Wykonanie orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawie "Turco” (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia jest debata na temat:
pytania ustnego skierowanego do Rady przez Marco Cappato oraz Michaela Cashmana w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, Anneli Jäätteenmäki oraz Costasa Botopoulosa w imieniu Komisji Spraw Konstytucyjnych, dotyczącego wykonania orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawie "Turco” - B6-0470/2008) oraz
pytania ustnego skierowanego do Komisji przez Marco Cappato oraz Michaela Cashmana w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, Anneli Jäätteenmäki oraz Costasa Botopoulosa w imieniu Komisji Spraw Konstytucyjnych, dotyczącego wykonania orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawie "Turco” - B6-0471/2008).
Marco Cappato
Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Nasz kolega, poseł poprzedniej kadencji Parlamentu, Maurizio Turco, który jest obecnie radykalnym posłem do parlamentu włoskiego, złożył wniosek - taki, jaki może złożyć każdy zwykły obywatel - prosząc w nim o dostęp do dokumentów Rady, z których usunięto nazwiska osób tworzących delegacje krajowe, które przyjęły określone stanowiska w trakcie posiedzenia. Rada odrzuciła prośbę i nie zapewniła dostępu do opinii prawnej.
Apelacja przed Sądem Pierwszej Instancji, który w międzyczasie zobowiązał Radę do ujawniania tożsamości krajowych delegacji, została rozstrzygnięta na niekorzyść posła Turco, a po myśli Rady, tak aby uniemożliwić wydanie orzeczenia w tej sprawie przez Trybunał Sprawiedliwości. Jednak apelacja złożona do Trybunału Sprawiedliwości doprowadziła do unieważnienia pierwotnego orzeczenia.
Trybunał stwierdził, że dostęp do dokumentów, szczególnie tych, które mają implikacje legislacyjne, musi być obowiązkowy, gdyż jest on elementem demokracji, a liczba wyjątków powinna zostać ograniczona, ponieważ w sposób oczywisty leży to w interesie publicznym. Debata publiczna i prawna na temat dokumentów daje instytucjom większą legitymację działania oraz zwiększa zaufanie, jakim darzy je opinia publiczna.
Pytanie, której dziś zadajemy, jest proste, mianowicie: jak Komisja i instytucje europejskie zamierzają zastosować się do tego orzeczenia? Innymi słowy, czy wykorzystają je jako okazję do gruntownego przeglądu procedury umożliwiającej natychmiastowy dostęp do dokumentów?
Wiem, że rozmawiamy o zwykłym obywatelu, o wniosku, jaki mógłby złożyć każdy obywatel, a nie o reformie będącej skutkiem debaty instytucjonalnej. Jednak wierzę, że właśnie w tym punkcie tkwi siła inicjatywy posła Turco, gdyż pokazuje ona, jak dzięki indywidualnemu przypadkowi można osiągnąć o wiele więcej, niż w ramach inicjatyw instytucjonalnych.
Należy zrobić wszystko, aby umożliwić nam publikowanie tych dokumentów. Obywatele muszą wiedzieć, że na przykład dziś, w trakcie konferencji prasowej Komisji Europejskiej, potwierdzono, że Komisja wciąż nie zwróciła się do rządu włoskiego z prośbą o informacje na temat kwestii, którą poruszył sam Maurizio Turco, tj. dyskryminacji w zakresie edukacji religijnej we Włoszech.
Jak to możliwe, że do tej pory nie zwrócono się z prośbą o te informacje? Jest to konkretny przykład mechanizmu, w przypadku którego funkcjonowanie instytucji europejskich nie podlega kontroli obywateli. Dlatego też sytuację tę należy wykorzystać do przeprowadzenia gruntownego przeglądu procedur regulujących dostęp do informacji oraz ich publikację.
Anneli Jäätteenmäki
autorka. - (FI) Panie przewodniczący! Proces legislacyjny w państwach demokratycznych jest jawny i ma charakter publiczny. Obywatele mają dostęp do informacji dotyczących tego, jak głosowali ich parlamentarzyści oraz co było podstawą ich decyzji. Niestety sytuacja jest inna w przypadku UE. Nie możemy pochwalić się tym, że UE jest demokratyczna i otwarta oraz że jej obywatele mają dostęp do dokumentów stanowiących podstawę prawodawstwa. Dlatego też zwróciliśmy się do Komisji z konkretnym pytaniem dotyczącym tego, co w pierwszym rzędzie zamierza zrobić w kontekście omawianego orzeczenia Trybunału, aby zmienić zasady i praktyki w sposób, który umożliwiłby stosowanie zasad otwartości, przejrzystości i demokracji, oraz co zamierza zrobić Rada, aby stosować zasady otwartości i demokracji oraz czynić jawnymi stanowiska poszczególnych krajów po podjęciu decyzji. Jeżeli stanowiska te nie będą jawne i opinia publiczna nie będzie miała do nich dostępu, obywatele nie będą w stanie kontrolować działań swoich przedstawicieli. Najwyższy czas, abyśmy bezzwłocznie podjęli kroki mające na celu doprowadzenie do sytuacji, w której UE będzie mogła w końcu z dumą powiedzieć, że nasz proces legislacyjny przebiega zgodnie z zasadami demokracji, otwartości i przejrzystości.
(Oklaski)
Jean-Pierre Jouyet
Panie przewodniczący, pani komisarz, pani wiceprzewodnicząca, panie i panowie! Wiem, jak ważna jest dla was - w szczególności dla pana, panie przewodniczący - kwestia przejrzystości i Prezydencja w tym zakresie państwa popiera. Bardzo ważne jest, aby nasi obywatele rozumieli, w jaki sposób podejmuje się w instytucjach europejskich decyzje, które ich dotyczą - ma to zastosowanie do prawodawstwa europejskiego - i oczywiste jest, że musimy w tej kwestii posunąć się do przodu.
Z zadowoleniem przyjmuję państwa pytanie, ponieważ umożliwi nam ono analizę trudnego tematu, jakim jest publiczny dostęp do opinii prawnych. Kwestia ta jest przedmiotem orzeczenia, jednak w świetle tego ostatniego należy ocenić naszą całą politykę przejrzystości.
Orzeczenie w sprawie Turco jest ważne, gdyż po raz pierwszy Trybunał Sprawiedliwości orzekł w sprawie, jak państwo powiedzieli, indywidualnych przypadków opinii prawnych oraz warunków, w jakich dostęp do nich powinna mieć opinia publiczna. W swoim orzeczeniu Trybunał przypomina nam, jak ważna jest jawność i przejrzystość procesu legislacyjnego, które pozwalają obywatelom bardziej zaangażować się w proces podejmowania decyzji. Ponadto Trybunał uznał, że rozporządzenie 1049/2007 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów w zasadzie nakłada obowiązek ujawniania opinii dotyczących procesu legislacyjnego wydanych przez służby prawne naszych instytucji.
Odpowiadając na pana pytanie, panie pośle Cappato, informuję, że Rada podjęła niezbędne kroki mające na celu wykonanie przedmiotowego orzeczenia Trybunału na początku lipca 2008 roku. Rada wykonała orzeczenie i upubliczniła dokumenty, o które poprosił poseł Turco. Następnie postanowiła dostosować swoje praktyki do omawianego orzeczenia, uwzględniając zasadę, która została w nim określona.
Prawdą jest, że stosuje się wyjątki - choć to sam Trybunał określił je w kontekście omawianego orzeczenia - w przypadku opinii, które są szczególnie newralgiczne lub których zakres jest szczególnie szeroki. W każdym razie, jak państwu wiadomo, każda odmowa Rady musi zostać uzasadniona.
Rada, do której wpłynął szereg konkretnych próśb dotyczących opinii prawnych jej Służby Prawnej, stosuje się do zasad określonych przez Trybunał. Jednak w tym kontekście proszę, aby pamiętali państwo o tym, że publiczne ujawnienie wewnętrznych opinii prawnych danej instytucji może wpływać na uzasadniony interes instytucji do zwracania się z prośbą o obiektywne i niezależne opinie oraz otrzymywania ich. Musimy pogodzić ze sobą te dwie rzeczy. Właśnie dlatego ustawodawcy tak bardzo zależało na ochronie niejawnego charakteru opinii prawnych - i jest to czynnik, który wciąż mamy na uwadze.
Zdaję sobie sprawę z tego, że są to odpowiedzi bardzo techniczne i pragnę za to przeprosić. Jednak są to oficjalne odpowiedzi udzielone w imieniu prezydencji. Ponadto chciałbym przy tej okazji omówić politykę przejrzystości. Musimy rozróżnić szereg aspektów tej polityki. Po pierwsze, jeżeli chodzi o bezpośredni dostęp do dokumentów roboczych, co jest istotą państwa pytania, potwierdzam, że Rada w pełni stosuje postanowienia art. 12 rozporządzenia 1049/2001 oraz aneks II regulaminu wewnętrznego Rady, który wymaga prowadzenia publicznego rejestru i określa procedury bezpośredniego dostępu opinii publicznej do dokumentów Rady.
Nie chciałbym zanudzać państwa zbyt dużą ilością informacji technicznych czy liczb. Jednak prawdą jest, że liczby też coś mówią, a rejestr udostępniony opinii publicznej zawiera odniesienia do ponad miliona dokumentów opracowanych od 1999 roku. Bez wątpienia powiedzą państwo, że ilość nie jest tym samym co jakość.
Moim zdaniem kwestią, która ma istotne znaczenie, jest czytelność i mediatyzacja decyzji podejmowanych przez nasze instytucje. Właśnie nad tym pracuje pani Wallström w kontekście procedury legislacyjnej, a międzyinstytucjonalne porozumienie w sprawie lepszego stanowienia prawa zawiera ogólne zobowiązania dotyczące przejrzystości. W ramach tego porozumienia podjęto już określone działania. Wszystkie obrady Rady odbywające się w ramach procedury współdecyzji są otwarte dla opinii publicznej, a Rada regularnie organizuje debaty publiczne na temat istotnych kwestii, które dotyczą interesów UE i jej obywateli.
Aby poprawić publiczny dostęp do obrad, Rada dysponuje również stroną internetową, na której znajduje się link umożliwiający śledzenie transmisji wideo z jej posiedzeń, co jest kwestią - jak mniemam także w państwa opinii - istotną i szczególnie interesującą.
Ważną rolę odgrywają także prezydencje Rady. Podobnie jak w przypadku stron internetowych poprzednich prezydencji, prezydencja francuska zainwestowała znaczne środki w swoją stronę internetową http://www.ue2008.fr" , która jest obsługiwana w wielu językach, pozwala na oglądanie szeregu kanałów telewizji internetowej i jest podobna, co z zadowoleniem podkreślam, do strony internetowej uruchomionej przez Parlament Europejski.
Trzecią i ostatnią kwestią jest to, że musimy być w stanie odpowiadać na prośby o informacje składanie przez opinię publiczną. W tym celu stworzono także publiczną usługę informacyjną - i to jest moim zdaniem najistotniejsze - ponieważ obszarem, w obrębie którego jesteśmy najsłabiej przygotowani, jest bez wątpienia przekazywanie opinii publicznej informacji praktycznych. Właśnie to sprawia, że obywatele mają prawo się niepokoić i skarżą się, że system jest zbyt nieczytelny. Dzieje się tak dlatego, że nie dysponujemy wystarczającymi środkami, zaś strony internetowe, nie będąc odpowiednio skoordynowane, nie zapewniają opinii publicznej dostępu do aktualnych informacji na temat tworzonego prawa. Rada musi skupić swoje wysiłki właśnie na ostatnim z tych aspektów.
Moim zamiarem było odniesienie się właśnie do tych zagadnień. Przejrzystość jest sprawą bezwzględnie kluczową. W celu zwiększenia przejrzystości zawarliśmy z Komisją i Parlamentem Europejskim ważne porozumienie w sprawie komunikacji i wierzę, że międzyinstytucjonalne negocjacje, które prowadziliśmy z panią wiceprzewodniczącą Wallström oraz wiceprzewodniczącym Parlamentu Europejskiego, pozwolą nam kontynuować nasze działania w najbardziej sprzyjających warunkach.
Jest to zadanie zbiorowe i wspólnie musimy nadać mu sens. Pamiętajmy też o tym, że naszą ambicją polityczną jest zwiększanie tej przejrzystości w ramach polityki komunikacyjno-informacyjnej, w szczególności w zakresie praktycznych informacji na temat tworzonych przepisów, które muszą być przekazywane obywatelom. Aby to osiągnąć, musimy w większym stopniu wykorzystywać technologie informatyczne. Wiem, że kwestia ta budzi obawy zarówno Parlamentu, jak i Komisji i Rady.
Margot Wallström
wiceprzewodnicząca Komisji. - Panie przewodniczący! Chciałabym bardzo podziękować szanownym panom posłom i pani poseł za ich pytania.
Oczywiście orzeczenie wydane przez Trybunał w sprawie Turco jest bardzo ważne, co już zostało powiedziane. Komisja w pełni zgadza się z Trybunałem, kiedy ten przypomina, jak ważny jest jawny proces legislacyjny. Naturalnie orzeczenie to będziemy respektować i w pełni uwzględnimy je w naszej codziennej pracy.
Chciałabym, aby moje odpowiedzi na państwa pięć konkretnych pytań były jak najbardziej precyzyjne, jednak będą one musiały być dość krótkie. Pierwsze pytanie dotyczy lepszego stanowienia prawa, naszych relacji międzyinstytucjonalnych oraz rozporządzenia 1049/2001. Orzeczenie w sprawie Turco dotyczy publicznego dostępu do dokumentów. Nie występuje tutaj bezpośrednie powiązanie z naszą współpracą międzyinstytucjonalną. W tym celu korzystamy z naszych ram na rzecz lepszej współpracy międzyinstytucjonalnej, które moim znaniem funkcjonują bardzo dobrze. Współpraca naszych dwóch instytucji w procesie legislacyjnym jest dobrze ugruntowana, co pozwala nam realizować cel lepszego stanowienia prawa.
Jeżeli chodzi o drugie pytanie, które dotyczy dostępnych informacji na temat mających obecnie miejsce konsultacji publicznych, chciałabym przede wszystkim wspomnieć o bazie danych PreLex, nazywanej tak w naszym żargonie. Celem tej bazy danych jest zapewnienie dostępu do dokumentów poprzedzających proces legislacyjny poprzez jeden punkt dostępu. W praktyce chodzi o portal zawierający linki do kluczowych dokumentów poprzedzających proces legislacyjny. Baza ta jest obsługiwana przez Urząd Oficjalnych Publikacji, a jej podstawę stanowią informacje przekazane przez Komisję. Co więcej, opinia publiczna ma do niej bezpośredni dostęp poprzez serwer Europa.
Co się tyczy konsultacji publicznych inicjowanych przez Komisję, to w tym przypadku także istnieje jeden punkt dostępu na serwerze Europa. Jest to państwa głos w Europie. Wspomniana strona internetowa umożliwia dostęp do konsultacji oraz zawiera ogólne informacje dotyczące szeregu procesów konsultacyjnych prowadzonych przez Komisję. Można na niej także znaleźć wyczerpujące informacje na temat otwartych konsultacji publicznych oraz powiązanych z nimi dokumentów i ankiet konsultacyjnych. Ponadto poprzez ten punkt dostępu możliwe jest uzyskanie informacji na temat dokumentów sporządzanych po zakończeniu konsultacji, np. sprawozdań z konsultacji lub opublikowanych artykułów.
Jeżeli chodzi o trzecie pytanie, które dotyczy projektu Trans-Jai, to chciałabym państwa zapewnić, że uruchomienie pełnego dostępu publicznego - nazywanego public go live - poprzez specjalnie przeznaczone do tego serwery na portalu internetowym Trans-Jai planowane jest na marzec 2010 roku.
Prowadzi to do czwartego pytania, które dotyczy zasady przejrzystości oraz zasady dobrej administracji. Oczywiście zasady te są ze sobą ściśle powiązane. Zawsze robimy wszystko, co w naszej mocy, aby przekazywać opinii publicznej jak najwięcej informacji. W szczególności odnosi się to do procedur dotyczących obywateli i ich praw, a także do pracy instytucji, a zrozumienie tego, jak wszyscy wiemy, nie zawsze jest proste. Na stronie internetowej Komisji można znaleźć informacje na temat jej organizacji i procedur, a także z łatwością skorzystać z katalogu "Kto jest kim”, informującego o jej personelu oraz poszczególnych dyrekcjach generalnych.
Państwa ostatnie, piąte pytanie dotyczy publicznego rejestru dokumentów oraz projektu zalecenia Europejskiego Rzecznika Spraw Obywatelskich dotyczącego skargi organizacji "Statewatch”. Dysponujemy publicznym rejestrem dokumentów, który funkcjonuje od 3 czerwca 2002 r., jak przewiduje rozporządzenie 1049/2001. Od tamtego czasu Komisja przygotowała specjalny rejestr dotyczący procedur komitetowych oraz rejestr dotyczący grup ekspertów. Robimy wszystko, co w naszej mocy, aby zmodernizować nasze wewnętrzne systemy informatyczne, ale - jak państwu wiadomo - zmian takich nie można dokonać z dnia na dzień. Jedna kwestia jest jednak jasna: prace na tym obszarze postępują. Zawsze uwzględniamy potrzebę rozszerzenia zakresu tego rejestru publicznego.
Odnosząc się bardziej szczegółowo do projektu zalecenia Europejskiego Rzecznika Spraw Obywatelskich, chciałabym powiedzieć, że Komisja oczywiście przekazała mu szczegółową opinię. W opinii tej przyznajemy, że wciąż musimy rozszerzać zakres naszych rejestrów publicznych i potwierdzamy nasze zaangażowanie w proces dalszego wzbogacania rejestrów w celu zapewnienia większej przejrzystości. W jednej kwestii nie byliśmy w stanie zgodzić się z opinią Rzecznika. Stwierdził on, że Komisja powinna, cytuję: "zawrzeć w tym rejestrze odniesienia do wszystkich dokumentów w rozumieniu art. 3 lit. a)”. Rozumiem cel tego wniosku i przyświecające mu ambicje, ale niestety nie da się go wprowadzić w życie. Po prostu niemożliwe jest pogodzenie szerokiej i nieprecyzyjnej definicji "dokumentów” zawartej w art. 3 lit. a) rozporządzenia 1049/2001 z jednym, w pełni wyczerpującym rejestrem publicznym. Zamiast tego zamieszczamy linki lub udostępniamy inne punkty dostępu.
Oczywiście mogłabym wspomnieć, że zdecydowałam się udostępnić rejestr mojej korespondencji bezpośrednio w Internecie lub powiedzieć o innych przykładach proaktywnych działań, jakie można podjąć w tym zakresie, wykraczając poza przepisy formalne - np. stworzyć pełniejsze rejestry, zapewnić większą łatwość w obsłudze i dostępność oraz aktywnie rozpowszechniać i szybciej publikować dokumenty. Jednak kwestie te nie są przedmiotem naszej dzisiejszej debaty. Jestem przekonana, że będziemy mieli możliwość szczegółowego przedyskutowania tych ważnych zagadnień przy innych okazjach.
Charlotte Cederschiöld
w imieniu grupy PPE-DE. -Panie przewodniczący! Podstawowym warunkiem, jaki musi spełnić UE aby zachować wiarygodność i legitymację działania, jest stworzenie pakietu zasad roboczych dotyczących przejrzystości oraz ochrony danych i informacji.
Przejrzystość w procesie decyzyjnym jest szczególnie ważna, gdy kwestionowana jest europejska demokracja. Państwa członkowskie mają w tym zakresie różne doświadczenia. Pełniejsza wymiana doświadczeń może prowadzić do lepszej administracji zarówno w UE, jak i w państwach członkowskich. Od 2001 roku, kiedy to opracowano unijne prawodawstwo w zakresie przejrzystości, przeszliśmy daleką drogę.
W większości państw członkowskich obowiązuje w jakiejś formie ustawa o swobodzie informacji - w Szwecji i Finlandii od 1776 roku, a w innych krajach, takich jak Irlandia, od kilku lat. Wypracowanie wspólnych zachowań i postaw wymaga czasu i musimy to szanować. Formuła obowiązująca w jednym z państw nie może być stosowana w całej Unii. Za duże są różnice między poszczególnymi kulturami. Jawne rządy to sprawa kluczowa dla demokracji reprezentatywnej. Na cały ten proces wpływa fakt, że rewolucja cyfrowa przekształca nasze społeczeństwo w społeczeństwo informacyjne.
Kwestią, której należy poświęcić więcej uwagi w rozporządzeniu nr 1049, jest równowaga między poufnością a przejrzystością. Potrzebny nam jest jawny proces decyzyjny, w którym szanować się będzie nadrzędny interes publiczny i nie będą naruszane prawa instytucji i jednostek do zachowania poufnego charakteru informacji. Wykładnia sądowa skomplikowanych kwestii, na przykład spraw dotyczących konkurencji, nie może być pozostawiona ocenie prasy brukowej.
Orzeczenie w sprawie Turco może przyczynić się do lepszego stanowienia prawa. Jakie praktyczne wnioski wyciąga Komisja i Rada ze sprawy Turco?
Michael Cashman
w imieniu grupy PSE. -Panie przewodniczący! Debata ta jest dla mnie, czyli osoby, która pierwsza pracowała nad sprawozdaniem w sprawie rozporządzenia nr 1049/2001, bardzo interesująca. Rzeczą, która wydaje mi się dziwna - a wiem, że uczestnicy odbywającej się dzisiejszego wieczora debaty są w pełni zaangażowani w promowanie zasad otwartości i przejrzystości - jest to, że w odpowiedzi na pytanie, dlaczego w tej kwestii nie zrobiono wystarczająco dużo, wykorzystywany jest argument "potrzebujemy więcej czasu”. Jest to nie do przyjęcia.
Zaledwie 30 procent mieszkańców Europy wierzy w Unię Europejską. Dlaczego? Ponieważ czują się całkowicie odcięci od decyzji podejmowanych w ich imieniu. A rzeczą, która zdumiewa, jest fakt, że mamy do opowiedzenia pozytywną historię. Dlaczego dopiero zaciągnięcie instytucji do Trybunału, wśród wierzgania i krzyków, sprawia, że podejmuje ona stosowne działania?
Nie możemy ograniczać się jedynie do wyjaśniania. Pani komisarz Wallström! Wiem, że jest pani zirytowana i zmęczona tymi dyskusjami tak samo jak ja, ale stwierdzenie, że potrzebujecie więcej czasu nie wystarczy. Naprawdę musimy pokazać naszym obywatelom, że nie zamierzamy wyjaśniać im tyko tego, dlaczego robimy to co robimy, ale także to, jak to robimy i na jakich opiniach prawnych oparte są nasze działania. Jeżeli tak się nie stanie, odetniemy obywateli od projektu europejskiego.
Dzisiejszego wieczoru padło tutaj stwierdzenie, że w niektórych aspektach jest to niemożliwe, na przykład ze względu na nieprecyzyjną definicję "dokumentów”. Ich definicja wcale nie jest nieprecyzyjna. W rzeczywistości pojęcie to jest wyraźnie określone. Oznacza ono wszystkie dokumenty przechowywane, otrzymywane lub tworzone przez trzy instytucje lub powołane przez nie agendy. Poza tym słowo "dokumenty” jest samo w sobie jasno określone. Zatem zdobądźmy się na odwagę i stwórzmy otwarty rejestr. Nie twórzmy labiryntu, z którym mamy do czynienia w chwili obecnej, gdzie po wejściu do jednego rejestru nie uzyskujemy dostępu do wszystkich innych rejestrów ani wszystkich innych linków.
Dziś nasi obywatele poruszają się po labiryncie. Pozwólmy im podejść do drzwi trzech instytucji i poddajmy się kontroli opinii publicznej. Chcę powiedzieć, że jeżeli nie podejmiemy odpowiednich kroków, obywatele w czerwcowych wyborach zagłosują na ekstremistyczne partie, które opowiadają się przeciwko UE i europejskim instytucjom. Mamy coraz mniej czasu. Działajmy teraz. Nie jest to niemożliwe.
Eva-Britt Svensson
w imieniu grupy GUE/NGL. - (SV) Panie przewodniczący! Trybunał Sprawiedliwości odgrywa kluczową rolę w systemie UE i przysługuje mu prawo interpretowania decyzji politycznych. W przypadku interpretacji unijnego prawodawstwa decyzja Trybunału Sprawiedliwości ma nadrzędne znaczenie - niezależnie od celu, w jakim przepisy zostały stworzone oraz intencji, jakimi kierowano się przy ich tworzeniu. Mieliśmy z tym do czynienia w przypadku orzeczeń w sprawach Laval, Rüffert i innych. W tych sprawach Trybunał orzekł przeciwko pracownikom.
Natomiast w sprawie Turco orzeczenie Trybunału było pozytywne. Przyjmuję to z zadowoleniem, jednak moje podstawowe zastrzeżenia - dotyczące tego, że to Trybunał Sprawiedliwości decyduje o polityce unijnej i to on ma ostatnie słowo w każdej spornej kwestii - są wciąż aktualne.
Jeśli chodzi o sprawę Turco, cieszę się z tego, że Trybunał przyznał, że bezwzględnie nadrzędne znaczenie ma kontrola procesu legislacyjnego przez obywateli. Jest to krok w dobrym kierunku. Stwierdzam jednak z przykrością, że UE musi podjąć jeszcze szereg kroków, zanim całkowicie odejdzie od niejawnych metod pracy, które sprawiają że jej przyszłe działania są znane jedynie osobom bezpośrednio w nie zaangażowanym. Ostatecznie jest to kwestia dotycząca demokracji, uczestnictwa i przejrzystości.
Ważne jest, aby orzeczenie w sprawie Turco zostało uwzględnione w przeprowadzanym obecnie przeglądzie tak zwanych przepisów regulujących dostęp publiczny.
Costas Botopoulos
(EL) Panie przewodniczący! Orzeczenie w sprawie Turco jest istotnym krokiem naprzód w dziedzinie prawa i demokracji. Wyjaśniono w nim użyte w rozporządzeniu 1049/2001 pojęcie interesu publicznego, który reguluje publiczny dostęp do dokumentów. Pojęcie to należy interpretować w ten sposób, że prawo do pełniejszej znajomości faktów wpływających na proces decyzyjny jest uznawane za ważniejsze od poufności wewnętrznych procedur, według których dana decyzja jest podejmowana, i nad nią przeważa.
Innymi słowy, orzeczenie w sprawie Turco mówi, że istotne jest, aby obywatele nie tylko wiedzieli, jak i dlaczego dana decyzja jest podejmowana - do czego mają teraz prawo - ale też aby znali dokumenty, na których decyzja ta została oparta, w związku z czym należy zapewnić jak najlepszy dostęp do takich dokumentów.
Prowadzi nas to dziś do skierowania ustnego pytania, w którym wzywamy departamenty Komisji i Radę do uwzględnienia tej decyzji. Jak powiedział urzędujący przewodniczący, interpretujmy rozporządzenie 1049/2001 w świetle nowego orzecznictwa.
Pewne problemy mogą oczywiście pojawić się w związku z tym, co nazywamy poufnością dokumentów, w szczególności w przypadku opinii Departamentu Prawnego. Wiem o tym bardzo dobrze, bo sam jestem prawnikiem. Jednak nigdy nie mówmy, że dokumenty takie powinny pozostać poufne, jeżeli za ich sprawą pojawiają się problemy. Uważam, że powinniśmy wezwać do dokonania radykalnej zmiany w kulturze przejrzystości. Przejrzystość oznacza równowagę i poszanowanie procedury, a nie strach przed wiedzą.
Na koniec chciałbym podzielić się ostatnią uwagą: naprawdę musimy w tym przypadku dostrzec różnicę pomiędzy tym, co dzieje się w praktyce w Radzie, a tym, co dzieje się w naszej instytucji. W Parlamencie dostęp do posiedzeń i dokumentów jest prawie pełny. Uważam, że orzeczenie w sprawie Turco jest okazją do tego, aby to samo można było powiedzieć o Radzie.
Mairead McGuinness
Panie przewodniczący! Chciałabym odnieść się do kwestii "odcięcia”, o której słusznie wspomniał pan poseł Cashman. Oczywiście odcięcie takie miało miejsce na dużą skalę w przypadku odbywającej się w Irlandii debaty na temat traktatu lizbońskiego. Jednak nie wińmy się za to nadmiernie, ponieważ państwa członkowskie mają wielką łatwość winienia Europy za rzeczy, które nie są dla nich wygodne, choć wyraziły na nie tutaj zgodę. Uważam, że nadszedł czas, abyśmy wszyscy dojrzeli - wszyscy wybrani politycy, opozycja oraz wszyscy w tej Izbie - i powiedzieli prawdę.
Jestem przygnębiona po przeczytaniu w tym tygodniu czasopisma, w którym niepochodzący z wyborów i niepodlegający kontroli członek bogatej elity udziela informacji na temat niepochodzącej z wyborów elity w Brukseli. Co za tupet! Jednak jeżeli nie zrobimy tego, o czym mówi poseł Michael Cashman i nie zabierzemy się zdecydowanie za niego i inne osoby jego pokroju, czerwcowe wybory do Parlamentu Europejskiego będą dla obywateli porażką; dlatego też nadszedł czas, aby ci spośród nas, którzy w to wierzą, powiedzieli to głośno.
Anneli Jäätteenmäki
autorka. - (FI) Panie przewodniczący! Omawiane orzeczenie Trybunału jest ważne i kategoryczne. W sposób jasny pokazuje ono, że proces legislacyjny w UE musi podlegać demokratycznej kontroli obywateli, a ochrona instytucji w procesie decyzyjnym ma znaczenie drugorzędne. Jest to bardzo jasny argument.
W tym kontekście jestem naprawdę zawiedziona reakcjami. W odpowiedzi Rady wielokrotnie podkreślono, że przejrzystość i otwartość są ważne, ale nie powiedziano nic więcej. Co do tej pory zrobiono? Z kolei Komisja poprosiła o więcej czasu.
Uważam, że podejście instytucji unijnych do omawianego orzeczenia Trybunału jest naprawdę intrygujące. Co by się stało, gdyby nasi obywatele mieli taki sam stosunek do tego orzeczenia jak Komisja i Rada i zupełnie się nim nie przejmowali? Jest to po prostu nie do pomyślenia.
Marco Cappato
Panie przewodniczący, panie i panowie! Prezydencja Rady podała liczbę miliona opublikowanych dokumentów. W przypadku dostępu do dokumentów ważna jest zarówno jakość, jak i ilość, jednak nie wszystko sprowadza się do jakości. Powiedzmy otwarcie - mamy problem z rodzajem dokumentów: dokumentami z posiedzeń lub tymi, które towarzyszą procesowi decyzyjnemu.
Właśnie tego nam dziś brakuje. Podam państwu przykład: dokumenty Coreper I, które tak trudno znaleźć, lub dokumenty dotyczące polityki zagranicznej, które traktowane są jak dokumenty dyplomatyczne i z tego powodu nie ma ich w rejestrach. Wszystkie te dokumenty są kluczowe dla zrozumienia procesu decyzyjnego.
Ograniczony czas, jakim dysponuję, pozwolił mi podać państwu tylko jeden przykład. W kontekście udzielonych nam odpowiedzi uważam, że sytuacja ta powinna być postrzegana jako szansa dla europejskich instytucji, a nie zagrożenie dla ich funkcjonowania.
Jean-Pierre Jouyet
Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Oczywistym wnioskiem z naszej debaty jest to, że naprawdę musimy zwiększyć przejrzystość i poprawić komunikację, ponieważ, jak państwo zauważyli, nasi obywatele nie rozumieją, jak funkcjonuje Europa.
Większa przejrzystość i lepsza komunikacja idą ze sobą w parze. Jak wcześniej powiedziałem, właśnie na tej podstawie podpisaliśmy polityczne porozumienie z panią wiceprzewodniczącą Wallström i panem wiceprzewodniczącym Vidal-Quadrasem, którego celem jest lepsza komunikacja w tym zakresie. Pan poseł Cappato i pani poseł Jääteenmäki mają rację, że nasze działania muszą być bardziej przejrzyste i że musimy wyjaśniać nasze metody pracy. Właśnie dlatego Rada dołoży wszelkich starań, aby wykorzystać nowe technologie.
Nawet po przeczytaniu przekazanych mi argumentów zgadzam się z panem posłem Cappato co do tego, że sporządzenie milionów dokumentów nie oznacza większej przejrzystości. Naprawdę istotne jest przekazywanie dokumentów, o które proszą obywatele, oraz dokumentów dobrej jakości. Wspomniane przez pana dokumenty COREPER I są dostępne w Internecie. Nie zawsze były one udostępniane na czas ze względu na brak zasobów technologicznych. Obecnie dysponujemy tą technologią i dopilnujemy, aby poruszony przez pana problem został rozwiązany.
Mówiąc szczerze, musimy także określić właściwe proporcje w odniesieniu do podstaw prawnych, prawdziwej przejrzystości i procedur, które faktycznie mają tu zastosowanie. Istnieje szereg procedur i kwestii dyplomatycznych, które są naprawdę dość skomplikowane i w przypadku których musi być zagwarantowana wolność słowa, wyrażania opinii i procesu decyzyjnego. Być może dla państwa podejście to jest zbyt konserwatywne, ja jednak uważam, że nad określeniem takich proporcji także musimy się zastanowić.
Prezydencja francuska podjęła próbę dokonania przeglądu rozporządzenia 1049/2001 i musimy działać szybko. Pan poseł Cashman ma w tej kwestii całkowitą rację. Dzięki jego pomocy i koordynacji działamy szybko i mamy nadzieję uczynić w tej kwestii znaczny postęp przed zakończeniem prezydencji francuskiej.
Jak powiedziałem wcześniej, musimy dopilnować, aby - na co zwrócił uwagę pan poseł Cappato - jakość była ważniejsza od ilości, ponieważ istnieje coś takiego jak nadmiar informacji. W takiej sytuacji obywatele stają przed problemem przeszukiwania informacji. Problem ten istnieje także na szczeblu europejskim. Musimy być w stanie pomóc obywatelom w przeszukiwaniu informacji.
Co to oznacza? Jak powiedziałem w mojej prezentacji, oznacza to doprowadzenie do sytuacji, w której obywatele będą mieli pełną wiedzę na temat informacji praktycznych, przysługujących im praw, skutków decyzji, sposobu, w jaki są one podejmowane, oraz podstaw prawnych. Z tej perspektywy nie ma wątpliwości co do tego, że musimy zastanowić się nad zasobami, jakimi dysponuje Rada.
Myślę, że Komisja ma do czynienia z taką samą sytuacją, kiedy na przykład musi ona wyjaśnić podstawy prawne danych decyzji, w szczególności dotyczących małych i średnich przedsiębiorstw, a państwa członkowskie lub instytucje mają jedną lub dwie osoby, które mogą odpowiedzieć na te pytania, i są one właśnie na urlopie. W rezultacie obywatele i małe przedsiębiorstwa są zmuszone czekać na uzyskanie odpowiedzi przez dwa lub trzy miesiące. Moim zdaniem jest to kwestia równie istotna jak dostęp do oficjalnych dokumentów.
Na koniec chciałbym powiedzieć, że musimy nadać naszym debatom znaczenie polityczne. Zdaję sobie sprawę z tego, że w okresie przygotowań do czerwcowych wyborów Parlament Europejski w pełni koncentruje się na tym wydarzeniu i mogą państwo liczyć na to, że prezydencja francuska dopilnuje, aby spełniony został praktyczny i konkretny obowiązek zapewnienia przejrzystości, obowiązek udzielenia wyjaśnień, ponieważ w innym przypadku, i w tym punkcie zgadzam się z panem posłem Cashmanem, kolejne wybory do Parlamentu Europejskiego wygrają ekstremiści, a tego chcemy uniknąć.
Margot Wallström
wiceprzewodnicząca Komisji. - Panie przewodniczący! Na wstępie chcę powiedzieć, że orzeczenie w sprawie Turco będzie oczywiście uszanowane i uwzględnione także przez Komisję. W swoim orzeczeniu Trybunał stwierdził, że w tym przypadku to Rada nie miała racji, że to Rada musi dokonać korekty swoich procedur, a ja jestem przekonana, że uwzględni ona te zalecenia.
Jest to punkt wyjścia tej dyskusji. Jednak częściowo dyskusja ta została niepotrzebnie powiązana z dyskusją, jaką prowadziliśmy na temat rozporządzenia nr 1049/2001. Orzeczenie w sprawie Turco i rozporządzenie nr 1049/2001 to dwie odrębne kwestie. Jak państwo wiedzą, zaprezentowaliśmy wniosek i pracujemy nad rozporządzeniem nr 1049/2001 oraz jego ostatecznym kształtem.
Myślę, że doszło także do pewnego nieporozumienia odnośnie do tego, co powiedziałam. Nie prosiłam o więcej czasu. Chciałam powiedzieć, że modernizacja naszych narzędzi technologii informatycznej jest procesem odbywającym się na bieżąco i nie można tego dokonać z dnia na dzień. Rejestr już stworzyliśmy. Uzupełniamy go szeregiem takich elementów, jak procedury komitetowe czy wszystkie grupy ekspertów. Jednak - i powiedziałam to uczciwie, próbując odpowiedzieć na jedno z pięciu pytań - nie jestem przekonana, że najlepszym rozwiązaniem jest posiadanie jednego rejestru. Przypomina to tworzenie jednej książki telefonicznej dla całej Europy zamiast wielu książek dla poszczególnych państw.
Czy są państwo pewni, że opracowanie jednej książki telefonicznej dla całej Europy jest lepsze od stworzenia wielu punktów dostępu? Definicja, o którą poprosili państwo w swoim pytaniu, jest bowiem definicją znajdującą się w określonym ustępie, który mówi także o formie audio-wizualnej. Definicja ta jest bardzo szeroka. Czy są państwo pewni, że jeden ogromy punkt dostępu do wszystkich informacji byłby dla obywateli przydatny?
Przedyskutujmy to, choć nie jestem pewna, czy istnieje w tym przypadku jedno proste rozwiązanie. Zatem opinii tej nie podzielamy. Modernizacja naszych narzędzi na tym obszarze jest procesem ciągłym, który musi być na bieżąco przedmiotem naszej dyskusji, gdyż wydarzenia toczą się naprawdę szybko. Jednak wydaje mi się, że podzielamy opinię co do tego, że mamy wspólny cel, jakim jest otwartość, przejrzystość oraz dostęp do dokumentów. Właśnie to jest punktem wyjścia i o to będziemy wciąż walczyć, uwzględniając oczywiście przy tym orzeczenie w sprawie Turco.
Jeżeli chodzi o konkretną kwestię, jaką jest data docelowa 2010 rok, to dotyczy ona bardzo konkretnego projektu i po prostu podałam państwu datę jego wykonania. Jednak zasadniczo w chwili obecnej nie musimy prosić o więcej czasu i raczej nie będzie to konieczne w przyszłości. Są to rzeczy, o których musimy pamiętać na co dzień: o zapewnianiu większej otwartości i większej przejrzystości, o udzielaniu obywatelom informacji - ponieważ muszą być oni poinformowani, a podejście takie musi być elementem charakteryzującym kulturę wszystkich naszych instytucji.
Wraz z innymi posłami oklaskiwałam pańskie wystąpienie, panie pośle Cashman, ponieważ zawierało ono punkt wyjścia do tego, co jest w tej chwili niezbędne: do otwarcia się i stworzenia dostępu. Uważam, że upublicznienie naszych dyskusji także ułatwi obywatelom dokonywanie świadomej oceny działań, które mają tu miejsce, oraz zrozumienie, dlaczego zajmujemy się tyloma istotnymi kwestiami.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
