Skuteczność i równy dostęp do europejskich systemów kształcenia i szkolenia (debata)
Przewodniczący
Następnym punktem jest sprawozdanie w sprawie skuteczności i równego dostępu do europejskich systemów kształcenia i szkolenia, które w imieniu Komisji Kultury i Edukacji przygotował Tomáš Zatloukal.
Tomáš Zatloukal
sprawozdawca. - (CS) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Unia Europejska stoi przed szeregiem powiązanych wyzwań społeczno-ekonomicznych: rozwój wysoko konkurencyjnych krajów, starzenie się populacji, migracja, szybko zmieniająca się struktura rynku pracy oraz gwałtowny rozwój technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Każdy z powyższych czynników wpływa na kwestię jakości kształcenia. Osoby o niskich kwalifikacjach są w coraz większym stopniu zagrożone bezrobociem i wyłączeniem społecznym.
Sprawiedliwe systemy edukacyjne gwarantują niezależność kształcenia i szkoleń od tła społeczno-ekonomicznego i innych czynników, które odpowiadają za niekorzystną sytuację poszczególnych osób.
Wyzwanie polega na wspieraniu uczestnictwa uczniów, studentów i osób dorosłych należących do wszystkich grup społecznych: obecna sytuacja jest pod tym względem szczególnie niezadowalająca.
Sprawozdanie, które państwu przedstawiam, zawiera wezwanie skierowane do państw członkowskich do podejmowania pozytywnych kroków, począwszy od etapu przedszkolnego, aby zapewnić społeczne zróżnicowanie klas i placówek edukacyjnych oraz wezwanie do prowadzenia programów edukacyjnych o wysokiej jakości. Umiejętności, które są dziedziczne czy też nabyte we wczesnym wieku, stanowią podstawę dla uczenia się w późniejszym okresie życia. Zysk z inwestycji edukacyjnych jest najwyższy w tym okresie, ponieważ owoce tych inwestycji zbierane są przez całe życie. Pragnę zauważyć, że na poziomie edukacji podstawowej przedwczesna kategoryzacja uczniów ma szkodliwe skutki. Uważam, że zamiast tego powinno się dostosować program nauczania tak, aby odpowiadał on potrzebom różnych grup dzieci oraz ich możliwościom w ramach jednej szkoły.
Z drugiej strony, zróżnicowanie i tworzenie elastycznego wachlarza opcji nauczania przynosi bardzo dobre skutki na poziomie szkoły średniej. W odniesieniu do kształcenia zawodowego pragnę zalecić poprawę dostępu do szkolnictwa wyższego oraz rozwój możliwości uczenia się przez całe życie.
Edukacja na wyższych uczelniach jest istotna dla sukcesu gospodarki opartej na wiedzy. Potrzebne jest na ten cel większe finansowanie niż dotychczas. W sprawozdaniu stwierdzono, że bezpłatne kształcenie na studiach wyższych niekoniecznie zapewnia równy dostęp oraz wezwano do dokonania analizy zachęt finansowych i opcji wsparcia, które mogą znacznie ograniczyć nierówności w dostępie do szkolnictwa wyższego.
Edukacja ma wpływ na gospodarkę: zwiększa kapitał ludzki oraz możliwości innowacyjne, a także umożliwia upowszechnianie się technologii. Wydłużenie przeciętnej nauki szkolnej o każdy kolejny rok zwiększa skokowo produkcyjność w przeciętnym kraju UE o 6,2%, a w dłuższej perspektywie o kolejne 3,1%, ponieważ przyczynia się do szybszego rozwoju technologicznego. Zwiększenie skuteczności kształcenia i szkolenia zawodowego przyniesie jednostkom i społeczności zwrot inwestycji w wysokości około 8% rocznie. Korzyść to zmniejszenie bezrobocia. We współczesnej UE bezrobocie wynosi przeciętnie 12,6% wśród osób nieposiadających średniego wykształcenia i 5% wśród osób z wyższym wykształceniem. Ponadto według niedawnych badań 75 milionów mieszkańców UE, czyli 32% siły roboczej, ma niedostateczne wykształcenie. W 2010 r. do dyspozycji tej grupy mieszkańców będzie zaledwie 15% nowych miejsc pracy. Większość z tych osób należy do grup społecznie mniej uprzywilejowanych.
Polityka kształcenia i szkolenia zawodowego może mieć istotny pozytywny wpływ na wyniki gospodarcze i społeczne, zrównoważony rozwój i spójność społeczną; z kolei niska skuteczność i nierówny dostęp powoduje ogromne koszy - straty podatkowe, większe zapotrzebowanie na opiekę zdrowotną i wsparcie ze środków publicznych, a także koszty związane z wyższym stopniem zachowań społecznie patologicznych.
Wykształcenie i szkolenie zawodowe to czynniki podstawowe dla długookresowego wzrostu gospodarczego w Europie, konkurencyjności i spójności społecznej.
Na zakończenie pragnę podziękować wszystkim kolegom posłom, z którymi pracowałem przy opracowywaniu przedmiotowego sprawozdania.
Ján Figeľ
komisarz. - Pani przewodnicząca! Z zadowoleniem przyjmuję tę inicjatywę Parlamentu, która rozwija przesłanie komunikatu, który przyjęliśmy na ten temat w ubiegłym roku.
Przeczytałem sprawozdanie z dużym zainteresowaniem i teraz wysłuchałem pana Zatloukala, któremu chcę serdecznie podziękować, ponieważ uważam, że w tej kwestii, w tej debacie i w naszych wysiłkach, aby poprawić sytuację, jesteśmy partnerami.
Moglibyśmy teraz wysłuchać opisu wyzwań społeczno-ekonomicznych, przed którymi stoimy - osobno, zbiorowo, razem, ale również stwierdzeń dotyczących znaczenia inwestycji - lepszych inwestycji, większych inwestycji - w polityki dotyczące kształcenia i szkolenia. Uważam, że polityka kształcenia i szkolenia stanowi główną część wysiłków prowadzących do stworzenia zamożniejszego i spójniejszego społeczeństwa europejskiego.
We wszystkich europejskich systemach kształcenia występują nierówności w dostępie do edukacji, które są odzwierciedleniem nierówności społeczno-ekonomicznych. W przypadku tych nierówności paradoksem systemów kształcenia i szkolenia jest fakt, że bardzo często systemy te przyczyniają się do ich pogłębienia. Jednak czasami są jedynym sposobem zmniejszenia nierówności.
W całej Europie proces modernizacji systemów kształcenia i szkolenia jest spowodowany głównie chęcią osiągnięcia większej skuteczności poprzez ograniczenia kosztów. Jest to oczywiście pożądane, jednak często i błędnie twierdzi się, że skuteczność i równy dostęp wykluczają się wzajemnie.
Komunikat Komisji był częścią naszego zobowiązania do pomocy państwom członkowskim w ulepszaniu ich systemów kształcenia i szkolenia i wykazaliśmy w nim, że skuteczność i równy dostęp nie muszą się wzajemnie wykluczać i nie cierpi na tym jakość. Skuteczność i równy dostęp mogą się wzajemnie wzmacniać. Uważam, że to jest najważniejsze przesłanie całego komunikatu.
Sprawozdanie zdecydowanie podkreśla, że istnieje potrzeba, aby europejskie systemy kształcenia i szkolenia były zarówno skuteczne, jak i sprawiedliwe, jeżeli mają przyczyniać się nie tylko do rozwoju gospodarczego, ale i spójności społecznej.
Cieszy mnie zwłaszcza nacisk położony na potrzebę rozwijania skutecznych polityk zakładających równe szanse i obejmujących cykl uczenia się trwający całe życie oraz na potrzebę inwestycji we wczesną edukację, ponieważ inwestycje w wysokiej jakości edukację przedszkolną i we wczesnym dzieciństwie są, jak udowodniono, najskuteczniejszym sposobem na przerwanie cyklu nierówności.
Jestem również zadowolony, że potwierdzacie państwo nasz wniosek, że wczesne ukierunkowywanie uczniów ma negatywne skutki pod względem skuteczności i równego dostępu do edukacji. Oczywiście duży nacisk został również położony na potrzebę stworzenia kultury oceniania w celu opracowania skutecznych, długoterminowych polityk i polityk opartych na solidnych podstawach.
Państwa inicjatywa przybliży nas do stworzenia strategii uczenia się przez całe życie opartych na ideach równości, unikania wykluczenia, integracji i spójności społecznej. Weźmiemy ją w pełni pod uwagę w naszych przyszłych inicjatywach w zakresie edukacji i szkolenia, zwłaszcza we wniosku dotyczącym wspólnego sprawozdania w sprawie realizacji naszego programu pracy i refleksji na przyszłość, który zostanie przygotowany w 2008 r., oraz w zielonej księdze dotyczącej związków między edukacją i migracją, w której nierówności będą najważniejszą kwestią. Mamy nadzieję przedstawić ten komunikat przyszłą wiosną.
Christa Prets
sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia. - (DE) Pani przewodnicząca! Pytanie brzmi: dlaczego rozmawiamy o równości czy nierówności, podczas gdy więcej kobiet niż mężczyzn osiąga wysoki poziom edukacji? Oznacza to, że mamy te same możliwości edukacyjne i korzystamy z nich, lecz równość możliwości nie jest już zagwarantowana. W przypadku szkoleń, stosowania nabytej wiedzy, kobiety nadal są dyskryminowane, co świadczy o tym, że nadal nie ma równości w systemach kształcenia i szkoleń.
Dlatego niezbędne jest, by uwzględnić kobiety, które są matkami i na przykład studiują, by domagać się szczególnie elastycznej organizacji studiów oraz propagować i wspierać dostęp młodych kobiet, zwłaszcza pochodzących z oddalonych regionów i grup szczególnie wrażliwych, jak kobiety imigrantki i kobiety z mniejszości etnicznych, ponieważ w tym obszarze mamy do czynienia ze znacznymi nierównościami. Ten proces musi rozpoczynać się w wieku przedszkolnym i szkolnym i trwać aż do szkolenia zawodowego.
Jeśli można, będę kontynuować po krótkiej przerwie.
Pál Schmitt
w imieniu grupy PPE-DE. - (HU) Dziękuję, pani przewodnicząca. Będę mówił w języku węgierskim. Panie komisarzu! W ubiegłym tygodniu, jako przedstawiciel Komisji Kultury i Edukacji, brałem udział w konferencji w Lizbonie, pod tytułem "Młode głosy - Różnorodność w Edukacji”, zorganizowanej przez prezydencję portugalską.
Głęboko poruszającym doświadczeniem była możliwość wysłuchania młodych ludzi, mających różne rodzaje niepełnosprawności fizycznej i związanej z uczeniem się, którzy mówili o swoich doświadczeniach w szkole. Ich historie miały jedną cechę wspólną: wszyscy uważali, że są w stanie uczestniczyć w zajęciach szkolnych wspólnie z pełnosprawnymi kolegami oraz że nie będą oceniani ze względu na ich niepełnosprawność, lecz na umiejętności i osobowość.
Włączanie dzieci niepełnosprawnych do głównego nurtu w edukacji, wspólnie z pełnosprawnymi rówieśnikami jest również niezbędne w celu zapewnienia ich akceptacji przez społeczeństwo i łatwiejszej integracji w wieku dorosłym. Jeśli dzieci są przyzwyczajane od wczesnego wieku do przebywania z dziećmi, które mają różne rodzaje niepełnosprawności i uczą się w równym stopniu je szanować oraz pomagać im, wówczas istnieje duża szansa, że jako dorośli będą miały więcej zrozumienia i empatii dla osób niepełnosprawnych.
Sprawozdanie, które omawiamy, dotyczy w znacznym stopniu kwestii integracji powiązanej z różnicami społecznymi. Jestem przekonany, że poprzez analogię do przykładu, który przytoczyłem powyżej, istotne jest również, aby dzieci w trudnej sytuacji społecznej mogły uczestniczyć z innymi dziećmi w różnych etapach kształcenia.
Aby to osiągnąć, należy wprowadzić dwie rzeczy. Jedną z nich jest postęp technologiczny i usunięcie barier. Z tego punktu widzenia, państwa członkowskie położone w Europie Środkowej i Wschodniej zostają daleko w tyle: szkoły, środowisko szkolne, infrastruktura transportowa, nawet szpitale i inne instytucje nie są na przykład dostępne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Kolejną kwestią, której realizacja potrwa dłużej, jest zmiana nastawienia, która jest potrzebna u decydentów, aby mogli uznać, że edukacja integracyjna jest pierwszym niezbędnym etapem w procesie, prowadzącym do akceptacji społecznej i integracji.
Na zakończenie pragnę powiedzieć, że również sport jest ważnym narzędziem edukacyjnym i niwelującym nierówności społeczne, ponieważ różnice społeczne i socjalne znikają w sporcie; liczą się tylko talent, determinacja i umiejętności. Wychowanie fizyczne w szkołach oraz sport w znacznym stopniu przyczyniają się do wzmacniania ważnych wartości społecznych, jakimi są solidarność i poszanowanie godności innych osób.
Dlatego uważam, że istotne jest, aby w debacie Parlamentu na temat jakości, skuteczności i równego dostępu do kształcenia i szkoleń, powinno się wspomnieć również o znaczeniu wychowania fizycznego i jego jakości, skuteczności oraz równym dostępie do niego. Musimy ponadto dopilnować, by edukacja integracyjna w tym zakresie odgrywała znaczną rolę. Gratuluję sprawozdawcy i dziękuję za uwagę.
Christa Prets
w imieniu grupy PSE. - (DE) Pani przewodnicząca! Prawo do nieograniczonej edukacji, które oznacza prawo dostępu do kształcenia, jest zapisane w Karcie Praw Podstawowych, a jednak nadal występują jego niedostatki i nie jest w pełni realizowane.
Znaczna rozbieżność wyników systemów edukacyjnych w UE przekłada się na różnice w rozwoju gospodarczym i społecznym. Systemy edukacyjne muszą być skuteczne, sprawiedliwe i przede wszystkim dostępne bez przeszkód. Skuteczność należy propagować i podkreślać od etapu przedszkolnego, w szkołach i w systemie kształcenia zawodowego.
Niezwykle ważne jest, by kształcenie wyższe osiągnęło pewien stopień elastyczności, aby sprawnie odpowiadać na zmianę gospodarczą i społeczną, ponieważ to jedyny sposób na stworzenie przewagi konkurencyjnej. Wielowymiarowość, jakość i współpraca z sektorem prywatnym oraz propagowanie badań i rozwoju są niezbędne. Jednak nie możemy kształcić ludzi jedynie po to, by dostarczyć gospodarce dobrze wykwalifikowanych pracowników. Kształcenie wzbogaca osobowość i jest warunkiem umożliwiającym spójność społeczną. Sprzyja rozwojowi osobistemu i zwiększa szacunek do samego siebie - ten obszar jest co najmniej równie istotny, co szkolenie umiejętności specjalistycznych, zawodowych czy biznesowych.
Musimy pracować w kierunku doprowadzenia do sytuacji, w której nauczyciele i wszyscy ich uczniowie otrzymują edukacje o wysokiej jakości i przede wszystkim mają możliwości zaawansowanego i elastycznego rozwoju, ponieważ w tej dziedzinie przez lata nic się nie zmieniło. Tak nie może być dalej!
Uproszczeniem byłoby stwierdzenie, że polityka edukacyjna powinna być wyłącznie problemem państw członkowskich. To tylko po części prawda. Europejski obszar edukacyjny, mający wspólną perspektywę, czyli cele lizbońskie, również wymaga wspólnego podejścia, aby mógł być skuteczny i gwarantować równość dostępu.
Jolanta Dičkutė
w imieniu grupy ALDE. - (LT) Panie i panowie! Kształcenie jest nieodłączną częścią europejskiego wymiaru społecznego, ponieważ ukazuje znaczenie solidarności, równych szans i integracji społecznej. Wszyscy obywatele muszą otrzymać wiedzę i umiejętności od nich wymagane, muszą także ustawicznie je odświeżać. Ponadto konieczne jest uwzględnienie szczególnych potrzeb osób znajdujących się na granicy wykluczenia społecznego.
Unia Europejska nie reguluje bezpośrednio rozwoju krajowych systemów edukacyjnych, ale ma jednak znaczny wpływ na ich rozwój, po pierwsze poprzez wspólne cele Unii Europejskiej; po drugie poprzez monitorowanie zestawu wytycznych europejskich i sprawozdania dotyczące rozwoju systemów edukacyjnych przedstawiane przez państwa członkowskie, a po trzecie poprzez programy edukacyjne i szkoleniowe finansowane przez Unię Europejską.
Z zadowoleniem odnoszę się do zalecenia Komisji dotyczącego inwestowania w zasoby ludzkie jako priorytetu funduszy strukturalnych. Unia Europejska musi zapewnić niezbędne warunki dla każdego państwa członkowskiego, które chce stworzyć i rozwijać skuteczny europejski system edukacyjny i szkoleniowy, aby rozwiązać istotne problemy. Na przykład jednym z najważniejszych obecnie problemów na Litwie jest przemoc w szkołach. Aby rozwiązać ten problem, na szczeblu krajowym zapoczątkowano i wdrożono szereg programów prewencyjnych. Kolejną kwestią jest fakt, że szukamy wszelkich metod, które pomogą nam podnieść jakość szkolnictwa wyższego, mając na celu zapewnienie poziomu edukacji świadczonej przez uniwersytety w naszym kraju, który byłby równy z poziomem najlepszych uczelni wyższych w Europie Zachodniej.
Litewski system edukacyjny boryka się również z innymi problemami. Jednym z nich są niskie wynagrodzenia nauczycieli wszystkich przedmiotów, co nieodwołalnie prowadzi do braku nauczycieli. Nie mamy wystarczających środków finansowych na naprawę hali sportowych i boisk, a uważam, że poprawa infrastruktury sportowej jest ważna nie tylko, aby zachęcać uczniów do uprawiania sportów, lecz także, by zapobiegać zjawiskom, takim jak narkomania i nadużywanie alkoholu, czy też palenie. Jescze jednym bardzo ważnym problemem jest pokolenie młodych emigrantów, które powraca do kraju. Potrzebują oni dodatkowych środków i dodatkowych nauczycieli prowadzących zajęcia wyrównawcze i specjalne programy.
Wspomniałam jedynie kilka problemów, które z pewnością spotykane są również w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. W pełni zgadzam się z mówcą, który powiedział, że obecna sytuacja nie jest zadowalająca. Celem Unii Europejskiej na dziś powinna być realistyczna ocena i aktywne wsparcie różnych systemów edukacyjnych starających się spełniać wspólne cele i normy europejskie.
Zdzisław Zbigniew Podkański
w imieniu grupy UEN. - Pani Przewodnicząca! W Polsce popularne jest powiedzenie: "czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał”. W powiedzeniu tym zawarta jest mądrość przypominająca o tym, że najbardziej efektywne jest nauczanie dzieci. Słusznie więc sprawozdawca proponuje zwiększenie środków na kształcenie przedszkolne, bo właśnie w okresie przedszkolnym rozpoczyna się integracja społeczności, służąca rozwojowi człowieka i przygotowaniu go do wypełnienia swojej misji. Tę integrację należy umacniać również w okresie późniejszym. Słusznie więc sprawozdawca dostrzega problem podziału na kategorie i potrzebę różnicowania dopiero na szczeblu szkół średnich i wydłużania okresu nauki w szkole.
Dobrze też stało się, że w projekcie rezolucji wyraźnie zaznaczono konieczność powiązania polityki kształcenia i szkolenia zawodowego z polityką dotyczącą zatrudnienia, gospodarki, integracji społecznej oraz poprawy konkurencyjności szkolnictwa wyższego i umożliwienia wszystkim dostępu na równych zasadach.
Najlepszym argumentem przypominającym i przemawiającym za przyjęciem takiego układu kształcenia jest fakt, że 75 milionów mieszkańców Unii Europejskiej, czyli 32% siły roboczej, ma niedostateczne wykształcenie, co dotkliwie odbija się na efektywności pracy, wynikach gospodarczych i sytuacji społecznej. Ten stan trzeba zmienić.
Věra Flasarová
w imieniu grupy GUE/NGL. - (CS) Panie i panowie! Sprawiedliwy i skuteczny system powinien gwarantować dostęp do edukacji dla każdego.
Sprawozdawca stwierdza, że potrzebujemy poprawy edukacji przedszkolnej, na którym to etapie osoby kształtują swoje przyzwyczajenia i umiejętności konieczne na dalszym etapie uczenia się. Sprawozdawca zwraca się do państw członkowskich o zwiększenie finansowania edukacji przedszkolnej. Jednak jaka jest rzeczywistość?
Prawie w każdym państwie UE w ostatnich latach zamykano placówki przedszkolne. Niż demograficzny nie jest jedynym powodem. Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia zgadza się z tą obserwacją, a sytuacja w Czechach niczym się pod tym względem nie różni. Przedszkola są zamykane, ponieważ ich utrzymanie jest zbyt drogie. W ten sposób miasta i wsie starają się zaoszczędzić znaczną część budżetów. Przedszkola przy zakładach pracy praktycznie już nie istnieją. Kolejki dzieci czekających na przyjęcie do takich placówek rosną. Zaczynają się pojawiać prywatne żłobki o wysokim standardzie: oferują nauczanie języków obcych i inne dodatkowe usługi, ale jedynie bogate rodziny mogą sobie na nie pozwolić. Edukacja przedszkolna w Czechach była i jest dobrej jakości, ale nawet w tym obszarze istnieją pewne nierówności.
Co więcej, nie mogę zgodzić się z ust. 21 sprawozdania, w którym stwierdzono, że bezpłatne wyższe studia niekoniecznie zapewniają równy dostęp. Sytuacja, w której młodzi ludzie zaciągają kredyty studenckie, które spłacają później, będzie miała duży wpływ na uboższych studentów; może to wpłynąć na psychikę młodych ludzi, którzy wchodzą w życie obciążeni długami.
Europa doświadcza fali imigracji. Wśród imigrantów jest wiele dzieci i uczniów. Osoby te mają wielki potencjał, który może pomóc Unii w dalszym rozwoju. Stoją one również na umownej linii startu i powinniśmy umożliwić im udane uczestniczenie w systemie edukacyjnym. W tym kontekście trudno jest zrozumieć prawodawstwo dotyczące szkół obowiązujące w Czechach od stycznia 2005 r., które określa zasięg, w jakim edukacja może być zapewniana obcokrajowcom mającym stałe pozwolenie na pobyt lub też wizy krótko- bądź długoterminowe, uchodźcom lub osobom ubiegającym się o azyl, czy też osobom, którym udzielana jest tymczasowa ochrona. Jedna decyzja biurokratyczna wytycza linię między dziećmi, które muszą iść do szkoły, a tymi, którym tego nie wolno. Wszystko zależy od tego, jak szybko dana osoba uzyska odpowiedni status. Zacznijmy od tego, że sam ich przyjazd jest wystarczająco traumatycznym przeżyciem. Musimy czynić wszelkie starania, by przekraczanie przez takie osoby granic naszej Unii było prostsze. Nie chcemy, by młodzi ludzie byli wciągani w różne niepożądane działania społeczne.
Ovidiu Victor Ganţ
(RO) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, drodzy koledzy! Gratuluję panu posłowi Zatloukal sprawozdania, które uważam za bardzo dobre, ponieważ odnosi się do jednego z najważniejszych i najbardziej wrażliwych rozdziałów naszego życia, czyli edukacji.
Ponadto chciałbym odnieść się do trzech aspektów przedstawionych w sprawozdaniu: zwracałem się o zwiększone wsparcie programów doskonałości na uniwersytetach, zarówno na szczeblu państw członkowskich, jak też Unii Europejskiej, w celu rozszerzenia jej kompetencji. Jest to niezbędne, jeśli chcemy, by agenda lizbońska była skuteczna oraz by zmniejszały się luki w porównaniu z innymi podmiotami w skali światowej. Brak wysoko wykwalifikowanych specjalistów w Europie jest odczuwalny wszędzie, a szczególnie poważnie w nowych państwach członkowskich, z powodu zjawiska drenażu mózgów.
Jednocześnie jestem przekonany, że zwiększenie skuteczności procesu kształcenia jest blisko związane z wielojęzycznością. W kontekście swobodnego przepływu obywateli Unii Europejskiej, dostosowanie do wymogów rynku wymaga znajomości języków obcych. Ponadto wymiany uczniów i studentów byłyby łatwiejsze dzięki kształceniu wielojęzycznemu.
W odniesieniu do równego dostępu do systemów kształcenia i szkoleń uważam, że państwa członkowskie powinny znaleźć niezbędne środki w celu zwiększenia stopnia dostępności do edukacji i szkoleń dzieci, młodzieży i dorosłych. Stanowiska subsydiowane powinny stanowić wsparcie dla nieuprzywilejowanych kategorii społecznych w celu ograniczenia analfabetyzmu, w celu adaptacji społecznej, lepszego dostosowania do wymogów rynku oraz zmniejszenia bezrobocia. W ten sposób ograniczymy zapotrzebowanie na siłę roboczą z krajów trzecich. Mamy wystarczające zasoby ludzkie, lecz ludzie ci nie są skutecznie szkoleni i nie zarządza się nimi efektywnie.
Maria Badia i Cutchet
(ES) Pani przewodnicząca! Przegląd celów lizbońskich przeprowadzony w 2005 r. wykazał jeszcze raz, jak ważne jest umiejscowienie edukacji i szkolenia w centrum przyszłej strategii UE.
Jest oczywiste, co potwierdzają dane Eurostatu, że nie udaje nam się osiągnąć ambitnych celów, które wytyczyliśmy w związku z kształceniem wyższym na rok 2015: inwestowanie w badania i rozwój, modernizacja uniwersytetów, ograniczenie poziomu niezdanych egzaminów uniwersyteckich i liczby uczniów przedwcześnie porzucających naukę, większy udział osób dorosłych w kształceniu ustawicznym oraz wzrost liczby absolwentów szkół średnich.
Z powodu tego opóźnienia jesteśmy w tyle za naszymi partnerami międzynarodowymi, Stanami Zjednoczonymi, Indiami, Japonią, a ponadto mamy wysoce zróżnicowaną sytuację w poszczególnych państwach członkowskich.
Czynienie skutecznych i wydajnych postępów w systemach edukacyjnych jest ważne nie tylko z uwagi na konkurencyjność międzynarodową i wzrost gospodarczy, ale też jest to istotny składnik postępu w dążeniu do spójności społecznej naszych społeczeństw.
Inwestowanie w edukację przedszkolną, podstawową i średnią jest podstawowym wymogiem w celu ograniczenia ryzyka wykluczenia społecznego i zapewnienia wyższych poziomów zatrudnienia oraz wyższych wynagrodzeń.
Należy zwiększyć zarówno finanse publiczne jak i prywatne przeznaczane na edukację, a państwa członkowskie muszą poważnie rozważyć potrzebę rozbudowania procesu bolońskiego i kopenhaskiego.
Podobnie, edukacja uniwersytecka powinna zostać zaadaptowana do coraz bardziej zróżnicowanych społecznych i gospodarczych potrzeb naszych społeczeństw, jednocześnie nie zapominając o fakcie, że edukacja jest również podstawą szkolenia wolnych obywateli, zdolnych do odgrywania aktywnej roli w społeczeństwie.
Wreszcie, musimy z należnym pośpiechem uaktualnić i udoskonalić nauczanie w szkołach zawodowych oraz przystosować je do nowych wyzwań stawianych przez przedłużenie aktywności zawodowej Europejczyków, które zwiększa socjoekonomiczne i edukacyjne oczekiwania osób dorosłych, nie zaniedbując szkoleń dotyczących niedyskryminacji płci na każdym poziomie kształcenia.
Ewa Tomaszewska
Przypominając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z 2006 r. podkreślające potrzebę rozwijania uczenia się przez całe życie, ze szczególnym uwzględnieniem osób bezrobotnych, oraz znaczenie przystosowywania się do zmian gospodarczych wpływających na funkcjonowanie rynku pracy, chciałabym zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla większej mobilności na rynku pracy, co oznacza szansę na obniżanie bezrobocia strukturalnego.
Pozwolę sobie podkreślić znaczenie europejskich ram kwalifikacyjnych dla wzrostu mobilności pracowników. Równy dostęp do edukacji, tak istotny czynnik wyrównywania szans życiowych dzieci i młodzieży, wiąże się z finansowaniem edukacji w krajach Unii. Różnice środków finansowych przeznaczanych na cele edukacyjne, kwalifikacje i płace nauczycieli wpływają istotnie na możliwość realizacji tego celu strategii lizbońskiej.
Sprawozdanie na temat postępów w realizacji celów lizbońskich w zakresie edukacji i szkolenia, przyjęte przez Komisję w 2005 roku, wskazuje wyraźnie, że postępy w tym obszarze nie są wystarczające, aby w 2010 roku osiągnąć zamierzony poziom. Dlatego tak ważne jest pochylenie się nad poprawą jakości kształcenia, zapobiegającego społecznemu wykluczeniu i zwiększającego konkurencyjność gospodarki. Gratuluję panu Tomášowi Zatloukalowi jego świetnego sprawozdania!
Ilda Figueiredo
(PT) Jednym z obszarów kształcenia, który nadal pozostaje w tyle w niektórych państwach Unii Europejskiej, zwłaszcza w Portugalii, jest edukacja przedszkolna. Wydaje mi się zatem niezbędne zaakcentowanie wezwania państw członkowskich do poczynienia znacznie większych inwestycji w publiczną sieć żłobków, w której pracują nauczyciele o wysokich kwalifikacjach zawodowych, którzy są w stanie zajmować się wszystkimi dziećmi, ponieważ jest to jeden z najskuteczniejszych sposobów rozwijania ich intelektu, kładzenia podstaw pod przyszłą naukę, zwiększania ogólnych umiejętności, znacznej poprawy równości dostępu do systemu edukacyjnego i zwalczania nierówności społecznych.
Niezbędne jest również zapewnienie odpowiedniej jakości edukacji podstawowej i średniej, która musi być powszechna, obowiązkowa i bezpłatna, aby zapewnić podstawowe wykształcenie i kluczowe umiejętności, które przyczynią się do nabycia fundamentalnych wartości społecznych i obywatelskich oraz wykształcenia na rzecz pokoju i równości, tym samym wzmacniając spójność i integrację społeczną. W odniesieniu do edukacji w szkołach wyższych powinno się uznać, że jest to podstawowy sektor w społeczeństwach rozwiniętych, dlatego też należy dbać o odpowiednie wyniki uczniów w szkole, zapobiegać sytuacjom, gdy uczniowie przedwcześnie odchodzą ze szkoły - co ma miejsce w Portugalii, gdzie niestety około 40% uczniów nie kończy nawet szkoły średniej.
Cięcia budżetowe w sektorze edukacji, wzrastające koszty edukacji w szkołach wyższych oraz trudna sytuacja społeczna znacznej części rodzin i młodych osób przyczyniają się do tego, że Portugalia nie ma znacznych sukcesów w zwiększaniu popularności kształcenia wyższego w populacji, przez co kraj ten ma najniższe wskaźniki pod tym względem w Unii Europejskiej. Biorąc po uwagę, że badania wykazują, iż wydłużenie przeciętnej nauki szkolnej o każdy kolejny rok zwiększa skokowo produkcyjność w przeciętnym kraju UE o 6,2%, możemy lepiej zrozumieć trudności krajów, które nie umożliwiają swoim obywatelom dostępu do edukacji o wysokich standardach.
Rolf Berend
(DE) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Edukacja odgrywała i nadal odgrywa kluczową rolę w rozwoju europejskiej gospodarki oraz w rozwoju osobistym młodych ludzi. W pełni zgadzam się z tym stwierdzeniem oraz z wieloma innymi zawartymi w sprawozdaniu i pragnę wyrazić podziękowanie i uznanie dla pana posła sprawozdawcy.
Słusznie również powiedziano, że systemy kształcenia są skuteczne, kiedy zaangażowane środki wytwarzają najlepsze możliwe wyniki. Cele te są w zasadzie realizowane przez wszystkie państwa członkowskie UE, lecz badania porównawcze często wykazują pewne ciekawe fakty dotyczące wyników. Z tego powodu wskazówki i apele do państw członkowskich, jak zauważono w sprawozdaniu, są bardziej uzasadnione z perspektywy europejskiej, nawet jeśli nie mają one bezpośredniej mocy sprawczej w odniesieniu do treści i struktury edukacji. Powody takich rozbieżnych skutków można znaleźć w różnicach w zakresie jakości i intensywności kształcenia, co wpływa na zróżnicowane wyniki w szkole, a tym samym na nierówne szanse życiowe młodych ludzi.
Moim zdaniem należy koniecznie i pilnie wielokrotnie wyjaśniać, że dzisiejsze pokolenie uczniów, po ukończeniu edukacji, będzie uczestniczyło w międzynarodowym konkursie o miejsca na szkoleniach. Równe szanse dla wszystkich stanowią zatem wyzwanie dla państw członkowskich, któremu muszą one sprostać, aby dopilnować, by młodzi ludzie otrzymywali najlepsze możliwe wykształcenie, które wyposaża je w umiejętności intelektualne, jakich potrzebują, aby się rozwinąć.
Jednakże równość szans zawsze wiąże się również z jakością i wynikami w szkole. Dlatego też potrzeba w większym stopniu skoncentrować się na jakości i wynikach systemu kształcenia. W tym kontekście rozważania powinny dotyczyć nie tylko równości kształcenia dla wszystkich, lecz także zaoferowania wszystkim równych warunków na starcie, po którym następuje możliwie najlepsza edukacja, uwzględniająca indywidualne talenty i różnice w możliwościach fizycznych i intelektualnych.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Unia Europejska planuje, że do roku 2010 liczba młodych osób w wieku 18-24 lat porzucających naukę nie przekroczy 10%, a ponad 85% młodych osób w wieku powyżej 18 lat będzie podejmowało naukę w szkołach ponadlicealnych.
9,7% dzieci w Unii Europejskiej w wieku od 0 do 17 lat pochodzi z rodzin nieposiadających żadnych dochodów. Wiele dzieci z rodzin ubogich lub ze środowisk wiejskich nie uczęszcza do żadnego typu szkół ponadlicealnych ze względów finansowych. Uważam, że w Europie socjalnej wszyscy, którzy pragną się uczyć, powinni mieć dostęp do stypendiów dla uczniów i studentów. Dzieci niepełnosprawne również muszą mieć dostęp do kształcenia.
Państwa członkowskie i Komisja muszą za priorytet uznać zapewnienie miejsc w żłobkach i przedszkolach dla co najmniej 90% dzieci w wieku poniżej 7 lat. W ten sposób młode matki będą mogły pogodzić życie rodzinne z działalnością zawodową.
Zwracam się również o zapewnienie szkoleń i motywacji dla nauczycieli, aby osiągnąć większą skuteczność kształcenia.
Czesław Adam Siekierski
Pani Przewodnicząca! Chciałbym zwrócić uwagę na kilka spraw.
Po pierwsze, zgadzam się z poglądem sprawozdawcy, że najbardziej opłacalne są nakłady na kształcenie przedszkolne, gdyż tam inwestycje przynoszą największe rezultaty. Z drugiej strony, istotne jest wsparcie modernizacji uniwersytetów, nacisk na równy dostęp do szkolnictwa wyższego i zwiększenie jego konkurencyjności.
Po drugie, z równego dostępu do edukacji płynie wiele korzyści. Mamy do czynienia z rozwojem społecznym, wzrostem gospodarczym, wzrostem innowacyjności, rozwojem potencjału ludzkiego, nowych technologii, a także ze spadkiem bezrobocia.
Po trzecie, choć zwrot inwestycji w edukację następuje dopiero po długim czasie i wymaga długoterminowego planowania, należy pamiętać, iż inwestycje te są sprawą kluczową.
Po czwarte, podzielam pogląd, że istotne jest powiązanie polityki kształcenia i szkolenia zawodowego z polityką zatrudnienia, polityką gospodarczą i z integracją społeczną.
Po piąte, istnieje potrzeba inwestowania w naszą młodzież, bo młode pokolenie to przyszłość Unii Europejskiej. Niezmiernie ważne jest, aby zapobiegać przedwczesnemu opuszczaniu szkoły.
Po szóste, Pani Przewodnicząca, stoimy przed problemem demograficznym, jakim jest starzenie się obywateli Europy. Dlatego należy promować kształcenie dorosłych przez całe ich życie.
Po siódme, edukacja, edukacja i jeszcze raz edukacja.
Proinsias De Rossa
Pani przewodnicząca! Ogólnie jestem zaniepokojony bezkrytyczną akceptacją Komisji dla ograniczania przez państwa członkowskie funduszy na kształcenie. Jest to zwłaszcza widoczne w Irlandii, gdzie wzrost liczby ludności powoduje przepełnienie klas. Od dawna przekonuję, że edukacja przedszkolna i podstawowa jest niezwykle ważna dla rozwoju osobowego każdego dziecka. Wszystkie dowody wskazują na to, że im lepsze jest kształcenie, tym lepsze są szanse życiowe ucznia. Łączy się to nawet z dłuższym i zdrowszym życiem.
Uważam, że Komisja i państwa członkowskie muszą przywiązywać tak samo duża wagę do jakości jak do skuteczności i równego dostępu do edukacji. Jakość środowiska szkolnego i nauczania ma podstawowe znaczenie dla skuteczności. Dzieci potrzebują dobrych nauczycieli i programu nauczania, który zapewni im całościowe wykształcenie, który nauczy ich podejmować racjonalne decyzje, radzić sobie z różnorodnością i zmianami, komunikować się z innymi oraz zapewni im ogólne etyczne podstawy dla wartości, którymi będą chciały kierować się w życiu. Są to umiejętności, których będą potrzebowały, aby najlepiej zrealizować swój potencjał i potencjał swojego społeczeństwa.
Istnieje jednak problem o wiele bardziej pilny i podstawowy - problem głodnych dzieci w szkołach. W Irlandii tysiące dzieci przychodzą do szkoły głodne, a jestem pewien, że nie jesteśmy wyjątkiem. Nie jest ważne, jak równy lub skuteczny mają dostęp; te dzieci nie mogą sobie dobrze radzić, a długotrwałe negatywne konsekwencje tej sytuacji przeważają nad oszczędnościami dla państwa, które nie zapewnia tym dzieciom odpowiedniego wyżywienia.
Ján Figeľ
komisarz. - (SK) Chciałbym podziękować państwu za spójną debatę, ponieważ potwierdza ona nie tylko sprawozdanie i komunikat Komisji w tej sprawie, lecz także stanowisko państw członkowskich, które wyraziły swoje poglądy podczas posiedzenia ministerialnego w listopadzie, a następnie w tej połowie roku 2007, kiedy Rada przyjęła konkluzje, również potwierdzające główne punkty komunikatu Komisji.
Pragnę wygłosić parę uwag. Uważam, że propagowanie równego dostępu i skuteczności kształcenia jest obowiązkiem moralnym i podstawową potrzebą finansową/ekonomiczną. Logika mówi, że musimy lepiej i więcej inwestować w edukację: po pierwsze lepiej, ponieważ istnieją możliwości bardziej efektywnego wykorzystania każdego euro, każdej korony i każdego funta.
Kilku mówców stwierdziło, że umiejętności oraz jakość kształcenia i edukacji zawodowej mają decydujący wpływ na przyszłą pozycję zarówno osób indywidualnych, jak i grup społecznych, a więc należy je stale udoskonalać. Osoby, które mogą je poprawiać, to na przykład nauczyciele. Inwestowanie w jakość szkolenia nauczycieli jest jednym z najskuteczniejszych sposobów osiągnięcia ogólnej poprawy, ponieważ nauczyciele potęgują ten efekt. W odniesieniu do udoskonalania, istnieje systematyczne zapotrzebowanie na przykład na ocenę jakości jako podstawowe narzędzie, a nie jako środek wyjątkowy - stosowany nie w nadzwyczajnych sytuacjach, ale standardowo - w której to ocenie analizuje się wkłady i wydajność końcową, a także wszystkie etapy pośrednie, a jakość podlega ocenie i jest nagradzana.
Chcę powiedzieć, że Komisja nadal będzie się koncentrować na tej kwestii, czego oczekuje się od nas w tym sprawozdaniu. Chcemy poświęcać większą uwagę kwestii dostępnej i skutecznej edukacji, na przykład w przyszłorocznym temacie przewodnim poświęconym edukacji i migracji. Obecnie trwają konsultacje dotyczące szkoły w XXI w, tj. na temat tego, czego oczekuje się od szkół w tej nowej epoce; chcemy oczywiście, by proces ten doprowadził do określenia aktualnego obrazu pozycji szkoły w dzisiejszym społeczeństwie europejskim. Kolejnym tematem podjętym przez nas ostatnio jest komunikat przyjęty w sierpniu w sprawie jakości kształcenia nauczycieli oraz bardzo istotne wnioski, jakie w nim przedstawiono.
Podsumowując, uważam, że wspomniane procesy, czyli proces boloński i kopenhaski, oraz kwestie dotyczące kształcenia dorosłych, edukacji przedszkolnej i edukacji przez całe życie muszą zostać potraktowane łącznie w kontekście dostępności i jakości, będących kluczowymi czynnikami w prawdziwie sprawiedliwym systemie edukacji, którego potrzebujemy obecnie i będziemy potrzebować w przyszłości.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 27 września 2007 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Marianne Mikko  
na piśmie. - (ET) Czas na nikogo nie czeka. Jest oczywiste, że w 2010 r. Europa nie będzie najbardziej konkurencyjną gospodarką na świecie. Odpowiedni i właściwie zorganizowany system edukacji przybliżyłby nas do osiągnięcia tego celu.
Nie można ignorować poziomu akademickiego i finansowego poszczególnych najlepszych uniwersytetów. Według różnych danych 20 do 30 z 50 najlepszych światowych uniwersytetów znajduje się w Stanach Zjednoczonych. Dalszych 5 lub 6 mieści się w Wielkiej Brytanii. Reszta Europy jest na trzecim miejscu, mając 4-5 takich uniwersytetów, przy czym mocno stąpają nam po piętach Kanada i Australia.
Sukcesy zwykle chodzą parami. Niestety, sukces zawdzięcza swoje istnienie głównie temu, że angielskojęzyczny rynek edukacyjny może pozyskać miliardy wpływowych klientów. Efekt skali jest odpowiedzialny za resztę. W wyniku tego Uniwersytet Harvarda jest kilkadziesiąt razy zamożniejszy i bardziej sławny niż jego najbliższy konkurent.
Powielanie elitarnego systemu Ivy League czy Oxbridge w Europie kontynentalnej jest ryzykownym przedsięwzięciem. Nazwałabym je nawet podążaniem w ślepą uliczkę. Zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Wielkiej Brytanii umiejętności czytania, pisania i liczenia w społeczeństwie są uważane za niewystarczające.
Jeśli pragniemy sukcesu, zwłaszcza szybkiego sukcesu, bardziej rozsądne byłoby całkowite poleganie na działaniach, które są nam znane. Krajem europejskim, który odnosi największe sukcesy w dziedzinie kształcenia, jest niewątpliwie Finlandia, której strategia narodowa obejmuje publiczny dostęp do kształcenia na jednakowo wysokim poziomie wszędzie.
Edukacja jest z natury obszarem strategicznym. Skutki decyzji i działań są widoczne dopiero po upływie kilkudziesięciu lat. A zatem, w odniesieniu do równości, bezzasadne byłoby poświęcanie kolejnych 25 lat w imię wyższych celów. Nawet gdyby była to właściwa droga.
Jednorodnie wysoki poziom pozostaje największym atutem Europy w konkurencji międzynarodowej.
