Instrument umożliwiający szybkie reagowanie na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest sprawozdanie pana posła Gaya Mitchella w imieniu Komisji Rozwoju, w sprawie instrumentu umożliwiającego szybkie reagowanie na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się - C6-0280/2008 -.
Gay Mitchell
sprawozdawca. - Panie przewodniczący! Instrument żywnościowy pojawił się po raz pierwszy w kontekście wzrostu cen żywności, który w pewnych krajach wywołał zamieszki, jako wniosek ze strony Komisji w sprawie wykorzystania 1 miliarda euro z kwot niezrealizowanych dotacji dla rolnictwa i przeznaczenia tej sumy na rozładowanie sytuacji w krajach rozwijających się poprzez udzielenie pomocy w zakresie środków produkcji rolnej i nadzwyczajnych sieci bezpieczeństwa. Oczekiwano, że środki pieniężne w tej postaci będą w całości stanowiły uzupełnienie w stosunku do istniejących funduszy rozwoju. Obecnie, pięć miesięcy później, mamy co prawda ten miliard euro, ale w całkowicie innej postaci, niż pierwotnie zakładano.
Przed dwoma tygodniami, wraz z moimi kolegami z Komisji Budżetowej i z Rady, w ramach budżetowego postępowania porozumiewawczego uczestniczyłem w spotkaniu podczas którego zdołaliśmy w końcu osiągnąć kompromis w sprawie finansowania rozporządzenia dotyczącego instrumentu żywnościowego. W następny poniedziałek po tym spotkaniu w rozmowach trójstronnych pomiędzy Parlamentem, Komisją i Radą zostały rozstrzygnięte ostatnie kwestie sporne.
Ostateczne kompromisowe finansowanie przedstawia się, jak następuje: 1 miliard euro ma być finansowany w okresie trzech lat, tj. w latach 2008-2010, za pośrednictwem instrumentu elastyczności w kwocie 420 milionów euro, przegrupowania w ramach działu "Działania zewnętrzne”, które daje kolejne 240 milionów euro, oraz w wyniku zwiększenia rezerwy na pomoc nadzwyczajną o 240 milionów euro w 2008 roku. Zwiększenie to wymaga zmiany porozumienia międzyinstytucjonalnego. Jest to kwota dodatkowa w stosunku do kolejnych 100 milionów euro, które zostały wykorzystane z istniejącej rezerwy na pomoc nadzwyczajną. Z uwagi na to, że rezerwa na pomoc nadzwyczajną pochodzi z kwot wnoszonych przez państwa członkowskie, uzupełnienie finansowania zachowa swój dodatkowy charakter wyłącznie wówczas, gdy państwa członkowskie nie dokonają kompensacji swoich wpłat poprzez zmniejszenie budżetów krajowych o analogiczne kwoty.
Wskazywano na pojawiające się głosy niezadowolenia ze strony Komisji Spraw Zagranicznych oraz z innych kręgów, dotyczące częściowego finansowania tego rozwiązania z funduszu stabilności. Być może Komisja Spraw Zagranicznych jest z tego niezadowolona, natomiast było to prawdopodobnie najlepsze rozwiązanie, jakie można było znaleźć w danej sytuacji.
Chociaż popieram kompromis, jaki obecnie osiągnęliśmy, starałem się wskazać na wady tego procesu oraz na jego ostateczny rezultat, przy czym powodowały mną zarówno względy uczciwości, jak i chęć uwydatnienia - jak to czyniłem przy wcześniejszych okazjach - groteskowej sytuacji, w której rządy na całym świecie wykładają wiele miliardów dolarów, aby dofinansować banki, ale muszą się głęboko zastanawiać, aby znaleźć - w grupie 27 państw członkowskich i w budżecie Unii - 1 miliard euro dla najbiedniejszych ludzi na świecie.
Sądzę, że uczyniliśmy wszystko, co mogliśmy zrobić w ciągu stu dni. Znaleźliśmy pieniądze i przygotowaliśmy rozporządzenie, nie jest to jednak w pełni dodatkowy miliard euro. Treść przedmiotowego sprawozdania uwzględnia fakt, że tekst kompromisowy został już przyjęty przez wszystkie państwa członkowskie w komitecie COREPER i że znajdują się w nim zasadnicze elementy z mojego sprawozdania oraz poprawki zgłoszone przez moich kolegów z Komisji Rozwoju.
Czas obowiązywania przedmiotowego rozporządzenia jest ograniczony. Obecnie obowiązuje ono do końca 2010 roku. Koncentruje się na przeciwdziałaniu kryzysowi w krótkim okresie; jego celem jest pobudzenie produkcji rolnej. Rozporządzenie oznacza przeciwstawienie się rozproszeniu środków, ograniczając ich wykorzystanie do wąskiej grupy krajów bezwzględnie priorytetowych. Rozszerza również krąg ewentualnych organizacji wdrażających i zapewnia odpowiedzialność parlamentarną. Do omawianego rozporządzenia dołączone są dwa oświadczenia, które pomogą zapewnić jego właściwe wdrożenie.
Koniec końców sądzę, że w Radzie, Parlamencie i Komisji zrobiliśmy wszystko, co mogliśmy. Dokonaliśmy tego w ciągu stu dni. Przedstawiliśmy akt prawny w Parlamencie. Będziemy nad tym aktem głosować w dniu jutrzejszym. Jest on już uzgodniony. Znaleźliśmy pieniądze. W związku z tym chciałbym wyrazić uznanie dla Rady i Komisji za okazaną współpracę, zwłaszcza panu komisarzowi Louisowi Michelowi, który naprawdę pragnął, aby te pieniądze były rzeczywiście środkami dodatkowymi.
Chciałbym również podziękować sekretariatowi Komisji Rozwoju, szczególnie Guidonowi Van Heckenowi i Anne McLauchlan, a w moim biurze, podziękować Eoinowi Ó Seanáinowi oraz Oliverowi O'Callaghanowi, którzy byli bardzo pomocni we wszystkich tych działaniach. Na koniec, sądzę, że jest to dobrze wykonana robota i stanowi ona wszystko, co mogliśmy zrobić.
Przewodniczący
Panie pośle Mitchell! Dziękuję i gratuluję sprawozdania oraz podjęcia naprawdę ważnego i chwalebnego tematu, dzięki czemu umocni się na świecie opinia o Parlamencie Europejskim jako o instytucji działającej na rzecz postępu i solidarności.
Oddaję teraz głos panu komisarzowi Michelowi. Podobnie jak pani poseł Oviir, pani poseł Goudin i ja sam, powrócił on właśnie z drugiego końca świata - z miejsca oddalonego stąd o 14 tysięcy kilometrów - i w imieniu Komisji ma nam zdać relację ze spotkania, jakie odbyło się w ramach Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE. Panie komisarzu! Jak widzę, jest pan dzisiaj w dobrej formie.
Louis Michel
komisarz - (FR) Panie przewodniczący, panie pośle Mitchell, panie i panowie! Kryzys żywnościowy ma poważne konsekwencje dla krajów rozwijających się.
Sądzę, że - jak państwo powiedzieli i wykazali w swoich działaniach - Europa ma moralny obowiązek szybkiego reagowania, a jest to tym prawdziwsze, że kryzysowi temu towarzyszy bardzo poważny kryzys finansowy i gospodarczy, którego katastrofalne skutki dla krajów rozwijających się będziemy niestety już niebawem mogli wyliczyć, ponieważ bardzo możliwe, że skutki te mogą się wiązać co najmniej z likwidacją publicznej pomocy rozwojowej. Do tego tematu będziemy jednak mieli okazję powrócić.
Wydaje mi się, że naszym trzem instytucjom - Parlamentowi, Radzie i Komisji - udało się sprostać temu wyzwaniu dzięki szybkiemu opracowaniu przedmiotowego instrumentu, który ma umożliwić szybkie reagowanie na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się.
Pragnę państwu podziękować w imieniu pana przewodniczącego Barroso oraz w imieniu Komisji. Szczególne słowa podziękowania kieruję również do sprawozdawcy, pana posła Mitchella, za jego doskonałą pracę, a także do pana posła Böge'a i pana posła Le Folla za ich wkład w prace odpowiednio Komisji Budżetowej i Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Jak państwo wiecie, z przykrością przyjęliśmy odmowę wykorzystania dostępnych marginesów w dziale 2. Jednakże byliśmy realistami, mając na uwadze uzgodnienie dobrego tekstu. Muszę powiedzieć, że tekst kompromisowy, nad którym będą państwo jutro głosować, jest dobry: z jednej strony uwzględnia w sposób właściwy poprawki zgłoszone przez państwa oraz te wprowadzone przez Radę, a z drugiej - zawiera trzy kluczowe elementy naszego stanowiska.
Po pierwsze, reakcję w postaci 1 miliarda euro - i nie zdaje się, aby ktokolwiek formułował jakieś poważne wątpliwości co do oszacowania przez nas potrzeb. Po drugie, zawsze było wiadomo, że pomoc należy skoncentrować w bardzo krótkim okresie. Zaproponowaliśmy okres dwuletni, lecz mogliśmy przyjąć okres trzyletni. I na koniec - celem było ożywienie produkcji rolnej w krajach najbardziej dotkniętych wzrostem cen. Innymi słowy, celem było uratowanie plonów w najbliższej przyszłości.
Jakie będą kolejne kroki po jutrzejszym głosowaniu i po decyzji Rady z dnia 16 grudnia? Sądzę, że najważniejszą rzeczą będzie realizacja w praktyce. W styczniu 2009 roku Komisja przedstawi pierwsze decyzje dotyczące finansowania projektów, ponieważ uważam, że zdecydowanie musimy bardzo szybko rozpocząć nasze działania. Cel główny to uratowanie produkcji rolnej ze zbiorów w 2009 roku. Dlatego zrobimy wszystko, co możliwe, aby zapewnić realizację większości zobowiązań finansowych w 2009 roku, by miały wpływ na środki produkcji rolnej, na przykład w sezonie 2009 roku.
Jak uzgodniono, ogólny plan wdrażania przedmiotowego instrumentu będzie państwu przedłożony w najbliższej przyszłości, a w każdym razie - do końca kwietnia 2009 roku. Przedmiotowy instrument powstał dzięki woli politycznej naszych trzech instytucji, a jego szybkie, skuteczne wdrożenie wymaga - rzecz jasna - tej samej wspólnej woli.
László Surján
Panie przewodniczący! Komisja Budżetowa zdawała sobie sprawę z moralnej odpowiedzialności Unii Europejskiej wobec krajów przeżywających trudności. Panie komisarzu! Nie musi pan jednak obecnie żałować, że nie byliśmy w stanie znaleźć pieniędzy na ten szczytny cel w dziale 2.
Nie ma sensu tego żałować, ponieważ mamy ten sam moralny obowiązek wobec rolników europejskich, którym od miesięcy mówimy, że na to, na tamto i na inne rzeczy nie ma pieniędzy i że rolnicy w nowych państwach członkowskich będą musieli czekać 10 lat, zanim będą traktowani na równych zasadach. Należało znaleźć środki gdzie indziej, we właściwym miejscu i jak sprawozdawca powiedział, udało się rzeczywiście to zrobić. Sądzę, że z dobrze wywiązaliśmy się z tego zadania i że możemy być z tego dumni.
Komisja Budżetowa stanęła wobec jeszcze innego problemu. Nie byliśmy przekonani co do tego, że - jak już pan komisarz stwierdził - Komisja zareagowała szybko i że wniosek Komisji Europejskiej jest korzystny pod każdym względem. Brak w pierwotnym materiale wzmianki o koncepcji mikrokredytu uznaliśmy za godny ubolewania. Komisja Budżetowa uważa, że w Brukseli lub w centrali jakiejkolwiek innej instytucji międzynarodowej bardzo trudno jest określić w jaki sposób ten czy inny region lub rolnik mający trudności może znaleźć drogę wyjścia z sytuacji.
System mikrokredytów okazał się bardzo skuteczny i pomógł wielu krajom przeżywającym trudności i jesteśmy bardzo wdzięczni Komisji Rozwoju za zaakceptowanie zaleceń Komisji Budżetowej w tym względzie. Panie komisarzu! Nie mogę tego zagwarantować, mogę jednak przewidywać, że najprawdopodobniej wynik jutrzejszego głosowania przyniesie zadowolenie panu i wszystkim zainteresowanym. Dziękuję za uwagę.
Stéphane Le Foll
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. - (FR) Panie przewodniczący! Powiem krótko. Przede wszystkim pragnę podziękować panu posłowi Mitchellowi i pochwalić go za jego pracę. Pragnę również podziękować panu komisarzowi za jego zaangażowanie i chcę stwierdzić, że kryzys żywnościowy nie będzie przedmiotem działań tylko w okresie dwóch lub trzech lat, lecz że nadal będzie przedmiotem troski w nadchodzących latach.
Pragnę dodać jeszcze jedno w związku z moją rolą jako przedstawiciela Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Chodzi o to, że od 15 lat systematycznie spada odsetek pomocy rozwojowej przeznaczonej dla rolnictwa. Jak powiedział pan poseł Diouf, odsetek ten spadł z 15 to 4%. Czas rozważyć koncepcję polegającą na tym, że rozwój oznacza też wspieranie rolnictwa i jeżeli w przyszłości ten instrument ma mieć znaczenie, to właśnie takie znaczenie chciałbym mu nadać.
Colm Burke
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować panu posłowi Mitchellowi za jego sprawozdanie. Z zadowoleniem przyjmuję ustanowienie tego instrumentu żywnościowego, uzgodnionego wreszcie po długich negocjacjach, a skierowanego do najbiedniejszych rolników na świecie.
Niektórzy z członków Rady nie chcieli przeznaczyć niewydatkowanych na cele rolnicze pieniędzy na to, by wspomóc kraje rozwijające się. W sytuacji, gdy jedna szósta ludności świata teraz głoduje, niektóre państwa członkowskie w Radzie Europejskiej wykazywały w tej sprawie rezerwę (chociaż większość członków Rady opowiadała się za wykorzystaniem WPR), przywołując jako naciągane usprawiedliwienie obawy dotyczące tworzenia precedensów.
Pieniądze znaleziono gdzie indziej i rozłożono je na trzy lata - od 2008 roku do 2010 roku - zamiast na okres dwuletni. Niestety, pieniądze te były najbardziej potrzebne kilka miesięcy temu, kiedy ceny żywności gwałtownie rosły. W niektórych z tych krajów ceny żywności już tak gwałtownie nie rosną.
Od czasu, gdy ceny żywności zaczęły rosnąć, liczba głodujących ludzi wzrosła prawie do miliarda. W roku bieżącym 100 milionów osób znalazło się w nędzy w wyniku kryzysu żywnościowego i paliwowego, a liczba ta nadal rośnie. W krajach rozwijających się ludzie wydają aż do 80% swoich dochodów na żywność, co uwydatnia powody, dla których ceny żywności muszą pozostawać przystępne.
Instrument żywnościowy przyczyni się do zaspokojenia niektórych krótkoterminowych potrzeb dzięki zapewnieniu środków produkcji rolnej oraz wzmocnieniu sieci bezpieczeństwa. Jednakże zagrażać będzie nieuchronnie nowy kryzys, o ile państwa członkowskie UE i inne bogate kraje nie zajmą się problemami strukturalnymi, które podsycały kryzys żywnościowy.
Josep Borrell Fontelles
Panie komisarzu! Gratulacje! Bez pańskiego całkowitego oddania tej sprawie nie doszłoby do tak bezsprzecznie szczęśliwego zakończenia. Cały czas prowadził pan twardą walkę, by ten cel osiągnąć. Podziękowania należą się również mojemu koledze sprawozdawcy, panu posłowi Mitchellowi. Wy dwaj uchroniliście Unię Europejską przed groźbą ośmieszenia, które byłoby jej udziałem, gdybyśmy po złożeniu w tej sprawie tak licznych obietnic w tak wielu miejscach na całym świecie nie zdołali znaleźć tego miliarda.
Może nie jest to dokładnie miliard euro i nie będzie to w pełni dodatkowy miliard, chociaż bardzo duża jego część to jednak będą środki dodatkowe. Nie będzie pochodził z działu rolnictwa, tak jak pan komisarz proponował, i nie będzie cały dostępny w ciągu jednego roku, lecz w okresie dwóch lub trzech lat. Niedoskonałości świata rzeczywistego nie odwiodły jednak pana od osiągnięcia celu, jaki pan sobie wyznaczył - niech mi będzie wolno to powiedzieć - z pomocą Komisji Rozwoju i Grupy Socjalistów w Parlamencie Europejskim.
Nie jest to dużo pieniędzy: zaledwie 1 euro dla każdej niedożywionej osoby na świecie, 1 euro dla głodnego człowieka. Może jednak pomóc w zmniejszeniu ich liczby w przyszłości pod warunkiem, że państwa członkowskie nie potrącą dodatkowych środków, jakie muszą zapewnić na tę nadzwyczajną pomoc humanitarną, z własnych środków pomocy rozwojowej.
Panie komisarzu! Apeluję zatem do wszystkich państw członkowskich, żeby nie zmniejszały dodatkowej kwoty przewidzianej w tej sumie dokonując cięć w budżetach krajowych. Jedno państwo członkowskie już zasygnalizowało, że może to uczynić. Z drugiej strony inne kraje, np. Hiszpania, zdecydowanie zobowiązały się, że tego nie zrobią. Zabieranie jednemu po to, żeby dać drugiemu, czyli mówiąc inaczej samo żonglowanie pieniędzmi po to, by w końcu dać tę samą kwotę, w ogóle nie ma sensu. Panie komisarzu! Jestem pewien, że gdyby do tego doszło, pan będzie pierwszą osobą, która to zakwestionuje.
Kyösti Virrankoski
w imieniu grupy ALDE. - (FI) Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować panu posłowi Mitchellowi za doskonałe sprawozdanie. Moja grupa zawsze opowiadała się za szybkim udzielaniem pomocy żywnościowej. W lipcu Komisja złożyła wniosek w sprawie pomocy w kwocie 1 miliarda euro. Okazał się on niestety sprzeczny z porozumieniem międzyinstytucjonalnym w sprawie dyscypliny budżetowej. Było to zaskakujące, ponieważ Komisja tradycyjnie jest strażnikiem Traktatu i praworządności. Dopiero na etapie budżetowego postępowania porozumiewawczego Komisja zmieniła swój wniosek, aby był zgodny z istniejącym prawodawstwem. Wtedy właśnie osiągnięto porozumienie.
Prezydencja francuska również zasługuje na słowa wdzięczności. Udało się jej przekonać państwa członkowskie do przyjęcia stanowiska w sprawie pomocy żywnościowej. 760 milionów euro z łącznej kwoty 1 miliarda euro to nowe pieniądze i jednoznaczne zwycięstwo Parlamentu Europejskiego.
Problem stanowi spowodowanie, by pomoc dotarła do planowanego miejsca przeznaczenia. Sceptycy utrzymują, że zaledwie część pomocy trafia do swojego miejsca przeznaczenia, podczas gdy większość zostaje w rękach pośredników. Problemowi temu należy bacznie się przyglądać. Problem z rolnictwem w krajach rozwijających się nie polega na dostępności nawozów sztucznych czy materiału siewnego, lecz na braku edukacji i na prymitywnych metodach pracy, wyposażeniu i obiektach. Nie rozwiąże się go w ciągu jednego roku przy pomocy miliarda euro. Dlatego właśnie pomoc żywnościowa stanowi przede wszystkim swoisty sygnał alarmowy, by we współpracy w zakresie rozwoju priorytetowo traktować rozwój rolnictwa i pobudzenie produkcji żywności.
W krajach rozwijających się często występują trudne warunki do rolnictwa, zazwyczaj jest tam jałowa gleba i nieprzyjazny klimat. Tego rodzaju sytuacja wymaga wyjątkowo wysokiego poziomu wiedzy fachowej i znajomości zaawansowanych metod gospodarowania. Z tego względu należy rozwijać szkolnictwo zawodowe. Obecnie ono praktycznie niemal nie istnieje. Metody produkcji należy dostosować do ograniczeń wynikających z ubóstwa. Przeskok od pługa do najnowocześniejszego traktora nie jest wcale podejściem właściwym. Rozwój rolnictwa musi następować krok po kroku.
Marie-Hélène Aubert
w imieniu grupy Verts/ALE. - (FR) Panie przewodniczący! Teraz, kiedy koledzy posłowie przypomnieli nam o dość trudnych postępach w przygotowaniu tej doskonałej inicjatywy, mamy nadzieję, że zacznie ona przybierać konkretniejszą postać.
Panie komisarzu! Ze swej strony pragnę zapytać pana o dwie sprawy. Po pierwsze, mówi się, że część finansowania dodatkowych środków będzie pochodzić z wykorzystania środków przeznaczonych na instrument na rzecz stabilności, który ustanowiono w celu zapobiegania konfliktom i umacniania pokoju. To przesunięcie wydaje mi się niezwykle problematyczne. Czy zostało to potwierdzone? A jeśli tak, czy przewidziana będzie jakaś rekompensata? Przypuszczam, że niewątpliwie pan również będzie zainteresowany długofalową przyszłością tego instrumentu niestabilności.
Po drugie, teraz, kiedy wydaje się, że ten 1 miliard euro został zebrany, jakie kanały będą wykorzystane w celu zapewnienia, by środki płynęły szybko i sprawnie do wielu różnych i bardzo rozproszonych podmiotów w terenie, jak również do organizacji rolniczych skupiających gospodarstwa rodzinne? W jaki sposób zamierza pan zająć się tymi podmiotami w terenie oraz uniknąć marnotrawstwa i strat, które jak dobrze wiemy, związane są z występowaniem wielu różnych pośredników?
Wiesław Stefan Kuc
Panie przewodniczący! Unia Europejska stara się stworzyć instrument umożliwiający szybką pomoc krajom biednym i wcale nierozwijającym się w zapewnieniu ich ludności warunków do przetrwania w przypadku wzrostu cen żywności. Przy okazji mówimy o tym, że brak żywności w tych krajach jest permanentny, a nie tylko wtedy, gdy jest nieurodzaj lub spekulacyjne ceny żywności rosną. Wynika z tego, że krótkie reagowanie i pomoc żywnościowa nie rozwiążą problemu.
Uczenie ludzi, wprowadzanie nowych metod produkcji, lepszego materiału siewnego czy nawozów propagowane w tych krajach od lat przez FAO i Bank Światowy nie przynosi spodziewanych efektów. Dlatego traktowanie 1 miliarda euro jako instrumentu umożliwiającego szybkie reagowanie na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się jest nieadekwatne do oczekiwanych rezultatów, szczególnie przy naszym unijnym sposobie działania.
Doskonale widzi to i rozumie sprawozdawca Gay Mitchell, a, jak się wydaje, nie rozumieją sprawozdawcy komisji opiniodawczych i Komisji Kontroli Budżetowej.
Konstantinos Droutsas
Światowy kryzys żywnościowy i gwałtowny wzrost cen wynikają z tego, że żywność staje się zwykłym towarem, przedmiotem spekulacji kapitalistycznej, a nie środkiem zapewniającym byt. Dając minimalne środki i poświęcając odrobinę swojego czasu Unia Europejska chce na sposób faryzejski wykręcić się od odpowiedzialności za coś, co zostało oficjalnie określone jako zbrodnia przeciwko ludzkości. Uważamy, że środki te trafią w końcu na konta firm wielonarodowych mających kontrolę nad programami na rzecz rozwoju. Rozwiązanie tego problemu wymaga poszanowania prawa do bezpieczeństwa żywnościowego i wystarczającej ilości żywności, wspierania drobnych i średnich rolników oraz restrukturyzacji rynków lokalnych i regionalnych. Konieczna jest w istocie zasadnicza zmiana wspólnej polityki rolnej, w ramach której obecnie promuje się przekazywanie gruntów nielicznym podmiotom, niekontrolowaną eksploatację zasobów naturalnych oraz zastępowanie upraw roślin spożywczych uprawami innych roślin.
Hélène Goudin
w imieniu grupy IND/DEM. - (SV) Pani przewodnicząca! Ubóstwo, nieszczęście i głód to codzienny los ponad dwóch miliardów ludzi na ziemi, którzy żyją za mniej niż dwa dolary dziennie. Obecne radykalne wzrosty cen, zwłaszcza ryżu, kukurydzy i innych produktów podstawowych, są oczywiście innym ważnym powodem tego, że wielu ludzi nie ma wystarczającej ilości jedzenia. UE również dostrzegła ten problem i w związku z tym pragnie ustanowić fundusz, by zająć się kryzysem.
Panie i panowie! Pytanie, które musimy sobie postawić brzmi: dlaczego akceptujemy szkodliwą politykę rolną UE, politykę, która jest pośród największych winowajców w tym względzie? Ta protekcjonistyczna polityka okrada biednych ludzi z szans uzyskania dochodu, a tym samym pozbawia ich możliwości uniknięcia głodu. Niemniej jednak ta Izba zawsze głosuje za wspólną polityką rolną. To tragedia, stawiam więc sobie pytanie, czy ze strony UE jest to działanie świadome czy nieświadome.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Wszyscy mamy świadomość tego, iż w związku z trwającym kryzysem żywnościowym wiele osób, zwłaszcza mieszkańców krajów rozwijających się, tych najbiedniejszych, znalazło się w bardzo trudnej sytuacji. Zamiast osiągnąć milenijne cele rozwoju ONZ, kolejne miliony ludzi popadają w ubóstwo.
Unia nie powinna uchylać się od pomocy. Chyba większość z nas siedzących na tej sali zgadza się z tym. Wsparcie dla tych krajów jest naszym moralnym obowiązkiem, wyrazem solidarności z biedniejszymi narodami. Powinniśmy wskazać im właściwą drogę wyjścia z kryzysu, pomóc w zapewnieniu właściwej ilości żywności, przede wszystkim poprzez wsparcie produkcji rolniczej w ich krajach.
Chciałbym także podkreślić, że nie tylko poza granicami Unii są osoby oczekujące na pomoc. Także wewnątrz Wspólnoty miliony naszych obywateli boryka się z problemem wysokich cen żywności i jej brakiem. Apeluję więc, żeby pomagając innym, np. w Afryce, nie zapomnieć o tych, którzy tutaj blisko czekają na wsparcie. Dlatego też należy poprzeć propozycję Komisji Europejskiej zwiększającą środki na unijny program dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących we Wspólnocie. Niestety niektóre państwa członkowskie sprzeciwiają się istnieniu tego programu.
Juan Fraile Cantón
(ES) Pani przewodnicząca! W kontekście obecnego kryzysu Narody Zjednoczone skierowały do nas ostrzeżenie o tragicznej sytuacji, w jakiej znalazły się 22 szczególnie wrażliwe kraje, a Bank Światowy powiada nam, że wskutek kryzysu kolejnych 100 milionów ludzi dołączy do 850 milionów już cierpiących głód na świecie.
Ta sytuacja wymaga szybkiej, wspólnej reakcji ze strony Unii Europejskiej i w lipcu Komisja zaproponowała utworzenie specjalnego mechanizmu finansowego, który ma pomóc rolnikom w krajach rozwijających się i stanowi próbę złagodzenia skutków gwałtownego wzrostu cen żywności.
Środek ten miał prowadzić zarówno do zwiększenia produkcji rolnej w krajach, w których skutki rosnących cen są najsilniej odczuwane zagrażając możliwościom osiągnięcia milenijnych celów rozwoju, jak i w możliwie w największym stopniu przyczyniać się do uniknięcia niestabilności i napięć zagrażających wynikom wieloletnich starań w sferze polityki na rzecz rozwoju i utrzymania pokoju.
Dlatego z zadowoleniem przyjmujemy osiągnięte porozumienie, stanowiące wypełnienie obietnicy dodania 1 miliarda euro, która została złożona - jak już powiedziałem - na najwyższym szczeblu politycznym...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon.)
Proinsias De Rossa
Pani przewodnicząca! Chciałbym pogratulować wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie przedmiotowego sprawozdania i mającym swój udział w tym bardzo znaczącym osiągnięciu: sprawozdawcy panu Gayowi Mitchellowi, wszystkim grupom politycznym - łącznie z moją - oraz komisarzowi Michelowi.
Ceny żywności oraz upadająca gospodarka światowa wywołają niszczące skutki dla mieszkańców krajów rozwijających się. Szacuje się, że wskutek spadku światowego PKB o każdy 1%, dodatkowo 40 milionów ludzi popadnie w nędzę. W związku z tym niezmiernie ważne jest wdrożenie w trybie pilnym przedstawionego wniosku dotyczącego odpowiedniego postępowania w sprawie gwałtownego wzrostu cen żywności. Kraje rozwijające się nie są sprawcami obecnego kryzysu finansowego i gospodarczego. Jeżeli mamy nie dopuścić do skazania kolejnego pokolenia na skrajne ubóstwo i głód, musimy unikać krótkowzrocznego skąpstwa w dziedzinie pomocy rozwojowej. Jak już wskazywano, 1 miliard euro może wydawać się ogromną kwotą, lecz jest ona znikoma w porównaniu z kwotą pieniędzy, którą pompujemy w banki i pakiety bodźców. Wzywam do jak najszybszego wdrożenia przedmiotowego sprawozdania.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Rada Unii Europejskiej powinna zadbać o większą spójność polityki krajowej i międzynarodowej odnoszącej się do problemu gwarantowania zaopatrzenia ludności w żywność.
Wysokie ceny żywności mają poważne reperkusje dla ludności najbiedniejszej i zagrażają realizacji milenijnych celów rozwoju. Wprowadzenie instrumentu zaproponowanego w rozporządzeniu to wynik niższych wydatków na rolnictwo.
Wspólnota Europejska musi doprowadzić do ożywienia wzrostu produkcji rolnej w krajach rozwijających się, w krótkim i średnim okresie, przy jednoczesnym ograniczaniu niekorzystnych skutków rosnących cen żywności dla najbiedniejszych grup ludności w tych krajach.
Pomoc wspólnotowa nie będzie wykorzystana na opłacanie podatków, ceł czy innych obciążeń. Jednocześnie przedmiotowe rozporządzenie musi zapewnić ochronę rolników europejskich.
Friedrich-Wilhelm Graefe zu Baringdorf
(DE) Pani przewodnicząca! Zniszczyliśmy rolnictwo w krajach rozwijających się przeznaczając miliardy euro na cele zachęt wywozowych i przyczyniliśmy się do zmniejszenia bezpieczeństwa żywnościowego w tych krajach. To śmieszne sądzić, że możemy to zrekompensować przy pomocy jednego miliarda! Jestem za wypłaceniem tego miliarda euro - proszę mnie źle nie zrozumieć - ale 850 milionów głodujących ludzi to nie efekt naszych wysokich cen żywności, lecz efekt spychania cen w tych krajach - przy pomocy naszych zachęt wywozowych - na poziom tak niski, że rolnictwo już się nie opłaca. Unicestwiono gospodarkę naturalną, prowadzenie gospodarstw przez właścicieli i samowystarczalność.
Zgodnie z tą logiką, jeżeli teraz damy im jeden miliard, nic to nie pomoże, a jeszcze ułatwi zniszczenie. Dlatego musimy bardzo starannie zająć się sposobem przyznawania tych pieniędzy.
Opowiadam się za długofalowym utrwalaniem przez nas bezpieczeństwa żywnościowego w tych krajach. Oznacza to, że musimy zaprzestać eksportu towarów na te rynki po zaniżonych cenach.
Louis Michel
komisarz - (FR) Pani przewodnicząca! W związku z ostatnim wystąpieniem oraz z niektórymi innymi wystąpieniami, chciałbym wyraźnie zaznaczyć jedno. Ten 1 miliard euro żadną miarą nie stanowi reakcji strukturalnej na problem powstały w wyniku kryzysu żywnościowego w krajach rozwijających się.
W rzeczywistości jest to szybka reakcja, będąca odpowiedzią nadzwyczajną, która ma na celu uratowanie przyszłych plonów, tj. zbiorów w okresie 2008-2009 - sądzę, że bardziej precyzyjnie można mówić o plonach w latach 2009-2010 i być może w roku 2011.
Chciałbym również dodać, że pomysł w gruncie rzeczy polega na tym, by naturalnie, w pewnym momencie w przyszłości, tego rodzaju możliwość szybkiej reakcji stała się elementem stałym. Moje słowa muszą oczywiście wywoływać zaniepokojenie szeregu państw członkowskich. Dlatego powiedziałem, że jest to reakcja szybka i doraźna. Nie jest to reakcja o charakterze strukturalnym.
Do reakcji o charakterze strukturalnym nawiązał w zasadzie pan poseł Le Foll, słusznie wyrażając zaniepokojenie, że stale - od wielu lat - kurczy się część budżetów pomocy rozwojowej przeznaczana na cele rolnicze i na rozwój wsi. Pytanie dotyczące odpowiedzialności za ten stan rzeczy oczywiście pominę milczeniem. Uważam, że pomimo działania podejmowanego niezaprzeczalnie w dobrej wierze, społeczność międzynarodowa w jakimś stopniu musi pozostawać w zmowie co do wspomnianego wycofywania się ze zobowiązań. Stąd oczywiste jest, że teraz musimy ponownie skoncentrować się na tym zagadnieniu. Osiągnięto postęp. Miałem już sposobność przedstawić państwu dane liczbowe. Dziewiąty Europejski Fundusz Rozwoju: cztery państwa wybrały rolnictwo lub rozwój wsi jako sektor, na którym zamierzają skupić czy skoncentrować swoją współpracę z Komisją. Cztery państwa - reprezentujące 650 milionów euro w dziesiątym Europejskim Funduszu Rozwoju, a po tylu dyskusjach, wielu sugestiach i silnych naciskach, jesteśmy teraz na poziomie 1,25 miliarda euro dla 25 krajów. Dwadzieścia pięć krajów to jednak tylko trzecia część całości. Dlatego pozostaje jeszcze wiele do zrobienia.
Uważam - nawiązując do wypowiedzi pana posła Le Folla - że słuszna jest koncepcja przedstawiona przez kilku unijnych ministrów ds. rozwoju, w myśl której w ciągu pięciu lat budżety dwustronnej pomocy rozwojowej koncentrujące się na rolnictwie powinny zaczynać się od średniego poziomu 10-15%. Rzecz jasna, że wielkości te wymagają omówienia. To oczywiście umożliwi reakcję o charakterze strukturalnym. Dlatego też omawiany 1 miliard euro nie ma być reakcją strukturalną, a przynajmniej nie na wielką skalę. Ma służyć do celów nadzwyczajnych.
Muszę państwu powiedzieć, że odniesienia do sytuacji rolników europejskich i porównywanie jej z sytuacją drobnych rolników w krajów rozwijających się stwarzają dla mnie problem moralny. Przede wszystkim nie sądzę, aby takie porównywanie było słuszne. Uważam, że społeczność europejskich rolników - lub w każdym razie firm rodzinnych - stoi w obliczu szeregu problemów, natomiast w przypadku 1 miliarda euro, o którym tutaj mówimy, jaki był punkt wyjścia? Punktem wyjścia była koncepcja, że skoro ceny wzrosły, mechanizm wyrównawczy, który miał na celu zaradzenie spadkowi cen i utracie dochodów przez rolników europejskich, nie ma już racji bytu. Dlatego pojawił się pomysł skorzystania z tych kwot, poniekąd w sposób symboliczny, by innym krajom przydzielić to, co planowano dla rolników europejskich, a co jednak nie okazało się konieczne.
Nie sądzę, by te sytuacje należało porównywać. Naprawdę tak nie uważam. Oczywiście sądzę, że konsumenci i obywatele w Europie mają prawo do pełnej uwagi z naszej strony, a poza tym przykro mi, że musi być tyle trudności w niesieniu pomocy osobom potrzebującym wsparcia w Europie, zwłaszcza wówczas, gdy chodzi o korzystanie z pomocy, która jest ostatnio przedmiotem dyskusji i w zakresie której zdaje się osiągnięto niewielkie postępy.
Nie powinniśmy tych spraw łączyć i nie powinniśmy działań podejmowanych na rzecz jednych grup uzależniać od ewentualnych równoległych interwencji na korzyść innych. Te dwie sprawy nie mają ze sobą nic wspólnego; naprawdę nie są one tożsame. Przede wszystkim nie mówimy o tym samym poziomie ubóstwa, a po drugie, uważam, że musimy być konsekwentni.
Jest to podstawowe pytanie, które w istocie doskonale ujmuje problem spójności polityki europejskiej w odniesieniu do rolnictwa. Kwestie tę poruszył pan poseł Borrell. To oczywiste, że ten realny problem, który musimy teraz szczególnie pilnie monitorować i który będzie wymagał od nas postawy wyjątkowo elastycznej, zarówno na szczeblu Parlamentu - który, jak wiem, będzie działał w ten sposób - jak i na szczeblu Komisji, a nawet niektórych członków Rady, dotyczy naszych państw członkowskich, które zaakceptowały tę formułę, a także innych państw członkowskich, którym z kolei to narzucono i na których to wymuszono, gdyż musieliśmy się spierać. Serdecznie dziękuję Parlamentowi, ponieważ nie sądzę, aby bez niego było to możliwe. W pewnym momencie myślałem nawet, że nam się nie uda, bowiem wysuwane argumenty stawały się coraz bardziej pokrętne i sięgały granic uczciwości intelektualnej.
Panie pośle Borrell! Oczywiście, że konieczna będzie pełna czujność, aby sprawdzić, czy państwa członkowskie - bądź też część z nich - nie podejmują próby kompensacji zobowiązań, które tutaj podjęły. Gdyby miało do tego dojść, ewidentnie oznaczałoby to nic innego, jak stratę czasu i niewątpliwie musielibyśmy kontynuować nasze zmagania.
Wróciłem właśnie z Dauhy. Przyznaję, że nie jestem nadmiernym optymistą, jeżeli chodzi o zwiększenie publicznej pomocy rozwojowej. Muszę powiedzieć, że gdy wychodzi się ze spotkań, które trwają po kilka godzin - a przyznaję, że miewam czasami nieco wybuchowe usposobienie, niemniej jednak potrafię trzymać nerwy na wodzy - może być to trudne do zniesienia. Trudno znieść postępowanie w złej wierze, wystąpienia, w których mówi się o potrzebie udzielania większej publicznej pomocy rozwojowej, podczas gdy w momencie, gdy dochodzi do opracowania odpowiedniego tekstu potwierdzającego uprzednie zobowiązania, nagle nie ma już żadnego porozumienia i ludzie wymyślają rozmaite powody, by danego zobowiązania nie przyjąć lub by w każdym razie pozostawić sobie wygodne luki i furtki, dzięki którym będą mogli odstąpić od swoich zadań i zobowiązań w sposób najbardziej haniebny. Będziemy więc musieli walczyć. Nie miejmy co do tego żadnych złudzeń. Będziemy musieli oskarżać, ujawniać, wzywać tych, którzy są odpowiedzialni za wywiązanie się ze swoich obowiązków, a przede wszystkim - ponieważ przyznaję, że już dłużej nie mogę tego znieść - rozkładać na czynniki pierwsze, rozmontowywać takie pustosłowie, gdyż rzeczą najstraszniejszą jest to, że w tym właśnie czasie, gdy wygłasza się przemówienia o najfantastyczniejszej hojności, podstępnie robi się wszystko, co się da, aby nie respektować zobowiązań. To jeszcze nie koniec podobnych zachowań - co do tego jestem pewien.
Panie pośle Virrankoski! Pomoc musi dotrzeć do planowanego miejsca przeznaczenia i jestem naprawdę przekonany, że w przypadku, o którym rozmawiamy, ona tam dotrze. Niemniej jednak muszę w pewien sposób domagać się konsekwencji w walce, którą wspólnie podejmujemy. Gdy mówimy, że pomoc musi dotrzeć do planowanego miejsca przeznaczenia, wysyłamy najgorszy sygnał społeczeństwu, którego wsparcia potrzebujemy, by pomogło nam nakłonić poszczególne państwa do zwiększania publicznej pomocy rozwojowej.
Musimy zaniechać mówienia pierwszej rzeczy, jaka nam przyjdzie do głowy na ten temat. Sądzę, że pomoc publiczna, która jest udzielana przez Komisję - pod nadzorem tej Izby i wszystkich instytucji do tego powołanych - dotrze do planowanego miejsca przeznaczenia. Można dyskutować na temat procedur, reguł, konieczności przeprowadzania konsultacji, na temat audytów, badań i tak dalej, i że to ma swój koszt, że to pochłania pieniądze, lecz z drugiej strony niewątpliwie jest to cena, którą należy zapłacić w celu zapewnienia minimalnego poziomu jakości w realizacji tego zadania.
Dlatego musimy wiedzieć, czego chcemy, natomiast nie wierzę, byście mogli państwo powiedzieć, że pomoc nie dotrze do planowanego miejsca przeznaczenia. W przypadku, o którym tutaj mowa, mogę potwierdzić, że wszystko to można sprawdzić i skontrolować oraz że dysponujemy wszelkimi procedurami, które są państwu skądinąd znane i które ja również znam. Dlatego naprawdę uważam, że nie powinno nas to zbytnio niepokoić.
Pani poseł Aubert! Uważam, że w swoim pytaniu zasadniczo zawarła pani coś, co prawdopodobnie również dla mnie jest jedną z nielicznych rzeczywiście negatywnych stron przedmiotowego porozumienia - ewidentnie z tego powodu, że zastanawiając się nad instrumentem na rzecz stabilności doskonale pani widziała, iż pieniądze wzięte z instrumentu na rzecz stabilności są niekoniecznie dostępne na inne cele i że - prawdę powiedziawszy - u podstaw tego rozwiązania leży przesunięcie środków. Ponadto nie pozwala to nam, a w każdym razie mnie, utrzymywać, że jest to dodatkowy 1 miliard euro. Nie możemy rzeczywiście powiedzieć, że jest to dodatkowy 1 miliard euro i pan poseł Mitchell był na tyle uczciwy w sensie intelektualnym, że zwrócił na to uwagę. Jednakże patrząc całkowicie obiektywnie, mimo wszystko uważam, że nie powinno to nas całkiem pozbawiać satysfakcji, ponieważ naprawdę nie spodziewałem się, że zajdziemy tak daleko.
A zatem 240 milionów euro zostanie przesunięte z instrumentu stabilności, a w 2009 roku kolejne 70 milionów euro z tego samego źródła. Mówiąc najogólniej, dostępne saldo będzie na poziomie 2008 roku, kiedy to wynosiło 135 milionów euro. Naprawdę nie jest to jednak argument. Jeżeli nic się nie zmieni, wówczas oczywiście będzie to argument. W razie pojawienia się nowych żądań w odniesieniu do tego instrumentu mielibyśmy problem. Jeżeli jednak idzie o rok 2010 - podczas budżetowego postępowania porozumiewawczego poproszono Komisję o przedstawienie skorygowanego programu finansowego opracowanego w celu zapewnienia określonej kolejności kwot planowanych na lata 2010-2013, przy zachowaniu niezmienionego poziomu rocznych marginesów. To skorygowane programowanie będzie prezentowane w ramach rocznej strategii polityki i oczywiście będziemy to ściśle monitorować.
Wracając do zadanych przez państwa pytań dotyczących realizacji: w zależności od kraju wybór będzie dokonywany zgodnie z kryteriami efektywności. Kto mógłby współdziałać w tym zakresie? Oczywiście organizacje międzynarodowe i regionalne, same zainteresowane kraje, władze państwowe i organy zdecentralizowane, organizacje pozarządowe, jak też agencje państw członkowskich. Poza tym, jeżeli liczba rodzajów podmiotów została rozszerzona, nastąpiło to na wniosek Parlamentu. Ze swej strony przyznaję, że wzbudziło to mój sprzeciw, lecz taka była państwa wola i mogę ją zrozumieć. Stosowane będzie jedno kryterium - kryterium efektywności - lecz jeżeli chcemy działać szybko, to muszą państwo wiedzieć, że najlepszą metodą w tym względzie jest w pierwszej kolejności współpraca z organizacjami utworzonymi dokładnie w tym właśnie celu, z którymi możemy działać zdecydowanie szybciej, ponieważ dysponujemy regułami współpracy z instytucjami, potrafiącymi podejmować takie szybkie działania. Mogę jednak państwa zapewnić, że w pełni uczestniczymy w tym trudzie, zgodnie z wolą Parlamentu i postanowieniami zawartymi w porozumieniu końcowym.
Osobiście sądzę, że Europa stanęła na wysokości zadania, ponieważ uważam, że mówimy tutaj o 1 miliardzie euro przeznaczonym na szybką reakcję mającą na celu uratowanie plonów. Pragnę również przypomnieć państwu o setkach milionów euro, które już zostały rozdysponowane i wydatkowane oraz o tym, że będziemy kontynuować wydatki w ramach naszej nadzwyczajnej pomocy humanitarnej lub nadzwyczajnej pomocy żywnościowej. Europa wyjątkowo żywo reaguje w tych obszarach. Chcę więc państwu przypomnieć - i sprawia mi przyjemność, że czynię to w tym miejscu - że w 2007 roku Europa wydatkowała na te cele 46 miliardów euro. Jeszcze nie widziałem innego darczyńcy, który zapewniałby równie pokaźną pomoc rozwojową.
Co do wypowiedzi pana posła Droutsasa - mówienie, że Unia Europejska umywa ręce od tej sprawy i że wszystko zostanie przejęte przez ludzi biznesu, to pogląd, którego nie mogę podzielać i który moim zdaniem jest cokolwiek przesadzony. Nie mówię, że wszystko jest całkowicie błędne. Na przykład jasne jest, że możemy dyskutować, debatować na temat ceny nawozów sztucznych i materiału siewnego. Możemy rzeczywiście podjąć próbę uzyskania obiektywnego poglądu w tej kwestii. Przypuszczalnie w ramach reakcji strukturalnej nie byłoby marnotrawieniem energii, gdyby na poziomie głównych organizacji międzynarodowych podjąć próbę negocjacji ze wszystkimi tymi czołowymi firmami, które produkują szczególnie wydajny materiał siewny, lecz po wyjątkowo wysokiej cenie - jest to sprawa, o której coraz częściej myślę. To samo dotyczy nawozów sztucznych. Powstają inicjatywy, które oczywiście powinniśmy rozważyć, zwłaszcza - na przykład - pomysł produkowania nawozów sztucznych na miejscu. Są takie miejsca, w których można byłoby to robić. Można byłoby również tworzyć korytarze dostaw, które w znacznym stopniu przyczyniłyby się do zmniejszenia kosztów transportu. Ostatnio spotkałem się z przedstawicielami organizacji producentów, żeby zorientować się, co są gotowi uczynić; ma się odbyć również ich spotkanie z naszym forum biznesu, aby ustalić, co te podmioty mogą wnieść do naszej strategii dotyczącej reakcji strukturalnej. Naturalnie postrzegam to jako rzecz ważną.
Pani poseł Goudin! Często się z panią zgadzam, lecz muszę powiedzieć, iż nie wierzę w to, by polityka protekcjonistyczna była rozwiązaniem w krajach, które stoją w obliczu omawianego problemu. Z uwagi na to, że moim zdaniem polityka protekcjonistyczna rodzi ryzyko całkowitej deregulacji, a w najlepszym razie może oznaczać brak reakcji na problemy na szczeblu regionalnym (nie jest to jednak wymiar gospodarczy, którym teraz się mam zamiar zająć) - w przeciwieństwie do pani uważam, iż to, co byłoby interesujące w sferze, w której byłbym skłonny iść za tokiem pani rozumowania i w sferze, w której ostatnio intensywnie pracujemy, zwłaszcza z prezydencją francuską, dotyczy następującego pytania: jak możemy organizować specyficzny rodzaj rolnictwa w krajach rozwijających się w ten sam sposób - zdaje się, że mamy dość krótką pamięć w Europie - w jaki sposób Europa robiła to w przypadku własnego rolnictwa? W Europie rolnictwa nigdy nie uważano za rodzaj produkcji czy za produkt gospodarki identyczny ze wszystkimi pozostałymi produktami gospodarki. Rolnictwo zawsze traktowano i traktuje się tutaj w sposób szczególny. Nie powiedziałbym jeszcze, że jest to moje ostateczne rozwiązanie, natomiast w przypadku, gdy rozważamy wspólne regionalne polityki rolne, w mojej ocenie są one przedmiotem badania, którego podjęcie w dość krótkim czasie byłoby interesujące i którego celem nie byłoby oczywiście doprowadzenie do protekcjonizmu, lecz zapewnienie ochrony - czyli czegoś w istocie całkowicie odmiennego. Wolę koncepcję ochrony niż protekcjonizmu i niepokój, jaki on powoduje.
Kończąc chciałbym tylko raz jeszcze - mam nadzieję, że uwzględniłem możliwie dużo tematów - podziękować za porozumienie i za zaangażowanie. Bez państwa nie byłoby to możliwe. W sposób przekonujący pokazaliśmy właśnie, że w sytuacji, gdy Parlament Europejski i Komisja potrafią harmonijnie współpracować, trudno jest państwom stawiać opór.
Gay Mitchell
sprawozdawca. - Pani przewodnicząca! Dziękuję panu komisarzowi i przewodniczącemu oraz innym posłom, którzy zabrali głos, za miłe słowa na temat mojego udziału w przygotowaniu przedmiotowego sprawozdania. Chciałbym również podziękować Reimerowi Böge'owi za jego działania ułatwiające pracę w Komisji Budżetowej oraz mojemu kontrsprawozdawcy, Thijsowi Bermanowi, który był bardzo zaangażowany i pomocny przy sprawdzaniu tego sprawozdania.
W krajach rozwijających się 78 dzieci na tysiąc umiera wkrótce po urodzeniu. W Unii Europejskiej ten wskaźnik wynosi średnio 5 na tysiąc. W Irlandii tuż po drugiej wojnie światowej wynosił 45 na tysiąc. Doprowadziliśmy do jego obniżenia do poziomu 78 w krajach rozwijających się, a przy odpowiedniej determinacji i woli możemy go jeszcze obniżyć do poziomu notowanego niegdyś w Irlandii oraz do poziomu, jaki obecnie jest w Irlandii.
Jeżeli przeżyją okres tuż po urodzeniu, dwa miliony dzieci umrze przed ukończeniem piątego roku życia z powodu braku szczepionek, które na Zachodzie były dostępne ponad 30 lat temu. W tej sytuacji i gdy widzi się głód, jakiego doświadczą te dzieci, brak możliwości edukacji oraz brak placówek ochrony zdrowia, niektóre z wystąpień dzisiejszego wieczoru graniczą z okrucieństwem. Gra pod publiczkę, jaką kosztem tych ludzi uprawiają posłowie na użytek krajowy jest nieprzyzwoitością i nadszedł czas, aby to bardzo wyraźnie powiedzieć.
Do 2050 roku, ludność naszej planety zwiększy się z około 6 miliardów do około 8 miliardów. Dziewięćdziesiąt procent ludzi urodzi się w regionach, które obecnie są krajami rozwijającymi się. Jeżeli ludzie ci nadal będą egzystować w obecnych warunkach, stanie się to powodem trzeciej pożogi na naszym globie, która przyniesie ogromną migrację i ogromne problemy.
Z drugiej strony, jeżeli będziemy inwestować i pracować z tymi ludźmi w solidarny sposób, staną się oni naszymi partnerami handlowymi. Takie wybory stoją przed nami i dlatego sądzę, że ważne jest, abyśmy reagowali przy pomocy instrumentu właśnie tego typu.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się 4 grudnia (czwartek) o godzinie 12.00 w południe.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Jean-Pierre Audy  
na piśmie. - (FR) Popieram omawianą inicjatywę dającą Unii Europejskiej nowy instrument polityki na rzecz rozwoju, mający zaradzić kluczowym problemom związanym ze wzrostem cen żywności, który zapoczątkował zamieszki, niepokoje i niestabilność w kilku krajach i stanowi zagrożenie dla skutków wieloletnich nakładów na działalność polityczną, rozwój i utrzymanie pokoju.
Pogłębiło się ubóstwo setek milionów ludzi. Postęp, jaki osiągnięto na drodze do realizacji milenijnych celów rozwoju, uległ osłabieniu. Unia planuje sfinansowanie 10% z potrzebnych 18 miliardów euro, czyli 1,8 miliarda euro, a biorąc pod uwagę już dostępne środki, konieczny jest dodatkowy pakiet w wysokości 1 miliarda euro. Nie zgadzam się jednak z wnioskiem Komisji Europejskiej, że należy wykorzystać środki zarezerwowane dla rolnictwa i mam nadzieję, że Rada się temu wnioskowi sprzeciwi i że osiągnie kompromis w sprawie tego finansowania. W wymiarze politycznym byłoby rzeczą katastrofalną, gdyby z powodów finansowych lub co gorsza z powodu wykorzystania symboli, obywatele europejscy mieli odczuć, że nasza polityka na rzecz rozwoju, w szczególności kwestie związane z głodem, ma funkcjonować kosztem wspólnej polityki rolnej, która jest zupełnie inną sprawą.
Constantin Dumitriu  
W mojej ocenie Komisja przedstawia w swoim wniosku ograniczoną liczbę możliwości, jeżeli chodzi o sposób udzielania pomocy finansowej, ponieważ przewiduje, że należy realizować te inicjatywy wyłącznie przy pomocy organizacji regionalnych i globalnych. Rozumiem uzasadnienie tych ograniczeń, lecz popieram aktywne zaangażowanie wszystkich zainteresowanych podmiotów: konsumentów, producentów, a także ogółu społeczeństwa.
Rozumie się samo przez się, że w krajach rozwijających się występują różne warunki gospodarowania. Jednakże omawiany instrument musi być dostosowany do specyficznych warunków lokalnych, z uwzględnieniem konsolidacji rynków i ich usprawniania. Drobni rolnicy muszą być chronieni przed wykorzystywaniem ewentualnych dominujących pozycji na rynku.
Wprowadzenie tego typu instrumentu jest korzystne i zapewnia zachęty dla rolników w krajach rozwijających się. Jest ono również właściwe w kontekście obecnego światowego kryzysu gospodarczego i finansowego. Chciałbym jednak podkreślić znaczenie warunku stanowiącego, że środki przydzielane są na zasadzie dodatkowej i że nie wpływa to ujemnie na działania prorozwojowe w innych dziedzinach. Musimy ściśle wywiązywać się z naszych zobowiązań. Musimy też chronić rolników, zwłaszcza rolników z nowych państw członkowskich, którzy nadal nie korzystają z tego samego wsparcia, jakie uzyskują rolnicy z pozostałych 15 państw członkowskich.
Siiri Oviir  
na piśmie. - (ET) Przez lata eksperci ds. prawa do żywności w ONZ, Banku Światowym i Międzynarodowym Funduszu Walutowym ostrzegali społeczeństwa na świecie, że może wystąpić głód.
W czasie, gdy bogate państwa Zachodu palą żywność, na całym świecie głoduje ponad 850 milionów ludzi. Co pięć sekund z powodu braku żywności umiera jedno dziecko poniżej 10 roku życia. Szybki wzrost cen produktów spożywczych dotyka codziennie 2,1 miliarda ludzi na całym świecie, a wielu z nich usiłuje przeżyć za mniej niż 2 dolary dziennie.
Stale rosnąca wielkość produkcji biopaliw przyczyniła się do wzrostu cen produktów spożywczych, co z kolei miało duży wpływ na ludzi na całym świecie. Cena produktów spożywczych na rynku światowym niebotycznie wzrosła, ponieważ coraz większy areał ziemi uprawnej jest teraz rezerwowany pod uprawę roślin oleistych. które mają służyć jako surowiec do produkcji biopaliw (np. do wyprodukowania 50 litrów biopaliwa potrzeba 200 kilogramów zboża, dzięki którym dziecko zambijskie lub meksykańskie mogłoby przeżyć cały rok). Ponadto kilka krajów ucierpiało wskutek klęsk suszy lub powodzi, które znacznie zmniejszyły zebrane plony.
Uważam, że Unia Europejska powinna wykazać wolę przyczynienia się w sposób bardziej zdecydowany do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju ONZ: zmniejszenia do 2015 roku o połowę zjawiska głodu na świecie.
Z zadowoleniem przyjmuję inicjatywę Komisji Europejskiej, aby skierować 1 miliard euro na rozwiązywanie kryzysu żywnościowego. Pozwoli to na zapewnienie przez UE pomocy żywnościowej ludziom najbardziej poszkodowanym, żeby mogli zaspokoić podstawowe potrzeby żywieniowe, a także przyczyni się do zwiększenia potencjału krajów rozwijających się, jeżeli chodzi o produkcję własnych produktów spożywczych.
W chwili obecnej w Europie wytwarza się stosunkowo niewiele paliwa silnikowego z roślin jadalnych. Jednakże nie należy rezygnować z żywności przeznaczonej dla ludzi wyłącznie ze względu na "zieloną energię”. Należy raczej wspierać badania naukowe mające na celu wytwarzanie paliwa silnikowego ze źródeł alternatywnych. Pomogłoby to uniknąć wzrostu cen żywności, przyczyniając się jednocześnie do zapobiegania klęsce głodu i globalnemu ociepleniu.
Bogusław Rogalski  
W przeciągu ostatnich dwóch lat zaobserwować można było wzrost cen produktów rolnych oraz żywności. Zmiany te odczuwane są najboleśniej przez narody znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji ekonomicznej oraz kraje w stanie wojny.
Około 2,1 miliarda obywateli na świecie musi przeżyć za niecałe 2 dolary dziennie, wydając tym samym ok. 50% swoich dochodów na jedzenie. To oni właśnie są najbardziej narażeni na utratę zdrowia i życia wynikiem rekordowych cen podstawowego źródła wyżywienia, czyli zbóż - ryżu, kukurydzy oraz pszenicy, co bezpośrednio wpływa na liczbę głodujących na świecie, która w samym 2007 roku powiększyła się o kolejne 50 milionów osób. Kryzys ten wzmagany jest ponadto przez negatywny wpływ ocieplenia klimatu, jak i przez niedobór takich zasobów naturalnych jak woda czy energia.
W ramach udzielanej pomocy, a tym samym walki z tym jakże istotnym problemem, należy zainwestować zasoby finansowe przeznaczone na zwiększenie dostępu do środków produkcji rolnej i usług, jak i poprawić zdolność do produkcji rolnej w celu zaspokojenia podstawach potrzeb żywnościowych w krajach słabo rozwiniętych.
Unia Europejska powinna również zwiększyć wydatki na rolnictwo, gdyż przeznaczane do tej pory 4% ze środków na politykę rozwoju to zdecydowanie za mało.
Równie istotne jest przywrócenie minimalnej regulacji międzynarodowych rynków w celu zapewnienia dostaw i chociażby względnej stabilności cen w interesie wszystkich konsumentów oraz producentów na świecie.
Toomas Savi  
na piśmie. - Z zadowoleniem przyjmuję przygotowane w samą porę sprawozdanie dotyczące wniosku w sprawie rozporządzenia ustanawiającego instrument umożliwiający szybkie reagowanie na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się. W roku bieżącym światem wstrząsały różne kryzysy, które zbierają straszliwe żniwo wśród najbiedniejszej ludności na świecie.
Zaproponowano wydanie miliarda euro w okresie od 2008 roku do 2009 roku w celu poprawienia sytuacji tych ludzi; jest to dość znaczna kwota w budżecie Unii Europejskiej. Chciałbym jednak państwu przypomnieć, że największa pomoc humanitarna i rozwojowa Unii Europejskiej nie jest kierowana przez Komisję, ale przez państwa członkowskie. Gdyby państwa członkowskie wywiązywały się ze swoich zobowiązań wynikających z milenijnych celów rozwoju, Komisja nie musiałaby podejmować tego rodzaju działań.
Sprawozdawca słusznie podkreślił, że nie można życzyć sobie skuteczniejszych wspólnych polityk bez zapewnienia większych środków budżetowych, natomiast państwa członkowskie zdają się być temu dość niechętne.
Moim zdaniem państwa członkowskie powinny rozpocząć gromadzenie swoich zasobów pod auspicjami Komisji w celu realizacji naprawdę skutecznej wspólnej polityki humanitarnej i rozwojowej.
Daniel Strož  
Jeżeli idzie o sprawozdanie dotyczące instrumentu umożliwiającego szybkie reagowanie na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się, zdecydowanie opowiadam się za jego przyjęciem, ponieważ kraje rozwijające się potrzebują tego rodzaju pomocy. Jednocześnie jednak chciałbym wskazać, że w omawianym sprawozdaniu wśród przyczyn kryzysu nie uwzględniono jednej przyczyny, która w mojej ocenie jest daleko ważniejsza niż zwiększone spożycie mięsa w Chinach i Indiach czy susza w Australii. Chciałbym państwu przypomnieć, że w Europie ceny żywności również rosną i aż nadto jasne jest, że stały wzrost tych cen wynika z rosnących cen energii, co z kolei ma związek z coraz większymi zyskami wielonarodowych firm energetycznych. Neoliberalizm staje się modelem dla wszystkich polityk UE, lecz w rzeczywistości nie rozwiązuje problemu wystarczającej ilości żywności na świecie.
Anna Záborská  
Rekordowo wysoki poziom cen podstawowych produktów spożywczych, który ma poważny wpływ na rzesze ludzi cierpiących głód na świecie, jest spowodowany przez kilka znanych czynników. Niezależnie od konkretnej sytuacji w niektórych krajach (np. w Chinach i Indiach), do czynników tych zalicza się globalne zmiany pogodowe, przejście od upraw przeznaczonych do spożycia przez ludzi do upraw przeznaczonych do produkcji biopaliw oraz niski poziom rezerw zboża na świecie.
W związku z tym uważam za sprawę zasadniczą, aby UE wypracowała jednolitą, skoordynowaną i skuteczną reakcję. Z zadowoleniem przyjmuję wniosek Komisji w sprawie ustanowienia funduszu w celu rozwiązania kryzysu żywnościowego, zwłaszcza w okresie, gdy wyższe ceny żywności zwiększają koszt pomocy żywnościowej koniecznej dla coraz większej liczby ludzi. Nie wolno nam zapominać, że wykorzystujemy w tym celu pieniądze podatników przeznaczone na pomoc rozwojową. Ani gwałtowne wzrosty cen w krajach rozwijających się, ani konsekwencje tych wzrostów dla ludzi najbiedniejszych nie mogą uzasadniać niezapewniania przez nas efektywnego i przejrzystego rozdziału tych środków. Z uwagi na niestabilne rządy w wielu krajach rozwijających się, naruszenia demokracji oraz korupcję, bardzo niechętnie odnoszę się do wspierania ich budżetów krajowych. Preferowałabym wspieranie projektów i programów, które są kierowane przez organizacje pozarządowe lub częściowo rządowe, konsorcja lub stowarzyszenia je reprezentujące. Dwa lata temu złożyłam wniosek przyjęty na posiedzeniu plenarnym, aby pomoc była monitorowana i oceniana dwa razy do roku, a następnie finalizowana przez Komisję, lokalne władze państwowe i odbiorców pomocy.
