Bezpieczeństwo pacjentów (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest sprawozdanie sporządzone przez panią Amalię Sartori w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Rady w sprawie bezpieczeństwa pacjentów, w tym profilaktyki i kontroli zakażeń związanych z opieką zdrowotną - C6-0032/2009 -.
Sprawozdawczyni nie mogła być obecna i zastąpi ją Françoise Grossetête.
Françoise Grossetête
Panie przewodniczący! Tak, zastępuję panią Amalię Sartori, która faktycznie została zatrzymana we Włoszech, i przekazuję jej głębokie przeprosiny, ponieważ szczególnie mocno chciała być dzisiaj obecna.
Będziemy głównie omawiać zagadnienie procedur medycznych, ponieważ czasami mogą one mieć negatywny wpływ na zdrowie pacjentów, bądź z uwagi na niepożądane skutki uboczne lekarstw, bądź z uwagi na błąd lekarski, bądź też ze względu na zakażenia, nabyte w miejscu leczenia.
Spośród tych zagrożeń możemy wymienić w szczególności zakażenia szpitalne, które dotykają co dwudziestego hospitalizowanego pacjenta, inaczej mówiąc - 4,1 miliona osób rocznie. Ponadto liczby podawane w tej sprawie przez Komisję Europejską są bardzo niepokojące.
Negatywne zdarzenia dotykają od 8% do 12% hospitalizowanych pacjentów w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Daje to rocznie liczbę pomiędzy 7 a 15 milionami hospitalizowanych pacjentów, do których należy dodać około 37 milionów pacjentów potrzebujących pierwszej pomocy.
Same zakażenia szpitalne dotyczą średnio co dwudziestego hospitalizowanego pacjenta, obejmując w sumie ponad 4 miliony pacjentów rocznie. Każdego roku zakażenia szpitalne powodują śmierć w sumie około 37 tysięcy osób w Europie.
Aby zrealizować cel polegający na ograniczeniu liczby tych zakażeń o 900 tysięcy przypadków rocznie do 2015 roku - inaczej mówiąc, ograniczyć ich liczbę o 20% - wzywa się państwa członkowskie i instytucje europejskie do podjęcia niezbędnych działań.
W sprawozdaniu zaleca się w szczególności: wspieranie edukacji i szkoleń pracowników medycznych i paramedycznych, zwracając szczególną uwagę na zakażenia szpitalne i oporność wywołujących je wirusów na leki przeciwwirusowe; zwiększenie wiedzy o tym problemie wśród pacjentów poprzez zwrócenie się do Komisji o przygotowanie dokumentu dla pacjentów na podstawie sporządzonego w 2003 roku przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) podręcznika zapobiegania zakażeniom szpitalnym; wspieranie badań w tej dziedzinie, zwracając szczególną uwagę na nowe technologie, nanotechnologie i nanomateriały; oraz zwiększenie obecności pielęgniarek i pielęgniarek wyspecjalizowanych w kontroli zakażeń.
Wreszcie, jak podkreśla się to w tekście, a pani Amalia Sartori bardzo akcentowała ten aspekt, bardzo istotna jest poprawa szkolenia pacjentów w tej kwestii.
Konieczne jest zwrócenie się do Komisji o opracowanie skierowanego do pacjentów dokumentu w zakresie profilaktyki zakażeń szpitalnych oraz przedłożenie go Parlamentowi i Radzie. Komisja powinna również zapewnić trzyletnie monitorowanie postępu, dokonanego w tej dziedzinie przez państwa członkowskie i Unię Europejską.
Na przykład badanie przeprowadzone we Francji pokazało, że 83% zapytanych osób słyszało o zakażeniach szpitalnych i że związane z nimi zagrożenia są głównym powodem obaw Francuzów w trakcie hospitalizacji. Z drugiej strony opinia publiczna nie uważa, aby była odpowiednio informowana o przyczynach i skutkach zakażeń szpitalnych.
W okresie kolejnych kilku lat wysiłki w zakresie profilaktyki zakażeń szpitalnych muszą być w większym stopniu ukierunkowane na informowanie personelu medycznego i ogółu ludności.
Daniela Filipiová
urzędująca przewodnicząca Rady. - (CS) Panie i panowie! Zagadnienie bezpieczeństwa pacjentów i jakości opieki zdrowotnej jest jednym z głównych priorytetów prezydencji czeskiej w dziedzinie zdrowia publicznego. Świadomi jesteśmy znaczenia stałej poprawy bezpieczeństwa pacjentów i związanych z tym ulepszeń w jakości opieki zdrowotnej w odniesieniu do transgranicznej opieki zdrowotnej.
Głównym celem projektu wniosku Rady w sprawie bezpieczeństwa pacjentów i jakości opieki zdrowotnej, w tym profilaktyki i kontroli zakażeń szpitalnych, jest określenie zintegrowanego podejścia, które pozwoli pacjentom bezpiecznie przejść do centrów opieki zdrowotnej o wysokiej jakości i w którym zostaną uwzględnione wszystkie czynniki mające wpływ na tę dziedzinę.
Ta inicjatywa powstała wskutek odkrycia alarmującego wzrostu częstotliwości występowania negatywnych wydarzeń w całej Europie, w tym najczęściej występującym negatywnym zjawiskiem były zakażenia szpitalne. To duże wyzwanie, związane ze zwiększającymi się oczekiwaniami społeczeństwa w tej dziedzinie, starzeniem się ludności w Europie oraz ogólnie ciągłym postępem w medycynie i naukach medycznych. Problem zakażeń szpitalnych zwraca również coraz większą uwagę mediów i polityków.
Takie były powody decyzji prezydencji czeskiej, dotyczącej zorganizowania konferencji ministerialnej, która odbyła się w dniach 15-16 kwietnia w Pradze pod hasłem "Bakteryjne zagrożenia bezpieczeństwa pacjentów w Europie.” Koncentrowała się ona przede wszystkim na szpitalnych programach antybiotykowych, wpływie parametrów systemu opieki zdrowotnej na częstotliwości występowania oporności antybiotykowej i zakażeń szpitalnych, a także na zarządzaniu i odpowiedzialności w tej dziedzinie.
Wróćmy jednak do projektu wniosku. Prezydencja czeska jest świadoma, że organizacja systemów opieki zdrowotnej w pełni należy do właściwości państw członkowskich. Moim zdaniem przedmiotowa inicjatywa zapewni oczywiście znaczny impuls dla dalszego rozwoju polityki krajowej, służącej lepszej ochronie zdrowia i życia obywateli.
Ogólnie rzecz ujmując, Rada zgadza się z potrzebą lepszej współpracy i koordynacji w tej dziedzinie na wszystkich szczeblach, tzn. lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym, jak również z potrzebą wymiany odpowiednich informacji. Z tego względu istotnym krokiem jest stworzenie systemu sprawozdawczości o występowaniu negatywnych wydarzeń. Oczywiście system będzie zapewniał immunitet w celu zachęcenia do składania sprawozdań.
Kładzie się również nacisk na poprawę szkoleń pracowników medycznych w zakresie bezpieczeństwa pacjentów oraz stworzenie wspólnych definicji i terminologii, jak również porównywalnych wskaźników, które umożliwią łatwiejszą identyfikację problemów. Umożliwi to późniejsze przeprowadzenie oceny skuteczności działań i interwencji, służących zwiększeniu bezpieczeństwa pacjentów, oraz lepsze przekazywanie doświadczeń i informacji między państwami członkowskimi.
Obecnie prezydencja czeska kończy negocjacje w sprawie projektu wniosku w organach roboczych Rady i będzie dążyć do jego zatwierdzenia przez Radę ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów w czerwcu bieżącego roku. Oczywiście właśnie z uwagi na znaczenie tego problemu Rada podjęła decyzję o skonsultowaniu go z Parlamentem Europejskim, ponieważ jego stanowisko stanowi istotny wkład do toczących się dyskusji.
Mocno wierzę, że Rada i Parlament dążą do wspólnego celu jakim jest zwiększenie bezpieczeństwa pacjentów w UE. W tym duchu Rada przeanalizuje uważnie również projekty poprawek, zawarte w państwa sprawozdaniu w sprawie projektu wniosku.
Na zakończenie chciałabym ponownie podziękować wszystkim, którzy wzięli udział w przygotowywaniu sprawozdania PE, oraz sprawozdawczyni, Amalii Sartori, która je sporządziła.
Androulla Vassiliou
komisarz. - Panie przewodniczący! Chciałabym przede wszystkim podziękować Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności za jej prace nad tym zagadnieniem, jak również sprawozdawczyni, Amalii Sartori, za jej wysiłki w sprawie, która jest najwyższym priorytetem w opiece zdrowotnej.
Bezpieczeństwo pacjentów polega na ograniczeniu negatywnych wydarzeń, które występują we wszystkich rodzajach opieki zdrowotnej - w szpitalach, w pierwszej pomocy, w opiece długoterminowej czy w społeczeństwie.
Ocenia się, że w państwach członkowskich UE pomiędzy 8 a 12% pacjentów hospitalizowanych cierpi z powodu negatywnych wydarzeń w trakcie leczenia. Ta liczba jest niedopuszczalnie wysoka. Pokazuje ona niepokojący obraz, który ma wpływ nie tylko na pacjentów, ale również na ich rodziny i przyjaciół. Ponadto negatywne wydarzenia są ogromnym obciążeniem dla budżetów opieki zdrowotnej i całej gospodarki.
Zakażenia związane z opieką zdrowotną są szczególnym przykładem bardzo powszechnego negatywnego zjawiska. Całkowita liczba hospitalizowanych pacjentów w UE, którzy zostali zakażeni przynajmniej jednym zakażeniem związanym z opieką zdrowotną, została oceniona na 4,1 miliona rocznie - odpowiednio: co dwudziestego pacjenta.
Ocenia się, że w wyniku tych zakażeń corocznie dochodzi do około 37 tysięcy zgonów. Zdecydowanie musimy dążyć do znacznej poprawy tej sytuacji.
Wszystkie państwa członkowskie uznały wyzwanie w zakresie bezpieczeństwa pacjentów, przed którym stoją, i podjęły działania służące rozwiązaniu problemu. Jednakże wiemy, że w 27 państwach członkowskich istnieją zróżnicowane poziomy świadomości, zasobów i wiedzy specjalistycznej, które są dostępne dla przeciwdziałania problemowi.
Prawdopodobnie pacjenci we wszystkich państwach członkowskich nie odnoszą korzyści z obecnych odkryć naukowych oraz z systematycznej wymiany najlepszych praktyk i wiedzy specjalistycznej. Z tego względu uważam, że bezpieczeństwo pacjentów jest kolejną dziedziną, w której UE może zapewnić rzeczywistą wartość dodaną, aby zwiększyć bezpieczeństwo wszystkich pacjentów europejskich, jednocześnie oczywiście respektując odpowiedzialność państw członkowskich za zapewnienie usług opieki zdrowotnej na swoim terytorium.
Właśnie z tego względu Komisja Europejska opublikowała swój komunikat i wniosek dotyczący zaleceń Rady w sprawie bezpieczeństwa pacjentów, w tym profilaktyki i kontroli zakażeń związanych z opieką zdrowotną. Z niecierpliwością czekam na państwa opinie.
Antonios Trakatellis
w imieniu grupy PPE-DE. - (EL) Panie przewodniczący! Liczby, przytoczone przez panią Françoise Grossetête i panią komisarz, są rzeczywiście porażające i pokazują, że wielu pacjentów jest narażonych na niepokojące przypadki w szpitalach, spośród których najczęstszymi są zakażenia związane z opieką zdrowotną.
W oczywisty sposób liczba zakażeń mogłaby zostać znacznie ograniczona; przede wszystkim potrzebna jest większa dyscyplina w szpitalach, ponieważ z jednej strony są ludzie, którzy odwiedzają pacjentów w szpitalach, i zawsze istnieje ryzyko przeniesienia bakterii, a z drugiej strony konieczne jest ścisłe przestrzeganie zasad higieny, zarówno przez pacjentów, jak i przez pracowników, a pracownicy stale potrzebują informacji i szkoleń w dziedzinie zakażeń związanych z opieką zdrowotną.
Uważam jednak, że obecnie sedno sprawy polega na tym, że powinniśmy zbierać dokładne dane, ponieważ istnieją różnice pomiędzy szpitalami, pomiędzy klinikami, nawet w tym samym państwie; na przykład wszyscy musimy wiedzieć, czy zakażenia związane z opieką zdrowotną są częstsze u pacjentów poddanych operacjom chirurgicznym, czy w klinikach internistycznych; musimy znać szczep i oporność bakterii; te wszystkie dane mają ogromne znaczenie, jeżeli mamy umieć określić przyczyny, i w ten sposób skutecznie ograniczyć zakażenia związane z opieką zdrowotną.
Z tego względu musimy zbierać szczegółowe dane, aby rozwiązać problem zakażeń związanych z opieką zdrowotną.
Linda McAvan
w imieniu grupy PSE. - Panie przewodniczący! Uważam, że przedmiotowe zalecenie jest bardzo dobrym przykładem wartości dodanej, jaką Unia Europejska może wnieść do opieki zdrowotnej, w której - mimo naszych ograniczonych kompetencji - zbliżenie specjalistów z państw członkowskich może rzeczywiście coś zmienić w życiu ludzi. Jak powiedział Antonios Trakatelis, liczby przytoczone przez panią komisarz, dotyczące negatywnych skutków opieki zdrowotnej i zakażeń związanych z opieką zdrowotną, są dość szokujące. Nikt nie powinien iść do szpitala i wyjść z niego bardziej chorym, niż był wcześniej, a wielu z nas zna ludzi, którzy mieli ten problem. Ten problem dotyczy całej Unii Europejskiej i właśnie z tego względu tak ogromnie ważne jest, aby kontynuować państwa inicjatywę w zakresie zakażeń związanych z opieką zdrowotną.Uważam, że możemy się wiele od siebie wzajemnie nauczyć i z pewnością możemy uniknąć wielu problemów dla naszych obywateli, jeżeli będziemy współpracować nad rozwiązaniem tego problemu i organizować spotkania najtęższych głów w Europie.
Druga sprawa, o której chciałabym wspomnieć, to zagadnienie krótko wspomniane w naszym sprawozdaniu Parlamentu, dotyczące obrażeń z powodu zranienia igłą. Wiem, że Komisja od dawna bada to zagadnienie, oraz że w tej sprawie współpracują ze sobą pracodawcy i związki zawodowe, ale nadal mamy do czynienia z sytuacją, w której około milion pracowników w usługach zdrowotnych w całej Europie odnosi obrażenia z powodu zranienia igłą. Można tego uniknąć, jeżeli używane przez nich igły zostaną zastąpione bezpieczniejszymi.
Pani komisarz! Mam nadzieję, że wróci pani do Komisji i w nowej kadencji parlamentarnej przedłoży pani wniosek w sprawie obrażeń z powodu zranienia igłą, które są bardzo istotne dla wielu pracowników medycznych, a które stanowią problem łatwy do uniknięcia w naszym systemie opieki zdrowotnej.
Marios Matsakis
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! W UE około 10% pacjentów hospitalizowanych i około 15% pacjentów otrzymujących pierwszą pomoc ma do czynienia z jakimś negatywnym wydarzeniem, począwszy od lekkiego schorzenia, pozwalającego na pełny powrót do zdrowia, po przypadki zagrażające życiu lub kończące się zgonem. Inaczej mówiąc, co czwarty z naszych pacjentów ponosi szkody z powodu leczenia, a nie z powodu swojej choroby. Ta statystyka jest tym dramatyczniejsza, jeżeli uwzględnimy, że liczba zgonów związanych z opieką zdrowotną w Europie jest prawie dwa razy większa, niż liczba zgonów w wyniku wypadków drogowych.
Sprawozdanie sporządzone przez Amalię Sartori może znacznie przyczynić się do poprawy sytuacji, ale jak zwykle sukces polityki w danej dziedzinie w znacznym stopniu zależy od jej realizacji, a w tym kontekście rządy krajowe mają zadanie dowiedzenia swoimi czynami, że faktycznie troszczą się o swoich obywateli. Systemy opieki zdrowotnej, szczególnie w dwunastu nowszych państwach członkowskich, często wymagają całkowitej reorganizacji, w której zwróci się uwagę na usprawnienia infrastrukturalne w szpitalach, unowocześnienie wyposażenia i aktualne szkolenia personelu medycznego. Takie zmiany można przeprowadzić jedynie przy pomocy UE, zarówno pod względem finansowym, jak i merytorycznym, i takie wsparcie powinno być chętnie udostępnione z korzyścią dla bezpieczeństwa pacjentów.
Siiri Oviir
(ET) Publiczna opieka zdrowotna jest podstawową korzyścią i prawem. Liczba 37 tysięcy zgonów rocznie, spowodowanych zakażeniami związanymi z korzystaniem z usług opieki zdrowotnej, jest zbyt wysoka, a jako obywatele Unii Europejskiej nie możemy na to pozwolić ani tego zaakceptować. Na podstawie zasady pomocniczości instytucje Unii Europejskiej, a przede wszystkim Komisja, muszą odegrać znaczną rolę we wspieraniu rozprzestrzeniania informacji i najlepszych praktyk.
Muszę podkreślić znaczenie zapewnienia konkretnych i szybkich rozwiązań dla zdecydowanego i stałego ograniczenia zakażeń szpitalnych w Europie. W tej dziedzinie popieram zalecenia sprawozdawczyni, zawarte w przedmiotowym sprawozdaniu.
Daniela Filipiová
urzędująca przewodnicząca Rady. - (CS) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałabym podziękować wszystkim posłom do PE za ich uwagi, sugestie i spostrzeżenia. Muszę państwu powiedzieć, że bardzo się cieszę, iż stanowiska Parlamentu Europejskiego i Rady są w tej sprawie zasadniczo zbieżne. Oczywiście Rada szczegółowo rozważy wszystkie propozycje poprawek, zgłoszone przez Parlament Europejski, i na tej podstawie oceni, czy uwzględnić je w końcowej wersji projektu wniosku, czy też nie.
Androulla Vassiliou
komisarz. - Panie przewodniczący! Dzisiejsza debata pokazuje wysoki poziom zainteresowania i obaw Parlamentu w zakresie bezpieczeństwa pacjentów. Stanowi ona również sygnał, że to obszar o ogromnym potencjale wartości dodanej UE.
Komisja z zadowoleniem przyjmuje większość proponowanych poprawek; na przykład cieszymy się z propozycji, aby państwa członkowskie wyznaczały właściwe organy w dziedzinie bezpieczeństwa pacjentów na różnych szczeblach rządowej i lokalnej administracji państwowej. Stanowi to odzwierciedlenie faktu, że niektóre państwa członkowskie mają zdecentralizowane systemy opieki zdrowotnej. Zgadzamy się również, że skala i koszt zbierania danych nie może być nieproporcjonalny względem oczekiwanych korzyści.
W odniesieniu do proponowanych poprawek, odnoszących się konkretnie do zakażeń związanych z opieką zdrowotną, z zadowoleniem przyjmiemy zapewnienie odpowiedniej ochrony pracownikom opieki zdrowotnej. Popieramy również podkreślenie ciężaru zachorowalności i śmiertelności, spowodowanych zakażeniami związanymi z opieką zdrowotną, oraz potrzebę zatrudnienia większej liczby pielęgniarek kontrolujących zakażenia.
Muszę jednak zgłosić pewne zastrzeżenia i obiekcje wobec ograniczenia celów. Niektórzy sugerowali, że państwa członkowskie powinny zapewnić środki, niezbędne dla ograniczenia liczby osób, cierpiących z powodu negatywnych wydarzeń, o około 20%, uwzględniając ogólne ograniczenie liczby przypadków w skali całej UE o 900 tysięcy. Komisja nie uważa, aby właściwe było ustanowienie takiego celu na szczeblu UE, ponieważ państwa członkowskie znajdują się na różnych etapach i bardzo trudno byłoby określić odpowiednie, realistyczne i wykonalne cele, które byłyby odpowiednie dla wszystkich spośród nich.
Bardzo dokładnie zanotowałam to, co Linda McAvan powiedziała o obrażeniach z powodu zranienia igłą i pomyślę o wniosku w sprawie specjalnej inicjatywy. Pani minister Daniela Filipiová odniosła się do odpowiedzialności państw członkowskich w tej dziedzinie. W naszej inicjatywie w sprawie bezpieczeństwa pacjentów i zakażeń związanych z opieką zdrowotną w pełni przestrzega się właściwości państw członkowskich w zakresie finansowania organizacji i świadczenia usług zdrowotnych według ich uznania. Celem naszej propozycji jest wsparcie państw członkowskich, aby ustanowiły właściwe i odpowiednie strategie ograniczania lub unikania negatywnych wydarzeń w opiece zdrowotnej - w tym zakażeń związanych z opieką zdrowotną - poprzez zgromadzenie najlepszych dostępnych dowodów i wiedzy specjalistycznej w UE oraz udzielenie Komisji wsparcia dla korzystania z ekonomii skali w tej dziedzinie.
Po przyjęciu przez Radę przedmiotowych zaleceń w sprawie bezpieczeństwa pacjentów będą one sygnalizować bezprecedensowe zaangażowanie polityczne rządów państw członkowskich na rzecz uczynienia bezpieczeństwa pacjentów priorytetem w ich polityce opieki zdrowotnej. Naszym wspólnym celem są działania na rzecz ograniczenia wszelkich rodzajów negatywnych zdarzeń, w tym zakażeń związanych z opieką zdrowotną we wszystkich instytucjach opieki zdrowotnej i wszystkich państwach członkowskich. Ta propozycja może w znacznej mierze przyczynić się do realizacji tego celu.
Françoise Grossetête
Panie przewodniczący! Chciałabym przede wszystkim podziękować wszystkim posłom, którzy zabrali głos w sprawie sprawozdania Amalii Sartori. Chciałabym podziękować im za zgłoszone przez nich propozycje.
Chciałabym również powiedzieć pani komisarz Vassiliou, która - jak się wydaje - nie zgadza się z celami liczbowymi, określonymi w sprawozdaniu Amalii Sartori, że oczywiście bierzemy jej opinię pod uwagę, ale w każdym razie dla nas istotne jest uczynienie wszystkiego, co możliwe, dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zarówno pacjentom, jak i pracownikom medycznym. Zatem choć ustanowienie propozycji ilościowej jest niepożądane w świetle zróżnicowania opieki świadczonej w Unii Europejskiej, to uważam, że dla nas równie istotne jest zrobienie wszystkiego, co możliwe, dla zapewnienia możliwie jak najwyższego poziomu bezpieczeństwa.
Na tym polega wartość dodana Unii Europejskiej.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się dzisiaj o godz. 12.00.
