
De Voorzitter.
    Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 15 januari 2004 werd onderbroken, te zijn hervat.(1)
Berès (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wilde u iets vragen over het communiqué dat u 12 januari jongstleden heeft doen toekomen aan het Europees Parlement. U heeft de aan u voorgelegde brief over het mandaat van de heer Michel Raymond terugverwezen naar de Commissie juridische zaken en interne markt, op basis van artikel 7, lid 4, van ons Reglement. In de huidige situatie, waarin door de kwestie van het statuut van de leden van het Europees Parlement de schijnwerpers wederom gericht zijn op het Parlement en zijn privileges, en waarin de Commissie begrotingscontrole iedere fraude, iedere malversatie en iedere ongerijmdheid in de begroting van de Europese Unie tracht op te sporen, acht ik het besluit dat u heeft genomen buitengewoon dubieus. Want de heer Michel Raymond is door de Franse Hoge Raad definitief veroordeeld wegens fraude met de begroting van de Europese Unie. De zaak is op volstrekt reguliere wijze naar u verwezen door de nationale autoriteiten. En mij is verteld dat u heeft geweigerd simpelweg “kennis te nemen” van de onbevoegdverklaring van de heer Michel Raymond, waartoe de Akte van 1976 u verplicht, omdat u zou vrezen voor een langdurige beroepsprocedure voor het Europese Gerecht van eerste aanleg, zoals bij de heer Le Pen. In de zaak van Jean-Marie Le Pen, die bepaalde parallellen vertoont met de zaak waarover we ons vandaag buigen, heeft het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Unie zich op 10 april 2003 heel duidelijk uitgesproken, onder verwijzing naar zowel de Akte van 1976 als artikel 7, lid 4, van ons Reglement waarop u zich heeft gebaseerd. In zijn besluit van 10 april 2003 stelt het Gerecht dat de toetsingsbevoegdheid waarover het Europees Parlement beschikt wanneer het dient “kennis te nemen” reeds van toepassing is “voorafgaand aan de feitelijke onbevoegdverklaring”, met andere woorden voordat de zetel vacant komt. Artikel 7 van het Reglement bepaalt namelijk dat de Voorzitter van het Parlement de bevoegde commissie aanwijst “indien de bevoegde autoriteiten van de lidstaten ten aanzien van een lid een procedure openen op grond waarvan het mandaat van dit lid vervallen zou kunnen worden verklaard”.
Ik denk dan ook, mijnheer de Voorzitter, dat u in overeenstemming met de Akte van 1976, ons Reglement en de jurisprudentie van het Gerecht van eerste aanleg, de vervallenverklaring van het mandaat van de heer Michel Raymond voor kennisgeving had moeten aannemen en niet had moeten terugverwijzen naar de Juridische Commissie. 
De Voorzitter.
   Mevrouw Berès, ik ben gelukkig geen deskundige met betrekking tot deze kwestie en de vele wettelijke aspecten die u bij mij onder de aandacht brengt. Ik heb advies gevraagd van diegenen die wel over dit soort expertise beschikken. Het advies luidde dat de actie die ik ondernomen heb de juiste was.
Ik wil graag het relevante deel van artikel 7, lid 4, van het Reglement citeren: “Indien de bevoegde autoriteiten van de lidstaten ten aanzien van een lid een procedure openen op grond waarvan het mandaat van dit lid vervallen zou kunnen worden verklaard, verzoekt de Voorzitter deze autoriteiten hem regelmatig op de hoogte te stellen van de voortgang van de procedure. Hij verwijst de aangelegenheid naar de bevoegde commissie, op voorstel waarvan het Parlement zich over de aangelegenheid kan uitspreken”.
Dat is wat ik gedaan heb. Het heeft geen zin om hierover een debat te voeren, hoewel ik er geen bezwaar tegen heb met u een bilaterale dialoog aan te gaan. Ik ben van mening dat ik volgens het Reglement heb gehandeld. Ik heb gehandeld overeenkomstig het advies dat ik over de zaak heb ingewonnen, een advies dat naar mijn mening zonder boze opzet of vooringenomenheid is uitgebracht. Zodra ik beschik over het advies van de commissie, zal ik overeenkomstig mijn plicht blijven handelen.

De Voorzitter.
   Ik wil graag een Libische delegatie, die op het moment een bezoek brengt aan het Europees Parlement, welkom heten op de officiële tribune. Het stemt mij tevreden u te kunnen melden dat er vandaag een positieve stap voorwaarts wordt gezet in onze interparlementaire betrekkingen met Libië. De delegatie van het Algemeen Congres van het Libische volk wordt geleid door de heer Ahmed Mohamed Ibrahim, vice-voorzitter van dat Congres.
Mijnheer Ibrahim, ik heet u en uw collega’s welkom, en onderstreep het belang dat wij onder de huidige omstandigheden hechten aan uw bezoek. De recente maatregelen die Libië genomen heeft geven aanleiding tot een zekere hoop. Het is nu aan ons om gezamenlijk op die hoop verder te bouwen. Wij bedanken u voor uw aanwezigheid hier.
De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het programma van het Ierse voorzitterschap en de Europese Grondwet.
Roche,
   . - Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat ik de gelegenheid heb om een verklaring af te leggen over de huidige stand van zaken van de Intergouvernementele Conferentie en ik ben benieuwd naar uw standpunten.
Zoals u weet, hebben we, conform ons mandaat van de Europese Raad van Brussel, uitgebreid overleg gevoerd met onze partners. De Ierse premier heeft al gesprekken gevoerd of ontmoetingen gehad met de meeste van zijn collega's in de Europese Raad en zal binnenkort met alle collega's contact hebben gehad. Er zijn voor de komende weken nog diverse ontmoetingen gepland. Ook minister van Buitenlandse Zaken Cowen en ik hebben gesprekken gevoerd of ontmoetingen gehad met zoveel mogelijk van onze collega's.
Afgelopen maandag was er een vergadering van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen en tijdens de lunch hebben we het eveneens over de IGC gehad. Hoe belangrijk bilateraal overleg ook is, we vonden het ook heel belangrijk om het collectieve karakter van de IGC te benadrukken en een informeel gesprek te hebben over onze standpunten. Het deed mij genoegen dat er in de Raad Algemene Zaken volledige steun was voor onze aanpak. Het was een positieve discussie – er zijn belangrijke punten van overeenkomst. We willen ons er allemaal voor inzetten om de IGC een impuls te geven en zo snel mogelijk tot een goed einde te brengen. We zien echter ook allemaal in dat er nog gevoelige en complexe kwesties moeten worden opgelost.
Uit deze besprekingen met onze partners en allen die betrokken zijn bij de IGC, waaronder uiteraard het Europees Parlement, proberen we ons een compleet beeld te vormen van de situatie in de IGC. We willen ervoor zorgen dat we de standpunten en bezorgdheden van iedereen volledig begrijpen, we willen luisteren naar wat iedereen te zeggen heeft en we willen, via een actieve dialoog, de precieze nuances van alle standpunten ontwarren. Dit zal ons helpen om over te gaan tot de tweede, ingewikkeldere fase van ons mandaat, namelijk het trekken van conclusies uit onze contacten en het opstellen van een verslag voor de Europese Raad van maart. Ik wil in dit stadium niet speculeren over de inhoud van die verklaring.
We onderschatten de complexiteit van onze taak zeker niet. De kwesties die moeten worden opgelost zijn niet talrijk, maar wel uiterst netelig en moeilijk. We zullen ons best doen om vooruitgang te stimuleren, wederzijds begrip te kweken en punten van overeenkomst vast te stellen. We kunnen echter geen overeenstemming afdwingen als de gemeenschappelijke politieke wil ontbreekt. Iedereen heeft de plicht om niet alleen aan zijn eigen belangen te denken, maar ook aan het gemeenschappelijke belang van de Unie als geheel. In dat verband wil ik herhalen wat de Ierse premier in Straatsburg heeft gezegd en wat minister van Buitenlandse Zaken Cowen vorige week eveneens heeft gezegd in de Commissie constitutionele zaken: als uit de besprekingen blijkt dat er tijdens ons voorzitterschap een serieuze kans op een overeenkomst bestaat, zullen wij die onmiddellijk grijpen. We willen een zo volledig mogelijk verslag aan de Europese Raad aanbieden.
Door de Conventie is het proces van het wijzigen van het Verdrag in gang gezet en zijn er nieuwe gezichtspunten naar voren gekomen. We zijn allemaal – parlementen evengoed als regeringen – verantwoording schuldig aan onze burgers, en de democratische geloofwaardigheid van de Conventie is onderstreept door het brede karakter van de vertegenwoordiging. Ik ben blij dat het grootste deel van de voorstellen die de Conventie heeft gedaan tijdens de IGC is gehandhaafd en ook gehandhaafd zal blijven. Zo wordt in de tekst duidelijk uiteengezet hoe de verdeling van de bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten moet zijn en op grond van welke beginselen die bevoegdheden moeten worden uitgevoerd. Juridische procedures en rechtsmiddelen worden vereenvoudigd. De Unie krijgt de status van één enkele rechtspersoon. De rol van dit Parlement wordt versterkt en ook de nationale parlementen krijgen een belangrijke positie in het geheel.
Door de opname van het Handvest van de grondrechten in de ontwerptekst wordt het belang van de mensenrechten in het werk van de Unie versterkt. De waarden en doelstellingen van de Unie worden duidelijker onder woorden gebracht. De voorstellen om één EU-minister van Buitenlandse Zaken en een Europese dienst voor extern optreden in het leven te roepen moeten het externe beleid van de Unie doeltreffender en coherenter maken.
Het verslag van de Conventie is en blijft de kern van de werkzaamheden van de IGC. De regeringen mogen echter de juridische en politieke realiteit niet uit het oog verliezen en dienen er zeer nauwgezet naar te kijken, met name naar die aspecten die hen zeer direct aangaan. Te zijner tijd zullen we nationale ratificatie moeten zien te bereiken, in sommige gevallen via referenda.
Dankzij de inspanningen van het Italiaanse voorzitterschap is er aanzienlijke vooruitgang geboekt met het oplossen van de meeste kwesties die door de regeringen aan de orde waren gesteld. Het werk dat in de aanloop naar het conclaaf te Napels eind november 2003 en in Napels zelf is gedaan, was zeer productief. Het document dat vlak voor de Europese Raad was opgesteld was uitermate waardevol, en er werd een zeer behoedzaam evenwicht in gevonden. Hoewel we natuurlijk pas van overeenstemming mogen spreken als er echt overeenstemming is bereikt en hoewel men het niet over alle elementen van het goede werk van het Italiaanse voorzitterschap eens kon worden, vinden wij dat we moeten proberen om de geweldige vooruitgang die er is geboekt zoveel mogelijk te behouden.
Toen minister Cowen op bezoek was bij de Commissie constitutionele zaken, heeft hij de verzekering gegeven dat het Ierse voorzitterschap open, eerlijk en evenwichtig zou zijn, dat we naar alle standpunten zouden luisteren en dat we ons best zouden doen om die met elkaar op één lijn te brengen. Ik wil die boodschap hier vandaag graag herhalen. We hebben geen verborgen agenda's, geen favoriete projecten. We zijn vastbesloten om ervoor te zorgen dat niemand onze objectiviteit in twijfel zal kunnen trekken. Of we nu wel of niet in de uitvoering van onze taak slagen, dit Parlement kan er absoluut zeker van zijn dat we ons er tot het uiterste voor zullen inspannen.
Barnier,
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren, ik herinner me een bekend gezegde dat luidt “van uitstel komt afstel”. In uw aanwezigheid, Voorzitter, heeft de Europese Raad enkele weken geleden in Brussel besloten om de totstandbrenging van de Europese Grondwet uit te stellen. Vrij velen onder ons waren toen, gezien de stemming die heerste in Brussel, van mening dat dit “uitstel” te verkiezen was boven een slecht akkoord dat het werk van de Conventie op losse schroeven zou hebben gezet.
Maar vandaag wil ik namens de Europese Commissie en in het bijzonder namens mijn collega en vriend Antonio Vitorino zeggen dat we niet zullen toestaan dat van uitstel afstel komt. Het debat van vandaag, waarop het Parlement heeft aangedrongen, moet voor u de gelegenheid zijn om samen met ons het constitutionele proces nieuw leven in te blazen en de Europese gedachte te bewaren die we samen gedurende de achttien maanden van de Conventie hebben vormgegeven. Hiertoe moet iedereen zijn beste beentje voor zetten: voorzitter en leden van de Raad, Europees Parlement, Commissie, afgevaardigden van de lidstaten, maar ook de regio’s en maatschappelijke organisaties, om de publieke opinie als het ware opnieuw te mobiliseren. Gezamenlijk moeten we dit proces weer kans van slagen geven.
De bijdrage van de Europese Commissie aan deze spoedeisende taak zal gebaseerd zijn op drie overtuigingen. Eerste overtuiging: wij willen een algemeen akkoord. Een algemeen akkoord is geen akkoord van bij elkaar geraapte stukjes, maar een overkoepelend akkoord, een tekst waarin iedereen een evenwicht kan zien op basis van een document dat eenieder bekend is. Daarom is de Commissie van mening dat de Top van Brussel geen onomkeerbaar gegeven is, zoals minister Roche zojuist in wat andere bewoordingen ook al heeft gezegd. Vooral wanneer dat gegeven niets anders dan een stap terug betekent. Er zijn hoogstens tendensen waar we rekening mee moeten houden als we het werk hervatten dat onderbroken is. Deze moeten echter tegemoet worden getreden met een open en transparant debat en met oog voor de huidige realiteit. Uiteraard doet dit niets af aan het zeer nuttige werk dat is verricht onder het Italiaanse voorzitterschap en dat zijn weerslag heeft gevonden in het document ter voorbereiding op de ministersbijeenkomst in Napels.
Tweede overtuiging: wij willen een akkoord met als enige grondslag de door de Conventie opgestelde ontwerp-Grondwet. Dat is het enige gegeven waar we rekening mee moeten houden, omdat wij, en velen met ons, van mening zijn dat we dit democratische project waar we achttien maanden aan gewerkt hebben nooit meer zullen overtreffen. U kent uiteraard het standpunt van de Commissie inzake dit project. Wij denken dat de ontwerp-Grondwet op een klein aantal punten verhelderd, aangepast en verbeterd kan worden, daar waar het gaat om de samenstelling en het functioneren van de Commissie, teneinde de gekwalificeerde meerderheid uit te breiden en natuurlijk ook om de procedures inzake de herziening van de Verdragen flexibeler te maken. Maar wij houden samen met u vast aan de grote lijnen, met name ten aanzien van alles wat te maken heeft met financiën en begroting.
Derde overtuiging: wij willen zo snel mogelijk een akkoord. Het Ierse voorzitterschap heeft in zekere zin zendingsarbeid verricht. Ze heeft de verstandhouding en de samenwerking tussen de deelnemers aan de Intergouvernementele Conferentie nieuw leven ingeblazen. De Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter, staat volledig achter de inspanningen en de aanpak die u heeft gekozen. En deze inspanningen zijn onontbeerlijk.
Een akkoord zal niet makkelijker te verwezenlijken zijn in november 2004 dan in april of mei 2004; ik denk zelfs dat het dan veel moeilijker te verwezenlijken zal zijn. Als we deze symbolische datum van 1 of 9 mei en de politiek cruciale datum die in eerste instantie u aangaat, 13 juni, voorbij laten gaan, dreigt afstel voor de Grondwet. Het spreekt dus voor zich dat de Commissie alle inspanningen, uit welke hoek dan ook, zal steunen om de Grondwet te redden.
Zoals u heeft gezegd, mijnheer de fungerend voorzitter, is het volgende ijkpunt de Europese Raad in maart, waar het voorzitterschap het resultaat van ons bilaterale overleg zal beoordelen en waar we allemaal kunnen zien of de regeringsleiders van goede wil zijn. We zullen met name toetsen of hun houding, zoals we hopen, verschilt van die in december in Brussel. Daarom, mijnheer de Voorzitter, kan de door uw Parlement opgestelde ontwerpresolutie rekenen op de volledige goedkeuring en steun van de Europese Commissie.
Brok (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ook ik wil Ierland voor het Raadsvoorzitterschap bedanken. Het heeft in voldoende mate uitvoering gegeven aan onze resolutie van december en beweging in de discussie gebracht. Het heeft nieuwe mogelijkheden voor overlegstructuren gevonden en gaat daarbij met de nodige tact te werk. Dit alles overziend kom ik tot het oordeel dat er een gerede kans bestaat dat het doel van het Parlement nog voor 1 mei of voor de Europese verkiezingen een flink stuk dichterbij gebracht wordt. Dat lijkt me van belang omdat iedereen ziet dat er geen behoefte bestaat om het momentum van de discussie tot volgend jaar december vast te houden en dat hetgeen er onder Italiaans voorzitterschap al min of meer afgesproken is, niet zo lang in het collectieve bewustzijn blijft hangen. Omdat we zowel het een als het ander nodig hebben, moeten we een kortere termijn stellen. Gelukkig heerst hierover consensus en loopt de discussie op dit moment al in de verschillende lidstaten, en ik bespeur dan ook een algemene bereidheid om zo snel mogelijk tot een resultaat te komen.
Laten we daarbij niet vergeten wat het Europees Parlement graag zou willen. Allereerst natuurlijk de verdere democratisering van de Europese Unie en het voor ons cruciale punt van het begrotingsrecht, waar ik hier nog maar eens aan herinner. Verder is er de kwestie van transparantie, opdat de burger weet wie in Europa waarvoor verantwoordelijk is, maar natuurlijk ook de kwestie van efficiëntie. Dat zijn de grote strijdpunten waarvoor we ons hier hard moeten maken.
Ik denk dat we ons niet tot op de millimeter nauwkeurig op bepaalde modellen moeten vastpinnen. Waar het om moet gaan, is dat de besluitvorming efficiënter wordt dan die van Nice en dat de uitgebreide Gemeenschap bestuurbaar blijft. Dat dient de ultieme maatstaf te zijn. Dat lijkt me een basis waarop we met de nodige verbeeldingskracht compromissen kunnen vinden die aanvaardbaar zijn voor de landen die aan dit punt zwaar tillen, omdat het met andere punten verbonden is - of verbonden kan worden - tot een compromispakket dat iedereen recht doet maar tegelijk ook de drie doelen van democratisering, transparantie en efficiëntie naderbij brengt.
Laat ik hier nog een laatste punt noemen. We hebben na Brussel erg veel over het Europa van de verschillende snelheden gepraat, iets wat we binnen het Verdrag altijd al gehad hebben, of het nu de euro was, Schengen of een andere kwestie. Maar het was wel altijd zo dat allen binnen dezelfde gremia met elkaar konden praten en dat het alle lidstaten vrijstond zich daarbij aan te sluiten. Wat we tegenwoordig als een noodzakelijkheid bespreken, is een defensie-unie. Als de Grondwet uitblijft, ontstaat de noodzaak om een defensie-unie buiten het raamwerk van de Europese Unie te vormen. Dan zijn we niet langer gedwongen elke dag in dezelfde gremia met elkaar te praten, dan drijven we uit elkaar en ontstaat er geen Europa van de verschillende snelheden binnen het kader van de Europese Unie, maar een uiteenvallend Europa. De uitkomst zou dan zijn - niet omdat iemand erop aanstuurt, maar omdat de omstandigheden ernaar zijn - dat we ergens tussen de vijf en tien jaar vanaf nu terug zijn op het punt van het Europa van de allianties in 1914. Ik denk dat ieder van ons dat kan en wil vermijden en daarom zou het onze verantwoordelijkheid moeten zijn nu tot een resultaat te komen.
Hänsch (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, we hebben de Grondwet nodig en we hebben die nodig voor alle vijfentwintig van ons. Al het gepraat over een kern-Europa, zwaartepunten en verschillende snelheden biedt geen alternatief voor de Grondwet. Integendeel, het brengt ons op een dwaalspoor, in een lappendeken-Europa van intriges en rancune en dat moeten we boven alles vermijden.
Ten tweede moet de Grondwet voor de verkiezingen klaar zijn, om de kiezers die daar in heel Europa met stijgend ongeduld op wachten een signaal te geven, maar ook omdat we weten dat niets er in de herfst of volgend jaar makkelijker op wordt, integendeel: alles wat met de Grondwet te maken heeft, zal moeilijker worden.
Ten derde weten we maar al te goed dat we ons geen tweede mislukking op de Intergouvernementele Conferentie kunnen veroorloven. Dit keer moeten we slagen en ik steun het voornemen van het Ierse voorzitterschap vooraf te onderzoeken of een positief resultaat mogelijk is.
Ten vierde mag er niet meer aan de afspraken van Napels getornd worden. Alle argumenten zijn de revue gepasseerd. We bevinden ons op een punt dat ons misschien niet voor ogen stond, maar het is wel het vertrekpunt voor verdere stappen. Ik weet dat de meerderheid van de lidstaten bereid is Napels te accepteren in de vorm van de consensus die het Italiaanse voorzitterschap geformuleerd heeft. Overigens verschil ik op een klein punt van mening met de heer Brok. Zeker dienen we effectiviteit als maatstaf te nemen, maar het is ook van belang de meetlat van de democratische legitimatie langs de besluitvormingsprocessen in de Europese Unie te leggen. Maar ik verwacht dat er op dit punt de komende weken nog redelijk veel overeenstemming zal ontstaan.
Wij zullen het Ierse voorzitterschap met alle kracht ondersteunen, zowel in de methode waarmee het probeert overeenstemming te bereiken als in het streven in maart niet slechts een tijdpad maar ook een schets van een mogelijke uitkomst voor te leggen. Tot slot nog een woord van hoop. Na de informele bijeenkomst van deze maandag tekent zich aan de horizon een streepje licht af. Moge dit sprankje licht onder dit voorzitterschap een Europese dageraad worden!
Poettering (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, als collega Hänsch ook luistert, kan ik hem dit zeggen. Het is dezer dagen weliswaar koud hier in Brussel, maar wij christelijk gemotiveerden zijn nu eenmaal altijd van hoop en optimisme vervuld en daarom kan niemand ons werk aan een Europese grondwet belemmeren. Ook wij willen de zon zien schijnen.
Ja, bij u is ze donkerrood en rood is ook een mooie kleur, alleen niet in samenhang met de socialisten in Europa...
... dan is het misbruik van een kleur.
Maar nu serieus en terug naar het jaar 2004: dit is een beslissend jaar, zoals wij allen weten. Op 1 mei treden er tien landen toe tot de Europese Unie en dan zijn we met 450 miljoen inwoners in de Europese Unie. Dat zijn veel meer mensen dan in de VS en Rusland samen en eigenlijk geeft de hoogte van dit cijfer al de noodzaak aan van een fundament op basis waarvan deze 25 (en binnenkort nog meer) landen, deze 450 miljoen mensen, bijeen gehouden kunnen worden. Het zou goed zijn als we op 10 en 13 juni naar de kiezers zouden kunnen gaan met een grondwet die ons een richtsnoer geeft om via de vreedzame integratie van ons werelddeel door de 21e eeuw te gaan.
Namens het deel van de Europese Volkspartij van onze gezamenlijke fractie stel ik dat de Grondwet voor ons de prioriteit aller prioriteiten is. Het was immers de ervaring van Nice die ons ertoe bracht de Conventie in het leven te roepen. Met name het Parlement - en ik wil dat niet alleen op het conto van mijn eigen fractie schrijven - heeft aangedrongen op de Conventie. Als die Conventie beslissingsbevoegd geweest was, geachte collega’s, dan hadden we nu een grondwet gehad. De voorstellen vormden in principe een goed project en daarom zijn wij van mening dat het mislukken van de Top in Brussel niet het mislukken van de Europese Grondwet mag betekenen en dat alle betrokkenen nu lering moeten trekken uit de ervaringen van Brussel. Beschuldigingen helpen ons niet verder en niet alleen de politiek, maar ook het leven leert dat de schuld nooit of bijna nooit slechts bij een, maar altijd bij meer partijen ligt. Daarom dringen wij aan op compromisvoorstellen en compromisbereidheid, wel wetende dat de belangrijkste voorwaarde voor succes een psychologische is, namelijk dat we respect voor elkaar hebben en de kleine landen even voorkomend behandelen als de grootste. Een groot land zijn, betekent nog niet het gelijk aan je zijde hebben.
Er bestaan in de Europese Unie dus geen eerste- en tweederangsleden. Men hoort soms gewaagde argumenten tegen de Europese Grondwet. Er zijn mensen die zeggen dat een grondwet bij uitstek centralisme en de Europese superstaat symboliseert. En het zijn dezelfde tegenstanders van een grondwet die een zogenaamd typisch Europese bureaucratie verketteren. Daar stellen wij de Europese Grondwet nu juist als middel tegenover, om de democratie en het parlementarisme in de Europese Unie tot een realiteit te maken.
Ja, dat mogen velen zich aantrekken, geachte collega, maar ik wil u niet nog beroemder maken dan u al bent.
Het Europees Parlement wordt door de Grondwet versterkt, maar ook de nationale parlementen gaan erop vooruit, omdat ze een klachtrecht krijgen dat het hun zelfs mogelijk maakt op grond van de subsidiariteit bezwaar aan te tekenen tegen EU-wetsontwerpen. Verder kun je critici van de Europese Grondwet ook voorhouden dat gemeentelijke autonomie voor het eerst op Europees niveau constitutioneel verankerd wordt. En als er verschil van mening ontstaat over de vraag wie overeenkomstig de Europese bevoegdheidsverdeling bevoegd is, Europa of de lidstaten, of als de regionale en de gemeentelijke autonomie in het geding zijn, dan is het van groot belang, niet alleen in politiek maar ook in juridisch opzicht, dat het Europese Hof van Justitie zich kan beroepen op een artikel waarin de gemeentelijke autonomie is vastgelegd.
Er is hier sprake geweest van een kern-Europa en van vele snelheden en ik onderschrijf nadrukkelijk hetgeen de heren Brok en Hänsch gezegd hebben. Zij maken beiden reeds lang deel uit van dit Parlement en zullen ook de kleine meningsverschillen die ondanks de nauwe samenwerking in de Conventie nog tussen hen bestaan wel overwinnen. Mochten ze daar nog bemiddeling bij nodig hebben, dan staan hun genoeg leden van onze fractie ter beschikking.
We moeten binnen Europa hetzelfde doel nastreven. We hebben eenzelfde, gemeenschappelijk doel. En dat doel zullen we gezamenlijk bereiken. Degenen die het over een kern-Europa hebben, bepleiten welbeschouwd een terugkeer naar de intergouvernementele samenwerking. Hun zeg ik: daar leent onze fractie zich niet voor en we zullen ons er gedecideerd tegen verzetten. Waar een wil is, is een weg...
... en we moeten respect hebben voor elkaar en - het allerbelangrijkste - elkaar vertrouwen. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, we hebben vertrouwen in u, in uw regering, in uw Taoiseach, in de voorzitter van de Europese Raad, in uw minister van Buitenlandse Zaken en in uw persoon en we hebben vertrouwen in commissaris Barnier - om het voor de Commissie daar nu maar bij te laten - en als we gezamenlijk deze weg...
... vastberaden afleggen en het communautaire Europa verdedigen, zullen we uiteindelijk - daar ben ik van overtuigd - ook samen slagen.
De Voorzitter.
    Een prijzenswaardige nieuwe vorm van “interreligieuze” dialoog!
Barón Crespo (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte commissarissen, dames en heren, staat u mij toe om eerst in positieve bewoordingen te zeggen wat commissaris Barnier op een negatieve manier heeft verwoord, in de wetenschap dat het Ierse voorzitterschap zeer gevoelig is voor poëzie.
De bekende Spaanse dichter Antonio Machado zegt in een beroemd gedicht: “Wandelaar er is geen weg, de weg wordt gaandeweg gebaand”, en u bent op pad gegaan, voorzichtig maar vastberaden, en ik denk dat het Parlement dat moet waarderen.
U baant een weg en probeert een zeer dramatische blokkade en impasse in Europa te overwinnen. Wij hebben geluisterd naar het verslag van onze vertegenwoordigers in de IGC, de heren Hänsch en Brok, en zij zeggen ons beiden dat het erop lijkt dat de stemming is veranderd. Ik denk dat de Ierse gastvrijheid daar een positieve rol in speelt en het is erg belangrijk dat de sfeer is verbeterd. Ik verwelkom ook de zeer positieve interventie van de heer Poettering, en ben er zeker van dat hij namens minimaal driekwart van zijn fractie spreekt. Ik kan me voorstellen dat de Britse conservatieven hier niet gelukkig mee zijn, maar ik denk dat er een duidelijke convergentie bestaat tussen ons … Goed, namens 80 procent dan, dat vind ik ook goed.
Er is een belangrijke kwestie die nog niet is opgelost – en ik geloof dat het Italiaanse voorzitterschap daar geen enkele aandacht aan heeft besteed – namelijk de status van de wijzigingen die in de tekst van de Conventie zijn aangebracht tijdens de Raad van Brussel.
Na het Ierse voorzitterschap te hebben aangehoord en in het Parlement deze wijzigingen te hebben bestudeerd, begrijp ik dat er opnieuw is gewerkt aan de tekst van de Conventie, met andere woorden, deze tekst is nog niet geconsolideerd, en dat is van belang op het moment dat wij analyseren waarom de zaken stagneren. Daar moet iets aan gebeuren.
Ik denk dat wij ook moeten onderstrepen dat een aantal landen die zeer kritisch waren tijdens de Top van Bussel – inclusief mijn eigen land Spanje en verder onder andere Polen, Duitsland en Frankrijk – via hun ministers in het openbaar hebben laten weten dat zij overeenstemming willen bereiken.
En wat het Europa van de twee snelheden betreft wil ik iets zeer wezenlijks zeggen: het probleem is niet zozeer dat er twee snelheden bestaan als wel dat we ervoor moeten zorgen dat die landen die er voortdurend de handrem op zetten daarmee stoppen. Ik denk dat dat op dit moment de kern van de zaak is. Met andere woorden, je kunt geen vooruitgang boeken als een aantal landen constant op de rem staat. Ik denk dat dat een goed uitgangspunt vormt
Het is absoluut duidelijk dat wij een tweede mislukking in de ICG moeten proberen te voorkomen. En, om het positief te benaderen: het is tegelijkertijd van groot belang dat wij onze verantwoordelijkheden aankunnen. Waarom? Wel, omdat de Conventie in samenwerking met de nieuwe lidstaten en een aantal andere landen waarmee nog over lidmaatschap wordt onderhandeld, een tekst heeft opgesteld. En wij moeten ons electoraat – dat wij snel weer om een oordeel zullen vragen – een resultaat voorleggen van ons werk waarmee de Unie in staat wordt gesteld om democratischer en efficiënter te werken en te functioneren. Dat is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid, en daarom moeten wij met het oog op de verkiezingen deze weg volgen.
Ik voeg echter nog een paar andere elementen toe aan de agenda van dit jaar. In de eerste plaats komen er een nieuw Parlement en een nieuwe Commissie, en wij kunnen hun nu niet het recht ontzeggen om ook een aantal wijzigingen voor te stellen die zij wenselijk achten. Het gaat er niet om of het volgende voorzitterschap het beter doet, het gaat erom dat de mogelijkheid bestaat dat wij weer helemaal opnieuw moeten beginnen, met het nieuwe Parlement en de nieuwe Commissie. Dat is een belangrijk punt.
Wij staan ook voor belangrijke internationale beslissingen waar de Europese Unie de komende maanden mee te maken krijgt: de hervorming van de Verenigde Naties, waar wij als Europeanen nauw bij betrokken zijn - morgen ontvangen wij de secretaris-generaal van de Verenigde Naties -, de situatie in Irak, de situatie in het Midden-Oosten, en het internationale beleid en de wereldwijde verantwoordelijkheden van de Europese Unie.
Daarnaast moeten wij ons ook buigen over de actualisering van de Lissabonstrategie en de financiële vooruitzichten, met andere woorden de economie en de solidariteit van onze Unie. Ik wil geen dreigementen uiten, maar het is duidelijk dat wij er nu gezamenlijk over moeten praten omdat het op de agenda staat. En dat moet op een constructieve manier gebeuren. Het is ondenkbaar dat wij vooruitgang boeken op economisch terrein zonder dat te doen op politiek terrein.
Het is dus absoluut van zeer groot belang dat we positief en proactief handelen, en daarom verwelkom ik de wilskracht van het Ierse voorzitterschap.
Duff (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben verheugd over het voortgangsverslag van minister Roche, mijn collega in de Conventie.Het is duidelijk dat we de draad weer snel hebben opgepakt na het fiasco van de Top van Brussel. Ik hoop dat we vóór 1 mei overeenstemming kunnen bereiken. Er moeten echter nog drie problematische kwesties worden opgelost: de formule voor het nemen van besluiten met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen, de omvang en samenstelling van de Commissie en het toepassingsgebied van het stemmen bij gekwalificeerde meerderheid. Het zou jammer zijn als we zo geobsedeerd zijn door de eerste twee belangrijke patriottische kwesties dat we te weinig aandacht besteden aan de derde, die in zekere zin veel belangrijker is.
Het Italiaanse voorzitterschap is helaas, voornamelijk onder druk van premier Blair, op bepaalde punten afgeweken van de bescheiden en evenwichtige voorstellen van de Conventie om het toepassingsgebied van het stemmen bij gekwalificeerde meerderheid en de medebeslissingsbevoegdheden van het Parlement uit te breiden. De liberale fractie - en ik denk een meerderheid van dit Parlement - vindt het Italiaanse zogenaamde “definitieve compromispakket” onaanvaardbaar. Het zou vooral ongewenst zijn als er zou worden afgeweken van besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid ten aanzien van de bepalingen inzake de sociale zekerheid voor migrerende werknemers, als het medebeslissingsrecht zou worden geschrapt uit de clausules inzake het kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling, als het nationale veto op het gebied van justitiële samenwerking in strafzaken en de mogelijkheid de wetgevende bevoegdheden van het Parlement op te schorten opnieuw zouden worden ingevoerd, en als de progressieve -clausules zouden worden aangevuld met een vetorecht voor elk nationaal parlement - wat er ongetwijfeld toe zal leiden dat de uitvoering van de besluiten van de Europese Raad wordt gedwarsboomd en dat het Europese politieke bestel uiteindelijk verlamd zal raken.
Het Ierse voorzitterschap heeft gelijk als het zegt dat alle lidstaten in beweging moeten komen om de IGC kans van slagen te geven en dat geldt zeker voor de Britse premier, wie dat ook zal blijken te zijn.
Seppänen (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, men zegt dat de Grondwet zowel de wil van de burgers als die van de lidstaten weerspiegelt. Wij weten hoe de wil van de lidstaten wordt gemeten: die wordt in de parlementen bepaald. De wil van de lidstaten is echter niet noodzakelijkerwijs de wil van de bevolking. Als er op nationaal niveau over de Grondwet moet worden besloten, moet naar de mening van een grote meerderheid van onze fractie de wil van de burgers worden gemeten via een referendum in alle lidstaten. De landen die de Grondwet goedkeuren, richten een nieuwe Unie op die de werkzaamheden van de oude Unie moet voortzetten. Met de Grondwet wordt de huidige Unie buiten werking gesteld. Overeenkomstig het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht moet tot die opheffing met eenparigheid van stemmen besloten worden. Het is het legitieme recht van een land om de opheffing niet te aanvaarden. Als de huidige Unie, waartoe veel landen na een referendum zijn toegetreden, buiten werking wordt gesteld, moet in zoveel mogelijk landen ook een referendum worden gehouden over het toetreden tot de nieuwe Unie.
De Grondwet is in de Intergouvernementele Conferentie bijna afgehandeld. De artikelen betreffende militaire aangelegenheden, waaronder een nieuw model voor structurele samenwerking, zijn in Napels goedgekeurd. In deze artikelen is niet alleen sprake van defensie: in een apart aanvullend protocol zijn ook bepalingen neergelegd inzake veeleisender militaire operaties die vallen onder de noemer ‘vredestichting’ en die dus ook een aanval kunnen inhouden. In feite bereidt men zich in de Europese Unie nu niet voor op defensie, maar op een aanval. Onze fractie vindt een dergelijke militarisering van de Europese Unie niet nodig. De NAVO moet ook niet in de Europese Grondwet worden genoemd, zoals nu wel het geval is. Wat nog wel in de Grondwet moet worden opgenomen is de bepaling dat het crisisbeheer door de Europese Unie gebaseerd moet zijn op een mandaat van de Verenigde Naties.
Onze fractie is bereid deel te nemen aan de opbouw van een sociaal Europa. De ontwerp-Grondwet is wat dit betreft echter niet bevredigend. Wij willen hierin wijzigingen aanbrengen, zodat diensten van algemeen belang voor alle burgers van de Europese Unie worden gewaarborgd. Er is sociale zekerheid nodig en geen Europees militarisme. Onze fractie wil dus een sociaal Europa, maar wat dit betreft zijn in de Conventie en de IGC geen besluiten genomen die ons tevredenstellen. Wij achten het geen goede zaak dat de Grondwet is opgesteld in samenhang met onderhandelingen over de nieuwe financiële vooruitzichten van de Europese Unie. De lidstaten mogen niet worden gedwongen een grondwet aan te nemen die hun burgers niet kunnen accepteren. Er zijn referenda nodig. Een referendum wordt geëist door 96 leden van de Conventie die zowel de voor- als de tegenstanders bij de komende referenda vertegenwoordigen. Referenda zijn bij uitstek vormen van volksdemocratie. 
Frassoni (Verts/ALE ).
   Mijnheer de Voorzitter, drie korte opmerkingen. Het doel van deze constitutionele hervorming is de Europese Unie democratischer en doeltreffender te maken, niet de machtsverhoudingen tussen de lidstaten te berekenen. De Intergouvernementele Conferentie is daarin blijven steken en het is duidelijk dat de besluitvorming met eenparigheid van stemmen het echte kankergezwel van de Europese Unie is, datgene wat elke vorm van solidariteit tussen de lidstaten te gronde richt.
Voor de meerderheid in mijn fractie was - of is - de tekst van de Conventie een stap vooruit, maar zeker geen revolutie. Ik ben ervan overtuigd dat een tamelijk grote meerderheid in het Parlement het daarmee eens is, maar te oordelen naar de woorden van het voorzitterschap en gezien ons debat is er sprake van een fundamentele dubbelzinnigheid. We zijn allemaal optimistisch en hoopvol, we moedigen het Ierse voorzitterschap aan het beste eruit te halen, maar wat willen we eigenlijk aanmoedigen? We zien zelfs af van elk parlementair initiatief dat het voorzitterschap hindert, we zien af van de viering van het twintigste sterfjaar van Spinelli, van de formele aanneming van de Conventie. Ik herhaal, wat moedigen we eigenlijk aan?
Mijnheer Hänsch, als democratisering een criterium van uw beoordeling is, kunnen we de resultaten van Napels niet aanvaarden, om de simpele reden dat het grootste deel ervan een stap terug betekent ten opzichte van de Conventie, en in enkele gevallen, vooral op begrotingsgebied, ook ten opzichte van de huidige situatie. Hoe kunt u, als onze vertegenwoordiger, zoiets aanvaarden? Dat kan toch niet! Dat is dubbelzinnig, tegenstrijdig! We kunnen echt geen genoegen nemen met het verhaal over de halfvolle en de halflege beker. Over de vijf of zes punten waarop in Napels min of meer overeenstemming is bereikt, wil ik graag het Ierse voorzitterschap horen. Ik zou graag willen weten wat het doet, waarover het tot overeenstemming probeert te komen: over de tekst van de Conventie of over wat u, voorzitter, vandaag een goede basis heeft genoemd? Uit uw verklaring aan het begin van uw voorzitterschap heb ik opgemaakt dat de 82 punten niet bestonden. Bestaan die punten nu wel of niet? Vormen die punten een basis of niet? Eerlijk gezegd heb ik dat niet begrepen en ik vind het gevaarlijk dat onze twee vertegenwoordigers de hypothese bevestigen dat dit een goede onderhandelingsbasis is, want dat is het niet, en dit is niet het standpunt van het Parlement.
In de tweede plaats nog even dit: om eerlijk te zijn heb ik de indruk, alweer, dat de beste manier om het Ierse voorzitterschap te helpen is de leden en de publieke opinie rond een democratisch project te mobiliseren. Als we besluiten alles opnieuw in handen van de Intergouvernementele Conferentie te leggen, in maart en in mei, hebben we een nog slechter project dan dat van Napels. Ik vraag de collega’s, de verschillende fracties die groter zijn dan de mijne, daarom vast te houden aan de idee van vergaderingen, vast te houden aan de idee van een groots parlementair initiatief in mei, om het Ierse voorzitterschap te begeleiden en te helpen, en niet alleen te laten met zijn collega’s die in hun eentje geen beter Europa maken. 
Collins (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik ben bijzonder blij met de verklaring die minister Roche hier vanmiddag namens het Ierse voorzitterschap heeft afgelegd. Het verheugt mij dat er tijdens de ontmoeting van ministers van Buitenlandse Zaken deze week een constructieve uitwisseling van standpunten heeft plaatsgevonden over de noodzaak van een nieuw Verdrag. De gebeurtenissen tijdens de Top van EU-leiders afgelopen december in Brussel liggen inmiddels ver achter ons. Er is een sterk, groeiend besef dat we het proces om tot een nieuw EU-Verdrag te komen een nieuwe impuls moeten geven. Met vertraging en gedraai, beschuldigingen over en weer en het zoeken van de confrontatie is dit politieke proces absoluut niet gediend.
Daarom ben ik verheugd over het feit dat de fungerend voorzitter van de Raad, onze premier Ahern, op dit moment bezig is met een uitgebreide ronde van bilaterale besprekingen met de EU-leiders. Deze week al is hij in Madrid geweest, waar hij een ontmoeting heeft gehad met de Spaanse premier. Eind deze week heeft hij een ontmoeting met de Poolse premier. Premier Ahern zal tijdens de Raad van EU-leiders in maart verslag uitbrengen van zijn bilaterale besprekingen en dan zullen we allemaal beter in staat zijn om een oordeel te geven over de stand van zaken van de onderhandelingen om tot een nieuw EU-Verdrag te komen.
We weten allemaal wat de kernpunten zijn. Daarover hoeven we niet geheimzinnig te doen. Een van de duidelijke voordelen van het Conventieproces is dat we een ontwerp-Verdrag hebben dat een basis vormt voor de huidige besprekingen. Een aantal EU-regeringen moet echter hun ogenschijnlijk diep gewortelde politieke standpunten loslaten. Dat is essentieel. Er kan alleen overeenstemming worden bereikt over een nieuw Verdrag als er enige politieke flexibiliteit in het politieke proces wordt ingebracht. Laten we ons er allemaal van bewust zijn dat we op het moment in Europa veel hebben om trots op te zijn en dat de impasse met betrekking tot het realiseren van een nieuw EU-Verdrag daar geen afbreuk aan mag doen. We kijken allemaal uit naar de toetreding van tien nieuwe landen tot de Unie op 1 mei 2004. Deze historische gebeurtenis zal het einde inluiden van de kunstmatige scheidslijn die vanaf het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa heeft bestaan. De uitbreiding van de Unie zal Europa een krachtigere stem in de wereld geven.
Tot slot denk ik dat we allemaal de intensivering van de besprekingen tussen de regeringen van de Europese Unie steunen om er zo voor te zorgen dat er overeenstemming kan worden bereikt over de bepalingen van het Verdrag. We moeten dringend zorgen voor een meer gestroomlijnde manier waarop we in Europa onze zaken aanpakken. Hoe sneller we overeenstemming bereiken, hoe beter. 
Abitbol (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de Poolse premier heeft enkele dagen geleden een in mijn ogen verbijsterende reden aangevoerd om snel een akkoord te bereiken over de Grondwet, door te verklaren dat dit over zes maanden feitelijk geen nut meer heeft. Ofwel de heer Miller is een adept van Père Ubu, hetgeen voor een Pool niet verwonderlijk zou zijn, ofwel, en dat is waarschijnlijker, met deze uitspraak geeft de heer Miller aan dat het geen zin heeft de goedkeuring van de Grondwet nog veel langer te vertragen, aangezien deze tekst in feite nergens toe leidt. Want, beste commissaris Barnier, het debat bevindt zich niet tussen ‘uitstel’ en ‘afstel’, maar tussen ‘ergens’ en ‘nergens’, en deze ontwerp-Grondwet brengt ons echt nergens.
In werkelijkheid klampen de Europese instellingen, de Commissie en het Parlement tezamen, zich vast aan deze zogenaamde Grondwet als aan een reddingsboei, daar hun beleid totaal mislukt is, met name dit jaar, en daar de gehele publieke opinie zich van hen afkeert, getuige de laatste Eurobarometer, die me op dit punt veelzeggend lijkt.
In werkelijkheid zijn de enige politieke initiatieven die op Europees niveau vruchten afwerpen die initiatieven welke buiten het institutionele kader tot stand komen, zoals we hebben gezien bij het gezamenlijke optreden van de Franse, Duitse en Britse ministers van Buitenlandse Zaken in Iran, of zoals we nu zien met wat hopelijk de eerste stappen zijn in de richting van een Europese defensie, stappen van precies die drie landen die zich los hebben weten te maken van al het institutionele geharrewar, van alle ministers en van alle commissarissen met twee of drie petten op.
De Grondwet komt er, omdat het Europese apparaat zich geen mislukking kan veroorloven, zoals u allen heeft gezegd. Er zal dus een grondwet komen, of iets dat daarvoor door moet gaan. Maar als het gaat om democratie, en een grondwet is voor mij eigen aan een democratie - de heer Poettering wijst daar vaak op - zeg ik dat we een Europese democratie maar op één manier tot stand kunnen brengen, met alle risico’s van dien: via een referendum. Als er geen referendum plaatsvindt - en tot mijn spijt blijft de tekst van het Parlement op dit punt zoals gewoonlijk erg vaag - dan kunnen de heer Poettering en anderen er zeker van zijn dat de kiezers ze in juni duidelijk te verstaan zullen geven wat ze van hun zogenaamde democratie vinden. 
Berthu (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, we weten nog altijd niet waar we staan met de detailcompromissendie de IGC al dan niet heeft bereikt voorafgaand aan de impasse van december jongstleden; sommigen, en met name het Parlement, willen de zaak bespoedigen en de onderhandelingen snel afronden. Wij verwerpen dit idee, en wel om twee redenen.
Allereerst zouden we er goed aan doen de door de impasse veroorzaakte vertraging te benutten om deze Grondwet nader tegen het licht te houden. Het punt van onenigheid, de formule voor de stemming met dubbele meerderheid, is niet onbelangrijk. Dit punt is zelfs cruciaal voor de soevereiniteit van de lidstaten, zoals vele andere bepalingen uit de Grondwet. De voorzitter van de delegatie voor de Europese Unie van het Franse parlement, die deze tekst steunt, heeft toegegeven dat wat de dubbele meerderheid betreft, en ik citeer: “ons land uit nationaal oogpunt echter evenveel belang had bij een status-quo als Spanje en Polen”. Ik denk dat de onderhandelaars deze bekentenis moeten opvatten als een waarschuwing.
Ten tweede horen we hier en daar geluiden over het mogelijk afronden van de onderhandelingen net voor de Europese verkiezingen. Ik waarschuw diegenen die eens te meer de burger om de tuin zouden willen leiden. Het lijkt er namelijk op dat sommigen dit compromis net voor de verkiezingen goed zou uitkomen om het debat in de kiem te smoren en vervolgens te wijzen op het verkiezingsresultaat, indien dit gunstig genoeg uitvalt voor de federalistische fracties, om een referendum over de Grondwet te omzeilen. Deze manoeuvre zou onrechtmatig zijn, want de Europese verkiezingen zijn bedoeld om vertegenwoordigers in het Europees Parlement te kiezen die zich bezighouden met zeer uiteenlopende onderwerpen, maar niet met een eventuele grondwet; deze moet via andere besluitvormingsprocessen tot stand komen.
Wij keren ons tegen elke poging om inbreuk te maken op de wet. Ik hoop tevens, mijnheer de Voorzitter, dat we dit debat een minimum aan eerlijkheid en waardigheid zullen gunnen. 
Cornillet (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, opstaan is niet zo moeilijk, als men is gevallen, en we moeten inderdaad, zoals commissaris Barnier zei, de publieke opinie en onze nationale politici weer aan onze kant krijgen.
Dat is de strekking van de resolutie die wij indienen en die moet worden gezien als een buitengewoon krachtig politiek signaal. Stel dat in onze nationale parlementen de vier grootste partijen van ons land een gezamenlijke resolutie indienen. Dat zou heel wat stof doen opwaaien. Waarom bestaat er een dergelijke consensus? Omdat we het er allemaal over eens zijn dat we uitbreiding en verdieping van de Unie goed op elkaar moeten afstemmen. Het aantal spelers gaat veranderen, het speelveld verandert en daarom moeten ook de spelregels veranderen.
Deze resolutie moet dan ook worden beschouwd, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, als een steuntje in de rug, een aanmoediging, een stimulans. Ik zou u willen attenderen op het buitengewoon gematigde karakter ervan. Enerzijds wordt erin voorgesteld om de Grondwet als uitgangspunt te hanteren - we willen hier niet te ver van afdrijven - en anderzijds, en dat is niet onbelangrijk, om 1 mei en niet 9 mei als richtdatum te nemen. Wij hebben dan namelijk nog een laatste zitting binnen dit Parlement, van 3 tot en met 6 mei. Hopelijk worden we politiek gezien niet gedwongen een constituerende vergadering te zijn die een mogelijk gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef van de regeringen moet compenseren. 
Napolitano (PSE ).
   -Mijnheer de Voorzitter, de resolutie van de Commissie constitutionele zaken geeft 1 mei als datum voor een positieve afsluiting van de werkzaamheden van de IGC. Laat me de redenen daarvoor toelichten: meteen daarna begint de verkiezingscampagne en voordien moet de Grondwet zijn afgerond, eerst en vooral om de kiezers naar het stemlokaal te lokken – anders krijgen we te maken met teleurstelling en onthouding – en om onze Grondwet aan hen voor te leggen, hetgeen immers onze democratische plicht is. Ik voeg er voor de duidelijkheid aan toe, in aansluiting op de woorden van de heer Duff en mevrouw Frassoni, dat voor ons alleen het ontwerp van de Conventie in aanmerking komt. De 82 punten waar de Italiaanse premier het over had of de 45 amendementen waarvan nu sprake is, hebben we aandachtig bestudeerd; ze bevatten veel verwarrende elementen en ambigue passages en betekenen in veel opzichten een stap achteruit. Daarover bestaat geen consensus – in elk geval niet in het Europees Parlement – en ik vraag u, mijnheer de Raadsvoorzitter, daar serieus rekening mee te houden.
Fatuzzo (PPE-DE ).
   -Mijnheer de Voorzitter, ik spreek hier als woordvoerder van de gepensioneerden en de bejaarden van heel Europa die mij, alweer, hebben gezegd: “We hebben geen tijd om te wachten op de Europese Grondwet. We zijn tachtig, negentig, honderd jaar: we hebben geen tijd!” Ik zou graag zien dat het Ierse voorzitterschap dat in het achterhoofd houdt, of beter gezegd alle andere voorzitters daaraan herinnert. Met name stel ik bij wijze van alternatief voor, als dit geschenk er niet in zit, meer tijd te geven aan de bejaarden en gepensioneerden. Hoe? Nu het erop lijkt dat premier Berlusconi tien jaar jonger is geworden – naar men zegt met behulp van plastische chirurgie – zou ik graag zien dat alle bejaarden en gepensioneerden van Europa op kosten van de staat dezelfde behandeling krijgen, zodat ook zij tien jaar jonger worden en de tijd hebben om te wachten tot de Europese Raad ons eindelijk de Grondwet geeft.
Corbett (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag namens mijn fractie het Ierse voorzitterschap gelukwensen met zijn aanpak en met de gekozen werkwijze, die naar mijn idee de enige juiste is. Als het Ierse voorzitterschap echter, buiten zijn schuld, niet binnen een redelijke termijn resultaten begint te boeken, is mijn fractie stellig van mening dat het Parlement niet gewoon door kan gaan alsof er niets aan de hand is. Het zal steeds moeilijker worden voor ons en voor vele lidstaten in de Raad om te doen alsof dit een kwestie is die maanden- of jarenlang op een zijspoor kan worden gezet. Er moet, om de redenen die mijn collega's al hebben genoemd, snel een oplossing worden gevonden.
Mag ik het voorzitterschap ook vragen hoe het van plan is een compromis te vinden voor de lastige kwestie van de stemprocedure in de Raad? Een overgrote meerderheid wil besluitvorming met een dubbele meerderheid, maar één of twee landen blijven zich daartegen verzetten. Hoe denkt het voorzitterschap deze landen over de streep te trekken? Via wat voor aanpassingsmechanisme of verklaring zal de stemprocedure naar alle waarschijnlijkheid aanvaardbaar worden gemaakt voor deze landen? 
Malmström (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, 2003 zal waarschijnlijk niet de geschiedenis ingaan als het meest succesvolle jaar van de EU. Dat is zorgwekkend, niet alleen met het oog op de opkomst bij de komende Europese verkiezingen, maar ook omdat het vertrouwen in het Europees project als zodanig verloren dreigt te gaan. Daarom moet 2004 een succesvol jaar worden en die kans zit erin met de op handen zijnde historische uitbreiding en eenmaking van Europa. Ik wijs u erop dat de Noorse sociaal-democraat Thorbjørn Jagland de EU heeft voorgedragen voor de Nobelprijs voor de vrede - let wel, het gaat hier om een Noors politicus.
Ongeacht de vraag of we de Nobelprijs al dan niet krijgen, kan een uitgebreide Unie enkel goed functioneren als er sprake is van duidelijke regels en een ordentelijke werkwijze, en daarvoor is de Grondwet noodzakelijk. Het lijkt logisch dat de burgers zich in het kader van de Europese verkiezingen ook over deze Grondwet moeten kunnen uitspreken. Het is onaanvaardbaar dat sommige landen de regels weigeren te aanvaarden en op eigen houtje willen verdergaan.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u merkt waarschijnlijk wel hoezeer dit Huis u goedgezind is. Als het alleen van u en van ons afhing, zou deze Grondwet binnen de kortste keren klaar zijn. Ik hoop dat u al uw diplomatieke talenten zult aanwenden om uw collega’s in de Raad van de urgentie van deze zaak te overtuigen. 
Marinho (PSE ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u kent de tekst van de Conventie goed, en ik zou het daarom op prijs stellen als u mij eerlijk en oprecht zou vertellen of u ooit een beter afgewerkte tekst heeft gezien dan die van de Conventie. We moeten over die tekst toch wel een positief oordeel geven? Ik vraag u dit, omdat u, net zoals ikzelf, goed bekend bent met de tekst van de Conventie. Ik zou verder graag willen dat u me opheldering zou verschaffen over een kwestie die bij dit debat – maar ook daarbuiten – een belangrijke rol speelt. Ik heb het dan over de beroemde tekst van Napels, waarover zoveel gezegd en geschreven wordt. Wat houdt die precies in, die tekst van Napels? Is dat de tekst die bij de Raad van Napels op tafel lag, of wat er van die tekst over was nadat hij door de Raad van Brussel door de zeef was geperst? Ik zou het op prijs stellen indien u ons eerlijk en oprecht opheldering zou verschaffen over deze twee punten. 
Dupuis (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte commissarissen, de meeste collega´s hebben het gehad over het mooie Europa, of over het Europa dat iets mooier zou moeten worden. Ik ga het hebben over het laffe, boosaardige en wrede Europa, het Europa waarover de heer de Villepin twee dagen geleden in Moskou heeft gesproken, het Europa dat een openlijke oorlog in Tsjetsjenië doodzwijgt.
Tien dagen geleden, toen ik genoeg had van deze oorverdovende stilte, ben ik in hongerstaking gegaan, niet om ijzer met handen te breken, niet omdat ik graag dood wil of lijdt aan anorexia, zoals collega Nicholson of Winterbourne heeft gezegd. Ik denk dat juist ons Europa graag dood wil, het Europa dat niets doet voor Tsjetsjenië.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik vraag u en de Commissie om een kleinigheid. Wij hebben artikel 14, lid 3, van het EG-verdrag, op basis waarvan de Europese Unie zwarte lijsten kan opstellen van personen die niet tot het grondgebied van de Unie worden toegelaten. Maar het artikel maakt het ook mogelijk om witte lijsten op te stellen, lijsten die vrij verkeer en verblijf van personen, in dit geval Tsjetsjenen, op Europees grondgebied toestaan om ze in staat te stellen de rechten van hun volk onder de aandacht te brengen, de rechten van een volk dat massaal uitgemoord wordt. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, als u tijdens uw voorzitterschap en met de steun van de heer Vitorino deze hervorming erdoor krijgt, zou ik u daarvoor zeer erkentelijk zijn. 
De Voorzitter.
    Mijnheer Dupuis, uw politieke standpunt is belangrijk, maar we bespreken hier het ontwerp voor een Grondwettelijk Verdrag.
Leinen (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het Ierse voorzitterschap heeft de kans een grote belofte in te lossen, de belofte namelijk dat de verdieping van de Unie voor de uitbreiding zou gaan. Deze belofte is de burgers tien jaar geleden gedaan. We pleiten er hier in dit Huis voor deze Grondwet liefst voor 1 mei, maar in elk geval parallel aan de uitbreiding en voor de Europese verkiezingen af te ronden. Ik zou ook best willen weten waar u nog over onderhandelt. Blijft u in elk geval zo dicht mogelijk bij de tekst van de Conventie. De heer Berlusconi heeft ons nooit de 82 thema’s genoemd waarover in Napels overeenstemming is bereikt. Misschien zouden die een keer gepubliceerd kunnen worden. Ik vind dat de stemming in de Raad - deze dubbele meerderheid - de grondslag moet blijven, aangezien ze bedoeld is om de besluitvorming te bevorderen. We moeten af van nog meer blokkades. Dat zou uw meetlat moeten zijn en als de Grondwet er niet komt, dreigt inderdaad toch het Europa van de twee snelheden, het Europa dat we niet willen. 
Tannock (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, als iemand die zelf voor zeker een kwart Ier is, heet ik het Ierse voorzitterschap van harte welkom.
De heer Barón Crespo heeft gelijk: de Britse conservatieven treuren niet om het verscheiden van het grondwettelijke project van de Europese Unie en we zijn dankbaar voor de Spaanse en Poolse onverzettelijkheid. Het document was naar ons idee qua strekking veel te centralistisch en federalistisch, het was te lang en het was zowel normatief als onflexibel. Wij zeggen: rust in vrede. Ik hoop echter dat de historische betrekkingen van Ierland met de Verenigde Staten ertoe zullen bijdragen dat er een overeenkomst tussen de EU en de VS komt die weliswaar misschien geen volledige vrijhandelsovereenkomst zal zijn - nu de Wereldhandelsorganisatie na Cancun ernstige schade heeft opgelopen - maar waarmee in elk geval een gemeenschappelijke economische ruimte voor de handel in goederen en diensten, met name financiële diensten, in het leven wordt geroepen.
Er moet ook nog veel meer worden gedaan om de agenda van Lissabon uit te voeren, aangezien Duitsland in een ernstige recessie is beland. Niet erg bevorderlijk hiervoor zijn de overgewaardeerde euro en het monetaire beleid, dat te weinig op de lidstaten afzonderlijk is toegespitst. Nu de Commissie naar de rechter stapt vanwege de schendingen van het Stabiliteits- en Groeipact, valt Duitsland in feite in de kuil die het voor een ander heeft gegraven.
Dit halfjaar is vanwege de uitbreiding een bijzonder halfjaar. Ik wens het Ierse voorzitterschap alle geluk dat het Ierse volk volgens de traditie ten deel valt. 
Carnero González (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, we hebben het vaak over mensen die hun handen van iets aftrekken. In dit geval heeft dat niet veel opgeleverd, want wat men ook heeft geprobeerd, de zaak waarom het hier gaat is nog niet verdwenen. 
Ondanks de Intergouvernementele Conferentie is de ontwerp-Grondwet die is uitgewerkt door de Conventie nog steeds niet van tafel, mede dankzij de druk van dit Parlement en woorden als die van Voorzitter Pat Cox, afgelopen maandag in Madrid, die eiste dat de IGC haar werk goed en op tijd afrondt, dat wil zeggen voor de Europese verkiezingen, en voor het einde van deze zittingsperiode. Welnu, de weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens.
Ik vraag het Ierse voorzitterschap om steun en vertrouwen, maar ook om strengheid. Er moet streng op worden toegezien dat de ontwerp-Grondwet als basis gebruikt wordt en dat niet wordt gewerkt op basis van compromissen en onbekende en onbegrijpelijke kuiperijen waarmee we er enkel op achteruit gaan. Bovendien moet alles in alle openheid gebeuren. Bilaterale contacten kunnen nuttig zijn, maar de IGC is een instantie die gemeenschappelijk moet opereren, die moet debatteren en naar overeenstemming moet zoeken om uiteindelijk consensus te bereiken. 
Roche,
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag inhaken op het oude gezegde dat de heer Poettering in zijn bijdrage aan dit debat aanhaalde: “Waar een wil is, is een weg”. In dit geval kun je zeggen: waar een politieke wil is, moet een weg te vinden zijn. Dat is de realiteit als we het hebben over het Grondwettelijke Verdrag. De afgevaardigden zijn zich er, net als ik, van bewust dat de prijs die in dit debat te winnen valt, namelijk een Grondwettelijk Verdrag dat helder en duidelijk, zelfs visionair is, en waarbij alle burgers van Europa betrokken zijn, een fantastische prijs is. De Europese burgers en de regeringen van de lidstaten hebben door hun samenwerking ook echt laten zien dat Europa tot fantastische prestaties in staat is. Er is al een enorme hoeveelheid werk verricht en daar is het Ierse voorzitterschap zich terdege van bewust.
Veel afgevaardigden hebben vragen gesteld over de specifieke tekst en het uitgangspunt. De realiteit van alle onderhandelingen is dat er pas overeenstemming is bereikt als over alles overeenstemming is bereikt. We werken dag en nacht om de benodigde politieke wil te kweken.
De heer Fatuzzo merkte gevat op dat we allemaal ouder worden. Daar heeft hij volkomen gelijk in: niemand van ons wordt er jonger op. Hij opperde ook de mogelijkheid ouderen plastische chirurgie aan te bieden. Zoals u wel weet, mijnheer de Voorzitter, staat Ierland bekend om de gratis voorzieningen die het ouderen verstrekt - gratis vervoer, gratis televisie, gratis telefoon, gratis elektriciteit, enzovoort. Gratis plastische chirurgie hebben we nog niet overwogen, maar het was een rake opmerking van de heer Fatuzzo.
Ik ben de leden van het Parlement bijzonder dankbaar voor hun goede wensen. Daardoor zal het voorzitterschap zich gesteund voelen als het de regeringsleiders die problemen met deze kwestie hebben aanmoedigt om die paar extra stappen te zetten. Er is een fantastische prijs mee te winnen en het zou geweldig zijn als we die zo snel mogelijk zouden kunnen binnenhalen. 
De Voorzitter.
    U bent net een zeer goede plastisch chirurg, minister, bedankt voor uw opbeurende opmerkingen!
Vitorino,
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik vrees dat ik de heer Poettering moet teleurstellen door namens de Commissie te spreken, in plaats van de heer Barnier. Maar dat is de prijs van de collegialiteit.
Ik sta achter alles wat de heer Barnier heeft gezegd. Ik wil slechts het standpunt van de Commissie toelichten. Wij zijn van mening dat de tekst van de Conventie het uitgangspunt moet zijn en dat het conclaaf van Napels die tekst op sommige punten verhelderd heeft. Zonder af te wijken van de voorstellen van de Conventie kunnen we positieve tendensen vaststellen waaraan we moeten werken. Bepaalde aspecten van de tekst van Napels, en vooral bepaalde bilaterale onderhandelingen tussen Napels en de Europese Raad van Brussel vormen echter een stap terug op zeer gevoelige terreinen, zoals de budgettaire bevoegdheden of het toepassingsgebied van de gekwalificeerde meerderheid. Deze stappen terug verdienen geenszins de steun van de Commissie en wij beschouwen ze geenszins als een gegeven waarover onderhandeld zou moeten worden. Zoals minister Roche al zei, is namelijk niets overeengekomen zolang niet alles is overeengekomen.
Er zijn na Napels echter ook initiatieven genomen die onze steun wel verdienen. Ik neem als voorbeeld het akkoord over defensie. Defensie is een essentieel punt en een van de grote pijlers waarop de toekomstige Unie zal rusten. De Commissie is blij met het door de Intergouvernementele Conferentie bereikte defensieakkoord, evenals met de inhoud van het protocol dat is besproken na het conclaaf van Napels.
Wat er op defensiegebied is bereikt, is een uitstekend voorbeeld. Het is niet de bedoeling om op basis van het defensieakkoord een Europa van twee snelheden tot stand te brengen. Het akkoord dat is bereikt op een zo gevoelig terrein als defensie laat zien dat we dergelijke akkoorden moeten integreren in de Grondwet om zo overeenstemming te bereiken over de Grondwet als geheel, inclusief het defensieaspect. Daarom blijven wij de inspanningen van het Ierse voorzitterschap steunen om zo snel mogelijk een akkoord te bereiken over de Europese Grondwet.
De Voorzitter.
    Het debat is gesloten. Ter afsluiting van het debat deel ik mee dat ik twee ontwerpresoluties heb ontvangen.(1)
De stemming vindt morgen plaats.
De Voorzitter.
    Aan de orde is de verklaring van de Raad over het statuut van de leden.
Roche,
   . - Mijnheer de Voorzitter, de Raad heeft zich tijdens zijn vergadering van 26 januari 2004 gebogen over het ontwerpbesluit inzake het statuut van de leden van het Europees Parlement. De discussie was gebaseerd op de tekst die het Parlement op 3 en 4 juni 2003 heeft aangenomen en op de latere resolutie die op 17 december 2003 is aangenomen. Vanwege het verzoek van het Parlement aan de Raad om spoedig te reageren op de resolutie van 17 december heeft het voorzitterschap ervoor gezorgd dat de kwestie bij de eerstvolgende gelegenheid - en dat was de vergadering van de Raad afgelopen week - door de ministers kon worden bestudeerd.
Zoals alle leden wel weten, is voor alle artikelen van het ontwerpstatuut een gekwalificeerde meerderheid van stemmen nodig, behalve voor artikel 12 in de geconsolideerde tekst, dat over belastingzaken gaat; daarvoor is uiteraard eenparigheid van stemmen nodig. De aanpak van het voorzitterschap bestond er daarom in 
na te gaan of er sprake was van een gekwalificeerde meerderheid ten aanzien van alle aspecten van het voorstel behalve het aspect van de belasting en om, als dat het geval was, vast te stellen of de Raad de belastingelementen, een integraal onderdeel van het voorstel als geheel, unaniem zou kunnen goedkeuren.
In het belang van volledige transparantie wil ik verduidelijken dat het voorzitterschap de Raad heeft verzocht een beslissing te nemen op basis van het voorstel het salarisniveau voor de leden van het Parlement vast te stellen op 50 procent van het salaris van een rechter van het Hof van Justitie op het moment van aanneming van de desbetreffende resolutie van het Parlement, dat wil zeggen 8670 euro per maand.
Doel van het voorzitterschap was het bereiken van politieke overeenstemming over het ontwerpstatuut. Onze aanpak is voortdurend helder geweest. In de toespraak die de Ierse premier op 14 januari 2004 tot het Parlement heeft gehouden, heeft hij benadrukt hoe belangrijk het voorzitterschap het statuut van de leden vindt, heeft hij aangegeven hoe verheugd hij was over de uitslag van de stemming die in december 2003 in het Parlement heeft plaatsgevonden en heeft hij gezegd dat wij er als fungerend voorzitter alles aan zouden doen om een positief resultaat te bereiken. Het voorzitterschap is deze week, toen het de kwestie voorlegde aan de Raad, opnieuw redelijk uitvoerig ingegaan op zijn aanpak en beoordeling van de situatie.
Hoewel het duidelijk was dat de meeste leden van de Raad het pakket konden steunen, vanuit de overtuiging dat het Parlement rekening had gehouden met de punten van zorg van de Raad, gaven vier leden van de Raad aan dat zij nog steeds moeite hadden met de voorstellen en er hun steun niet aan konden verlenen. Na de inventarisatie van standpunten moest het voorzitterschap wel tot de slotsom komen dat de vereiste steun voor het ontwerpstatuut, conform de bepalingen van artikel 190, lid 5, van het Verdrag, niet voorhanden was. Het was daarom niet nodig na te gaan of er eenparigheid van stemmen was ten aanzien van de belastingelementen. Het voorzitterschap beloofde het Parlement in te lichten over de uitslag, en ik maak vandaag van de gelegenheid gebruik om dat te doen.
Het is belangrijk om over één punt in het bijzonder duidelijk te zijn: het voorzitterschap heeft alle mogelijke moeite gedaan om ervoor te zorgen dat de Raad goed geïnformeerd een beslissing kon nemen. Er is, vooruitlopend op de besprekingen van de ministers, intensief voorbereidend werk verricht. Bij bepaalde terreinen die voor sommige lidstaten een punt van zorg waren is het Parlement om opheldering gevraagd en die werd naar ons idee ook naar behoren gegeven. Ik wil graag mijn erkentelijkheid uitspreken voor de hulp en steun die het voorzitterschap op al deze punten van dit Parlement, en in het bijzonder van u persoonlijk, Voorzitter Cox, heeft gekregen.
Uiteraard had ik het Parlement vandaag liever een andere, positievere boodschap overgebracht. Dat is helaas niet mogelijk. Ik denk dat het belangrijk is dat ik u namens het voorzitterschap duidelijk en ondubbelzinnig inlicht over de stand van zaken.
Ik wil u, mijnheer Cox, nogmaals bedanken voor uw steun en inzet ten behoeve van deze belangrijke kwestie. 
De Voorzitter.
    Hoewel wij niet voornemens zijn een debat te voeren over deze zaak, hoop ik dat het Parlement mij zal toestaan namens ons allen een korte reactie te geven.
Ten eerste zou ik via u het Ierse voorzitterschap willen bedanken voor de vastberaden inspanningen die u zich in dit opzicht hebt getroost, evenals voor de resoluutheid waarmee u deze taak hebt vervuld. Zoals u hebt gemeld, is het voorzitterschap er niet in geslaagd een meerderheid voor de plannen te verkrijgen. Dit is geen tekortkoming van het voorzitterschap; wel is het goed mogelijk dat de Raad in dit opzicht tekort is geschoten, maar we moeten een onderscheid maken tussen deze zaken. Ik betreur de gemiste kans waarvan in uw verklaring sprake is. Ik wil er graag op wijzen in verband met het werk dat is verricht door mijn voorgangers en mijzelf, en in het bijzonder het onophoudelijke werk dat is verzet door onze rapporteur de heer Rothley en zijn collega’s in de Commissie juridische zaken en interne markt dat dit een zeer frustrerende uitkomst is vanuit het oogpunt van de meerderheid van dit Parlement, gezien de langdurige wederzijdse contacten hierover tussen het Parlement en de Raad, die in hun meest recente vorm dateren van de Top van Cardiff tijdens het Britse voorzitterschap in 1998. Ik spreek in dit opzicht tevens mijn persoonlijke teleurstelling uit en ik ben ervan overtuigd dat wij in dit Parlement volledig op basis van goed vertrouwen hebben gehandeld tijdens onze onderhandelingen en gedurende onze contacten met de Raad op dit terrein.
Ik moet er overigens bij zeggen dat het moeilijk is een overeenkomst te sluiten met een andere bevoegde instantie binnen de Unie als het speelveld beweegt en de doelpalen constant verplaatst worden. Wij waren ervan overtuigd dat de meerderheid van dit Parlement er afgelopen december naar streefde de verschillende standpunten, die in die fase in goed vertrouwen door alle actoren waren gepresenteerd, met elkaar in overeenstemming te brengen.
Ik ben van mening dat deze mislukking, het spijt me dit te moeten zeggen, symptomatisch is voor een Europa dat blijk geeft van een groter vermogen tot disfunctioneren dan tot functioneren ten aanzien van enkele belangrijke constitutionele vraagstukken. Ik hoop dat we onze Europese geest kunnen herontdekken en niet opnieuw zullen aanlopen tegen datgene dat dit belangrijke en, op zijn eigen bescheiden manier constitutionele initiatief in de weg stond.
Ik wil u wederom bedanken, minister, voor het werk dat het voorzitterschap verricht heeft en ik wil opnieuw mijn sterke persoonlijke opvatting onderstrepen dat het onvermogen om hier vandaag tot een positief resultaat te komen, waarvan u ons op de hoogte hebt gesteld, geen afspiegeling is van de vastberaden inspanningen en de resoluutheid die het voorzitterschap en andere voorzitterschappen uit het verleden zich getroost hebben bij het vervullen van deze belangrijke taak.
Barón Crespo (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil geen debat over dit onderwerp beginnen, maar dit is, zoals u terecht opmerkte, een zaak van grondwettelijk belang. Bovendien maakt deze kwestie deel uit van de wetgevende procedure. Het zou bijzonder nuttig zijn als het Parlement door het voorzitterschap van de Raad zou worden geïnformeerd over de redenen en argumenten die de vier eerdergenoemde regeringen hebben om zich tegen het statuut te verzetten. Misschien kunnen we dan vooruitgang boeken. Op dit moment weten we niet welke bezwaren deze regeringen hebben. 
De Voorzitter.
    Wanneer de Raad te zijner tijd in een positie verkeert om ons formeel te informeren over deze zaak, stellen we dergelijke informatie zonder meer op prijs. Ik moet u echter zeggen dat voor diegenen die het dossier even nauwgezet hebben gevolgd als ikzelf, er voor het onvermogen om bij deze gelegenheid een meerderheid te behalen diverse oorzaken aan te wijzen zijn. Misschien kunnen we een andere keer een uitvoeriger verklaring krijgen.
Hiermee is het punt gesloten.
De Voorzitter.
    Aan de orde is de verklaring van de Commissie over concurrentiebeleid.
Monti,
   . -Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de resolutie die vandaag is ingediend is gebaseerd op het debat in de Economische en Monetaire Commissie, een debat dat heeft plaatsgevonden naar aanleiding van het jaarverslag over het concurrentiebeleid voor 2002. Ik dank de heer Della Vedova hartelijk voor zijn belangrijke werk. Mijnheer de Voorzitter, laat me benadrukken hoezeer ik de uitstekende samenwerking met de parlementaire commissies op prijs stel en noodzakelijk vind, in de eerste plaats met de Economische en Monetaire Commissie. De ingediende resolutie weerspiegelt naar mijn mening heel goed de steun van deze commissie voor het concurrentiebeleid van de Commissie.
Ik wil van deze gelegenheid gebruikmaken om kort toe te lichten wat de stand van zaken is met betrekking tot het concurrentiebeleid en om u een idee te geven van de richting die we in de nabije toekomst willen inslaan. Zoals u weet is tijdens het mandaat van de huidige Commissie de hervorming van de gehele mededingingsregelgeving in de steigers gezet en voor een groot deel ook ten uitvoer gelegd. Het overkoepelend doel van de verschillende onderdelen van de hervorming is onze controles doeltreffender te maken en overbodige administratieve lasten te elimineren, zonder de concurrentieregels inhoudelijk te verzwakken. Ik geloof dat dat kan bijdragen aan het versterken van het concurrentievermogen, de groei en de werkgelegenheid in Europa.
Ik zal kort ingaan op elk van de drie grote sectoren van het concurrentiebeleid: antitrust, concentraties en staatssteun. In de sector antitrust heeft de Raad aan het einde van 2002 verordening (EG) nr. 1/2003 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag aangenomen. Deze verordening opent een nieuw hoofdstuk in de toepassing van de communautaire concurrentievoorschriften; het is in feite de grootste antitrust-hervorming sinds 1962. Op 1 mei aanstaande zal ze in werking treden. Dit zijn de twee belangrijkste aspecten van het nieuwe systeem: het kennisgevingssysteem voor overeenkomsten tussen ondernemingen wordt afgeschaft en er worden uniforme voorwaarden geschapen waaronder ondernemingen in het kader van de gemeenschappelijke markt dienen te opereren. Toepassing van de communautaire mededingingsregels wordt de norm, waardoor ondernemingen veel gemakkelijker kunnen plannen dan onder het huidige systeem, waarin voor de overeenkomsten tussen ondernemingen niet alleen de communautaire bepalingen, maar ook 25 nationale systemen gelden. Tegelijkertijd worden ondernemingen in het nieuwe systeem vrijgesteld van de knellende kennisgevingsverplichtingen en kan de Commissie al haar middelen inzetten voor de vervolging van de ernstigste schendingen van de concurrentieregels. Bij de hervorming wordt alle capaciteit van de nationale mededingingsautoriteiten en de nationale gerechten gemobiliseerd om bij te dragen aan de toepassing van de Europese antitrust-voorschriften. Er wordt een netwerk van de 25 nationale autoriteiten opgericht, zodat de taken van de Commissie en de nationale autoriteiten beter en doeltreffender kunnen worden verdeeld. De Commissie krijgt de – veeleisende – taak te garanderen dat de voorschriften op coherente wijze worden toegepast.
Ik zou nog meer in detail kunnen treden, maar dat is nu niet mijn bedoeling. Toch wil ik een aspect van dit proactievere concurrentiebeleid benadrukken, een beleid dat minder gebaseerd zal zijn op het wachten op kennisgevingen en meer op initiatieven die worden genomen door de Commissie en de nationale mededingingsautoriteiten: we hebben een speciale rol gereserveerd voor de consumenten, die in laatste instantie de begunstigden zijn waarop ons concurrentiebeleid is gericht, bijvoorbeeld met een serie bepalingen om de consumentenorganisaties meer te betrekken bij het onderzoek betreffende concurrentieaangelegenheden, en ook met maatregelen om ze aan te moedigen klachten in te dienen.
Dan kom ik nu bij het tweede deel van onze hervorming, dat het toezicht op concentraties betreft. In de eerste plaats wil ik erop wijzen dat dat toezicht niet zo ingrijpend is als het op het eerste gezicht lijkt. De Commissie is zeker niet van plan de herstructurering van de markten te verhinderen; concentraties zijn noodzakelijk om het hoofd te bieden aan de uitdagingen van een economie in ontwikkeling. Als we kijken naar de cijfers, zien we dat de Commissie van de meer dan 2200 concentraties die sinds 1990 zijn aangemeld er achttien heeft geblokkeerd: dat is dus maar een heel klein deel, maar wanneer een fusie verboden wordt krijgt dat natuurlijk veel meer aandacht dan wanneer daarvoor toestemming wordt verleend. De herziene concentratieverordening die onlangs is aangenomen, introduceert een zekere flexibiliteit in de termijnen voor het onderzoek van de fusie, versterkt het “one-stop-shop”-beginsel, waar ondernemingen bijzonder veel baat bij hebben, en bepaalt dat het substantiële criterium op basis waarvan fusies moeten worden beoordeeld dat van een nadelige situatie is, of het nu gaat om de dominante marktpositie van een enkele onderneming of om de gevolgen van een situatie waarbij er sprake is van een oligopolie die de belangen van de consument zou kunnen schaden.
Wat de interne organisatie van de Commissie betreft, hebben wij in de dienst die over concurrentie gaat een serie tamelijk vergaande vernieuwingen geïntroduceerd - die diverse leden van zeer nabij hebben gevolgd en aangemoedigd - waaronder versterkte aandacht voor economische analyse bij de beoordeling van concurrentiezaken. In september 2003 is bij het directoraat-generaal Concurrentie een nieuwe functie ingevoerd, die van hoofdeconoom voor de concurrentie, die op het punt van economische analyse nieuwe input levert aan ons besluitvormingsproces.
Ik ga nu, mijnheer de Voorzitter, kort in op het derde beleidsterrein van het concurrentiebeleid, namelijk het toezicht op de staatssteun. Het Parlement en de Raad hebben meerdere malen terecht de nadruk gelegd op het feit dat de totale omvang van de staatssteun teruggedrongen moet worden en dat tegelijkertijd de staatssteun meer moet worden gericht op horizontale doelstellingen in plaats van op het, vaak kunstmatig, in leven houden van bepaalde sectoren of afzonderlijke ondernemingen. Zoals u weet heeft het Parlement deze stap ondersteund: in juli 2001 hebben wij een beoordelingskader ingesteld - een scorebord voor de staatssteun -, en de gegevens van de laatste editie, van afgelopen voorjaar, bevestigen dat er sprake was van een tendens naar beperking van de steun. Als in april de nieuwe editie uitkomt zullen we zien of deze tendens doorzet.
Ook voor de staatssteun hebben we geprobeerd, net als voor antitrust en voor concentraties, de aandacht van de Commissie te verplaatsen naar die verschijnselen die voor de concurrentie in Europa het schadelijkst kunnen zijn. We hebben tot aan het einde van het mandaat van deze Commissie nog een intensief werkprogramma voor de sector staatssteun, een programma dat zich concentreert op drie hoofdaspecten: doeltreffendere wijzigingen van de procedures en werkmethoden; ontwikkeling van eenvoudigere methoden voor de minder belangrijke zaken betreffende staatssteun; en herziening van de bestaande inhoudelijke normen betreffende staatssteun. Het werk aan de hervorming van de procedures is al ver gevorderd: we zijn bezig met een verordening waarin de toepassingsbepalingen van de procedurevoorschriften van de Raad worden vastgesteld en we willen nieuwe instrumenten ontwikkelen voor een eenvoudiger behandeling van die steun die geen significante concurrentieproblemen oplevert. Als vervolg op het Groenboek van de Commissie over de diensten van algemeen economisch belang, waarmee dit Parlement zich zo intensief heeft beziggehouden, zal de hoogste prioriteit gegeven worden aan het verduidelijken van het controlemechanisme voor vergoedingen die betaald worden voor de levering van diensten van algemeen economisch belang.
De tijd die mij is toegewezen is bijna om, dus ik laat het hierbij, maar niet zonder heel kort nog even te onderstrepen, mijnheer de Voorzitter, hoeveel we, opnieuw met de steun van het Parlement, in deze periode hebben bereikt voor de internationale dimensie van het concurrentiebeleid, zowel door de bilaterale samenwerking met bepaalde antitrust-autoriteiten verder te verdiepen – hoofdzakelijk met die van de Verenigde Staten – als door samen met andere partners het eerste orgaan voor multilaterale samenwerking op mededingingsgebied op te zetten: het International Competition Network We hebben goede hoop dat de governance van de mondialisering in deze sector zal bloeien, en niet zal verdrogen, zoals helaas in andere sectoren het geval is. Ik ben natuurlijk graag bereid te luisteren naar, en waar nodig commentaar te leveren op de bijdragen die nu volgen. 
Karas (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik dank u, mijnheer de commissaris, voor dit verslag, dat, zoals u heeft benadrukt, een uitvloeisel is van het werk van de Economische en Monetaire Commissie. U heeft in uw bijdrage vooral gewezen op het technische werk ter controle van het concurrentievermogen en op mogelijke verbeteringen.
Ik geloof echter dat we ons sterker moeten richten op maatregelen die het concurrentievermogen van Europa kunnen vergroten. Als ik het verslag van de Commissie over het concurrentievermogen in 2003 doorlees, dan is het voor mij volstrekt duidelijk dat een hoge productiviteitsgroei bereikt wordt in ondernemingen die organisatorische verbeteringen gepaard laten gaan met investeringen in nieuwe technologie, in het bijzonder in informatie- en communicatietechnologie. Dat betekent dat we sneller, flexibeler, mobieler, ijveriger en innovatiever moeten worden en ons in ons denken en handelen allereerst Europeser en in tweede instantie ook mondialer op moeten stellen.
Dat wil zeggen dat we een voor alle partijen op de interne markt moeten scheppen en de belemmeringen op en rond die markt weg moeten nemen. We moeten de interne markt tot een interne markt maken. Dat is hij nog niet, omdat we bevoegdheidsproblemen hebben op het gebied van de belastingwetgeving, het arbeidsrecht en de werktijden. De sociale zekerheid is een exclusieve aangelegenheid van de lidstaten en de Unie kan op deze beleidsterreinen alleen maar smeken en hopen dat de landen hun huiswerk doen.
Daarom moeten we inzien dat er een samenhang bestaat tussen de kwaliteit van de interne markt, de concurrentiepositie van de Unie, het verwezenlijken van de Lissabondoelstellingen en het realiseren van groei en werkgelegenheid. De basis voor dit alles zijn de sociale markteconomie en stabiliteit. Ik vraag u ons zo snel mogelijk uw pakket eisen aan de lidstaten voor te leggen, voorzien van concrete cijfers en een tijdpad, zodat duidelijk wordt hoe we het concurrentievermogen van Europa kunnen verbeteren en wat voor huiswerk de lidstaten daarvoor zouden moeten doen. 
Rapkay (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik zou collega Karas graag bijvallen op de punten die hij in zijn interventie aangevoerd heeft, want in de door hem gekozen bewoordingen valt er niet veel tegen in te brengen. Dat neemt niet weg dat wanneer we iets langer met elkaar debatteren - en in de commissie debatteren we ook iets langer met elkaar - er toch steeds weer zeer fundamentele meningsverschillen aan het licht komen. Laten we het daar dan ook even over hebben, zodat we elkaar ook wat beter begrijpen.
Een ding is duidelijk: concurrentiebeleid is een belangrijk, onmisbaar instrument om de interne Europese markt te laten functioneren, om een verdergaande verdieping van de integratie te bereiken en om de stijging van welvaart en efficiëntie die een grote, geïntegreerde markt met zich meebrengt ook daadwerkelijk te kunnen benutten. Maar concurrentiebeleid is ook niet meer dan een instrument - ik herhaal: instrument - en geen doel op zich. Als dat zo was, zou concurrentiebeleid al snel in pure ideologie ontaarden. Concurrentiebeleid is een instrument dat in dienst moet staan van sociale en maatschappelijke doelstellingen en ook aan het verwezenlijken van die doelstellingen bij te dragen heeft. In dat opzicht opereren we namelijk niet in een vrijemarkteconomie, zoals het in de ontwerpresolutie van de Economische en Monetaire Commissie heet, maar in een ecologische en sociale markteconomie. Mijnheer Karas, u heeft het begrip sociale markteconomie zojuist genoemd, maar in de commissie hebt u er tegen gestemd. Het is verbazingwekkend dat conservatieven en christen-democraten in dit Huis geweigerd hebben van sociale markteconomie te spreken, maar u kunt, collega’s van de overkant, deze pijnlijke vergissing van uw fractie in de Economische en Monetaire Commissie bij de plenaire stemming goed maken door voor onze amendementen te stemmen.
Wij zijn voor een strenge fusiecontrole, maar de strengheid daarvan moet daarin gelegen zijn dat bij deze controle ook sociale en werkgelegenheidseffecten meegewogen worden en dat werknemers evengoed als hun belangenbehartigers de mogelijkheid krijgen in de besluitvorming hun zegje te doen. Dit als suggestie voor de commissaris. Ook wij als sociaal-democratische fractie zijn voor een strikte controle op subsidies, maar subsidies kunnen uit het oogpunt van modernisering, versterking van het concurrentievermogen, innovatie, duurzame groei en het scheppen van blijvende arbeidsplaatsen wel degelijk gerechtvaardigd zijn. Ik zou graag zien dat bij de beoordeling van subsidies nog meer gelet wordt op de effecten, vooral de positieve effecten op de totale toegevoegde waarde waar die subsidie onderdeel van is. Daar hebben we al een reeks debatten over gevoerd.
Omdat mijn tijd op raakt nog een afsluitende vraag aan de commissaris. Mijnheer Monti, u bent inmiddels op de hoogte van onze resolutie over de diensten van algemeen belang van de vorige vergaderperiode in Straatsburg. Daar hebben we ons klip en klaar voor medebeslissing van het Parlement inzake een wettelijk kader uitgesproken en dus kan niemand dat als instemming met alleen een groepsvrijstellingsverordening opvatten. En zo is me dat in de reactie van de Commissie wel voorgekomen. Verder hebben we de vraag naar een follow-up binnen deze zittingsperiode opgeworpen. Die periode duurt niet zo lang meer. We kunnen er dan ook niet al te lang meer over discussiëren en vandaar mijn vraag: hoe staat het in de Commissie met de werkzaamheden op dit punt? 
Thors (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben het met u eens dat uw werkterrein een van de belangrijkste beleidsterreinen is voor de consumenten in Europa. Er zijn enkele kwesties waar de consumenten momenteel mee te maken hebben, namelijk het probleem van de concurrentie in de automobielsector, het besluit betreffende Microsoft en de kwestie van de intellectuele-eigendomsrechten.
In oktober 2002 is de nieuwe verordening, met uitzonderingen voor verkoop en service, in de motorvoertuigensector in werking getreden. Het was de bedoeling dat deze verordening de concurrentie zou aanzwengelen en dat dit de consumenten voordeel zou opleveren. Helaas heeft ze het omgekeerde effect gehad in het land dat ik het best ken, namelijk Finland. De kwalitatieve selectiecriteria zijn kwantitatieve criteria geworden en het aantal reparatiewerkplaatsen voor alle grote automerken is met meerdere tientallen geslonken. In Lapland, het meest noordelijke deel van Europa, kan men alleen in de provinciehoofdstad Rovaniemi terecht voor reparaties van de grote merken. De garage in Muonio, een middelgrote stad, bood op 1 oktober 2002 nog service voor vijf merken. Nu is dat niet meer mogelijk. Wat denkt de Commissie te doen om dit te verhelpen?
Wat Microsoft betreft, hebben wij gisteren gehoord dat de Commissie op het punt staat een beslissing te nemen over Microsoft, Media Player en monopoliemisbruik. Wij verzoeken de Commissie haar onderzoek zo snel mogelijk af te ronden en een besluit te nemen dat een echte markt en keuzevrijheid voor de consumenten garandeert. Zoals blijkt uit de parlementaire vraag aan commissaris Monti in december 2002 gaan wij ervan uit dat u deze zaak serieus bekijkt opdat alle nieuwe marktspelers een reële kans krijgen zonder dat bepaalde normen -normen worden die de concurrentie en het vrije verkeer van informatie beperken.
Intellectuele-eigendomsrechten en het monopolie en de normen die daar soms mee gepaard gaan houden een aanzienlijke beperking in van het mededingingsrecht. Ik hoop dat u hier ook naar zult kijken, om te vermijden dat zich opnieuw de situatie voordoet die wij hebben meegemaakt in mijn eigen land, waar de handelsrechtbank Gramex (de vereniging voor auteursrechten van uitvoerende artiesten en geluidsregistratieproducenten) heeft moeten veroordelen wegens misbruik van haar machtspositie. Wanneer mogen wij een besluit over Microsoft verwachten? 
Herzog (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik zou nader willen ingaan op staatssteun voor diensten van algemeen belang. Ik richt me voornamelijk tot u, mijnheer de commissaris. Het Parlement heeft met zijn resolutie van 14 januari bevestigd wetgeving ter zake te willen opstellen. Voor ons is het dan ook van cruciaal belang dat de Commissie duidelijk aangeeft dat zij met een wetsbesluit zal komen waarop de medebeslissingsprocedure wordt toegepast. Daarmee moeten met name lokale en regionale overheden meer keuzemogelijkheden en speelruimte krijgen. Ook moeten de regels voor de interne markt en mededinging worden geënt op de onvervreemdbare rechten op het gebied van diensten van algemeen belang. Hiertoe willen wij gemeenschappelijke beginselen en criteria voor vrijstelling en afwijking van mededingingsregels en voor financiering vastleggen. Wij hebben nu namelijk medebeslissingsrecht, uit hoofde van artikel 95, geïnterpreteerd in het licht van artikel 16 en van het Handvest. In de ontwerp-Grondwet wordt zelfs voorgesteld deze bevoegdheid te versterken. De Commissie is na het opstellen van regelgeving verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging, maar moet daarover niet zelf op voorhand beslissen. Daarvoor hebben we het Verdrag, het Hof van Justitie en de wetgever. De Commissie beroept zich weliswaar op haar bevoegdheden op het gebied van mededinging, maar wij vrezen dat zij zich schuldig maakt aan machtsmisbruik. Wij menen dat zij juridische verwarring in stand houdt, vooral waar het gaat om financiering.
Ten eerste is het niet aan de Commissie om te bepalen of financiering al dan niet rechtmatig is en al dan niet kan worden beschouwd als overheidssteun. Pas nadat bepaalde regelgeving is vastgesteld moet u onderzoeken of deze strookt met het concurrentiebeleid. De wetgever en de Commissie kunnen dus op gespannen voet met elkaar komen te staan. Daarom willen wij na het arrest-Altmark zelf vastleggen onder welke voorwaarden financiële compensatie voor verplichtingen in het kader van openbare dienstverlening niet valt onder de regels inzake overheidssteun. U wilt het arrest-Altmark zelf interpreteren met een mededeling, wij willen dat doen middels een wetsbesluit.
Ten tweede kan de Commissie met instemming van de Raad besluiten tot vrijstelling van de kennisgevingsplicht wanneer er sprake is van staatssteun. In feite krijgen diensten van algemeen belang steeds meer een economische dimensie. Met onze resolutie willen we voorkomen dat de Commissie artikel 86, lid 3, aanwendt om alles zelf te beslissen. U doet alsof er een dringende noodzaak is, maar daaraan is jarenlang voorbijgegaan. Wij verzoeken u dan ook een tijdelijke derogatie in te stellen, zodat de algemene voorwaarden voor validering uiteindelijk volgens de medebeslissingsprocedure kunnen worden vastgelegd.
Ten derde is er nu al sprake van tweespalt tussen uw diensten en de organen die verantwoordelijk zijn voor de diensten van algemeen belang. Wij vragen u daarom met klem onze resolutie ter harte te nemen, waarin wij erop aandringen de mededingingsregels niet te laten gelden voor diensten op het gebied van de volksgezondheid, sociale huisvesting of sociale dienstverlening. De Commissie moet in het kader van deze diensten pas in beeld komen wanneer duidelijk misbruik wordt gemaakt van discretionaire bevoegdheden. Tevens willen wij dat in het toekomstige wetsbesluit het recht om diensten van algemeen belang zelf te verzorgen wordt vastgelegd. Zo wordt voorkomen dat de Commissie onder het mom van concurrentievervalsing altijd een vinger in de pap heeft. 
Turmes (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil me beperken tot de elektriciteitsmarkt en het concurrentiebeleid in die markt.
Op papier hebben we vanaf 3 juli 2003 een elektriciteitsmarkt bestaande uit 25 landen. In werkelijkheid is de markt bezig een oligopolie te worden. Duitsland en Frankrijk hebben met hun bedrijven EdF, Eon en RWE momenteel 40 procent van de elektriciteitsproductie en 50 procent van het energienetwerk en de capaciteit voor balancering in handen. Dus vraagt u, commissaris, om nationale mededingingsautoriteiten die actief kunnen optreden en voor concurrentie op de nationale markt kunnen zorgen. Uit de fusie tussen Eon en Ruhrgas en het besluit van de Duitse regering blijkt dat de Duitse regering bezig is met een soort landelijke wedstrijd met als inzet de vraag wie de grootste is en dat ze het spel om tot een concurrerende markt in Duitsland te komen, niet meespeelt. Het is haar bedoeling, en ook die van de Franse regering, dat die drie bedrijven de Europese markt gaan domineren. Deze twee landen hebben ook met succes de eigendomsontvlechting geblokkeerd en dus ook de volledige scheiding van belangen tussen productie en netwerk, die nodig is als we willen voorkomen dat deze bedrijven de macht over nieuwe deelnemers krijgen en als we streven naar meer concurrentie op de markt.
Deze twee landen zijn ook in staat geweest de toegang tot de ontmantelingsfondsen te blokkeren, zodat de drie genoemde bedrijven andere bedrijven kunnen opkopen. Als rapporteur inzake de elektriciteitsmarkt moet ik concluderen dat we op het moment in de Europese Unie niet over een relevant instrument beschikken om hier iets tegen te doen. Het enige land dat er echt in geslaagd is een concurrerende markt te creëren is het Verenigd Koninkrijk, want toen de Britten de markt vrijgaven, hadden ze een streng afsplitsingsbeleid. Frankrijk en Duitsland willen niets van een afsplitsingsbeleid weten. We hebben dus een instrument nodig om hen op Europees niveau te dwingen tot het opsplitsen van hun twee grote bedrijven. Anders is er geen enkele hoop op concurrentie op de markt en op lagere prijzen en innovatie. 
Della Vedova (NI ).
   -Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in de eerste plaats wil ik een algemene opmerking maken. Ik wend me tot u, Voorzitter Cox: het is de eerste keer in 25 jaar dat het Europees Parlement niet in staat is geweest het jaarverslag over het concurrentiebeleid te behandelen, een verslag over een beleidsterrein dat steeds meer centraal staat in het Europees beleid - je hoeft de krant maar op te slaan - en een van de belangrijkste documenten die de Commissie publiceert. In de afgelopen jaren was het debat in het Europees Parlement over het jaarverslag steeds de belangrijkste - en misschien zelfs enige - vorm van democratische controle op het concurrentiebeleid, een van de beleidsterreinen waarop het Parlement alleen maar een adviserende rol heeft, hoewel het concurrentiebeleid een steeds grotere rol speelt in het dagelijks leven van de burgers en van het Europese bedrijfsleven.
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft al meerdere malen - ook tijdens de werkzaamheden van de Conventie - gevraagd om toepassing van de medebeslissingsprocedure bij het concurrentiebeleid. Voor het eerst in 25 jaar is het ons niet gelukt een debat te houden over het jaarverslag van de Europese Commissie. Deze goocheltruc - want dat is het -, die inhield dat we niet de kans hebben gekregen tijdig een open parlementair debat te voeren over de grote lijnen van het concurrentiebeleid van de Commissie, heeft ertoe geleid dat we vandaag - dankzij de welwillendheid van commissaris Monti - een debat voeren bij wijze van surrogaat voor het debat dat eigenlijk gehouden zou moeten worden.
Ik geloof dat de Conferentie van voorzitters een zware verantwoordelijkheid heeft in dezen: er was sprake van een misverstand vanwege het feit dat dit verslag - Joost mag weten waarom - vanaf dit jaar niet meer verplicht is, maar nog slechts de status van een initiatiefverslag heeft. De Conferentie van voorzitters heeft niets aan deze situatie willen doen en dus zitten we vandaag met een gehalveerd debat, met een gehalveerd Parlement, juist bij de behandeling van het concurrentiebeleid. Dat vind ik een zeer ernstige zaak, die op deze plaats gesignaleerd en aan de kaak gesteld moet worden.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dan kom ik nu bij de inhoud van dit verslag, waarmee in feite het verslag waarvan ik de rapporteur was en dat in de commissie is goedgekeurd, in de plenaire vergadering wordt behandeld. Ik wil daarover drie opmerkingen maken. In de eerste plaats wordt in dit verslag de inzet geprezen waarmee commissaris Monti en de Commissie een belangrijk programma van wettelijke en organisatorische hervormingen van het directoraat-generaal Concurrentie hebben uitgevoerd. Vorige week heeft de Raad definitief ingestemd met de nieuwe verordening betreffende de controle op concentraties; als rapporteur van het Parlement ter zake betreur ik het dat de wijzigingen die het Parlement had voorgesteld - belangrijke wijzigingen, vind ik - niet zijn overgenomen, met name de wijzigingen betreffende de automatische overdracht aan Brussel van enkele van de belangrijkste concentratie- en fusiezaken en bevoegdheden.
Twee andere opmerkingen nog, de eerste over de grote nationale ondernemingen. Ik ben het eens met wat de collega van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie zojuist heeft gezegd: het liberaliseringsproces van cruciale sectoren zoals energie wordt in Europa belemmerd door het beleid van de grote nationale ondernemingen. In bepaalde sectoren hebben we nationale ondernemingen - niet alleen in de energiesector maar ook in de telecommunicatiesector - die vaak nog in handen zijn van de overheid, dat wil zeggen dat de staat een dubbelrol speelt, die van controleur en die van marktdeelnemer en bestuurder van bedrijven. Volgens mij moet de Commissie hierbij de vinger aan de pols houden, hoe moeilijk dat ook is. We hebben te maken met de grote landen van de Europese Unie, met enorme en zeer machtige bedrijven in Duitsland en Frankrijk, maar ook in Italië. Zo mogelijk moet de Commissie proberen betere resultaten te behalen dan die welke we tot nu toe hebben gezien.
Een ander punt is dat van de vrije beroepen: een cruciaal punt voor de toekomst van de Europese economie, die steeds meer een diensteneconomie wordt. In veel landen wordt de groei van deze sector afgeremd door het voortbestaan van corporatieve beperkingen, die de consumenten benadelen en de beroepsbeoefenaars bevoordelen.
Tot slot een algemene opmerking over het concurrentiebeleid, ook met betrekking tot de amendementen die zijn ingediend op de resolutie waarover we morgen gaan stemmen. Ik geloof dat het beleid van commissaris Monti één cruciale, zeer belangrijke doelstelling heeft: eerlijke concurrentie garanderen, concurrentie in open markten voor alle Europese bedrijven garanderen. Het zou een ernstige fout en een illusie zijn te denken dat de keuzen van commissaris Monti een directe invloed moeten hebben op specifieke doelstellingen in de sociale sector en de werkgelegenheid. De beste manier om werkgelegenheid, groei en middelen voor sociale maatregelen te garanderen is economische groei en concurrentie in Europa te garanderen. 

Doorn (PPE-DE ).
   – Voorzitter, allereerst mijn waardering voor het verslag van de heer Della Vedova. Het is een goed verslag. Ik deel zijn bezwaren tegen de hoogst merkwaardige procedure die hier gevolgd is om in dit Parlement een debat te hebben over het mededingingsbeleid. Naar mijn mening moet een debat over zo'n belangrijk deel van het Gemeenschapsrecht via de voordeur gaan en niet via de achterdeur.
Voorzitter, de Commissie heeft het mededingingsbeleid flink op de schop genomen, helaas niet overal ten goede. Ik heb als rapporteur voor de fusiecontrole reeds opgemerkt dat gelijkschakeling van de onderzoeksbevoegdheden van de Europese Commissie onder de fusiecontroleverordening met die van de kartelverordeningen naar mijn mening onjuist is. Fusies zijn niet per se strafbaar, kartelvorming wel. Ik hoop dat de Commissie alsnog zal overwegen dit besluit terug te draaien. Ook de volharding van de Commissie in de verschuiving van de marktdominantietoets naar de SLC-toets, ondanks het advies van het Europees Parlement, is zeer spijtig.
De markt heeft voorts behoefte aan heldere en duidelijke mededingingswetgeving en vermindering van de administratieve lasten. Effectentoetsing van nieuwe wetgeving vooraf is daarbij een zeer belangrijk hulpmiddel. Wanneer we kijken naar de uitwerking op dit moment van de distributieverordening in de automobielsector in Nederland, dan zie ik daar ontwikkelingen in de richting van dominantie van bepaalde partijen, met name de importeurs. Dat kan natuurlijk nooit de bedoeling zijn geweest, vandaar dat effectentoetsing vooraf heel belangrijk kan zijn.
Ik werk op dit moment aan een verslag over geïnstitutionaliseerde voor Europese regelgeving en ik ga ervan uit dat de Europese Commissie in de toekomst ook mededingingswetgeving aan een zal onderwerpen. Voorzitter, met het oog op de naderende uitbreiding is het van het grootste belang dat de Europese Commissie de staatssteun in de toetredende landen onderzoekt en transparant maakt. Mij zijn berichten ter ore gekomen dat in bepaalde sectoren in de toetredende landen, bijvoorbeeld in de bankensector in Tsjechië, de niveaus van staatssteun zoals opgenomen in het niet correct zijn en naar boven bijgesteld zouden moeten worden. Ik hoop dat de Commissie duidelijkheid kan verschaffen over de door haar voorgenomen handelwijze indien blijkt dat zij onjuist is voorgelicht door de kandidaat-lidstaten over de verleende staatssteun.
Ten slotte, Voorzitter, kan ik u meedelen dat ik niet akkoord ga met de amendementen die door de socialistische fractie zijn ingediend. De wijzigingen die zij voorstellen hebben betrekking op beleidsterreinen die geen onderdeel uitmaken van het mededingingsbeleid van de Europese Commissie. Deze voorstellen zouden leiden tot verwarring en rechtsonzekerheid. 
Santos (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de beroemde Franse econoom Jean-Paul Fitoussi, wiens deskundigheid en gezond verstand alom gewaardeerd worden, stelt dat het economisch beheer binnen de Europese Unie uiteindelijk bij niet meer dan drie individuen berust: de staatssecretaris die belast is met het toezicht op de begroting, de minister die verantwoordelijk is voor het monetair beleid en de minister die het concurrentiebeleid coördineert en dynamiek verleent. Met die omschrijving geeft Fitoussi aan hoe zwak de structuur voor het economisch beheer van de Unie eigenlijk is. Hij erkent hiermee echter ook dat het concurrentiebeleid bij het economisch beheer een essentiële en doorslaggevende rol speelt. Daar komt bij dat de minister voor mededinging uitvoerende, wetgevende en rechtsprekende bevoegdheden heeft.
In de Europese cultuur is mededinging een middel voor het verwezenlijken van vooruitgang en ontwikkeling, nooit een ideologisch doel op zich. Mededinging moet dus een instrument zijn voor het consolideren en versterken van een markteconomie. De sociale dimensie van die economie mag echter nooit uit het oog verloren worden: de markteconomie moet steeds de belangen van de consumenten dienen. Alle instellingen van de Unie dienen zich dus bezig te houden met het beleid op dit gebied, vooral het Parlement; dat is immers het orgaan dat alle burgers tezamen vertegenwoordigt. De Unie gaat nu een heel belangrijke fase in, waarbij we zowel in economisch als in sociaal opzicht moeten groeien. Daarom leeft binnen de Unie het gevoel dat we het institutionele kader opnieuw moeten vormgeven. Het is te hopen dat het Parlement daarbij nieuwe bevoegdheden zal krijgen en met betrekking tot het mededingingsbeleid meer dan een uitsluitend raadgevende rol zal mogen spelen.
Dit beleid kan echter alleen goed werken als de Commissie in staat is eerlijke voorwaarden te scheppen voor de toepassing van de normen in de verschillende lidstaten. Er zijn op dit gebied het afgelopen jaar enige vorderingen gemaakt, maar dit is een beleidsterrein waar voortdurend geïntervenieerd moet worden, zeker als de economische situatie minder rooskleurig is en de lidstaten in de verleiding komen staatssteun en andere mechanismen in te zetten om ondernemingen en de banen van hun eigen burgers te beschermen.
We hebben het nu over het verbeteren van het concurrentiebeleid van de Unie. Het verslag van commissaris Monti levert daaraan een positieve bijdrage, en dat stemt hoopvol. Indien een aantal van de voorgestelde amendementen wordt aangenomen, zal ook de ontwerpresolutie van het Parlement een heel belangrijk document voor de oriëntatie van dit beleid zijn, en bovendien een degelijk uitgangspunt voor de Commissie. 
Gasòliba i Böhm (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij zijn aan het eind van het mandaat van de Commissie en het Parlement gekomen en daarom wilde ik van deze gelegenheid gebruik maken om commissaris Monti te complimenteren met het voortreffelijke werk dat hij heeft verricht tijdens dit mandaat van de Commissie.
Het concurrentiebeleid is zoals al is gezegd een van de belangrijke taken van de Commissie. Het is een beleid dat moeilijk te realiseren en toe te passen is en waarop veel druk wordt uitgeoefend, en daarom wil ik mijn complimenten aan het adres van commissaris Monti herhalen, aangezien zijn beleid succesvol is geweest.
Er zijn echter enkele aspecten die ons zorgen baren en waarop andere collega’s hier ook al hebben gewezen. Het eerste is uiteraard dat wij de teugels niet kunnen laten vieren. De druk van de economische en politieke belangen om de regels van de markt te ontduiken is logisch en daar moeten wij in het belang van de burgers en de consumenten altijd de vrije werking van de marktmechanismen tegenover stellen, om verzekerd te zijn van een efficiënte markt waar de middelen op een correcte wijze worden ingezet. Daarom is het evident dat er tegenwicht moet worden geboden aan deze druk, want zoals wij als economen allemaal weten is het logisch dat elk bedrijf de markt wil controleren - als dat via een oligopolie kan, prima, als het via een monopolie kan, nog beter, en in enkele sectoren bestaan er nog grote problemen wat dit betreft, zoals hier al eerder is gezegd.
Het tweede punt waar ik u duidelijk aan wil herinneren is het traditionele standpunt van de liberale fractie dat er een afdeling moet komen bij het Hof van Justitie die zich met deze kwesties bezighoudt.
Het derde en laatste punt is de garantie, zowel van de Commissie als van de andere instellingen van de Europese Unie, dat de werkwijze van de rechtscolleges die belast zijn met concurrentiezaken op alle niveaus binnen de Unie correct is. Als er in bepaalde gebieden streng wordt opgetreden, maar in andere niet, dan is het duidelijk dat wij zodanig faciliteiten verstrekken dat we de marktsituatie verstoren. En zoals hier al gezegd is, komt dat nog duidelijker naar voren met betrekking tot de uitbreiding die over enkele maanden plaatsvindt.
Na deze opmerkingen, die hopelijk als suggesties opgevat zullen worden voor de toekomst, wil ik graag herhalen dat de liberale fractie het eens is met het standpunt dat rapporteur Della Vedova naar voren heeft gebracht. Ook wil ik commissaris Monti nogmaals complimenteren met zijn voortreffelijke actie. 
Bordes (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, terwijl u zich op de borst slaat over het concurrentiebeleid, zien de werknemers van Aventis en Sanofi de dreigende ontslagen en bedrijfssluitingen met angst en beven tegemoet. Zij weten dat dergelijke fusies omwille van beursresultaten altijd gepaard gaan met ontslagen, dat wil zeggen met menselijke tragedies voor degenen die deze ondernemingen draaiende houden, en die ontslagen zijn vaak de doodsteek voor een hele stad.
Ik neem scherp stelling tegen het weerzinwekkende systeem waarin raden van bestuur heimelijk besluiten kunnen nemen over het lot van duizenden en soms zelfs tienduizenden mensen. Het Europees Parlement komt nooit in het geweer tegen deze vorm van dictatuur, die er een van het ergste soort is. Bovendien gaat het, als we het over de farmaceutische sector hebben, om de gezondheid van mensen, en deze concerns, die tot de meest winstgevende ondernemingen behoren, behalen torenhoge omzetten door de sociale zekerheid kaal te plukken.
Waarom hebben hun eigen werknemers en de bevolking dan niet het recht om invloed uit te oefenen op beslissingen? Waarom mogen zij niet bepalen dat de miljardenwinsten waaraan iedereen zijn steentje heeft bijgedragen, voor iets anders moeten worden ingezet dan voor de overname van andere multinationals? Waarom kunnen zij geen keuzes opleggen die het belang van de gemeenschap ten goede komen in plaats van dat van de aandeelhouders alleen? Werknemers zouden een halt moeten kunnen toeroepen aan de ongebreidelde macht die grote financiële concerns op het economische leven en dus op het leven in het algemeen uitoefenen. 
Monti,
   - Mijnheer de Voorzitter, ik dank alle afgevaardigden voor hun steun voor het concurrentiebeleid van de Commissie en een aantal van hen ook voor hun vriendelijke opmerkingen met betrekking tot mijn persoon. De dialoog met dit Parlement en de steun van dit Parlement zijn, afgezien van kleine meningsverschillen over specifieke zaken op het gebied van het concurrentiebeleid, een sterke drijfveer voor de Europese Commissie geweest en dat zal zeker zo blijven, en dat bedoel ik niet louter als een vanzelfsprekendheid, maar ik zeg dat uit volle overtuiging.
Er zijn verschillende onderwerpen naar voren gebracht. Ik kan ze niet allemaal uitgebreid bespreken. Het lijkt mij echter dat er consensus bestaat over het feit dat het concurrentiebeleid een belangrijk onderdeel van de sociale markteconomie is. Dankzij het concurrentiebeleid wordt aandacht besteed aan het marktaspect van de sociale markteconomie, hoewel dit nu en dan niet het geval lijkt te zijn. Het concurrentiebeleid voedt de marktdimensies van de sociale markteconomie en levert de consument duidelijk voordeel op. De opmerkingen afkomstig van het hele politieke spectrum, van de heer Karas, de heer Rapkay, de heer Della Vedova, de heer Doorn en anderen, passen goed binnen dit algemene kader, hoewel er nuanceverschillen bestaan.
Natuurlijk is de interne markt niet volmaakt. Ik ben het volkomen eens met de heer Karas. Het concurrentiebeleid moet ervoor zorgen dat de interne markt een open eenheidsmarkt wordt en in die zin is dat beleid dus een van de drijfveren van het concurrentievermogen en de economische ontwikkeling van Europa. Zoals de heer Rapkay zei: het concurrentiebeleid is een middel, geen doel op zich, en daar ben ik het roerend mee eens. Het is een vrij delicaat en soms machtig middel, maar het is geen doel op zich. Als dat wel zo was, zou het niet zo’n interessant instrument zijn om te hanteren.
De heer Rapkay noemde ook de noodzaak van strenge controle van de staatssteun, maar hij wees er ook op dat we moeten voorkomen dat de staatssteun ten koste gaat van duurzame ontwikkeling. Ook hier ben ik het mee eens en ik wijs er met name op dat een aantal specifieke richtsnoeren en kaders voor staatssteun nagenoeg volledig gericht is op duurzame ontwikkeling, bijvoorbeeld de steun voor duurzame energie, het scheppen van werkgelegenheid en de bevordering van onderzoek en ontwikkeling. 

 Diverse sprekers zijn ingegaan op de diensten van algemeen economisch belang, zoals rapporteur Herzog, die zoals iedereen weet een verslag over deze belangrijke kwestie heeft opgesteld, de heer Rapkay, de heer Doorn, die in het bijzonder heeft gesproken over staatssteun in de nieuwe lidstaten, en een aantal anderen.
Met betrekking tot de diensten van algemeen economisch belang hebben we het verslag-Herzog en de resolutie van het Europees Parlement van 14 januari over het groenboek van de Commissie ter zake natuurlijk uiterst aandachtig gevolgd. De Commissie moet nog een debat voeren over de aard van het voorstel dat zij naar aanleiding van het groenboek op tafel zal leggen. Wat de financiering van de diensten van algemeen economisch belang betreft, wil ik kort reageren op het verzoek van het Europees Parlement om de rechtspositie van ondernemingen te versterken.
Naar aanleiding van het arrest-Altmark zal ik de Commissie een pakket voorstellen voorleggen op basis van drie documenten. Ten eerste een mededeling van de Commissie waarin wordt uiteengezet onder welke voorwaarden subsidies voor een openbare dienst kunnen worden beschouwd als staatssteun. Ten tweede ben ik voornemens een beschikking voor te leggen voor kleine openbare diensten en ziekenhuizen, waarbij de kennisgevingsplicht in bepaalde gevallen wordt losgelaten. Ten derde wil ik een communautair kader bieden voor staatssteun in de vorm van compensatie voor openbare diensten. Dat zal meer gericht zijn op grote openbare diensten. Aangezien deze drie teksten nog aan het college moeten worden voorgelegd, zal ik hierover nu niet uitweiden. 

Mevrouw Thors noemde de verordening inzake groepsvrijstellingen voor auto’s, een onderwerp dat de heer Doorn ook aansneed. We zijn natuurlijk voortdurend bezig de effecten van de nieuwe verordening inzake groepsvrijstellingen te meten. Het is echter nog veel te vroeg om al tot een slotsom te komen, vooral omdat het belangrijkste onderdeel van deze structurele verandering pas van kracht wordt op 1 oktober 2005, als de locatieclausule voor handelaren vervalt, zoals het Parlement zich zal herinneren.
Intussen controleren we nauwgezet of de nieuwe verordening inzake groepsvrijstellingen door alle spelers in deze complexe markt wordt nageleefd. De eerste trends wijzen op meer prijsconvergentie en we menen het proces volledig onder controle te hebben. Mevrouw Thors verwees naar de situatie in Lapland; als zich ergens problematische situaties voordoen, vernemen we dat altijd graag.
Mevrouw Thors sprak ook over een heel andere maar wel belangwekkende kwestie, namelijk Microsoft. Ze vroeg ons met spoed een besluit over deze kwestie te nemen. Ik kan in dit verband zeggen dat het einde van deze kwestie inderdaad in zicht is. Ik mag wel zeggen dat we deze kwestie grondig en zorgvuldig hebben onderzocht. Zoals u zich misschien herinnert, hebben we drie lijsten met bezwaren naar Microsoft gestuurd. In november 2003 heeft de Commissie Microsoft en belanghebbende derden hun verhaal laten doen tijdens een hoorzitting in Brussel. Dat was de laatste fase van onze procedure en u zult er dan ook niet van opkijken dat de Commissie een ontwerpconclusie heeft geformuleerd. Ik kan hier nu natuurlijk niet verder op ingaan, daar de Commissie ten aanzien van haar onderzoeken geheimhouding dient te betrachten, maar ik hoop dat de vraag over Microsoft van mevrouw Thors voor dit moment afdoende beantwoord is. 

 Ik spreek vaak met de afwezige heer Turmes over mededingingskwesties met betrekking tot de energiemarkt. We weten allen dat deze van groot belang zijn. Ik wil graag reageren op zijn opmerkingen over het geval van Eon-Ruhrgas. Hij stelde dat wij de nationale mededingingsautoriteiten meer bevoegdheden willen verlenen. Dit is inderdaad vastgelegd in de artikelen 81 en 82 van verordening nr. 1/2003. Het geldt echter niet voor de controle op fusies, waarop dit geval betrekking had. 

Meneer Della Vedova, ik dank u voor uw constante en wat mij betreft bijzonder constructieve steun, en ik dank u voor uw standpunt. U weet dat wij uw advies om de nationale ondernemingen nauwlettend in de gaten te houden proberen te volgen, of zo mogelijk proberen u voor te zijn. Ons wordt soms inderdaad verweten dat de Europese Commissie met haar concurrentiebeleid niet genoeg doet tegen de sterke positie van de nationale ondernemingen.
Wat de vrije beroepen betreft, waarover we in dit Parlement al hebben gesproken: in februari dien ik bij de Commissie een verslag in over de vrije beroepen in Europa. In dat verslag, dat nadien zal worden gepubliceerd, wordt aangegeven welke stappen we naar mijn mening nu kunnen zetten. 

 Ik ben het eens met de heer Doorn dat kartels en fusies zeer verschillende verschijnselen zijn die de aandacht van een mededingingsautoriteit behoeven.
We hebben hard gewerkt aan staatssteunzaken met betrekking tot de toetredende lidstaten en we zullen dit vanaf 1 mei 2004 nog intensiever en directer gaan doen. Ik dank de heer Santos voor zijn steun voor onze hervormingen, onder andere op het gebied van staatssteun. 

 Mevrouw Bordes, soms doen zich menselijke tragedies voor. Zo noemt u het. En inderdaad worden er soms offers gebracht, in ieder geval tijdelijk. Vaak zijn deze het gevolg van fusies, maar lang niet altijd. Toch moeten we ons ook afvragen hoe de Europese economie de nodige dynamiek zou kunnen verkrijgen om in een steeds opener wereldeconomie een zeker concurrentievermogen te bereiken - en liefst te vergroten - dat nodig is voor behoud en versterking van de werkgelegenheid als er geen mogelijkheden voor vernieuwing en herstructurering zouden bestaan, zoals fusies.
Uit veel studies blijkt inderdaad dat fusies uiteindelijk niet het effect sorteren dat het management voor ogen had. Zoals u weet reikt onze controle op fusies minder ver. Wij bekijken eventuele negatieve gevolgen voor de concurrentieverhoudingen en voor consumenten. Het is niet de bedoeling dat wij de plaats van de aandeelhouders en de andere economische besluitvormers in de onderneming innemen wanneer bepaalde beslissingen worden genomen. 

 Tot slot dank ik de heer Gasòliba i Böhm nogmaals voor zijn vriendelijke woorden. We komen met een mededeling over de modernisering van de relatie tussen de nationale gerechtscolleges en de Europese Commissie en ook steunen we de verrichtingen - met name op initiatief van Sir Christopher Bellamy - om te komen tot nationale rechters op het gebied van concurrentiebeleid.
De Voorzitter.
    Het debat is gesloten.
Tot besluit van het debat deel ik mee dat ik één ontwerpresolutie heb ontvangen.(1)
De stemming vindt morgen plaats.
Mayol i Raynal (Verts/ALE ).
   - Een paar dagen geleden is er in Catalonië en het Spaanse koninkrijk grote politieke consternatie ontstaan. Ik snijd deze kwestie aan omdat zij ook onze instelling niet onberoerd heeft gelaten. Voorzitter Cox heeft de ontmoeting die gisteren zou plaatsvinden met de nieuwe voorzitter van het Catalaanse parlement, de heer Ernest Benach, namelijk uitgesteld.
Het balletje is gaan rollen toen het Madrileense dagblad afgelopen maandag onthulde dat de secretaris-generaal van mijn fractie, de heer Josep Lluís Carod-Rovira, die nog maar net premier van Catalonië was geworden, een geheime ontmoeting had gehad met leden van de terroristische beweging ETA. Zo geheim bleek de ontmoeting overigens niet te zijn, aangezien deze in de krant uit de doeken werd gedaan.
Met de moed en het eergevoel die tekenend voor hem zijn heeft de heer Carod-Rovira de ontmoeting toegegeven en uitgelegd dat deze op verzoek van de ETA had plaatsgevonden. Hij hoopte dat de organisatie een wapenstilstand zou aankondigen.
Sinds maandag wordt er in Madrid moord en brand geschreeuwd. In de hoop stemmen te trekken, volgen uitingen van verontwaardiging elkaar in snel tempo op. De heer Carod-Rovira heeft dapper besloten af te zien van zijn functie als premier en wordt lijsttrekker voor de kandidaten uit Barcelona voor de verkiezingen in het Spaanse parlement, die op 14 maart aanstaande worden gehouden. Als oprecht democraat laat hij de burgers over zijn daad oordelen. Voor mij staat het oordeel als een paal boven water. Ik betreur dat onze Parlementsvoorzitter heeft besloten zijn ambtsgenoot van het Catalaanse parlement pas later of helemaal niet meer te ontvangen. 
Ludford (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil de stappen die enkele lidstaten, met name Frankrijk, hebben ondernomen om het dragen van zogenaamde openlijke religieuze symbolen te verbieden, aan de orde stellen. De schijnwerpers zijn vooral gericht op de hijab, de moslimhoofddoek. Om consistent te zijn en niet te discrimineren geldt de maatregel ook voor de turban van de Sikhs, het joodse keppeltje en christelijke kruizen. Een dergelijk verbod is misplaatst.
Afgezien van het puur pragmatische argument dat mensen iets juist gaan doen als je het verbiedt, zijn er vanuit het oogpunt van de mensenrechten sterke argumenten op grond waarvan een verbod onaanvaardbaar is. Ik heb het met name over artikel 9 van het Europese Verdrag voor de rechten van de mens, dat vrijheid van godsdienstuitoefening garandeert. Dergelijke garanties staan uiteraard ook in ons eigen Handvest van de grondrechten. Een verbod is ongetwijfeld aanvechtbaar omdat het een schending is van de EU-richtlijn inzake gelijke behandeling ongeacht ras of religie.
Voordat Frankrijk of andere lidstaten het tot een veroordeling door het Hof van Justitie in Straatsburg of Luxemburg laten komen, moeten ze bedenken dat een Europees integratiemodel is gebaseerd op respect voor verschillen en de vrijheid om te kiezen en niet op een kortzichtig opgelegde uniformiteit. 
Alavanos (GUE/NGL ).
   – Ik wil een probleem aankaarten dat jammer genoeg al speelt sinds augustus 2003. De Pakistaanse autoriteiten houden vijf burgers van de Europese Unie vast. De , een Grieks schip, is gezonken in de haven van Karachi en de kok en mensen van de bergingsmaatschappij, die zich meteen na het ongeval ter plaatse hebben begeven, zitten nog steeds in hechtenis. Allemaal omdat de havenautoriteiten van Karachi met de verzekeringsmaatschappij aan het marchanderen zijn over de schadevergoeding.
Ik heb dit probleem voor de kerst onder de aandacht gebracht van de Voorzitter van het Europees Parlement. Ondanks zijn aandacht is het probleem jammer genoeg nog steeds niet opgelost. Ik zou de Voorzitter van het Europees Parlement opnieuw willen vragen iets te ondernemen, door de ambassadeur van Pakistan te ontbieden of commissaris Patten te vragen welke stappen de Europese Unie in deze kwestie heeft ondernomen. Het Italiaanse voorzitterschap en de Commissie waren ook al actief geworden in deze aangelegenheid. Wie Europese burgers gijzelt om te marchanderen over verzekeringsgeld mag hier zeker niet voor worden beloond. 
De Voorzitter.
    Ik zal ervoor zorgen dat uw opmerkingen worden doorgegeven aan de Voorzitter van het Parlement.
De Voorzitter.
    Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
- het verslag (A5-0010/2004) van de heer Fava, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (PE-CONS 3690/2003 - C5-0603/2003 - 2001/0060(COD))
en
- het verslag (A5-0009/2004) van mevrouw Sanders-ten Holte, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende:
1. de verlening van luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelijk Europees luchtruim (“de dienstverleningsverordening”) (PE-CONS 3691/2003 - C5-0604/2003 - 2001/0235(COD))
2. de organisatie en het gebruik van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (“de luchtruimverordening”) (PE-CONS 3692/2003 - C5-0605/2003 - 2001/0236(COD))
3. de interoperabiliteit van het Europese netwerk voor luchtverkeersbeheer (“de interoperabiliteitsverordening”) (PE-CONS 3693/2003 - C5-0606/2003 - 2001/0237(COD)).
Fava (PSE ),
   -Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik aarzel niet de aanneming van deze verordening over het gemeenschappelijk luchtruim een historische mijlpaal te noemen. Deze verordening is het werk van collega Sanders-ten Holte en van mezelf, maar ook van vele leden die in deze twee jaar hebben meegewerkt om hiervan een fundamenteel punt voor ons Parlement te maken. Ik geloof dat dat belangrijk is, want het stelt ons in staat onze filosofie, onze strijd voor de Europese integratie tot het luchtruim uit te breiden, en twee fundamentele doelstellingen te verwezenlijken: de eerste, onmiddellijke doelstelling is de instelling van een gemeenschappelijk luchtruim, met overal dezelfde regels en dezelfde garanties; en in de tweede plaats kunnen we nu ook het concept van soevereiniteit herzien en beter aanpassen aan het proces van Europese integratie, waarin we onze energie en onze middelen steken.
De eerste doelstelling die met deze verordening zeker is bereikt, is veiligheid. Enkele dagen geleden is een lijst opgesteld van de laatste achttien luchtvaartongevallen, de laatste achttien grote vliegtuigrampen die na 11 september 2001 hebben plaatsgevonden: we zijn gekomen tot een totaal van 2300 doden. Niet één van deze rampen is veroorzaakt door terroristische acties; het gaat om vliegtuigrampen die het gevolg zijn van problemen op het gebied van de veiligheid van de luchtvaart. Welnu, wat dat betreft is onze verordening een fundamentele bijdrage. Als het luchtverkeer in hetzelfde tempo blijft groeien als de laatste jaren en als we niets doen aan de veiligheid, zoals we met deze verordening proberen te doen, zal zich in 2015 – aldus de prognoses – elke week een ramp van deze omvang voordoen.
Het gemeenschappelijk luchtruim is een fundamentele bijdrage, ook op het vlak van de organisatie, de efficiëntie en het gezond verstand in de luchtvaart. Europa telt op dit moment 41 verschillende luchtverkeerscentra, vaak met elk hun eigen regels, hun eigen routes, hun eigen corridors en hun eigen vluchtquota. Een vlucht van Rome naar Brussel wordt door zeven verschillende luchtverkeerscentra begeleid, en de overgang van het ene naar het andere centrum verloopt niet altijd vloeiend: denkt u maar aan wat een paar jaar geleden boven de Bodensee is gebeurd, toen een vliegtuig door een misverstand tussen twee luchtverkeerscentra is neergestort. Dankzij deze verordening krijgt veiligheid weer prioriteit in het Europees beleid.
Kosten en tijdschema’s lijken een andere prioriteit te zijn die met de verordening is vastgesteld. Het Europees luchtverkeer zal groeiden van zeven miljoen vluchten in 1997 naar twaalf miljoen vluchten in 2010. Vandaag al heeft een op de vijf vluchten een vertraging van meer dan twintig minuten. Het is duidelijk dat onze maatschappijen door efficiënt gebruik van tijd en middelen een concurrentievoordeel kunnen behalen: de Verenigde Staten hebben min of meer dezelfde oppervlakte als Europa, maar twee keer zoveel vliegtuigen in de lucht en veel minder vertraging. Hoe hebben we geprobeerd deze punten en deze problemen het hoofd te bieden? We zijn daarin geslaagd dankzij de enthousiaste en deskundige bijdrage van de Commissie, in de persoon van de commissaris, mevrouw de Palacio, en dankzij het gezond verstand waarvan de Raad in deze moeilijke bemiddelingsfase blijk heeft gegeven.
Er zijn drie punten waarbij ik kort stil wil staan. Het eerste punt is natuurlijk de samenwerking tussen de burgerluchtvaart en de militaire luchtvaart. In het compromis dat ten slotte is bereikt, is besloten een uitdrukkelijke verwijzing op te nemen naar de verklaring van de lidstaten over militaire vraagstukken. In deze verklaring erkennen de lidstaten dat het luchtruim alleen op een veilige en efficiënte manier kan worden benut als burgerlijke en militaire autoriteiten nauw samenwerken. Wij beschouwen dat als een mijlpaal in het proces van Europese integratie: voor het eerst begrijpt de militaire hiërarchie in vijftien Europese landen dat het Europese luchtruim niemand toebehoort en dat er een evenwicht gevonden moet worden – van zo hoog mogelijke kwaliteit – tussen de defensievoorschriften van alle lidstaten en de behoefte aan veiligheid van de gebruikers, de Europese burgers.
Het tweede belangrijke punt is de rol van Eurocontrol. We hebben geprobeerd te profiteren van de ervaring en efficiëntie van Eurocontrol en voort te bouwen op wat Eurocontrol heeft betekend en kan betekenen voor de opbouw van het gemeenschappelijke Europees luchtruim. Om dit doel te bereiken was samenwerking nodig en moest overlapping van taken en functies vermeden worden; samenwerking met de Europese instellingen en met de Commissie is een in deze verordening. Vastgelegd is dat Eurocontrol alle vergaderingen van het Comité voor het gemeenschappelijk luchtruim als waarnemer kan bijwonen; we zijn dus op weg naar een belangrijke fase in de bijdrage die Eurocontrol ons kan leveren.
Tot slot zijn er op verzoek van het Parlement sancties vastgesteld, op grond van een elementair beginsel dat Beccaria ons geleerd heeft: zonder sancties, zonder de dreiging van straf worden rechtsbeginselen niet of nauwelijks in acht genomen.
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat de verdienste van deze verordening – en van de Europese instellingen die aan de opstelling ervan hebben bijgedragen – erin gelegen is dat opnieuw eigenbelang en nationale reserves zijn overwonnen. Een gemeenschappelijk Europees luchtruim vanaf 1 januari 2005 is een duidelijke bevestiging dat Europa groeit, dat het integratieproces vordert en dat dit proces ook synoniem is met kwaliteit en veiligheid voor ons leven. 
Sanders-ten Holte (ELDR ),
   . – Voorzitter, de verkiezingen zijn in aantocht en mij wordt steeds vaker gevraagd: stelt het Europees Parlement eigenlijk wel wat voor, hebben jullie wel wat te zeggen? Ik denk dat dit dossier een is en ik zal daar nog wat nader op ingaan. Aanvankelijk was de ambitie van de Raad en de Commissie, zeker na 11 september, heel groot. Maar al gaandeweg verdween dat als sneeuw voor de zon. Er waren allerlei gevoeligheden over soevereiniteit, over juridische hobbels, kortom, de Raad durfde het niet aan om een ferme stap te zetten en het Europees Parlement was duidelijk een andere mening toegedaan.
We hebben een duidelijk doel, namelijk voortschrijdende integratie in het Europees luchtruim in het belang van de burger. Dat is noodzakelijk en in samenspraak met de Raad hebben wij uiteindelijk bereikt dat er een duidelijk van de Raad is om dat doel ook te bereiken. Dat is een eerste stap in de goede richting. De belangrijkste punten die wij in de bemiddeling met de Raad zijn overeengekomen gaan natuurlijk over de implementatie. De moeten aan hoge eisen voldoen, daarop moet toezicht worden uitgeoefend. Belangenverstrengeling moet worden verbannen, de toegang tot de diensten voor alle luchtgebruikers moet gegarandeerd zijn, ook voor de militairen wil ik er maar even bij zeggen. Ik denk dat dat belangrijk is dat te kunnen volgen vanuit het Europees Parlement.
Ook over de zijn wij tot overeenstemming gekomen. Er kan gebruik worden gemaakt van de om een beter gebruik van het luchtruim aan te moedigen. De subsidiëring moet beperkt worden en bovendien moet alles transparanter worden. Wat de toekomst betreft hebben we ook ingezet op duidelijkheid. Wanneer zullen we wetgeving zien inzake de ? Wat is het moment waarop de ideeën van de in de hogere luchtlagen misschien ook van toepassing kunnen zijn op de lagere luchtlagen? Daar willen wij zekerheid over hebben. Verder heeft Eurocontrol zich daar gepositioneerd, dat vinden wij een goede zaak. Zij hebben daar heel hard aan gewerkt en de discussie omtrent dit dossier heeft, denk ik, ook iedereen scherp gemaakt en dat is goed.
Een tweede punt van verschil van opvatting was natuurlijk de civiel-militaire samenwerking. Ik denk dat het de grootste verdienste van mijn collega Fava is dat hij erin geslaagd is een duidelijke verwijzing in de tekst te krijgen voor de noodzaak van civiel-militaire samenwerking. Het Parlement hecht daaraan en heeft dat bij de onderhandelingen steeds benadrukt. Misschien is het ook een opstap naar betere en meer militaire samenwerking in de toekomst. We zijn er ook in geslaagd als Parlement het belang van de uitwisseling van gegevens duidelijk te maken; dat geldt ook weer voor alle dus ook voor de militairen. Tevens zijn we tevreden dat de lidstaten zich ertoe verplicht hebben mee te werken aan het concept van een flexibel gebruik van het luchtruim over de grenzen heen; dat zal veel vertragingen verkomen. Mijn collega Fava is daar ook al uitvoerig op in gegaan.
Ten slotte het punt waarop de bemiddeling bijna struikelde, de . Ik vind dat wij met artikel 5, lid 6, een redelijk compromis hebben bereikt. Voor mij persoonlijk was dat één van de belangrijkste punten, want om voortgang te maken moest er iets in de tekst worden opgenomen om in conflictbemiddeling te voorzien, anders is het te gemakkelijk om je achter de rug van iemand anders te verschuilen. Namens mijn collega's heb ik daar zwaar op ingezet en ik ben dan ook redelijk tevreden met de uitkomst. De lidstaten zijn verplicht rekening te houden met de opinie van de Commissie en die opinie moeten ze ook gebruiken als basis voor het oplossen van conflicten rond het creëren van grensoverschrijdende luchtruimblokken. Mevrouw de commissaris, wat ons over de streep heeft geholpen, is de belofte van de Commissie, in de vorm van een schriftelijke verklaring, om actie te nemen om de procedure van vijf jaar te herzien als er geen duidelijke vorderingen zijn gemaakt met het opnieuw indelen van het luchtruim. Dit biedt de cruciale impuls die nodig is om het Europese luchtruim veiliger en efficiënter te maken. Dat is belangrijk voor de , voor de gebruikers van het luchtruim en natuurlijk voor passagiers. Dat is ook hard nodig met een stijging van het luchtvaartverkeer met meer dan 2 procent per jaar op dit moment.
Mevrouw de commissaris, u kunt ervan verzekerd zijn dat het Europees Parlement in het belang van de burger heeft gehandeld en dat wij nauwlettend zullen toezien op de vorderingen die gemaakt worden en tot actie zullen overgaan als de lidstaten in gebreke blijven.
Rest mij nog mijn collega's te danken voor de voortreffelijke samenwerking en de diensten voor hun ondersteuning. Ook de onderhandelingen met de Raad verliepen steeds in een plezierige en constructieve sfeer, waar stevig geknokt werd, met begrip voor elkaars standpunten, maar zo hoort dat ook. Ik heb het een eer gevonden mijn steentje bij te dragen aan een veiligere en efficiëntere luchtvaart in het belang van de burger. Ik wil hiermee tevens aangeven hoe belangrijk de rol van het Europees Parlement is geweest, want ik denk dat wij samen met de Raad tot een heel goed voorstel zijn gekomen. 
de Palacio,
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, u kunt zich wel voorstellen dat dit een belangrijke dag voor mij is. Het doet mij genoegen om hier vandaag bij dit debat aanwezig te zijn, dat naar ik mag aannemen uitmondt in de goedkeuring van dat wat tot de prioriteiten van de Commissie en natuurlijk ook tot de prioriteiten van mijzelf, als verantwoordelijke voor het vervoersbeleid, behoorde, namelijk de instelling van een gemeenschappelijk Europees luchtruim.
Het is een moeilijke en gecompliceerde klus geweest waar wij deze jaren aan hebben gewerkt; het heeft inderdaad jaren gekost. In verband met dit initiatief kwamen in de kantoren van de Europese instellingen - in concreto de kantoren van de Commissie - voor het eerst militaire leidinggevenden op luchtvaartgebied, gekleed in uniform, uit alle lidstaten van de Unie bijeen met de verantwoordelijke mensen uit de burgerluchtvaart, om te spreken over enkele aspecten die al zijn genoemd door de rapporteurs, zoals het flexibele civiele en militaire gebruik van het Europese luchtruim.
De steun van dit Parlement, met name van de heer Fava en mevrouw Sanders-ten Holte, is essentieel geweest bij het stimuleren en vooruit helpen van dit initiatief.
Ik wil graag ook alle schaduwrapporteurs van de verschillende fracties en de hele Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme bedanken voor hun steun bij de vele discussies die wij hebben gevoerd.
Ik wil u eraan herinneren dat bij de lancering van dit initiatief grote scepsis heerste bij een groot deel van de lidstaten van de Unie en er veel verzet bestond in enkele sectoren, terwijl het nu op brede steun kan rekenen.
Ik wil er ook graag op wijzen dat alle lidstaten achter dit initiatief staan, en dat lieten zij ook merken bij de goedkeuring van de laatste besluiten in de Raad. Ik hoop uiteraard dat dat vandaag ook zo zal zijn. Ik merk ook op dat de verschillende sectoren van de betrokken industrieën (leveranciers van luchtvaartdiensten, luchtvaartmaatschappijen, fabrikanten van luchtvaartmaterialen, luchthavens…) zich bewust zijn van de mogelijkheid die dit initiatief biedt, de mogelijkheid om een markt tot stand te brengen die grotere dimensies en grotere capaciteiten biedt, en die het ons mogelijk maakt om marktleider te worden en te werken aan de nieuwe concepten van luchtvaart en luchtverkeersbeheer met het oog op het initiatief STAR 21 voor het jaar 2020. Bovendien stelt het ons in staat samen te werken en gezamenlijke voorstellen uit te werken met de Verenigde Staten om te komen tot een veiliger systeem.
De heer Fava benadrukte het veiligheidsaspect, hetgeen een belangrijk punt vormt in dit initiatief. Met het oog op de toekomst willen wij veiliger systemen met betere technologie, die een veiliger en efficiënter gebruik van het luchtruim mogelijk maakt.
Ik wil nog een ander zeer belangrijk punt aanstippen, namelijk dat de vakverenigingen van enkele hoofdrolspelers op dit gebied, zoals bijvoorbeeld de luchtverkeersleiders, uiteindelijk ook de voordelen inzagen van een dergelijk initiatief en daarom ben ik blij met de gezamenlijke verklaring van de werkgevers- en werknemersorganisaties inzake de tekst waarover uiteindelijk overeenstemming is bereikt. In deze uiteindelijke tekst krijgt Eurocontrol – een van de belangrijke elementen in de discussie – ook zijn eigen rol en verantwoordelijkheid als orgaan dat beschikt over ervaring en kennis die absoluut onmisbaar zijn voor de ontwikkeling van het gemeenschappelijk Europees luchtruim.
Ik ben me ervan bewust dat er mensen waren die twijfelden aan de bereidwilligheid van de lidstaten ten aanzien van specifieke aspecten en vandaag heeft rapporteur mevrouw Sanders-ten Holte al aangegeven dat wij zeer nauwlettend in de gaten zullen houden hoe de lidstaten zich ontwikkelen bij het in praktijk brengen van dit gemeenschappelijk Europees luchtruim.
Ik denk dat de tekst die wij uiteindelijk overeen zijn gekomen een evenwichtige tekst is die zich in de toekomst ongetwijfeld nog verder zal ontwikkelen, maar wij moeten ons ervan bewust zijn dat wij een echte revolutie tot stand brengen en een zeer belangrijke stap zetten in de concrete opbouw van Europa.
Het idee dat er soevereiniteit over het luchtruim bestaat, een terrein waarvoor nu gemeenschappelijke regels gaan gelden volgens een geïntegreerd systeem, is een geweldige stap vooruit die niet onderschat moet worden. Dat de lidstaten in de tekst die uiteindelijk is overeengekomen blijven vasthouden aan een aantal garanties om met deze verandering in te stemmen lijkt mij dan ook juist; we moeten bereid zijn ze tegemoet te komen als wij vooruitgang willen blijven boeken, aangezien wij weten dat de opbouw van Europa niet in een dag kan gebeuren, maar een proces is waarin wij in goede harmonie vooruitgang kunnen boeken, met de steun van alle lidstaten, want niemand mag achterblijven.
Dames en heren, er is nog veel werk aan de winkel en ik weet zeker dat er in de komende jaren weer nieuwe voorstellen zullen worden gedaan. Maar ik denk dat wij vandaag de weg bereiden voor nieuwe mogelijkheden waarmee wij maximaal profijt kunnen trekken uit het feit dat wij behoren tot een geheel dat Europese Unie wordt genoemd. Met andere woorden, wij plukken nu de vruchten van de Europese toegevoegde waarde. En dat doen wij vandaag door een luchtruim te creëren dat efficiënter, maar vooral veiliger kan worden beheerd, met meer respect voor het milieu en ten dienste van de burgers. En ik blijf erbij dat dit een stap voorwaarts betekent die in zekere zin bijna revolutionair is.
Ik wil de Raad graag bedanken voor zijn houding tijdens de discussies in de afgelopen jaren - de eerste vergadering vond reeds plaats in januari 2000, het was een van de eerste dingen die ik deed. Het zijn vier jaren geweest waarin wij gezamenlijk hebben toegewerkt naar een pakket regels dat ons in staat stelt om dit initiatief tot stand te brengen. Ik wil u er graag aan herinneren dat dit initiatief ook gevolgen zal hebben voor het Zwitserse en Noorse luchtruim. Zwitserland en Noorwegen hebben ook volledig deelgenomen aan de besprekingen die wij in de afgelopen vier jaar hebben gehouden. Ik wil de rapporteurs, alle leden van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, het Parlement en de Raad nogmaals bedanken voor hun bijdragen, die er ongetwijfeld toe hebben geleid dat we nu een beter eindresultaat in handen hebben. 
Schmitt (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen mijn oprechte dank aan de twee rapporteurs, de heer Fava en mevrouw Sanders-ten Holte. Ik vind dat zij zich op uitstekende wijze en met veel engagement voor deze zaak hebben ingespannen, met name ook in de slotfase. Daar hadden we immers soms de indruk dat eigenlijk alleen het Parlement zijn best nog deed, want de Commissie had de strijd al in een vroeg stadium opgegeven. In de prachtige brochure uit 2002, met een woord vooraf van de commissaris, staat dat de tijd rijp is. Vervolgens werden er heel veel voorstellen gedaan, waarvan we er helaas nog niet veel in wetgeving hebben kunnen terugzien. Ik ben daarom een beetje terughoudend als we het hier hebben over een historisch moment of een hoogtepunt. Ik vind het hoogstens een begin.
Dames en heren, laten we onszelf niets wijs maken. We bespreken dit onderwerp hier nu voor de derde keer en als de burgers zouden meeluisteren, zouden ze met hun oren staan te klapperen, omdat ze dachten dat dit allang was opgelost. Op de grond zijn de grenzen verdwenen; ik kan in de auto gaan zitten en van Berlijn naar Parijs rijden of van Parijs naar Rome zonder dat ik gecontroleerd word. Maar in de lucht hebben we deze situatie niet, terwijl het daar toch voor de hand zou liggen, met al die grensoverschrijdende vluchten die dagelijks plaatsvinden. Ik vind dat zeer betreurenswaardig, en het rare is dat de Raad in maart 2002, op de vergadering in Barcelona, nogmaals heeft benadrukt dat het nodig en wenselijk is dat we een gemeenschappelijk Europees luchtruim hebben, terwijl de Raad zelf de totstandkoming daarvan tot het einde toe zo veel mogelijk heeft geblokkeerd. Dit moet me echt van het hart, omdat ik lang heb getwijfeld of ik wel akkoord kan gaan met het resultaat van de bemiddelingsprocedure.
Wij hadden twee speerpunten, namelijk meer veiligheid en meer efficiëntie in de lucht. We wisten dat de civiele en militaire luchtvaartorganisaties zouden moeten samenwerken om deze punten te realiseren. Tegelijkertijd zou er eindelijk een einde moeten komen aan de versplintering, zoals het ook zo mooi heet in de brochure van de Commissie: van lappendeken tot netwerk. Zoals collega Fava al zei zijn er alleen al in de lidstaten 41 luchtruimblokken en moet er door zeven luchtruimblokken worden gevlogen op een korte vlucht van Brussel naar Rome. Dit brengt allerlei veiligheidsrisico’s met zich mee en zorgt tevens voor onnodige vertragingen. De Raad heeft deze twee hoofdpunten lang geblokkeerd.
Mevrouw de commissaris, toen het gemeenschappelijk standpunt terugkwam bij de parlementaire commissie, waren het helaas uw afgevaardigden die zeiden dat de Raad weliswaar een conservatief standpunt had ingenomen, maar dat dat het enige grote succes was dat we konden behalen. Als het Parlement niet zo volhardend was geweest en als met name de twee rapporteurs zich niet met zoveel engagement hadden ingespannen, zouden we zelfs niet eens een begin hebben kunnen maken. Wat we nu hebben bereikt is een zekere vorm van samenwerking, afspraken, begrip, een dialoog tussen alle luchtgebruikers. Daarnaast is er een duidelijke opdracht voor de lidstaten, met een verplichting die mij over de streep heeft getrokken: als er de komende vijf jaar niets is veranderd, moeten en zullen wij verbeteringen aanbrengen. De lidstaten zouden in deze kwestie dan geen bevoegdheid meer mogen hebben. Laten we daarbij niet vergeten dat de lidstaten decennialang de tijd hebben gehad om functionele luchtruimblokken te creëren. Met deze voor mij essentiële verzekering vond ik het beter om in ieder geval een begin te maken. Wij houden nu één vogel in de hand, want meer zat er niet in. Het mag echter duidelijk zijn dat ik de tien vogels in de lucht niet uit het oog ben verloren. Ik hoop dat het Europees Parlement zich geëngageerd blijft inzetten om ervoor te zorgen dat dit gemeenschappelijk luchtruim geen visioen blijft, maar ooit werkelijkheid zal worden. Of de lidstaten nu meewerken of niet, wij hebben dit luchtruim nodig. 
Stockmann (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, om te beginnen hartelijk dank aan de rapporteurs voor het goede werk dat ze geleverd hebben en voor de goede samenwerking. Mevrouw de commissaris, wij hadden beiden een visie, namelijk dat wij in de toekomst in Europa rechtstreeks van A naar B zouden kunnen vliegen. Door radicaal en op korte termijn slechts een paar functionele luchtruimblokken in Europa te realiseren zouden we de capaciteiten veel beter kunnen benutten, de vertragingen aanzienlijk kunnen verminderen en het veiligheidsrisico tot een minimum kunnen beperken. Dit zou het einde betekenen van de lappendeken in het Europese luchtruim. Wat we nu echter hebben bereikt is een “light”-versie van het gemeenschappelijk luchtruim. Meer was blijkbaar politiek niet haalbaar en de overeenstemming tussen de Raad en het Parlement kwam ook pas op het allerlaatste moment tot stand, letterlijk om vijf minuten voor twaalf.
Omdat ons veel aan het eindresultaat is gelegen, heeft het Parlement heel wat water bij de wijn gedaan en is het aan talrijke wensen en zorgen van de Raad tegemoetgekomen. Wat de Raad betreft hadden we evenwel sterk de indruk dat alles nog steeds met de nationale bril op werd en wordt bekeken. Het gevolg is dat de richting klopt, maar het resultaat onvoldoende is. Met name wat betreft de civiel-militaire samenwerking heeft het Parlement sterk rekening moeten houden met bestaande nationale situaties en eigenlijk het concept van flexibel gebruik van het luchtruim helemaal moeten opgeven. Als vanouds blijven grote delen van het luchtruim geblokkeerd voor militaire doeleinden. Een directe vlucht van Rome naar Brussel is qua navigatie allang geen probleem meer, maar blijft in de toekomst onmogelijk. Dit is zowel economisch als ecologisch gezien een misser. Een stap in de goede richting is wel dat de lidstaten voor het eerst erkennen dat een veilig en efficiënt gebruik van het luchtruim alleen mogelijk is door samenwerking tussen de militaire en civiele gebruikers, hoe dat in de toekomst dan ook geregeld moge worden.
Ik ben het met mijn collega eens dat ook inzake het belangrijkste gedeelte van het gemeenschappelijk luchtruim, namelijk de functionele luchtruimblokken, het resultaat achterblijft bij wat noodzakelijk is. Wat we eigenlijk nodig hebben is een echte Europese oplossing, een duidelijke beslissingsbevoegdheid voor de Commissie. Dat zat er helaas niet in. De lidstaten houden ook hierin het laatste woord. Een belangrijke stap vooruit is wel dat de lidstaten voor het eerst verplicht worden om tenminste te onderhandelen over het creëren van grensoverschrijdende luchtruimblokken. Bovendien – en ik hecht hier evenals de spreker voor mij grote waarde aan – moet de Commissie de ontwikkelingen in de gaten houden en de situatie na vijf jaar evalueren om zo nodig wijzigingen in het systeem voor te stellen. De lidstaten kunnen zich met andere woorden niet meer aan hun verantwoordelijkheid onttrekken, zoals ze de afgelopen decennia hebben gedaan, maar worden nauwlettend in de gaten gehouden. De verwachtingen van het Parlement en de Commissie zijn hooggespannen. Conclusie: het resultaat is weliswaar niet de verwachte reuzensprong in het luchtverkeer zoals ons werd beloofd, maar we hebben toch een begin gemaakt. In de toekomst kunnen we dus meer Europa boven de wolken verwachten.
Met het oog op de geplande uniformiteit van de onderste luchtlagen en de instelling – ik blik alvast vooruit – van een gemeenschappelijk trans-Europees luchtruim, hoop ik dat het flexibel gebruik van het luchtruim en natuurlijk ook de functionele luchtruimblokken weer ...
Ainardi (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, na maandenlang debatteren is met bemiddeling overeenstemming bereikt over de voorstellen voor een verordening waarover vandaag wordt gestemd. Namens mijn fractie heb ik me van stemming over dit akkoord onthouden, hoewel ik ondersteun wat er ten opzichte van het oorspronkelijke ontwerp is bereikt.
Allereerst blijft veiligheid, na diverse luchtvaartrampen, een prioriteit voor ieder beleid op dit terrein. Van meet af aan heb ik deze verslagen dan ook voornamelijk uit veiligheidsoogpunt bezien. Ik zag liberalisering als een rode draad door de voorgestelde maatregelen lopen en heb in dit Huis gezegd daar niet blij mee te zijn. In die optiek vormen economische kwesties de drijvende kracht achter luchtvaartactiviteiten en tevens de sleutel tot verbetering. Het akkoord dat nu op tafel ligt, is naar mijn mening een stuk realistischer.
Goed is ook dat de civiel-militaire samenwerking wordt bevorderd, mits nationale belangen en behoeften daarmee niet in het gedrang komen. Dit punt had wat mij betreft echter wel dynamischer kunnen worden aangepakt. De luchtruimblokken worden in overleg met Europol gevormd op basis van operationele of functionele behoeften en onafhankelijk van de landsgrenzen. Lidstaten kunnen bij geschillen een beroep doen op het Single Sky Comité, dat verantwoordelijk is voor de tenuitvoerlegging van het plan. Dit comité wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie en bestaat verder uit twee vertegenwoordigers uit iedere lidstaat en een vertegenwoordiger van Eurocontrol. Verder mogen lidstaten zelf kiezen of ze de luchtverkeerscontrole willen overlaten aan een overheidsinstantie of een particuliere onderneming. Ik vind deze voorstellen een positieve ontwikkeling.
Er vindt weliswaar geen ontmanteling plaats van de keten van zogeheten nevendiensten, waarvan aanvankelijk wel sprake was, maar toch vind ik het jammer dat niet duidelijker is erkend dat het beheer van de luchtverkeersveiligheid een keten van activiteiten en diensten is waarvoor geen versnipperde, maar een globale benadering is vereist. Tot mijn spijt heeft het Parlement het amendement dat ik namens mijn fractie had ingediend terzijde geschoven. Daarin werd een verdubbeling van het aantal controle-instrumenten voorgesteld. Dan kunnen de werkzaamheden namelijk veilig worden voorgezet wanneer zich een defect voordoet of een bepaald systeem uitvalt.
Ik blijf erbij dat de absolute verplichting tot functionele scheiding tussen dienstverleners en nationale toezichthoudende instanties voorbijgaat aan de complexe besluitvorming waarvan in dermate verstrengelde sectoren in werkelijkheid sprake is. Ook moeten luchtverkeersbeheer en alle andere zaken die betrekking hebben op regulering en veiligheid in de luchtvaart in mijn ogen worden beschouwd als openbare diensten waarmee de overheid zich moet bezighouden. Ik heb met exploitanten gesproken. Ook heb ik voor dit dossier veel contact gehad met vakbonden. Graag wil ik hen bedanken, want zij hebben bijgedragen aan de positieve wending die de voorstellen hebben genomen. Overigens zou er in de toekomst meer moeten worden geluisterd naar de belangrijkste betrokkenen, namelijk de werknemers. In overleg met hen kunnen we namelijk nog meer verbeteringen doorvoeren en doeltreffende maatregelen nemen in Europa. U kunt erop rekenen dat mijn fractie hiervoor alle zeilen zal bijzetten. Met mijn stem wil ik aangeven dat er weliswaar vooruitgang is geboekt, maar dat er ook nog veel werk valt te verzetten. 

Maes (Verts/ALE ).
   – Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, allereerst mijn felicitaties en dank aan de rapporteurs, zowel de heer Fava als mevrouw Sanders-ten Holte. Ik wil ze tevens graag bedanken voor de manier waarop zij zich hebben ingezet om de gemeenschappelijke belangen naar voren te brengen. Want het valt toch op dat wij van links tot rechts in dit Huis pleiten voor meer Europese bevoegdheden om de veiligheid beter te kunnen garanderen.
Ik denk dat onze nationale regeringen zich zullen moeten verantwoorden. Als er ooit een ongeval komt, is dat te wijten aan het feit dat men nu nog altijd zo sterk op zijn nationale strepen staat. Dan zal men zich ten opzichte van de eigen burgers moeten verantwoorden over het ontbreken van een echte . Vaak schermen wij - en ik ben er een groot verdediger van - met het beginsel van de subsidiariteit. Maar die subsidiariteit moet ook gelden naar boven toe. Als het noodzakelijk is omwille van de veiligheid van de luchtvaart, dan moeten de nationale autoriteiten bereid zijn om bevoegdheid af te staan aan de Europese Unie. Anders is dit onverantwoord. Ik had net een gesprek met devan de Verenigde Staten, waar niet minder dan 48.000 mensen onder één enkele federale hoed actief zijn in de controle van de luchtvaartveiligheid. Ik denk dat de mate van veiligheid niet afhankelijk mag zijn van onze grote voorliefde voor diversiteit. Als diversiteit ergens niet moet gelden, dan is dat wanneer het gaat over de controle inzake veiligheid. Daarom zijn wij het met u eens dat we vandaag een stap vooruitzetten met de , maar eigenlijk hadden we deze stap twintig jaar geleden al moeten kunnen zetten en zouden we vandaag veel verder moeten kunnen gaan dan wij op dit ogenblik zijn gegaan.
Wij zijn natuurlijk niet blind voor de verbeteringen die er gekomen zijn inzake de modaliteiten waarover men heeft onderhandeld. Tegelijkertijd willen wij onderstrepen dat wanneer er zich zo'n ongeval voordoet, zoals bij het Bodenmeer, ons dat dan toch weer aanzet om over te gaan tot die om te vermijden dat nog meer van dat soort ongevallen zouden kunnen gebeuren ten gevolge van slechte communicatie.
Alles bij elkaar, mevrouw de commissaris, mijnheer de Voorzitter, staan wij hier voor een verbetering die nog te zwak is. Want wanneer wij zien hoe het civiele en het militaire reeds in een zekere mate zijn gaan samenwerken voor interoperabiliteit ten voordele van de veiligheid, vinden wij toch dat men hier de begrippen van nationale soevereiniteit veel te veel inroept en dat zou ten koste kunnen gaan van de veiligheid. Die is voor heel dit Parlement prioritair. 
Hatzidakis (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat vele collega’s nog steeds niet echt tevreden zijn met deze overeenkomst. Ik begrijp wel waarom, maar toch moeten ze beseffen dat dit een hele verbetering is voor Europa en de burgers, vergeleken met de situatie van zes, zeven jaar geleden. Voorzitter, u was persoonlijk betrokken bij de bemiddelingsprocedure en u weet dus beter dan wie ook dat er wezenlijke vooruitgang is geboekt in het beperken van vluchtvertragingen. Hiermee versterken we het luchtverkeer, beschermen we het milieu beter en geven we het Europese toerisme een steuntje in de rug.
Tot op het laatste moment bleven bepaalde landen en militaire overheden vooroordelen koesteren. Tot op het laatste moment hadden we een probleem met de samenwerking tussen militaire en civiele overheden enerzijds en met de vastlegging van grensoverschrijdende luchtruimblokken anderzijds. Onder druk van het Europees Parlement is er schot gekomen in de zaak. Misschien niet genoeg, maar toch kan het Parlement beter instemmen met deze overeenkomst en ze beschouwen als een eerste stap. We moeten onze inspanningen voortzetten en de lidstaten aanzetten tot het voeren van een gedurfder beleid. In dat verband mogen we zeker niet vergeten de uitzonderlijk positieve rol te vermelden van de Commissie en meer bepaald van de bevoegde commissaris. Dit is misschien wel een van de grootste verwezenlijkingen tijdens haar mandaat als commissaris voor vervoer. Hiervoor verdient zij onze dank en felicitaties. 
Savary (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik begin met een woord van dank aan mevrouw de commissaris en onze rapporteurs, omdat zij zich in dit belangrijke dossier hebben vastgebeten. Ik wil alleen maar zeggen dat alle neuzen in de richting van Europa wijzen zodra zich een ongeluk voordoet. Dat hebben we bijvoorbeeld gezien bij de vliegramp bij het Bodenmeer en die van Sharm el-Sheikh, maar ook bij de scheepsrampen met de en de . Wanneer zich dergelijke tragische gebeurtenissen voordoen, vergeten doorgaans zelfs degenen die de Europese integratie met argusogen bezien dat zij tegen Europa in het geweer zijn gekomen. Het is dan ook een goede zaak dat wij met een vooruitziende blik werken aan een gemeenschappelijk Europees luchtruim. We hebben een gemeenschappelijk beleid voor wegvervoer en werken aan Europese regelgeving voor vervoer over zee en per spoor. In een geïntegreerd Europa kunnen we net zomin om een gemeenschappelijk luchtruim heen.
In de huidige voorstellen wordt erkend dat het luchtverkeersbeheer een zaak van algemeen belang is en als openbare dienst moet worden beschouwd. Hierbij heeft het Parlement mijns inziens een doorslaggevende rol gespeeld. Voor werknemers in deze sector is een Europese dimensie in beeld gekomen, waardoor zij in de toekomst anders moeten gaan denken. Voor hen is waarschijnlijk ook een actievere rol weggelegd in de volgende fasen van de vorming van een Europees luchtruim. Ik ben blij dat de tekst eindelijk concrete vormen heeft aangenomen. Het resultaat mag er zijn. 
Laguiller (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, u beweert een gemeenschappelijk Europees luchtruim te creëren, maar de magere resultaten die zijn geboekt om een einde te maken aan de absurde versnippering en rivaliteit tussen de lidstaten op het gebied van de luchtvaart worden onderuitgehaald, en zelfs meer dan dat, door de moordende concurrentie die zal ontstaan tussen particuliere ondernemingen. Zelfs het luchtverkeersbeheer wordt onderdeel van de strijd om winst.
Achter het zogenaamde gemeenschappelijk luchtruim gaat een race tot privatisering van voormalige staatsbedrijven schuil. Dit beleid heeft al geleid tot duizenden ontslagen in de luchtvaartsector. We hebben al gehoord dat er massale ontslagen vallen of ophanden zijn bij Alitalia, KLM, waar Air France de scepter zwaait, evenals bij andere grote ondernemingen. Aandeelhouders van geprivatiseerde ondernemingen hebben belang bij personeelsinkrimping, of het nu gaat om piloten, onderhoudsmedewerkers of veiligheidspersoneel. Maar passagiers zijn de dupe van dit winstbejag en lopen steeds meer risico’s.
Wie dit beleid wil voortzetten na het drama dat anderhalf jaar geleden bij het Bodenmeer heeft plaatsgevonden, een drama dat een rechtstreeks gevolg was van de privatisering van het luchtverkeersbeheer in Zwitserland, maakt zich schuldig aan misdadig gedrag. De exacte oorzaak van de vliegramp van Sharm el-Sheikh is weliswaar nog niet bekend, maar iedereen weet dat luchtvaartmaatschappijen, inclusief de onderneming waaraan het vliegtuig in kwestie toebehoorde, hun winsten opschroeven door vliegtuigen vaker in te zetten, werktijden te verlengen, vaak onvoldoende opgeleid personeel aan te nemen, werknemers minder te betalen en onderhoud en technische controles tot het verplichte minimum te beperken. Ook grote luchtvaartondernemingen voelen de hete adem van concurrenten in hun nek en volgen dit schema.
Winstbejag en veiligheid zijn als water en vuur. Wij zullen vóór de amendementen stemmen die gericht zijn op verbetering van de veiligheid, maar wij zijn tegen elk beleid, of dat nu Europees beleid is of niet, dat stoelt op concurrentie, tot enorme verspilling leidt en enkel rampspoed tot gevolg zal hebben.
Jarzembowski (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ook ik wil u bedanken, want u kwam met het idee voor dit gemeenschappelijk luchtruim. U hebt menige horde genomen bij de hooggekwalificeerde werkgroep en u hebt heel wat twijfels bij de lidstaten kunnen wegnemen. De kritiek van mijn collega Schmitt op het resultaat van de bemiddelingsprocedure is terecht, maar we zijn het er toch allemaal over eens dat het systeem in ieder geval een fundamentele verandering heeft ondergaan. Vroeger werkten we samen in Eurocontrol, maar dan ook alleen in Eurocontrol. De lidstaten waren soeverein en er was geen Gemeenschapsrecht. Iedere staat kon zich beroepen op zijn soevereiniteit en zich zo onttrekken aan iedere vorm van controle. Met deze wetgeving hebben we nu Gemeenschapsrecht waaraan niemand zich kan onttrekken. Ook kunnen we hiermee met meerderheid van stemmen besluiten nemen en wijzigingen doorvoeren. Daarnaast fungeert de Commissie als hoedster en toezichthoudster van het Gemeenschapsrecht, hetgeen betekent dat geen enkele lidstaat kan zeggen: we nemen het niet zo nauw met de controle van het luchtruim en de veiligheidsmaatregelen, maar daar heeft de Commissie niets mee te maken. Nee, er is nu een concrete gemeenschappelijke verantwoordelijkheid met de Commissie als de spil in de omzetting van het nieuwe recht. Ik vind dit een grote stap vooruit waar we erg blij mee mogen zijn. Ik denk dat er hierdoor minder wachttijden in de lucht en op de luchthavens zullen zijn, wat goed is voor de passagiers en de luchtvaartondernemingen. Ook het milieu is erbij gebaat, want ieder rondje in de lucht dat te veel wordt gevlogen, is een ecologische ramp. Daarnaast zal vliegen veiliger worden, want de huidige verscheidenheid aan technische apparatuur en de versplinterde samenwerking zullen verleden tijd zijn.
Aan mijn socialistische en postcommunistische collega’s wil ik nog het volgende kwijt. Ik ben het niet met u eens dat de luchtvaartnavigatiediensten een zaak van de overheid zouden moeten zijn. Waar werd er de afgelopen jaren altijd precies volgens het boekje gewerkt? Van welk land vlogen de machines niet op tijd? Mij schiet dan altijd alleen maar één land te binnen, een land waar ambtenaren belast zijn met de luchtvaartnavigatiediensten. Ambtenaren betekenen niet automatisch een beter en efficiënter gebruik van het luchtruim. Mevrouw de commissaris, laten we het daar een andere keer nog eens over hebben. Ik denk dat we na dit wetgevende besluit – misschien over twee of drie jaar – een nieuw initiatief nodig hebben om concurrentie mogelijk te maken tussen de luchtvaartnavigatiediensten, want ook daar is concurrentie nodig om de productiviteit te verhogen. 
Foster (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ook ik onze rapporteurs en de schaduwrapporteurs voor dit zeer uitvoerige en complexe verslag over het hogere luchtruim.
Na het laatste gemeenschappelijk standpunt van de Raad - dat mijn delegatie in grote lijnen steunde - en de daaropvolgende bemiddelingsprocedure, kunnen we deze verordening nu volledig steunen. Een van onze voornaamste bezwaren tijdens het proces betrof het opnemen van militaire operaties en opleiding. Tot mijn genoegen is deze soevereine bevoegdheid geschrapt. Als dat niet was gebeurd, had dit een negatieve invloed op NAVO-operaties kunnen hebben, dus het doet mij deugd dat dit onderdeel is vervallen.
We moeten er bij de tenuitvoerlegging echter op letten dat de nieuwe instanties - dat wil zeggen het Single Sky Comité en het raadgevend orgaan vanuit de industrie - niet hetzelfde werk verrichten, waardoor onnodig verwarring zou ontstaan. De luchtvaartsector kan zich duidelijk geen verlies veroorloven van vier miljard dollar per jaar ten gevolge van de congestie van het Europese luchtruim en ik ben van mening dat deze verordening iets aan dit probleem kan doen.
We mogen Eurocontrol ook feliciteren met het initiatief inzake gereduceerde verticale scheiding dat in januari 2002 is ingevoerd. Ik heb begrepen dat de capaciteit zo’n 30 procent is gestegen en dat de vertragingen zijn teruggebracht tot het peil van 1998-1999. Het betaamt bepaalde landen en regio’s, zoals Frankrijk, Italië, Spanje, Zuid-Duitsland en Zwitserland, die verantwoordelijk zijn voor 44 procent van de vertragingen, echter in eigen land ingrijpende verbeteringen door te voeren als deze verordening het haalt. Een ander terrein waar met spoed naar moet worden gekeken, is het tekort aan luchtverkeersleiders in heel Europa.
Tot slot moet deze verordening tot meer veiligheid, efficiency en rendabiliteit van het luchtverkeersbeheer leiden, wat goed nieuws is voor de luchtvaartsector, voor het bedrijfsleven en voor de consument, aangezien het luchtverkeer boven Europa blijft toenemen. 
Lisi (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil deze twee minuten gebruiken om het werk van de rapporteurs te prijzen. Ze hebben volgehouden en zijn doorgegaan met hun werk aan dit complexe en veelzijdige thema, zonder ooit het uiteindelijke doel te vergeten of uit het oog te verliezen; lof ook voor alle leden van onze commissie, die hebben geloofd in hun werk en het hebben ondersteund, en lof voor de Commissie die ons terzijde heeft gestaan en ervoor heeft gezorgd dat we een resultaat hebben bereikt waarover ik mijn tevredenheid betuig.
Ik ben tevreden, collega’s, en niet alleen om zuiver technische redenen. Enkelen hebben al gezegd dat we op inhoudelijk vlak zeker meer hadden kunnen doen, meer hadden kunnen bereiken, we hadden de harmonisatie verder kunnen doorzetten, maar ik nodig u uit te denken aan wat we vanuit politiek oogpunt hebben bereikt: we zijn erin geslaagd een taboe te doorbreken, want van nu af aan hebben we een gemeenschappelijk luchtruim op basis van een verordening, een gemeenschappelijk luchtruim dat heel Europa omspant; goed, nog niet in die mate die we wensen en hopen voor de toekomst, maar in zoverre als op reële gronden mogelijk was. We kunnen des te tevredener zijn omdat deze verordening past in het kader van andere voorschriften: ik denk aan de verordening van de Raad over en de richtlijn inzake de veiligheid van luchtvaartuigen die mevrouw Maes onder haar hoede heeft – ik hoop van harte dat die wordt aangenomen.
We mogen ook tevreden zijn omdat dit het Europa is dat de burgers het best begrijpen, het Europa dat dicht bij de burgers staat, want het is het Europa waardoor de veiligheid toeneemt, hun rechtspositie verbetert, dat tevredenheid kweekt omdat het aan hun behoeften tegemoetkomt. De burgers zijn onze voornaamste bondgenoten wanneer we, ook op dit punt, vooruit willen en die resultaten willen bereiken die nu nog niet haalbaar zijn, maar die we in de komende jaren zeker kunnen verwezenlijken. 
Musotto (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Palacio, dames en heren, ook ik ben buitengewoon tevreden, in alle opzichten, over de resultaten die het bemiddelingscomité heeft bereikt. Ik ben van mening dat de positieve vooruitzichten die hier zijn uiteengezet zeker van meer betekenis zijn dan de bezwaren die tijdens de debatten van de afgelopen jaren in de commissie, in de Raad en in de Europese Commissie naar voren zijn gekomen, en die ook vandaag aan de orde zijn geweest. Wat ik wil onderstrepen – en daarin sluit ik me aan bij de collega’s die voor mij het woord hebben gevoerd – is het politieke aspect, en daarnaast de nadruk waarmee deze overeenkomst als ‘historisch’ wordt beschreven. We mogen niet vergeten dat we tien jaar geleden met dezelfde nadruk de afschaffing van de grenzen op de grond hebben onderstreept. Dat leek toen een wonder, en vanaf dat moment is de Europese integratie pas echt goed van start gegaan.
Het bereikte akkoord is beslist een evenwichtig compromis, gezien de talloze problemen en de egocentrische opstelling van de verschillende sectoren, die hun belangen en bevoegdheden in de loop van de tijd - overigens terecht - hadden vastgelegd. Het resultaat is dan ook de verdienste van iedereen, maar ik wil net als de anderen zeggen hoe ingenomen ik ben met het feit dat u, mevrouw de commissaris, vastbesloten deze doelstelling heeft nagestreefd, samen met de rapporteur, de schaduwrapporteur en ook met de leden van onze commissie. Het resultaat is bevredigend. Er is duidelijk vastgelegd wat de nieuwe rol is van Eurocontrol en hoe de civiel-militaire samenwerking dient te verlopen, maar daarnaast wil ik wijzen op de interoperabiliteit van het Europees netwerk voor luchtverkeersbeheer en op het niet minder belangrijke vraagstuk van de certificatie van de dienstverleners, dat u heeft benadrukt, mevrouw de commissaris.
Eveneens positief zijn de sancties voor dienstverleners en luchtvaartmaatschappijen die de regels van het gemeenschappelijk luchtruim schenden. Rapporteur Fava heeft daarop gewezen en ik ben het volledig met hem eens. Die sancties zijn nodig om veiligheid te garanderen, niet alleen voor onze Europese burgers maar voor alle gebruikers, voor iedereen die van het Europese luchtruim gebruikmaakt. 
de Palacio,
   – Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij ons er allemaal van bewust zijn dat de discussie van vandaag uitmondt in een historische stap vooruit in de opbouw van Europa.
Wij hebben een taboe doorbroken, zei de heer Lisi en mogelijk hadden wij nog verder willen gaan en nog meer gemeenschappelijk willen doen. Dit wetgevingspakket zal in de komende jaren ongetwijfeld nog worden aangepast om de verordeningen te verbeteren. Dat zal gebeuren als het vertrouwen eenmaal is gegroeid, als het gemeenschappelijk luchtruim de norm is geworden en als wij allemaal zien hoe elementen als soevereiniteit en defensie, die meespelen in het luchtruim, te combineren zijn met een beter, efficiënter en veiliger beheer van het luchtruim in de Europese burgerluchtvaart.
In dit verband wil ik u speciaal bedanken, mijnheer de Voorzitter, want het staat vast dat uw werk, mijnheer Dimitrakopoulos, in het bemiddelingsproces van essentieel belang is geweest, evenals het werk van de rapporteurs, de heer Fava en mevrouw Sanders-ten Holte, en van alle andere leden van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme.
Ik wil graag zeggen dat dit voor de Commissie en uiteraard voor mij persoonlijk ook een van de drie grote initiatieven is die ik mij altijd zal herinneren uit mijn tijd bij de Europese Commissie. Straks, als dit debat is afgerond, zullen wij over nog zo’n initiatief spreken, namelijk het GALILEO-programma. Bij deze twee projecten - en misschien ook nog bij de maritieme veiligheid, hoewel sommigen dat vooralsnog anders zien - hebben wij een echte revolutie bewerkstelligd en grenzen verlegd, de grenzen van Europa.
Met dit initiatief europeaniseren wij het Europese luchtruim, dat eerst niet Europees was. Met dit initiatief creëren wij echt een Europees luchtruim, waarbij wij verschillende garanties aan de lidstaten combineren.
Dames en heren, ik ga nu een kleine bespiegeling houden. Er zijn enkelen onder u die zeggen dat er Gemeenschapsbevoegdheid zou moeten bestaan met betrekking tot de functionele blokken; , hoewel het niet precies hetzelfde is, is dat alsof de Commissie bij het vaststellen van de tracés van wegen en spoorwegen en bij de aanleg ervan volledige bevoegdheid zou hebben. Wij moeten echter ook rekening houden met de wensen van de lidstaten. Wij kunnen nu niet het tegenovergestelde doen; de Commissie moet dit Europees denken en deze Europese component inbrengen, die in een nationale visie misschien niet altijd aanwezig zijn, maar het is duidelijk dat we dit soort acties niet kunnen ontwikkelen zonder de lidstaten.
Verder wil ik zeggen dat Eurocontrol in de afgelopen jaren ook grote vooruitgang heeft geboekt. En ik denk dat wij in zekere zin hebben bijgedragen aan de verbeteringen, omdat Eurocontrol zich bewust is van het proces dat gaande is en van de prikkels die er zijn. Wat dat betreft ben ik zeer verheugd dat wij erin zijn geslaagd om uiteindelijk volledige deelname van alle lidstaten binnen Eurocontrol te bewerkstelligen, hetgeen van zeer groot belang is geweest, en dat geldt ook voor de organisatie van de samenwerking van Eurocontrol in het hele proces inzake het gemeenschappelijk luchtruim.
Ik wil graag afsluiten met nog één opmerking. Wat wij bij dit initiatief als Commissie nooit hebben gedaan is de handdoek in de ring gooien. Sommigen hebben op enig moment misschien het bijltje erbij neergegooid, maar de Commissie en ik persoonlijk hebben dat nooit gedaan.
Zoals ik al zei ben ik in januari 2000 begonnen met een aantal vergaderingen waaraan civiele en militaire leidinggevenden deelnamen, toen er op defensiegebied nog geen vooruitgang was geboekt, zoals in de afgelopen jaren wel is gebeurd. Er bestond nog geen PVC of iets dergelijks, maar toch kwamen zij bijeen en ik wijs er nogmaals op dat op dat moment werd gedacht dat het geen haalbare kaart was. Wij hebben de zaken kunnen scheiden en kunnen oplossen wat opgelost kon worden, en niet alles lamgelegd om voor alles een oplossing te vinden. Wij weten immers allemaal maar al te goed dat een manier om ervoor te zorgen dat er niets gebeurt is te proberen om van vandaag op morgen de perfectie te bereiken.
Ik denk dat hetgeen wij nu hebben bereikt van groot belang is. Juist de mix van een bepaalde visie op de totstandbrenging van een gemeenschappelijk Europees luchtruim en een gezonde dosis realiteitszin, waardoor wij ons voortdurend hebben laten leiden, zowel in het Parlement als in de Commissie - en dat geldt ook, dat moet gezegd worden, voor de Raad -, heeft het mogelijk gemaakt dat wij onszelf nu gelukkig kunnen prijzen met een positief resultaat, hetgeen een zeer belangrijke stap is. Wij weten allemaal dat er nog meer stappen zullen volgen, maar dit is de eerste stap naar het gemeenschappelijk Europees luchtruim. 
De Voorzitter.
   – Dank u wel, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, zowel voor uw verklaring als voor uw vriendelijke woorden.
Het debat over deze kwestie, waaraan we allemaal bijzonder hard maar met een positieve instelling hebben gewerkt, is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.30 uur plaats.
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (Α5-0003/2004) van de heer Piétrasanta, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement inzake de voortgang van het programma GALILEO (COM(2002) 518 – 2003/2041(INI)).
Piétrasanta (Verts/ALE ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, tijdens de huidige zittingsperiode zijn er in het Europees Parlement diverse verslagen over GALILEO opgesteld door achtereenvolgens mijn collega’s Brigitte Langenhagen, die hier aanwezig is, Norbert Glante, Jan Dhaene en door mijzelf. Deze verslagen hebben echter veel weerstand moeten overwinnen voordat ons Europees project werd aangenomen, al verliep de presentatie steeds positief. Het project is, zo luidde de kritiek, een doublure van het Amerikaanse GPS, maar dat deed me denken aan de fabel van de blinde en de lamme. Hadden wij de hulp van de Verenigde Staten moeten inroepen om voor ons te kijken en ons te vertellen hoe wij hierin onze weg kunnen vinden? Het project zou handenvol geld kosten, zo werd gezegd, terwijl het ongeveer evenveel kost als de aanleg van ruim 100 km hogesnelheidslijn. Ons gezond verstand heeft uiteindelijk gezegevierd en zo hebben we GALILEO aangenomen, een project dat uitdrukkelijk aansluit op de strategie van de Europese Unie ter bevordering van de werkgelegenheid, economische hervormingen, onderzoek en sociale cohesie zoals die is vastgelegd door de Europese Raad van Lissabon van maart 2002.
Ik ben nu bijna een jaar bezig met dit verslag, dat bedoeld is om de stand van zaken van dit project en van de integratie van EGNOS in GALILEO toe te lichten. De angst voor vertraging in de uitvoering heeft echter zoveel druk op de ketel gezet dat het project al wordt gerealiseerd voordat wij klaar zijn, en dat is overigens maar goed ook. Zodoende kan ik u nu de voortreffelijke resultaten presenteren van hetgeen in 2003 is bereikt en enkele aanbevelingen doen voor de praktische uitvoering, zodat GALILEO in ieder geval uiterlijk 2008 operationeel wordt.
Ik ga hier dus in op de twee mededelingen van de Commissie. De eerste heeft betrekking op de voortgang, ingevolge het besluit van de Raad van 26 maart 2002 waarbij de verordening van 21 mei 2002 tot oprichting van de gemeenschappelijke onderneming informeel werd goedgekeurd; de tweede mededeling betreft de integratie van EGNOS in GALILEO. In de mededeling komen de volgende aspecten aan de orde: ten eerste de oprichting van de gemeenschappelijke onderneming, die inmiddels een feit is; ten tweede de beveiliging van het systeem - op ons advies is de toezichthoudende autoriteit tegelijk met het veiligheidscentrum ingesteld; die autoriteit speelt een fundamentele rol, omdat daarmee wordt gegarandeerd dat GALILEO een project blijft dat inspeelt op de wensen van de gebruikers, en mijns inziens dient het Parlement nauwer bij deze commissie te worden betrokken, op een nader te bepalen wijze; derde aspect ten slotte: de definitie van de diensten en het frequentieplan, alsmede de reservering van de frequenties. Bovendien is er een oplossing gevonden voor het probleem van de overlapping van de signalen op de vijfde dienst (of PRS) en het M-code-signaal van het Amerikaanse leger. De Commissie en de Verenigde Staten hebben een compromis bereikt: het signaal van GALILEO gaat om het Amerikaanse signaal heen en overlapt dat signaal niet meer. Verder zijn de betrekkingen met derde landen genormaliseerd. Er zijn geen problemen met het Russische Glonass-systeem. Voor het Amerikaanse GPS is er tot op zekere hoogte sprake van meerdere systemen onder één dak, of is er in ieder geval overleg. En er komen andere landen bij, zoals China. Met dit land is in Peking op 18 september 2003 een veelbelovend akkoord ondertekend, met name met betrekking tot onderzoek.
GALILEO is, ik zeg dat nog maar eens, niet meer dan een reusachtig uurwerk bestaande uit een dertigtal satellieten, dat uiterst nauwkeurig tijd en plaats aangeeft. Anders dan GPS en Glonass is GALILEO een uitsluitend civiel project en dat moet zo blijven. Het systeem gaat zeer belangrijke diensten verzorgen, met name op milieugebied. Als instrument voor milieubescherming gaat het een bijdrage leveren aan het lokaliseren van vervuiling door gevaarlijke stoffen en van ijsbergen en aan het in kaart brengen van oceanen en zeeniveaus. Het zal tevens een functie hebben bij de monitoring van zaken als atmosfeer, ionosfeer, radioverbindingen, ruimtevaart en zelfs bij het voorspellen van aardbevingen of het volgen van met uitsterven bedreigde diersoorten. We zijn in staat om op ieder gewenst moment gevaarlijke stoffen zoals nucleair afval te lokaliseren. Wij houden daarnaast ook rekening met de vervuiling van de ruimte, want we moeten ervoor zorgen dat ieder nieuw gelanceerd object kan worden geneutraliseerd. Verder zullen talrijke andere ontwikkelingen worden gerealiseerd op het gebied van transport en communicatie.
Ik onderstreep nog eens dat GALILEO een fundamentele bijdrage levert als speerpunt van ons Europese ruimtebeleid, waarbij de rol van de Unie en die van het ESA verder worden geïntegreerd. En in de Europese onderzoekruimte zijn in het kader van het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling aanzienlijke bedragen beschikbaar gesteld, via het ARTES-programma van het ESA en door deelnemers uit de private sector. Hierbij dient te worden onderstreept dat de resultaten van het onderzoek en het intellectueel eigendom bezit zullen worden van alle Europese burgers, aangezien de financiering grotendeels komt uit overheidsmiddelen. Wat EGNOS betreft: ik stel voor dit systeem in GALILEO te integreren, door bemiddeling van de gemeenschappelijke onderneming, want dit satellietgestuurd radionavigatiesysteem hoort slechts op één plaats thuis: binnen ons overkoepelend systeem.
GALILEO is een zeer belangrijk resultaat van onze zittingsperiode. Het project is door de Raad en de Commissie voorgesteld en gesteund, en ik wil met name mevrouw de Palacio, commissaris voor energie en vervoer, haar directeur-generaal, de heer Lamoureux, en commissaris Busquin complimenteren met de energie en het doorzettingsvermogen waarmee zij dit project tot een einde gebracht hebben. Ik dank al mijn collega’s voor hun niet aflatende belangstelling, in het bijzonder mijn collega’s in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme en in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie.
GALILEO is een mooi project van de Europese Unie. Boven alles draagt het prominent bij aan de uitvoering van ons beleid inzake duurzame ontwikkeling, met de ethiek die bij een operatie van dergelijke allure onmisbaar is. Wij kunnen er als Parlement trots op zijn dat wij hierbij een drijvende kracht zijn geweest, door ons als vergadering zo dynamisch op te stellen en ertoe bij te dragen dat de Europese Unie aldus wint aan autonomie. Dit is een stap op weg naar een besluit dat van grote politieke betekenis is, een stap waarop in onze ontwerp-Grondwet zo sterk wordt aangedrongen. 
de Palacio,
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Europees Parlement nogmaals bedanken voor zijn steun aan de Commissie bij de voortzetting van het GALILEO-project. Het verslag-Piétrasanta is daar een nieuw bewijs daarvan. Hierin wordt immers duidelijk goedkeurend gesproken over onze manier van handelen in de afgelopen tijd en worden wij aangemoedigd om verder te gaan. Ik zeg u nogmaals dank voor uw steun en ik dank met name de heer Piétrasanta voor het werk dat hij heeft verricht.
Ik wil er graag op wijzen dat de gemeenschappelijke onderneming GALILEO vanaf de zomer 2003 volledig in bedrijf is. De eerste van de twee hoofdtaken betreft de voortgang van het proces voor de selectie van de toekomstige GALILEO-licentiehouder. Wij hebben in december vier offertes ontvangen na de publicatie van een aanbesteding vorig jaar. Deze vier offertes tonen de duidelijke belangstelling van vier consortia om dit project uit te voeren en daaruit blijkt ook de belangstelling van de particuliere sector voor het GALILEO-project.
Het tweede element waar wij aan werken is de supervisie van het werk dat door het Europees Ruimtevaartagentschap wordt verricht om de ruimte in te gaan. De eerste experimentele satelliet zal voor eind 2005 worden gelanceerd en een tweede satelliet zal klaar zijn voor lancering in de eerste helft van 2006. Wij moeten nu beginnen met het uitzenden van proefsignalen om ervoor te zorgen dat de signalen die ons destijds door het desbetreffende internationale orgaan zijn toegekend behouden blijven.
Wat betreft onze betrekkingen met derde landen, waar de heer Piétrasanta net over sprak, zien wij een spectaculaire belangstelling, hetgeen nogmaals bevestigt dat de Commissie en het Parlement, die nooit hebben getwijfeld aan dit project, beide gelijk hadden, en dat die landen die twijfels hadden en lange tijd moeite hebben gehad om het GALILEO-project te steunen, daar geen gegronde reden toe hadden.
Wij hebben al een overeenkomst getekend met China en de onderhandelingen met India bevinden zich in een vergevorderd stadium. Ook Brazilië wil participeren in GALlLEO, en dan heb ik de samenwerking met Rusland en natuurlijk de Verenigde Staten nog niet eens genoemd.
Met de Verenigde Staten hebben wij praktisch alle problemen opgelost inzake de compatibiliteit met het GPS-systeem, namelijk via een samenwerking tussen de systemen waardoor respectieve signalen en prestaties worden versterkt en verbeterd. Tijdens de laatste vergaderingen die wij eind vorig jaar hebben gehouden, hebben wij wat dat aangaat praktisch al deze kwesties opgelost. Er moet alleen nog een oplossing worden gevonden voor de open signalen, maar ook die oplossing is nabij en wij hopen dat wij morgen en overmorgen tijdens de vergadering in Washington ook dit probleem voorgoed de wereld uit kunnen helpen.
Ik wil de heer Piétrasanta nogmaals bedanken voor het verslag dat hij heeft opgesteld en ik wil het Parlement bedanken voor de duidelijke steun die het al deze tijd heeft gegeven aan dit initiatief van de Commissie. Wij hebben soms een zware strijd moeten leveren en hebben gecompliceerde problemen moeten overwinnen, maar ik moet zeggen dat het nu de goede kant opgaat. Zoals ik zojuist al zei in verband met deze drie projecten: het “gemeenschappelijk luchtruim” komt eraan; GALILEO is goed gelanceerd en bij de “maritieme veiligheid”, hebben wij vanuit het niets een heel pakket ingevoerd dat steun en bescherming biedt, niet enkel in de Europese Unie maar op internationaal niveau. Mijnheer de Voorzitter, als ik maar drie taken mag noemen, dan zijn dit de drie taken die wij hebben volbracht. En ik zeg “wij”, want wij hebben het samen gedaan, als team, als team van de Commissie, en ik wil nogmaals mijn dank betuigen aan de diensten waar ik net over sprak, van de directeur-generaal tot alle anderen die zich al deze tijd voor deze zaken hebben ingespannen. Maar ik ben vooral dank verschuldigd voor de zeer waardevolle samenwerking met dit Parlement, dat ons systematisch heeft gesteund. En tot slot spreek ik natuurlijk ook mijn dank uit voor de samenwerking met de Raad, want zonder Raad werkt ons systeem niet. Het gaat zoals altijd om de institutionele driehoek. 
Radwan (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de Verenigde Staten hebben deze week verklaard dat ze zich weer op het heelal gaan storten en er heel veel in willen investeren. Met de plannen voor het koloniseren van de maan en een missie naar Mars – vanwaar we nu ook dagelijks beelden te zien krijgen – is GALILEO denk ik een heel belangrijk en positief signaal voor de economisch-technologische toekomst van Europa. Ik kijk ook alvast vooruit naar de Europese verkiezingen van dit jaar. We krijgen steeds vragen te horen als: Wat hebben de mensen aan Europa? Wat hebben de burgers aan Europa? GALILEO is er een mooi voorbeeld van dat we deze doelstellingen alleen samen kunnen bereiken. Het gaat hier namelijk om de bundeling van de Europese krachten in economie en technologie, en wel voor iets dat positief en nuttig is voor de toekomst van het Europa dat we delen.
Het is nu echt tijd om de reeds beschreven problemen van de implementatie op te lossen, ook met de Amerikanen. We hebben al veel struikelblokken uit de weg geruimd. Het Europees Parlement heeft de Commissie altijd ondersteund en de Raad werkte mee. Nu is het zaak vlot een besluit te nemen over de aanbestedingen en dit systeem te installeren, zodat we er ook mee kunnen gaan werken. Tevens moeten we zorgen voor de juiste kadervoorwaarden, met name bij de structuren. Ik wil hierbij een belangrijk punt benadrukken. Bij de toekomstige besluiten over de structuren van GALILEO, waarover we ook in dit Parlement zullen debatteren, is het van belang dat we ervoor zorgen dat ze effectief zijn. Ik vind het echter ook essentieel dat het Europees Parlement medeverantwoordelijk blijft en zich dit dossier niet uit handen laat nemen. Ik vraag de Commissie zo mogelijk om meer steun bij de discussie, maar samen hebben we denk ik al bewezen dat Europa, het Europees Parlement, een gemeenschappelijke doelstelling heeft. Wij hebben u altijd gesteund en daarom moeten we er ook bij dit punt samen zorg voor dragen dat het Europees Parlement zijn verantwoordelijkheid behoudt. 
Glante (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ook ik wil de heer Piétrasanta van harte gelukwensen. Wij hebben als collega’s in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie goed samengewerkt. Hij was een sympathieke en vriendelijke collega en stond open voor alle suggesties, twijfels en vragen van collega’s.
Bij de discussies voor dit verslag waren er interessante hoorzittingen met deskundigen, die wij vragen konden stellen over hun rapporten en die interessante uitspraken deden over toekomstige toepassingen van GALILEO. Soms meesmuilde er wel eens iemand om de een of andere uitspraak of prognose, maar ik denk dat GALILEO een model voor de toekomst is en dat de investeringen zich op den duur zullen terugbetalen. Dit blijkt volgens mij ook wel uit het feit dat er nu al vier reacties op de aanbesteding zijn binnengekomen. Ik kan mij herinneren dat het er ongeveer twee jaar geleden heel anders uitzag en dat menigeen zich toen vaak afvroeg of de industrie er wel aan zou meebetalen. Nu gaan we binnenkort de offertes onderzoeken en de resultaten van de inschrijving bekendmaken. Ik kan dat alleen maar toejuichen.
In het verslag-Piétrasanta staan eigenlijk alle belangrijke elementen. Ik wil alleen nog wijzen op één punt, waarvoor ik al amendementen in de parlementaire commissie had ingediend. Nu heb ik er ook nog een voor u, waarvoor mijn excuses, maar het is voor mij erg belangrijk. Zoals u weet zijn er reddingsdienst- en hulpdienstfuncties die geïmplementeerd moeten worden. COSPAS-SARSAT is bekend, maar er bestaat ook het IMMARSAT-E-systeem, dat op veel punten aanzienlijk beter is dan COSPAS-SARSAT: snelle reactietijden, exactere positiebepaling, permanente beschikbaarheid, honderd procent compatibiliteit met GALILEO en dekking van het gehele aardoppervlak.
Dit is een belangrijk systeem voor mensen die op zee in nood zijn geraakt, aangezien de informatie heel gedetailleerd is en de hulpdiensten heel snel worden bereikt. Ik vind dat we erover na moeten denken. Sommige lidstaten en organisaties, waaronder militaire organisaties als de NAVO, rusten hun Transall-transportvliegtuigen, helikopters en marineschepen al uit met dit systeem. Ik denk dat het ook een hulpmiddel kan zijn voor particulieren en dat beide systemen zeker naast elkaar kunnen bestaan. Ik hoop dat dit morgen nog wordt ingevoerd en dat u steun zult verlenen aan het enige amendement van mij waarover nog gestemd moet worden. Dank u wel. En u, mijnheer Piétrasanta, wens ik alle goeds voor de toekomst. U gaat iets anders doen, en we zullen u missen. 
Ortuondo Larrea (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, in het jaar 2002 heeft de Europese Raad zich in Lissabon ten doel gesteld de Europese Unie in tien jaar tijd te doen uitgroeien tot de meest dynamische en geavanceerde economie ter wereld, die werkgelegenheid, sociale bescherming en welvaart biedt aan al haar burgers.
Om dat te bewerkstelligen werd vastgelegd dat er verschillende economische hervormingen nodig waren, evenals versterking van onderzoek en van de sociale cohesie. In bijna alle lidstaten zien wij dat steeds meer bedrijven hun deuren sluiten, omdat de werkgevers, meestal multinationals, hogere opbrengsten proberen te verkrijgen door de productiekosten omlaag te brengen en daarom nieuwe fabrieken openen in landen waar de lonen lager liggen en soms minder milieucontroles plaatsvinden. Dat leidt tot werkloosheid in de Unie, vermindert onze rijkdom en beperkt ons in onze mogelijkheden om de doelstellingen van Lissabon te verwezenlijken.
Geconfronteerd met dit niet te stoppen proces, dat het gevolg is van de globalisering, moeten wij niet reageren met maatregelen die erop gericht zijn onze kosten aan te passen aan de kosten in minder ontwikkelde landen via ontslag van werknemers of afzwakking van milieueisen.
Wij moeten inzetten op versterking van onze menselijke middelen, door scholing, opleiding, technologische ontwikkeling, onderzoek en kennis. Alleen op die manier zullen wij erin slagen onze voorsprong te behouden, kunnen onze bedrijven koplopers blijven en kunnen wij het hoge welzijnspeil en de goede sociale bescherming en cohesie waarover wij beschikken in stand houden.
Het GALILEO-project dat wij vandaag bespreken is er een goed voorbeeld van dat wij de juiste weg zijn ingeslagen. Samen met het Europees Ruimtevaartagentschap, het EGNOS-programma en hopelijk ook het ITER-programma vormt dit de speerpunt van het beleid dat erop gericht is Europa in de kopgroep te houden ten aanzien van een van de belangrijkste uitdagingen waar de mensheid in deze 21e eeuw voor staat, namelijk het gebruik van onze atmosfeer en de ruimte op een duurzame wijze waarbij rekening wordt gehouden met de natuur. En aangezien de aarde en het heelal van ons allen zijn, onderschrijven wij volledig de gedachte dat GALILEO open moet staan voor samenwerking met derde landen zoals China, India, Brazilië, enzovoorts. Ook steunen wij de onderhandelingen met Rusland en de Verenigde Staten over satellietnavegatie. Daarnaast staan wij achter het idee onze GALILEO-transponders te gebruiken om bestaande systemen voor maritieme redding te ondersteunen en op andere fronten bijstand te verlenen ten behoeve van de transport- en telecommunicatiesector, het milieu, de landbouw, de visserij en vooral de burgers.
Ik wil de heer Piétrasanta graag complimenteren met zijn verslag. Verder wil ik ook de Commissie, het Parlement en tot slot ook de Raad bedanken voor hun steun aan het GALILEO-project. 
ó Neachtain (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur, de heer Piétrasanta, voor zijn gedegen verslag over het GALILEO-systeem. GALILEO is een doorslaand succes geworden en ik ben van mening dat het van cruciaal belang voor Europa is in deze belangrijke technologie te blijven investeren.
Ik wil er graag nog eens op wijzen dat ons GALILEO-project, in tegenstelling tot concurrerende systemen voor nauwkeurige plaatsbepaling - met name Amerikaanse systemen - uitsluitend voor burgerdoeleinden wordt gebruikt. Ik vind dat dit zo moet blijven. Ik zou niet graag zien dat GALILEO voor militaire doeleinden zou worden toegepast.
GALILEO kan een sleutelrol spelen bij het helpen bereiken van de doelstellingen die in Lissabon zijn geformuleerd ten aanzien van de concurrentiepositie van de Europese Unie. Deze doelstellingen vormen een belangrijk onderdeel van het programma van het Iers voorzitterschap. De toekomstige deelname van China aan GALILEO, in de vorm van een aanzienlijke financiële investering in het programma, is zeer welkom. Ik ben ervan overtuigd dat we moeten blijven uitzien naar internationale partners die op zoek willen naar alternatieven voor de voormalige monopolies.
Tot slot bevestig ik dat er inderdaad een raad van toezicht is ingesteld, overeenkomstig het verzoek van het Parlement. Dit draagt enorm bij aan de transparantie en de controleerbaarheid. 
Cappato (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het zeker met de rapporteur eens als het gaat om de opzet van het satellietsysteem en een civiel satellietsysteem. Maar we moeten ons denk ik niet te veel illusies maken over de mogelijkheid het civiele en militaire gebruik ervan duidelijk te scheiden, vooral als het gaat om de militaire toepassingen van civiele technologieën. Wij moeten elkaar al helemaal niet wijs maken dat het civiele en het militaire gebruik in dictaturen zoals China van elkaar gescheiden zijn. Dat soort landen gebruikt deze civiele instrumenten voor het lokaliseren van personen nu juist als een middel voor grootschalige onderdrukking, die mogelijk gemaakt wordt door nieuwe technologieën, en in het bijzonder nieuwe satelliettechnologieën.
Daarom vind ik dat in het verslag meer bezorgdheid ten aanzien van dit punt naar voren zou moeten komen. We verklaren ons tevreden over het afronden van de onderhandelingen met China over de deelname van dit land aan het GALILEO-systeem. In werkelijkheid zijn de risico’s op militair vlak geen abstracte risico’s, maar juist die punten die de Europese Commissie heeft aangeduid als elementen die vanuit Europees oogpunt gezien nuttig zijn voor onze eigen verdediging. Ik wil graag een standpunt van de Commissie uit een document van 31 december 2001 aanhalen, waarin gesteld werd dat het afblazen van het GALILEO-programma ertoe zou leiden dat de Europese Unie in de komende twintig tot dertig jaar haar autonomie op defensiegebied kwijt zou raken, en verder wijs ik nog op een document van 12 maart 2002, waarin gezegd werd dat het GALILEO-systeem weliswaar ontworpen is voor civiele doeleinden, maar Europa ook capaciteiten op militair vlak geeft. En het directoraat-generaal wees ook op het nut van een apart GALILEO-signaal ter ondersteuning van militaire doeleinden. Gelet op deze standpunten van het directoraat-generaal van de Europese Commissie met betrekking tot onze technologie, is het goed te weten dat hetzelfde voor China geldt.
Het probleem is niet dat het GALILEO-systeem mogelijk gesaboteerd gaat worden; het probleem is dat deze risico’s expliciet in aanmerking genomen moeten worden en dat adequate maatregelen getroffen moeten worden, zoals voorschriften, procedures en eventueel sancties, om te voorkomen dat deze gedeeltelijk onvermijdelijke en feitelijk voor de hand liggende technologische repercussies verder gaan dan wat als aanvaardbaar kan worden beschouwd. Anders zouden we kunnen gaan denken dat de snelheid en het gemak waarmee het akkoord met China tot stand is gekomen, voortkomen uit de bredere politieke strategie van de Europese Unie. Neemt u mij niet kwalijk dat ik van het onderwerp afdwaal en de regering van het land van herkomst van de rapporteur erbij betrek, maar de houding van president Chirac en de heer de Villepin de laatste dagen ten opzichte van het Chinese communistische regime is een verontrustend signaal van een zeer duidelijke politieke en strategische richting. Als er geen adequate tegenmaatregelen genomen worden, bestaat er een concreet gevaar dat er in de komende jaren sprake zal zijn van zeer reële technologische repercussies voor het leger van een land dat een ondemocratische en autoritaire dictatuur is en dat weet hoe het geheime diensten, en in het bijzonder civiele spionagediensten, kan aanwenden voor militaire doeleinden. Dit doen onze eigen geheime diensten trouwens ook. 
Langenhagen (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, als er nieuws is, wil ik dat graag meteen te horen krijgen. Ik had dan ook al veel eerder willen debatteren over de stand van zaken met betrekking tot GALILEO. Bovendien was een regelmatigere evaluatie ook welkom geweest. De mededeling van de Commissie uit 2002 is door de ontwikkelingen bij de omzetting van het programma in 2004 al achterhaald. Zo langzaam mogen we niet blijven omgaan met actuele informatie. Ik ben namelijk bang dat iedere vertraging in de ontwikkeling van dit programma de aangekondigde inbedrijfstelling in 2008 in gevaar zal brengen. Wat betreft de gunning moeten de onderhandelingen nu snel vruchten gaan afwerpen. We liggen nog steeds op schema met GALILEO en dat willen we graag zo houden. We moeten de ingediende offertes natuurlijk wel zorgvuldig blijven controleren. Er moet nu vaart worden gezet achter de hele procedure, maar we moeten daarbij wel het onderste uit de kan halen. Alleen dan kunnen we ook andere landen van ons programma overtuigen. De ondertekening van het akkoord tussen de EU en China over deelname aan GALILEO was hierbij een heel belangrijke stap en er zullen akkoorden met andere landen moeten volgen.
Zo heeft de Raad de Commissie inmiddels gemachtigd om in februari onderhandelingen te openen met Israël en India. Er zit dus schot in de bilaterale afspraken. Het is echter ook van groot belang om een gemeenschappelijke basis te vinden voor samenwerking met de Verenigde Staten. De interoperabiliteit van GALILEO en GPS is in dit verband een kwestie die we moeten oplossen en dat vergt meer inzet van beide partijen. Over de hele linie is er de afgelopen tijd veel vooruitgang geboekt en ik hoop dat ook de verdere ontwikkeling van GALILEO recht doet aan het grote vertrouwen dat over de hele wereld in dit programma wordt gesteld.
Tot slot, mevrouw de Palacio, is GALILEO inderdaad uw derde succesvolle project. Ik wens u voorts veel succes in Washington en elders. Het allerbeste natuurlijk ook voor collega Piétrasanta in zijn verdere politieke loopbaan. 
Savary (PSE ).
   - Om te beginnen wil ik zeggen dat ik blij ben met dit uitgebalanceerde GALILEO-dossier, dat geboekstaafd zal worden als een van de grote verrichtingen van deze zittingsperiode en als voorbeeld van al het goede waartoe de samenwerking van de Commissie en Parlement kan leiden, al geloofde aanvankelijk vrijwel niemand erin en ondanks de nodige weerstand van talrijke lidstaten. Naar mijn idee hebben we een stuk werk geleverd waar we allen trots op mogen zijn, en ik wil mevrouw Loyola de Palacio daarvoor bedanken.
Ik denk dat het GALILEO-systeem werkelijk toekomst heeft voor Europa, allereerst vanwege de talrijke toepassingsmogelijkheden bij allerlei vormen van dienstverlening waar onze medeburgers baat bij hebben, vervolgens omdat hiermee onze knowhow en met name onze onafhankelijke positie op het gebied van de ruimte op peil kunnen blijven, en ten slotte omdat het een impuls zal geven aan de industrie voor draagraketten, want dat is, zoals iedereen weet, een kwetsbare bedrijvigheid, aangezien de concurrentie moordend is op de markt voor draagraketten.
Toch blijven er naar mijn idee nog twee problemen bestaan. Allereerst de vraag hoe de operationele fase moet worden gefinancierd. Ik zie nog steeds niet in welk opzicht en hoe de private sector op gelijke voet met een GPS die gratis diensten verleent aan de infrastructuur kan deelnemen. Vanuit dit oogpunt zal daarom worden gevraagd om inkomstengaranties of om compensatie. Wij moeten wat dit betreft zeer zorgvuldig te werk gaan. Ik ben er steeds van uitgegaan dat de infrastructuur een zaak zou moeten zijn van de overheid en dat de diensten zouden worden betaald door degenen die er gebruik van maken. Ik ben dus benieuwd naar het financieringsplan, dat er volgens mij zeer snel moet komen. Ten aanzien van internationale samenwerking - en in dit opzicht ben ik het gedeeltelijk eens met de heer Cappato - denk in dat we verheugd kunnen zijn over de door China getoonde belangstelling, maar niet tegen elke prijs. Laten wij er ten eerste voor zorgen dat China niet van ons verlangt dat wij satellieten lanceren met lanceerraketten van Chinese makelij, want dat gaat ten koste van Ariane, dat moet kunnen rekenen op opdrachten van overheden. Ten tweede moeten wij ervoor waken dat China, dat geen democratisch land is, het systeem aanwendt voor militaire doeleinden, hetgeen tegen onze fundamentele waarden zou indruisen en met name tegen de rechten van de mens, en wij weten dat de Chinese regering in dat opzicht beslist geen schoonheidsprijs verdient. 

Paasilinna (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik dank collega Piétrasanta voor het laatste werk dat hij heeft verricht voor zijn afscheid. GALILEO brengt een groot aantal directe voordelen met zich mee, zoals het aanvullend Europees navigatiesysteem EGNOS, dat in het voorjaar in werking zal treden. Het biedt economische voordelen voor de industrie en zorgt voor de langverwachte concurrentie in de navigatiesector. Er kan samenwerking plaatsvinden tussen het GPS-systeem, GALILEO en het Glonass-systeem. Ik wil nu echter de latere toepassingsmogelijkheden van GALILEO onderstrepen, vooral in de trans-Europese, via satelliet verlopende breedbandcommunicatie. Gecombineerd met een satellietnavigatiefunctie maakt het systeem veel nieuwe opties in de economie mogelijk waarvan wij nu alleen nog maar kunnen dromen. Het is economisch gezien de meest efficiënte manier om breedband voor alle Europeanen bereikbaar te maken, onafhankelijk van de woonplaats en zonder onderscheid. Rekening houdend met de wereldwijde concurrentie kan breedband een welkome stimulans geven aan de groei van de telecommunicatie-industrie. Hoewel ik hier vooral de economische mogelijkheden heb genoemd, waarmee de strategie van Lissabon ondersteund wordt, wil ik ook de enorme voordelen van GALILEO voor opsporings- en reddingsdiensten en het vervoer onderstrepen. 
de Palacio,
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil u nogmaals bedanken. Zoals zojuist al gezegd werd, is niet alles steeds van een leien dakje gegaan. Zo herinner ik me dat er op een gegeven moment onder de leden van het Parlement een handtekeningactie werd gehouden om de voorzetting van het GALILEO-programma kracht bij te zetten, en om er bij de Raad op aan te dringen nu definitief positieve besluiten te nemen.
Als de voortgang van dit programma een van de belangrijkste resultaten van deze zittingsperiode is, dan komt dat doordat de Europese Unie hiermee haar internationale rol, haar onafhankelijkheid, haar soevereiniteit en haar toekomstmogelijkheden heeft versterkt en verbeterd, zonder haar ambities tot bepaalde gebieden van technologische ontwikkeling te beperken. Volgens mij is dit het resultaat van onze gezamenlijke inspanningen, en daarbij hebben we natuurlijk ook moeilijke momenten gekend.
Ik zou in het kort willen ingaan op een aantal kwesties die hier aan de orde gesteld zijn, om te beginnen de mensenrechten in China. Geachte afgevaardigden, de kwestie van de mensenrechten in China ligt mij na aan het hart, en niet alleen de mensenrechten in China: sommige landen die dichterbij liggen dan China hebben helaas ook problemen op dit gebied. De Europese Unie mag haar ogen niet sluiten en zij dient zich er stelselmatig voor in te zetten dat aan de mensenrechten voldoende belang wordt gehecht.
Er bestaat een akkoord over de participatie in het project, met een aantal beperkingen, een aantal elementen, maar de aspecten die de geachte afgevaardigden onder de aandacht hebben gebracht, moeten uiteraard in aanmerking worden genomen met het oog op de toekomst; ze lijken mij van grote betekenis.
De volgende kwestie betreft de vraag of GALILEO een particulier systeem is. Nee, geachte afgevaardigden, GALILEO is een publiek systeem, eigendom van de Europese Unie. Het is alleen zo dat er een concessie is toegekend aan een particuliere onderneming voor het beheer van GALILEO. Er mag echter geen enkele twijfel over bestaan dat GALILEO een publiek systeem is waarop publiekrechtelijke bepalingen van toepassing zijn. Zoals de heer Piétrasanta zeer terecht stelt in zijn verslag, zullen de intellectuele-eigendomsrechten en overige zaken ten goede komen aan alle burgers van de verschillende landen van de Europese Unie.
Waarom komt het beheer dan in handen van een privé-consortium, en waarom komen er betaaldiensten? Hoe verklaar je dat er betaaldiensten komen als er gratis diensten zijn? Dames en heren, zoals u weet, bestaan er drie niveaus, waarvan er één open, vrij en gratis is voor iedere burger, zoals GPS, maar in tegenstelling tot GPS is ons systeem niet onderhevig aan schommelingen omdat het geen militair maar een civiel project is.
Dan heb je op de tweede plaats een niveau waarop de toegang wel vrij maar niet gratis is, en op het niveau van die vrije, betaalde toegang zal niet alleen het ontvangen signaal beter worden gedefinieerd en gepreciseerd, maar zal de gebruiker ook een kwaliteitsgarantie krijgen, dat wil zeggen dat hij op elk moment feitelijk kan weten of de precisie maximaal is of dat een of ander probleem de precisie vermindert. Dat is een basisvereiste voor bepaalde soorten diensten, zoals de luchtvaartnavigatie. Die kwaliteitsgarantie van het signaal maakt het mogelijk om te landen, en om bijvoorbeeld luchtvaartnavigatiesystemen te wijzigen, en zelfs om landingen enkel op basis van een systeem als GALILEO goed te laten verlopen.
Op het derde niveau bevindt zich het laatste signaal, een veiligheidssignaal zoals u weet, dat voor publiek gebruik is afgesloten en uitsluitend bestemd is voor gebruik door regeringen.
Ten slotte zou ik het Parlement nogmaals willen bedanken - evenals de Raad, voor zijn uiteindelijke standpunt - en daarnaast ook alle diensten van de Commissie. Verder wil ik de heer Piétrasanta bedanken voor zijn werk en zijn wijze van samenwerken. Ik wens hem geluk met zijn nieuwe taken en feliciteer hem vanwege het feit dat hij in zijn laatste plenaire vergadering zo’n belangrijk verslag heeft kunnen presenteren, dit verslag over het GALILEO-programma, dat zo symbolisch is voor de toekomst van Europa.
De Voorzitter.
    Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.30 uur plaats.
De Voorzitter.
    Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
- het verslag (A5-0007/2004) van de heer Zappalà, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen, diensten en werken (PE-CONS 3696/03 - C5-0607/2003 - 2000/0115(COD))
en
- het verslag (A5-0008/2004) van de heer Zappalà, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening en vervoer en postdiensten (PE-CONS 3695/03 - C5-0608/2003 - 2000/0117(COD)).
Cederschiöld (PPE-DE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie komt vandaag met resultaten, dankzij de doeltreffendheid van de medebeslissingsprocedure. De eisen van de burgers inzake sterkere groei, meer banen en opleiding hebben gehoor gevonden. Dit alles wordt verwoord in het compromis inzake het plaatsen van overheidsopdrachten waarover dit debat gaat. Als we de Europese markt niet moderniseren en openstellen voor openbare aanbestedingen, kunnen we de concurrentiepositie van Europa niet verbeteren. De richtlijn inzake het plaatsen van overheidsopdrachten is gericht op versterking van de concurrentie in Europa. Ze garandeert volledige transparantie en gelijke behandeling. Hiervan profiteren zowel de Europese belastingbetalers, die meer waar voor hun geld krijgen, als de talloze ondernemingen, die nu de mogelijkheid krijgen mee te dingen naar overheidsopdrachten in de hele Unie.
Voor het Parlement was de bemiddeling een succes. Weinig leden hadden in het begin gedacht dat het eindresultaat zo dicht bij ons uitgangspunt zou komen te liggen. De administratie voor aanbestedingen wordt aanzienlijk vereenvoudigd. De richtlijn wordt eenvoudiger en duidelijker dan de voorgaande. De gebruiksvriendelijkheid wordt verbeterd, vooral door de oprichting van de elektronische handelsloketten, waardoor de zaken voor kleine en middelgrote ondernemingen met beperkte administratieve middelen vereenvoudigd worden. Een verbeterde dialoog tussen de aanbieders van contracten en leveranciers wordt opgenomen in de richtlijn.
Het is de bedoeling het concurrentievermogen te versterken, gelijke behandeling te bevorderen en onze instrumenten tegen georganiseerde criminaliteit en corruptie te optimaliseren. Er moet meer transparantie komen, meer bepaald informatie over de vraag wie een contract is gegund en waarvoor. Het zijn deze overwegingen, alsook de mogelijkheid sociale en milieuoverwegingen te laten meespelen bij de gunning van contracten, die meer dan wat ook de basis hebben gevormd voor het compromis. De richtlijn verhindert dat sociale en milieuaspecten willekeurig of op een onevenwichtige manier worden beoordeeld, maar ze kunnen nu wel in aanmerking genomen worden.
Dankzij de rechtspraak van het Hof van Justitie is een evenwicht gevonden; de jurisprudentie van het Hof is ten uitvoer gelegd, waardoor op dit gebied nu rechtszekerheid bestaat. Voor dit bemoedigend resultaat danken wij in het bijzonder rapporteur Stefano Zappalà, maar ook de schaduwrapporteur, mevrouw Maria Berger, die ontzettend veel werk heeft geleverd. Verder wil ik ook een woord van dank richten tot de hele delegatie van het Parlement, en met name ook tot de twee commissarissen die hier vandaag aanwezig zijn; zij hebben, om het maar eens in gewonemensentaal te zeggen, er bepaald geen gras over laten groeien en een aanzienlijke concrete bijdrage geleverd. Ik wil zelfs - en dat is ongebruikelijk voor een lid van het Parlement - het voorzitterschap danken, voor de manier waarop het de onderhandelingen over dit onderwerp heeft gevoerd.
Zonder de hulp van alle genoemde partijen waren we nooit zover gekomen. Zonder de concrete politieke wil van alle partners om voor Europa resultaat te behalen hadden wij deze stap niet kunnen zetten. Ondanks de politieke tegenstellingen in het begin zijn we er toch in geslaagd een consensus te vinden. Wij rekenen erop dat dit resultaat zal bijdragen tot intensievere handel binnen Europa, met een grotere welvaart voor de Unie, onze burgers en onze Europese bevolkingen als gevolg. Dank aan iedereen die aan dit resultaat heeft meegewerkt. 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, we staan vandaag op het punt de meest uitgebreide hervorming van de communautaire wetgeving inzake het plaatsen van overheidsopdrachten aan te nemen. Deze hervorming zorgt voor een vereenvoudiging en modernisering van onze wetgeving en verschaft de publieke sector en de industrie de middelen om de kosten terug te dringen en de concurrentiepositie te verbeteren. Deze wetgeving is van groot belang voor het bereiken van de doelstellingen van de Lissabonstrategie. Overheidsopdrachten zijn een belangrijk onderdeel van de interne markt, niet alleen vanwege de omvang ervan - in 2002 is voor een bedrag van circa 1500 miljard aan overheidsopdrachten geplaatst: dat is meer dan 16 procent van het bbp ofwel meer dan de helft van het Duitse bbp - maar ook vanwege de aanzienlijke besparingen voor de Europese burger en de belastingbetaler die hierdoor mogelijk gemaakt worden.
Uit een recent ontwerpverslag over het functioneren van de markten voor overheidsopdrachten in de EU blijkt dat de richtlijnen betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten hebben gezorgd voor meer transparantie op de markten voor overheidsopdrachten. Uit het nieuwe bewijs, verzameld op basis van een steekproef onder bedrijven en overheidsdiensten, komt naar voren dat de toegenomen transparantie effectief heeft geresulteerd in meer grensoverschrijdende concurrentie, prijsconvergentie en lagere prijzen voor goederen en diensten die door overheidsdiensten worden aangeschaft. Het belangrijkste is dat hiermee is aangetoond dat economische hervormingen werken en lonend zijn. In het verslag wordt zelfs duidelijk gesteld dat verdere besparingen op dit terrein mogelijk zijn. Uit analyses blijkt dat tussen 1998 en 2002 besparingen in de orde van grootte van 12 procent hadden kunnen worden behaald. Het potentiële belang hiervan is zeer opmerkelijk: als besparingen van 10 procent haalbaar zijn, dan zouden vijf landen hun begrotingstekort kunnen ombuigen naar een begrotingsoverschot en zou de overheidssector van geen enkele lidstaat in de eurozone nog worden geconfronteerd met een begrotingstekort boven de grens van 3 procent van het Stabiliteits- en Groeipact! Dat is zeer opmerkelijk.
Natuurlijk wordt in het verslag erkend dat er dan nog steeds problemen overblijven, bijvoorbeeld transactiekosten. Om dergelijke problemen aan te pakken biedt het wetgevingspakket dat thans voorligt de mogelijkheid om langs elektronische weg inschrijvingen in te dienen, waarmee verdere kostenbesparingen mogelijk zijn. Indien deze maatregelen snel worden aangenomen en op doeltreffende wijze door de lidstaten ten uitvoer worden gelegd, zullen ze bijdragen tot een verdere verbetering van de resultaten van onze markten voor overheidsopdrachten. Hoe belangrijk de economische aspecten van overheidsopdrachten ook mogen zijn, we moeten ons evenwel niet alleen daarop richten - we moeten ook andere belangrijke beleidsonderwerpen op sociaal en ecologisch gebied in overweging nemen.
In dit verband complimenteer ik het bemiddelingscomité en mevrouw Cederschiöld met het voortreffelijke evenwichtige compromis dat ze hebben bereikt. Dit compromis consolideert en garandeert de door de huidige jurisprudentie geboekte voortgang volledig wat betreft de mogelijkheden om ecologische en sociale gunningscriteria te hanteren. Voorts wijs ik net als mevrouw Cederschiöld op de convergentie tussen deze oplossing en het meest recente besluit van het Hof van Justitie, van 4 december 2003 - twee dagen na de vergadering van het bemiddelingscomité -, dat een bevestiging is van de vier voorwaarden die tijdens de bemiddelingsprocedure zijn overeengekomen en waaraan de gunningscriteria moeten voldoen om geldig te zijn. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan, kunnen productiemethoden als gunningscriteria worden gehanteerd zonder dat dit uitdrukkelijk wordt aangegeven. Gunningscriteria zoals die waarover gesproken wordt in het recente besluit van 4 december zullen mogelijk blijven en zullen bovendien zijn gebaseerd op duidelijker wetsteksten.
Dit is een bevestiging van een van de verdiensten van dit wetgevingspakket, namelijk dat de algemene verduidelijking en vereenvoudiging van de wetgeving tot meer rechtszekerheid leidt.
Tot slot wil ik stilstaan bij de beroepen die een sleutelrol te vervullen hebben bij het garanderen van de hoge kwaliteit bij de gunning. In dit verband zal deze rol in het wetgevingspakket - dankzij het uitgebreide werk van de rapporteur - worden erkend en zal er meer rekening worden gehouden met de specifieke, kwalitatieve aspecten van dergelijke diensten.
Om al deze redenen verzoek ik de leden van dit Parlement de resultaten van deze bemiddelingsprocedure te steunen en dit belangrijke stuk wetgeving eindelijk aan te nemen. Ik dank de leden die hebben bijgedragen aan het voortreffelijke resultaat van de diverse debatten over dit belangrijke onderwerp
Zappalà (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het belang van deze richtlijn is reeds benadrukt door degenen die voor mij gesproken hebben. Hierover is de laatste jaren echter al vaak gesproken en nagedacht, vooral om te komen tot een resultaat zoals dat wat wij hebben behaald. Daarom zal ik niet stil blijven staan bij het belang of de inhoud van de richtlijn, die reeds onderwerp zijn geweest van vele vergaderingen en debatten. Ik zou alleen graag van deze gelegenheid gebruik willen maken om kort twee punten naar voren te brengen. Ten eerste wil ik benadrukken dat deze richtlijn juist op het moment van de uitbreiding van kracht wordt, waardoor de zaken niet slechts voor de huidige 15 lidstaten soepeler zullen verlopen, maar voor alle 25 landen die over enkele maanden deel uitmaken van onze Unie.
Ik ben bijzonder verheugd over hetgeen commissaris Bolkestein gezegd heeft over de kwaliteit. Ik heb meerdere malen, in de hoedanigheid van rapporteur, geprobeerd om vooral de nadruk te leggen op de kwaliteit. Ik weet dat de Commissie ook met andere initiatieven deze richting is ingeslagen, en ik hoop dus dat wanneer een contract wordt gegund volgens het principe van de prijs-kwaliteitverhouding, de kwaliteit altijd het zwaarst telt, vooral ten aanzien van professionele diensten.
Ik heb mij als rapporteur vier jaar met deze materie beziggehouden, en ik wil tot slot iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan dit voor de Europese Unie zo belangrijke resultaat in gelijke mate bedanken: de voorzitter van het bemiddelingscomité - het forum waaraan ik een groot deel van mijn tijd heb besteed -, omdat zij de eindfase in het comité zeer goed geleid heeft, en de Commissie, in de persoon van commissaris Bolkestein. Maar ik wil ook professor Alfonso Vattela en zijn team niet vergeten, met wie wij lange tijd hebben samengewerkt. We waren het vaak niet met elkaar eens, maar we hebben zeker samengewerkt in de constructieve geest van de Europese Unie.
Ik wil bovendien mevrouw Palacio Vallelersundi, destijds voorzitter van de commissie en nu minister van Buitenlandse Zaken van Spanje, bedanken voor het vele werk dat zij voor dit onderwerp verricht heeft. Daarnaast wil ik ook de Fractie van de Europese Volkspartij bedanken, die mij deze opdracht gegeven heeft, en daarom bedank ik ook voorzitter Poettering; en verder wil ik nog noemen: de huidige voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt, de heer Gargani; alle leden van de commissie, in het bijzonder collega Berger, die, als schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, zeer geduldig is geweest en met wie wij een flinke klus hebben geklaard; collega Lehne, coördinator van de Fractie van de Europese Volkspartij binnen de Commissie juridische zaken en interne markt; advocaat Preto, die onmiskenbaar een uiterst waardevolle bijdrage heeft geleverd bij alles wat wij gedaan hebben; alle schaduwrapporteurs; en tot slot het Italiaanse voorzitterschap. Het afgelopen halfjaar heeft het Italiaanse voorzitterschap een taak afgerond die al geruime tijd voor het Spaanse voorzitterschap begonnen was, en samen met minister Buttiglione en de hele Italiaanse delegatie heeft het voorzitterschap ons in de gelegenheid gesteld deze zaak tot een goed einde te brengen.
Ik heb het grootste deel van mijn tijd gedurende deze zittingsperiode aan dit werk gewijd, en ik kan er tevreden over zijn. Nu ga ik me met een ander onderwerp bezighouden, maar dit is zeker een mijlpaal voor de totstandbrenging van de Europese interne markt. Ik wil daarom iedereen bedanken; ik dank u, mijnheer de Voorzitter, en nogmaals alle collega’s voor de kans die mij geboden is. 
Berger (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, nu ons werk erop zit, wil ook ik eerst iedereen hartelijk danken die, zoals de rapporteur al zei, vier jaar lang samen met ons aan dit project heeft gewerkt. Voor mij persoonlijk was deze studie van een zeer complexe en omvangrijke materie een van mijn beste ervaringen in het Europees Parlement. Ik dank de Commissie en ook de commissaris, die ons vandaag nogmaals herinnerd heeft aan het grote economische belang van dit wetgevingsproject. Bij het bespreken van losse formuleringen raken we het overzicht immers snel kwijt en vergeten we welke grote waarde dit project ook alweer heeft. Ik denk dat het belangrijk is om dit hier nog eens te herhalen nu de zaak ten einde loopt. Ik dank ook de rapporteur, mijn collega Zappalà, die veel geduld moest opbrengen voor mijn wensen. We hebben niet allemaal dezelfde mening over de staat van dienst van het Italiaanse voorzitterschap, daar wordt verschillend over gedacht in dit Huis, maar het positieve resultaat van deze bemiddelingsprocedure kan het voorzitterschap zeker op zijn conto schrijven. Ik zal mijn fractie morgen natuurlijk adviseren om het resultaat van deze procedure te steunen. Ik doe dat niet met gemengde gevoelens, omdat het een of ander compromis is, maar omdat ik ervan overtuigd ben dat 90 procent van ons resultaat goed is.
Ik wil graag ingaan op een paar punten die het Europees Parlement na aan het hart lagen en die in het resultaat zijn verankerd. We streven natuurlijk net als de Commissie naar vereenvoudiging en modernisering. Ik denk dat we hierin behoorlijk zijn geslaagd. Van belang vonden wij het vergemakkelijken van elektronische procedures en het invoeren van de elektronische veiling. We verschilden echter van mening over de drempelwaarden. Ik denk dat de waarden die we nu zijn overeengekomen en die iets hoger liggen dan de oude drempelwaarden, een goede oplossing zijn. Met name kleine opdrachtgevers, zoals gemeenten, hoeven projecten in hun gebied nu niet in heel Europa aan te kondigen, terwijl tegelijkertijd de interne markt voor grote projecten behouden blijft.
Belangrijk vind ik ook dat de sectorrichtlijn een nieuw jasje heeft gekregen. We zijn er tevens in geslaagd om de postdiensten te verplaatsen van de traditionele richtlijn naar de sectorrichtlijn, een wens van het Parlement. Ook zijn voor veel sectoren afzonderlijke bepalingen nu toch wat versoepeld. Andere belangrijke zaken zijn: de sociale werkplaatsen, die mijns inziens nu goed beschermd zijn, en de gemeenschappelijke inkoopbureaus die door steeds meer lidstaten worden opgericht. Daarnaast mogen we - zeker met het oog op de door de rapporteur genoemde uitbreiding - het belang van die bepalingen niet vergeten die zogezegd aangeven in welke mate de plaatselijke arbeidsvoorwaarden, sociale voorwaarden en bepalingen inzake belastingen en milieu van toepassing zijn.
Een kwestie die in de bemiddelingsprocedure eveneens een rol heeft gespeeld maar snel opgelost kon worden, is dat in de toekomst alle volgens het gunningsrecht relevante nationale voorschriften via één internetpagina moeten kunnen worden opgeroepen. Dit is met name voor het midden- en kleinbedrijf een belangrijke informatiebron en moet ertoe bijdragen dat er meer grensoverschrijdende transacties kunnen plaatsvinden.
Wat betreft de eerder genoemde gunningscriteria, die zeker tot op het laatst het breekpunt van de bemiddeling vormden, kan ik goed leven met het resultaat. Wij hebben nu de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie geconsolideerd zoals die zich heeft ontwikkeld over een lange periode. De verklaringen van Helsinki – en godzijdank de gelijkgestemde latere verklaringen – zijn nu in de wet verankerd. Ik vind dit heel belangrijk, met name vanwege de rechtszekerheid. En wellicht drukt dit nieuwe pakket maatregelen ook in zekere mate onze waardering uit voor de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie op dit gebied.
Tot slot wil ik de lidstaten oproepen om deze richtlijn snel om te zetten en wel naar de geest van de nieuwe opzet. Ik hoop dat ze echt een interne markt voor de gunning van overheidsopdrachten zullen creëren, zodat we meer mededinging en transparantie bereiken, maar ook meer vooruitgang op het gebied van milieubeleid en sociale politiek.
Thors (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is uiterst tevreden met dit compromis. Wij kunnen het ten zeerste aanbevelen, omdat we ons doel bereikt hebben. Ten eerste zijn we er in de vorige lezingen in geslaagd een verhoging van de drempelwaarden af te wenden. Een verhoging zou het toepassingsgebied van deze richtlijn aanzienlijk beperkt hebben en wij zijn erg tevreden dat wij dit hebben kunnen vermijden.
Ten tweede zijn wij van mening dat wij veilige en moderne aanbestedingsmethodes hebben gevonden. Zoals een van de sprekers zei, staat het licht nu op groen voor meer informatie via het internet aan de ondernemingen en voor een betere voorlichting van kleine ondernemingen betreffende de geldende regels. Dit zal ons helpen bij de modernisering van de administraties. Naar mijn mening is dit erg belangrijk met het oog op een betere concurrentiepositie voor Europa. Het is onze bedoeling grensoverschrijdende aanbestedingen te bevorderen. Bij het begin van het debat waren wij bezorgd over bepaalde rapporten die wij destijds kregen, waaruit bleek dat er zeer weinig grensoverschrijdende aanbestedingen waren.
Onze rapporteur in het bemiddelingscomité, mevrouw Cederschiöld, die ik overigens wil bedanken voor haar uitstekend werk, heeft gezegd dat de transparantie sterk verbeterd is. Ik ben van mening dat het door het bemiddelingscomité bereikte resultaat dicht bij de liberale gedachte staat en overeenkomt met de visie van de meerderheid tijdens de tweede lezing. Het is belangrijk dat alle gegadigden het eindresultaat van een aanbestedingsprocedure kunnen zien, zodat ze kunnen beoordelen of er geen fouten gemaakt zijn. Dit is een belangrijk aspect in de strijd tegen corruptie en om ervoor te zorgen dat de klant waar voor zijn geld krijgt.
Zoals u weet hebben de sociale en milieuoverwegingen een centrale rol in dit debat gespeeld. De Commissie heeft intussen ook een actieplan voor moderne milieutechniek opgesteld. Ik ben ervan overtuigd dat het bereikte compromis op dit vlak ook een stap in de goede richting is. Wij mogen niet bang zijn voor moderne milieutechnologie.
Tot slot wil ik nog vermelden dat na de laatste bijeenkomst van het bemiddelingscomité in de Finse pers gemeld werd dat de zaak betreffende Concordia Bus Finland, die bij het Hof van Justitie aanhangig gemaakt was naar aanleiding van een aanbesteding voor het busvervoer in Helsinki, geleid heeft tot een goede richtlijn inzake openbare aanbesteding. Dit heeft mij enigszins geërgerd, want zonder chauffeurs rijdt er geen enkele bus. Ik dank alle chauffeurs die ertoe hebben bijgedragen dat we dit eindresultaat hebben kunnen bereiken, en ik stel vast dat wij de zaak een veilige haven hebben binnengeloodst.
Ik dank in het bijzonder de commissaris en zijn collega’s, die de juiste woorden op het juiste moment gesproken hebben, alsook het secretariaat van het bemiddelingscomité voor het voortreffelijk werk. Wij hebben jarenlang aan dit onderwerp gewerkt en het lijkt erop dat wij ons doel bereikt hebben. Ik hoop dat onze overheden hierdoor meer waar voor hun geld zullen krijgen. 
Schörling (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij zijn reeds lang met deze belangrijke aanbestedingsrichtlijnen bezig, en het is nu tijd voor een slotdebat en een stemming over het bereikte bemiddelingsresultaat. Ik zou graag een kort overzicht willen geven.
Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie was voor de Groenen totaal onaanvaardbaar wat betreft de sociale en milieucriteria bij openbare aanbestedingen. Ik was echter zeer optimistisch over de aanbestedingsrichtlijnen toen tijdens de eerste en tweede lezing bleek dat een meerderheid in het Europees Parlement instemde met het voorstel om de partijen bij een aanbesteding meer vrijheid te geven en de wettelijke mogelijkheid te bieden om sociale en milieucriteria in aanmerking te nemen en in de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten op te nemen.
Helaas weigerde de Commissie vanaf het allereerste begin te erkennen dat de artikelen 2 en 6 van het Verdrag, het zesde milieuactieprogramma en andere beleidsdocumenten voorschrijven dat sociale en milieucriteria geïntegreerd moeten worden in alle beleidsterreinen van de Unie en dat openbare aanbestedingen moeten bijdragen tot duurzame ontwikkeling. Het bemiddelingsresultaat is duidelijk beter dan het oorspronkelijke voorstel van de Commissie en de vroegere regels, maar ik betreur dat wij een unieke kans gemist hebben om net zo progressief te zijn als we op grond van onze beloften en toespraken zouden moeten zijn.
Ik ben van mening dat de Raad veel goede wil en flexibiliteit aan de dag heeft gelegd, bijvoorbeeld bij het verhogen van de drempelwaarden. Men is er in de bemiddeling echter niet in geslaagd een antwoord te vinden op de belangrijke vraag of een openbare aanbesteding met een waarde van 14 procent van het bbp werkelijk invloed kan hebben op het EU-milieubeleid en ‘groene’ aanbestedingen kan bevorderen. Ik dank mijn collega's die hiervoor gepleit hebben tijdens de onderhandelingen in het bemiddelingscomité. De zogenaamde typische milieucriteria maken volgens de tekst deel uit van de criteria die de aanbestedende autoriteit mag hanteren. Deze term zegt echter niets over de productiemethoden voor de vervaardiging van goederen, noch over het begrip levenscyclus, dit wil zeggen de periode van de productie tot het afval, noch over de gevolgen op lange termijn of over de internalisering van de externe kosten.
Wat wordt dan eigenlijk wel bedoeld met die milieucriteria? Lopen we niet het gevaar dat dit begrip verschillend wordt geïnterpreteerd, met rechtsonzekerheid als gevolg? Naar mijn mening hebben wij een unieke gelegenheid gemist om duurzame ontwikkeling en een betere levenskwaliteit voor deze en volgende generaties te bevorderen. Dat was ook de reden waarom de afgevaardigden van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie bij de eindstemming in het bemiddelingscomité tegen het compromis hebben gestemd.
Ik denk dat vele leden van onze fractie voor het voorstel zullen stemmen; ik zal dat in elk geval doen. Ondanks mijn kritiek hoop ik dat deze wetgeving tot open en vrije aanbestedingen leidt en uiteindelijk, wanneer alles eenmaal in gang is gezet, toch ook de aandacht voor sociale en milieuoverwegingen in dit verband zal vergroten. 
Harbour (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik vroeg me af wat mevrouw Thors precies bedoelde met haar opmerking dat het voorstel een veilige haven is binnengeloodst, vooral omdat ze juist op dat moment mijn kant uitkeek. De heer Zappalà was de grote kracht achter deze kwestie, maar het is mij een genoegen geweest met de diverse collega’s samen te werken. Ik dank ook mevrouw Cederschiöld voor haar wijze leiderschap, waaraan wij het zeer bevredigende resultaat van de bemiddelingsprocedure te danken hebben.
Ik zou nu graag voort willen maken. De commissaris gaf een zeer overtuigende presentatie over het belang van deze richtlijnen met het oog op de voltooiing van de interne markt. Nu moeten ze in de praktijk gaan werken. Een van de zaken waaraan we tijdens deze bemiddelingsprocedure hebben gewerkt, waren maatregelen om de lidstaten te stimuleren deze richtlijnen naar behoren te laten functioneren.
Ik herhaal zonder schroom wat ik heb gezegd tijdens mijn toespraak in de eerste lezing: we weten dat er veel te veel contracten voor allerlei soorten overheidsopdrachten zijn die niet naar behoren in het systeem van het Publicatieblad worden ingevoerd. Regeringen staan hun diensten in feite toe de bepalingen van het systeem voor het plaatsen van overheidsopdrachten te omzeilen. Van goede praktijken in een aantal lidstaten, in welk verband Zweden waarschijnlijk als het beste voorbeeld wordt beschouwd, weten we dat de bepalingen effect sorteren als de regeringen de zaak maar serieus nemen. Er zijn onder andere voorbeelden van onafhankelijke instanties die worden opgericht om alle overheidsdiensten in het desbetreffende land te adviseren over de manier waarop ze met de richtlijnen betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten moeten omgaan. We moeten erop toezien dat dit gebeurt.
Ik wil graag terugkomen op het punt dat onder anderen mevrouw Schörling naar voren bracht namens haar collega’s in de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie, namelijk dat de contractuele voorwaarden naast economische criteria ook andere factoren dienen te bevatten - zoals we hebben gezien bij de befaamde zaak van de bussen in Helsinki. Als het gaat om sociale en economische criteria, moet dit op een open en niet-discriminatoire wijze gebeuren als onderdeel van de inschrijving. Dat punt hebben we tijdens de bemiddelingsprocedure veiliggesteld en ik denk dat we tot een verstandig besluit zijn gekomen. Een en ander gaat deel uitmaken van de nieuwe hervormingsprocedures die ervoor moeten zorgen dat de interne markt naar behoren werkt en uiteindelijk wordt voltooid. 
Gebhardt (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik ben het helemaal met de heer Harbour eens. Kapitein Zappalà en kapitein Berger hebben ons een veilige haven binnengeloodst, nadat we tijdens deze bemiddelingsprocedure van tijd tot tijd door woelige baren zijn gegaan. Ik ben uiteindelijk ook best tevreden met het resultaat, al staat buiten kijf dat ik net als iedereen graag nog meer succes had geboekt. We hebben echter veel bereikt en als sociaal-democrate wil ik erop wijzen dat we zowel de goedkeuring van de Commissie als die van de Raad hebben gekregen. Het is een goede zaak dat we criteria als duurzaamheid, milieubescherming en sociale aspecten hebben kunnen vastleggen en er uiteindelijk in geslaagd zijn daarvoor de instemming van de Commissie en de Raad te verkrijgen. Ik denk dat we daar heel tevreden mee mogen zijn. Natuurlijk hadden we op dit gebied graag nog meer bereikt, maar we hebben nu in ieder geval deze criteria als controlemiddel bij de aanbestedingen.
Hierdoor is gewaarborgd dat de opdracht niet automatisch wordt gegund aan degene die het goedkoopst offreert, maar aan degene die het gunstigst offreert. Dat is nu eenmaal niet altijd de goedkoopste offerte, zoals de heer Zappalà al duidelijk heeft gemaakt; we zullen ook op de kwaliteit moeten letten. Een ander aspect dat ik heel belangrijk vond en ook steeds benadrukt heb, is dat we de overheden zelf laten beslissen of ze bepaalde criteria een rol laten spelen in de aanbestedingen, en zo ja, welke. Dit versterkt het lokale zelfbestuur. Provincies en gemeenten behouden hierdoor een zekere mate van vrijheid, die vaak nodig is om een eigen economisch beleid te kunnen voeren. Ik ben erg blij dat we dit hebben kunnen realiseren. Ik dank mevrouw Berger nogmaals voor haar uitstekende werk. We hebben goede resultaten behaald en we kunnen er gerust onze goedkeuring aan verlenen, ook al zou het beter zijn geweest als we nog meer bereikt hadden. 
Miller (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik dank iedereen die bij deze bemiddelingsprocedure betrokken was. Zoals de heer Zappalà aangaf, waren we het niet altijd eens, maar we zijn uiteindelijk tot een besluit gekomen. Deze twee richtlijnen zijn een stap in de goede richting. Het is geen grote stap, zoals mevrouw Schörling zei, maar er is in ieder geval enige vooruitgang geboekt. Als we zien wat er eerst lag en wat we nu hebben, is er al heel wat bereikt. Maar hoe komt dat?
We hebben het vanavond gehad over de enorme markt waarmee we te maken hebben als het gaat om het plaatsen van overheidsopdrachten. De commissaris noemde zelf de grote getallen waarover het gaat. Maar als we het over die markt en over overheidsopdrachten hebben, doelen we al te vaak op een economische markt. Deze twee richtlijnen brengen hier verandering in: er zijn nu sociale en ecologische criteria toegevoegd. Dit betekent dat de aanbestedende dienst niet de laagste inschrijving hoeft te accepteren. Aanbestedende diensten mogen ook rekening houden met recente jurisprudentie en ik ben blij dat de commissaris de uitspraak van 4 december aanstipte. En dan hebben we ook nog de uitspraak van juli over de kwestie-Altmark en, zoals mevrouw Thors aangaf, de zaak van de bussen in Helsinki.
Dit Parlement heeft een sociale dimensie toegevoegd aan de economische wetgeving. We moeten niet vergeten dat, als we streven naar een concurrerende markt in 2010, dit gepaard dient te gaan met sociale vooruitgang. Daarom steun ik de stemming van morgen; hoewel ik in de bemiddeling tegen heb gestemd, stem ik nu vóór. 
Wuermeling (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega Zappalà, dames en heren, ik sluit me graag aan bij alle woorden van dank. Als ik de hier gehouden toespraken met elkaar vergelijk, lijkt het erop dat dit schip verschillende havens is binnengelopen. Ik wil graag mijn beeld van deze haven schetsen. De Fractie van de Europese Volkspartij heeft het gemeenschappelijk standpunt inderdaad aanvankelijk niet gesteund. Wij vinden dat in de bemiddelingsprocedure evenwel een aantal substantiële stappen in onze richting is gezet, zodat wij nu pas, met het resultaat in de derde lezing, kunnen instemmen. Ik denk dat de aangebrachte verbeteringen in het compromisvoorstel met name zitten in een scherpere focus op de markteconomie dan het geval was bij het gemeenschappelijk standpunt. Het is een vooruitgang dat overheidsopdrachten nu in heel Europa moeten worden aangekondigd. Deze opening blijft behouden en wordt zelfs uitgebouwd. Wij waren bang dat de interne markt zou terugvallen onder het niveau van 1993 door een te zwaar accent op de sociale en milieucriteria. Dit kon worden voorkomen dankzij het uitstekende voorzitterschap van mevrouw Cederschiöld, maar ook dankzij de essentiële medewerking van de Commissie. Daarom steunen wij dit compromis.
We hebben niet alles wat we wilden daadwerkelijk bereikt. In het voorstel staan nog steeds een aantal zeer bureaucratische regels, enkele zeer ingewikkelde regelingen en verschillende vage formuleringen. Het voldoet dus nog niet helemaal aan onze plannen voor een betere wetgeving. Ik denk dat we wel een stap in de richting van de doelstellingen van Lissabon hebben gezet. Ik ben blij dat met name de Commissie hieraan een zo belangrijke bijdrage heeft geleverd, wat we van veel andere wetgevingsvoorstellen niet kunnen zeggen. Ik dank iedereen voor de goede samenwerking. Het doet me genoegen dat we in staat zijn een zaak die we in deze zittingsperiode zijn begonnen, in dezelfde zittingsperiode af te ronden. In zoverre verlaten we vandaag denk ik allemaal opgelucht deze zaal. 
Karlsson (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij vast te stellen dat er in de Unie eindelijk een alomvattende regelgeving komt voor openbare aanbestedingen. Het verheugt mij vooral dat deze regelgeving de aanbestedende partij de mogelijkheid biedt om andere criteria dan alleen de prijs te hanteren. Naar mijn mening is het belangrijk dat wij openbare aanbestedingen gebruiken om de maatschappelijke ontwikkeling te beïnvloeden. Wij moeten voorrang geven aan producten en producenten die in sociaal opzicht opereren op de wijze die wij propageren.
Milieukwesties zijn erg belangrijk. Als wij de verontreiniging van ons voedsel en ons milieu willen beperken, moeten wij voorrang verlenen aan producenten die dit nastreven. Als wij in het arbeidsleven gelijke kansen nastreven, moeten wij voorrang verlenen aan arbeidsplaatsen waarbij dit principe gehanteerd wordt. Als wij vinden dat alle mensen een baan moeten hebben en in hun eigen levensonderhoud moeten kunnen voorzien, moeten wij uiteraard voorrang verlenen aan ondernemingen die banen scheppen voor mensen met een handicap. Als wij een rechtvaardiger samenleving willen verwezenlijken met meer mogelijkheden voor participatie, moeten wij erop toezien dat de samenleving zich daadwerkelijk in die richting kan ontwikkelen.
Men kan zich afvragen of wij in de onderhandelingen in het bemiddelingscomité nog meer hadden kunnen bereiken. Dit moet een onderhandelaar zich altijd afvragen. Ik heb het grootste deel van mijn leven als volwassene aan onderhandelen besteed en ik weet dat onderhandelingen doorgaan tot het moment waarop de partijen overeenstemming hebben bereikt. Wanneer men dat punt heeft bereikt, en dat was volgens mij hier het geval, moet worden erkend dat het tijd is het resultaat aan de buitenwereld te presenteren. Naar mijn mening is het door ons bereikte resultaat zeer goed te verdedigen en zelfs iets om trots op te zijn.
Het standpunt van het Parlement betreffende openbare aanbestedingen toont aan dat besluiten op communautair niveau belangrijk kunnen zijn voor de totstandbrenging van een menselijker samenleving. Het is een positief besluit na lange en lastige werkzaamheden. Ik dank allen die hun steentje hebben bijgedragen. 
Bolkestein,
    – Mijnheer de Voorzitter, er zijn geen vragen gesteld aan de Commissie, dus ik kan kort zijn. Ik weet hoe kostbaar parlementaire tijd is en ik zal me beperken.
Graag wil ik een paar opmerkingen maken in reactie op de bijdrage van mevrouw Schörling, die inging op de kwestie van de productiemethoden. Ik zou haar ter geruststelling willen wijzen op de bevindingen van het Europese Hof van Justitie. Dat heeft in zijn uitspraak van 4 december 2003 zijn eerdere bevinding in de bekende zaak van de bussen in Helsinki bevestigd en herhaald, en die houdt in dat de eis dat de geleverde energie afkomstig is van hernieuwbare bronnen, als zodanig toelaatbaar is. Het Hof voegde daaraan toe dat aan een dergelijk criterium hoog gewicht mag worden toegekend, en in dit geval was de relatieve weging 45 procent.
Ter afsluiting, en om mevrouw Schörling nogmaals gerust te stellen, wijs ik erop dat de gerechtelijke uitspraak bevestigt dat zowel volgens het huidige recht als volgens de gemeenschappelijke ontwerptekst, productiemethoden legitieme toekenningscriteria zijn waaraan groot gewicht mag worden toegekend, mits het criterium is vastgelegd en wordt toegepast in overeenstemming met de vier vereisten die expliciet in zowel de uitspraak betreffende de Helsinki-zaak als de eerste overweging van de gemeenschappelijke ontwerptekst zijn vastgelegd.
Ik wil opnieuw namens de Commissie dank uitspreken voor het feit dat, zoals een van de leden zei, het werk aan dit belangrijke dossier nog in deze zittingsperiode kon worden afgerond. Ik wil de rapporteur, de heer Zappalà, en de schaduwrapporteur, mevrouw Cederschiöld, hartelijk danken, evenals iedereen die een bijdrage heeft geleverd. Ik wil ten slotte de heer Miller bedanken omdat hij uiteindelijk besloten heeft het voorstel steunen, ondanks het feit dat hij in het bemiddelingscomité nog had tegengestemd. 
De Voorzitter.
    We hebben het debat ook nog afgesloten binnen de daarvoor gereserveerde tijd, dus er is niets dan goed nieuws.
De stemming vindt morgen om 10.30 uur plaats.

De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0006/2004) van mevrouw Corbey, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval (PE-CONS 3697/03 - C5-0629/2003 - 2001/0291(COD)).
Corbey (PSE ),
   . – Voorzitter, commissaris, collega's, we staan op het punt onze goedkeuring te geven aan de herziening van de verpakkingsrichtlijn. Op 4 december heeft het bemiddelingscomité van het Parlement met grote meerderheid het akkoord met de Raad goedgekeurd. Als rapporteur ben ik hiermee erg tevreden en ik zal u kort uiteenzetten waarom.
Er waren twee grote geschilpunten en vijf kleinere. Ik zal beginnen met de kleinere geschilpunten. Ten eerste, de definitie van verpakking. U herinnert zich vast nog wel de lobby en de discussie over bloempotten, CD-doosjes, mascarahouders en make-uppotjes. Het Parlement wilde het voortzetten van de discussie over bloempotten vermijden. De oplossing die gevonden werd, is pragmatisch. Geen nieuwe producten in de bijlagen, maar de Commissie vragen zonodig met voorrang naar de producten te kijken die onderwerp van juridische strijd zijn: CD-doosjes en bloempotten, toiletrollen en dat soort zaken. De essentie van het amendement van het Parlement over de basisdefinitie van de verpakking is door de Raad geaccepteerd.
Het tweede punt was preventie en dat was voor het Parlement een belangrijk punt. De milieugevolgen van verpakkingen moeten tot een minimum beperkt worden. De introductie van een verpakkingsmilieu-indicator was hierbij de hoofdlijn. Het Parlement wil de proefprojecten aanmoedigen. Het amendement van het Parlement in de tweede lezing is bijna volledig overgenomen. In het reeds begonnen debat over de thematische strategie inzake recycling en afvalpreventie zal het hier zeker op voortborduren.
Het derde punt is het verslag. Het parlementaire amendement over de strekking van het verslag van de Commissie over de uitvoering van de richtlijn is bijna volledig door de Raad geaccepteerd.
Het vierde punt: de vrijwillige overeenkomsten. De mogelijkheid om omzetting van sommige bepalingen door middel van overeenkomsten tussen de bevoegde instanties en de betrokken bedrijfssectoren te reduceren, is volledig overgenomen door de Raad. Dit punt is onder meer voor Nederland van groot belang.
Het laatste punt in de serie kleine punten betreft de streefdata. De bestaande verpakkingsrichtlijn voorziet een beperkt uitstel voor Griekenland, Ierland en Portugal. Het Parlement was bereid uitstel te verlenen van 2008 tot 2010, de Raad wilde 2012 en we vonden elkaar op 2011.
De twee moeilijkere punten betroffen het amendement over de nieuwe lidstaten en de recente uitspraken van het Hof van Justitie van de EG. Ten eerste de nieuwe lidstaten. Het ging om de vraag wie de streefdata vaststelt voor de toetredende landen. Het Parlement wilde dat de Commissie met een voorstel zou komen waar vervolgens door het Parlement en de Raad over zou worden besloten. De Raad wilde deze kwestie behandelen via een verklaring over bilaterale afspraken met elk toetredend land op basis van artikel 57 van het Toetredingsverdrag. Het Parlement heeft met kracht zijn standpunt in de tweede lezing verdedigd. Het resultaat is dat er in de richtlijn een duidelijke overweging is opgenomen. De verzoeken van de betrokken landen om een uitzondering zijn daarin vermeld en het uiteindelijke besluit zal worden genomen in overeenstemming met de desbetreffende wettelijke procedures. Vanuit de optiek van het Parlement betekent dit een aanzienlijke verbetering in vergelijking met het oorspronkelijke standpunt van de Raad.
Een bijzonder lastig probleem betrof de gevolgen van de recente arresten van het Hof van Justitie voor de terugwinningsdoelstelling van de richtlijn. De interpretatie van het Hof van Justitie in recente arresten van het concept terugwinning was onderwerp van heel veel discussie. In deze arresten concludeerde het Hof van Justitie dat afvalverbranding met terugwinning van energie geen terugwinning is indien dit niet het belangrijkste doel van de operatie is, met als gevolg dat sommige lidstaten nu of in de toekomst onverwacht in de situatie kunnen komen dat zij inbreuk maken op de richtlijn.
De meningen liepen uiteen over de vraag hoe de kwestie vanuit procedureel oogpunt moest worden behandeld. De gevolgen van de arresten waren immers noch in het gemeenschappelijk standpunt noch in amendementen van het Parlement in de tweede lezing aan de orde gesteld. Het uiteindelijk bereikte compromis bestond erin de betreffende delen van de tekst van de oorspronkelijke richtlijn te wijzigen. Zo werd verduidelijkt dat afval dat wordt verbrand in verbrandingsinstallaties met terugwinning van energie kan worden gerekend tot de doelstelling van de richtlijn.
Alles overziend ben ik van mening dat ons Parlement zeer tevreden kan zijn met dit resultaat en ik beveel uiteraard iedereen aan om voor het akkoord te stemmen.
Voorzitter en collega's, met de stemming morgen komt er een einde aan de herziening van de verpakkingsrichtlijn, maar het einde is niet het einde van de discussie over de bredere context van recycling, afvalpreventie en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen. De discussie is in dit Huis reeds begonnen met de behandeling van de door de Commissie uitgebrachte thematische strategieën. Dit akkoord over de verpakkingsrichtlijn wijst de weg naar een nieuwe systematiek in de wetgeving. Het Parlement wilde meer nadruk op milieugevolgen van de wetgeving en een flexibele manier van werken. Als alle 25 lidstaten dezelfde doelstelling voor recycling en terugwinning opleggen, is in een uitgebreide en meer diverse Unie niet meer mogelijk. Onze discussie over milieurendement in de eerste lezing en over de economische kosten in de tweede lezing leiden bijna onvermijdelijk tot de conclusie dat de optimum recyclingpercentages per land aanzienlijk kunnen verschillen, en uiteindelijk moeten we die kant ook uit. Maar daarvoor zullen we nu eerst ook nog duidelijke recyclingsdoelen moeten stellen, want dat is uiteindelijk ook de doelstelling van deze wetgeving.
Het doel van deze wetgeving is verder duurzame ontwikkeling, een begrip dat we handen en voeten moeten geven. Vandaag zetten we met de herziene richtlijn een stap op weg naar de modernisering van het verpakkingsbeleid. Een verpakkingsmilieu-indicator kan het gebruik van meer duurzame verpakking stimuleren. Verpakkingen hoeven op termijn geen milieuprobleem te zijn, maar dragen bij aan duurzame ontwikkeling. Voortdurende innovatie is de beste garantie om werkgelegenheid in de verpakkingssector te houden en ik hoop dat de herziening van de verpakkingsrichtlijn hieraan een kleine bijdrage levert.
Tot slot wil ik graag alle fracties hartelijk danken voor hun medewerking en wil ik een woord van dank richten aan het uitstekende bemiddelingsteam onder de uiterst bekwame leiding van vice-voorzitter Renzo Imbeni. 
Ayuso González (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, commissaris, na een lange en moeizame procedure krijgen we nu eindelijk een richtlijn die niet alleen ambitieus maar ook realistisch en vooral ook uitvoerbaar is, want de hierin vastgelegde streefdata en kwantitatieve doelstellingen zijn aardig in evenwicht.
Ik wil de rapporteur, mevrouw Corbey, dan ook van harte gelukwensen en haar bedanken voor haar werk en voor haar flexibele houding, die het mogelijk gemaakt heeft dit akkoord te bereiken. Dat laatste was verre van gemakkelijk, want naast de lange en polemische debatten in de Milieucommissie kregen we ook te maken met juridische problemen als gevolg van het arrest van het Hof van Justitie inzake de interpretatie van het concept “terugwinning”.
Ik zou alle collega’s willen bedanken voor hun waardevolle bijdragen waarmee zij deze richtlijn hebben verbeterd, en in het bijzonder de voorzitter van de Milieucommissie, mevrouw Jackson.
Het werk is werkelijk de moeite waard geweest, daar de richtlijn betreffende verpakkingen ingrijpende gevolgen zal hebben voor de verschillende betrokken economische actoren: de gemeenten, de ophaaldiensten, de producenten van verpakkingsmaterialen, de industrie, enzovoorts.
Ik zou hierbij een speciale oproep willen doen aan de consument, een onmisbaar segment van dit systeem, om al het verpakkingsafval naar de vuilcontainers te brengen.
Drie opties voor het afvalbeheer zijn hergebruik, recycling en terugwinning. Iedere optie heeft zo haar voor- en nadelen, maar ik denk dat ze één punt gemeen hebben op grond waarvan ze altijd onze voorkeur dienen te genieten: elk van deze opties is beter dan het afval op de vuilnisbelt storten.
De preventiedoelstellingen mogen naar mijn idee niet worden verwaarloosd, maar op dit punt is een soepele houding geboden, met name in het geval van de voedingsmiddelenindustrie die – laten we dat niet vergeten – de belangrijkste gebruiker is van verpakkingen, want in deze branche moeten de milieudoelstellingen worden gecombineerd met de strengste voedselveiligheidsnormen.
De fabrikanten van verpakkingsmaterialen doen trouwens al enorm hun best om het ontwerp van hun producten te optimaliseren, om de eenvoudige reden dat zij ze op die manier kosten kunnen besparen, wat hun uiteindelijk een concurrentievoordeel oplevert.
Zoals de Europese Commissie zelf erkend heeft, zullen sommige lidstaten om historische redenen, zoals een gebrek aan infrastructuur, een lage bevolkingsdichtheid of gewoon bepaalde voedingspatronen, meer problemen ondervinden om de richtlijn na te leven.
Wat dit punt betreft ben ik blij dat ik heb mogen bijdragen aan een algemeen toegankelijke oplossing. Portugal, Griekenland, Ierland en de nieuwe lidstaten zullen langer de tijd krijgen om de richtlijn in te voeren. Het blijkt dat sommige van deze landen zich al enorme inspanningen getroosten, en ik twijfel er niet aan dat ze de doelstellingen zullen bereiken.
Ten slotte vertrouw ik erop dat de problemen naar aanleiding van de onduidelijke definitie van de terugwinning van energie na het arrest snel tot een oplossing kunnen worden gebracht die voor iedereen positief is. 
Bowe (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de weg naar deze richtlijn was lang en moeilijk. We mogen de rapporteur dankbaar zijn voor haar grote inspanningen, en we kunnen het Parlement gelukwensen met de manier waarop wij het geschil hebben beslecht, en met goed resultaat. We hebben nu een zeer ambitieus pakket voor ons liggen, een pakket over verpakkingen waarvan ik vrees dat het voor sommige lidstaten nog een hele dobber zal zijn het uit te voeren.
We hebben een aantal scherpe streefdoelen vastgesteld. We zijn ons ervan bewust dat deze richtlijn van kracht wordt in een periode waarin de Unie gaat uitbreiden, zodat een hele serie standaarden en doelstellingen die voorheen voor de groep van vijftien golden, zullen moeten worden uitgebreid naar 25 lidstaten. Zelfs in de groep van vijftien bevinden zich al zwakke lidstaten, dus we hebben er verstandig aan gedaan in afwijkingen van de regels te voorzien.
Ik kan hier onmogelijk beweren dat mijn land een lichtend voorbeeld van vooruitgang is op het gebied van recycling van verpakkingen. We zijn altijd traag geweest, hebben steeds onder het gemiddelde gepresteerd en zullen er een zeer zware taak aan hebben een infrastructuur op te bouwen en een heel scala aan maatregelen aan te nemen om de doelstellingen die we in deze wetgeving hebben vastgelegd te verwezenlijken. Net als iedereen moeten we dit doen: als we wetgeving aannemen, moeten we ook de verantwoordelijkheid aanvaarden om de verplichtingen die invoering met zich meebrengt na te komen. Ik denk dat het Verenigd Koninkrijk dit zal doen, en hetzelfde zou moeten gelden voor alle lidstaten.
We kunnen er niet omheen dat hoge milieunormen hun prijs hebben, maar die hoge milieunormen leveren ons ook voordeel op. Op de langere termijn zullen we een schoner en groener milieu voor onszelf en onze kinderen creëren. Ik beveel dit pakket van harte aan bij dit Huis. 
Andersen (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, verpakkingsafval is een belangrijk milieuprobleem. Het is positief dat er recyclingdoelstellingen voor verpakkingsafval worden vastgesteld, hoewel ze wat mij betreft wat hoger hadden mogen liggen. In Denemarken hebben wij de voorgestelde recyclingdoelstellingen al bijna verwezenlijkt.
Zelfs verdergaande recyclingdoelstellingen voor milieuschadelijke verpakkingen volstaan evenwel niet. Alle materialen die schadelijk zijn voor het milieu en voor de gezondheid van de mensen moeten uit de afvalkringloop verdwijnen en door milieuvriendelijke alternatieven vervangen worden. Die bestaan immers vandaag de dag. Het afvalprobleem mag niet groter worden dan het al is.
Wat ik mis in de richtlijn is een verwijzing naar een snelle van pvc en ftalaten. Zolang deze stoffen gebruikt worden, moet dat gebruik belast worden met een heffing. Deze heffing moet gebruikt worden om de schade te betalen die door het gebruik van pvc veroorzaakt wordt en om de overschakeling naar milieuvriendelijke alternatieven te financieren. Het in het Verdrag opgenomen principe dat de vervuiler betaalt, moet toegepast worden. Ondanks deze tekortkomingen zal ik voor de ontwerpresolutie in het verslag-Corbey stemmen. 
Doyle (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het is inderdaad een lange en moeilijke weg geweest. Ik ben blij met de uitkomst van de bemiddelingsprocedure en ik wil in het bijzonder de rapporteur, mevrouw Corbey, bedanken voor haar uitstekende werk en haar uitstekende beheersing van deze materie. Als Iers Parlementslid geloof ik dat we baat hebben gehad bij wat bekend stond als ‘het Iers amendement’. Het lijkt al weer lang geleden dat ik een amendement indiende voor een derogatie – niet ten aanzien van de doelstellingen maar ten aanzien van het tijdschema – voor Ierland, Griekenland en Portugal. Ik dank mijn collega’s voor hun begrip.
Het gaat er in de voorliggende kwestie om de juiste balans te vinden tussen ambitie en realisme. Ik kan niet namens Griekenland en Portugal spreken – dat zullen de Griekse en Portugese leden doen – maar mijn land beschikt zeker niet over een infrastructuur die het mogelijk maakt om de doelstellingen te halen binnen het tijdschema dat geldt voor de overige landen, ofschoon onze Deense collega dit nog niet ambitieus genoeg schijnt te vinden. Ik stel het bereikte evenwicht op prijs. Niets houdt de anderen tegen om ambitieuzer te zijn bij het nastreven van de doelstellingen. Ik dank u oprecht voor uw begrip voor de Ierse opstelling in dezen.
Als een eilandstaat importeert Ierland 80 procent van zijn verpakkingsmateriaal, zodat binnenlandse recycling slechts beperkt mogelijk is; wij zijn een dunbevolkt land. De demografie, infrastructuur en omvang van Ierland en ons isolement maken het voor ons land zeer moeilijk om dezelfde doelstellingen en tijdslimiet als andere landen te halen. Wij lagen ver achter toen dit allemaal begon en hebben onze achterstand in de afgelopen vijf jaar bijna ingehaald. De extra tijd die ons nu wordt gegund zal er hopelijk voor zorgen dat wij na 2011 niet om speciale behandeling hoeven te vragen, en dat moet voor ons land ook de ambitie zijn. Wij moeten als Ierland deze doelstellingen omtrent het beheer van verpakkingsafval en afval in het algemeen zien te verwezenlijken. Vooralsnog zijn we te veel afhankelijk van export van ons afval, omdat we niet de infrastructuur hebben om het zelf te verwerken, ondanks de grote inhaalslag van de afgelopen jaren.
De kwestie omtrent de uitspraak van het Europees Hof van Justitie inzake terugwinning heeft geen enkele invloed op Ierland, omdat wij momenteel niet over terugwinnings- of verbrandingsinstallaties beschikken en dat zal ook nog wel even zo blijven. Er volgt ongetwijfeld een hoger beroep. Ik steun dat voor de landen waarvoor het relevant is.
Ik wil nogmaals de rapporteur en alle collega’s bedanken voor hun buitengewone begrip. Ik stem in met het voorstel dat hier vanavond aan de orde is. 
Scallon (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met de nadruk die in deze ontwerprichtlijn wordt gelegd op de noodzaak tot vermindering van wegwerpverpakkingen en verhoging van de streefdoelen voor recycling van verpakkingsmateriaal. Evenals mijn collega mevrouw Doyle ben ik verheugd over de aan Ierland en eveneens aan Portugal en Griekenland toegekende derogaties.
Ik vind het goed en rechtvaardig dat de toetredingslanden een beslissende stem hebben bij het bepalen van het tijdstip waarop zij deze richtlijn redelijkerwijs denken te kunnen invoeren, gelet op het feit dat zij al zo veel richtlijnen en verordeningen hebben in te voeren in het kader van het acquis communautaire.
In Ierland is recycling nog maar tamelijk kort geleden ingevoerd en het grote publiek heeft er zeer positief op gereageerd. Ik vind dat we moeten wachten tot recyclingonderdeel is geworden van de mentaliteit voordat we verdere stappen zetten. Ierland is een netto-importeur en 75 tot 80 procent van ons verpakkingsmateriaal voeren we in. We hebben ook maar een beperkte capaciteit voor het toepassen van uit recycling teruggewonnen verpakkingsmateriaal. We hebben geen gemakkelijke toegang tot de recyclingmarkt en de hieraan verbonden kosten zijn voor ons aanzienlijk.
We moeten realistische doelen stellen wat betreft de nieuwe richtlijn, maar de regering denkt dat zij deze richtlijn in 2011 volledig kan hebben omgezet. De uitspraak van het Europees Hof van Justitie waarin het vuilverbranding classificeert als afval, betekent dat wij andere wegen moeten zien te vinden om de doelstellingen omtrent terugwinning te realiseren. Ik wil er graag op wijzen dat er over het algemeen onder Ierse burgers grote bezorgdheid bestaat over vuilverbranding. Gezien het feit dat andere landen vuilverbranding steeds minder toepassen, vind ik dat wij in de Europese Unie nog eens heel goed moeten nadenken over de vraag hoe we op dit gebied verder willen. 
Schreyer,
    – Mijnheer de Voorzitter, de Commissie verwelkomt de uitkomst van de bemiddelingsprocedure en is er verheugd over dat de medewetgevers hebben besloten de recyclingdoelstelling met ingang van 2008 meer dan te verdubbelen. De Commissie is tevens ingenomen met het feit dat er een oplossing is gevonden voor twee belangrijke en moeilijke kwesties. De eerste betreft de procedure voor het vaststellen van een tijdslimiet voor de toetredingslanden, en de tweede heeft betrekking op de gevolgen van de recente gerechtelijke uitspraak over terugwinning van energie.
Ten aanzien van de tijdslimiet voor de toetredingslanden heeft de Commissie een voorstel in voorbereiding. De Commissie is van mening dat het Parlement ten volle bij dit belangrijke onderwerp moet zijn betrokken en derhalve zal dit voorstel zijn gebaseerd op medebeslissing.
Ten aanzien van de consequenties van de uitspraak van het Hof is de Commissie zich ervan bewust dat niet iedereen gelukkig is met de oplossing die eruit bestaat de terugwinningsdoelstellingen te veranderen in doelstellingen voor terugwinning en verbranding in vuilverbrandingsinstallaties die geschikt zijn voor terugwinning van energie. Maar het zou lastig zijn geweest een proces te beginnen tegen lidstaten omdat zij ‘terugwinning’ op dezelfde manier hadden geïnterpreteerd als de meeste lidstaten en de Commissie tot aan deze uitspraak zouden hebben gedaan. De opvatting van de medewetgevers voorkomt wellicht een periode van juridische onzekerheid, waarbij niemand baat zou hebben gehad. Dit neemt echter niet weg dat wij de kwestie van terugwinning snel moeten oplossen. Dat is van belang voor zowel verpakkingsmateriaal als afval. Daarom is de Commissie van mening dat de bepalingen omtrent terugwinning in de kaderrichtlijn voor afval moeten worden herzien. Het huidige debat over de thematische strategie voor afvalpreventie en recycling kan aan een dergelijke herziening een belangrijke bijdrage leveren.
De Commissie wil graag de rapporteur, mevrouw Corbey, gelukwensen, evenals alle leden die hebben bijgedragen aan het bereiken van de succesvolle uitkomst van deze belangrijke wetgevingsprocedure. 
De Voorzitter.
    Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.30 uur plaats.
De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0486/2003) van mevrouw Avilés Perea, namens de Commissie begrotingscontrole, over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2001
Afdeling VII - Comité van de regio’s (SEC(2002) 405 – C5-0247/2002 – 2002/2107(DEC)).
Avilés Perea (PPE-DE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige verslag komt voort uit het besluit van 8 april 2003 om het verlenen van kwijting voor de rekeningen van het Comité van de regio’s uit te stellen. Dat uitstel was het resultaat van berichten die ons op de valreep bereikten over onregelmatigheden in het begrotingsbeheer van het Comité van de regio’s. Toen het verslag al zo goed als klaar was, kwam ons ter ore dat er mogelijkerwijs sprake was van onregelmatigheden in het beheer; de informant had twijfels over de terugbetalingen van reiskosten en de betalingen van dagvergoedingen, en sloot ook fraude niet uit.
Op grond van die vermoedens verzochten wij, vanuit de Commissie begrotingscontrole, om uitstel van het kwijtingsbesluit teneinde een uitvoerig accountantsonderzoek te laten instellen en volledige opheldering te verkrijgen over eventuele onregelmatigheden. Het was de Rekenkamer die uiteindelijk dat accountantsonderzoek heeft ingesteld naar de algemene begroting van het Comité van de regio’s en naar het financieel en administratief beheer daarvan.
Dat accountantsonderzoek bracht geen ernstige onregelmatigheden aan het licht. Tegelijkertijd stelde OLAF een rapport op over deze vermeende fraude bij het Comité van de regio’s; de conclusie was dat er geen sprake is geweest van persoonlijk winstbejag noch van moedwillige fraude van de kant van het personeel van het Comité van de regio’s. Wel kwam er een aantal interne administratieve tekortkomingen aan het licht die minder relevant zijn, te meer daar het Comité van de regio’s zich tijdens die periode, dus vanaf 2001 – het jaar waarin deze tekortkomingen waren opgetreden – tot aan onze vergadering, had toegelegd op het wijzigen van zijn intern reglement en een reeks wijzigingen had ingevoerd die juist tot doel hadden onregelmatigheden zoals die zich in het verleden mogelijkerwijs hebben voorgedaan te voorkomen. Tegelijkertijd nam het Comité van de regio’s de verplichting op zich om wijzigingen in het beheer door te voeren en zijn personeel bij te scholen, met als doel interne onregelmatigheden van administratieve aard te voorkomen.
Het is een feit - en ik kan het zelf beamen - dat het Comité van de regio’s heeft geprobeerd opheldering te verschaffen over zijn interne situatie om het beheer te verbeteren, en dat het regels voor zichzelf heeft opgesteld om problemen of dubbele uitbetalingen met betrekking tot vergoeding van reiskosten of betaling van dagvergoedingen voor leden van het Comité te voorkomen.
De fraude die uiteindelijk aan het licht kwam, had niet veel om het lijf: het ging om een gering bedrag dat grotendeels is terugbetaald, en voor het resterende kleine deel wordt samen met een voormalig lid naar een oplossing gezocht.
Het Comité van de regio’s heeft dus steeds adequaat gereageerd en zich bereid getoond om met ons, met het Parlement, samen te werken, teneinde te zorgen voor een betere naleving van de regels en een zo transparant mogelijk beheer. We hebben dus alle reden om aan te nemen dat dit probleem binnenkort tot het verleden behoort.
Vanuit die verwachting verzoek ik u om in te stemmen met het onderhavige verslag, dat namens de Commissie begrotingscontrole vandaag aan u is voorgelegd, waarin voorgesteld wordt kwijting te verlenen voor de uitvoering van de begroting van het Comité van de regio’s, en om daarbij de in het verslag vervatte aanbevelingen over te nemen.
De expliciete verwijzingen in het verslag naar het OLAF-rapport zijn op aanraden van de Juridische Dienst van het Parlement geschrapt. Het bleek niet gepast te zijn om naar een rapport te verwijzen dat vertrouwelijk van aard is. Deze verwijzingen zijn dus meteen geschrapt en we zullen zelfs niet stemmen over de vraag of ze al dan niet geschrapt moeten worden, want ze zullen als niet-toelaatbaar worden beschouwd. De inhoud van het verslag verandert hierdoor niet wezenlijk.
Wat de ingediende amendementen betreft kan ik u meedelen dat ik de amendementen 3, 4, 5 en 6 ondersteun en de overige verwerp.
Ik hoop dat u het onderhavige verslag aandachtig zult bestuderen. Het is het resultaat van de inspanningen en de samenwerking van het merendeel van de leden van de Commissie begrotingscontrole. We hebben steeds een beter begrotingsbeheer voor het Comité van de regio’s voor ogen gehad. Dat is namelijk in ons aller belang, zowel voor ons als leden van het Parlement als voor de leden van het Comité van de regio’s zelf, gezien de positie die het Comité inneemt als een van de Europese instellingen. 
Theato (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen bedank ik mevrouw Avilés Perea hartelijk voor de inzet en de grondigheid waarmee zij als rapporteur haar zware taak heeft uitgevoerd.
Het Comité van de regio’s is de jongste instelling van de Europese Unie, en het is slechts een kleine instelling. Het is qua samenstelling – gerekend naar politieke voorkeur en positie van de leden in hun vaderland – zeer heterogeen. Verklaart dat misschien waarom we zo veel moeite hadden met de kwijting voor 2001? Kort voordat de Commissie begrotingscontrole in het afgelopen voorjaar wilde voorstellen kwijting te verlenen aan het Comité van de regio's voor 2001, kwamen de commissie ongerijmdheden en zelfs onregelmatigheden ter ore. De rapporteur, mevrouw Avilés Perea, trok aan de noodrem, raadde uitstel van de kwijting aan en adviseerde een onderzoek in te stellen naar de werkwijze van het Comité van de regio's, bij voorkeur uit te voeren door de Rekenkamer – een aanbeveling die de plenaire vergadering heeft opgevolgd. Sindsdien hebben zowel de rapporteur als de commissie veel werk verricht en nu stellen ze dan ook voor kwijting te verlenen aan het Comité voor 2001.
Daarmee zijn de twijfelachtige voorvallen in het Comité van de regio’s echter vergeven noch vergeten. Ze zullen in de kwijting voor 2002 waarschijnlijk opnieuw opduiken, vooral omdat de Rekenkamer een nauwkeuriger controle wil uitvoeren dan waartoe zij in 2001 in staat was. In het verslag van mevrouw Avilés Perea wordt rekening gehouden met een reeks conclusies die OLAF heeft getrokken. Er worden duidelijke eisen gesteld aan het Comité. Er zijn geen aanwijzingen voor persoonlijke verrijking of een verlies van financiële middelen. De incorrecte verrekening van reiskosten is inmiddels door terugbetaling afgehandeld, maar wel moeten voortaan nauwkeurig presentielijsten worden bijgehouden, en de vergoedingen voor de leden van het Comité dienen strikt te worden berekend en controleerbaar te zijn. Verstrekkingen mogen alleen worden gedaan met inachtneming van de regels van het Financieel Reglement. De institutionele rol van de intern controleur moet worden gerespecteerd. De voorzitter van het Comité van de regio’s heeft de invoering aangekondigd van een actieplan voor verbetering van het beheer en het bestuur. Daarbij moet ook de omgang met zogenaamde worden betrokken. Over eventuele disciplinaire maatregelen moet het Comité zelf beslissen. Al met al is de Commissie begrotingscontrole zeer bezorgd over de mate waarin improvisatie en gebrek aan professionaliteit tot nu toe een rol hebben gespeeld in het beheer.
We zullen de geëiste en toegezegde verbeteringen welwillend, maar ook met de grootst mogelijke waakzaamheid volgen, want dan is het verlenen van kwijting voor 2001 een juiste handelwijze en moedigen we het Comité van de regio’s aan zich aan de regels te houden. 
Van Hulten (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, in maart 2003, toen de Commissie begrotingscontrole op het punt stond om te stemmen over de resolutie voor het verlenen van kwijting aan het Comité van de regio’s voor 2001, kreeg ik, evenals enkele collega’s, een telefoontje van de intern controleur van het Comité van de regio’s, de heer Robert McCoy. De heer McCoy bracht ons alarmerend nieuws: de informatie die het Comité van de regio’s in de loop van de kwijtingsprocedure aan het Parlement had verstrekt was onjuist.
De volgende dag besloot de Commissie begrotingscontrole dat de stemming moest worden uitgesteld om de heer McCoy de kans te geven zijn verhaal toe te lichten. Dat heeft hij gedaan en hij gaf daarbij, zoals hij het zelf noemde, een roep om hulp af. Hij zei dat zijn visie door de secretaris-generaal en de financieel directeur van het Comité van de regio’s verkeerd was voorgesteld en dat, ondanks een aantal hervormingen, het Comité nog altijd financiële basisregels overtrad, in het bijzonder aangaande aanbestedingsprocedures en uitgaven van leden.
Als gevolg van dit ingrijpen door de heer McCoy besloot de Commissie begrotingscontrole, en vervolgens de plenaire vergadering, het verlenen van kwijting aan het Comité van de regio’s uit te stellen en het Comité te verzoeken een onderzoek te laten instellen, en wel, ik citeer: “een gedetailleerd, volledig en onafhankelijk accountantsonderzoek, uit te voeren door een externe en erkende instelling - bij voorkeur door de Europese Rekenkamer - naar de algehele uitvoering van de begroting, evenals naar het financieel en administratief beheer, [welk] accountantsonderzoek zich moet richten op, inter alia, de bovengenoemde zaken en een attest moet afgeven over het rechtmatig financieel beheer van de instelling”. Tezelfdertijd besloot ik de zaak voor te leggen aan OLAF.
De resultaten van deze onderzoeken waren schokkend. In het geval van de Rekenkamer was het schokkend omdat wij een document van één bladzijde ontvingen, waarin in 300 woorden in feite een gezondheidsverklaring aan het Comité van de regio’s werd afgegeven. Dat was niet waar we om hadden gevraagd. Het verslag van OLAF schetste een heel ander beeld. Daarin werd melding gemaakt van een diep ingesleten cultuur van onprofessioneel werken en improvisatie. Het leverde bewijzen op van geknoei met aanbestedingsprocedures door leden - inclusief voormalige voorzitters - van het Comité van de regio’s. Verder werd erop gewezen dat de inspanningen van het bestuur er steeds op gericht waren geweest de brenger van slecht nieuws, in dit geval de financieel controleur, te ontmoedigen en uit zijn evenwicht te brengen, in plaats van zaken ten bate van het Comité te veranderen.
De heer McCoy deed er daarom goed aan naar ons toe te stappen en hij heeft recht op ondubbelzinnige excuses voor de manier waarop hij is behandeld, en hij verdient lof voor zijn moed om hiermee naar buiten te treden.
Het Comité van de regio’s is nu begonnen met het doorvoeren van verbeteringen: de secretaris-generaal is om verschillende redenen uit zijn functie gezet - het prutserige proces van zijn benoeming was waarschijnlijk ook al het gevolg van de chaos bij het Comité van de regio’s; de voorzitter van het Comité van de regio’s heeft een voorlopig onderzoek aangekondigd naar het in gang zetten van disciplinaire procedures; er is een hervormingsproces van start gegaan waarbij het voltallige personeel van het Comité betrokken is; en een voormalig lid van de Rekenkamer zal het Comité van de regio’s adviseren over de adequaatheid van de hervormingen.
Om deze redenen verdienen het Comité van de regio’s en zijn voorzitter het voordeel van de twijfel. Daarom zal mijn fractie morgen voor het verlenen van kwijting stemmen, zij het met bijzonder weinig enthousiasme.
Mulder (ELDR ).
   – Voorzitter, de vorige spreker, Michiel van Hulten, heeft de geschiedenis van deze affaire van het niet verlenen van kwijting in april aan het Comité van de regio's reeds prima uit de doeken gedaan en ik denk dat in de resolutie van mevrouw Avilés Perea dat ook is gedaan; zij heeft zeer goed werk verricht.
Naar aanleiding van het niet verlenen van kwijting werd er onderzoek gedaan door twee instanties: door de Europese Rekenkamer en door OLAF. Er moet mij hier van het hart dat het onderzoek van de Rekenkamer mij ietwat is tegengevallen. Als een grondig onderzoek kan worden uitgedrukt in één of twee zinnen, dan weet ik niet wat een grondig onderzoek is. Het is een, naar mijn smaak, beetje oppervlakkig onderzoek geweest. Ik heb meer bewondering voor het rapport van OLAF, dat één en ander grondiger heeft onderzocht.
Er zijn een groot aantal misstanden geweest; de grote hoop is dat die nu gaan verdwijnen. Wat dit betreft ben ik het eens met voorgaande sprekers die zeggen dat de rol van de financieel controleur essentieel is. Het was een veeg teken dat, toen hij de misstanden aan het licht had gebracht, één van de eerste acties van de administratie van het Comité van de regio's was een medewerker bij hem te verwijderen.
Het doet mij dan ook veel genoegen dat dit Parlement in de begroting van 2004 een amendement van de Liberalen heeft goedgekeurd om juist nu twee extra medewerkers aan die financieel controleur te geven voor het komende begrotingsjaar. Wij vinden dat in iedere Europese instelling de rol van de financieel controleur essentieel is. Het kan niet genoeg worden benadrukt dat deze persoon volkomen onafhankelijk moet handelen, los van de hiërarchie, om zo zijn oordeel tot uitdrukking te brengen.
Wij zullen de kritische toon van de resolutie van mevrouw Avilés Perea ondersteunen, want wij vinden dat ze goed werk heeft verricht. Mijn fractie zal echter niet stemmen voor het verlenen van kwijting aan het Comité van de regio's. Wij vinden dat wij in een jaar waarin zoveel verkeerds gebeurd is, kunnen verdedigen dat te doen. 
Sjöstedt (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het met de liberale fractie eens dat de rapporteur met haar verslag uitstekend werk heeft geleverd. Het verslag is bijzonder kritisch en de rapporteur legt de vinger op enkele tere plekken wat betreft aanbestedingen en geknoei met reiskostenvergoedingen. Wij komen tot dezelfde conclusie als de liberale fractie: wij kunnen geen kwijting verlenen. Daarvoor is de kritiek te ernstig.
Zoals het geval was bij de Eurostat-zaak werd onze aandacht op dit probleem gevestigd door een zogeheten klokkenluider. Als de financieel controleur van het Comité van de regio’s geen contact met ons opgenomen had, zouden wij nooit geweten hebben hoe erg de situatie was. Wij moeten dankbaar zijn dat we EU-ambtenaren hebben die bereid zijn risico's te nemen door onregelmatigheden aan het licht te brengen. De beweringen van de financieel controleur worden in het verslag van OLAF bevestigd.
Als wij kwijting verlenen, dan geldt de kwijting ook voor de secretaris-generaal van het Comité van de regio’s. Naar onze mening kan dit niet. OLAF is immers van mening dat tegen deze secretaris-generaal een disciplinaire procedure dient te worden ingezet, en dat is niet verenigbaar met kwijting. Wij zullen dus tegen kwijting voor het Comité van de regio’s stemmen. Naar onze mening zijn er nog te veel zaken die onopgehelderd zijn en moet het Comité zich eerst nadrukkelijker bereid tonen om in de toekomst betere procedures te volgen. 
Bernié (EDD ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Commissie begrotingscontrole gelukwensen. Zij heeft zich niet van de wijs laten brengen en de onderste steen boven willen krijgen bij de kwestie inzake het beheer van het Comité van de regio’s. Sinds februari 2003 is een lange weg afgelegd. Hoewel in eerste instantie werd gedacht aan het verlenen van kwijting aan het Comité voor een adequaat beheer, bleek uit rapporten van de Rekenkamer en OLAF dat uitstel nodig was. Dit alles was niet mogelijk geweest zonder de financieel controleur, de heer McCoy, die niet alleen een zeer bekwaam vakman is, maar er ook een hoogstaande moraal op na houdt en tegen de nodige druk is bestand. Het Europees Parlement is hem vandaag veel dank verschuldigd.
De door mij ingediende amendementen liggen in de lijn van het verslag en volgen uit de feiten die aan het licht zijn gekomen. In dat opzicht is het aannemen van de amendementen slechts een technische kwestie en ik hoop dat ze op de steun van veel collega’s kunnen rekenen. Kwijting verlenen lijkt me echter voorbarig. Wie in april jongstleden dacht er goed aan te doen de Commissie kwijting te verlenen, wordt er door het verslag-Casaca op pijnlijke wijze aan herinnerd dat het verlenen van kwijting op basis van het voordeel van de twijfel geen optie is. Kwijting moet worden verleend met overtuiging, anders kunnen we het beter niet doen; we moeten niet alleen de stoppen laten doorslaan.
Het Parlement, dat moet toezien op de deugdelijke uitvoering van de begroting, moet zeker van de gemaakte vorderingen, de maatregelen die worden genomen en de sancties die eventueel worden opgelegd, en het moet zich niet tevreden stellen met beloften of intentieverklaringen. En nu de Commissie onze discussies belangstellend volgt, maak ik van de gelegenheid gebruik om erop te wijzen dat deze opmerking voor iedereen geldt. Dit commentaar is niet alleen tot het Comité van de regio’s gericht. 
Bösch (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, we mogen onze eigen commissie met betrekking tot het verslag van mevrouw Avilés Perea ook eens een keer lof toezwaaien. Ik vind dat we op het moment dat er gerechtvaardigde twijfel opdook over de omgang met publieke gelden in het Comité van de regio’s – de vorige sprekers zijn daar al op in gegaan – voortvarend hebben gereageerd. Het lijkt me goed dat ook eens in dit Parlement vast te stellen. We hebben een Commissie begrotingscontrole die gevoelig en flexibel genoeg is om binnen enkele uren haar verantwoordelijkheid te nemen. Ik geloof niet dat het een probleem is dat we de twijfels die ons werden voorgelegd, hebben vertaald in uitstel van het verlenen van kwijting aan het Comité van de regio’s. Ik denk ook dat het ons heeft getoond dat er incidenteel kleine instellingen, zogenaamd kleine instellingen - onze belastingbetalers zullen daar iets anders tegenaan kijken - binnen de Europese Unie zijn, met wellicht een budget van zo’n 30 miljoen euro, waarvan de leden zo om de paar maanden bij elkaar komen en misschien een belangrijke redevoering houden voor een plenaire vergadering, en die voor het overige een zeer verleidelijk klimaat vormen voor het doen ontstaan van kleine koninkrijkjes binnen de Europese Gemeenschap.
Ik ben de voorzitter en de leden van het Comité van de regio’s zeer dankbaar voor het feit dat zij de juiste consequenties hebben getrokken uit onze opmerkingen, maar ik denk dat wij uit deze gebeurtenis ook een wijze les kunnen trekken voor andere gevallen. Ik sluit me bij de vorige sprekers aan en zal het verslag van mevrouw Avilés Perea graag mijn instemming geven. 
De Voorzitter.
    Hartelijk dank, mijnheer Bösch.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.30 uur plaats.
De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0004/2004) van de heer Casaca, namens de Commissie begrotingscontrole, over de door de Commissie genomen maatregelen naar aanleiding van de opmerkingen vervat in de resolutie, gevoegd bij het besluit tot verlening van kwijting voor de tenuitvoerlegging van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2001 (COM(2003) 651 – C5-0536/2003 – 2003/2200(DEC)).
Casaca (PSE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dankzij de inzet en de volharding van de Commissie begrotingscontrole en een aantal ambtenaren van de Europese instellingen zijn we er ten slotte in geslaagd een einde te maken aan een onaanvaardbare situatie bij Eurostat, het Europees orgaan voor statistiek. Het onderzoek zoals dat door de interne controledienst van de Commissie en de interne auditdienst van Eurostat zelf is uitgevoerd, is daarbij doorslaggevend geweest. We mogen deze diensten daar dankbaar voor zijn.
Volgens het door de Commissie ingediende actieplan zou Eurostat zich bij het werk moeten concentreren op de belangrijkste statistieken. Het instituut zou verder minder vaak moeten worden ingezet voor externe taken, en het zou statistische gegevens beschikbaar moeten stellen aan de burgers. Op die manier kan er met die gegevens geen handel worden bedreven, hetgeen de transparantie en de verantwoordelijkheid ten goede zou komen. Met die ideeën komt de Commissie aan onze belangrijkste eisen tegemoet.
We zullen de tenuitvoerlegging van dat plan evenwel goed in de gaten houden, en dat geldt ook voor de controle en revisie van het door Eurostat verrichte werk. Onderzocht zal worden hoe efficiënt Eurostat werkt, of de onderzochte onderwerpen relevant zijn, en of de kwaliteit van het werk volstaat. Bovendien zullen de procedures vereenvoudigd moeten worden. Dat zijn de punten waarover de Europese instellingen zich steeds meer zorgen maken. Het is hoe dan ook duidelijk dat de hervorming die de Commissie nu onderneemt niet voldoende duidelijk maakt wat de verantwoordelijkheden van de directeuren-generaal en de commissarissen zijn. De hervorming geeft evenmin de garantie dat de gulden regel van de democratie zal worden gerespecteerd, en daarmee bedoel ik dat de houders van openbare functies rekenschap moeten afleggen en uiteindelijk hun verantwoordelijkheid dienen te nemen.
Een groot aantal functies van de communautaire administratie is extern ondergebracht. Er bestaan ernstige twijfels over de ongecontroleerde wijze waarop dit is gebeurd. Het gaat dus niet alleen om Eurostat. De complexiteit van het hele gebeuren is op deze wijze, als gevolg van het introduceren van overdadig bureaucratische regels, enorm toegenomen. En dat is onverenigbaar met de doelstelling om efficiënt om te gaan met openbare middelen. We hebben kunnen vaststellen dat bij de overeenkomsten die Eurostat met derden heeft afgesloten meestal ook afdelingen van de Commissie of zelfs interinstitutionele organen waren betrokken. Wat ons vooral zorgen baart is dat de afdelingen die belast zijn met het beheer van de externe hulp – en dus verantwoordelijkheid dragen voor het toekennen van middelen voor uiterst problematische situaties – nog steeds op dezelfde wijze als voorheen lijken te functioneren, zulks in tegenstelling tot Eurostat. We moeten de modernisering van het systeem voor toezicht dus voortzetten en ervoor zorgen dat we met dit systeem een antwoord formuleren op de meest in het oog springende problemen: het beheer en de controle van externe contracten en de door derden beheerde communautaire middelen.
Een ander terrein waar nauwelijks – of misschien zelfs wel geen – vooruitgang wordt geboekt is het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De Rekenkamer heeft een aantal excellente speciale verslagen over de exportrestitutie opgesteld en het beeld dat daaruit naar voren komt is zorgwekkend. Het is onaanvaardbaar dat een verslag uit 2003 op de belangrijkste punten niet meer is dan een herhaling van hetgeen er in een verslag uit 1990 is gezegd – eenvoudigweg omdat er in de tussenliggende dertien jaar niets is veranderd. Het is onaanvaardbaar dat de Commissie haar beleid voor het roteren van onverantwoordelijke ambtenaren niet heeft toegepast binnen de context van de exportrestitutie. Juist hier had dat moeten gebeuren. Het is onaanvaardbaar dat er restituties worden toegekend voor de uitvoer van suiker naar landen waaruit we diezelfde suiker zonder heffingen importeren. Het is voor de begroting van enorm belang dat die transparantie er komt. De Commissie blijft echter weigeren de lijst met betalingen aan ondernemingen openbaar te maken, vooral als het gaat om exportrestituties of mechanismen voor de verwerking van overschotten.
Er is onlangs een onderzoek uitgevoerd waaruit bleek dat de Europese burgers – zowel in het Europa van de 15 als in dat van de 25 – zich vooral zorgen maken over de vervalsing van voedingsproducten. De Commissie blijft zich echter onttrekken aan haar grote verantwoordelijkheden op dit gebied. Uit de Gemeenschapsbegroting worden grote sommen betaald voor het tellen van olijfbomen en het inschatten van de productiviteit van die bomen – een volstrekt nutteloze onderneming –, maar er wordt niets gedaan om de vervalsing van olijfolie te bestrijden. We leggen de boeren die hun melkquota overschrijden zware boetes op, maar de Commissie weigert in te grijpen wanneer blijkt dat grote Europese ondernemingen die communautaire subsidies ontvangen, met smeermiddelen en rundertalg vervalste boter op de markt brengen.
Tot slot iets over de uitdagingen waarvoor we ons nu gesteld zien. De Commissie zal binnenkort voorstellen doen voor het verhogen van het budget voor onderzoek en ontwikkeling, een terrein waar – ik heb het al eerder gezegd – bureaucratie en verspilling het beeld bepalen. De Commissie zal de benadering die ze hier tot nu toe gevolgd heeft volledig moeten veranderen; ze zal een flexibeler, op actie gerichte filosofie moeten ontwikkelen. Als ze blijft vasthouden aan de zware mechanismen die ze tot nu heeft ingezet, zal ze op basis van goede ideeën een slecht beleid ontwikkelen. 
Schreyer,
   . - Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil graag de heer Casaca bedanken voor zijn uitvoerige verslag. Ik kan aan uw laatste opmerking met betrekking tot het eerstvolgende financiële vooruitzicht alleen tegemoetkomen op die gebieden waar de regelingen inderdaad ook moeten worden gewijzigd.
Het onderhavige verslag is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid voorbereid en namens de commissie aan dit Parlement voorgelegd. De rapporteur gaat in het verslag in op alle belangrijke, eerder in het follow-upverslag van de Commissie behandelde onderwerpen, in het bijzonder de kwestie-Eurostat, en op de noodzakelijke conclusies. Mijn bijzondere dank gaat bovendien uit naar de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole, mevrouw Theato, voor haar grote betrokkenheid, naar de rapporteur, mevrouw Avilés Perea, en naar de heren Bösch en Sörensen voor hun constructieve bijdragen.
Het jaar 2001 was het jaar waarin de Commissie is begonnen met het uitvoeren van de maatregelen voor de bestuurlijke hervorming. Intussen hebben we met succes een aanzienlijk hervormingstraject afgelegd. Onderweg stoten we echter steeds weer op zaken die aanpassingen en aanvullende correcties vereisen. Over twee weken zal de Commissie het volgende voortgangsverslag over de hervormingen presenteren. We zullen daarin ook de maatregelen die de heer Prodi in november heeft aangekondigd, uitvoerig toelichten. Tegelijkertijd, dus ook over twee weken, zullen we wijzigingsvoorstellen voor de OLAF-verordening voorleggen, waarover we hier in het kader van het verslag van de heer Bösch hebben gesproken. In de komende week zal de Commissie ook het voortgangsverslag aannemen over de modernisering van het boekhoudsysteem en verbeteringen van het systeem voor vroegtijdige waarschuwing. De afgelopen week heeft de Commissie een actieplan voor Eurostat aangenomen als follow-up van de vorig jaar overeengekomen herstructurering. De rapporteur heeft de betreffende maatregelen hier genoemd.
De Commissie heeft lering getrokken uit de ervaringen, vooral ook uit de Eurostat-affaire. De ernstige onregelmatigheden hebben zich voorgedaan vóór de ambtstermijn van deze Commissie. De Commissie-Prodi is bekritiseerd omdat zij niet snel genoeg op de situatie gereageerd zou hebben. De Commissie heeft echter, nadat zij in juli 2003 in kennis werd gesteld van de ernst van de zaak, wel degelijk maatregelen genomen, en we zullen het actieplan inzake Eurostat van de voorzitter van de Commissie uitvoeren. Dit heeft in het bijzonder ook betrekking op maatregelen die ervoor moeten zorgen dat de Commissie in het vervolg sneller op de hoogte wordt gesteld van problemen die politiek ingrijpen vereisen.
De jaarlijkse activiteitenverslagen en de verklaringen van de directeuren-generaal vormen de hoekstenen van een nieuw en transparant systeem van interne controle. Voor het derde jaar waarin activiteitenverslagen worden gepubliceerd, hebben we al tot nog meer verbeteringen besloten. Die hebben bijvoorbeeld betrekking op het tijdschema en de preciezere uiteenzetting van de gronden en feiten die aanleiding geven tot zorg. We zijn eenduidige normen overeengekomen voor interne controle en de Centrale Financiële Dienst van het directoraat-generaal Financiën zal voortaan tweemaal per jaar een overzicht van het uitvoeren van de normen van de interne controle presenteren.
In het genoemde activiteitenverslag, waarover mijn collega Neil Kinnock de Commissie begrotingscontrole reeds heeft geïnformeerd, wordt bekrachtigd dat alle commissarissen zich ervan dienen te vergewissen dat de systemen voor interne controle, vastgesteld en beheerd door de directeur-generaal, bevredigend functioneren. Bovendien is erin bepaald dat de commissarissen zich ervan dienen te vergewissen dat audits gepaard gaan met een passende follow-up. Als dat niet het geval is, moet het desbetreffende lid van de Commissie instructies geven opdat verbeteringen worden aangebracht. Sinds dertien maanden is bovendien een nieuw Financieel Reglement van kracht, dat het risico van fraude aanzienlijk heeft beperkt, in het bijzonder ook door nieuwe regels voor het toekennen van subsidies en toelagen. Daarin zijn bovendien strikte regels geformuleerd inzake het voorkomen van belangenconflicten.
Met betrekking tot het boekhoudsysteem bevat het nieuwe Financieel Reglement een grondige reorganisatie. Het Reglement draagt de rekenplichtige van de Commissie op systemen te valideren die gebruikt worden om boekhoudkundige gegevens te produceren. Het is echter niet zijn taak ex ante en ex post steekproeven te nemen en hij heeft daarvoor ook geen personeel tot zijn beschikking. Daarvoor zijn de ter zake bevoegde ordonnateurs verantwoordelijk, terwijl de directeuren-generaal erop moeten toezien dat de controlesystemen overeenkomstig het Financieel Reglement en de sectorale regels worden opgezet.
Krachtens artikel 60 van het nieuwe Financieel Reglement dragen de ordonnateurs de volle verantwoordelijkheid voor financiële aangelegenheden, en daarmee heeft de Commissie-Prodi uitvoering gegeven aan de aanbeveling die is geformuleerd in het tweede verslag van de onafhankelijke deskundigen en die door het Parlement werd gesteund.
De wezenlijke lessen die de Commissie uit de Eurostat-affaire trekt, hebben betrekking op de informatie-uitwisseling en de interdienstelijke samenwerking, bijvoorbeeld tussen de Interne Auditdienst, de interne auditcapaciteiten en de horizontale directoraten-generaal. Het moet namelijk inderdaad gegarandeerd zijn dat informatie over onregelmatigheden het politieke niveau bereikt en onmiddellijk maatregelen tot gevolg heeft. De Commissie begrotingscontrole van het Parlement heeft hierop in het hele debat terecht de grootste nadruk gelegd.
We hebben het afgelopen jaar door de Eurostat-affaire een moeilijke tijd doorgemaakt. Ik denk dat dat evenzeer geldt voor de Commissie als voor het werk van de Commissie begrotingscontrole. De voorzitter van de Commissie heeft hier in het Parlement tweemaal zeer uitvoerig standpunten ingenomen ten aanzien van alle aspecten en in aansluiting daarop zijn gezamenlijk de noodzakelijke gevolgtrekkingen en wijzigingen uitgewerkt. Ik kan u verzekeren dat de Commissie, die de bestuurlijke hervorming met een grote betrokkenheid heeft aangepakt en uitgevoerd, ook consequent de noodzakelijke stappen zal nemen ter voltooiing van de hervorming. 
Bayona de Perogordo (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijn eerste woorden zijn natuurlijk voor de heer Casaca om hem geluk te wensen met zijn verslag. Niet alleen met de inhoud van het verslag maar ook met het werk dat daaraan vooraf is gegaan: vinden van consensus, zoeken naar overeenstemming, behoedzaam opereren, en dat alles om te komen tot een verslag dat eerst en vooral heel complex is. Aan de ene kant is het namelijk een follow-up in de strikte zin van het woord, aan de andere kant betreft het hier een nieuw onderwerp en wordt er een kwestie aangesneden die niet alleen ons heeft aangegrepen maar ook onder de publieke opinie voor heel wat beroering heeft gezorgd.
Wat de follow-up betreft zou ik willen wijzen op een aantal aspecten, zoals de bereidheid om de interne controleregels strikt ten uitvoer te leggen, het accountantsonderzoek inzake het financieel beheer van de Commissie af te ronden, in de begroting rente op te nemen die ontvangen is op vooruitbetalingen en een oplossing te zoeken voor de kwestie van de terugbetalingen. Daarnaast gaat het hier om onderwerpen die reeds gemeengoed zijn in de Commissie begrotingscontrole, zoals de hervorming van het boekhoudsysteem of het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De rapporteur heeft dit laatste punt specifiek ter sprake gebracht, met name de kwesties die verband houden met exportrestituties en met fraudepreventie in deze sector.
Zoals ik al zei, is dit verslag een novum in die zin dat de kwestie-Eurostat voor het eerst in een verslag aan de orde is gesteld. Wat Eurostat betreft hebben wij met verbazing kennis genomen van een aantal feiten, waarvan ik er een aantal beslist wil vermelden. In de eerste plaats het feit dat de regels inzake informatieverschaffing, die sinds het begin van de zittingsperiode bestaan, niet in praktijk zijn gebracht.
In de tweede plaats is het heel merkwaardig dat er geen register bestaat van de eigenaars van de ondernemingen waaraan opdrachten zijn gegund en dat het kennelijk vrijwel onmogelijk is om te achterhalen welke mensen er zitten achter de ondernemingen die inschrijven op de aanbestedingen van de Commissie.
Zelfs nu, in dit stadium, is de omvang van de misstanden ons nog niet geheel duidelijk en weten wij niet precies wie verantwoordelijk is.
Daar komt nog bij dat wij, toen wij bepaalde bronnen wilden raadplegen, enerzijds stuitten op de uiterst waardevolle bijdragen van de accountants en de klokkenluiders, die de leemten in onze kennis van de feiten aanvulden, maar anderzijds werden geconfronteerd met een schrijnend gebrek aan informatie van de kant van OLAF, reden waarom wij aandringen – zoals amper een maand geleden al in dit Parlement is verklaard – op hervorming van de OLAF-verordening. Wij willen vooral voorkomen dat OLAF wordt gebruikt als excuus om over allerlei kwesties achter gesloten deuren te discussiëren en de transparantie te beperken.
De maatregelen die zijn genomen vind ik positief en nuttig, zoals de instelling van een flexibel mechanisme van informatie-uitwisseling tussen de interne auditcapaciteiten van elk directoraat-generaal en de Interne Auditdienst, de identificatie en definitie van de individuele verantwoordelijkheden van iedere commissaris, de bescherming van klokkenluiders tegen eventuele represaillemaatregelen en de herziening van het systeem voor vroegtijdige waarschuwing, ofwel de zwarte lijst, om ervoor te zorgen dat ondernemingen die frauduleus of inefficiënt hebben gehandeld in hun contact met de Commissie, niet langer in aanmerking komen voor contracten of subsidies.
Kortom, mijnheer de Voorzitter, het gaat om een open verslag, dat tevens een brug slaat naar het verslag over de kwijting voor het jaar 2002, waarin sommige van de in dit verslag voorgestelde maatregelen zullen moeten worden beoordeeld. Dan zullen we ook een aantal leemten in de kennis van de feiten kunnen ondervangen, op grond van de gegevens die OLAF hopelijk zal verschaffen. 
Kuhne (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, nu het al 22.00 uur is geweest, ben ik zo vrij zonder de gebruikelijke aanhef meteen ter zake te komen. Wij sociaal-democraten hebben al die maanden steeds weer gezegd dat wij niet zozeer eendagsvliegen in de media, zoals eisen om af te treden, belangrijk vinden, maar eerder de vraag op welke wijze structurele veranderingen bewerkstelligd worden in de Commissie en in de betrekkingen tussen de Commissie en OLAF. Naar mijn mening vormt dit standpunt nog steeds de basis van ons beleid. Ik ben er helemaal geen tegenstander van dat wij discussiëren over de individuele politieke verantwoordelijkheid van commissarissen. Wij moeten echter op grond van alle inzichten die wij hebben verkregen via deze Eurostat-affaire, allereerst de conclusie trekken dat wij het de commissarissen mogelijk moeten maken überhaupt politieke verantwoordelijkheid uit te oefenen. In verband met deze affaire zijn wij op werkelijk avontuurlijke toestanden gestuit met betrekking tot de verantwoordelijkheden, structuren en informatieprocessen.
Ik ben verheugd over één punt, hoewel ik het er politiek gezien niet mee eens ben: ik ben verheugd over de duidelijkheid. De liberale fractie heeft een amendement ingediend - waarover ik graag wil praten, mijnheer Mulder -, waarin nog eens de nadruk wordt gelegd op de politieke verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd sta ik positief tegenover de duidelijkheid waarmee de liberale fractie een schrapping voorstelt, en wel uitgerekend van het artikel in het verslag-Casaca waarin wordt geëist dat de directeuren-generaal eindelijk onder toezicht worden gesteld van de commissarissen. Dat is een duidelijk alternatief. We hebben structurele veranderingen nodig, zodat we niet om de vijf jaar met de vraag worden geconfronteerd welke commissaris we nu weer moeten vragen af te treden, terwijl het ambtenarenapparaat intussen vrolijk mag doorgaan. Ronduit gezegd willen wij sociaal-democraten dat alternatief niet.
Maar dit betekent niet dat het allemaal goud is wat bij de Commissie heeft geblonken. Zeer zeker niet, het was eerder het tegenovergestelde. Op dit punt hebben we heel wat beleefd: we kregen met veel poeha een voorstel gepresenteerd waarin nu eindelijk schriftelijk is vastgelegd dat de ambtenaren de Commissie moeten informeren over latente gevaren. Dit kan ik alleen maar toejuichen. Ik heb tot nu toe altijd gedacht dat dit de normale gang van zaken is. Wat zegt het eigenlijk over de situatie in een dergelijk bestuurlijk apparaat als we dit eerst moeten opschrijven? Dit heeft me uitermate verbaasd, of eigenlijk ook niet. We moeten naar mijn mening duidelijk zeggen dat er een eind moet komen aan de situatie dat de Commissie altijd te laat en te weinig informatie verstrekt. We hebben hier schoon genoeg van. De heer Bayona de Perogordo heeft gesproken over de kwijting voor 2002. Totdat het zover is, moet u nog heel wat werk verzetten. Zoals ik eerder heb gezegd, we zullen tot aan het einde van uw ambtstermijn nog een paar gezellige dagen met elkaar doorbrengen als u dat niet doet!
Mulder (ELDR ).
   – Voorzitter, ik ben het eens met de heer Kuhne en zal gezien het late uur ook tot het punt zelf komen.
In tegenstelling tot het vorige punt op de agenda, het Comité van de regio's, verleenden wij vorig jaar april wél kwijting aan de Commissie. Toen mocht ik ook namens de fractie het woord voeren en onze argumenten naar voren brengen. Eén van de argumenten was dat de Commissie op de goede weg was met de hervorming. Nou, dat vinden wij nog steeds.
De inkt van die resolutie was nauwelijks droog of de Eurostat-affaire brak los. Dat was niet zo maar wat. Eurostat is niet het eerste het beste onderdeel van de Commissie. Het maakt uiterst belangrijke statistieken over het Stabiliteitspact, over de bijdragen van de lidstaten en als het daar al niet goed gaat, wat is dan de betrouwbaarheid van de statistieken zelf? Dus was het niet voor niets dat vele mensen erg opgewonden raakten door deze onthullingen. Wij denken dat de Commissie in het algemeen voortvarend te werk is gegaan om de misstanden bij Eurostat op te lossen. Maar er zijn toch nog een aantal probleempunten en verschillende mensen hebben er ook al op geduid.
Op de eerste plaats is: hoe moet met de rol van OLAF worden omgegaan? Ik heb het altijd vreemd gevonden dat wij van de secretaris-generaal hoorden dat wij door OLAF werden verzocht om het geheim te houden en het niet verder te vertellen. Ik ken weinig ambtenaren die iets geheim moeten houden op dit gebied voor hun politieke meesters. Dat bestaat in geen enkele administratie. De ambtenaren behoren hun politieke meerdere volledig in te lichten en ik denk dat dat duidelijk de les is die wij moeten leren uit deze affaire.
Essentieel voor de liberale fractie is politieke verantwoordelijkheid. Het feit dat een commissaris iets niet wist, kan niet betekenen dat hij niet politiek verantwoordelijk is. Wij hebben dat in een amendement op de resolutie naar voren willen brengen. Wij zullen daar morgen ook over stemmen en wij denken ook, dat als straks - maar het zal van het nieuwe Parlement afhangen - de hoorzittingen worden gehouden over de nieuwe commissarissen, wij hen op dit punt moeten ondervragen. Want de uitleg die voorzitter Prodi aan het begin van zijn termijn gaf over de individuele verantwoordelijkheid van commissarissen, is wat ons betreft niet geheel bevredigend gebleken bij deze affaire. En wij hopen dat dat bij de nieuwe hoorzittingen naar voren zal komen, zoals ik al zei, want wij moeten vooral aan de grote Europese politiek kunnen verklaren dat iemand in Europa verantwoordelijk is voor iets. 
Sjöstedt (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, vandaag weten we veel meer over de situatie bij Eurostat dan toen we besloten kwijting te verlenen voor 2001. Dat besluit was waarschijnlijk niet hetzelfde geweest als we toen hadden geweten wat wij nu weten. Het lijdt geen twijfel dat wat in 2001 gebeurd is, een ernstige inbreuk vormt op het Financieel Reglement: geheime rekeningen, verduistering en duidelijke belangenconflicten.
Het verslag-Casaca is niet slecht. De rapporteur is kritisch, maar het probleem is dat hij geen conclusies trekt. Naar onze mening zou het logisch geweest zijn dat de commissaris die verantwoordelijk is voor Eurostat, de politieke consequenties getrokken had en opgestapt zou zijn. Dit schandaal vertoont veel gelijkenissen met de schandalen die tot het aftreden van de Commissie-Santer hebben geleid. Er is sprake van systematisch en georganiseerd misbruik van de middelen van de Unie en men heeft te laat ingegrepen. De heer Solbes Mira zegt dat hij pas in april 2003 op de hoogte werd gebracht, maar wij weten allemaal dat er toen al genoeg waarschuwingssignalen gegeven waren, zowel in accountantsverslagen en in de pers als in het Parlement.
Toen de heer Prodi in functie trad, maakte hij nadrukkelijk een punt van de politieke verantwoordelijkheid. Alle commissarissen, zo zei hij, zijn verantwoordelijk voor wat er binnen hun directoraat-generaal gebeurt. Deze trotse woorden, uitgesproken aan het begin van de ambtstermijn, bleken echter holle woorden te zijn in het geval van de Eurostat-kwestie. 

Angelilli (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik onze tevredenheid uitdrukken over het werk van de Commissie begrotingscontrole en van de rapporteur, die ik hierbij gelukwens. Ik moet echter benadrukken dat het beeld dat bij het lezen van het verslag naar voren komt, zeer zorgwekkend is. Dat beeld is dat van een geheimzinnige en weinig transparante Europese Commissie, die niet met de andere instellingen communiceert. Het is het beeld van een gelaagde Commissie met een bureaucratische, complexe structuur van functies, volmachten en taken, wat zich in feite vertaalt in een situatie waarin geen administratieve en politieke verantwoordelijkheid genomen wordt, noch door de directeuren-generaal, noch door de commissarissen. Een voorbeeld hiervan is, zoals andere collega’s al hebben opgemerkt, de Eurostat-affaire, waarvoor tot op dit moment niemand de volle verantwoordelijkheid heeft genomen. Sterker nog, wij zijn de afgelopen maanden meerdere malen getuige geweest van pogingen van de Commissie om deze zaak haastig af te handelen. De Commissie heeft geprobeerd de kwestie te regelen alsof het om iets onbenulligs gaat, alsof de verzoeken om opheldering van het Parlement alleen maar een vervelende bijkomstigheid zijn en alsof zij onaantastbaar boven iedereen verheven is, inclusief de afgevaardigden hier en de burgers. Verrassend is ook dat Commissievoorzitter Prodi, die er zo op aandringt dat de regels nageleefd worden - hierbij denk ik bijvoorbeeld aan het inschakelen van het Hof van Justitie met betrekking tot de beslissingen van ECOFIN ten aanzien van het Stabiliteitspact - een dergelijk afschuwelijk schandaal zoals dat waarin Eurostat verwikkeld is, zo licht heeft opgenomen.
Ten slotte, mijnheer de Voorzitter, wil ik zeggen dat wij buiten de vage en naïeve principeverklaringen van de Commissie, verklaringen die wij vanavond opnieuw gehoord hebben, op een krachtig signaal wachten, op een rigoureuze hervorming waardoor het systeem echt zal veranderen. 
Van Dam (EDD ).
   – Voorzitter, de EDD-fractie heeft vorig jaar niet ingestemd met het verlenen van kwijting aan de Europese Commissie over haar begrotingsbeheer in 2001. Inmiddels bevestigen de feiten ondubbelzinnig dat dit terecht was. Luttele weken na de stemming over de kwijting kwam informatie over de Eurostat-affaire aan het licht die de Commissie had achtergehouden.
In combinatie met een boekhoudsysteem dat vele manco's vertoont, administratieve hervormingen die te traag verlopen en interne controles die onvoldoende onafhankelijk zijn, was de maat vol. Evenals voorzitter Prodi, toonden de commissarissen Solbes en Schreyer in woord en daad dat ze onvoldoende lessen hebben getrokken uit het gedwongen aftreden van hun voorgangers vijf jaar geleden.
De Commissie wil met schone woorden, dikke rapporten en mooie beloften iedere keer weer het Europees Parlement lijmen, zonder zichtbare resultaten bij de interne hervorming van de Europese Commissie.
Pas in de tweede helft van 2003, toen langer uitstel onmogelijk bleek, is de Commissie uiteindelijk in beweging gekomen. De conclusie moet wel zijn, dat deze Commissie in het begrotingsbeheer achter de feiten aanhobbelt en niet haar politieke verantwoordelijkheid neemt. Ten slotte memoreer ik dat we als Parlement veel te danken hebben aan de moedige klokkenluiders Van Buitenen en mevrouw Andreasen bij de Europese Commissie. Zij hebben recht op volledig eerherstel.
Wij vergeten niet dat er vele toegewijde en onkreukbare ambtenaren bij de Commissie werken. Maar die worden helaas gedwarsboomd door een interne hiërarchie die zichzelf wil bedienen in plaats van de Europese burgers. Een paar rotte appels in de mand maken al het gave fruit te schande. 
Theato (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben al zeventien jaar lid van de Commissie begrotingscontrole, maar nog nooit heeft een follow-upverslag betreffende een reeds aan de Commissie verleende kwijting zo veel fundamentele vragen open gelaten. Het gaat hierbij om de vraag in hoeverre informatie van de Commissie op tijd en volledig verstrekt wordt aan het Parlement en uitgewisseld wordt binnen de Commissie zelf, alsmede om de vraag in hoeverre de Commissie de verantwoordelijkheid op zich neemt voor gebleken misstanden. De schaduw van het verleden lijkt ons weer in te halen. De rapporteur, de heer Casaca, heeft erg hard gewerkt om dit lastige verslag op te stellen. Daarom wil ik speciaal hem maar ook de gehele commissie bedanken voor de uitstekende samenwerking.
Dit verslag heeft als belangrijkste doel opheldering te verschaffen over en een einde te maken aan de onoorbare praktijken bij en rondom Eurostat, zoals zogenaamde zwarte potjes, dubieuze relaties tussen opdrachtgever en opdrachtnemer, overtredingen van het Financieel Reglement, lakse toepassing van de mobiliteitsregelingen en nog veel meer. Als de Commissie de waarschuwingen van het Parlement in zijn verslagen van februari en maart betreffende Eurostat serieus zou hebben genomen en zou hebben onderzocht wat er niet in orde is en het Parlement hierover zou hebben geïnformeerd, dan zou de kwijting zijn uitgesteld van april tot oktober. Dat zou geen ramp zijn geweest omdat de Commissie dan genoeg tijd zou hebben gehad om de maatregelen te nemen die zij nu verbazingwekkend snel in gang probeert te zetten.
De conclusie luidt dus weer: te weinig informatie. En hoe staat het met de politieke verantwoordelijkheid? Tot nu toe heeft geen enkele commissaris die op zich genomen. Er zijn weliswaar enkele fouten toegegeven, maar een duidelijke bekentenis laat nog steeds op zich wachten. Ik betreur dat. Met onwetendheid kan verantwoordelijkheid niet worden afgeschoven. Wij dringen er op aan dat er een einde wordt gemaakt aan die zogenaamde onwetendheid door ervoor te zorgen dat de commissarissen eindelijk de informatiekloof dichten die nog steeds bestaat tussen de ambtenaren – tot in de hoogste rangen – en de commissarissen zelf. De Commissie heeft hiervoor reeds in 1999 interne regels opgesteld. Blijkbaar bestaan ze nog steeds alleen maar op papier, tenzij datgene wat mevrouw Schreyer ons zojuist heeft gezegd, werkelijkheid wordt. Ik zou dat toejuichen.
Ook OLAF kan niet als excuus dienen voor de passieve houding van de Commissie. Zij heeft nu eenmaal de plicht effectief en grondig toezicht te houden op de diensten. Wordt er door de commissarissen geen acht geslagen op de interne auditverslagen van de directeuren-generaal en geen nota genomen van de waardevolle analyses van de Interne Auditdienst? Ook de wijze waarop met de zogenaamde “klokkenluiders” wordt omgegaan, baart ons grote zorg. Zij hebben vaak en op verschillende manieren op misstanden gewezen. In de bestaande regeling worden zij niet beschermd. Waarom heeft de commissie met het oog op al die ernstige kritiek niet voorgesteld dat de gehele Commissie aftreedt of dat enkele commissarissen aftreden? Ik wil hierop antwoorden dat Europa er niet bij gebaat is wanneer misstanden, zoals nu bij Eurostat, blijven bestaan. Ze moeten uit de weg worden geruimd, en wel nu, door deze Commissie. Wij zullen het actieplan ondersteunen en samenwerken, zodat dergelijke zaken in de toekomst niet meer voorkomen.
Bösch (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, we kunnen eigenlijk alleen maar cynisch commentaar leveren op datgene wat de Commissie zegt over de consequenties van de Eurostat-affaire. Mevrouw de commissaris, in deze kwestie stelt u uw eigen voorzitter in een kwaad daglicht. Voorzitter Prodi heeft reeds eind september en op 18 november vorig jaar in dit Parlement aangekondigd dat hij nog voor het einde van het jaar een actieplan zou presenteren. In december werd ons medegedeeld dat het januari zou worden. Nu, eind januari, zitten we nog steeds te wachten op de aangekondigde voorstellen, waarmee vooral de OLAF-verordening snel verbeterd zou worden, terwijl de Commissie wel degelijk weet dat het een race tegen de klok is. Wij hebben echter niet veel tijd, mevrouw de commissaris.
Op 10 februari kunnen we geen twee lezingen meer houden. Hoe stelt u zich dat voor? We moeten handelen. Het Parlement heeft voorstellen op tafel gelegd. Ik heb het gevoel dat het weer het oude liedje is bij de Commissie: wie is commissaris, onder welke directeur-generaal? Ik zeg dit zonder omwegen. De meningsverschillen zouden eigenlijk relatief snel uit de wereld geholpen kunnen worden. Wij moeten duidelijke prioriteiten stellen bij OLAF. Uw instelling heeft gezegd dat OLAF in de Eurostat-affaire heeft gefaald. Ik zeg zonder omwegen dat wij prioriteiten moeten stellen. We moeten een prioriteit stellen ten aanzien van de bescherming van degenen naar wie een onderzoek wordt ingesteld. Tevens vind ik dat we het Financieel Reglement op bepaalde punten moeten wijzigen, bijvoorbeeld ten aanzien van de verantwoordelijkheid van de directeuren-generaal als ordonnateur. Het is een goede zaak dat de directeuren-generaal de volle verantwoordelijkheid dragen voor datgene wat in hun directoraat-generaal gebeurt, maar ook hier geldt, juist na de ervaringen met Eurostat, dat controleren beter is dan vertrouwen. Ik wil u, mevrouw de commissaris, erop wijzen dat u zich tot nu toe niet aan dit beginsel heeft gehouden. Ik vind dat het hoog tijd wordt dit wel te doen. Uiteindelijk is de vraag doorslaggevend welk oordeel we aan het einde van de ambtstermijn van deze Commissie-Prodi kunnen vellen over haar activiteiten.
Avilés Perea (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, voor ons ligt het follow-upverslag over de kwijting voor het jaar 2001, een verslag dat vele belangwekkende onderwerpen bevat en dat bijzonder goed is opgesteld door de rapporteur, de heer Casaca. Voor de meeste aanwezigen hier lijkt echter vooral één onderwerp van belang, en dat is de fraude die werd ontdekt bij Eurostat juist op het moment dat we de kwijting voor 2001 aan het afsluiten waren, dat wil zeggen op een moment waarop het onderhavige verslag, van de heer Casaca, nog in de steigers stond. Helaas werd er niet echt naar ons geluisterd en het zou tot de zomer, tot juli, duren voordat de Commissie goed besefte hoe ernstig het probleem was en actie begon te ondernemen.
Gelukkig kwam de Commissie in actie. Zij heeft een aantal broodnodige interne hervormingen op de rails gezet om een einde te maken aan een achterhaalde cultuur en misplaatste praktijken die voor tal van problemen hebben gezorgd. Een van die hervormingen is bijvoorbeeld het beperken van de inzet van externe bureaus, omdat dat leidt tot nog minder controles en dus tot nog minder zicht op de manier waarop en degenen met wie contracten worden afgesloten en op het eindresultaat, afgezet tegen de verwachtingen zoals die bestonden op het moment van de aanbesteding. 
Nog een ander probleem dat door deze affaire bij Eurostat aan het licht is gekomen, is de bijzonder slechte interne informatievoorziening binnen de Commissie. Uitwisseling van informatie tussen de verschillende niveaus, dat wil zeggen tussen de directoraten-generaal en de commissarissen, vindt slechts op beperkte schaal plaats, ondanks het feit dat de Commissie hiervoor in 1999 een aantal regels heeft opgesteld. Die zijn echter niet in praktijk gebracht.
Ik heb een document voorgelegd dat de rapporteur bijna in zijn geheel heeft overgenomen, en dat de interne informatiestroom binnen de Commissie beoogt te verbeteren. Was de interne informatie-uitwisseling daar namelijk goed geweest, dan zouden tal van problemen voorkomen zijn en zouden we niet in de huidige situatie beland zijn.
Naar mijn idee moet ook de interne hervorming van de Commissie worden herzien, die met enorm enthousiasme en met de steun van het hele Parlement ter hand werd genomen, maar die een langzaam en moeizaam verloop heeft gehad en in sommige gevallen zelfs ondoelmatig is geweest. Mijnheer de Voorzitter, ons aller conclusie zou moeten zijn dat de kwestie-Eurostat moet worden aangegrepen om niet alleen dit probleem maar ook de overige, interne problemen van de Commissie aan te pakken. De Commissie zal dan beter gaan functioneren, en daar zullen wij allemaal baat bij hebben. 
Morgan (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, eerder vandaag vroeg een collega mij de beschuldigingen over fraude in de Europese Unie te weerleggen, dus ik begon enthousiast te vertellen dat 80 procent van de begroting van de EU wordt uitgegeven in de lidstaten en dat de meeste fraude wordt gepleegd in de structuurfondsen en de landbouw. Ik begon dus voortvarend, maar plotseling begon ik toch te haperen, want ik moest denken aan het soort zaken dat de afgelopen tijd in de kranten is verschenen – de zaak rond Eurostat kwam het eerst in me op. Het probleem is dat daar toch echt sprake was van een schandaal, zodat er moeilijk iets te weerleggen viel. De Commissie hield het verslag onder de pet en de Interne Auditdienst wilde geen inzage hebben in het verslag, zodat we ons moeten afvragen waarom de heer Solbes zijn departement niet nauwlettender in de gaten heeft gehouden.
Ik zou dit kunnen weerleggen door erop te wijzen dat de procedures om aan dit soort dingen een eind te maken weliswaar al waren ingevoerd, maar dat de departementen overbelast waren, zodat er geen tijd was om het systeem toe te passen. We hebben het over het beginstadium van het hervormingsproces. Het is echter van belang dat we niet doorgaan met de directeuren-generaal de kans te geven alle verantwoordelijkheid op zich te nemen. We moeten de politieke verantwoordelijkheid bij de afzonderlijke commissarissen leggen. Die moeten dit op zich nemen.
Het is de moeite waard eens goed nota te nemen van de uitkomst van het Hutton-rapport vandaag: we hebben gezien dat de BBC schuldig is bevonden aan onbekwaamheid. Het is interessant om te zien dat niet de directeur-generaal van de BBC is opgestapt, maar de BBC-voorzitter. Dat wil zeggen de politieke topman, niet de bestuurlijke. Het is goed dit in het oog te houden en na te denken wat dat in deze context betekent. Ook het accountantssysteem is uiteraard doelwit geworden van kritiek en ik zou kunnen aanvoeren dat er op dit moment in de hele Europese Unie slechts twee landen zijn die het soort uitgebreide accountantssysteem hebben ingevoerd dat ons voor ogen staat. Het Parlement en de Rekenkamer hebben de Commissie niettemin gevraagd om voortgang te boeken. Uiteraard moeten we ook aandacht besteden aan het soort problemen dat we hier intern in het Parlement hebben.
We staan op het punt een nieuwe verkiezingscampagne te beginnen en velen van ons zijn enthousiast over het ideaal dat de Europese Unie belichaamt, maar we moeten het zien te verkopen onder het toeziend oog van een werkelijk zeer moeilijke pers, dus u moet ons helpen om meer te doen aan de beschuldigingen van fraude. 
Santos (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft in april van het afgelopen jaar kwijting verleend met betrekking tot de begroting voor 2001 en zal nu een beoordeling moeten geven van de maatregelen die de Commissie heeft genomen om gevolg te geven aan de aanbevelingen zoals die zijn gedaan in de resolutie waarin kwijting werd verleend.
Ik wil er nu reeds op wijzen dat het verslag van de heer Casaca dat we nu bespreken een opmerkelijk werkstuk is. Ik ben er namelijk van overtuigd dat dit verslag een positieve weerslag zal hebben op de nu volgende zittingsperiode, aangezien het duidelijk maakt dat er voor het Parlement een heel belangrijke politieke rol is weggelegd. Er waren veel onderwerpen die in het kader van dit verslag onderzocht hadden kunnen worden. De rapporteur heeft een verstandige keuze gedaan en vooral aandacht besteed aan het boekhoudsysteem, het functioneren van Eurostat en de controle op dit instituut, en de financiële kant van de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Met betrekking tot het boekhoudsysteem en de financiële tenuitvoerlegging van het GLB wordt vastgesteld dat de ontwikkelingen verre van bevredigend zijn. De Commissie zal dus haast moeten maken met het invoeren van maatregelen voor het harmoniseren en rationaliseren van de boekhouding en bijzondere aandacht moeten besteden aan de geldstromen voor exportrestituties en het beheer van devoorraden.
Wat het geval-Eurostat betreft: ook al blijkt het inderdaad zo te zijn dat de meeste ernstige onregelmatigheden van vóór 1999 dateren, het blijft zorgwekkend dat er zich nadien waarschijnlijk ook overtredingen van het Financieel Reglement hebben voorgedaan. Het is aan de Commissie om uit dit geval lering te trekken. Het gaat hier om veel meer dan alleen maar financiële onregelmatigheden – we hebben het hier over politieke verantwoordelijkheid en het naar behoren functioneren van de instellingen. Dit verslag zet niet aan tot een heksenjacht. Dat zou in de ontwikkelingsfase waarin Europa zich thans bevindt heel negatieve gevolgen kunnen hebben. Het verslag maakt echter wel duidelijk dat Eurostat binnen de context van de activiteiten van de Commissie wel eens geen alleenstaand geval zou kunnen zijn – misschien zelfs niet het ernstigste geval. Ik besluit mijn betoog, mijnheer de Voorzitter, door erop te wijzen dat het van het allergrootste belang is dat de politieke boodschap die uit de bewezen onregelmatigheden voortvloeit niet verloren gaat. De rapporteur heeft heel zinvolle, verstandige en doeltreffende aanbevelingen gedaan, en we moeten die in overweging nemen, opvolgen en respecteren.
De Voorzitter.
    Commissaris Schreyer heeft zorgvuldig nota genomen van alle toespraken, bijdragen en voorstellen, en zij zal uiteraard verslag uitbrengen aan het college van commissarissen over hetgeen tijdens ons debat gezegd is.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.30 uur plaats.
De Voorzitter.
    Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0003/2004) aan de Commissie, over het Witboek over het Europees ruimtevaartbeleid.
Bodrato (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik waardeer ten zeerste de timing en de kwaliteit van het hier gepresenteerde actieplan voor de uitvoering van het Europees ruimtevaartbeleid. Dit beleid wordt opnieuw gelanceerd op een moment waarop de Verenigde Staten hun strategie hebben aangepast en waarop het ESA en de NASA buitengewone resultaten hebben geboekt, die de hele wereld in hun greep hielden. Het ruimtevaartbeleid is cruciaal voor de internationale samenwerking op het gebied van onderzoek, voor de strategie van Lissabon en voor het garanderen van de autonome toegang van Europa tot de ruimte. Het plan dat we aan het bespreken zijn heeft een horizontale dimensie, in die zin dat het allerlei Europese beleidsvormen betreft, van landbouw tot communicatie. Na het GALILEO-project zullen we ons gaan bezighouden met het project “Wereldwijde monitoring voor milieu en veiligheid”. Ik onderschrijf het streven investeringsmiddelen te bundelen om doelstellingen te verwezenlijken die geen enkel land alleen kan realiseren, en ik steun het voornemen om een meer vastberaden aanpak te volgen bij de coördinatie van onderzoek, technologische innovatie en industriebeleid.
Ik zou de aandacht van de commissaris op twee kwesties willen vestigen. De eerste kwestie betreft de gevolgen voor het Europese programma van de nieuwe strategie van de belangrijkste ruimtevaartmogendheid ter wereld, waar wij nauwe samenwerkingsverbanden mee hebben. De tweede kwestie betreft de discrepantie tussen de ambities van Europa en de middelen die nodig zijn om het belangrijkste gedeelte van het ruimtevaartprogramma te realiseren. Dit punt lijkt in het Witboek open gelaten te zijn. De kernpunten die dit programma bepalen, hebben namelijk niet alleen betrekking op het constituerend proces inzake de bevoegdheden op het gebied van ruimtevaart en gemeenschappelijke defensie, maar ook op de politieke keuzen die zowel op nationaal als op Europees niveau genomen moeten worden om de Europese economie concurrerender te maken. 
Savary (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik onze collega Bodrato gelukwensen met zijn uitstekende verslag, en ik wil tevens commissaris Busquin bij deze complimenten betrekken. Hij heeft namelijk tijdens deze zittingsperiode, die nu ten einde loopt, zonder meer een beslissende rol heeft gespeeld bij de krachtige opkomst van de Europese Unie als ruimtevaartmogendheid. Het intergouvernementele niveau volstaat naar mijn mening vandaag de dag niet meer. In een wereld waarin de concurrentie binnen de ruimtevaart voortdurend toeneemt, moet de ontwikkeling van de ruimte en de zelfstandige rol van de Europese Unie op ruimtevaartgebied kunnen steunen op een krachtig beleid, waaraan de Europese Unie gestalte moet geven. Dat was volgens mij de voornaamste inzet van de afgelopen zittingsperiode. Ik ben daar persoonlijk heel blij mee. We hebben verder een ambitieus programma op poten gezet, onder de naam GALILEO, waar een aantal landen in de wereld belangstelling voor toont, met name China.
Ik wil nog enkele punten uit het Witboek en de tekst van onze collega Bodrato aan de orde stellen. Het eerste punt betreft het budget. Ik denk dat wij op het gebied van de ruimtevaart hoog moeten inzetten en, vooral, dat wij onze ambities moeten inbedden in een industrieel beleid. Willen we een eigen rol spelen in de ruimtevaart, dan is het niet voldoende raketten het Europese luchtruim in te sturen, maar moeten we ook de daarbij behorende basistechnologie beheersen, evenals de civiele toepassingen daarvan, en die zijn zeer talrijk.
Het tweede punt betreft de link tussen het militaire en het civiele aspect. Volgens mij moeten wij met onze gedachtegang, die van commissaris Busquin en die van het DG Onderzoek aanhaken bij wat er gebeurt binnen het GBVB. We weten immers goed dat de Amerikanen en alle huidige grote spelers op ruimtevaartgebied, inclusief de Russen en de Chinezen, ontwikkelingen op het gebied van de ruimtevaart grotendeels hebben opgehangen aan militaire toepassingen.
Als derde punt wil ik de uitbreiding aan de orde stellen. Een aantal van de landen die binnenkort tot de Europese Unie toetreden is volgens mij niet per definitie geïnteresseerd in Ariane of in de ontwikkelingen in de ruimtevaart, waarvan op dit moment met name Frankrijk, Italië, Groot-Brittannië en Duitsland de vruchten plukken; dat geldt niet per definitie voor Litouwen, Cyprus of Malta. Het is dus van groot belang dat wij die landen een boodschap zenden. Ik heb derhalve een amendement ingediend waarin ervoor wordt gepleit om in het team van Europese ruimtevaarders astronauten uit Midden- en Oost-Europa op te nemen. Tevens zouden we op korte termijn een bemande vlucht met een van die astronauten moeten organiseren om hen te laten deelnemen aan de verovering van de ruimte en te laten delen in de magie van het heelal, zodat zij zich daarbij betrokken gaan voelen.
Het laatste punt betreft het beleid van de Verenigde Staten. Het is mij niet duidelijk of we te maken hebben met een opportunistische strategie van de heer Bush in de aanloop naar de presidentsverkiezingen. Hoewel ik zonder meer blij ben dat Europa meedoet, moeten we het belang van de vestiging van de Soyuz-lanceerinrichting op Kourou niet uit het oog verliezen, zoals we ook onze onafhankelijkheid op ruimtevaartgebied niet mogen vergeten. Dit was, geachte afgevaardigden, wat ik u wilde zeggen. 
Alyssandrakis (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij zien hier een nieuwe reeks prioriteiten en doelstellingen. Het Witboek spreekt duidelijk over een vraaggestuurd ruimtevaartbeleid, maar in het Witboek en vorige officiële teksten en verklaringen is ook sprake van het streven naar militaire toepassingen van de ruimtevaart.
Sommigen zeggen dat ruimtesystemen nu eenmaal een dubbele toepassing hebben, een civiele en een militaire. Maar volgens mij is de keuze voor het ene of het andere een zuiver politieke beslissing. Dat er wapens bestaan die de wereld kunnen vernietigen, betekent niet dat we het gebruik van die wapens kunnen toestaan. Anderen zeggen dan weer dat de ruimte niet zonder overheidssteun kan worden verkend, en daarin hebben ze gelijk. Maar in dezelfde adem voegen ze eraan toe dat alleen militaire toepassingen ruimteonderzoek rendabel maken. Ik zou die mensen toch willen vragen de vrije markt en de concurrentie niet zo kritiekloos te verafgoden. Ik stel voor dat het onderzoek en de exploratie van de ruimte worden gefinancierd met overheidsmiddelen. Ik wil u ook waarschuwen voor de toorn van het volk mocht de ruimte worden misbruikt voor het veiligheids- en defensiebeleid, een agressief beleid dat erop gericht is van de Europese Unie de tweede politieagent van deze planeet te maken, na de Verenigde Staten.
De nieuwe benadering kan commercieel beslist interessant zijn, want ze geeft bedrijven de kans van twee walletjes eten, van staatssteun voor militaire toepassingen en van de vrije markt. Maar andere belanghebbenden zie ik niet. Integendeel, als de Europese Unie de ruimte voor militaire toepassingen gaat gebruiken, komt de wapenwedloop in een hogere versnelling, met gevaarlijke gevolgen voor de wereldvrede. Het is erg jammer dat de grootste prestaties van de mensheid nu tegen de mens zelf in stelling worden gebracht. Maar wie had eerlijk gezegd iets anders verwacht van het kapitalistische systeem? Een beleid dat de ruimte degradeert tot handelswaar en er een speelterrein van maakt voor militairen keuren wij ten strengste af. 
De Veyrac (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren,wij zien allemaal dat de volkeren van het verenigde Europa een groots plan verwachten. Onze medeburgers beleven Europa vaak als een woud van normen, regels en verplichtingen en de verkenning van de ruimte moet een van de eerste ambities van Europa worden, een ambitie waarop onze medeburgers trots zullen zijn en die zoals het GALILEO-project concrete gevolgen in hun dagelijks leven zal hebben.
Voor een groots plan zijn echter middelen nodig. Tegenwoordig bestaat er niet genoeg politieke wil om het Europese ruimtevaartbeleid van voldoende middelen te voorzien. Zoals uit het Witboek blijkt, heeft de Commissie haar beste beentje voorgezet. De uitgaven voor de ruimtevaart worden met ruim 4,6 procent verhoogd. Dat is goed, maar wel het minimum. De regeringsleiders van de Europese Unie moeten inzien dat Europa zich niet meer kan permitteren achter te blijven in een tijd waarin president Bush het Mars-project afkondigt en China met succes zijn eerste bemande ruimtevaartuig lanceert. De tijd is rijp om een tandje bij te zetten en de uitgaven voor de ruimtevaart een krachtige impuls te geven.
De lidstaten moeten hieraan hun steentje bijdragen, via het ESA en de grote internationale agentschappen, zoals het Duitse DLR en het Franse CNES, die op een unieke ervaring kunnen bogen. We moeten echter ook verder kijken dan het intergouvernementele niveau. In de Europese ontwerp-Grondwet wordt een begin gemaakt met de communautarisering van het ruimtevaartbeleid. Daar ben ik verheugd over, op voorwaarde dat de Europese Unie in ruil voor deze nieuwe voorrechten een nieuwe financieringsbron voor de ruimtevaart wordt. We kunnen geen nieuwe bevoegdheden eisen en tegelijkertijd onze hand op de knip houden. Daarnaast moeten we op zoek blijven gaan naar externe financieringen. De samenwerkingsverbanden die middels het GALILEO-project met India en China zijn aangegaan verdienen navolging en moeten stap voor stap worden uitgebreid, bijvoorbeeld met de Russische Federatie, zoals Frankrijk zojuist heeft gedaan met het project om de Soyuz-lanceerinrichting op Kourou te vestigen.
Tot slot kan de financiering niet meer alleen van overheidsmiddelen blijven komen, als wij echt willen dat Europa blijft meetellen op het gebied van de verovering van de ruimte. We moeten de taboes doorbreken en duidelijk te kennen geven dat de financiering van het ruimtevaartbeleid moet worden opengesteld voor particuliere investeringen, zoals in de resolutie wordt aanbevolen. 
Busquin,
   . - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, uit de verschillende onderwerpen die in deze mondelinge vraag aan de orde worden gesteld, blijkt dat het Parlement steeds meer aandacht besteedt aan de ontwikkeling van een Europees ruimtevaartbeleid dat recht doet aan de ambities van de Europese Unie.
Ik complimenteer het Parlement met zijn niet-aflatende steun in deze vraagstukken en ik wil graag benadrukken dat de Commissie dankzij deze stimulans een brede discussie over de toekomst van de ruimtevaartsector in Europa heeft aangezwengeld, waaraan een aantal leden van het Parlement rechtstreeks heeft deelgenomen. Naar aanleiding van deze discussie heeft de Commissie een Witboek aangenomen, en een aantal van de daarin voorgestelde belangrijke acties wordt in uw vraag aan de orde gesteld.
Om de ruimtevaarttechnologie te ontwikkelen stelt de Commissie voor de overheidsuitgaven op dit gebied te verhogen, nadat een is opgesteld met een overzicht van alle ontbrekende technologieën, de betrokkenen en een tijdschema voor de maatregelen. Het zesde kaderprogramma kan op dit gebied al een bijdrage leveren, met name via de thematische prioriteiten “lucht- en ruimtevaart” en de technologie van de informatiemaatschappij. De Commissie zal de mogelijkheden onderzoeken om deze vorm van ontwikkeling in het volgende kaderprogramma voort te zetten.
Wat de toegang tot de ruimte betreft ondersteunt de Commissie in nauwe samenwerking met het Europees Ruimtevaartagentschap de invoering van een aantal maatregelen, waaronder met name de verbetering van het aanbod van lanceerdiensten van het ruimtevaartcentrum in Guyana. Deze maatregel is al opgenomen in een project dat deel uitmaakt van het groei-initiatief en is tijdens de laatste Europese Raad ingediend en goedgekeurd. In samenwerking met de Europese Investeringsbank is al een begin gemaakt met de werkzaamheden om het financieringsplan invulling te geven.
Daarnaast is een multilaterale discussie met de andere ruimtevaartmogendheden op gang gebracht. Met deze discussie zou een regelgevingskader kunnen worden voorgesteld dat de goedkeuring op internationaal niveau kan wegdragen.
Tot slot onderzoekt de Commissie de mogelijkheden voor een rechtstreeks optreden om de basale grondinfrastructuur in het kader van het toekomstige Europese ruimtevaartprogramma in stand te houden.
Wat GALILEO betreft zou de particuliere sector een eindrol kunnen vervullen nadat een selectieprocedure door de gemeenschappelijke onderneming GALILEO heeft plaatsgevonden. Verder zal de Commissie bilaterale onderhandelingen met India aanknopen. Bovendien is onlangs een kaderakkoord tussen de Europese Gemeenschap en China ondertekend.
Een dezer dagen, om precies te zijn op 3 februari, zal de Commissie een uitvoerig verslag goedkeuren dat samen met het Europees Ruimtevaartagentschap en de lidstaten is opgesteld, waarin lessen uit de eerste fase worden getrokken en dat een actieplan bevat voor het initiatief "Wereldwijde monitoring voor milieu en veiligheid" (GMES).
Voor de lancering van de volgende uitvoeringsfase stelt de Commissie voor geleidelijk een formele coördinatiestructuur in het leven te roepen die gebaseerd zou kunnen worden op de GALILEO-ervaring. De Envisat-satelliet wordt door iedereen geroemd om de mogelijkheden die hij biedt voor monitoring van het milieu en is een prachtig staaltje van observatie van de aarde. Wij lopen voorop in de ontwikkeling hiervan. Voordat deze structuur voor GMES zal worden opgezet, zal worden gekozen voor een lichtere tussenoplossing, overeenkomstig de bepalingen in het kaderakkoord tussen de Europese Gemeenschap en het Europees Ruimtevaartagentschap. In dit kader wijs ik erop dat het advies van het Parlement van belang is om dit akkoord tussen de Europese Gemeenschap en het ESA te kunnen sluiten.
Daarnaast werkt de Commissie aan een beleid inzake de toegang tot de ruimte en de lanceersystemen, waarbij de installatie van de Soyuz-lanceerinrichting in het ruimtevaartcentrum in Guyana een concreet voorbeeld vormt van de strategische samenwerking die tussen Rusland en Europa tot stand moet worden gebracht. Het eindbesluit over dit programma zou tijdens de ESA-Raad van 4 februari moeten vallen.
De Commissie stelt in het Witboek voor dat de Europese Unie de lanceerinrichtingen in operationele staat houdt en de onderzoeken en werkzaamheden financiert die ten doel hebben een toekomstig ruimtetransportsysteem vast te stellen.
Tot slot doet de Commissie in het Witboek het voorstel om de activiteiten met betrekking tot het internationale ruimtestation voort te zetten, zodat de Europeanen hun ervaring op het gebied van langdurig verblijf in de ruimte kunnen verrijken. Ik heb dan ook met genoegen kennis genomen van het voorstel van de heer Savary, dat uiteraard betrekking heeft op heel Europa en waarin een rol wordt toebedeeld aan de astronauten van de toekomstige lidstaten. Het internationale ruimtestation kan tevens worden beschouwd als een noodzakelijke tussenfase alvorens we het zonnestelsel kunnen gaan verkennen.
U verwees naar de verklaring van president Bush; die moet diepgaand geanalyseerd worden. Deze verklaring heeft uiteraard ook gevolgen voor ons, gezien de investeringen van Europese zijde, met name om het internationale ruimtestation voor de Europese astronauten toegankelijk te houden. We moeten dus niet het kind met het badwater weggooien zonder dat we de zekerheid hebben dat dit proces, waarvoor wij kosten noch moeite hebben gespaard, wordt voortgezet. U weet ook - en dat geeft stof tot nadenken - dat de Europese satelliet die Mars observeert opmerkelijke resultaten heeft behaald; u heeft immers vast wel de foto’s gezien die aantonen dat er mogelijk sprake is van ijs op de maan. Deze beelden zijn met een Europese technologie tot stand gekomen, hoewel Beagle helaas niet hetzelfde resultaat heeft geleverd. De spectraalanalyse van Mars is echter een geavanceerde Europese technologie waar wij trots op mogen zijn.
Tot slot bestaat daarnaast het idee om te bekijken hoe wij tegenover bemande vluchten staan, om ook op dit gebied niet achter te blijven. De Commissie zal in 2004 in samenwerking met het ESA een deskundigenpanel in het leven roepen, zodat de Europese Unie haar standpunt inzake bemande vluchten kan bepalen.
In een paar woorden heb ik de belangrijkste zaken de revue laten passeren. Ik ben oprecht verheugd u tot slot te kunnen meedelen dat de Commissie ruimtevaart en ruimtevaartonderzoek meeneemt in haar beraad over de toekomstige financiële vooruitzichten, die in het debat van de Commissie in het middelpunt van de belangstelling staan en waarvan het Parlement de primeur heeft op - naar ik meen - 10 februari. Wij zullen de eerste grote lijnen van de financiële vooruitzichten aangeven. In het kader van deze vooruitzichten is het bovendien klip en klaar dat de middelen voor de onderzoeks- en innovatieprogramma’s moeten worden verhoogd, onder andere om een ruimtevaartbeleid te ondersteunen dat cruciaal zal zijn voor de technologische vooruitgang en de plaats van Europa in de wereld. 
De Voorzitter.
    Dank u wel, commissaris Busquin.
Tot besluit van het debat deel ik mee dat ik overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement een ontwerpresolutie heb ontvangen.(1)
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.30 uur plaats.
De Voorzitter.
    Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0004/2004) aan de Commissie over de mededeling “De toekomst van de textiel- en kledingsector in de Europese Unie na de uitbreiding”.
Ferrer (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, commissaris, om te beginnen wil ik de Commissie bedanken voor haar mededeling over de toekomst van de textiel- en kledingindustrie. Die mededeling komt op een moment dat men zich in deze sector ernstig zorgen maakt over de aanstaande definitieve afschaffing van het stelsel van invoerquota per 1 januari 2005. Deze zorgen worden ingegeven door de concurrentiedruk vanuit de ontwikkelingslanden, die bovendien een grote exportcapaciteit hebben. Een en ander zou kunnen leiden tot de sluiting van een groot aantal ondernemingen en dus ook tot verlies van arbeidsplaatsen.
Bijzonder zorgwekkend zijn de ontwikkelingen met betrekking tot China, waarvan het groeiend concurrentievermogen – resultaat van de lage bedrijfskosten – gepaard gaat met een uitermate agressief handelsbeleid, waarbij het land zich weinig gelegen laat liggen aan de internationale handelsregels.
Recente studies spreken van een mogelijk verlies aan werkgelegenheid van 40 tot 60 procent in de Europese Unie tegen het jaar 2010, afhankelijk van de branche. Daarbij komt dat de Europese textiel- en kledingindustrie geconcentreerd is in bepaalde regio’s en hoofdzakelijk gebruik maakt van vrouwelijke arbeidskrachten. De situatie is dus bijzonder ernstig en het is dringend noodzakelijk dat de overheden op alle niveaus resoluut actie ondernemen, zodat de sector met succes deze uitdagingen het hoofd kan bieden.
Uiteraard ligt de verantwoordelijkheid allereerst bij de ondernemers, en het is aan hen strategieën op te stellen en te zorgen voor de investeringen die in de nieuwe situatie nodig zijn. Maar het is ook duidelijk dat de overheden de plicht hebben om de ondernemingen de omstandigheden te garanderen waaronder zij zich kunnen ontwikkelen.
Het spreekt voor zich dat de toekomst van deze industrie mede afhankelijk is van de mate waarin ze haar relatieve voordelen weet te benutten, zoals de kwaliteit van de producten en ontwerpen en vooral haar vermogen tot innovatie en ontwikkeling van nieuwe, geavanceerde producten, met name de zogenaamde intelligente stoffen en technische weefsels. Van invloed zijn ook de mogelijkheden om toegang te krijgen tot de internationale markt. Wij staan dan ook positief tegenover de maatregelen die de Commissie in haar mededeling heeft voorgesteld en die erop gericht zijn die mogelijkheden te verbeteren. Daarom zijn wij ook bijzonder ingenomen met de aanwezigheid van commissaris Busquin, gezien het belang van onderzoek en ontwikkeling in de strijd die deze sector zal moeten aangaan om te overleven.
De vraag is alleen wanneer en hoe de in de mededeling voorgestelde maatregelen moeten worden uitgevoerd. Het is natuurlijk uitstekend de specifieke problemen van deze branche in kaart te brengen en vast te stellen hoe ze het best opgelost kunnen worden, maar dan moet er wel een speciaal budget opzij gezet worden voor de vereiste maatregelen, waaronder de instelling van een speciaal regionaal initiatief ter ondersteuning van deze branche, van zodanige aard dat de hulp niet als overheidssteun wordt beschouwd en met programma’s voor de scholing van werknemers om ze te helpen zich aan te passen aan de veranderende arbeidsmarkt.
Verder moeten die maatregelen gecombineerd worden met een actieplan en met de vaststelling van een strikt tijdschema, zodat de acties vóór eind 2004 in gang gezet kunnen worden, en in elk geval voordat het te laat is. Ook hebben we een strikte toezegging van de Commissie nodig dat zij onverkort zal vasthouden aan de maatregelen voor het handelsbeleid die zij voorstelt om een einde te maken aan oneerlijke concurrentie en aan hoge invoerrechten, piektarieven en niet-tarifaire handelsbarrières, die de toegang tot andere markten bemoeilijken. Mijnheer de commissaris, de toekomst van deze sector en het behoud van duizenden arbeidsplaatsen liggen in uw handen. 
Berenguer Fuster (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, commissaris, wij zijn blij dat u aanwezig bent bij dit debat over de problemen in de textiel- en kledingsector. Het is zeker dat dit debat onder meer plaatsvindt naar aanleiding van de mededeling van de Commissie over de textielindustrie in de context van het uitgebreide Europa, waarvoor ik de Commissie wil bedanken.
In die mededeling wordt een hele reeks maatregelen voorgesteld om deze sector te steunen bij zijn inspanningen om een strategie op te stellen met het oog op de nieuwe uitdagingen van de markt, met name de afschaffing van de invoerquota per 1 januari 2005.
Gezien een aantal recente of op handen zijnde ontwikkelingen, zoals de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie en de afschaffing van quota en invoerrechten voor bepaalde producten, is een snelle aanpak van de problemen geboden.
Sommige van de maatregelen die in de mededeling worden voorgesteld zijn naar mijn mening dringend nodig. In de eerste plaats is het belangrijk dat er zowel communautaire als nationale beleidsvormen ontwikkeld worden om KMO’s te stimuleren rechtstreeks in onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten en in innovatie te investeren. Die investeringen zijn noodzakelijk om nieuwe productieprocessen te kunnen invoeren en om de creativiteit en de modevormgeving te stimuleren. Op die manier kan de concurrentiepositie van de sector op de wereldmarkt bevorderd worden.
Ik denk echt dat dit soort zaken in aanmerking genomen dient te worden. Enige tijd geleden heeft commissaris Busquin met mij gesproken over dergelijke initiatieven – initiatieven als de oprichting van speciale bureaus die KMO’s helpen bescherming van intellectuele- eigendomsrechten te verkrijgen voor merken, ontwerpen of octrooien.
In de tweede plaats is het met het oog op de liberalisering van de handel noodzakelijk dat er in het kader van de Wereldhandelsorganisatie overeenkomsten tot stand komen waarin landen die met ons concurreren of die tegen een nultarief, of in elk geval een heel laag tarief, toegang hebben tot onze markten, de verplichting opgelegd wordt hun huidige hoge invoerrechten te verlagen.
Ten slotte is het in mijn ogen van groot belang dat de Commissie de voorgestelde maatregelen voor de bescherming van de intellectuele-eigendomsrechten daadwerkelijk ten uitvoer legt. Willen we piraterij en vervalsing doeltreffend kunnen bestrijden, dan is het absoluut noodzakelijk dat derde landen deze rechten respecteren en dat wij toezien op naleving van de TRIP’s-akkoorden. Ik hoop dat we na de spoedige vaststelling van de richtlijn betreffende de maatregelen en procedures om de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten te waarborgen en na de hervorming van de douaneverordening over twee essentiële instrumenten zullen beschikken om de industriële eigendom te beschermen. Dat is van groot belang voor tal van sectoren, waaronder de textielindustrie. 
Bastos (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren afgevaardigden, ik wil om te beginnen de heer Busquin bedanken voor zijn aanwezigheid. Verder wil ik er nu reeds op wijzen dat de mededeling van de Commissie over de toekomst van de textiel- en kledingindustrie in een uitgebreid Europa heel goed in elkaar zit. We maken ons desalniettemin zorgen en we hebben hoe dan ook nog vele vragen. Ik zal een aantal van deze vragen behandelen. Mevrouw Ferrer heeft ze ook al aangestipt. Hoe denkt de Commissie haar voorstellen om te zetten in concrete maatregelen? Welke middelen zullen er voor de uitvoering van die maatregelen beschikbaar worden gesteld? Wat is het tijdschema? Ik breng hier de optimistische woorden van commissaris Lamy met betrekking tot de textiel- en kledingsector in herinnering. Hij heeft namelijk gezegd dat deze sector in Europa een toekomst heeft, en dat de textiel- en kledingindustrie op de Europese handelsagenda een heel belangrijke plaats inneemt. De heer Lamy heeft onlangs ook gezegd dat er in 2005 geen invoerquota meer zullen gelden, maar dat de Unie zich onverminderd voor deze industrie zal blijven inzetten.
We moeten ervoor zorgen dat we op de uitdagingen van het heden en de toekomst kunnen inspelen. Daarbij moeten we voet bij stuk houden: de banen in deze sector moeten behouden blijven. We zijn ons ervan bewust dat het van fundamenteel belang is dat we het concurrerend vermogen van onze ondernemingen verbeteren, door innovatie, maar ook door opleiding en herscholing van de werknemers in deze industrie. Ik zal nu een aantal punten van de ontwerpresolutie van mevrouw Ferrer bespreken:
- ten eerste: de fundamentele rol van de structuurfondsen. Ik steun het idee om in het financieel kader van de structuurfondsen een specifiek regionaal initiatief voor de sector op te nemen om een antwoord te formuleren op de problemen die vanaf 2005 zullen optreden en de werknemers voor te bereiden op de veranderende behoeften op de arbeidsmarkt;
- ten tweede: het opzetten van een waarnemingspunt voor textiel en kleding. Zo kunnen we de ontwikkelingen van de handel tussen China en de Europese Unie in de gaten houden en garanderen dat de regels zowel hier als daar in acht worden genomen. Ervan uitgaande dat de Commissie het hiermee eens is, zou zij dan kunnen aangeven wanneer dit waarnemingspunt zou kunnen worden opgezet?
- ten derde: de bilaterale handelsovereenkomsten. In alle bilaterale handelsovereenkomsten dient het beginsel van sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen te worden opgenomen. Ook de door de Internationale Arbeidsorganisatie vastgelegde fundamentele rechten en de principes van duurzame ontwikkeling dienen gerespecteerd te worden. 
Read (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het zijn zeker moeilijke tijden voor de textiel- en kledingindustrie in de Europese Unie. Het is tegen deze achtergrond dat ik zo verheugd ben over de mededeling van de Commissie over dit onderwerp. De regio die ik vertegenwoordig, de East Midlands, heeft het grootste aantal kledingbedrijven in het Verenigd Koninkrijk en de op één na grootste textiel- en kledingindustrie van Europa. Veel van mijn kiezers die in deze bedrijfstak werken, hebben keer op keer met afvloeiingsmaatregelen te maken gehad en zien hoe de bedrijfstak zich verplaatst naar de lagelonenlanden, de ontwikkelingslanden dus. Het is begrijpelijk dat in de ogen van deze werknemers, die zich nog in een kwetsbare positie bevinden, protectionistische maatregelen een aantrekkelijke optie lijken te zijn. Maar toch is dit met het oog op de lange termijn niet de manier waarop we het probleem waarmee de industrie nu kampt moeten aanpakken. In de huidige gemondialiseerde economie zal de EU nooit in staat zijn uitsluitend op prijs te concurreren en ze moet dat ook niet willen. De EU moet zien het maximale profijt te halen uit de goed opgeleide beroepsbevolking, die gemotiveerd, bekwaam en ervaren is.
Wij hebben in deze bedrijfstak in het verleden successen behaald en dat kunnen we in de toekomst herhalen. Er zijn andere, innovatieve manieren om de uitdaging van de groeiende, wereldwijde concurrentie aan te gaan. Voor een aantal bedrijven zijn EU-subsidies een belangrijk instrument gebleken om de concurrentiekracht te vergroten. De East Midlands Textile Association voert talrijke projecten uit – gefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling – ter ondersteuning van bedrijven: projecten zoals MAS, dat kleine bedrijven in de regio helpt om nieuwe markten op te gaan, of het Business ICT Bureau, dat specialistische ondersteuning biedt op het gebied van IT, toegesneden op de behoeften van de textielsector. Dit zijn goede voorbeelden van de wijze waarop financiering wordt gebruikt om netwerken op te bouwen van lokale organisaties die in dezelfde regio actief zijn. Ofschoon financieringsprogramma’s effectief zijn, zijn ze sterk op de korte termijn gericht. Ik weet dat er inspanningen worden verricht om ervoor te zorgen dat er langdurige economische voordelen worden behaald uit versterking van de textielregio in de East Midlands.
Voor sommige bedrijven ligt de oplossing misschien in oriëntatie op technische weefsels, variërend van materialen die bestendig zijn tegen hitte en chemische stoffen tot sokken voor vliegtuigpassagiers die ontworpen zijn om het risico op trombose in de aderen te voorkomen. Ik wil hier wel een kanttekening bij plaatsen. Voor sommige bedrijven schuilt het juiste antwoord op de problemen in oriëntatie op de technologiesector, maar deze mogelijkheid is niet voor iedereen weggelegd. Het is te gemakkelijk om te zeggen dat bedrijven niet willen veranderen. Als je bijvoorbeeld kijkt naar kleine organisaties met slechts enkele werknemers en lage winstmarges, dan moet je vaststellen dat het voor deze bedrijven veel moeilijker is om flinke investeringen te doen in onderzoek dan voor de grotere spelers, voor wie dat wat dichterbij ligt.
Tot slot wil ik erop wijzen dat het hoofdkantoor van de vakbond, KFAT, is gevestigd in Leicester, de stad waar ik vandaan kom. Deze bond heeft de deelnemers aan dit debat geïnformeerd over de toekomst van de textielindustrie. Ikzelf, de industrie, de vakbonden en degenen die in de sector werken, wij verheugen ons allemaal op de uitvoering van de voorstellen van de Commissie. 
Figueiredo (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, we weten dat de textiel- en kledingindustrie ook in de uitgebreide Europese Unie heel belangrijk zal zijn. In deze sector zijn ongeveer 2,7 miljoen mensen werkzaam, meest vrouwen. Tussen 1990 en 2001 zijn er in deze sector echter wel 850.000 banen verloren gegaan en duizenden bedrijven hebben de poorten moeten sluiten.
Er bestaat een gerede kans dat de invoerquota op 1 januari van het volgend jaar geheel zullen verdwijnen, en dat kan ernstige gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de sector, met nog meer banenverlies. Dat geldt vooral voor gebieden waar veel textiel- en kledingproducenten zijn gevestigd. In Portugal bijvoorbeeld, en dan vooral in het noorden van dit land en in de provincies Beira-Alta en Beira-Baixa. Er zijn nu reeds ernstige problemen als gevolg van het wegtrekken van multinationals. Om een voorbeeld te geven: in mijn stad, Vila Nova da Gaia, zal de Portugese vestiging van Brax, een onderneming met Duits kapitaal, over een aantal dagen waarschijnlijk de poorten sluiten. Dan zullen 450 werknemers, bijna allemaal vrouwen, op straat komen te staan. Ook in de rest van het land is de toestand zorgwekkend.
We mogen niet vergeten dat de textiel- en kledingsector voor de Europese Unie van groot strategisch belang is. Deze sector vertegenwoordigt een groot potentieel voor de toekomst en kan een belangrijke bijdrage leveren aan de economische, sociale en territoriale cohesie. Daar staat tegenover dat er in deze sector ook veel banen verloren kunnen gaan – met alle negatieve gevolgen voor de ontwikkeling – als er geen adequate maatregelen worden genomen om zulk banenverlies te verhinderen.
Daarom hebben wij voorstellen gedaan om de productiesector te behouden, gezien het feit dat voor de samenhang van het geheel alle onderdelen even belangrijk zijn. We moeten ze allemaal behouden: zowel de bedrijven die producten van gemiddelde kwaliteit leveren als die welke goederen met een hoge toegevoegde waarde produceren. Zo stellen we het banenpotentieel veilig.
Wij geloven daarom dat het van fundamenteel belang is dat de Commissie een concreet actieplan voorlegt. Dat plan moet consistent zijn en expliciet aangeven welke instrumenten zullen worden ingezet, wat de beschikbare financiële middelen zijn en welk tijdsschema moet worden aangehouden. De volgende aspecten moeten bijzondere aandacht krijgen: het bevorderen van innovatie en het gebruik van nieuwe technologieën in deze sector; het verbeteren van de interactie tussen de verschillende onderdelen van deze industrie; de uitvoering van een uitgebreid programma voor beroepsopleiding; de modernisering van kleine en middelgrote ondernemingen en het opvoeren van de steun aan deze categorie bedrijven; en de bescherming van het milieu.
Van belang is verder dat er een communautair programma voor de sector wordt opgezet, met bijzondere aandacht voor de regio’s die ervan afhankelijk zijn. Voor dat programma moeten voldoende middelen worden gereserveerd. Tot slot is het van belang dat er voor de textiel- en kledingsector een sectoriële benadering wordt aangehouden, vooral in het kader van de onderhandelingen binnen de Wereldhandelsorganisatie. 
Belder (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de textielsector zal komend jaar grondig veranderen wanneer de quota na meer dan dertig jaar zullen verdwijnen. De invoertarieven in de Europese Unie behoren inmiddels tot de laagste van de wereld. Dat verlangt van andere landen met een grote textielsector en afzetmarkt een vergelijkbare opening van de markt. De rapporteur en commissaris Lamy zetten zich hier terecht voor in.
Ten tweede, na de afschaffing van kwantitatieve beperkingen zal men in de verleiding komen op alternatieve wijze de invoer te beperken uit protectionistische overwegingen. Antidumpingmaatregelen en vrijwaringsclausules bijvoorbeeld. Hoe denkt de commissaris dit te voorkomen? Tevens is het noodzakelijk non-tarifaire belemmeringen, zoals onnodige bureaucratische invoerprocedures, te verminderen.
Ten derde, en certificering. Certificering en labels zijn onmisbaar ter bescherming van fundamentele arbeids- en milieunormen, zoals de rapporteur onderkent. Welke concrete stappen voorziet de commissaris om hieraan meer handen en voeten te geven, met name ten aanzien van de productiewijze?
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, een opmerking over de handelspositie van ontwikkelingslanden. Niet alleen toegang tot de Europese markt is nodig voor een verbetering van hun handelspositie. De Europese Unie moet ook stoppen met het verstoren van de grondstoffenmarkt door dumping van katoen. Jaarlijks 900 miljoen euro aan exportsubsidie voor Europese katoenboeren verstrekken, draagt niet bij aan een betere prijs op de wereldmarkt. Ergo: de wereldprijs voor een baal katoen is sinds 1990 met de helft gedaald. 
Ribeiro e Castro (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik ben heel blij met deze initiatieven, en dat geldt zowel voor de mondelinge vraag als voor de wetgevingsresolutie waarover we morgen gaan stemmen. Ik wil verder aangeven dat wij deze initiatieven en een aantal door onze collega’s ingediende amendementen op dit gebied zullen steunen.
Met onze stem spreken wij onze steun uit voor een vrije en eerlijke handel op voet van gelijkheid. Binnen het kader van de internationale handelsbetrekkingen moet het wederkerigheidsbeginsel gelden. Zoals bekend is dat thans niet het geval – de toestand in de textiel- en kledingsector is in dat opzicht symptomatisch. Wij vinden ook dat er meer aandacht moet worden geschonken aan het geval-China. We moeten daar objectief en realistisch in zijn. Een waarnemingspunt alleen volstaat niet. We moeten concrete maatregelen nemen om het hoofd te bieden aan de hegemonie van dit land in de internationale handel in kleding en textiel.
China heeft nu reeds een aandeel van bijna 25 procent in de wereldhandel, en dat is beslist zorgwekkend, vooral voor landen die met recht zich ontwikkelende landen kunnen worden genoemd, zoals Bangladesh of Vietnam. De textiel- en kledingsector in deze landen kan door China worden platgewalst. Wij geloven dat China niet meer kan worden beschouwd als een zich ontwikkend land. We moeten rekening houden met het gewicht dat dit land in deze sector vertegenwoordigt. Als we dat niet doen, lopen we het gevaar dat de hele textiel- en kledingindustrie, waar ook ter wereld, ten onder gaat.
Tot slot nog een opmerking over de toegang tot markten. Wij geloven dat het een goed idee zou zijn geweest als in de resolutie was vermeld – maar dat is nu niet meer mogelijk – dat bedrijven in deze sector een hele reeks concrete handelsacties zullen moeten ondernemen om nieuwe markten te veroveren. Er zouden mechanismen moeten worden ontwikkeld om steun te geven voor het deelnemen aan handelsbeurzen, het openen van verkoopkantoren, het opzetten van distributieplatforms, het uitvoeren van missies voor marktonderzoek, enzovoorts. Wij laten het aan de Commissie over om hier maatregelen te ontwikkelen. 
Lage (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren afgevaardigden, de industriële revolutie in Engeland is aan het einde van de achttiende eeuw in de textielsector begonnen. Deze sector heeft historisch gezien dus een voortrekkersrol gespeeld, en is ook nu nog volop actief. De toekomst van de textielsector is echter onzeker: er moeten veel problemen worden opgelost. De Europese textielindustrie wordt thans bedreigd door concurrentie uit landen die voor hun producten extreem lage prijzen berekenen en waar de zorg voor het milieu geen rol speelt. De wijze waarop in die landen werknemers worden uitgebuit – vooral als het om kinderen gaat – doet denken aan de onzalige omstandigheden die tijdens onze industriële revolutie het beeld bepaalden. De Europese textielindustrie ziet ondanks alles kans te overleven en zich te vernieuwen. Ze vormt een brug tussen industrie, ambacht en kunst, en speelt zo een belangrijke rol in de manier van leven van de mensen.
We hebben de liberale dogma’s die een communautair industriebeleid in de weg stonden opzij gezet. Europese leiders hebben begrepen dat de industrie uit Europa zou kunnen verdwijnen. Ze hebben de ogen geopend en zijn nu eindelijk bereid voorstellen te doen ter bescherming van de Europese textiel- en kledingindustrie. Wij zijn dus ingenomen met de mededeling van de Commissie, al vind ik haar zelf wel wat breedsprakig. Wij steunen de ontwerpresolutie van mevrouw Ferrer: haar voorstel bevat alle elementen die voor een Europees beleid voor deze sector essentieel zijn.
Het handelsbeleid valt onder de exclusieve bevoegdheden van de Europese Unie. Het is daarom enorm belangrijk dat de Commissie de textiel- en kledingsector niet als ruilmiddel gebruikt om op andere, schijnbaar belangrijker terreinen concessies te verkrijgen. Dat zou van kortzichtigheid getuigen en ethisch gezien onaanvaardbaar zijn. Anderzijds moeten de onderhandelaars voor de ontwikkelingsagenda van Doha alles op alles zetten om toegang te verkrijgen tot markten in derde landen. Voorwaarde is wel dat dit op voet van gelijkheid geschiedt: het wederkerigheidsbeginsel moet hier gelden, en nieuwe markten moeten geopend worden.
Zoals bekend is de sociale en economische cohesie in Portugal voor een belangrijk deel afhankelijk van de textiel- en kledingsector. Het land is dus heel gevoelig voor crises in deze sector en het verdwijnen van ondernemingen. Die regio’s in Portugal waar veel kleding- en textielondernemingen zijn gevestigd maken op dit moment een crisis door. Daarom verzoeken wij de Commissie op te treden en het niet bij woorden alleen te laten. 
Bowe (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het komt goed uit dat ik de laatste spreker ben, want ik wil graag een optimistische noot toevoegen aan het debat, dat tot dusver nogal somber is geweest. Ik begrijp dat de textielindustrie moeilijke tijden beleeft. Ik besef ook dat we een nieuw tijdperk ingaan waarin importbeperkingen er anders uit zullen gaan zien en dat er een nieuwe sector zal ontstaan naast de textielindustrie. Maar als je het eens wat optimistischer bekijkt, zoals ik al heb gezegd in het debat in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, dan zou ik zeggen: kijkt u eens naar de jasjes en pakken die wij hier allemaal dragen en vraagt u zich eens af waar die zijn gemaakt. Ik zal u zeggen waar ze gemaakt zijn: in Europa.
Dit jasje dat ik draag is van Crombie, een plaatselijk textielbedrijf in mijn woonplaats in Engeland; het is een goed Engels kostuum. Ik weet niet waar de stof vandaan komt, maar het zijn de vaardigheden van Britse werknemers en die van de Europese textielindustrie geweest die een massaproduct van lage kwaliteit hebben omgevormd in een hoogwaardig, kwalitatief goed product – daar ligt de toekomst van de textielindustrie. De verschillende sectoren van de textielindustrie zullen verschillende wegen vinden. De ene technischer dan de andere; sommige zullen stoelen op ambachtelijkheid en andere zullen weer een andere kant op gaan. Dat is de toekomst van onze industrie. Dit is de boodschap die zou moeten uitgaan van het Witboek van de Commissie.
We moeten ervan kunnen uitgaan dat wanneer de Commissie tot handelen overgaat, onze textiel- en kledingsector – die voor een belangrijk deel uit kleine bedrijven bestaat – in staat is in nieuwe technologie en productietechnieken te investeren. De sector moet in staat zijn wegen te vinden om waarde toe te voegen aan de basisproducten die we misschien van elders invoeren. Het is tevens nodig, en dit punt is nog niet eerder genoemd, onze industrie te beschermen tegen namaak. Dit is steeds belangrijker geworden. Namaak is een zeer groot probleem voor kwaliteitsproducten met een hoge toegevoegde waarde en het is een kwestie die wij moeten aanpakken. In het Witboek heb ik hierover niets aangetroffen.
Ten slotte wijs ik erop dat als we de zaken goed op poten krijgen voor de textielindustrie, we daar heel belangrijke lessen uit kunnen trekken voor andere sectoren. We zouden ook eens moeten kijken naar lederwaren en schoeisel, en de textielindustrie kunnen gebruiken als een paradepaardje dat voorop loopt in deze nieuwe eeuw, waarin Europese werknemers in staat zijn in hun bestaan te voorzien door de productie van hoogwaardige kwaliteitsproducten. 
Busquin,
   . - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie deelt uw bezorgdheid in deze kwestie en neemt de noodzakelijke stappen om deze weg te nemen. Gezien de ongekende uitdagingen die momenteel in de textiel- en kledingsector bestaan en de komende jaren nog zullen voortbestaan - en in het bijzonder, zoals u heeft benadrukt, de gevolgen van de opheffing van de invoerquota op 1 januari 2005 - heeft de Commissie haar beleid en instrumenten aangepast teneinde maatregelen of programmapunten vast te stellen waarmee de concurrentiepositie van de textiel- en kledingsector verstevigd zou kunnen worden. Deze maatregelen en programmapunten vonden hun weerslag in de door u aangehaalde mededeling over de toekomst van de textiel- en kledingsector, die op 29 oktober 2003 door de Commissie is aangenomen en op 27 november 2003 positief is ontvangen tijdens een bijeenkomst van de Raad over het concurrentievermogen.
Zoals u weet is het beleid van de Unie inzake de internationale handel en Doha gericht op wederkerigheid in de textiel- en kledingindustrie. Dit beleid en deze maatregelen tezamen hebben ten doel de industrie en degenen die in deze sector werkzaam zijn een duidelijk, voorspelbaar en samenhangend kader te bieden op basis waarvan de strategieën en investeringen op de middellange en lange termijn makkelijker gepland kunnen worden.
De Commissie verwelkomt de steun voor deze initiatieven en ideeën in de resolutie over de toekomst van de textielsector die het Parlement binnenkort zal aannemen. Zij zal de nieuwe ideeën die in de resolutie worden genoemd aandachtig bestuderen. Een aantal van de aanbevelingen in de mededeling zou op relatief korte termijn in concrete voorstellen een vervolg kunnen krijgen. Daarnaast moet meer onderzoek worden verricht naar bepaalde ideeën en voorstellen in de mededeling voordat deze in optredens kunnen worden vertaald.
De Commissie zal een groep op hoog niveau in het leven roepen met de taak haar in dit onderzoek en bij de follow-up van deze onderwerpen bij te staan en aanbevelingen te formuleren waarmee de voorwaarden inzake het concurrentievermogen kunnen worden verbeterd. Het doel van deze groep op hoog niveau is een bijdrage te leveren aan het proces om industrieel en commercieel beleid in de textiel- en kledingsector in de uitgebreide Unie ten uitvoer te leggen. De groep zal op regelmatige tijdstippen deelnemen aan de monitoring van de economische ontwikkeling die onder de hoede van de Commissiediensten valt. Daarnaast zal de groep over het betreffende initiatief verslagen en aanbevelingen indienen bij de Commissie en andere besluitvormers, zodat de sector makkelijker kan inspelen op de verschillende uitdagingen. In deze verslagen zouden aanbevelingen moeten worden opgenomen over de sleutelfactoren die invloed hebben op de concurrentie in de sector.
Deze groep op hoog niveau zal bestaan uit commissarissen, ministers, bestuurders van ondernemingen, alsmede algemeen-directeuren of voorzitters van federaties in de textiel- en kledingsector. Zij zullen zich bezighouden met de thema’s innovatie, onderzoek en ontwikkeling. Ik ben dan ook blij dat u heeft gehamerd op de rol van onderzoek en ontwikkeling. Onlangs was ik namelijk in de gelegenheid een bezoek af te leggen aan een textielbedrijf dat veel werk heeft gemaakt van onderzoek en innovatie, waardoor het nu zijn mannetje kan staan op de Chinese markt, terwijl het bedrijf een aantal jaar geleden nog maar nauwelijks het hoofd boven water kon houden. Aangezien het bedrijf nu over een veel geavanceerder octrooi op verftechnieken beschikt en meer mechanismen heeft om de productiviteit aan te sturen, kan het nu concurreren in een zeer specifiek marktsegment. Overigens zeggen de diensten dat de uitvoer naar China zal toenemen als we beschikken over deze nieuwe industriële vermogens. Het behoeft dan ook geen betoog dat er een toekomst is als we dit onderzoek en deze innovatie ontwikkelen op een gebied waarop wij knowhow bezitten.
Een andere kwestie is het vraagstuk van de intellectuele eigendom. De heer Berenguer Fuster heeft het gelijk volledig aan zijn zijde als hij zegt dat dit vraagstuk vanzelfsprekend als uitgangspunt moet dienen voor onze discussies op internationaal niveau, aangezien al deze nieuwe procédés op losse schroeven kunnen komen te staan als we ze niet beschermen met degelijke octrooien. Het staat als een paal boven water dat onderzoek en ontwikkeling van belang zijn. Wij beraden ons overigens nog op het opzetten van een technologisch platform in de textielsector met de belangrijkste betrokkenen.
De overige thema’s zijn onderwijs en opleiding, alsmede regionaal beleid. Mevrouw Bastos heeft in dit verband het probleem van de structuurfondsen aangekaart. Mijn collega de heer Barnier stelt nieuwe mechanismen voor de structuurfondsen voor en windt er geen doekjes om dat deze nog meer dan in het verleden een bijdrage moeten leveren aan het groeiproces, het welbekende proces van Lissabon. In de volgende structuurfondsen zal aanzienlijk meer aandacht worden besteed aan onderzoek, innovatie en opleiding in sectoren als die van textiel, dat wil zeggen als de regio’s dit willen natuurlijk.
De internationale industriële samenwerking, etikettering en andere onderwerpen met betrekking tot de handel kunnen allemaal invloed hebben op de impact.
De genoemde groep op hoog niveau zal in februari 2004 van start gaan, dat wil zeggen praktisch morgen, en zal zich in het bijzonder bezighouden met de verwachte resultaten en doelstellingen, waarna vóór juli 2004 ten minste twee plenaire vergaderingen zullen volgen. De Commissie zal in juli 2004 een eerste verslag over het werk van de groep bij de Raad indienen. Ik ben van mening dat het probleem concreet wordt aangepakt. De Europese instellingen en de lidstaten worden op de hoogte gehouden van de vorderingen van de groep en van de tenuitvoerlegging van de conclusies. De Commissie beseft dat snel handelen is geboden, aangezien alles voor het eind van dit jaar moet worden uitgevoerd. Zij zal voor eind februari een scorebord opstellen met een overzicht van de verschillende voorstellen, maatregelen en acties op handelsgebied die uit de mededeling voortvloeien, tezamen met een tijdschema voor de tenuitvoerlegging hiervan. Dit scorebord zal met het Parlement en de lidstaten worden gedeeld.
Daarnaast heeft u, mevrouw Bastos, het vraagstuk aangeroerd van de aan te wenden begroting voor de tenuitvoerlegging van de maatregelen die in de mededeling van de Commissie worden voorgesteld. Het ligt in onze bedoeling om gebruik te maken van bestaande communautaire programma’s en investeringen om de goedgekeurde concrete maatregelen ten uitvoer te leggen, aangezien we haast moeten maken. Iedere specifieke maatregel zal ten uitvoer worden gelegd door de Commissiediensten die verantwoordelijk zijn voor het betreffende gebied, en zij zullen daarbij hun eigen begroting aanwenden. Ik kan u zeggen dat op het gebied van onderzoek de uitnodigingen tot het indienen van voorstellen uit hoofde van het kaderprogramma mogelijkheden bieden voor interessante projecten, en ik denk dat dit ook voor andere sectoren geldt. Ik meen te hebben aangetoond dat deze voor onze economie strategische sector de Commissie en het Parlement na aan het hart ligt. 
De Voorzitter.
    Hartelijk bedankt, commissaris Busquin.
Tot besluit van het debat deel ik mee dat ik overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement een ontwerpresolutie heb ontvangen.(1)
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.30 uur plaats.(2)

