Meerjarenprogramma 2010-2014 betreffende de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (Stockholm-programma) (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het meerjarenprogramma 2010-2014 betreffende de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (Stockholm-programma).
Beatrice Ask
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissievoorzitters en Parlementsleden, tijdens de Europese Raad van 10-11 december zal een nieuw vijfjarenprogramma voor de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid vastgesteld worden. Het programma moet het momenteel geldende Haags programma uit 2004 opvolgen. Aan het nieuwe programma is een lang voorbereidend proces voorafgegaan dat twee jaar geleden door de zogenaamde toekomstgroepen werd gestart.
Het programma zal gebaseerd zijn op de mededeling van de Commissie maar ook op de vele standpunten die in de loop van het proces door nationale parlementen, het maatschappelijk middenveld en diverse organen en agentschappen van de EU zijn verwoord. Het programma is natuurlijk ook het resultaat van intensieve contacten en diepgaande onderhandelingen met de lidstaten van de EU en ook met het Europees Parlement. De houding van het Europees Parlement ten aanzien van de toekomstige samenwerking is belangrijk, met name tegen de achtergrond van de versterkte rol die het Parlement uit hoofde van het Verdrag van Lissabon krijgt.
Op basis van de vorige werkprogramma's, respectievelijk het programma van Tampere en van Den Haag, is aanzienlijke vooruitgang geboekt met betrekking tot de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Europa wordt echter nog altijd geconfronteerd met uitdagingen die we gezamenlijk op Europees niveau op moeten lossen. De inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon biedt ons daartoe nieuwe mogelijkheden en het nieuwe meerjarige werkprogramma - het programma van Stockholm - zal derhalve gebaseerd zijn op de nieuwe mogelijkheden die het Verdrag van Lissabon biedt.
De visie achter het programma van Stockholm is een veiliger en opener Europa waar de rechten van ieder individu worden beschermd. De behoeften van de burgers, van de individuele mensen, moeten duidelijker dan vroeger het uitgangspunt vormen voor de toekomstige samenwerking op dit gebied. We werken in opdracht van de burgers, en de toekomstige EU-samenwerking moet door onze burgers als belangrijk worden aangevoeld. Ze moet uitgaan van echte problemen, relevante vragen stellen en gericht zijn op concrete maatregelen die in het dagelijks leven van de mensen meerwaarde bieden.
De toekomstige samenwerking op dit gebied moet ook gebaseerd zijn op een beter evenwicht tussen maatregelen die gericht zijn op de totstandbrenging van een veilig en zeker Europa en maatregelen die gericht zijn op het beschermen van de rechten van elk individu.
Vanuit het perspectief van de burgers is misdaadbestrijding belangrijk. De burgers verwachten dat de EU het gemakkelijker maakt om grensoverschrijdende criminaliteit te voorkomen, maar ze verwachten ook vrijheid en rechtvaardigheid. Zoals ik eerder al ten aanzien van het Europees Parlement heb benadrukt, moeten maatregelen die gericht zijn op de totstandbrenging van meer zekerheid hand in hand gaan met maatregelen om de rechtszekerheid en de rechten van het individu te garanderen, en dat is natuurlijk ook mogelijk.
Wat de strijd tegen de grensoverschrijdende criminaliteit betreft, zijn de uitdagingen groot. Drugshandel, mensenhandel en terrorisme zijn in ons continent een realiteit, terwijl we tezelfdertijd nieuwe soorten criminaliteit hebben, bijvoorbeeld door het internet. We moeten voorkomen dat de rechtshandhavingsautoriteiten in de efficiënte uitvoering van hun werk gehinderd worden door nationale of administratieve grenzen.
De samenwerking op het gebied van bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit heeft zich ontwikkeld, maar er rest ons nog veel werk om tot een effectieve Europese politiële en justitiële samenwerking te komen. Gemeenschappelijke problemen vergen gemeenschappelijke oplossingen. Een goed ontwikkelde politiesamenwerking, efficiënte uitwisseling van informatie en ervaring en goed ontwikkelde werkmethoden zijn cruciaal om die problemen aan te pakken.
Een centraal element van misdaadbestrijding is natuurlijk een efficiënte uitwisseling van informatie, die op maat van onze behoeften is gesneden. Op Europees niveau moeten we de uitwisseling van informatie in bepaalde gevallen normeren, aan onze behoeften aanpassen en efficiënter maken. Tezelfdertijd is het uitermate belangrijk te verzekeren dat de uitwisseling van informatie voldoet aan de fundamentele eisen inzake bescherming van gegevens en privacy die we moeten stellen, en dat niet meer informatie verzameld en opgeslagen wordt dan nodig is om het doel te realiseren. We moeten een veilig Europa tot stand brengen waarin de grensoverschrijdende criminaliteit effectief wordt bestreden en de privacy van individuen tezelfdertijd geëerbiedigd wordt. Het is zonder meer mogelijk en absoluut noodzakelijk om beide doelen te bereiken. Het gaat erom verschillende maatregelen in evenwicht te brengen.
Het beginsel van wederzijdse erkenning moet het grondbeginsel van onze justitiële samenwerking blijven. Een voorwaarde om de lidstaten bereid te vinden om de vonnissen en beslissingen van andere staten te erkennen en uit te voeren, is dat er wederzijds vertrouwen bestaat in elkaars rechtsstelsels. Het gaat ook om vertrouwen tussen onze nationale autoriteiten en het feit dat de burgers vertrouwen moeten hebben in de maatregelen waartoe wordt besloten. Een manier om het vertrouwen te doen toenemen, is het vergroten van de kennis van elkaars rechtsstelsels. Het kan een kwestie zijn van het aanbieden van opleidingen, uitwisselingsprogramma's, het versterken van bestaande netwerken en goed ontwikkelde evaluatiemechanismen.
Maar de belangrijkste maatregel om vertrouwen te creëren is wellicht het garanderen van bepaalde minimumrechten ongeacht waar iemand zich in de Unie bevindt. Het gaat om eenvoudige dingen, zoals het recht om in een taal die je begrijpt te horen te krijgen wat de aanklacht is en welke rechten je als beklaagde of slachtoffer in een proces hebt. Het is enorm bevredigend dat we het in de Raad eens konden worden over een stappenplan voor de manier waarop procedurele rechten van verdachten en gedaagden stapsgewijs behandeld en uitgevoerd moeten worden. Het zou wenselijk zijn dat dit stappenplan een onderdeel van het programma van Stockholm wordt en ik denk dat dit ook zal gebeuren.
In het programma van Stockholm zou ook duidelijk het perspectief van het slachtoffer van misdrijven aanwezig moeten zijn. Burgers die in eigen land of in een andere lidstaat het slachtoffer van een misdrijf worden, zouden relevante informatie moeten krijgen in een taal die ze verstaan, alsmede geschikte bijstand, informatie en steun voor, tijdens en na de strafrechtelijke procedure. Bovendien moet aan slachtoffers van misdrijven ook adequate schadeloosstelling worden aangeboden voor de schade die ze hebben geleden.
Tot slot wil ik iets zeggen over de burgerrechtelijke kwesties die het dagelijks leven van individuele burgers in hoge mate beïnvloeden en betreffen. Een concrete kwestie is de herziening van de verordening Brussel I betreffende erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen van andere lidstaten. Dat kunnen zeer technische kwesties lijken, maar ze zijn erg belangrijk voor individuele burgers.
Eén van de belangrijke kwesties betreft de afschaffing van de exequaturprocedure. Vandaag moet iemand die een vonnis in een andere lidstaat uit wil laten voeren eerst om de uitvoering verzoeken, waarna de uitvoering door een rechtbank in het land in kwestie moet worden toegestaan. Dat vergt tijd en brengt kosten met zich mee voor de betreffende persoon. We hebben vastgesteld dat er grote steun bestaat voor de afschaffing van de exequaturprocedure, maar dat de afschaffing verenigbaar moet zijn met procedurele waarborgen en regels betreffende de rechtskeuze.
Dat waren enkele van de grote en belangrijke kwesties die door Zweden en vele andere lidstaten zijn benadrukt. Ik dank u voor uw aandacht en zie ernaar uit om naar uw opmerkingen te luisteren en uw vragen te antwoorden. Voor ik dat doe, wil ik echter het woord geven aan mijn collega, minister Billström, die verantwoordelijk is voor een aantal asiel- en migratieaangelegenheden die belangrijk zijn in het komende programma van Stockholm en die hij nu aan u zal voorstellen.
Tobias Billström
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, om te beginnen wil ik het Parlement bedanken voor de erg goede samenwerking met betrekking tot het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken. Er moeten nog enkele formaliteiten worden geregeld maar binnenkort zal aan de voorwaarden zijn voldaan om het bureau op te zetten. De Raad is erg ingenomen met de constructieve samenwerking met het Europees Parlement die tot dat resultaat heeft geleid. Dat belooft veel goeds voor de ruimere samenwerking die we zullen krijgen wanneer het Verdrag van Lissabon eenmaal in werking is getreden. Dat we een snel besluit hebben kunnen nemen met betrekking tot de kwestie van het Ondersteuningsbureau is een goed voorbeeld van een effectieve en goed werkende medebeslissingsprocedure.
Het onderwerp dat we hier vandaag moeten bespreken is natuurlijk het komende vijfjarenprogramma voor het werk op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Om te beginnen wil ik opmerken dat er in de voorbije jaren in de EU veel is gebeurd op het gebied van asiel en migratie. We hebben bijvoorbeeld besluiten genomen over gemeenschappelijke wetgeving met betrekking tot de eerste fundamenten voor een gemeenschappelijk immigratiebeleid en voor een gemeenschappelijk asielstelsel. Dat is een doelstelling die overigens was vastgelegd in de beide voorgaande werkprogramma's van Tampere en Den Haag. Toen de Europese Raad vorig jaar het Europees pact inzake immigratie en asiel vaststelde, gaf dat nieuwe politieke kracht aan dit beleidsgebied. Nu is het tijd om de koers vast te leggen voor de verdere ontwikkeling van het beleid op dit gebied. Het uitgangspunt van onze werkzaamheden is dat een goed beheerde migratie positief kan zijn voor alle betrokken partijen, niet alleen voor de individuele lidstaten en voor de EU als geheel, maar ook voor de landen van herkomst en de individuele migranten. Als we de doelstellingen van de Lissabonstrategie, volgens welke de EU zich tot een dynamische en concurrerende economie moet ontwikkelen, willen kunnen halen, zullen wij ons open moeten stellen voor een omvangrijkere arbeidsmigratie dan vandaag het geval is, met name gezien de demografische uitdaging waar we mee worden geconfronteerd.
Om de internationale dimensie van migratie te onderstrepen, zou de kwestie van samenwerking met landen van herkomst en doorreis in het kader van de mondiale benadering van migratie en ontwikkeling het programma van Stockholm als uitgangspunt moeten hebben. De ontwikkelde instrumenten, zoals het mobiliteitspartnerschap, zouden op een strategische manier verder ontwikkeld en geconsolideerd moeten worden. Het verband tussen migratie en ontwikkeling moet beter worden gebruikt, en geschikte maatregelen om de positieve uitwerkingen van migratie op de ontwikkeling te benutten, moeten worden versterkt.
Tijdens het werk aan het programma van Stockholm is gebleken dat er eensgezindheid over bestaat dat de lidstaten de illegale immigratie in de EU samen en gecoördineerd moeten bestrijden. De ontwikkeling van een effectief terugkeerbeleid is een belangrijke factor in deze werkzaamheden. Het lijdt geen twijfel dat voor Frontex in dit opzicht een belangrijke is weggelegd, en het is duidelijk dat de lidstaten een versterking van het agentschap willen. Het is ook van het grootste belang dat we meer samenwerken met de landen van herkomst en doorreis. Ik wil echter onderstrepen dat het belangrijk is dat we in onze werkzaamheden ter voorkoming van illegale immigratie een evenwicht vinden opdat gecompliceerdere legale immigratie in de EU of moeilijkere toegang tot de asielprocedure voor asielzoekers niet de prijs is die wordt betaald voor veiligheidsmaatregelen. De risico's voor kwetsbare groepen, bijvoorbeeld niet-begeleide minderjarigen, moeten ook zo klein mogelijk worden gemaakt. De Commissie zal een actieplan voorleggen met maatregelen die gericht zijn op het welzijn van minderjarigen.
De kwestie van solidariteit en verdeling van de lasten zal in het programma van Stockholm aan bod komen. Er zijn geen gemakkelijke oplossingen. Ons uitgangspunt zou moeten zijn dat we streven naar brede en duurzame oplossingen op basis van de mondiale benadering van migratie en het inzicht dat gemeenschappelijke samenwerking met derde landen een cruciale factor is. Er moet een soort solidariteitsmechanisme worden ontwikkeld om de lidstaten te kunnen helpen die onder bijzondere druk staan en een onevenredig groot aantal asielzoekers opvangen. De lidstaten moeten ook steun krijgen voor verdere capaciteitsopbouw. Frontex moet worden versterkt en een grotere rol krijgen in de terugkeeractiviteiten. De doelstelling bestaat erin dat we ons beter solidair kunnen tonen met de lidstaten en derde landen waar de migratiedruk het grootst is. Tezelfdertijd moet het duidelijk zijn dat we een allesomvattende benadering nodig hebben die zowel op korte als lange termijn houdbaar is.
Het is belangrijk dat in het programma van Stockholm is vastgelegd dat we vasthouden aan het eerder vastgestelde doel om ten laatste in 2012 een gemeenschappelijk asielstelsel tot stand te brengen. De kern van het gemeenschappelijk asielstelsel moet zijn dat een individuele asielzoeker, onafhankelijk van de lidstaat waar hij of zij terechtkomt, een gelijkwaardige opvang krijgt en zijn of haar aanvraag op basis van dezelfde criteria wordt beoordeeld. Om dat tot stand te kunnen brengen, is een goed werkende samenwerking in de praktijk van fundamenteel belang. In dat verband zal voor het Ondersteuningsbureau een belangrijke rol zijn weggelegd.
Een ander belangrijk onderdeel van het gemeenschappelijk asielstelsel is de zogenaamde externe dimensie. Ik denk dan in de eerste plaats aan hervestiging van vluchtelingen uit derde landen. De Commissie heeft onlangs een voorstel gepresenteerd voor een gemeenschappelijk EU-programma inzake hervestiging. Dat is een aspect dat de meerderheid van de lidstaten graag in het programma van Stockholm weerspiegeld ziet.
Om de doelstelling van een gemeenschappelijk asielstelsel in 2012 te kunnen halen, moeten de Raad en het Europees Parlement nauw samenwerken. Er ligt een aantal voorstellen voor wetgevingsbesluiten op tafel. We moeten eerst en vooral met betrekking tot die wetgevingsbesluiten vooruitgang boeken.
Het verband tussen de interne werkzaamheden van de EU op het gebied van justitie en binnenlandse zaken enerzijds en de externe betrekkingen van de Unie anderzijds is steeds belangrijker geworden om vooruitgang te kunnen boeken, niet alleen op het gebied van het asiel- en migratiebeleid. De rol van de EU als mondiale speler op dat gebied zou daarom versterkt moeten worden, en de klemtoon zou met name moeten liggen op partnerschap en samenwerking met derde landen. Het perspectief van justitie en binnenlandse zaken in de externe betrekkingen van de EU moet worden ontwikkeld.
Dat zijn de belangrijkste punten van het ontwerp van het programma van Stockholm van het voorzitterschap. We zitten nu aan de eindfase van een zeer intensieve onderhandelingsperiode en hopelijk zal het programma binnen enkele weken worden vastgesteld.
Tot slot wil ik kort iets zeggen over het Verdrag van Lissabon. Het nieuwe Verdrag houdt grote veranderingen in voor de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid door de invoering van een aantal nieuwe rechtsgronden. Door de invoering van de zogenaamde gewone wetgevingsprocedure krijgt het Europees Parlement op een reeks gebieden een grotere rol in het wetgevingsproces. Minister Ask en ikzelf zien uit naar ruimere samenwerking met het Europees Parlement. Ik denk ook dat de nieuwe taken die aan de nationale parlementen zijn toegewezen, belangrijk zullen zijn voor het versterken van de democratische controle op dit beleidsgebied. Hartelijk dank voor uw aandacht. Zoals mijn collega, mevrouw Ask, zei, kijken we er nu naar uit om uw standpunten te horen.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, na de uitstekende verslagen van mevrouw Ask en de heer Billström zal ik mij richten op de belangrijkste kwesties.
Ik bedank om te beginnen het voorzitterschap omdat het in zijn mededeling de geest van het Stockholm-programma heeft bewaard en de burger bij de acties centraal heeft gesteld. Wij hopen dat deze tekst - die door de volgende Raad Justitie en Binnenlandse Zaken zou moeten worden goedgekeurd en vervolgens moet worden voorgelegd aan de Europese Raad van december - een ambitieus en uitgebalanceerd document zal zijn en uiteraard het nieuwe institutionele evenwicht zal weerspiegelen.
Uw Parlement zal nu medewetgever zijn op bijna alle onder justitie en binnenlandse zaken vallende gebieden en het is dus waar dat deze parlementarisering van de Europese Unie berust op een verruiming van de bevoegdheden van het Europees Parlement ten aanzien van alle besluitvorming van de Unie enerzijds en op een versterking van het toezicht van de nationale parlementen op hun regeringen anderzijds. In deze betrokkenheid van de parlementen ligt een kans voor deze grote ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
Nu iets over de in uw ontwerpresolutie gestelde prioriteiten. U legt de nadruk op de eerbiediging van de grondrechten en u hamert terecht op het belang van het vrije verkeer, hetgeen een grote troef is die uiteraard niet op losse schroeven mag worden gezet.
Wat de grondrechten betreft, hebben we met het Verdrag van Lissabon twee grote stappen vooruit gezet. Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie wordt bindend en de weg is vrijgemaakt voor de toetreding van de Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Zoals u in uw ontwerpresolutie onderstreept, moet er een alomvattende regeling inzake gegevensbescherming komen, in het licht van de zich ontwikkelende technologieën. De Commissie zal in 2010 een mededeling over dit onderwerp presenteren. Ik ben ook van mening dat al het EU-beleid onder deze alomvattende regeling inzake gegevensbescherming moet vallen.
U legt de nadruk op de bescherming van kinderen. Wij hebben met het Zweedse voorzitterschap net nog de twintigste verjaardag van het Internationaal Verdrag inzake de rechten van het kind gevierd. De Unie moet in dezen voorop blijven lopen en daarom zullen wij begin 2010 een actieplan met betrekking tot niet-begeleide minderjarigen presenteren.
Over het algemeen streven de Commissie en het Parlement hetzelfde doel na met betrekking tot de strijd tegen iedere vorm van discriminatie en de bevordering van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Tot mijn vreugde hanteren het Parlement en de Commissie dezelfde aanpak, die erin bestaat de burger bij de actie centraal te stellen: vrij verkeer, kiesrechten, consulaire bescherming, enzovoorts. Wij zullen nu de mogelijkheid hebben dit alles in de praktijk te brengen. Het Verdrag van Lissabon geeft het groene licht voor de procedure voor de indiening van een burgerinitiatief en de Commissie heeft onlangs een groenboek over dit onderwerp gepubliceerd. Op basis van het resultaat van de gehouden raadplegingen zal er in 2010 een voorstel worden ingediend.
Zoals minister Ask zojuist heel goed heeft verwoord, moeten wij ervoor zorgen dat de rechters in onze lidstaten een gemeenschappelijke Europese justitiële cultuur delen. Opleiding is hierbij het toverwoord. In het Stockholm-programma streven wij ernaar dat ten minste de helft van de rechters en openbare aanklagers in de Unie een Europese opleiding heeft gevolgd of heeft deelgenomen aan een uitwisseling met een andere lidstaat.
Ook onderstreept u de noodzaak de toegang tot de rechter te vergemakkelijken en de goede werking van de economie te bevorderen. U legt de nadruk op de bescherming van slachtoffers van huiselijk geweld of terrorisme. De Commissie zal de door het Verdrag van Lissabon geboden mogelijkheden benutten en ook op dit punt voorstellen indienen.
Wat het onderwerp bescherming en veiligheid betreft, wijst u op het ontbreken van een algemene strategie voor de verwezenlijking van veiligheid en grensbeheer. Zoals mevrouw Ask terecht heeft gezegd, omvat het Stockholm-programma daarom een echte interne-veiligheidsstrategie - die natuurlijk strookt met de grondrechten en een aanvulling vormt op de externe-veiligheidsstrategie.
Deze algemene strategie voor interne veiligheid berust op samenwerking op politieel en strafrechtelijk gebied en het beheer van de toegang tot het Europese grondgebied.
Zoals de heer Billström zojuist terecht naar voren heeft gebracht, moet het immigratiebeleid aansluiten op een langetermijnvisie om de bijdrage van migranten aan de economische en sociale ontwikkeling te optimaliseren. Wij moeten de legale immigranten een duidelijke en gemeenschappelijke status bieden. Daarnaast moeten we bij de voorkoming en vermindering van illegale immigratie de mensenrechten en de menselijke waardigheid respecteren. Ik voeg hieraan toe dat wij in dit deel een omschrijving hebben gegeven van de algemene aanpak waarmee ontwikkeling en migratie nauw op elkaar kunnen worden afgestemd.
Op asielgebied sluit ik mij aan bij uw oproep tot reële solidariteit tussen de lidstaten. De Unie moet een echte gemeenschappelijke en solidaire ruimte van bescherming worden, die gebaseerd is op de eerbiediging van de grondrechten en hoge beschermingsnormen, en ik ben het met de heer Billström eens dat in Europa asiel moet worden verleend volgens dezelfde criteria. Er moet ten volle sprake zijn van solidariteit tussen de lidstaten, met name ten aanzien van de lidstaten die de grootste toestroom van vluchtelingen moeten verwerken.
Deze ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid vereist natuurlijk een sterke externe dimensie, die strookt met het externe beleid van de Unie. In uw ontwerpresolutie onderstreept u meerdere malen het belang van toezicht, van evaluatie. Ook op dit punt zijn wij het met u eens. Wij moeten de kloof tussen de op Europees niveau vastgestelde normen en beleidslijnen en de toepassing ervan op nationaal niveau proberen te dichten. Ook moeten we nadenken over de mogelijke gevolgen van de wetgevingsvoorstellen voor de burgers en de evaluatie van de vastgestelde instrumenten beter gebruiken.
De Commissie is, tot slot, ten volle betrokken bij de onderhandelingen over het Stockholm-programma. Ik heb al gezegd hoe tevreden ik was over de samenwerking met het Zweedse voorzitterschap, waarmee wij echt degelijk en serieus werk hebben kunnen afleveren. Uiteraard is ook de mening van het Parlement voor ons bijzonder belangrijk in deze laatste momenten vóór de goedkeuring van het Stockholm-programma door de Europese Raad. Daarom bedank ik u bijzonder hartelijk en zal ik op mijn beurt zeer aandachtig naar u luisteren. Mijn dank aan het Parlement.
Manfred Weber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de vicevoorzitter, ministers, dames en heren, ik houd mij nu vijf jaar als lid van het Europees Parlement bezig met het binnenlandse en juridische beleid. Vandaag is het dan ook een heuglijke dag voor mij, nu we programma's voor de komende vijf jaar kunnen bespreken die wij van het Europees Parlement als gelijkwaardig wetgever gestalte geven.
We hebben het hier over een dossier dat de burger bezighoudt. We hebben het over een terrein waarop de burgers antwoorden van ons verlangen, een terrein waarbinnen volgens hen zelfs meer Europa nodig is. Dat kan niet van alle onderwerpen gezegd worden. Maar hier is dat wel zo. De burgers doen een beroep op ons, verlangen antwoorden. Daarom zou ik kort de verandering willen schetsen die voortkomt uit de nieuwe taakverdeling en ook uit de thema's.
Allereerst de samenwerking met de Raad: we krijgen hier altijd Raadsvertegenwoordigers die, als ze Raadsvoorzitter zijn, benadrukken hoe belangrijk het Parlement is en dat we samen moeten werken. Als ze die functie echter niet meer bekleden, gaat er dikwijls veel van dit inzicht verloren. Het is dan ook onze taak als Parlementsleden om de Raad goed in het oog te houden, om die - zoals bij SWIFT gebeurd is - geen voldongen feiten meer te laten scheppen zonder ons van het Parlement bij het besluitvormingsproces te betrekken. Dat kan en mag niet meer gebeuren. Het was een slecht voorbeeld van wederzijds respect tussen instellingen.
Ten tweede moeten wij ideeën leveren. Het nieuwe Verdrag biedt ons de kans om met wetgevingsvoorstellen te komen. Als we Frontex meer inhoud willen geven, kunnen we het niet laten bij appelleren, het doen van suggesties - nee, dan moeten we ook wetsvoorstellen op tafel leggen. Daar hebben wij nu de mogelijkheid toe.
Ten derde dienen we ook een betrouwbare partner te zijn. We mogen het niet bij verlanglijstjes houden. Als het bijvoorbeeld om de strijd tegen illegale immigratie gaat, mogen we ons er niet toe beperken de standpunten van ngo's over te nemen - we dienen een serieuze partner te zijn. Ten slotte moet het Europees Parlement ook de subsidiariteit serieus nemen. Als we verantwoordelijkheid dragen, moeten we er ook over nadenken welke zaken beter op nationaal of regionaal niveau geregeld kunnen worden.
Dat zijn de vier thema's die ik voor de komende jaren van belang acht. De Europese Volkspartij had graag een veel ambitieuzer voorstel voor het Stockholm-programma gezien, maar vandaag is een dag van blijdschap over het feit dat we in een nieuwe fase belanden. Er is nu maar één leus op zijn plaats: de handen uit de mouwen!
Monika Flašíková Beňová
De invoering van het Verdrag van Lissabon zal een belangrijke bijdrage leveren aan het succes van dit hele initiatief.
Het proces dat het Verdrag met zich mee zal brengen zal de Unie van binnenuit en ook in mondiaal opzicht versterken, terwijl het bovendien zeer nauw verbonden is met het versterken van de samenwerking op het gebied van de huidige derde pijler. De Unie zal transparanter, effectiever en democratischer zijn. De grootste uitdaging en prioriteit is het waarborgen van de fundamentele rechten en vrijheden, de integriteit en de veiligheid in Europa door de effectieve tenuitvoerlegging van bestaande juridische instrumenten volledig te steunen en deze instrumenten voldoende te respecteren en tevens te verbeteren, en door tegelijkertijd rekening te houden met de bescherming van de mensenrechten en burgerlijke vrijheden.
Het Stockholm-programma benadrukt de bekrachtiging van deze rechten, vooral op het gebied van rechtvaardigheid en veiligheid. We moeten mechanismen die het burgers vergemakkelijken zich tot de rechter te wenden prioriteit geven, zodat hun rechten en rechtmatige belangen in de hele Unie gehandhaafd kunnen worden. Onze strategie moet ook zijn de politiële samenwerking en de handhaving van rechten te versterken, evenals het verbeteren van de veiligheid in Europa.
Hierbij zou ik ook graag alle rapporteurs voor hun conclusies en u, mijnheer de Voorzitter, voor uw tijd willen bedanken.
Jeanine Hennis-Plasschaert
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, formeel zou ik nu de punten van onze resolutie van 27 pagina's kunnen opsommen die het meest relevant zijn voor de andere fracties, maar dat doe ik niet. In plaats daarvan wil ik graag het volgende verhaal met u delen.
Op een vlucht van British Airways vanuit Johannesburg kwam een welgestelde, blanke Zuid-Afrikaanse vrouw van middelbare leeftijd naast een zwarte man te zitten. Zij riep de stewardess om te klagen over haar zitplaats en die vroeg: "Wat is het probleem, mevrouw?” Die zei: "Dat kunt u toch wel zien. Ik kan onmogelijk naast deze weerzinwekkende persoon zitten. Ik wil een andere stoel.” Een paar minuten later kwam de stewardess terug. "Mevrouw, zoals ik al dacht zit de economy class helemaal vol. Ik heb nog even met de purser gesproken, maar ook de club class zit vol. Wij hebben echter nog wel één stoel vrij in de eerste klas.” Voordat de Zuid-Afrikaanse vrouw kon reageren, vervolgde de stewardess: "Een dergelijke upgrade is weliswaar nogal ongebruikelijk, maar gezien de omstandigheden is de gezagvoerder van mening dat het ongehoord zou zijn als iemand de hele vlucht gedwongen werd om naast zo'n verfoeilijk persoon te zitten.” Vervolgens richtte zij zich tot de zwarte man naast de Zuid-Afrikaanse vrouw en zei ze: "Mijnheer, als u uw spullen pakt, begeleid ik u even naar uw zitplaats in de eerste klas vóór in het vliegtuig.” De omringende passagiers barstten in een staande ovatie uit terwijl de man naar de eerste klas liep.
Wat heeft dit verhaaltje nu met ons te maken? Vinden wij anderen minderwaardig? Wij zouden allemaal gechoqueerd zijn door die blanke Zuid-Afrikaanse vrouw. Dit was natuurlijk ook wel een heel extreem voorbeeld. Ik denk echter dat sommige collega's van ons, met name in de PPE-Fractie, maar ook mensen in de Raad, volledig begrijpen wat ik hier probeer te zeggen. De andere fractie, mijn eigen fractie, gelooft rotsvast in een Europa dat mensen kunnen begrijpen en vertrouwen en waar zij in kunnen geloven. Een dergelijk Europa dient gebaseerd te zijn op mensenrechten, fundamentele vrijheden, democratie, de rechtsstaat en absoluut ook op echte gelijkheid voor iedereen. Het wordt hoog tijd om alle vormen van discriminatie om welke reden dan ook, aan te pakken. Dat geldt dus ook voor discriminatie op grond van seksuele geaardheid.
Jan Philipp Albrecht
Mijnheer de Voorzitter, als Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie in het Europees Parlement vragen wij ons af hoe het nou toch mogelijk is dat we hier een resolutie over een allang ter ziele gegaan programma bespreken. Immers, het Zweedse Raadsvoorzitterschap is gisteren pas met een nieuwe en ingrijpend gewijzigde opzet voor het Stockholm-programma gekomen. Ik ga ervan uit dat de overgrote meerderheid van dit Huis deze ontwerptekst nog niet heeft kunnen lezen. Ik houd dat in een uiterst delicate aangelegenheid als deze voor onaanvaardbaar.
Daar komt nog bij dat de procedure die in het Parlement tot deze resolutie geleid heeft in hoge mate ontransparant en voor een deel chaotisch was. De kleine fracties werden grotendeels van het opstellen van de resolutietekst buitengesloten en de stortvloed aan amendementen tijdens de procedures van de gezamenlijke commissies heeft een democratische besluitvorming duidelijk bemoeilijkt. Daarom hopen we op uw begrip voor het feit dat wij een hele reeks aparte stemmingen aan zullen vragen. Toch dient dit Parlement zich terdege af te vragen hoe het met deze omstandigheden om wil gaan, zowel ten aanzien van de Raad, als in eigen huis.
Wat de inhoud van het Stockholm-programma betreft, delen van dit werkprogramma betekenen zonder meer een stap vooruit. Bij de rechterlijke macht en de gemeenschappelijkheid waarin civielrechtelijke regelingen nader uitgewerkt zullen worden zien ook wij Groenen goede aanknopingspunten voor de komende jaren. Maar wat de verhouding tussen burgers en staat betreft, is het programma aan een totaal verkeerd geraamte opgehangen. Zowel op het gebied van het migratie- en asielbeleid, als op dat van de burgerrechten en privacybescherming prevaleert de behoefte aan veiligheid in Europa boven de mensenrechten en de vrijheid. Er wordt zonder schroom de indruk gewekt dat meer vrijheid in Europa gelijk staat aan minder veiligheid.
Nu vraag ik u: wat is er in dat alles nog van de Europese stichtingsmythe overgebleven? Hier wordt angst gezaaid, een andere angst dan de in het programma genoemde, gerechtvaardigde angst voor criminaliteit en terrorisme - angst voor onze Europese medemens, angst voor hen die naar Europa willen komen, angst voor alles wat ook maar enigszins vreemd overkomt.
Het Stockholm-programma en helaas ook de ingediende resolutie betekenen een verdergaande verstrengeling van binnenlands en buitenlands beleid, die bedoeld is om het mogelijk te maken via Frontex alle mensen in Europa te bespieden en alle mensen aan de Europese buitengrenzen van hun rechten te beroven. Europa moet eindelijk eens afscheid van deze trend nemen en de scheefgroei van de laatste jaren doorlichten.
Daarvoor moeten we soms ook zelfbewust op durven te staan en ons voor onze overtuigingen hard maken, bijvoorbeeld in onze omgang met het SWIFT-verdrag. Waarom geven we in veiligheidskwesties zoals dit SWIFT-verdrag opnieuw zomaar toe aan het beleid van de VS, zonder er hier nog eens goed over te debatteren? Waarom laten we ons als Parlement steeds weer door de Raad voor gek zetten? Daar moeten we als Parlement echt werk van maken. Daarom vraag ik u hier en nu een signaal te geven, ook aan uw eigen regeringen. Stemt u voor de mensenrechten en de vrijheid en voor al onze amendementen! Met de resolutie in haar huidige vorm kunnen wij Groenen niet instemmen.
Timothy Kirkhope
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de ontwerpresolutie die onderwerp van dit debat is, vormt een perfect voorbeeld - moet ik helaas zeggen - van het Europees Parlement op zijn slechtst. Hoewel ik onderken dat de rapporteurs, ongetwijfeld op basis van nobele intenties, hard hebben gewerkt en alle mogelijke aspecten in deze tekst van 27 pagina's hebben opgenomen, is de ontwerpresolutie verwarrend en naar mijn idee van veel minder waarde dan wat de agenda van Stockholm en het Zweedse voorzitterschap verdienen.
Ik wil benadrukken dat ook wij graag meer samenwerking zien tijdens de zoektocht naar oplossingen. Ook wij vinden dat er sprake moet zijn van solidariteit wat de immigratie betreft en bij het bestrijden van corruptie en het uitwisselen van informatie, maar dat hoeft niet noodzakelijkerwijs ten koste te gaan van de nationale soevereiniteit. Ook mag dat niet op een overdreven prescriptieve wijze gebeuren.
De beste manier om asielkwesties aan te pakken, is nog steeds om in heel Europa op adequate wijze het uit 1951 daterende VN-Verdrag over vluchtelingen toe te passen. Wij steunen het uitwisselen van informatie om te waarborgen dat er een echte JBZ-aanpak gehanteerd wordt voor het gebruik van gegevens, maar dan wel geschraagd door een sterke gegevensbescherming en gefundeerd op de beginselen van evenredigheid, noodzakelijkheid en doorzichtigheid.
Wij ondersteunen ook het beginsel van de wederzijdse erkenning. Daarnaast dienen de rechten voor een vrij verkeer voor alle Europese burgers gewaarborgd te worden. Een misbruik van die rechten dient echter wel beperkt te worden door strenge grenscontroles en door gebruik te maken van pressie door de EU om een snelle terugkeer te bewerkstelligen. Daarnaast moet Frontex verder worden ontwikkeld met het oog op de bescherming van de buitengrenzen van de EU. Door het uitwisselen van informatie wordt bovendien een bijdrage geleverd aan het bestrijden van terrorisme.
Wij ondersteunen de strategie van de EU met betrekking tot de zware georganiseerde criminaliteit gericht op bendes die in mensen, wapens en honden handelen. Het is een goede zaak om illegaal verworven winsten uit deze handel te confisqueren en om met andere Europese organisaties aan de grenzen van de EU samen te werken. Wij kunnen echter geen elementen ondersteunen die een schaamteloze aantasting van de soevereiniteit vormen, tenzij die elementen op zichzelf tot een betere samenwerking leiden. Er zit toch absoluut een bepaalde ironie in de oproep voor een verplichte en onherroepelijke solidariteit: solidariteit is toch iets wat je toont en niet iets wat je wordt opgelegd.
In het algemeen ben ik van mening dat het Zweedse voorzitterschap goede ideeën heeft. Ook in de ontwerpresolutie zitten goede ideeën. Zoals gewoonlijk geven wij onszelf helaas ook nu weer veel te kolossale kerstbomen waarmee in de praktijk uiteindelijk zeer weinig tot stand kan worden gebracht.
Cornelia Ernst
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de GUE/NGL-Fractie zal niet voor deze resolutie stemmen. Het Stockholm-programma gaat aan de werkelijke uitdagingen van het moment volledig voorbij. Wat er vooral aan schort, is dat er een Europa van de rechten in het leven geroepen wordt, dat wel open komt te staan voor de EU-burgers, maar niet voor de andere mensen die in Europa leven. Deze mensen krijgen dus niet dezelfde mensen- en burgerrechten.
Enerzijds is de EU van plan om tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens toe te treden (wat wij toejuichen), anderzijds echter worden migranten naar het criterium "legaal of illegaal” geschift. Zo wordt Frontex tot een machtig instrument voor de bestrijding van illegale migratie uitgebouwd, wat een perspectief op een onbevooroordeeld immigratiebeleid volledig in de weg staat. Op dit punt faalt Stockholm.
Een ander probleem is het totale gebrek aan evenwicht tussen veiligheid en vrijheid. Zeker, vrijheid zonder veiligheid bestaat niet - maar veiligheid zonder vrijheid ook niet! Over vrijheid valt niet te onderhandelen, het is een universeel rechtsgoed van ieder mens. Stockholm daarentegen staat symbool voor de veiligheidswaan van de EU, waarvoor reusachtige supranationale databanken zonder voldoende controlemogelijkheden ingericht worden, waarin gegevens van inlichtingen- en politiediensten uit heel Europa bijeengebracht worden. Dat reduceert het recht op informationele zelfbeschikking tot een vod papier en maakt het schrikbeeld van de glazen mens tot werkelijkheid.
Tot slot moet mij als Oost-Duits afgevaardigde van het hart dat het twintig jaar na de val van de Muur onverdraaglijk is te moeten aanzien hoe Europa meer en meer in een vesting verandert.
Mario Borghezio
namens de EFD-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het document over het Stockholm-programma blijkt beperkend in vergelijking met de conclusies van de Europese Raad en ontbeert onder meer belangrijke punten die door de Italiaanse overheid aan de orde zijn gesteld over specifieke onderwerpen. Ook gaat het document niet in op een aantal Europese strategieën om de opbrengsten van de georganiseerde misdaad aan te pakken.
Ik heb vandaag, net als op eerdere momenten, veel gehoord over diverse verontrustende aspecten van criminaliteit. We moeten de daad bij het woord voegen. Europa zou moeten handelen als Italië, dat voor heel Europa een voorbeeld is in zijn aanval op maffiageld, dankzij minister Maroni. Europa lijkt zich niet in dezelfde richting te willen bewegen.
We moeten een gemeenschappelijk juridisch systeem creëren als we op Europees niveau een vorm van criminaliteit willen bestrijden die internationaal van aard is geworden en zich moeiteloos beweegt tussen banken, belastingparadijzen, financiële markten en markten voor roerende goederen en vastgoed.
Voorts wordt weinig aandacht besteed aan het bestrijden van immigratie aan de zuidgrenzen van Europa, waar bijvoorbeeld de overeenkomst met Libië, die nu van kracht is voor wat Italië betreft, problemen zou kunnen krijgen indien de Europese Unie haar verbintenis om cofinanciering te verstrekken voor het systeem voor satelliettoezicht van de zuidgrens van Libië, die door grote aantallen illegale immigranten wordt overgestoken, niet nakomt.
Ten slotte wil ik, met betrekking tot het incident van racisme tegen een kleurling, graag wijzen op de talloze, net zo ernstige gevallen van racisme tegen blanken die zich hebben voorgedaan in de enclaves van illegale immigranten, om van de "jacht op blanken” die zich onder president Mugabe en zelfs in Zuid-Afrika voordoet nog maar niet eens te spreken. Mensen die zich zo druk maken over racisme tegen zwarten moeten zich ook bewust zijn van racisme tegen Europeanen en tegen blanken.
Andreas Mölzer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ongetwijfeld is de strijd tegen het terrorisme, tegen de georganiseerde misdaad en tegen illegale immigratie een belangrijke Europese doelstelling. Dat neemt niet weg dat het Stockholm-programma helaas consequent voortgaat op de na 11 september 2001 ingeslagen weg van stelselmatige inperking van en ingrepen in onvervreemdbare mensen-, burger- en vrijheidsrechten. Bezwaren vanuit privacyoverwegingen worden onder verwijzing naar een vermeende terreur weggewuifd.
Daarbij is het uitgerekend de door de EU steeds weer in het middelpunt van haar overwegingen geplaatste gewone burger wiens gegevens ook zonder concrete verdenking opgeslagen, verzameld en mogelijk voor oneigenlijke doeleinden gebruikt worden. Officieel dient dit ter bestrijding van de georganiseerde misdaad. Alles goed en wel, maar er zijn nu al aanzetten en tendensen om meningsuitingen die niet met de 'politiek correcte' consensus overeenstemmen in te perken, te verbieden en wie weet vroeg of laat strafbaar te stellen - met de complimenten van George Orwell. Dat moeten we verhinderen.
Carlo Casini
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie constitutionele zaken, waarvan ik de eer heb voorzitter te zijn, heeft mij tot rapporteur van dit document benoemd, samen met de rapporteurs van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie juridische zaken, hier gezamenlijk bijeen.
Het is voor het eerst dat artikel 51 van het reglement wordt toegepast en ik moet zeggen dat het resultaat, naar mijn mening, zeer bevredigend is voor wat betreft de samenwerking tussen de drie rapporteurs bij de uitvoering van hun taken.
Er zijn wel problemen geweest, waarvan sommige ernstig, met betrekking tot het tijdspad en met name de betrokkenheid van de schaduwrapporteurs en de tijdige vertaling van de amendementen, waarvan er bijna 500 waren. Dat alles is echter niet te wijten aan artikel 51, maar eerder aan de zeer korte tijd die we hebben gekregen om een document op te stellen dat wij aan de Raad van 10 december konden voorleggen. Deze problemen waren dus onvermijdelijk en hadden te maken met het tempo van de werkzaamheden. Voor de rest denk ik dat we moeten erkennen dat artikel 51, dat nu dus voor het eerst is toegepast, nuttig is.
Het document dat nu voor u ligt kan ik niet in de paar seconden die mij nog resten uitleggen. Ik wil echter wel aangeven dat ik blij ben dat de medebeslissingsprocedure nu de normale vorm van wetgeving is geworden en dat immigratie nu als Europese kwestie wordt beschouwd - ik hoop althans dat de Commissie en de Raad dit zo interpreteren - en niet als een probleem van de verschillende lidstaten, die zich solidair opstellen ten opzichte van elkaar. Ik ben ook blij dat de samenwerking tussen de verschillende nationale parlementen niet zodanig wordt beschouwd dat die parlementen bewakers zijn die grenzen opleggen, maar positieve partners in het wetgevingsproces, en tenslotte dat wordt verwezen naar mensenrechten, die zeer belangrijk zijn en tevens de geest van de Europese Unie vormen.
Ik ben dan ook van mening dat dit document, aangezien het niet de bedoeling was tot in de kleinste details de uitvoering van het Stockholm-programma vast te leggen, maar slechts de algemene lijnen te formuleren, een positieve stap is. We zullen nog wel de tijd en de manier vinden om het uitgebreider te maken en meer details op te nemen.
Juan Fernando López Aguilar
(ES) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mijn waardering uitspreken voor het werk dat het Zweedse voorzitterschap van de Raad en de Commissie hebben verricht om het meerjarenprogramma voor de komende vijf jaar betreffende de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid vooruit te helpen.
Ik wil echter vooral de aandacht vestigen op het werk dat dit Parlement heeft verzet, want drie commissies van dit Parlement - de Commissie juridische zaken, de Commissie constitutionele zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken - hebben schouder aan schouder, voor het eerst onder de procedure van artikel 51, samengewerkt om ervoor te zorgen dat we tijdig klaar zijn. Het is namelijk van groot belang om de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te stimuleren, met in het achterhoofd de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon - wat een enorme stap voorwaarts betekent. Het is een grote stap vooruit omdat het Parlement, dat medewetgever en besluitvormer wordt op een terrein dat tot nu toe het domein was van intergouvernementele samenwerking, erdoor wordt versterkt. Ook treden het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het mandaat voor de ratificering van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden in werking, waarmee de harmonieuze relatie tussen vrijheid en veiligheid zal worden versterkt.
Veiligheid is niet ondergeschikt aan vrijheid en ook is het geen bedreiging van vrijheid. Veiligheid is net als vrijheid een burgerrecht. Dit staat in de grondwet van veel lidstaten en in dit verband moet een gezamenlijke poging worden ondernomen om de status vast te stellen van het Europees burgerschap, de grondrechten van burgers, immigratie, asiel, vluchtelingenopvang, het beheer van de buitengrenzen van de EU en justitiële samenwerking. Dit moet gebeuren ter versterking van het wederzijds vertrouwen, voor een betere wederzijdse erkenning van burgerrechten, voor erkenning van de rechtsgeldigheid van contracten, waarmee economische groei en werkgelegenheid wordt gestimuleerd, en vooral voor het versterken van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken in de strijd tegen reële gezamenlijke vijanden: georganiseerde misdaad en terrorisme.
Dit Parlement heeft hard gewerkt en heeft het initiatiefdocument van de Raad verbeterd door de antidiscriminatieclausule te verscherpen - vooral met het oog op vrouwen en kinderen. Er is tevens toegezegd dat geweld tegen vrouwen zal worden bestreden door de solidariteitsclausule te verstevigen op het gebied van opvang. Dit toont aan dat noch immigratie noch asiel een probleem vormt dat slechts een enkele lidstaat treft. Voor beide kwesties is samenwerking tussen de lidstaten vereist, anders kunnen we ze niet aanpakken.
Dit Parlement heeft de tekst ook verbeterd door de aandacht te vestigen op het belang van opleiding van juridische professionals voor de samenwerking en voor het dichter bijeenbrengen van onze rechtssystemen door wederzijdse erkenning en wederzijds vertrouwen, zodat we in staat zijn onze reactiemechanismen te integreren en van de Europese Unie werkelijk een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te maken.
Daarom is het de moeite waard dat dit Parlement morgen bij de stemming over het parlementair verslag waaraan de drie commissies hebben samengewerkt, een duidelijke boodschap uitdraagt aan de burger die ons gadeslaat. De boodschap is dat wij waarde hechten aan de grondrechten, de vrijheid en de veiligheid van de burger. Wij hechten er waarde aan om gezamenlijk te strijden tegen de transnationale georganiseerde misdaad, transnationaal geweld en terrorisme, en te werken aan de bescherming van de slachtoffers tegen deze vormen van criminaliteit, vooral van slachtoffers van terrorisme.
Ik denk dat de burgers het niet zullen begrijpen als we ze hierin teleurstellen. Daarom vraag ik om zo breed mogelijke steun van dit Parlement voor het verslag dat we morgen presenteren en waarover in deze plenaire vergadering gestemd zal moeten worden.
Sophia in 't Veld
Allereerst ben ik blij met de warme woorden die de Raad heeft gesproken over de samenwerking met het Parlement, maar liever nog zou ik zien dat de Raad de aanbevelingen van het Parlement overneemt, want ook ik stel vast, net als mijnheer Albrecht, dat de Raad zich eigenlijk redelijk doof houdt en gewoon doorgaat op de eigen koers, en dat het Parlement hard werkt om een standpunt in te nemen, zonder dat dit daarna terugkomt in het Raadsprogramma.
Ten tweede, het punt wat zeer goed is aangekaart door mijn collega Hennis-Plasschaert. Ik wil het Parlement, en in het bijzonder de twee grote fracties er nog eens aan herinneren: gelijkheid is ondeelbaar. Wij kunnen niet een beetje gelijkheid aan sommige groepen geven en niet aan andere. Er zijn tijden geweest, dat de staat zich bemoeide met de partnerkeuze en dat de staat een huwelijk tussen mensen van bepaalde religies verbood, dat de staat het huwelijk tussen mensen van verschillende rassen verbood. Die tijden zijn gelukkig voorbij, en ik denk dus dat binnen de Europese Unie geen lidstaat mag weigeren om een in een andere lidstaat wettig gesloten huwelijk te erkennen, ook als het gaat om een huwelijk tussen twee mensen van gelijk geslacht. Ik zou daarom ook de twee grote fracties willen oproepen: fracties, trek het compromis terug waarmee u de rechten van homoseksuele stellen afzwakt. En ik kijk daarbij in het bijzonder naar onze vrienden bij de socialisten.
Dit is de eenentwintigste eeuw en ik denk dat alle Europese burgers ongeacht hun ras, godsdienst, leeftijd of seksuele oriëntatie onze bescherming verdienen. Het wordt hoog tijd dat dat in dit Parlement eens een keer erkend wordt.
Rui Tavares
(PT) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat dit Parlement ingenomen zou zijn met een concreet en beknopt Stockholm-programma waarmee werkelijk een stap voorwaarts wordt gezet naar het Europa van de burgers.
Helaas vrees ik dat we minder ver zijn gegaan dan we hadden kunnen gaan. Jammer genoeg doet het Stockholm-programma eerder vaag en wollig aan en bevat het nogal wat algemeenheden. Het feit dat de democratische controle en de bevoegdheid van het Parlement om effectief te handelen en veranderingen en praktische gevolgen teweeg te brengen duidelijk te wensen overlaten, ligt ongetwijfeld mede ten grondslag aan dit onduidelijke en simplistische programma.
Dat blijkt onder meer uit het immigratiebeleid. Wij hebben allen met grote belangstelling de tenuitvoerlegging van het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken gevolgd. Mijns inziens zijn er echter maar bitter weinig stappen gezet om bijvoorbeeld legale immigratiekanalen te openen, al zijn die absoluut noodzakelijk, of om invulling te geven aan de richtlijn inzake seizoensmigranten waarop wij al zo lang wachten, maar waarvan in het Stockholm-programma niet eens gewag wordt gemaakt.
Gerard Batten
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het Stockholm-programma maakt deel uit van een gemeenschappelijk juridisch en rechtssysteem voor de gehele Europese Unie. In het document wordt gesproken over "Het leven van de burgers gemakkelijker maken: een Europa van recht en rechtvaardigheid”.
Ik zal u vertellen wat het gemeenschappelijk rechtsstelsel heeft betekend voor het leven van één specifieke persoon. Andrew Symeou, een man van twintig jaar uit Londen, is deze zomer aan Griekenland uitgeleverd op grond van een aanklacht wegens doodslag. In afwachting van zijn proces kwijnt hij nu weg in een Griekse gevangenis. Het bewijsmateriaal tegen hem zou door een Britse rechtbank in minder dan vijf minuten als ontoereikend van tafel worden geveegd. De identificatiebewijzen zijn tegenstrijdig. Bij de getuigenverklaringen duidt alles erop dat deze door de politie zijn opgesteld. Twee getuigen stellen dat zij geslagen en mishandeld zijn en gedwongen werden om hun verklaringen te ondertekenen die zij overigens later onmiddellijk weer hebben ingetrokken.
Het hof van beroep in Londen wist heel goed dat er geen echt bewijsmateriaal tegen de heer Symeou was. Dat Hof zag zich echter gedwongen om hem uit te leveren aangezien het op grond van het Europese aanhoudingsbevel niet de macht had om die uitlevering tegen te houden. Dat betekent dat de Britse rechtbanken niet langer in staat zijn om Britse burgers te beschermen tegen een onterechte aanhouding en detentie op last van buitenlandse rechtbanken.
Voordat wij tot de Europese Unie toetraden, hadden wij in het Verenigd Koninkrijk een perfecte ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. De Europese Unie vernietigt de rechtsbescherming waar wij in Engeland eeuwenlang een beroep op hebben kunnen doen. En passant zullen hierdoor ook mensenlevens vernietigd worden. Het Stockholm-programma gaat dan misschien wel over recht, maar zeker niet over rechtvaardigheid. Indien de Britse burgers hun vrijheden willen behouden, dienen zij uit de Europese Unie te stappen.
Franz Obermayr
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ongetwijfeld bevat het Stockholm-programma een aantal zinvolle initiatieven en we kunnen slechts toejuichen dat de strijd tegen kinderporno en terroristische netwerken op internet geïntensiveerd wordt. Ook maatregelen tegen illegale immigranten en tegen georganiseerde misdaad hebben mijn steun. De ongelimiteerde toegang van de veiligheidsinstanties tot de EU-databank van vingerafdrukken is in dat opzicht gerechtvaardigd. De controle mag echter niet zo ver gaan dat de EU tot een controlestaat verwordt en haar gegevens ook nog eens doorgeeft aan de Verenigde Staten.
Daarom dient gewaarborgd te zijn dat de verzamelde gegevens niet voor oneigenlijke doelen gebruikt kunnen worden. Het gaat per slot van rekening om het hoogste grondrecht van iedere EU-burger, om de bescherming van de privé-sfeer, en daarom geldt het devies: vrijheid betekent vrij van staatsinmenging en niet dat de staat vrij is zich in te mengen.
Nog een opmerking over de harmonisatie van het asielrecht in de EU. Dit is zonder meer een goede zaak. Maar laat er geen misverstand over bestaan dat dit niet gaat zonder harmonisatie van de economische verhoudingen in lidstaten, want natuurlijk trekt men naar landen waar de beste sociale voorzieningen, de hoogste inkomens, de schoonste straten en de veiligste steden te vinden zijn. Één ding staat vast: harmonisatie is goed, maar Europa mag niet tot een zelfbedieningszaak in asielaangelegenheden verworden.
Simon Busuttil
(MT) Volgens ons is de kwestie van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid het volgende grote project van de Europese Unie. Ik zou willen stellen dat dit project ongeveer net zo moet worden aangepakt als we met het grote project betreffende de interne markt hebben gedaan. We moeten een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid voor alle burgers van de Europese Unie scheppen.
Hoe gaan we dat bereiken? Dat zal ons lukken via het Stockholm-programma, dat een vijfjarig werkprogramma is. Het is een verreikend programma dat diverse gebieden bestrijkt die onder de paraplu van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid vallen. De resolutie van het Parlement definieert de politieke prioriteiten van het Europees Parlement op dit gebied. Zo liggen onze prioriteiten op het gebied van immigratie bijvoorbeeld zowel bij de strijd tegen illegale immigratie als bij een gemeenschappelijk asielbeleid dat gebaseerd is op werkelijke en verplichte solidariteit. Ik zou ook graag willen toevoegen dat het Europees Parlement daarin een zeer belangrijke en opbouwende rol te spelen heeft middels de medebeslissingsbevoegdheden die het zal hebben wanneer het Verdrag van Lissabon eenmaal van kracht wordt.
Er zijn in dit Parlement intern gezien ook bepaalde politieke verschillen. En waarom niet? Er zijn nu eenmaal verschillende fracties en verschillen in politieke standpunten. Met name verwijzend naar mijn collega Jeanine Hennis-Plasschaert, die ik zeer respecteer, zou ik echter graag willen zeggen dat de mensenrechten ook voor de Fractie van de Europese Volkspartij een politieke prioriteit zijn en dat ze niet tot het monopolie van de liberale fractie in dit Parlement behoren. Wij kunnen de pretentie van de liberale fractie het recht te hebben het beginsel van non-discriminatie te monopoliseren niet accepteren. Wij geloven in dit beginsel, maar wij geloven ook in het subsidiariteitsbeginsel, en dat betekent dat we de plicht hebben gevoeligheden van lidstaten van de Europese Unie te eerbiedigen. Laten we niet vergeten dat deze Unie gebaseerd is op het devies "in verscheidenheid verenigd” en niet op "in eenvormigheid verenigd”.
Luigi Berlinguer
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Stockholm-programma bevat twee nieuwe elementen ten opzichte van het Haagse programma: een juist evenwicht tussen rechten en veiligheid en strafrechtelijke en civielrechtelijke juridische bescherming.
Veiligheid is een recht: het betekent niet worden aangevallen op de werkplek, op straat kunnen lopen zonder angst het leven te verliezen, als vrouw niet het slachtoffer te worden van geweld en niet worden blootgesteld aan terrorisme.
De lidstaten en Europa moeten veiligheid garanderen. Veiligheidsmaatregelen die echter onze rechten op vrijheden belemmeren, zijn maatregelen die de wet zijn zekerheid ontnemen en dus een bron van onveiligheid en barbaarsheid vormen. We hoeven maar aan Guantánamo te denken.
Europa is het vaderland van rechten. Het Stockholm-programma legt deze rechten zeer gedetailleerd vast. Het gaat om een goed evenwicht tussen de discipline van optreden tegen criminaliteit enerzijds en het dagelijks leven van de burgers en hun familie-, sociale, economische, werk- en studierelaties anderzijds, die alle worden gereguleerd door het burgerlijke recht en het civiele rechtssysteem.
Dit is het Europa van de burger. Het dient te worden opgebouwd binnen de lidstaten en binnen de communautaire instellingen. De Europese maatschappij is meer verenigd en mobieler dan vaak wordt gedacht. Mobiliteit is inmiddels een recht geworden. De grenzen tussen de lidstaten zijn geen ondoordringbare muren, maar netten waar de maatschappij elke dag doorheen filtert. Het Stockholm-programma vormt de constitutionele hoeksteen die voorziet in juridische samenwerking en wederzijdse erkenning, een Europees rechtssysteem (bestaande uit de nationale systemen en het communautaire systeem), nationaal en Gemeenschapsrecht en Europese burgers en Europese rechters (zowel nationale als communautaire rechters).
Europese regels worden gedicteerd door communautaire normen en de jurisprudentie van de Europese hoven, maar zijn ook geïnspireerd op het gedrag van werknemers, bedrijven, studenten en rechters, zowel nationale rechters als rechters die behoren tot de Europese netwerken van beoefenaars van juridische beroepen. Het Stockholm-programma wil een zogenoemd bottom-up proces ondersteunen.
Het Parlement heeft prima werk geleverd met deze ontwerpresolutie en ik hoop dat die brede, zo niet unanieme steun ontvangt bij de stemming, aangezien we er zo hard aan hebben gewerkt. De Raad dient er rekening mee te houden. Het Verdrag van Lissabon is nog niet van kracht, maar ligt er wel heel duidelijk. Laat de Raad zich ambitieus tonen, minister. Laat de Raad dit document, waar wij zo hard aan hebben gewerkt, en de vele verzoeken die eruit voortvloeien ter harte nemen.
Sarah Ludford
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het Zweedse voorzitterschap verdient onze felicitaties voor de wijze waarop het een impuls heeft gegeven aan een kwestie die al lang geleden afgehandeld had moeten zijn, te weten het recht van verdachten op een eerlijke behandeling in heel Europa. Dit is absoluut essentieel als nevenaspect van het Europese aanhoudingsbevel. Wij moeten waarborgen dat een wederzijdse erkenning ook daadwerkelijk gebaseerd kan zijn op een wederzijds vertrouwen in alle nationale strafrechtstelsels. Dat is op dit moment niet het geval; er is sprake van ernstige tekortkomingen.
Ook ik heb een kiezer uit mijn district, Andrew Symeou, die sinds juli in Griekenland in een gevangenis zit. Omdat hij buitenlander is, kan hij niet op borgtocht worden vrijgelaten. Zijn Griekse advocaat heeft een klacht ingediend over mishandeling door de politie en het vernietigen van bewijsmateriaal. Daarnaast zal een aanvraag worden ingediend bij het Europees Hof voor de rechten van de mens. Eigenlijk is het beschamend dat een dergelijke aanvraag noodzakelijk is. Het gaat immers om de wijze waarop een burger van een lidstaat van de EU door een andere lidstaat wordt behandeld. Het is schokkend dat zoiets aan het Hof in Straatsburg voorgelegd moet worden.
Ik ben weliswaar een voorstander van het Europese aanhoudingsbevel, maar daarbij moet dan wel absoluut ook aandacht worden gegeven aan de rechten van verdachten. Gebeurt dit niet, dan krijgen wij schandalen zoals dat van Andrew Symeou. Daardoor zal de publieke steun voor het Europese aanhoudingsbevel verdwijnen, hetgeen op dit moment in mijn land al aan het gebeuren is.
Kyriacos Triantaphyllides
(EL) Mijnheer de Voorzitter, we praten nu al een paar maanden over de noodzaak om een goed evenwicht te vinden tussen het handhaven van de veiligheid en het verdedigen van de persoonlijke rechten van burgers, waarbij is benadrukt dat burgers in het epicentrum van het Stockholm-programma moeten staan. De Europese Unie neemt echter maatregelen aan en past maatregelen toe die het evenwicht tussen veiligheid en rechten aantast, die resulteren in het oprichten van organen om allerlei soorten persoonlijke gegevens te bewaken en te verzamelen en die een belediging van onze waardigheid zijn door van ons allemaal verdachten te maken. Bovendien is het onaanvaardbaar dat immigranten worden behandeld als criminelen en potentiële terroristen. We zijn het niet eens met de ontwerpresolutie, omdat deze de fundamenten legt waarop we kunnen bouwen aan een moderne Europese Panopticon-gevangenis, zoals de gevangenis van Jeremy Bentham, waarin alle handelingen van de gevangenen voordurend in de gaten worden gehouden zonder dat ze weten dat er zo uitgebreid toezicht op ze wordt gehouden, waardoor ze een vals gevoel van privacy krijgen.
Tadeusz Zwiefka
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik durf te stellen dat het programma van Stockholm op het gebied van justitie in de Europese Unie het meest ambitieuze initiatief van de afgelopen jaren is. Dit doet mij des te meer genoegen omdat een van de fundamentele ideeën van het programma van Stockholm erin bestaat het leven van de inwoners van de Europese Unie te vergemakkelijken. De correcte tenuitvoerlegging van het programma van Stockholm op het gebied van justitie zal uiteraard afhankelijk zijn van de totstandbrenging van een echte Europese justitiële cultuur, alsook van veranderingen in de praktische aanpak bij het opstellen van nieuwe wetgeving en een goede werking van de portaalsite e-justitie.
Het beginsel van wederzijdse erkenning, dat voor mij van cruciaal belang is, vereist niet alleen wederzijds vertrouwen, maar ook vertrouwen in de rechtsstelsels van andere landen, zoals hier vandaag al eerder is gezegd. Deze waarden kunnen alleen voortkomen uit wederzijdse erkenning en begrip, waardoor vervolgens een Europese justitiële cultuur tot stand kan worden gebracht. Wederzijdse kennis en begrip kunnen op hun beurt enkel ontstaan ten gevolge van een actief en stimulerend beleid dat onder meer voorziet in de uitwisseling van ervaringen, bezoeken, het delen van informatie en cursussen voor beoefenaars van juridische beroepen, in het bijzonder voor rechters van rechtbanken van eerste aanleg. Dit omvat tevens een grondige modernisering van de onderwijsprogramma's aan de universiteiten in de Europese Unie. Dit laatste aspect is bijzonder belangrijk.
Vervolgens zou ik het belang van de meertalige portaalsite e-justitie willen onderstrepen. Deze portaalsite zou niet alleen toegang moeten bieden tot juridische databanken en elektronische rechts- en niet-rechtsmiddelen, maar ook tot intelligente systemen die zijn ontworpen om burgers te helpen die op zoek zijn naar manieren om juridische problemen op te lossen en die gebruik maken van omvattende registers, lijsten van beoefenaars van juridische beroepen of eenvoudige gidsen over de rechtsstelsels van de verschillende EU-lidstaten. Ik ben bijgevolg bijzonder verheugd dat mevrouw Ask en de heer Barroso hierover hebben gesproken.
Ik zou er daarenboven op willen wijzen dat de Europese wetgeving op het gebied van justitiële samenwerking in burgerlijke zaken van de hoogst mogelijke kwaliteit moet zijn en gebaseerd dient te zijn op naar behoren uitgevoerde effectbeoordelingen, teneinde de Europese burgers en ondernemers doeltreffende instrumenten te verschaffen die hen in staat stellen een waaier van juridische problemen in de interne markt op te lossen.
In een tijd van toenemend euroscepticisme in een groot aantal lidstaten van de Europese Unie biedt het programma van Stockholm ons de mogelijkheid om de burgers duidelijk te maken dat de EU-instellingen in staat zijn een antwoord te bieden op hun huidige behoeften.
Zita Gurmai
(EN) Mijnheer de Voorzitter, mijn dank gaat speciaal uit naar de drie secretariaten die erin zijn geslaagd om deze ontwerpresolutie op tijd af te ronden voor deze plenaire vergadering.
Het Stockholm-programma kan als een pragmatisch actieplan aangemerkt worden voor een veiliger en meer open Europa gebaseerd op waarden, beginselen en acties. Het programma levert een bijdrage aan de praktische samenwerking tussen instanties voor de rechtshandhaving, rechtbanken en immigratiediensten. In het programma worden maatregelen op elkaar afgestemd en worden de gemeenschappelijke veiligheid, de rechtsstaat en de rechten van het individu versterkt. Het blijft echter nog steeds een zeer ingewikkelde kwestie.
Ik wil graag de nadruk leggen op de invoering van het convergentiebeginsel. Dit is een volgende stap in het bouwen van de EU-staat. Het is niets meer en niets minder dan het bundelen van soevereiniteit gebaseerd op het beginsel van de beschikbaarheid van alle gegevens, informatie en inlichtingen van alle instanties in de EU.
Er dient een interoperabiliteit van de informatiesystemen in de EU tot stand te worden gebracht, zodat alle instanties toegang hebben tot elkaars gegevens. Het Parlement geeft wat dat betreft een toegevoegde waarde aan het voorstel van de Commissie. Alle aspecten verband houdende met gelijkheid, de genderkwestie en kwesties met betrekking tot discriminatie worden in het document genoemd en goed beschreven.
Nadat het Verdrag van Lissabon in werking is getreden, kunnen wij dat historische moment aangrijpen om een vitale en sterke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te creëren. Het Parlement legt terecht de nadruk op zijn nieuwe rol als medewetgever; na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon gebeurt dat immers op gelijke voet met de Raad. Ik ben ook tevreden dat er een reeks gemeenschappelijke Europese waarden in de tekst is opgenomen, zoals vrijheid, rechtvaardigheid, grondrechten, democratie, kwaliteit en, tegen deze achtergrond, privacy.
Ik weet dat deze waarden, afhankelijk van het algemene politieke klimaat, verschillende betekenissen hebben, maar in deze ontwerpresolutie is het juiste evenwicht tussen die waarden gevonden. Ik zou graag even stil willen staan bij de PES-campagne "Put the Children First”. Ik ben verheugd over de paragrafen in het onderhavige document die verband houden met kinderen en het gezinsleven. Het is mijn politieke intentie om alle burgers gelijke rechten en een gelijke betrokkenheid te garanderen.
Onze burgers hebben behoefte aan een pragmatisch, toekomstgericht en uitgebreid migratiebeleid dat op gemeenschappelijke waarden en regels is gebaseerd, inclusief de beginselen van solidariteit en transparantie.
Een goed gecontroleerde migratie kan voordelen voor alle belanghebbenden met zich meebrengen en een bijdrage leveren aan de economische groei van de EU en van de andere lidstaten die arbeidsmigranten nodig hebben.
De Voorzitter
Dank u, mevrouw Gurmai. Het is u gelukt de spreektijd van twee minuten aan te houden, maar ik weet niet of de tolken u hebben kunnen volgen. Ik kreeg namelijk voortdurend het rode licht. Hoe dan ook, laten we de tolken feliciteren als het hen is gelukt u te volgen.
Pascale Gruny
(FR) Mijnheer de Voorzitter, ministers, commissaris, dames en heren, de door mijn collega's genoemde kernpunten op het gebied van justitie en immigratie zal ik niet herhalen, maar ik herinner er wel aan dat voor een Europese justitiële ruimte het wederzijdse vertrouwen tussen de lidstaten moet worden versterkt, hetgeen het beginsel van wederzijdse erkenning - een hoeksteen van het Europa van rechtvaardigheid - ten goede zal komen.
De afgelopen vijftien jaar is er weliswaar grote vooruitgang geboekt, maar er zijn nog steeds veel zwakke punten. Ik verheug mij erover dat tijdens de onderhandelingen over deze tekst het Verdrag van Lissabon eindelijk door alle lidstaten is geratificeerd. Het Europees Parlement zal op het gebied van justitie en binnenlandse zaken dezelfde stem hebben als de Raad; de democratische legitimiteit zal toenemen ten profijte van de burgers.
Als schaduwrapporteur voor advies van de PPE-Fractie namens de Commissie verzoekschriften onderstreep ik dat deze commissie veel te veel geschillen te verwerken krijgt over belemmeringen voor het vrije verkeer van de burgers binnen de Europese Unie.
Ook herinner ik aan de problemen met betrekking tot de onderlinge erkenning van diploma's, het recht op sociale uitkeringen en discriminatie. De erkenning van het homohuwelijk valt evenwel onder de bevoegdheid van de lidstaten. De Unie moet deze nationale bevoegdheid respecteren.
Ik verzoek de Europese Commissie zo snel mogelijk haar richtsnoeren te publiceren teneinde de autoriteiten van de lidstaten te helpen de schendingen van het beginsel van het vrije verkeer effectief te bestrijden. De burgers moeten zich vrij kunnen bewegen en hun rechten ten volle kunnen uitoefenen in deze ruimte zonder binnengrenzen.
Tot mijn grote vreugde kent de resolutie ook aan de anti-drugsstrategie van de Europese Unie een plaats toe in de totstandbrenging van de Europese ruimte van rechtvaardigheid. Wel zou de Europese Unie meer initiatief moeten nemen op dit gebied. Waarom rust de Unie zich niet uit met nieuwe wapens om de strijd aan te gaan met dit groeiende probleem waarmee onze kinderen op steeds jongere leeftijd worden geconfronteerd? Zij zijn de toekomst. Wat doen wij om hen te beschermen? Laten we nu eindelijk eens blijk geven van pragmatisme in onze instellingen! Onze medeburgers verwachten dit van ons.
Claude Moraes
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het is een lange reis geweest, te beginnen in Tampere waar wij nog maar net de contouren konden zien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid - en wellicht praten wij ook te veel -, tot aan deze buitengewone situatie waarin Stockholm en Lissabon met elkaar in botsing komen. Met alle respect wil ik tegen degenen zeggen die van mening zijn dat wij geen blauwdruk nodig hebben om onze zaak te bepleiten met het oog op de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, dat wij die blauwdruk wel nodig hebben: wij halen onze spelers niet van het veld op het moment dat de wedstrijd begint. Wij bepleiten onze progressieve zaak en, wat onze fractie betreft, maken wij ons sterk voor onze progressieve beleidsmaatregelen.
In de eerste plaats hebben wij echter een Stockholm-blauwdruk nodig. Wij hebben thans Lissabon en dat betekent dat wij, d.w.z. alle afgevaardigden hier ongeacht hun stemgedrag, onze verantwoordelijkheid moeten nemen om na kerst wetgeving uit te vaardigen over alle zaken die wij belangrijk vinden. Dat is een grote verantwoordelijkheid en mijn fractie heeft in dat verband eigen prioriteiten, zoals ook al is aangegeven door onze hard werkende rapporteurs, de heer López Aguilar en de heer Berlinguer. Op die manier krijgen wij een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid in een democratie die wij thans zelf kunnen maken of breken.
Wat onze prioriteiten betreft, dienen wij qua antidiscriminatie een duidelijk signaal aan de Raad te geven. Wij willen een horizontale richtlijn. Wij moeten vechten om dit progressieve standpunt te verwezenlijken. Met betrekking tot het strafrecht zeggen wij: wederzijdse erkenning is belangrijk om het Europese aanhoudingsbevel ook in de praktijk werkzaam te laten zijn. Wat het asiel betreft, zeggen wij 'ja' tegen solidariteit tussen de lidstaten. Een progressieve oplossing betekent voor ons echter wel dat de asielzoekers die het kwetsbaarst zijn de best mogelijke bijstand krijgen.
Dat zijn dus de prioriteiten van mijn fractie; dit is onze toegevoegde waarde met betrekking tot kwesties als haatmisdrijven, amendementen op het migratiebeleid, geweld tegen vrouwen en een Europees beschermingsorde. Al deze aspecten illustreren hoe wij als fractie - hoe alle politieke fracties - waarde aan het Stockholm-programma kunnen toevoegen en wetgeving kunnen creëren die waardevol is.
Uiteindelijk spelen wij dit spel omdat het voor onze burgers in feite helemaal geen spel is. Het draait om de rechten waar zij zo lang om gevraagd hebben. Nu is het tijd, de hoogste tijd, dat zij die rechten ook daadwerkelijk krijgen: de fundamentele rechten op het gebied van gegevensbescherming, van veiligheid en van terrorismebestrijding. Al deze dingen krijgen echter pas betekenis als wij in dit Parlement onze verantwoordelijkheid nemen om wetgeving uit te vaardigen. Dat kunnen wij alleen maar doen door stapsgewijs over het Stockholm-programma te stemmen. Daarbij zullen wij ons sterk maken voor een progressief Stockholm-programma en voor progressieve wetgeving.
Carlos Coelho
(PT) Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer vicevoorzitter Barrot en het Zweedse voorzitterschap van harte met het Stockholm-programma. Het Stockholm-programma is goed nieuws voor al wie pleit voor een Europa dat veel meer is dan alleen maar een gemeenschappelijke markt.
Om het Europa van de burgers te kunnen opbouwen is een echte ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid nodig. Ik ben blij dat een evenwicht is gevonden tussen de drie zijden van deze driehoek. In tegenstelling tot sommige meer radicale standpunten ben ik van oordeel dat ze alle drie even belangrijk zijn. Veiligheid zonder vrijheid is dictatuur, vrijheid zonder veiligheid is anarchie en rechtvaardigheid is onmogelijk zonder vrijheid en veiligheid.
Dit vijfjarenprogramma gaat terug op de doelstellingen van Tampere en streeft op tal van gebieden naar reële vooruitgang. Daarom is het belangrijk te waarborgen dat de beoogde doelen bereikt worden. De reeds aangenomen wetgeving en instrumenten moeten op doeltreffende wijze ten uitvoer worden gelegd. De Europese burgers zullen ons niet serieus nemen als wij ons doel missen. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk aan te dringen op de invoering van een inreis-/uitreissysteem en de Commissie te verzoeken een voorstel in te dienen om dit systeem in 2015 in werking te laten treden zolang wij niet weten wanneer het Schengeninformatiesysteem van de tweede generatie en het Visuminformatiesysteem in gebruik zullen worden genomen, aangezien de implementatie van deze systemen enorme vertraging heeft opgelopen en met ernstige moeilijkheden kampt.
Ik hoop dat we vóór 2012 zullen beschikken over een gemeenschappelijk Europees asielstelsel en een immigratiebeleid met een gemeenschappelijke aanpak, voor wat betreft zowel de opvang en integratie van immigranten als de doeltreffende bestrijding van illegale immigratie.
Tot slot moeten wij samen nog heel wat sleutelen aan het Europa van de burgers. Het heeft geen zin om tijd te verliezen met zaken die onze bevoegdheid te boven gaan. Alle poging om te interfereren in het familierecht, dat onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten valt, zijn niet alleen juridisch nutteloos, maar bovendien ook politiek verderfelijk, aangezien zij zinloze conflicten veroorzaken en onze aandacht afleiden van de essentie, namelijk de grondslagen van het Stockholm-programma.
Ramón Jáuregui Atondo
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik wil ook het Zweedse voorzitterschap en het gehele Parlement complimenteren met de ontwerpresolutie die we hebben opgesteld. Welnu, ik wil graag drie waarschuwingen afgeven waarvan ik denk dat ze van belang zullen zijn voor de toekomst.
De eerste is dat als er geen wetgevende maatregelen zijn, als de Raad en de Commissie niet komen met wetgevingshandelingen om het programma te vullen en te vervolledigen, het uiteraard niet succesvol kan zijn.
De tweede waarschuwing, zoals mijn collega's reeds terecht hebben aangegeven, is dat dit Parlement een nieuwe rol zal vervullen. Dit Parlement zal niet alleen verslagen opstellen om gehoord te worden, wat tot nu toe het geval was. Het zal medewetgeven, overeenkomsten sluiten en op het snijvlak van veiligheid en vrijheid opereren, wat soms erg lastig kan zijn. Dit is een nieuwe taak en een nieuwe verantwoordelijkheid voor alle leden van het Europees Parlement.
Ten slotte wil ik graag waarschuwen tegen een al te starre toepassing van het subsidiariteitsbeginsel. Ik heb collega's horen spreken over de noodzaak om de nationale parlementen te respecteren, wat inderdaad terecht is, maar ik moet ervoor waarschuwen dat een rigide en fundamentalistische interpretatie van subsidiariteit er niet voor zal zorgen dat het Stockholm-programma verder komt. Wanneer landen vasthouden aan een overdreven interpretatie van het subsidiariteitsbeginsel, dan zal er geen wetgeving komen voor het Stockholm-programma.
Monica Luisa Macovei
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag kort ingaan op het gedeelte in het Stockholm-programma over economische criminaliteit en corruptie. De tekst heeft wat aan scherpte verloren tijdens de onderhandelingen in het Coreper. In de tekst wordt nu verwezen naar GRECO-normen voor het bestrijden van corruptie, waarbij de GRECO (Groep van Staten tegen Corruptie) een orgaan is van de Raad van Europa. Hoewel samenwerking met de GRECO en de Raad van Europa essentieel is, zijn de normen van de Europese Unie voor corruptiebestrijding hoger dan die van de Raad van Europa die, zoals wij allemaal weten, 47 lidstaten telt.
Ik zou de Raad dan ook vriendelijk, maar dringend willen verzoeken om vast te houden aan een tekst waarin een sterke nadruk wordt gelegd op corruptiebestrijding. Wij hebben in de EU een communautair beleid en mechanisme nodig om corruptie en fraude krachtig te kunnen bestrijden. In het Stockholm-programma moeten die noodzaak en dat engagement dan ook weerspiegeld worden.
Michael Cashman
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag iedereen die bij deze ontwerpresolutie betrokken is feliciteren. Mijn felicitaties gaan daarnaast naar het Zweedse voorzitterschap. Samenlevingen worden niet door middelmatigheid veranderd, maar door moed, overtuiging en visie, en dat is wat wij hier vanmiddag in het Parlement hebben gezien.
Het gaat vandaag over vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid: drie fundamentele beginselen. Zonder gelijkheid en een gelijke behandeling kan er echter nooit sprake zijn van vrijheid, ook niet van veiligheid en zeker niet van rechtvaardigheid. Dat geldt vooral voor minderheden die zo vaak belasterd worden en in een verkeerd daglicht worden gesteld.
Gelijkheid en een gelijke behandeling zijn de enige duurzame bouwstenen van elke beschaafde samenleving. Dat is de reden dat ik er trots op ben dat ik een Europa mag promoten waarmee ik mij ook kan identificeren, een Europa waarin wij allemaal gelijk zijn, ongeacht ras, etniciteit, religie, geloof, leeftijd, handicap, gender of seksuele geaardheid - een Europa van gelijken; een Europa van fundamentele waarden.
Zbigniew Ziobro
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het programma van Stockholm biedt een antwoord op de belangrijke kwestie van het waarborgen van de veiligheid van de EU-burgers. Het is echter niet altijd een bevredigend antwoord, aangezien we geen behoefte hebben aan een volledige uniformisering van het strafrecht en het civiel recht. Wij hebben uitsluitend behoefte aan een harmonisatie van deze rechtsgebieden en dit enkel op beperkte, duidelijk afgebakende domeinen.
Europa heeft in de eerste plaats behoefte aan goede samenwerking tussen politiediensten en gerechtelijke autoriteiten, zodat rechterlijke beslissingen efficiënt ten uitvoer kunnen worden gelegd en misdadigers doeltreffend kunnen worden vervolgd, ongeacht de binnengrenzen van de Europese Unie. Het programma van Stockholm zou bijgevolg een aantal stimulansen in het leven moeten roepen en zou zich op deze gebieden moeten concentreren. Ik zou vandaag de aandacht willen vestigen op drie kwesties in verband met de coördinatie van het optreden van de lidstaten.
Ten eerste is het in de context van het vrije verkeer - een van onze belangrijke waarden - van essentieel belang dat er wordt samengewerkt bij het uitwisselen van informatie over misdaden die een specifieke bedreiging vormen voor de openbare orde. Ik denk in dit verband met name aan seksuele misdrijven die een gevaar vormen voor de zwakste en meest kwetsbare groep in de samenleving, namelijk kinderen. In het Stockholm-document wordt hier terecht de aandacht op gevestigd.
Er dient zo spoedig mogelijk een begin te worden gemaakt met het opzetten van een Europees register van zedendelinquenten, met name van personen die zich schuldig maken aan dit soort gewelddadige en uiterst gevaarlijke misdrijven tegen kinderen. Alle belanghebbende partijen en organisaties zouden een zo ruim mogelijke toegang moeten hebben tot deze informatie. Het vrije verkeer van personen moet hand in hand gaan met het verkeer van kennis en informatie over mogelijke gevaren, zodat de samenleving op passende wijze kan worden beschermd. Dat geldt eveneens voor diegenen die het meeste gevaar lopen, in dit geval kinderen.
Ten tweede moeten we verzekeren dat gerechtelijke uitspraken aangaande de inbeslagneming van het vermogen van criminelen doeltreffend worden uitgevoerd. Dit heeft vooral betrekking op een efficiënte bestrijding van de georganiseerde misdaad en betekent dat op basis van een uitspraak die in een bepaald land is gewezen het vermogen dat een crimineel in een ander land heeft verborgen doeltreffend kan worden opgespoord en vervolgens in beslag kan worden genomen. Dit geldt zowel voor winst die het directe gevolg is van criminele activiteiten als voor winst die hier op een later tijdstip indirect uit voortvloeit.
Ten derde ben ik het ermee eens dat niet-vrijheidsbenemende straffen een passende reactie zijn op kleine criminaliteit. We mogen echter niet uit het oog verliezen dat een vrijheidsstraf, die de overtreder van de samenleving isoleert, in sommige bijzonder gerechtvaardigde gevallen de enige reële en efficiënte manier is om de samenleving tegen de meest gevaarlijke misdaden te beschermen. We moeten daarom tevens in gedachten houden dat een dergelijke straf ook een billijk antwoord is op de meest gruwelijke misdaden.
Tot slot zou ik mijn waardering willen uitspreken voor het document dat over dit onderwerp is voorbereid. Daarnaast zou ik willen benadrukken dat het programma erop gericht zou moeten zijn om de samenwerking tussen de verschillende EU-lidstaten te verbeteren, zonder dat daarbij het nationale karakter van hun rechtsstelsels verloren gaat.
De Voorzitter
- Aan de orde is de 'catch-the-eye'-spreektijd. Ik zal mij hierbij zeer streng aan het Reglement houden.
Vijf leden zullen ieder een minuut het woord krijgen, en we zullen de microfoon uitschakelen als de minuut om is. Aangezien meer dan vijftien leden het woord hebben gevraagd, gaan we luisteren naar de eerste vijf.
Anna Maria Corazza Bildt
(EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag het Stockholm-programma verwelkomen: dit is de beste manier om een burgergericht Europa te creëren. Daarnaast wil ik zowel minister Ask als minister Billström bedanken voor hun visie. Eindelijk kunnen wij nu naar huis gaan en iedereen, zonder uitzondering, vertellen dat Europa er voor hen is, dat Europa aan hun kant staat, dat wij Europa zijn.
Uiteraard wordt het resultaat van het Stockholm-programma bepaald door wat wij ervan maken. Laten wij het programma een kans geven. Laten wij het zo breed mogelijk ondersteunen en laten wij aan de slag gaan om het uit te voeren.
Ik wil graag een speciaal woord van dank uitspreken voor de extra aandacht die aan kinderen wordt besteed. Dat betekent dat wij nu eindelijk uitgebreidere maatregelen kunnen nemen om kinderen te beschermen, met inbegrip van kinderen van migranten. Het is ook een zeer goede zaak dat wij nu meer mogelijkheden hebben om grensoverschrijdende criminaliteit te bestrijden zonder dat de individuele rechten worden aangetast.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Anna Hedh
(SV) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat in de recentste editie van het programma van Stockholm van de Raad de kwesties rechten van het kind, geweld tegen vrouwen en preventie van mensenhandel gedetailleerder zijn behandeld. Ik maakte me wat zorgen dat het voorzitterschap zou afstappen van zijn prioriteiten. Nu hebben we ook de mogelijkheid om in lijn met de stemming van het Parlement verbeteringen aan te brengen.
Ik ben echter teleurgesteld dat er niets is gezegd over het opstellen van een Europese strategie voor het kind, zoals het Parlement onlangs voorstelde. Zoals commissaris Barrot zei, moet de Unie in de bres blijven springen voor de rechten van het kind. Wat de formuleringen met betrekking tot mensenhandel betreft, ben ik ook teleurgesteld dat het voorzitterschap niet voet bij stuk heeft gehouden met betrekking tot het verband met betaalde seks, het kopen van diensten en de mogelijkheid om op dat vlak wetgeving vast te stellen. De EU heeft ook een rechtsgrond nodig voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen.
Franziska Keller
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag op twee punten wijzen die mijn fractie van essentieel belang acht in het Stockholm-programma. Allereerst zijn wij van mening dat de methode die zeer vaak in het programma wordt gebruikt om een evenwicht te creëren, een beetje in de verkeerde richting gaat. Voor ons is veiligheid slechts een instrument om vrijheid te bewerkstelligen en niet een tegenovergesteld iets. Als wij niet vrij zijn, zijn wij ook niet veilig. Wij vinden dat evenwicht enigszins misleidend.
In de tweede plaats zou ik minister Wallström wat Frontex betreft het volgende willen vragen: wat bedoelt u eigenlijk als u het heeft over het versterken van Frontex? Wat betekent dat precies? Dat wordt namelijk in geen van de versies van het Stockholm-programma die ik heb gezien nader toegelicht.
En bent u niet van mening dat het uiterst belangrijk, zelfs nog belangrijker, zou kunnen zijn om de Parlementaire controle op Frontex te vergroten, zodat voorkomen kan worden dat Frontex - zoals in het afgelopen jaar - mensen terugstuurt die wellicht een heel goede reden hadden om asiel aan te vragen. Ik zou op dat punt graag een verbetering willen zien. Ik ben van mening dat het Stockholm-programma alle burgers van de EU ten goede dient te komen en niet slechts een klein aantal.
Teresa Jiménez-Becerril Barrio
(ES) Mijnheer de Voorzitter, na vandaag zal er geen twijfel meer bestaan over het engagement van de Europese Unie wat betreft de strijd tegen terrorisme. Dankzij het Stockholm-programma zullen we vooruitgang blijven boeken op het gebied van de zo essentiële ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
In mijn ogen is deze strijd gebaseerd op wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten, maar met de mogelijkheden die het Verdrag van Lissabon ons biedt, wordt het hoog tijd om de nationale wetgevingen te harmoniseren zodat terroristische daden, die moeten worden beschouwd als misdaden tegen de mensheid, niet kunnen verjaren.
De dag waarop dit gebeurt, zal er niemand zijn, niet in dit Parlement of welk parlement dan ook, die terroristen verdedigt, zoals is gebeurd, zoals nog steeds gebeurt en zoals mogelijk zal blijven gebeuren, met alle gevolgen van dien voor de slachtoffers van terrorisme. Zij zien hoe degenen die hun dierbaren hebben vermoord, als helden worden behandeld, terwijl zij in stilte lijden.
Ik verzoek dit Parlement daarom om steun of goedkeuring te verlenen aan het Europees handvest voor de rechten van de slachtoffers van terrorisme ter bescherming van de herinnering...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Sylvie Guillaume
(FR) Mijnheer de Voorzitter, veel sprekers hebben vandaag aangegeven dat het Stockholm-programma een ambitieus programma is dat een zo groot mogelijke consensus verdient. Dat is het doel van de resolutie waarover we morgen gaan stemmen.
Ik betreur het dat het in deze resolutie ontbreekt aan een verwijzing naar het stemrecht voor niet-communautaire ingezetenen en een garantie voor toegang tot de zorg voor zieke migranten. De resolutie bevat echter ook belangrijke punten, zoals bijvoorbeeld de noodzaak om de richtlijn inzake non-discriminatie aan te nemen, het vrije verkeer voor de EU-burgers en hun familieleden - ik begrijp dat hier álle familieleden bedoeld worden -, het verzoek om de obstakels voor de uitoefening van het recht op gezinshereniging weg te werken en het verbod op het in enige vorm van hechtenis houden van niet-begeleide minderjarigen.
Het succes van het Stockholm-programma kan volgens mij worden afgemeten aan de verwezenlijking van vier doelstellingen: concrete realisaties voor de burgers, de scrupuleuze eerbiediging van de nieuwe rol van het Europees Parlement - medebeslissing heeft een meerwaarde -, de kwaliteit van de toepassing door de nationale parlementen en de zichtbaarheid van de waarden van het Stockholm-programma bij de burgers en met name bij de Europese jongeren.
Er moet voortaan sprake zijn van dynamiek bij de goedkeuring én bij de toekomstige verwezenlijking...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
De Voorzitter
- We zijn hiermee aan het einde gekomen van de toespraken van de 'catch-the-eye'-procedure. Het spijt mij dat tien of twaalf afgevaardigden het woord niet kunnen nemen, maar aangezien het al heel laat is en we aan het Reglement gebonden zijn, is het niet mogelijk.
Beatrice Ask
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, bedankt voor al uw standpunten. Ik vind het eigenlijk niet jammer dat tien afgevaardigden het woord niet kregen. Ik ben ontzettend blij met het engagement waarvan u met betrekking tot deze belangrijke onderwerpen blijk geeft.
Iemand zei dat het programma ambitieus is. Dat doet me plezier, want het werk is ambitieus geweest, maar ook praktisch in de zin dat we de visie hebben willen combineren met een pragmatische aanpak met betrekking tot de manier waarop dingen vanuit een burgerperspectief verbeterd kunnen worden. Wanneer ik luister, heb ik het gevoel dat velen het eens zijn met op zijn minst de hoofdstrekking van het ontwerpprogramma dat we vandaag behandelen.
Ik wil graag op twee punten terugkomen. Ten eerste de vormkwestie. Het debat van vandaag is wat rommelig geweest - als ik het zo mag uitdrukken - omdat sommigen het programma van Stockholm zeggen maar in feite de interessante ontwerpresolutie bedoelen die u in het Parlement zal behandelen en waarover u een besluit zal nemen, met andere woorden, uw standpunten met betrekking tot het ontwerp dat het voorzitterschap voorgelegd heeft.
Aan het begin van het debat zei iemand: "Waarom bespreken we een voorstel als er al een nieuw is?”. De waarheid is dat het Europees Parlement midden in de behandeling en de lopende onderhandelingen zit. Er worden constant wijzigingen aangebracht, en vrijdag of tijdens het weekend komt er weer een ander voorstel. Aan de afgevaardigde die dacht dat hij een oude tekst had, kan ik echter zeggen dat we op de website van het voorzitterschap altijd het recentste ontwerp ter beschikking hebben gesteld. De afgevaardigden die up-to-date willen blijven, die willen volgen wat er gebeurt en die willen zien op welke manier uw discussie ook het eindresultaat beïnvloedt, moeten natuurlijk de documenten die wij publiceren zien te bemachtigen.
Voor het Voorzitterschap is het van ontzettend groot belang geweest om transparant en open te werken. Dat is de reden waarom we enorm veel discussies voeren. De tien Parlementsleden die niet de mogelijkheid hadden om hun standpunten hier te verwoorden, zijn zeer welkom om mij of de heer Billström een e-mail te sturen. Dat is heel eenvoudig; mijn adres is beatrice.ask@justice.ministry.se en dat van de heer Billström wordt analoog gevormd. Dan kunt u uw standpunten doorsturen zodat er rekening mee kan worden gehouden. We moeten op een moderne manier beginnen te werken, en openheid is voor het Zweedse voorzitterschap de moderne manier. Ik zie uit naar de resolutie en het resultaat ervan, want ik stel veel steun vast voor een aantal standpunten, een aantal nuances en een aantal onderstrepingen in de resolutie. We zullen daar natuurlijk zorgvuldig over nadenken.
Vervolgens zijn er enkele politieke kwesties die ik alleen maar wil noemen. Ten eerste stelden twee afgevaardigden, waarvan de heer Batten er één was, individuele voorbeelden aan de orde van de manier waarop burgers worden getroffen - misschien in een ander land - en zij vinden de omstandigheden niet echt goed. Dat zijn typische voorbeelden van gebrek aan vertrouwen in elkaars rechtsstelsel. In dat geval hebben we twee keuzemogelijkheden: de ene bestaat erin om aan onze burgers te zeggen dat ze in eigen land moeten blijven, want in eigen land is het rechtsstelsel altijd het best. Als we echter geloven dat onze burgers de mogelijkheid van het vrije verkeer zullen blijven benutten, is het wellicht tijd om na te denken over de manier waarop we procedurele rechten en andere elementen in de Unie als geheel kunnen verbeteren. Dat is precies het doel van het programma van Stockholm. Daarom ben ik zo ontzettend blij dat we de eerste stap hebben kunnen zetten met betrekking tot de versterking van de procedurele rechten, om te garanderen dat iedereen die verdacht wordt of slachtoffer is van een misdrijf en in Europa in een proces verwikkeld is, nu daadwerkelijk hulp krijgt in de vorm van vertaling en vertolking. Dat grondrecht staat in de verdragen van de Raad van Europa en andere overeenkomsten, maar bestaat niet in de praktijk. Nu kunnen we het verschil maken en dat is precies wat we moeten doen.
Mevrouw Macovei stelde de kwestie van corruptie en financiële criminaliteit aan de orde en vond de desbetreffende formulering te zwak. Ik zou willen zeggen dat dit een ontzettend duidelijk hoofdstuk is waarin hoge eisen worden gesteld. Dat we de Groep van Staten tegen Corruptie (GRECO) vermelden, wil niet zeggen - en zo staat het ook niet in het Stockholm-programma - dat we ten gevolge van hun standpunten het niveau van onze ambities terug zullen schroeven. Wat er staat, is dat we, als een van de vele taken, in verband met deze kwesties nauw willen samenwerken met dat belangrijke orgaan, omdat we ons op het geld moeten richten als we georganiseerde criminaliteit willen bestrijden. Ik denk dat dat belangrijk is.
Velen hebben subsidiariteit aan de orde gesteld. Ik denk dat het voorstel dat nu wordt besproken, zeer duidelijk de stellingname inhoudt dat de samenwerking in de EU op het gebied van justitie en binnenlandse zaken een meerwaarde moet vormen. Alles wat net zo goed op nationaal niveau kan worden gedaan, moeten we daar laten. Het is wanneer samenwerking nodig is dat we een beroep moeten doen op de Europese instellingen. Ik denk niet dat we de rechten van de nationale staten weghalen, maar dat we meerwaarde scheppen die alle burgers ten goede kan komen.
Tot slot wil ik ingaan op de kwestie van privacy en gegevensbescherming. Als ik me niet vergis, was het de heer Borghezio die deze kwestie aan de orde stelde en vond dat het programma van Stockholm in zijn huidige vorm aanleiding gaf tot grote bezorgdheid. Hij drukte zijn bezorgdheid uit over toezicht en grote gegevensbanken en dergelijke meer. Hij vergeleek onze werkzaamheden op dit gebied ook met de situatie in het voormalige Oost-Duitsland en in de voormalige communistische staten. Dat soort argumentatie vind ik volkomen irrelevant. In Oost-Duitsland bestonden geen gegevensbescherming, geen democratie en geen grondrechten voor de burgers - drie belangrijke factoren die fundamenteel zijn voor onze samenwerking. Wat het programma van Stockholm betreft, versterken en verscherpen we de regels inzake gegevensbescherming en eerbiediging van de individuele rechten, en in veel verschillende opzichten ook de democratie. Het feit is dat de informatiestrategie die we de EU tot stand willen zien brengen, een methodische en effectieve gegevensuitwisseling in evenwicht brengt met stringente eisen inzake bescherming van de privacy en veilige omgang met gegevens, maar ook met de vereiste dat informatie niet te lang wordt bewaard. Leest u de hoofdstukken er nog eens op na, want ze zijn zeer duidelijk. Dat is vooruitgang, en het is die vooruitgang waarvoor we lof hebben gekregen van de Europese Ombudsman, die zich met deze onderwerpen bezighoudt.
Tot slot zei iemand dat het programma van Stockholm tastbaarder zou moeten zijn. In het programma staan erg veel tastbare en praktische dingen, maar het is nu dat het echte werk begint. Een aantal afgevaardigden heeft gezegd dat de termijn voor het opstellen van de resolutie erg krap was en dat het zeer moeilijk was om alles op tijd klaar te hebben. Ik kan u zeggen dat het nog erger zal worden. Wanneer we het programma van Stockholm eenmaal hebben vastgesteld, zult u betrokken worden bij de belangrijke werkzaamheden die moeten worden verricht met betrekking tot de uitvoering en behandeling van de verschillende voorstellen. Dat zal gepaard gaan met grote tijdsdruk en veel stress, maar ook met enorme uitdagingen en grote kansen om het verschil te maken. Ik dank u hartelijk voor uw standpunten en aarzel niet, zoals gezegd, om het internet te gebruiken als u in de komende dagen contact op wilt nemen met het voorzitterschap.
Tobias Billström
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, ik sluit me natuurlijk volledig aan bij wat minister Ask net heeft gezegd over de algemene conclusies met betrekking tot het programma. Hartelijk dank voor alle constructieve standpunten die hier vandaag zijn verwoord.
Ik zou ook de voorzitters van de drie vakcommissies - de Commissie constitutionele zaken, de Commissie juridische zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken - willen bedanken voor de zeer goede samenwerking met betrekking tot deze onderwerpen. Zoals ik in mijn inleiding zei, vind ik dat hieruit blijkt dat alle betrokken partijen in grote mate hun verantwoordelijkheid nemen, wat volgens mij iets is om trots op te zijn.
Ik zou willen benadrukken hoe belangrijk samenwerking op alle belangrijke gebieden van dit programma is. In zijn interventie maakte de heer Busuttil vergelijkingen met de omvang van de interne markt, wat volgens mij niet zo ver bezijden de waarheid is, aangezien dit project vergelijkbaar is qua omvang en belang. Een woord dat de voorbije jaren als rode draad door de politieke dialoog over asiel- en migratiekwesties liep, was solidariteit. Alle lidstaten zijn het erover eens dat de solidariteit versterkt moet worden. Het gaat daarbij niet alleen om solidariteit tussen de lidstaten maar ook tussen de EU en derde landen. Dat is de boodschap die we via het programma van Stockholm willen overbrengen.
Zoals ik in mijn inleiding zei, zijn we van mening dat die complexe kwesties zeer brede en duurzame oplossingen vereisen waar het hele beleid van doordrongen is. Dat is één van de redenen waarom het programma van Stockholm geen specifiek hoofdstuk over solidariteit bevat. In plaats daarvan bevatten alle punten elementen van solidariteit.
De mondiale aanpak van migratie zou in dat kader ook een van de belangrijke uitgangspunten moeten zijn. De rol van Frontex zou moeten worden versterkt. Mevrouw Keller stelde dat in haar interventie aan de orde. Ik zou graag zeer duidelijk willen stellen dat Frontex alleen natuurlijk niet de oplossing voor de problematiek is. Frontex is verantwoordelijk voor de coördinatie van de grenscontroles door de lidstaten, maar heeft bijvoorbeeld geen mandaat voor het redden van drenkelingen. De situatie in de Middellandse Zee is niet in de eerste plaats een grenscontroleprobleem. Het is een probleem dat vele verschillende soorten maatregelen vereist. Meer samenwerking tussen de landen van herkomst en doorreis is van het allergrootste belang. Daarnaast moeten we investeren in ontwikkelingssamenwerking, in de vorm van bijstand. Ik denk dat het belangrijk is te onderstrepen dat het Europees Parlement in de allerhoogste mate bij al die aspecten betrokken zal zijn nu het Verdrag van Lissabon in werking treedt, en de democratische controle op die gebieden toe zal nemen.
Op basis van alles wat hier vandaag is gezegd, denk ik ook dat het belangrijk is om erop te wijzen dat het Verdrag van Lissabon feitelijk een echte en belangrijke verandering met zich mee zal brengen. Het is natuurlijk een grote verandering dat de normale wetgevingsprocedure vervangen wordt door een procedure die het Europees Parlement op een aantal gebieden een sterkere rol in het wetgevingsproces geeft. Ik deel dus geenszins de bezorgdheid die mevrouw Keller hier vandaag met betrekking tot deze kwesties heeft geuit. Ik denk integendeel dat we grote stappen in de richting van meer politieke controle op dit beleidsgebied zien.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot wil ik, net als mijn collega, mevrouw Ask, zeggen dat u ons uw standpunten uiteraard via e-mail kunt sturen als u niet de gelegenheid hebt gehad om ze hier vandaag te verwoorden.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik wil benadrukken dat er kwaliteitswerk is afgeleverd door uw drie commissies: de Commissie juridische zaken - de heer Casini is er -, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken - de heer López Aguilar is er - en de Commissie constitutionele zaken. Dit bijzonder interessante werk zal ons, evenals het Zweedse voorzitterschap, helpen een definitieve versie van dit Stockholm-programma tot stand te brengen.
Zoals de heer Busuttil heeft gezegd, beschikken de burgers inderdaad over de interne markt, maar niet echt over een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, zelfs al zijn met het Schengengebied de vrijheden van verkeer een feit geworden. Het voordeel ervan moet behouden blijven. Ik wijs erop dat de richtsnoeren tegen misbruik zijn gepubliceerd.
Deze tekst lijkt me vrij evenwichtig. Als ik de verschillende aspiraties van diverse mensen hoor, denk ik dat deze tekst een zeker evenwicht bereikt. We mogen ook niet vergeten dat wij het Stockholm-programma opstellen in een wereld waarin de georganiseerde misdaad, de cybercriminaliteit en het terrorisme zich ontwikkelen en wij ons natuurlijk moeten wapenen. Op dit punt kan Europa meerwaarde hebben.
Ook wijs ik erop dat in deze justitiële ruimte steeds meer burgers een dubbele nationaliteit hebben en er steeds meer partners van verschillende nationaliteiten zijn, en dat het bijgevolg mogelijk moet zijn dat deze hun rechten doen gelden in de verschillende lidstaten waar zij zich bevinden.
Ik onderstreep daarnaast dat wij - zoals mevrouw Ask heel goed heeft gezegd - vooruitgang hebben geboekt bij de procedurele waarborgen, een bijzonder belangrijk element van het Stockholm-programma. U gaf het voorbeeld van een Britse burger in Griekenland. Het zou de zaken aanzienlijk vergemakkelijken als er minimumprocedures waren. In de woorden van de heer Coelho is er een lange weg afgelegd sinds Tampere.
Ik voeg hieraan toe dat wij de kwalificatie "fort Europa” ook niet kunnen accepteren. De heer Billström heeft dit vermeld. Dit is ook de inzet van een evenwichtig Europees migratiebeleid. Dat we illegale immigratie bestrijden, heeft te maken met de mensenhandel en georganiseerde misdaad die daarachter schuilgaat. Dat is een ding dat zeker is. Overigens denk ik echter wel dat wij erin zijn geslaagd een asielbeleid te presenteren dat aansluit bij de Europese waarden van generositeit.
Mijnheer de Voorzitter, omdat de tijd dringt, kan ik natuurlijk niet alle vragen beantwoorden. Ik wil eenvoudigweg zeggen dat dit Stockholm-programma, zoals mevrouw Ask heeft gezegd, zeer pragmatisch is en dat het zich zo zal lenen voor de opstelling van een door het Spaanse voorzitterschap uit te voeren actieplan, en u, geachte Parlementsleden, zult voortaan medewetgevers zijn. Dit is zeker een krachtig middel om deze door de burgers zo gewenste ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te doen vorderen.
Ik bedank het Parlement voor hetgeen het al gedaan heeft en voor hetgeen het nog zal doen als volwaardige medewetgever inzake deze ruimte van recht en veiligheid.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat is er een ontwerpresolutie ingediend, overeenkomstig artikel 110, lid 2 van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Elena Oana Antonescu  
De verdediging en promotie van mensenrechten hebben de afgelopen jaren aan belang ingeboet op de EU-agenda. De veiligheid in de lidstaten is de politieke prioriteit geworden. De EU als ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid komt in een beslissende fase. Het Verdrag van Maastricht heeft op gemeenschapsniveau thema's van justitie en binnenlandse zaken geïntroduceerd, die voorheen uitsluitend op intergouvernementeel niveau behandeld werden. De programma's van Tampere en Den Haag hebben een grote politieke impuls geboden voor de consolidatie van dit beleid. Het meerjarenprogramma van Stockholm zet op zijn beurt prioriteiten uit voor de komende vijf jaar, zodat de voordelen van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid voor burgers realiteit wordt. Het programma zal ten uitvoer worden gebracht na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon. Door het introduceren van de medebeslissingsprocedure als gewone wetgevingsprocedure zal het Europese beleid op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, en de maatregelen die zijn aangenomen om hieraan te voldoen, zijn onderworpen aan goedkeuring van het Parlement.
Kinga Gál  
schriftelijk. - (HU) Bij het opstellen van het programma van Stockholm was het ons doel om de burgers bewust te maken van de tastbare voordelen van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Het creëren van een Europa voor de burgers reikt echter veel verder dan het opstellen van een programma alleen. Het Verdrag van Lissabon creëert een nieuwe dimensie voor burgers om hun belangen te laten gelden. De rechten, vrijheden en beginselen die in het Handvest van de grondrechten zijn vastgelegd, worden bindend. De Europese Unie kan zich nu aansluiten bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens van de Raad van Europa. Tot deze rechtshandeling moet zo spoedig mogelijk worden overgegaan. Om deze verplichtingen na te komen, hebben we een duidelijk plan van aanpak nodig zodat de beschikbare nieuwe wettelijke kaders daadwerkelijk kunnen worden gevuld met de juiste inhoud.
Dit wordt de taak van de volgende EU-voorzitter Spanje. Met het van kracht worden van het Verdrag van Lissabon is een begin gemaakt met de consolidatie van de mensenrechten en dus ook van de minderheidsrechten binnen het communautair recht. Het programma van Stockholm zal dit vervolgens in politieke prioriteiten vertalen, zodat die de komende jaren in de vorm van concrete actieplannen inhoud krijgen. In dit hele proces zal het Europees Parlement niet alleen meer mogelijkheden krijgen na 1 december, maar ook meer verantwoordelijkheden.
Kinga Göncz  
schriftelijk. - (HU) Een van de belangrijkste prioriteiten in het programma van Stockholm is de verwezenlijking van grondrechten. Met het bindend worden van het Handvest van de grondrechten en de aansluiting van de EU bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens is het de plicht van de EU om de toewijding van Europa ten opzichte van mensenrechten te versterken en ertoe bij te dragen dat de Europese burgers hun rechten zo goed mogelijk kennen.
Deze maatregelen zijn niet overbodig, want de basisbeginselen van mensenrechten vergen voortdurende aandacht en ook binnen de EU hebben we nog veel te doen op dit vlak. De toename van discriminatie en intolerantie vormt een steeds ernstiger maatschappelijk probleem. Nationale en etnische minderheden, vooral Roma, homoseksuelen en gehandicapten worden elke dag geconfronteerd met een vorm van discriminatie. Daarom is het van belang dat de bestaande richtlijnen in elke lidstaat consequent ten uitvoer worden gebracht en dat de Raad met de aanneming van de nieuwe alomvattende ontwerprichtlijn de bescherming uitbreidt naar alle kwetsbare groepen.
Als gevolg van de economische crisis nemen racisme, vreemdelingenhaat en het aantal om deze reden gepleegde misdrijven toe. Volgens het Bureau voor de grondrechten geven de statistische gegevens de werkelijkheid niet getrouw weer, aangezien de slachtoffers in de meeste gevallen niet op de hoogte zijn van hun rechten en zich niet tot de autoriteiten wenden. Het is de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de EU-instellingen en de lidstaten om verandering te brengen in deze situatie en Europese wetgeving op te stellen waarmee kan worden gegarandeerd dat Europa en de lidstaten verscheidenheid blijven beschermen en geweld geen kans geven.
Joanna Senyszyn  
schriftelijk. - (PL) Het programma van Stockholm verplicht de Europese Commissie om met een voorstel te komen voor de toetreding van de Europese Unie tot het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Dit is een bijzonder belangrijke stap die ons in staat zal stellen om een uniform minimumniveau te bepalen voor de bescherming van de fundamentele rechten in Europa. Dankzij de toetreding tot het Verdrag worden de Europese instellingen in de toekomst onderworpen aan een externe, onafhankelijke controle wat betreft de verenigbaarheid van de wetgeving en de activiteiten van de Europese Unie met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Tegelijkertijd zal de Unie de mogelijkheid hebben om haar standpunt te verdedigen voor het Europees Hof voor de rechten van de mens. Hierdoor wordt vermeden dat er tegenstrijdigheden ontstaan tussen de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie enerzijds en die van het Europees Hof voor de rechten van de mens anderzijds.
Wat punt 16 van de ontwerpresolutie betreft, doe ik een oproep om spoedig onderhandelingen te starten over de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. In de context van de resolutie die vandaag ter tafel ligt, pleit ik ervoor dat Polen zich onverwijld terugtrekt als verdragsluitende partij bij het Protocol betreffende de toepassing van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie op Polen en het Verenigd Koninkrijk. Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon wordt het Handvest van de grondrechten van toepassing op alle maatregelen die in verband met de gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid worden genomen. Het is schandalig dat de rechtse autoriteiten van de Republiek Polen onder de druk van de hiërarchie van de katholieke kerk bezwijken en zo de Poolse bevolking rechten ontzeggen die haar wel degelijk toekomen. De burgers van Polen moeten deze rechten op dezelfde manier kunnen uitoefenen als de burgers van andere EU-lidstaten. Indien we niet willen dat de Polen in de Unie tweederangsburgers zijn, moet het Handvest van de grondrechten in zijn geheel worden aangenomen.
Csaba Sógor  
schriftelijk. - (HU) Een belangrijk element in het programma van Stockholm is de toenemende bescherming van kwetsbare en kansarme groeperingen. Het creëren van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid is onvoorstelbaar zonder een verbod op elke vorm van discriminatie. Maar een verbod alleen is niet voldoende. De Europese Unie moet concrete maatregelen treffen tegen bestaande discriminerende regelgeving, want alleen zo is het mogelijk dat werkelijk alle Europese burgers worden bediend in deze ruimte. Van deze discriminerende maatregelen noem ik er nu slechts één, die de van oudsher bestaande nationale minderheden betreft. Op dit moment vindt er ook in twee EU-lidstaten taalgenocide plaats. Daarom verzoek ik de Europese Commissie en het latere Spaanse voorzitterschap om bij het van kracht worden van het programma van Stockholm extra aandacht te besteden aan de preventie van discriminerende maatregelen. Anders zal dit programma niet de belangen dienen van alle EU-burgers, maar alleen van de leden van meerderheidsnaties.
