Stosunki gospodarcze i handlowe z Bałkanami Zachodnimi (krótka prezentacja) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia jest sprawozdanie sporządzone przez pana posła Beldera w imieniu Komisji Handlu Międzynarodowego w sprawie stosunków gospodarczych i handlowych z Bałkanami Zachodnimi.
Bastiaan Belder
sprawozdawca. - (NL) Panie przewodniczący! Chciałbym skorzystać z tej okazji i przedstawić swoje sprawozdanie w sprawie stosunków gospodarczych i handlowych z Bałkanami Zachodnimi.
Nie bez przyczyny na wstępie tego sprawozdania przywołuję europejską perspektywę stojącą przed tymi krajami. Unia nie może w dalszym ciągu wiernie powtarzać obietnic z przeszłości, na przykład złożonych państwom Bałkanów Zachodnich na posiedzeniu Rady Europejskiej w Salonikach w 2003 roku, mówiących, że państwa te przystąpią do Unii Europejskiej. Nie, Bałkanom Zachodnim lepiej przysłużyłyby się konkretne działania i dopasowane procedury akcesyjne niż stosowana nieomal obowiązkowo retoryka.
Mogą państwo oczywiście zapytać, dlaczego uważam perspektywę akcesji dla tych państw za tak istotną. Przede wszystkim jestem całkowicie przekonany, że Unia ma do spłacenia honorowy dług. Przypomina mi to o debacie w sprawie Srebrenicy, która - jak mam nadzieję - odbędzie się w środę wieczorem w tej Izbie. Ponadto region Bałkanów Zachodnich ma strategiczne znaczenie dla Europy. W moim sprawozdaniu przedstawiłem następujące konkretne propozycje. Opowiadam się za dalszą konsolidacją Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu (CEFTA). To ważne narzędzie zwiększania integracji regionalnej na tym obszarze, co z kolei stanowi istotny etap przygotowań, jeżeli państwa Bałkanów Zachodnich chcą zintegrować się z rynkiem europejskim i przystąpić do Unii w trzech etapach. Unia Europejska powinna uruchomić środki przedakcesyjne udzielając kompleksowej pomocy w celu wspierania procesu reform w tych krajach. Państwa członkowskie również mogą odegrać istotną rolę w tym procesie, zapewniając konkretne szkolenia dla pracowników administracji na szczeblu lokalnym. Dzięki temu zapewni się tym państwom większą wydajność administracyjną w opracowywaniu własnych ambitnych projektów, które mogą uzyskać dofinansowanie unijne.
Panie przewodniczący! Rozpoczynając pracę nad tym sprawozdaniem złożyłem wizytę w Departamencie Spraw Gospodarczych mojego kraju, mieszczącym się w Hadze, gdzie miałem przyjemność usłyszeć, że rząd holenderski zaczął stosować podejście międzyrządowe. Opisałem to w swoim sprawozdaniu jako przykład godny naśladowania, nie dlatego, że jest to podejście holenderskie, lecz z tego względu, że jest ono dostosowane do samych państw Bałkanów Zachodnich i zgodne z ich wezwaniami, aby w aktywny i właściwy sposób wesprzeć proces akcesji.
Chciałbym zwrócić uwagę na jedno konkretne zagadnienie z mojego sprawozdania, mianowicie na współpracę z Bałkanami Zachodnimi w dziedzinie energii, którą to współpracę uważam za nader istotną kwestię. Uwzględniając strategiczne położenie tego regionu, zdecydowanie mógłby on odegrać znaczącą rolę w tranzycie ropy naftowej i gazu ziemnego. Unia powinna dążyć do przyjęcia polityki zagranicznej w dziedzinie energetyki. Jestem również członkiem Komisji Spraw Zagranicznych. Kilka lat temu przyjęliśmy rzetelne sprawozdanie służące przyjęciu europejskiej polityki zagranicznej w dziedzinie energetyki. Cóż, spójrzmy tylko na obecną sytuację, powtarzając ten apel Parlamentu Europejskiego, w jego obecnym kształcie, wobec Komisji i Rady. Z pewnością Bruksela nie powinna zostawić swoich państw członkowskich na lodzie, w dosłowny czy inny sposób.
Na zakończenie chciałbym powiedzieć, że jako były dziennikarz wielokrotnie bywałem na Bałkanach. Z tego względu mam wiele sympatii dla tego regionu i czuję się z nim związany. Przygotowując swoje sprawozdanie wykorzystałem przysługujące mi środki na podróże w celu odbycia wizyt studialnych; wspólnie z Komisją Handlu Międzynarodowego, a w szczególności z jej pracownikiem, panem Robertem Bendinim, wspólnie z moim współpracownikiem, panem Dickiem Janem Diepenbroekiem, odbyliśmy cenne wizyty w Serbii i Kosowie, a w przyszłym tygodniu mam nadzieję odbyć wizytę w Albanii. Krótko mówiąc, być może dzisiejszego wieczora kończę swoje sprawozdanie, ale praca jest jeszcze bardzo daleka od ukończenia, zarówno dla mnie, jak i dla instytucji europejskich. Jeżeli faktycznie chcemy zbliżyć ten region do Brukseli i rzeczywiście pokazać to poprzez nasz zakres poświęcenia i aktywnego wsparcia, mamy pełne prawo domagać się, aby proces reform, akcesja, były realizowane z zaangażowaniem, które również powinno być widoczne. Praca nad tym sprawozdaniem sprawiła mi mnóstwo radości i mam nadzieję, że będzie ona kontynuowana w odrębnych sprawozdaniach odnoszących się do poszczególnych państw Bałkanów Zachodnich.
Androulla Vassiliou
komisarz. - Panie przewodniczący! Przede wszystkim chciałabym pogratulować panu posłowi Belderowi jego bardzo dobrego sprawozdania. Pojawia się ono w chwili, kiedy Bałkany Zachodnie coraz bardziej przybliżają się do UE, i zapewnia kompleksowy przegląd zagadnień mających kluczowe znaczenie dla stosunków gospodarczych i handlowych między UE a Bałkanami Zachodnimi. Chciałabym skoncentrować się na niektórych zagadnieniach uwypuklonych w pańskim sprawozdaniu.
Bałkany Zachodnie jako region są kluczowym i cennym partnerem dla UE. Ostatni komunikat Komisji w sprawie Bałkanów Zachodnich, pochodzący z marca 2008 roku, przypomina o dużym zaangażowaniu UE na rzecz europejskich perspektyw tego regionu i potwierdza między innymi znaczenie Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu dla jego rozwoju gospodarczego. Komisja zgadza się ze sprawozdawcą, że perspektywa członkostwa w UE może być katalizatorem zrównoważonego rozwoju gospodarczego oraz gwarancją pokoju i stabilności w regionie. Komisja zgadza się również, że wypełnienie przez poszczególne państwa kryteriów kopenhaskich ma najważniejsze znaczenie dla oceny gotowości krajów regionu do przystąpienia do UE. Unia Europejska jest głównym partnerem handlowym Bałkanów Zachodnich. Z tego względu ściślejsze powiązania gospodarcze między tym regionem a UE mają kluczowe znaczenie dla przyspieszenia wzrostu gospodarczego regionu.
Jak słusznie pan podkreślił w swoim sprawozdaniu, liberalizacja i integracja handlu stanowią fundament procesu stabilizacji i stowarzyszenia, a Unia Europejska wspólnie z Bałkanami Zachodnimi dążą do realizacji tego celu na trzech poziomach.
Po pierwsze, na szczeblu dwustronnym UE przyznaje Bałkanom Zachodnim jednostronne preferencje handlowe od 2000 roku w celu ułatwienia ich produktom eksportowym dotarcia na rynki UE. Komisja wynegocjowała umowę o wolnym handlu w ramach umów o stabilizacji i stowarzyszeniu, w celu stworzenia warunków dla przeprowadzenia reform politycznych i gospodarczych oraz ustanowienia podstawy dla integracji Bałkanów Zachodnich z UE, na przykład poprzez dostosowanie do acquis.
Po drugie, na szczeblu regionalnym Komisja Europejska działała jako mediator w procesie negocjacji Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu (CEFTA) i podjęła decyzję o przyznaniu pomocy finansowej i technicznej dla sekretariatu CEFTA i stron umowy, w celu wsparcia realizacji tej umowy. Jednocześnie Komisja Europejska wysoko ceni fakt, że umowa stanowi własność regionu i uznaje, że CEFTA ma zasadnicze znaczenie dla ściślejszej integracji gospodarczej regionu oraz dla przygotowania podstaw do ostatecznego pełnego udziału Bałkanów Zachodnich w jednolitym rynku UE. Co więcej, CEFTA ustanowiła wszystkie niezbędne struktury umożliwiające omawianie kwestii handlowych na szczeblu regionalnym i dwustronnym. Ma to kluczowe znaczenie dla ułatwienia i zacieśnienia współpracy regionalnej oraz dobrych stosunków sąsiedzkich. Komisja Europejska będzie w dalszym ciągu monitorować realizację umowy CEFTA i informować o tym w swoim rocznym sprawozdaniu w sprawie procesu akcesyjnego i przedakcesyjnego.
Po trzecie, na szczeblu wielostronnym Komisja wspierała przystąpienie państw tego regionu do Światowej Organizacji Handlu, ponieważ stanowi to absolutnie zasadniczy krok ku efektywnemu udziałowi w globalnej gospodarce. UE zmobilizowała wszystkie dostępne instrumenty polityczne w celu udzielenia wsparcia państwom Bałkanów Zachodnich w ich dążeniach do realizacji reform i współpracy regionalnej. Instrument pomocy przedakcesyjnej odgrywa istotną rolę w procesie realizacji długookresowych potrzeb rozwojowych regionu. Całkowita kwota wsparcia w obecnych ramach finansowych na lata 2007-2013 wynosi 11,5 miliarda euro. Wreszcie, co również ważne, Komisja Europejska rozpoczęła dialog ze wszystkimi zainteresowanymi państwami regionu w celu opracowania planów działania służących zniesieniu wiz.
W świetle powyższych wiadomości proszę mi pozwolić zapewnić państwa, że Komisja podejmuje wszelkie niezbędne działania w celu poprawy stosunków handlowych i możliwie jak najściślejszego zbliżenia gospodarki Bałkanów Zachodnich do UE. Na zakończenie chciałabym ponownie pogratulować sprawozdawcy jego dobrego sprawozdania i z zadowoleniem mogę stwierdzić, że Komisja zgadza się z jego ogólnym wydźwiękiem.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się we wtorek o godz. 12.00.
Oświadczenie pisemne (art. 142 Regulaminu)
Călin Cătălin Chiriţă  
Chciałbym wyrazić swoje poparcie i uznanie dla sprawozdania sporządzonego przez pana posła Beldera, ponieważ zaleca ono podjęcie konkretnych działań gospodarczych, ukierunkowanych na perspektywy europejskie społeczeństw Bałkanów Zachodnich. Chciałbym zwrócić państwa uwagę na trzy zagadnienia.
1. Musimy realistycznie uznać, że Serbia odgrywa kluczową rolę dla sukcesu procesu stabilizacji i stowarzyszenia, podczas gdy Unia Europejska musi w dalszym ciągu podejmować działania na rzecz zdobycia zaufania i długookresowej przyjaźni społeczeństwa Serbii.
2. W przyszłości nie można pozwolić na separatystyczne trendy etniczne i jednostronne deklaracje niepodległości takich terytoriów, jak: Kosowo, Południowa Osetia, Abchazja, Naddniestrze, Północy Cypr itp. Zasada integralności terytorialnej państw jest święta i w przyszłości musi być przestrzegana.
3. Jednocześnie musimy zdecydowanie poprzeć zgodność ze standardami europejskimi w zakresie praw osób należących do mniejszości narodowych w państwach Bałkanów Zachodnich, w tym praw rumuńskojęzycznych społeczności w Dolinie Timoc, Wojwodinie, Istrii i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii. Te prawa muszą być przestrzegane, za wyjątkiem wszelkich dążeń do uzyskania autonomii terytorialnej z powodów etnicznych i dążeń do zbiorowych praw etnicznych, które już pokazały swój potencjał wywoływania konfliktów i krwawych wojen.
