Klimaatverandering en energie (inleiding)
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over klimaatverandering en energie.
Jean-Louis Borloo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte fractievoorzitters, geachte voorzitters, geachte rapporteurs, dames en heren.
Slechts enkele weken zijn verstreken sinds onze laatste gedachtewisseling en in het bijzonder sinds het belangrijke moment waarop het vertrouwenspact werd gesloten tussen het Parlement en de Raad onder het waakzaam oog van de Commissie, en ik kom nu bij u terug in een poging om, zoals president Sarkozy vanmorgen zei, unaniem een reeks instrumenten vast te stellen waarmee wij de economie van de 27 landen kunnen committeren aan duurzame ontwikkeling, de CO2-emissies kunnen verminderen, Kopenhagen kunnen voorbereiden en de concurrentiekracht van onze economieën kunnen versterken en voorbereiden op de komende eeuw.
Ik kom bij u terug nadat de Europese Raad een unaniem besluit heeft genomen, dat naar mijn gevoel geen verraad betekende van het vertrouwenspact dat wij onderling hebben kunnen bezegelen dankzij de talrijke en historisch gezien vrij unieke trialogen; ik heb het over de trialoog van afgelopen weekend over een aantal richtlijnen. Ik heb tevens het gevoel dat er in vergelijking met hetgeen een maand geleden tijdens onze bijeenkomst bekend was, opvallende verschillen zijn.
Er is geen enkel verschil als Kopenhagen een succes wordt. Er komen kanttekeningen als Kopenhagen geen succes wordt, met andere woorden als Europa zich als enige vastlegt. De inspanningen die van het bedrijfsleven worden gevraagd betreffen onder meer het zo concurrerend mogelijk maken van de in milieuopzicht effectiefste technologie.
De tweede kanttekenning betreft solidariteit en de derde energie. Energie en de toewijzingen voor energie vormen de basis van dit pakket, samen met hernieuwbare energiebronnen, auto's, enzovoort.
Wat dat laatste betreft geloof ik wij ons allen met gerust hart kunnen vinden in een overgangsperiode voor de economieën met de meeste steenkool, omdat we wel weten hoe ingewikkeld dergelijke omschakelingen zijn in sociaal opzicht. Degenen die dit hebben meegemaakt in een aantal van onze landen - België, Nord-Pas-de-Calais in Frankrijk - weten hoe ingewikkeld dit is. In wezen is er niets veranderd. Er is een overgangstijd en deze tijd wordt gefinancierd met een solidariteitsverhoging.
In feite ging het in de echte discussie van de afgelopen week in de Raad helemaal niet over datgene wat ik gelezen of links en rechts gehoord heb. Daarbij ging het in hoofdzaak om het feit dat 2 procent solidariteit strikt en rechtstreeks is toegekend aan de laatst toegetreden landen van de Unie, dat wil zeggen aan de landen die om de langste energieovergangstijd hebben gevraagd. Dat was het gedeelte van de solidariteit dat er werkelijk uitstak.
Wat de rest betreft kent u de teksten die nu al geruime tijd op tafel liggen, dankzij het werk van de diverse commissies en rapporteurs. Wat brandstofkwaliteit betreft is de tekst ambitieuzer dan die van de Commissie. Wat hernieuwbare energie betreft strookt de tekst in grote lijnen met die van de Commissie en wat het verdelen van de inspanningen betreft is de tekst precies hetzelfde als die van de Commissie en alleen iets restrictiever bij de CO2-emissie van auto's op lange termijn.
Tot slot is het algemeen evenwicht tussen het voorgestelde pakket en de ambities die tijdens de Europese Raad van maart tot uiting zijn gebracht, in wezen volledig geëerbiedigd. Wij bevinden ons in een tijd waarin in heel de wereld discussies plaatsvinden. De Europese groep, het Europees continent of, laten wij zeggen de Unie, is de eerste organisatie ter wereld die een systeem met duidelijk becijferde streefdoelen en toepassingsmodaliteiten heeft ingevoerd en heeft voorzien in capaciteiten om de stand van zaken bij de ontwikkelingen overeenkomstig onze richtlijnen, per jaar, per sector en per richtlijn te evalueren, dat wil zeggen onder toezicht van enerzijds de Commissie en anderzijds het Hof van Justitie.
Ik geloof dat wij een plan hebben dat ingrijpende, evalueerbare en bindende veranderingen teweeg zal brengen overeenkomstig onze streefdoelen en ambities. Ik denk dat het punt waar wij, dankzij de trialoog, vorige week in de Raad bij zijn uitgekomen, strookt met de ambities van Europa. Het zal de taak van Europa zijn om het voortouw te nemen in de discussies in Kopenhagen en zich van meet af aan, onder het gezag van de Commissie enerzijds en de Tsjechische Republiek en Zweden anderzijds en met het gastland, Denemarken, voor te bereiden op deze conferentie, op deze belangrijke ontmoeting van de mensheid.
Dat is wat ik, geachte afgevaardigden, u wilde zeggen bij wijze van inleiding. De werkzaamheden van het Parlement hebben werkelijk de doorslag gegeven, niet omdat ze, zoals ik heb horen zeggen, de enige manier waren om druk uit te oefenen op de regeringen, maar eenvoudigweg dankzij de kwaliteit ervan.
Tot slot hebt u kunnen vaststellen dat wat bijvoorbeeld het afvangen en opslaan van koolstof betreft, hetgeen de heer Davies zo na aan het hart ligt, de Raad in de afgelopen weken in beweging is gekomen en geprobeerd heeft de naar voren gebrachte wensen zo dicht mogelijk te naderen.
Dat is het werk dat is gedaan. Er liggen nu zes teksten ter bespreking voor. Wij staan natuurlijk te uwer beschikking voor een eventuele toelichting.
Stavros Dimas
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, vandaag en morgen vormen tezamen een van die zeldzame gelegenheden die politici krijgen om geschiedenis te schrijven. Het energie- en klimaatpakket waarover u morgen gaat stemmen is een historisch pakket wetgeving dat niet alleen van belang is voor de Europese Unie, maar ook voor de internationale strijd tegen de klimaatverandering; het is een pakket dat niet alleen binnen de Europese Unie, maar in de hele wereld gevolgen zal hebben.
Ik wil het Franse voorzitterschap bedanken voor zijn toewijding en het werk dat het heeft verzet om tot een compromis te komen, maar wil bovenal het Europees Parlement, alle fracties en de rapporteurs bedanken voor de zeer gewaardeerde inspanningen die zij zich gedurende deze hele periode hebben getroost om een compromis te bereiken. Iedereen heeft op constructieve wijze meegewerkt om het compromis op een dusdanig niveau te brengen dat wij de stemming morgen met vertrouwen tegemoet kunnen zien.
Er zijn weliswaar veel zorgen geuit - er zijn veel voorstellen gedaan, waarvan er veel zijn geaccepteerd - en iedereen is enigszins teleurgesteld, maar mijns inziens betekent dit niet dat het pakket niet rechtvaardig en niet ambitieus is. Het pakket is wel degelijk ambitieus, rechtvaardig en redelijk en het zal ervoor zorgen dat we het beoogde doel, een vermindering van de CO2-uitstoot in de Europese Unie met 20 procent vóór het jaar 2020, bereiken. Daarom blijft de architectuur van het pakket zoals voorzien in ons voorstel ongewijzigd en is de milieu-integriteit van het pakket volledig behouden, alsmede de eerlijke verdeling van de inspanningen onder de verschillende partijen.
Het pakket dat voor u ligt bevat de meest ambitieuze reeks maatregelen ter wereld. Recentelijk hebben sommigen in de wereld aangegeven met een soortgelijk pakket maatregelen te zullen komen, en dat is zeer bemoedigend.
De Europese Unie gaat voorop in de wereld als het gaat om klimaatverandering en als u dit pakket morgen bij de stemming aanneemt zal dat een bevestiging zijn van onze internationale voortrekkersrol in de strijd tegen de opwarming van de aarde. Tegelijkertijd zorgen we er met dit pakket voor dat onze lidstaten daadwerkelijk de vruchten zullen plukken van de vroegtijdige overstap naar een koolstofarme economie.
De Europese Unie is de eerste regio ter wereld die zijn uitstoot heeft teruggedrongen. We gaan de streefcijfers van het Protocol van Kyoto realiseren, niet alleen als EU-15 maar ook als EU-27. We gaan het streefcijfer om de uitstoot met 8 procent te verminderen halen; sterker nog, dankzij de inzet van de nieuwe lidstaten gaan we als EU-27 het streefcijfer van 8 procent uitstootvermindering zelfs overtreffen.
Wij zijn de enige regio in de wereld met een goed functionerend emissiehandelssysteem en die een prijskaartje heeft gehangen aan koolstof. De Europese Unie is de regio die het meeste investeert in de ontwikkelingslanden, in schone ontwikkelingsprojecten, die niet alleen nuttig zijn omdat we erkenning krijgen voor onze investeringen in die landen, maar ook omdat we de wereldwijde CO2-uitstoot helpen terugdringen en omdat we bijdragen aan de overdracht van technologie aan die ontwikkelingslanden, investeringen ter plaatse doen en werkgelegenheid scheppen.
Geen regio in de wereld investeert meer in onderzoek dan de Europese Unie, en door ons pakket en door de bepaling waaraan de heer Borloo eerder refereerde, die erin voorziet dat de opbrengst van de veiling van driehonderd miljoen ton kooldioxide tot het jaar 2015 - een opbrengst die ongeveer negen miljard euro kan bedragen - wordt geïnvesteerd, gaan we nóg meer geld steken in onderzoek. Na de aanname van dit pakket morgen zal de Europese Unie ook de enige regio ter wereld zijn die een eenzijdig streefcijfer van 20 procent uitstootvermindering in het leven heeft geroepen. Bovendien hebben onze leiders nog eens bevestigd dat we naar een vermindering van 30 procent zullen streven, hetgeen noodzakelijk is om de klimaatverandering effectief te kunnen bestrijden (hoewel volgens de nieuwste wetenschappelijke informatie zelfs deze 30 procent waarschijnlijk niet afdoende zal zijn).
Als wij morgen dit pakket aannemen zal dit geen stap voorwaarts, maar een sprong voorwaarts betekenen in de strijd tegen de klimaatverandering, en geven wij bovendien het goede voorbeeld aan andere landen, andere regio's in de wereld. Sommige zijn zelfs al in onze voetsporen getreden: gisteren heeft Australië een pakket maatregelen tegen de klimaatverandering aangekondigd. Dit pakket is weliswaar niet zo ambitieus als het onze, maar nog altijd uiterst belangrijk. Australië heeft een eenzijdig streefcijfer voor uitstootvermindering vastgesteld, het land gaat een systeem van handel onder een absoluut emissieplafond invoeren en is uiterst ambitieus ten aanzien van de streefcijfers voor de middellange en lange termijn. Het land heeft benadrukt dat het bereid is om met ons samen te werken om in Kopenhagen een internationale overeenkomst te bereiken. Eenieder weet wat de prioriteiten zijn van de nieuwgekozen president Obama - energiezekerheid, klimaatverandering - en gisteren heeft hij dit nog eens herhaald.
De Europese Unie gaat voorop doordat zij verschillende beleidsdocumenten en onderzoeksrapporten heeft geproduceerd, die volgend jaar zeer goed van pas zullen komen bij de onderhandelingen. Vorige week in Poznań bleek heel duidelijk dat de landen van de wereld vastbesloten zijn volgend jaar hard te werken om in Kopenhagen een ambitieuze internationale overeenkomst te bereiken. De Europese Unie zal hieraan bijdragen door beleidsdocumenten op te stellen met als onderwerp deze overeenkomst, de basiselementen waaruit deze zou moeten bestaan, de structuur die deze zou moeten hebben en ook de wijze waarop de overeenkomst kan worden gefinancierd.
Tijdens de bespreking van dit pakket werden verschillende zorgen geuit: onder andere over het mogelijke koolstofweglekeffect. De angst bestaat dat koolstofintensieve industrieën vanwege het emissiehandelssysteem en voornamelijk vanwege het veilen, zullen verkassen naar landen zonder dergelijke beperkingen en vervolgens gewoon zullen doorgaan met het uitstoten van kooldioxide in die landen, die geen beperkingen kennen (wat ook nog eens rampzalig voor de Europese Unie zal zijn omdat er banen door verdwijnen).
Sommige lidstaten die sterk afhankelijk zijn van kolen maken zich zorgen over het veilen van emissierechten in de elektriciteitssector, en sommige andere landen hebben hun zorgen geuit over de flexibiliteit in het voorstel inzake de verdeling van de inspanningen. Het compromis dat we hebben bereikt neemt al die zorgen weg. Voor de industrie is de voorspelbaarheid op de lange termijn verzekerd, zullen kosteloze emissierechten worden toegekend en zal de concurrentiekwestie worden opgelost. Hierbij wil ik benadrukken dat deze industrieën gewoon hun eerlijke bijdrage zullen leveren aan de beperking van de uitstoot in de Europese Unie. Zij zijn immers niet alleen gebonden aan het plafond in het emissiehandelssysteem, maar moeten zich ook houden aan de benchmark van beste beschikbare technologieën. Dus zelfs deze industrieën gaan hun uitstoot verminderen.
Dan wil ik het nu hebben over het veilen van emissierechten in de energiesector, want ik heb veel klachten en ontevreden geluiden gehoord over het feit dat we sommige lidstaten hebben toegestaan gebruik te maken van een opt-out voor deze sector. Ten eerste wil ik onderstrepen dat dit een optie is voor de lidstaten omdat zij zich ernstig zorgen maakten over de sociale implicaties van ons voorstel. We moeten luisteren naar deze zorgen, en dat hebben we dan ook gedaan. Ik verwacht evenwel dat deze landen als het eenmaal zover is geen gebruik zullen maken van deze opt-out om de eenvoudige reden - en dit geldt vooral voor de landen met een particuliere energiesector en ongereguleerde prijzen - dat dit ze voor het dilemma zal plaatsen of ze het geld aan het ministerie van Financiën moeten geven - dus aan de staat - om te gebruiken voor goede doelen, of dat ze de particuliere sector moeten toestaan om zomaar extra winst te maken, winst zonder enige reden. Dit is iets wat de toekomst zal uitwijzen; het zou een politieke kwestie kunnen worden. Dus zou ik diegenen die bezwaar maken tegen onze afspraak over dit specifieke punt willen zeggen dat ze de mogelijkheid hebben om de regeringen van hun eigen lidstaten te overreden om te zijner tijd geen gebruik te maken van deze mogelijkheid. Tegelijkertijd hebben die lidstaten de mogelijkheid om deze opt-out te gebruiken als dat in hun optiek uit sociaal of enig ander oogpunt belangrijk is.
Over de flexibiliteit met betrekking tot de mechanismen voor schone ontwikkeling en de verdeling van de inspanningen ten aanzien daarvan: ten eerste doen er momenteel veel verschillende cijfers de ronde als antwoord op de vraag hoeveel van de inspanningen om de uitstoot terug te dringen binnen de eigen lidstaten moet plaatsvinden en hoeveel in het buitenland mag worden gedaan. Ik wil benadrukken dat al deze vergelijkingen betrekking hebben op het jaar 2005. De daadwerkelijke reducties die binnen de eigen lidstaten moeten worden gerealiseerd zijn veel groter, omdat ze moeten worden afgezet tegen 2020 en tegen "business as usual”. De feitelijke reducties zullen in de Europese Unie veel groter zijn. Ik heb mijn diensten verzocht om mij te voorzien van een analyse. Voor het totale systeem van verdeling van de inspanningen en emissiehandel zullen de inspanningen binnen de Europese Unie ongeveer 60 procent zijn; 41 procent zou in het buitenland kunnen, in ontwikkelingslanden.
Laten we niet vergeten dat er moet worden geïnvesteerd in ontwikkelingslanden. Dit is een van die kwesties die constant onder onze aandacht worden gebracht door onze internationale partners, en ook hier in de Europese Unie, door al diegenen die geïnteresseerd zijn in de overdracht van technologie, het doen van investeringen en het terugdringen van de CO2-uitstoot in ontwikkelingslanden.
Waarom is dat slecht? Er moet evenwicht zijn omdat anders, als we ons te veel op het buitenland richten en niet op onze eigen landen, dit zou betekenen dat alle voordelen voor onze bedrijven en industrie in de Europese Unie zouden verdwijnen, omdat ons pakket niet alleen is gericht op de strijd tegen de klimaatverandering maar ook op het scheppen van een efficiëntere economie. We gaan zorgen voor de stimulansen om onze bedrijven en industrie hulpbronnen- en energie-efficiënter te maken, en een energie- en hulpbronnenefficiënt bedrijf betekent een economisch efficiënt bedrijf - een concurrerender bedrijf - wat weer innovatie in de Europese Unie betekent. Dus we hebben wel degelijk meer inspanningen nodig in de Europese Unie. Dit is iets waarvoor we ons moeten inzetten.
Nogmaals, voor al diegenen die klagen over dit punt van het compromis, u beschikt over een uitgelezen kans: ga naar uw landen en vraag de regeringen van Oostenrijk, Zweden, Denemarken, Finland en de andere landen die hebben verzocht om dit extra procent - er staan er twaalf op de lijst - om de mechanismen voor schone ontwikkeling die uit hoofde van dit compromis zijn toegestaan niet te benutten. De bal ligt bij u. Doe het daar, niet hier. Hier moet u stemmen voor het pakket. Het pakket is een samenhangend geheel: het bestaat niet uit losse voorstellen. Het een beïnvloedt het ander. Maakt u dus niet deze fout. Hebt u bezwaren, maak die dan kenbaar in uw land, in de landen die de mogelijkheid hebben om dat ene procent extra uit de mechanismen voor schone ontwikkeling te verkrijgen.
Ik ga het niet hebben over het vierde punt van zorg, solidariteit. De heer Borloo heeft geantwoord en de oplossing die het Franse voorzitterschap heeft gevonden is zeer verstandig.
Ik wil niet nog meer tijd gebruiken, want ik heb al te lang gesproken. Nu is belangrijk dat we vooruit kijken. We moeten ons richten op Kopenhagen. Er ligt een jaar van pittige onderhandelingen voor ons. Laten we nogmaals de handen ineenslaan - het Europees Parlement, de Raad en de Commissie - om onze internationale partners te overreden om in Kopenhagen een akkoord te sluiten. Een vermindering van 30 procent is het minimum waartoe we in Kopenhagen moeten besluiten om de klimaatverandering met succes te kunnen bestrijden. We moeten nu aan het werk gaan. Tegelijkertijd moeten we onze industrieën blijven beschermen.
Terugkomend op de kwestie van het CO2-weglekeffect, het gaat hier niet alleen om het behoud van onze banen, werkgelegenheid en concurrentiepositie, maar ook om het milieu. Ik wil bedrijven niet zien verkassen en broeikasgassen uitstoten in landen zonder uitstootbeperkingen. Het is dus zowel een milieukwestie als een sociale en economische kwestie, en ons compromis vormt een goede balans tussen al die kwesties: de sociale kwesties, de economische kwesties en de milieukwesties. Ik denk dat we op deze weg verder moeten gaan. Ook bij de tenuitvoerlegging van dit pakket moeten we onze samenwerking voortzetten, natuurlijk met de Raad, natuurlijk met het Europees Parlement, maar laten we ook de sociale partners betrekken bij deze discussie. We moeten samenwerken omdat dit heel belangrijk is voor Europa; omdat het belangrijk is voor de wereld.
(Applaus)
Andris Piebalgs
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de voorstellen die we vandaag gaan bespreken voorzien in een revolutionaire verandering in de manier waarop we energie produceren en consumeren. Minder CO2-uitstoot betekent ook meer energie-efficiëntie en meer duurzame energiebronnen. Marktvriendelijke emissiehandelssystemen zullen de komende jaren de belangrijkste stuwende kracht zijn achter technologische veranderingen. CO2-streefcijfers in sectoren zonder emissiehandelssysteem zijn in werkelijkheid bindende streefcijfers voor energie-efficiëntie in de lidstaten. Uit de richtlijn betreffende de afvang van opslag van kooldioxide, of eigenlijk betreffende de geologische opslag van kooldioxide, vloeit voort dat geen enkele energiebron zal worden gediscrimineerd, mits verenigbaar met de belangen van de samenleving.
Bindende doelstellingen voor de CO2-uitstoot van auto's zullen onze groeiende afhankelijkheid van olie daadwerkelijk beperken. Als in 2020 twintig procent van het finale energieverbruik bestaat uit hernieuwbare energie zullen we kunnen zeggen dat we nieuwe energiebronnen hebben - niet alleen voor elektriciteit, maar ook voor verwarming, koeling en voor transport. We mogen de uitdaging waar we, wat onze energievoorziening betreft, voor staan nooit uit het oog verliezen. Het Internationaal Energieagentschap zegt al vier jaar dat we in de energiesector een pad bewandelen dat mogelijk onhoudbaar is voor de economie, de wereld, het milieu en de samenleving. Dit heeft te maken met de riskante verhouding tussen vraag en aanbod. Ten aanzien van het prijspeil wil ik benadrukken dat wij ons niet moeten laten misleiden door de huidige olieprijs, die voortvloeit uit de economische neergang; we moeten altijd in het achterhoofd houden hoe de olieprijs er nog maar een paar maanden geleden voor stond.
Het belangrijkste punt dat in het laatste verslag naar voren is gekomen betreft de verplaatsing van welvaart. Als welvaart de Europese Unie verlaat, verdwijnen er ook banen. Daarom is het uitermate belangrijk dat we inzien dat de mondiale situatie in de energiesector dermate uitdagend is dat we er wel op moeten reageren. Voor de Europese Unie is dit een bijzondere uitdaging omdat onze afhankelijkheid van ingevoerde energie, tenzij er maatregelen worden genomen, zal groeien van 50 naar 70 procent. Voor olie en gas zal de afhankelijkheid toenemen tot bijna 90 of zelfs 100 procent. Dit betekent dat we te maken zullen krijgen met een uitdaging ten aanzien van de continuïteit van de energievoorziening en, dat is zonneklaar, banenverlies. Het voorgestelde energiepakket behelst een significante verandering die onze afhankelijkheid van ingevoerde energie binnen redelijke grenzen zal houden, circa 50 procent in 2030, en die concurrerende geavanceerde technologieën in de Europese Unie introduceert voor de productie en het verbruik van energie. Bovendien zal het ons de mogelijkheid bieden om de duurzame ontwikkeling van de wereld vooruit te helpen. Gezien de volatiliteit van koolwaterstoffen waar we vandaag de dag mee te maken hebben, kunnen we ons een goede en gezonde ontwikkeling in de armste gebieden niet voorstellen. Dit is de enige verandering die mogelijk is.
Ik verwacht dat de maatregelen die moeten worden genomen moeilijk zullen zijn. Het is niet eenvoudig om in de energiesector een verandering te bewerkstelligen, en het kost altijd vele jaren. Maar we hebben geen keus. Ten eerste omdat we worden gesterkt door de vooruitziende blik van onze politiek leiders, en ten tweede omdat ons voorstel is gebaseerd op wetenschappelijk bewijs en op het bewijs dat is aangedragen door de internationale instellingen die onze situatie op de oliemarkten van de wereld in de gaten houden.
Ik zou het Parlement, met name de rapporteurs, en het Franse voorzitterschap willen bedanken voor het feit dat zij bij de uiterst pittige onderhandelingen ons ambitieniveau niet naar beneden toe hebben bijgesteld, maar ons voorstel juist evenwichtiger en sterker hebben gemaakt. We mogen trots zijn op de resultaten die we hebben bereikt in de trialoog. Dus ik zou nogmaals mijn erkentelijkheid willen overbrengen aan de rapporteurs, die echt een huzarenstukje hebben afgeleverd door het standpunt van het Parlement naar voren te brengen en door, met hulp van de Commissie, de instemming van het voorzitterschap te verkrijgen met de meest ambitieuze reeks voorstellen, die een revolutie teweeg zal brengen in de energiesector.
De Voorzitter
Dank u, commissaris.
