Εφαρμογή των ρυθμίσεων σχετικά με τις μεταφορές τοξικών αποβλήτων προς αναπτυσσόμενες χώρες (συζήτηση)
Πρόεδρος
" ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση των ακόλουθων ερωτήσεων:
ερώτηση με αίτημα προφορικής απάντησης των κκ. Bearder και Ek, εξ ονόματος της Ομάδας της Συμμαχίας Φιλελευθέρων και Δημοκρατών για την Ευρώπη, του κ. Ouzký, εξ ονόματος της Ομάδας Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών, του κ. Seeber και της κ. Klass, εξ ονόματος της Ομάδας τoυ Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (Χριστιανοδημοκράτες), και της κ. Harms, εξ ονόματος της Ομάδας τωv Πρασίνων/Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία, προς την Επιτροπή, σχετικά με την εφαρμογή των κανονισμών για την αποστολή τοξικών αποβλήτων προς αναπτυσσόμενες χώρες - B7-0217/2011) και
την ερώτηση με αίτημα προφορικής απάντησης των κκ. Wils, Liotard, de Brún, Matias και των κκ. Ferreira και Χουντή, εξ ονόματος της Συνομοσπονδιακής Ομάδας της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς/Αριστερά των Πρασίνων των Βορείων Χωρών, προς την Επιτροπή, σχετικά με την τήρηση των κανονισμών για τις μεταφορές τοξικών αποβλήτων στις αναπτυσσόμενες χώρες - B7-0218/2011).
Catherine Bearder
Κύριε Πρόεδρε, δεν θεωρεί ο Επίτροπος ότι ο καθένας από εμάς θα γινόταν έξαλλος, εάν ξυπνούσε ένα πρωί και διαπίστωνε ότι οι πλούσιοι γείτονές του έχουν πετάξει τα τοξικά τους απόβλητα στην μπροστινή ααυλή του σπιτιού του; Και όμως, αυτό πράττει σε καθημερινή βάση η ΕΕ.
Κάθε χρόνο, τόνοι τοξικών αποβλήτων μεταφέρονται από την ΕΕ προς αναπτυσσόμενες χώρες, κατά παράβαση της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, διακινούμενα λαθραίως από λιμένες με ιδιαίτερα χαλαρούς ελέγχους. Αγνοούμε πού καταλήγουν σχεδόν τα τρία τέταρτα των ηλεκτρικών αποβλήτων, και μόνο το ένα τρίτο των ηλεκτρονικών αποβλήτων υφίστανται την επεξργασία που προβλέπεται από τη νομοθεσία της ΕΕ. Στο "νωμένο Βασίλειο, ο μέσος Βρετανός πετά τέσσερα τεμάχια ηλεκτρονικών αποβλήτων ετησίως. Αυτό συνεπάγεται 500.000 τόνους χαλασμένων τηλεοπτικών συσκευών, ηλεκρονικών υπολογιστών και τηλεφωνικών συσκευών, αλλά το ήμισυ και πλέον αυτών των αποβλήτων δεν καταγράφονται ως ανακυκλωμένα είδη -απλώς εξαφανίζονται- και αυτοί οι αριθμοί ισχύουν μόνο για τη γενέτειρά μου.
Παρά το γεγονός ότι οι εξαγωγές από την ΕΕ ελεγχόμενων αποβλήτων προς διάθεση απαγορεύονται βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας, εκτιμάται ότι οι παράνομες μεταφορές από την ΕΕ ανέρχονται κατά μέσο όρο περίπου σε 22.000 τόνους ετησίως. " οδηγία σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (Α""Ε) προβλέπει ότι τα εξαγόμενα ηλεκτρονικά είδη πρέπει να τελούν σε κατάσταση λειτουργίας. Ωστόσο, η εξακρίβωση αυτή βασίζεται σε πολιτικές διεξοδικής επιθεώρησης σε επίπεδο ΕΕ, οι οποίες σαφώς ελλείπουν. Τα εν λόγω απόβλητα περιέχουν μόλυβδο, κάδμιο, βάριο, υδράργυρο, βρωμιούχα αντιπυρικά υλικά και άλλα χημικά και πλαστικά, τα οποία καθίστανται επικίνδυνα κατά την καύση τους. " καύση είναι συχνά η φθηνότερη μέθοδος ανάκτησης αυτών των πολύτιμων μετάλλων, καθώς ενήλικοι και παιδιά σκαλίζουν στις χωματερές κατά την αναζήτησή τους να κερδίσουν μερικά λεπτά του ευρώ.
Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τις επιπτώσεις που έχει για το περιβάλλον και την υγεία αυτό το σκάνδαλο, το οποίο πλήττει τις πλέον ευάλωτες ομάδες. Ως Ευρωπαία, ειλικρινά ντρέπομαι. Ευχαριστώ τον κ. Επίτροπο για την ανταπόκρισή του και για τις απαντήσεις του, αλλά πρέπει να λάβουμε γνώση του τρόπου με τον οποίο προτίθεται να καλύψει το συγκεκριμένο κενό στον κανονισμό για τις μεταφορές αποβλήτων. Έχει η Επιτροπή στη διάθεσή της τυχόν σχέδια για την αντιμετώπιση του ζητήματος των τόνων αποβλήτων που έχουν ήδη μεταφερθεί από την ΕΕ στις αφρικανικές χώρες; Χρήζει αναθεώρησης ο κανονισμός για τις μεταφορές αποβλήτων ή πρόκειται μόνο για ζήτημα επιβολής της εφαρμογής του; Αποτελεί επείγον πρόβλημα και πρέπει να αναληφθεί δράση τώρα. Αναμένω την απάντησή σας.
Anna Rosbach
Κύριε Πρόεδρε, με χαροποιεί το γεγονός ότι τόσο πολλοί συνάδελφοι βουλευτές αντιλαμβάνονται πως τα απόβλητά μας δεν εξαφανίζονται απλώς από μόνα τους, αλλά, δυστυχώς, καταλήγουν συχνά σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, όπου κανείς δεν τα διαχειρίζεται δεόντως. " αλήθεια είναι, φυσικά, ότι αυτό δεν αποτελεί είδηση. Πάρα πολλές ευρωπαϊκές χώρες άρχισαν προ ετών να αποστέλλουν τα παροπλισμένα τους, γεμάτα με αμίαντο, φέρι μπότ στην Ινδία, όπου ξυπόλυτοι εργάτες διαχώριζαν τα παλιοσίδερα από τα επικίνδυνα εξαρτήματα στην ανοικτή ακτή - και ακολουθούν την ίδια τακτική έως σήμερα. Ακόμα χειρότερη είναι η κατάσταση των ανήλικων Αφρικανών, οι οποίοι κάθονται χάμω και αποσυναρμολογούν τα ηλεκτρικά απόβλητα στα μικρότερα επιμέρους εξαρτήματά τους. Είναι αποδεκτή αυτή η κατάσταση; Όχι, ασφαλώς και δεν είναι. Ωστόσο, η ΕΕ στερείται εύλογων και ρεαλιστικών μέσων για την εφαρμογή των ορθών κανονισμών, η θέσπιση των οποίων ανάγεται στις 12 Ιουλίου 2006.
" οδηγία εφαρμόζεται σε επίπεδο επιμέρους κρατών μελών, όπως ορίζεται στο άρθρο 50 του ίδιου κανονισμού, αλλά ορισμένα κράτη εθελοτυφλούν όσον αφορά την επιβολή της εφαρμογής της. Πλην όμως, πρέπει οπωσδήποτε να αναληφθεί δράση, διότι 70 εκατομμύρια τόνοι επικίνδυνων αποβλήτων ετησίως -και η ποσότητα βαίνει αυξανόμενη- δεν αποτελεί ασήμαντο ζήτημα. Συνεπώς, επιπλέον των γραπτών ερωτήσεων που έχει ήδη λάβει ο κ. Επίτροπος, θα ήθελα να υποβάλω μία ακόμα ερώτηση, η οποία είναι η εξής: έχει εξετάσει η Επιτροπή το ενδεχόμενο χρήσης ειδικών λιμενικών ζωνών για την εκφόρτωση επικίνδυνων αποβλήτων σε επιλεγμένους λιμένες; Κάτι τέτοιο θα μπορούσε εν γένει να διασφαλίσει καλύτερα μέσα ελέγχου. Θα μπορούσε η Επιτροπή να εξετάσει ενδεχομένως την εκπόνηση εργασιών δημόσιας προβολής ώστε να παροτρύνει τους πολίτες της ΕΕ να μεταφέρουν τα επικίνδυνα απόβλητά τους σε ειδικούς χώρους στα κράτη μέλη; Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ευαισθητοποιήσουμε τους πολίτες μας σχετικά με το εν λόγω πρόβλημα, διότι δεν θα επιτύχουμε κανένα αποτέλεσμα χωρίς τη δική τους συνδρομή στον αγώνα για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων.
Richard Seeber
Κύριε Πρόεδρε, κύριε Barnier, δεν είναι μόνο ο τραπεζικός τομέας στον οποίο έχουμε κανονισμούς που δεν λειτουργούν· το ίδιο ιχύει και στον τομέα του περιβάλλοντος. Παρά το γεγονός ότι διαθέτουμε κανονισμό ο οποίος καλύπτει τις μεταφορές αποβλήτων ήδη από το 2006, ο εν λόγω κανονισμός δεν λειτουργεί λόγω της αυξανόμενης τάσης που διαπιστώνεται για τη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων πέραν των συνόρων της ΕΕ, ιδιαίτερα δε προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου δεν είναι εγυημένη η ενδεδειγμένη διάθεση αυτών των επικίνδυνων ουσιών. Αυτή η υπεροπτική προσέγγιση της διάθεσης των αποβλήτων οδηγεί σε προβλήματα σχετικά με το περιβάλλον και την υγεία σε αυτές τις χώρες, προβλήματα τα οποία μπορούν, σε ακραίες περιπτώσεις, να προξενήσουν πολλούς θανάτους.
Επιπλέον, εδώ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση απορρίπτουμε πολύτιμους πόρους. Στο πλαίσιο της στρατηγικής για το 2020 περιλαμβάνεται και μια στρατηγική για τους πόρους, και τα απόβλητα συγκαταλέγονται μεταξύ των πόρων. Πρέπει να καταβάλουμε κάθε προσπάθεια για ντη βελτίωση των ερευνητικών μας δραστηριοτήτων στον εν λόγω τομέα έτσι, ούτως ώστε να είναι δυνατός ο διαχωρισμός των πολύτιμων υλικών στο τέλος του κύκλου ζωής των προϊόντων.
Σε ομιλία του στις 7 Απριλίου του τρέχοντος έτους, ο συνάδελφός σας, Επίτροπος κ. Potočnik, ανακοίνωσε ότι, παρότι η Επιτροπή απέφευγε το ζήτημα και δεν έπραττε τίποτα επί σειρά ετών, ο ίδιος είχε την πρόθεση να παρουσιάσει το ερχόμενο φθινόπωρο ανακοίνωση, στην οποία θα περιγράφεται ο τρόπος αντιμετώπισης αυτού του προβλήματος, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή των υφιστάμενων κανονινισμών και ενός βελτιωμένου συστήματος επιθεωρήσεων, καθώς και τη διεύρυνση της επιστημονικής βάσης. Κύριε Επίτροπε, θα ήθελα να πληροφορηθώ εάν αυτή η ανακοίνωση συντάσσεται ήδη από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.
Σε άλλες ομιλίες, ο Επίτροπος κ. Potočnik αναφέρθηκε και στη σύσταση ενός νέου οργανισμού. Παρότι διαθέτουμε ήδη μεγάλο αριθμό επίσημων οργάνων, σκέπτεται προφανώς τρόπους ενίσχυσης του ελέγχου των αρχών των κρατών μελών σε αυτόν τον τομέα. Θα ήθελα να πληροφορηθώ ποια είναι η κατάσταση εν προκειμένω, διότι, προς το παρόν, φαίνεται ότι αδυνατούμε να επιλύσουμε το συγκεκριμένο πρόβλημα. Τι είδους μέτρα προτίθεται να λάβει η Επιτροπή στον εν λόγω τομέα;
Satu Hassi
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, η πλημμελής εφαρμογή του κανονισμού για τις μεταφορές αποβλήτων αποτελεί εδώ και καιρό σοβαρό πρόβλημα. Αυτό επισημαίνει από το 2003 και το δίκτυο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την εφαρμογή και την επιβολή του δικαίου του περιβάλλοντος, το οποίο έχει διατυπώσει, μάλιστα, σαφείς προτάσεις βελτίωσης. " Επιτροπή, ωστόσο, δεν έχει κάνει σχεδόν τίποτα, πέραν του μεγάλου αριθμού μελετών που έχει εκπονήσει και της πρότασής της σχετικά με τη νέα οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Επί δέκα και πλέον έτη, το Κοινοβούλιο ζητεί αυστηρότερους ελέγχους, περιλαμβανομένης της νομοθεσίας για τις ευρωπαϊκές επιθεωρήσεις: για τη θέσπιση ελάχιστων κριτηριών στην έκθεση του κ. Jackson το 1999, για τη νομοθετική μεταρρύθμιση όσον αφορά τις μεταφορές αποβλήτων στην έκθεση του κ. Blokland το 2003, καθώς και για τη θέσπιση ελάχιστων κριτηρίων στο πλαίσιο των επιθεωρήσεων στο ψήφισμα του 2008. " Επιτροπή αγνόησε κατά κύριο λόγο όλες αυτές τις πρωτοβουλίες.
Το 2006, είχαμε συγκλονιστεί από το μείζον σκάνδαλο Trafigura, όταν τεράστιες ποσότητες τοξικών αποβλήτων απορρίφθηκαν παράνομα στην Ακτή Ελεφαντοστού. Ο τότε αρμόδιος Επίτροπος σε θέματα περιβάλλοντος, Σταύρος Δήμας, υποσχέθηκε να εξετάσει πιθανούς τρόπους ενίσχυσης του κανονισμού για τις μεταφορές αποβλήτων και την εφαρμογή του στα κράτη μέλη, όμως τίποτα συγκεκριμένο δεν έχει γίνει. Προ δύο ετών, μελέτη της Επιτροπής συνέστησε τη δημιουργία ειδικής υπηρεσίας για την εφαρμογή της νομοθεσίας για τα απόβλητα. " υπηρεσία αυτή θα ήταν επιφορτισμένη με αρκετά καθήκοντα, όπως τον έλεγχο των συστημάτων έρευνας που λειτουργούν στα κράτη μέλη και τον συντονισμό των ελέγχων και επιθεωρήσεων, αλλά δεν υποβλήθηκε σχετική πρόταση.
Πέρυσι, μελέτη της Επιτροπής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η καλύτερη επιλογή θα ήταν η θέσπιση ενός νομικού μέσου, το οποίο θα διέπει τα κριτήρια των επιθεωρήσεων, αλλά δεν υποβλήθηκε σχετική πρόταση, παρότι ο Επίτροπος κ. Potočnik έχει δηλώσει ότι η εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ αποτελεί προτεραιότητά του.
Θα ήθελα, λοιπόν, να ρωτήσω την Επιτροπή πότε προτίθεται πραγματικά να θεσπίσει κατάλληλα μέτρα, και να μην περιορίζεται μόνο στην εκπόνηση περαιτέρω μελετών. Πότε θα λάβουμε κατάλληλη νομοθετική πρόταση, και όχι μόνο ανακοινώσεις και μελέτες; Όπως είπε και ο συνάδελφος βουλευτής κ. Seeber, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να βελτιώσει και την αποδοτική χρήση των πόρων της Ευρώπης.
Sabine Wils
συντάκτρια. - (DE) Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, οι λαθραίες εξαγωγές αποβλήτων και η παράνομη διάθεση των αποβλήτων συνιστούν εντεινόμενη απειλή για το περιβάλλον και την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Ο όγκος των τοξικών αποβλήτων παρουσιάζει σταθερή αύξηση στην ΕΕ. Λόγω του υψηλού κόστους ανακύκλωσης και διάθεσης των αποβλήτων, είναι εξαιρετικά δελεαστική η μεταφορά αυτών των αποβλήτων σε χώρες με χαλαρότερους περιβαλλοντικούς ελέγχους και χαμηλότερο κόστος διάθεσης. Διαπιστώνω με χαρά ότι το εν λόγω πρόβλημα αναγνωρίζεται ευρέως από όλες τις πολιτικές Ομάδες του Κοινοβουλίου, και ευελπιστώ το τελευταίο να υιοθετήσει συντονισμένη προσέγγιση εν προκειμένω.
Πρέπει να καλυφθούν τα νομικά κενά που επιτρέπουν αυτές τις επικίνδυνες εξαγωγές. Πρέπει να διασφαλιστεί η μεγαλύτερη αυστηρότητα και η εφαρμογή των υφιστάμενων κανονισμών για τις μεταφορές τοξικών αποβλήτων σε αναπτυσσόμενες χώρες. Χρειαζόμαστε μια νομοθετική πρόταση για τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις, κάτι το οποίο το Κοινοβούλιο είχε ήδη ζητήσει από το 2008, ούτως ώστε να είναι δυνατή η αποτελεσματική επιθεώρηση των πλοίων από τις αρχές στους τοπικούς λιμένες.
Αυτό πρέπει επίσης να συνδέεται με τη δυνατότητα κατάσχεσης πλοίων στους λιμένες ολόκληρης της ΕΕ, εφόσον συντρέχουν λόγοι διατύπωσης ισχυρισμών περί παραβίασης της νομοθεσίας. Προτείνουμε δε την ενίσχυση αυτής της πρότασης σε κοινό ψήφισμα όλων των πολιτικών Ομάδων του Κοινοβουλίου.
Σε καλύτερο έλεγχο πρέπει να υπόκειται και η είσοδος αποβλήτων στην ΕΕ. Στα ανοικτά των ακτών της Καλαβρίας, λίγα μόλις μίλια από τον λιμένα του Cetraro, υπάρχει ένα ναυάγιο, το οποίο μετέφερε, σύμφωνα με πληροφορίες, απόβλητα υψηλής τοξικότητας. Εικάζεται δε ότι και πολλά άλλα πλοία που μετέφεραν τοξικά απόβλητα έχουν βυθιστεί στα ανοικτά των ακτών του Τυρρηνικού Πελάγους. Αυτό το παράδειγμα αναδεικνύει την ανάγκη διαφάνειας στις μεταφορές αποβλήτων και αξιοπιστίας στις επίσημες επιθεωρήσεις.
Michel Barnier
Κύριε Πρόδρε, αξιότιμοι βουλευτές, καταρχάς, ο συνάδελφος και φίλος κ. Potočnik θα ήθελε να ζητήσει συγγνώμη για την απουσία του, διότι απόψε βρίσκεται στη Νέα Υόρκη για την υπογραφή μιας σημαντικής συμφωνίας -της συμφωνίας της Nagoya- για τη βιοποικιλότητα.
Παρά ταύτα, είμαι ευτυχής που μου δόθηκε η ευκαιρία να τον αντικαταστήσω, ή τουλάχιστον να προσπαθήσω να το πράξω, δεδομένου ότι το θέμα της συζήτησης αποτελεί ένα ζήτημα το οποίο με ενδιέφερε ανέκαθεν, κυρίες και κύριοι. Έχω διατελέσει υπουργός Περιβάλλοντος στη χώρα μου, και δεν λησμονώ τις προσπάθειες που καταβάλαμε, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας μου ως Επιτρόπου προ δεκαετίας περίπου, για την έναρξη της αντιμετώπισης αυτού του εξαιρετικά σοβαρού ζητήματος σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ο κανονισμός για τις μεταφορές αποβλήτων απαγορεύει τις εξαγωγές επικίνδυνων αποβλήτων προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς και τις εξαγωγές εκτός των συνόρων της Ένωσης και των χωρών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ).
Ωστόσο, γνωρίζουμε -και το έχετε επισημάνει- ότι οι προσπάθειες που καταβάλλονται για την εφαρμογή αυτής της απαγόρευσης διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Οι φορείς εκμετάλλευσης επιδιώκουν συχνά να επωφεληθούν από ανεπαρκείς επιθεωρήσεις για να παρακάμπτουν την απαγόρευση και να εξάγουν λαθραίως τα απόβλητα μέσω άλλων κρατών μελών, στα οποία οι επιθεωρήσεις είναι λιγότερο αυστηρές, όπως είπατε.
Επιπλέον, συχνά χρησιμοποιούνται ψευδείς δηλώσεις για την εξαγωγή των αποβλήτων ως μεταχειρισμένων αγαθών, γεγονός το οποίο περιπλέκει το έργο των αρμόδιων αρχών για τον έλεγχο και την εφαρμογή των κανόνων. Έπειτα, τίθεται προφανώς και το ζήτημα του χαμηλού κόστους επεξεργασίας που διαπιστώνεται στις τρίτες χώρες, το οποίο συνιστά και τον σημαντικότερο οικονομικό παράγοντα που ενθαρύνει ή καθοδηγεί αυτές τις παράνομες μεταφορές. Υπάρχει επίσης η σοβαρότατη κατάσταση των χωρών που δέχονται, ας μου επιτραπεί η έκφραση, αυτά τα απόβλητα, αυτές τις παράνομες μεταφορές, οι οποίες προκαλούν σημαντική ρύπανση του αέρα, των υδάτων, του εδάφους και των κατοικιών, και οι οποίες συνιστούν απειλή -όπως είπατε προ ολίγου, κυρία Wils, και όπως επεσήμαναν ενώπιόν σας με την ίδια συναισθηματική φόρτιση η κ. Bearder και η κ. Rosbach- για την υγεία των ανθρώπων, ειδικότερα δε για την υγεία των παιδιών, η οποία μας συγκλονίζει περισσότερο, καθώς και για την υγεία των εργαζομένων και μεγάλης μερίδας του πληθυσμού. Ο ήδη τοξικός χαρακτήρας των επικίνδυνων ουσιών που περιέχονται στα απόβλητα δημιουργεί συχνά περαιτέρω αυξημένο κίνδυνο όταν χρησιμοποιούνται ακατάλληλες τεχνικές διαχείρισης των αποβλήτων, πράγμα που συμβαίνει συχνά σε αυτές τις χώρες προορισμού.
Επιπροσθέτως, οι παράνομες μεταφορές αποβλήτων προς τρίτες χώρες έχουν εμφανώς δυσμενείς επιπτώσεις στο εμπόριο και τον ανταγωνισμό, δεδομένου ότι, από οικονομικής πλευράς, οι επιχειρήσεις που συμμορφώνονται με τη νομοθεσία αντιμετωπίζουν προφανώς ανταγωνισμό και τίθενται σε μειονεκτική θέση. Ο ευρωπαϊκός τομέας ανακύκλωσης και διαχείρισης των αποβλήτων, ο οποίος δεσμεύεται να συμμορφώνεται με την αυστηρή περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ, είναι ένας δυναμικός τομέας. Παρουσιάζει υγιιή κύκλο εργασιών ύψους 95 δισεκατομμυρίων ευρώ. Παρέχει ή στηρίζει 1,2 έως 1,5 εκατομμύριο θέσεις εργασίας και αντιστοιχεί στο 1% του ΑΕγχΠ, και αυτός ο τομέας ανακύκλωσης και διαχείρισης αποβλήτων, ο οποίος λειτουργεί βάσει κανόνων, τίθεται σε ανταγωνιστική, αλλά και μειονεκτική θέση λόγω αυτών των παράνομων μεταφορών.
Έχω την πεποίθηση ότι η αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού για τις μεταφορές αποβλήτων σε επίπεδο ΕΕ θα μπορούσε να ενθαρρύνει τον εν λόγω τομέα ώστε να επενδύσει στη δημιουργία ακόμα περισσότερων θέσεων εργασίας στο μέλλον. Οι παράνομες μεταφορές και η κακής ποιότητας ανακύκλωση οδηγούν επίσης σε απώλεια πόρων, διότι οι δευτερεύουσες πρώτες ύλες μπορούν κάλλιστα να ανταποκριθούν στην κάλυψη των ευρωπαϊκών αναγκών σε πρώτες ύλες, αλλά και να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα και τη χρήση των πόρων. Με βάση αυτήν τη διάγνωση, λοιπόν, πρέπει να βελτιώσουμε την κατάσταση. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή επεδίωξε να διαπιστώσει κατά πόσον απαιτείται να ληφθούν πρόσθετα νομοθετικά μέτρα σε επίπεδο ΕΕ και, εφόσον παραστεί ανάγκη, να καθοριστούν ενδεχομένως οι νέες, συγκεκριμένες απαιτήσεις και τα αντίστοιχα κριτήρια που θα περιλαμβάνουν για τις επιθεωρήσεις των μεταφορών αποβλήτων.
Αυτήν την περίοδο βρισκόμαστε στο στάδιο της ολοκλήρωσης της εκτίμησης επιπτώσεων των διαφόρων πιθανών προσεγγίσεων για την επίλυση του προβλήματος που μόλις ανέφερα, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών επιθεωρήσεων και των υποχρεωτικών εθνικών σχεδίων και προγραμμάτων αξιολόγησης κινδύνων, καθώς και της πιο στοχοθετημένης κατάρτισης των εθνικών υπαλλήλων που είναι αρμόδιοι για την εφαρμογή των διατάξεων, αλλά και της απόδειξης, από την άλλη πλευρά, της δολιότητας που χαρακτηρίζει τις ψευδείς δηλώσεις των αποβλήτων ως μεταχειρισμένων αγαθών.
Θα ήθελα να ολοκληρώσω, κύριε Πρόεδρε, προβαίνοντας σε ορισμένες παρατηρήσεις εν είδει απάντησης σε μερικές συγκεκριμένες ερωτήσεις. Πρώτον, ο κανονισμός για τις μεταφορές αποβλήτων μπορεί να παρακαμφθεί με τον ισχυρισμό ότι τα είδη εξάγονται ως μεταχειρισμένα αγαθά και όχι ως απόβλητα. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν δεόντως τις απαιτήσεις επιθεωρήσεων. Για να διορθωθεί αυτό, απαιτείται η συμπλήρωση του κανονισμού με αναλυτικότερους κανόνες όσον αφορά τις εθνικές επιθεωρήσεις. Όπως ανέφερα, τα νομοθετικά μέτρα πρέπει να πλαισιώνονται από επαρκή κατάρτιση των υπαλλήλων που είναι επιφορτισμένοι με το καθήκον της εφαρμογής των κανόνων.
Δεύτερον, μη νομικά δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές σε επίπεδο ΕΕ θα μπορούσαν να υποστηρίξουν και να διευκολύνουν την εφαρμογή και επιβολή του κανονισμού για τις μεταφορές αποβλήτων, ιδιαίτερα από τους τελωνειακούς υπαλλήλους, και να συνδράμουν, συνεπώς, στην καταπολέμηση των παράνομων δραστηριοτήτων. Ωστόσο, δεν επαρκεί μόνο η κατάρτιση κατευθυντηρίων γραμμών. Χρειαζόμαστε επίσης δεσμευτικούς κανόνες για την καταπολέμηση αυτού του προβλήματος.
Τρίτον, τα τελευταία χρόνια, η παραγωγή αποβλήτων παρουσιάζει είτε αύξηση είτε σταθεροποίηση. " διαχείριση των αποβλήτων έχει βελτιωθεί σε ολόκληρη την Ένωση, και η ανακύκλωση έχει αυξηθεί κατά τη διάρκεια της τελευταίας πενταετίας. Εντούτοις, παραμένουν αξιοσημείωτες επί του παρόντος οι μείζονες αποκλίσεις που παρατηρούνται μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την εφαρμογή των απαιτήσεων της ΕΕ για τα απόβλητά μας. " Επιτροπή, κυρίες και κύριοι, έχει επίγνωση των επιπτώσεων των παράνομων μεταφορών αποβλήτων στους τομείς του περιβάλλοντος, της οικονομίας, των κοινωνικών και ανθρωπίνων θεμάτων και της δημόσιας υγείας, και η υπόθεση Probo Koala, η οποία αφορούσε τον θάνατο αρκετών ανθρώπων συνεπεία της έκθεσής τους σε επικίνδυνα απόβλητα που είχαν διατεθεί παράνομα στην Ακτή Ελεφαντοστού, αποτελεί ένα από τα χειρότερα παραδείγματα που έχουν χαραχθεί στη μνήμη μας, και προσφέρει, εν προκειμένω, πολλά διδάγματα προς άντληση. " Επιτροπή έχει εκπονήσει μεγάλο αριθμό μελετών επί του συγκεκριμένου ζητήματος, και τα πορίσματα των ερευνών αυτών διατίθενται στον ιστότοπό μας.
Αμέσως μετά τη διαπίστωση παράνομων μεταφορών αποβλήτων, ο κανονισμός προβλέπει μέτρα για τη διόρθωση της κατάστασης. Τα απόβλητα πρέπει να επιστραφούν στη χώρα προέλευσής τους, σύμφωνα με τις διατάξεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και του διεθνούς δικαίου. Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατόν να εντοπιστούν οι υπεύθυνες εταιρείες, η χώρα προέλευσης στην Ένωση υποχρεούται να καταβάλει τα χρηματικά ποσά για τον επαναπατρισμό και την επεξεργασία των αποβλήτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη καλούνται να επωμιστούν δαπάνες της τάξης άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ. Στην υπόθεση Probo Koala, στην οποία αναφέρθηκα προ ολίγου, η εταιρεία Trafigura υποχρεώθηκε να καταβάλει το ποσό των 152 εκατομμυρίων ευρώ για έξοδα καθαρισμού, καθώς και αποζημίωση ύψους 33 εκατομυρίων ευρώ για τους κατοίκους των πληγεισών πόλεων.
Τέλος, θα ήθελα να ενημερώσω τον κ. Seeber ότι, εξ όσων γνωρίζω, ο κ. Potočnik υποσχέθηκε να παρουσιάσει τη συγκεκριμένη ανακοίνωση για την εφαρμογή και την επιβολή του δικαίου της ΕΕ, και βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της κατάρτισής της.
Åsa Westlund
Κύριε Πρόεδρε, πολλοί από εμάς είμαστε εξοργισμένοι με το γεγονός ότι, παρά την εμπεριστατωμένη δημόσια συζήτηση επί του θέματος, η Ευρώπη εξακολουθεί να μεταφέρει και να απορρίπτει επικίνδυνα απόβλητα στις φτωχότερες χώρες. Όπως αναφέρθηκε ήδη από μεγάλο αριθμό παρισταμένων, δικαίως είμαστε εξοργισμένοι. Όχι μόνο χρησιμοποιούμε προϊόντα που εξαντλούν και βλάπτουν το περιβάλλον και στη συνέχεια παραλείπουμε να τα διαχειριστούμε σωστά, αφότου πάψουν πλέον να μας είναι χρήσιμα, αλλά απορρίπτουμε και τα επικίνδυνα απόβλητα, τα οποία είναι επιβλαβή την υγεία αθώων ανθρώπων, συχνά παιδιών, και καθιστούν το έδαφος και τα ύδατα άλλων χωρών τοξικά επί σειρές γενεών. Αυτό είναι απολύτως απαράδεκτο.
Πώς είναι δυνατόν να επιτρέπουμε τη συνέχιση αυτής της κατάστασης; Έχουμε στη διάθεσή μας νομοθεσία και σχετική απαγόρευση, αλλά δεν εφαρμόζονται. Συνεπώς, η Επιτροπή πρέπει πλέον να προτείνει τροποποιήσεις. Όπως πάντα, φυσικά, η καλύτερη λύση θα ήταν να μην υπήρχαν καθόλου επικίνδυνα απόβλητα. Συνεπώς, το εκτεταμένο έργο που έχουμε επιτελέσει για τον προσδιορισμό και τη σταδιακή κατάργηση των επικίνδυνων χημικών, στο πλαίσιο του κανονισμού REACH επί παραδείγματι, είναι σημαντικό και στην προκειμένη περίπτωση. Δεδομένου ότι η απαγόρευση για τις εξαγωγές επικίνδυνων αποβλήτων δεν αποδίδει, πιστεύω ότι θα πρέπει να μας χαροποιεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι έχουμε ενισχύσει τη νομοθεσία σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (Α"ΕΕ), καθορίζοντας υψηλούς στόχους συλλογής. Ωστόσο, γνωρίζοντας το υψηλό ποσοστό πλημμελούς συμμόρφωσης των κρατών μελών με την απαγόρευση των εξαγωγών, συντρέχουν σοβαροί λόγοι για τη στενή παρακολούθηση των δράσεων των κρατών μελών από την Επιτροπή όσον αφορά την οδηγία Α"ΕΕ και άλλες νομοθετικές πράξεις που προβλέπουν τον τρόπο χειρισμού των προϊόντων αυτού του τύπου.
Όπως ανέφεραν πολλοί, περιλαμβανομένου και του κ. Επιτρόπου, χρειαζόμαστε κάποια μορφή αποσαφήνισης και απλοποίησης των κανόνων που πρέπει πράγματι να εφαρμόζονται στον τομέα της μεταφοράς τοξικών αποβλήτων προς αναπτυσσόμενες χώρες, ούτως ώστε να διευκολυνθεί η λήψη μέτρων από την αστυνομία και άλλους υπαλλήλους συνοριακών ελέγχων κατά τον χειρισμό αξιόποινων πράξεων που διαπράττονται εις βάρος του περιβάλλοντος και συνδέονται όντως με τις εξαγωγές επικίνδυνων αποβλήτων. Ωστόσο, επιβάλλεται εξίσου τα κράτη μέλη να δώσουν υψηλότερη προτεραιότητα σε αυτό το ζήτημα. Θεωρώ ότι το γεγονός πως τα κράτη μέλη δεν επιτελούν το καθήκον τους όσον αφορά τον έλεγχο της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία της ΕΕ συνιστά ένα ζήτημα που επανέρχεται συνεχώς. Είναι πασιφανές εν προκειμένω ότι τα κράτη μέλη δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους.
Τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη, και αναμένουμε από την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι όντως το πράττουν. Εκτιμώ ότι το περιεχόμενο της σημερινής σας ομιλίας, κύριε Barnier, αποτελεί αδιαφιλονίκητα ένα βήμα προόδου προς τη σωστή κατεύθυνση. Μόλις μας δοθεί η δυνατότητα να μελετήσουμε το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης, θα είμαστε σε θέση να κρίνουμε και κατά πόσον είναι επαρκείς ή όχι οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται. Σας ευχαριστώ.
Zuzana Roithová
(CS) Κύριε Πρόεδρε, η ραγδαία αύξηση του όγκου των αποβλήτων από τον ευρωπαϊκό κατασκευαστικό και καταναλωτικό κλάδο προσιδιάζει σε ωρολογιακή βόμβα, τόσο στην ΕΕ όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες στις οποίες εξάγονται τα επικίνδυνα απόβλητα, ως επί το πλείστον διά της παρανόμου οδού. Κύριε Επίτροπε, επικροτώ την ανακοίνωσή σας σχετικά με τη συγκεκριμένη επιθυμία της Επιτροπής να εξαλείψει τα κενά της νομοθεσίας σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, συντασσόμενη με την άποψη των προηγούμενων ομιλητών, εκτιμώ ότι ελλείπει η σχετική επιθυμία εκ μέρους των κρατών μελών, ιδιαίτερα δε ως προς την ενίσχυση των ελέγχων και τη θέσπιση αρκούντως αυστηρών ποινών σε περιπτώσεις παραβίασης των υφιστάμενων κανόνων. Ως αντιπρόεδρος της αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ, φρονώ ότι πρέπει επίσης να χαράξουμε κοινή στρατηγική με τις χώρες ΑΚΕ για την καταπολέμηση των παράνομων εισαγωγών τοξικών αποβλήτων στις αντίστοιχες χώρες, ειδικότερα δε σχέδια δράσης για την καθιέρωση ενός συστήματος ασφαλούς διαχείρισης των αποβλήτων στις αφρικανικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της παροχής στήριξης για τις τεχνολογίες ανακλυκλωσης.
Csanád Szegedi
(HU) Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, ο φαινομενικά αυστηρός κανονισμός για τα επικίνδυνα απόβλητα παρουσιάζει στην πράξη πολλά νομικά κενά, τα οποία μπορούν να εκμεταλλεύονται ευφυώς ομάδες του οργανωμένου εγκλήματος και της μαφία των επικίνδυνων αποβλήτων.
" παράνομη διάθεση τοξικών αποβλήτων που κατατάσσονται στα επικίνδυνα απόβλητα αποτελεί πλέον μία από τις πιο κερδοφόρες δραστηριότητες. Τούτο οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο εξαιρετικά υψηλό κόστος της νόμιμης διάθεσης και ανακύκλωσής τους, καθώς και στον υπερβολικό γραφειοκρατικό φόρτο που επιβαρύνει τη διαδικασία έκδοσης νόμιμων αδειών.
" λύση πρέπει να είναι διπλής κατεύθυνσης: πρέπει να μετριαστεί ο διοικητικός φόρτος των επιχειρήσεων που ανακυκλώνουν και διαθέτουν νόμιμα επικίνδυνα απόβλητα, και, φυσικά, να ενθαρρυνθεί παράλληλα η επιλογή της νόμιμης οδού από τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων, καθώς και το ενδιαφέρον των τελευταίων για τον περιορισμό της μαφίας των επικίνδυνων αποβλήτων.
Από την άλλη πλευρά, πρέπει να καταστούν δραστικά αυστηρότερες οι κυρώσεις του ποινικού δικαίου σε υποθέσεις περιβαλλοντικών αδικημάτων, καθώς και να ενισχυθούν ομοιόμορφα οι επιθεωρήσεις σε επίπεδο ΕΕ.
Miroslav Mikolášik
(SK) Κύριε Πρόεδρε, είναι δώδεκα παρά τέταρτο τη νύκτα και συζητούμε ένα σοβαρό ζήτημα: την εξαγωγή τοξικών αποβλήτων σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Είναι εξοργιστικό το γεγονός ότι, στις μέρες μας, ευρωπαϊκές χώρες επιδίδονται σε αυτό το είδος δραστηριότητας που είδαμε στην βραβευμένη με Όσκαρ ταινία Έριν Μπρόκοβιτς, με τη Julia Roberts στον πρωταγωνιστικό ρόλο, στην οποία πιστεύαμε ότι μόνο στην Καλιφόρνια θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο, με εργοστάσια να εξάγουν τοξικά απόβλητα και ανθρώπους στη συνέχεια να νοσούν σοβαρά, χάνοντας ακόμα και τη ζωή τους. Είναι πολύ θλιβερό το γεγονός ότι κράτη μέλη της ΕΕ εξάγουν τα τοξικά τους απόβλητα σε αφρικανικές χώρες, οι οποίες είναι σχεδόν ανίσχυρες να αποτρέψουν κάτι τέτοιο, περιλαμβανομένων δε τοξικών στοιχείων όπως ο μόλυβδος, το κάδμιο, ο υδράργυρος, ο αμίαντος και ούτω καθεξής. Κατά την άποψή μου, είναι θετική διαπίστωση ότι η Επιτροπή έχει την πρόθεση να συνεχίσει να εργάζεται επί του εν λόγω ζητήματος. Θα ήθελα να ζητήσω από τον Επίτροπο κ. Barnier, ο οποίος μάς υποσχέθηκε ότι η Επιτροπή θα υιοθετήσει πιο δραστική προσέγγιση, να εγκρίνει μέτρα για τη βελτίωση της παρούσας κατάστασης.
Mairead McGuinness
(EN) Κύριε Πρόεδρε, το πρόβλημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι υπαρκτό, διότι οι πολίτες μας πετούν τα απορρίμματά τους στο δικό τους κατώφλι. Υπάρχει, όμως, ειδοποιός διαφορά μεταξύ αυτής της συμπεριφοράς στο εσωτερικό της Ευρώπης και της ίδιας συμπεριφοράς έναντι του αναπτυσσόμενου κόσμου και των πλέον ενδεών του πλανήτη, η οποία είναι, όπως επεσήμαναν και οι συντάκτες της εν λόγω ερώτησης, κατακριτέα.
Θα παρακολουθήσω προσεκτικά την απάντηση της Επιτροπής σχετικά με τη θέσπιση νέας νομοθεσίας. Με ανησυχεί μονίμως το γεγονός ότι συσσωρεύουμε νομοθεσίες επί της ισχύουσας νομοθεσίας, χωρίς να εξετάζουμε τις πτυχές της εφαρμογής της, και θα ήθελα να ζητήσω από τον κ. Επίτροπο να επιληφθεί του θέματος της εφαρμογής. Εκτιμώ ότι, σε πολλούς τομείς, δεν διαθέτουμε επαρκή στελέχωση προσωπικού στα κράτη μέλη για την τήρηση ορθού ελέγχου και λογοδοσίας σε ζητήματα μεταφοράς, εν προκειμένω δε των τοξικών αποβλήτων. Οι συνέπειες για την υγεία και ευζωία των ατόμων που διαχειρίζονται αυτά τα απόβλητα με εντελώς ακατάλληλο τρόπο είναι εξαιρετικά σοβαρές. Το ζήτημα είναι ηθικό και δεοντολογικό. Εάν οι πολίτες μας το γνώριζαν ενδεχομένως αυτό -διότι θεωρώ ότι δεν το γνωρίζουν- θα προβληματίζονταν περισσότερο επί των μεθόδων αγοράς και διάθεσης.
Michel Barnier
Κύριε Πρόεδρε, η κ. McGuinness έκανε μόλις τώρα μια σημαντική επισήμανση, ήτοι ότι υπάρχει ηθική και δεοντολογική διάσταση στο παρόν ζήτημα, δεδομένων όλων των ανησυχιών που διατυπώσαμε σχετικά με τη δημόσια υγεία, τη βιοποικιλότητα και τους οικονομικούς προβληματισμούς.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο -και απευθύνομαι εν προκειμένω στις κκ. Westlund και Roithovà, αλλά και σε άλλους ομιλητές- η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να αναλάβει δράση. Προς επίρρωση της εκτίμησης επιπτώσεων, η οποία θα καταδείξει και τους βάσιμους λόγους αυτής της πρωτοβουλίας, η Επιτροπή θα προτείνει αυστηρότερες διατάξεις στο πλαίσιο της νομοθεσίας της ΕΕ, ιδιαίτερα δε ενόψει της βελτίωσης των επιθεωρήσεων και της εφαρμογής του κανονισμού για τις μεταφορές αποβλήτων. Τούτο θα μπορούσε να μειώσει σε μεγάλο βαθμό τον σημαντικό αριθμό των παράνομων μεταφορών.
Εξετάζονται όλες οι πιθανές λύσεις. Δώστε στον κ. Potočnik το χρονικό διάστημα των λίγων εβδομάδων που χρειάζεται για την κατάρτιση της ανακοίνωσής του. Μπορώ μόνο να σας διαβεβαιώσω εκ μέρους του ότι, λαμβάνοντας υπόψη την πολύ σημαντική συζήτηση που διεξαγάγατε σήμερα, παρά την προχωρημένη ώρα, η Επιτροπή θα παρουσιάσει, πριν από τα τέλη του τρέχοντος έτους, 2011, τις νομοθετικές της προτάσεις για την ταχύτερη καταπολέμηση αυτών των παράνομων μεταφορών και όλων των επιπτώσεών τους.
Πρόεδρος
" συζήτηση έληξε.
Γραπτές δηλώσεις (άρθρο 149 του Κανονισμού)
Daciana Octavia Sârbu
Στις αρχές του τρέχοντος έτους, υπέβαλα κάποιες ερωτήσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά τη δημοσίευση αναφορών στον Τύπο σχετικά με μεταφορές τοξικών αποβλήτων από την Ιταλία στη Ρουμανία. Παρότι δεν βρέθηκαν στοιχεία για τις μεταφορές, εκείνο που κατέστη σαφές από τη συνέχεια που δόθηκε στις ερωτήσεις μου ήταν ότι θα μπορούσαμε να επωφεληθούμε από τη διεξαγωγή επιθεωρήσεων των φορτίων σε τακτικότερη βάση, διότι κάτι τέτοιο θα είχε αποτρεπτικό αποτελέσμα για τους εμπλεκόμενους στις παράνομες μεταφορές αποβλήτων. Μέτρα αυτού του είδους ενδέχεται να έχουν περαιτέρω αντίκτυπο στην περίπτωση των τρίτων χωρών, διότι οι τελευταίες δεν έχουν πιθανώς τη δυνατότητα να ελέγχουν δεόντως τα εισερχόμενα φορτία και να προλαμβάνουν, συνεπώς, την είσοδο τοξικών αποβλήτων στο έδαφός τους. Είναι σκόπιμο να εξετάσουμε σοβαρά τα οφέλη των διεξοδικών, τακτικών επιθεωρήσεων, οι οποίες θα συντονίζονται σε επίπεδο ΕΕ, ειδικότερα δε στην περίπτωση των μεταφορών προς αναπτυσσόμενες χώρες.
