Substancje i preparaty niebezpieczne (dichlorometan) (debata) 
Przewodnicząca
Następnym punktem jest sprawozdanie pana posła Carla Schlytera, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 76/769/EWG w zakresie ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (dichlorometan) - C6-0068/2008 -.
Carl Schlyter
Pani przewodnicząca! Bardzo żałuję, że dziś wieczór nie ma z nami przedstawicieli prezydencji francuskiej, ponieważ muszę powiedzieć, że współpraca z nią układała się nam nadzwyczaj dobrze. Bez jej zaangażowania i woli znalezienia rozwiązań, nigdy nie udałoby się nam osiągnąć porozumienia. W czasie trwania procesu zawsze znajdowała się mniejszość blokująca takie czy inne zagadnienia. Dlatego też dzięki bardzo dobrej współpracy z francuską prezydencją trwają dziś prace nad tym aktem prawnym, z czego należy się bardzo cieszyć.
Tematem naszej dyskusji jest dichlorometan (DCM), środek do usuwania farby. Jest to także związek chemiczny do zastosowań przemysłowych, wykorzystywany w znacznym zakresie w przemyśle farmaceutycznym. Przy stosowaniu go w produkcji można zapewnić pełną ochronę pracowników i środowiska. Problemy występują głównie wówczas, gdy sprzedaje się go konsumentom. DCM jest toksycznym związkiem chemicznym, ponieważ ma działanie rakotwórcze, odurzające i szkodliwe dla zdrowia. Łatwo można ulec jego szkodliwemu działaniu. Zanim jeszcze zapach DCM staje się wyczuwalny, już następuje trzykrotne przekroczenie granicy bezpieczeństwa, w związku tym bardzo trudno chronić się przed jego działaniem. Odpowiedni zestaw ochronny składa się ze specjalnych rękawic ochronnych, które należy zmieniać co trzy godziny. Należy mieć do dyspozycji wyposażenie, którego koszty zazwyczaj wynoszą około 2 700 euro oraz niezależny system wentylacyjny.
Fakt, że ten środek chemiczny jest obecnie wykorzystywany, wynika głównie z tego, że jest stosowany nielegalnie. Dlatego też istotne jest wprowadzenie ograniczenia i zakazu stosowania go przez użytkowników profesjonalnych. Są to często osoby prowadzące działalność na własny rachunek i przedsiębiorstwa, zatrudniające kilku pracowników, które prowadzą prace polegające na zmywaniu graffiti lub usuwaniu farby. Sprzęt ochronny bardzo często pozostawiają w domu, albo w ogóle go nie mają. Wprowadzenie zakazu w odniesieniu do tego związku chemicznego jest więc w znacznym zakresie środkiem zapewnienia bezpieczeństwa pracowników. Wiadomo nam, że w tych państwach, w których DCM jest używany - to znaczy obecnie w 24 z 27 państw członkowskich - środek tej niezwykle rzadko stosowany jest prawidłowo i zgodnie z przepisami ustawodawstwa krajowego i prawodawstwa europejskiego. Wystarczy, jak sądzę, zacytować tekst opracowany przez Niemieckie Stowarzyszenie Przemysłu Chemicznego, w którym stwierdza się, że nawet przy dobrej wentylacji, gdy farbę usuwa się w miejscach wydzielonych, jej pozostałości są usuwane i zbierane, a pojemniki z DCM niezwłocznie zamykane, wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń i tak zawsze zostają przekroczone. Dlatego też niezbędny jest izolacyjny sprzęt ochrony dróg oddechowych.
Uważam, że bardzo dobrze się stało, że Komisja wystąpiła z przedmiotowym wnioskiem i że teraz osiągnęliśmy kompromis, dzięki któremu w praktyce również zostanie wprowadzony zakaz używania DCM do zastosowań profesjonalnych, choć państwa będą miały możliwość skorzystania z krajowego odstępstwa. Niemniej jednak ci, którzy otrzymają zezwolenie na takie odstępstwa, będą musieli zagwarantować odpowiedni sprzęt ochronny i odpowiednie przeszkolenie osobom wykonującym prace przy użyciu tego środka chemicznego oraz poinformować o produktach alternatywnych i uzasadnić, z jakich powodów nie będą mogłybyć wykorzystane. Generalnie jednak we wszystkich obszarach, w których obecnie wykorzystuje się dichlorometan dostępne są inne możliwości. Mówimy tu o około 5% tego związku, który jest używany w sposób niebezpieczny, to znaczy do usuwania farby. Pozostałe 95% ilości wykorzystywanego DCM zagospodarowuje się do celów przemysłowych. Bardzo dobrze, że wprowadzamy ściślejszą ochronę pracowników i środowiska.
Reasumując, jestem w gruncie rzeczy bardzo zadowolony z tego porozumienia. Dzięki niemu nastąpi poprawa bezpieczeństwa osób pracujących przy usuwaniu farby, które nie będą narażone na niebezpieczne i rakotwórcze chemikalia. Moje koleżanki i koledzy posłowie z tej Izby pomogli w osiągnięciu tego porozumienia w tak krótkim czasie i wszystkim państwu za to dziękuję a w imieniu sprawozdawców pomocniczych i własnym również za pomoc w osiągnięciu porozumienia z Radą. Przyjmuję to za dobrą wróżbę. Mieliśmy bowiem ostatnią szansę wprowadzenia zakazu dotyczącego tych chemikaliów w dawny sposób, przed wejściem w życie rozporządzenia REACH. Dlatego można to uznać za wielki finał starej polityki w dziedzinie chemikaliów i dobre zakończenie dla nas, ponieważ osiągnęliśmy porozumienie w tak efektywny sposób.
Są osoby, które twierdzą, że substytuty DCM mogą być równie, jeśli nie bardziej niebezpieczne od tego środka, ale oceny przeprowadzone przez Komisję i innych specjalistów wyraźnie świadczą, że produkty alternatywne stwarzają zdecydowanie mniejsze zagrożenie. Zajmujemy się teraz tworzeniem rynku produktów alternatywnych. Rzeczywistość wygląda tak, że te przedsiębiorstwa, które obecnie tak się do tego odnoszą, będą, w wielu przypadkach, również wytwarzać produkty alternatywne, chociaż istnieją też mniejsze przedsiębiorstwa, które takie produkty alternatywne wytwarzają. Dobrze, że teraz będą miały szansę na wykorzystanie swojej przewagi konkurencyjnej w sferze lepszej ochrony środowiska na rynku wewnętrznym. Zmierzamy ku bardziej bezpiecznej przyszłości, a ja dziękuję każdemu, kto uczestniczy w tym procesie.
Günter Verheugen
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Chciałbym zacząć od podziękowania sprawozdawcy, panu posłowi Schlyterowi, za ogrom pracy nad tym wnioskiem. Osiągnęliśmy wspólnie z Radą dobre kompromisowe rozwiązanie, które może zostać przyjęte po pierwszym czytaniu.
Chodzi o ustanowienie zakazu wprowadzania do obrotu dichlorometanu i stosowania go w produktach przeznaczonych do usuwania farby w celu ograniczenia zagrożeń zidentyfikowanych w wyniku badań specjalistycznych, przeprowadzonych w imieniu Komisji. Nie ulega wątpliwości, że dichlorometan jest niebezpieczny dla zdrowia człowieka, ze względu na wysoką lotność. Z powodu tej lotności w otaczającym powietrzu powstają stężone pary łatwo wchłanialne przez użytkowników produktów przeznaczonych do usuwania farb. Te pary mają następnie bezpośrednie toksyczne działanie na ośrodkowy układ nerwowy.
W złych warunkach pracy lub wykonywania czynności, takie działanie środka w kilku państwach członkowskich doprowadziło lub przyczyniło się do wypadków ze skutkiem śmiertelnym. Większość wypadków i zgonów miało miejsce w środowisku handlowym i profesjonalnym, w szczególności z powodu niewłaściwej wentylacji i niestosowania środków ochrony osobistej. Niemniej jednak zdarzały się również wypadki konsumentom, chociaż liczba odnotowanych tego rodzaju zdarzeń jest znacznie mniejsza.
Wniosek Komisji ma na celu ograniczenie, w możliwie największym stopniu oraz w granicach technicznej wykonalności, zagrożeń związanych z używaniem tego niebezpiecznego związku chemicznego. W wersji dyrektywy zmienionej przez Parlament i Radę sprzedaż konsumentom produktów do usuwania farby, zawierających dichlorometan, będzie całkowicie zakazana. Należy również wprowadzić zakaz stosowania tej substancji przez konsumentów, ponieważ na ogół nie dysponują oni niezbędnym wyposażeniem ochrony osobistej i nie mogą być przeszkoleni ani nadzorowani w celu zapewnienia bezpiecznego stosowania przez nich tej substancji.
Wprowadzanie do obrotu i stosowanie dichlorometanu przez profesjonalistów będzie objęte zakazem ogólnym. Niemniej jednak, ponieważ niektóre państwa członkowskie uważają, że dla profesjonalistów ważne znaczenie ma kontynuowanie stosowania tej substancji w przyszłości, te państwa będą miały możliwość zezwolenia na jej wykorzystywanie na szczególnie rygorystycznych warunkach. Te państwa członkowskie są zobowiązane wprowadzić szczególne zasady i przepisy dotyczące udzielania uprawnień profesjonalistom, odpowiednio dostosowane do istniejących systemów krajowych. Profesjonalni użytkownicy uzyskają uprawnienia dopiero po odbyciu szkolenia. W trakcie szkolenia muszą być między innymi przekazywane informacje na temat zagrożeń, które stwarza dichlorometan, i dostępności produktów alternatywnych. Najlepiej by było, gdyby pracodawcy i osoby prowadzące działalność na własny rachunek zastępowały dichlorometan innymi substancjami lub wykorzystywały inne metody, przy uwzględnieniu odpowiednich przepisów dotyczących bezpieczeństwa w miejscu pracy.
Używanie produktów do usuwania farby zawierających dichlorometan będzie w dalszym ciągu dozwolone w obiektach komercyjnych, pod warunkiem że zostaną zastosowane niezbędne środki w celu ograniczenia do minimum narażenia osób tam pracujących. Na przykład kwestią zasadniczej wagi jest zapewnienie odpowiedniej wentylacji, by na tyle, na ile jest to możliwe, utrzymać poziom stężenia tej substancji poniżej wartości NDS. . Należy także podjąć działania ograniczające do minimum zjawisko parowania z pojemników zawierających produkty do usuwania farby. Ponadto, jeżeli nastąpi przekroczenie największego dopuszczalnego stężenia, należy używać sprzętu ochrony dróg oddechowych.
Pan poseł Schlyter zwraca się do państwa o poparcie tekstu, który powstał w wyniku kompromisu wynegocjowanego z Radą. Ja również jestem przekonany, że ten kompromis jest wyrazem osiągnięcia równowagi. Mogę więc udzielić w imieniu Komisji pełnego poparcia dla tego kompromisowego rozwiązania.
Erna Hennicot-Schoepges
Pani przewodnicząca! Po pierwsze chciałabym podziękować panu posłowi sprawozdawcy i jeszcze raz podkreślić, że bardzo się nam dobrze współpracowało podczas dochodzenia do tego kompromisu, który uzyskał poparcie Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) i Europejskich Demokratów. Należy zwrócić uwagę na to, że DCM jest związkiem bardzo toksycznym i że istnieją odpowiednie i bezpieczne inne rozwiązania. Istotnie, nie możemy kwestionować zagrożeń - tak jak pan, panie komisarzu, powiedział - związanych ze stosowaniem dichlorometanu, zwłaszcza jeżeli warunki nie gwarantują bezpieczeństwa użytkowników. Dichlorometanu często używają osoby indywidualne podczas remontów w swoich domach. Uważają, że jest to doskonały i skuteczny produkt, lecz nie zdają sobie sprawy z tego, że używając go w pomieszczeniach zamkniętych ryzykują szybką utratą przytomności ani z tego, że istnieje nawet zagrożenie życia, jeśli nie stosuje się właściwych środków bezpieczeństwa.
W odróżnieniu od pierwotnego stanowczego stanowiska pana posła sprawozdawcy, który początkowo proponował wprowadzenie całkowitego zakazu, osiągnięte przez nas kompromisowe rozwiązanie daje państwom członkowskim możliwość zastosowania odstępstwa w przypadku profesjonalnych i przemysłowych zastosowań, jednakże na wyraźnie określonych warunkach. Jest to ważny kompromis, ale istotne jest także to, by uznać, że dichlorometan przyczynia się do wielu wypadków. Żałuję również, że mamy bardzo niewiele informacji na temat wypadków przy pracy, które miały miejsce. Chciałabym też zwrócić uwagę, że ocena skutków została przeprowadzona, zanim jeszcze rozpoczęły się prace w Komisji i wnioski z niej wywarły wpływ na kształt tego tekstu. Musimy jednak zadbać o to, żeby te bardzo konkretne informacje były dostępne dla osób, które w dalszym ciągu są skłonne używać ten produkt, nawet jeśli to państwa członkowskie są obecnie odpowiedzialne za opracowanie przejrzystych przepisów i egzekwowanie przestrzegania ogólnego zakazu wprowadzania do obrotu tego produktu szkodliwego dla zdrowia.
Graham Watson
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Chciałbym pogratulować sprawozdawcy, panu posłowi Carlowi Schlyterowi, oraz sprawozdawcom pomocniczym wykonania bardzo wszechstronnej i specjalistycznej pracy w związku z przygotowaniem tej dokumentacji. Ostatnio nieczęsto mam przyjemność uczestniczyć w debatach, które są wynikiem prac komisji, zwłaszcza o tej porze dnia, czy też raczej należałoby powiedzieć o tej godzinie wieczorem.
Nie było mi dane uczestniczyć w dyskusjach prowadzonych na forum komisji, oprócz jednej, kiedy chciałem się przekonać, czy moi koledzy zdają sobie sprawę ze znaczenia głosowania w celu poparcia wniosków pana posła sprawozdawcy. Ale jest to ważna sprawa, szczerze mówiąc, sprawa życia i śmierci, i dla mnie bezsprzecznie bardzo istotna, ponieważ mam na względzie interes konkretnego okręgu wyborczego.
Produkty na bazie dichlorometanu, jak tu słyszeliśmy, są środkami o wyjątkowo niebezpiecznych właściwościach. Charakteryzują się wysoką lotnością, że stężenie ich par, nawet gdy przypadkowo wyczuje się zapach tych substancji, wykracza poza wszelkie uznane normy szkodliwości dla zdrowia. Mają działanie rakotwórcze i wywołują zaburzenia neurotyczne z uszkodzeniem nerwów. W normalnej temperaturze następuje ich silnie parowanie do niebezpiecznego poziomu stężenia par. Do bezpiecznej pracy z produktami na bazie dichlorometanu konieczny jest nieprzepuszczający powietrza kombinezon, którego koszt wynosi około 2 tysięcy euro, oraz rękawice do ochrony skóry, które kosztują 25 czy 30 euro i trzeba je zmieniać co dwie, trzy godziny.
Oczywiście nikt tego nie robi, pomimo że szkodliwe działanie tego związku jest ogólnie znane. Nie ma skutecznego sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludziom podczas używania przez nich produktów na bazie dichlorometanu. A ponieważ te produkty są tak bardzo toksyczne, pan poseł sprawozdawca i członkowie komisji chcieli wprowadzić zakaz ich stosowania, nawet do celów profesjonalnych, by nie dochodziło do wypadków śmiertelnych. W ciągu ostatnich ośmiu lat Komisja odnotowała około 18 wypadków śmiertelnych i około 56 uszkodzeń zdrowia, spowodowanych stosowaniem tych produktów. Jestem przekonany, że w rzeczywistości takich przypadków jest znacznie więcej. Powstało jednak przemysłowe lobby, które stworzyło blokującą mniejszość w Radzie, i z tego powodu pan poseł sprawozdawca i komisja, wprawdzie niechętnie, ale zgodzili się na zezwolenie państwom członkowskim na zastosowanie odstępstwa w przypadku używania tych produktów do celów profesjonalnych.
Niemniej jednak osiągnęliśmy nie tylko ścisłą ochronę pracowników wykorzystujących te produkty do celów profesjonalnych, ale też uzyskaliśmy zobowiązanie państw członkowskich do sprawowania kontroli i przeprowadzania inspekcji. Pełny zakaz dotyczący tych produktów obowiązuje już w Szwecji, Danii i Niemczech, i mam nadzieję, że żadne państwo członkowskie nie wystąpi z wnioskiem o zezwolenie na wprowadzenie odstępstwa. Zastosowania przemysłowe są zupełnie inną kwestią, ponieważ przedmiotowe produkty mogą być bezpiecznie stosowane w przemyśle, we właściwych warunkach.
Niektóre państwa członkowskie twierdziły, że te produkty powinny być dopuszczone do użytku do celów ochrony dziedzictwa kulturowego, usuwania farby ze starych pomników bez ich uszkodzenia. Zdaniem specjalistów jednak nie byłoby to dobrym rozwiązaniem i dlatego moja grupa nie będzie popierać żadnych wniosków składanych w tej sprawie.
Wspomniałem, że mam w tym względzie na uwadze interes mojego okręgu wyborczego. Od siedmiu lat prowadzę korespondencję na ten temat z panem komisarzem Verheugenem. Dlaczego? Ponieważ mam w swoim okręgu wyborczym przedsiębiorstwo o nazwie Eco Solutions, w którym opracowano całkowicie bezpieczny substytut produktów zawierających dichlorometan. Jest to środek na bazie wody. Daje takie same efekty, chociaż sam proces trwa nieco dłużej. Przykro mi o tym mówić, ale jedynym państwem członkowskim, które próbowało pozyskać zwolenników i przeforsować utrzymanie możliwości stosowania produktów zawierających dichlorometan była Wielka Brytania, gdzie także wytwarza się na skalę przemysłową duże ilości substancji tego rodzaju.
Cztery lata trwała współpraca z panem komisarzem Verheugenem, żeby doprowadzić do tego, by zespół ekspertów Komisji zainteresował się istnieniem tego bezpieczniejszego wodnego substytutu, a musiały upłynąć trzy lata, żeby technologia wytwarzania tego produktu została oceniona pozytywnie, a sam produkt uznany za skuteczny i nadający się do użytku. Mam jednak przyjemność powiedzieć, że tak jak wszystkie najlepsze opowieści, ta także ma szczęśliwe zakończenie. Produkty z zawartością dichlorometanu do zastosowań pozaprzemysłowych nie będą dostępne na rynku. Przedsiębiorstwo w moim okręgu wyborczym będzie bogatsze za sprawą nowej technologii i wszyscy będą żyli długo i szczęśliwie dzięki wspaniałej pracy wykonanej przez pana posła Carla Schlytera i jego współpracowników z Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności.
Jens Holm
Pani przewodnicząca! Dichlorometan, czyli DCM, jest niebezpiecznym związkiem chemicznym, który może spowodować chorobę nowotworową, uszkodzenie wzroku i poważne uszkodzenie organów wewnętrznych, takich jak serce, wątroba i nerki. DCM wykorzystuje się między innymi do wytwarzania środków leczniczych oraz między innymi jako środek do usuwania farby i środek odtłuszczający. W niektórych państwach członkowskich, na przykład w Szwecji, Danii i Austrii, już wprowadzono zakaz jego stosowania.
Bardzo dobrze, że DCM jest przedmiotem tej debaty. A jeszcze lepiej, że w wyniku osiągniętego w tej sprawie porozumienia zostanie wprowadzony całkowity zakaz stosowania DCM przez zwykłych konsumentów. Dlatego też mogę tylko wyrazić najwyższe uznanie dla naszego sprawozdawcy, pana posła Schlytera. Wspaniała robota, Carl!
Niestety pracownicy zatrudnieni w przemyśle farmaceutycznym i pracujący przy czyszczeniu ścian i fasad w dalszym ciągu będą narażeni na skutki działania dichlorometanu. To porozumienie, przykro mi mówić, nie oznacza wprowadzenia całkowitego zakazu używania DCM do zastosowań profesjonalnych. Jest to poważne niedociągnięcie, za które moim zdaniem pełną odpowiedzialność ponosi Komisja. Warunki odstępstwa zostały jednak określone w taki sposób, że mam nadzieję, iż niewiele państw członkowskich będzie chciało stosować DCM, a te które się na to zdecydują, będą musiały zagwarantować pracownikom ochronę przed skutkami jego działania. Ciężar dowodu spoczywa więc na tych państwach członkowskich, które chcą korzystać w ograniczonym zakresie z możliwości stosowania DCM i muszą udowodnić, że ten związek chemiczny będzie używany w sposób możliwie najbezpieczniejszy, i zapewnić ochronę pracownikom. W ogólnym bilansie takie rozwiązanie może zostać przyjęte.
Ogólnie rzecz biorąc, jest to dobre porozumienie. Chciałbym, żeby ta decyzja była inspiracją dla Komisji. Owszem, możemy! Idźmy zatem dalej. Odwołuję się tu do Komisji i pytam, czy nie możecie nam powiedzieć, że w przyszłości zostaną wprowadzone kolejne zakazy dotyczące substancji niebezpiecznych, takich jak rakotwórcze barwniki azowe, bisfenol A i deka-BDE, środek zmniejszający palność? Jeżeli UE nie potrafi ich wprowadzić, dlaczego nie może pozwolić poszczególnym państwom członkowskim pójść dalej i wprowadzić własne zakazy? Wy w Komisji, posuwacie się nawet tak daleko, że zmuszacie państwa członkowskie do znoszenia niektórych ograniczeń, które już w nich obowiązują. Na przykład moja ojczyzna, Szwecja, po przystąpieniu do UE w 1995 roku, została zmuszona do zezwolenia na stosowanie barwników azowych. Wskutek gróźb ze strony Komisji, że wniesie sprawę do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Szwecja zezwoliła obecnie na stosowanie deka-BDE. Takie sytuacje są niedopuszczalne, co więcej, tego rodzaju działania wcale nie służą ochronie środowiska. Nie jest to także sposób na realizację progresywnego programu w zakresie prawodawstwa w dziedzinie środowiska. Szanowna Komisjo, panie komisarzu Verheugen, proszę mnie przekonać, że jest inaczej! Proszę udowodnić, że względy środowiska mają znaczenie nadrzędne w stosunku do potrzeb rynku w wielu innych przypadkach, nie tylko w tym jednym.
Urszula Krupa
w imieniu grupy IND/DEM. - Pani przewodnicząca! Obecny na rynku w postaci rozmaitych preparatów komercyjnych i udostępniony do powszechnego stosowania dichlorometan jest szeroko stosowany także w przemyśle chemicznym, włókienniczym i farmaceutycznym. Dichlorometan jest substancją łatwo wchłanialną przez ludzki organizm, silnie toksyczną i rakotwórczą, odpowiedzialną za liczne przypadki zatrucia, również ze skutkiem śmiertelnym. Liczba ludzi narażonych zawodowo na ten związek tylko w Polsce szacowana jest na kilka tysięcy, i o ile przemysłowe zastosowanie jest możliwe do skutecznego kontrolowania, o tyle stosowanie dichlorometanu przez poszczególnych konsumentów, a czasem nawet przez profesjonalne firmy, jest nieodłącznie związane z narażeniem ich zdrowia i życia nie tylko ze względu na brak możliwości realnej kontroli, ale także ze względu na wysokie koszty stosowania środków ochronnych.
Wszystkie środki ostrzegawcze oraz środki regulujące stosowanie dichlorometanu okazują się nieskuteczne w warunkach wysokiej toksyczności oraz lotności tego związku chemicznego, dlatego konieczne jest całkowite wycofanie dichlorometanu z szerokiego użytkowania przez konsumentów. Czynnik ekonomiczny nie powinien stanowić uzasadnienia dla powszechnego stosowania tej trucizny. Argumentem za ograniczonym użyciem dichlorometanu przez konsumentów nie mogą być także interesy przemysłu produkującego środki zawierające DCM, gdyż koszty społeczne powszechnego stosowania tego związku w ogólnym rozrachunku znacznie przekraczają korzyści płynące ze stosowania tej substancji.
John Bowis
Pani przewodnicząca! zgadzam się z ostatnim stwierdzeniem pana komisarza, że możemy z zadowoleniem przyjąć to kompromisowe rozwiązanie i w związku z tym gratuluję panu posłowi sprawozdawcy i sprawozdawcom pomocniczym, że udało im się doprowadzić do tego porozumienia.
Wiodła do niego trudna droga. Początkowo Komisja wystąpiła z wnioskiem o wprowadzenie zakazu w odniesieniu do używania tej substancji przez osoby indywidualne - nie obejmował on natomiast wykorzystywania jej do celów profesjonalnych - a pan poseł sprawozdawca przedstawił te wnioski po to, by objąć tym zakazem także zastosowania profesjonalne. Wysłuchaliśmy zatem argumentacji naszych okręgów wyborczych, tak jak zrobił pan poseł Graham Watson. Mówił tu o przemysłowych grupach nacisku. Wspomniał też o innym przemysłowym lobby w jego okręgu wyborczym, które skutecznie przekonało go do substytutu. Wiemy, że 90% podmiotów zajmujących się usuwaniem farby stosuje DCM, musieliśmy więc znaleźć wyważone rozwiązanie.
Nikt z nas nie chce posuwać się zbyt daleko w opisywaniu niebezpieczeństw. Chwilami, kiedy tego wieczoru słuchałem wypowiedzi na temat zagrożeń, które stwarzają te substancje, zastanawiałem się, dlaczego godzimy się na to, żeby pracownicy przemysłowi mogli być narażeni na ich działanie, a nie pozwalamy profesjonalistom na stosowanie tych substancji na określonych zasadach i zgodnie ze ścisłym wskazówkami; no i jeszcze idzie za tym cała ta odzież, którą pan poseł Graham Watson ma zamiar wydawać ludziom w przyszłości - te białe kombinezony, czy wszelkie inne ubiory, jako korzyść kosmicznej ery, przyznana przez parlamentarne gremium.
Moim zdaniem ta substancja, a także wiele innych, stanowi wielkie zagrożenie. Jest potencjalnie niebezpieczna. Istnieją dowody na to, że miały miejsce wypadki i ludzie odnieśli obrażenia. Przypuszczalnie słusznie postąpiliśmy, podejmując bardziej zdecydowane działania niż dawniej. Dlatego też naprawdę jestem zadowolony z kompromisu, do którego dążymy. Pozostawia on otwarte drzwi państwom członkowskim, które chcą, i są przekonane, że jest to właściwe, w dalszym ciągu, na ściśle określonych zasadach zezwolić profesjonalistom - i tylko im - używać tę substancję także do innych zastosowań oprócz przemysłowych.
Ale teraz, panie komisarzu, na panu spoczywa odpowiedzialność, żeby się nieco cofnąć w przeszłość i przeprowadzić badania nad substytutami. Proszę zwrócić uwagę na istniejące zamienniki: NMP jest dostępny od 11 lat, ale dopiero teraz okazało się, że ma właściwości reprotoksyczne; są palne rozpuszczalniki, które mogą wywołać problemy podobne do tych, które powoduje wąchanie kleju; są randkowe narkotyki gwałtu, które uważa się za bezpieczne produkty alternatywne; jest DBE, o którym niewiele wiadomo; istnieje też wiele innych podstawowych metod, polegających na opalaniu i szlifowaniu, które można zastosować, chociaż wówczas powstaje problem pyłu i problemy innego rodzaju. A zatem powróćmy do tych zagadnień i wnikliwie zbadajmy te inne możliwości, by naprawdę mieć pewność, że dostarczamy rzeczywiście bezpiecznych rozwiązań alternatywnych naszym wyborcom. Jeżeli okaże się, że niektóre substytuty wcale nie są mniej niebezpieczne, jestem przekonany, że pan komisarz, czy też jego następcy, przybędzie tu z powrotem i nas o tym poinformuje oraz przedstawi wniosek - a jeśli tego nie zrobi, nie ulega wątpliwości, że zajmie się tym pan poseł Carl Schlyter.
Zuzana Roithová
(CS) Pani przewodnicząca! Dichlorometan ma działanie odurzające, powoduje on uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego i utratę przytomności, a także wywołuje efekt kardiotoksyczny. Jeśli jest niewłaściwie stosowany, istnieje bezpośrednie ryzyko śmierci, a ten czynnik ma znaczenie w świetle terroryzmu. Dlatego też popieram zakaz używania tego środka przez zwykłych konsumentów oraz ścisłe ograniczenia w przypadku zastosowań profesjonalnych. Ponieważ istnieją substytuty i przypuszczalnie mniej toksyczne substancje wybielające, moim zdaniem nie ma powodu zezwalać na odstępstwa. Jednakże wniosek, nad którym będziemy głosować jutro stworzy państwom członkowskim możliwość występowania do Komisji o zezwolenie na odstępstwa w uzasadnionych przypadkach, chociaż na bardzo rygorystycznych warunkach. Chciałabym wiedzieć, jak Komisja, czy ktokolwiek inny będzie oceniać zasadność wniosków dotyczących zezwolenia na zastosowanie odstępstwa i jak będzie prowadzone monitorowanie przestrzegania ograniczeń.
Günter Verheugen
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Chciałbym zacząć od skierowania kilku słów do pana posła Watsona. Odegrał pan, panie pośle, ważną rolę w doprowadzeniu do powstania tego wniosku. Gdy osobiście poinformował mnie pan o problemach, które przez wiele lat miał pan z Komisją, uświadomiłem sobie, że istnieją substytuty tej substancji i na pewno przyzna pan, iż od tego czasu sprawy potoczyły się szybko. Osobiście zleciłem swojej Dyrekcji Generalnej, by przedłożyła wniosek, ponieważ dzięki kontaktom z panem, wiedziałem, że takie substytuty istnieją. Przy innej okazji oświadczyłem na forum tego Parlamentu, i teraz chciałbym prosić w szczególności pana posła Holma, by posłuchał tego, co mam do powiedzenia. A zatem, chociaż jestem komisarzem odpowiedzialnym za przedsiębiorstwa i przemysł, wcale nie uważam, że produkt przeznaczony do użytku przemysłowego powinien być w dalszym ciągu dostępny na rynku tylko dlatego, iż może być wykorzystany do zarabiania pieniędzy. Moim zdaniem, jeżeli istnieje substytut, który może zastąpić niebezpieczny produkt przemysłowy, należy go zastosować. Taką zasadą kierowałem się, gdy dyskutowaliśmy nad rozporządzeniem REACH, a potem przyjęliśmy jew tym Parlamencie. Do wszystkich substancji, które pan wymienił, panie pośle Holm, teraz mają zastosowanie przepisy rozporządzenia REACH.
Dichlorometan naturalnie podlegałby warunkom określonym w rozporządzeniu REACH, ponieważ jednak rodzaje zagrożenia dla zdrowia, które stwarza, są tak ewidentne i ponieważ było tak wiele wypadków, potraktowaliśmy tę substancję priorytetowo. Możliwe, że będziemy musieli postąpić w taki sam sposób z innymi substancjami, jeżeli zagrożenia dla zdrowia będą równie oczywiste i jeżeli nie będziemy mogli czekać do czasu zakończenia bardzo złożonej i trudnej procedury przewidzianej w rozporządzeniu REACH.
Chciałbym jasno powiedzieć, panie pośle Holm, że również miałem zamiar opowiedzieć się za większym kompromisem. Gdyby Parlament mógł dojść do porozumienia z Radą w sprawie wprowadzenia zakazu używania dichlorometanu do celów komercyjnych, tego wieczoru głosowałbym za jego wprowadzeniem. Proszę nie obarczać Komisji odpowiedzialnością za to, że jest kilka państw członkowskich, które z nieznanych mi powodów nie chciały pójść w tej sprawie dalej. Właśnie dlatego Komisja przedłożyła wniosek w takiej formie, w jakiej jest, ponieważ chcieliśmy, by miał on szanse na przyjęcie i tak się też stało.
Moja ostatnia uwaga dotyczy komentarza pana posła Bowisa na temat toksycznego działania produktów alternatywnych. W przypadku chemikaliów zawsze istnieje kwestia wyważenia stopnia zagrożenia, które stwarzają. Wyniki naszych wszechstronnych i kompleksowych badań świadczą o tym, że żadna z alternatywnych substancji dostępnych obecnie w sprzedaży nie ma tak niebezpiecznych właściwości jak dichlorometan, innymi słowy bezpośredniego toksycznego działania na ośrodkowy układ nerwowy. Takie działanie ma wyłącznie dichlorometan, a nie ma go żadna inna z tych substancji.
Wiemy o bardzo nielicznych wypadkach spowodowanych substancjami alternatywnymi. Miały one miejsce również w państwach, w których został już wprowadzony zakaz używania dichlorometanu, na przykład w Danii, Austrii i Szwecji. Jeżeli sytuacja wymagałaby zmiany, Komisja oczywiście przeprowadzi badania i w razie konieczności, zaproponuje środki regulujące stosowanie innych substancji.
I wreszcie, chciałbym się ustosunkować do uwag pana posła Holma, które na chwilę mi umknęły, dotyczących tego, czy Komisja będzie wymagać od państw członkowskich uchylenia progresywnych uregulowań dotyczących ochrony środowiska i zdrowia, ponieważ są one sprzeczne z przepisami rynku wewnętrznego. Komisja nie będzie stawiać takich wymagań. Obecnie obowiązujące prawodawstwo wyraźnie stanowi, że państwa członkowskie mają prawo do uchwalania przepisów krajowych różniących się od tych, które obowiązują na rynku wewnętrznym, jeżeli uważają to za konieczne ze względów ochrony środowiska lub zdrowia.
Ponieważ jestem odpowiedzialny za monitorowanie notyfikacji tych odmiennych przepisów, mogę powiedzieć, że Komisja podejmuje w tym przypadku działania w oparciu o jasna i jednoznaczną zasadę. Poważnie traktujemy argumenty państw członkowskich dotyczące opieki zdrowotnej i ochrony środowiska. Jeżeli przyjmują one inne przepisy z tych powodów, nie domagamy się od nich uchylania uregulowań w dziedzinie ochrony zdrowia i środowiska. Jeśli ma pan poseł jakiekolwiek informacje z ostatnich lat na poparcie swoich zarzutów, chciałbym poznać więcej konkretnych faktów, bym mógł udowodnić, że pan poseł jest w błędzie. Przypadek, który pan poseł przytoczył, miał miejsce w 1995 roku, a to znaczy, że ja nie miałem z nim nic wspólnego.
Carl Schlyter
Pani przewodnicząca! Chciałbym nawiązać do wypowiedzi pana posła Watsona. On także miał swój udział w pracach nad wnioskiem. Chociaż nie jest pan, panie pośle, członkiem naszej komisji, współpracował pan stale z nami i pomógł w osiągnięciu kompromisu. Oczywiście personel, który pomógł mi doprowadzić do tego porozumienia, również odegrał ważną rolę.
Mogę tylko jeszcze raz powtórzyć, to co powiedział pan komisarz Verheugen. W trakcie całego procesu Komisja zajmowała wyraźne stanowisko, w każdym razie wobec mnie, że gdyby Parlament i Rada osiągnęły daleko idący kompromis polegający na całkowitym zakazie, Komisja wyraziłaby zgodę na takie rozwiązanie. Nie było żadnych niejasności między Komisją a mną co do tej kwestii.
Chciałbym tylko obrazowo scharakteryzować państwu ten związek chemiczny. Gdyby teraz tutaj ktoś otworzył jeden kilogramowy pojemnik i rozprowadził całą zawartość opakowania tego środka na ławkach, przypuszczalnie zostałaby przekroczona granica bezpieczeństwa w całym tym ogromnym pomieszczeniu. Świadczy to najlepiej o bardzo wysokiej toksyczności tego związku chemicznego.
Tę debatę mogę zakończyć jedynie apelem do Komisji o dopilnowanie teraz, by te państwa członkowskie, które występują z wnioskiem o pozwolenie na zastosowanie odstępstwa, uchylały te odstępstwa, w razie regularnych naruszeń tych nowych, bardziej rygorystycznych przepisów. Wiemy, wszyscy wiemy i wyniki wszystkich badań dowodzą, że jeżeli dichlorometan używa się w sposób prawidłowy, zapewniając ochronę zdrowia pracowników, którzy wykorzystują go podczas swojej pracy, ta substancja jest nieekonomiczna i nieekologiczna. Jeżeli DCM będzie traktowany w sposób zgodny z zasadami rynku, to znaczy, jeśli będą przestrzegane przepisy prawa, bardzo szybko się okaże, że z powodu braku konkurencyjności ten środek zostanie wycofany i zastąpiony substytutami. Skorzystam z okazji i zaapeluję do Komisji o dopilnowanie przestrzegania uregulowań. Jeżeli zostaną podjęte takie działania, DCM stopniowo i w dość krótkim czasie przestanie być stosowany.
Przewodnicząca
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Gyula Hegyi  
Podejmując dzisiejszą decyzję, Parlament Europejski wprowadza znaczne ograniczenie stosowania środka do usuwania farby, znanego jako dichlorometan. Jako sprawozdawca pomocniczy, występujący w imieniu Grupy Socjalistycznej w Parlamencie Europejskim, z zadowoleniem przyjmuję tę decyzję, w związku z którą wykonaliśmy wiele pracy. W ciągu ostatnich lat doszło do wielu wypadków śmiertelnych wskutek stosowania dichlorometanu. Ta substancja jest bardzo lotna, powoduje uszkodzenie układu nerwowego i z tego samego względu ma działanie rakotwórcze. Wśród ofiar byli przede wszystkim indywidualni użytkownicy, osoby remontujące samodzielnie własne domy lub świadczące tego rodzaju usługi, ponieważ przy jej wykorzystywaniu do celów przemysłowych zwykle przestrzega się przynajmniej niektórych przepisów bezpieczeństwa. Stężenie, którego pomiar przeprowadzono w pewnej liczbie europejskich zakładów przemysłowych było tak wysokie - w przypadku długotrwałego narażenia - że było przyczyną choroby nowotworowej u 10% pracowników.
Zgodnie z treścią tekstu, w wersji kompromisowej, który teraz został przyjęty, dichlorometan będzie mógł w przyszłości być stosowany do usuwania farby wyłącznie w przemyśle, pod warunkiem przestrzegania rygorystycznych przepisów bezpieczeństwa. Konsumenci i użytkownicy profesjonalni będą zmuszeni usuwać farbę za pomocą jednej z wielu równie skutecznych, lecz nieszkodliwych alternatywnych substancji chemicznych, lub na przykład metodą pirolityczną/termiczną.
Najważniejsze jest to, że ta substancja o działaniu rakotwórczym nie powinna być dopuszczona do stosowania w publicznych obiektach zamkniętych, takich jak centra handlowe czy przejścia podziemne, ponieważ pary lotnych substancji są cięższe od powietrza. Pomiary wykazały, że opadają one na niższy poziom i stanowią szczególne zagrożenie dla dzieci. Podejmując tę decyzję, nasza grupa polityczna wzięła w znacznym stopniu pod uwagę opinię odpowiednich związków zawodowych, ponieważ w przypadku zastosowań przemysłowych przedmiotem naszej największej troski jest zdrowie pracowników.
Bogusław Rogalski  
Pani przewodnicząca! Jak nam wiadomo, wiele niebezpiecznych środków chemicznych dopuszcza się do ogólnego użytku, niezależnie od tego, że w ich skład wchodzą niebezpieczne substancje. Jedną z takich substancji jest dichlorometan (DCM) powszechnie używany do wytwarzania środków leczniczych, rozpuszczalników i innych produktów.
Jest to substancja szczególnie szkodliwa dla ludzkiego zdrowia, ponieważ została zaliczona do grupy związków o działaniu rakotwórczym. Powoduje uszkodzenie układu nerwowego i poważne uszkodzenia organów wewnętrznych, które mogą być bezpośrednimi przyczynami zgonów.
Ze względu na większą częstość oddechów, dzieci i osoby cierpiące na choroby układu krążenia są większym stopniu narażone na toksyczne działanie dichlorometanu. Poważny niepokój budzą także przypadki śmiertelne z powodu zatrucia dichlorometanem.
Ponieważ wiemy, że na rynku dostępne są produkty, które mogłyby być stosowane jako substytuty środków zawierających dichlorometan, jak również to, że niektóre państwa członkowskie wprowadziły zakaz stosowania tej substancji, wprowadzenie całkowitego zakazu używania DCM wydaje się sprawą zasadniczej wagi.
Kolejnym argumentem przemawiającym za wprowadzeniem zakazu w odniesieniu do DCM powinny być opinie ekspertów, którzy twierdzą, że nie mamy możliwości zapewnienia konsumentom bezpiecznego użytkowania tego środka.
Propozycja Komisji w sprawie organizacji szkoleń dotyczących zasad stosowania produktów zawierających DCM do celów profesjonalnych wiąże się z kosztami wynoszącymi w przybliżeniu 1,9 miliarda euro w pierwszym roku realizacji takiego projektu.
Wycofanie DCM z ogólnego obrotu wydaje się więc najbardziej racjonalnym i odpowiedzialnym rozwiązaniem.
