
De Voorzitter.
   Ik verklaar de vergadering van het Europees Parlement, die op donderdag 23 oktober 2003 werd onderbroken, te zijn hervat. 
De Voorzitter.
   Ik wil van deze gelegenheid gebruikmaken om een aantal voorname gasten die op de officiële tribune hebben plaatsgenomen, in ons midden te verwelkomen. Om te beginnen wil ik de heer Mejdahl, voorzitter van de Deense , hier van harte welkom heten.
Wij zijn vandaag ook in het gezelschap van collega's van de Commissie Europese zaken van de Zweedse , die ik ook van harte welkom heet in ons Parlement.
Zoals u weet zullen wij vandaag met commissaris Verheugen van gedachten wisselen over de controleverslagen van de Commissie met betrekking tot de toetredende staten. Ik weet dat er vandaag om deze reden nog meer vooraanstaande gasten, onder wie ook ambassadeurs, onder ons zijn. Ik heet ze allen hartelijk welkom. Ik zie bijvoorbeeld dat de Roemeense hoofdonderhandelaar en minister belast met de Europese integratie op de tribune heeft plaatsgenomen, evenals de heer Theodor Stolojan, de Roemeense oppositieleider: ook zij zijn van harte welkom.(1)

De Voorzitter.
   Er is een corrigendum op de agenda voor de vergaderingen van 5 en 6 november rondgedeeld. De volgende wijzigingen zijn voorgesteld:
Ik heb overeenkomstig artikel 144 van het Reglement twee onderling onverenigbare verzoeken ontvangen om het verslag van de heer Wuermeling over consumentenkredieten (A5-0310/2003) terug te verwijzen naar de commissie: een van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, waarin wordt gevraagd om terugverwijzing voorafgaand aan het debat, en een van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, waarin wordt gevraagd om terugverwijzing voorafgaand aan de stemming.
Tenzij er consensus bereikt wordt - in de zin van een gezamenlijk verzoek van de fracties - kan ik dit Parlement geen ander voorstel doen dan beide verzoeken op het gepaste tijdstip in stemming te brengen. 
Thors (ELDR ).
   –Mijnheer de Voorzitter, ik vind het een goed principe om te proberen te voorkomen dat we onnodig werk verrichten en de zaken onnodig overhoop halen. Volgens mij is er voldoende quorum aanwezig. Daarom stel ik voor dat we onmiddellijk overgaan tot stemming over terugverwijzing naar de commissie. 
Schulz (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dat was een intelligent voorstel van collega Thors. Als zij nu direct met ons meestemt voor de onmiddellijke terugverwijzing, dan is de zaak heel intelligent opgelost. 
De Voorzitter.
   Naar het applaus te oordelen is dit waarnaar de voorkeur van het Parlement uitgaat, wat echter inhoudt dat het Reglement zou moeten worden gewijzigd, aangezien het Reglement mij niet toestaat zo te handelen. De stemming moet op het eerder door mij genoemde tijdstip plaatsvinden. Dus zorgt u ervoor dat u bij aanvang van het debat hier aanwezig bent om er zeker van te zijn dat met uw standpunt rekening gehouden wordt.(1)
Gill (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou het graag willen hebben over enkele zeer onaangename, onjuiste en persoonlijke opmerkingen die de heer Balfe heeft gemaakt na de stemming over de begroting in Straatsburg afgelopen maand. De heer Balfe had verzocht om een aanvulling op de ziektekostenverzekering voor oud-leden van dit Parlement. Dit verzoek werd door de Begrotingscommissie van de hand gewezen.
Als één van de begrotingsrapporteurs voor 2004 zie ik mezelf als een dienaar van dit Parlement. Ik beschouw het verdedigen van de besluiten van het Parlement, en in dit geval ook die van de Begrotingscommissie, als mijn grootste verantwoordelijkheid. Mijn hoofddoelstelling is altijd geweest te garanderen dat de Europese belastingbetaler waar krijgt voor zijn geld. Ook is mij er veel aan gelegen de reputatie en de waardigheid van het Parlement hoog te houden voor het Europese publiek.
Ten eerste is de beschuldiging van de heer Balfe dat ik het besluit van het Bureau volledig zou hebben gedwarsboomd een beschuldiging aan het adres van de gehele Begrotingscommissie. Over al zijn verzoeken is immers gestemd.
Ten tweede verwees de heer Balfe naar, ik citeer, “de relatief voordelige regeling”. Gezien de eerste schattingen, die ver boven de 1.000.000 euro liggen, en het feit dat een studie naar de feitelijke bedragen ons al 60.000 euro kost is dit een onbegrijpelijke uitspraak. Ik zou deze bedragen zeker geen schijntje willen noemen.
Ten derde moet ik zeggen dat ik met betrekking tot het gebruik van de huidige regelingen door de zittende leden het spoor volledig bijster ben. Doet de heer Balfe een voorstel tot transparantie voor alle leden van de Begrotingscommissie, of wil hij voor iedereen een register aanleggen? Stelt hij voor de huidige regeling te wijzigen? Hij maakt zich in ieder geval zeker geen zorgen over de kosten! Ik stel voor dat hij met voorstellen voor de begroting van komend jaar komt zodat we de benodigde wijzigingen kunnen doorvoeren.
Ten slotte zou ik, uit naam van al mijn collega’s van de Begrotingscommissie, van wie ik weet dat zij hun verantwoordelijkheden zeer serieus nemen, willen zeggen dat deze aantijgingen niet passend zijn voor iemand die een hoge positie bekleedt binnen het Parlement, zoals een quaestor. Op deze manier brengt hij zowel die functie als het Parlement als geheel in diskrediet.
Balfe (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag duidelijk willen maken dat het Bureau de Begrotingscommissie verzocht heeft om een bepaalde actie, een actie waar mevrouw Gill in haar rol als begrotingsrapporteur voor had kunnen zorgen. Zij heeft dat verzoek echter van de hand gewezen. Het Bureau had verzocht om leden die op het moment van hun pensionering ouder zijn dan zestig, die ten minste twee zittingsperioden EP-lid zijn geweest en die bereid zijn eenderde van de kosten van de regeling voor eigen rekening te nemen – op dezelfde basis als het overige personeel – toe te laten tot een ziektekostenverzekering indien zij geen toereikende nationale verzekering hebben. Deze regeling geldt immers voor alle personeelsleden van deze instelling.
Het Bureau was unaniem in zijn opvatting en diende een zeer humaan verzoek in. De reactie van mevrouw Gill op dat verzoek, in haar rol van begrotingsrapporteur, kan ik bepaald niet vriendelijk, humaan of redelijk noemen. Er zal nu een onderzoek worden verricht en als dat is afgerond hoop ik dat de Begrotingscommissie, die miljoenen ponden besteedt aan zeer dubieuze projecten...
... zal beseffen dat zij ook iets verplicht is aan de, vaak zieke, oudgedienden van het Parlement, die altijd klaar hebben gestaan, en dat zij ook beseft dat die leden bereid zijn te betalen om deel te kunnen nemen aan een ziektekostenverzekering en dat is meer dan wij, de huidige leden, bereid zijn te doen.
Ik hoop dat de Begrotingscommissie zich nogmaals over deze kwestie zal buigen maar ik herhaal dat mevrouw Gill niets meer had hoeven doen dan de aanbeveling van het Bureau – en niet van deze quaestor – aannemen en ter stemming voorleggen aan het Parlement. Als zij denkt dat de Begrotingscommissie boven het Parlement staat raad ik haar aan zich nog eens goed te laten voorlichten over de constitutionele verhoudingen in de Unie.
De Voorzitter.
   Gelukkig zijn de vandaag aanwezige leden gezond en niet ziek. Laten we nu in het belang van een gezond respect voor onze agenda verder gaan. 
Lehne (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik houd het ook heel kort. Het gaat om de stemming over de resolutie inzake de vrije beroepen die voor morgen op de agenda staat. Gezien het feit dat wij vorige week een vergadervrije week hadden, was het niet mogelijk om op tijd een compromis tot stand te brengen. Vandaar mijn verzoek om de stemming naar de volgende Straatsburg-week te verplaatsen. Dat is ook zo afgesproken met de heren Medina Ortega en Rothley. Dank u wel. 
Medina Ortega (PSE ).
   – ) Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met het voorstel van de heer Lehne, aangezien wij als fracties inderdaad nog geen overeenstemming hebben bereikt over de tekst van de gezamenlijke ontwerpresolutie. 
De Voorzitter.
   Als daar consensus over bestaat, kunnen we op die voet verdergaan.
Schulz (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik kom even terug op de kwestie van de agendering en het verslag-Wuermeling. We hebben erover nagedacht hoe wij het probleem nu meteen kunnen oplossen zonder wijziging van de agenda en zijn tot een resultaat gekomen waarmee mevrouw Thors het volgens mij ook eens is. Ik verzoek hierbij om het verslag-Wuermeling als eerste punt in te schrijven op de agenda. Ik zou u willen vragen dat nu mee te delen, en ik kondig nu reeds aan dat ik dan om onmiddellijke terugverwijzing naar de commissie zal verzoeken. 
Wuermeling (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, beste collega’s, ik wil nadrukkelijk het voorstel steunen om nu al te stemmen over het verzoek om terugverwijzing. Het is onredelijk om van de collega’s te verwachten dat zij vanavond om half twaalf naar de plenaire vergadering komen, alleen om te beslissen of een debat al dan niet plaatsvindt. Dan zou het tot een toevallige meerderheid komen, en daarvoor is dit voorstel te belangrijk. Ik wil u echter tegelijk om het woord vragen teneinde mij tegen deze terugverwijzing zonder debat uit te spreken. 
De Voorzitter.
   Dit geeft nu precies het dilemma weer waarvoor de fracties mij hebben gesteld. Als ik de gedachtegang van de heer Schulz volg en hij niet slaagt in zijn opzet, zodat het verslag-Wuermeling het eerste punt op de agenda wordt, dan zou dat het ritme van de voor vandaag geplande werkzaamheden volledig verstoren. Ik zal die suggestie dus niet opvolgen. Als we echter aan onze agenda vasthouden, dan kunnen de afgevaardigden trachten consensus te bereiken en na afloop van het eerste agendapunt naar mij toe komen met een voorstel waarover zij het allen eens zijn. Dit voorstel zal ik aan het Parlement voorleggen en vervolgens kunnen wij dienovereenkomstig handelen. Als er geen consensus kan worden bereikt zullen wij te werk gaan zoals vooraf is aangegeven.

Cohn-Bendit (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, gisteren was u, net als ik, in Berlijn. U legde daar een officieel bezoek af aan het Duitse parlement en werd vergezeld door afgevaardigden van de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten. Bent u soms vergeten, mijnheer de Voorzitter, dat er in dit Parlement nog andere fracties zitting hebben die u ook hadden kunnen vergezellen? Waarom heeft u slechts de twee grootste fracties meegenomen? Ik begrijp dit niet en ik zou graag een antwoord van u willen horen. 
De Voorzitter.
   Gisteren en maandag heb ik namens dit Parlement een officieel bezoek gebracht aan Berlijn en de Bondsdag. Gistermiddag heb ik alle politieke fracties in het Duitse parlement toegesproken, inclusief de Groenen, de Liberalen, de Sociaal-Democraten en de CDU-CSU. Ik heb geen enkele fractie in dit Parlement gevraagd om met mij mee te gaan, maar de protocoldienst van de Bondsdag was zo vriendelijk om de collega's hier van mijn bezoek op de hoogte te brengen. Het stond de Duitse collega's geheel vrij om een onderdeel van dat bezoek bij te wonen indien zij dit wensten. Uiteraard waren zij net zo min als u, mijnheer Cohn-Bendit, verplicht dit te doen. Het was een kwestie van kiezen voor u en voor anderen, niet voor mij.
Ik heb Berlijn in mijn hoedanigheid van Voorzitter bezocht, maar deze gelegenheid stond open voor iedereen die zichzelf erbij wenste te betrekken. De collega's die onderdelen van het bezoek of fractievergaderingen hebben bijgewoond waren bijzonder welkom. Ze waren geenszins verplicht daar aanwezig te zijn en ze waren er niet om de Voorzitter tijdens zijn bezoek te vergezellen. 
Berthu (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik zou de Commissie om uitleg willen vragen over de onlangs gepubliceerde Eurobarometer-enquête waarin Israël boven aan de lijst staat van staten die de wereldvrede bedreigen, nog vóór Iran, Noord-Korea en de Verenigde Staten, die op gelijke hoogte eindigen.
Allereerst: hoe is het mogelijk dat er een vragenlijst met betrekking tot bedreigingen voor de vrede wordt opgesteld en dat Israël en de Verenigde Staten daar wél op staan, terwijl het internationale terrorisme - van Palestijnse of andere zijde - vergeten wordt? Maar vooral: hoe is het mogelijk dat er een lijst wordt gepresenteerd van staten die zogenaamd de vrede bedreigen en dat schurkenstaten en democratische staten daarbij door elkaar gehaald worden? Wat mij verontrust is dat de mentale verwarring van de ondervragers slechts geëvenaard wordt door die van de ondervraagden, die geen onderscheid hebben gemaakt en het gebruik van geweld onder alle omstandigheden lijken te veroordelen, of het nu gaat om de agressie van een schurkenstaat, het internationale terrorisme of de legitieme verdediging van een democratische staat. Voor de toekomst van Europa, mijnheer de Voorzitter, is dit morele verval het slechtste nieuws dat uit deze enquête naar voren komt. 
Tajani (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik deel de zorgen die talrijke collega´s in deze zaal en daarbuiten hebben geuit over de opiniepeiling en over de manier waarop die werd gehouden. Ik hoop dat de fracties en de Commissie ons nadere uitleg kunnen verschaffen, want als Europa wil meetellen en een hoofdrolspeler wil zijn op het internationale toneel, moet het voorzichtiger te werk gaan. Voordat men vragen stelt, moet men weten waarom en hoe men ze stelt, en, vooral, als de resultaten bekend zijn, moet men die niet eerst meedelen aan de pers - met name aan bepaalde kranten - maar ter beschikking stellen van het Parlement en het grote publiek.
Afgezien daarvan wil ik, mijnheer de Voorzitter, kort iets aan de kaak stellen dat gisteren in mijn land is gebeurd. Daar is een ernstige aanslag gepleegd op een kazerne van de carabinieri. De daders worden gezocht onder anarchistische en opstandige groeperingen, dezelfde groeperingen die achter een aantal gebeurtenissen in Spanje zitten, waar Italiaanse terroristen, of pseudo-terroristen, in de gevangenis zitten. Mijns inziens moeten alle Europeanen waakzaam zijn, want het terrorisme is een bedreiging die niet mag worden onderschat. Gelukkig zijn dankzij het optreden van de politie, zoals de acties van de Italiaanse politie, die enkele gevaarlijke moordenaars heeft gearresteerd, of in ieder geval degenen die worden beschuldigd van de moorden op Marco Biagi en Massimo D´Antona, reeds goede resultaten geboekt; dat zijn positieve signalen. Ik doe derhalve een beroep op dit Parlement om zich hiervoor in te zetten, zodat wij met vereende krachten dit zorgwekkende verschijnsel in Europa bestrijden. 
Dell´Alba (NI ).
   - Als u het goed vindt, mijnheer de Voorzitter, wil ik even ingaan op de Eurobarometer-enquête. Mijns inziens moet dit Parlement in de gelegenheid gesteld worden te luisteren naar hetgeen de Commissie te zeggen heeft. Wij mogen niet gedwongen worden dit via de pers of via journalisten te vernemen. Mijns inzien hebben wij er recht op dat de Commissie ons - bij monde van de heer Prodi of een andere commissaris - uitlegt waarom deze enquête is gehouden. De resultaten zijn in alle kranten gepubliceerd en het beeld van de Europese Unie dat eruit naar voren komt is tamelijk negatief, om niet te zeggen ronduit slecht. 
Watson (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet inhoudelijk ingaan op deze opiniepeiling, hoewel het zeker een goed idee zou zijn geweest om de mensen in deze peiling ook te vragen naar hun mening over de Palestijnse Staat en de PLO.
Het is echter geen slechte zaak dat de mensen bekend zijn met wat de rest van Europa denkt. Ik zou de Commissie in het algemeen willen aanmoedigen om informatie te publiceren over de opvattingen van Europeanen – over deze of andere kwesties – om het belang van de publieke opinie op ons continent aan te tonen.
Schulz (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil iets zeggen over hetzelfde onderwerp. Uiteraard hebben ook wij in onze fractie over de effecten van deze publicaties en cijfers gediscussieerd. Namens onze fractie kan ik echter ook melden dat wij zeer positief staan tegenover uw voornemen om de vraag hoe met een dergelijke opiniepeiling moet worden omgegaan en hoe de vragen tot stand zouden moeten komen, in een Conferentie van voorzitters te bespreken. Naar mijn mening hoort dit vraagstuk daar in eerste instantie thuis, want het is uiterst lastig om in de plenaire vergadering een uitgebreide discussie te voeren over een opiniepeiling waarvan ik het uitgangspunt en de achtergrond slechts zeer fragmentarisch uit de pers ken. Voordat ik een oordeel vel, lijkt het me gepast om overzicht over het geheel te krijgen. Overigens wil ik wel opmerken dat men opiniepeilingen alleen toejuicht als de resultaten gunstig uitpakken. Dat is voor alle politici een heet hangijzer daar kan ik als geteisterde Duitse sociaal-democraat over meepraten. Soms word je bijna niet goed als je opiniepeilingen onder ogen krijgt, om het even welke vraag er wordt gesteld.
Of de vragen wel of niet suggestief waren en of de antwoorden die hierop zijn gegeven ons wel of niet bevallen, dat kunnen we in deze plenaire vergadering niet bespreken. Wie weet immers wat er bij een andere vraagstelling uit was gekomen? Daarom adviseer ik om geen overhaaste beslissingen te nemen of overhaaste oordelen te vellen, maar het onderwerp eerst eens in de Conferentie van voorzitters aan de orde te laten komen en met de Commissie van gedachten te wisselen over de vraag hoe de Eurobarometer als zodanig wordt gehanteerd. 
Gollnisch (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, in aansluiting op de betogen van een aantal collega's, met name de heren Berthu en Dell'Alba, wil ik opmerken dat het wellicht nuttig is de enquêtes af te schaffen en de mensen niet meer naar hun mening te vragen. Doen wij dit wel, dan lopen wij namelijk het risico dat zij die mening daadwerkelijk geven. En als deze mening afwijkt van de heersende opvattingen en politiek gezien incorrect is, dan is dat uiteraard heel vervelend voor het Europese politieke establishment. Wat dit betreft hebben we in de democratie ook nog een formele procedure, namelijk de verkiezingen, en ik wijs u erop dat die uiterst gevaarlijk zijn. Deze verkiezingen zouden bijvoorbeeld vanaf juni volgend jaar wel eens een grotere aanhang kunnen opleveren voor de richting die ik vertegenwoordig. Ik vraag me af of we de verkiezingen niet eveneens zouden moeten afschaffen. En vervolgens zouden we misschien de volkeren van Europa moeten veranderen, zodra ze een foute denkwijze ontwikkelen of een belemmering zouden vormen voor de vooruitgang van de Europese democratie. 
Cushnahan (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik ben onlangs teruggekeerd uit Sri Lanka, waar ik op uitnodiging van de betrokken partijen mijn werkzaamheden voor het vredesproces heb voortgezet. Zoals mijn collega’s misschien weten zijn de vredesbesprekingen sinds april gestaakt. Ik vond het tijdens mijn bezoek bijzonder bemoedigend dat de LTTE – beter bekend als de Tamil Tijgers – zijn voorstellen voor een autonoom overgangsbestuur bekend had gemaakt. Dat is zeker een zeer belangrijke stap naar vrede van hun kant. Het is voor het eerst dat zij dergelijke veelomvattende voorstellen hebben ingediend. De hoofdwoordvoerder van de Tamil Tijgers, de heer Tamilchelvan, verklaarde bovendien dat dit interim-bestuur geen voorloper zal zijn van een autonome staat, hetgeen dit alles des te opmerkelijker maakte. Deze verklaring heeft de weg vrijgemaakt voor hervatting van de onderhandelingen met de regering, al moet gezegd worden dat er tussen beide partijen nog een diepe kloof gaapt.
Ongelukkigerwijze heeft president Chandrika Kumaratunga, die tot de oppositie behoort, in de afgelopen 48 uur vier ministers ontslagen die een sleutelrol spelen in het proces, het parlement naar huis gestuurd en de noodtoestand afgekondigd. Dit vormt naar mijn mening een bedreiging voor het vredesproces.
Dit Parlement steunt het vredesproces, waarvoor wij met onze internationale partners 4,5 miljard dollar beschikbaar hebben gesteld, en ook weten wij nog goed hoe belangrijk de tweepartijenaanpak in het Ierse vredesproces is geweest. Dit in het achterhoofd houdend zou ik u willen vragen, mijnheer de Voorzitter, om er bij de twee belangrijkste partijen in Sri Lanka op aan te dringen samen met de Tamil Tijgers te streven naar hervatting van de onderhandelingen teneinde duurzame vrede te kunnen brengen in dat verscheurde land. 
Deva (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou het graag willen hebben over de recente crisis in Sri Lanka. De heer Cushnahan bracht overtuigend naar voren dat de president, juist nu zich de mogelijkheid voordoet om vrede te brengen in een land dat 23 jaar lang verscheurd is geweest door burgeroorlog, de noodtoestand heeft afgekondigd zodra de rebellen van de Tamil Tijgers hun vredesvoorstellen op tafel hadden gelegd.
Mijnheer de Voorzitter, u, de heer Poettering en andere leden van het Parlement hebben de minister-president ontmoet, die op dit moment in Washington is bij de heer Bush. Het parlement in Colombo moet opnieuw geïnstalleerd worden. Noch het ontbinden van het parlement, noch het afkondigen van de noodtoestand, noch het de straat op sturen van troepen is aanvaardbaar. Het Europees Parlement kan met recht verzoeken dat de democratie, de rechtsstaat, het parlement en de regering weer worden ingesteld in Sri Lanka.
Karamanou (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik heb gisteren tot mijn verbazing en afschuw een aanklacht van Amnesty International tegen Soedan gelezen. Een speciale rechtbank heeft daar een zestienjarige jongen die was beschuldigd van het plegen van een gewapende overval veroordeeld tot “gekruiste” amputatie, dat wil zeggen tot amputatie van de rechterhand en het linkerbeen. Amnesty International stelt het gerechtelijk systeem en het strafrecht van Soedan aan de kaak omdat daarin straffen voorkomen als amputatie en dood door steniging. Ook doet Amnesty een dringend beroep op de internationale gemeenschap om te voorkomen dat de straf voor deze zestienjarige jongen voltrokken wordt.
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens moeten dit Parlement en u persoonlijk stappen ondernemen en Soedan eraan herinneren dat het de Overeenkomst van Cotonou inzake de mensenrechten heeft ondertekend. Ons onmiddellijk optreden is hier vereist.
Corrie (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag wat willen zeggen over hetzelfde onderwerp. Ik hoop van harte dat u de regering van Soedan middels een brief oproept om deze barbaarse straffen onmiddellijk een halt toe te roepen - niet alleen voor deze misdaad, maar voor alle misdaden. Men kan de Sharia-wetgeving en die vreselijke, afgrijselijke straffen niet langer blijven toepassen. 
Alavanos (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil wijzen op een ernstig humanitair vraagstuk waarvoor u stappen zou moeten ondernemen, en ik neem aan dat u die ook zult ondernemen.
Op 27 juli 2003 is de tanker , die werd bestuurd door een lokale loods, voor de ingang van de haven van Karachi aan de grond gelopen. Daardoor werd een ernstige milieuramp veroorzaakt. Een grote hoeveelheid olie is uit de tanker gelekt en in de haven terechtgekomen. Sedertdien mogen de zeven bemanningsleden van de Pakistaanse autoriteiten het land niet verlaten. In het geval van de stelden de Spaanse autoriteiten vervolging tegen de betrokkenen in op basis van het beginsel “de vervuiler betaalt” – tegen de kapitein dus, maar niet tegen de rest van de bemanning. Welke schuld kan een kok of een schoonmaker nu hebben? In het geval van de worden echter zeven zeelieden, voor het merendeel Grieken, vastgehouden.
Bovendien is na de ramp, op 17 augustus, een team van een bergingsbedrijf naar Pakistan vetrokken, onder leiding van de heer Nikos Pappas. Ook hij wordt nu door de Pakistaanse autoriteiten vastgehouden, hoewel hij helemaal geen deel uitmaakt van de bemanning van de . Hij en zijn team zijn naar Pakistan gegaan om het schip te bergen en de ramp te beperken.
Ik zou u willen vragen stappen te ondernemen tegen wat in feite een gijzeling is. De minister van Pakistan is vandaag in Brussel en zal de tafelgenoot zijn van de heren Solana en Patten. Wij moeten hier iets ondernemen. 
Thomas-Mauro (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik zou uw aandacht willen vestigen op het project Rosia Montana Gold Corporation. Dit project, dat de exploitatie van een goudmijn in Midden-Roemenië behelst, brengt drie categorieën problemen met zich mee. Allereerst is er sprake van een maatschappelijk en menselijk probleem, omdat het voor dit project, waarvan de voorbereiding inmiddels is gestart, noodzakelijk is dat er tweeduizend mensen verhuizen en negenhonderd huizen worden afgebroken. Vervolgens is er sprake van een milieuprobleem. Voor dit project is namelijk een bezinkbassin van vierhonderd hectare voorzien, dat residuen van cyanide zal bevatten, aangezien deze stof noodzakelijk is voor de intensieve bewerking van het erts. Deze techniek is bijna twee jaar geleden al door een Australisch bedrijf in Baia Mare toegepast en veroorzaakte toen een milieuramp in de Donau. Tot slot is er ook sprake van een probleem voor het historisch erfgoed: na zo'n vijftien jaar exploitatie zal de vallei - waar zich tevens archeologische overblijfselen uit de periode van de Romeinse bezetting bevinden - verdwenen zijn, en daarmee ook een groot aantal kerken, begraafplaatsen en historische monumenten.
De uitvoering van het project hangt samen met het door de Roemeense regering in te stellen milieuconvenant. Als kandidaat-lid voor toetreding tot de Europese Unie dient Roemenië zijn verplichtingen na te komen. Is het dan aanvaardbaar dat er in een land dat op het punt staat lid te worden van de Europese Unie, extractiemethoden mogen worden toegepast die gevaarlijk zijn voor mens en milieu, en die alleen nog in de derde wereld worden gebruikt?
Begin december zal een aantal leden van het Parlement de locatie bezoeken. Ik zou deze collega's dankbaar zijn indien zij een nauwkeurige inschatting zouden willen maken van de onherstelbare schade die de uitvoering van een dergelijk project met zich mee zou brengen. 
De Voorzitter.
   Het Parlement zal deze kwestie behandelen door een delegatie te sturen. Dat bezoek is goedgekeurd door de Conferentie van voorzitters. 
Mussa (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, van dokter Arjan Erkel is sedert zijn ontvoering op 12 augustus niets meer vernomen, en wij weten ook niet wat er is gebeurd. Hij is ontvoerd in Mukala, Dagestan, en niemand heeft niets ondernomen om hem vrij te krijgen. Mijns inziens moeten het Europees Parlement en de Europese Unie iets ondernemen, niet alleen om te weten te komen wat er is gebeurd en om aan te dringen op zijn vrijlating, maar ook om de instellingen te verdedigen die met hun vrijwilligers werken in gebieden waarin de gezondheidstoestand zoveel te wensen overlaat. 
Napoletano (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil eraan herinneren dat het Italiaans voorzitterschap op 2 juli 2003 hier in het Parlement heeft beloofd het moratorium op de doodstraf aan de orde te stellen in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Daaraan hebben wij als Parlement ook steun gegeven met een resolutie die op 23 oktober unaniem aangenomen is. Nu lezen wij in de krant dat het Italiaans voorzitterschap heeft besloten geen resolutie in te dienen in de VN. Ik verzoek u derhalve het voorzitterschap in kennis te stellen van onze teleurstelling en in ieder geval paragraaf 3 van onze resolutie te handhaven. Daarin staat dat een debat moet plaatsvinden over de resultaten en de evaluatie. Alhoewel deze resultaten mijns inziens zeer belangrijk zijn, is een debat toch absoluut noodzakelijk. 
De Voorzitter.
   Het Italiaans voorzitterschap is hier aanwezig. Het heeft naar uw opmerkingen geluisterd en hoopt dat het uw resolutie in aanmerking kan nemen.
Het onderwerp is hiermee afgesloten. 
Wuermeling (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot mijn verslag moeten we afspreken dat wij er allen mee akkoord gaan om dit zonder verder debat en ook zonder stemming terug te verwijzen naar de commissie. Ik zal bij dezen niettemin kort toelichten wat de inhoud en de doelstelling van dit verslag zijn.
Dit is een van de weinige voorstellen die heel direct het alledaagse leven van alle burgers van de Europese Unie beïnvloeden, en wel op een heel gevoelig vlak, namelijk dat van het geld: als u met een creditcard betaalt valt u onder de richtlijn, net als wanneer u een auto least, een televisie op afbetaling koopt of de kredietlimiet van uw rekening overschrijdt. De consumentenkredietcontracten die op dit moment in de Europese Unie lopen, vertegenwoordigen een waarde van een biljoen euro. Daarom is het van het grootste belang dat het Parlement zich uiterst zorgvuldig en verantwoord met deze materie bezighoudt.
Als Commissie juridische zaken en interne markt hebben wij de indruk dat de Commissie met haar voorstel geen recht doet aan het belang van dit onderwerp. Er is niet gekeken naar de vraag in hoeverre het voorstel tot gevolg heeft dat sociaal zwakkeren helemaal geen toegang tot kredieten meer krijgen – een reële vraag, daar de eisen aan de kredietwaardigheid flink worden aangescherpt. En dat kan tot gevolg hebben dat degenen die het hardst om een krediet verlegen zitten dit niet meer krijgen.
Evenmin is er gekeken naar de vraag in welke mate dit voorstel leidt tot een stijging van de rente op consumentenkredieten. Bij de chemicaliënrichtlijn ook niet onomstreden weten we tenminste wat het gaat kosten. Dat weten we bij deze richtlijn niet. Er is ook niet gekeken naar het effect van de beoogde beperking van consumentenkredieten op de consumptie in de Europese Unie, terwijl 13 procent van die consumptie toch via consumentenkredieten wordt gefinancierd. Daarom heeft de Commissie juridische zaken en interne markt tot de inderdaad ongebruikelijke stap besloten om de Commissie te adviseren dit voorstel terug te trekken, opnieuw te bewerken en het geheel met inachtneming van al deze punten in mijn verslag zijn nog dertig andere punten opgenomen nogmaals te overdenken en opnieuw te bespreken.
Ik heb er begrip voor dat enkele collega’s van mening zijn dat het weinig zin heeft om dit geheel in de plenaire vergadering nogmaals in stemming te brengen nadat de Commissie de heer Prodi schriftelijk en de heer Byrne talloze keren mondeling heeft verklaard dat zij in geen geval bereid is dit voorstel terug te trekken. De vraag is inderdaad of het zin heeft om de Commissie onder de gegeven omstandigheden nogmaals te belasten met de uitwerking van een voorstel. Persoonlijk heb ik er weinig vertrouwen in dat de bevoegde instanties met iets komen waarmee we beter uit de voeten kunnen. Tot zover deze persoonlijke kanttekening.
Gezien het feit dat de Commissie hoe dan ook weigert om het voorstel te herzien, ga ik ermee akkoord dat wij aan de slag gaan om de richtlijn compleet te herschrijven. Ik zie dat weliswaar niet als de taak van dit Parlement wij zijn er om politieke beslissingen te nemen, niet om afzonderlijke paragrafen te formuleren maar nu de Commissie op dit punt niet voor rede vatbaar blijkt, is het onze constitutionele plicht. Die plicht zullen wij nakomen, en dan zullen wij ervoor zorgen dat er in de Europese Unie een moderne en flexibele wetgeving inzake het consumentenkrediet komt die het concurrentievermogen bevordert. Dank u wel.
De Voorzitter.
   Het voorstel is dus om dit verslag zonder debat terug te verwijzen naar de commissie.
Ik zou u, mijnheer Wuermeling, en alle andere collega's willen bedanken voor de hulp bij het oplossen van deze kwestie. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is de mededeling van de Commissie over een gedetailleerd voortgangsverslag en beleidsdocument van de Commissie over de vooruitgang geboekt door de kandidaat-lidstaten.
Zoals ik eerder al heb gezegd, zitten er vandaag veel vooraanstaande gasten op de tribune om de behandeling van dit punt bij te wonen. Ze zijn van harte welkom. Tot mijn vreugde bevinden we ons vandaag ook in het gezelschap van de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, en commissaris Verheugen. Wij hebben bij de voorbereiding van dit debat uitgebreid contact gehad, en daarom weet ik dat commissaris Verheugen vastbesloten is om deze verslagen door het college van commissarissen te laten aannemen nadat hij ze aan dit Parlement heeft gepresenteerd.
Omdat – overigens buiten de schuld van commissaris Verheugen – de juiste procedures niet zijn nageleefd, hebt u de afgelopen dagen in de kranten helaas al veel kunnen lezen van wat u hier vandaag gaat horen. Een en ander is gisteren uitgebreid aan bod gekomen in een aantal Franse kranten. Dit is geen kritiek aan het adres van commissaris Verheugen, want ik weet dat hij vastbesloten was om de door dit Parlement en de Commissie overeengekomen procedures te volgen. Het spijt me dat we vandaag niet voor het eerst iets horen over de inhoud van wat een belangrijke vorm van informatie-uitwisseling tussen onze instellingen hoort te zijn ieder jaar. 
Prodi,
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, geachte vertegenwoordigers van de toetredingslanden, de allerhoogste prioriteit van mijn Commissie wordt langzamerhand realiteit: over nog geen zes maanden zal de grootste uitbreiding in de geschiedenis van de Unie haar beslag krijgen.
Het feit dat in deze zaal de vertegenwoordigers aanwezig zijn van de landen die volgend jaar deel zullen uitmaken van de Unie is een tastbaar bewijs van het belang van deze gebeurtenis. Allereerst wil ik mijn bewondering uiten voor uw regeringen en voor de volkeren die u vertegenwoordigt. In de afgelopen jaren hebt u een enorme hoeveelheid werk moeten verzetten om uw wetgeving en bestuurlijk apparaat aan te passen aan het van de Unie. Met deze hervormingen hebt u aangetoond hoe groot uw verlangen naar vrijheid en democratie was. U hebt een zachte revolutie op gang gebracht en bent met opgeheven hoofd en vol trots de Unie binnengekomen.
Vorig jaar heb ik voor de afsluiting van de toetredingsonderhandelingen aangekondigd dat de Commissie ongeveer zes maanden voor de daadwerkelijke toetreding een verslag zou indienen over de stand van zaken met betrekking tot de voorbereiding van de nieuwe landen. Vandaag ben ik samen met commissaris Verheugen - die ik bedank voor zijn uitzonderlijk werk - hier om u dit verslag voor te leggen. Dit allesomvattend evaluatieverslag, dat vanmorgen door het college van commissarissen is aangenomen, is de vrucht van lang en nauwgezet werk door de diensten van de Commissie. Jarenlang hebben wij de voorbereidingen van de kandidaat-landen gevolgd en ondersteund. Dit verslag is gebaseerd op de tien door onze diensten opgestelde landenverslagen, die u eveneens ter beschikking staan. Voor deze verslagen is alle expertise van de Commissie in de verschillende sectoren van het aangewend. Deze verslagen zijn ook de laatste documenten van de Commissie over de toetredingslanden, al zullen wij de nog openstaande vraagstukken in de komende maanden natuurlijk in de gaten blijven houden. Wij hebben de pretoetredingsfase dus definitief achter de rug. Vanaf vandaag hervat de Commissie haar normale institutionele rol als hoedster van de Verdragen, en zij richt haar blik daarbij voortaan ook op de nieuwe lidstaten.
Ik zal zo meteen commissaris Verheugen vragen u een gedetailleerde toelichting te geven op de conclusies van het allesomvattend evaluatieverslag. Allereerst wil ik echter zelf een aantal algemene opmerkingen maken. De officiële datum voor de toetreding van de nieuwe lidstaten is 1 mei 2004. Het perspectief van toetreding heeft echter al positieve effecten gesorteerd. De Europese Unie wordt steeds meer een baken voor de ontwikkeling van de samenleving en het politieke leven in veel landen. Geen enkele andere hoofdrolspeler op het internationale toneel - ik herhaal: geen enkele andere hoofdrolspeler - kan bogen op een dergelijke aantrekkingskracht. De reden ligt voor de hand. De Unie is erin geslaagd zeer hoge idealen in praktijk te brengen: vrede, het fundament van de Unie; democratie, die we in elke beleidsvorm toepassen; meer kansen voor economische welvaart; en solidariteit met de minst begunstigde gebieden en bevolkingsgroepen. Het is duidelijk waarom ons model zoveel succes heeft: als elk land aan zichzelf overgeleverd zou zijn, zou het een speelbal zijn van veel grotere en sterkere politieke en economische machten, maar allen tezamen hebben wij het proces zelf in handen en kunnen wij het sturen, met inachtneming van de democratie en de menselijke dimensie.
Ik ben ervan overtuigd dat de toetreding van de nieuwe lidstaten volgend jaar geen enkel wezenlijk probleem zal opleveren bij de tenuitvoerlegging van het inzake de interne markt en de andere communautaire beleidsvormen. Natuurlijk moet een aantal problemen - die ook duidelijk in het verslag worden genoemd en waarvan enkele zeer belangrijk zijn - nog worden opgelost, maar ik vertrouw erop dat alle landen de hinderpalen zullen weten te overwinnen. De tien regeringen beseffen maar al te goed dat als zij leemtes dulden op een bepaald gebied, zij niet in het genot zullen komen van de met de toetreding samenhangende voordelen op dat gebied, noch wat de overdracht van financiële middelen betreft noch ten aanzien van markttoegang. Als na de toetreding zou blijken dat er nog problemen zijn, zal de Commissie zoals altijd haar plicht vervullen en de noodzakelijke maatregelen treffen. Hoe dan ook, ik herhaal: ik zie geen grote hinderpalen voor de afsluiting van dit proces.
Alle problemen die vastgesteld zijn kunnen we namelijk oplossen, en daarvoor hebben wij ook de middelen. Het is trouwens in eenieders belang deze uitbreiding snel en zonder al te veel moeilijkheden te voltooien, want de Unie heeft nog talrijke andere problemen op te lossen en moet ook talrijke andere doelstellingen bereiken. Ik noem bijvoorbeeld de Intergouvernementele Conferentie en de goede werking van de instellingen na de uitbreiding, de strategie van Lissabon, de nieuwe financiële vooruitzichten, de voltooiing van het uitbreidingsproces en de verwezenlijking van het beleid inzake het grotere Europese nabuurschap, het -beleid. Dat zijn de echte uitdagingen waarmee de uitgebreide Unie van 25 lidstaten zal worden geconfronteerd.
Het zal dus een van onze taken zijn het uitbreidingproces voort te zetten. Dat is - ik heb het al vaker gezegd - een continu, inclusief en onomkeerbaar proces. Het is ons doel ervoor te zorgen dat de uitbreiding met Bulgarije en Roemenië in 2007 kan worden afgesloten. Ook dit jaar hebben deze twee landen belangrijke vorderingen gemaakt; daarover zal zo meteen commissaris Verheugen het een en ander zeggen. In de toetredingsonderhandelingen met Bulgarije en Roemenië zijn grote stappen vooruit gezet en nu is het moment gekomen om na te denken over een kader voor de afsluiting van deze onderhandelingen. De criteria voor deze onderhandelingen moeten dezelfde zijn als die welke gelden voor de andere landen, en natuurlijk moeten deze onderhandelingen in het teken staan van het zogeheten beginsel van eigen verdiensten. Begin volgend jaar zal de Commissie de weg aangeven die moet leiden tot afsluiting van de onderhandelingen. Daartoe zal zij een voorstel doen voor een financieel aanbod met betrekking tot de toetreding van Bulgarije en Roemenië. Iedereen is het erover eens dat deze onderhandelingen niet mogen afhangen van de resultaten van het debat over de nieuwe financiële vooruitzichten of van het debat over de toekomstige hervormingen - wij hebben deze kwesties altijd gescheiden gehouden - en om dat te vermijden moeten wij het voor de tien toetredingslanden ontwikkelde financieel kader als uitgangspunt nemen. Ik vertrouw wat dat betreft op het Parlement en ben van plan het Parlement volledig te betrekken bij deze nieuwe fase in het proces.
Wat Turkije betreft zal het komende jaar van doorslaggevend belang zijn. Dit zal een van de laatste beslissingen zijn die mijn Commissie voor het verstrijken van haar ambtstermijn zal moeten nemen. Wij zullen moeten beoordelen in hoeverre Turkije de criteria van Kopenhagen eerbiedigt en een aanbeveling moeten doen voor het starten van toetredingsonderhandelingen. Ik wil hierbij een belangrijk punt ophelderen. Het zal deze Commissie zijn die in de herfst van 2004 een periodiek verslag en een aanbeveling met betrekking tot Turkije zal indienen. Ik heb dit vorig jaar in Kopenhagen beloofd en ik zal deze belofte gestand doen.
Wij hebben de ontwikkelingen die zich in de afgelopen twaalf maanden in Turkije hebben voltrokken met grote aandacht gevolgd. Er zijn aanzienlijke vorderingen gemaakt waaruit blijkt dat de Turkse regering alles op alles zet om te voldoen aan de politieke criteria voor toetreding. Wij houden de sectoren waarin nog meer vorderingen noodzakelijk zijn goed in het oog, zowel wat betreft de wetgeving als ten aanzien van de praktische uitoefening van de nieuwe rechten en vrijheden die met de hervormingen aan de Turkse bevolking zijn toegekend. Tot slot wil ik nogmaals beklemtonen dat de Unie ernaar streeft Cyprus als een herenigd land in de Unie op te nemen. Wij hebben nog hoop. Het is duidelijk dat het ook in het belang van Turkije zelf is snel een oplossing te vinden, want dan houdt de kwestie-Cyprus op een obstakel te zijn voor de ambities van Turkije zelf. Op basis van het voorstel van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties kan deze kwestie voor 1 mei van het volgend jaar worden opgelost. Alle belanghebbende partijen moeten aan dit proces bijdragen en de Commissie is bereid bijstand te verlenen, in welke vorm dan ook.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, voordat ik afsluit wil ik de Balkanregio nog noemen. Kroatië heeft een aanvraag tot toetreding ingediend. De Commissie bestudeert momenteel de stroom van antwoorden die Zagreb heeft gegeven op de vragenlijst die aan het begin van de zomer voorgelegd is. Andere landen in deze regio zijn van plan het voorbeeld van Kroatië spoedig te volgen. Wij moeten deze landen een doordacht antwoord geven, op basis van een toekomstgerichte visie. Wij moeten ze duidelijk maken dat toetreding een reëel vooruitzicht is en dat wij samen met hen deze gemeenschappelijke weg moeten bewandelen, maar ook dat de criteria die van toepassing zijn dezelfde strenge criteria zijn als die welke we tot nu toe gehanteerd hebben.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de geschiedenis heeft het gelijk van de oprichters van Europa en hun visie aangetoond. De oorspronkelijke zes landen, die toen net een oorlog achter de rug hadden, zijn er nu 25 geworden, 25 vrije en sterke landen, en morgen zullen het er ongetwijfeld meer dan dertig zijn. Over enkele maanden zal onze familie tien nieuwe leden krijgen. Met hun enthousiasme zullen wij onze Unie kunnen versterken en nieuwe wegen voor haar kunnen openen. Wij zullen de Unie zeker ook moeten uitbouwen, en tezamen zullen wij de waarden waarop ze is gegrondvest beter kunnen verdedigen en uitdragen.
Mijnheer de Voorzitter, als u het goed vindt geef ik nu het woord aan commissaris Verheugen, die ik nogmaals bedank voor zijn buitengewoon intelligente werk en de bijzondere toewijding waarmee hij zich van zijn taak heeft gekweten.
Verheugen,
   .  Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, toen wij een half jaar geleden de onderhandelingen met de toetredende landen afsloten, deden we dat op basis van een prognose. Die prognose luidde dat deze tien landen op het moment van hun toetreding ook volledig gereed zouden zijn voor die toetreding, en dus alle aangegane verplichtingen zouden zijn nagekomen. Daarom hebben wij deze monitoring ingesteld: we wilden kunnen vaststellen of de prognose juist of onjuist was. Het afsluitende voortgangsverslag dat de Commissie vandaag heeft aangenomen is het laatste. Het is reeds door twee verslagen voorafgegaan, die een zeer positief effect hadden. En, dames en heren, wij moeten er natuurlijk op rekenen dat de media zich na het debat van vandaag in het Parlement zullen concentreren op de punten waarvan we zeggen: hier is er iets nog niet in orde.
Daarom lijkt het me noodzakelijk om het perspectief te schetsen vanwaaruit we de zaak dienen te bekijken. Allereerst: we hebben het grootste gedeelte van het niet nogmaals hoeven te onderzoeken, omdat tijdens het onderhandelingsproces al duidelijk was dat aan alle voorwaarden werd voldaan. Dat hebben we niet nog een keer onder de loep genomen. We hebben alleen die terreinen opnieuw bekeken ten aanzien waarvan tijdens de onderhandelingen vragen onbeantwoord waren gebleven en verplichtingen waren aangegaan. Dit gedeelte van het hebben wij ingedeeld in 140 sectoren van zeer verschillend gewicht. Enkele van deze sectoren omvatten honderden dossiers, andere slechts één dossier dit om u een idee van de omvang te geven.
Het was een gigantisch karwei. We moesten alles bij elkaar 1400 sectoren natrekken. Het werk is door de gehele Commissie gezamenlijk verzet en heeft de afgelopen maanden de aandacht opgeëist van vele honderden medewerkers. Maar ik mag wel zeggen dat het zeer de moeite waard was. We hebben hierdoor een beter overzicht gekregen dan we bij eerdere uitbreidingen ooit hebben gehad. Ik moet u zeggen dat zoiets in de geschiedenis van de Unie nooit eerder is gedaan, en het is belangrijk dat te beseffen om de resultaten goed te kunnen beoordelen.
In de 1400 sectoren die we hebben nagetrokken, is gebleken dat de voorbereidingen in 70 procent van de gevallen volledig binnen het tijdschema blijven en vlekkeloos verlopen. In 27 procent van de gevallen hebben wij geconstateerd dat er nog het een en ander moet gebeuren, maar dat er al met al geen reden tot bezorgdheid is. Dit proces is in volle gang, en onze prognose is dat op 1 mei 2004 alles rond is.
Zo blijft er nog 3 procent over. In exact 39 van de 1400 gevallen hebben wij ernstige gebreken en vertragingen vastgesteld, die slechts met veel moeite kunnen worden weggewerkt. Dat zijn de gevallen waarin we tegen de toekomstige lidstaten zeggen: hier moeten dringend ingrijpende maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat ook op dit terrein nog voor 1 mei 2004 alles in orde is.
Die 39 problematische sectoren zijn verdeeld over in totaal tien landen. Ik wil u afraden om te proberen hierin een rangorde aan te brengen. Dat Polen negen van die sectoren voor zijn rekening neemt, wil niet zeggen dat Polen het slechter doet dan andere landen. Dat is eenvoudigweg te wijten aan het feit dat een groot deel van de problemen zich uitsluitend in Polen voordoet omdat de andere landen vanwege hun andere omvang bepaalde problemen helemaal niet kennen. In mijn ogen is de uitkomst erg evenwichtig. Het betreft ook nog slechts enkele onderdelen van het en volgens onze inschatting kunnen de problemen overal nog voor 1 mei 2004 worden opgelost. Zo niet en dat is het cruciale punt dan zal de Commissie tijdig, voor 1 mei 2004, de nodige maatregelen nemen. Daarvoor hebben we een heel scala aan mogelijkheden.
We kunnen de veiligheidsmaatregelen toepassen die toch al in het Verdrag zijn opgenomen. We kunnen de specifieke veiligheidsmaatregelen toepassen waarin het toetredingsverdrag voorziet, we kunnen gewone inbreukprocedures in gang zetten en we kunnen administratieve ingrepen verrichten. We hebben dus een breed scala tot onze beschikking en we hebben vandaag in de Commissie afgesproken dat ieder lid van de Commissie er op zijn terrein op toeziet dat deze nog onopgeloste kwesties verder worden afgehandeld, en indien nodig voor 1 mei maatregelen voorstelt.
Zelf denk ik niet dat het zover zal komen, omdat in de meeste gevallen de problemen, mochten deze niet worden opgelost, alleen negatieve gevolgen hebben voor de nieuwe lidstaten en niet voor de Gemeenschap als zodanig. Men vroeg zich bijvoorbeeld af of de structuren wel aanwezig zijn om de subsidies op het terrein van de landbouw volledig uit te betalen. Als de administratieve structuren in dit opzicht niet toereikend zijn, is het gevolg dat het geld niet op de plek van bestemming aankomt. Dat betekent dat de regering die een dergelijk verzuim op haar geweten heeft, in eigen land onder aanzienlijke druk komt te staan omdat de boeren geen rechtstreekse betalingen ontvangen. Vandaar mijn prognose dat al deze gevallen zonder problemen voor 1 mei 2004 worden geregeld.
Ik weet dat het punt van de voedselveiligheid in dit Parlement met bijzondere aandacht wordt bekeken. Daarom zeg ik u dat zich ook op dit terrein nog enkele problemen voordoen. We houden vast aan ons standpunt, dat luidt dat levensmiddelen die niet voldoen aan onze normen dat wil zeggen: aan onze hygiënevoorschriften niet op de interne markt terecht mogen komen. Daarom zullen uiterlijk in februari de nodige maatregelen worden genomen met betrekking tot de voedselveiligheid om te waarborgen dat producten die niet aan de normen voldoen niet op de interne markt terechtkomen. Dat zijn er echter maar betrekkelijk weinig, en men moet nu niet denken dat als enkele bedrijven in enkele landen niet aan de normen voldoen, deze landen over het geheel slecht hebben gepresteerd op dit terrein.
Als ik het mag samenvatten komen we dus tot de slotsom dat instellingen en beleidslijnen na 1 mei 2004 zullen blijven functioneren, dat er geen noemenswaardige verstoringen zijn te verwachten en dat problemen, die uiteraard niet geheel kunnen worden uitgesloten, in alle opzichten beheersbaar zijn. Dat is dus een goede uitkomst. De Commissie heeft daarvoor uitdrukkelijk haar waardering uitgesproken en de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, heeft zojuist de bijzondere prestaties van de regeringen, de parlementen en de volken van deze landen onderstreept, Ik sluit me daar volledig bij aan.
Daarmee kom ik bij Bulgarije, Roemenië en Turkije. Ik kan er betrekkelijk kort over zijn. Wat Bulgarije en Roemenië betreft: beide landen hebben aanzienlijke vooruitgang geboekt. In het geval van Bulgarije wil ik vooral onderstrepen dat het land er nu eindelijk in is geslaagd om de hervorming van het gerechtelijk apparaat in gang te zetten. Dat was een wezenlijk probleem bij de beoordeling van Bulgarije.
Voor Roemenië geldt dat dit land nu beter scoort op het punt markteconomie. De Commissie is inmiddels van mening dat Roemenië als een markteconomie kan worden beschouwd, mits het hervormingsproces op deze voet verdergaat, wat wij wel aannemen. Daarmee spreken we dus onze waardering uit voor het feit dat Roemenië daadwerkelijk al belangrijke economische hervormingen heeft doorgevoerd en macro-economisch gezien opmerkelijk stabiel is.
De Commissie raadt af om de processen in Roemenië en Bulgarije van elkaar los te koppelen. We houden vast aan het doel om beide landen in 2007 samen tot de Europese Unie te laten toetreden. Daarbij blijft wel het principe intact dat het ene land niet op het andere hoeft te wachten. Mocht dus in de loop van het verdere proces blijken dat het tempo van de vooruitgang in beide landen verschillend is, dan kunnen de onderhandelingen ook op verschillende tijdstippen worden afgesloten.
Beide landen willen de onderhandelingen erg graag nog tijdens de ambtstermijn van de huidige Commissie afsluiten. Dat mogen wij als een soort compliment opvatten. Niettemin hoeden wij ons er terdege voor om hierover uitspraken te doen. Ik zou het appreciëren als Parlement het met ons eens is om nu geen exacte data vast te leggen en alleen te zeggen: de toetreding zal in 2007 plaatsvinden. Daarvoor is het noodzakelijk dat het werk met betrekking tot het toetredingsverdrag voor eind 2005 afgerond wordt. Dat betekent dat de onderhandelingen tussen nu en de zomer van 2005 dienen te worden afgerond. Ze kunnen worden afgerond als een land werkelijk alles gedaan heeft wat nodig is. Al met al is het beeld in mijn ogen positief.
Wel wil ik deze beide landen nogmaals op het hart drukken om zich krachtig in te zetten voor een betere politieke en economische governance. Daarbij gaat het vooral om de corruptie en de bestrijding van de economische criminaliteit. Dat is ook van belang voor het investeringsklimaat in beide landen, die aantrekkelijker moeten worden voor investeerders.
Wat Turkije betreft hebben we ons best gedaan om niet op de zaken vooruit te lopen. Men kan erover speculeren of het verslag dat de Commissie vandaag heeft gepresenteerd al dan niet een uitspraak bevat over de beslissing die volgend jaar dient te worden genomen. We hebben erg ons best gedaan om dat achterwege te laten en Turkije eerlijk en objectief te behandelen. Daarom moeten wij bevestigen en erkennen dat het tempo en de kwaliteit van het hervormingsproces op politiek en economisch terrein aanzienlijk zijn toegenomen. Maar het betekent ook dat wij er naar waarheid op moeten wijzen dat veel nog niet voldoet aan onze normen en eisen, en dat deze zaken moeten worden uitgesproken. Het heeft geen zin om iets te verzwijgen. Ik heb gemerkt dat Turkije enigszins verrast reageerde. Een van de gevolgen van het ook vanuit mijn standpunt absoluut betreurenswaardige lek is dat mij de reacties van de kandidaat-lidstaten reeds ter ore zijn gekomen voordat de verslagen waren aangenomen, en de Turkse reactie is er vooral een van verbazing. Ze hadden waarschijnlijk een positiever oordeel verwacht.
Daarom wil ik nogmaals dit onderstrepen: wij erkennen ten volle dat Turkije al substantiële vorderingen heeft gemaakt, maar we moeten dat land er ook op wijzen dat er nog problemen bestaan bij enkele vraagstukken die raken aan de grondrechten, en ook als het gaat om de bereidheid van het land de uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens te aanvaarden. Met name zien we nog grote problemen bij de tenuitvoerlegging van hervormingen waartoe reeds besloten is. Men loopt flink achter met de tenuitvoerlegging, iets wat de regering ook heeft erkend en waartegen zij iets wil ondernemen.
Commissievoorzitter Prodi heeft zojuist al de kwestie-Cyprus aangesneden. Ik moet dat nogmaals doen omdat ik u op de hoogte wil stellen van het feit dat de Commissie vandaag een stap heeft gezet die nieuw is en mogelijk tot controverses kan leiden. We hebben in ons beleidsdocument een verband gelegd tussen de Turkse wens om toe te treden en de kwestie-Cyprus.
Om eventuele misverstanden te voorkomen en mede met het oog op de reacties in Turkije moet ik dit echter nader toelichten - het gaat hier niet om een voorwaarde! Wij dienen ons strikt aan de conclusies van Helsinki te houden, waarin met zoveel woorden wordt gezegd dat het niet om een voorwaarde gaat. Het is de constatering van een feit. We stellen eenvoudigweg het feit vast dat de Europese ambities van Turkije ernstig belemmerd zullen worden indien een oplossing van de kwestie-Cyprus uitblijft. Dat is de constatering van een feit meer niet. Maar uiteraard steek ik niet onder stoelen of banken dat de constatering van een dergelijk feit in een dergelijk beleidsdocument van politieke betekenis is. En ik kan u ook zeggen dat deze politieke boodschap, deze politieke betekenis er heel bewust in is opgenomen. De Commissie wilde duidelijk maken dat ze een dergelijk politiek verband ziet en daarmee Turkije aanmoedigen om nog meer initiatief te nemen teneinde op basis van het plan van de Verenigde Naties tot een oplossing van de kwestie-Cyprus te komen.
Ik ben er vast van overtuigd dat zich na de verkiezingen in het Turkse gedeelte van Cyprus vele kansen zullen voordoen en dat meteen daarna de druk op de betrokkenen dient te worden verhoogd om beweging te brengen in een proces dat sinds enige tijd is vastgelopen. Ik denk zelfs dat de huidige Turkse regering bij een dergelijke boodschap uit Europa gebaat is, omdat zij daarmee een sterk argument in handen krijgt tegen degenen in Turkije die juist hebben verhinderd dat er in de kwestie-Cyprus vooruitgang werd geboekt.
Deze toelichting wilde ik u niet onthouden, omdat er de komende dagen ongetwijfeld een brede internationale discussie zal losbarsten over deze kwestie. We hebben altijd gezegd dat het toetredingsproces als katalysator moet dienen voor de oplossing van de kwestie-Cyprus. Ik vind dan ook dat wij alle kansen dienen te benutten om ons te ontdoen van het anachronisme dat een toekomstige lidstaat van de Europese Unie in tweeën wordt gedeeld door een prikkeldraadversperring en dat daar VN-soldaten worden ingezet om twee bevolkingsgroepen tegen elkaar te beschermen. Dat mogen wij als Europeanen gewoon niet aanvaarden, dat is beneden onze waardigheid …
… en daarom heeft de Commissie tot deze stap besloten. Mag ik u tot slot allen omdat het de laatste keer is dat de Commissie aan het Parlement dergelijke uitgebreide verslagen kan voorleggen zeer hartelijk danken voor de altijd constructieve, vruchtbare en op vertrouwen gebaseerde samenwerking.
De Voorzitter.
   Ik wil de Commissie bedanken voor deze verslagen. Ik wil mijn collega's eraan herinneren dat we nu geen uitvoerig debat zullen houden. Deze verslagen gaan naar de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, de rapporteurs zullen hun eigen verslagen opstellen, en het debat volgt later. 
Poettering (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, we mogen allemaal blij zijn dat we zo ver zijn als we zijn, en ik wil de Commissie, de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, en commissaris Verheugen hartelijk danken. Heel kort: u had het over de publicaties. Ik vind het ontoelaatbaar dat bepaalde dingen in de kranten staan zonder dat het Europees Parlement de betreffende documenten in handen heeft. Waaraan schrijft u deze toestand toe, commissaris Verheugen?
Een tweede vraag. Ik wil u aanmoedigen erop aan te sturen dat de toetredingslanden inderdaad ten uitvoer leggen wat is overeengekomen. Maar ik wil u ook vragen: dienen wij niet het goede voorbeeld te geven, bijvoorbeeld met betrekking tot het stabiliteitsbeleid? Moeten wij niet ook van onze kant alles in het werk stellen om de Verdragen in acht te nemen, zodat we onze toekomstige partners in de Europese Unie het goede voorbeeld geven?
Het derde punt betreft Turkije. Het verheugt ons allemaal ten zeerste dat Turkije deze weg is ingeslagen. De Turken zijn onze vrienden, onze partners, maar moeten we niet ook een onderscheid maken tussen de theorie en de praktische uitvoering? Overweegt u eens of er met Turkije niet ook een andere relatie mogelijk is dan het lidmaatschap van de EU, bijvoorbeeld in de vorm van een geprivilegieerd partnerschap. De meerderheid van onze fractie is voorstander van een goede, sterke relatie met dit buurland op basis van een geprivilegieerd partnerschap.
Verheugen,
   .  Mijnheer Poettering, ik ben net zo boos als u over dit lekken naar de pers. Ik zeg in alle ernst dit: wellicht is het een zwak punt in de communautaire procedures dat de Commissie te veel gevoelige documenten moet ontvangen voordat zij kan beslissen. Lekken doen zich regelmatig voor zodra stukken bij mijn eigen secretariaat de deur uitgaan. Ik wist dat dit zou gebeuren. Ik had niet de geringste twijfel dat ik mijn weekend zogezegd wel op mijn buik kon schrijven toen we afgelopen vrijdag om zes uur ‘s middags de documenten moesten versturen, teneinde aan de regels van de Commissie te voldoen. En zo is het ook gelopen! Vanochtend heb ik de Commissie meegedeeld dat ik haar maar beter niet kon vertellen hoeveel politieke interventies ik de afgelopen dagen over me heen heb gekregen van de kant van regeringsleiders en ministers van Buitenlandse Zaken uit alle windstreken omdat ik niet de indruk wil wekken dat de Commissie zwicht voor dergelijke druk. Het grootste probleem van deze lekken is dat ze de Commissie in haar handelingsvrijheid belemmeren. We konden vandaag niets meer wijzigen omdat iedereen mijn eerdere plannen in dat geval had kunnen vergelijken met de uitkomst van vandaag. Dat is intriest, mijnheer Poettering, en ik kan het u niet uitleggen. Het is subversief gedrag van zekere individuen. Pogingen om te achterhalen wie er achter dit soort praktijken zitten zijn vaak mislukt, en ik heb de hoop opgegeven dat dergelijke pogingen ooit zullen slagen. Ik kan het Parlement alleen maar mijn excuses aanbieden voor dit verwerpelijke gedrag van mij onbekende medewerkers. Hopelijk vergeeft u het me.
Wat uw tweede vraag betreft, ook op dat punt ben ik het met u eens. Als we het aantal problemen dat bij de nieuwe lidstaten is vastgesteld zouden afzetten tegen het aantal inbreukprocedures dat wordt ingesteld tegen de oude lidstaten, dan zou u een flinke wanverhouding vaststellen. Het aantal Verdragsschendingen dat wij ieder jaar in de huidige lidstaten aan de kaak moeten stellen, ligt namelijk veel en veel hoger dan het aantal problemen dat wij nu hebben geconstateerd. Ik ben het volledig met u eens dat we hier en daar wellicht tot verrassende conclusies zouden komen als we de huidige lidstaten zouden mogen beoordelen op basis van dezelfde criteria als die waarmee we nu de toekomstige lidstaten beoordelen, en dat geldt wellicht niet alleen voor het terrein waar u het over had de macro-economische discipline maar mogelijk ook voor andere terreinen.
Wat u over het onderwerp Turkije zei is me bekend. Dat is een opvatting die ik respecteer. U weet dat de Commissie in dezen een duidelijk mandaat van de Raad heeft waaraan zij moet voldoen. Ik wil me bij deze gelegenheid beperken tot één opmerking, mijnheer Poettering. Een principiële discussie over de vraag of Turkije al dan niet lid kan worden, is noodzakelijk en dient te worden gevoerd, en dat moet uiteraard in het Europees Parlement en in de Europese publieke opinie gebeuren. Dat ben ik volkomen met u eens. Maar we mogen bij deze discussie nooit uit het oog verliezen dat het van groot belang voor Europa is dat Turkije een volledig ontwikkelde democratie wordt, een volledig ontwikkelde rechtsstaat die de mensenrechten respecteert en de minderheden beschermt.
Als we dat voortdurend in ons achterhoofd houden, dan ben ik er eigenlijk niet bang voor dat deze noodzakelijke en onvermijdelijke discussie schade zal aanrichten. 
Titley (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou slechts willen opmerken dat het lekken van informatie de Commissie niet dichter bij haar doel brengt om betrokken te worden bij besluiten over het buitenlands en veiligheidsbeleid. Ik juich hetgeen de Commissie vandaag gezegd heeft, toe. Het is een opmerkelijke vooruitgang en ik juich ook de belofte van de heer Verheugen toe dat de Commissie stappen zal ondernemen als vooruitgang op die 39 gebieden uitblijft.
Ten eerste heeft de commissaris eerder dit jaar waarschuwingsbrieven gestuurd aan de kandidaat-lidstaten. Wat was hun reactie daarop, en hebben ze ook laten weten of zij tevens zullen reageren op deze voorstellen die hij aan ons gepresenteerd heeft?
Ten tweede zou ik met betrekking tot Roemenië, een land waarbij ik enige twijfel in zijn woorden kon bespeuren, willen vragen in hoeverre de eerdere scorelijst, betreffende een periode waarin Roemenië veel beloofde maar met weinig resultaten over de brug kwam, dit land wordt aangerekend ondanks de vooruitgang die het de afgelopen twee à drie jaar heeft geboekt?
Ten slotte zou ik de commissaris willen vragen naar de voortgang van de onderhandelingen die op ditzelfde moment plaatsvinden maar die niet zo in de schijnwerpers staan en waar niemand het meer over heeft, de onderhandelingen over de uitbreiding van de Europese Economische Ruimte tot de toetredende landen. Hoe vorderen die precies? 
Verheugen,
   .  Mijnheer Titley, inderdaad hebben de twee voortgangsverslagen die we in de eerste helft van dit jaar hebben gepresenteerd tot positieve resultaten geleid. We hebben destijds ook de probleempunten gesignaleerd en vervolgens zogeheten verstuurd. In mijn schooltijd in Duitsland heette dat een ‘blauwe brief’ en in het Engels wordt dat geloof ik een genoemd. In deze brieven stond altijd: als je nu niet flink je best gaat doen, blijf je zitten. Het resultaat mocht er wezen. Bijna de helft van de door ons gesignaleerde problemen is in de tussentijd al opgelost en duikt dus in het afsluitende voortgangsverslag niet meer op. We zullen ook nu dergelijke brieven aan de regeringen doen toekomen, en ik weet dat in alle gevallen de bevindingen van de Commissie worden aanvaard niemand bestrijdt dat en ik weet ook dat alle regeringen zich coöperatief opstellen. Daarom geloof ik ook dat we in staat zullen zijn om de problemen op te lossen. Zo is mij bekend dat in enkele gevallen de bijbehorende wetgeving al in de maak is. Monitoring is duidelijk een methode gebleken die ons helpt vooruitgang te boeken.
Over uw waarneming ten aanzien van Roemenië kan ik slechts zeggen dat de verheugende politieke en economische stabiliteit van de afgelopen twee jaar in dat land voortduurt en dat, gezien deze stabiliteit, Roemenië in wezen in een goede uitgangspositie verkeert om het gestelde doel te bereiken. 
Watson (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris gelukwensen met het feit dat hij de toetredende landen op een punt heeft gebracht waar minder dan 40 ernstige bezwaren naar voren kwamen uit de 140 onderdelen die het telt. De meeste van deze bezwaren hebben betrekking op de gezondheidswetgeving, de voedselwetgeving of het openbaar bestuur. Ik zou de commissaris, zonder de ernst van de bezwaren te onderschatten, willen vragen of hij erop vertrouwt dat deze hindernissen vóór mei volgend jaar overwonnen kunnen zijn.
Bovendien tekent zich wat betreft Bulgarije en Roemenië een duidelijk verschil af. Ik zou de commissaris willen vragen of hij Bulgarije ook werkelijk het duidelijke signaal aangaande de laatste voorwaarden van de Unie zal geven waar men in Sofia om verzocht heeft, en of hij geen zachte heelmeester zal zijn voor Roemenië, waar nog steeds heel veel vooruitgang geboekt zal moeten worden.
Ik ben blij met de opmerkingen van de commissaris over Turkije. De regering van premier Erdogan heeft wezenlijke hervormingen doorgevoerd en die moeten worden toegejuicht. Zij moeten wel in hun geheel ten uitvoer worden gelegd, en u, commissaris, staat in uw recht om meer te verlangen, met name waar het politieke rechten en Cyprus betreft. Laten wij echter erkennen dat Turkije geweldige sprongen voorwaarts heeft gemaakt, en ik hoop dat de Commissie alles in het werk zal stellen om Turkije in goede samenwerking naar het lidmaatschap te leiden. 
Verheugen,
   .  Mijnheer Watson, ik acht de kans laat ik zeggen redelijk groot dat alle problemen tegen die tijd zijn overwonnen. En ik acht de kans zelfs bijzonder groot dat verreweg het grootste deel van de problemen dan is overwonnen. Een enkel ongelukje is niet uitgesloten, maar ik onderstreep nogmaals: alle problemen die kunnen ontstaan, kunnen geïsoleerd aangepakt worden; er zullen zich geen problemen voordoen die ertoe zullen leiden dat de hele interne markt, het hele landbouwbeleid of de hele levensmiddelenmarkt op welke manier dan ook in gevaar komt.
Wat Roemenië en Bulgarije betreft: Roemenië moet zeker nog veel vooruitgang boeken, maar heeft de afgelopen twee jaar al flinke vorderingen gemaakt. Dat is overduidelijk. Ons financiële signaal aan het adres van Bulgarije en Roemenië bestaat uit onze toezegging dat we begin volgend jaar, tijdens het Ierse voorzitterschap dus, het financieel pakket presenteren, en wel al heel vroeg in het jaar. Ik heb met de Ierse minister van Buitenlandse Zaken al uitgebreid gesproken over de vraag hoe een en ander aangepakt moet worden. Ik acht de politieke en technische moeilijkheden voor Bulgarije en Roemenië in verband met het financieel pakket beheersbaar, omdat we dezelfde methoden, principes en grondslagen willen toepassen als die welke we al op de Tien hebben toegepast. We maken geen nieuw pakket voor Roemenië en Bulgarije, maar borduren voort op hetgeen we bij de Tien al hebben gedaan. Dat is ook onze enige mogelijkheid als de opdracht luidt dat het financieel pakket voor Roemenië en Bulgarije niet mag vooruitlopen op de volgende financiële vooruitzichten, en dat die financiële vooruitzichten anderzijds ook niet mogen vooruitlopen op de afronding van de onderhandelingen met Roemenië en Bulgarije. Vandaar dat ons geen andere mogelijkheid rest dan voor de methode te kiezen die we ook voor de Tien gekozen hebben. Daarom lijkt het me niet zo verschrikkelijk moeilijk en wil ik niet uitsluiten dat we op dit terrein al in de eerste helft van 2004 flinke vooruitgang kunnen boeken. 
Titley (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de commissaris heeft nog geen antwoord gegeven op mijn derde vraag over de toetreding van deze tien landen tot de Europese Economische Ruimte. Misschien wilde hij die vraag niet beantwoorden, maar het kan ook zijn dat hij het is vergeten. Ik zou graag een antwoord willen hebben op mijn vraag. 
De Voorzitter.
   De commissaris zal die vraag in zijn volgende antwoord behandelen. 
Oostlander (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou in de eerste plaats commissaris Verheugen van harte willen gelukwensen. Men kent in Duitsland een "Kanselier van de Eenheid" en nu kennen we ook een "Commissaris van de Vereniging van Europa". Al mijn gelukwensen dus daarvoor. Ik ben bijzonder blij dat u de politieke criteria over Turkije in uw rapport heel duidelijk voorop hebt gesteld. Dat is een belangrijk punt. Voor de burgers in Turkije is de geboekte voortgang blijkbaar significant. Ik denk dat we dat met dankbaarheid moeten constateren.
In de tweede plaats is het zo, als ik uit uw verslag lees, dat u toch behoorlijk teleurgesteld bent over wat er in feite gebeurd is. Ik tenminste ook. Ik dacht dat er meer zou zijn gebeurd, met name wat de positie van het leger betreft, dan blijkbaar inderdaad gebeurd is; dat blijkt tenminste uit uw verslag. Dat zijn zaken van nogal grote reikwijdte. Uw optimisme ten aanzien van de tien landen die op 1 mei tot de Unie zullen toetreden betreft kleine zaken, die nog geregeld kunnen worden. Ik denk dat de grote stap naar de democratische rechtsstaat - die in de werkelijkheid, in de praktijk, nog moet worden gezet - van een zodanige orde is dat we nauwelijks kunnen verwachten dat dat over één jaar al in orde zal zijn. En is het dan niet zo, mijnheer de commissaris, dat de datum van december 2004 ofwel werkt als de datum waarop wij onze politieke waardengemeenschap als zodanig niet meer serieus zullen nemen of als een datum waarop de guillotine valt voor het lidmaatschap van Turkije? In die zin hebben wij, denk ik, steeds meer last van die datum. Zou het dan niet beter zijn ons te concentreren op een programmatische voortgang, begeleiding van Turkije naar de democratische rechtsstaat? 
Verheugen,
   . - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Titley, wat betreft de Europese Economische Ruimte doe ik een beroep op Liechtenstein om zijn handtekening onder het verdrag niet te laten afhangen van problemen uit het Europese verleden, maar om erover te praten met de Tsjechische Republiek. Wij zijn druk bezig om het vorstendom Liechtenstein en de Tsjechische Republiek te helpen bij het oplossen van dit probleem. Ik kan nog niet voorspellen of we succes zullen hebben, maar we doen ons uiterste best. Zekerheid heb je van tevoren echter nooit.
En mijnheer Oostlander: ja, ik ben het met u eens. We hadden graag meer vooruitgang gezien bij het Turkse leger. Er zijn twee zaken die me grote zorgen baren. Ten eerste het feit dat het Turkse leger nog altijd vertegenwoordigd is in toezichthoudende autoriteiten die een grote invloed hebben op het leven van burgers, zoals de nationale onderwijscommissie of de nationale omroepraad. Daar heeft het leger nog evenveel macht. Ten tweede worden nog steeds grote delen van de Turkse defensiebegroting niet door het parlement gecontroleerd. Dit is een heel duidelijk criterium, want wanneer een begroting buiten de controle van het parlement valt, ontbreekt er een stuk democratie. Dat staat buiten kijf.
Ik denk niet dat we voor Turkije nieuwe benchmarks nodig hebben of een nieuwe datum of wat dan ook. Turkije beslist zelf of we uiteindelijk positief of negatief zullen oordelen. De Turken bepalen zelf in hoeverre ze vaart maken met de hervormingen en of ze, zoals mijnheer Poettering terecht opmerkte, deze ook in de praktijk omzetten, zodat wij kunnen zeggen: aan de politieke voorwaarden voor toetreding is voldaan. De routekaart ligt klaar: we beslissen eind volgend jaar. De Commissie zal deze opdracht serieus, eerlijk en objectief uitvoeren en niet terugschrikken voor haar verantwoordelijkheid. 
Maes (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik sluit mij namens onze fractie graag aan bij de felicitaties aan het adres van de commissaris en aan allen die hem daarbij hebben geholpen, maar één punt blijft ons toch zorgen baren.
In diverse toetredingslanden vinden we een aantal sectoren en het zijn vaak juist die beleidsgebieden waarop verhoogde inspanningen nodig zijn. Ik heb het hier bijvoorbeeld over discriminatie op het gebied van sociaal beleid en tewerkstelling, asielrecht, justitie. Ik denk daarbij aan concrete problemen, die bijzonder schokkend zijn voor onze burgers in de Unie, en ik neem aan ook voor de burgers van die landen. Het gaat hier om zaken zoals de aanhoudende discriminatie van de Roma, de kinderprostitutie en de mensenhandel. Als deze punten niet prioritair zijn in de zin dat ze vóór de toetreding in orde moeten zijn, welke pressiemiddelen hebben wij dan nog? Ik verwijs in dit verband naar uw eigen woorden: het zullen dan toegetreden landen zijn, en u zegt zelf in uw inleiding dat u op die toegetreden landen bijzonder weinig invloed zult hebben. 
Verheugen,
   . - Dat zijn zeer gevoelige onderwerpen, mevrouw Maes, die u daar noemt en u krijgt een heel duidelijk antwoord van mij. Ten eerste, wat betreft de politieke, economische en sociale integratie van minderheden hebben we in Europa niet alleen het Roma-probleem. Ik zou u groepen kunnen noemen in verschillende lidstaten waarbij de discriminatie ongeveer even sterk is, laat daar geen twijfel over bestaan. Het zijn dus niet alleen de Zuidoost-Europeanen die problemen hebben met de integratie van de Roma, het zijn ook oude lidstaten die problemen hebben met de integratie van nationale minderheden. Zoals u weet kregen en krijgen de Roma heel veel aandacht bij onze voorbereidingen voor de toetreding. U weet ook dat we geen enkel land rijp achten voor toetreding dat geen geloofwaardige strategie voor de integratie van de Roma heeft opgesteld en gerealiseerd. Ik heb echter ook meermaals in dit Parlement gezegd dat het echt een illusie zou zijn te geloven dat het probleem van de discriminatie en de Roma vóór de toetredingen zodanig kan worden opgelost dat er geen discriminatie meer is. Dames en heren, dat duurt nog minstens een hele generatie. Wat wij praktisch gezien kunnen bereiken is dat de kandidaat-lidstaten een beleid vastleggen en realiseren dat discriminatie terugdringt. Ik denk dat we dat hebben bereikt.
Bij de andere problemen, zoals prostitutie en vrouwen- en meisjeshandel, wijzen wij er telkens nadrukkelijk op dat dit natuurlijk in al deze landen verboden is. Er is geen sprake van wetgeving die tekortschiet, wel van een gebrekkige uitvoering. Ik wil hier echter nog wel iets anders over zeggen, omdat er de laatste tijd veel te doen is geweest over de mij welbekende problemen in het Tsjechisch-Duitse en Tsjechisch-Oostenrijkse grensgebied. Wanneer we het hebben over prostitutie, en zelfs als het gaat om kinderprostitutie, hebben we altijd te maken met twee zijden. Je hebt de mensen die zich aanbieden of zelfs met geweld worden aangeboden, maar je hebt ook de klanten. Ik heb altijd gezegd dat we het probleem van beide kanten moeten bekijken. Ik denk niet dat wij dit probleem kunnen oplossen als we alleen naar de arme vrouwen, meisjes en kinderen kijken die worden misbruikt voor deze seksuele avonturen, of hoe je dat ook moet noemen. We moeten het ook benaderen van de zijde van de klanten die ernaar vragen en dus het aanbod creëren. 
Modrow (GUE/NGL ).
   - Mijnheer Verheugen, ik begrijp uw ergernis over de media. Ik heb drie vragen. De eerste: In Polen roepen de media dat er 51 bezwaren zijn en in het Parlement wordt gezegd: we moeten met ijzeren vuist optreden. Misschien zou u ook met ijzeren vuist binnen uw eigen bereik moeten optreden, maar wanneer dit optreden tegen mensen is gericht, is dat hard en zijn niet alleen de ambtenaren het slachtoffer. Ik heb de indruk dat de sociale lasten in Polen groter worden, want de regering heeft de wind tegen.
Tweede vraag: hoe bekijkt u de regionale processen in de kandidaat-lidstaten? De werkloosheid in Praag bedraagt 3 procent, op het platteland in Noord-Moravië ongeveer 30 procent. Dan mijn de derde vraag. Wij willen goede buitenlandse betrekkingen. Wij hadden het net over de Roma. Wanneer we een goed partnerschap met Rusland willen behouden, moeten we het probleem van de Russische minderheden in de Baltische staten serieuzer benaderen, zonder politiek voorbehoud en discriminatie, en op een manier die tot een een echte oplossing leidt. 
Verheugen,
   . - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Modrow, het spijt me, maar ik begrijp uw eerste vraag of verwijt niet. Ik weet niet wat u bedoelt met 51 zaken en een ijzeren hand. Ik ken het cijfer niet en begrijp ook de woordkeuze niet. Wat Polen betreft ben ik van mening dat het land heeft bewezen dat het aan de voorwaarden voor toetreding kan voldoen en het kan implementeren. De Poolse regering werkt intensief aan de vastgestelde problemen, maar dat zijn er geen 51, maar negen.
De regionale verschillen in ontwikkeling zijn een onderwerp dat de Commissie heel serieus neemt en waarover wij ook regelmatig verslag uitbrengen. Wij betrekken dit ook in de planning van de structuurfondsen die vanaf volgend jaar in al deze landen worden toegepast en er substantieel toe moeten bijdragen dat deze regionale ongelijkheden teruggedrongen worden.
Wat betreft de Russische minderheid in de Baltische staten, mijnheer Modrow, ben ik het niet met u eens dat wij niet serieus met dit onderwerp omspringen. Integendeel, ik denk dat de Europese Commissie er grote waarde aan hecht, maar dat er in de Russische doema nationalistische krachten zijn die er onverantwoord mee omgaan. Als u dat wilt, kan ik hier dieper op ingaan. Wij hebben er wat de positie van de Russische minderheid betreft streng op gelet dat Estland en Letland aan de normen voldoen. Dat doen ze. Dit betekent niet dat er geen ruimte meer zou zijn voor verbeteringen. Bij gesprekken met president Poetin, minister van Buitenlandse Zaken Ivanov en andere leiders afgelopen week in Moskou heb ik gezegd dat wij kunnen en willen meewerken aan verdere verbeteringen, maar ik heb ook aangegeven dat beide landen in principe voldoen aan de Europese normen inzake minderheden. 
Rothe (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, commissaris Verheugen, om te beginnen ben ik u zeer erkentelijk voor de grote prestatie die u hebt geleverd. Ik heb echter een concrete vraag over Cyprus en Turkije. Ik vind het heel goed dat in het voortgangsverslag staat dat het feit dat de kwestie-Cyprus niet is opgelost een probleem is. Ik kan me ook heel moeilijk voorstellen dat wij onderhandelingen beginnen met een land dat vanaf mei volgend jaar een deel van het grondgebied van de EU bezet houdt, want dat is dan de situatie krachtens het internationaal recht.
Tegen deze achtergrond heb ik een concrete vraag. Momenteel worden massaal paspoorten van de illegale Noord-Cypriotische staat aan Turkse burgers afgegeven. De bedoeling hiervan is enerzijds een verandering in de demografische situatie te bewerkstelligen en anderzijds een overwinning van de oppositie te verhinderen. Dit is wat er nu gebeurt. Ook wanneer we deze verkiezingen niet erkennen weten we dat het resultaat een grote invloed zal hebben op de verdere ontwikkelingen. Ik denk dat het ook voor Turkije heel belangrijk zal zijn. Daarom mijn concrete vraag aan u: zijn er mogelijkheden, ziet u mogelijkheden om invloed uit te oefenen op Turkije en om duidelijk te maken dat we willen dat dit stopt? 
Verheugen,
   . - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Rothe, inderdaad gaat het om parlementsverkiezingen in een land dat wij niet erkennen. Toch hebben deze verkiezingen een politieke betekenis, juist nu. Ik was blij toen ik van Turkse gesprekspartners de verzekering kreeg dat Turkije niet zal toelaten dat er een schaduw valt over deze verkiezingen. Wat u nu beschrijft en wat ik ook van veel andere kanten heb gehoord, betekent echter dat er al een schaduw over deze verkiezingen ligt. Dit is duidelijk een poging om de kiezerslijsten zodanig te manipuleren dat het gewenste verkiezingsresultaat wordt bereikt. De mogelijkheden om daar invloed op uit te oefenen zijn heel beperkt.
Voorzover ik weet zijn er onafhankelijke media en onafhankelijke niet-gouvernementele organisaties die deze verkiezingen waarnemen en er regelmatig over zullen berichten, zodat er een Europese publieke opinie ontstaat die druk kan uitoefenen. Mijnheer de Voorzitter, hier kan het Europees Parlement meer doen dan de Commissie. Ik zou het Parlement dankbaar zijn als het deze mogelijkheid ook inderdaad aangrijpt. Ik weet dat u het zelf al hebt gedaan. 
Gawronski (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, omdat Polen het grootste toetredende land is heeft het, zoals de commissaris reeds gezegd heeft, vanzelfsprekend de meeste problemen en gelden voor dit land de meeste ernstige bezwaren. Zou het eerlijk zijn om, zoals vele Polen zeggen, te stellen dat in ten minste enkele gevallen de schuld voor de problemen met betrekking tot het geïntegreerd beheers- en controlesysteem deels bij Brussel ligt aangezien de Unie pas laat met het geld voor de laatste voorwaarden voor het systeem over de brug kwam? Zou dat eerlijk zijn? 
Verheugen,
   . - Mijnheer de Voorzitter, daar overvraagt u me toch enigszins, want ik weet natuurlijk niet hoe de technische advisering in individuele gevallen is verlopen, temeer omdat het hier gaat om een zeer specifieke procedure. Wat ik over dit systeem weet, is dat het probleem sinds ongeveer anderhalf jaar bekend is. Aanvankelijk reageerde de Poolse landbouwkundige dienst heel aarzelend, en vervolgens besloot ze tot een strategiewijziging, wat voor een enorme vertraging heeft gezorgd. Indien u aanwijzingen heeft voor verkeerde adviezen of verkeerde aanwijzingen van de kant van medewerkers van de Commissie, laat u me dat dan weten. Ik zal dat graag nagaan. Er is mij echter niets over bekend.
Ik wil hier wel nog iets over zeggen. Deze zaak bewijst maar weer eens dat onze administratieve structuren op veel gebieden zo ongelooflijk gecompliceerd zijn dat een toetredend land, al doet het nog zo zijn best, niet in relatief korte tijd kan voldoen aan de voorwaarden. Dit geldt in het bijzonder voor de landbouw.
Wij hebben gezien dat SAPARD van alle pretoetredingsprogramma’s het moeilijkst bleek te zijn, omdat het de hoogste eisen stelt aan de nieuwe lidstaten en omdat het van alle systemen het meest ingewikkelde is en de meeste voorwaarden stelt. We moeten dus zeker niet vergeten dat wij te maken hebben met een zeer gecompliceerd systeem. Het zou echter een geheel andere discussie zijn om te kijken wie er verantwoordelijk voor is dat we op dit gebied zulke gecompliceerde structuren hebben of moeten hebben. 
Queiró (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zal het in mijn interventie over Hongarije hebben. Als rapporteur voor dit Parlement heb ik de ontwikkelingen in dit land van nabij gevolgd, en ik zal u nu enige aanvullende gegevens verschaffen bij de conclusies die ik bij een eerdere gelegenheid reeds aan u heb meegedeeld. Voordat ik daaraan begin wil ik u er alvast op wijzen dat de Hongaarse wetgeving en nationale structuren reeds in verregaande mate zijn afgestemd op het . Het doet me uiteraard deugd dat vast te mogen stellen.
Mijn eerste vraag heeft betrekking op de zogenaamde ‘status law’, de statuswet, ofwel de normen zoals die gelden voor Hongaren die in buurlanden verblijf houden. Wat is uw mening aangaande de huidige situatie, mijnheer de commissaris? Gelooft u oprecht dat het bereikte compromis – raadpleging van de buurlanden vóór het doorvoeren van wetswijzigingen – is gerespecteerd? Mijn tweede vraag gaat over corruptie en de bestrijding van de georganiseerde misdaad, onderwerpen waarover u in een andere context reeds heeft gesproken. Wat vindt u van het optreden van de Hongaarse autoriteiten bij het onderzoek naar en de vervolging van de ernstige financiële schandalen die, zoals u weet, de afgelopen tijd aan het licht zijn gekomen? Iets preciezer: wat vindt u van de kritiek van de Hongaarse autoriteiten op de autoriteit voor financieel toezicht, een instelling die – uiteraard – een onafhankelijke status heeft ten opzicht van de Hongaarse regering? 
Verheugen,
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik denk niet dat het verstandig is dat de Commissie de discussie over de Hongaarse statuswet weer oprakelt. Ik heb heel lang geprobeerd om zo discreet mogelijk alle betrokken landen te helpen conflicten te voorkomen die hieruit zouden kunnen voortvloeien. We zijn intussen zover dat er tussen Roemenië en Hongarije overeenstemming bestaat. Tussen Slowakije en Hongarije is de discussie nog niet gesloten. Ik raad bemoeienis van onze kant in deze zaak ten zeerste af. Dit is een zaak die de twee staten als goede buren met elkaar moeten bespreken en behandelen. Wanneer onze hulp wordt gevraagd, staan we klaar. Op dit moment praten de twee landen echter met elkaar en ik denk dat ze op korte of lange termijn een resultaat zullen bereiken. Zo niet, dan geldt ook in deze kwestie vanaf 1 mei 2004 het Europese Gemeenschapsrecht, dat sowieso ieder onderscheid in behandeling op grond van nationaliteit uitsluit.
De andere vraag is heel gecompliceerd, want het betreft de binnenlandse politiek van Hongarije. Ik denk niet dat dit een systematisch probleem is, oftewel een probleem waarbij we zouden kunnen zeggen dat eruit blijkt dat Hongarije niet voldoet aan de voorwaarden voor toetreding. We hebben veeleer te maken met een zeer heftige, zeer felle en ook zeer emotionele discussie rond een interne aangelegenheid. Ik denk niet dat het mijn taak is om me te mengen in een dergelijke discussie en er een oordeel over te geven. Ik zou me ook niet bemoeien met interne aangelegenheden in huidige lidstaten en we moeten goed begrijpen dat onze nieuwe lidstaten zich niet meer in het stadium bevinden waarin ze zogezegd in zekere zin onder toezicht stonden. Ik voel me niet meer verantwoordelijk voor de binnenlandse politiek in deze landen. Het is nu een taak van het Europees Parlement en de Raad om dit in de gaten te houden en er een oordeel over te geven. De uitvoerende macht dient zich echter te onthouden van een oordeel over een vrij gekozen regering en een vrij gekozen parlement. Ik hoop dat u begrijpt dat ik als lid van de Commissie geen uitspraak wil doen over interne aangelegenheden van een toekomstige lidstaat. 
Swoboda (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, commissaris Verheugen, ik vind de verslagen heel evenwichtig en nauwkeurig. Wat betreft Roemenië wil ik graag toevoegen dat wij de laatste tijd zelfs zichtbare maatregelen tegen corruptie hebben gezien, wat natuurlijk heel positief is. Er is wel een probleem, commissaris, waar u rekening mee moet houden: de toename van bepaalde vormen van kleine criminaliteit in de buurlanden. Daar zijn grote problemen en ik zou u willen vragen, commissaris, om de Roemenen te verzoeken hieraan iets te doen, in hun eigen belang.
Wat Turkije betreft, vind ik uw verslag heel evenwichtig en ook de kwestie-Cyprus wordt goed behandeld. Mijn vraag is, mijnheer de commissaris, of u zich bij mij wilt aansluiten en misschien ook alle partijen in dit Parlement zou willen oproepen om van Turkije geen verkiezingsonderwerp voor de volgende Europese verkiezingen te maken. Ik ben namelijk bang dat sommigen de slogan ‘Voor of tegen Turkije’ als verkiezingsthema voor 2004 zien. Ik hoop dat u het met me eens bent dat dit niet mag gebeuren. Dank u wel. 
De Voorzitter.
   Mijnheer de commissaris, wilt u het over de komende verkiezingen voor het Europees Parlement hebben? 
Verheugen,
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik ben bang dat ik me daarmee op glad ijs ga begeven. Mijnheer Swoboda, u weet dat het alle partijen in dit Parlement volledig vrij moet staan om ieder Europees probleem aan te kaarten. Ik heb het al meermaals gezegd: de kwestie van de mogelijke toetreding van Turkije is van fundamenteel belang voor de toekomst van Europa, en ik kan en wil niemand beletten om die kwestie tot verkiezingsthema te maken. Als het niet voor kiezers bij een verkiezing mag, wanneer dan wel? Mijn opvatting van de beginselen van democratie is dat burgers er recht op hebben dat men met hen over deze kwestie spreekt. Dat staat voor mij buiten kijf en ik zou er niemand voor veroordelen.
Ik kan alleen herhalen wat ik al heb gezegd, namelijk dat de discussie zodanig moet worden gevoerd dat er geen schade ontstaat. We moeten altijd voor ogen houden wat ons gemeenschappelijk Europees belang is en de mensen ook vertellen dat we iets van Turkije willen. Wij willen namelijk van Turkije dat het in zijn politieke, strategische en geografische situatie veiligheidsfuncties van ons overneemt, zowel op politiek vlak als op economisch vlak, functies die niemand anders ter wereld op zich kan nemen. Wij hebben Turkije naast ons nodig. Dat moeten de mensen ook weten. 
Van Orden (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, allereerst dit: misschien zou de Commissie wat betreft de kwestie van de beschikbaarheid van haar verslagen zo hoffelijk kunnen zijn jegens dit Parlement om de documenten eerst beschikbaar te stellen aan de rapporteurs in plaats van aan de media.
Ik spreek als rapporteur voor Bulgarije, een land dat op koers ligt om in 2007 toe te treden tot de Europese Unie. Ik hoop dat alle zeilen worden bijgezet om de onderhandelingen in 2004 af te kunnen ronden, in het beste geval in mei 2004. Dit zou het Bulgaarse volk een hart onder de riem steken. De Commissie zegt terecht dat het toetredingsproces van Bulgarije gebaseerd is op het beginsel van eigen verdiensten, maar heeft ook gezegd dat het streeft naar een gemeenschappelijk toetredingsverdrag voor Bulgarije en Roemenië samen, tegen het einde van 2005. Dit kan voor Bulgarije geen probleem zijn en ik hoop dat ook Roemenië die termijn haalt, maar ik zou niet graag zien dat Bulgarije op wat voor manier dan ook geremd wordt in zijn ambitie omdat zijn noorderbuur minder snel vooruitgang boekt.
Ten slotte onderschrijf ik wat betreft Cyprus dat er voor de twee bevolkingsgroepen goede mogelijkheden bestaan om tot een alomvattend akkoord te komen. Hiervoor zijn echter welwillendheid en flexibiliteit van kanten nodig en het is ook zeker nodig dat de Commissie druk uitoefent op beide partijen. 
Verheugen,
   - Mijnheer van Orden, ik kan alleen maar herhalen wat ik eerder al heb gezegd. Ik moet mij verontschuldigen voor de onregelmatigheden en de nalatigheid van de kant van een aantal ambtenaren, van wie ik de identiteit nog niet heb kunnen vaststellen. Het feit dat er zich ergens binnen de organisatie nalatigheden hebben voorgedaan, mag er echter niet toe leiden dat ik ook mijn eigen verplichtingen niet nakom door mij niet aan de regels van de Commissie te houden. Ik vraag uw begrip voor deze situatie. Kort nadat de Commissie het verslag heeft aangenomen, zijn aan alle rapporteurs kopieën gestuurd, ook aan u. Ik nodig u echter uit om de voortgang in onderlinge gesprekken regelmatig te evalueren; dat hebben wij vorig jaar ook al een aantal keren gedaan. Wat Bulgarije en Roemenië betreft, heeft u trouwens gelijk. Het mag niet zo zijn dat een bepaald land op een ander land zou moeten wachten en wij hebben ook de toezegging gedaan dat dit niet zal gebeuren. Op dit moment is er geen enkele noodzaak of aanleiding om ervan uit te gaan dat wij bepaalde landen van elkaar zouden moeten gaan loskoppelen bij dit toetredingsproces. 
De Voorzitter.
   Ik wil de commissaris bedanken voor de verslagen en mijn collega's voor hun bijdragen van vandaag.
Het onderwerp is hiermee afgesloten.
Berthu (NI ),
   - In het verslag van de Commissie over de door de kandidaat-lidstaten geboekte vooruitgang staat een indrukwekkende reeks ‘waarschuwingen’ - voor deze landen ongetwijfeld een voorproefje van het disciplinaire Europa. Deze uitkomst was echter onvermijdelijk, daar immers niet voor de verstandigste methode inzake de toetreding is gekozen. Ik doel op de methode waarop wij reeds in 1992 hebben aangedrongen en die eruit bestond een grote politieke confederatie op te richten. Vervolgens zouden de Oost-Europese landen dan - afhankelijk van hun interesse of geschiktheid - kunnen toetreden tot iedere communautaire beleidsvorm afzonderlijk.
Op voorstel van de Commissie heeft de Raad gekozen voor een methode waarbij de kandidaat-landen in één keer tot een uniform systeem toetreden, hetgeen impliciet tot een superstaat leidt. Nu moeten wij voor de gevolgen opdraaien, omdat deze aanpak zowel technisch als politiek gezien onuitvoerbaar is.
Overigens verbaast het ons te moeten constateren dat kandidaat-land Polen de meeste kritiek te verduren krijgt - en dan nog vaak wegens kleinigheden - terwijl dit land tijdens de Intergouvernementele Conferentie de meest onafhankelijke en strijdlustige indruk maakte.
Wat Cyprus betreft, begint de Commissie zich nu een en ander af te vragen over de Turkse bezetting. Dat werd tijd! We moeten eisen dat Turkije zijn troepen onmiddellijk terugtrekt. 
Souchet (NI ),
   - Ik betreur het dat de pers eergisteren reeds nauwkeurig is geïnformeerd over de inhoud van het verslag dat u vanmiddag in het Parlement presenteert. Mijns inziens komt deze volgorde niet precies overeen met wat een democratisch functioneren van de instellingen zou moeten zijn. Dit soort lekken is moeilijk te beheersen, zegt u. Dat baart mij zorgen. Vervolgens constateer ik dat bij het opmaken van de balans van de voorbereidingen voor de toetreding, Turkije op dezelfde manier wordt behandeld als de overige kandidaten, de tien plus twee kandidaat-lidstaten. In tegenstelling tot hetgeen u gezegd heeft, lijkt men hiermee vooruit te lopen op het besluit dat de Raad hierover eind 2004 moet nemen. Tot slot constateer ik dat de tien nieuwe lidstaten nog voordat ze officieel tot de Unie zijn toegetreden al worden bedreigd met vrijwaringclausules en ernstig worden berispt door de Commissie, die overigens een schizofrene houding aanneemt: enerzijds stookt ze de nodige onrust bij de kandidaat-landen, anderzijds probeert ze die landen in zichzelf te laten geloven. Is het werkelijk noodzakelijk dat het toetredingsproces van de kandidaat-lidstaten op deze manier verloopt? Of toont dit onhandige optreden van de Commissie wellicht aan dat er iets fundamenteel mis is met de gekozen methode? Hierdoor kon tijdens het uitbreidingsproces immers onvoldoende rekening worden gehouden met het specifieke karakter van elk land afzonderlijk, terwijl deze methode wel eens blijvende gevolgen zou kunnen hebben. 

De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het vooruitgangsverslag inzake de Intergouvernementele Conferentie. 
Antonione,
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het verheugt mij hier in dit Parlement verslag te mogen uitbrengen over de vorderingen in het hervormingsproces van de Europese Unie.
Het Italiaans voorzitterschap is ervan overtuigd dat enkel met de steun van het Europees Parlement de talrijke problemen die voor ons liggen kunnen worden opgelost en in december een politiek akkoord kan worden bereikt. Daarom hebben wij ons, trouw aan de traditionele houding van Italië, krachtig ingezet voor een zo groot mogelijke participatie van het Europees Parlement in de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie.
De Conventie over de toekomst van Europa was het nieuwe instrument waarmee het huidige hervormingsproces van de Verdragen op gang werd gebracht. Het Ontwerp-Verdrag van de Conventie is namelijk niet de vrucht van een intergouvernementele aanpak maar van een gestructureerd, allesomvattend, openbaar en transparant debat over de toekomst van Europa. Daarbij waren voor het eerst in de geschiedenis van het Europese integratieproces de nationale parlementen en de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld op actieve en productieve wijze betrokken. De politieke waarde van het bereikte succes mag bijgevolg niet teloorgaan of worden afgezwakt door de werkzaamheden van de IGC. De IGC heeft veeleer tot taak die gedeelten van het nieuwe Verdrag aan te vullen en te verbeteren waarover nog geen volledig akkoord is bereikt. Elke andere oplossing zou geïnterpreteerd worden als een poging om de democratische en transparante methode te ondermijnen die met de werkzaamheden van de Europese Conventie werd ingeluid. Als dat zou gebeuren, zou dat een stap terug zijn, een stap die voor onze burgers nauwelijks te begrijpen of te rechtvaardigen zou zijn.
Daarom heeft het Italiaans voorzitterschap het volgende hoofddoel vastgesteld: wij willen reeds in december een allesomvattend politiek akkoord kunnen sluiten over de constitutionele tekst. Dan zou het toekomstig Constitutioneel Verdrag - de Grondwet voor Europa zoals voorzitter Giscard d`Estaing die noemde – namelijk in de periode tussen 1 mei 2004, de datum van toetreding van de tien nieuwe lidstaten, en de verkiezingen voor het Europees Parlement kunnen worden ondertekend. Als het constitutionele debat zou worden verlengd tot na deze data, zou dat twee ernstige problemen op het gebied van de legitimiteit en de transparantie veroorzaken: enerzijds zou het constituerend werk van de Conventie geleidelijk aan verloren gaan en anderzijds zouden de Europese burgers naar de stembus gaan voor het Europees Parlement zonder de grote constitutionele lijnen van de toekomstige Unie te kennen.
Hoezeer het ook noodzakelijk is om een algemeen aanvaardbare oplossing te vinden voor de omstreden vraagstukken, het Italiaans voorzitterschap zal in geen geval gaan onderhandelen over een verwaterd compromis, over een compromis waarmee stappen terug worden gezet ten opzichte van de Conventievoorstellen. Ons doel is een goed resultaat te bereiken, een resultaat dat beantwoordt aan de verwachtingen van het Europese publiek en dus voor langere tijd een efficiënte en democratische werking van de Unie kan garanderen. De Europese Unie een grondwet geven is niet alleen een uitdaging voor bepaalde landen of voor het Italiaans voorzitterschap - dat de eer heeft de Raad in deze bijzondere fase te leiden - maar voor ons allen. Wij zijn onze burgers een succes verschuldigd. Als wij er niet in slagen deze uitdaging het hoofd te bieden, betekent dat een mislukking voor het herenigd Europa en dus ook voor de Unie als factor van stabiliteit en welvaart in de wereld. Bij een mislukking verliezen wij allemaal.
Na de openingsplechtigheid van 4 oktober is het echte werk in de IGC begonnen. Zoals te verwachten viel blijken de institutionele vraagstukken verreweg de meest ingewikkelde kwesties te zijn. Deze zijn: de samenstelling van de Commissie, de manier waarop de voorzitter van de Europese Raad moet worden gekozen en de definitie van zijn bevoegdheden, de status van de minister van Buitenlandse Zaken en de berekening van de gekwalificeerde meerderheid. Over die vraagstukken is een diepgaand debat gevoerd tijdens de vergaderingen van de IGC in de eerste helft van oktober. De ministeriële bijeenkomst van 27 oktober heeft het terrein van de werkzaamheden uitgebreid tot de vraagstukken die tijdens vorige bijeenkomsten niet of slechts marginaal waren behandeld. Met name is gesproken over het voorzitterschap van de Raadsformaties, de uitbreiding van de stemming met gekwalificeerde meerderheid en een aantal niet-institutionele vraagstukken, waarbij met name werd verwezen naar de economische en financiële bepalingen.
Uit het debat is weliswaar gebleken dat de standpunten van de lidstaten uiteenlopen, maar ook dat de voorstellen in het door de Conventie opgestelde Ontwerp-Verdrag voor een Grondwet door de bank genomen evenwichtig zijn. Ook is duidelijk geworden dat een heropening van de discussie over specifieke aspecten van de Conventietekst zou leiden tot een hernieuwde confrontatie tussen tegengestelde standpunten en niet tot nieuwe vormen van consensus.
Uit de resultaten van de bijeenkomst kan men de volgende conclusies trekken. Ten eerste komen de standpunten steeds dichter bij elkaar te liggen als het gaat om de manier waarop het voorzitterschap van de Raadsformaties in de toekomst moet worden uitgeoefend, al is het wel zo dat dit vraagstuk opnieuw moet worden onderzocht in het kader van een allesomvattend voorstel voor alle institutionele aspecten van de toekomstige, uitgebreide Unie. De overgrote meerderheid van de lidstaten is tegen de instelling van een Raad Wetgevende Zaken. Het Italiaans voorzitterschap neemt nota van dit verzet maar zal alles in het werk stellen om de Raad Wetgevende Zaken in het Verdrag te handhaven, in ieder geval als een optie voor de toekomst, als een mogelijke verdere ontwikkeling van het stelsel van de Raad.
Ten tweede is bevestigd dat er uiteenlopende standpunten zijn ten aanzien van het toepassingsgebied van de stemming met gekwalificeerde meerderheid. Gezien deze situatie zal het voorzitterschap nadenken over de instrumenten waarmee een voor iedereen aanvaardbare oplossing kan worden bereikt op met name een aantal gevoelige en cruciale gebieden zoals belastingen, eigen middelen, justitiële samenwerking in strafzaken en politiesamenwerking, waarbij natuurlijk het ontwerp van de Conventie de belangrijkste basis blijft voor de verwezenlijking van een evenwichtig en ambitieus akkoord.
Ten derde hebben de lidstaten laten doorschemeren andere kwesties aan de orde te zullen stellen. Het gaat hier om een buitengewoon groot aantal kwesties, die onmogelijk allemaal kunnen worden behandeld binnen het tijdschema voor de werkzaamheden dat de staatshoofden en regeringsleiders in Thessaloniki hebben vastgesteld en in Brussel hebben bevestigd. Het voorzitterschap zal dit pakket vraagstukken onderzoeken en proberen een selectie te maken, met dien verstande dat wij zullen proberen vast te stellen op welke gebieden zich een consensus aftekent die een alternatief vormt voor het Conventieontwerp, en op welke gebieden technische en redactionele verduidelijkingen noodzakelijk zijn. Dan zal het aan de lidstaten zijn te besluiten of zij al dan niet aandringen op behandeling van specifieke vraagstukken - waarvoor hoe dan ook slechts een minderheid te vinden zal zijn - die zij willen voorleggen aan de staatshoofden en regeringsleiders.
Het voorzitterschap zal dan op basis van het ontwerp van de Conventie en de werkzaamheden van de ministers van Buitenlandse Zaken een allesomvattend voorstel doen. Dat voorstel zal zijn opgebouwd rondom het institutioneel pakket en de defensievraagstukken. Daarbij zullen wij proberen tevens rekening te houden met de eisen van zowel de toetredende landen als de kandidaat-landen. Nogmaals, dit voorstel zal gebaseerd zijn op het ontwerp van de Conventie en tot doel hebben compromissen te bereiken die minstens even ambitieus en waardevol zijn als die welke de Conventie heeft opgeleverd. Wij zijn bereid over eventuele aanpassingen na te denken maar wij verwerpen resoluut elke poging om de Conventietekst te ondergraven en af te zwakken.
Van de uitkomst van deze onderhandelingen zal hoogstwaarschijnlijk de toekomst van de Europese Grondwet afhangen. Juist omdat hier zoveel op het spel staat, moeten alle betrokkenen tijdens de constitutionele onderhandelingen de nodige flexibiliteit betrachten. Zij moeten immers de basis leggen voor de Unie van de 21e eeuw. We moeten afzien van kortzichtige benaderingen en van de logica van ‘voor wat hoort wat’, waarbij de kosten en de baten van elke concessie tegen elkaar worden afgewogen. Die logica staat haaks op het concept van Europese integratie; zou ze stelselmatig worden toegepast, dan zou ze de fundamenten van de Unie ondermijnen. Ofschoon billijkheid een onontbeerlijke voorwaarde is voor ongeacht welke constitutionele overeenkomst, mag niemand de huidige ontwikkelingen van het integratieproces afremmen. Degenen die ervoor kiezen dat toch te doen, moeten zich realiseren dat hun daden beoordeeld zullen worden door de geschiedenis, door de Europese partners en vooral ook door de eigen burgers. De goedkeuring van de nieuwe Grondwet zal een succes zijn voor iedereen of een mislukking voor de gehele Unie. Er kan geen wezenlijk conflict bestaan tussen het nationale belang en het Europese belang.
Barnier,
   . -Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, dames en heren, dit debat heeft als titel "vooruitgangsverslag" - vooruitgang dus - over de Intergouvernementele Conferentie, en ik moet u eerlijk bekennen dat de Commissie zich zorgen maakt. Op 24 september jongstleden heb ik in het Parlement de wens uitgesproken dat er tijdens deze conferentie vooruitgang zou worden geboekt inzake de Ontwerp-Grondwet, waaraan wij allen in het kader van de Conventie - naar ik meen op een goede manier - hebben gewerkt. Ik sprak toen de hoop uit dat de IGC ons in staat zou stellen de Ontwerp-Grondwet aan een juridische toetsing te onderwerpen, op bepaalde punten aan te passen en te verbeteren en op andere punten te verduidelijken.
Ik hecht eraan u te melden dat de juridische toetsing, onder leiding van de heer Jean-Claude Piris van de Raad en met de medewerking van de juridische diensten van het Parlement en de Commissie, op een positieve wijze verloopt.
In politiek opzicht daarentegen hebben de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie tot op heden eerlijk gezegd geen enkele vooruitgang opgeleverd. Integendeel, op dit moment hebben mijn collega en vriend Antonio Vitorino en ik, en ongetwijfeld ook uw vertegenwoordigers, de heren Hänsch en Mendez de Vigo, eerder de indruk dat deze Intergouvernementele Conferentie tot achteruitgang zou kunnen leiden.
Dames en heren, van nu af aan moeten wij korte metten maken met de excuses die sommigen reeds voorbereiden. De methode staat niet ter discussie: het was noodzakelijk de nationale regeringen de tijd te gunnen om gezamenlijk het resultaat van de Conventie te bespreken. Daarna komt het moment waarop ze een besluit zullen moeten nemen.
Het Italiaanse voorzitterschap staat niet ter discussie. Ik kan ervan getuigen dat dit voorzitterschap zich onophoudelijk en onvermoeibaar heeft ingezet om het debat op gang te brengen en punten van toenadering te stimuleren. Het voorzitterschap heeft zich altijd vastberaden gebaseerd op het resultaat van de Conventie. De heer Antonione signaleerde zojuist een punt waarop wij algehele achteruitgang hebben geconstateerd, namelijk dat van de Wetgevende Raad. Op dit punt hebben wij allen het bewijs kunnen zien van wat ik zojuist over het Italiaanse voorzitterschap zei, namelijk zijn vastberadenheid om zoveel mogelijk het resultaat van de Conventie veilig te stellen, te verbeteren en te voorkomen dat dit in verschillende delen uiteenvalt. Ik wil dan ook mijn complimenten uitspreken voor de houding van de Raad van ministers, en met name voor het door minister Frattini verzorgde voorzitterschap.
Het werk van de Conventie staat niet ter discussie. We weten dat dit niet alleen nuttig is geweest, maar ook uiterst bruikbaar is. De Conventie heeft haar taak vervuld en is zelfs een stap verder gegaan door de regeringsleiders een complete, samenhangende tekst voor te leggen.
Tot slot staat de rol die de Commissie en het Parlement hebben gespeeld niet ter discussie. Zowel in de huidige Intergouvernementele Conferentie als recentelijk in de Conventie gaan wij gezamenlijk te werk en heel vaak - meestal - is er dan sprake van overeenstemming. In ieder geval is er tussen ons altijd sprake geweest van een echte dialoog.
Ik zal open kaart spelen: de reden waarom de Intergouvernementele Conferentie momenteel stagneert, is de benadering waarvoor gekozen wordt door bepaalde regeringen die doen alsof er de afgelopen anderhalf jaar geen Conventie is geweest, die alle dozen van Pandora - de ene na de andere - opnieuw willen openen, die vandaag weigeren te aanvaarden wat ze gisteren in de Conventie vaak zelf hebben goedgekeurd, bijvoorbeeld wat economische governance of de rol van het Europees Parlement in de begrotingsprocedure van de Unie betreft. Mocht men aan deze benadering blijven vasthouden, dan zouden wij wel eens in een impasse kunnen belanden. Ik zal u slechts twee voorbeelden geven.
Eerste voorbeeld: de gekwalificeerde meerderheid. Alle kaarten liggen op tafel. Alle standpunten zijn bekend. Wij weten allemaal dat wanneer wij voor een bepaalde kwestie de besluitvorming bij eenparigheid van stemmen handhaven, wij onszelf stellig veroordelen tot collectieve machteloosheid. Wanneer wij met zovelen - binnenkort 25 en op een dag 30 - rond de tafel zitten, is er maar één uitweg uit deze situatie, en die houdt in dat we voor het merendeel van de onderwerpen overschakelen op besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid. Daar moeten wij hier en nu over beslissen. We moeten in geen geval - beslist niet! - een stap achteruit zetten vergeleken met de bepaald niet geringe vorderingen die met de tekst van de Conventie zijn gemaakt. Tweede voorbeeld: het herbepalen van het gemeenschappelijk beleid in deel III van de Ontwerp-Grondwet. Wie kan zich voorstellen dat wij met enkele weken Intergouvernementele Conferentie erbij tot een perfecte, definitieve en onwrikbare tekst zouden kunnen komen? Waar het op aan komt - gezien het feit dat de tijden veranderen en dat de maatschappij, zowel in Europa als wereldwijd, verandert - is het vermogen dit beleid af te stemmen op de behoeften van de Unie en de eisen van de maatschappij, die aan verandering onderhevig zijn. Waar het dus om gaat is dat het herzieningsmechanisme voor deel III in zekere zin versoepeld wordt, in ieder geval op bepaalde gebieden.
Dames en heren, namens de Commissie wil ik hier nogmaals op het volgende wijzen: een korte, slagvaardige Intergouvernementele Conferentie krijgen we alleen maar als de regeringen rekening houden met het algemene evenwicht van de door de Conventie opgestelde Ontwerp-Grondwet. Voor het overige verwachten wij van de nationale regeringen dat zij hun verantwoordelijkheid zullen nemen: de verantwoordelijkheid om zo spoedig mogelijk - zoals u heeft gezegd, mijnheer de minister - een beslissing te nemen over een klein aantal kwesties waarover lang en breed gesproken is; de verantwoordelijkheid om de nodige flexibiliteit en aanpassingsmogelijkheden in te bouwen waardoor de Grondwet met zijn tijd mee zal kunnen gaan. Wij zijn op het punt beland dat alle afzonderlijke standpunten bekend zijn. Nu moeten wij met elkaar praten en beslissingen nemen, hetgeen iets anders is dan nationale standpunten naast elkaar plaatsen. Wat de Commissie betreft, zij is er klaar voor. Wat ik een maand geleden heb gezegd geldt nog steeds: wij kunnen de Ontwerp-Grondwet op een beperkt aantal punten verbeteren, zonder het algemene evenwicht ervan te verstoren; wij kunnen alle bepalingen van dit ontwerp verduidelijken om bepaalde misverstanden en verwarring te voorkomen op het moment dat de tekst wordt geratificeerd; en wij kunnen zorgen voor de juridische afronding van de tekst, zoals ons door de Conventie is opgedragen.
Dames en heren, mijns inziens staat de geloofwaardigheid van deze methode van de Intergouvernementele Conferentie voor de laatste keer op het spel. Ik zeg dit omdat ik sinds Amsterdam al aan drie Intergouvernementele Conferenties heb deelgenomen. Door de jaren heen blijkt deze methode steeds minder geschikt te zijn om de Unie vooruit te helpen. De Conferentie van Maastricht werd gekenmerkt door een gedeelde ambitie. De Conferentie van Amsterdam werd gekenmerkt door een nuttig, maar incompleet resultaat. Tijdens de Conferentie van Nice, tot slot, werd met veel pijn en moeite een tijdelijk en ingewikkeld compromis bereikt over de van Amsterdam. En nu lopen wij met deze Intergouvernementele Conferentie het risico in een impasse te geraken, terwijl de Conventie al een groot deel van een zeer belangrijk en uitstekend werkstuk heeft verricht.
Dames en heren, toen de Ontwerp-Grondwet werd aangenomen, spraken sommigen enigszins lyrisch over de "geest van de Conventie". Voor degenen die deel uitmaakten van de Conventie en die trots blijven op hun aandeel daarin - hetgeen voor velen van u geldt - ging het in werkelijkheid gewoon om een Europese en niet om een internationale geest. In het huidige stadium zou ik niets liever willen dan opnieuw iets van deze Europese geest terugzien in de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie. Toen Cicero het over een overwonnen volk had, schreef hij: . Dat betekent letterlijk: "ze waren verstandig, maar het was te laat". Voor de regeringen van een eindelijk herenigd Europa zal en zou het geen enkele zin hebben om pas na deze Intergouvernementele Conferentie verstandig te worden.
Méndez de Vigo (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het een belangrijke symbolische betekenis heeft dat na het debat over de uitbreiding, over de politieke hereniging van Europa, dit debat volgt over de politieke herfundering van Europa, een debat dat moet uitmonden in de goedkeuring van de Europese Grondwet. Ik denk dat beide onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden, en zoals het Italiaans voorzitterschap al zeer terecht zei, is dat ook van groot belang met het oog op de verkiezingen van 2004, waarbij de Europese Grondwet een grote rol zal spelen.
Mijnheer de Voorzitter, ik zei laatst nog dat de debatten in de Intergouvernementele Conferentie een zekere frustratie teweegbrengen en evenals Klaus Hänsch ben ik van mening dat dat komt doordat de debatten die nu gevoerd worden een herhaling vormen van de debatten die wij tijdens de Conventie hebben gevoerd. Er zijn geen nieuwe ideeën, en zoals Michel Barnier al zeer terecht zei, alles wat nu te berde wordt gebracht is net even iets minder dan hetgeen al was bereikt.
Dat is uiteraard ook reden tot tevredenheid, want uiteindelijk wil dat zeggen dat de Conventie goed werk heeft geleverd. Als de regeringen ons nu voorleggen wat zij eerder al hebben voorgesteld, dan betekent dat immers dat de voorstellen die wij destijds gesteund hebben met grote consensus tot stand zijn gekomen.
Ik wil graag even stilstaan bij een thema dat is besproken tijdens de laatste ministeriële bijeenkomst en dat ons als vertegenwoordigers van het Parlement grote zorgen baart. Ik doel op het voornemen van de Ecofin-Raad om een aantal voorstellen te doen die er in het uiterste geval toe zouden leiden dat het compromis dat de Conventie heeft bereikt over Titel VII van de Grondwet inzake de financiën van de Unie volledig ongedaan zou worden gemaakt. Het gaat daarbij om een zeer weloverwogen compromis dat tot stand is gekomen met medewerking van vier werkgroepen onder voorzitterschap van de heren Amato, Hänsch, Christophersen en Méndez de Vigo. Dit compromis is gebaseerd op drie sleutelbegrippen die dit Parlement al tien jaar hoog in het vaandel voert: meer democratie, meer efficiëntie en meer transparantie.
Het compromis is tevens gebaseerd op twee ideeën. Het eerste idee is dat de regeringen op het gebied van de inkomsten het laatste woord krijgen, aangezien die per slot van rekening afkomstig zijn van de burgers van de Unie. Het tweede idee is dat het Europees Parlement, de vertegenwoordiging van die Europese burgers, het laatste woord krijgt ten opzichte van de bestedingen.
Op basis van het werk van deze vier werkgroepen hebben wij een compromisvoorstel uitgewerkt dat uit drie pijlers bestaat. De eerste pijler heeft betrekking op de eigen middelen. Over de eigen middelen wordt beslist door de regeringen van de lidstaten, die hun plannen ter goedkeuring moeten voorleggen aan de nationale parlementen. De tweede pijler betreft de financiële vooruitzichten: het Interinstitutioneel Akkoord wordt opgenomen in de Grondwet en de financiële vooruitzichten zullen te zijner tijd, na 2006, moeten worden goedgekeurd met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen van de Raad en het Europees Parlement. Ten derde is er de begroting. Wat betreft de uitgaven zal het Parlement het laatste woord krijgen, waarbij het onderscheid tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven, dat wij altijd al bizar vonden, zal verdwijnen. De goedkeuring zal echter tal van restricties kennen, want het Parlement heeft pas het laatste woord als het kan rekenen op een drievijfde meerderheid.
Geachte Voorzitter, hiermee wil ik zeggen dat wij te maken hebben met een akkoord dat uit drie pijlers bestaat en dit Parlement is zoals u allen weet van mening dat de goedkeuring van de eigen middelen door de nationale parlementen eigenlijk tot het verleden zou moeten behoren en dat ook het meerjaarlijkse financiële kader onderdeel zou moeten worden van het gewone wetgevende proces. Dat wil zeggen dat wij ter wille van het compromis hebben ingebonden, aangezien wij het principe “de regeringen hebben het laatste woord over de inkomsten en het Parlement heeft het laatste woord over de bestedingen” een zinnig principe vonden.
Ik wil duidelijk aangeven dat dit Parlement ter wille van het compromis heeft ingebonden en daarom lijkt het mij onzinnig dat dit compromis, dat een van de kernelementen vormt van de grondwettekst, nu ter discussie wordt gesteld en dat wordt geprobeerd om delen ervan uit te vlakken. Het lijkt mij onzinnig en ik wil ook duidelijk laten weten dat het in politiek opzicht volledig onaanvaardbaar is voor dit Parlement. Wat ons betreft gaat er dan een rode streep door. Zo hebben wij dat ook gezegd in de laatste vergadering van de Intergouvernementele Conferentie en het Italiaans voorzitterschap heeft dat ook onder ogen gezien. En terwijl ik deze woorden opschreef, geachte Voorzitter, bereikte mij een bericht van het persbureau ANSA, waarin de heer Tremonti, de fungerend voorzitter van de Ecofin-Raad, zegt, en ik lees het voor in het Italiaans: “. [Wij achten het van wezenlijk belang dat de door de Conventie opgestelde tekst in de huidige vorm goedgekeurd wordt]. Wel, laten wij dan maar luisteren naar de heer Tremonti en het compromis ten aanzien van de financiën handhaven.
Napolitano (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik heb met aandacht geluisterd naar de verklaringen van de fungerend voorzitter van de Raad. Hij heeft enkele algemene en mijns inziens aanvaardbare benaderingen naar voren gebracht. Ik wil echter liever enkele concrete zaken aan de orde stellen, ook omdat de heer Antonione heeft aangedrongen op de steun van het Europees Parlement. Als men de steun van het Parlement wil - en wij zijn bereid die steun te geven - moet men zich namelijk wel bezighouden met de standpunten van het Europees Parlement.
Op 21 oktober is er een vergadering geweest van de Commissie constitutionele zaken waaraan ook de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft deelgenomen, als vertegenwoordiger van het fungerend voorzitterschap. Ik wil de aandacht van de heer Antonione en het Parlement op twee punten vestigen. Ten eerste zijn wij nadrukkelijk voorstander van handhaving van de instelling van een Wetgevende Raad, de concentratie van de wetgevende functie van het Europees Parlement in de Raad. Dat is een heel belangrijk punt, een van de belangrijkste innovaties in de ontwerptekst van de Conventie. Nu zegt de heer Antonione ons dat nota is genomen van het feit dat een meerderheid tegen is. Nogmaals, ik heb twijfels over deze aanpak. Men kan geen besluiten nemen door simpelweg een optelsom te maken. Soms heb ik zelfs de indruk dat men telt met 28 regeringen, terwijl slechts 25 regeringen zich mogen uitspreken en de andere drie waarnemers zijn. In de Conventie is dit vraagstuk onderzocht, er is een gedachtewisseling geweest, men heeft een oplossing proberen te vinden, alle pro´s en contra´s zijn besproken en uiteindelijk is een compromis bereikt. Het is onaanvaardbaar dat de Intergouvernementele Conferentie nu slechts een optelsommetje maakt van de “ja’s” en de “nee’s”. De heer Antonione heeft beloofd de kwestie open te laten, en ik waardeer dat. Ik weet niet wat dat zal opleveren, maar wij willen in geen geval dat dit punt wordt geschrapt.
Mijn tweede punt betreft de procedure voor de herziening van de Verdragen. Daarover heeft de heer Antonione vandaag weliswaar niet gesproken, maar minister Frattini heeft in onze commissie beloofd na te gaan of het Italiaans voorzitterschap een voorstel kan doen waarmee men verder kan gaan dan de tekst. Over deze tekst is in de Conventie geen akkoord bereikt en hij is dus voor niemand bindend. Wij lopen het risico in een paradoxale situatie verzeild te raken, namelijk dat enerzijds de discussie weer van voren af aan begint over punten die in de Conventie met een compromis zijn opgelost en dat anderzijds geen discussie mogelijk is over punten waarover in de Conventie geen akkoord is bereikt, waaronder dus de herzieningsprocedure. Ik weet niet of het Italiaans voorzitterschap van plan is ook dit vraagstuk op te nemen in het allesomvattend voorstel dat voor de derde week van november is aangekondigd, maar wij herhalen dat wij voor dit punt zullen vechten.
Tot slot heeft de heer Antonione ook niet gesproken over het door de heer Méndez de Vigo aangestipte punt: het is onaanvaardbaar dat de verschillende samenstellingen van de Raad amendementen indienen op de tekst van de Conventie.
Duff (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het optreden van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën baart ook mij grote zorgen. Gisteren leverde één van de belangrijkste leden van de Raad, de Britse minister van Financiën, scherpe kritiek op de voorstellen van de Conventie door te zeggen dat deze dreigen te leiden tot een federale staat met een gecentraliseerd fiscaal beleid. Deze apert onjuiste beschuldiging getuigt van een betreurenswaardig vooroordeel jegens het werk van de Conventie.
Vervolgens tracht de Ecofin-Raad het pakket over het financiële systeem te ontwrichten. In de reactionaire voorstellen die hij heeft ingediend lijkt het systeem van de gekwalificeerde meerderheid te moeten wijken voor permanente eenparigheid van stemmen wat betreft de financiële vooruitzichten. Ook lijkt het de bedoeling te zijn het recht van instemming van het Parlement af te schaffen. Men is er op uit van de gewone wet over te schakelen op de wet van de Raad en het laatste woord van het Parlement over de begroting te schrappen. Waar dit in ieder geval toe zal leiden is een toename van de algehele bestedingen uit de begroting. Als de Unie niet meer in staat is lastige en mogelijk hebzuchtige lidstaten te overstemmen is zij veroordeeld tot langdurige en publieke rellen, die zullen uitlopen op kostbare concessies.
In feite zijn de ministers van Financiën er op uit de rol van het Parlement als tak van de begrotingsautoriteit aan banden te leggen. Zij willen dat de parlementaire democratie plaatsmaakt voor een schatkist-autocratie. De begrotingsbevoegdheid is een kernfunctie, een zeer centrale en gevestigde bevoegdheid van de parlementen in al onze lidstaten. Wanneer de Ecofin-Raad met zijn voorstellen voet aan de grond krijgt tijdens de IGC zal dit Parlement vervallen tot een fletse schijnvertoning. Dan zullen de autocraten de democraten hebben overwonnen.
Kaufmann (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, als voormalig lid van de Conventie moet mij van het hart dat ik echt heel erg verbaasd ben over het verloop van de Intergouvernementele Conferentie. Neem als voorbeeld eens de notitie van de voorzitter: document 37. Wat daarin staat, is voor mij niet te bevatten. Alleen de lijst van voorgestelde amendementen op de tekst van de Conventie beslaat al bijna twintig bladzijden. Daardoor kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat sommige regeringen de Conventie blijkbaar niet helemaal serieus hebben genomen. Hoe valt het anders te verklaren dat dezelfde regeringen die het eindresultaat van de Conventie hebben gesteund, nu plotseling een enorme hoeveelheid wijzigingen verlangen? Helaas wordt in de media voornamelijk aandacht besteed aan de geschilpunten op institutioneel gebied: het aantal commissarissen en de kwestie van de meerderheden in de Raad. Dat zijn ongetwijfeld belangrijke vragen, maar wij mogen naar mijn idee niet weer in de situatie van Nice terechtkomen.
Daarnaast wil ik ook heel duidelijk stellen dat ik verwacht dat de IGC net als de Conventie alle verzoeken om een verwijzing naar God in het Grondwettelijk Verdrag op te nemen, zonder meer afwijst. Eenieders recht op vrijheid van godsdienst is uitgebreid genoeg verankerd in artikel 10 van het Handvest van de grondrechten. Dat is een goede zaak, maar het zou verkeerd zijn om in de Grondwet een indeling van de mensen in de Europese Unie in godsdienstig en niet-godsdienstig op te nemen - dat mag in geen geval gebeuren!
Elke inperking van de rechten van het Europees Parlement vind ik eveneens onaanvaardbaar, zeker op het gebied van de begrotingsbevoegdheden. Iemand die daar het mes in zet, heeft naar mijn idee toch in zekere mate een vertekend beeld van de wijze waarop een democratisch Europa eruit moet zien.
Ik heb mij in de Conventie ingespannen om een socialere Unie tot stand te brengen. De burgers van Europa hebben daar terecht hun hoop op gevestigd. Naar mijn mening moet de Unie juist op dit gebied nog het meeste werk verzetten. Ik ben verbaasd als ik vooraanstaande politici in mijn land hoor zeggen dat het Conventieontwerp op het vlak van de regelgeving gevaarlijk zou zijn. Ik ben net zo verbaasd als ik vanuit kringen rondom de Duitse Centrale Bank de opmerking hoor dat het economisch bestel van de EU op basis van het ontwerp van de Conventie gedomineerd dreigt te worden door sociaal-politieke doelstellingen.
Ik vraag mij af wat de IGC eigenlijk op dit gebied gaat ondernemen. Worden dergelijke aanvallen op de vooruitgang die dankzij het ontwerp wordt gemaakt, ook daadwerkelijk afgeslagen? Wat gaat er gebeuren met de tegenstrijdigheden tussen deel III en deel I? Is het politiek en juridisch absoluut noodzakelijk om de economische en monetaire bepalingen van deel III aan te passen aan de fundamentele bepalingen van deel I? Ik kan u nu al garanderen dat niemand zal begrijpen of goedkeuren dat er in de tekst van de Grondwet twee verschillende economische filosofieën gehanteerd worden: aan de ene kant een sociale markteconomie, een evenwichtige economische groei en volledige werkgelegenheid, en aan de andere kant een open markteconomie met vrije mededinging en geen volledige, maar slechts een hoge werkgelegenheid.
Het Parlement zou aan al deze kwesties aanzienlijk meer aandacht moeten besteden. Deze opmerking is ook aan het adres van mijn eigen regering gericht. In plaats van aan de bestaande situatie vast te houden, zou mijn regering zich tijdens de IGC veel meer moeten inspannen om de sociaal-politieke doelstellingen die in deel I zijn verankerd, ook eenduidig en ondubbelzinnig voor deel III van het Grondwettelijk Verdrag te laten gelden.

Voggenhuber (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Intergouvernementele Conferentie is nog maar net begonnen of de vergelijking dringt zich al op met een voetgangerszone waarin een stapel bankbiljetten tussen de mensen is uitgestrooid. Iedereen probeert uit alle macht een biljet te pakken te krijgen; het ontwerp van de Conventie wordt als een stuk wild behandeld dat de dood wordt ingejaagd zodat iedereen een stuk kan afscheuren.
Daarom is de vraag interessant wie nu eigenlijk de Europese ‘grondwetgever’ is. De burgers? Hun direct gekozen vertegenwoordigers - de parlementen dus - of toch de kabinetsraden en de nationale regeringen? Ooit zullen wij op deze vraag tegenover de geschiedenis en de mensen in Europa een antwoord moeten geven. De IGC heeft haar eigen antwoord al klaar en beschouwt zichzelf als de grondwetgever van Europa.
U heeft ons in Thessaloniki de verzekering gegeven dat u de doos van Pandora niet zult openmaken. Die doos van Pandora is inmiddels echter wel geopend en wij kunnen nu al constateren hoe de oude ziekten van Europa zich weer aan het verspreiden zijn. Daarmee doel ik op het nationale egoïsme en de eenzijdige aanspraken op macht en bevoegdheden van de verschillende instellingen. Waar zouden deze ziekten en kwalen anders vandaan komen?
De Wetgevende Raad is in de eerste zitting zonder enig debat gesneuveld, wat ook het einde van de en van een transparantere wetgeving betekent. De ministers van Financiën zitten op één lijn: minder rechten voor het Parlement, minder transparantie en minder rechten voor de Commissie. Zij beschouwen zich als de enige wetgever. Zij willen achter gesloten deuren over de exclusieve beslissingbevoegdheid ten aanzien van de begroting beschikken en die met niemand delen. De gekwalificeerde meerderheid - een aanzienlijke stap vooruit in het ontwerp van de Conventie - wordt op wezenlijke gebieden ter discussie gesteld. Dan iets over een van de mooiste uitgangspunten van de Conventie: een dubbele meerderheid in de Raad. Dat wil zeggen dat een wet aangenomen wordt op basis van een meerderheid van het aantal landen én van het aantal burgers. Dat is begrijpelijk en dat is legitiem. Dat uitgangspunt ligt nu echter onder vuur, omdat het niet in hun spel om de macht past. Een andere stap vooruit betreft Euratom. De Conventie heeft een belangrijke opening gecreëerd richting hervorming van dit verouderde Verdrag, maar die wordt waarschijnlijk weer dichtgemetseld. Daarnaast wordt de Europese Centrale Bank als gevolg van de Conventie verplicht om de Europese waarden en doelstellingen in acht te nemen, maar de ECB lijkt daar nu plotseling weer van vrijgesteld te worden. Zo zou ik door kunnen gaan. De aanvallen zijn heftig en gebaseerd op het principe van meer macht voor de regeringen, minder democratie, minder rechten voor de burgers en minder transparantie. Wij moeten een tegenreactie geven. Als de parlementen op dit vlak namelijk niet in actie komen, resulteert dat in een slechte Europese Grondwet. 
Ribeiro e Castro (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Antonione, mijnheer de commissaris, beste collega’s, uit de berichten over de Intergouvernementele Conferentie blijkt dat er sprake is van problemen en meningsverschillen. Objectieve, niet vooringenomen waarnemers zullen daar niet van opkijken. Alleen diegenen die ons hebben voorgehouden dat er binnen de Conventie een consensus zou zijn bereikt zullen proberen ons nu te doen geloven dat ze verrast zijn. We weten allemaal heel goed dat de uitkomsten van de Conventie niet als een democratische consensus kunnen worden beschouwd, althans niet in dat deel van de wereld waar democratische beginselen gerespecteerd worden en waar mensen gewoon zijn over dit soort zaken te stemmen. We beschikken nu dus over het – bittere – bewijs van het tegendeel. En dat bewijs wordt geleverd in het kader van de IGC, de enige instantie die aan de eisen van de Verdragen voldoet en over de democratische en juridische bevoegdheid beschikt om besluiten te nemen. Daarom hebben degenen die de IGC minder gezag toewensten – en dat nog steeds doen – het nu zo moeilijk.
Ik wil het Italiaans voorzitterschap graag gelukwensen met de toewijding waarmee het zich van zijn taken kwijt. Het is nu reeds duidelijk dat de verantwoordelijkheid voor eventuele mislukkingen niet bij dit voorzitterschap berust, maar bij degenen die maar blijven proberen de zaken te forceren, degenen die de legitieme rechten van de lidstaten met voeten willen treden en de democratie en de rechtsstaat willen verzwakken. Van hen noem ik eerst en vooral de heer Chirac. In zijn wel erg ongelukkige interventie heeft hij geprobeerd met financiële chantage het debat in de IGC in de kiem te smoren en een aantal lidstaten te bedreigen met het staken van de toewijzingen uit communautaire fondsen. Dat was wel de slechtst denkbare wijze om de IGC te openen. Die is nu op een heel negatieve toon van start gegaan, niettegenstaande de positieve inspanningen en goede wil van het Italiaans voorzitterschap. Ik weet niet of iemand zich door de heer Chirac heeft laten intimideren, maar ik weet wel dat zijn optreden ten sterkste dient te worden afgekeurd. Op die manier moet het beslist niet!
Ik heb overigens wel de indruk dat de Duitse Bondskanselier de dogmatische positie van zijn partij ietwat wil verzachten. Bij een bezoek aan Bratislava, een dag of wat geleden, gaf hij aan eventueel bereid te zijn toe te geven aan de door velen gesteunde eis dat elk land één commissaris krijgt en dat al deze commissarissen gelijke rechten hebben. Ik ben heel blij met deze signalen: het zijn lichtpuntjes en ze houden een belofte in. Tot nu toe, in ieder geval. Ik hoop dus dat deze signalen bekrachtigd worden en dat ze ook betrekking zullen krijgen op andere agendapunten: opwaardering van het subsidiariteitsbeginsel, de uitdrukkelijke garantie dat het primaat van het grondwettelijk en nationaal recht wordt gerespecteerd, transparantie bij de wetgevende arbeid van de Raad, de erkenning van het christelijk erfgoed in de preambule, de handhaving van het roterend voorzitterschap – of een bevredigende alternatieve oplossing, indien dat systeem mocht verdwijnen – , het opgeven van fantasietermen als “minister van Buitenlandse Zaken” of “Grondwet voor Europa”, het schrappen of drastisch beperken van - of flexibiliteitsclausules, om zo te verhinderen dat het systeem voor de herziening van de Verdragen wordt ondergraven, enzovoorts.
Het slagen van de IGC hangt vooral af van de mate waarin men erin slaagt afstand te doen van het idee van een dat van bovenaf ideeën oplegt – en het helpt niets als je zo’n directoire presidium noemt. De IGC zal echter op een mislukking uitlopen als de onbuigzaamheid van een aantal zogeheten ‘grote jongens’ deze lidstaten in ‘kleintjes’ verandert. Deze grote lidstaten moeten niet proberen het fundamentele machtsevenwicht dat de Europese integratie onderbouwt geweld aan te doen. De IGC moet het heilige en fundamentele principe dat alle lidstaten gelijke rechten hebben respecteren en overal toepassen. Dan kan ze op brede steun rekenen. Ze dient dus terdege rekening te houden met wat de burgers denken over nationale identiteit en Europese identiteit.
Ik wil de Franse president er graag op wijzen dat zijn diplomatie en het Franse voorzitterschap verantwoordelijk zijn voor het Verdrag van Nice. Dat zou zijn bijwijlen wat al te overdadige nervositeit en die van een aantal anderen toch enigszins moeten beperken. Het Verdrag van Nice is het Verdrag dat nu van kracht is, maar – let wel – nog niet helemaal. Er is geen haast, er is nog geen man overboord, en er is geen aanleiding tot wanhoop of angst. Het Verdrag van Nice is de alternatieve consensus waar velen naar verwijzen. Tot nu toe vertegenwoordigt het de enige werkelijke consensus. Dit Verdrag is tot stand gekomen voor de belangrijkste uitdaging van het moment – uitbreiding. Laat ons met het vaststellen van de agenda dus niet op de inhoudelijke kant van de zaak vooruitlopen. De herziening van de Verdragen moet op een degelijke wijze gescheiden – het moet een duurzame herziening zijn. We hebben nu niet genoeg tijd om met elkaar te praten en ervoor te zorgen dat iedereen gehoord wordt. Er is dus geen tijd om tot een werkelijke consensus te geraken en oprechte, duurzame en diepgaande overeenstemming te bereiken. We hebben geen behoefte aan een haastig uitgevoerde herziening. Zo’n herziening zal spoedig tot problemen leiden – dat is met de door de Conventie uitgewerkte tekst nu reeds het geval. Wij geloven dat de Europese Unie het zich niet kan veroorloven te falen. Ze mag niet falen. 
Bonde (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het resultaat van de EU-Conventie is nu gedrukt in een paar fraaie boeken met een blauw omslag, maar die zijn volstrekt onleesbaar. Er staat geen trefwoordenlijst in. Wie in de Raad is verantwoordelijk voor de publicatie van dikke boeken in alle talen zonder een woordregister waarmee de burgers de passages kunnen vinden die hun speciale belangstelling hebben? Als belastingbetalers dragen wij miljarden bij aan de talrijke voorlichtingsbureaus van de EU, maar die gebruiken het geld voor propaganda in plaats van voor gedegen voorlichting.
Het is belachelijk dat lezersvriendelijke uitgaven van de Ontwerp-Grondwet, die de burgers en politici een kans geven om hem te begrijpen, niet in de instellingen gemaakt worden maar op mijn kantoor. In de marge hebben we overal tekst genoteerd met kruisverwijzingen, zodat men niet heen en weer hoeft te bladeren om te zien of er eenparigheid of een gekwalificeerde meerderheid nodig is. We hebben alle sleutelwoorden onderstreept, zodat men de tekst snel kan doornemen, en we hebben een omvangrijke alfabetische woordenlijst gemaakt, zodat men kan zoeken op trefwoorden als subsidiariteit, religie en defensie en snel de desbetreffende passage of passages kan vinden. We hebben bovendien ons werk gratis in alle talen ter beschikking gesteld op internet. Nog niet alles is klaar in alle talen, maar de belangrijkste delen zijn wel klaar en kunnen geheel gratis worden gedownload van mijn website op het adres www.bonde.com. We hebben ook circa duizend woordverklaringen gemaakt met relevante links, op het adres www.euabc.com, en iedereen kan deze gratis downloaden op zijn eigen computer en de komende wijzigingen geheel automatisch via e-mail toegezonden krijgen.
Dit werk had de Raad moeten doen. In plaats daarvan heeft de Raad een afspraak geschonden die hij met ons in het Democracy Forum heeft gemaakt, door de Ontwerp-Grondwet af te drukken zonder de minderheidsverklaring eraan toe te voegen. We hadden een glasheldere afspraak met Giscard d’Estaing en John Kerr. We hebben het eindresultaat ondertekend op voorwaarde dat de minderheidverklaring zou worden afgedrukt, zodat de burgers van de EU vrij zouden kunnen kiezen tussen de visie van de meerderheid en die van de minderheid op Europa.
Ik wil de Raad nu oproepen om te garanderen dat de minderheidsverklaring samen met de Ontwerp-Grondwet wordt afgedrukt, en ik stel de Raad graag onze lezersvriendelijke uitgaven vrij ter beschikking. Het is een vreemde zaak dat wij, die tegen de Ontwerp-Grondwet zijn, de publicatie ervan moeten bekostigen om te zorgen dat het ontwerp ook gelezen kan worden. 
Dell´Alba (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, commissaris Barnier heeft ons een somber beeld geschetst van de situatie en aangegeven dat de Commissie zich zorgen maakt over de gang van zaken. Velen zijn het daar ook mee eens. Hij zei: dit is niet de schuld van de Commissie, en zeker ook niet de schuld van het Italiaans voorzitterschap; dit is niet de schuld van de Conventie en zeer zeker niet de schuld van het Parlement. Maar wiens schuld is het dan wel? Van Estland of Polen? Van Aznar, die de methode van Nice wil in plaats van de door de Conventie voorgestelde methode? Commissaris Barnier, is dit niet een beetje de schuld van ons allen? Hebben wij eigenlijk allemaal niet te weinig blijk gegeven van ambitie? Het is immers wel duidelijk dat het hek van de dam was toen het eenmaal mogelijk werd te zeggen - de Commissie voorop - dat de Conventie geen goed werk had verricht op dit of dat punt. Toen wist men niet hoe snel men moest zijn om hetzelfde te doen als hetgeen de Commissie als eerste had gedaan met een tekst die, juist omdat hij gebaseerd was op de kleinste gemeenschappelijke deler, het risico met zich mee bracht dat iedereen met alle geweld zou proberen hem te wijzigen zodra daarvoor een opening geboden werd.
De waarheid is dat wij de trein van Nice hebben gemist. Wij hebben de trein van Amsterdam gemist en wij hebben mijns inziens ook de trein van Maastricht gemist. Wij hebben de gelegenheid gemist - een gelegenheid waar dit Parlement één keer op heeft aangedrongen en die het vervolgens vergeten is - om erop te wijzen dat eerst gezorgd moest worden voor die befaamde uitdieping: eerst uitdieping en dan uitbreiding, weet u nog? Het debat van vandaag toont aan hoever wij verwijderd zijn van de bedoelingen die bij het begin van het Italiaans voorzitterschap werden uitgesproken, de bedoelingen waarnaar dit Parlement in september nog verwees. Ik vraag mij dan ook af of, gezien de hele gang van zaken, het Italiaans voorzitterschap er niet goed aan zou doen de situatie eens naar behoren te beoordelen. Inderdaad hebt u een aantal beloftes gedaan, maar u had ook beloofd het moratorium aan de orde te stellen in de Verenigde Naties; gisteren is ons echter gezegd dat daar niets van zal komen. U had beloofd uw semester af te sluiten met een resultaat inzake de Conventie, maar het Italiaans voorzitterschap - Italië, een van de oprichters - heeft verplichtingen jegens zichzelf, jegens zijn geschiedenis. Als een ondermaatse tekst uit de bus dreigt te komen, moet het Italiaans voorzitterschap mijns inziens op zijn minst proberen te voorkomen dat het afsluit met een dergelijke hutspottekst, met een tekst die de belangen van de Unie alleen maar schaadt. Als men geen krachtig ontwerp, geen ontwerp van hoog niveau heeft, als men geen ontwerp heeft waarmee het grote verzet kan worden gebroken, als men geen federalistisch ontwerp heeft overeenkomstig de lijn die Altiero Spinelli twintig jaar geleden in dit Parlement uiteenzette, als men geen krachtige visie heeft die een bron van inspiratie kan zijn, zullen de anderen zelfs op de kleinste punten het been stijf houden. Dat lijkt mij wel duidelijk.
Wij radicalen zullen op de 13e en de 14e een congres houden over dit thema. Wij hopen dat de overwegingen daar en elders een standpunt zullen opleveren dat het Parlement in staat zal stellen een tekst te verwerpen als de onderhandelingen inderdaad verkeerd dreigen te gaan. 
Nassauer (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, er kan alleen maar met onbehagen en bezorgdheid gereageerd worden op het verloop van de IGC tot nu toe. Staat u mij toe om even te recapituleren. De Conventie waarover nogal meewarig werd gedaan - en die in ieder geval niet erg serieus genomen werd - is erin geslaagd om ondanks alle politieke en geografische grenzen en ondanks de aanwezigheid van vertegenwoordigers van uiteenlopende instellingen zonder één enkele stemming een overtuigende en sluitende Ontwerp-Grondwet op te stellen. Vervolgens moeten wij constateren dat de IGC juist dit ontwerp in stukjes ontleedt en verkruimelt zonder ook maar één enkel aanknopingspunt te bieden met betrekking tot de vraag hoe dat tot een positief resultaat kan leiden.
Het is toch opvallend dat alle voorstellen die in de IGC ter discussie staan, in vergelijking met het ontwerp van de Conventie geen verbetering maar een verslechtering opleveren. De IGC gaat dus niet voor- maar achteruit. De staatshoofden en regeringsleiders staan op de rem van de Europese Unie. Met de hartelijke groeten vanuit Nice, geachte dames en heren! De meest opmerkelijke uitlatingen zijn inderdaad van de ministers van Financiën afkomstig. Zij willen simpelweg het begrotingsrecht van het Parlement ‘gouvernementaliseren’. Zij willen voorkomen dat het Parlement aanzienlijke invloed op de begroting kan uitoefenen. Waar hebben die ministers eigenlijk hun democratische basisopleiding genoten?
Beseffen zij dan niet dat het parlementarisme de pijler van de democratie is en dat het begrotingsrecht van het Parlement het fundament van het parlementarisme vormt? Dat heeft niets te maken met een sterkere machtspositie van de afgevaardigden, maar komt voort uit de democratische controle die het Parlement voor iedereen zichtbaar moet kunnen uitoefenen. Door dit voorstel geven de ministers van Financiën blijk van een ondemocratische opvatting over het parlementarisme. Overigens zijn de kostbaarste geschenken in deze Europese Unie altijd achter gesloten deuren door de diverse ministerraden verdeeld en niet via de openbare begrotingsdebatten in dit Parlement. Daarom moet het begrotingsrecht van het Parlement gehandhaafd blijven!
Staat u mij toe om nu een aantal dingen te formuleren die wij van de IGC verwachten. Ik richt mij hierbij tot de voorzitter van de Raad die wij - vanwege zijn tot nu toe zeer positieve inspanningen - onze steun willen geven. Ten eerste verwachten wij dat er vóór het einde van dit jaar overeenstemming bereikt zal zijn. Dat is technisch ook mogelijk. Het gaat namelijk niet om talloze artikelen die nog ter discussie staan, maar slechts om een paar institutionele kernvragen. Ten tweede dient de IGC de schepen van Nice achter zich te verbranden. De staatshoofden en regeringsleiders die ons naar deze doodlopende weg geleid hebben, dienen ons ook weer op het goede spoor te zetten.
Ten derde dient er een evenwicht gevonden te worden tussen de soms bekrompen, maar in beginsel legitieme nationale belangen en de belangen van de Europese Gemeenschap. Dat betekent dat de staatshoofden en regeringsleiders niet uitsluitend het belang van hun eigen lidstaat centraal moeten stellen. Zij moeten ook de verantwoordelijkheid voelen en nemen voor een verenigder Europa. De stemverdeling in de Raad waartoe in Nice is besloten, is namelijk niet alleen democratisch onhoudbaar, maar valt ook aan geen enkel verstandig mens uit te leggen. Een nieuw Verdrag moet logisch zijn. Alleen zo kunnen wij onze doelstellingen realiseren en voor meer transparantie en een grotere betrokkenheid van de burgers zorgen.
Corbett (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dit Parlement heeft keer op keer gewaarschuwd voor het ontrafelen van het Verdrag door er successievelijk telkens weer een stukje van af te halen. We hebben zelfs de Commissie gewaarschuwd haar nochtans zeer redelijke voorstellen niet in te dienen, om de reden dat wanneer je aan één draadje uit de Ontwerp-Grondwet begint te tornen, een ander stuk uit elkaar zal vallen, wat voor iemand anders weer een excuus is om op zijn beurt met een ander voorstel te komen en zo is het einde zoek.
Tijdens het afgelopen debat hebben we gewaarschuwd tegen het voorstel van de Spaanse en Poolse regeringen om terug te keren naar de formule van Nice voor de stemming in de Raad; een behoorlijk zelfzuchtig voorstel als ik het mag zeggen. En nu we met een aantal zaken, na maanden en maanden van onderhandelingen en besprekingen, een volgend stadium ingaan en de Conventie haar werkzaamheden heeft beëindigd, schrikt er plotseling een Raadsformatie wakker die zich halverwege de IGC met de Ontwerp-Grondwet wil gaan bemoeien en het geheel wil herschrijven. Wat betreft de bevoegdheden van het Europees Parlement willen ze zelfs terugkeren naar een vorm die slechter is dan wat er in het huidige Verdrag is geregeld. Dat vind ik eerlijk gezegd onacceptabel.
Verder meen ik te mogen beweren dat de punten die zij naar voren hebben gebracht in vele gevallen aan het begin van de IGC niet eens door hun eigen regeringen waren aangemerkt als kwesties waarover zij tijdens dat forum besprekingen wilden voeren. Deze zaken zijn nog niet eerder aan de orde geweest en dus zitten we met het probleem dat in ieder geval sommige van onze regeringen verdeeld lijken te zijn over deze kwestie.
In het licht hiervan zou ik het voorzitterschap willen vragen om niet op de verzoeken van deze Raadsformatie in te gaan. Ik zou alle collega’s in het Parlement willen vragen om in hun eigen land deel te nemen aan de debatten met hun regeringen over deze onderwerpen, die nu ongetwijfeld worden gevoerd. Ik zou hen willen aanmoedigen om bij hun regeringen aan te dringen op een verstandig standpunt en ons terug te leiden naar de meer praktische onderhandelingslijn die aan het begin van de IGC door de meeste regeringen – in ieder geval die van de oorspronkelijke zes lidstaten en Groot-Brittannië - gevolgd werd en die erop gericht was deze Ontwerp-Grondwet ongeschonden uit de strijd te laten komen, zij het met enkele technische aanpassingen. Dat moet ons streven zijn. 
Alyssandrakis (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, noch de plechtigheden noch het woord “Grondwet” kunnen het volksonvriendelijke karakter van het nieuwe Verdrag verhullen. Hiermee wordt een nieuwe schakel toegevoegd aan de keten waaraan de volkeren na Maastricht, Amsterdam en Nice vastgebonden zijn. In dit nieuwe Verdrag wordt het volksonvriendelijke, monopolievriendelijke en imperialistische beleid van de Europese Unie verankerd. Hiermee wordt de macht opnieuw verdeeld ten gunste van de sterken en wordt de ongelijkheid tussen de lidstaten verscherpt. Hiermee krijgen het neoliberalisme en de onderwerping aan de markt een institutioneel karakter. Hiermee worden de repressiemechanismen uitgebouwd en wordt de militarisering van de Europese Unie bevorderd. Daarbij deinst men er onder het mom van terrorismebestrijding zelfs niet voor terug om de doctrine van preventief militair optreden over te nemen.
De tegenstellingen die in de Intergouvernementele Conferentie opduiken, betreffen slechts bijkomende zaken. Niemand stelt namelijk de militarisering, de repressie of de soevereiniteitsoverdracht ter discussie. De onenigheid blijft beperkt tot de vraag hoe de nieuwe machtsverdeling eruit moet zien. De volkeren hebben geen behoefte aan een Europese Grondwet. Zij hebben zelfs geen behoefte aan een Europese Unie. Wij zijn ervan overtuigd dat zij zich hiertegen zullen verzetten, zowel via referenda - althans daar waar zij gehouden worden, want het Griekse volk is nooit ergens naar gevraagd en zal ook nooit ergens naar gevraagd worden - als via de dagelijkse strijd. 
MacCormick (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik deel de mening die al door velen in dit Parlement naar voren is gebracht. Ik moet zeggen dat ik tijdens de Conventie, waar ik tot mijn trots als plaatsvervangend lid aan mocht deelnemen, de standpunten van de afgevaardigden van de Britse regering respecteerde, hoewel ik het niet altijd met hen eens was. Zij lichtten hun standpunt toe, namen bij tijd en wijle een impopulaire positie in, maar over het algemeen stonden ze voor een bepaalde mening en kwamen we tot een besluit en compromissen.
Soms zou ik willen dat ze een andere aanpak hadden gevolgd, een krachtigere aanpak bijvoorbeeld met betrekking tot de onbevredigend aangepaste secties over visserij in de delen I en III. De heer Corbett had al de moed om te zeggen dat de regeringen de kans hebben gehad om hun bezwaren kenbaar te maken of met andere opvattingen te komen over hoofdzaken die tijdens de Conventie besproken werden en dat geen van allen iets heeft gezegd. De heren Duff en Méndez de Vigo hebben er beiden op gewezen dat deze kwesties tijdens de Conventie helemaal niet ontoereikend, maar juist uitgebreid besproken zijn. Nu we bij de kernkwestie van de begroting zijn aangeland laat de Ecofin-Raad, naar ik vrees met de Britse minister van Financiën erbij, plotseling weten dat het gehele voorstel van de Conventie geen hout snijdt en dat de verhoudingen volledig moeten worden herzien.
Dat is toch zo ongeveer de meest onbevredigende manier die je kunt bedenken om dingen te regelen. Ik bekritiseer nu de Britse regering – zij is niet de enige die zich hier schuldig aan maakt – maar wij moeten allen de betrokken regeringen oproepen ervoor te zorgen dat zij alles op orde hebben en de zaak in een redelijk tempo en op basis van de Conventietekst voltooien. 
Ó Neachtain (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, we zijn het er allemaal over eens dat de besluitvormingsprocedures binnen de instellingen van de EU gestroomlijnd moeten worden om rekening te kunnen houden met de tien nieuwe landen die volgend jaar mei tot de Unie zullen toetreden.
Wij moeten de manier waarop we besluiten nemen in een groter Europa hervormen, maar we moeten er ook zorg voor dragen dat, in de context van de invoering van een nieuw Verdrag van de Europese Unie, cruciale nationale belangen beschermd worden. Vanuit Iers perspectief bijvoorbeeld ben ik bezorgd over enkele kwesties.
Ten eerste hebben de Ierse regering en andere regeringen in Europa steeds zeer groot belang gehecht aan het behoud van de controle over het fiscaal beleid. De onderhandelingen over deze kwestie tijdens de Top van Nice hielden de garantie in dat eenparigheid voor besluiten over belastingvraagstukken op EU-niveau zou worden gehandhaafd. Ik vind dat fiscale kwesties het beste onder de bevoegdheid van de nationale en plaatselijke overheden kunnen vallen in plaats van onder een gecentraliseerde Europese Unie.
Ten tweede: hoewel het de effectiviteit van de strijd tegen de internationale misdaad vergroot ben ik niet gerust op een voorstel om het stemmen met gekwalificeerde meerderheid uit te breiden tot strafrechtkwesties. Ik vind dit een onwerkzaam voorstel, omdat er geen rekening gehouden wordt met de verschillen in juridische tradities die tussen de verscheidene lidstaten bestaan.
Ten derde is het op het gebied van veiligheid en defensie belangrijk dat er geen nieuwe verplichtingen aan Ierland worden opgelegd die een bedreiging vormen voor ons traditionele beleid van militaire neutraliteit. De Ierse regering en andere regeringen binnen de EU moeten op nationaal niveau bovendien zeggenschap behouden over hun deelname aan eventuele toekomstige militaire operaties.
En ten slotte zou ik met klem willen verzoeken de kleinere lidstaten het recht te laten behouden om één lid te benoemen voor de Europese Commissie. 
Berthu (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de voorzitter van de Raad begon zijn betoog zojuist met de opmerking dat de voorstellen van de Conventie niet door de IGC mogen worden afgezwakt, omdat ze door middel van een democratische methode tot stand zijn gekomen. Ik weet niet om welke democratie het gaat, want de Conventie had geen democratisch mandaat om een Grondwet op te stellen, was niet representatief voor de publieke opinie en heeft bovendien geen stemmingen gehouden. Dat moet dan een nieuwe vorm van democratie met een Europees sausje zijn.
In werkelijkheid hebben de afgelopen bijeenkomsten van de IGC aangetoond dat een aantal nationale delegaties zich terecht vragen begint te stellen. Om te beginnen zou het niet mogelijk moeten zijn dat de besluitvorming bij meerderheid van stemmen wordt uitgebreid tot essentiële onderwerpen zoals grenscontroles, fiscaliteit, de financiële vooruitzichten, het strafrecht, diensten van algemeen economisch belang, enzovoort. Of het zou uitsluitend mogelijk moeten zijn in ruil voor een vangnet, zoals een vetorecht voor elke nationale democratie, dat uitgeoefend zou kunnen worden door het betreffende nationale parlement of via een referendum. Ik bedoel hiermee een bruikbaar vetorecht en niet een onevenredig recht zoals het recht van afscheiding, dat uiteraard niet uitvoerbaar is in de dagelijkse debatten van de Unie.
Verder vinden wij de bepalingen die in -clausules voorzien in de huidige vorm ontoelaatbaar. Met deze bepalingen kunnen besluitvormingsprocedures bij eenparigheid van stemmen worden veranderd in procedures bij gekwalificeerde meerderheid, zonder dat hiervoor een officiële herziening nodig is, oftewel zonder dat men de naties om een officiële ratificatie hoeft te vragen. Met dit soort op maat gesneden bepalingen wil men bevorderen dat een Europa dat bestuurd wordt door zelfbenoemde elites en dat terrein wint achter de rug om van de volkeren, vaste voet aan de grond krijgt. Mochten deze -clausules - die royaal vertegenwoordigd zijn in het ontwerp van de Conventie - worden goedgekeurd, dan zou de volgende herziening van de Verdragen waarschijnlijk de laatste zijn. Daarna zou uitsluitend nog het oordeel van de Europese Raad vereist zijn, en niet dat van de naties. Dat is werkelijk ontoelaatbaar. 
Kauppi (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de Intergouvernementele Conferentie is niet alleen maar een forum van jaknikkers geworden voor de tekst van de Conventie, zoals aanvankelijk in de regeringen werd gevreesd en hier in het Parlement van harte werd gehoopt. Deze IGC lijkt een echte IGC te worden. Het is echter van belang te voorkomen dat de fundamentele ideeën van de Conventie in de IGC teniet worden gedaan.
Het belangrijkste van de IGC is de kwaliteit van het resultaat straks en zeker niet de vraag of al dan niet wordt vastgehouden aan het tijdschema. Het is momenteel volstrekt duidelijk dat het huidige tijdschema problemen oplevert. De IGC heeft nog maar vijf weken te gaan en er is onvoldoende vooruitgang geboekt. De zaken waarover consensus is bereikt, zijn grotendeels verslechteringen in vergelijking met het evenwichtige voorstel van de Conventie. Ik doel daarmee bijvoorbeeld op het ten grave dragen van de Wetgevende Raad.
Wij moeten vasthouden aan het voorstel van de Conventie over de weging van de stemmen. Dat is naar mijn mening een redelijk compromis voor zowel de grote als de kleine landen. Om de besluitvorming in de Europese Unie niet te verlammen, is het noodzakelijk af te zien van de complexe weging van de stemmen die is voorzien in het Verdrag van Nice. Wij moeten beseffen dat de Conventie de lidstaten die qua bevolkingsomvang tot de grote landen behoren, tegemoet is gekomen door af te spreken dat drievijfde van de EU-burgers achter een besluit moet staan. Tegelijkertijd werd echter gegarandeerd dat de gekwalificeerde minderheid die nodig is voor het blokkeren van besluiten niet door samenwerking van enkele grote lidstaten, zoals het machtsblok aan de Middellandse Zee, zou kunnen worden bereikt.
De voorstellen van Spanje en Polen over het wijzigen van het machtsevenwicht tussen de regeringen van de lidstaten moeten beslist worden verworpen. Als er al op de een of andere manier een compromis over het voorstel van de Conventie moet worden gevonden, dan moet dat gebeuren door juist de andere kant uit te gaan, namelijk in de richting van het 50-50-model, waarbij besluiten gesteund dienen te worden door de helft van de lidstaten en de helft van de bevolking.
Waarschijnlijk zal ook in de toekomst een eigen stemgerechtigde commissaris voor elke lidstaat worden gegarandeerd. De schrikbeelden en theorieën van een te grote en verlamde Commissie en overbodige commissarissen waren schromelijk overdreven. Er zijn echt wel taken en zinvolle werkgebieden te vinden voor 25 commissarissen. Bovendien zal de praktische uitvoering zo nodig doeltreffender worden door het werk en de taken verstandig te organiseren en een hiërarchie van verschillende rangen mogelijk te maken die op een rechtvaardig toerbeurtsysteem is gebaseerd. 
Wynn (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, vorige week belde de heer Méndez de Vigo mij op om me op de hoogte te stellen van de voorstellen van de Ecofin-Raad en afgelopen maandag is de heer Hänsch naar onze commissie gekomen. In beide gevallen deden ze mij volkomen verstomd staan met hetgeen zij te vertellen hadden. Ik vind het onvoorstelbaar dat de Raad van ministers de voorstellen van de Ecofin-Raad over de begroting accepteert. Als Brit kan ik zeggen dat ik, wat betreft de kwestie van eigen middelen, kan begrijpen waarom de Ecofin-Raad dit doet. Of het correct is, is echter een andere vraag.
Wat de financiële vooruitzichten en de begrotingsprocedure betreft gaan de voorstellen echt te ver. Als deze voorstellen inderdaad zouden worden aangenomen tijdens de IGC, zou het Parlement zijn macht verliezen en zouden we de Begrotingscommissie wel kunnen opdoeken. We zouden eerlijk gezegd gewoon gecastreerd worden met een roestige schaar. Wij zitten niet te wachten op dit soort zogenaamde ‘dominantie’ van de Raad.
Het Parlement heeft tijdens de Conventie veel toegegeven om tot een overeenkomst te kunnen komen – en de Raad beweert hetzelfde te hebben gedaan. Wij hebben in ieder geval de financiële vooruitzichten aanvaard zoals die in het Verdrag verankerd liggen. Als we nu het Interinstitutioneel Akkoord schenden zijn we terug bij het Verdrag, dat het Parlement veel meer bevoegdheden en veel meer invloed geeft. Wij hebben dit opgegeven om tot een overeenkomst te komen, een veel meer op samenwerking gerichte benadering, een soort samenwerkingsverband. Wat we hier krijgen voorgeschoteld is echter geen samenwerkingsverband, maar pure dwang van de Raad. Dit mag geen doorgang vinden en we moeten alles in het werk stellen om dit te voorkomen.
Nogueira Román (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, als burger van de Spaanse staat wil ik om te beginnen duidelijk maken dat ik me verzet tegen de standpunten die de heer Aznar bij de stemming in de Raad heeft ingenomen. Ik wil verder graag wijzen op drie concrete problemen. Als we die problemen oplossen kunnen we de tekst van de Ontwerp-Grondwet aanzienlijk verbeteren. Waar het om gaat is dat we een aantal belangrijke elementen van de politieke, culturele en institutionele realiteit van de Unie benadrukken – aan de grondlijnen van het werk van de Conventie hoeft niets gewijzigd te worden.
We moeten om te beginnen de door onze volkeren beleefde werkelijkheid verwerken in de definitie van de Unie. Die Unie moet er één zijn van staten, volken en burgers. Aan het einde van de ontwerptekst wordt gesproken over de lotsbestemming en het welzijn van de volkeren van de Unie – dat zijn de doelstellingen. Verder moet de Grondwet de erkenning inhouden dat er binnen de Unie constitutioneel gedefinieerde naties, federale staten, enzovoort bestaan, en dat deze entiteiten met wetgevende en uitvoerende bevoegdheden bekleed zijn. De Unie bestaat dus in wezen uit staten. Ten derde moet duidelijk worden vastgelegd dat de Unie een sociale unie is. Ik hoop hoe dan ook dat er in de Grondwet expliciet rekening mee zal worden gehouden dat er in Europa naties zonder staat bestaan, zoals – onder andere – Galicië en Schotland. Dan hoeven deze naties zich niet gedwongen te voelen voor een eigen staat te strijden omdat dat de enige mogelijkheid is om binnen de Europese Unie als natie vertegenwoordigd te zijn. 
Randzio-Plath (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, het ontwerp voor de Grondwet bevat terecht een constitutionalisering van het Lissabonproces. Het is ook een zeer goede zaak geweest dat dit Parlement getracht heeft om de Europese Unie een gezicht te geven waarin economische hervormingen en groei, volledige werkgelegenheid en sociale samenhang geïntegreerd zijn. Dit streven komt ook tot uiting in de fundamentele normen en waarden zoals deze in het Ontwerp-Verdrag zijn geformuleerd. Helaas zijn de instrumenten voor het verwezenlijken van die doelstellingen van de Europese Unie nog erg vaag. Er is sprake van de coördinatiemethode. Dat is prima, maar wij hebben er veel te weinig over nagedacht dat er niet alleen rekening moet worden gehouden met de onderlinge afhankelijkheid van de nationale economieën, maar ook met de sociale omstandigheden van onze burgers. Wij vormen namelijk niet alleen een economische unie, maar ook een politieke unie. Ik vind het buitengewoon jammer dat er op dit vlak bijzonder weinig handvatten voorhanden zijn voor de democratische legitimiteit van de politieke besluitvorming of voor het bevorderen van die legitimiteit.
Dar betekent dat de uitgangspunten al tekortkomingen vertonen. Als mij vervolgens ter ore komt dat de ministers van Financiën de IGC oproepen om nog minder tot stand te brengen dan in het ontwerp is opgenomen, is dat een stap achteruit. Dat mogen wij als Europees Parlement niet toestaan. Er is ook nog iets anders dat wij niet mogen toelaten. Wat de medebeslissingsprocedure betreft, willen wij best toegeven dat het Parlement niet over alle technologische vernieuwingen mee hoeft te beslissen. Wij zijn bereid om met een gedelegeerde wetgeving in te stemmen, op voorwaarde echter dat er in deze Unie geen gebruik wordt gemaakt van deskundigenpanels die achter gesloten deuren alle besluiten kunnen verhullen en veranderen. Dat betekent dat artikel 35 zoals het in het ontwerp is geformuleerd, ook in zijn geheel zo door de IGC in het Grondwettelijk Verdrag overgenomen dient te worden. Dat vormt namelijk een onderdeel van de democratisering van het economisch en monetair beleid. 
Berès (PSE ).
   - Mijnheer de commissaris, staat u mij toe dat ik citeer wat u in een minder formele ruimte dan deze vergaderzaal hebt gezegd. U zei toen dat je het slachtoffer niet moest vragen om het slachtfeest voor te bereiden, hetgeen wij nu aan den lijve ondervinden. De Intergouvernementele Conferentie heeft de grenzen van haar bevoegdheden bereikt. Het belangrijkste voor dit Parlement is nu om het evenwicht dat in de Conventie is bereikt veilig stellen. Ik gebruik liever de term "evenwicht" dan "compromis". Als er al sprake is van een Conventie-geest, van een Europese geest die deze Intergouvernementele Conferentie beheerst, dan hoop ik dat wij dankzij deze geest de luisterfase, waarin wij ons momenteel bevinden, zullen aanmerken als de fase waarin wij kunnen ondervinden dat wij wat besluitvorming betreft in een collectieve impasse geraken als iedereen zijn eigen, individuele logica van de macht doorvoert. Want als dit inderdaad het geval is, als deze luisterfase simpelweg dient om iedereen zijn ideeën te laten uitspreken en om vast te stellen dat we op een impasse afstevenen, dan is er nog steeds hoop voor ons.
Als het ons daarentegen niet lukt deze fase goed door te komen, dan vrees ik dat er een risico op achteruitgang bestaat. Zoals u weet worden de discussies in mijn land steeds feller. Binnen mijn partij hebben sommigen al besloten om ja te zeggen, terwijl anderen besloten hebben om nee te zeggen en weer anderen nog afwachten. Uiteindelijk zou er dus wel eens sprake kunnen zijn van achteruitgang - niet alleen vergeleken met de tekst van de Conventie, maar ook vergeleken met het Verdrag van Nice - op het gebied van de stemming bij gekwalificeerde meerderheid, de bevoegdheden van dit Parlement op begrotingsgebied, of wat de invoering van een drempel van 66 procent van de bevolking betreft voor het bepalen van de gekwalificeerde meerderheid. Wat wij willen, mijnheer de Voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, is eerlijk gezegd dat deze IGC zich concentreert op de onderwerpen die werkelijk op de agenda staan en zoals de heer Napolitano al zei zijn dat de onderwerpen die de Conventie niet heeft behandeld, met andere woorden deel IV. Op dit punt ben ik bang voor de status-quo. Een gedurfd idee dat uiteindelijk precies binnen het evenwicht van het voorstel van de Conventie zou passen, zou zijn om de -clausule te gebruiken als een herzieningsclausule. Ik stel u beiden voor te onderzoeken of het mogelijk is aan artikel IV-7, lid 3 een derde alinea toe te voegen met de volgende strekking, waarbij de juridische vorm nog gevalideerd zou moeten worden: "De Europese Raad kan, op eigen initiatief of op verzoek van het Europees Parlement, met eenparigheid van stemmen besluiten de Intergouvernementele Conferentie te machtigen om door middel van stemming bij supergekwalificeerde meerderheid de noodzakelijke wijzigingen van het Ontwerp-Verdrag tot vaststelling van een Grondwet goed te keuren en om onder dezelfde voorwaarden in de ratificatie ervan te voorzien." 
Leinen (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, de IGC staat op het punt om het resultaat van de Conventie te ondermijnen. Daar konden we ook bijna op wachten, omdat de methode van de IGC met haar nationale en sectorale vormen van egoïsme absoluut niet te vergelijken is met die van de Conventie, waar getracht is het Europese belang centraal te stellen. Het is zeer opvallend dat de regeringen nu de aanval hebben ingezet op het Europees Parlement en zijn rechten. Door het schrappen van de Wetgevende Raad is ook een partner van dit Parlement in het wetgevingsproces weggevallen. Dat leidt tot slechtere wetgeving. Het reduceren van de begrotingsrechten van dit Parlement is een aanval op de fundamentele bestaansgrond van parlementen. Parlementen zijn in het leven geroepen om op democratische wijze controle uit te oefenen op de overheidsfinanciën. Iedereen die deze begrotingsrechten van het Europees Parlement betwist, ondermijnt de democratie in de Europese Unie. Niet alleen het Europees Parlement, maar ook onze collega’s in de nationale parlementen moeten zich daartegen verzetten.
De vakraden horen eigenlijk helemaal geen rol te spelen in de IGC. Wat de Ecofin-Raad nu probeert is niet alleen een aanval op de Conventie, maar ook op de Top van Thessaloniki. In Thessaloniki is besloten dat de onderhandelingen gevoerd zullen worden door de regeringsleiders, staatshoofden en ministers van Buitenlandse Zaken, maar niet door de vakraden. Ik kan het Italiaanse voorzitterschap alleen maar oproepen om de pogingen van de Ecofin-Raad te dwarsbomen. U mag dit niet toelaten. U mag geen gehoor geven aan dergelijke voorstellen van vakraden, net zo min als u belang zou moeten hechten aan de politieke voorstellen van de juridische diensten. Tegen technische voorstellen heb ik geen bezwaar, maar ik heb geconstateerd dat er op het gebied van het defensiebeleid ook politieke voorstellen zijn gedaan, bijvoorbeeld om de clausule inzake wederzijdse bijstand en de gestructureerde samenwerking te schrappen. Dat zijn wezenlijke veranderingen. De Conventie heeft een goede sfeer gecreëerd. De IGC staat op het punt om die sfeer te bederven en dat kunnen wij voor het belangrijke jaar 2004 niet gebruiken.
Lage (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, je kunt over de “vorderingen” van de Intergouvernementele Conferentie eigenlijk alleen ironisch spreken, of bij wijze van scherts. Lachen is immers, volgens Rabelais, – eigen aan de mens. In plaats van voortgang kun je echter beter spreken van teruggang. We moeten wel bedenken dat de Europese burgers zich bedrogen zullen voelen als de Intergouvernementele Conferentie er niet in slaagt de Europese Unie een Grondwet te geven die deze naam verdient. De meeste Europeanen staan namelijk achter het idee van een Grondwet, omdat zo’n tekst een sterke symboolfunctie heeft en als motor voor vernieuwing kan dienen. Een recente opiniepeiling in Portugal – om een voorbeeld te noemen – toont aan dat 69 procent van de mensen in dat land voorstander van een Grondwet is. Slechts 9 procent is daartegen. In de overige Europese landen is het beeld min of meer hetzelfde.
De Grondwet bevindt zich echter binnen handbereik. We zouden deze Grondwet nog vóór 5 december in Rome, de Eeuwige Stad, kunnen goedkeuren en ondertekenen. De lidstaten hoeven het door de Conventie opgestelde ontwerp alleen maar goed te keuren en afstand te doen van het onzinnige idee om dit ontwerp te herschrijven of uit elkaar te trekken. Er lijken echter lidstaten te zijn die Europa willen definiëren door vast te leggen wat het niet is. Deze lidstaten zijn geobsedeerd door het idee van hun grandeur, of, omgekeerd, van hun nietigheid. Andere lidstaten maken de indruk dat ze wel rechten willen aanvaarden, maar geen plichten. En dan zijn er landen die er uitsluitend op uit lijken te zijn blokkeringsminderheden te creëren in plaats van meerderheden waarmee we vooruit kunnen komen. Als dat zo is en de nationale zelfzuchtigheid overal het pleit wint, wat is dan het lot van het Europees denken en het historisch idealisme dat de constructie van Europa steeds heeft geschraagd? Dat zou het einde en de ondergang voor dit ideeëngoed betekenen.
Net als veel andere Europese burgers zou ook ik graag een wat meer federaal en sociaal gerichte Grondwet hebben gezien, met ruimte voor een echt buitenlands en defensiebeleid. Die Grondwet zou dan – zoals elke andere grondwetstekst – ter legitimatie door de burgers via een referendum moeten worden goedgekeurd. Maar ik ben ook bereid de tekst zoals die er nu uitziet te aanvaarden en te steunen. Het is immers een grote stap voorwaarts, zowel qua vorm als qua inhoud – een nieuw hoofdstuk voor de Europese grondwetsbeweging. Daarom zeg ik: “Leve de Grondwet!” 
Antonione,
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst alle sprekers bedanken voor hun belangrijke bijdrage aan de totstandkoming van het nieuwe Constitutioneel Verdrag.
Als fungerend voorzitterschap zijn wij belast met de leiding van de werkzaamheden in de Intergouvernementele Conferentie, maar het lijdt geen twijfel dat uw soms kritische bijdragen een belangrijke steun zijn voor ons werk. Het lijkt alsof er een impasse is ontstaan, alsof er strubbelingen zijn tussen de IGC en het Europees Parlement, maar ik moet dat toch enigszins nuanceren. Ik wil niet ontkennen dat er problemen zijn - in mijn inleiding heb ik er zelf al enkele genoemd - maar we moeten niet uit het oog verliezen dat in deze onderhandelingsfase van de IGC de landen onder meer om tactische redenen soms voet bij stuk houden en vasthouden aan bepaalde standpunten
Zelfs degenen die slechts weinig ervaring hebben met onderhandelingen weten dat dit tactische spel, kenmerkend voor onderhandelingen, betekent dat de standpunten soms tot op het laatste moment onverzoenlijk lijken. Ik ben er evenwel zeker van dat ook de vertegenwoordigers van het Europees Parlement kunnen bevestigen dat iedereen in de IGC heeft verklaard te zullen streven naar een formule waarmee het door de Europese Raad van Thessaloniki vastgestelde tijdschema kan worden geëerbiedigd, zodat het nieuwe Constitutioneel Verdrag vóór de volgende Europese verkiezingen kan worden ondertekend. Niemand wil een verwaterd resultaat. Daarom kan ik u garanderen dat het Italiaans voorzitterschap situaties zal proberen te voorkomen die zouden kunnen leiden tot een onbevredigend resultaat. Verder zal het resultaat in het democratisch proces - dat misschien tekortkomingen vertoont, gezien het feit dat velen er hun vraagtekens bij hebben - altijd getoetst moeten worden. Wij weten immers allen dat het eindproduct van de Intergouvernementele Conferentie ter beoordeling moet worden voorgelegd aan de nationale parlementen, aan het Europees Parlement en in bepaalde situaties zelfs aan de bevolking via een volksraadpleging. Dat zal de echte, beslissende toets zijn voor het werk van de IGC.
Daarom is het ook wat voorbarig te zeggen dat er geen schot in de zaak zit, dat alles zelfs muurvast zit en dat een mislukking al in de lucht hangt. Enerzijds strookt dat niet met de realiteit en anderzijds schieten wij daar eerlijk gezegd ook weinig mee op. Het strookt niet met de realiteit om de reeds door mij genoemde redenen. Wat wij nu zien, zijn tactische zetten, en die moeten wij ook als zodanig beschouwen. In mijn ogen mogen deze manoeuvres niet anders worden gezien, en wel om de doodeenvoudige reden dat voor een werkmethode is gekozen waarbij de problemen niet één voor één worden opgelost. Men kan dus niet zeggen: dit is al besproken en opgelost. Alle problemen maken deel uit van een groter geheel en daarom kan pas aan het einde een oordeel worden geveld over het voorstel dat wij als fungerend voorzitter zullen doen en dat, naar wij hopen, op zo breed mogelijke schaal en op het hoogst mogelijke niveau zal worden overgenomen.
Ik wil nog even kort ingaan op de vraagstukken waarnaar de meeste aandacht is uitgegaan, aangezien ik wegens tijdgebrek niet overal op kan antwoorden. De Wetgevende Raad was een van de vraagstukken die door vele sprekers aan de orde zijn gesteld. Als fungerend voorzitter kan ik zeggen dat dit punt op verzoek van het Europees Parlement - en overeenkomstig de belofte die minister Frattini heeft gedaan tijdens de hoorzitting van de Commissie constitutionele zaken, waarnaar de heer Napolitano al verwees - aan de orde is gesteld tijdens de eerste vergadering op 4 oktober in Rome en opnieuw is behandeld tijdens de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken. Wij hebben dit punt aan de orde gesteld ondanks het feit dat toen al duidelijk was dat het op grote weerstand stuitte, niet alleen getalsmatig maar ook inhoudelijk. Wij hebben geen succes gehad, maar wij hebben wel de discussie over dit punt opengelaten. Wij waren namelijk van mening dat de werkzaamheden van de Conventie enerzijds en het verzoek van het Europees Parlement anderzijds voldoende reden waren om dit vraagstuk op de een of andere manier onder te brengen in het eindvoorstel. Dat heeft minister Frattini kort voor de afsluiting van de laatste bijeenkomst van de Intergouvernementele Conferentie toegezegd.
Wat de procedure voor de herziening van het Constitutioneel Verdrag betreft - een kwestie waarover in de Conventie niet is gesproken - weten al degenen die deelnemen aan de werkzaamheden van de IGC heel goed dat het Italiaans voorzitterschap ook wat dit vraagstuk betreft heeft voorgesteld een debat te openen, en ook in dit geval is gebleken dat het leiden van de werkzaamheden geen eenvoudige taak is. We hebben de nodige problemen ondervonden in procedureel opzicht, omdat dit punt oorspronkelijk niet op de agenda stond, maar ook wat betreft de inhoud, omdat er een belangrijke, fundamentele discussie op gang werd gebracht, namelijk een discussie over de vraag of er al dan niet sprake is van een grondwet. Enkele landen kwamen met uitspraken als: ja maar als men nu gaat spreken over een grondwet, dan ligt de zaak toch wel wat anders; wij hebben nooit iemand mandaat gegeven om over een grondwet te spreken. U begrijpt dat het sturen van een dergelijk proces geen eenvoudige taak is, maar ook ten aanzien van dit punt heeft minister Frattini, als voorzitter van de IGC, de deur open willen houden. Hij heeft aangegeven te hopen dat de kwestie in een breder perspectief wordt geplaatst en dat men zich realiseert dat meer efficiëntie bij het zoeken naar een oplossing betekent dat de akkoorden die gesloten worden te zijner tijd ook gemakkelijker kunnen worden gewijzigd. Wij hebben beloofd ook hierop terug te zullen komen.
Dan tot slot nog een kwestie die misschien niet prioritair maar in ieder geval wel zeer belangrijk is: het optreden van de Ecofin-Raad. Ik kan alleen herhalen wat de heer Frattini heeft gezegd. Hij heeft gezegd dat het Italiaans voorzitterschap geen enkel voorstel van ongeacht welke Raad zal accepteren, dus ook geen voorstel van de Ecofin-Raad.
Dergelijke voorstellen aanvaarden wij niet omdat ze inhoudelijk onaanvaardbaar zijn, en dus ben ik het met de afgevaardigden eens die zeiden dat zoiets niet door de beugel kan. Als iemand echter, zoals ook in het kader van de Conventie is gebeurd, punten aan de orde stelt die volgens de kranten in de Ecofin-Raad zijn besproken, moeten wij die wel bespreken. Ik kan u echter garanderen dat wij als Italiaans voorzitterschap absoluut van plan zijn de parlementaire voorrechten - niet alleen de voorrechten van het Europees Parlement maar de voorrechten van elk parlement - te verdedigen. Wij kunnen spreken over een nieuwe Grondwet of over een nieuw Constitutioneel Verdrag - de naam doet er niet toe - maar dit is de geest waarin wij de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie voorzitten. Het is bovendien wel duidelijk dat als deze geest verdwijnt, of als de rol van het Europees Parlement en de nationale parlementen zelfs maar wordt ingeperkt, wij het toekomstige Constitutioneel Verdrag geen goede dienst bewijzen en de Europese burgers evenmin. Ik beloof u namens het Italiaans voorzitterschap dat wij de voorrechten zullen verdedigen die volgens ons verdedigd moeten worden, uiteraard met inachtneming van de wensen van de anderen.
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0312/2003) van mevrouw Sanders-ten Holte, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de samenwerking van de Gemeenschap met de landen van Azië en Latijns-Amerika en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2258/96 van de Raad (COM(2002) 340 - C5-0368/2002 - 2002/0139(COD)). 
Sanders-ten Holte (ELDR ),
   . – In sommige contreien wordt wel eens vergeten dat het Europees Parlement medewetgever is. De huidige ALA-verordening werd tien jaar geleden aangenomen als een verordening voor de regio's Azië en Latijns-Amerika. Het Europees Parlement heeft sindsdien nadrukkelijk gevraagd om twee aparte verordeningen voor twee zo verschillende regio's. Toch is de Europese Commissie weer met één voorstel gekomen, waarmee ze de bestaande verordening wil moderniseren en waarbij ze tegelijkertijd de verordening betreffende de hulp aan ontwortelde bevolkingsgroepen, die eind volgend jaar zal aflopen, hierin wil incorporeren. Alsof die parlementaire resolutie er niet is geweest! De Commissie ontwikkelingssamenwerking stelt daarom voor om via amendementen de verordening in twee aparte verordeningen op te delen. Als rapporteur hecht ik er groot belang aan deze boodschap van de Commissie ontwikkelingssamenwerking aan u voor te leggen. Uiteraard zal hierover nog uitgebreid overleg gepleegd moeten worden met de Raad. Maar dat er een onderscheid gemaakt moet worden, zal eenieder duidelijk zijn.
En nu naar de inhoud. De Commissie wil een "licht wettelijk kader" voor haar acties op het gebied van ontwikkelingssamenwerking in beide regio's. Het is wel echt een heel licht kader geworden. Het hoofddoel van ontwikkelingssamenwerking is de bestrijding en uiteindelijke uitroeiing van de armoede, zoals dat ook werd verwoord in de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen. Ik kan dit niet duidelijk terugvinden in het Commissievoorstel. Ook andere doelstellingen, zoals onderwijs, gezondheidszorg, milieu en democratisering, ontbreken. En als allereerste punt heb ik dan ook ingebracht dat 35 procent van de uitgaven besteed moet worden aan de sociale infrastructuur, zoals we dat al sinds 2001 regelmatig in het budget hebben opgenomen. Daarvan moet minstens 20 procent aan fundamentele gezondheidszorg en basisonderwijs besteed worden, want tot nog toe zijn deze Millennium-doelstellingen er zeer bekaaid vanaf gekomen.
Ten tweede, vooral onderwijs is een zeer belangrijk instrument bij de armoedebestrijding. Iedereen heeft hier recht op en moet toegang krijgen tot alle vormen van onderwijs, ongeacht zijn of haar afkomst, geslacht of leeftijd. Een onevenredig groot deel van de armen in ontwikkelingslanden is vrouw, maar juist hun wordt dit recht vaak ontzegd. Zij zijn de waterdragers. Ik pleit dan ook nadrukkelijk voor en zelfs voor extra aandacht voor vrouwen en meisjes, niet alleen in het onderwijs en de gezondheidszorg, maar ook in het sociale, economische en vooral ook het politieke leven. Zij horen als volwaardig lid deel te kunnen nemen aan het functioneren van de maatschappij.
Een ander belangrijk punt is de medezeggenschap. De non-onderhandelingen van de WTO in Cancún hebben nog eens duidelijk onderstreept dat de ontwikkelingslanden volledige inspraak eisen. Dit geldt niet alleen op gouvernementeel niveau, maar ook in de lagere regionen. Het is dan ook van cruciaal belang dat bij het opstellen van de strategiedocumenten, de jaarlijkse indicatieve programma's en de jaarlijkse actieplannen voor ontwikkelingssamenwerking alle betrokkenen geraadpleegd worden. Niet alleen de regeringsinstanties op nationaal, regionaal en lokaal niveau, maar ook de parlementariërs in die landen, de NGO's, de particuliere sector en verder alle andere betrokken actoren van het maatschappelijke middenveld. Zij kennen hun eigen behoeften als geen ander en kunnen dus duidelijk aangeven wat nodig is. Dit is ook een grote wens die vanuit het veld naar ons toegekomen is. Alleen op deze manier kan een vorm van eigendom van de verschillende beleidslijnen en acties in ontwikkelingssamenwerking voor alle lagen van de bevolking gerealiseerd worden. Het is belangrijk dat ook het Europees Parlement, als medewetgever, betrokken wordt en blijft bij het Europees ontwikkelingsbeleid. De Commissie wordt dan ook geacht om bovengenoemde strategiedocumenten ook aan het Parlement voor te leggen. Dat daarbij niet alleen een beschrijving wordt gegeven van de sectoriële en intersectoriële prioriteiten en de specifieke doelstellingen, maar ook van de verwachte resultaten op basis van adequate prestatie-indicatoren, lijkt mij vanzelfsprekend. Als Nederlandse en als liberaal hecht ik grote waarde aan het nuttig en effectief besteden van het geld van de belastingsbetaler. En dat kan alleen getoetst worden als men duidelijke doelstellingen en prestatie-indicatoren opstelt.
Ten slotte wil ik hier nog eens benadrukken dat de samenwerking van de Europese Unie met Azië en Latijns-Amerika een duidelijk en modern juridisch kader nodig heeft, waarin zowel de bestrijding van de armoede als die van de ongelijkheid ieder hun eigen dynamiek kennen.
Ik wil graag mijn collega's heel hartelijk danken voor de samenwerking. Wij hebben uitstekende discussies gehad. Dat heeft niet altijd tot overeenstemming geleid, maar ik vind dat de discussie hierover van buitengewoon grote waarde geacht moet worden voor het doel dat wij ons allen stellen. 
Piscarreta (PPE-DE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft een voorstel ingediend voor een verordening betreffende de samenwerking van de Gemeenschap met de landen van Azië en Zuid-Amerika. De duur is onbepaald, maar het voor deze samenwerking voorziene financiële kader blijft beperkt tot de periode 2003-2006.
Dit voorstel houdt algemeen gezien een uitbreiding in van de samenwerking met deze regio’s. Er is speciale aandacht besteed aan de hierbij te hanteren gemeenschappelijke regels en procedures, uitvoeringswijzen en besluitvormingsmechanismen. Het is een tekst die de Commissie een hoge mate van flexibiliteit geeft, aangezien er geen operationele of beleidsrichtsnoeren meer in zijn opgenomen. Wat de beschikbare middelen betreft: het gaat om in totaal 3,793 miljard euro. De Commissie stelt voor van dit bedrag 60 procent aan Azië toe te wijzen, en 40 procent aan Latijns-Amerika. We hebben het dan over de periode 2003-2006.
Ik heb dit advies voor de Begrotingscommissie opgesteld en in die hoedanigheid een aantal wijzigingen voorgesteld die volgens mij van fundamenteel belang zijn. Voor begrotingslijn IV van de begroting voor het buitenlands en ontwikkelingsbeleid is op dit moment niet veel geld beschikbaar, maar ik geloof toch dat de door de Commissie voorgestelde bedragen de plafonds respecteren. Ik wil er echter wel op aandringen dat de uitvoering van de samenwerking verbeterd wordt. Het gaat er dan vooral om dat de beloofde bedragen daadwerkelijk aan de betrokken regio’s worden uitbetaald – de nog betaalbaar te stellen bedragen (RALs) voor de twee regio’s bedragen 450 miljoen euro. Ik heb verder voorgesteld het totale bedrag voor de periode van 2003 tot 2006 op 3,8 miljard euro af te ronden. Het voor de begroting van 2003 vrijgemaakte bedrag is immers hoger dan de Commissie aanvankelijk had voorgesteld.
Tot slot zou ik willen pleiten voor een begrotingsaanpak waarbij we voor deze twee regio’s geen ondergrenzen aanleggen. We zijn zo minder flexibel, maar het is toch beter bij deze verordening uit te gaan van een algemeen financieel kader. Het is van fundamenteel belang dat de Europese Unie een bijdrage levert aan het uitroeien van armoede en het bevorderen van duurzame groei. We moeten erop letten dat de mensenrechten, de rechten van minderheden en de rechten van inheemse volkeren gerespecteerd worden, een en ander binnen het kader van een democratisch bestel, met een goed bestuur dat zich inzet voor de bestrijding van ongelijkheid.
Ter afsluiting wil ik graag vermelden dat de Begrotingscommissie voor het opzetten van een solidariteitsfonds voor deze regio’s heeft gestemd. Ik geloof dat dit voor Azië en Latijns-Amerika een heel positief initiatief is. 
Fernández Martín (PPE-DE ).
   -Mijnheer de Voorzitter, de bepalingen die de samenwerking met de landen van Azië en Latijns-Amerika regelen dateren van tien jaar geleden. In die tien jaar heeft zich een aantal veranderingen voorgedaan in de wereld. In Azië hebben enkele landen vooruitgang geboekt bij de consolidering van hun democratieën, en hun ontwikkeling heeft een impuls gekregen. Jammer genoeg is de situatie in andere Aziatische landen in alle geledingen van het politieke, economische en maatschappelijke leven verslechterd.
In Latijns-Amerika maken de meeste landen, na een decennium van democratische vooruitgang in de jaren tachtig en een decennium van economische hervormingen, nu een diepe economische en maatschappelijke crisis door, een enkele opvallende uitzondering daargelaten.
In beide regio’s heeft de strijd tegen de armoede geen duidelijke successen opgeleverd, en niet alleen dat, het is zelfs eerder het tegenovergestelde: in Bangladesh en Haïti, in Afghanistan en in Bolivia komen steeds meer sociale groepen in de greep van de armoede. In een aantal steden die treurig genoeg al bekend staan vanwege hun armoede, zoals Calcutta, is geen plaats voor optimisme en in andere steden, zoals Tucuman - let wel: in Argentinië - zijn armoede en honger, chronische honger onder kinderen, een nieuw verschijnsel.
Het Commissievoorstel voor wijziging en modernisering van de bestaande verordening komt dan ook gelegen en juichen wij toe. Dit Parlement sprak zich in paragraaf 61 van zijn resolutie van 15 november 2001 uit voor de opsplitsing van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie in twee delen, één over Azië en het andere over Latijns-Amerika. Dat is het enige bezwaar dat wij willen maken tegen het voorstel dat wij hier vandaag bespreken. En hoewel dat zeker geen gering bezwaar is, wil ik graag benadrukken dat wij het in de kern van de zaak eens zijn met het voorstel van de Commissie.
Wij zijn het eens met de doelstelling om de armoede uit te roeien, niet enkel via financiering en cofinanciering van projecten om de ontwikkeling te stimuleren, maar vooral door prioriteit te geven aan onderwijs, gezondheidszorg en versterking van het maatschappelijk middenveld, teneinde de democratie, de transparantie en een goed bestuur te bevorderen, want zonder goed bestuur kan de democratie niet worden versterkt en kan de gewenste ontwikkeling niet worden bereikt.
Wij zijn het ook eens met het financiële kader en met de grotere rol die wordt toegekend aan de landen die onze samenwerkingssteun ontvangen. Ook staan wij achter de aangekondigde stappen voor ontkoppeling van de hulp op de manier die wordt aangegeven in de onlangs goedgekeurde richtlijnen.
Dat is hetgeen wij willen bereiken met onze amendementen. Wij verschillen van mening over een formele kwestie en vanwege onze filosofie en onze opvattingen over het Europese beleid ten aanzien van gebieden die zo belangrijk voor ons zijn als Azië en Latijns-Amerika, kunnen wij daar ook niet van afzien.
Mijnheer Patten, het is geen kwestie van politiek prestige, en ook niet van de ene regio boven de andere stellen, zoals een collega van ons vandaag nog zei.
Gedurende deze lange maanden van parlementaire behandeling hebben wij gesproken met leden van de vele regeringen waarop deze verordening betrekking heeft, met hun ambassadeurs hier in Brussel en met veel NGO’s die in Azië en Latijns-Amerika werkzaam zijn. Iedereen, ik herhaal iedereen, zonder één enkele uitzondering, heeft aangegeven de voorkeur te geven aan twee verordeningen: één voor Azië en een andere voor Latijns-Amerika.
Als wij zeggen dat wij in onze samenwerking het principe van co-participatie willen omarmen vanaf het moment dat de programma’s worden vastgesteld en niet alleen in de uitvoeringsfase van een project, hetgeen ook de Commissie zegt na te streven, dan is het niet erg consequent als wij nu het tegenovergestelde doen.
De stemming van morgen kan het begin zijn van een medebeslissingsprocedure waarbij het Parlement niet kan en niet wil afzien van zijn rechten en waarin er naar wij begrijpen ruimte bestaat om nog met de Raad te onderhandelen.
Tot slot wil ik de rapporteur, mijn collega en vriendin mevrouw Sanders-ten Holte, graag bedanken voor haar goede werk. Zij heeft erg haar best gedaan. En u, mijnheer Patten, u wil ik graag bedanken voor het feit dat u zich beschikbaar heeft gesteld voor deze dialoog, die in de komende maanden hopelijk vruchten zal afwerpen. 

Sauquillo Pérez del Arco (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, toen het Europees Parlement in 1988 in zijn hoedanigheid van begrotingsautoriteit wist te bereiken dat de fondsen die bestemd waren voor de samenwerking met Azië en Latijns-Amerika via twee verschillende budgetten zouden gaan lopen, werd een beslissende stap gezet richting regionalisering van de buitenlandse betrekkingen van de Gemeenschap. Die benadering heeft zich geconsolideerd als de aanpak die het meest overeenkomt met het idee van specificiteit en functionaliteit binnen het Gemeenschapsbeleid en als de meest doeltreffende aanpak in termen van ontwikkeling.
Nu dient dit Parlement zich overeenkomstig zijn wetgevende bevoegdheden uit te spreken over de wijziging van de ALA-verordening, die betrekking heeft op samenwerking met beide regio’s tezamen. Overeenkomstig deze benadering, waarvan de unanieme instemming met het verslag-Salafranca over een globaal partnerschap met Latijns-Amerika een voorbeeld is, hebben wij ons in de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid en de delegaties voor Midden-Amerika en Mercosur met een overweldigende meerderheid uitgesproken voor de invoering van twee verschillende verordeningen: één voor Azië en één voor Latijns-Amerika.
Morgen zal er net zo’n historische en belangrijke stemming plaatsvinden voor beide regio’s en voor Europa als die van destijds bij het splitsen van de begrotingen. De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten steunt het naast elkaar bestaan van twee verschillende verordeningen, omdat dat het eindpunt is van een lange weg die wij hebben afgelegd. Wij vinden namelijk dat Latijns-Amerika en Azië het verdienen om op zijn minst dezelfde behandeling te krijgen als de rest van de ontwikkelingsregio’s. In dit verband hebben zowel politieke vertegenwoordigers als NGO’s uit beide regio’s ons laten weten dat zij graag hun eigen verordeningen en programma’s willen. Wij zijn er namelijk van overtuigd dat de voordelen voor de volken in beide regio’s ruimschoots zullen opwegen tegen de administratieve rompslomp waar de Commissie bang voor is. Uiteindelijk zal die operatie zich beperken tot een heilzame opsplitsing van de huidige ALA-commissie en een herschikking van het personeel. En tot slot willen wij die opsplitsing in twee verordeningen ook omdat we heilig geloven in onze eigen wetgevende capaciteiten.
Het politieke signaal dat wij met deze twee verordeningen aan de bevolking van Azië en Latijns-Amerika geven is erg bemoedigend in deze tijd van de uitbreiding, waarin Europa opschuift naar het oosten en er steeds minder geld beschikbaar is voor ontwikkelingssamenwerking omdat het wordt ingezet voor andere doelen, die misschien urgenter maar niet noodzakelijker zijn.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot zou ik graag willen opmerken dat de kwaliteit van onze bijdrage aan de strijd tegen de armoede aanzienlijk verbetert met de amendementen die aan de twee verordeningen zijn toegevoegd, en waarmee ik mevrouw Sanders-ten Holte en het secretariaat van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, graag hartelijk wil gelukwensen. Zij zijn een antwoord op de politieke signalen die de Europese Unie vanuit Latijns-Amerika heeft ontvangen, en ze zijn van belang voor de versterking van de Europese acties op het Aziatische continent. 
Rod (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de herziening van deze verordening heeft ons heel wat te doen gegeven. Eerst is ons een samenwerkingsovereenkomst voorgesteld die – laat dat gezegd zijn – meer weg had van een vrijhandelsovereenkomst dan van een ontwikkelingsprogramma. Dit verbaasde ons nauwelijks, aangezien het past in het plaatje van het huidige Europese beleid, dat tot gevolg heeft dat de manier van denken over het communautair ontwikkelingsbeleid verandert. Het is echter toch gelukt om in deze verordening de duurzame ontwikkeling weer terug te laten komen, uitgewerkt in doelstellingen op sociaal en milieugebied. Van het budget voor dit programma zou namelijk 10 procent moeten gaan naar het behoud en duurzaam beheren van natuurlijke hulpbronnen en 35 procent naar sociale infrastructuur en gezondheidsvoorzieningen. De mensenrechten – vooral die van vrouwen, minderheden en inheemse bevolkingsgroepen – en de strijd tegen ongelijkheid zullen eveneens prioriteiten zijn van het Europese samenwerkingsbeleid in deze gebieden. Ten slotte hebben we bereikt dat het maatschappelijk middenveld inspraak krijgt bij het vaststellen van de meerjarige ontwikkelingsplannen. Het terugdringen van de armoede zal dus het hoofddoel moeten zijn in de nationale programma’s waarover elk land met de Commissie zal onderhandelen. Aangezien het Parlement niet wordt geraadpleegd, was het nodig om deze veiligheidsvoorzieningen in een eerder stadium op te nemen en dat hebben wij in de Commissie ontwikkelingssamenwerking dan ook gedaan.
Dames en heren, we zijn er eindelijk in geslaagd tot een tekst met politieke inhoud te komen; ik verzoek u om deze niet vanwege institutionele kwesties op de helling te zetten. Waarom eigenlijk hebben we twee verordeningen nodig, een voor Azië en een voor Latijns-Amerika, in plaats van één enkele verordening met meerdere hoofdstukken? We zouden er beter aan doen ons sterk te maken voor een uitbreiding van de hulp over de gehele linie dan om uit te vechten welk continent het meest krijgt. Voor mij maakt het weinig verschil of het geld aan Azië of Latijns-Amerika toegekend wordt, als het maar naar de allerarmsten gaat. Daarom ook overigens achten wij parlementair toezicht wenselijk. Helaas hebben we veel tijd en energie verloren ten gevolge van onenigheid over wat ik beschouw als details, vergeleken met de uitdagingen die waaraan we het hoofd moeten bieden in Azië en Latijns-Amerika. Mijns inziens is de hoofdzaak dat we ons inzetten voor wat er in deze verordeningen staat, in deze hoofdstukken waar we vandaag inhoud aan geven, want dat is waar de mensen in Azië en in Latijns Amerika op wachten. 
Belder (EDD ).
   – De rapporteur verduidelijkt het doel van de verordening voor Azië en Latijns-Amerika en dat juich ik toe. De vraag bij armoedebestrijding is evenwel: waar bevindt zich de toegevoegde waarde ten opzichte van de nationale ontwikkelingssamenwerking? Bij armoedebestrijding bestaat het gevaar van duplicering van de inspanningen van de lidstaten. Het nut van de verordening kan dus specifieker geduid worden. Bij de opbouw van de handelscapaciteit is het aanvullende aspect wel duidelijk. Het is complementair aan de ontwikkelingssamenwerking en gerelateerd aan het Europese handelsbeleid.
Ten tweede is het in het rapport voorgestelde biregionaal solidariteitsfonds onwenselijk. Een fonds moet op welomschreven doelstellingen gericht zijn. Bij solidariteit gaat het om betrokkenheid tussen mensen. Die krijgt gestalte binnen maatschappelijke verbanden, dicht bij de burger en vanuit een innerlijke bewogenheid: denk aan de barmhartigheid, zoals Christus die heeft onderwezen. In intercontinentaal verband echter vindt de hulpvaardigheid zijn weg via concrete beleidsacties en via medefinancieringsorganisaties. Een solidariteitsfonds is hier een vreemde eend in de bijt.
Ik dank overigens de rapporteur, mijn landgenote, voor haar inspanningen voor een goed doel. 
Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE ).
   – ) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de heer Patten weet dat ik altijd een betrokken houding heb gehad ten aanzien van de Commissie en de Commissie voorzover mogelijk altijd heb gesteund. Ik behoor niet tot die afgevaardigden die vinden dat de Commissie een verzameling staatloze bureaucraten is. Integendeel, ik denk dat de Commissie een sleutelpositie bekleedt bij de opbouw van Europa.
Maar de commissaris weet ook dat deze steun en betrokkenheid niet als carte blanche kunnen worden beschouwd. Het Parlement heeft het recht om zijn mening te geven, en ik denk dat een Parlement geen Parlement zou zijn als het zich niet op een verantwoordelijke manier van zijn taken zou kwijten door de Commissie op democratische wijze te controleren en door voortdurend te debatteren, te ratificeren en te rectificeren.
Dat is ook waar wij nu mee bezig zijn en daarmee kwijt het Parlement zich simpelweg van de bevoegdheden die hem uit hoofde van de Verdragen zijn toebedeeld. Bovendien handelen wij daarmee overeenkomstig het medebeslissingsprincipe.
Mijnheer de Voorzitter, het is moeilijk om een verslag te vinden dat op meer consensus kon rekenen in dit Parlement dan dit verslag. Deze consensus komt tot uiting in het voorstel waarin om één verordening voor Azië en een andere verordening voor Latijns-Amerika wordt verzocht, aangezien de specifieke kenmerken van deze twee regio’s beter tot hun recht komen in twee afzonderlijke verordeningen. Zoals mevrouw Sauquillo Pérez del Arco al zei is een dergelijke opslitsing in overeenstemming met de bestaande begrotingsvoorschriften. Bovendien kunnen Latijns-Amerika en Azië zodoende rekenen op dezelfde behandeling als andere regio’s en voorkomen wij daarmee dus elke vorm van discriminatie.
Ik zei al dat er een consensus was bereikt die niet vaak voorkomt in dit Parlement, want de plenaire vergadering heeft zich voor dit standpunt uitgesproken, de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid heeft zich ervoor uitgesproken, de betrokken delegaties hebben zich ervoor uitgesproken en ook de ten principale bevoegde commissie, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, heeft dit standpunt omarmd. En dat gebeurde niet met een kleine marge, maar met 26 stemmen voor bij 2 onthoudingen, waarvan één van de rapporteur.
Ik wil graag zeggen dat de andere kwestie die de fractie van de rapporteur via amendementen ter discussie stelt de oprichting van een biregionaal solidariteitsfonds is. Dat is frappant, mijnheer de Voorzitter, omdat het gaat om een initiatief dat in de plenaire vergadering al de steun heeft gekregen van alle fracties, inclusief de fractie van de rapporteur. Mijnheer de Voorzitter, dit initiatief is door de Begrotingscommissie al goedgekeurd voor de begroting van het jaar 2004, en er hoeft geen extra geld voor vrijgemaakt te worden. Dit initiatief moet worden gezien in het licht van de prioriteiten die zijn gesteld voor de volgende top tussen de EU en Latijns-Amerika, die volgend jaar in Mexico wordt gehouden, en waar wij verder geen opzienbarende voorstellen op tafel zullen leggen.
Het is vooral ook frappant, mijnheer de Voorzitter, omdat het initiatief tot doel heeft te voorkomen dat de vooruitgang die is geboekt op het gebied van de vreedzame coëxistentie en de democratisering, in gevaar wordt gebracht door de maatschappelijke instabiliteit, zoals in Bolivia onlangs nog is gebeurd.
Maar het meest frappante is wel dat het standpunt van de Raad van ministers als argument wordt gebruikt om dit voorstel te verwerpen - alsof de Europese Commissie verantwoording zou moeten afleggen aan de Raad van ministers en de standpunten van de Raad van ministers serieuzer zou nemen dan de standpunten van dit Parlement.
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben hier te maken met een duidelijk voorbeeld van de manier waarop dit Parlement een deel van zijn geloofwaardigheid, een deel van zijn prestige en een deel van zijn aanzien als instelling op het spel zet.
Mijnheer de commissaris, ik wil u daarom beleefd verzoeken om, als dit Parlement morgen het voorstel aanneemt zoals het door de Commissie ontwikkelingssamenwerking is goedgekeurd, dit niet als een blijk van arrogantie te zien, maar als een blijk van coherentie, en ook niet als een poging om de Commissie in diskrediet te brengen, maar simpelweg als een handeling die valt binnen de gewone uitoefening van de bevoegdheden die het Parlement zijn toegekend overeenkomstig het in de Verdragen vastgelegde institutionele evenwicht. 
Scheele (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij graag aan bij de vele gelukwensen aan het adres van de rapporteur. Zij heeft vandaag een erg goed en opvallend verslag gepresenteerd. Naar mijn idee gaat de verordening - of naar wij allen hopen: de beide verordeningen - er door het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking inhoudelijk op vooruit. Uit het verslag van mevrouw Sanders-ten Holte blijkt duidelijk dat het er bij de samenwerking met deze twee wereldregio’s niet alleen om gaat de handel in de toekomst in de ontwikkelingsstrategieën te integreren. Het draait namelijk absoluut ook om de bestrijding van extreme armoede. Dat betekent dat als wij de ontwikkelingsstrategieën serieus nemen, ook de maatschappelijke organisaties bij dit proces betrokken moeten worden.
Bij de maatregelen die de Commissie ontwikkelingssamenwerking voorstelt, wordt ook steeds aangegeven of deze voor Azië of voor Latijns-Amerika zijn bedoeld. Daaruit blijkt duidelijk dat wij voor de toekomst twee verordeningen nodig hebben. Wat de landen betreft die in de bijlagen worden genoemd en die van deze verordeningen of van de gesubsidieerde projecten profiteren: je hoeft geen deskundige te zijn om te constateren dat er enorme verschillen tussen beide regio’s bestaan en dat er dus ook twee verordeningen nodig zijn.
Ik wil de rapporteur bedanken voor het feit dat zij dit standpunt, dat zij altijd al verdedigd heeft, ook zo duidelijk in haar verslag naar voren heeft gebracht. Op basis van mijn ervaring met de Commissie op andere gebieden en in andere onderhandelingen denk ik dat een overtuigende meerderheid in dit Parlement morgen het voorstel voor twee verordeningen zal steunen. Dat vormt niet alleen een goed uitgangspunt voor de onderhandelingen met de Commissie, maar dwingt haar er tevens toe om in deze belangrijke zaak nu eindelijk eens een keer actie te ondernemen.
Wijkman (PPE-DE ).
   –Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik zeggen dat het Commissievoorstel naar mijn mening een aantal verdiensten heeft. Tevens wil ik benadrukken dat de rapporteur, mevrouw Sanders-ten Holte, een zeer goed stuk werk heeft verricht. Onder haar leiding zijn wij het tijdens de behandeling in de parlementaire commissie eens geworden over een aantal aanvullingen en wijzigingen waardoor de verordening doelgerichter wordt en meer wordt toegespitst op de armoedevraagstukken.
Ik ben vooral verheugd over het doel van ongeveer 10 procent voor inspanningen op milieugebied. De milieuvraagstukken raken in het ontwikkelingswerk te vaak op de achtergrond. Er is een groot aantal problemen, vooral in Azië, dat moet worden aangepakt, zowel wat betreft bestrijding van verontreiniging als wat betreft bewaking van de natuurlijke hulpbronnen. Een meerderheid van de armen op het platteland is feitelijk afhankelijker van wat we het “bruto biomassaproduct” zouden kunnen noemen dan van het bruto binnenlands product, dus van wat de economie oplevert.
Verder is er de controverse over de vraag of er een of twee verordeningen voor Azië en Latijns-Amerika moeten komen. Ik ben mij bewust van het feit dat het Parlement twee verordeningen wenst, maar ik vind dat de Commissie zeer sterke argumenten heeft voor haar voorstel. De laatste jaren is een aantal maatregelen genomen om de organisatie van de ontwikkelingssamenwerking doelmatiger te maken, en het zou vreemd zijn als we de zaken nu weer ingewikkelder gaan maken met twee verordeningen, waarmee we zouden ingaan tegen de procedurevereenvoudiging die verder op dit gebied plaatsvindt. Ik vind het een uitstekend voorstel van mevrouw Sanders-ten Holte om de verordening in twee afzonderlijke hoofdstukken te verdelen.
Het argument dat de landen zo verschillend zouden zijn, deel ik niet. We hebben één kader voor de ACS-samenwerking, en dat werkt uitstekend. De heer Salafranca SánchezNeyra spreekt wel over zijn 26 ja-stemmen tegen 0 nee-stemmen, maar als hij zijn oor te luisteren zou leggen in de wandelgangen, zou hij merken dat zeer veel collega’s vandaag zeer bezorgd zijn dat hierover een conflict ontstaat. Daarom zou ik mijn collega’s willen oproepen om ongeacht wat de leiding van hun fractie zegt, tegen de amendementen te stemmen die ten doel hebben tot twee verschillende verordeningen te komen. 
Kinnock, Glenys (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag de Commissie willen bedanken en ook, nogmaals, de rapporteur, omdat zij zich zo voortreffelijk van haar dikwijls zeer zware taak heeft gekweten.
Het is in mijn ogen de taak van het Parlement om eenvoudigere regels en procedures te bepleiten en om er bovendien voor te zorgen dat we ons bewust zijn van de noodzaak van tijdige en effectieve besluitvorming in het opzetten van programma’s. Deze opvattingen moeten ten grondslag liggen aan het hele hervormingsproces waar we steeds om vragen. En toch wordt ons tijdens dit debat keer op keer verzocht om de procedures, programma’s en kwesties voor de Commissie gecompliceerder en moeilijker te maken.
Daarbij snijdt het wat mij betreft absoluut geen hout om voor te stellen een technische en juridische verordening het werk te laten doen van de nationale indicatieve programma’s of de landenstrategiedocumenten in de landen waarmee we samenwerken. Nogmaals, dat is exact het tegenovergestelde van datgene waarvoor een verordening met een financiële en juridische basis bedoeld is. Naar mijn mening slaat het gewoon nergens op om twee aparte verordeningen te maken; dat zou onze inspanningen om onze programma’s efficiënter en duidelijker te maken alleen maar ondermijnen.
De heer Salafranca Sánchez-Neyra had het over geloofwaardigheid; onze geloofwaardigheid als Parlement staat op het spel als we de kwesties die we behandelen niet begrijpen. De strategie die we moeten volgen is dat we goed met Latijns-Amerika en Azië samenwerken en dezelfde principes toepassen als die welke aan ons ontwikkelingsprogramma ten grondslag liggen.
Het overhevelen van subsidies van Azië naar Latijns-Amerika valt ook op geen enkele manier te rechtvaardigen, met name niet omdat we weten dat 800 miljoen mensen in Azië in schrijnende armoede leven. De Commissie riep ons in haar mededeling over het ontwikkelingsbeleid in 2000 op ons weer richten op het uitroeien van de armoede. Daarom is anno 2003 de roep om een verordening die er slechts toe zal leiden dat de twee zeer goed samenwerkende delen van elkaar gescheiden worden, volstrekt ongepast. Dit zal leiden tot overlapping, complicatie en duplicatie van onze inspanningen om de armoede uit te roeien.
Ik dring er bij het Parlement op aan om realistisch en constructief te zijn, zodat we ons belangrijke werk in deze beide gebieden kunnen voortzetten en uitbreiden. 
Deva (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen mijn Spaanse collega’s van alle politieke richtingen complimenteren met hun enthousiaste betrokkenheid bij de onderdanen van hun voormalige koloniën. Ik zou echter wensen dat mijn eigen land zich ook af en toe eens zo sterk maakte voor zijn nationale belangen als mijn Spaanse collega’s dat schijnen te doen, ongeacht hun politieke achtergrond.
Dat gezegd zijnde, hebben wij de heer Rod horen vragen of wij niet twee verordeningen zouden moeten hebben, zodat wij het geld daarheen kunnen sturen waar de armen zijn. Ik kan u zeggen dat die zich in Azië bevinden. Het zijn er 800 miljoen. Als de bedoeling van de twee verordeningen is dat het geld daarheen wordt gestuurd waar de armen zijn, waarom sturen wij dan 247 miljoen euro van Azië naar Latijns-Amerika? Ik weet dat het Europees Parlement bekend staat om zijn tegenstrijdige maatregelen, maar dit is daar wel weer een heel bijzonder staaltje van.
Wij hebben behoefte aan eenvoudige wetgeving die wij kunnen begrijpen, die onze kiezers kunnen begrijpen, zodat wij het contact met die kiezers niet verliezen. Het is toch zo tegenstrijdig als wat om twee identieke verordeningen te maken en het hele proces met alle daarbij behorende bureaucratische rompslomp te doorlopen, en tegelijkertijd de Commissie te vragen haar procedures te vereenvoudigen, te decentraliseren, enzovoort. Waarom overwegen we dit überhaupt? Vergeeft u mij dat ik het zeg, maar doen we dat om aardig te zijn voor de Spanjaarden? Ik moet u zeggen dat ik meestal bijzonder aardig ben voor de Spanjaarden, maar in dit geval zal ik dat niet zijn. 
Patten,
   . - Mijnheer de Voorzitter, zoals het Parlement weet, heeft het Commissievoorstel tot doel om de bestaande verordening voor Azië en Latijns-Amerika te vervangen door een nieuw, eenvoudig en modern juridisch kader. Dit is overeenkomstig de beginselen die ten grondslag liggen aan de hervorming van de externe hulp. Voor andere regio’s is dit al gedaan. Het is nu tijd dat ook onze partnerlanden in Azië en Latijns-Amerika kunnen profiteren van de voordelen van deze hervorming.
Het was meet af aan duidelijk dat er in het Parlement steeds meer twijfels rezen over de vooronderstellingen en ook de aard van de nieuwe verordening. Ik heb aan de discussies over deze twijfels en over deze wet zelf al meer tijd besteed dan aan de invoering van welke wet dan ook waarvoor ik sinds mijn aantreden als commissaris verantwoordelijk ben geweest. Ik geloof niet dat er één onderwerp is waarover ik zoveel vergaderingen en discussies in de Commissie of gesprekken in het Parlement gehad. Ik respecteer uiteraard de mening van mijn gesprekspartners die het niet met mij eens waren. De geachte afgevaardigde de heer Salafranca Sánchez-Neyra weet enorm veel over dit onderwerp, maar mijn sympathie ligt, ook rationeel gezien, in dit geval toch meer bij de sprekers in dit debat die na hem kwamen en die ook veel weten over ontwikkelingshulp: de geachte afgevaardigde mevrouw Kinnock, de geachte afgevaardigde de heer Whitehead en de geachte afgevaardigde en mijn gewaardeerde vriend de heer Deva. Ik wil op de belangrijkste argumenten graag kort ingaan.
In de eerste plaats is vanuit sommige delen van dit Parlement krachtig aangedrongen op twee verordeningen in plaats van één. In de tweede plaats blijkt uit de vele amendementen die zijn ingediend dat er ook een duidelijke wens bestaat van een meer in detail uitgewerkte verordening. Ik wil op deze beide onderwerpen graag reageren. Ik herhaal daarbij het standpunt van de Commissie met betrekking tot de vorm van de verordening. De Commissie hecht zeer aan één enkele, eenvoudige verordening.
Waarom een eenvoudige verordening? Om te voldoen aan de basisbeginselen van de hervorming van de externe hulp. Deze hervorming vereist immers flexibiliteit, zodat door middel van de landenstrategiedocumenten de samenwerking kan worden aangepast aan de specifieke behoeften van onze partners. Dit beleid is door het Parlement van harte ondersteund.
Waarom slechts één verordening? Om te voorkomen dat het aantal wettelijke instrumenten en het aantal procedures en commissies de pan uitrijst; kortom, om doeltreffender te zijn. En ook om te voldoen aan het Interinstitutioneel Akkoord inzake verbetering van de wetgeving, waarin wordt aangedrongen op vereenvoudiging en terugdringing van het aantal wetten en regels. Ik heb nog geen enkel argument gehoord waarom twee aparte verordeningen beter zouden zijn dan één. De regels en doelstellingen voor beide regio’s zijn precies gelijk. Zoals ik al meermalen heb gezegd, kan ik nauwelijks geloven dat er in de straten van La Paz, of zelfs in de straten rond de Latijns-Amerikaanse ambassades in Brussel, grote volksfeesten zouden ontstaan als we de zienswijze van sommigen in dit Parlement zouden volgen en twee verordeningen zouden invoeren.
De verwijzingen naar andere regio’s die ook hun “eigen” verordening hebben - zoals bijvoorbeeld TACIS en CARDS - zijn naar mijn oordeel weinig overtuigend. De doelstellingen van deze verordeningen zijn immers niet die van het ontwikkelingsbeleid zoals die zijn vastgelegd in artikel 177 van het Verdrag en die voor zowel Azië als Latijns-Amerika gelden. Ook de verschillen tussen de twee regio’s rechtvaardigen geen twee verordeningen, hetgeen alleen al blijkt uit het feit dat de voor beide regio’s voorgestelde amendementen zeer op elkaar lijken, en soms zelfs identiek zijn.
Nu wil ik echter overgaan tot de inhoud van de amendementen, en wel tot de vier belangrijkste onderwerpen waarover het in onze verdere discussies naar mijn mening vooral moet gaan.
In de eerste plaats de algemene doelstelling van bestrijding en uitbanning van de armoede. Sommige amendementen hebben tot doel de verlichting en uitbanning van de armoede tot allesoverheersende doelstelling te maken. Ik ben het daar roerend mee eens. Er moet echter ook ruimte zijn voor de brede steun voor de gewone betrekkingen van de Gemeenschap met Azië en Latijns-Amerika, met inbegrip van de steun voor de capaciteitsopbouw om onze partners te helpen bij hun strijd tegen het terrorisme, de illegale migratie, de mensenhandel en de internationale misdaad.
In de tweede plaats een onderwerp dat al in technische termen door mijn geachte vriend de heer Deva is aangeroerd: het vraagstuk van de verdeling van het geld tussen Latijns-Amerika en Azië. De Commissie beoogt met haar voorstel voor de periode 2000-2006 de verhouding 60/40 tussen de kredieten voor Azië en die voor Latijns-Amerika, die in de afgelopen financiële vooruitzichten is aangehouden, te handhaven. Deze verhouding was enigszins verstoord geraakt door de gebeurtenissen in Afghanistan en de internationale toezeggingen die de Europese Unie daar heeft gedaan. Wij mogen echter niet vergeten dat Azië nog steeds verreweg de meeste armoede heeft in de wereld - ongeveer 800 miljoen mensen, ongeveer tweederde van de armen in de wereld, leven daar van minder dan een dollar per dag. Ook moeten we bedenken dat de hulp uit de communautaire begroting per hoofd van de bevolking voor Azië neerkomt op 0,15 euro, tegen 0,45 euro voor Latijns-Amerika. Gezien deze feiten vind ik een verschuiving van geld van Azië naar Latijns-Amerika moeilijk te verdedigen. Natuurlijk, als de begrotingsautoriteit ons meer geld zou geven voor externe hulp aan Azië en Latijns-Amerika, zou ik het Parlement heel graag ideeën aan de hand doen voor de besteding van dat geld, maar ik verwacht niet dat de begrotingsautoriteit dit jaar voor Sinterklaas zal spelen.
In de derde plaats is er de kwestie van een solidariteitsfonds voor Latijns-Amerika. Wij kunnen de sectoriële programma’s op het gebied van gezondheid, onderwijs en armoedebestrijding in de armste landen en regio’s van Latijns-Amerika al ondersteunen door middel van de programmerings- en uitvoeringsinstrumenten die we al tot onze beschikking hebben. Het opzetten van een nieuw fonds, het vinden van andere financiële instellingen die willen deelnemen en het bereiken van overeenstemming over de regels voor het fonds en voor het beheer ervan - het betekent niet alleen geldverspilling, maar het zou ook een ingewikkeld en omslachtig proces worden. De Commissie heeft domweg de personele middelen niet om die taak uitvoeren.
In de vierde en laatste plaats is er het vraagstuk van de sectoriële doelstellingen en benchmarks. Het Parlement stelt voor een aantal sectoriële doelstellingen in de verordening op te nemen: 35 procent voor de sociale infrastructuur en daarbinnen 20 procent voor basisonderwijs en -gezondheidszorg; nog eens 10 procent voor het milieu en tot 15 procent voor het maatschappelijk middenveld. Samen gaat het om bijna 60 procent van de kredieten die op deze manier zouden worden “voorgeprogrammeerd”.
Zoals de leden van de Commissie ontwikkelingssamenwerking weten, is het huidige akkoord over een benchmark van 35 procent voor sociale infrastructuur twee jaar geleden tot stand gekomen na lange discussies, waaraan ik ook zelf heb deelgenomen, tussen vertegenwoordigers van de Commissie en de Commissie ontwikkelingssamenwerking. Ik ben niet van plan die discussies opnieuw te gaan voeren. De Commissie is vast van plan zich nauwkeurig aan dat akkoord te houden. Ik wil echter benadrukken dat het niet in overeenstemming met dit akkoord zou zijn om nieuwe voorwaarden toe te voegen, in het bijzonder de 20 procent voor basisonderwijs. Bovendien is dat in strijd met het beginsel van de eigen zeggenschap van de ontvangende landen en met een van de meest wezenlijke uitgangspunten van de hervorming, namelijk dat de programmering niet vooraf door middel van een verordening mag worden vastgelegd.
Overigens is het probleem - althans dat van de voorgestelde 35 procent voor sociale infrastructuur - tamelijk theoretisch, aangezien in de bestaande landenstrategiedocumenten voor Azië en Latijns-Amerika al respectievelijk 50 en 46 procent voor sociale infrastructuur is gereserveerd.
Tot slot wil ik de rapporteur, mevrouw Sanders-ten Holte, heel hartelijk bedanken voor de buitengewoon grote inzet die zij heeft getoond om de partijen tot elkaar te brengen. Zij heeft zich werkelijk geweldig ingespannen en zij moet vaak hebben gewenst dat zij rapporteur was voor een andere verordening dan deze. Ik nodig het Parlement uit de Commissievoorstellen te steunen. Ter informatie merk ik nog op dat uit informele gesprekken met de Raad is gebleken dat het Commissievoorstel daar op veel steun kan rekenen, en dat men daar zeker bereid is om langs deze weg verder te gaan. Bovenal moeten de belangen van de hulpbehoevende bevolkingen in Azië en Latijns-Amerika ons aansporen ons uiterste best te doen om dit voortreffelijke nieuwe juridische kader voor samenwerking snel goed te keuren. 
Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE ).
   – ) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag het woord vragen voor een persoonlijk feit overeenkomstig artikel 122 van ons Reglement.
Ik doel op het commentaar van de heer Wijkman in verband met de stemming waarbij het voorstel van de Commissie ontwikkelingssamenwerking werd goedgekeurd met 26 stemmen voor bij 2 onthoudingen.
De heer Wijkman heeft deze uitslag niet betwist, maar liet doorschemeren dat de meningen in de wandelgangen mogelijk anders waren. Ik zou graag willen zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat ik ieders mening respecteer, maar dat in een democratie alleen de stemmen tellen.
Ook commissaris Patten maakte een opmerking over uw nederige afgevaardigde, toen hij zei dat hij geen enkel argument had gehoord dat hem overtuigde van de noodzaak twee verordeningen op te stellen. Ik zou de heer Patten – een goede vriend van mij – graag willen zeggen dat ik denk dat hij niet goed heeft begrepen hoe de vork in de steel zit. Ik denk dat niet de Commissie van de geldigheid van de argumenten overtuigd moet worden, maar het Parlement. Want, mijnheer de commissaris, ik wil u eraan herinneren dat de Commissie politieke verantwoording dient af te leggen aan dit Parlement en niet omgekeerd, en dat wij ons in een medebeslissingsprocedure bevinden, hetgeen inhoudt dat het Parlement ook iets in de melk te brokkelen heeft. 
Sauquillo Pérez del Arco (PSE ).
   – () Mijnheer de Voorzitter, ik voel me echt gekwetst door de opmerking van collega Deva, aangezien hij insinueerde dat wij niet zouden strijden voor de uitroeiing van de armoede, maar dat wij als Spanjaarden andere belangen zouden hebben.
Ik houd daar echt een naar gevoel aan over, en ik zou mij ook naar voelen als ik dat hier niet zou zeggen, omdat wij in de Commissie ontwikkelingssamenwerking samen werken aan de uitroeiing van de armoede, in Azië én in Latijns-Amerika. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende verslagen:
- verslag (A5-0358/2003), van mevrouw Prets, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van een communautair actieprogramma ter bevordering van organisaties die op Europees niveau actief zijn op het terrein van jeugdzaken (COM(2003) 272 - C5-0257/2003 - 2003/0113(COD));
- verslag (A5-0357/2003), van mevrouw Pack, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma ter bevordering van op Europees niveau actieve organisaties en ter ondersteuning van gerichte activiteiten op het gebied van onderwijs en opleidingen (COM(2003) 273 - C5-0255/2003 - 2003/0114(COD));
- verslag (A5-0359/2003), van mevrouw Iivari, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma ter bevordering van organisaties die op Europees niveau op cultuurgebied actief zijn (COM(2003) 275 - C5-0262/2003 - 2003/0115(COD)). 
Reding,
   .  Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de drie Europese instellingen hebben in 2002 samengewerkt om een nieuw Financieel Reglement op te stellen. Dit biedt voortaan een helder kader voor onze subsidies ten behoeve van een groot aantal Europese organisaties die uitstekend werk doen op het gebied van cultuur, jeugd en onderwijs. Vanaf nu is voor elk besluit tot financiële steun een rechtsgrondslag nodig. Voorheen konden subsidies ook worden gefinancierd uit begrotingslijnen die door hun plaats in de begrotingsnomenclatuur onder de administratieve uitgaven vielen, zodat er geen rechtsgrondslag vereist was. Met ingang van het nieuwe Financieel Reglement is de nomenclatuur gewijzigd en moeten deze subsidies ook een rechtsgrondslag hebben, daar ze niet meer onder de administratieve uitgaven kunnen vallen. Vanwege deze nieuwe verplichting heeft de Commissie dit voorjaar zeven voorstellen gedaan voor nieuwe rechtsgrondslagen. Die zeven voorstellen, op zeven verschillende terreinen, gingen vergezeld van een mededeling van mevrouw Schreyer waarin zij aangaf wat de algemene aanleiding was voor deze voorstellen en welke uitgangspunten gehanteerd waren om ervoor te zorgen dat bij alle voorstellen eenzelfde lijn kon worden aangehouden ten opzichte van de gezamenlijke problemen waarmee deze activiteitensectoren geconfronteerd worden.
Mijnheer de Voorzitter, de stemming van vandaag betreft drie van deze zeven rechtsgrondslagen en deze moeten snel behandeld worden, te meer daar het gaat om teksten die onder de medebeslissingsprocedure vallen. Ik ben de heer Rocard erkentelijk voor het feit dat hij heeft ingezien dat spoed geboden is en dat hij ervoor gezorgd heeft dat de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport – waarvan hij voorzitter is – snel over kan gaan tot bestudering van de voorstellen van de Commissie. De overgang van de ene begrotingsaanpak naar de andere kan echter tot ernstige financiële problemen leiden, met uiteindelijk dramatische gevolgen voor het Europa van cultuur, jeugd en onderwijs, indien de beide wetgevers niet op zo kort mogelijke termijn tot overeenstemming komen. Met de voorstellen die de Commissie u heeft voorgelegd wil zij zorgen voor een soepele overgang van het oude systeem naar het nieuwe. Wij hebben geprobeerd in onze teksten zoveel mogelijk de uitvoeringsbepalingen van 2003 over te nemen, om zo de noodzakelijke continuïteit te garanderen en het onderste uit de kan te halen voor wat betreft de voordelen die het nieuwe Financieel Reglement ons kan opleveren in termen van goed beheer van overheidsgelden.
Zo beschouwd moeten de voorstellen voor rechtsgrondslagen gezien worden als aanpassingen van technische aard. De verleiding is groot om deze gelegenheid aan te grijpen om de voorstellen aan te kleden met vernieuwingen en verbeteringen, maar daarvoor geldt: het betere is de vijand van het goede, vooral als die toevoegingen in de ogen van de Raad ten koste gaan van het geheel. De Commissie heeft haar voorstellen dan ook sober gehouden, met als hoofddoel het acquis te beschermen, door het te voorzien van een juridische structuur die is aangepast aan het nieuwe Financieel Reglement. Ik zou u willen vragen niet te veel van de voorstellen van de Commissie af te wijken en alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat deze rechtsgrondslagen zo snel mogelijk kunnen worden aangenomen.
In het geval van de rechtsgrondslag voor cultuur is de speelruimte nog kleiner, daar een unanieme uitspraak van de Raad vereist is. We moeten niettemin enige speelruimte behouden, niet alleen op het gebied van cultuur maar ook op het gebied van jeugd en onderwijs, omdat het hier gaat – ik hoef het natuurlijk niet meer te zeggen – om drie terreinen die essentieel zijn voor de ontwikkeling van Europa. Geen enkel middel om tot een compromis te komen mag onbenut blijven als dit kan helpen om deze procedures zo snel mogelijk tot een goed einde te brengen. Zijn deze rechtsgrondslagen namelijk op 1 januari 2004 nog niet gereed, dan zal het voor ons eenvoudigweg onmogelijk worden om financiële steun te verlenen aan al die organisaties die bijdragen aan de creatieve, culturele en intellectuele kracht van Europa. Met andere woorden: als we willen dat deze organisaties in januari 2004 geld krijgen, dan is overeenstemming in eerste lezing een absolute vereiste.
In alle drie de gevallen heeft de Commissie in haar voorstel de bepalingen van het Financieel Reglement gevolgd. Deze bepalingen zou ik ook als uitgangspunt willen nemen om het standpunt van de Commissie over de amendementen die de drie verslagen bevatten duidelijk te maken. Ik wil de dames Iivari, Prets en Pack gelukwensen met de grote hoeveelheid werk die zij verricht hebben voor deze actie, waarvan zij uitstekend begrepen hebben dat deze van essentieel belang is. Wij kunnen vaststellen dat er verschillend gedacht is over de duur van de programma’s, te weten vijf jaar voor cultuur en onderwijs en drie jaar voor jeugd. We nemen graag amendement 16 aangaande cultuur over, waarin wordt voorgesteld om de duur van het voorgestelde programma terug te brengen tot drie jaar indien de verschillende instellingen zo nader tot elkaar kunnen worden gebracht, zodat de procedures tot een goed einde kunnen worden gebracht. Amendement 8 aangaande jeugd wijzen wij daarentegen af. We dringen aan op 2006 als streefdatum, want met ingang van 2007 zouden we een nieuw jeugdprogramma willen invoeren waarbij de participatie van de Europese jongerenorganisaties meer aandacht krijgt. In alle drie de gevallen hangt de vraag naar het tijdsbestek samen met de geldvraag. Amendement 17 aangaande cultuur, gericht op verlaging van het budget, is dan ook aanvaardbaar mits voornoemd amendement 16 ter verkorting van de duur van het programma wordt aangenomen. Als het tijdsbestek ongewijzigd blijft is amendement 11 aangaande jeugd ter verhoging van het budget overigens ook aanvaardbaar, met het oog op de uitdagingen van de uitbreiding. Wat het onderwijs betreft kunnen wij instemmen met een aantal amendementen – te weten de amendementen 4, 6, 8, 9, 10 en 11 – die bedoeld zijn om via aanpassingen in het kader van het begrotingsproces 2004 het totale budget van het programma te wijzigen, alsmede het maximum- en het minimumpercentage van dat budget dat naar elke actie van het programma gaat.
Hoofdgedachte achter het Financieel Reglement is dat op termijn in principe enkel nog gewerkt wordt via oproepen tot het indienen van voorstellen die openstaan voor iedereen. Het middel dat op dit moment wel eens wordt gebruikt om subsidies toe te kennen, het befaamde , moet dan de uitzondering worden. Om de overgang naar de in het Financieel Reglement vastgelegde benadering te vergemakkelijken heeft de Commissie gekozen voor een gemengd systeem, bestaande uit oproepen tot het indienen van voorstellen en budgettaire voor deel 2 van het cultuurdeel. Daarom nemen wij amendement 18 aangaande cultuur over, maar moeten we de amendementen 5, 15, 19, 20 en 23 aangaande cultuur van de hand wijzen, omdat die zich te ver verwijderen van de situatie die we via de nieuwe regels proberen te bereiken. Wat dit betreft moeten de criteria duidelijk zijn of verder verduidelijkt worden. Wij zijn het dus eens met amendement 10 betreffende jeugd maar niet met amendement 1 aangaande cultuur, daar bij de herdefinitie van organisaties die doelstellingen van algemeen Europees belang nastreven te veel afstand van het Financieel Reglement genomen wordt. Evenmin kunnen we amendement 5 aangaande onderwijs overnemen. Dit amendement betreft de Internationale Federatie van Europahuizen (FIME) en heeft tot doel deze toe te voegen aan de lijst van organisaties die onder actie 1 vallen. De FIME speelt echter een bemiddelende rol in de herverdeling van subsidies en valt daardoor buiten de toepassingssfeer van het Financieel Reglement. Verder is er met het oog op ervaringen in het verleden een accountantsonderzoek gestart naar de activiteiten die de afgelopen jaren door de Commissie gesubsidieerd zijn. Ik zou er niettemin op willen wijzen dat de Commissie al gezorgd heeft voor een -regeling voor de activiteiten waarbij onafhankelijke netwerken zoals de FIME bij de samenwerking een voorkeursbehandeling krijgen. Bovendien kunnen de FIME en de Europahuizen die daarbij zijn aangesloten reageren op de oproepen tot het indienen van voorstellen van de Commissie, hetzij op centraal niveau, hetzij op nationaal niveau, via de vertegenwoordigingen.
Voor iedere oproep tot het indienen van voorstellen is een jury van deskundigen nodig die afhankelijk van de zaak waar het om gaat bestaat uit externe deskundigen of uit ambtenaren van de Commissie, zodat de objectiviteit en de transparantie van de beoordelingsprocedure zijn gewaarborgd. In een aantal amendementen wordt dit idee onderschreven, maar daarbij wordt erop aangedrongen dat het Parlement vooraf, dat wil zeggen voordat de Commissie de oproepen tot het indienen van voorstellen publiceert, geïnformeerd wordt over de inhoud daarvan of over het principe, de precieze uitvoeringsregels en de samenstelling van een jury. Mijnheer de Voorzitter, de Commissie onderschrijft die principes, maar zij kan niet instemmen met deze amendementen, die niet stroken met de bepalingen betreffende de verhoudingen tussen de instellingen die zijn vastgesteld in het comitologiebesluit, of die interfereren met de uitvoeringsbevoegdheden van de Commissie. Het gaat daarbij om de amendementen 11, 21 en 22 aangaande cultuur, 13, 14 en 15 aangaande onderwijs en 15, 22 en 23 aangaande jeugd. Wij verklaren ons echter akkoord met amendement 17 betreffende jeugd, waarin wordt voorgesteld om het Parlement jaarlijks in te lichten over de tenuitvoerlegging van onze acties op jeugdgebied.
Natuurlijk eist de Commissie van degenen die Europese subsidie hebben gekregen dat zij daar op een adequate manier openbaarheid aan geven. Hoewel we de mening van het Parlement op dit punt delen, lijkt de bijlage ons een geschiktere plaats om deze openbaarheidsverplichting op te nemen. Daarom neemt de Commissie amendement 12 aangaande cultuur wel over maar amendement 3 niet. Om gelijksoortige redenen nemen we op jeugdgebied amendement 20 wel over maar amendement 6 niet, en op onderwijsgebied amendement 12 wel en amendement 2 niet. Het Financieel Reglement houdt als regel aan om jaarlijks terugkerende exploitatiesubsidies langzaam af te bouwen. Deze maatregel wordt niet altijd onverdeeld positief ontvangen en er is dan ook van verschillende kanten geprobeerd hiervan af te wijken. De amendementen 13 en 14 aangaande cultuur, die gericht zijn op afschaffing van deze degressie, kunnen wij niet overnemen. De enige uitzondering die in het Financieel Reglement wordt erkend betreft gevallen waarbij de begunstigden voldoen aan de kenmerken van een organisatie van algemeen Europees belang als bedoeld in dat reglement. In drie amendementen op jeugdgebied, te weten de amendementen 5, 18 en 19, wordt erop aangedrongen het programma te beperken tot jeugdorganisaties die aan die kenmerken voldoen, en daar gaan wij mee akkoord. Andere amendementen daarentegen gaan veel te ver in de tegenovergestelde richting; wij kunnen amendement 24 aangaande jeugd, noch amendement 24 aangaande cultuur overnemen, daar zij allebei gericht zijn op een substantiële verhoging van de degressiepercentages.
Mijnheer de Voorzitter, ik zal verder niet ingaan op de amendementen waarmee de Commissie het eens is en die bedoeld zijn om hetzij de tekst te verduidelijken of te vereenvoudigen, hetzij de tekst te versterken langs de lijnen die de Commissie voorstelt. Het betreft hier de amendementen 2, 4 en 8 aangaande cultuur; 1, 3, en 7 aangaande onderwijs; en 1, 2, 3, 5, 7, 12, 13 en 16 aangaande jeugd. Overigens kan de Commissie zich vinden in de rol van cultureel ambassadeur zoals voorgesteld in amendement 9 aangaande cultuur. Neemt u mij niet kwalijk dat ik zo lang aan het woord ben; ik heb mij beperkt tot de meest gevoelige amendementen die in de drie verslagen worden voorgesteld. Ik zou u willen uitnodigen alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat de steun van de Unie aan het Europa van cultuur, onderwijs en jeugd niet met een terugval te maken krijgt. Een akkoord tussen de beide wetgevers in dit stadium van de procedure is van doorslaggevend belang om het hele systeem begin 2004 weer op de rails te hebben. 
Prets (PSE ),
   Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, u heeft terecht opgemerkt dat de tijd dringt en dat wij ons moeten inspannen om de projecten op de rails te krijgen zodat de betrokken partijen ook aanspraak op de betreffende middelen kunnen maken. Daarmee ben ik meteen bij mijn eerste punt van kritiek aanbeland: de tijd die wij tot onze beschikking hadden was veel te kort. Het kost tijd om grondig en goed werk te kunnen leveren. Als die tijd er niet is, raak je ondergesneeuwd en loop je achter de feiten aan, wat uiteindelijk tot noodoplossingen leidt waar niemand blij mee is en die dus ook geen steun zullen krijgen. Omdat het om zulke belangrijke besluiten gaat, zou ik dan ook willen vragen om in de toekomst voldoende tijd in te ruimen voor dit soort kwesties. Nu konden wij namelijk geen kant op omdat wij in ieder geval onze voornaamste doelstelling wilden realiseren, namelijk ervoor zorgen dat de organisaties over hun subsidies kunnen beschikken. Wij zijn het echter met veel andere dingen nog steeds niet echt eens.
Het is betreurenswaardig dat deze wetgeving nog steeds niet van de grond is gekomen en dat zal ook niet zonder gevolgen blijven. Wat bijvoorbeeld de jumelages van steden betreft, ontbreken zelfs de middelen om de eerste tranche uit te betalen. Ook bij de voorlichtingscampagnes in de lidstaten dient er zeer aanzienlijk bezuinigd te worden. Dat is in een periode zo vlak voor de uitbreiding een volstrekt verkeerde ontwikkeling, omdat er juist nu meer behoefte aan informatie bestaat dan ooit tevoren. Daarom is het dringend noodzakelijk dat er overgangsoplossingen komen, zodat de programma’s ook bij eventuele problemen door kunnen gaan. Op die manier worden de Europese burgers niet in hun geplande activiteiten belemmerd en blijft hun vertrouwen in Europa dat wij zo moeizaam hebben verkregen, gehandhaafd.
Wat de drie verslagen van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport betreft die vandaag ter discussie staan, ben ik van mening dat het goed mogelijk is om deze samen te behandelen. Inhoudelijk zijn zij echter dusdanig verschillend dat wij daar niet zo maar aan voorbij kunnen gaan. De bedoeling achter de voorgestelde harmonisatie van de actieprogramma’s met betrekking tot het cofinancieringsaandeel en het degressiviteitsprincipe is goed, en dat geldt ook voor de harmonisatie van de looptijd van alle programma’s tot 2008. Praktisch gezien zijn beide doelstellingen echter niet realiseerbaar.
Ik ben ook tegen een uniform cofinancieringsaandeel van 20 procent voor alle drie de gebieden. Sommige organisaties - en met name op onderwijsgebied - ontvangen nu al zo weinig steun dat die subsidies door nieuwe bezuinigingen eigenlijk niet meer de moeite waard zijn. Dan is het ook niet langer zinvol om de pen ter hand te nemen om een subsidieaanvraag op te stellen. Voor jeugdorganisaties moet die 20 procent overigens ook meteen het maximum zijn. Door het gebrek aan sponsors is het voor deze organisaties sowieso al moeilijk om hun programma’s uit te voeren.
Dan het degressiviteitsprincipe. Vanaf het derde programmajaar is de degressiviteit op 2,5 procent vastgesteld. Het is de bedoeling dat dat percentage - of liever de middelen die bespaard worden - gebruikt gaat worden voor nieuwe projecten in de nieuwe lidstaten. Dat is naar mijn idee echter niet meer dan een druppel op een gloeiende plaat. Ik ben ervan overtuigd dat het een goede zaak is dat het huidige actieprogramma voor de jeugd vanaf 2007 in het nieuwe programma voor jongeren wordt geïntegreerd. Dat brengt voor de jongeren en de jeugdorganisaties ongetwijfeld grote voordelen met zich mee. De steun voor organisaties die op Europees niveau actief zijn op het terrein van jeugdzaken, is onder andere bedoeld om de internationale dialoog onder jongeren in gang te zetten, om informatie over relevante kwesties onder een zo groot mogelijk publiek te verspreiden en om niet-formele opleidingsmogelijkheden aan te kunnen bieden. Door de EU-subsidies voor jeugdorganisaties dient niet alleen een bijdrage geleverd te worden aan een betere behartiging van de belangen van de jeugd, maar ook aan een verbetering van het totale, brede spectrum van het Europees jongerenbeleid en de daarbij behorende dimensies. Ik vind dat daar in alle discussiestadia rekening mee gehouden moet worden.
Wat het geografische toepassingsgebied betreft, ben ik van mening dat het beginsel van een ook voor de jongerenorganisaties gehanteerd moet worden. Ik ben voorstander van de deelname van jongerenorganisaties uit de lidstaten van de Europese Unie, uit de EVA- en EER-landen, uit de Balkanlanden en uit bepaalde landen van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten. Ik vind echter ook dat de activiteiten van organisaties die samenwerken met partners die niet uit de genoemde landen afkomstig zijn, onder geen beding beperkt mogen worden indien deze door de eigen regering en de organisaties gefinancierd worden.
Om iets van de scherpe kantjes van de administratieve besluiten af te halen, zou de Commissie de aanvragers de mogelijkheid moeten bieden om formele fouten binnen een bepaalde periode na indiening van de aanvraag te corrigeren. Ook dienen alle organisaties die subsidies uit de begroting van de EU hebben ontvangen, dit op hun of in hun jaarverslag te vermelden. Dat geldt voor alle drie de programma’s, want zo wordt enerzijds een overzicht van de activiteiten van de organisaties verkregen en wordt anderzijds de Europese meerwaarde zichtbaar gemaakt.
Er dient sowieso meer aandacht aan onderwijs, jeugd en cultuur gegeven te worden. Deze onderwerpen mogen niet alleen maar in de marge genoemd worden of slechts ter illustratie in allerlei fraaie betogen opgevoerd worden. De toekomst van Europa is afhankelijk van de ontplooiingsmogelijkheden voor de jeugd. Jongeren moeten door betere opleidingsinstellingen en organisaties de mogelijkheid hebben om een Europa met een gemeenschappelijke sociale welvaart op te bouwen, gebaseerd op een acceptatie van de uiteenlopende culturen en op de dialoog met kunst en cultuur.
Pack (PPE-DE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega’s, wij hebben basisbesluiten nodig die de Commissie in staat stellen om zich bij de goedkeuring en het beheer van subsidies aan duidelijk omlijnde regels te houden. Ordonnateurs, dat wil zeggen de Commissie, hebben dergelijke richtsnoeren nodig om zowel te kunnen voldoen aan het Financieel Reglement als aan de wensen van de begrotingsautoriteit waar dit Parlement deel van uitmaakt. Ik betreur het echter ten zeerste, mevrouw de commissaris, dat wij buiten onze schuld om nu weer onder zo’n grote tijdsdruk staan. De Commissie heeft dit besluit eind mei aangenomen en wij waren niet in de gelegenheid om ons daar eerder over te buigen. Naar mijn idee moeten wij nu weer voor de zoveelste keer onder grote tijdsdruk belangrijke beslissingen nemen. Dat was helemaal niet nodig geweest. Vóór de goedkeuring van het Financieel Reglement was immers al duidelijk dat de huidige subsidies uit Deel A door meerjarenprogramma’s vervangen zouden moeten worden. Daarom is het niet te begrijpen dat het voorstel pas zo laat is overgelegd. Wij trekken het boetekleed niet aan, maar desondanks zullen wij er wel voor moeten boeten. Wie krijgt er namelijk de schuld als de begunstigden in de lente van volgend jaar geen subsidie ontvangen? De Commissie wijst dan met de beschuldigende vinger in onze richting en de Raad waarschijnlijk ook. Het is echter niet onze schuld. Wij willen alleen maar goed en zorgvuldig werk leveren. Dat is deze keer weer niet gelukt! Wij moeten er daarom serieus aandacht aan besteden dat dit in de toekomst niet nog een keer gebeurt. Dat zeggen wij echter elke keer en helaas moet ik dat nu ook weer herhalen.
Mevrouw Prets heeft de drie verslagen al de revue laten passeren en ik ben het met veel dingen die zij gezegd heeft eens. De drie verslagen hebben allemaal betrekking op instellingen en organisaties die in de ruimste zin van het woord als cultuurambassadeurs voor Europa functioneren en die ons gemeenschappelijke culturele erfgoed propageren en beschermen. Al sinds vele jaren kunnen deze organisaties op de steun van het Parlement rekenen. Sommige organisaties zijn zelfs door dit Parlement in het leven geroepen. De nieuwe afgevaardigden weten dat natuurlijk niet, maar ik doel bijvoorbeeld op het Jeugdorkest, het Europa College, het Europees Universitair instituut in Florence, de Academie voor Europees recht in Trier, het Europees Bureau voor minderheidstalen, de centra van het informatie- en documentatienetwerk Mercator, en het Europees Jeugdforum.
Deze organisaties hebben tot nu toe in de praktijk een goede invulling gegeven aan hun taak om informatie te verstrekken en de Europese integratie te bevorderen. In dat verband moet ik ook nog een organisatie noemen die wij niet zelf hebben opgericht, maar waarvoor ikzelf - en ik hoop eigenlijk iedereen met mij - heel dankbaar ben dat zij bestaat, namelijk de Internationale Federatie van Europahuizen (FIME), die zich al vijftig jaar in 118 huizen in 32 Europese landen inzet voor de Europese integratie. Daarom kan ik uw bezwaren ook niet begrijpen. Ik neem aan dat u tot die conclusie bent gekomen omdat u vandaag volledig verkeerde feiten voorgeschoteld heeft gekregen. Ik ben van mening dat de FIME goed werk levert. Afgelopen voorjaar heeft deze organisatie met glans een audit doorstaan en drie weken geleden heeft er weer een nieuwe audit plaatsgevonden. Die laatste controle betrof echter alleen maar het verzoek om uit voorzorg alle documentatie - driehonderd ordners - naar Brussel te sturen. De FIME heeft aangeboden een onderzoek te laten instellen om aan te tonen dat alles volgens de regels verloopt zoals dat ook in een overeenkomst met de Commissie is vastgelegd. Dat heeft ertoe geleid dat het DG Pers en communicatie heeft gezegd: Dit is allemaal niet zoals het hoort. Ik kan daarop alleen maar zeggen dat een dergelijke uitspraak niet hoort. In het afgelopen begrotingsjaar hebben wij de FIME 2,2 miljoen euro aan subsidie toegezegd. In dit jaar heeft zij van dat bedrag helemaal niets ontvangen. Dat is uitsluitend te wijten aan het feit dat een van de Europahuizen van de FIME, namelijk dat in Avignon, voor 200.000 euro fraude heeft gepleegd. Die 200.000 euro hadden best op die 2,4 miljoen euro in mindering gebracht kunnen worden, zodat de FIME haar werk had kunnen voortzetten. Als de Commissie voor zichzelf dezelfde normen zou hanteren als in dit geval bij de FIME is gebeurd, zou zij al lang niet meer in functie zijn.
Ik moet dat hier even kwijt, omdat ik erg boos over deze kwestie ben. Jammer genoeg sta ik wat dat betreft tegenover mevrouw Reding, maar haar treft geen blaam. Zij heeft alleen maar voorgelezen wat men voor haar heeft opgeschreven, alleen klopt dat niet met de feiten. Die feiten kunnen ook juridisch getoetst worden.
Tot slot de kwestie van de . Mijn fractie zal dat voorstel steunen. Wij zijn namelijk tegen degressiviteit en dat zal ook in ons stemgedrag tot uiting komen. Met betrekking tot die wil ik nog een keer duidelijk stellen dat ik blij ben dat de Commissie het voorstel gedaan heeft om aan dat principe vast te houden. Zij heeft dat voorstel ongetwijfeld gedaan omdat zij weet dat wij afgevaardigden dichter bij de burgers staan dan de ambtenaren; deze weten op hun beurt dat wij beter op de hoogte zijn van wat er in de verschillende gevallen op politiek en ook op cultuurpolitiek gebied relevant kan zijn. Het kan niet zo zijn dat het Financieel Reglement voorrang krijgt boven een basisbesluit en boven de begrotingsautoriteit. Dat mag niet gebeuren en daarom ben ik van mening dat de rechtsgeldig is; dat heeft onze juridische dienst ook bevestigd. Ik hoop dat dit voorstel aangenomen zal worden. Daardoor komen wij namelijk sneller dan met de andere voorstellen het geval zou zijn in de buurt van de verwezenlijking van onze gemeenschappelijke doelstelling om de burgers dichter bij Europa te brengen en om daadwerkelijk de ziel van Europa te treffen.
Iivari (PSE ),
    Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, helaas kan ik mijn verslag over de bevordering van netwerken op Europees niveau op het gebied van cultuur niet echt verdedigen. Mijn belangrijkste voorstellen zijn bij de stemming in de commissie met krappe meerderheid verworpen. Ik hoop dat het Parlement dat bij de stemming van morgen kan herstellen, vooral omdat het voorstel van de commissie om de praktijk van bij de financiering van culturele organisaties voort te zetten, volgens het advies van de juridische dienst van het Parlement duidelijk in strijd is met het Financieel Reglement. Ik ben onthutst over het feit dat ook in de Begrotingscommissie een sterke neiging bestaat om in strijd met het Financieel Reglement te handelen. Tot nu toe heb ik tegenover de burgers in menig verband de activiteiten van de Unie verdedigd door te zeggen dat die zijn gebaseerd op de wet en niet op het recht van de sterkste. Nu weet ik niet wat ik moet zeggen.
Het voorstel van de Commissie voor een communautair actieprogramma ter bevordering van organisaties die op cultuurgebied actief zijn is uit nood ontstaan: het is noodzakelijk geworden door de overstap op een op activiteiten gebaseerde begroting. Voor de Europese culturele organisaties, die voorheen financiering ontvingen uit hoofde van rubriek A betreffende de administratieve uitgaven, is nu een rechtsgrondslag nodig, zodat de financiering kan worden voortgezet. Die verandering biedt ons de unieke kans om voor de netwerken die op Europees niveau actief zijn op het gebied van cultuur een actieprogramma op te zetten waarin de financieringscriteria worden vastgesteld en de steun van de EU voor de netwerken wordt geregeld op de wijze zoals die in titel VI van het Financieel Reglement staat omschreven. Daarin worden onder andere de principes van transparantie en gelijke behandeling onderstreept.
Het onderhavige voorstel van de Commissie bestrijkt naast de organisaties die op Europees niveau op cultuurgebied actief zijn en die uit hoofde van begrotingslijn A-3042 financiering ontvangen ook het Europees Bureau voor minderheidstalen en de centra van het Mercator-netwerk, die middelen uit begrotingslijn A-3015 ontvangen, alsmede subsidies die uit hoofde van begrotingslijn A-3035 worden verstrekt ten behoeve van de bescherming van nazi-concentratiekampen als historische monumenten. In dit verband is het goed te onderstrepen dat de problemen in het verslag daar geen betrekking op hebben; voor de financiering van het Europees Bureau voor minderheidstalen en de concentratiekampen als gedenkplaatsen is het van wezenlijk belang dat de rechtsgrondslag vanaf begin volgend jaar van kracht wordt. Hier is gesproken over haast, maar naar mijn mening hebben wij, als wij dat willen, de mogelijkheid snel resultaten te boeken.
De geschillen over de financiering van organisaties die op cultuurgebied actief zijn, hebben betrekking op drie punten. Ten eerste staat de aanvraagprocedure haaks op de praktijk van door het Parlement. Ten tweede is er de kwestie van de looptijd van het programma. Aangezien de Raad Onderwijs, Jeugd en Cultuur, die hier unaniem over besluit, volgens mijn gegevens beslist van mening is dat het programma tot 2006 in plaats van tot 2008 moet duren, heb ik een amendement met betrekking tot dit punt ingediend. Naar mijn mening is het een zeer goed idee om de financiering van culturele organisaties onderdeel te maken van het nieuwe cultuurprogramma dat nu wordt voorbereid. Het derde probleem heeft betrekking op de degressiviteit inzake de subsidiebedragen. Ook in dit opzicht ben ik het niet met de meerderheid in de commissie eens. Een kleine trapsgewijze verlaging is naar mijn mening aanvaardbaar om ook voor nieuwe organisaties ruimte te maken. Wij moeten onder andere met de uitbreiding van de Europese Unie rekening houden.
De door mij ingediende amendementen bevatten bovendien het voorstel om in verband met het gebrek aan tijd de mogelijkheid te creëren dat de lijst waarover in de Begrotingscommissie een besluit is genomen volgend jaar afgewerkt wordt. Op die manier wordt de nodige voortzetting gegarandeerd. Wij kunnen dan op tijd, namelijk begin volgend jaar, beginnen met de aanvraagprocedure voor 2005. Ik stel ook voor meerjarige financiering mogelijk te maken en een aanvulling op de financieringscriteria op te nemen die de financiering van onder andere Europese orkesten garandeert. Ook deze voorstellen zijn bij de stemming in de commissie verworpen, hoewel ze duidelijk in het belang zijn van culturele organisaties.
De behandeling van het Commissievoorstel is tot nu toe in veel opzichten een geestverruimende, maar niet in elk opzicht verheffende ervaring geweest. Door de open aanvraagprocedure te verdedigen, heb ik de huidige, deels willekeurige en op toeval gebaseerde praktijk willen veranderen in een open en op duidelijke spelregels gebaseerde praktijk. Op dit moment staan er op onze lijst organisaties die in feite helemaal niet meer bestaan.
Wij mogen ook de taakverdeling tussen de instellingen niet vergeten: de Commissie doet voorstellen en draagt zorg voor de tenuitvoerlegging van de wil van de wetgever. Het Parlement is de wetgever en moet naar mijn mening niet proberen op de een of andere manier uitvoerende macht uit te oefenen. Het ontwerp voor een Europese Grondwet maakt het Parlement tot de belangrijkste wetgever, en het Parlement moet die rol zelf dan ook eerbiedigen. 
Dührkop Dührkop (PSE ),
   – ) Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie voor de drie voorstellen waar wij ons vandaag over buigen, wilde ik hier in de eerste plaats graag aangeven hoezeer naar mijn mening artikel 162 bis van het Reglement van het Europees Parlement – nauwere samenwerking tussen commissies – in de praktijk weer eens van alle betekenis is ontdaan.
Niemand trekt in twijfel dat aspecten als cofinanciering en degressiviteit onder de verantwoordelijkheid van de Begrotingscommissie vallen. De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport heeft echter gestemd over een amendement van de Begrotingscommissie over deze aspecten en het verworpen met als argument dat het in tegenspraak was met andere elementen in het verslag.
Daar zit ‘m de kneep, en dan heb ik het niet alleen over de drie verslagen die wij vandaag behandelen, maar over de nauwere samenwerking in het algemeen. Deze procedure is gericht op vereenvoudiging van de samenwerking tussen de bevoegde commissies en op versterking van de rol van de medeadviserende commissie. Maar als er van meet af aan niet voldoende tijd is om deze samenwerking mogelijk te maken en als de ten principale bevoegde commissie alleen maar een amendement hoeft in te dienen dat in tegenspraak is met het voorstel van de medeadviserende commissie om dat advies naast zich neer te kunnen leggen, dan heeft artikel 162 bis dus automatisch geen enkele betekenis meer.
En dat is exact wat er is gebeurd in de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport met het advies dat was uitgebracht door de Begrotingscommissie. Met andere woorden: wij zijn van artikel 162 bis automatisch overgeschakeld op artikel 162, oftewel het uitbrengen van een normaal advies.
Ik ben ervan overtuigd dat de valkuil in artikel 162 bis zelf zit, en dat het zoals het nu is geformuleerd alleen maar aanleiding geeft tot onnodige conflicten tussen commissies en de samenwerking tussen de commissies juist niet bevordert.
Ik denk daarom dat de Commissie constitutionele zaken dit artikel met het oog op de toekomst hoognodig onder de loep moet nemen, hetzij om het te wijzigen hetzij om het volledig te schrappen.
Ik wil nu graag even terugkomen op de voorstellen zelf, waarbij ik twee aspecten wil belichten: de cofinanciering en het degressiviteitsbeginsel, twee zaken die tot de meeste problemen hebben geleid. Het zijn twee belangrijke aspecten van het algehele systeem van subsidietoekenning omdat zij het mogelijk maken om de begunstigde medeverantwoordelijk te stellen voor het correcte gebruik van de subsidie en tevens bevorderen dat de organisaties niet enkel en alleen afhankelijk zijn van Gemeenschapssubsidies om te functioneren, waarmee hun toekomstige functioneren wordt bevorderd.
De degressiviteit zorgt er bovendien voor dat het geld dat terugkomt kan worden gebruikt om nieuwe organisaties te steunen, met name in de uitbreidingslanden. Dat is de reden waarom wij cofinanciering en degressiviteit nastreven bij de toekenning van al deze subsidies.
Ik wil graag ook nog aangeven hoezeer ik verbaasd ben over het feit dat de Commissie in deze drie voorstellen, die onder hetzelfde directoraat-generaal vallen, verschillende percentages hanteert voor zowel de degressiviteit als de cofinanciering. Als in artikel 109 van het Financieel Reglement gelijke behandeling als een van de principes wordt aangemerkt bij de toekenning van subsidies, dan valt het niet te rechtvaardigen dat organisaties die dezelfde doelstellingen hebben maar op verschillende gebieden werkzaam zijn ongelijk worden behandeld.
Het amendement dat de Begrotingscommissie had goedgekeurd had tot doel te bewerkstelligen dat alle organisaties die een subsidie krijgen in het kader van een van de zeven programma’s – in overeenstemming met de verschillende soorten organisaties die in kaart zijn gebracht – dezelfde rechten en plichten hebben op het gebied van cofinanciering en degressiviteit.
Wat de cofinanciering betreft ging het niet om het vaststellen van vaste percentages, maar om het aangeven van een aantal minima, zodat de uitvoerende instanties later de percentages zouden kunnen bepalen overeenkomstig de werkelijke behoeften of mogelijkheden van elke organisatie.
Ik wil daarbij graag benadrukken dat het daarbij niet gaat om een poging tot harmonisering, maar om toepassing van het principe van gelijke behandeling.
De Cultuurcommissie schrapt het degressiviteitsbeginsel in haar drie voorstellen op grond van de overweging dat alle organisaties die in aanmerking komen voor subsidie van algemeen Europees belang zijn, waarbij zij zich beroept op artikel 113, lid 2 van het Financieel Reglement.
Mijns inziens gaat het hier om een te ruime interpretatie en ik betwijfel op zijn minst of al deze organisaties inderdaad van algemeen Europees belang zijn.
De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport lijkt de handhaving van het degressiviteitsbeginsel door de Begrotingscommissie te hebben opgevat als een soort afstraffing voor die organisaties, terwijl de maatregel zoals ik eerder al zei, samen met de cofinanciering gericht is op het zelfstandig functioneren van die organisaties in de toekomst, want nergens staat geschreven dat deze subsidies worden verstrekt.
We moeten namelijk wel bedenken dat als de subsidiekraan op zekere dag om een of andere reden zou worden dichtgedraaid, alle organisaties in ernstige problemen zouden kunnen komen.
Tot slot heeft tijdgebrek zonder twijfel een negatieve invloed gehad op het gehele proces, zoals ik ook al aangaf in mijn interventie over de subsidies tijdens de vorige plenaire vergadering. De Commissie stond onder tijdsdruk bij het presenteren van haar voorstellen en ook het Parlement stond onder tijdsdruk met betrekking tot de geamendeerde voorstellen die wij hier vandaag presenteren.
Iedereen die de voorstellen bestudeerd heeft zal zijn opgevallen dat ze meerdere tegenstrijdigheden bevatten. Ik veronderstel dat wij gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor deze situatie en er ook gezamenlijk het slachtoffer van zijn. Maar wat mij nog het meest zorgen baart is de vraag hoe sterk wij staan als Parlement na de stemming van morgen. Ons staat immers nog de moeilijke confrontatie met de Raad te wachten, want die lijkt niet bereid om toe te geven op die punten die door hem als fundamenteel worden beschouwd, zoals de voorlopige toewijzing, de cofinanciering, het degressiviteitsbeginsel of het financiële kader van de programma’s. 

Sanders-ten Holte (ELDR ).
   –Allereerst wil ik de rapporteurs bedanken voor het gedegen werk dat zij geleverd hebben; ze zijn nu misschien niet aanwezig maar ze zullen het in de notulen kunnen lezen.
Als liberaal doet het mij genoegen dat de Europese Commissie met het voorstel is gekomen om de ondersteuning op het gebied van cultuur, onderwijs, training en jeugd wettelijk te onderbouwen. De tot nog toe gevolgde procedures waren niet altijd een garantie voor transparantie en kwaliteit en dat zijn toch twee vereisten als Europa de meest dynamische en concurrerende kenniseconomie ter wereld wil worden. Het is belangrijk dat de Europese Commissie dit in haar achterhoofd houdt bij de verschillende oproepen voor het indienen van voorstellen. Er moeten heldere criteria worden gesteld voor het toekennen van subsidies aan organisaties en projecten. En deze moeten duidelijk gepubliceerd worden, zodat de aanvragers weten waar ze aan toe zijn. De selectie van organisaties en projecten dient zeer nauwkeurig te gebeuren en dat moet niet aan de Commissie zelf worden overgelaten. Daarom ben ik gaan pleiten voor het inzetten van onafhankelijke experts. Voor cultuur hebben wij in Nederland bijvoorbeeld een Raad voor cultuur, een adviesraad die de minister een goed gefundeerd advies geeft, dat door hem wordt gevolgd, tenzij er heel goede redenen bestaan voor een andersluidend besluit.
Ik zou mij kunnen voorstellen dat zoiets ook ingesteld wordt voor de selectie van organisaties die op Europees niveau op cultuurgebied actief zijn; dat is een veel zuiverder procedure dan de manier waarop dat nu gebeurt. Maar nu is aan de orde: of niet. Mijn fractie is traditioneel geen voorstander van maar de geselecteerde organisaties moeten wel kunnen rekenen op een zekere continuïteit; daarvoor heb ik in mijn fractie ook gepleit. De mogelijkheid om meerjarige kaderpartnerschapsovereenkomsten af te sluiten is volgens mij een goede methode om dit te ondervangen. Toch moeten wij ervoor waken dat deze subsidies tot het einde der dagen zouden doorgaan. Mijn fractie pleit dan ook voor het invoeren van het degressiviteitsprincipe, dat in het derde jaar moet ingaan. Met een jaarlijkse degressiviteit van 2,5 procent, zoals de Commissie voorstelt, kunnen de organisaties echter nog - ik heb dat berekend - zo'n veertig jaar gesteund worden. Dat is toch echt een regeren over ons graf, zelfs over het graf van onze kleinkinderen. Daarom stellen wij, liberalen, 10 procent voor. Dan kunnen de organisaties nog rekenen op dertien jaar van onze steun. Op deze manier wordt de mogelijkheid geopend om ook nieuwe organisaties te steunen, hetgeen zeker in het kader van de uitbreiding niet uit het oog mag worden verloren. Continuïteit, maar ook ruimte voor vernieuwing, dat is mijn devies!
Helaas stelt het komende jaar een probleem: de actieprogramma's worden geacht op 1 januari 2004 van start te gaan, dat is nog maar een paar weken van nu, en organisatorisch moet nog alles worden opgezet. De organisaties die tot op heden subsidies ontvingen, lopen het risico dat ze in 2004 in de kou zullen staan. Dat willen de liberalen voorkomen en daarom moet er een overgangsregeling komen.
Als laatste punt wil ik nog aanstippen dat niet alleen de toewijzingsprocedures transparant moeten zijn, maar ook de afhandeling snel en efficiënt dient te gebeuren. Ik heb het al vaker naar voren gebracht en ik wil dat hier graag nog eens herhalen: dat is belangrijk en het geldt voor alle drie de actieprogramma's. 
Alavanos (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de drie rapporteurs maar vooral mevrouw Pack gelukwensen. Zij heeft kort voordat deze vergadering begon laten zien dat achter haar harde, politieke stem een zachte, melodieuze stem schuil gaat, en dat is zeer belangrijk.
Deze herziening en de daaruit voortvloeiende toevoeging van juridische definities waren noodzakelijk en zullen de werking verbeteren. Toch heb ik enkele zorgen.
Ik maak mij zowel zorgen over bepaalde permanente organisaties die communautaire middelen ontvangen als over de procedure voor de selectie van de niet-permanente organisaties. Ik vrees dat wij een aantal organisaties zullen creëren die onze communautaire begroting zullen opslokken en dat wij hinderpalen zullen opwerpen voor de activiteiten die via deze organisaties kunnen worden verricht. Aan de andere kant: als wij de begrotingsautoriteit veel te zeggen geven bij de besluiten met betrekking tot deze organisaties, ondermijnen wij mijns inziens de transparantie en lopen wij het risico dat niet de juiste criteria worden toegepast bij de selectie van de begunstigden.
Ik ben vooral ongerust over het programma Jeugd. Ik vrees dat het Europees Jeugdforum ver verwijderd is geraakt van de nieuwe generatie en van de organisaties die echt weten wat er in de jeugd omgaat. Ik vrees eveneens dat de jeugd uiteindelijk alle inspraak wordt ontnomen als gevolg van de criteria die voor de selectie van de organisaties worden toegepast. Deze criteria zeggen dat organisaties moeten worden uitgekozen die streven naar een doel van algemeen Europees belang op het gebied van de jeugd of naar een doel dat deel uitmaakt van het beleid van de Europese Unie. Mijns inziens moeten wij ook aanvaarden dat de jeugd het beleid van de Europese Unie betwist en daarover vragen stelt, en wij moeten dit zelfs aanmoedigen. 
Perry, Roy (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik waardeer het zeer dat de Commissaris zo voorzichtig te werk gaat en met alle belangen rekening probeert te houden. Zij doet ongetwijfeld haar uiterste best om nog iets te redden van de uitstekende programma’s die wij in de loop van vele jaren hebben georganiseerd. Iedereen in dit Parlement en in de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport weet dat het werk van de Europese Unie niet alleen binnen de instellingen, maar ook door mensen daarbuiten moet worden uitgevoerd.
Gelukkig zijn er veel uitstekende, hardwerkende organisaties die veel werk verzetten om de Europese Unie en de samenwerking te bevorderen. In het bijzonder de Europese Raden, het Europees Jeugdorkest, het Europees Jongerenparlement en het Model European Parliament. Deze organisaties worden door de Europese Unie en het Parlement al vele jaren gesteund en gesubsidieerd. Het is toch haast niet te geloven dat wij, in het jaar van de uitbreiding en van de goedkeuring van een nieuwe Grondwet, om nog maar niet te spreken van de Europese verkiezingen, zelfs maar overwegen om de subsidies voor deze voorbeeldinstellingen te verminderen of zelfs stop te zetten?
Tegen mevrouw Dührkop Dührkop zou ik willen zeggen dat wij altijd wel manieren kunnen vinden om geld te spenderen aan bureaucratische structuren, juryleden en administratieve procedures. Wij moeten het geld echter bij die mensen zien te krijgen die er werkelijk iets goeds mee gaan doen.
Het leiden van een orkest dat zijn spelers betrekt van de beste conservatoria in Europa, vereist veel organisatie en planning. Hoe kun je concertzalen reserveren als je niet weet of je het geld ervoor wel zult hebben? Sommige van deze procedures zullen deze inspanningen volledig tenietdoen. Als de Europese Unie er niet voor kan of gewoon niet voor wil zorgen dat zij hulp kan bieden, waarom zou een andere organisatie dat dan wel willen doen?
Wat het degressiviteitsbeleid betreft, moet ik zeggen dat ik het meestal met mevrouw Sanders-ten Holte eens ben, maar degressiviteit toont gewoon het gebrek aan visie bij de mensen die dat beleid hebben verzonnen, een volstrekt gebrek aan visie, dat in scherp contrast staat met de visie van de grondleggers van Europa. 
Wyn (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik moet twee leden van mijn fractie, mevrouw Ahern en mevrouw Echerer, excuseren omdat zij hier vanavond niet aanwezig kunnen zijn. Ik wil mijn dank en waardering uitspreken voor mevrouw Sanders-ten Holte. Mijn grootste dank gaat echter uit naar mevrouw Prets, ook al is zij niet aanwezig. Zij heeft uitstekend werk verricht voor dit verslag, dat blijk geeft van veel begrip voor de behoeften en doelstellingen van de niet-gouvernementele jeugdorganisaties.
In een steeds individualistischer wordende maatschappij is de rol van de niet-gouvernementele jeugdorganisaties bij het betrekken van jongeren bij het maatschappelijk middenveld van cruciaal belang. Zoals onlangs in haar beleidsnotitie heeft gezegd, vervullen de niet-gouvernementele jeugdorganisaties een belangrijke maatschappelijke functie doordat zij jongeren mondiger maken; zij bieden een omgeving waarin jongeren op een informele manier kunnen leren, in het bijzonder met betrekking tot zaken als democratische besluitvorming, begrip voor andere culturen, persoonlijke motivatie, projectmanagement, conflictoplossing, organisatorische vaardigheden, en dergelijke.
De niet-gouvernementele jeugdorganisaties zijn uiteraard sterk afhankelijk van subsidies. Daarom ben ik heel blij dat alle soorten jeugdorganisaties, met inbegrip van en andere internationale niet-gouvernementele jeugdorganisaties, niet onder het degressiviteitsbeginsel vallen. Dat zou immers hebben geleid tot een vermindering van hun subsidies met 2,5 procent per jaar, met ingang van het derde jaar.
Een gegarandeerd budget voor deze NGO’s is de beste manier om hun activiteiten te steunen, hun effectiviteit te vergroten en hun inspanningen ter versterking van de maatschappelijke betrokkenheid van deze generatie van jongeren te bevorderen. Ik steun ook het voorstel om de procedure voor het aanvragen van subsidies gebruikersvriendelijker te maken. Die procedure is momenteel veel te ingewikkeld. Ik sta dan ook volledig achter amendement 16 van mevrouw Pack, waardoor aanvragers de mogelijkheid krijgen om na indiening van de aanvraag nog fouten te corrigeren. Dit zal het aantal aanvragen dat om technische redenen wordt afgewezen, doen verminderen.
Ik hoop ook van harte dat dit voortreffelijke verslag van mevrouw Pack een ruime meerderheid zal krijgen, zodat er een rechtsgrondslag komt voor een doelmatige financiering van de internationale niet-gouvernementele jeugdorganisaties. 
Hyland (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, uit het actieprogramma voor onderwijs en opleiding blijkt duidelijk de noodzaak van een goede rechtsgrondslag voor de verlening van subsidies aan organisaties die op Europees niveau werkzaam zijn op het terrein van onderwijs en opleiding. Deze programma’s hebben weliswaar niet direct betrekking op scholen, maar ik zou er toch voor willen pleiten dat zij worden gebruikt om de inspanningen ter vergroting van het politieke bewustzijn van jongeren en ter bevordering en ontwikkeling van het vak maatschappijleer, te ondersteunen. Ik wil graag de mening van de commissaris horen over het belang van dit aspect, dat momenteel met name in Ierland sterk speelt.
Het meerjarige programma bestrijkt de periode 2004-2008 en de totale kosten ervan worden, zoals wij weten, geraamd op 129,62 miljoen euro. Zou een kortere looptijd niet gunstiger zijn, omdat het programma dan eerder aan een herziening zou worden onderworpen en dus beter zou kunnen worden ingespeeld op de ontwikkelingen als gevolg van de uitbreiding? Ik schaar mij volledig achter de inspanningen om dit vraagstuk op een bevredigende manier af te ronden, zodat het nieuwe programma niet nog meer vertraging oploopt. De Commissie heeft de voorstellen pas in mei 2003 aangenomen en wij moeten er dan ook van uitgaan dat de eerste subsidies pas aan het eind van de zomer van 2004 beschikbaar komen.
Ik deel de mening van de rapporteur met betrekking tot transparantie. Ik vind dat alle ontvangers van EU-geld de verplichting opgelegd moet worden om op een opvallende plaats - bijvoorbeeld op websites, in jaarverslagen en zelfs op het eigen briefpapier - het feit dat zij EU-subsidies ontvangen, te vermelden. 
Wynn (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet herhalen wat andere leden, en met name mijn collega, mevrouw Dührkop Dührkop, al hebben gezegd, maar ik wil alleen een waarschuwing laten horen met betrekking tot twee van de verslagen die voor u liggen.
Later deze maand zal de Begrotingscommissie een bemiddelingsbijeenkomst hebben met de Raad over een aantal verschillende onderwerpen. Een van die onderwerpen is dat er een algemene afspraak moet komen over de terreinen waarop wij medebeslissingsrecht hebben. Dat zijn er in totaal zeven, waarvan er drie deze week op de agenda voor de plenaire vergadering staan. Vooral dankzij het werk van mevrouw Dührkop Dührkop, die zich bijzonder voor dit onderwerp heeft ingezet, hebben wij als Begrotingscommissie gepoogd over deze verslagen tot overeenstemming te komen. Nu blijkt echter dat twee van de verslagen tot ernstige problemen zullen leiden. Als amendement 19 op het verslag-Prets en amendement 14 op het verslag-Iivari inderdaad worden aangenomen, zal dat bij de bemiddeling tot grote problemen leiden. Ik ben er zelfs zeker van dat de Raad en de Commissie dan zullen zeggen dat de verslagen in strijd zijn met het Financieel Reglement.
Als het Parlement die twee amendementen zou verwerpen, zou dat de zaken zeer vereenvoudigen. Ik moet u nu vast waarschuwen dat ik het als voorzitter van de Begrotingscommissie als een schending van artikel 63 bis van het Reglement zou beschouwen als deze amendementen worden aangenomen. Met andere woorden, wij zullen rekening houden met het Financieel Reglement en de gevolgen voor de begroting. Ik zal tijdens de stemming het Parlement vragen een mondeling amendement te steunen om ervoor te zorgen dat deze beide verslagen stroken met het Financieel Reglement. Hopelijk zullen wij dan tijdens de bemiddeling tot consensus kunnen komen over alle verslagen en niet over slechts vijf van de zeven. 
Zabell (PPE-DE ).
   – ) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik zou de drie rapporteurs, mevrouw Pack, mevrouw Prets en mevrouw Iivari, ook graag geluk willen wensen met de verslagen die wij hier vanavond bespreken. In de eerste plaats wil ik graag iets zeggen over het verslag inzake het jeugdprogramma. Ik ben daar zeer over te spreken, omdat wordt voorgesteld de EU-instellingen dichter bij de jeugd te brengen. Ik vind dat een schot in de roos, want wij moeten niet vergeten dat zij de toekomst van Europa zijn en dat het dus van groot belang is dat zij ons beter leren kennen.
Aan de andere kant is het essentieel dat de meningen van deze jonge mensen worden overgebracht aan alle leden van dit Parlement en aan de overige vertegenwoordigers van de Europese instellingen. Bij de besluitvorming is het immers van groot belang dat wij op de hoogte zijn van hun meningen. Om de jeugdprogramma’s goed te laten functioneren dienen zij meer stabiliteit en continuïteit krijgen, waarbij het subsidiariteitsbeginsel natuurlijk altijd in acht dient te worden genomen.
Wat het verslag inzake onderwijs en opleidingen betreft wil ik graag zeggen dat ik een groot voorstander ben van voortdurende inspectie van de kwaliteit van onderwijs en opleiding, en ik vind het geweldig dat dat nu ook op Europees niveau gaat gebeuren. Met betrekking tot de drie verslagen zou ik daar in meer algemene zin aan willen toevoegen dat wij meer belang moeten hechten aan onderwijs, jeugdzaken en cultuur. Wij zeggen hier namelijk wel vaak dat dat zeer belangrijke thema’s zijn, maar dat wordt niet weerspiegeld in de EU-budgetten. En zolang van onze beloften niets terug te vinden is in de budgetten, zullen de kiezers ons niet snel op ons woord geloven. 
Alyssandrakis (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, het onderhavige thema lijkt op het eerste gezicht technisch te zijn, maar in feite heeft dit ook een heel belangrijke politieke dimensie, aangezien het gaat om de verstrekking van financiële middelen aan organisaties die volgens de in de toelichtingen van alle drie de verslagen opgenomen formulering “de Europese boodschap versterken” en actief zijn in drie cruciale sectoren: jeugd, onderwijs en cultuur. Waarom geeft men echter vijf jaar lang 40 miljoen euro per jaar uit aan versterking van de zogenaamde Europese boodschap? Kennelijk volstaan de reclame- en promotieactiviteiten van de diensten van de Europese Unie en de lidstaten niet om de volkeren te overtuigen van al het goeds van de Unie, en kennelijk laat ook de subsidiëring in de drie genoemde sectoren - uitwisseling op onderwijsgebied en speciale programma´s op jeugd- en cultuurgebied - te wensen over.
De dagelijkse ervaringen van de werknemers, de werkloosheid, de bezuinigingen, de aanslag op hun verworvenheden en de commercialisering van alles wat los en vast zit – uit alles blijkt dat die Europese boodschap alleen maar schone schijn is. Daarom wordt er nu een verreikend propagandamechanisme opgezet waarmee getracht wordt zelfs onafhankelijke organisaties en stichtingen in te palmen en op te kopen.
Wij willen het werk van bepaalde organisaties niet bagatelliseren, maar we moeten toch wijzen op bepaalde typische gevallen - ik denk bijvoorbeeld aan het Europees Jeugdforum - waarbij geprobeerd wordt via financiële steun rechtstreeks te interveniëren in de jeugdbeweging, teneinde radicalisering van de jongeren tegen te gaan. Wat het onderwijsgebied betreft noemen wij vooral de financiering van universitaire cursussen met betrekking tot de Europese integratie en de financiering van stichtingen die het beleid van de Europese Unie bevorderen, en laten we zeker ook de financiering van de scholing van nationale rechters in het communautair recht niet vergeten.
De Communistische Partij van Griekenland is absoluut gekant tegen de instelling van propagandamechanismen die tot doel hebben het volksonvriendelijke karakter van de Europese Unie te verhullen. Daarom zullen wij tegen de drie voorstellen stemmen en niet meedoen aan een debat over de details. 
Hieronymi (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteurs bedanken. Ik zal mij tot één onderwerp beperken en wel het onderwerp cultuur en het verslag van mevrouw Pack. Uiteraard streven wij nadrukkelijk naar een transparante en betrouwbare rechtsgrondslag. Wij moeten onszelf daarbij echter wel de vraag stellen of er op basis van deze procedure überhaupt nog een Europees cultuurbeleid mogelijk is. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat wij ons uitsluitend op de procedure concentreren zonder ons af te vragen wat de gevolgen daarvan voor de burgers zullen zijn?
Neem nou als voorbeeld het communautaire actieprogramma ter bevordering van culturele organisaties die op Europees niveau actief zijn. Dat programma kent twee financiële regelingen: een regeling voor de zogenaamde permanente organisaties en een regeling voor aanbestedingen op projectbasis. Het staat niet ter discussie dat er zoveel mogelijke nieuwe initiatieven uit de beschikbare begrotingsmiddelen gesubsidieerd dienen te worden. Op basis van het voorstel dat thans ter tafel ligt en waarvan met name de Raad in de tweede lezing een groot voorstander was, is het echter mogelijk dat initiatieven van permanente organisaties niet voor subsidie in aanmerking komen hoewel ze in feite wel aan de voorwaarden voldoen. Zo wordt in het verslag het Europees Bureau voor minderheidstalen genoemd als voorbeeld van een dergelijke permanente organisatie. Het kan echter niet de bedoeling zijn dat dit Bureau de enige permanente organisatie in heel Europa is die op dit gebied aanspraak kan maken op subsidie.
Het Europees Jeugdorkest, het Instituut in Florence, de Academie in Trier, het College in Brugge - wat voor soort aanbesteding staat u eigenlijk voor ogen? Hoeveel jeugdorkesten moeten er opgericht worden om een toereikende subsidie te waarborgen? In geval van twijfel moeten wij samen met de Commissie een contradictoire procedure tegen de Raad in gang te zetten, zodat deze subsidiemogelijkheden behouden blijven. 
Reding,
   .  Mijnheer de Voorzitter, ik heb heel geduldig geluisterd naar wat er is gezegd, maar ik zou toch graag terug willen keren tot de feiten. En wat zijn die feiten? Het Europees Parlement heeft ingestemd met een nieuw Financieel Reglement en dat is niet zonder consequenties. Het Parlement was zich, toen het voor het nieuwe Financieel Reglement stemde, ook bewust van het feit dat dat consequenties zou hebben. Welnu, een van die consequenties is dat we bepaalde organisaties niet op dezelfde manier kunnen blijven financieren als voorheen. Daar ligt dus het probleem waarvoor we een oplossing moesten vinden. De eenvoudigste oplossing zou zijn geweest: simpelweg het Financieel Reglement toepassen, punt uit. Maar de organisaties op het gebied van jeugd, onderwijs en cultuur liggen de Commissie na aan het hart en daarom heeft zij niet voor die gemakkelijke weg gekozen. Ze heeft juist de moeilijke weg gekozen; we proberen er namelijk voor te zorgen dat we deze organisaties ondanks het nieuwe Financieel Reglement kunnen blijven financieren. En dat is gelukt, want met het voorstel dat nu ter tafel ligt kunnen we daadwerkelijk doorgaan met de financiering van het Europa-College in Brugge, het Europees Universitair Instituut in Florence, de Academie voor Europees recht in Trier, het Europees Instituut voor bestuurskunde in Maastricht, het centrum voor de Europese masters in mensenrechten en democratisering in Venetië, de Jean Monnet-leerstoelen, enzovoorts. Het voorstel biedt eveneens, mijnheer de Voorzitter, mogelijkheden voor financiering van de orkesten, de Europese Kooracademie, de Europese Federatie van jongerenkoren Europa Cantate, de Yehudi Menuhinstichting, de Fundación Europea in Yuste, Europa Nostra, de Europese Federatie van kunstenaarsdorpen, het Europalia-festival, Euroballet, de Pegasusstichting, de Stichting Bonifatius herdenkingsjaar 2004, enzovoort. Ik zal niet de hele lijst voorlezen want het zijn er tientallen, mijnheer de Voorzitter. Bovendien kunnen middelen verstrekt blijven worden aan de Jeugdfora en de jeugdorganisaties.
Mijnheer de Voorzitter, het spijt me zeer, maar als ik hoor beweren dat dat alles niet meer gefinancierd zal worden, vraag ik me af waar ik de afgelopen maanden mee bezig ben geweest, in een poging om die financieringen voort te zetten ondanks een Financieel Reglement dat ze niet langer mogelijk maakt. Mijnheer de Voorzitter, ik vind het erg ondankbaar van het Parlement als het ons vertelt dat het het voorstel te laat heeft ontvangen. Het Parlement heeft het voorstel in mei gekregen en het is nu november. Hoe komt het dat het Parlement het voorstel pas in mei ontvangen heeft en niet al een paar maanden eerder? Wel, de reden is dat de Commissie gedurende die maanden hemel en aarde heeft bewogen om de organisaties op het gebied van cultuur, onderwijs en jeugd te behouden, om de wensen van het Parlement in te willigen en om hulp te bieden aan de begunstigden die het Parlement – terecht – geselecteerd heeft, zodat een naadloze overgang van het ene systeem naar het andere gewaarborgd zou zijn. Dat is waar wij mee bezig zijn geweest in de maanden voorafgaand aan de maand mei.
Wat moet er nu dan nog gebeuren, mijnheer de Voorzitter? Het Parlement moet een akkoord zien te bereiken met de Raad, want onze juridische diensten hebben ons stuk voor stuk verteld dat bijvoorbeeld, een idee afkomstig van het Parlement, eigenlijk niet door de beugel kan. Dankzij de Commissie, haar toewijding en de slagvaardigheid waarmee zij naar een tussenoplossing heeft gezocht kon de van het Parlement behouden blijven. Het nieuwe Financieel Reglement voorziet niet in . Laten we daarom, dames en heren, met beide benen op de grond blijven staan! Dat we er zoveel tijd in hebben gestoken, komt doordat we oplossingen moesten zien te vinden voor een onmogelijke situatie, en dit alles in het belang van onze organisaties op het gebied van cultuur, onderwijs en jeugd.
Nu moet het Parlement stemmen over de amendementen. De voorzitter van de Begrotingscommissie is er al heel duidelijk over geweest: ofwel het Parlement stemt voor amendementen waarmee via de medebeslissingsprocedure overeenstemming met de Raad valt te bereiken, in welk geval al die organisaties waarvoor wij ons inzetten met ingang van januari geld zullen krijgen; ofwel het stemt voor amendementen waarover nooit overeenstemming bereikt zal worden en dan zullen de organisaties die ik zojuist heb genoemd – en er zijn er vele tientallen – helemaal geen geld krijgen.
Ik heb alles op alles gezet, mijnheer de Voorzitter, om een oplossing mogelijk te maken. Ik hoop dat het Parlement en de Raad eveneens alles in het werk zullen stellen, zodat een oplossing voor januari 2004 haalbaar is. 
Dührkop Dührkop (PSE ).
   – ) Mijnheer de Voorzitter, wilt u mij toestaan een vraag aan de Commissie te stellen, hoewel dat strikt genomen niet volgens de regels van het Reglement is? 
De Voorzitter.
   Bij wijze van hoge uitzondering geef ik u hiervoor vijftien seconden. 
Dührkop Dührkop (PSE ).
   – ) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in het voorstel van de Commissie zijn overgangsmaatregelen voorzien voor de drie voorstellen die wij hier bespreken. Kunt u mij uitleggen hoe het dan mogelijk is dat de kans bestaat dat sommige organisaties wellicht geen financiering krijgen indien er geen akkoord komt met de Raad? 
Reding,
   . Mijnheer de Voorzitter, die kans is duidelijk aanwezig. Ik zou tegen de geachte afgevaardigde het volgende willen zeggen. Als er in de medebeslissingsprocedure geen overeenstemming wordt bereikt, als de zaak vertraging oploopt, als we weer opnieuw alle details moeten gaan bespreken, dan zal er geen besluit vallen voor de deadline van januari 2004. We zullen dan misschien in het voorjaar tot een besluit komen, of in de zomer, ik zou het niet weten. Maar al die tijd zullen de betrokken organisaties geen geld krijgen, omdat zonder rechtsgrondslag niemand een handtekening kan zetten ter goedkeuring van een betaling. Het is zonneklaar dat dat onrechtmatig zou zijn en niemand zal het voor zijn verantwoording willen nemen om iets te doen wat onrechtmatig is. 
De Voorzitter.
   De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0279/2003) van mevrouw Karamanou, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over vrouwen in de nieuwe informatiemaatschappij (2003/2047(INI)). 
Karamanou (PSE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, u zult ongetwijfeld weten dat door het gebrek aan toegang tot nieuwe technologieën en door het digitaal analfabetisme steeds weer nieuwe vormen van sociale uitsluiting worden veroorzaakt, en dat vooral vrouwen het slachtoffer daarvan zijn. Uit de beschikbare gegevens blijkt dat er zowel op onderwijsgebied als op de arbeidsmarkt een groot verschil bestaat tussen mannen en vrouwen. In het verslag dat ik namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen mocht opstellen, wordt eerst een inventaris opgemaakt van de oorzaken - zoals sociale stereotypen en culturele vooroordelen - die de keuzemogelijkheden van meisjes beperken en hinderpalen opwerpen voor hun carrière. Daarna wordt verduidelijkt welke negatieve gevolgen het niet-rationeel gebruik van het menselijk potentieel heeft voor de economie in het algemeen.
Tijdens de laatste tien jaar zijn er zoals bekend drie miljoen nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd; 1,6 miljoen daarvan werden bezet door vrouwen. Ik moet hierbij echter vermelden dat meer dan 60 procent van de nieuwe banen betrekking heeft op de hightechsector. Daar zijn vrouwen ondervertegenwoordigd, met name als het gaat om banen op hogere niveaus van technische specialisatie en op besluitvormingsniveau. Met andere woorden, de economische ontwikkeling op het gebied van de moderne technologie leidt onder de huidige omstandigheden alleen maar tot versterking van de structurele zwakheden en tot een toename van de verschillen tussen mannen en vrouwen.
De arbeidsmarkt is nog steeds opgesplitst naar geslacht: mannen zwaaien de scepter in de nieuwe technologieën en vrouwen vinden we voornamelijk in minder goed betaalde banen, waarvoor minder specialisatie vereist is en die minder zekerheid bieden. Wat onderzoek en wetenschap betreft zijn vrouwen niet alleen sterk ondervertegenwoordigd, zij zijn ook alleen maar te vinden in een gering aantal wetenschappelijke disciplines en totaal afwezig in andere sectoren. Vrouwen zijn op alle niveaus van de wetenschappelijke hiërarchie zeer duidelijk ondervertegenwoordigd en ze hebben minder mogelijkheden om geld te krijgen voor onderzoek. Van de 500.000 onderzoekers in de Europese industrie zijn er slechts 50.000 vrouw. Bij de overheid, aan de universiteiten en in de onderzoekscentra schommelt het aandeel vrouwen tussen een kwart en een derde, maar in de hogere functies is dit minder dan 12 procent. In het industrieel onderzoek is de situatie nog erger, en de sector van de nieuwe technologie scoort het allerlaagst. Een betere toegang van vrouwen tot onderzoek zou zeker bijdragen tot verrijking van de wetenschappelijke methoden, onderwerpen en thema´s. Wat de media betreft laten de vertegenwoordiging en de participatie van vrouwelijke journalisten in de hogere bestuursfuncties veel te wensen over. Er wordt in de media ook geen aandacht geschonken aan het vraagstuk van de discriminatie van vrouwen. Vaak wordt van de vrouw een beeld gegeven dat absoluut niet met de werkelijkheid strookt.
Op het gebied van internet blijven mannen de scepter zwaaien. Internet richt zich ook vooral tot mannen, hetgeen tot discriminatie leidt. Uit onderzoek is gebleken dat mannen en vrouwen op verschillende wijze gebruik maken van internetdiensten. Zeer verontrustend zijn ook de gegevens over het gering aantal vrouwen in de toetredingslanden dat gebruik maakt van internet.
In mijn verslag worden voorstellen gedaan voor verhoging van het aantal vrouwen in het onderwijs en de beroepsopleiding op het gebied van de nieuwe technologieën. Zo zeggen wij dat kinderen in het lager onderwijs al heel vroeg vertrouwd moeten worden gemaakt met computers en internet. Dan zullen ook meisjes ertoe worden aangemoedigd zich toe te leggen op de exacte vakken. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat als vrouwen al op heel jonge leeftijd in aanraking komen met wetenschap en technologie, hun houding kan worden beïnvloed voordat stereotypen deze gaan bepalen. De strategie van Lissabon en de richtsnoeren voor de werkgelegenheid moeten worden toegepast om een genderkloof op de arbeidsmarkt te voorkomen, zodat we niet in de situatie komen dat vrouwen enkel te vinden zijn in beroepen met weinig scholingsvereisten, lage lonen en minimale carrièremogelijkheden.
Daarom moeten de Commissie en de lidstaten een inspanningsverplichting met betrekking tot het onderwijs in de nieuwe technologieën aangaan, met maximale inzet van de structuurfondsen en met name het Sociaal Fonds, in het bijzonder om de toegang en de terugkeer van vrouwen tot de arbeidsmarkt te waarborgen. Deze inspanningen moeten plaatsvinden in het kader van de doelstellingen van Lissabon.
Tegelijkertijd moet men om de toegang van vrouwen tot de informatiemaatschappij te vergemakkelijken programma’s en beleidsvormen ten uitvoer leggen op het gebied van gelijke kansen, beroepsopleiding en levenslang leren, de combinatie van beroeps- en privé-leven en de gelijke verdeling van gezinstaken tussen mannen en vrouwen. Bijzondere aandacht zal moeten worden besteed aan de inhoud van de multimedia, om ervoor te zorgen dat een positief beeld wordt gegeven van de vrouw en dat er, bijvoorbeeld, wordt gewezen op de uitzonderlijke prestaties van vrouwen op alle onderwijsniveaus. Wij roepen de Europese Commissie en de lidstaten op te streven naar volledige en gelijkwaardige deelname van vrouwen in de media. Vrouwen moeten daar ook betrokken worden bij zaken als bestuur, planning, beheer, opleiding en toekomstverkenning.
Ook moeten beleidsvormen worden opgesteld voor de verbetering van de arbeidsomstandigheden in nieuwe sectoren als telewerk. Bijzondere aandacht moet daarbij worden besteed aan de verbetering van de toegang van vrouwen tot internet en nieuwe technologieën. Met het oog daarop moet worden gezorgd voor uitgebreide infrastructuur en technische uitrusting op het platteland en in de gebieden rondom de grote steden die nu nog niet voldoende zijn voorzien. Ik denk daarbij met name aan de armste gebieden in de lidstaten en de toetredingslanden. Alle beleidsvormen van de Europese Unie moeten bijdragen aan de verwezenlijking van de fundamentele infrastructuur, opdat elk huis, elke school, elke overheidsruimte en elke bibliotheek toegang heeft tot en verbonden is met internet. Als wij sociale uitsluiting willen bestrijden moeten wij voorrang geven aan de kwetsbare groepen, aan meisjes en vrouwen, immigrantenvrouwen, gehandicapte en onbemiddelde vrouwen, alleenstaande moeders, boerinnen, enzovoort. Bovendien moet de Commissie zorgen voor aanvullende statistische gegevens over de structurele verschillen op het gebied van de informatica, opdat niet alleen duidelijk wordt wat de feitelijke situatie is met betrekking tot de participatie van vrouwen en hun vertegenwoordiging, maar opdat ook inzicht verkregen wordt in de tendensen die zich voordoen op de arbeidsmarkt.
De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen wijst erop dat tot nu toe in het geheel geen aandacht is geschonken aan de noodzaak van gendermainstreaming op het gebied van de nieuwe technologieën. Daarom roepen wij de Commissie en de Raad op om in het kader van de VN-Wereldconferentie over de informatiemaatschappij, die in december van dit jaar in Genève zal plaatsvinden, concrete strategievoorstellen te doen en bij te dragen aan de totstandkoming van horizontale beleidsvormen voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. De digitale economie biedt de vrouwen kansen maar plaatst ze ook voor uitdagingen. Deze uitdagingen zijn echter anders dan die voor mannen, aangezien vrouwen een andere rol en een andere positie hebben in het gezin en de samenleving.
Opneming van de genderdimensie in de ontwikkeling van de nieuwe technologieën roept niet alleen de vraag op naar de toegang, de kwantitatieve deelname en de gelijke vertegenwoordiging van vrouwen; dit vraagstuk roept ook meer fundamentele vragen op en biedt de gelegenheid een kritische evaluatie te maken van de culturele aspecten van de informatiemaatschappij, van haar waarden, ontwikkelingsstrategieën en doelstellingen en van de rol die het menselijk potentieel daarin speelt. Ik hoop dat mijn verslag zal bijdragen aan de openbare dialoog over de vraag welke informatiemaatschappij wij willen. 
Reding,
   .  Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik mevrouw Karamanou willen bedanken voor haar werk ten behoeve van dit verslag over vrouwen in de nieuwe informatiemaatschappij. Wij weten dat de mondialisering en de informatie- en communicatietechnologieën het sociale leven en het beroepsleven in Europa op alle vlakken ingrijpend hebben veranderd. Meer dan de helft van de arbeidskrachten maakt vandaag de dag gebruik van computers op hun werk, 40 procent van de Europeanen gebruikt internet en de afgelopen vijf jaar hebben de hightechsectoren 60 procent van wat er aan nieuwe banen is gecreëerd binnen de Unie voor hun rekening genomen. Als we die cijfers lezen is er één ding waar we niet omheen kunnen: mensen die niet de scholing hebben genoten die nodig is om met die nieuwe technologieën te kunnen werken, zullen op de arbeidsmarkt buiten de boot vallen.
Op het gebied van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen zijn vorderingen zichtbaar. Vrouwen maken bijna net zoveel gebruik van computers als mannen; de percentages zijn respectievelijk 46 en 54 procent. Wat internet betreft is de situatie vergelijkbaar. Onder de minst bedeelden gaapt echter wel een kloof tussen mannen en vrouwen.
De nieuwe technologieën bieden nieuwe mogelijkheden op het gebied van werkgelegenheid en het beroepsleven, waarbij vooral het telewerken genoemd dient te worden. Hiermee kunnen vrouwen en mannen – althans in theorie – beter hun beroeps- en gezinsleven combineren. Maar ook al tonen vrouwen meer interesse in telewerken, ze maken er nog weinig gebruik van. Op dat punt valt dus nog genoeg te doen.
Twee derde van de banen in de sectoren van de nieuwe technologieën is bezet door mannen; slechts 15 procent van de professionals in die sector is vrouw. Wat opleiding betreft zijn de cijfers niet veel anders. In sommige landen is het aandeel van vrouwen onder degenen die hoger onderwijs volgen op het gebied van nieuwe technologieën minder dan 30 procent. Van de gepromoveerden in de informatica is slechts 19 procent vrouw. En het percentage vrouwen dat een eigen bedrijf opzet is nog veel kleiner. Voor het bedrijfsleven geldt: hoe hoger je klimt in de besluitvormingshiërarchie, hoe minder vrouwen je aantreft. Dit geldt mijns inziens overigens niet alleen voor de nieuwe informatiesectoren, maar min of meer voor alle sectoren.
In dat verband hebben de strategie van Lissabon, de Agenda voor het Europees sociaal beleid en de strategie voor de werkgelegenheid een belangrijke rol gespeeld bij de bevordering van de toegang van vrouwen tot de informatiemaatschappij, waarbij we alle inspanningen van de onderwijsministers op nationaal en Europees niveau natuurlijk niet moeten vergeten. Evenzo is de kaderstrategie inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen bevorderlijk voor de inzetbaarheid van vrouwen en hun toegang tot banen in de sector van de nieuwe technologieën. Een aantal andere door de Gemeenschap gefinancierde programma’s stimuleert eveneens de gelijkheid tussen mannen en vrouwen, en de sociale partners spelen een sleutelrol bij het steunen van de participatie van vrouwen in de informatiemaatschappij. Het is duidelijk dat al die beleidslijnen moeten worden geconsolideerd als we resultaat willen boeken. De Commissie kan daarbij een hoofdrol spelen, maar alle betrokken partijen op alle niveaus moeten de kans van de nieuwe kennismaatschappij grijpen om ervoor te zorgen dat mannen en vrouwen in gelijke mate vertegenwoordigd zijn in deze sector.
Mijn inziens moeten toekomstige acties rond drie prioriteiten geconcentreerd worden. Ten eerste moet in alle sociale omstandigheden en overal rekening gehouden worden met vrouwen. Ten tweede moet nadruk gelegd worden op onderwijs en scholing. Ten derde moeten we ons inzetten om de arbeidsparticipatie van vrouwen en het percentage vrouwen dat een eigen bedrijf opzet op het gebied van nieuwe technologieën te verhogen. Zoals ik al zei aan het begin van deze interventie is het noodzakelijk dat de groepen vrouwen die dreigen te worden uitgesloten van de informatiemaatschappij extra aandacht krijgen, te weten bejaarde vrouwen, werkloze vrouwen, minder draagkrachtige vrouwen, allochtone vrouwen, gehandicapte vrouwen en bovenal vrouwen die niet voldoende onderwijs hebben genoten. We moeten zorgen voor de benodigde infrastructuur in de steden, op regionaal niveau en op lokaal niveau. Door de toegang tot breedbandverbindingen te verbeteren kunnen we de uitsluiting van zowel bepaalde stedelijke als landelijke gebieden voorkomen. Verbetering van de toegang tot de nieuwe technologieën in alle gebieden betekent echter meer dan vrouwen meer kans bieden om nieuwe banen te vinden. Het kan ook voor veranderingen zorgen in bestaande arbeidsprocessen, met nieuwe manieren van werken en nieuwe manieren om het werk te organiseren. Ik noemde zojuist al het telewerken, maar daarnaast zou er wellicht ook een positief effect te zien zijn met betrekking tot de kwaliteit van het werk en de voldoening die het werk biedt. Bovendien zou het de integratie van vrouwen in de beroepsbevolking kunnen bevorderen. Een grotere participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt is noodzakelijk om de doelstellingen van Lissabon te bereiken, en indien er aanmerkelijk meer bedrijven zouden worden opgericht, zou dat werkelijk een verandering kunnen betekenen. We moeten ervoor zorgen dat vrouwen meer aan bod komen op het gebied van eigendom, supervisie en bedrijfsvoering in de ICT en in de mediasector, door hun de nodige bijstand te verlenen bij het starten van een eigen bedrijf, door projecten te financieren en door samen te werken bij het uitvoeren van actieplannen, vooral in de kennisintensieve sectoren, door bewustmakingscampagnes te steunen, en door vrouwen aan te moedigen de zo gecreëerde kansen op werk in de sector van de nieuwe technologieën te benutten. We moeten de condities scheppen waaronder alle vrouwen, ook moeders van jonge kinderen, oudere en gehandicapte vrouwen, volledig kunnen participeren in het arbeidsproces. Om gelijkheid tussen mannen en vrouwen te bereiken is een betere vertegenwoordiging van vrouwen op de arbeidsmarkt noodzakelijk, maar niet voldoende. Zij moeten namelijk ook een hoofdrol krijgen op posities waar de beslissingen worden genomen en in de maatschappij in het algemeen. Wat de nieuwe technologieën betreft zullen er pas echt veranderingen optreden op het gebied van gelijkheid tussen de seksen wanneer vrouwen ook hoge posities bekleden in die sector.
Voor dit alles, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, zijn partnerschappen en concrete acties noodzakelijk. Het is een collectieve uitdaging om de participatie van vrouwen in de informatiemaatschappij te vergroten. De Commissie, het Europees Parlement, de regeringen, de regionale en lokale overheden, de vakbonden en de werkgevers delen die verantwoordelijkheid. De wens van de Commissie is dat iederéén die verantwoordelijkheid neemt. 
Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, het vraagstuk waarover we vanavond debatteren is niet enkel een aspect van het hedendaagse beroepsleven van vrouwen, maar ook zeer belangrijk voor de ontwikkeling van de Europese Unie, voor het realiseren van de doelstellingen van Lissabon en natuurlijk voor de toekomst van de vrouwen zelf.
De hele wereld ontwikkelt zich geleidelijk aan tot een informatiemaatschappij. Uit onze ervaringen blijkt dat de lidstaten, de regio’s en de burgers die het sterkst vertrouwd zijn met de nieuwe mogelijkheden, de meeste kans maken op werkgelegenheid en vooruitgang. Dit komt niet alleen doordat de nieuwe technologieën een marktsegment zijn waarin de werkgelegenheid voortdurend toeneemt, maar ook doordat ze de ontwikkeling van andere marktsegmenten beïnvloeden. De Europese Unie heeft een achterstand ten opzichte van de Verenigde Staten op onderzoeksgebied en bij het gebruik van nieuwe technologieën. Ook binnen de Europese Unie doen zich echter belangrijke verschillen voor, niet alleen tussen de lidstaten en de regio’s maar helaas ook tussen vrouwen en mannen, zoals ook de rapporteur en de commissaris reeds zeiden.
Mijn geachte vriendin Anna Karamanou heeft een goed initiatief genomen door dit verslag op te stellen. Dankzij dit verslag zullen wij ons nog meer bewust kunnen worden van dit vraagstuk en van de noodzaak doeltreffende maatregelen te treffen voor een goede samenwerking op Europees, nationaal en lokaal niveau. De rapporteur doet voorstellen voor een grote reeks beleidsvormen ter bevordering van de deelname van vrouwen aan de wereld van de nieuwe technologieën. Hierbij gaat het om de arbeidsmarkt, het bedrijfsleven en het onderwijs. Terecht wijst zij erop dat het doel alleen bereikt kan worden indien vrouwen betrokken worden bij de planning van deze beleidsvormen en de besluitvorming daarover.
Ik wil met name iets zeggen over de noodzaak ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk huishoudens worden aangesloten op internet. Op die manier helpen wij namelijk vooral vrouwen. De verschillen tussen mannen en vrouwen op dit gebied zijn groot: gemiddeld heeft 48 procent van de mannen en 38 procent van de vrouwen in de Europese Unie een internetaansluiting thuis. De ervaring leert dat de toegang van vrouwen veel voordelen kan opleveren voor de samenleving. Aangezien 2003 het jaar van de gehandicapten is, wil ik uitdrukkelijk melding maken van de initiatieven die een aantal moeders heeft genomen voor de aanpak van de gezondheidsproblemen van hun kinderen.
Wij vinden op internet websites waar moeders ervaringen met elkaar uitwisselen. Hun bijdragen aan de oplossing van de problemen zijn indrukwekkend. Ik neem als voorbeeld de , die in 1987 is opgericht door twee Engelse moeders, Stella White en Marion Owen. Hun namen zijn het vermelden waard, want dit initiatief is een belangrijk baken voor moeders en vindt reeds navolging in verschillende Europese en niet-Europese landen, zoals Canada en Japan, waar moeders soortgelijke websites creëren en belangrijke resultaten boeken bij de toepassing van nieuwe methoden in de aanpak van de fysieke en psychische problemen van hun kinderen. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0344/2003) van mevrouw Roure, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van de Helleense Republiek met het oog op de aanneming van een verordening van de Raad betreffende de oprichting van een netwerk van immigratieverbindingsfunctionarissen (9870/2003 - C5-0260/2003 - 2003/0817(CNS)). 
Roure (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, op de Europese Raad van Thessaloniki van 19 en 20 juni jongstleden is vastgesteld dat het noodzakelijk was de werkzaamheden te versnellen met het oog op goedkeuring, vóór het einde van 2003, van een juridisch instrument gericht op de officiële oprichting van een netwerk van immigratieverbindingsfunctionarissen. Het achterliggende idee is om alle immigratieverbindingsfunctionarissen van de verschillende lidstaten die te werk zijn gesteld in eenzelfde derde land, efficiënt te laten samenwerken in netwerken, in het kader van de geleidelijke invoering van een gecoördineerd en geïntegreerd beheer van de buitengrenzen. De verordening die Griekenland heeft voorgesteld moet een kader bieden waarmee de bestaande informele samenwerking tussen verbindingsfunctionarissen kan worden geformaliseerd en versterkt.
Idealiter zou de Gemeenschap eigen immigratieverbindingsfunctionarissen moeten krijgen, opgeleid en betaald door de Unie, maar daarvoor is noch de competentie noch het geld voorhanden en sommige staten staan daar nog te terughoudend tegenover. Met die verbindingsfunctionarissen kom je immers aan de buitenlandse vertegenwoordiging van de lidstaten en sommige daarvan zijn afkerig van iedere aantasting van hun nationale prerogatieven. Ondertussen vormt dit nieuwe voorstel voor een verordening mijns inziens een stap in de richting van meer transparantie. De taken van deze immigratieverbindingsfunctionarissen liggen hoofdzakelijk op drie vlakken: ze moeten bijdragen aan het voorkomen van illegale immigratie en de bestrijding van mensensmokkel, helpen bij de terugkeer van illegale immigranten en bijdragen aan het beheer van legale immigratie. Dit laatste punt blijft echter tamelijk vaag, omdat in geen enkel artikel van de verordening nader wordt uitgewerkt wat dit beheer precies inhoudt, hoewel mij dat toch een essentieel punt lijkt. Deze lacune dient dan ook te worden weggewerkt. In tegenstelling tot wat sommige lieden ons willen doen geloven zijn vreemdelingen niet gevaarlijk; vreemdelingen zijn zelf in gevaar. Mensen die hun land en hun dierbaren verlaten om te emigreren naar de Europese Unie hebben daar vaak alle reden toe; in veel gevallen is het een zaak van leven en dood. Een ieder van ons zou in dezelfde economische, sociale, psychische en emotionele omstandigheden waarschijnlijk hetzelfde doen. Het lijkt mij dan ook essentieel om in de betrokken landen ook informatie te verstrekken over de kanalen voor legale immigratie. Daarvoor lijkt het me noodzakelijk dat wij allen duidelijk zijn over ons immigratiebeleid en dat is nu niet het geval. Ook lijkt het me essentieel dat de bevolking bewust wordt gemaakt van het risico in handen te vallen van gewetenloze mensensmokkelaars of betrokken te raken bij mensenhandelnetwerken.
Om ervoor te zorgen dat deze maatregelen ook werkelijk effectief zijn, dring ik er bij de lidstaten evenwel op aan ervoor te waken dat ze zelf in zekere zin bijdragen tot illegale activiteiten. Daartoe zouden ze naar mijn mening in twee richtingen actie moeten ontplooien, in de eerste plaats met betrekking tot de status van tijdelijke arbeidskrachten. Onderzoeken naar zwartwerk in de Europese landbouw wijzen namelijk uit dat zwart overwerk en illegale manieren om arbeidskrachten voor de landbouw te werven – soms zelfs gelijkend op slavenhandel – steeds vaker voorkomen in de lidstaten. Vaak vallen producenten terug op werklozen en illegalen omdat grote distributieketens druk op hen uitoefenen. Het is echter ondenkbaar dat we instemmen met contracten die de werknemer buiten de wet plaatsen. Ik zou willen benadrukken dat de verharding van de wetsteksten er heel vaak toe leidt dat het aantal legale immigranten vermindert en het aantal illegalen toeneemt, daar deze toch niet tegengehouden kunnen worden. Anderzijds mogen we immigratie en georganiseerde misdaad absoluut niet op één lijn stellen. Illegale immigranten zijn geen misdadigers. Het zijn medemensen die de pech hebben dat ze niet op de goede plaats geboren zijn. Het is dan ook wenselijk om de verschillende rollen van de verbindingsfunctionarissen, de immigratieverbindingsfunctionarissen, de verbindingsfunctionarissen op luchthavens, documentdeskundigen, technische deskundigen en consulaire diensten, die alle met immigratievraagstukken te maken hebben, duidelijk van elkaar te scheiden. Evenzeer is het wenselijk de taken van de immigratieverbindingsfunctionarissen duidelijk af te bakenen en te komen tot een - eventueel gedeeltelijke - harmonisatie van de opleiding die zij moeten hebben gevolgd. Sommige verbindingsfunctionarissen, die in het kader van het verslag van het Deense voorzitterschap werden ondervraagd, zien dit trouwens als een absolute voorwaarde voor het opzetten van een echt netwerk. Een dergelijke opleiding zou hun kunnen worden geboden in de vorm van seminars en werkgroepen, met als bijkomend voordeel dat persoonlijke contacten kunnen worden opgebouwd, hetgeen absoluut noodzakelijk is voor een netwerk.
Concluderend zou ik willen onderstrepen dat immigratie in geen geval als een bedreiging moet worden gezien. In geen geval mogen illegalen beschouwd worden als misdadigers. Het zijn slachtoffers, aangezien ze de pech hebben gehad in een land geboren te zijn waar ellende heerst; het zijn slachtoffers omdat ze wanhopig zijn en mededogen zoeken. Als de Europese Unie niet in staat is dat te begrijpen is er niet veel hoop meer voor de vooruitgang en voor de beschaafde wereld. 
Vitorino,
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie heeft in haar mededeling van november 2001 over het beleid ter bestrijding van illegale immigratie gewezen op de noodzaak een netwerk van immigratieverbindingsfunctionarissen op te zetten. U vindt een verwijzing naar dat netwerk in het hoofdstuk over de maatregelen die kunnen worden genomen voordat illegale immigranten de buitengrenzen van de Unie bereiken.
Volgens de Commissie moet dit netwerk de immigratieverbindingsfunctionarissen in staat stellen de nodige informatie uit te wisselen om ervoor te zorgen dat de lidstaten op dit gebied met derde landen kunnen samenwerken. Zowel in de door de Raad goedgekeurde actieplannen met betrekking tot illegale immigratie en het beheer van de buitengrenzen als in de conclusies van de Raden van Sevilla en Thessaloniki is gewezen op de behoefte aan zo’n netwerk.
De Commissie is daarom ingenomen met dit initiatief van de Griekse regering. Net als de rapporteur vinden ook wij echter dat een aantal van de in dit voorstel opgenomen regels wel erg vaag is, en dat geldt vooral voor de regels die betrekking hebben op de uitwisseling van informatie. We geloven evenwel dat deze tekst heel goed als basis kan dienen voor een beter gecoördineerde en gestructureerde samenwerking met derde landen op het gebied van immigratie.
Die samenwerking zal in de toekomst belangrijker worden. Er zullen binnenkort immers regels worden aangenomen aangaande het visumbeleid zoals dat door derde landen gevolgd wordt. Zodra deze verordening is aangenomen zullen de in derde landen gestationeerde immigratieverbindingsfunctionarissen op lokaal of regionaal niveau efficiënte samenwerkingsnetwerken moeten opzetten, en wel naar het model van het netwerk zoals dat in de westelijke Balkan op Brits initiatief is opgezet. Dat initiatief heeft positieve resultaten opgeleverd bij het reguleren van de immigratie vanuit die regio naar lidstaten van de Europese Unie. 
Souladakis (PSE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega´s, de Commissie buitenlandse zaken van het Europees Parlement heeft een debat gevoerd over de ontwerpverordening voor de tenuitvoerlegging van het initiatief van de Helleense Republiek waartoe tijdens de Europese Raad van Thessaloniki besloten is. Het gaat hier om illegale immigratie, een vraagstuk dat van groot sociaal en politiek belang is. De Commissie buitenlandse zaken heeft unaniem enkele amendementen goedgekeurd en de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken heeft deze grotendeels overgenomen. Ik hoop dat nu ook het Parlement deze zal aannemen, want daarmee wordt de ontwerpverordening verbeterd. Dit onderwerp is reeds eerder, tijdens vorige Europese Raden aan de orde gesteld, maar toen kon er geen akkoord worden bereikt. Met dit debat kunnen wij nu dus een politieke wens van de Europese Unie bekrachtigen.
De onderhavige richtlijn leidt niet tot definitieve en allesomvattende resultaten en geeft ook geen volledig politiek antwoord op het vraagstuk. Zij is echter wel een belangrijke stap vooruit. Het beleid in kwestie wordt in zekere zin gecommunautariseerd en er worden mogelijkheden voor verdere verbetering geboden. De voorstellen van de Commissie buitenlandse zaken zijn een verbetering van de verordening, aangezien deze transparanter en democratischer wordt gemaakt met de verankering van de parlementaire controle en met samenwerking die is gebaseerd op eerbiediging van het rechtsstelsel in de landen waar deze netwerken zullen functioneren. Het gebruik van deze netwerken biedt de mogelijkheid tot een beter beheer van de door de Europese Unie verschafte middelen. Ook zullen de betrekkingen van de Europese Unie met de landen waarin deze netwerken functioneren worden verbeterd, en wellicht zal de tenuitvoerlegging van het buitenlands beleid van de Europese Unie worden vergemakkelijkt, dankzij het feit dat er eenheid ontstaat op dit beleidsterrein, waardoor het transparanter wordt voor deze landen. Aangezien illegale immigratie echter gepaard gaat met allerhande andere illegale en criminele activiteiten, activiteiten die een schending van de fundamentele mensenrechten en een aantasting van de menselijke waardigheid inhouden - zoals vrouwenhandel, drugs, moderne slavenhandel, enzovoort - kan de verordening ook op die gebieden goede diensten bewijzen.
Geachte collega´s, duizenden mensen zijn reeds verdronken voor onze kusten, in de rivieren aan onze grenzen, of gestikt in containers, in de Middellandse Zee, in het Kanaal of in slecht toegankelijke berggebieden. Ik hoop dat met de juiste toepassing van deze verordening en met andere ondersteunende beleidsvormen voor de ontwikkeling en de democratisering van de landen van herkomst van illegale immigranten, dit grote sociale en politieke probleem beter kan worden aangepakt. Dit drukt namelijk een stempel op onze samenleving en werkt racisme en vreemdelingenhaat in de hand. Het klimaat dat daardoor ontstaat, tast de humanistische en democratische waarden van de Europese politieke en sociale cultuur aan. 
Oreja Arburúa (PPE-DE ).
   – ) Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de rapporteur graag gelukwensen met haar werk en haar bedanken voor de goede samenwerking met de rapporteur van mijn fractie. Zij heeft veel van de amendementen en voorstellen die wij in de commissie hebben ingediend welwillend aanvaard.
Ik denk evenals de rapporteur dat dit voorstel belangrijk is en dat de oprichting van een netwerk van immigratieverbindingsfunctionarissen belangrijk is, te meer daar wij veel besluiten hebben kunnen nemen over zaken waarover wij al vaker hebben gesproken, zoals het belang van communicatie en communicatiestrategie in de landen waarvan de immigratie afkomstig is. Wij moeten daar informatie verstrekken over de mogelijkheden voor legale toegang tot de EU en over de gevaren en teleurstellingen die verbonden zijn met illegale immigratie.
Ik herinner u er graag aan dat wij in dit Parlement onlangs hebben ingestemd met een resolutie over de voorlichtings- en communicatiestrategie van de Europese Unie. In overweging N van die resolutie werd gesteld dat het immigratiebeleid en de naleving van de mensenrechten als prioriteiten dienen te worden beschouwd in het voorlichtingsbeleid van de Unie. Ook werd de Commissie daarin verzocht haar bureaus in de landen waarvan de immigratie afkomstig is deels als een antenne te laten functioneren, met de bedoeling deze landen te informeren over de legale wegen om naar Europa te komen en over de gevaren die de illegale immigratie met zich meebrengt.
Ik denk dan ook dat de amendementen van die strekking die zijn toegevoegd aan het verslag van de rapporteur van bijzonder groot belang zijn. Ze verplichten de Commissie ertoe deel te nemen aan de vergaderingen van de verbindingsfunctionarissen en geven haar de mogelijkheid de inwoners van de betreffende landen te informeren over de kanalen om legaal naar Europa te komen en hen te waarschuwen voor de gevaren die verbonden zijn met illegale immigratie.
Anderzijds denk ik dat een van de amendementen die de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid heeft gepresenteerd misschien wat te ver gaat. Hierin wordt gezegd dat dit wellicht de eerste stap is in de richting van de oprichting van een buitenlandse dienst van de EU. Wel staat vast dat deze verbindingsfunctionarissen, met de steun van de bureaus van de Commissie waar het gaat om informatie en coördinatie, een eerste stap vormen op weg naar de totstandkoming van het gemeenschappelijke immigratiebeleid dat wij allen nastreven.
Hiermee proberen wij te bereiken dat Europa in de landen waarvan de immigratie afkomstig is als één enkele regio wordt beschouwd en dat de bureaus van de Commissie in zekere zin optreden als coördinator van het immigratiebeleid dat wij allen zo graag tot stand zien komen in de Europese Unie.
Tot slot acht ik het van belang - en ik richt me nu tot de commissaris - dat wij accepteren dat landen die geen vertegenwoordiger hebben in een land waarvan de immigratie afkomstig is taken delegeren aan verbindingsfunctionarissen van een ander land dat wel een vertegenwoordiging heeft in dat land. 
Coelho (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, we hebben hier al een aantal keren vastgesteld dat de buitengrenzen – helaas – de zwakste schakels zijn in ons systeem voor een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. We steunen daarom alle initiatieven die kunnen bijdragen tot versterking van de buitengrenzen van de Unie. Dat is een dringende noodzaak. Zoals de heer Vitorino zojuist heeft gezegd is tijdens de Europese Raad van Sevilla reeds opgeroepen tot het opzetten van een netwerk van immigratieverbindingsfunctionarissen, terwijl in de conclusies van Thessaloniki wordt gesproken over de noodzaak ervoor te zorgen dat er met het oog op die doelstelling vóór eind 2003 een juridisch instrument wordt goedgekeurd. Daarom voeren we nu een debat over dit verslag. Ik wil mevrouw Roure graag complimenteren met haar werk.
Immigratieverbindingsfunctionarissen werken reeds op informele wijze met elkaar samen. Met dit initiatief wordt beoogd deze samenwerking een formeel kader te geven en zo te versterken. Het netwerk moet bijdragen aan het voorkomen en bestrijden van illegale immigratie. Verder moet het een rol vervullen bij de terugkeer van illegale immigranten en het beheer van legale immigratie.
Het is onze bedoeling een proactief beleid voor legale immigratie op te zetten, en dat beleid moet vergezeld gaan van een doeltreffende bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel. Ik wil hier opnieuw benadrukken dat het een slechte zaak is dat mensenhandel in de derde pijler is ondergebracht. Dit betekent namelijk dat de immigratieverbindingsfunctionarissen binnen het kader van deze verordening geen bevoegdheden kunnen krijgen op het gebied van mensenhandel. We hebben als gevolg van het feit dat we de verschillende beleidsterreinen in pijlers hebben ondergebracht weer eens te maken met een absurde situatie. Dit systeem met drie pijlers is niet alleen nutteloos – het is contraproductief.
Tot slot wil ik er graag op wijzen dat je illegale immigratie alleen kunt voorkomen door mogelijkheden voor legale immigratie open te houden. Er moeten dan informatiecampagnes worden opgezet om kandidaten voor illegale immigratie te ontmoedigen. Zo kunnen we veel van de tragedies die nog vers in ons geheugen liggen vermijden. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0361/2003) van de heer Hernández Mollar, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad over minimumnormen op het gebied van procedurele waarborgen voor verdachten in strafzaken in de Europese Unie (2003/2179(INI)). 
Hernández Mollar (PPE-DE ),
   – ) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, dames en heren, in de eerste plaats zou ik graag iets willen zeggen over het belang en de betekenis van de aanbeveling die wij hier vandaag bespreken.
Het dossier dat wij nu behandelen is het eerste initiatief, in de vorm van een Groenboek, om na te denken over een toekomstig voorstel voor een kaderbesluit, in aanvulling op andere instrumenten, inzake - zoals het in de titel heet - minimumnormen op het gebied van procedurele waarborgen voor verdachten in strafzaken in de Europese Unie.
Het niveau van de gerechtelijke samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie, zowel op civiel als op strafrechtelijk gebied, heeft een peil bereikt dat enkele jaren geleden nog ondenkbaar was. Dat niveau kan alleen nog maar verder stijgen als begin 2004, zoals voorzien en ondanks de problemen die nog spelen in enkele lidstaten, het Europees aanhoudingsbevel in werking treedt.
Op een moment waarop de gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid steeds meer vorm krijgt en de bezorgdheid over het terrorisme, de georganiseerde misdaad en illegale immigratie groeit, zien we dat de politiële en gerechtelijke instanties van de lidstaten steeds nauwer met elkaar samenwerken, en het wordt derhalve de hoogste tijd dat verdachten de nodige garanties krijgen dat zij te allen tijde kunnen rekenen op een rechtvaardig en onpartijdig proces.
Doel van de aanbeveling die wij hier vandaag bespreken is dan ook te komen tot een zekere unificatie van de procespraktijken in de lidstaten, op basis van de rechten die zijn vastgelegd in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, de jurisprudentie van het Hof in Straatsburg en het Handvest van de grondrechten van de EU, een en ander in het kader van de juridische en strafrechtelijke convergentie die nu wordt gerealiseerd in de Europese Unie. Die is gebaseerd op wederzijdse erkenning, een beginsel dat door de Europese Raad van Tampere aangemerkt is als hoeksteen van de gerechtelijke samenwerking op civiel en strafrechtelijk gebied in de Unie.
Het was op deze zelfde belangrijke Europese Raad dat de basis werd gelegd voor hetgeen wij hier vandaag bespreken, namelijk de minimumnormen op het gebied van procedurele waarborgen voor verdachten in strafzaken in de Europese Unie. Tijdens die bijeenkomst werd namelijk nadrukkelijk verwezen naar de noodzaak te werken aan gemeenschappelijke minimumnormen in het procesrecht om de toepassing van het principe van wederzijdse erkenning te vereenvoudigen, met inachtneming van de geldende juridische basisprincipes in de lidstaten.
In het Groenboek wordt beschreven waarom de voorstellen beperkt zijn tot de vijf rechten waarover wordt gesproken in de tekst: rechtsbijstand, tolken en vertalers, verklaring van rechten, bescherming van kwetsbare verdachten en consulaire bijstand.
Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, ik vraag mij af of het niet nuttig was geweest als er ook was nagedacht over de soorten misdaad waar alle of de meeste lidstaten mee te maken hebben; daarmee zou de noodzakelijke unificatie van de procedurele praktijken in zekere zin volledig zijn geweest.
Een aantal zaken is doorgeschoven naar een later tijdstip, en ik maak van de gelegenheid gebruik om de commissaris te vragen hoe de zaken er wat dat betreft voor staan. Het gaat daarbij om de voorwaarden waaronder bewijzen worden verkregen en beoordeeld, vonnissen bij verstek en de voorlopige invrijheidstelling in afwachting van het proces. Enkele fracties hebben hun uiterste best gedaan om deze kwesties ook op te nemen in de aanbeveling, ondanks het feit dat dat het onderwerp niet was.
De werkwijze die bij de opstelling van het Groenboek is gevolgd, is mijns inziens verstandig, want het staat onomstotelijk vast dat de inrichting van het strafrecht de harde kern vormt van de soevereiniteit van de lidstaten, en dat is de reden waarom er zeer weinig flexibiliteit bestaat als het gaat om het ontwikkelen van gemeenschappelijke procedures en systemen. De idiosyncrasieën van elke Europese samenleving en de eigen juridische cultuur die daarbij hoort moeten worden beschouwd als de redenen voor die weerstand, maar het is ook waar dat het strafrechtproces een systeem is dat de grenzen van een land bepaalt en aangeeft in hoeverre dat land een rechtstaat is en zijn burgers respecteert. En dat is een van de zaken waarvoor dit Parlement zich altijd heeft ingezet en zich ook altijd zal blijven inzetten.
Het voorstel komt daarom onmiskenbaar zeer gelegen, wat overigens geen reden is om te denken dat de instrumenten die tot nu toe zijn goedgekeurd - zoals het Europees aanhoudingsbevel - een aantasting inhouden van de waarborgen en grondrechten voor onze burgers. Het is echter wel noodzakelijk dat de vooruitgang die wij hebben geboekt wordt gecomplementeerd met een zekere mate van unificatie van de procedurele waarborgen.
Afgezien daarvan wil ik mij nog uitspreken voor verwerping van de twee amendementen die zijn ingediend door de Fractie de Groenen/Vrije Europese Alliantie en de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, die erop gericht zijn de inwerkingtreding van het aanhoudingsbevel afhankelijk te maken van de inwerkingtreding van het kaderbesluit inzake procedurele waarborgen. Ik wijs deze amendementen af omdat de voorziene datum van inwerkingtreding van het aanhoudingsbevel januari 2004 is en omdat dit aanhoudingsbevel gebaseerd is op wederzijds vertrouwen in de verschillende rechtssystemen van de lidstaten. Dat neemt niet weg dat het absoluut noodzakelijk is dat de minimumnormen die het kaderbesluit oplegt met spoed van kracht worden.
Daarmee heb ik het meest controversiële punt naar voren gebracht, het punt dat tot de grootste meningsverschillen tussen sommige fracties heeft geleid.
Tot slot wil ik van de gelegenheid gebruik maken om alle fracties te bedanken voor de bijna unanieme steun die dit verslag heeft gekregen in de commissie en die naar ik hoop morgen opnieuw tot uiting komt. 
Vitorino,
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, de heer Hernández Mollar, feliciteren met zijn uitstekende verslag. De Commissie deelt zijn mening dat het van cruciaal belang is dat er gemeenschappelijke minimumnormen voor de procedurele waarborgen komen. Dit is van vitaal belang voor het wederzijds vertrouwen, dat de basis vormt voor de maatregelen in het kader van het programma voor wederzijdse erkenning. Het eerste onderdeel van dit programma waarover politieke overeenstemming is bereikt, was het Europees arrestatiebevel.
Een stelsel van gemeenschappelijke minimumnormen voor waarborgen is noodzakelijk om te kunnen garanderen dat de fundamentele rechten van de burgers van de Europese Unie in alle 25 lidstaten op een gelijkwaardige manier worden geëerbiedigd. Als het Parlement zich met de daarin aangegeven hoofdlijnen kan verenigen, zal de Commissie met een voorstel komen voor een kaderbesluit in het kader van de follow-up van het Groenboek.
Een soortgelijke maatregel is ook aan de orde geweest tijdens de Europese Raad van Tampere, vandaar de verwijzingen naar de bescherming van de rechten van individuele burgers. Deze maatregel gaat in feite niet verder dan de reeds bestaande bepalingen - het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en het Verdrag van Wenen inzake consulaire betrekkingen. De maatregel maakt nog eens duidelijk wat in Europa algemeen als essentieel voor een eerlijke procesgang wordt beschouwd. Ook zal hierdoor de toepassing van de maatregelen in het kader van de wederzijdse erkenning worden vergemakkelijkt, omdat de lidstaten eerder bereid zullen zijn te accepteren dat in de andere lidstaten voldoende waarborgen aanwezig zijn.
De rapporteur beveelt aan ook bepalingen op te nemen over andere fundamentele rechten, zoals het recht op borgtocht of regels met betrekking tot de toelaatbaarheid van bewijsmateriaal. De Commissie licht in het Groenboek toe dat deze twee zeer belangrijke vraagstukken het onderwerp zullen vormen van aparte maatregelen, waardoor zij beter tot hun recht komen. Het recht op borgtocht, dat ook de detentieomstandigheden omvat, komt aan de orde in een aparte maatregel in het programma inzake wederzijdse erkenning en kan beter als een apart vraagstuk worden behandeld.
Ik kan de geachte afgevaardigden zelfs meedelen dat de Commissie over dit specifieke onderwerp een vragenlijst naar de lidstaten heeft gezonden. De eerste antwoorden zijn al binnen en wij zullen in de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, die morgen hier in Brussel zal vergaderen, een eerste evaluatie hiervan presenteren. In het werkprogramma voor 2003 van de Commissie is een mededeling over dit onderwerp opgenomen.
Het werkprogramma voor dit jaar bevat ook een groenboek over de onderlinge aanpassing, tenuitvoerlegging en erkenning van strafrechtelijke sancties in de EU. Dit groenboek beoogt een gelijke behandeling van veroordeelden in de hele EU te waarborgen, zodat bijvoorbeeld mensen die in een andere dan hun eigen lidstaat worden veroordeeld, niet worden gediscrimineerd op grond van hun buitenlandse nationaliteit.
Wat de zorgvuldigheid bij het omgaan met bewijsmateriaal betreft: dit gebied is te omvangrijk om te worden opgenomen in een groenboek waarin reeds verschillende rechten worden voorgesteld. De Commissie heeft dan ook besloten om aan dit onderwerp meer tijd te besteden en er een specifiek onderzoek aan te wijden zodra het eerste stadium van de werkzaamheden inzake de procedurele waarborgen is afgerond. De Commissie is nu een onderzoek gestart naar de waarborgen inzake de zorgvuldigheid bij het verzamelen van en omgaan met bewijsmateriaal. Dit onderzoek heeft onder meer betrekking op het zwijgrecht, het recht om getuigen te laten horen, het probleem van anonieme getuigen, het recht op bekendmaking van ontlastend bewijs, de vraag hoe het vermoeden van onschuld moet worden opgevat, de vraag of er omstandigheden zijn waarin de bewijslast kan worden omgekeerd en vele andere aspecten van het bewijsrecht. Dit is een van de meest complexe onderdelen van het strafrecht.
Wat het -beginsel betreft, wordt momenteel een initiatief, dat is ingediend door het Griekse voorzitterschap, in de betreffende Raadsorganen besproken. Ook dit onderwerp zal morgen in de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken worden besproken.
Tot slot nog een opmerking over de vragen over de omstandigheden van gevangenen in de Europese Unie. De Commissie heeft onlangs over dit onderwerp een vragenlijst opgesteld en aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten toegezonden. De antwoorden op deze vragenlijst komen nu binnen. Zij vormen een nuttige bron van informatie, waarmee bij de voorbereiding van beide zojuist genoemde groenboeken over het voorarrest en over de onderlinge aanpassing, wederzijdse erkenning en handhaving van sancties, rekening zal worden gehouden. 
Gargani (PPE-DE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, ik beschouw het als mijn plicht het belang van dit Groenboek te onderstrepen en commissaris Vitorino geluk te wensen met de bijdrage die hij via dit Groenboek levert aan de verwezenlijking van de gemeenschappelijke ruimte van vrijheid en rechtvaardigheid. Ik dank ook collega Hernández Mollar voor het overnemen van het advies van de Commissie juridische zaken en interne markt. Dit advies is onderwerp geweest van een uitgebreid, diepgaand en consciëntieus debat. De rapporteur heeft zojuist nog herhaald dat we moeten blijven aandringen op de totstandkoming van een substantieel strafrecht via de strafvordering. Dat is namelijk het enige systeem dat garanties kan geven, het enige systeem dat ons datgene kan geven wat wij een minimum aan betrouwbaarheid en waarborgen noemen.
In haar advies heeft de Commissie juridische zaken en interne markt de klemtoon willen leggen op de vrijheidswaarborgen voor aangeklaagden. Wij beseffen dat de instellingen juist daaraan afgemeten kunnen worden. De rechtsbeschaving, de rechtsstaat dienen voorrang te krijgen, en deze waarborgen zijn een voorwaarde en een meetlat voor een eerlijk proces, waarover zo vaak wordt gesproken en waarnaar wij mijns inziens met de procesvoering ook moeten streven.
Commissaris Vitorino, met het Groenboek worden enkele bepaald niet democratische tendensen bijgestuurd, tendensen die inhouden dat de voorkeur gegeven wordt aan onderzoeksbevoegdheden, uitsluitend onderzoeksbevoegdheden, ook op supranationaal vlak. Het Europees openbaar ministerie voor de strafrechtelijke bescherming tegen fraude is hier een voorbeeld van, en ik heb daar al vaker in deze zaal en in andere debatten over gesproken.
Alle bepalingen die in de tekst zijn opgenomen zijn reeds genoemd. Het recht op onmiddellijke verdediging, het recht op bijstand, waarborgen met betrekking tot de taal en andere soortgelijke vraagstukken vormen de kern van deze maatregel, en ik wil ze nogmaals onder de aandacht brengen. We moeten niet alleen wijzen op de coördinatie en de samenwerking tussen de lidstaten maar ook op de definitieve erkenning van definitieve beslissingen in strafzaken, en dat is ook waarvoor de Juridische Commissie zich inzet.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, nog opmerken dat we de bescherming van de rechten naar een hoger niveau moeten tillen en niet moeten inzetten op een lager niveau. Daarom moet rekening worden gehouden met de waarborgen die bepaalde lidstaten geven, en daarom moeten we ervoor zorgen dat heel Europa een benadering volgt die gericht is op die dimensie en die rechten. Dat eist het Europa van de rechten en het Europa van de vrijheden van ons. 
Coelho (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil om te beginnen de rapporteur, de heer Hernández Mollar, feliciteren met de kwaliteit van zijn werk en de knappe timing ervan. Een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid moet gebaseerd zijn op het volste respect voor de grondrechten van de burgers en de beginselen van een eerlijke procesvoering. Die moeten gegarandeerd zijn. Dit initiatief brengt ons een heel stuk dichter bij onze ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, door een reeks minimumnormen vast te leggen met betrekking tot procedurele waarborgen in de lidstaten. De bedoeling is dat de individuele rechten van verdachten, aangeklaagden en veroordeelden in strafprocessen in de gehele Unie op een uniforme wijze beschermd worden.
Het is van groot belang dat deze gemeenschappelijke normen aanvaard worden. Het vertrouwen van de burgers in de gerechtelijke autoriteiten zal zo toenemen, en deze autoriteiten zullen op hun beurt meer vertrouwen krijgen in de afwijkende juridische systemen van andere lidstaten. Het communautair juridisch instrument dat daarvoor de basis verschaft beoogt de procedurele waarborgen op het gehele grondgebied van de Unie te verbeteren, zonder overigens iets af te doen aan de bescherming zoals die in de onderscheidene lidstaten reeds geboden wordt.
De heer Hernández Mollar heeft al een aantal aspecten van deze bescherming genoemd. Ik noem hier: juridische bijstand, het recht op een tolk of vertaler, een speciale behandeling van kwetsbare categorieën – minderjarigen, gehandicapten, analfabeten – en consulaire bijstand. Belangrijk is ook dat burgers van het bestaan van deze rechten op de hoogte wordt gebracht. Bij dit soort regels doen de problemen zich vooral voor bij de uitvoering – het is maar zelden zo dat regels ontbreken. Het kaderbesluit moet daarom bepalingen bevatten over de daadwerkelijke uitvoering van deze normen. Dat betekent dat er ook sanctiebepalingen moeten worden opgesteld. Tot slot is het van belang dat er eveneens gekeken wordt naar andere grondrechten van verdachten en aangeklaagden dan die welke ik zojuist genoemd heb.
De Fractie van de Europese Volkspartij zal uiteraard vóór het verslag-Hernández Mollar stemmen.
Paciotti (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de ontwerpresolutie in het verslag van de heer Hernández Mollar houdt een aanzienlijke verbetering in van het Groenboek van de Commissie over procedurele waarborgen. Dit is onder meer te danken aan de talloze amendementen die door alle fracties zijn ingediend. Ik wil de heer Hernández Mollar derhalve van harte bedanken voor zijn werk.
Zoals ik reeds zei, houdt deze resolutie een forse verbetering in van het Groenboek, niet alleen omdat er een lans in wordt gebroken voor het aannemen van een kaderbesluit inzake gemeenschappelijke minimumnormen, en ook niet alleen omdat nadrukkelijk gewezen wordt op de elementen die nog ontbreken - zoals de Commissie zelf ook erkent - en die nodig zijn om een volledig systeem op te bouwen van gemeenschappelijke minimumnormen ter waarborging van de Europese basisrechten in een billijk strafproces. De lijst van die rechten moet worden uitgebreid met de vraagstukken inzake toelaatbaarheid en beoordeling van bewijsmateriaal, met de criteria voor voorarrest en de voorwaarden voor inhechtenisneming, en met het recht op beroep, hetgeen vooral belangrijk is als de persoonlijke vrijheid in het geding is. De belangrijkste bijdrage van de ontwerpresolutie is evenwel het feit dat de specifieke inhoud van de reeds in het Groenboek genoemde rechten gedetailleerd beschreven wordt: het recht op rechtsbijstand en verdediging, welke bijstand gratis moet zijn voor degenen die daar behoefte aan hebben en verleend moet worden door ervaren advocaten; het recht op goede en volledig vertolking voor degenen die een andere taal spreken; het recht op consulaire bijstand en het recht op adequate bescherming voor kwetsbare personen, waaronder ook - maar niet uitsluitend - minderjarigen. Verder wordt een ander, zeer belangrijk en innovatief voorstel gedaan: personen tegen wie een onderzoek loopt of die in staat van beschuldiging zijn gesteld, moet tijdens hun eerste contact met de justitiële autoriteiten een gedetailleerde en in verschillende talen opgestelde, schriftelijke mededeling worden overhandigd waarin hun rechten opgesomd staan.
Wij weten allemaal dat alle lidstaten het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens moeten eerbiedigen en dat het Hof van Straatsburg met zijn uitgebreide jurisprudentie toeziet op die eerbiediging. Dat volstaat echter niet. Er zijn bijna onoverbrugbare verschillen tussen de systemen, procedures en juridische tradities zelf, verschillen die de nodige zorgen baren en het vertrouwen ondermijnen dat de Europese burgers moeten kunnen hebben in de rechtssystemen van de lidstaten. Dit vertrouwen is ook een voorwaarde voor de ontwikkeling van de noodzakelijke samenwerking die is gebaseerd op de wederzijdse erkenning van de beslissingen in strafzaken van de verschillende landen, zeker op een grondgebied waar interne grenzen niet langer bestaan. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat voor de waarborging van zowel de vrijheid als de veiligheid van de burgers onmiddellijk gemeenschappelijke minimumnormen worden ingevoerd, zodat op Europees niveau een hoog niveau van procedurele waarborgen wordt gegarandeerd. Europa moet er trots op kunnen zijn dat het al degenen - onderdanen en niet-onderdanen - die in contact komen met justitie hoge waarborgen biedt.
Daarom kan ik namens mijn fractie mededelen dat wij voor het verslag van de heer Hernández Mollar zullen stemmen. 
Buitenweg (Verts/ALE ).
   –Voorzitter, mijn fractie is buitengewoon tevreden met het verslag en wij willen rapporteur Hernández Mollar dan ook feliciteren met zijn werk. Ik wil de Europese Commissie tevens feliciteren met de inspanningen op dit gebied en ik hoop dat zij een hoog ambitieniveau zal handhaven, zowel wat betreft het uiteindelijke kaderbesluit over de minimumnormen voor de rechten van verdachten, alsook bij de besluiten die daarna zullen moeten worden genomen. Ik hoop echt dat we binnenkort goede voorstellen tegemoet kunnen zien, ook ten aanzien van onderzoeksmethoden, de toelaatbaarheid en de waardering van bewijs.
In de ogen van mijn fractie zijn Europese afspraken over zulk soort zaken echt noodzakelijk, omdat de lidstaten in Tampere besloten hebben om elkaars justitiële besluiten te erkennen en ook zonder meer uit te voeren. Het meest ingrijpende bewijs hiervoor is het Europees arrestatiebevel, dat al een aantal keren genoemd werd. En dat houdt in dat lidstaten elkaars uitleveringsverzoeken vrijwel automatisch gaan uitvoeren, zonder te toetsen of het bewijs rechtmatig is verkregen of na te gaan of de verdachte volgens de normen van de uitleverende staat op een eerlijk proces kan rekenen, want men dient vertrouwen in elkaar te hebben.
Mijnheer Hernández Mollar, u zei dat dat vertrouwen er ook is, maar ik denk dat dit vertrouwen vooral politiek wenselijk is, maar dat het eigenlijk nog onvoldoende aanwezig is en ook onvoldoende onderbouwd is. Zo weet ik - als ik vanuit mijn eigen land redeneer - dat er een hoop protest was tegen de veroordeling van een Nederlander in Oostenrijk op basis van slechts één getuigenverklaring en tegen het langdurig in voorarrest vasthouden van Britse en Nederlandse vliegtuigspotters in Griekenland. Zo zullen er in allerlei andere landen nog wel meer voorbeelden zijn. Hieruit blijkt hoe belangrijk het is dat we eerst afspraken maken over de minimumnormen voor de rechten van verdachten, voordat we op deze wijze - zonder nadere voorwaarden te stellen - onze eigen onderdanen gaan uitleveren. Denkt u dus toch nog eens een keer na over dat amendement van ons!
Ik weet dat veel lidstaten eigenlijk protest zouden willen aantekenen en dat zij het Europees kaderbesluit over het procesrecht niet zo zien zitten. Ik vind dat echt spijtig en ook onbegrijpelijk. Het zal wel onnodige Brusselse bemoeienis zijn, maar het is toch absurd dat zij zelf al die stap hebben gezet van een Europees arrestatiebevel, dat een zeer verregaande stap is op de weg van Europese samenwerking op justitieel gebied, en dan nu weigeren om de balans tussen repressie en burgerrechten te herstellen, waartoe ten aanzien van de burgerrechten ook op Europees niveau afspraken zouden moeten worden gemaakt. Dus is het nu aan ons Parlementariërs om ervoor te zorgen dat die burgerrechten niet onder het tafelkleed worden geveegd, maar dat de balans hersteld wordt! 
Turco (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het Parlement doet een uitspraak over een mededeling van de Commissie over de procedurele waarborgen en de rechten op verdediging kort voordat het Europees arrestatiebevel van kracht wordt. Er is een kaderbesluit aangekondigd, mijnheer de commissaris, maar ondanks al uw inspanningen is dit nog steeds niet formeel voorgelegd aan de Raad. Tijdens de eerste besprekingen in de Raad is gebleken dat er grote verdeeldheid bestaat over de noodzaak en de inhoud van geharmoniseerde rechten op verdediging. Dit is het kader waarbinnen wij ons bewegen, en in dit verband wil ik wijzen op de handelwijze van de Italiaanse minister van Justitie, die in de Raad eerst persoonlijk goedkeuring heeft gehecht aan het Europees arrestatiebevel en daarna meende te moeten zeggen dat dit arrestatiebevel qua vorm ongrondwettelijk en qua inhoud volstrekt verkeerd is.
Mijns inziens zou er voor deze zeer ernstige uitspraak geen enkele juridische noch politieke rechtvaardiging zijn geweest als de Commissie en de Raad geluisterd hadden naar het verzoek van het Parlement om de wetboeken van strafvordering te harmoniseren. Helaas is het daarvoor nu te laat. Het arrestatiebevel wordt van kracht in een Europees kader dat gekenmerkt wordt door terughoudendheid en vertragingen bij de implementatie door de lidstaten. Ondanks het uitstekend werk van voorzitter Hernández Mollar en gelet op de krachtige argumenten van de voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt, de heer Gargani, hebben de radicale afgevaardigden besloten slechts vóór te stemmen als de amendementen worden aangenomen waarin de inwerkingtreding van het arrestatiebevel afhankelijk wordt gemaakt van de aanneming van procedurele waarborgen. 

McKenna (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen kan men zich afvragen of de Europese Unie zaken met betrekking tot gemeenschappelijke normen voor het procesrecht moet bespreken. Tegelijkertijd moeten wij ons echter ook goed realiseren dat veel repressieve wetgeving nog maar kort geleden is ingevoerd. Het Europees arrestatiebevel is slechts één van de voorbeelden die vanavond zijn genoemd. Wij hebben op zijn minst iets nodig om hieraan tegenwicht te bieden en om de rechten van verdachten en aangeklaagden in strafzaken te garanderen. Dan kunnen wij er tot op zekere hoogte voor zorgen dat er bijvoorbeeld voor onderzoeksmethoden een soort norm geldt. Ook moeten veel lidstaten zich duidelijk uitspreken over het recht op borgtocht; ik vind dat de burgers daar recht op hebben.
Zoals veel sprekers al hebben gezegd, weten wij dat het in veel situaties moeilijk is om met een advocaat in contact te komen, zowel voor als tijdens de terechtzitting. Wij moeten ervoor zorgen dat verdachten altijd toegang hebben tot een advocaat. Wij moeten iets regelen om de rechten van verdachten te garanderen, want uiteindelijk gaat het hier om verdachten: zij zijn nog niet veroordeeld en daarom moeten hun rechten worden beschermd.
Veel van de repressieve wetgeving is pas onlangs in de Europese Unie ingevoerd, zonder enig openbaar debat of werkelijke inspraak van de burgers in de lidstaten. Met dat gegeven in het achterhoofd is toch het allerminste wat wij kunnen doen ervoor zorgen dat de rechten van de burgers worden beschermd. Hetzelfde geldt voor veel aangeklaagden als het gaat om tolk- en vertaaldiensten. Deze situatie bestaat in veel landen als gevolg van het feit dat de wetgeving is ingevoerd onder het mom van terrorismebestrijding. Veel verdachten hebben geen recht op een goede tolk of vertaler. Daardoor kunnen wij hun recht op een eerlijk proces, of het recht om voor onschuldig te worden gehouden totdat het wettig en overtuigend bewijs van het tegendeel is geleverd, niet garanderen.
Alleen als wij er in de Europese Unie werkelijk voor zorgen dat dit soort zaken goed wordt geregeld, kunnen wij aandringen op nog meer repressieve wetgeving. Zoals sommigen hebben gezegd in relatie tot het Europees arrestatiebevel, moeten daar voorwaarden aan worden gesteld. Ik ben geen groot voorstander van het Europees arrestatiebevel, maar er moeten op zijn minst minimumgaranties worden vastgesteld voordat er in de Europese Unie nog meer wetgeving wordt ingevoerd. De Unie heeft in de afgelopen maanden en jaren de meest fundamentele rechten van de burgers geschonden, rechten die zijn vastgelegd in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Het vermoeden van onschuld en het recht op een eerlijk proces zijn fundamentele zaken waar iedereen in een democratie recht op heeft. 
Vitorino
   , - Mijnheer de Voorzitter, ik zal het heel kort houden. Allereerst wil ik de heer Hernández Mollar nogmaals feliciteren met zijn verslag en zeggen dat alles wat er met betrekking tot de bewijsvoering moet gebeuren in de loop van 2004 zal worden gedaan. Dat staat duidelijk in ons wetgevingsprogramma en dat heb ik ook gezegd tegen de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken tijdens onze structurele dialoog over de prioriteiten voor volgend jaar.
Ik kan u ook meedelen dat het Groenboek inzake borgtocht klaar is en door de Commissie moet worden besproken. Ik denk dat het in de eerste maanden van 2004 zal worden aangenomen.
Tegen de heer Turco wil ik zeggen dat ik niet eens durf te bedenken wat er gezegd zou zijn als ik het kaderbesluit had gepresenteerd zonder eerst de mening van dit Parlement over het Groenboek te vragen: alles op zijn tijd! Als het Parlement morgen vóór het Groenboek stemt, mijnheer Turco, kan ik u garanderen dat het kaderbesluit een feit is. Ik kan u verzekeren dat wij niet hebben zitten slapen. Als u onze ideeën steunt, ligt het wetgevingsinstrument klaar om aan de Raad te worden voorgelegd.
Tot slot nog dit: het is nu niet het juiste tijdstip voor een meningsverschil met mevrouw Buitenweg of mevrouw McKenna over het Europees arrestatiebevel. Dit is een punt waarover wij al heel lang met elkaar van mening verschillen. Niettemin wil ik heel duidelijk zeggen dat ik een Europees arrestatiebevel geen ‘repressieve wetgeving’ zou willen noemen. Ik ben niet van plan een dergelijke benadering te onderschrijven, want wetgeving die tot doel heeft de wetshandhaving te versterken, kan niet zonder meer worden beschouwd als repressieve wetgeving. Er is misschien wel eens sprake van misbruik van wetgeving, en dat is precies de reden waarom wij deze minimumregels voor procedurele waarborgen vaststellen. Dat is ook de reden waarom wij een ambitieus programma hebben om de wetgeving van de lidstaten voor wat betreft die procedurele waarborgen op één lijn te brengen.
Ik hoop dat het Parlement zich morgen voor het verslag van de heer Hernández Mollar zal uitspreken. Dat zal de Commissie helpen de weerstand die bij sommige lidstaten tegen dit initiatief bestaat, enigszins weg te nemen. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0360/2003) van de heer Blak, namens de Commissie begrotingscontrole, over de te verlenen kwijtingen voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2001 aan: 1. het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (C5-0102/2003 – 2003/2046(DEC)); 2. het Europees Milieuagentschap (C5-0098/2003 – 2003/2044(DEC)); 3. het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie (C5-0100/2003 – 2003/2045(DEC)); 4. het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (C5-0096/2003 – 2003/2043(DEC)); en 5. het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat (C5-0094/2003 – 2003/2042(DEC)). 
Blak (GUE/NGL ),
   – Mijnheer de Voorzitter, dit is de eerste keer dat we kwijting zullen verlenen aan deze vijf agentschappen. Dat is een nieuwe situatie, waaraan beide partijen moeten wennen. De agentschappen moeten allereerst verantwoording afleggen aan het Parlement, en dat brengt verplichtingen met zich mee.
Ik heb een goede dialoog gevoerd met verschillende agentschappen. Ik heb goede en waardevolle bijeenkomsten gehad met het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk in Bilbao, het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat in Wenen, het Europees Milieuagentschap in Kopenhagen en vooral de Europese Stichting voor Opleiding in Turijn. Al deze agentschappen verdienen veel lof voor hun zeer proactieve aanpak. Ik beveel aan dat wij kwijting verlenen aan alle betrokken agentschappen. Er zijn geen grote en onopgeloste problemen met de afzonderlijke agentschappen die we hebben.
Er is echter nog wel een probleem met het Milieuagentschap. Dit agentschap heeft diverse contracten gehad met bedrijven die ook contracten hebben gehad met Eurostat-bedrijven waartegen momenteel een onderzoek loopt, uitgevoerd door de interne accountantsdienst van de Commissie, wegens betrokkenheid bij het Eurostat-schandaal. Het eindverslag van de interne accountantsdienst bevestigt dat de contracten van het Milieuagentschap met deze bedrijven zeer verontrustend zijn. Men heeft beloofd de zaak nader te onderzoeken, en daar zijn wij uiteraard blij om.
In zijn algemeenheid geldt voor alle agentschappen dat ze zich in een overgangsfase bevinden en dat ze zich moeten aanpassen aan het nieuwe Financieel Reglement. De verschillende agentschappen hebben verschillende modellen gekozen, maar voor alle agentschappen geldt nu dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor de financiële controle. Er is niet langer een externe, onafhankelijke controle vooraf van de agentschappen. Dat hebben wij in het Parlement aanvaard als deel van het nieuwe Financieel Reglement.
Ik ben echter bezorgd over het risico dat er een gat in de controle ontstaat. De interne accountantsdienst van de Commissie heeft absoluut geen middelen om op de afzonderlijke transacties toe te zien. De heer Muis heeft dat zeer duidelijk gezegd op een bijeenkomst van de Commissie begrotingscontrole. De interne accountantsdienst heeft überhaupt geen middelen om de controleprocedures van de agentschappen te onderzoeken.
De Rekenkamer voert op dit gebied zeer weinig checks uit. Daarom zijn wij sterk afhankelijk van een goed functionerende interne controle van de agentschappen. Het is een taak van de komende kwijtingsrapporteurs om te beoordelen of het systeem in de praktijk functioneert. Ik wil echter reeds nu een waarschuwing laten horen. De agentschappen zullen geen controleurs hebben. Een interne , die als consulent zal fungeren, is prima in het begin, wanneer de agentschappen nieuwe systemen moeten opzetten, maar op de lange termijn is het veel beter om een controleur te hebben in plaats van een consulent.
Het Parlement moet meer invloed hebben op de benoeming van de directeuren van de agentschappen, en ik ben dan ook blij dat we de Commissie verzoeken om met een voorstel te komen, en wel vóór 1 december van dit jaar. Dat verzoek hebben we eenstemmig in de commissie goedgekeurd.
Aan de agentschappen zijn vele belangrijke taken overgedragen, en daarom moeten we er ook voor zorgen dat de agentschappen door competente mensen worden geleid. Ik ben er daarom voorstander van dat het Parlement wordt gehoord inzake de benoeming van de directeuren. Ik ben het er misschien niet in dezelfde mate als mijn collega’s mee eens dat het Parlement alle directeuren een voor een moet goedkeuren, want daarmee kennen we een te grote betekenis aan de agentschappen toe. We keuren immers niet eens de commissarissen een voor een goed. Ik heb er echter niets tegen als we akkoord gaan met het voorstel van mijn geachte collega Herbert Bosch om ons te betrekken bij de rechtstreekse benoeming van de directeuren. Wel wil ik aanbevelen te stemmen voor het amendement van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, dat inhoudt dat het Parlement wordt gehoord maar dat het besluit bij de Commissie ligt. Ik weet wel dat de collega’s misschien tegen dit amendement zijn – zij menen dat de Commissie te veel macht krijgt als ze zelf beslissingen neemt in dezen – maar ik ben feitelijk van mening dat het primair de taak van de Commissie is om haar eigen mensen te benoemen.
We moeten niet bij te veel interne managementbesluiten op microniveau betrokken worden. We moeten daarentegen onze energie gebruiken voor het controleren van de Commissie; daar is immers zeer grote behoefte aan, als men ziet hoe het Eurostat-schandaal zich heeft ontwikkeld, hoe alle commissarissen elke vorm van politieke verantwoordelijkheid van de hand wijzen en in het systeem naar beneden trappen.
We moeten onszelf de fundamentele vraag stellen of we überhaupt wel goed genoeg zijn om deze agentschappen te kunnen controleren en of we ze eigenlijk wel allemaal nodig hebben. Ze hebben beloofd om in dat verband met een kosten-batenanalyse te komen Dus ik wil graag afsluiten met te zeggen dat de Stichting voor Opleiding in Turijn met het voorstel is gekomen meer taken op zich te nemen, wat men daar gemakkelijk aankan, in plaats van dat wij nieuwe agentschappen gaan oprichten. Laten wij naar hen luisteren, en laten we hopen dat de Commissie echt naar ons wil luisteren. 
Bolkestein,
   . - Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft de Commissie herhaaldelijk verzocht iets te doen aan een aantal steeds terugkerende vraagstukken, zoals een beter functioneren van de communautaire organen, en om met voorstellen daarvoor te komen. Ik kan u zeggen dat de Commissie haar uiterste best zal doen om aan die verzoeken gevolg te geven. De gedecentraliseerde communautaire organen hebben specifieke opdrachten overeenkomstig hun respectieve oprichtingsverordeningen. Iedere verandering van hun taken, of iedere toevoeging van extra taken, vereist een wijziging van de wetteksten krachtens welke zij zijn ingesteld. Daarvoor moet een wetgevingsprocedure worden gevolgd, die in sommige gevallen onder het medebeslissingsrecht valt. De Commissie beschouwt de samenstelling van de raden van bestuur van agentschappen als een vraagstuk met verschillende kanten, dat moet worden geregeld in de follow-up van haar mededeling inzake het kader voor de Europese regelgevende agentschappen.
Met het oog op de uitbreiding wordt in de mededeling gepleit voor kleinere raden van bestuur die zo zijn samengesteld dat zij een goede afspiegeling vormen van de balans tussen de uitvoerende functies op communautair niveau en de expertise van de executieve autoriteiten in de lidstaten.
De Commissie is in afwachting van een reactie op dit voorstel van de kant van de Raad en het Parlement. Pas daarna zal zij haar definitieve aanpak bepalen. In deze mededeling heeft de Commissie voorgesteld dat, afhankelijk van het type agentschap, de directeur wordt benoemd door de raad van bestuur of door de Commissie. Het Parlement moet bij deze benoemingsprocedure worden betrokken. De mededeling is momenteel in behandeling in het Europees Parlement en in de Raad. Bij eventueel te ondernemen actie op dit terrein dient dan ook rekening te worden gehouden met de komende discussies met deze instellingen. Wat het voorstel inzake de interne controleurs betreft, zal de interne controleur van de Commissie overeenkomstig het Financieel Reglement precies dezelfde bevoegdheden hebben in de door de Gemeenschap gesubsidieerde agentschappen als in de Commissie zelf.
Slechts twee niet door de Commissie gesubsidieerde agentschappen vallen hier buiten, namelijk die in Angers en Alicante.
Wat het voorstel betreft om gebruik te maken van de ervaring van de Europese Stichting voor Opleiding met betrekking tot programma’s als TEMPUS en ERASMUS-WORLD, heeft de Commissie volgens het nieuwe algemene Financieel Reglement reeds de mogelijkheid om bestaande agentschappen om technische bijstand te verzoeken.
Het inschakelen van een agentschap ontslaat de Commissie echter niet van haar plichten krachtens het Verdrag, in het bijzonder de plicht om de begroting onder haar eigen verantwoordelijkheid uit te voeren. Zij moet daarom de activiteiten van het agentschap dat voor de technische bijstand verantwoordelijk is, nauwkeurig kunnen omschrijven en het werk van het betreffende agentschap en in het bijzonder zijn raad van bestuur goed controleren. De raden van bestuur van gedecentraliseerde agentschappen zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van de lidstaten: de Commissie is er in de minderheid en men kan zich afvragen of zij daardoor wel voldoende controle kan uitoefenen.
Overeenkomstig de bepalingen van de kaderverordening inzake de uitvoerende agentschappen bestudeert de Commissie momenteel de mogelijkheid om een speciaal agentschap op te richten dat tot taak heeft bijstand te verlenen bij de uitvoering van de communautaire programma’s op het gebied van onderwijs en cultuur, zoals SOCRATES, LEONARDO DA VINCI, het Actieprogramma Jeugd, enzovoort.
Met hulp van externe deskundigen wordt een kosten-batenanalyse uitgevoerd. Daarbij wordt ook gekeken naar de functies en het mandaat van de Europese Stichting voor Opleiding. Over de beste locatie voor de technische bijstandstaken voor al deze programma’s zal de Commissie volgend jaar een besluit nemen. Daarbij zal zij zich laten leiden door de resultaten van de kosten-batenanalyse en in het bijzonder door overwegingen van effectiviteit, doelmatigheid en controleerbaarheid.
De Commissie zal zich inzetten om al deze vraagstukken snel aan te pakken en om ook de resoluties van het Europees Parlement tijdig uit te voeren. 
Jöns (PSE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als rapporteur voor advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken doet het mij genoegen dat vandaag ook de kwijting voor het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk op de agenda staat. Daarmee is tevens aan onze belangrijkste wens van vorig jaar voldaan, namelijk het invoeren van een individuele kwijtingsprocedure voor elk gedecentraliseerd agentschap afzonderlijk; nu is er eindelijk sprake van een gelijke behandeling van die agentschappen. Uiteraard steunt mijn commissie, net als de Commissie begrotingscontrole, het verlenen van kwijting aan het Agentschap in Bilbao. Wat dat betreft, zitten wij dus op één lijn met de Rekenkamer, de Commissie en de Raad.
Staat u mij toe nog een paar opmerkingen aan dit Agentschap te wijden. Het in Bilbao gevestigde Agentschap is in 1997 opgericht en heeft zich inmiddels ontwikkeld tot de drijvende kracht op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk. Als voorbeeld hoef ik alleen maar op de uitvoering van het speciale programma voor het MKB in 2001 en 2002 te wijzen. Ook uit een externe evaluatie is gebleken dat het Agentschap op dit punt fantastisch werk heeft geleverd. Het was dan ook niet meer dan logisch dat wij in onze resolutie betreffende de communautaire gezondheids- en veiligheidsstrategie 2002-2006 de Commissie in oktober vorig jaar hebben opgeroepen om in de toekomst een meerjarig MKB-programma te lanceren. Uiteraard ligt het voor de hand de werkzaamheden van de agentschappen in Bilbao en in Dublin in de toekomst zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Hoewel dit niet als kritiekpunt opgevat moet worden, juichen wij het toe dat beide agentschappen een gerichte samenwerkingsovereenkomst hebben gesloten om een betere complementariteit te bewerkstelligen en om het risico van overlapping te minimaliseren. Met name met het oog op de uitbreiding en een nieuwe invulling van het beleid inzake agentschappen zullen wij de ontwikkelingen op dit gebied nauwlettend blijven volgen. 
Heaton-Harris (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik kan u nauwelijks zeggen hoe blij ik ben om hier vanavond namens de Fractie van de Europese Volkspartij over dit onderwerp te spreken. Aan de enorme menigte die hier vanavond bijeen is, kan ik duidelijk zien hoeveel enthousiasme dit onderwerp bij de andere afgevaardigden opwekt. Je zou je haast gaan afvragen of deze late zittingen wel zo'n goede besteding zijn van het geld van de Europese belastingbetaler.
Ik zal mijn uiterste best doen om mijn steentje bij te dragen en ik wil beginnen met de rapporteur van harte te danken voor al het werk dat hij hierin gestoken heeft. Ik ben ingenomen met het feit dat het nieuwe Financieel Reglement ons de bevoegdheid geeft om de boekhouding van deze agentschappen te controleren en ik ben ook blij met de goede medewerking die de agentschappen in dit proces hebben verleend aan het Europees Parlement.
Vanwege de autonomie ten opzichte van het normale bestuurskader van de Commissie, is de keuze van de directeur van essentieel belang. Deze benoeming dient volgens een open procedure te geschieden waarbij ook het Europees Parlement betrokken wordt. Het Parlement zou het recht moeten hebben zijn goedkeuring aan dergelijke benoemingen te verlenen en daarom zal de Fractie van de Europese Volkspartij het amendement van de liberalen verwerpen. Het bevat wel een paar interessante ideeën over de structuur van hoorzittingen in het Parlement, maar kern is het voorstel het Europees Parlement enkel een raadgevende status te verlenen. De PPE-sectie van onze fractie is voorstander van het verlenen van kwijting aan de agentschappen om tal van redenen, waar ik weinig van begrijp, gelet op het feit dat de toestand bij de boekhouding van de Commissie over het algemeen echt knudde is – ik gebruik met opzet informele uitdrukkingen om de tolken op dit late tijdstip van de avond op de proef te stellen.
Hoewel de meerderheid van de Fractie van de Europese Volkspartij voor kwijting is, is er toch een aantal zaken die wij met het oog op de toekomst aan de orde willen stellen.
Wij willen er zeker van zijn dat deze agentschappen altijd de hoogste managementnormen nastreven, met name door volledig samen te werken met OLAF, door onderling beste praktijken uit te wisselen – deze agentschappen kennen namelijk allemaal managementuitdagingen die in veel opzichten vergelijkbaar zijn – en door ervoor te zorgen dat de raad van bestuur van deze agentschappen een doeltreffend instrument vormt om het management ter verantwoording te roepen en niet slechts fungeert als een verplicht bureaucratisch gebaar. Sommige raden van bestuur zijn al te groot, vooral die van het Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk, en door de uitbreiding lopen we gevaar dat de situatie verder verergert. Als raden van bestuur te groot worden om zich in de praktijk van hun verantwoordelijkheden te kwijten, ontstaat het risico dat ze veranderen in privé-koninkrijkjes – Eurostat is hier een goed voorbeeld van.
Wij willen graag zien dat mensen nauw met elkaar gaan samenwerken om duplicering te voorkomen – ik denk hier bijvoorbeeld aan het Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk en de Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. Ik vind dat de Commissie zich hierover moet buigen. Naleving van de hoogste normen van financieel beheer dient met name gewaarborgd te worden door de interne controlecapaciteiten te verhogen. Wij zouden graag zien dat de Europese Rekenkamer meer controles uitvoert.
Ik wil de rapporteur bedanken voor al zijn werk. De Britse Conservatieve delegatie - de hopelijk immer groeiende DE-sectie – zal niet ten gunste van kwijting stemmen, maar de PPE zal dat wel doen en wij danken u voor al uw werk. 
Bösch (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, allereerst wil ik onze collega Freddy Blak namens mijn fractie met zijn verslag feliciteren. Ik sluit mij in het algemeen aan bij wat de heer Heaton-Harris hierover zojuist heeft gezegd. Op basis van het nieuwe Financieel Reglement worden de volgende instellingen voor de eerste keer onderworpen aan de kwijtingsprocedure van dit Parlement: het Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk, het Milieuagentschap, het Vertaalbureau, het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving, en het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat. Ik ben er een groot voorstander van dat de kwijting van alle agentschappen nu in het vervolg door het Parlement wordt verleend. Uit de meest recente interne onregelmatigheden bij de Commissie is namelijk duidelijk gebleken hoe belangrijk een voortdurende controle op de instellingen is.
Deze herziening is zonder meer van groot belang, maar ze moet wel gezien worden als de eerste stap. Een tweede net zo belangrijke herziening betreft de wens van het Parlement om een recht van instemming te krijgen bij de benoeming van directeuren. Het is niet logisch dat het Parlement wel medeverantwoordelijk is voor de benoeming van de Europese Ombudsman en de voorzitter van de Commissie, terwijl het geen inspraak heeft met betrekking tot de agentschappen. Wij weten dat de tendens bestaat om het aantal van deze agentschappen uit te breiden. Het worden er steeds meer. Blijkbaar moeten deze agentschappen ook een eigen rechtspersoonlijkheid krijgen. Daarom moeten wij als Parlement - als vertegenwoordigers van de belastingbetalers - eraan vasthouden dat wij bij de benoemingsprocedures een instemmingrecht krijgen. Ik heb een overzicht laten maken van de huidige situatie van de agentschappen. In de eerste plaats hebben wij de agentschappen van de eerste generatie, waaronder Thessaloniki en Dublin, en die van de tweede generatie, zoals Kopenhagen, Turijn en nog een aantal andere. Dan, zoals u zelf ook al aangaf, de agentschappen die geen subsidie uit de nieuwe begroting ontvangen, Alicante en Anger, en tot slot de categorie vallend onder medebeslissing EP en Raad, Brussel en Brussel tijdelijk. Hoe moeten wij verder met al die agentschappen zoals de Europese Voedselautoriteit en het Agentschap voor maritieme veiligheid, die zijn opgericht onder het mom van ‘wij gaan op dit gebied wel wat doen, maar wij weten alleen nog niet waar, wanneer en hoe’? Dat is toch een klap in het gezicht van de Europese belastingbetalers. Dat is niet tegen u persoonlijk gericht, maar wij weten uiteraard allemaal dat die agentschappen op een gegeven moment op een bepaalde locatie invulling aan hun takenpakket moeten geven. De lidstaten hebben inmiddels al luidkeels verkondigd dat dat ook zal gebeuren, alleen weten wij nog steeds niet wanneer of waar en tegen welke prijs. Daarom moeten wij actie ondernemen. De sociaal-democraten in dit Parlement zullen dus net als de christen-democraten, zoals de heer Heaton-Harris zojuist heeft bevestigd, eraan vast blijven houden dat dat instemmingsrecht op dit gebied er ook daadwerkelijk komt. Wij zullen daarop dus blijven hameren. Tot slot wil ik onze collega Freddy Blak nogmaals met zijn verslag feliciteren. 
Santos (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ook ik vind het zorgwekkend dat er zo weinig belangstelling is voor discussies over dit soort onderwerpen. Het kan zijn dat dit te maken heeft met de programmering van onze activiteiten, maar het is ook mogelijk dat het een gevolg is van de wijze waarop we deze onderwerpen benaderen. Het gaat hier uiteindelijk toch om de manier waarop de bijdragen van de belastingbetalers worden ingezet.
Daarom geloof ik dat de door het Europees Parlement te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting altijd vergezeld moet gaan van een uitgebreid politiek debat. En dat is gelukkig ook steeds gebeurd – onlangs nog. Zulke debatten dragen bij tot de geloofwaardigheid van het begrotingsbeleid. Het verslag dat we nu bespreken bevat een beoordeling van de uitvoering van de begroting van vijf agentschappen; het komt aldus tegemoet aan de eisen die ik zojuist heb genoemd. Elk in dit verslag opgenomen voorstel voor het verlenen van kwijting gaat vergezeld van een ontwerpresolutie voor het Parlement. Het Parlement moet inderdaad proberen via deze resoluties zijn politieke macht uit te oefenen. We kunnen dat doen door aanbevelingen op te stellen of door de hoop uit te spreken dat de activiteiten van een bepaald agentschap zich in deze of gene richting zullen ontwikkelen. We kunnen een agentschap erop wijzen dat het intern beter moet functioneren, maar we kunnen ook verlangen dat het zijn doelstellingen op een efficiëntere wijze probeert te bereiken.
Het verslag bevat een groot aantal opmerkingen en er worden diverse suggesties gedaan. Ik heb niet voldoende spreektijd om ze allemaal te bespreken. Ik wil wel graag duidelijk maken dat ik het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heel goed vind als het gaat om de kwijting voor het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk. Ik wil echter ook iets zeggen over een aspect dat een wat meer algemene betekenis heeft. In het verslag wordt namelijk een voorstel gedaan om de raden van bestuur van de agentschappen met het oog op efficiëntie anders samen te stellen. Achter dat idee schuilen overwegingen van financiële aard. In sommige gevallen spelen ook operationele argumenten mee – zodra een raad van bestuur een bepaalde omvang bereikt gaat hij minder doeltreffend functioneren. Uit uw interventie, mijnheer de commissaris, blijkt dat men zich pas zorgen is gaan maken over het functioneren van de raden van bestuur nu we op het punt staan nieuwe landen tot de Gemeenschap toe te laten, en dat is toch wel symptomatisch. Het is inderdaad een probleem, maar het Parlement moet hierover volgens mij heel zorgvuldig nadenken en zich daarbij niet uitsluitend door financiële overwegingen laten leiden. In de huidige situatie is het heel belangrijk dat we ervoor zorgen dat het principe dat alle lidstaten vertegenwoordigd zijn en over gelijke rechten beschikken gerespecteerd wordt. 
Blak (GUE/NGL ),
   – Mijnheer de Voorzitter, een heel korte opmerking. Ik was zeer verheugd over veel van wat de commissaris zei, maar ik moet wel zeggen dat ik diep teleurgesteld ben over het feit dat hier, na het debat in de parlementaire commissie, een bom op tafel wordt gegooid, in die zin dat de Commissie een nieuw agentschap voor opleiding en cultuur wil oprichten. Het desbetreffende werk zou immers gemakkelijk door de andere agentschappen kunnen worden uitgevoerd. Dat wil zeggen dat men nu een of andere koehandel wil bedrijven. Het was beter geweest als we dit in de parlementaire commissie te horen hadden gekregen in plaats van dat we dat hier vandaag horen, vlak voordat er een beslissing over de hele zaak moet worden genomen. Dat is teleurstellend. Echt teleurstellend. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0265/2003) van mevrouw Honeyball, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de mededeling van de Commissie inzake belasting van personenauto's in de Europese Unie (COM(2002) 431 - C5-0573/2002 - 2002/2260(INI)). 
Honeyball (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, ik ben ingenomen met deze kans om mijn verslag over de belasting van personenauto’s te presenteren en ik deel de bezorgdheid van de heer Heaton-Harris over het late tijdstip van de avond en het onvermijdelijke gebrek aan belangstelling hier. Ik wil degenen die wel zijn gebleven bedanken.
Ik wil graag beginnen met absoluut duidelijk te maken dat dit verslag niet over belastingharmonisering gaat. Dit verslag gaat over de interne markt. Het is bedoeld om eraan bij te dragen dat de interne markt voor personenauto’s goed functioneert en dat de huidige belemmeringen in verband met de diverse belastingen die geheven worden, worden opgeheven, zodat de interne markt op dit specifieke gebied in staat zal zijn veel beter te functioneren dan momenteel het geval is.
De andere kwestie in dit verslag betreft het milieu, of meer specifiek CO2-emissies van personenauto’s, en de manier waarop belasting gebruikt kan worden om hiermee om te gaan en het milieu te verbeteren.
Ik zal me eerst richten op de kwesties rond de interne markt en met name op het onderwerp van registratiebelasting, die volgens mijn advies moet worden opgeheven. In het verslag wordt aanbevolen deze belasting over een lange periode geleidelijk te laten verdwijnen. Momenteel werken de verschillende niveaus van registratiebelasting in diverse lidstaten namelijk zeer verstorend voor de prijzen van auto's. In Finland bedraagt de registratiebelasting voor nieuwe voertuigen meer dan 700 euro en in Portugal zelfs meer dan 2000 euro, terwijl we in het Verenigd Koninkrijk helemaal geen registratiebelasting kennen. Het onvermijdelijke gevolg is dat autoverkopers bij het vaststellen van hun prijzen rekening houden met het niveau van de registratiebelasting in de betreffende lidstaten.
De beste manier om hiermee om te gaan en om eerlijke en gelijke concurrentievoorwaarden voor de interne markt te creëren is deze belasting geheel afschaffen, maar dit moet dan wel geleidelijk gebeuren. Wat we moeten voorkomen is dat de lidstaten als gevolg van deze maatregel geld mislopen. Daarom moet hij geleidelijk worden ingevoerd en moet worden gegarandeerd dat het om een belasting- en inkomstenneutrale hervorming gaat, zodat geen enkel land slechter af is door de invoering ervan. Dit is allemaal mogelijk, maar er is natuurlijk tijd voor nodig. Niemand zal voorstellen deze hervorming morgen al in te voeren, maar ik adviseer wel het proces nu in gang te zetten, zodat we voor wat betreft de verkoop van nieuwe auto's uiteindelijk op een punt komen dat de registratiebelasting volledig is verdwenen.
We moeten op dezelfde manier gaan kijken naar tweedehands auto's en auto's die naar andere landen worden uitgevoerd. Hiervoor gelden dezelfde principes, maar ook hier moeten we zorgvuldig kijken en een geleidelijke overgang nastreven. We willen op dit terrein soortgelijke maatregelen invoeren, zodat de huidige beperkingen en problemen die mensen binnen de EU ondervinden wanneer ze hun auto mee de grens over nemen en opnieuw registreren, uiteindelijk zullen verdwijnen. Dit zal niet alleen de interne markt ten goede komen, maar ook het vrije verkeer van personen en arbeid binnen de EU. En dat dient op alle niveaus te worden toegejuicht.
Wat betreft het milieuaspect van dit verslag: dit is iets wat mij zeer aan het hart gaat als afgevaardigde uit Londen, een van de belangrijkste steden van de EU, waar men uiteraard voortdurend te maken heeft met vervuiling door uitlaatgassen en waar men altijd op zoek is naar manieren om hiermee om te gaan. Wellicht bent u er hier van op de hoogte dat er in het Verenigd Koninkrijk een belasting word geheven op benzine – een milieutaks – die rekening houdt met CO2-emissies en die zeer goed blijkt te werken. De reden voor het succes is dat deze belasting zeer beperkt en beheersbaar is, het is namelijk een belasting op een specifiek product. Als we deze maatregel in de hele EU zouden doorvoeren, zouden we voor wat betreft de beperking van CO2-emissies een hele stap verder zijn en zou het milieu zeker geholpen zijn.
Dit zijn de twee aanbevelingen in mijn verslag. Ik denk dat we hier goed bezig zijn. Het gaat hier niet om de harmonisering van belasting; het gaat hier om de interne markt en om ons milieu. 
Bolkestein,
   .  Mijnheer de Voorzitter, het feit dat er in de Europese Unie vijftien verschillende systemen voor de belasting van personenauto’s van kracht zijn heeft gezorgd voor belastingbelemmeringen, handelsverstoringen en gevallen van ondoelmatigheid die zowel de Europese burger als de auto-industrie en de autohandel ervan weerhouden volop te profiteren van de voordelen van de interne markt. Als gevolg daarvan ontvangen de Commissie en het Parlement jaarlijks tal van vragen en verzoekschriften over dit specifieke onderwerp.
Op 9 september 2002 heeft de Commissie een langverwachte mededeling gepresenteerd over de belasting van personenauto’s, die destijds door alle betrokken partijen warm onthaald werd. De mededeling was er enerzijds op gericht mogelijkheden te creëren voor maatregelen op communautair niveau waarmee belastingbelemmeringen voor het verkeer van nieuwe en tweedehands personenauto’s uit de weg zouden worden geruimd, zonder dat dit een verlies voor de nationale begrotingen tot gevolg zou hebben en zonder dat de totale lasten voor de burger zouden toenemen. Anderzijds bevatte de mededeling ook enige beleidsmaatregelen waarmee een directer verband tot stand zou kunnen worden gebracht tussen belastingniveaus en de verontreinigende emissies van personenauto’s, en waarmee derhalve zou worden bijgedragen aan de milieudoelstellingen van de Gemeenschap in het kader van het Kyoto-Protocol.
De Commissie vond het nodig om, voordat zij met een voorstel over personenauto’s zou komen, dit debat met de lidstaten, het Europees Parlement en de belangrijkste belanghebbenden aan te gaan. Deze pragmatische aanpak heeft het mogelijk gemaakt dat de lidstaten zich positiever opstellen tegenover een mogelijk nieuw voorstel dan zij in 1998 deden ten opzichte van het vorige voorstel, dat nog altijd bij de Raad ligt. De Commissie hoopt dat het Europees Parlement de beleidsmaatregelen die zijn vervat in de mededeling krachtig zal steunen en zo de positie van de Commissie tijdens de toekomstige besprekingen in de Raad zal versterken.
Tot mijn vreugde komt die krachtige steun reeds tot uitdrukking in de adviezen die zijn verstrekt aan de Economische en Monetaire Commissie door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Tot mijn spijt komt deze steun echter weer minder tot uitdrukking in de definitieve versie van het verslag van mevrouw Honeyball zoals dat is goedgekeurd door de Economische en Monetaire Commissie.
Ik wil tot slot het Parlement en de rapporteur, mevrouw Honeyball, bedanken voor hun inspanningen om de vele complexe aspecten met betrekking tot de belasting van voertuigen met elkaar te verzoenen en hierbij een evenwicht te vinden. 
Lange (PSE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, wij weten dat de CO2-uitstoot door het wegverkeer tot 2010 met 31 procent zal toenemen en niet met 8 procent zal dalen, zoals in Kyoto is overeengekomen. Om dat laatste doel te bereiken, hebben wij zes jaar geleden een strategie vastgesteld bedoeld om de CO2-uitstoot door het wegverkeer te verminderen. De eerste pijler: een door de auto-industrie zelf opgelegde verplichting om vóór 2008 een vermindering tot 140 gram per kilometer tot stand te brengen. Dat lijkt te functioneren. Dan de tweede pijler: de consumenteninformatie in de vorm van g van nieuwe auto’s. Dat functioneert nog niet helemaal zoals het hoort, omdat dit tot nu toe niet in alle lidstaten is omgezet. Tot slot de derde pijler: fiscale prikkels ter bevordering van zuinige auto’s. Wat dat laatste punt betreft, moet ik constateren dat er in de praktijk inderdaad sprake is van een lappendeken van uiteenlopende systemen in de Europese Unie op het gebied van de belastingheffing op auto's, zoals registratiebelastingen of jaarlijkse belastingen. Daarom geeft de Milieucommissie - en ik vermoed eigenlijk het hele Parlement - de voorkeur aan het ontwikkelen van een kader voor fiscale prikkels voor zuinige auto’s, zodat ook die derde pijler van de CO2-strategie in de praktijk omgezet kan worden en wij de CO2-uitstoot in het verkeer ook daadwerkelijk terugdringen. Alleen op die manier kunnen wij de doelstelling van Kyoto realiseren en greep krijgen op de broeikasgasemissies en de opwarming van de aarde.
Het is naar mijn mening ook vanuit het oogpunt van de consumenten noodzakelijk dat wij op dit vlak het roer omgooien, omdat wij - zoals gezegd - inderdaad met een lappendeken van uiteenlopende belastingregelingen te maken hebben. Met de hervorming van de groepsvrijstellingsverordening schieten wij op dat punt niet veel op. Het prijsvoordeel komt namelijk niet ten goede aan de consumenten, omdat het effect door die lappendeken van belastingregelingen in de Europese Unie weer wordt opgeheven. Ook om die reden is het noodzakelijk dat wij zo snel mogelijk betere kadervoorwaarden voor de belastingheffing op personenauto’s in de Europese Unie creëren, zodat ook de consumenten van de voordelen van de interne markt kunnen profiteren. Daarom steun ik het verslag van mevrouw Honeyball. 
Vatanen (PPE-DE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, met een verwijzing naar Hamlet is er wat de belasting voor personenauto's betreft beslist niet alleen in Denemarken . Veel lidstaten belasten nog steeds illegaal verhuiswagens, wat het vrij verkeer van arbeid in de Europese Unie belemmert. Er doen zich echter ook veel problemen voor bij de verkoop van een auto met het oog op de overbrenging naar een andere EU-lidstaat. Tien jaar geleden al constateerde het Europese Hof van Justitie in de beroemde zaak Nunes Tadeu dat men in afzonderlijke gevallen niet meer autobelasting mag heffen dan het aandeel van de autobelasting in de marktprijs van een soortgelijke gebruikte auto.
Mijnheer Bolkestein, u weet maar al te goed dat deze eis vooral in Finland aan dovemansoren is gericht. Ik heb zelf enkele jaren geleden een oude Citroën stationcar meegenomen naar Finland en ik moest 17.000 euro betalen om mijn eigen auto van de ene naar de andere EU-lidstaat te brengen. Vervolgens is begin dit jaar, na een uitspraak van het Hof van Justitie, de Finse autobelastingwet gewijzigd. Ik belde zojuist echter met een Fin die een in 1995 geregistreerde en in Duitsland gekochte Mercedes naar Finland heeft overgebracht. De auto kostte in Duitsland 7000 euro en hij moest er in Finland precies een maand geleden 12.000 euro belasting voor betalen. Voor een auto van 7000 euro betaalt men in Finland nog eens 12.000 euro belasting. En dat voor een acht jaar oude Mercedes! Zo werkt de interne markt in Europa. Mijnheer Bolkestein, wij moeten op dit terrein nog veel werk verrichten voordat de EU-burgers merken dat de Europese Unie daadwerkelijk in het belang van de particuliere Europese burgers werkt.
Ik steun in hoofdlijnen het uitgangspunt van de Commissie dat de registratie- en motorrijtuigenbelasting wordt teruggegeven als de auto gekocht wordt met het oog op overbrenging naar een ander land. Verder mogen verhuiswagens op dit moment niet méér worden belast dan met een heffing die overeenkomt met de hoogte van de administratieve kosten. In Finland bijvoorbeeld is de feitelijke situatie echter heel anders. Op de langere termijn moet ook de registratiebelasting worden afgeschaft. Alleen op die manier kunnen wij garanderen dat de interne markt goed functioneert en dat de mensen hun auto kunnen kopen in het land waar ze willen en dat ze ‘met de voeten kunnen stemmen’. Alleen op die manier kunnen de consumenten de nationale regeringen verplichten hun starre regelingen te wijzigen. De motorrijtuigenbelasting kan daarentegen op nationaal niveau worden geregeld, omdat die het functioneren van de markt niet belemmert.
Ik wil over het op zich uitstekende verslag van mevrouw Honeyball nog zeggen dat ik inzake het veiligheidsvraagstuk een andere mening dan de rapporteur ben toegedaan. Wij hebben echter onmiddellijk belastingvoordelen nodig die op veiligheid zijn gebaseerd. Het aantal van 40.000 dodelijke slachtoffers per jaar in Europa is de onweerlegbare reden daarvoor.
Ten slotte constateer ik dat het autorijden in Europa veel te zwaar wordt belast in vergelijking met andere vormen van vervoer. De Europese Unie is zeker geen belastingparadijs, maar redelijke kosten voor autorijden moet men in Europa toestaan. 
Santos (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, we hebben het nu over het wegnemen van de administratieve belemmeringen bij het vrije verkeer van auto’s en personen en over het idee om de jaarlijks te betalen wegenbelasting te berekenen op basis van de vervuiling die het betrokken voertuig veroorzaakt. Dat zijn twee kwesties die de Europese burger bezig houden, en de Commissie zal op deze problemen een antwoord moeten vinden.
De automarkt in de Europese Unie is op dit moment opgesplitst in vijftien nationale markten die onderling sterk van elkaar verschillen. Dat leidt tot verstoring van de mededinging. Niet alleen de consument ondervindt daar de negatieve gevolgen van – ook de auto-industrie zelf. De onderliggende reden voor deze toestand ligt besloten in het feit dat er in elk land van de Unie een ander beleid wordt gevoerd op het gebied van de wegenbelasting. Het zal niet gemakkelijk zijn de eerstvolgende jaren tot harmonisatie te komen, en daar hebben we het nu ook nog niet over. Het zal, zoals gezegd, moeilijk zijn, aangezien we weten dat er lidstaten zijn die bij de heffing van autobelastingen nauwelijks belangstelling hebben voor de door auto’s teweeggebrachte vervuiling. Deze lidstaten zijn vooral geïnteresseerd in de belastinginkomsten, waarmee ze hun begrotingen kunnen spekken.
Dit is hoe dan ook een belangrijk verslag, met evenwichtige en rechtvaardige voorstellen. Bij de voorstellen voor de hervorming van de jaarlijkse wegenbelasting had men wat verder kunnen gaan, terwijl ook de afschaffing van de registratiebelasting wat sneller had gekund. We beogen hier echter niet alle verschillen tussen de lidstaten op het gebied van de autobelasting weg te nemen. Waar het om gaat is dat we zo snel mogelijk een eenheidsmarkt voor auto’s tot stand brengen. Dat is gunstig voor de burgers en de industrie. Ook de interne markt zal zo beter functioneren. De in dit verslag opgenomen suggesties gaan die kant op, al is het wel zo het accent iets te veel op het door dit Parlement steeds weer aangehaalde vervuilingsaspect ligt. De harmonisatie van de autobelasting is een heel gecompliceerde aangelegenheid. Als je daar een oplossing voor wilt vinden zul je ook rekening moeten houden met een hele reeks andere beleidsaspecten. Het Parlement heeft eerder al ingestemd met een verordening inzake de distributie van auto’s, en ook al is die regeling niet doeltreffend gebleken bij het harmoniseren van de basisprijzen voor auto’s, het was toch een goed initiatief, dat voor de ontwikkeling op dit terrein van groot belang zal zijn. Datzelfde geldt voor het in dit verslag behandelde initiatief. 
Olle Schmidt (ELDR ).
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil mevrouw Honeyball bedanken voor haar doorwrochte stuk werk. Dat dit een heikel onderwerp is, hebben we gemerkt tijdens de behandeling door de parlementaire commissie. Het woord belasting alleen al lijkt voldoende te zijn om sommige collega´s in rep en roer te brengen. Het gaat hier om coördinatie, niet om harmonisatie, dus u hoeft niet zo te schrikken. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij vindt dat men zeer voorzichtig moet zijn met belastingwetgeving op EU-niveau – dat is volstrekt duidelijk. We kunnen ons echter voorstellen dat er bepaalde uitzonderingen nodig zijn, zoals milieubelastingen, een van de zaken die hier indirect worden voorgesteld.
Het gaat er uiteraard ook om dat de zaken eenvoudiger worden voor de individuele burger, dat er betere omstandigheden komen voor het vrije verkeer van de burger en dat de kosten omlaag gaan, zoals in het voorbeeld van collega Vatanen betreffende de superdure auto in Finland. Er zou redelijkerwijs vrijwel volledige overeenstemming in deze vergadering moeten zijn over het scheppen van meer vrijheid voor personen en van minder bureaucratische regels op de interne markt.
Staat u mij toe even stil te staan bij de milieuaspecten. We weten dat het vervoer over de weg verantwoordelijk is voor een zeer groot deel van de kooldioxide-uitstoot. We weten ook dat het aantal transporten en dus de hoeveelheid uitstoot toeneemt. Zo kan het niet doorgaan – dat hebben we zelf erkend. Met het Protocol van Kyoto hebben de lidstaten beloofd om de uitstoot aanzienlijk te reduceren – niet om hem te verhogen. Dan is het uiteraard een goede strategie om met eenvoudige en duidelijke belastingstelsels te komen, die een positieve invloed kunnen hebben op het milieu.
Als wetgever hebben wij uitgebreide mogelijkheden om het gedrag van producenten en consumenten te beïnvloeden. Milieuoverwegingen moeten bovenaan staan. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om premies voor autofabrikanten die schonere motoren produceren en voor consumenten die hun oude vervuilende auto’s inruilen voor schonere. Het gaat er ook om dat men de schoonste soort brandstof koopt. In dat verband vind ik dat in eerste instantie het gebruik moet worden belast, en niet het bezit.
De kwestie van belasting op diesel is ook interessant. De dieselmotor heeft een effectievere verbranding en stoot daarom minder kooldioxide uit dan de benzinemotor. Diesel als brandstof moet daarom niet fiscaal worden benadeeld. Daar is hier al op gewezen. Dat zijn belangrijke opmerkingen.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij heeft een amendement ingediend dat door de parlementaire commissie is afgewezen. Het gaat erom dat de veiligheid betrokken wordt bij de beoordeling, precies zoals collega Vatanen zei. We weten dat jaarlijks 45.000 mensen op de wegen van de EU om het leven komen. Voegt u daar nog eens de gewonden aan toe. Dat alles betekent een enorm menselijk lijden en grote financiële kosten voor de maatschappij. Als we kunnen zorgen voor veiliger auto’s door middel van belastingvoordelen, moeten we dat proberen. Ik hoop dan ook dat u amendement 2 wilt steunen. 
Mayol i Raynal (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil de Commissie feliciteren met haar initiatief alsmede mevrouw Honeyball met haar uitstekende verslag. Inderdaad is de belasting op personenauto’s in de Unie op dit moment een warboel – in het Catalaans zouden we zeggen een , oftewel een allegaartje. In het verslag wordt terecht onderstreept dat het functioneren van de interne markt wordt beïnvloed door de diversiteit, de heterogeniteit en soms ook de complexiteit van de belastingstelsels. Het is daarom niet meer dan terecht dat deze kwestie in de Commissie en in dit verslag behandeld wordt, opdat de concurrentievoorwaarden verbeterd worden. Het lijkt inderdaad een goed plan om het gebruik van een voertuig te belasten in plaats van de aankoop ervan. De Commissie heeft dan ook gelijk als ze voorstelt om de registratiebelasting af te schaffen en motorrijtuigenbelasting, brandstofbelasting en belasting op het gebruik van bepaalde wegen in te voeren of te verhogen. In het verslag wordt er terecht op gewezen dat het erom gaat dat we prioriteit geven aan milieucriteria om de Kyoto-doelstellingen te halen.
Wat betreft dieselauto’s daarentegen ben ik het eens met de stelling van mijn collega dat deze fiscaal bevoordeeld moeten worden. Onderzoek lijkt namelijk uit te wijzen dat die motoren voor veel minder uitstoot zorgen dan andere. De logische gevolgtrekking van het beginsel dat de vervuiler betaalt is dat wie het minst vervuilt het minst belasting hoeft te betalen. We moeten echter nooit uit het oog verliezen dat het, vanuit milieuoogpunt en ook vanwege geopolitieke overwegingen, ons einddoel moet zijn om de huidige brandstoffen te vervangen door schone energiebronnen, waar geen conflicten aan kleven. Daarom moeten we alle onderzoeksinspanningen met betrekking tot nieuwe energiebronnen, zoals waterstof, aanmoedigen. 
Blokland (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, in de dagelijkse praktijk van automobilisten en de autobranche is de prijs die door heffingen over het bezit en het gebruik van de auto geheven wordt een onontkoombaar feit. Er zijn te veel soorten heffingen over het bezit, maar ook over het gebruik van de auto.
Mijns inziens is het beter om een transparant stelsel van heffingen te hanteren met verschillende, maar duidelijke doelstellingen. Zoals heffingen over het bezit van de auto om wegenonderhoud te financieren en heffingen over het gebruik om milieuschade te herstellen. Eventuele heffingen om het gebruik af te remmen en nieuwe milieuvriendelijke technieken te stimuleren dienen daarbij op hun effect te worden beoordeeld.
Ik pleit hiermee niet voor een Europees belastingsysteem voor auto's, maar wel voor een systeem waarbij de heffingsgrondslagen en doelstellingen van de lidstaten stroken met een interne markt, waarin men ook oog heeft voor de belangen van een gezond leefmilieu. Ik spreek daarom mijn steun uit voor het verslag van collega Honeyball. En ten slotte wil ik graag duidelijkheid van de Europese Commissie over de vraag hoe ze nu verder wil komen in het complexe vraagstuk van de belasting van mobiliteit.
Gisteren, afgelopen dinsdag, is in de Economische Commissie het voorstel inzake harmonisatie van de dieselaccijns verworpen. Zoals u weet, werden beide voorstellen op een hoorzitting besproken en zijn ze complementair. Commissaris Bolkestein, welke mogelijkheden ziet u om, door middel van een afweging van belangen tussen de lidstaten, bij de voorstellen voor harmonisatie van de dieselaccijns en belasting op personenauto's een compromis te bereiken waarmee Raad en Parlement zouden kunnen instemmen? Ik denk daarbij met name aan het bereiken van een gemeenschappelijk standpunt over heffingsgrondslagen en doelstellingen voor de toepassing van heffingen. 
Villiers (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zie me gedwongen dit consensusdebat te verstoren, want ik vrees dat ik het verslag van mevrouw Honeyball niet kan steunen.
Ondanks de protesten van de commissaris is het zonneklaar dat dit verslag wél gaat over de harmonisering van belastingen: het is namelijk wel degelijk gericht op de totstandkoming van een geharmoniseerd stelsel voor voertuigbelastingen in de Europese Unie. Ik ben van oordeel dat we zo'n stelsel niet nodig hebben voor grensoverschrijdende handel; de noodzaak is er gewoon niet. Ik ben absoluut van mening dat belasting een kwestie is die binnen de bevoegdheid van de lidstaten moet blijven vallen. Het is van fundamenteel belang voor gewone mensen in Europa dat ze zelf kunnen kiezen welke mensen hun belastingen vaststellen. Voor een werkelijk democratische legitimiteit van belasting is het daarom noodzakelijk dat de beslissingen over onze belastingen worden genomen door onze gekozen regeringen en niet door de Europese Unie.
Het verbaast mij dat mevrouw Honeyball zich uitgerekend op de dag dat Gordon Brown in de uitgebreid verkondigt tegen belastingsharmonisatie te zijn, zo'n warm voorstander van een verslag ten gunste van belastingharmonisatie betoont. Onze regering en onze Labour-afgevaardigden in het Parlement zouden in het vervolg misschien wat consequenter kunnen zijn, want deze week nog heeft Richard Corbett gezegd: 'Belastingharmonisatie? Waar hebben we het over?!'
Ik zeg dat het hier om een fundamenteel grondwettelijk principe gaat. Bij tijd en wijle verschijnt de Commissie voor dit Parlement en beweert zij dat het hier een puur technische kwestie betreft, dat het alleen maar om de interne markt gaat. Ons wordt verzekerd dat we ons geen zorgen hoeven te maken en dat er geen gevolgen zijn voor ons democratisch recht om zelf onze belastingen vast te stellen. Het cumulatieve effect van deze voorstellen is echter dat de lidstaten zeer wezenlijke en belangrijke rechten op het vlak van belastingheffing worden ontnomen en dat belastingheffing wordt ontdaan van haar democratische legitimiteit, hetgeen gevaarlijk is voor de democratie en zonder meer onaanvaardbaar is voor degenen die mij gekozen hebben met de opdracht als hun vertegenwoordiger op te treden in dit Parlement. 
Booth (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de vorige spreker zal waarschijnlijk verbaasd zijn te horen dat ik het met alles wat ze zegt eens ben. Ik was verbaasd te horen dat mevrouw Honeyball, lid van het Europees Parlement voor de Britse Labour-partij, onder het motto van voltooiing van de interne markt pleit voor een richtlijn van de Commissie voor jaarlijkse wegenbelastingen in de Europese Unie waarin tevens de structuur van belastingen op de aankoop van auto's zou worden vastgelegd, terwijl de Britse minister van Financiën vandaag op de voorpagina van de kranten zegt dat we af moeten van het oude, onjuiste idee dat een geïntegreerde markt onvermijdelijk moet leiden tot belastingharmonisatie, fiscaal federalisme en uiteindelijk een federale staat.
Zou mevrouw Honeyball de heer Brown hebben geraadpleegd? Haar standpunt is nauwelijks te rijmen met de zogenaamde 'rode lijnen' van de heer Blair ten aanzien van de Grondwet. De belastingkwestie dient onderworpen te blijven aan de eis van unanimiteit. De heer Brown wijst ook op de rigiditeit en het gebrek aan flexibiliteit en concurrentiekracht van de rest van Europa in vergelijking met de meer flexibele en open economie van Groot-Brittannië, juist vanwege het feit dat we de controle over onze eigen belastingen en munteenheid hebben. Ironisch genoeg onderstreept mevrouw Honeyball in haar verslag de stelling dat de door de gebruikers van personenauto´s jaarlijks te betalen wegenbelasting onder de bevoegdheid van de nationale autoriteiten dient te vallen, iets waar ik het helemaal mee eens ben.
Kortom, dit is een warrig en verwarrend verslag dat er in mijn ogen net als de mededeling van de Commissie op is gericht onder het mom van milieuoverwegingen fiscale initiatieven te gebruiken om te komen tot harmonisatie van de belastingstelsels, ook al is dit geen bevoegdheidsterrein van de EU. In mijn ogen is belastingheffing een onvervreemdbaar recht van de lidstaten zelf. 
Kauppi (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, in deze zaak lopen de steunbetuigingen van de fracties blijkbaar nogal door elkaar. Ik steun namelijk het verdienstelijke verslag van mevrouw Honeyball over de belasting van personenauto's. Ik vind de mededeling van de Commissie goed en ik hoop dat de Commissie de Europese autobelasting spoedig herziet.
Zoals mijn collega de heer Vatanen al op deskundige wijze heeft beschreven is de huidige situatie, waarin zo'n belangrijk duurzaam consumptiegoed als de auto een van de dingen is die het lastigst zijn te verplaatsen binnen de Unie, totaal onhoudbaar. Bij de overbrenging van een auto van de ene naar de andere lidstaat stuiten de burgers op grote obstakels, en nog steeds is het zo dat die worden veroorzaakt door verschillen tussen de belastingwetgevingen en door veel te starre administratieve praktijken. Wat de autobelasting betreft worden de burgers van de Unie volstrekt ongelijk behandeld, afhankelijk van het land waarin zij wonen.
Het voorstel van de Commissie voor afschaffing van de registratiebelasting kan de oplossing zijn voor de meeste problemen die met belasting te maken hebben en zou zo snel mogelijk ten uitvoer moeten worden gelegd. Hierbij moet echter worden vermeld dat het Europees Parlement eerder al voorstellen van de Commissie heeft gesteund om dubbele heffingen af te schaffen, maar de Raad heeft die nog niet goedgekeurd. De Raad moet dan ook serieus nadenken over de vraag wat in deze kwesties uiteindelijk in het belang is van de burgers van de Unie.
Ten tweede moet het zwaartepunt van de autobelasting niet meer liggen bij het autobezit. In veel noordelijke lidstaten zoals Finland is de aanschaf van een nieuwe gewone gezinsauto juist door de registratiebelasting een vreselijk kostbare zaak. Hierdoor rijden op de wegen van ons land dan ook uitzonderlijk oude auto's, auto´s die in andere lidstaten beschouwd zouden worden als rijp voor de sloop. Ook al vanuit het oogpunt van de verkeersveiligheid zou het zwaartepunt van de autobelasting daarom meer bij het gebruik moeten liggen.
Ook de belasting van het autogebruik moet echter redelijk zijn en de totale autobelasting mag niet op een al te hoog niveau komen te liggen. Dat is vooral van belang in dunbevolkte regio's zoals die in het noorden, in Finland en Zweden, waar een personenauto vaak het enige vervoermiddel is, omdat openbaarvervoersdiensten slechts in zeer beperkte mate verzorgd worden.
Om dezelfde reden ben ik ook geen voorstander van het afschaffen van de belastingvoordelen voor dieselbrandstof. Dat zou tot enorme kosten leiden voor de perifere regio's in de Unie, die het toch al zo moeilijk hebben. Bovendien tonen de nieuwste onderzoeken aan dat de CO2-uitstoot van dieselauto's aanzienlijk lager is dan die van benzineauto's. Hierop heeft ook collega Schmidt van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij gewezen.
De uitstoot van een personenauto is echter een belangrijke bron van broeikasgassen en daarom moet men ervoor zorgen dat de consument zo veel mogelijk wordt gestimuleerd te kiezen voor producten die duurzaam en milieuvriendelijk zijn. Zo zou bijvoorbeeld bij de belastingheffing op brandstoffen rekening moeten worden gehouden met ecologische aspecten door de belasting op milieuvriendelijke brandstoffen te verlagen. Ook bij autobelastingen zou met de mate van milieuvriendelijkheid rekening kunnen worden gehouden, hetzij via verlaging van mogelijke motorrijtuigenbelastingen, hetzij via belastingenvoordelen voor optionele milieuvriendelijke apparaten.
Ik sta ook positief tegenover het voorstel van mevrouw Honeyball inzake belastingverlaging voor veiligheidsapparaten. Het is goed dat in de Europese Unie het gebruik van veilige, milieuvriendelijke en voor de consument duurzame voertuigen wordt bevoordeeld en gestimuleerd. 
Doyle (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik kom naar dit debat met een ietwat verdeelde loyaliteit. Enerzijds lijdt het geen twijfel dat het bestaande motorrijtuigenbelastingsysteem al lang geleden vereenvoudigd had moeten worden om belemmeringen en verstoringen van het vrije verkeer van personenauto's in de interne markt op te heffen. Sterker nog, het vooruitzicht van een vrije markt voor auto's was een van de meest besproken onderwerpen die onze burgers als een worst zijn voorgehouden toen we de eenheidsmarkt betraden - in Ierland in ieder geval.
Mijn land is een van de tien lidstaten waar voertuigregistratiebelasting wordt geheven. Deze is zeer hoog; misschien is die van Finland nog hoger, maar het zal niet veel schelen. Dit is de reden dat de prijzen van personenauto's en alle wegvoertuigen tot de hoogste van de EU behoren, en dat geldt ook voor ingevoerde tweedehands auto's. Wij hebben geen eigen autofabrikanten, en zelfs geen autofabrieken. Al onze auto's moeten worden ingevoerd, zodat er geen enkele bijdrage is voor de werkgelegenheid en onze betalingsbalans negatief wordt beïnvloed.
Ondanks de gulle bijdragen uit de structuurfondsen barst ons wegennet uit zijn voegen en raken onze belangrijkste steden helemaal verstopt omdat het autobezit de laatste tien jaar drastisch is toegenomen, en deze tendens zet zich onverminderd voort. De prijs van stieren en de verkoopcijfers van nieuwe auto's hebben zelfs lange tijd gefungeerd als maatstaven voor de economische prestaties van Ierland. Voeg hieraan toe dat het niveau van onze CO2-emissies volgens het Kyoto-Protocol 22 procent boven het niveau van 1990 ligt en al 10 procent boven het beoogde niveau voor 2010, plus het feit dat de prijzen van auto's niet of nauwelijks zullen dalen als de voertuigregistratiebelasting wordt verlaagd of opgeheven - omdat autofabrikanten hun prijzen bewust laag hebben gehouden ter compensatie van het hoge belastingniveau en deze dus weer zullen opschroeven wanneer de belastingdruk wordt verlaagd - en u zult begrijpen dat we al met al een zeer gecompliceerde marktsituatie te maken hebben.
Aan de andere kant int de Ierse schatkist jaarlijks meer dan 800 miljoen euro aan voertuigregistratiebelastingen; dit komt overeen met een toename van 2 procent in het standaardniveau van de inkomstenbelastingen, waaruit duidelijk de omvang van het probleem blijkt dat zou ontstaan als de voertuigregistratiebelasting zou worden verlaagd of afgeschaft. Als deze belasting zou worden vervangen door een extra belasting op benzine, zouden de benzineprijzen met 36 cent per liter moeten stijgen om het verschil aan belastinginkomsten te compenseren. Zoiets zou leiden tot inflatie, net zoals een vergelijkbare verhoging van de reeds hoge jaarlijkse wegenbelasting tot inflatie zou leiden, en het resultaat zou zijn dat autobezitters die hun voertuigregistratiebelasting voor bestaande auto's al hebben betaald, nog een keer het volle pond zouden moeten betalen.
Hoewel ik bezwaar maak tegen zulke hoge tarieven voor voertuigregistratiebelasting in wat een eenheidsmarkt heet, zie ik ook in dat de voertuigregistratiebelasting een eenmalige belasting is die gebaseerd is op de waarde van auto's. Er is geen reden te veronderstellen dat de problemen die deze belasting oplevert, een radicale ingreep in de nationale belastingstelsels zoals de Commissie die in haar mededeling overweegt, zouden rechtvaardigen.
Hoewel ik het verschil onderken tussen indirecte belastingen zoals de voertuigregistratiebelasting en directe belastingen zoals inkomsten- en vennootschapsbelasting, is het aan de lidstaten om te bepalen op welke wijze automobilisten bijdragen aan de kosten van openbare voorzieningen, met name de kosten van de aanleg en het onderhoud van wegen en spoorwegen. Liever dat dan een verhoging van de inkomstenbelasting met 2 procent.
Gezien de belangstelling van de Commissie voor de belastingstelsels van de lidstaten is een serieuze waarschuwing wel op haar plaats. Als de bemoeienis op dit terrein blijft voortduren zou dit wel eens een ernstige bedreiging kunnen gaan vormen voor de aanvaarding van het grote Europese project door het steeds sceptischer wordende Europese publiek. Ik wil de commissaris erop wijzen dat als hij zich bemoeit met de belastingzaken van de lidstaten, hij dat doet op eigen risico.
Ter afsluiting zou ik willen zeggen dat de toekomst van onze eenheidsmarkt ligt in een voertuigbelastingsysteem dat uitdrukkelijk is afgestemd op CO2-emissies, maar niet centraal geregeld wordt. De tarieven van deze belasting zouden volledig moeten zijn toegesneden op de behoeften van de afzonderlijke lidstaten – op ecologisch, economisch en technisch gebied. We zullen pas echt kunnen spreken van een eenheidsmarkt op het vlak van personenauto's en wegvoertuigen op de dag dat we allemaal aan dezelfde kant van de weg rijden, zodat we allemaal in auto’s met het stuur aan de rechter- of juist aan de linkerkant kunnen rijden. Maar dat is iets voor een andere keer.
Bolkestein,
   .  Mijnheer de Voorzitter, politiek realisme heeft de Commissie ertoe bewogen om de Raad, het Europees Parlement en de belangrijkste belanghebbenden te raadplegen over personenautobelasting voordat we een wetgevingsvoorstel over dit onderwerp opstellen.
Ik heb begrepen dat veel leden van dit Parlement liever een ambitieuzer verslag hadden gezien, vooral waar het maatregelen tegen de versnippering van de interne markt betreft.
De Commissie zal serieus rekening houden met de conclusie van dit verslag alvorens enig initiatief te nemen op dit terrein. Het feit dat er vanavond in deze zaal een aantal verschillende benaderingen is genoemd, doet vermoeden dat het zeker niet eenvoudig zal worden om in de Raad tot een unaniem besluit te komen over dergelijke beleidsmaatregelen.
Met betrekking tot de conclusies van het verslag wil de Commissie haar dankbaarheid uitspreken tegenover het Europees Parlement voor de krachtige steun die het heeft verleend aan bepaalde beleidsmaatregelen, zoals de maatregelen die nodig zijn om de registratiebelasting af te schaffen (paragraaf 16), om wijzigingen door te voeren voor de invoering van een op het milieu georiënteerd belastingsysteem (paragrafen 12 en 13) en om belastingverschillen te gebruiken als instrument om de verkoop van personenauto's die minder dan 120 gram per kilometer aan kooldioxide uitstoten te stimuleren (paragraaf 7). Bovendien gaat de Commissie met een groot aantal andere paragrafen in beginsel akkoord, te weten de paragrafen 1, 4, 6, 10, 11, 14, 17, 18, 19 en 21.
Wat betreft de paragrafen 2, 3 en 15: de Commissie is het niet eens met het standpunt dat de bestaande belemmeringen voor het vrije verkeer van personenauto's binnen de interne markt alleen te wijten zijn aan administratieve praktijken of procedures. De Commissie is van oordeel dat er in deze paragrafen een duidelijke verwijzing naar belastingbelemmeringen, en met name dubbele heffingen als gevolg van registratiebelastingen, opgenomen dient te worden, zoals dat ook het geval is in het relevante onderdeel van de toelichting.
Wat betreft paragraaf 5, die betrekking heeft op de jaarlijkse wegenbelasting, kan de Commissie het standpunt dat deze belasting geen gevolgen zou hebben voor de werking van de interne markt, niet steunen. Uiteenlopende belastinggrondslagen en wezenlijke verschillen in het niveau van jaarlijkse wegenbelastingen kunnen voor burgers aanleiding zijn om hun auto in een andere lidstaat te registreren dan die waar zij normaal verblijven, hetgeen betekent dat deze belasting wel degelijk gevolgen heeft voor de interne markt.
Wat betreft amendement 2: de Commissie is er geen voorstander van om de veiligheid van personenauto's als een van de doelstellingen op te nemen. Dat brengt het gevaar met zich mee dat het mogelijke effect van fiscale stimuleringsmaatregelen wordt verzwakt. Bovendien zou het probleem van verkeersongevallen beter kunnen worden aangepakt met andere instrumenten, zoals snelheidscamera's, boetes, opleiding, aparte fietspaden, enzovoort.
Ik heb met grote belangstelling geluisterd naar het onderlinge gekrakeel van een aantal Britse afgevaardigden, en daarbij dacht ik aan minister Dawn Primarolo, die vier jaar bezig is geweest met het uitbannen van schadelijke belastingmaatregelen. Als je werkelijk voorstander bent van onbeperkte belastingconcurrentie, waarom zou je dan zoveel moeite doen om zogenaamd schadelijke belastingmaatregelen uit te bannen? De volgende keer dat deze afgevaardigden minister Primarolo ontmoeten, kunnen ze haar misschien van hun denkbeelden op de hoogte stellen en haar vertellen dat ze vier jaar van haar tijd heeft verspild met haar pogingen belastingconcurrentie uit te bannen.
Dit gezegd hebbende, wil ik het Parlement en de rapporteur nogmaals bedanken voor hun inspanningen en hun aanmoedigende verslag. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.(1)


De Voorzitter.
   Het doet mij bijzonder veel genoegen om vanmiddag de president van de Republiek Litouwen, de heer Rolandas Paksas, hier in het Europees Parlement te mogen verwelkomen.
Het is een gelukkig toeval dat we juist vandaag, op de dag dat de Commissie ons gaat informeren over de jaarlijkse vooruitgangsverslagen inzake de toetreding tot de Europese Unie, zullen worden toegesproken door het staatshoofd van een kandidaat-lidstaat. In het proces van de toetreding is de vooruitgang van Litouwen meer dan opmerkelijk geweest. Het behoorde niet eens tot de eerste groep van landen die aan hun reis naar het lidmaatschap van de Europese Unie begonnen, maar in de loop van de dag zullen we te horen krijgen hoe groot en succesvol de vorderingen zijn die Litouwen op zijn reis in zeer korte tijd heeft weten te maken.
Litouwen heeft zich in het referendum ook zeer krachtig uitgesproken voor een Europese toekomst, hetgeen tot uitdrukking is gekomen in de hoge opkomst en het zeer hoge percentage ja-stemmers. Tegen deze achtergrond doet het mij veel genoegen president Paksas uit te nodigen ons Parlement toe spreken.
Paksas,
   (1).
  Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor deze warme ontvangst en voor de uitnodiging om hier in de bakermat van de representatieve democratie van de Europese Unie te mogen spreken. Ik ben de eerste leider van Litouwen die de kans krijgt om het Europees Parlement toe te spreken. Onder de leden van dit Parlement bevinden zich veel toegewijde vrienden van Litouwen die de onafhankelijkheid van mijn land hebben gesteund.
Onlangs hebben we het jubileum gevierd van de resoluties van het Europees Parlement die hebben voorkomen dat de wereld de strijd voor de vrijheid van Litouwen en de Baltische staten tijdens de Koude Oorlog zou vergeten. Uw steun heeft ons geïnspireerd toen we de eerste stappen in de richting van het lidmaatschap van de Europese Unie zetten en ik dank u hiervoor. Mijn persoonlijke dank gaat uit naar de heer Cox, de Voorzitter van het Parlement, die onder meer heeft bijgedragen aan het succes van het referendum over het lidmaatschap van de Europese Unie.
Ik ben blij de waarnemers van de toetredende landen hier in het Europees Parlement te zien. Hoewel u verschillende naties en verschillende politieke partijen vertegenwoordigt, is het u gelukt om u probleemloos bij de parlementaire familie aan te sluiten. Ik hoop dan ook dat onze landen zich met net zoveel succes bij de familie der lidstaten zullen aansluiten.
In de Saint Pierre-Le-Jeune-kerk in Straatsburg bevindt zich een fresco dat de mars der volkeren naar het christendom uitbeeldt. We zien een mars naar het kruis en in deze stoet der volkeren gaat Germania voorop, gevolgd door Gallia, Italia en Anglia. Als laatste in deze optocht van volkeren komt Litavia – oftewel het Groothertogdom Litouwen. Voor ons biedt deze uitbeelding van het Europa van de vijftiende eeuw een belangrijke en symbolische aanblik. In figuurlijke zin betekent het dat Litouwen al honderden jaren geleden deel werd van de Europese Unie.
Deze zomer hebben we ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van onze staat een monument onthuld voor de eerste en enige koning van Litouwen, koning Mindaugas. Deze koning had het vermogen om in de toekomst te kijken en daarom zou ik hem de eerste Europeaan in Litouwen willen noemen. De groothertog van Litouwen, Gediminas, trad in Mindaugas' voetsporen en nodigde handwerk- en ambachtslieden uit heel Europa uit om naar Litouwen te komen.
In de geschiedenis van Litouwen was het ons lot om twee bezettingen te moeten doorstaan. De eerste daarvan begon voor het eind van de 18e eeuw en duurde tot na het eind van de 19e eeuw. De tweede bestreek vijftig jaar van de vorige eeuw. Na de Tweede Wereldoorlog hebben vrijheidstrijders in Litouwen zich gedurende twaalf lange jaren tegen de bezettingsmacht verzet. Deze strijd, die een enorm offer heeft geëist, heeft de vrijheidsdroom van de bevolking levend gehouden.
Op de beslissende momenten in de geschiedenis van Litouwen is onze natie geholpen door het vermogen om zichzelf te mobiliseren. In januari 1991 lukte het ongewapende burgers de zojuist verworven onafhankelijkheid te verdedigen tegen een brute aanval van de bezettingstroepen.
In het voorjaar van 2003 heeft 90 procent van de deelnemers aan het referendum zich uitgesproken ten gunste van het lidmaatschap van Litouwen van de Europese Unie. We stevenen nu af op dit lidmaatschap met een duidelijk beeld van Litouwen als actief en verantwoordelijk lid van de Europese familie. Ons doel is het creëren van een democratische staat en dit doel ligt besloten in de strategie voor de ontwikkeling van het land, die is goedgekeurd door het Parlement. De interne en externe veiligheid van de staat en het welzijn van de burgers vormen de hoekstenen van ons lidmaatschap van de EU.
Ik heb de laatste dagen een pijnlijke les geleerd, maar dit motiveert mij alleen maar om nog meer energie te steken in het bevorderen van de vooruitgang en de democratie in Litouwen. Het succesvolle proces van integratie in de Euro-Atlantische structuren mag onder geen beding worden vertraagd.
Onze plannen om ons tussen 2005 en 2009 aan te sluiten bij het Schengen-akkoord en de Europese Monetaire Unie mogen dan ambitieus lijken, maar toch prijken deze doelstellingen hoog op onze agenda en ze zullen zeker worden verwezenlijkt.
In deze nieuwe fase in de geschiedenis van Litouwen ontstaan er geweldige nieuwe mogelijkheden voor de behartiging van onze nationale belangen. Ik weet zeker dat Litouwen klaar is om als effectieve en betrouwbare partner van de andere lidstaten op te treden. Ons land heeft 2,5 miljoen inwoners, een grondgebied dat twee keer zo groot is als België, en de beste wegen in Oost-Europa. Onze grootste troef echter is onze bevolking, die helaas al te veel lijden heeft moeten doorstaan. Hoewel de Eerste Wereldoorlog een grote klap voor Litouwen betekende, slaagden we er tijdens het interbellum in om in twintig jaar tijd een economisch ontwikkelingspeil te bereiken dat gelijk stond aan dat van Denemarken.
Thans fungeren wij als model voor de hele regio. De financiële investeringen nemen momenteel snel in omvang toe. De particuliere sector en het vrije ondernemerschap zijn goed voor meer dan 80 procent van het BBP, dat vorig jaar met 7 procent is gegroeid. Ons doel is de landhervormingen volgend jaar te voltooien. We beschikken al over een aantal grote landbouwbedrijven die zeer productief zijn. We zijn tevens een land dat zeer snelle technologische ontwikkelingen doormaakt. Zo groeide de IT-sector in 2002 met maar liefst 30 procent.
Dergelijke vergelijkingen kunnen echter niet de waarheid verhullen, en die luidt dat Litouwen en andere voormalige communistische staten zich op de weg naar het lidmaatschap van de Europese Unie geplaatst zien voor een enorme kloof in economische ontwikkeling tussen het 'oude' en het 'nieuwe' Europa. Deze kloof is bij eerdere uitbreidingen nooit zo groot geweest en dit feit kan door geen enkele verklaring of resolutie worden gemaskeerd. Deze kloof wordt ook weerspiegeld in de overgangsperioden die zijn vastgelegd in de toetredingsverdragen. We moeten deze realiteit accepteren, wat echter niet betekent dat we van plan zijn er genoegen mee te nemen.
Ons voornaamste doel bestaat uit het overbruggen van de kloof in economische ontwikkeling tussen de oude en de nieuwe lidstaten. Hoe sneller de nieuwe lidstaten het niveau van de oude bereiken, des te groter zal de concurrentiekracht van Europa worden en des te sterker zal Europa zijn. Proberen dit te bereiken zonder de steun van de huidige lidstaten zou te lang duren, en daarom is het onze plicht om de steun die ons is beloofd in het beste belang van onze mensen aan te wenden. Anderzijds moeten we actief profiteren van de voordelen van de interne markt en van de vier vrijheden. Wat betreft de vier vrijheden is er – behalve met betrekking tot het vrij verkeer van werknemers – geen sprake van een overgangsperiode, en ik wil mijn dankbaarheid uitspreken tegenover de landen die hun arbeidsmarkten over een paar maanden zullen openstellen voor Litouwse burgers.
De eenheidsmarkt zal niet van de grond komen als we er niet in slagen de telecommunicatie-, energie- en vervoersnetwerken op elkaar aan te sluiten. Het is van bijzonder belang om te investeren in infrastructuur. Op dit vlak is al enige vooruitgang geboekt: we hebben het Via Baltica-project ten uitvoer gebracht, dat samen met de stroomverbinding tussen Polen en Litouwen deel uitmaakt van de lijst van prioriteitsprojecten. Dit zal een belangrijk element zijn in de economische ontwikkelingsstrategie voor de Baltische regio.
Er zal nu besloten moeten worden over de wijze waarop de Baltische regio zich verder moet ontwikkelen en ik verwacht van het Europees Parlement steun op dit gebied. Het zou een grote vergissing zijn onderscheid aan te brengen tussen het hart van Europa en de periferie van Europa – en dan denk ik niet in geografische termen, maar in termen van economische en sociale ontwikkeling.
Ik weet zeker dat de nieuwe lidstaten kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van de Lissabonstrategie. De Europese Unie is een zeer belangrijke factor in de ontwikkeling van Litouwen tot welvaartsstaat en zal dat ook blijven. Daarom is het zo belangrijk dat er binnen de Europese Unie maatregelen worden genomen om niet alleen de economische kloof, maar ook de kloof in sociale ontwikkeling te overbruggen. Litouwen is voorstander van eenvoudige en transparante beginselen voor de opstelling van de EU-begroting.
Litouwen zal ernaar streven om in de discussie over de nieuwe financiële vooruitzichten zijn belangen mee te laten tellen. Wij zullen verantwoordelijk zijn voor een vijfde deel van de nieuwe buitengrenzen van de Europese Unie, en dan is er ook nog een buurland in de vorm van de Kaliningrad-regio. Dit streven geldt trouwens ook voor de speciale behoeften van de Litouwse landbouw. Ik weet zeker dat als er goed gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden van regionale samenwerking, de Baltische regio een zeer goede kans heeft om zich tot een zeer snel groeiend economisch centrum te ontwikkelen. Het initiatief 'Nieuwe buren' kan ook wezenlijk bijdragen aan de ontwikkeling van die regio. Litouwen zal verantwoordelijk zijn voor een vijfde deel van de buitengrenzen van de Europese Unie. Als staatshoofd zal ik mijn uiterste best doen om ervoor te zorgen dat deze grens goed en transparant beveiligd wordt.
Wij zullen onze ervaringen in het contact met onze buren overdragen aan de oudere lidstaten. De geschiedenis heeft ons geleerd dat een Unie zonder goede buren niet sterk kan zijn. De Europese Unie moet zich openstellen voor de landen die ten oosten van de nieuwe grenzen liggen, zodat deze landen bereid zijn om hun wetgevingskader op één lijn te brengen met dat van de Europese Unie. De grootste verdienste van Litouwen in het afgelopen decennium is het aangaan van goede vriendschappelijke betrekkingen met zijn buurlanden geweest.
Ik wil hier afzonderlijk het belang van Rusland als strategische partner van de Europese Unie onderstrepen. In dit partnerschap neemt de Kaliningrad-regio een bijzondere plaats in. Hoewel er al heel wat is gezegd over de eventuele toekomstige strategie ten opzichte van de Kaliningrad-regio, is er nog geen strategie uitgewerkt. Ik stel voor dat we ons concentreren op de maatschappelijke en economische ontwikkeling van de Kaliningrad-regio, en wij zijn alleszins bereid om onze ervaringen in de omgang met Kaliningrad en de gehele noordwestelijke regio van Rusland te delen. Wij mogen Oekraïne ook niet vergeten, evenmin als de landen in de zuidelijke Kaukasus. Deze landen moet een duidelijk perspectief inzake de betrekkingen met de Europese Unie geboden worden. Ik heb voorzitter Cox en andere leiders van de Europese Unie al over dit onderwerp geschreven.
Het Ontwerp-Verdrag voor een Grondwet dat de Europese Conventie heeft voorgelegd, biedt een goed democratisch en institutioneel evenwicht dat voor Litouwen aanvaardbaar is. Dit document dient echter nog te worden aangepast en gespecificeerd. Wij moeten oplossingen vinden voor een aantal gevoelige en niet afgehandelde kwesties die niet door de Conventie aan de orde zijn gesteld. De belangrijkste uitdaging waarvoor de IGC zich geplaatst ziet is het bereiken van overeenstemming over de institutionele hervorming van de Unie. Als we hierin niet slagen, zal de Europese Unie met 25 leden geen krachtige leidersrol kunnen spelen.
Het gaat in Europa niet alleen over stemmingen in the Raad van ministers of over commissarissen uit alle lidstaten met gelijke status. Het gaat ook om de bereidheid compromissen te sluiten. Er moet een evenwicht gevonden worden. Ieder land moet gelijke rechten en mogelijkheden hebben in de Unie. Het streven naar compromissen, een kenmerkend gebruik in de Europese Unie, zal bijzonder belangrijk worden in de uitgebreide Unie. Het is van belang dat we ons bestaan baseren op gemeenschappelijke waarden, democratie, respect voor de menselijke waardigheid en transparantie. Wij moeten elkaars cultuur en identiteit respecteren. Dit alles zal op de lange termijn borg staan voor het succes van de Europese Unie.
Een verwijzing naar de christelijke wortels in de preambule van de Grondwet zou een symbolische en verenigende functie hebben, aangezien het moderne Europa gevormd is op basis van specifieke waarden.
Naast het debat over institutionele zaken kan men tijdens de IGC ook een belangrijke discussie over de gemeenschappelijke buitenlandse veiligheid en defensie tegemoet zien. We moeten zien te voorkomen dat bestaande NAVO-structuren worden gedupliceerd. De politieke ontwikkelingen in de wereld en de crisis in Irak hebben aangetoond dat Europa op het vlak van buitenlands beleid zijn activiteiten moet zien te coördineren en met één stem moet spreken. Het is van bijzonder belang om de onmisbare transatlantische banden levend te houden. Deze beginselen moeten in de toekomstige veiligheidsstrategie van de Europese Unie worden vastgelegd.
In februari 2003, toen ik als president van Litouwen beëdigd werd, heb ik de belangrijkste strategische doelstellingen voor de Litouwse staat geschetst. Ik heb de bevolking van Litouwen beloofd dat ons land niet alleen een heenkomen in Europa zoekt maar ook actief zal deelnemen aan de besluitvorming over de toekomst van Europa. Ik heb ook gezegd dat de integratie van Litouwen in Europa een uitbreiding betekent van de ruimte van stabiliteit en veiligheid. Ik kan deze woorden vandaag nog steeds onderschrijven.
Tot slot zou ik u willen herinneren aan de woorden van Robert Schuman, de vader van de Europese Unie, in zijn boek . Hij schreef: 'Europa is op zoek naar zichzelf. Het weet dat het zijn toekomst in eigen hand heeft. Nooit zal het opnieuw zo dicht bij het bereiken van zijn doel zijn. Het mag het uur van zijn lotsbeslissing niet laten voorbijgaan – want daarin ligt zijn enige redding'. Deze woorden vatten niet alleen de onderliggende ideeën en de filosofie van de eenwording van Europa samen, maar zij dragen ook bij aan het begrip van de geest van Europa.
De Voorzitter.
   Ik wil president Paksas bedanken voor zijn rede, die een bevestiging is van onze steeds sterker wordende band met de toekomstige lidstaten van de Europese Unie.
