Uroczyste posiedzenie i debata - DZIESIĄTA ROCZNICA EURO
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest uroczyste posiedzenie i debata poświęcona dziesiątej rocznicy euro.
(Film)
Panie prezesie Juncker, panie prezydencie Giscard d'Estaing, panie prezesie Trichet, panie komisarzu Almunia, pani poseł Berès, panie i panowie!
Pierwszego stycznia 2009 r. przypadła dziesiąta rocznica euro, naszej waluty. Dzisiaj w Parlamencie Europejskim świętujemy jedną z najważniejszych i historycznych decyzji, jakie dotychczas podjęła Unia Europejska. W Unii, która coraz silniej integrowała się gospodarczo stworzenie waluty euro było logicznym krokiem na drodze w kierunku umacniania wspólnego rynku i upraszczania handlu na rynku wewnętrznym; ale nawet pomimo tego w chwili, gdy dziesięć lat temu waluty 11 niepodległych państw zostały zastąpione jedną walutą istniał duży sceptycyzm co do powodzenia planowanego systemu jednej waluty. Jej wprowadzenie wymagało odwagi i zdecydowania.
Dziesięć lat później widzimy nie tylko, że euro jest walutą cieszącą się takim samym zaufaniem jak waluty poprzednio obowiązujące na obszarze euro, ale również że przyniosło ono bez wątpienia znaczące korzyści dla ludzi i przedsiębiorstw w Unii Europejskiej.
Obszar euro stał się ostoją makroekonomicznej stabilności. Biorąc pod uwagę wielkość gospodarki strefy euro, a także fakt, że większość jej obrotów ma charakter wewnętrzny, strefa ta okazała się być znacznie lepiej przygotowana do przetrwania wstrząsów ekonomicznych niż byłyby te same państwa członkowskie indywidualnie z ich krajowymi walutami.
Zwłaszcza w ostatnich miesiącach światowego kryzysu finansowego euro okazało się być ważnym czynnikiem stabilizującym: jedna waluta chroni nas przed najgorszymi skutkami najpoważniejszego kryzysu finansowego od lat 30. ubiegłego wieku.
Gdyby nie Europejski Bank Centralny i Europejski System Banków Centralnych, które działają jako czynnik stabilizujący, sytuacja w Unii Europejskiej jesienią ubiegłego roku byłaby znacznie gorsza.
Spójrzmy choćby na Irlandię, państwo, które kryzys finansowy dotknął szczególnie boleśnie: jej członkostwo w unii walutowej uchroniło ją przed kryzysem na jeszcze większą skalę.
Unia walutowa jest, miejmy nadzieję, nieodwracalnym krokiem w kierunku głębszej gospodarczej i politycznej integracji; oznacza ona bycie częścią "Unii mającej wspólny cel”. Podobnie jak w rodzinie, wszyscy członkowie strefy euro rozmawiają ze sobą i przyjmują najlepsze rozwiązanie z korzyścią dla każdego.
Stworzenie waluty euro nie było jednak jedynie decyzją niosącą skutki ekonomiczne i finansowe; wysłało ono bardzo czytelny sygnał, że Unia Europejska jest w stanie wprowadzać w życie daleko idące decyzje w celu budowania wspólnej, pomyślnej przyszłości.
Dzisiaj jedna waluta postrzegana jest przez wielu obywateli w strefie euro jako jeden z najbardziej pozytywnych rezultatów integracji europejskiej. Aby zapewnić, że nadal tak będzie, musimy utrzymać stabilność naszej wspólnej waluty: to jedyny sposób zapewnienia, że euro wciąż będzie w przyszłości czynnikiem stabilizującym i ostoją stabilności w burzliwym świecie.
Obecnie znacznie ponad połowa państw członkowskich Unii Europejskiej wprowadziła euro. Kilka dni temu powitaliśmy Słowację jako szesnastego członka strefy euro i jestem pewien, że do czasu, gdy będziemy świętować kolejną okrągłą rocznicę euro, będzie ona liczyła jeszcze więcej członków. Ostatecznym celem musi być przyłączenie się wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej do naszego systemu jednej waluty po spełnieniu określonych kryteriów stabilności.
Jestem przekonany, że to stopniowe rozszerzanie pomoże wzmocnić całą strefę euro, jak również będzie symbolem wspólnej, spokojnej przyszłości Europy, zwłaszcza dla młodych ludzi w Unii Europejskiej.
Jest z nami dzisiaj były prezydent Francji, pan Valéry Giscard d'Estaing, witamy go serdecznie. Wraz z byłym kanclerzem Niemiec, panem Helmutem Schmidtem, byłym premierem Luksemburga, panem Pierrem Wernerem, i innymi jest jednym z architektów naszej jednej waluty. Witamy pana bardzo serdecznie, panie Giscard d'Estaing.
(Oklaski)
Podzielam zdanie Helmuta Kohla, który wraz z François Mitterrandem i Jacques'em Delorsem i innymi - przed chwilą widzieliśmy w filmie Jacques'a Santera - miał swój wkład w ostateczne wprowadzenie euro, a który w 1998 roku powiedział: "[...] waluta jest oczywiście środkiem płatniczym. Ale waluta jest również czymś znacznie więcej niż tylko środkiem płatniczym. Ma coś wspólnego z tożsamością kulturową i jest środkiem stabilności politycznej [...] Proszę sobie wyobrazić, jak wspaniałym osiągnięciem jest to, że w Unii Europejskiej [...], przy całej naszej inteligencji, kreatywności i barwnej różnorodności, i pomimo wszelkich trudności [...], miliony naszych obywateli mogą mieć wspólną walutę.”
W imieniu Parlamentu Europejskiego chciałbym bardzo podziękować wszystkim twórcom euro, a także wszystkim osobom, które przygotowały drogę tej walucie, w szczególności Europejskiemu Bankowi Centralnemu, jego obecnemu prezesowi Jeanowi-Claude'owi Trichetowi i jego niestety nieżyjącemu już poprzednikowi Willemowi Duisenbergowi za ich historyczne osiągnięcia. Znaczenia Europejskiego Banku Centralnego po prostu nie da się przecenić.
(Oklaski)
Nasze podziękowania kieruję również, w szczególności, do Alexandra Lamfalussy'ego, prezesa Europejskiego Instytutu Walutowego, z którym spotkaliśmy się wczoraj wieczorem i który także bierze teraz udział w tych obchodach.
Parlament Europejski i jego komisja odpowiedzialna za tego rodzaju sprawy, czyli Komisja Gospodarcza i Monetarna, wówczas pod przewodnictwem Karla von Wogaua, a następnie Christy Randzio-Plath, również odegrały na przestrzeni lat znaczącą rolę jako siła sprawcza w tym historycznym przedsięwzięciu począwszy od węża walutowego do stworzenia jednej waluty. To samo dotyczy Komisji Gospodarczej i Monetarnej w jej obecnym wcieleniu pod przewodnictwem Pervenche Berès, której jesteśmy wdzięczni za pomysł dzisiejszych obchodów.
Ponieważ euro zostało wprowadzone dziesięć lat temu, Europejski Bank Centralny i Eurogrupa zacieśniały współpracę z Parlamentem Europejskim. Pragnę gorąco podziękować prezesom obu tych instytucji, panu Junckerowi jako prezesowi Eurogrupy oraz prezesowi Europejskiego Banku Centralnego, panu Trichetowi, za ich znakomitą współpracę z Parlamentem Europejskim.
Z okazji dziesiątej rocznicy powstania życzymy naszej wspólnej walucie, euro, jeszcze wielu pomyślnych lat w świetlanej wspólnej przyszłości naszego kontynentu - Europy.
Jean-Claude Trichet
Panie przewodniczący, panie prezydencie Giscard d'Estaing, panie prezesie Juncker, panie i panowie! To dla mnie ogromny zaszczyt i wielka przyjemność uczestniczyć w dzisiejszej uroczystości świętującej euro, jedno z największych osiągnięć Europy.
Jean Monnet, ojciec-założyciel Europy, powiedział niegdyś: "Kiedy idea odpowiada potrzebom czasu, przestaje należeć do ludzi, którzy byli jej autorami i staje się silniejsza od ludzi, którzy sprawują nad nią kontrolę” i dodał: "Nie ma przedwczesnych idei, są jedynie odpowiednie momenty, na które trzeba wiedzieć jak poczekać”.
Przez dziesięciolecia wspólna europejska waluta była ideą, której sprzyjało niewielu. Znacznie więcej osób sądziło, że nigdy się ona nie ziści albo że jest skazana na niepowodzenie. Obecnie jedna waluta jest już rzeczywistością dla 329 milionów naszych europejskich współobywateli. Kiedyś stworzenie euro będzie postrzegane jako decydujący etap w długim marszu w kierunku coraz ściślejszej unii narodów Europy.
Nie potrafię nie myśleć w tej chwili o naszych ojcach-założycielach - Robercie Schumanie, Walterze Hallsteinie, Alcide de Gasperim, Pierze Wernerze, Sicco Mansholcie i Paulu-Henrim Spaaku - którzy, jak widzieliśmy kilka chwil temu, byli wizjonerami, którym zawdzięczamy Unię Europejską.
Pamiętam również mężów stanu, głowy państw i szefów rządów, którzy byli zdeterminowanymi, przekonanymi i odważnymi Europejczykami i których dzisiaj reprezentuje pan prezydent Valéry Giscard d'Estaing. Bez nich nie byłoby euro.
Od czasu wprowadzenia euro nasi współobywatele doświadczyli takiego poziomu stabilności cen, jaki tylko kilka państw w strefie euro zdołało kiedykolwiek wcześniej osiągnąć. Taka stabilność cen stanowi korzyść dla wszystkich europejskich obywateli. Pozwala ona chronić dochody i oszczędności, pomaga obniżyć koszty finansowania i stymuluje inwestycje, tworzenie nowych miejsc pracy, a także zwiększa dobrobyt w perspektywie średnio- i długookresowej. Jedna waluta jest czynnikiem dynamizującym gospodarkę europejską. Zwiększa przejrzystość cen, wzmacnia handel i wspiera gospodarczą i finansową integrację.
(DE) Kilka ostatnich miesięcy pokazało jeszcze inną korzyść płynącą z waluty euro. Kryzys finansowy pokazał, że w burzliwych czasach lepiej płynąć dużym, bezpiecznym statkiem niż małą łódką. Czy bylibyśmy tu, w Europie, w stanie działać tak szybko, tak zdecydowanie i tak konsekwentnie, gdybyśmy nie mieli jednej, łączącej nas waluty? Czy bylibyśmy w stanie ochronić nasze własne narodowe waluty przed oddziaływaniem kryzysu finansowego? Możemy być dumni z tego, w jaki sposób zareagowały parlamenty, rządy i banki centralne Europy. Razem pokazaliśmy, że nawet w bardzo trudnych okolicznościach Europa jest zdolna do podejmowania decyzji.
(Oklaski)
Historyczny sukces euro zawdzięczamy nie tylko determinacji i wytrwałości wizjonerskich przywódców - i tutaj im za to dziękuję - ale również skutecznemu współdziałaniu europejskich instytucji.
Parlament Europejski odegrał decydującą rolę na etapie wytyczania nowej drogi. Parlament był pierwszą instytucją w Europie, która przedłożyła wnioski dotyczące wprowadzenia jednej waluty jeszcze w 1962 roku. W ciągu minionych dziesięciu lat, od czasu ustanowienia EBC, nasze instytucje utrzymywały bardzo ścisłe i owocne kontakty. Kontakty te obejmowały ponad 50 przesłuchań członków zarządu EBC w Parlamencie, a także prace komisji, o których wspomniał pan przewodniczący. Kontakty pomiędzy Parlamentem a EBC są bardzo istotne ze względu na kwestie odpowiedzialności, bowiem umożliwiają EBC wyjaśnianie jego decyzji i działań opinii publicznej za pośrednictwem ich wybranych przedstawicieli.
W pierwszych latach funkcjonowania waluta euro musiała przejść trzy najważniejsze próby: ustanowienie silnego i wiarygodnego banku centralnego, stworzenie stabilnej nowej waluty i zbudowanie zaufania. Euro pomyślnie sprostało tym wyzwaniom i dziś ma już ugruntowaną pozycję. To okazja do świętowania i, jak już powiedziałem, jestem szczerze wzruszony. Ale to nie czas na okazywanie samozadowolenia. Obecne wyzwania wymagają reakcji, a wkrótce pojawią się nowe. Dalsze powodzenie UGW zależy od tego, jak sobie z tymi wyzwaniami poradzimy.
Chciałbym tutaj wspomnieć o trzech spośród nich.
Po pierwsze, kryzys finansowy. Kryzys ujawnił fundamentalne słabości światowego systemu finansowego. Odgrywamy bardzo aktywną rolę w ogólnoświatowych wysiłkach na rzecz wyeliminowania tych słabości i przekonstruowania ram prawnych i instytucjonalnych.
Po drugie, unia walutowa. Siła wspólnej waluty opiera się na dwóch filarach: polityce walutowej ukierunkowanej na utrzymanie stabilności cen oraz zbiorze właściwych polityk gospodarczych - które są ważnym argumentem w obronie Eurogrupy, panie prezesie. Do szczególnie istotnych wyzwań na froncie gospodarczym należy zdecydowane i autentyczne wdrożenie paktu stabilności i wzrostu, stałe wysiłki na rzecz zwiększenia wydajności i dynamiki naszych gospodarek, a także uniknięcie poważnych rozbieżności poziomu konkurencyjności w strefie euro.
Po trzecie, rozszerzenie. Gdy rozpoczynaliśmy dziesięć lat temu było nas 11 państw. Teraz jest nas 16. To mówi wiele o naszych historycznych staraniach. Kwestia rozszerzenia dokonywanego w najlepszy możliwy sposób jest szalenie inspirującym i wymagającym wyzwaniem dla nas wszystkich, w szczególności dla zarządu i Rady Prezesów EBC.
Euro jest historycznym osiągnięciem. Dzisiaj największe znaczenie ma nasza odpowiedzialność za przyszłość. Pojawiają się nowe wyzwania. Jeżeli stawimy im czoła w sposób wyraźny i śmiały, mogą zaowocować wielkimi ideami, o których mówił Jean Monnet i które zaprowadziły nas tak daleko na drodze do stabilności i dobrobytu Europy.
Jean-Claude Juncker
Panie przewodniczący, panie prezydencie Giscard d'Estaing, panie prezesie Trichet, panie komisarzu Almunia, panie i panowie! Na przestrzeni minionych pięćdziesięciu lat Europa wielokrotnie udowodniła swoją zdolność do wyznaczania sobie wysoce ambitnych celów oraz znajdowania ducha i determinacji potrzebnych do wprowadzenia w życie swoich zamierzeń.
Unia Europejska jest sama w sobie najlepszym tego przykładem, podobnie jak rynek wewnętrzny i rozszerzenie, innymi słowy, jak odnowienie więzi pomiędzy geografią i historią Europy, i jak unia gospodarcza i walutowa, której dziesiątą rocznicę dzisiaj obchodzimy.
Droga wiodąca do utworzenia unii gospodarczej i walutowej oraz wprowadzenia jednej waluty była długa, czego dowodem jest geneza UGW, której początkowy impuls dało sprawozdanie Wernera w 1970 roku. Jej powstanie było długim procesem prowadzącym przez węża walutowego, Europejski System Walutowy, utworzenie waluty ecu w 1979 roku, plan Delorsa z 1989 roku, traktat z Maastricht w roku 1992, a także duńskie "nie” i francuskie "tak”, o którym wówczas mówiło się, że jest nieznaczące, nie zapominając również o kryzysie Europejskiego Systemu Walutowego w 1993 roku. Podróż ta nie była pozbawiona trudności i wstrząsów.
W tamtym czasie było wielu krytyków jednej waluty, zarówno w świecie politycznym, jak i akademickim, nie wspominając już o znaczącej grupie przedstawicieli banków centralnych, którzy uważali, że unia gospodarcza i walutowa nie może lub nie powinna być utworzona, a gdyby jednak mimo wszystko cel ten został osiągnięty, to wspólna waluta, mówiąc krótko, będzie słaba i pozbawiona perspektyw na przyszłość.
Istotne jest dla mnie, aby skorzystać z dziesiątej rocznicy tego doniosłego wydarzenia i złożyć hołd ze swej strony tym, którzy stworzyli euro, jak np. Pierre Werner, Helmut Kohl, François Mitterrand, Jacques Delors, Valéry Giscard d'Estaing i inni. Chciałbym raz jeszcze wyrazić uznanie dla ich wizji, ich determinacji i ich niesłabnącego zaangażowania w sprawy Europy. Osoby, które wymieniłem, a także wielu innych, którzy im towarzyszyli, nie wyobrażali sobie nawet tak rychłego powodzenia ich politycznego przedsięwzięcia. Począwszy od 1 stycznia tego roku szesnaście państw członkowskich uczestniczy w unii gospodarczej i walutowej, a euro jest walutą blisko 330 milionów europejskich obywateli. Euro stało się tym samym najbardziej namacalnym znakiem integracji europejskiej. Jako ów namacalny znak rozpoznawalny na całym świecie euro jest także czynnikiem stabilności. Chroni swoich obywateli przed najpoważniejszymi konsekwencjami kryzysu gospodarczego. Po upływie dziesięciu lat przyznać należy, że euro jest niekwestionowanym sukcesem. Kolejne rocznice mają znaczenie tylko wówczas, gdy są mostami łączącymi z przyszłością, a - z czego musimy zdawać sobie sprawę pomimo naszego zbiorowego zadowolenia, gdy sobie wzajemnie gratulujemy - prawdziwa próba jedności i spójności strefy euro dopiero nas czeka. Ten rok, 2009, będzie rokiem niezwykle trudnym dla gospodarek strefy euro i dla obywateli europejskich, staniemy przed wieloma wyzwaniami, zarówno o charakterze wewnętrznym, jak i zewnętrznym.
Jeśli chodzi o wyzwania wewnętrzne, rządy państw w strefie euro będą musiały współdziałać w celu ograniczenia skutków kryzysu gospodarczego i inwestowania w strukturalne podstawy gospodarki, aby zbudować most do świata po zakończeniu kryzysu. Wyjątkowe sytuacje wymagają stosowania wyjątkowych środków. Nie możemy przeoczyć faktu, że euro, ta ochronna bariera, jaką otoczyliśmy nasze gospodarki, nie spadła nam ot tak, z nieba. Gospodarki strefy euro są lepiej chronione przed negatywnymi zdarzeniami ekonomicznymi, ponieważ bycie częścią strefy euro jest znakiem jakości dowodzącym, że jej członkowie mają faktyczną zdolność wdrażania rozsądnych polityk makroekonomicznych i polityk opartych na koncepcji zrównoważonego rozwoju i dobrobytu ich obywateli. Ochrona, jaką daje euro wiąże się zatem bezpośrednio z naszą wiarygodnością, której źródłem jest z kolei umiejętność realizowania tego rodzaju polityk. Owa wiarygodność jest fundamentem, na którym powstają korzyści związane z unią gospodarczą i walutową. Musimy zatem utrzymać ją, aby nadal w pełni czerpać korzyści z jednej waluty.
Co się zaś tyczy wyzwań zewnętrznych, musimy wyciągnąć polityczne wnioski z międzynarodowego kryzysu finansowego i gospodarczego. Istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy obecnym kryzysem, który miał swe początki w Stanach Zjednoczonych, a poważnymi zaburzeniami równowagi na świecie. Brak dostatecznej przejrzystości, odpowiedzialności i uczciwości w sektorze finansowym zadziałał tym samym jak katalizator kryzysu. Przywrócenie stabilności w gospodarce finansowej i rzeczywistej na skalę światową pociąga za sobą konieczność przeprowadzenia głębokich reform systemu finansowego i wyeliminowania najistotniejszych braków równowagi w sferze globalnej konsumpcji i globalnego oszczędzania. Tego rodzaju proces równoważenia wymaga aktywnej współpracy największych gospodarek w Ameryce, Azji i Europie. Pomimo zauważalnego postępu międzynarodowy wizerunek euro pozostaje zbyt często nadmiernie fragmentaryczny, a interesy narodowe zbyt często biorą górę nad interesem wspólnym, uniemożliwiając tym samym strefie euro przyjęcie pełnej politycznej odpowiedzialności na miarę jej gospodarczego znaczenia i uzyskanie wszystkich możliwych korzyści ekonomicznych, jakie stwarza unia gospodarcza i walutowa. Unia gospodarcza i walutowa jest oczywiście przedsięwzięciem ekonomicznym, ale nade wszystko jest przedsięwzięciem politycznym. W związku z tym musimy wykorzystać druga dekadę istnienia euro, aby udoskonalić unię gospodarczą i walutową wzmacniając jej organy polityczne, zarówno w wymiarze wewnętrznym, jak i zewnętrznym.
Joaquín Almunia
Panie przewodniczący, panie premierze, państwo przewodniczący komisji, panie i panowie! Z pewnością wyrażę poglądy zdecydowanej większości członków tej Izby mówiąc, że dziesięć lat po wprowadzeniu euro jestem, jako Europejczyk, dumny z sukcesu tej waluty.
Chciałbym pogratulować Parlamentowi inicjatywy upamiętnienia dziesiątej rocznicy naszej wspólnej waluty tutaj, na tym posiedzeniu plenarnym Parlamentu Europejskiego w Strasburgu.
Euro oraz unia gospodarcza i walutowa są niezaprzeczalnie sukcesem. Na przestrzeni minionych dziesięciu lat euro przyniosło wiele korzyści wszystkim członkom jego strefy i nadal je przynosi w czasach głębokiego kryzysu gospodarczego i finansowego.
W krótkim czasie zaledwie jednego dziesięciolecia euro zyskało w pełni zasłużoną opinię silnej i stabilnej waluty. Euro to druga waluta na świecie i dzięki roli, jaką odgrywa w międzynarodowej gospodarce, już jest porównywalne pod niektórymi względami z dolarem jako instrument handlu i środek płatniczy w międzynarodowych finansach.
Nade wszystko jednak jest częścią codziennego życia dla niemal 330 milionów osób w szesnastu krajach Unii Europejskiej. Wszyscy nosimy w portfelach ten symbol wspólnej europejskiej tożsamości: bowiem euro, będąc walutą jest jednocześnie najważniejszym elementem naszego europejskiego projektu przypominając nam w namacalny sposób o korzyściach, jakie płyną z procesu integracji zapoczątkowanego ponad pół wieku temu.
Euro przyniosło nam niski poziom inflacji i niskie stopy procentowe dzięki makroekonomicznym ramom ukierunkowanym na utrzymanie stabilności. Euro dało wyraźny impuls dla handlu i inwestycji pomiędzy państwami członkowskimi, które je wprowadziły. Euro ułatwiło także utworzenie 16 milionów nowych miejsc pracy w strefie euro w ciągu ostatnich dziesięciu lat, co jest wynikiem trzykrotnie wyższym niż wskaźnik odnotowany w poprzedniej dekadzie.
Euro wspomogło integrację finansową i rozwój jednolitego rynku; ochroniło członków swojej strefy przed zewnętrznymi zakłóceniami; było i nadal jest biegunem stabilności, nie tylko dla gospodarki europejskiej, ale również gospodarki światowej.
Obecny kryzys jest bez wątpienia sprawdzianem dla euro. Jednak ci, którzy sądzą, że unia gospodarcza i walutowa nie jest gotowa stawić czoła konsekwencjom kryzysu są w błędzie. Przeciwnie, gdyby nie istniała jedna waluta, niekorzystne skutki kryzysu byłyby znacznie większe.
Wiele państw członkowskich doświadczałoby teraz ogromnej niestabilności kursów swoich walut, a możliwe nawet, że byłyby one celem spekulacyjnych ataków. Narzuty w odniesieniu do ich publicznych dłużnych papierów wartościowych byłyby znacznie wyższe niż obecnie, a ich rezerwy na potrzeby zwalczania skutków kryzysu za pomocą bodźców fiskalnych byłyby mniejsze.
Zreformowany w 2005 roku pakt stabilności i wzrostu zachęcił rządy do uporządkowania ich rachunków publicznych, doprowadzając w 2007 roku do najniższego deficytu budżetowego od 25 lat, co pozwoliło im teraz z lepszej pozycji stawić czoła kryzysowi.
W czasie obecnego kryzysu działania Europejskiego Banku Centralnego jedynie umocniły jego silną reputację, jaką zyskał w początkowych latach funkcjonowania unii gospodarczej i walutowej.
Przyjmując w sposób zdecydowany niezbędne środki i obejmując przywództwo w dziedzinie współpracy z pozostałymi bankami centralnymi w krajach uprzemysłowionych, Europejski Bank Centralny odegrał rolę naszego przewodnika w tym okresie i w sposób znaczący przyczynił się do zapobieżenia ogromnej zapaści finansowej.
Sytuacja gospodarcza jest daleka od tej, jaką mieliśmy nadzieję zastać w chwili, gdy będziemy świętować tę rocznicę, przy czym jednak obecne wydarzenia podkreślają wyraźnie jak nigdy dotąd korzyści płynące z unii gospodarczej i walutowej. Dla państw, które jeszcze nie przyłączyły się do strefy euro pozostaje ona coraz bardziej atrakcyjnym rozwiązaniem, co było widoczne w ubiegłym tygodniu w Bratysławie, gdy witaliśmy Słowację jako najmłodszego, szesnastego członka rodziny euro.
Komisja Europejska i Parlament muszą kontynuować współpracę z państwami członkowskimi, Eurogrupą, Europejskim Bankiem Centralnym i społecznością międzynarodową w celu wprowadzenia naszych gospodarek na drogę prowadzącą do trwałego powrotu wzrostu gospodarczego.
W tym względzie zalecenia Komisji zawarte w sprawozdaniu, które przedłożyliśmy kilka miesięcy temu, dotyczącym pierwszych dziesięciu lat funkcjonowania unii gospodarczej i walutowej, które było ostatnio przedmiotem debaty w tej Izbie, pozostają aktualne w tym samym, a nawet większym stopniu, co ubiegłorocznej wiosny.
Wzmożona budżetowa czujność, jej rozszerzenie na inne aspekty makroekonomiczne, powiązania między politykami makroekonomicznymi a reformą strukturalną, zewnętrzny wizerunek euro, a także poprawa systemu zarządzania unią gospodarczą i walutową są - i muszą pozostać - najważniejszymi zagadnieniami w drugim dziesięcioleciu istnienia euro, które oby przyniosło co najmniej tyle sukcesów, co pierwsza dekada.
Panie przewodniczący, chciałbym zakończyć oddając hołd wizji i ambicji ojców-założycieli euro, których wyobraźnia i śmiałe działania pozostawiły nam w spadku walutę, z której wszyscy Europejczycy mogą być dumni. Musimy chronić fundamenty tego sukcesu.
Kryzys otworzył nowy rozdział w gospodarce światowej, w którym unia gospodarcza i walutowa musi nadal odgrywać istotną rolę służąc wspólnym interesom i celom wszystkich Europejczyków.
Valéry Giscard d'Estaing
Panie przewodniczący, panie prezesie Juncker, panie prezesie Trichet, panie i panowie! Każdy, kto brał udział w tworzeniu europejskiej waluty jest wdzięczny panu, panie przewodniczący, i państwu, panie i panowie, za tę wspaniałą inicjatywę podjętą przez państwa dla upamiętnienia dziesiątej rocznicy narodzin euro.
Należę do osób, które sądzą, że lepiej jest unikać coraz większej liczby uroczystości upamiętniających, ta jednak jest uzasadniona, bowiem upamiętnia największy wkład w integrację europejską od czasu wyborów powszechnych do Parlamentu Europejskiego w 1979 roku. Niewątpliwie przeszliśmy długą drogę i być może to miłe, przyjacielskie spotkanie nie oddaje całości obrazu sytuacji.
Chciałbym oddać hołd wszystkim tym, którzy wyznaczyli ten kurs, a także tym, którzy nim podążali. Jego odległe korzenie możemy odnaleźć w sprawozdaniu premiera Luksemburga, Pierre'a Wernera, pana poprzednika, w 1970 roku. Jednak dopiero kryzys walutowy w kolejnych latach i niestabilność kursów walut dały impuls do działań w tej dziedzinie. Dopóki kursy walut były stałe, system walutowy nie zakłócał naszych prób stworzenia wspólnego rynku. Jednak tuż po tym, jak rozpoczęły się wahania kursów, problem ten zaczął narastać.
Po zakończonych niepowodzeniem próbach stworzenia węża walutowego, silny impuls płynący ze strony Francji i Niemiec w latach 1975-1980 doprowadził do spotkania w Bremie, w północnych Niemczech, oraz podjęcia decyzji o ustanowieniu Europejskiego Systemu Walutowego i wprowadzeniu ecu, prekursora euro. To posunięcie zyskało poparcie ze strony naszych partnerów w krajach Beneluksu i Włoszech.
Po okresie niewielkiej aktywności w latach 1980-1988 proces ten nabrał na nowo rozpędu wraz z powołaniem przez Radę komisji pod przewodnictwem Jacques'a Delorsa, czego efektem było podpisanie traktatu z Maastricht.
Oddajmy honor pionierom, którzy byli zaangażowani w te działania od samego początku, jak ostatnio pan, panie przewodniczący, jak również mój przyjaciel, kanclerz Helmut Schmidt i jego sekretarz stanu, Manfred Lahnstein; Bernardowi Clappier, ówczesnemu gubernatorowi Banque de France i współautorowi deklaracji Roberta Schumana w 1950 roku; Alexandrowi Lamfalussy'emu, który służył nam swoją ogromną, niemal wyjątkową wiedzą podczas prac komisji do spraw europejskiej unii walutowej, którą powołaliśmy wraz z Helmutem Schmidtem w celu wznowienia projektu; Jacques'owi Delorsowi, przewodniczącemu Komisji Europejskiej, który przejął realizację działań; i wreszcie negocjatorom i sygnatariuszom traktatu z Maastricht, którzy przygotowali wspaniały tekst, który właściwie pozostał od tamtej pory niezmieniony, pod wodzą kanclerza Helmuta Kohla i prezydenta François Mitterranda, których determinację należy szczególnie podkreślić, wraz z ich pozostałymi koleżankami i kolegami. Dziś musimy im wszystkim powiedzieć ogromne "dziękuję”.
Jakich argumentów możemy użyć na poparcie idei euro przy okazji jego dziesięciolecia, obchodzonego w czasach kryzysu? Jakie wzniosłe słowa możemy wypowiedzieć w naszych rocznicowych toastach? Przede wszystkim, sukces euro przerósł oczekiwania nie tylko wszystkich jego przeciwników, oczywiście, ale nawet wszystkich jego zwolenników. Nie będę wdawał się w szczegóły, skoro przyznali mi państwo jedynie pięć minut. W rozmowach, jakie odbyłem z najwybitniejszymi ekspertami walutowymi w latach 1995-2000 wszyscy oni wyrażali się sceptycznie o możliwości wprowadzenia euro i powodzeniu tej idei.
W ciągu dziesięciu lat euro stało się walutą numer dwa na świecie i - jak już zostało to powiedziane - jedną z walut najbardziej poważanych. Jego należyte zarządzanie stworzyło tarczę ochronną przed kryzysem i grunt dla nieinflacyjnego wzrostu. Gdyby nie istniało euro, kontynentalna Europa zostałaby teraz wywrócona do góry nogami przez walutowe tornado, co pogłębiłoby kryzys gospodarczy.
Oczekujemy, że polityka pieniężna będzie starała się ograniczyć - w zakresie, w jakim jest to możliwe pod względem walutowym - negatywny wpływ kryzysu i torować drogę powrotu nieinflacyjnego wzrostu, co jeszcze nie ma na razie miejsca, a do którego to czasu wywołane kryzysem znaczne deficyty publiczne i poziom zadłużenia powinny zostać zniwelowane. W tym względzie ufamy kadrze zarządzającej i pracownikom Europejskiego Banku Centralnego, którzy od czasu początków kryzysu wykazali się dużą wiedzą. Szanujemy także ich determinację i niezależność.
Chciałbym na zakończenie podzielić się dwiema uwagami. Musimy być ostrożni, aby nie ulec pokusie nadania euro wymiaru ogólnoświatowego, co wprawdzie schlebiałoby naszej próżności, ale jednocześnie zwielokrotniałoby ryzyka, z jakimi musimy się mierzyć. Euro jest walutą Europy i musi być wyrazem jej odrębnej kultury upowszechniając racjonalny i stabilny wzór wśród pozostałych walut na świecie.
I wreszcie, nie sądzę, aby opinia publiczna musiała czekać zbyt długo na przywrócenie systemu regulacji bankowych w strefie euro. Wydaje mi się, że moglibyśmy wezwać Europejski Bank Centralny do przeprowadzenia tego procesu przywracania porządku i nadzorowania jego wdrażania zgodnie z artykułem 106 ust. 5 traktatu z Maastricht. Istotnie, potrzebujemy silnego bodźca, specjalistycznej wiedzy i harmonogramu podejmowania decyzji, który Europejski Bank Centralny mógłby opracować i który Rada Ministrów strefy euro pod przewodnictwem pana, panie prezesie Juncker, mogłaby następnie przyjąć i realizować.
Zakończę, panie przewodniczący, mówiąc, że symbol integracji, jakim jest sukces waluty euro musi dodać nam odwagi do zrobienia kolejnego kroku w procesie tworzenia naszej w coraz większym stopniu zjednoczonej Europy, co zalecają poszczególne traktaty i co staramy się osiągnąć. Przeciwstawmy nieuchronności porażki energię powodzenia. A sukces ten dzisiaj nosi piękne imię euro.
(Oklaski)
Pervenche Berès
Panie przewodniczący! Euro jest pomyślnym efektem wizji i woli politycznej, nie zaś produktem rynku. Jest przykładem najlepszego, co Europa może osiągnąć, jeśli wszyscy zjednoczą siły.
Naturalnie chcę również skorzystać z tej okazji, aby oddać honor i podziękować w naszym imieniu, w imieniu naszych dzieci, a także w imieniu wszystkich innych ludzi, ojcom-założycielom i architektom tego sukcesu: Pierre'owi Wernerowi, który jest z nami, kanclerzowi Helmutowi Schmidtowi, prezydentowi Giscardowi d'Estaing, przewodniczącemu Komisji Europejskiej Jacques'owi Delorsowi, kanclerzowi Helmutowi Kohlowi, prezydentowi François Mitterrandowi, baronowi Alexandrowi Lamfalussy'emu, Tommasowi Padoa-Schioppie, Philippowi Maystadtowi i wszystkim pozostałym, których tu nie wymieniłam. Chciałabym jednak również wyrazić uznanie dla działań pana poprzedników, panie przewodniczący, działań moich poprzedników, Karla von Wogaua, który jest nadal z nami, a także Christy Randzio-Plath, która również jest dzisiaj wśród nas. Działania tego Parlamentu odegrały zasadniczą rolę polegającą na tym, że w okresie przejścia do waluty euro zajmowaliśmy się nie tylko transferem rachunków w bankach, ale również naszymi obywatelami, umożliwiając im przystosowanie się, przyzwyczajenie i przyjęcie tej nowej waluty, która miała stać się ich walutą. Jestem przekonana, że tego rodzaju działania ze strony naszej instytucji także zasługują na przypomnienie i uznanie.
Cieszę się również, że dzisiejsza uroczystość może odbyć się tutaj, w Parlamencie Europejskim, kolebce demokracji dla wszystkich obywateli Europy. Ostatecznie euro jest nade wszystko sprawą istotną dla nas wszystkich, a dopiero później dla banków. Niewątpliwie jest ono istotną sprawą dla Europejczyków, jak oni sami z zadowoleniem nam mówią. Niektóre rządy są niechętne ustanawianiu symboli dla Europy. Niemniej to sami Europejczycy przyjęli euro jako symbol przynależności do Unii Europejskiej.
Oczywiście nie wszyscy z nas posługują się euro. Na początku było nas jedenaście państw, teraz jest nas już szesnaście. Oczekujemy, że dołączą do nas kolejne kraje. Mam nieodparte wrażenie, że obecny kryzys skłania niektóre państwa do ponownego rozważenia, czy powinny one należeć do strefy euro, czy też nie. Myślę, że jest to najlepszym dowodem na nasz sukces. Europa czyni postępy - jak to bardzo często ma miejsce - wykazując się skutecznością i przy tej okazji upamiętniającej dziesięciolecie euro widzimy wyraźnie, że ocena tej waluty jest w przeważającym stopniu pozytywna. Niektóre państwa, które wcześniej wahały się, teraz pukają już do drzwi strefy euro. Możemy jedynie zachęcić je do tego na warunkach określonych w traktacie, które to warunki nigdy nie zostały zmienione i które są przydatnym środkiem umożliwiającym Europie posuwanie się do przodu w kwestiach gospodarczych i walutowych w oparciu o dwa filary: konsolidację i rozszerzenie.
Każda rocznica jest jednak również okazją do spojrzenia w przyszłość. Euro, wzbogacone o doświadczenia tych minionych dziesięciu lat, musi teraz otworzyć nowe obszary rozwoju; nie oznacza to, że dotychczas zupełnie się nimi nie zajmowaliśmy, ale po prostu wciąż jest przed nami dużo pracy z tym związanej.
W kwestii współpracy gospodarczej, Jean-Claude Juncker mówił o kryzysie, jaki teraz przechodzimy. Nie jest to sytuacja normalna. W czasach obecnego kryzysu wszyscy zdajemy sobie sprawę, że gdybyśmy poczynili postępy w ramach unii gospodarczej tak szybko jak to miało miejsce w unii walutowej, bylibyśmy dzisiaj w jeszcze lepszej sytuacji. Wyciągnijmy zatem z tego wnioski. Nie jest dla nas normalne kładzenie nacisku na równowagę deficytów budżetowych zamiast na jakość wydatków publicznych. Rządy muszą nauczyć się rozmawiać ze sobą o swoich politykach gospodarczych. Sytuacja, w której państwa członkowskie zaciągają pożyczki o tak odmiennym oprocentowaniu mając tę samą walutę i te same stopy procentowe ustalone przez Europejski Bank Centralny, nie jest normalna.
To samo spostrzeżenie odnosi się do nadzoru nad rynkami finansowymi. Prezydent Giscard d'Estaing wspomniał artykuł 105 ustęp 6, który jest dla nas wspólną podstawą działań umożliwiającą dalszy postęp. Sądzę, że jednym z wniosków płynących z obecnego kryzysu jest to, że pokazuje on faktycznie, iż Europejski Bank Centralny będzie musiał odegrać rolę nadzorującą. Nie chcemy rozdzielać nadzoru rynków finansowych od ostrożnościowego nadzoru w skali makro. Jednak aby to osiągnąć, będziemy również musieli - jako przywódcy polityczni - myśleć o znalezieniu równowagi. Jeżeli obowiązki Europejskiego Banku Centralnego zostaną zwiększone, konieczne będzie wskazanie sposobu, w jaki będzie musiała zostać ustanowiona w przyszłości równowaga instytucjonalna w ujęciu całościowym.
Chciałabym na zakończenie poczynić jedną uwagę na temat międzynarodowej roli euro. Zgadzam się, że nie wolno nam domagać się nadmiernego przywileju bycia walutą rezerwową. Jednakże nie jest dla nas również normalną sytuacja, w której poświęcamy dziesięć lat na stworzenie euro, a następnie, 10 lat po przejściu do euro, jesteśmy nadal bierni na arenie międzynarodowej, a silny głos euro nie jest wyraźniej słyszalny w procesie przywracania pewnej równowagi w światowym systemie walutowym.
I wreszcie, jestem przekonana, że euro jest czymś znacznie więcej niż tylko walutą. To właśnie dlatego jest tak istotną kwestią dla tego Parlamentu. Jest narzędziem w rękach naszych obywateli, którzy doświadczają najgłębszego kryzysu od wielu lat. Musimy zatem wykorzystać to cudowne dzieło, ten symbol Europy, aby pomóc naszym obywatelom przetrwać ten kryzys w jak najlepszej kondycji.
Werner Langen
Panie przewodniczący! Dziesięciolecie euro jest rzeczywiście okazją do świętowania. Każdy, kto dziesięć lat temu powiedziałby, że euro tak znakomicie się rozwinie zostałby wyśmiany. Wiele osób przyczyniło się do tego sukcesu, ale pamiętam też liczne głosy sceptyczne - mówiło się o nim jako o przedwcześnie urodzonym dziecku i niewykonalnym przedsięwzięciu - a dziś wiemy już, że była to wizja, do której realizacji wniosło swój wkład wielu ludzi. Moja przedmówczyni przypomniała nam wszystkie osoby, które się do tego przyczyniły, powiedziała o kamieniach milowych, o europejskim systemie walutowym, który był umową z Europejskim Bankiem Centralnym o ustanowieniu centralnie ustalanych stóp, o raporcie Delorsa, który zakładał wprowadzenie unii walutowej w trzech etapach, o traktacie z Maastricht - zaledwie dwa lata po upadku muru berlińskiego - a także o okresach przejściowych. Wiele osób pomogło uczynić euro tak udanym przedsięwzięciem, jakim jest obecnie.
Jak przewodnicząca komisji, pani poseł Berès, już powiedziała, w tym okresie, a w szczególności od roku 1994, kiedy to rozpoczął się proces wdrażania postanowień traktatu z Maastricht, do roku 2002 Parlament aktywnie współpracował w zakresie wprowadzania banknotów i bilonu, jak również przygotowywania licznych sprawozdań, prowadzenia dyskusji, przekazywania opinii, a także składania wniosków. Chciałbym tutaj w sposób szczególny podziękować dwojgu ówczesnym przewodniczącym komisji, panu von Wogauowi i pani Randzio-Plath, którzy również reprezentowali Parlament w świecie zewnętrznym i którzy udzielili temu projektowi - choć pierwotnie zapoczątkowanemu przez rządy - potrzebnego poparcia parlamentarnego. Dzisiaj także pracujemy, pod przewodnictwem pani poseł Berès, nad takim samym sposobem reprezentowania.
W dniu 18 listopada Parlament przyjął zdecydowaną większością głosów sprawozdanie, w którym opisujemy sukcesy, wyzwania, zagrożenia i problemy, i chciałbym wspomnieć tylko o kilku sprawach w uzupełnieniu tego, co już powiedziała pani poseł Berès.
Euro okazało się wielkim sukcesem i jest to również przedsięwzięcie jedyne w swoim rodzaju: centralna polityka pieniężna pod zarządem Europejskiego Banku Centralnego prowadzona równolegle z lokalnymi politykami budżetowymi i finansowymi. Ważne jest, aby w przyszłości powiązania pomiędzy tymi dwoma szczeblami odpowiedzialności w ramach paktu stabilności i wzrostu zostały zachowane także w czasach kryzysu. Bez przedmiotowego paktu stabilizacji i wzrostu, bez silniejszej koordynacji polityki budżetowej i finansowej euro narażone byłoby także w przyszłości na ryzyka, których można uniknąć. W tym względzie apeluję w szczególności do państw członkowskich w strefie euro, ale również do całej Unii Europejskiej do narzucenia sobie tego rodzaju dyscypliny, do podjęcia tego rodzaju skoordynowanej współpracy w sposób poważniejszy niż miało to miejsce w przeszłości w odniesieniu do niektórych zagadnień.
Euro znacząco obniżyło poziom inflacji tworząc tym samym klimat zaufania i stabilności, i na przestrzeni tak krótkiego czasu, że nikt nie sądził, iż będzie to możliwe, stało się drugą najczęściej posiadaną walutą rezerwową. Euro zwiększyło presję na reformy strukturalne w państwach członkowskich i w ten sposób, nawet w epoce globalizacji, stało się "programem uzdrowienia” dla przedsiębiorstw i dla narodów. Instytucje funkcjonujące w strefie euro - kilka z nich zostało już tu wymienionych przez moją przedmówczynię - Rada ds. Gospodarczych i Finansowych, Eurogrupa i wiele innych, stworzyły wraz z Komisją i Europejskim Bankiem Centralnym niezbędne warunki - ponieważ już działały, ponieważ już funkcjonowały, ponieważ działały niezależnie - tak aby w czasach kryzysu gospodarczego reagować szybko, rzetelnie i prawidłowo.
Przekonaliśmy się, że euro zadziałało w procesie tworzenia europejskiego rynku finansowego w charakterze dźwigni. Wniosek polityczny, jaki wyłania się z tych wspólnych sukcesów jest taki, że państwa posiadające wspólną walutę i wspólny rynek wewnętrzny osiągnęły unikalny poziom integracji, który zapewni spokój i dobrobyt.
Nie możemy jednak uznawać euro za pewnik w przyszłości. Pojawiają się liczne głosy i żądania, aby podejść do różnych zagrożeń poważnie: oddalanie się od gospodarek narodowych, co wiąże się ze znacznymi ryzykami w związku ze wzrostem wynagrodzeń i deficytami budżetowymi, nie powinno być faktem pomijanym przy okazji dzisiejszej rocznicy.
Zupełnie innym aspektem jest zróżnicowane kształtowanie się stóp procentowych w odniesieniu do obligacji skarbowych. Obecnie widzimy, po okresie niewątpliwego obniżenia, ponowny wzrost marży odsetkowej, co stwarza możliwość pojawienia się nowych problemów w tym zakresie w poszczególnych państwach członkowskich w strefie euro.
Pragnę przypomnieć Izbie, że zwłaszcza w związku z rozszerzaniem się strefy euro nie można przyznawać żadnych specjalnych ulg i że wszystkie państwa będące członkami strefy euro mogą - i muszą - spełniać odpowiednie warunki przewidziane w traktacie z Maastricht.
Euro zostało dobrze przyjęte przez opinię publiczną. Zyskało zaufanie na świecie. Zdało pierwszy test i w sposób niezwykły przyczyniło się do trwałego zintegrowania naszych narodów w Europie. To coś, z czego wszyscy możemy być dumni. Dziękuję.
(Oklaski)
Jean-Paul Gauzès
Panie przewodniczący, panie prezydencie Giscard d'Estaing, panie prezesie Juncker, panie prezesie Trichet, panie komisarzu Almunia, panie i panowie! Poczyniono tu już wiele trafnych spostrzeżeń.
W ciągu dziesięciu lat euro stało się mocnym symbolem Europy. Jednak koncepcja stworzenia w Europie jednej waluty, której fundamenty położono zwłaszcza podczas szczytu w Bremie w 1978 roku w sprawie systemu walutowego i stworzenia ecu, spotkała się wówczas ze sceptycznym przyjęciem ze strony rynków i głównych organów walutowych poza Europą. Winniśmy gorąco podziękować i pogratulować wszystkim tym, którzy podjęli tę decyzję i których nazwiska już tu padły.
Stworzenie euro jest najlepszym dowodem na to, że Europa jest zdolna - pod warunkiem istnienia woli politycznej - do podejmowania długofalowych decyzji na rzecz wspólnej, dostatniej przyszłości. Dzisiejsza rocznica napawa nas szczególnie potrzebną w obecnych czasach nadzieją.
Trzeba jednak powiedzieć, że opinie na temat euro wśród naszych współobywateli do niedawna były mieszane. Dla tych, którzy podróżują korzyści płynące z jednej waluty były oczywiste. Pozostałym euro kojarzyło się z podwyżkami cen. Przeprowadzone badania istotnie wykazały, że w większości państw odczuwalny był wzrost inflacji mimo, iż oficjalne dane wskazywały, że - zwłaszcza dzięki działaniom Europejskiego Banku Centralnego - została zapewniona stabilność walutowa. W rzeczywistości niektórzy faktycznie wykorzystali fakt wprowadzenia euro, aby zaokrąglić niektóre ceny w górę, a konsumenci być może nie zachowali wystarczającej czujności.
Kiedy wzrósł kurs euro wobec dolara, usłyszeliśmy także komentarze ze strony części producentów, którzy prowadzą działalność produkcyjną w większości w strefie euro, ale sprzedają poza tym obszarem. Europejski Bank Centralny ma też swoich krytyków, którzy nie kwestionowali jego niezależności, ale prowadzoną przez niego politykę w sprawie stóp procentowych, która wydawała się zbyt restrykcyjna.
Dzisiaj kryzys zmienił wiele z tych poglądów. Wszyscy rozumiemy, że euro jest czynnikiem decydującym w procesie ograniczania w Europie konsekwencji kryzysu zapoczątkowanego w Stanach Zjednoczonych. Europejski Bank Centralny z pewnością był najbardziej żywo reagującym bankiem centralnym. Jego szczególnie trafne decyzje były przyjmowane z jednomyślną aprobatą. Jak wyglądałaby sytuacja, gdyby poszczególne państwa członkowskie musiały indywidualnie bronić swoich krajowych walut? Nieunikniona byłaby ich dewaluacja i nie udałoby nam się uniknąć kryzysu walutowego.
Korzystne efekty wprowadzenia euro muszą zachęcać nas do kontynuowania i rozszerzania koordynacji polityk gospodarczych, a także przestrzegania zasad paktu stabilności i wzrostu. To prawda, że w obecnej sytuacji wyjątki mogą i być może nawet powinny być akceptowane, ale tylko tymczasowo i przy zachowaniu celu w postaci zrównoważonych finansów publicznych. Wysokiej jakości finanse publiczne i polityki gospodarcze są, w istocie, niezbędne bardziej niż kiedykolwiek. Są one gwarancją skuteczności, konkurencyjności i wzrostu. Są warunkiem solidności naszej waluty - euro.
Robert Goebbels
Panie przewodniczący! W tych niepewnych czasach ważna jest możliwość liczenia na coś, co ma pewną wartość: euro. Jako że miałem okazję odegrać drugoplanową rolę jako członek Rady Ecofin w okresie przygotowań do wprowadzenia przyszłej jednej waluty, widziałem wątpliwości po obu stronach debaty i ostrożne czajenie się państw członkowskich, które ostatecznie uczyniły z Eurogrupy silniejsze forum współpracy wyprzedzające swoje czasy. Ponadto dwa z najwspanialszych osiągnięć Europy były możliwe dzięki determinacji kilku państw, które wytrwale podejmowały wysiłki, aby uczynić integrację rzeczywistością dla wszystkich naszych współobywateli. Mam tu na myśli układ z Schengen przewidujący swobodny przepływ Europejczyków, wdrożony z inicjatywy pięciu państw: Francji na czele z prezydentem Mitterrandem, Niemiec - z kanclerzem Kohlem i krajów Beneluksu. Do strefy Schengen wstąpiła teraz również Szwajcaria, natomiast Brytyjczycy i Irlandczycy wciąż unikają przyłączenia się do tej Europy narodów.
Prezydent Mitterrand i kanclerz Kohl byli również politycznymi architektami euro, chociaż swój wkład w ten walutowy sukces wniosło wiele osób na czele z Jacques'em Delorsem. Pierwszym wnioskiem, jaki mi się tutaj nasuwa jest to, że każdy, kto pragnie lepszej Europy nie może obawiać się międzyrządowych działań, zwłaszcza jeśli powstała koalicja państw, które naprawdę chcą popchnąć Europę do przodu. Przykładem takiej pozytywnej, zacieśnionej współpracy na rzecz Europy jest konwencja z Prüm, której celem jest zwalczanie poważnych przestępstw. W okresie, kiedy traktat konstytucyjny został uśmiercony i pochowany wskutek głosowania na "nie” nie tylko we Francji, ale także w Holandii, i kiedy niestrawny akt prawny znany pod nazwą mini-traktatu lizbońskiego jest blokowany w Irlandii i być może również w Republice Czeskiej, powinniśmy dowieść, że Europa wciąż funkcjonuje opierając się na zacieśnionej współpracy obejmującej ogromny obszar.
Niezależnie od powyższego atrakcyjność euro pozostaje niekwestionowana. Po Słowenii właśnie dołączyła do nas Słowacja. Pozostałe państwa martwią się niemożnością skorzystania z tarczy ochronnej w postaci euro. Nawet w Wielkiej Brytanii pojawiają się głosy poddające w wątpliwość słuszność stosowanej przez ten kraj koncepcji "wspaniałego odosobnienia” w obliczu załamania się funta, który stracił swoją pozycję światowej waluty rezerwowej stając się zupełnie przeciętną walutą w ciągu mniej niż jednego wieku. Dzięki konsekwentnym działaniom Wima Duisenberga, Jeana-Claude'a Tricheta i im podobnych euro stało się w ciągu dziesięciu lat drugą co do znaczenia walutą rezerwową w świecie. Oczywiście, w transakcjach na świecie nadal króluje dolar wciąż stanowiący bezpieczną lokatę kapitału, jednak kolosalny dług zaciągnięty przez Stany Zjednoczone poprzez zmuszenie reszty świata do finansowania ich stylu życia zasieje coraz więcej ziaren wątpliwości co do zdolności tej potęgi gospodarczej numer jeden do wywiązania się ze swoich zobowiązań. W istocie świat finansów zmierza ku duopolowi euro i dolara. Wszelkie walutowe duopole zwykle przechodzą etap ustalania parytetów, który często nadchodzi nagle. W tych czasach rozległej recesji świat potrzebuje stabilności i nowych pewników. Euro będzie miało do odegrania kluczową rolę w tym nowym układzie stabilności. Europejski Bank Centralny (EBC) zrobił wszystko, co powinien był zrobić w obliczu światowego kryzysu finansowego made in the USA.
Jak powiedział Jacques Delors, euro jest tarczą, która chroni całą Europę, jednak dotychczas nie pobudziło europejskiej gospodarki w wystarczającym stopniu. EBC odpowiada jedynie za politykę pieniężną. Ostatecznie Komisja jest tylko pierwszorzędnym konsultantem formułującym zalecenia, które są ogólnie przydatne, ale prawdziwymi uczestnikami świata gospodarki pozostają same państwa, które, niestety, działają w sposób nieskoordynowany. Wprawdzie skuteczna harmonizacja skumulowanej potęgi gospodarczej 27 państw mogłaby zdziałać cuda, jednak Eurogrupa - pomimo godnych uznania wysiłków Jeana-Claude'a Junckera - pozostaje jedynie nieformalną grupą dyskusyjną. Wiosną 1999 roku miałem sposobność być świadkiem podjętej w ramach Eurogrupy przez kilku ministrów finansów, w tym Oskara Lafontaine'a, Dominique'a Straussa-Kahna, Carla Ciampiego i kilku innych, próby nawiązania współpracy gospodarczej i walutowej pomiędzy Unią Europejską a Europejskim Bankiem Centralnym. Wim Duisenberg pozwolił sobie na ciętą ripostę: "nigdy nie będzie możliwa jakakolwiek koordynacja ex ante z Europejskim Bankiem Centralnym, jako że zawsze będziecie musieli reagować ex post na nasze decyzje”. Przyczyna takiego stanu rzeczy jest oczywista: EBC jest i pozostanie niezależny w prowadzeniu swojej polityki pieniężnej, ale niezależność ta nie oznacza zakazu nawiązywania konstruktywnego dialogu pomiędzy instytucjami mającymi za zadanie obronę interesów i wspólnego losu 500 milionów Europejczyków. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby państwa zorganizowały się lepiej w celu osiągnięcia właściwej koordynacji ich polityk gospodarczych, czy to w ramach UE, czy też zwłaszcza reprezentując Europę na zewnątrz, jak przed chwilą niezwykle rozsądnie stwierdził Jean-Claude Juncker.
Wolf Klinz
Panie przewodniczący, panie prezydencie Giscard d'Estaing, panie prezesie Juncker, panie prezesie Trichet, panie komisarzu Almunia, panie i panowie! Bardzo żałuję, że w dzisiejszym uroczystym posiedzeniu bierze udział stosunkowo niewielu posłów, bowiem jest to naprawdę historyczne wydarzenie. Słyszeliśmy już od moich przedmówców z jak dużym sceptycyzmem przyjmowano wprowadzenie euro. Mówiło się, że już same wyzwania logistyczne związane z wprowadzeniem miliardów banknotów i monet będą niemożliwe do zrealizowania, a koncepcja połączenia wspólnej polityki pieniężnej z odrębnymi politykami fiskalnymi w poszczególnych państwach członkowskich była postrzegana nawet nie jako najpoważniejsze wyzwanie, ale w ogóle rzecz niewykonalna.
Dzisiaj fakty dowodzą, że było zgoła inaczej. Europejska unia walutowa jest rzeczywistością; euro istnieje od dziesięciu lat. To coś na miarę małego politycznego cudu i tu znów prawdziwe okazały się słowa Waltera Hallsteina, pierwszego przewodniczącego Komisji: "Ktoś, kto nie wierzy w cuda w sprawach europejskich nie jest realistą.”
Wątpliwości obywateli, wśród których wiele osób w wielu państwach członkowskich początkowo było przekonanych, że euro przyniesie ogromne podwyżki cen, teraz zniknęły. Euro zostało zaakceptowane, a nawet entuzjastycznie przyjęte przez wielu obywateli. Stało się czymś w rodzaju widocznego europejskiego identyfikatora: obok hymnu i flagi jest to jeden z niewielu symboli, jakie obecnie posiadamy.
Można - jak sądzę - powiedzieć, że w pierwszych latach działania Europejskiego Banku Centralnego Europa i europejska gospodarka płynęły po dość spokojnych wodach, co sprawiło, że bankowi było stosunkowo łatwo realizować politykę stabilności. Ale jeśli nawet tak właśnie było, to warto zauważyć, że średnia stopa inflacji na przestrzeni pierwszych dziesięciu lat funkcjonowania euro utrzymywała się na poziomie około 2%, czyli mniej więcej na poziomie docelowym wyznaczonym właśnie przez Europejski Bank Centralny. Z kolei niemiecka marka, która zawsze podawana była jako modelowy przykład stabilności, odnotowała w ciągu 50 lat swego istnienia średnią stopę inflacji w wysokości 3%. Można zatem powiedzieć, że Europejski Bank Centralny wywiązuje się ze swoich zadań bardzo dobrze.
Niemniej to właśnie teraz, w obecnych czasach kryzysu, Europejski Bank Centralny pokazuje swoją prawdziwą siłę, swoją faktyczną jakość. Ma on tutaj do odegrania niezwykle ważną rolę. Udowodnił, że jest niezależny, skuteczny i pewny siebie, i działa w sposób zdecydowany i szybki. Stał się przykładem dla niektórych banków centralnych, zarówno w tych krajach europejskich, które nie są jeszcze częścią strefy euro, jak i poza Europą. Wysłał czytelny komunikat Rezerwie Federalnej w Stanach Zjednoczonych, że jest w stanie realizować z powodzeniem swoją politykę nie pomimo swojej niezależności, ale właśnie dlatego, że jest politycznie niezależny i nie podlega poleceniom ze strony różnych rządów.
Wiemy już teraz, kiedy sektory bankowe w poszczególnych państwach członkowskich zostały osłonięte ochronnym parasolem, że państwa członkowskie są w trakcie opracowywania różnych planów pobudzenia gospodarczego w celu złagodzenia negatywnego oddziaływania kryzysu finansowego na realną gospodarkę. Stawia to przed Europejskim Bankiem Centralnym kolejne wyzwania, bowiem istnieje ryzyko, że różnice w podejściu doprowadzą do zakłóceń konkurencji i konwergencja, którą teraz częściowo już osiągnęliśmy pomiędzy członkami strefy euro zniknie i będziemy świadkami zmian zachodzących w coraz bardziej rozbieżnych kierunkach. Trzeba temu przeciwdziałać, dlatego właśnie tak ważne i tak istotne jest niepodważanie i nieodrzucanie paktu stabilizacji i rozwoju. Wręcz przeciwnie: musimy zapewnić, że on nadal obowiązuje. Właśnie z tego powodu tak ważne jest również przeprowadzenie w poszczególnych państwach członkowskich niezbędnych reform strukturalnych, do czego wielokrotnie wzywała w przeszłości Komisja i Europejski Bank Centralny.
Europejski Bank Centralny zyska w nadchodzących latach nowe zadanie. Kryzys uświadomił nam, że potrzebujemy pewnego rodzaju europejskiego nadzoru nad rynkiem finansowym, a jest to dziedzina, w której Europejski Bank Centralny może odegrać znaczącą rolę. Zasygnalizował on, że zasadniczo jest gotowy wprowadzić pewien centralny europejski system nadzorujący analogiczny do Europejskiego Systemu Banków Centralnych. Konieczne jest dalsze wzmocnienie międzynarodowego znaczenia euro. Strefa euro musi wypowiadać się jednym głosem i być ponadto reprezentowana jako całość na forum międzynarodowych organizacji, takich jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy, czy OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju).
Wciąż prawdą jest, że jedna waluta bez jednej fiskalnej polityki gospodarczej jest - i nadal będzie - przedsięwzięciem ryzykownym. To nie jest nieistotny szczegół. Przed Unią Europejską stoi wciąż kilka poważnych wyzwań: stoimy w obliczu wysokiego i niestety rosnącego poziomu bezrobocia, zmian demograficznych, presji związanych z migracją ludności, zwiększającego się ubożenia w niektórych sektorach społeczeństwa, a także silniejszej konkurencji w kontekście globalizacji. Strefa euro będzie w stanie sprostać tym wyzwaniom jedynie wówczas, gdy polityki gospodarcze państw członkowskich będą mogły być wzajemnie ściślej powiązane. Powołanie prezydenta strefy euro było pierwszym krokiem w tym kierunku, przy czym jednak jest to zaledwie pierwszy krok: a potrzeba ich teraz więcej.
Cristiana Muscardini
Panie przewodniczący, panie i panowie! Po upływie dziesięciu lat wciąż poszerzający się obszar wytyczany przez euro w handlu międzynarodowym, a także jego zastosowanie jako waluty rezerwowej dowodzą, że stało się ono punktem odniesienia w skali światowej. Zagwarantowało stabilność walutową i pomogło zintegrować gospodarki państw członkowskich, które je przyjęły, pomimo pewnych błędów w ocenie, które spowodowały problemy dla obywateli zarówno z powodu faktycznych kursów wymiany walut krajowych na euro, jak i kilku przeprowadzonych później kontroli cen towarów i usług.
Euro nie zostało stworzone na zasadzie narzucenia z zewnątrz, ani jakichkolwiek podbojów czy politycznych hegemonii. Było owocem dobrowolnego spotkania jedenastu rządów, które wierzyły w możliwość ustanowienia gospodarczej i walutowej unii, opisanej w traktatach, jako zasadniczego kroku na drodze do osiągnięcia unii politycznej, która wciąż, niestety, pozostaje poza naszym zasięgiem.
Niektóre problemy wynikły z niewydolności systemu, który był nieprzygotowany do zadania kierowania innym wielkim zjawiskiem; mówię tu o rosnącym tempie umiędzynarodowienia i wielkich zmianach w sposobie prowadzenia handlu na szczeblu międzynarodowym. Dzięki euro możliwe było stawienie czoła szeregowi trudności, wśród których najpoważniejszą jest obecny kryzys finansowy, euro ochroniło nas także przed wielkimi wstrząsami, które spustoszyły rynki. Gdyby nie euro, powtórzyłaby się sytuacja z 1992 roku, ale w jeszcze gorszym wydaniu.
Świętujemy dzisiejszą dziesiątą rocznicę witając serdecznie Słowację, szesnaste państwo, które dołączyło do strefy euro. Środki wprowadzone przez Europejski Bank Centralny (EBC) i Komisję w celu zwalczania skutków obecnego kryzysu podziałały niczym bufor i rodzaj hamulca, ale nadal uważamy - jak to często miało miejsce w tej Izbie - że sytuacja, w której polityka pieniężna oddzielona jest od polityki gospodarczej, jest niewyobrażalna. Przyznać należy, że obecna sytuacja jest poniekąd anomalią: 16 państw członkowskich posiadających jedną walutę, 27 krajowych polityk gospodarczych koordynowanych przez Komisję najlepiej jak tylko jest ona w stanie to robić i 11 państw członkowskich posiadających waluty krajowe.
Koordynacja polityki pieniężnej z polityką gospodarczą, która tak naprawdę nie istnieje jest niewątpliwie nie lada wyczynem, ale jeżeli instytucje odpowiedzialne za polityki gospodarcze w naszych państwach nie będą porozumiewać się z bankami centralnymi i EBC, który musi wszystkie te polityki zebrać razem, i vice versa, to Unia Europejska napotka nowe trudności we wspólnym stawianiu czoła obecnemu kryzysowi, a także wciąż pojawiającym się wyzwaniom, jakie przynosi nam świat zewnętrzny i globalizacja.
Mamy nadzieję, że ostatnie doświadczenia przekonają ludzi o konieczności zmierzenia się ze zmianą w Europie, przywracającą kluczową pozycję realnej gospodarce i zapewniającą większą spójność i powiązanie pomiędzy EBC a europejskimi instytucjami odpowiedzialnymi za opracowywanie strategii politycznych i planowych. Niedawny kryzys energetyczny pokazał nam również, że wspólna polityka gospodarcza w głównych kwestiach strategicznych ma zasadnicze znaczenie dla opinii publicznej i jej wprowadzenia nie można już dłużej opóźniać. Jeżeli będzie taka wola polityczna, wprowadzenie takiej polityki ułatwi rosnące w siłę euro.
Alain Lipietz
Panie przewodniczący, panie prezydencie Giscard d'Estaing, panie prezesie Juncker, panie prezesie Trichet, panie komisarzu, panie i panowie! Pragnę przypomnieć państwu jak w 1992 roku, kiedy wciąż zupełnie nie było wiadomo, czy Francuzi zagłosują za traktatem z Maastricht, Jacques Delors przemówił na posiedzeniu generalnym francuskiej Partii Zielonych, co pozwoliło uzyskać brakujący 1% czy 2% głosów.
Powiedział do nas następujące słowa: "Zagłosujcie za euro, będziemy wówczas mieli Europę polityczną, bowiem jeśli nie stworzymy politycznej Europy w celu kontrolowania Europy, ludzie jej nie zaakceptują; nigdy jej nie zaakceptują.” Nie przekonał nas. Traktat z Maastricht został przyjęty, ale nie stworzono żadnej politycznej Europy. I to jest właśnie problem, z którym dziś musimy się mierzyć.
Dlaczego byliśmy wówczas przeciwni euro? Z dwóch podstawowych przyczyn. Po pierwsze, wydawało nam się, że kryteria z Maastricht wciągną Europę na co najmniej pięć lat w nurt procyklicznej polityki recesyjnej i, po drugie, sposób, w jaki polityka pieniężna była włączona do ogólnej polityki gospodarczej na mocy traktatu z Maastricht był niezadowalający. Mając na uwadze zachowanie niezależności Europejskiego Banku Centralnego opowiadaliśmy się za oddzieleniem polityki pieniężnej od reszty polityk.
Muszę uczciwie przyznać, że nawet jeśli dzisiaj wciąż nie jestem przekonany do traktatu z Maastricht, podobnie jak wszyscy pozostali Zieloni, to podobają mi się zmiany, jakim uległo prawodawstwo i funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej.
Zaszły trzy poważne zmiany. Po pierwsze, osiągnięta została stabilność cen na poziomie nieco tylko poniżej 2%. Ten docelowy poziom może wydawać się nieco absurdalny. W tej chwili, kiedy światu zagraża deflacja, a sytuację zaostrza skłonność niektórych państw do pośpiesznego cięcia w myśl polityki keynesowskiej obowiązujących w nich stawek VAT, oczywistym staje się fakt, że ustalenie docelowego poziomu 2% nie jest już tylko na pokaz. Jeżeli nie uda nam się utrzymać poziomu 2% narazimy się na ryzyko wymuszenia na nas bardzo wysokich rzeczywistych stóp procentowych.
Drugą ważną reformą jest niewątpliwie przeprowadzona w 2005 roku reforma paktu stabilizacji i rozwoju, która pozwala nam dzisiaj prowadzić politykę przeciwcykliczną i ukierunkowaną na przeciwdziałanie kryzysowi.
Trzecim poważnym przekształceniem jest zmiana sposobu funkcjonowania w praktyce. Ten stały dialog, jak raz jeszcze podkreślono w tej Izbie, pomiędzy panem prezesem Trichetem, panem komisarzem Almunią, panem prezesem Junckerem i panem przewodniczącym Barrosem jest, ściśle ujmując, sprzeczny z samym traktatem z Maastricht. Uważam tę formę współpracy na przykład pomiędzy panem prezesem Trichetem a panem komisarzem Almunią za odpowiednik współpracy pomiędzy panem Bernanke i panem Paulsonem, co jest pozytywnym i pożądanym rozwiązaniem. Co zatem pozostało jeszcze do zrobienia? Powiem jedynie, że musimy w sposób właściwy wprowadzić w życie dobre aspekty traktatu z Maastricht.
Mamy prawdziwy problem z określeniem kursu walutowego, o czym wspominali przy różnych okazjach moi poprzednicy. Zadanie ustalenia kursu walutowego zostało wyznaczone Radzie. Musimy znaleźć sposób, aby zapewnić, że Rada ustala taki kurs walutowy dla Europy, który nie wywodzi się losowo ze stóp procentowych wybranych przez Europejski Bank Centralny, ale w sposób właściwy odzwierciedla realia polityki przemysłowej. Musimy znaleźć właściwe instrumenty dla osiągnięcia tego zamierzenia.
Po drugie, celem Europejskiego Banku Centralnego jest nie tylko utrzymanie poziomu zbliżonego do 2%, ale również realizacja polityki Europy, mam tu na myśli strategii lizbońskiej i strategii z Goeteborga. Musimy wprowadzić w życie politykę refinansowania i redyskontowania zadłużenia prywatnego przez Europejski Bank Centralny zgodnie z wytycznymi strategii z Goeteborga i strategii lizbońskiej.
I wreszcie, jak już wspomniano, istnieje potrzeba wprowadzenia nadzoru na szczeblu europejskim, a w najlepszej sytuacji do sprawowania tej funkcji znajduje się Europejski Bank Centralny.
Ilda Figueiredo
Szkoda, że nie korzystamy z tej okazji, aby dokonać pogłębionej analizy konsekwencji wdrażania neoliberalnych i monetarystycznych polityk - wykorzystujących euro jako usprawiedliwienie - które przyczyniły się do obecnej poważnej sytuacji społecznej i do zwiększenia nierówności, bezrobocia, niepewności i słabo opłacanego zatrudnienia, i wreszcie ubóstwa.
To niedopuszczalne, że trzymamy się ideologicznych dogmatów, jak stabilność cen i irracjonalne kryteria paktu stabilizacji i wzrostu, które wykorzystuje się jako pretekst do prowadzenia prywatyzacji i zwalniania państw z odpowiedzialności za funkcje socjalne. Takie podejście zakłada także koncepcję minimalnego państwa i większej sprawności funkcjonowania sektora prywatnego, mającą na celu pozyskanie akceptacji dla tzw. umiarkowanego wzrostu płac, który de facto skutkuje nieznacznymi nominalnymi podwyżkami płac i wręcz obniżeniem płac realnych, czego niestety dobitnie dowodzi przykład Portugalii.
Nie możemy zgodzić się z pozorną niezależnością Europejskiego Banku Centralnego, który opóźnia podjęcie decyzji o obniżeniu stóp procentowych i który utrzymuje euro na poziomie niedoszacowanym wyłącznie po to, aby chronić kraje z lepiej rozwiniętą gospodarką i bardziej wpływowymi grupami ekonomicznymi i finansowymi, pogłębiając w ten sposób trudności, z jakimi muszą borykać się słabsze gospodarki i ludzie posiadający mniejsze zasoby finansowe.
Taka polityka Europejskiego Banku Centralnego doprowadziła do skurczenia się gospodarki europejskiej wskazując w sposób wyraźny na potrzebę kolejnych obniżek referencyjnych stóp procentowych. Siła nabywcza pracobiorców, emerytów i rencistów w ciągu ostatnich 10 lat zmniejszyła się, natomiast zyski grup ekonomicznych i finansowych osiągnęły najwyższy od 30 lat poziom, dając powody do radości i zadowolenia, które właśnie słyszeliśmy w tej Izbie. Nawet teraz, w sytuacji kryzysu, który oni sami spowodowali, nie robią nic innego jak upaństwowienie szkód, aby następnie zyski trafiły do rąk prywatnych, podczas gdy pracobiorcy, mikro- i mali przedsiębiorcy, emeryci i bezrobotni ponoszą bolesne konsekwencje kryzysu mając prawo - zakładając najbardziej optymistyczny scenariusz - jedynie do paru okruchów. Proszę spojrzeć, co się dzieje w sektorze finansowym, gdzie niektóre banki już podwyższyły swoje narzuty więcej niż raz od czasu początków kryzysu finansowego i gdzie naliczane marże wzrosły dwukrotnie na przestrzeni roku, penalizując w ten sposób w jeszcze większym stopniu nowych kredytobiorców.
Musimy zatem podkreślać pilną potrzebę przerwania realizacji tych neoliberalnych i monetarystycznych polityk kładąc kres paktowi stabilizacji i wzrostu, rajom podatkowym i pozornej niezależności Europejskiego Banku Centralnego. W związku z tym stanowczo opowiadamy się za potrzebą znacznego zwiększenia budżetu UE w oparciu o sprawiedliwy podział dochodu i majątku, tak aby istniała faktyczna polityka spójności gospodarczej i społecznej, i abyśmy odrzucali środki, które sprowadzają się zasadniczo do tego samego, innymi słowy środki typu: "ratuj się, jeśli możesz”, umożliwiające zamożnym dalsze bogacenie się, a ubogim dalsze ubożenie, czego wyraźnym dowodem są zwiększające się nierówności i różnice pomiędzy gospodarkami państw strefy euro.
Domagamy się zatem uwzględnienia konieczności wspierania produkcji oraz mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw; promowania wysokiej jakości usług publicznych; ułatwiania dostępu do kredytów i zwiększenia siły nabywczej rodzin, nie tylko grup w najbardziej niekorzystnej sytuacji, ale również klasy średniej; tworzenia większej liczby miejsc pracy i obniżania poziomu ubóstwa i niedoli milionów ludzi w naszych krajach.
Nigel Farage
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący! Cieszcie się państwo z 10. rocznicy euro, ponieważ mam poważne wątpliwości, czy będziecie mieli okazję świętować 20. rocznicę. Dziś rano byliśmy świadkami sytuacji, która przypominała dawne czasy sowieckie. Pamiętają państwo plany pięcioletnie, których powodzenie ogłaszano często jeszcze zanim w ogóle ich realizacja została rozpoczęta? Te mowy o rekordowych zbiorach i cudownych wynikach produkcji traktorów? W dużym stopniu podobnie jak wtedy zafundowano nam tu dziś rano spotkanie z szeregiem niepochodzących z wyboru, starzejących się biurokratów mówiących nam z jakim to wielkim sukcesem mamy do czynienia. A to wszystko to tylko złudzenie.
Twierdzenie, że EBC zrobił dobrą robotę jest wprost niezwykłe. W lipcu ubiegłego roku Europejski Bank Centralny podwyższył stopy procentowe dokładnie w chwili, gdy rynki zmierzały w kierunku krachu, a na całym świecie cięto stopy. Oczywiście żadna z tych rzeczy nie jest dla mnie zaskoczeniem, jako że w całej tej sprawie z euro chodzi o narzucanie przez klasę polityczną swojej woli narodom Europy. Proszę pamiętać, że tylko dwa państwa - Dania i Szwecja - przeprowadziły referendum na temat euro i oba powiedziały "nie”, to małe słówko, którego tak usilnie starają się państwo uniknąć.
Strefa euro nigdy nie była poddana żadnym testom, taka próba dopiero teraz nadchodzi. Hiszpania jest w gospodarczych tarapatach. Włochy - jak twierdzili wówczas niemieccy ekonomiści - nigdy nie powinny wejść do strefy euro, niemniej to na sytuację w Grecji powinniśmy, moim zdaniem, zwrócić uwagę. Tysiące młodych ludzi demonstrujących na ulicach, domagających się działań ze strony ich rządu, domagających się obniżenia przez rząd stóp, domagających się od rządu dokonania dewaluacji. Ale rząd Grecji ma ręce spętane kaftanem bezpieczeństwa w postaci euro. Nie może nic zrobić. Żadne przyszłe wybory powszechne nie przyniosą w Grecji żadnych zmian. Obawiam się, że w sytuacji, gdy ludzie odebrali sobie możliwość decydowania przy urnie wyborczej o ich własnej przyszłości, przemoc staje się jedyną logiczną alternatywą.
Poprzez euro nie zrobiliście nic innego jak tylko uwięziliście ludzi w ekonomicznym areszcie. Uwięziliście ludzi w Völkerkerker, z którego wydostanie się będzie wymagało ogromnej odwagi. Będzie to wymagało silnego przywództwa lub nawet nieuchronnego gospodarczego krachu. Możecie mnie państwo wygwizdywać, możecie drwić, ale zapamiętajcie jedno: Wielka Brytania poza strefą euro jest w stanie dokonać dewaluacji, jest w stanie ciąć stopy procentowe. Byliśmy w stanie zrobić rzeczy, które potrzebowaliśmy zrobić. Proszę gwizdać nadal, jeśli państwo chcecie, ale czy zauważyliście, że dziś rano na rynkach obligacji obligacje greckie były wyceniane o 233 punkty bazowe wyżej niż obligacje niemieckie? Wiem, że większość z państwa na tej sali nawet nie wie, co to oznacza, a ci, którzy wiedzą, zrobią wszystko, żeby ten fakt zignorować. Możecie państwo nadal chować głowy w piasek, jeśli chcecie. Możecie ignorować rynki, jeśli chcecie, ale za jakiś czas rynki nie zignorują was.
Roger Helmer
Panie przewodniczący! W ciągu ostatnich 200 lat co najmniej sześć razy podejmowano próby stworzenia jednej waluty lub mechanizmów stałego kursu walutowego. Wszystkie zakończyły się niepowodzeniem, wszystkie przyniosły szkody ich uczestnikom i to samo ma miejsce w przypadku euro. Braki równowagi od dawna przepowiadane przez sceptyków teraz zaczynają się boleśnie ujawniać. Konkurencyjność Włoch legła w gruzach. Hiszpania znalazła się w sytuacji byka podczas korridy: dumna i silna na początku, ale na koniec wykrwawiająca się w piasku na śmierć. Niedawne zamieszki w Grecji mają ścisły związek z bezrobociem wynikającym z przeszacowanego euro. Rozziew pomiędzy wartością obligacji greckich i niemieckich osiągnął niespotykane wcześniej rozmiary - ponad 200 punktów bazowych.
Rynki spekulują na załamanie się euro. My w Wielkiej Brytanii możemy tylko dziękować niebiosom, że zachowaliśmy naszą własną walutę i nie zmierzamy wraz z całą strefą euro powoli w kierunku katastrofy. Wszystkiego najlepszego, euro!
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Richard Corbett  
na piśmie. - Dziesiąta rocznica głosowania nad wnioskiem przedstawionym Parlamentowi w imieniu Rady Ministrów przez Gordona Browna (ówczesnego przewodniczącego Rady), zakładającym zamrożenie kursów walutowych na poziomie obowiązującym w tamtym dniu i stworzenie euro, jest okazją do świętowania dziesięciu lat pomyślności, stabilności i siły jednej z obecnie dwóch czołowych walut na świecie.
Obecny kryzys gospodarczy pogłębiłby się wskutek zamieszania na rynkach walutowych, gdybyśmy nadal mieli pesety, liry, drachmy itd. jako odrębne waluty, których kursy wobec siebie wzajemnie znacznie by się wahały. Euro stało się ostoją stabilności dla członków jego strefy, czego przykładem są skrajnie odmienne przypadki Islandii i Irlandii.
Ta rocznica jest także okazją do dyskusji, czy gospodarcza przyszłość Wielkiej Brytanii w perspektywie długoterminowej wiąże się z jej członkostwem w strefie euro. Oczywiście, Wielka Brytania może na krótką metę funkcjonować poza tą strefą, ale z upływem czasu staniemy w obliczu przegranej: utrudnieniem dla naszych przedsiębiorstw na rynku europejskim są koszty wymiany i koszty zabezpieczeń, których ich konkurenci na tym rynku nie muszą ponosić; a inwestorzy inwestujący w rynek europejski będą woleli działać w obszarze głównej waluty niż w obszarze mniejszym.
Konstantinos Droutsas  
Uroczyste posiedzenie Parlamentu Europejskiego dla uczczenia dziesiątej rocznicy powstania unii gospodarczej i walutowej (UGW) w okresie poważnego kryzysu w kapitalistycznym systemie jest powtórzeniem kolejnych rezolucji i sprawozdań Parlamentu Europejskiego na ten sam temat i jest jedynie następną próbą osłodzenia gorzkiej pigułki, jaką są działania wymierzone przeciwko zwykłym obywatelom, czy też antypracownicza polityka UE, która po upadku socjalizmu doprowadziła do uchwalenia traktatu z Maastricht i jego zmasowanego ataku na prawa pracownicze i wolności.
UGW, ustanowienie Europejskiego Banku Centralnego i wprowadzenie euro są koniecznymi ogniwami w łańcuchu kapitalistycznej restrukturyzacji wspieranej przez kapitał w celu obrony przed roszczeniami pracobiorców i zachowania jego dochodowości poprzez wzmożoną eksploatację klasy pracowniczej i zwykłych obywateli.
Argumenty o stabilności cen, obniżającej się inflacji i ochronie gospodarek przed ryzykiem i skutkami kryzysu okazały się przebrzmiałe. UGW chroni zyski monopoli i ułatwia prywatyzację i łączenia.
W minionym dziesięcioleciu pracobiorcy doświadczyli kurczenia się ich dochodów, pogarszania się stosunków przemysłowych, niknięcia ich praw z ubezpieczeń oraz pogarszania się jakości świadczeń zdrowotnych i edukacyjnych i przekształcania ich w sprywatyzowane towary.
Pracobiorcy odrzucają europejską jednokierunkową drogę i jej zwolenników, a także strategię lizbońską i traktat lizboński, i walczą przeciwko UGW i samej UE na rzecz wzmocnienia znaczenia zwykłych obywateli i rozwoju gospodarki ukierunkowanej na nich.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk  
W debacie dotyczącej euro chcę zwrócić uwagę na trzy negatywne strony jego funkcjonowania.
1. Trzy kraje członkowskie będące poza strefą euro (Anglia, Szwecja, Dania) od momentu wprowadzenia tej waluty tj. od roku 2002 do roku 2007 włącznie rozwijały się szybciej niż kraje należące do strefy euro. DNB w tych krajach wzrastał prawie dwukrotnie szybciej niż średnio w strefie euro, a stopa bezrobocia była niższa.
2. Walka ze skutkami obecnego kryzysu finansowego, a w konsekwencji i gospodarczego, jest wyraźnie skuteczniejsza w tych krajach niż ta prowadzona w strefie euro. Banki centralne Anglii, Szwecji i Danii bardzo szybko wyraźnie obniżyły stopy procentowe, zapewniając jednocześnie płynność bankom komercyjnym. Wydaje się także, że skuteczniejsza będzie polityka fiskalna prowadzona przez te kraje niż polityka fiskalna w strefie euro.
3. Nowe kraje członkowskie przygotowujące się do wejścia do strefy euro maja spełnić wiele kryteriów monetarnych i fiskalnych na 2 lata przed wejściem do tej strefy. Niektóre z tych kryteriów są wzajemnie sprzeczne, jak np. konieczność obecności w systemie ERM 2 - a więc utrzymywania odchyleń kursu waluty krajowej wobec euro w korytarzu wahań +/- 15% - i jednocześnie utrzymania niskiego poziomu inflacji. Przeciwdziałanie presji na dewaluację waluty krajowej oznacza konieczność interwencji banków centralnych, a więc wprowadzenie do obiegu większej ilości pieniądza krajowego, co w oczywisty sposób zwiększa presję inflacyjną. Chcąc zachęcić nowe kraje członkowskie, KE powinna zastanowić się nad wyeliminowaniem tej oczywistej sprzeczności.
Sirpa Pietikäinen  
Panie przewodniczący, panie i panowie! Europejska unia gospodarcza i walutowa zaczęła funkcjonować 1 stycznia 1999 r., kiedy to jedenaście państw członkowskich UE przyjęło jednocześnie jedną walutę. Euro skończyło 10 lat 1 stycznia 2009 r. W tym samym dniu Słowacja została 16. państwem używającym tej waluty.
Jak powiedział w swoim przemówieniu w Parlamencie pan prezes Juncker, euro jest zdecydowanie "kotwicą stabilności”. To fakt, z którego państwa pozostające poza strefą euro właśnie boleśnie zdały sobie sprawę.
Chociaż dziesiątą rocznicę euro przyćmiły niepokoje związane z możliwym pogłębieniem się recesji, wierzę w zdolność strefy euro do podźwignięcia się z kryzysu. Będzie to jednak wymagało znacznych wysiłków ze strony Unii. Zgodnie z ostatnimi szacunkami efekty uzgodnionego pakietu bodźców stanowić będą znacznie poniżej 1,5% produktu krajowego brutto przewidywanego dla tej strefy. Zgodnie z aktualnymi szacunkami wyniosą one około 0,6%. Potrzebny jest tu dodatkowy bodziec.
Euro jest niekwestionowanym sukcesem, ale nie byłoby nim gdyby nie stale podejmowane wysiłki. Teraz musimy wzmocnić rolę Europy w zakresie nadzoru nad rynkami finansowymi. Musimy trzymać się podstawowych zasad i kryteriów unii gospodarczej i walutowej.
Zita Pleštinská  
1 stycznia 2009 r. euro stało się oficjalną walutą Słowacji. Począwszy od tego dnia dwuramienny krzyż na trzech wzgórzach ze słowackiej flagi pojawia się również na monetach o nominale jednego i dwóch euro, i wszedł do obiegu w całej strefie euro.
Ten dzień to historyczna chwila w dziejach Słowacji; my, Słowacy, jesteśmy ogromnie dumni z tego, że jesteśmy pierwszym krajem z byłego bloku socjalistycznego, który wprowadził euro w tym symbolicznym roku dziesięciolecia strefy euro.
Doceniam fakt, że obecny rząd słowacki kontynuował wysiłki podjęte przez Mikuláša Dzurindę, którego gabinet jesienią 2004 roku przyjął plan zakładający zastąpienie korony europejską walutą i wyznaczył jako termin docelowy początek 2009 roku.
Wydaje mi się, że wypada tutaj na forum Parlamentu Europejskiego podziękować narodowi słowackiemu, ponieważ to on, jako główny uczestnik obfitujących w wyzwania, ale jednocześnie koniecznych "reform Dzurindy”, wytrwał i pomógł Słowacji stać się odnoszącym sukcesy europejskim krajem.
Począwszy od 1 stycznia 2009 r. euro będzie już na co dzień łączyć naród słowacki z Unią.
Żegnaj korono, witaj euro.
Nicolae Vlad Popa  
Wprowadzenie wspólnej europejskiej waluty 10 lat temu zakończyło proces, którego implikacje sięgają daleko poza sam sektor gospodarczy. Finalizacja procesu tworzenia unii gospodarczej i walutowej była wyrazem zaangażowania państw członkowskich w zabezpieczenie gospodarczej i politycznej jedności Unii Europejskiej.
Sukces euro oznacza zatem sukces w realizacji procesu budowania podmiotu, którego celem ma być wspieranie europejskich wartości na szczeblu międzynarodowym i potwierdzenie roli Unii Europejskiej jako znaczącego uczestnika w relacjach biznesowych i finansowych w gospodarce światowej.
Jestem przekonany, że korzyści, jakie przynosi przyjęcie euro, w tym stabilność makroekonomiczna, znaczne ograniczenie wahań, wspieranie tworzenia nowych miejsc pracy, a także wspomaganie wzrostu zdolności produkcyjnych - a to wszystko dzięki wzmocnieniu odporności na wstrząsy zewnętrzne - usprawiedliwiają wszystkie wysiłki, jakie podejmują nowe państwa członkowskie, a zwłaszcza Rumunia, z zamiarem jak najszybszego spełnienia kryteriów konwergencji i przyłączenia się do strefy euro.
Richard Seeber  
Odkąd euro zostało wprowadzone 1 stycznia 1999 r., jedna waluta udowodniła pod wieloma względami, że jest ważnym czynnikiem stabilności gospodarki unijnej. Jedna waluta jest nade wszystko siłą napędową wymiany na szczeblu europejskim: zniknięcie kursów wymiany walut w krajach strefy euro stanowi istotną i widoczną korzyść dla obywateli, a ponadto wspomaga mobilność w ramach UE.
Poza oczywistymi korzyściami euro okazało się także kotwicą w czasach finansowego kryzysu. Tylko znacząca waluta używana przez wiele państw członkowskich i gospodarek krajowych jest w stanie amortyzować poważne skutki zapaści gospodarczej. Unia walutowa oznacza możliwość zastosowania mechanizmów dźwigni makroekonomicznych na szczeblu międzynarodowym i aktywnego reagowania na kryzys finansowy.
I wreszcie euro jest także symbolem europejskiej integracji i długiej drogi, jaką przebyły już razem narody Europy. Unia walutowa jest kolejnym logicznym krokiem następującym po unii gospodarczej i powinna również utorować drogę do głębszej integracji europejskiej.
Iuliu Winkler  
Blisko rok temu, obchodząc dziesiątą rocznicę utworzenia Europejskiego Banku Centralnego (EBC) i europejskiej unii gospodarczej i walutowej (UGW), podkreślaliśmy fakt, że: "W ciągu dziesięciu lat swego istnienia UGW odniosła spektakularny sukces”.
Myślę, że ocena ta jest całkowicie trafna, jako że wierzę mocno w znaczenie solidarności, jaką państwa członkowskie powinny wykazać w ich wspólnych działaniach na rzecz zwalczania skutków kryzysu finansowego i zmniejszenia niekorzystnego oddziaływania światowego kryzysu gospodarczego. Europa jest w najbardziej niebezpiecznej sytuacji gospodarczej od czasów zakończenia II wojny światowej. W tym kontekście obchody dziesiątej rocznicy wprowadzenia euro muszą skierować naszą uwagę na największe przedsięwzięcia w ramach integracji europejskiej.
Wprowadzenie jednej europejskiej waluty oraz ustanowienie UGW były wspólnymi decyzjami podjętymi dzięki harmonizacji i solidarności opartej na europejskich wartościach. Właśnie takiego podejścia potrzebujemy również w tym roku, aby opracować i pomyślnie wdrożyć środki mające na celu zwalczanie kryzysu finansowego. Konkurencyjność Europy musi zostać utrzymana w strefie euro i wzmocniona w państwach członkowskich przygotowujących się do wejścia do niej. Ponadto różnorakie interesy członków UGW muszą ustąpić miejsca wspólnym interesom gospodarczym Unii Europejskiej.
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad jest głosowanie.
(Szczegółowe wyniki głosowania: patrz protokół)
