Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Corbett
Mevrouw de Voorzitter, ik wil even wijzen op een foutje: in de Engelse versie van de notulen staat aan het einde van dat onderdeel dat de heer Napolitano voorzitter is van de CONT - en naar ik aanneem wordt daarmee de Commissie Begrotingscontrole bedoeld, maar in werkelijkheid is de heer Napolitano voorzitter van de de Commissie constitutionele zaken.

De Voorzitter
Inderdaad, mijnheer Corbett, wij zullen deze fout herstellen.
(De notulen worden goedgekeurd)   

Sakellariou
Mevrouw de Voorzitter, het gaat om een kwestie die ons Parlement op een gevoelige plek raakt, een kwestie die verband houdt met het debat over de uitbreiding. Het gaat om een verklaring van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken naar aanleiding van het verslag van collega Poos over de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie. In die verklaring valt het Turkse Ministerie van Buitenlandse Zaken op onheuse en lasterlijke wijze een collega aan die zijn verslag aan de desbetreffende commissie heeft voorgelegd. Deze commissie heeft het verslag ongewijzigd goedgekeurd met slechts twee tegenstemmen. Ik heb er begrip voor dat het parlementaire stelsel in Turkije nog niet zover is ontwikkeld, dat ze begrijpen wat er in dat verslag staat en wat - als je dat zo mag noemen - de verantwoordelijkheid van collega Poos daarbij is. Het gaat om een verslag van het Parlement. Daarom zou ik ook graag een reactie van het Parlement op deze aantijging willen hebben.
Mevrouw de Voorzitter, om slechts één voorbeeld te noemen van de smakeloosheid van die verklaring: in punt 1 daarvan staat:
"de afgevaardigde staat bekend om zijn anti-Turkse houding en zijn persoonlijke contacten met de Cypriotische regering."
(DE) Dergelijke lastertaal grenst aan een misdrijf. Ik zou graag willen dat niet collega Poos, maar ons Parlement en ook de Commissie op deze beschuldiging van Turkije reageren.
Hartelijk dank, mevrouw de Voorzitter.
(Applaus)

De Voorzitter
Hartelijk dank. Wij zullen dit vraagstuk nader onderzoeken.
Er zijn geen andere moties van orde.
Ik wil de heer Helmer laten weten dat de functionarissen momenteel bezig zijn de Britse vlag weer op zijn plaats te zetten. Vanochtend waren er problemen met de Britse vlag en wij vonden dat deze snel dienden te worden opgelost.

Situatie in het Midden-Oosten
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en van de Commissie over de situatie in het Midden-Oosten.

Neyts-Uyttebroeck
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik mij excuseren voor de kleine vertraging die ik heb opgelopen. Ik kom rechtstreeks uit Brussel. Hartelijk dank voor uw begrip.
Geachte afgevaardigden, zoals minister Louis Michel al op 28 augustus jongstleden tijdens zijn ontmoeting met de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid aangaf, is er de afgelopen maanden in het Midden-Oosten sprake van een geweldsescalatie met als alarmerend resultaat dat het wederzijdse vertrouwen tussen de partijen in de regio geheel is verdwenen. Deze situatie heeft bij de betrokken bevolkingsgroepen een gevoel van grote onmacht teweeggebracht.
Helaas gaat er vrijwel geen dag voorbij zonder bloedige incidenten en nieuwe provocaties, met als gevolg dat een feitelijk staakt-het-vuren uitblijft, de negatieve spiraal van represailles niet kan worden doorbroken en de lijst met slachtoffers langer wordt. Minister Védrine sprak in deze context onlangs nog van een afschuwelijke en weerzinwekkende situatie die de stabiliteit van deze regio vlak naast onze deur ernstig kan aantasten. De internationale gemeenschap zou deze escalatie van geweld niet langer mogen tolereren en dient de oorzaken hiervan krachtig te veroordelen. Ik denk hierbij met name aan het terrorisme en de zelfmoordaanslagen die door Palestijnen in Israël worden gepleegd. Deze terroristische aanslagen zijn afschuwelijk omdat ze gericht zijn tegen onschuldige burgers. Bovendien bewegen deze aanslagen Israël ertoe een steeds repressiever beleid te voeren.
De beschietingen door Palestijnse activisten van Israëlische nederzettingen en militaire doelen vanuit steden die onder Palestijns gezag staan, vormen samen met het onevenredige geweld door Israël de oorzaak van de geweldsescalatie. Israël stuurt gevechtsvliegtuigen naar woonwijken, vernietigt stelselmatig gebouwen van de politie- en veiligheidsdiensten van het Palestijnse gezag en brengt Palestijnse activisten om. Deze methode vormt niet bepaald een overtuigende strategie voor het herstel van de vrede en veiligheid. Met zijn militaire invallen in gebieden die onder het Palestijnse gezag vallen, schendt Israël de akkoorden die het heeft ondertekend. Israël heeft Palestijnse instellingen in Oost-Jeruzalem, waaronder het Orient House, gesloten en archieven in beslag genomen. Ook deze politieke maatregelen zullen de gemoederen in de regio beslist niet tot bedaren brengen.
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, als we vandaag nagaan wat de perspectieven zijn voor de hervatting van een rechtstreekse dialoog, waar staan we dan? Het is om te beginnen in een zeer onrustwekkende context van radicalisering van de verschillende, bij het conflict betrokken partijen dat de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, de heer Sjimon Peres, onlangs en in het openbaar de hervatting van een rechtstreekse dialoog met de Palestijnse Autoriteit heeft voorgesteld met het doel het geweld te verminderen en ervoor te zorgen dat het staakt-het-vuren wordt nageleefd, twee doelstellingen die tot hiertoe onbereikaar leken. Tijdens een recent bezoek in de regio heeft de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, de heer Joshka Fischer, bereikt dat de Palestijnse leider met een dergelijke ontmoeting akkoord gaat, dus tussen Arafat aan de ene kant en Sjimon Peres aan de andere kant.
We hopen dat dankzij een dergelijke ontmoeting, die vanzelfsprekend zeer zorgvuldig zal moeten worden voorbereid en dus moet worden voorafgegaan door diverse contacten op intermediaire niveaus, de huidige impasse op het vlak van de veiligheid kan worden doorbroken. Het is overigens om te helpen bij deze voorbereiding dat de speciaal gezant van de Europese Unie, ambassadeur Moratinos, eind augustus naar de regio is gegaan. Jammer genoeg heeft hij zeer snel zijn opdracht moeten wijzigen, omdat er een nieuwe haard van geweld en spanningen is ontstaan als gevolg van de moord door Israël op de leider van het Palestijns Bevrijdingsfront, de heer Abul Ali Mustafa, op 27 augustus. Deze moordaanslag heeft een bijzonder gewelddadige confrontatie in het zuiden van Jeruzalem veroorzaakt, daar waar de Joodse kolonie Gilo gevestigd is, alsmede in het randgebied van de Palestijnse Westelijke Jordaanoever in de sectoren Beit Jalla en Bethlehem.
Onder zeer zware internationale druk en dankzij de zeer intense pendeldiplomatie van de heer Moratinos, van zijn veiligheidsraadgever en van het team van Europese waarnemers, maar ook dankzij rechtstreekse telefonische contacten tussen Peres en Arafat is een lokaal staakt-het-vuren tot stand gekomen, hetgeen ertoe geleid heeft dat het Israëlische leger zich op 29 augustus bij het ochtendgloren uit Beit Jalla heeft teruggetrokken.
Tevens in het kader van de voorbereidingen van een ontmoeting en een gesprek tussen Peres en Arafat is hoge vertegenwoordiger, Solana, bijgestaan door ambassadeur Moratinos, opnieuw naar de regio vertrokken. Hij is op zondag 2 september jl. in Jeruzalem aangekomen. Hij voert er op 3 en 4 september een aantal gesprekken met de Palestijnse en de Israëlische overheden. Hij zal dus de ministers van Buitenlandse Zaken van de lidstaten in kennis kunnen stellen van zijn indrukken en zijn evaluatie tijdens de bijeenkomst in Genval, niet ver van Brussel, op 8 en 9 september.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wat de inspanningen van de Europese Unie betreft wil ik benadrukken dat België zich in het kader van dit voorzitterschap drie doelen had gesteld om bij te kunnen dragen aan een oplossing voor de crisis in het Midden-Oosten. In de eerste plaats moeten we ervoor zorgen dat ons beleid onpartijdig is. Alleen dan zal Israël ons immers als serieuze gesprekspartner willen beschouwen. In de tweede plaats dient de Europese Unie een grotere rol in de regio te spelen. Zo moet er optimaal gebruik worden gemaakt van het krediet dat de hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid van de Europese Unie, Javier Solana, heeft verkregen tijdens zijn deelname aan de Top van Sharm el-Sheikh en bij de uitwerking van het rapport van de commissie-Mitchell. Tot slot dient de Europese Unie meer overleg te voeren met de Verenigde Staten. De Amerikanen spelen immers een centrale rol in de zoektocht naar een oplossing voor het conflict in het Midden-Oosten.
Graag wil ik nog even terugkomen op het beginsel van neutraliteit, aangezien de achterliggende gedachte en de rechtvaardiging van dit beginsel niet altijd goed begrepen worden. Sommigen zijn van mening dat de Europese Unie zich voortaan moet scharen achter het Palestijnse en Arabische standpunt. Dat zou mijns inziens een verkeerde stellingname zijn. Allereerst mogen wij niet vergeten dat Israël zich verzet tegen iedere vorm van inmenging van de VN bij het vinden van een oplossing voor het conflict omdat deze organisatie in zijn ogen niet onpartijdig is. Israël is namelijk van mening dat de 22 landen van de Arabische Liga en de 55 leden van de Organisatie van de Islamitische Conferentie misbruik proberen te maken van hun numerieke overwicht binnen de VN. Dat het niet alleen bij pogingen blijft is wel gebleken in Durban, waar is gesteld dat het zionisme gelijk zou zijn aan racisme en het Arabisch-Israëlisch conflict is omgevormd tot een raciaal en religieus conflict, terwijl het in feite om een politiek conflict gaat waarvoor een politieke oplossing gevonden dient te worden. Durban draagt dus niet bij aan het vinden van een oplossing van het conflict. Gelukkig heeft de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, met zijn veel genuanceerdere houding zelf wel het respect en het vertrouwen van de Hebreeuwse staat kunnen winnen.
Met betrekking tot het beginsel van neutraliteit vraag ik mij verder af hoe de Europese Unie haar partijdigheid in het conflict zou kunnen rechtvaardigen terwijl ze met zowel Israël als de Palestijnse Autoriteit een partnerschap gesloten heeft. Bovendien is de Unie met Syrië en Libanon verbonden in het proces van Barcelona. Een van de doelstellingen van dit proces is het bewerkstelligen van een zone van stabiliteit, vrede en welvaart in de euromediterrane regio.
Tot slot, geachte afgevaardigden, is het beginsel van neutraliteit geheel conform de Oslo-Akkoorden, volgens welke we ons dienen te onthouden van maatregelen waarmee we vooruit zouden lopen op de slotonderhandelingen waarin de betrokken partijen direct met elkaar zullen spreken over de definitieve oplossing van het Palestijnse vraagstuk.
Nu we de doelstellingen van ons voorzitterschap uiteen hebben gezet, is het goed om terug te blikken op de inspanningen die de Europese Unie zich onlangs heeft getroost. De Unie heeft zich geschaard achter het rapport van de commissie voor feitenonderzoek, beter bekend als de commissie-Mitchell, wier aanbevelingen op 21 mei in New York zijn gepubliceerd en door beide partijen zijn geaccepteerd. Voorts heeft de Unie haar steun toegezegd aan het plan-Tenet ten behoeve van het staakt-het-vuren dat op 13 juni jongstleden in werking is getreden nadat het door beide partijen was aanvaard. Wij weten allen hoe het is gesteld met de naleving van dit staakt-het-vuren. Toch mogen we niet vergeten dat dit plan gericht is op de verbetering van de samenwerking tussen de Israëlische en Palestijnse veiligheidsdiensten.
De Europese Unie probeert met een strategie van aanwezigheid in de regio de bestaande leegte als gevolg van het ontbreken van een directe dialoog op te vullen. In het kader van deze strategie wil de Unie onophoudelijk hoge politieke vertegenwoordigers naar de regio laten afreizen. Tijdens de voorbereidingen op het Belgische voorzitterschap heeft onze minister van Buitenlandse Zaken, Louis Michel, zelf tussen 18 en 25 april een zesdaags bezoek afgelegd aan de zes landen die het meest bij dit vraagstuk betrokken zijn.
Sindsdien hebben diverse ministers van Buitenlandse Zaken en eerste ministers de regio bezocht en ook de heer Solana is naar het Midden-Oosten afgereisd. Onlangs nog hebben onze Duitse en Italiaanse collega's het gebied bezocht en binnenkort zullen de Ierse minister van Buitenlandse Zaken en de Luxemburgse premier naar de regio afreizen. Ondanks zijn zeer drukke agenda hoopt het voorzitterschap zelf ook binnen afzienbare tijd naar het Midden-Oosten terug te keren, bijvoorbeeld begin november, als de situatie het toelaat.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil in dit opzicht ook graag de inspanningen noemen die de verschillende EU-instellingen en hun vertegenwoordigers zich hebben getroost. Ik denk hierbij in het bijzonder aan de zeer actieve rol die commissaris Patten speelt bij het waarborgen van het financiële overleven van de Palestijnse Autoriteit. Maar zijn rol reikt uiteraard nog veel verder. Het behoeft geen betoog dat de Europese Unie tot op heden de belangrijkste donateur is voor de regio in het algemeen en de Palestijnse Autoriteit in het bijzonder. Onze financiële inspanningen, verbeeldingskracht en vindingrijkheid zijn nodig om de Palestijnse Autoriteit voldoende financiële middelen in handen te kunnen geven zodat ze beter kan functioneren en zo voorkomen kan worden dat de situatie nog veel onaangenamer wordt.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, tijdens de Raad Algemene Zaken van 16 juli heeft de Europese Unie heel duidelijk vastgesteld wat ze van de diverse partijen verwacht. De Unie heeft zich met name uitgesproken voor de instelling van een onpartijdig mechanisme voor toezicht dat ervoor moet zorgen dat de rust terug kan keren in de regio. Ze is van mening dat een dergelijk mechanisme de belangen van beide partijen kan dienen. Dit voorstel is op 21 juli jongstleden opgenomen in een korte verklaring van de staatshoofden ter gelegenheid van de Top van de G8 in Genua. Ik wil dit hier niet onvermeld laten. De Vijftien zullen het debat voortzetten over de wijze waarop dit mechanisme gestalte kan krijgen. Tot slot waren er natuurlijk ook de verklaringen die het voorzitterschap namens de Raad heeft afgelegd op de momenten dat dit nodig was.
Tenslotte, mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, lijkt het iedere dag weer onmogelijk om een uitweg te vinden in deze crisis van dodelijke waanzin - wij hebben er geen andere woorden voor. De snelle verslechtering van de veiligheidssituatie en het totale gebrek aan vertrouwen tussen de verschillende partijen maken het zeer onwaarschijnlijk dat de tegenstanders er zelf in zullen slagen hun confrontatie te beëindigen. Het is dan ook onoverkomelijk dat er hulp van buitenaf komt.
Wat dit punt betreft zou een onpartijdig mechanisme van supervisie - hoe bescheiden ook - de belangen van beide partijen dienen. Een dergelijk mechanisme kan immers de toepassing van het plan-Tenet waarborgen en de volledige en onmiddellijke uitvoering van de aanbevelingen van de commissie-Mitchell garanderen, en wel binnen het vastgestelde tijdschema.
In afwachting daarvan moet de terugkeer van de rust en de kalmte beschouwd worden als een verantwoordelijkheid van beide partijen. Dat betekent dat zij beide hun houding moeten herzien. Aan de ene kant moet de Palestijnse Autoriteit maatregelen treffen om het geweld en het terrorisme te beteugelen, anders zal het politieke proces mislukken. Van zijn kant moet Israël de voorwaarde creëren die een terugkeer naar de onderhandelingstafel mogelijk maakt vooral door zo snel mogelijk alle restricties te verlichten waaronder de Palestijnse bevolking gebukt gaat. Het nog zeer lokale staakt-het-vuren dat op 28 augustus in de sector Beit Jalla Bethlehem-Gilo werd overeengekomen en dat wordt nageleefd, moet worden geconsolideerd en uitgebreid tot andere haarden van conflicten en spanningen in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever.
De opening van een rechtstreekse dialoog moet de partijen in staat stellen - op voorwaarde dat de situatie op het terrein stabiel wordt - geleidelijk over te gaan van een crisisbeheersscenario naar een crisisoplossingsscenario. De geleidelijke uitbreiding en naleving van het staakt-het-vuren zijn volgens mij het onmiddellijke doel van die rechtstreekse dialoog. Als het ware sector voor sector- alsmede de verbetering van de levensomstandigheden en arbeidsvoorwaarden van de Palestijnen.
Een en ander volstaat echter niet. Ook moet zeer snel een politiek perspectief kunnen worden geboden. Dat politiek perspectief wordt ons aangereikt in het Mitchell-rapport dat op zijn beurt slechts een tussenfase is naar de definitieve hervatting van de onderhandelingen over een permanent statuut voor de Palestijnse gebieden. Het is de hoogste tijd dat wij terugkeren naar de letter en de geest van de Akkoorden van Oslo.
We mogen niet vergeten dat dankzij die akkoorden belangrijke resultaten zijn geboekt, die absoluut moeten worden gevrijwaard. De gerezen problemen zijn niet zozeer het resultaat van de onvolkomenheden van die akkoorden als wel het resultaat van het feit dat de partijen gefaald hebben om alle onderdelen van de akkoorden nauwgezet na te leven.
(FR) Tot slot, mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, hebben de intensieve slotonderhandelingen tussen juli 2000 en januari 2001, van Camp David tot Taba, weliswaar niet het beoogde kaderakkoord opgeleverd, maar zijn er dankzij het moedige optreden van de onderhandelaars wel veel vorderingen geboekt, in die zin dat er mogelijke oplossingen zijn geschetst voor deze zeer gevoelige en complexe vraagstukken. Dit wordt mijns inziens niet vaak genoeg benadrukt. Voor beide kampen is dit proces van groot belang. Men had de genoemde onderhandelingen graag als eindstadium willen zien, maar door de fouten die alle betrokken partijen gemaakt hebben en de tijdschema's die te kunstmatig werden vastgesteld, is dat niet gelukt. Het behoeft geen betoog dat het niet eenvoudig zal zijn om deze zware weg opnieuw te bewandelen. In eerste instantie dient het verloren vertrouwen te worden hersteld. Ik doel hier niet alleen op het vertrouwen tussen de betrokken partijen, maar ook op het vertrouwen dat de onderhandelingen het gewenste resultaat kunnen opleveren. Om die reden dienen de regeringen van beide partijen snel korte metten te maken met het pessimisme dat overheerst binnen de door het drama geschokte publieke opinie, zodat er snel plaats kan worden gemaakt voor hoop op een betere toekomst die gebaseerd is op veiligheid, wederzijds respect en vrede. Alleen een politiek proces dat daadwerkelijk gebaseerd is op het beleid van land voor vrede, waarin een einde wordt gemaakt aan de bezetting en ruimte wordt gemaakt voor een levensvatbare, soevereine, democratische en vreedzame Palestijnse staat, kunnen de Hebreeuwse staat en de gehele regio de veiligheid, stabiliteit en vrede bieden die de volkeren wensen. Deze Palestijnse staat dient uiteraard wel bereid te zijn in vrede met Israël te leven. Geachte afgevaardigden, wij mogen ons niet neerleggen bij een voorzetting van deze logica van oorlog en geweld tussen de verschillende partijen in de regio. De weg naar vrede zal niet eenvoudig zijn, maar we zullen deze weg wel moeten inslaan.
(Applaus)

De Voorzitter
Ik dank mevrouw de minister en ik geef direct het woord aan commissaris Patten.

Patten
Mevrouw de Voorzitter, de minister heeft de huidige situatie in het Midden-Oosten zeer helder en zeer uitgebreid geschetst en, zoals de minister heeft gezegd en iedereen in het Parlement weet, is de situatie in de regio van kwaad tot erger geworden en dreigt er een nog verdere verslechtering.
Bij het voorbereiden van wat ik hier vanmorgen zou gaan zeggen, werd ik wederom getroffen door het verschil tussen de kracht van de bijvoeglijke en zelfstandige naamwoorden die we gebruiken om de situatie te beschrijven en de kracht van de werkwoorden die we gebruiken in onze pogingen om tot een oplossing te komen. Het is inderdaad met recht een zeer moeilijk probleem.
Het aanhoudende geweld - en volgens het nieuws van vanmorgen heeft er in Jeruzalem weer een zelfmoordaanslag met een bom plaatsgevonden -, de eindeloze beschuldigingen over en weer en de weigering van de partijen om hun wrok te ontstijgen en de weg van de vrede te kiezen zijn niet alleen uitermate spijtig maar ook frustrerend voor iedereen in de internationale gemeenschap die een weg uit de huidige impasse probeert te vinden.
Beide partijen hebben, zoals de minister eerder al zei, de kans laten liggen die de aanbevelingen in het verslag-Mitchell hun boden en die zij later nogmaals geboden kregen in het plan-Tenet. Het komt er echter weer op neer dat er geen betere basis is voor een einde aan het geweld, voor de fundamenten voor een toekomst van vrede en voorspoed, dan Mitchell. Wat is het alternatief?
Het alternatief is nog meer bloedvergieten, een internationaal geschil dat in een bittere vete ontaardt en aanhoudende nevenschade op internationaal niveau, zoals we deze week op de conferentie in Durban kunnen zien.
Wat kan de Europese Unie in deze omstandigheden doen? De minister heeft heel duidelijk uiteengezet welk een uiterst belangrijke rol het voorzitterschap heeft gespeeld: het heeft de internationale opinie geprobeerd te mobiliseren rond een aantal voorstellen die een mogelijkheid bieden om uit de impasse te geraken. De minister heeft ook gewag gemaakt van de inspanningen die alle ministers van Buitenlandse Zaken van de EU zich hebben getroost. Ook vermeldde zij uiteraard de inspanningen van Javier Solana, die de Israëli's en Palestijnen nader tot elkaar heeft proberen te brengen en aan de onderhandelingstafel heeft proberen te krijgen.
Wij moeten er, dat is duidelijk, bij alle betrokkenen op aan blijven dringen om alle aanbevelingen uit het verslag-Mitchell (en niet slechts een paar) onmiddellijk ten uitvoer te brengen. We zullen dat blijven doen en die boodschap continu blijven uitdragen. We moeten er bij de partijen ook op aandringen te zorgen voor een afname van het wantrouwen dat de laatste maanden is opgebouwd. Zij moeten opnieuw bevestigen dat zij zich zullen houden aan de elementaire langetermijndoelstellingen van het vredesproces in het Midden-Oosten, veilige grenzen voor Israël, te bereiken via onderhandelingen die uiteindelijk moeten leiden tot de stichting van een levensbatbare Palestijnse staat, op basis van de VN-resoluties die daarop betrekking hebben.
De Palestijnse leiders dienen iedere dag weer blijk te geven van hun ondubbelzinnige veroordeling van en verzet tegen de aanslagen op onschuldige mensen en het geweld in al zijn vormen. Er wordt soms door critici beweerd dat wij in de Europese Unie niet krachtig genoeg zijn geweest in onze veroordeling van het terrorisme. Die kritiek is zeer onterecht. In de verklaring die het voorzitterschap afgaf na de aanslag in Jeruzalem van 9 augustus werd de bomaanslag in een winkelcentrum in Jeruzalem in zeer directe bewoordingen veroordeeld en sprak men zijn afschuw uit over deze laffe aanslag, waarvan voornamelijk onschuldige burgers het slachtoffer werden. Na de aanslag in Haifa van 12 augustus gaf het voorzitterschap wederom een verklaring af, waarin de recente zelfmoordaanslagen in de sterkst mogelijke bewoordingen werden veroordeeld en werd gewezen op het uitermate weerzinwekkende en walgelijke karakter van deze op Israëlische burgers gerichte bomaanslagen.
Wij hebben dus wel degelijk duidelijk gemaakt dat wij ons tegen het terrorisme in al zijn verschijningsvormen verzetten, maar als we de beëindiging van de geweldsspiraal dichterbij willen brengen en de positie van de radicale krachten willen verzwakken, moeten de Palestijnen echt zicht hebben op een verbetering van hun leefsituatie. Dat zou onder andere moeten gebeuren via de implementatie van bestaande akkoorden tussen Israël en de Palestijnen. Te beginnen met het opheffen van de blokkades, de overdracht van belastinginkomsten, een veilige doorgang tussen Gaza en de Westelijke Oever, heropening van het vliegveld en het creëren van exportfaciliteiten, zodat de Palestijnen kunnen profiteren van de overeenkomsten die zij met de EU en met andere partners hebben gesloten.

Ik kan met geen mogelijkheid begrijpen hoe iemand op het idee komt dat verdere verarming van de Palestijnse gebieden en toename van de werkloosheid onder jonge Palestijnen ook maar iets te maken heeft met het herstel van de veiligheid. Ik weet zeker wat wij allemaal tijdens ons zomerreces interessant leesmateriaal mee naar huis hebben genomen. Ik heb een groot deel van mijn zomer doorgebracht met het lezen van teksten over de jaren dertig en over de relatie tussen economische verarming, economische malaise en politiek extremisme, en dat in het ene land na het andere. Wij moeten blijven herhalen dat het aanrichten van zoveel schade, het zo onder druk zetten van de Palestijnse gebieden, niet de manier is om herstel van veiligheid te herstellen of de basis te leggen voor een toekomst waarin beide partijen in alle geluk en op vriendschappelijke voet met elkaar kunnen samenleven.
(Applaus)
Het is duidelijk dat controles, door derden, op de juiste implementatie van bovengenoemde afspraken en een goedfunctionerend systeem voor het afhandelen van geschillen een heel goede aanpak kunnen zijn van de Palestijnse frustratie over het feit dat bestaande afspraken momenteel niet worden nageleefd. Dit alles zou een bijdrage kunnen leveren aan de opleving van de Palestijnse economie, de Palestijnen meer zeggenschap over hun eigen toekomst geven en een verbetering betekenen van de vooruitzichten op een betere toekomst, die via politieke onderhandelingen dient te worden gerealiseerd. Deze inspanningen dienen gesteund te worden met een heel scala van vertrouwensbevorderende maatregelen, als tegengif tegen het diepe wantrouwen dat er momenteel is, niet alleen tussen de politici aan de top, maar ook tussen de twee volken zelf. Dit is een terrein waarvoor het Parlement, terecht, een zeer sterke belangstelling heeft opgevat. Ik wil het Parlement eraan herinneren dat de Commissie de afgelopen twee jaar alleen al ongeveer 50 miljoen euro heeft toegewezen aan vredesbevorderende programma's met name gericht op het stimuleren van de Israëlisch-Arabische en Israëlisch-Palestijnse samenwerking. Deze programma's bevorderen de vrede via gezamenlijke projecten en op verdraagzaamheid en op vrede gerichte bewustwordingscampagnes.
Wij hebben een belangrijke rol waar het gaat om het steunen van de gematigde stem, waar deze zich ook maar laat horen. Het droevige is echter: hoe langer deze afschuwelijke situatie voortduurt, hoe minder gematigden er zullen zijn, maar degenen die er zijn getuigen in hun eigen gemeenschap in ieder geval van moed en zij verdienen dan ook onze aanhoudende steun.
De Commissie houdt alle beschikbare middelen gereed om de zeer ernstige financiële problemen waarmee de Palestijnen te kampen hebben te helpen verlichten. Ons pakket van steun aan de Palestijnse Autoriteit is een geslaagd voorbeeld van de manier waarop de Europese Unie op een verstandige, snelle en doeltreffende manier hulp kan geven en ik ben het Parlement zeer erkentelijk voor zijn steun aan ons werk.
De Europese steun aan de begroting van de Palestijnse Autoriteit is veiliggesteld tot november en de Arabische staten overwegen momenteel verlenging van hun begrotingssteun tot het eind van het jaar. Het is nog te vroeg voor concrete mededelingen over verder interventie van de kant van de Commissie. Wij bevinden ons momenteel halverwege onze huidige ondersteuningsoperatie en wij wachten op aanvaarding door de Palestijnen van een aantal voorwaarden, waarna wij over zullen gaan tot een evaluatie van het nogal sombere macro-economische en fiscale perspectief.
Datgene waaraan de Palestijnen in het jaar 2002 behoefte zullen hebben en de bijdragen van andere donoren zullen moeten worden bezien in de context van een evaluatie van de economische situatie in de Palestijnse gebieden die momenteel door de Wereldbank wordt uitgevoerd. Deze operatie zal naar verwachting eind september afgerond zijn. Als deze gegevens eenmaal beschikbaar zijn, zal de Commissie bekijken hoe we het beste een verdere bijdrage kunnen leveren aan de internationale inspanningen. Uiteraard zullen wij zeer nauw contact onderhouden met het Parlement over onze evaluatie van de financiële behoeften van de Palestijnse Autoriteit en over onze nimmer aflatende vastberadenheid ervoor te zorgen dat zelfs in de huidige afschuwelijke omstandigheden onze financiële steun, voor wat betreft de Palestijnse kant van de zaak, afhankelijk blijft van transparantie, de nodige wijsheid en omzichtigheid op het gebied van de begroting en de toezegging van Palestijnse zijde om de corruptie te bestrijden. Dat zijn allemaal punten waarop wij door leden van dit Parlement zijn gewezen en zij vormen de basis voor ons vaste voornemen om te komen tot goede afspraken met de Palestijnen voordat we daadwerkelijk geld voor begrotingssteun vrijmaken.
Intussen kan ik slechts herhalen wat de minister zo-even zo kundig heeft verwoord. Wat er moet gebeuren is dat men Mitchell zo snel mogelijk weer omarmt. Als dat niet gebeurt, zal de situatie alleen nog maar verergeren, met als gevolg: aanzienlijke schade voor het hele gebied.
(Applaus)

De Voorzitter
Ik dank commissaris Patten en ik geef direct het woord aan de heer Galeote Quecedo.

Galeote Quecedo
Mevrouw de Voorzitter, het ziet er inderdaad naar uit dat de situatie is uitgemond in een gruwelijke vicieuze cirkel waarin dreigingen en gewelddaden van beide partijen schering en inslag zijn geworden. De aanslag die slechts enkele uren geleden in West-Jeruzalem heeft plaatsgevonden, is daarvan een voorbeeld.
Wij zouden ons allen moeten afvragen hoe het komt dat de toestand zo uit de hand is gelopen. Laten we niet vergeten dat de Israëlische labourregering in januari van dit jaar een ontwerpakkoord heeft gepresenteerd dat ons momenteel haast onwezenlijk lijkt. Premier Sharon zou eens even moeten stilstaan bij de vraag of het gevoel van onzekerheid waarvan zijn landgenoten bevangen zijn, is toegenomen of afgenomen sinds hij de verkiezingen moeiteloos heeft gewonnen. Yasser Arafat zou zich van zijn kant moeten afvragen of zijn volk nu in betere of slechtere levensomstandigheden verkeert dan elf maanden geleden, vóór de intifada.
Mijns inziens is het niet de bedoeling om schuldigen aan te wijzen. Een simplistische interpretatie van de gebeurtenissen is uit den boze. Wij kunnen alleen maar vaststellen dat het afbreken van de onderhandelingen een diepe indruk heeft gemaakt op zowel de Israëlische als de Palestijnse publieke opinie.
In Israël heeft dit alles ertoe geleid dat vele aanhangers van links - met name de personen die nauw betrokken waren bij de onderhandelingen van Sharm el-Sheikh, Camp David en Taba - zich door de Palestijnse leider bedrogen voelen. Deze emotionele reactie gaat gepaard met een weldoordachte houding van een aantal vertegenwoordigers van rechts, die weigeren om de heer Arafat nog langer als gesprekspartner te erkennen. Mijn fractie is van oordeel, mevrouw de Voorzitter, dat deze houding volkomen onterecht is en geenszins bijdraagt aan de hervatting van het vredesproces.
Het is mogelijk dat de heer Arafat in de huidige omstandigheden niet al zijn invloed aanwendt om het geweld te beteugelen, maar hij beschikt evenmin over de nodige bewegingsruimte om de verregaande eisen van de Israëlische overheden terzake in te willigen. Bovendien lijkt zich aan Palestijnse zijde vooralsnog geen alternatieve gesprekspartner aan te melden. Het is tevens een feit dat de situatie in de bezette gebieden beneden alle peil is: de burgers worden overmand door een gevoel van vernedering en minderwaardigheid, hetgeen een vruchtbare voedingsbodem vormt voor uitingen van extreem fundamentalisme.
Desalniettemin moet de Palestijnse Autoriteit nu meer dan ooit aantonen dat zij bereid is een vredesakkoord na te leven en af te dwingen dat lang niet aan al haar ambities tegemoetkomt. Ondanks het pessimisme van beide partijen, of precies daarom, is voor de internationale gemeenschap momenteel een fundamentele rol weggelegd.
De Europese Unie heeft op dit moment iets meer armslag. Zij moet daarvan gebruik maken om concrete bijdragen te leveren, met name door haar economisch potentieel in de regio ten dienste te stellen van de nagestreefde politieke doelstellingen. Zij moet er met andere woorden voor zorgen dat de door haar toegekende ontwikkelingssteun gebruikt wordt voor projecten die voor de bevolking concrete voordelen opleveren en de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden waarborgen. Een ander vereiste is dat de coördinatie met de bemiddelingspogingen van de Amerikaanse regering vlotter verloopt.
Mevrouw de Voorzitter, ter gelegenheid van de tiende verjaardag van de Conferentie van Madrid dient de Europese Unie het beginsel van "vrede in ruil voor land" te vrijwaren dat aan de vredesonderhandelingen ten grondslag ligt. Net zoals tien jaar geleden moeten wij, Europeanen, ook nu ons uiterste best doen. Daarom richt mijn fractie zich tot het Belgisch voorzitterschap met het verzoek om de Raad ertoe te bewegen het team van onze speciale vertegenwoordiger, de heer Moratinos, te versterken.
(Applaus van rechts)

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, om te beginnen betreurt de socialistische fractie het ten zeerste dat er ook vandaag weer slachtoffers zijn gevallen. Wij stellen vast dat wij in woord en daad zijn teruggekeerd naar een situatie waarin sinds de Conferentie van Madrid enige verandering was gekomen.
Ik ga niet uitweiden over de jongste ontwikkelingen. Ik wil echter wel onderstrepen dat wij ons als Europeanen moeten engageren en actief aan dit proces moeten deelnemen. Volgens mij is de term neutraliteit hier niet op zijn plaats, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, aangezien een gevestigde, soevereine en democratische staat als Israël niet op eenzelfde lijn kan worden gesteld met de schuchtere poging tot staatsvorming van een volk dat op dit moment niet eens een vaderland heeft.
Dat is mijns inziens een belangrijk element. Hieraan moet overigens worden toegevoegd - als boodschap aan de regering van Sharon - dat een op het beginsel van oog om oog en tand om tand geschoeid beleid alleen maar dood en verderf zaait. Wij, Europeanen, weten daar alles van omdat wij precies dankzij de Europese Unie met deze politiek gebroken hebben. Bovendien bieden economische verdrukking en menselijke vernedering geen oplossing voor het bestaande conflict en speelt een dergelijk beleid slechts in de kaart van de extremisten, zowel aan Israëlische als aan Palestijnse zijde. Ik ben dan ook van oordeel dat wij dit standpunt, ondanks onze vriendschap met Israël, klaar en duidelijk moeten uiteenzetten.
Ten tweede, mevrouw de Voorzitter, is het de eerste maal dat Europa een akkoord ondertekent. Wij waren aanwezig in Sharm el-Sheikh en op dit moment bevindt de hoge vertegenwoordiger zich in Jeruzalem. Onze ministers van Buitenlandse Zaken, de heer Fischer, de heer Michel en de heer Ruggiero, brengen momenteel een bezoek aan de regio. Uit dit alles blijkt hoezeer Europa tot hulp bereid is. Ik geloof evenwel dat wij hier niet alleen uiting moeten geven aan onze politieke wil, maar dat het Parlement tevens mee op zoek moet gaan naar een uitweg uit de tunnel. Daarom heb ik aan de Conferentie van voorzitters een voorstel geformuleerd waarmee zij heeft ingestemd. In plaats van hier vandaag in allerijl een resolutie op te stellen zonder de uitslag van de initiatieven te kennen moeten wij gebruik maken van het wapen dat het Verdrag van Maastricht ons aanreikt. Wij moeten een aanbeveling formuleren zodat de Commissie buitenlandse zaken in de loop van deze maand kan nagaan of er al dan niet vooruitgang wordt geboekt.
Mijns inziens moeten wij eisen dat in dit spel van dodelijke symbolen waarin Israël en de Palestijnen verstrikt zijn geraakt ook positieve signalen worden uitgezonden. Zo acht ik het onder meer belangrijk dat het Orient House in Jeruzalem weer wordt geopend aangezien het streven naar vrede daar een belangrijke rol speelde. Ik herinner u eraan dat ik als Voorzitter van het Europees Parlement de gelegenheid heb gehad om het Orient House te bezoeken. Het heeft totaal geen zin om alle overlegplatforms op te doeken.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, vind ik het hoopgevend dat verschillende Israëlische en Palestijnse vooraanstaande figuren middenin deze dramatische crisis de burgerlijke en politieke moed hebben opgebracht om samen een manifest te ondertekenen. Ik bedoel hiermee de gezamenlijke oproep die van een aantal van de bezielende krachten achter het vredesproces van de laatste jaren is uitgegaan, onder meer van de heer Beilin en mevrouw Ashrawi. Zij hebben een manifest ondertekend - ik beschik over de originele tekst in het Engels - waarin zij onder de titel van "Geen bloedvergieten en bezetting, maar overleg en vrede" een boodschap uitdragen die, zoals op de bijeenkomst van afgelopen zondag werd besloten, de gezamenlijke steun van het bestuur van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten geniet.
Ik citeer een fragment uit het manifest dat naar mijn mening uitdrukking geeft aan de wilskracht waarvan wij in dit proces blijk moeten geven. De tekst luidt als volgt: "Wij blijven geloven in de humaniteit van de tegenpartij. Wij zijn ervan overtuigd dat ook zij vrede wil en dat een vreedzame oplossing van het conflict tussen onze volkeren mogelijk is".
Dat is de strekking die Europa moet steunen. Wij moeten de Amerikanen verzoeken actiever op te treden en alles in het werk te stellen om de volkeren uit de regio weer op het goede spoor te zetten.

Esteve
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik zal hier niet nader ingaan op de ernst van de situatie of op de escalatie van het geweld. Ik wil daarentegen wel aandringen op hetgeen commissaris Patten heeft gezegd: misschien heeft het geweld niet eens zijn hoogtepunt bereikt. Wij zeggen wel eens "erger kan het niet worden", maar in dit geval is het mogelijk dat de situatie nog verslechtert. Daarom is het niet alleen onze plicht om een oplossing voor het probleem te zoeken, maar moeten wij tevens vermijden dat de situatie escaleert.
Maar goed, afgezien van het feit dat wij via overleg een einde aan het geweld trachten te maken, zie ik mij ertoe genoodzaakt om aan het betoog van de vorige sprekers enige opmerkingen in verband met de mensenrechten toe te voegen. Uiteraard moet het maken van onschuldige slachtoffers beschouwd worden als een regelrechte aanslag op de mensenrechten. Daarom moeten zowel Israël - dat vaak misbruik maakt van zijn staatsmacht - als de Palestijnen - die hun activisten niet in bedwang houden - uitdrukkelijk worden geattendeerd op de voortdurende schending van de mensenrechten.
Ik meen dat het Europees Parlement op dit moment gehoor zou moeten geven aan de aanklacht van de NGO's die ervoor waarschuwen dat vier Palestijnen zullen worden terechtgesteld als hun huidige straf wegens interne acties op Palestijns grondgebied of collaboratie niet snel door Yasser Arafat wordt omgezet. Ik ben van oordeel dat dit Parlement alles in het werk moet stellen om deze terechtstellingen te vermijden.
Hervatting van de dialoog: in de tijd die mij rest, zou ik nader willen ingaan op acht punten die mijns inziens onze onvoorwaardelijke steun vergen, temeer daar er vooralsnog geen verbetering merkbaar is en de Conferentie van Durban de situatie alleen maar lijkt te verergeren.
Ten eerste moet een oplossing worden gezocht voor het probleem van de onpartijdigheid. Dat moet een absolute prioriteit zijn. Ik ga ermee akkoord dat onpartijdigheid en neutraliteit geen synoniemen zijn, mijnheer Barón, ik ben het daarmee volkomen eens. Mijns inziens is onpartijdigheid de juiste term, maar in de politiek bestaat er vaak geen onpartijdigheid zonder neutraliteit. Daarom ben ik van oordeel dat neutraliteit een bruikbaar instrument is, ofschoon onpartijdigheid wat mij betreft ons uiteindelijke streefdoel moet zijn. Wij moeten zo spoedig mogelijk onze onpartijdigheid jegens alle partijen hervinden, met name ten aanzien van Israël.
In de tweede plaats moeten wij uiteraard blijven aandringen op de missie van onpartijdige waarnemers van de Europese Unie.
Ten derde moeten wij de koers van het verslag-Mitchell aanhouden. Er ligt geen andere weg open, althans voorlopig.
Ten vierde moet worden vermeden dat het proces van Barcelona wordt gebruikt in het kader van het conflict in het Midden-Oosten. Het proces van Barcelona lijdt weliswaar onder het conflict in het Midden-Oosten, maar het biedt niet de juiste formule om het probleem op te lossen.
Ten vijfde moeten wij aandringen op een actieve deelname van de Verenigde Staten en Rusland.
Ten zesde moeten alle overlegvormen en -kanalen ten volle worden benut, zoals overigens reeds het geval is.
Ten zevende moet het optreden van de ministers, de Commissie en de Raad tot doel hebben de dialoog tussen Arafat en Peres, tussen Palestijnen en Israëliërs, nieuw leven in te blazen. In die zin, mevrouw de Voorzitter, kijken wij vol belangstelling uit naar het verslag dat de heer Solana zal voorleggen en dat mevrouw Neyts-Uyttebroeck hier reeds heeft aangekondigd.
Ten achtste - en hiermee sluit ik mij aan bij de woorden van de heer Barón - is ieder symbool van harte welkom. Elke nieuwe mogelijkheid die wordt geboden, zoals de opening van het Orient House, is een positief signaal. Het kleinste gebaar is van vitaal belang om te vermijden dat het conflict escaleert. Het belangrijkste is immers dat de partijen de weg van de vrede en de dialoog hervinden.

Lagendijk
Voorzitter, de vervelendste politieke debatten zijn de rituele politieke debatten. Debatten waarin iedereen zegt dat de situatie ernstig is en vervolgens herhaalt wat hij de vorige keer ook al gezegd heeft. Het debat over het Midden-Oosten dreigt een beetje een ritueel debat te worden. Het Parlement, wij ook, wij vragen steeds om een actievere rol van de Europese Unie. De Raad en de Commissie zeggen vervolgens: wij doen ons best, maar wij kunnen alleen niks doen en wij zijn onderling verdeeld. Het duidelijkst is die visie vorige week door Louis Michel naar voren gebracht.
Het is duidelijk ook voor ons, ook voor mij, dat zonder de Verenigde Staten geen diplomatiek succes mogelijk is. Maar wat doen de Verenigde Staten? Ik sluit mij wat dat betreft aan bij een opmerking van Hans van den Broek, de voorganger van de heer Patten als commissaris van buitenlandse betrekkingen, die gezegd heeft dat de Verenigde Staten er eigenlijk een declaratoir beleid op na te houden. Zij zeggen dat het anders moet. Zij roepen de partijen op om te stoppen en vervolgens gebeurt er niets. Als de Europese Unie hetzelfde wil doen, moet dat duidelijk zijn en moeten wij hier met z'n allen niet meer spreken van een actieve rol van de Europese Unie in het Midden-Oosten.
Ik zou in dit debat nogmaals een poging willen doen om dat rituele debat, om die impasse te doorbreken door gebruik te maken van de economische rol van de Europese Unie. Ik begin er, eerlijk gezegd, een beetje genoeg van te krijgen als vervolgens de Commissie en de Raad zeggen: mijnheer Lagendijk, economische sancties helpen niet. Net zoals Louis Michel vorige week zei: wij weten waar wij beginnen en wij weten niet waar wij eindigen. Wat ik wil, waartoe ik oproep zijn helemaal geen economische sancties à la Irak. Daar gaat het mij helemaal niet om. Het gaat mij erom dat het onmogelijk is om als Europese Unie door te gaan met hetgeen wij altijd al gedaan hebben, terwijl in die regio oorlog dreigt. Het is handel drijven met de Israëliërs en gewoon de grootste donor zijn van de Palestijnen. Het kan niet zo zijn dat wij maar gewoon doorgaan alsof er niks aan de hand is, terwijl bijna de oorlog uitbreekt.
Het enige wat ik wil weten, en dat is mijn vraag aan de Commissie en de Raad: zou u alstublieft de mogelijkheden willen onderzoeken - ik zeg het heel voorzichtig - om via de economische banden die wij hebben met beide partijen, ik benadruk met beide partijen, te trachten druk uit te oefenen om de partijen weer om de onderhandelingstafel te krijgen. Ik was wat dat betreft blij verrast dat ook de heer Van den Broek, voorganger van de heer Patten, langs die lijnen denkt. Ik besef dat dat moeilijk is. Het is misschien zelfs onmogelijk. Het kan echter niet zo zijn dat op het gebruik van economische middelen door de Europese Unie een taboe rust. De Raad en de Commissie hebben bij herhaling gezegd dat zij alles willen doen om de impasse te doorbreken. Daartoe hoort wat mij betreft ook dit middel. Laat de Europese Unie alstublieft niet dezelfde fout maken als de Verenigde Staten door alleen maar te zeggen dat het anders moet en vervolgens niets te doen, ook al is dat pijnlijk.
(Applaus van de Verts/ALE-Fractie)

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, het Midden-Oosten beleeft momenteel zijn somberste uren sinds de Oslo-Akkoorden zijn gesloten, en zelfs nog daarvoor.
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, het heeft in deze context weinig zijn om te spreken over een beleid van neutraliteit. Wij zijn niet tegen Israël als we het beleid van de huidige regering ervan radicaal veroordelen. Een staatsman als Yitzhak Rabin had bovendien zelf de helderheid van geest en de moed om een dergelijk beleid de rug toe te keren, ook al moest hij dat met zijn leven bekopen.
Het Palestijnse volk, dat zich terecht verzet tegen het ontbreken van ieder vredesperspectief, pleegt helaas bloedige aanslagen op onschuldige Israëlische burgers. Deze ontoelaatbare daden leiden op hun beurt tot haat- en wraakgevoelens.
Voor deze afschuwelijke verwikkelingen vreesden wij al toen Ariel Sharon gekozen werd. Nu zitten we midden in de ellende.
Ik kan mij vinden in de woorden van commissaris Patten. Wij moeten alles doen wat in onze macht ligt om bij te dragen aan het vinden van een oplossing voor deze situatie. Net als Enrique Barón wil ik mijn grote genoegen en diepe bewondering uiten voor het bijzonder waardige en moedige optreden van een groep Israëliërs en Palestijnen, waaronder ministers, afgevaardigden, schrijvers en juristen. Zij hebben deze zomer in een gezamenlijke verklaring laten weten dat ze er zich samen voor zullen inspannen om op basis van de beginselen die door de internationale gemeenschap zijn erkend het vertrouwen, de hoop en de vrede te laten wederkeren.
Ik wil u voorstellen om naast de lovenswaardige inspanningen van onze diplomaten onze steun toe te zeggen aan dit initiatief en hiertoe alle middelen aan te wenden die ons ter beschikking staan. Laten wij bijvoorbeeld de twee belangrijkste voorvechters van dit initiatief, de voormalige Israëlische minister Yossi Beilin en de Palestijnse minister Yasser Abed Rabbo uitnodigen, hun de Sacharov-prijs toekennen, of een Europees comité oprichten dat hun gezamenlijke verklaring steunt. Op die manier kunnen wij Europeanen een daadwerkelijke bijdrage leveren aan de vrede en de vooruitgang. Ik dank u hier hartelijk voor.
(Applaus van de GUE/NGL-Fractie)

Collins
Mevrouw de Voorzitter, het baart ons veel zorgen en wij vinden het zeer betreurenswaardig dat de vooruitzichten met betrekking tot een rechtvaardige, permanente oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict de afgelopen maanden slechter zijn geworden. Wij zijn ons er allemaal van bewust dat de intensiteit van het geweld op een gevaarlijke manier is geëscaleerd en dat het buitensporige en onevenredige gebruik van geweld heeft geleid tot de dood van vele onschuldige burgers.
Het is duidelijk dat de beloften die de verschillende partijen zijn aangegaan niet dienen als startpunt om op voort te kunnen bouwen, maar in feite worden herroepen. De intensiteit van het geweld en van de provocaties zijn tot nieuwe hoogten gestegen en dat is de voornaamste reden dat de partijen nu niet langer meer in een dialoog met elkaar verwikkeld zijn. En een dialoog is de enige manier voorwaarts als we nu een eind willen maken aan het geweld in het Midden-Oosten. Waar de dialoog ontbreekt, wordt het gat slechts gevuld met wederzijdse misverstanden en de gebruikelijke veroordelingen en angst.
De Europese Unie en de bredere internationale gemeenschap hebben nu als een van hun voornaamste taken ervoor te zorgen dat er in het Midden-Oosten weer een actief en doeltreffend bemiddelingsproces op gang komt. Er is dringend behoefte aan een systeem van controle door derden, ten eerste om een einde te maken aan het geweld dat nu dagelijks plaatsvindt en ten tweede om de vredesbesprekingen te hervatten. Het wordt ook tijd dat de hindernissen die de implementatie van het verslag-Mitchell belemmeren uit de weg worden geruimd. We dienen er nog even bij stil te staan dat in de voornaamste bevindingen van deze onderzoekscommissie onder andere de volgende aanbevelingen vermeld staan: de regering van Israël en de Palestijnse Autoriteit dienen bestaande afspraken te herbevestigen en het geweld onmiddellijk te staken; de samenwerking op veiligheidsgebied dient te worden hervat: er dient een zinvolle afkoelingsperiode te worden ingesteld en opruiing in welke vorm dan ook dient te worden tegengegaan.

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de heer Wurtz heeft zojuist gesproken over de somberste uren van het Midden-Oosten. Hij dacht hierbij wellicht aan de heer Ryad Al-Turk, de belangrijkste Syrische oppositievoerder, die vandaag opnieuw is aangehouden. Misschien doelde hij op de onterende beelden van de vijftig homoseksuelen in Egypte die daar, zoals we gezien hebben, op schandelijke wijze behandeld worden. Misschien dacht hij aan het proces van mevrouw Al-Sadaoui, of aan dat van de heer Ibrahami, die beide ook in Egypte plaatsvinden. Misschien doelde hij wel op al die vrouwen in Saoedi-Arabië en andere landen, die in hun eigen land geen enkel recht hebben. Dat is het Midden-Oosten van vandaag de dag: het Midden-Oosten waarover hier niet gesproken wordt. Dat is het Midden-Oosten waarin de democratie en de rechtstaat niet bestaan. Nu wordt hier voorgesteld om jegens Israël een beleid van neutraliteit te voeren.
Mevrouw Neyts, ik denk dat het politiek gezien niet mogelijk is om een dergelijk beleid te voeren, zeker niet in het onderhavige geval. Het beleid van de Europese Unie moet uiteraard gericht zijn op het bewerkstelligen van vrede, maar het moet in eerste instantie een beleid ter bevordering van de democratie zijn. Dit is momenteel geenszins het geval.
Wij wisten allemaal - en nu weten we het helemaal precies - hoe ver de heer Barak is gegaan in zijn vurige wens om een rechtvaardig vredesakkoord met de Palestijnen te sluiten. Wij weten dat dit vredesproces is stukgelopen op de houding van de heer Arafat en de democraten die hem omringen. Uiteraard zijn er mensen in deze zaal die graag gezien hadden dat de heer Sharon een ander beleid zou voeren. Helaas is het beleid van de heer Sharon niet wezenlijk verschillend. Zeker, hij heeft een aantal fouten gemaakt, maar in feite komt hij tegemoet aan de diepe gevoelens van de Israëliërs die momenteel heel begrijpelijk geen enkel vertrouwen meer hebben in deze Palestijnse onderhandelingspartner (het gaat hier niet om het Palestijnse volk). Dit is mijns inziens de kern van dit vraagstuk. De Europese Unie, mijnheer Patten, kan dit vraagstuk niet oplossen met sociaal getinte voorstellen om de economische situatie te verbeteren. Het gaat hier om een politieke kwestie. De Europese Unie moet in dit proces worden betrokken. Ook vanuit historisch oogpunt kan de Unie niet aan de zijlijn blijven staan. De Europese Unie moet met betrekking tot de uitbreiding niet langer de verkeerde beslissingen blijven nemen, maar zich inzetten voor de volledige toetreding tot de Europese Unie van Israël en zijn vijf miljoen inwoners. Alleen zo kan de Unie de veiligheid van de Israëliërs garanderen - en dus ook die van de Palestijnen - en alleen zo kan er vrede worden bewerkstelligd. Voor de rest is er te veel gepraat, zoals mijn collega Lagendijk reeds heeft aangegeven. Het wordt tijd dat we politiek gaan bedrijven.
(Applaus van de TDI-Fractie)

Belder
Mevrouw de Voorzitter, fungerend Raadsvoorzitter Michel wond er vorige week in de Commissie buitenlandse zaken geen doekjes om tijdens zijn uiteenzetting over de inbreng van de Europese Unie in het Israëlisch-Palestijnse conflict: haar rol is zeer beperkt. Dat komt vooral door een tweetal factoren, erkende Michel eerlijk: Israël beschouwt de EU als pro-Palestijns, met andere woorden niet als een onpartijdige externe bemiddelaar in het buurgeschil, en daarnaast heerst er binnen de Europese Raad geen eenstemmigheid over een gezamenlijke strategie voor het Midden-Oosten.
Wat stelt de EU hier nu tegenover? Zij kan het Israëlische verwijt van pro-Palestijnse vooringenomenheid in elk geval verzachten door zich als Raad, Commissie en afzonderlijke lidstaten beslist te distantiëren van de ongehoorde anti-Israëlische hetze die momenteel rond en op de VN-conferentie tegen racisme in Durban wordt gevoerd. Tegelijkertijd dienen de Europese instellingen het optreden van de voorzitter van de Palestijnse Autoriteit openlijk te veroordelen. Arafat' s beschuldiging aan Israël' s adres een racistische politiek te voeren, wakkert het Palestijnse geweld alleen maar aan.
Ondertussen poogt de Duitse bewindsman van Buitenlandse Zaken Fischer de lidstaten van de Europese Unie op één lijn te krijgen voor een reanimatie van het vredesproces in het Midden-Oosten. Zijn plannen, samengevat in een non-paper, hebben de steun van een viertal grote EU-lidstaten (Frankrijk, Groot-Brittannië, Spanje en Italië) alsmede van hoge vertegenwoordiger Solana, zo lees ik in de Duits pers. Zijn de overige leden van de Raad noch de Commissie geraadpleegd? Daaraan voeg ik nog een vraag toe: is er ook afstemming geweest met de Amerikaanse regering? Zowel Raadsvoorzitter Michel als het non-paper onderstrepen toch de onmisbaarheid van Washington bij het weer vlot trekken van het vredesproces.
Kern van het non-paper is de bemiddeling en regeling van een eerste treffen tussen Israëlisch minister van Buitenlandse Zaken Peres en Arafat. Die ontmoeting dient het voorzichtige begin te zijn van een geleidelijk vredesproces. Zeker in het non-paper wordt van de Palestijnen een stopzetting van het geweld geëist, maar dat is niet langer een absolute voorwaarde voor Israëlisch-Palestijnse gesprekken. Gedoogt de Europese Unie hiermee niet in feite de Palestijnse intifada, inmiddels uitgegroeid tot een heuse guerrilla met volledig uitgeruste paramilitaire eenheden? Gaan Raad en Commissie deze elementaire vraag uit de weg, dan zullen alle goed bedoelde bemiddelingspogingen onherroepelijk stranden.

Sichrovsky
Geachte mevrouw de Voorzitter, wij maken als Europeanen alleen een kans als bemiddelaar, wanneer we ons niet alleen tegenover beide partijen neutraal opstellen, maar ook het nodige respect tonen voor de behoeften en verwachtingen van alle betrokkenen bij het conflict. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Fischer, heeft ons op dit punt misschien wel laten zien hoe Europese bemiddeling eruit zou kunnen zien. Dit in tegenstelling tot de pijnlijke vergelijkingen die de Finse minister van Buitenlandse Zaken maakte tussen Israël en de misdaden van de nationaal-socialisten, en eveneens in tegenstelling tot de felle kritiek die de Belgische minister van Buitenlandse Zaken op Israël uitoefende. Het was voor mij ook een schok om in Brussel winkels te zien met het opschrift: "Wij verkopen geen Israëlische producten" . Misschien zullen Europese politici ooit inzien dat niemand zit te wachten op hun persoonlijke interpretaties van het conflict. Het is onze taak om mee te helpen aan een stabilisering van het conflict. Dit zal alleen mogelijk zijn wanneer we enerzijds het verlangen van het Palestijnse volk naar onafhankelijkheid en vrijheid erkennen, maar anderzijds ook Israëls behoefte aan veiligheid, en vooral ook wanneer we erkennen dat Israël een democratisch land is.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mevrouw de Voorzitter, de aanslagen en acties van de laatste dagen tonen duidelijk aan dat de spiraal van geweld helaas ook na de aanvang van het nieuwe schooljaar blijft voortbestaan. Het geweld heeft reeds het leven gekost aan meer dan 150 Palestijnse kinderen en jongeren en tientallen Israëlische kinderen.
Na de verklaringen die hier vanmorgen door het fungerend voorzitterschap van de Raad en de Commissie zijn afgelegd, is het overduidelijk dat de Europese Unie niet onverstoorbaar op deze situatie toekijkt of mag toekijken. Bovendien begint de doelstelling om alle partijen rond de onderhandelingstafel te krijgen gezien het onvermogen om een onmiddellijk staakt-het-vuren af te dwingen stilaan utopisch te worden, ofschoon velen onder ons hunkeren naar een nieuwe Conferentie van Madrid.
Ik weet niet of het eerstvolgende treffen tussen Peres en Arafat het einde van het geweld zal inluiden - de tijd zal het leren -, maar wat ik wel weet, is dat er twee voorwaarden moeten worden vervuld om het geweld een halt toe te roepen.
Ten eerste moeten beide partijen van goede wil zijn. Uiteraard dient er een punt te worden gezet achter de "dialoog" van zelfmoordaanslagen en bombardementen door F15- en F16-toestellen. Het is tijd dat de gematigden het heft in handen nemen, zoals de heer Patten terecht heeft gesignaleerd. Ik geloof dat het uur van de rede is aangebroken. Uiteraard dient de Europese Unie alle gematigde standpunten te steunen.
Ten tweede is het van fundamenteel belang dat de internationale gemeenschap actief optreedt: de Verenigde Staten, Rusland - waar de Israëlische premier vandaag op bezoek is - en de Europese Unie, die alle troeven in handen moet hebben om de rol te spelen die haar toekomt. Daarbij moeten wij uitgaan van twee onherroepelijke premissen. De eerste is hier reeds door het fungerend voorzitterschap van de Raad te berde gebracht: de voortdurend geschonden internationale rechtsorde moet worden hersteld. Ten tweede mag de Europese Unie slechts één doel voor ogen hebben, namelijk het streven naar vrede. Desalniettemin zijn er twee zaken die wij ons goed moeten inprenten: vrede gaat hand in hand met rechtvaardigheid en moderatie wordt een ondeugd, mevrouw de Voorzitter, wanneer men weigert op te komen voor een rechtvaardige zaak zoals het streven naar vrede.

Menéndez del Valle
Mevrouw de Voorzitter, de Israëlische minister van Binnenlandse Veiligheid heeft onlangs de volgende verklaring afgelegd: "Met hun terroristische acties trachten de Palestijnen de Israëlische burgers te demoraliseren, het dagelijkse leven in Israël te ontregelen en paniek te zaaien onder de bevolking opdat de regering politieke toegevingen doet". De regering-Sharon heeft helaas reeds sinds lange tijd het dagelijkse leven van de Palestijnen drastisch gewijzigd, zowel vanuit persoonlijk als vanuit collectief oogpunt.
De regering-Sharon begaat een grove vergissing door zich filosofieën als die van minister Landau toe te eigenen aangezien de Palestijnen niet uit zijn op politieke concessies van de Israëlische regering. Niemand kan immers iets afstaan wat hem niet toekomt. De Palestijnen verlangen slechts dat de wet wordt toegepast. Zij willen dat de postulaten van het internationaal recht worden nageleefd en in de praktijk worden gebracht die reeds decennialang in eenieders mond liggen, maar tot dusver geen concrete resultaten hebben opgeleverd.
De Palestijnse eisen zijn duidelijk en kunnen moeiteloos worden onderschreven door alle burgers van goede wil. Zij verlangen eenvoudigweg dat er een einde komt aan de militaire bezetting waarvan zij het slachtoffer zijn. Er zij overigens aan herinnerd dat zij zich niet tegen de Joodse bezetter verzetten omdat hij Jood is, maar omdat hij hun bezetter is. Zij eisen dat de Joodse nederzettingen worden geëvacueerd die duidelijk op hun grondgebied zijn neergepoot om de oprichting van een leefbare Palestijnse staat onmogelijk te maken. Kortom, zij streven naar de afkondiging van een echte, authentieke, onafhankelijke staat.
Mijns inziens heeft de Europese Unie de morele verplichting om voordat het te laat is een systeem uit te dokteren dat de bezetter ertoe aanzet om het internationale recht na te leven. Zo simpel is dat. Ik ben tevens van oordeel dat de aanhangers van het gezond verstand en het politieke intellect in Israël actie moeten ondernemen om hun medeburgers ervan te overtuigen dat hoe langer de bezetting en de verdrukking aanhouden, hoe radicaler het Palestijnse verzet zal worden.
Tot slot dank ik de heer Patten voor zijn betoog, waarbij ik mij met genoegen aansluit.

Gahrton
Mevrouw de Voorzitter, het was tamelijk beklemmend om naar de vertegenwoordiger van de Raad te luisteren, aangezien zij schijnt te denken dat het conflict in het Midden-Oosten zich tussen gelijkwaardige partijen afspeelt, die we dienovereenkomstig moeten behandelen - équidistant. Is de Raad vergeten dat het om een militair en economisch superieure bezettingsmacht gaat, die in strijd met het internationaal recht een oorspronkelijke bevolking onderdrukt en haar grond steelt? De bezetter heeft bovendien de volledige steun van de VS. Waarom moet de EU Israël en Palestina dan gelijkelijk behandelen? Hebben we Milosevic en de Kosovaren gelijkelijk behandeld? Hebben we Mandela en het apartheidregime gelijkelijk behandeld? Heeft u in België uw bezetters en uw verzetsmensen gelijkelijk behandeld? Nee, dat is natuurlijk allemaal absurd. Ons eigen conflict prevention network heeft in een rapport bepleit dat we economische druk op Israël moeten uitoefenen. Dan vraag je je af, geachte heer Patten, of u besloten heeft het CPN op te heffen omdat CPN met ongemakkelijke waarheden komt?
Volgens de Süddeutsche Zeitung van gisteren moet de EU - of liever gezegd moeten de vijf grote lidstaten van de EU, ons kleintjes wordt niets gevraagd - nu volgens een non-paper een Midden-Oostenbeleid voeren dat door de VS is goedgekeurd. Goedkeuring door de VS is dus een eis. Wat is er geworden van de rol van de EU als verdediger van het internationaal recht? Wat is er terechtgekomen van de ambities een zelfstandig buitenlands beleid te voeren? Wat is er geworden van de ambities om de uitstekende economische en administratieve steun aan de Palestijnen te completeren met een doordacht en sterk beleid? Ze lijken in rook te zijn opgegaan en in het niets te zijn verdwenen. Dat betreur ik.

Morgantini
Mevrouw de Voorzitter, vanmorgen had ik eigenlijk niet het woord willen nemen, want in feite zijn woorden erger dan de stenen van Palestina. Ik ben moe van woorden waar geen daden op volgen en ik begin te twijfelen aan de macht en de efficiëntie van dit Parlement en van onze instellingen.
Af en toe voel ik me net het kind uit het sprookje "De nieuwe kleren van de keizer" . We weten allemaal precies wat er aan de hand is. De woorden en de daden van Sharon zijn duidelijk, in zijn toespraken tot het parlement zegt hij: bombarderen, doden van, onder andere, de Palestijnse leiders, huizen met de grond gelijkmaken, niet zomaar huizen afbreken maar volgens een precies plan. Van 23 juli tot 22 augustus, toen ik in Israël en in Palestina was, heb ik gezien hoe huizen in de kolonies met de grond gelijk worden gemaakt, om meer terrein te veroveren; ik heb de bezetting van het Orient House gezien en de Israëlische vlag die meteen werd gehesen, een daad van puur kolonialisme. Sharon gaat dus door met zijn plan, namelijk slechts 42% van de bezette gebieden terug te geven aan de Palestijnen, die gedwongen zijn in de bantustan te wonen, zonder een staat, zonder grenzen. Hij zegt het duidelijk, waarom geloven we niet wat Sharon expliciet zegt? Waarom worden bezetten en bezetters op hetzelfde plan gezet?
Ook ik vind de situatie, net als de voorzitter van de Raad, weerzinwekkend en afgrijselijk, maar onze beschrijving van de feiten vind ik soms ook weerzinwekkend en afgrijselijk. De bommen die op de burgers van Tel Aviv worden geworpen vind ik zeker weerzinwekkend en misdadig, maar ik denk dat het belangrijk is erop te wijzen dat we in de eerste plaats een einde moeten maken aan de Israëlische militaire bezetting.
Ik heb Arafat diverse malen ontmoet, de laatste keer samen met de Franse en Amerikaanse delegaties, en hij heeft ons gezegd: "We vragen geen wonderen. We vragen de eerbiediging van de internationale rechtsorde. Dat is wat we vragen, en ik heb overal mee ingestemd: de G8, Sharm el-Sheikh, Mitchell." Het plan-Mitchell is niet door Arafat afgewezen, maar door Sharon, want het voorziet in de beëindiging van de nederzettingen, en de nederzettingen zijn er nog steeds. Achter de botsingen en het geweld gaat in werkelijkheid een plan schuil: de verdere afbraak van huizen en de groei van de nederzettingen. Dat is een fundamenteel struikelblok voor de vrede. Ik heb met Hanan Ashrawi, Yasser Abed Rabbo, Yossi Beilin en Galia Golan gewerkt aan het document dat in Ramalah is aangeboden: ze vragen vrede, een rechtvaardige vrede. Dat vragen ook die moedige Israëli' s die de rechten van iedereen verdedigen en die, samen met mij en zoveel anderen, in de gebombardeerde Palestijnse huizen in Beit Jala hebben overnacht.
Europa moet beslist optreden! Ik bedank commissaris Patten voor zijn woorden en ik steun het voorstel van de heer Galeote om onze politieke aanwezigheid daar te versterken. Naar mijn mening is het essentieel dat er internationale waarnemers worden gestuurd, maar alweer, het is Israël die ze afwijst. Waarom zeggen we dat niet? Waarom dringen we niet aan? De dialoog is fundamenteel voor de vrede, maar eerbiediging van het recht en van de mensenrechten is net zo belangrijk en kan daarvan niet gescheiden worden.

Muscardini
Mevrouw de Voorzitter, enkele decennia na de Holocaust en de uitroeiing van de joden in de Sovjet-Unie blijkt in Durban dat het antisemitisme in de politiek van het derde millennium nog steeds bestaat. Als Europa geen duidelijk standpunt inneemt tegen de verklaringen van Durban, waarin zionisme wordt gelijkgesteld aan racisme, betekent dat een nieuwe doodsteek voor het Westen als symboolcultuur van het landen- en volkerenrecht, komt het opnieuw in de afgrond terecht waarin het zich bevond ten tijde van de nazistische concentratiekampen en de communistische vervolgingen.
Toen Europa, na de aanslag op de discotheek in Israël - enkele uren na het bezoek van Arafat aan het Europees Parlement in Brussel - en de aanslag op de pizzeria, zijn stem heeft laten horen, hoopten we dat de dialoog weer heropend zou worden. Maar Europa is weer stil gevallen. Terroristische aanslagen op burgerdoelen in Israël zijn aan de orde van de dag en dwingen het Israëlische leger de burgerbevolking te verdedigen. Aan de andere kant heeft ook de Israëlische burgerbevolking in enkele gevallen de eerbied voor de menselijke waardigheid van de Palestijnen verloren, waardoor het geweld symptoom en symbool is geworden van deze dramatische periode. Europa is niet in staat zijn stem te laten horen en herinnert zich niet eens dat de Palestijnse leider zijn troepen nooit heeft opgedragen de gewelddadige acties te stoppen; in plaats daarvan heeft hij terroristen van Hamas en van de Jihad uit de gevangenis vrijgelaten.
We moeten ons realiseren dat het terrorisme internationaal aan het worden is en dat, om deze perverse ontwikkeling te keren, een krachtiger politiek engagement nodig is. Europa geeft aanzienlijke economische steun aan de Palestijnse Autoriteit: we zouden graag de garantie hebben dat het geld van de Unie wordt gebruikt om de bevolking te helpen een bijdrage te leveren aan het vredesproces en niet om terroristen te bewapenen. Daarover vragen we, in het licht van de laatste gebeurtenissen, een gedetailleerd verslag en we willen dat Europa zowel bij Israël als bij Arafat aandringt op een echt vredesproces, niet alleen woorden of de bommen van het terrorisme van de afgelopen maanden en jaren.

Laschet
Mevrouw de Voorzitter, beste collega' s, we hebben vandaag in dit debat veel voorstellen voor resoluties gehoord. Ik denk echter dat de bijdrage van de commissaris duidelijk heeft gemaakt dat veiligheid alleen door middel van samenwerking te bereiken is. We moeten structureel iets veranderen en de betrokkenen tot samenwerking dwingen. Het verwoorden van resoluties heeft in deze situatie geen enkele zin. Dat was toch ook onze ervaring in Europa, toen in 1950 kolen en staal aan elkaar werden gekoppeld om een einde te maken aan duizend jaar oorlog tussen Duitsers en Fransen. Wat kolen en staal voor ons waren, zijn nu voor het Midden-Oosten toerisme, water en energie. Op die terreinen moeten wij samenwerkingsprojecten bevorderen en ons beleid wijzigen.
Wij hebben sinds 1993 op grote schaal - met miljarden euro' s - steun verleend aan de Palestijnse Autoriteit, omdat we wilden dat het vredesproces van Oslo zou slagen. Maar als u vandaag praat met de vredesbeweging in Israël, dan merkt u dat hun vertegenwoordigers, die een paar jaar geleden nog in de gevangenis belandden omdat ze met Arafat hadden gesproken, nu zeggen: Wij zouden nu niet meer met hem praten. Hij stopt het geweld niet, hij zit achter al het geweld dat we ook in de afgelopen nacht weer hebben ondervonden. Alleen in zo' n situatie kon Sharon ook aan de macht komen. Daarom hebben we een nieuw aanknopingspunt nodig voor samenwerking.
Mijnheer de commissaris, ik zou dan ook wel enig bezwaar willen maken tegen uw conclusie dat het een goede zaak is om voor november 10 miljoen euro aan de Palestijnse begroting toe te wijzen. Zo' n algemene betaling kun je een keer doen om een begroting te stabiliseren, maar nu moeten we voorwaarden verbinden aan de middelen en geen forfaitaire betalingen doen in deze orde van grootte.
In de tweede plaats mogen we ook niet onvoorwaardelijk geld blijven geven aan multilaterale instellingen als de UNRWA, de organisatie voor hulp aan vluchtelingen van de Verenigde Naties. Ik zal u eens iets voorlezen uit eens schoolboek dat door de UNRWA in Palestijnse vluchtelingenkampen wordt gebruikt. Daar staat: "De vernietiging van de joden was een rechtvaardig en onvermijdelijk kwaad." Er staan lovende woorden in over Adolf Hitler en ze schrijven over de ontwrichtende invloed van de joden in de jaren dertig. Als zoiets kinderen van acht en negen jaar wordt bijgebracht, als zelfmoordaanslagen worden geprezen, martelaarschap wordt verheerlijkt, dan moet de Europese Unie vanuit haar eigen waarden zeggen: dit zullen we onder geen beding financieren.
Daarom verzoek ik u heel zorgvuldig na te gaan wat er via de UNRWA op de Palestijnse scholen en in de vluchtelingenkampen wordt onderwezen. Dergelijke uitingen van antisemitisme mogen niet met ons geld worden ondersteund.

Zimeray
Mevrouw de Voorzitter, het Midden-Oosten heeft net een verschrikkelijke zomer achter de rug en ik betreur het ten zeerste dat de Europese Unie hier mede verantwoordelijk voor is.
De zelfmoordacties van medewerkers van de Hamas, die door de Palestijnse Autoriteit zijn aangemoedigd, hebben het hart van Israël met bloed besmeurd. De Europese Unie heeft de aanslagen alleen met woorden veroordeeld. In de tussentijd bleef ze de Palestijnse Autoriteit zeer genereus financieren, zelfs toen deze de meest gevaarlijke terroristen vrijliet.
Hoe denken we een geloofwaardige rol te kunnen spelen als we ongecontroleerd aanzienlijke hoeveelheden geld blijven overmaken aan een organisatie als de Palestijnse Autoriteit, die alleen in naam gezag kan uitoefenen en nog altijd een van de meest corrupte politieke organisaties ter wereld is?
In een recent verslag van de Rekenkamer wordt gewag gemaakt van ernstige onregelmatigheden en vele gevallen van fraude die onder verantwoordelijkheid van Yasser Arafat zijn gepleegd. Zijn er vervolgens sancties ingesteld? Hebben we transparantie geëist, mijnheer de commissaris? Nee, de welwillendheid en toegeeflijkheid waaraan de Commissie zich schuldig maakte konden slechts worden opgevat als een aanmoediging om op deze verderfelijke weg voort te gaan.
Zoals u weet was in Camp David de vrede dichtbij. Ze lag zelfs voor het oprapen, maar wat deed Arafat? Nogmaals werd duidelijk dat hij niet over de moed van iemand als Sadat beschikt. Hij heeft alle hoop de grond in geboord. In Camp David heeft hij "nee" tegen de vrede gezegd. Een maand later ging de intifada opnieuw van start. Ditmaal nam de intifada echter de vorm aan van een daadwerkelijke anti-joodse kruistocht en de meest gevaarlijke terroristen werden in vrijheid gesteld.
Hebben de Commissie en de Raad daadwerkelijk gereageerd op deze nieuwe schending van de Oslo-Akkoorden? Hebben zij dan tenminste voorwaarden gekoppeld aan de steun die ze verleenden? Nogmaals luidt het antwoord hier "nee" en ik denk dat er nog generaties jonge Palestijnen met het geld van de Europese Commissie zullen worden opgeleid tot martelaar en zullen leren denken in termen van haat.
Is het nu niet voor iedereen duidelijk wat de ware aard van deze intifada is? Het is een fanatieke, verheerlijkende en krankzinnige strijd, waarin het bestaansrecht van Israël wordt ontkend. Uiteraard kan er ook kritiek op Israël worden geuit, maar als we het optreden van Israël stelselmatig verwerpen als onevenredig en onterecht en geen van beide partijen in het gelijk stellen, kan het nog altijd levendige antisemitisme hierdoor worden versterkt.
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, de historicus Leon Poliakov heeft ooit zeer terecht gezegd: "Bij het antisemitisme wordt iemand zijn bestaansrecht ontzegd omdat hij joods is, bij het antizionisme wordt het bestaansrecht van een staat ontzegd omdat hij joods is".

Van Orden
Mevrouw de Voorzitter, in juli was ik in de gelegenheid om samen met mijn collega's, de heren Galeote, Laschet en Morillon een bezoek te brengen aan het Midden-Oosten. We hebben gesprekken gevoerd met minister van Buitenlandse Zaken Peres, Voorzitter Arafat en andere zeer hooggeplaatste personen aldaar.
Ons werd duidelijk gemaakt dat de voorstellen van Mitchell nog altijd door beide zijden worden aanvaard. Het probleem is echter hoe ze moeten worden geïmplementeerd. Er kan geen implementatie plaatsvinden, als er geen einde komt aan het terrorisme, en gisteren nog heeft er weer een zelfmoordaanslag in Jeruzalem plaatsgevonden. De Europeanen moeten zich niet langer druk maken over de vraag of zij wel een rol in het geheel hebben. Die hebben ze namelijk wel degelijk. De vraag is of ze op een evenwichtige, zinvolle manier invulling aan die rol zullen geven. De Verenigde Staten en de Europeanen moeten in harmonie met elkaar samenwerken en zich niet tegen elkaar laten uitspelen.
In het verleden werd de Europese Unie slechts gezien als een instituut dat de Palestijnen steunde. Het was een instituut dat een rol voor zichzelf zocht. Op dit moment is de heer Solana ook het vertrouwen van de Israëli's aan het winnen. Hij doet dat via een meer evenwichtige, realistische aanpak, zonder daarbij te dicterend te zijn. De woorden van het voorzitterschap van vanmorgen over het noodzakelijke bewaren van gelijke afstand stellen mij gerust.
Aan Palestijnse zijde is er het gevaar dat de onverzoenlijkheid wordt aangewakkerd door gebeurtenissen zoals de VN-conferentie over racisme in Zuid-Afrika, via de invloed van radicale Arabische krachten in de regio en het stoppen van de samenwerking tussen de Israëlische en Palestijnse veiligheidsdiensten. In plaats van het onderdrukken van Hamas, de Islamitische Jihad en andere extremistische elementen, onderhouden de Palestijnse diensten momenteel maar al te vaak nauwe contacten met de extremisten.
Ik ben het volledig eens met de analyse van de heer Patten dat verdere verarming van de Palestijnen hen er niet toe zal brengen het extremisme op te geven, maar het lijdt voor mij geen twijfel dat de Europese Unie haar financiële invloed op de Palestijnen een veel politiekere lading moet geven. Wij moeten duidelijk maken dat voortzetting van de financiering, van Palestijnse kant, een meer doeltreffende en consequentere aanpak van de extremisten vereist.
Ook de kwestie van de internationale waarnemers vraagt om voorzichtigheid. De precedenten zijn wat dat betreft niet goed. Waar het gaat om het bereiken van meer internationale aanwezigheid in het gebied ligt een heropleving van de samenwerking tussen de Israëlische en Palestijnse veiligheidsdiensten, versterkt met Amerikaanse en Europese elementen, het meest voor de hand. Dat haalt misschien de krantenkoppen niet, maar door het wegnemen van onbegrip en een doeltreffender optreden tegen extremisten kan deze oplossing wel een aantal voorwaarden voor vrede aandragen.

Sakellariou
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, hartelijk dank voor wat u hier uiteengezet hebt, in het bijzonder voor de duidelijke taal die u, mevrouw de voorzitter van de Raad, gesproken hebt, iets dat niet van alle verklaringen van de Raad kan worden gezegd. U betitelde datgene, wat de Israëlische regering doet, namelijk het vermoorden van tegenstanders die zij als terroristen brandmerkt, ook inderdaad als moord. In het licht daarvan vind ik het pijnlijk en niet bepaald tactvol om naar schoolboeken te verwijzen wanneer je ziet dat het Orient House bezet is, dat er invasies en bezettingen plaatsvinden op Palestijns grondgebied en dat Palestijnse politiebureaus systematisch worden verwoest waarbij slachtoffers op de koop toe worden genomen. Als je dan zegt dat mijnheer Arafat schuld draagt voor alles wat daar gebeurt, dan ben je niet erg goed op de hoogte van de politieke situatie.
Al onze pogingen en voorstellen in het verleden zijn gestrand, de uitzending van waarnemers - ik ben blij dat collega Van Orden dat ook bepleit - dat alles is stukgelopen op de weigering van de Israëlische regering om ook maar iets te accepteren. Zelfs het rapport-Mitchell, dat we allemaal als gemeenschappelijk uitgangspunt onderschrijven, kan niet worden uitgevoerd. De Israëlische regering onder mijnheer Sharon - tegen wie in uw land, mevrouw de voorzitter van de Raad, een onderzoek loopt, reden waarom hij ook niet naar Brussel kan worden uitgenodigd - wil het rapport-Mitchell namelijk op haar eigen wijze interpreteren en het moment van uitvoering zelf bepalen. Gezien deze situatie verlang ik voorlopig helemaal geen grotere betrokkenheid bij het proces. We willen wel, maar we worden niet geaccepteerd. Wat hebben we dan verder nog in handen? We hebben een verdrag met Israël en we zouden moeten overwegen - mijnheer de commissaris, u hebt dit naar aanleiding van schendingen van het verdrag in het verleden ook al eens geopperd - of we dit verdrag op deze manier kunnen handhaven of dat we het moeten opschorten.

Cushnahan
Mevrouw de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, commissaris, de geweldsspiraal in het Midden-Oosten maakt ons blind voor het feit dat er nog niet zo lang geleden, in plaats van de huidige wanhoop, optimisme en hoop op een permanente vrede heersten. Jammer genoeg zou deze hoop op wrede wijze de grond in geboord worden en het is moeilijk om te vergeten dat de huidige intifada regelrecht voortkwam uit het onnodige en provocerende bezoek van de heer Sharon aan de Tempelberg in Jeruzalem. Desalniettemin is er geen enkele rechtvaardiging te vinden voor de daaropvolgende terroristische activiteiten die door beide zijden werden gepleegd, en in de huidige zeer geladen emotionele situatie, waarin de conflictgebieden zo wijdverbreid zijn, is het moeilijk te geloven in een staakt-het-vuren.
Het is duidelijk dat de huidige impasse alleen kan worden doorbroken via de interventie van een derde. En de enige haalbare derde is een team van internationale waarnemers. Wij weten dat dit voor de Verenigde Naties en de Palestijnen aanvaardbaar is, maar jammer genoeg hebben de Israëli's het verworpen. De Verenigde Staten steunen het standpunt van de Israëli's. Jammer genoeg heeft hun blinde loyaliteit paradoxaal genoeg een schadelijk effect op de Israëlische zaak. In plaats van zich op te stellen als stroman van de Israëli's, zouden de VS onafhankelijk moeten zijn en hun invloed moeten aanwenden om hen onder druk te zetten een einde te maken aan hun geweld, net zoals wij, in de EU, onze invloed bij de Palestijnen moeten gebruiken om hetzelfde te bewerkstelligen. Als de Verenigde Staten en wij ons samen inzetten voor het gemeenschappelijke doel, is er een kleine kans dat we ervoor kunnen zorgen dat de situatie niet nog verder ontaardt in een regionaal conflict en dat we de vredesonderhandelingen op basis van de aanbevelingen van Mitchell weer in gang kunnen zetten. Dat zou ons voornaamste doel moeten blijven.

Neyts-Uyttebroeck
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ik wil allereerst iedereen bedanken die tijdens dit debat zijn of haar standpunt uiteen heeft gezet of verduidelijkt, en blijk heeft gegeven van zijn of haar gevoelens en emoties met betrekking tot de tragedie in het Midden-Oosten, met inbegrip uiteraard van de afschuwelijke gebeurtenis van gisteren.
Geachte afgevaardigden, ik begrijp maar al te goed dat de positieve en negatieve emoties soms de boventoon voeren als we kijken naar deze ogenschijnlijk eindeloze opeenvolging van gewelddadigheden en bloedige reacties. Dat is niet meer dan menselijk. Zonder een dergelijke reactie zouden we ons moeten afvragen waar ons gevoel voor menselijkheid is gebleven. Ik ben echter van mening dat als we een bijdrage willen leveren aan het vinden van een oplossing, we deze gevoelens in toom moeten houden en verder moeten kijken. Ook onze frustraties moeten we in de hand houden en God weet welke frustraties er kunnen bestaan in deze processie van Echternach, waarin na iedere drie stappen vooruit er twee achteruit moeten worden gezet en soms zelfs drie stappen achteruit na iedere twee stappen vooruit. Iedere keer weer moet er opnieuw worden begonnen en moet de draad opnieuw worden opgepakt. Het contact mag niet worden verbroken, noch met de een, noch met de ander. Al naar gelang de omstandigheden moet er de ene keer een worst worden voorgehouden en de andere keer met de stok worden geslagen. Excuseer mij voor deze harde beeldspraak. Ik ben van mening dat alle instellingen van de Europese Unie deze methode gebruiken, met inbegrip uiteraard van het voorzitterschap. Uiteraard zijn wij ons er terdege van bewust dat onze dagelijkse inspanningen om een oplossing te bewerkstelligen ertoe kunnen leiden dat we uiteindelijk bij geen van de partijen in de smaak vallen.
Ik kan mij vinden in de stelling van sommige sprekers dat de Europese Unie in deze regio vlak naast onze deur momenteel een veel belangrijkere rol speelt dan enkele jaren geleden. Veel sprekers hebben echter ook aangegeven dat wij geen oplossing kunnen bewerkstelligen zonder de zeer actieve en dynamische steun van de Amerikaanse regering en andere instellingen of regeringen, dat wil zeggen veel meer dan nu het geval is.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, wil ik de sprekers die het beginsel van neutraliteit hebben bekritiseerd - wat uiteraard hun goed recht is - laten weten dat het handhaven van ons standpunt van gelijke behandeling van beide partijen niet betekent dat de omstandigheden voor deze partijen hetzelfde zijn. In het Engels zou je kunnen zeggen, en dat zijn mijn laatste woorden: "equidistance is not equalising the parties involved".

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een vraag aan mevrouw de voorzitter van de Raad. Er zijn berichten in de pers dat de minister-president van Israël de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie niet heeft ontvangen. De heer Sharon heeft de heer Solana dus niet ontmoet. Kan de Raad ons hierover nader uitsluitsel geven? Komt dat omdat er geen tijd was in verband met de reis van minister-president Sharon naar Moskou, of had het feit dat de hoge vertegenwoordiger niet werd ontvangen een politieke bedoeling? Is de Raad daarvan op de hoogte? Dat zou ik graag willen weten.

Neyts-Uyttebroeck
Mevrouw de Voorzitter, op dit moment kan ik u geen precies antwoord geven op deze vraag. Uiteraard ben ik bereid alle benodigde informatie te verzamelen om u in een later stadium wel een gedetailleerd antwoord te kunnen geven.

De Voorzitter
Bedankt, mevrouw de minister.
Ik geef nu het woord aan commissaris Patten.

Patten
Mevrouw de Voorzitter, mag ik even nog iets zeggen over deze laatste vraag? Ik kan mij niet voorstellen dat er iemand is die mijn vriend en collega, Dr. Solana, echt niet zou willen ontvangen. Niemand heeft meer zijn best gedaan om het vredesproces in het Midden-Oosten weer op de rails te krijgen dan hij en vandaag en bij andere gelegenheden heeft het Parlement al blijk gegeven van zijn erkentelijkheid voor de rol die de heer Solana, als vertegenwoordiger van de Europese Unie, in het Midden-Oosten heeft gespeeld.
Het was een interessant debat, met daarin een aantal vertrouwde, centrale thema's. Er waren wel wat meningsverschillen, maar over het algemeen kan toch worden gesteld dat de meeste parlementsleden hetzelfde over de situatie denken en dat er wellicht een gezamenlijk gevoel van frustratie leeft over de manier waarop wij het beste een bijdrage kunnen leveren tot het oplossen van deze akelige, almaar verslechterende situatie. We zullen uiteraard in de komende weken meer dan eens op het onderwerp terugkomen, onder andere met een reactie op een aantal van de zeer positieve suggesties die in dit debat werden gedaan. En daarbij doel ik bij voorbeeld op de suggestie van de heer Galeote over de middelen die ambassadeur Moratinos, die zo'n voortreffelijk werk heeft gedaan, tot zijn beschikking heeft.
Ik wil ook graag een paar opmerkingen maken over de toespraak van de heer Zimeray en van de heer Laschet en ik zal dat doen met alle diplomatieke reserve waar ik bekend om sta, met name in Azië. De afgelopen twee jaar heb ik het grote genoegen en het grote voorrecht gehad om honderden toespraken in dit Parlement te mogen beluisteren, waarschijnlijk waren het er meer dan enig ander commissaris ooit heeft aangehoord. Het moet mij van het hart dat ik weinig toespraken heb gehoord waarin de spreker zo slecht geïnformeerd was als de heer Zimeray. Ook voor de toespraak van de heer Laschet geldt dat deze zich wel wat beter had kunnen informeren.
Ik ken geen enkele serieuze Midden Oosten-commentator die beweert dat het beter voor ons allemaal zou zijn als de Palestijnse autoriteit op de knieën werd gedwongen. De meeste leden van het Parlement kennen de inspanningen die de Commissie zich getroost om ervoor te zorgen dat het geld waarmee Europa de Palestijnse autoriteit steunt geld is dat op de juiste wijze wordt besteed, dat goed wordt besteed en op een manier die bevorderlijk is voor het pluralisme, de rechtsorde en een zuiver bestuur in de Palestijnse gebieden. Het verbaast mij dat de geachte afgevaardigde niet wist dat wij, alvorens wij elke maand het geld overmaken, goedkeuring moeten vragen bij het Internationale Monetaire Fonds, om er zeker van te kunnen zijn dat het geld waarover door dit Parlement wordt gestemd, op een verstandige manier wordt besteed.
Dit zijn allemaal onderwerpen die wij tot in detail hebben besproken met het Parlement, dat zich er terecht zorgen over maakte dat het geld van de Europese belastingbetaler, op de juiste manier, op transparante wijze en aan een goed doel wordt besteed. Ik kom met alle plezier in de toekomst op dit onderwerp terug, maar ik wil er hier vandaag de nadruk op leggen, omdat ik het niet zinnig vind als leden van het Parlement de indruk geven dat wij het geld van de Europese belastingbetaler niet op een verstandige manier besteden.
Ik wil ook iets zeggen over een onderwerp waar ik het al heel vaak over heb gehad. Als ik het vandaag opnieuw aankaart, kan ik misschien voorkomen dat die enkele geachte afgevaardigden die het nog niet begrepen hebben het onderwerp in brieven en in toespraken in het Parlement aan de orde stellen. Er wordt herhaaldelijk gesuggereerd en niet in het minst in bepaalde geledingen van de Israëlische pers, dat de Europese Unie betrokken is geweest bij de financiering van Palestijnse schoolboeken die antisemitische passages bevatten.
Ik wil hier heel duidelijk over zijn. Geen enkel project ter ondersteuning van de Palestijnse autoriteit, geen enkel project ter ondersteuning van de UNRWA dat gefinancierd wordt door de Europese Commissie, omvat de productie of distributie van schoolboeken. Het is waar dat wij dit jaar bijvoorbeeld 35 miljoen euro hebben bijgedragen aan de 170 miljoen bedragende onderwijsbegroting van de UNRWA. Ik wil er even op wijzen dat wij niet de grootste bijdrage leveren aan deze begroting. De grootste bijdrage wordt geleverd door de Verenigde Staten en ik neem niet aan dat er iemand is die denkt dat de Verenigde Staten zich met hun bijdrage aan de onderwijsbegroting van de UNRWA schuldig maken aan de zaken waarvan wij in de Commissie beschuldigd worden. De hulp aan het onderwijssysteem richt zich op de infrastructuur, op materiaal en directe hulp voor de lopende schooluitgaven zoals salarissen voor de leerkrachten. Het zou nauwelijks een bijdrage zijn aan de veiligheid in de Palestijnse gebieden, als leerkrachten en masse ontslagen zouden worden, omdat niemand hun zou kunnen uitbetalen.
Bovendien hebben wij nooit van de Palestijnse Autoriteit het verzoek gekregen om leerplannen of schoolboeken te financieren. Wij wijzen elke poging van de hand die erop gericht is om het onderwijssysteem te gebruiken als middel om de onverdraagzaamheid te bevorderen en de inspanningen van de partijen die zich nog wel inzetten voor de vrede in het Midden-Oosten te dwarsbomen. In deze context is het met name jammer dat schoolkinderen door de bij het conflict betrokken partijen blootgesteld kunnen worden aan onverdraagzaamheid.
De Commissie heeft haar hulp altijd gericht, en zal haar hulp altijd blijven richten, op het bevorderen van een cultuur van vrede, verdraagzaamheid en mensenrechten in het Midden-Oosten. Recent onderzoek van Palestijnse boeken heeft aangetoond dat de antisemitische taal die voorkwam in oude Egyptische en Jordaanse schoolboeken die de Palestijnse Autoriteit en de UNRWA gebruikten, met name vóór 1994 en 1995, momenteel uit deze boeken wordt verwijderd. Op deze nieuwe boeken is, terecht of onterecht, het commentaar geleverd dat ze geen duidelijke boodschap van vrede en vriendschap met het Israëlische volk uitdragen. Ik zou graag willen dat dat wel het geval was. Schoolboeken zullen echter de tragische werkelijkheid van het leven van alledag in de Palestijnse gebieden of in de Palestijnse kampen niet veranderen.
Het is belangrijk dat de UNRWA op zijn scholen een uitgebreid verdraagzaamheids- en bewustwordingsprogramma onderwijst, om elke mogelijke negatieve invloed op de leerlingen tegen te gaan, maar het zal voor een leerkracht in een kamp vast niet erg makkelijk zijn om de kinderen les te geven over verdraagzaamheid en bewustwording als ze 's avonds het kamp uitgaan en geconfronteerd worden met tanks en geweren en mensen die met stenen gooien. Het onderwijzen van een verdraagzaamheids- en bewustwordingsprogramma in dergelijke kampen is ongetwijfeld een van de moeilijkste taken die er op deze wereld zijn.
Ik wil de geachte afgevaardigden die in deze kwestie een nogal partijdig standpunt innemen vragen om stil te staan bij diegenen die dag in dag uit in de kampen en elders in het Midden-Oosten hun best doen om te laten zien dat fatsoen belangrijk is, om het soort waarden die wij hier in dit Parlement aanhangen te bevorderen. Ik denk niet dat de nogal goedkope aanvallen op de activiteiten van de UNRWA en anderen in dit Parlement thuishoren.

Tenslotte wil ik nog iets zeggen over de toespraak van de heer Lagendijk, omdat ik het normaal gesproken met deze geachte afgevaardigde eens ben. Hij levert uitermate doordachte, interessante en goedgeïnformeerde bijdragen aan onze debatten. Natuurlijk willen we allemaal graag stappen namens de Europese Unie ondernemen waarmee we de slechte situatie in het Midden-Oosten kunnen verbeteren.
Het is natuurlijk mogelijk dat wij stappen overwegen of zetten waardoor een slechte situatie nog verder verslechtert. De geachte afgevaardigde heeft het over economische maatregelen. Het klopt dat wij een zeer belangrijke economische relatie hebben zowel met Israël als met de Palestijnse Autoriteit en de andere staten in de regio. Ik ben mij niet geheel onbewust van de gevolgen van die relatie in politieke termen. Wij proberen er, zoals ik al eerder heb gezegd, voor te zorgen dat de hulp die wij de Palestijnse Autoriteit bieden bevorderlijk is voor het pluralisme, een zuiver bestuur, een onafhankelijk rechtssysteem, de rechtsorde en de democratie. Dát is de juiste aanpak.
Wij dringen er ook bij de Israëlische autoriteiten op aan dat onze afspraken met hen in letter en geest worden nageleefd - dat hebben wij hun ook laten weten tijdens onze besprekingen op de bijeenkomst over de douanesamenwerking van afgelopen juli. Ik heb echter zeer sterke twijfels over activiteiten die verder gaan dan de hierboven genoemde. Economische sancties die bij internationale kwesties worden ingesteld hebben - helaas - geen goede reputatie. Ik heb veel respect voor de ideeën van de geachte afgevaardigde en we zullen ongetwijfeld over dit onderwerp verder van gedachten kunnen wisselen, maar het wil er bij mij niet in dat een doeltreffender EU-beleid in het Midden-Oosten gebaseerd moet zijn op sanctietaal.
Het is natuurlijk makkelijker te begrijpen hoe onze relatie met de partijen de vrede op de langere termijn kan consolideren dan hoe de economische relatie de vrede op de kortere termijn kan bevorderen. Ik begrijp de frustratie wel, maar ik blijf toch sceptisch over het vermogen om economische sancties in te stellen.
(Applaus)

De Voorzitter
Mijnheer de commissaris, bedankt voor uw bijzonder nauwkeurige antwoorden.

Neyts-Uyttebroeck
Mevrouw de Voorzitter, alvorens het debat wordt beëindigd wil ik u laten weten dat ik inmiddels over de benodigde informatie beschik om de vraag van de heer Poettering te kunnen beantwoorden. Het ging hier immers om een belangrijke vraag en als deze onbeantwoord blijft, kunnen er misverstanden ontstaan. Ik zal het Parlement laten weten wat ik zojuist van het secretariaat van de Raad heb vernomen. De hoge vertegenwoordiger, Javier Solana, blijft in Jeruzalem totdat de heer Sharon uit Moskou is teruggekeerd. De heer Sharon had de heer Solana immers voorgesteld om hem morgen te ontmoeten. De ontmoeting zal dus morgen plaatsvinden.

Zimeray
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Patten en een aantal afgevaardigden hebben mij beschuldigd en ik vind dat ik op deze aantijgingen moet kunnen reageren. Het is immers niet normaal dat de Commissie het laatste woord heeft om afgevaardigden ergens van te kunnen beschuldigen. In het onderhavige geval is gezegd dat het niet de taak is van het Parlement om controle uit te oefenen op de middelen die door de Commissie zijn toegekend aan met name de Palestijnse Autoriteit.
Ik blijf bij mijn betoog over het Palestijnse onderwijs. De boeken worden dan wel niet direct door de Europese Unie gefinancierd, maar wel het onderwijs! In zijn betoog van zojuist rechtvaardigt Chris Patten een vorm van onderwijs waarin haat en martelaarschap centraal staan.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.

Vorderingen op het gebied van de toetreding van de 12 kandidaat-lidstaten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
de mondelinge vraag (B5-0331/01) van de heer Brok aan de Raad, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de uitbreiding;
het verslag (A5-0251/2001) van mevrouw Carlsson, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Estland om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 704 - C5-0604/2000 - 1997/2177(COS));
het verslag (A5-0252/2001) van mevrouw Schroedter, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Letland om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 706 - C5-0606/2000 - 1997/2176(COS));
het verslag (A5-0253/2001) van de heer Souladakis, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Litouwen om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 707 - C5-0607/2000 - 1997/2178(COS));
het verslag (A5-0254/2001) van de heer Gawronski, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Polen om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 709 - C5-0609/2000 - 1997/ 2174(COS));
het verslag (A5-0255/2001) van de heer Schröder, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van de Republiek Tsjechië om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 703 - C5-0603/2000 - 1997/2180(COS));
het verslag (A5-0256/2001) van de heer Wiersma, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Slowakije om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 711 - C5-0611/2000 - 1997/2173(COS));
het verslag (A5-0257/2001) van de heer Queiró, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Hongarije om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 705 - C5-0605/2000 - 1997/2175(COS));
het verslag (A5-0258/2001) van de heer Van Orden, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Bulgarije om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 701 - C5-0601/2000 - 1997/2179(COS));
het verslag (A5-0259/2001) van mevrouw Nicholson of Winterbourne, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Roemenië om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 710 - C5-0610/2000 - 1997/2172(COS));
het verslag (A5-0260/2001) van de heer Volcic, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Slovenië om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 712 - C5-0612/2000 - 1997/2181(COS));
het verslag (A5-0261/2000) van de heer Poos, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Cyprus om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 702 - C5-0602/2000 - 1997/2171(COS));
het verslag (A5-0262/2001) van mevrouw Stenzel, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Malta om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(2000) 708 - C5-0608/2000 -1999/2029(COS)).

Brok
Mevrouw de Voorzitter, beste collega' s, dit jaarlijkse debat is bedoeld als een stimulans voor de kandidaat-lidstaten, de Commissie en de Raad om in hun onderhandelingen de uitbreiding zo snel mogelijk te realiseren. Het debat is ook bedoeld om hier en daar tot spoed te manen, aangezien er op sommige gebieden niet die vooruitgang wordt geboekt die wij graag wensen. Wij zijn het tenslotte die aan het eind van de dag moeten ratificeren.
Naar onze mening mag het uitbreidingsproces geen verdere vertraging oplopen. We dienen al onze interne voorwaarden van institutionele en andere aard zo snel mogelijk te regelen, zodat de kandidaat-lidstaten geen gijzelaar van ons eigen hervormingsproces worden. We moeten duidelijk maken dat alle kandidaat-lidstaten gelijk worden behandeld en landen als Hongarije en de Republiek Tsjechië in het Europees Parlement dus het aantal zetels krijgen dat hun toekomt.
We moeten bovendien duidelijk maken dat er buiten de kandidaat-lidstaten en de Europese Unie niemand is die invloed heeft op de uitbreiding van de Europese Unie. Dat is uitsluitend een zaak van de Europese Unie en de kandidaat-lidstaten. Ook over het volgende moeten we duidelijk zijn: Vorig jaar hebben we gezegd dat de eerste kandidaat-lidstaten aan de Europese verkiezingen van 2004 moeten kunnen meedoen. Dit betekent dat de toetredingsverdragen met die landen die daar rijp voor zijn, uiterlijk eind 2002 moeten zijn afgerond; je moet immers ook nog rekening houden met de tijd die nodig is voor het ratificeren van de verdragen.
In dit verband is het noodzakelijk dat in de afzonderlijke landenverslagen duidelijk wordt gemaakt, wat de sterke en zwakke punten van de verschillende landen zijn. Ik wil de rapporteurs van de verschillende landenverslagen uitdrukkelijk bedanken voor de grote toewijding waarmee zij zich met hun land hebben beziggehouden.
Het gaat er niet alleen om dat deze landen het communautair acquis in hun wetgeving overnemen. Ze moeten in het komende jaar ook laten zien dat ze in staat zijn dit bestuurlijk om te zetten, zodat ze daadwerkelijk rijp worden voor het lidmaatschap. Natuurlijk is het voor ons duidelijk dat er daarbij in sommige gevallen een overgangsregeling moet komen. Dat is in enkele gevallen zowel in het belang van de Unie als in het belang van afzonderlijke kandidaat-lidstaten. Wat ons betreft moeten er echter zo min mogelijk overgangsregelingen komen en ze moeten zo kort mogelijk duren. Op deze manier krijgen we veel sneller een Unie die een eenheid vormt met minder scheve verhoudingen op het gebied van concurrentie. Een belangrijk punt lijkt hierbij te zijn dat er nog niet voor alle landen garanties kunnen worden gegeven voor de economische ontwikkeling. Een ander belangrijk ijkpunt is dus straks aan het eind van de dag, of deze landen rijp zijn voor de markt, of ze in staat zijn tot deelname aan de Europese interne markt, iets dat de Commissie vorig jaar heel duidelijk voor de verschillende landen heeft vastgesteld.
Wij noemen vanuit onze optiek bewust geen landen die favoriet zijn bij de toetreding tot de Europese Unie. We weten immers uit ervaring dat een land dat nu misschien behoorlijk voorop ligt, volgend jaar, als het moment daar is, mogelijk niet meer in die positie verkeert. Dat kan komen door verkeerde politieke beslissingen of negatieve ontwikkelingen in zo' n land. Hier geldt dus het principe van een echte regatta, waar iedereen dezelfde kansen heeft en pas aan het eind van de dag wordt beoordeeld, wie op welk moment in staat is toe te treden.
Daarbij is het goed om intern nog eens te zeggen dat we hebben vastgesteld dat de financiële gevolgen van de uitbreiding tot 2006 binnen het huidige financiële raamwerk kunnen worden opgevangen. Ik bedoel dat we met phasing in- en phasing out-periodes in staat zullen zijn om dit voldoende onder de knie te krijgen.
Vanuit het perspectief van onze burgers is de binnenlandse veiligheid bij de uitbreiding een belangrijk vraagstuk. Daarom kunnen wij de Commissie alleen maar aanmoedigen, op dit terrein heel duidelijk en serieus te onderhandelen. Dat geldt ook voor vraagstukken op het gebied van gemeenschappelijke veiligheid. Naar mijn mening dienen zoveel mogelijk landen van de EU tegelijkertijd lid van de NAVO te zijn, maar het is aan elk land afzonderlijk om daartoe te beslissen. Hoe meer landen dat zijn, des te groter is de kans op de ontwikkeling van een samenhangend Europees veiligheids- en defensiebeleid.
Wij mogen aan de kandidaat-lidstaten alleen die voorwaarden stellen, waaraan de huidige lidstaten van de Europese Unie zelf ook voldoen. We moeten dus niet alle mogelijke wensen in het onderhandelingspakket stoppen. Ze moeten alleen daaraan voldoen waaraan ook wij nu voldoen. We mogen geen extra hindernissen opwerpen.
Mijnheer de commissaris, wanneer de euro volgend jaar is ingevoerd, dan staan ons meer geldmiddelen ter beschikking. We moeten dan een grote campagne starten die duidelijk maakt dat de economische en politieke voordelen van de uitbreiding veel groter zijn dan alle kosten waarover wij het steeds hebben. Als wij in staat zijn het gebied in Europa te vergroten waar veiligheid en economisch welzijn heersen, dan is dat de grootste politieke bijdrage die wij in dit decennium kunnen leveren aan het waarborgen van de vrede en veiligheid op ons continent. Die stabiliteit moeten wij op adequate wijze versterken.
Wij zouden de landen die op dit moment geen lid van de Europese Unie kunnen, mogen of willen worden, los van de twaalf landen waarmee wij nu concreet in onderhandeling zijn, ook een andere optie moeten aanbieden dan het volledige lidmaatschap, zodat we die landen aan de Europese Unie kunnen binden. Landen als Oekraïne en andere mogen in dit proces niet worden vergeten, wanneer we op termijn stabiliteit op dit continent willen hebben.
(Applaus)

Neyts-Uytebroeck
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, in de afgelopen vijftig jaar is bij de Europese opbouw onmiskenbaar grote vooruitgang geboekt. Het Europees project oefent een sterke aantrekkingskracht uit en heeft bijgedragen tot vrede, stabiliteit, democratie en welvaart. De aantrekkingskracht is zo groot dat de Europese Unie zich vandaag opmaakt om haar ledental te verdubbelen. Het uitbreidingsproces is op zich geen nieuwe ervaring voor de Unie, maar het huidige uitbreidingsproces is door zijn omvang, de verscheidenheid van de kandidaat-landen en de politieke en historische dimensie zonder weerga. Tijdens het debat van vandaag zou ik samen met u drie vragen willen behandelen: 1 waarom de uitbreiding, ook al denk ik dat dit in dit halfrond vanzelfsprekend is, 2 en dat zal u waarschijnlijk meer interesseren: hoever staat het nu precies met de onderhandelingen en 3 hoe moeten wij de toekomst voorbereiden?
Waarom de uitbreiding? U, mevrouw de Voorzitter, en waarde collega's weten dat wel, maar misschien sijpelt er toch iets van hetgeen ik nu ga zeggen door de wanden van dit halfrond en komt dat terecht bij de publieke opinie die zich die vraag nog regelmatig stelt en daartoe natuurlijk het volste recht heeft.
De toekomst van Europa en de uitbreiding van de Unie zijn voortaan onlosmakelijk verbonden. De uitbreiding ìs de toekomst van Europa. Overeenkomstig de in Helsinki vastgelegde doelstellingen heeft de Europese Raad van Nice de Unie in staat gesteld de nieuwe lidstaten op te nemen. We hadden het in Nice bereikte compromis gemakkelijk kunnen verwerpen, maar we hebben ervoor gekozen dat niet te doen om niet de verkeerde boodschap uit te zenden, namelijk van een besluiteloos en harteloos Europa en dan nog op het slechte moment, namelijk aan de vooravond van de hereniging van Europa. De uitbreiding geeft concreet vorm aan de grootmoedige en open visie van het oorspronkelijke Europese project. De beslissing daartoe, die op de Europese Raad van Göteborg terecht als onomkeerbaar werd bestempeld, weerspiegelt het belang dat de grondleggers van Europa destijds aan internationale solidariteit hechtten en dat de lidstaten vandaag er nog steeds aan hechten.
De Unie uitbreiden is een historische plicht. De volkeren die veel te lang door de geschiedenis gescheiden werden, moeten de kans krijgen om zich te herenigen. Naast de echte historische uitdaging is de uitbreiding ook een politiek project. Dat project vergt van ons, Europese leiders en gekozenen, grote verantwoordelijkszin. Wij moeten voortaan alles in het werk stellen om onze medeburgers in een uitgebreid Europa een stabiele, veilige en voorspoedige toekomst te verzekeren. De uitbreiding drong zich op en dringt zich nog steeds op om elke destabilisatie in de landen die nu kandidaat-lidstaten zijn, alsmede de uitingen van een dergelijke destabilisatie te voorkomen. Hierbij denk ik aan de groeiende toestroom van vluchtelingen, de toename van criminaliteit, enzovoort.
De jammerlijke gebeurtenissen van de afgelopen tien jaar op de Balkan hebben aangetoond dat een regio niet kan worden gestabiliseerd zonder het uitbreidingsproces dan wel het associatieproces op gang te brengen en te verstevigen. In sommige landen van het voormalige Joegoslavië heeft die destabilisatie geleid tot de achteruitgang van de rechtsstaat en tot het ontstaan van nieuwe haarden van internationale criminaliteit. De Unie zal zich ten volle in moeten zetten om de transnationale criminele netwerken te bestrijden. Het is in het kader van een streven naar stabilisatie dat sinds de Conferentie van Zagreb een associatie-. en stabiliteitsproces op gang werd gebracht, dat natuurlijk uitmondt in een Europees perspectief.
Overigens zijn de gunstige gevolgen van de toekomstige uitbreiding nu al voelbaar. In Midden- en Oost-Europa zijn stabiele regimes tot stand gekomen die de gemeenschappelijke waarden hebben aangenomen of de waarden die ze met ons gemeenschappelijk hebben, zoals de democratie, de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de bescherming van de minderheden. De opmerkelijke verbetering van de veiligheid in Europa en nieuwe perspectieven voor de economische ontwikkeling zijn er het rechtstreekse gevolg van. De uitbreiding, ook al moet deze nog in de feiten worden omgezet, maakt Europa nu al meer welvarend en verhoogt nu reeds de invloed van Europa. Bovendien zien we ook, om dan maar plat materialistisch te zijn, dat het aantal directe buitenlandse investeringen en dan bedoel ik de buitenlandse Europese investeringen in de kandidaat-landen, alsmaar toeneemt. De Unie is vandaag de belangrijkste handelspartner van de dertien kandidaat-landen geworden. De lidstaten halen er dus heel wat voordelen uit . Het uitgebreide Europa zal 500 miljoen burgers tellen en in economische termen noemen we hen dan 500 miljoen consumenten. Dat is voldoende om de Unie in staat te stellen, ook op economisch gebied, haar specifieke karakter te laten gelden en te verdedigen in een wereld die steeds meer "een dorp" wordt om met een Canadees socioloog te spreken.
Geachte afgevaardigden, de in het vooruitzicht gestelde uitbreiding is voor de kandidaat-landen een belangrijke prikkeling gebleken om hun overgang naar een markteconomie te bespoedigen. Deze overgang blijkt ook nu nog een pijnlijk proces te zijn. In sommige landen hebben de veranderingen evenwel geleid tot een snelle en gezonde groei, die de levensstandaard van de volkeren heeft verhoogd. Hoe staan de onderhandelingen er op dit moment voor? Zoals toegezegd zet het Belgische voorzitterschap sinds juli de werkzaamheden van het Zweedse voorzitterschap voort volgens de beginselen die in Nice zijn overeengekomen en volgens het tijdspad dat tijdens de Top van Göteborg is uitgestippeld. Het voorzitterschap zal zich houden aan zijn taak, dat wil zeggen dat het zich alleen zal bezighouden met het versoepelen van het proces. Het zal zich dus niet op het terrein van de Commissie begeven. De onderhandelingen dienen immers alleen gevoerd te worden door de bevoegde commissarissen. Ons werkprogramma, dat tijdens de Raad Algemene Zaken van juli werd gepresenteerd, is door de regeringen van de lidstaten goed ontvangen. Deze regeringen hebben alle benadrukt dat het van groot belang is dat er wordt toegezien op de daadwerkelijke naleving van de toezeggingen die de kandidaat-landen hebben gedaan. De heer Elmar Brok heeft zich met het toezicht op deze naleving beziggehouden.
Wij hopen alle hoofdstukken van de onderhandelingen te kunnen aansnijden. Wat Malta betreft ontbreekt alleen nog het hoofdstuk over de landbouw, terwijl er met betrekking tot Bulgarije nog acht hoofdstukken moeten worden geopend. Overeenkomstig de conclusies van Göteborg zal het Belgische voorzitterschap de inspanningen steunen die Roemenië zich heeft getroost en zich nog moet troosten. Er moeten met dit land immers nog 14 hoofdstukken worden geopend. Voor veel kandidaat-landen is de "kritieke massa" wat betreft de voorlopig afgesloten hoofdstukken bijna bereikt.
Met "kritieke massa" doel ik op het aantal hoofdstukken waarover reeds is onderhandeld en in het kader waarvan er tijdelijke overeenkomsten zijn gesloten. Dit aantal is dusdanig groot dat de noodzaak steeds groter wordt om ieder van de kandidaat-landen verschillend te behandelen, dat wil zeggen: ieder kandidaat-land volgens zijn eigen merites. Ook wordt de vraag steeds prangender hoe het einde van de onderhandelingen eruit moet komen te zien. Dit moment zou wel eens sneller kunnen komen dan dat we enige tijd terug hadden kunnen vermoeden.
Het voorzitterschap spant zich in om de onderhandelingen volgens het gewenste tijdspad te laten verlopen. Tijdens de eerste bijeenkomst van waarnemers op 27 juli jongstleden zijn er zeven hoofdstukken onderzocht en vijf hiervan konden worden afgesloten. Tot op heden zijn er dus zeven hoofdstukken die met de kandidaat-landen konden worden afgesloten. Het gaat hierbij om de hoofdstukken die betrekking hebben op de statistieken, het MKB, het onderzoek, het onderwijs, de volksgezondheid, de consument en de externe betrekkingen. Het zal u waarschijnlijk niet verbazen dat de hoofdstukken waarover nog onderhandeld moet worden tevens de moeilijkste hoofdstukken zijn. Behalve de hoofdstukken die betrekking hebben op het vrije verkeer van werknemers en op het milieu, hebben wij onderwerpen behandeld die betrekking hebben op justitie en interne aangelegenheden, concurrentie, vervoer, energie, visserij, landbouw en fiscale vraagstukken. Op sommige van deze gebieden hebben we duidelijke vorderingen kunnen boeken. Uiteraard stopt het uitbreidingsproces echter niet, mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, bij de afsluiting van de hoofdstukken. Ieder land moet zich ook voegen naar de economische en politieke criteria van Kopenhagen en ervoor zorgdragen dat het daadwerkelijk aan deze criteria voldoet.
Dit geldt met name voor een land waarmee we de onderhandelingen nog niet hebben aangeknoopt. Ik heb het hier uiteraard over Turkije. Tijdens zijn bezoek aan Ankara van afgelopen juli heeft de Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Louis Michel, de Turkse autoriteiten in herinnering gebracht dat ze er goed aan doen zich te concentreren op de tenuitvoerlegging van het partnerschap voor toetreding, dat ervoor moet zorgen dat Turkije zich aan de in Kopenhagen vastgestelde politieke criteria conformeert. Wat Cyprus betreft zijn wij verheugd over de vorderingen die met de toetredingsonderhandelingen zijn geboekt.
Maar het ritme van de onderhandelingen wordt niet alleen bepaald door de inspanningen van de Commissie, de Raad en het voorzitterschap. Soms spelen ook externe gebeurtenissen een rol, zowel in positieve als in negatieve zin. Wat dit laatste betreft denk ik bijvoorbeeld aan het van start gaan van de verkiezingscampagne in Polen of aan het aantreden van de nieuwe Bulgaarse regering. Ik reken evenwel op een goede afloop in beide gevallen en denk dat deze veranderingen het hoge tempo waarin de onderhandelingen in deze twee landen tot op heden werd gevoerd, niet zal verstoren.
De Commissie zal in november gedetailleerde verslagen uitbrengen over de vorderingen die de kandidaat-landen met de voorbereidingen hebben geboekt. Ook dit is een belangrijk moment. Het voorzitterschap kan op basis van de elementen in die verslagen de volgende voorzitterschappen tijdens de Europese Raad van Laken duidelijke aanwijzingen geven over de weg die dan nog moet worden bewandeld.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, luidt de vraag hoe we de toekomst tegemoet moeten gaan. De conclusies van de Europese Raad van Nice en die van Göteborg hebben het uitbreidingsproces een nieuwe impuls gegeven. De kwaliteit van dit proces is voortaan zeker zo belangrijk als het aantal hoofdstukken waarover onderhandeld is. Wat dit punt betreft wil ik Elmar Brok laten weten dat hij mijns inziens gelijk heeft: we moeten niet meer van de kandidaat-landen willen eisen dan wat wij van onszelf eisen. Dat klopt, maar dit betekent niet dat de kandidaat-landen er geen belang bij hebben om zich het acquis zoveel mogelijk eigen te maken. Doen ze dat niet, dan is de kans groot dat het eerste stadium van de toetreding tot de Europese Unie voor hen zeer pijnlijk en moeizaam zal verlopen. Wij moeten ze helpen een dergelijke situatie te voorkomen. De vraag of we de in Nice en Göteborg geformuleerde doelstellingen zullen kunnen verwezenlijken is afhankelijk van twee zeer belangrijke factoren. In de eerste plaats dienen de lidstaten van de Unie, en dus wij allemaal, onze toezeggingen na te komen. Het is onze taak gemeenschappelijke standpunten te formuleren die verenigbaar zijn met termijnen die in ons tijdschema zijn vastgelegd. Indien nodig dienen er overgangsperioden te worden ingesteld, ook al brengen dergelijke perioden de nodige moeilijkheden met zich mee. In de tweede plaats, zoals ik reeds heb aangegeven, dienen de kandidaat-landen ervoor te zorgen dat ze te gelegener tijd niet alleen de benodigde relevante informatie kunnen verschaffen over hun capaciteit om zich aan de vereiste criteria aan te passen, maar ook kunnen laten zien dat ze zich daadwerkelijk hebben aangepast.
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik ga afronden, maar eerst wil ik toch nog even iets zeggen over de uitslag van het Ierse referendum en dan vooral in verband met de uitbreiding. De uitslag van het referendum heeft tot allerlei speculaties geleid over de haalbaarheid van de uitbreiding. Hoewel de uitbreiding op zuiver juridisch vlak haalbaar is zonder ratificatie van het Verdrag door alle lidstaten, dient toch te worden onderstreept dat het niet-ratificeren van het Verdrag een volstrekt verkeerd politiek signaal zou zijn voor de kandidaat-landen nu een deel van de publieke opinie aldaar de verdienste van het proces ter discussie begint te stellen en het als een beperking van de zo pas herwonnen soevereiniteit ervaart. Ik moet dan steeds denken aan die premier van een kandidaat-lidstaat die niet zo lang geleden in Brussel zei: "Men zegt ons nu al tien jaar dat we over tien jaar zullen toetreden." Wel, als die toestand te lang duurt dan beginnen volkeren en regeringen hun geduld te verliezen.
Gelet op de omvang van de uitbreiding en op de institutionele gevolgen ervan pleit ik voor een realistische, verantwoorde en ambitieuze houding van de Unie. De uitbreiding van de Unie moet inderdaad verantwoord zijn, dat betekent dat de vitale functies van de Unie moeten worden gevrijwaard. Het is toch duidelijk, mevrouw de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, dat de uitbreiding essentiële onderdelen van het gemeenschappelijke of het communautaire beleid - en ik denk dan aan het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het beleid inzake de structuurfondsen - onder druk zet. Hieraan het hoofd bieden zal van de lidstaten, dus ook van ons allemaal moed en vastberadenheid vergen.
De uitbreiding vergt tevens een ambitieuze houding voor het uitstippelen van een nieuw gemeenschappelijk beleid. Een echt gemeenschappelijk beleid inzake de bestrijding van criminaliteit en de harmonisatie van ons asiel- en immigratiebeleid zijn meer dan ooit noodzakelijk. Daarnaast moet de Unie ook meer inspanningen leveren op het vlak van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De Unie moet zich de middelen verschaffen om een destabiliserende crisis aan de grenzen van het uitgebreide Europa, dus het Europa van morgen, te kunnen aanpakken. Het is van levensbelang dat de Unie de nodige middelen ter beschikking heeft om aan de situatie in onstabiele gebieden het hoofd te bieden.
Naarmate de eerste toetredingen naderen, moet de Unie haar dialoog met de buurlanden van dat uitgebreide Europa versterken. Het zal erom gaan en het gaat er nu al om, die landen gerust te stellen over de gevolgen van de uitbreiding voor wat betreft de partnerschaps- en samenwerkingsakkoorden - en ik denk dan meer in het bijzonder aan onze zeer vruchtbare en uitgebreide dialoog met Rusland maar niet alleen met Rusland.
Tot slot zou ik willen zeggen dat de uitbreiding een politiek project blijft. Door een goed of slecht beheer van dat project zal de eenheid van Europa worden versterkt of verzwakt. In onze maatschappij moet een breed debat worden gehouden om de risico's en de voordelen van het project duidelijk uit te leggen. Misverstanden moeten worden weggewerkt. De bekommernissen van de burgers van de lidstaten, maar ook van de burgers van de kandidaat-landen moeten ernstig worden genomen en daarop moeten gefundeerde antwoorden worden gegeven. Nu de eerste toetredingen naderen, moet meer en duidelijkere informatie worden verstrekt dan tot nog toe het geval is geweest.
De uitbreiding biedt enorme mogelijkheden. Er zijn echter ook voorwaarden en beperkingen aan verbonden voor beide partijen. Voor de geloofwaardigheid is het noodzakelijk dat beide partijen zich hiervoor inspannen. Het Belgische voorzitterschap, mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, heeft zich ertoe verbonden om het hoge tempo van de onderhandelingen aan te houden. Het zal erop toezien dat aan de voorwaarden voor toetreding wordt voldaan. De kandidaat-landen zullen nog grote inspanningen moeten leveren voor wat betreft de implementatie van het acquis communautaire. De weg is lang, de weg is heel lang, maar de eindmeet komt in zicht. We kunnen vanaf nu eerder in maanden dan in jaren beginnen te rekenen. We kunnen vanaf nu ook aan alle kandidaat-lidstaten waarmee we onderhandelingen zijn begonnen zeggen dat zij toekomstige lidstaten zijn.
Het lijdt geen twijfel, dames en heren, en daarmee wil ik besluiten, dat de toetreding op termijn van zeker twaalf landen en op iets langere termijn van dertien landen van onze Unie iets anders zal maken dan wij tot dusverre hebben gekend. Dat is bij elke nieuwe toetreding zo geweest. Elke nieuwe toetredende staat, elke nieuwe toetredende bevolking heeft iets extra ingebracht. Ik ga niet in details treden want dat zou jaloezie kunnen opwekken en dat is niet de bedoeling. Het is duidelijk dat dit ook zo zal zijn met de komst van de nieuwe lidstaten. Het avontuur waaraan we nu zo'n tien jaar geleden zijn begonnen - althans wat de idee betreft - nadert dus een succesvolle voltooiing, maar dat succes zal er alleen maar kunnen komen wanneer wij allemaal de inspanningen leveren die daarvoor nodig zullen zijn.

De Voorzitter
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, hartelijk dank voor uw zeer uitputtende toelichting. Ik geef nu het woord aan commissaris Verheugen, maar niet voordat ik hem eraan heb herinnerd dat ook onze speciale genodigden over een in beginsel beperkte spreektijd beschikken, waarbij natuurlijk de benodigde flexibiliteit kan worden toegepast.

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, dames en heren afgevaardigden, sinds het laatste grote debat van het Europees Parlement over de uitbreiding is er bijna een jaar verstreken. Ik ben daarom blij dat ik de gelegenheid heb om de balans van dit jaar op te maken en de opgaven die nog voor ons liggen te beschrijven.
Allereerst wil ik het Europees Parlement, alle fracties en alle commissies heel hartelijk danken voor hun grote betrokkenheid bij het uitbreidingsproces van de EU. Zij hebben allemaal een grote bijdrage geleverd aan de politieke geloofwaardigheid van dit historische project en aan de democratische legitimering van het uitbreidingsproces. De Commissie vertrouwt ook in de beslissende slotfase van de onderhandelingen op de steun van het Parlement. Ik ben blij dat ik na de bijdrage van de rapporteur, de heer Brok, en na de uiteenzetting van de Raadsvoorzitter kan vaststellen dat er nog steeds een grote, brede en solide overeenstemming bestaat tussen de drie instellingen Parlement, Raad en Commissie.
Na de Europese Raad van Nice en van Göteborg staat vast dat de uitbreiding er komt, en wel spoedig. Het point of no return ligt definitief achter ons. Het project is nu onomkeerbaar. Het is niet mijn bedoeling om de controverse rond het Verdrag van Nice nog een keer op te rakelen; ik wil er alleen op wijzen dat dit Verdrag voorwaarden bevat waaraan politiek absoluut moet worden voldaan, willen de toetredingsverdragen kunnen worden afgerond. Ook ik heb twijfels of het Verdrag de best denkbare oplossing is voor het probleem van de institutionele aanpassingen en voor de combinatie van verdieping en uitbreiding, iets dat door velen - ook door mij - noodzakelijk wordt geacht. Maar ik ben bang dat er altijd verschillende opvattingen zullen blijven bestaan over de vraag, wat de best denkbare oplossing voor dit probleem is. Leven in Europa betekent nu eenmaal dat je moet leven met compromissen. De Commissie roept derhalve met klem op tot de ratificatie van het Verdrag van Nice, zowel hier in het Europees Parlement als in de parlementen van de lidstaten.
We zijn ons er allemaal van bewust dat het Verdrag de eerste hindernis al niet heeft genomen - het referendum in Ierland. Het antwoord op een dergelijk referendum kan niet gewoon maar zijn: "Ga maar door." Met het devies 'ogen dicht en verder maar' zullen we schipbreuk lijden en een historische kans missen. De uitbreiding mag niet het slachtoffer worden van een toenemende verwijdering tussen de Europese burgers aan de ene kant en de Europese instellingen en besluitvormingsprocessen aan de andere kant. Het antwoord op het waarschuwingssignaal uit Ierland is ook een kwestie van de juiste communicatie, maar niet alleen dat. Wellicht verlangen de burgers van Europa een reactie die fundamenteler en gedifferentieerder is. Er bestaat in mijn ogen een inherent verband tussen het debat over de toekomst van Europa en het debat over onze toekomstige grenzen. Dat verband moet door ons worden gelegd.
Nice heeft ervoor gezorgd dat de onderhandelingen zich, conform de dringende wens van de kandidaat-lidstaten, zijn gaan concentreren op de essentiële vraagstukken. Het door de Commissie voorgestelde en door de staatshoofden en regeringsleiders goedgekeurde routeschema is meer dan een planning van onderhandelingen. Het gaat er in wezen om dat de vijftien lidstaten zich er zelf toe verplichten om binnen een bepaald tijdsbestek tot gemeenschappelijke standpunten te komen, ook op die terreinen waar de belangen ver uit elkaar liggen. Tegelijkertijd wordt daarmee tegen de kandidaat-lidstaten gezegd dat hun inspanningen niet voor niets zijn en dat er niets op de lange baan wordt geschoven.
Na bijna een jaar kunnen we stellen dat de strategie van Nice de kandidaat-lidstaten enorm heeft gemotiveerd en dat de overname van het Gemeenschapsrecht sneller en soepeler verloopt. Tegelijkertijd tonen de kandidaat-lidstaten meer flexibiliteit in het bijstellen van hun standpunten, zodat er bij de onderhandelingen echte doorbraken konden worden bereikt. De behandeling van een onderwerp als het vrije verkeer van werknemers is daarvoor illustratief.
In Göteborg werd vervolgens het gewenste tijdschema voor de eerste toetredingen duidelijk vastgelegd. Dat gebeurde op het juiste moment. In de eerste plaats stonden de vorderingen in de onderhandelingen het toe om de eindstreep aan te wijzen voor kandidaat-lidstaten die ver genoeg zijn. In de tweede plaats biedt de beslissing van Göteborg de parlementen en regeringen van de kandidaat-lidstaten de nodige steun in de rug om alle krachten te mobiliseren en om de twijfelaars tegemoet te treden die er zeer zeker ook zijn.
Het idee om de Europese verkiezingen van 2004 als oriëntatiepunt te nemen voor de toetredingen is een jaar geleden hier in het Europees Parlement ontstaan. Daarover hebben we in ons debat van afgelopen jaar overeenstemming bereikt. Ik ben erg blij dat het ons gelukt is om deze beleidslijn, die door het Europees Parlement is ingezet, via de Europese Raad in Nice en in Göteborg daadwerkelijk ten uitvoer te brengen. Ik denk dat het een wijze beslissing was om in Göteborg geen specifieke data vast te leggen voor de toetreding van individuele landen of groepen van landen. De basisprincipes van het proces werken: individuele verdiensten, differentiatie en de mogelijkheid om een achterstand in te halen. Als we aan deze principes blijven vasthouden, ontstaat er een natuurlijk, feitelijk toetredingsscenario dat alleen door de onderhandelingsresultaten wordt gerechtvaardigd. De Commissie is vastbesloten om deze lijn vast te houden. Ik zeg dit ook om de opvatting tegen te gaan dat er uiteindelijk toch puur politieke beslissingen zullen worden genomen, politiek in de slechte betekenis van het woord.
De Commissie zal alleen een voorstel doen voor het afronden van een toetredingsverdrag met een kandidaat-lidstaat, wanneer ze ervan overtuigd is dat de kandidaat voldoende is voorbereid en aan alle voorwaarden voldoet. Ik zal daarom vandaag ook niet speculeren over de vraag, hoeveel en welke nieuwe lidstaten in het volgende Europees Parlement vertegenwoordigd zullen zijn. Ik kan alleen maar zeggen dat tien van de twaalf landen waarmee we in onderhandeling zijn, besloten hebben het tijdschema van Göteborg te willen volgen. We zouden het vertrouwen ernstig schaden, wanneer we nu tegen afzonderlijke kandidaten zouden zeggen: "Jullie zitten er in ieder geval bij" of "Jullie moeten in elk geval nog een tijdje wachten" . Psychisch moeten we dus voorbereid zijn op de mogelijkheid dat we een eerste groep van misschien wel tien nieuwe lidstaten moeten accepteren. Dat klinkt overigens dramatischer dan het is, want die tien landen vertegenwoordigen samen ongeveer 75 miljoen burgers, terwijl alle dertien kandidaat-lidstaten bij elkaar altijd nog 185 miljoen inwoners tellen.
Mevrouw de voorzitter van de Raad had al aangegeven, hoe ver we intussen gevorderd zijn met de onderhandelingen. Inderdaad kan ik bevestigen dat de inhoud van de verschillende hoofdstukken belangrijker is dan het aantal hoofdstukken waarmee een land akkoord is gegaan. Het is namelijk goed denkbaar dat landen die minder hoofdstukken hebben afgerond dan andere landen, toch verder zijn met de voorbereiding.
Hoe moeilijk de onderwerpen zijn die momenteel besproken worden, hebben we kunnen zien aan het voorbeeld van het vrije verkeer van werknemers. Het compromis dat op basis van het voorstel van de Commissie is bereikt, zal leiden tot de meest liberale en meest flexibele oplossing die tot nu toe voor dit probleem is bedacht. Er zal zoveel vrij verkeer zijn als mogelijk is, maar voor een aantal jaren ook zoveel veiligheid als nodig is.
Ik zou dit voorbeeld ook willen gebruiken om nog eens aan te geven, hoe de Commissie haar eigen rol bij de uitbreiding ziet. De Commissie dient de belangen van de gehele Unie te behartigen. Het is in het belang van de hele Unie dat er bij de uitbreiding van geen enkele lidstaat meer wordt gevraagd dan waartoe dat land daadwerkelijk in staat is. Op dezelfde wijze moet de Commissie in haar voorstellen ook rekening houden met de vraag, wat voor de kandidaat-lidstaten en toekomstige lidstaten op te brengen is en wat niet. Als we niet in staat zijn om compromissen te sluiten, dan zullen we niet de vooruitgang boeken die nodig is. Vooral omdat er nogal wat onderwerpen op ons afkomen die behoorlijk controversieel zijn, zoals binnenlandse zaken en justitie, mededinging, belastingen, verkeer, de begroting, regionaal beleid en landbouw.
Een van de kwesties die in het onderhandelingshoofdstuk over binnenlandse zaken en justitie centraal staan is de bewaking van de toekomstige buitengrenzen. Het gaat hier om een klassiek conflict van doelstellingen. Aan de ene kant mag de uitbreiding niet leiden tot een nieuwe deling van Europa. Er mag geen nieuwe scheidslijn worden gecreëerd. Traditionele grensoverschrijdende contacten, die vaak al eeuwenlang bestaan, mogen niet onmogelijk worden gemaakt of ernstig worden bemoeilijkt. Dat geldt vooral voor die gebieden waar aan weerszijden van de grens dezelfde taal wordt gesproken en nauwe culturele banden bestaan.
Aan de andere kant zullen we aan het eind van deze uitbreidingsronde een oostgrens hebben die bijna van de Noordkaap tot aan de Bosporus zal reiken. Die grens moet wel voldoen aan de veiligheidsbehoeften van de huidige inwoners van de EU. De veiligheid aan de grenzen behoort tot de voorwaarden waarvan niet kan worden afgeweken. Nieuwe lidstaten kunnen alleen dan volledig in het Schengen-systeem worden geïntegreerd, wanneer het grensregime op alle fronten aan de normen van Schengen voldoet.
Andere onderwerpen zoals belastingen, mededinging en in belangrijke mate ook landbouw roepen geweldige sociale vragen op. Het gaat hier enerzijds om het functioneren van de interne markt, maar anderzijds ook om sociale cohesie in de overgangslanden. We zullen moeten beslissen, hoeveel flexibiliteit van de kant van de Unie kan worden opgebracht om te voorkomen dat de uitbreiding in de toekomstige nieuwe lidstaten daags na de toetreding een sociale schok teweegbrengt.
Bij de landbouw hebben we te maken met een acquis communautaire dat in de komende jaren ingrijpend kan veranderen. Dat leidt bij diverse waarnemers tot de opvatting dat het beter zou zijn om eerst een besluit te nemen over de landbouwhervorming en pas daarna met de kandidaten over de landbouw te onderhandelen. Als we dat zouden doen, dan zou dat een nieuwe situatie scheppen. Er zou dan geen sprake meer zijn van een ook maar enigszins betrouwbaar tijdschema voor de uitbreiding. Het einde van het project zou in de verre toekomst komen te liggen.
Met betrekking tot de financiering van de uitbreiding zal de Commissie er zorg voor dragen dat de gevolgen die haar onderhandelingsvoorstellen hebben voor de begroting geheel en al passen binnen de uitgavenplafonds die voor de periode tot 2006 in Berlijn zijn afgesproken. Daarbij moeten we natuurlijk wel rekening houden met de in Agenda 2000 voorziene aanpassingen die nodig zijn in verband met het aantal nieuwe lidstaten. Maar wij zullen ook bij deze aanpassingen het in 1999 in Berlijn afgesproken plafond niet overschrijden.
Ik wil nu ingaan op de situatie in de kandidaat-lidstaten zelf. De overname van het Gemeenschapsrecht verloopt op dit moment overal voorspoedig. De meeste landen hebben zeer effectieve organisatorische maatregelen getroffen om op tijd klaar te kunnen zijn met de enorme klus op het terrein van de wetgeving. Ook de instrumenten die zijn ingezet, vooral de twinning en de interparlementaire samenwerking, hebben hun waarde bewezen.
In de voortgangsverslagen over het jaar 2001 zal de Commissie uiteenzetten, in welke mate aan de criteria van Kopenhagen wordt voldaan. Deze verslagen zullen begin november in de Commissie worden besproken en vastgesteld.
Op dit moment kan daarover het volgende worden gezegd: De trend van de laatste jaren zet zich voort. Alle kandidaat-lidstaten waarmee wordt onderhandeld voldoen nog steeds aan de politieke criteria. Het perspectief van het lidmaatschap heeft onmiskenbaar bijgedragen aan de stabilisering van de jonge democratieën in Oost- en Midden-Europa. Hoe waardevol die stabiliteit van het politieke systeem voor heel Europa is, kunnen we zien aan die landen die geen concreet uitzicht op toetreding hebben. Steeds meer blijkt dat een reëel uitzicht op toetreding de sterkste en meest effectieve motor is voor noodzakelijke hervormingen.
Ik wil er geen twijfel over laten bestaan dat de Commissie er in de onderhandelingen op blijft aandringen dat mensenrechten en rechten van minderheden onverkort worden gerespecteerd. Daaronder valt ook het verbod op iedere vorm van discriminatie op grond van leeftijd, geslacht, seksuele oriëntatie of godsdienstige overtuiging. We blijven de situatie van de minderheden en de ontwikkeling met betrekking tot de rechtsstaat zorgvuldig in de gaten houden. Het is tekenend dat nationale minderheden in de kandidaat-lidstaten een bijzonder groot belang hechten aan een snelle toetreding. Voor hen is het lidmaatschap van de Europese Unie immers de meest effectieve bescherming.
Terwijl de situatie van de Russische minderheden in de Baltische staten steeds beter wordt, blijft de integratie van de Roma een moeilijke en netelige kwestie. Het zou echt een illusie zijn om te denken dat de sociale en culturele discriminatie van de Roma vóór de toetredingen kan worden uitgebannen. Er zullen nog tientallen jaren verstrijken voordat we zover zijn. We verwachten echter van alle kandidaat-lidstaten dat ze geloofwaardige strategieën ontwikkelen en uitvoeren voor een betere integratie van de Roma, en wel vóór de toetreding.
Een lichtpuntje zie ik eindelijk ook in Roemenië met betrekking tot de situatie van de kinderen in tehuizen en de handel in adoptiekinderen. Ik moet voorzichtig zijn omdat we al veel teleurstellingen achter de rug hebben en de vele mooie woorden in het verleden niet tot daden hebben geleid. Met de huidige regering begint daar verandering in te komen. Een belangrijk teken was de bereidheid, een moratorium voor internationale adoptie in te stellen.
We beschikken over een grote hoeveelheid aanwijzingen dat het systeem zoals dat tot nu toe bestond, het misbruik van kinderen willens en wetens heeft bevorderd. Daarom kunnen internationale adopties pas weer worden toegestaan na een fundamentele hervorming van het hele systeem. Ik ben ervan overtuigd dat ouders die een serieuze kinderwens hebben en serieuze non-gouvernementele organisaties die hen helpen om die wens te vervullen, de eerste zullen zijn die begrijpen dat de bescherming van kinderen tegen mogelijk misbruik de hoogste prioriteit moet hebben. Op deze plaats wil ik graag memoreren dat het grotendeels de persoonlijke verdienste is geweest van de rapporteur van het Europees Parlement voor Roemenië, barones Nicholson, dat een ongelofelijk corrupt systeem is blootgelegd. Zonder haar vasthoudendheid hadden we waarschijnlijk niet de vooruitgang geboekt die we nu kunnen zien.
Wat de economische criteria aangaat kunnen we constateren dat ook hier de positieve trend wordt voortgezet, ook als we noodzakelijkerwijs strenge maatstaven aanleggen. Hervormingen op het gebied van de markteconomie zijn nog niet overal afgerond, maar de markteconomie heeft zich overal doorgezet. Het vermogen om te concurreren op de interne markt is nu al ruimschoots aanwezig, omdat de uitwisseling van goederen en diensten tussen de EU en de kandidaat-lidstaten reeds in hoge mate is geliberaliseerd.
Een andere kwestie is de algemene economische situatie. Op dit punt moeten we heel erg realistisch zijn. Weliswaar halen de kandidaat-lidstaten hogere groeicijfers dan de 15 EU-staten gemiddeld, maar de economische kloof blijft enorm groot. Het zal nog een hele tijd duren voordat daadwerkelijk hetzelfde niveau is bereikt. Ook hier moet je eerder denken in termen van een hele generatie. Dit betekent ook dat, als de nieuwe lidstaten eenmaal zijn toegetreden, dit geen dramatische economische gevolgen zal hebben voor de huidige lidstaten. Positieve economische effecten zijn er voor een groot deel nu al en die zullen steeds groter worden. De uitbreiding leidt echter voor de 15 EU-landen voorlopig niet tot een veel sterkere jaarlijkse economische groei. Wel zullen positieve effecten sterker merkbaar zijn in de grensregio' s en meer in het algemeen in de buurlanden van de toekomstige lidstaten.
Toch moet het economische effect niet worden onderschat. De economische groei van de EU zal op termijn een duurzame impuls krijgen. De rol van de Europese Unie in de internationale concurrentie wordt sterker. De ministers van Economische Zaken en Financiën en de Commissie volgen met argusogen de macro-economische oriëntatie van de toekomstige nieuwe lidstaten. Inflatiepercentages en begrotingstekorten zijn voor een deel te groot. De betalingsbalans vertoont in sommige kandidaat-lidstaten structurele tekortkomingen. Met de kandidaat-lidstaten wordt een intensieve dialoog gevoerd over macro-economische stabiliteit. Over de doelstelling bestaan geen verschillen van mening.
Tegen de achtergrond van de aanstaande invoering van de euro wil ik er nog eens op wijzen dat de nieuwe lidstaten niet automatisch tot de eurozone zullen gaan behoren. Dat vergt een aparte voorbereiding en een aparte beslissing. Aan de criteria van Maastricht zal volledig moeten worden voldaan. Er zal echter met betrekking tot de monetaire unie ook geen sprake kunnen zijn van opting out. Op dit moment geldt er een duidelijke prioriteitstelling: eerst de criteria van Kopenhagen voor de toetreding en daarna de criteria van Maastricht voor de euro.
Ik kan nu reeds meedelen dat in het eerstvolgende strategiedocument van de Commissie de evaluatie van het derde criterium van Kopenhagen centraal zal staan. Dat gaat over de volledige toepassing van het EU-recht. Deze volgorde is eigenlijk heel logisch. Tot nu toe ging het in eerste instantie om de overname van het acquis communautaire als zodanig. Nu gaat het er vooral om, of men het volledig kan uitvoeren en toepassen. Zoals u weet hebben we op dit terrein in het afgelopen jaar nog grote tekortkomingen gezien. We hebben er bij de kandidaat-lidstaten krachtig op aangedrongen, deze tekortkomingen uit de wereld te helpen. Ik wil hier herhalen wat ik bij een eerdere gelegenheid gezegd heb: indien er ten aanzien van het ambtelijk en juridisch apparaat ernstige gebreken blijven bestaan, dan kan dat een serieuze belemmering worden voor toetreding.
Voordat ik ga afsluiten, wil ik kort iets zeggen over twee regionale kwesties, namelijk Cyprus en Kaliningrad. Onze strategische doelstelling blijft, een verenigd Cyprus als nieuw lid op te nemen. Daarom blijven wij expliciet onze steun geven aan de inspanningen van de secretaris-generaal van de VN om het Cyprus-conflict op te lossen. Ik ben erg blij te kunnen zeggen dat wij ten aanzien van deze kwestie nauw en in goed vertrouwen samenwerken met de Verenigde Naties. Het was geen toeval dat op de dag voorafgaand aan de ontmoeting van de secretaris-generaal van de VN met de leider van de Turks-Cyprioten, Denktash, afgelopen dinsdag in Salzburg, een ontmoeting had plaatsgevonden tussen Denktash en mij. Er is voor mij reden om de ministers van Buitenlandse Zaken van Griekenland, Turkije en Cyprus, het voorzitterschap en de bijzonder gevolmachtigden van de Verenigde Naties, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten te bedanken voor de goede onderlinge afstemming en de constructieve dialoog over deze kwestie. Ik hoop van harte dat er nu weer beweging komt in de kwestie-Cyprus en dat inhoudelijke besprekingen spoedig van start gaan.
We moeten nu al onze inspanningen richten op de oplossing van het conflict en ons verre houden van speculaties over de vraag wat we moeten doen als dat niet lukt. Wat geldt zijn de besluiten van Helsinki. Die geven ons alle vrijheid die nodig is om te handelen.
Kaliningrad is een heel andere kwestie. Hier gaat het om de effecten die de uitbreiding heeft op onze buren, in dit geval op Rusland. Terwijl we de Russische soevereiniteit over het gebied Kaliningrad volledig erkennen, hebben wij voorstellen gedaan aan Rusland, op welke wijze Kaliningrad kan profiteren van het feit dat het straks als een soort eiland in de EU ligt. De dialoog daarover is op gang gekomen, zij het wat moeizaam. Het tempo mag wat ons betreft worden opgevoerd. De directe buren in de regio, Polen en Litouwen, delen onze zienswijze. Algemeen geldt dat de uitbreiding geen schade mag berokkenen aan derden. Juist in het geval van Rusland ben ik er ten diepste van overtuigd dat Rusland er voordeel van zal hebben, zodra de politieke en economische dynamiek van de uitgebreide Unie zich ten volle aan de Russische grenzen zal manifesteren.
Rest ons nog één vraag: hoe zorgen we ervoor dat de mensen in de Europese Unie en in de kandidaat-lidstaten instemmen met het doel van de uitbreiding? Op dit punt moeten we ons meer inspanningen getroosten. Ik ondersteun hetgeen de heer Brok hierover gezegd heeft. Ik sta behoorlijk sceptisch tegenover opiniepeilingen. Maar je kunt de resultaten van de Eurobarometer en de trends in de publieke opinie in kandidaat-lidstaten niet negeren. Ik waarschuw er echter voor het probleem van de acceptatie puur als een kwestie van communicatie te zien. Als er in de politiek communicatieproblemen zijn, dan ligt dat naar mijn ervaring aan de politiek.
De uitbreiding roept bij veel mensen gevoelens van angst op. Voorzover deze angstgevoelens betrekking hebben op de feitelijke omstandigheden, kunnen we daarop antwoorden met informatie en participatie. Als het echter om onbestemde gevoelens van angst gaat of als die deel uitmaken van een algeheel gevoel van onbehagen over de gang van zaken in Europa, dan is er meer nodig dan een communicatiestrategie. Dan is de kernvraag: wat betekent Europa eigenlijk nog voor de mensen in de Europese Unie? Hoe kunnen we het idee van de Europese eenwording weer de bezieling geven die het ooit had?
Als de huidige Europese Unie de mensen niet inspireert, hoe kunnen we dan verwachten dat het vooruitzicht van een nog grotere EU positieve verwachtingen wekt? De antwoorden op deze vragen moeten in een ander debat worden gevonden, maar dat debat is begonnen. Als we in dat debat duidelijk zijn over onze doelen en helder zijn in ons taalgebruik, als we voldoende moed en visie tonen, dan zal het ook niet ontbreken aan maatschappelijk draagvlak voor de uitbreiding.
(Applaus)

Poettering
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, beste collega' s, ik zou graag eerst het woord willen richten tot de Raad. Minister Neyts-Uyttebroeck, u moet dit niet persoonlijk opvatten, wij hebben grote waardering voor u als persoon, we zijn altijd blij als u hier bent en u verricht uitstekend werk. Maar: er is lang heen en weer gepraat over een datum voor dit debat zodat het voor Raadsvoorzitter Louis Michel mogelijk zou zijn om hier aanwezig te zijn. Vervolgens werden we het eens over deze dinsdag en nu is hij in Durban gebleven. Dat feit op zich keur ik helemaal niet af, maar ik wil wel zeggen dat de Raad moet worden gereorganiseerd.
De ministers van Buitenlandse Zaken zijn niet de juiste personen, niet alleen omdat EU-beleid niet hetzelfde is als buitenlands beleid, maar ook omdat de ministers van Buitenlandse Zaken helemaal geen tijd hebben om hun verplichtingen in de Europese Unie na te komen. We gaan straks praten over governance - Commissievoorzitter Prodi zal daar later iets over zeggen. De vernieuwing moet beginnen bij de Raad, niet alleen met het oog op transparantie, maar ook omdat we nieuwe structuren nodig hebben, zodat de verantwoordelijke leden van de nationale regeringen ook hier in het Parlement permanent aanwezig zijn. Met andere woorden, om concreet te zijn, mevrouw Neyts-Uyttebroeck: als u inzake het Europees beleid volledig beslissingsbevoegd zou zijn en op dit moment niet afhankelijk zou zijn van uw minister van Buitenlandse Zaken, dan zouden wij dat toejuichen! Dit is dus geen kritiek op u persoonlijk.
(Applaus)We zijn erg blij dat er hier in het Parlement ten aanzien van de problemen die met de uitbreiding samenhangen door alle fracties heen brede overeenstemming bestaat, tezamen met de Commissie. Wij zeggen met grote nadruk - collega Brok heeft het ook gezegd -: "De uitbreiding strekt iedereen tot voordeel." Die boodschap moeten wij ook in onze lidstaten uitdragen. Ook de nationale politici moeten zeggen dat de uitbreiding gunstig is voor de huidige Europese Unie en voor de kandidaat-lidstaten. Niemand had toch twintig jaar geleden kunnen denken dat we nu praten over toetreding van de landen van Midden-Europa tot onze gemeenschap en de waarden die zij vertegenwoordigt. Dat is toch een geweldige historische ontwikkeling!
Ik wil ook graag mijn waardering uitspreken tegenover de kandidaat-lidstaten die na vijftig jaar communisme een enorme hervormingsoperatie in gang hebben gezet. Het is niet eenvoudig wat ze daar doen. In de landen van de Europese Unie geven we altijd maar uiting aan onze bezorgdheid over bepaalde gevaren en bedreigingen. In plaats daarvan moeten we ook eens een keer onze waardering uitspreken voor de mensen in de kandidaat-lidstaten, voor het feit dat zij deze geweldige inspanning leveren.
(Applaus)Kandidaat-lidstaten hebben ook hun waardigheid. Ik heb er geen begrip voor wanneer regeringsleiders van de landen van de Europese Unie tegen de regeringsleiders van de kandidaat-lidstaten zeggen: "Ja, wij moeten meer tijd vragen voor de invoering van het vrije verkeer omdat we nationale verkiezingen hebben." Ook de kandidaat-lidstaten hebben hun waardigheid. Ook zij hebben hun binnenlandse aangelegenheden en dat zouden onze nationale regeringsleiders ook eens moeten beseffen.
(Applaus)Ik geloof niet dat er een volksverhuizing zal plaatsvinden. Ik heb de cijfers voor de Bondsrepubliek Duitsland: de afgelopen tien jaar kwamen er uit Polen 900.000 mensen naar de Bondsrepubliek, maar daarvan keerden er ook weer 700.000 terug. Mijnheer de commissaris, u hebt volkomen gelijk: als landen een perspectief hebben op het lidmaatschap van de Europese Unie, dan trekken hun burgers toch niet weg, dan blijven ze toch liever in hun eigen land? Dat is toch een heel natuurlijke menselijke reactie? Laten we deze kwestie daarom niet opblazen en ook niet misbruiken voor binnenlandse politieke doeleinden. Voor de vraagstukken op het gebied van het vrije verkeer hebben we heel veel flexibiliteit nodig.
Mijnheer de commissaris, ik juich nadrukkelijk toe wat u over de controle aan de grenzen hebt gezegd. Aan de ene kant moeten we open grenzen houden. Het recht op asiel moet worden gegarandeerd. De mensen die via de buitengrenzen de Unie in willen, moeten menswaardig worden behandeld. Daarom zijn wij voorstander van een Europese grenspolitie. We horen solidair te zijn, dat wil zeggen de landen die geen buitengrens hebben met de landen die zo' n buitengrens wel hebben. Een Europese, multinationaal samengestelde grenspolitie: het zou een goede zaak zijn om op dat punt solidair met elkaar te zijn.
Natuurlijk moeten we ook denken aan de grensregio' s van de huidige lidstaten van de Europese Unie die problemen zullen krijgen. Ik heb uit een mededeling tegenover de pers begrepen dat deze grensregio' s ook uw bijzondere interesse hebben. Wij zullen het draagvlak ook in onze grensregio' s vergroten.
Ik wil graag aandacht vragen voor een heel concreet probleem, mijnheer de commissaris, namelijk voor de ontwikkelingen in Roemenië. Het vervult ons met grote zorg dat daar vorige week op grond van een twijfelachtige juridische argumentatie een oppositiepartij werd verboden die niet in het parlement is vertegenwoordigd, maar een lange traditie heeft, namelijk de PNTCD. Ik verzoek u deze zaak te onderzoeken, want de democratie en het uitwisselen van verschillende meningen op democratische grondslag vormen een groot goed. Wij moeten daar in die landen op toezien.
Een laatste opmerking, geachte minister Neyts-Uyttebroeck: we weten dat de Europese politiek bij u in goede handen is. De top in Laken staat voor de deur. Indien er een beslissing wordt genomen over de conventie, over een conferentie, zorgt u er dan alstublieft voor dat ook de kandidaat-lidstaten op een behoorlijke manier bij dit proces worden betrokken voor informatie en overleg. Dat zijn we aan deze landen verplicht, omdat we met hen immers een gemeenschappelijke toekomst in de Europese Unie tegemoet gaan.
(Applaus)

Hänsch
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, ik zal degenen onder ons teleur moeten stellen die zich hadden ingesteld op een hooglopende ruzie tussen het Parlement en de Commissie of tussen het Parlement en de Raad dan wel tussen de grote partijen onderling. Het is en blijft ons streven de uitbreiding in gezamenlijkheid tot een succes te maken en het geeft daarom geen pas, mijnheer Poettering, om partijpolitieke geschillen op de spits te drijven. Om die reden, mijnheer Brok en alle andere afgevaardigden, heb ik er geen moeite mee dat mijn fractie behalve aan de ontwerpresolutie van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid ook haar goedkeuring verleent aan de uitbreidingsverslagen en zelfs aan alle landenverslagen. De resolutie van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid en de landenverslagen zijn, afgezien van enkele accentverschillen, in overeenstemming met de beginselen en criteria van mijn fractie voor de voortgang van het uitbreidingsproces.
Ook verlenen wij onze goedkeuring en steun aan de strategie van de Commissie die vandaag is voorgelegd door de heer Verheugen. Wij houden vast aan het verdienstebeginsel voor de afsluiting van de onderhandelingen met de toetredingskandidaten. Daarnaast stemmen wij ook in met de opvatting dat er in 2004 tien kandidaat-lidstaten kunnen zijn die de onderhandelingen in overeenstemming met onze criteria hebben afgesloten. Het hoeven er geen tien te zijn, maar we sluiten de mogelijkheid niet uit. Verder keuren wij goed dat het accent in de komende verslagen wordt verlegd van overname naar toepassing en uitvoering van het recht van de Europese Unie. Dat is inderdaad een van de belangrijkste punten waar wij ons vóór het sluiten van de toetredingsverdragen over moeten buigen.
Wij beschouwen 2004 echter niet alleen als een streefjaar voor de toetredingskandidaten, maar ook als een drukmiddel voor de lidstaten zelf. Zij moeten er namelijk niet alleen op letten hoe en in hoeverre de toetredingskandidaten hun problemen oplossen, maar ze moeten ook voorkomen dat zij zelf nieuwe obstakels opwerpen voor de toetreding. Het gaat ook om dit soort zaken bij de keuze van 2004 als streefjaar. Natuurlijk ben ik het met de heren Verheugen, Brok en Poettering eens dat we de risico' s, de lasten en de tekortkomingen moeten bespreken van het huidige uitbreidingsproces. Het gaat hier om een fors aantal knelpunten. Maar willen we de mensen in Europa voor onze doelstellingen en plannen winnen, dan moeten we het niet louter hebben over de lasten en risico' s, maar ook over de baten van de uitbreiding. U laat ons zeggen dat het bij de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid natuurlijk om financiering en hervorming gaat. Dat is juist.
Maar laat ons dan ook zeggen dat het gaat om een verbetering van de consumentenbescherming in Europa. Laat ons zeggen dat de veiligheid van levensmiddelen in de Unie op peil blijft en na de uitbreiding verder moet worden verbeterd. Dat de uitbreiding geen gevaar vormt voor de bescherming van het milieu, integendeel, dat binnen enkele jaren de EU-normen in heel Europa en niet alleen in het Westen van kracht zullen zijn, wat niet alleen gunstig is voor de Oost-Europeanen, maar ook voor ons. Laten wij de mensen in de EU duidelijk maken, dat internationale criminaliteit en corruptie beter in Europees verband kunnen worden bestreden. Om die reden verdient het de voorkeur om de Oost-Europese landen binnen te laten, opdat de wetten die wij hier ter bestrijding van de internationale criminaliteit hebben ingevoerd, ook daar zullen gelden. Laat ons zeggen dat de uitbreiding een voordeel is voor ons allen, omdat wij internationaal op politiek, economisch en ecologisch gebied aan invloed zullen winnen in een wereld waarin de grenzen steeds meer vervagen. Dat een verenigd Europa beter het hoofd kan bieden aan de problemen van de globalisering dan een Europa verdeeld in een oostelijk, westelijk, noordelijk en zuidelijk deel. Economische en sociale cohesie zal zich verspreiden over heel Europa en dat is een voordeel, niet alleen voor het Oosten, maar ook voor ons.
De financiering is tot 2006 verzekerd. Dat betekent echter niet dat de uitbreiding tegen een nultarief zal worden gerealiseerd. Absoluut niet. Dat gaat geld kosten. Daartegenover staat dat het ons ook duur te staan zal komen als er géén uitbreiding komt; dat zou veel meer kosten dan de uitbreiding. Het zou ten koste gaan van economische, ecologische en politieke stabiliteit in Europa, maar het zou bovenal veel vertrouwen kosten. Zonder uitbreiding verliest Europa zijn toekomst. Feitelijk staan we voor een stap die vergelijkbaar is met de situatie van 1989/1990 voor heel Europa. Het gaat niet om de een of andere overgangstermijn of om de vraag of een project, programma of fonds nu wel of niet functioneert. Het gaat ook niet om een of ander voordeel voor welk land dan ook. Het gaat om iets veel eenvoudigers: het gaat om de toekomst van alle Europeanen. En in dat opzicht staan we nog maar aan het begin van het debat. Wij vestigen na de mislukking van Nice onze hoop op het voorzitterschap van België.
Dit debat over de toekomst van Europa dient niet alleen in de lidstaten te worden gevoerd, maar ook in de landen van Oost- en Midden-Europa en op Cyprus en Malta!

Cox
Mijnheer de Voorzitter, sinds ons debat van vorig jaar over de uitbreiding, is er - en dat valt te prijzen - veel vooruitgang geboekt. In het afgelopen jaar heeft een aantal landen uit de Helsinki-groep in feite de achterstand op de landen uit de eerdere Luxemburg-groep ingehaald. Het is een jaar waarin de nadrukkelijkheid en het elan waarmee het Zweedse voorzitterschap deze taak heeft uitgevoerd hun vruchten hebben afgeworpen. Het is een proces dat naar mijn mening zeker door onze vrienden in het Belgische voorzitterschap voortgezet en verder verdiept zal worden.
Ik ben het van harte eens met het feit dat de Europese Raad, aangemoedigd door de Europese Commissie, de datum van de komende Europese verkiezingen heeft gekozen als streefdatum, waarbij terdege rekening wordt gehouden met het feit dat wij de landen per geval, op basis van differentiatie, dienen te blijven analyseren. Het zou heel goed kunnen dat tien staten er op deze streefdatum klaar voor zijn. Als dat zo is, is dat prima. We moeten echter niet de landen die tegen die tijd klaar zijn opzadelen met de lasten en de mislukkingen van de landen die er nog niet klaar voor zijn en daarom moeten we het differentiatieconcept als Leitmotiv bij de analyse van de resultaten blijven hanteren.
Uit de opiniepeilingen blijkt de mate van publieke steun verontrustend laag. De commissaris heeft gelijk als hij zegt dat wij ons niet al te veel moeten laten meeslepen door elke willekeurige opiniepeiling maar als de uitslag zo consequent is, dan ligt er toch wel een boodschap aan ten grondslag. Ik wil de Commissie nogmaals gelukwensen met de verdieping en uitbreiding van het informatie- en communicatiebeleid dat zij de afgelopen twaalf maanden heeft weten te realiseren. Het is echter ook overduidelijk dat dat op zich niet genoeg is. Wij hebben behoefte aan politiek leiderschap en politieke visie. Het grote beeld moet worden geschetst, zodat de mensen weten om welk project van historische betekenis het hier gaat. In deze context is er de kwestie van het vrije verkeer van werknemers. Ik wil hier namens mijn eigen fractie zeggen dat de Liberaal-democraten in het Parlement niet gelukkig zijn met het tempo waarmee het idee van een systematisch verbod op het vrije verkeer van werknemers tot politique acquise werd. Er zouden best de nodige problemen aan kunnen kleven, maar meer empirisme en meer bezinning zouden volgens ons wel geholpen hebben. Of we nu via Realpolitik of empirisme tot deze conclusie komen, wat mijn fractie wil is iedere lidstaat vragen zich op zijn eigen positie te beraden en waar mogelijk af te zien van dit specifieke beleid. Naar verluidt hebben vier staten, Ierland, Denemarken, Zweden en Nederland al aangegeven een dergelijke stap te overwegen, en ik wil een beroep doen op andere staten om hun voorbeeld te volgen.
Maar binnen dit probleem speelt nog een andere kwestie. De regio's aan de buitengrens zijn de regio's waar ons Europese integratieproces plaatsvindt. Wij moeten ons hier in dit Parlement uitspreken voor een versterking van het regionaal beleid aldaar, omdat deze regio's het meest direct de gevolgen van de uitbreiding zullen ondervinden. Deze solidariteit is iets wat wij, als Europeanen, veel actiever in dit debat moeten inbrengen; wij moeten de gang van zaken niet simpelweg laten bepalen door lokale of nationale belangen.
Wat de huidige stand van zaken rond het uitbreidingsdebat betreft: ik kom in het politieke en diplomatieke circuit in de kandidaat-landen veel vrienden tegen die zich zorgen maken over de verschillende spanningen die zijn ontstaan. Ik zeg dan tegen hen dat zij daar juist moed uit moeten putten. Het wordt nu werkelijkheid. Het schaduwboksen is voorbij en deze spanningen weerspiegelen de werkelijkheid van het dynamische proces waarin wij ons nu bevinden.
Tenslotte nog heel snel drie punten waarop ik door tijdgebrek helaas niet al te diep kan ingaan. Ik wil graag van de Commissie de verzekering dat het feit dat er in zoveel landen, om redenen die ik begrijp, nog geen betalingsinstanties voor SAPARD zijn, geen nadelige gevolgen zal hebben voor de overdracht van het geld dat wij apart hebben gezet voor structurele agrarische hervorming. Ten tweede ben ik het geheel eens met wat de commissaris heeft gezegd over Cyprus and Kaliningrad. Ik ben het van harte eens met wat hij zegt over onze verlanglijst voor Cyprus en ik hoop dat het VN-proces met zijn impuls en die van anderen zal worden opgestart, maar we moeten niet vergeten dat we niet altijd het onderste uit de kan hoeven halen en dat goed ook goed genoeg kan zijn. Tenslotte hebben zowel de Raad als de Commissie vandaag een belangrijke boodschap inzake de kwestie van het Ierse referendum afgegeven. Er zijn inderdaad wellicht juridische middelen waarmee we de juridische subtiliteiten kunnen aanpakken, maar er schuilt hierin ook een politiek signaal, een politieke boodschap en die zal ongetwijfeld luiden: ook al hebben we kritiek op het Verdrag van Nice, en dat hebben we allemaal, toch moeten we die hindernis nemen, als politieke voorwaarde die niets te maken heeft met de uitbreiding, maar we moeten het gewoon zelf doen.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad en mijnheer de commissaris, ik wil allereerst namens mijn fractie zeggen, dat wij heel tevreden zijn over het feit dat in het afgelopen jaar de onderhandelingen grote vorderingen hebben gemaakt en dat men het ene na het andere hoofdstuk heeft kunnen afsluiten. Mijn fractie beschouwt het jaar 2004 als een streefdatum waarop het mogelijk is - niet zeker, maar mogelijk is - dat maar liefst tien nieuwe landen tot de Europese Unie toetreden. Een zodanig grote groep brengt bij toetreding natuurlijk het voordeel met zich mee dat wij zo nieuwe scheidslijnen tussen de kandidaat-landen voorkomen en daar moeten wij naar mijn mening zeer serieus naar streven.
Collega Hänsch heeft goed beschreven dat zowel de huidige als de toekomstige lidstaten van de Europese Unie voordeel hebben bij het uitbreidingsproces; iedereen kan er van profiteren. Ik wil echter onderstrepen dat dat betekent dat wij daadwerkelijk moeten proberen een economische en maatschappelijke dynamiek te creëren, zodat de voordelen al in de periode voorafgaand aan de toetreding worden bereikt. Ik wil ook onderstrepen dat mijn fractie wil dat het Europese sociale model, dat hopelijk ook door de kandidaat-landen wordt nagestreefd, een maatschappijmodel is van duurzame ontwikkeling waarbij de ontwikkeling niet alleen economisch, maar ook ecologisch en sociaal duurzaam moet zijn. Wij moeten benadrukken dat de kandidaat-landen de communautaire regelgeving die gericht is op het versterken van deze duurzame aspecten, zeer serieus moeten nemen. Het is vanzelfsprekend dat de rechten van kinderen en het non-discriminatiebeginsel principes zijn waar wij als Europeanen aan moeten vasthouden.
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie hoopt dat er om deze dynamiek te bereiken extra middelen kunnen worden uitgetrokken. Ik verwijs hierbij naar het feit dat er in het financiële kader voor de periode 2000-2006 mogelijk middelen vrijkomen, omdat er zeer waarschijnlijk in 2002 nog geen nieuwe lidstaten zijn. De middelen die op die manier vrijkomen, kunnen al in de periode voorafgaand aan de toetreding worden gebruikt als instrumenten voor de landbouw en het structuurbeleid om zo de positieve dynamiek te versterken. Wij zouden willen dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid zodanig wordt gewijzigd dat in plaats van het geven van directe steun aan de grote landbouwproducenten in de Europese Unie of in de kandidaat-landen, de middelen worden gebruikt voor plattelandsontwikkeling en kwaliteitgerichte voedselproductie.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, is het een zeer belangrijk probleem dat de betrokkenheid van de burgers aan het proces tot nu toe zeer gering is geweest. Ook wij willen ons buigen over de vraag hoe wij de betrokkenheid van de burgermaatschappij aan het uitbreidingsproces ook in de kandidaat-landen kunnen vergroten, omdat momenteel alleen een kleine elite in de maatschappij de voordelen van de uitbreiding ziet en de uitbreiding steunt. Een groot deel van de mensen is echter verward en bang er nadeel van te ondervinden. Er moet rekening worden gehouden met de positie van de vrouw en met armoedebestrijding, zaken die mijn fractie wil onderstrepen.

Brie
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, in naam van mijn fractie stel ik vast dat wij met overweldigende meerderheid strategisch belang toekennen aan de toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen tot de Europese Unie en dat wij dit toetredingsproces van harte ondersteunen. Mevrouw de voorzitter van de Raad, als u dit toetredingsproces met andere hebt vergeleken, vind ik dat de kwalitatief totaal andere dimensie van dit toetredingsproces meer aandacht verdient; niet alleen vanwege het aantal staten en talen of de omvang van de gebieden en de bevolking, maar ook vanuit het oogpunt van de geschiedenis. Het gaat hier namelijk om een culturele opening naar Midden- en Oost-Europa, een aspect dat hier nog nauwelijks aan bod is geweest; om de economische en maatschappelijke uitdagingen die qua omvang zonder precedent zijn; en natuurlijk om de vergaande gevolgen voor de buitenlandse politiek en het veiligheidsbeleid.
Als ik naga wat hierover is gezegd, kan ik het slechts gedeeltelijk eens zijn met de voorgaande sprekers. Hoewel ik mijn waardering uitspreek over de toegewijde inzet van u, commissaris Verheugen, over de vorderingen in de onderhandelingen en over de grote steun van de Europese Unie aan het toetredingsproces, ben ik van mening dat het regeringsbeleid en ook het beleid van de Commissie op een aantal punten ernstig tekortschiet. Ik noem een vijftal punten:
Punt een: naar mijn mening worden de burgers vrijwel niet betrokken bij dit vraagstuk.
Punt twee: de kans op uitbreiding naar het Oosten wordt nauwelijks aangegrepen om de crisis van Nice te overwinnen, of voor een democratische en sociale inrichting van de Europese integratie.
Punt drie: de gelijke behandeling van de toetredingskandidaten is naar mijn mening onvoldoende verzekerd. Het gaat om de reeds genoemde kwestie van de te lange overgangstermijnen voor het vrije verkeer van werknemers en om wat er nog aan onduidelijkheden bestaat wat betreft de transfers naar de landbouw.
Ten vierde: nadrukkelijk zeg ik dat de Commisie ter financiering van de grensregio' s onlangs een onverantwoorde beslissing heeft genomen. Mijnheer Verheugen, u hebt vorig jaar in de desbetreffende regio' s heel andere beloftes gedaan. U zult in die regio' s daarop worden beoordeeld, net zoals ik u daarop beoordeel. U weet echter maar al te goed dat de uitbreiding - dat hebben anderen al gezegd - juist in deze regio' s direct wordt gevoeld. Wie wil dat deze regio' s uitgroeien tot een economisch, sociaal en politiek succes en niet tot een voedingsbodem voor nationalistische sentimenten zal van standpunt moeten veranderen.
Ten vijfde: ik vind het volstrekt onbevredigend dat er in Nice een ondemocratisch besluit is genomen over het aantal Tsjechische en Hongaarse afgevaardigden in dit Parlement, en dat hierin nog steeds geen verandering is gekomen.
Collega Hänsch, het heeft mij ook verbaasd dat in de Commissie buitenlandse zaken mijn amendement dienaangaande op het verslag inzake de Tsjechische Republiek wel door de Europese Volkspartij en door anderen is ondersteund, maar niet door het gros van de sociaal-democraten. Of ze hun oor te luisteren hebben gelegd bij de nationale regeringen weet ik niet, maar ik vind dat wij eensgezind van mening moeten zijn dat het Parlement in deze kwestie compromisloos een wijziging moet eisen.
Ik wil al mijn collega' s, ook collega Brok, dankzeggen voor hun verslagen. Ik ben van mening dat in deze verslagen een kritisch, tot nadenken stemmend standpunt is geformuleerd over een groot aantal aspecten inzake de strategie voor de uitbreiding naar het Oosten. Ik wijs echter ook op twee gebreken die voor een deel ook betrekking hebben op andere verslagen. Dat is ten eerste de karakteristieke focus op economische en sociaal-politieke deregulering en privatisering, wat in deze omvang naar mijn mening zal leiden tot een sociale kloof en een sociale ontwrichting die men op de koop neemt.
Het tweede knelpunt heeft betrekking op het verslag van collega Brok. Als hierin wordt verklaard dat de uitbreiding van de Europese Unie en de NAVO een nuttige aanvulling op elkaar zijn, zou ik denken dat de uitbreiding naar het Oosten eveneens goede mogelijkheden biedt voor een verbetering van de Europees-Russische betrekkingen. Aan de uitbreiding van de NAVO, tenminste onder de voorwaarden zoals die in het huidige beleid van de Verenigde Staten en de NAVO worden geschetst, kleven echter naar mijn mening ernstige en voor een deel onberekenbare gevaren.
Ter afsluiting, mijnheer de commissaris, mevrouw de voorzitter van de Raad, blijft het mijn vurige wens dat de manier waarop de burgers van de Europese Unie tegen de uitbreiding aankijken verder gaat dan alleen de glanzende brochures; dat zij een democratische, sociale en ecologische realiteit gewaarworden die ze als hun zaak beschouwen en mede gestalte kunnen geven.

Collins
Mijnheer de Voorzitter, de uitbreiding van de Europese Unie is een onomkeerbaar proces. Daar moeten we heel duidelijk over zijn. De conclusies van de Top van Göteborg van de EU-leiders met betrekking tot de uitbreidingsonderhandelingen en het toetredingsproces gaven een zodanig tijdschema aan, dat landen die er klaar voor zijn, de onderhandelingen eind 2002 kunnen afronden. Ik heb er het volste vertrouwen in dat er onder het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie, aanzienlijke vooruitgang zal worden geboekt op het gebied van de uitbreidingsonderhandelingen. Tot de voornaamste discussiehoofdstukken die naar verluidt tijdens het Belgische voorzitterschap zullen worden geopend behoren onder andere het concurrentiebeleid, vervoer, energie, belastingen, de douane-unie, veterinaire en hygiënische aspecten van de landbouw, visserij, justitie en binnenlandse zaken, en financiële controle.
De afronding, eind 2002, van de uitbreidingsonderhandelingen met de landen die al een stapje verder zijn in hun ontwikkeling is een haalbaar doel. De kandidaten die vooroplopen sluiten momenteel in een indrukwekkend tempo, provisorisch, allerlei hoofdstukken af en het kandidaat-land dat momenteel het verst gevorderd is, Cyprus, heeft al 23 hoofdstukken afgesloten. Het is echter even belangrijk dat de Europese Unie en de kandidaat-landen zich samen, in onderhandelingen, gaan buigen over de moeilijkere discussiehoofdstukken, die tot nu toe gesloten zijn gebleven. Het is in het belang van alle verdragsluitende partijen dat over de cruciale kwesties die nog openstaan wordt gediscussieerd, en dat deze worden opgelost en afgerond. Wij moeten allen een actieve en constructieve rol in het uitbreidingsproces blijven spelen.
De uitbreiding van de Unie is een economische en politieke kans voor Europa. De uitbreiding van de interne markt zou van reëel en tastbaar belang moeten zijn voor Europese exporteurs en voor Europese bedrijven die in het buitenland willen investeren. Op continentaal niveau zal de uitbreiding van de Europese Unie de stabiliteit verder vergroten. Een grotere Unie zal internationaal een positievere en meer invloedrijke rol kunnen spelen, zowel politiek als economisch. Het zal een bijdrage leveren aan de versteviging van democratische en civiele structuren in Oost- en Midden-Europa, maar ook aan de ontwikkeling van grotere vrije-markteconomieën.
Onze inbreng in organisaties zoals de Wereldhandelsorganisatie zou vele malen sterker worden door de uitbreiding van de Europese Unie. Als Iers lid van het Europees Parlement wil ik graag van deze gelegenheid gebruik maken om nog eens duidelijk te stellen dat het resultaat van het Ierse referendum over het Verdrag van Nice niet moet worden uitgelegd als een stem tegen de uitbreiding van de Europese Unie. De Ierse publieke opinie is sterk vóór het uitbreidingsproces, zoals blijkt uit een recente Eurobarometer-peiling, die aangaf dat 59% van de Ieren vóór uitbreiding van de Unie was. Het cijfer is het op een na hoogste van de vijftien lidstaten van de Europese Unie. Deze Eurobarometer-uitslag wordt hopelijk weerspiegeld bij de volgende gelegenheid waarbij de Ierse kiezers een beslissing over dit onderwerp kunnen nemen.

Verwelkoming
De Voorzitter
Op de publieke tribune is momenteel een groot aantal vrienden, politici en diplomaten uit de kandidaat-landen aanwezig. Hen heet ik van harte welkom in het Parlement. Ik hoop dat u het debat met plezier volgt en dat u het constructief vindt.

Vorderingen op het gebied van de toetreding van de 12 kandidaat-lidstaten in 2000 (voortzetting)
Martelli
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, uit het debat over de uitbreiding van vanmorgen blijkt dat we het in essentie eens zijn over de richtsnoeren en de methode. Overigens was al vaker opgemerkt dat de uitbreiding niet alleen een kwestie is van vergroting van de Unie op geografisch, economisch en politiek gebied, van het opnemen van tien, twaalf, misschien dertien landen, voornamelijk uit het Oosten van Europa, die een tragische periode van vijftig jaar communisme hebben doorgemaakt. De Unie zelf wordt door de uitbreiding ter discussie gesteld.
Het was voorzitter Prodi die, tijdens zijn misschien wel mooiste toespraak als voorzitter, bij de Universiteit van Lubliñ, letterlijk heeft gezegd dat de uitbreiding inhoudt dat het politieke pact waarop de Unie is gegrondvest, opnieuw moet worden overdacht en gevestigd.
Dat betekent natuurlijk niet alleen dat wij erop attent moeten zijn dat de kandidaat-landen aan de drie criteria van Kopenhagen voldoen: vrijheid, democratie en mensenrechten, een concurrerende en competitieve markt die bestand is tegen de interne uitdagingen van de Unie, en progressieve omzetting van het acquis communautaire. Dat laatste betekent ook, zoals commissaris Verheugen heeft gezegd, een volledige omzetting van het Europees recht, wat misschien wel het grootste struikelblok is voor de kandidaat-landen.
Nee, het gaat erom een Europees project opnieuw ter discussie te stellen, te overwegen en te motiveren. We kunnen niet meteen zoeken naar de nooduitgang, om zo te zeggen, van de hervormingen, van de institutionele bla bla bla. Zoals Michiel Barnier en Pascal Lamy terecht hebben opgemerkt, kan de discussie over institutionele hervormingen niet plaatsvinden voordat er een politiek project is vastgesteld. De uitvoering kan niet aan de planning voorafgaan, anders lopen we het risico dat we, doordat we nooit zeggen wat Europa doet, niet eens meer weten wat Europa eigenlijk is.
Waarop moet het debat van dit Parlement zich dus in de eerste plaats richten, dit Parlement dat de enige daadwerkelijk democratische instelling is en misschien de enige die in staat is de publieke opinie bij het debat te betrekken?
Een Europa dat federaal is in monetair opzicht, intergouvernementeel is wat de defensie betreft en een gemeenschappelijke markt vormt in economisch opzicht, biedt natuurlijk aanzienlijke kansen, maar ook een groot aantal dubbelzinnigheden. Sommigen denken deze dubbelzinnigheden op te kunnen lossen met een extra document als aanvulling op het Handvest van de grondrechten, een echte grondwet dus; anderen vragen zich af of we die Europese grondwet, een soort grondwettelijk patriottisme dat, naar Duits model, een niet-bestaand patriottisme moet vervangen, wel echt nodig hebben.
Voor anderen bestaat de kern van het project uit de versterking, de verdieping van de economische samenwerking rondom de euro. Dat zou beter dan wat dan ook het standpunt van Europa tegenover de mondialisering verduidelijken en aangeven in welke mate wij, op Europees niveau, daadwerkelijk gemondialiseerd zijn. Voor weer anderen is een echt gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid de kern van de zaak, het hart van de materie.
Als ik bij dit punt even stil kan blijven staan: uit het debat van vanmorgen over het Midden-Oosten blijkt dat dat misschien niet de kern van ons project is, maar wel de kern van onze problemen. Commissaris Patten heeft vanmorgen terecht gezegd dat we ons door de gebeurtenissen van de afgelopen uren gefrustreerd voelen in onze pogingen bij te dragen aan het vredesproces, of beter gezegd de hervatting van de onderhandelingen, of nog beter, een wapenstilstand in Palestina.
We zijn natuurlijk verheugd dat er geen antisemitische schoolboeken met Europees geld worden gefinancierd, maar eerlijk gezegd lijkt me dat niet de kern van onze discussie. Wat ontbreekt is politiek, politieke beslissingen, politieke handelingen; in de kwestie van het Midden-Oosten bijvoorbeeld een associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Israël, iets wat al zo vaak is voorgesteld door radicale vrienden en anderen. Een dergelijke associatie zou de loop der dingen daadwerkelijk veranderen, garanties bieden en tegelijkertijd Israël en de hele regio binden aan een nieuwe veiligheidspolitiek.
Deze thema' s - versterking van de euro, opbouw van de instellingen en een echt gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid - zouden het Europese project inhoud kunnen geven, een inhoud die nu ontbreekt en die de uitbreiding van ons eist.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, de Junibeweging stemt voor de uitbreiding, maar met de kanttekening dat de afspraken ook gunstig moeten zijn voor de kandidaat-landen, zodat de kiezers aldaar iets hebben om voor te stemmen. De EU-Top moet lering trekken uit de stemmingen in Denemarken en Ierland. Bij de huidige stand van de uitbreidingsonderhandelingen stemmen één of meer landen tegen. Geheimhouding van documenten en briefwisselingen is dé manier om wantrouwen te wekken. De mensen zullen denken dat we iets te verbergen hebben, als we het niet aandurven om de documenten te laten zien. Een paar jaar lang heb ik geprobeerd een onbureaucratische, elektronische versie te pakken te krijgen van de regels die de kandidaat-landen moeten aanvaarden. De Commissie geeft nog steeds niet thuis. Waarom zouden we de kiezers niet de dienst bewijzen om alle documenten op internet te zetten, zodat ze in Karup en Praag, in Bogense en Boedapest te lezen zijn? Ik vraag niet om openbaarheid van interne onderhandelingsposities of militaire geheimen. Maar documenten die moeten uitmonden in wetten, moeten nu boven tafel!
We moeten het er ook over hebben of we wel de juiste eisen aan de kandidaat-landen stellen. Waar en wanneer hebben onze burgers gedemonstreerd voor goedkope grond in de oostelijke landen? Kunnen we geen overgangsregeling voor landbouwgrond en recreatiegrond aanbieden, totdat ze bijvoorbeeld 90% van onze inkomsten bereikt hebben? Wie heeft er in het Westen zin om steun te betalen aan mensen in Oost-Europa, die we zelf hun banen hebben afgenomen? Ik stel voor de termijn van de overgangsregelingen wat te verruimen, zodat ze de tijd krijgen zich op de concurrentie van de gemeenschappelijke markt in te stellen, en tegelijk de lokale markten mogen beschermen tot ze een betere concurrentiepositie hebben.
Kunnen we niet wat grootmoediger en flexibeler zijn? Zullen we de basis voor de samenwerking in het volgende Verdrag gewoon samen met de twaalf kandidaat-landen opstellen? Waarom laten we het Verdrag van Nice niet voor wat het is, met in plaats daarvan een Verdrag dat bij stemmingen in alle landen aangenomen kan worden - een Verdrag voor een open, afgeslankt, vrijer en democratischer Europa? Dan pas worden de burgers enthousiast bij het vooruitzicht van het lidmaatschap, er zijn meer mensen die stemmen en meer mensen die vóór stemmen. De mensen willen verenigd worden, niet verdeeld - laat dat de uitdaging zijn!

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, de Commissie schrijft in het verslag over de vorderingen van de Tsjechische Republiek dat "de Tsjechische Republiek nog steeds voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen." Een opmerkelijk uitspraak. Het verslag van de Commissie rept met geen woord over de decreten van de regering Benes. De Commissie ziet over het hoofd dat de handhaving van deze decreten, die de verdrijving en moord rechtvaardigen van duizenden mensen na de Tweede Wereldoorlog, duidelijk in strijd zijn met de toetredingscriteria die door de Gemeenschap zijn opgesteld.
Tsjechië heeft te kennen gegeven deze decreten niet ongedaan te willen maken, wat duidt op minachting voor de fundamentele grondwaarden en rechten van de mens waar de Europese Unie zich zo krachtig voor inzet. Hiermee geeft Europa een signaal af dat schade toebrengt aan de geloofwaardigheid van de Europese Unie ten aanzien van de grondrechten van de burger en de rechten van de mens.
Als afgevaardigde van Oostenrijk heb ik nog iets te zeggen over Temelin. Temelin vertoont aanzienlijke tekortkomingen op veiligheidsgebied. Dit wordt bevestigd in het veiligheidsverslag van de Commissie inzake Temelin, waarin het bezwaar van Oostenrijk tegen de reactor gerechtvaardigd wordt geacht. Desondanks tracht Tsjechië met het opstarten van de reactor Oostenrijk voor voldongen feiten te plaatsen. Deze houding heeft niets te maken met omgang op basis van partnerschap. De oplossing van dit probleem ligt in Brussel. Ik verwacht een Europees initiatief dat strekt tot stillegging van de reactor.
Mijnheer de commissaris, u hebt Temelin bestempeld als de veiligste kerncentrale van Europa. Met deze woorden schieten we niets op en ze vormen daarnaast een rem op het vinden van een gemeenschappelijke oplossing om in Temelin met kernenergie te stoppen.

De Voorzitter
Het debat zal worden hervat om 15.00 uur.

Dell' Alba
Mijnheer de Voorzitter, ik neem het woord om de collega' s mede te delen dat vice-voorzitter Kinnock gisteren, tijdens het debat over de mondelinge vragen van de collega' s Harbour en Guy-Quint, heeft toegezegd dat alle leden gisteravond de schriftelijke antwoorden van de Commissie zouden ontvangen. De vice-voorzitter heeft zijn antwoord aan de aanwezige collega' s, die niet op de hoogte waren, hierop gebaseerd.
Ik heb het gecontroleerd en deze documenten zijn niet gearriveerd, noch gisteravond noch vanmorgen, en we weten niet wanneer ze zullen aankomen. Ik wilde dit zeggen, omdat het mij, gezien de toon van het debat van gisteren, een elementaire regel lijkt dat de leden van de Commissie de afgevaardigden correcte antwoorden geven en niet zomaar wat zeggen!

De Voorzitter
Wij zullen dit opnemen met de diensten van de Commissie en we zullen u het document zo snel mogelijk proberen te doen toekomen. Als er een afspraak is gemaakt, zal deze ongetwijfeld nagekomen worden.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, op de woorden van collega Dell'Alba wil ik, zonder de Commissie te willen verdedigen, alleen reageren door te zeggen dat ik vandaag eveneens met vice-voorzitter Kinnock heb gesproken en dat de verslagen reeds onderweg zijn. Dat er alleen een technisch probleem is geweest, is niet gelogen. Er was wel degelijk sprake van louter een technisch probleem.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, als mede-initiatiefnemer tot en medesteller van deze vraag, mag ik hier misschien kort iets zeggen. Ik heb eveneens vanmorgen met de heer Kinnock over de reacties van gisteren gesproken. Zijn diensten hebben mij laten weten dat het verslag gisteren al aan het Parlement was toegestuurd, voor verspreiding onder de leden. Daar moet dus even naar worden gekeken, omdat de heer Kinnock gisteren heeft aangegeven dat de Commissie de parlementsleden onmiddellijk antwoord wilde geven op de inhoud van mijn vraag.
Dit verdient nader onderzoek. Als de Commissie het verslag aan het Parlement heeft toegestuurd, is het onze verantwoordelijkheid als het niet is verspreid. Als de vertraging bij de Commissie ligt, moeten wij de Commissie vragen wat daarvan de oorzaak was.

De Voorzitter
We zullen er naar kijken en proberen te achterhalen wat er mis is gegaan.

STEMMING
Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u om het tweede gedeelte van overweging M te controleren. In de Zweedstalige versie staat dat er sprake is van het versterken van de Europese identiteit. In de Engelse versie staat vast een soortgelijk begrip, terwijl er in de Franse versie wordt gesproken van nationalité. Nationaliteit en identiteit zijn niet hetzelfde. Wij ondersteunen een Europese identiteit.

De Voorzitter
In mijn tekst is het heel duidelijk. Er staat: "... en het versterken van de Europese identiteit". Dat is de tekst waar we over stemmen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan) De Voorzitter. Hiermee is de stemming beëindigd.
STEMVERKLARINGEN
Verslag-Mayer (A5-0243/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, de heer Mayer heeft met zijn document een begin gemaakt met de aanneming van de richtlijnen over de Europese vennootschap, de Europese vennootschap op aandelen.
Gisteren heb ik tijdens het debat al gezegd dat de Europese vennootschap een positief feit is; ik zag mezelf al zwemmen in een badkuip vol euro' s om het succes van de Europese vennootschap op aandelen te vieren.
Naar aanleiding van mijn interventie van gistermiddag heeft een groot aantal gepensioneerden me aangesproken, en die hebben me gezegd: "Jij zwemt toch in het geld, waarom stellen we dan ook geen Europees pensioen in, zodat ook wij gepensioneerden allemaal net zo rijk worden als de Europese vennootschappen op aandelen?" Ik hoop dus dat dit Europese pensioen snel gerealiseerd zal worden.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer ingenomen met het feit dat wij nu eindelijk deze kwestie van het statuut voor een Europese vennootschap hebben opgelost. Het is logisch dat wij in een interne markt één bedrijfsregistratiesysteem hanteren, waarmee de registratie eenvoudiger wordt en de bureaucratie afneemt. De afgelopen jaren is er in de defensie-industrie sprake geweest van grootschalige grensoverschrijdende samenwerking en consolidering, maar we hebben deze industrie niet kunnen helpen, omdat we ze geen eenduidige bedrijfsstructuur konden bieden. Hopelijk kan dat met dit statuut nu wel.
Wij moeten ook niet vergeten dat er andere zaken zijn die om een aanpak vragen, bijvoorbeeld de manier waarop bedrijven worden belast en de manier waarop dat wordt aangepakt. En als we de transnationale consolidering werkelijk willen stimuleren, moeten we kijken naar hoe er met de pensioenfondsen wordt omgegaan, zodat de mensen hun pensioen mee kunnen nemen als ze binnen één bedrijfsstructuur werkzaam zijn.

Berthu
Ik stel mij zeer terughoudend op jegens de nieuwe ontwerpverordening betreffende het statuut voor een Europese vennootschap. Ik ben namelijk van mening dat deze tekst complex en overbodig is, en dus in de loop der tijd kan leiden tot voor ons ongewenste resultaten.
De gedachte van één statutair kader voor alle Europese vennootschappen, waarbij voorbij wordt gegaan aan de diversiteit van de nationale rechtstelsels, is een federalistische eis die bijna even oud is als de Gemeenschap zelf. De eerste debatten over dit vraagstuk vonden namelijk al in 1959 plaats en het eerste formele voorstel van de Commissie in deze richting dateert uit 1970. De gedachte van één statutair kader is evenwel in strijd met het nationale recht, dat diep in de mentaliteit van ieder volk verankerd is. Ik denk bijvoorbeeld aan het sociale recht - met name wat betreft de deelname van werknemers - of het fiscale recht. Er wordt al dertig jaar over dit vraagstuk gedebatteerd zonder dat er vooruitgang mee wordt geboekt. Iedereen had zich al neergelegd bij het feit dat er nauwelijks beweging in dit vraagstuk zit, wat overigens betekent dat men kennelijk niet zoveel haast met deze kwestie heeft en dat we ook wel zonder één statutair kader voor alle Europese vennootschappen kunnen leven.
Tijdens de Raad van Nice van december jongstleden is het Franse voorzitterschap, dat tegen iedere prijs resultaten wenste te boeken, er dan plotseling toch in geslaagd om een akkoord te sluiten. In feite blijkt het aldus verkregen resultaat echter een optelsom te zijn van de nationale sociale rechtstelsels waaruit de partners straks kunnen kiezen. Het fiscale vraagstuk is evenwel geheel buiten het akkoord gehouden.
Het nieuwe voorstel komt daarom zowel complex als onvolledig op ons over. Niemand slaagt er overigens in om het voorstel goed te evalueren. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken van ons Parlement verklaart dat "sommige organisaties (welke?) beweren dat het statuut voor een SE het Europese bedrijfsleven 30 miljard Euro per jaar zal besparen (op welke rekenmethode baseert de commissie zich hier?)". Het Europese bedrijfsleven laat de afgevaardigden daarentegen op 24 augustus 2001 juist het volgende weten: "Wij willen u graag ons standpunt communiceren: een statuut voor een SE zal geen belangrijke economische voordelen opleveren als er geen overeenkomst wordt bereikt over een hierop afgestemd fiscaal stelsel". Tot op de dag van vandaag is van een dergelijke overeenkomst geen sprake aangezien de lidstaten vooralsnog niet bereid zijn hun fiscale bevoegdheden uit handen te geven.
In deze omstandigheden heeft een statuut voor de Europese vennootschap nu weinig zin. Toch worden de voorbereidingen voor dit statuut voortgezet. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken wil zo'n supranationaal statuut om de nationale rechtstelsels te destabiliseren. Ze wil dit statuut zelfs van toepassing laten zijn op kleine bedrijven. Als dit project wordt voortgezet, zal dat leiden tot verwarring en de onteigening van de lidstaten, hetgeen Europa bepaald niet ten goede zal komen. Zeker, het is goed mogelijk dat het huidige statuut niet zal worden toegepast. De ideologen van de eenwording zullen het evenwel niet gemakkelijk opgeven.

Crowley
Mevrouw de Voorzitter, net als veel van mijn collega's was ik zeer verheugd over het feit dat we na dertig jaar onderhandelen en vele valse starts eindelijk een compromistekst hadden voor een statuut voor een Europese vennootschap. De tekst zoals die door de Raad werd aangenomen kreeg mijn volledige steun. Ik was en ik ben het echter volkomen oneens met de amendementen ter ondersteuning van de belastingharmonisatie die zijn aangenomen.
Wij willen allemaal dat bedrijven in een EU-context binnen één gezamenlijk systeem van regels opereren. In principe kan dat bevorderlijk zijn voor de werkgelegenheid en de economische groei in de Unie.
In de afgelopen tien jaar heeft Ierland zijn belastingen geleidelijk verlaagd, hetgeen geleid heeft tot een toename van de werkgelegenheid, een groei van het begrotingsoverschot en aanhoudende duurzame groei.
Ik ben tegen belastingstandaardisering of -harmonisatie; deze zaken kunnen en moeten worden aangepakt via goed op elkaar afgestemde maatregelen.

Figueiredo
. (PT) Zoals bekend wordt deze richtlijn al sinds 1970 besproken. Niettegenstaande het magere akkoord tijdens de Europese Raad van Nice in de vorm van een verordening betreffende het statuut en een voorstel over de rol van de werknemers, is toch de eerste stap vooruit gezet in de richting van een daadwerkelijke Europese vennootschap met een juridische structuur.
Het belangrijkste doel van de Europese vennootschap is het elimineren van de belemmeringen voor de mobiliteit en de activiteiten van ondernemingen die op Europese schaal opereren. Dat kan bereikt worden door het stimuleren van bedrijfsconcentraties, multinationale ondernemingen de mogelijkheid te verschaffen hun activiteiten naar meerdere landen van de Europese Unie uit te breiden en het versterken van de positieve effecten van de euro en de interne markt. Aan de andere kant is het doel een statuut voor een supranationale vennootschap te creëren en het Europees kapitaal een identiteit en een gezicht te geven.
De verordening buigt zich dan ook vooral over met de oprichting van een dergelijke vennootschap gerelateerde kwesties en doet in dat verband een beroep op het communautair en nationaal recht de bestaande juridische leemtes op te vullen. Het is geen toeval dat de rapporteur vooral de harmonisering van de fiscale bepalingen en het creëren van een uniform kader voor zaken als concurrentie, medezeggenschap van werknemers en insolventie belicht.
De rapporteur wil met deze verordening een verband leggen met de richtlijn inzake de rol van de werknemers en toont zich bezorgd over de situatie van het MKB. Aan de andere kant is het echter een feit dat de verordening tot doel heeft de belangen van de multinationals en UNICE te dienen. Het voorstel voor de rol van de werknemers in de vennootschap is dan ook ontoereikend. De door de ELDR ingediende amendementen zijn voor ons nog minder aanvaardbaar en daarom hebben wij daar tegen gestemd.

Gahrton en Schörling
. (SV) Een statuut van de Europese vennootschap is binnen de EU al sinds de jaren zeventig onderwerp van discussie.
De Europese vennootschapsvorm, de Societé Européenne (SE), waarover de Top van Nice overeenstemming heeft bereikt, inclusief de richtlijn over de rol van de werknemers, lijkt het maximaal haalbare, gezien de verschillende wetgevingen van de vijftien lidstaten.
Wij stemmen in met de voorstellen van de Raad en verwerpen de amendementen die uniforme EU-bepalingen aangaande belastingheffing vereisen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet van zins om een stemverklaring af te geven. Ik ben hier alleen om de stemverklaringen van de collega' s aan te horen, met name die van collega Fatuzzo. Ik verzoek u met klem iets tegen dit lawaai te doen. Het is een onuitstaanbaar gebrek aan respect tegenover degenen die hun stemverklaringen aan het afgeven zijn.

De Voorzitter
Ik ken het probleem. Wij voelen allemaal met u mee, maar het is heel moeilijk om collega's zover te krijgen dat zij de zaal rustig verlaten. Zij hebben altijd iets anders te doen. We zullen er echter zo vaak mogelijk op wijzen.
Verslag-Menrad (A5-0231/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, beste collega Posselt, niet alleen wordt er veel lawaai gemaakt tijdens mijn stemverklaringen, maar vanmorgen heb ik gehoord dat mevrouw Regina Bastos, uit Portugal, een amendement op het Reglement heeft ingediend om de stemverklaringen te bekorten en de heer Fatuzzo de mond te snoeren. Ik juich dit initiatief toe, omdat we er in elk geval in de plenaire over moeten stemmen, zodat ik kan zien hoe de stemverklaringen van de heer Fatuzzo worden gewaardeerd. Wat dit verslag-Menrad betreft, heeft de heer Fatuzzo voor gestemd omdat hij ermee instemt dat werknemers worden geïnformeerd over hun lot wanneer hun bedrijf wordt gesloten. Ik zou graag zien dat niet alleen de werknemers, maar ook de ex-werknemers, de gepensioneerden, van zo' n bedrijf werden geraadpleegd.

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, een van de verworvenheden van het Verdrag van Nice is de Europese vennootschap. In het kader van het verslag-Menrad spreken we hier van de medezeggenschap van werknemers, waar ik overigens achter sta. Ik ben alleen bezorgd dat een gestage uitbreiding van de rechten van werknemers ertoe zal leiden dat deze Europese vennootschap wordt overbelast. En dat dreigt te gebeuren wanneer blijkens dit verslag de drempel waarbij aan de medewerkers medezeggenschapsrechten moet worden verleend, wordt verlaagd van 1000 naar 500 medewerkers. De Europese vennootschap dient ondernemingen naar Europa te trekken. Europa moet als vestigingsplaats een opener karakter krijgen en met deze ondernemingsvorm meerwaarde verkrijgen. Het is daarom zeer noodzakelijk ook en juist wat betreft het thema medezeggenschap de juiste proporties niet uit het oog te verliezen en ondernemingen niet zodanig met deze nieuwe rechten te belasten dat ze simpelweg niet meer interessant zijn voor degenen die naar Europa willen komen dan wel met de Europese vennootschap mobieler willen worden op de Europese interne markt. Daar is naar mijn mening onvoldoende rekening mee gehouden en daarom ben ik er tegen gekant.

Bordes, Cauquil en Laguiller
In zijn richtlijn wil de Europese Raad ons doen geloven dat werknemers van Europese vennootschappen meer rechten krijgen. Deze zogenaamde rechten zijn evenwel beperkt tot de deelname van "vertegenwoordigers van werknemers aan het toezichthoudend of bestuursorgaan van de SE".
Zelfs als er rekening wordt gehouden met de amendementen van het Parlement, dan nog zullen deze vertegenwoordigers, die samen een minderheid vormen, op geen enkel besluit invloed kunnen uitoefenen. Bovendien wil de wetgever deze vertegenwoordigers verbieden te spreken met hun collega's op het werk door ze te dwingen vertrouwelijk met bepaalde informatie om te gaan. Gevolg hiervan is dat deze vertegenwoordigers alleen bijeen worden geroepen om het beleid van hun bazen te bekrachtigen of om te zwijgen.
Wij weigeren onze goedkeuring te verlenen aan deze maskerade. Om die reden hebben wij ons van stemming over deze tekst onthouden.

Caudron
Het is mijns inziens van belang de context aan te geven waarin deze ontwerprichtlijn tot aanvulling van het statuut van de Europese vennootschap met betrekking tot de rol van de werknemers kan worden geplaatst.
Het eerste voorstel voor een verordening van de Europese Commissie dateert uit 1970. Dit voorstel is eind jaren tachtig aan het Europees Parlement gepresenteerd. De belangrijkste punten van deze richtlijn waren onder meer de verplichte medezeggenschap van de werknemersvertegenwoordigers, de verplichte informatie en raadpleging, respectievelijk de verplichting voor het toezichthoudend of bestuursorgaan om instemming te vragen voor de uitvoering van beslissingen zoals sluitingen van bedrijven of verplaatsingen van de productie, afslankingen of uitbreidingen van de onderneming, wijzigingen in de organisatie, de oprichting van dochterondernemingen of holdings, de verkiezingsprocedure en de manier waarop de vertegenwoordiging van de werknemers functioneerde volgens de in elke lidstaat geldende praktijken. Deze voorstellen strandden op de kwestie van de medezeggenschap. Er moesten nog heel wat onderhandelingen plaatsvinden alvorens er op de Europese Raad van Nice van 20 december 2000 een akkoord over dit vraagstuk kon worden bereikt.
In de ontwerprichtlijn, waarin zowel de informatie als de raadpleging van de werknemers zijn geregeld, lezen we dat de mate van medezeggenschap via vrije onderhandelingen wordt geregeld tussen de betrokken ondernemingen en de werknemers, die worden vertegenwoordigd door een bijzondere onderhandelingsgroep. Indien het onderhandelingsresultaat evenwel zou uitmonden in een inperking van de medezeggenschapsrechten, is voor een besluit de gekwalificeerde meerderheid vereist van tweederde van de leden, die tenminste tweederde van de werknemers vertegenwoordigen. Voor het geval dat de onderhandelingen mislukken, is ter waarborging van de medezeggenschapsrechten een andere regeling voorzien.
Het doel van de amendementen van ons Europees Parlement is minimumeisen te stellen aan de voorlichting, inspraak en raadpleging van de werknemers; de nationale uitvoeringsbepalingen van de lidstaten op elkaar af te stemmen, mits zij de verworven rechten niet in het geding brengen; ervoor te zorgen dat er zelfs in geval van ingrijpende structurele veranderingen na de oprichting van een SE een recht op onderhandelingen over de toekomstige inspraak van werknemers wordt ingeruimd; duidelijke regelingen vast te leggen voor de informatieplicht van de directie, vooral inzake de vraag over welke kwesties informatie moet worden gegeven; erop toe te zien dat de verkiezing of benoeming van werknemers in het toezichthoudend of bestuursorgaan van de SE geschiedt volgens de geldende wetsvoorschriften van de lidstaten.
Tot slot wil ik aangeven dat ik mijn stem heb uitgebracht op het amendement waarin een wijziging van de rechtgrondslag van dit voorstel wordt beoogd. Ik ben van mening dat het Europees Parlement medebeslissing dient te krijgen over wetgeving die betrekking zal hebben op 75% van de Europese werknemers!

Lang
Dertig jaar keiharde onderhandelingen, derogaties en uitzonderingen, een rechtsgrondslag die er alleen op gericht is de Commissie in Brussel meer ongegronde bevoegdheden te geven, een poging om een richtlijn om te vormen tot een verordening via een in het leven geroepen transformatiegroep... Het behoeft geen betoog dat het statuut van de Europese vennootschap een echte gasfabriek is. In ieder geval kan gesteld worden dat de economische en politieke actoren niet bepaald enthousiast zijn over de ontwerprichtlijn.
De Europese vennootschap is alleen maar in het leven geroepen omdat het een zuiver supranationaal rechtselement betreft. Net als de eenheidsmunt gaat het hier om een ideologische constructie met als doel de nationale structuren geforceerd te vervangen door een oncontroleerbaar communautair besluitvormingsmechanisme.
Sommige mensen doen net alsof ze zich zorgen maken over de rechten van de werknemers, maar in de richtlijn worden deze rechten duidelijk ondergeschikt gemaakt aan het absolute recht van de raad van bestuur om een Europese vennootschap op te richten. In de richtlijn wordt zelfs een beperking van de medezeggenschapsrechten van de werknemers toegestaan.
Er is hier eenvoudigweg sprake van een nieuwe, geforceerde fase van het globaliseringsproces, die begint met de standaardisering op Europees niveau. Het is zeker dat het vanuit deze invalshoek gunstig is voor alle ultraliberalen om over werknemers te beschikken die zelf ook het globaliseringsproces hebben ondergaan en zo weinig mogelijk rechten hebben, een ontaarde versie dus van het beeld van de mondiaal verbroederde werknemers, die de links-extremisten die zogenaamd tegen het globaliseringsproces zijn, met al hun slogans nastreven.
Het meest weerzinwekkende aspect van deze objectieve alliantie tussen het kapitalistische internationalisme en het subversieve of marxistische internationalisme is dat men de besluitvorming op een hoger niveau wil plaatsen dan die van de lidstaten, hun democratisch benoemde regeringen en hun democratisch gekozen parlementen. Toch vormt de natiestaat het enige niveau waarop werknemers hun sociale en politieke rechten kunnen uitoefenen en waarop er sprake is van vrijheid en welvaart voor iedereen. Op dit niveau kunnen deze rechten daarom het best worden verdedigd.

Meijer
. Zonder ondernemingen die goederen produceren en diensten verlenen kan de menselijke samenleving niet bestaan. Dat feit mag ons niet doen vergeten dat ondernemingen ook een bedreiging voor de samenleving kunnen betekenen. Zij willen zo laag mogelijke belastingen, zo weinig mogelijk medezeggenschap van de werknemers en zo min mogelijk regels die bescherming bieden tegen milieuverontreiniging en dierenkwelling. Vooral grote ondernemingen zijn gericht op het maken van zo veel mogelijk winst voor de eigenaren en vaak ook op zo hoog mogelijke opties voor het management. Dat winststreven botst veelal op het streven naar een zo gezond mogelijk leefmilieu, het voorkomen van bedrijfsziekten, een veilige werkomgeving, democratische besluitvorming en de wenselijkheid van voldoende financiële middelen om publieke voorzieningen te bekostigen. Daarom is het nodig een zo groot mogelijke openbaarheid te organiseren, zodat de samenleving als geheel mee kan oordelen over wat bedrijven doen. Bovendien behoren bedrijven die regels overtreden, in geen geval bijdragen uit Europese fondsen te ontvangen.
Verslag-Menrad (A5-0282/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, enkele dagen geleden was ik op het Comomeer. Vanuit een boot heb ik dit schitterende Italiaanse meer kunnen bewonderen. Op die boot heb ik een werknemer leren kennen, die me heeft gezegd: "Ik ben tevreden dat jullie het verslag-Menrad zullen aannemen, zodat ik, werknemer, geïnformeerd zal worden over de dag dat ik ontslagen word. Ik zal dat ruim tevoren weten, dat is zeker goed nieuws! Maar waarom worden werknemers, die worden geïnformeerd wanneer ze zullen worden ontslagen, niet ook geïnformeerd wanneer ze met pensioen kunnen, over de hoogte van hun pensioen, over alles wat ze over hun pensioen moeten weten? Daarover weten ze nu namelijk helemaal niets!"

Andreasen, Busk, Haarder, Jensen en Riis-Jørgensen
We hebben voor amendement 4 gestemd. Niet omdat we tegen passende maatregelen zijn wanneer de werkgever of de werknemersvertegenwoordiger de richtlijn niet naleeft, maar omdat we tegen artikel 2, lid 2, onder xiii zijn, dat problemen kan opleveren voor thans uitstekend functionerende nationale systemen op basis van akkoorden.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Wij hebben niet tegen dit verslag willen stemmen om te voorkomen dat het niet zou worden aangenomen. Wij hebben immers rekening willen houden met de wens van een aantal vakbonden.
Wij hebben ons van stemming over dit verslag onthouden om aan te geven dat wij de voorstellen afkeuren waarin onder het mom van een verruiming van de rechten van de werknemers de belangen van de werkgevers worden behartigd. Dat moge voor iedereen duidelijk zijn.
Er wordt in de tekst gesproken over de "eisen van de concurrentie", maar er wordt voorbij gegaan aan de rechten van de werknemers op een goed leven en een salaris, terwijl ook deze rechten moeten worden gerespecteerd. De rapporteur ziet de steun aan de werkgevers als belangrijke eis. Werknemers hebben alleen het recht om geïnformeerd te worden over de ontslagen die hun worden opgelegd en die op geen enkele manier kunnen worden verhinderd.
De ondernemingsraden krijgen geen vetorecht. De werknemers van onder meer de grote ondernemingen die al jarenlang enorme winsten maken, kunnen alleen beschermd worden tegen de steeds talrijkere collectieve ontslagen, als er een ontslagverbod kan worden ingesteld.
Wat hebben we nu aan het "partnerschap tussen werkgevers en werknemers" dat in het verslag wordt geprezen, als een van beide partners het recht heeft om beslissingen te nemen die het leven van veel werknemers, ja zelfs van een gehele regio kunnen ruïneren terwijl de andere partner over geen enkel recht beschikt, zelfs niet het recht om zijn eigen baan te behouden?

Bushill-Matthews
De Conservatieven in het Verenigd Koninkrijk geloven in het beginsel van de ondernemingsraden. Wij vinden echter ook dat het aan de bedrijven en hun werknemers is om te beslissen wat voor hen het beste werkt en dat het niet zozeer de taak is van de EU om een uniforme wetgeving op te stellen.
Ondernemingsraden dienen een brug te zijn tussen werkgever en werknemer. Te dwingende wetgeving kan van een ondernemingsraad een obstakel maken. Flexibiliteit is wat we nodig hebben; rigiditeit is uit den boze.
Het enige terrein waarop er behoefte is aan meer juridische zekerheid is de vertrouwelijkheid ten tijde van fusies en overnames, maar wat dat betreft zijn we nog geen stap verder.

Caudron
Allereerst wil ik in herinnering brengen dat met richtlijn 94/45/CE in eerste instantie wordt beoogd de obstakels weg te nemen die een goede voorlichting, en raadpleging van en communicatie met de werknemers van ondernemingen van communautaire omvang verhinderen. Het klopt inderdaad dat deze richtlijn binnen de gestelde termijnen is omgezet in nationale regelgeving. Ook is het waar dat met de toepassing van deze richtlijn er veel Europese ondernemingsraden in het leven zijn geroepen. Zo zijn er ongeveer 650 ondernemingsraden opgericht binnen ondernemingen met minimaal 1000 werknemers, waarvan tenminste 150 ondernemingsraden die zich in twee lidstaten bevinden. Toch zijn er in de EU nog altijd 1800 andere ondernemingen die aan de in de bepalingen van de richtlijn gestelde criteria voldoen, met name wat betreft de drempelwaarden, en dus een Europese ondernemingsraad dienen op te richten.
Iedereen herinnert zich overigens nog wel de recente herstructureringen en collectieve ontslagen die de tekortkomingen van de Europese regelgeving hebben aangetoond. Het is ontoelaatbaar dat werknemers via de media op de hoogte worden gesteld van beslissingen die betrekking hebben op hun onderneming. Wij zijn verantwoording schuldig aan de Europese burgers die steeds meer bedenkingen krijgen tegen het Europese sociale model.
In deze periode van ingrijpende bedrijfsherstructureringen dienen wij een debat aan te gaan over de wijze waarop wij de bestaande bepalingen kunnen verbeteren. In dit verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken wordt dit debat aangegaan. In dit verslag over de stand van zaken omtrent de toepassing van de richtlijn stelt deze commissie immers de richtsnoeren vast die de Europese Commissie moet volgen bij de uitwerking van een voorstel tot wijziging van de richtlijn over de Europese Ondernemingsraad, dat in 2002 kan worden verwacht.
De volgende verbeteringen dienen te worden aangebracht: er moet een nauw omschreven definitie komen van de begrippen informatieverstrekking aan en raadpleging van de werknemers; ondernemingen moeten verplicht worden om op korte termijn en op het juiste moment buitengewone bijeenkomsten te beleggen van de Europese ondernemingsraad; er dient een procedure te worden ingesteld van intensieve raadpleging over specifieke onderwerpen die met name voor de werknemers van belang zijn; de drempelwaarden voor de bedrijven die onder deze richtlijn vallen moeten worden verlaagd van 1000 naar 500 werknemers voor de gehele onderneming, en van 150 naar 100 per vestiging in tenminste twee lidstaten; er moeten op nationaal en Europees niveau sancties worden ingesteld in het geval de richtlijn niet wordt nageleefd.
Ook ik wil daarom de Europese Commissie verzoeken deze suggesties op te nemen in haar voorstel tot wijziging van de richtlijn over de Europese Ondernemingsraad.

Krivine en Vachetta
Minder dan 5% van de ondernemingen die onder de richtlijn van 1994 inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad vallen roept de personeelsvertegenwoordigers vaker dan tweemaal per jaar bijeen; 60% van deze ondernemingen heeft zelfs geen Europese ondernemingsraad, en in de zeldzame gevallen dat ze er wel een hebben opgericht, is dat ten koste gegaan van de vertegenwoordiging van de werknemers in de nationale ondernemingen. Wat dit laatste punt betreft geldt dit met name voor het aantal uren delegatie en opleiding. Wij kunnen uit deze situatie opmaken dat de werkgevers niet bereid zijn de vertegenwoordigers van de werknemers te informeren of te raadplegen. Deze werkgevers willen blijkbaar alleen beslissen over het lot van miljoenen werknemers.
Uit de laatste sociale plannen die door de directies van AOM, Marks & Spencer, Lu-Danone, en Moulinex zijn uitgewerkt, blijkt nogmaals dat de belangen van werkgevers en speculanten tegengesteld zijn aan die van de werknemers en de rest van de bevolking. Wat de sociale plannen betreft is het voor de werknemers van belang dat ze niet alleen het recht hebben om vooraf en op een andere manier dan via de media over hun eigen ontslag te worden geïnformeerd, maar ook dat deze ontslagen verboden kunnen worden.
De ontwerpresoluties over de ontslagen hebben louter een symbolische betekenis voor de duizenden werknemers wier banen reeds zijn weggesaneerd. Wij steunen alle bepalingen waarin wordt gepleit voor een betere informatievoorziening en meer rechten voor de vertegenwoordigers van de werknemers. Verder steunen wij alle maatregelen waarin meer middelen ter beschikking worden gesteld om de strijd aan te gaan met de sociale plannen van de werkgevers.

Meijer
. Geen bedrijf kan functioneren zonder de mensen die het werk doen. Bij de mensen op de werkvloer is een grote kennis aanwezig van wat er verkeerd gaat en hoe het beter kan. Vaak wordt die kennis genegeerd; die mensen zijn immers niet ingehuurd om te oordelen. De traditionele machtsverhoudingen gaan ervan uit dat alleen eigendom en leiding meetellen. Arbeid lijkt niet meer dan een noodzakelijk kwaad, dat zelf niets met het bedrijf te maken heeft maar slechts tijdelijk wordt ingehuurd vanuit de buitenwereld. Bij reorganisaties beslissen aandeelhouders en bazen, en is arbeid de sluitpost. Duizenden mensen kunnen vertrekken omdat een ander product dat andere bekwaamheden vereist als winstgevender wordt beschouwd, omdat de productie wordt verplaatst naar een land met lagere lonen of zelfs omdat men de werknemers wil straffen voor hun wensen tot verbetering. Helaas stelt de rapporteur niet voor dat de werknemers recht krijgen op een op vrije toegang tot informatie en op een opschortend veto. Een opschortend veto maakt het mogelijk dat in alle openbaarheid en met inschakeling van alle beschikbare deskundigheid eerst alternatieven worden onderzocht en uitgewerkt, en er een eind komt aan het monopolie van directie en eigenaren van het bedrijf bij herstructurering.
Verslag-Blokland (A5-0267/2001)

Bordes, Cauquil en Laguiller
Het is veelzeggend dat de Europese autoriteiten er na acht jaar onderhandelingen zelfs niet in zijn geslaagd om betrouwbare informatie te verkrijgen over de productie van afvalstoffen van met name het bedrijfsleven en over de wijze waarop deze afvalstoffen kunnen worden verwerkt. De Europese autoriteiten geven hiermee aan dat ze niet in staat zijn om op dit gebied een beleid te ontwikkelen om het milieubederf terug te dringen en milieurampen nu en in de toekomst te voorkomen.
In de toelichting wordt openlijk gewag gemaakt van "het uitblijven van overeenstemming" tussen de lidstaten, "veel weerstand van de Raad" en "de weigering van het bedrijfsleven".
De verwerking van sommige afvalstoffen maakt internationale samenwerking noodzakelijk. Ik denk hierbij in het bijzonder aan afvalstoffen uit de nucleaire, chemische of olieverwerkende industrie. De onmacht van de Europese autoriteiten toont de onwil van de nationale lidstaten aan. Noch op Europees niveau, noch op nationaal niveau durft men de particuliere belangen van de grote industriële consortia aan te tasten. Evenmin is men bereid om deze consortia draconische maatregelen op te leggen als het milieu en dus de samenleving daarbij gediend zijn, omdat dat de winsten van deze ondernemingen negatief zou kunnen beïnvloeden.
Wij hebben ons van stemming over dit verslag onthouden omdat het geen krachtige voorstellen bevat.
Verslag-Koukiadis (A5-0250/2001)

Berthu
Wij hebben vol overtuiging tegen het verslag-Koukiadis gestemd, omdat de rapporteur hierin bewust aanstuurt op meer repressie als middel om het Gemeenschapsrecht beter te kunnen toepassen. Hij verzuimt evenwel te onderzoeken of de toename van het aantal gevallen waarin dit Gemeenschapsrecht onjuist wordt toegepast al dan niet leidt tot een grotere kloof tussen Europa en zijn burgers. Op geen enkel moment vraagt de rapporteur zich af of de geconstateerde gebreken bij de toepassing niet voortvloeien uit het feit dat naties of individuen zich willen beschermen tegen een rechtstelsel waarin ze zichzelf niet herkennen en dat ze betuttelend vinden, of dat in hun ogen volgens ondemocratische procedures tot stand is gekomen.
In de diverse verslagen van het Europees Parlement of de Commissie worden verschillende oplossingen voorgesteld, zoals een toename van de supranationale structuren of sancties en een snellere, meer directe toepassing van het Gemeenschapsrecht. De nationale parlementen worden hierbij nog meer buitenspel gezet. In het recente Witboek van de Commissie over de Europese governance wordt tot onze verbijstering gesteld dat het Europese recht te gedetailleerd zou zijn omdat de Raad en het Parlement voortdurend verduidelijkingen aanbrengen vanwege een gebrek aan vertrouwen in de Commissie. De Commissie zou dus meer de handen vrij moeten hebben om de kwaliteit van het Gemeenschapsrecht te verbeteren!
Zo gaan er momenteel stemmen op om richtlijnen bijvoorbeeld via verordeningen versneld om te laten zetten in nationale regelgeving. Door deze methodes, waar de Franse regering zich recentelijk nog van heeft bediend, wordt de fundamentele rol van de nationale Parlementen uitgehold, waardoor de afstand tussen het Gemeenschapsrecht en de situatie in de lidstaten steeds groter wordt. De enige oplossing is een grotere rol voor de naties en de nationale parlementen in de Europese besluitvormingsprocessen.

De Voorzitter
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De zitting wordt om 13.05 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag willen weten waar de Commissie blijft - de commissaris is er inmiddels, we misten u al - en of de Raad vandaag nog van zins is deel te nemen aan dit landendebat, dat van groot belang is voor de uitbreiding. Het stelt mij teleur dat dit kennelijk niet het geval is. Wellicht kunt u deze absentie te boek stellen. Ik vind het tegenover het Parlement onwaardig dat dit belangrijke landendebat, dat echt een centraal onderdeel vormt van het uitbreidingsproces, niet door de Raad wordt bijgewoond.

Vorderingen op het gebied van de toetreding van de 12 kandidaat-lidstaten in 2000 (voortzetting)
De Voorzitter
Mevrouw Schroedter, u hebt te vroeg gesproken. Ik was nog bezig voor te lezen waarom we hier zijn en het debat voortzetten. Daarna zou ik de Vergadering hebben uitgelegd waarom mevrouw Annemie Neyts nog niet hier is. Zij is namelijk bij de Conferentie van commissievoorzitters van dit Parlement, die om haar aanwezigheid hadden verzocht. Zodra die vergadering is afgelopen, komt zij hierheen. Commissaris Verheugen daarentegen heeft niet op zich laten wachten, zodat u uw kritiek halverwege heeft moeten afbreken.

De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het gecombineerd debat inzake de vorderingen op het gebied van de toetreding van de 12 kandidaat-lidstaten in 2000.
Verder heb ik overeenkomstig artikel 42, lid 5, van het Reglement, de volgende ontwerpresolutie ontvangen.

Carlsson, Gunilla
Mijnheer de Voorzitter, één dezer dagen is het tien jaar geleden dat Estland zijn zelfstandigheid heeft herwonnen. Na de val van de muur is de wereld veiliger en ons thuis, Europa, hoopgevender en dynamischer geworden. De voorwaarden voor de Europese samenwerking zijn door de val van de muur radicaal gewijzigd en tot dusverre heeft de Unie de verwachtingen kunnen waarmaken.
De aanwezigheid van het succesvolle West-Europa en politieke visionairs als Kohl, Reagan, Thatcher en, met permissie, Gorbatsjov hebben bijgedragen aan dit succes, maar bovenal het verlangen naar vrijheid van individuele mensen heeft deze omwenteling in onze eigen tijd mogelijk gemaakt. Het waren moedige mannen en vrouwen, jong én oud, die bang waren voor represailles maar meer om de vrijheid gaven.
Mijnheer de Voorzitter, het hebben mogen ervaren van deze winst qua vrijheid en bevrijding is een fantastische erfenis. Laten we niet vergeten hoe de democratie de dictatuur heeft overwonnen en hoe onderdrukking werd verruild voor vrijheid. Het uitbreidingsproces moet in dit perspectief worden bezien. Op dezelfde wijze als de Gemeenschap voor Kolen en Staal haar taak heeft weten te realiseren de vrede in de deelnemende Europese landen te garanderen, moeten wij er nu voor zorgen dat de Europese Unie grotere vrijheid brengt en meer mensen in staat stelt het vrije verkeer te ervaren, hun welvaart te vergroten, hun verscheidenheid te ontwikkelen en bij te dragen aan het oplossen van onze gemeenschappelijke problemen inzake milieu en criminaliteit.
Dit is vermoedelijk een minder dramatische taak dan destijds het verenigen van erfvijanden, maar ik denk dat deze taak minstens even groot is, dat er evenveel winst valt te behalen, maar dat deze wellicht moeilijker is te realiseren. Juist daarom is het verreweg de belangrijkste taak van mijn fractie om voor vrijheid te blijven ijveren en nu op gelijke condities betrokkenheid met ons broedervolk in Oost- en Midden-Europa te creëren. Op die manier laten we ook zien, niet in de laatste plaats aan de jongeren van nu, dat we geloven in een EU die in staat is zichzelf te veranderen om haar eigen idealen waar te maken.
Dit mag geen project worden waarbij we wel zullen zien hoe het loopt. Zo actief als de kandidaat-lidstaten aan het werk zijn, zo betrokken moet de EU zijn. Ik wil de Commissie een pluim geven voor haar werkzaamheden op dit gebied, maar ik plaats nog steeds vraagtekens bij de ambities en kunde van de Raad.
Staat u mij toe een paar woorden te wijden aan Estland, dat fascinerende landje aan de Oostzee. Estland is door zijn doelbewustheid, een goed politiek bestuur en samenwerking een heel eind op dreef met de voorbereidingen voor het lidmaatschap van de EU. In mijn verslag probeer ik aanschouwelijk te maken dat de EU op een groot aantal terreinen veel van de Esten kan leren, bijvoorbeeld op het gebied van handel en van hetgeen wij de nieuwe economie noemen.
De ontwikkelingen in Estland vormen in velerlei opzicht een succesverhaal, waarbij er in deze tien jaar ongelooflijk veel is gebeurd. In het verslag heb ik het veiligheidsbeleid aan de orde gesteld. We kunnen de uitbreiding van de EU niet geïsoleerd zien of wensdromen koesteren dat de EU vermogens bezit die vandaag de dag geheel ontbreken. De Esten weten dit en zij willen tevens spoedig toetreden tot de NAVO. Esten die verdreven, onderdrukt en vertwijfeld zijn geweest in de tijd van een Sovjet-Unie van dictatuur en communisme, voelen dat het verdedigen van de vrijheid van ongekend belang is. Wij van de PPE-DE-Fractie delen hun analyse en steunen hen hierin.
De Groenen in het Parlement maken zich zorgen over armoede in een land dat sinds de bevrijding een opmerkelijke toename van de welvaart heeft gekend. Ik beschouw het amendement van De Groenen als een poging tot bescherming van bestaande structuren en een sociaal model dat de werkloosheid in de EU heeft gecementeerd. Voor wat mijzelf betreft denk ik dat de economie van de EU meer dynamiek en minder hegemonie nodig heeft en daarom wil ik dit amendement niet steunen.
Tenslotte een paar woorden over minderheden, in het geval van Estland met name een groot percentage Russisch-sprekenden. Dit is geen eenvoudige kwestie. Het gaat om oude onrechtvaardigheden, om vooroordelen en om macht. Voorwaarden voor een geslaagde gemeenschap en integratie zijn een functionerende rechtsstaat en instellingen en wetten die niet discrimineren, maar dat is niet genoeg. De politieke leiding moet deze kwesties serieus nemen, ook bij praktische werkzaamheden. Dat geldt in even grote mate in onze eigen landen. Het overbruggen van tegenstellingen vooronderstelt tolerantie en wederzijds respect en kost tijd. Ook in dit opzicht, mijnheer de Voorzitter, is Estland op de goede weg.
Ik wil mijn collega' s bedanken die hierin hebben geparticipeerd en ik wil ook een woord van dank richten tot het bureau van de parlementaire commissie.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, de Raad heeft helaas nog geen acte de présence gegeven, hoewel ik een aantal kwesties aan de orde wil stellen. Mijnheer de commissaris, geachte collega' s, door al het gehakketak over de directe hulp aan de landbouw of de toekomstige verdeling van het structuurfonds verliezen wij soms uit het oog dat het project voor de eenwording van het verdeelde Europa van historische betekenis is; een betekenis waaraan Europa door de internationale gemeenschap zal worden afgemeten. Verschillende, door angstvalligheid ingegeven discussies vertragen het proces en dat gaat niet alleen ten koste van dit project, maar ook van Europa als geheel. Daarom roep ik de Raad op om in samenwerking met het Parlement en de Commissie zich tot het uiterste in te zetten om de eerste nieuwe lidstaten aan de verkiezingen in 2004 te laten deelnemen. Gelet op de huidige stand van de onderhandelingen is het realistisch om uit te gaan van tien landen. Dat betekent dat alledrie de Baltische landen erbij zullen zijn en niet slechts één. Als de uitbreiding verder wordt vertraagd, dreigt het gevaar dat de negatieve effecten op de bevolking in onze landen tot problemen leiden. Nu al is er een onhoudbare situatie ontstaan door het toenemend aantal bedrijfsverplaatsingen naar de oostelijke buurlanden, op grond waarvan we kunnen spreken van milieu- en sociale dumping.
De milieu- en sociale norm van de Europese Unie kan echter alleen worden gehaald als er sprake is van een reëel lidmaatschap. Ik noem een voorbeeld uit Letland: ik vind het onvoorstelbaar dat ondernemingen uit de Europese Unie het zich kunnen permitteren om onder de ogen van de Commissie de sociale dialoog te boycotten. Overigens is het een kenmerk van het uitbreidingsproces dat de burgers er nauwelijks bij betrokken worden. Als de uitbreiding praktisch alleen een project is van de politieke elite, is het dan gek dat de bevolking steeds minder interesse toont in de kandidaat-landen?
Mijnheer Verheugen, u hebt aangestipt dat de nationale minderheden positief staan tegenover de uitbreiding. Dat kan ik van de Russische minderheid in Letland niet zeggen. Er is trouwens noch sprake van een gemeenschappelijke discussie over het succes en de problemen van het uitbreidings- of toetredingsproces, noch van een gemeenschappelijk proces. De communicatiestrategie is een gescheiden project tussen Oost en West en als zodanig structureel verkeerd in opzet. Met deze strategie komen we niets van elkaar te weten; hoeveel mensen in het Westen zijn op de hoogte van de schatten die de Baltische culturen ons te bieden hebben en hoeveel mensen weten nu eigenlijk echt wat de waarden zijn waaraan men hecht? In onze landen is het vanzelfsprekend dat projecten in steden en op het platteland door de betrokkenen zelf worden ontwikkeld. Bij de toetredingskandidaten is echter sprake van een door de Commissie aangestuurd top down-proces. Waarom gaat u hier voorbij aan de kwaliteit van participatie die wordt geëist in de lidstaten? Ook in Letland is het bestuur de zwakste schakel, en we kunnen alleen spreken van een goed bestuur als het diensten verleent aan alle burgers, onafhankelijk van sociale positie of taal. Het bestuur dient participatieprocessen te kunnen organiseren en omzetten.
Letland zal als overwegend agrarisch land zwaar worden getroffen door het absurde gegeven dat het mislukte communautaire landbouwbeleid naar de toetredingskandidaten wordt geëxporteerd. Er moet sprake zijn van een gemeenschappelijk project om de directe hulp om te zetten in de ontwikkeling van een ecologisch en sociaal duurzame structuur. Dat komt niet alleen Letland ten goede, maar ook de bescherming van de consument en daarmee de gehele bevolking van de Europese Unie en de kandidaat-landen. Ik wil nogmaals benadrukken dat de sociale dimensie in dit proces schittert door afwezigheid. Het is een illusie te geloven dat als we de vrije krachten van de markt hun gang laten gaan, de maatschappelijke transformatieprocessen zich als vanzelf voltrekken. We kunnen niet de ogen sluiten voor de zorgwekkende kloof tussen arm en rijk. Deze kloof is te verkleinen als het ideaal van een Europa voor de burgers, onafhankelijk van regio en sociale positie, als gemeenschappelijke politieke taak wordt opgevat.

Souladakis
Mijnheer de Voorzitter, vandaag behandelen wij de twaalf verslagen over de twaalf kandidaat-landen voor toetreding. Daarmee dragen wij op opbouwende wijze bij aan een ontwikkeling waarvan de uitkomst misschien nog niet volledig tot een ieders bewustzijn is doorgedrongen. Ik hoop van ganser harte dat dit Parlement en deze Commissie, wier mandaten begin 2005 aflopen, de eer te beurt zal vallen deze twaalf landen als volledige leden op te nemen in de Europese Unie, in de nieuwe Europese architectuur waarvan het doel moet zijn nieuwe grenzen te voorkomen en een eenheid te bewerkstelligen van landen en volkeren die door middel van gemeenschappelijke doelstellingen streven naar vrede, sociale welvaart en mondiale samenwerking. Dat politieke doel moeten wij mijns inziens steeds hoog in ons vaandel houden en trouw dienen.
Ik ben de derde rapporteur voor de Baltische landen. De problemen die deze drie landen ondervinden, vertonen talrijke gemeenschappelijke trekken en doen zich in de meeste kandidaat-landen voor, aangezien al deze landen uit eenzelfde sociaal en economisch systeem voortkomen en zich in een omschakelingsfase bevinden. In tegenstelling tot de vorige uitbreidingen van de Europese Unie, toen het ging om landen met hetzelfde sociaal en economisch bestel, gaat het nu om landen die overgestapt zijn van een geleide economie en overheidscontrole op een markteconomie en democratische procedures. Dit is het bijzondere aan deze uitbreiding en daarom is dit ook zulk een belangrijke stap. Europa wordt immers ideologisch en politiek verenigd zonder de toevlucht te nemen tot de instelling van nieuwe grenzen waarmee gescheiden wordt gehouden wat niet gescheiden mag worden gehouden.
Mijn verslag gaat over Litouwen. Litouwen heeft dezelfde algemene problemen als alle andere kandidaten en twee specifieke problemen: de kerncentrale van Ignalina en Kaliningrad. Wat de kerncentrale van Ignalina betreft, ben ik ervan overtuigd dat alle noodzakelijke inspanningen zullen worden ondernomen voor niet alleen de energievoorziening van Litouwen maar ook de economische en sociale weerslag. Ik geloof dan ook dat de ontwikkelingen op dit gebied de goede kant zullen uitgaan. Kaliningrad is een specifiek probleem daar wij hier met een Russische enclave zijn geconfronteerd. Hier zal worden beslist of wij er met ons beleid in zullen slagen een nieuw Europa tot stand te brengen, een Europa dat weliswaar een volledige economische en politieke eenheid ontbeert maar wel samenwerkt om te kunnen samenleven en confrontatie vermijdt om een gemeenschappelijke toekomst te kunnen opbouwen.
Commissaris Verheugen heeft laten zien over grote vaardigheden op politiek gebied te beschikken en mijns inziens zal hij de ontwikkelingen in goede banen weten te leiden. Dat heeft hij trouwens ook al bij andere moeilijke vraagstukken aangetoond, want - laten wij elkaar niets wijs maken - de echt politieke problemen zijn niet zo talrijk. Zojuist werd over Cyprus gesproken. Ofschoon Cyprus geen onderwerp is van mijn verslag wilde ik toch kort hier iets over zeggen. Ik wilde namelijk duidelijk maken dat commissaris Verheugen de juiste aanpak volgt. Enerzijds ontkent hij namelijk geenszins dat er een probleem bestaat in verband met de bezetting van Noord-Cyprus door Turkije, maar anderzijds geeft hij ook toe dat in Helsinki werd besloten de toetreding van Cyprus niet afhankelijk te maken van een oplossing voor het vraagstuk van Noord-Cyprus. Daarmee geeft hij elke goede verstaander de boodschap mee dat het politiek Europa van plan is zich te richten naar principes en opvattingen en niemand het recht geeft te zeggen hoe de vraagstukken in verband met de mensenrechten, de democratie, de internationale legitimiteit en het volkenrecht moeten worden behandeld. Ik ben ervan overtuigd dat commissaris Verheugen zich hiervoor met al zijn krachten zal inspannen.
Dan nu de "dag van morgen" . De cruciale vraag luidt: wat willen wij als Europeanen? Willen wij een volledig geïntegreerd, verenigd Europa of een microkosmos van kortstondige economische belangen? Als Europa en zijn volkeren een ideaal willen nastreven - en mijns inziens moeten zij een ideaal nastreven - moeten zij sociale en politiek doelstellingen voor ogen houden en geen kortstondige economische belangen. Ons ideaal moet mijns inziens een verenigd Europa zijn van vrede, samenwerking, samenhang en ontwikkeling. Dat is het Europa waarvoor wij onze burgers warm moeten maken; dat is het Europa waarvoor wij kleinzielige confrontaties over kortstondige problemen moeten zien te vermijden.

Gawronski
Mijnheer de Voorzitter, dit is zeker geen makkelijke periode voor de meerderheid van de landen die zich voorbereiden op de toetreding tot de Europese Unie, in het bijzonder voor Polen. Juist nu, op het beslissende moment, in de eindfase, wanneer enthousiasme en eensgezindheid het hardst nodig zijn, beginnen de Polen na te denken, net als veel anderen, beginnen ze zich af te vragen of de Europese Unie alle offers wel waard is, of de zogenaamde kosten van de toetreding niet hoger zijn dan de voordelen, dan de mogelijke en toekomstige voordelen.
Er is zich een gevaarlijke scepsis aan het verspreiden, die de consensus over de toetreding tot de Unie bedreigt. Vanmorgen verwees commissaris Verheugen daarnaar en daarom hebben we in een amendement, dat hopelijk morgen wordt aangenomen, de Commissie verzocht haar inzet voor de voorlichtings- en promotiecampagne van de Europese Unie te verhogen, om de Polen te overtuigen dat hun aanwezigheid in Europa essentieel is, voor ons en voor hen.
Aan de scepsis van de Polen draagt zeker de centrum-rechtse regering bij. Ze heeft haar termijn bijna uitgediend, na een lange periode van duidelijk en vastberaden optreden, met enkele problematische en instabiele perioden. Ook de economie draagt daaraan bij: de Poolse economie was de trots van de postcommunistische wereld, met hoge en constante groeicijfers van 7% per jaar, maar nu, na de dynamische laatste jaren, begint ze te vertragen. Daarbij komen de natuurrampen waardoor Polen de afgelopen zomer is getroffen: overstromingen en tornado' s die ernstige schade en letsel hebben berokkend.
Links, de postcommunisten, de huidige oppositie - die na de verkiezingen van 23 september, dus binnenkort, opnieuw de meerderheid zal hebben - doet zeker geen moeite om de publieke opinie te kalmeren, maar gooit olie op het vuur en schetst van Polen een bepaald niet geruststellend beeld, om zich vervolgens als redder van het vaderland voor te stellen. Deze linkse oppositie zal, wanneer ze aan de macht komt, de besliste en competente koers van de Poolse regering met het doel zo snel mogelijk tot de Europese Unie toe te treden, zeker niet wijzigen. Over het engagement van links op dit punt bestaat geen twijfel, want alle Poolse partijen, rechts én links, hebben enkele dagen geleden een expliciet akkoord getekend om aan dit doel mee te werken.
We moeten niet verbergen dat er nog problemen zijn die moeten worden opgelost. We hebben ze in onze resolutie opgesomd. Ik zal u enkele voorbeelden geven: de bescherming van het milieu, dat tijdens de lange communistische dictatuur volkomen vergeten en verwaarloosd is en zich nu in een dramatische toestand bevindt; om de kwaliteit van de lucht en het water tot de normen van de Europese Unie op te trekken, zijn gigantische inspanningen en investeringen nodig. Dat is niet haalbaar zonder buitenlandse hulp en zonder de overgangsperioden waar de heer Brok vanmorgen naar verwees. Ik ben het grotendeels eens met de collega' s die openstaan voor milieuvraagstukken en amendementen hebben ingediend, maar ik heb hun amendementen niet overgenomen omdat ze te specifiek en te gedetailleerd zijn.
Een ander bekend probleem is de landbouw. Die gaat gebukt onder de gevolgen van het heldhaftige verzet van de Poolse boeren tegen de collectivisatie ten tijde van de sovjetheerschappij en is nu extreem versnipperd. In Polen, waar 26% van de bevolking op het platteland woont, raakt de hervorming van de landbouw ook veel andere sectoren, te beginnen omdat er nieuwe arbeidsplaatsen moeten worden gecreëerd.
Een ander probleem is de verdediging van de oostgrenzen, die de grenzen van de Unie met de Oekraïne en Wit-Rusland worden. Deze grenzen moeten aan de ene kant open zijn, maar aan de andere kant ondoordringbaar voor misdadigers en de maffia. Ook hierover heeft commissaris Verheugen vanmorgen gesproken.
Tot slot zijn we ervan overtuigd dat Polen zo snel mogelijk tot Europa toe zal treden, in 2004, en het verheugt ons dat het Belgische voorzitterschap, zoals we vanmorgen hebben gehoord, een nieuwe impuls wil geven aan de onderhandelingen. Polen zal toetreden, heeft het gezegd, maar het is juister te zeggen dat het zal terugkeren in Europa, want het maakt daarvan al eeuwenlang rechtens deel uit. Alleen een perverse dictatuur kon het decennia lang uitsluiten van zijn werkelijke plaats in de geschiedenis en in de geografie.

Schröder, Jürgen
Mijnheer de Voorzitter, ik heb verder niets toe te voegen aan de inhoud van mijn verslag inzake de Tsjechische Republiek. Degenen die het rapport hebben gelezen, zullen constateren dat de kritiek die vanochtend ter rechterzijde aan het eind van het debat is gespuid, onterecht is. Er is van die zijde namelijk het een en ander te berde gebracht.
Staat u mij toe dat ik de laatste ontwikkelingen tegen het voetlicht houd. Vorige week is vanuit de Tsjechische Republiek medegedeeld dat de regering een zeer ambitieus programma voert; er wordt namelijk naar gestreefd in juni 2002 de toetredingscriteria te hebben vervuld, waarmee de toetredingsonderhandelingen als afgesloten worden beschouwd. Er zijn tot nu toe 19 van 31 hoofdstukken afgesloten. Naar verwachting zullen er aan het eind van het jaar nog zes sleutelhoofdstukken worden voltooid. Dat dit niet zaligmakend is - zoals commissaris Verheugen terecht heeft verklaard - en niet precies aangeeft hoever een land is gevorderd, behoeft geen betoog. De Tsjechische Republiek zit echter zeer goed op koers en er moet geen geloof worden gehecht aan personen die de mensen in het land verkeerd voorlichten. Pas vorige week heeft een vooraanstaand politicus in Tsjechië beweerd dat de Europese Unie een starre, logge en dure aangelegenheid is.
Staat u mij toe mijnheer de Voorzitter, dat ik deze drie onterecht gebruikte woorden zal weerleggen. Ten eerste is de Europese Unie niet star. Als er in deze Europese Gemeenschap al een constante is, dan is het de wens van verandering en de mogelijkheid die tot stand te brengen. Al vanaf de jaren vijftig zijn er in de Europese Gemeenschap continu veranderingen geweest. Vandaag de dag staan we zelfs voor de mogelijkheid en de noodzaak de Unie opnieuw uit te breiden. Mensen die de Unie star noemen, weten dus niet waar ze het over hebben.
En dan het tweede woord: log. Je mag geen twee dingen met elkaar verwarren. Natuurlijk is de Europese Unie een groot bouwwerk, maar dit bouwwerk ís te manoeuvreren. Het is te vergelijken met een groot schip dat de oceanen bevaart; wel groot maar toch bestuurbaar, net als de Europese Unie. Ik ontken niet dat besluitvormingsprocessen zich traag en soms moeizaam voltrekken, maar wat kun je verwachten in een gemeenschap van vijftien soevereine staten, waarin elke staat - en de kleine staten niet in het minst - zijn zegje mag doen. Iedereen komt dus aan het woord en dat is iets wat bepaalde kringen in Tsjechië steeds voor ogen moeten houden. De Unie is dus niet log. En ook niet star.
Dat de Unie een dure aangelegenheid zou zijn, is wel een heel ongelukkig argument. Onafhankelijk van toetreding tot de Europese Unie zijn hervormingen en een transformatieproces sowieso noodzakelijk in de voormalige communistische landen. Verder wil ik nog aanstippen dat er binnen de Europese Unie twee groepen zijn: de netto-betalers en de netto-ontvangers. De netto-ontvangers - waartoe wij de Tsjechische Republiek mogen rekenen - hebben eigenlijk geen reden tot klagen. De netto-betalers hebben in de loop der tijd gemerkt dat ze niet slechter af zijn, omdat het geld per saldo toch wel weer op een of andere manier terugvloeit.
Deze drie woorden zijn dus erg populistisch van aard om het maar eens zacht uit te drukken. Tenslotte wil ik over het derde woord nog zeggen dat er dingen zijn die moeilijk in marken of euro' s zijn uit te drukken. De kritiek die uit kringen in de Tsjechische Republiek wordt geleverd op de Europese Unie gaat namelijk volledig voorbij aan het grote ideaal van de grondleggers: vrede in vrijheid. Dat is iets wat tot nu toe door oorlog en verdrijving is voorkomen. Afgezien van een paar kwesties die in mijn verslag zijn toegelicht, bijvoorbeeld de kwestie-Temelin, is de Tsjechische Republiek op de goede weg. Niemand hoeft zich zorgen te maken; Temelin zal geen obstakel vormen op de weg naar de Europese Unie.
Tot slot zou ik nog iets willen zeggen waarvan ik al eerder melding heb gedaan in mijn verslag van vorig jaar. Ik kom uit Saksen, een streek die grenst aan de Tsjechische Republiek. Vroeger, in de communistische tijd, zat ik met de Tsjechen in hetzelfde schuitje. In de toekomst zou ik graag weer het water op willen met de Tsjechen, maar dan wel in een andere boot. Dit keer wordt het een boot waarin de Tsjechen mede de koers kunnen uitstippelen. Het zal echter niet zo zijn dat men in Tsjechië eigenmachtig kan bepalen waar de boot naar toe gaat, want het is nog altijd de Tsjechische Republiek die lid wil worden van de Europese Unie en niet andersom. De Tsjechen zullen echter zonder voorbehoud mogen meebeslissen welke koers de Europese Unie zal varen.

Wiersma
. Voorzitter, de huidige regering van Slowakije heeft sinds 1998 belangrijke vooruitgang geboekt bij het toetredingsproces. Was toen de scepsis in Brussel groot, nu nadert het land de voorste rang van de kandidaat-lidstaten. Het doet niet langer onder voor de leden van de zogenaamde Luxemburgclub als men kijkt naar het aantal afgesloten onderhandelingshoofdstukken. Het is een felicitatie waard. Voor de regering, maar ook voor de bevolking van Slowakije die het geduld heeft weten op te brengen voor ingrijpende hervormingen die natuurlijk ook hun schaduwkanten kennen.
Neem de onaanvaardbaar hoge werkloosheid. Het hoge tempo bij de onderhandelingen wordt niet alleen verklaard door de energieke regering. Slowakije is een van de kleinere kandidaat-lidstaten en kan daardoor flexibeler opereren. Daarvan maakt het land slim gebruik. De steun voor het EU-lidmaatschap is onverminderd hoog en men kan spreken van een politieke consensus rond dat thema in Slowakije. Men mag zich evenwel afvragen of een regering van een andere samenstelling dezelfde voortgang had weten te boeken.
Niettemin blijven er punten van kritiek. In het licht van de strategie van de Raad en de Commissie om volgend jaar een aantal onderhandelingen af te sluiten, verdienen deze kritiekpunten extra aandacht. Wil Slowakije de koplopers bijblijven, dan zal daarvoor een extra inspanning moeten worden geleverd. Daarom is het, met alle respect, niet zozeer de rol van het Europees Parlement om aardig te zijn, maar om de juiste aansporingen te geven. Ik heb derhalve in mijn verslag veel van de kritische kanttekeningen van mijn collega's uit de verschillende commissies overgenomen. Deze spreken hopelijk voor zich, ik kan ze hier niet allemaal opsommen.
De omzetting van de EU-wetgeving geschiedt in Slowakije in een hoog tempo, hetgeen overigens net als bij andere kandidaat-lidstaten de vraag doet rijzen of al die nieuwe wetten wel uitgevoerd kunnen worden en of daarvoor voldoende gekwalificeerd personeel beschikbaar is. Dit klemt temeer in de sfeer van de financiële controle waarvoor in Slowakije weliswaar de conceptwetgeving nu op tafel ligt maar men zich mag blijven afvragen of het land snel genoeg in staat zal zijn EU-subsidies op een adequate wijze te verwerken zodra het lid van de Europese Unie is. Gelukkig is de Slowaakse regering doende extra ambtenaren aan te werven en dat is op zich al een belangrijke stap. Commissaris Verheugen heeft vanochtend terecht dit thema tot prioriteit verklaard en ik zou hem daar van ganser harte bij willen steunen. Ook zou ik hem daarbij graag als sleutelbegrip het woord transparantie willen meegeven. In het voorjaar werden we opgeschrikt door het nieuws over onregelmatigheden, begaan door een hoge ambtenaar die verantwoordelijk was voor de verdeling van EU-gelden. De regering heeft natuurlijk ingegrepen en dat is op zich te prijzen. Het onderzoek loopt evenwel nog, de zaak moet volgens ons grondig onderzocht worden, met name ook om vast te stellen of het om een incident ging dan wel om een voorbeeld van een meer systematisch verschijnsel. We zouden in dit kader ook graag beschikken over een eerste evaluatie van het anti-corruptieprogramma dat de Slowaakse regering een poos geleden heeft aangenomen.
Ik heb in het verleden regelmatig mijn bezorgdheid geuit over de grote verschillen in inkomens tussen de verschillende regio's in Slowakije. Ook daarin is het land niet uniek en via het lidmaatschap van de Europese Unie komen er straks natuurlijk nieuwe mogelijkheden om daaraan iets te doen. Ik blijf evenwel het gevoel houden dat veel plannen maar langzaam tot uitvoering komen. Dat is jammer, want het gaat om de kern van de verhoudingen tussen arm en rijk in Slowakije.
Zorgelijk is de situatie met betrekking tot het instellen van gekozen regionale besturen. Deze decentralisatie is belangrijk vanuit EU-oogpunt, omdat daardoor het bestuur efficiënter wordt en de democratische controle wordt verbeterd. Het Parlement heeft onlangs een aantal besluiten genomen, maar die worden door de Slowaakse regeringspartners niet bevredigend gevonden. Daardoor is druk op de coalitie ontstaan. Er dreigt nu, een jaar voor het mogelijk afsluiten van de onderhandelingen, een regeringscrisis te ontstaan waarvan de gevolgen niet helemaal te overzien zijn. Wij beslissen niet over de regionale herindeling van Slowakije. We mogen wel vragen dat het uiterste wordt gedaan om een crisis te voorkomen. De huidige coalitie heeft een klus af te maken en de betrokkenheid van de Hongaarse minderheid daarbij blijft van onverminderd belang. Deze wens wordt overigens door hen zelf onderschreven. Bij de verdere afhandeling van dit onderwerp moet het toch mogelijk zijn een eindresultaat te vinden dat voor iedereen acceptabel is. Dat betekent dat iedereen moet inschikken, want iedereen is verantwoordelijk voor de cohesie binnen de regering. Een vrije stemming in het parlement is daarbij niet altijd de beste oplossing.
Wij blijven klachten horen over de behandeling van de minderheden en niet alleen uit Boedapest. Ten aanzien van de Roma is vooruitgang geboekt. Niettemin mag men vraagtekens blijven plaatsen bij het tempo en de bereidheid van lokale autoriteiten om zich volledig voor verbeteringen in te zetten. Nare incidenten doen zich nog steeds voor. Ik blijf herhalen dat we volgend jaar bij de hopelijke eindevaluatie de eerste echte concrete resultaten van het Roma-beleid gepresenteerd zullen zien.
Het wordt een spannend jaar voor Slowakije, een jaar van hard werken om het hoge tempo van de onderhandelingen vol te houden, en hopelijk mogen we volgend jaar een oordeel uitspreken over een eindresultaat.

Queiró
Mijnheer de Voorzitter, het debat van vorig jaar over de uitbreiding vond precies tien jaar na de val van de Berlijnse muur plaats en ook het debat van vandaag vindt na twee belangrijke gebeurtenissen plaats, hoewel de symbolische waarde ervan natuurlijk geringer is. Ten eerste de Top van Nice, waar de Europese staatshoofden en regeringsleiders de Europese instellingen hervormd hebben om deze klaar te maken voor een uitbreiding met twaalf landen. Wij zijn het er allemaal over eens dat een mislukking op dit vlak de uitbreiding voor vele jaren in gevaar kan brengen. Ten tweede de Top van Göteborg, die de bekroning vormde van het Zweeds voorzitterschap. In de conclusies van die Top hebben de Europese leiders op ferme wijze verklaard dat het uitbreidingsproces onomkeerbaar is. Voor het eerst is er een termijn vastgelegd voor het afsluiten van de onderhandelingen met de kandidaat-landen die klaar zijn voor de toetreding: eind 2002. De landen die klaar zijn moeten volgens diezelfde conclusies al in 2004 als lidstaat kunnen meedoen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement.
Bij deze politieke verbintenis komt de nadruk op het principe van differentiatie, dat bepaalt dat ook in de toekomst de kandidaat-landen louter op basis van hun eigen verdiensten worden beoordeeld. In die context moeten wij het verslag analyseren over de toetreding van Hongarije tot de Europese Unie en de ontwikkeling van de kandidatuur van dit land gedurende het afgelopen jaar. De integratie van Hongarije in de Europese Unie is voor dat land een waarlijk nationaal project. Het akkoord van alle politieke partijen in het Hongaars parlement ten gunste van de toetreding en het houden van een referendum over deze beslissende stap voor de toekomst van het land is daarvan het bewijs.
Door alle energie in te zetten voor het halen van dit nationale doel heeft Hongarije al voor een aanzienlijk aantal hoofdstukken de onderhandelingen kunnen afronden ( 22 op een totaal van 30 ). Dat wettigt de verwachting dat de toetredingsonderhandelingen met Hongarije, zoals is afgesproken in Göteborg, in 2002 kunnen worden afgesloten.
Samen met het bestaan van een nauwkeurig afgebakende road map voor de onderhandelingen is dit politiek gezien uiterst belangrijk. De politiek verantwoordelijken in Hongarije, en natuurlijk ook de onderhandelaars van de Gemeenschap, kunnen zo de onderhandelingen op basis van een vooraf overeengekomen tijdspad plannen en voeren. Noodsituaties die zouden kunnen ontstaan, door vrees of teleurstelling in Hongarije als gevolg van het achterwege blijven van precieze verbintenissen aangaande de termijnen voor het afsluiten van de toetredingsonderhandelingen, kunnen op deze manier worden vermeden.
Mijnheer de Voorzitter, wat betreft de ontwikkeling van de kandidatuur liggen de belangrijkste aspecten die ik wens te benadrukken natuurlijk in de lijn der continuïteit, ofschoon er eveneens een aantal nieuwe zaken te melden zijn. Aangaande de continuïteit moet ik in de allereerste plaats wijzen op de economische situatie in Hongarije die nog steeds een absoluut positieve tendens vertoont. Er is natuurlijk wel sprake van enige afzwakking van de economische groei, want dat is een mondiaal signaal. De groei van het bruto binnenlands product ligt nog boven de 6%, de uitvoer vertoont nog steeds een uitstekend beeld en hetzelfde geldt voor de investeringen in de woningbouw. Ook consumptie, werkgelegenheid en buitenlandse investeringen kennen zeer positieve cijfers. Wij kunnen concluderen dat Hongarije vandaag de dag een markteconomie heeft die volop in ontwikkeling is. Indien het land voortgang blijft maken met de structuurhervormingen en het consolideren van de overheidsfinanciën, zal het zonder grote schokken het hoofd kunnen bieden aan de concurrentie en de marktkrachten binnen de Europese Unie.
De inflatie is echter nog steeds hoog, meer dan 10%. Derhalve moet de regering attent zijn en de juiste maatregelen nemen om de opwaartse druk op de prijzen te verminderen. Verder moet worden benadrukt dat de situatie van de Roma-bevolkingsgroep nog steeds moeilijk is, ondanks de stappen voorwaarts die zijn gezet in het kader van het programma voor de middellange termijn. Daarom wijzen wij erop dat dit programma snel aanvulling behoeft met concrete maatregelen. Er moet voor deze bevolkingsgroep sociale steun komen op onder meer het vlak van onderwijs, werkgelegenheid, huisvesting en gezondheid. Hierbij is overleg met de vertegenwoordigers van deze bevolkingsgroep geboden die mede op de uitvoering van de maatregelen toezicht moeten houden. Een aantal van deze maatregelen verkeert trouwens al in de uitvoeringsfase.
Wij willen ook wijzen op de noodzaak de strijd tegen de corruptie te intensiveren. Dit besef delen de Hongaarse politieke gezagsdragers trouwens ten volle. Speciale vermelding verdient de goedkeuring en uitvoering van een pakket wetgeving ter bestrijding van de corruptie; het is een tamelijk compleet pakket waarvan de gevolgen direct merkbaar zullen zijn. Wij kennen de moeilijke situatie die landen met een soortgelijk recent historisch verleden en een vergelijkbare ligging als Hongarije hebben geërfd. Wij weten dat deze strijd tegen de corruptie in de hele Europese Unie en ook daarbuiten moet worden gevoerd.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, onlangs heeft Hongarije een wet goedgekeurd inzake de bescherming van de Hongaarse minderheden in de buurlanden. Dat heeft met name tot reacties en polemieken geleid in Slowakije en Roemenië, waar de grootste Hongaarse minderheden wonen en werken. De Hongaarse autoriteiten hebben herhaalde malen gezegd dat deze nieuwe wet geen enkele extraterritoriale werking heeft en geen enkel effect sorteert dat niet volledig in overeenstemming is met de geldende rechtsorde van de buurlanden waar deze minderheden wonen. Wat dat betreft kunnen wij bekrachtigen wat er in het verslag staat, namelijk dat de Commissie een evaluatie moet presenteren over de verenigbaarheid van dit soort wetten met de communautaire verworvenheden. De Commissie moet eveneens een beroep doen op de bereidheid van Hongarije tot goed nabuurschap en samenwerking met zijn buurlanden en in het algemeen met de lidstaten. In artikel 27 van deze Hongaarse wet staat dat communautaire wetgeving boven nationale bepalingen gaat. Naast het feit dat de Hongaarse regering een open houding heeft ingenomen ten aanzien van besprekingen met de buurlanden over de interpretatie en toepassing van de wet, stemt dit ons optimistisch over de oplossing van problemen die mogelijk als gevolg van de wet kunnen ontstaan.
Mijnheer de Voorzitter, in de korte tijd die ons gegund is voor dit betoog als rapporteur, is het onmogelijk verder te gaan dan het presenteren van de belangrijkste conclusies van dit verslag. Wij zijn er echter van overtuigd dat de collega's ons zullen volgen bij het lezen en analyseren van het verslag en ook bij de stemming. Het Europees Parlement zet zo zijn onmisbare bijdrage voort aan dit toenaderingsproces van Europese volkeren en staten. Dat betekent ook het daadwerkelijk bewustmaken van de burgers van het Europa van de Vijftien en de kandidaat-landen van de voordelen, maar ook van de plichten, die de Europese eenwording met zich meebrengt.

Van Orden
Mijnheer de Voorzitter, het afgelopen jaar zijn wij getuige geweest van een groot aantal zeer bemoedigende ontwikkelingen in de inspanningen die Bulgarije levert op de weg naar toetreding tot de EU. Ondanks de vele terreinen waarop de ontwikkeling teleurstelt, die er ongetwijfeld zullen zijn, vond er drie maanden geleden een zeer ingrijpende politieke ontwikkeling in Bulgarije plaats. In de algemene verkiezingen van 17 juni zagen wij de regerende UDF naar huis gestuurd worden door een nieuwe politieke macht, de Nationale Beweging van Simeon II, onder leiding van de voormalige koning Simeon, die, als Simeon Sakskoburggotski, nu premier is van het land en volgende week voor het eerst een bezoek zal brengen aan EU-instellingen en de NAVO in Brussel. In de verkiezingen stemde ongeveer 60% van de kiezers op partijen die in het vorige parlement niet vertegenwoordigd waren. Het was een duidelijk bewijs van het ontbreken van vertrouwen in de zittende regering en een recht uit het hart komende roep om echte vooruitgang, verbetering en verandering: een daad puur gebaseerd op vertrouwen.
De voormalige UDF-regering kreeg te maken met enorme problemen en ik moet ze toegeven dat deze op een groot aantal terreinen successen heeft behaald. Het was de eerste postcommunistische regering die haar volledige ambtstermijn uitdiende. Zij nam de Bulgaarse aanvraag van het EU-lidmaatschap voortvarend ter hand en bracht Bulgarije in een positie waarin het land, in februari 2000, officieel met de toetredingsonderhandelingen kon beginnen. Het resultaat is dat er nu elf onderhandelingshoofdstukken met succes zijn afgesloten. Nog eens tien hoofdstukken zijn geopend; daarover wordt momenteel onderhandeld. Naar verwachting zullen er dit jaar nog vijf worden geopend. Dit betekent dus dat er begin volgend jaar nog vier hoofdstukken op opening wachten.
Op macro-economisch niveau heeft zich een uitstekende groei in het BBP voorgedaan. Bulgarije heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de regionale stabiliteit, allereerst ten tijde van alle internationale problemen met het regime van Milosevic in het naburige Joegoslavië, vervolgens ten tijde van het Kosovo-conflict en het meest recent ten tijde van de spanningen in het aangrenzende Macedonië. Bulgarije is al die tijd het beleid van de Europese Unie en de NAVO blijven steunen, maar de regionale instabiliteit heeft onvermijdelijk invloed gehad op de Bulgaarse economie en op het investeerdersvertrouwen in de regio.
Het officiële onderhandelingsproces en het streven naar voortzetting van de hervorming zijn echter duidelijk niet genoeg. Het is waar dat het Bulgaarse politieke systeem zijn democratische stabiliteit heeft bevestigd. Het is waar dat er langzamerhand structuren zijn gekomen voor de aanpak van elementaire problemen zoals zwak bestuurlijk vermogen, corruptie en minderheden die worden uitgesloten. Het blijft een feit dat de meeste Bulgaren, in al deze tijden van problemen en beroering, weinig verbetering hebben bemerkt in hun eigen leven en in hun levensstandaard.
Mijn verslag is in feite een definitief verslag over het functioneren van de laatste regering en een vingerwijzing voor de problemen die door de nieuwe regering moeten worden aangepakt. De nieuwe regering heeft als moeilijke taak de eenheid binnen de eigen gelederen te continueren en haar aspiraties, haar ambitieuze programma, in concrete werkelijkheid te vertalen.
Wat ik tot nu toe gehoord heb vind ik zeer bemoedigend. De nieuwe regeringsploeg paart, vooral waar het de economie betreft, zijn vitaliteit en enthousiasme aan professionele competentie en een zekere bescheidenheid ten opzichte van de taken die in het verschiet liggen. Voor de regering zijn de prioriteiten: continuïteit en de voorbereidingen voor het lidmaatschap van de Europese Unie en de NAVO, samen met een versnelling van de politieke en economische hervorming, concentratie op belastinghervormingen om de economie te stimuleren, het uitbannen van de corruptie, hervorming van de rechterlijke macht, modernisering van de douanediensten en de grensbeveiliging, en juridische wijzigingen om een goed functionerende markteconomie in Bulgarije te garanderen via amendering van de wetgeving die geldt voor het bankwezen en verbetering van de regelgeving inzake faillissementen.
De nieuwe regeringsploeg biedt in veel opzichten een beetje frisse lucht. Men heeft een duidelijke agenda en is bereid nieuwe oplossingen te overwegen, uitgaande van de gezonde ervaring van andere landen. Deze ploeg zal worden beoordeeld op de kwaliteit en niet zozeer op de kwantiteit van zijn wetgeving, op zijn vermogen om zijn beleid te implementeren en op zijn vaste voornemen een echte hervorming tot stand te brengen waarvan de gehele bevolking de tastbare vruchten zal kunnen plukken. In een tijd van regionale crisis en internationale economische malaise zal dat niet makkelijk zijn. Het is tijd om de breedst mogelijke consensus voor hervorming in Bulgarije te creëren.
Bulgarije heeft zichzelf voorheen tot doel gesteld de onderhandelingen in 2004 afgerond te hebben, zodat het in 2007 toe kan treden tot de Europese Unie. Velen zien dit als ambitieus, maar niet onrealistisch. Ik heb ermee ingestemd dergelijke verwijzingen uit mijn resolutie te verwijderen, omdat ik niet wilde afwijken van de aanpak die in de andere uitbreidingsverslagen wordt gevolgd. Amendementen waarin wordt geprobeerd aan de Bulgaarse aanvraag voor lidmaatschap nog meer voorwaarden te verbinden kunnen niet op mijn steun rekenen. Natuurlijk dient elk kandidaat-land beoordeeld te worden op de eigen vorderingen waar het de toetreding betreft, zonder verborgen politieke obstakels en zonder de koers van een ander kandidaat-land te hoeven volgen. Ik vertrouw erop dat het Parlement Bulgarije en zijn nieuwe regering op alle mogelijke manieren zal stimuleren in zijn voorbereidingen voor toetreding tot de EU en de NAVO, en mijn resolutie steunt. Ik ben er zeker van dat de nieuwe regering van Bulgarije positief zal reageren op de zaken die ik aan de orde heb gesteld.

Nicholson of Winterbourne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn collega's in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid bedanken voor het feit dat zij mij wederom de gelegenheid geven mij bezig te houden met de toetreding van Roemenië tot de Europese Unie. Op dit moment heeft Roemenië een unieke kans, die zijn weerga in deze moderne tijd niet kent, om zeer snel vooruitgang te boeken. Voor het eerst sinds mensenheugenis heeft het een stabiele regering, gekozen op basis van een democratisch mandaat. Het beschikt over een helder politiek leiderschap, een beter begrip van de communautaire waarden van de Europese Unie en uitzonderlijk goede economische signalen.
Het hervormingsproces is gaande, en Roemenië wordt daarin begeleid door de Europese Commissie, en door de inspanningen die de Roemeense regering heeft geleverd ten aanzien van het acquis communautaire wordt er momenteel over een groter aantal hoofdstukken onderhandeld dan was voorzien. Als Roemenië zo door blijft gaan en de moed heeft om de pijnlijke politieke structurele hervormingen door te voeren, kan het land zonder vertraging lid worden van de Europese Unie en het is prettig om te weten dat 79% van de Roemenen enthousiast is over dit vooruitzicht.
Het toetredingsproces is in volle gang. Het aantal hoofdstukken groeit en het doet mij genoegen te kunnen aankondigen dat de Commissie met kerstmis alle position papers van het ministerie binnen kan hebben, als men daartoe in staat is. Dat is zeker waar het Ministerie van Europese Integratie in Roemenië op hoopt. President Iliescu heeft in Göteborg laten weten dat hij hoopt en gelooft dat tijdens zijn ambtsperiode alle hoofdstukken kunnen worden afgewerkt. Wij in het Parlement zijn ontzet, en ik weet zeker dat anderen dat ook zullen zijn, over het feit dat de visabeperkingen nog niet zijn opgeheven. De ministers van Justitie en Buitenlandse Zaken vergaderen vandaag en ik hoop van harte dat zij tot de conclusie zullen komen dat visabeperkingen voor Roemeense burgers niet meer nodig zijn. Het is prettig om te zien dat de Duitse ambassadeur in Roemenië vorige week met het leggen van de gedenksteen de nieuwe ambassade opende en daarbij zei dat deze ambassade geen visa-afdeling zal hebben.
De Roemeense regering heeft besloten zich op haar daden en niet op haar woorden te laten beoordelen. Deze regering heeft al uitstekend werk verricht op het gebied van buitenlandse zaken, via het Roemeense voorzitterschap van de OVSE, en uitstekende vooruitgang geboekt in haar betrekkingen met de Wereldbank en het Internationale Monetaire Fonds. Het land mag dan gebukt gaan onder de armoede, maar er zijn ook goede dingen gebeurd: de industriële productiviteit is gestegen met 17% en de inflatie neemt geleidelijk aan af.
De grootste investeerder in Roemenië is nog altijd Frankrijk, maar andere EU-lidstaten zoals Duitsland, Italië, Griekenland en het Verenigd Koninkrijk hebben de weg naar Roemenië inmiddels ook gevonden. Het land heeft tegelijkertijd zijn banden met Noord-Amerika, met name met de VS, verstevigd. De bestemming van Roemenië blijft echter in Europa liggen en de toekomst van het land ligt bij de NAVO en de Europese Unie. Misschien was de bittere erfenis van Ceausescu echter wel verantwoordelijk voor het feit dat de politieke wil tot verandering zich in Roemenië langzamer deed gelden dan in een aantal andere kandidaat-landen uit de voormalige Sovjet-Unie. De manier waarop kinderen in Roemenië behandeld werden, werd inderdaad, zoals de commissaris vanmorgen reeds zei, al snel een horrorverhaal in de mondiale media.
Op dit moment maakt Roemenië echter een veranderingsproces door. Tijdens dit hele proces wordt het land vanaf de zijlijn geholpen door de Commissie, die in Brussel en Boekarest onberispelijk werk verricht, maar ook begeleid door oude vrienden hier in het Parlement, van allerlei politieke pluimage. Als een hecht team helpen wij Roemenië op de route naar toetreding tot de Europese Unie.
Zoals de commissaris bij een andere gelegenheid heeft gezegd, is het integratieproces niet meer te stoppen. Roemenië is een integraal onderdeel van dat proces en de sociale verandering heeft de laatste maanden in rap tempo plaatsgevonden. De rechten van homo's zijn inmiddels in een wet opgenomen, er is onlangs een wet tegen vrouwenhandel aangenomen en er is een wet tegen geweld in het gezin gefiatteerd. Een kinderwet, die de rechten van kinderen regelt en waarin plaats zal zijn voor het lokale en internationale adoptierecht, is momenteel in voorbereiding.
De groep op hoog niveau voor Roemeense kinderen werkt aan registratie. In het kader hiervan zal onder andere een panel van wijzen bekijken of Roemenië weer kan toetreden tot de internationale adoptiewereld als de tijd rijp is. Het is van groot belang dat de kinderwet niet overhaast wordt ingevoerd.
De lokale adopties zijn de laatste maanden verdubbeld en 20.000 kinderen verlaten deze week de speciale scholen om weer terug te keren naar de normale scholen en het normale leven. Dat is een geweldige vooruitgang. Een speciaal woord van lof aan mijn Spaanse collega's in het Europees Parlement, op wie door verschillende families in Spanje flink druk is uitgeoefend. Ik ben erg blij dat de nieuw Roemeense regering een aantal zeer kundige ambtenaren heeft aangesteld om de problemen van deze Spaanse families onder de loep te nemen. Ik zal deze kwestie nauwlettend in de gaten houden en er aan mijn Spaanse collega's verslag over uitbrengen.
Afsluitend wil ik zeggen dat Roemenië de Europese Unie en de wereld veel te bieden heeft. Zijn diepgewortelde kennis van zijn vroege Europese status in het Romeinse Rijk geeft het alle stimulans om door te gaan, alle moeilijke tijden ten spijt, en mettertijd een volwaardig lid van de Europese Unie te worden.

Volcic
Mijnheer de Voorzitter, Slovenië hoopt als een van de eerste van de twaalf schepen in 2004 de eindstreep voor toetreding tot de Europese Unie te halen, om een beeld te hernemen dat commissaris Verheugen vaak gebruikt; ook vanmorgen is weer vastgesteld dat de regatta onomkeerbaar is. Ljubljana hoopt namelijk het hoge tempo aan te houden dat door het huidige Belgische voorzitterschap wordt bepleit en de overname van het acquis in de periode van het Spaanse voorzitterschap te voltooien, dat wil zeggen in de tweede helft van het volgend jaar.
Bij het afsluiten van de dossiers van het acquis zijn de Slovenen kordaat te werk gegaan. Ze zijn erin geslaagd enkele complexe kwesties op te lossen: dat geldt bijvoorbeeld voor de milieuproblematiek, waarvoor zij erkenning hebben gekregen van Europese bezoekers van Ljubljana. Slovenië heeft de Europese Unie verrast door de onderhandelingen over het vrij verkeer van kapitaal al in het voorjaar van dit jaar af te sluiten, eerder dan gepland, ondanks enkele problemen met de opinieleiders.
De Europese bezoekers zijn in Ljubljana voorgelicht over de problemen die de Sloveense regering zou krijgen met de publieke opinie als de termijnen zouden worden uitgesteld, als de Slovenen, die natuurlijk verheugd zijn over de conclusies van de voorafgaande topbijeenkomsten en die van Göteborg, niet zouden toetreden.
Zoals gewoonlijk in de laatste fase van de voorbereidingen van een land voor toetreding tot de Europese Unie laten de sceptici zich nu horen, maar vaak om interne politieke motieven. Slovenië is zich ervan bewust dat de kwestie van de teruggave van goederen binnen de gestelde termijnen moet worden geregeld, ook al is de afwikkeling ervan in enkele, opzienbarende, gevallen door rechtszaken vertraagd.
Maar de termijnen voor aangifte zijn sowieso verstreken en ook bij de denationalisatie van buitenlands eigendom zijn er achterstanden.
Slovenië is echter een van de landen waarin, ondanks de stabiele macro- en micro-economische situatie, zeer weinig door het buitenland wordt geïnvesteerd; vaak gaat het alleen maar om vervangingsinvesteringen. Er is om grotere transparantie gevraagd - een woord dat vandaag vaak is gebruikt in deze Vergadering - om door te gaan met de privatisering, zodat het aanbod op de markt van bedrijven, banken en ondernemingen niet alleen maar een nationale aangelegenheid blijft, waarbij buitenlandse investeerders op afstand worden gehouden.
Er zijn regels voor de privatisering vastgesteld, eindelijk ook voor de privatisering van de grote banken, waarin de staat tenminste voor een bepaalde periode een soort golden share zal behouden, het zogenaamde vetopakket. Voor deze sector is buitenlandse interesse en er zijn al onderhandelingen begonnen.
Op dit moment is Slovenië bezig het midden en zuiden van het land te stabiliseren en na de verdwijning van Milosevic is de angel uit de kwestie gehaald. Op dit terrein bestaat een zekere psychologische weerstand. "We hebben nog geen voet in Europa gezet" - aldus sommige waarnemers - "en het buitenlandse kapitaal dreigt onze soevereiniteit al aan te tasten" . Dat is een fenomeen dat zich ook in andere kleine landen uit het voormalige Oostblok voordoet. Toch heb ik de indruk dat Slovenië zich ervan bewust is dat het zijn financiële markt binnen de in het contract met Europa gestelde termijnen moet openen.
Er worden maatregelen genomen, bijvoorbeeld de versterking van de rechtbanken die bedolven worden onder het werk of de vorming van een ad hoc-groep van rechters ter versterking van de plaatselijke instellingen, waar de achterstanden het grootst zijn, om het werk aan de talloze civiele zaken die nog hangende zijn sneller af te wikkelen. Deze zaken gaan in de regel over de teruggave van goederen en eigendom.
In haar verslag heeft de Commissie zich beklaagd over de traagheid van de administratie: ook in deze sector zijn wettelijke maatregelen genomen. Slovenië bereidt zich voor op een aanpassing van zijn grondwet aan de eisen van de Europese associatie.
Onder het hoofd betrekkingen met de buurlanden wil ik met name wijzen op een cultureel akkoord met Oostenrijk, waarin een Duitstalige minderheid wordt erkend. Niet lang geleden zijn daarnaast de land- en zeegrenzen met Kroatië vastgesteld, een belangrijke kwestie. De bekrachtiging daarvan is op dit moment in behandeling bij de twee parlementen. Dit zijn de belangrijkste punten op het gebied van de grensoverschrijdende samenwerking.
De macro-economische indicatoren zijn nog steeds positief: inflatie en werkloosheid zijn lager dan het Europese gemiddelde, terwijl het BBP niet veel afwijkt van het Europese gemiddelde. Dankzij de al voltooide voorbereidingen en de voorbereidingen die nog in gang zijn, lijkt Slovenië op dit moment gunstig geplaatst voor de toetreding tot de Europese Gemeenschap.

Poos
Mijnheer de Voorzitter, voor het tweede opeenvolgende jaar mag ik u het verslag presenteren over de aanvraag van Cyprus voor toetreding tot de Europese Unie. De ontwerpresolutie die voor u ligt is binnen de commissie aangenomen met 55 stemmen voor, 2 stemmen tegen en een onthouding. In deze ontwerpresolutie wordt de balans opgemaakt van een situatie vol contrasten.
Enerzijds wordt in de tekst benadrukt dat Cyprus uitstekende vorderingen heeft geboekt met het zich eigen maken van het acquis: er zijn al al 23 hoofdstukken afgesloten en de resterende hoofdstukken zullen geen onoverkomelijke bezwaren opleveren. Anderzijds wordt in de tekst de aanhoudende verdeeldheid op het eiland betreurd. De hoop van de internationale gemeenschap op spoedige onderhandelingen onder toezicht van de VN is in november jongstleden vervlogen toen de heer Denktash eenzijdig besloot zich uit het proces terug te trekken. Tot op heden heeft Turkije zich achter dit besluit van de heer Denktash geschaard.
Nu er kostbare tijd verloren is gegaan om het politieke probleem nog voor de toetreding op te lossen, kan ik als rapporteur dit Europees Parlement slechts aanbevelen om vast te blijven houden aan zijn aanvankelijke standpunt, dat op het internationale recht en op rechtvaardigheid is gebaseerd. Dit standpunt wordt gedeeld door de Verenigde Naties, de Raad van Europa en alle Europese instellingen: Europees Parlement, Raad en Commissie. Het Europese Hof voor de Rechten van de mens heeft dit standpunt op 10 mei 2001 bevestigd.
De politieke oplossing die wij nastreven is onverenigbaar met de feitelijke situatie, die met geweld is afgedwongen. Er moet daarom een streep worden getrokken door het verleden en resoluut naar de toekomst worden gekeken. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties had de Griekse en Turkse Cyprioten voorgesteld een federaal stelsel in te stellen dat gebaseerd is op een democratisch model en waarin rekening wordt gehouden met de bijzonderheden van ieder van de partijen. Dergelijke modellen bestaan in veel Europese landen, zoals de Bondsrepubliek Duitsland, België en Zwitserland. In deze landen is gebleken dat het hier om een levensvatbaar, krachtig model gaat.
Voor alle problemen uit het verleden kan met behulp van de internationale gemeenschap een oplossing worden gevonden. Ik doel hier onder meer op het onrecht dat de partijen elkaar sinds 1960 hebben aangedaan, het vluchtelingenvraagstuk, de eigendomskwestie en de terugtrekking van de troepen. De kwestie-Cyprus kan worden opgelost, maar dan dient wel de politieke wil te bestaan om het proces te versnellen. De koude oorlog is voorbij. Alle muren in Europa zijn gevallen. De vijanden van gisteren zijn nu elkaars partners. Alle landen in de regio zijn erbij gebaat dit geschil op te lossen.
Recente enquêtes hebben aangetoond dat de bevolking van beide gemeenschappen deel wil uitmaken van de Europese Unie. De mensen die zich in hun loopgraven hebben verschanst - wellicht als vorm van overlevingsstrategie - zouden de wensen van de bevolking moeten respecteren.
Het Europees Parlement heeft zich met een grote meerderheid achter de ontwerpresolutie geschaard, zodat Kofi Annan over een sterkere onderhandelingspositie beschikt. De secretaris-generaal heeft eind dit jaar, begin volgend jaar een laatste kans om een doorbraak te forceren in de intracommunautaire onderhandelingen. Als een van de partijen zijn inspanningen blijft saboteren, dan zal de geschiedenis definitief afrekenen met hen die zich tegen de internationale orde verzetten. In dat geval zal de Europese Unie zich houden aan de afspraken die op het hoogste niveau in Helsinki zijn gemaakt, namelijk dat Cyprus niet tot de Europese Unie zal kunnen toetreden voordat er een politieke oplossing voor deze kwestie is gevonden.
In de tussentijd wil ik de legitieme regering van Cyprus oproepen om daadwerkelijk mee te werken aan een oplossing voor de nog openstaande kwesties, zodat de toetredingsonderhandelingen voor het einde van 2002 kunnen worden afgesloten.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, dit is al het tweede verslag over Malta dat ik hier mag indienen. Het staat buiten kijf dat het Europees Parlement het toetredingsproces van Malta, dit kleine eiland in de Middellandse Zee dat een scharnierfunctie vervult tussen de Europese Unie en Afrika, op een positieve en constructieve wijze ondersteunt en waardeert. Het verslag richt zich enerzijds op de criteria van Kopenhagen, die in gelijke mate gelden voor alle toetredingskandidaten, en anderzijds op een aantal speciale kenmerken van Malta, waaronder de insulaire positie en sociale structuur.
Er zijn geen afwijkingen geconstateerd in de politieke basissituatie op Malta. Het eiland voldoet nog steeds aan de politieke criteria van Kopenhagen. Malta kent democratische en goed functionerende instellingen. Er zijn geen speciale problemen op het gebied van de mensenrechten. De rechten op economisch, sociaal en cultureel gebied zijn over het geheel genomen bevredigend. Malta heeft een functionerende markteconomie en het land is in staat op middellange termijn het hoofd te bieden aan de marktwerking van de Europese Unie, mits de geplande structuurhervormingen worden uitgevoerd.
Malta is wat dit betreft op de goede weg, zowel bij de afbouw van invoerrechten voor eindproducten tot 2003, als bij de opheffing van bestaande kapitaalcontroles tot eind 2002. Daarnaast is er in 1999 een akkoord gesloten over de uitvoering van een uitgebreid programma dat voorziet in de privatisering van grote nutsbedrijven binnen een periode van vijf jaar. Tenslotte is het begrotingstekort dat in 1989 11,8% van het Bruto Binnenlands Product bedroeg, gedaald tot het huidige percentage van 5%. De economische resultaten ontwikkelen zich in vergelijkbare positieve zin.
De inflatie lag in november 2000 ondanks de ontwikkeling van de olieprijzen op 2,4%. Het percentage werklozen daalde na een lichte stijging in 1999 tot 5,3% van de beroepsbevolking. Om dit goede resultaat te consolideren, is het wel nodig dat er verder wordt gekort op de structurele bestedingen. De positieve ontwikkeling van Malta op de weg naar de Europese Unie blijkt eveneens uit de stand van de toetredingsonderhandelingen. Met 17 hoofdstukken voert Malta de ranglijst aan van de kandidaten die pas in 2000 aan de onderhandelingen konden beginnen. Hieruit blijkt dat Malta de achterstand van 22 maanden door de opschorting van de onderhandelingen heeft ingehaald, en daarmee een goede uitgangspositie heeft gecreëerd voor toetreding in de eerste ronde.
De politieke basissituatie op Malta is onveranderd gebleven. Dit houdt in dat de regering en de oppositie nog steeds van mening verschillen over de toetreding tot de Europese Unie. De polarisering tussen regering en oppositie is eerder aangescherpt dan afgezwakt. Als rapporteur kan ik slechts met spijt hiervan kennis nemen. Het Europees Parlement zal natuurlijk niet het standpunt van de Labour Party negeren, die een systeem wenst naar Zwitsers model. Desalniettemin dienen alle mogelijkheden te worden onderzocht om de continuïteit van het toetredingsproces voor Malta veilig te stellen. Vandaar dat er steun moet worden gegeven aan een constructieve dialoog met alle constitutionele instellingen en maatschappelijke groepen op het eiland.
Wat het toetredingsproces van Malta betreft, kent het Europees Parlement uiteraard groot belang toe aan de binnenlandse veiligheid en de veiligheid in het zeeverkeer. Voor de binnenlandse veiligheid zal Malta concrete maatregelen nemen ter bestrijding van corruptie en geldwitwasserij die de voorwaarden moeten scheppen voor Malta om toe te treden tot het Verdrag van de Raad van Europa inzake de strafrechtelijke samenwerking bij de bestrijding van corruptie, alsmede om het OESO-Verdrag van december 1997 inzake de bestrijding van omkoping van buitenlandse ambtenaren bij internationale zakelijke transacties te ratificeren. Op die manier houdt Malta rekening met een prioriteit op korte termijn van het toetredingspartnerschap.
Ook op milieugebied betuigen wij steun aan Malta' s pogingen om recht te doen aan de prioriteiten op korte termijn van het toetredingspartnerschap die gelden voor water- en luchtzuivering en de verkleining van afvalbergen. Wij staan dan ook pal achter het beleid van Malta voor een verbod op het gebruik van plastic flessen. Als rapporteur deel ik de bezorgdheid van Malta inzake het vrije verkeer van personen en de angst voor een toestroom van buitenlandse werknemers op de Maltese arbeidsmarkt. De concessie van de Commissie over het vrije verkeer van personen houdt rekening met deze angst, die veeleer op psychologische gronden lijkt te berusten. Men leeft in Malta niet in een transformatiemaatschappij. Het land heeft er herhaaldelijk op gewezen dat het op dezelfde manier wil worden behandeld als de andere toetredingskandidaten.
Ik verwelkom de inspanningen van de Commissie, die verschillende financiële opties onderzoekt om dit probleem op te vangen. Aan de Maltese kant is het nodig dat de autoriteiten voorbereidingen treffen die gericht zijn op de totstandkoming van een decentraal beheer van structuur- en regionaalpolitieke hulp.
Ik heb nog een korte boodschap voor de Raad. Ik hoop dat binnenkort ook de positie van Malta ten aanzien van het hoofdstuk landbouw ter tafel komt.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken.)

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, terecht is bij de Top van Kopenhagen destijds gezegd dat de politieke criteria voorop staan bij de beoordeling of een kandidaat-land kan worden toegelaten tot de Unie. De Europese Unie is immers primair een bond van rechtsstaten. Daarom besteden we veel aandacht aan de opbouw van democratische instellingen in de kandidaat-lidstaten waarbij ook de Raad van Europa met zijn eigen expertise op een buitengewoon constructieve wijze betrokken is. Wij zijn ons bewust van de moeilijkheid om ook het democratisch besef te versterken in landen die vele decennia geleden hebben onder een totalitair bewind dat hen politiek, maatschappelijk en economisch naar de afgrond heeft gevoerd. Gelukkig is er doorgaans op dit vlak veel vooruitgang te constateren. Des te pijnlijker waren de recente berichten dat de huidige regering van Roemenië met juridische trucs een oppositiepartij tracht te verbieden. Destijds hebben we soortgelijke zaken in Slowakije meegemaakt onder Meciar en dat heeft ons ertoe gebracht de voortgang van het toetredingsproces met dat land op te schorten. Vraag aan de commissaris: is het niet tijd om ook de Roemeense regering erop te wijzen dat dit soort opschortingen dreigen als zij verder gaat met maatregelen die in strijd zijn met de rechtsstaat? Deze kwestie toont aan dat de onafhankelijkheid van de rechtspraak een groot goed is, evenals de mate waarin de politie de rechtsstaat handhaaft. De bestrijding van de corruptie wordt in vele landen dapper ter hand genomen, ik noem hier met name ook Bulgarije.
De versterking van de juridische infrastructuur van de maatschappij is namelijk een buitengewoon groot goed. De zorg om de onkreukbaarheid van ambtenaren, rechters, politie en bestuurders stuit echter vaak op de armzaligheid van de salarissen en ik denk dat ook dit een aandachtspunt moet blijven bij het toetredingsproces. Europese integratie is veelzijdig en omvat alle niveaus van de maatschappij. Daarom zijn uitwisselingsprogramma's en jumelages van praktisch belang, maar ook de inzet van gespecialiseerde instellingen van de Europese Unie. Te denken is bijvoorbeeld aan het Drugswaarnemingscentrum en het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat in Wenen. Een begrip trouwens dat sinds Durban met allerlei akelige connotaties verbonden wordt. Ook dit Centrum zou een rol kunnen spelen bij de integratie en het oplossen van problemen in de kandidaat-lidstaten. Vraag aan de commissaris: zijn deze gespecialiseerde centra bij de integratie van de kandidaat-lidstaten betrokken en is hun capaciteit daar wel voldoende voor?
Ik ben het trouwens met de commissaris eens dat als het over minderheden en non-discriminatie gaat, de maatschappelijke integratie van Roma niet alleen in Slowakije of Roemenië, maar overal in Europa een heel moeilijke opgave is die een uitgesproken Europese benadering vergt. Collega Wiersma heeft zich er al eerder over uitgelaten.
Evenals de commissaris hoop ik ook dat er snel een eind komt aan de deling van Cyprus. Als de regering van Cyprus blijft doen wat ze kan voor herstel van de eenheid, zal de splijting niet zozeer voor haar een obstakel zijn, maar voor de onderhandelingen met Turkije. En ik hoop dat Turkije zich dat goed in de oren knoopt.

Lalumière
Net als alle rapporteurs die hier aan het woord zijn gekomen, ben ook ik verheugd dat de onderhandelingen met alle kandidaat-landen gestaag vorderen. Ondanks alle problemen is er bijzonder veel werk verzet. Technisch gezien verdienen de onderhandelaars alle lof voor hun inspanningen. Mijnheer de commissaris, ook u willen wij lof toezwaaien. Ik wil hier evenwel twee punten benadrukken die weliswaar al aan de orde zijn gekomen, maar in onze ogen extra aandacht behoeven.
Ik denk hierbij in eerste instantie aan de sociale gevolgen van de uitbreiding. De Commissie, de Raad en wij allen zouden meer maatregelen moeten treffen tegen de wanorde die onherroepelijk zal ontstaan en her en der al zichtbaar is als gevolg van de economische hervormingen die in de kandidaat-landen geforceerd worden doorgevoerd. De in onze ogen noodzakelijke bedrijfsherstructureringen, privatiseringen en modernisering van de werkmethoden zorgen voor werkloosheid, ontwrichten de socialezekerheidsstelsels en hebben schadelijke gevolgen voor gezinnen en individuele personen. Laten we beter ons best doen om deze sociale problemen te beperken. Deze sociale onrust kan immers, als wij niet oppassen, ernstige politieke problemen teweegbrengen.
Het tweede punt dat ik wil benadrukken heeft betrekking op het contact met de burgers in zowel de kandidaat-landen als de lidstaten. De onderhandelingen worden gevoerd door specialisten die ik nogmaals alle lof wil toezwaaien. De toetreding van een land tot de Unie is echter een zaak die de gehele bevolking aangaat. En zoals uit opiniepeilingen is gebleken, neemt, naarmate het moment van toetreding dichterbij komt, ook het aantal tegenstanders toe, en worden veel mensen steeds ongeruster en angstiger. We moeten deze mensen beter informeren zodat ze de gevolgen van de toetreding in de juiste proporties kunnen zien. Dat vergt een enorme PR-inspanning, waaraan de Commissie meer aandacht moet besteden, en wijzelf uiteraard ook.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, het is geweldig dat de Commissie, de Raad en het Parlement zich zo sterk aan de uitbreiding committeren, zoals vandaag het geval is. Maar achter die heuglijke façade ligt bezorgdheid op de loer, ook bij de burgers in de kandidaat-landen, en naar hen moeten we luisteren. Deze bezorgdheid verdwijnt niet door bezweringen, dat zei ook de Commissie. We moeten de uitbreiding op geen enkele wijze uitstellen, maar we moeten wel luisteren naar de wensen van de landen op het gebied van overgangsregelingen, of het nu om de aankoop van grond of om het milieu gaat.
Een akkoord is alleen geslaagd als beide partijen tevreden zijn. We moeten aan andere landen geen eisen stellen die we aan ons zelf niet stellen. Daarbij denk ik onder meer aan de milieu-eisen op het gebied van afvalwaterreiniging, waar Brussel nog niet aan voldoet. Daarom moeten we bereid zijn te luisteren naar de landen die bij ons meer flexibiliteit willen zien. De uitbreiding is niet alleen een cadeau van onze kant, het is ook een cadeau van hun kant. Wij willen die landen graag in de Unie met al hun waarden en met hun kennis van wat het betekent om geen vrijheid en democratie te hebben, want dat is het allerbelangrijkste. Misschien weten zij nog het meeste van vrijheid en democratie, omdat ze het zonder hebben moeten stellen.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle rapporteurs graag feliciteren, maar in twee minuten kan dat natuurlijk niet. Ik wil de nadruk leggen op twee aspecten: de behandeling van de culturele minderheden, en de informatie en communicatie met de bevolking.
De Europese Unie moet meer zijn dan een markt. Het is ook een gemeenschap van burgers en tevens een verzameling van volkeren en van kleinere en grotere cultuurgemeenschappen. De wijze waarop de mensenrechten en de rechten van minderheden gegarandeerd worden, brengt in sommige landen nog steeds problemen met zich mee. Op papier lijkt het allemaal al veel beter te gaan, maar in de praktijk zien wij dat bijvoorbeeld in praktisch alle landen de Roma echt nog behandeld worden als tweederangsburgers en dat er derde-wereldsituaties heersen zoals in de ergste slums in Afrika en in de derde-wereldsteden.
Voor de behandeling van andere minderheden blijkt de praktijk evenmin te kloppen met wat zo netjes op papier en in wetten staat. Zo wil ik bijvoorbeeld verwijzen naar de behandeling van de Hongaarse minderheid zowel in Slowakije als in Roemenië. Het ziet er in de praktijk niet zo goed uit als op papier.
Communicatie met de bevolking is een groot probleem, want de mensen hebben een spontaan enthousiasme voor Europa vervangen door een meer kritische houding. Als beloften en de vervulling van beloften uitblijven, zal dat uiteraard nog toenemen.
Ik vraag mij echter af of de Commissie wel een goed beleid hanteert door zich in die landen niet in de taal van de mensen tot die mensen te richten. Kan men de communicatie helemaal overlaten aan de regeringen? Ik stel vast dat sommige regeringen hun eigen parlementsleden nog niet eens inlichten, laat staan dat de bevolking weet wat in het prachtige Infopoint in Warschau in alle talen van onze lidstaten wordt meegedeeld behalve in het Pools. Zijn wij dan aan het communiceren of zijn wij ons aan het verstoppen?

Frahm
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer verheugd over de toespraak die namens het voorzitterschap werd gehouden, voornamelijk omdat er gewezen werd op de manier waarop de bevolkingen in de kandidaat-landen de situatie ervaren. We moeten niet vergeten dat er in heel veel kandidaat-landen stemmingen moeten plaatsvinden. Ik hoop dat de mensen in de kandidaat-landen vooral het deel van het verslag van Elmar Brok lezen dat bestaat uit de uitspraken van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen en de Commissie sociale zaken, want naar mijn mening wordt hierin uit de doeken gedaan wat echt belangrijk is voor de afzonderlijke burger. Ik hoop echter niet dat ze het deel over het gezamenlijk buitenlands- en veiligheidsbeleid lezen, en vooral over het lidmaatschap van de NAVO. We weten allemaal dat een gezamenlijke defensie op Europees niveau een dure kwestie wordt. Berekeningen wijzen uit dat de begrotingen van ons deel van Europa met 50% zouden stijgen. Ik durf er niet eens aan te denken wat dat voor de kandidaat-landen zou betekenen. Ik hoop dat men het goede deel van de verslagen onder ogen krijgt, en ik hoop dat dat deel het uitbreidingsproces zal dragen, in plaats van alle andere delen!

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag alle rapporteurs bedanken en gelukwensen. Om nog even terug te komen op iets wat de heer Haarder al gezegd heeft, onze plicht en verantwoordelijkheid liggen bij de landen van Oost-Europa, niet om de zaken die wij hun bieden, maar vanwege het nieuwe enthousiasme en de nieuwe vitaliteit die zij kunnen inbrengen in wat een stagnerende Europese Unie aan het worden is.
Ik wil mij met name concentreren op Hongarije. Als een van de koplopers onder de kandidaat-landen, heeft het bewezen dat het in staat is het juk van het totalitaire communisme af te werpen en een nieuwe economie - een markteconomie - te ontwikkelen, nieuwe kansen in het onderwijs te scheppen, zijn infrastructuur en industriële capaciteit te verbeteren en zijn toerisme en landbouw tot ontwikkeling te brengen. Hongarije heeft reeds 22 van zijn 31 toetredingshoofdstukken afgesloten.
Ik ben erg blij met de implementatie van het SAPARD-programma, omdat daarmee de ontwikkeling van het platteland en van de gemeenschappen in Hongarije gestimuleerd kan worden. Met name doe ik een beroep op de Commissie om iets te doen aan een aantal problemen van bureaucratische aard binnen de Commissie die de Hongaarse onderhandelaars op hun weg vinden, en dit hele proces te versnellen.
Afsluitend wil ik zeggen dat de verjonging die de komst van de landen uit Midden- en Oost-Europa met zich mee zal brengen door ons met open armen ontvangen dient te worden.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, vanuit de christelijke notie van barmhartigheid steun ik de uitbreiding van de Europese Unie van harte. Tot mijn vreugde stortte het communistische systeem in Midden- en Oost-Europa in 1989 in. Die blijdschap werd toen in West-Europa algemeen gedeeld. Zij vraagt om een vervolg, om onze hulp aan de kandidaat-lidstaten, opdat zij zich bij de Europese Unie kunnen aansluiten en zo echt kunnen terugkeren naar Europa.
Dit uitgangspunt getuigt bovendien van realiteitszin. Want de voornamelijk oostelijke uitbreiding van de Unie is voor de lidstaten en kandidaat-lidstaten politiek en economisch gunstig. Om slechts één argument aan te voeren. Na 1988 groeide de wederzijdse handel onstuimig. De resolutie naar aanleiding van de mondelinge vraag van collega Brok onderstreept dan ook terecht de gedeelde voordelen van het uitbreidingsproces.
Toch wordt deze visie op de uitbreiding lang niet door iedereen gedeeld. Recente opiniepeilingen tonen dat aan. Deze onderzoeken laten een contrast zien tussen de algemene publieke opinie in de toetredingslanden en die binnen de EU-15. In de kandidaat-lidstaten bestaat er een duidelijk maatschappelijk draagvlak voor de uitbreiding. In de lidstaten daarentegen loopt maar 43 procent van de burgers daar echt warm voor. In een aantal EU-landen overtreffen de tegenstanders de voorstanders zelfs ruimschoots. Alsof de lasten en onzekerheden van deze grote uitbreiding alleen op EU-schouders zouden rusten.
Met deze ongelijke publieke instelling houdt de resolutie van collega Brok overigens geen rekening. Zij spoort zowel lidstaten als toetreders aan de bevolking nog meer en beter te informeren. Daarmee zal, naar ik vrees, het geconstateerde gebrek aan Europees engagement niet helemaal verdwijnen. Hoe dit ook zij, de aansporing van de resolutie is vooral gericht tot de lidstaten. Deze staan er echter allerminst alleen voor. De lidstaten van de Europese Unie tellen wel degelijk tal van inwoners met een hart voor Midden- en Oost-Europeanen! De veelheid van hun initiatieven, particulier en al dan niet kerkelijk, sinds jaar en dag, en niet zelden al lang voor de val van de muur, spreekt hier voor zich. Leden van de Raad en de Commissie: schakel vooral deze bondgenoten in bij uw voorlichtingscampagne over de uitbreiding.
Nog een ander punt van de resolutie trok mijn aandacht. In paragraaf 49 lees ik dat de kandidaat-lidstaten niet aan strengere voorwaarden hoeven te voldoen dan de lidstaten zelf. Dat lijkt mij vanzelfsprekend. Sterker nog: de Europese Unie heeft haar toelatingscontrole zelf uitdrukkelijk beperkt tot het voldoen aan de criteria van Kopenhagen. Zolang de kandidaat-landen niet kunnen meebeslissen over verdergaande samenwerking op diverse beleidsterreinen - denk aan het GBVB, het asiel-, immigratie- en monetair beleid - mag de Europese Unie hen op deze terreinen geen nieuwe criteria opleggen.
Mijnheer de Voorzitter, het spreekwoord zegt: de laatste loodjes wegen het zwaarst. Met het afronden van de toetredingsonderhandelingen met de verst gevorderde kandidaat-landen zal dat opnieuw blijken. Er rest immers nog een aantal moeilijke dossiers. Naar ik hoop zal de Europese Unie een concreet bewijs van haar uitbreidingswil weten te geven. Bovendien is het naar het bekende bijbelwoord beter te geven dan te ontvangen.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij moeten ons naar aanleiding van dit debat van vandaag over de uitbreiding gaan uitspreken over een algemene ontwerpresolutie die door onze collega Brok is opgesteld.
Positief punt van deze tekst is dat de rapporteur het besluit van het Ierse volk om het Verdrag van Nice te verwerpen serieus neemt en dat hij niet onder stoelen of banken steekt dat - ik citeer - "de onzekerheid die dit besluit met zich meebrengt een zware wissel trekt op de toekomst van het uitbreidingsproces". Het doet ons dus genoegen dat de heer Brok in punt 2 van zijn ontwerpresolutie de aanbeveling overneemt die wij daags na de uitslag van het Ierse referendum hebben gedaan, en dat hij in het kader van de toetredingsverdragen alternatieve oplossingen voorstelt.
Wij vinden het daarentegen ontoelaatbaar dat het resultaat van het Ierse referendum wordt aangegrepen om het op de helling zetten van het intergouvernementele proces te rechtvaardigen. De methode van de IGC is in de praktijk weliswaar vaak onduidelijk en onbegrijpelijk, maar dat ligt niet aan de methode zelf. Die zorgt er immers voor dat regeringen bijeen worden gebracht die democratisch door hun volkeren zijn gekozen.
Het is zeer goed mogelijk om het intergouvernementele proces transparanter en inzichtelijker te maken. Wij dienen ons hiertoe pragmatischer op te stellen en ons niet te laten leiden door ideologische overtuigingen. Zo moeten we besluiten die ons niet bevallen niet via meerderheidsbesluiten ongedaan willen maken en daarmee het rechtskader waarin die besluiten zijn genomen geweld aandoen. Het magisch denken voert hier de boventoon. Onze collega Georges Berthu sprak gisterenavond in deze context over "normatieve illusie".
De lessen die wij uit het Ierse referendum kunnen trekken bestaan erin dat wij het proces van Europese eenwording beslist niet nóg ondemocratischer moeten maken.

Böge
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, de economische en politieke voordelen van de uitbreiding zullen ongetwijfeld veel groter zijn dan de vermoedelijke kosten. Ik kan eraan toevoegen dat daar nu al sprake van is. Dat neemt niet weg dat wij ons nuchter en serieus moeten beraden over een voorplanning voor de begroting. We zullen daarbij nuchter naar de cijfers moeten kijken, zonder dat allerlei zorgen en emoties onze blik vertroebelen. Als we dit doen, kunnen wij wat betreft het landbouwbeleid en het structuurfonds een stapsgewijze integratie in de gemeenschapsprogramma' s tot stand brengen op grond van onze ervaringen met het pre-toetredingsprogramma, de opnamecapaciteit en de besturingsstructuren van de nieuwe lidstaten.
Als we dit in aanmerking nemen, betekent het ook dat de financiering van de uitbreiding, zelfs in het extreme geval dat er tien nieuwe lidstaten worden toegelaten, tot 2006 rond is, rekening houdend met het financiële toekomstperspectief zoals dat is geschetst in Agenda 2000: voor het landbouwbeleid in de eindfase 7 miljard euro bij een stapsgewijze integratie, voor het structuurbeleid een stijging van 6,1 miljard euro in 2004 naar circa 10,9 miljard euro. Hierbij gaan we uit van een door de Commissie opgesteld, actueel voorontwerp van de begroting van circa 100 miljard euro voor 2002. Ik geef dit aan om het verband aan te duiden.
Zonder twijfel zullen we voor de periode na 2006 een gedegen discussie moeten voeren over de Europese inkomsten en uitgaven, want het kan zijn dat in de eindfase in 2013 deze getallen 17 respectievelijk 26 miljard euro bedragen. We zullen daarbij ook rekening moeten houden met de toekomstige verplichtingen op wereldhandelsgebied.
Laten we ons niet beperken tot deze twee blokken van het begrotingsbeleid. Ik maak me ernstig zorgen en ik vraag me af of de ideeën van de Commissie over hoe Europa moet worden geregeerd en of de concrete voorplanning van het Parlement ter oplossing van de talenproblematiek, werkelijk zullen voldoen om de Europese nationale identiteiten en de handelingsvrijheid van de Europese instellingen in het belang van de burgers van een grotere Europese Unie ook echt te kunnen waarborgen. Als wij in de toekomst niet met handen en voeten gebonden willen zijn, zullen er in de toekomst over dit onderwerp nog veel intensievere discussies moeten worden gevoerd.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, Estland en Letland, om twee voorbeelden te noemen, maken een snelle ontwikkeling door. Ik feliciteer die naties daarmee. Vrijheid en zelfstandigheid zetten staten tot actie aan. Zo zou dat ook met mensen moeten gebeuren en de eigen verantwoordelijk voor het leven van de mensen moet natuurlijk worden gestimuleerd. Het is geen project van een elite en dat moet in de kandidaat-landen nu duidelijk worden.
De economische groei in Europa is nu afgezwakt. Volgens velen stevenen wij af op een dalende economie en zelfs een recessie. Het stagneren van de economische ontwikkeling heeft nog meer gevolgen voor de economieën van de kandidaat-landen dan voor die van ons, omdat die van hen aanzienlijk zwakker zijn. De populariteit van de Europese Unie is in veel kandidaat-landen, zoals Estland, tot beneden de 50% gedaald en dat was al zo voor de huidige stagnatie van de economie in Europa. Het doorvoeren van een strikte begrotingsdiscipline wordt in de kandidaat-lidstaten als een reden daarvoor beschouwd. Door de economische achteruitgang zal de populariteit van de Europese Unie nog verder dalen. Ik wil daarom verzoeken krachtig in te grijpen om de sociale verschillen en de sociale en economische kloof te verkleinen. Dat is namelijk de basis waarmee wij de bevolking in die landen achter het lidmaatschap kunnen krijgen. Dat betekent ook dat de werkloosheid in de Unie niet mag groeien, omdat anders juist de basis en de ruime steun die er in de Unie voor de uitbreiding bestaat verdwijnt. Anders gezegd kan een verslechterende economische situatie de uitbreiding binnen het afgesproken of geplande tijdschema in gevaar brengen. Wij moeten dus de sociale verschillen aanpakken voordat alles uit de hand loopt.

Malmström
Mijnheer de Voorzitter, het is fantastisch deze spannende periode in de geschiedenis van Europa, waarin we eindelijk ons continent verenigen, mee te mogen maken. Ik hoop dat onze nieuwe vrienden en collega' s al over een paar jaar temidden van ons in dit Huis zullen kunnen plaatsnemen, in plaats van slechts toe te horen op de tribune. Dan zouden we samen de problemen kunnen oplossen en goede levensomstandigheden voor de burgers van Europa kunnen creëren. En dat wordt tijd ook.
Binnenkort is het twaalf jaar geleden dat de Berlijnse muur viel en verscheidene Europeanen beloofden dat de landen die eindelijk het juk van het communisme van zich afwierpen snel het lidmaatschaap zouden kunnen verwerven. Er staat ons nog heel wat te doen en dat wordt ook beschreven in de uitstekende verslagen waarover we vandaag discussiëren. Er wordt grote vooruitgang geboekt en ik ben verheugd over de hoge ambities van het Belgische voorzitterschap. Het is belangrijk nu niet nog meer eisen te stellen.
Ook binnen de EU valt nog veel te doen. Velen van ons zijn teleurgesteld over de magere resultaten van de Top van Nice en hopen op hoge ambities in Laken. Een integratie is een wederzijds proces, dat inspanningen van zowel ons als van de toekomstige lidstaten vereist. Samen hebben we evenwel de gigantische taak de bevolking in alle landen te overtuigen van de feitelijke voordelen van een verenigd Europa. Het komt er daarbij tevens op aan over te brengen dat we trots zijn op het Europa dat we tot nu toe opgebouwd hebben en dat we samen zullen opbouwen.

Jonckheer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in de huidige politieke omstandigheden bestaat er geen politiek alternatief voor de uitbreiding. Zoals onze fractievoorzitter reeds heeft aangegeven steunen De Groenen de uitbreiding dan ook.
In tegenstelling tot hetgeen de voorzitter van de Raad in haar inleidende debat heeft aangegeven, dient de toekomst van de Europese Unie echter niet alleen gericht te zijn op de uitbreiding. De toekomst van de Unie na de uitbreiding van 2004 is open en onzeker: wordt de Unie een versterkte vrijhandelszone of zal er sprake zijn van een supranationale Unie waarin duurzame ontwikkeling en sociale solidariteit centrale doelstellingen vormen binnen een hervormd beleid?
Kiezen we voor de tweede optie, dan zal de volgende IGC in 2003-2004 de laatste mogelijkheid vormen voor de vijftien lidstaten om de tekortkomingen van Nice aan te vullen, en zullen de lidstaten ervoor moeten zorgen dat de Unie ook met 27 leden democratisch en doelmatig kan worden geleid.
Het gaat hier evenwel niet alleen om een institutioneel vraagstuk, maar ook om geld. Om het beleid van solidariteit tussen de lidstaten voort te kunnen zetten, dient de Unie in de toekomst over meer financiële middelen te kunnen beschikken. Economisch gezien is de aanpassing van de markten van de kandidaat-landen aan die van de Unie de afgelopen tien jaar immers gepaard gegaan met toenemende territoriale en sociale ongelijkheden in de kandidaat-landen.
De huidige Europese steun is onontbeerlijk en drukt de kosten van de overgangsperiode. Ons huidige Europese samenlevingsmodel is gebaseerd op solidariteit en onderhandelingen tussen alle actoren. Dit model kan alleen daadwerkelijk behouden blijven in een Unie van 27 lidstaten als iedereen bereid is zich ervoor in te zetten. Dit model reikt verder dan het acquis communautaire en de huidige vijftien lidstaten zullen er dan ook dieper voor in de buidel moeten tasten.
De heer Verheugen heeft terecht aangegeven dat de uitbreiding alleen kan slagen en een solidair Europa alleen kan worden gerealiseerd als we ons bereid tonen af te zien van de methode van de struisvogelpolitiek. Ik ben dan ook verbijsterd dat de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid de meeste amendementen heeft afgewezen die de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken had ingediend.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens zijn dit interessante verslagen en heeft de Commissie buitenlandse zaken uitstekend werk verricht. Toch zal niemand kunnen ontkennen dat er ongerustheid bestaat over de manier waarop de Europese Unie zich uitbreidt, en over de met name zeer ernstige sociale gevolgen daarvan voor een aantal aspirant-landen voor toetreding tot de Europese Unie.
Als voorzitter van de Gemengde Commissie EU-Bulgarije wilde ik erop wijzen dat de Europese Unie ongetwijfeld belangrijke maatregelen heeft getroffen en een belangrijke impuls heeft gegeven aan bijvoorbeeld de energiesector, de hervorming van de landbouw, de investeringsprogramma' s in Bulgarije, enzovoort. Ik kan echter niet de ogen sluiten voor bijvoorbeeld de laatste Eurostatgegevens van een week geleden, waaruit blijkt dat de sociale verworvenheden in Bulgarije letterlijk voor de bijl gaan. Mijns inziens mogen wij dergelijke zaken niet uit het oog verliezen.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij te mogen deelnemen aan dit belangrijke debat over de uitbreiding van de Europese Unie en met name om te mogen kennisnemen van de vorderingen rond de lidmaatschapsaanvraag van Malta.
Het Parlement was verheugd toen in september 1998 de regering van Malta het voorzitterschap op de hoogte stelde van zijn voornemen om de aanvraag van Malta weer nieuw leven in te blazen en sindsdien heeft de Maltese regering de nodige structuren aangebracht waarmee Malta heeft laten zien dat het oprecht van plan is lid te worden van een integraal, groter Europa.
Zelf afkomstig zijnde van een kleine eilandstaat vergelijkbaar met Malta, kan ik verklaren dat de EU zich met hart en ziel inzet voor de ontwikkeling van kleine, onderontwikkelde regio's in de periferie. Ik ben van mening dat de visie van de stichters van Europa nog altijd verwezenlijkt wordt, ondanks de vele beweringen dat dit niet het geval is. Ik zie uit naar de toetreding van Malta en andere kandidaat-landen tot het Europa van het nieuwe millennium. Het is het vermelden waard dat Malta in juni 2001 de onderhandelingen over 17 verschillende hoofdstukken heeft afgesloten, en daaronder vielen belangrijke zaken, variërend van onderwijs en opleiding tot telecommunicatie, visserij en bescherming van de consument.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik kom met vijf punten, bezien vanuit de optiek van de Economische en Monetaire Commissie. Ten eerste: Wij zijn ons allen bewust van de historische dimensie en de politieke en morele verantwoordelijkheid die de Europese eenwording met zich meebrengt. De eenwording moet slagen en zal ook slagen, omdat dat goed en zinvol is.
Ten tweede: de economische cijfers ontwikkelen zich in positieve zin. De economische groei in Centraal- en Oost-Europa blijft hoger dan het EU-gemiddelde. De macro-economische situatie is verbeterd. De uitvoer van de Europese Unie naar de toetredingskandidaten neemt toe en de toetredingskandidaten profiteren nu al van de toetredingsonderhandelingen. Zo biedt het onderhandelingsproces hulp bij de hervormingen, die na vijftig jaar communistische dictatuur sowieso noodzakelijk zijn, ongeacht of er wel of geen uitzicht is op het EU-lidmaatschap.
Ten derde: de commissaris heeft het al aangestipt: met de toetreding is de Economische en Monetaire Unie, de euro, nog niet af. Wij achten het van belang er op te wijzen dat, nadat aan de criteria van Kopenhagen is voldaan, ook de criteria van Maastricht moeten worden vervuld. Er zal daarbij geen sprake zijn van een opting out-clausule. Hiervoor zullen waarschijnlijk nog minstens drie, vier, vijf of nog meer jaren nodig zijn.
Ten vierde: bedragen en balansen zeggen niet alles. Economische gegevens die een positief beeld vertonen, dienen slechts als middel voor een doel en zijn geen doel op zich. Vandaag, bij de bespreking over het Midden-Oosten, spraken wij al over middelen om vrede en veiligheid te scheppen, om sociale stabiliteit te garanderen, om een democratische gemeenschap op te bouwen en om groei en werkgelegenheid veilig te stellen.
Ten vijfde: er is nog veel te doen: de stabiliteitscriteria moeten worden vervuld, de overheidssteun moet worden gecontroleerd, de regionale verschillen moeten verdwijnen, het pensioensysteem, het sociale stelsel en de gezondheidszorg moeten op de helling, de privatisering moet verder worden doorgevoerd en de onafhankelijkheid van justitie en het overheidsapparaat moet gegarandeerd worden. We staan voor een belangrijke etappe en we zien de finish met optimisme tegemoet.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ik zit op één lijn met de anderen. Ook ik ben verheugd over de steun die er vandaag voor de uitbreiding is. Het is heel bepalend dat de Europese Unie het signaal uitzendt dat we de uitbreiding voor onszelf willen. Maar het is ook belangrijk dat er een brede publieke steun voor het project komt onder de bevolkingen van de kandidaat-landen. Uiteraard moeten de landen zelf de discussie over het lidmaatschap voeren, maar het is ook onze taak ervoor te zorgen dat de voorwaarden van dien aard zijn dat de ontwikkeling ook door de bevolkingen ervaren wordt als een stap vooruit, en dat ze niet het gevoel krijgen dat de sterken over de zwakken heen walsen.
De uitbreiding moet daarom bouwen op wederzijdsheid, respect en gelijkwaardigheid, en in de allereerste plaats moet er van onze kant begrip zijn dat de ontwikkeling in de Unie vanzelfsprekend verandert als er nieuwe landen en mensen bij komen. Zij hebben niet dezelfde achtergrond als wij, en juist op dat vlak kan de uitbreiding een verrijking inhouden.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij met het debat van vanmiddag en ook met de uiterst positieve opmerkingen van de heer Verheugen van vanmorgen. Ik wil echter één belangrijke kanttekening maken. De grotere, uitgebreide gemeenschap valt of staat met de integriteit van de interne markt. Wij moeten ervoor zorgen dat er aan de integriteit van die interne markt in de onderhandelingen geen afbreuk wordt gedaan. Als dat wel gebeurt, zal er aanzienlijke weerstand tegen de uitbreiding zijn van de kant van bedrijven in de Gemeenschap en van de werknemers in de Gemeenschap die zichzelf benadeeld voelen.
Ik wil graag één specifiek voorbeeld nemen. Recentelijk vond er in de Tsjechische Republiek een reorganisatie van de banksector plaats. Een van de grootste banken in de Tsjechische Republiek - de IPB - werd onder toezicht gesteld en daarvan profiteerde een andere bank - de CSOB. Er lijken overheidsmiddelen te zijn gebruikt om de CSOB een sterkere positie te geven en daarmee de positie van een concurrent van de IPB uit de particuliere sector te versterken. Het hele verhaal is zeer onbevredigend. Het is niet transparant en niet in overeenstemming met de voorwaarden van de associatie-overeenkomst. Wij moeten ervoor zorgen dat dit soorten dingen niet blijft gebeuren.
Als voorzitter van de gemeenschappelijke parlementaire commissie, wil ik ook graag een paar woorden zeggen over Litouwen. Ik ben erg blij met het verslag van de heer Souladakis. Het is duidelijk dat de Litouwse regering zich enorm heeft ingespannen om de achterstand in te halen. Ik verwacht dat het land de komende twaalf maanden de oorspronkelijke groep zal inhalen. Maar, ik zeg het nogmaals, het moet er wel voor zorgen dat het beginsel van de interne markt wordt toepast, met name waar het gaat om vervalsingen in de audiovisuele sector.

Sörensen
Geachte collega's, in al jullie hoedanigheden. Het zal niemand verbazen dat ik het als lid van de Commissie rechten van de vrouw van dit Parlement zal hebben over vrouwen, want een niet onaanzienlijke meerderheid van de bevolking van de kandidaat-landen bestaat uit vrouwen. Zeer kwetsbare vrouwen. Laten wij niet vergeten dat de meeste toetredende landen ook landen zijn van oorsprong en transit van vrouwenhandel. Laten we het daarom ook hebben over vrouwen en eens niet over boeren, werkgevers, vakbonden enzovoorts. Laten we het hebben over die overgrote meerderheid die we Europaminded willen maken en niet bang voor Europa. Wanneer er geen aandacht wordt besteed aan die groep zal het ongetwijfeld mislopen. Er dient dus een behoorlijke informatiecampagne te komen waarmee de vrouwenorganisaties, maar ook alle individuele vrouwen van het platteland tot in de stad kunnen worden bereikt om o.a. het acquis communautaire voor vrouwen uit te leggen. Op deze manier kan Europa beter aanvaard worden en zal de situatie van vrouwen aanzienlijk beter worden.
Tenslotte wil ik er nog even op wijzen dat commissaris Verheugen in zijn betoog van vanochtend met geen woord heeft gerept over de situatie van vrouwen in de kandidaat-landen en dit betreur ik ten zeerste.

Korakas
Onder meer de Griekse ervaring leert mij dat, in tegenstelling tot hetgeen in de ontwerpresolutie van de heer Brok staat, de toch al moeilijke positie van de kandidaat-landen door toetreding tot de Europese Unie alleen nog maar moeilijker zal worden. Deze uitbreiding dient het kapitaal en niet de werknemers. Al wachtende op de toetreding moeten deze werknemers de vernietigende politieke, sociale en economische gevolgen ondergaan van de privatiseringen en toezien hoe hun economie wordt uitgeleverd aan het buitenlands kapitaal. Gevoelens van solidariteit met deze werknemers dwingen ons tegen deze verslagen te stemmen. Wij willen niet medeplichtig zijn.
Wat Cyprus betreft, hebben wij weliswaar goede nota genomen van de positieve punten het verslag-Poos, maar onthouden wij ons niettemin van stemming. Ook hier geldt ons bovengenoemd, algemeen politiek standpunt. Bovendien stellen wij vast dat het pretoetredingsproces vooral na Helsinki niet alleen geen enkele oplossing heeft weten te bieden voor de kwestie-Cyprus, maar Turkije en zijn onderdanige dienaar Denktash zelfs heeft aangemoedigd tot een nog halsstarrigere houding. Wij zien tot onze grote ongerustheid dat de toetredingsonderhandelingen worden aangegrepen als een middel om druk uit te oefenen op de Cyprisch leiders en hen ertoe aan te zetten in te stemmen met de oplossing van een confederatie. Dat wil zeggen dat zij de invasie en bezetting van Cyprisch grondgebied de jure moeten erkennen en de VN-resoluties gewoon maar moeten vergeten. De desbetreffende verklaringen van de huidige fungerend voorzitter van de Europese Raad, de heer Michel winden er wat dat betreft geen doekjes om.

Smet
Voorzitter, collega's, vervreemding tussen instellingen en burgers draait in de meeste gevallen rond de welvaart van de mensen. In onze landen zijn er de angst voor migranten, de verplaatsing van bedrijven en de angst voor het verlies van banen. Dat bestaat evenzeer in de kandidaat-landen waar de toetreding tot de Europese Unie gemeten wordt naar het hebben en het vermeerderen van inkomen en het hebben van werk. Als we dan de laatste cijfers over de werkgelegenheid in de Midden-Europese landen bekijken dan zien we dat de werkgelegenheid in 1999 en 2000 overal achteruit is gegaan, behalve in Hongarije, Litouwen en Slovenië. Daarom moeten wij absoluut aandacht hebben voor deze evolutie. Ik wil voor wat het sociaal beleid betreft, vooral over twee punten spreken. Ik ga een beetje in dezelfde richting als mevrouw Maes. Papier is geduldig, maar men moet ook het papier eens leren wegkrabben en kijken wat erachter schuilt.
Ten eerste de sociale zekerheid. Het grote gevaar is dat de sociale zekerheid van vroeger afgebouwd wordt en het nieuwe systeem van sociale zekerheid nog niet bestaat of onvoldoende bestaat, dat dus een hele generatie van mensen noch van het ene noch van het andere systeem zal profiteren. Uit mijn ervaring en de gesprekken die ik in een aantal landen heb gevoerd, blijkt dat dit het geval is. Dat is dus vreselijk, omdat het erop wijst dat een grote groep mensen armer wordt. Deze mensen vergelijken de situatie met die van vroeger en vinden dat ze het nu slechter hebben dan vroeger. Dat is dus een eerste punt en ik vraag de Commissie om het probleem van de sociale zekerheid veel aandachtiger te bekijken dan ze nu doet.
Een tweede punt is de opbouw en uitbouw van de organisaties van de sociale partners. Eveneens op basis van mijn contacten ter plaatse stel ik vast dat het ook daar allemaal zeer moeilijk en zeer traag verloopt. We moeten dus weer achter de papieren en achter de woorden kijken naar de realiteit. Laten we hen helpen en laten we de sociale partners mekaar laten helpen.
.

Neyts-Uyttebroeck
. Mijnheer de Voorzitter, ik heb daarnet in de Engelse vertolking tot mijn lichte verbazing gehoord dat mijn naam inmiddels Michel geworden was. Het is juist dat ik heel nauw samenwerk met minister Michel, maar een volledige transsubstantiatie heeft nog niet plaatsgegrepen.
Ik zou willen beginnen, dames en heren, met mij te verontschuldigen voor het feit dat ik hier een beetje te laat was en niet stipt om 15.00 uur. Dat was omdat ik namens het voorzitterschap deelnam aan de Conferentie van commissievoorzitters. Aangezien ik evenmin de gave van de ubiquitas bezit, kon ik hier niet tijdig zijn, waarvoor nogmaals mijn excuses.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, velen onder u hebben ofwel tijdens de betogen van vanochtend of in de overigens zeer interessante verslagen die zij hebben uitgebracht over de voortgangssituatie van de kandidaat-lidstaten verwezen - meestal met veel genoegen en met veel sympathie - naar de contacten die zij hebben gehad met personen in die kandidaat-lidstaten, de bezoeken die zij daar hebben gebracht en dergelijke meer. Dat is ook voor mij het geval. Ik heb inmiddels alle hoofdsteden van alle kandidaat-lidstaten waarmee wij onderhandelen al minstens één keer en in bepaalde gevallen twee, drie keer of meer bezocht. Het is juist dat dat een band schept waardoor een meer dan pure theoretische politieke belangstelling ontstaat voor de landen in kwestie. Ik vind het haast ontroerend om te zien hoe u zich in uw voortgangsverslagen bijna als peters en meters ontfermt over de kandidaat-lidstaten waarover u verslag moet uitbrengen. Ik wil overigens toch met graagte onderstrepen dat dit Parlement in zijn opeenvolgende samenstellingen een van de grote motoren van de uitbreiding geweest is. Een motor die nooit heeft gesputterd, die nooit is gestopt en ik geloof dat u dat op uw blazoen mag spelden.
Maar er is meer. Ik wil toch ook heel in het bijzonder, niet alleen in navolging van mevrouw Lalumière, maar ook omdat ik dat zelf meen, van ganser harte de Commissie, commissaris Verheugen en zijn diensten feliciteren met het gigantische onderhandelingswerk dat zij verzetten. Zij zijn momenteel meer dan 300 verschillende onderhandelingen aan het voeren. U heeft slechts de hoofdstukken te vermenigvuldigen met het aantal lidstaten. Ik weet wel dat er parallellen zijn, maar nooit zijn twee situaties volledig te vergelijken.
De publieke opinie die dat nauwelijks weet omdat men haar dat onvoldoende vertelt, denkt dus dat het zo lang duurt met de toetreding omdat wij aarzelen of omdat wij niet reeds echt goed beslissingen hebben genomen. Zij heeft niet direct een idee hoe complex deze hele aangelegenheid is. Dat is niet de fout van de publieke opinie. Dat is de fout van al degenen, waaronder wij zelf, die haar dat niet hebben verteld.
Het werk is nog niet af, maar het is gezegd: de eindstreep komt in zicht. Dan neemt natuurlijk de zenuwachtigheid toe en dan stijgen ook de weddenschappen over wie als eerste de eindstreep zal halen. Ik ben het volledig eens met commissaris Verheugen dat wij er verkeerd aan zouden doen om nu al te speculeren over welke kandidaat-lidstaten in de eerste golf zullen zitten, welke niet. Het is nog veel te vroeg, maar wij moeten ons allemaal samen beginnen te beraden over de manier waarop we deze toetredingen effectief in de feiten zullen omzetten. Dan mag ik misschien als kleine anekdote eraan toevoegen dat toen Zweden, Finland en Oostenrijk zijn toegetreden - en dat was ook een kroniek van een lang aangekondigd feit waarvan men al lang op de hoogte was - er toch onvoldoende tolken en vertalers waren, om maar een aspect te onderstrepen. Dat probleem wordt natuurlijk nog veel complexer, maar ook daar zullen alle instellingen zich tijdig over moeten beraden.
Ik heb vanochtend gezegd dat de uitbreiding de toekomst van de Unie is. De heer Jonckheer, een landgenoot maar geen partijgenoot van mij, heeft dat ontkend zeggende dat de toekomst onzeker is. Ik herhaal wat ik vanmorgen zei. Ik voeg eraan toe dat ik dat niet pro forma heb gezegd. Ik heb dat gezegd omdat ik rotsvast daarvan overtuigd ben, ook al zeg ik even graag dat de toekomst zich niet zal beperken tot de uitbreiding, maar dat deze de eerste grote opdracht is die wij in de nabije toekomst hebben te vervullen. Dat is absoluut zeker.
De premier van mijn land deelt deze mening en voorziet trouwens, en dat zeg ik u met grote stelligheid, in zijn voorstellen voor de voorbereiding van de IGC ongetwijfeld in een plaats en een rol voor de kandidaat-lidstaten. Daarmee antwoord ik op een bekommering die fractieleider Poettering deze ochtend heeft geuit.
Tijdens de zogenaamde "Gymnich-bijeenkomst" eind deze week zullen de kandiaat-lidstaten deelnemen aan de gedachtewisseling over de toekomst van Europa. Tijdens de informele Raad van Gent en vanzelfsprekend tijdens de Europese Raad van Laken zal de uitbreiding uitvoerig aan bod komen. Zij zal worden benaderd in de geest die commissaris Verheugen en ikzelf hebben uiteengezet en ook in de geest die u bijna allemaal zonder uitzondering in uw respectieve uiteenzettingen hebt onderschreven.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, de uitbreiding van de Europese Unie is zonder twijfel de meest fascinerende en belangrijke opdracht die wij te vervullen hebben. Dat wil ik hier volmondig beamen. Wanneer de uitbreiding precies zijn beslag zal hebben gekregen, is moeilijk te zeggen, maar dat de uitbreiding er gaat komen, is zeker. Ik vind dat een goede en belangrijke zaak. Wij kunnen ons echter niet onttrekken aan een aantal problemen die om een oplossing vragen. Ook de uitbreiding zelf zorgt voor problemen die we op moeten vangen. We kunnen het ons niet veroorloven bepaalde vraagstukken op de lange baan te schuiven of domweg te negeren.
Een van de probleemgebieden is zonder meer hetgeen reeds door mijn voorgangers naar voren is gebracht, namelijk het sociale vraagstuk, want met de uitbreidingskandidaten krijgt ook het probleem van de kloof tussen arm en rijk in de Europese Unie een nieuwe dimensie. Niet omdat de rijken nu armer worden, maar omdat de Unie zich opnieuw voor deze vraagstukken gesteld ziet; het cohesiebeleid wordt zodoende uitgebreid met een nieuwe, nog essentiëlere taak. Daar waar rijk en arm elkaar ontmoeten, met name in de grensregio' s, kunnen problemen amper worden vermeden. De oorzaak is dat zich onder de rijken ook armere groepen van bijvoorbeeld minder gekwalificeerde arbeidskrachten bevinden die zich bedreigd voelen. Voor dit probleem moet een oplossing komen. Ik ben de Commissie en de Raad zeer dankbaar dat men een goede toetssteen heeft gevonden, waarvan ik vind dat die flexibel en op de kortst mogelijke termijn moet worden ingezet. Want het doel waarnaar wij streven is integratie. En integratie betekent met, en niet naast elkaar leven. Wij moeten samenleven en naar elkaar toegroeien. Dat is een belangrijke taak die we stap voor stap samen moeten volbrengen.
Een tweede probleem dat ik hier wil aansnijden is de minderhedenproblematiek. Meer en meer leven wij immers in een continent van minderheden. De bescherming van deze groepen is een belangrijke opdracht die wij in de huidige Unie nog niet volledig hebben vervuld. Hoezeer wij begrip hebben voor de positie van minderheden, toch dienen wij ernaar te streven de burgers voor te bereiden op een Europa waar iedere bevolkingsgroep gelijke rechten heeft. Ik breng dit naar voren, omdat ik me specifiek met Hongarije heb beziggehouden, en met het oog op het, weliswaar beperkte, risico dat er in de Hongaarse wetgeving bepaalde privileges worden toegekend aan de Hongaren aan de overzijde van de grens, dus in de buurlanden Slowakije en Roemenië. Ik denk dat men daarin voorzichtig moet zijn; bescherming van en solidariteit met de Hongaarse minderheden ondersteun ik volmondig, maar tegen een nieuwe vorm van discriminatie zeg ik "Nee".
Wat het discriminatievraagstuk betreft - het laatste punt dat ik hier aan de orde stel - wil ik eraan toevoegen dat er op allerlei gebieden, en ik beschouw dat als een belangrijk resultaat van onze gemeenschappelijke inspanningen, veel wetgeving van discriminerende aard, bijvoorbeeld op grond van religie, geslacht of seksuele geaardheid is afgeschaft, ook in Roemenië. Wat hierover in het verslag wordt vermeld, is, voorzover ik weet, inmiddels achterhaald, omdat er een wet is uitgevaardigd tegen de discriminatie van homoseksuelen. Er worden dus voortdurend vorderingen geboekt en we zien hoe onze gemeenschappelijke inspanningen al vóór de uitbreiding hun vruchten afwerpen in Europa.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, zoals Romani Prodi vorig jaar in dit debat zei: in Europa zijn we allemaal minderheden. Vandaag heeft commissaris Verheugen gezegd dat leven in Europa neerkomt op leven met compromissen. Volgens mij zijn die cruciaal voor de Europese waarden. Het is aan de grote meerderheid om compromissen te sluiten voor de minderheid. Ik was dan ook onaangenaam getroffen, toen ik hoorde dat de EP-rapporteur voor Slowakije de Hongaarse minderheidspartijen had beschuldigd van het stellen van ultimatums en het gebruik van methodes die alleen in oorlogstijd gebruikt worden toen zij hun toekomst in de regering lieten afhangen van een bestuurshervorming.
De opmerking van de rapporteur komt mij zeer onredelijk voor, houdt geen rekening met de verschillende stappen in de ontwikkeling van het zelfbestuur op verschillende niveaus, en is niet in overeenstemming met de ideeën zoals die zijn verwoord door de premier van Slowakije. De Hongaarse politieke vertegenwoordigers hebben, ondanks het aannemen van nieuwe administratieve grenzen die gepromoot werden door nationalistische en linkse partijen en hun de kansen op een adequate politieke vertegenwoordiging ontnamen, te kennen gegeven dat ze bereid zijn om hun deelname aan de regering voort te zetten, maar dat toekomstige deelname afhangt van het geven van een echte inhoud aan het bestuursrecht. Daar vragen wij om in paragraaf 39. We dienen ons te onthouden van ongegronde beschuldigingen.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, investeringen in wegen, spoorwegen en overige infrastructuur behoren tot de belangrijkste inspanningen die men in de landen van het oude Oost- en Midden-Europa kan doen. Wanneer je Europa vanuit een vogelperspectief bekijkt, zie je heel duidelijk waar de oude grenzen tussen oost en west lopen. Daarmee is tevens gezegd dat de EU en de lidstaten van de EU veel te winnen hebben door bij te dragen aan inspanningen ten behoeve van een beter wegen- en spoorwegnet in de kandidaat-lidstaten en ervoor te zorgen dat deze netwerken worden gekoppeld aan de netten in de rest van Europa.
Voor een land als Polen, dat de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme vanuit transportoogpunt heeft bestudeerd, is dit zo klaar als een klontje. Polen is veruit het grootst van de kandidaat-lidstaten en er is de afgelopen tien jaar op grote schaal geïnvesteerd in het verbeteren van wegen en spoorwegen.
We spreken binnen de EU vaak in termen van oost en west, maar als het om een land als Polen gaat is het minstens zo belangrijk om de vraagstukken te bezien vanuit een noord-zuiddimensie. Polen is reeds nu een van de belangrijkste landen van Europa voor wat betreft transporten tussen noord en zuid in Europa. Het duidelijk integreren van Polen in het transportsysteem van de EU is hetzelfde als het verbreden van de taille van Europa. De noord-zuidtransporten zouden over meer potentiële transitoroutes beschikken. Dat zou Duitsland ontlasten, hetgeen positief is, niet in laatste plaats vanuit milieuoogpunt, en daardoor zou tegelijkertijd de concurrentie toenemen, wat goed is voor de economie.
De dag dat Polen samen met de overige kandidaat-lidstaten rond de Oostzee EU-lid wordt, zullen we ook gezamenlijk hogere eisen kunnen stellen aan zowel de veiligheid op zee als aan de omgang met het kwetsbare milieu van de Oostzee. Er valt dus heel wat te winnen bij een Pools EU-lidmaatschap, vanaf de dag dat men de onderhandelingen succesvol afsluit.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, de uitbreiding is uiteraard geen doel op zich, maar een middel; sterker nog, het is een instrument temidden van andere instrumenten.
Andere middelen zijn bijvoorbeeld politieke verdieping, economische en sociale samenhang en een toereikende begroting. De uitbreiding kan slechts tot een goed einde worden gebracht voorzover ook deze drie middelen met succes zijn toegepast.
Als de uitbreiding een middel is, wat is dan het doel? Betere leefomstandigheden voor de burgers uit de huidige lidstaten van de Unie en de kandidaat-landen, zowel vanuit kwalitatief als vanuit kwantitatief oogpunt. Daarom heeft ook een land als Bulgarije baat bij de uitbreiding. Hopelijk blijven de tot dusver geleverde inspanningen en de pro-Europese gezindheid tijdens de nieuwe politieke etappe die het land na de jongste verkiezingen ingaat op hetzelfde peil en worden er op verschillende terreinen onontbeerlijke stappen gezet.
Ten eerste op politiek vlak. Wij moeten de Bulgaarse regering klaar en duidelijk meedelen dat dit Parlement niet eens de mogelijkheid zal overwegen om over een toetredingsverdrag te stemmen als bijvoorbeeld artikel 157 van het wetboek van strafrecht van kracht blijft. Daarin worden de homoseksuele Bulgaarse burgers immers op onaanvaardbare wijze gediscrimineerd.
Uiteraard moeten wij de Bulgaarse regering ook verzoeken vooruitgang te boeken op het gebied van de hervorming van de rechterlijke macht, de corruptiebestrijding en de verbetering van de sociale leefomstandigheden van de burgers, waarbij speciale aandacht moet worden besteed aan de bestrijding van de werkloosheid.
Wij moeten tevens aandringen op een betere milieubescherming. In dit opzicht is het van fundamenteel belang dat de tot dusver aangegane verplichtingen in verband met de geleidelijke sluiting van de eenheden 1 tot en met 4 van de kerncentrale van Kozloduy worden nagekomen.
Kortom, dit Parlement wenst dat de toetreding van Bulgarije tijdig tot een goed einde wordt gebracht, ofschoon dit logischerwijs binnen het vastgestelde politieke, economische en maatschappelijke kader moet gebeuren. Dat is wat wij aan Bulgarije willen duidelijk maken.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, als de politieke problemen uiteindelijk niet kunnen worden opgelost, zou de kwestie-Cyprus het hele uitbreidingsproces kunnen laten ontsporen of ons in de belachelijke situatie kunnen brengen waarin honderdduizenden Turks-Cyprioten in theorie burgers van de EU zijn zonder te zijn geraadpleegd, terwijl zij tegelijkertijd te maken krijgen met EU-sancties van politieke en economische aard. Wij kunnen het ons niet veroorloven de ogen te sluiten voor de werkelijkheid.
Ik zie uit naar het moment waarop Grieks-Cypriotische en Turks-Cypriotische politici als parlementariërs naast ons in deze zaal zitten en ik zie uit naar de oprichting van een bi-zonale federale staat. Bij de besprekingen over dit onderwerp is het echter niet acceptabel om gewoon maar te zeggen dat de problemen rond Cyprus begonnen met de Turkse invasie in 1974 zonder de tweedracht op het eiland uit 1963 te vermelden toen Turks-Cyprioten door Grieks-Cyprioten werden vermoord. Als er een echte verzoening tussen deze twee volkeren moet komen, is volledige objectiviteit geboden en in het verslag dat voor ons ligt is die jammer genoeg ver te zoeken.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie constitutionele zaken heeft zich in haar standpunt omtrent de landenverslagen beperkt tot een aantal punten die zonder uitzondering van belang zijn voor alle toetredingskandidaten en die op consistente wijze in het overkoepelend verslag van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid worden opgenomen. Onze commissie verlangt een gedegen schema voor de toekomstige vertegenwoordiging van de kandidaat-lidstaten in het Europees Parlement in de zin van het Verdrag van Nice. Wij eisen dat de ongelijke behandeling van Hongaren en Tsjechen ongedaan wordt gemaakt en wij achten het noodzakelijk dat ook voor de periode na de Europese verkiezingen van 2004 voorzorgsmaatregelen worden getroffen voor de landen die dan tot de Europese Unie zullen toetreden.
Een andere belangrijke doelstelling van de Commissie constitutionele zaken betreft de mogelijk snelle deelname van de kandidaat-lidstaten aan het zogenaamde post-Nice-proces. Een Europese grondwetshervorming zonder deelname van de toekomstige leden is politiek niet voor te stellen. Uiteraard zullen de desbetreffende landen in de toetredingsfase niet volledig mee kunnen beslissen, maar ze moeten wel bij het proces worden betrokken en geconsulteerd worden.
Onze commissie pleit er verder voor de civiele bevolking in de lidstaten en de kandidaat-lidstaten actief te betrekken bij de hervorming van onze toekomstige Europese instellingen. Hiervoor is een adequate en ruime informatievoorziening nodig, waarbij geen sprake mag zijn van eenrichtingsverkeer. Een ander streven is de Commissie kennelijk al ter ore gekomen. Al tijdens het ochtenddebat heeft commissaris Verheugen uiteengezet dat aan de toepassing van het Gemeenschapsrecht prioriteit zal worden gehecht bij de lopende beoordeling in hoeverre de kandidaten rijp zijn voor Europa. Wij kunnen niet anders dan daar volledig steun aan geven.
Een andere uitspraak van commissaris Verheugen vanochtend heb ik echter met gemengde gevoelens aangehoord. Mijnheer de commissaris, u hebt de grensregio' s aangemerkt als speerpunt van het uitbreidingsproces. Gelet op de grote terughoudendheid die de Commissie betracht ten aanzien van de stimulering van de grensregio' s, denk ik dat menige grensregio in dit verband eerder denkt aan punten van stagnatie dan aan speerpunten. Maar wellicht kunnen we ook hier eendrachtig en constructief tot een oplossing komen.

Souladakis
Mijnheer de Voorzitter, als een van de twaalf kandidaat-landen voor toetreding voldoet Malta in ruime mate aan de algemene voorwaarden van de Europese Unie. In het verslag-Stenzel wordt de gang van zaken op uitstekende wijze beschreven en ik ben het daar roerend mee eens. Wij moeten ons echter wel afvragen waarom een belangrijk deel van de bevolking van Malta, die door ons met open armen zal worden ontvangen, twijfelt en terughoudend is.
Wij zien bijvoorbeeld dat op Malta in totaal duizend mensen in de landbouw werkzaam zijn. De landbouw en deze duizend mensen zijn een probleem voor Malta. Men vreest namelijk dat heel Malta, omdat het zo klein is, zal worden opgekocht en veranderd in bouwgrond. Andere volkeren hebben weer problemen met hun culturele identiteit. Daarmee wil ik alleen maar zeggen dat het ideaal dat wij met Europa willen nastreven een waarborg moet zijn voor alle rechten van de burgers, voor hun culturele, economische en sociale rechten.
Aangezien onze debatten vaak zeer technocratisch zijn en daarin enkel van indicatoren, Maastricht en allerlei verschillende benaderingen sprake is, moeten wij wel beseffen dat voor deze volkeren, die bijna alle te kampen hebben met economische problemen, de economie het allerbelangrijkste is. Als wij deze volkeren - en trouwens ook onze eigen volkeren - dicht bij Europa willen brengen moeten wij hun het beeld geven van een veilig en vredelievend Europa, van een Europa dat cultuur hoog in zijn vaandel schrijft en eenieders specificiteit respecteert, niet alleen op seksueel gebied, waar zo vaak over wordt gesproken, maar ook op cultureel gebied. De mens heeft niet alleen seksuele, maar ook spirituele en culturele behoeften. De taal neemt daaronder een belangrijke plaats in. Daarom is Malta voor mij een micrografie. Malta geeft een perspectief en is tevens een proefbank voor onze beleidsvorming.

Kratsa-Tsagaropoulou
Mijnheer de Voorzitter, nu wij de vorderingen van de kandidaat-landen bij hun voorbereiding op de toetreding toetsen en evalueren, wil de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen duidelijk maken dat de overname van het acquis communautaire op het gebied van de gelijkheid van man en vrouw een absolute voorwaarde is voor toetreding. Dit maakt immers deel uit van de eerbiediging van de mensenrechten. Daarom is het noodzakelijk dat enerzijds de nationale wetgeving van deze landen wordt aangepast aan het acquis communautaire en anderzijds instanties en mechanismen in het leven worden geroepen voor de toepassing van de desbetreffende beleidsvormen.
Uit de adviezen van onze commissie blijkt dat de toegang van vrouwen tot de arbeidsmarkt overal problematisch is en vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in de besluitvormingsinstanties. In onze adviezen worden tevens specifieke problemen genoemd, zoals de hoge werkloosheid in Litouwen, Tsjechië en Letland, het geweld tegen vrouwen en de vrouwenhandel in Hongarije, Bulgarije, Slowakije en Turkije. Tegelijkertijd brengen wij daarin echter onze voldoening tot uiting over een aantal goede prestaties van de kandidaat-landen, zoals de instelling in Litouwen van overheidsinstanties voor de bevordering van het gelijkekansenbeleid en het werkgelegenheidspercentage van vrouwen op Cyprus, dat in de buurt komt van het communautair gemiddelde. Bovendien is Cyprus, zoals rapporteur Poos al zei, het verst gevorderd van alle toetredingskandidaten en voldoet het volledig aan de economische en politieke voorwaarden voor toetreding. Daarom verwachten wij terecht dat, als er ondanks alle inspanningen van onze kant door het hardnekkig verzet van de Turkse kant geen oplossing kan worden gevonden voor het Cyprisch probleem, Cyprus toch volledig lid wordt van de Europese Unie en wel onmiddellijk na voltooiing van de pretoetredingsfase.
Om terug te komen op de Vrouwencommissie wil ik, mijnheer de commissaris, nog onderstrepen dat wij aandringen op deelneming van de kandidaat-landen aan de communautaire programma' s die bijdragen aan de waarborging van de rechten van de vrouw. Wij willen graag dat de burgermaatschappij en met name niet-gouvernementele organisaties op het gebied van de rechten van de vrouw worden aangemoedigd tot deelneming aan deze programma' s.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, Europa werd gegrondvest op de idee dat oorlogen tussen zijn leden-landen voor goed moesten worden voorkomen. Op een bepaald moment van hun geschiedenis besloten deze landen zichzelf nooit meer in de afgrond van een oorlog te storten en mensen af te slachten. Tevens besloten zij in hun onderlinge betrekkingen af te zien van bedreiging en pressie, en deze middelen te vervangen door dialoog, compromissen en overleg in goede trouw. Uitbreiding van de Europese Unie betekent in eerste instantie uitbreiding van de toepassing van deze beginselen. Voor geen enkel land in Europa is toepassing van deze beginselen echter zulk een bittere noodzaak als voor Cyprus. Van oudsher zijn daar gewelddaden, dreigementen, bloedige grensconflicten, militaire bezettingen en gewapende confrontaties, kortom al de verschrikkingen waarvan Europa zijn ogen in afschuw heeft afgewend, aan de orde van de dag. De twee etnische groepen van dit eiland zijn hier dagelijks mee geconfronteerd.
Het gevolg van deze situatie voor het door Turkije bezette noordelijk gedeelte van Cyprus is economische misère en afschaffing van de politieke vrijheden van de bevolking. Zuid-Cyprus, het door het Turkse leger geamputeerde gedeelte, is de internationaal erkende Republiek Cyprus waar de democratie weliswaar hoogtij viert en aan alle economische en politieke criteria van Kopenhagen wordt voldaan, maar waar de mensen het natuurlijk, bij uitstek humanitair recht op vrij verkeer in hun eigen land ontberen, waar bepaalde burgers niet naar hun geboortehuizen en dorpen mogen terugkeren en zich niet vrij kunnen verplaatsen over heel het grondgebied van hun vaderland zonder tegengehouden te worden door prikkeldraad, wegversperringen, soldaten met het geweer op scherp en muren door steden.
De toetreding van Cyprus tot de Europese Unie mag niet op zich laten wachten. Deze kan namelijk zorgen voor een nieuwe situatie van vrede in heel het gebied van het oostelijke Middellandse-Zeegebied, in de internationale betrekkingen tussen Griekenland, Turkije en Cyprus. Dat zou een weldaad zijn voor niet alleen de drie betrokken landen maar voor heel de Europese Unie.

Gomolka
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de rapporteur voor het toetredingsverzoek van Letland tot de Europese Unie, onze collega Schroedter, heeft zeer juiste en ware woorden gesproken. Zij was ook zeer kritisch. Ik zou daarom twee positieve kanttekeningen willen plaatsen die wellicht een iets vriendelijker en volgens mij ook realistischer totaalbeeld opleveren.
Vele verslagen - zo ook het verslag over het toetredingsverzoek van Letland - beginnen met een eenvoudige doch uiterst belangrijke vaststelling, die verre van vanzelfsprekend is. Letland voldoet aan de politieke criteria voor het lidmaatschap van de Europese Unie. Deze eenvoudige zin verbergt enorme prestaties die eerbied en erkenning verdienen. Gezien de ingewikkelde uitgangssituatie en de moeilijke omstandigheden is het voldoen aan het eerste criterium van Kopenhagen een uitzonderlijk resultaat. Dit geldt in het bijzonder voor de drie Baltische landen, die in vergelijking met alle andere kandidaat-landen het sterkste in de totalitaire structuren van de voormalige Sovjet-Unie waren geperst. Dat geldt vooral voor Letland, vanwege de ingewikkelde etnische samenstelling van de bevolking van het land. Juist met het oog op de tragische historische ontwikkeling verdienen de stelselmatige en voortdurende inspanningen van het parlement en de regering voor de maatschappelijke integratie van alle inwoners van het land onze eerbied en ondersteuning.
Letland is ook een goed voorbeeld van hoe duidelijke politieke vooruitzichten de maatschappelijke en economische ontwikkeling kunnen bespoedigen en versterken. De toetredingsonderhandelingen werden officieel geopend op 15 februari 2000. In hetzelfde jaar groeide het Bruto Binnenlands Product met 6,6% en in het eerste kwartaal van dit jaar bedroeg de groei zelfs 8,2%. Dit zijn slechts enkele van de tekenen die wijzen op de kansen voor politieke stabiliteit en economische dynamiek als gevolg van het uitbreidingsproces.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, geachte heer commissaris, om te beginnen wil ik onze voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid bedanken voor het feit dat hij in de overkoepelende resolutie belangrijke punten uit de adviezen van de adviserende commissies heeft overgenomen. Als medeopsteller van adviezen, namelijk van de Commissie openbare vrijheden en van de Commissie juridische zaken en interne markt, ben ik vandaag een van de weinige vertegenwoordigers van de adviserende commissies die in dit debat het woord mogen voeren. Ik moet derhalve toch enige kritiek uiten op onze parlementaire procedures.
Hetzelfde geldt voor het tijdstip waarop dit debat wordt gehouden. Ik denk dat het beter was geweest als wij hadden gewacht op de volgende voortgangsverslagen van de Commissie. Verder vind ik het betreurenswaardig dat slechts weinig rapporteurs voor de afzonderlijke landen rekening hebben gehouden met de adviezen van de commissies voor advies en dat de opstellers van deze adviezen, tegen de gewoonte van dit Parlement in, niet automatisch spreektijd krijgen in het debat.
Ik ben echter blij dat belangrijke punten van de adviezen van mijn commissies zijn overgenomen in de overkoepelende resolutie. Dit geldt enerzijds voor het belang van artikel 13 en het acquis dat wij in de loop der jaren op het gebied van de bestrijding van de discriminatie hebben ontwikkeld. Ik denk dat dit in de toetredingsonderhandelingen een even grote rol moet spelen als het recht betreffende de interne markt. Een ander belangrijk punt is dat deze resolutie er voor het eerst voor pleit dat de beveiliging van de buitengrenzen van de uitgebreide EU in de toekomst als een gemeenschappelijke taak wordt opgevat en niet alleen als een taak van het land dat aan de grens ligt.
Tot slot heb ik nog een verzoek, juist ook als Oostenrijks parlementslid. Ik vind het verslag van de heer Schröder over de Tsjechische Republiek heel goed. Ik zou het Parlement willen vragen om hem op alle punten te steunen.

Lage
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, de uitbreiding is de grootste uitdaging aller tijden voor het Europees politiek project. De uitbreiding is echter geen doel op zich, maar een middel om politieke, economische, culturele en beschavingsdoeleinden te bereiken. Hoewel het grondgebied van de Unie zal groeien, moet de uitbreiding meer en niet minder Europa en tevens een beter Europa betekenen. De uitbreiding moet gesteund worden door en een goede ontvangst krijgen van de nationale publieke opinie in de verschillende lidstaten. De publieke opinie in vele landen is voor de uitbreiding vanwege motieven die niets te maken hebben met economische berekening of nationaal egoïsme. Zij hopen dat de uitbreiding Europa versterkt en rechtvaardig zal zijn. Zo niet, dan zal men zich bedrogen voelen. Als wij bijvoorbeeld kijken naar de opiniepeilingen, zijn de Portugezen uitgesproken voorstanders van de uitbreiding, in sterkere mate dan de Belgen (wat ironisch!), Fransen en Duitsers. Waarom? Omdat de Portugezen steun hebben ontvangen van de Europese Unie in een dramatische periode van hun recente geschiedenis en van mening zijn dat de andere Europeanen daar ook recht op hebben. Diezelfde Portugezen zouden echter een ander standpunt innemen, indien zij de vrees koesterden dat de uitbreiding het Europees bouwwerk zou verzwakken en de interne samenhang van Europa in gevaar zou brengen. Ik ben verheugd over de ordelijke, methodische en harmonieuze wijze waarop de onderhandelingen gevoerd worden, hoewel de harde kern van de moeilijkste dossiers nog niet is geopend. Enkele afgevaardigden hebben er vandaag in deze vergadering voor gepleit in 2004 tien kandidaat-landen tot de Europese Unie te laten toetreden. Dat lijkt mij overmoedig. Wij moeten het toetredingsproces niet vertragen met allerlei trucs, maar wij moeten ook niet het gaspedaal indrukken. Wij moeten het tempo van elk kandidaat-land respecteren.
De bekende Franse schrijver Paul Valéry heeft in de jaren dertig een beroemde zin geformuleerd, en nu citeer ik: "Nu weten de beschavingen dat zij sterfelijk zijn." Hij wees erop dat de belangrijkste zwakte van Europa de incompetentie was vorm te geven aan een politiek lichaam met zowel krachtige als legitieme bevoegdheden. Dat is het probleem! Laten wij hopen dat de uitbreiding een bijdrage levert aan dit krachtige legitieme lichaam en niet het tegendeel bewerkstelligt.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, ik wil in de eerste plaats benadrukken dat de EVP-Fractie de conclusies van het verslag-Wiersma over de mogelijke toetreding van Slowakije tot de Europese Unie inhoudelijk volledig onderschrijft. Slowakije is een voorbeeld van hoe een land vanuit een moeilijke uitgangspositie - het heeft in vergelijking met de andere kandidaat-landen bijna vier jaar verloren onder het Meciar-regime - in een inhaalrace de situatie verandert en met succes andere landen bij de toetredingsonderhandelingen bijbeent en de problemen voortvarend aanpakt. Het is indrukwekkend hoe Slowakije zijn economie de afgelopen jaren heeft gestabiliseerd en omvangrijke structurele hervormingen, waaronder de privatisering van de banken, onder handen heeft genomen en in verregaande mate ook heeft omgezet.
De toetreding van Slowakije, dat tussen Polen, Tsjechië en Hongarije ligt, is echter ook voor de Europese Unie noodzakelijk. Zo kan de ruimte van vrijheid en veiligheid ook in een uitgebreide Europese Unie aan een doorlopende buitengrens beter worden beschermd. Het blijft voor de toetreding van Slowakije evenwel een voorwaarde dat de hervorming van regering en bestuur snel wordt omgezet. Hierbij gaat het onder meer om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, een doelmatige financiële controle, een hervorming van de districten en het gemeentelijk zelfbestuur, die de komende weken zouden moeten worden doorgevoerd. Zo kan ook worden gezorgd voor de medewerking van de nationale minderheden - dat wil zeggen, vooral van de Hongaren - in meer dan 500 gemeentes. Kortom, als Slowakije de problemen met dezelfde vastberadenheid en in samenwerking met de Commissie en met ons blijft oplossen, zal het snel zijn plaats vinden in de Europese Unie.

Thorning-Schmidt
Mijnheer de Voorzitter, twee onderwerpen in één minuut. Het eerste onderwerp: op het sociale vlak moet er nog heel wat gebeuren, ook in het land dat ik volg, namelijk Letland. Ik denk dat het belangrijk is dat we inzien dat een moderne samenleving zich het beste kan redden met een partnerschap tussen de politiek en de sociale partners. Daarom moeten we de sociale dialoog niet vergeten. Er zijn nog andere dingen dan de interne markt die belangrijk zijn voor de uitbreiding.
Het tweede onderwerp, mijnheer de Voorzitter. Er heerst vandaag een positieve stemming, en die moeten we erin houden. We moeten niet denken dat de uitbreiding zonder problemen zal verlopen; we kunnen geen vlekkeloze uitbreiding verwachten. De uitbreiding zal gebrekkig zijn, rommelig en onlogisch, er komen lange overgangsregelingen, de hervorming van de landbouw zal verre van volkomen zijn en dat geldt ook voor de herstructurering. Ik zeg niet dat we ons daarbij neer moeten leggen. Maar ik vind dat we ons ruimhartig op moeten stellen, en dat we moeten accepteren dat de uitbreiding niet glad en vlotjes zal verlopen. Natuurlijk moeten we aan de criteria van Kopenhagen voldoen, maar we moeten er rekening mee houden dat het minder mooi wordt dan we misschien zouden hopen.
Ik hoop dat we voor de grote uitbreiding gaan, dat we ruimhartig zijn en dat we de 'big bang' in 2003 mogen meemaken.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, onze collega' s Queiró en Friedrich hebben Hongarije in de Commissie buitenlandse zaken een uitstekend rapportcijfer gegeven voor wat betreft de inspanningen van het land met het oog op de toetreding. Hongarije is het land dat het IJzeren Gordijn heeft geopend en zich als eerste intensief heeft voorbereid op volledig lidmaatschap. Vandaag de dag zien wij, God zij dank, dat de angst voor de uitbreiding begint af te nemen. In het Burgenland, aan de Hongaarse grens, hebben wij kunnen vaststellen dat de krachten die de uitbreiding vijandig gezind zijn geen kans hadden en steeds meer grond onder de voeten verliezen. Hetzelfde geldt voor Oostenrijk en Duitsland tegenover de Tsjechische Republiek en Polen, hoewel de moeilijkheden hier ongetwijfeld nog groter zijn. Ik geloof evenwel dat er een positieve ontwikkeling aan de gang is. Deze ontwikkeling heeft te maken met het beleid van Hongarije, dat de moeilijkheden met zijn minderheden op voorbeeldige wijze heeft opgelost en een duidelijke pro-Europese koers vaart die door alle politieke partijen wordt gesteund. Wat dat betreft wil ik verwijzen naar de Tsjechische Republiek, die mij ook zeer na aan het hart ligt. Ik hoop dat zij net als Hongarije tot de eerste groep van toetredende landen zal behoren en er net als Hongarije in slaagt de problemen met de minderheden op te lossen, historische problemen uit de wereld te helpen en bovendien een consensus tussen de politieke partijen zal vinden ten aanzien van de politieke integratie. Dat is volgens mij van wezenlijk belang.
Ik ben ervan overtuigd dat de zogenaamde kandidaat-landen - dit is een woord dat mij niet bevalt - niet op het proces van de Europese integratie zullen drukken, maar dat Hongarije en de Tsjechische Republiek en andere landen motoren van de Europese integratie kunnen worden. Hetzelfde geldt voor Slowakije, dat met interne politieke moeilijkheden te kampen heeft. Maar als het deze te boven komt, denk ik dat Slowakije met Hongarije en de Tsjechische Republiek en Polen tot de landen zal behoren die de Europese integratie vooruithelpen. Wij zouden ons derhalve niet zo angstig moeten opstellen tegenover dit project, dat eigenlijk niet de uitbreiding van Europa naar het oosten maar, om Paus Johannes Paulus II te citeren, de "Europeïsering van Europa" zou moeten worden genoemd. Want een Europese Unie zonder Hongarije en Tsjechië is geen Europese Unie!

Gemelli
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me aan bij degenen die de heer Brok hebben bedankt voor zijn verslag over deze uitbreiding. De keuze om een uitbreidingsprocedure in gang te zetten is een teken van de toekomstvisie en vooruitziende blik van onze voorgangers. Deze visie en vooruitziende blik zijn echter niet gevolgd door passende financiële ondersteuning. Ik denk dat de contributie van de lidstaten herzien moet worden om het hoofd te kunnen bieden aan de nieuwe taken en de nieuwe behoeften, ook vóór 2006.
Zoals alle nieuwe dingen roept de uitbreiding onzekerheid op onder de publieke opinie. We moeten de burgers geruststellen, niet alleen op het gebied van de politiek maar ook op het gebied van de economie, vooral voor het structuur- en cohesiebeleid. Het rijke Europa moet guller zijn en de regeringen moeten de spreekbuis van deze gulheid zijn.
Wat betreft Slovenië ben ik al in de gelegenheid geweest de heer Volcic te bedanken voor zijn bijdrage en voor zijn verslag. De toetreding is de eerste gelegenheid om het probleem van de betrekkingen met de Balkanlanden na de oorlog aan te pakken.
De eerste en belangrijkste opgave die de Europese Unie moet aanvaarden, is waar nodig garanties te bieden voor de multiculturele samenleving, gefundeerd op de erkenning en de eerbiediging van alle verschillen: uiterlijke, intellectuele, etnische, religieuze, economische verschillen enzovoort, zodat er geen etnische of religieuze oorlogen meer zullen uitbreken.
Europa en de Europese Unie moeten bij alle landen waarmee zij betrekkingen onderhouden of solidariteitsprogramma' s hebben, wederzijdse erkenning van de multiculturele samenleving eisen. Dit is fundamenteel voor alle democratische staten.
Ik hoop dat de Sloveense omstandigheden in de toekomst in alle Balkanlanden herkenbaar zullen zijn, om te zorgen voor vrede en welvaart voor de gekwelde bevolking. Tot slot geloof ik dat de mondialisering voor de Europese Unie geen maximale economische winsten en gelijkschakeling van de burgers op sociaal gebied betekent, maar bereidheid om de bestaande verschillen te harmoniseren.

Gahler
Mijnheer de Voorzitter, dat wij wederom zo laat over de voortgangsverslagen debatteren heeft wellicht ook een voordeel, namelijk dat wij, kort voordat de nieuwe voortgangsverslagen worden afgerond, nog een actuele bijdrage kunnen leveren. Met veel belangstelling volg ik de ontwikkeling van Litouwen, en niet pas sinds ik schaduwrapporteur van het land ben. Enerzijds stel ik vast dat Litouwen te maken heeft met de klassieke problemen van een kandidaat-land, die niet erg specifiek zijn voor het land zelf en die ik derhalve niet hoef te herhalen.
Het energiebeleid is wel een specifiek aspect en de Europese Unie heeft daar ook veel geld voor uitgetrokken. Dit terrein heeft tot driemaal toe een regeringsleider zijn ambt gekost.
Ik wil in de eerste plaats wijzen op Ignalina, waar onze collega Souladakis het reeds over had. Ik denk dat wij er van onze kant bij het proces van de definitieve sluiting op moeten letten dat de mensen ter plaatse goed op de hoogte worden gehouden van de feitelijke plannen en van de vooruitzichten voor dit toch tamelijk afgelegen gebied. Ik heb de indruk dat dit nog onvoldoende gebeurt. Dit heeft tot gevolg dat sommige Litouwse politici, die overigens geen regeringsverantwoordelijkheid dragen, de mensen aldaar valse hoop voorspiegelen en op een onverantwoordelijke wijze stemmen proberen te vergaren. Dat wekt ook een EU-vijandige stemming, omdat daar uiterst simplistisch wordt geargumenteerd.
Ook de privatisering van de olie- en gassector heeft een zekere ontevredenheid onder de bevolking veroorzaakt doordat westerse investeerders zich hebben gedragen alsof zij met een bananenrepubliek te maken hadden. En dan wordt er ook niet onmiddellijk een onderscheid gemaakt tussen EU-buitenlanders en Amerikanen. Men wordt sceptisch tegenover westers kapitaal. Dat maakt het gemakkelijker voor zogenaamde nationale oplossingen. In werkelijkheid steekt er achter de zogezegd nationale oplossingen in Litouwen meestal Russisch kapitaal. Ik hoop dat alle betrokkenen binnen en buiten Litouwen zich hiervan bewust zijn en hier in hun politieke en economische besluitvormingsprocedures ook rekening mee houden.

García-Orcoyen Tormo
Mijnheer de Voorzitter, wat de toetreding van Cyprus betreft, mogen wij ons gelukkig prijzen met de uitslag van de stemming in de Commissie buitenlandse zaken: 55 stemmen voor en slechts 2 stemmen tegen.
Dit resultaat toont aan dat de rapporteur uitstekend werk heeft geleverd. Hij is erin geslaagd om de onderhandelingen en het overleg in goede banen te leiden. Ook de bijdrage van de rest van de commissie is lovenswaardig. Dit was immers geen gemakkelijke opdracht, temeer daar een deel van het eiland door Turkije wordt bezet en de dialoog tussen de Turkse en de Cypriotische regering is vastgelopen.
Mijn fractie heeft getracht een tekst op te stellen die de hervatting van de onderhandelingen tussen beide partijen niet belemmert of in gevaar brengt. Integendeel, wij willen het toenaderingsproces stimuleren en bijdragen aan een spoedige oplossing van het probleem. Voorwaarde hiervoor is uiteraard dat de Turkse regering haar houding wijzigt.
Wij wensen dat het verslag wordt aangenomen met inbegrip van de door onze fractie ingediende amendementen, waarin onze bezorgdheid over de politieke opsplitsing van het eiland tot uiting komt. In die zin steunen wij de inspanningen van de Verenigde Naties om de gesprekken weer op gang te brengen en zetten wij de bij het conflict betrokken partijen ertoe aan om, ter wille van de Cypriotische gemeenschap, zo spoedig mogelijk een uitweg uit de impasse te vinden.
In het kader van de onderhandelingen met Cyprus zijn reeds 22 hoofdstukken afgerond. Dit land is derhalve een beloftevolle toetredingskandidaat. Het zal evenwel nog hard moeten werken aan de omzetting van het acquis communautaire. Met name de naleving van de milieuwetgeving laat sterk te wensen over. Vooral aan het afvalbeheer en de kwaliteit en het beheer van de watervoorraden dient nog heel wat gesleuteld te worden.
Cyprus moet tevens meer inspanningen leveren om te beletten dat de macro-economische stabiliteit nog verder in het slop raakt. Ook het toezicht op kapitaalbewegingen moet worden versterkt.
Wij willen overigens onderstrepen dat de eenmaking van Cyprus hoe dan ook de beste garantie is voor vrede, veiligheid en welvaart in de regio.

Laschet
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, het is wellicht een goede gelegenheid en een eer om als laatste het woord te voeren in een zo belangrijk debat. Ik denk dat in de loop van dit debat aan de hand van het voorbeeld van Roemenië, waar ik hier over ga spreken, duidelijk is geworden over welke mogelijkheden het Europees Parlement beschikt. Als voormalig nationaal parlementslid weet ik dat een nationaal parlementslid uiterst beperkte mogelijkheden heeft. Wat Barones Nicholson of Winterbourne met haar verslag en haar harde werk in Roemenië heeft gepresteerd, heeft heel wat in beweging gezet in dit land. De commissaris heeft vanmorgen reeds zijn lof hiervoor uitgesproken. Ik denk dat wij dit als voorbeeld kunnen geven aan de vele bezoekersgroepen die ons vragen wat het Europees Parlement eigenlijk kan doen.
Aanvankelijk reageerde de Roemeense regeringsleider zoals wellicht elke regeringsleider in deze wereld reageert. Hij zei: de heer Verheugen heeft ons gezegd: "Dat is alleen maar het Europees Parlement" en "Jullie moeten met de Commissie praten, dan worden jullie lid van de Europese Unie." Ik ben er zeker van dat de heer Verheugen dat nooit zo heeft gezegd. Alle Roemeense media hebben dit vervolgens overgenomen, maar men heeft tenslotte toch ingezien dat het de moeite waard is om de verslagen en de adviezen van dit Parlement serieus te nemen. Op het gebied van de wezen en van de homoseksuelen hebben wij in Roemenië bewerkstelligd dat er wetgeving komt die nu nog moet worden omgezet. Dat zat er enkele weken geleden nog niet in.
Tot slot wil ik een opmerking maken over een kwestie die in dit Parlement nogal omstreden is. Er is een amendement van de socialistische fractie en van de heer Sakellariou over de vraag of de Euro-Atlantische structuren al dan niet in dit verslag moeten worden genoemd. De Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid heeft gezegd: "Ja, als Roemenië zich wil integreren in de Euro-Atlantische structuren, dan willen wij dit streven ondersteunen." Ik denk dat het juist in het geval van Roemenië van belang is dat wij dit doen. Wij weten dat Roemenië niet bij de eerste uitbreidingsronde in 2004 lid zal worden van de Europese Unie. Een besluit van het Noord-Atlantische bondgenootschap om Roemenië in 2002 tot lidmaatschap uit te nodigen zou derhalve des te belangrijker zijn. Dat zou bijdragen tot stabiliteit in heel Europa en ik wil u derhalve verzoeken om dit amendement morgen te verwerpen en de Commissie buitenlandse zaken te volgen.

De Voorzitter
Overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement heb ik een ontwerpresolutie ontvangen van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Het doet mij genoegen dat mevrouw de Voorzitter nu weer persoonlijk de voorzittershamer ter hand neemt.

Witboek over de hervorming van de Europese governance
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over het Witboek over de hervorming van de Europese governance.
Ik geef direct het woord aan de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, anderhalf jaar geleden heb ik in dit Parlement gezegd dat reflectie over de toestand van de instellingen van de Unie en bevordering van nieuwe vormen van governance een van de strategische prioriteiten van de nieuwe Commissie zou zijn.
Bij die gelegenheid heb ik beloofd dat de Commissie vóór het zomerreces van 2001 een Witboek zou publiceren. Wij hebben onze belofte gehouden en ik ben bijzonder verheugd het Witboek als eerste aan het Europees Parlement te presenteren. Niet alleen vanwege het protocol: het centrale thema van het Witboek - Europa dichter bij de burgers brengen - is namelijk een van de belangrijkste taken die het Parlement en de Commissie gemeen hebben.
Als vertegenwoordigers van de Europese burgers bent u per definitie de rechtmatige schakel tussen de Unie en de volkeren die haar vormen. De specifieke voorstellen van deze Vergadering, als reactie en aanvulling op dit Witboek, zullen dus van groot nut zijn om de route van de komende jaren uit te zetten. Ik ben graag bereid over uw voorstellen uitvoerig in debat te gaan, vanaf de volgende vergaderperiode van het Parlement, over twee weken in Brussel.
Vanaf het begin van mijn voorzitterschap ben ik een overtuigd voorstander geweest van een heroverweging van onze manier van Europa opbouwen, om een voorbeeld van vernieuwing te kunnen geven in de betrekkingen tussen burgers en politieke instellingen in een historische periode, waarin transparantie en verantwoordelijkheid nieuwe regeringsnormen worden. De Top van Nice heeft echter het politieke draaiboek voor dit project gewijzigd. Nadat de intergouvernementele conferentie de Verklaring van Nice over de toekomst van Europa had aangenomen, is er een nieuw debat van start gegaan over de toekomst en de doelen van de Europese Unie.
Politieke leiders en burgers hebben hun stem laten horen. De Europeanen hebben hoge verwachtingen van Europa, ze verwachten van hun burgerschap van de Unie symbolische en praktische betekenis. Dat is duidelijk naar voren gekomen uit het debat over het Handvest van de grondrechten. Daarom wil ik nog eens de hoop uitspreken dat dit Handvest volledig in de Verdragen wordt opgenomen.
Europa is eindelijk een grootschalig debat begonnen over een vervolmaking van de democratie. De teleurstelling, de lage opkomst bij de verkiezingen, het gebrek aan vertrouwen in de politieke partijen als vertegenwoordigers van de publieke opinie zijn zorgwekkende verschijnselen die zich overal voordoen. Het gaat niet alleen om de Europese instellingen, maar om alle betrekkingen tussen burgers en hun vertegenwoordigers, op elk niveau van vertegenwoordiging.
De Europese burgers zijn ongerust omdat ze beseffen dat onze democratieën voor een historische omwenteling staan. De impact van de mondialisering en de veranderingen in de samenleving zijn snel en bruusk geweest en hebben een diepgaande invloed gehad op het dagelijks leven van ons allemaal.
Het project van de Europese Unie vertegenwoordigde lange tijd de hoop op verandering en is nu het enige voorbeeld van een concrete, functionele en democratische reactie op de mondialisering. Tegenover een versnellende mondialisering is het Europese model van democratie, concurrentie en sociale solidariteit het enige model dat onze burgers het vooruitzicht op stabiliteit kan bieden dat ze zoeken. Zij voelen aan dat de lidstaten op zichzelf niet bestand zijn tegen de externe druk die gericht is op de ontmanteling van onze samenleving.
Onze capaciteit om deze grandioze taak tot een goed einde te brengen is door veel gebeurtenissen in twijfel getrokken. Enkele gemiste kansen in het Verdrag van Nice hebben de situatie er niet beter op gemaakt. Daarom is het een dringende en dure plicht om onze bestuursregels ter discussie te stellen en nieuwe op te stellen.
Discussiëren over governance staat in feite gelijk aan discussiëren over democratie: over de Europese democratie, haar functioneren, haar problemen, maar ook haar vooruitzichten.
De Commissie heeft dus een proces met drie fasen voor ogen: in deze eerste fase worden in het Witboek de kwesties in verband met de Europese governance behandeld binnen het kader van de bestaande Verdragen. Wij zijn er namelijk van overtuigd dat er veel verbeterd kan worden door de werkwijzen van onze instellingen en van de lidstaten te wijzigen, door de heersende normen beter en samenhangender toe te passen.
In de tweede fase zal de Commissie haar standpunt over het proces van Laken meedelen.
In de derde fase tenslotte zal de Commissie haar prioriteiten voor substantiële wijzigingen van de oprichtingsverdragen bekendmaken. Bij de voorbereiding van haar voorstellen zal zij zoveel mogelijk rekening houden met de standpunten uit het debat over dit Witboek, en in de eerste plaats met de kritiek en de suggesties van u, het Parlement.
De Commissie heeft bij de opstelling van het Witboek een concrete en functionele benadering gekozen. We hebben ons dus geconcentreerd op twee aspecten van de Europese governance: in de eerste plaats, de betrekkingen tussen de burgers, de maatschappelijke organisaties, het centrale en lokale bestuur en de Europese instellingen; in de tweede plaats, de functionering van de Europese instellingen en de betrekkingen tussen de instellingen onderling.
Bovendien konden we onze burgers niet het idee geven dat een wijziging van de oprichtingsverdragen het enige middel is om de nog openstaande problemen van de governance op Europees niveau op te lossen. Persoonlijk geloof ik niet in een zo simplistische oplossing. We hebben dus in de eerste plaats ons eigen huis willen hervormen; daarna praten we over de wederopbouw van onze stad.
Daarom heeft de Commissie ervoor gekozen zich in haar Witboek te richten op een verbetering van het bestaande systeem en op een manier om de in de huidige Verdragen gemaakte keuzen beter te benutten.
Veel problemen kunnen worden opgelost door moed te vatten, de geldende, al afgesproken normen toe te passen en af te zien van de methoden die het Europese project van de oorspronkelijke doelstellingen hebben weggeleid.
Laten we dus zien hoe we in deze eerste fase concreet te werk zijn gegaan.
Opening, deelname, verantwoordelijkheid, efficiëntie en samenhang: dat zijn de vijf pijlers aan de basis van de analyses en voorstellen in het Witboek. Zij integreren en versterken de twee fundamentele beginselen die door onze Verdragen zijn bekrachtigd: het subsidiariteitsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel.
De voorstellen van het Witboek hebben tot doel de communautaire methode op drie punten te verbeteren: in de eerste plaats, de burgers nauwer betrekken bij de vaststelling van de beleidsinitiatieven van de Unie; in de tweede plaats, een doeltreffende tenuitvoerlegging van dit beleid; in de derde plaats, een duidelijke scheiding van de rollen en de verantwoordelijkheden van de Europese instellingen, zodat zij zich op hun eigen fundamentele taken kunnen concentreren.
Ik zal deze punten nu kort uitwerken.
Voor alles moeten we de burgers meer betrekken bij het beleid van de Unie. Het gaat er niet om het evenwicht tussen de instellingen te wijzigen of nieuwe oneigenlijke vertegenwoordigingen te bieden aan instellingen die niet democratisch gelegitimeerd zijn. U weet hoe ik daarover denk: het Parlement, dit Parlement, is de belichaming van de democratische vertegenwoordiging van de volkeren van de Unie.
Toch moeten we een nieuwe uitdaging aangaan: de groeiende vraag van de burgers om zich niet alleen indirect, via de constitutionele organen, uit te spreken, maar ook directer, via de vertegenwoordigingen van hun plaatselijke regering en hun spontane organisaties.
Onze taak moet niet zijn om deze democratische rijkdom tegen te gaan, maar juist om de complexe uitingsvormen van de maatschappij in goede banen te leiden en de juiste methoden te vinden om de dialoog aan te gaan - zij het met andere middelen - met de plaatselijke autoriteiten en het maatschappelijk middenveld.
Aan de basis van dit alles ligt een gebrekkige communicatie: als we de Europese Unie dichter bij haar burgers willen brengen, dus willen dat Brussel minder ver weg lijkt, moeten we het beleid van de Unie duidelijk en op een eenvoudige manier uitleggen, zodat er een openbare discussie over kan worden gevoerd. Daarvoor moeten we de oprichting van een Europees netwerk bevorderen, waarin alle overheidsniveaus deelnemen aan de beleidsvorming, de tenuitvoerlegging van het beleid en het toezicht daarop.
In het Witboek wordt een systematische benadering voor de oprichting van dit netwerk voorgesteld. Er zijn optimale contacten met nationale, regionale en plaatselijke organisaties en organismen nodig, om de besluiten van de Unie op te stellen en toe te passen. Daarbij moet de constitutionele orde van elke lidstaat rigoureus in acht worden genomen.
Daarnaast moet het maatschappelijk middenveld uitvoerig worden geraadpleegd. Ik vind zeker niet dat structuren als niet-gouvernementele organisaties de publieke opinie op dezelfde manier kunnen vertegenwoordigen als het Europees Parlement of op dezelfde manier als de werkgeversorganisaties of de vakbonden hun leden vertegenwoordigen. Bovendien moeten we er zeker van kunnen zijn dat de interne organisatie van de NGO' s op democratische principes is gebaseerd. De Europese Commissie wil echter profiteren van hun energie en hun engagement; het Witboek analyseert hoe we die samenwerking kunnen verwezenlijken.
We stellen in het Witboek dus minimumnormen voor de raadpleging voor, met een tweevoudig doel: zo duidelijk mogelijk maken wie we hebben geraadpleegd, wie ons advies heeft gegeven, of we van plan zijn deze adviezen op te volgen en hoe we dat denken te doen. Op die manier kan het Parlement bij zijn beslissingen in de wetgevingsprocedures de kwaliteit en de onpartijdigheid van de raadplegingsprocedure inschatten.
Nu over het tweede punt, namelijk wat we kunnen doen om te zorgen dat de Europese Unie efficiënter optreedt.
Het Gemeenschapsrecht wordt vaak bekritiseerd omdat het te invasief zou zijn; soms overheerst de indruk dat het er niet in slaagt de snelle vooruitgang in de technologie en de sociale veranderingen bij te houden.
Deze kritiek bevat een kern van waarheid en we moeten er rekening mee houden. We kunnen er rekening mee houden, want de bestaande Verdragen bieden een serie middelen om initiatieven te nemen die aan deze behoeften beantwoorden.
Nu de gemeenschappelijke markt in veel opzichten voltooid is, zijn op dit terrein veel minder nieuwe wetten nodig. De Unie moet zich daarom vooral concentreren op de correcte en efficiënte tenuitvoerlegging van de geldende normen, om de gemeenschappelijke markt zo goed mogelijk te laten functioneren en concurrentievervalsing zoveel mogelijk te beperken.
Wat kan de Commissie doen om te garanderen dat het Europees recht van de hoogste kwaliteit is? Ik wil graag kort vijf punten uit ons Witboek aan de orde stellen. In de eerste plaats willen we initiatieven nemen om te zorgen dat de publieke opinie kan vertrouwen op onze wetenschappelijke adviseurs en, in het algemeen, op de manier waarop we deskundigen raadplegen. In de tweede plaats moet bij wetgeving beter worden nagedacht over het type te nemen maatregelen. In de derde plaats moet beter worden vastgesteld wanneer de communautaire wetgeving met andere acties, zoals zelfregulering of de open coördinatiemethode, moet worden geïntegreerd. In de vierde plaats wil de Commissie haar inspanningen richten op de sectoren waarvoor zij werkelijk politieke verantwoordelijkheid dient te nemen. Andere activiteiten moeten aan de agentschappen van de Unie worden overgelaten. Op hun rol en hun taken kunnen we nog dieper ingaan. In de vijfde plaats stellen wij voor dat het toezicht van de Commissie op de toepassing van het Gemeenschapsrecht in de lidstaten versterkt wordt. Dit aspect is een bron van zorg, want de kwaliteit van de tenuitvoerlegging van het Gemeenschapsrecht is teleurstellend.
De lidstaten zijn er voor een niet onaanzienlijk deel zelf rechtstreeks verantwoordelijk voor dat de Europese wetgeving zo inefficiënt en impopulair is. Om een einde te maken aan deze situatie wordt in het Witboek aanbevolen gebruik te maken van verordeningen in plaats van richtlijnen, want in veel gevallen blijkt dit middel geschikter.
Toch blijft de helderheid van ons primair recht in de eerste plaats afhankelijk van het werk van de Raad en, wanneer de medebeslissingsprocedure wordt toegepast, van deze Vergadering.
Aan de vooravond van de uitbreiding moeten we ervoor zorgen dat het Europees recht van de hoogste kwaliteit is en dat het correct en doeltreffend wordt toegepast.
De Commissie heeft in haar Witboek duidelijk uiteengezet welke initiatieven wij zullen nemen om ons huis op orde te brengen. We hopen dat dit een aansporing zal zijn voor de andere instellingen en de lidstaten om ons voorbeeld snel te volgen.
Het derde en laatste type wijziging heeft als doel de verdeling van rollen en verantwoordelijkheid tussen de instellingen duidelijker te maken door de aandacht te richten op de essentiële beleidstaken.
Het Verdrag is belast door de institutionele praktijken, die het project van de grondleggers hebben verward en gewijzigd. In het huidige Verdrag wordt, als het goed wordt toegepast, een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de rollen van het Parlement, de Raad, de Commissie, het Hof van Justitie en de andere instellingen.
In de praktijk worden de burgers in de war gebracht door handelingen die deze duidelijke rolverdeling doorkruisen. Ze begrijpen niet meer wie wetten ontwerpt, wie beslist en wie toezicht houdt. Ze begrijpen nog minder welke instelling waarvoor verantwoordelijk is, wanneer de Europese instellingen verantwoordelijk zijn en wanneer de lidstaten.
We moeten dringend en vastberaden handelen om aan deze toestand een einde te maken. Daarvoor zijn niet meteen amendementen op het Verdrag nodig.
De noodzaak om ons te concentreren op de essentiële taken, zoals we in het Witboek aanbevelen, brengt met zich mee dat het beleid van de Europese Unie opnieuw moet worden geformuleerd en de werkwijzen en samenwerking van de drie instellingen - Raad, Parlement en Commissie - opnieuw moeten worden georganiseerd.
De comitologie is het beste voorbeeld van vervorming van het systeem. Het ene deel van de wetgevende macht, de Raad, verandert in uitvoerende macht, terwijl het andere deel van de wetgevende macht, het Parlement, van deze fase wordt uitgesloten. De Commissie, die de uitvoerende macht vertegenwoordigt, moet bemiddelen met de wetgevende macht over de details, maar zonder dat de Raad vervolgens de politieke verantwoordelijkheden neemt, want in werkelijkheid zijn het de nationale overheden - dat wil zeggen de lidstaten zelf - die aan de bijeenkomsten van deskundigen deelnemen.
Er zijn daarentegen eenvoudige bepalingen nodig aan de hand waarvan de Raad en het Europees Parlement op voet van gelijkheid kunnen controleren wat de Commissie doet en zich er zo van kunnen verzekeren dat ze zich houdt aan de beginselen en de beleidsrichtsnoeren van de wetgever.
De belangrijke beleidsprioriteiten van de Unie worden bij plechtige en regelmatig terugkerende politieke gelegenheden uiteengezet en besproken, zoals bij de bijeenkomsten van de Europese Raad, de jaarlijkse rede van de voorzitter van de Commissie in het Europees Parlement over de stand van de Unie en andere plechtige politieke evenementen.
Dat brengt me op de vraag hoe we het gezamenlijk optreden van de Commissie, de Raad en het Parlement kunnen verbeteren. Het belangrijkste obstakel voor een heldere formulering van het beleid is de ondoorzichtige handelwijze van de Raad van ministers en de groeiende problemen, vooral in het kader van de Raad Algemene Zaken, om voor aanvang van de Europese Raad de sectorbelangen in een gemeenschappelijk standpunt te vangen.
Op dit punt kan en moet er veel worden gedaan om de Europese governance te verbeteren, en zonder dat het nodig is de Verdragen te wijzigen. Dat is het doel van onze voorstellen; een eenvoudig doel, maar het betekent een diepgaande verandering.
Geachte afgevaardigden, ook dit Parlement moet zijn aandacht, naar mijn mening, richten op zijn fundamentele taken: taken die vooral liggen op het terrein van de versterking van zijn rol in de besluitvorming, het toezicht op de tenuitvoerlegging van het beleid en de belangrijke begrotingstaken.
In het Witboek wordt met respect maar beslist gesteld: "De aandacht [van het Europees Parlement] moet eerder naar de controle op de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen gaan dan naar details" . Als hoeder van het Verdrag is het mijn plicht deze weg te wijzen. Desondanks is het niet aan mij, maar aan u te beslissen welke organisatorische hervormingen noodzakelijk zijn.
Tenslotte zou de samenwerking tussen de drie instellingen gewijzigd moeten worden. De terugkeer naar de eigen fundamentele taken moet interinstitutioneel zijn. We moeten duidelijker maken wie er verantwoordelijk is voor de verschillende wetgevende en uitvoerende taken.
Geachte afgevaardigden, de Europese Unie is al lang geen eenvoudige gemeenschappelijke markt meer, ze is een politieke unie geworden, en de burgers van Europa weten dat. Over een paar weken hebben we daarvan allemaal een tastbaar bewijs, wanneer we de eurobankbiljetten en euromunten in handen krijgen.
De Europese burgers willen dat deze Unie hún Unie is. Dat betekent dat we een klimaat van vertrouwen moeten creëren tussen burgers en instellingen, en ook een klimaat van vertrouwen tussen en met de lidstaten. Het vertrouwen tussen Europa en zijn burgers weer opbouwen betekent ook aan de burgers zelf een duidelijk idee geven van de doelstellingen en de bevoegdheden van de verschillende instellingen.
Dit is het moment om deze ambitieuze doelstellingen te concretiseren. Dit Witboek is de eerste bijdrage aan een complex proces, dat nu meteen in gang wordt gezet. Samen hebben we de kans om het Europees project een nieuwe impuls te geven en te consolideren in een model van voltooide, doorzichtige en rijpe democratie.
Ik doe een beroep op u om deze gelegenheid niet voorbij te laten gaan.

De Voorzitter
Ik wil de voorzitter van de Commissie hartelijk danken.

Méndez de Vigo
Mevrouw de Voorzitter, met uw welnemen zou ik in de eerste plaats voorzitter Prodi willen feliciteren, zowel met het Witboek als met het discours dat hij hier vandaag heeft gehouden.
Mijns inziens is dit veertig bladzijden tellende Witboek een gedegen werkstuk dat bijzonder rijk is aan beschouwingen en voorstellen. Namens mijn fractie feliciteer ik de Commissievoorzitter tevens met zijn schitterende betoog, waarin hij op summiere wijze blijk heeft gegeven van vindingrijkheid en inzicht.
Ook zijn onberispelijke presentatie van het Witboek is lovenswaardig. Hij heeft het document in alle bescheidenheid ingeleid, en dat strekt hem tot eer. Het Witboek is een uitgangspunt. De tekst is in wezen bedoeld om ons aan het denken te zetten. Nu is het aan ons om onze medeburgers te verzoeken aan het debat deel te nemen, ideeën te formuleren en projecten op te sturen.
Ik meen te mogen besluiten dat alle leden van dit Parlement de analyse van de situatie onderschrijven. Ik denk dat iedereen zich afvraagt wat er met de Europese Unie aan de hand is en waarom onze medeburgers op bepaalde momenten hun vertrouwen laten varen. Ik geloof dat het Witboek hierop een bevredigend antwoord biedt: de Europese Unie levert algemene voordelen op die de burgers niet steeds gewaarworden, terwijl de nadelen concreet voelbaar zijn. Ik herinner mij dat de acties van de Franse boeren - met name het omkiepen van vrachtwagens met aardbeien - in mijn land heel wat opschudding hebben veroorzaakt. Deze situatie herhaalde zich steeds in dezelfde periode van het jaar, gedurende een week. Ofschoon het in feite om een bijzonder beperkt probleem ging, bracht het toch een enorm anti-Europees gevoel teweeg: "De Europese Unie zorgt niet voor ons, dus de Europese Unie wil van ons niet weten". Dit alles is nu verleden tijd, onder meer dankzij de inspanningen van de Europese Commissie. Waarschijnlijk zijn de Spanjaarden, of althans velen onder hen, hiervan niet eens op de hoogte.
Mijns inziens is ons grootste probleem dat wij Europeanen zijn zonder het te weten. Dit Witboek zal vanuit pedagogisch oogpunt ongetwijfeld een belangrijke rol spelen. Het stelt ons immers in de gelegenheid om uit te leggen wat Europa precies inhoudt en waartoe de Europese Unie dient.
Ik wil hier namens mijn fractie nog een tweede opmerking formuleren, namelijk dat in dit Witboek de originaliteit van het tijdens de laatste vijftig jaar gehanteerde systeem duidelijk wordt belicht. Bovendien wordt ervoor gepleit dat dit systeem, hetgeen wij de "communautaire methode" noemen, blijft voortbestaan. Het wordt overigens door niemand ter discussie gesteld. Vandaag heb ik met voldoening geluisterd naar de toespeling van voorzitter Prodi op het behoud van het evenwicht tussen de instellingen: dat lijkt mij een essentieel punt.
De Fractie van de Europese Volkspartij heeft steeds hardnekkig verdedigd dat de Europese Commissie het monopolie moet hebben op de uitoefening van het wetgevingsinitiatief. Zij acht het evenwel bijzonder wenselijk dat bij de totstandkoming van dit wetgevingsinitiatief talloze andere actoren worden betrokken, onder meer het zogenaamde maatschappelijk middenveld en de lokale en regionale overheden. Dit alles dient uiteraard te gebeuren met inachtneming van de woorden van de heer Prodi. Wij moeten inderdaad ten koste van alles vermijden dat het evenwicht van de andere instellingen en de constitutionele orde van de lidstaten in gevaar komen.
Natuurlijk zal ook dit Parlement zijn steentje bijdragen en ideeën opwerpen. De Commissie constitutionele zaken heeft deze taak reeds op zich genomen en mevrouw Kaufmann zal als rapporteur optreden. Het Parlement beraadt zich momenteel ook over de andere kwesties die aan deze beschouwingen van de Commissie zullen worden toegevoegd. Voorzitter Prodi had het in dit verband overigens over het derde discussiestuk, dat zal bijdragen aan het debat in het kader van de voor 2004 geplande IGC.
Dit Witboek is des te belangrijker omdat wij ons in een cruciale fase van het historische eenwordingsproces van de Europese Unie bevinden die is ingeluid door Verklaring 23 van het Verdrag van Nice. Ik ben er zeker van dat de aanwezigheid van commissaris Barnier hiermee te maken heeft. Het Witboek vormt een belangrijk onderdeel van dit proces waarin visie onder geen beding mag ontbreken, vooral nu Europa zich op de euro voorbereidt, de uitbreiding naderbij komt en de Europeanen zich afvragen wat zij nu precies willen.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren commissarissen, beste collega' s, met veel van wat u vandaag heeft gezegd kan ik namens mijn fractie instemmen, mijnheer de voorzitter. Ik vraag mij echter af waarom dat niet zo duidelijk in het Witboek staat dat u ons heeft voorgelegd - helaas op een tijdstip dat wij het niet konden bespreken. Een Witboek over de Europese governance zou toch als eerste aan dit Parlement moeten worden voorgelegd.
Mijnheer de voorzitter, u heeft gezegd dat het Parlement de bevolking van de Europese Unie vertegenwoordigt. Maar als ik het Witboek lees, vind ik deze zin nauwelijks terug, althans niet op de prominente plaats waar hij thuishoort. Ik zeg dit niet alleen om onszelf lof toe te zwaaien. Ik zeg dit omdat de illusie niet mag worden verbreid die bij sommigen in de niet-gouvernementele organisaties leeft, namelijk dat de dialoog met het maatschappelijk middenveld in de plaats zou kunnen treden van het parlementair-democratische proces. Maar het kan hierbij niet om een vervanging gaan, het moet een aanvulling zijn. Dat is een belangrijk punt.
Daarmee kom ik bij mijn tweede punt. Ja, wij zijn in mijn fractie voorstander van een versterkte raadpleging van het maatschappelijk middenveld, hoe je dit begrip ook definieert. Maar, mijnheer de voorzitter, ik vraag mij af of de Commissie over voldoende personeel beschikt om de volle omvang van dit proces in goede banen te leiden, zoals u hier aangeeft. U zegt althans niet hoe u dit voor elkaar wilt krijgen. Bovendien zegt u nauwelijks hoe dat in samenwerking met het Parlement moet geschieden. U vermeldt dat het Parlement ook reeds met dit proces is begonnen en dat is juist. Wij moeten dit proces ook versterken. Maar wij moeten dit gezamenlijk aanpakken zoals u vandaag hebt gezegd, want de burgers ervaren de Europese Unie en niet zozeer de afzonderlijke instellingen. Ik wil u derhalve verzoeken om met voorstellen te komen over hoe u denkt dat wij deze dialoog gezamenlijk, doelmatig en haalbaar gestalte kunnen geven. Zoals het wordt afgeschilderd leidt het namelijk tot een inflatie van raadplegingsprocessen die lijnrecht tegenover het doelmatigheidsbeginsel staat, dat u toch ook vertegenwoordigt.

Ten derde: wat het delegeren van besluiten betreft heeft u gelijk, mijnheer de voorzitter, een parlement moet dom zijn om alle gedetailleerde besluiten en regelingen in eigen hand te willen houden. Maar hoe staat het met de call back- of fall back-regeling waar het Parlement altijd om vraagt? In uw Witboek zegt u hier niets over. Bent u ertegen? Bent u ervoor? U denkt toch niet dat dit Parlement zal goedkeuren dat wij taken en bevoegdheden delegeren zonder dat wij de mogelijkheid hebben deze weer in eigen hand te nemen wanneer het verkeerd gaat? In het kader van het verslag-Lamfalussy hebben wij geen goede ervaringen opgedaan. De een of andere commissaris - ik wil hier nu geen namen noemen - heeft de samenwerking met het Parlement in twijfel getrokken, zelfs met betrekking tot gedelegeerde bevoegdheden. Wij zijn daarom sceptisch en wantrouwig. Niet omdat wij het principe afkeuren, maar omdat wij op dit vlak weinig vertrouwen hebben in de praktijk bij de Commissie.
Mijnheer de voorzitter, in uw Witboek heeft u het meermaals over een herbezinning op de kerntaken, over het zich opnieuw concentreren op de kerntaken. Maar ook dat definieert u niet. De kerntaken van de Commissie en van de Europese Unie van twintig jaar geleden waren toch heel andere dan die van vandaag en die zullen toch ook in de toekomst weer heel anders zijn. Bij sommige voorstellen die de Commissie vandaag de dag voorlegt, vraag ik mij af of die wel onder de kerntaken van de Europese Unie vallen. Op andere gebieden, zoals asielbeleid, migratie enzovoort, ontstaan toch nieuwe taken. Achteromkijken en zeggen dat wij terugkeren tot de kerntaken van gisteren kan toch niet het beleid voor de toekomst zijn. Maar ik geef u wel gelijk en ik hoop dat de Commissie definieert wat haar kerntaken zijn voor de toekomst, voor de komende tien jaar. Want daar moet nu een besluit over worden genomen. Daarover willen wij spreken met de Raad en de Commissie. Het vaststellen van de agenda, het jaarlijkse vastleggen van de politieke prioriteiten is niet uitsluitend de taak van de Raad en de Commissie, maar uiteraard evenzeer een taak voor het Parlement.
Hiermee heb ik mijn punten van kritiek genoemd. Voor de andere punten heb ik geen tijd meer, maar ik denk dat u er meer aan hebt wanneer wij onze punten van kritiek noemen. Wij bieden u voor de komende maanden aan om een dialoog te voeren om samen tot een resultaat te komen.
(Applaus)

Duff
Mijnheer de Voorzitter, dit interne Witboek is meer waard dan alle recente prachtige toespraken van nationale leiders, omdat het helderheid van doelstelling paart aan een aanzienlijke mate van zelfkritiek. Voorzitter Prodi heeft gewezen op de paradox dat mensen de Unie op een aantal terreinen meer willen laten doen, maar dat ze het bestuurssysteem nog altijd wantrouwen. De Commissie concentreert zich dan ook volkomen terecht op het verbeteren van het vertegenwoordigend vermogen van de Commissie, met name in het stadium dat aan het opstellen van wetgeving voorafgaat. Ik zou ook graag willen dat sterk de nadruk wordt gelegd op het verbeteren van het post-wetgevingsstadium, waarbij veel beter in de gaten wordt gehouden hoe het Europese beleid in de praktijk wordt toegepast.
Mijn fractie is het van harte eens met de nadruk die de Commissie legt op het gedecentraliseerde bestuur en op een sterkere rol voor de regio's. De Europese regio speelt een belangrijke rol als schakel tussen de burger en de supranationale autoriteiten. Ook was er de vriendelijke suggestie dat het Parlement in het Europese systeem de standpunten van zijn eigen kiezers opneemt. Ik zou niet weten waarmee wij hier anders bezig zouden zijn. De plaats waar we dit van plan zijn te doen is echter anders: het nieuwe Verdrag dat, naar wij aannemen, in Laken zal worden opgesteld, een onderwerp dat vreemd genoeg in het hele Witboek nergens wordt vermeld.
Is de heer Prodi het ermee eens dat het Witboek een zeer verstandige bijdrage vormt aan de activiteiten rond dit Verdrag? Kan hij ons precies vertellen op welke manier hij denkt dat het verdere werk met betrekking tot het Witboek zich in laat passen in de werkzaamheden met betrekking tot het Verdrag?

Maes
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Commissievoorzitter, er wordt veel goeds over uw Witboek gezegd maar ons heeft het ontgoocheld, omdat het niet het belangrijke document is geworden dat wij eigenlijk na uw beloften hadden verwacht. Er is moeilijk echte specificiteit te ontdekken in de aan de gang zijnde Commissiehervorming, in de vooropgestelde verklaringen in Nice over de toekomst van de Unie en de nieuwe IGC. Wij zoeken dus naar de betekenis. Is het misschien zo dat meningsverschillen binnen het college van commissarissen en druk van sommige lidstaten ertoe hebben bijgedragen dat de reikwijdte van dit Witboek is verminderd?
Ook wij zijn voorstander van een grotere betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld. Dat is positief. Als democraten maken wij ons echter zorgen met betrekking tot de hoofdstukken over een beter beleid en betere regelgeving, en over de oriëntatie van de beleidslijnen en de instellingen. Wij hechten bijzonder belang aan het institutioneel evenwicht. Dat is ook al door andere sprekers vermeld, bijvoorbeeld voor wat betreft de weerslag op de bevoegdheid en de rol van het Europees Parlement van een groter gebruik van soft law-instrumenten.
Voorts stellen wij ons de vraag of er voldoende controle op de in het vooruitzicht gestelde nieuwe regelgevende organen en op de voorgestelde externe uitvoerende organen zal worden uitgeoefend. Wij zijn de hele historie met de BTB nog niet vergeten. U toch ook niet, hoop ik?
Wij staan positief tegenover het voorstel om de Raad en het Europees Parlement een gelijke rol te laten spelen bij het toezicht op de manier waarop de Commissie haar uitvoerende taak verricht.
Maar ik heb nog andere zorgen. Als regionaliste moet het mij van het hart dat de betekenis van de regio zelfs verminderd is. De bottom up governance is hier nauwelijks te bespeuren. De multi level governance waarbij alle bestuurslagen betrokken zijn, - hetgeen ook door de heer Duff is gevraagd - , vinden wij niet terug. De meningsverschillen binnen het college van commissarissen hebben er blijkbaar zelfs toe geleid dat de betrokkenheid van de regio's bij de uiteindelijke besluitvorming werd geschrapt. De Commissie beperkt zich tot een meer stelselmatige dialoog met Europese en nationale verenigingen van regionale en lokale overheden in een vroeg stadium van de beleidsvorming.
In tegenstelling tot het ontwerp van het Witboek en tot het verslag van de voorbereidende werkgroep 4 C van de Commissie wordt niet langer voorzien in een differentiatie van de regionale betrokkenheid naar gelang van het type lidstaat, unitair, gedecentraliseerd, geregionaliseerd of federaal. Dat leidt ertoe dat wij nu achteruit zullen gaan in vergelijking met de huidige grondwettelijke bevoegdheden die sommige regio's in bepaalde lidstaten, bijvoorbeeld in België, nu al hebben. U kan zich wel voorstellen dat dit bij onze regio's weinig animo zal wekken voor de hier geschetste governance.

Kaufmann
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, het is ongeveer anderhalf jaar geleden dat u, mijnheer Prodi, de hervorming van de Europese governance tot een van de vier strategische doelstellingen van de Commissie maakte. Het strekt u tot eer dat u, evenals vroegere Commissievoorzitters, de Commissie een persoonlijk stempel wilt geven. Uw streven om eindelijk maatregelen te nemen om de kloof tussen de Europese Unie en de burgers te verkleinen, steun ik van harte. Dit geldt ongetwijfeld voor een grote meerderheid in dit Parlement. Wij willen tenslotte allemaal dat het Europa van de burgers geen holle frase blijft, maar werkelijkheid wordt.
Met alle respect voor uw streven, mijnheer de voorzitter van de Commissie, moet ik u toch in alle openheid zeggen dat ik teleurgesteld ben over uw voorstellen. Ik heb het Witboek aan burgers voorgelegd en gevraagd wat zij ervan denken. Weet u welk probleem onmiddellijk duidelijk werd? Het probleem was dat zij helemaal niet begrepen waar die veertig bladzijden over gaan. Dat is toch louter EU-Chinees, kreeg ik als antwoord. Hoe kunnen wij de kloof verkleinen als de taal de eigenlijke geadresseerden niet bereikt?
Het Witboek omvat positieve punten, zoals de versterking van de rol van het Economisch en Sociaal Comité en van het Comité van de Regio' s of de versterkte raadpleging van organisaties van het maatschappelijk middenveld. Maar desondanks wil ik hier een paar punten van kritiek aan de orde stellen.
Het politieke kernprobleem van het Witboek wordt volgens mij onmiddellijk aan het begin duidelijk. Daar staat dat de mensen vinden dat de Europese Unie niet in staat is te handelen waar dat nodig is, bijvoorbeeld op het stuk van de bestrijding van de werkloosheid. Maar deze analyse klopt toch niet. De burgers denken niet dat de Unie hiertoe niet in staat zou zijn. Het is veeleer zo dat zij dagelijks ervaren dat de Unie en de lidstaten hiertoe niet in staat zijn. Mijnheer Prodi, u heeft in uw toespraak zo-even terecht gezegd dat wanneer wij over governance spreken, dat wij dan over democratie spreken. Ja, u heeft hier vandaag het probleem van de Europese democratie aangekaart, maar waarom vinden wij hier in het Witboek nauwelijks iets van terug?
Dan nog iets over de kwestie van de Verdragswijziging. Het Witboek gaat uit van een raadplegingsfase tot maart 2002. Zes maanden daarna moeten dan de definitieve voorstellen op tafel liggen. Het lijkt mij toch tamelijk absurd om in de herfst van volgend jaar voorstellen op basis van de bestaande Verdragen te krijgen, terwijl er dan reeds negen maanden intensief, hopelijk door een conventie, aan de wijziging van de Verdragen is gewerkt. Afzien van een Verdragswijziging, zoals u zojuist zei, zal volgens mij onhaalbaar blijken, nog los van het feit dat u zelf in het Witboek Verdragswijzigingen voorstelt.
Kortom, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik stel vast dat er ook na de interventies van mijn collega' s nog heel wat stof voor een discussie is. Dit Parlement en ikzelf willen graag met u samenwerken.

Dell' Alba
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, in onze taal bestaat het woord governance niet, waarschijnlijk ook niet in andere Europese talen. Het is veelzeggend, zouden we kunnen zeggen - en niet alleen vanwege de linguïstische controverse van afgelopen zomer - dat de Commissie ervoor kiest haar belangrijkste document in de campagne voor opening naar het grote publiek, transparantie en verantwoordelijkheid midden in de zomer vast te stellen en een onvertaalbare titel te geven.
Er bestaan andere termen die wel vertaalbaar zijn, en vooral begrijpelijk, niet alleen in taalkundige zin: rechtsstaat, rule of law, scheiding der machten, zorgvuldig gebruik van de communautaire mechanismen, democratisering van de Verdragen, Europese grondwet, rechtszekerheid enzovoort. U heeft ervoor gekozen geen van deze pijlers van onze nationale staten te gebruiken, waaraan het zoals bekend in ons systeem van de Europese Unie nogal ontbreekt. Ik zou niet graag zien dat de governance een soort materiële grondwet zou worden, consociatief en liberaal op z' n Italiaans, zoals dat in ons land is gegaan met de grondwet.
De maatschappelijke organisaties bijvoorbeeld, mijnheer de Voorzitter, zijn degene die in Durban Israël aan de schandpaal hebben genageld en zo hebben bewerkstelligd dat landen met een verantwoordelijkheidsgevoel dat onze Unie miste, de conferentie hebben verlaten. Ik weet niet of dat de maatschappelijke organisaties zijn die u in gedachten had, maar het maakt me wel bang want, zoals collega Swoboda zei, vandaag heeft u een zeer pro-parlementaire rede gehouden, maar in de tekst heb ik helemaal niet veel verwijzingen naar het Parlement gevonden!
Ik zeg dit juist omdat ik graag een sterke, gezaghebbende Commissie zou willen, ik wil niet dat ze een onderzoeksbureau wordt of op z' n hoogst de mededingingsautoriteit van een of andere sector.
Vat dus moed, voorzitter! Volgens mij gaat deze tekst niet ver genoeg. De rechtsstaat en de juridische zekerheden moeten meer aandacht krijgen om te zorgen dat ze in deze Unie worden versterkt. Dit is niet genoeg.

Bonde
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil de Commissie bedanken voor haar goede analyse in het 'governance' -document. Het verslag is her en der zo kritisch dat ik het zelf geschreven zou kunnen hebben. Maar ik mis de bijbehorende lijst met concrete, exacte en verplichtende voorstellen die het wetgevingsproces voor de burgers toegankelijk zou maken.
In Italië heeft de heer Prodi voorgesteld te vermelden wie er geraadpleegd is. Het gaat om een lijst die bij elk wetsvoorstel gevoegd moet worden, een lijst met de namen van mensen die gehoord zijn, en alle antwoorden die zij gegeven hebben moeten op internet toegankelijk zijn. De heer Prodi heeft echter ook een minder goed voorstel gedaan: hij wil de verordeningen prioriteit geven boven richtlijnen. Dat druist regelrecht in tegen de huidige eisen van decentralisering. De landen hebben juist behoefte aan meer vrijheid om richtlijnen door te voeren - aardbeien in Italië hoeven niet dezelfde afmetingen te hebben als die in Finland.
Het document staat vol van opmerkingen over meer raadpleging, maar het lijkt alsof men uit is op grotere aansluiting op de voorstellen van de Commissie. Het is allemaal weer van bovenaf. Ik mis een echte definitie van democratie, waarbij je van onder af aan begint. Welke kwesties gaan over grenzen heen? Wat kunnen we zelf niet aan? Op welke punten willen we dat de Commissie met voorstellen komt? De heer Prodi heeft het altijd zo mooi over openheid, maar hij heeft ook een afdeling tegen inzage in de aktes. Kan de Commissie de afdeling tegen inzage in de aktes niet samenvoegen met de afdeling voor mooie woorden over openheid, en dan een van de twee afdelingen opheffen? Ik heb bijvoorbeeld nog steeds geen volledig overzicht van degenen die zijn geraadpleegd in de 1500 comités en werkgroepen die er thans bestaan. De mensen achter de heer Prodi krijgen het niet voor elkaar. Het lijkt erop dat ook de heer Prodi gevangen zit in zijn eigen fort. Ik stel voor dat de heer Prodi zijn beloften van openheid als een verordening uitvaardigt, die in alle leden bindend is voor degenen erachter.

Berthu
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, in de inleiding van uw Witboek over de Europese governance wordt het vraagstuk van het afnemende vertrouwen van de burgers duidelijk uiteengezet. Het Ierse "nee" vormt een goede illustratie van dit afnemende vertrouwen. De voorgestelde oplossingen zijn evenwel buitengewoon zwak. Een betere governance dient gestoeld te zijn op onder meer een grotere transparantie, een betere raadpleging, een vlottere communicatie, een grotere participatie en een opener coördinatiemethode. Oftewel, mijnheer de voorzitter, het is wenselijk dat de Europese instellingen hun houding met betrekking tot deze punten aanpassen. De gevolgen van een dergelijke aanpassing zullen evenwel beperkt blijven als er binnen het institutionele evenwicht geen ingrijpende wijziging van de machtsverhoudingen plaatsvindt. De burgers zijn net als wij van mening dat sommige problemen beter kunnen worden opgelost als er in Europa beter wordt samengewerkt. Tegelijkertijd vindt het merendeel van de burgers nog altijd dat de natiestaat de meest legitieme instelling is. In deze omstandigheden is de conclusie eenvoudig: de legitimiteit van de Europese samenwerking kan worden vergroot en het contact met de burgers kan worden hersteld als we de naties in het Europese besluitvormingsproces een doorslaggevend gewicht en meer zichtbaarheid geven. Dit is de belangrijkste voorwaarde voor een daadwerkelijke democratie. Het woord "democratie" komt overigens nauwelijks voor in het Witboek, mijnheer de voorzitter, terwijl juist al het andere van ondergeschikt belang is. In uw Witboek lezen wij bijvoorbeeld dat het regionale en plaatselijke niveau meer moeten worden betrokken bij het Europese beleid. Er wordt gesproken over gedecentraliseerd bestuur en over het betrekken bij het reguleringsproces van verschillende, niet bij naam genoemde organisaties. Er wordt echter niets gezegd over de zeer belangrijke rol van de nationale parlementen in het Europese besluitvormingsproces. Mijnheer de voorzitter, ik begrijp dat u in uw positie dit probleem niet kunt oplossen, maar in het Witboek had dit punt tenminste naar voren moeten komen. De betere communicatie die u voorstaat blijft een holle frase als de nationale democratieën geen centrale plaats krijgen toebedeeld in het Europese beleid.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats alle sprekers bedanken, want zij hebben een zeer nuttige bijdrage geleverd aan dit debat, een voorwaarde voor een grondigere analyse. Ik wil ingaan op enkele basispunten, enkele vertrekpunten van dit document, want samen kunnen we werken aan de verbetering en vervolmaking ervan.
In dit document hebben we in feite een traject beschreven, en dit is pas het eerste voorstel: de discussies zullen blijven doorgaan en pas in een volgende fase zal een definitief document worden opgesteld. Ik heb daarom met genoegen kennisgenomen van uw kritiek, want dit is een eerste voorstel dat de bijdrage van iedereen nodig heeft om definitief te worden.
Tweede punt: de taal, de naam en dergelijke aspecten. U heeft natuurlijk gelijk, maar in alle eerlijkheid, ik heb al heel wat nationale wetten onder ogen gehad, ik heb er zelf heel veel ingediend. Noemt u mij één wet die is opgesteld in voor de gewone burger begrijpelijke taal! Ze staan allemaal vol jargon. We hebben al het mogelijke gedaan om deze tekst adequaat te maken, maar het zijn de concepten zelf die door hun specialistische aard een probleem worden voor de gewone burger. Onze functie is juist om uit te leggen, om een brug te slaan, maar we kunnen niet afzien van nauwkeurige formulering.
Ook het begrip "governance" valt hieronder. Ik begrijp volkomen wat de heer Dell' Alba zegt; het probleem is alleen dat we hier niet een enkele taal gebruiken, maar gelukkig elf, binnenkort twintig, en daar zijn we trots op. We moeten dus proberen ons aan te passen. De titel die we hebben gekozen bevalt me niet echt, juist omdat we in de woordenboeken niet één enkele term vinden die ons begrip dekt. Het maakt deel uit van onze taak om ons zo duidelijk mogelijk uit te drukken, ook als we daar soms niet in slagen met de gewenste precisie.
Tenslotte de betrekkingen met het Parlement. Ik heb mijn toespraak vandaag niet gehouden met het doel het Parlement te behagen. Wat ik vandaag heb gezegd over het Parlement en de betrekkingen met de NGO' s, het maatschappelijk middenveld, de verschillende functies die zij hebben, dat is wat ik altijd zeg, wat ik al duizend keer heb herhaald en wat ik in alle oprechtheid heb geprobeerd in deze anderhalf jaar in de betrekkingen met u in de praktijk te brengen. Onze betrekkingen zijn nu zeker efficiënter, ze functioneren beter, zijn soepeler en opener dan vroeger, en dat is juist omdat ik denk dat het nieuwe Europa gefundeerd moet zijn op de fundamentele rol van het Parlement.
Tot slot worden me enkele gebreken verweten: bijvoorbeeld over de precisering van de rol van de plaatselijke autonomie. Ik herinner eraan dat we ons in het Witboek een grens hebben gesteld: binnen het kader van de bestaande Verdragen. Een wijziging van de bevoegdheden valt daarom niet onder het Witboek. We moeten deze enorme inspanning leveren om onze werkwijze zo goed mogelijk aan te passen aan onze taken, maar zonder de Verdragen te wijzigen.
In de volgende, tweede fase, die hiervan los staat, zullen we de voorstellen voor Laken indienen. In de derde fase zullen we een actieve bijdrage leveren en moeten we samen werken aan institutionele hervormingen.
In het licht van de besluiten van Nice moesten we hiervan nota nemen en een methode vinden die de noodzakelijke transformaties mogelijk maakt. Laten we echter niet vergeten dat democratie bestaat uit regels maar ook uit de praktijk. Volgens mij blijkt uit mijn toespraak en uw debat dat er ruimte is om onze werkwijze te verbeteren zonder de wetgeving te wijzigen. Ik geloof dus dat we in deze richting moeten samenwerken.
Er zijn in het debat enkele bijzondere punten naar voren gekomen, punten die van specifiek belang zijn. Er is gesproken over het probleem van de delegatie van bevoegdheden aan de Commissie. In overeenstemming met het beginsel van de ongewijzigde wetgeving vraagt de Commissie niet om meer bevoegdheden, maar zij wil haar eigen werk op een transparantere en efficiëntere manier organiseren. Zij wil terugkeren naar het traject van de oprichtingsverdragen van de Unie waarin, in de institutionele opzet, de Raad en het Parlement besluiten, de Commissie uitvoert, maar niet in technische details treedt, en het Parlement controleert. Uiteindelijk zullen de taken van de Commissie waarschijnlijk beperkter zijn dan nu, maar wordt de verwarrende praktijk van de comitologie vermeden, waardoor de procedures verlengd worden en niet duidelijk wordt wat onze rol is en wat de uwe. In dit geval hebben het Parlement en de Commissie dezelfde belangen, want allebei zitten we met deze praktijk en allebei zijn we er niet tevreden over. Wat we elkaar zeggen in onze persoonlijke gesprekken over de ontoereikendheid van deze procedure, zeggen we nu in de Vergadering, want op die manier kunnen we er iets aan doen.
Er is ook een opmerking gemaakt over de directe verantwoordelijkheden van de plaatselijke overheden in het besluitvormingsproces. Laten we niet vergeten dat dit niet kan, ook al is het gebaseerd op het beginsel van decentralisering, subsidiariteit. Het doel is rekening houden, op een transparante en georganiseerde wijze, met de mening van de gebruiker en uitvoerder van het gemeenschappelijk beleid, maar onder eerbiediging van de institutionele structuren van elke lidstaat. Wij kunnen ons niet mengen in de heilige organisatie van de lidstaten. Zij bepalen wat de rol van de bijeenkomsten is, zij beslissen over hun staatsinrichting. Als wij ons daarin mengen, betekent dat een schending en gaan we in tegen het subsidiariteitsbeginsel waaraan we absoluut en volstrekt moeten vasthouden.
Ik wil graag kort stilstaan bij enkele bezwaren van de heer Swoboda, want hij heeft thema' s aangesneden die besproken dienen te worden. Een daarvan is een punt dat misschien banaal lijkt: raadpleging, maatschappelijk middenveld en personeel. Het gaat niet om enorme aantallen, maar het is duidelijk dat het Parlement hierover in een debat moet beslissen en ermee moet instemmen het benodigde personeel ter beschikking te stellen. Ook al hebben we in deze fase geen berekeningen gemaakt, ik geloof dat het om een bescheiden aantal gaat, maar dat is juist een van de onderwerpen die we samen moeten bespreken, want het Parlement is de begrotingsautoriteit.
Ander punt: delegatie van bevoegdheden en agentschappen. Het gaat om het delegeren van praktische en technische activiteiten, geen beleidsmatige delegaties, want die zijn niet toegestaan; over beleid moet door institutionele autoriteiten worden beslist.
Tenslotte een andere bedenking van de heer Swoboda, een heel belangrijke: bespreken wat de basistaken van de Commissie zijn, de politieke prioriteiten. Ik herhaal dat de Commissie de taak op zich heeft genomen - en het is geen toeval dat ik die taak heb genoemd onder de jaarlijks terugkerende verplichtingen - om elk jaar, in het Parlement, haar politieke prioriteiten toe te lichten. Dat is de praktijk die wij in het vooruitzicht hebben gesteld, die we hebben voorgesteld en die we, naar mijn mening, strikt moeten volgen zodat elk jaar, net als in andere democratische en transparante regeringen, de politieke prioriteiten in het parlement worden toegelicht en in het parlement worden besproken.
Daarom is dit Witboek volgens mij aan de ene kant echt een nieuwe poging en een grote stap vooruit voor de democratie en de transparantie, maar bevat het aan de andere kant ook onuitgewerkte aspecten. Het is dan ook een voorstel, dat we vandaag niet als afgerond hebben gepresenteerd: het moet, door onze samenwerking, worden verfijnd en uitgewerkt. Het is een kader, een schema en ik bedank u voor de kritiek die ik vandaag heb gekregen, want ik geloof dat die ons zal helpen bij onze toekomstige werkzaamheden.
Tot slot wil ik aan dit dankwoord nog toevoegen dat we dit moeten zien in het kader van de drie fasen van de grootschalige Europese hervorming die we hebben gepland en die in deze drie jaar ten uitvoer zal worden gelegd: als eerste, de reorganisatie van onze interne werkwijze; als tweede, elkaar helpen bij het plannen van de grote hervorming van de instellingen, Laken dus; als derde, hoe het proces van de hervorming van de instellingen te verwezenlijken.
Ik geloof dat we ons hiermee vandaag ook op de andere twee stappen hebben voorbereid. Ik bedank u, want vandaag is op dit punt een samenwerking gestart die bijna een jaar zal duren, totdat we de definitieve versie van dit Witboek indienen en het de richtsnoer voor onze zelfregulering wordt. Misschien kan de heer Dell' Alba het zo zien: het wordt het wetboek, de regel aan de hand waarvan we efficiënt kunnen werken en de letter en de geest van de Verdragen kunnen terugvinden, en dus de rol en de taken van elke instelling.

De Voorzitter
Ik bedank de voorzitter van de Commissie, de collega's die het woord hebben gevoerd en allen die dit debat hebben bijgewoond.
Het debat is gesloten.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0332/2001).
Eerste deel

De Voorzitter


Gerard Collins
Vraag nr. 37 van (H-0602/01):
Betreft: Potentieel van de afvalmarkt Met een afvalproductie in de EU van circa 1.300 miljoen ton per jaar en met een afvalproductie die in de periode 1995-1998 met circa 15% is toegenomen, betekent het afvalbeheer een enorme markt voor de lidstaten, waarbij het potentieel van die markt na de uitbreiding nog buiten beschouwing wordt gelaten. Welke nieuwe initiatieven denkt de Commissie te nemen om op deze markt de aandacht te vestigen en hoe kan zij de jongeren in Europa de nieuwe werkgelegenheidskansen op deze markt duidelijk maken?

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, zoals de heer Collins zo terecht aangeeft, is afvalbeheer een geweldig grote markt. Het is zelfs de grootste markt op milieugebied, die jaarlijks rond de 44 miljard euro en 0,5 tot 0,6 procent van het communautaire BBP voor zijn rekening neemt. Bovendien zijn er bij bedrijven die afvalbeheer als hoofdactiviteit hebben tussen de 200.000 en 400.000 mensen werkzaam.
Wat de nieuwe initiatieven betreft: de Commissie is momenteel bezig met het ontwikkelen van een aantal initiatieven die het potentieel van de afvalmarkt onderstrepen. Ten eerste is er op afvalgebied het zesde milieu-actieprogramma; het doel hiervan is de afvalverwerking los te koppelen van de economische groei. In het actieprogramma wordt aangekondigd dat de Commissie zal komen met thematische strategieën met betrekking tot het duurzame gebruik van bronnen en met betrekking tot recycling. Daarbij zullen beide vraagstukken vanuit een langetermijn-perspectief worden bekeken.
Tot de doelstellingen van de recyclingstrategie behoort het definiëren van beleid en middelen om het creëren van markten voor gerecycled materiaal te stimuleren. Naast de bovengenoemde thematische strategieën is de Commissie van plan om voorstellen te doen voor wetgevingsinitiatieven voor de aanpak van specifieke problemen zoals batterijen en verpakkingsafval. Samen met de wetgeving inzake elektronisch afval en afgeschreven voertuigen moeten deze initiatieven zorgen voor een verdere opleving van de afvalbeheermarkten.
Ten derde is de Commissie, na de Europese Raad van Göteborg, bezig met de voorbereiding van een verslag over de manier waarop de milieutechnologie de groei en de werkgelegenheid kan bevorderen. Dit verslag zal tijdens de vergadering van de Europese Raad van volgend voorjaar worden gepresenteerd.
Tenslotte zullen in het geïntegreerde-productbeleid zaken worden aangepakt die te maken hebben met ontwerp, fabricage, gebruik en verwijdering van producten, door de hele levenscyclus van een product heen; dit beleid is dan ook van invloed op de afvalproductie. Het is een uitdaging om de Europese jongeren te laten zien welk een potentieel voor nieuwe werkgelegenheid deze markt met zich meebrengt. Voor alle betrokkenen, op alle niveaus, is ontegenzeglijk een rol weggelegd. De Commissie kan haar rol spelen door de afvalbeheerkwesties hoog op de communautaire beleidsagenda te blijven zetten en hoogwaardige informatie aan te reiken. Het is echter duidelijk dat de voorlichting onder de bevoegdheid van de lidstaten blijft vallen.

Collins
Ik wil de commissaris bedanken voor haar zeer uitgebreide, uiterst informatieve antwoord.

De Voorzitter


Myrsini Zorba
Vraag nr. 38 van (H-0639/01):
Betreft: Schending van de mededingingsregels bij de verkoop van DVD's Op de markt voor digitale videodisks (DVD) bestaan er twee verschillende systemen, één voor de Europese en één voor de Amerikaanse markt, met als gevolg dat de Europese consumenten geen DVD's kunnen kopen van landen in een andere zone dan hun eigen, die vaak goedkoper zijn en sneller op de markt verschijnen.
Door de grote ondernemingen wordt hiervoor als rechtvaardiging aangevoerd dat dit een middel is om zich tegen piraatproducten te beschermen. Naar mijn mening gaat het hier echter om een flagrante schending van de mededingingsregels op de vrije markt, ten nadele van de Europese consumenten. Ik heb vernomen dat de Commissie een onderzoek hiernaar instelt.
Kan de Commissie mij mededelen wat het resultaat is van dit onderzoek en welke maatregelen zij denkt te nemen tegen deze schending van de mededingingsregels op de markt voor DVD's?

Monti
Als rechtstreeks gevolg van klachten van individuele burgers is de Commissie in juni 2001een onderzoek gestart naar de prijzen van DVD' s en het systeem van regiocodes voor DVD' s. De klachten van de burgers hadden betrekking op het feit dat de prijzen van DVD' s in de Gemeenschap aanzienlijk hoger zijn dan in de VS. Bovendien kan als gevolg van het regionale coderingsysteem, waarbij de wereld in zes regio' s is verdeeld, een in de VS aangeschafte DVD niet worden afgespeeld op een DVD-speler uit Duitsland.
Het standpunt van de grote filmproducenten is dat een dergelijk coderingssysteem primair tot doel heeft hun door het auteursrecht beschermde intellectuele eigendom en het systeem waarbij hun films in verschillende delen van de wereld op verschillende tijdstippen worden uitgebracht, te beschermen. Ook biedt dit systeem bescherming tegen illegaal kopiëren.
De Commissie deelt de bezorgdheid van de geachte afgevaardigden dat de consument in de Gemeenschap mogelijk de dupe wordt van dit regionale coderingssysteem voor DVD' s. Dit systeem leidt er immers toe dat de consument niet kan profiteren van een breder aanbod van DVD-titels en mogelijk lagere prijzen. Daarom onderzoekt de Commissie of het regionale coderingssysteem voor DVD' s wel voldoet aan de communautaire mededingingsregels. In dit verband worden alle aspecten betreffende de invoering en de werking van het systeem bekeken. De Commissie heeft alle bij het systeem betrokken bedrijven om informatie verzocht. Momenteel onderzoekt zij de eerste serie binnengekomen materiaal.

Zorba
Mijnheer de commissaris, ik wilde u alleen vragen of zich ook bij andere producten dergelijke verschijnselen voordoen, of wij met andere woorden ook coderingen hebben bij andere producten. De sector van de cultuurindustrie in namelijk heel gevoelig en blootgesteld aan een hevige concurrentie van de kant van de Verenigde Staten. Wij moeten helaas in deze concurrentieslag het onderspit delven en dat beseffen wij maar al te goed. Ik weet echter dat u zeer gevoelig bent voor de mededingingsvraagstukken en ik ben ervan overtuigd dat uw onderzoek vruchten zal afwerpen.

Monti
Hartelijk dank, mevrouw Zorba, voor uw steun. Wij hebben geen informatie over andere producten die onder een dergelijk regionaal coderingssysteem vallen. Er hebben ons in ieder geval geen klachten over dergelijke producten bereikt, in tegenstelling tot de DVD. Ons onderzoek richt zich dan ook op DVD' s en die waren ook het onderwerp van uw vraag. Indien wij aanwijzingen hadden dat iets dergelijks zich ook bij andere producten voordoet, zouden wij als altijd proberen ook daar de mededingingsregels op een effectieve manier toe te passen.

De Voorzitter


Roy Perry
Vraag nr. 39 van (H-0641/01):
Betreft: Verzoekschriften inzake Lloyd's Kan de Commissie, na haar onderzoeken van het afgelopen jaar, thans verklaren of richtlijn 73/239/EEG over het verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche, door de regering van het VK adequaat omgezet en uitgevoerd is?

Bolkestein
Als gevolg van vele klachten in combinatie met een aantal verzoekschriften die door burgers in de EU bij de Commissie verzoekschriften van dit Parlement zijn ingediend, heeft de Commissie zeer zorgvuldig onderzocht of de eerste richtlijn inzake niet-levensverzekeringen voor wat de groep van verzekeraars bekend onder de naam Lloyd' s betreft wel op de juiste manier is omgezet en uitgevoerd.
De Commissie kan tot op heden niet bevestigen dat met betrekking tot Lloyd' s aan alle vereisten van de eerste niet-levensverzekeringsrichtlijn ten volle is voldaan. De situatie is buitengewoon ingewikkeld. Een aantal specifieke bepalingen in de richtlijn met betrekking tot Lloyd' s is in de nationale wetgeving van het UK heel duidelijk terug te vinden.
De Commissie streeft ernaar haar onderzoek zo snel mogelijk af te ronden. Het stadium van afronding is nu zeer nabij. Zodra dat moment is aangebroken, zal de Commissie een besluit nemen, hetzij om de zaak af te sluiten, hetzij om een formele inbreukprocedure krachtens artikel 226 aan te spannen. Zodra dit besluit is genomen, zal de Commissie het Parlement daarvan in kennis stellen.

Perry
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Bolkestein voor zijn antwoord. Ik merk dat hij heeft herhaald wat hij ook in een zeer uitgebreide verklaring in de Commissie verzoekschriften heeft gezegd. Al in juli heeft hij de Commissie verzoekschriften meegedeeld dat de Commissie aan het eind van de zomer haar reactie zou kunnen geven. Als ik vandaag vanuit deze vergaderzaal naar buiten kijk en zie dat de regen in bakken uit de hemel komt, heb ik het idee dat wij nu heel dicht tegen het eind van de zomer aan zitten. Ik veronderstel dat ik geen duidelijker toezegging krijg dan "zo snel mogelijk" .
Mag ik de heer Bolkestein misschien ook vragen of hij ervan op de hoogte is dat in de afgelopen maanden het Britse verzekeringsbedrijf Independent Insurance in grote problemen is geraakt en dat de Britse regering een onderzoek heeft ingesteld naar de verzekeringsmaatschappij Equitable Life? Volgen zijn diensten deze beide verzekeringsmaatschappijen om te zien of de Britse regering in dat opzicht de Europese verzekeringsrichtlijnen op de juiste wijze heeft toegepast?

Bolkestein
Er zij mij zojuist twee heel verschillende vragen gesteld. De eerste vraag is eigenlijk van meteorologische aard. Het zou absurd zijn te ontkennen dat het buiten regent, maar om nu te zeggen dat dit betekent dat de zomer voorbij is, is wellicht wat voorbarig. Ik heb uit betrouwbare bron vernomen dat de zomer gewoonlijk eindigt rond 21 september. De Commissie streeft er nog steeds naar om een deadline te halen. Ik moet echter toegeven dat de zaak zo gecompliceerd is dat er een grondig onderzoek nodig is, niet alleen door het Directoraat-generaal Markt, maar ook door andere onderdelen van de Commissie. Wellicht zal blijken dat wij de deadline niet precies kunnen halen. De geachte afgevaardigde die zojuist het woord voerde, kan er echter op rekenen dat ik mij persoonlijk zal inzetten om ervoor te zorgen dat wij ons zo goed mogelijk aan die deadline houden. De Commissie moet immers zo spoedig mogelijk een besluit nemen, welk besluit dat dan ook wordt.
Met betrekking tot de tweede vraag die mij is gesteld, kan ik u meedelen dat de Commissie kennis heeft genomen van het betreurenswaardige falen van de twee genoemde verzekeringsmaatschappijen. De geachte afgevaardigde zal het met mij eens zijn dat Lloyd' s een uniek geval is. Geen andere organisatie in de wereld is daarmee te vergelijken. Ik zou daarom niet graag de indruk willen wekken dat wat er met de genoemde verzekeringsmaatschappijen is gebeurd, ook maar iets te maken heeft met de zaak van Lloyd' s. Mijn dienst volgt inderdaad de gebeurtenissen rond het in gebreke blijven van de andere twee verzekeringsmaatschappijen. Het spreekt vanzelf dat wij willen weten wat daar gebeurt. Ik heb geprobeerd een en ander in de pers te volgen, al heb ik niet de indruk dat de berichtgeving in de pers erg volledig is. Ook de mensen die mij op het gebied van verzekeringsmaatschappijen bijstaan, hebben de zaak met veel belangstelling gevolgd. Ik kan de afgevaardigde echter verzekeren dat wij voor ons onderzoek naar de zaak Lloyd' s zelf al alle zeilen moeten bijzetten.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Bolkestein. We zullen wachten tot het eind van de zomer, zoals u voorstelt.
Tweede deel Vragen aan de heer Busquin

De Voorzitter


Brian Crowley
Vraag nr. 40 van (H-0606/01):
Betreft: Exploitatie van de resultaten van door de Unie gesteund onderzoek In juni hebben de Commissie en de Europese Investeringsbank een overeenkomst ondertekend ter versterking van de samenwerking om onderzoek en technologische innovatie te bevorderen door het bieden van financiële ondersteuning aan onderzoekers. Kan de Commissie, gezien de noodzaak van exploitatie van de resultaten van door de Unie gesteund onderzoek en vooral van het garanderen van toepassingen en nieuwe werkgelegenheid, mededelen op welke wijze zij de bekendheid van deze middelen en de gelijke toegang ertoe in Ierland en de andere lidstaten wil stimuleren? Wat zijn de eerste reacties op deze gezamenlijke onderzoeks- en innovatieovereenkomst?
Vragen aan de heer Nielson
Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, laat ik allereerst in herinnering brengen dat de Commissie en de lidstaten naar aanleiding van de Europese Raad van Lissabon zijn verzocht om met steun van de Europese Investeringsbank maatregelen te treffen ten behoeve van met name de investeringen in onderzoek en ontwikkeling op technologisch gebied. Het gezamenlijk memorandum ter vaststelling van een samenwerkingskader tussen het kaderprogramma voor communautair onderzoek en het initiatief "Innovatie 2000" van de Europese Investeringsbank vormt een antwoord op dit verzoek. Met dit memorandum wil men onderzoek en innovatie in Europees verband nieuw leven inblazen door middel van bestaande en nieuwe synergieverbanden. Het memorandum dient evenwel niet beschouwd te worden als een instrument van het kaderprogramma of als instrument van het initiatief "Innovatie 2000". De Commissie en de Europese Investeringsbank zullen hun besluitvormingsprocessen niet integreren.
Er is actie ondernomen om het publiek bewust te maken van dit gezamenlijk initiatief. Zes persagentschappen hebben in de dagen volgend op de ondertekening van het memorandum aandacht aan dit initiatief besteed en ook op de televisie en in de dagbladen is ervan gewag gemaakt. Verder zijn de internetsites van de Commissie en de Europese Investeringsbank aan elkaar gekoppeld en bieden ze informatie over het memorandum. Binnenkort kan er een document op het internet worden geraadpleegd waarin informatie wordt verstrekt over de aanvullende, opeenvolgende en parallelle financieringsbronnen. Tijdens de lancering van het volgende kaderprogramma zullen er presentaties worden gehouden en werkgroepen bijeenkomen. Tot slot zullen de aanbestedingen die in het kader van dit programma worden gelanceerd de aandacht van de kandidaten vestigen op deze mogelijkheid voor aanvullende financiering.
De Commissie vindt het verder van buitengewoon groot belang dat iedereen gelijke toegang tot deze financieringsbronnen heeft. Om die reden zal bij de evaluatie een aantal reeds lang bestaande criteria worden toegepast, zoals die met betrekking tot de kwaliteit, transparantie, gelijke behandeling, onpartijdigheid, doelmatigheid en snelle uitvoerbaarheid. Bij subsidieverzoeken aan de Commissie en leningen van de Europese Investeringsbank zullen de bestaande procedures worden gevolgd. Enerzijds zullen de deskundigen van de Commissie een evaluatie uitvoeren volgens de regels van het kaderprogramma. Deze regels zijn met name gebaseerd op de wetenschappelijke kwaliteit, het vernieuwende karakter, de toegevoegde communautaire waarde en de mogelijkheden voor economische ontwikkeling. Anderzijds zullen de economen en financieel analisten van de Europese Investeringsbank de projecten evalueren om er zeker van te zijn dat ze voldoen aan de doelstellingen van de EIB, dat ze vanuit economisch en financieel opzicht levensvatbaar zijn - met name wat betreft de terugbetaling van de leningen - en dat ze op milieugebied acceptabel zijn. Ook de projecten die betrekking hebben op het communautaire mandaat van het kaderprogramma zullen aan een dergelijke evaluatie onderworpen worden.
De onderzoekers, academici en ondernemers hebben reeds positief gereageerd op de ondertekening van het gezamenlijk memorandum, met name wat betreft het punt van het risicokapitaal. Ze hebben aangegeven dat dit akkoord grote mogelijkheden met zich mee brengt. Zo kunnen geïntegreerde projecten die in het kaderprogramma worden voorgesteld rekenen op zowel financiering door de Commissie als op leningen van de Europese Investeringsbank. Dankzij dit kaderprogramma kan deze vorm van complementariteit worden verwezenlijkt.

Crowley
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord. Ik had echter gehoopt dat hij iets specifieker zou zijn, en wel zo mogelijk op drie punten.
In de eerste plaats, wat voor overleg is er gepland met onderzoeksinstellingen, zoals universiteiten, particuliere onderzoeksinstellingen, enzovoort, voordat het geld beschikbaar wordt gesteld?
In de tweede plaats, zal er bij de uitvoering van het programma bijstand van externe technische bureaus worden ingeschakeld? En indien dat het geval is, wie zal dat dan gaan doen?
In de derde plaats, ten aanzien van de evaluatie door de Commissie en de EIB: is de evaluatie alleen gebaseerd op de economische resultaten van het werk, of heeft zij tot doel ervoor te zorgen dat er grensverleggend wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan dat misschien niet onmiddellijk economisch resultaat heeft, maar dat wellicht over vijf of tien jaar wel zal hebben?
Deze drie terreinen zijn van essentieel belang voor mensen die betrokken zijn bij de nieuwste technologieën, technologieën waarover wij nu nog niets weten maar waarvan wij over tien of vijftien jaar zeker gebruik zullen maken.

Busquin
De heer Crowley heeft mijns inziens een aantal zeer belangrijke vragen gesteld over de huidige situatie. Hoe staat die er nu eigenlijk voor? Op dit moment hebben we een kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling dat door de Commissie wordt gefinancierd nadat het door het Parlement en de Raad is aangenomen. Tot op heden waren onze activiteiten niet gekoppeld aan die van de EIB wat betreft het verstrekken van leningen ten behoeve van innovatieprojecten en de infrastructuur.
Wij willen deze activiteiten nu aan elkaar gaan koppelen. Dit memorandum van wederzijdse erkenning is er uiteraard niet op gericht een mechanisme in te stellen dat de situatie complexer maakt. Om die reden zullen beide instellingen hun eigen procedures blijven hanteren. Wij blijven vasthouden aan onze procedures voor de wetenschappelijke evaluatie en voor het kaderprogramma. De Europese Investeringsbank handhaaft zijn financiële en economische criteria. Het klopt inderdaad dat wij momenteel samen met de EIB de mogelijkheden onderzoeken om nieuwe manieren van innovatie te steunen en nieuwe financieringsprocessen op gang te brengen. Hierbij houden wij uiteraard rekening met enerzijds de ervaringen die wij met het kaderprogramma voor onderzoek hebben opgedaan en anderzijds de ervaringen van de EIB.
Dit zijn momenteel onze werkzaamheden. Ik kan niet vooruit lopen op de resultaten, maar wil u wel vertellen dat dit mechanisme onder meer reeds is toegepast in Heidelberg, waar een centrum voor technologieoverdracht door de EIB zal worden gefinancierd op een wijze die voor dit centrum zeer gunstig uitpakt. Dit alles zou niet mogelijk zijn geweest zonder de goede contacten waarover wij in het kader van de onderzoeksprogramma's beschikken.
Er zijn dus voorbeelden te noemen, maar ik moet toegeven dat er in dit kader nog veel informatie moet worden verstrekt en onderzoek moet worden verricht. Hartelijk dank voor uw vraag, waarvan ik hoop dat hij aan deze informatieverstrekking zal bijdragen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil de heer Busquin van harte voor dit initiatief bedanken, omdat de Europese Investeringsbank over uitmuntende instrumenten beschikt om onderzoek te ondersteunen. Nu wil ik vragen of de Europese Investeringsbank ook indirecte steun kan verlenen, bijvoorbeeld aan groepen die zich voor het midden- en kleinbedrijf inzetten. Dan zou ook het Europese midden- en kleinbedrijf ervan kunnen profiteren. Zoals bekend genereert het midden- en kleinbedrijf 60% van het Europese BBP en biedt het werk aan tweederde van de werknemers. Daarom is het van belang dat de mogelijkheid van indirecte steun wordt ingevoerd.

Busquin
Ja, inderdaad. Dat is ook waar het om draait bij het initiatief "Innovatie 2000" dat de EIB op de Top van Lissabon heeft gepresenteerd. Het is nu dus zeer goed mogelijk. De EIB heeft overigens in het kader van het Europees Investeringsfonds een bedrag van 1,5 miljard euro gereserveerd. Aangezien er nu een nauwe band bestaat tussen de EIB en het Europees Investeringsfonds, voorziet het initiatief "Innovatie 2000" in 1,5 miljard euro ter ondersteuning van technologische innovatie binnen met name het MKB. Deze informatie is kennelijk nog relatief onbekend en daarom moeten wij ervoor zorgen dat er meer ruchtbaarheid aan dit initiatief gegeven wordt.

De Voorzitter


Niall Andrews
Vraag nr. 41 van (H-0604/01):
Betreft: Uitbanning van de armoede en het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie In een gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de Commissie van 10 november 2000, wordt als hoofddoel van het communautaire ontwikkelingsbeleid de vermindering en zo mogelijk uitbanning van de armoede genoemd. Ondanks de indrukwekkende inspanningen van de Europese Unie, die ongeveer de helft van alle publieke steunverlening aan ontwikkelingslanden voor haar rekening neemt, is het nog steeds een feit dat in Afrika ten zuiden van de Sahara en in Zuid-Azië meer dan 40% van de bevolking onder de armoedegrens leeft en dat over de hele wereld 800 miljoen mensen waaronder 200 miljoen kinderen leiden aan chronische ondervoeding. Op welke vooruitgang kan de Commissie nu, bijna een jaar later, wijzen in verband met de nobele doelstellingen van de gemeenschappelijke verklaring en wat kunnen we naar de mening van de Commissie nog meer doen om andere landen aan te moedigen de Unie na te volgen en zich in te spannen voor vermindering en uitbanning van armoede?

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft sinds november 2000 een aantal belangrijke initiatieven genomen om het aspect van de armoedevermindering in het communautaire ontwikkelingsbeleid te versterken. Met betrekking tot de inspanningen van de EG zelf is in verschillende nota' s van de Commissie melding gemaakt van vorderingen bij de tenuitvoerlegging van het armoedebestrijdingsbeleid. De Commissie is al een heel eind op weg met de voorbereiding van op armoedebestrijding gerichte strategienota' s speciaal voor die ACS-landen die de Overeenkomst van Cotonou zullen uitvoeren. Het door de ontwikkelingslanden zelf gevoerde armoedeverminderingsbeleid vormt de basis voor deze voor elk land apart opgestelde strategienota' s.
De diensten van de Commissie hebben een nota opgesteld over de maatregelen die zijn genomen en gepland om te stimuleren dat er in het ontwikkelingsbeleid van de EG meer aandacht wordt geschonken aan armoedebestrijding. Ook zijn er voor het hierbij betrokken personeel van de Commissie trainingen georganiseerd op het gebied van armoedebestrijding. De mededeling maakt ook duidelijk hoe de Commissie haar beleid op het gebied van gelijke kansen integreert in de ontwikkelingsprogramma' s. Ongelijke kansen voor vrouwen vormen een belangrijke oorzaak van armoede.
Er is ook vooruitgang geboekt bij de ontwikkeling van een samenhangend armoedeverminderingsbeleid. Zo is bijvoorbeeld een mededeling opgesteld over elementaire arbeidsomstandigheden en sociale ontwikkeling. Met betrekking tot andere donoren merk ik op dat veel EU-lidstaten de uitbanning van de armoede al tot de hoofddoelstelling van hun bilaterale ontwikkelingsprogramma' s hebben gemaakt.
De EG steunt expliciet en financieel de strategienota' s over armoedevermindering als belangrijkste middel om wereldwijde en gecoördineerde donorsteun te bewerkstelligen voor de inspanningen van de ontwikkelingslanden om de armoede van hun bevolkingen uit te banen.
Er is regelmatig contact tot stand gebracht tussen de Commissie, het IMF en de Wereldbank en ook met de VN-instanties om onze steun voor de strategische armoedeverminderingsplannen van de ontwikkelingslanden te coördineren. Wij steunen van harte het beginsel dat landen zelf hun eigen ontwikkelingsbeleid moeten kunnen bepalen. Dit beginsel vormt een wezenlijk onderdeel van deze werkwijze.
Tot slot wil ik speciaal de aandacht vestigen op het aandeel van de Commissie in het werk van de Commissie voor Ontwikkelingsbijstand, de DAC, van de OESO bij de ontwikkeling van politieke richtlijnen voor de lidstaten. Alles bij elkaar genomen betekent dit dat de coördinatie en consensus tussen de donoren beter zijn dan ooit tevoren. Het is van groot belang dat wij in dit gezamenlijke werk ons aandeel leveren. Verder zal in het jaarverslag over de uitvoering van de externe hulp door de Commissie een geconsolideerd verslag worden opgenomen. Dit jaarverslag zal later dit najaar uitkomen.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, ik wil heel kort de commissaris bedanken en hem gelukwensen met de vorderingen die hij met name op het terrein van de armoedevermindering maakt. Dit is een bijzonder belangrijk terrein. In de nieuwe partnerovereenkomst tussen de ACS-landen en de EU staat echter ook een speciale verwijzing naar het aanpakken van de corruptie. Welke vooruitgang boekt de Commissie in het kader van de armoedevermindering bij de aanpak van de corruptie?
Een van de dingen die mij tijdens het hele debat over het ACS-EU-partnerschap opvielen, is het gebrek aan aandacht voor onderwijs. Het belang van onderwijs kan niet genoeg worden onderstreept. Het is buitengewoon belangrijk dat bij de bestrijding van de armoede het onderwijs hoge prioriteit krijgt. Is de commissaris het met deze stelling eens?

Nielson
Ik zal eerst het laatste deel van de vraag beantwoorden. Het echte dilemma is dat overal gebrek aan is en dat alles nodig is. In de reacties van onze partnerlanden in de ACS-groep kwam steeds vooral naar voren dat infrastructuur behoorlijk hoog op hun prioriteitenlijst staat. Wij zullen doorgaan met het aanleggen van wegen - hoofdwegen, secundaire wegen - maar onderwijs en gezondheidszorg zijn de volgende twee punten op de lijst van prioriteiten. Wij zullen onze forse inspanningen op het gebied van onderwijs voortzetten.
Met betrekking tot de corruptie en het nieuwe instrument in de Overenkomst van Cotonou - artikel 97 - kan ik het Parlement meedelen dat wij daar zeker gebruik van zullen maken. Binnenkort zal dit alles duidelijk worden bij het eerste geval waarbij artikel 97 actief wordt gebruikt. Dit wil niet zeggen dat wij hiermee een krachtig en gegarandeerd doeltreffend instrument in handen hebben, maar het betekent wel dat alles in alle openheid gebeurt en dat wij dit probleem werkelijk aanpakken. Het betekent ook dat wij dit willen doen door middel van een gezamenlijke aanpak en niet als een soort straf.
Het feit dat er dingen verkeerd gaan, wordt mede veroorzaakt door ons gebrek aan capaciteit om dingen goed te doen. Het is van groot belang dat onze aanpak breed wordt gedragen. Wij moeten ons aan deze aanpak houden en dat gaan wij ook doen.

De Voorzitter
Omdat de vragen nrs. 42 en 43 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld.

Maj Britt Theorin
Vraag nr. 42 van (H-0613/01):
Betreft: Kindersekstoerisme De internationale organisatie ECPAT werkt met reisbureaus samen om het kindersekstoerisme tegen te gaan. De Commissie leverde tot dusver een bijdrage die 60% van de projectkosten dekte, maar ECPAT heeft nu bericht gekregen dat deze steun van DG Enterprises vanaf het volgende jaar wordt ingetrokken, en de organisatie wordt aangeraden fondsen bij andere DG's te werven.
Het betrokken project is uniek in zijn soort en de steun van de Commissie ligt geheel in het verlengde van het besluit van de Raad van 1999 inzake maatregelen tegen kindersekstoerisme. Het DG Enterprises is er, alvorens de steun in de huidige vorm wordt ingetrokken, derhalve verantwoordelijk voor ervoor te zorgen dat het ECPAT-project steun blijft krijgen via een ander DG.
Kan de Commissie de toezegging doen dat zij steun aan dit unieke en innovatieve project blijft verlenen?

Lennart Sacrédeus
Vraag nr. 43 van (H-0616/01):
Betreft: Lange-termijnsteun aan de bestrijding van kindersekstoerisme ECPAT is een organisatie die strijdt tegen de seksuele uitbuiting van kinderen, met name in landen waar Europese reisorganisaties werkzaam zijn.
Met ingang van volgend jaar wordt de economische steun die DG Ondernemingen aan ECPAT verleent naar verluidt ingetrokken. In de periode dat ECPAT financiële middelen heeft ontvangen van DG Ondernemingen is een bijzonder belangrijke taak uitgevoerd, die allereerst van onvoorstelbare betekenis is geweest voor een onbekend aantal kinderen, maar eveneens voor de reisindustrie die van haar kant een gedragscode heeft opgesteld.
Heeft de Commissie enig idee hoe het bijzonder belangrijke werk van ECPAT EU-kredieten kan blijven ontvangen om te waarborgen dat het kindersekstoerisme ook in de toekomst krachtig wordt bestreden? Kan de Commissie overwegen het project over te dragen naar een ander DG?

Nielson
De Europese Commissie is sinds 1997 medefinancierder van maatregelen ter bestrijding van kindersekstoerisme. De Commissie is van plan dergelijke maatregelen ook in de komende jaren te blijven financieren.
De overheveling van het beheer van begrotingslijn B7-626 - de bestrijding van kindersekstoerisme in ontwikkelingslanden - van DG Ondernemingen naar de Europese Dienst voor Samenwerking betekent dat de aanwijzing en medefinanciering van projecten op het gebied van kindersekstoerisme nu onder de verantwoordelijkheid valt van de eenheid mensenrechten en democratie van EuropAid. Organisaties zoals ECPAT die medefinanciering willen ontvangen, moeten hun voorstellen bij deze eenheid indienen. Deze eenheid zal het Commissiebeleid blijven uitvoeren via het beheer van de begrotinglijn voor de bestrijding van kindersekstoerisme. Zij zal daarbij rekening houden met de belangen van de doelgroepen en de beste praktijken bij de uitvoering van de projecten.
Als het voorstel wordt aangenomen, is de Dienst voor Samenwerking van EuropAid bereid ECPAT bij de verdere stappen te begeleiden. Wij zullen hiermee doorgaan. Wij zijn ervan overtuigd dat deze verandering de doelmatigheid van onze activiteiten op dit terrein ten goede zal komen.

Theorin
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Ik teken met voldoening aan dat de Commissie middelen aan ECPAT zal blijven verstrekken. Laat mij echter slechts opmerken dat de handel in kinderseks niet is verdwenen uitsluitend en alleen omdat de krantenkoppen zijn verdwenen. Het is dus uiterst belangrijk dat de Commissie deze werkzaamheden voortzet.
Ik heb echter problemen met het voorstel dat commissaris Nielson ons doet, namelijk dat het geheel via EuropAid moet verlopen. Als ik goed ben geïnformeerd, eist EuropAid dat de uitvoerende organisatie een NGO in een ontwikkelingsland is. Dat zou in dat geval ECPAT, dat zijn voornaamste bezigheden niet in de ontwikkelingslanden heeft, uitsluiten.
Mijn eigen land is evenmin verschoond gebleven. Wij hebben één dezer dagen een rapport van ECPAT ontvangen, waarin wordt berekend dat in Zweden ongeveer 400 kinderen in de leeftijd van 4 maanden tot 17 jaar zijn misbruikt. Dat zijn angstaanjagende onthullingen, die laten zien dat we de steun niet kunnen intrekken, maar dat we moeten doorgaan deze organisaties grotere steun te verlenen. Ik vat de woorden van de commissaris dus op als een belofte dat dat zal gebeuren. De organisatorische vorm laat ik aan u over.

Nielson
Ik weet niet zeker of het wel een probleem is dat ECPAT geen NGO in een ontwikkelingsland is. Er bestaan absoluut geen plannen om de beoordelingcriteria voor de subsidiabiliteit van organisaties te wijzigen. De principes zijn nog precies dezelfde. Het is een kwestie van een efficiëntere uitvoering. Het feit dat dit in hetzelfde gebouw gebeurt als waar ook de zaken betreffende de begrotingslijn voor de mensenrechten worden behandeld, zal ongetwijfeld een positief effect hebben op de inzet en kennis van de betrokken medewerkers. Ik denk niet dat hier een probleem ligt.

Sacrédeus
Ik wil commissaris Nielson bedanken voor zijn positieve antwoord. Hij komt met een belangrijke verduidelijking, als antwoord op de terechte vraag van mevrouw Maj-Britt Theorin of dit geen wijziging van de criteria inhoudt voor de beoordeling of een organisatie, in dit geval ECPAT, acceptabel zou zijn voor verdere EU-steun of niet.
Laat mij dan opmerken dat uw collega Erkki Liikanen op identieke wijze als u vandaag, mijnheer Nielson, positief heeft gereageerd op kwesties die ik met een aantal collega' s hier in het Europees Parlement heb aangekaart. Je kunt merken dat er een echte betrokkenheid is in de strijd tegen het vertrappen van de menselijke waardigheid door een van de weerzinwekkendste vormen van slavenhandel van de moderne tijd.
Laat mij tevens opmerken - en ik denk dat ik in dit geval mede namens Maj-Britt Theorin kan spreken - dat wij hopen dat de tijd voorbij is dat we vragen hoeven te stellen over de langetermijnfinanciering van de werkzaamheden van ECPAT en de strijd tegen het kindersekstoerisme. Laat dit schuiven tussen de verschillende directoraten-generaal nu eens afgelopen zijn.

Nielson
Wij zijn het roerend over dit onderwerp eens. Ik wil alleen nog één opmerking maken over het hier aan de orde zijnde bedrag in relatie tot de omvang van het probleem.
De organisatie waar wij hier nu over spreken, is de grootste hulpontvangende organisatie op dit terrein, maar het gaat hierbij nog steeds om een vrij klein bedrag. Gezien de aard van het probleem vormen de zichtbaarheid en de bijzonder officiële en sterke betrokkenheid die wij tonen door dit alles op Commissieniveau te behandelen, een heel belangrijk onderdeel van onze activiteiten. De economische steun die wij hier bieden is niet indrukwekkend: ongeveer 360.000 euro. De geringe hoogte van dit bedrag betekent echter niet dat wij dit probleem niet belangrijk vinden. Het is minstens zo belangrijk dat wij snel en doelmatig werken.

De Voorzitter


Mihail Papayannakis
Vraag nr. 44 van (H-0614/01):
Betreft: Humanitaire hulp aan kinderen Op een seminar (1-2 maart 2001) in Norrköping heeft commissaris Nielson onthutsende cijfers bekendgemaakt over gewapende conflicten en de gevolgen ervan voor kinderen. Volgens ramingen van UNICEF hebben gewapende conflicten er het afgelopen decennium rechtstreeks of onrechtstreeks toe geleid dat twee miljoen kinderen zijn gestorven, zes miljoen gehandicapt of zwaar gewond raakten, een miljoen hun ouders hebben verloren, twintig miljoen hun thuis moesten ontvluchten en meer dan driehonderdduizend actief hebben deelgenomen aan deze gewapende conflicten. Volgens de commissaris zijn deze gegevens niet helemaal betrouwbaar omdat er geen globaal registratiesysteem bestaat.
Het Bureau voor humanitaire hulp van de Commissie heeft sinds begin 2000 ongeveer 40 miljoen euro voor deze kinderen uitgetrokken. Is de Commissie van plan, zoals de bevoegde commissaris dit overigens wil, over te stappen op een gestandaardiseerd informatiesysteem dat de bevoegde personen ter plaatse - vredeshandhavers, humanitaire hulpverleners, enz. zouden kunnen gebruiken om de desbetreffende gegevens in te zamelen en te bundelen, wat ertoe zou bijdragen de ware dimensie van het probleem beter te begrijpen en het bijgevolg stelselmatiger te kunnen aanpakken?

Nielson
Het is moeilijk aan betrouwbare cijfers te komen over de invloed van gewapende conflicten op kinderen. Er is wel informatie beschikbaar, maar deze is meestal situatiegebonden, anekdotisch of onvolledig. Nog steeds worden dezelfde aantallen genoemd van 2 miljoen bij gewapende conflicten omgekomen kinderen, 300 000 kinderen die zelf aan gewapende gevechten deelnemen, enzovoort. Deze cijfers werden al in 1996 in het uitstekende verslag van Graça Machel onder de aandacht van de internationale gemeenschap gebracht. Men blijft zich daar zonder enig voorbehoud steeds weer op beroepen, hoewel deze cijfers toch onmogelijk nog steeds juist kunnen zijn.
De eerste keer dat ik het ernstige gebrek aan betrouwbare gegevens aan de orde stelde, was tijdens mijn ontmoeting in december 2000 met de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de VN voor kinderen in gewapende conflicten, de heer Otunnu. Gestimuleerd door mijn gesprekken met hem, nam ik de gelegenheid van het door het Zweedse voorzitterschap in maart van dit jaar in Norrköping georganiseerde seminar te baat om een oproep te doen om ons meer in te spannen om onze kennis over kinderen in gebieden in gewapende conflicten te vergroten. Sinds die tijd streeft ECHO ernaar meer vaart te zetten achter de inspanningen om een grootschalig gegevensverzamelingsproject van de grond te krijgen. Het belangrijkste doel van dit project is een indruk te krijgen van de werkelijke omvang van het probleem. Het gebrek aan betrouwbare gegevens bemoeilijkt onze diplomatieke inspanningen en vormt ook een belangrijk obstakel voor de verbetering van onze humanitaire activiteiten.
Ik wil echter niet het initiatief nemen tot het zoveelste project dat resulteert in een verslag dat misschien nooit wordt gebruikt. Er zijn al talloze onderzoeken gedaan naar kinderen in conflictsituaties. Zolang er echter geen gezamenlijke concepten en definities zijn, heeft een ingewikkeld project om harde feiten vast te stellen weinig kans van slagen. Daarom streven wij nu naar snelle resultaten, maar willen wij bouwen aan brede internationale steun voor een alomvattend initiatief op het gebied van te volgen methodes voor gegevensverzameling, waarmee het mogelijk zal zijn conflicten in verschillende regio' s en op verschillende momenten met elkaar vergelijken.
Afgelopen maand heeft ECHO deelgenomen aan een seminar in Florence over het opvullen van leemtes in onze kennis, waar gewerkt werd aan een onderzoeksagenda over de invloed van gewapende conflicten op kinderen. Dit seminar werd onder andere georganiseerd door het bureau van de heer Otunnu en UNICEF. De deelnemers aan de workshop zijn erin geslaagd een netwerk op te zetten van onderzoekers zowel uit het Noorden als uit het Zuiden, die onderzoek zullen gaan doen rond vier thema' s, waarvan één over gegevens over kinderen die betrokken zijn bij gewapende conflicten.
Tegelijkertijd zal ECHO blijven samenwerken met UNICEF. Als VN-instantie belast met de bescherming van en hulp aan kinderen kan UNICEF een centrale rol spelen bij de verzameling van gegevens. De Commissie stimuleert UNICEF daarom om een omvangrijk internationaal gegevensverzamelingsproject te ontwikkelen over kinderen in conflictgebieden. Hierbij kan het onderzoeksnetwerk van de heer Otunnu als klankbord worden gebruikt.
Ik ben bereid om zowel politieke als financiële toezeggingen te doen om de beschikbaarheid van gegevens over kinderen die betrokken zijn bij gewapende conflicten te verbeteren, mits een nieuw initiatief in ieder geval ook leidt tot algemene overeenstemming over definities, concepten en methoden voor het verzamelen van gegevens. Het doel is een systeem te ontwikkelen waarmee werkers in het veld, uit alle verschillende soorten organisaties, informatie kunnen invoeren in één standaardsysteem. Dit zal ook een krachtig effect hebben op de diplomatieke activiteiten die in de conflictgebieden zelf worden ondernomen. De mensen daar zullen dan immers weten dat de aantallen, de jongens en meisjes waarover wij het hebben, de werkelijke cijfers die uit dit project komen, afkomstig zijn uit hun eigen land, en niet berusten op al dan niet juiste informatie uit een rapport.

Papayannakis
Mijnheer de commissaris, ik moet u zeggen dat ik uw ongerustheid deel en uw inspanningen voor de verbetering van het systeem ken, waarbij u overigens kunt rekenen op onze steun.
Ik heb twee eenvoudige vragen, geen retorische maar echte vragen. U hebt meerdere malen gezegd dat er geen gemeenschappelijke definities, geen gemeenschappelijke normen zijn en vaak ook geen hulp ter plekke voorhanden is om een goed onderzoek in te stellen. Wie houdt u echter tegen? Mijns inziens is dit niet enkel een nationaal vraagstuk. Hieraan zitten ook politieke aspecten vast. Ik eis weliswaar niet dat u die volledig voor uw rekening neemt, maar zij zijn er wel.
Ik heb een tweede vraag die aansluit bij het vorige debat. In oorlogen verliezen kinderen niet alleen hun leven, hun ouders of worden zij tot armoede gebracht - hetgeen al dramatisch genoeg is - maar daar doen zich ook andere dingen voor en ik vraag mij eerlijk af of u zich daar mee bezig houdt. Zo hebben wij bijvoorbeeld gezien dat in Somalië en elders kinderen seksueel werden misbruikt door onze eigen soldaten, door soldaten van de Europese Unie. In Bosnië en Kosovo worden enorme campagnes op touw gezet om kinderen, jongeren, jongens en meisjes tot prostitutie aan te zetten. Kunt u daar wat aan doen?

Nielson
Het belangrijkste aspect met betrekking tot deze vraag is: wie houdt ons tegen? Het is duidelijk dat wij bij ons werk worden tegengehouden door diegenen die de problemen veroorzaken en die ook verantwoordelijk zijn voor de conflicten. De conflicten waar wij vandaag mee te maken hebben, zijn conflicten waar de burgerbevolking direct bij betrokken is. Zij zijn niet alleen gijzelaars, zij zijn slachtoffers. Dat betekent dat niemand hier een eervolle oorlog voert. Psychologisch gezien vormen de schuldgevoelens over het feit dat men kinderen heeft ontvoerd en gedwongen in de oorlog mee te vechten de belangrijkste reden waarom het zo moeilijk is om de waarheid boven tafel te krijgen.
De omstandigheden zijn moeilijk, zowel politiek als in iedere andere zin van het woord. Het is niet gemakkelijk voor een vrije pers om toegang te krijgen tot de plaatsen in de wereld waar deze dingen gebeuren. Volgende week ga ik naar Afghanistan om onze steun te betuigen aan de organisaties die daar geld naar toe sturen en wier vrijwilligers daar werken. Dit bezoek zal voor de Afghaanse bevolking en de slachtoffers van het conflict ook een teken zijn dat wij niet alleen een politieke belangstelling voor hen hebben. Onze belangstelling is echt, tastbaar en humanitair. Door te doen wat wij doen, kunnen wij wellicht de grenzen van het mogelijke enigszins verleggen.

De Voorzitter


Bernd Posselt
Vraag nr. 45 van (H-0636/01):
Betreft: Humanitaire steun Kaukasus Hoeveel procent van de humanitaire steun die in 2001 voor Tsjetsjenië en de Tsjetsjeense vluchtelingen in de naburige regio's, met inbegrip van Georgië, beschikbaar staat is reeds in deze regio aangekomen? Welke maatregelen zijn voor de rest van het jaar en voor 2002 gepland?

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, sinds het begin van het Tsjetsjeense conflict in 1999 heeft de Commissie aan de slachtoffers ervan ongeveer 44 miljoen euro aan humanitaire hulp geschonken. Dit jaar zijn er tot nu toe drie financieringsbesluiten genomen voor in totaal 18,5 miljoen euro. Dit geld wordt gebruikt voor de meest urgente behoeften van degenen die door het conflict zijn getroffen en komt ten goede aan zowel ontheemden en de meest kwetsbare bevolkingsgroepen in Tsjetsjenië zelf als Tsjetsjeense ontheemden in Ingoesjië en Dagestan.
Dit houdt in dat in 2001 van de oorspronkelijk toegezegde 25 miljoen euro reeds 18,5 miljoen euro is toegezegd. Om de financieringsbehoeften voor de rest van dit jaar vast te stellen, zal het Bureau voor Humanitaire Hulp van de Europese Commissie in september de humanitaire situatie opnieuw beoordelen en vervolgens een financieringsvoorstel indienen bij de Commissie. Het belangrijkste doel van dit nieuwe besluit zal de voorbereiding voor de winter zijn.
De omvang van het werkgebied van de hulpactiviteiten zal worden bepaald door de prioriteiten in de behoeften die worden aangetroffen. Het minimaal hiervoor benodigde bedrag wordt momenteel geraamd op ongeveer 11,5 miljoen euro. In 2002 zal ECHO zijn financieringswerk overeenkomstig zijn humanitaire mandaat voortzetten. Vanzelfsprekend zal de omvang van de betrokkenheid van ECHO mede worden bepaald door de veiligheidssituatie en de werkomstandigheden voor de hulpverleners. Dit geldt met name voor ons werk in Tsjetsjenië, waar de omstandigheden waaronder wij moeten werken nog steeds bijzonder moeilijk zijn. Wij zijn daar nog steeds in een tot dusver onbevredigend verlopende dialoog verwikkeld met de Russische autoriteiten over radiocommunicatie, toegang tot het land en werkomstandigheden en veiligheid in het algemeen voor de mensen die daar namens ons werken.

Posselt
Dank u wel, mijnheer de commissaris, ik zou nog twee korte vragen willen stellen. Ten eerste: hoe zit het met de humanitaire hulp voor de Tsjetsjeense vluchtelingen in Georgië? U heeft hier, meen ik, nog niets over gezegd. Ten tweede: zult u op enig moment naar Tsjetsjenië reizen of is de Commissie van plan aldaar een permanente vertegenwoordiging op te zetten?

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, over Georgië kan ik de volgende informatie geven: er bevinden zich in de Pankisi-vallei in Georgië naar schatting 7000 Tsjetsjeense vluchtelingen. Sinds het begin van het conflict in de herfst van 1999 heeft ECHO in totaal 820.000 euro voor deze groep uitgetrokken. Het ging bij de gefinancierde activiteiten voornamelijk om activiteiten in het kader van de basisgezondheidszorg. Gezien ons beperkte budget en de steeds toenemende humanitaire behoeften in de noordelijke Kaukasus, moeten wij bij de toewijzingen echter prioriteiten stellen.
Daarom is er dit jaar tot nu toe geen geld uitgetrokken voor Tsjetsjeense vluchtelingen in Georgië. Mogelijke verdere steun van ECHO voor Tsjetsjeense vluchtelingen in Georgië zal afhangen van de resultaten van het zojuist genoemde onderzoek door ECHO in september en van de verdere ontwikkelingen in de behoeften ter plaatse.
Dit is een zeer voorzichtige evaluatie. Ik ben er echter van overtuigd dat de activiteiten die wij tot nu toe hebben ondernomen, evenwichtig zijn. Ik heb op dit moment geen plannen voor een bezoek aan de regio in het kader van de situatie in Tsjetsjenië. Wij volgen alle gebeurtenissen daar op de voet. Wij menen dat het opzetten van een bureau ter plaatse op dit moment niet erg doelmatig zou zijn. Wij gaan het land binnen en ook weer uit, en wij houden de vinger aan pols en wel zo goed als in de gegeven omstandigheden mogelijk is.

De Voorzitter


Patricia McKenna
Vraag nr. 46 van (H-0666/01):
Betreft: Olie-exploratie in Soedan Is het de Commissie bekend dat de regering van Soedan de tactiek van de verschroeide aarde toepast om de weg vrij te maken voor aardolie-exploratie en -exploitatie door grote Europese oliemaatschappijen in het gebied van de Boven-Nijl in Soedan?
Kan de Commissie mededelen welke stappen zij denkt te ondernemen om de gevolgen van deze olie-exploratieactiviteiten voor de mensenrechtensituatie in het betrokken gebied te evalueren? Is de Commissie eventueel bereid te ijveren voor de instelling van een tijdelijk verbod op Europese investeringen in de Soedanese oliesector en voor de sluiting van de EU-grenzen voor Nile Blend-olie totdat in Soedan een duurzaam vredesakkoord is bereikt?
Is de Commissie voorts bereid de invoering door te drukken van bindende mensenrechtenwetgeving teneinde de betrokken bedrijven aansprakelijk te kunnen stellen voor hun buitenlandse activiteiten, hetzij direct, hetzij via hun filialen?

Nielson
Ik zal om te beginnen het laatste deel van de vraag citeren - "Is de Commissie voorts bereid de invoering door te drukken van bindende mensenrechtenwetgeving teneinde de betrokken bedrijven aansprakelijk te kunnen stellen voor hun buitenlandse activiteiten, hetzij direct, hetzij via hun filialen?" Ik wil daarop reageren met de waarschuwing dat wij heel erg moeten oppassen met het introduceren van het beginsel van de extraterritorialiteit in onze wetgeving. Ik heb heel duidelijk de indruk dat dit Parlement zeer beducht is voor de wet van Helms-Burton, met name met het begrip extraterritorialiteit daarin en de problemen die dat veroorzaakt. Wij moeten dit onderwerp voorzichtig behandelen.
Wat Soedan betreft, volgen wij de politieke situatie op de voet. Wij nemen ook actief deel aan de politieke dialoog tussen de EU en Soedan die in november 1999 is hervat. Ondanks de voortdurende bezorgdheid over de mensenrechtensituatie en het gebrek aan vooruitgang bij het vredeproces, wordt de politieke dialoog daar in het algemeen als positief beoordeeld. Er is dan ook besloten deze dialoog nog een jaar voort te zetten.
De Commissie steunt initiatieven ten gunste van de mensenrechten in Soedan. Zij is voornemens een onderzoek in te stellen ter voorbereiding van een algemene strategie op dit terrein. De Commissie is zich ervan bewust dat economische vraagstukken, zoals de eerlijke verdeling van de olierijkdom van Soedan, in het conflict een steeds grotere rol spelen. We zouden dan ook kunnen zeggen dat de ontwikkeling van deze oliesector de vredesonderhandelingen des te belangrijker maakt. Hopelijk zal dit het vredesonderhandelingsproces ten goede komen.
De Commissie kent de beschuldigingen dat veel mensen die in de buurt wonen van gebieden waarvoor olieconcessies zijn afgegeven, gedwongen zijn hun gebieden te verlaten en dat zij zijn blootgesteld aan schendingen van de mensenrechten. Er is volgens ons geen twijfel over mogelijk dat milities die door de regering van wapens zijn voorzien om de olievelden te beschermen, en ook milities die worden gesteund door de SPLM, hierbij betrokken zijn. Er is echter geen nauwkeurige onafhankelijke en objectieve informatie beschikbaar om een door de regering georganiseerde en uitgevoerde grootschalige tactiek van de verschroeide aarde te bevestigen.
Wat de mogelijkheid van een verbod op investeringen betreft, betwijfelt de Commissie het nut van eenzijdige sancties als instrument in het buitenlandse beleid. Wij zijn ervan overtuigd dat een beleid dat gericht is op dialoog een veel betere manier is om onze bezorgdheid kenbaar te maken en te zorgen dat aan onze verwachtingen wordt voldaan dan een beleid dat gericht is op isolatie.
Met betrekking tot wetgeving stimuleert de Commissie al dat EU-bedrijven overal waar zij werken de mensenrechten eerbiedigen, in het bijzonder door middel van de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen. Dit instrument is weliswaar niet wettelijk bindend, maar het bevat wel krachtige aanbevelingen van 33 regeringen aan hun multinationale ondernemingen om overal in de wereld op een sociaal verantwoorde wijze te werken. Het is duidelijk dat dit niet hetzelfde is als wat in deze vraag wordt gevraagd, maar brede internationale steun voor deze beginselen is in ieder geval wel noodzakelijk om de doelmatigheid te bevorderen. Naar mijn overtuiging is dit de beste aanpak.

McKenna
Ik zal kort zijn. Ik zie de relevantie van dit idee van extraterritorialiteit niet. We hebben het hier over grote Europese oliemaatschappijen, die verantwoordelijk moeten worden gehouden voor hun activiteiten. Wij mogen niet vergeten dat het geld en de winsten die door deze maatschappijen worden verdiend, terugkomen naar Europa.
Grote Europese maatschappijen moeten aanspreekbaar zijn op de manier waarop zij in andere delen van de wereld werken. Als er bindende wetgeving was waaraan Europese ondernemingen zich moesten houden, zouden wij niet in de situatie verkeren waarin we nu zitten. Het gaat hier niet alleen om grote oliemaatschappijen, maar ook om andere Europese multinationals die hun verantwoordelijkheid op het gebied van de mensenrechten, het milieu en elementaire burgerrechten weigeren te nemen. Zij maken enorme winsten en wij profiteren hier van die winsten. Dat is het vraagstuk waaraan wij iets moeten doen.

Nielson
Als ik in een iets cynischer bui was, zou ik zeggen dat u wel een beetje optimistisch bent als u zegt dat wij van de winsten van de oliemaatschappijen profiteren.
Wat ik over het beginsel van de extraterritorialiteit heb gezegd, is juist. Het is werkelijk een probleem om hier wetten te maken voor wat er in een ander land gebeurt. Het echte probleem is dat wat in een land als Soedan op papier of in de praktijk rechtmatig is, heel iets anders kan zijn dan wat wij hier in Europa als rechtmatig zouden beschouwen. Dat verschil hoort echter bij de realiteit van onze wereld. Ik blijf dan ook bij mijn waarschuwing tegen actie van dit Parlement in navolging van wat het Amerikaanse Congres met het probleem Cuba heeft gedaan, namelijk - vanuit zijn eigen gezichtspunt gezien en op grond van de wet van Helms-Burton - de eigen rechtsbeginselen opleggen aan een ander land. Wij kunnen het met de Amerikanen eens zijn of niet, maar deze beginselen zijn alleen door henzelf bepaald. Dat is de kern van het probleem.
Hoewel deze discussie ethisch gezien in de richting wijst van wat de geachte afgevaardigde heeft gezegd, wil ik gezien de praktische en juridische aspecten de toepassing van dit beginsel toch sterk afraden.

Perry
Net als de heer Corrie, die een officiële delegatie aanvoerde, was ik eerder dit jaar in de gelegenheid om Soedan te bezoeken, zij het op een ander tijdstip. Ik dank de commissaris voor zijn evenwichtige antwoord. Het komt mij voor dat wij hier in Europa behoefte hebben aan een beter inzicht in de feitelijke situatie - in wat er werkelijk gebeurt. Er zijn veel beschuldigingen geuit. De Soedanese regering ontkent deze. Wij willen de waarheid boven tafel hebben. Ik zou graag willen weten of de Commissie iets gaat doen, of al iets doet, om erachter te komen of er nu wel of niet sprake is van een tactiek van de verschroeide aarde.
De vertegenwoordiger van de Commissie in Khartoum vertelde mij dat onze hulp aan Soedan ernstig wordt gehinderd door politieke beperkingen. Als wij maar meer hulp dat land binnen konden krijgen, zouden we wellicht meer kunnen doen om de burgeroorlog daar te beëindigen en zelfs bereiken dat de mensenrechten in het hele land beter worden geëerbiedigd. Daar zou ons streven op gericht moeten zijn.

Nielson
Dit is een uiterst moeilijke situatie. Aan de ene kant zijn wij sterk betrokken bij het geven van humanitaire steun, maar aan de andere kant ervaren wij bij onze pogingen om de mensen in nood te helpen grote problemen om toegang tot het land te krijgen en om contact met de strijdende partijen te vermijden. Daar komt nog bij dat de hele gang van zaken en de politieke problemen in relatie tot de regering en haar beleid en de mensenrechtenaspecten in de afgelopen paar jaar tot een bijzonder wrange situatie hebben geleid.
Onze inspanningen om te helpen bij het vredesproces door actief deel te nemen aan een dialoog lijken nu vruchten te gaan afwerpen. Dat is alles wat wij op dit moment kunnen zeggen. Ik ben heel goed op de hoogte van de standpunten en adviezen van het hoofd van onze delegatie in Khartoum. Deze wijzen er zeker op dat er bij de dialoog waar wij middenin zitten enige vooruitgang wordt geboekt. Wij bestuderen dan ook manieren om een balans te vinden tussen dwang en overreding. Duidelijker kan ik op dit moment niet zijn.

Sacrédeus
In zowel de Zweedse als de internationale massamedia hebben berichten gecirculeerd dat de christelijke hulporganisatie Christian Aid het vertrek van o.a. de Zweedse oliemaatschappij Lundin Oil - waarvoor overigens Carl Bildt, de speciale gezant voor de Balkan van de secretaris-generaal van de VN, in de raad van bestuur zit - uit Soedan heeft geëist. Hebben commissaris Nielson en de Commissie over deze beweringen, die betrekking hebben op misdrijven tegen de mensenrechten in verband met de aanleg van wegen voor het winnen van olie in het zuiden van Soedan, überhaupt enig contact met Christian Aid en Lundin Oil, en dienaangaande wellicht ook met de speciale VN-gezant Carl Bildt, gehad?

Nielson
Deze oliemaatschappij is, naar ik heb begrepen, nu overgenomen door een Amerikaanse oliemaatschappij, maar dit verandert niets aan de situatie. Het vergroot noch verkleint het probleem. Datzelfde geldt naar mijn mening ook voor het feit dat de voormalige Zweedse premier nu zitting heeft in de raad van bestuur. Wij hebben geen specifieke relaties met de genoemde organisatie of met deze specifieke oliemaatschappij.
De olie-activiteiten in Soedan moeten worden gezien als een natuurlijke hulpbron waarvan het land zo goed mogelijk gebruik moet maken, zodat deze ten goede komt aan het Soedanese volk. Wij zien vele voorbeelden van verkeerd gebruik van olievoorraden. Als wij dit bekijken vanuit het perspectief van een beleid van eerlijke verdeling van rijkdom, zijn er maar weinig ontwikkelingslanden met olie in de bodem die in sociaal opzicht van die olie profiteren. In Oost-Timor hebben wij al direct bij het begin van onze aanwezigheid daar, in onze discussies over prioriteiten de mensen daar aangeraden vooral de hulp van de allerbeste consultants in te schakelen, zodat die hen bij het hele vraagstuk van de olierijkdommen kunnen bijstaan. Deze olievoorraden vormen nu onderdeel van de economische toekomst van dat land. De binnenlandse verdeling van de welvaart is een belangrijk punt, dat wij waarschijnlijk met de meeste ontwikkelingslanden moeten bespreken.

De Voorzitter
 Hartelijk dank, mijnheer Nielson, voor uw langdurige, uitstekende medewerking.
Overeenkomstig het Reglement wordt de vraag nr. 47 van de heer Howitt schriftelijk beantwoord.
Vragen aan de heer Liikanen

De Voorzitter


William Francis Newton Dunn
Vraag nr. 48 van (H-0600/01):
Betreft: Prijsstelling voor ongelimiteerde toegang tot het internet Benchmarking is een belangrijk instrument in het eEurope proces. De website van de Commissie (http://europa.eu.int/information_society/eeurope/benchmarking/index_en.htm) biedt een lijst door de Commissie uit te brengen benchmarks. In deel 3 van deze lijst vinden we de uiterst belangrijke zaak van ongelimiteerde toegang tot het internet die in de VK al bestaat en hopelijk spoedig in de gehele Unie. De Commissie heeft helaas de benchmarking data voor deze belangrijke indicator nog niet geleverd.
Kan de Commissie deze informatie via haar website aan de Europese burger beschikbaar stellen met vergelijkende informatie over de bestaande detailprijzen in de vijftien lidstaten en de ongelimiteerde producten die bedrijven ter beschikking stellen?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de kosten van toegang tot internet bepalen voor een zeer belangrijk deel het gebruik ervan. Beleidsmaatregelen om deze kosten te verlagen door meer concurrentie te introduceren, vormen het centrale element van het Actieplan. Met het oog hierop heeft de Raad Interne Markt in november vorig jaar zijn goedkeurig gehecht aan een lijst van indicatoren om de resultaten van het Actieplan te kunnen benchmarken. Hiertoe behoorden ook de kosten van toegang tot internet. Als bron voor de vaststelling van de indicator toegangsprijzen noemde de Raad de OESO, zonodig aangevuld met een onderzoek van de Commissie. Het voordeel van de gegevens van de OESO was dat deze vergelijkingen mogelijk maakten met derde landen en met name met de Verenigde Staten.
De OESO-gegevens werden gebruikt in het rapport van de Commissie voor de Europese Raad van Stockholm. Deze gegevens betreffen ook de ongelimiteerde toegang, hoewel in hun methodologie alleen rekening werd gehouden met de prijzen die in ieder land werden berekend door het grootste telecombedrijf. In de praktijk betekende dit dat er te weinig cijfers bekend waren om publicatie op de website te rechtvaardigen. Om de bezwaren van deze methode te ondervangen, heeft de Commissie opgeroepen tot het indienen van voorstellen voor een onderzoek naar de toegangsprijzen voor internet in de EU. De respons was goed. De prijsgegevens zullen worden gemeten op 1 november 2001 en uiterlijk 15 januari 2002 aan de Commissie ter beschikking worden gesteld. Een half jaar later moet deze meting worden herhaald. Alle onderzoeksresultaten zullen worden gepubliceerd op een speciale pagina van de e-Europe website.
Hoewel de analyse van de OESO beperkt is, geeft deze toch wel een aanwijzing voor de invloed van ongelimiteerde toegang op de prijs van internet. In september 2000 bedroegen de kosten van ongelimiteerde toegang volgens het OESO-rapport - en wij gebruiken hier dollars omdat het rapport dollars gebruikt, volgend jaar zal dat in euro' s gaan - in het Verenigd Koninkrijk 25 dollar, in Spanje 35 dollar en in Duitsland 50 dollar. Nieuwe cijfers van augustus 2001 laten geen grote variatie zien in de prijzen voor ongelimiteerde toegang. De VS staat nog steeds onderaan met 20 dollar. Dit vergelijkende onderzoek maakt ook duidelijk dat de ongelimiteerde toegang in de EU snel groeit. Zo laten de voorlopige gegevens van een onderzoek naar het gebruik van internet bijvoorbeeld zien dat in juni het aandeel huishoudens met ongelimiteerde ADSL-toegang met meer dan 200% is toegenomen ten opzichte van het onderzoek van vorig jaar oktober. De totale marktpenetratie van ADSL blijft weliswaar laag, maar een aantal lidstaten vertoont een spectaculaire groei. Zo nam in België in de acht maanden die tussen de beide onderzoeken lagen, dit aandeel toe van 1% naar 11%.

Newton Dunn
Dat was zo' n uitgebreid antwoord dat ik geen enkele aanvullende vraag kan bedenken. Ik zal er dan ook geen stellen.

De Voorzitter
Mijnheer Newton Dunn, dat doet me genoegen.
Daar de vraagstellers afwezig zijn, vervallen de vragen nrs. 49 en 50.

Jonas Sjöstedt
Vraag nr. 51 van (H-0617/01):
Betreft: Banden voor hoge snelheden in Zweden In april van dit jaar, toen veel autobezitters in Zweden nieuwe zomerbanden wilden kopen, ontstond een absurde situatie. De autobandenbranche vestigde er de aandacht op dat volgens een nieuwe EU-richtlijn iedere nieuwe personenauto moest worden voorzien van banden die geschikt waren voor de theoretische topsnelheid van het betrokken model.
Dat men in Zweden hoogstens 110 km per uur mag rijden speelt daarbij geen enkele rol en men was gedwongen een groot aantal auto's uit te rusten met banden die geschikt zijn voor een snelheid van 270 en in sommige gevallen maximaal 300 km per uur.
Ondanks het gevaar van boetes en het risico dat de auto opnieuw technisch moet worden gekeurd laten sommige automobilisten de eis hoge-snelheidsbanden te laten monteren maar voor wat hij is. Bij veel bandenbedrijven liggen formulieren klaar waarmee de klant het bedrijf ontslaat van alle verantwoordelijkheid omdat men banden monteert die maar voor 190 km per uur zijn goedgekeurd.
Is de beschreven interpretatie van de richtlijn juist en heeft de individuele automobilist het recht te eisen dat banden worden gemonteerd die niet geschikt zijn voor de theoretische maximumsnelheid van zijn auto?

Liikanen
Op Europees niveau worden de eisen voor banden die op personenauto' s moeten worden aangebracht, beschreven in richtlijn 92/23/EEG van 31 maart 1992. De Europese wetgeving inzake de typegoedkeuring van motorvoertuigen schrijft voor dat iedere nieuwe auto moet worden uitgerust met een bepaald soort banden dat nauwkeurig is omschreven door de fabrikant van dat voertuig en geschikt is voor de topsnelheid van dat voertuig.
Deze richtlijn heeft echter alleen betrekking op de eerste keer dat de auto in gebruik wordt genomen, voorafgaand aan de registratie in een lidstaat. De richtlijn geeft geen enkele indicatie voor het gebruik van het voertuig, dus ook niet voor aspecten betreffende de maximumsnelheid van vervangende banden. Ook een andere wettekst - richtlijn 1999/37/EEG inzake de minimaal noodzakelijke informatie die in de inschrijvingsdocumenten van motorvoertuigen moet worden vermeld - noemt geen specifieke eisen voor dit kenmerk van vervangende banden. Daarom is de interpretatie van de betreffende EG-wetgeving door de fabrikanten en distributeurs van banden in Zweden inderdaad correct. Het feit dat op Europees niveau geen specifieke voorschriften worden gegeven, betekent echter niet automatisch dat autobezitters de banden van hun auto kunnen laten vervangen door elk model dat zij maar willen.
Op nationaal niveau en overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel dragen politie en justitie van de lidstaten de verantwoordelijkheid voor de naleving van relevante verkeersveiligheidsbepalingen en waar nodig het opleggen van de daarbij behorende sancties. In principe kan het feit dat een voertuig is uitgerust met banden die niet geschikt zijn voor de topsnelheid ervan, ertoe leiden dat het voertuig niet langer voldoet aan de typegoedkeuringseisen van de EU. Deze potentieel gevaarlijke situatie kan, als zij in strijd is met de nationale wetgeving, door de politie worden bestraft.

Sjöstedt
Ik dank de commissaris hartelijk voor zijn antwoord. In Zweden mag je hoogstens 110 km per uur rijden, maar nu moeten veel Zweden banden hebben die geschikt zijn voor snelheden tot wel 250 km per uur. Dat kost uiteraard veel geld en het bezorgt de autobezitters veel problemen.
Er zijn vanuit het oogpunt van de verkeersveiligheid eigenlijk geen aspecten die dit type banden noodzakelijk maken. Daarom is het stellen van dergelijke eisen, die voor de autobezitters tot hoge meerkosten leiden, naar mijn opvatting nog steeds bijzonder moeilijk te motiveren.
Uit het antwoord van de commissaris heb ik begrepen dat je, als je van banden wisselt, het recht hebt een ander type banden te gebruiken indien de nationale autoriteiten dat toestaan. Is dat een correcte interpretatie van uw antwoord?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat dit een tamelijk gecompliceerd stukje EU-wetgeving is. Voordat ik een gedetailleerd antwoord geef op de laatste vraag, wil ik eerst mijn deskundigen raadplegen. Eén antwoord op het probleem in kwestie kan ik echter wellicht alvast wel geven. De maximumsnelheid in Zweden is weliswaar 110 tot 120, maar banden worden geacht ook geschikt te zijn voor hogere snelheden. Zweedse auto' s die via de brug en via Denemarken naar Duitsland gaan, waar op de snelwegen geen snelheidsbeperkingen gelden, zullen daar harder rijden. Op alle wegen in Europa moet dezelfde veiligheid worden gegarandeerd. Op de eerste vraag van de geachte afgevaardigde zal ik zo spoedig mogelijk terugkomen.

De Voorzitter


Esko Olavi Seppänen
Vraag nr. 52 van (H-0620/01):
Betreft: Voetgangersvriendelijke auto In veel landen van de Europese Unie wordt gesproken over het verbeteren van de verkeersveiligheid. Een project dat in het kader van dat debat naar voren is gekomen, is de zgn. voetgangersvriendelijke auto. Denkt de Commissie in dit verband aan een nieuwe richtlijn of valt er vooruitgang te bespeuren met eventuele vrijwillige convenanten van de industrie?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is zich bewust van de zorgen die het geachte parlementslid naar voren heeft gebracht. Ter behandeling van deze kwesties publiceerde de Commissie op 11 juli 2001 een mededeling over de bescherming van voetgangers. Men mag het belang daarvan niet vergeten. Elk jaar vinden 9.000 voetgangers en fietsers de dood en raken er 200.000 gewond bij ongelukken waarbij een auto is betrokken.
De Europese auto-industrie is nu na de gesprekken met de Commissie verplicht vanaf 2002 een aantal veiligheidsmaatregelen te nemen. Die zijn gericht op het verbeteren van de veiligheid van voetgangers bij ongevallen. Inzake de vorm van de regelgeving moet gekozen worden tussen een op de vastgestelde doelen gebaseerd vrijwillig convenant van de industrie en de normale wetgeving. In juli zei de Commissie dat de inhoud van het convenant van de industrie overeenkwam met de doelen die de Commissie heeft gesteld. Een definitief besluit over de vraag of de veiligheidsnormen moeten worden gerealiseerd door een convenant dat nauwgezet wordt gecontroleerd of door wetgeving, wordt uiterlijk eind dit jaar genomen. Overeenkomstig het convenant beloven de autoproducenten te garanderen dat alle nieuwe personenauto's een serie tests ondergaan die tot doel hebben te verzekeren dat de auto's zo zijn ontworpen dat de voetgangers en fietsers die bij een ongeval betrokken raken, zo weinig mogelijk verwondingen oplopen.
De gesprekken die met de Europese Vereniging van autofabrikanten (ACEA) over het convenant van de industrie zijn gevoerd, zijn gebaseerd op de volgende doelstellingen: ten eerste het bereiken van de doelen die zijn voorgesteld door het Europees Comité voor het verbeteren van de veiligheid van voertuigen (EEVC), ten tweede het uitvoeren van maatregelen die de veiligheid van voetgangers al op de korte en middellange termijn verbeteren, ten derde het in gebruik nemen van nieuwe en betere technologieën die de veiligheid van voetgangers doeltreffend verbeteren en ten vierde het vinden van een innovatieve oplossing waarin de passieve en actieve veiligheidskenmerken samenkomen. Het doel van het convenant is het verkleinen van het aantal dodelijke slachtoffers en het verminderen van verwondingen en de ernst ervan. Naar schatting zou in een jaar het aantal doden met tweeduizend dalen als alle auto's die op de Europese wegen rijden aan de eisen van de EEVC-tests zouden voldoen. Dat zou een daling van 20% van het huidige niveau zijn. Met nieuwe technologieën zou het aantal doden nog verder kunnen dalen.
Als de Commissie besluit wetgeving voor te stellen, dan zou die gebaseerd zijn op de inhoud van het convenant. De industrie heeft zich ertoe verbonden dat alle nieuwe typen voertuigen vanaf 1 juli 2005 voldoen aan de eisen die betrekking hebben op de eerste serie passieve maatregelen die wordt aanbevolen door het Gemeenschapppelijk Centrum voor Onderzoek van de Commissie. Verbeteringen worden zodanig in fasen aan de bestaande modellen aangebracht dat ze in 2012 tot de deel uitmaken van alle nieuwe auto's. In de volgende fase zijn de fabrikanten verplicht andere veiligheidsvoorzieningen aan te brengen. Vanaf 2010 moeten de doelen die het EEVC heeft gesteld uiteindelijk zijn bereikt door ofwel de technische voorstellen van het EEVC te volgen of door andere maatregelen toe te passen waarvan de invloed op de veiligheid tenminste gelijk is. Als voorbeeld kan worden genoemd dat vanaf begin volgend jaar alle nieuwe auto's worden uitgerust met koplampen die automatisch aangaan en dat niet-flexibele bumpers worden verboden. Vanaf 2003 zouden dan alle nieuwe voertuigen worden uitgerust met remmen die niet kunnen blokkeren. De Japanse autofabrikanten, die worden vertegenwoordigd door de Japanse Vereniging van autofabrikanten (JAMA), hebben dat in juli officieel goedgekeurd met een identiek convenant. De convenanten van de ACEA en de JAMA bestrijken meer dan 95% van de EU-markten voor personenauto's en lichte bedrijfsvoertuigen. Met de autofabrikanten in Zuid-Korea wordt onderhandeld over identieke convenanten die zullen leiden tot een dekking van bijna 100%. Zoals het geachte parlementslid weet, heeft de Commissie in juli de terzake aangenomen mededeling ter advies aan het Europees Parlement en de Raad gestuurd.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, ik bedankt de commissaris voor zijn uitvoerige antwoord. Ik merk dat de Commissie rekening houdt met de verkeersveiligheid, hoewel naar mijn mening de term "voetgangersvriendelijke auto" verkeerd is. Er bestaat namelijk geen hoop staal van duizend of tweeduizend kilo die vriendelijk kan zijn voor de mens als hij met een snelheid van vele tientallen of vele honderden kilometers op een mens botst. De vraag was echter vooral of de Commissie over deze zaak een voorstel voor een richtlijn doet of dat zij bereid is een convenant met de autofabrikanten te sluiten. Kan het antwoord van de commissaris zo worden uitgelegd dat de Commissie van oordeel is dat er het snelst resultaten kunnen worden geboekt door een convenant met de autofabrikanten te sluiten, dus dat men liever daarvoor kiest dan hierover een richtlijn op te stellen?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft het definitieve besluit uitgesteld tot na het advies van de Raad en het Parlement. Beide oplossingen hebben hun voordelen. Het is duidelijk dat de weg van het convenant sneller is, maar dat dat ook een nieuwe manier van handelen is. In verband met het Auto/Olie-programma is echter al eerder een dergelijke maatregel genomen. De weg van de wetgeving is traditioneler en bekender, maar vergt meer tijd. De Commissie wil daar echter een besluit over nemen wanneer de adviesronde is beëindigd.

De Voorzitter


Bart Staes
Vraag nr. 53 van (H-0629/01):
Betreft: Herkomst informatietechnologie zoals gebruikt in het kader van SENSUS en AVENTINUS Op woensdag 13 juni heeft de Commissie beslist een onderzoek in te stellen naar het Europolschandaal. Dit onderzoek mag zich niet beperken tot "het management van SENSUS". Alle aanbestedingen en contracten van AVENTINUS en SENSUS moeten worden doorgelicht door OLAF. Zo'n onafhankelijk onderzoek is de enige waarborg om klaarheid te scheppen in het duistere Europoldossier. Eén van de belangrijkste openstaande vragen blijft de herkomst van de basistechnologie zoals gebruikt in het kader van SENSUS en AVENTINUS én de Europolis- en Eurintsystemen van Europol.
Zal de Commissie OLAF inschakelen om alle aanbestedingen en contracten van AVENTINUS en SENSUS door te lichten? Kan de Commissie bevestigen dat de gepatenteerde Polygon-technologie van het bedrijf Polygeneses uit München wordt gebruikt in het kader van SENSUS en AVENTINUS én de Europolis- en Eurintsystemen van Europol? Zo ja, op welke wijze werd deze technologie en/of het gebruiksrecht van deze technologie verworven?

Liikanen
De geachte afgevaardigde verwijst naar een onderzoek dat op 13 juni door de Commissie is ingesteld na artikelen in de pers over Europol. Om mogelijke misverstanden te voorkomen, moet ik erop wijzen dat dit onderzoek niet betrekking had op de met Europol samenhangende kwestie waarop de geachte afgevaardigde doelt. Voorzover de Commissie weet, betreft dit beschuldigingen van fraude die niets met het SENSUS-contract te maken hebben. De Commissie heeft begrepen dat intern onderzoek door Europol zelf ertoe heeft geleid dat de Nederlandse justitie de zaak nu in onderzoek heeft.
Met betrekking tot de actie die de Commissie heeft ondernomen inzake het SENSUS-project, heeft zij een intern onderzoek ingesteld naar het management van dit project, zoals ook al bleek uit het antwoord van de Commissie op de mondelinge vragen van het geachte lid. Als gevolg van dit onderzoek en ook op basis van regelmatig uitgebrachte, meer algemene aanbevelingen van zowel de Europese Rekenkamer als de externe controlecommissie van het IST-programma is de Commissie bezig de procedures te veranderen. Dit zal tot een aanzienlijke verbetering van het projectmanagement leiden.
De Commissie woont als waarnemer de vergaderingen van de raad van bestuur van Europol en die van de hoofden van de nationale eenheden bij. Zij heeft geen mandaat om onderzoek te doen naar Europol. Dat kan alleen in het kader van rechtstreekse opdrachten, zoals bij het SENSUS-project. In het kader van SENSUS en zoals al is toegelicht in de antwoorden op schriftelijke vragen, overweegt de Commissie op dit moment niet om een onderzoek in te stellen naar de financiële aspecten van de deelname van Europol aan SENSUS. De noodzaak van een dergelijk onderzoek zal echter opnieuw worden bekeken zodra alle met SENSUS samenhangende kostenclaims van de projectdeelnemers zijn ingediend. Dit zal in de komende paar maanden gebeuren.
SENSUS en AVENTINUS waren betrokken bij pre-commercieel onderzoek, waarbij ook gebruik werd gemaakt van basistechnologieën voor de productie van een demonstratiemodel. Het doel ervan was de taalbarrières die Europese instanties op het gebied van de wetshandhaving tegenkomen bij hun strijd tegen de georganiseerde misdaad zoals drugssmokkel en illegale immigratie, op te heffen. SENSUS is een combinatie van softwaremodellen op het gebied van bijvoorbeeld linguïstische inhoud, benutting en rapportage, workflow- en databasemanagementsystemen. Er is daarom geen sprake van een specifieke basistechnologie.
Aanvankelijk zou voor SENSUS inderdaad gebruik worden gemaakt van Polygon. Volgens informatie die de Commissie heeft ontvangen, werd in het najaar van 1999 echter gekozen voor een andere technologie. De opdrachtnemers hebben de betreffende dienst van de Commissie verzekerd dat het SENSUS-demonstratiemodel geen onderdelen bevat van Polygon. De coördinator van het AVENTINUS-project heeft bevestigd dat noch bij AVENTINUS I noch bij AVENTINUS II gebruik is gemaakt van Polygon.
Op de vraag van de geachte afgevaardigde over de in Europolis- en Eurintsystemen gebruikte technologieën kan de Commissie nu niet ingaan.

Staes
Ik dank de commissaris uiteraard voor zijn zeer uitgebreide antwoord waaruit wij toch wel enkele nieuwe elementen in deze thriller, als ik dat zo mag noemen, kunnen halen. Toch zit ik met een zwaar gevoel in mijn maag, mijnheer de commissaris. Ik heb het gevoel dat er in het licht van hetgeen zich op dit ogenblik bij Europol afspeelt, onvoldoende controle is en dat wij op een of andere manier op Europees niveau een systeem zullen moeten ontwerpen om Europol beter te gaan controleren. Ik weet dat de huidige OLAF-verordening daarvoor niet volstaat. Ik zou dus aan de commissaris willen vragen om eens te kijken welke voorstellen mogelijk zijn.
Een tweede aanvullende vraag betreft de coördinator bij het SENSUS-programma. Wij weten allemaal dat hij blijkbaar een agent van de Duitse geheime dienst is. De man is eind vorig jaar veroordeeld voor schriftvervalsing. Ik zou van de commissaris willen weten, want dat weten wij eigenlijk nog niet uit vorige antwoorden, of die man al dan niet nog steeds het SENSUS-programma coördineert. Als dat niet het geval is, zou ik graag van hem vernemen wie dan nu wel het SENSUS-programma coördineert. Ik dank de commissaris voor zijn antwoord.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, met de huidige rechtsgrondslag valt Europol in feite niet onder de zeggenschap van de Commissie, zoals dat normaal gesproken bij de Commissiebegroting wel het geval is. De enige manier waarop wij kwesties betreffende Europol kunnen laten doorrekenen, is dan ook in het kader van een specifiek contract. Als wij een contract voor Europol hebben, kunnen wij een kwestie nog pas controleren wanneer een definitief financieel overzicht is opgesteld.
De informatie over de naam van de coördinator en zijn functie hoop ik rechtstreeks aan de geachte afgevaardigde te kunnen geven. Ik zal dat vandaag uitzoeken.

De Voorzitter


Gary Titley
Vraag nr. 54 van (H-0645/01):
Betreft: Defensie-industrie In antwoord op mijn vraag H-0447/01 tijdens het vragenuur van 13 juni deelde de Commissie mee dat zij overwoog welke maatregelen zij zou treffen ingevolge haar Actieplan van 1997 voor de tenuitvoerlegging van een EU-strategie voor de defensieindustrie. De Commissie verklaarde dat zij deze herfst verslag zou kunnen uitbrengen over de voorgenomen maatregelen. Kan de Commissie thans meededen welke voorstellen zij wil indienen?

Liikanen
Hoewel wij bij dit onderwerp niet zo snel vorderingen maken als wij hadden gehoopt, wil ik benadrukken dat de analyse in het Actieplan van 1997, waarin werd aangedrongen op de noodzaak van een herstructurering van de Europese defensie-industrie en van het scheppen van een gemeenschappelijke markt voor defensieproducten, nog steeds relevant is. Naar mijn mening is deze zelfs nog relevanter geworden, en wel om minstens twee redenen: de ontwikkeling van het EVDB - het Europese Veiligheids- en Defensiebeleid - en de vorming van transnationale defensiebedrijven.
Tot nu toe werden de discussies in de Raad steeds gekenmerkt door meningsverschillen tussen de lidstaten. Hierdoor was het onmogelijk om tot een gemeenschappelijk standpunt over de vorming van een Europees bewapeningsbeleid te komen. Een goede concurrentiepositie van de Europese defensie-industrie is voor geloofwaardigheid van het nog jonge Europese Veiligheids- en Defensiebeleid echter van vitaal belang. Daarom verwacht de Commissie dat de regeringen in toenemende mate zullen gaan inzien dat zij zich op dit punt anders moeten gaan opstellen. Alleen dan kan een eind komen aan beleid en praktijken die de Europese defensiebedrijven verhinderen doelmatiger te gaan samenwerken.
Een dergelijke veranderde opstelling van de lidstaten zal de Commissie in staat stellen doeltreffender bij te dragen aan de instelling van een Europese markt voor defensiematerieel. Dit kan zij doen door gebruik te maken van haar bevoegdheid krachtens communautair beleid, om bijvoorbeeld een gemeenschappelijke markt voor defensie of buitenlandse handel te creëren.
Als commissaris voor ondernemingsbeleid streef ik in nauwe samenwerking met de nationale autoriteiten en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven naar een betere concurrentiepositie voor de Europese defensie-industrie. Eén belangrijk initiatief in dit verband betreft onze inspanningen om meer aandacht te vragen voor het belang van normalisatie. Dit zal de doelmatigheid en de concurrentiepositie van de Europese defensie-industrie ten goede komen Ook onderzoeken wij verschillende alternatieven en mogelijke aanzetten voor een in gang te zetten hervorming van de defensienormen.
Deze vraagstukken zijn uitvoerig aan de orde geweest tijdens een belangrijke conferentie vorig najaar, waaraan de belangrijkste belangengroepen deelnamen. Bij die gelegenheid werd de Europese Commissie voor Normalisatie CEN aangewezen als het ideale forum om deze activiteit uit te voeren in de vorm van een handboek met defensienormen en -procedures. Dit handboek zal leiden tot meer transparantie, betere interoperabiliteit, harmonisatie van eisen en lagere aanschafkosten. Aan dit proces wordt momenteel druk gewerkt.
Wat de bedrijfstak zelf betreft, heeft er een enorme verandering plaatsgevonden in het landschap van de defensie-industrie, in het bijzonder in de sectoren Eurospace en de elektronica. Er is ook goede vooruitgang geboekt bij de sectoren bewapening van de landmacht en marine. Naar verwachting zal de bedrijfstak, zodra deze verandering haar definitieve beslag heeft gekregen en volledig is doorgevoerd, nieuwe verwachtingen formuleren met betrekking tot de toegang tot de defensiemarkten in Europa en daarbuiten.
Om voldoende tijd te hebben om deze standpunten te formuleren, is besloten dat de geplande bijeenkomst van de vertegenwoordigers van de defensie-industrie met de betreffende commissarissen aan het eind van dit jaar zal plaatsvinden, bij voorkeur vroeg in het najaar.

Titley
Heb ik het goed, mijnheer de commissaris, als ik uw doorwrochte antwoord samenvat met het ene woord "nee" , oftewel de Commissie gaat niets doen? Toen ik u enige maanden geleden in deze zelfde vergaderzaal sprak, zei u dat er in het najaar vooruitgang zou zijn geboekt. Ik heb echter sterk de indruk dat u nu zegt dat de Commissie niets gaat doen om een vervolg te geven aan haar mededeling of haar actieplan. Wat u hebt gezegd, is een samenvatting van wat er nu toe is gebeurd. Het wijst er op geen enkele manier op dat er in de nabije toekomst - en het is nu immers al najaar - sprake zal zijn van enige dynamische actie.

Liikanen
Ik wil graag opmerken dat het normalisatiegedeelte, waarmee wij nu actief bezig zijn, heel belangrijk is. Het feit dat wij daar nu dagelijks aan werken, betekent vooruitgang. Op de vraag over de wetgevingsvoorstellen kan ik vandaag geen definitief antwoord geven.

De Voorzitter
Aangezien de tijd voor het vragenuur aan de Commissie is verstreken, worden de vragen nrs. 55 tot en met 96 schriftelijk beantwoord..
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 20.20 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Resultaten van de Conferentie over klimaatverandering in Bonn
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de resultaten van de Conferentie over klimaatverandering in Bonn.

Wallström
Dank u dat u mij hebt gevraagd in dit Huis verslag te doen van de Conferentie over klimaatverandering in juli.
De Conferentie was een succes, vooral voor de Europese Unie. Op 23 juli is politieke overstemming bereikt over modaliteiten om het Protocol van Kyoto ten uitvoer te brengen. Daarmee zijn alle belangrijke uitstaande politieke problemen opgelost die na het eerste deel van de conferentie afgelopen november in Den Haag waren opengelaten. Dit effent de weg voor de ratificatie van het Protocol.
Laat ik u kort mijn oordeel over de Conferentie in Bonn geven voordat ik inga op de belangrijkste inhoudelijke beslissingen.
Het resultaat van Bonn vormt een belangrijk succes voor de Europese Unie. Nadat de Verenigde Staten zich hadden teruggetrokken uit het Protocol van Kyoto, heeft de Europese Unie de leiding genomen in de verdediging van het Protocol. Dit was onder meer door middel van een verklaring door de Europese Raden in Stockholm en Göteborg en resoluties van het Europees Parlement. Hoge delegaties van het Zweedse en het Belgische voorzitterschap en de Commissie hebben een bezoek gebracht aan de Verenigde Staten, Canada, Rusland, Iran, China, Australië en Japan om steun te zoeken voor ons standpunt.
Het engagement van de EU om het Protocol van Kyoto in werking te laten treden vóór de Wereldtop inzake duurzame ontwikkeling - Rio+10 - in september van dit jaar, werd door veel andere partijen gedeeld. Dit maakte het succes in Bonn zo belangrijk. De overeenkomst die in Bonn is bereikt, heeft zeker voorkomen dat de internationale inspanningen om klimaatverandering te bestrijden uiteenvielen na het mislukken van de Conferentie in Den Haag en de aankondiging van president Bush dat de Verenigde Staten het Protocol van Kyoto niet zullen steunen.
Wat ook had kunnen gebeuren is dat de Verenigde Staten met een alternatief voorstel voor het Protocol van Kyoto waren gekomen. Dit zou de internationale inspanningen om tot een effectief, internationaal kader voor de bestrijding van klimaatverandering te komen in de war hebben gegooid. De gesprekken in Bonn waren daardoor een race tegen de klok. Er moet worden gezegd dat de Verenigde Staten zich hebben gehouden aan de belofte van president Bush andere partijen niet te zullen beletten verder te gaan met het Protocol van Kyoto. Tijdens de plenaire slotzitting van het ministeriële deel van de Conferentie heeft geen enkele partij bezwaar gemaakt tegen de goedkeuring van de bereikte politieke overeenkomst. Tegelijkertijd hebben de EU en andere partijen de hoop uitgesproken dat de VS zich toch weer bij het Kyoto-proces zal aansluiten. Niets in de overeenkomst verhindert de VS dat te doen.
De Europese Unie heeft tijdens de gesprekken een sterk, verenigd standpunt laten zien en het Belgisch voorzitterschap heeft ons standpunt goed gecoördineerd. Ik moet ook mijn erkentelijkheid betuigen voor de politieke steun van de NGO's en de leden van het EP die in de vergadering aanwezig waren en die op een heel constructieve manier hebben meegewerkt. Het resultaat van Bonn is een overwinning voor de multilaterale internationale betrekkingen. Tegen de achtergrond van het huidige debat over globalisering geeft het een nieuw politiek signaal dat de internationale gemeenschap in staat is mondiale problemen op een voor alle landen gunstige manier aan te pakken.
De overeenkomst was een doorbraak, maar er moeten natuurlijk nog verscheidene stappen worden genomen voordat het Protocol van Kyoto in werking kan treden. Allereerst zullen de politieke elementen die zijn overeengekomen, moeten worden vertaald in wetsteksten. Dit zal door de Conferentie van partijen tijdens haar volgende zitting, CoP 7 in november in Marrakesj, worden afgerond en formeel worden goedgekeurd.
Wat zijn nu de vooruitzichten voor de ratificatie van het Protocol van Kyoto? Voor de inwerkingtreding is ratificatie nodig door 55 partijen die tenminste 55% van de CO2-emissies van de geïndustrialiseerde landen in 1990 vertegenwoordigen. Gegeven het feit dat de Verenigde Staten voorlopig niet van plan zijn het Protocol te ratificeren, betekent dit dat naast ratificatie door de EU en de kandidaat-lidstaten ratificatie door tenminste Japan en Rusland nodig is om het Protocol in werking te laten treden.
Aangezien de kandidaat-lidstaten de standpunten van de EU hebben ondersteund, gaat onze aandacht vooral uit naar Japan, maar ook naar Rusland. Japan voelt zich sterk verbonden met het Protocol van Kyoto en heeft meerdere malen verklaard van plan te zijn het Protocol in 2002 in werking te laten treden. Tegelijkertijd heeft Japan er tot nu toe van afgezien zich duidelijk vast te leggen op ratificatie van het Protocol, ook zonder de Verenigde Staten.
Het standpunt van Rusland was gedurende de hele onderhandelingen onduidelijk en pas op het laatste moment werd in Bonn duidelijk dat Rusland geen bezwaren zou maken. Dit ondanks het feit dat Rusland economisch baat heeft bij het Protocol van Kyoto en de totstandkoming van een internationaal systeem voor de handel in emissierechten, aangezien het dankzij zijn ruime emissiedoelstellingen in een positie zal verkeren dat het emissiekredieten kan verkopen.
Beide landen dragen nu een grote verantwoordelijkheid, omdat zij bepalen of de internationale gemeenschap een belangrijke stap neemt in de bestrijding van klimaatverandering of niet. Bonn was dus een belangrijke stap, maar is nog niet het einde van het proces.
Ik moet ook de constructieve rol onderstrepen die de ontwikkelingslanden, G4-77/China, onder voorzitterschap van Iran, in Bonn hebben gespeeld; zij deelden op veel punten het standpunt van de EU. Onze goede betrekkingen met deze groep bleken onmisbaar te zijn voor het bereiken van een geslaagde uitkomst.
In de moeilijke situatie waarin we ons bevonden, was de EU gedwongen aan andere partijen concessies te doen om in Bonn een overeenkomst te bereiken en het Protocol van Kyoto te redden. Deze concessies hebben vooral betrekking op het op een genereuze manier meetellen van de koolstofreservoirs bij de vaststelling van de emissiedoelstellingen van de geïndustrialiseerde landen en, in de laatste onderhandelingsnacht, op het juridisch bindende karakter van het handhavingregime.
De overeenkomst over de koolstofreservoirs betekent dat ongeveer 70% van de totale emissiereductiedoelstelling van 5,2% voor de geïndustrialiseerde landen volgens het Protocol kan worden gedekt door CO2-reservoirs in plaats van werkelijke emissiereducties. Gezien het feit dat de emissies in de meeste geïndustrialiseerde landen sinds 1990 zijn toegenomen, is in die landen desalniettemin toch nog een aanzienlijke inspanning nodig om de emissies te verlagen. Een andere concessie die nodig was om Japan aan boord te krijgen, was dat de EU het juridisch bindende karakter van de consequenties bij niet-naleving heeft opgegeven. In ruil daarvoor is het systeem zelf echter tamelijk ambitieus en houdt het voor de partijen een sterke stimulans tot naleving in, ook al is het momenteel alleen politiek bindend. Wanneer het Protocol van Kyoto eenmaal is geïmplementeerd, zal het een uitgebreider en strenger handhavingsysteem hebben dan enige andere multilaterale milieuovereenkomst tot nu toe.
De overeenkomst bevat een bekendmaking door de EU en enkele andere landen van een financieringspakket van 450 miljoen euro per jaar in 2005 voor ontwikkelingslanden voor capaciteitsopbouw, technologieoverdracht en aanpassingen aan klimaatverandering.
De belangrijkste vooruitgang van het Protocol van Kyoto is in elk geval dat de structuur en de algemene regels van een internationaal kader inzake klimaatverandering worden vastgesteld - bijvoorbeeld bindende emissiedoelstellingen, de flexibele mechanismen voor het bereiken van die doelstellingen, een handhavingregime en bijstand aan ontwikkelingslanden - waarop verdere besluiten kunnen worden gebouwd. Het Protocol van Kyoto is niet alleen van belang voor de aanpak van een van de grootste mondiale uitdagingen - klimaatverandering - maar zal ook een grote, nieuwe, internationale markt voor emissierechten tussen de geïndustrialiseerde landen scheppen. Het zal tevens nieuwe middelen naar ontwikkelingslanden en de landen met een overgangseconomie in Centraal- en Oost-Europa leiden. Het is voor de politieke acceptatie van het Protocol van Kyoto zeker ook belangrijk dat investeringen in nucleaire faciliteiten worden uitgesloten van gezamenlijke tenuitvoerlegging en het mechanisme voor schone ontwikkeling.
Zoals ik eerder al heb gezegd, effent de in Bonn bereikte overeenkomst de weg voor de ratificatie van het Protocol van Kyoto. De Europese Unie heeft ratificatie door onze staatshoofden en regeringsleiders toegezegd. Ik ben daarom van plan de Raad en het Europees Parlement binnenkort, en beslist ruim voor het einde van dit jaar, op de eerste plaats een ratificatievoorstel voor het Protocol van Kyoto voor te leggen. Dit zal een besluit van de Raad omvatten inzake de verdeling van de lasten tussen de lidstaten van de Gemeenschappen, over het algemeen een emissiereductiedoelstelling van 8% op grond van de politieke overeenkomst van de Milieuraad van 16 juni 1998. Op de tweede plaats zal ik een mededeling presenteren over een kosteneffectieve uitvoeringsstrategie voor de vermindering van de broeikasgasemissies in de EU op basis van het eindverslag van het Europees programma inzake klimaatverandering van de Commissie, en op de derde plaats een voorstel voor een kaderrichtlijn inzake een EU-wijd stelsel voor de handel in emissierechten als kernelement in een kosteneffectieve uitvoeringsstrategie van het Protocol van Kyoto.
Ik wil graag mijn waardering uitspreken voor de voortdurende steun van het Europees Parlement voor het standpunt van de EU in de internationale klimaatonderhandelingen en voor uw voortdurende belangstelling voor dit onderwerp. Uw sterke parlementaire delegatie in Bonn was daar een teken van. Ik hoop dat we onze goede samenwerking in de toekomst kunnen voortzetten.

Moreira da Silva
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, tijdens de Conferentie in Bonn zijn drie uiterst belangrijke politieke signalen uitgezonden. Eén met betrekking tot het milieu, één met betrekking tot de economie, en één met betrekking tot management. Voor het milieu zal deze Conferentie de geschiedenis ingaan als de conferentie die een punt heeft gezet achter tien jaar praten en onderhandelen over klimaatsverandering. We kunnen nu eindelijk actie ondernemen. Toegegeven, het bereikte akkoord gaat minder ver dan we graag gehad zouden hebben, en de Europese Unie heeft bij de onderhandelingen de meeste concessies gedaan. We hebben eigenlijk maar een peuterstapje gedaan. Maar er was eenvoudigweg geen alternatief: als we in Bonn geen politiek akkoord bereikt hadden, zou het Protocol van Kyoto praktisch gezien een dode letter geweest zijn. En dan zouden we nog eens tien jaar kwijtraken bij het ontwikkelen van een wereldwijd beleid voor het in de hand houden van de klimaatsverandering.
Ik wil mevrouw Margot Wallström daarom gelukwensen met de voorbeeldige wijze waarop zij dit onderwerp steeds heeft benaderd. Ik ben ook buitengewoon ingenomen met de aankondiging die zij vandaag gedaan heeft en de wijze waarop zij het ratificatieproces voor Kyoto aan dit Parlement heeft voorgelegd. De concrete maatregelen voor de emissiehandel en het Europese programma met betrekking tot klimaatsverandering zijn beslist positief te nomen. Tot slot wijs ik erop dat de samenwerking tussen de delegatie van het Europees Parlement, de commissaris voor milieu en de Raad - onder Belgisch voorzitterschap - gedurende het gehele verloop van de Conferentie steeds heel goed geweest is.
De Conferentie van Bonn heeft ook duidelijk gemaakt dat de economie nu een andere basis krijgt. We stappen over van een op verbranding gebaseerde economie naar een kooldioxide-economie, waarin over elke ton kooldioxide een prijs berekend wordt. De uitstoot wordt nu dus gezien als een kostenpost waarmee bij de samenstelling van de producten en de het opstellen van jaarverslagen rekening moet worden gehouden. We zullen daarom zien dat alle economische sectoren nu gaan overschakelen op schonere technologie. Degenen die het eerst omschakelen zullen daarvan uiteraard het meest profijt ondervinden. En dat is nu precies waar president Bush een denkfout heeft gemaakt. In Bonn is gebleken dat Amerikaanse ondernemers zich daar nu zorgen over beginnen te maken. Kyoto blijkt op korte termijn namelijk goedkoper te zijn dan gedacht, en de voordelen in termen van concurrentie doen zich reeds op de middellange termijn gevoelen.
Het derde signaal uit Bonn betreft de globalisering. Het gaat hier niet uitsluitend over het milieu. Het gaat hier om de vraag hoe we milieubescherming en globalisering op elkaar kunnen afstemmen. Dat is een kwestie met een grote symbolische lading. De Conferentie in Bonn heeft aangetoond dat degenen die er snel bij waren om de voordelen van globalisering uit te buiten ook in staat zijn iets te ondernemen om de negatieve gevolgen van diezelfde globalisering terug te dringen. Dat is de hoopvolle boodschap die deze Conferentie heeft uitgezonden: we kunnen samen oplossingen vinden voor problemen die ons allemaal aangaan.

Hulthén
Geachte commissaris, ook ik wil mijn felicitaties uitspreken met wat er in Bonn is gebeurd. Velen van ons hadden aanvankelijk weinig vertrouwen in het resultaat van de Conferentie. Het was natuurlijk ook bitter toen we in juli moesten vrezen dat alles wat we eerder besproken hadden, verloren zou gaan.
Ik moet zeggen dat de fractie en ik zelf diep onder de indruk zijn van het werk van de rapporteur, en van het Zweedse en Belgische voorzitterschap. En niet alleen door wat er op de Conferentie in Bonn is gebeurd, maar ook vanwege het uitstekende voorwerk dat onder meer de commissaris heeft geleverd door een aantal landen te bezoeken om ze te overtuigen van het belang van het Kyoto-Protocol.
Dat de politieke wil om te veranderen aan de andere kant van de Atlantische oceaan ontbreekt, kunnen we slechts betreuren. We moeten maar hopen dat er langzamerhand een politieke opinie ontstaat die probeert ook de VS te bewegen om zich in te zetten voor dit noodzakelijke werk. Op de lange termijn zullen de Amerikaanse bedrijven ook wel inzien dat ze iets missen als ze niet in deze ontwikkeling meegaan.
Er is geen weg meer terug. Als we echt iets willen doen aan de klimaatverandering, moet iedereen meewerken, zeker de VS als een van de grootste bronnen van broeikasgassen.
Nu moeten we onze woorden omzetten in daden. Ik heb er steeds op gewezen dat het Kyoto-Protocol pas het begin is. Het klinkt hoopvol als de rapporteur nu belooft dat we vóór het eind van het jaar een eerste versie ter ratificatie krijgen, en dat er niet eerst nog allerlei mededelingen en voorstellen komen als het gaat om de handel in CO2-rechten. Ik wil nogmaals benadrukken wat we eerder in het Parlement hebben gezegd, namelijk dat de handel in CO2-rechten nooit de boventoon mag voeren. Het moet tot een daadwerkelijke verandering komen. We moeten ons vervoerssysteem wijzigen en we moeten de uitstoot van gassen aanpakken, zodat de invloed op het klimaat minder wordt.
Dat geldt ook voor de CO2-putten. Het Protocol en het besluit kennen ook een aantal minpunten. Het zou wel zo prettig zijn geweest als de putten niet zulke belangrijke reducties hadden opgeleverd. Noorwegen geeft het goede voorbeeld door te stellen dat het zijn putten niet op dezelfde wijze gaat uitbuiten als andere landen. Het zou mooi zijn als andere landen dit voorbeeld volgen.
We moeten maar zien wat er gebeurt op de Conferentie in Marrakesj. Het wordt onderhand tijd om de discussie aan te gaan over hoe we verder moeten. Daarover moeten concrete voorstellen op tafel komen, zodat we niet blijven steken in het Kyoto-Protocol.
Ik wil afsluiten door nogmaals mijn dank uit te spreken voor het uitstekende werk van de rapporteur en het voorzitterschap.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag tegen de commissaris willen zeggen dat de resultaten van de Top van Bonn, in een tijd van gewelddadigheden in Genua en zorgen over de globalisering, het vertrouwen van de mensen in het politieke proces zouden hebben moeten doen herleven. Ik hoop tenminste dat dat is gebeurd - het heeft dat effect zeker op mij gehad. Samen met de heer Pronk en het Belgische voorzitterschap hebt u heel wat bereikt. U hebt het milieu een enorme dienst bewezen en de Europese invloed versterkt. Ik wil u daarmee feliciteren en daarvoor bedanken.
Ik ben heel blij met bepaalde aspecten van de overeenkomst, het compromis op het punt van kernenergie bijvoorbeeld was het beste dat haalbaar was. Maar over het geheel genomen is de overeenkomst zwak. Wat echter van belang is, is het proces dat nu in gang is gezet. Ik weet dat de heer De Roo mij in het verleden heeft uitgelegd dat het proces en het belang ervan niet kunnen worden overschat, waarbij hij bijvoorbeeld heeft gewezen op de manier waarop het Protocol van Montreal in het afgelopen decennium na een tamelijk mager begin tot een echt effectief instrument is ontwikkeld. Het Kyoto-proces zal echter veel moeilijker worden. De prioriteiten zijn het Protocol geratificeerd te krijgen, onze eigen lidstaten zo ver te krijgen dat ze effectieve actieplannen ten uitvoer brengen, en verder om niet alleen een handel in emissierechten te starten, maar te bewijzen dat deze kan werken, wat het moeilijkste van alles is. En als we deze handel kunnen laten werken, hoop ik dat dit ook Amerikaanse bedrijven zal aantrekken en dat het hele politieke klimaat over de hele wereld zal veranderen.
U hebt nog veel te doen. De grote meerderheid in dit Huis zal u bij uw verdere inspanningen nadrukkelijk steunen. Ik dank u nogmaals.

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, het wonder van Bonn: de Kyoto-baby leert lopen. Het Kyoto-Protocol is niet dood, zoals president Bush heeft verklaard, maar springlevend. Kyoto is een baby die op vierjarige leeftijd heeft leren lopen. De meeste baby's leren lopen rond hun eerste verjaardag. Beter laat dan nooit zeggen wij dan in Nederland.
Zeker is dat de Kyoto-baby nog flink zal moeten groeien om de verandering van het klimaat onder controle te krijgen. Maar die andere milieubaby, het Verdrag van Montreal uit 1987, heeft ook veertien jaar nodig gehad om effectief het gat in de ozonlaag te bestrijden. Zo zal het ook gaan met onze Kyoto-baby.
President Bush ondervindt nu dat er veel waarheid zit in het Nederlandse spreekwoord: wie breekt betaalt. Wie wegloopt bij onderhandelingen verliest. De Japanse minister Kawaguchi is vandaag in Washington aangekomen voor een zesdaags bezoek om president Bush ervan te overtuigen om alsnog mee te doen. Daar zijn heel goede redenen voor. De CO2-uitstoot in de Verenigde Staten is twee keer zo hoog als in Europa. Het verwondert dan niet dat er studies zijn, zoals die van Florentin Krause, die aantonen dat de Verenigde Staten dankzij een slim energiebeleid aan Kyoto kunnen voldoen én 1% extra economische groei kunnen bewerkstelligen.
Om de druk op president Bush verder te verhogen, stelt mijn fractie, en gelukkig ook het Parlement, voor om in 2003 CoP-9 in de Verenigde Staten te organiseren. De Kyoto-baby is dan een kind dat naar school gaat en moet leren praten, met name over de internationale handel in CO2-rechten.
In Bonn leek het Amerikaanse bedrijfsleven zeer geïnteresseerd om na 2008 mee te gaan doen aan die internationale handel. De bedrijven voelden zich in de kou gezet door hun eigen president. De Europese Unie heeft overtuigd door de Kyoto-baby te leren lopen, maar nu moet hij nog leren om hard te lopen. Commissie, leg het Kyoto-protocol ter ratificatie voor vóór CoP-7 in Marrakesj, en leg ook het voorstel voor de interne CO2-handel op tafel vóór CoP-7. En tot slot, voor
de transportsector die zo moeilijk te beteugelen is: Commissie, breng voorstellen uit om de CO2-uitstoot van bestelauto's en vrachtauto's te beperken.
Ik wil besluiten met enkele woorden van dank: aan de trojka voor het eensgezind leiden van de Europese delegatie en aan het Belgische voorzitterschap voor zijn speciale evenwichtskunsten; aan de Commissie voor de soepele en goede samenwerking in Bonn, aan de G-77 voor de constructieve houding én aan de milieubeweging voor haar opvallend opbouwende bijdrage aan het leren lopen van de Kyoto-baby.

 González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, als we hetgeen we in Bonn hebben bereikt vergelijken met onze doelstellingen van vijf jaar geleden met betrekking tot de klimaatverandering, dan is het resultaat niet om over naar huis te schrijven. Beoordelen we hetgeen we hebben bereikt echter in het licht van de slag die de commissaris - met aan haar zijde de delegatie van het Parlement en de overige Commissieleden - heeft geleverd voor het tot stand brengen van het uiteindelijke akkoord, dan vind ik dat we de commissaris en die delegatie erkentelijk mogen zijn voor het feit dat er überhaupt een akkoord bereikt is. De voornaamste verdienste van dit akkoord is wel dat alle landen die weg zijn ingeslagen, met uitzondering van de Verenigde Staten die helaas vasthouden aan een standpunt dat in strijd is met de belangen van de planeet als geheel.
Verder vind ik het positief dat bij het streven naar beperking van de broeikasgassen kernenergie als alternatieve energiebron is uitgesloten.
Wij maken geen geheim van onze bedenkingen tegen de handel in emissierechten en de controle daarop, of het gebruik van absorberende hulpbronnen. Het Europees Parlement heeft al bij verschillende gelegenheden gesteld dat absorberende hulpbronnen slechts op beperkte schaal en op gecontroleerde wijze zouden moeten worden gebruikt. Deze kwesties houden ons terdege bezig.
Wat ons eveneens bezighoudt zijn de mechanismen voor de follow-up van en de controle op de naleving, en de kwestie van eventuele sancties in geval van niet-naleving. Verontrustend vinden wij het bovenal dat in het rapport van het Europees milieuagentschap wordt gesteld dat als maatregelen nog langer uitblijven de uitstoot in het jaar 2010 met 6% zal zijn toegenomen.
Daarom - en op dit punt ben ik het met de overige sprekers eens - hebben wij als geïndustrialiseerde landen de taak om in de toekomst een leidende rol te spelen bij het verminderen van de uitstoot. Het is onontkoombaar dat we het Protocol ratificeren en de uitstoot nog verder beperken dan zoals is voorzien in het akkoord. Het is zaak dat er juridisch bindende maatregelen worden ingesteld, dat het vervoer wordt aangepakt, dat verantwoordelijk is voor de uitstoot van grote hoeveelheden CO2, en dat duidelijk wordt vastgesteld in welke mate de steun aan ontwikkelingslanden mag worden gebruikt om ervoor te zorgen dat die landen dezelfde weg inslaan.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ook ik wil de Commissie feliciteren met haar onderhandelingstactiek en met het behaalde succes. De commissaris heeft waarschijnlijk gelijk, het Protocol is gered. De afspraken van Bonn zijn natuurlijk niet genoeg om de problemen op te lossen, er moet veel meer gebeuren om de verandering van het klimaat tegen te houden en de bijbehorende problemen aan te pakken. Toch is het een belangrijke eerste stap.
Sommige politici hebben principiële kritiek op het Kyoto-Protocol, ook een aantal Duitsers. Deze milieudeskundigen vinden dat het Protocol niets waard is omdat het niet genoeg oplevert. Willen zij dan de eerste brandweerwagen wegsturen wanneer het huis brandt, omdat ze vinden dat er tien brandweerwagens nodig zijn om de brand echt goed te blussen? Willen zij pas gaan blussen wanneer ze alle tien zijn aangekomen? Nee, we moeten zo snel mogelijk doen wat we kunnen doen, en ook telkens weer zeggen dat er nog meer maatregelen moeten worden genomen.
Over die maatregelen wordt internationaal onderhandeld, maar natuurlijk ook in de Europese Unie. Nu moeten we concreet aan de slag. U heeft daarover vandaag belangrijke mededelingen gedaan, mevrouw de commissaris, en u kunt op onze steun rekenen. Ik wil herhalen wat ik voor de Conferentie van Bonn al heb geëist: we moeten ook blijven praten met de Amerikanen, al hebben velen, ook in dit Parlement, harde kritiek op alles wat de Amerikanen doen.
Ik vind dat we ons moeten concentreren op de hoofdzaak. We moeten onze Amerikaanse vrienden duidelijk maken dat we het over veel punten niet met hen eens zijn, maar dat we met die verschillen best uit de voeten kunnen. In dit geval is het voor ons als Europeanen echter onaanvaardbaar dat de Amerikanen iedere vorm van samenwerking afwijzen. Dat moeten we ze keer op keer duidelijk zeggen.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zeg: "Bravo, mevrouw de commissaris, complimenten!" Het verbaast me trouwens telkens weer hoezeer de Europeanen het met elkaar eens zijn als het gaat om de verandering van het klimaat en de maatregelen die daartegen moeten worden genomen. Het klimaatbeleid geeft ons in Europa blijkbaar ook een soort houvast. Daarvan moeten we profiteren. Het is volgens mij onze plicht om invloed uit te oefenen op de Amerikaanse publieke opinie. Misschien lopen wij in deze kwestie vooruit op de Amerikanen, net zoals de Amerikaanse publieke opinie in andere kwesties vaak op ons vooruit loopt.
Ik wil nader ingaan op de gevolgen van het klimaatbeleid voor het energiebeleid. Het belangrijkste onderdeel van het klimaatbeleid is toch dat we een prijs bepalen voor de CO2. Laten we ervan uitgaan dat u gelijk heeft met uw schatting van ongeveer 30 euro per ton CO2. Dat betekent dat de elektriciteit uit bruinkool 3,5 eurocent duurder wordt, en elektriciteit uit steenkool ongeveer 3 eurocent. Elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen wordt niet duurder, en krijgt dus een sterkere concurrentiepositie. Ook de kernenergie wordt echter niet duurder. Deze wordt niet uitgesloten van de handel in emissierechten, behalve in het geval van joint implementation. Dat is een voordeel voor de kernenergie. Dat leidt allemaal tot een aanzienlijke verschuiving van de marktaandelen van de verschillende energiebronnen. Dat is wel niet het onderwerp van vanavond, maar het zal wel het onderwerp zijn van de debatten in de komende maanden en jaren. Ik heb er maar even op willen wijzen.
Ik ben het trouwens eens met veel collega's die hebben gezegd dat dit een proces is. Daar zijn we nu mee begonnen, en dat moeten we voortzetten. Ik geloof dat het een goede zaak is dat we erbij waren!

Corbey
Voorzitter, commissaris, ook mijn gelukwensen. Kyoto is uiteindelijk geen loze belofte gebleven. Bonn heeft op het laatste moment het politieke signaal opgeleverd dat nodig was. Het is een signaal op basis waarvan Kyoto werkelijkheid kan worden. Daarmee moeten wij ook zo snel mogelijk beginnen, niet alleen in Europa, maar ook in andere delen van de wereld. Politieke afspraken moeten nu omgezet worden in concrete actie met zichtbare resultaten, want dat is de manier om de politieke steun voor klimaatbeleid te versterken.
Het signaal moet nu overal gezien en gehoord worden. De strijd tegen de uitstoot van broeikasgassen is een wereldwijde uitdaging in derde-wereldlanden waar de gevolgen van de stijging van de zeespiegel en de verandering van de weerspatronen pijnlijk voelbaar zijn. Het is een mondiale opgave, waarvoor Europa zijn verantwoordelijkheid moet nemen. Wij moeten investeren en niet vergeten dat nu twee miljard mensen zonder elektriciteit zitten. Duurzame energie kan een impuls voor ontwikkeling zijn.
Er is nog veel discussie nodig met de Verenigde Staten. In de Verenigde Staten is men vooral bang voor verlies van banen. Wij moeten nu laten zien dat de economische effecten juist gunstig kunnen zijn. Duurzame ontwikkeling moet leiden tot duurzame groei. Binnen de Unie moeten wij nu snel gaan ratificeren en snel van start gaan met het stelsel van emissierechten. Het bedrijfsleven wil nu graag duidelijkheid, wil graag nu beginnen. Wij moeten de overstap maken op een CO2-arme economie en deze vorm gaan geven. Daarvoor is veel onderzoek en innovatie nodig. Het is van groot belang dat wij in een gezamenlijk onderzoeksprogramma onze krachten bundelen. Het kaderprogramma voor onderzoek en artikel 169 bieden hiervoor een goede basis.
Klimaatbeleid is ook onderdeel van het zesde milieuactieprogramma. Het moet zijn beslag krijgen in het hele product- en verpakkingsbeleid, in het transportbeleid en het energiebeleid. Per lidstaat moeten er actieprogramma's komen en moeten duidelijke politieke keuzes gemaakt worden over de wijze waarop Kyoto werkelijkheid wordt. Zo zullen Kyoto en Bonn dan leiden tot een innovatie die haar weerga niet kent. Het is nu tijd voor daden.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, de leden van het Parlement zijn iets te vriendelijk voor mij persoonlijk, want de Commissie heeft het beste klimaatveranderingsteam ter wereld. Het is dankzij hun uitstekende voorbereiding van onze onderhandelingen en het voorbereidende werk binnen de Europese Unie dat we konden slagen. We zijn er echter ook in geslaagd in Bonn met één stem te spreken, wat tot betere resultaten heeft geleid, en we bleven ook eensgezind. We hebben goed samengewerkt met de NGO's en ik ben van mening dat ook dit heeft bijgedragen aan dit goede resultaat.
Zoals u zei, het echte resultaat in Bonn was dat we het internationale kader hebben vastgesteld. Natuurlijk moesten we enkele zeer onbevredigende concessies doen en het eindresultaat en de echte reducties zijn beperkt op een manier waar we in het geheel niet blij mee zijn, maar we zullen voor zeer lange tijd met dit kader moeten leven. Het zal worden onderworpen aan veel aanpassingen en politieke wijzigingen en het zal worden blootgesteld aan marktkrachten, die in de loop van de tijd tot veranderingen zullen leiden. We hebben echter vanaf het eerste begin het initiatief genomen en we hebben dit kunnen doen uitmonden in een internationale overeenkomst. Nu kunnen we binnen die overeenkomst werken. We kunnen haar wijzigen en ontwikkelen. De totale emissiereductie die bijvoorbeeld voor Japan wordt geëist, is 14% en voor Canada circa 15%, dus deze landen moeten toch nog een behoorlijke inspanning leveren. Maar natuurlijk zijn we niet blij met enkele belangrijke concessies die we hebben moeten doen.
Het tweede punt dat ik wil opmerken en dat onderstreept wat u hebt gezegd, is dat we nu woorden moeten omzetten in daden. Ook hier geldt weer dat we alleen geloofwaardig kunnen blijven als we de weg wijzen, het goede voorbeeld geven. Ik zal dus binnenkort deze drie voorstellen presenteren om dit werk voort te zetten. We moeten leiding blijven geven in het mondiale debat over klimaatverandering. We zouden de eersten moeten zijn die op conferenties of wat dan ook met andere initiatieven komen, die goede praktijken uitwisselen enzovoort. Ik zou graag uw medewerking daarbij hebben. Ik ben van plan het initiatief aan onze kant te houden en te verzekeren dat we de wereld zullen voorgaan in de strijd tegen klimaatverandering. We moeten ons nu concentreren op Marrakesj en de invoering van alle wetsteksten, zodat deze ten uitvoer kunnen worden gebracht. Alles staat of valt met hun tenuitvoerlegging.

De Voorzitter
Bedankt, mevrouw de commissaris.
Tot besluit van dit debat kan ik meedelen dat ik zes ontwerpresoluties heb ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

Veiligheid en luchtvaart
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0279/2001 van de heer Schmitt, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van gemeenschappelijke regels op het gebied van de burgerluchtvaart en tot oprichting van een Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart (COM(2000) 595 - C5-0663/2000 - 2000/0246(COD));
A5-0249/2001 van de heer Collins, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en aan de Raad over de bescherming van luchtreizigers in de Europese Unie (COM(2000) 365 - C5-0635/2000 - 2000/2299(COS)).

Schmitt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de verordening inzake de oprichting van een Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart is in de bevoegde commissie door alle fracties gesteund. In deze verordening wordt met drie hoofdpunten rekening gehouden. Ten eerste, en dat heeft altijd op de voorgrond gestaan: zodra de markt voor de luchtvaart geliberaliseerd is ontstaat natuurlijk een bepaalde concurrentiedruk. Dat zou het gevaar met zich mee kunnen brengen dat te sterk bezuinigd wordt. Dat mag echter nooit ten koste van de veiligheid gaan! Daarom zeg ik in alle duidelijkheid dat we in deze verordening moeten garanderen dat in alle lidstaten van de EU dezelfde hoge eisen worden gesteld aan de veiligheid.
Ten tweede, en dat lijkt me ook heel belangrijk, hoewel er in de politiek vaak te weinig aandacht aan wordt besteed: deze verordening heeft ook gevolgen voor het economisch beleid. We creëren een instantie, of eigenlijk een agentschap, dat verantwoordelijk is voor de hele procedure voor de certificering en homologatie voor de luchtvaartindustrie. Dat betekent dat de lidstaten in de toekomst niet meer hoeven te herhalen wat anderen al hebben gedaan. In de Europese Unie is hiervoor één enkele instantie verantwoordelijk, en wel dit agentschap.
Ook het derde punt wil ik duidelijk noemen: wij creëren zo een instantie die min of meer vergelijkbaar is met wat de Amerikanen al hebben. We weten allemaal dat de FIA veel invloed heeft - eigenlijk overal ter wereld - omdat zij een groot en economisch sterk land vertegenwoordigt. Wij als Europeanen kunnen dat natuurlijk nooit bijbenen, want een optreden van de lidstaten maakt nooit zoveel indruk als een optreden van een instantie namens alle lidstaten samen. Daarom is dit volgens mij een stap in de juiste richting.
Het voorstel van de Europese Commissie is in de parlementaire commissie meerdere malen besproken. We hebben geprobeerd om een aantal passages aan te passen, ik wel niet zeggen bij te schaven, want dat klinkt altijd alsof degene die de voorstellen heeft gedaan zich niet goed van zijn taak heeft gekweten. We hebben geprobeerd om de Commissie te ondersteunen in haar besluit om het Agentschap onafhankelijker te maken. Wij vinden namelijk dat een dergelijke organisatie moet proberen om de veiligheid van de luchtvaart te verhogen, en wij hebben geprobeerd ervoor te zorgen dat ze een hoge mate van onafhankelijkheid krijgt.
Iedereen weet dat een volledig onafhankelijk agentschap vanwege de Verdragen ondenkbaar is. Wij vinden echter toch dat de Commissie het Agentschap veel speelruimte moet geven door zich te beperken tot controle van de juridische aspecten, en misschien van bepaalde inhoudelijke aspecten.
Daarom is het juist om te pleiten voor een onafhankelijk Agentschap, en het is volgens mij ook belangrijk dat wij zeggen dat de raad van bestuur meer bevoegdheden moet krijgen. Aan de andere kant moet ook de uitvoerend directeur als baas van een dergelijk Agentschap een zekere mate van onafhankelijkheid krijgen.
Er is nog een ander belangrijk punt dat ik hier bewust noem. We hebben in de commissie gestreefd naar een duidelijke afbakening van de bevoegdheden. We zijn bewust niet ingegaan op het aanbod van de Commissie om ons een post te geven in de raad van bestuur. Wij vinden dat duidelijk moet zijn dat het Parlement het mandaat definieert, dat de Commissie de gesprekspartner is voor de uitvoeringsbepalingen en dat het Agentschap moet zorgen voor een goede regeling van de technische details.
Ik wil het samenvatten, want mijn tijd is bijna om. Deze verordening is volgens mij een goede zet. We garanderen dat Europa actief wordt op een gebied waarvoor velen belangstelling hebben, en waarover velen nadenken. Ik zeg in alle duidelijkheid: niet alleen het luchtruim, ook de veiligheid moet grenzeloos zijn. Daarom is Europa het juiste niveau voor dit Agentschap, en daarom vraag ik u om dit verslag morgen met een grote meerderheid aan te nemen.

Collins
Mijnheer de Voorzitter, de komst van de mededinging in het luchtvaartwezen heeft zeker geleid tot verlaging van de prijzen voor het luchtvervoer voor de 370 miljoen consumenten in de Europese Unie. Bij de luchtreizigers is er echter een toenemende onvrede met de kwaliteit van de dienstverlening die zij van verscheidene luchtvaartmaatschappijen binnen de EU ontvangen. Het is van groot belang dat de luchtreizigers zich volledig bewust zijn van hun wettelijke rechten wanneer er zich bij hun vlucht problemen voordoen. Dit zijn zaken waar ik in mijn verslag op inga.
We kunnen niet ontkennen dat de problematiek van de ontwikkeling van diep-veneuze trombose voor luchtreizigers een serieus punt van zorg is. Ik doe een beroep op de Europese Commissie om dringend meer geld uit het EU-onderzoeksbudget ter beschikking te stellen voor het uitvoeren van een onafhankelijke evaluatie van de mogelijke gezondheidsrisico's van langeafstandsvluchten voor luchtreizigers. In het kader hiervan moet ook een uitvoerig onderzoek worden gedaan naar de hele problematiek van diep-veneuze trombose. Ik doe een beroep op de Europese Commissie dit onafhankelijke onderzoek uit te voeren in overleg met de luchtvaartmaatschappijen en consumentengroeperingen in de EU. Ik ben van mening dat luchtvaartmaatschappijen binnen de Europese Unie niet bang zouden hoeven te zijn de problematiek van diep-veneuze trombose aan te pakken. De oplossing voor dit probleem zou wel eens minder lastig kunnen zijn dan sommige luchtvaartmaatschappijen binnen de EU mogelijk denken. Het is van groot belang dat reizigers ten volle worden geïnformeerd omtrent wat zij moeten doen om er zeker van te zijn dat zich geen diep-veneuze trombose ontwikkelt.
Luchtvaartmaatschappijen, consumentengroeperingen en cabinepersoneel in de Europese Unie dienen allemaal samen te werken om te verzekeren dat alle gezondheidsvraagstukken rond vliegreizen volledig worden aangepakt. Veiliger reizen voor vliegtuigreizigers in Europa moet te allen tijde de uiteindelijke doelstelling zijn voor de overheden en de luchtvaartmaatschappijen binnen de EU. Ik heb in principe niets tegen de invoering van vrijwillige praktijkcodes voor luchtvaartmaatschappijen binnen de Europese Unie. Het is echter van groot belang dat eventuele praktijkcodes die door de luchtvaartmaatschappijen binnen de EU worden opgesteld, grondig worden geëvalueerd en gecontroleerd teneinde er zeker van te zijn dat zij nauwgezet worden gehandhaafd. Vrijwillige verbintenissen spelen weliswaar een belangrijke rol in deze hele problematiek rond luchtreizen, maar de instellingen van de EU en de overheden binnen de EU mogen niet bang zijn te interveniëren en wetgeving op te leggen om de rechten van luchtreizigers te bevorderen en te beschermen.
In dit verslag doe ik een beroep op de Europese Commissie om met specifieke voorstellen te komen waarin wordt aangegeven hoe het Handvest van de rechten van de passagier in Europa ruimere ingang kan vinden. Dit helpt verzekeren dat alle luchtreizigers in Europa ten volle op de hoogte worden gehouden van hun wettelijke rechten op het gebied van het luchtvervoer. Dit Handvest van de rechten van de passagier is thans op luchthavens in de Europese Unie beschikbaar, maar veel reizigers zijn niet goed op de hoogte van het bestaan ervan of kennen de bepalingen in dit handvest niet helemaal.
Dit verslag bevat een voorstel dat een beroep doet op luchtvaartmaatschappijen binnen de Europese Unie reizigers te informeren over de beschikbare zit- en beenruimte voor passagiers in de economy class. Het is duidelijk dat er bij sommige luchtvaartmaatschappijen voor passagiers in de economy class meer ruimte beschikbaar is dan bij andere maatschappijen. Ik doe ook een beroep op de Europese Unie en de luchtvaartmaatschappijen de toegang voor gehandicapte reizigers, kinderen en ouderen te verbeteren en luchtvaartmaatschappijen in de Europese Unie te verbieden extra kosten in rekening te brengen voor het helpen in- en uitstappen van mensen die slecht ter been zijn in de Europese Unie.
Tot slot meen ik dat dit verslag de brede steun had van de politieke partijen binnen de Commissie vervoer van het Parlement. Ik hoop en vertrouw erop dat de Europese Commissie nu met de noodzakelijke voorstellen voor wetgeving zal komen om te verzekeren dat de rechten van de passagier voor burgers van de Europese Unie met spoed fors worden verbeterd.

Stockmann
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, allereerst zijn we de rapporteur dank verschuldigd. Met dit voorstel inzake een Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart reageert de Commissie op een eis die het Parlement al lang stelt. Dit is het tweede agentschap in de sector vervoer, er moet nog een derde volgen voor de spoorwegen en de veiligheid op het spoor. Deze strategie om Europese agentschappen op te richten lijkt me een uitstekende bijdrage aan de integratie van de Europese vervoersmarkten. De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme heeft al een aantal belangrijke veranderingen voorgesteld voor het Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart. Ik noem de grotere mate van onafhankelijkheid en de uitbreiding van zijn taken.
Het lijkt me ook belangrijk - en dat zeg ik namens mijn collega Kuckelkorn - dat we het amendement van de Begrotingscommissie over de financiering aannemen. We moeten beslist voldoende aandacht besteden aan de efficiëntie en aan de financiële en bestuursrechtelijke openheid. Bij deze twee agentschappen kunnen we nu van het begin af aan een duidelijke koers volgen. Mijn fractie heeft nog twee amendementen ingediend. Het eerste gaat over de samenstelling van de raad van bestuur. Wij willen ook de werkgever en de werknemers een post in de raad van bestuur geven.
Een ander amendement gaat over het vestigen door het Agentschap van plaatselijke kantoren. Dat is voorgesteld om rekening te houden met de vrees van bepaalde lidstaten dat ze een deel van hun soevereiniteit kwijt zouden raken. In dat geval verwachten we een financiële bijdrage van de lidstaat waar het Agentschap gevestigd wordt. Door deze regeling willen we onder andere verhinderen dat die lidstaat - op wiens grondgebied het Agentschap dus gevestigd is - op zijn Agentschap druk uitoefent om filialen op te richten. Ook dat is volgens mij een begrijpelijke en legitieme wens van het Parlement. Daarom vraag ik dus om uw toestemming!

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, in het buitengewoon belangwekkende debat dat wij vanochtend hebben bijgewoond, nadat voorzitter Prodi het Witboek over de governance had voorgelegd, werd gezegd dat het Parlement zich in de door hem uitgeoefende controle, waaronder die op begrotingsgebied, niet moet richten op detailkwesties, maar dat het moet nagaan of de instrumenten wel geschikt zijn voor de doelstellingen, en dat er meer in politieke dan in boekhoudkundige termen moet worden gedacht.
Wellicht om die reden heeft de Commissie begrotingscontrole een aantal voorstellen gedaan voor de oprichting van het Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart, zoals bijvoorbeeld het voorstel om terug te grijpen op het controlemodel van de twee agentschappen die in het jaar 1975 werden opgericht, het Cedefop van Thessaloniki, en het agentschap van Dublin. Volgens dat model diende de kwijting voor het beheer van de agentschappen te worden verleend door het Europees Parlement.
Tussen 1990 en 1997 zijn er nieuwe agentschappen opgericht, maar de indruk bestaat dat de Raad bij de oprichting van een extern agentschap automatisch carte blanche krijgt om daarmee te doen wat hem goeddunkt. Welnu, er waait nu een andere wind, want met de oprichting in 1999 in Thessaloniki van het agentschap voor Kosovo is weer gekozen voor het model volgens hetwelk het aan het Parlement is om, op voorstel van de Raad, kwijting te verlenen aan de directeur dan wel aan de raad van bestuur van het agentschap.
Ik denk dat dit in overeenstemming is met het door de Commissie voorgestelde beginsel van governance dat we willen aannemen en dat een goede zaak zou zijn voor het agentschap zelf, want op deze manier is het externe agentschap op generlei wijze betrokken bij de controle van communautaire fondsen daar die controle tot de taken van het Europees Parlement behoort.
In het vierde amendement wordt er door ons ook nadrukkelijk op gewezen dat in de verordening terzake de noodzaak moet worden opgenomen tot het regelmatig uitvoeren van externe evaluaties van het agentschap. Ik zou met klem willen zeggen dat het externe agentschap vrij moet zijn om te handelen, maar dat wij graag zouden zien dat een onafhankelijke deskundige af en toe zijn neus om de hoek steekt om te kijken of het agentschap al dan niet aan zijn doelstelling beantwoordt.

Wuermeling
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie juridische zaken en interne markt heeft het voorstel voor een verordening heel zorgvuldig behandeld. Wij steunen natuurlijk de oprichting van een dergelijk Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart. Wij vinden echter dat de rechtsstaatbeginselen voor het oprichten van dergelijke agentschappen in zekere zin geharmoniseerd moeten worden. We willen tenslotte heel wat agentschappen oprichten: Veiligheid van de Luchtvaart, Voedselveiligheid, Geneesmiddelenbeoordeling. Het is de hoogste tijd om de juridische bepalingen voor de activiteiten van dergelijke agentschappen duidelijk vast te leggen. De twee sprekers voor mij zijn al op een aantal aspecten ingegaan.
Ik ben heel dankbaar dat de Commissie in haar Witboek governance heeft aangekondigd dat ze hiervoor een duidelijker beleid wil voeren. Het oprichten van dergelijke agentschappen ligt natuurlijk tamelijk gevoelig, want er worden bevoegdheden overgedragen aan externe organisaties, hoewel zij natuurlijk niet altijd het laatste woord krijgen, mijnheer Schmitt!
In dit verband is het voor ons heel belangrijk dat de verschillende Europese instellingen in de raad van bestuur van alle agentschappen op dezelfde manier vertegenwoordigd zijn. Het Europees Parlement moet ook na deze overdracht van bevoegdheden in staat zijn om in dezelfde mate invloed uit te oefenen. Bovendien moeten de procedures die voor deze agentschappen worden vastgelegd uiteraard stroken met de Europese Verdragen en met de rechtsstaatbeginselen. Wij hechten er ook veel waarde aan dat de bevoegdheden die voor de agentschappen worden gecreëerd niets afdoen aan de grondrechten van de burger die we in het Handvest van grondrechten gedefinieerd hebben. Daarover hebben we amendementen ingediend. We zijn blij dat ze tenminste ten dele zijn overgenomen.

Savary
Geachte afgevaardigden, ik wil allereerst onze rapporteur en al onze collega' s bedanken voor de snelheid waarmee het Europees Parlement het voorstel voor de oprichting van een Europees agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart in behandeling heeft genomen. Ik vrees dat het niet zonder bijbedoeling is dat ik dit zeg en dat dit bijna kan worden beschouwd als een oproep aan de Raad en aan de Commissie om het voorstel zo snel mogelijk aan te nemen, want de Industriecommissie heeft natuurlijk bovenal het industriële belang van een dergelijk agentschap voor ogen gehad.
U weet dat we absoluut een tegenhanger nodig hebben voor het Amerikaanse federale agentschap als we de standaard Airbus internationaal willen certificeren en commercialiseren, en daarbij denk ik met name aan de nieuwe A 380. De Industriecommissie is dan ook erg gevoelig geweest voor dit aspect; ze heeft geen waslijst van amendementen toegevoegd en er aldus voor gezorgd dat we zo snel mogelijk kunnen komen tot de daadwerkelijke totstandkoming van deze instantie, die de Europese luchtvaartindustrie zo hard nodig heeft bij de vaak openlijk uitgevochten strijd met haar grote Amerikaanse rivaal. Daarom stellen wij ons tevreden met het voorstel en hopen dat de Raad zich coulant zal opstellen bij het beoordelen van de amendementen die hem zijn voorgelegd.
Tweede belangrijke punt: het probleem van de politieke controle. Wij denken dat de veiligheid moet worden gerealiseerd door specialisten en technici, maar dat de politiek zich niet afzijdig kan houden. Bij de belangrijke kwesties en de grote ongevallen die zich recentelijk hebben voorgedaan, zoals de crash van de Concorde of de brand in de Mont Blanc-tunnel, is de overheid telkens gevraagd verantwoording af te leggen. Dit agentschap moet dus een instrument voor standaardisering en certificering zijn dat zich hoofdzakelijk laat leiden door het werk van deskundigen en de luchtvaartindustrie; maar het moet ook politiek controleerbaar zijn. Daarom hebben wij een aantal amendementen ingediend waarin erop wordt aangedrongen dat de uitvoerend directeur van het agentschap, of het agentschap zelf, door het Parlement tot de orde kan worden geroepen of in ieder geval door het Parlement kan worden ondervraagd. Sommigen wensen zelfs dat vertegenwoordigers van het Parlement zitting nemen in de raad van bestuur, omdat de raad van bestuur geen technische maar een politieke functie bekleedt.
Tot slot spreken wij de wens uit dat binnen de deskundigencommissies alle betrokken partijen hun stem kunnen laten horen, vooral wat betreft de totstandbrenging van een open luchtruim en kwesties die te maken hebben met de vliegveiligheid. Wij zijn van mening dat dit in overleg met de sociale partners en de werknemersvakbonden moet gebeuren, om te voorkomen dat vanuit deze hoek barrières worden opgeworpen voor de doelen die we ons hebben gesteld. Tot zover, geachte collega' s, de voornaamste conclusies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik bied de heer Schmitt en de heer Collins mijn verontschuldigingen aan voor het feit dat ik elders werd opgehouden en hun inleidende opmerkingen niet heb gehoord.
Het standpunt van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, waarvan ik de rapporteur voor advies was, werd unaniem gedragen en het doet ons genoegen te zien dat veel van onze aanbevelingen de goedkeuring van de twee rapporteurs konden wegdragen.
We moeten af van de oude excuses, van de juridische uitdagingen die door de IATA worden opgeworpen, en van het verzet tegen zelfs bescheiden, vrijwillige verbintenissen dat we van sommige kanten nog steeds horen. Dit is in wezen een kwestie van veiligheid, maar ook van comfort, voor de consument. Om die reden verwelkomen wij in het bijzonder de overneming van amendementen inzake de gezondheid en veiligheid van consumenten in de nadruk van het verslag van Schmitt op het verstrekken van informatie over gezondheids- en veiligheidseisen voor luchtreizigers en de overneming in het verslag van Collins van het voorstel dat er een evaluatie van de gezondheidsrisico's en onderzoek naar zaken zoals diep-veneuze trombose zouden moeten komen.
Het is een feit dat reizigers tegenwoordig niet alleen te maken krijgen met het feit dat ze door luchtvaartmaatschappijen worden gedumpt, en met het probleem van zoekgeraakte bagage, maar ook met andere dingen die vaak niet de fout van de luchtvaartmaatschappijen zelf zijn. Ze hebben voornamelijk te lijden van een gebrek aan informatie. Al doet het nieuwe agentschap maar één ding, zoals de voedselautoriteit die we gaan oprichten, het moet open zijn, het moet transparant zijn. We moeten kunnen zien hoe de onderzoekingen van het agentschap in hun werk gaan. We moeten kunnen zien hoe het personeel er wordt geselecteerd. Dit moet gebeuren op basis van verdienste en zonder enige banden met de bedrijfstak. Dit is allemaal mogelijk als we deze twee verslagen aannemen.
Ik hoop dat het Huis de verslagen morgen bij de stemming krachtig zal verwelkomen.

Ojeda Sanz
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, in de eerste plaats wil ik de heer Collins gelukwensen met zijn werk. Bij de opstelling van het onderhavige verslag over de bescherming van luchtreizigers in de Europese Unie is hij serieus, objectief en nauwgezet te werk gegaan.
Ik ben het volkomen met de rapporteur eens dat het noodzakelijk - en ik zou zeggen uiterst dringend - is dat de huidige bescherming wordt verbeterd wat betreft de instapweigering, de annulering van vluchten, ongerechtvaardigde vertragingen, waardoor de aansluiting op overige vluchten of ander vervoersmiddelen vaak wordt gemist, enfin wat de hele klachtenlijst betreft die met de dag langer wordt, waarbij zij opgemerkt dat wij als leden van dit Parlement deze vormen van ongemak geduldig ondergaan.
Het lijkt me wenselijk dit proces van achteruitgang een halt toe te roepen voordat het onomkeerbaar is geworden, en we mogen de commissaris dankbaar zijn voor de inspanningen die haar ambtenaren zich in dit opzicht getroosten. Om dat doel te bereiken acht ik het dan ook noodzakelijk dat de bestaande regelgeving terzake op weloverwogen en adequate manier wordt herzien, dat zij wordt versterkt op al die punten die een verdergaande en betere bescherming van de rechten van de passagiers mogelijk maken. Verder dienen de vrijwillige, door de luchtvaartmaatschappijen gesloten verbintenissen nauwlettend te worden gecontroleerd, die eveneens tot doel hebben de omstandigheden van het luchtvervoer te verbeteren.
Bovenal echter acht ik controlemaatregelen onontbeerlijk die de volledige naleving waarborgen van de vigerende regelgeving terzake, welke in vele gevallen uitsluitend op papier bestaat en dus van geen enkel nut is voor de doeleinden waarvoor ze werd opgesteld.
Met het oog hierop kan en moet er onverwijld een doelmatige actie worden uitgevoerd. Om te beginnen dient op overtuigende manier te worden beklemtoond dat het van belang is - zoals de rapporteur reeds heeft opgemerkt - dat het Handvest van de rechten van de passagier op doeltreffende wijze wordt verspreid. Er moet nauwkeurige, heldere, begrijpelijke en gedetailleerde informatie worden verstrekt zodat de passagiers hun rechten kennen alsook de manier om die te doen gelden. Uiteraard kunnen we geen genoegen nemen met de borden die in vele luchthavens ergens uit het zicht in een verloren hoekje hangen.
Aan deze informatie moet voldoende publiciteit worden gegeven en zij dient ter beschikking te worden gesteld van alle gebruikers, niet alleen in de luchthavens maar ook op de punten van verkoop van de tickets, bij de reisbureaus en zo mogelijk ook via de media. Indien we er namelijk niet in slagen de passagiers toegang te verlenen tot de informatie over hun rechten - reden waarom zij die thans vaak niet kunnen doen gelden - dan is het volslagen zinloos ons op het pad van een wetgevingsprocedure te begeven die uiteindelijk ook niet meer zou opleveren dan een realiteit op papier.

Wiersma
Voorzitter, ik wil het vooral hebben over het Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart, het EASA, maar ik kan toch niet nalaten een opmerking te maken over passagiersrechten, ook aan het adres van de commissaris. Wat de luchtvaartmaatschappijen ook beloven en wat voor afspraken zij onderling ook maken om mooie lijsten op te hangen met rechten van passagiers, in de praktijk blijkt daar heel weinig van terecht te komen. Ook uit mijn eigen ervaring blijkt dat er vaak heel veel misgaat. Ik zou dus willen pleiten voor zoveel mogelijk dwingende afspraken die ook in wetgeving worden vastgelegd, alsmede voor sancties op het niet nakomen van allerlei beloftes aan passagiers.
Zoals ik al zei, wil ik het vooral hebben over het EASA. De oprichting van het EASA en zijn voorlopige taakstelling vormen een belangrijke stap op weg naar volledige harmonisatie van de veiligheidsregels in de luchtvaart. Dat is nodig en gewenst, gelet op het groeiende belang van de sector op Europees niveau, van eenduidige concurrentieregels en van gelijke normen, en gelet op de noodzaak de invloed van de Europese Unie op mondiaal niveau te versterken. Er is gekozen voor een voorzichtige start waarbij het in eerste instantie alleen zal gaan om Europese certificering van nieuwe vliegtuigtypes zoals de A 380. Dat valt te billijken omdat het Agentschap zijn plek nog moet vinden naast de nationale luchtvaartinstanties waarvoor natuurlijk een rol blijft weggelegd.
Dubbel werk moet voorkomen worden door een efficiënte pooling van beschikbare expertise en capaciteit. Volgens een bepaald tijdplan kan dan het mandaat van het EASA worden uitgebreid tot andere aspecten van vliegveiligheid zoals de menselijke kant, de kwaliteit van pilootopleidingen en dergelijke.
Terecht wordt in de regelgeving en ook in de amendementen melding gemaakt van de gezondheid, het welbevinden van de passagiers aan boord en het milieu, en met name de kwestie van de emissies. De burgers maken zich daarover meer en meer zorgen. Het werk van het EASA zal ertoe moeten bijdragen deze zorgen te verminderen.
Uit de amendementen van het Europees Parlement wordt duidelijk dat de onafhankelijkheid van het Agentschap prioriteit heeft. Het moet kunnen opereren los van politieke inmenging en certificeringsprocessen. Aan het eind van de voorliggende verordening duikt de onvermijdelijke comitologie weer op. Wij blijven echter betwijfelen of deze zal bijdragen aan het efficiënt en onafhankelijk opereren van het EASA.

Sanders-ten Holte
Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, namens de liberale fractie wil ik de heer Schmitt complimenteren met zijn verslag. Veiligheid, slagvaardigheid en het afleggen van rekenschap, dat zijn de drie ijkpunten voor mijn fractie. Draagt het Agentschap bij tot de veiligheid in de luchtvaart? In onze ogen wel, zeker nu ook toestellen die in derde landen staan geregistreerd, maar waarvan een lidstaat de vluchten uitvoert, onder deze richtlijn vallen.
Ik heb nog wel een amendement ingediend om het takenpakket van het Agentschap nader te preciseren. De Commissie dient uiterlijk eind volgend jaar met een voorstel te komen over welke nieuwe taken het EASA kan oppakken. De vergunningverlening voor vliegtuigbemanningen in de Europese Unie is daarvan de belangrijkste. Het vergroten van de veiligheid van de mensen in de vliegtuigen, zowel van de passagiers als de bemanning, daar gaat het om, en niet alleen om de deugdelijkheid van het ijzer.
Het EASA moet ook slagvaardig kunnen opereren en dat hangt af van de structuur, maar ook van de kwaliteit van de bestuurders. Daarom moeten de raad van bestuur en de directeur over relevante ervaring beschikken. Een zittingstermijn van tien jaar is echt genoeg, dus slechts één herbenoeming.
Tenslotte dat afleggen van verantwoording. Wij vinden het belangrijk dat al die onafhankelijke agentschappen verantwoording afleggen aan het Parlement. De beste manier om dat te bewerkstelligen is ervoor te zorgen dat de Commissie in de structuur van deze agentschappen een plaats heeft. Als wij de rol van de Commissie teveel verzwakken, dan ontstaan er ernstige problemen met de politieke verantwoordelijkheid. Wij hebben met het Europese Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart op deze en andere punten dezelfde lijn gevolgd.
Het verslag van de heer Collins heb ik ook met veel interesse gevolgd, omdat ik zelf rapporteur was voor een vergelijkbaar onderwerp, te weten aansprakelijkheid in de luchtvaart. Wij herkennen ons goed in de uiteindelijke versie. Veel van onze amendementen zijn overgenomen. Daarvoor dank.
Ik wil nog twee dingen noemen. Ten eerste vind ik het noodzakelijk dat passagiers tijdig worden geïnformeerd. Tenslotte, mijn collega Lynn heeft een aantal amendementen ingediend om te benadrukken dat vliegtuigmaatschappijen er alles aan moeten doen om de passagiers te wijzen op het gevaar van vliegtuigtrombose, ook op korte vluchten.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, ik heet beide verslagen namens de Fractie De Groenen welkom. In de beperkte spreektijd die ik heb, wil ik me op slechts één aspect richten, en wel op de gezondheidsaspecten van het vliegen.
Het is waar dat de luchtvaartmaatschappijen in het verleden de gezondheid van reizigers jammerlijk hebben verwaarloosd. Dat begint nu te veranderen, maar er is nog een lange weg te gaan. Ik verwelkom speciaal het feit dat de heer Collins in zijn verslag een duidelijke paragraaf aan gezondheidsaspecten heeft gewijd, en ik steun volledig zijn oproepen aan de luchtvaartmaatschappijen veel proactiever te zijn in het geven van informatie omtrent gezondheidsrisico's. We hebben veel meer duidelijkheid nodig. Er zou informatie beschikbaar moeten zijn op het moment dat je je ticket boekt. Er moet informatie zijn in huisartsenpraktijken. Er moeten gezondheidsinstructies worden verstrekt in dezelfde vorm als de huidige veiligheidsinstructies aan boord, inclusief advies over de preventieve maatregelen die kunnen worden genomen. Het leven is natuurlijk niet zonder risico's, maar er moet wel evenwicht in die risico's zijn en als mensen weten wat hun keuzemogelijkheden zijn, zullen ze waarschijnlijk beter een gefundeerde beslissing kunnen nemen.
Naar diep-veneuze trombose is bijvoorbeeld geen uitvoerig, onafhankelijk onderzoek gedaan, ook al zijn er al meer dan tien jaar meldingen van mensen die last krijgen van bloedstolsels nadat ze hebben gevlogen. Volgens een recent verslag in The Lancet door een medisch specialist uit Londen krijgt wel een op de tien mensen op langeafstandsvluchten last van de een of andere soort bloedstolsels. Voor de grote meerderheid is de kans op ernstige gezondheidsproblemen ongetwijfeld heel klein, maar voor enkelen is die kans heel reëel. We moeten daarop reageren met zowel onderzoek als actie naar aanleiding van dat onderzoek. Meer ruimte in vliegtuigen bijvoorbeeld en minder accent op zo veel mogelijk mensen aan boord krijgen, op een zo klein mogelijke plaats en met zo veel mogelijk winst.
In de krant stond vanochtend een ander voorbeeld. Een Canadese onderzoeker zei dat sommige reizigers als gevolg van de luchtrecycling in de cabine het gevaar lopen ernstige ziekten zoals tuberculose op te lopen. Zijn beweringen worden door de luchtvaartmaatschappijen tegengesproken. Het punt is hier niet of deze laatste beschuldiging klopt of niet, maar het feit dat dit soort onzekerheid zal blijven bestaan, totdat we een nieuwe, proactieve strategie hebben op basis van meer en beter onderzoek, passende maatregelen door de luchtvaartmaatschappijen en betere informatie aan het publiek.

Cauquil
Geachte Voorzitter, ik ben voorstander van ieder initiatief dat gericht is op harmonisatie van de veiligheidsvoorschriften inzake luchtverkeer.
De oprichting van een Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart, in plaats van de huidige informele samenwerking tussen de vijftien lidstaten, lijkt me dan ook het minste om te komen tot gemeenschappelijke regelgeving op het gebied van de burgerluchtvaart.
Er is echter wel, zoals in het verslag zelf te lezen valt, twintig jaar gemarchandeer voor nodig geweest om deze logische maatregel te nemen. Ondanks de gebruikte eufemismen erkent het verslag dat de onderhandelingen zolang hebben geduurd omdat het moeilijk is de nationale ego' s van de landen van de Europese Unie, en in het verlengde daarvan de uiteenlopende en zelfs tegengestelde industriële belangen, met elkaar te verzoenen. Zo maakt het verslag gewag van het subsidiariteitsbeginsel met betrekking tot het functioneren van luchthavens, en benadrukt het dat door het agentschap ingestelde onderzoeken een vertrouwelijk karakter moeten dragen met het oog op industriële eigendomsrechten.
De nog altijd bestaande belangentegenstellingen tussen de betrokken sectoren beloven niet veel goeds voor de bevoegdheid die dit agentschap zal krijgen om alle maatregelen te treffen die het noodzakelijk acht om de veiligheid van passagiers te vergroten.

Titford
Mijnheer de Voorzitter, iemand kan onmogelijk tegen veiligheid zijn, net als tegen het moederschap en appeltaart, vooral wanneer het om vliegtuigen gaat. Maar laten we goed begrijpen: de echte agenda van dit voorstel is verdere politieke integratie. Want, zoals de Commissie het in haar eigen document zo fraai verwoordt, zij is van plan het Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart op te richten door de geleidelijke integratie van de nationale systemen. Dat lijkt mij een drijvende kracht voor de hele Europese Unie - de geleidelijke integratie van nationale systemen.
Ik zou willen dat die frase in enorme letters op billboards in het hele Verenigd Koninkrijk kon worden geplakt, zodat mijn medeonderdanen echt zouden begrijpen wat er werkelijk gebeurt. Zoals de heer Duisenberg onlangs de euro beschreef als een symbool van politieke integratie, hebben we hier weer een ander symbool - het Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart.
Wat hier echter vooral opvalt, afgezien van het feit dat we in de Joint Aviation Authority al een onafhankelijk, intergouvernementeel orgaan hebben, is de duidelijke bekentenis dat moet worden afgezien van verdere intergouvernementele samenwerking terwijl zij wordt ontwikkeld, en ik citeer nu uit het verslag van de rapporteur: "omdat deze gepaard zou zijn gegaan met moeizame ratificatieprocedures in de nationale parlementen van de betrokken landen..., en met het risico dat deze oplossing eventueel van de hand zou worden gewezen". Wat is democratie toch onhandig en lastig. Een beetje zoals de Ierse bevolking toen die een referendum hield, je kunt er nooit van op aan dat zij zich gedraagt. Het is daarom veel makkelijker een nieuwe Europese instelling te creëren om van het hele gedoe af te zijn. Hoe handig dit bestuurlijk ook mag zijn, het is geen democratie. Maar het is wel symbolisch voor de ervaringen met de Europese Unie.
Gelet op het luchtvaartkarakter van het huidige onderwerp en met alle respect voor de rapporteur kan ik alleen maar afsluiten met een frase die eigenlijk niet goed te vertalen is uit het Engels: "What a Messerschmidt".

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, net als mijn collega Ojeda Sanz de heer Collins bedankt heeft voor zijn uitstekende verslag zou ik de heer Schmitt willen bedanken voor zijn uitstekende verslag. De rapporteurs hebben belangrijk werk verricht. Mevrouw de commissaris, lang na de voltooiing van de interne markt hebben andere commissarissen het onderwerp van de veiligheid van de luchtvaart laten liggen. U heeft ons nu dit voorstel voorgelegd voor het vastleggen van gemeenschappelijke voorschriften voor de burgerluchtvaart en voor het oprichten van een Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart. Zo kunnen we eindelijk de afspraken die de lidstaten op bureaucratische wijze maakten vervangen door voorschriften die in heel Europa gelden en waarop een parlementaire controle mogelijk is. Zo kunnen we eindelijk in het hele Europese luchtruim Europese veiligheidsnormen toepassen. We hopen dat die veiligheid vooral door een strenge en uniforme controle kan worden verhoogd. Daarom steunen wij uw voorstel. De amendementen van onze commissie zijn, zoals de heer Schmitt terecht heeft betoogd, bedoeld om het Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart inhoudelijk nog onafhankelijker te maken, zonder iets af te willen dingen op de parlementaire controle.
We hopen dat dit nieuwe Agentschap zo snel mogelijk aan de slag kan gaan en dat het eerste vliegtuig dat voor het Europese luchtruim wordt gecertificeerd de nieuwe Airbus A380 zal zijn, het nieuwe symbool van de onafhankelijke luchtvaartindustrie, een gezamenlijk project van talloze ingenieurs, monteurs en andere werknemers in verschillende lidstaten. Wanneer we daarin slagen is dat volgens mij een grote stap voor de luchtvaartindustrie, maar ook voor de veiligheid.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil iets zeggen over het verslag-Collins. Ik bedank onze collega voor het werk dat hij verzet heeft en ik dank de Commissie omdat zij ons dit verslag over de bescherming van de rechten van luchtreizigers heeft voorgelegd.
We hebben het hier over een onderwerp dat steeds meer mensen en steeds meer Europeanen belang inboezemt. Steeds meer mensen reizen immers per vliegtuig. En de ontevredenheid over het vervoer zoals ons dat wordt aangeboden en de omstandigheden waarin dat gebeurt neemt alleen maar toe. Het is de plicht van het Europees Parlement en de Commissie op te komen voor de rechten van luchtreizigers. Duidelijk is in ieder geval al wel dat de problemen waarmee reizigers te maken krijgen niet uitsluitend aan de luchtvaartmaatschappijen te wijten zijn. Ook de luchthavens treft blaam. We dienen met dat gegeven terdege rekening te houden. Luchthavens lijken tegenwoordig wel metrostations: zo druk dat het er zeer oncomfortabel is. Bovendien voelen velen er zich niet veilig.
Wat het reizen zelf betreft: reizigers willen allereerst veilig vervoerd worden. Bovendien willen ze te voren weten wat de vluchtomstandigheden zijn. Ik dank de heer Collins voor het feit dat hij onze wijzigingsvoorstellen in zijn verslag heeft willen opnemen, omdat ik oprecht geloof in het nut van deze voorstellen. Reizigers moeten van tevoren kunnen weten wat de vluchtomstandigheden zijn, zodat ze kunnen vergelijken. Het gaat dan niet alleen om de prijs, maar ook om de veiligheidsmaatregelen en het comfort - de afstand tussen de stoelen, bijvoorbeeld. Belangrijk is ook de kwaliteit van de lucht in het vliegtuig. We hebben hier gesproken over het feit dat vluchten steeds vaker niet-roken zijn, maar dat tegelijkertijd de maatregelen voor de luchtkwaliteit zijn afgezwakt om zo op de kosten te besparen.
We moeten dit probleem energiek aanpakken. Daarom vraag ik mevrouw Loyala de Palacio of zij nog steeds voornemens is voor het einde van dit jaar wetgeving voor te stellen, en wat die wetgeving precies inhoudt.

Foster
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Collins feliciteren met zijn verslag, dat volgens mij een verstandig compromis biedt voor het voorstel van de Commissie.
Aangezien de luchtvaart de meest gereguleerde vorm van vervoer is, verwelkom ik de toezegging van de bedrijfstak de vrijwillige overeenkomst over dienstverlening aan luchtvaartpassagiers uit te voeren, zoals in mei in Lissabon is overeengekomen. Dit is ongetwijfeld de beste manier om verder te gaan, aangezien overregulering in heel Europa, met name in het Verenigd Koninkrijk, zeer schadelijk zou zijn voor de luchtvaartindustrie en ertoe zou leiden dat we niet meer concurrerend zijn. Het verslag zegt expliciet dat het streven om luchtreizigers te beschermen de concurrentie niet in de weg mag staan, terwijl de vrijwillige verbintenis tegelijkertijd uitgebreid en uitvoerig is op die gebieden die verbetering behoeven. Ik hoop dat de Commissie terughoudend zal zijn in het presenteren van voorstellen voor wetgeving, aangezien het niet meer dan juist en passend is de sector voldoende tijd te geven deze verbintenis volledig uit te voeren. Nog even iets over één klein puntje van de heer Collins: het Verenigd Koninkrijk is het enige land dat om veiligheidsredenen een minimale zitplaatsruimte voorschrijft, en ik vind dus dat de Europese Unie dat voorbeeld zou kunnen volgen.
Om naar het verslag van de heer Schmitt te gaan, we moeten de heer Schmitt ermee feliciteren dat hij de voorstellen van de Commissie heeft verduidelijkt en verbeterd, al heb ik nog steeds grote bedenkingen op een aantal gebieden. Desalniettemin geloof ik dat er algemene overeenstemming bestaat dat vooral op het gebied van de vliegtuigbouw een pan-Europees orgaan nodig is, alhoewel er nog steeds ambiguïteit bestaat met betrekking tot de ICAO-regels, die duidelijk stellen dat zowel de certificering van afzonderlijke vliegtuigen en wijzigingen en aanpassingen in het ontwerp de verantwoordelijkheid zijn van het land van registratie.
Tot slot, ook al hebben we er bij de Commissie meermaals naar gevraagd, ons is de toekomstige rol van de gezamenlijke nationale burgerluchtvaartautoriteiten, de JAA, nog steeds niet duidelijk, want de voorgestelde verordening definieert daar geen parameters voor. Daarnaast ben ik van mening dat de inspanningen zich in dit stadium dienen te richten op het bereiken van uniforme toepasbaarheid van de reeds bestaande ICAO-, JAA- en Eurocontrol-normen. De EG zou niet moeten trachten een parallel voor het huidige op het ICAO gebaseerde veiligheidskader te creëren en dit onbedoeld te vervormen. Ik zie het antwoord van de Commissie graag tegemoet.

Simpson
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom de voorstellen om reizigers wettelijke rechten te geven, alsmede de verhoging van de compensatie bij instapweigering en het recht op een schadeloosstelling voor vertraagde vluchten.
Het idee van nieuwe contractnormen tussen luchtvaartmaatschappijen en consumenten is niet alleen welkom, maar had er ook al veel eerder moet zijn. Een vertraging oplopen is vervelend. Geen informatie krijgen over de oorzaak van de vertraging, met nauwelijks enige excuses of compensatie, is onaanvaardbaar. Hopelijk zullen de dingen nu met de steun van de luchtvaartmaatschappijen en het werk van de heer Collins in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme ten goede veranderen.
We kunnen veiligheid in de luchtvaart nooit als iets vanzelfsprekends beschouwen. Vandaag vertelde mijn collega mevrouw Cerdeira mij over de tragische crash vorige week van een oude CN-235, die eerder voor militaire doeleinden werd gebruikt, op een vlucht van Melilla naar Malaga, waarbij dodelijke slachtoffers zijn gevallen. Ik condoleer hierbij mede namens mevrouw Cerdeira de nabestaanden van de slachtoffers.
Wat betreft de bijdragen van de heer Titford, ik neem aan dat hij op persoonlijke titel sprak. Alleen mensen met een bizarre kijk op het leven en een vreemd politiek standpunt kunnen, hun eigen nationalistische doelstellingen najagend, het belang van veiligheid in de luchtvaart naar beneden halen. Veiligheid mag nooit als politieke voetbal worden gebruikt. Ik keur het af dat de heer Titford dat wel doet.

Ripoll y Martínez de Bedoya
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, in de eerste plaats wil ik de Commissie, en in het bijzonder de commissaris, gelukwensen met de verschillende belangrijke initiatieven in deze sector die zij heeft voorgelegd. Tevens zou ik de rapporteurs, de heer Collins en de heer Schmitt, willen feliciteren met het fantastische werk dat beiden hebben verricht, en een bepaald idee naar voren willen brengen dat me in dit verband van belang lijkt.
Het dossier van de bescherming van de passagiers is, naast dat betreffende het Europese luchtruim, de veiligheid en de bescherming van het milieu, een dossier dat van belang is voor het luchtvervoer, voor de passagiers alsook voor het beeld van de Europese opbouw, met het oog op de burger.
Wij zijn allen doordrongen van het belang van deze vorm van vervoer en ook van de tegenstelling die zich voordoet tussen het Europa in de lucht en het Europa op aarde: terwijl de traditionele grenzen aan het verdwijnen zijn, merken we ineens dat die grenzen nog wel steeds bestaan in de luchtvaartsector. Initiatieven zoals het onderhavige zijn dan ook van grote betekenis voor onze burgers.
Ik ben afkomstig van de Balearen, die - zoals u maar al te goed weet - uiterst afhankelijk zijn van het vliegtuig. Ik weet wat het is om geconfronteerd te worden met de chaos op een luchthaven of met de eindeloze vertragingen. Ik vind het dan ook prijzenswaardig dat de Commissie voornemens is om een evenwicht te zoeken tussen de wetgeving en de vrijwillige verbintenissen waarbij zowel de luchtvaartmaatschappijen betrokken zijn alsook de luchthavens en de luchtverkeersleiding, zonder de toeristenbranche te vergeten.
Deze mededeling is ambitieus en beoogt dat evenwicht te vinden tussen de noodzaak garanties vast te leggen voor de passagiers en de noodzaak een doeltreffend en concurrerend luchtvervoer te waarborgen. Doel is de boodschap bij de gebruiker te krijgen, en ervoor te zorgen dat deze zijn wettelijk erkende rechten goed kent wanneer zich problemen voordoen met een vlucht.
Ik betreur de situatie in de Raad waardoor verschillende initiatieven in deze sector worden geblokkeerd, en ik hoop dat de passende overeenkomsten zullen worden bereikt zodat er onverwijld vorderingen kunnen worden gemaakt.
Gedachtig aan het verschrikkelijke ongeluk dat zich afgelopen week heeft voorgedaan met een vliegtuig afkomstig uit de Spaanse stad Melilla, wil ik afsluiten met mijn gelukwensen aan de Commissie en de heer Schmitt met het verrichte werk met het oog op het voorstel tot oprichting van het Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart. Ik denk dat verslagen zoals dat van de heer Schmitt in de toekomst dit soort vreselijke ongelukken dan wel niet zullen weten te voorkomen maar wel in belangrijke mate zullen kunnen terugdringen.

Mastorakis
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega' s, wij moeten de Commissie loven voor haar voorstel, waarmee zij tegemoet komt aan een verzoek van het Parlement. Wij moeten echter ook de rapporteur bedanken voor zijn zeer serieuze werk. Zelfstandig optreden en efficiëntie behoren tot de meest fundamentele kenmerken van een dergelijke dienst, en daar is in dit geval ook sprake van.
Ik was rapporteur voor de oprichting van een soortgelijke dienst, van het Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Zeevaart, waar wij kortgeleden hier in dit Parlement over gesproken hebben. Ik wil niet herhalen wat andere collega' s reeds zeiden, maar aangezien ik mij met een soortgelijk vraagstuk heb beziggehouden, wil ik de gelegenheid van dit debat aangrijpen om nog eens aan te dringen op een meer algemeen standpunt. Die bureaus moeten namelijk aan min of meer dezelfde regels worden onderworpen. Dit is weliswaar een volkomen logisch standpunt maar vindt niet altijd zijn beslag in de teksten van de Europese Unie, en zelfs niet in de teksten van het Parlement. U weet immers dat de tekst die uiteindelijk uit de bus komt, vaak het resultaat is van toevallige omstandigheden tijdens de besprekingen in de verschillende instanties en met name tijdens de stemming. Zo was bijvoorbeeld het voorstel van onze parlementaire commissie voor de raad van bestuur van het Agentschap voor de Veiligheid van de Zeevaart, zoals dat uiteindelijk in de plenaire vergadering werd aangenomen, heel anders dan het soortgelijke voorstel dat nu op tafel ligt en waarvoor natuurlijk verbeteringsvoorstellen zijn ingediend. Ook de voorstellen van de Commissie kloppen echter onderling niet met elkaar.
Zijn dergelijke verschillen tussen de voorstellen gerechtvaardigd? Dezelfde vraag kunnen wij bij heel wat onderdelen van de wetgevingsteksten stellen en ik geloof niet dat dit de bevoegde diensten en instellingen van de Unie, en onder meer ook het Parlement, tot eer strekken. Mijns inziens moet de Commissie een vergelijkend onderzoek instellen naar die teksten en er voor zorgen dat voor soortgelijke vraagstukken soortgelijke wetsvoorstellen op tafel komen en ongerechtvaardigde tegenstrijdigheden ongedaan worden gemaakt.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Collins feliciteren met zijn uitstekende verslag en tevens voor het aanvaarden van mijn amendementen op het punt van de gezondheidsaspecten van luchtreizen.
Brenda Wilson is een van mijn kiezers uit Groot-Manchester en een actief campagnevoerder voor het Aviation Health Institute, een organisatie die internationaal werkt aan de verbetering van de gezondheid van luchtreizigers. Haar zoon Neil stierf tragisch aan diep-veneuze trombose na een korte vlucht naar Benidorm. Hij is een van de naar verluid tweeduizend luchtreizigers die, volgens sommigen in de medische wereld, elk jaar sterven aan diep-veneuze trombose, niet alleen bij langeafstandsvluchten, niet alleen in de economy class, en daarom is er toenemende bezorgdheid over het mogelijke verband tussen luchtvervoer en het optreden van bloedstolsels.
Het onderzoek is niet eenduidig. De Wereldgezondheidsorganisatie steekt zo'n 11 miljoen euro in onderzoek en ik vraag u vanavond een onderzoek van de Europese Unie toe te zeggen naar de mogelijke verbanden tussen diep-veneuze trombose en luchtvervoer en naar preventieve maatregelen. Ik vraag de Commissie ook het idee in mijn amendement op te pakken van betere gezondheidsinstructies en gezondheidswaarschuwingen op tickets voorafgaand aan een vlucht. Dit geeft reizigers, als consumenten, de mogelijkheid ervoor te kiezen bijvoorbeeld geen alcohol te drinken, drie of vier dagen voor een vlucht aspirine te slikken of die nieuwe compressiekousen te dragen die de bloeddoorstroming in de benen helpen reguleren.
We hoeven geen paniek te zaaien. We weten dat vliegen veilig is, maar voor sommige reizigers bestaat er desalniettemin een kleine kans dat ze last van bloedstolsels krijgen. We zijn het onze Europese reizigers verplicht onze kennis en wetenschap op dit gebied te vergroten. Ik zou graag van u de verzekering krijgen dat u nu op onze roep om onderzoek zult reageren en zo snel mogelijk met de luchtvaartindustrie bijeen zult komen om naar betere gezondheidswaarschuwingen op tickets te kijken. Wij zijn voor vrijwillige actie, maar als het inderdaad waar is dat de luchtvaartmaatschappijen al dertig jaar van het gevaar van DVT op de hoogte zijn, hebben we misschien toch wetgeving nodig.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik willen zeggen dat de twee initiatieven waarover ons debat gaat, verschillend van aard zijn. Het ene initiatief is van wetgevende aard en heeft betrekking op de oprichting van een Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart. Het tweede initiatief betreft het verslag van het Parlement over de mededeling van de Commissie inzake de bescherming van de rechten van luchtreizigers.
Mijn oprechte gelukwensen aan beide rapporteurs.
Om te beginnen wil ik ingaan op het initiatief betreffende de oprichting van het Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart. Ook de heer Schmitt wil ik - uiteraard! - gelukwensen met zijn werk.
Met het voorstel voor gemeenschappelijke regels op het gebied van de burgerluchtvaart en voor de oprichting van een Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart, heeft de Commissie voor ogen gehad een hoog en uniform veiligheidsniveau te verwezenlijken. Dat is een sleutelfactor in het luchtvervoer, en misschien wel het voornaamste en eerste recht van de passagiers. Het gaat om een veiligheidsniveau dat van toepassing is op het hele grondgebied van de Europese Unie, alsook om een betere bescherming van het milieu.
Dat stelsel van gemeenschappelijke regels zal eveneens leiden tot bevordering van de interne markt, tot versterking van het concurrentievermogen van de Europese luchtvaartindustrie, en het zal natuurlijk een belangrijke rol spelen in het Airbus-project. Voortaan zal een enkel certificaat volstaan voor het aanbieden van producten op de hele Europese markt, terwijl de toegang tot externe markten zal worden vereenvoudigd dankzij overeenkomsten waardoor de harmonisatie en wederzijdse erkenning van certificaten mogelijk worden.
Het onderhavige voorstel betekent dan ook een aanzienlijke vooruitgang, vooral vanuit het oogpunt van de doelstellingen die met dit voorstel worden nagestreefd. Het gaat echter ook om een daadwerkelijke innovatie op het gebied van de communautaire integratie, in aanmerking nemende dat de sector van de burgerluchtvaart tot nog toe sterk is beïnvloed door de soevereiniteit van de staten en de intergouvernementele samenwerking - een punt dat door sommige sprekers reeds is genoemd. Wat betreft de toepassing van de doelstellingen van de Gemeenschap wordt de Commissie de bevoegd te beslissen over de technische voorschriften en de adequate bestuurlijke procedures.
Dit specifieke Agentschap is opgericht om de Commissie bij te staan in haar uitvoerende taken. Het Agentschap heeft echter ook eigen bevoegdheden, daar het in sommige gevallen de nationale overheden zal vervangen bij het afgeven van certificaten van conformiteit van de producten met de communautaire regelgeving - ik zou willen beklemtonen dat dit voor het Airbus-project van essentieel belang is, zoals de heer Jarzembowski zojuist heeft opgemerkt - en in andere gevallen toezicht zal uitoefenen op de afgifte van certificaten door de nationale overheden.
De parlementaire commissies die aan deze tekst hebben gewerkt hebben het belang van deze vooruitgang ingezien, en ik zou hen willen bedanken voor hun steun aan het voorstel van de Commissie.
Wat de ingediende amendementen betreft kan ik u nu al zeggen dat de Commissie ze voor het merendeel heeft overgenomen, daar ze een verbetering en verduidelijking vormen van ons oorspronkelijke voorstel. Een groot aantal van die amendementen stemt overeen met de opmerkingen van de Raad, en zullen als zodanig worden overgenomen in het gewijzigde geconsolideerde voorstel, ofwel in hun geheel dan wel in sommige gevallen met geringe stilistische aanpassingen. Voorts kan de Commissie zonder voorbehoud de versterking van de bevoegdheden van de uitvoerend directeur onderschrijven, waarvan de rapporteur gewag heeft gemaakt in zijn betoog, evenals de bepalingen inzake de begrotingscontrole van het Agentschap.
Een aantal van de voorgestelde amendementen kunnen wij echter niet aanvaarden. Ik zal hun nummer noemen en de redenen uitleggen. In de eerste plaats lijkt het ons niet verstandig om de inkomsten van het Agentschap en bijgevolg de hele begroting in de begroting van de Europese Unie op te nemen. Zo' n stap zou in tegenspraak zijn met het flexibele beheer dat we voor deze instantie beogen. Derhalve kan de Commissie de amendementen 4 en 56 niet ondersteunen.
Er zijn amendementen die tot een zekere verwarring zouden kunnen leiden, tot moeilijkheden bij de toepassing, of die buiten de inhoud van het voorstel vallen, en derhalve moeten worden verworpen. Het gaat om de amendementen 3, 15, 17, 19, 28, 29, 54 en 65.
Verder zou ik erop willen wijzen dat we de amendementen 5 en 62, die betrekking hebben op het toepassingsgebied van de verordening, evenmin in die vorm kunnen overnemen, ofschoon we in dit geval wel als compromisoplossing kunnen aanvaarden dat er voorstellen worden ingediend in het jaar volgend op de aanneming van de verordening, ten aanzien van luchtvaartoperaties en kwalificaties van het personeel.
Wat de overige gebieden betreft kunnen wij er niet mee instemmen dat de luchthavens definitief worden uitgesloten. Waarmee we wel akkoord kunnen gaan is dat er naderhand voorstellen betreffende deze gebieden worden ingediend.
Aangaande de publicatie van de resultaten van de door de nationale overheden uitgevoerde inspectie, welke aan de orde komt in de amendementen 24 en 30, de Commissie acht dit niet wenselijk voorzover het gaat om vertrouwelijke informatie, om eventuele aanleidingen tot het instellen van inbreukprocedures. Overigens sluit dit aan op verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commisie.
Verder dien ik de aandacht te vestigen op de amendementen over de onafhankelijkheid van het Agentschap, namelijk de amendementen 21, 32, 42, 43, 45, 53, 64, 70 en 71. We willen allen dat het Agentschap op technisch gebied als onafhankelijk orgaan kan functioneren, maar dat betekent niet dat het moet worden uitgezonderd van elke vorm van politieke controle. Wat wij wensen, is dat dit orgaan een onafhankelijke positie inneemt ten opzichte van degenen die onder zijn bestuur ressorteren, of ten opzichte van de verschillende lobby' s die deze sector telt - wat op zich natuurlijk is - en die bijzonder actief zijn. Wat wij niet willen, is dat het Agentschap een onafhankelijke positie inneemt ten opzichte van de communautaire instellingen, nogmaals omdat er hoe dan ook een vorm van politieke controle dient te bestaan. Daarom kan de Commissie niet akkoord gaan met de voorstellen die erop gericht zijn haar controlebevoegdheid met betrekking tot het Agentschap te beperken. Amendement 36 daarentegen, waaruit blijkt dat het Parlement niet wenst deel te nemen in de raad van bestuur van het Agentschap lijkt ons volstrekt adequaat, indien het Parlement dit standpunt huldigt.
De lopende werkzaamheden in uw instelling, evenals die in de Raad, tonen aan dat we op vrijwel alle punten van dit dossier afstevenen op een consensus, met uitzondering van de kwestie van de respectieve invloed van de lidstaten en van de Gemeenschap op de controle van het Agentschap. Voor de Commissie is het dan ook van belang om wat dit onderwerp betreft de steun van het Parlement te verwerven.
Staat u mij toe uw rapporteur nogmaals geluk te wensen en hem te bedanken voor het uitstekende werk dat hij heeft verricht.
Betreffende de mededeling van de Commissie over de bescherming van de rechten van luchtreizigers zou ik allereerst de heer Collins geluk willen wensen met het minutieuze en stimulerende verslag dat hij heeft opgesteld en dat ik met grote belangstelling heb gelezen. Ik heb daaruit geconcludeerd dat het Parlement en de Commissie het in belangrijke mate met elkaar eens zijn.
Beide instellingen geven een hoge prioriteit aan de bescherming van de passagiers, en beide huldigen het standpunt dat die bescherming langs twee wegen moet worden gewaarborgd, die niet met elkaar in tegenspraak zijn maar elkaar juist aanvullen. De eerste weg is die van de vrijwillige verbintenissen van de luchtvaartmaatschappijen, de tweede die van de wetgevingsmaatregelen met een verplichte naleving.
Dan wil ik tenslotte een beknopte samenvatting geven van de voorziene initiatieven voor het komend jaar waarin de door u aangekaarte problemen en uw standpunten ten volle in aanmerking zullen worden genomen. In de eerste plaats de follow-up van de vrijwillige verbintenissen. Wij zijn het er volkomen mee eens dat die verbintenissen een controlemechanisme moeten bevatten dat hun naleving waarborgt, als we tenminste echt willen dat ze doeltreffend zijn en goed functioneren, en derhalve geloofwaardig zijn in de ogen van de reizigers. De komende maanden zal er hard worden gewerkt aan de opstelling van controlemaatregelen, evenals aan een geschillenregeling buiten rechte. Ik heb tevens een bijeenkomst gehad met de luchtvaartmaatschappijen, die ik duidelijk te verstaan heb gegeven dat dit een kernaspect is - en ik denk dat we oplossingen kunnen vinden die voor iedereen aanvaardbaar zijn.
Voorts dienen de passagiers steeds goed geïnformeerd te zijn, vanaf het moment dat zij hun reis plannen tot aan de reis zelf, zoals de heer Ojeda zo-even al zei. De luchtvaartmaatschappijen hebben serieus de verplichting op zich genomen om op grond van de vrijwillige verbintenissen te komen tot verbetering van de informatie. Wat betreft de consumentenrapporten waarin het rendement van de luchtvaartmaatschappijen wordt vergeleken, zullen we weldra een experiment starten met als doel methoden te testen en nadien de wetgeving terzake te analyseren in het licht van de opgedane ervaringen. Dat is van essentieel belang.
Sommige belangen van de passagiers zijn zo aanzienlijk dat zij met wettelijke rechten moeten worden beschermd. Wij zijn feitelijk van plan het Parlement en de Raad wetgevingsvoorstellen voor te leggen op een tweetal concrete punten: de instapweigering, en het aflasten van vluchten. Wat het eerste punt betreft hebben we een wetsontwerp opgesteld dat op het ogenblik wordt aangepast aan de hand van het commentaar van de verschillende betrokken partijen. Het tweede punt heeft betrekking op de contracten tussen de luchtvaartmaatschappijen en hun klanten. Tegen het eind van het jaar zullen we met een discussiestuk komen, en na desbetreffende reacties te hebben vernomen zullen we een voorstel opstellen. In dat stuk zal veel aandacht worden besteed aan de rechten van mensen met een handicap, een kwestie die eveneens is benadrukt door een aantal van de geachte afgevaardigden. We hopen dat de verordening spoedig door het Parlement en de Raad zal worden aangenomen, zodat de bepalingen van het Verdrag van Montreal betreffende de aansprakelijkheid van de luchtvaartmaatschappijen in de Gemeenschap tegen het eind van het komend jaar van kracht kunnen worden.
Tenslotte wil ik nog ingaan op een kwestie die door verschillende sprekers is beklemtoond, waarvan mevrouw McCarthy de laatste was, een kwestie die ons allen bezighoudt, namelijk de gezondheidsproblemen van de reizigers. Het is ons inziens van essentieel belang dat de risico' s van vliegreizen grondig en uitvoerig worden geëvalueerd. Daarom financieren wij, in de context van het Vijfde Kaderprogramma, het onderzoek naar de omstandigheden in de cabine, en daarom ook zijn we aan het bekijken wat de beste manier is om het door het Wereldgezondheidsorganisatie gestarte onderzoek naar diep-veneuze trombose te ondersteunen. Ik kan u zeggen dat ik mij persoonlijk in een schrijven heb gericht tot alle directeuren van de luchtvaartmaatschappijen teneinde dit probleem te benadrukken, met het verzoek om reeds nu, met behulp van de gegevens waarover zij beschikken, maatregelen te treffen om dit probleem voorzover mogelijk te ondervangen.
Ofschoon er met beide initiatieven enige tijd is gemoeid zullen zij in elk geval een solide basis verschaffen voor het formuleren van beleidsvormen. Wij zullen de geachte afgevaardigden precies op de hoogte houden.
Om af te sluiten, mijnheer de Voorzitter, moet gezegd dat ik met genoegen constateer dat het Parlement en de Commissie een zekere gevoeligheid gemeen hebben, en dat we onlangs, tijdens een vlucht die een vertraging van meer dan twintig minuten had opgelopen, te horen kregen dat we recht hadden op een gratis reis van dezelfde luchtvaartmaatschappij, op hetzelfde traject en gedurende een maand lang, en wel omdat, overeenkomstig de contractvoorwaarden van deze maatschappij, de vertraging meer dan twintig minuten bedroeg. Waarmee ik wil zeggen dat onze inspanningen, onze initiatieven, die van het Parlement en die van de Commissie, nu al concrete gevolgen beginnen te hebben voor de burgers, voor de gebruikers, voor de consumenten.

Foster
Mijnheer de Voorzitter, even een korte vraag aan de commissaris: we hebben in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme meerdere malen aangegeven dat ons de toekomstige rol van de nationale burgerluchtvaartautoriteiten en de JAA nog steeds niet duidelijk is, aangezien de voorgestelde verordening daar geen parameters voor definieert. Ik zou de Commissie heel dankbaar zijn voor een antwoord. Misschien dat dit vanavond niet meer mogelijk is, maar ik zou wel graag meer duidelijkheid op dat gebied willen hebben.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, op een bepaald moment zullen de twee instanties, het EASA en de JAA, elkaar overlappen. De JAA zal een aantal resterende bevoegdheden behouden, bijvoorbeeld inzake het personeel, maar mettertijd zal hij opgaan in het EASA. Er zal dus een moment komen dat beide instellingen samenvallen, maar dat zal slechts een overgangsperiode zijn. Ik kan de geachte afgevaardigde in elk geval de concrete gegevens hierover doen toekomen.

De Voorzitter
Bedankt, mevrouw de de commissaris.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Ecopuntensysteem voor vrachtwagens bij het transitovervoer door Oostenrijk
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0266/2001) van de heer Swoboda, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van de Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Protocol nr. 9 bij de Akte van toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden ten aanzien van het ecopuntensysteem voor vrachtwagens bij het transitovervoer door Oostenrijk (COM(2000) 862 - C5-0769/2000 - 2000/0361(COD)).

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, het is natuurlijk altijd moeilijk om een verslag over het eigen land te schrijven, omdat men dan misschien te subjectief is. Ik zal in ieder geval proberen om de feiten enigszins objectief weer te geven. Allereerst moet ik duidelijk zeggen dat Oostenrijk tijdens de onderhandelingen over de toetreding tot de Europese Unie de wens heeft geuit dat de inhoud en de geest van het transitoprotocol in een protocol zouden worden opgenomen. Zo zouden ze een bestanddeel worden van het verdrag over de toetreding tot de Europese Unie.
Het transitoprotocol is zeker van bijzonder belang, omdat het transitoverkeer in Oostenrijk - en dat is uniek in de hele Europese Unie - een groot deel is van het totale verkeer - op bepaalde trajecten kan het 80% zijn. Bovendien heeft het vanwege de geografische situatie en omdat het land relatief klein is ernstige gevolgen voor het milieu, vooral in de kwetsbare gebieden. Daar komt bij dat er voor ons bijna geen toegevoegde waarde ontstaat. Het is duidelijk dat het transitoverkeer niet los kan worden gezien van het andere verkeer. Daarom loopt deze transitoregeling ook af, en wel vrij binnenkort, namelijk eind 2003.
Nu is de Commissie niet erg ingenomen met dit verdrag. Ik heb daar wel begrip voor, het past niet optimaal in het verkeersbeleid. De Commissie heeft op verschillende manieren geprobeerd om dit verdrag te torpederen. Eerst heeft ze gezegd dat het sanctiemechanisme te streng is. Inhoudelijk heeft de Commissie gelijk, ik zie dat ook zo. Daarom heb ik ook rekening gehouden met het amendement van Uli Stockman. In punt 2 c) staat nu dat wij als Parlement inderdaad vinden dat er een betere en duurzamere methode moet worden gezocht.
Daarna heeft de Commissie gezegd dat de berekening in Oostenrijk niet goed functioneert. Dat kan ik niet beoordelen, iemand moet de feiten op een rijtje zetten. In onze commissie hebben we besloten om aan de Europese Commissie te vragen om voor een goede berekening te zorgen. Ik wil natuurlijk niet worden aangesproken op foute berekeningen. Toen zei de Commissie echter: "Wij willen dat sanctiemechanisme niet, wij willen die berekening niet, en als wij onze zin niet krijgen zijn we ook tegen de kwantitatieve bovengrens."
Die kwantitatieve bovengrens voor het aantal ritten van vrachtwagens was echter van meet af aan een onderdeel van het verdrag, dat is duidelijk! In een voorlopige beoordeling door het Europees Hof van Justitie staat ook dat dit een sleutelelement van de transitoregeling was. De Commissie beweert ook ten onrechte dat dit in zekere zin een omgekeerde stimulans is om milieuvriendelijkere voertuigen te gebruiken. Iedere transporteur profiteert natuurlijk wanneer hij milieuvriendelijkere voertuigen gebruikt, omdat hij dan minder ecopunten nodig heeft. Daarom is deze regeling wel degelijk een stimulans om milieuvriendelijkere voertuigen te gebruiken, want die zijn goedkoper.
Daarom begrijp ik ook niet helemaal wat de zin is van deze geforceerde aanval op een verdrag dat toch binnenkort afloopt. Mevrouw de commissaris, ik begrijp vooral niet dat dit gebeurt omdat de Commissie weet dat Oostenrijk na de volgende uitbreiding een ernstige toename van het transitoverkeer kan verwachten. Ik wil u graag het onderzoek presenteren van een onafhankelijk economisch instituut dat heeft vastgesteld dat we tot 2015 - ik geef toe, dat is op de lange termijn - ervan uit moeten gaan dat het transitoverkeer met een factor vier of zelfs vijf zal toenemen. Dat u een bestaand verdrag wilt veranderen om voor een periode van een of misschien anderhalf jaar een nieuwe situatie te creëren, en dat terwijl u weet dat de bevolking heel gevoelig reageert op verkeerskwesties, daar kan ik niet bij!
Ik wil herhalen dat het er voor ons niet om gaat dat u een nieuwe regeling wenst. Het gaat er niet om dat hier nieuwe beperkingen worden ingevoerd. Het gaat er alleen maar om dat een bestaand verdrag moet blijven bestaan. Wanneer men een verdrag sluit gaat men ervan uit dat men zich daaraan moet houden. Ik herhaal, het grote probleem is dat u in moeilijke tijden, kort voor de uitbreiding, olie op het vuur giet, terwijl u heel goed weet welke gevolgen dat kan hebben.
Ik vraag u natuurlijk om het verslag morgen aan te nemen, net zoals dat in de commissie is gebeurd, al was het met een krappe meerderheid, als je dit al een meerderheid kunt noemen. Mevrouw de commissaris, ik weet dat ik uw instemming niet krijg, maar toch wil ik u één ding vragen: mocht het Parlement mij niet steunen en mijn voorstel afwijzen, en dat zou heel goed kunnen gebeuren, kunt u dan overwegen om het voorstel niet met "geweld" toe te passen? Kunt u rekening houden met de gevoelige en precaire situatie in dit land dat ook voor de onderhandelingen met de toetredingskandidaten belangrijk is? Kunt u proberen om een oplossing op de lange termijn te zoeken, en niet met geweld een oplossing op de korte termijn af te dwingen?

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, bij de stemming over de afschaffing van de 108%-clausule gaat het om veel meer dan een milieuprobleem in Oostenrijk. Het gaat slechts secondair om de nadelen van het transitoverkeer voor het kwetsbare Alpengebied. Primair is het probleem dat er een geldig verdrag bestaat tussen Oostenrijk en de Europese Unie. De Commissie probeert nu om dit geldige verdrag met haar voorstel voor een verordening eenzijdig op te heffen, en wil dit onrecht door het Parlement laten legitimeren.
Wanneer wij met dit verslag instemmen bevorderen wij verdragsschennis ten nadele van een lidstaat van de Unie. Dat kan en zal ertoe leiden dat het vertrouwen in gesloten verdragen, en dus ook het vertrouwen in de rechtszekerheid in de Europese Unie, verloren gaat. Vooral in het betrokken Alpengebied heeft in 1994 een groot deel van de bevolking gestemd voor de toetreding tot de EU, omdat men geloofde dat de EU aan haar verdragsverplichtingen zou voldoen. Wanneer wij voor de onterechte afschaffing van de beschermingclausule stemmen bevorderen we de "Uniemoeheid" en sporen we de bevolking aan om de wegen weer te blokkeren.
Daarom doe ik een dringend beroep op u om het verslag van de heer Swoboda te steunen. U kent de weersverwachting, laat hem niet in de regen staan!

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese Democraten zal voor het voorstel van de Commissie stemmen. Het eerste argument daarvoor is dat het doel van het ecopuntensysteem bijna bereikt is. Het doel was om de totale uitstoot van NOx door vrachtwagens bij het vervoer door Oostenrijk voor eind 2003 met 60% te verlagen. In 2000 hadden we al 56% bereikt, dat betekent dat we op de goede weg zijn om het doel van het verdrag in 2003 te bereiken.
Ten tweede raakt het voorstel van de Commissie het ecopuntensysteem eigenlijk niet. Het doel van een verlaging met 60% blijft bestaan. De Commissie pleit met nadruk voor een voortzetting van het ecopuntensysteem. Ze wil alleen de zogenaamde regel van 108% afschaffen. Die regel staat haaks op het eigenlijke doel van het ecopuntensysteem, namelijk de bescherming van het milieu door de verlaging van de uitstoot van NOx. Die regel neemt de stimulans weg om milieuvriendelijke vrachtwagens aan te schaffen en te gebruiken. De 108%-clausule bepaalt een bovengrens voor de transitoritten en sancties voor de overschrijding daarvan. Die clausule is echter slechts van toepassing wanneer de vrachtwagens 8% minder uitstoot per jaar veroorzaakt hebben. Dat is tegenstrijdig. Daarom heeft dit allemaal geen zin.
Ten derde vermindert de verlaging van het aantal ecopunten het transitoverkeer door de Alpen al met al niet. Het zal ofwel via Zwitserland worden omgeleid ofwel met allerlei trucs worden omgezet in bilateraal verkeer uit of naar Oostenrijk ofwel worden uitgevoerd door Oost-Europese vrachtwagens, die een andere vergunning hebben, en daarom ook geen ecopunten hoeven te gebruiken. Al met al zal de uitstoot van NOx in Oostenrijk niet verder dalen.
Ten vierde zijn de sancties voor het overtreden van de 108%-regel buiten proporties. In 1999 zijn 100.000 ritten te veel gemaakt, en de straf was een vermindering van het aantal ritten in 2000 met 150.000.
Ik zou nog een laatste punt willen noemen: sommigen twijfelen of primair recht - in dit geval dus het toetredingsverdrag - kan worden gewijzigd door secondair recht, dus door het voorstel voor een verordening van de Commissie dat we vandaag bespreken. Dat lijkt me niet terecht. Het Protocol nr. 9 bepaalt met zoveel woorden voor 2001 een toetsing van het ecopuntensysteem. Daarom is het voorstel van de Commissie dus rechtmatig. Ik stel voor om de 108%-clausule af te schaffen en het voorstel van de Commissie zonder enige wijziging goed te keuren.

Stockmann
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het ecopuntensysteem is afgesproken tijdens de onderhandelingen over de toetreding van Oostenrijk. We hebben dus een rechtsgeldig verdrag dat in 2003 afloopt. Het doel was, en dat is al gezegd, om in het transitoverkeer door de Oostenrijkse Alpen meer milieuvriendelijke vrachtwagens te gebruiken en de uitstoot van NOx vergeleken met 1992 met 60% te verlagen. Dat is bijna bereikt.
In de overeenkomst is ook een kwantitatieve bovengrens voor het aantal transitoritten vastgelegd, de zogenaamde 108%-clausule. De Commissie wil die 108%-clausule nu tot eind 2003 opschorten. De rapporteur, Hannes Swoboda, wijst het voorstel van de Commissie van de hand, en ik sluit me daarbij aan, hoewel er een conflict bestaat tussen Oostenrijkse en bijvoorbeeld ook Duitse belangen. Wij moeten echter allereerst een Europees verkeersbeleid voeren. Daarom moeten we het verkeer in ecologisch kwetsbare gebieden bijsturen. Ik wil echter op drie problemen wijzen, en dat heb ik ook in mijn amendementen gedaan.
Ten eerste moeten we het aantal ritten correct berekenen. Velen hebben hun twijfels over de juistheid van de statistieken, want die bevatten ten dele ook bilaterale ritten. Daarom moeten we ervoor zorgen dat het aantal ritten goed berekend wordt. Anders worden er ten onrechte sancties opgelegd.
Ten tweede wil ik nader op die sancties ingaan. In 1999 - en dat is ook al gezegd - zijn er 100.000 ritten te veel gemaakt, en dat heeft ertoe geleid dat in 2000 het aantal ritten met 150.000 verlaagd is, dat is dus een "straf" . Ik vind dit sanctiemechanisme overdreven en fout, want het raakt de individuele transporteurs, terwijl de staat verantwoordelijk is. Daar moeten we iets aan doen.
Ten derde, en dat is mijn laatste punt: ons uiteindelijke doel in het verkeersbeleid is duurzaam verkeer, waardoor mobiliteit op de lange termijn mogelijk wordt. De Commissie heeft tot nu toe echter geen consequent concept voor het hele Alpengebied vanaf 2003 voorgelegd. Daarvoor is het nu de hoogste tijd!

Costa, Paolo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ondanks de zorgen van de rapporteur, de heer Swoboda, en andere collega' s over het nakomen van de verplichtingen die de Unie op zich neemt wanneer zij verdragen ondertekent, denk ik toch dat we in dit geval voor het oorspronkelijke voorstel van de Commissie moeten stemmen. Dat is de lijn die mijn fractie morgen zal volgen.
Dit omdat het experiment van de afgelopen jaren benut dient te worden om meteen een samenhangende strategie op te stellen voor het transitovervoer over de Alpen. Op termijn moet daarbij zoveel mogelijk worden overgeschakeld van vervoer over de weg naar vervoer per spoor.
Het huidige systeem is in essentie effectief gebleken: de fundamentele doelstelling is bereikt of we zijn in elk geval op de goede weg. De clausule daarentegen is niet effectief, in sommige gevallen gaat die zelfs in tegen de prikkel om milieuvriendelijkere vervoersmiddelen te gebruiken voor transitoritten door Oostenrijk. Daarnaast is de clausule ook moeilijk toe te passen en dus in de praktijk niet zo zinvol, ook al kunnen we de bedoeling ervan waarderen.
Ik geloof niet dat er grote problemen zullen rijzen en dat de overeenkomst in essentie in acht wordt genomen; de beoogde doelstelling is immers gehaald. De clausule moet niet worden toegepast, want op dit moment helpt hij niet. Hij moet daarentegen worden benut of toegepast, net als andere, om de diverse systemen te harmoniseren en op termijn een betere manier te vinden om de Alpen over te steken.
Ik hoop en wij hopen dat ook hiermee rekening zal worden gehouden in het volgende Witboek; door het gebruik van spoorwegen aan te moedigen, waar we al veel te lang op wachten, maar ook door tariefmaatregelen die een betere toerekening van de infrastructuurkosten mogelijk maken en zo voorwaarden scheppen voor een betere bescherming van de Alpenregio als geheel.

Echerer
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, de heer Swoboda, onze rapporteur, en ook de heer Kronberger zijn allebei Oostenrijkers, en dat is natuurlijk geen toeval. Ze zijn allebei gedetailleerd ingegaan op de situatie in Oostenrijk zelf. Volgens mij gaat het echter niet uitsluitend om een Oostenrijks probleem. Het onderwerp waarover we vandaag spreken en morgen stemmen heeft enorme implicaties. Ik wil niet proberen om de interne markt, het concurrentiebeleid, het milieubeleid en het verkeersbeleid tegen elkaar uit te spelen. Dat is ook helemaal niet mijn intentie. Volgens mij gaat om twee punten.
Ten eerste wil ik de wens van mijn geachte collega's herhalen: een verdrag kan je niet volgens de methode-Bush unilateraal opzeggen. Ten tweede is de vraag: hoe belangrijk vinden we ons Europees milieu- en verkeersbeleid? Wat doen we om het echt uit te voeren, en hoeveel? Het gaat dus niet alleen maar om de verlaging van de uitstoot van stikstofoxides op de autosnelweg over de Brenner. We moeten zorgen voor een coherent verkeersbeleid voor het hele Alpengebied. We moeten de externe kosten internationaliseren. De kosten moeten volledig worden doorberekend, anders blijft het wegvervoer goedkoper. Het gecombineerd vervoer noch het spoor kan dat bijbenen. Het hele Alpengebied is ecologisch heel kwetsbaar, en verdient onze steun zoals afgesproken in de Alpenovereenkomst. De burgers in heel Europa, niet alleen in de betrokken regio's, verwachten veel van het Europees Parlement en doen een beroep op alle afgevaardigden!

Meijer
Voorzitter, het gaat bij dit onderwerp om veel meer dan alleen een verkeersprobleem. Het gaat erom hoe de Europese Unie omgaat met haar beloften aan nieuwkomers, met de rechten van haar kleinere lidstaten en met andere belangen dan alleen die van de economie. Jarenlang hebben Zwitserland en Oostenrijk hun Alpendalen beschermd tegen de geluidsoverlast en de luchtverontreiniging van doorgaand vrachtautoverkeer. Een bescherming waarvan het belang toeneemt naarmate deze milieu-onvriendelijke manier van vervoer verder groeit.
Bij de toetreding van Oostenrijk tot de Europese Unie is een compromis gesloten dat deze lidstaat in staat stelde om die bescherming gedeeltelijk in stand te houden door tussen 1992 en 2004 de uitstoot van NOx met 60% te verminderen. Van die maatregel hebben ook anderen voordeel, omdat aldus wordt gestimuleerd dat het transport wordt beperkt of wordt overgeheveld naar spoorwegverbindingen die beter zijn voor mens en milieu. Uitgangspunt was niet het wachten op schonere technieken, maar de bevoegdheid om het vervoer te begrenzen door plafonds vast te stellen. Zeven jaar na dit compromis wordt door de Commissie eenzijdig geprobeerd om Oostenrijk dat recht af te nemen en alsnog ruim baan te geven aan het wegverkeer noord-zuid, ook als daarmee de grens van 108% overschreden wordt. Als de Europese Unie zo omgaat met haar kleinere lidstaten zal dat in toenemende mate afkeer en verzet oproepen. De Fractie van Verenigd Links steunt de rapporteur in zijn afwijzing van deze aanval van de Commissie, de grote lidstaten en de grote transportconcerns.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, het aantal ecopunten in Oostenrijk en de verdeling daarvan, maar ook het ecopuntensysteem zelf, leiden tot een beladen discussie met keer op keer harde confrontaties tussen voor- en tegenstanders. Ook nu weer.
Toen Oostenrijk lid van de Europese Unie werd, is een beperkte toegang voor het transitoverkeer van goederen afgesproken tot eind 2003. De Commissie wil één van de onderdelen van deze afspraak laten vervallen. De rapporteur beschouwt het eenzijdig opzeggen (gedeeltelijk) van Protocol nr. 9, zonder acceptabele alternatieven als het verbreken van gemaakte afspraken.
Het huidige systeem in Oostenrijk blijkt niet vrij te zijn van manco´s. Het negeren van grote groepen weggebruikers in de emissiemeting draagt niet bij tot een duidelijk beeld van emissies door transitoverkeer. Tevens is de plicht om aan dat verkeer voldoende alternatieven voor de Alpenpassage te bieden nog niet nagekomen.
Ik ben ervan overtuigd dat Europa niet zonder transport kan, maar evenmin zonder een gezonde natuur waarin wij uiteindelijk allemaal leven. Daarom steun ik initiatieven tot beperking van emissies in het algemeen en in kwetsbare natuurgebieden in het bijzonder. Het afwijzen van dit Commissievoorstel staat dan ook niet op zichzelf, maar valt binnen dit kader.
Wel rijst de vraag wat na 2003, wanneer het ecopuntensysteem is verdwenen, de toekomst van het transitoverkeer door Oostenrijk zal zijn. Om de aantasting van de Alpen constructief aan te pakken, is een beleid voor kwetsbare gebieden noodzakelijk. Zolang dit ontbreekt ontstaan ad-hoc maatregelen, die zelden constructief van karakter zijn. Daarom mijn vraag aan de Commissie of zij in het zo lang verwachte Witboek dit onderwerp bij de kop zal pakken.
Kortom, ik acht het onverstandig, zolang er geen breder beleid voor kwetsbare gebieden is, eenzijdige maatregelen te nemen waarvan niet te verwachten valt dat ze de duurzame mobiliteit zullen bevorderen.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik spreek hier als Oostenrijkse, maar ook als Europees burger. Ik wil daarvoor drie redenen noemen. Ten eerste: het transitoverdrag was een onderdeel van een belofte van de Unie aan Oostenrijk. Die belofte luidde: het kwetsbare Alpengebied zal niet onder een eindeloze transitolawine bedolven worden. De Oostenrijkers hebben Europa vertrouwd. Indertijd hebben 66% van de Oostenrijkers voor de toetreding tot de Unie gestemd. Als dit voorstel van de Commissie wordt goedgekeurd wordt die belofte verbroken. Ik zeg hier als Europees burger dat zulke evenementen de oorzaak zijn van het geweeklaag wanneer ergens in Europa weer een referendum niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd.
Ten tweede: het transitoverdrag en dus ook de 108%-clausule, die men nu wil schrappen, is een onderdeel van het verdrag inzake de toetreding tot de Europese Unie. Dat betekent dat het transitoverdrag primair recht is. Ik wil u een gewetensvraag stellen: wat is een verdrag waard, wanneer het Europees Parlement primair recht door een stemming onderuit kan halen? Dat is een principiële vraag, niet alleen voor Oostenrijk maar voor heel Europa.
Ten derde wil ik u allemaal een vraag stellen: wat zijn woorden op papier waard? Ik citeer artikel 6 (nieuw) van het Verdrag van Amsterdam: "De eisen inzake milieubescherming moeten worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering van het beleid en het optreden van de Gemeenschap, als bedoeld in artikel 3, in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling." De stemming morgen is het uur van de waarheid, hoe serieus nemen wij het doel van dit artikel in het Verdrag van Amsterdam? Anders gezegd, dames en heren, belijden we de milieubescherming en de duurzame ontwikkeling slechts met de mond? Morgen speelt het vrije verkeer van goederen tegen de milieubescherming. Dat is van principieel belang voor Europa. Daarom vraag ik u om voor het verslag te stemmen!

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, geachte collega's, één ding wil ik hier rechtzetten: de stelling dat de Gemeenschap het verdragsrecht breekt is onzinnig! Het verdrag laat aanpassingen toe, en hier wordt voorgesteld om het op één punt aan te passen. Er is dus geen sprake van een schending van het verdrag. Onze collega van de Freiheitliche Partei Österreichs heft hier een klaaglied aan, ze zegt dat we het milieu niet goed behandelen, en zij wil meer milieubescherming. Mijn vraag luidt echter: wanneer stelt Oostenrijk het geld ter beschikking voor de Brenner-basistunnel? Dan doet u iets voor het milieu! Wij hebben al een aanzienlijke vertraging bij de bouw van die tunnel. Dat is de enige echte oplossing voor het vervoer door de Alpen. U moet hier niet te hoog van de toren blazen, beste collega, u moet ervoor zorgen dat u opschiet met de planning van de Brenner-basistunnel en er geld voor ter beschikking stellen! Dat zou uw taak zijn in de regering waarin u vertegenwoordigd bent! We hebben al genoeg legendes gehoord!
De heer Stockmann heeft veel verstandige dingen gezegd, namelijk dat het hoofddoel, de verlaging van de uitstoot van NOx, inderdaad bijna bereikt is, en dat de 108%-clausule buiten proporties en onnauwkeurig is. Mijnheer Stockmann, stem morgen met ons voor het voorstel van de Commissie, dan bereikt u precies wat u wilt bereiken! Ik begrijp best dat u uw Oostenrijkse rapporteur niet af wilt vallen, maar denk nog eens na over uw stemgedrag morgen. Stem voor het voorstel van de Commissie!
Ik heb nog twee korte opmerkingen. Als we die clausule zouden handhaven zou dat er niet toe leiden dat er minder goederen worden vervoerd. De transitoritten, die dan niet meer toegestaan zijn, zouden worden vervangen door een rit naar Oostenrijk, de goederen worden dan overgeladen en door een andere transporteur uit Oostenrijk uitgevoerd. De doorvoer zou dus worden gesplitst, dat zou meer uitlaatgassen veroorzaken en voor de consument hogere kosten met zich meebrengen. Dat is geen oplossing! De oplossing is de bouw van de Brenner-basistunnel, zo kunnen we op de lange termijn goederen van de weg naar het spoor verplaatsen. Daarvoor moeten we strijden!

Fava
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe in de eerste plaats mijn waardering uit te spreken voor de motieven van de heer Swoboda en voor zijn nauwgezette werk. We zijn ervan overtuigd dat de doelstelling van het onderhavige Protocol correct is: de bescherming van het milieu van Oostenrijk in de Alpenregio. De Commissie wil deze doelstelling graag aanhouden. We zijn er ook van overtuigd dat de clausule van 108% geschrapt moet worden, zoals in het voorstel voor een verordening van de Commissie wordt gesuggereerd.
Ik zal me beperken tot twee opmerkingen. De eerste is een logische: de clausule is gebaseerd op het aantal transitoritten, ongeacht hoe milieuvriendelijk de voertuigen zijn. Milieuvriendelijkere voertuigen betekenen dus meer bespaarde ecopunten, meer transitoritten en een groter risico om de grens van 108% te overschrijden. De consequentie is een paradox: ondernemingen worden niet gestimuleerd om minder vervuilende voertuigen te kiezen.
De tweede opmerking is een praktische: het registratiesysteem is onbetrouwbaar, de kritische grens blijkt overschreden met 0,6%, 10.000 transitoritten, maar volgens een onderzoek van de Commissie zijn 92.000 voertuigen Oostenrijk binnengereden en er niet meer uitgekomen. Er is aangetoond dat dit systeem absoluut onbetrouwbaar is. De grens van 108% is niet bewezen, de sancties zijn volstrekt buitensporig: 150 transitorechten minder omdat de grens van 108% is overschreden.
Mijnheer de Voorzitter, dit zijn de technische en objectieve redenen waarom de Italiaanse delegatie voor het voorstel van de Commissie zal stemmen.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, op de lange termijn wijken onze ideeën niet zo sterk van elkaar af. Wat we tot nu toe weten over de plannen van de commissaris wijst erop dat ze hetzelfde wil wat wij allemaal willen en nodig hebben, namelijk bijzonder genuanceerde verkeersregels voor een bijzonder kwetsbaar gebied. Dat was ook de bedoeling van het transitoakkoord dat intertijd is gesloten tussen de toenmalige Gemeenschap en de toetredingskandidaat Oostenrijk, een land dat in ieder opzicht voor de deur van het gemeenschappelijke huis ligt. Bijna tien jaar geleden zijn voor het transitovervoer over de Alpen oplossingen uitgewerkt en compromissen gevonden, die al met al goed hebben gefunctioneerd. Het ecopuntensysteem heeft ondanks al zijn zwakke punten geleid tot een duidelijke daling van de uitstoot van stikstofoxide, een milieuonvriendelijke verbinding. De kwantitatieve bovengrens van de 108%-clausule, die nu op het spel staat, heeft ondanks een serie problemen tenminste in een aantal opzichten de functie van een vangnet gehad.
Waarom wil men nu en in deze uitgangssituatie voor een korte periode een groot deel van de regeling voortijdig opzeggen? Dat vragen de Oostenrijkers zich af, en ze vinden geen antwoord, tenzij men een einde wil maken aan de beperkingen van het transitovervoer, ook en vooral in het kwetsbare Alpengebied. Ik geloof dat we het toekomstige Europese vervoersbeleid geen dienst bewijzen wanneer we nu vanwege relatief onbelangrijke ongerijmdheden en conflicten het gezamenlijke doel op de lange termijn in gevaar brengen of zelfs uit het oog verliezen. Daarom lijkt me het standpunt juist dat de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme twee maanden geleden met een krappe meerderheid, ik geef het toe, heeft bepaald. Dit standpunt zou grote emotionele en politieke problemen voor Oostenrijk en zijn burgers kunnen vermijden en een impuls zijn voor de pogingen om samen aanvaardbare oplossingen te vinden.
Allemaal tegen Oostenrijk: zover mogen we het nooit laten komen. Allemaal voor een op de toekomst gerichte oplossing voor een Europees verkeersprobleem: dat moet ons doel zijn, en ik hoop dat we dat morgen een goed resultaat van de stemming kunnen garanderen.

Lisi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het is niet correct, geloof ik, om de voorstanders van de maatregel van de Commissie gelijk te stellen met mensen die het milieu een warm hart toedragen en de tegenstanders met degenen die dat niet doen. Dat is een vergissing die we niet moeten maken. Aan de Oostenrijkse collega' s wil ik zeggen: het beeld dat u geeft van de realiteit doet uw medeburgers geen recht.
We zijn allemaal bezorgd over de bescherming van het milieu. De kwestie van de Alpenpassen raakt trouwens niet alleen Oostenrijk, maar ook een groot deel van het kwetsbare Italiaanse deel van de Alpen. Waarom zeg ik dat? Omdat we in het voorstel van de Commissie, dat we delen en steunen, dezelfde bezorgdheid voor het milieu bespeuren.
Er is gezegd dat het systeem van de ecopunten niet gewijzigd zal worden omdat het resultaten heeft opgeleverd, dat het bevestigd zal worden. Er is echter ook opgemerkt, en dat is onweerlegbaar, dat door het instellen van een plafond in feite de vervoerders gestraft worden die bereid zijn milieuvriendelijk te werken, terwijl ongewenst gedrag en fraude juist worden aangemoedigd, zoals de collega' s weten. Veel vrachtwagens komen bijvoorbeeld met een vrachtbrief het land in, lossen in Oostenrijk en vertrekken weer. Zij zijn dus niet onderworpen aan de puntenclausule. Dat alles schaadt het milieu nog meer dan het vervoerssysteem.
Natuurlijk moet ook de mobiliteit gegarandeerd worden, de concurrentie tussen de vervoersmaatschappijen moet gegarandeerd worden, maar het belangrijkste probleem is het milieu. Ik verzoek u nota te nemen van de bezorgdheid die in het voorstel van de Commissie is geuit over de milieuketen. Ik ben het met u eens, voor de toekomst moeten stabiele en definitieve oplossingen worden gevonden, die ons werkelijk voor deze risico' s behoeden.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik de heer Swoboda bedanken voor het werk dat hij verricht heeft. Ik moet daaraan toevoegen dat ik het niet eens ben met zijn uitgangspunten noch met hetgeen hij in zijn verslag beweert, want het Protocol laat niets aan duidelijkheid te wensen over.
Artikel 11 van Protocol nr. 9 spreekt van verontreiniging met NOx. Het rept met geen enkel woord over geluid noch andere vormen van verontreiniging. Doel van artikel 11 is het verlagen van de uitstoot van gassen, van de emissies van NOx, terwijl andere vormen van verontreiniging buiten beschouwing worden gelaten. Die hadden wel kunnen worden opgenomen maar dat is destijds niet gebeurd, ze zijn niet overgenomen.
Daarbij komt dat indien artikel 11 voorziet in een wijziging - en hiermee wil ik reageren op wat hier gezegd is - dit niet betekent dat de Commissie u haar wil wenst op te leggen of de grenzen wil overschrijden van datgene waartoe de wet ons allen verplicht, maar dat zij zich strikt wenst te beperken tot het gebied van datgene wat is voorzien in artikel 11 van Protocol nr. 9 bij de Toetredingsakte, te weten de wijziging. Dit om nauwkeurig vast te stellen hoe de zaken er voor staan. Er wordt van uitgegaan dat gelijkwaardige maatregelen moeten worden voorgesteld teneinde de emissies van NOx te verminderen.
Leest u de tekst er maar op na. Ik heb de tekst aangevraagd om hem u letterlijk voor te lezen. Helaas heb ik hem nu niet hier maar ik heb een stukje citaat voor u waarin staat dat de Raad en nu het Parlement conform artikel 71 - inzake de medebeslissing - de bevoegdheid krijgen - na de laatste wijzigingen van het Verdrag gaat het om medebeslissing - om maatregelen te nemen in het communautaire kader die - zoals er letterlijk staat - "een gelijkwaardige bescherming van het milieu waarborgen, in het bijzonder een vermindering van de verontreiniging met 60%" .
Geachte afgevaardigden, ik wil u zeggen dat het niet onze bedoeling is u onze wil op te leggen of verder te gaan dan de inhoud van Protocol nr. 9 bij de Toetredingsakte van Oostenrijk. Ik begrijp dat u eventueel bezwaren heeft, ik begrijp dat heel goed, en ik begrijp dat Oostenrijk problemen heeft met het transitoverkeer, iets wat ook geldt voor andere landen die daarnaast misschien nog meer problemen kennen. En ik begrijp ook dat bepaalde regio' s, zoals de alpiene regio' s en sommige andere meer kwetsbare regio' s van de Europese Unie wat het vervoer en met name het wegvervoer betreft voor speciale bescherming in aanmerking moeten komen. Dat geldt echter niet voor Oostenrijk als geheel. En dit Protocol heeft betrekking op Oostenrijk als geheel. De alpiene regio' s maken deel uit van Oostenrijk, maar niet alleen van Oostenrijk.
Zoals wij heel duidelijk hebben gesteld, heeft het econpuntenstelsel positieve resultaten opgeleverd, de emissies van NOx zijn hierdoor met meer dan 50% teruggebracht. Het plafond van 60% is niet bereikt, maar de vermindering is wel hoger dan 50%. Tevens hebben wij gezegd, ofschoon we hierover nog geen concrete afspraken hebben kunnen maken, dat wij in het kader van het vervoersbeleid voornemens zijn, zoals in het Witboek staat - dat de geachte afgevaardigden hopelijk binnenkort onder ogen zullen krijgen - voor te stellen om voor bijzonder kwetsbare zones zoals de Alpen speciale maatregelen te treffen teneinde eventuele schadelijke gevolgen voor het milieu te beperken.
Het concrete ecopuntensysteem kan misschien een van de oplossingen zijn. Dat is mogelijk. Ik zeg niet dat dit dé oplossing is maar het kan een oplossing zijn. Welnu, dan moet het een ecopuntensysteem zijn - hiermee ben ik bij mijn laatste argument aangekomen - dat werkelijk functioneert. Want dat is het probleem, mijnheer Swoboda, en ook in dezen deel ik uw standpunt niet.
De geachte afgevaardigde zegt dat de vervoerders er met de 108%-clausule thans nog steeds belang bij hebben dat de milieuvriendelijkheid van hun vrachtwagens wordt verbeterd. Nee mijnheer. Zij hebben daar geen belang meer bij, want waarom zouden zij met de 108% als bovengrens nog verbeteringen willen als ze met hun aantal reizen een bovengrens hebben bereikt die niet meer kan worden verbeterd door vermindering van de uitstoot, daar zij op straffe van sancties hun aantal reizen immers niet verder kunnen opvoeren.
Op dit ogenblik zijn de twee clausules met elkaar in tegenspraak en daarom wordt voorgesteld ze te laten vervallen. Willen we de emissies blijven verbeteren, dan dienen we de clausule van de 108% in te trekken. Doen we dat niet, dan zou een aantal van de beste vrachtwagens uit het transitovervoer door Oostenrijk kunnen worden teruggetrokken omdat er ecopunten over blijken te zijn en er met die 108% een tekort is aan transitorechten. Mogelijk gevolg hiervan is dat er vrachtwagens worden gebruikt die meer verontreiniging veroorzaken. Maar dat doet er niet toe: niemand stelt er nog belang in de kwaliteit van zijn emissies te verbeteren omdat de bovengrens van 108% bereikt is. Daarom stellen wij voor die clausule te laten vervallen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ervan uitgaande dat er altijd verschillen kunnen bestaan in juridische interpretatie, een mogelijkheid waarvoor ik altijd opensta, heb ik nochtans de indruk dat artikel 11 van Protocol nr. 9 erop neerkomt dat er een wijziging dient plaats te vinden, dat er gelijkwaardige maatregelen moeten worden voorgesteld en dat het hierbij gaat om de uitstoot van NOx. En dat als we de NOx- uitstoot willen blijven verbeteren, we geen andere mogelijkheid hebben dan de bovengrens van 108% te schrappen. Houden we vast aan die bovengrens, dan bestaat er geen enkele prikkel om de kwaliteit van het milieu te verbeteren op het niveau van de emissies door Europese vervoerders die door Oostenrijk rijden.
Ik verzoek het Parlement derhalve het voorstel van de Commissie te ondersteunen, en het voorstel van de heer Swoboda te verwerpen, waarbij ik moet zeggen dat het mij spijt, mijnheer Swoboda, dat wij het, voor het eerst, niet met elkaar eens zijn

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, men moet tegen zijn verlies kunnen. Het besluit is genomen, en dat moet ik natuurlijk accepteren. U heeft vandaag echter meerdere malen benadrukt dat u een equivalente oplossing voor moet stellen, mevrouw de commissaris. U heeft geen equivalente oplossing voorgesteld, dat wil ik in alle duidelijkheid zeggen. Dat is niet in overeenstemming met het recht.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, ik wil erop wijzen dat de commissaris absoluut correct geciteerd heeft. Een herziening van het verdrag is alleen maar mogelijk en rechtmatig wanneer equivalente maatregelen voorzien zijn. Mag ik u vragen waar die zijn?

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Culturele samenwerking in de Europese Unie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0281/2001) van de heer Ruffolo, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de culturele samenwerking in de Europese Unie (2000/2323(INI)).

Ruffolo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega' s, deze ontwerpresolutie komt voort uit enkele eenvoudige, maar niet evidente constateringen.
De eerste constatering betreft een gebrek aan coördinatie tussen de culturele programma' s van de Unie, vooral tussen de programma' s die deel uitmaken van Cultuur 2000 en de programma' s die door de structuurfondsen worden gefinancierd. De tweede is vooral dat er een leegte gaapt tussen de programma' s die op het niveau van de Unie worden beheerd en het nationale cultuurbeleid van de lidstaten, om te beginnen bij gewone, eenvoudige wederzijdse informatievoorziening.
Voor een positieve reactie op deze twee constateringen moeten twee dingen erkend worden: als eerste dat het subsidiariteitsbeginsel samenwerking niet uitsluit, maar het juist vereist. Het subsidiariteitsbeginsel moet niet worden opgevat als schijnheilig cultureel protectionisme, maar op een positieve, actieve manier, als vruchtbare ontmoeting tussen verschillende culturen.
De tweede erkenning is dat nationale en regionale culturele verschillen de rijkdom en het kenmerk van de Europese beschaving zijn. Daarom is de uitdrukking "eenheid in verscheidenheid" als motto van het verslag gekozen. Het is duidelijk dat de Europese cultuur niet homogeen is: zij is een combinatie van verschillende culturen, elk met haar eigen historische wortels en haar eigen invloedssfeer. Ik zou haast zeggen, het is een symfonie in de technische, muzikale zin van het woord, want ze ontwikkelt zich via consonanten en dissonanten: een symfonie die echter niet door een enkele componist is gecomponeerd, maar het resultaat is van de loop van de geschiedenis, van dramatische conflicten en religieuze, nationale en ideologische bloedbaden.
Toch zijn er nu eindelijk gemeenschappelijke humanistische waarden, zoals vrijheid, gelijkheid en, als er geen broederschap is - dat zou te veel gevraagd zijn - dan tenminste een solide tolerantie: waarden die in een gemeenschappelijk gebied worden erkend, waarmee Europa zich onderscheidt van zowel uitgesproken consumptiegerichte als fundamentalistische samenlevingen, waarden die zijn gevoed door de grote christelijke, liberale en socialistische tradities.
Het bestaan van een gemeenschappelijke Europese cultuur werd al erkend ten tijde van Thomas Moore en Erasmus van Rotterdam, toen Erasmus op een muilezel naar Oxford reisde om de Lof der Zotheid aan zijn vriend aan te bieden. Er was een lingua franca maar geen monetaire unie, dus op de terugweg werden zijn eerlijk verdiende ponden in beslag genomen.
Nu reizen we niet meer op de rug van muilezels, maar per vliegtuig, er is geen lingua franca meer maar we hebben onze uitstekende simultaantolken. Kortom, alle materiële voorwaarden zijn aanwezig om de vreedzame en civiele boodschap van de Europese cultuur in de wereld te verspreiden, voor een vruchtbare Europese samenwerking op het gebied van de cultuur. Deze samenwerking wordt verdedigd, zelfs aanbevolen in de Verdragen en in officiële documenten, maar de praktijk is niet zoals het zou kunnen of moeten zijn. Integendeel, de concrete besluiten zijn in aperte tegenspraak met de plechtige verklaringen en de voornemens, zoals de rampzalige Verklaring van Nice die de Europese politiek heeft verlamd.
Deze ontwerpresolutie is een poging om de verlamming tegen te gaan, om de samenwerking tussen de Europese landen op cultuurgebied op een pragmatische wijze te bevorderen, te beginnen bij de evidente noodzaak van een gemeenschappelijke taal, vergelijkbare statistieken, wederzijdse informatievoorziening, systematische confrontatie, een selectie van de beste praktijken en opening van gebieden die het geschiktst zijn voor gemeenschappelijke opstellingen en beleid.
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop van harte dat de Commissie de daad bij het woord zal voegen en aan de resolutie het gehoopte gevolg zal geven, zodat cultuur en culturele samenwerking in het middelpunt van het grote Europese project komen te staan.
Wij zijn verschillend en tegelijkertijd verbonden: dit is een gelegenheid om dat te laten zien!

Graça Moura
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega' s, in het verslag van onze collega Ruffolo wordt voorgesteld de samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van cultuurbeleid te verbeteren en dit beleid aldus extra diepgang te verlenen. Het verslag heeft echter ook nog een andere verdienste die we niet mogen vergeten te vermelden, en dat is dat erop gewezen wordt dat we niet mogen toelaten dat er binnen het kader van haar cultuurbeleid - en dan vooral bij de uitvoering van het kaderprogramma "Cultuur 2000" - zwevende criteria worden gehanteerd bij de selectie van kandidaten.
De Commissie wordt elk jaar overspoeld door de meest uiteenlopende voorstellen. De middelen zijn echter zeer beperkt, wat betekent dat zeer veel volkomen aanvaardbare voorstellen als gevolg van deze beperkingen niet de aandacht krijgen die ze verdienen. De Commissie probeert nu een methode te ontwikkelen om aan deze problemen iets te doen. Die methoden zullen bij de follow-up van "Cultuur 2000" aan de orde komen, en wij zullen ons er bij die gelegenheid over kunnen uitspreken.
De in het verslag-Ruffalo voorgestelde instrumenten zullen de Commissie in staat stellen preciezere gegevens te verkrijgen aangaande het cultuurbeleid van de lidstaten en de culturele behoeften zoals die in elke lidstaat gevoeld worden. Bij het vaststellen van een Europees cultuurbeleid moet met deze elementen rekening worden gehouden en we moeten de selectiecriteria voor kandidaten daarop afstellen. We mogen niet vergeten dat we het hier hebben over een Europees cultuurbeleid en niet over het nationale cultuurbeleid van de lidstaten afzonderlijk. Dat wordt overigens ook voor een belangrijk deel bestreken door de structuurfondsen. We dienen er dus bij stil te staan dat die middelen twee verschillende bestemmingen hebben, en dat betekent dat we precies moeten vaststellen waar het nationaal cultuurbeleid ophoudt en het Europees cultuurbeleid begint.
De instellingen moeten zich binnen een Europese context vooral bezig houden met het cultureel erfgoed dat door alle Europese landen gedeeld wordt, om zo te verhinderen dat het Europees beleid verstrengeld raakt met het nationale beleid van de lidstaten. Dat hoeft de multilaterale dialoog tussen de verschillende contemporaine creaties niet in de weg te staan. Het Europees cultuurbeleid moet er actief toe bijdragen dat het enorme en rijk geschakeerde Europese erfgoed voor alle burgers toegankelijk is.

O'Toole
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom hetgeen volgens mij volgens iedereen een voorbeeldig stuk werk is. We hebben nu een uitgebreide blauwdruk voor de manier waarop cultuurbeleid in de Unie zou kunnen functioneren. De rapporteur heeft bijzonder goed samengewerkt met de initiator van beleid en wetgeving in de Europese Commissie. Ik zou graag een paar opmerkingen willen plaatsen.
Op de eerste plaats moeten we in dit Huis en daarbuiten erkennen dat de creatieve en kennissector in onze nieuwe mondiale economie stuwende krachten zijn geworden en dat de vaardigheden die we daarin nodig hebben, essentieel zijn geworden voor ons presteren in de Europese economie. Meer dan dat, de sociale en filosofische behoeften die we bij het bedwingen van het culturele vraagstuk hebben, worden van hoofdbelang als we in onze geglobaliseerde wereld stabiliteit willen kunnen verzekeren.
Dit betekent dat we het belang van financiering van culturele activiteiten moeten erkennen. We moeten enkele uiterst lastige vragen onder ogen zien: landbouw is bijvoorbeeld een steeds kleiner wordend deel van onze economie in de nieuwe mondiale wereld. Zoals we allemaal weten, slokt het gemeenschappelijk landbouwbeleid echter een groot deel van ons budget op. Als we het grote belang van de kennis- en informatie-economie in de nieuwe mondiale economie willen erkennen, moeten we de realiteit onder ogen zien en naar andere prioriteiten voor onze financieringen kijken. Alle maatregelen in het verslag van Ruffolo zijn leverbaar, maar om ze te leveren moeten we er wel voor zorgen dat we samenwerking hebben over de instellingen heen en op verschillende bestuursniveaus.
Dit betekent dat we bijvoorbeeld naar de structuurfondsen moeten kijken en naar de manier waarop we toezicht houden op de hoeveelheid geld die aan culturele activiteiten wordt besteed. Onlangs vertelde een ambtenaar van de Commissie mij dat dit onmogelijk was. Ik kan hem vertellen dat hij alleen maar naar een willekeurige gemeente in de Unie hoeft te gaan en dat ze hem daar kunnen zeggen hoe hij het moet doen. Dat is waar ambtenaren voor zijn aangenomen. Hij behoeft er zelfs maar naar de afzonderlijke programmeringsdocumenten voor te kijken. Het kan als het nodig is.
Ik zeg dit niet om de Commissie of haar personeel te kleineren, maar om aan te geven dat er samenwerking nodig is om te bereiken wat de heer Ruffolo op zo'n voorbeeldige wijze heeft uiteengezet.

Andreasen
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste mijn dank aan de heer Ruffolo voor zijn uitvoerige en consciëntieuze werk aan dit verslag. Ik wil eraan herinneren dat het ook op verzoek van de heer Ruffolo was dat er een statistische vergelijking van de culturele activiteiten van de lidstaten is opgesteld. Een zeer interessant en relevant document. Voor de liberale fractie lijdt het geen twijfel dat cultuur een fundamenteel onderdeel van de identiteit van de Europese Unie is. In de ELDR-Fractie vinden we dat respect voor en bevordering van de culturele en linguïstische diversiteit en het gemeenschappelijk cultureel erfgoed een wezenlijke factor vormen voor de integratie en de bevordering van de menselijke persoonlijkheid. We willen een Europees cultuurbeleid dat op geen enkele wijze streeft naar eenheidsworst, maar dat zich richt op de identiteit die ontstaat als verschillen bij elkaar komen. Een beleid dat bijdraagt aan sociale saamhorigheid, en dat wezenlijk is voor het Europese burgergevoel.
Cultuurbeleid is een van de kleinere beleidsterreinen van de Unie, en zo moet het volgens ons ook zijn. De Unie moet haar energie inzetten op de kerngebieden: de interne markt, het economisch beleid, het buitenlands beleid en het asiel- en immigratiebeleid, en daarom moeten we zeer terughoudend zijn met overigens goedbedoelde initiatieven op het gebied van cultuurbeleid. Ik wil er ook aan herinneren dat de bevolkingen willen dat de besluiten zo dicht mogelijk bij de burger genomen worden. Dat heeft de voorzitter van de Commissie, de heer Romano Prodi, eerder vandaag benadrukt, hier in deze zaal. De Unie moet niet deelnemen aan het bestuur van Europa op de vierkante millimeter, dat kunnen de lidstaten zelf het beste. Daarom heeft de liberale fractie amendementen ingediend om de conclusies 8 en 10 geheel te schrappen. We zijn van mening dat deze conclusies tot doel hebben de speelruimte voor artikel 151 in het Verdrag te vergroten, en daar kunnen we niet in meegaan. We vinden ook dat de voorstellen in strijd zijn met het subsidiariteitsbeginsel, en dat nemen we heel serieus. Tot slot vinden we niet dat de tijd rijp is voor de uitbreiding van het economisch kader van de activiteiten van de Europese Unie op het gebied van cultuurbeleid, die het voorstel ook bevat. De liberale fractie kan het verslag niet steunen als de conclusies 8 en 10 of de compromisvoorstellen tot wijzigingen die daarbij zijn ingediend, aangenomen worden.

Echerer
Goedenavond, mijnheer de Voorzitter, ik wens u een aangename avond en heet u van harte welkom bij de eerste Europese cultuurzender! Nee, alle gekheid op een stokje, wat moet ik nou in één minuut zeggen? Misschien kan ik proberen om de sceptici de wind een beetje uit de zeilen te nemen. Dit is geen ingreep, geen inmenging in het nationale cultuurbeleid, we willen ook geen nieuwe harmoniseringtrend starten. We willen de preek van de week die veel politici laten horen een beetje relativeren. Wij vragen iedereen om van nu af aan de subsidiariteit niet meer als veto te gebruiken. Als u werkelijk vindt dat cultuur één van de belangrijkste bouwstenen is voor de vreedzame integratie van Europa, dan moeten na de woorden ook eens daden volgen, daar gaat het om. We proberen op allerlei gebieden de problemen gezamenlijk aan te pakken, waarom niet bij de cultuur? Het is de hoogste tijd voor een gezamenlijke Europese investering in cultuur - dat woord bevalt me beter dan subsidie, want het gaat niet alleen maar om financiële ondersteuning.
Ik wil een beetje over mijn spreektijd heengaan om diegenen te bedanken en lof toe te zwaaien die al vele jaren voordat ik lid ben geworden, geduldig voor deze zaak hebben gestreden. Ik wil ze bedanken voor iedere millimeter, en ik zal blijven strijden voor iedere millimeter!

Fraisse
Geachte Voorzitter, geachte commissaris, we kunnen de heer Ruffolo denk ik geen mooier compliment maken dan door vraagtekens te plaatsen bij een aspect dat me symptomatisch lijkt, namelijk de begroting. Wanneer hij stelt dat 0,1% van de communautaire begroting bestemd is voor de cultuur, terwijl we weten dat de Europese cultuur in de steigers staat, hoe zit het dan met de Europese structuurfondsen, zoals mevrouw O' Toole al zei?
Ik zou graag willen weten, en ik denk dat de heer Ruffolo dat ook graag zou willen weten, welk deel van de Europese structuurfondsen ten goede komen aan de cultuur, en wat dat betekent voor de culturele samenwerking in Europa. Wanneer de culturele samenwerking in de Europese Unie daadwerkelijk vorm begint te krijgen, laten we dan ook werk maken van de voorstellen van de heer Ruffolo; hij stelt voor het EG-Verdrag te wijzigen en een culturele waarnemingspost in te stellen. Maar misschien kunnen we ook een cultuurbeleid voorstellen, en ik zou graag uw mening horen over nauwere samenwerkingsvormen, over de uitbreiding van de gekwalificeerde meerderheid, kortom over alles wat op concrete en niet op abstracte wijze kan bijdragen aan de totstandkoming van een zogeheten Europees cultuurbeleid.
Geen blabla, zei mevrouw Echerer, en daar sluit ik mij volledig bij aan, maar toch zou ik graag een helder beeld krijgen van de budgettaire uitgaven voor de cultuur. We weten maar al te goed dat we steeds, waar we ook zijn in Europa, te horen krijgen dat de subsidies niet uit een bepaald programma komen maar uit de bekende structuurfondsen. Waarom mogen we niet weten wat er met deze structuurfondsen gebeurt? Dat zou wellicht het beste bewijs en het beste argument zijn om ook onder onze niet cultureel geëngageerde collega' s steun te krijgen voor ons cultuurbeleid.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik zou de heer Ruffolo van harte willen bedanken omdat hij dit initiatief heeft genomen. Als hij daar niet zo hard voor had gestreden zouden we nooit een initiatiefverslag hebben kunnen opstellen, het niet kunnen behandelen en ook geen middelen in de begroting vragen. Daarom mijn dank! Het verslag is met een grote meerderheid aangenomen, komt op het juiste moment en is zeker ook een politieke uitdaging voor iedereen die zich met dit onderwerp bezighoudt, en ik hoop dat het velen zijn en op ieder niveau.
Het oprichten van een waarnemingspost voor culturele samenwerking en het driejarenplan voor de culturele samenwerking zullen uiteindelijk een graadmeter zijn om te toetsen hoe serieus politici op alle niveaus strijden voor de handhaving en de opbouw van de Europese culturele ruimte. Ik ben ook blij dat twee punten zijn opgepakt die ik al in 1992, mevrouw Echerer, in een verslag over de situatie van de kunstenaars heb genoemd. Indertijd had ik gevraagd om de rol van sponsoren sterker te bevorderen, onder andere door krachtigere fiscale stimulansen. Ik had gevraagd - en heb dat nu weer gedaan - om eindelijk eens onderzoek te verrichten naar het harmoniseren van de fiscale behandeling van het werk en van de arbeid van de kunstenaars.
De sociale cohesie, maar ook het Europees burgerschap zijn afhankelijk van een Europees cultuurbeleid. De fantastische veelvoud die we hebben kunnen we niet vaak genoeg benadrukken. De opbouw van Europa gaat allang veel verder dan de economische en technische aspecten. Het ontwerp voor een gezamenlijk cultuurbeleid en een gezamenlijk onderwijsbeleid is een absolute voorwaarde om de ziel van Europa weer lucht te geven, de ziel die al te lang was ingesnoerd door de vereisten van de economie, die dreigde te stikken onder het dikke stof van de bureaucratie in de gemeentes, in de regio's, in de lidstaten en in Europa.
De burgers verlangen tegenwoordig gewoon meer mooie dingen. Dat meer aan mooie dingen zal hun enthousiasme voor Europa weer aanwakkeren, en dat meer aan cultuur kost ook een beetje meer. Laten we er in de begroting toch een schepje bovenop doen!

Aparicio Sánchez
Mijnheer de Voorzitter, voor ons ligt een geweldig initiatiefverslag dat naar mijn idee zo belangrijk is dat het eigenlijk als titel had moeten hebben "Grondslagen voor een gemeenschappelijk cultureel beleid" , want als de Commissie zich voor onze voorstellen openstelt, zouden ze dat inderdaad kunnen zijn.
Onze culturele diversiteit wordt voortdurend beschermd. Dat is een goede zaak omdat het een belangrijk Europees erfgoed betreft. Blijk gevende van inzicht heeft de rapporteur zelf de situatie in Europa omschreven als de eenheid van de diversiteit. Zijn de leden van de Raad echter niet van mening dat het nu ook zoetjesaan tijd is om in te gaan op wat onze culturen gemeen hebben, om dat op te sporen, om de gemeenschappelijke componenten, leefwijzen, gewoonten, waarden, kennis, kunsten en wetenschappelijke ontwikkeling op waarde te schatten? Vindt u het niet hoog tijd om te verklaren dat er wel degelijk een Europese cultuur bestaat, om gezamenlijke culturele beleidsvormen te ontwikkelen en gemeenschappelijke doelstellingen voor al onze lidstaten te definiëren?
In deze wereld van globalisering, en gezien ook het risico om passief een bepaalde overheersende cultuur over te nemen, levert de culturele convergentie binnen de Europese Unie een aanzienlijke bijdrage tot de politieke consolidering, een bijdrage die we niet mogen versmaden. De nationalisten die, van binnen uit of van buiten af, de toekomst van de Europese Unie afwijzen omdat we, naar zij zeggen, een gemeenschappelijke identiteit ontberen, moeten we antwoorden met de woorden van Levy Strauss: "We hebben die (gemeenschappelijke identiteit) niet eens nodig, want we hebben iets beters: een gemeenschappelijke bestemming" .
Mijnheer de Voorzitter, laten we deze meningen benutten om onze collega de heer Ruffolo geluk te wensen met het feit dat hij ons op zo briljante wijze in herinnering heeft gebracht welke weg we op cultureel gebied te gaan hebben.
Dan nog een laatste opmerking. Met het voorstel kunstwerken te integreren in met communautaire middelen gefinancierde infrastructuren en voorzieningen wordt niet alleen beoogd de kunst in Europa te beschermen en te verspreiden, maar ook de burgers erop te wijzen dat die luchthaven of die autoweg of die spoorlijn of welke infrastructuur dan ook met communautaire middelen is gebouwd of aangelegd, iets wat zij tegenwoordig helaas vaak niet weten.

Gargani
Mijnheer de Voorzitter, deze resolutie is het eerste wetgevingsinitiatief van het Parlement op cultureel gebied, gebaseerd op artikel 192 van het Verdrag. Ze onderscheidt zich niet alleen door de inhoud van andere, door het Parlement aangenomen resoluties op cultuurgebied, maar ook door de procedure, ongetwijfeld de gezaghebbendste die op dit moment door het Verdrag wordt erkend.
De resolutie is ingediend in een delicate fase voor de Europese Unie, aan de vooravond van belangrijke institutionele hervormingen, en dient dus gezien te worden als een indicatie en een bijdrage van het Parlement aan het debat over de toekomst van Europa. Als dat waar is, staat u mij natuurlijk toe, mijnheer de Voorzitter, dat ik in mijn hoedanigheid van commissievoorzitter vanavond al de rapporteur oprecht gelukwens, een ritueel dat zich meestal bij de stemming voltrekt, omdat ik werkelijk denk dat dit een stap vooruit is, een omwenteling die het Parlement op het punt staat te voltooien.
De gebrekkige coördinatie van de culturele programma' s, iets wat door de rapporteur wordt benadrukt, is naar mijn mening inderdaad het belangrijkste punt van groei voor Europa. Zoals de heer Ruffolo heeft gezegd, heeft de cultuur tot nog toe een aanmerkelijk kleinere rol gespeeld dan de economie. In het Verdrag van Maastricht werd die rol vergroot, maar hij was nog steeds marginaal, in Nice tenslotte werd de besluitvorming verlamd door de eis van unanimiteit. Uit dat alles blijkt, mevrouw de commissaris, dat Europa eerder door culturele initiatieven dan door de economie verenigd zal worden, en het Parlement moet zich dat terdege realiseren.
Gezien de passie waarmee deze door de rapporteur bepleite resolutie door de gehele commissie is omarmd en besproken - naar ik meen met unanimiteit - betekent zij mijns inziens voor dit Parlement een nieuw begin, een nieuwe opzet en een nieuwe bestaansreden; dit alles past in een strategie die Europa op cultureel gebied moet leiden naar de culturele eenheid in verscheidenheid, zodat we de toekomst de komende jaren met een echte strategie tegemoet kunnen zien.

Reding
Geachte Voorzitter, wanneer ik de rapporteur bedank, dan is dat niet uit beleefdheid maar uit de grond van mijn hart, omdat het verslag-Ruffolo precies op het juiste moment komt om onze ideeën over de toekomst van culturele samenwerking in Europa nieuw leven in te blazen. Ik betreur het, geachte rapporteur, geachte afgevaardigden, dat de behandeling van dit verslag praktisch tegen middernacht plaatsvindt, in een leeg parlementsgebouw, en dat bedoel ik kwantitatief en niet kwalitatief, omdat ik denk dat het hier feitelijk - en dat zeg ik niet alleen als commissaris verantwoordelijk voor dit dossier - gaat om de toekomst van Europa. De toekomst van Europa, ook al wordt de actualiteit gedomineerd door de euro en de ontwikkeling van de Europese economie in het kader van de globalisering, zal afhangen van de volgende vraag: hoe gaan we de cultuur, onze culturen, onze culturele verscheidenheid die voortkomt uit gemeenschappelijke achtergronden en die zeer verwant en tegelijkertijd zeer divers is, hoe gaan we dat alles samenbrengen tot één Europese cultuur? Dit is dus het uitgelezen moment om erover te praten en actie te ondernemen.
U weet natuurlijk dat de overgang naar de gekwalificeerde meerderheid voor artikel 151, waar het Parlement en de Commissie om hadden verzocht, niet is overgenomen in het Verdrag van Nice. Dat is een gegeven, we moeten blijk geven van realiteitszin bij ons beleid. We hebben de gekwalificeerde meerderheid niet gekregen, dus moeten we het zonder doen en proberen vooruitgang te boeken. Dat is trouwens de grote verdienste van het verslag Ruffolo, dat ons uit de schijnbare impasse haalt. Ik denk daarbij aan de heer Graça Moura, die werkt aan een ander verslag betreffende de evaluatie van het programma "Cultuur 2000" dat waarschijnlijk in dezelfde richting gaat. Het Parlement neemt dus het voortouw, het Parlement probeert uit de impasse te geraken, en het Parlement - en daarvoor ben ik het evenals aan uw Commissie cultuur dank verschuldigd, geachte Voorzitter - heeft zeer concrete budgettaire voorstellen gedaan. En dat is niet eenvoudig; gezien onze institutionele situatie waarin beslissingen met algemene stemmen moeten worden goedgekeurd, is het moeilijk om budgettaire vernieuwingen door te voeren. Maar ik ben ervan overtuigd dat we het samen voor elkaar krijgen.
De heer Ruffolo heeft de juiste vragen gesteld: wat moeten de doelen zijn van onze samenwerking? Welke waarden moeten deze doelen nastreven? Deze vragen moeten als basis dienen voor de herziening van het kaderprogramma "Cultuur 2000" . Ook wil ik het belang onderstrepen van het onderzoek naar het nationale cultuurbeleid in de lidstaten, dat als basis heeft gediend voor dit verslag. Geachte rapporteur, er is, zoals u zelf ook stelt, op vele punten overeenstemming, zowel wat betreft de afbakening van het culturele domein als ten aanzien van de doelen die worden nagestreefd door het nationale beleid. Dit neemt niet weg, zoals vele bij dit debat aanwezige parlementsleden hebben opgemerkt, dat we moeten komen tot een breder besef van het feit dat overeenstemming en samenwerking op Europees niveau vereist zijn om het nationale cultuurbeleid in de lidstaten op één lijn te brengen.
Ik wil nu, geachte Voorzitter, paragraaf voor paragraaf ingaan op de ontwerpresolutie. Wat betreft de paragrafen 1 en 2, het belang van de cultuur en de culturele samenwerking voor de Europese identiteit, kan ik kort zijn. We zijn het erover eens dat de cultuur een intrinsieke waarde is voor de burgers van Europa, een kernelement van de Europese integratie. Cultuur draagt bij aan de bevestiging en de dynamiek van het Europese maatschappijmodel en aan de internationale uitstraling van Europa. Deze opvatting van de cultuur als drager van de Europese identiteit moet niet alleen door het Europees Parlement en de Commissie worden gedeeld, maar ook door de Raad, die momenteel een door het Belgische voorzitterschap ingediende ontwerpresolutie bespreekt over de plaats van de cultuur in Europa. Ik hoop van ganser harte dat het Parlement en de Commissie alles in het werk zullen stellen om deze resolutie te doen slagen.
Paragraaf 4: de cultuur en de informatiemaatschappij. U kent de talrijke initiatieven van de Commissie: e-Europe op audiovisueel gebied, e-content en, op het gebied van onderwijs, e-learning. Ik wil u bedanken voor uw pogingen om de inspanningen van de Commissie te ondersteunen via een budgettaire maatregel, en ik wil u ook verzekeren dat het Belgische voorzitterschap dit dossier op de voet volgt. Het heeft een ontwerpresolutie ingediend die gericht is op het verbeteren van de toegang tot cultuur via internet, en samen met het Belgische voorzitterschap organiseren we op 22 september aanstaande een seminar met als thema "Cultuur en internet" . Tijdens dit seminar zal aandacht worden besteed aan de telematicanetwerken die Europese culturele instellingen met elkaar verbinden, en de aanwezigheid van cultuur op internet.
Paragrafen 5, 8 en 10: nauwere samenwerking. Het Parlement wil de culturele samenwerking binnen de lidstaten versterken via een driejarenplan en door de instelling van een Europese waarnemingspost voor culturele samenwerking. Deze beide voorstellen bieden nieuwe mogelijkheden en het doet me deugd dat de Commissie dankzij de door de heer Ruffolo, mevrouw Pack en de heer Graça Moura namens de twee grootste fracties van dit Parlement ingediende amendementen, haar bedenkingen kan laten varen. Bedenkingen die niet op de inhoud betrekking hadden, maar op de vorm. We zijn het dus eens over de essentie. Door de samenwerking tussen lidstaten en tussen culturele instellingen te versterken, kunnen we meer kennis opdoen van de culturele sector en alles wat daaromheen speelt. De parlementsleden hebben dit reeds met verve onder woorden gebracht.
Dus concreet zou ik u dit willen zeggen. De directeur-generaal van het Directoraat-generaal "Onderwijs en cultuur" roept regelmatig de directeuren-generaal voor de cultuur van de verschillende lidstaten bijeen. Doel van deze bijeenkomsten is om de samenwerking te versterken. Ze kennen elkaar en weten van elkaar wat de ander doet, ze kunnen samenwerken, en in overleg gemeenschappelijke activiteiten bedenken en uitvoeren.
In dezelfde gedachtegang wil de Commissie de transparantie van de talloze culturele activiteiten die de Europese Gemeenschap ontplooit, verbeteren. Ik kom hier nog op terug. Om die reden zal over een paar maanden een portal worden geopend voor alle communautaire activiteiten op cultureel gebied. Deze heeft niet alleen betrekking op de activiteiten van mijn directoraat-generaal, maar ook op alles wat er in andere directoraten-generaal wordt ondernomen. Het spreekt voor zich, geachte Voorzitter, dat uw Parlement zal worden uitgenodigd voor de officiële ingebruikname van de portal, want ik reken ook op uw medewerking. Het is van belang dat de culturele instituties van uw lidstaten en uw kiezers weten dat zoiets bestaat en dat het werkt. U behoort tot de intermediairs die deze portal onder de aandacht kunnen brengen.
Ik wil de cultuurcommissie tevens bedanken voor haar verzoek om een begrotingsonderdeel te creëren voor de instelling van een Europese waarnemingspost of een vergelijkbare structuur. U heeft dit onderdeel goedgekeurd, geachte Voorzitter, en ik hoop dat de Commissie begrotingscontrole u hierin zal volgen.
Paragraaf 9: de structuurfondsen. Je zou jaloers kunnen worden omdat we over een periode van vijf jaar 167 miljoen euro hebben vrijgemaakt voor het programma "Cultuur 2000" . Laat ik u enkele cijfers geven over de culturele subsidieverlening door de structuurfondsen aan de cultuur en er direct aan toevoegen dat deze geenszins vanzelfsprekend is. De lidstaten en de regio' s moeten deze subsidie namelijk aanvragen, anders kunnen de structuurfondsen niet doelmatig worden aangewend.
De Commissie beschikt over nauwkeurige statistieken voor de landen die een deel van de fondsen bestemmen voor culturele activiteiten. Ik noem er drie: Griekenland, Portugal en Italië. Portugal heeft voor de periode 2000-2006 een cultuurbegroting aangenomen van 327 miljoen euro. De Europese Gemeenschap neemt hiervan 237 miljoen euro voor haar rekening. Voor een klein land - groot op het gebied van cultuur uiteraard, maar desalniettemin een kleine lidstaat - is dit een bedrag dat onze beschikbare geldmiddelen voor de vijftien lidstaten in het kader van "Cultuur 2000" ver te boven gaat. In Griekenland bedraagt de totale communautaire cultuursubsidie 414 miljoen euro en in Italië gaan we eveneens een fors bedrag vrijmaken voor zeven regionale culturele programma' s, waarvan de structuurfondsen in totaal ruim 1.200.000 euro voor hun rekening nemen.
Als we alleen deze drie landen bekijken, dus niet de vijftien, geachte Voorzitter, dan zien we dat de structuurfondsen in één jaar meer dan 250 miljoen euro investeren in de cultuur. Het moge duidelijk zijn dat deze bedragen veel hoger liggen dan die waarover wij als Europees verantwoordelijken voor cultuurbeleid beschikken.
Paragraaf 11: de waarnemingspost. U heeft hiermee een stap gezet die noodzakelijk was voor de invoering van twee nieuwe begrotingsonderdelen in de ontwerpbegroting voor 2002. Ik juich dit initiatief van harte toe.
Paragraaf 12: de contactpunten. De rol van de contactpunten en hun financieringswijze worden momenteel onderzocht. Dit onderzoek zal nog dit jaar worden afgerond. Wij zullen u op de hoogte houden van de uitkomsten. Ik wil u niettemin attent maken op het feit dat deze contactpunten informatiestructuren moeten blijven ten behoeve van beslissingen die uiteindelijk genomen worden door de politieke instellingen.
Paragrafen 13 en 14: het Forum voor de cultuur. Op 21 en 22 november aanstaande zal het tweede forum over de culturele samenwerking in Europa plaatsvinden, en de Voorzitter evenals de rapporteur zijn hiervan reeds op de hoogte zijn gesteld.
Ik heb ook aan de heer Graça Moura gevraagd tijdens dit forum het woord te nemen teneinde een rechtstreekse dialoog mogelijk te maken. De heer Gargani, de heer Graça Moura en de rapporteur, de heer Ruffolo, hebben een uitnodiging ontvangen om te spreken, teneinde een rechtstreekse dialoog met de betrokken partijen mogelijk te maken en hen duidelijk te maken wat het Parlement wil, wat het Parlement besluit en wie het daarbij wil betrekken. Het forum is de ideale gelegenheid om het cultuurbeleid van het Parlement direct over te brengen op hen die binnen de sector actief zijn.
Paragrafen 15 en 16: sponsoring. Ik ben het volledig eens met uw inschatting van het belang van sponsoring. U, mevrouw Pack, heeft dit voorstel reeds in 1992 gedaan, en ik vind het jammer dat er bijna tien jaar later nog altijd geen beleid is op dit punt. Gebruikmakend van de opgedane ervaring gaan we ons over deze kwestie buigen. We laten de Europese instellingen niet met rust voordat we ons doel hebben bereikt. Allen tezamen gaan we ons hier sterk voor maken. De nationale maar ook de Europese budgetten worden steeds verder ingekrompen. We hebben een buitengewoon potentieel in het veld: de particuliere sector, de instellingen, de organisaties, het bedrijfsleven. We moeten ze mobiliseren, en ze 'incentives' bieden, zoals de Engelsen zeggen, om te investeren in de cultuur. Ik wil graag met u nadenken over een sponsoractie waarbij onder meer een eventuele harmonisatie van de BTW-tarieven voor kunstwerken en artistieke arbeid wordt onderzocht, voorzover al deze elementen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Met alle nationale middelen die tot onze beschikking staan moeten we de investering in de cultuur en de betrokkenheid van de culturele sector bevorderen. Zoals u ziet ben ik tot nu toe uiterst positief.
Paragraaf 18: het culturele procent, dat wil zeggen de culturele subsidie bij openbare werken gefinancierd met geld uit de structuurfondsen. Ik ben geen voorstander van een quotasysteem op dit gebied, omdat dit mogelijk een zekere starheid toevoegt aan een systeem dat gebaseerd is op het subsidiariteitsbeginsel en het eigen initiatief van lokale en regionale overheden.
Ik denk daarentegen dat we overheden en regio' s moeten aansporen er bij de structuurfondsen op aan te dringen meer te investeren in de cultuur. Ik vind het dan ook veelzeggend dat Michel Barnier, mijn collega die verantwoordelijk is voor de structuurfondsen, sinds zijn aanstelling steeds meer van deze fondsen beschikbaar stelt voor de cultuur - dat wil zeggen voor iedereen die nauw samenwerkt met de culturele sector en de cultuurminnende burgerij - en gemeenten en overheden ertoe aanzet de structuurfondsen meer voor dit doel aan te spreken.

Wat betreft de WTO kan ik duidelijk zijn: tijdens de volgende overlegronde zal de Unie erop toezien dat, evenals bij de Uruguay-ronde, de Gemeenschap en de lidstaten hun cultureel en audiovisueel beleid kunnen definiëren en implementeren teneinde de culturele verscheidenheid, nu en in de toekomst, te behouden.
Het principe, de eis, het algemene idee en het standpunt van de vijftien lidstaten, namelijk dat we onze culturele verscheidenheid willen behouden, daaraan wordt niet getornd; de onderhandelingsbevoegdheid bewijst overigens dat de Unie de concurrentiepositie van de Europese audiovisuele sector wil versterken door middel van een passende politiek. Ik zal u overigens in de komende weken een verslag voorleggen, een programma voor de filmindustrie waarin deze politiek echt vorm krijgt, niet in de door de WTO gewenste zin, maar om de audiovisuele sector in de lidstaten te versterken.
Laten we niet vergeten dat enkel het toepassen van de mededingingsregels, en dan met name het verbod op misbruik van een dominante marktpositie, onvoldoende is om de culturele verscheidenheid te behouden en uit te breiden. Daarom houden de Gemeenschap en de lidstaten onverminderd vast aan de vrijheid om hun cultuurbeleid te ontwikkelen en aan te passen.
Zoals u ziet, is er niets veranderd. Het motto blijft hetzelfde. We gaan het gezamenlijk uitdragen, met u en met de lidstaten.
Geachte rapporteur, ik hoop dat ik hiermee uw vragen heb beantwoord, ook al duurde mijn interventie veel te lang op dit late tijdstip. Ik vond het belangrijk te antwoorden, omdat het vragen zijn die door de publieke opinie soms als bijkomstigheden worden afgedaan. Naar mijn mening zijn ze echter essentieel. Europa wil vooruitgang boeken en moet en zal op een dag worden beoordeeld op zijn culturele dimensie, een dimensie die ieder mens en iedere burger aangaat. Ik vind het dan ook normaal dat het Parlement zich inzet om dit Europa van de burgers tot stand te brengen, waarvoor ik het dan ook erkentelijk ben.

De Voorzitter
Bedankt, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 00.10 uur gesloten)

