Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 20 februari 1998 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van vrijdag 20 februari 1998 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil nog even terugkomen op de discussie die we tijdens de vorige plenaire vergadering telkens weer hebben gevoerd over de criminaliteit in Brussel. Indertijd heeft de Conferentie van voorzitters beloofd met de verschillende autoriteiten in Brussel gesprekken hierover te zullen voeren om hier iets aan te doen. Wij zouden u bijzonder dankbaar zijn als u misschien ook aan de plenaire vergadering verslag uit zou kunnen brengen over de gesprekken die zijn gevoerd en over de resultaten die uit de bus zijn gekomen.
We weten dat vorige week weer twee leden van het Parlement zijn overvallen, en wel mevrouw Pack en de heer Schiedermeier. Ik weet het van die twee, misschien is het veel anderen ook overkomen. Als ik nu zeg dat dit een onhoudbare toestand is dan is dat nog zacht uitgedrukt. De maat is allang vol. Ik zou u zeer dankbaar zijn als u namens de Conferentie van voorzitters in de plenaire vergadering meer informatie zou geven over wat er in dit verband precies gedaan wordt en wat we kunnen doen om de veiligheid in Brussel daadwerkelijk te verhogen. Bovendien zou ik alle collega's erop willen wijzen dat ze door hun handtekening te plaatsen een voorstel kunnen steunen om een mondelinge vraag hierover te stellen, zodat er werkelijk iets aan deze criminaliteit in Brussel wordt gedaan.

De Voorzitter
Dank u wel. Zoals u zult begrijpen is dit geen onderwerp dat betrekking heeft op de notulen en het is ook geen zaak waarover nu in de plenaire vergadering een debat georganiseerd kan worden. Met alle plezier zal ik u schriftelijk op de hoogte brengen van de stappen die wij op dit moment bij de Belgische autoriteiten zetten om, in de mate van het mogelijke - Brussel is immers een zeer grote stad -, de veiligheid in de buurt van de gebouwen van het Europees Parlement te garanderen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een opmerking over de notulen van vrijdag. U heeft mij in een brief geschreven: " Ik kan u verzekeren dat ik uw zorgen desondanks deel en met de Belgische autoriteiten contact op zal nemen om een bevredigende oplossing te vinden voor de veiligheid van de leden en van het personeel van het Europees Parlement." Ik zou u voor deze woorden van harte willen bedanken.
Ik zou er ook op willen wijzen dat ik wat onderzoek heb verricht. Eén van mijn medewerkers heeft de kantoren van 300 leden bezocht, meer dan de helft van het totale aantal. Men heeft mij verteld dat in precies een derde van alle kantoren dergelijke gevallen van criminaliteit werden gemeld.
Bovendien wil ik erop wijzen dat de personen die mijn assistent hebben overvallen gepakt zijn en deze week met hem zullen worden geconfronteerd. Daarom ben ik dankbaar voor uw hulp in dit verband!

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Rübig. Ik verwijs u naar het antwoord dat ik net aan de heer Habsburg-Lothringen heb gegeven.
(De notulen worden goedgekeurd)

Tatarella
Mijnheer de Voorzitter, praktisch bij elke opening van de zitting van ons Parlement rust op u de droevige taak het leedwezen van onze Vergadering te betuigen met de slachtoffers van laaghartige terroristische aanslagen. Nog maar enkele dagen geleden zijn een katholiek en een protestant het slachtoffer geworden van het fanatisme dat zich niet met ideeën maar met wapens doet gelden. Onlangs heeft de Franse regering bij monde van haar premier Lionel Jospin laten weten dat zij niet van plan is toestemming te verlenen voor de door Italië krachtens het Verdrag van Schengen gevraagde uitlevering van tweehonderd Italiaanse terroristen die naar Frankrijk zijn uitgeweken na de periode van politiek terrorisme, dat in Italië zoveel rouw heeft veroorzaakt. Deze weigering kan worden gezien als een indirecte aanmoediging tot impuniteit en immuniteit van voormalige, huidige en toekomstige terroristen. Momenteel loopt ook Frankrijk het gevaar het doelwit van terroristen te worden....
(De Voorzitter onderbreekt de spreker)

De Voorzitter
Mijnheer Tatarella, het Europees Parlement is niet bevoegd op het gebied van uitlevering tussen de lidstaten. Bovendien heeft u de minuut die voor dit soort onderwerpen wordt toegekend, overschreden.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, afgelopen vrijdag vond er in Finland een catastrofaal treinongeluk plaats, waarbij 10 mensen de dood vonden en bijna 40 mensen gewond raakten. Namens de Finse delegatie van de Europese Volkspartij hoop ik dat u, mijnheer de Voorzitter, namens het Parlement uw condoleances en deelneming betuigt.

De Voorzitter
Dat zal geschieden.

Ontslag van een ondervoorzitter
De Voorzitter
De heer Capucho heeft mij schriftelijk medegedeeld dat hij met ingang van 10 maart 1998 zijn ambt als ondervoorzitter van het Parlement neerlegt.
Ik wil de heer Capucho dankzeggen voor het werk dat hij als ondervoorzitter heeft verricht.
De termijn voor de kandidaatstelling voor de vacature van ondervoorzitter verstrijkt vanavond om 18.00 uur.
De verkiezing vindt woensdag om 11.30 uur plaats.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters overeenkomstig artikel 95 van het Reglement is opgesteld, is rondgedeeld. De volgende wijzigingen zijn voorgesteld:
Maandag: geen wijzigingen
Dinsdag:

De Voorzitter
Teneinde zeker te zijn van de deelname van de bevoegde commissaris aan de beraadslaging over het verslag van de heer Kreissl-Dörfler (A4-0073/98), namens de Commissie externe economische betrekkingen, inzake de onderhandelingen in het kader van de OESO over een multilaterale overeenkomst inzake investeringen (MOI), zou dit punt om 16.00 uur besproken moeten worden. De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten en de Fractie van de Europese Volkspartij steunen dit voorstel.
(Het Parlement keurt het voorstel goed)

De Voorzitter
Teneinde zeker te zijn van de deelname van de bevoegde commissaris aan de beraadslaging over het verslag van de heer Cornelissen (A4-0065/98), namens de Commissie vervoer, over de verkeersveiligheid in de Europese Unie, dat oorspronkelijk voorzien was voor woensdag, verzoekt de PPE-fractie dit opnieuw dinsdag op de agenda te plaatsen, vóór de drie andere verslagen van de Commissie vervoer en toerisme: de verslagen van respectievelijk de heren Watts, Novo Belenguer en Bazin.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Woensdag:

De Voorzitter
Ik herinner u eraan dat het verslag van de heer Cornelissen nu staat ingeschreven op de agenda van dinsdag.
Donderdag: geen wijzigingen
Vrijdag:

De Voorzitter
De Fractie Europese Radicale Alliantie verzoekt het verslag van de heer Cunha, namens de Commissie visserij, over het jaarlijks verslag aan de Raad en het Europees Parlement inzake de resultaten van de meerjarige oriëntatieprogramma's voor de visserijvloot aan het einde van 1996, van de agenda te schrappen.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, ik steun dit verzoek, niet alleen omdat het een belangrijke kwestie betreft, maar ook omdat dit Parlement zich belachelijk dreigt te maken wanneer het de stemmingen op vrijdag als onbelangrijk afdoet. Het betreft hier een verslag van mijn goede vriend Cunha waarin mijns inziens een aantal fundamentele fouten wordt gemaakt en met name de rechtsgrond van het gemeenschappelijk visserijbeleid in een initiatiefverslag in twijfel wordt getrokken.
Er is geen ander mechanisme om dit verslag aan te vechten en ik vind dat het door het voltallige Parlement moet worden behandeld. Ik stel derhalve voor dat we de behandeling van dit verslag uitstellen totdat we kunnen rekenen op een vol Huis, hetgeen, zoals bekend, niet het geval is op vrijdag.
Ik zie dat de met visserij belaste commissaris hier is. Ik hoop dat zij van dit belangrijke punt nota zal nemen. Als dit Parlement de indruk wekt dat het niets geeft om de Verdragsgrondslag van het gemeenschappelijk visserijbeleid, dan zou dat een verkeerd signaal zijn aan de industrie en de Commissie. Ik stel dus formeel voor dat het debat hierover wordt uitgesteld.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben over dit verslag voldoende gedebatteerd in de vergadering van de commissie visserij en menen dat de voorwaarden aanwezig zijn opdat het Parlement zich nu kan uitspreken. Daarom begrijpen wij de redenen van dit uitstel niet.

Nicholson
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de heer Macartney. Het heeft er maar al te vaak de schijn van dat dit Parlement en degenen die de agenda ervan samenstellen, de visserijdebatten voor de vrijdag reserveren. Daar moet nu eens een eind aan komen. Dit is een heel belangrijk verslag en de visserij is van zeer groot belang voor de regio's van deze Gemeenschap. Ik ben het met de heer Macartney eens en steun hem op dit punt.

De Voorzitter
Ik breng het verzoek van de Fractie Europese Radicale Alliantie in stemming.
(Het Parlement verwerpt het verzoek)

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik heb eerder het woord gevraagd om twee kwesties aan de orde te stellen. Wat de verklaring over Kosovo betreft die voor woensdag op de agenda staat: de contactgroep komt vanavond bijeen om de situatie te bespreken. Ik vraag me dan ook af of we de deadline voor de indiening van resoluties kunnen verlengen tot morgen 12.00 uur, zodat we rekening kunnen houden met de resultaten van die bijeenkomst. Dit is mijn eerste verzoek namens mijn fractie.
Ten tweede heeft mijn fractie u ervan op de hoogte gesteld dat wij graag in de plenaire vergadering willen stemmen over het voorstel om de voor vrijdag geplande mondelinge vraag over het Middellandse-Zeeprogramma van de agenda te schrappen. Ik heb dit vorige week op de Conferentie van voorzitters meegedeeld. Zoals ik op deze Conferentie zei, buigt de Commissie begrotingscontrole van dit Huis zich over precies dezelfde punten als in deze mondelinge vraag aan bod komen. Het lijkt me volkomen onlogisch dat bepaalde fracties in dit Huis deze kwestie op precies dezelfde manier in deze Vergadering ter sprake brengen voordat de Commissie begrotingscontrole haar beraadslagingen heeft afgerond.
Mijn fractie zou graag zien dat dit punt van de agenda van deze week wordt geschrapt. Als de plenaire vergadering anders besluit - maar ik hoop van niet -, moet ik zeggen dat mijn fractie dit een heel belangrijke en delicate politieke aangelegenheid vindt en zou ik erop willen aandringen dat de gentlemen's agreement over de bespreking van dergelijke zaken op de vrijdagochtend wordt nagekomen en de stemming op een andere dag plaatsvindt.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Green. Wat uw eerste punt betreft, is het volgens de diensten geen enkel probleem om de deadline voor de resoluties tot morgenmiddag te verlengen.

Aelvoet
Mijnheer de Voorzitter, zoals mevrouw Green al heeft meegedeeld, is het zo dat die zaak aanhangig is en niet afgewerkt in de Commissie begrotingscontrole. Het dan tussentijds als mondelinge vraag te lanceren lijkt ons volkomen ongepast. Wij weten dat er een conflict geweest is in de laatste vergadering tussen mevrouw Fabra Vallés en de commissaris, die niet elegant geantwoord heeft - dat willen wij er graag aan toevoegen - maar dat is geen reden om hier op vrijdagochtend daar vlug een bespreking aan te wijden. Wij vragen dat de zaak afgewerkt wordt in de Commissie begrotingscontrole en niet haastig op een vrijdagochtend tussen iets door dat niets met de grond van de zaak te maken heeft.

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het er volledig mee eens dat het om een belangrijke zaak gaat. Maar het is ook belangrijk dat het Parlement reageert op het feit dat wij de schuld in de schoenen geschoven krijgen... De dag dat de commissaris voor de Commissie begrotingscontrole verscheen, beschuldigde deze het Parlement ervan de MEDprogramma's te blokkeren. De dag daarna, de 26ste, voerde een directeur-generaal het woord op een MED-MEDA-seminar en hij zei daar, ten overstaan van 12 ambassadeurs uit het gebied rond de Middellandse Zee, dat het Europees Parlement verantwoordelijk is voor de blokkade van de MED-programma's. De avond van diezelfde dag, nu in Madrid, gaf de Turkse ambassadeur mij als lid van het Europees Parlement een uitbrander, daar hij ons verantwoordelijk hield voor het blokkeren van de MED-programma's.
Het enige wat wij proberen te bereiken met deze vraag, en daarom is het volgens mij een dringende zaak, is duidelijk te maken dat het Parlement niet verantwoordelijk is. De verantwoordelijke is de commissaris, die sinds 17 juli de programma's blokkeert. Daarom, en ook omdat wij de eer van het Parlement wensen te redden, kunnen wij het niet aanvaarden dat wij verantwoordelijk worden gesteld voor het blokkeren van de MED-programma's.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat de heer Fabra Vallés dit heeft uitgelegd aan de Turkse ambassadeur en anderen die hem over deze kwestie hebben aangesproken. Wij kunnen dit onderwerp in de Commissie begrotingscontrole behandelen. Er is geen reden waarom het daar niet zou kunnen worden behandeld. Het is net zo goed een...
(De Voorzitter onderbreekt de spreker)

Martens
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij gaan akkoord om, als het punt op de agenda wordt behouden, niet te stemmen op vrijdag, maar op een later moment. Ik wil eraan toevoegen dat ik niet goed begrijp waarom dit in een democratisch parlement, al is het een delicaat punt, niet besproken kan worden. Het is de essentie van een democratisch parlement dat men over moeilijke en delicate zaken ook kan spreken. Wij hebben een mondelinge vraag ingediend, wij wensen een debat te voeren. Wij doen een beroep op dit Parlement dat die mogelijkheid wordt verschaft, maar we zijn bereid daar later over te stemmen.

De Voorzitter
Ik breng het verzoek van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten en de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links in stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

Rechten van de vrouw
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
De verklaring van de Commissie ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Vrouw over de schending van de rechten van de vrouw; -Mondelinge vraag B4-0177/98 - O-0044/98/REV van mevrouw Van Dijk aan de Commissie, namens de Commissie rechten van de vrouw, over de Internationale Dag van de Vrouw - 8 maart 1998: Strijd tegen schendingen van de rechten van de vrouw.
Van Dijk
Voorzitter, zonder dat de contouren van vrouwen echt zichtbaar mogen zijn, mogen vrouwen in Afghanistan zich nog op straat vertonen. Vrouwen mogen in het Afghanistan van de Taliban niet meer worden gezien. De ramen van hun huizen dienen geblindeerd te zijn, want anders zijn die vrouwen immers zichtbaar vanaf de straat. Vrouwen in Afghanistan mogen geen onderwijs meer volgen. Zij hebben nauwelijks nog mogelijkheden om gebruik te maken van de gezondheidszorg.
Het regime van de Taliban heeft de meest absurde regels opgelegd aan vrouwen. Het leidt ertoe dat vrouwen in Afghanistan praktisch niet meer deel kunnen nemen aan het openbare leven. In de openbaarheid bestaan vrouwen dus eigenlijk niet meer. De Taliban gebruiken de godsdienst als dekmantel om vrouwen al hun rechten af te nemen. Vrouwen hebben zelfs niet meer het recht om in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Maar diezelfde gelovige, vrome Taliban houden hun regime in stand met de handel in harddrugs, met name heroïne. Voor de Taliban geldt: het doel heiligt de middelen. Ook als dat betekent dat de rechten van vrouwen en dus de mensenrechten worden geschonden.
Gisteren, de achtste maart, was het de achtentachtigste keer dat de Internationale Vrouwendag werd gevierd, en zijn overal in Europa bijeenkomsten geweest waar aandacht is besteed aan de situatie van vrouwen in Afghanistan. Wij hebben in februari daarover een zeer heldere resolutie in dit Parlement aangenomen. Dat betekent dan ook dat wij dat vandaag niet gaan herhalen.
Natuurlijk is Afghanistan niet het enige land waar de rechten van vrouwen worden geschonden, maar Afghanistan is wel het land waar die rechten op de meest gruwelijke manier worden geschonden die op dit moment maar denkbaar is. Maar ik wil ook andere voorbeelden noemen.
Ik denk aan een land als Iran, waar de rechten van vrouwen met voeten worden getreden. Waar met de Koran in de hand meisjes van negen jaar worden uitgehuwelijkt en diezelfde meisjes vervolgens door hun kersverse echtgenoten nog steeds met de hand op de Koran worden verkracht.
Of denk maar aan de situatie in Algerije, waar vrouwen steeds meer moeite hebben om hun inmiddels verworven vrijheden overeind te houden. Ik heb nu drie moslimlanden genoemd en voor deze drie landen geldt eigenlijk alle drie dat vrouwen in deze landen in eerdere stadia veel meer vrijheid hebben gehad dan zij nu hebben. Bovendien wordt in die landen de islam al eeuwenlang beleden. Maar de onderdrukking van vrouwen heeft niet altijd in dezelfde mate plaatsgevonden, is niet altijd zo hevig geweest als nu.
Zowel voor de islamitische regimes als voor de westerse wereld is het dus veel te makkelijk om de verantwoordelijkheid voor de onderdrukking van vrouwen af te schuiven op de islam, alsof wij zelf een zuiver geweten zouden hebben. Het is immers niet alleen het islamitisch fundamentalisme dat vrouwen hun rechten afpakt. Ik kan er niet onder uit om ook te refereren aan andere dan islamitische delen van deze wereld waar religie een invloed heeft die zorgt dat vrouwen van hun rechten geen gebruik kunnen maken. Ik wil in dit verband maar één land noemen, maar ik zou er tientallen kunnen noemen, maar ik denk op dit moment aan de Filipijnen, waar het bijvoorbeeld vrijwel onmogelijk is om voorbehoedmiddelen te kopen, en dat allemaal met het argument dat de katholieke kerk het gebruik van voorbehoedmiddelen verbiedt. Het ontneemt vrouwen het recht om over hun eigen lijf en hun eigen leven te beschikken en het dwingt vrouwen om hun leven tegelijkertijd in dienst van anderen te stellen.
Wij in West-Europa dragen voor die situatie medeverantwoordelijkheid. Wij onderhouden immers alle soorten van contacten met regimes waar vrouwen soms meer en soms minder onder te lijden hebben. Juist dit jaar vieren wij de vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Ik wil benadrukken, en dat hebben wij vele malen gedaan in de afgelopen tijd, dat vrouwenrechten een integraal en onlosmakelijk onderdeel zijn van die Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en dus van de rechten van de mens zelf.
Van mij mag deze boerka - ik kan u vertellen dat het buitengewoon vernederend is om daaronder te zitten - het symbool worden van de schending van vrouwenrechten en dan hoop ik ook dat wij er vanaf komen.
De Commissie rechten van de vrouw wil graag van commissaris Bonino weten, ook in het licht van het platform van Beijing, wat wij allemaal onderschreven hebben en ook in het licht van het VN-Verdrag ter eliminatie van alle discriminatie van vrouwen, hoe de Commissie denkt te werken aan het terugdringen van de schending van vrouwenrechten wereldwijd?

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, collega's, zoals mevrouw Van Dijk memoreerde, vierden wij gisteren de internationale dag van de vrouw. De Commissie is het volledig eens met de gemaakte analyse en de bewering dat de vrouwenrechten een integraal, onlosmakelijk en wezenlijk onderdeel zijn van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Vrouwenrechten zijn rechten van de mens en naar mijn mening heeft de Commissie zich op deze grondgedachte gebaseerd bij het opzetten van een serie initiatieven, geheel in de lijn van de Conferentie van Peking, die ik hier kort zal aangeven.
Mevrouw van Dijk moge mij toestaan te beginnen met een woord van dank aan het Europees Parlement voor zijn in de resolutie van 23 oktober opgenomen idee om 8 maart te wijden aan de vrouwen van Kaboel, die het symbool zijn van de discriminatie en schending van rechten, zoals we die nog in talrijke delen van de wereld aantreffen.
Ik wil hier met name een speciaal geval onder de aandacht brengen, dat van de vrouwen van Kaboel en van de stadsgebieden, die, ondanks de reeds meer dan twintig jaar durende oorlog - dus onder bijzonder moeilijke omstandigheden, vooral voor de burgerbevolking en met name de vrouwen en kinderen - een aantal rechten hadden veroverd, waaronder, reeds in 1960, de vrijheid al dan niet een sluier te dragen en de toegang tot de universiteit. Als docenten, artsen, verpleegkundigen en vroedvrouwen namen zij bijzonder actief deel aan het maatschappelijk leven, wellicht ook omdat de mannen zich de laatste twintig jaar voornamelijk met de oorlog hadden beziggehouden. Wat ook de redenen mogen zijn, de vrouwen van Kaboel en van andere stadsgebieden vormden in feite het actiefste deel van de samenleving. Deze rechten zijn volkomen onverwacht, in een tijdsbestek van vierentwintig uur, verloren gegaan en met voeten getreden en dat, naar mijn mening, niet in naam van een religie. Godsdienst heeft absoluut niets met deze situatie van doen, daar de obsessies van één persoon in feite tot wet zijn gemaakt. Zoals de moslimvrouwen die aan deze campagne hebben deelgenomen, zonder aarzelen hebben onderstreept, stond noch de religie, noch de Islam ter discussie, noch de pashtoetraditie waaraan deze vrouwen zich refereerden.
Persoonlijk vind ik het bijzonder positief dat op grond van een idee van het Europees Parlement, gesteund door de Commissie, en met name door het Bureau voor humanitaire hulp, vrouwen van allerlei verschillende godsdiensten, culturen en politieke overtuigingen in geheel Europa en ook in Sarajevo, in Afrikaanse landen, de Verenigde Staten en in Japan de straat op zijn gegaan om hun "nee' uit te schreeuwen tegen deze stap terug waarvan wij getuigen zijn geweest.
Ik meen dat wij ons moeten verheugen over het feit dat de vrouwen eindelijk eens een keer de straat op zijn gegaan om te demonstreren voor een idee van Europa en van het Europees Parlement, in tegenstelling tot de vele demonstraties waarbij de mensen de straat op gaan om te protesteren tegen initiatieven die door een Europese politieke instelling, om het even of het nu gaat om de Commissie, de Raad of het Parlement, zijn genomen. Wij zijn er maar al te zeer aan gewend onze burgers te zien demonstreren tegen Europese initiatieven; ik meen dan ook dat het uiterst belangrijk is deze keer te kunnen benadrukken dat burgers, en met name talrijke vrouwen, de straat op zijn gegaan om hun instemming te betuigen met een idee dat in het Europees Parlement is geboren.
Met betrekking tot uw vraag moeten we duidelijk stellen dat geweld verschillende vormen kan aannemen, dat uitsluiting van deelname aan de politiek, de scholing en het arbeidsproces de mensenrechten geweld aandoet en dat fysiek geweld en schadelijke, wrede praktijken eveneens een schending van de mensenrechten betekenen, daar zij wezenlijke rechten aantasten. Wij moeten nogmaals herhalen dat de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden een van de belangrijkste doelstellingen van de Commissie is, die zij zowel gestalte tracht te geven in haar interne beleidsvormen als in die ten opzichte van derde landen en met name bij de communautaire ontwikkelingssamenwerking.
Er zijn een aantal initiatieven genomen en door de Commissie ondersteund in het kader van het actieplatform voortgekomen uit de Conferentie van Peking en de resolutie van de Raad van 20 december 1995. Om aan deze verplichtingen te voldoen, gebruikt de Commissie haar politieke invloed waar dat maar nuttig kan zijn om de rechten van de vrouwen te doen eerbiedigen Zij beroept zich, en kan dat ook doen, op de mensenrechtenclausules in de samenwerkingsovereenkomsten die de mogelijkheid scheppen de samenwerking op officieel niveau ondergeschikt te maken aan de eerbiediging van de basisrechten van de vrouw. Zij spant zich in om de kwestie van gelijke rechten in haar beleidsvormen op te nemen, en met name in die ten aanzien van de door haar ontplooide ontwikkelingsactiviteiten, in strategieën, programma's en projecten, en neemt daarbij wettelijke voorschriften aan, zoals het voorstel voor een verordening van de Raad inzake de integratie van het thema man/vrouw. Ook werkt zij terzake adequate administratieve procedures uit.
De Commissie ontwikkelt bovendien positieve acties; zo helpt zij bijvoorbeeld partnerlanden hun nationale programma's, voortgekomen uit de Conferentie van Peking, op te zetten en ten uitvoer te leggen, via de UNIFEM in de landen rond de Middellandse Zee. Daarnaast zet zij een waarnemingscentrum ten behoeve van het gelijkekansenbeleid in Afrika op, dat in Ethiopië zal worden gestationeerd.
De Commissie draagt bij tot de verbetering van de situatie van de vrouwen door steun te verlenen aan niet-gouvernementele organisaties en groeperingen in de samenleving die zich inzetten voor de bevordering van de mensenrechten, en door de volwaardige deelname van deze organisaties aan de politieke, economische en sociale ontwikkeling in hun landen te stimuleren, en tracht voorts de verbetering van de situatie van de vrouwen in de verschillende sectoren te bewerkstelligen door dit beleid te integreren in de programma's van de ACS-landen. De Commissie financiert bovendien microkredieten voor vrouwen, campagnes ter bewustmaking van de rol en de relatie man/vrouw, alsook het actieplatform van de Conferentie van Peking.
Mijns inziens zou het nuttig zijn over een gedetailleerde schriftelijke lijst te kunnen beschikken van de programma's, de financiering en de fase van de tenuitvoerlegging, aangezien deze te lang is om hier uitputtend te behandelen. Ik geloof met name dat het gelijkekansenbeleid een transversaal beleid moet zijn, dat in alle beleidsvormen van de Unie, zowel intern als extern, moet doorklinken. Het beleid ten aanzien van vrouwen mag niet geheel op zichzelf staan, maar dient volgens de Commissie het belangrijkste principe te zijn waardoor zij zich laat leiden bij het uitstippelen van de beleidsvormen.
Tot besluit wil ik nog opmerken dat de Commissie nota zal nemen van en zich baseren op de conclusies van het comité dat momenteel bij de Verenigde Naties beraadslaagt over de monitoring van de acties na de Conferentie van Peking en dat nog een week werken voor de boeg heeft. De Commissie wil zich dan ook het recht voorbehouden om op basis van de conclusies van dit raadgevende comité uitvoering te kunnen geven aan de voorstellen en acties die daaruit voort kunnen vloeien.

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Bonino, ik ben u dankbaar voor de campagne die u voert voor de vrouwen van Kaboel. In 1911 heeft het congres van socialistische vrouwen in Kopenhagen de eerste Internationale Vrouwendag uitgeroepen om de strijd voor de rechten van de vrouw te voeren. De eerste successen waren al geboekt: in Scandinavië hadden de vrouwen het kiesrecht gekregen, in andere landen liet dat nog op zich wachten. We hebben een plaatsje veroverd in een domein waar de mannen het voor het zeggen hadden: de politiek. De vrouwen hebben stap voor stap gevochten voor toegang tot de universiteiten en de parlementen. Maar in het bedrijfsleven, in de media en daar waar het in de samenleving echt belangrijk wordt blijven de mannen in leidinggevende functies nog vrijwel volledig onder elkaar.
Ondanks vier internationale conferenties over de rechten van de vrouw is de lijst van ongelijke rechten en discriminatie tegen vrouwen lang. Ieder jaar op 8 maart richten we daar de schijnwerper op. Dit jaar stond de Vrouwendag in het teken van stuitende schendingen van vrouwenrechten door fundamentalistische regimes en bewegingen, daar is in duizenden demonstraties op gewezen. Afghanistan en Algerije zijn hier met name genoemd. Tijdens de vorige plenaire vergadering hebben we het daarover gehad, we hebben een resolutie goedgekeurd en uw campagne is op gang gekomen. Desondanks worden overal schendingen van vrouwenrechten vastgesteld. Als sociaal-democraten en als vrouwen zullen we onze stem laten horen, we zullen ertegen protesteren dat bijvoorbeeld gisteren in Istanboel vrouwen, die aan een demonstratie deelnamen, hun stem niet konden laten horen en met traangas uit elkaar zijn gejaagd.
In onze compromisresolutie hebben we de belangrijkste eisen van de vrouwen nog eens samengevat, en ik blijf erop hameren dat vrouwenrechten een ondeelbaar en essentieel onderdeel van de universele mensenrechten zijn. Dat brengt verplichtingen voor de EU en voor onze lidstaten met zich mee.
De conclusies van Peking moeten nu in de praktijk worden gebracht en namens mijn fractie zeg ik: we zullen blijven eisen dat het recht van de vrouw om zelf over haar lichaam te beschikken prioriteit krijgt. We moeten eisen dat de vrouw zelf kan beslissen over haar seksualiteit en wanneer en hoeveel kinderen ze wil krijgen. Dat is een individuele beslissing van iedere vrouw.
De genitale verminkingen zijn een van de gruwelijkste vormen van schendingen van dit recht om over zichzelf te kunnen beslissen. We moeten alles doen wat we kunnen doen om ervoor te zorgen dat dit in de Europese Unie niet gebeurt en dat we overal ter wereld een einde maken aan deze onmenselijke praktijken. Soms lijkt het erop dat wij in Europa bij de ontwikkeling van de vrouwenrechten wat meer vooruitgang hebben geboekt dan andere regio's. We hebben voor al die stappen moeten vechten, maar er blijft nog veel werk aan de winkel.
Waar in de Unie hebben we bereikt dat we voor gelijk en gelijkwaardig werk gelijke betaling krijgen? Nergens in Europa! En waar in Europa hebben we een einde gemaakt aan het mannengeweld tegen vrouwen? Nergens! Mannengeweld tegen vrouwen - een fenomeen waarvan volgens onafhankelijk onderzoek één op de vier of zelfs één op de drie vrouwen in de Unie zelf een keer het slachtoffer wordt.
Daarom doe ik nogmaals een dringend beroep op de Raad en op de Commissie, ik verwacht dat u hier iets aan doet. We moeten 1999 als Europees jaar tegen geweld tegen vrouwen beschouwen, we moeten overal in de Unie een campagne tegen geweld ook binnen de Unie voeren, dat heeft mevrouw Bonino voorgesteld. Voor 30 juni moeten we ervoor zorgen dat de Raad dit heeft besloten en omgezet, anders is het te laat. We mogen ons niet achter begrotingsproblemen of andere problemen verstoppen wanneer de belangen van vrouwen en kinderen op het spel staan.
Het Europees Parlement staat achter de slachtoffers van onderdrukking. We mogen niet zwijgen zolang we gelijke behandeling van mannen en vrouwen niet overal kunnen garanderen, zolang we de democratische rechten niet werkelijk kunnen garanderen.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, in de vergaderperiode van februari hebben wij een resolutie aangenomen om onze solidariteit met de vrouwen van Kaboel te onderstrepen, de Afghaanse vrouwen wier grondrechten hun door het verwerpelijke regime van de geobsedeerde mannen van de Taliban worden ontnomen.
De actie "Een bloem voor de vrouwen van Kaboel" , waarvoor ik mevrouw Bonino bedank en die een zeer grote weerklank heeft gevonden in de Europese Unie en daarbuiten, heeft het regime van de Taliban hopelijk doen inzien dat de grondrechten van de vrouwen in ere moeten worden hersteld en dat de humanitaire hulp aan iedereen ten goede moet komen. De Afghaanse vrouwen moeten niet alleen weten dat wij hun leed delen, maar ook dat we ons ervoor inzetten dat zij hun recht op een menswaardig leven kunnen doen gelden.
Onze publiekscampagne met betrekking tot de nood van de Afghaanse vrouwen moet ons niet uit het oog doen verliezen dat er in de hele wereld duizenden vrouwen het slachtoffer zijn van discriminatie en verminking, met name in regio's waar fundamentalistische regimes zijn gevestigd. Maar laten we ook niet vergeten wat er zich in onze contreien afspeelt. Het gelijkheidsbeleid van de Gemeenschap, dat in 1975 een aanvang heeft genomen, heeft naar alle waarschijnlijkheid een grote bijdrage geleverd aan onze strijd tegen de meest in het oog springende discriminatie op het gebied van salariëring, sociale zekerheid en toegang tot de arbeidsmarkt. Dit neemt echter niet weg dat wij nogal teleurgesteld zijn over het feit dat de Commissie zo weinig gevolg geeft aan de door dit Parlement aangenomen initiatiefverslagen van de Commissie rechten van de vrouw, die eisen en voorstellen bevatten waardoor een einde zou worden gemaakt aan de discriminatie van duizenden vrouwen in onze Europese Unie, met name van de vrouwen die onbetaald werk verrichten.
Zo hebben wij bijvoorbeeld aangedrongen op een communautair initiatief om in alle lidstaten regelgeving in te voeren waarmee de verdeling van pensioenrechten ingeval van een scheiding wordt vastgelegd, zodat vrouwen die zich twintig, dertig, veertig jaar lang aan het gezin, aan de opvoeding van de kinderen hebben gewijd en die er door een scheiding financieel maar al te vaak sterk op achteruitgaan, niet zonder de nodige sociale zekerheid komen te zitten. In het kader van een wijziging van de richtlijn uit 1986 hebben wij aangedrongen op een statuut voor de partners van zelfstandigen. Wij zijn teleurgesteld over het feit dat in het programma van de Commissie geen rekening is gehouden met deze oude voorstellen. Wij brengen ze vandaag nog eens in herinnering.
Deze Internationale Vrouwendag mag geen voorwendsel zijn voor het afleggen van mooie verklaringen. Wij rekenen op permanente actie en maatregelen om de positie van de vrouw in onze samenleving te verbeteren, met name door middel van positieve activiteiten.

Daskalaki
Mijnheer de Voorzitter, elk jaar weer vieren wij de Internationale Vrouwendag en elk jaar weer komen wij tot dezelfde trieste conclusie: als gelijkheid al bestaat, geldt deze alleen voor een kleine groep vrouwen in de wereld. Voor de meeste vrouwen zijn zelfs de meest fundamentele mensenrechten een onbereikbaar doel.
Wij hebben besloten dit jaar de Internationale Vrouwendag te wijden aan de vrouwen die het slachtoffer zijn van religieus fundamentalisme. Het is dan ook geen toeval dat wij bijzondere aandacht schenken aan de vrouwen in Afghanistan. Nergens ter wereld worden vrouwen op een dergelijke brutale wijze onderdrukt. De Afghaanse vrouwen leven als waarachtige gegijzelden van het Taliban-regime. Daarom verheugen wij ons over het initiatief van de Commissie. Wij willen mevrouw Bonino hiermee van harte gelukwensen en haar bedanken voor de prachtige poster die zij voor deze gelegenheid heeft laten vervaardigen.
Ook tijdens de vorige voltallige vergadering hebben wij uitgebreid gesproken over de vrouwen in Afghanistan. Deze vrouwen hebben een zwaar lot te verduren. Wij mogen hen dan ook nooit vergeten. Onze hulp en onze inspanningen mogen geen moment haperen. Tegelijkertijd mogen wij echter niet uit het oog verliezen dat ook in de meer ontwikkelde samenlevingen er nog heel wat gedaan moet worden voor de vrouw in het algemeen. Ook daar bestaat immers religieus fanatisme en niet zelden geïmporteerd fanatisme. Fanatisme is echter niet het enige kwaad. In heel de wereld zijn er vrouwen die misbruikt worden door internationale misdaadorganisaties. In heel de wereld zijn er vrouwen die het slachtoffer zijn van schendingen van de meest elementaire mensenrechten. Vrouwen zijn immers om allerlei redenen kwetsbaarder en weerlozer. Er zijn zelfs gebieden op onze wereldbol waar vrouwen door overbevolking geen recht op leven meer hebben.
Tijdens deze Internationale Vrouwendag moeten onze gedachten uitgaan naar de vrouwen die door de recente oorlogen hebben moeten vluchten, naar de vrouwen die het slachtoffer zijn van sociale uitsluiting, werkloosheid en armoede. Wij moeten denken aan al de vrouwen in de wereld die achtergesteld zijn. Daarom mogen wij nooit bij de pakken neer zitten. Wij moeten steeds weer, misschien zelfs tot vervelens toe, blijven hameren op iets dat misschien vanzelfsprekend lijkt te zijn, maar het niet is: fundamentele mensenrechten voor iedereen, ook voor vrouwen.

Larive
Mijnheer de Voorzitter, vrouwenrechten zijn mensenrechten en dus universele rechten, en alle vrouwen ontlenen hier rechten aan, of ze nu wel of niet op het grondgebied van de Europese Unie leven en of ze nu wel of niet onderdaan van de lidstaten zijn. De internationale gemeenschap, ook de Europese Unie, heeft hier roerende verklaringen over afgelegd. Maar wat moeten en kunnen wij, Europese Unie, Commissie, Raad en lidstaten doen om die papieren tijgers, om die rechten op papier, om die beginselverklaringen et cetera daadwerkelijk te doen toepassen? Dat spitst mijn fractie, de liberale fractie, nu toe op de niet-onderdanen van de Europese Unie.
Ten eerste, de niet-Europese vrouwen binnen de Europese Unie. Ik denk dat het essentieel is dat er een veel actiever en veel toegankelijker voorlichtingsbeleid over hun rechten wordt gevoerd door Commissie en lidstaten. Deze niet-Europese vrouwen die binnen de Europese Unie leven, moeten actief worden bijgestaan bij de verwezenlijking van hun rechten. Dat betekent ook een verbod op seksuele verminking op het Europees grondgebied en handhaving van dat verbod, maar dat betekent ook dezelfde behandeling als waar de vrouwen van de lidstaten recht op hebben op alle terreinen, en handhaving van deze rechten.
Ten tweede, de vele miljoenen vrouwen buiten de Europese Unie wier mensenrechten worden geschonden. Mevrouw Bonino, wat zou de Commissie zonder u moeten? Meer hoef ik niet te zeggen, wij steunen uw initiatief voor honderd procent en de vrouwen van Kaboel zijn de metafoor voor alle landen waar de mensenrechten worden geschonden. Internationale politieke druk is noodzakelijk, met name op de fundamentalistische regimes, en dan gaat het, mevrouw Van Dijk, niet uitsluitend om de kleding, dat is te kort door de bocht, en ook niet om de Koran, het gaat om de interpretatie ervan.
De Commissie, mevrouw Bonino zegt het, dient veel consequenter haar bevoegdheden te gebruiken. U wilt het, maar wij willen dat de hele Commissie daar permanent achter staat. Dat betekent de mensenrechtenclausule in de associatieovereenkomsten als integraal onderdeel bewust en kritisch toetsen en daar de consequenties uit trekken. Dat betekent hetzelfde bij de ontwikkelingssamenwerking. Mevrouw Bonino wil het, maar ik wil dat de hele Commissie het wil. Ik denk dat mevrouw Bonino nog heel wat steun van dit Parlement kan gebruiken om de mooie woorden in de praktijk om te zetten, zodat de mensenrechten ook daadwerkelijk worden gehandhaafd, zowel bij de associatie-overeenkomsten als bij de ontwikkelingssamenwerking, want anders kunnen we blijven praten en lapt iedereen wat wij zeggen aan zijn laars.

Sornosa Martínez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Bonino, ik ben echt blij dat u vandaag hier bent, want wij zijn u veel dank verschuldigd. Uw werk heeft er immers toe bijgedragen dat wij deze keer als gezamenlijke Europese instellingen een zeer positieve én actieve houding hebben gehad bij de viering van de Dag van de Vrouw en dat de hele publieke opinie heeft kunnen zien dat het gebrek aan rechten van de vrouw in Afghanistan gelijk staat met gebrek aan rechten voor alle vrouwen in de wereld.
Hoe dan ook, ik zou u willen zeggen dat wij hier in de Europese instellingen nog steeds moeilijkheden hebben. Ook dit jaar stellen wij weer vast dat de problemen van vrouwen in verband met arbeid nog steeds bestaan in een gebrek aan rechten en dat huiselijk geweld nog altijd een misstand is in onze maatschappij, hetgeen ons ook noopt tot zelfkritiek.
Daar ik maar één minuut heb voor deze bijdrage, zou ik vooral u, de Commissie rechten van de vrouw, alle vrouwelijke en mannelijke europarlementariërs willen zeggen dat wij eraan moeten werken 1999 tot het jaar tegen het geweld gericht tegen vrouwen te maken. Als wij dat bereiken, zal een groot gedeelte van de publieke opinie weer met ons zijn, want bij het vieren van één dag zijn wij als Europese instellingen erin geslaagd dit zichtbaar te maken voor de maatschappij en deze aan onze zijde te hebben bij het verdedigen van de rechten van de vrouw. En daar wij moeten blijven strijden, is dit een goed doel.

Leperre-Verrier
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats constateer ik met genoegen dat de Internationale Vrouwendag in de loop der jaren echt veel aan betekenis heeft gewonnen vergeleken met nog niet lang geleden. Denkt u maar aan de bedekte glimlachjes, het scepticisme en de spot die deze dag toentertijd ten deel viel. Hebben de arbeidsters die op 8 maart de dagelijkse strijd van de vrouwen met bloed en tranen een plaats in de geschiedenis hebben gegeven dan eindelijk gewonnen?
Na zoveel jaren, ondanks notoire vorderingen en grote inspanningen, moeten we echter helaas constateren dat de bereikte resultaten ontoereikend zijn, dat zij soms zelfs haaks staan op hetgeen we mochten verwachten. De lijst van mishandelingen waarvan vrouwen in de hele wereld momenteel het slachtoffer zijn, is lang en helaas welbekend. De Europese Unie moet zich er dus in het dagelijks leven voor blijven inzetten dat de gelijkheid van rechten, ook op haar eigen grondgebied, wordt gerespecteerd en mijn fractie steunt de vandaag ingediende compromisresolutie dan ook volledig.
Ik ben evenwel van mening dat we deze Internationale Vrouwendag moeten aangrijpen om de nadruk te leggen op bepaalde groepen vrouwen die met name behoefte hebben aan onze actieve steun. Ik denk dan vooral aan de situatie van de vrouwen in Afghanistan. Mevrouw de commissaris, in dit opzicht betuig ik mijn dank en waardering voor de grote inspanningen die u zich getroost voor de vrouwen in dit land, teneinde hun grondrechten in ere te herstellen. Ook denk ik aan de Algerijnse vrouwen, wier strijd tot voorbeeld dient. En niet te vergeten de vrouwen uit Kosovo, die gisteren de straat op zijn gegaan om te betogen tegen de onderdrukking waarvan zij momenteel het slachtoffer zijn. Vergeeft u mij bovendien mijn chauvinisme wanneer ik mij lovend uitlaat over de Corsicaanse vrouwen die op een moedige en waardige manier in opstand zijn gekomen tegen het terrorisme dat deze regio nog steeds teistert. Ook in dit geval hebben de vrouwen uiting weten te geven aan de noodzaak van een verlicht beleid, hoop en vrijheid, waarden die net zo universeel zijn als de rechten van de mens die, zoals iedereen weet, ook de rechten van de vrouw zijn.

De Voorzitter
Ik heb overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement 6 ontwerpresoluties ontvangen.

Torres Marques
Mevrouw de Voorzitter, er bestaan vele vormen van geweld waar vrouwen het slachtoffer van zijn: onzichtbare en stille vormen, zoals dwang, bedreiging en afhankelijkheid of vormen die meer opzien baren, zoals verkrachting, fysiek geweld en regelrechte onderdrukking. En de doodsangsten die zij uitstaan dat dit geweld tegen henzelf, kinderen of bejaarden gericht kan zijn, terwijl zij zelfs vaak niet eens weten waarom! Hun leven en dat van degenen die zij liefhebben verkeert voortdurend in gevaar, zonder dat zij maar iets gedaan hebben waarom zij dat lot zouden verdienen en zonder dat zij iets kunnen doen om het te vermijden. Met alles wat in ons vermogen ligt moeten wij deze situatie aanklagen. Dat geldt vooral voor wat er gebeurt met de vrouwen in Algerije, in Afghanistan maar ook op Timor, dat zo ver weg ligt, maar dat ons zo na aan het hart gaat. Wij moeten de stem zijn van de vrouwen wie het recht ontnomen is hun stem te laten horen.
Opdat de aanwezigen met eigen ogen zien hoe de gevangenis eruitziet waarin elke vrouw in Afghanistan zich in het dagelijks leven moet opsluiten, heb ik mevrouw de commissaris Emma Bonino gevraagd mij de boerka te lenen. Voor mij was het dragen van dit kledingstuk veelzeggender dan alle toespraken in de wereld. Ik voelde me gevangen en geïsoleerd te midden van anderen, daar ik de buitenwereld door tralies zag, niet verder kon kijken dan mijn eigen voeten, nauwelijks adem kon halen, mijn armen niet kon bewegen, zelfs niet om de woorden op te schrijven die ik nu voor u oplees en zelfs geen kind op de arm kon nemen, zo'n natuurlijk gebaar voor een vrouw.
Wij moeten het uitschreeuwen: bevrijdt deze vrouwen uit hun gevangenis, uit hun marteling en van dat geweld! Onze alarmkreet, onze solidariteit, en onze vriendschap moeten deze vrouwen bereiken, opdat zij merken dat zij niet alleen zijn. Deze vrouwen is alles afgenomen: het recht om te studeren en om les te geven, het recht op gezondheidszorg, het recht om zelf een baan met verantwoordelijkheid te kiezen, op zelfrespect, om in vrede en vrijheid te leven en zelfs het recht om ongehinderd te zien en adem te halen. Tegenover dit ongehoorde geweld kan geen enkel mens blijven zwijgen. Wij zullen in ieder geval niet zwijgen en wij zullen ervoor strijden dat 1999 het jaar wordt tegen het geweld tegen vrouwen.

Mann, Thomas
Mevrouw de Voorzitter, de mensenrechten zijn de basis van iedere grondwet en een hoog goed voor iedere vrouw en iedere man. Aan het einde van de twintigste eeuw is het verschil tussen de intenties en de werkelijkheid echter nog altijd groot, ondanks alle successen. Met name het moslimfundamentalisme is in dit opzicht een duister hoofdstuk. Gisteren zijn op de Internationale Vrouwendag niet alleen vrouwen de straat op gegaan maar ook heel wat mannen, daaronder ook ik.
In de gezamenlijke campagne van het Europees Parlement en de Commissie "Een bloem voor de vrouwen in Kaboel" veroordelen we de terreurstaat Afghanistan, waar vrouwen van hun zelfbewustzijn en hun plaats in de samenleving worden beroofd, we hebben dat vandaag weer gezien. Ze moeten zich vermommen. Ze zien de wereld door tralies van textiel, alsof ze in een kooi zitten. Ze zijn tweederangsmensen geworden, die zich in het openbaar niet meer kunnen uiten, terwijl Afghanistan toch ooit een progressief land was!
Ze mogen hun beroep als arts, onderwijzeres of afgevaardigde niet meer uitoefenen. Het moslimregime heeft de vrouwen tot tweederangsmensen gedegradeerd. U heeft het ter plaatse aan den lijve ondervonden, commissaris Bonino. U heeft onze volledige sympathie en ons respect. We zullen niets achterwege laten om de publieke opinie overal bewust te maken van de treurige rol van het Taliban-regime en acties op de lange termijn voeren.
Laten we op deze dag echter ook niet vergeten dat we de idee van gelijke rechten ook bij ons in Europa moeten verwezenlijken. De eerste stap is gezet door de richtlijn inzake de omkering van de bewijslast bij discriminatie, door het nieuwe artikel over gelijke behandeling in het Verdrag van Amsterdam en door het arrest-Marshall over de ondersteuning van vrouwen die voor promotie in aanmerking komen. De opmars van zelfbewuste vrouwen valt niet te stoppen. De speciale nadruk op de rol van de vrouw tijdens de Werkgelegenheidstop in Luxemburg is een goede basis voor een verdergaande integratie in het beroepsleven, maar het blijft een enorm probleem om na de opvoeding van kinderen de draad weer op te pakken. Het is een uitzondering als een vrouw in een leidinggevende functie carrière maakt, en gelijke betaling voor gelijkwaardig werk is nog op geen stukken na bereikt.
Daarom is de 8ste mei een stimulans om overal in de samenleving het concept van mainstreaming toe te passen. Als ik een wens mocht doen dan zou ik zeggen: laat de bloemen voor de vrouwen in Kaboel bloeien, in het Westen, in het Oosten, overal ter wereld, zodat iedereen ze kan zien!

Eriksson
Mevrouw de Voorzitter, gisteren zijn duizenden vrouwen en een paar honderd mannen, dat geloof ik tenminste, in de steden van Zweden de straat opgegaan om de campagne, " Een bloem voor de vrouwen van Kaboel" op allerlei manieren te steunen. Op dezelfde dag staken bijna net zoveel mensen een kaars aan voor de vrouwen die het afgelopen jaar zijn gestorven aan de verwondingen die hun zijn toegebracht door de man die beweerde dat hij het meest van iedereen van haar hield, of die zelfs regelrecht door hem zijn vermoord. Ik ben het dan ook werkelijk volkomen eens met de Groenen en anderen dat wij de vrouwen van de EU mee zullen krijgen, en zeer veel mannen ook, als wij ook binnen de Europese Unie een campagne tegen het geweld tegen vrouwen op poten kunnen zetten.

Van Lancker
Mevrouw de Voorzitter, ik ook zou commissaris Bonino heel hartelijk willen danken voor haar actie voor de vrouwen van Kaboel. Ik denk dat ze niet alleen die vrouwen in Afghanistan in het licht gezet heeft, eindelijk, maar dat ze bovendien ook de internationale vrouwendag een nieuwe dynamiek gegeven heeft en de vrouwenbeweging sterker heeft gemaakt dan tevoren. U hebt zelf gezegd, mevrouw de commissaris, Afghanistan was een symbool van vrouwenonderdrukking overal in de wereld. U zal het mij dan ook niet kwalijk nemen dat wij zeer bijzonder ook onze solidariteit willen uitdrukken met die duizenden vrouwen in Algerije die al jarenlang het slachtoffer zijn van barbaarse verkrachtingen en moordpartijen door fundamentalistische terreurgroepen van de GIA. Religieuze fanatici zijn het, geen gewone moslims, die met hun moordpartijen op meer dan 80.000 mensen nu al, waaronder zeer veel vrouwen, kinderen, oudere mensen, de vrede en de democratie in Algerije voorgoed willen doen verdwijnen.
Geweld is inderdaad het instrument van fanatici, van terroristen, maar laat ons toch ook niet vergeten dat dit geweld vooral gedijt in een land waar de democratie zeer lang verdrukt is, dat lijdt onder verschrikkelijk hoge werkloosheid, onder zeer grote armoede, waar een groot deel van de bevolking zelfs geen mensenrechten krijgt en dan bedoel ik zeer speciaal de vrouwen, wier rechten daar toch al jaren verdrukt worden. Want Algerije heeft sinds 1984 al een familierecht, dat tot de meest retrograde behoort. Een familie die vrouwen degradeert tot rechteloze wezens die volledig onderworpen zijn aan hun mannen en voogden en die trouwens in strijd is met internationale conventies die Algerije heeft onderschreven maar niet toepast.
Er bestaat in Algerije een zeer brede beweging van vrouwenorganisaties van allerlei strekkingen die met buitengewone moed een geweldloze strijd voert voor vrede, voor democratie, voor mensenrechten en dus ook voor vrouwenrechten en tegen dit familierecht. Ik hoop dat we ook in die strijd, waar het gaat over Algerije, over de Algerijnse vrouwen, over het doorzettingsvermogen, op u, mevrouw de commissaris, kunnen rekenen. Barbaars geweld bestrijden kan men alleen maar doen als men de democratie steunt. Maar een democratie kan niet bestaan waar geen mensenrechten en geen vrouwenrechten gerespecteerd worden. Ik denk dan ook dat wij deze vrouwenbewegingen in Algerije met volle kracht moeten steunen.

Ribeiro
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, vandaag wordt er in het Parlement aandacht besteed aan de Internationale Dag van de Vrouw, waarbij wij met name de specifieke situatie van de Afghaanse vrouwen voor het voetlicht proberen te brengen. Wij betuigen onze volledige solidariteit met de slachtoffers van deze bijzondere en extreme uiting van discriminatie, die deze dag en de strijd die deze dag belichaamt zijn volle betekenis geeft.
Niets kan natuurlijk afbreuk doen aan onze solidariteit, maar tegelijkertijd moeten wij ons ten volle bewust zijn van de manier waarop Vrouwendag ontstaan is. De oorsprong ligt bij een conflict over de werktijd van arbeidsters in de textielindustrie in New York. Ook mogen wij niet vergeten dat onze solidariteit tevens moet uitgaan naar andere specifieke situaties, zoals in Portugal, waar vrijwillige zwangerschapsonderbreking tot een element in de strijd tussen politieke partijen wordt gemaakt met voorbijgaan aan de rechten van de vrouw. Daar wordt een onaanvaardbare situatie op het vlak van de wetgeving, de volksgezondheid en de moraal op een hypocriete wijze verdedigd uit naam van morele principes die voor onaantastbaar verklaard worden.
De strijd voor de rechten van de vrouw is een strijd van ons allen, vrouwen en mannen, die overal gevoerd moet worden.

Marinucci
Mevrouw de Voorzitter, vijftig jaar na de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens worden de rechten van de vrouw nog maar al te vaak niet erkend, en niet toegepast, maar integendeel met voeten getreden. Kunnen wij ruim drie jaar na de goedkeuring van het actieplatform van Peking tevreden zijn over de acties die door de Europese Unie en haar lidstaten zijn ontwikkeld ten aanzien van de Europese vrouwen en de vrouwen in de rest van de wereld? Helaas niet!
Het kan noch dit Parlement en, eerlijk gezegd, noch de Commissie aangerekend worden dat het vierde actieprogramma - ondanks het feit dat het de aanwijzingen van Peking heeft overgenomen - niet over voldoende middelen beschikt om de vele noodzakelijke initiatieven te financieren die door de vrouwenorganisaties van onze landen, vaak tevergeefs, worden opgezet. In veel landen zijn de nationale actieprogramma's, die het platform van Peking naar de landelijke realiteit moeten vertalen, of nog niet ingediend of de geplande acties zijn achterwege gebleven.
De jaren verstrijken en de vrouwen zijn nog steeds het slachtoffer van vele vormen van geweld, van fysiek tot seksueel geweld, waaronder ook begrepen de seksuele intimidatie op het werk. Ook gewelddadige praktijken, die geworteld zijn in culturele en patriarchale tradities, blijven voortbestaan. Dat geldt eveneens voor de discriminatie bij de toegang tot de scholing, opleiding, werk, carrière, de toegang tot de magistratuur en de gezondheidszorg en voor het aandeel van vrouwen in de besluitvorming. Men zou kunnen stellen dat bepaalde vormen van discriminatie betrekking hebben op vrouwen uit ontwikkelde landen en andere op vrouwen uit ontwikkelingslanden, maar dat is niet zo. Alle vrouwen op de gehele planeet hebben te kampen met discriminatie, ook al moet gezegd dat vrouwen uit arme landen en uit landen met een gewelddadig dictatoriaal regime of uit landen waar oorlog woedt, het zwaarst getroffen worden.
Naast dit tragische scenario bestaan er nog andere fenomenen die weliswaar reeds bekend zijn, maar die enorm in omvang en sociale betekenis zijn toegenomen: de vrouwenhandel ten behoeve van de prostitutie en de moeder aller problemen: de werkloosheid. Het ontbreekt echter niet aan initiatieven en het is dan ook terecht hier - zoals velen reeds hebben opgemerkt - te wijzen op de grote inzet van commissaris Emma Bonino ten gunste van de Afghaanse vrouwen. Haar initiatieven zijn door het Europees Parlement en diverse nationale en internationale organisaties en vrouwenverenigingen in vele landen, ook buiten de Unie, overgenomen. Ook mag het werk van commissaris Gradin niet onvermeld blijven; zij heeft zich ingezet voor de bestrijding van de vrouwenhandel ten behoeve van de prostitutie, waarvan niet alleen talrijke vrouwen uit het Zuiden van de wereld het slachtoffer zijn, maar waaraan ook Europese vrouwen en vrouwen uit landen die destijds door de Sovjetunie werden onderdrukt, ten prooi vallen.
Op deze dag, die niet ver van de tachtigste verjaardag van 8 maart valt, moeten wij echter tegen onszelf, de Commissie en de Raad zeggen dat er meer moet worden gedaan om het principe te erkennen en te verwezenlijken volgens hetwelk de vrouwenrechten een onlosmakelijk onderdeel zijn van de rechten van de mens en als zodanig moeten worden geïnterpreteerd, erkend en tegen elke prijs verwezenlijkt.

Ainardi
Mevrouw de Voorzitter, ook al is er deze eeuw grote vooruitgang geboekt op het gebied van de vrouwenrechten, toch moet er nog veel worden gedaan voordat er sprake is van volledige gelijkheid, voordat de positie van vrouwen in onze samenlevingen wordt erkend.
Zo moeten vrouwen in een groot aantal landen van de Europese Unie strijden tegen discriminatie op de werkvloer en tegen een ongelijke beloning en moeten zij ageren tegen de werkloosheid en onzekerheid op de arbeidsmarkt, waardoor vooral zij worden getroffen. Tegenover de pogingen die regelmatig worden gedaan om te tornen aan de fundamentele verworvenheid van geboortecontrole moeten zij uiterst waakzaam blijven.
Ik verheug mij erover dat het gelijkheidsbeginsel in Frankrijk op de politieke agenda staat. Dit zou een eerste aanzet kunnen zijn om het streven om de vrouw volledig burgerschap te garanderen en toegang tot politieke verantwoordelijkheden - tot alle politieke verantwoordelijkheden -, concreet gestalte te geven.
Het lot van de vrouwen van Kaboel schokt ons allemaal, en ik ben in dit opzicht bijzonder ingenomen met het initiatief van de Commissie. Hun behandeling laat in al haar verschrikkingen zien welk beeld de fundamentalisten van de vrouw hebben. Uit naam van ditzelfde fundamentalisme worden de zo moedige Algerijnse vrouwen verkracht en vermoord. De lijst van landen waar vrouwen worden geminacht en slecht behandeld is helaas nog veel langer.
Er wordt wel eens gezegd dat de mate van beschaving van een samenleving kan worden afgemeten aan het lot van de vrouwen in die samenleving. Dit betekent dat we nog een hevige strijd moeten leveren, en zeker niet uitsluitend op de symbolische dag 8 maart.

Izquierdo Rojo
Mevrouw de Voorzitter, opnieuw lijkt alles gereed voor onmacht. De instellingen in de Europese Unie lijken steeds meer op een groot raderwerk dat zorgvuldig klaargemaakt wordt voor onmacht, terwijl wij onszelf hypocriet in tweeën delen tussen onze wil en de feiten.
Daarom, mevrouw de Voorzitter, indachtig Ana Orantes, de vrouw uit Granada die, door levend verbrand te worden, op tragische wijze vermoord is door haar ex-echtgenoot, en ook indachtig de schandalige cijfers voor mijn land, Spanje, wat betreft seksistisch geweld - vorig jaar 91 gevallen, een cijfer dat veel hoger ligt dan het aantal gevallen van terroristisch geweld door de ETA -, vraag ik mij af of deze hypocriete vorm van het niet-discrimineren van vandaag eigenlijk wel beter is dan de discriminatie van gisteren. Ook is het schijnheilig, en zelfs belachelijk, dat wij niet in staat zijn vanaf onze positie de discriminatie op het vlak van beloning te zien. Hoe is het mogelijk dat wij water op de maan kunnen waarnemen, terwijl wij niet in staat zijn te zien dat discriminatie op het vlak van werk wordt toegelaten in dit schijnheilige Europa? Wij laten wat verboden is toe, maar wij willen het niet zien.
Mevrouw de Voorzitter, gisteren hebben miljoenen vrouwen ons opgeroepen eindelijk, en zonder omwegen, consequent te zijn en over te gaan tot de feiten.

Banotti
Mevrouw de Voorzitter, voordat we het debat beëindigen zou ik de aandacht van het Huis willen vestigen op het grote aantal vrouwen wier kinderen zijn ontvoerd naar landen waar deze vrouwen zich bij het gerecht op geen enkel recht kunnen beroepen. Velen van hen zijn hun kinderen voorgoed kwijt. Dit is een actuele mensenrechtenkwestie en ik ben het met mevrouw Larive eens dat we dit als een grondrecht moeten beschouwen wanneer we onze betrekkingen met een groot aantal landen waarnaar deze kinderen zijn ontvoerd, onder de loep nemen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 11.30 uur plaats.

Verkoop van en de waarborgen voor
consumptiegoederen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0029/98) van mevrouw Kuhn, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de verkoop van en de waarborgen voor consumptiegoederen (COM(95)0520 - C4-0455/96-96/0161(COD)).

Kuhn
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, voor consumptiegoederen hebben we een open interne markt. Vanaf 2002 krijgen we in de meeste lidstaten van de EU de euro. Daardoor kunnen de consumenten veel makkelijker prijzen vergelijken. Teleshopping, grensoverschrijdende handel door postorderbedrijven en ook het aanbod op het internet zouden daarvan kunnen profiteren. Uit een enquête blijkt echter dat de meeste consumenten aarzelen om consumptiegoederen buiten hun eigen land te kopen, omdat ze bang zijn dat ze problemen krijgen als een product gebreken vertoont. Die vrees is op het ogenblik absoluut gegrond. Binnen de Europese Unie varieert niet alleen de wettelijke garantieduur van land tot land, ook het begrip "gebreken vertonen" wordt niet overal op dezelfde manier gedefinieerd. Het recht op het verhelpen van een gebrek en de voorwaarden om van de garantie gebruik te maken zijn niet overal gelijk.
De Commissie heeft in haar Groenboek "Garantie op consumptiegoederen en service na verkoop" gewezen op de verschillen tussen de lidstaten. In een resolutie over het Groenboek heeft het Europees Parlement de Commissie gevraagd een voorstel voor een richtlijn voor te leggen inzake een minimumharmonisatie van de wettelijke garantie en kadervoorschriften inzake de commerciële garantie. Mevrouw Oomen-Ruijten was indertijd de rapporteur.
Het door de Commissie voorgelegde voorstel is vanuit het standpunt van de consumenten een uitstekende zaak. Er wordt een minimumharmonisatie van de regelingen van de lidstaten inzake de wettelijke garantie en meer openheid bij de commerciële garantie bewerkstelligd. Die wettelijke garantie moet nu twee jaar duren. Gedurende één jaar kan de consument kiezen uit vier verhaalsmogelijkheden, waarvan hij ten aanzien van de verkoper gebruik kan maken: kosteloze herstelling, vervanging, vermindering van de prijs of ontbinding van de overeenkomst. In het tweede jaar heeft hij alleen nog recht op kosteloze herstelling of vermindering van de prijs.
Als rapporteur heb ik van het begin af aan gezegd dat deze vrije keuze voor de consument overdreven klantvriendelijk is en voor de verkoper respectievelijk de producent een te zware last. Veel consumenten zouden misschien producten met een gebrek niet laten repareren maar vervanging eisen of zelfs ontbinding van de overeenkomst. De handelaars zouden dan met bijna nieuwe gebruikte producten zitten, die na de reparatie als tweedehandsgoederen zouden moeten worden verkocht. De medeadviserende commissies stellen daarom net als de ten principale bevoegde commissie een hiërarchie voor de garantieperiode van twee jaar voor: kosteloze en volledige herstelling als dat zinvol en haalbaar is, ofwel vervanging, als reparatie niet zinvol of haalbaar is. Als dat allebei niet kan wordt de overeenkomst ontbonden of de prijs verminderd.
Door dit voorstel kunnen we de ernstige bezwaren, die hoofdzakelijk van de handel gekomen zijn, waarschijnlijk uit de weg ruimen. Dan zijn ook de afgevaardigden af van al die foute berekeningen van de kosten, die we ook vandaag weer ontvangen hebben. Ik heb best begrip voor bepaalde vertegenwoordigers van de industrie, sommige hebben ons zelfs een volledige stemlijst gegeven, dat is ook een primeur, blijkbaar geloven ze dat de leden van het Parlement niet kunnen denken, maar de consument heeft recht op een product zonder gebreken; je zou bijna denken dat producten met gebreken tegenwoordig de regel zijn.
Het voorstel voor een richtlijn geldt ook voor tweedehands auto's. De belangenverenigingen van de automobilisten zijn daar blij mee. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming stelt echter voor dat de koper en de verkoper van tweedehandsgoederen in hun contract beperkingen kunnen opnemen. Staat u mij nog een opmerking toe: de meeste lidstaten wensen dat tweedehandsgoederen onder deze richtlijn vallen, omdat dat in hun wetgeving tot nu toe zo was. Bepaalde kringen hadden er ook kritiek op dat publiekelijk afgelegde verklaringen van de producent relevant kunnen zijn voor de definitie van een gebrek. Volgens mij is dat niet meer dan redelijk, want vaak geeft de reclame voor de consument de doorslag om een bepaald product te kopen.
In haar voorstel gaat de Commissie ervan uit dat een gebrek dat in de eerste zes maanden na aflevering zichtbaar wordt al bij de koop bestond. Daarvoor gelden echter wel beperkingen, bijvoorbeeld als de verkoper het tegendeel kan bewijzen. Het is dus niet juist wat soms beweerd wordt, dat de koper zijn espadrilles vijf maanden na de koop kan teruggeven omdat ze door het dragen kapot zijn gegaan. En als er een barst in mijn peperdure nieuwe vaas zit kan ik die niet zes maanden na de koop teruggeven omdat dit gebrek op de eerste dag al zou hebben bestaan.
Diegenen die kritiek op de richtlijn hebben zou ik erop willen wijzen dat op de wettelijke garantie, in tegenstelling tot de commerciële garantie, alleen maar aanspraak kan worden gemaakt als het product op het moment van aflevering niet in overeenstemming met de overeenkomst was. Diezelfde personen moeten er ook eens over nadenken dat de interne markt voor de verkopers grote voordelen met zich mee heeft gebracht, en dat nu de consument eens aan de beurt is. Ik ben van mening dat de consument er recht op heeft dat de omvang van de wettelijke garantie niet mag afhangen van het land waar hij winkelt. Hij moet overal in de EU dezelfde minimale rechten hebben. Deze richtlijn zou tot een beter evenwicht in de relatie tussen verkopers en kopers leiden, want de consumenten zouden in veel lidstaten, daaronder ook in mijn land, meer rechten krijgen, en de consument zou met meer vertrouwen in andere landen gaan winkelen. Daarom is het voorstel voor een richtlijn een belangrijke maatregel om de bescherming van de consumenten in de Europese Unie te verbeteren.

Lehne
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, in principe ben ik het met de rapporteur eens, de richtlijn is eigenlijk een stap in de juiste richting. Daardoor harmoniseren wij in de Europese Unie een belangrijke sector, die zeker ook relevant is voor het functioneren van de interne markt. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de problemen van een burger die in Duitsland woont maar over de grens in Nederland of België wil winkelen. Hij weet niet precies wat voor rechten hij als koper in die landen eigenlijk heeft. Daarom is dit echt een stap op weg naar de harmonisatie.
Ik geef ook graag toe dat ik er een zekere sympathie voor heb dat de Europese wetgeving, die nu op komst is, misschien ook in mijn land, Duitsland, het debat over het verbintenissenrecht weer op gang zou kunnen brengen, een debat dat al vrij lang in vergetelheid is geraakt. Desondanks ben ik van mening dat het voorstel van de Commissie in allerlei opzichten onevenwichtig is. Daarom zijn een aantal amendementen van het Parlement zo belangrijk. Ik bedoel daarmee vooral het voorstel om het aantal keuzemogelijkheden voor de consument te beperken, zoals mevrouw Kuhn al heeft gezegd.
Volgens het voorstel van de Commissie is het theoretisch denkbaar dat iemand bijvoorbeeld een auto koopt, daarmee maandenlang vrolijk rondrijdt, misschien 50.000 kilometer maakt, en dan zegt: de motor is kapot en ik wil graag een nieuwe auto. Dat zou uiteraard niet billijk zijn, want een product dat zo duur is wordt onder normale omstandigheden gewoon gerepareerd.
Een tweede probleem gaat over het omgekeerde geval. Stel: ik koop in de supermarkt een spotgoedkope haardroger, die na elf maanden kapot gaat. Volgens de tekst van de richtlijn zou de consument theoretisch kunnen eisen dat die haardroger gerepareerd wordt. Dat is natuurlijk ook onzinnig, want een product dat zo goedkoop is wordt niet gerepareerd, dat wordt ingeruild. Daarom is het voor mij essentieel dat we de keuzemogelijkheden voor de consument veranderen.
Ik geloof echter ook dat we niet alleen voor tweedehandsgoederen maar ook voor goedkope producten uitzonderingen moeten voorzien, dat stelt mijn fractie ook voor. Het lijkt me niet verstandig als we een richtlijn aannemen die er uiteindelijk toe zou kunnen leiden dat bepaalde goedkope producten veel duurder moeten worden om de risico's te compenseren die door de garantieregeling ontstaan. Uiteindelijk zou dat ten koste van de consument gaan. Daarom hebben wij een amendement ingediend waarin we voorstellen om goedkope producten op te nemen in de lijst van de gevallen waarin van de regel kan worden afgeweken.
Wij hebben problemen met de beslissing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming over de aansprakelijkheid van de producent. Dat heeft de Commissie juridische zaken en rechten van de burger niet gesteund en dat zal ook de Fractie van de Europese Volkspartij niet steunen. Voor de omkering van de bewijslast hebben wij in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger een betere oplossing gevonden. Ons voorstel is niet zo drastisch als de regeling in de richtlijn, waarvan nooit kan worden afgeweken, ook niet als het resultaat onbillijk is.
Ik heb op een aantal amendementen gewezen, in uw dossier zitten er nog meer. Desondanks zijn we in principe van mening dat de richtlijn de juiste kant op gaat. Daarom steunen wij het voorstel van de Commissie in grote lijnen, maar wel met de correcties die ik genoemd heb en die u in onze amendementen vindt.

Whitehead
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie is bijzonder ingenomen met het feit dat deze richtlijn nu eindelijk aan het Parlement is voorgelegd en feliciteert onze collega, mevrouw Kuhn, met het werk dat zij onafgebroken heeft verricht teneinde het gewenste resultaat te bereiken.
Dankzij dit voorstel zal er een minimumnorm komen voor de verkoop van goederen op de hele interne markt. Als alles vlot verloopt zal deze norm van kracht worden tegen de tijd dat deze interne markt daadwerkelijk haar beslag krijgt met de monetaire hervormingen aan het eind van deze eeuw. In dat geval zullen consumenten, voor het eerst in alle lidstaten de gelegenheid hebben tot verhaal en herstelling van datgene wat hun eigenlijk toekomt, maar hun al te vaak wordt ontzegd.
In het Groenboek uit 1993 over garanties en service na verkoop verzocht dit Parlement de Commissie een voorstel voor een richtlijn in te dienen. Wij zijn bijzonder blij dat dit nu voor ons ligt. In mijn land gaan de wettelijke bepalingen al sterk deze kant op en onder het Britse voorzitterschap zal dus de neiging bestaan dit heel snel in wetgeving te vertalen. De laatste zes jaar hebben we gezien dat bij Trans-Europese transacties, die een steeds groter deel uitmaken van de intracommunautaire handel tussen individuele personen, 70 % van de aanhangig gemaakte zaken betrekking heeft op ondeugdelijke producten. 52 % van de consumenten noemde de problemen die zij ondervonden bij het ruilen of laten herstellen van goederen als de grootste belemmering voor het aanschaffen van goederen buiten de landgrenzen. Een groot aantal mensen gaf dit als reden op en niet taalbarrières. Er is dus ongetwijfeld iets mis. Mevrouw Kuhn heeft deze kwestie op een opmerkelijk goede manier aangepakt, samen met de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, door na te gaan hoe er compromissen kunnen worden bereikt. Zo is er nu een redelijk compromis over de garantietermijnen. Een jaar is niet lang genoeg, en de voorstellen van vijf en zes jaar zijn niet realistisch. Deze werden dan ook verworpen en mevrouw Bonino zal ongetwijfeld nogmaals de redenen hiervoor geven.
Wij geloven in een rationele hiërarchie van de verhaalsmogelijkheden. Zo'n rationele hiërarchie is er natuurlijk op gericht de rechten van de consument in stand te houden en te beschermen en tegelijkertijd de verkoper niet lastig te vallen met volkomen onrealistische voorstellen, zoals het moeten vervangen van een auto die na een paar maanden rijden wordt teruggebracht wegens enkele krassen.
De formulering van amendement 45 is beter dan EMAC 9 - het in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming goedgekeurde amendement - omdat er zodanige bewoordingen in worden gebruikt dat de natuurlijke economische belangen van koper en verkoper moeten samenvallen als de hiërarchie van de verhaalsmogelijkheden niet in vervanging, maar in herstelling resulteert. Ook wordt hierin opnieuw aandacht besteed aan de kwestie van de termijn voor ontbinding van de koopovereenkomst of een prijsvermindering.
Er zijn een paar zaken waar we, mijns inziens, meer tijd en misschien meer aandacht aan moeten besteden. Dit is tenslotte nog maar de eerste lezing. Het gaat onder meer om de tweedehands goederen. Op bepaalde gebieden zou deze richtlijn eigenlijk van toepassing moeten zijn op tweedehands goederen, maar er zijn ook gebieden waarop we allemaal inzien dat het, ondanks het grote aantal klachten, onterecht zou zijn als de richtlijn er volledig op van toepassing was, als waren de goederen nieuw.
Mijn laatste punt is het volgende: wat de informatie voor de consument betreft - hier had de industrie felle kritiek op de invoering van contactadressen in elke lidstaat -, denken wij een passend amendement te hebben gevonden waarin precies de juiste hoeveelheid informatie wordt voorgesteld die de consument van lidstaat tot lidstaat nodig heeft.

Oomen-Ruijten
Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen beginnen om allereerst mevrouw Kuhn hartelijk te bedanken voor de voortreffelijke manier waarop wij met elkaar hebben mogen samenwerken om te komen tot een goed resultaat voor deze richtlijn. Ik hoop ook dat de samenwerking zal duren tot en met de stemming die we morgen voor de eerste lezing hebben, omdat men in onze fractie grote voordelen ziet in deze richtlijn. Wij zijn in staat om de consument tot een volwaardige marktpartij te maken. Dat is ook nodig wanneer wij vinden dat er een interne markt moet zijn die ervoor moet zorgen dat die consument in heel Europa kan kopen en dat aan de producten die hij koopt een service verbonden is.
Dat erkent onze fractie, maar tegelijkertijd, als ik zeg dat de consument een volwaardige marktpartij moet kunnen zijn, betekent dat niet dat wij de lasten onevenredig kunnen gaan leggen bij het midden- en kleinbedrijf. Daarom hebben wij geprobeerd om een aantal elementen te verbeteren, en met name door het amendement op artikel 3, lid 4, waar wij hiërarchie aanbrengen in de wijze waarop de consument bij het niet voldoen aan de contracten zijn gelijk of zijn verhaal kan halen. Ik denk dat we met die hiërarchie al een hele hoop van de problemen van het midden- en kleinbedrijf hebben opgelost.
Dat betekent, en een journalist vroeg dat ook, dat wij ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie ten aanzien van de hiërarchie wat rechten bij de consument hebben weggehaald. Maar ik kan het verdedigen, omdat het ook betekent dat wij voor de consumenten ervoor gezorgd hebben dat de ecologische, energetische wegwerpeconomie, die wij zouden krijgen wanneer alles gewoon maar teruggebracht kan worden, uit het ontwerp verdwijnt met het amendement 45. Ik denk dus dat wij vanuit energie- en milieu-oogpunt met amendement 45 iets bereikt hebben, maar dat het tegelijkertijd ook goed is voor het midden- en kleinbedrijf.
Voor het midden- en kleinbedrijf is het een grote last dat men bij de verkoop van goederen aan een consument die uit het buitenland komt hele lijsten moet gaan produceren waar die consument zijn verhaal kan halen. Ik vraag derhalve aan mevrouw Kuhn of wij op dat punt toch nog eens goed zouden kijken naar de amendementen. Wij zouden u in elk geval willen adviseren om tegen te stemmen.
Een probleem: de beknelde detaillist. De beknelde detaillist, die afhankelijk zou kunnen zijn van datgene wat de producent ofwel slecht levert ofwel aan informatie geeft die onjuist is, moet geholpen worden. Ik denk dat wij, wanneer het amendement op dit stuk, nr. 31, gesteund zou kunnen worden door dit hele Huis, een oplossing hebben voor deze problemen.
Omkering van de bewijslast. De tekst zoals die er nu ligt, kan misbruik in de hand werken en ik denk daarom dat de amendementen ingediend door de commissie juridische zaken veel beter zijn. De heer Lehne heeft dat straks al even gezegd.
Dan de tweedehands markt. Wat wij willen is dat onze amendementen erdoor komen. Wij willen de tweedehands goederen onder de reikwijdte van de richtlijn laten vallen, maar dan in een mate die redelijk is. Dat betekent dat wanneer je een goede auto koopt voor een hoog bedrag daar ook garantie voor mogelijk moet zijn. Een organisatie als de Bovag in Nederland zou zich met die zienswijze kunnen verenigen. Dure zaken dus onder de reikwijdte van de richtlijn laten vallen, maar wel afwijkingen mogelijk maken.
Ik heb nog een aantal amendementen waarvan ik zou willen zeggen: Commissie, Parlement, andere fracties, kijk er nog eens even naar. Ik noem amendementen 6, 8, 9, ik noem de Nederlandse tekst op 22, 25, 28, 29, 34 - daar heb ik het net over gehad, 35, 36, 37 en dan het nieuwe amendement ter vervanging van amendement 41. Als dat geregeld zou kunnen worden, dan denk ik dat wij een goed verhaal hebben waar wij zowel bij het midden- en kleinbedrijf, maar zeker - want daarvoor is het bedoeld - bij de consument goed mee voor de dag kunnen komen.

Fitzsimons
Mevrouw de Voorzitter, er zijn bepalingen in de Wet op het consumptief geldkrediet (1995) die ervoor zorgen dat de consument bewust wordt gemaakt van de aard en de inhoud van welke kredietovereenkomst of financiële regeling dan ook waarmee bankinstellingen adverteren.
Bovendien moet reclame voor consumptief krediet het volgende omvatten: details van eventuele bijkomende kosten bovenop de storting van kapitaal en de betaling van rente; de vermelding van een eventueel vereiste borg; een duidelijke indicatie van een eventuele kredietrestrictie en de contante prijs van goederen en diensten; de totale kosten van het aan de consument verleende krediet; details over het aantal en de frequentie van de afbetalingstermijnen, alsmede de hoogte van de afbetalingen; het bedrag van het voorschot en het aantal termijnen die moeten zijn voldaan voordat de goederen worden geleverd. De inhoud en vereisten van kredietovereenkomsten zijn gedefinieerd en vastgelegd in de wetgeving. Consumenten kunnen de overeenkomsten bestuderen alvorens ze te sluiten en worden erop gewezen om wat voor soort overeenkomst het gaat: bijvoorbeeld huurkoop- en huurovereenkomsten, enz.
In het licht van de geplande startdata voor onze Economische en Monetaire Unie moeten al deze bepalingen worden geanalyseerd, herzien en bijgewerkt in de context van de toekomstige banktransacties voor de Ierse en Europese consumenten. Met ingang van 1 januari 1999 kan al het girale betalingsverkeer in euro's plaatsvinden. Hypotheekhouders en consumenten die in de toekomst een hypotheek willen afsluiten, moeten vertrouwen kunnen hebben in de condities die door de nationale en Europese bankinstellingen in de nieuwe munteenheid "euro" worden gesteld.
Ik feliciteer mevrouw Kuhn met haar verslag.

Kestelijn-Sierens
Mevrouw de Voorzitter, collega's, de liberale fractie is wel voorstander van geharmoniseerde regels inzake garanties na verkoop, maar is een beetje ontgoocheld over het voorstel van de Commissie en wel om de volgende redenen: vooreerst is het probleem van de interne markt voor de consument nog steeds niet helemaal geregeld.
Ten tweede leidt het voorstel tot bijkomende kosten voor de winkeliers, kosten die niet in verhouding staan tot de bescherming van de consument. Tegelijkertijd kan het resulteren in een banenverlies voor de arbeidsintensieve reparatiediensten.
Tenslotte zal het aanleiding geven tot meer afval, en dat terwijl de Commissie werkt aan een nota over het concurrentievermogen van de recycleringssectoren waarin zij zich blijkbaar zorgen maakt over het schroot van de elektronische apparatuur.
Om te komen tot een doorzichtig en evenwichtig stuk wetgeving heb ik samen met mijn liberale collega's een aantal voorstellen geformuleerd, eerst en vooral inzake de verhaalsmogelijkheden. Mijn fractie kan er niet mee akkoord gaan dat de consument in geval van een gebrek aan het aangekochte goed vier verhaalsmogelijkheden krijgt en stelt daarom een hiërarchie voor. In geval van gebrek heeft de verkoper de verplichting om het goed binnen redelijke termijn volledig in orde te brengen. Hoe dit gebeurt, is zijn zaak, zolang hij garandeert dat het de vlugste en meest efficiënte manier is, en de klant tevreden is. Als dit niet lukt, heeft de consument alle rechten om een prijsvermindering of ontbinding van de overeenkomst op te eisen.
Ten tweede, de consument moet zich in drie gevallen rechtstreeks tot de producent kunnen richten, met name wanneer de verkoper in het buitenland gevestigd is, hij zijn activiteiten gestaakt heeft, of wanneer hij onbereikbaar is. Ik verwijs hier naar ons amendement 25 dat in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming met grote meerderheid goedgekeurd werd.
Tenslotte moeten, naar ons gevoel, tweedehands goederen uitgesloten worden. Zij horen niet thuis in deze richtlijn. We willen een duidelijke en expliciete uitzondering voor deze goederen, maar sluiten niet uit dat zij op een later tijdstip aan aparte regels onderworpen worden.
Voorzitter, collega's, onze fractie wil streven naar een heldere en evenwichtige tekst, die niet enkel de consument, maar ook de werkgelegenheid, het bedrijfsleven en het milieu ten goede komt.

Breyer
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, we zijn ten dele tevreden met het voorstel voor een richtlijn van de Commissie, omdat er tenminste een garantie van twee jaar in wordt vastgelegd. Dat is een stap in de juiste richting, maar hij gaat niet ver genoeg. Het zou een verbetering betekenen voor de achterblijvers in de EU, zoals de Bondsrepubliek, waar de garantieduur met zes maanden extreem kort is. Maar wat we eigenlijk willen is een doorbraak op weg naar duurzame productie, en daarom zijn volgens ons vijf jaar nodig. We moeten van de wegwerpmentaliteit af, in plaats van telkens weer nieuwe producten willen we duurzame producten.
De producenten en de detailhandelaars mogen niet van hun verantwoordelijkheid worden ontheven. Ik heb absoluut geen begrip voor het gesnotter en geklaag in de brieven die we van de industrie krijgen. De industrie zegt toch altijd: wij zijn bereid onze verantwoordelijkheid te dragen. Ik geloof dat het moment daarvoor nu eindelijk is aangebroken.
We moeten de afvalstroom dus indijken en producten met een lange levensduur eisen. Daarom hebben wij een amendement ingediend waarin we een garantieperiode van vijf jaar voorstellen, zodat we eindelijk met duurzame producten een doorbraak bereiken. Dat wordt trouwens ook door Finland gesteund. Daaruit blijkt wel dat er zelfs in de Raad stemmen opgaan voor duurzamere productie.
Wij pleiten er ook voor om de gemiddelde levensduur aan te geven maar ook het energieverbruik bij de productie en tijdens het gebruik van de goederen. Voor ons is glashelder dat voorrang aan de reparatie moet worden gegeven. Zo willen we verhinderen dat grondstoffen worden verspild en een stimulans geven om minder wegwerpproducten te maken. Daarom geloven wij dat het Europees Parlement morgen bij de stemming over deze richtlijn eindelijk kleur moet bekennen, we moeten bewijzen dat we de duurzame productie serieus nemen.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, in de meeste lidstaten bestaat al wetgeving over garantietermijnen en rechten van de consument. Deze wetgeving loopt echter nogal uiteen. Met de toenemende internationalisering van de consumptie en de productie wordt het tijd voor harmonisering van de consumentenbescherming. Wij staan dus achter de keuze voor een Europese richtlijn over garanties bij verkoop. Bij elke constatering van een gebrek aan een product doet de vraag zich voor: was het al stuk of heeft de gebruiker het kapot gemaakt? In de praktijk blijkt dat die schuldvraag soms helemaal niet te beantwoorden is. Soms zal de consument liegen. Hij weet dat hij het defect zelf heeft veroorzaakt maar doet alsof zijn neus bloedt. Moet in dat geval een uitgebreide bewijsprocedure worden gestart? Een bedrijf zal daar, als het niet om een al te grote kostenpost gaat, niet veel trek in hebben. Soms zal er wel sprake zijn van een defect bij de aankoop of kort daarna waar de consument niets kan aan doen. Dan is het wel duidelijk en moet een regeling worden getroffen die de consument schadeloos stelt.
Maar het eerste geval is natuurlijk het lastigste. Het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming kiest duidelijk voor de consument waar het om de bewijslast gaat. Hij gaat vrijuit. Dat heeft te maken met een machtsverschil tussen kopers en verkopers. Wij kunnen achter deze keuze staan. Hier en daar zal dat inderdaad tot kostenverhoging voor de producent leiden. Maar die is anderzijds weer gebaat bij een goede naam, zowel voor het product als voor zijn service. Niets is zo'n goede reclame als een snelle vervanging van het goed. Ik ben daarom niet zo erg onder de indruk van de vele lobbybrieven vanuit het bedrijfsleven dat het allemaal zo duur is en uiteindelijk de consument extra geld kost. Voor de detailhandelaar is er wel een recht van regres nodig waardoor hij zijn kosten op de producent kan verhalen. Als er echt te veel aanspraak gemaakt wordt op de wettelijke garantie, dan is er iets mis met het product. Wij kunnen dus veel van de amendementen in het verslag-Kuhn steunen.

Hager
Mevrouw de Voorzitter, door in heel Europa uniforme regels toe te passen kan je de burger irriteren en zijn vertrouwen in de Unie aantasten. Het onderhavige voorstel voor een richtlijn is een voorbeeld daarvan. Natuurlijk zijn gezamenlijke richtlijnen voor de bescherming van de belangen van de consumenten een voorwaarde voor open grenzen en een open markt. Dat geldt ook voor de wettelijke bescherming van de consument als goederen die hij heeft gekocht gebreken vertonen, dat wil zeggen voor een uniform garantierecht.
Wanneer echter, zoals in dit voorstel voor een richtlijn, de periode waarin de verkoper voor gebreken in zijn product aansprakelijk is verviervoudigd wordt, zoals dat bijvoorbeeld voor Oostenrijk het geval is, dan is dat geen toonbeeld van tact. Het lijkt ons niet bepaald fijngevoelig dat de geplande regeling de consument in de loop van het eerste jaar de keuze geeft tussen kosteloze herstelling, vermindering van de prijs, ontbinding van de overeenkomst of vervanging.
Het ligt voor de hand dat de kopers meestal liever een nieuw product willen dan reparatie van het defecte product. Dat is volgens ons echter economisch noch ecologisch zinvol. Als we dan ook nog bedenken dat er wordt voorgesteld om de bewijslast om te keren, dat men er dus vanuit gaat dat het gebrek al bestond bij aflevering, dan zou deze regeling met name voor het midden- en kleinbedrijf zoveel meer tijd en geld kosten dat het in geen enkele verhouding tot de verbetering van de bescherming van de consument zou staan.
Juist nu we zoveel werklozen hebben is deze extra last teveel van het goede, op de lange termijn zullen er dan minder consumenten over zijn om van die bescherming te genieten. Net als de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid in haar advies stellen wij voor om nog even te wachten op het onderzoek dat wordt verricht naar de gevolgen van deze richtlijn, die tenslotte nogal omstreden is. Wij zien geen enkele reden om in dit verband overhaast te werk te gaan. Dat zou weinig opleveren en veel schade berokkenen.

Rothley
Mevrouw de Voorzitter, ik heb geen manuscript, maar wel twee opmerkingen. De Europese Gemeenschap heeft geen bevoegdheden op het gebied van de harmonisatie van het burgerlijk recht. Bovendien wordt er hier ook niets geharmoniseerd. Er worden minimumnormen vastgelegd, dat wil zeggen dat we achteraf misschien een wettelijke lappendeken krijgen. Dat is geen harmonisatie, al zouden daar best argumenten voor te vinden zijn. Ik geloof trouwens niet dat er op de interne markt van de Europese Unie ooit in een bepaald land iets is gekocht of niet is gekocht alleen maar omdat de garantieregeling er anders is dan thuis. Dat is ronduit bespottelijk.
Meer kan ik over de inhoud niet zeggen, maar ik heb nog één opmerking over de omkering van de bewijslast. Dat is het toverwoord geworden: omkering van de bewijslast. Het is glashelder dat we aan één feit niet kunnen tornen: wie een eis stelt, moet bewijzen op tafel leggen om die eis te rechtvaardigen. Van een omkering van de bewijslast kan alleen maar sprake zijn als degene die een eis stelt nooit over de informatie kan beschikken die nodig is om zijn eis te onderbouwen. Alleen dan is een omkering van de bewijslast denkbaar. Daarvan is hier uiteraard geen sprake. Deze omkering van de bewijslast leidt ertoe dat de verkoper dat bewijs eigenlijk nooit kan leveren. Hij neemt een ingepakt strijkijzer uit het schap, geeft het aan de koper - en dan moet hij drie maanden later bewijzen dat het strijkijzer in orde was. Dat is tenminste juridisch tamelijk ongebruikelijk.

Thyssen
Voorzitter, de consument heeft op de interne markt de vrijheid om producten en diensten uit een andere lidstaat te betrekken en hij apprecieert dit als een van de grootste voordelen van die interne markt. Maar er is natuurlijk een belangrijk obstakel om die vrijheid voluit uit te oefenen, en dat is inderdaad de onzekerheid over de waarborg na verkoop en over de actiemogelijkheden die er zijn wanneer een gekocht goed verborgen gebreken vertoont.
Een voorstel voor een richtlijn om op dit vlak een en ander te harmoniseren is dus een goede zaak. Dat deze richtlijn aan de consumenten een hoge graad van bescherming biedt, is eveneens positief. Maar hoge bescherming is niet hetzelfde als absolute indekking tegen van alles en nog wat en ten koste van eender wat. Ook consumentenrecht moet economisch en juridisch verantwoord zijn. Dit evenwicht ontbreekt helaas op meerdere plaatsen. Het ontbreekt daar waar de Commissie de consument systematisch een volledig vrijekeuzerecht geeft over de middelen om een gebrek op te vangen. Het ontbreekt eveneens daar waar de resolute omkering van de bewijslast wordt georganiseerd. Ik ben het volkomen eens met de opmerking van collega Rothley ter zake, op beide vlakken moet er zeker al grondig worden bijgestuurd.
Maar helaas wordt het gebrek aan evenwicht ook door sommige amendementen van de milieucommissie versterkt. Ik noem alleen maar de amendementen 6 en 34 over de aanspreekpunten in de andere lidstaten. Wij zijn echt in onze fractie versteld over de hieruit blijkende miskenning van de economische en juridische realiteit wat de organisatie van de distributie op de interne markt betreft. Maar, als het goed is zeggen wij het ook: amendement 31 krijgt onze lof. Dit amendement moet voorkomen dat de verkoper, veelal een KMO, wordt verpletterd tussen hamer en aambeeld, tussen een niet reduceerbare aansprakelijkheid jegens de consument aan de ene kant en een op hem afgewentelde aansprakelijkheid vanwege de leverancier aan de andere kant. Wij staan erop dat het regresrecht van de verkoper effectief uitgeoefend kan worden en wij verklaren dit zelfs tot één van de essentiële voorwaarden om de resolutie uiteindelijk goed te keuren. Evenwicht staat niet in de weg van een hoge graad van consumentenbescherming. Laat ons vanuit dit besef overleggen tussen de fracties om tot een consensus te komen.

Sandbæk
Mevrouw de Voorzitter, laat mij meteen duidelijk maken dat ik niet enthousiast ben over deze ontwerprichtlijn in de oorspronkelijke versie van de Commissie noch over de amendementen van de milieucommissie. Hoewel het verslag van de milieucommissie het voorstel op een aantal punten verbetert en verfijnt, zijn er nog steeds vele onzekerheden en problemen, zowel met betrekking tot de consument en de verkoper, als tot de Deense jurisprudentie inzake handelsrecht. Het is zorgwekkend dat zelfs een niet-jurist allerlei taalkundige onduidelijkheden en andere problemen in de tekst kan ontdekken. Wat is bijvoorbeeld een "adequate service na verkoop" ? En dan heb ik het nog niet over de ingrijpende gevolgen van deze voorstellen voor de handelswetgeving, die het centrale element is op het gebied van de handel. De Europese landen hebben zeer uiteenlopende handelsculturen en daarom vind ik dat dit gebied niet kan noch mag gereguleerd worden. Overigens biedt dit voorstel voor een richtlijn geen oplossing voor de problemen die de consumenten bij grensoverschrijdende handel ondervinden. De afstanden tussen de consumenten en de verkopers in de verschillende landen zijn groot, zowel geografisch als taalkundig. Daarom kan men zich afvragen of harmonisatie op dit gebied eigenlijk wel zinvol en efficiënt is. Ik ben geen voorstander van harmonisatie als een doel op zich.
Mijn spreektijd laat mij niet toe meer dan een concreet probleem in het verslag naar voren te brengen. Ik wil het hebben over de rechten van de consument in geval van gebreken. Het voorstel van de Commissie is onaanvaardbaar. Ik denk aan de enorme kosten die het met zich mee zal brengen als een groot aantal consumenten het recht op ontbinding van de overeenkomst begint op te eisen, zelfs als het niet nodig is. Ook vanuit milieuoogpunt is dit niet houdbaar. Anderzijds zijn de amendementen van de milieucommissie niet aanvaardbaar vanuit het standpunt van de consument. Zij behandelen het verhaal- en omruilrecht vanuit het oogpunt van de verkoper zonder rekening te houden met het feit of er sprake is van een wezenlijke hinder voor de consument. De consument zou tenminste de vrije keuze moeten hebben indien er zich herhaaldelijk gebreken voordoen en hij zou altijd het recht moeten hebben een nieuwe levering te verkiezen boven een verhaalsprocedure. Deze resolutie moet dan ook verworpen worden, zodat er een eerlijke bewijslast tussen consument en verkoper bereikt kan worden.

Bonino
Geachte afgevaardigden, zoals u weet heeft de Commissie op 18 juni 1996, als vervolg op het in november 1993 gepubliceerde Groenboek, het voorstel voor een richtlijn betreffende de verkoop van en de garanties op consumptiegoederen goedgekeurd.
De ontwerprichtlijn beoogt de consument een gemeenschappelijke basis van minimale rechten te garanderen, die onder identieke voorwaarden kunnen worden uitgeoefend, onafhankelijk van de plaats van aankoop van het goed binnen de Europese Unie. Dit om het de consumenten en het bedrijfsleven mogelijk te maken de voordelen van de interne markt ten volle uit te buiten en een hoge graad van bescherming van de economische belangen van de consumenten te bieden. Het is overigens enigszins verwonderlijk, althans voor mij, te constateren hoe men in dit debat de consumenten als het ware een beetje als onverantwoordelijke personen beschouwt of minstens als personen die niet in staat zijn te begrijpen wat redelijk is en wat niet, en dat men meent van doen te hebben met consumenten, burgers dus, die van plan zijn op alle mogelijk manieren te profiteren van wie weet wat.
Indien men van evenwicht tussen industrie en consumenten wil spreken dan wens ik, geachte afgevaardigden, er verder geen woorden aan vuil te maken om deze Vergadering uit te leggen waar het evenwicht tussen producent of verkoper en consumenten te vinden is. Wij spreken hier per slot van rekening, zonder ook maar de geringste bedoeling alles te willen reglementeren, alleen maar over minimumrechten van de consument, de Europese burgers, die voor allen hetzelfde zijn, onafhankelijk van de plaats waar ze de betreffende consumptiegoederen hebben gekocht.
In november 1996 heeft het Economisch en Sociaal Comité een positief advies over dit voorstel uitgebracht. Ik heb echter in deze Vergadering verhalen horen rondgaan over de hoge kosten. U kent het eindverslag, - dat is immers in uw bezit - van de studie over de economische repercussies van dit voorstel, waarmee de Commissie een aanvang heeft gemaakt. Deze studie is aan het Parlement doorgegeven, zowel in de nog informele als in de definitieve versie; alle afgevaardigden kunnen zich er dus zelf van vergewissen dat deze kosten heus niet zo enorm zijn. De Commissie wenst bovendien te benadrukken dat het vertrouwen van de consument in de verkoper voor deze bijzonder waardevol is, en met name in een concurrentiemarkt als de onze, zodat het wellicht de moeite loont daar af en toe wat in te investeren.
Wat de amendementen betreft waarover beraadslaagd en gestemd moet worden, wil ik allereerst de rapporteur, mevrouw Kuhn, complimenteren met het door haar verrichte werk, want ik meen dat de Commissie, dank zij haar werk, een belangrijk deel van de door haar opgestelde amendementen kan accepteren. Om precies te zijn, kan de Commissie de amendementen 7, 8, 9, 11, 14, 15, 17, 19, 20, 21, 23 en 29, indien amendement 46 niet wordt geaccepteerd, goedkeuren en eveneens de amendementen 30, 32, 35, 36, 37, 38, 42, 45 en 46 in combinatie met amendement 29, zoals ik zojuist heb uitgelegd.
De amendementen 12, 16 en 40 zullen onder voorbehoud van redactionele wijzigingen worden geaccepteerd, terwijl amendement 33 volgens de Commissie een substantiële wijziging dient te ondergaan. Van de amendementen 41 en 54 accepteert de Commissie de logica en keurt ze deze onder voorbehoud van enkele redactionele wijzigingen goed.
Tenslotte zullen de amendementen 2, 13, 24, 26, 31 en 41 gedeeltelijk worden goedgekeurd.
Ik kom nu op enkele opmerkingen inzake amendement 45, volgens mij de kern van dit debat, om enerzijds te benadrukken dat de Commissie groot belang heeft gehecht aan de mogelijkheid voor de consument om ten aanzien van zijn rechten op twee verschillende niveaus van de hiërarchische schaal te kiezen welk recht hij wil doen gelden: het is ons inziens essentieel dat deze keuze niet wordt overgelaten aan de verkoper die de contractuele voorwaarden om de goederen in overeenstemming daarmee te leveren, niet is nagekomen, maar juist aan de consument. Wanneer ik bijvoorbeeld een fototoestel heb gekocht om tijdens een reis te gebruiken, en drie dagen voor de reis ontdek dat het apparaat gebreken vertoont, dan heb ik er eerlijk gezegd niets aan als de verkoper het toestel repareert, indien de reparatie drie weken in beslag neemt. In een dergelijk geval lijkt het me logisch te eisen dat het toestel voor mijn vertrek wordt vervangen. En zo zouden we hier nog een hele serie andere voorbeelden kunnen geven.
Het Britse voorzitterschap wil een politiek akkoord bereiken ter afronding van de "Consumentenraad" van 23 april. De Commissie zal er van haar kant voor zorgen bij het Europees Parlement en de Raad een gewijzigd voorstel in te dienen op basis van de amendementen van het Parlement, volgens de zojuist door mij aangeven modaliteiten. Tot slot spreek ik de hoop uit dat dit dossier, dat mijns inziens zeer belangrijk is, snel zal worden afgehandeld zodat de Europese Gemeenschap een belangrijk element van de interne markt en de bescherming van de consument kan verwezenlijken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Groenboek over het levensmiddelenrecht
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Graenitz (A4-0009/98), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het Groenboek van de Commissie "De algemene beginselen van het levensmiddelenrecht in de Europese Unie" (COM(97)0176 - C4-0213/97).

Graenitz
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het Groenboek over de algemene beginselen van het levensmiddelenrecht in de Europese Unie is na lange discussie voorgelegd, en wel op een moment dat bepaald wordt door de organisatorische en structurele veranderingen binnen de diensten van de Commissie en door de behandeling van het onderwerp in wetenschapskringen. Dat is heel duidelijk gebleken uit de lange discussie - die ik al eerder genoemd heb - binnen de hierbij betrokken directoraten-generaal. Het blijkt ook uit het feit dat het Groenboek, gezien het verslag van de Tijdelijke Commissie follow-up BSE en gezien de beloftes hierover van de Commissievoorzitter, de heer Santer, het accent op de bescherming van de gezondheid en de voedselveiligheid heeft gelegd. In eerdere fasen werd het vrije verkeer van goederen op de interne markt als hoofddoel van de regelgeving genoemd.
Dat we voorrang geven aan de volksgezondheid is sindsdien bepalend geweest voor ons debat over het levensmiddelenrecht. Het principe is vanzelfsprekend - voor het Europees Parlement, voor de andere parlementen, eigenlijk voor iedereen: ieder levensmiddelenrecht moet garanderen dat alle toegelaten levensmiddelen en additieven, maar ook alle productiemethodes niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Dat is een open deur, en misschien denkt u dat we daar niet keer op keer op hoeven terug te komen.
De gebeurtenissen van de afgelopen twee jaar hebben echter aangetoond dat de markt in hoge mate van het vertrouwen van de consument afhankelijk is en dat het gevaarlijk en uiteindelijk voor iedereen erg duur is om bij de voedselveiligheid te lage normen te aanvaarden. Bij mechanische en technische productieprocessen is het nu eenmaal makkelijker om vast te stellen en te berekenen of de procédés equivalent zijn dan bij organische stoffen. Morgen zullen we nog een debat over deze sector voeren, en ik denk dat wij als Parlement tevreden kunnen zijn met de beslissingen van de Regeringstop van Amsterdam om de artikelen 129 en 129 A van het Verdrag te wijzigen. Ik hoop dan ook dat de nationale parlementen dit verdrag snel zullen ratificeren.
We weten allemaal dat de voltooiing van de interne markt alleen maar mogelijk is als we heldere en overzichtelijke wetsteksten hebben, en als we kunnen controleren of iedereen zich daar ook aan houdt. Niet alleen uw rapporteur maar ook de meeste lidstaten en heel veel deskundigen en politici die commentaar hebben geleverd op het Groenboek van de Commissie zijn van mening dat een kaderrichtlijn over het levensmiddelenrecht de beste manier is om met korte wetsteksten een helder kader te schetsen voor de aanpassing van de bestaande wetten. Zo nodig kunnen overbodige teksten of passages die elkaar uitsluiten aan elkaar worden getoetst en aangepast. Daardoor krijgen we een wetgeving die zowel de consumenten als de producenten de nodige rechtszekerheid biedt en bepaalt, hoe problemen moeten worden opgelost.
Een dergelijke kaderrichtlijn voor de levensmiddelensector moet natuurlijk een pendant in de vorm van de nodige hygiënewetgeving hebben, zodat we precies weten welke hygiënemaatregelen in een bepaalde sector de levensmiddelenwetgeving moeten aanvullen. Ik zou me voor kunnen stellen dat de Commissie binnen afzienbare tijd iets kan bereiken door een kaderrichtlijn voor te leggen. Voor zover ik weet wordt daar ook al aan gewerkt, en ik denk dat men niet op nog meer onderzoeksresultaten en adviezen en mededelingen van de Commissie moet wachten.
In dit verband lijkt het me ook belangrijk om een regeling te vinden voor het toevoegen van vitamines aan voedingsmiddelen, die dan moeten worden geëtiketteerd. Bovendien moeten we op voorstel van de Commissie een regeling vinden voor de omgang met de zogenaamde health claims , dat wil zeggen de beweringen over de gevolgen voor de gezondheid van bepaalde levensmiddelen.
Ook de HACCP is van het grootste belang. Volgens mij heeft nog niet iedereen het belang en het nut van dit concept volledig onderkend. Daarom moeten we er nader onderzoek naar verrichten en met name het midden- en kleinbedrijf, ook in de landbouwsector, veel hulp bieden. Ik denk dat zoiets beter lukt als we de consument erbij betrekken.
Voor de consumenten is informatie het belangrijkste punt. We moeten hun door heldere en begrijpelijke etikettering informatie geven over de levensmiddelen. Verdere informatie kan via andere media worden verstrekt, misschien ook op basis van vrijwillige afspraken, want iedereen weet dat de mogelijkheden van de etikettering begrensd zijn.
Dit onderwerp is zo omvangrijk dat ik in zes minuten niet op alle punten in kan gaan. Er staan grote economische belangen op het spel, ook binnen de Wereldhandelsorganisatie, en ook bij het werk aan de Codex Alimentarius . Bovendien moeten we ook in de toekomst de discussie voortzetten over de mogelijkheden die de Commissie heeft om eetgewoontes en gezond gedrag te beïnvloeden door een goed levensmiddelenbeleid en een verstandig volksgezondheidsbeleid. Misschien kan de Commissie daarover met een mededeling komen.
Tenslotte nog het volgende: ik ben ervan overtuigd dat in de wetgeving met duidelijke woorden moet staan dat een preventief beleid voor de consumentenbescherming noodzakelijk is. Wij als politici kunnen zo het vertrouwen van de consument versterken dat de interne markt gezonde levensmiddelen garandeert. Als tegenhanger van de economische dimensie van de bloeiende interne markt voor levensmiddelen hebben we absoluut behoefte aan gegarandeerde voedselveiligheid.

Hardstaff
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling feliciteer ik de rapporteur met haar uitstekende verslag en dank ik haar voor het feit dat zij het merendeel van de in het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling gemaakte opmerkingen heeft aanvaard. Dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling het in een dergelijke mate eens zijn over de beginselen die ten grondslag moeten liggen aan de Europese levensmiddelenwetgeving, is maatgevend voor de vooruitgang die we in de laatste twee tot drie jaar hebben geboekt.
Alom wordt nu erkend dat bepaalde aspecten van de moderne landbouwmethoden opnieuw moeten worden geëvalueerd, met name de intensieve hoogtechnologische en in hoge mate van import afhankelijke productie die onder andere kan leiden tot het verlies van een groot aantal banen in de plattelandsgebieden. Waaruit zou eiwitrijk veevoeder precies moeten bestaan? De ingrediënten ervan moeten duidelijk worden aangegeven en tevens geschikt zijn voor de dieren die ermee worden gevoerd. Wat is de toelaatbare dichtheid van de vee- en pluimveestapel, een factor die verantwoordelijk is voor een snelle verspreiding van ziektes? Het antwoord op deze vragen mag niet de stelselmatige toediening van antibiotica zijn, die vervolgens in de menselijke voedselketen terechtkomen, maar er moet veeleer voor worden gezorgd dat vee en pluimvee in dierwaardige omstandigheden, in niet-overvolle hokken wordt gehouden. In slachthuizen moeten strenge regels gelden teneinde de hoogste niveaus van hygiëne in stand te houden.
Bovendien moeten de regels voor het verzamelen en vergelijken van informatie over zoönosen worden verbeterd teneinde in de hele Europese Unie de beste praktijken te verwezenlijken bij de bestrijding van dierlijke ziektes die een gevaar vormen voor de menselijke gezondheid. Het veelvuldige gebruik van kunstmatige meststoffen, bestrijdingsmiddelen en onkruidverdelgers kan schadelijke residuen in fruit en groente en andere plantaardige producten tot gevolg hebben en moet nauwlettend worden gecontroleerd en bewaakt. Goede landbouwpraktijken en het dierlijk welzijn kunnen niet los worden gezien van de levensmiddelenwetgeving als zodanig. Gezonde grondstoffen vanuit de boerderij vormen de basis voor veilige kwaliteitslevensmiddelen.
Ik ben bijzonder ingenomen met het feit dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming instemt met de aanbeveling van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling dat de producent slechts aansprakelijk moet worden gesteld vanaf het punt in de voedselketen waar daadwerkelijk sprake is van verantwoordelijkheid voor enig ondeugdelijk product. Dit zal de ongerustheid van een groot aantal landbouwers verminderen. Hoewel zij de voorstellen voor systemen van het HACCP-type toejuicht, vindt de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling wel dat de gevolgen hiervan moeten worden geëvalueerd voor kleine landbouwers en levensmiddelenverwerkende ondernemingen waarvoor duidelijke voorschriften moeten blijven gelden. Voor de consumenten is het van belang te weten dat hun voedsel afkomstig is van gezonde planten en dieren en dat er voor elke schakel in de hele voedselketen rationele en begrijpelijke wetgeving, alsmede daadwerkelijke controle bestaan en dat het voedsel dat uiteindelijk in de winkels terechtkomt van duidelijke, informatieve etikettering is voorzien waardoor een gezond kwaliteitsproduct wordt gegarandeerd. We hebben allemaal genoeg ervaring met alarmerende berichten over levensmiddelen; over salmonella in eieren, risico's als gevolg van BSE en e-coli in rundvlees en residuen van bestrijdingsmiddelen in wortels. Ik hoop dat de herziening van de communautaire levensmiddelenwetgeving, waarin de voorstellen van het Europees Parlement zijn verwerkt, ertoe zal bijdragen dat dergelijke berichten definitief tot het verleden behoren.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, vandaag begint in mijn land, in Londen, het Phillips-onderzoek naar BSE en het verband tussen deze ziekte en CJD. Het strekt mevrouw Graenitz tot eer dat zij deze duidelijke en heldere voorstellen aan het Parlement heeft voorgelegd op het moment dat de negatieve aspecten van de levensmiddelenproductie in de BSEtragedie ons nog vers in het geheugen liggen en we na de ondertekening van het Verdrag van Amsterdam de hoop mogen koesteren dat we onze verantwoordelijkheden voor de gezondheid en veiligheid op levensmiddelengebied op een volkomen nieuwe leest kunnen gaan schoeien. Waarde commissaris, het is dan ook in de geest van Amsterdam dat wij ons vandaag allemaal tot u richten.
Tijdens het gehele proces van de behandeling van dit Groenboek in het Europees Parlement zijn er uitgebreide conferenties en uitvoerige debatten geweest. Dit lijkt mij het juiste moment om het standpunt van de Commissie te vernemen.
Ik zou slechts twee tot drie korte opmerkingen willen maken waarbij de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming uitgaat van de optiek van de consument.
Allereerst willen we hier van de Commissie horen dat er een kaderrichtlijn voor levensmiddelen zal komen en dat zij ons vertelt binnen welk tijdsbestek dit zal gebeuren. Wij steunen - en we hopen dat de Commissie zich hier duidelijk over zal uitspreken - de opvatting dat ook grondstoffen onder een eventuele richtlijn inzake productaansprakelijkheid moeten vallen. Ik heb de woorden van mijn collega, mevrouw Hardstaff, goed in me opgenomen en hoop dat onze collega's in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling op hun beurt zullen luisteren naar wat wij te zeggen hebben over de noodzaak om de consument meer vertrouwen in levensmiddelen te geven, hetgeen tevens in het belang is van de primaire producenten zelf.
Ook willen we dat er bij de beleidsvormingsprocedures van de Europese Unie rekening wordt gehouden met de mening van de consument. In de nasleep van de BSE-affaire werd DG XXIV een belangrijke rol toegekend op het hele gebied van het levensmiddelenbeleid. Dit neemt echter niet weg dat de Directoraten-generaal voor de Landbouw en de Interne Markt en Industrie hierover nog steeds het meest te zeggen hebben. We twijfelen er volstrekt niet aan dat al deze DG's hun eigen verantwoordelijkheden hebben, doch we zouden commissaris Bangemann en zijn collega's willen horen bevestigen dat er - formeel - altijd rekening moet worden gehouden met de stem en het belang van de consument wanneer de Commissie en dit Parlement zich buigen over wetgeving betreffende levensmiddelen en levensmiddelenveiligheid.
Tot slot een opmerking over etikettering. Enkele weken geleden heeft er in Londen een grote betoging van landbouwers plaatsgevonden. De petitie met een miljoen handtekeningen die deze week in Downing Street is aangeboden, had betrekking op de noodzaak van goede levensmiddelenetikettering, waardoor een einde kan worden gemaakt aan de vele misleidende claims. Wij zijn van mening dat de etiketteringsvoorschriften die momenteel in een immens aantal verschillende richtlijnen opgesloten liggen, daaruit moeten worden gelicht en gebundeld, willen we een echte en doeltreffende controle op dit gebied tot stand brengen. We moeten de Europese Unie in haar hoedanigheid van belangrijke levensmiddelenproducent en grote exporteur steunen. Dit kunnen we het best doen door normen in te voeren die de hele wereld bewondering afdwingen.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, we zijn allemaal blij dat het Groenboek nu op tafel ligt en iedereen in deze zaal - en ik hoop dat de commissaris dat kan bevestigen - wil graag een kaderrichtlijn. Ook ben ik van mening dat het verslag dat we vandaag bespreken goed in elkaar zit en ik zou mevrouw Graenitz daarmee willen feliciteren. Ik wil echter wel één punt in haar verslag rechtzetten, en wel in verband met paragraaf 59, waarin naar de richtlijn 79/112/EEG wordt verwezen.
De Europese Commissie stelt in haar ontwerptekst ter wijziging van deze richtlijn voor dat het beheerscomité wijn van de Commissie verantwoordelijk wordt voor bepalingen inzake de etikettering van wijn, en niet het permanent comité voor levensmiddelen, dat in deze richtlijn wordt genoemd. In zijn eerste ontwerpadvies ging het Economisch en Sociaal Comité er nog vanuit dat het permanent comité voor levensmiddelen voor deze etikettering verantwoordelijk zou zijn. In zijn definitieve advies steunt het de voorstellen van de Commissie. Ook het Parlement doet dat in zijn ontwerpadvies.
Mag ik erop wijzen dat er niet alleen praktische redenen zijn om wijn en wijnproducten bij de etikettering apart te behandelen, daar zijn waarschijnlijk alle wijnboeren en wijnproducerende landen het wel over eens, maar dat er allerlei juridische argumenten voor het voorstel van de Commissie pleiten. Ik zou niet willen dat door een misverstand in dit verslag een andere mening zou kunnen ontstaan.
In maart 1997 heeft de juridische dienst advies uitgebracht over de rechtsgrondslag van het voorstel voor een verordening ter invoering van een stelsel ter etikettering en registratie van runderen en ter etikettering van rundvlees. De vraag was of artikel 43 van het EG-Verdrag (landbouwbeleid) of artikel 100 A (Interne markt van de EG) de rechtsgrondslag zou moeten zijn. In dit advies wordt onder verwijzing naar talloze arresten van het Hof van Justitie vastgesteld dat artikel 43 van het EGVerdrag de juiste rechtsgrondslag is.
Wetsteksten over de productie en het op de markt brengen van de in bijlage II van het Verdrag genoemde landbouwproducten kunnen bepalingen over de harmonisatie van de nationale rechtsregels bevatten zonder te verwijzen naar artikel 100 of artikel 100 A van het EG-Verdrag. De verwerkelijking van de doelstellingen van het gezamenlijke landbouwbeleid mag niet ten koste gaan van de algemene belangen die op het spel staan, zoals de bescherming van de consument en van gezondheid en leven van mens en dier. Bij maatregelen in de landbouwsector moet de volksgezondheid een doorslaggevende rol spelen. Dat was bijvoorbeeld ook het geval bij het recente arrest van het Hof van Justitie over het embargo op Brits rundvlees.
Met het oog op deze overwegingen moeten we bij de nadere invulling van de voorschriften over de etikettering van de ingrediënten van wijn daarom de regels en de procedures van de relevante marktordeningen respecteren. Ik kan alleen maar hopen dat de meerderheid in dit Parlement ook deze mening toegedaan is. Ik zou niet willen dat er bij de stemming over dit verslag een verkeerd signaal zou worden gegeven.

Eisma
Mijnheer de Voorzitter, na zo'n dertig jaar harmonisatie van het levensmiddelenrecht wil de Europese Commissie door middel van het Groenboek terecht een debat op gang brengen over hoe het nu verder moet. Is de huidige juridische situatie rondom het levensmiddelenrecht nog voldoende? Gezien de BSE-crisis in het Verenigd Koninkrijk en de varkenspest in mijn eigen land, Nederland, is dat zeker een relevante vraag. Het verslag-Graenitz is een goede poging om het debat meer inhoud te geven. Het is nodig om meer aandacht te besteden aan etikettering, ook zal de consument meer vertrouwen moeten krijgen door de zogenaamde farm to table -aanpak, waarbij volledige informatie over productiemethoden noodzakelijk is. Tevens is het belangrijk dat de kwestie van aansprakelijkheid verder ontwikkeld wordt; een voorstel hierover ligt al klaar bij de Europese Commissie. Het is terecht dat er op de bepalingen van de Wereldhandelsorganisatie, de zogenaamde Codex Alimentarius, gewezen wordt, zonder dat dit mag leiden tot een lager niveau van voedselbescherming.
Het verslag gaat ook over transparantie. Natuurlijk is het onontbeerlijk dat resultaten en voorstellen van speciale fora en wetenschappelijke comités gecontroleerd kunnen worden, maar de ELDR-fractie is tegen het voorstel van een forum waarin de leden van het Europees Parlement zitting hebben om toezicht te kunnen houden op de omzetting en toepassing van communautaire voorschriften. Het Europees Parlement heeft een andere verantwoordelijkheid, en moet zich niet mengen in een dergelijk forum. Het waarborgt immers de onafhankelijke positie van het Europees Parlement wanneer we niet in zo een forum vertegenwoordigd zijn. Daarom zijn wij tegen de laatste zin van paragraaf 18 van het verslag, zoals we ook in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming ter voorbereiding al hebben laten weten.
Tenslotte, Voorzitter, spreek ik ondanks het genoemde bezwaar namens onze fractie onze steun uit voor het verslag van collega Graenitz.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, in telegramstijl zou ik ten eerste de rapporteur willen bedanken en ten tweede dit Groenboek willen verwelkomen. Dit Groenboek start vanwege een tweetal redenen een noodzakelijk debat: allereerst vanwege de resultaten waartoe de enquêtecommissie inzake BSE en de follow-up-commissie zijn gekomen, maar vooral vanwege Agenda 2000 en de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Vervolgens is het van belang de uitkomsten van dat debat te kennen en die in praktijk toe te passen. Ik geloof echter dat er hierover al een aantal duidelijk ideeën bestaan, die ook in het verslag van mevrouw Graenitz zijn verwerkt. Bijvoorbeeld het feit dat een duidelijke en transparante etikettering geboden is, met name voor de nieuwe producten, de novel foods. Op de tweede plaats een duidelijke betrokkenheid van de consumentenorganisaties bij dit debat. Ten derde een glashelder concept van wat communautair levensmiddelenrecht moet inhouden, daar er vandaag de dag, zoals ook in andere sectoren het geval is, vele normen bestaan, die soms met elkaar in tegenspraak zijn en die vereenvoudigd en verduidelijkt moeten worden. En op de laatste plaats valt de relatieve snelheid waarmee de Commissie de nieuwe wetenschappelijke comités en de nieuwe manier van inspecteren op gang gebracht heeft te verwelkomen.
Alleen in de praktijk zal men kunnen vaststellen of dit werk doeltreffend is, maar dan dienen de werkzaamheden van de wetenschappelijke comités duidelijk en transparant te zijn en moet er bij elke vergadering met een heldere agenda gewerkt worden.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Graenitz is prima. De Fractie De Groenen in het Europees Parlement steunt in het algemeen de erin vervatte voorstellen; mevrouw Graenitz maakt bijzonder goed duidelijk wat de verschillende inzetten zijn op het door haar bestudeerde gebied.
Zelf zou ik de commissaris en de Vergadering op een belangrijk punt willen wijzen, namelijk het verband tussen de communautaire wetgeving en de bepalingen van de Wereldhandelsorganisatie. Zo hebben we enkele dagen geleden vernomen dat de FAO en de WGO een positief advies hebben uitgebracht over het in de Europese Unie verboden groeihormoon voor runderen waarin wordt geconcludeerd dat dit groeihormoon onschadelijk is, mits het op de juiste manier wordt toegediend. We mogen derhalve een nieuw offensief van de Verenigde Staten tegen de verbodswetgeving van de Europese Unie op dit gebied verwachten. Nu is het zo dat de sinds enkele jaren van kracht zijnde overeenkomst inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen in ons nadeel werkt. Deze overeenkomst is namelijk geenszins gebaseerd op het voorzorgsprincipe en we moeten derhalve met steekhoudende argumenten komen, met informatie dus waaruit afgeleid kan worden dat er risico's bestaan voor de gezondheid, iets wat veel verder gaat dan het aantonen van de wetenschappelijke onzekerheden die nog over dit onderwerp bestaan.
Dit is dus een heel groot probleem, vooral voor wat betreft de genetisch gemodificeerde levensmiddelen en de doorstraling van levensmiddelen. Om terug te komen op de gekke koeien, zou ik eraan willen herinneren dat juist die onzekerheden een probleem vormden. Als deze regels niet worden gewijzigd, denk ik dat de hele Europese wetgeving vroeg of laat door de Wereldhandelsorganisatie zal worden bedreigd.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, ik vervang mevrouw Barthet-Mayer die dit betoog eigenlijk had moeten houden, maar dit om gezondheidsredenen niet kan doen. Waarde commissaris, geachte collega's, staat u mij toe u haar woorden voor te lezen.
Mevrouw Graenitz heeft uitstekend werk verricht, waar we allemaal verheugd over mogen zijn. Met het verschijnen van het Groenboek geeft de Commissie in feite officieel blijk van de grote lacunes van het communautaire systeem op levensmiddelengebied. Terwijl de Europese Unie zich, bijvoorbeeld, heeft verzekerd van een krachtig landbouwbeleid, moet haar levensmiddelenbeleid nog worden gedefinieerd. Dit is niet zomaar een verhaaltje; uit economisch, politiek en volksgezondheidsoogpunt staat er veel op het spel. De aanwezigheid van hormonen in vlees, het vetpercentage van chocola, de consumptie van kaas op basis van rauwe melk en het gebruik van transgeen zaaigoed zijn geen onbelangrijke kwesties, noch voor de burgers, noch voor de afgevaardigden, noch voor de producent en al helemaal niet voor de wetgever.
Het is vooral de definitie van veiligheid en kwaliteit die moeilijkheden oplevert, want zonder gemeenschappelijke definitie kan er geen sprake zijn van harmonisatie. Welke criteria moeten er worden gehanteerd, van welke wetenschappelijke grondslagen moet er worden uitgegaan? Hoe moet rekening worden gehouden met het irrationele of het emotionele aspect? Waar ligt de grens tussen culturele verschillen en protectionistische praktijken of een door commercieel opportunisme ingegeven handelwijze?
De Commissie stelt voor de bezem te halen door het grote aantal verordeningen en richtlijnen die rechtstreeks of onrechtstreeks betrekking hebben op de levensmiddelensector. Dit is absoluut noodzakelijk, aangezien het er vandaag de dag alle schijn van heeft dat de Europese Unie, zonder erin geslaagd te zijn een daadwerkelijk levensmiddelenbeleid te formuleren, te veel wetgeving heeft voortgebracht die, vreemd genoeg, niet heeft geresulteerd in meer harmonisatie. We moeten dus wel ingenomen zijn met dit initiatief dat past in het meer algemene kader van het streven naar levensmiddelenveiligheid.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, het Groenboek van de Commissie had ertoe moeten dienen een diepgaande kritische analyse te geven van de stand van zaken, maar daarentegen bevat het slechts een beschrijving van de problemen. Deze problemen zijn alle enigszins verwaterd weergegeven en geen enkel probleem is diepgaand geëvalueerd. Dit botst frontaal met de realiteit die wij dagelijks beleven.
De publieke opinie heeft nog steeds geen vertrouwen in de controle die de Commissie kan uitoefenen. Het Europees Parlement heeft geen afdoend antwoord gekregen op de vele kritiek die de afgelopen maanden geleverd is. Zelfs internationale instanties als de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) hebben grote zorgen geuit en ook alarm geslagen met betrekking tot het risico van vermenigvuldiging van epizoötie in de Europese Unie, omdat er geen doeltreffende coördinatie bestaat op plaatselijk, regionaal, nationaal en communautair niveau.
Ten overstaan van dit sociale alarm onder de burgers geeft de Europese Commissie geen garantie voor voedselveiligheid. Zij heeft zelfs haar voorstel ingetrokken om een bureau voor voedselveiligheid in het leven te roepen, hetgeen ons allen verbaasd heeft. Daarentegen heeft zij zich beperkt tot een administratieve herstructurering, die nergens toe leidt, en de wetenschappelijke comités vermenigvuldigd, zonder daarbij een krachtiger structuur te creëren die kan zorg dragen voor coördinatie en arbitrage. En zo zullen ook deze comités geen enkel blijk geven van doelmatigheid.
Wij zijn nog steeds de menig toegedaan dat er een Europees Bureau voor voedselveiligheid dient te komen en dat het grote potentieel dat de lidstaten hebben op wetenschappelijk vlak en natuurlijk ook op het gebied van de inspectie (wij mogen immers niet vergeten dat de meer dan 45.000 inspecteurs in de hele Europese Unie een veel groter leger vormen dan het handjevol nieuwe inspecteurs dat erbij kan komen; bovendien zou dat veel doelmatiger zijn) gecoördineerd en van impulsen voorzien moet worden. Er moet echter wel een superinspectie komen en de capaciteit van de lidstaten dient versterkt te worden, want op die manier kunnen wij de burgers vertrouwen geven.

Olsson
Meneer de Voorzitter, het vertrouwen van de Europese consument in levensmiddelen moet groter worden, vooral na de BSE-crisis. In dit verband wil ik graag mevrouw Graenitz bedanken voor haar goede verslag waarin enorm veel zaken aan de orde komen, wellicht soms zelfs iets te veel.
Een ding ontbreekt echter. Ik verwijs naar amendement 28. Onze voedselproductie moet zo zijn, dat er geen restanten van bijvoorbeeld chemicaliën en medicijnen in ons eten achterblijven. Bij onze productie en in ons productiesysteem moet ervoor worden gezorgd dat wij de levensmiddelen tijdens de productie niet verkeerd behandelen. Op dit gebied bestaat er bij ons een misstand, namelijk bij de toepassing van antibiotica als groeistimulans in onze levensmiddelen, niet omdat dat een probleem bij het voedsel is, maar omdat antibioticaresistente bacteriestammen daardoor een probleem worden, ook voor de menselijke gezondheid. Dit zou daarom aan de tekst moeten worden toegevoegd.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, ik stel een retorische vraag: hoe is te verklaren dat er in de Europese Unie elk jaar voor 1, 5 miljard ecu aan hormonen voor dieren wordt verkocht, terwijl het gebruik ervan verboden is. Ik antwoord net zo retorisch dat hierachter een ziekelijk winstbejag schuilgaat.
Vroeger konden we met grenscontroles in onze landen planten- en dierenziekten bestrijden alsmede de invoer van ongewenste schadelijke dieren tegenhouden. In de gemeenschappelijke markt zijn we aan de genade van anderen overgeleverd en daarom zijn de meeste opmerkingen van mevrouw Graenitz gegrond. Mij verbaast enigszins het standpunt van de Europese Volkspartij, aangezien ze de opmerkingen met haar amendementen probeert af te zwakken. Nederland en andere landen plegen roofbouw op de natuur van autochtone volken voor de kippen- en varkensvoerproductie. Er zijn mogelijk antibiotica nodig om salmonella en andere ziektes te voorkomen.
En hoe wordt verklaard dat men zonder de consument in te lichten genetisch gemanipuleerde maïs, soja en andere ingrediënten voor de voedselbereiding kan gebruiken. Hetzelfde geldt voor bestraalde levensmiddelen. Keuzevrijheid houdt in dat we bewuste keuzes kunnen maken. Een groenboek is niet genoeg. Men moet de werkelijkheid te lijf durven gaan.

Gahrton
Mijnheer de Voorzitter, een groot probleem van de Europese levensmiddelenwetgeving is dat deze, zoals bekend, eigenlijk van het begin af aan niet gericht was op de verbetering van de levensmiddelen, maar op het veiligstellen van het vrij verkeer van levensmiddelenproducten. Mevrouw Graenitz heeft hier een heel andere zienswijze op, wat een zeer goede zaak is, en wel een consumentvriendelijke zienswijze, maar zij komt niet toe aan een grondige behandeling van de vraag in hoeverre harmonisatie ter veiligstelling van de interne markt wellicht niet altijd zo'n goede methode is om de hoogst mogelijke kwaliteit levensmiddelen te krijgen.
Als Oostenrijkse is haar immers bekend dat dit voor de nieuwste lidstaten problemen heeft opgeleverd. Zweden is bijvoorbeeld op grond van de EU-bepalingen al gedwongen geweest om verboden voedingsadditieven toe te staan, de controle op salmonella te verlagen en de etiketteringseisen af te zwakken, vooral op het gebied van allergierisico's, en wij dreigen nu gedwongen te worden de bestraling van voedsel en de toepassing van antibiotica toe te moeten staan.
Als men zich in plaats daarvan van minimumnormen bediend had, waarbij het de lidstaten vrij staat verder te gaan, dan had de ontwikkeling er ondubbelzinniger naar kunnen streven de voedselkwaliteit te verbeteren. Ik wil daarom graag de volgende vraag aan commissaris Bonino stellen: zou het niet een goede zaak zijn als de Commissie meer ging streven naar minimumnormen die het niveau overal omhoog brengen, maar voor andere landen geen belemmering vormen verder te gaan? Zou dat niet beter zijn dan een volledige harmonisatie, die immers in de grond van de zaak een commerciële regeling is, waarmee men commerciële doelen nastreeft, en niet de voedselkwaliteit?

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst wil ik mevrouw Graenitz feliciteren. Ze heeft een uitstekend verslag geschreven over een onderwerp met allerlei vertakkingen. Het is wel duidelijk dat het levensmiddelenrecht van de Europese Unie door de opbouw van de interne markt en door het actievere beleid ter bescherming van de consumentenbelangen aanzienlijk gewichtiger geworden is. Gezien de talloze regelingen en het veranderde klimaat, bijvoorbeeld ook door BSE, maar ook gezien de veranderde verwachtingen kunnen we er niet onderuit: we moeten nadenken over een vereenvoudiging en rationalisering van het levensmiddelenrecht en over de doeltreffendheid van de bestaande voorschriften.
Ik geloof dat een aantal hoofddoelstellingen het uitgangspunt van de discussie moeten vormen. We moeten garanderen dat alle levensmiddelen veilig en onschadelijk voor de gezondheid zijn. De consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat deze garantie waterdicht is, terwijl bovendien ook de veelvoud en de kwaliteit van de levensmiddelen in de regio's van Europa niet in de knel mag komen. Daarbij spelen een gezonde landbouw en levensmiddelenindustrie met een sterke concurrentiepositie een belangrijke rol.
Mag ik een paar opmerkingen over de vereenvoudiging en rationalisering maken? Vanzelfsprekend moet het doel van het Europese beleid zijn het Europese recht helderder en overzichtelijker te maken, en daar vechten we al vrij lang voor. We moeten de tegenstrijdigheden wegwerken en vooral de wetsteksten begrijpelijker maken, dat is primair in het belang van de consument.
Meer openheid is echter ook in het belang van de burger. Dat is niet nieuw, maar bij het levensmiddelenrecht moeten we de burger meer vertrouwen geven. Hij moet begrijpen wat hij leest. Daarvoor hebben we een kaderrichtlijn voor levensmiddelen nodig, met daarin een uniforme definitie van de belangrijkste concepten, maar ook met regels en algemene principes voor het levensmiddelenrecht in een enkele tekst.
Mag ik misschien nog een tweede voorbeeld noemen? De richtlijn over de etikettering van levensmiddelen bestaat sinds 1979 en is sindsdien zesmaal gewijzigd. Bovendien zijn er talloze speciale bepalingen voor de etikettering van specifieke levensmiddelen, zoals wijn, vers fruit of chocolade. De wijn is vandaag al genoemd, en ik moet zeggen, mijnheer de commissaris, dat wij hierover een andere mening zijn toegedaan dan mevrouw Flemming, die echter nu niet meer in de zaal zit. Ik vind het niet juist dat een afgevaardigde in het Parlement van zijn of haar erkende recht op medebeslissing hierover geen gebruik maakt. Ik denk dat we moeten afspreken dat voor wijn de medebeslissingsprocedure geldt, net als voor chocolade en fruit. Dat lijkt me het beste.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik de rapporteur van harte willen bedanken, maar ook iedereen die aan het debat heeft deelgenomen. Uit de algemene teneur van het debat is namelijk duidelijk gebleken dat het Parlement dezelfde kant op wil als de Commissie.
We hebben tot nu toe 150 reacties op het Groenboek ontvangen. Onze eigen mening hierover willen we voor de zomer in een mededeling samenvatten, dat is wat ik over het tijdschema wilde zeggen. We zijn het met het Parlement eens dat we een kaderrichtlijn moeten voorleggen, maar ik kan nog niet precies vertellen wanneer dat zal gebeuren. Natuurlijk klinkt het heel fraai dat we in een dergelijke kaderrichtlijn een algemene definitie van de verschillende concepten moeten geven en meer in die trant, maar dat is nou juist het probleem. Als we zoiets doen moeten we namelijk heel voorzichtig te werk gaan. We moeten ervoor zorgen dat we allerlei voorschriften tegelijkertijd veranderen. Daarom kan ik nog niet precies vertellen wanneer we dit zullen doen, maar we zullen het zo snel mogelijk doen.
In ieder geval willen we in het levensmiddelenrecht overal een helder concept toepassen. De kaderrichtlijn is daar een onderdeel van. Het is glashelder dat we het mes moeten zetten in de wildgroei, die daar is ontstaan, dat we meer dan in het verleden rekening moeten houden met de nieuwe ideeën over de bescherming van de consument en van de volksgezondheid.
We zijn weliswaar niet van plan om van onze succesvolle horizontale regelingen af te wijken, want die zijn goed voor de innovatie en vergroten ook het aanbod voor de consument. Dat staat echter niet haaks op de kwaliteitseisen. Ik hoop dat hier ook het gezamenlijke belang van de consumenten en de producenten ligt, vooral van de producenten van landbouwproducten. We hebben er al meerdere malen op gewezen dat de Europese industrie de concurrentie hoofdzakelijk dankzij de kwaliteit van haar producten aankan, en voor de landbouw zou hetzelfde moeten gelden. Daar hoeven geen onnodige tegenstellingen te bestaan. In welke juridische vorm we dat dan uiteindelijk gieten moeten we zeker later nog wel met elkaar bespreken. Het is trouwens grappig om vast te stellen dat iedereen die zijn persoonlijke belangetjes wil verdedigen daar snel een comité voor opricht, waar niemand zich mee mag bemoeien. Dat kan nooit de bedoeling zijn.
Net als de openheid is ook de vereenvoudiging een heel belangrijk doel dat we hier voor ogen hebben. Misschien kunnen we met allerlei moderne informatiemogelijkheden een dilemma omzeilen, waarmee we nu nog worden geconfronteerd. Als we in het belang van de openheid de consument zoveel mogelijk informatie willen verstrekken schiet die etikettering zijn doel voorbij, namelijk eenvoudige, heldere en overzichtelijke informatie voor de consument. Dat is eigenlijk ons dilemma.
Aangezien we in dit tijdperk van de informatiemaatschappij over eenvoudige vormen van toegang tot informatie beschikken kunnen wij ons voorstellen dat het etiket de belangrijkste informatie bevat, en ook nadere details kan bevatten als er specifieke consumentenbelangen op het spel staan. De meeste informatie moet echter op een andere manier toegankelijk zijn, want anders bestaat het gevaar dat niemand de etiketten meer leest.
Ik heb maanden geleden tijdens het debat over de genetisch gemodificeerde organismen al gezegd dat bijna 90 % van alle levensmiddelen informatie hierover op het etiket zou moeten hebben als we zover gaan als bepaalde groeperingen in dit Parlement zouden willen. Ik was stomverbaasd, maar ook wel geamuseerd toen ik onlangs een afgevaardigde, een Duits lid van de Groene fractie als ik me niet vergis, precies dezelfde mening hoorde verdedigen. Hij heeft gezegd: als 90 % van de levensmiddelen een dergelijk etiket heeft, wat heeft dat dan nog voor nut voor de consument?
Ik heb dat altijd in alle duidelijkheid gezegd, ook tijdens de congressen die we hebben georganiseerd, en ik hoop dat we het over een oplossing eens kunnen worden waar de consument werkelijk van profiteert. Dat is toch belangrijker dan het naar de letter naleven van een aantal bijna religieuze overtuigingen. Over de levensmiddelencontrole wil ik zeggen dat wij ons eigen inspectieteam opzetten en willen beginnen met de opleiding van Europese deskundigen voor de veterinaire inspectie en de levensmiddelencontrole. De inspecteurs van de lidstaten kunnen hier natuurlijk ook bij worden betrokken.
Dat zijn volgens mij de belangrijkste punten. Ik wil nog even ingaan op de gevolgen voor de buitenlandse handel. Om twee redenen vinden wij, net als het Parlement, dat we hier heel voorzichtig moeten zijn. Ten eerste moeten we in onze voorstellen voor de wetsteksten natuurlijk rekening houden met onze internationale verplichtingen, dat kan ook niet anders. Als we lid zijn van een internationale rechtsgemeenschap dan moeten we ons ook aan de regels houden. We kunnen er niet tussenuit knijpen als iets ons toevallig een keer niet uitkomt.
Ten tweede moeten we onze overtuigingen echter ook op het internationale niveau verdedigen. We moeten actief meewerken aan het werkprogramma van de Codex Alimentarius en in de Wereldhandelsorganisatie, we kunnen niet passief blijven en alleen maar reageren. Daarom hebben wij er ook met nadruk voor gepleit om bij de uitwerking van normen voor levensmiddelen in het kader van de Codex niet alleen van wetenschappelijke kennis maar ook van andere legitieme overwegingen uit te gaan. We hebben allemaal aan den lijve ondervonden dat de wetenschappelijke kennis een momentopname is, en dat het plaatje er later wel eens heel anders uit kan zien. Daarom kunnen en willen wij ook hier meer voor de consument doen door een preventief beleid te voeren!

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Gedecentraliseerde communautaire instellingen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Kellett-Bowman (A4-0035/98), namens de Commissie begrotingscontrole, over de voorstellen voor verordeningen (EG) van de Raad tot wijziging van: I. verordening nr. 40/94 van de Raad inzake het Gemeenschapsmerk (COM(97)0489 - C4-0601/97-97/0253(CNS)); II. verordening (EG) nr. 2100/94 van de Raad inzake het communautaire kwekersrecht (COM(97)0489 - C4-0602/97-97/0254(CNS)); III. verordening (EEG) nr. 2309/93 van de Raad tot vaststelling van de communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen voor en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling (COM(97)0489 - C4-0603/97-97/0255(CNS)); IV. verordening (EEG) nr. 1210/90 van de Raad inzake de oprichting van het Europees Milieuagentschap en het Europees milieuobservatie- en -informatienetwerk (COM(97)0489 - C4-0604/97-97/0256(CNS)); V. verordening (EG) nr. 2062/94 van de Raad tot oprichting van een Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (COM(97)0489 - C4-0605/97-97/0258(CNS)); VI. verordening (EEG) nr. 302/93 van de Raad tot oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (COM(97)0489 - C4-0606/97-97/0259(CNS)); VII. verordening (EEG) nr. 1360/90 van de Raad tot oprichting van een Europese Stichting voor opleiding (COM(97)0489 - C4/0607/97-97/0260(CNS)); VIII. verordening (EG) nr. 2965/94 van de Raad tot oprichting van een Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie (COM(97)0489 - C4-0608/97-97/0261(CNS)) en IX. verordening (EG) nr. 1035/97 van de Raad houdende oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat (COM(97)0489 - C4-0609/97-97/0262(CNS)).

Kellett-Bowman
Mijnheer de Voorzitter, in dit verslag worden herziene financiële bepalingen voor de statuten van de negen gedecentraliseerde agentschappen of bureaus voorgesteld. Het verslag is ingewikkeld omdat al deze negen instellingen apart worden behandeld en de amendementen in negen delen moeten worden ingediend. Het is in de Commissie begrotingscontrole goedgekeurd met één stem tegen. Dit wordt toegelicht in het minderheidsstandpunt waarin wordt gesteld dat het Parlement bij drie van deze bureaus de hem toekomende bevoegdheden onvoldoende uitoefent.
De budgettaire amendementen zijn vervat in het uitstekende advies van de heer Tappin, dat door de Begrotingscommissie met algemene stemmen werd aangenomen, en ook de Commissie begrotingscontrole stemde met al deze amendementen in. Mijnheer de Voorzitter, de overeenstemming was zo groot, dat er enige kritiek kwam.
Ik zou er misschien goed aan doen te verduidelijken wat het verslag niet is: het is noch een poging van de Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole om het werk van de relevante bestedingscommissies over te nemen, noch een onderneming waarbij de bureaus zelf niet zijn geraadpleegd en evenmin een poging hen te veranderen in melkkoeien die de Gemeenschapskas moeten spekken.
De bureaus van de tweede generatie zijn door de Commissie opgericht aan de hand van statuten waarin de financiële waarborgen die voor de twee bureaus van de eerste generatie gelden, ontbraken. Op welke waarborgen dringen wij hier aan? Ten eerste mogen de Europese middelen uitsluitend worden uitgegeven na goedkeuring door de financieel controleur van de Commissie. Er zal nu, met de hulp van de financieel controleur, een passende wettelijke regeling worden getroffen.
Ten tweede was er in deze statuten geen bepaling opgenomen dat dit Parlement betrokken wordt bij de kwijtingsprocedure. De Directeur-generaal Begroting heeft helpen bewerkstelligen dat het Europees Parlement nu kwijting verleent voor zes bureaus; drie ervan - die eigen inkomsten hebben - zullen zichzelf echter kwijting mogen verlenen, op aanbeveling van dit Parlement.
Ten derde geldt voor deze zelfde drie bureaus, die uit de door hen ontvangen betalingen voor verleende diensten kunnen worden gefinancierd, de regeling dat de ontvangsten moeten worden beschouwd als eigen middelen van de Gemeenschap. De heer Tappin zal uitleggen welke voorstellen op tafel liggen om mogelijke problemen op dit gebied te ondervangen. De Commissie, die een hecht front van de Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole tegenover zich vond, heeft het Parlement goed geholpen om opnieuw controle te krijgen over de bureaus. Dit Parlement heeft er ongewild aan meegewerkt dat de oorspronkelijke voorstellen van de Commissie werden gesteund. De oprichtingsdocumenten werden aan de bestedingscommissies overhandigd, maar noch de Begrotingscommissie, noch de Commissie begrotingscontrole werd om advies gevraagd. Er had veel extra werk vermeden kunnen worden als de ambtenaren van het Europees Parlement niet blind waren geweest voor de financiële aspecten van de voorstellen van de Commissie. Mijnheer de Voorzitter, er moet zorgvuldiger te werk worden gegaan bij het toewijzen van de rapportage aan de diverse commissies. Anders verzwakt dit de positie van het Parlement aanzienlijk.
Op één na zijn alle bureaus ingenomen met onze voorstellen, en waar er verzet is, geldt dit vooral het advies van de heer Tappin. Het desbetreffende bureau heeft er hoofdzakelijk moeite mee dat het Parlement zichzelf - samen met de Raad - verantwoordelijk acht voor de toewijzing van de middelen. De eigen verantwoordelijkheid van dit bureau in de kwijtingskwestie heeft me veel slecht onderbouwde brieven bezorgd en telkens wanneer ik een correspondent van antwoord moest dienen, vroeg ik deze eerst: " heeft u het verslag gelezen?" . Wat dan uiteraard niet het geval blijkt. En daar ligt het probleem: je kunt geen commentaar geven op iets wat je niet hebt gelezen.
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek het Huis dit verslag te steunen.

Tappin
Mijnheer de Voorzitter, ik neem deze gelegenheid te baat om niet alleen mijn vriend Kellett-Bowman, rapporteur van de Commissie begrotingscontrole, te bedanken voor zijn uitstekende verslag, alsmede voor de steun die hij mij, als rapporteur van de Begrotingscommissie, heeft gegeven, maar ook de heer Mingasson en zijn team voor hun zeer positieve benadering van deze kwestie.
De oorsprong van dit verslag ligt een aantal jaren terug, toen zowel de Begrotingscommissie als de Commissie begrotingscontrole zich zorgen maakten over het gebrek aan duidelijkheid in de oprichtingsverordeningen van de negen satellietbureaus ten aanzien van eigen middelen, financiële controle en kwijting. Het voor u liggende verslag is het eindresultaat van twee tot drie jaar werk dat achter de schermen is verricht door de heer Kellett-Bowman, mijzelf en de Commissie, teneinde een document uit te brengen ter harmonisering van de verordeningen inzake de satellietbureaus.
We hebben een aantal meningsverschillen gehad over dit onderwerp, maar ik denk dat we uiteindelijk in het algemeen een redelijk, bruikbaar compromis tot stand hebben gebracht, hoewel ik de voorstellen in bepaalde gevallen enigszins aangescherpt zou willen zien. De bureaus van de Europese Unie, waar momenteel meer dan 1.000 mensen werkzaam zijn, verrichten uitermate belangrijk werk. Zij zijn door de Europese Unie opgericht met een specifiek doel. Hoewel deze bureaus rechtspersoonlijkheid hebben, zouden zij duidelijk niet bestaan als ze de Europese Unie en haar burgers niet moesten dienen.
Zij moeten hun taken dan ook doeltreffend en met alle nodige autonomie kunnen verrichten om de voor de uitvoering van het hun toegedachte werkprogramma noodzakelijke operationele beslissingen te kunnen nemen. Zij moeten tegelijkertijd, volgens democratische en transparante procedures, rekenschap en verantwoording afleggen aan het publiek, daar zij geen onafhankelijke commerciële organisaties, maar een onderdeel van een openbaar apparaat zijn. Dat is de bestaansreden van dit verslag, namelijk het bevorderen van de transparantie, de controleerbaarheid en de doelmatigheid van de gedecentraliseerde satellietbureaus.
Een mengelmoes van verschillende organisaties is niet doeltreffend en een half dozijn uiteenlopende rekeningstelsels, rapportagesystemen en kwijtingsprocedures is niet bevorderlijk voor de controleerbaarheid. Ook wilden we de partnerschapsbetrekkingen tussen de gedecentraliseerde en de gecentraliseerde organen van de Europese Unie verbeteren. Uit ons onderzoek is gebleken dat deze bureaus niet meer controle behoeven; de controle moet in feite minder, maar doeltreffender worden. Ik zal mij beperken tot het gedeelte van het verslag dat over de eigen middelen gaat, daar de kwesties van de kwijting en de financiële controle reeds op een uitstekende manier door de heer Kellett-Bowman zijn behandeld, zowel in zijn betoog als in de Commissie begrotingscontrole.
Ondanks de sombere geluiden van één bureau stellen wij voor dat de eigen inkomsten - de component eigen middelen - die een overschot vormen op de begroting van dat jaar terugvloeien naar de begroting van de Europese Unie, met inachtneming van de nodige reserve om de verplichtingen van het volgende jaar te kunnen nakomen en met dien verstande dat er natuurlijk opnieuw wordt onderhandeld over de voor de dienstverlening in rekening te brengen bedragen. Een en ander moet stroken met de voor alle andere inkomsten geldende financiële regels. Het houdt niet in dat het Parlement bijvoorbeeld van het Merkenbureau of enig ander bureau een melkkoe voor de Europese Unie wil maken, zoals de heer Kellett-Bowman reeds heeft gezegd. Wij zijn evenmin voornemens om de bedrijven van degenen die een Gemeenschapsmerk willen laten registreren te laten opdraaien voor de subsidiëring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid of de uitbreiding van de Europese Unie. Dergelijke verhalen zijn onverantwoordelijk.
Ook onverantwoordelijk is echter de verbintenis die een bureau in Alicante is aangegaan voor de aankoop van een gebouw ter waarde van 24 miljoen ecu, zonder de begrotingsautoriteit of de Commissie - die daarvoor verantwoordelijk zijn - hiervan naar behoren op de hoogte te hebben gesteld of dit project te hebben vermeld in de door de Commissie en het Parlement goedgekeurde budgettaire ramingen. Als er ooit behoefte was aan verplichte transparantie en controleerbaarheid dan moet ik zeggen dat de directeur en de Raad van beheer van het bureau in Alicante, alsmede de vertegenwoordigers van de Commissie hiervoor krachtig hebben gepleit.
Als dit of enig ander communautair bureau zichzelf niet langer kan financieren, dan lijdt het geen twijfel dat de Europese Unie, uit hoofde van de huidige regels, de verantwoordelijkheid moet dragen voor de door ons opgerichte organen, net zoals deze organen verantwoordelijk zijn tegenover de instellingen van de Europese Unie.
We creëren geen monopolistische lichamen om ze vervolgens aan hun lot over te laten. Dit verslag gaat over het veiligstellen van deze verantwoordelijkheden. Ik verzoek het Huis met klem dit te steunen.

Tillich
Mijnheer de Voorzitter, de gedecentraliseerde organen zijn iets voor ingewijden. Daarom zou ik met name de heer Kellett-Bowman en ook de heer Tappin willen feliciteren met hun verslag, want deze organen zijn vooral met het oog op de begroting inderdaad iets voor specialisten. Als algemeen rapporteur voor de begroting van 1998 heb ik ook het genoegen gesmaakt een blik op hun activiteiten te mogen werpen.
Ik wil daarover nog eens verslag uitbrengen. We hebben in maart vorig jaar een vergadering gehad met de directeurs van de organen. We hebben afspraken gemaakt over hun wensen in de begrotingsprocedure voor 1997 en 1998, en we hebben het ook over de hier al genoemde problemen gehad. We hebben afgesproken om in maximale openheid samen te werken om zo een basis te leggen voor vertrouwen tussen de organen en het Parlement als deel van de begrotingsautoriteit.
Vandaag stel ik vast dat de meesten zich daaraan hebben gehouden, maar sommigen niet. Het Vertaalbureau heeft besloten het aantal medewerkers van 68 tot 115 te verhogen, Alicante heeft het gebouw gekocht - mijnheer Tappin heeft het daar net over gehad - en Londen heeft voor het einde van het begrotingsjaar nog even gauw 300.000 ecu van de overtollige inkomsten uitgegeven, eigenlijk om dit geld niet te hoeven rechtvaardigen tegenover de begrotingsautoriteit.
Voor deze beslissingen zijn misschien best goede redenen te vinden, maar wie dergelijke maatregelen neemt zonder de begrotingsautoriteit daarvan op de hoogte te stellen legt de basis voor wantrouwen. In het verslag van collega Kellett-Bowman lijkt mij amendement 1 de sleutel voor de behandeling van de Bureaus in Londen en Alicante en voor het Bureau voor plantenrassen. De Commissie, maar ook de Raad, moet het standpunt van het Parlement hierover werkelijk serieus nemen.
In de afgelopen drie jaar hebben we in de begrotingsprocedure telkens tot een nulgroei voor het personeel van de Commissie maar ook van de andere Europese instellingen besloten. Bij de gedecentraliseerde organen is het aantal medewerkers ieder jaar gemiddeld met 17 % gestegen. Ik vraag me af of de Commissie en de bevoegde commissarissen zich wel aan de spelregels houden. Hebben we nog wel enige controle op deze organen als zulke misstanden zich kunnen voordoen?
De fractie van de Europese Volkspartij zal het niet op zich laten zitten dat de rechten van het EP dusdanig worden geschonden door de oprichting van deze satellietorganen en alles wat daarmee gepaard gaat. Het gaat trouwens niet om het werk van de organen, het gaat erom dat de begrotingsprocedure en de rechten van de begrotingsautoriteit moeten worden gerespecteerd. We kunnen niet aan de ene kant vechten voor volledige democratische controle op alle uitgaven in de begroting van de Europese Unie als aan de andere kant de gedecentraliseerde organen zich aan het financieel reglement kunnen onttrekken.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de financiële controle op de activiteiten van de gedecentraliseerde communautaire organen was eenvoudig toen er nog maar een paar waren, toen ze kleinschalige werkzaamheden uitvoerden met te verwaarlozen kredieten. Dat ligt tegenwoordig heel anders. Het aantal gedecentraliseerde organen is sterk toegenomen en zij voorzien in steeds meer uiteenlopende behoeften. De moeilijkheid van de financiële controle is deze diversiteit zo te ordenen dat er één eenvoudige en doeltreffende controle kan worden ingevoerd.
De heer Kellett-Bowman stelt ons voor een enkel verslag te wijden aan de elf kwijtingsprocedures voor, enerzijds, de drie bureaus die niet worden gefinancierd uit de begroting van de Europese Unie, maar met de financiële middelen uit hun eigen activiteiten, en, anderzijds, de acht andere bureaus die niet in hun eigen financiering voorzien. Het is inderdaad wenselijk op het gebied van de financiële controle gemeenschappelijke normen vast te stellen voor alle organen van de Gemeenschap en overeenkomstige waarborgen te geven op het gebied van het juridische en administratieve beheer van de kredieten.
Het voorstel van de Europese Commissie voorziet in deze behoefte. De rapporteur stelt echter een meer pragmatische en doeltreffende benadering voor, waardoor wordt voorkomen dat er vertraging optreedt bij het vrijmaken van de vastleggingsen betalingskredieten hangende de goedkeuring van DG XX in Brussel. De oplossing van de rapporteur heeft zowel de verdienste als het voordeel dat er twee struikelblokken worden omzeild: enerzijds dat van een te gecentraliseerd financieel beheer, hetgeen niet alleen de activiteiten van de communautaire organen zou beperken, maar ook blokkeren, en anderzijds dat van de versnippering van de financiële controle, onder het mom van autonomie, met het risico dat de communautaire fondsen worden misbruikt.
Het recht moet zich aanpassen aan de omstandigheden en de volop groeiende organen moeten dan ook de middelen krijgen om zich te ontwikkelen. Ik geef slechts een voorbeeld, namelijk dat van het Bureau voor harmonisatie binnen de interne markt, in Alicante, dat bijzonder succesvol is en waarvan de resultaten de vooruitzichten ruimschoots overtreffen. De deskundigen verwachtten een jaartotaal van 15.000 gedeponeerde merken in 1996. Het werden er echter 40.000. Momenteel publiceert het bureau wekelijks 1.000 gedeponeerde merken, ofwel tweemaal zoveel als verwacht. Net zoals voor andere organen geldt dat een dergelijke vooruitgang moet worden aangemoedigd en dat de controle op de financiële activiteiten de ontwikkeling niet mag belemmeren. Met dit voor ogen verwelkomen mijn fractie en ik de voorstellen van de heer Kellett-Bowman, waar we dan ook voor zullen stemmen.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, verscheidene van deze gedecentraliseerde EU-organen waarover dit verslag gaat, horen bij de instellingen waar de Fractie De Groenen in verschillende verbanden haar steun aan gegeven heeft en voor gevochten heeft, onder andere het Milieuagentschap in Kopenhagen en het Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat in Wenen.
Aangezien deze organen gedeeltelijk uit de communautaire begroting worden gefinancierd, is het logisch en gewenst dat het Europees Parlement betrokken wordt bij het verlenen van kwijting via onze rol als controleorgaan. Het is ook noodzakelijk en logisch dat de eventuele inkomsten van deze organen in de communautaire begroting verantwoord worden, zodat wij een totaalbeeld van de financiële situatie kunnen krijgen. Deze wijzigingsvoorstellen zijn een stap in de goede richting, aangezien hierdoor de controle en openheid rond EU-organen groter worden. Daar moet bij alle instellingen en organen van de EU naar gestreefd worden, dat zij transparanter worden, vooral ter voorkoming van onregelmatigheden. Het beste controlesysteem komt namelijk nu net neer op transparantie en openbaarheid. De Fractie De Groenen zal het verslag van de heer KellettBowman dan ook van ganser harte steunen.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, het verslag dat vandaag ter beoordeling aan de voltallige vergadering wordt voorgelegd, verdient onze steun. Dit verslag is de vrucht van diepgaande studie en besprekingen in de Commissie begrotingscontrole en, naar ik aanneem, ook in de Begrotingscommissie. Inderdaad moet, zoals de Commissie voorstelt, de kwijtingsprocedure in principe ook van toepassing zijn op de gedecentraliseerde communautaire instellingen die uitsluitend met middelen van de Commissie worden gefinancierd. Dit geldt ook voor de twee gedecentraliseerde instellingen die reeds enige tijd bestaan, zoals het CEDEFOP.
Er rijst echter een probleem bij de communautaire instellingen die ook eigen inkomsten hebben en slechts gedeeltelijk met middelen van de communautaire begroting worden gefinancierd. Voor deze instellingen vraagt de Commissie in haar voorstel enkel om een aanbeveling van het Europees Parlement. Ik moet u zeggen dat het minderheidsstandpunt dat in de toelichting op het verslag wordt weergegeven, niet geheel ongegrond is. Het uitgangspunt hiervan is juist, maar wat de uiteindelijke oplossing betreft, moet men dat aanhouden wat de heer Kellett-Bowman voorstelt.
Wij moeten het probleem van deze communautaire organen goed onderzoeken. Het feit dat bepaalde organen eigen inkomsten hebben, mag niet betekenen dat zij met hun uitgaven kunnen doen en laten wat zij willen. Zij krijgen immers ook geld van de Commissie en moeten natuurlijk in eerste instantie bijdragen aan de verwezenlijking van de communautaire doelstellingen en activiteiten.
Ik wilde afsluiten met een verzoek of een opmerking die ik al vaker heb gemaakt. Het Europees Parlement, het Bureau van het Europees Parlement en de fracties moeten zich absoluut buigen over het probleem van de reorganisatie van de Commissie begrotingscontrole. Deze Commissie wordt steeds belangrijker en kan met haar huidige structuur niet naar behoren werken.

Elles
Mijnheer de Voorzitter, hierbij feliciteer ik de rapporteur met zijn uitstekende verslag. Door alle elementen bijeen te brengen heeft hij gehoor gegeven aan het voorstel van de Commissie, dat ik ook toejuich. Ik was in dit Huis aanwezig toen de commissaris - als ik het goed heb - zo'n twee jaar geleden een dergelijk voorstel in het vooruitzicht stelde, aangezien dit aspect over het hoofd was gezien bij het bepalen van de werkwijze van deze bureaus in een eerste stadium.
Onze rapporteur heeft volkomen gelijk dat er financiële waarborgen moeten komen voor de bureaus van de tweede generatie, doch ik ben er persoonlijk niet van overtuigd dat we deze bureaus ooit zover hadden kunnen krijgen als we, als parlement, geen gebruik hadden gemaakt van onze bevoegdheid om geld in de reserve op te nemen teneinde de bureaus daadwerkelijk te dwingen zich te voegen naar onze eisen op het stuk van rekening en verantwoording jegens het Parlement.
De rapporteur heeft inhoudelijk dus gelijk voor wat betreft de kwijtingsvoorstellen. Het is niet alleen wenselijk; ik denk dat het een absolute voorwaarde moet zijn, zoals hij voorstelt. Wat de financiële controle betreft, moeten we er zoveel mogelijk voor proberen te zorgen dat er niet in elk bureau een financieel controleur nodig is. Laten we derhalve hopen dat de voorstellen van de Commissie zullen volstaan voor de doeltreffende uitvoering van deze taak.
Het laatste punt waar ik het over zou willen hebben is dat van de vreemde eend in de bijt - het bureau in Alicante, dat aanspraak meent te kunnen maken op een andere behandeling omdat het anders is dan alle andere bureaus. Zodra een aspect van een bureau onder de Europese wetgeving valt en wanneer het personeel ervan deel uitmaakt van de Europese instellingen, kan het bureau zich niet beroepen op een uitzonderingspositie en moet het dezelfde behandeling krijgen als alle andere bureaus.
Ik kom tot de conclusie dat onze rapporteur ons op het juiste spoor heeft gezet, maar dat we, als parlement, waakzaam moeten blijven ten aanzien van de toekomstige werkwijze van deze bureaus. Het betreft hier een volkomen nieuw activiteitenterrein. We zullen onze ogen in de toekomst dus openhouden.

Bangemann
Ik dank de heer Elles dat hij mij eraan herinnerd heeft dat ik twee jaar geleden al aan dit voorstel werkte. Ik ben vandaag eigenlijk - toevallig - hier om een antwoord te geven op uw vragen naar aanleiding van het verslag-Kellett-Bowman.
Dit doet me natuurlijk weer een beetje aan mijn oude rol in de Begrotingscommissie en in de Commissie begrotingscontrole denken. We hebben absoluut geen bezwaar tegen de amendementen over de kwijting en de financiële controle. Dat lijkt me al een heel belangrijke gezamenlijke basis. Het enige punt waarover we het niet eens zijn vormen de amendementen waarin wordt voorgesteld om alle inkomsten van de gedecentraliseerde organen in de ontwerpbegroting op te nemen en die dus ook gevolgen hebben voor het toezicht op het niveau van de tarieven. Iedereen in deze zaal weet waar dat aan ligt. De Commissie vindt dat het hier ten dele om bestaande eigen rechten van deze satellietorganen gaat, die natuurlijk door allerlei toezichthoudende instanties worden gecontroleerd, ze werken niet in een vacuüm. Daarom zouden deze ontwerpamendementen hun economische onafhankelijkheid in gevaar brengen. Natuurlijk staat bij ons een maximale controle en volledige openheid bij het financieel beheer hoog in het vaandel, maar we willen toch de rechtspersoonlijkheid van deze organen respecteren. We zien ook geen reden om ons te bemoeien met de regeling voor de tarieven en heffingen die de ondernemingen voor verleende diensten moeten betalen, of met de regeling die geldt voor het wijzigen van de tarieven. We zijn het met het Parlement eens dat er een betere controle moet komen op de eventuele overschotten van de organen die hun begroting zelf dekken. We willen verhinderen dat ze zich als zuiver economisch functionerende eenheden zouden kunnen beschouwen, dat zijn ze namelijk niet. Als er dergelijke overschotten ontstaan moet de controle natuurlijk gegarandeerd zijn.
Namens mijn collega Liikanen zou ik er nogmaals op willen wijzen dat hij de gebeurtenissen bij het Bureau in Alicante betreurt, daar is ook hier nog eens op gewezen. Wij betreuren ze en herhalen onze belofte dat het Parlement op de hoogte zal worden gehouden van alle belangrijke beslissingen van de organen die financiële gevolgen hebben.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting 1997-1998 van het Europees Parlement te zijn gesloten, en deel u mede dat het Parlement overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag morgen, dinsdag 10 maart 1998, om 9.00 uur zijn vergadering zal hervatten.
(De vergadering wordt om 20.10 uur gesloten)

