Intensievere bestrijding van zwartwerk (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Pier Antonio Panzeri, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de intensievere bestrijding van zwartwerk.
Pier Antonio Panzeri
rapporteur. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik zal het kort houden, want ik zie dat het al behoorlijk laat is.
Uiteraard gaat mijn dank uit naar de commissies die hun advies hebben uitgebracht en naar de schaduwrapporteurs waar we deze maanden mee hebben samengewerkt. Mede dankzij hun bijdrage hebben we een tekst kunnen opstellen waarmee we een ruime meerderheid van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken voor ons konden winnen.
Op deze manier hebben we duidelijk gemaakt dat de strijd tegen zwartwerk ten volle moet worden beschouwd als een probleem dat alle landen betreft en dat Europa, als het de doelstellingen van Lissabon wil behalen, deze strijd concreet moet aangaan.
Er zijn punten in de tekst opgenomen die ik als zeer belangrijk beschouw voor zo'n omvangrijk onderwerp als zwartwerk: het gaat om 20 procent van het bruto binnenlands product van Europa. Dat wil zeggen dat we te maken hebben met grootschalige illegaliteit, die niet getolereerd mag worden, omdat deze tot ernstige verstoring van de concurrentie tussen bedrijven en gebieden leidt en het werk in alle opzichten onveiliger maakt, waarmee tegelijkertijd ook de veiligheid van de werknemers op het spel staat.
Daarom is het juist om op dit probleem de aandacht te vestigen, omdat steeds meer het besef groeit dat, zonder deze strijd tegen zwartwerk, deze problemen kunnen ontstaan en tegelijkertijd de socialezekerheidsstelsels in Europa ernstig kunnen worden aangetast.
Deze overwegingen waren het uitgangspunt bij het opstellen van ons voorstel dat aan het Parlement wordt voorgelegd. Zoals gezegd bevat het verslag belangrijke punten die, als ook de Commissie zich ervoor inzet, een positieve uitwerking kunnen hebben, voorstellen die wij nuttig achten. Zodoende denk ik dat het Europees Parlement zijn taak heeft volbracht en dat het nu de beurt is aan de andere instellingen om hun taak te volbrengen om de doelstellingen van de bestrijding van zwartwerk te verwezenlijken.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (CS) Dames en heren, allereerst wil ik de rapporteur bedanken en heb ik enkele opmerkingen over een aantal opvallende punten uit het verslag. Zoals de Commissie in haar Groenboek over de modernisering van het arbeidsrecht heeft vastgesteld, ontwikkelt zwartwerk zich steeds meer tot een grensoverschrijdend verschijnsel. Daarom moeten we deze kwestie nauwgezet in de gaten houden. Naar onze mening vormen het opzetten van een team van deskundigen en de ontwikkeling van een systeem voor het uitwisselen van informatie tussen socialeverzekeringsinstellingen, zoals de arbeidsinspectiediensten, belangrijke stappen op weg naar "een permanente communautaire structuur voor grensoverschrijdende samenwerking”, zoals voorgesteld in paragraaf 53.
We zijn het er allemaal over eens dat er meer moet worden gedaan als we het probleem van zwartwerk willen oplossen. Maar ik ben wel van mening dat de meest geschikte en gerechtvaardigde maatregelen over het algemeen op het niveau van de lidstaten moeten worden genomen. Uit onderzoek is gebleken dat de situatie met betrekking tot zwartwerk van lidstaat tot lidstaat verschilt. We moeten het nemen van maatregelen op communautair niveau derhalve niet direct als onze prioriteit beschouwen. In het verslag wordt voorgesteld dat de Commissie een "handvest voor zwartwerk” presenteert, dat voorziet in een tijdelijke versoepeling van de wetgeving teneinde de legalisering van zwartwerk te bevorderen. Hoewel dit een goed idee is, zijn wij van mening dat de lidstaten moeten samenwerken met de sociale partners, die in heel Europa ook absolute prioriteit geven aan de bestrijding van zwartwerk. De Commissie heeft daarbij de bevoegdheid hun initiatieven te ondersteunen met behulp van campagnes die door het communautaire programma voor werkgelegenheid en maatschappelijke solidariteit (PROGRESS) of door de structuurfondsen worden gefinancierd.
Met betrekking tot het verzoek om een voorstel voor een kaderstatuut voor de echtgenoten of gezinsleden die in familiebedrijven werken, doet het me deugd u mee te kunnen delen dat de Commissie onlangs een voorstel heeft aangenomen voor een richtlijn betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen, ter vervanging van Richtlijn 86/613/EEG van de Raad, waarin wordt gewaarborgd dat echtgenoten of gezinsleden die in familiebedrijven werken, dezelfde socialezekerheidsdekking hebben als zelfstandigen.
In het kader van het programma PROGRESS houdt de Commissie zich ook bezig met de ontwikkeling van instrumenten en methoden voor een betere beoordeling en controle van zwartwerk, en met de inventarisatie en de uitwisseling van goede praktijken op Europees niveau. We leggen sterker de nadruk op de uitwisseling van goede praktijken en we hopen dat we op deze manier de nodige ervaring zullen opdoen, zodat we zo snel mogelijk een proefproject kunnen voorstellen, waarmee zo veel mogelijk lidstaten hun voordeel kunnen doen.
Ik zal niet in detail ingaan op het vraagstuk van de illegale immigratie en het voorstel voor sancties tegen de werkgevers van illegaal verblijvende ingezetenen van derde landen. We begrijpen de bezorgdheid die in het verslag tot uitdrukking komt over de behandeling van de slachtoffers van illegale arbeid en de mate waarin contractpartijen verantwoordelijk kunnen worden gesteld. We zullen dit meenemen in onze gesprekken met de Raad. De Commissie is buitengewoon tevreden met de steun van het Europees Parlement voor haar inspanningen om de overgangsbepalingen die de mobiliteit van werknemers uit de nieuwe lidstaten beperken, in te trekken.
Ter afronding wil ik nog zeggen dat ik dit verslag buitengewoon constructief vind. Het geeft de Commissie en de Raad nieuwe energie om de bestrijding van zwartwerk meer op de voorgrond te plaatsen en onze doelstellingen op dat gebied ambitieuzer te maken.
De Voorzitter
Hiermee is het debat beëindigd.
De stemming vindt morgen plaats.
Schriftelijke verklaringen (Artikel 142)
Louis Grech  
Zwartwerk buit arbeiders uit, verstoort de arbeidsmarkten, levert een oneerlijk concurrentievoordeel op voor werkgevers zonder scrupules en dit leidt vervolgens weer tot een ondergrondse economie op laag niveau.
Illegale/niet-gereguleerde immigranten in een aantal lidstaten van de Europese Unie vormen een potentiële bron waaruit geput kan worden voor zwartwerk.
Deze onrust om zwartwerk groeit in een zeer snel tempo. Naar verwachting zal deze onrust nog verder toenemen omdat illegale immigranten het geld nodig hebben en tegelijkertijd doodsbang zouden zijn om in gebreke blijvende werkgevers aan te geven uit angst voor uitzetting door de autoriteiten. Ik waardeer het dat sommige lidstaten een aantal maatregelen nemen om deze flagrante schending van de wetgeving uit te bannen, maar in het geheel genomen is er nog weinig aansprekend succes geboekt in dit opzicht. De EU en de lidstaten moeten hun inspanningen harmoniseren en meer wetgeving vaststellen die is gericht op het nemen van serieuze strafmaatregelen tegen degenen die in gebreke blijven.
De beschikbaarheid van illegale werknemers en de cultuur van ondergronds werk, zwakke wetgeving, werkgevers zonder scrupules, financiële en economische crises en dalende winstmarges zijn een zeer aantrekkelijke voedingsbodem voor uitbuitingspraktijken.
Ona Juknevičien 
De Europese Unie (EU) kent nog altijd een omvangrijke zwarte arbeidsmarkt. Met het vrije verkeer van werknemers binnen de EU is het zwartwerk toegenomen. Dit is niet alleen in het nadeel van mensen die illegaal werken, maar ook van de overheidsfinanciën van de lidstaten. Zwartwerk verstoort de werking van de interne markt doordat het eerlijke concurrentie in de weg staat. Zwartwerkers worden dikwijls uitgebuit door hun werkgevers en ze hebben geen recht op sociale zekerheid of gezondheidszorg. Dergelijke gevallen zijn met name dagelijkse praktijk in de lidstaten die vasthouden aan de overgangsmaatregelen en het vrije verkeer van werknemers uit de nieuwe lidstaten blijven beperken. Deze beperkingen werken zwartwerk in de hand en moeten dan ook zo snel mogelijk worden opgeheven.
Het is betreurenswaardig en onverdedigbaar dat de EU haar burgers machteloze gijzelaars maakt van dit ineffectieve beleid. In interviews met Litouwse arbeidsemigranten in het buitenland zijn vaak klachten te horen over werkgevers die misbruik maken van hun gebrek aan kennis over de plaatselijke wetgeving en hun gebrek aan taalbeheersing, en die hun niet voor hun werk betalen. Ik vind dat de EU strenge, doortastende maatregelen moet treffen om zwartwerk aan te pakken. Op dit moment hebben werkgevers die zich van zwartwerk bedienen, weinig te vrezen; ze komen er dikwijls vanaf met het betalen van onbeduidende boetes die het inhuren van zwartwerkers geenszins ontmoedigen.
Ik ben van mening dat het veel effectiever zou zijn om sancties op te leggen die rechtstreekse gevolgen hebben voor de economische belangen van die werkgevers, zoals de opschorting of intrekking van hun bedrijfsvergunning, waardoor ze geen toegang meer hebben tot middelen van de lidstaten of de EU. Hiermee zou zwartwerk kunnen worden teruggedrongen of zelfs helemaal uitgebannen.
Katalin Lévai  
schriftelijk. - (HU) Volgens de statistieken van de Eurobarometer aan het eind van 2007 heeft 5 procent van de arbeidsgeschikte EU-burgers, dat wil zeggen 19,7 miljoen van de 392,9 miljoen inwoners van de EU, toegegeven al eens illegaal te hebben gewerkt. In enkele lidstaten bereikt of overschrijdt het percentage niet-aangegeven werk zelfs 20 procent van het bbp. Niet-aangegeven werk is een fenomeen dat gepaard gaat met langdurige negatieve economische effecten op de Europese arbeidsmarkt, een vicieuze cirkel die zeer moeilijk te doorbreken is door werknemers, maar ook door werkgevers.
De zwaarst getroffen sectoren zijn de landbouw, de bouw, huishoudelijk werk, de horeca en het toerisme, die worden gekenmerkt door onzekerheid en lage lonen. Daarom mag de strijd tegen zwartwerk alsmede de modernisering van het arbeidsrecht en de arbeidsnormen niet op een zuiver theoretisch niveau blijven bestaan, maar moeten de lidstaten op deze terreinen hun krachten bundelen. Ik stel voor dat de Commissie een EU-strategie uitwerkt voor de bestrijding van zwartwerk en een groter aandeel op zich neemt van het werk op het gebied van arbeids- en maatschappelijke toezichtinstanties. De lidstaten moeten de hervorming van de belasting- en verzekeringsstelsels voortzetten, waarmee de belastingdruk voor de arbeidskrachten wordt verlaagd.
Om ervoor te zorgen dat huishoudens diensten kunnen inkopen tegen lagere prijzen, verdient het aanbeveling Europese dienstbonnen in te voeren, waarmee tevens de afdracht van verzekeringspremies en belasting zou worden gegarandeerd. In de strijd tegen niet-aangegeven werk is het echter cruciaal dat de lidstaten hun arbeidsmarkt openstellen voor elkaars werknemers, want ook gedeeltelijke beperkingen dragen bij aan het ontstaan van regionale ongelijkheid, wat bovendien in strijd is met de basisbeginselen van de Europese Unie en de Europese mentaliteit.
Sirpa Pietikäinen  
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil de heer Panzeri bedanken voor zijn uitstekende verslag over intensievere bestrijding van zwartwerk in de Europese Unie.
In het verslag staat dat het aandeel van zwartwerk in sommige lidstaten maar liefst 20 procent van het bbp bedraagt. Vooral in deze landen, maar ook in alle andere EU-landen, is zwartwerk een probleem voor de economie, maar tegelijkertijd schendt het ook het recht van werknemers op humaan werk.
De Europese Unie heeft zich verbonden aan de doelen voor "waardig werk” met haar agenda, die in de praktijk niet ten uitvoer dreigt te worden gelegd wanneer er geen doeltreffende controle en een duidelijke regelgeving tot stand worden gebracht. De slechte arbeidsomstandigheden en niet-bestaande arbeidsvoorwaarden van migrantenarbeiders die zwartwerk verrichten, hebben een nieuwe vorm van sociale slavernij gecreëerd.
Om zwartwerk te bestrijden, kunnen wij zowel straf- als stimuleringsmaatregelen nemen. Er moet meer controle komen om sneller in te kunnen grijpen bij mogelijk misbruik. De vakbondsbeweging speelt een belangrijke rol door eerlijke spelregels in het arbeidsleven voor te stellen, te controleren en te bekrachtigen. Met nationale voorlichtingscampagnes voor buitenlandse werknemers kan de kennis onder de werknemers van de arbeidsregelgeving in elk land worden verbeterd.
De waarheid is dat wij niet van het probleem van zwartwerk afkomen door regulering alleen. Eerlijke spelregels in het arbeidsleven, redelijke beloning en voldoende sociale zekerheid moeten in elk EU-land, in de hele wereld, worden gewaarborgd. Mensen moeten goed in hun levensonderhoud kunnen voorzien en toegang tot sociale basisvoorzieningen hebben, ongeacht in welk land zij wonen.
Rovana Plumb  
schriftelijk. - (RO) Zwartwerk is een verschijnsel waar alle EU-lidstaten mee te kampen hebben en een alarmerend aspect van de Europese economische markt, dat ingaat tegen de beginselen van flexizekerheid.
De strijd tegen zwartwerk is in bepaalde opzichten te vergelijken met het gevecht tussen Microsoft en hackers. Hoe vooruitstrevender onze methodes zijn om de strijd aan te binden met zwartwerk, des te doeltreffender de door werkgevers gebruikte trucs. Het beste voorbeeld hiervan is de opkomst van "grijs werk”, waarbij werkgevers geneigd zijn arbeidscontracten aan te gaan tegen het minimumloon, terwijl de aanvulling tot het daadwerkelijke loon wordt betaald buiten de wettelijke kaders om.
In Roemenië is dit verschijnsel steeds meer toegenomen, en op dit moment maakt grijs werk 20 tot 50 procent uit van de totale werkgelegenheid. Een verontrustend gegeven is dat degenen die gebruik maakten van deze methode in het begin kleine ondernemingen waren, maar dat het nu bekende namen zijn die belastingen en socialezekerheidsbijdragen ontduiken, met als gevolg dat de werknemer een zeer klein pensioen ontvangt dat hem of haar op de rand van de armoedegrens brengt.
Ik heb deze zaken benadrukt omdat bij een toekomstige strategie voor de bestrijding van zwartwerk, waar in het verslag naar wordt verwezen, rekening moet worden gehouden met de specifieke situatie in iedere afzonderlijke lidstaat. Er is behoefte aan één Europese aanpak en doeltreffende samenwerking tussen overheidsdiensten, arbeidsinspecties en sociale partners.
