Urgentverklaring
De Voorzitter.
Ik geef direct het woord aan mevrouw Roure, zodat zij ons de mening van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken kan meedelen.
Roure (PSE), rapporteur. (FR) Mevrouw de Voorzitter, op 14 november heb ik in deze vergaderzaal, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken en naar aanleiding van een initiatief van Frankrijk, een verslag gepresenteerd ter aanneming van een overeenkomst betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken. Dit verslag is toen door de dit Parlement aangenomen.
Nu worden wij door de Raad geraadpleegd over een nieuw ontwerpprotocol. Naar aanleiding van de Buitengewone Europese Raad van 21 september jongstleden over de bestrijding van het terrorisme is ons verzocht om toepassing van de urgentieprocedure. Gezien de omstandigheden begrijp ik uiteraard dat de Europese Unie zo snel mogelijk haar samenwerking in de strijd tegen het terrorisme moet intensiveren.
Ik wil evenwel een aantal opmerkingen maken. Allereerst betreur ik het dat de Raad het amendement dat wij hadden voorgesteld niet heeft overgenomen. In dit amendement pleitten wij voor uitbreiding van de opheffing van het beroepsgeheim tot de handel, het financiële advies van advocaten en andere gereglementeerde juridische adviezen. Ik blijf van mening dat deze bepaling van essentieel belang is voor een doelmatig verloop van de justitiële samenwerking inzake de bestrijding van het witwassen van geld. Voorts betreur ik het dat de Raad geen akkoord heeft kunnen bereiken over het vraagstuk van de dubbele strafbaarheid.
Met deze reserves wil ik opmerken dat de in het protocol opgenomen bepalingen betreffende de follow-up van banktransacties nu veel duidelijker zijn. Verder heb ik met aandacht nota genomen van het feit dat in de toekomst een hoofdrol is weggelegd voor Eurojust wat betreft de wederzijdse rechtshulp in strafzaken.
Uiteraard accepteer ik net als de Commissie dat het Europees Parlement vandaag bij uitzondering, zonder verslag en overeenkomstig de urgentieprocedure zijn goedkeuring uitspreekt over de hier voorgelegde tekst.
(Het Parlement willigt het verzoek om urgentverklaring in)
Dit punt wordt opgenomen onder de stemmingen van donderdag.

Witboek over de hervorming van de Europese governance
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het Witboek over de hervorming van de Europese governance.
Ik geef direct het woord aan de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte parlementsleden, op 4 september heb ik, op de laatste voltallige vergadering, het Witboek over de Europese governance aan dit Parlement voorgesteld. Reeds bij die gelegenheid hebben een aantal parlementsleden mij hun reacties medegedeeld. De Commissie constitutionele zaken en de Commissie juridische zaken zijn bovendien reeds begonnen met de analyse van onze voorstellen. De discussie van vandaag maakt dus deel uit van een debat dat reeds in volle gang is. Ik wil evenwel een paar voorafgaande opmerkingen maken om een aantal misverstanden in deze kwestie uit de weg te ruimen, met dien verstande dat ik bereid ben in te gaan op de opmerkingen die in de loop van dit debat worden gemaakt.
Zoals bekend is de wezenlijke doelstelling van het Witboek inzake governance de vernieuwing en versterking van de werking van de institutionele driehoek die, volgens de communautaire methode, functioneert in het kader van het thans van kracht zijnde Verdrag. Dit vervolledigt en versterkt het vaste beleid van de Commissie en haar voorzitter dat gericht is op institutionele wijzigingen ter versteviging van de rol van het Europees Parlement. De Commissie heeft inderdaad steeds verkondigd dat het orgaan dat de uitdrukking van de wil van het volk is, een centrale rol moet spelen in de institutionele driehoek, in evenwicht met het representatief orgaan van de lidstaten, dat wil zeggen de Raad, en met het orgaan dat het openbaar Europees belang vertegenwoordigt, namelijk de Commissie.
Bovendien ondersteunt de Commissie de rol van het Hof van Justitie actief, met het oog op een Europese Unie die gebaseerd is op de wet en de mensenrechten. Het gaat hier om een engagement dat wij coherent en constant nastreven. Ons doel blijft immers de wettigheid van dit Parlement, en daarmee de representatieve democratie, te consolideren.
Het Witboek inzake governance is geïnspireerd op deze beslissing om de representatieve democratie te versterken en haar correcte en snelle werking te garanderen.
De kritiek die de voorbije weken te horen was tegen dit deel van onze voorstellen om het verschil tussen de wetgevende en de uitvoerende functie te verduidelijken, is volgens mij evenwel gebaseerd op een misverstand. Ik heb bijvoorbeeld beweringen gehoord volgens welke de Commissie een blanco cheque zou vragen met betrekking tot de uitvoerende taak buiten de rechtmatige controle van het Parlement om. Dat is niet zo, en bij het lezen van het Witboek wordt dit duidelijk aangetoond. De Commissie stelt in het Witboek namelijk voor dat het Parlement, de Raad en de Commissie allemaal een stap terug zetten en zich opnieuw concentreren op hun institutionele taken.
De Commissie moet daarom minder, maar meer gerichte voorstellen doen, en zich daarbij concentreren op haar uitvoerende taak. De Raad moet zijn rol van wetgever spelen en zich niet ontpoppen als uitvoerende macht. Het Parlement tenslotte heeft een fundamentele verantwoordelijkheid op het vlak van de controle op de tenuitvoerlegging van het begrotingsbeleid. Dat gaat dus veel verder dan zijn loutere taak als medewetgever.
De in het Witboek opgenomen voorstellen zijn dus ambitieus: zij zijn erop gericht uiteindelijk de volledige toepassing van de bestaande regels mogelijk te maken en er bovendien voor te zorgen dat het Parlement met de Raad een gelijke rol speelt, welke rol veel verder gaat dan de mogelijkheid om uitvoeringsbesluiten te herroepen (call-back), waarop een aantal leden van dit Parlement de aandacht speciaal hebben gevestigd.
De mogelijkheid om bepaalde besluiten te herroepen schiet in zoverre te kort, dat daarmee het thans geldende systeem - dat zoals wij allen weten ernstige gebreken vertoont - slechts gedeeltelijk wordt gewijzigd, zonder dat de fundamentele onvolkomenheden ervan worden weggenomen.
Zoals in het Witboek wordt aangetoond, is daarentegen een structurele wijziging nodig die duidelijk maakt wie verantwoordelijk is voor de tenuitvoerlegging van het beleid. Dat is van fundamenteel belang om te weten wie aansprakelijk zal zijn, volgens het principe van de verantwoordelijkheid dat een wezenlijk onderdeel is van de werking van de democratische instellingen.
Volgens het Witboek moet de Commissie het beleid uitvoeren, en wordt de werkwijze, en in bepaalde gevallen de noodzaak van het huidige systeem van regelgevings- en beheercomités ter discussie gesteld. Met het vooruitzicht van de uitbreiding wordt de herziening van de comitologie overigens een dringende taak. Het Witboek zegt evenwel ook zeer duidelijk dat in de nieuwe wetgeving die u op basis van het definitief voorstel van de Commissie zult onderzoeken, de voorwaarden en beperkingen van deze uitvoerende taak vastgelegd moeten worden. Het voegt daaraan toe dat er behoefte is aan een eenvoudig juridisch mechanisme dat de Raad en het Parlement - op voet van gelijkheid - in staat stelt toezicht uit te oefenen op de werkzaamheden van de Commissie. Wij denken reeds na over verschillende mogelijkheden voor de werking van dit mechanisme, maar in dit stadium lijkt het ons beter dit voorstel te laten voorafgaan door een fase van luisteren.
Wij verwachten een belangrijke bijdrage terzake van de raadgevende comités van de lidstaten en van de werkzaamheden van dit Parlement.
In het Witboek heeft de Commissie zich er tevens toe verplicht haar methodes van overleg bij de uitwerking van haar beleidsvoorstellen te verbeteren. Sommigen beweren dat deze voorstellen de rol van het Parlement in het gedrang zouden brengen. Eerlijk gezegd geloof ik niet dat dit in overeenstemming is met de werkelijkheid en in geen geval stemt het overeen met onze bedoelingen.
Het is duidelijk dat we nooit hebben voorgesteld en nooit zullen voorstellen om de rol van het Parlement of van andere democratisch gekozen instellingen te laten vervullen door spontaan gegroeide vormen van vereniging in de georganiseerde civiele maatschappij die we niet-gouvernementele organisaties noemen.
Deze verenigingen vervullen een belangrijke functie bij de sensibilisering en de integratie in onze samenleving en daarom willen wij gebruik maken van de band met hen. Maar ik herhaal dat deze band, die niets te maken heeft met de rol van democratisch verkozen instellingen, momenteel vaak onduidelijk en verwarrend is.
Wij moeten hier dus orde op zaken stellen. Wij hebben in het bijzonder behoefte aan richtsnoeren die dit proces doorzichtig en meer gestructureerd dan nu kunnen maken. En wij hebben richtsnoeren nodig voor het gebruik dat wij maken van deskundigen bij het uitstippelen van het beleid. Al deze elementen zullen ervoor zorgen dat de Commissie haar initiatiefrecht beter uitoefent.
Een goed uitgewerkt en begrijpelijk systeem voor de wisselwerking met democratisch verkozen structuren op plaatselijk niveau en, weliswaar in een volledig andere vorm, met de civiele maatschappij zal zorgen voor meer doorzichtigheid en meer efficiëntie in vergelijking met de huidige overlegpraktijken.
Het Verdrag wordt in geen geval veranderd en de Instellingen zullen alle beslissingen blijven nemen overeenkomstig de geldende democratische regels. Het Witboek effent derhalve de weg voor een interinstitutionele discussie over de wijze waarop de overlegrondes van alle Instellingen kunnen worden verbeterd. Wij beschouwen deze voorstellen hoe dan ook niet als definitief en staan dus open voor suggesties en alternatieve voorstellen, voorzover zij erop gericht zijn dezelfde resultaten te bereiken.
Ik heb ook vernomen dat er enige bezorgdheid is over de nieuwe vormen van regelgeving die in het Witboek worden voorgesteld. Sommigen vrezen dat hierdoor de rol van het Parlement zou kunnen worden uitgehold. Een grondiger onderzoek van het Witboek zou u er nochtans van moeten overtuigen dat de Commissie, net zoals u, het vaste voornemen heeft de rol van het Parlement niet te verzwakken, maar te versterken. Om die reden wordt in het Witboek voorgesteld nieuwe vormen van regulering, zoals de vormen van zelfregulering, in te passen in beginselen en praktijken die de democratische controle waarborgen.
Voor de oprichting van regelgevende organen, die uitsluitend technische beslissingen voor afzonderlijke gevallen zullen kunnen nemen, zal een wetgevings-besluit nodig zijn. Het Parlement zal dus ten volle worden betrokken bij de uitwerking van de normen en de noodzakelijke waarborgen die voor de goedkeuring hiervan vereist zijn.
Wij moeten derhalve een goed evenwicht vinden tussen de noodzaak om de doelstellingen en de wezenlijke elementen van de Europese wetgeving vast te leggen en die om flexibel te blijven en de mogelijkheid te behouden om in te spelen op snelle sociale en economische veranderingen.
In deze geest wordt in het Witboek voor het eerst voorgesteld om het Parlement te betrekken bij het complexe uitvoeringsproces van de open coördinatiemethode. Deze vormen van intergouvernementele samenwerking op gebieden aan de grens van het Gemeenschapsrecht vinden noodzakelijkerwijs plaats in een logisch kader dat in overeenstemming is met de werking van de institutionele driehoek.
Dames en heren, de belangrijkste uitdaging waaraan Europa momenteel het hoofd moet bieden, is van politieke aard.
Weldra vindt de Top van Laken plaats, die ons de weg moet banen naar de volgende intergouvernementele conferentie. Governance maakt reeds deel uit van de discussie. Het veranderen van de werkwijze van de Instellingen, waarover het Witboek ging, en het wijzigen van de Instellingen zelf, waarover de toekomstige voorstellen tot wijziging van het Verdrag zullen gaan, zijn vanzelfsprekend twee nauw met elkaar verbonden onderwerpen.
Daarom heb ik gezegd dat de discussie over de in het Witboek voorgestelde opties met betrekking tot governance een eerste fase vormt van de discussie over de toekomst van de Unie.
Deze fase waarin de wetgeving niet wordt gewijzigd, kan niet beperkt blijven tot een eenvoudige academische discussie, maar moet aanleiding geven tot concrete functionele voorstellen. Zodoende zullen de Europese burgers meer vertrouwen krijgen in de werkwijze van de Europese Unie. Dit is essentieel: wij moeten zo snel mogelijk het vertrouwen van onze medeburgers herwinnen door de geldende regels correct en efficiënt toe te passen. Indien wij dit doen zullen wij de vraag om de noodzakelijke wijzigingen van het Verdrag beter kunnen verantwoorden.
Snel handelen hoeft evenwel niet te betekenen dat wordt gehandeld zonder te wachten tot de standpunten en overwegingen gerijpt zijn, in het bijzonder die welke binnen deze Vergadering worden ontwikkeld. Het is dus duidelijk dat ik niet voornemens ben voorstellen in te dienen voordat u uw standpunt terzake heeft bepaald.
De Commissie is er zich van bewust dat de met het Witboek begonnen vernieuwing enkel tot een goed einde kan worden gebracht indien het Europees Parlement en de Raad de noodzakelijke politieke wil hebben om een gezamenlijke inspanning te leveren die een verandering inluidt van onze werkwijze in het kader van het geldende Verdrag.
Voor een grondige bestudering van onze voorstellen over governance sta ik dus positief tegenover alle vormen van dialoog tussen de Instellingen van de Unie, indien nodig ook via een gezamenlijke werkgroep van Commissie, Parlement en Raad.
Ik dank u nu reeds van harte voor uw inzet en uw steun.

Schwaiger
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, de Europese Unie heeft in haar 51-jarig bestaan, sinds het begin van het Europese eenwordingsproces met de verklaring van Robert Schuman, een aantal grote successen geboekt. Door de gemeenschappelijke markt, de gemeenschappelijke munt en de aanzetten tot het Europees buitenlands en veiligheidsbeleid hebben we een ruimte van vrede, veiligheid en rechtvaardigheid gecreëerd die voor vele gebieden ter wereld een voorbeeld is. Toch hebben de burgers een heel ander beeld van het optreden van de Europese instellingen dan we zouden verwachten. Waarom krijgen we zo weinig positieve reacties? Dan rijst natuurlijk onmiddellijk de vraag wat er aan de Europese Unie scheelt wat betreft haar imago bij de burgers en wat betreft haar manier van het ontwerpen en omzetten van haar beleid.
Deze vraag is natuurlijk de basis voor het document van de Commissie, haar Witboek van 25 juli jongstleden. Wij zijn daarom ook zeer verheugd over het feit dat de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, vandaag al voor de tweede maal met ons over deze kwestie discussieert en ons ook aanbiedt in een gemeenschappelijke werkgroep samen te werken - wat hij zojuist gedaan heeft. Ik vind dat een uitstekend voorstel waar we eigenlijk snel en degelijk werk van moeten maken.
De vraag is dus waarom het imago van de Europese Unie bij de burgers in de lidstaten, ik wil niet direct zeggen slecht, maar wel twijfelachtig is. We kunnen namelijk niet zeggen dat de Europese Unie het ene na het andere fiasco doormaakt. Mijns inziens is wat de Commissie aan het begin van het Witboek zegt, namelijk dat ze zich weer op haar kerntaken moet concentreren, van doorslaggevend belang. De Europese Commissie mag zich niet verliezen in een groot aantal individuele voorstellen of beslissingen, waardoor het geheel van de strategie van het gemeenschappelijk beleid niet altijd herkenbaar meer is.
Ik heb hierbij nog een aantal vragen die we eigenlijk eerst zouden moeten uitwerken, voordat we de nodige antwoorden daarop kunnen vinden. Wij zijn blij te horen dat de Commissie haar acties tot nu toe - en het lijkt mij noodzakelijk dat iedere instelling dit doet - evalueert en geëvalueerd heeft, en dat zij na overleg met ons ook de noodzakelijke veranderingen door zal voeren.
Wij steunen ook het voornemen van de Commissie om zich op bepaalde gebieden te concentreren. Wij moeten daarbij echter wel opmerken dat de Commissie een goed voorlichtingsbeleid moet voeren. Ze moet de burgers duidelijk uitleggen wat de Europese wetgeving is en hoe die omgezet moet worden.
Er is nog een tweede punt dat een belangrijke rol speelt. Het heeft geen zin dat de Commissie - en daar is ze volgens mij al grotendeels vanaf gestapt - eigen substructuren op die gebieden creëert. Ze moet bij de uitvoering van de communautaire wetgeving steunen op de bestaande nationale, regionale en ook lokale overheidsorganen. Het moet niet zo zijn dat de Commissie ook de directe samenwerking regelt tot en met de laatste gemeente of middelgrote stad. Deze samenwerking is noodzakelijk voor de informatie van de burgers, maar er moet ook sprake zijn van een zekere interactie. De kaderwetgeving van de Commissie moet zijn afgestemd op de uitvoeringsmogelijkheden op regionaal en nationaal niveau, maar het lijkt mij dat de verschillende niveaus in het eerste voorstel van de Commissie van 25 juli te veel vervaagd zijn. Moeten we dit nu oplossen met co-regulering of met open coördinatie? In hoeverre zijn er Europese agentschappen nodig? Deze vragen moeten we allemaal nog onderzoeken in onze gemeenschappelijke werkgroep.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, hartelijk dank voor het onderhavige verslag. Iedere keer opnieuw komen wij nader tot elkaar en worden de meningsverschillen steeds kleiner. Maar we zijn nog niet helemaal eensgezind, want er is een cruciaal punt waarover wij mijns inziens van mening verschillen.
Op de eerste plaats is het duidelijk dat u zich vandaag heeft uitgesproken over de parlementaire democratie op een manier die natuurlijk belangrijke consequenties heeft voor al het werk en met name voor de rol van de civiele samenleving. Dat is een tamelijk vaag begrip, net als overigens het begrip governance. Dit begrip wordt echter gebruikt waar geen of nauwelijks parlementaire democratieën bestaan, bijvoorbeeld in verband met mondiale governance. Wij moeten eraan blijven vasthouden dat de civiele samenleving - en dat heeft u geloof ik ook duidelijk gemaakt - een adviserende, ondersteunende en helpende functie heeft. De kern van de democratie zoals wij die kennen zijn echter het Europees Parlement en de nationale parlementen. Zij vertegenwoordigen zoals u ook al gezegd heeft de wil van het volk. Daaraan moeten wij blijven vasthouden.
Het cruciale punt waarover wij nog steeds van mening verschillen is de kwestie van de alternatieve reguleringsvormen. Wij zijn niet zo overmoedig te geloven dat alleen het Parlement kan reguleren en dat alleen het Parlement de juiste regelingen, ook gedetailleerde regelingen kan treffen. Wat is echter het kader? Wat zijn de details? Wat is ons doel? Hoe moeten we alles technisch verwezenlijken? Dat is het heikele punt. Daarom blijf ik erbij dat het Parlement hierover steeds geraadpleegd wordt en dat de Commissie daar niet alleen over beslist. Het moet een gemeenschappelijke beslissing zijn, een soort interinstitutioneel akkoord tussen Raad, Parlement en Commissie. Dat geldt met name voor de ook vandaag behandelde call-back-functie van het Parlement.
We hebben om het maar heel duidelijk te zeggen beide nodig. We hebben de call-back van het Parlement samen met alternatieve reguleringsvormen nodig en we hebben een hervorming van de comitologie nodig. Wij kunnen ons wel vinden in de inhoud van het Witboek wat betreft een hervorming van de comitologie, maar dat is niet voldoende. Deze voorwaarde is noodzakelijk voor een meer democratisch besluitvormingsproces op parlementair niveau, maar zeker niet voldoende. Daarom hoop ik dat ik u, mijnheer de voorzitter, goed begrepen heb en dat u in Laken niets zult presenteren zonder daar eerst met het Parlement over gesproken te hebben en naar zijn mening geluisterd te hebben. U heeft dat in het algemeen gezegd en dat is ook goed. U knikt echter ten teken dat u het ook zo bedoeld heeft en dat is al een hele vooruitgang ten opzichte van de vorige keer. Daarvoor wil ik u dan ook hartelijk danken.
Tot slot wil ik nog een ding duidelijk stellen: het Parlement wil zich niet bemoeien met de uitvoerende macht, de executieve macht van de Commissie. Als de Commissie echter pogingen doet - en dat is het geval - zich te bemoeien met de wetgevende bevoegdheden en zich een deel van de wetgevende bevoegdheden toe te eigenen, dan keuren wij dat ronduit af. Dit komt in een aantal bepalingen en frasen in het Witboek naar voren, maar wij wijzen dit uitdrukkelijk van de hand. De Commissie heeft de uitvoerende macht en het Parlement en de Raad hebben de wetgevende macht. Daaraan willen wij blijven vasthouden!

Malmström
Mevrouw de Voorzitter, de steun aan de Europese Unie neemt in vrijwel alle lidstaten af. In de kandidaat-landen is het enthousiasme over de uitbreiding tanende. Het vertrouwen in de Europese instellingen is klein en de afstand tussen "die in Brussel" en "wij hier" is enorm groot voor de individuele burger. Wij zijn ons hier allemaal pijnlijk bewust van en ik ben blij dat het Witboek van de Commissie zoveel zelfkritiek bevat.
De liberale fractie is erg blij met het Witboek over de Europese governance. Deze veranderingen vormen een belangrijk onderdeel van de uitgebreide hervormingswerkzaamheden de komende jaren om de EU toegankelijker, efficiënter en democratischer te maken. Wij staan zeer positief tegenover de aanzet die gegeven wordt in het Witboek. Het geeft aan welke problemen er zijn en laat zien op welke gebieden veranderingen nodig zijn.
Een aantal algemene voorstellen ligt volledig in lijn met de onderwerpen waarvoor de liberalen zich al jaren inzetten. Er moet meer openheid en transparantie komen. De nieuwe regels die eerder dit jaar volgens artikel 255 zijn aangenomen, zijn de eerste stap in de goede richting. De besluitprocessen moeten eenvoudiger en duidelijker worden. De regio's, ook op lokaal niveau, moeten in een eerder stadium bij de besluitvorming betrokken worden en wij moeten mechanismen zien te vinden om ze regelmatig te kunnen raadplegen. De meeste EU-besluiten worden namelijk geïmplementeerd in de regio's en gemeenten. Verder is het een zeer goede zaak dat de Commissie meer met kaderwetgeving wil werken en de subsidiariteit en het evenredigheidsbeginsel wil versterken.
Het Witboek is echter niet erg concreet. Hoe moet dit precies tot stand komen? Hoe kan de individuele burger zich meer betrokken voelen bij de besluiten? En, niet in de laatste plaats, hoe moet de Commissie omgaan met de noodzakelijke gedragsverandering, de culturele revolutie, zodat alle hervormingen daadwerkelijk doorgevoerd worden? Zoals bekend zijn veel uitstekende hervormingsvoorstellen van mevrouw Kinnock op enorm veel weerstand gestuit. Bureaucratieën - en de Commissie is één grote bureaucratie - veranderen langzaam. Veel mensen willen snel resultaat zien. Dit mag niet mislukken.
Er is een preadvies over het Witboek aangevraagd. Ik hoop dat velen zich geroepen voelen om te reageren en met standpunten te komen voor het tweede deel. Het Parlement zal een verslag uitwerken. Om hieraan een vervolg te geven heeft de heer Prodi bovendien tot mijn grote vreugde een gemeenschappelijke werkgroep tussen de instellingen voorgesteld. Ik hoop dat de Commissie, samen met het Parlement, zich ook actief wil inzetten voor het verspreiden van informatie over het Witboek en dat zij niet verwacht dat de burgers die toevallig op hun homepage vinden.
Bedankt voor deel één. Wij kijken uit naar deel twee.

Voggenhuber
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, bijna alle sprekers hebben de vraag gesteld - u heeft dat zelf ook gedaan - waarom het imago van de EU niet overeenkomt met de verwachting en waarom de burgers steeds minder vertrouwen hebben in de EU. Het verbaast mij eigenlijk daarbij steeds een zekere ondertoon te moeten bespeuren, alsof de sprekers gekrenkt zijn en niet begrepen worden en alsof hun onrecht wordt aangedaan. En ook wordt er nogal paternalistisch op de gevoelens van onbehagen gereageerd. We zouden de mensen beter moeten voorlichten en ons beleid duidelijker moeten aangeven. In tegenstelling tot de heer Swoboda ben ik niet van mening dat we wat dit betreft nader tot elkaar zijn gekomen.
Goed regeren is een zeer vaag begrip en het is de mensen niet echt duidelijk wat u belooft. U belooft transparantie, openheid en raadpleging, maar, mijnheer de voorzitter, daar gaat het niet om. Het grote misverstand - ik zou het bijna een historisch misverstand willen noemen - bestaat daarin dat deze Commissie er geen idee van heeft wat een Europese democratie inhoudt of wat een supranationale democratie is.
Al deze paternalistische ideeën die u hier ontwikkelt, gaan voorbij aan het feit dat u niet de moed kunt opbrengen - al jaren niet - de democratische tekorten van de Europese Unie zeer duidelijk vast te stellen. Daarbij wordt ook vergeten dat u moet inzien dat de Commissie moet afzien van bepaalde verantwoordelijkheden teneinde een Europese democratie te laten ontstaan en dat u samen met het Parlement uw stem veel duidelijker moet laten horen in veel belangrijkere kwesties. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de voorbereiding voor het constitutionaliseringsproces en de wezenlijke inhoud daarvan.
Nee, we kunnen alleen iets aan die ontevredenheid doen als we ons gaan richten op de kwestie van ons gebrek aan legitimiteit. Wij regeren de mensen nog steeds met verordeningen, omdat we niet de moed hebben te zeggen dat we al lang wetten maken. We spreken van verordeningen, omdat deze wetten een zeer wankele democratische basis hebben, omdat de trias politica niet verwezenlijkt is, omdat de wetgeving niet bij het brede publiek bekend is en omdat de wetten niet bindend zijn voor de overheden. Daardoor zijn te grote speelruimten binnen de beslissingsbevoegdheden ontstaan die wij niet kunnen verenigen met de democratische principes. We hebben namelijk op vier gebieden - zoals de comitologie - een irregulier bestuur en geen regulier, zonder ambtenarenstatuut, zonder duidelijke loyaliteiten en met zeer onduidelijke aanstellingsregels die makkelijk te manipuleren zijn voor de ambtenaren in deze gebieden.
Mijnheer de voorzitter, u kunt de vraag van een goede technocratie niet verenigen met de discussie over de democratie. Er bestaat geen goed technocratie net zo min als er een goed dictatuur bestaat. U zult de vraag naar een Europese democratie en naar de positie van de Commissie in dit proces moeten stellen.

Kaufmann
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik ben zeer blij dat we vandaag opnieuw over het Witboek kunnen discussiëren. Europees regeren - ook wel governance genoemd - is namelijk inderdaad een centraal thema en de toekomstmogelijkheden van de Europese Unie hangen naar mijn mening - en dat wil ik zeer duidelijk naar voren brengen - van deze problematiek af. Ik kan de heer Voggenhuber dan ook alleen maar gelijk geven. In dit hele debat over governance staan voor mij de kwestie van de democratie, de versterking van de democratie en vooral ook de versterking van de rechten van de burgers met name in het kader van het Handvest van de grondrechten centraal. Een ding is namelijk duidelijk: het beste beleid stelt niets voor als het de burgers niet bereikt of als de burgers zoals nu zeggen: "Wat daar in Brussel gebeurt is ver weg van mij en mijn dagelijkse zorgen" .
Mijnheer de voorzitter, de burgers verwachten naar mijn mening terecht twee dingen van ons. Op de eerste plaats verwachten zij transparantie van beslissingen en op de tweede plaats verwachten zij ook duidelijkheid wat betreft de politieke verantwoordelijkheid voor beslissingen. Dit moet naar mijn mening het centrale uitgangspunt zijn van onze gemeenschappelijke overwegingen, zowel voor de Commissie als natuurlijk ook voor de andere instellingen. Laat ik het voorbeeld van de transparantie nemen. In het Witboek is sprake van een traag systeem van zevenhonderd raadplegingsorganen waar de Commissie op steunt. Als ik het me goed herinner, heeft u zelf al in het Witboek over de hervorming van de Commissie precies dit punt aangekaart en in juni van dit jaar aangekondigd deze raadplegingsorganen openbaar te maken. In het onderhavige Witboek zegt u dat deze organen aan het einde van het jaar openbaar worden gemaakt. Daar ben ik zeker een voorstander van! Dat heeft allemaal te maken met transparantie en het kan dus misschien ook helpen om de vooroordelen ten opzichte van het werk van de Commissie of van andere instellingen weg te nemen. Het openbaar maken van raadplegingsorganen is echter een ding, het overnemen van politieke verantwoordelijkheid voor beslissingen is - in mijn opinie - iets anders.
Er is nog een tweede punt in het Witboek dat ik wil aankaarten, namelijk het sleutelbegrip cultuur van raadpleging en dialoog. Dat vind ik een goed voorstel. De Commissie, de Raad en ook het Parlement zouden er naar mijn mening goed aan doen samen na te denken over een manier om een nieuwe cultuur van raadpleging en dialoog te introduceren in het kader van een grotere participatie van de civiele samenleving. Het lijkt mij beter dat de Commissie geen gedragscode voor minimale normen van raadpleging voor zichzelf voorstelt, maar dat wij gezamenlijk erover nadenken, of er in het kader van een interinstitutioneel akkoord mogelijkheden zijn om alle drie de instellingen daaromtrent verplichtingen op te leggen. U heeft het zojuist gehad over een dergelijke dialoog en over de mogelijkheid werkgroepen op te richten. Ik wil dit voorstel graag steunen.

Dell'Alba
Mevrouw de Voorzitter, voorzitter Prodi, ik neem het woord namens de Italiaanse radicalen.
Voorzitter, wat voor beeld denkt u dat de burgers van de Unie kregen toen ze, na de aanslagen in New York en Washington, zagen hoe alle Europese leiders hun opwachting maakten in Washington: Chirac, Blair, Fischer, alle Europese leiders en als laatsten of bijna laatsten - zeker buiten hun schuld - het fungerend voorzitterschap en voorzitter Prodi en - daarmee is alles gezegd - maandag waarschijnlijk zelfs Berlusconi?
Dat alles wijst op zich al op een fundamenteel probleem, of we nu dat beeld blijven vertonen of niet - namelijk dat de Commissie zich zou moeten concentreren op belangrijke problemen, dat ben ik met de heer Voggenhuber eens. Problemen als de vertegenwoordiging naar buiten toe en de eigen rol van de Commissie als motor van de Europese integratie, die ze aan het verliezen is en riskeert verder te verliezen. De Commissie zou meer lef moeten tonen, ambitieuze voorstellen moeten doen in plaats van documenten te produceren die bijna onleesbaar zijn, vooral met het oog op de conventie. Ik hoop overigens dat die conventie positief zal zijn, een mogelijkheid om te groeien voor de Unie. De Commissie zou bijvoorbeeld de vraag kunnen stellen wat het gezicht van de Unie naar buiten toe is. We kunnen immers niet tien gezichten hebben in dergelijke internationale kwesties.
Dit is dus mijn boodschap aan u, voorzitter: meer concrete voorstellen en krachtigere voorstellen, ook met het oog op de periode na Laken.

Farage
Mevrouw de Voorzitter, is de echte aanleiding voor deze sjieke brochure en dit debat vandaag niet het feit dat het Verdrag van Nice dood is? Dat hebben we aan de Ieren te danken en u weet dat zij het Verdrag opnieuw zullen afwijzen, als het nogmaals aan hen wordt gevraagd. Het is interessant om te weten dat zij de enigen waren aan wie is gevraagd of ze voor of tegen het Verdrag waren.
Daarom hebben we de Europese governance en wilt u de institutionele veranderingen er op een andere manier doordrukken. De enige manier om deelname aan het door u gewenste Europese project te bewerkstelligen, is door middel van consensus. Daarmee doel ik niet op de consensus van dit Parlement, maar van de gewone kiezer in Europa. Laten we in alle lidstaten referenda houden. Alleen op deze manier creëren we democratische legitimiteit. We moeten iets aan het democratisch tekort doen door de mensen de kans te geven hun mening te geven.

Cederschiöld
Mevrouw de Voorzitter, er is genoeg reden om de ideeën over de ontwikkeling van Europa verder uit te werken, maar het is ook belangrijk dat men weet wat er uitgewerkt moet worden. Men moet niet alle gebieden willen aanpakken, maar alleen die gebieden die niet beter geregeld kunnen worden op nationaal, lokaal of individueel niveau, zoals de interne markt, de gezamenlijke munteenheid, buitenlandse en binnenlandse veiligheid, grenzen, douanes en bepaalde milieuvraagstukken.
Tot dusver zijn de democratische voorstellen niet concreet genoeg. Als wij meer willen bereiken, moeten alle instellingen samenwerken. Wij moeten uitgaan van een duidelijke verdeling van de macht, waarbij politieke verantwoordelijkheid geëist kan worden. De doelstellingen moeten duidelijker geformuleerd worden en de initiatieven moeten daaraan worden aangepast. De mogelijkheid verantwoordelijkheid te eisen is noodzakelijk in een rechtsstatelijk, democratisch systeem en vereist gemeenschappelijke fundamentele normen en waarden met duidelijke richtlijnen.
Voor een efficiënte, Europese democratie zijn discussies nodig over taal- en landsgrenzen heen met daaraan aangepast onderwijs en aangepaste media. De voorgestelde democratie die is opgebouwd uit verschillende niveaus kan bijdragen tot legitimiteit en meer vertrouwen, maar zij mag niet ontaarden in achterkamertjespolitiek of corporatisme, die vaak corrupte elementen bevatten. De samenwerking met de burgermaatschappij kan politieke maatregelen doeltreffender maken, maar de rol van de politiek moet duidelijk worden gescheiden van de burgermaatschappij.
Wij hopen nu dat de Commissie zich voortaan houdt aan de waarden in het voorstel en zichzelf voor ieder initiatief vier vragen stelt. Is de maatregel goed geproportioneerd, dat wil zeggen staat deze in verhouding tot de problemen die opgelost moeten worden? Weerspiegelt de oplossing de Europese democratie? Komt het voorstel overeen met de visie en de essentiële beginselen van de EU? Kan verantwoordelijkheid worden geëist?
Hoe meer de burgers worden betrokken bij de Europese samenwerking des te beter. Denk echter niet dat legitimiteit op zich democratie tot stand brengt, maar het is de democratie die voor legitimiteit zorgt.

Van den Berg
Voorzitter, de heer Swoboda heeft duidelijk de opstelling van de PSE-Fractie verwoord en een duidelijk voorstel aan de Commissie gedaan. Als schaduwrapporteur voor de PSE-Fractie voor het Witboek over de hervorming van de Europese governance in de Commissie constitionele zaken, wil ik nu graag vanuit mijn optiek ons standpunt toelichten.
Wij zeggen ja tegen uw voorstel voor een efficiënter bestuur door middel van het oprichten van autonome agentschappen, de voorstellen om co-reguleringen en zelf-reguleringen mogelijk te maken, de wil om vertegenwoordigers uit bepaalde sectoren te raadplegen en het voorstel inzake het recht op informatie, deelname, raadpleging van en door burgers en de burgermaatschappij.
Maar wij zeggen nee tegen een deal tussen de belangensectoren en de Europese Commissie zonder parlementaire controle. Dat is niet ons idee van democratie. Wij willen vooraf, samen met de Commissie en de Raad besluiten wanneer gedetailleerde wetgeving noodzakelijk is, wanneer kaderwetgeving volstaat en wanneer we een vorm van co-regulering of zelf-regulering kunnen toestaan.
Uiteraard zal het in veel gevallen een goede zaak zijn om technische details te delegeren naar de comitologieprocedure. Maar het moet dan wel om technische details gaan en er mag geen politieke component meer aanwezig zijn. Bovendien moet vooraf het callback-mechanisme geregeld zijn, waar het Europees Parlement, indien noodzakelijk, op terug kan vallen.
Het inschakelen van de maatschappelijke actoren bij zelf- en co-regulering kan een veel efficiëntere manier van werken zijn. We moeten de sectoren niet alleen raadplegen over het besluitvormingsproces. In bepaalde gevallen kunnen zelfs maatschappelijke non-profitorganisaties ook een rol spelen bij de uitvoering. Maar indien de sectoren bepaalde taken krijgen toebedeeld, moet de controle door het Europees Parlement altijd helder blijven en moet de Europese Commissie verantwoordelijk zijn. Duidelijkheid blijft altijd voorwaarde nummer één.
De dialoog met de maatschappelijke actoren moet concreet zijn en resultaat opleveren en geen zichzelf repeterend praatcircus worden. Want voor de burger en voor de PSE-Fractie telt resultaat: een democratische controle en herkenbare politieke prioriteit door het Europees bestuur. Op dit moment is de besluitvorming in de EU te diffuus en te langzaam en dat schept vervreemding. De PSE-Fractie, ook in de Commissie constitutionele zaken, doet u het aanbod daar nu doorheen te breken. Dat kan en moet al vóór de Top van Laken. De Commissie moet dan met het Europees Parlement een overeenkomst sluiten die tegen het einde van het Spaans voorzitterschap geïmplementeerd kan zijn. De Commissie is nu weer aan zet. Wij rekenen op u, mijnheer Prodi.

Procacci
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, op het eerste gezicht kan het lijken of de inhoud van het Witboek in essentie technisch is. Als we daarentegen de achtergrond van dit Witboek in overweging nemen, een achtergrond waaraan in de tekst zelf meer aandacht besteed zou moeten worden, zien we dat het Witboek een belangrijke politieke component heeft, die zeer actueel is. Al tijdens het debat over de G8, in deze Vergadering, heb ik gezegd dat de mondialisering, die in alle sectoren snel voortschrijdt, in de politiek nog nauwelijks effect heeft gehad. Vergeleken met andere sectoren reageert de politiek langzaam en inadequaat. Dat is ongetwijfeld een van de fundamentele oorzaken van het groeiende wantrouwen van de burgers tegenover overheidsinstellingen op elk niveau, van lokaal tot Europees en mondiaal. Wat vraagt de antiglobaliseringbeweging van Seattle, Göteborg en Genua anders, afgezien van de extreemste standpunten, dan regulering van de mondialisering door de politiek? Wat voor antwoord kunnen wij daarop nu geven, behalve onze onmacht?
Zeker, het project van de Europese Unie is nog steeds het enige concrete voorbeeld dat aan deze eisen beantwoordt, maar het heeft zijn democratisch potentieel nog steeds niet volledig verwezenlijkt. In die zin is het Witboek een waardevol document, op voorwaarde dat het Parlement bereid is zich evenzeer in te spannen om die substantiële en organisatorische hervormingen vast te stellen waardoor het in de gelegenheid komt een democratisch Europees burgerschap op te bouwen en nieuw leven in te blazen.

MacCormick
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag een kwestie aan de orde willen stellen waarover nog weinig is gezegd en even stilstaan bij de opmerkingen die de heer Prodi in zijn openingstoespraak plaatste over het regionale element. Ik zou dat vooral willen doen gezien vanuit mijn eigen kiesdistrict Schotland, maar niet uitsluitend vanuit dat standpunt.
Het is interessant te zien dat in het geval van Schotland ongeveer 80% van de bevoegdheden van het Schotse parlement betrekking heeft op terreinen waar de Europese Unie een gedeelde bevoegdheid heeft. Als we in Schotland wetten aannemen, zijn deze bindend voor het Schotse parlement en de regering, die deze wetten ten uitvoer moeten leggen; zo hoort het ook en in vergelijkbare regio' s is dat niet anders. Maar soms kan dit tot belachelijke resultaten leiden, bijvoorbeeld als milieuwetten zo gedetailleerd zijn dat het onmogelijk is gemeenschappelijke beginselen op oordeelkundige wijze aan te passen aan lokale omstandigheden. De waterproblemen van het eiland Islay of de vallei van Strathspey zijn nauwelijks te vergelijken met die van het Rijndal. Eén aanpak op het gebied van de waterwetgeving kan tot absurde situaties leiden, bijvoorbeeld voor de Schotse maltwhisky-industrie, ook al heeft deze industrie al meer dan 200 jaar een milieuvriendelijke karakter.
In het Witboek staat, en commissaris Prodi zei het vanochtend ook al, dat de Commissie in een vroeg stadium van het beleidsvormingsproces de regionale en lokale overheden zal raadplegen en dat zij naar regelgeving streeft om ervoor te zorgen dat plaatselijke kennis op effectieve wijze in het uitvoeringsproces wordt benut. Dat is een goede zaak, maar het was jammer dat hij er in zijn openingstoespraak slechts één zin aan wijdde. Velen van ons hadden verwacht dat het Witboek een veel krachtiger stellingname zou bevatten, vooral met betrekking tot de zogenaamde partnerregio' s die zelf constitutionele wetgevingsbevoegdheden hebben.
Europa zal er niet in slagen de genegenheid van de Europese burgers - en daar vallen ook de Schotten onder en onze tegenhangers in vele andere landen, zoals Catalonië, Vlaanderen, Wales, Galicië en Baskenland - te winnen of te herwinnen als de regionale en lokale overheden waarmee de lokale bevolking zich uiteindelijk identificeert, geen volwaardige, gerespecteerde partners zijn in de governance van Europa. Wat betreft landoppervlakte en bevolkingsgrootte doen we niet onder voor diverse lidstaten en de EU omringende landen. We zijn zelfs groter dan menig van deze landen.
Er wordt vaak gezegd dat grote, belangrijke regio' s in grote landen in de Europese Unie het beter doen dan kleine lidstaten. Ik betwijfel het en er staat niets in het Witboek dat me reeds op andere gedachten heeft gebracht.

Beazley
Mijnheer Prodi, uw Witboek over de Europese governance vormt een belangrijke mijlpaal. Mijn collega de heer Dell' Alba wees u in een vorig debat echter op een technisch detail. Het woord "governance" is in het Engels en het Frans dan misschien een heel gewoon woord, maar in de Italiaanse politieke cultuur is het een betrekkelijk onduidelijke term. Als dat waar is, moeten we de boodschap wellicht in alle EU-talen duidelijk maken. Misschien kunnen we aandacht besteden aan de talen waarin het woord "gouvernance" , dat voor het eerst werd gebruikt door Sir John Fortescue in het Engeland van de vijftiende eeuw, toen de politieke klasse Frans sprak, minder duidelijk is dan in het Engels en het Frans. Dat punt heeft onze aandacht nodig.
Toen ik uw Witboek las, viel het me op dat het eerste stadium van het herstel van het Europese bouwwerk in zekere zin bestaat uit het herstel van het zelfvertrouwen en het evenwicht van de Commissie zelf. Mijnheer Prodi en uw collega' s Patten, Barnier en anderen, ik heb er waardering voor dat u dit evenwicht na het vertrek van uw voorgangers heeft weten te herstellen. Zoals u echter weet - u wees er zelf op in uw toespraak - bestaat er in het Parlement bezorgdheid over het respecteren van de institutionele driehoek.
Er heerst bezorgdheid over uw gebruik van de burgermaatschappij. Het komt er, zoals we allemaal weten, op neer dat u belangengroeperingen raadpleegt. De effectiefste belangengroeperingen doen hun werk en dat bestaat niet uit het vertegenwoordigen van de maatschappij in haar geheel - dat is de taak van dit gekozen Parlement - maar uit het vertegenwoordigen van hun eigen gevestigde belangen. Ik vrees dat u onze angst niet heeft weggenomen door de aandacht op deze bezorgdheid te vestigen. We zullen erop blijven aandringen dat wij, de gekozen leden van dit Parlement, de belangen van de gehele maatschappij behartigen, en u moet geen groeperingen uitnodigen rechtstreeks met de Commissie rond de tafel te gaan zitten en beleid te ontwikkelen om dit vervolgens slechts voor de vorm aan ons voor te leggen.
Dat is niet ons idee van parlementaire democratie. Het spijt me dat de heer Farage is weggegaan. Hij gelooft kennelijk niet in parlementaire democratie. Hij wil om de vijf minuten een referendum. Het zou absurd zijn als ons in mijn eigen land via een referendum zou worden gevraagd of wij ons wel of niet bij de Europese munteenheid moeten aansluiten, zodra premier Blair de moed kan opbrengen om de confrontatie met de heer Brown, de minister van Fnanciën, aan te gaan. Kunt u zich voorstellen dat onze financiële en economische toekomst in pubs door het hele land zou worden bepaald? Dat is de taak van de gekozen politici.
Wat uw Witboek betreft: het Europees Parlement en de Commissie moeten samen aan de opbouw van Europa werken, niet elkaar tegenwerken. Als we eens terugdenken aan uw voorganger, Jacques Delors: zijn visie was een gemeenschappelijke markt in 1992. Hij stippelde een tijdpad uit en realiseerde zijn visie. Zo moeten wij ook te werk gaan als het gaat om de uitbreiding en de constitutionele hervorming: verbreding en verdieping.
Tenslotte, mijnheer Prodi, wil ik u vragen een openbaar platform te organiseren voor de leiders van de kandidaat-lidstaten van de EU. Ik weet dat u de nieuwe Poolse leider reeds hebt ontmoet, maar het grote publiek moet in de praktijk kunnen zien dat we een visie hebben van een compleet en verenigd Europa en dat u dit samen met het Parlement en de Commissie tot stand wilt brengen.

Roth Behrendt
Mevrouw de Voorzitter, ik moest eerst nog applaudisseren voor het geweldige betoog van de heer Beazley. Mijnheer Prodi, ik wil u hartelijk danken. U heeft vandaag duidelijk gemaakt dat u geen voorstellen zult doen ter verandering van de situatie in de instellingen zonder een duidelijke stemming van het Europees Parlement, dat daar direct voor gekozen is, en zonder zijn toestemming. Dat is een grotere toezegging dan we tot nu toe gekregen hebben en daar ben ik zeer blij mee.
Ik wil u er ook hartelijk voor danken dat u geprobeerd heeft misverstanden uit de wereld te helpen. Ik heb echter nog wel enige vragen waarop u hopelijk toch antwoord kunt geven. U heeft zelf gezegd dat de Commissie minder voorstellen zal gaan doen. Daar is niets op tegen, maar kunt u ons dan uitleggen hoe het nieuwe vacuüm gevuld wordt? U weet immers net als ik en mijn collega' s dat in de Verdragen van Maastricht, Amsterdam en Nice zeer duidelijk is vastgelegd wat de rol is van het Europees Parlement inzake wetgeving en welke rol Commissie en Raad daarin spelen.
Als u nu zegt dat de Commissie minder voorstellen zal gaan doen, dan betekent dit dat er bijvoorbeeld meer kadervoorstellen zullen komen. Mijnheer Prodi, als u dit wilt, dan moet u wel zorgen voor een herroepingsmechanisme, de zogenaamde call-back, en dat er een hervorming komt in de comitologie. Dit is geen, zoals u gezegd heeft, nadeel van het huidige systeem, maar het is een absolute noodzaak bij uw toekomstige ideeën en voorstellen. Niemand in het Parlement is voorstander van kadervoorstellen, maar als u dat wel bent, moet u ervoor zorgen dat ze gepaard gaan met goede democratische maatregelen die de rechten van het Parlement niet aantasten.
U geeft aan dat u meer moderne maatregelen wilt, zoals vrijwillig aangegane verplichtingen, maar niemand in het Parlement is daar een voorstander van. Als u dit toch door wilt zetten, moet u de democratische rechten binnen de Europese Unie beschermen en veiligstellen en zorgen dat er een interinstitutioneel akkoord is dat de rechten van Parlement, Raad en Commissie niet aantast.
U heeft gezegd dat het Witboek de weg vrijmaakt voor een interinstitutioneel debat en dat klopt ook. Mijnheer Prodi, ik verzoek u echter duidelijk te zeggen dat u de Verdragen van Maastricht, Nice en Amsterdam niet terugdraait en dat u het net als de meerderheid van het Parlement eens bent met de punten die ik heb aangekaart. Alle onderdelen van de wetgeving moeten de toestemming van het Parlement hebben en vrijwillig aangegane verplichtingen en kaderakkoorden mogen de democratie niet aantasten.

Clegg
Mijnheer de Voorzitter, ik heb drie punten. Ten eerste, dit Witboek is iets bescheidener dan de titel doet vermoeden. Toen u ons dit Witboek ruim een jaar geleden voor het eerst in het vooruitzicht stelde, werden we allemaal geprikkeld door het idee van een geweldige constitutionele blauwdruk. In feite bent u zo verstandig geweest een Witboek te schrijven over goed bestuur in plaats van een blauwdruk over governance of constitutioneel bestuur in het algemeen, en er is veel te zeggen voor zo' n pragmatische en gerichte benadering.
Ten tweede verwelkom ik de aankondiging vandaag dat u een interinstitutionele onderzoekscommissie wenst op te zetten. Ik ben altijd van mening geweest dat het verkeerd was te doen alsof governance een vorm van regelgeving was, gepresenteerd door de Commissie en vervolgens heen en weer gespeeld tussen de instellingen. Het gaat hier niet om normale regelgeving, maar om een intensief politiek debat dat vraagt om een intensieve politieke benadering en samenwerking tussen de instellingen.
Tenslotte een punt dat u heel subtiel aanroert in uw Witboek. Ik zal me minder subtiel uitdrukken: we kunnen op Europees niveau - in Straatsburg en Brussel - doen wat we willen om het bestuur en de governance te verbeteren en onze besluiten begrijpelijker en geloofwaardiger te maken, maar zolang nationale politieke instellingen en nationale culturen in de negentiende eeuw blijven steken en doen alsof de EU niet bestaat of iets van een andere planeet is, zullen onze achtenswaardige pogingen de governance te verbeteren weinig opleveren. Governance moet steen voor steen worden opgebouwd, vanaf de grond, vanuit de lidstaten en de regio' s. Daar moeten we beginnen.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens heeft mevrouw Roth-Berendt hier de voornaamste twijfels van het Parlement uiteengezet.
Het Parlement heeft er niets op tegen dat de Commissie de raadgevende instanties opricht die zij wenselijk acht, dat zij overleg pleegt met allerhande niet-gouvernementele organisaties, dat zij iedereen raadpleegt via Internet en dat zij persoonlijk van gedachten wisselt met de burgers. Wij juichen dit toe en wellicht zouden wij er goed aan doen haar voorbeeld te volgen.
Wij maken ons zorgen om het tweede deel van het Witboek. Met name de voorstellen ter verbetering van de communautaire regelgeving zijn reden tot bezorgdheid. Zoals mevrouw Roth-Berendt terecht heeft gesignaleerd, zijn de Verdragen van de Europese Unie gegrondvest op het beginsel van de scheiding der machten. Artikel 6 van het Verdrag heeft betrekking op de nationale constitutionele beginselen. Alle nationale wetgevingen berusten op het beginsel van de scheiding der machten. Op grond hiervan worden de wetgevende bevoegdheden toevertrouwd aan volksvertegenwoordigende organen.
De Europese instellingen tellen twee zulke organen: het Parlement, dat rechtstreeks wordt gekozen, en de Raad, bestaande uit ministers die aan hun nationale parlement rekenschap moeten afleggen. De Commissie van de Europese Gemeenschappen is belast met de uitvoerende macht. Vanuit het Parlement steunen en stimuleren wij de ambitie van de Commissie om tot een ware communautaire executieve uit te groeien.
Als de Commissie zich evenwel in de regelgeving mengt en bevoegdheden of machten naar zich toe trekt die overeenkomstig de Verdragen aan het Europees Parlement toekomen of moeten toekomen, is het van fundamenteel belang - de heer Swoboda en mevrouw Roth-Berendt hebben het ook al onderstreept - dat zij op dit vlak nauwe betrekkingen met het Parlement onderhoudt. Daarom plaats ik een vraagteken bij de suggestie van de heer Prodi. Ik vind het gevaarlijk dat de Commissie overweegt om aan de Europese Raad van Laken voorstellen ter verbetering van de communautaire regelgeving voor te leggen zonder op het standpunt van het Parlement terzake te wachten.
Ik hoop dat de Commissie met het Parlement overleg zal plegen voordat zij haar voorstellen aan de Europese Raad van Laken presenteert. Het is belangrijk dat zij ons standpunt kent en zodoende op de Europese Raad van Laken de twijfels en interessepunten van het Parlement kan verwoorden.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, de discussie over het Witboek van de Europese Commissie "Europese governance" komt zowel op een gunstig als op een ongunstig tijdstip. Dit tijdstip is ongunstig, omdat ieder debat over de interne vormgeving van de Europese Unie nu overschaduwd wordt door de behoefte van de Europese burgers aan bescherming tegen internationale terreur en geweld. Daardoor raken dit soort onderwerpen op de achtergrond.
Dit is om diezelfde reden echter ook een gunstig tijdstip, omdat de Europese Unie juist nu de mogelijkheid heeft te voldoen aan de fundamentele behoefte van de burgers aan veiligheid binnen de EU, aan legitimiteit en tegelijkertijd ook aan handelsbekwaamheid buiten de EU. Daarom kan een transparante, open en controleerbare besluitvorming bijdragen aan het bewustzijn van de Europese burgers waardoor zij de Europese meerwaarde inzien. Deze meerwaarde is weer van belang voor uw Witboek, mijnheer Prodi.
Daarom moeten we met name de voorstellen in het Witboek van de Commissie toejuichen die de systematische dialoog op regionaal en lokaal niveau nastreven en een actievere rol van het Comité van de regio' s eisen. Ook het voorstel om vanaf 2002 een jaarverslag te presenteren over de toepassing van het Protocol van Amsterdam inzake subsidiariteit en evenredigheid moeten we toejuichen. Subsidiariteit en de communautaire methode sluiten elkaar immers niet uit. Er moet een duidelijke afbakening zijn tussen de bevoegdheden van Commissie, Raad en Europees Parlement en we moeten ook een evenwicht zien te vinden tussen landen, regio' s en de EU in het kader van de institutionele driehoek.
Het idee dat het Europees Parlement en de nationale parlementen een centrale rol moeten vervullen in het openbaar debat over de toekomst van Europa ligt voor de hand. Daarom verbaast het mij ook zeer dat de Commissie in haar Witboek niet ingaat op de eis dat er een conventie georganiseerd wordt, zoals die is opgenomen in het verslag van de heer Leinen en van de heer Méndez de Vigo. Een open conventie is een noodzakelijk en toepasselijk forum om Europa dichter bij de burgers te brengen en om voor transparantie te zorgen. Bovendien moet het de interne hervormingen aanvullen en ondersteunen. In een open conventie waaraan de Commissie en nationale en Europese parlementariërs deelnemen en waarin ook de lidstaten, kandidaat-lidstaten, het Comité van de regio' s, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en waarnemers vertegenwoordigd zijn, wordt immers de besluitvormingsbasis voor de Raad uitgewerkt.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, in aansluiting op de woorden van mevrouw Stenzel wil ik zeggen dat het nooit te laat en nooit te vroeg is om een dergelijk debat te kunnen voeren. Juist nu hebben de gebeurtenissen van de afgelopen weken naar mijn mening meer ernst in de politiek gebracht en stellen de burgers meer eisen aan de politiek. Dit is onze kans om de politiek te hervormen en om een bijdrage te leveren aan een ingrijpende hervorming in de samenwerking tussen de regerende organen, de verantwoordelijke organen en de vertegenwoordigers van de burger, namelijk de parlementen.
We moeten dit debat ook als zodanig beschouwen. In de inleiding van uw document schrijft u echter dat de burger meer wantrouwen en meer desinteresse heeft en dat hij zich machtelozer voelt. Daarin heeft u gelijk. In de tweede alinea echter schrijft u dat de nationale parlementen en regeringen dit probleem erkennen, maar dat het met name de Europese Unie treft. Precies deze formulering vind ik een probleem. Het Parlement en de Commissie doen immers alsof de nationale regeringen en parlementen aan de ene kant staan en de Europese Unie aan de andere kant. De burgers zien deze tegenstrijdigheid - hier de lidstaten, daar de Europese instellingen - maar wij moeten nu juist eindelijk duidelijk maken dat wij allemaal samen de Europese Unie vormen! Er worden immers nauwelijks Europese beslissingen genomen zonder de medebeslissing van de nationale regeringen, maar er worden wel veel Europese beslissingen genomen zonder de medebeslissing van het Europees Parlement. De kwestie van de medebeslissingsbevoegdheid creëert transparantie, openheid en de mogelijkheid tot dialoog en is daarom ook het uitgangspunt voor een duidelijke scheiding der machten en taakverdeling.
U heeft het over leidinggeven. Wat dat betreft verlang ik meer initiatieven van de Commissie die niet gericht zijn op het bereiken van een minimale consensus met de Raad, maar op de zaken die voor Europa noodzakelijk zijn. U heeft het over de samenwerking met de regio' s, maar in het voorstel van de Belgische voorzitter voor de conventie is het Comité voor de regio' s helemaal geen volledige deelnemer aan de conventie, hoewel dat wel noodzakelijk is. Wij hebben het over meer informatie, maar we beperken ons tot het geven van geld aan de lidstaten voor hun informatiewerk. De lidstaten informeren op hun beurt hun parlement niet voldoende over de besluiten in de Raad, waardoor de burgers niet betrokken worden bij de Europese beslissingen.
Tot slot zou ik graag willen dat er voorstellen worden gedaan voor sancties bij financieel misbruik van EU-gelden. Dat leidt immers tot wantrouwen bij de burgers in de EU ten opzichte van de instellingen. Waar Europa bij betrokken is, moet Europa zich ook laten horen - van de Europese instellingen tot de allerkleinste gemeente.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, in het Witboek wordt het Parlement verzocht zich in het politieke debat meer in te zetten voor de wensen van de kiezers. Daarom, mijnheer de voorzitter van de Commissie, sta ik er wel op dat onze democratie in de 21e eeuw parlementair is en niet consultatief.

We willen niet terugvallen in de situatie zoals die was voor onze parlementaire democratie en dat mag ook niet gebeuren door dit Witboek. Daarom zijn de kaderwetgeving en de inzet van andere reguleringsmechanismen alleen een goede oplossing, als daaraan bepaalde garanties verbonden zijn. Deze garanties bij de kaderwetgeving mogen niet door willekeurige agentschappen gedefinieerd worden, maar moeten door het Parlement gedefinieerd worden. Het is niet alleen een recht van het Parlement daarop te staan, het is zelfs een verplichting.
U wilt met behulp van raadpleging meer transparantie en gezamenlijk overleg creëren, maar wie sluit u daarbij uit en wie niet? De verenigingen en non-gouvernementele organisaties die deskundigheid kunnen kopen, zullen een grotere kans maken dan de organisaties die dat niet kunnen. Bovendien zal het ook zo zijn dat sommige hun standpunten duidelijker kunnen laten horen dan andere. Daardoor wordt de ongelijkheid in mogelijkheden tussen de verschillende organisaties van de civiele samenleving in de Europese Unie alleen maar groter. Daarom ben ik er een voorstander van dat alle betrokkenen en ook de instellingen gelijkgesteld worden.
Het Witboek verschaft hier mijns inziens niet genoeg duidelijkheid over. Ik verzoek u daarom daarover wel duidelijkheid te verschaffen. Ik constateer namelijk dat de Commissie in het kader van de financiële wetgeving, in het kader van de omzetting van het financiële actieplan een medewetgever nog al eens wil voortrekken ten opzichte van een andere medewetgever, namelijk het Europees Parlement. Dat lijkt mij geen veelbelovende oplossing en deze kromme situatie moet dan ook rechtgetrokken worden. Bij de volgende regeringsconferentie moet natuurlijk ook artikel 202 veranderd worden door de creatie van een recht van call-back.
De Commissie zou echter ook nu al haar goede wil kunnen tonen door het evenwicht tussen de instellingen niet op slinkse manieren te veranderen. Als Parlement zijn wij dit de samenleving verschuldigd, want de parlementaire werkzaamheden omvatten niet alleen controle maar ook wetgeving. En dat wil ik niet aan willekeurige commissies overlaten waarvan de voorzitter helemaal niet democratisch, dus niet door het Parlement gekozen is, zoals in de Verenigde Staten het geval is.
(Applaus)

Perry
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat u vanochtend zo soepel met de tijd omgaat. Men zegt wel: "als je niet weet waar je naartoe gaat, zul je er nooit aankomen" . Ten eerste moeten we in Europa zeer duidelijk zijn over wat we aan het doen zijn; ons doel is niet één Europese staat, maar een unie van soevereine staten die samenwerken wanneer en waar dat nodig is. In tegenstelling tot de heer Farage ben ik van mening dat er vele momenten zijn waarop samenwerking binnen Europa van belang is.
Ook weten we allemaal dat geen van de EU-instellingen in hoog aanzien staat. Dat komt niet doordat ze slecht zijn. Dat komt doordat ze zo complex zijn, zo ver van de burger vandaan staan en niet worden begrepen. Om eerlijk te zijn, we zullen telkens tegen hetzelfde probleem aanlopen, wat voor specifieke hervormingen we ook doorvoeren, zolang ze obscuur, complex en onduidelijk blijven. Een van de zaken die de bevolking van Europa niet begrijpt, zo kan ik mijn collega' s in dit Parlement zeggen, is waarom we tussen Straatsburg en Brussel heen en weer pendelen. Het is aan ons om te luisteren naar de problemen waar mensen mee komen.
Ik vond het Witboek van voorzitter Prodi teleurstellend. Hij heeft de rol van de ombudsman nagenoeg genegeerd. Tenslotte bevindt de ombudsman zich op de frontlijn als het gaat om de behandeling van klachten en bezorgdheden van burgers. Ik heb veel respect voor commissaris de Palacio, maar ook haar reactie vorige maand stelde mij teleur. Zij liet zich heel laatdunkend uit over de bestuurlijke gedragscode. We moeten zorgen voor goed bestuur. Dat betekent dat we moeten beschikken over een gemeenschappelijke, uitvoerbare gedragscode voor alle instellingen.
De Commissie verzoekschriften heeft de ombudsman gevraagd ons verslag uit te brengen van de problemen die burgers hem voorleggen. We willen naar de burgers luisteren. Als voorzitter Prodi echt wil begrijpen waarmee de Europese burgers moeite hebben als het gaat om de Europese instellingen, Europese regels en verordeningen, zou ik hem graag willen uitnodigen een middag vrij te maken om eens mee te gaan naar de Commissie verzoekschriften en te horen wat de burgers te zeggen hebben. Hij zou zich op zo' n middag ongetwijfeld uitstekend vermaken door te luisteren naar wat de mensen echt denken.
Kortom: luister naar de burgers, luister naar de mensen die weten waarover ze praten, wees duidelijk over je doelstellingen en geef uitleg in duidelijke en eenvoudige taal.

Ghilardotti
Mijnheer de Voorzitter, ik wil voorzitter Prodi bedanken voor zijn rede. Daarin heeft hij enkele punten verduidelijkt die bij lezing van het Witboek tot misverstanden zouden kunnen leiden.
Het debat over governance, dat vandaag wordt voortgezet, is belangrijk omdat het uit moet monden in een bredere discussie over de betekenis van de Europese integratie en haar doelstellingen. Het is een aanvulling op het debat over de toekomst van de Unie, en zou zich dus moeten concentreren op het verband tussen algemene doelstellingen en concrete maatregelen in de ogen van de burgers. Het lijdt geen twijfel dat aan de basis van deze bespiegeling de constatering staat dat de geloofwaardigheid van de Europese integratie op de lange termijn wordt bedreigd door het onvermogen van de openbare structuren en het maatschappelijk middenveld om elkaar te erkennen. Daar zijn we ons allemaal van bewust. Zoveel mogelijk maatschappelijke organisaties bij Europa betrekken is een belangrijke taak van de instellingen van de Unie, die zij alle met een serieuze, gemeenschappelijke inzet moeten vervullen. Op die manier kunnen de burgers immers een groter aandeel krijgen in het beleids- en besluitvormingsproces.
In dat verband wil ik erop wijzen dat het Europees Parlement, en in het bijzonder de Commissie sociale zaken, al in de vorige zittingsperiode heeft erkend dat er een formele dialoog met de burger geopend moest worden. Daarvoor zijn inspanningen nodig om de representatiefste gesprekspartners te vinden en een inflatie van raadplegingen en overlap te vermijden. We stellen dus een interinstitutioneel akkoord voor met als doel een werkverdeling en tegelijkertijd overleg tussen de Commissie, het Parlement en de Raad.
Een tweede belangrijk punt, dat al eerder is genoemd, is de noodzaak de communautaire wetgevingsprocedures te vereenvoudigen: het onderscheid maken tussen politieke en normatieve beslissingen, die niet moeten worden omgezet in gedetailleerde technische voorschriften; het onderscheid tussen bevoegdheden van het Parlement en taken die aan de uitvoerende macht toevallen.
Mijnheer de voorzitter, uw verklaring is dus belangrijk: de noodzaak een mechanisme vast te stellen om uitvoeringsbesluiten te herroepen (call-back), dat de rol van het Europees Parlement beschermt en versterkt.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, als laatste spreker van mijn fractie en als coördinator van de fractie mag ik proberen de naar voren gebrachte standpunten samen te vatten. Als ik naar het debat luister, krijg ik het gevoel dat de standpunten van onze fractie over deze kwestie in belangrijke mate het zwaartepunt vormen van het Parlement in zijn geheel. Als ik dit in twee zinnen zou moeten samenvatten, zou ik 'ja' zeggen tegen betere informatie, raadpleging en een systematischer raadpleging van niet-gouvernementele actoren, enzovoorts, maar 'nee' tegen het overdragen van de besluitvorming aan een soort gezellig onderonsje van de Commissie en de industrie.
We zouden 'ja' zeggen tegen het delegeren van technische en implementatieregelgeving, maar dan moet er wel een behoorlijke procedure zijn om in te grijpen als het mis gaat. Met andere woorden, er is veel begrip in het Parlement voor wat de Commissie in haar Witboek nastreeft, maar er is oprechte bezorgdheid over de werkelijke gevolgen van een aantal van de voorstellen die erin worden geformuleerd.
Neem bijvoorbeeld de kwestie van de zelf-regulering inzake de veiligheid van voetgangers, waarbij de Commissie een afspraak heeft gemaakt met de auto-industrie. Dit is in velerlei opzichten een prima afspraak en veel van wat is afgesproken is een stap in de goede richting als het gaat om de veiligheid van voetgangers. Maar als dat nu eens niet zo was?
Wat te doen als er een aantal ongehoorde zaken waren overeengekomen die onaanvaardbaar zouden zijn voor deze volksvertegenwoordiging? Wij vertegenwoordigen alle burgers van Europa, niet alleen degenen die in NGO' s zijn verenigd. Wat als de auto-industrie zich niet aan de afspraak houdt omdat deze niet door regelgeving wordt ondersteund? Wat kunnen we eraan doen als een autofabrikant zich niet aan de afspraak houdt? Over dit soort zaken maakt het Parlement zich zorgen.
Ik verwelkom de toezegging van de Commissie hier uitsluitend mee verder te gaan als het Parlement zijn standpunten heeft duidelijk gemaakt en deze kwesties verder te onderzoeken in een interinstitutionele onderzoekscommissie. Dat is een zeer welkome ontwikkeling. Ik ben heel blij dat u deze belofte vandaag hebt gedaan en ik verheug me erop hiermee verder te gaan.

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben zeer tevreden over het debat van vandaag. De standpunten zijn elkaar genaderd, er is overeenstemming over een meerderheid van de punten en vooral, een gemeenschappelijke werkmethode. Het lijkt mij dat de voorwaarden aanwezig zijn om deze fase van de hervorming, die doorgevoerd kan worden zonder de Verdragen te wijzigen, af te sluiten.
Er is ook een gemeenschappelijk punt van zorg naar voren gekomen dat weliswaar geen deel uitmaakt van het debat van vandaag, maar er wel nauw mee verbonden is: een gemeenschappelijke bezorgdheid voor een Europa dat met één stem moet spreken en dat de groeiende onrust tegenover de instellingen moet duiden. Die onrust vinden we niet alleen in onze lidstaten, maar ook in de kandidaat-landen, waar het wantrouwen tegenover instellingen nog groter is.
Europa is veelvuldig bekritiseerd om het pluralisme van zijn opvattingen, ook in Washington na de tragedie. Laten we dit niet verwarren met pluralisme in aanwezigheid. De inhoud was steeds hetzelfde: in Washington hebben we met één stem gesproken en na afloop van de debatten hebben we een Europees standpunt aan president Bush medegedeeld; een bijzonder concreet standpunt, met specifieke samenwerkingsvoorstellen voor justitie en binnenlandse zaken, voor het financiële probleem van het witwassen van geld, terreinen waarop Europa gezamenlijk moet optreden.
Wat de bezorgdheid van de burgers betreft, ik geloof dat een deel daarvan voortkomt uit de complexiteit van onze werkprocedures, hun ondoorgrondelijkheid, problemen die het Witboek in elk geval gedeeltelijk probeert op te lossen met de verdieping van het democratisch systeem en van de doorzichtigheid en met een efficiëntere en snellere besluitvoering, waarbij de bevoegdheden van het Parlement strikt in acht worden genomen en zelfs uitgebreid.
Ik herhaal dus, ter afsluiting van dit korte debat, dat wij van plan zijn onze respectieve functies te verhelderen. Niemand stelt echter de politieke controle van het Europees Parlement en de Raad op de uitvoerende werkzaamheden van de Commissie ter discussie. Wij erkennen die controle niet alleen, maar we hebben die ook nodig; ik wijs op de woorden van de heer Corbett in de vorige interventie.
Ik herhaal ook dat de Commissie niet van plan is ook maar een enkele beslissing te nemen, noch voor Laken noch op enig ander moment, zonder het Parlement te raadplegen. Ik geef toe dat het misverstand is voortgekomen uit een fout, een ongelukkige formulering van de Commissie. We hadden aangedrongen op een snelle beslissingsprocedure, maar in elk geval moet eerst het Parlement worden geraadpleegd.
Vandaag hebben we in elk geval vooruitgang geboekt. Mevrouw Kaufmann en anderen hebben zeer nuttige suggesties gedaan. Het idee om een gemeenschappelijk team te vormen met vertegenwoordigers van het Parlement, de Raad en de Commissie, om binnen het kader van de bestaande regels een institutionele gedragscode op te stellen, is een idee dat we mijns inziens moeten overwegen. We moeten duidelijk zijn over de doelstellingen, dat wil zeggen een werkwijze vaststellen die het besluitvormingsproces verlicht. Dat is, ik herhaal, langzaam en wordt niet begrepen. Er is een werkwijze nodig waarbij we niet systematisch onze toevlucht nemen tot de comitologieprocedure, maar de bevoegdheden van het Parlement en de Raad mogen niet worden beperkt - hun politieke verantwoordelijkheid moet juist worden vergroot. De Commissie is bereid deze mogelijkheid te onderzoeken. Ik vraag me in alle eerlijkheid af, zonder bijbedoelingen, of de Raad ertoe bereid zal zijn: wij in elk geval wel. Om te zorgen dat het ook gebeurt, vraag ik het Parlement de politieke wil te tonen om deze lijn met kracht door te zetten. Deze discussie dient aan de andere kant als voorbereiding op het debat over de toekomst van Europa die door de conventie moet worden georganiseerd. Als we nu beginnen in de aangegeven richting, is de kans groter, volgens mij, dat we op termijn de oplossingen vinden die in institutioneel opzicht het geschiktst zijn.
Vandaag was er een formeel meningsverschil, waarover we binnen het aangegeven kader moeten discussiëren, namelijk de call-back. Ik ben van mening dat het huidige comitologiesysteem een vervorming van de democratie is, en dat is de reden dat we het bekritiseerd hebben. Het combineert wetgevende en uitvoerende functies, maar zonder dat er een echte politieke controle is. Het voorstel call-back mogelijk te maken lijkt een verbetering, maar in feite wordt het systeem nog onduidelijker omdat onze functies en het onderscheid tussen onze functies nog vager worden. Over dit punt moeten we in de toekomst, bij de organen die we hebben voorgesteld, de confrontatie aangaan om het te verduidelijken: wij moeten samen werken aan een systeem waarin de Commissie uitvoert en het Europees Parlement en de Raad de politieke controle uitvoeren voordat maatregelen worden aangenomen. Als het continu mogelijk is besluiten te herroepen, speelt het Parlement uiteindelijk een strikt uitvoerende rol. Ik herhaal: we moeten eraan werken, want ik ben niet alleen absoluut te goeder trouw, maar ik heb ook helder voor ogen dat dit een zeer delicaat punt van de democratische controle is.
Voor het probleem van de agentschappen moeten we dezelfde methode volgen. De Commissie denkt dat ze in enkele gevallen noodzakelijk zijn. We moeten ze echter niet tot in het oneindige vermenigvuldigen, maar ze alleen gebruiken voor zeer complexe, technische taken die een zekere autonomie hebben. We zijn het echter met u eens dat een democratische controle van deze agentschappen noodzakelijk is, een controle op drie punten: wanneer het agentschap wordt opgezet - het Europees Parlement is, samen met de Raad, een fundamenteel onderdeel van de beslissingsprocedure; wanneer hun begroting wordt gecontroleerd - dat doet het Parlement; en wanneer de werkwijze van de Commissie, de instelling die verantwoordelijk is voor deze agentschappen, wordt gecontroleerd. Dit is het standpunt van de Commissie.
Er zijn hier twee andere punten naar voren gekomen, punten uit het Witboek of punten die daarmee verband houden hoewel ze daarin niet voorkomen: de rol van het maatschappelijk middenveld en de rol van de regio' s en de lokale autonomie. Ik denk dat de regio' s en de plaatselijke overheden absoluut een actieve rol moeten spelen, ook in de toekomstige conventie. Als wij werkelijk Europa definiëren als het Europa van de subsidiariteit, moeten we een minimum aan consistentie tonen, en op dit punt heb ik geen enkele reserve.
Wat de raadpleging van de maatschappelijke organisaties betreft, als we het Witboek aandachtig lezen, is er helemaal geen sprake van onteigening van de parlementaire organen, van de democratisch gekozen organen. Integendeel: terwijl de maatschappelijke organisaties nu in het verborgene wordt geraadpleegd, indirect, stellen wij voor dat deze raadpleging transparant wordt en in het openbaar plaatsvindt, zodat bekend is waar bepaalde ideeën, standpunten en voorstellen vandaan komen. En dat is volgens mij een stap vooruit. Ik begrijp dat dat onrust opwekt, omdat het Parlement tegenover een zo duidelijk vastgelegd proces kan denken dat zijn rol wordt overgenomen. Ik kan u verzekeren dat de bedoeling ervan het omgekeerde is: we moeten het maatschappelijk middenveld raadplegen omdat het nuttig is voor ons en voor u, maar raadplegen wil zeggen raadplegen, het is absoluut niet de bedoeling deze maatschappelijke organisaties beslisbevoegdheden toe te kennen die verward of vergeleken kunnen worden met die van het Parlement. Ik zeg dat duidelijk omdat u van de Commissie nooit een voorstel zult horen om bijvoorbeeld de maatschappelijke organisaties in de conventie op te nemen met een besluitvormende rol. Ik geloof echter dat een doorzichtige en heldere raadpleging een stap vooruit betekent die we beslist moeten maken.
Ik herhaal: het is nooit onze bedoeling geweest aan de raadpleging van de maatschappelijke organisaties een institutionele of constitutionele rol toe te kennen, ook al moeten we ons inspannen om te begrijpen wat er onder hen leeft en dus onze ogen en oren open te houden voor wat er gebeurt. In zekere zin is dit ook wat de heer Perry voorstelde: een bezoek aan de Commissie verzoekschriften om onze ogen open te houden.
Vergeet u echter niet dat de voorstellen van de Commissie twee doelen hebben: in de eerste plaats een grotere mate van parlementaire democratie; in de tweede plaats een efficiëntere democratie. De mogelijkheid om besluiten te herroepen valt dus onder het thema betrekkingen met het Parlement. Wij willen een democratie met meer macht voor het Parlement, waarin de rol van het Parlement duidelijk en precies is, maar ook efficiënter, waarin de uitvoerende rol niet voortdurend door de procedures ter discussie wordt gesteld. Ik geloof dat dat duidelijker kan worden door in de komende maanden samen aan deze thema' s te werken. Dat kan voordelen opleveren en onze werkwijzen in de toekomst verbeteren; voor het moment zonder de Verdragen te wijzigen, in afwachting van de grote institutionele hervorming die bij de Top van Laken van start moet gaan.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de voorzitter van de Commissie!
Ik wil hier nog een opmerking aan toevoegen. We hebben bij de conventie over de grondrechten goede ervaringen opgedaan door naar de civiele samenleving te luisteren. Er waren echter geen leden bij de conventie zelf aanwezig.

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, waarschijnlijk is er een misverstand ontstaan door de vertolking. Ik herhaal de zin die de sleutel vormt tot het laatste deel van mijn toespraak: wij hebben nooit gezegd - en we herhalen het vandaag - dat de maatschappelijke organisaties een besluitvormende rol kunnen krijgen. Die rol is voorbehouden aan het Parlement, de Raad, aan onze instellingen. Wij willen alleen maar dat de raadpleging op een transparantere, duidelijkere en begrijpelijkere manier plaatsvindt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de voorzitter van de Commissie!
Het lijkt mij dat het nu duidelijker is. Er was inderdaad een aantal collega' s die een beetje verbaasd waren, maar ik geloof dat we nu allemaal wel weten hoe het bedoeld was.
Mijnheer de minister, het woord is nu aan u. U weet toch dat we de voorzitter van de Commissie altijd graag het woord geven als hij nog iets wil zeggen.

Asiel en immigratie
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over asiel en immigratie.

Duquesne
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is mij een bijzonder genoegen en een grote eer dat ik als voorzitter van de Raad "Justitie en Binnenlandse Zaken" u een uiteenzetting mag geven van de werkzaamheden die op het gebied van het asiel- en immigratiebeleid zijn uitgevoerd. Voorts wil ik u graag op de hoogte stellen van de initiatieven die het voorzitterschap in de loop van de komende weken wil nemen. Het moment waarop ik hier mijn betoog mag houden komt zeer gelegen, aangezien uw Parlement zich later zal uitspreken over twee verslagen die niet alleen van bijzonder goede kwaliteit zijn, maar bovendien buitengewoon belangrijk zijn voor het verloop van onze werkzaamheden binnen de Raad "Justitie en Binnenlandse Zaken". Ik doel hier op het verslag van de heer Pirker over de mededeling van de Commissie over een communautair immigratiebeleid, en op het verslag van de heer Evans over de mededeling van de Commissie over een gemeenschappelijke asielprocedure en een in de gehele Unie geldige uniforme status voor personen aan wie asiel wordt verleend.
Tijdens mijn uiteenzetting van het programma van het voorzitterschap binnen de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, heb ik aangegeven dat het asiel- en immigratievraagstuk voor het voorzitterschap voorrang heeft, en wel om meerdere redenen.
Allereerst constateer ik net als mijn Europese collega's dat de burgers grote, geheel legitieme verwachtingen koesteren. Het is onze plicht als politiek verantwoordelijken om snel en op een vertrouwenwekkende manier aan deze verwachtingen te voldoen. Hiertoe dienen de migratiestromen in goede banen te worden geleid en moet misbruik van de asielprocedure worden voorkomen. We kunnen niet ontkennen dat er in vrijwel heel Europa grote ongerustheid bestaat over de ontwikkeling van de cijfers. In het kader van de follow-up van de conclusies van Tampere, zal ons voorzitterschap de balans moeten opmaken van de vorderingen die er op het gebied van justitie en binnenlandse zaken zijn geboekt en maatregelen moeten voorstellen om geconstateerde vertragingen zo snel mogelijk in te lopen. Wij kunnen namelijk niet ontkennen dat dergelijke vertragingen zich hebben voorgedaan. Teneinde de negatieve gevolgen hiervan te neutraliseren, zal er tijdens de Top van Laken een nieuwe politieke impuls gegeven moeten worden. Hiertoe dienen verschillende vraagstukken te worden opgelost. Deze vraagstukken worden gepresenteerd als technische problemen, maar in feite gaat het om politieke kwesties. Ik wil overigens commissaris Vitorino van harte danken voor zijn zeer intelligente voorstellen die altijd getuigen van een open houding en de wens om vooruitgang te boeken. Om ideeën op Europees niveau te laten rijpen, schroomt hij niet bepaalde kwesties ter discussie te stellen.
Met dit dubbele doel voor ogen heeft het Belgisch voorzitterschap reeds nu de benodigde politieke impuls willen geven om een substantieel debat op gang te brengen over zaken als de ontwikkeling van een evenwichtig gemeenschappelijk Europees asielbeleid en asielstelsel. Anders gezegd, in het kader van dit voorzitterschap beijveren wij er ons samen met onze collega's voor om de Raad van ministers opnieuw de rol van architect van de Europese eenwording te laten spelen, zodat deze instelling zich kan concentreren op het beslechten van een aantal politieke geschillen. De wetgeving op dit gebied moet zichtbaar worden toegepast en de immigratiediensten en diensten die belast zijn met de toepassing van de wetgeving dienen op praktisch niveau te gaan samenwerken. Ik wil u laten weten dat ik ervan overtuigd ben dat deze vraagstukken alleen kunnen worden opgelost als er daadwerkelijk gekozen wordt voor een solidaire gemeenschappelijke Europese benadering. Het behoeft geen betoog dat veel lidstaten lange tijd hebben gedacht dat ze deze problematiek alleen konden oplossen. Uit de resultaten blijkt nu dat deze landen niet aan de verwachtingen hebben kunnen voldoen.
Allereerst het asielvraagstuk. Voor veel van onze landen is het asielrecht uiteraard een buitengewoon belangrijke kwestie. Het hangt mijns inziens samen met de waardigheid van Europa. Wij blijven bij het standpunt dat het Verdrag van Genève volledig moet worden toegepast en nageleefd. Ik denk dat onze landen zich in dit opzicht niet hoeven te schamen. De inspanningen die wij ons getroosten in het kader van onze internationale afspraken mogen niet ter discussie worden gesteld. Wij moeten allen echter ook constateren dat een toenemend aantal personen de asielprocedure gebruikt om toegang te krijgen tot het grondgebied van onze lidstaten om geheel andere redenen dan die in het Verdrag van Genève worden genoemd. Ik denk dan ook dat we onze toekomstige werkzaamheden in het licht van deze dubbele constatering moeten zien.
De diensten van de Commissie hebben in het tijdsbestek van een aantal maanden veel werk verzet. Ze hebben voorstellen voor een richtlijn gedaan die wij nu moeten bestuderen: harmonisatie van de opvang van asielzoekers, harmonisatie van de procedures voor het verlenen en intrekken van de vluchtelingenstatus, herziening van de Overeenkomst van Dublin, harmonisatie van de vluchtelingenstatus en aanvullende vormen van bescherming.
Hoewel al deze teksten beschouwd moeten worden als een onlosmakelijk geheel, dienen we ons wel enige discipline op te leggen met betrekking tot de rangorde waarin ze onderzocht moeten worden. Overeenkomstig het tijdschema met betrekking tot het scorebord van de Commissie en de mededeling van de Commissie betreffende de asielbenadering in twee fases, heeft het voorzitterschap ervoor gekozen om zijn werkzaamheden in eerste instantie te richten op de volgende drie richtlijnen: harmonisatie van de regelingen voor minimale opvang van asielzoekers, communautarisering van de Overeenkomst van Dublin en harmonisatie van de procedures voor het verlenen en intrekken van de vluchtelingenstatus.
De twee eerste teksten zijn in mijn ogen aan een bemoedigende eerste lezing onderworpen. Uit deze eerste lezing is gebleken dat de lidstaten bereid zijn om zo snel mogelijk vorderingen op dit gebied te boeken. In het kader van de harmonisatie van de procedures had ik tijdens de Raad "Justitie en Binnenlandse Zaken" van 27 september jongstleden een oriënterend politiek debat georganiseerd waarbij duidelijke vragen werden gesteld die een duidelijk antwoord verlangden. De lidstaten dienden zich hierbij met name uit te spreken over de structuur die de richtlijn moet krijgen, vooral wat betreft de criteria op basis waarvan een onderscheid kan worden gemaakt tussen de procedures met betrekking tot het al dan niet ontvankelijk verklaren van aanvragen, het aantal instanties dat bij de beoordeling van deze criteria betrokken is, de aard van deze criteria en het bezwaar dat op basis hiervan kan worden aangetekend, en de nauwkeurigheid van de kwalitatieve normen met betrekking tot de besluiten en de autoriteiten die de besluiten moeten nemen. De ministers is voorgesteld om dezelfde werkmethode te volgen bij de behandeling van de richtlijn over gezinshereniging. Ondanks de moeilijkheden heeft deze methode zijn vruchten afgeworpen, met name wat betreft de definitie van het begrip "kerngezin".
Gezien de diversiteit van de nationale stelsels van onze lidstaten dient iedereen dan ook ontegenzeggelijk aanzienlijke inspanningen te verrichten om op dit gebied nader tot elkaar te komen. De lidstaten mogen niet verwachten dat zij in het kader van dit project hun huidige rechtstelsels kunnen behouden.
Afgezien van de nationale verschillen heb ik met genoegen kunnen constateren dat wij ons allen inzetten voor een gemeenschappelijk doel, namelijk het instellen van snelle en doelmatige procedures. Dit is zeer belangrijk, maar de rechten van de asielzoekers die voor een vluchtelingenstatus in aanmerking willen komen moeten natuurlijk onaangetast blijven. Om dit doel zo snel mogelijk te kunnen verwezenlijken zal het voorzitterschap in samenwerking met de Commissie zijn inspanningen onverminderd voortzetten.
Ik ben overigens ingenomen met de aanbevelingen die in het verslag van de heer Evans staan verwoord. Met het oog op de verwezenlijking van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel pleit de heer Evans in zijn verslag immers voor de uitvoering van de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam en die van de conclusies van Tampere. Het antwoord op dit asielvraagstuk dient immers gemeenschappelijk en solidair te zijn. Europa moet dezelfde gedragslijn volgen met betrekking tot de acceptatie van vluchtelingen op zijn grondgebied en moet op basis van samenwerking actie ondernemen tegen het misbruik van de asielprocedure. Verder moeten we zoeken naar oplossingen voor het menselijks leed. Europa dient een bijdrage te leveren aan het voorkomen van conflicten en door middel van samenwerking de levensomstandigheden in de wereld naar het hoogst haalbare niveau te tillen. Door middel van informatiecampagnes in de landen van herkomst dient de illegale immigratie te worden aangepakt. Voorts dienen de plannen te worden gedwarsboomd van criminele organisaties die aan de basis staan van deze moderne vorm van slavernij en geen middel schuwen om hun doelen te bereiken, waarbij ik met name denk aan zaken als geweld en terreur. De criminele uitbuiting van de deze vluchtelingenstromen vormt voor de gehele Europese Unie een extra zorg. Om aan dit probleem het hoofd te kunnen bieden, dienen we met spoed maatregelen te treffen om deze criminele organisaties af te schrikken.
Gedurende het debat met de kandidaat-landen dat tijdens de Raad van 28 september plaatsvond, hebben we de problematiek van de mensenhandel ter tafel gebracht en een besluit genomen over de maatregelen die op dit gebied getroffen moeten worden om de slachtoffers te beschermen. De maatregelen dienen ook politioneel van aard te zijn. Ik denk hierbij aan de versterking van de controles aan de huidige en toekomstige buitengrenzen van de Unie. De mensen die op de vlucht zijn voor achtervolgingen moeten evenwel de mogelijkheid behouden om asiel in onze landen te krijgen. Tot slot vind ik dat deze maatregelen ons in staat moeten stellen om een duidelijk onderscheid te maken tussen asielzoekers die gevlucht zijn en de mensen die om andere, soms ook legitieme redenen naar de Europese Unie willen komen.
In dit tijdperk van openheid en mobiliteit dienen we er niet naar te streven om van ons continent een "fort Europa" te maken. We moeten daarentegen een manier vinden waarop we op transparante, realistische en evenwichtige wijze deze immigratie in goede banen kunnen leiden. Ik heb geen kant en klare antwoorden op al deze vraagstukken en daarom willen wij samen met het Europees Parlement en de Commissie een Europese conferentie over migratie organiseren. Deze conferentie zal op 16 en 17 oktober aanstaande in Brussel plaatsvinden. Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken, mijnheer de Voorzitter, om u te danken voor de aanzienlijke steun die dit Parlement heeft geboden bij de organisatie van dit niet eerder vertoonde forum van getuigen van dit immigratievraagstuk dat voor de samenleving een groot probleem vormt. De bijeenkomst zal worden gehouden op een prestigieuze locatie, namelijk de vergaderzaal van het Europees Parlement te Brussel. Deze locatie symboliseert de vruchtbare samenwerking tussen de Europese instellingen met betrekking tot dit immigratievraagstuk.
Ik hoop dat veel leden van dit Parlement aanwezig zullen zijn op deze conferentie, zodat er een rijk en vruchtbaar debat kan plaatsvinden. Er zullen ministers, hoge functionarissen van instellingen en politieke vertegenwoordigers aan deze conferentie deelnemen. Gedurende deze bijeenkomst kan er een diepgaand politiek debat worden gevoerd over de inzet en de gevolgen van het migratievraagstuk en kunnen er algemene richtsnoeren worden geformuleerd over de manier waarop de migratie in het kader van een gemeenschappelijk Europees beleid kan worden vormgegeven.
Deze conferentie wordt volgens de methode van de open bijdragen georganiseerd. Onze politieke doelstelling is met behulp van deze methode essentiële keuzes te kunnen maken tijdens de Europese Top van Laken. Dit vraagstuk dient dankzij een algemene benadering van het migratieverschijnsel een extra impuls te krijgen.
Iedereen weet overigens dat we behalve het principiële karakter van deze vraagstukken ook moeten kijken naar de economische en politieke uitbuiting die met dit verschijnsel gepaard gaan. In Europa is er sprake van grote migratiestromen, waarbij de procedures vaak voor oneigenlijke, clandestiene doeleinden worden misbruikt, hetgeen zeer laakbaar is. Hierbij wordt in zowel het buitenland als binnen onze lidstaten veel gebruik gemaakt van criminele organisaties. De migratiestromen worden zo voor economische of politieke doeleinden misbruikt. Wij kunnen ons natuurlijk niet onverschillig tonen tegenover deze praktijken.
Ik heb met genoegen kunnen constateren dat de vraagstukken die tijdens de conferentie ter tafel worden gebracht overeenkomen met de kwesties die de heer Pirker in zijn verslag over de immigratie aan de orde heeft gesteld. Hoe kunnen we de migratiestromen beheersbaar maken? Hoe kunnen we een duidelijk onderscheid maken tussen asiel en immigratie? Welke gevolgen zal de versoepeling van de voorwaarden voor binnenkomst van de migranten hebben voor de illegale immigratie? Bestaat er binnen onze lidstaten behoefte aan een nieuwe economische migratie? Wordt deze behoefte binnen de Unie overal op gelijke wijze gevoeld? Wat zijn de gevolgen van de bestrijding van zwart werk voor de illegale immigratie? Welke negatieve gevolgen brengt de migratie van geschoold personeel met zich mee en hoe kunnen deze negatieve gevolgen worden bestreden? Op welke gebieden wordt er met het land van herkomst samengewerkt? Welke instrumenten zijn er nodig om een daadwerkelijk integratiebeleid te kunnen realiseren?
Het voorzitterschap is van mening dat het hier niet alleen gaat om technische vraagstukken die opgelost moeten worden. Iedereen weet dat deze vraagstukken in economisch, politiek en menselijk opzicht beladen onderwerpen zijn. We moeten met vele aspecten rekening houden, waaronder de ondergrondse activiteiten, met als gevolg dat het bewerkstelligen van een gemeenschappelijk immigratiebeleid op met name economisch gebied bijzonder complex is.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, alvorens ik mijn presentatie afsluit wil ik u nog op het hart drukken dat wij graag op institutioneel niveau met het Europees Parlement samenwerken in het kader van de bepalingen die in het Verdrag staan opgenomen. Wij hopen dat wij samen een nieuwe fase kunnen inluiden met de verwezenlijking van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid ten behoeve van Europa en zijn burgers. Dit is al de derde keer dat ik in uw midden een betoog mag houden. Ik beschouw dat niet als een last, maar als een eer en verheug mij op onze samenwerking.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de minister, het debat van vandaag komt op een zeer belangrijk moment. Over twee weken vindt immers de Europese Conferentie over migratievraagstukken plaats. Deze Conferentie zal door het Belgisch voorzitterschap zal worden georganiseerd. Vervolgens gaat over twee maanden de Europese Raad van Laken van start, tijdens welke de agenda van Tampere tussentijds zal worden herzien.
Beide bijeenkomsten vormen zeer belangrijke fasen in de vaststelling van het gemeenschappelijke asiel- en immigratiebeleid. Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement met de aanneming van de beide resoluties die hier vandaag behandeld worden op tijd aangeeft welke duidelijke en krachtige prioriteiten er met betrekking tot dit vraagstuk gelden. Ik wil benadrukken dat het hier gaat om kwalitatief goede en evenwichtige verslagen, waarmee ik de rapporteurs Pirker en Evans van harte wil feliciteren.
Sinds de tragedie van 11 september geldt er voor de Europese Unie op het gebied van justitie en binnenlandse zaken een andere politieke agenda. Er moeten met spoed maatregelen worden getroffen om de interne veiligheid van onze lidstaten en hun onderdanen te versterken. De strijd tegen het terrorisme dient hierbij prioriteit te krijgen. Tegelijkertijd is er tijdens de Europese Raad van 21 september ook benadrukt dat er onverwijld moet worden gewerkt aan de voortzetting van de ontwikkeling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, conform de bepalingen in het Verdrag van Amsterdam. Het doet mij genoegen dat tijdens de Europese Raad de noodzaak is onderstreept om snel een politiek evenwicht te bereiken tussen enerzijds de versterking van de politiële en justitiële samenwerking met het oog op de bestrijding van de criminaliteit en het terrorisme, en anderzijds de ontwikkeling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, dat wil zeggen een ruimte waarin de fundamentele rechten van de burgers worden beschermd.
Ik heb tijdens de debatten in het Europees Parlement en de Raad altijd benadrukt dat wij meer dan ooit behoefte hebben aan een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid. De steekhoudendheid van de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam en die van de conclusies van Tampere dient voortdurend te worden benadrukt. Ik ben ervan overtuigd dat de burgers van ons verwachten en zelfs eisen dat Europa een toegevoegde waarde biedt op het nationale beleid waarvan de beperkingen steeds zichtbaarder worden, of het nu gaat om het veiligheidsbeleid of het beleid inzake de bescherming van de vrijheden. Om daadwerkelijk te kunnen vaststellen wat de toegevoegde waarde van Europa op het nationale beleid is, zullen we zowel het veiligheidsaspect als het vraagstuk van de naleving van de waarden die wij binnen de Europese Unie delen in overweging moeten nemen, met inbegrip van de vrijheid van verkeer zoals die in het Schengen-Verdrag is vastgelegd.
De Raad heeft de Commissie verzocht om in het licht van de terroristische aanslagen in de Verenigde Staten een evaluatie te maken van zijn voorstellen op het gebied van asiel en immigratie. Wij zijn hier al mee aan de slag gegaan. Wij kunnen moed putten uit de politieke wil die zowel tijdens de Europese Raad als de Raad "Justitie en Binnenlandse Zaken" met betrekking tot deze vraagstukken is geuit. De minister heeft zojuist terecht benadrukt dat er door de moeilijkheden en de langzame vorderingen die wij met betrekking tot een aantal vraagstukken hebben geboekt, ernstige twijfel kon ontstaan aan ons vermogen om substantiële maatregelen te nemen binnen het nauw omschreven tijdsbestek dat overeenkomstig de agenda van de Commissie was vastgelegd. Alle sectoren van samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken dienen nu te profiteren van deze hervonden dynamiek, vooropgesteld dat alle lidstaten erkennen dat wij geen Europese regelgeving kunnen hebben die identiek is aan die van de vijftien lidstaten. Iedereen dient water bij de wijn te doen zodat we een gezamenlijke oplossing kunnen vinden waar iedereen baat bij heeft.
Wat de kern van het debat van vandaag betreft, constateer ik dat de mening van de Commissie en die van het Parlement, zoals weergegeven in de beide uitstekende verslagen van de heren Pirker en Evans, grotendeels overeenkomen. Wij kunnen ons moeiteloos vinden in de meeste van uw aanbevelingen met betrekking tot de beginselen die aan het gemeenschappelijk Europees asielbeleid ten grondslag liggen en met betrekking tot de verschillende aspecten die moeten leiden tot een coherente benadering van het migratievraagstuk. In sommige gevallen sluiten onze voorstellen voor een rechtspositie voor langdurig in de Unie verblijvende immigranten en hun toegang tot werk reeds aan op uw aanbevelingen en verzoeken. Hetzelfde geldt voor onze mededeling van juli jongstleden, welke een voortzetting vormt van die van november 2000. In deze recente mededeling hebben we een aantal punten reeds nader omschreven.
In andere gevallen bekijken wij hoe wij gevolg kunnen geven aan uw aanbevelingen, bijvoorbeeld in de mededelingen die ik de komende maanden ter goedkeuring aan de Commissie wil voorleggen. De eerste mededeling gaat over de bestrijding van de illegale immigratie, de tweede over het repatriëringsbeleid en de controles aan de buitengrenzen. Ik ben het overigens met u eens dat er concrete voorstellen moeten komen voor een daadwerkelijk partnerschap tussen de Unie, de landen van oorspong en de doorreislanden. Dit werk is geïnitieerd door een in het leven geroepen werkgroep op hoog niveau, die zijn werkzaamheden kan voortzetten dankzij de tenuitvoerlegging van een nieuw begrotingsinstrument dat op krachtige steun van het Europees Parlement kan rekenen.
Dit neemt niet weg dat men het gevoel kan hebben dat deze werkzaamheden en de tenuitvoerlegging van de door de Raad aangenomen actieplannen onvoldoende vruchten afwerpen. Ik ben het dan ook met u eens dat het migratieverschijnsel in het algemeen zwaarder moet gaan meewegen bij de formulering van het externe beleid van de Europese Unie. In zekere zin kan erkend worden dat dit vraagstuk door de verdeling in een tweede en een derde pijler enigszins tussen wal en schip is geraakt. Dit vormt op zich geen rechtvaardiging, want wel beschouwd bestaan er zeer nauwe banden tussen het ontwikkelingsbeleid en het migratiebeleid van de Europese Unie.
Ik wil voorts benadrukken dat een wettelijk kader niet volstaat om een daadwerkelijk Europees immigratie- en asielbeleid te realiseren. De nationale overheden zullen tevens hun beleid onderling beter moeten afstemmen zodat gezamenlijke doelstellingen verwezenlijkt kunnen worden.
Dit is dus het doel dat de Commissie voor ogen heeft met haar beleid van open coördinatie overeenkomstig de methode die reeds succesvol is toepast op bijvoorbeeld het gebied van de werkgelegenheid. Deze methode van open coördinatie biedt voordelen in termen van flexibiliteit, transparantie en naleving van het subsidiariteitbeginsel. Dankzij deze methode zullen de wetgeving en nationale praktijken - ik zou haast zeggen spontaan - op elkaar kunnen worden afgestemd, terwijl ook duidelijk zal worden op welke gebieden een communautaire interventie echt geboden is.
Dit beleid van open coördinatie kan alleen zijn vruchten afwerpen als de lidstaten binnen de Raad overeenstemming bereiken over de gemeenschappelijke richtsnoeren die de Commissie na een uitgebreide raadpleging aan deze instelling zal voorleggen. De Raad zal deze richtsnoeren vervolgens moeten vertalen naar intern beleid, met gebruikmaking van de nationale wettelijke en bestuurlijke instrumenten waarover ze beschikken. De lidstaten zal worden verzocht om nationale rapporten op te stellen waarin ze ieder jaar de balans opmaken van de vorderingen die bij de tenuitvoerlegging van deze gemeenschappelijke richtsnoeren geboekt worden. De Commissie zal deze rapporten vervolgens naast elkaar leggen om per geval te kunnen constateren waar de convergentie tekortschiet, zodat de gemeenschappelijke richtsnoeren kunnen worden aangepast en aangevuld.
In juli hebben wij een eerste serie richtsnoeren voorgesteld over respectievelijk het beheer van de migratiestromen, de toelating van economische migranten, het partnerschap met de derde landen en de integratie in onze samenlevingen van burgers uit derde landen. Op asielgebied zal deze benadering met nieuwe richtsnoeren worden aangevuld ter gelegenheid van het eerste verslag over de follow-up van onze mededeling van november 2000 dat u in de loop van de komende maanden zal worden overhandigd. De Commissie wil dat de Europese Raad ervoor zal zorgen dat deze nieuwe richtsnoeren onverwijld ten uitvoer kunnen worden gebracht en dat in de loop van het volgende jaar een compleet verslag kan worden uitgebracht.
Tot slot zou ik graag willen terugkomen op een aantal zeer belangrijke punten die in de huidige context meer dan ooit in herinnering moeten worden gebracht.
Allereerst is het asiel een gegarandeerd recht dat door middel van internationale instrumenten is vastgelegd en in het Europese Handvest van de grondrechten wordt bevestigd. Niemand zal ontkennen dat er misbruik van dit recht kan worden gemaakt. Als politiek verantwoordelijken moeten we een oplossing vinden voor dit probleem, maar dit mag niet ten koste gaan van de mensen die daadwerkelijk behoefte aan internationale bescherming hebben. We moeten daarentegen de nationale procedures en criteria onderling beter op elkaar laten aansluiten en doelmatiger maken. In uw resolutie spreekt u zich uit voor de introductie op middellange termijn van één procedure. Dat is in mijn ogen ontegenzeggelijk een stap vooruit. In de tussentijd zullen we de kwaliteit van de beslissingen die in eerste aanleg worden genomen moeten verbeteren. In ons voorstel over de asielprocedures spreken wij ons uit voor een dergelijke verbetering.
Tot slot is immigratie een verschijnsel dat niet kan worden genegeerd. Het zou buitengewoon betreurenswaardig zijn als sommige personen in politiek opzicht misbruik proberen te maken van de huidige emoties. Met zo' n houding lossen we het immigratievraagstuk niet op. Wij moeten vooral voorkomen dat we stigmatiserend te werk gaan en zo racistische en xenofobe gevoelens teweeg brengen. Wij hebben hier een daadwerkelijk beleid dat gericht is op het beheren van de migratiestromen op zowel nationaal als Europees niveau. Het referentiekader lijkt me duidelijk. De contouren van de legale immigratie moeten duidelijk worden uitgestippeld en de mogelijkheden moeten worden onderzocht op basis van een realistische inventarisatie van de structurele behoeften en opvangcapaciteiten in onze samenlevingen. Hierbij dienen we ons overigens niet te laten leiden door incidenten en conjuncturele onzekerheden. Er dient een dialoog te worden aangegaan met de landen van herkomst en er moet rekening worden gehouden met de bestaande verschillende soorten immigratie. Enerzijds is er de duurzame immigratiestroom, waarbij de immigranten permanent in het gastland zullen verblijven. Anderzijds zijn er de groeiende cyclische immigratiestromen, waarbij de immigranten moeten worden aangemoedigd banden met de regio van herkomst te onderhouden. De geloofwaardigheid van een actief immigratiebeleid moet worden geconsolideerd door de doelmatige bestrijding van de illegale immigratie en de mensenhandel die ermee gepaard gaat. Verder moet er een diepgaand debat worden aangegaan over de wijze waarop de grote communautaire instrumenten in de strijd tegen de uitsluiting kunnen worden verbeterd, zodat ze bijvoorbeeld ook een antwoord bieden op de specifieke problematiek van de integratie van immigranten.
Het cultureel pluralisme wordt steeds meer een kenmerk van onze samenlevingen. Dit geldt met name voor de stedelijke gebieden. De uitdagingen zijn talrijk. Het cultureel pluralisme wordt wellicht de bron van een authentieke dynamiek die gebaseerd is op een daadwerkelijke wederzijdse tolerantie. Het kan echter ook confrontaties en sociale verdeeldheid teweeg brengen. Wederzijdse tolerantie en respect zullen de sleutel vormen van het sociale evenwicht en de culturele vooruitgang van onze Europese samenlevingen.
Ik wil het Europees Parlement hartelijk danken voor zijn bedrage aan dit debat, waarvan ik hoop dat het een positief resultaat zal opleveren. Ik hoop dat dankzij de impuls van het Belgische voorzitterschap en de persoonlijke inzet van minister Antoine Duquesne de Top van Laken een belangrijke stap vooruit zal betekenen bij het bewerkstelligen van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Dat is geen droom, maar een realiteit die steeds meer door onze burgers wordt verlangd. Ik wil Antoine Duquesne hartelijk danken en hoop dat we met een echte Europese houding in staat zullen blijken compromisoplossingen te vinden.

Evans, Robert
Mijnheer de Voorzitter, zoals we allemaal weten hebben we een paar moeilijke weken achter de rug en hebben we zware maanden en jaren voor de boeg. Daarom is dit zo' n belangrijk debat. Ik ben dan ook blij dat niet alleen de commissaris maar ook de fungerend voorzitter, de heer Duquesne, het belang van deze kwestie inziet en hier aanwezig is.
De heer Duquesne zei het al in zijn bijdrage: als de recente gebeurtenissen ons iets hebben geleerd, is het dat we gebeurtenissen in de wereld niet zomaar kunnen negeren en dan maar hopen dat het probleem vanzelf verdwijnt. De problemen van asielzoekers, de erbarmelijke omstandigheden waarin mensen in arme en noodlijdende landen over de hele wereld verkeren, zijn ook onze zaak en als we er niets aan doen, zullen we er van dichtbij, aan onze eigen kusten en in onze eigen parlementen, mee worden geconfronteerd.
Deze problemen manifesteren zich onder andere in de vorm van debatten in dit Parlement en andere volksvertegenwoordigingen. In het ergste geval treffen we dode lichamen aan in een vrachtwagen in Dover en op de stranden van Spanje en andere landen. Zo wanhopig zijn deze mensen dat ze op deze hachelijke wijze een nieuw leven willen beginnen. Maar deze mensen doen dit niet zomaar; ze zijn op de vlucht voor terreur, oorlog, martelingen, verkrachting, verachtelijke regimes die zich regering noemen, en in sommige gevallen natuurlijk ook armoede. Er is dus geen beter moment voor landen om deze humanitaire problemen met vereende krachten aan te pakken.
Ik feliciteer de regeringsleiders van de EU-lidstaten omdat ze ervoor gezorgd hebben dat de asielkwestie thans onder de bevoegdheid van de Gemeenschap ressorteert en omdat ze in Tampere zo' n vooruitstrevende agenda hebben opgesteld. Ik feliciteer de Commissie met deze voorstellen, waarmee het debat over de vorming van een gemeenschappelijk asielbeleid op gang is gebracht.
In mijn verslag dat vandaag in het Parlement wordt behandeld, vraag ik om een gemeenschappelijke en bredere interpretatie van het Verdrag van Genève van 1951, een duidelijker definitie van wie als vluchteling dient te worden aangemerkt, een definitie die voor alle vijftien lidstaten geldt. Laten we ook de behandeling van asielzoekers harmoniseren; laten we gemeenschappelijke normen voor heel Europa opstellen en erop toezien dat deze worden nageleefd.
Als we dit verslag aannemen, kunnen we, zoals de minister en de commissaris al zeiden, een begin maken met het opstellen van minimale grondrechten voor vluchtelingen, welzijn, huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg - zaken die wij in onze bevoorrechte wereld als vanzelfsprekend ervaren.
De laatste jaren leek het soms dat EU-lidstaten probeerden toch vooral minder aantrekkelijk voor potentiële asielzoekers te lijken dan hun medelidstaten. Gemeenschappelijke normen die gelden voor heel Europa, zullen onvermijdelijk leiden tot een evenwichtiger verdeling van asielaanvragen over de gehele EU. Dat moet uitkomst bieden voor mijn stad, Londen, en alle andere grote steden in Europa. Hierdoor wordt het ook onmogelijk voor landen om hun normen te verlagen, wat goed nieuws is voor asielzoekers, die zo meer kans hebben op een eerlijke behandeling. Dit is iets om trots op te zijn en niet iets om ons voor te schamen.
Daarnaast, en dat is van groot belang, moet Europa collectief nog veel meer doen om de oorzaken weg te nemen die mensen ertoe brengen asiel te zoeken en vluchteling te worden. Regeringen moeten eensgezind pogingen ondernemen om in de roerige delen van de wereld vrede tot stand te brengen, hoe moeilijk dat ook is, en de ontwikkelingshulp uit te breiden - krachtige maatregelen die op termijn de druk moeten wegnemen die mensen ertoe aanzet te migreren.
Om deze reden moeten we ook de uitbreiding van de Europese Unie doorzetten. Zoals commissaris Verheugen laatst zei, moeten we onszelf niet afvragen of we ons de uitbreiding van de Europese Unie wel kunnen veroorloven. We moeten onszelf afvragen of we het ons kunnen veroorloven de Europese Unie niet uit te breiden.
In de commissie stemden vele centrumrechtse en rechtse leden tegen mijn verslag of delen ervan. Ik zou die leden willen uitnodigen niet alleen een voorbereide toespraak te houden of te negeren wat ik nu zeg, maar ons te vertellen waarom ze tegen bepaalde delen van het verslag zijn en waarom ze het recht op beroep willen beperken. Ik doel hiermee op de amendementen 6 en 8 van de heer Schmitt. Hoe kan dit nu tot een beter systeem leiden? Wat betreft de leden die tegen het gehele verslag zullen stemmen - de Britse conservatieven wellicht - aan wie ik, als ze nu hier waren, zou vragen om aan het Parlement uit te leggen hoe we de huidige asielproblematiek in Europa kunnen aanpakken zonder een EU-breed beleid. Ze moeten toch inzien dat dit een mondiale kwestie is die niet in elk land afzonderlijk kan worden aangepakt.
Ik heb begrip voor de amendementen 11 en 12 van de Fractie De Groenen, maar ik kan ze niet steunen. In een verslag over mensen die voor de honger of milieurampen op de vlucht zijn, zouden we ze wel kunnen steunen. Dit is echter een barmhartig verslag waarover we hoogstens tevreden mogen zijn, maar niet zelfingenomen.
Tot slot wil ik de collega' s van mijn eigen fractie en andere fracties bedanken voor hun hulp en steun bij dit verslag en voor hun samenwerking. Ik dank de medewerkers van mijn eigen fractie voor het vele werk dat ze hebben verricht en ik ben de NGO' s erkentelijk voor de waardevolle ideeën die ze hebben bijgedragen. Ik beveel het verslag van harte aan het Parlement aan.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte voorzitter van de Raad, om te beginnen vind ik het zeer positief dat u zelf als minister van Binnenlandse Zaken aan dit debat deelneemt en dat u niet vertegenwoordigd wordt door een minister van Europese Zaken. Wij hebben gemerkt dat u verstand heeft van deze materie en dat u ook graag vooruitgang wilt boeken. Als dat samen met Commissie en Parlement gebeurt, kunnen we daadwerkelijk positieve ontwikkelingen verwachten.
Het is de Europese Unie nu duidelijk ernst en ze doet nu voor het eerst een serieuze poging systeem te brengen in haar migratiebeleid. Na veel discussie hebben we vastgesteld dat er drie soorten migranten zijn voor wie we verschillende maatregelen en juridische regelingen nodig hebben en dat we algemene criteria moeten opstellen.
Allereerst wil ik iets zeggen over de drie groepen migranten. We hebben te maken met migranten die om economische redenen hier naar toe komen. Mijn verslag behandelt deze migranten die naar de individuele lidstaten gaan, afhankelijk van de mogelijkheden en noodzakelijkheden daarvan. We hebben ook te maken met asielzoekers die volgens het Verdrag van Genève als vluchteling erkend worden. Ik ben er een grote voorstander van dit Verdrag in geen geval open te breken of daarvan af te wijken door uitbreiding of beperking van de redenen voor erkenning van de vluchtelingenstatus. Wij hebben snelle en betrouwbare besluiten voor vluchtelingen en Europese minimumnormen bij de procedures nodig.
De derde groep vormen de oorlogsvluchtelingen. Dat zijn dus vluchtelingen die tijdelijk naar ons toe komen en die weer op een andere manier geholpen moeten worden. Bij de algemene criteria moeten wij ons richten op gezinshereniging of de bestrijding van mensensmokkel en illegaliteit. Dat betekent dat we te maken krijgen met een ingewikkeld systeem. Mijn verslag betreft uitsluitend migratie om economische redenen. Het werd met slechts zes stemmen tegen aangenomen waaruit blijkt dat er een brede consensus was. Ik wil u zeer hartelijk danken voor de uitgesproken constructieve en positieve samenwerking met de verschillende fracties in het Parlement. Daardoor was het mogelijk een brede basis te creëren voor een herformulering van migratie om economische redenen in de Europese Unie.
We hebben als doelstelling de immigratie van arbeidskrachten op een geregeld en gecontroleerde manier af te kunnen wikkelen en de stabiliteit op sociaal, economisch en politiek gebied in de Europese Unie te handhaven. Met het oog op de gebeurtenissen van 11 september hebben we echter ook een verhoogde waakzaamheid nodig ten aanzien van de gastvrijheid, de hulp en de vrijheden van de Unie, zodat deze niet door individuen worden misbruikt tegen de veiligheid van de Europese burgers of van de hele wereld.
Het moet ook heel duidelijk zijn - en dat heb ik al aan het begin van mijn verslag gezegd - dat we met migratie alleen de demografische tekorten niet kunnen verhelpen. De enige juiste en zinvolle oplossing daarvoor zijn natuurlijk een versterkt onderwijsbeleid en een beter gezinsbeleid. Laat het ook duidelijk zijn dat we ons eerst moeten richten op de integratie van derdelanders die hier legaal verblijven en daarna op de nieuwe immigranten.
Wat zijn nu de kernpunten van mijn verslag? Het moge duidelijk zijn dat de Europese Unie wat betreft de immigratie slechts een bepaald aantal taken op zich kan nemen en dat een groot deel in handen van de lidstaten moet blijven. De lidstaten moeten ook in de toekomst al naargelang van de mogelijkheden en behoeften kunnen bepalen welke en hoeveel arbeidskrachten zij een werk- en verblijfsvergunning geven. Om integratie mogelijk te maken, moet uiteraard wel worden voldaan aan een aantal voorwaarden, zoals voldoende werkgelegenheid en woonruimte.
De Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken vindt het ook belangrijk dat wij eisen stellen aan de immigranten, zoals de bereidheid tot integratie en de erkenning van de waardengemeenschap. Omgekeerd hebben de lidstaten echter ook de plicht voldoende maatregelen te treffen om de integratie te vergemakkelijken. Op Europees niveau moeten we de voorwaarden voor binnenkomst en verblijf van de migranten bepalen en een coherent systeem voor de afgifte van visa invoeren. We moeten ook de mobiliteit van derdelanders tussen lidstaten regelen en niet alleen maatregelen nemen tegen mensensmokkel en illegaliteit, maar ook samenwerken met de landen van herkomst en daar informatiecampagnes opstarten.
De Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken juicht in principe alle voorstellen van de Europese Commissie toe. Ik hoop dat we net als binnen de commissie ook hier in het Parlement bij de stemming deze brede basis zullen hebben.

Maij-Weggen
Voorzitter, toen het verslag van collega Evans werd geschreven, wisten we nog niets over het drama van 11 september. In het advies van de Commissie buitenlandse zaken op dit verslag, zijn er echter een aantal aanbevelingen gedaan die juist tegen de achtergrond van 11 september heel relevant zijn.
In dit Parlement is heel vaak aangedrongen op een gezamenlijke en eenduidige politiek met betrekking tot het oordeel of landen veilig zijn of niet. Het kan niet zo zijn dat sommige lidstaten landen veilig verklaren, dus vluchtelingen en asielzoekers niet willen opnemen, terwijl andere landen dat wel doen.
De veiligheidsdiensten en ambassades van onze lidstaten behoren samen te werken op dit gebied. Sinds 1992 is er in de Unie een structuur bestaande uit CIREA en de High Level Working Group, maar die werken niet goed samen. En ze werken zeker niet goed samen met de lidstaten. We vragen daarom om een betere en eenduidige structuur op dit gebied.
Verder zijn in een Unie met open grenzen verschillen in toelatingsbeleid onhoudbaar en ook een gezamenlijk buitenlands beleid is volstrekt verkeerd als met verschillende monden wordt gesproken. In die zin doe ik een dringende oproep aan de Commissie om hier iets aan te veranderen. Afghanistan is trouwens een goed voorbeeld van hoe het wel kan.
Een tweede opmerking betreft de hulp aan die landen die grote groepen vluchtelingen opvangen. We zouden die landen en vooral ook de UNHCR veel beter moeten helpen. Mensen die vluchten kunnen in principe beter in de buurt van hun eigen land blijven, dan kunnen ze ook snel terug. Maar ze moeten dan wel worden geholpen. Maar de UNHCR-middelen zijn erg gekort door de Europese Commissie en we vinden dat dat snel moet verbeteren. Overigens vinden we dat mensen ook meer onderwijs moeten krijgen in de kampen zodat ze niet radicaliseren en criminaliseren.
En tenslotte, Voorzitter, wil de Commissie buitenlandse zaken wijzen op de noodzaak om veel meer aan conflictpreventie te doen. Als we op dat vlak de rijen beter kunnen sluiten in de Europese Unie zou dat een groot voordeel zijn. Zo kunnen we conflicten voorkomen. De aanbevelingen die de Commissie buitenlandse zaken heeft gedaan zijn unaniem aangenomen in de commissie. Ik zou het eigenlijk jammer vinden als het verslag van de heer Evans hier tot verscheidenheid zou leiden. Ik zou hem willen uitdagen om goed samen te werken met de andere fracties om ook tot unanimiteit te komen. Dan kunnen we zijn verslag tenminste steunen.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie buitenlandse zaken heeft de mededeling van de Commissie over het communautair immigratiebeleid gunstig onthaald en zij heeft unaniem beslist om de toevoeging van een reeks elementen aan te bevelen die op de volgende vijf premissen gegrondvest zijn:
ten eerste moet Europa ten opzichte van dit probleem het deel van de verantwoordelijkheid op zich nemen dat ons om historische redenen toekomt;
ten tweede dient immigratie beschouwd te worden als een positief en onomkeerbaar verschijnsel;
ten derde moet de noodzakelijke symmetrie tussen vrij verkeer van kapitalen en goederen en vrij verkeer van personen gewaarborgd worden;
ten vierde hebben alle personen, uiteraard ook de emigranten, recht op eerbiediging van alle mensenrechten, zowel vanuit politiek en maatschappelijk oogpunt als op economisch en cultureel gebied;
ten vijfde is het van fundamenteel belang dat de Europese Unie deze gelegenheid te baat neemt om een positieve rol te spelen bij de uitbanning van de internationale ongelijkheden door de economische banden met de landen van herkomst van de emigranten aan te halen.
Uitgaande van deze premissen heeft onze commissie tevens kort vijf belangrijke conclusies geformuleerd:
ten eerste bestaat er behoefte aan een gemeenschappelijk Europees immigratiebeleid dat gegrondvest is op de eerbiediging van de mensenrechten en dat ook de landen waar de migrantenstromen hun wortels hebben ten goede komt.
ten tweede moeten wij de multiculturele integratie bevorderen en dienen wij ervoor te zorgen dat de bijdrage van de emigranten aan onze samenleving en onze economische ontwikkeling geëerbiedigd en gunstig beoordeeld wordt.
ten derde dient de legalisering van alle emigranten te worden bespoedigd in het kader van de strijd tegen de maffiabenden die illegale en clandestiene immigratie in de hand werken.
ten vierde hebben wij behoefte aan een gecoördineerd gemeenschappelijk Europees buitenlands beleid met het oog op de uitbanning van de armoede in de landen van herkomst van de immigranten.
ten vijfde is het, gelet op de voorgaande conclusies, onontbeerlijk dat meer middelen worden vrijgemaakt voor begrotingslijn B7-667 teneinde de efficiëntie van onze acties te verhogen, met name door de illegale immigratie in te perken en de democratie en de rechtsstaat te versterken; wij dringen tevens aan op de lancering van geïntegreerde programma's voor ontwikkelingshulp.

Medina Ortega
, rapporteur voor advies van de Commissie juridische zaken en interne markt. (ES) Mijnheer de Voorzitter, zowel de fungerend voorzitter van de Raad als de voorzitter van de Commissie hebben hier een lovenswaardig betoog gehouden.
De fungerend voorzitter van de Raad heeft ons in alle eerlijkheid gezegd dat de Raad op dit ogenblik niet goed raad weet met het beleid inzake asiel en immigratie. Commissaris Vitorino, die op dit terrein uitstekend werk heeft geleverd, heeft ons erop geattendeerd dat de communautaire instellingen momenteel op het gebied van immigratie en asiel het midden houden tussen de eerste en de derde pijler. Anders gezegd, ofschoon het immigratie- en asielbeleid genoemd wordt in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, wordt er op dit vlak geen duidelijke communautaire bevoegdheid vastgesteld. Het vreemde is overigens dat de staats- en regeringsleiders in Tampere welluidende verklaringen ten behoeve van een Europees immigratiebeleid hebben afgelegd. Helaas weten wij niet of deze mooie woorden ook werkelijk in effectief Gemeenschapsrecht zullen worden omgezet.
De Commissie juridische zaken heeft het gebrek aan samenhang tussen de verklaringen van de staats- en regeringsleiders in Tampere en de in het kader van de communautaire Verdragen aangegane verplichtingen aan de kaak gesteld. De Conferentie over immigratie die, zoals de fungerend voorzitter van de Raad heeft aangekondigd, over twee weken zal plaatsvinden en waaraan, als ik mij niet vergis, ook het Europees Parlement actief zal deelnemen, biedt in dit opzicht een unieke kans. Het is van fundamenteel belang dat de drie communautaire instellingen - het Parlement, de Raad en de Commissie - tijdens die bijeenkomst debatteren of althans de eerste aanzet geven tot een debat over de noodzakelijke invoering van een communautaire rechtsgrondslag voor het probleem van de immigratie. Wij staan hier immers voor een echt communautair probleem.
Deze kwestie valt niet onder het subsidiariteitsbeginsel aangezien alle Europese landen geconfronteerd worden met het probleem van de immigratie. De werkzaamheden die commissaris Vitorino in het kader van de mededeling van de Commissie over immigratie heeft verricht, gaan derhalve in de goede richting.
Ik onderschrijf de strategie van de Commissie. Zij moet evenwel vanuit constitutioneel oogpunt worden versterkt, hetgeen betekent dat de communautaire Verdragen in de voornoemde zin moeten worden gewijzigd.

Lambert
Mijnheer de Voorzitter, zoals het Waarnemingscentrum in Wenen vorig jaar heeft aangetoond, is er met betrekking tot de twee onderwerpen die vandaag aan de orde zijn, behoefte aan een vooruitstrevend beleid en leiderschap. Ik ben blij dat men inziet dat maatregelen ter beperking van de immigratie niet werken en een averechts effect sorteren. Voor het bewijs hoeven we maar te kijken naar de toename van de mensenhandel en de moeite die het kost om goed opgeleid personeel te krijgen.
Het is duidelijk dat er in de Europese Unie werkgelegenheid is voor mensen afkomstig uit derde landen. In veel van onze lidstaten zijn ze van groot belang voor de landbouw en verscheidene grote bedrijven stellen in hoge posities mensen uit derde landen aan. Toch heerst nog steeds de houding dat we die mensen een plezier doen door ze in de EU toe te laten om onze economie en ons socialezekerheidsstelsel te steunen. Laten we eerlijk zijn: we hebben ze nodig om onze levensstandaard in stand te houden. Als we het goed aanpakken, hebben beide partijen er profijt van. Dat betekent onder andere dat we moeten zorgen dat mensen uit derde landen, niet in de laatste plaats op de werkplek, een gelijke behandeling krijgen. De invoering van de richtlijnen van artikel 13 inzake anti-discriminatie is ook van groot belang. Waarom zou je hier komen werken, als je ten prooi valt aan racisme en vreemdelingenhaat?
We weten van het bedrijfsleven dat het eenvoudiger moet worden op alle niveaus van vakbekwaamheid personeel te werven. We kunnen dus vraagtekens zetten bij werkvergunningen die aan een bepaalde baan en werkgever zijn gekoppeld. Helaas heeft de ten principale bevoegde commissie dit punt niet meegenomen. We weten van het bedrijfsleven dat de aanwerving ook wordt bemoeilijkt door beperkingen ten aanzien van gezinshereniging. Mijn fractie heeft amendementen ingediend met het oog op deze menselijke factor. Het recht van de partner om te werken dient ook te worden verbeterd. Ook moeten we inzien dat sommige migranten zich definitief zullen willen vestigen. Dit is belangrijk voor de continuïteit en de stabiliteit van individuen, de maatschappij en het bedrijfsleven. Een voortdurend verloop van personeel levert op allerlei vlakken problemen op en we moeten niet vergeten dat we mensen zijn en geen minieme radertjes in een grote onderneming.

Keßler
Mijnheer de Voorzitter, er zijn in de afgelopen decennia miljoenen immigranten naar de EU gekomen wat niet in overeenstemming is met de situatie die de overheden graag gezien hadden. De meeste landen voeren een asielbeleid dat gespeend is van enig inzicht en daadkracht en dat wordt overheerst door de angst voor een te grote toestroom buitenlanders. Ondertussen is echter duidelijk gebleken dat de emigratie zeer groot is geweest en ook groot zal blijven. Dat is ook noodzakelijk en de redenen daarvoor zijn gedetailleerd vastgelegd in de 28 pagina' s tellende mededeling van de Commissie.
Wij moeten zeer tevreden zijn met het besluit van de Commissie om over te gaan op een ander beleid, waarbij actief vorm wordt gegeven aan het asielbeleid. Daarmee erkent de Commissie namelijk dat de migratiedruk blijft aanhouden en dat er voordelen kunnen voortvloeien uit een gestructureerde immigratie voor Europa, voor de migranten zelf, maar ook voor hun landen van herkomst. Deze beleidsverandering betekent echter ook dat er nu daadwerkelijk regelingen getroffen moeten worden. Het is niet meer voldoende om slechts onder het mom van het vastleggen van algemene politieke richtsnoeren of, zoals de rapporteur zei, van hoekstenen, het migratiebeleid te voeren. Op die manier zouden we nooit tot een gemeenschappelijk migratiebeleid kunnen komen zoals is vastgelegd in de conclusies van Tampere. Met een klein aantal gemeenschappelijke grondbeginselen zou het dan bij de eigen verantwoordelijkheid van de lidstaten blijven, met alle gebreken van dien.
Een voor de lange termijn opgezet asielbeleid zal over het algemeen de druk doen afnemen, die tot illegale inreis, mensenhandel, illegale arbeidsvormen en economische uitbuiting van migranten leidt. Derdelanders moeten dezelfde rechten krijgen als EU-burgers - daar gaat de Commissie ook vanuit in haar mededeling - en zij moeten ook door hun werkzaamheden bijdragen tot de ontwikkeling van de lokale economie. Alleen op die manier kunnen we de beoogde integratie bereiken.

von Boetticher
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de mededeling van de Commissie over een gemeenschappelijke asielprocedure, een uniforme norm en een uniforme status voor personen aan wie asiel wordt verleend heeft het noodzakelijke debat aangezwengeld. Mijnheer Vitorino, u heeft deze mededeling in eerste instantie dan ook bewust vrijblijvend geformuleerd. U stelt allerlei mogelijke scenario' s voor en u bekijkt de mogelijkheden van een gemeenschappelijke procedure en van uniforme beginselen.
Ik betreur het diep dat we - anders dan bij het verslag-Pirker - binnen de commissie geen compromis konden bereiken. In het verslag-Evans werd helaas geen consensus bereikt, maar bleef ideologie de boventoon voeren. De gronden voor het verlenen van asiel en ook de procedure moeten nu in heel Europa worden uitgebreid, terwijl op dit ogenblik - mijnheer de voorzitter van de Raad, u gaf dat zojuist al aan - 90% van de asielzoekers alleen om puur economische redenen asiel aanvraagt en dus afgewezen moet worden en dit terwijl de huidige controleprocedures tot wel acht jaar kunnen duren. Dergelijke besluiten tot uitbreiding kunnen werkelijk alleen genomen worden als elke vorm van realiteitszin ontbreekt.
Wat staat ons te wachten als deze regelingen van de heer Evans werkelijkheid worden? Wat gaat er gebeuren als vervolging van personen niet van staatswege en geslachtsgerelateerde vervolging ook een grond voor het verlenen van asiel worden? De meeste gezinnen uit de islamitische wereld beschouwen dat als een onbeperkte verblijfsvergunning voor de EU. Waarom? Dat zal ik u uitleggen. Niemand zal mij tegenspreken als ik zeg dat er in ieder islamitisch land fundamentalistische groeperingen bestaan die de islam als voorwendsel gebruiken om de rechten van vrouwen te schenden zoals wij die kennen. Daardoor kan iedere vrouw uit een islamitisch land vervolging door derden aanvoeren. Als dit in de EU wordt erkend dan kan zij vervolgens ook haar gezin hier naartoe laten komen.
We moeten ons hierbij de vraag stellen of wij de problemen van de islamitische wereld en de problemen van het islamitische beeld van de vrouw willen en kunnen oplossen. Mijn antwoord is kort en duidelijk nee en mijn antwoord wordt nog eens versterkt door de gebeurtenissen van de afgelopen weken waar u ook van op de hoogte bent. Tegelijkertijd wil de heer Evans - in strijd met zijn oorspronkelijke aankondiging - de status van het veilige derde land afschaffen waardoor de duur van de procedures, die toch al te lang is, nog langer wordt door aanvullende controles. Mijn conclusie is derhalve dat het verslag-Evans in deze vorm onverantwoord is. Daardoor krijgen de lidstaten immers nog meer redenen ons bij verdere hervormingen van de EU niet mee te laten beslissen over dit onderwerp.
Klaarblijkelijk is de meerderheid van het Parlement nog niet rijp voor zo veel verantwoordelijkheid. Mijnheer Evans, u verdedigt hier een uitbreiding van het asielrecht, maar ik vraag me af wat uw eigen partij in Groot-Btittannië, de Labour Party, de afgelopen jaren in deze richting gedaan heeft. Ik zeg u dat ze juist hierover anders beslist heeft. Ze heeft hiervoor namelijk niet de steun van de meerderheid van de bevolking en ze zou bij de volgende verkiezingen anders een nederlaag lijden.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik wil een ding heel duidelijk maken: als wij in de toekomst het asielrecht tot in detail willen regelen op Europees niveau, kunnen we binnen de Raad geen overeenstemming bereiken. Dat is ook logisch. Daarom wil ik u uitdrukkelijk verzoeken om u te beperken tot de harmonisatie van de noodzakelijke minimumnormen!

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, in Europa is er een spanningsveld tussen enerzijds de ongunstige demografische situatie en de reële behoefte aan arbeidskrachten op de arbeidsmarkt en anderzijds het wantrouwen van de bevolking ten opzichte van het immigratieverschijnsel.
Op deze situatie kunnen de politieke verantwoordelijken op tweeërlei manieren reageren: ofwel gebruiken zij de vrees van de burgers ten eigen bate, althans op de korte termijn, ofwel proberen zij de verschillende gezichten van de immigratie zo goed mogelijk te beheren door moedig uit te leggen wat de oorzaken van dit verschijnsel zijn, welke voordelen het voor onze maatschappij meebrengt, waarin de moeilijkste aspecten precies bestaan en welke beleidslijnen er noodzakelijkerwijs ten uitvoer moeten worden gelegd.
Wij hebben hier vanochtend een paar voorbeelden van de eerste houding gehoord. Gelukkig opteert de Commissie met haar twee mededelingen duidelijk voor de tweede formule, hetgeen ons ten zeerste verheugt. Zij verdient dan ook onze oprechte felicitaties. De voorstellen van de Commissie - dat wil ik hier uitdrukkelijk onderstrepen - zijn overigens geheel in lijn met de afspraken en mandaten van de Europese Raad in Tampere.
Aangezien ik de woorden van mijn fractiegenoot en collega, de heer Evans, over het asielbeleid ten volle onderschrijf, zal ik de weinige minuten die mij resten, besteden aan de mededeling over immigratie en het verslag daarover.
Beide documenten zetten duidelijke bakens uit. De mededeling maakt - zoals overigens ook in het verslag tot uiting komt - gewag van de externe en interne oorzaken van de immigratie, van de behoefte aan een gezamenlijk ontwikkelingsbeleid en de totstandbrenging van een nieuw partnerschap met de landen van herkomst, en van een gemeenschappelijk Europees wetgevingskader dat de toegang van migranten op rechtvaardige, transparante en duidelijke wijze moet regelen en ook hun verblijf en integratie - voor mij komt dat neer op rechten - moet organiseren. Pas daarna komt de illegale immigratie aan bod. Die kan immers pas worden aangepakt zodra de genoemde regelgeving van kracht wordt, aangezien wij over rechtsgeldige kanalen moeten kunnen beschikken.
Tot slot wordt in de mededeling ook aangedrongen op de noodzaak om nieuwe beleidslijnen inzake immigratie uit te stippelen die inspelen op de behoeften van de 21e eeuw en een nieuwe maatschappij, een nieuwe economie, in het leven roepen. Wij moeten evenwel vermijden dat deze een heruitgave worden van het gastarbeiderbeleid dat in de jaren zestig door de industrielanden werd gevoerd.
Ik hoop dat ook de Raad de mening deelt van politici zoals wij die deze kwestie onomwonden en onverschrokken willen aanpakken. Ik hoop en zeg dit omdat ik weet dat wij met betrekking tot het probleem van de immigratie ons verstand en ook ons hart laten spreken. Bovendien ben ik mij ervan bewust dat de in de EU geboren of door onze landen opgenomen burgers die ons hier vandaag op uitnodiging van mijn collega Pedro Aparicio vergezellen en veel van dit debat verwachten, vol spanning naar mij luisteren.
Het Parlement zal alles in het werk stellen om zijn naam eer aan te doen. Ofschoon men het ons soms moeilijk maakt, zullen wij, in tegenstelling tot het gebrek aan inzet waarvan de PPE-DE-Fractie in het kader van het asielbeleid blijk heeft gegeven, proberen om voor deze mededeling van de Commissie een brede steun te vinden. In ruil hiervoor hopen wij, mijnheer de Voorzitter, dat de Europese Raad van Laken erin zal slagen om een sterke politieke impuls te geven aan de ontwikkeling van dit broodnodige gemeenschappelijk immigratiebeleid.

Ludford
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie steunt het verslag van de heer Evans en verwelkomt het pleidooi voor een goed gemeenschappelijk asielbeleid. Het is frappant dat in Europa meer initiatieven voor grensoverschrijdende samenwerking worden genomen door het bedrijfsleven en criminelen dan door ambtenaren. Het wordt hoog tijd dat de openbare besturen van onze lidstaten uit hun schuilkelders komen.
De situatie in Sangatte, vlak bij Calais, heeft in mijn eigen land de laatste maanden veel aandacht gekregen op televisie. Het Verenigd Koninkrijk kan zich afvragen waarom zoveel mensen naar ons land willen komen, vooral naar mijn stad, Londen. Ik denk dat dit in ieder geval deels een compliment is voor onze vrije en multiculturele maatschappij, maar we kunnen de deur niet voor iedereen openhouden en misschien moet de Franse overheid zich eens afvragen hoe zij haar systeem kan verbeteren. Er moet sprake zijn van een evenwicht tussen de inspanningen en de gedeelde verantwoordelijkheid om forum shopping door asielzoekers te voorkomen en te vermijden dat lidstaten de zaak op hun medelidstaten afschuiven.
Er is ook behoefte aan consistentie. Het is onlogisch om geringschattend te doen over mensen die Irak of Afghanistan ontvluchten en te beweren dat het profiteurs zijn, terwijl we het er onderling over eens zijn dat die landen door meedogenloze en tirannieke regimes worden geregeerd en zelfs voor een militaire aanval in aanmerking komen. Zelfs als niet alle uit dergelijke landen afkomstige personen op grond van de strenge criteria van het Verdrag van Genève als vluchtelingen kunnen worden aangemerkt, omdat ze gewoon voor ellende op de vlucht zijn, hoeven we ze nog niet als boze geesten te bestempelen. Ons standpunt aangaande vrouwen dient ook consistent te zijn. Zolang we van mening zijn dat de rechten van de vrouw in Afghanistan op grote schaal worden geschonden, moeten we daar rekening mee houden bij de behandeling van asielaanvragen.
Tot slot moeten we de normen van onze asielstelsels niet verzwakken of verlagen onder het mom van de terrorismebestrijding, zoals de Britse minster van Binnenlandse Zaken dreigt te gaan doen. We hebben toereikende bevoegdheden tot onze beschikking om mensen vast te houden of uit te zetten als de veiligheid in het gedrang is. Snelle besluiten zijn gebaseerd op doeltreffende procedures en efficiency zoals die worden geboden door de operationele computers van de immigratiedienst die het Verenigd Koninkrijk niet heeft - en niet door alle aanvragers het recht op beroep te ontnemen.

Boumediene-Thiery
Mijnheer de Voorzitter, de bevestiging in het Verdrag van Amsterdam van de communautaire bevoegdheid op het gebied van asiel en migratie stemt ons zeer hoopvol over de mogelijkheden van een asiel- en immigratiebeleid dat gebaseerd is op de waarden die verbonden zijn met de democratische vrijheden, de naleving van de mensenrechten en in het bijzonder de grondrechten. In dit opzicht begroeten wij de beide mededelingen van de Commissie waarin deze complexe vraagstukken vanuit alle invalshoeken worden belicht. In plaats van een onaangepast beleid dat gericht is op het tegenhouden van de immigranten en daardoor juist tot een toestroom van clandestiene immigranten kan leiden, wordt in de mededelingen een flexibele benadering voorgesteld, die gebaseerd is op het beheer van de immigratiestromen en de integratie van staatsburgers uit derde landen.
Het is betreurenswaardig dat onze rapporteur zich met betrekking tot het immigratievraagstuk heeft uitgesproken voor een beheer van de migratiestromen waarbij de economische en demografische belangen van de lidstaten centraal staan en voorbij wordt gegaan aan de mens als factor. De heer Pirker wil dat deze voorstellen een intergouvernementele dimensie krijgen. Hij gaat hierbij niet alleen voorbij aan de verworvenheden van het Verdrag van Amsterdam, maar keert zich ook af van de benodigde communautarisering van het immigratie- en asielbeleid. Hij gaat met zijn voorstellen met name voorbij aan de dagelijkse werkelijkheid zoals die zichtbaar is in onder meer Sangatte.
Bovendien moet er snel een einde worden gemaakt aan de verwarring "immigrant is gelijk aan werknemer". Het begrip "economische migrant" sluit niet aan bij de werkelijkheid. Immigranten zijn immers zowel gezinsleden, studenten als gepensioneerden. We mogen niet vergeten dat het recht om in gezinsverband te leven een grondrecht is dat door de lidstaten niet mag worden ontkend. Wij dienen derhalve te spreken over "ingezetenen" of misschien beter zelfs over "Europese burgers". Uit dit laatste begrip komt immers duidelijk naar voren dat ze volop aan onze samenleving deelnemen. Het is de plicht van de lidstaten om de benodigde maatregelen te treffen om de volledige integratie van alle Europese ingezetenen te waarborgen. Iedereen dient dan ook over dezelfde rechten te beschikken, met inbegrip van de politieke rechten. De lidstaten hebben de plicht om de illegale immigranten te legaliseren. Alleen zo kunnen immers de verschillende vormen van criminaliteit die met de immigratie samenhangen worden bestreden, waarbij ik onder meer denk aan de praktijken van gewetenloze mensenhandelaars en werkgevers.

Di Lello Finuoli
Mijnheer de Voorzitter, onze groep staat volledig achter het verslag-Evans, maar toch wil ik twee aspecten onderstrepen: in de eerste plaats, de noodzaak van een snelle behandeling van de asielaanvragen van vluchtelingen. De nationale staten zouden zich ervan bewust moeten zijn dat veel van hun problemen, maar vooral veel van de problemen van de geïmmigreerde vluchtelingen, opgelost zouden zijn als de aanvragen snel verwerkt zouden worden. Talloze vluchtelingen, talloze personen die het recht hebben als zodanig te worden erkend, wachten maanden of jaren zonder een uitkering, zonder werk, terwijl ze steeds verder afglijden naar de illegaliteit, vaak komen ze in het criminele circuit terecht, al dan niet georganiseerd. Deze lange wachttijden moeten dus worden teruggebracht.
In de tweede plaats moeten we begrijpen en vastleggen dat het begrip "veilig land" minder zwaar weegt dan specifieke bewijzen van de behandeling die een persoon in zijn land ondervindt. Ik bedoel dat het begrip veilig land relatief moet zijn, aangezien veel vluchtelingen vluchten uit een veilig land omdat zij er persoonlijk worden vervolgd. Dit begrip mag dus niet absoluut zijn, maar de behandeling van de afzonderlijke vluchtelingen - dat wil zeggen de omstandigheden die de aanleiding vormen om naar een ander land te vluchten - moeten per geval worden onderzocht, en het moet mogelijk zijn het eerder genoemde begrip "veilig derde land" niet te laten prevaleren.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, ik wil met name de heer Pirker bedanken voor zijn werk.
Meer dan ooit is het nu van fundamenteel belang, zoals de rapporteur zelf benadrukt, het communautair beleid inzake immigratie op een nieuwe leest te schoeien: niet alleen absolute normen voor toelating of afwijzing, maar een bredere en verantwoordelijkere benadering, gebaseerd op met name economische en demografische criteria en criteria van sociale en culturele integratie.
Er moet dus een strategie worden vastgesteld voor een duurzaam immigratiebeleid, waarin de nationale en lokale instellingen een maximale inbreng hebben om met objectieve criteria de behoeften van de arbeidsmarkt en de beschikbare arbeidsplaatsen vast te stellen, maar ook de huisvestingsmogelijkheden, de sociale dienstverlening en de scholingsmogelijkheden voor iedereen die in onze lidstaten wil komen wonen en werken, in kaart te brengen. Grenzen en ijzeren wetten vaststellen betekent de best mogelijke opvang en integratie garanderen, met wederzijds respect en voordeel, zowel voor de Europese burgers als voor de immigranten; het betekent pijnlijke sociale conflicten voorkomen; het betekent streng zijn tegenover clandestiene immigratie, te vaak synoniem met criminaliteit en uitbuiting.
Maar vooral kan Europa zich niet beperken tot een passieve houding tegenover de migratiestromen, als een politieagent die het verkeer regelt. Europa moet meer politiek bewustzijn tonen, ook om de dieper liggende motieven achter deze verschijnselen te duiden.
Vaak, of bijna altijd, komen personen uit derde landen uit wanhoop, armoede, honger, of marginalisering naar Europa. De wanhoop is zo groot dat sommige moeders hun eigen kinderen achterlaten en naar onze landen komen om wat geld voor hen te verdienen.
Juist daarom, en ook vanwege zijn geografische positie, mag Europa niet alleen een bureaucratische rol spelen of de migratiestromen aanmoedigen of beperken. Europa moet kiezen voor een krachtige en verantwoordelijke politieke rol, in het besef dat achter de keuzen op het terrein van immigratiebeleid de mogelijkheid ligt ook een rol te spelen in de ernstige internationale crisis van dit moment.
We moeten ons er terdege van bewust zijn dat de beste vredespolitiek de bestrijding van de armoede en het onrecht is, en dat kan alleen door een grotere inzet bij ontwikkelingshulp aan de derde wereld en door een brain drain te voorkomen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, moeten we ons realiseren dat een goed gereguleerde immigratie grote voordelen heeft voor de Europese Unie, evenals voor de immigranten en hun landen van herkomst. We moeten echter de demagogen wantrouwen die een te permissief migratiebeleid voorstellen, die Europa willen aanmoedigen zijn grenzen voor iedereen open te stellen, de controles terug te brengen en het asielrecht tot een onwaarschijnlijke omvang uit te breiden, om vervolgens egoïstisch de ogen te sluiten - zoals we overigens al jaren doen - voor de gebeurtenissen in het Midden-Oosten en in het Zuiden, alsof die ons niet aangaan.
Op 11 september is gebleken dat de gebeurtenissen in die delen van de wereld ons van nabij aangaan, en daarom moeten we met overtuiging, met enige consistentie...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, ik stel voorop dat geen enkele norm de garantie levert dat iemand naar een ander land kan emigreren als dat land hem niet opneemt. Het thema immigratie roept bij mij enkele overwegingen en een grote onrust op, gezien de juichende immigrantengemeenschappen of personen uit immigrantengemeenschappen na de tragische aanslagen op de Verenigde Staten, en omdat blijkt dat binnen enkele etnische en religieuze gemeenschappen terroristische cellen dekking en steun hebben gevonden.
Op dit punt denk ik dat het wenselijk is, met het grootste respect voor de meerderheid van fatsoenlijke en eerlijke immigranten, in de toekomst selectievere criteria voor immigratie aan te leggen, gebaseerd op het voorzorgsbeginsel, om zelfs potentiële risico' s van bepaalde immigranten voor ons Europa te voorkomen.
Wat Europa betreft, in Italië zijn we bezig met de opstelling van een rechtvaardigere, strengere, meer passende immigratiewet. We moeten voorkomen dat de Europese normen botsen met onze nationale normen, want we zouden niet graag zien dat het permissivisme van de linkse partijen, die door de Italiaanse kiezers zijn weggejaagd, via Brussel in onze wetgeving terugkeert.

Krarup
In Denemarken is het onlangs duidelijk geworden dat de Deense overheid verblijfsvergunningen heeft verleend aan regelrechte oorlogsmisdadigers. In het bijzonder aan de generaals van Saddam Hussein, die verantwoordelijk waren voor de bloedbaden onder de Koerden in 1988. Dat is toch een schandaal, en dat zegt de Deense rechtervleugel ook, maar misschien legt de rechtervleugel zich er iets te gemakkelijk bij neer dat de Deense NAVO-regering militaire en politieke voordelen heeft van het huisvesten van oorlogsmisdadigers. Heeft de generaal van Saddam de kosten niet allang terugverdiend? Uiteraard is hij ondervraagd door de CIA, dat is wel duidelijk. In alle discretie uiteraard, zoals steeds meer beslissende momenten in de politiek zich in steeds donkerder kamers afspelen.
Deze absurde situatie weerspiegelt een van de dubbelzinnigheden in het verslag van de heer Evans, dat voor het overige heel veel sympathieke onderdelen bevat. Het verslag is een aansluiting op en een verdere uitwerking van een van de meest verfijnde rechtsbeginselen die we kennen. Anders dan het verslag van de heer Pirker, dat onverholen imperialisme van de arbeidskrachten uitdrukt, zet het verslag-Evans de vervolgde mens in het middelpunt. Dat is sympathiek en zeer nodig. Het probleem is dat deze goede beginselen deel uitmaken van politieke en juridische kaders, die ze in de praktijk tot ideologische versiering maken. Het gezamenlijke asiel- en immigrantenbeleid wordt in de eerste plaats als stuwende kracht gebruikt om de zeer uiteenlopende juridische tradities van de landen gelijk te schakelen, en een gebied van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te creëren, het beslissende onderdeel van de Europese superstaat. De verliezer in dit onaangename spel is de democratie, en de winst voor vluchtelingen is twijfelachtig, tenzij je generaal bent in het leger van Saddam Hussein.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de mededeling van de Commissie over het communautair immigratiebeleid is buitengewoon teleurstellend. Ik doel hier op de schriftelijke mededeling, want de mondelinge mededelingen van commissaris Vitorino en fungerend voorzitter van de Raad Duquesne van zojuist waren bijzonder interessant en veel evenwichter dan de toespraken die wij hier gewoonlijk in deze vergaderzaal horen. Wij putten uit deze mondelinge mededelingen de hoop dat de aanslagen van 11 september ook een politieke verandering teweeg hebben gebracht.
In de schriftelijke mededeling wordt in zekere zin geen rekening gehouden met de alledaagse realiteit, waardoor de voorstellen voor gezinshereniging nu onbehandeld bij de Raad liggen. Hetzelfde lot overkomt straks wellicht de voorstellen voor een asielbeleid waarop ik met name tijdens onze laatste zitting kritiek heb geuit. In haar schriftelijke mededeling concentreert de Commissie zich op de legale immigratie. Er wordt echter vrijwel geen enkele aandacht besteed aan de illegale immigratie, terwijl de helft van de mensen clandestien naar de geïndustrialiseerde wereld immigreren.
Uiteraard weet ik dat er teksten zijn gepresenteerd over de illegale immigratie, met name wat betreft de mensenhandel en de verantwoordelijkheid van de vervoerders. Het gaat hier evenwel om specifieke teksten die door de lidstaten zijn gepresenteerd op basis van het initiatiefrecht waarover ze voorlopig nog beschikken. In deze teksten wordt geen globale uiteenzetting van het probleem gegeven. De Commissie heeft zojuist aangekondigd dat ze naar aanleiding van de aanslagen van 11 september voornemens is om meer mededelingen te presenteren. Dat initiatief juich ik toe. De mededeling van de Commissie die hier ter tafel ligt biedt in ieder geval geen goed overzicht van de problemen die met het immigratievraagstuk verband houden en ook worden er in de tekst geen goede oplossingen voorgesteld. De gecorrigeerde versie van 19 november 1998 van het strategisch document over immigratie en asiel biedt wel een goed overzicht van de problemen en komt met goede oplossingen. Inderdaad, ik spreek hier wel degelijk over het document van 1998. Legt u het document maar eens naast de tekst van de Commissie en u zult met stomheid geslagen zijn over het verschil in benadering. In het Oostenrijks document lezen wij bijvoorbeeld: "Het zijn in het algemeen niet alleen de asielvraagstukken en de problemen met de tijdelijke bescherming die het politieke debat bepalen, maar ook en vooral de algemene migratievraagstukken, de problemen omtrent de bestrijding van de clandestiene immigratienetwerken en de kwestie van de verwijdering van vreemdelingen".
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik zou graag het hele document citeren, maar beschik daarvoor niet over de benodigde spreektijd. Deze zin volstaat echter om u te laten zien waar de werkelijke prioriteiten liggen.
(Applaus van rechts)

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, uitgaande van de verslagen van onze sympathieke collega' s, de heren Evans en Pirker, wil ik het hebben over de daaraan ten grondslag liggende mededeling van de heer Vitorino. Hij is een collega die we vanwege de samenwerking in de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken zeer waarderen. Ik ben het echter meestal niet met hem eens.
Wij voeren een fundamenteel debat over het asiel- en immigratiebeleid in Europa, want het gaat om de richtlijnen voor asiel en immigratie in Europa. We moeten het daarbij over twee dingen eens worden, namelijk over de toe te passen quota en over de inhoud. Wat betreft de weg die we moeten volgen, kunnen Europese richtlijnen over asiel en immigratie niet meer zijn dan minimumnormen. We kunnen de Europese Unie immers slechts tot minimumnormen dwingen. Alles wat dwingender is, zal niet geaccepteerd worden.
Wat de heer Vitorino bijvoorbeeld voorstelt inzake gezinshereniging zal zeker een aantal mensen aanspreken, maar we kunnen geen wetten vastleggen die voor de hele Unie gelden. Er zullen correcties aangebracht moeten worden.
Wat de inhoud betreft, moeten we de immigratie beperken en reguleren. Mijnheer de voorzitter van de Raad, u had het over het begrip "fort Europa" . Juist omdat we geen fort Europa willen en kunnen oprichten, moeten we de immigratie beperken en reguleren. De lijn die de heer Vitorino wil volgen komt echter niet tegemoet aan deze eisen.
Door bijvoorbeeld het begrip van het veilige derde land hebben we het aantal asielzoekers in Duitsland van 450.000 terug kunnen brengen naar ruim onder de 100.000. De heer Vitorino laat dit begrip echter bijna helemaal los. Hij verbindt de toepassing ervan namelijk aan bepaalde voorwaarden waardoor het begrip nauwelijks toepasbaar wordt.
Mijn tweede punt is dat de materiële gronden voor het verlenen van asiel die in het Vluchtelingenverdrag van Genève zijn vastgelegd, dwingend van aard zijn. We zullen nog meer asielzoekers krijgen als we het bindende kader van het Vluchtelingenverdrag uitbreiden met bijvoorbeeld vervolging van personen niet van staatswege. Daar zijn op zich wel goede argumenten voor, maar we kunnen niet nog meer asiel verlenen dan we op dit moment al doen. Het asielprobleem heeft immers te maken met de procedure, want nog altijd 90% van de asielzoekers is geen politiek vluchteling. Daarom is het zaak de procedure onder controle te krijgen. Als wij de procedure korter kunnen maken, kunnen we de gronden voor het verlenen van asiel uitbreiden. Dit is echter in tegenspraak met het voorstel van de heer Vitorino voor een asielprocedure met drie niveaus.
Mijnheer de commissaris, als de heer Schilly, de Duitse minister van Binnenlandse Zaken, die zoals bekend is niet tot mijn partij behoort, in de Raad handelt naar zijn woorden in Duitsland, dan maken uw voorstellen geen schijn van kans!

Marinho
Mijnheer de Voorzitter, in weerwil van 11 september is de mededeling van de Commissie over asiel volgens mij in de kern nog steeds adequaat en bovendien nodiger dan ooit. Het verslag van de heer Evans is dan ook niet minder actueel en steekhoudend geworden. Ik denk dat dit niet het moment is om stappen achteruit te zetten, maar dat het juist urgent is de weg in te slaan naar een gemeenschappelijke oplossing in alle lidstaten voor de beoordelingscriteria van asielaanvragen en samenwerking op het niveau van de nationale overheden. Ik zie in dat wij enkele uitdagingen aan zullen moeten gaan om normen te verkrijgen die effect sorteren. Die inspanning moet niet alleen Europees zijn, maar ook samenwerking omvatten met derde landen, met name met de landen van herkomst van de asielzoekers.
Om "kafkaiaanse" toestanden waarover wij vaak in de Europese pers lezen te voorkomen, moeten er dringend minimumregels goedgekeurd worden voor snellere en eenvoudiger procedures voor het verlenen van asiel. Wij vinden dat niet te veel gevraagd. Met die minimumregels kunnen lange wachttijden en onzekerheid waaraan asielzoekers blootgesteld zijn voorkomen worden. Het creëren van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid betekent onvermijdelijk het wederzijds erkennen van gerechtelijke uitspraken. Maar om dat stadium te kunnen bereiken moeten wij eerst de beroepsmogelijkheden inzake asiel harmoniseren.
Mijnheer de Voorzitter, deze mededeling waarvoor commissaris António Vitorino verantwoordelijk is, staat op het juiste moment op de agenda. Het kader van Tampere vormt het uitgangspunt voor dit proces op weg naar een gemeenschappelijk asielbeleid en ik ben er zeker van dat wij hierbij op de inzet van de Raad en het Parlement kunnen rekenen. Ik denk dat wij met een gemeenschappelijke inspanning van de communautaire instellingen en de burgermaatschappij erin zullen slagen overeenstemming te bereiken, zodat op 1 mei 2004 het door de Raad uitgestippelde doel gerealiseerd zal zijn.
Mijnheer de Voorzitter, de geschiedenis vraagt van ons vastberadenheid; voor aarzelingen is er geen tijd meer. Veel succes, commissaris António Vitorino.

Wiebenga
Voorzitter, ik wil commissaris Vitorino complimenteren met het immigratiebeleid dat de Europese Commissie aan dit Parlement heeft voorgelegd. Het voorstel om te komen tot gezamenlijke toelatingsvoorwaarden voor migranten en om daarbij en daarnaast een beleidsinstrument op te zetten waarbij de lidstaten streefcijfers voor arbeidsmigratie opstellen, heeft de steun van de ELDR-Fractie. Mijn Fractie, Voorzitter, heeft bij het voorgestelde stelsel een paar opmerkingen.
Ten eerste, wij verwerpen het beleid van "immigration zero", maar wij verwerpen ook het beleid van volledig open grenzen. Er moet een verantwoord evenwicht worden gevonden.
Ten tweede, het immigratiestelsel moet flexibel zijn. Er moeten geen quota van bovenaf dwingend aan de lidstaten worden opgelegd.
Ten derde, we moeten rekening houden met de subsidiariteit, dat wil zeggen met regionale en nationale verschillen met betrekking tot de arbeidsmarkt.
Ten vierde, een gezamenlijk immigratiebeleid moet ook gepaard gaan met een gezamenlijke bestrijding van de illegale immigratie.
Ten vijfde, we moeten een goed evenwicht vinden tussen de behoeften aan arbeidskrachten van het bedrijfsleven aan de ene kant en de werklozen binnen de Europese Unie aan de andere kant.
Kortom, Voorzitter, de ELDR-Fractie pleit voor een evenwichtig Europees immigratiebeleid. Het verslag Pirker zit op die lijn en daarmee wil ik de rapporteur geluk wensen. Voorzitter, dit zullen mijn laatste woorden in dit Huis zijn nu ik benoemd ben tot lid van de Raad van State in Nederland. Ik dank de collega's voor de plezierige samenwerking en ik wens hun allen het beste toe. Het Europees Parlement, Voorzitter, is een erg belangrijke instelling en ik zal die instelling altijd blijven steunen.

De Voorzitter
Mijnheer Wiebenga, wij wensen u ook het allerbeste. Ik ben ervan overtuigd dat Nederland in goede handen zal zijn als u in de Raad van State zit!
Dames en heren, ik verzoek u om u strikt aan de spreektijd te houden. We lopen namelijk hopeloos achter op het schema!

Sylla
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst het uitvoerige werk van commissaris Vitorino prijzen, want dat heeft ertoe geleid dat er nu een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen enerzijds asielzoekers en anderzijds immigratie. Dat is een goede zaak. Mijn dank gaat verder uit naar de vertegenwoordiger van het Belgische voorzitterschap, die zojuist definitief met de gedachte van een "fort Europa" heeft gebroken omdat hij weet dat een dergelijk fort niet realiseerbaar of wenselijk is. Tot slot wil ik een woord van dank richten tot onze collega Evans voor het aanzienlijke werk dat hij heeft verzet. Alleen met duidelijke, rechtvaardige en specifieke normen kunnen we immers de bescherming van de vluchtelingen waarborgen en de invloed van criminele organisaties op de vluchtelingenstromen bestrijden. Met zijn serieuze werk breekt de heer Evans radicaal met de vooringenomen visie van de heer Pirker.
De heer Pirker stelt ingewikkelde vragen, maar de antwoorden die hij biedt zijn ontoereikend en zelfs gevaarlijk. Dit interne verslag van de heer Pirker vol overpeinzingen, analyses en voorstellen is een van de meest zwakke verslagen die wij tot op heden in dit Parlement hebben behandeld. Allereerst staat het vol met clichés. Zo lezen wij bijvoorbeeld dat de immigranten na enige tijd het vruchtbaarheidspatroon van het opnameland overnemen. Mijns inziens is deze constatering juist een bewijs van integratie waaruit blijkt dat er sprake is van een ontwikkeling van de mentaliteit. In plaats van dat de heer Pirker dit toejuicht, maakt hij zich juist zorgen over het lot van de vrouwen uit de derde wereld die hier vanuit het zuiden naar toe zijn gekomen en meer willen dan alleen kinderen baren. In zijn verslag beveelt de heer Pirker verder aan om arbeidskrachten in bepaalde beroepsgroepen te werven in derde landen. Hij zegt dat deze vorm van immigratie door de lidstaten gewenst is om het tekort aan arbeidskrachten in bepaalde sectoren aan te vullen. Voor hem zijn immigranten dus gelijk aan papieren zakdoekjes: als je ze gebruikt hebt, gooi je ze weg.
Ik deel deze visie op met name zwarte, Afrikaanse mensen of andere kleurlingen uit het zuiden niet. In zijn verslag spreekt de heer Pirker zich uit tegen de gezinshereniging. Mijns inziens druist het verslag van de heer Pirker in heel wat opzichten volledig in tegen de bepalingen van het Handvest van de grondrechten, het Verdrag van Amsterdam en het Verdrag van Nice. In het verslag lezen we dat de tragedie van Dover de eventuele gevolgen van immigratie duidelijk heeft gemaakt. Wij hadden liever gezien dat de heer Pirker zich met betrekking tot dit complexe vraagstuk bezig had gehouden met de vraag hoe de vervoerders, de daadwerkelijke moderne slavendrijvers, kunnen worden aangepakt en hoe er kan worden opgetreden tegen de handelaars...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijns inziens kunnen we dankzij de dramatische gebeurtenissen in New York nu het debat aangaan over vraagstukken die tot dusver taboe waren. Zij die zich wilden onthouden van ieder waardeoordeel over beschavingen, trekken nu ten strijde tegen de islam, terwijl zij die immigratie met open armen verwelkomden, nu in iedere buitenlander een mogelijke terrorist zien. Ik kan u onmiddellijk vertellen dat de Europese rechtse fracties er niet zo over denken.
Immigratie is een zeer omvangrijk verschijnsel dat verder reikt dan terroristische aanslagen, waarop immigranten overigens niet het monopolie hebben. Het zijn immers niet de immigranten die schuldig zijn, maar de mensen die ze om economische belangen hier heen hebben gehaald. Het zal u wellicht verrassen dat ik in dit opzicht mij gedeeltelijk kan vinden in het betoog van onze collega Sylla. Verantwoordelijk zijn verder de politici die zich overgeven aan het beleid van de voldongen feiten, waarvan helaas met name de overwegingen M en N uit het verslag van de heer Pirker een voorbeeld vormen. Dit neemt overigens niet weg dat er ook positieve paragrafen in het verslag-Pirker staan. Ik wil in dit opzicht uw aandacht vooral vestigen op paragraaf 13 van het verslag waarin wordt gesteld "dat het op grond van de uiteenlopende historische, economische en sociale werkelijkheid van de lidstaten niet mogelijk is de behoefte aan arbeidskrachten uit derde landen voor het gehele grondgebied van de Unie uniform vast te leggen, en dat de Unie hiervoor ook geen juridische bevoegdheid heeft".
Welnu, mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, waarom hebben we geen consequenties verbonden aan deze paragraaf 13? Waarom herstellen wij met betrekking tot dit punt niet de soevereiniteit van de lidstaten? Waarom beveiligen we niet opnieuw onze grenzen, hetgeen geheel legitiem is nu de dramatische gebeurtenissen duidelijk hebben gemaakt dat het veiligheidsaspect meer aandacht behoeft? De regering van de Verenigde Staten heeft immers ook dergelijke veiligheidsmaatregelen getroffen naar aanleiding van de dramatische gebeurtenissen.
Tot slot wil ik hier laten weten dat het huidige democratische tekort niet kan worden aangevuld door middel van immigratie. Als de Europese volkeren het aan andere volkeren overlaten om zich voort te planten, zullen ze hun recht om als vrije volkeren te leven op het grondgebied van hun voorouders ook vaarwel kunnen zeggen. Dat kunnen wij niet accepteren.
(Applaus van rechts)

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, deze tijd vraagt om een Europees asielbeleid. Is het echter ook zo dat deze tijd vraagt om het opheffen van een immigratiestop en het voeren van een Europees immigratiebeleid, zoals de Commissie en een meerderheid in dit Parlement menen?
Ik sta daar huiverig tegenover. In Europa kennen we nog vele miljoenen werklozen. Zou het niet beter zijn om eerst te bezien hoe deze mensen, eventueel via omscholingstrajecten, aan het werk geholpen kunnen worden?
Nog los daarvan vraag ik mij af wat de rechtsgrondslag van eventuele voorstellen van de Commissie is. Ik sluit mij aan bij het advies van de Commissie juridische zaken en interne markt.
Een laatste zere plek waarop ik de vinger wil leggen, is het voorkomen van migratiestromen van burgers uit derde landen binnen de Europese Unie. Indien er een Europees immigratiebeleid komt, dan zal de werkvergunning van die mensen, zeker in eerste instantie, gebonden moeten zijn aan de aanwezigheid in één land. Anders hebben we een oplossing gecreëerd die vele nieuwe problemen oproept.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, de heer Pirker is op dit ogenblik geloof ik niet hier aanwezig, maar ik wil hem toch van harte feliciteren met zijn evenwichtige verslag. Dit doe ik wegens tijdgebrek eigenlijk zelden. Om sociale spanningen te vermijden is het absoluut noodzakelijk dat economische vluchtelingen in de lidstaten integreren in de samenleving. Door het intensieve contact tussen allochtonen en autochtonen kunnen zogenaamde 'slapers' misschien makkelijker herkend worden, wat een bijdrage zou leveren aan de terreurbestrijding.
Het is naar mijn mening ook belangrijk dat de lidstaten bij alle geboden maatregelen de mogelijkheid hebben zelf de regels voor de inreis en het verblijf van derdelanders gedetailleerd op te stellen al naargelang van de situatie op hun eigen arbeidsmarkt en de demografische ontwikkeling. Daarover kunnen namelijk alleen de lidstaten zelf een oordeel geven.
Het is ook belangrijk dat we de uitbreiding die we nu tegemoet gaan in de toekomst integreren in de planning van het asielbeleid. De rapporteur heeft daar al allemaal rekening mee gehouden en ik hoop dat zijn verslag aangenomen wordt - wij ondersteunen het in ieder geval.

Hernández Mollar
Mijnheer de Voorzitter, het is de eerste maal dat wij hier in het Parlement een onderscheid maken tussen economische immigratie en asiel. Deze gunstige ontwikkeling is te danken aan de in de mededelingen van de Commissie voorgestelde aanpak die ongetwijfeld de ordening en het verloop van het debat ten goede zal komen. De nieuwe situatie beantwoordt aan een eis van het Parlement die ondertussen is ingewilligd.
Ik heb twee korte opmerkingen bij de onderwerpen die in dit debat worden aangesneden: ten eerste zijn de migratiestromen waaraan Europa het hoofd moet bieden het gevolg van de massale vlucht van burgers die in hun eigen land nagenoeg geen overlevingskansen hebben en bovendien worden uitgebuit door georganiseerde maffiabenden die munt slaan uit de situatie van de migranten. Het is hier al gezegd. Het voorval van Dover en de problemen aan de Andalusische kusten zijn hiervan een duidelijk voorbeeld.
Anderzijds vormt deze tomeloze illegale immigratie een vruchtbare voedingsbodem voor sociale uitsluiting en uitbuiting van de immigrantengemeenschappen op arbeidsgebied, om nog maar te zwijgen van de uitingen van vreemdelingenhaat en racisme die in sommige delen van Europa de kop opsteken. Dit probleem vergt een nauwe samenwerking en coöperatie met de landen van herkomst; zo niet, dan is elk beleid op dit terrein tot mislukking gedoemd.
Communautaire programma's als PHARE, TACIS, MEDA en ook de actieplannen inzake immigratie en asiel zijn derhalve absoluut noodzakelijk. Tezelfdertijd moeten wij evenwel ook van de landen van herkomst eisen - en ik benadruk dat hier uitdrukkelijk -, met name vanuit politiek oogpunt, dat zij hun natuurlijke hulpbronnen en personele middelen benutten en bovenal de nodige politieke en maatschappelijke stabiliteit creëren om het vertrouwen van de burgers in hun leiders te sterken. Het is met andere woorden een kwestie van gedeelde verantwoordelijkheid. Het is niet alleen aan de lidstaten en aan de Europese Unie om maatregelen te nemen. Ook landen als Marokko, Algerije en Tunesië moeten hun steentje bijdragen.
Laat ik dan nu even nader ingaan op de mededeling over de gemeenschappelijke asielprocedure. Het voornaamste probleem waarmee de lidstaten in dit verband worden geconfronteerd, heeft betrekking op asielzoekers die een ongegronde aanvraag indienen. Daarom is het van fundamenteel belang dat de Commissie en het Parlement alles in het werk stellen om de enorme obstakels uit de weg te ruimen die een beletsel vormen voor de toepassing van homogene oplossingen in de verschillende lidstaten.
Het lijkt me derhalve ongepast om van één enkele procedure te spreken. Dat strookt immers niet met het in het Verdrag van Amsterdam toegekende mandaat, waarin sprake is van een gemeenschappelijke asielprocedure. Het gaat hier om twee verschillende dingen. Bovendien ontbreekt zowel in de mededeling als in het verslag-Evans een definitie van concepten als vervolging van derden, vervolging ingeval van conflict of vervolging op grond van geslacht. We mogen immers niet vergeten dat het concept van vluchteling vaak meer moeilijkheden opwerpt dan de identificatieprocedure.
Kortom, wij zijn op de goede weg: samenwerking, solidariteit, een duidelijke regelgeving en realisme zijn noodzakelijke voorwaarden om een afdoend antwoord te bieden op verschijnselen als immigratie en asiel, die velen onder ons ernstige zorgen baren. Het is de enige manier om het hoofd te bieden aan een van de grote uitdagingen die de Europese Unie in deze nieuwe eeuw te wachten staan.

Hazan
De heer Berlusconi heeft naar ik hoop ergernis gewerkt met zijn minachtende en haatdragende uitlatingen jegens buitenlanders. Het is nu dan ook hoog tijd dat we het racisme gaan bestrijden, waarbij ik met name doel op de minder in het oog springende vormen van racisme.
De mededeling van de Commissie over het gemeenschappelijk immigratiebeleid en de stemming over het verslag-Pirker bieden ons de gelegenheid om het racisme daadwerkelijk aan te pakken. Ik wil in dit opzicht de verklaringen van commissaris Vitorino van harte begroeten.
De Top van Tampere van oktober 1999 was voor de Europeanen een belangrijk moment aangezien tijdens deze bijeenkomst werd gepleit voor een gelijke behandeling van enerzijds de inwoners uit derde landen en anderzijds de burgers van de Unie. Wij moeten uitgaan van een belangrijke constatering die zojuist al in herinnering is gebracht: de manier waarop nu tegen immigratie wordt aangekeken is niet meer realistisch. De demografische problemen en het tekort aan arbeidskrachten dwingen ons om onze opvatting over immigratie te wijzigen. Om die reden dienen wij ons nu standvastig achter de mededeling van de Commissie te scharen. Het toekomstige communautaire beleid inzake immigratie dat in deze mededeling uiteen wordt gezet bevat veel positieve punten. Bovendien wordt in deze tekst gepleit voor de bestrijding van alle vormen van criminaliteit.
Wij hoeven niet onder stoelen of banken te steken dat rapporteur Pirker in zijn verslag een overwegend kritisch standpunt ten opzichte van de mededeling van de Commissie heeft ingenomen. In tegenstelling tot de heer Pirker zijn wij socialisten ervan overtuigd dat wij dit vraagstuk in de eerste plaats op een menselijke manier en pas in de tweede plaats op een economische manier moeten benaderen. Wij hebben het hier namelijk over het lot van mensen en niet over alledaagse handelwaar.
Het kan niet vaak genoeg benadrukt worden dat als personen emigreren en onder pijnlijke omstandigheden hun land en naasten moeten verlaten, ze dat niet voor hun plezier doen maar hiertoe gedwongen worden. Het standpunt van de Commissie is van fundamenteel belang omdat hiermee een kader wordt geboden.
Het integratieproces in de Europese Unie staat nooit stil en nu de Unie bovendien het Handvest van de grondrechten heeft aangenomen mag geen enkele lidstaat meer zeggen dat zijn toelatingsbeleid een puur nationale aangelegenheid is. Ik wil dus nogmaals laten weten dat ik mij geheel in het voorstel van de Commissie kan vinden, maar dat ik daarentegen kritisch sta tegenover het verslag-Pirker. Persoonlijk vind ik dat de Franse socialistische delegatie niet voor dit verslag moet stemmen.

Schmidt, Olle
Mijnheer de Voorzitter, ik wil paragraaf 15 van het verslag-Pirker bespreken. Daarin wordt onder andere gezegd dat van de immigranten respect voor de waardengemeenschap - zoals vastgelegd in het Europees Handvest van de grondrechten - en bereidheid om in de samenleving van de lidstaten te integreren wordt verwacht. Hoe moeten wij dit interpreteren?
Er is op dit moment een golf van anti-islamisme in Europa. In verschillende EU-landen worden moslims lastiggevallen. De meest vijandige discussie die ik heb kunnen volgen wordt nu in Denemarken gevoerd. Diverse politici hebben verbijsterende uitspraken gedaan. Mogens Camre, lid van het Europees Parlement, heeft gezegd dat moslims in alle westerse landen infiltreren, dat een aantal van hen vriendelijk tegen ons is, maar dat er straks genoeg zijn om ons weg te werken - of zoals de Denen zeggen få os fjernet, dat wil zeggen "ons vernietigen". Dit is een kortzichtige en onverantwoorde uitspraak. Een aantal dingen verontrust mij, mijnheer de Voorzitter. Bestaat het risico dat de formulering in paragraaf 15 nog meer ruimte biedt aan dit soort opruiende uitspraken? Bestaat het risico dat de Europese diversiteit verdwijnt? Bestaat het risico dat er getornd wordt aan de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van meningsuiting? Kan paragraaf 15 niet als volgt worden geïnterpreteerd: "Als je je niet aanpast, pak je je biezen maar!" Zou de heer Camre hier op willen reageren?

Frahm
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik me volledig aansluiten bij de beschrijving die de heer Olle Schmidt van de politieke situatie in Denemarken gaf, en ook bij zijn verzoek aan het eind. Verder vind ik dat de initiatieven van de Commissie op dit punt zeer goede elementen bevatten. Het zou prachtig zijn als onze samenwerking werd ingezet ter versterking van de beginselen waar we het zo vaak over hebben: democratie en mensenrechten - en daar zou ik humanisme aan toe willen voegen - in plaats van elkaar naar de kleinste gemene deler te trekken. Ik vind dat er veel goede dingen in het verslag van de heer Evans staan. Ik ben van zins het te steunen, en ik wil iedereen vragen om ervoor te stemmen. Daarentegen zijn er in verband met het verslag van de heer Pirker naar mijn mening nog veel problemen. Het is aanzienlijk beter geworden tijdens de behandeling. En we hopen maar dat het aan het eind van de dag nog verder verbeterd is, als we erover moeten stemmen. Maar er moet nog een hoop gebeuren voor ik een verslag steun, dat in de eerste plaats leunt op de gedachte dat de Europese Unie solidair moet zijn met zichzelf.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mijnheer de Voorzitter, de heer Evans heeft veel denkwerk verricht voor zijn verslag. Hij brengt heel terecht naar voren dat het begrip "veilig land" is gebaseerd op overwegingen inzake mensenrechten, niet op diplomatieke aspecten. Hij onderstreept het gebrek aan een gemeenschappelijke benadering tussen de lidstaten onderling met betrekking tot het begrip "veilige landen" . Dit is niet langer aanvaardbaar.
De heer Evans concludeert dat het begrip "veilige landen" op ondubbelzinnige wijze dient te worden geformuleerd. Hoewel ik het met zijn motivatie eens ben, moeten we toegeven dat dit geen veilige benadering is.
Ik herinner me dat onze collega de heer Pasqua, toen hij in Frankrijk minister van Binnenlandse Zaken was, ooit heeft gezegd dat 'La démocratie s' arrête là où commence la raison d' Etat' . Wel, mijnheer Evans, zolang er een raison d' Etat bestaat, is geen enkel land veilig.

Duquesne
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur deze uitspraak ten zeerste want het gaat hier om een interessant debat waarin niet alleen het complexe karakter van dit vraagstuk uiteen wordt gezet, maar ook aandacht wordt besteed aan de politieke dimensie. Het zou onverstandig zijn te geloven dat het hier alleen om technische problemen gaat die op basis van een algemene consensus kunnen worden opgelost. Mijns inziens maken deze problemen tevens de noodzaak duidelijk om snel op Europees niveau overeenstemming te bereiken over een aantal zeer belangrijke maatregelen.
Het is onverstandig, onrealistisch en politiek onjuist om de steeds groeiende omvang van de clandestiene immigratie te ontkennen. Het is derhalve zeer belangrijk om niet alleen reglementaire maatregelen te treffen, maar ook een actief beleid te ontwikkelen ter bestrijding van de mensenhandel. Het gaat hier namelijk om een vraagstuk waarbij efficiënte organisaties ellende, armoede en angst weten uit te buiten. Voor deze organisaties is mensenhandel slechts een van hun vele criminele activiteiten. Daarom moeten er politionele maatregelen getroffen worden om met name de controles aan de grenzen te verbeteren. Ook moeten we vooruit denken en alvast de controles aan onze toekomstige buitengrenzen intensiveren. Op dit moment vindt de grootste politionele actie ooit in Europa plaats, en wel aan onze toekomstige buitengrenzen. Dertig landen zijn betrokken bij deze operatie die zich afspeelt van Finland tot aan de Middellandse Zee.
Ik hoef hier niet in het Europees Parlement te laten weten dat het asielvraagstuk voor ons heilig is. Het gaat hier immers om de waardigheid van Europa. Op dit gebied heeft Europa in de wereld een voorbeeldfunctie. Wij kunnen niet de waarden van democratie en vrijheid prediken als wij in dit opzicht zelf niet als voorbeeld dienen. Tegelijkertijd kan niet worden verhuld dat een groot aantal mensen deze zeer belangrijke waarden met voeten treedt. Vanuit menselijk oogpunt hebben deze personen ongetwijfeld gelijk, maar ze doen dit ten koste van de mensen die op de vlucht zijn omdat ze in hun eigen land worden vervolgd.
Wij moeten daarom in eerste instantie snel overeenstemming bereiken over de voorwaarden waaraan asielzoekers moeten voldoen om tot ons grondgebied te worden toegelaten. Wij moeten er verder voor waken dat onze welvarende landen nog aantrekkelijker gaan lijken voor de mensen die in ellendige en armoedige omstandigheden leven. Dit punt verliezen we nog wel eens uit het oog. Teneinde het verschijnsel 'asiel-shopping' een halt toe te roepen, dienen we daarom snel overeenstemming te bereiken over de regels voor asielverlening.
Uiteraard is asiel een recht, maar hebben we nu echt complexe regelgeving nodig om over juridische waarborgen te kunnen beschikken? Is het echt noodzakelijk dat deze regels de procedures zozeer vertragen? In sommige landen is men kennelijk zelfs na vier, vijf, zes jaar nog niet in staat om een beslissing te nemen, met als gevolg dat van tijd tot tijd legaliseringcampagnes nodig blijken. Naleving van de rechtsregels hoeft snelle en doelmatige procedures niet in de weg te staan. Tijdens de laatste Raad werden er vragen over deze kwestie gesteld en het doet mij genoegen dat er onder de vijftien lidstaten een zeer grote consensus bestaat over de noodzaak om overeenstemming over deze kwestie te bereiken.
Tot slot moet er op Europees niveau uiteraard een aantal regels worden opgesteld. Ik zou haast willen pleiten voor minimale regels, maar dat doe ik niet omdat dit door sommigen zou kunnen worden opgevat als regels "zonder meerwaarde". Het gaat mij echter om een aantal hoofdregels die niet zozeer gedetailleerd hoeven te zijn, maar die de vertaling vormen van de fundamentele politieke consensus die in dit opzicht nodig is om dit probleem beheersbaar te maken. Deze regels moeten er dus snel komen en daarom heb ik ervoor gepleit om dit vraagstuk tijdens de Top van Laken een nieuwe impuls te geven. Doen wij dat niet, dan zal onze constatering negatief en teleurstellend voor onze burgers zijn. Wij moeten verder bepalen welke maatregelen we op Europees niveau ten behoeve van de solidariteit moeten ondernemen. Een land dat aan een buitengrens gelegen is, dient immers niet alle lasten van die buitengrens te hoeven dragen.
Immigratie vormt een ander probleem. Het is echter onjuist te denken dat een zeer liberaal immigratiestelsel het antwoord biedt op alle problemen. Er bestaat in de wereld geen voorbeeld waaruit blijkt dat een dergelijk liberaal beleid de oplossing voor alle problemen vormt, met name voor de problemen die verband houden met de clandestiene immigratie.
Tijdens de Conferentie die over enkele dagen in Brussel zal plaatsvinden, dienen we dus een aantal relevante vraagstukken ter tafel te brengen. Welke demografische ontwikkelingen zullen er zich in Europa voordoen? Welke behoeften hebben wij op economisch gebied? Zijn deze behoeften in Europa overal gelijk? Moeten wij voorwaarden stellen aan toekomstige immigranten? Dienen deze immigranten een vergunning voor beperkte of onbeperkte tijd te krijgen? Moeten de immigrant over bepaalde kwalificaties beschikken, met alle negatieve gevolgen van dien voor de landen van herkomst die vaak problemen krijgen omdat ze hun gekwalificeerde mensen zien vertrekken? Leidt deze immigratie op langere termijn niet tot een groter aantal inactieven waardoor er meer druk op de begroting komt te staan? Als we goede antwoorden op deze vragen willen vinden, zullen we de moed moeten opbrengen om ze duidelijk te formuleren en serieus te behandelen. Ik hoop dat dit tijdens onze Conferentie zal gebeuren.
Tot slot wil ik u laten weten dat het Belgisch voorzitterschap daadwerkelijk realistische voorstellen wil doen, aangezien wij alleen met realistische voorstellen daadwerkelijk vooruitgang kunnen boeken. België is een klein land, maar beschikt als ik mij niet vergis over voldoende realiteitszin. Als wij ons nu verliezen in ideologische of technische overwegingen, zal deze kwestie over vijftien jaar nog steeds niet zijn opgelost en zullen we nog steeds geen beduidende vorderingen hebben geboekt.
Deze situatie zal enorme risico's met zich meebrengen, want de Europeanen wachten op antwoorden. Ze hebben vertrouwen in Europa en vinden dat deze problemen moeten worden opgelost. Als wij onze burgers geen antwoord bieden op deze vraagstukken, bestaat het gevaar dat ze zich van Europa zullen afwenden met als gevolg dat de Unie niet langer een Europa van rechten en vrijheden zal zijn, dat wil zeggen een gastvrij en open Europa. Ik neem aan dat iedereen in dit Parlement - of in ieder geval vrijwel iedereen - er ook zo over denkt. Onze medeburgers willen een Europa dat voorzichtig is en voorzorgmaatregelen treft, naar iedereen luistert die zich op zijn grondgebied bevindt en de rechtstaat respecteert.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp dat het thema dat we behandelen uitzonderlijk delicaat is, vooral op een historisch moment als het huidige. Wij - ik bedoel de zittingsperiode waarvan ik deel uitmaak - hebben in deze twee jaar gewerkt aan positieve betrekkingen tussen burgers en immigranten, om gelijke kansen te creëren en een soort sociale cohesie op te bouwen. Nu moeten we onze aandacht richten op de herziening van enkele punten van de agenda waaraan we hebben gewerkt en, vooral, bestuderen hoe de herziening van deze punten kan worden omgezet in positief communautair recht, dat ons de mogelijkheid biedt te groeien in het concept van Europa dat we in gedachten hebben.
Ik wil graag drie punten behandelen. Het eerste punt: we moeten ons meer inzetten voor kadernormen ter bevordering van maatregelen op regionaal en lokaal niveau, natuurlijk in overeenstemming met de lidstaten, in perioden waarin het waarschijnlijk eenvoudiger en zeker noodzakelijker is te werken aan een evenwicht tussen de drie componenten die wij bij onze analyses over immigratie en asiel altijd in aanmerking hebben genomen: ten eerste de stromen, die gereguleerd moeten worden en waarop constant toezicht gehouden moet worden; ten tweede de integratie en ten derde de bestrijding van illegaliteit. Daar liggen vaak de belangrijkste problemen op het vlak van criminaliteit en uitbuiting.
Tweede punt: we moeten op Europees niveau serieus met elkaar in debat gaan over de thema' s die we onmisbaar achten voor ons beleid, bijvoorbeeld de samenwerking tussen politiekorpsen, de justitiële samenwerking, de vormen van toezicht, de gemeenschappelijke informaticasystemen. Daarover moeten we duidelijkheid scheppen, evenals over de financiële middelen die we nodig achten.
Derde punt: misschien hebben we een taak vergeten of onderschat. We moeten blijven hameren op de grote onderwijsprogramma' s die aan de basis van onze culturen staan, en vooral aan de basis van de multiculturele samenleving: scholing en opleiding van vooral minderjarige buitenlanders, ongeacht hun juridische status. Dit zijn fundamentele aspecten voor het integratiebeleid en voor de opbouw van de samenleving die we wensen. Naar mijn mening moeten we een groot educatief en cultureel programma opzetten, met veel aandacht voor interculturele communicatie, want dat is het begin van een weg die ons beslist leidt naar de door ons gewenste vorm van integratie.

Ceyhun
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik commissaris Vitorino hartelijk danken. Mijnheer de commissaris, u heeft de eis van vele migratiedeskundigen en NGO' s serieus genomen en met twee mededelingen duidelijk gemaakt hoe de politiek moet omgaan met vluchtelingen en klassieke migranten. Het is u gelukt met uw mededeling inzake een gemeenschappelijk asielprocedure en een in de gehele Unie geldige uniforme status voor personen aan wie asiel wordt verleend goede voorstellen te presenteren voor de harmonisatie van het asielbeleid.
We kunnen nu op grond van uw voorstellen concrete oplossingen gaan zoeken. De rapporteur, de heer Evans, heeft dat ook uitstekend gedaan. Zijn aanvullingen leveren naar mijn idee een grote bijdrage aan het huidige debat over concrete richtlijnen. Mijnheer de commissaris, het is u ook gelukt om met uw mededeling inzake een migratiebeleid van de Gemeenschap duidelijk te maken hoe belangrijk het is de toekomstige migratie in de Europese Unie gemeenschappelijk te reguleren in de gehele Unie.
We zullen waarschijnlijk toch verder moeten discussiëren over de wensen van de lidstaten die ik zeer serieus neem. De lidstaten willen namelijk de detailregeling van de migratie zelf vormgeven, hoewel hun strategie op nationaal niveau al tientallen jaren tekortschiet. Ik ga ervan uit dat we onze collega' s op nationaal niveau er snel van kunnen overtuigen dat er geen alternatief bestaat voor een in de gehele Unie geldende regeling van de migratie.

Beysen
Voorzitter, commissaris, het leidt geen twijfel dat na de dramatische gebeurtenissen van 11 september het asielbeleid en het immigratiebeleid drastische wijzigingen zullen ondergaan. In het licht daarvan ware het wellicht opportuner geweest de behandeling van deze verslagen uit te stellen omdat ze nu geen rekening houden met de recente ontwikkelingen op het internationale vlak.
Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de formulering van paragraaf 15 in het Pirker-verslag. In de voorliggende tekst wordt benadrukt dat de lidstaten verplicht zijn de rechten en plichten van de derdelanders te respecteren. Dit is mijns inziens een bridge too far. Integreren kan geen tweerichtingsverkeer zijn zolang er geen sprake is van wederkerigheid en wederzijdse erkenning. Met andere woorden, slechts indien wederkerigheid en wederzijdse erkenning kan worden afgedwongen in de derde landen, kan geïntegreerd worden in beide richtingen.

Krivine
Het verslag-Pirker heeft als positief punt dat het openheid van zaken geeft. Rapporteur Pirker presenteert immigratie als louter een kwestie van handelwaar waarmee in de behoeften van een kapitalistisch stelsel kan worden voorzien. De rapporteur vindt het een goede zaak dat immigratie in een economisch perspectief wordt geplaatst, waarbij de behoeften en mogelijkheden binnen de lidstaten centraal staan. Paragraaf 23 is in dit opzicht bijzonder duidelijk. Hierin staat dat iedere lidstaat zelf het kwalificatieprofiel en het aantal gezochte arbeidskrachten vast dient te stellen op grond van de behoeften van zijn arbeidsmarkt, demografische ontwikkelingen en integratiemogelijkheden. Met andere woorden, het communautair immigratiebeleid zou een beleid van quota's moeten zijn. Met deze standpunten ontkent Europa het recht op immigratie.
Er zouden vergunningen voor een verblijf van beperkte duur moeten worden verstrekt, waarbij de werkgevers centraal dienen te staan en de fantasieën van de demografen het uitgangspunt moeten vormen. Zelfs wat de gezinshereniging betreft stelt de rapporteur voor om voor iedere groep immigranten andere regels op te stellen. Voor het recht op gezinshereniging en de vrijheid van vervoer en vestiging is kennelijk geen ruimte meer.
De massaal uitgebuite immigranten zijn het slachtoffer van de liberale deregulering. Mijn conclusie is dat wij de moderne slavernij alleen doelmatig kunnen bestrijden als alle illegalen worden gelegaliseerd en burgerrechten krijgen. In dit verslag wordt juist voorgesteld om deze moderne slavernij in stand te houden.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, wij beseffen heel goed dat dit debat over het Europees immigratie- en asielbeleid één van de belangrijkste en meest "brandende" onderwerpen op Europees niveau betreft.
Dat een Europees beleid mogelijk is, is te danken aan drie verschillende factoren. Op de eerste plaats heeft het Verdrag van Amsterdam de Gemeenschap nieuwe bevoegdheden toegekend en daarmee op Europese schaal nieuwe actiemogelijkheden geopend. Ten tweede is de stroom migranten uit derde landen aanzienlijk toegenomen, met name ten gevolge van enkele recente dramatische gebeurtenissen, zoals de massale toestroom van vluchtelingen na de Kosovo-crisis en de Dover-ramp.
Het is derhalve om humanitaire en economische redenen nodig een globaal beleid te definiëren dat deze migratiestromen doelmatig kan sturen. Nu bestaat er wat dat betreft een lacune in het beleid van de Unie, die daar dan ook een antwoord op moet geven. Het is van belang voor ogen te houden dat het bij dit vraagstuk gaat om drie verschillende categorieën personen: asielzoekers, tijdelijk ontheemden en degenen die om economische redenen emigreren. De symptomen zijn dan wel dezelfde, maar toch moeten de oorzaken en daarmee de te geven antwoorden uit elkaar worden gehouden. Het verwarren van deze statussen maakt het oplossen van de problemen niet gemakkelijker, maar juist moeilijker. Wij weten ook dat er naast druk van buiten druk van binnenuit is in de lidstaten. Die hebben te kampen met het teruglopen van hun bevolkingsaantal vanwege de afname van de bevolkingsgroei en een daling van de actieve bevolking. Dat leidt tot toename van de bevolking boven de 65 en grotere zorg over de houdbaarheid van de sociale-zekerheidsstelsels. IJdele pogingen om immigratie te voorkomen of een halt toe te roepen aan de Europese grenzen kunnen niet het antwoord zijn. Nee, het antwoord moet het sturen en bevriezen van de migratiestroom zijn. Daarom is een methodisch, duidelijk en samenhangend gemeenschappelijk Europees beleid voor het sturen van de migratiestromen noodzakelijk. Om het ontstaan van nieuwe problemen te voorkomen zal men rekening moeten houden met de werkelijk behoefte aan werknemers in elke lidstaat en de middelen om migranten op te vangen en te integreren. U zult dan ook begrijpen dat wij ons beter terug kunnen vinden in de aanpak van collega Pirker.
Ik neem deze gelegenheid te baat om commissaris António Vitorino te feliciteren met zijn mededeling van vandaag dat hij binnen een maand twee initiatieven zal indienen: ten eerste een voorstel ter bestrijding van illegale immigratie en ten tweede een initiatief inzake repatriëring. Tot slot zou ik willen benadrukken dat wij een voorzichtige aanpak en intelligente antwoorden behoeven voor dit delicate probleem. Het heeft bijvoorbeeld meer zin prioriteit te geven aan het legaliseren van immigranten die zich al in de Gemeenschap bevinden en die op de arbeidmarkt geïntegreerd kunnen worden, in plaats van een nieuwe immigratiegolf aan te moedigen.

Cerdeira Morterero
Mijnheer de Voorzitter, de Europese instellingen en met name dit Parlement zijn tot het inzicht gekomen dat de complexiteit en het belang van de hier behandelde kwestie een wetgevingsprogramma vergen dat slechts effect zal sorteren in het kader van een gecoördineerde gemeenschappelijke Europese aanpak. De mededeling van de Commissie en de verslagen die wij hier vandaag bespreken, stemmen grotendeels met elkaar overeen.
Wij hebben behoefte aan een proactiever beleid waarin wordt erkend dat de migratiedruk zal voortduren en dat een gereguleerde immigratie voordelen heeft voor Europa, de migranten zelf en ook voor hun landen van herkomst. Het ligt in onze bedoeling om het beheer van de migratiebewegingen bij te stellen in nauwe samenwerking met de herkomst- en transitlanden. We moeten met name de strijd tegen de illegale immigratie aanscherpen, de betrokken criminele sectoren aanpakken en tezelfdertijd de rechten van de slachtoffers waarborgen.
Wij hebben behoefte aan een opener en flexibeler beleid dat, tezamen met een verhoogde coördinatie van de beleidslijnen ter vermindering van de migratiedruk en ter versterking van de grenscontroles, op bevredigende wijze kan bijdragen aan de afname van de illegale immigratie. Deze aanpak komt uiteraard de personen ten goede die beschermd moeten worden en werkelijk behoefte hebben aan een toevluchtsoord en aan asiel. Wij moeten deze beschermingsniveaus, zoals bedoeld in het Verdrag van Genève, hoe dan ook handhaven, temeer daar het hier een specifiek Europees kenmerk betreft dat ons allen met trots vervult.
Ik moedig commissaris Vitorino aan om zijn inspanningen voort te zetten en het geplande tijdschema te eerbiedigen en ik nodig de Raad uit om in Laken de verwachtingen waar te maken en de in Tampere aangegane verplichtingen na te komen. Het moment is aangebroken om concrete beslissingen te nemen. De tijd van de weliswaar evenwichtige maar dubbelzinnige verklaringen is voorbij. De Europese burgers wachten op concrete oplossingen. Dat is wat zij nodig hebben.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat we niet kunnen praten over immigranten en immigratie als we geen onderscheid maken tussen de verschillende groepen immigranten. Dat zijn er tenminste drie: politieke vluchtelingen, vluchtelingen uit oorlogsgebieden en economische immigranten.
Als we dit onderscheid maken, wordt onmiddellijk duidelijk dat we voor deze drie categorieën niet dezelfde asielnormen kunnen hanteren, zoals rapporteur Evans voorstelt. Het ontbreekt dit document niet alleen aan realiteitszin, maar het gaat zelfs zover de lidstaten te demoniseren die het recht opeisen per geval te beslissen of zij het asielrecht erkennen, op basis van de sociale organisatie en de concrete mogelijkheden voor een adequate opvang zonder negatieve gevolgen voor anderen.
Instinctief zijn we altijd allemaal solidair met degenen die in een noodsituatie verkeren en gedwongen zijn hun land te verlaten en elders asiel te vragen. De erkenning van een noodsituatie is echter niet altijd terecht: de rapporteur wil die graag uitbreiden tot alle asielzoekers en de regeringen en lidstaten - eenvoudig gezegd - zeggen niet te moeilijk te doen en zonder voorbehoud de deuren te openen. Hij verwijst naar het Verdrag van Genève alsof het een passe-partout is, in plaats van wat het werkelijk is, een stelsel van garanties die asielzoeker en gastland op hetzelfde plan stellen.
Het voorstel van rapporteur Evans om te komen tot gemeenschappelijke minimumnormen, zoals hij het noemt, reduceert dit principe tot een onaanvaardbaar niveau van excessief permissivisme. Hetzelfde geldt voor het voorstel om één procedure in te voeren, zoals hij het noemt In feite wordt zo het gastland elke mogelijkheid ontnomen om de geschiktheid van de asielzoeker te verifiëren. Asielzoekers worden geen rechten ontzegd, moge dat duidelijk zijn, er wordt alleen een verplichting opgelegd zich te legitimeren, zoals dat gebruikelijk is onder fatsoenlijke mensen.
Het probleem is dat onder de vluchtelingen en ballingen zich helaas gemakkelijk zeer ongewenste gasten kunnen mengen, zoals drugshandelaren, mensenhandelaren, terroristen die zich voordoen als emigranten, vervolgens een opleiding tot piloot volgen en wolkenkrabbers neerhalen met alle mensen daarin.
De behoedzaamheid en de controles die de rapporteur ons wil ontnemen zijn de basis van een elementaire, legitieme defensie van staten en hun burgers. Het verslag-Pirker heeft een aanzienlijk serieuzere en acceptabelere opzet voor een gemeenschappelijk immigratiebeleid; het is ook evenwichtiger, doet geen concessies aan gemakzuchtige demagogie en respecteert de veiligheidsgaranties.
Tot slot wil ik die collega' s van links die ook vandaag weer hebben geprobeerd de gebruikelijke polemiek tegen Berlusconi te houden, waarschuwen dat ze minstens een dag te laat komen. Laten ze de regenboogversie lezen; ook al lopen ze achter op het debat, ze zijn altijd weer op tijd voor de trein van de nutteloze demagogie en de nutteloze politieke speculatie.

Zrihen
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u hartelijk dat u mij aan het eind van dit zeer rijke debat het woord wilt geven. Ik ben van mening dat deze twee verslagen ontegenzeggelijk hebben aangetoond dat wij behoefte hebben aan een gemeenschappelijk migratie- en asielbeleid. Ik wil verder de commissaris bedanken voor zijn verklaring en het Parlement voor al het werk dat het heeft verzet. Hieruit blijkt dat het Parlement daadwerkelijk belang hecht aan deze vraagstukken, zeker gezien de huidige omstandigheden. Wij hebben hier vandaag de zaken op een rijtje gezet en een onderscheid gemaakt tussen asiel en economische migratie. Ik geloof echter niet dat we hier 100% in geslaagd zijn.
Wat de migratiestromen en het asielrecht betreft, dienen wij duidelijk te maken dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen de rechten en de plichten van zowel de migranten als de gastlanden van de Unie. Het mag niet zo zijn dat sommigen kunnen profiteren van de zwakke plekken in ons harmonisatiesysteem om een subcategorie van Europeanen te creëren die bestaat uit tweederangswerknemers of -burgers. Wij moeten de rechten van de werknemers ongeacht hun afkomst bevestigen teneinde de mensenhandel te kunnen bestrijden en de mensen te kunnen aanpakken die profiteren van de ellende en wanhoop.
Een dergelijke aanpak zal de kwaliteit en rechtvaardigheid van het asielbeleid ten goede komen. We moeten evenwel erkennen dat dit beleid moet worden aangevuld met andere vormen van beleid die gebaseerd zijn op verplichte samenwerking en alle burgers in staat stellen om op waardige wijze in het eigen land te kunnen leven. Het asielbeleid mag in ieder geval onder geen beding gestoeld zijn op criteria die variëren al naargelang van de omstandigheden van het moment. Ik zou u willen verzoeken om de immigranten die hier om arbeidsredenen naartoe komen politieke rechten te verlenen.

Hannan
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de leden willen vragen eens over het volgende na te denken: is het in de wereld van vandaag mogelijk alle asielbeleidskwesties binnen de parameters van het Verdrag van Genève op te lossen? Het Verdrag van Genève, dat in 1951 is opgesteld, was destijds bedoeld als een tijdelijke maatregel. Het kwam in een volslagen andere wereld tot stand - een wereld die nog werd achtervolgd door schaamte omdat het Westen er niet in was geslaagd de slachtoffers van het Europese fascisme bescherming te bieden. Het Verdrag was in de eerste plaats bedoeld om mensen die vluchtten voor de tirannie van het communisme een toevluchtsoord te kunnen bieden.
Maar de wereld is niet stil blijven staan. De massale luchtvaart heeft ongekende migratiestromen op gang gebracht. De overgrote meerderheid van de migranten op zoek naar een beter leven in een nieuw land, wordt gedreven door begrijpelijke - zelfs prijzenswaardige - economische motieven. Maar de bepalingen van het Verdrag uit 1951 en met name de voorwaarde dat alle aanvragen afzonderlijk in behandeling dienen te worden genomen, zelfs als duidelijk is dat de aanvrager uit een veilig land afkomstig is, zetten economische migranten ertoe aan te proberen als vluchteling binnen te komen. Hierdoor raakt het stelsel overbelast, wat in het nadeel is van mensen die echt voor onrecht op de vlucht zijn.
Ik ben, evenals de heer Pirker in zijn verslag, voor een zekere mate van gecontroleerde primaire immigratie. Alle landen kunnen profijt hebben van de energie en de ondernemingszin van mensen die bereid zijn hele werelddelen te doorkruisen op zoek naar een betere toekomst.
Om publieke steun voor een dergelijk beleid te krijgen, moet het eerlijk, transparant en verdedigbaar zijn. Het deugt niet dat de rechterlijke machten in onze lidstaten een immigratiebeleid hanteren dat buiten de macht van gekozen politici valt.
Als we een duurzaam beleid van legale immigratie wensen en tegelijkertijd de rechten willen beschermen van hen voor wie de nood het hoogst is, moeten we de controle over de asielwetgeving van de rechters overnemen. We moeten de werkingssfeer van het Verdrag van Genève niet uitbreiden, zoals de heer Evans voorstelt, maar dit verouderde Verdrag schrappen en vervangen door iets wat meer van deze tijd is.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, dit debat van vandaag over asiel en immigratie is uiterst actueel. Door de onzekerheid en de vrees voor militaire acties in het Midden-Oosten proberen massa' s mensen wanhopig elders een onderkomen te vinden. De vluchtelingengolven hebben reeds de Europese Unie bereikt. De eerste halteplaats is vaak mijn land, Griekenland, dat het dichtst aan het Midden-Oosten grenst.
Geachte collega' s, de Griekse eilanden krijgen een ongekend grote stroom vluchtelingen en asielzoekers uit met name Afghanistan te verwerken. Het lijdt geen twijfel dat Griekenland onder een, naar zijn mogelijkheden gemeten, onevenredig grote druk is komen te staan. Daarom is het hoog nodig dat de Europese Unie de verantwoordelijkheid op zich neemt en Griekenland bijstaat. Ook zal zij een allesomvattend, gemeenschappelijk plan moeten opstellen voor niet alleen de bescherming van het asielrecht maar ook de volledige toepassing van het Verdrag van Genève.
Het asielrecht is een onaantastbaar recht dat natuurlijk onder geen beding ondermijnd mag worden door de - ongetwijfeld noodzakelijke - maatregelen ter bestrijding van de internationale criminaliteit en de terreur. Het probleem van de massale bevolkingsverplaatsingen moet het hoofd worden geboden met een billijk, mondiaal beleid ter vermindering van de ongelijkheden en vreedzame conflictregeling.

Roure
Mijnheer de Voorzitter, de toename van de afgelopen jaren van het aantal asielzoekers zorgt bij de lidstaten voor grote problemen. Ze ondervinden grote moeilijkheden bij het zoeken naar een oplossing voor deze problemen. In mijn hoedanigheid van wethouder van de stad Lyon kwam ik dagelijks met deze problemen in aanraking. In mijn stad is het aantal asielzoekers in minder dan een jaar tijd verdubbeld.
Met de beide mededelingen van de Commissie die hier ter tafel zijn gebracht, is ontegenzeggelijk een belangrijke stap vooruit gezet. Wij moeten evenwel nog verder gaan en een einde maken aan de huidige situatie waarin sommige lidstaten vluchtelingen uit bepaalde landen wel opvangen, terwijl andere lidstaten dit niet doen.
Wij moeten erop toezien dat de landen over de benodigde middelen beschikken om vluchtelingen op te kunnen nemen. Deze middelen zijn onlangs nog naar beneden bijgesteld, waardoor wij asielzoekers niet meer fatsoenlijk kunnen opvangen. In onze steden zijn er gezinnen die onder een stuk zeil moeten leven. Dat is volkomen ontoelaatbaar. Met de winter in aantocht zal de ramp niet te overzien zijn. Ik wil daarom de regeringen van de lidstaten en de Raad verzoeken om de benodigde maatregelen te treffen, ook al vereisen deze enige moed. Het is onfatsoenlijk en onverantwoordelijk om in dit vraagstuk de nationale standpunten te laten prevaleren nu het leven van duizenden vluchtelingen in gevaar is en sommige wijken in de grote Europese steden worden omgevormd tot getto.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik zal het heel kort maken, daar de stemmingen zo meteen beginnen. Op de eerste plaats wil ik allen die aan dit debat hebben deelgenomen dankzeggen, met name degenen die kritische kanttekeningen hebben geplaatst. Ik zou op grond van twee kritische bijdragen die mij belangrijk lijken enige uitleg willen geven. Ten eerste zou ik de heer Nassauer naar aanleiding van zijn opmerking willen laten weten dat de Commissie het principe van veilig derde land niet heeft verlaten. De Commissie heeft dat beginsel niet opgegeven en wij werken in de Raad aan een definitie van het criterium veilig derde land en ik ben er zeker van, zoals de afgevaardigde al heeft gezegd, dat minister Schilly op dit vlak de harde onderhandelaar blijft die hij altijd al is geweest. Wat betreft het tweede punt zou ik eraan willen herinneren dat de Commissie zich tot taak heeft gesteld haar voorstellen ten gevolge van de door de terroristische aanslagen in de Verenigde Staten ontstane internationale situatie tegen het licht te houden. Op dit moment is de Commissie daarmee bezig en wij zullen dit werk heel nauwkeurig doen. De resultaten van deze analyse zullen aan het Parlement worden voorgelegd, maar de Commissie acht het geen positieve zaak als terrorisme en immigratie onterecht met elkaar vereenzelvigd worden.
De Commissie heeft zowel voorstellen ingediend ter sturing van de immigratiestromen als ter bestrijding van de illegale immigratie. Al deze voorstellen beogen de rechten van de migranten te respecteren. Het is onbillijk de Commissie zo neer te zetten alsof zij geen enkel initiatief ter bestrijding van de illegale immigratie zou nemen. Het ontwerpkaderbesluit inzake mensenhandel dat de Raad vorige week heeft goedgekeurd, is een voorstel van de Commissie. De mededelingen over illegale immigratie, repatriëring en de gemeenschappelijke grenspolitie staan al op het scorebord van mei 2000 en maken ook deel uit van het bij het Parlement ingediende werkprogramma van de Commissie voor 2001, waar uw instelling over heeft gedebatteerd. Die mededelingen zijn niet het uitvloeisel van noodmaatregelen na de terroristische aanslagen, nee het is bestaand coherent en duurzaam immigratiebeleid van de Commissie.
Tot slot zou ik het Parlement willen danken voor zijn steun. Ik hoop dat wij met de heldere ideeën die uit dit debat tevoorschijn zijn gekomen een stap vooruit kunnen zetten richting Europese Raad in Laken. Het Europees niveau levert een toegevoegde waarde. Ik dank het Europees Parlement voor zijn bijdrage.
(Applaus)

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, ik zie mij ertoe genoodzaakt om het woord te vragen en protest aan te tekenen. Ik acht het onaanvaardbaar dat talloze tot belangrijke fracties behorende sprekers hier vanochtend een verband hebben gelegd tussen terrorisme en immigratie, tussen terrorisme en asielzoekers, en in verschillende gevallen ook rechtstreeks tussen terrorisme en immigratie uit moslimlanden.
Deze houding geeft mijns inziens blijk van een enorm gebrek aan verantwoordelijkheid. Zij stelt een tijdbom in werking die de vreedzame coëxistentie bedreigt. Er zij overigens aan herinnerd dat Europa deze wereld ook met een reeks blanke terroristen opzadelt.

De Voorzitter
Geachte collega, dat was helaas niet volgens het Reglement. Ik laat nu dan ook geen verdere discussie meer toe.
Wij zijn aangekomen bij de stemmingen.

STEMMING
Voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 723/97 inzake de uitvoering van actieprogramma's van de lidstaten betreffende de controles op de uitgaven voor rekening van het EOGFL, afdeling Garantie (COM(2001) 308 - C5-0420/2001 - 2001/0130(CNS))
 (Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)
  Voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) 3072/95 houdende een gemeenschappelijke ordening van de rijstmarkt (COM(2001) 169 - C5-0207/2001 - 2001/0085(CNS)
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)
  Verslag zonder debat (A5-0289/2001) van de heer Harbour, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het standpunt van de Europese Gemeenschap met betrekking tot het ontwerp-reglement van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties inzake de goedkeuring van een airbagmodule voor een vervangingsairbagsysteem, een vervangingsstuurwiel met een airbagmodule van een goedgekeurd type en een ander dan het in een stuurwiel gemonteerde vervangingsairbagsysteem (10148/2000 - COM(2000) 25 - C5-0670/2000 - 2000/0029(AVC))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  Verslag zonder debat (A5-0294/2001) van mevrouw Hulthén, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een besluit van de Raad inzake de sluiting van de vierde wijziging van het Protocol van Montreal betreffende stoffen die de ozonlaag afbreken (COM(2001) 249 - C5-0251/2001 - 2001/0101(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  Verslag (A5-0287/2001) van de heer Lange, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 97/68/EG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake maatregelen tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes door inwendige verbrandingsmotoren die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemde mobiele machines (COM(2000) 840 - C5-0472/2000 - 2000/0336(COD))
Vóór de eindstemming:
Martínez Martínez (PSE). (ES) Mijnheer de Voorzitter, de diensten hebben mij de verzekering gegeven dat ze me een technicus zouden sturen, maar het lijkt wel of die van Brussel moet komen, aangezien het probleem nog steeds niet is opgelost. Ik heb van meet af aan gestemd, maar er is iets mis met de kaart of met het toestel.

De Voorzitter
Beste collega, dan stel ik voor dat u bij wijze van uitzondering op een andere plaats gaat zitten. Misschien werkt de apparatuur daar wel. Ik zou de technische dienst nogmaals willen verzoeken een technicus te sturen.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)   
Verslag (A5-0303/2001) van de heer Turchi, namens de Begrotingscommissie,
I. over het gewijzigde voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van de bepalingen die nodig zijn voor de uitvoering van het aan het Verdrag van Nice gehechte protocol betreffende de financiële gevolgen van de beëindiging van het EGKS-Verdrag en betreffende het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal (COM(2000) 519 + COM(2001) 121 - C5-0165/2001 - 2001/0061(CNS));
II. over het gewijzigde voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van de financiële meerjarenrichtsnoeren voor het beheer van de activa van de "EGKS in liquidatie" en, wanneer de liquidatie is afgesloten, van de "activa van het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal"(COM(2000) 520 + COM(2001) 121 - C5-0166/2001 - 2001/0363(CNS)); en
III. over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Raadgevend Comité EGKS, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over het verstrijken van het EGKS-verdrag - financiële activiteiten na 2002 (COM(2000) 518 - C5-0204/2001 - 2001/2095(COS))
Vóór de eindstemming over het eerste voorstel:

Turchi
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, om de redenen die ik gisteren heb uiteengezet en omdat u mijn wetgevingsamendementen heeft aangenomen, stel ik voor de stemming over de wetgevingsresoluties uit te stellen in afwachting van een mogelijke overeenkomst met de Commissie en de Raad, om de rol van het Parlement te vergroten, zoals bedoeld in artikel 69, lid 2, van ons Reglement. Ik stel daarnaast voor de resolutie van niet-wetgevende aard in stemming te brengen, zodat de politieke standpunten van de Vergadering op dit punt duidelijk zijn.

De Voorzitter
Ik heb op grond van artikel 69, lid 2, van het Reglement een verzoek tot uitstel van de stemming ontvangen. Ik breng dat verzoek nu in stemming.
(Het Parlement stemt in met dit voorstel) De Voorzitter. De zaak wordt derhalve voor een nieuwe behandeling naar de bevoegde commissie terugverwezen.
Vóór de eindstemming over het tweede voorstel:

Turchi
Mijnheer de Voorzitter, ik herhaal wat ik zojuist heb voorgesteld, namelijk de wetgevingsresolutie niet in stemming te brengen, maar in plaats daarvan de daaropvolgende resolutie van niet-wetgevende aard.

De Voorzitter
Ik heb op grond van artikel 69, lid 2, van het Reglement een verzoek tot uitstel van de stemming ontvangen. Ik breng dat verzoek nu in stemming.
(Het Parlement stemt in met dit voorstel) De Voorzitter. De zaak wordt derhalve voor een nieuwe behandeling naar de bevoegde commissie terugverwezen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)  
Verslag (A5-0297/2001) van de heer Linkohr, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gewijzigd voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van de technische meerjarenrichtsnoeren betreffende het onderzoekprogramma va het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal (COM(2001) 121 - COM(2000) 521 - C5-0167/2001 - 2000/0364(CNS))
Vóór de stemming:

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, in verband met de reactie van de Commissie op het debat van gisteravond en met name in verband met het punt van mijn collega de heer Mombaur over het verstrijken van het EGKS-Verdrag, het aan het Verdrag van Nice gehechte protocol en de juridische onzekerheid die daarover heerst, zou ik de rapporteur willen vragen hierop te reageren. Vindt hij het wenselijk deze kwestie aan onze eigen Juridische Dienst voor te leggen, zoals de Commissie kennelijk van plan is?

De Voorzitter
Collega Linkohr heeft het woord als rapporteur.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur ben ik het daar uiteraard mee eens. Juist omdat ik zelf ook geen jurist ben, zou ik wel eens willen weten wat de Commissie gaat doen als het Verdrag van Nice niet vóór de verstrijkingsdatum geratificeerd is. Dan ontstaat er volgens mijn gezond verstand een juridisch vacuüm en dat moet onderzocht worden. Wat dat betreft steun ik de eis van mevrouw Ahern.
Nu ik toch aan het woord ben, wil ik u erop wijzen dat de amendementen 1 tot en met 5 op een misverstand berusten. Daarover hebben wij in de commissie namelijk helemaal niet gestemd. Wat hun inhoud betreft zijn ze wel opgenomen in het verslag-Turchi - daarover hoeft niemand zich dus zorgen te maken -, maar ik raad u aan daar vandaag niet over te stemmen. Voorzover ik het recht heb, eis ik dat zelfs.

De Voorzitter
Dat wil ik graag aan de Vergadering voorleggen. Ik breng het verzoek van collega Linkohr om niet te stemmen over de amendementen 1 tot en met 5 in stemming.
(Het Parlement stemt in met dit voorstel) Vóór de eindstemming:

Linkohr
In dit geval verzoek ik u over de wetgevingsresolutie te laten stemmen, met name vanwege de punten 8 en 9 waarover wij zojuist gestemd hebben. Mijns inziens is het voldoende als we het verslag-Turchi onderzoeken, maar vanwege de punten 8 en 9 vind ik het belangrijk dat we nu daadwerkelijk over de resolutie stemmen. Ik verzoek u daarvoor te stemmen.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
STEMVERKLARINGEN - Verslagen-Turchi (A5-0303/2001) en Linkohr (A5-097/2001):

Bordes, Cauquil en Laguiller
In de twee verslagen met betrekking tot de liquidatie van het EGKS-Verdrag stellen de rapporteurs tot hun spijt vast dat de Raad het Parlement verzoekt om hem kwijting te verlenen voor activiteiten waarop het geen enkele invloed kan uitoefenen. Inderdaad, het Parlement kan zoveel stemmen als het wil, het is de Raad die beslist. Dat is zeker een manier om te erkennen dat het Parlement slechts dient om een democratische goedkeuring te geven aan beslissingen die dat niet zijn.
In deze twee verslagen wordt overigens aangegeven dat de zogenaamde sociale component van de EGKS wordt afgeschaft, juist op een moment waarop de toetreding wordt overwogen van landen die de Europese Unie wil verplichten tot herstructurering van hun kolen- en staalsector teneinde deze "rendabel" te maken, dit wil zeggen winstgevend voor eventuele westerse investeerders.
Ondanks deze "sociale component" van het EGKS-Verdrag, heeft de herstructurering van de kolen- en staalsector in West-Europa geleid tot het ontslag van honderdduizenden werknemers, wat voor velen een drama was. Bepaalde regio's zoals Lotharingen hebben jaren nodig gehad om te herstellen van de bedrijfssluitingen en ontslagen. Men kan zich voorstellen wat dit zal betekenen voor werknemers in Polen, de Republiek Tsjechië of Hongarije, die men zelfs geen voorstellen zal doen op het gebied van uitkeringen of vervroegd pensioen.
In plaats van het saldo van de liquidatie van de EGKS om te zetten in een fonds voor onderzoek, dat op de een of andere manier toch ten goede zal komen aan de werkgevers, zou men deze bedragen integraal moeten besteden aan de betaling van de salarissen van de werknemers die men van plan is op straat te zetten in het kader van toekomstige herstructureringen.
Wij hebben derhalve tegen deze twee verslagen gestemd.
(De vergadering wordt om 13.24 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Wapenuitvoer
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0309/2001) van de heer Titley, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het tweede jaarverslag van de Raad uit hoofde van uitvoeringsbepaling nr. 8 van de gedragscode van de Europese Unie betreffende wapenuitvoer (13177/1/2000 - C5-0111/2001 - 2001/2050(COS)).

Titley
Mijnheer de Voorzitter, op 11 september hebben we gezien dat de wereld waarin wij leven zeer onveilig is. We zijn tot de ontdekking gekomen dat de veiligheid, de stabiliteit en de wereldeconomie veel kwetsbaarder zijn dan we altijd dachten. Waar we ook kijken - of het nu de terrorismebestrijding is, de gruwelen in de Balkan, de nachtmerrie van een stadje in Zwitserland of de anarchie in delen van Afrika - één centraal thema steekt overal de kop op: de enorme hoeveelheid wapens die vrij beschikbaar is. Dat is een van de hoofdoorzaken van de instabiliteit in de wereld en daar moeten we iets aan doen voor de bewapeningsvloedgolf ons allemaal overspoelt.
De ontwikkeling van de gedragscode betreffende wapenuitvoer was van groot belang om controle uit te kunnen oefenen op deze handel. Uit het tweede jaarverslag blijkt duidelijk dat de lidstaten steeds meer samenwerken op het gebied van de tenuitvoerlegging van de code en ook om meer wederzijds begrip te creëren ten aanzien van de interpretatie van de code. Ook blijkt dat het beleid inzake wapenuitvoer steeds beter op het veiligheidsvraagstuk wordt afgestemd.
Er is veel meer transparantie ten aanzien van het wapenexportcontrolebeleid. De meeste EU-lidstaten, Oostenrijk, Griekenland en Luxemburg uitgezonderd, produceren tegenwoordig hun eigen jaarverslagen, al loopt de kwaliteit van de geboden informatie sterk uiteen. Het is meldenswaardig dat de NGO Saferworld het jaarverslag van het Verenigd Koninkrijk, een initiatief van de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken, Robin Cook, als voorbeeld neemt voor andere landen.
De invloed van de code gaat verder dan de EU: alle toetredingslanden, de EER, de EVA-landen, Canada en Turkije onderschrijven de beginselen van de code. De lidstaten streven ernaar deze beginselen ook in bredere internationale forums toe te passen.
Het zou een vergissing zijn het belang van wat reeds is bereikt of van de niet geringe omslag die momenteel in de lidstaten plaatsvindt, te onderschatten. Toch moet de code op een aantal terreinen worden versterkt. De beginselen van de code zullen voordurend worden ondermijnd als we geen actie ondernemen om controle uit te oefenen op en vergunningen af te geven aan wapenmakelaars. Het is ongelooflijk dat je in verscheidene landen een vergunning nodig hebt om een geweer te mogen bezitten maar niet om wapens van welk type dan ook te verhandelen. Sommige wapenmakelaars zijn legale ondernemers; velen van hen zijn echter weinig meer dan handelaren in dood en verderf. Op dit gebied moet dringend actie worden ondernomen. Zo is het ook onvermijdelijk dat de controle op wapenhandelaars binnen de EU wordt ondermijnd door het ongecontroleerd afgeven van vergunningen aan handelaars buiten de EU. Verder hebben we een beter geharmoniseerd stelsel nodig om gegevens omtrent eindgebruikers, certificering en uitvoering te verwerken.
Controle op officiële exporten is belangrijk, maar ons grootste probleem is de illegale wapenhandel. Ik verwelkom de inspanningen van de lidstaten in verband met de VN-conferentie over de illegale handel in handvuurwapens en lichte wapens. Op deze manier wordt het Parlement eraan herinnerd dat de definitie zaken omvat zoals draagbare luchtdoelraketten.
Ik betreur de houding van de VS tijdens die conferentie en de invloed van de Amerikaanse wapenlobby. We kunnen slechts hopen dat de VS door de recente gebeurtenissen zal inzien dat wereldwijde samenwerking geboden is om de oorzaken van de onveiligheid weg te nemen. We moeten de illegale wapenhandel op mondiale schaal aanpakken.
In dit kader is grotere transparantie de hoedster van onze veiligheid. Ondanks de snelle vorderingen zou ik graag zien dat alle landen volgens een gezamenlijk overeengekomen formule jaarverslagen over wapenuitvoer produceren en openbaar maken. Het jaarverslag van de Raad moet uitgebreider zijn, zoals ik in mijn verslag heb uiteengezet. Natuurlijk steunen wij een grondiger toezicht op het wapenbeleid door de parlementen van de lidstaten.
Het deed mij deugd dat de lidstaten het vorig jaar eens zijn geworden over een gemeenschappelijke lijst van onder de code vallende militaire uitrusting. Wat we nu nodig hebben is een gemeenschappelijke lijst van niet-militaire veiligheids- en politieuitrusting en ik aanvaard de amendementen inzake dat onderwerp. De lijst moet echter wel zin hebben en een basis bieden voor effectieve actie op dit terrein. Het moet geen algemene intentieverklaring zijn.
Wij kunnen de oorlog tegen het terrorisme - waar nu door iedereen over wordt gesproken - nooit winnen, als we geen controle uitoefenen op de wapens, het gereedschap van deze dodelijke praktijken. Dat is de uitdaging waar we nu voor staan en er hangt nu nog meer vanaf dan een jaar geleden, toen we het debat over het eerste jaarverslag voerden.

Van Hecke, Johan
Voorzitter, in de eerste plaats wil ik collega Titley feliciteren met zijn toch wel zeer degelijk en opbouwend verslag. Zijn inspanningen alsmede de constructieve bijdragen van andere collega's hebben ervoor gezorgd dat in dit Parlement nagenoeg een consensus werd bereikt over een toch wel zeer gevoelig thema: de beheersing van de wapenhandel.
In het licht van de aanslagen in Amerika groeit het besef dat de enorme verspreiding van wapens in de wereld leidt tot onstabiele landen die de voedingsbodem vormen voor terrorisme. In het verslag-Titley wordt terecht opgemerkt dat de EU-code van 1998 een belangrijke stap voorwaarts is naar een coherenter en doorzichtiger Europees beleid inzake wapenuitvoer.
Maar tegelijk wordt er gewezen op een aantal tekortkomingen en leemtes waarvan ik er toch vijf zou willen aanhalen.
Ten eerste zijn de jaarverslagen van de lidstaten niet geharmoniseerd. Sommige landen zoals Groot-Brittannië en Ierland geven een uitvoerige beschrijving van de afgegeven vergunningen en van de hoeveelheid en de waarde van de uitgevoerde wapens. Andere landen, zoals Oostenrijk en Griekenland, geven helemaal geen informatie over de afgeleverde vergunningen. Op die manier is een efficiënte, effectieve evaluatie natuurlijk moeilijk. Het jaarverslag zou daarom aan een aantal normen moeten voldoen. Voor elke afgeleverde vergunning zou er een gedetailleerde beschrijving van het materieel, de bestemmeling en de eindgebruiker moeten worden gegeven. Voor vergunningen die geweigerd worden, zou de reden voor weigering toch uitvoeriger moeten worden toegelicht.
Ten tweede, ik geloof ook dat er een betere controle zou moeten zijn op de eindgebruiker van de geëxporteerde wapens. In Afrika zijn Togo en Burkina officieel de eindgebruikers van wapens uit Bulgarije, terwijl deze in werkelijkheid worden doorgesluisd naar Liberia en de rebellen van Sierra Leone. Ambassades van EU-lidstaten zouden ter plaatse een sterkere controlerende rol kunnen spelen. Er zouden ook strafmaatregelen moeten komen op doorvoerlanden die wapenembargo's doorbreken.
Ten derde moet er mijns inziens een betere controle zijn op de productie in licentie van militaire uitrusting in het buitenland door EU-ondernemingen of in het kader van industriële samenwerkingsakkoorden. Het mag niet zo zijn dat aan een bepaald land een vergunning voor wapens wordt geweigerd en dat wapenproducenten dat verbod omzeilen door onderdelen van wapens te leveren die dan ter plekke worden geassembleerd.
Een vierde tekortkoming is dat er helemaal geen controle is op privè-wapenmakelaars waarvan er sinds het einde van de koude oorlog steeds meer zijn. Van de vijfhonderd miljoen lichte wapens die wereldwijd in omloop zijn, is volgens de VN veertig tot zestig procent illegaal.
Een laatste ernstige tekortkoming van de EU-Gedragscode is dat zij niet wettelijk bindend is. Op dit moment is het een vrijblijvend "gentlemen's agreement". Er kunnen geen sancties worden opgelegd aan wie de code overtreedt.
Tenslotte, Voorzitter, zou ik de hoop willen uitspreken dat de EU-Gedragscode de basis vormt voor een wereldwijde code betreffende de export van wapens. Het heeft helemaal geen zin dat Europa zich inzet voor een beheersing van de wapenhandel terwijl China en Rusland onbeperkt wapens blijven exporteren naar crisisgebieden. De VN-conferentie in juli was op dat vlak een gemiste kans en ik geloof dat dit onderwerp een permanent onderdeel moet blijven van de transatlantische dialoog.

Wiersma
Voorzitter, zoals van hem verwacht mocht worden, heeft collega Titley een uitstekend verslag over de gedragscode betreffende wapenexport, geproduceerd, waarvoor onze complimenten. Het verslag heeft natuurlijk de volledige steun van de fractie van de Europese sociaal-democraten. Ik wil me daarom ook beperken niet zozeer tot de technieken in het verslag, maar tot een aantal algemene opmerkingen.
Tijdens de stemming in de Commissie buitenlandse zaken op 11 september over het verslag-Titley kwamen de eerste berichten over de afschuwelijke aanslagen in de Verenigde Staten binnen. De Europese Unie heeft daarop adequaat en samenhangend gereageerd. Alle beschikbare middelen worden dwars door de pijlers heen ingezet.
Men zou een zelfde doortastendheid ook op andere terreinen wensen. De EU kan wel als zij maar wil. Als het om de wapenexport gaat, moeten wij het doen met een gedragscode die wezenlijk wordt ingeperkt door artikel 296 van het EG-Verdrag dat de nationale veiligheidsbelangen beschermt. Dat is zo'n vaag begrip dat lidstaten, wanneer zij dat willen, min of meer hun eigen gang kunnen gaan. Waarin die nationale veiligheidsbelangen kunnen verschillen van die van de Europese Unie is mij overigens nooit echt duidelijk geworden.
De wapenexportafspraken worden bovendien gekenmerkt door een grote mate van vrijwilligheid, maar ook door bijvoorbeeld niet-sluitende afspraken over het eindgebruik van geëxporteerde wapens. Daardoor ontbreekt een EU-brede en effectieve aanpak. Niet alle relevante informatie wordt ter beschikking gesteld en dat belemmert de transparantie van het beleid. Jaarverslagen zijn mooi, maar gezamenlijke acties zijn natuurlijk beter.
Het verslag van de heer Titley noemt een aantal aandachtsgebieden, zoals de destabiliserende verspreiding van handwapens. Daarmee wordt in delen van de wereld een grote chaos aangericht. De handel in deze wapens houdt mede een fenomeen als kindsoldaten in stand.
Mijn fractie wil dat dit een prioriteitsgebied wordt, ook in samenwerking met de kandidaat-lidstaten, de landen van het Stabiliteitspact en landen als Oekraïne en Rusland. Want wij weten dat veel van de handwapens die in de wereld in omloop zijn uit die landen afkomstig zijn.
De EU moet alle middelen inzetten om samen met deze landen de vaak criminele handel in wapens aan te pakken. Ook hier is behoefte aan een nieuwe internationale coalitie. In het licht van 11 september is het van belang ook de afspraken over de export van zogenaamde dual-use goederen aan te scherpen.
Ik ben benieuwd naar de discussies die daarover ongetwijfeld achter de schermen reeds plaatsvinden. De burgers willen weten hoe het exportbeleid wordt ingezet om te voorkomen dat de verkeerde kennis in de verkeerde handen valt. Zie de berichten over terrorisme en het gebruik van massavernietigingswapens. Ook op dat punt is een betere samenwerking met Oost-Europa en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten noodzakelijk.
Wat gaat er gebeuren op het gebied van de export van encryptiesoftware? Komen daarover nieuwe afspraken? Het minste wat er van de Raad en de Commissie gevraagd kan worden, is een aanduiding van de rol die een beter georganiseerd wapenexportbeleid kan spelen in de strijd tegen het terrorisme.
Wat mij betreft mag het debat over artikel 296 heropend worden. Wapenexport moet een integraal onderdeel van het nieuwe EU-veiligheidsbeleid worden. Alleen dan zal het echt effectief werken.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom veel van wat in het verslag is vervat, met name de behoefte aan transparantie, de kwestie van het eindgebruik van wapens en de illegale wapenhandel. Zoals de heer Titley zei, de controle op handvuurwapens is van groot belang. Dit is een groot probleem, zoals de tragische gebeurtenissen in Zwitserland ons hebben laten zien.
Er moet een mechanisme komen om controle te kunnen uitoefenen op niet-militaire veiligheids- en politieuitrusting. Maar ik ben geen voorstander van een Europese defensie-industrie. We moeten bekijken of we van de defensie-industrie af kunnen komen. De recente tragische gebeurtenissen in de Verenigde Staten hebben de wapenindustrie een injectie gegeven. Ik noem in dit verband één bedrijf, aangezien dat relevant is voor Ierland, en dat is Raytheon. Na de gebeurtenissen van 11 september zijn de aandelen van dit bedrijf met 40% gestegen.
We moeten de hele wapenproductie sowieso bekijken. Ik noemde Raytheon vanwege de ironie dat winnaars van de Nobelprijs voor de vrede Raytheon, een van de grootste wapenproducenten ter wereld, ondanks het vredesproces in Noord-Ierland op een podium warm onthaalden in Derry. Het is aanstootgevend om producenten van wapens en onderdelen die vervolgens naar andere delen van de wereld worden getransporteerd om daar verwoesting en leed aan te richten, toe te laten op een plek waar mensen elkaar dagelijks met wapens om het leven brengen. Wij willen geen vrede terwijl in andere delen van de wereld oorlog wordt gevoerd. We moeten onderzoeken hoe we de wapenhandel volledig kunnen uitbannen. Het idee dat een industrie die over de hele wereld dood en verwoesting brengt, overheidssteun krijgt, is onaanvaardbaar.
Wat betreft martelwerktuigen: het komt voor dat deze werktuigen naar bepaalde delen van de wereld worden verzonden met een stempel van de EU erop. Dat is absoluut niet aanvaardbaar. In mijn eigen land, Ierland, hebben we de laatste tijd een groei van de wapenindustrie doorgemaakt, waarbij met name in de VS gevestigde wapenproducenten betrokken zijn. Het gaat hier voornamelijk om onderdelen, maar of het nu gaat om onderdelen of om wapens voor de eindgebruiker, we zouden de productie van wapens niet moeten toelaten. Er zijn veel heilzamere manieren om werkgelegenheid voor de bevolking van een bepaald gebied te creëren dan via de productie van wapens waarmee mensen elkaar kunnen doden.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie gaat in principe akkoord met het verslag van de heer Titley, die in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid uitstekend werk heeft geleverd.
Er zijn enkele aspecten die wij niet kunnen onderschrijven, onder meer het door de defensie-industrie genoemde punt. In het algemeen moet deze inspanning om de transparantie te verhogen en ervoor te zorgen dat de Europese Unie een cruciale rol - ik zou zeggen een hoofdrol - kan spelen in het wereldwijde ontwapeningsproces en bij de totstandbrenging van vrede evenwel worden toegejuicht. Daarom zijn wij van oordeel dat dit een goed verslag is.
Desalniettemin zijn bepaalde elementen voor verbetering vatbaar, vooral in het licht van de jammerlijke gebeurtenissen van 11 september. Naar aanleiding hiervan heeft Amerika in het wilde weg de wapenverkoop aan vermeende bondgenoten in de strijd tegen het terrorisme opgevoerd.
Wij zijn van oordeel dat de tijd rijp is voor de invoering van een duidelijke gedragscode die de transparantie bevordert en vermijdt dat met twee maten wordt gemeten. Daarom hebben wij via de heer Brie een reeks amendementen ingediend die tot doel hebben deze tekortkomingen weg te werken. Zo moet worden belet dat derde landen wapens verkopen aan landen die de overeenkomsten van de Europese Unie met voeten treden, zoals onder meer het geval is met Turkije en Israël, dat de Palestijnen bombardeert en aanvalt, of Pakistan. Deze verkoopactiviteiten moeten derhalve aan een striktere controle worden onderworpen.
Wij achten het tevens belangrijk dat het terrorisme als doelstelling wordt opgenomen. De heer Titley heeft daar in zijn uiteenzetting ook al op aangedrongen.
Tot slot lijkt het ons met het oog op de verhoging van de transparantie onontbeerlijk dat de Commissie zelf een verslag opstelt waarin al deze aspecten worden verduidelijkt. Zodoende zal de Europese Unie bij de totstandbrenging van een wereld van vrede en ontwapening een veel belangrijkere en werkelijk beslissende rol kunnen spelen.

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, het wordt tijd dat degenen die verklaren dat ze zich inzetten voor de strijd tegen het terrorisme, zich van alle hypocrisie ontdoen en afkeuren dat mensen zogenaamd als vrijheidsstrijders op de meest gruwelijke wijze bloed vergieten.
In Dublin verkondigde Gerry Adams het afgelopen weekeinde dat de gruwelijke IRA-campagne werd gevoerd door vrijheidsstrijders en niet door terroristen. Geen wonder dat in The Wall Street Journal onlangs een artikel stond waarin een verband werd gelegd tussen Adams en Bin Laden. Alleen door de daad bij het woord te voegen kunnen de Europese landen die terroristen van wapens hebben voorzien en hebben gesteund en vervolgens hebben geweigerd deze misdadigers uit te leveren om te worden berecht, hun naam zuiveren.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het is natuurlijk goed dat zo'n verslag over de wapenhandel bestaat. Zo is het ook goed dat er een Europese gedragscode bestaat. Maar ik hoop dat de dramatische omstandigheden die we thans meemaken ons ook de gelegenheid geven om een stap verder te zetten. Bijvoorbeeld om die gedragscode afdwingbaar te maken, zoals de heer Titley in zijn verslag terecht stelt. En om eindelijk ook vooruitgang te maken met de controle op de wapenhandel. Want wij zeggen wel, controle op de wapenhandel, maar als je geen controle hebt op het end user certificaat, dan kun je ook niet controleren of die wapenhandel legaal is of niet.
Ook de productie in licentie door EU-landen in derde landen is zo'n thema. Uiteindelijk zullen we ertoe moeten komen dat wij negatieve lijsten hebben waarin we in geen geval wapens leveren, dat dat gecontroleerd wordt en dat het ook gesanctioneerd wordt.

Morgantini
Mijnheer de Voorzitter, ik waardeer de inzet van de heer Titley en ik erken zijn inspanningen om ruimte te geven aan het gezichtspunt van het maatschappelijk middenveld over de wapenuitvoer.
Ik onderstreep echter enkele tekortkomingen: in de eerste plaats de lichte wapens. De VN-Conferentie van juli is mislukt; ik geloof dat de EU haar inzet voor wapenbeperking met kracht opnieuw moet lanceren. Wat de doorzichtigheid betreft: ik geloof dat die nog niet groot genoeg is en dat een parlementaire stemming over wapenuitvoer verplicht zou moeten zijn.
Er wordt bovendien helemaal niet gewezen op het OCCAT-akkoord, dat in werkelijkheid een rookgordijn is van de samenwerkende industrie, die het gebruikt om de wetten te omzeilen, de Italiaanse bijvoorbeeld, waarin de mogelijkheid om wapens te exporteren wordt gekoppeld aan de eerbiediging van de mensenrechten. Er is bovendien een beleid van toezicht op de wapenuitvoer, dat in overeenstemming moet zijn met het gemeenschappelijk buitenlands beleid van de Europese Unie.
Kortom, hoe belangrijk ik het verslag-Titley ook vind, ik denk dat de Europese Unie zich in deze tragische tijden op ontwapening en niet op herbewapening moet richten. Maar dat is mijn gezichtspunt, niet de taak van het verslag-Titley.

Fava
Mijnheer de commissaris, u vergeeft me wel dat ik me alleen tot u richt, want de banken van de Raad zijn leeg.
Ik hecht eraan te zeggen dat ik de mededeling van de Raad zeer interessant vind, en deze gedragscode is net zo belangrijk. Dit is ook een waardig debat, hoewel we ons moeten afvragen hoe doeltreffend dit alles is. We moeten de moed opbrengen dieper in te gaan op enkele nog niet opgeloste problemen.
Het eerste probleem, dat alle collega' s al hebben genoemd, is dat deze code in wet moet worden omgezet, dat wil zeggen in een juridisch bindend instrument. Nu wordt alles overgelaten aan de goede wil van de lidstaten van de Europese Unie, zelfs de keuze om al dan niet een jaarverslag te publiceren, iets wat niet alle lidstaten nodig hebben gevonden.
Een ander onopgelost probleem is het communautair systeem voor toezicht op het eindgebruik, op de eindgebruiker van de uitgevoerde wapens en op de wapenmakelaardij. Dat laatste is op de wapenmarkt, in de illegale handel - dat is misschien de geschiktste, de nuttigste term - de echte business.
Het is een ernstige zaak dat dat alles niet gebeurt; het is een ernstige zaak dat het toezicht er niet is, als we bijvoorbeeld bedenken dat de Taliban in Afghanistan waarschijnlijk vechten met wapens die door het Westen en door enkele landen van de Europese Unie zijn geleverd.
Een laatste punt: de kandidaat-landen. Welke garanties hebben we dat de kandidaat-landen zich nauwgezet aan deze gedragscode zullen houden?
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer de commissaris, wat deze vragen betreft is er maar één risico: dat wij schijnheilig vergeten hoe ver een gentleman' s agreement verwijderd is van een wet, zoals een collega heeft gezegd.
Tot slot wil ik herhalen dat wij schuld hebben zolang deze code geen wet is. De verschuldigde verwijzing in deze mededeling naar de waarden van democratie en bescherming van de mensenrechten riskeert alleen maar een nutteloze invocatie te blijven.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, het verslag inzake wapenuitvoer van de heer Titley is kritischer dan we van hem gewend zijn. Toch moeten we constateren dat we met deze eisen niet echt ons doel bereiken wat betreft de parlementaire controle en wat betreft de transparantie. Op het gebied van de parlementaire controle wordt er zelfs geen formele bepaling geëist voor een advies van het Europees Parlement. Dat hebben we toch op zijn minst nodig om nog enige invloed uit te kunnen oefenen.
Wat betreft de transparantie ben ik nog kritischer. De heer Titley heeft het hier over transparantie in de vorm van een kaderovereenkomst. We weten echter allemaal dat de kaderovereenkomst tussen zes EU-lidstaten ter bevordering en verdediging van de industrie en een mondiale defensiemarkt de meest ondoorzichtige procedure is die we ooit gehad hebben. Daardoor blijft de huidige situatie voortbestaan waarin er geen parlementaire controle is en geen debat, zelfs niet bij de afsluiting en ratificering van deze overeenkomst. Daar moet verandering in komen.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, meer nog dan drugs en aardolie leveren de wapenproductie en de wapenhandel het multinationaal en vooral Amerikaans kapitaal enorme winsten op. Om hoge omzetten en hoge winsten mogelijk te maken, worden spanningen veroorzaakt, oorlogsconflicten aangewakkerd en volkeren aangezet tot onderlinge slachtpartijen. Het doel is de productie en het verbruik van allerlei wapens en oorlogstuig te bevorderen. De regeringen zijn het hier volledig mee eens en doen hun uiterste best om een handje te helpen, daar de wapenindustrie zoals wij weten bereid is voor orders enorme bedragen onder de tafel te betalen.
Wat de intenties van de heer Titley ook mogen zijn, zoals de zaken er nu voorstaan - met de algemene militarisering en het oorlogszuchtige streven door middel van de nieuwe structuur van de NAVO, met de militarisering van de Europese Unie en met name de schaamteloze uitbuiting van de terroristische aanslagen in de Verenigde Staten - kunnen dergelijke gedragscodes niet meer dan vrome wensen zijn. Zij zijn pure schijnheiligheid en strooien in feite de mensen zand in de ogen.
Dit is echter uiteindelijk een zaak voor de volksbeweging, voor de vredesbeweging op mondiaal en nationaal niveau die zich, zoals wij hebben gezien, de laatste tijd aan het ontplooien is. Gelukkig maar!

Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Titley graag bedanken voor zijn wederom voortreffelijke en intelligente verslag, dat we met veel belangstelling hebben gelezen. Zoals uit zijn verslag en zijn toespraak duidelijk wordt, is de wapenuitvoer een bijzonder complexe kwestie en nauwe samenwerking door alle partijen is onontbeerlijk om het probleem in al zijn facetten te kunnen aanpakken.
Ik heb een aantal goede toespraken gehoord tijdens het debat. In enkele ervan werd verwezen naar de relevantie van de vreselijke gebeurtenissen van 11 september en de nasleep ervan.
Ik wil graag reageren op wat de heer Paisley te zeggen had. Hij zit niet op zijn plaats, maar misschien brengt een engel mijn opmerkingen aan hem over. Ik ben het eens met het punt dat hij naar voren bracht over de definitie van een terrorist. Dit is een zeer belangrijk punt voor ons. Enkelen van ons afkomstig uit Spanje of het Verenigd Koninkrijk hebben hier persoonlijk ervaring mee; sommigen van ons hebben vrienden verloren bij een terroristische aanslag. Er bestaat niet zoiets als een goede terrorist. Er is geen onderscheid tussen goed en slecht terrorisme. Wat is een terrorist? Een terrorist is een man of vrouw of soms, helaas, een misleid kind, een persoon die ' s ochtends op pad gaat om onschuldige mannen, vrouwen en kinderen te doden voor een politieke zaak - de propaganda waar het om begonnen is. Dat is niet verdedigbaar. Dat is nooit verdedigbaar. Er zijn nooit verzachtende omstandigheden, zoals er ook nooit verzachtende omstandigheden zijn voor het plegen van onrechtmatige moorden door een land. Ik hoop dus dat, als we over definities gaan praten, we niet vergeten wat terrorisme feitelijk is. We hebben opvattingen over de politieke wortels van het terrorisme. We zijn overtuigd van het belang te zoeken naar politieke oplossingen voor bepaalde problemen. Mat ik hoop dat we niet moreel in de war raken over wat we verstaan onder een terroristische daad.
Tijdens het debat over het verslag van vorig jaar merkte ik op dat de eindverantwoordelijkheid voor wapenuitvoer bij de nationale regeringen ligt. Het is echter ook duidelijk dat bepaalde aspecten van de wapenhandel op het terrein van het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid liggen, waar de Commissie volledig bij is betrokken. De Commissie stelt alles in het werk om de aanbevelingen die binnen de bevoegdheid van de Gemeenschap liggen ten uitvoer te leggen en we zijn bereid met de lidstaten samen te werken waar sprake is van gedeelde verantwoordelijkheden, bijvoorbeeld als we het hebben over goederen voor tweeërlei gebruik.
Zoals het Parlement reeds weet, hebben de geassocieerde landen van Midden en Oost-Europa, Cyprus, Turkije, Malta en onze EER/EVA-partners verklaard zich aan te sluiten bij de criteria en de beginselen van de gedragscode van de Europese Unie betreffende wapenuitvoer. De Unie steunt de kandidaat-lidstaten nog steeds bij het op één lijn brengen van hun wetgeving en bestuur met de bepalingen van de code. Voorts dringt de Europese Unie er nog steeds bij de belangrijkste wapenexporteurs op aan de beginselen en criteria die in onze code zijn vervat, te onderschrijven. Wij zouden positief staan tegenover het idee een internationale gedragscode voor wapentransacties op te stellen, mits deze is gebaseerd op dezelfde beginselen als de code van de Europese Unie.
De Commissie staat volledig achter het verzoek van het geachte parlementslid om gemeenschappelijke bepalingen vast te stellen inzake EU-controle op de legale handel in handvuurwapens en lichte wapens, alsmede doeltreffende EU-controles ter bestrijding en uitroeiing van de handel in dergelijke wapens. In dit opzicht verwelkomen wij het akkoord dat is bereikt tijdens de VN-conferentie in juli 2001 inzake de illegale handel in handvuurwapens en lichte wapens. Hoewel de definitieve tekst niet voldoet aan de aanvankelijke verwachtingen van de Unie, is het een belangrijke stap in de goede richting. Het akkoord bevat een delicaat en met veel moeite bevochten compromis dat een paar jaar geleden nog ondenkbaar zou zijn geweest. Als alle betrokken partijen een positievere houding zouden aannemen, zou de bezorgdheid van alle deelnemers aan het akkoord in de toekomst op een effectievere wijze kunnen worden aangepakt.
De internationale gemeenschap heeft voor het eerst een aantal beginselen met het oog op nationale en internationale maatregelen geformuleerd waarmee de illegale wapenhandel kan worden ingetoomd. Deze beginselen zijn gericht op een betrouwbare controle op de productie, de uitvoer en het vervoer van wapens, op een betrouwbare waarmerking aan de hand waarvan de oorsprong van de wapens met meer succes kan worden achterhaald, op het strafbaar stellen van de productie en de handel die niet onder licentie plaatsvinden, op het reguleren van de activiteiten van wapenmakelaars en op het vernietigen van surplusvoorraden en in beslag genomen wapens.
Uiterlijk 2006 wordt er een conferentie gehouden - ik vermoed dat deze in verband met de recente gebeurtenissen eerder zal plaatsvinden - en tot die tijd zal in tweejaarlijkse bijeenkomsten aandacht worden besteed aan de vorderingen bij het concreet maken van de doelstellingen van de conclusies. We zullen er samen met de lidstaten hard aan werken om hier een actief en ambitieus vervolg aan te geven.
De toezegging van de Europese Unie om concrete actie te ondernemen inzake handvuurwapens, wordt geïllustreerd aan de hand van een aantal lopende of overwogen projecten in verschillende delen van de wereld. In Cambodja verleent de Europese Unie de overheid en geselecteerde NGO' s technische, administratieve en financiële ondersteuning bij activiteiten ter bevordering van de inzameling, controle en vernietiging van wapens. Ook steunen we Operatie Rachel, een gezamenlijk project van Zuid-Afrika en Mozambique, om overgebleven wapens uit de burgeroorlog in te zamelen en te vernietigen. We leveren uitrusting aan de politie in Georgië en Ossetië als onderdeel van een programma voor het vrijwillig inleveren en vervolgens vernietigen van handvuurwapens in die regio. Ook steunen wij het Regionaal Centrum van de Verenigde Naties in Lima voor vrede, ontwapening en ontwikkeling, dat is gericht op het bevorderen van de controle op handvuurwapens in Latijns-Amerika en de Cariben. Verder overwegen we nieuwe projecten in de Balkan, Afrika en de zuidelijke Pacific.
Een paar maanden geleden zijn diensten van de Commissie begonnen EG-regelgeving op te stellen voor bepaalde typen niet-militaire uitrusting, bijvoorbeeld martelwerktuigen, waarop de bepalingen van de code ons inziens van toepassing zouden moeten zijn. Het werk is nu bijna voltooid en de Commissie is van plan binnenkort een voorstel bij de Raad in te dienen. Het is een eerste stap in de richting van een oplossing voor deze kwestie.
De samenstelling van een uitvoeriger lijst, die ook uitrusting voor niet-militaire doeleinden kan bevatten - bijvoorbeeld anti-oproeruitrusting - vergt veel extra middelen. Als we een dergelijke taak op ons nemen - wat ook met zich meebrengt dat we het uiteindelijke eindgebruik van de uitrusting en wellicht de identiteit van de eindgebruiker vaststellen - dan moeten we meer middelen tot onze beschikking hebben. Natuurlijk hebben we alle aandacht voor wat het Parlement over deze kwestie te zeggen heeft. Of er vooruitgang wordt geboekt op dat gebied hangt af van de bereidheid van de lidstaten en het Parlement om voor deze doeleinden extra middelen vrij te maken.
Ik geef dus nogmaals uiting aan onze dankbaarheid aan het geachte parlementslid, de heer Titley, voor dit belangrijke verslag. Ik hoop dat we de komende jaren op een constructieve manier gehoor kunnen geven aan wat hij te zeggen heeft.
Iedereen die kijkt naar het geweld in de wereld, het geweld dat vaak in verband wordt gebracht met het uiteenvallen van landen, van Somalië tot Soedan, Sierra Leone en Afghanistan, iedereen die kijkt naar de gevolgen van het uiteenvallen van landen, weet in welke mate de handel in handvuurwapens verantwoordelijk is voor het voortdurende geweld en het steeds dodelijker karakter van het geweld. Dit verslag is dus van groot belang en ik hoop dat we er de komende maanden en jaren op een constructieve manier gevolg aan kunnen geven.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Patten.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Politieke en humanitaire situatie in Afghanistan
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de politieke en humanitaire situatie in Afghanistan.
Ik geef direct het woord aan commissaris Patten.

Patten
Ik wil graag zelf beginnen met de bijdrage van de Commissie en vervolgens, aan het eind van de discussie, commissaris Nielson vragen of hij iets kan zeggen over de humanitaire situatie waarbij hij actief betrokken is geweest in verband met zijn verantwoordelijkheid voor ECHO. Als ik voor het eind van de discussie weg moet, is dat niet omdat ik het belang van de discussie niet inzie - ik ben van mening dat deze kwestie de internationale agenda de komende maanden zal bepalen - maar omdat ik voorafgaand aan de EU-Rusland-Top een belangrijke bespreking heb met de vice-premier van de Russische Federatie over de manier waarop we besprekingen kunnen beginnen over een gemeenschappelijke Europese economische ruimte. Aan de vooravond van de ontmoeting met president Poetin zullen we proberen het eens te worden over onze taakstelling.
Er volgen nog andere verslagen over het bezoek van de trojka waarvan ik vorige week deel uitmaakte samen met de minister van Buitenlandse Zaken van België, dat momenteel het voorzitterschap waarneemt, en de minister van Buitenlandse Zaken van Spanje - het volgende land dat het voorzitterschap zal bekleden. Dit bezoek was een teken van onze betrokkenheid bij de besproken kwesties. Samen met mijn vriend en collega, de heer Solana, zijn we naar Pakistan, Iran, Saudi-Arabië, Egypte en Syrië geweest, en dat allemaal in ruim vier overvolle, slapeloze dagen en nachten.
Ik zou graag even bij dat bezoek willen stilstaan en twee of drie punten willen aanroeren over de politieke situatie in Afghanistan. De zo dwingende humanitaire kwesties laat ik over aan de heer Nielson. Daarna zou ik iets willen zeggen over een ontwerpverordening die de Commissie vandaag heeft aangenomen.
Er lagen drie hoofddoelstellingen aan het bezoek van de trojka ten grondslag. Ten eerste wilden we de islamitische landen waaraan we een bezoek brachten duidelijk maken dat de campagne tegen het terrorisme geen campagne is van het Westen tegen de islam. Het is geen campagne van Europa en Noord-Amerika tegen de armere landen in de wereld. Het is een campagne van fatsoenlijke regeringen overal tegen degenen die proberen een politieke daad te stellen door middel van moord en chaos. Naar mijn oordeel is het een gevecht tussen hen die de beschaving een warm hart toedragen en afkomstig zijn uit verschillende religieuze hoeken en lieden die krachten vertegenwoordigen die altijd tegen de beschaafde waarden zijn geweest. Dit hebben we in ieder land waar we kwamen met klem naar voren gebracht.
Willen we de wereld duidelijk maken dat mensenrechten overal gelden, ook het recht niet door terroristen te worden vermoord - willen we erin slagen dat aan de hele wereld duidelijk te maken -, dan moeten we mijns inziens niet de indruk wekken dat wij de deugd in pacht hebben en dat wij in Europa volmaakt zijn als het over deze zaken gaat. Het is ook van uitzonderlijk groot belang dat we weigeren te accepteren dat mensenrechten niet in elk deel van de wereld hetzelfde gewicht krijgen. Het maakt absoluut niet uit in welk land je zit wanneer je als journalist of redacteur wordt opgesloten omdat je het niet eens bent met de regering. Dit soort rechten gelden over de hele wereld. Door de indruk te wekken dat verschillende culturen een fundamenteel afwijkende kijk op mensenrechten hebben, schaden we volgens mij de zuiverheid van ons argument.
Het tweede punt dat we duidelijk wilden maken, was dat we moeten hopen dat er iets goeds voortkomt uit de gruwelijke gebeurtenissen van 11 september. Tegenspoed kan soms in de toekomst tot iets opbouwends, iets positiefs leiden. Een van de dingen die we in Pakistan, Iran en andere landen hebben gezegd is dat we nu - door de vreselijke dingen die er zijn gebeurd - de kans hebben ramen en deuren te openen die veel te lang gesloten zijn gebleven.
Ten derde zal niets ooit nog hetzelfde zijn. Het is een cliché, een waarheid als een koe, wanneer we het over 11 september hebben - net zoiets als na de val van de Berlijnse muur - maar het is ook zo. Niets zal ooit nog hetzelfde zijn. We moeten ervoor zorgen dat niets ooit nog hetzelfde zal zijn, door erop toe te zien dat het multilateralisme, de internationale samenwerking, ditmaal, na deze verschrikkelijke gebeurtenissen, meer effect sorteert dan sinds de jaren veertig het geval was. Dat is de uitdaging waar wij voor gesteld staan: ervoor zorgen dat, wanneer we in de VN conventies tegen het terrorisme bespreken, iedereen deze ondertekent en ten uitvoer legt. Met dit soort praktische uitdagingen zullen we de komende weken, maanden, jaren, wanneer deze gebeurtenissen al lang geen voorpaginanieuws meer zijn, worden geconfronteerd.
Dit waren de drie punten die wij - de enige vierkoppige trojka ooit - tijdens al onze bezoeken hebben benadrukt.
Wat betreft de politieke situatie in Afghanistan, waarover we zowel in Pakistan als in Iran hebben gesproken, liepen de meningen uiteraard uiteen. In Iran is men bijvoorbeeld fel tegen de Taliban. Dat is niet zo vreemd, als je kijkt naar de Iraanse diplomaten die een jaar of drie geleden in Afghanistan door de Taliban zijn vermoord. Men is het er algemeen over eens dat de politieke situatie in Afghanistan bijzonder instabiel blijft. Uit buurlanden komen berichten dat de Taliban zich in vergaande staat van verval bevindt. Ook wordt er gesproken van militaire successen van de Taliban en wordt er gezegd dat de situatie in Kabul, hoe macaber deze ook is, weer enigszins is genormaliseerd.
De Taliban geeft nog steeds niet te kennen bereid te zijn Osama bin Laden uit te leveren of zijn vrijwillige vertrek uit het land op krachtige wijze aan te moedigen. De Noordelijke Alliantie heeft zich bereid verklaard ondersteuning te bieden bij de inspanningen van de Verenigde Staten en de internationale coalitie.
Na de dood van commandant Massoed op 8 september - en ik weet dat hij niet zo lang geleden nog een belangrijk bezoek aan het Parlement heeft gebracht - is er meer onzekerheid over de onderlinge samenhang binnen deze alliantie. Het is in ieder geval zeker dat er geen volledig militaire oplossing mogelijk is in Afghanistan. Zowel in Pakistan als in Iran, waar, zoals ik al zei, de meningen over de situatie in Afghanistan uiteenlopen, was men het erover eens dat alleen een brede regering bestaande uit vertegenwoordigers van alle politieke groeperingen en bevolkingsgroepen van het land, die oog heeft voor de veiligheidsaspecten van de omliggende landen, in staat zal zijn het herstelproces in Afghanistan op gang te brengen en een begin te maken met de wederopbouw. Dit zou wellicht kunnen worden verwezenlijkt via de Loya Jirga, het parlement. Het zou aan de bevolking van Afghanistan zijn te besluiten wat voor Loya Jirga-proces ze wenst en welke rol verschillende politieke figuren bij een dergelijke ontwikkeling kunnen spelen.
Nogmaals, we zijn het eens over de gewenste uitkomst: een brede regering. Het zal oneindig veel moeilijker zijn overeenstemming te bereiken over de wijze waarop zo' n brede regering moet worden gevormd, maar men is het er wel over eens dat de rest van de wereld - zelfs in de hoedanigheid van de VN - Afghanistan geen politieke oplossing kan opleggen. We kunnen en moeten een politieke oplossing helpen verwezenlijken en daarna niet weglopen. We moeten ervoor zorgen dat een betere regering, die uit dat droevige, verbitterde land naar voren moet komen, op langdurige steun van de internationale gemeenschap kan rekenen bij de wederopbouw na de verwoesting die de middeleeuwse gewelddadigheden de laatste jaren in Afghanistan hebben aangericht.
Ik wil nog één ander punt aanroeren. In de Commissie hebben we vandaag ter bestrijding van het internationale terrorisme een ontwerpverordening aangenomen inzake specifieke maatregelen tegen bepaalde personen en organisaties. Onder het ontwerpvoorstel vallen alle personen en organisaties die mogelijk iets te maken hebben met de aanslagen van 11 september volgens de Executive Order die president Bush vorige week afkondigde. Het ontwerpvoorstel heeft de vorm van een kaderverordening die zou kunnen dienen om een bredere campagne tegen de financiering van het terrorisme op te zetten. Haast is geboden wat betreft deze verordening, die op grond van artikel 308 is ingediend om rederen die ik hier in het Parlement vast niet hoef toe te lichten.
Wij zouden het onder deze omstandigheden zeer waarderen als het Parlement een spoedprocedure zou willen overwegen, zodat de raadplegingsprocedure mogelijk nog tijdens de zitting van deze week kan worden afgerond. Dan kunnen wij de ontwerpverordening volgende week maandag voorleggen aan de Raad Algemene Zaken.
Ik weet dat de voorzitter van de Commissie zich hierover nog in een brief tot u zal richten, mevrouw de Voorzitter. We hebben begrip voor de moeilijkheden. We willen het bestuderen van deze belangrijke maatregel op geen enkele wijze bekorten, maar door snel te handelen, zouden we een positief signaal afgeven. Het zou een gelegenheid zijn te laten zien dat de instellingen van de Gemeenschap in buitengewone omstandigheden zeer snel te werk kunnen gaan. Zo zouden we niet alleen laten zien dat we opgewassen zijn tegen de uitdagingen die de aanslagen van 11 september bieden, maar het zou ook een teken zijn dat de instellingen van de EU in staat zijn op crisissituaties te reageren.
Hier wil ik het bij laten. Er worden wel eens grapjes gemaakt over onze trage reacties, maar tot dusver hebben we met de voorstellen die mijn vriend en collega de heer Vitorino een paar weken geleden heeft ingediend, laten zien dat we, als het er echt op aan komt, zeer snel en adequaat kunnen reageren en dat we in staat zijn in de praktijk te laten zien wat multilateralisme is. Als er één instelling, één groep landen in de wereld is die kan laten zien wat de voordelen van multilateralisme zijn en dat het beter is over visquota of begrotingen te debatteren dan elkaar uit te moorden, is het wel de Europese Unie. Het lijkt mij dat wij de verantwoordelijkheid hebben de komende weken en maanden leiderschap te tonen en ik hoop dat we daar deze week met deze verordening in zullen slagen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mevrouw de Voorzitter, zoals de heer Patten in zijn uiteenzetting heeft gezegd, doen de vier marineluchtvaarteenheden die op weg zijn naar de Zee van Oman en de Perzische golf op zijn minst vermoeden dat de situatie van Afghanistan precair is.
Zelfs de president van Pakistan, waar de laatste dagen indrukwekkende betogingen ter ondersteuning van het regime van de Taliban hebben plaatsgevonden, heeft duidelijk laten verstaan dat de dagen van de Taliban geteld zijn.
Het lijdt geen twijfel dat het aanbod om het bestuur van drie Afghaanse provincies open te stellen en de massale uittocht van burgers die het land ontvluchten om niet tegen een mogelijke interventiemacht van de internationale coalitie ten strijde hoeven te trekken deze situatie alleen maar kracht bijzetten.
Als wij hieraan toevoegen dat gisteren in Rome de beslissing is gevallen om een Hoge Raad van Nationale Eenheid op te richten die een interim-regering moet samenstellen en een staatshoofd moet benoemen, komen wij hoe dan ook tot de slotsom dat de ontwikkelingen in dit land in een hoge versnelling zijn terechtgekomen.
Mevrouw de Voorzitter, welke houding moet de Europese Unie in het licht van de huidige omstandigheden aannemen? Mijns inziens moet de Europese Unie zich, gelet op de crisissituatie in de regio, opwerpen als een factor van stabiliteit en matiging. De Europese Unie moet er mede voor zorgen dat in Afghanistan weer een democratisch regime aan de macht komt. De Europese Unie moet een impuls geven aan de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in het land, zoals werd voorgesteld tijdens de missie van de trojka, waaraan onder meer commissaris Patten heeft deelgenomen. Het Taliban-bewind heeft deze kwestie immers volledig aan zijn laars gelapt.
Tezelfdertijd moet de Europese Unie zich aansluiten bij de internationale alliantie waarnaar de secretaris-generaal van de Verenigde Naties gisteren heeft verwezen naar aanleiding van de opening van de Algemene Vergadering.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, moet de Europese Unie haar medewerking verlenen aan een gigantische humanitaire taak. We mogen niet vergeten dat 25% van de 22 miljoen Afghanen slechts zal overleven dankzij de internationale hulp. Het is evenwel van fundamenteel belang, mevrouw de Voorzitter, dat de Europese Unie zich hoedt voor de volgende misstappen.
Ten eerste mag zij geen leiders in het zadel helpen die onvoldoende steun van het volk genieten zoals tien jaar geleden tijdens de eerste crisis in Afghanistan het geval was.
Ten tweede mag de Europese Unie in geen geval de fout begaan in het wilde weg acties te ondernemen zonder concrete doeleinden na te streven. We moeten immers goed voor ogen houden, mevrouw de Voorzitter, dat het niet de bedoeling is om een grondgebied te bezetten, ofschoon Afghanistan strategisch gezien uiteraard een belangrijke rol speelt. Het komt er daarentegen op aan om het optreden van extremistische elementen aan banden te leggen die in staat zijn om regimes als dat van Saoedi-Arabië, Pakistan of Egypte ten val te brengen en Bin Laden tot martelaar of politieke en militaire, of erger nog, tot religieuze of spirituele leider uit te roepen.
Tot besluit, mevrouw de Voorzitter, acht ik het wenselijk dat wij onze onvoorwaardelijke steun verlenen aan het voorstel van de heer Patten en onverwijld en op efficiënt wijze de vandaag door de Commissie goedgekeurde initiatieven kracht bijzetten.

Van den Berg
Mevrouw de Voorzitter, Afghanistan is een land met een gemiddeld inkomen per inwoner van 800 dollar. Daarmee is het het armste land in Azië en het op vijf na armste land in de wereld. Er zijn zo'n vijf miljoen mensen die afhankelijk zijn van voedselprogramma's. Er leven miljoenen aan de Iraanse kant. Er leven miljoenen aan de Pakistaanse kant. De grenzen zijn nu dicht, maar verwacht wordt dat er nog een miljoen op drift raakt.
WFP en UNHCR zitten klem, want zij kunnen in het land niet werken. Er zijn nog een aantal internationale NGO's die goede structuren hebben en nog hulp kunnen bieden. De Commissie heeft in de afgelopen jaren veel hulp gegeven via het ECHO-programma. Ik zou graag commissaris Nielson daar zo meteen uitvoerig over horen. Wij weten dat wij eigenlijk ontzettend klem zitten. Wij moeten meer doen als Europa. Wij kunnen die grenzen niet over. Wij kunnen voor een deel de structuur binnen het land gebruiken. Ook UNHCR en WFP zitten klem.
Ik zou eigenlijk de woorden van de heer Lubbers, de hoge commissaris van UNHCR, willen ondersteunen die zei: "Wij hebben eigenlijk ook een nieuwe coalitie nodig die als het ware dat grote humanitaire drama dat zich afspeelt, behandelt." Ik maak me bewust los van het debat morgen over de veiligheidsvraagstukken dat nog veel breder is.
Maar nu concreet in dit gebied. Wij zullen moeten opereren in Iran. Wij zullen moeten opereren in Pakistan samen met UNHCR. Wij zullen dat als Europa moeten doen. Onze lidstaten hebben op dit moment stuk voor stuk nog te weinig geld gegeven. Zij aarzelen. Zij wachten af. De Europese Commissie heeft daar goede initiatieven genomen. Ik prijs daarvoor commissaris Nielson en de Commissie, maar het is nodig om nu die coalitie te bouwen. Want als wij niet in staat zijn dat humanitaire vraagstuk gezamenlijk aan te pakken, komt het moment dat wij de politieke rekening gepresenteerd krijgen. Jullie verdelen de wereld. Je staat wel aan je eigen kant, maar niet aan onze kant. Het is niet "hullie" of "zullie", maar het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om daar op te treden. Ik mag hopen, namens de Socialistische Fractie, dat de Commissie, in nauw samenspel met alle betrokkenen, de internationale NGO's, UNHCR, WFP, in Iran, in Pakistan, met de politieke initiatieven die commissaris Patten zojuist heeft aangegeven, erin slaagt om op tijd dat signaal af te geven: een nieuwe coalitie voor humanitaire steun in de regio.

Nicholson of Winterbourne
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Patten zei terecht dat wij geen conflict hebben met de islam. Ik zeg dat wij een conflict hebben met diegenen die de islam misbruiken en de beginselen van de islam gebruiken als wapen tegen onschuldige mensen. Ook hebben wij geen conflict met het Afghaanse volk. Wij hebben een conflict met Bin Laden, die zich schuilhoudt in Afghanistan, en met de Taliban, wat ongeveer op hetzelfde neerkomt. Wij zijn zeer begaan met de omstandigheden waarin het Afghaanse volk verkeert. Het is al een van de armste volken ter wereld. Twee miljoen vluchtelingen hebben onderdak gekregen in de Islamitische Republiek Iran, en dat duurt nu al verscheidene jaren. Het is triest om te zien hoe weinig internationale hulp deze vluchtelingen en hun gastheren, de Iraanse regering, tot nu toe hebben gekregen.
Deze vluchtelingen zijn acute hongersnood en extreme wreedheden in Afghanistan ontvlucht en hebben in Iran een veilig onderkomen gevonden. Op dit moment zijn enorme aantallen nieuwe vluchtelingen onderweg. Ons nieuwe bondgenootschap tegen het terrorisme heeft in de regio uiteraard veel angst veroorzaakt. Dit heeft ertoe geleid dat opnieuw vele miljoenen mensen op de vlucht zijn geslagen. Wij moeten ons afvragen hoe wij levens kunnen redden.
Wij hebben altijd de NGO' s gesteund. Wij hebben misschien wel minder interinstitutionele steun gegeven. Ik pleit er hier voor dat de Commissie heel goed onderzoekt hoe wij het best met de Verenigde Naties kunnen samenwerken, met name met UNHCR en de Wereldgezondheidsorganisatie. Alleen de VN heeft immers de beschikking over de in een dergelijke situatie benodigde hoeveelheid hulp in de vorm van voedsel, kleding, onderdak en het vervullen van elementaire levensbehoeften.
Ik vraag de Commissie om de vluchtelingen die reeds gevlucht zijn en zich elders bevinden, te helpen. Hierbij wil ik ook graag de 3,5 miljoen Iraakse vluchtelingen in de regio betrekken. Wij moeten al het mogelijke doen om hen te helpen.

Lagendijk
Voorzitter, als het gaat om de humanitaire aspecten van deze ramp kan ik mij volledig aansluiten bij de woorden van de heer Van den Berg. Ik wil er echter nog één aspect aan toevoegen. Dat is tegelijk een vraag, een vraag eigenlijk aan de Raad, maar die is niet aanwezig. Dus wil ik een vraag stellen aan de commissaris. Een bijzonder punt bij de hulpverlening is de bescherming van de hulpverleners. Het is buitengewoon gevaarlijk om de hulp die nodig is te verlenen. Is het de Commissie bekend of Europese landen bereid zijn om die hulpverleners militair bij te staan?
Dan het punt van de politieke relatie tussen de EU en Afghanistan. Wat is die relatie niet? Laten we daar ook helder over zijn. Die is niet het bewapenen van de Noordelijke Alliantie. Die is ook niet het militair omverwerpen van de Talibaan en die is zelfs niet alleen maar het spelen van verpleegster voor gewonden en ontheemden nadat de Amerikaanse grote broer erop geslagen heeft. Wat is die rol van de Europese Unie dan wel of wat zou die moeten zijn? Laat ik drie voorbeelden noemen.
Eén, ik denk dat het goed zou zijn als de Europese Unie net als de afgelopen twee, drie weken zijn matigende invloed zou uitoefenen op de Verenigde Staten om bij het omverwerpen van de Talibaan geen onnodige burgerslachtoffers te maken. Een buitengewoon belangrijke voorwaarde voor welke brede coalitie dan ook in de toekomst.
Twee, laten we alstublieft niet, en dat geldt voor de Verenigde Staten en dat geldt voor Europa, niet dezelfde fout maken als vijftien jaar geleden toen we de mujahedeen ondersteunden in de strijd tegen de Russische aanwezigheid in Afghanistan door het land vol te stoppen met wapens en dan weg te gaan. Dat kan niet zo zijn. Ik denk dat Joschka Fischer, de minister van Buitenlandse Zaken van Duitsland, dat goed heeft verwoord: wij kunnen ons geen zwarte gaten op de wereldlandkaart meer veroorloven.
Dan mijn belangrijkste punt. Ik vind dat bij elke hulpverlening, militair, financieel, politiek, economisch, nu en in de toekomst aan de Afghaanse oppositie, of die nu koninklijk is of niet, één punt voorop moet staan, namelijk dat deze hulp gebonden hulp is. Het kan niet zo zijn dat er straks een regime zit dat ook weer de democratie en de mensenrechten veronachtzaamt. De les uit de koude oorlog is wat mij betreft, of zou moeten zijn dat niet elke vijand van onze vijand onze vriend is. Juist vrienden dienen op een open en kritische manier gewezen te worden op het respecteren van democratie en mensenrechten. En dat zou voor elke steun aan welke Afghaanse oppositie dan ook moeten gelden.
Tenslotte, als de strijd tegen de Talibaan of als het omverwerpen van de Talibaan ook gebeurt in naam van het bestrijden van een vreemd regime dat al vijf jaar de mensenrechten onderdrukt, bijvoorbeeld als het gaat om de rechten van de vrouw, dan vind ik dat een terechte motivatie voor deze strijd, maar dan moeten we ook consequent zijn en dan moet dat ook consequenties hebben voor andere landen in de regio. Het kan niet zo zijn dat een land als bijvoorbeeld Saoedi-Arabië aan onze aandacht ontsnapt omdat het nu deel uitmaakt van onze coalitie, want ook daar worden de mensenrechten met voeten getreden, ook dat is een antidemocratisch regime. Ik denk dat de echte consequenties uit de 11de september pas getrokken zijn als we de eerlijkheid ten toon spreiden om ook dat land, dat gebied aan te pakken en dat wij ook dan pas een echt verdedigend argument hebben tegen het nu gehoorde bezwaar in de regio dat onze bekommernis met Afghanistan er een zou zijn van selectieve verontwaardiging.

Frahm
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de draad oppakken waar mijn gewaardeerde collega Lagendijk afsloot. Met wie werken we nu eigenlijk samen, als we ons inzetten om de democratie te versterken en totalitaire regimes te bestrijden, en wat is het dan waaraan we samenwerken? In de loop van de komende dagen zal het wel veel duidelijker worden wat de mogelijkheden zijn. We weten immers nog steeds niet hoe de Verenigde Staten zullen reageren. We weten nog steeds niet of de Verenigde Staten naar de revolvermethode grijpen, dus in de eerste plaats uit zijn op wraak, of dat we misschien de mogelijkheid krijgen voor een grondige bestrijding van terrorisme als reactie op de verschrikkelijke gebeurtenissen van 11 september. Maar om nog even op onze samenwerkingspartners terug te komen: ik wil erop aandringen dat we goed kijken naar deze bijzondere situatie. Er is sprake van een bevolking die gewelddadig onderdrukt wordt, en we moeten er met name acht op slaan dat de helft van die bevolking dubbel onderdrukt wordt. Ik heb het over het vrouwelijke deel van de bevolking.
Ik wil graag onderstrepen dat er vrouwenorganisaties bestaan die nog steeds proberen, ook in Afghanistan, om voor de rechten van de vrouw te vechten. Een van deze organisaties, RAWA, probeert te bewerkstelligen dat zowel jongens als meisjes naar school kunnen. We weten dat het analfabetisme in Afghanistan zeer hoog ligt, 96% voor vrouwen en 72% voor mannen, dus dat is op zich al een nuttig doel om je voor in te zetten. Ze proberen ook documentatie op poten te zetten, fact-finding in Afghanistan, zodat we de kans krijgen om echt te weten te komen wat daar feitelijk gebeurt. Als we daar eenmaal achter zijn, is het aan ons om die kennis te gebruiken, en ik wil met klem verzoeken dat dan ook te doen: de kennis gebruiken dat er democratisch ingestelde, moedige vrouwen zijn, en dat we met hen samenwerken in onze poging de voedingsbodem voor terroristische praktijken in onder meer Afghanistan weg te nemen.

Bonino
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het lijdt geen twijfel dat de reactie op de gebeurtenissen uit verschillende elementen moet bestaan. Ik zal niet stil blijven staan bij de reacties op het gebied van de binnenlandse veiligheid of militaire interventies, want daar heb ik de intelligence niet voor. Ik zal ook niet ingaan op de humanitaire acties, want ik weet zeker dat de Europese Unie en de hele internationale humanitaire gemeenschap gul, doeltreffend en competent zullen reageren, zoals ze altijd hebben gedaan.
Het probleem ligt niet in de doelmatigheid of de doeltreffendheid van de humanitaire acties, die zijn al jaren bewezen, maar meer in wat het politieke antwoord zal zijn op het thema dat we voor ons hebben. Ik ben verheugd dat juist in deze Vergadering ter sprake te brengen, want dit Parlement is samen met de Europese Commissie de enige, zeldzame instelling geweest die in deze jaren steeds aandacht heeft besteed aan Afghanistan, dat in deze jaren reeksen voorstellen heeft gedaan aan de regeringen van de lidstaten en aan de Raad van ministers, ook op politiek gebied. Het enige wat we te betreuren hebben is dat er nooit naar ons is geluisterd en onze voorstellen niet zijn gevolgd of zelfs maar in overweging genomen.
We hameren er al jaren op dat het probleem zeker de dramatische schending van de mensenrechten is, maar sinds 1997 wijzen de Commissie en het Europees Parlement erop dat Afghanistan een drugs- en terrorismeprobleem heeft, dat wil zeggen een geopolitiek probleem van enorme omvang. We kunnen de onverschilligheid van grote internationale instellingen slechts betreuren.
Op het punt waar we ons nu bevinden moeten we een keuze maken: op sommige momenten in de geschiedenis moeten we partij kiezen zonder mitsen en maren; en als we partij moeten kiezen, dan niet die van het religieus fanatisme, van dictaturen of andere soorten nationalisten, maar die van de liberale democratieën, met al hun fouten, met al hun gebreken - zo u wilt - maar ook met hun kracht en hun capaciteit om adequatere middelen te vinden voor de verdediging van de mensenrechten in de wereld.
Wat mij verontrust is de reactie van de politiek. Ik ben bang dat we een vergissing begaan als we denken dat onze tegenstander alleen maar het terrorisme is, en in het bijzonder alleen Osama bin Laden. Ik geloof dat het probleem veel complexer is; ik geloof namelijk dat onze tegenstander nu bestaat uit het explosieve mengsel van religieus fanatisme en autoritaire en dictatoriale regimes. We moeten ons dus inspannen en onder de oppervlakte graven, niet denken dat we door Osama bin Laden te vangen - wat legitiem, verplicht en noodzakelijk is - het probleem hebben opgelost.
Er wordt een "heilige alliantie" tegen het terrorisme voorbereid, met een reeks onwaarschijnlijke, om niet te zeggen dubieuze bondgenoten: een reeks regimes die dreigen van deze alliantie deel uit te gaan maken, elk met hun eigen doelen, elk met hun eigen lijst terroristen, werkelijke of vermeende, om hun eigen dissidenten die wellicht areligieus en democratisch zijn beter te kunnen onderdrukken. Laten we uitkijken dat we niet alles over een kam scheren, zonder onderscheid te maken!
Ik vraag me af of het niet verstandiger en zinvoller zou zijn te denken aan een mondiale democratische beweging: de liberale democratie zoals wij die kennen, ik herhaal, met al haar fouten, maar volgens mij is dit de instelling waaraan we op de middellange termijn moeten denken.
Wanneer we nu discussiëren over vrouwen, schendingen, of genitale verminking van vrouwen, kunnen we ons tot geen enkele organisatie wenden. Maar dit is de grote uitdaging die we moeten aangaan: democratie en vrijheid creëren, exporteren en overtuigen.

Belder
Mevrouw de Voorzitter, de bevolking in Afghanistan en ook de hele beschaafde wereld zijn gebaat met een drastische beëindiging van het Talibaan-regime. Binnenslands oefenen de Talibaan een geestelijke terreur uit en geven aan de voortzetting van de burgeroorlog de voorrang boven het lenigen van acute hongersnoden. Van buitenaf bekeken verdient hun spoedige verdwijning van het politieke toneel de hoogste aanbeveling omdat de Talibaan terrorisme exporteren. Zie het handwerk van hun gast Osama bin Laden en zie ook het feit dat zij op grote schaal verdovende middelen uitvoeren.
De Afghaanse geschiedenis en de politieke realiteit van vandaag leren echter dat de Talibaan alleen door interne oppositiekrachten kunnen worden verdreven. Daarom achten wij de huidige Afghanistan-strategie van de Amerikaanse regering om financiële en materiële steun te geven aan een zo'n breed mogelijke coalitie tegen de Talibaan rond de koning in ballingschap Zahir Shah de meest plausibele buitenlandse inbreng bij deze politieke en militaire krachttoer. Derhalve pleit ik voor onvoorwaardelijke Europese steun aan deze strategie.
Het verheugt ons ook bijzonder dat president Bush 100 miljoen dollar heeft gereserveerd als hulp voor de immense schade van Afghaanse vluchtelingen. Moge dit gebaar van mededogen met het lijdende Afghaanse volk de aanzet zijn tot een Marshall-plan voor dit door aanhoudend wapengeweld volledig ten gronde gerichte land. Op deze wijze kwijt de internationale gemeenschap zich van haar schuld aan de huidige toestand in Afghanistan en werpt zij een dam op tegen moslimterrorisme en drugs.

Morillon
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, nu ik het woord neem in dit debat, voel ik mij verplicht om op mijn beurt, en zoals u eerder heeft gedaan, mevrouw de Voorzitter, hulde te brengen aan de nagedachtenis van commandant Massoed. Veel van onze collega's hadden zes maanden geleden de gelegenheid om hem hier, op uw uitnodiging, te ontmoeten. Toen hebben we ontdekt dat deze om zijn tactisch inzicht en buitengewoon charisma beroemde krijgsman ook een staatsman kon zijn, een man die streefde naar de vrede en verzoening waarop zijn land nu al meer dan dertig jaar wacht.
Mijn hoop is vandaag dat deze man, mijn vriend, die zich bereid verklaarde zijn leven te geven voor het welzijn van het Afghaanse volk, niet voor niets zal zijn gestorven. Ik betreur het natuurlijk dat hij niet eerder werd gehoord toen hij internationale steun vroeg om Afghanistan te bevrijden van het juk van de Taliban en in zijn land de verspreiding aan de kaak stelde van het totalitaire islamitische fundamentalisme, dat openlijk streeft naar planetaire overheersing
Hetgeen commissaris Patten ons zojuist heeft gezegd over de politieke situatie in Afghanistan bevestigt mijn analyse dat het door Massoed ontwikkelde project voor een oplossing van het Afghaanse drama op de goede weg zou kunnen zijn. Zodra Pakistan gedwongen wordt om zijn politieke en militaire steun aan het Taliban-regime op te geven, zou dit vanzelf moeten bezwijken onder de druk van het hele Afghaanse volk, zoals commandant Massoed had voorzien. Een bewijs daarvan is denk ik het onlangs in Rome gesloten akkoord tussen de Afghaanse oppositie en de vroegere koning, Shah Mohammed Zahir, die nog steeds veel prestige geniet in zijn land. Veelzeggend zijn ook de verklaringen van mullah Omar zelf, die gisteren zijn mogelijke vertrek aankondigde, en tenslotte, het bericht dat we zojuist hebben ontvangen over het overlopen, met zevenhonderd van zijn soldaten, van de Taliban-gouverneur van het district Djavan, aan de grens met Turkmenistan, waardoor de provincie Badgis onder controle is gekomen van de oppositie. Uit haar liefde voor Realpolitik heeft de internationale gemeenschap, en, het spijt me dat te moeten zeggen, ook de Europese Unie, op zijn zachtst gezegd een verzoenende houding ingenomen tegenover het Taliban-regime, uitgaande van het principe dat de Taliban de feitelijke macht uitoefende, hetgeen niet mogelijk was zonder de steun van de hele Afghaanse bevolking. Ik heb deze houding destijds vergeleken met die welke de westerse regeringen hadden ingenomen tegenover Cambodja en de Rode Khmer, voordat de bewijzen van de gruwelijke barbarij van deze regimes tevoorschijn kwamen. Met hetzelfde soort blinde tolerantie hebben we op Afghaans grondgebied de ontwikkeling toegelaten van een mierennest van islamitisch terrorisme, waarvan Massoed de boosaardigheid aanklaagde en dat nu vernietigd moet worden, wat naar ik hoop de komende dagen zal gebeuren. Om een mierennest te vernietigen, moet men echter niet het hele huis platbranden. Men dient daarentegen het Afghaanse volk te sparen en elke steun te geven die noodzakelijk is voor de totstandbrenging van een stabiel regime, gebaseerd op nationale verzoening.
Ik heb het gevoel - dat nog versterkt is door de interventie van commissaris Patten - dat de inspanningen van de Unie in die richting zullen gaan, en dat verheugt me, al ben ik niet blind voor de dramatische humanitaire situatie in de hele regio. Ik denk aan de honderdduizenden opeengepakte vluchtelingen bij de Pakistaanse grens, maar ook aan degenen die al maanden zonder hulpmiddelen zitten in het noorden. Ik heb vernomen dat de Russen een luchtbrug voor humanitaire noodhulp hebben opgezet op de luchthaven van Dusjanbe in Tadzjikistan. Ik zou niet willen dat de Europese Unie zou schitteren door afwezigheid in deze operatie, waarbij ook haar hulp gewenst is. De bevolking verwacht natuurlijk levensmiddelen, maar ook geneesmiddelen, dekens en beschutting. Zij rekent echter vooral op een blijk van onze solidariteit. Toen de crisis in Bosnië een hoogtepunt bereikte, heeft Europa in het kader van de NAVO gezorgd voor de voedselbevoorrading per parachute van de meest geïsoleerde, bedreigde enclaves. Dat is ook wat de bevolking van Panshir vandaag verwacht. Mijnheer Nielson, hebben wij, heeft u daartoe de wil en de middelen?

Sauquillo Pérez del Arco
Mevrouw de Voorzitter, aangezien ik mij in het merendeel van de hier geopperde denkbeelden kan vinden, ga ik niet in herhaling vallen. Ik wil echter wel onderstrepen dat al deze punten in aanmerking moeten worden genomen aangezien heel de wereld vol spanning wacht op de reactie van de Europese Unie.
We moeten goed voor ogen houden dat dit Parlement de situatie in Afghanistan reeds eerder heeft veroordeeld en dat de vrijheden van de burgers gevaar lopen. Daarom ben ik het met commissaris Patten eens dat wij de handen in elkaar moeten slaan en een coalitie tegen het terrorisme moeten vormen.
Ik wil evenwel mijn bezorgdheid uitspreken over een aspect dat hier ook door andere sprekers te berde is gebracht: de dramatische ontwikkelingen waartoe deze aanvallen aanleiding hebben gegeven. Enerzijds maakt de Afghaanse bevolking een ernstige crisis door, zoals de gemengde commissie van de FAO en het Wereldvoedselprogramma (WVP), die onlangs een bezoek aan Afghanistan heeft gebracht, terecht heeft onderstreept. Op dit moment wordt het land getroffen door hongersnood ten gevolge van de ernstige crisis waarin de landbouwproductie verkeert. Vele burgers zullen van honger omkomen. Bovendien wordt de plattelandsbevolking voortdurend blootgesteld aan het gevaar van de over heel het land verspreide antipersoneelmijnen. Om nog maar te zwijgen van de situatie van de duizenden vluchtelingen die zich in de aangrenzende landen bevinden - het gaat niet alleen om Pakistan en Iran, maar ook om Oezbekistan en Tadzjikistan - en die niet zomaar aan hun lot kunnen worden overgelaten.
Ook de situatie van de volkeren in de andere ontwikkelingslanden baart mij zorgen, met name in Afrika, waar de economische gevolgen van deze crisis de grootste schade zullen aanrichten. Daarom wil ik nader op deze kwestie ingaan, mevrouw de Voorzitter.
Uit de bevindingen van de Wereldbank blijkt dat het aantal armen in de wereld ten gevolge van de aanvallen met tien miljoen zal toenemen. De oorzaak hiervan ligt in de vertraging van de economie, met name in het inkomenverlies wegens beperking van de uitvoer, afname van het toerisme, ineenstorting van de prijzen, enzovoorts.
Mevrouw de Voorzitter, uiteraard moeten de Europese Unie en dit Parlement zich bij de grote coalitie tegen het terrorisme aansluiten. Ik acht het evenwel ook belangrijk dat wij de mogelijkheid overwegen - en zodoende een signaal naar de rest van de wereld uitsturen - om een internationale coalitie op te richten tegen de armoede, de ellende en de wanhoop van miljoenen burgers uit heel de wereld die vaak steun zoeken bij fanatieke terroristen.
Daarom pleit ik ervoor dat wij, tezamen met deze coalitie tegen het terrorisme, een signaal uitzenden, met name naar de Afrikaanse volkeren, naar de Aziatische volkeren, waarin wij ons ertoe verbinden om een coalitie tegen de ellende, de armoede en de wanhoop tot stand te brengen.

Staes
Voorzitter, commissaris, collega's, als voorzitter van de delegatie van het Europees Parlement voor de betrekkingen met Centraal-Azië wil ik in dit debat toch uitdrukkelijk de aandacht vragen voor wat er gebeurt in landen als Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Kazachstan en Kirgizië. Deze landen zijn en zullen als eerste worden getroffen door het vluchtelingenprobleem als gevolg van wat nu in Afghanistan en dat deel van de wereld gebeurt. Er is dus absoluut behoefte aan Europees overleg over het ter beschikking stellen van noodhulp. Collega Morillon heeft daar zeer terecht op gewezen. Collega's, Centraal-Azië is een broze regio. Is een zeer fragiele regio. Het is een broze regio in economisch opzicht. Het is een broze regio qua respect voor de mensenrechten. Het is een broze regio qua opbouw van de civiele maatschappij en de democratische instellingen. Het is een regio die al jarenlang onze hulp vraagt in de strijd tegen het fundamentalisme en tegen de drugshandel. Daarom, collega's moeten wij ervoor zorgen dat wij voldoende hulp aan deze regio bieden. En wat doen we? In de begroting 2002 schroeven we de begrotingsmiddelen voor deze regio terug. Ik roep dus de collega's van de Begrotingscommissie en de hele plenaire vergadering op om die begroting weer recht te zetten en aan Centraal-Azië te geven waar het recht op heeft.
Ik vraag jullie daar zeer uitdrukkelijk om.

Deva
Mevrouw de Voorzitter, wij staan voor een oorlog tegen het terrorisme die door ieder vredelievend mens moet worden toegejuicht. Zoals u weet, ben ik geboren in een land dat weet wat terrorisme is. Ondanks de 65.000 doden houdt de wereld tot nu toe de ogen gesloten voor het al drieëntwintig jaar voortdurende terrorisme daar - en vergeet u niet dat de zelfmoordcommando' s van de LTT in Sri Lanka geen moslims zijn.
De tragedie van 11 september heeft eindelijk de aandacht van degenen die de democratie en de vrijheid liefhebben, gevestigd op het kankergezwel dat daarbinnen huist, namelijk dat van het terrorisme. Een kankergezwel dat wordt gevoed, niet door religie maar door hebzucht, haat, afgunst en onwetendheid.
De in 1963 door Koning Zahir Shah in Afghanistan uitgevaardigde grondwet is een voorbeeldig document. Ik breng hulde aan mijn collega, Edward McMillan-Scott, voor het feit dat hij het initiatief heeft genomen voor een delegatie naar Rome om een coalitie te vormen tussen de koning en de Noordelijke Alliantie. Ik kan tot mijn genoegen zeggen dat deze inmiddels is ondertekend, zoals ook generaal Morillon zojuist heeft gezegd. Ik wil generaal Morillon gelukwensen met het feit dat hij Shah Massoed hier heeft uitgenodigd, zodat wij in april de gelegenheid hadden hem te ontmoeten.
Deze grondwet uit 1963 bepaalt dat vrijheid een natuurlijk recht is van ieder mens - een recht dat alleen wordt ingeperkt door de vrijheid van anderen, maar vrijheid van denken en van meningsuiting is van onschatbare waarde. De grondwet bepaalt ook dat iedere Afghaan het recht heeft om ideeën te drukken en te publiceren, dat iedere Afghaan recht heeft op onderwijs, dat dan ook gratis door de staat beschikbaar moet worden gesteld, en dat iedereen die kan werken recht heeft op werk.
Wat een enorm verschil met de tragische situatie in Afghanistan op dit moment, waar vrouwen worden geslagen, uitgesloten van onderwijs, thuisgehouden als slavinnen en waar één op de acht vrouwen overlijdt in het kraambed. In een staat die wordt geregeerd door onwetendheid, waar de regering religie, waarover zij zelf maar bar weinig weet, aangrijpt als middel om haar eigen volk te intimideren en te terroriseren. De strijd tegen het terrorisme is een strijd die het volk van Afghanistan moet bevrijden uit achtentwintig jaar slavernij.
Ik breng hulde aan president Bush en de Britse premier voor hun vastberadenheid - schouder aan schouder met de Democratische Partij en met Ian Duncan Smith, de leider van de Britse Conservatieve Partij, die hier vandaag in het Parlement aanwezig was - om het internationale terrorisme te verslaan en uit te roeien. Dit mag echter geen puur Angelsaksische aangelegenheid zijn. Als de EU en dit Parlement iets te betekenen willen hebben, moeten zij ook bijdragen aan het veiligstellen van dit meest elementaire mensenrecht, het recht om te leven zonder te worden geterroriseerd en de vrijheid om te leven zonder de dagelijkse dreiging van een plotselinge dood. Wij moeten vooral niet denken dat wij in Europa geen doelwit zijn. Wij weten al dat er plannen bestaan voor aanslagen in Genua, Parijs en elders. Wanneer zullen wij leren dat dit ook onze oorlog is?

Knolle
Mevrouw de Voorzitter, de vreselijke beelden van New York precies drie weken geleden staan in ons geheugen gegrift en ook de snelle solidariteitsbetuigingen uit Europa ofwel van de NAVO-partners hebben we nog niet vergeten. De VS hebben nu bewezen dat ze geen cowboy-politiek bedrijven, maar dat ze iedere stap die ze zetten in de strijd tegen het terrorisme goed afwegen. We zouden daarom nu toch eindelijk wel eens onze dank en erkenning daarvoor kenbaar mogen maken. Wat is echter het geval?
In Duitsland bijvoorbeeld zitten we alleen maar te vitten op de VS en hebben we ook nog de euvele moed om gedragsregels op de stellen. We nemen al afstand van de VS en af en toe steken zelfs weerzinwekkende anti-Amerikaanse gevoelens de kop op. Als Duitse Europeaan schaam ik mij daarvoor, zeker als ik eraan denk dat op 11 september ook ongeveer honderd Duitsers zijn vermoord in New York. Ik kan het dan ook begrijpen dat de VS hun 19 NAVO-partners misschien met uitzondering van Groot-Brittannië niet mee willen nemen in de militaire tegenaanval tegen de terroristen en hun handlangers, ondanks de inwerkingstelling van Artikel 5 vandaag.
Met mensen die bedenkingen hebben kunnen we geen oorlog voeren en winnen. Dat zeg ik ook als reserve-officier van de paratroepen. Dit is een bewijs van onvermogen voor Europa, temeer daar de twee torens in New York overal in de EU symbolische tegenhangers hebben. Afghanistan is mogelijk het doelwit van de Amerikaanse tegenaanval. Daarom vluchten de inwoners van dit al decennia lang in moeilijkheden verkerende land massaal weg. Ze kwijnen weg in vluchtelingenkampen in Pakistan en hebben daarom recht op de solidariteit van de EU en van het Parlement.
De EU moet snel en onbureaucratisch helpen, want we moeten er rekening mee houden dat de winters daar zeer streng zijn. Als wij nu niet helpen dan is de kans groot dat de vele jonge vluchtelingen achter fundamentalistische rattenvangers aan gaan lopen. Het Europees Parlement moet er daarom over gaan nadenken of het niet verstandig zou zijn zo snel mogelijk een delegatie van afgevaardigden uit de Commissie ontwikkelingssamenwerking van het Parlement naar Pakistan te sturen. Het is immers beter alles met eigen ogen te zien dan dikke rapporten te moeten lezen!

Tannock
Mevrouw de Voorzitter, Afghanistan is waarschijnlijk het ultieme voorbeeld van een tragische en mislukte staat. Desondanks, en ondanks alle etnische verschillen, heeft men echter toch de wens om één gecentraliseerde staat te blijven. Het land gaat nu al 28 jaar gebukt onder eerst de communistische dictatuur, en daarna een fanatieke islamitische theocratie. Als gevolg hiervan is het een pariastaat geworden, waar de Taliban onderdak bieden aan terroristen en duizenden mensen executeert. Er zijn meer dan 2 miljoen vluchtelingen buiten het land en ongeveer 5 miljoen ontheemden in eigen land. Velen van hen zullen wellicht opnieuw op de vlucht slaan indien de vijandelijkheden tussen de VS en hun bondgenoten en Afghanistan zelf uitbreken. Het Wereldvoedselprogramma ondervindt grote problemen als gevolg van de moeilijke terreingesteldheid, vernielde infrastructuur en het beleid van de Taliban. Dit beleid verbiedt de deelname van vrouwen aan het openbare leven, heeft geleid tot de willekeurige arrestatie van hulpverleners op beschuldiging van pogingen om Afghanen tot het christendom te bekeren en tot een verbod op contacten met de buitenwereld, contacten die voor een internationaal hulpprogramma van essentieel belang zijn. Ondanks dit alles is vorige week in Kaboel toch ongeveer 218 ton voedsel aangekomen, om een crisis te voorkomen. Het is duidelijk dat wij als westerse wereld nu moeten nadenken over de vraag wat wij kunnen doen om ervoor te zorgen dat er na de val van de Taliban blijvende stabiliteit in het land komt.
Vorige week heb ik samen met twee collega-parlementsleden het voorrecht gehad om in Rome de voormalige koning van Afghanistan te mogen ontmoeten. Deze ex-koning heeft het grootste deel van zijn leven in de Europese Unie gewoond. Wij waren de eerste westerse gekozen politici sinds de crisis die de koning thuis bezochten. Hij gaf blijk van bijzonder veel liefde en plichtsgevoel ten opzichte van zijn vroegere vaderland. Hij ging zelfs zover dat hij zei Afghanistan te willen dienen in iedere hoedanigheid waarom zijn volk hem zou vragen via de traditionele raad van stamoudsten, de Loya Jirga, waaraan hij de afgelopen twee jaar heeft gewerkt. Hij bevestigde dat hij nu belangrijke steun heeft gekregen van de oppositie, het Verenigd Front en de strijdkrachten van de Noordelijke Alliantie, en dat hij zal meewerken aan een interne regeling die bij zijn land past. Hij is de enige aanvaardbare persoon in Afghanistan die alle strijdende partijen kan verenigen. Bovendien heeft hij tijdens zijn regeerperiode van 1933 tot 1973 bewezen dat hij in staat is het land op constitutionele, tolerante en gematigde wijze te regeren. Hierbij maakte hij zelfs gebruik van de Engelse sporttraditie als manier om de uiteenlopende etnische groeperingen te verenigen.

Na een anderhalf uur durend gesprek met mij en mijn collega' s was het mij duidelijk dat Zahir Shah ondanks zijn hoge leeftijd heel energiek was en gezond genoeg om deze taak te volbrengen. Hij is ook zo verstandig geweest om zich te distantiëren van het vraagstuk van een eventueel herstel van de monarchie, omdat hij vindt dat het volk daarover moet beslissen. Ik verzoek dit Parlement met klem de koning bij zijn missie op dit uiterst gecompliceerde terrein te steunen.

Khanbhai
Mevrouw de Voorzitter, ik keur terrorisme en moord zonder enig voorbehoud af. Ik ben het met mijn collega' s eens dat er geen reden voor is en dat niemand het recht heeft tot zulke daden. Terroristen verkiezen geweld boven de stembus en bezorgen daarmee onschuldige burgers dood en pijn. Als rechtvaardiging voor hun daden beroepen zij zich op zaken als religie, ras of politieke zelfstandigheid.
Net als andere grote wereldreligies, zoals het jodendom en het christendom, is ook de islam voor meer dan een miljard mensen in de wereld een manier van leven. Deze miljoenen moslims, van Indonesië tot Nigeria en van Centraal-Azië tot de lommerrijke buitenwijken van Californië wisten vóór 11 september niet eens van het bestaan van Osama bin Laden. Voor al deze miljoenen en voor de islam is er geen plaats voor terroristen zoals hij, wie zij ook zijn of waar zij ook vandaan komen.
Deze terroristen hebben geen enkel recht om namens welk volk, ras of religie dan ook te handelen. Daarom moeten wij het terrorisme bestrijden en onze activiteiten richten tegen de terroristen, niet tegen onschuldige burgers die een vreedzaam leven leiden en die de vrijheid moeten hebben om te geloven in een religie van hun eigen keuze. Het menselijk leven is kostbaar en wij mogen de dood van onschuldige burgers, waar dan ook, gewoonweg niet accepteren. Verstand zonder passie is steriel, passie zonder verstand ontaardt in woede. Laten wij vastberaden en besluitvaardig zijn. Laten wij ons concentreren op het terrorisme: laten wij de oorzaken die aan het terrorisme ten grondslag liggen en dat voeden en in stand houden, wegnemen.

Nielson
Mevrouw de Voorzitter, de situatie was al slecht en die is nu nog verslechterd. Ik kan mij volledig vinden in wat er vanmiddag over de situatie van het volk van Afghanistan is gezegd.
Toen wij het programma en de prioriteiten voor ECHO voor het jaar 2001 vaststelden, hebben wij Afghanistan op de lijst van zogenoemde vergeten crisisgebieden gezet. We hadden een uitgavenplafond van ongeveer 23 miljoen euro. Met dit bedrag hadden wij de allerlaatste activiteit die wij daar financieel steunden, tot het eind van dit jaar kunnen voortzetten. Wij hadden om precies te zijn 29 Europese NGO' s die binnen Afghanistan humanitaire hulp verleenden. Die waren daar allemaal op 11 september. Op 11 september was ik onderweg naar Afghanistan en Pakistan. Ik zou daar Dr Massoed en de leiders van de Taliban ontmoeten en het hele land rondreizen om het werk van deze NGO' s die wij financieel steunen met eigen ogen te bekijken. Ik moest deze reis annuleren. De volgende ochtend namen wij de trein terug van Londen naar Brussel, terwijl onze bagage al in het vliegtuig naar Islamabad lag.
Zoals ik al zei, is de situatie momenteel nog slechter geworden. De winter staat voor de deur. De winter is daar een zodanig overheersend aspect van het dagelijks leven dat zelfs in normale jaren de militaire operaties min of meer moeten worden stopgezet domweg omdat men zich zo moeilijk kan verplaatsen. De humanitaire hulpverlening staat nu dan ook voor een gigantisch moeilijke taak.
De internationale medewerkers van de verschillende hulporganisaties en NGO' s zijn allemaal uit het land teruggehaald. Het is echter zeer bemoedigend om te zien dat de lokale medewerkers doorgaan met het verdelen van voedsel - als dat tenminste niet door de Taliban in beslag is genomen. Zij houden waar mogelijk nog steeds medische klinieken draaiende en geven onderwijs. Het is buitengewoon moeilijk om goede en juiste informatie te krijgen, maar wij zien dat zij zelfs in deze situatie proberen deze activiteiten voort te zetten.
Uiteraard heeft de dreiging van een aanval van buitenaf geresulteerd in een enorme volksverhuizing. Dit heeft ook tot effect dat wij er niet vanuit kunnen gaan dat de mensen de verschillende voedselopslagplaatsen kunnen bereiken op de manier waarop zij dat gewend waren. Zij zijn immers met miljoenen tegelijk naar het platteland getrokken en kunnen daardoor het voedsel in de steden niet meer bereiken. De binnenlandse situatie is dan ook buitengewoon ernstig en de mensen die de grens halen, zien er nog verzwakter uit dan voorheen. Men denkt dat ongeveer 6 miljoen Afghanen totaal afhankelijk zijn van voedselvoorraden van buitenaf.
Als er ook niet kan worden geplant voordat de winter begint - en dat is het meest waarschijnlijke scenario - kunnen wij binnen een half jaar een zeer ernstige bedreiging verwachten, zelfs als de situatie stabiel blijft. Zelfs als wij uitgaan van het meest optimistische scenario stelt alleen al de logistiek van de hele operatie die daar nodig ons voor een gigantische taak.
Wij hebben de verschillende VN-organisaties zeer actief gesteund. Wij hebben ook deelgenomen aan de vergadering van de Afghaanse Support-groep op 27 september in Berlijn. De VN hebben de donorlanden om noodhulp gevraagd. Het gaat hierbij om een bedrag van 580 miljoen dollar tussen nu en volgend jaar maart. Dit geld is nodig om humanitaire hulp te verlenen en om de naar schatting 7,5 miljoen Afghanen te beschermen. 120 miljoen dollar is nu onmiddellijk nodig. Het bijeenbrengen van dit bedrag lijkt op dit moment echter een minder groot probleem dan de algemene vraag hoe wij de ontheemden en vluchtelingen kunnen bereiken.
Niet iedereen is het eens over de vraag of wij vooral moeten proberen om de stromen mensen binnen Afghanistan te houden of dat wij juist Pakistan en Iran moeten stimuleren hun grenzen te openen. UNHCR neigt naar het laatste. Persoonlijke denk ik dat wij heel weinig invloed hebben op de keuze van deze mensen. Er kan van alles gebeuren en wij zullen zeer flexibel moeten zijn zodat wij onmiddellijk op de situatie kunnen reageren naarmate die zich ontwikkelt.
Wij hebben nog nooit een rampenplan hoeven opstellen met zo weinig bekende en zo veel onbekende factoren. Centraal bij de discussie in de vergadering van de Afghaanse Support-groep stond de noodzaak om de voedselhulp op gang te houden. Men was het niet alleen eens over de urgentie van dit probleem, maar ook over de geringe kans dat wij deze hulp ook feitelijk kunnen leveren. De meeste deelnemers meenden dat de Afghaanse partners aan onverantwoorde risico' s zouden blootstaan als de voedselverdeling plaatsvindt zonder dat daarbij buitenlanders aanwezig zijn. Wat ik eerder zei over de Afghaanse lokale medewerkers die doorgaan met wat zij deden voordat de buitenlanders moesten vertrekken, sloeg op het verdelen van bestaande voedsel- en andere voorraden.
Gezien de binnenlandse situatie op dit moment is het nog veel moeilijker en problematischer geworden om ervoor te zorgen dat de hulpkonvooien met nieuwe voorraden het land binnenkomen.
De situatie in het door de Noordelijke Alliantie beheerste noordoosten van Afghanistan is anders dan in de rest van het land. Vanuit humanitair oogpunt bekeken, spreekt het echter vanzelf dat wij onze activiteiten op het hele land moeten richten. Dat is de juiste aanpak.
Om de hulp aan de Afghaanse bevolking te financieren maken wij gebruik van drie financiële instrumenten. In de eerste plaats - en ik zeg dit voor alle duidelijkheid - hebben wij in de afgelopen tien jaar meer dan 400 miljoen euro besteed aan humanitaire hulp aan ontheemden binnen Afghanistan en vluchtelingen in de buurlanden. Het betrof hier financiering door ECHO, activiteiten ter bestrijding van de gevolgen van droogte, voedselhulp, projecten in het kader van de sanering van landbouw, watervoorziening en sanitaire voorzieningen, hulp aan ontheemden binnen Afghanistan en aan vluchtelingen in Pakistan. Ook hebben wij activiteiten gefinancierd ter voorkoming van nieuwe vluchtelingenstromen en hulp geboden aan mensen die naar hun woonplaats terugkeren. Het gaat hier dus om meer dan alleen voedselhulp. ECHO en de organisaties die met ons geld werken zijn erin geslaagd een zinvol pakket aan activiteiten op te bouwen en zij konden deze activiteiten ook voortzetten.
Ik voeg hieraan toe dat één betreurenswaardig internationaal geval niet representatief is voor de situatie van de 29 organisaties die door de Commissie worden gesteund. Het is een moeilijke situatie, maar het is belangrijk om op te merken dat de door ons gesteunde organisaties niet van soortgelijke activiteiten kunnen worden beschuldigd. Tot 11 september konden zij met buitenlanders werken en een activiteitenprogramma opbouwen. Ik had deze projecten heel graag willen bekijken. Ik heb grote waardering voor mijn voorganger in deze functie, die de basis heeft gelegd voor deze goede vorm van samenwerking met de Europese humanitaire NGO' s.
Dit jaar hebben wij 23 miljoen euro voor ECHO uitgetrokken. Dit geld wordt doorgesluisd via de NGO' s en verschillende VN-instanties. Zoals ik al zei, zou dit voldoende zijn geweest om onze activiteiten tot het eind van het jaar op dezelfde voet voort te zetten. Toen kwam deze verschrikkelijke terroristische aanval. Wij hebben onmiddellijk gereageerd door 4 miljoen euro extra uit te trekken. Dit geld is bestemd voor activiteiten via het Wereldvoedselprogramma, UNHCR en het Internationale Rode Kruis.
Nu moeten wij onze respons opvoeren. Wij zullen de begrotingsautoriteit benaderen en het groene licht vragen om geld te mogen gebruiken uit de begrotingsreserve voor noodsituaties. Dit is ook in voorgaande jaren wel gebeurd wanneer het normale budget van ECHO onvoldoende was om de behoeften ten gevolge van rampen te dekken. Vorige week hebben wij in de Commissie 25 miljoen euro aangekondigd. Dit bedrag zal worden gebruikt in het kader van deze operatie en zal direct aan vluchtelingenhulp worden besteed. Wij zullen nog meer geld vragen. Dit gaat echter via de normale procedure die geldt voor het verkrijgen van extra geld.
De tweede manier waarop wij hulp verlenen is via steun van de EG voor mensen die van huis en haard zijn verdreven. Zo financieren wij activiteiten die gericht zijn op het scheppen van situaties waardoor mensen worden gestimuleerd naar hun woonplaatsen terug te keren en activiteiten om mensen ertoe te bewegen in hun dorpen te blijven. Via deze begrotingslijn zal vanaf oktober 19 miljoen euro worden uitgetrokken voor Afghanistan, 3 miljoen euro voor Pakistan en 2 miljoen euro voor Iran. Deze bedragen zullen worden doorgesluisd via de Afghaanse NGO' s en VN-instanties.
De derde vorm van communautaire hulp is voedselhulp en voedselveiligheid. Sinds het begin van dit jaar is via deze begrotingslijn 30.000 ton voedselhulp beschikbaar gesteld aan het Wereldvoedselprogramma en 7.000 ton aan de NGO' s. De Commissie vraagt momenteel nog eens 7 miljoen euro voor het WFP-programma voor Afghanistan.
Nu zal ik enkele van de door u gestelde vragen bespreken. Mevrouw Nicholson vond dat wij meer moeten doen via UNHCR en de Wereldgezondheidsorganisatie om de brede basis nog verder te verbreden en om de organisatie van deze hulp te verbeteren. Ook de heer Van den Berg maakte opmerkingen in deze richting. Ik wil hierop antwoorden dat de operatie in Afghanistan vanuit een oogpunt van commercieel management een goed voorbeeld is van samenwerking tussen de VN-organisaties en de zeer professionele en relatief grote en gespecialiseerde NGO' s die nu al een aantal jaren van deze operatie deel uitmaken. Nu moeten wij operationele plannen maken voor concrete actie. Wij horen op dit moment in de media berichten over een konvooi dat door de Khyber-pas naar het noorden rijdt. Dit is een soort experiment, waarbij men wellicht zal doorgaan tot Kaboel en verder, om te kijken wat er mogelijk is. Er is echter nog geen algemeen plan; dit betrof een reactie op de voorstellen van UNHCR in de discussie met donoren over betere planning, zodat wij beter weten wat onze mogelijkheden zijn en niet worden gehinderd door bureaucratie, zoals de heer Knolle het noemde. Dit is echter niet het probleem. Ik zou zelfs zover willen gaan om te zeggen dat dit bij ons werk op het gebied van de humanitaire hulpverlening bijna nooit het probleem is. Bedenkt u wel dat ieder jaar het totale budget van ECHO ook inderdaad wordt gebruikt, en dit jaar kloppen wij zelfs bij u aan om vanwege deze situatie nog meer te vragen. Bureaucratie vormt hier nauwelijks een beletsel.
U noemde ook de bescherming. Hier zitten wij met een afschuwelijk dilemma. Wij kunnen de vrijwilligersorganisaties die met ons geld werken niet dwingen om meer te doen dan zij eigenlijk willen. Aan de andere kant zitten wij als financier ook met een probleem als zij bijvoorbeeld iets zeer gewaagds willen doen, iets dat hen in de problemen kan brengen, en wij met het oog op de veiligheid alleen doen wat mogelijk is, zonder verder vragen te stellen. Tsjetsjenië is daar een voorbeeld van. De Russen weigeren nog steeds onze NGO' s toestemming te geven om radio' s te gebruiken. Dat is een serieus probleem voor de veiligheid van onze mensen daar. Dit is een soort evenwichtsoefening. De verantwoordelijkheid die wij als financier van de activiteiten hebben, gaat op het punt van de veiligheid heel ver. Nogmaals, het feit dat wij met de VN samenwerken, komt aan dit bezwaar enigszins tegemoet, maar humanitaire hulpverlening met een of andere vorm van gewapende bescherming is in het door de Taliban beheerste deel van Afghanistan op dit moment simpelweg onmogelijk.
De werkwijze bij de humanitaire hulpverlening moet zeer open zijn, zodat er absoluut geen sprake is van wantrouwen over de manier waarop wij in het land te werk gaan. Dit is echter buitengewoon moeilijk. Ik onderschrijf wat mevrouw Frahm en mevrouw Bonino hebben gezegd over de situatie van vrouwen. Dit is de meeste extreme vorm van ontkenning en schending van mensenrechten die wij kennen. Het is ook een onderdeel van het conflict waar zij zich middenin bevinden. Wij mogen hopen dat, nadat datgene wat er nu staat te gebeuren achter de rug is, het gezond verstand terug zal keren.
De heer Belder noemde de uitvoer van drugs. Wij moeten in alle objectiviteit vaststellen dat de Taliban zich ongelofelijk hebben ingespannen om de productie van opium te verminderen. Dit is misschien wel een van de beste voorbeelden in de wereld waarbij een land heeft gedaan wat de internationale gemeenschap wilde. Men deed dat op basis van een totaal andere agenda, maar het gebeurde toch maar, en dat wil ik dan ook gezegd hebben.
Met betrekking tot de opmerking van de heer Morillon over de omgekomen leider van de Noordelijke Alliantie, Ahmad Shah Massoed, hebben wij geen beter antwoord dan datgene wat commissaris Patten zo duidelijk heeft verwoord, namelijk dat er volgens ons behoefte is aan een soort alomvattend plan voor de toekomst van Afghanistan. Dat is de lijn die wij moeten volgen. De heer Morillon vroeg mij ook of ik de vastberadenheid en de middelen heb om te doen wat gedaan moet worden. Wij vertrouwen erop dat de internationale hulporganisaties zullen doen wat ter plekke nodig is. Wij hebben niet geaarzeld om geld ter beschikking te stellen en wij zijn in de regio actief aanwezig via vertegenwoordigers van ECHO die daar permanent gestationeerd zijn. Wij zijn voortdurend aan het overleggen over een optimale organisatie en een zo goed mogelijke kennis van de situatie.
In antwoord op de vraag van de heer Staes wil ik zeggen dat wij zeker ook rekening zullen houden met de buurlanden in Centraal-Azië aan de noordgrens van Afghanistan. Dit is onderdeel van het programma van activiteiten dat ik zojuist heb uiteengezet. Wij zijn ook in gesprek over middelen bovenop de 25 miljoen euro die al in het openbaar zijn genoemd. Met het oog op de gesprekken met de begrotingsautoriteit maken wij nog geen andere cijfers bekend dan deze 25 miljoen euro, maar wij zullen zeer binnenkort op dit element uit het activiteitenpakket terugkomen.
Ik dank u voor uw geduld. Dit is een uiterst moeilijke situatie. Een terugblik op de geschiedenis van ons eigen experiment in Europa laat zien dat wij er na de Tweede Wereldoorlog in zijn geslaagd om in Europa orde op zaken te stellen en te doen wat wij moesten doen. Het probleem waarover wij hier vandaag spreken en de daaruit voortvloeiende uitdagingen maken duidelijk dat Europa ook nu orde op zaken moet stellen en een manier moet vinden om te doen wat de wereld op dit moment nodig heeft.

De Voorzitter
Ik dank u hartelijk.
Het debat is gesloten.

Richtsnoeren inzake het trans-Europese vervoernetwerk
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de richtsnoeren inzake het trans-Europese vervoernetwerk.
Mevrouw De Palacio heeft het woord namens de Commissie.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het college van commissarissen heeft tijdens zijn bijeenkomst van vandaag een voorstel voor herziening van het trans-Europese vervoernetwerk aangenomen. Wij hebben tevens onze goedkeuring gehecht aan de herziening van het Financieel Reglement hetgeen ons in de gelegenheid stelt om de voor deze projecten uitgetrokken financiële middelen te verdubbelen tot een maximum van 20%.
Het trans-Europese vervoernetwerk dient sinds zijn oprichting in het Verdrag van Maastricht beschouwd te worden als de ruggengraat van onze interne markt. Dankzij de gezamenlijke richtsnoeren van 1996 beschikt de Europese Unie over een netwerkstructuur van gemeenschappelijk belang die al onze regio's met elkaar verbindt en de mobiliteit van personen en goederen bevordert.
Deze trans-Europese netwerken vormen de eerste poging sinds de Romeinse tijd om de afzonderlijke infrastructuren binnen Europa in een groter geheel te integreren.
De hier vandaag voorgestelde herziening heeft tot doel de ontwikkeling van dit systeem aan te passen aan de huidige behoeften. Bovendien worden nieuwe prioritaire projecten toegevoegd die een antwoord moeten bieden op de problemen die voortkomen uit de uitdagingen waarvoor ons gemeenschappelijk vervoersbeleid ons de jongste jaren heeft gesteld.
De liberalisering van de vervoerssystemen en de toenemende mobiliteitsvraag hebben het evenwicht tussen de verschillende vervoerstakken aan het wankelen gebracht en zijn mede verantwoordelijk voor de verkeerscongestie die zich in bepaalde gebieden van onze infrastructuurnetwerken voordoet. Zowel de Top van Göteborg als het op 12 september goedgekeurde Witboek inzake vervoer hebben de vinger op de wonde gelegd en de Commissie ertoe aangemaand om onverwijld de nodige stappen te ondernemen teneinde deze problemen te verhelpen.
In haar voorstel van vandaag beveelt de Commissie aan om in de lijst van prioritaire initiatieven naast de zogenaamde projecten van Essen acht nieuwe netwerken voor spoorvervoer, gecombineerd vervoer, binnenvaart en intelligent vervoer op te nemen, met name het GALILEO-project, en drie van de oorspronkelijke projecten, die reeds zijn afgerond, te verwijderen.
Het gaat meer bepaald om de volgende nieuwe projecten. Ten eerste, een spoorwegnet door de Pyreneeën om deze natuurlijke barrière, die het Iberisch schiereiland van de rest van het continent scheidt, te overbruggen.
Ten tweede, de hogesnelheidstrein, gecombineerd oost-west-vervoer, van Parijs naar Wenen, en later ook tot in Boedapest, teneinde ons netwerk te voltooien en tegelijkertijd de deur naar de uitbreiding te openen.
Ten derde, de bevaarbaarheid van de Donau tussen Straubing en Vilshofen, teneinde de Noordzee met de Zwarte Zee te verbinden en zodoende de verbinding tussen de Donau en de Rijn te verbeteren.
Ten vierde, GALILEO, het Europees project voor plaatsbepaling met satellieten, waarvan het belang herhaaldelijk is onderstreept, zowel tijdens de opeenvolgende bijeenkomsten van de Europese Raad als in dit Parlement.
Ten vijfde, de vaste verbinding tussen Duitsland en Denemarken via Fehmarn naar het model van Øresund die de aansluiting van de Scandinavische landen op de rest van het continent moet verbeteren.
Ten zesde, de interoperabiliteit van het Iberische hogesnelheidsnet, dat moet worden aangepast aan het breedspoor van de rest van het Europees continent teneinde het lucht- en landverkeer vlotter te laten verlopen.
Ten zevende, de uitbreiding van het Brenner-project van München naar Verona en tot in Napels, met toevoeging van het traject Bologna-Milaan.
Ten achtste, de uitbreiding van de hogesnelheidstrein richting zuid tot in Nîmes teneinde een verbinding tussen Zuid- en Noord-Europa tot stand te brengen.
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, de aan deze projecten verbonden kosten worden in totaal op ruim 66 miljard euro geraamd. Dit bedrag moet uiteraard voornamelijk gefinancierd worden uit nationale, regionale, particuliere en overheidsmiddelen en eventueel ook uit de communautaire begroting. Vanuit geografisch oogpunt strekken deze projecten zich uit over heel het grondgebied van de Unie. Zij zullen ongetwijfeld belangrijke gevolgen hebben voor het concurrentievermogen van onze economie.
Wij hebben deze herziening tevens benut om in reeds bestaande projecten van de trans-Europese netwerken enkele kleine technische wijzigingen aan te brengen waartoe tijdens de bemiddeling over het richtsnoerenpakket van 1996 werd besloten, maar die tot dusver nog niet in de praktijk waren gebracht.
In het Witboek over het vervoersbeleid wordt onderstreept dat de huidige, prioritaire en dringende herziening in 2004 gevolgd zal worden door een andere herziening waarin aandacht zal worden besteed aan de projecten van de nieuwe landen van de Unie. Waarde afgevaardigden, het zou voorbarig zijn om daar nu reeds mee te beginnen aangezien wij momenteel, ondanks de reeds vergevorderde voorbereidende werkzaamheden, belangrijke informatie missen die pas in de laatste fase van de uitbreiding beschikbaar zal zijn.
De bedoelde herziening zal derhalve door ditzelfde Parlement worden bestudeerd. Ik verbind mij er hier overigens nogmaals toe om deze politieke verplichting na te komen.
Mijnheer de Voorzitter, het schenkt mij bijzonder veel voldoening dat deze werkzaamheden mij in de gelegenheid hebben gesteld om de mandaten van de Raad tot een goed einde te brengen en in de nieuwe behoeften van ons gemeenschappelijk vervoersbeleid te voorzien. Nu het Witboek en de herziening van de trans-Europese netwerken ter goedkeuring voorliggen, spreek ik de hoop en het vertrouwen uit dat ook dit Parlement in het kader van de medebeslissingsprocedure zijn steentje zal bijdragen. Dankzij uw samenwerking krijgt dit initiatief immers een belangrijke toegevoegde waarde.
Geachte afgevaardigden, ik ben mij ervan bewust dat de Commissie zich vandaag slechts over één van de talloze aandachtspunten heeft uitgesproken. Ik kan mij indenken dat u zich zorgen maakt over de gevolgen van de gebeurtenissen van 11 september voor de luchtvaartsector. Uiteraard ben ik ten volle bereid om eventuele vragen terzake te beantwoorden.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de vice-voorzitter, hartelijk dank voor dit voortgangsverslag. Wij zijn niet tevreden over de lidstaten, omdat zij u de afgelopen anderhalf jaar praktisch in de steek hebben gelaten. Er moet al sinds 1999 een voortgangsverslag gepresenteerd worden inzake het trans-Europese vervoernetwerk. Hartelijk dank dat u het nu voorgelegd heeft.
Onze eerste vraag aan u is de volgende: u zegt in uw verslag dat u een aanvulling wilt geven, maar dat u ook wilt benadrukken dat projecten die nog steeds niet door de lidstaten verwezenlijkt zijn - zoals de Brenner-basistunnel - nu eindelijk wel verwezenlijkt worden. Nu is mijn vraag hoe we er gezamenlijk voor willen zorgen dat zulke belangrijke projecten ook werkelijk uitgevoerd worden? Daarbij denk ik aan de Brenner-basistunnel uit het oude plan, maar ook aan nieuwe projecten zoals de verbinding tussen Frankrijk en Spanje door de Pyreneeën of de vaste verbinding via de Fehmarn Belt tussen Denemarken en Duitsland.
Mijn tweede vraag - mevrouw de vice-voorzitter, u heeft het al aangegeven - luidt: "Wanneer komt u ons in de commissie of het Parlement vertellen wat u gaat doen aan het nieuwe mededingingsprobleem in verband met de subsidies voor het luchtverkeer? Daarnaast is er nu ook nog het probleem hoe we de luchtvaartmaatschappijen kunnen helpen na de dramatische gebeurtenissen van 11 september.

Piecyk
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens kunnen wij het zeker eens zijn met de beginselverklaring van de commissaris. Ik sluit me dan ook aan bij de woorden van de heer Jarzembowski. Ik wil de commissaris echter vragen of zij het met ons eens is dat wij moeten leren van de ervaringen met de TEN tot nu toe.
Wij hebben bijvoorbeeld ervaren dat een prioriteitenlijst van staatshoofden en regeringsleiders niet automatisch beter hoeft te zijn dan de prioriteiten van het Parlement. Kunnen wij deze ervaring dan nu benutten? We moeten de aanzet van de commissaris in het Witboek om ons te concentreren op het spoor en de waterwegen mijns inziens zeker ondersteunen. De vraag is nu of wij alle financieringsinstrumenten en niet alleen het geld dat we voor de TEN hebben daarop moeten controleren. Als we namelijk alleen bij de TEN de prioriteiten bij het spoor en de waterwegen leggen dan moeten we ook naar de andere fondsen kijken, zoals het cohesiefonds en controleren of we daarbij niet ook consequent deze nieuwe prioriteiten moeten toepassen. Dit zijn mijn twee vragen.

Bouwman
Mevrouw de commissaris, u heeft net een aantal projecten genoemd die een vervolg krijgen, bijvoorbeeld de hogesnelheidslijn, Parijs-Wenen-Boedapest richting oosten en het bevaarbaar maken van de Donau. Ik vraag mij af of de Donau bevaarbaar maken nou eigenlijk valt onder zoiets dergelijks als het tot stand brengen van trans-Europese netwerken. Wel het repareren daarvan, bij wijze van spreken, want er is op dit moment reeds een verbinding. Dus dat is vraag één.
Op de tweede plaats is mij steeds duidelijker geworden dat bij verbindingen binnen de uitbreidingslanden met name gevraagd wordt om verbindingen noord-zuid en niet alleen om verbindingen vanuit Europa in de richting oost-west en verder. Mijn vraag is dan ook of er op dit moment plannen bestaan om meer noord-zuidverbindingen in de huidige uitbreidingslanden tot stand te brengen?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, hartelijk dank voor uw vragen. Ik zal eerst de heer Jarzembowski van antwoord dienen.
Wij moeten aan dit Parlement en aan de Raad dringend een nieuw tariferingsstelsel voor het gebruik van infrastructuurvoorzieningen voorleggen. Met name de financiering van de wegeninfrastructuur, zoals bedoeld in de huidige richtlijn betreffende het eurovignet, moet dringend worden gewijzigd.
In het voorstel voor een nieuwe financiering van de infrastructuren zullen wij onder meer onderstrepen dat niet alleen de onderhouds- en bouwkosten van de infrastructuren moeten worden gedekt, maar ook de zogenaamde externe kosten, zoals in het door dit Parlement eerder aangenomen verslag-Costa wordt gesuggereerd. Hiertoe behoren onder meer congestieproblemen, ongevallen en bepaalde milieukosten die weliswaar perfect definieerbaar en meetbaar moeten zijn.
In het genoemde voorstel zullen wij tevens de mogelijkheid openlaten om in de Europese Unie sporadisch het zogeheten Zwitserse model toe te passen. Let wel dat dit niet stelselmatig mag gebeuren, maar tot uitzonderlijke gevallen beperkt moet blijven. Denk bijvoorbeeld maar aan de Brenner-tunnel of andere grootschalige projecten waaraan aanzienlijke kosten verbonden zijn. Bovendien moet ook het milieueffect van dergelijke initiatieven zoveel mogelijk worden ingedijkt. Het Zwitserse model maakt gebruik van tolheffingen op een bestaande infrastructuur of een deel van deze tolrechten om een fonds op te richten dat de bouw van een alternatief spoorwegnet moet financieren. Dat is een essentieel punt. Wij hopen dat deze formules ons in de gelegenheid zullen stellen om projecten ten uitvoer te leggen die voor de organisatie en structurering van heel het Europese grondgebied van fundamenteel belang zijn.
Ten tweede mogen we niet vergeten dat de voorgestelde projecten door dit Parlement onder de loep zullen worden genomen in het kader van de medebeslissingsprocedure. Door een bepaald project in de trans-Europese netwerken op te nemen kan de Europese Unie de lidstaten - die per slot van rekening het leeuwendeel van de investeringen voor hun rekening moeten nemen - of de regio's ertoe aanzetten om zich bij de planning van hun grootschalige werken niet te laten leiden door nationale belangen, maar door het nut van trans-Europese verbindingen en een grensoverschrijdende aanpak. Daarom zei ik al dat deze poging om een trans-Europees netwerk tot stand te brengen het eerste haalbare voorstel in zijn soort is sinds de tijd van het Romeinse Rijk.
Cofinanciering is hiertoe onontbeerlijk. Momenteel bedraagt de maximale bijdrage 10%. Dit plafond kan tot 20% worden opgetrokken als de hier geformuleerde voorstellen voor bepaalde bijzonder belangrijke en dure projecten worden goedgekeurd. Bovendien komen projecten die deel uitmaken van deze trans-Europese netwerken ook gemakkelijker in aanmerking voor financiering door de Europese Bank.
Tot slot wil ik de heer Bouwman erop attenderen dat dit nieuwe voorstel niet uitsluitend aandacht besteedt aan de noord-zuid-verbindingen. Hierin verschilt het van de overige trans-Europese netwerken, die zich vooral op deze infrastructuren toespitsten omdat daaraan toentertijd de grootste behoefte bestond. Ditmaal komen ook de oost-west-verbindingen uitgebreid aan bod, met name de verbinding Parijs-Stuttgart-Wenen, die mettertijd tot Boedapest zal worden uitgebreid. Ook de Donau is aanwezig. Het is namelijk de bedoeling om de verbinding van deze rivier met de Rijn te verbeteren en zodoende een zuid-oost-noordwest-as tot stand te brengen die heel de Unie doorkruist.
Het lijdt overigens geen twijfel dat de herziening van 2004, na de toetreding van de nieuwe landen tot de Unie, nog meer nadruk zal leggen op de oost-west-component. zonder evenwel de noord-zuid-verbinding uit het oog te verliezen. Die moet immers hoe dan ook in stand worden gehouden.

De Voorzitter
 Inderdaad, mevrouw de vice-voorzitter, wij mogen noch het noorden noch het zuiden uit het oog verliezen. Er wordt wel eens gezegd dat men het noorden niet mag verliezen, maar dat geldt tevens voor het zuiden.
Ik licht hier voor alle duidelijkheid de volgorde toe waarin ik u het woord zal verlenen. De eerste drie sprekers zijn de heer Ripoll, de heer Izquierdo en mevrouw Langenhagen. Tot de tweede groep behoren de heer Varela, de heer Savary en de heer Rübig. Na het antwoord van mevrouw de vice-voorzitter zullen wij overgaan naar het volgende agendapunt.
De heer Ripoll heeft het woord.

Ripoll y Martínez de Bedoya
Mevrouw de vice-voorzitter, ik dank u voor uw betoog. Ik heb twee korte, concrete vragen.
Ten eerste zou ik graag van u vernemen of heel het Spaanse hogesnelheidsnet in de trans-Europese netwerken is opgenomen. Indien dit inderdaad zo is, zou ik willen weten wat hiervan de gevolgen zijn, zowel voor het Europese netwerk in het algemeen als voor Spanje in het bijzonder.

Izquierdo Collado
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dankzij deze snelle informatieverstrekking bent u erin geslaagd ons met deze goede tijdingen te verrassen. Ik feliciteer u met het nieuws dat u ons hier vandaag hebt gebracht. Mijn eerste vraag, die betrekking heeft op de begroting, stond hiermee overigens rechtstreeks in verband en verdient derhalve enige aanpassing.
Om te beginnen wil ik onderstrepen dat de overgang van 10% naar 20% een bijzonder belangrijke stap is.
Ik zou evenwel graag van u willen vernemen hoe u dit precies voor elkaar hebt gekregen. Wij hechten immers bijzonder veel belang aan deze werkwijze met het oog op de toekomstige acties en verzoeken van dit Parlement. Waar komt deze 10% vandaan? Zal er een soortgelijke maatregel volgen voor de overige vervoersmodaliteiten?
Mijn tweede vraag betreft het milieueffect. In de toespraak die u in 1999 tijdens uw hoorzitting als kandidaat-commissaris hield, beloofde u bijzondere aandacht aan het milieu te zullen besteden. Bent u voornemens om dat niveau in deze projecten te handhaven en niet op mechanische wijze de wensen van de lidstaten in te willigen die er doorgaans niet voor terugdeinzen om milieuschadelijke aspecten in hun projecten op te nemen?
Ofschoon wij de door u genoemde projecten nog niet hebben kunnen verwerken, wil ik u tot slot nog een derde vraag stellen. Ik doe dit zonder bijbedoelingen. Ik wil alleen graag weten wat uw eerste indruk terzake is. Bent u van oordeel dat uw voorstel de perifere regio's ten goede komt en derhalve de samenhang bevordert?

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, de vreselijke gebeurtenissen in Amerika stellen GALILEO, het Europese satellietnavigatiesysteem - naar mijn mening - politiek en economisch in een ander daglicht. De lidstaten hebben uw voorstellen in het verleden vaak met tegenzin ondersteund. Heeft u de indruk dat de lidstaten nu wel bereid zijn GALILEO snel te implementeren?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, heel het uit breedspoor bestaande hogesnelheidsnet van het Iberisch schiereiland maakt inderdaad deel uit van de netwerken. Het Iberisch schiereiland zal derhalve een enorme inspanning moeten leveren om de aansluiting op het Europese spoorwegnet te waarborgen en zodoende het beginsel van interoperabiliteit in de praktijk te brengen. Op die manier zal het spoorwegvervoer - zowel van personen als van goederen - uitgroeien tot een valabel alternatief voor andere vervoersvormen.
Ons voorstel heeft nog een tweede belangrijk gevolg. Geachte afgevaardigde, het genoemde project heeft uiteraard tot doel het Iberisch schiereiland beter in de rest van de Europese Unie te integreren, net zoals het Rijn-Rhône-project en het spoorwegproject Parijs-Stuttgart-Linz-Wenen, dat later ook tot Boedapest moet worden uitgebreid, een betere integratie van de oostelijke regio's in de rest van de huidige Europese Unie nastreven.
Hetzelfde geldt overigens voor de aansluiting van het Scandinavisch schiereiland op het Europese continent via de in een van de projecten goedgekeurde nieuwe verbinding die een alternatief voor de brug van Øresund, voor de Øresund-verbinding, vormt.
U kunt er derhalve van op aan, mijnheer Izquierdo Collado, dat ons voorstel de afstand tussen de perifere regio's en het centrum verkleint en bijgevolg ook de samenhang bevordert.
Wat de 10% en de 20% betreft, dient u duidelijk voor ogen te houden dat het louter om financieringsmogelijkheden gaat. Het is niet de bedoeling dat er stelselmatig 10% of 20% wordt toegewezen. In sommige gevallen zal er slechts sprake zijn van 5%. Het door mij genoemde percentage dient als een maximumgrens te worden beschouwd.
Ten tweede is het nog maar of de vraag of de Raad en het Parlement hieraan hun goedkeuring zullen hechten.
Ten derde is dit plafond van toepassing op alle vervoersmodaliteiten aangezien de trans-Europese netwerken nog andere dan de voornoemde elementen omvatten. Meer in het algemeen wordt er gestreefd naar een betere verbinding tussen de havens en hun hinterland. In dit verband wordt gedacht aan spoorverbindingen, landverbindingen en intermodale verbindingen, niet alleen ten behoeve van de zeehavens maar ook van de binnenhavens. Er wordt ook aandacht besteed aan de intermodale verbindingen tussen spoorwegen en luchthavens teneinde de luchtsector beter te integreren, en aan verbindingen tussen het spoor- en wegennet, met name in de sector van het vrachtvervoer. Ik wil hiermee alleen maar zeggen dat er in de trans-Europese netwerken ook een reeks algemene initiatieven is opgenomen waarop ik niet nader ben ingegaan.
Het is vooral van belang dat het congestieprobleem wordt aangepakt. Op dit terrein is het immers mogelijk om met relatief beperkte middelen een multiplicatoreffect te bereiken. 10% van het wegennet wordt getroffen door hardnekkige verkeersopstoppingen en 20% van het spoorwegnet kampt met hetzelfde probleem. Dat wil evenwel niet zeggen dat 20% van het Europese spoorwegnet vastzit. Het betekent dat bepaalde knooppunten, bepaalde elementen van het spoorwegnet, ervoor zorgen dat uiteindelijk 20% van het Europese spoorwegnet op dit vlak moeilijkheden ondervindt. Gelet hierop zullen wij uiteraard alles in het werk stellen om in deze gevallen het maximale financieringspercentage te hanteren.
Voor wat het milieueffect betreft, blijf ik bij mijn standpunt. Wij hebben dit voorstel voorbereid in gezamenlijk overleg met het kabinet van mevrouw Wallström en het Directoraat-generaal Milieu van de Commissie en wij zijn overeengekomen dat deze samenwerking tijdens de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van dit initiatief zal worden voortgezet.
Mevrouw Langenhagen, over GALILEO zal een debat worden geopend. U weet hoezeer dit project mij ter harte gaat. Het is immers vanuit strategisch oogpunt van cruciaal belang voor de Europese Unie.
Mijns inziens - en nu spreek ik op persoonlijke titel, ofschoon mijn mening door de diensten en de rest van de Commissie wordt gedeeld - hebben wij na de gebeurtenissen van 11 september nog meer reden om dit project tot een goed einde te brengen. Het spreekt vanzelf dat de toepassingen, die almaar meer afhankelijk worden van het Amerikaanse Global Positioning System, niet op één enkel systeem mogen berusten. Er bestaat met andere woorden behoefte aan een tweede systeem dat het bestaande Amerikaanse systeem aanvult en versterkt. Dit is uiteraard geen kwestie van concurrentie. Wij willen eenvoudigweg samen met de Amerikanen bijdragen aan de beveiliging van heel het systeem.
De geachte afgevaardigde weet wellicht dat de Raad zich tijdens de bijeenkomst van december definitief over deze kwesties zal moet uitspreken. Ik hoop dat op die dag alle ambiguïteit en twijfels overboord zullen worden gezet zodat wij voortgang kunnen maken met dit voor de toekomst van de Europese Unie onontbeerlijke project.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan mevrouw de commissaris. Mijn felicitaties ook, omdat zij onverwijld voor dit Parlement verschenen is om ons deze belangrijke informatie te verstrekken.
Ofschoon de commissaris een algemeen antwoord betreffende de situatie in Spanje heeft geformuleerd, ben ik zo vrij om een concreet aspect aan te stippen dat nauw verband houdt met het probleem van de perifere regio's, of liever gezegd, met dat van de ultraperifere regio's. Ik denk aan Finisterre, in Galicië. Ik zou graag van de commissaris willen vernemen of in deze nieuwe richtsnoeren van de Commissie ook de verbindingen met de autonome regio Galicië in Spanje en het hogesnelheidsnet worden geïntegreerd. Als dat inderdaad het geval is, zou ik graag willen weten waarin die integratie precies bestaat.

Savary
Dank u, mevrouw de commissaris, voor deze nieuwe informatie over de trans-Europese netwerken. Het dossier dat ik in herinnering zou willen brengen, en ik ben overigens verheugd dat men het opnieuw ter hand heeft genomen, is dat van de verbindingslijn door de Pyreneeën. Dit dossier krijgt veel minder aandacht in de media dan de Alpen, maar is waarschijnlijk veel crucialer. Nu reeds rijden er dagelijks meer vrachtwagens door de Pyreneeën tussen het Iberisch schiereiland en Frankrijk dan door de Alpen. Er zal dus een heel kritieke situatie ontstaan, gezien ook de achterstand van de infrastructuur aan de Atlantische Oceaan.
Wat het dossier van de verbindingslijn of centrale spoorwegtunnel betreft: ik vind dat een heel goede zaak, maar men mag niet vergeten dat deze tunnel er niet van vandaag op morgen zal komen, aangezien eerst nog Lyon-Turijn en de Brennerpas op de agenda staan. Persoonlijk ben ik voorstander - en ik zou uw mening hierover willen weten - van noodinfrastructuren aan weerszijden van de Pyreneeën, met name tussen Baskenland en de Atlantische kust. Dat is denk ik het gebied waar de verbinding met het Iberisch schiereiland per spoor en langs de weg in de eerste plaats geregeld moet worden, want daar zijn de meeste mensen en activiteiten.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, hartelijk dank voor uw initiatief. De burgers willen bij de uitbreiding wel duidelijke verbindingen zien. De Slowaakse regering wil graag een verbinding tussen de luchthavens van Wenen en Bratislava, zodat er een internationale luchthaven ontstaat die door een hogesnelheidslijn beter verbonden moet worden. Dat zou al het eerste deel kunnen zijn van de door u genoemde verbinding tussen Parijs en Wenen. Het zou in mijn ogen een zeer belangrijk initiatief zijn om de verbinding tot aan Boedapest door te trekken.
Daar ligt al het knooppunt van de scheepvaart op de Donau en het zou dus uiteindelijk een drie-knooppunten-sysyteem worden. Denkt u dat dergelijke knooppunten ook met dit programma gefinancierd kunnen worden?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan de heer Varela. Als de geachte afgevaardigde de Galicische trajecten van het hogesnelheidsnet bedoelt, kan ik beamen dat die inderdaad zijn opgenomen. Hetzelfde geldt overigens voor de verbindingen met Portugal. Ik herhaal nogmaals dat het gaat om de aanpassing en invoering van het Europese breedspoor in al deze constructies. In sommige gevallen zullen er nieuwe lijnen worden gelegd en in andere zal het huidige spoorwegnet worden aangepast. Het is belangrijk dat hierover duidelijkheid bestaat. Bovendien is er nog een andere reeks projecten die op dit gedeelte van de Europese geografie van toepassing is, met name de havenverbindingen en andere kwesties waarover ik het hier nu niet ga hebben.
Mijnheer Savary, ik deel uw bezorgdheid over de Pyreneeën volkomen. Wanneer ik als verantwoordelijke voor het vervoer in de Europese Unie een kaart in handen neem, stel ik vast dat zich daar een probleem voordoet. Wij stoten daar op een barrière, op een muur, met een doorgang rechts op de kaart, helemaal in het oosten, en een doorgang links op de kaart, in het westen, en in het midden is er niets. Er is geen spoorwegnet. Men schijnt nu voornemens te zijn om ook ter hoogte van Canfranc een doorgang te maken, maar vooralsnog beschikken wij enkel over de twee eerder genoemde doorgangsmogelijkheden. Volgens de ramingen van de Commissie moeten wij in 2010 in staat zijn om het goederenvervoer tussen het Iberisch schiereiland en de rest van het Europese continent met tien miljoen ton te verhogen.
Daarom is het noodzakelijk dat wij beginnen te denken aan de voorbereiding en tenuitvoerlegging van een spoorwegproject dat de Pyreneeën doorkruist, niet uiterst links of rechts, maar in het midden. Onze ambities moeten daarbij verder reiken dan de bijdrage die van een mogelijke opening van de doorgang van Canfranc kan worden verwacht. Het is immers van fundamenteel belang dat via deze nieuwe doorgang een groot aantal goederen per spoor kan worden vervoerd.
Hier is veel tijd en geld mee gemoeid. Zoals de geachte afgevaardigde terecht heeft opgemerkt, zal zowel de Franse als de Spaanse regering alternatieven moeten overwegen, aangezien deze grote centrale doorgang door de Pyreneeën pas binnen 15 à 20 jaar, dat wil zeggen tegen 2015 of 2020, beschikbaar zal zijn. Voor dergelijke projecten moet immers voldoende tijd worden uitgetrokken. Het is derhalve onontbeerlijk dat ruim op voorhand met de behandeling en ontwikkeling van dit project wordt begonnen.
Bovendien blijft ook een van de projecten van Essen van kracht. Ik bedoel met name de aansluiting van het Iberisch schiereiland op het Europese breedspoor via de Baskische "Y".
Tot slot richt ik mij tot de heer Rübig. Ook de autosnelweg Wenen-Bratislava, met inbegrip van het Oostenrijkse traject, maakt deel uit van de projecten. Ik heb daar in mijn betoog niet uitdrukkelijk naar verwezen omdat het slechts om een relatief klein onderdeel gaat. Er bestaan momenteel evenwel geen plannen om een spoorwegverbinding tot stand te brengen. Desalniettemin wil ik onderstrepen dat al deze aspecten nauwgezet moeten worden bestudeerd in het kader van de herziening van 2004, zodra de uitbreiding achter de rug is, of althans de eerste fase, in de veronderstelling dat er meerdere fasen zullen volgen.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mevrouw de vice-voorzitter.
Dit agendapunt is afgesloten.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0333/2001).
We hebben geen anderhalf uur, we hebben hooguit een uur en een kwartier. Ik zou de geachte afgevaardigden dan ook willen verzoeken mee te willen werken opdat er zoveel mogelijk vragen behandeld kunnen worden. De heer Vitorino vertegenwoordigt de Commissie.
Eerste deel

De Voorzitter


Manuel Medina Ortega
Vraag nr. 27 van (H-0700/01):
Betreft: Illegale immigratie in de Europese Unie via Marokko Welke maatregelen wil de Commissie voorstellen om de illegale immigratie via Marokko aan banden te leggen zodat een herhaling wordt voorkomen van de drama's die zich deze zomer in de communautaire wateren hebben afgespeeld?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte heer Medina Ortega, de samenwerking met Marokko op het vlak van immigratie heeft als kader het actieplan dat de Raad eind 1999 heeft goedgekeurd. Wij zijn de eersten om te onderstrepen dat die samenwerking gebaseerd moet zijn op een brede, alomvattende visie. Zaken die onder justitie en binnenlandse zaken vallen moeten er deel van uitmaken, maar ook onderwerpen van buitenlands, ontwikkelingssamenwerkings- en economisch bijstandsbeleid moeten er een plaats in hebben.
In het kader van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Marokko kunnen wij drie belangrijke onderwerpen voor bespreking noemen: economische en sociale samenwerking, het sturen van migratiestromen en het voorkomen en bestrijden van illegale immigratie, met inbegrip van de zogenaamde transitimmigratie uit Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara. Het akkoord over deze drie prioriteiten zal tijdens de vergadering van 9 oktober aanstaande van de Associatieraad van de associatie-overeenkomst tussen de Europese Unie en Marokko nader uitgewerkt worden. Voor nieuwe concrete acties hebben wij de in 2001 gecreëerde begrotingslijn B7-6-67. Dit jaar is voor die lijn 10 miljoen euro uitgetrokken die inderdaad grotendeels aan concrete samenwerkingsacties met Marokko is besteed.
De betrekkingen met Marokko moeten wij in een breder perspectief plaatsen, namelijk het opnieuw aanzwengelen van het Barcelona-proces. Wij erkennen dat de vooruitgang die in dat kader is geboekt vrij beperkt is. Wij beseffen heel goed dat de internationale situatie en onze specifieke relatie met Marokko vragen om het weer opstarten van het Barcelona-proces. Dat is ook een voornemen dat het komend Spaans voorzitterschap al bekend heeft gemaakt.
De Commissie heeft de overtuiging dat voor het weer opstarten van het Barcelona-proces een regionaal programma op het vlak van justitie en binnenlandse zaken niet kan ontbreken. In een dergelijk programma moeten naast immigratie andere zaken aan bod komen, zoals het versterken van de rechtsstaat, behoorlijk bestuur en gerechtelijke samenwerking.

Medina Ortega
Ik dank u voor uw toelichtingen, maar desalniettemin wil ik het dringende karakter van deze kwestie onderstrepen. Voorzover wij weten zijn er deze zomer dertig of veertig personen verdronken door toedoen van deze illegale immigratienetwerken.
Naar schatting zijn er vorig jaar maar liefst vier- of vijfduizend mensen verdronken in een poging om de afstand te overbruggen die het Marokkaanse grondgebied van Spanje scheidt.
Mijnheer de commissaris, daarom vraag ik u uitdrukkelijk of er een mogelijkheid bestaat om een uitermate praktische overeenkomst inzake politiële samenwerking en controle te sluiten zonder op de uitkomst van het proces van Barcelona en de voortzetting van de ruimere associatieonderhandelingen te hoeven wachten. Het is immers hoog tijd dat de Marokkaanse overheden beletten dat er nog meer slachtoffers vallen aangezien de situatie gevaarlijke proporties begint aan te nemen.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het er met de heer Medina over eens dat wij hier met een menselijk drama te maken hebben, dat wij niet op een ideale uitkomst mogen wachten maar geleidelijk de weg naar een oplossing moeten effenen.
Daartoe is het evenwel noodzakelijk dat beide partijen akkoord gaan met de toe te passen mechanismen. In dit opzicht hebben wij mijns inziens nog geen aanvaardbaar compromis bereikt. Daarom kijken wij vol verwachting uit naar de voor volgende week geplande bijeenkomst van de Associatieraad in de hoop dat daar voortgang wordt gemaakt met de vaststelling van de concrete samenwerkingsmechanismen, met inbegrip van de politiële samenwerking inzake grenscontroles.
Ik wil hoe dan ook onderstrepen dat wij in 2001 een aanzienlijk gedeelte van de eerder genoemde begrotingslijn hebben gebruikt om samenwerkingsacties met Marokko te financieren teneinde de administratieve diensten van dit land beter te doen functioneren en zodoende ook de controle op de illegale immigratie aan te scherpen. Het gaat hier niet om een louter menselijk probleem. Deze kwestie heeft ook een politieke dimensie, met name voor Spanje, maar ook voor de Marokkanen. Laten we niet vergeten dat Marokko een doorgangsland is waar grote aantallen illegale immigranten uit de landen ten zuiden van de Sahara stranden, hetgeen voor de Marokkaanse samenleving bijzonder schadelijke gevolgen heeft.
Ik denk dat de vooruitzichten vanaf volgende week rooskleuriger zullen zijn. Hopelijk slaagt de Associatieraad erin om de samenwerkingsvoorwaarden bij te stellen.

De Voorzitter


Olivier Dupuis
Vraag nr. 28 van (H-0730/01):
Betreft: Vrijlating van Albin Kurti en andere Kosovaarse gijzelaars van de autoriteiten van Belgrado Van de ongeveer 2000 Kosovaren die ontvoerd en gegijzeld zijn door militaire en paramilitaire groepen in dienst van het toenmalig regime in Belgrado in de dagen die, nu meer dan 28 maanden geleden, voorafgegaan zijn aan de internationale politionele actie in Kosovo, worden er nog altijd 229 vastgehouden in Servische gevangenissen. Een 100-tal zitten opgesloten wegens misdaden van gemeen recht, maar 129 anderen, op de eerste plaats de studentenleider Arbin Kurti, zijn opgesloten wegens "politieke" of opiniedelicten. In februari ll. hebben het Servisch en Joegoslavisch parlement een amnestiewet aangenomen die de vrijlating van 30.000 Serven en ongeveer 400 Kosovaren mogelijk gemaakt heeft. Eind april ll. zijn er 143 gevangenen vrijgelaten uit de gevangenis van Gjakova. Voor wat betreft de andere Kosovaarse gevangenen hebben de Servische gerechtelijke autoriteiten verklaard dat hun zaak het voorwerp van een snelle gerechtelijke herzieningsprocedure uitmaakt, gevolgd door een vrijlatingsprocedure. Ondanks de duidelijke toezeggingen van de autoriteiten van Belgrado en de herhaaldelijke beloften van de Raad en de Europese Commissie om met vastberadenheid tussenbeide te komen om een einde te maken aan de onduldbare toestand, is de kwestie dus nog altijd niet opgelost.
Heeft de Europese Commissie besloten om de oplossing van de kwestie niet meer als prioritair te beschouwen? Mocht dat het geval zijn, welke initiatieven denkt ze dan te nemen om eindelijk de onmiddellijke vrijlating van Arbin Kurti en de 129 Kosovaarse gijzelaars te verkrijgen, en de overdracht van de ongeveer 100 Kosovaarse gevangenen van gemeen recht die nog in Servië vastgehouden worden aan de UNMNIK, de enige instantie die in dit soort zaken bevoegd is?

Vitorino
De Europese Commissie blijft bezorgd over dit vraagstuk en ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat wij alle mogelijkheden te baat nemen om de nodige druk uit te oefenen op degenen die hierover beslissingen moeten nemen.
De geachte afgevaardigde weet ongetwijfeld ook dat er al belangrijke vooruitgang is geboekt. Wij juichen dat toe. De zaak van de overige gevangenen worden onderzocht en waar veroordelingen niet zijn gebaseerd op voldoende bewijsmateriaal worden de gevangenen vrijgelaten. Waar wel gronden zijn voor een veroordeling worden beroepsprocedures gestart. Het ICRK houdt de omstandigheden van de afzonderlijke gevangenen in de gaten en onderhoudt contacten met hun families.
Wat de overdracht van in Servië gedetineerde gevangenen aan UNMIK in Kosovo betreft, kan ik u meedelen dat deze zaak momenteel door de betrokken autoriteiten wordt besproken. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan de hervorming van de rechterlijke macht, met hulp en advies van internationale organisaties, zoals de Raad van Europa en de OVSE, die nu beide in Belgrado zijn.
De terugkeer naar de rechtstaat en de eerbiediging van de rechten van minderheden zijn essentiële voorwaarden voor de betrekkingen met en de hulp aan de voormalige Republiek Joegoslavië en haar buurlanden.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik dank u. Toch zou ik enkele punten in herinnering willen brengen. Uw collega's bij de Commissie hebben de overbrenging van deze Kosovaarse gijzelaars naar Kosovo meermaals een prioriteit genoemd. Dat hebben ze gedaan toen de crimineel Milosevic nog aan de macht was. Er is nu al bijna een jaar een ander regime in Belgrado, en het is dus des te onbegrijpelijker dat deze problemen nog altijd niet zijn opgelost.
U heeft het over het hoofdpunt van beschuldiging, over een beroepsprocedure, maar men had hier, op deze plaats, bevestigd en vastgesteld dat de autoriteiten in Belgrado niet bevoegd waren, dat UNMIK als enige bevoegd was om deze dossiers te behandelen en dat de overbrenging uit juridisch oogpunt dus een uitgemaakte zaak was en alleen nog moest worden uitgevoerd, en dat al twee jaar geleden, mijnheer de commissaris. Voor ons duurt het al een beetje lang, maar ik denk dat voor degenen die vandaag nog altijd in de gevangenissen van Belgrado zitten, het wel verschrikkelijk lang duurt. Met name in het geval van Arbin Kurti, die een studentenleider was, begrijp ik echt niet welke klachten en elementen zijn overbrenging nog kunnen beletten.

Vitorino
Wat de concrete gevallen betreft, zou ik zeggen dat de directe verantwoordelijkheid om de processen te volgen berust bij het ICRK. De Commissie benadert deze kwestie vanuit een algemeen politiek standpunt, en ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat we bij de autoriteiten van de Voormalige Republiek Joegoslavië altijd hebben aangedrongen op een zo snel mogelijke berechting. Ik wens te onderstrepen dat in sommige gevallen misdaden zijn gepleegd. In die gevallen is het aan het gerecht om te beslissen over het lot van de beklaagden, om ze in staat van beschuldiging te stellen en beroep aan te tekenen, zodat het recht volledig wordt toegepast.
Wat de politieke aspecten betreft, kan ik de geachte afgevaardigde garanderen dat we altijd zijn blijven aandringen op een snelle oplossing van alle hangende kwesties, en ik zou willen onderstrepen dat er vooruitgang is geboekt en dat vertragingen natuurlijk altijd te lang duren wanneer men een verdachte is, vooral bij onterechte beschuldigingen, maar de Commissie van haar kant blijft aandringen op een zo snel mogelijk beslissing in de zaken die nog steeds hangende zijn.

De Voorzitter


Lennart Sacrédeus
Vraag nr. 29 van (H-0737/01):
Betreft: Processen in Kaboel Begin september is bij een islamitische rechtbank in Kaboel, Afghanistan het proces begonnen tegen vier burgers van een lidstaat van de EU (Duitsland), twee burgers van de VS en twee van Australië die alle werkzaam zijn voor de ontwikkelingshulporganisatie Shelter Now International. De openbare aanklager eist overeenkomstig de islamitische wetgeving van het land de doodstraf wegens christelijk missiewerk. Tegelijkertijd worden 16 Afghaanse burgers aangeklaagd omdat zij zich van de islam hebben bekeerd tot het christelijk geloof. Ook in dit geval eist de openbare aanklager overeenkomstig de Afghaanse islamitische wetgeving de doodstraf.
Welke stappen heeft de Europese Unie, op basis van het algemene streven van de Europese Unie naar vrijheid van godsdienst als onlosmakelijk deel van de mensenrechten zoals vastgelegd in het VN-Handvest, het Verdrag van de Raad van Europa en het EU-Handvest inzake fundamentele rechten, ten aanzien van het Talibaanbewind in Afghanistan genomen met het oog op rechtszekerheid en bescherming van alle verdachten?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Duitse regering heeft de Europese Unie speciaal verzocht geen standpunten in te nemen of actie te ondernemen met betrekking tot de acht werknemers van de humanitaire hulporganisaties, in het bijzonder de non-gouvernementele organisatie "Shelter Now International". Deze werknemers staan op dit moment terecht in Kaboel, Afghanistan, omdat zij Afghaanse moslims tot het christendom zouden hebben bekeerd.
De regeringen van de drie landen wier onderdanen hierbij betrokken zijn - Australië, Duitsland en de Verenigde Staten - hebben besloten in deze fase gezamenlijk op te treden en hebben hun voorkeur ervoor uitgesproken langs louter bilaterale weg voor dit probleem naar oplossingen te zoeken. De geachte afgevaardigde weet dat het proces tegen de genoemde acht personen op dit moment gaande is. Gezien het klimaat waarin wij op dit moment leven, acht de Commissie het niet gepast - en denkt ook niet dat het zou baten - verder commentaar te leveren op deze situatie. De betrokken regeringen hebben immers een keus gemaakt, maar de Commissie en de lidstaten van de Europese Unie zullen natuurlijk met zorgvuldige aandacht de ontwikkeling van de situatie blijven volgen.

Sacrédeus
Bedankt voor het antwoord. In zijn antwoord heeft de heer Vitorino niets gezegd over de 16 Afghanen die zijn aangeklaagd omdat zij zich van de islam zouden hebben bekeerd tot het christelijk geloof. Deze mensen worden overeenkomstig de islamitische wetgeving bedreigd met de doodstraf.
Mijn vraag aan de heer Vitorino is de volgende: Heeft de Europese Unie, in het kader van onze strijd tegen de doodstraf en voor de vrijheid van godsdienst, zich op de één of andere manier ingezet voor deze mensen, die daadwerkelijk bedreigd worden met de doodstraf. Op welke manier treedt de Europese Unie op tegen Arabische en islamitische landen - en dat geldt voor vrijwel allemaal - waar de doodstraf staat op het zich bekeren van de islam tot het christendom?
Ongeacht de gebeurtenissen in de Verenigde Staten op 11 september moeten wij ons actief blijven inspannen tegen de doodstraf. Mijn vraag luidt als volgt: Wat is er gebeurd met de 16 bedreigde Afghanen?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof niet dat de geachte afgevaardigde enige twijfel koestert over mijn standpunt en dat van de Commissie inzake de doodstraf of godsdienstvrijheid. Indien u bijvoorbeeld in de gelegenheid was mijn woorden te beluisteren in de debatten over het Handvest van de grondrechten, dan kunt u daar het antwoord terugvinden: niet alleen retorisch, maar in duidelijke en ondubbelzinnige juridische normen. Ik bevestig dat wij geen specifieke informatie hebben over de 16 door u genoemde Afghanen. Waarschijnlijk zullen deze Afghanen op een later moment berecht worden en dus niet tegelijk met de acht burgers uit Duitsland, de Verenigde Staten en Australië. Wij steunen natuurlijk het standpunt van de trojka, de zogenaamde "Afghan Support Group", een gemeenschappelijke liaisongroep die Duitsland op dit moment voorzit. Die groep heeft een ondubbelzinnige steunverklaring afgegeven aan de werkers van de non-gouvernementele organisaties, zonder onderscheid tussen de burgers uit de genoemde landen en de betrokken Afghanen.

De Voorzitter
Mijnheer Vitorino, hartelijk bedankt voor uw aanwezigheid en uw antwoorden tijdens dit vragenuur.
We gaan verder met het tweede deel. We hebben twintig minuten per commissaris, en geen minuut meer. Goedemiddag, mijnheer Bolkestein.
Tweede deel
Vragen aan de heer Bolkestein

Luis Berenguer Fuster
Vraag nr. 30 van (H-0707/01):
Betreft: Rechtbanken voor het Gemeenschapsmerk Wanneer worden stappen ondernomen tegen de lidstaten die geen rechtbanken voor het Gemeenschapsmerk hebben opgericht?

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, nadat de geachte afgevaardigde, de heer Berenguer Fuster, afgelopen december een soortgelijke vraag had gesteld, heeft de Commissie aan Spanje, Frankrijk, Luxemburg, Italië en Griekenland een aanmaningsbrief gestuurd waarin zij deze landen herinnerde aan hun verplichting om rechtbanken voor het Gemeenschapsmerk op te richten
De Griekse autoriteiten hebben de Commissie laten weten dat de betreffende verordening inzake de oprichting van de rechtbanken voor het Gemeenschapsmerk in september is goedgekeurd. Frankrijk heeft ons meegedeeld dat een besluit over deze zaak vóór 31 oktober 2001 zal worden goedgekeurd. Momenteel wordt deze informatie door de diensten van de Commissie gecontroleerd.
Wat de drie andere lidstaten betreft, Spanje, Luxemburg en Italië, heeft de Commissie nog geen informatie ontvangen die erop wijst dat deze lidstaten de noodzakelijke stappen hebben ondernomen. De Commissie overweegt derhalve een inbreukprocedure te starten vanwege het niet voldoen aan de communautaire wetgeving overeenkomstig artikel 226 van het EG-Verdrag.

Berenguer Fuster
Hartelijk dank voor de informatie, mijnheer de commissaris. Ik heb het uiteraard over Spanje aangezien ik logischerwijs onvoldoende vertrouwd ben met de situatie in Italië en Luxemburg.
Op 13 december jongstleden heeft de commissaris mij geantwoord dat de Commissie overeenkomstig artikel 226 van het Verdrag een inbreukprocedure zou instellen indien een bevredigend antwoord zou uitblijven. Vandaag heeft de commissaris gezegd dat niets erop wijst dat deze drie landen, waaronder Spanje, stappen hebben ondernomen om een rechtbank op te richten en derhalve reeds sinds november 1996 hun plicht verzuimen. Het geval van Spanje is des te ernstiger omdat daar het Bureau voor harmonisatie binnen de interne markt gevestigd is.
Als dit inderdaad zo is, als dit reeds een jaar geleden het geval was, als wij gedurende de afgelopen maanden geen bevredigend antwoord hebben gekregen, waarop wacht de Commissie dan nog om een inbreukprocedure in te stellen?

Bolkestein
Ik kan mij het ongeduld, of moet ik zeggen de irritatie, van de heer Berenguer Fuster over het feit dat de regering van dit land nog steeds niet de gewenste stappen voor de oprichting van deze rechtbank heeft ondernomen, heel goed voorstellen. Er is hier inderdaad sprake van een inbreuk. Ik wil u erop wijzen dat de Commissie niet aarzelt om een inbreukprocedure te starten, maar alleen, zoals de Latijnse uitdrukking luidt, als ultimum remedium. Met andere woorden, de Commissie zal deze stap alleen zetten als alle andere wegen en mogelijkheden om deze zaak in goed overleg te regelen, zijn uitgeput.
Ik kan mij heel goed voorstellen dat de heer Berenguer Fuster zegt dat zijn eigen geduld, net als dat van de Commissie, nu begint op te raken. Wij zullen zeker doen wat hij voorstelt, en wat ook de Commissie zelf van plan is te gaan doen. Wij willen echter nog een laatste poging doen om de Spaanse regering ervan te overtuigen dat zij nu mee moet werken, voordat de Commissie deze uiterste maatregel neemt. Het zou toch vooral ook met het oog op het komend voorzitterschap wel vreemd zijn als de Commissie een dergelijke procedure zou moeten starten.

De Voorzitter
Omdat de vragen nrs. 31 en 32 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld:

Alexandros Alavanos
Vraag nr 31 van (H-0728/01):
Betreft: Aanmaningsbrief over de toepassing van richtlijn 89/48/EEG in Griekenland In het antwoord van de Commissie op mijn vraag E-1336/01 over de erkenning van diploma's overeenkomstig richtlijn 89/48/EEG. in Griekenland merkt Commissaris Bolkestein o.a. op: "Een besluit van de Commissie dienaangaande wordt in de komende maanden en in ieder geval uiterlijk in de herfst verwacht, nadat aan de Griekse overheid eventueel om nadere opheldering is gevraagd." Volgens persberichten van 9 augustus 2001 heeft de Commissie Griekenland een aanmaningsbrief gestuurd waarin zij stelt dat het probleem gelegen is in het presidentiële decreet tot aanpassing van de Griekse wetgeving aan richtlijn 89/48/EEG.
Met welke juridische argumenten onderbouwt de Commissie haar opvatting dat het niet erkennen van diploma's die zijn uitgereikt door onderwijsinstellingen van een andere lidstaat die op grond van een "franchisingovereenkomst" in Griekenland functioneren, indruist tegen de communautaire richtlijn en op welke punten is het presidentiële decreet inzake de omzetting van richtlijn 89/48/EEG in Griekenland niet verenigbaar met de richtlijn? Heeft de Griekse regering al met een juridische argumentatie gereageerd op de punten die in de aanmaningsbrief aan de orde zijn gesteld?

Konstantinos Hatzidakis
Vraag nr. 32 van (H-0750/01):
Betreft: Toepassing van richtlijn 89/48/EEG in Griekenland Griekenland is door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen veroordeeld voor het niet toepassen van richtlijn 89/48/EEG betreffende een algemeen stelsel van erkenning van hoger-onderwijsdiploma's waarmee beroepsopleidingen van tenminste drie jaar worden afgesloten. Kan de Commissie meedelen of Griekenland het arrest van het Hof van Justitie uitvoert, en zo neen, welke stappen zij denkt te ondernemen om de Griekse wetgeving op de communautaire regelgeving te doen afstemmen?

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, in antwoord op de mondelinge vraag van de heer Alavanos wil ik het volgende zeggen. De naar Griekenland gestuurde aanmaningsbrief waarnaar de geachte afgevaardigde verwijst, betreft een kortgeleden gestarte inbreukprocedure over het feit dat het presidentiële decreet No. 165 van 23 juni 2000 in bepaalde opzichten niet voldoet aan richtlijn 89/48. Anderzijds betreft de procedure waarnaar vraag E-1336/01 eerder verwees, meer specifiek de problemen rond de verkeerde toepassing van richtlijn 89/48 op het beroep van psycholoog. De Commissie is van mening dat het bij diploma' s die in Griekenland door een andere lidstaat zijn uitgereikt en bij de "franchisingovereenkomsten" , niet gaat om opleidingen die door Griekenland worden gegeven, maar om opleidingen die worden gegeven door de andere lidstaat. De Griekse onderwijsinstelling waar de betreffende opleiding is gegeven, is immers slechts een bemiddelende instantie zonder enige zeggenschap over de opleiding zelf.
Met andere woorden, niet de Griekse onderwijsinstelling kent de diploma' s toe, maar de universiteit in de andere lidstaat. Daarom vallen die diploma' s, indien zij betrekking hebben op een beroepsopleiding in de betekenis van richtlijn 89/48, ook onder deze richtlijn. Het doel van de aanmaningsbrief is dat wij de toelichting van de lidstaat over bepaalde specifieke vragen willen horen. Griekenland heeft nog niet op die aanmaningsbrief gereageerd, en er zijn dan ook vooralsnog geen duidelijke gronden voor een inbreukprocedure vastgesteld. Daarom kan de Commissie dat gedeelte van de vraag van de geachte afgevaardigde niet beantwoorden.
Gezien de overeenkomst in onderwerp, zal ik met uw toestemming nu de vraag van de heer Hatzidakis beantwoorden. In het arrest waarop de geachte afgevaardigde doelt, heeft het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen Griekenland veroordeeld omdat het de maatregelen die het heeft genomen voor de tenuitvoerlegging van richtlijn 89/48 - de richtlijn waarnaar ik in mijn antwoord op de vorige vraag verwees - niet heeft gepubliceerd. De Commissie heeft dan ook een nieuwe inbreukprocedure tegen Griekenland ingesteld en het Hof verzocht het land een boete op te leggen. Deze tweede procedure werd gestaakt toen Griekenland alsnog aan zijn verplichtingen voldeed.
Griekenland gaf gehoor aan de uitspraak van het Hof door het presidentiële decreet no. 165 van 23 juni 2000 aan de Commissie op te sturen. Zoals ik in mijn antwoord op de vorige mondelinge vraag van de heer Alavanos al aangaf, is de Commissie van mening dat enkele bepalingen in richtlijn 89/48 niet correct zijn uitgevoerd. De Commissie heeft ook klachten ontvangen van personen die menen dat hun rechten ook na de tenuitvoerlegging van de richtlijn niet zijn geëerbiedigd. De Commissie is daarom een nieuwe inbreukprocedure gestart, deze keer wegens het niet op de juiste manier uitvoeren en toepassen van de richtlijn. De aanmaningsbrief die ik zojuist noemde, is naar Griekenland verstuurd. Wij verwachten de toelichting van de Griekse autoriteiten binnenkort te ontvangen. Momenteel werken wij aan de invoering van een procedure speciaal voor de erkenning van het beroep van psycholoog. Dit beroep is samen met een aantal andere beroepen ook het onderwerp van specifieke uitvoeringswetgeving inzake problemen met de toepassing van richtlijn 89/48 die in dit verband ook onder de aandacht van de Commissie zijn gebracht. Tot zover mijn antwoord op de vraag van de heer Hatzidakis.

Alavanos
Ik dank de commissaris van harte voor zijn ook technisch goed doorwrocht antwoord. Nu is het afwachten geblazen wat het antwoord van de regering zal zijn op de beslissing van de Commissie. De commissaris weet dat ik dit vraagstuk al vaker aan de orde heb gesteld en daarom wil ik hem er enkel van op de hoogte brengen dat ik ook de minister van onderwijs heb gevraagd. Volgens zijn officieel antwoord stel ik verkeerde vragen aan de verkeerde commissaris en krijg ik daarom verkeerde antwoorden. Ik wacht nu dus op het antwoord van de Griekse regering.
Ik heb echter nog de volgende vraag aan de Commissie. Waarom beperken wij ons enkel tot de vraagstukken in verband met psychologen en met name aan Franse universiteiten afgestudeerde psychologen? Er zijn toch ook talrijke klachten binnengekomen bij de Commissie van andere afgestudeerden en studenten in andere wetenschappen die een diploma behalen aan een buitenlandse universiteit maar een gedeelte van hun studie in Griekenland doorbrengen?

Bolkestein
Ik kan de heer Alavanos verzekeren dat de Commissie dit hele vraagstuk vanuit een zo breed mogelijk perspectief heeft bestudeerd en zich niet beperkt tot psychologen.
De kernvraag in deze kwestie is of een academische titel die door een andere lidstaat is toegekend op basis van een studie die fysiek gezien in Griekenland plaatsvindt, al dan niet wordt gelijkgesteld met een vergelijkbare titel die is uitgereikt in Griekenland zelf na afronding van een studie aan een Griekse universiteit. Het gaat dus om de gelijkwaardigheid tussen een puur Griekse titel en een titel die is toegekend door een universiteit van een andere lidstaat, maar waarbij de studie feitelijk aan een Griekse onderwijsinstelling heeft plaatsgevonden. Die gelijkstelling, die gelijkwaardigheid is het doel van richtlijn 89/48, waarnaar ik vanmiddag al verschillende malen heb verwezen. Dat is de overweging van de Commissie en dat is ook de reden waarom de Commissie Griekenland heeft gevraagd uit te leggen waarom die richtlijn niet is omgezet en vervolgens toegepast. De richtlijn is niet beperkt tot psychologen en in dat opzicht kan ik de heer Alavanos verzekeren dat zijn vrees ongegrond is.

Hatzidakis
Mijnheer de commissaris, u moet wel beseffen dat het onderhavige vraagstuk belangrijk is voor niet alleen een beperkt aantal Griekse burgers, maar voor duizenden afgestudeerden aan Europese universiteiten. In Griekenland hebben wij volgens mij een idioot onderwijssysteem. Vele jongeren worden daardoor eerst gedwongen naar het buitenland te gaan om te studeren, maar als zij dan terugkomen erkent de Griekse staat hun studietitel niet. Het gaat hierbij om duizenden jongeren die geen beroepstoekomst tegemoet kunnen zien omdat de Griekse staat nu eenmaal deze mentaliteit heeft. Daarom ben ik blij met uw vaststelling dat het arrest van het Hof gebrekkig wordt toegepast en ik wil u derhalve vragen - want Griekse burgers luisteren naar ons - wat de juridische gevolgen zullen zijn als de Griekse regering voet bij stuk zou houden? Ik wil graag dat er duidelijkheid komt voor de burgers.

Bolkestein
Ik ben mij heel goed bewust van het feit dat het aantal hierbij betrokken jongeren groot is. Ik moet bekennen dat ik ze niet heb geteld, maar als de heer Hatzidakis zegt dat het er duizenden zijn, geloof ik onmiddellijk dat hij gelijk heeft. Dit onderstreept het belang van dit vraagstuk. De kwalificatie dat het onderwijssysteem onzinnig is, laat ik voor rekening van de heer Hatzidakis. Ik geloof direct dat hij in zijn eigen land politieke vrienden heeft die deze zaak in het nationale parlement van Griekenland aan de orde kunnen stellen. Wij zijn hier echter in het Europees Parlement. Het is heel terecht dat de heer Hatzidakis deze ongewenste toestand onder onze aandacht brengt en ik dank hem voor zijn bijdrage aan onze discussie.
Zoals ik al eerder in mijn antwoord aan de heer Alavanos heb gezegd, zal de Commissie wat de juridische instrumenten betreft alle tot haar beschikking staande juridische instrumenten inzetten. De Commissie staat niet direct te popelen om lidstaten voor de rechter te brengen, maar als de Europese wetgeving niet wordt geëerbiedigd, heeft zij geen keus.
Daarom zeg ik tegen zowel de heer Hatzidakis als de heer Alavanos dat, indien de Griekse regering de regels niet op de juist manier toepast, de Commissie weloverwogen en na rijp beraad gebruik zal maken van de tot haar beschikking staande instrumenten en een juridische procedure zal starten.

De Voorzitter


Ari Vatanen
Vraag nr. 33 van (H-0738/01):
Betreft: Illegale belastingen op auto's in Finland De Europese Commissie heeft Finland in 1998 gevraagd om zijn belastingregime voor auto's en motorfietsen te herzien. Ambtenaren van de Commissie hebben toegegeven dat Finland nog steeds niets wezenlijks heeft gedaan om de discriminatie op te heffen. De meest recente ontwikkeling is dat de Commissie verzoekschriften van het EP in september 2001 van mij en 17.000 landgenoten een verzoekschrift heeft ontvangen waarin erop wordt aangedrongen het illegale belastingregime volledig te herzien.
Wanneer is de Commissie voornemens maatregelen te treffen om Finland te dwingen in de pas te lopen, nadat het in 1995 lid van de EU is geworden, en een begin te maken met de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de interne markt zoals die door het Hof van Justitie van de EG worden uitgelegd?
Is de Commissie voornemens onafhankelijke juridische stappen te ondernemen, nu na het recente arrest met betrekking tot Portugal (C-393/98) nauwelijks te verwachten valt dat nieuwe arresten van het Hof van Justitie meer duidelijkheid zullen brengen?
De belasting op voertuigen die deel uitmaken van een verhuisboedel vormt ook een belemmering voor het vrije verkeer van personen in de Gemeenschap. Is Commissie van plan ervoor te zorgen dat in de nabije toekomst een oplossing wordt gevonden voor deze onwettige situatie?

Vragen aan de heer Verheugen
Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, mijn antwoord luidt als volgt. De Commissie overweegt thans om overeenkomstig artikel 226 van het Verdrag een procedure te openen tegen Finland, waardoor de in 1998 geopende procedure wordt uitgebreid. Deze kwestie zal binnenkort worden behandeld op een bijeenkomst van de Commissie. In het kader van de nieuwe procedure kunnen ook problemen worden behandeld in verband met de toepassing van richtlijn 83/183 betreffende de belastingvrijstellingen die worden toegekend bij een verandering van woonplaats. Daarnaast hebben de diensten van de Commissie een brief geschreven naar alle lidstaten om hun aandacht te vestigen op het in de vraag van de heer Vatanen genoemde arrest van het Hof van Justitie, namelijk het arrest-Gomez-Valente van 22 februari 2001, en de Commissie is het met de geachte afgevaardigde eens dat dit arrest implicaties heeft die de context van het rechtsgeding overstijgen en dat het de basis legt voor een behandeling van tweedehandsauto' s die meer in overeenstemming is met de regels van de Europese interne markt. De Commissie merkt echter op dat de procedure welke gericht is op de naleving van het bovenvermelde arrest onafhankelijk moet blijven van de andere procedures die zij heeft geopend of van plan is te openen.

Vatanen
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik dank u voor uw inspanningen. Ik voel mij door uw antwoord gerustgesteld. Ik wil ook graag van deze gelegenheid gebruik maken om de ambtenaren van de Commissie voor hun werk te bedanken.
Ambtenaren van de Commissie hebben toegegeven dat Finland op flagrante wijze de regels van de Gemeenschap en van de interne markt schendt. De Finnen zitten met smart te wachten op die EU-regels waarop zij recht hebben en die hun waren beloofd. Mijnheer de commissaris, hun hoop rust op uw schouders en ik hoop dat deze last u niet te zwaar valt. Wij weten dat wij op u kunnen rekenen.

Bolkestein
Allereerst wil ik de heer Vatanen bedanken voor zijn bijzonder vriendelijke woorden. Ik voel het gewicht van al die Finse automobilisten op mijn schouders - en dat is inderdaad een bijzonder zware belasting.
Een complicerende factor hierbij is dat dit beleidsterrein binnen de Europese Unie nog niet is geharmoniseerd. De Commissie heeft als rechtsgrondslag voor haar handelen enerzijds artikel 90 van het Verdrag, dat belastingdiscriminatie verbiedt, en anderzijds twee richtlijnen uit 1983. Artikel 90 geeft het Hof van Justitie de mogelijkheid tot uitvoerige jurisprudentie. Omdat de interpretaties van de arresten van het Hof niet altijd dezelfde zijn, is het nu tijd om al deze interpretaties samen te voegen tot een eensluidende conclusie om duidelijkheid te scheppen over ons toekomstige handelen.
Deze noodzaak van een eensluidende interpretatie is een van de redenen waarom ik in het werkprogramma van de Commissie voor dit jaar een mededeling over de belasting op motorvoertuigen heb opgenomen. Deze mededeling zal naar ik hoop eind dit jaar of begin volgend jaar verschijnen. Ik stel mij voor om daarin alle problemen die verband houden met de belasting op en de prijsstelling voor motorvoertuigen te behandelen. Hierdoor worden deze problemen in een breder kader gezet en kunnen wij het door de heer Vatanen aangekaarte probleem in Finland oplossen. Ik hoop dat dit tot zijn tevredenheid zal zijn.

De Voorzitter
Mijnheer Bolkestein, hartelijk bedankt voor uw goede samenwerking met het Parlement.
De vraag nr. 34 van Anne E.M. Van Lancker (H-0765/01) zal nu niet worden beantwoord, aangezien het onderwerp tijdens de huidige vergaderperiode op de agenda staat.

De Voorzitter


Nelly Maes
Vraag nr. 35 van (H-0695/01):
Betreft: De wet op het gebruik van minderheidstalen in Slowakije In een officieel standpunt van het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de Slowaakse Republiek, ons toegestuurd door de Slowaakse ambassadeur in Brussel, lezen we dat de wet op het gebruik van minderheidstalen in Slowakije van 1999 bepaalde rechten geeft aan minderheden. Als in een dorp 20% of meer van de inwoners een andere taal spreken, kan de officiële communicatie verlopen in hun eigen taal. We hebben persoonlijk kunnen ervaren hoe deze wet in de praktijk werkt. In dorpen waar meer dan 20% Slowaken wonen, kunnen de inwoners in de Slowaakse taal alle officiële handelingen verrichten. Schijnbaar werkt de wet dus. Als we er echter bij vertellen dat in bijvoorbeeld hetzelfde dorp 75% Hongaren wonen en dat zij bij geboortes, huwelijken en overlijdens enkel Slowaakse documenten kunnen krijgen, als de burgemeester van dat dorp tijdens openbare en officiële gelegenheden niet de Hongaarse taal mag spreken, dan stellen we ons grote vragen over de implementatie van de op papier goed ogende taalwet.
Onderzoekt de Commissie in het kader van de toetreding van Slowakije tot de EU of de wet wordt geïmplementeerd, hoe dat gebeurt en welke vorderingen er daarbij worden gemaakt?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie volgt de situatie op het gebied van de minderheidstalen in Slowakije zeer aandachtig. Zij is van mening dat Slowakije aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij de ontwikkeling van een positief minderhedenbeleid en bij de verwerking van de noodzakelijke rechtsvoorschriften door de juiste instellingen op te richten en die ook in stand te houden.
Het aannemen van deze wet op het gebruik van minderheidstalen was wat dat betreft een belangrijke stap vooruit. Daardoor werd het nationale recht aangepast aan de internationale normen en werd voldaan aan de specifieke aanbevelingen van de Organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa, van de Raad en van de Commissie.
De ratificatie van het Europese Handvest van de regionale of minderheidstalen was ook een belangrijke stap vooruit. We moeten daarom benadrukken dat Slowakije overeenkomstig de door het Handvest mogelijk gemaakte flexibiliteit de Hongaarse minderheid zo veel mogelijk vrijheden wil geven.
Toch heeft de Commissie de indruk dat het nog veel inspanningen zal kosten om de geldende wetsvoorschriften ook in de praktijk goed te laten functioneren. Het schijnt dat de minderheden vooral door onwetendheid geen gebruik maken van de rechten die de wet op het gebruik van minderheidstalen hun garandeert met name in gemeenten met een grote Roma-bevolking.
De Commissie zal er ook in de toekomst op aandringen dat Slowakije zich blijft inzetten voor de omzetting van wettelijke bepalingen, dat het zijn beleid op dit gebied verbetert en de noodzakelijke financiële middelen beschikbaar stelt. Uw persoonlijke opmerkingen, mevrouw Maes, verbazen mij niet. Zij zijn er alleen een bewijs van dat de door mij beschreven problemen bij de omzetting daadwerkelijk bestaan. In het volgende voortgangsverslag over Slowakije dat in november gepresenteerd moet worden zullen wij dieper op dit onderwerp ingaan.

Maes
Ik denk dat u gelijk heeft, sommige delen van de bevolking zullen van het bestaan van de nieuwe wettelijke mogelijkheden wel niet helemaal op de hoogte zijn. Maar we moeten ons toch de vraag stellen of er ook altijd wel de nodige goede wil aanwezig is om in de praktijk de mogelijkheden die door de wet worden geboden door de burgers te laten gebruiken. In dat opzicht zou het waarschijnlijk goed zijn als we niet alleen in de rapportage maar ook in de contacten met de Slowaakse autoriteiten erop wijzen dat dit tot een zeer gevoelige materie behoort. Voor ons kan een oordeel over het minderhedenbeleid geen oordeel zijn over dingen op papier. Het moet ook over rechten en feiten gaan.

Verheugen
Mevrouw Maes, ik ben het helemaal met uw woorden eens. Ik kan u bevestigen dat wij deze kwestie in al onze contacten met de Slowaakse regering aankaarten. Dat heb ik zelf ook herhaaldelijk gedaan tijdens gesprekken met de Slowaakse regeringsleider, het parlement en ook tijdens openbare optredens in Slowakije en tegenover de Slowaakse pers. Onze boodschap aan Slowakije is dat de omgang van de getalsmatig grotere groep Slowaken met de minderheden voor ons aangeeft in welke mate de democratie en het concept van de rechtsstaat in Slowakije zijn verwezenlijkt.

De Voorzitter


Gary Titley
Vraag nr. 36 van , vervangen door de heer Miller (H-0714/01):
Betreft: Kerncentrale van Ignalina (Litouwen) Kan de Commissie mededelen hoe zij staat tegenover de sluiting van de tweede reactor van de kerncentrale van Ignalina in Litouwen?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Miller, de Commissie is het wat deze kwestie betreft helemaal eens met de Raad en - voorzover ik dat kan inschatten - ook met het Europees Parlement. Het Litouwse parlement heeft in 1999 een nationale energiestrategie aangenomen en naar aanleiding daarvan is besloten reactor 1 van de kerncentrale van Ignalina voor 2005 te sluiten. Het definitieve besluit over het tijdstip waarop reactor 2 gesloten wordt, wordt in het kader van de herziening van de nationale energiestrategie in 2004 genomen.
De Commissie heeft toentertijd aangegeven dat reactor 2 volgens haar uiterlijk in 2009 gesloten moet worden. Dat is ook logisch, want als reactor 1 uiterlijk in 2004 gesloten moet worden, dan moet reactor 2 volgens de voorziene levensduur van de beide kernreactoren uiterlijk in 2009 worden gesloten.
De Commissie heeft er nota van genomen dat Litouwen uitgebreide voorbereidingen heeft getroffen voor de sluiting van reactor 1. Ik ga ervan uit dat dat dan ook voor 2005 gebeurd is.
De Commissie heeft verklaard - zoals ik reeds gezegd heb - dat reactor 2 uiterlijk in 2009 gesloten moet worden. Bovendien zijn de Commissie en de lidstaten van mening dat het tijdpad voor de beslissing over de sluitingstermijn gelijk moet lopen met het tijdpad voor de toetreding van Litouwen tot de Europese Unie. Slechts een paar dagen geleden heb ik daar in Vilnius uitgebreid over gesproken met de nieuwe regering van Litouwen - het was werkelijk het belangrijkste onderwerp van onze gesprekken in Vilnius - en ik heb de indruk gekregen dat de regering en het parlement van Litouwen de boodschap goed begrepen hebben. Ze moeten er nu namelijk over gaan nadenken hoe ze met het oog op hun eigen tijdpad voor de toetreding tot de Europese Unie het tijdpad voor de beslissingen over reactor 2 van Ignalina moeten herzien.
Ik wil van deze gelegenheid gebruikmaken om erop te wijzen dat compromissen juist met betrekking tot Ignalina voor de Commissie uit den boze zijn. De kerncentrale van Ignalina is vergelijkbaar met de kerncentrale van Tsjernobyl en kan volgens de algemene overtuiging van deskundigen niet gemoderniseerd worden tot aanvaardbare veiligheidsnormen bereikt worden. Wij zijn er vast van overtuigd dat deze kerncentrale van het type Tsjernobyl een groot gevaar voor de bevolking vormt. Daarom blijven wij bij onze eis.

Miller
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord. Ik was vooral erg blij met zijn opmerking dat er geen ruimte is voor compromissen. Staat het standpunt van de EU inderdaad helemaal vast en is er geen enkele kans dat dit in de nabije toekomst zal veranderen?
Ik wil ook graag het punt van de internationale financiering van de sluiting van kerncentrales naar voren brengen. Is het de bedoeling dat dit geld uit de eigen begroting van de Commissie komt? Wat gebeurt er als er onvoldoende geld is voor dergelijke sluitingen?

Verheugen
Mijnheer Miller, uw eerste vraag kan ik met een duidelijk nee beantwoorden. De Unie zal haar houding in deze kwestie niet veranderen.
Wat uw tweede vraag betreft, is de situatie als volgt: voor de stillegging van kernreactor 1 werd een internationaal fonds opgericht dat door de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling wordt beheerd en waarvoor tot nu toe 220 miljoen euro ter beschikking is gesteld. Vorig jaar heb ik met de minister-president van Litouwen in Vilnius een internationale conferentie van donors georganiseerd. Deze 220 miljoen euro waren daarvan zoals gezegd het resultaat. Ik moet er echter wel aan toevoegen - en dat is een minpuntje - dat 165 miljoen euro van deze 220 miljoen uit ons eigen budget komt. Dat betekent dat de internationale gemeenschap een relatief klein bedrag wilde bijbetalen. Desalniettemin is het ter beschikking staande geld voldoende om systematisch met de stillegging te beginnen en alle kosten te financieren die daaraan verbonden zijn.
Ik moet u erop attenderen dat het stilleggen van een dergelijke kerncentrale een project is dat tientallen jaren gaat duren. Bovendien zullen de financiële kosten die er ook voor ons uit voortvloeien zich over tientallen jaren uitstrekken.
Voor kernreactor 2 ligt de situatie iets gecompliceerder, omdat het Litouwse parlement nog geen definitieve datum heeft vastgelegd voor de sluiting. Ik heb de Litouwse regering er echter bij de gesprekken waar ik het zojuist over had over geïnformeerd dat de Commissie natuurlijk ook nu weer bereid is de noodzakelijke hulp te bieden en internationale hulp te organiseren. Het is duidelijk dat een land als Litouwen niet alleen in staat is een dergelijke geweldige opdracht als het sluiten van zo' n kerncentrale te volbrengen. Het zou overigens ook niet eerlijk zijn als we dat van Litouwen zouden verwachten, want Litouwen wilde deze centrale helemaal niet. In tegendeel, de Litouwers hebben zich daar toen tegen verzet. De voormalige Sovjet-Unie heeft deze kerncentrale gebouwd waar ze nu staat, maar het was zeker niet de bedoeling Litouwen van stroom te voorzien. Wij gaan ervan uit dat de centrale wel bedoeld was voor militaire doeleinden. De centrale is dus een erfgoed van de voormalige Sovjet-Unie dat drukt op een arm land als Litouwen. Wij willen er nu voor zorgen dat deze last verdwijnt.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, is de Commissie van plan een gemeenschappelijke veiligheidsnorm voor kerncentrales uit te werken die zowel voor de huidige lidstaten als de kandidaat-lidstaten bindend is of als alternatief lijsten van kerncentrales in de regio op te stellen volgens het name and shame-principe?

Verheugen
Mevrouw Korhola, u weet dat de Commissie niet verantwoordelijk is voor nucleaire veiligheidskwesties. De Europese Unie heeft daar geen normen voor. Ik betreur dat zelf ten zeerste, maar het is tot dusver niet mogelijk geweest om deze situatie te veranderen. De Raad heeft zich intensief met deze kwestie bezig gehouden, juist omdat de Commissie hiervoor niet verantwoordelijk is. De werkgroep atoomvraagstukken van de Raad heeft zich beziggehouden met de stand van zaken wat betreft de veiligheid in Oost-Europese kerncentrales. Kort voor het zomerreces heeft hij daarover een verslag gepresenteerd dat ook het Parlement zeker ter beschikking staat.
Ik raad u aan dit verslag goed door te nemen. Natuurlijk staat ook in dit verslag niet dat wij Europese normen opgesteld hebben, maar wel dat de Europese Unie met betrekking tot de veiligheid van Oost-Europese kerncentrales eisen stelt die zij rechtvaardig vindt. De onderzoeken die al veel eerder gepland waren, namelijk begin jaren negentig, hebben een lijst opgeleverd van kerncentrales zoals u voorgesteld heeft. Deze kerncentrales, die volgens het Europees Parlement niet gemoderniseerd kunnen worden en die dus niet veilig kunnen worden, staan in Litouwen, Slowakije en Bulgarije. Zoals u weet, eisen wij voor de start van de toetredingsonderhandelingen dat deze kwestie van het sluiten van kerncentrales wordt opgelost.

De Voorzitter


Brian Crowley
Vraag nr. 37 van (H-0743/01):
Betreft: Verklaring (zoals weergegeven door de media) Volgens berichten in juni en juli ll. in de media zou EU-commissaris Verheugen als persoonlijke mening te kennen gegeven hebben dat de vroegere Tsjechische eerste minister en huidige voorzitter van de Tsjechische kamer van volksvertegenwoordigers Vaclav Klaus, mocht hij opnieuw eerste minister worden, een schadepost voor de toetredingskansen van de Tsjechische Republiek tot de Europese Unie zou vormen.
Onderschrijft de Europese Commissie die verklaring zoals weergegeven door de media, of wijst ze ze van de hand? En is ze niet van mening dat dergelijke verklaringen ongepast zijn en weinig bijdragen tot de opbouw van vertrouwen tussen de Europese Unie en de kandidaat-landen op een ogenblik dat er behoefte is aan begrip en steun tijdens het integratieproces?

Vragen aan mevrouw De Palacio
Verheugen
Mijnheer Crowley, u verwijst naar een strikt binnenlandse politieke aangelegenheid in Tsjechië die de strijd weerspiegelt tussen regering en oppositie. De Commissie kan in zulke gevallen niets anders doen dan zich van ieder commentaar onthouden. Ze wil namelijk absoluut niet betrokken raken bij binnenlandse politieke aangelegenheden in lidstaten, maar ook niet in kandidaat-lidstaten.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, allereerst lijkt de commissaris in zijn antwoorden de vraag nu wel erg weinig serieus te nemen. Het citaat is rechtstreeks van hem afkomstig. Het is geen binnenlandse aangelegenheid, het is iets waarbij hij betrokken is geraakt toen hij, zij het als persoonlijke mening, heeft gezegd dat de toetredingskansen van de Tsjechische Republiek tot de EU zouden worden geschaad als de heer Vaclav Klaus opnieuw premier zou worden. De Tsjechische premier heeft kort daarna in een interview voor de radio gezegd, en ik citeer hem nu letterlijk, "ik herhaal nog eens dat die woorden weliswaar niet in het openbaar zijn gezegd, maar niettemin heeft men ze toch naar buiten laten komen."
Commissaris, ontkent u deze uitspraak te hebben gedaan? Het gaat hier over zaken die uitsluitend het Tsjechische volk aangaan, zoals de keuze van een leider, het standpunt dat de Tsjechen moeten innemen met betrekking tot de onderhandelingen over hun toetreding tot de Europese Unie, en dat nog wel op een moment dat er een vertrouwensrelatie moet worden opgebouwd zowel binnen de EU als binnen de toetredende landen. Vindt u het dan verstandig dat u zich als functionaris en als lid van de Commissie bemoeit met de democratische wensen van het Tsjechische volk, of met die van welk volk dan ook?
Wij hebben allemaal als gevolg van onze eigen politieke overtuiging wel een voorkeur voor bepaalde verkiezingsuitslagen. Sommigen van ons moeten zich echter vanwege de functie die zij bekleden in hun uitspraken en gedachten daarover enigszins inhouden. Daarom vraag ik nu nog eens om specifiek te ontkennen of te bevestigen dat u deze uitspraak hebt gedaan en ook om toe te lichten waarom u zich op een dergelijke manier hebt uitgelaten.

Verheugen
Mijnheer Crowley, Ik heb tot dusver altijd gedacht dat een echte heer niet wil weten wat twee heren in privé-sfeer besproken hebben. Als u daar echter verandering in wilt brengen, is dat uw zaak. Ik beken noch ontken iets in deze aangelegenheid. De enige mogelijkheid voor de Commissie om niet bij binnenlandse politieke aangelegenheden betrokken te raken is namelijk dat zij onverstoorbaar blijft zwijgen.
Ik wil echter wel graag iets over de inhoud van uw vraag zeggen. Ik heb al sinds vele jaren een zeer vertrouwelijke en nauwe band met de voorzitter van de Tsjechische kamer van volksvertegenwoordigers. Het laatste uitvoerige gesprek dat wij overigens onder vier ogen hadden, vond een paar dagen geleden plaats. Daarin heeft de heer Klaus de aangelegenheid die de aanleiding vormt voor uw vraag niet genoemd. Ik wil echter graag vermelden dat de heer Klaus tijdens de vele gesprekken die ik met hem gevoerd heb steeds heeft aangegeven dat hij en zijn politieke medestanders voorstanders zijn van de toetreding van Tsjechië tot de Europese Unie en dat ze dat ook ondersteunen. Het is bekend dat de heer Klaus af en toe een ander standpunt inneemt dan de meerderheid in Europa, maar dat is zeer zeker zijn goed recht. Wij als democraten moeten dat dan ook accepteren.
Mijn laatste punt is het volgende: natuurlijk heeft de Europese Unie het recht om kandidaat-lidstaten duidelijk te maken wat ze wel en niet accepteert. Ze mag de kandidaat-lidstaten erop attenderen dat ze voor de start en de afronding van de toetredingsonderhandelingen moeten voldoen aan bepaalde criteria. Het belangrijkste criterium daarvan is het politieke criterium. Dat zegt dat een land moet garanderen dat het een rechtsstaat is, dat het de democratie en mensenrechten eerbiedigt, minderheden beschermt en de waarden en doelstellingen van de Europese Unie deelt.
Om deze reden is het wel eens voorgekomen dat een land dat tot de EU wilde toetreden te horen heeft gekregen dat er geen toetredingsonderhandelingen zouden plaatsvinden, omdat het niet aan de politieke criteria voldeed. Daarom moet ik uw vraag of wij ons daar op die manier mee bemoeien met een volmondig ja beantwoorden. De criteria van Kopenhagen verlangen dat nu eenmaal.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
De heer Crowley heeft het woord voor een korte motie van orde.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ik wil een motie van orde indienen. De commissaris heeft mijn vraag niet beantwoord. Hij zei immers dat hij niet wil vertellen wat er tussen twee heren heeft plaatsgevonden. Vervolgens vertelde hij wel wat er tussen twee heren - namelijk hemzelf en de heer Klaus - had plaatsgevonden. Daarmee heeft hij niet het voor dit Parlement vereiste respect getoond door op een rechtstreekse vraag een rechtstreeks antwoord te geven. Dit is een schande.

De Voorzitter
 Wij hebben kennis genomen van de motie van orde of liever gezegd van de bewering van de heer Crowley.
Aangezien de tijd voor de vragen aan commissaris Verheugen is verstreken, worden de vragen nrs. 38, 39 en 40 schriftelijk beantwoord.
De Voorzitter. Daar de vraagstellers afwezig zijn, vervallen de vragen nrs. 41 en 42.

Reinhold Messner
Vraag nr. 43 van (H-0710/01):
Betreft: Alpenverdrag - de ecologisch kwetsbare regio Alpen Het Alpenverdrag geeft in zijn hoofdstukken over milieu en vervoer een definitie over de ecologisch kwetsbare regio Alpen.
Maken volgens de Commissie deze definitie en de doelen van het vervoersbeleid ook deel uit van het vervoersbeleid van de EU voor deze kwetsbare regio?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is zich ervan bewust dat het concept van kwetsbare regio's een adequate definitie vereist, met name voor wat de ecologische integratie van de vervoersstromen in de Alpenregio betreft.
Momenteel beschikken wij over een reeks definities van kwetsbare regio's die met name zijn opgesteld door de Verenigde Naties en in het kader van het Alpenverdrag en de communautaire wetgeving inzake milieubescherming.
De Commissie is van oordeel dat kwetsbare berggebieden, in het bijzonder de Alpen, in hun huidige definitie prioritair in aanmerking moeten komen voor de toepassing van communautaire maatregelen die tot doel hebben het milieueffect van het vervoer aan banden te leggen en te vermijden dat de economische groei gepaard gaat met een toename van de verkeersstromen.
In overeenstemming hiermee besteedt het op 12 september goedgekeurde Witboek over het Europese vervoersbeleid tot 2010 bijzondere aandacht aan de kwetsbare regio's, met name aan de berggebieden, in het kader van het beleid inzake tarifering en financiering van infrastructuren en de beleidsmaatregelen die het vervoer over het trans-Europese netwerk regelen.
Deze aanpak is grotendeels in lijn met de richtsnoeren van het Alpenverdrag en het bijbehorende vervoersprotocol.

Messner
Mevrouw de commissaris, ik wil nog een korte vraag stellen, want uw antwoord heeft mij niet helemaal tevredengesteld. Het gaat mij vooral om ons huidige beleid. Moeten wij wachten tot nieuwe technologieën bijvoorbeeld de brandstofcel de grootste problemen oplossen die we met het transitverkeer door de Alpen hebben of moeten we nu niet het instrument van de volledige aanrekening van de werkelijke kosten gebruiken om het zware verkeer in ieder geval in de Alpen van de weg te verplaatsen naar het spoor?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, zoals blijkt uit het Witboek over het vervoersbeleid voor de komende jaren is de Commissie voornemens om, indien mogelijk, uiterlijk binnen een jaar en bij voorkeur vóór volgende zomer aan dit Parlement en aan de Raad van ministers een nieuw tariferingstelsel voor te leggen. Het ligt met name in onze bedoeling om de richtlijn betreffende het eurovignet te wijzigen. Wij zullen daarbij met dit soort kwesties rekening houden, in overeenstemming met het verslag-Costa dat enkele maanden geleden door dit Parlement is aangenomen. Zo kunnen in de tarifering bijvoorbeeld concepten worden opgenomen als externe kosten, met name welbepaalde, goed meetbare milieukosten.
Ook gekruiste subsidies behoren tot de mogelijkheden. Hiermee bedoel ik dat een deel van de tolheffing op bestaande infrastructuren gebruikt kan worden om een fonds voor financiering van alternatieve infrastructuren op te richten, met name in de Alpenregio, meer bepaald in het kader van projecten als de Brenner-tunnel of de verbinding Lyon-Turijn.

De Voorzitter
Daar de vraagstellers afwezig zijn, vervallen de vragen nrs. 44, 45 en 46.

De Voorzitter


Giuseppe Di Lello Finuoli
Vraag nr. 47 van (H-0746/01):
Betreft: Mont Blanc tunnel: operationele garanties Zoals aangekondigd zal de Mont Blanc tunnel de komende maanden heropend worden. Kan de Commissie, in het licht van de ramp die tot de sluiting van deze tunnel had geleid, mededelen welke technische garanties zij heeft gekregen die verzekeren dat de "nieuwe" tunnel voldoet aan de Europese regelgeving op het gebied van het milieu en de duurzaamheid van het vervoer?
Wat denkt de Commissie van het nieuwe Italiaans-Franse management van de toekomstige nieuwe structuur?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is niet gemachtigd om het licht op groen te zetten voor de heropening van de tunnel onder de Mont Blanc. Dat aspect valt niet onder onze bevoegdheden.
Het is aan de exploitanten en aan de nationale verantwoordelijken, al naargelang van de bevoegdheden die hun op Frans grondgebied toekomen, om na te gaan of de tunnel voldoende veilig is om opnieuw te worden opengesteld. Dat zijn de instanties die moeten controleren of aan de veiligheidsvoorwaarden wordt voldaan.
Volgens de informatie waarover de Commissie beschikt, zullen er in de loop van oktober nog proeven moeten worden gedaan om de efficiëntie van de veiligheidselementen, onder meer van het ventilatiesysteem en de elektronische besturingseenheid, te controleren en de bekwaamheid van het personeel dat belast is met de exploitatie en de hulpdiensten te testen. Een van de voornaamste maatregelen die in dit verband zullen worden genomen, heeft betrekking op de afstand tussen de voertuigen die door de tunnel rijden. Anderzijds is het ook de bedoeling om het vrachtwagenverkeer over deze verbindingsweg te beperken.
Voor wat de organisatorische aspecten betreft, zij erop gewezen dat de twee oorspronkelijke bedrijven, het Franse ATMB en het Italiaanse SITMB, één enkele vennootschap hebben opgericht die voor het beheer van de tunnel moet instaan.
Verder is er de kwestie van de duurzame mobiliteit en het ongeduld van de vele transportondernemers die vol verwachting naar de heropening van de Mont-Blanc-tunnel uitkijken wegens de ernstige ongemakken die de sluiting van de tunnel heeft veroorzaakt en de verzadiging van de verbindingswegen waarover het verkeer wordt omgeleid. In dit verband zal de aanstaande heropening van de tunnel ongetwijfeld een gunstige invloed hebben, zowel op het vlak van de duurzame mobiliteit en het milieu als op het gebied van de veiligheid. Deze vaststelling doet uiteraard geen afbreuk aan het feit dat de tunnel slechts mag worden heropend als aan alle veiligheidsvoorwaarden wordt voldaan.
Ook op de langere termijn moet absolute prioriteit worden verleend aan de beperking van het vervoer over land in de Alpenregio, zonder evenwel de vrijheid van verkeer en de economische ontwikkeling in gevaar te brengen, met name de verbinding tussen het Italiaanse schiereiland en de rest van het Europese continent. Daarbij zullen de elementen die ik zojuist heb genoemd een belangrijke rol spelen. Zoals ik al zei, pleiten wij voor de bouw van een reeks belangrijke spoorlijnen om het transitvervoer door de Alpen vlotter te laten verlopen en te waarborgen dat het merendeel van de goederen per spoor kan worden vervoerd.

Di Lello Finuoli
Mevrouw de commissaris, ik blijf erbij dat er Europese regelgeving bestaat die gerespecteerd moet worden, dat de technische kenmerken van de nieuwe tunnel bijna gelijk zijn aan de voorgaande, dat de Italiaanse regering van plan is binnenkort de nachttol te verlagen en zo de vervuiling te verergeren en dat 97% van de bevolking van Chamonix zich tegen de heropening heeft uitgesproken. Daarvan zullen onvermijdelijk alle particuliere ondernemingen schade ondervinden, vanwege de vervuiling die alle typische en conventionele economische activiteiten van de bevolking treft. Welke garanties biedt de Europese milieuregelgeving deze bevolking?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, voor wat de veiligheidsnormen betreft, verwijs ik naar hetgeen ik zonet heb gezegd. Volgens de informatie waarover ik beschik, zijn de controle- en veiligheidsvoorwaarden van de tunnel aanzienlijk verbeterd en worden er proeven uitgevoerd. De tunnel zal pas worden geopend wanneer aan alle vereisten wordt voldaan en de betrouwbaarheid van de instrumenten en de systemen wordt gewaarborgd. Dat is alles wat ik over de veiligheidsnormen kan zeggen.
Ik herhaal evenwel nogmaals dat deze taak aan Italië en Frankrijk toekomt. Bovendien is er in het kader van de interne institutionele organisatiestructuur binnen Italië en Frankrijk wellicht ook een zekere rol weggelegd voor bepaalde regionale of lokale overheden.
In verband hiermee, geachte afgevaardigde, attendeer ik u erop dat de vrijheid van verkeer van goederen en van personen fundamentele vrijheden van de Gemeenschap zijn. Het is derhalve van fundamenteel belang dat wij de verbinding van Italië met de rest van het Europees continent veiligstellen. Daarbij moeten wij uiteraard uitgaan van de gedachte dat het verkeer beter moet worden verdeeld over de verschillende Alpendoorgangen en de diverse vervoersvormen.
Momenteel beschikken het noord-zuid-verkeer en het vervoer tussen Italië en de rest van het continent dankzij de overeenkomst met Zwitserland ook over andere toegangen.
De tunnel onder de Mont Blanc is een van die mogelijkheden, al zij het niet de enige. Het verkeer dat vooralsnog geen gebruik van deze tunnel kan maken en derhalve wordt omgeleid, zorgt uiteraard voor overbelasting in andere gebieden. Ik zou hier verscheidene tunnels kunnen noemen die de geachte afgevaardigde beter kent dan ik. Het is in ieder geval belangrijk dat het project Lyon-Turijn en de Brenner-tunnel tot een goed einde worden gebracht. Dat zijn immers twee fundamentele, afdoende oplossingen, ofschoon zij nog wel enige tijd in beslag zullen nemen.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ik heb uw pleidooi voor een verbindingslijn door de Alpen gehoord. Ik zou u echter willen zeggen, en u bent daar ongetwijfeld van op de hoogte, dat het debat over de Mont Blanc-tunnel op dit moment in volle gang is en dat de Europese burgers, Fransen zowel als Italianen, juist een beroep doen op ons om voor een andere zaak te pleiten, namelijk die van een werkelijk duurzaam vervoer, dat niet gelijkstaat met wegvervoer.
Denkt u nu echt, aangezien u hier het wegvervoer heeft voorgesteld als een duurzame vervoerswijze, dat op basis van de uitgevoerde studies de opening van de Mont Blanc-tunnel in overeenstemming zal zijn met, ten eerste, de eisen, en ten tweede, de door ons aangegane verbintenissen in het kader van Kyoto?

De Palacio
Ik zal het kort houden. Waarde afgevaardigden, ik begrijp dat de gemeenten die rechtstreeks door deze problemen worden getroffen contact met u opnemen. Ik kan u evenwel garanderen dat andere gemeenten en bewoners precies van het tegenovergestelde overtuigd zijn en verlangen dat de tunnel onder de Mont Blanc zo spoedig mogelijk wordt heropend. Ik wil hiermee alleen maar zeggen dat er, zoals zo vaak gebeurt, tegenstrijdige belangen in het spel zijn.
Voor wat de veiligheid betreft, herhaal ik wat ik al eerder heb gesignaleerd. De verantwoordelijkheid voor de evaluatie berust niet bij ons. Wij beschikken niet over de nodige bevoegdheid en bekwaamheid om dergelijke taken uit te voeren.
Het derde punt betreft de duurzame mobiliteit. Dat is de doelstelling van het door mij gepresenteerde Witboek dat op 12 september door de Commissie is goedgekeurd. Uiteraard wordt deze doelstelling niet verwezenlijkt met een blijk van goede wil of de goedkeuring vanwege de Commissie. Het is van fundamenteel belang dat het Witboek ook op de steun van dit Parlement en de Raad van ministers kan rekenen en vervolgens in de praktijk wordt gebracht. Om vooruitgang te boeken zullen wij de komende jaren tal van inspanningen moeten leveren. Wij mogen daarbij evenwel niet uit het oog verliezen dat het vervoer in sommige gevallen problemen oplost die elders zijn veroorzaakt. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de beslissingen die verband houden met het stedelijk beleid, het ontwikkelingsbeleid, de productiewijze, beleidsterreinen ter bevordering van het regionale evenwicht en andere maatregelen. In dat geval bestaat de bijdrage van het vervoer in het verlenen van faciliteiten en het oplossen van problemen. Er zij derhalve nogmaals op gewezen dat de oorzaken van deze problemen vaak buiten het vervoersbeleid liggen.

De Voorzitter


Luisa Morgantini
Vraag nr. 48 van (H-0747/01):
Betreft: Mont Blanc tunnel en rail-weg-vervoer Zoals aangekondigd zal de Mont Blanc tunnel de komende maanden heropend worden. Intussen brengt het wegvervoer voor de plaatselijke gemeenschappen zeer hoge kosten met zich mee op het gebied van de volksgezondheid, de economie en het milieu, met name in de berggebieden, waar de verontreinigingsgraad drie à zes maal zo hoog is als in andere gebieden. Welke concrete maatregelen worden er momenteel genomen om de reële kosten van het wegvervoer te bepalen met inachtneming van de sociale, economische en ecologische aspecten? Welke initiatieven zijn er genomen voor de invoering van een speciale heffing (zoals in Zwitserland en Oostenrijk) die de bescherming tegen en het herstel van de schade ten doel heeft die wordt toegebracht aan de plaatselijke gemeenschappen en het milieu, en die ervoor zorgt dat het spoorvervoer, dat nog zeer veel mogelijkheden biedt, economisch gezien concurrerend wordt?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, telkens wanneer de Commissie de situatie in de Alpengebieden bespreekt, komen de hoge milieukosten die aan het vervoer in deze regio verbonden zijn ter sprake.
De studies van de Commissie en het vierde en vijfde kaderprogramma voor onderzoek hebben in dit verband een belangrijke bijdrage geleverd. In het kader hiervan werden de vervoerskosten in de Alpengebieden en andere regio's onder de loep genomen, met inbegrip van de projecten ter ontwikkeling van informatiesystemen betreffende het vervoer in de Alpen, het Europese multimodale strategische voorbeeldproject en het Alp-net-project dat momenteel ten uitvoer wordt gelegd. Het probleem werd tevens behandeld in de verslagen van de groep op hoog niveau waaraan het Parlement zijn goedkeuring heeft gehecht in de resolutie van het voornoemde verslag-Costa over tarifering van het gebruik van infrastructuren.
Het nieuwe Witboek van de Commissie over het gemeenschappelijk beleid bevat niet alleen actuele kostenramingen voor het vervoer over de weg. Ook de oplossing van de vervoersproblemen in de Alpengebieden wordt als een prioritaire doelstelling beschouwd, hetgeen blijkt uit de waaier van maatregelen die ik hier al eerder heb genoemd. In deze context wordt de mogelijkheid overwogen om een systeem te ontwikkelen dat ons in de gelegenheid stelt het tariferingmechanisme zo spoedig mogelijk uit te proberen in kwetsbare berggebieden zoals de Alpen.
Het is niet alleen de bedoeling dat deze initiatieven in voorkomend geval invloed uitoefenen op de huidige verkeersdichtheid. Zij moeten tevens het gebruik van minder contaminerende voertuigen stimuleren en zodoende bijdragen aan een vermindering van de negatieve gevolgen van het verkeer, zowel voor de menselijke gezondheid als voor de fauna en flora van de bedoelde regio's. Ook de gekruiste financiering waaraan ik zonet heb gerefereerd, speelt in dit opzicht een belangrijke rol.
Zoals ik reeds meermaals heb onderstreept, zijn wij van oordeel, mijnheer de Voorzitter, dat het herstel van het evenwicht tussen de verschillende vervoersmodaliteiten in Europa van fundamenteel belang is, niet alleen voor de levenskwaliteit van onze burgers en de bescherming van het milieu, maar ook voor de economische ontwikkeling. Als wij nalaten dit evenwicht te herstellen, zullen ons wegennet en onze vervoersverbindingen binnen de kortste keren lam liggen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris. Ik denk dat hiermee de vraag van de geachte afgevaardigde beantwoord is.
Aangezien de tijd voor het vragenuur voor vragen aan de Commissie is verstreken, worden de vragen 49 tot en met 82 schriftelijk beantwoord.
Het vragenuur is gesloten.
De heer Staes heeft het woord voor een motie van orde.

Staes
Voorzitter, ik heb hier voor mij een tijdschrift of tenminste een krantenartikel en daarin staan de volgende woorden: "Ik ben het niet eens met de anti-slavernijconferentie in Durban. Het bevordert het gevoel van slachtofferschap bij mensen die toch al het idee hebben dat zij aan het kortste eind trekken. Ik ben niet gelukkig met die hele conferentie van Durban, nog daargelaten de manier waarop het Midden-Oosten aan de orde kwam. Dat iemand als Castro daar werd bejubeld, geeft aan dat we te maken hebben met een anti-westerse bijeenkomst". Mijnheer de Voorzitter, dat zijn niet mijn woorden maar de woorden van een lid van de Europese Commissie. We gaan hier straks luisteren naar een verklaring van de Europese Commissie en van de Raad over Durban. Ik zou graag zien dat de Commissie ons vertelt of ze de uitspraken van de heer Bolkestein tegenover de Volkskrant in Nederland, al dan niet dekt.

De Voorzitter
We stellen het op prijs dat parlementsleden onderwerpen toevoegen aan het debat, maar we moeten ons werkelijk aan de agenda houden.

Conclusies van de VN-Conferentie over racisme
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de conclusies van de VN-Conferentie over racisme.
De heer Michel, voorzitter van de Raad, heeft het woord.

Michel
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het verheugt me dat ik vandaag voor u een eerste balans kan opmaken van de eindresultaten van de derde Wereldconferentie tegen racisme, rassendiscriminatie, vreemdelingenhaat en aanverwante onverdraagzaamheid, die, zoals u weet, heeft plaatsgevonden van 31 augustus tot 8 september laatstleden in Durban.
De Conferentie van Durban kan een succes worden genoemd om verschillende redenen, en dat ondanks de politieke context waarin de onderhandelingen hebben plaatsgevonden en ondanks het feit dat deze Conferentie vooraf was aangekondigd als een mislukking.
Ten eerste, wat de concrete resultaten betreft: dit was de eerste Conferentie van de Verenigde Naties met betrekking tot de strijd tegen racisme die geleid heeft tot de aanneming, door een consensus, van een politieke verklaring en een actieprogramma. De Conferentie van Durban is bovenal een gelegenheid geweest om de cruciale strijd tegen uitingen van racisme, discriminatie en intolerantie te versterken. Deze racistische tendensen zijn een dagelijkse realiteit voor miljoenen mensen, die al te vaak het stille slachtoffer zijn van aantastingen van hun waardigheid.
Ook al werd in de aangenomen teksten, wat de kern van de zaak betreft, weinig vooruitgang geboekt, in de theoretische overdenking over racismebestrijding komt er duidelijk een sterke politieke wil tot uiting om het racisme uit te bannen. Er wordt tevens opgeroepen tot de tenuitvoerlegging van een indrukwekkend aantal concrete maatregelen die de wereldwijde bestrijding van deze gesel beogen. Aldus bestaat de meerderheid van de 220 artikelen van het actieprogramma uit preventieve, educatieve en beschermende maatregelen die erop gericht zijn het racisme op alle niveaus uit te roeien, alsmede uit strategieën die naar een volledige en totale gelijkheid van alle mensen ter wereld streven.
Als voorbeeld zal ik een paar maatregelen vermelden die de nationale en regionale instellingen voor racismebestrijding dienen te versterken en hun moeten aanmoedigen hun onderlinge samenwerking op te drijven. Andere maatregelen bevorderen het opvoeden tot de eerbiediging van de rechten van de mens, mentaliteitsveranderingen en de niet-discriminerende toegang tot het onderwijs. Nog andere maatregelen stellen de rol van de politieke partijen op de voorgrond opdat ze interne gedragscodes ontwikkelen die hun leden verbieden openbare verklaringen af te leggen die tot racisme aanzetten.
Daarnaast zijn er ook maatregelen die racismebestrijding op de werkplek in de hand moeten werken. Het actieprogramma bevat tevens een aantal wettelijke, gerechtelijke, reglementaire en administratieve maatregelen die racisme dienen te voorkomen en bescherming tegen deze plaag moeten bieden. De tijd was te kort om alle onderhandelingen tot een goed einde te brengen. Aldus konden de discussies over bepaalde belangrijke punten, zoals het kastesysteem of de rassendiscriminatie bij de toepassing van de doodstraf, niet worden afgerond.
De Europese Unie is er echter wel in geslaagd belangrijke thema's, zoals het "gender issue", een betere bescherming van het kind en de strijd tegen de mensenhandel, voornamelijk van vrouwen en kinderen, in alle definitieve teksten te laten opnemen. Ik zou hier ook de nadruk willen leggen op de moeilijkheden die voortvloeien uit het gebruik van het begrip "ras". Vandaag staat vast dat elke theorie die het bestaan van verschillende menselijke rassen aanhangt wetenschappelijk fout is. De Europese Unie wenst dat het taalgebruik die ontwikkeling volgt.
Zij is van mening dat het gebruik van begrippen die het bestaan van verschillende rassen insluiten moet worden voorkomen. Wij willen hier niet de diversiteit van het menselijk ras ontkennen, maar de nadruk leggen op de eenheid ervan en aldus de huidige vormen van racisme bestrijden die regelmatig op dat soort beweringen steunen. Maar door de sterke tegenkanting van bepaalde staten hebben wij op dat vlak geen substantiële vooruitgang kunnen boeken. De Europese Unie stond erop in een laatste toespraak haar principieel standpunt over dat onderwerp uiteen te zetten en dat zal dan ook in het rapport van de Conferentie worden opgenomen.
Wat de strategieën betreft, worden de staten ertoe opgeroepen een beleid en actieplan ter bestrijding van het racisme uit te werken en het actieprogramma van Durban uit te voeren. Zij worden ook opgeroepen om te blijven samenwerken in het wettelijk internationaal kader, met name met het Comité voor de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie en het Hoge Commissariaat van de Verenigde Naties voor de Rechten van de Mens dat belast is met de follow-up van de tenuitvoerlegging van de teksten die in Durban werden aangenomen.
Ik meen te mogen bevestigen dat de politieke draagwijdte van het compromis dat is bereikt over de oorzaken en wortels van het racisme een ander belangrijk succes is van de Conferentie van Durban.
Ik heb, zoals u, bepaalde commentaren gelezen. Ik ben zeker niet van plan om hierover te polemiseren, maar wanneer men verwijten richt tot de onderhandelaars in Durban met betrekking tot het vraagstuk van de vergeving en de excuses - en ik geef toe dat ik hard heb gevochten om deze tekst erdoor te krijgen - en wanneer men zegt dat onze generatie en zelfs de vorige generatie niet actief betrokken waren, of zijn, bij de kolonisatie en de vele ontsporingen ervan, noch bij de slavernij, dan zou ik aan het adres van degenen die ons deze verwijten maken toch het volgende willen zeggen: hoe kan men zich tevredenstellen met een feitelijke en op zich volkomen banale vaststelling, en weigeren om bij verstek recht te doen wedervaren aan degenen die vandaag nog steeds de littekens dragen, littekens die nog altijd niet geheeld zijn? Als antwoord op wat ik in de pers heb gelezen, zou ik willen zeggen dat het hier niet gaat om een schijnheilige, naïeve cultivering van een soort onrechtvaardigheidsgevoel. Neen, het gaat om de erkenning, in naam van onze voorouders, dat het aangerichte kwaad moreel betwistbaar was, zo niet verwerpelijk. Het gaat ook om de erkenning tegenover de slachtoffers, van vroeger en nu, dat we beseffen dat onze geschiedenis niet altijd even glansrijk is geweest en dat we door deze bekentenis, die we uiteraard doen in naam van anderen, hun recht op verzachtende omstandigheden erkennen. En vanuit deze optiek moet dan ook een echt partnerschap worden voorgesteld, op basis van wederzijds respect en ver van het vernederende paternalisme of de barmhartige daden van een zelfvoldane patrones.
Ik zou dus even willen terugkomen op dit resultaat. Ik denk dat het resultaat van Durban goede perspectieven opent voor de voortzetting van de Noord-Zuiddialoog. De Europese Unie heeft het immense leed dat is veroorzaakt door de oude en nieuwe vormen van slavernij en slavenhandel, overal waar deze hebben plaatsgevonden, alsook de meest verwerpelijke aspecten van het kolonialisme erkend en veroordeeld. Zij heeft erkend dat slavernij en slavenhandel misdaden tegen de menselijkheid waren en dat men ze altijd als zodanig had moeten erkennen. Durban was dus een gelegenheid om onze gemeenschappelijke geschiedenis onder ogen te zien: sommigen hebben daar een spijtbetuiging in gezien, anderen een uiting van schuldgevoel, en nog anderen tenslotte, een publieke verontschuldiging. Wat denk ik vooral belangrijk is, is de wil om de donkerste hoofdstukken uit onze gemeenschappelijke geschiedenis te sluiten, zodat een nieuwe relatie kan worden opgebouwd, op basis van wederzijds respect, solidariteit en partnerschap. Er is ook een oproep gelanceerd om meer middelen toe te wijzen aan initiatieven van ontwikkelingslanden, met name het nieuwe Afrikaanse initiatief.
Er is nog een ander element dat ik zou willen onderstrepen. Durban is uiteindelijk een succes geworden omdat de lidstaten van de Europese Unie gedurende het hele proces van moeizame onderhandelingen één lijn hebben getrokken. Er werd een intensieve coördinatie tot stand gebracht met de ondersteuning van het secretariaat van de Raad en de lidstaten zijn stelselmatig op de hoogte gehouden. Deze nauwe samenwerking heeft het voorzitterschap in staat gesteld om, na een passend mandaat te hebben ontvangen van zijn Europese partners, te onderhandelen over deze moeilijke compromissen met de vertegenwoordigers van de betrokken geografische groepen, alsook met de voorzitter en de secretaris-generaal van de Conferentie, respectievelijk mevrouw Zouma en mevrouw Robinson.
De regelmatige coördinatie met de westerse groep heeft eveneens vruchten afgeworpen. De Europese Unie en haar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zijn versterkt uit de Conferentie van Durban gekomen. Durban heeft het bewijs geleverd dat de Europese Unie in staat is om met één stem te spreken over dit moeilijke maar essentiële vraagstuk voor de toekomst van de mensheid: de strijd tegen racisme en de eerbiediging van de menselijke waardigheid. De Europese Unie heeft zich ontpopt tot een onmisbare gesprekspartner en bemiddelaar. Zij heeft eenheid en samenhang uitgestraald, openheid gekoppeld aan vastberadenheid, en dit naargelang de omstandigheden. Haar geloofwaardigheid is erdoor versterkt, net zoals haar positie op het internationale toneel. De buitengewone flexibiliteit en openheid waarvan de Europese Unie heeft blijk gegeven in de discussies over het Midden-Oosten, zijn daar een bewijs van. Het gewicht van deze onderhandelingen is hoofdzakelijk neergekomen op de schouders van de Europese Unie, na het vertrek van de Verenigde Staten en Israël.
Het weer op gang brengen van het vredesproces in de regio is een van de prioriteiten van de Europese Unie. Zij was echter van mening dat de Conferentie van Durban, die gericht was op de strijd tegen racisme, niet het juiste forum was om deze kwestie te behandelen. Nadat de Arabische en islamitische landen sterk hadden aangedrongen om deze kwestie in Durban te behandelen, heeft de Europese Unie actief deel willen nemen aan de uitwerking van een door het Zuid-Afrikaanse voorzitterschap voorgelegde consensustekst. De Europese Unie heeft in deze tekst de voor haar essentiële beginselen kunnen handhaven, namelijk een evenwichtige tekst met een krachtige oproep om de onderhandelingen te hervatten en het geweld te staken, waarbij zij ook haar bezorgdheid heeft geuit over de toename van antisemitisme en islamofobie in de wereld. De verwijzing naar de Holocaust werd behouden terwijl de formule "zionisme staat gelijk met racisme" werd geschrapt. Dat waren ook onze voorwaarden voor een consensus.
Ziedaar de resultaten van Durban. Nu moeten we naar de toekomst kijken en de verbintenissen die we algemeen hebben goedgekeurd in Zuid-Afrika, ten uitvoer leggen. Ik zou willen benadrukken dat iedereen op de hoogte moet worden gesteld van de positieve resultaten van deze Conferentie. Ieder van ons, de lidstaten voorop, moeten zich inspannen om het voorbeeldige succes dat de Conferentie van Durban is geweest voor de Europese Unie in de verf te zetten. Ik denk dus dat we redelijk tevreden mogen zijn.
Ik zou enkel nog willen zeggen dat het succes van deze Conferentie nog meer reliëf krijgt als men even nadenkt over het negatieve signaal dat zou zijn uitgegaan van een mislukking van de Conferentie van Durban. In het licht van de situatie die we nu kennen, zou dat zeker geen goede zaak zijn geweest. Ik denk dus dat we onze plicht hebben gedaan, dat we precies hebben gedaan wat we moesten doen, in buitengewoon moeilijke omstandigheden. Ik ben dus zeer gelukkig dat ik, namens de Europese Unie en met de steun van de Commissie, de Raad en de vijftien lidstaten, maar ook, en dat is heel belangrijk, met de steun van de dertien kandidaat-landen, erin geslaagd ben deze Conferentie te redden. Ik denk dat als het ons niet was gelukt om deze Conferentie te redden, dit vrij schadelijke gevolgen zou hebben gehad op de lange termijn.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, dames en heren, tijdens de Conferentie van Durban werd een grote stap vooruit gezet in het streven naar een eensgezinde houding in de wereld ten aanzien van rassendiscriminatie, racisme, vreemdelingenhaat en intolerantie. Ik wil van meet af aan het Belgisch voorzitterschap bedanken en - aangezien niemand zonder naam is - vooral de heer Michel, de hoofdrolspeler van deze Conferentie, gelukwensen. Hij heeft niet alleen onverdroten geprobeerd de cohesie tussen de lidstaten te bewaren maar ook de zwaarste last van de mondiale onderhandelingen op zijn schouders genomen.
Ik wil tevens het Europees Parlement bedanken voor de afvaardiging van een delegatie naar deze Conferentie. Uw delegatie heeft een belangrijke rol vervuld tijdens heel de onderhandelingen en ik moet zeggen dat de Commissie voldaan is over haar bijdrage en haar ondersteuning van het voorzitterschap.
Ik wil bij deze het Parlement mijn verontschuldigingen aanbieden voor mijn afwezigheid tijdens de Conferentie. Ik werd drie dagen voor het begin van de Conferentie geconfronteerd met een ernstig ziektegeval in mijn familie waardoor ik belet werd te gaan.
Deze Conferentie was moeilijk en ging met veel emoties gepaard; er was een gespannen sfeer. Door het vroegtijdig opstappen van de Verenigde Staten kreeg de Europese Unie de functie van de belangrijkste gesprekspartner te vervullen. Zo werd zij belast met het leeuwendeel van de onderhandelingen. Mijns inziens zijn de aanwezigheid en de positie van de Europese Unie na deze Conferentie sterker geworden. Ondanks het vijandige klimaat is zij er namelijk in geslaagd de moeilijke onderhandelingen tot een goed einde te brengen, de cohesie tussen de lidstaten te bewaren en tevens een goede relatie en samenwerking met de kandidaat-landen te waarborgen. Deze Conferentie mag ongetwijfeld als een succes worden beschouwd, zeer zeker als men deze vergelijkt met de pogingen die al eerder, in 1978 en 1983, werden gedaan. Er is een boodschap naar heel de wereld uitgegaan en er zijn concrete voorstellen gedaan waar heel de wereld achter kan staan.
Wel kan worden opgemerkt dat tijdens de acht dagen durende besprekingen van de Conferentie voortdurend een verkeerde agenda werd aangehouden. Het hoofddoel van de Conferentie was een moderne definitie van racisme op te stellen en maatregelen te treffen voor de bestrijding van racisme op wereldniveau. Dat zou namelijk een enorm succes zijn geweest aan de hand waarvan men dan de huidige problemen had kunnen aanpakken. Beide vraagstukken waren echter allesbehalve hoofdthema' s op de agenda.
De vraagstukken die daarentegen wel alle aandacht kregen waren het Midden-Oosten en de onrechtvaardigheden uit het verleden. Natuurlijk kan men het verleden niet zo maar wegcijferen. Integendeel, men moet het verleden volledig doorgronden om daar een les uit te kunnen trekken en herhaling van fouten te voorkomen. Wanneer het verleden echter een giftige angel blijft in de samenwerking, in het overleg en de pogingen tot toekomstige vooruitgang, is het een enorm struikelblok. Op de Conferentie heerste een vijandige sfeer, zowel onder de regeringen als onder de niet-gouvernementele organisaties. Inderdaad waren er documenten waarin de taal van de haat werd gesproken. Iets dergelijks kan natuurlijk in generlei opzicht bijdragen aan verzoening, aan het bouwen van bruggen tussen de landen, tussen het verleden en de toekomst. Daarom moet dergelijke taal ten koste van alles worden vermeden, zeer zeker wanneer het om internationale conferenties gaat met deelneming van alle landen in de wereld.
Ik wil kort ingaan op het vraagstuk van de niet-gouvernementele organisaties. De Europese Commissie heeft steevast aangedrongen op deelneming van niet-gouvernementele organisaties aan de Conferentie. Wij hechten er grote waarde aan dat zij bijdragen aan niet alleen de uitwerking maar ook de toepassing van beleidsmaatregelen. De Commissie heeft niet minder dan 3,7 miljoen euro ter beschikking gesteld voor steun aan de Verenigde Naties en aan met name het Hoge Commissariaat voor de rechten van de mens. Op die manier wilden wij de deelneming bevorderen van niet-gouvernementele organisaties uit vooral de landen die de deelnemingskosten van deze organisaties niet zouden kunnen betalen. Wij mogen niet ontkennen dat er scepsis bestond ten aanzien van hun deelneming. Ook was er teleurstelling over het eindcommuniqué, over de eindverklaring van het forum van de niet-gouvernementele organisaties. Mary Robinson weigerde zelfs deze verklaring officieel te presenteren omdat daarin opruiende uitdrukkingen voorkwamen.
Natuurlijk mogen wij niet alle organisaties over een kam scheren. De grote, belangrijke niet-gouvernementele organisaties die zich bezighouden met racisme, zoals Amnesty International en Human Rights Watch, en ook vele andere niet-gouvernementele organisaties waren het niet eens met die opruiende en zeer twijfelachtige uitdrukkingen en distantieerden zich daarvan. Helaas bevond het forum zich in de wurggreep van zeer concrete en specifieke problemen. Ik heb reeds vernomen dat bepaalde lidstaten van plan zijn de wijze van financiering te herzien en natuurlijk zal ook de Commissie iets dergelijks doen.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ondanks het feit dat vele landen om interne redenen geen echte, fundamentele bijdrage konden leveren aan de Conferentie van Durban, kon er uiteindelijk een akkoord worden bereikt. Daarmee werd de grondslag gelegd voor verdere samenwerking op mondiaal vlak. Er is, zoals ook de minister al zei, een duidelijke boodschap de wereld in gestuurd en duidelijk gemaakt dat men vast van plan is racisme in heel de wereld te bestrijden. Ook hebben alle landen zich verplicht tot nationale actieplannen met betrekking tot de wetgeving, de achterban van de politieke partijen, het onderwijs, de werkgelegenheid en het sociaal en cultureel leven.
Wij mogen echter niet op onze lauweren rusten. De gebeurtenissen van 11 september jongstleden hebben laten zien hoe gemakkelijk racisme en vreemdelingenhaat, vaak zonder enig onderscheid, de kop op kunnen steken. Als wij iets hebben geleerd in Durban dan is het wel dat wij niet met de vinger mogen wijzen naar bepaalde groepen, etnische groepen, gemeenschappen of religieuze minderheden. Wij mogen geen groepen van mensen veroordelen, maar moeten wel politieke of niet-politieke leidingen die politieke fouten begaan aan de kaak stellen.
De Commissie zal in samenwerking met de lidstaten zich tot het uiterste blijven inspannen voor racismebestrijding. Daarbij hebben wij een heel ambitieuze agenda: de verwezenlijking en de integratie van het vorig jaar besloten pakket anti-discriminatiemaatregelen in alle lidstaten en de verwezenlijking van het reeds op gang gebrachte, speciale programma voor discriminatiebestrijding. Wij willen dat ook het Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat in Wenen hieraan een actieve bijdrage levert.

Cornillet
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de minister, een heleboel mensen hebben vraagtekens gezet bij het nut van de Conferentie van Durban. Welnu, het is belangrijk dat er een internationale gemeenschap is en dat zij bijeenkomt om te discussiëren, zelfs wanneer er soms tegenstrijdige belangen spelen, en ik denk niet dat weglopen een oplossing is. De Conferentie van Durban heeft tenminste de verdienste gehad om de internationale gemeenschap bij elkaar te brengen over een onderwerp dat onmiskenbaar een gemeenschappelijke zorg is van alle landen, want dit is een mondiaal probleem en geen enkel land ontsnapt volledig aan alle vormen van racisme of discriminatie. Deze Conferentie was dus een gelegenheid om de balans op te maken, een diagnose vast te stellen, en wat is een diagnose zonder therapie?
Wat zal de Conferentie van Durban opleveren? Mijnheer Michel, ik weet nog niet of het een succes zal zijn op lange termijn. Wat we wel weten, is dat de Conferentie een mislukking zou zijn geweest zonder slotverklaring en zonder een bevestiging van de mondiale wil om racisme te bestrijden en adequate instrumenten daartoe te vinden. De doelstellingen van Durban zijn de volgende: de inventarisering van een hele reeks instrumenten die op mondiaal niveau kunnen worden ingezet, het opstellen van een plan de campagne, de ontwikkeling van nieuwe strategieën in de strijd tegen racisme en de vaststelling van nieuwe actieprogramma's - u hebt ze opgesomd, mijnheer de minister - waaruit de lidstaten kunnen putten om, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel dat essentieel is in deze materie, te strijden tegen racisme en discriminatie.
Welke lessen kunnen we trekken uit deze Conferentie? Ik denk dat we drie klippen hebben weten te omzeilen.
De eerste is natuurlijk die van het Midden-Oosten, dat u reeds ter sprake heeft gebracht. Ieder redelijk mens weet dat Durban niet de plaats was om het probleem van het Midden-Oosten op te lossen. Toch zijn er verschillende pogingen ondernomen om er het hoofdthema van de Conferentie van te maken. Gelukkig hebben we deze klip kunnen omzeilen.
De tweede is die van de schadevergoeding. Sommigen wilden van de schadevergoeding het zwaartepunt van het debat maken. Er was echt sprake van een perverse neiging om ontwikkelingshulp te reduceren tot een vorm van compensatie. Zoals de heer Michel heel juist heeft benadrukt, zijn we ons allen bewust van de historische verantwoordelijkheid die sommige landen op dit gebied hebben. We moeten streven naar solidariteit tussen de mensen en niet naar een eeuwigdurende schuld die, in financiële termen, toch op een dag zou aflopen, omdat iedere compensatie die in cijfers wordt uitgedrukt vroeg of laat wordt afbetaald.
De derde klip is die van een slachtofferlijst. Sommigen wilden een lijst opstellen. In ons geval gaat het om de Roma, de Sinti en ook om de Dalits. Het gevaar van een slachtofferlijst is natuurlijk dat men vervolgens een hiërarchie vaststelt tussen de slachtoffers en ervan uitgaat dat sommigen meer slachtoffer zijn dan anderen, wat mij volkomen onproductief lijkt op het gebied van racisme en discriminatie.
De verklaring is dus inderdaad aanvaardbaar en ik zou hier heel formeel de heer Michel willen bedanken voor de essentiële rol die hij heeft gespeeld als bemiddelaar, tussenpersoon en uitlegger, als ik dat woord hier mag gebruiken. En zoals u heel terecht heeft opgemerkt, heeft Europa - en ik denk niet dat dit alleen te maken heeft met het vertrek van de Verenigde Staten - heel zijn gewicht in de schaal kunnen leggen omdat u zich persoonlijk enorm heeft ingespannen en Europa in dit geval inderdaad niet alleen bestond uit de vijftien lidstaten, maar ook uit dertien andere landen. Inderdaad heeft een heel deel van de mensheid over dit onderwerp nagedacht.
Zoals mevrouw de commissaris heeft opgemerkt, hebben de NGO's zich voor een deel belachelijk gemaakt. Daardoor ontstaat inderdaad het probleem van hun representativiteit. Gelukkig zijn essentiële partners als Amnesty International en Human Rights Watch niet betrokken bij de slotverklaring, maar we zullen inderdaad moeten streven naar een stroomlijning van de steun die we kunnen geven aan de NGO's die zich daar, op zijn zachtst gezegd, in grote mate aan hun verantwoordelijkheden hebben onttrokken.
We hechten veel belang aan de concrete aspecten, mijnheer de Voorzitter. De Europese Unie heeft misschien niet de grootste achterstand op het gebied van de strijd tegen racisme en discriminatie, maar we hebben toch nog een heleboel werk te doen op dat vlak. Laten we dus uit de 225 artikelen de actiemiddelen putten die we in praktijk kunnen brengen.
Om te eindigen zou ik enkel nog willen wijzen op het feit dat ons Parlement onvoldoende vertegenwoordigd is. Dit punt zal worden opgenomen in de gezamenlijke resolutie. Kort samengevat: de Europese Unie is vertegenwoordigd door de fungerend voorzitter, de Europese Gemeenschap is als waarnemer vertegenwoordigd door zowel de Commissie als het Parlement. We moeten ernstig nadenken over hoe we het Parlement een betere plaats kunnen geven in internationale conferenties, dit wil zeggen een andere plaats dan die van medewaarnemer aan de zijde van de Commissie. In elk geval wordt met dit punt ook de hervatting van de onderhandelingen over het institutioneel akkoord van 5 juli 2000 aan de orde gesteld. U zult dit voorstel terugvinden in de gezamenlijke resolutie die dadelijk in stemming zal worden gebracht.

Moraes
Mijnheer de Voorzitter, de kern van de benadering van de Conferentie van Durban door mijn fractie is een hernieuwde vastbeslotenheid om racisme aan te pakken en om de positieve elementen van deze Conferentie te benadrukken. Ik zeg hernieuwd omdat het racisme in zijn vele vormen met de tragische gebeurtenissen in New York en Washington opnieuw de kop heeft opgestoken. Als wij nu het racisme en de diepere oorzaken ervan niet aanpakken bestaat het gevaar dat er een nieuwe golf van moslimhaat en antisemitisme zal ontstaan.
Dat was ook de tragiek van deze Conferentie. Ik had het gevoel dat ik twee conferenties bijwoonde. De ene was een historische conferentie, waar delegaties, zoals onze eigen delegatie van de Europese Unie, vastbesloten waren om vast te leggen dat racisme een belangrijk mensenrechtenvraagstuk is. Wij waren vastbesloten om voor het eerst in de geschiedenis het racisme in zijn vele internationale vormen te definiëren, of het nu ging om het kastestelsel, een hedendaagse vorm van slavernij, of om discriminatie van minderheden in onze eigen Europese Unie en de kandidaat-landen. Wij waren vastbesloten om iets te doen aan racisme, om te tonen dat wij in de Europese Unie met artikel 13 de rest van de wereld iets te zeggen hadden over de manier waarop wij onze eigen problemen aanpakken.
Er was echter een tweede conferentie, een conferentie vol verwarring, met verschillende nationale agenda's, met in verschillende landen de vastbeslotenheid om het racisme juist niet te definiëren vanwege een gevoel van schaamte over de vorm van racisme in eigen land. De verwarring ontstond doordat onze conferentie werd overschaduwd door het tot veel misverstanden leidende vraagstuk van de herstelbetalingen, en met name ook over het uiterst schadelijke vraagstuk van het zionisme en de problemen in het Midden-Oosten.
Wij moeten duidelijk afspreken dat wij de idealen die wij als delegatie voor de eerstgenoemde conferentie hadden geformuleerd, vandaag in dit Parlement nog eens herhalen. Dat vereist een verenigd front. Het vereist dat wij niet alleen zeggen dat de Conferentie in Durban chaotisch was, en het voor de geschiedenis daarbij laten, maar dat wij ons in plaats daarvan als hele Europese Unie - Commissie, Belgisch voorzitterschap - dat overigens uitstekend werk heeft verzet -, leden die de Conferentie bijwoonden en iedereen in dit Parlement die het racisme wil aanpakken, - verenigen en naar de oorspronkelijke agenda terugkeren. Die oorspronkelijke agenda kan een aantal landen in verlegenheid brengen, maar er is nu een actieprogramma. Wij kunnen dat nu gaan gebruiken en wij moeten daar ook echt iets mee gaan doen. De vraag is niet of dit al dan niet een mislukking is, maar of wij het nu alsnog tot een succes kunnen maken door in dit Parlement met hernieuwde vastbeslotenheid terug te keren naar het actieprogramma en vooruitgang te boeken.

Ludford
Ik ben het met de fungerend Raadsvoorzitter en de commissaris eens dat de Conferentie tot op zekere hoogte een succes kan worden genoemd. De Conferentie heeft een slechte pers gehad - en in sommige opzichten terecht - maar degenen die zeggen dat een internationale conferentie over racisme niet de moeite waard was, hebben ongelijk. Voor het eerst in 25 jaar is het gelukt om internationale maatstaven vast te stellen voor de mensenrechten van diegenen die kwetsbaar zijn op het gebied van rassendiscriminatie. Dat is iets om ons over te verheugen. We hebben nu een basis waarop wij kunnen voortbouwen om een van de belangrijkste bedreigingen voor vrijheid, rechtvaardigheid en veiligheid in de wereld, met inbegrip van Europa, aan te pakken.
Ik moet echter toegeven dat de Conferentie inderdaad slecht begon. In de eerste plaats was er het NGO-forum. Hoewel veel van de vergaderingen van dit forum zeer de moeite waard en zelfs inspirerend waren, werd de stem van de NGO' s min of meer gegijzeld door de voorstanders van herstelbetalingen voor slavernij en door diegenen die de lijn "zionisme is racisme" wilden volgen. Deze thema' s overheersten ook de intergouvernementele conferentie - althans men probeerde de agenda met alle mogelijke middelen naar zijn hand te zetten. Er circuleerden grove en beledigende antisemitische teksten, met bijvoorbeeld cartoons die niet zouden hebben misstaan in de publicaties van Julius Streicher in de jaren dertig van de vorige eeuw. Het door het NGO-forum voorbereide document was zo slecht dat de secretaris-generaal, Mary Robinson, dit onmogelijk bij de regeringen kon aanbevelen. Sommige NGO' s, zoals Amnesty International, moesten zich ervan distantiëren. Dit was bijzonder spijtig omdat er zoveel mensen naar Durban waren gereisd met de serieuze bedoeling om de wereld te vertellen over het lijden dat zij dagelijks aan den lijve ondervinden. Ik herinner mij in het bijzonder een vrouw die sprak over de problemen van binnenlandse migranten in China. Ook waren er mensen uit vele groeperingen die persoonlijk het slachtoffer waren van vervolging, zoals de Roma en de Dalits, ook wel onaanraakbaren genoemd.
Ik moet ook toegeven dat sommige staten een zekere cynische hypocrisie aan de dag legden door zich te verschuilen achter de neiging om Israël en Amerika te zien als de verpersoonlijking van het kwaad. Ik denk bijvoorbeeld aan sommige Afrikaanse landen, die zelf een bijzonder slechte reputatie hebben op het gebied van etnische discriminatie of schending van de mensenrechten, en aan Arabische landen die niet bereid waren te erkennen dat ook zijzelf bij de slavenhandel een dubieuze rol hebben gespeeld. Dit gebrek aan eerlijkheid deed afbreuk aan de Conferentie.
Men kan van mening verschillen over de vraag of de VS en Israël gelijk hadden door weg te blijven. Men kan zeggen dat althans de positie van Israël onmogelijk was. Wel was het zo dat door de afwezigheid van de VS de Europese Unie onbedoeld in de frontlinie terechtkwam. Wij kunnen ons afvragen of de EU daarop goed voorbereid was. Zij heeft zich echter, zoals al eerder gezegd, onder de bewonderenswaardige leiding van de heer Michel uitstekend van haar taak gekweten. Ik moet de heer Michel hiervoor speciaal prijzen, ook al is hij als liberaal mijn politieke medestander. Hij kwam voor twee dagen, maar is een hele week gebleven. Hij toonde een geweldige persoonlijke inzet om te zorgen dat de Europese Unie met één mond sprak en ook een vastberadenheid - die soms wel enigszins naar koppigheid neigde - om overeenstemming te bereiken. Dat succes werd ook gerealiseerd.
Wat het Midden-Oosten betreft, waren de overeengekomen formuleringen over het algemeen evenwichtig. Persoonlijk vind ik ook dat bij de bewoordingen waarin over slavernij werd gesproken de juiste toon werd getroffen door te zeggen dat slavernij een misdaad tegen de menselijkheid is.
Het was duidelijk dat herstelbetalingen niet de meest gelukkige vorm van genoegdoening waren. De ironie van de situatie zou zijn dat er claims zouden worden ingediend door Afrikaanse Amerikanen, en niet door Afrikanen, die immers geen slachtoffer van slavenhandel zijn geweest.
Tot slot, waren de schijnwerpers meer gericht op de internationale diplomatie dan op de prestaties van de individuele landen zelf. Het was dan ook teleurstellend dat de Europese Unie daardoor in Durban zoveel moeite moest doen om aandacht te krijgen voor haar eigen steeds betere en concretere prestaties bij de bestrijding van racisme. Het is jammer dat de EU niet als zodanig is vertegenwoordigd in de VN. Hierdoor kunnen de Commissie en het Parlement alleen als waarnemers aanwezig zijn, al moet gezegd worden dat de fungerend Raadsvoorzitter prima werk heeft verzet. Het was ook bijzonder jammer dat de commissaris vanwege familieomstandigheden niet aanwezig kon zijn. Wij moeten een manier zien te vinden om te zorgen dat de Europese instellingen op het gebied van de internationale mensenrechten en de activiteiten tegen discriminatie hun leidende rol steeds beter kunnen vervullen.

Boumediene-Thiery
). (FR) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, de deelname aan de Wereldconferentie van Durban was belangrijk om de coalitie tegen alle vormen van rassendiscriminatie en de eerbiediging van de rechten van de mens officieel nieuw leven in te blazen en vooral om te streven naar verzoening, de enige manier om een vreedzame toekomst veilig te stellen. Deze Conferentie was, zoals de minister ons heeft gezegd, helder in haar doelstelling, complex in haar diepgang en noodzakelijk voor de toekomst. Tezelfdertijd vond het forum van de NGO' s plaats. Mocht de slotverklaring te veelomvattend lijken, dan wijst dit niet zozeer op een scheuring maar op een grote verscheidenheid binnen de NGO' s. Veelzeggend was de afwezigheid van mondialistische NGO' s en het bijna volledig ontbreken van NGO' s voor immigratie binnen Europa. Alleen de NGO' s voor racismebestrijding en solidariteit waren aanwezig. Veelzeggend was echter ook het elan van de internationale NGO' s bij het aanvechten van een mandaat, het verdedigen van principes of juist het versterken van een bestaand mandaat, vanwaar soms hun lobbywerk en hun bijnaam VGO (vrijwillig gouvernementele organisaties). Maar in deze verscheidenheid zit een zekere logica, samen te vatten als het recht van de sterkste; enerzijds het recht van de rijke, ontwikkelde landen, voormalige kolonisators, en anderzijds het recht van de arme landen, lange tijd onderdrukt, en waar de machthebbers tot op de dag van vandaag weinig democratisch zijn, maar nog al te vaak gesteund worden door het Noorden.
Woorden hebben een betekenis. Door zaken bij hun naam te noemen, kunnen we tot oplossingen komen. Alles draait om de begripsdefinitie: slavernij, kolonialisme, racisme, volkenmoord, apartheid of militaire bezetting. Achter al deze woorden gaan dagelijkse drama' s schuil, die overigens het gevolg zijn van rassendiscriminatie.
We moeten constateren dat de slottekst gewag maakt van wroeging en spijt, maar weigert excuses aan te bieden, laat staan herstelbetalingen te overwegen, of het recht van volkeren te onderschrijven om in vrede en gelijkheid te leven, onder verwijzing naar het internationaal recht. We betreuren de minimalistische slotverklaring die iedereen tevreden wil stellen door een middenweg te bewandelen. Deze verklaring zaait niet alleen twijfel over de geloofwaardigheid en doelmatigheid van dergelijke grote internationale bijeenkomsten, maar roept tevens vragen op over de directe democratie, over de representativiteit en de grenzen van de parlementaire democratie.
Een laatste kanttekening bij het zogenaamde torpederen van de Conferentie. Wie torpedeert wie? Waarom? Met welk belang? Laten we niet vergeten dat de Verenigde Staten niet wilden deelnemen aan deze bijeenkomst, en dat ze meerdere malen hebben gedreigd zich terug te trekken. De verklaring van de NGO' s, hoe grimmig van toon deze ook moge zijn, was een goed voorwendsel om vragen over zwaarwegende belangen te ontlopen die men niet onder ogen wilde zien, zoals die van de herstelbetalingen. Meerdere staten, waaronder EU-staten, haalden stiekem opgelucht adem dat de Conferentie haar blik richtte op het conflict in het Midden-Oosten, waardoor ze het vraagstuk van de excuses uit de weg konden gaan en de afwikkeling van de koloniale schuld op de lange baan konden schuiven. Laten we niet vergeten dat de rijke landen van het noordelijk halfrond hun welvaart te danken hebben aan de slavenhandel en de koloniale overheersing en dat ze niet allemaal bereid zijn dit volledig te erkennen of de misdaden uit het verleden weer goed te maken.
Overigens is de discriminatie van vrouwen, van kinderen, van homoseksuelen, van migranten, die neerkomt op het voortduren van een moderne vorm van slavernij, nog altijd aan de orde van de dag in veel landen, die de bevolking onderdrukken en weigeren in het beklaagdenbankje plaats te nemen. Deze landen worden nog te vaak gesteund en vestigen de aandacht maar al te graag op een vraagstuk als het Midden-Oosten waarmee ze goede sier kunnen maken, zodat ze zich niet hoeven te verantwoorden voor de mensenrechtensituatie in hun land.
Kortom: het hoofddoel van deze Conferentie is gerealiseerd, laten we hopen op een echte follow-up in de vorm van concrete projecten, initiatieven en actieprogramma' s die tot doel hebben discriminatie te voorkomen en uit te bannen en ervoor te zorgen dat onze mooie woorden eindelijk worden omgezet in daden.

Sylla
Mevrouw de commissaris, mijnheer de Voorzitter, de in Durban goedgekeurde slotverklaring en het bijbehorend actieprogramma waren alleen mogelijk dankzij de constructieve en wezenlijke rol van de Europese Unie, dankzij het diplomatieke talent en de compromisbereidheid, maar zeker ook dankzij de natuurlijke aanleg van de Belgische minister, de heer Louis Michel, voor de dialectiek. Ik denk dat de Europese Unie haar rol echt met verve heeft vertolkt, en we kunnen alleen maar blij zijn met het bereikte resultaat. Maar ik betreur, ondanks de excuses van mevrouw de commissaris die ik aanvaard, de afwezigheid van een Europese commissaris. Ik denk dat een andere commissaris u er zou hebben kunnen vertegenwoordigen. Ik betreur eveneens de geringe afvaardiging van de industrielanden, en ik denk dat dit door veel landen is geïnterpreteerd als een blijk van onverschilligheid tegenover de Conferentie. Wellicht had hun aanwezigheid het weglopen van de Amerikaanse en Israëlische delegaties kunnen voorkomen. Dat is des te spijtiger omdat we in de laatste jaren in Europa een toename hebben gezien van racistische gewelddaden en electoraal succes voor populistische en racistische bewegingen, denken we alleen maar aan de FPÖ van Haider in Oostenrijk. Andere politieke stromingen hebben, vermomd als NGO' s, deze leemte gretig opgevuld. Want hoewel de overgrote meerderheid van de NGO' s een bepalende rol hebben gespeeld bij de voorbereiding van de Conferentie en een reeks voorstellen hebben gedaan waaruit eisen zijn voortgekomen, ben ik het niet eens met mevrouw Boumediene-Thiery wanneer ze de gebeurtenissen bagatelliseert. Een klein aantal NGO' s heeft immers doodleuk parallellen getrokken tussen zionisme en racisme en, erger nog, teksten en geschriften verspreid - en ik heb deze aan de heer Michel laten zien - waarin ze eenduidig de verdiensten van de Shoah prijzen. En dat kunnen we hier in dit Parlement niet bagatelliseren. Deze pseudo-NGO' s waren er niet om op te komen voor de Palestijnen, waren er niet om op te komen voor de antiracisten, en waren er zelfs niet om op te komen voor de vrede tussen Israël en de Palestijnen. Ik denk dat het goed is dat de slotverklaring het recht van de Palestijnen op een eigen staat erkent en dat we tegelijkertijd stelling nemen tegen iedere poging om zionisten en racisten over één kam te scheren, zoals in Durban is gebeurd.
Dat brengt mij ertoe, mevrouw de commissaris, om net als u voor een volgende conferentie precieze informatie te vragen over de NGO' s, hun oogmerk en hun financieringswijze. De oververtegenwoordiging van bepaalde delegaties roept bij mij vragen op over hun financiering. Maar deze Conferentie heeft ons vooral in staat gesteld het belang van bepaalde eisen in te schatten. En op dit punt betwist ik de juistheid van wat mijn collega' s, de heer Cornillet en mevrouw Ludford, beweren. Ik denk dat het erkennen van slavernij en van slavenhandel als misdaden tegen de menselijkheid een centrale plaats heeft ingenomen tijdens deze Conferentie, en dat is maar goed ook, en het is niet meer dan rechtvaardig dat 350 jaar uitbuiting, razzia' s, deportaties en vernederingen erkend wordt als misdaden tegen de menselijkheid. Dat is het minste wat we van deze Conferentie mochten verwachten. En net als Frankrijk spreek ik de hoop uit dat alle landen en koloniale mogendheden via hun nationale parlementen slavernij en slavenhandel erkennen of laten erkennen als een misdaad tegen de menselijkheid. Persoonlijk blijf ik sceptisch, met name, zoals de heer Michel heeft gezegd, over de herstelbetalingen, vooral als we bedenken dat achter deze legitieme eis van de Afrikaanse Amerikanen machtige lobby' s van Amerikaanse advocaten schuilgaan. We zijn het erover eens dat het continent waar men het meest geleden heeft onder slavernij en kolonisatie geholpen moet worden door kwijtschelding van de schuldenlast, door voluntaristische noodmaatregelen ter bestrijding van AIDS en door de strijd tegen analfabetisme. Dat zijn we het Afrikaanse continent in ieder geval verschuldigd. Bovendien hebben we, en de heer Michel heeft dit al aangestipt, te maken met geschikte onderhandelingspartners die zich, in het kader van het nieuwe Afrikaanse initiatief, inzetten voor de totstandbrenging van goed bestuur. De tijd is dus rijp om tegemoet te komen aan de vraag naar concrete antwoorden en om de tafel te gaan zitten.
Ik betreur het tot slot dat met geen woord is gerept over de doodstraf in de Verenigde Staten, en de Amerikaanse delegatie is mede weggelopen omdat ze niet wilde dat het racisme in hun eigen land aan de orde zou komen. Ik betreur het dat niet gesproken is over discriminatie op grond van seksuele geaardheid. Ik betreur het dat het kastesysteem niet ter sprake is gekomen, en ik betreur het dat deze verklaring geen bindend karakter heeft.
De Europese Unie heeft voortaan tot opdracht toe te zien op het gebruik van nieuwe technologieën die aanzetten tot rassenhaat, zoals Internet, om artikel 13 versneld ten uitvoer te leggen, om in lesmateriaal en geschiedenisboeken uit te leggen hoe de uitroeiing van de Indianen in Amerika verliep, wat de slavernij, het kolonialisme en de Shoah inhielden, maar ook wat de bloedbaden van Sabra en Chatila waren. Racisme en antisemitisme hebben volgens mij één ding gemeen met terrorisme. Aan de ene kant staan de uitvoerenden en aan de andere kant diegenen die hen ideologisch bewapenen. Daarom moeten we eveneens de hele stroming bestrijden waartoe onder meer het Vlaams Blok, het Front National en de FPÖ behoren, die de uitvoerenden ideologisch bewapenen en die uiteindelijk de lichamelijke integriteit van personen aantasten. Ook op dit punt hebben we een verantwoordelijkheid.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, de resolutie van de Wereldconferentie tegen racisme die in Durban werd gehouden, is niet bepaald geworden wat velen ervan hadden gehoopt. Ik betreur het dat de Amerikaanse delegatie is opgestapt. Dit deed Amerika bepaald geen goed, gezien de reputatie die het land zelf op het gebied van racisme heeft. Deze compromisverklaring laat heel duidelijk zien dat er nog veel meer moet worden gedaan, met name aan onze kennis over andere culturen en religies. Ik heb al vaak gezegd dat de islam op vele manieren is afgeschilderd als het grote kwaad, vooral door mensen die er niets van af weten.
Durban was geen mislukking, maar het was evenmin een geweldig succes. De Conferentie onderstreepte echter wel nog eens het belang van onze erkenning dat racisme gelijk staat aan misdaad, iets waarop ik al vele malen in dit Parlement heb aangedrongen. Mede hierdoor werd de aandacht van de regeringen nog eens gevestigd op vraagstukken van racisme, dat voornamelijk gebaseerd is op onwetendheid en angst voor het onbekende. De Europese regeringen hebben de taak om op het terrein van racisme en vreemdelingenhaat leiderschap te tonen, waar politici en leiders van maatschappelijke organisaties het vraagstuk van het racisme in hun eigen omgeving onvoldoende aanpakken. Zij tonen zich laf en getuigen van een gebrek aan durf om dit vraagstuk aan te pakken. Wij hebben in de Europese Unie nog een lange weg te gaan, maar wij hebben in Durban tenminste een redelijk begin gemaakt. Zij die in Durban aan de Conferentie hebben deelgenomen, verdienen daarvoor grote waardering.
De resolutie spreekt over actie tegen moslimhaat. Ik sta daar volledig achter. Ik wil hier nog eens in dit Parlement verklaren dat ik een vriend ben van de islam. Moslims hebben overal ter wereld deze terroristische aanslagen onomwonden veroordeeld. Wij moeten er allen voor zorgen dat onder geen enkel beding de moslimgemeenschappen in onze Unie op welke manier dan ook de dupe worden van deze situatie. Deze terroristische aanslagen zijn niet uitgevoerd uit naam van de islam. Het waren gewoon brute terroristische daden, die van te voren waren beraamd en waartoe de daders vooraf hadden besloten. Ik herinner het Parlement eraan dat alle religies - en trouwens ook alle politieke bewegingen - hun eigen fundamentalisten hebben.

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil in de eerste plaats minister Michel gelukwensen, de fungerend voorzitter van de Raad, want ik heb de indruk dat het vooral aan hem te danken is dat men heeft volgehouden en doorgezet om het schandelijke resultaat te voorkomen dat zich tijdens de Conferentie aftekende.
Ik ben van mening dat de delegaties van de Verenigde Staten en van Israël er goed aan hebben gedaan de Conferentie te verlaten, zoals ik denk dat u, mijnheer de voorzitter van de Raad, er goed aan heeft gedaan te blijven om dit resultaat te bereiken. Deze twee dingen zijn namelijk niet met elkaar in tegenspraak.
Ik geloof dat de keus van Israël en de Verenigde Staten nuttig is geweest om de mondiale publieke opinie duidelijk te maken wat er op het spel stond: een groep landen, grotendeels niet democratisch en zonder respect voor hun bevolking, zou de Conferentie hebben benut om te proberen bondgenoten te vinden voor hun internationale politiek.
Daarom ben ik het eens met het grootste deel van de woorden van mijn collega' s: de gevaarlijkste en meest voorkomende vorm van racisme van dit moment, ook in de lidstaten van de Europese Unie, wordt gevormd door de overtuiging dat de democratie en de rechtsstaat voor sommige volkeren op onze planeet geen positieve zaken zijn, maar alleen voor Europa, het Westen en de Verenigde Staten, en dat ze niet naar andere landen moeten worden geëxporteerd en daar niet hoeven te worden gerespecteerd.
Het beeld van dictaturen die hun eigen volk onderdrukken, hun eigen ras en hun eigen bloed, van dictatoren en hun vertegenwoordigers die het zich permitteren bij de vergaderingen van de Verenigde Naties anderen de les te lezen over antiracisme, geeft duidelijk aan met welke gebreken de internationale gemeenschap te kampen heeft.
Dat kunnen we niet tolereren. De keuze van de delegaties van de Verenigde Staten en van Israël en de volharding van met name minister Michel, maar ook van de Raad als geheel hebben dat onderstreept.
Tot slot wil ik me aansluiten bij degenen die vragen om een nauwgezet onderzoek naar de verantwoordelijkheden van de niet-gouvernementele organisaties. Natuurlijk moeten we ze niet allemaal over een kam scheren, zoals altijd, maar deze verantwoordelijkheden zijn er zeker en moeten worden nagegaan, ook met het oog op de gulheid van de Europese Unie, de Europese Commissie tegenover de niet-gouvernementele organisaties.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mijnheer de Voorzitter, de Wereldconferentie tegen racisme was, in combinatie met het door de Verenigde Naties financieel gesteunde Internationale Decennium van de Inheemse Volken, een unieke gelegenheid om ons rekenschap te geven van de uitdagingen en gevaren waarmee alle statenloze volken te maken hebben.
Helaas kan ik de optimistische visie van de heer Michel niet delen, al ben ik graag bereid om mijn waardering uit te spreken voor de zeer belangrijke rol die hij heeft gespeeld. Ik was bij die speciale gelegenheid in Durban aanwezig en kan daarom voor dit Parlement getuigen van een bijzonder geniepige bedreiging voor de inheemse volken in de voorlopige agenda van de Top van Durban. In punt 27 daarvan staat: "Het gebruik van de term 'inheemse volken' bij de Wereldconferentie tegen racisme ... mag niet zo worden geïnterpreteerd dat daaraan rechten kunnen worden ontleend op grond van de internationale wetgeving." Via dit punt probeerde de Top van de Verenigde Naties al deze volken uit te sluiten van het recht op zelfbeschikking, een recht dat zowel door de Verenigde Naties zelf als door internationale verdragen wordt erkend. In reactie op deze ontoelaatbare vorm van discriminatie en onverdraagzaamheid heeft het NGO-forum in Durban deze nieuwe uiting van neokolonialisme met kracht veroordeeld, omdat deze op de lange termijn zal leiden tot de decimering van de culturen en beschavingen van deze kwetsbare volken. Deze geniepige actie werd op de Conferentie over racisme voorbereid met het oog op de toekomst. Zij is gericht op de toekomst, niet op het verleden.
Zoals de eindverklaring van de NGO' s duidelijk aangeeft, liggen het structurele racisme van het verleden, de moderne vormen van neokolonialisme en de ontkenning van het fundamentele recht op zelfbeschikking aan de wortel van het lijden van de inheemse volken.

Van Hecke, Johan
Voorzitter, zelden was een VN-Conferentie zo goed bedoeld en zo slecht begrepen als Durban. Dat heeft, denk ik, voor een deel te maken met de minder goede voorbereiding. Diplomaten en ambtenaren hadden verder moeten komen, geloof ik, in het bereiken van een consensus vooraf. Dat zou de wereldgemeenschap veel geld, veel tijd en veel genante scènes hebben bespaard. Bijzonder ongelukkig was het weglopen van een aantal delegaties, want welke gegronde redenen ze ook mogen gehad hebben, weglopers hebben altijd ongelijk. Tegen die achtergrond was het des te verbazender dat er dankzij de koppigheid van Louis Michel, - zo kennen wij hem in België, zo kent de wereld hem nu ook, - toch nog een goede slotverklaring uit de bus is gekomen.
Een slotverklaring die een aantal belangrijke bepalingen bevat die, als ze worden toegepast, het leven van honderdduizenden, miljoenen mensen ingrijpend kan veranderen. Regeringen worden aangespoord minderheden toe te laten hun eigen taal, cultuur en godsdienst te belijden, op te treden tegen politiediensten die zich racistisch gedragen en hun rechtssystemen aan te passen zodat ze niet discriminerend zijn tegen bepaalde groepen. Roma- en zigeunerkinderen moeten gelijk onderwijs krijgen. Op het vlak van migratiebeleid mag er niet gediscrimineerd worden op grond van ras. Ook de bepalingen over het Midden-Oosten zijn goed en evenwichtig, waarbij zowel het recht op een onafhankelijke staat voor de Palestijnen als de veiligheid van Israël worden benadrukt. En eindelijk, twee eeuwen na de feiten, heeft Europa zich verontschuldigd voor de slavenhandel. Laten we toch niet vergeten dat minstens tien miljoen Afrikanen zijn afgevoerd naar Amerika in wat de grootste gedwongen volksverhuizing in de geschiedenis van de mensheid is. Miljoenen meer zijn omgekomen tijdens de slavenjacht of op één van de beruchte cargoschepen.
De uitspraken van commissaris Bolkestein afgelopen weekend in een Nederlandse krant zijn dan ook totaal misplaatst. "Ik ben niet tevreden met de excuses van de VN-Conferentie in Durban," zei hij: "Ik zelf heb nooit een slaaf gehad, waarom zou ik mij dan moeten verontschuldigen". Dat soort uitspraken, Voorzitter, getuigt van een westerse arrogantie die geen rekening houdt met het feit dat de Amerikaanse welvaart mede is opgebouwd uit de arbeid van slaven en de Europese welvaart mede is opgebouwd met de grondstoffen uit de voormalige koloniën.
Mag dit een alibi zijn voor regeringen in ontwikkelingslanden om hun verantwoordelijkheid te ontlopen en alle schuld af te schuiven op het verleden? Neen, geenszins. Maar eerder dan anderen lessen te gaan geven in beschaving moeten wij de intellectuele eerlijkheid hebben om dit hoofdstuk van onze geschiedenis te omschrijven zoals het was. Een misdaad tegen de mensheid.

Sauquillo Pérez del Arco
De Conferentie van de Verenigde Naties over racisme wint aan belang in deze woelige tijden waarin uitspraken worden gedaan en gruwelijke daden worden verricht in naam van de botsing tussen beschavingen. Wij worden geconfronteerd met gewapende conflicten die hun wortels hebben in rassenhaat of etnische onlusten en daardoor worden gevoed. Wij krijgen verklaringen te horen over de superioriteit van bepaalde beschavingen die ons met stomheid slaan. Het is werkelijk onaanvaardbaar dat dergelijke personen zulke uitspraken doen.
In dit verband wil ik met name de fungerend voorzitter van de Raad van ministers, de heer Louis Michel, danken voor zijn inspanningen. Die zijn immers beslissend gebleken voor het welslagen van de Conferentie van Durban waaraan ik namens dit Parlement heb deelgenomen. Hij heeft met zijn optreden aan heel de wereld laten zien dat de Europese Unie tegenover uitingen van racisme en vreemdelingenhaat een onwrikbare houding aanneemt.
Zonder de maatschappelijke, politieke en economische problemen uit het oog te verliezen die de rassendiscriminatie in Europa teweegbrengt, wil ik hier nader ingaan op een aspect - het ontwikkelingsperspectief - dat ten gevolge van het verlammende effect van de jongste ontwikkelingen en ook tijdens de Conferentie enigszins in de vergeethoek is geraakt. Dit gebrek aan belangstelling is vooral te wijten aan het conflict in het Nabije Oosten en de ernst van de situatie aldaar. Ook de erkenning van het leed dat Europa in de loop der geschiedenis heeft veroorzaakt en de perversiteit van het slavendom en de slavenhandel die vandaag de dag als een misdaad tegen de menselijkheid worden beschouwd, hebben hieraan bijgedragen.
Het merendeel van de etnische conflicten, die duizenden slachtoffers eisen en in mensonwaardige omstandigheden verlopen, doet zich voor in de ontwikkelingslanden, voornamelijk in Afrika. Daarom hangt het welslagen van de Conferentie mijns inziens af van ons vermogen om de inhoud van de slotverklaring tot de laatste letter in de praktijk te brengen.
In deze resolutie zetten wij de Commissie ertoe aan om aan de overheidsinstanties van de ontwikkelingslanden de nodige financiële steun te verlenen voor de tenuitvoerlegging van nationale actieplannen met het oog op de uitbanning van alle vormen van discriminatie, zoals in Durban is afgesproken. Tevens moeten er in Afrika overlegplatforms en waarnemingscentra worden opgericht, met name op provinciaal en regionaal niveau.
Wij verzoeken tevens om steun aan de Verenigde Naties zodat zij de follow-up van de conclusies van Durban voor hun rekening kunnen nemen en racismebestrijding op de internationale agenda blijft staan totdat alle vormen van discriminatie zijn uitgebannen.
Ik acht het van fundamenteel belang dat wij onze werkzaamheden voortzetten om te waarborgen dat de in de verklaring genoemde doelstellingen daadwerkelijk worden verwezenlijkt.
De Verenigde Staten hadden de Conferentie uiteraard niet mogen verlaten, maar anderzijds was het niet de eerste maal dat zij hun biezen pakten. Dat was al vaker gebeurd. Daarom moeten wij daar niet te veel belang aan hechten. Belangrijker is dat wij er hier in het Parlement in slagen om met één stem onze boodschap te herhalen ten overstaan van de journalisten, ten overstaan van de media, en ons uit te spreken tegen het racisme en voor gelijkheid en integratie.

Maes
De Voorzitter en de fungerend Raadsvoorzitter en mevrouw de commissaris zullen mij verontschuldigen, want in één minuut kan een mens niet zoveel zeggen. Maar grote inspanningen leiden ook niet noodzakelijk tot belangrijke resultaten. Een gebrek aan inspanningen kan daarentegen tot catastrofes leiden.
Daarom feliciteer ik de Raadsvoorzitter voor zijn inspanningen in Durban. Het lijkt wel of onze commissarissen af en toe naar een andere conferentie kijken als de heer Bolkestein zegt dat zo'n conferentie het gevoel van slachtofferschap bevordert bij mensen die toch al het idee hebben dat zij aan het kortste eind trekken. Dat is natuurlijk jammer.
Mevrouw Diamantopoulou, u zegt dat die Conferentie eigenlijk een vijandig klimaat heeft gehad. Des te belangrijker is het dat wij goed weten dat latent racisme en latente vijandigheid altijd aanwezig zijn in de mens en dat men heel goed moet oppassen dat een besef van identiteit, - en ik weet waarover ik spreek want in onze groepen is dat erg belangrijk, - niet gaat ontsporen.
Vanaf het ogenblik dat identiteit tot een besef van meerwaarde en van onderschatting van anderen wordt en men dat gevoel gaat inprenten in een hele groep en overbrengen op andere groepen, dan zit je met etnische en racistische spanningen. Grote conflicten kunnen daarvan het gevolg zijn. Het spijt mij, maar wij kunnen niet zeggen dat dat in Europa niet het geval is. Kijk naar het succes van de racistische partijen in sommige van onze landen. Kijk naar de conflicten op de Balkan. Kijk naar wat aan spanningen aanwezig is in de uitbreidingslanden.
Wij moeten hieraan werken met veel geduld en vastberadenheid. Misschien is Durban een begin. Het was zeker niet het einde, want het grote werk zullen wij in onze eigen gemeenschappen moeten doen.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik vind het een zeer positief teken dat deze Conferentie in Durban plaatsgevonden heeft. Er zijn brede discussies geweest, er is een resolutie opgesteld en er is een slotverklaring opgesteld. Volgens mij ontbreken er aan deze discussie echter een aantal dingen. Er wordt te weinig naar de toekomst gekeken en er wordt te weinig over concrete maatregelen nagedacht om racisme preventief te bestrijden, zodat het niet eens kan ontstaan. Juist de Europese Unie kan naar mijn mening een goed voorbeeld geven. Daarbij wil ik op twee zaken wijzen die nu actueel zijn en waarin wij het voorbeeld kunnen geven, namelijk het asiel- en immigratiebeleid.
Als het ons daadwerkelijk lukt om tot een geünificeerd asielbeleid met minimumnormen te komen, waardoor er betrouwbare en snelle beslissingen genomen kunnen worden, dan komt er een eind aan de huidige situatie. Nu moeten asielzoekers jarenlang in getto' s wachten en illegaal gaan werken waardoor ze buitengesloten worden. Als er sneller beslissingen worden genomen kunnen de erkende vluchtelingen ook sneller geholpen worden waardoor ze sneller kunnen integreren en niet meer buitengesloten worden, wat nu wel gebeurt. Dat is pas preventie van racisme!
Bij het immigratiebeleid zou ik ook graag verbeteringen willen zien. Lidstaten kunnen naar hun mogelijkheden en onder de voorwaarde dat er voldoende werk is, dat er genoeg woningen zijn en dat er voldoende opleidingsmogelijkheden zijn, derdelanders opnemen en hulp bij hun integratie bieden. Dat zou weer een maatregel tegen uitsluiting en discriminatie maar vóór integratie zijn. Wij moeten mijns inziens dergelijke concrete maatregelen treffen om daadwerkelijk succes te kunnen boeken in de preventie van racisme en discriminatie. Daar liggen de kansen voor de Europese Unie!

Ceyhun
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de minister, de racismeconferentie in Durban werd vanaf het begin overschaduwd door een politieke strategie van discriminatie. Arabische landen hebben geprobeerd Israël van racisme te beschuldigen. Op die manier wilden zij de Arabische wereld het slachtoffer maken van Israëlisch racisme, dat tijdens de Conferentie moest worden verworpen. Dat was een gemene strategie. Zij hebben immers geprobeerd deze belangrijke Conferentie voor hun eigen doelen te gebruiken. Wij konden deze strategie en de Conferentie in zijn geheel echter niet grondig analyseren vanwege de vreselijke gebeurtenissen op 11 september.
Er is nu een situatie ontstaan waarin de gehele Arabische wereld zelf het gevaar loopt het slachtoffer van racisme te worden. De kans is groot dat iedereen van Arabische afkomst of met een islamitische achtergrond de schuld krijgt van de daden van een kleine terroristische groepering. Dat kan in het openbaar gebeuren met geweld en daarvan hebben we helaas al genoeg voorbeelden. Het kan echter ook op een onzichtbare manier gebeuren door een fundamenteel wantrouwen. Het is in ieder geval een sluipend gif dat langzaam onze samenleving doordringt en schaadt.
Dat zou dan een overwinning voor de terroristen betekenen. Laten wij het daarom niet laten gebeuren! Laten wij niet het slechte voorbeeld volgen dat de Conferentie in Durban overschaduwde. Wij zijn Europese afgevaardigden en juist daarom moeten wij ervoor zorgen dat wij mensen niet te snel op grond van hun nationaliteit of religie in hokjes stoppen. Laten wij het voorbeeld geven door open en tolerant te blijven! De terroristen moeten zich echter niet vergissen: wij zullen hen meedogenloos vervolgen ongeacht hun ras of religie. Wij kunnen iets ondernemen tegen racisme. Laten wij daar dan ook naar handelen en een voorbeeld stellen. Dat is veel meer waard dan alle conferenties bij elkaar! Zeker nu we dit debat na Durban voortzetten, moet we dat ook uitdrukkelijk aangeven!

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft een grote verantwoordelijkheid bij de bestrijding van racisme. Het actieprogramma dat op 8 september in Durban werd aangenomen is een belangrijke boodschap. Het levert een bijdrage aan de bewustmaking in de strijd tegen racisme en vreemdelingenhaat. Daarom moeten wij het toejuichen dat de Conferentie het uiteindelijk toch eens is geworden over een slotverklaring.
Vele NGO' s, maar niet allemaal, en ook een aantal staten hebben uit alle macht geprobeerd de Conferentie te gebruiken als een anti-Israëlbijeenkomst en de kwestie van de slavernij en het kolonialisme als excuus te gebruiken voor schadevergoedingen. Desondanks kunnen we het toch een succes noemen dat dergelijke extreme standpunten niet in de slotverklaring zijn opgenomen en dat de slotverklaring überhaupt tot stand is gekomen.
We moeten ons achteraf echter wel afvragen of de vrijgevige ondersteuning van de NGO' s van 3,7 miljoen euro door de Europese Unie, waar ik het in principe mee eens ben, altijd op de juiste plaatsen terechtkomt. Daar moeten we nu met name op letten, omdat bepaalde landen als Syrië ook agitprop-argumenten gebruiken als "zionisme staat gelijk aan racisme" .
Drie dagen na de Conferentie van Durban werd de grootste aanslag ooit tegen de geciviliseerde wereld gepleegd. Niemand minder dan de Egyptische president Mubarak heeft erop gewezen dat juist mensenrechtenkwesties vaak door terroristische organisaties gebruikt worden om hun internationale netwerk op te bouwen. Denk er echter wel aan dat we mensenrechten en de strijd tegen discriminatie en vreemdelingenhaat niet kunnen opsplitsen. Ze spelen in de hele wereld en niemand blijft ervan gevrijwaard. Dat blijkt wel uit de conflicten op de Balkan en de jongste gebeurtenissen in Noord-Ierland.
Het actieplan van Durban is voor iedere staat een belangrijk document, maar ook voor de Europese Unie als geheel. Zij krijgt namelijk vooral in het kader van de Verenigde Naties een grote verantwoordelijkheid hiervoor. Daarom hoop ik dat de EU hierin een duidelijkere rol gaat spelen!

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, het debat over de resultaten van de VN-Conferentie over racisme is zeer actueel geworden na de tragische gebeurtenissen van 11 september. Helaas schijnt de mobilisatie op wereldschaal in de strijd tegen terreur gepaard te gaan met de heropleving van vreemdelingenhaat, zoals ook mevrouw Diamantopoulou zojuist al zei, en met de neiging om hele bevolkingsgroepen en met name moslims en Arabieren, te verdoemen. Zoals wij in de kranten hebben kunnen lezen is bijvoorbeeld in Nederland, een land met lange democratische tradities, 62% van de bevolking van mening dat de terreuraanslagen in New York en Washington ernstige hinderpalen opwerpen voor de maatschappelijke integratie van de moslimbevolking in Nederland. Tegelijkertijd gaan er in Duitsland stemmen op voor herziening van de wetgeving inzake godsdienstorganisaties. Enkele dagen geleden werden in Groot-Brittannië een negentienjarig mohammedaans meisje en een taxichauffeur zonder enige reden aangevallen. Tijdens het debat van vanmorgen over asiel en immigratie hebben vele afgevaardigden in deze zaal uiting gegeven aan islamhaat.
Deze verschijnselen zijn uiterst verontrustend. Europa heeft in de 20e eeuw verschrikkelijke oorlogservaringen gehad. Daaruit is gebleken hoe zeer de vrede, de democratie maar ook de menselijke waardigheid gevaar lopen als racisme, vreemdelingenhaat en nationalisme de boventoon voeren. De Europese Unie en de lidstaten moeten, ook in het licht van de recente gebeurtenissen, hun juridische instrumenten in de strijd tegen racisme versterken en initiatieven op wereldvlak nemen om de kloof tussen de landen te verkleinen. Zij moeten tevens geweld uitbannen als middel om conflicten, van welke aard dan ook, op te lossen. De bestrijding van terreur en de rechtspraak mogen in geen geval ertoe leiden dat onze democratische verworvenheden en de eerbiediging van de grondvrijheden en de mensenrechten op de helling komen te staan.
Tot slot wil ik de fungerend voorzitter, de heer Michel, van harte gelukwensen, evenals heel de Europese delegatie, voor hun bijdragen aan het welslagen van de VN-Conferentie van Durban.

Sousa Pinto
Mijnheer de Voorzitter, de Conferentie van Durban was een belangrijk moment in de aanklacht tegen racisme en vreemdelingenhaat. Van de Conferentie is een duidelijke en krachtige boodschap uitgegaan die zonder enige twijfel onveranderlijk dringend nodig blijft. De 20e eeuw heeft de meest verschrikkelijke misdrijven laten zien, die uit naam van racistische doctrines werden begaan. Wij mogen niet vergeten dat die misdrijven plaatshadden in Europa, waarvan de beschaving aan de wieg stond van de belangrijke verklaringen over de burgerrechten.
Maar de Conferentie van Durban was veel meer dan een verplichte geheugenoefening. Durban heeft ons eraan herinnerd dat de moderne wereld niet in staat is gebleken het racisme en de vreemdelingenhaat uit te roeien. Zelfs in onze samenlevingen in Europa maken deze verschijnselen nog steeds slachtoffers en zijn ze de oorzaak van gewelddadige conflicten. Helaas zijn sommigen gezwicht voor een zwart-witvisie die niet erg spoort met de geschiedenis en waarin Europa op onevenredige en simplistische wijze verantwoordelijk wordt gesteld voor alle kwaad en onderdrukking in verband met racisme, zoals slavernij.
Europa distantieert zich niet van zijn eigen geschiedenis, of het nu gaat om de verlichte of de duistere momenten. Europa moet echter niet instemmen met grove manipulaties van zijn geschiedenis. Europa moet niet aanvaarden dat de geschiedenis gebruikt wordt voor het vereffenen van rekeningen en dat het verleden in het beklaagdenbankje wordt geplaatst. Dat proces moet dan het heden vrijpleiten en de bestaande verantwoordelijkheden voor het voortbestaan van het afschuwelijke en anachronistische verschijnsel van de slavernij en, meer in het algemeen, van de systematische schending van de grondrechten, toedekken.
Het berechten van de geschiedenis door de ogen van het heden is een schadelijk staaltje van demagogie dat ingewikkelde dingen simpel maakt en zo de waarheid geweld aandoet. Het zwart-witdenken neigt naar fanatisme en het mobiliseren van alle mogelijke kruisvaarders die de geschiedenis zien als een lange strijd tussen goed en kwaad. De fanaticus kent per definitie geen gesprekspartners, slechts vijanden. De geschiedenis is geen optelsom van strafbare feiten en civielrechtelijke schadeloosstellingen volgens de geldende wetgeving. Wij wijzen zo' n nutteloze exercitie van de hand.
De politieke verantwoordelijkheid van de Europese Unie voor de verdediging van de universele waarden - eigen aan de menselijke waardigheid - is zowel intern als internationaal, omdat die verantwoordelijkheid inherent is aan de meest wezenlijk bestaansreden van ons gemeenschappelijk project. Onze collectieve Europese verantwoordelijkheid manifesteert zich door onze plaats in de frontlinie van de strijd voor de universele verdediging van de mensenrechten en tegen racisme en vreemdelingenhaat zonder enig voorbehoud te bevestigen. Die verantwoordelijkheid komt tevens tot uiting in de vastberadenheid waarmee wij op het internationaal toneel aan onze constructieve rol vasthouden - en deze verder uitbouwen - voor de bevrijding van de mensheid van elke vorm van discriminatie die voortkomt uit haat, vooroordelen en onwetendheid.

Michel
, Raad. (FR) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wilde degenen die het woord hebben gevoerd toch kort van repliek dienen met een aantal beschouwingen en wellicht ook met een aantal preciseringen.
Allereerst ben ik het in grote lijnen eens met afgevaardigde Johan Van Hecke als hij stelt dat er bij het organiseren van een dergelijke conferentie op moet worden toegezien dat de voorbereiding minutieus ter hand wordt genomen. Ik denk dat we inderdaad in zekere zin een zware tol hebben moeten betalen voor het feit dat voorafgaand aan de Conferentie een aantal lacunes aan het licht zijn getreden. Ik denk namelijk dat, om een term te gebruiken die u vertrouwd in de oren klinkt, er nog veel te veel ' left-overs' waren in Durban, hetgeen de taak uiteraard enorm heeft bemoeilijkt. Ik denk dus dat zo' n voorbereiding bijzonder belangrijk is.
Tweede aandachtspunt met betrekking tot dit type conferentie; ik vraag me af of het willen opstellen van een tekst die uitputtend ingaat op iedere afzonderlijke situatie, geen manco is en uiteindelijk niet leidt tot een inhoudelijke verarming van de slottekst. Daarmee bedoel ik dat als we een overzichtelijkere tekst hadden gehad, met een aantal algemeen toepasbare principes, we waarschijnlijk een sterkere tekst hadden kunnen presenteren. En je kunt je zelfs afvragen of de Europese Unie deze exercitie op een gegeven moment niet zelf zou kunnen houden, dat wil zeggen uit de aangenomen tekst het wezenlijke destilleren waardoor het in Durban verrichte werk makkelijker om te zetten zou zijn in alle lidstaten.
Want ik heb meerdere afgevaardigden de vraag horen stellen: "Goed, Durban is achter de rug, maar wat nu?" Ik moet u toch zeggen, dames en heren, dat "nu" allereerst afhangt van de staten. Zoals mevrouw Boumediene al zei, denk ik dat als een staat zijn excuses wil aanbieden of spijt wil betuigen, het uiteindelijk aan de staat zelf is om te bepalen hoever hij daarin kan gaan.
Verder denk ik dat iedere staat, op basis van het in Durban bereikte resultaat, heel makkelijk een specifiek actieprogramma kan opzetten en uitwerken dat voortborduurt op deze principes en de in Durban overeengekomen maatregelen tegen racisme. Ik heb mevrouw de commissaris daarnet trouwens zeer nadrukkelijk horen zeggen dat ook op het niveau van de Commissie uiterst concrete maatregelen worden overwogen. Ik denk trouwens dat de Commissie op dit punt al geruime tijd werkzaam is. Ik denk dus dat er een follow-up komt, dat Durban een vervolg krijgt als we dat willen. Want het is zoals altijd een zaak van politieke wil.
Ik wil uiteraard ook van de gelegenheid gebruik maken om de afgevaardigden te bedanken voor hun veel te flatteuze inschatting van de bijdrage die ik heb geleverd. Ik werd omringd door uiterst deskundige personen van de Commissie, van de Raad en natuurlijk van mijn eigen delegatie. Ik kon ook rekenen op alle vertegenwoordigingen van de verschillende Europese landen. We hebben denk ik logisch en volkomen vanzelfsprekend werk verricht.
Ik zou willen ingaan op een aantal bijdragen waarin wordt gezegd wat er in de teksten ontbreekt. Zeker, er ontbreken een aantal zaken. Waarom is er bijvoorbeeld geen enkele alinea gewijd aan het kastesysteem in de teksten die in Durban werden aangenomen? Ik weet dat dit thema voor de Europese Unie van bijzonder groot belang is, en ik onderschrijf dit belang. Zoals u weet, is de Europese Unie bezorgd over de vormen van discriminatie die over de hele wereld nog bestaan, dus lag het voor de hand dat we ook uiting gaven aan deze bezorgdheid. We hebben de ontwikkeling van dit vraagstuk dus aandachtig gevolgd en met name steun gegeven aan een door Zwitserland voorgestelde alinea betreffende discriminatie op grond van afkomst en beroep, hetgeen precies de vormen van discriminatie zijn waarvan de onaanraakbaren in verschillende landen ter wereld slachtoffer zijn. Helaas is het ondanks alle inspanningen van de Europese Unie en andere landen, met name Zuid-Amerika, niet mogelijk gebleken de goedkeuring van India te verkrijgen voor een dergelijke alinea. Het uitgangspunt van deze Conferentie was zoals u weet de consensus en dus is de alinea verwijderd, hetgeen ik betreur. Maar het is niet anders. We kunnen niet alles voor elkaar krijgen.
Een van u heeft zich terecht - want dit is een kwestie die me persoonlijk aan het hart gaat -, in felle bewoordingen uitgesproken over het probleem van de doodstraf. Zoals u weet, is de afschaffing van de doodstraf een van de prioriteiten van de Europese Unie. Ik denk dat het goed is dit in herinnering te roepen. Wij grijpen iedere gelegenheid aan die zich op internationaal niveau aandient om het debat op dit punt vooruit te helpen. Dat was tijdens deze Conferentie niet anders. De Europese Unie heeft zich achter een alinea van het actieprogramma geschaard die verwijst naar rassendiscriminatie bij de toepassing van de doodstraf. Maar nadat de Verenigde Staten zich hiertegen gedurende de voorbereidende fase fel hadden verzet, is ook deze alinea door meerdere landen, voornamelijk Aziatische, afgewezen; bij gebrek aan tijd om verder te onderhandelen, en bij gebrek aan consensus moest dus ook deze alinea worden geschrapt. Ik noem deze voorbeelden uiteraard om u ervan te overtuigen dat uw aandachtspunten zijn meegenomen en verwoord daar in Durban, maar jammer genoeg hebben we niet elke strijd met een overwinning kunnen afsluiten.
Wellicht nog iets over het gedrag van de NGO' s gedurende de Conferentie. Zoals is benadrukt door teksten die zijn aangenomen in Durban, is in de strijd tegen racisme een belangrijke rol weggelegd voor de burgermaatschappij. Daarom was het forum van de NGO' s, dat vooraf ging aan de intergouvernementele conferentie, voor de Europese Unie van bijzonder groot belang. Dat is trouwens ook de reden, denk ik, dat de Europese Commissie een groot deel van de deelnemers aan dit forum had gefinancierd. Helaas kende dit forum, ook al vonden er interessante debatten plaats - ik heb zelf een debat bijgewoond dat ik zeer interessant vond - een soms nogal dubieus en niet altijd democratisch verloop. Extremistische organisaties lijken dit discussieplatform te hebben opgeëist, hetgeen de staten ertoe heeft gedwongen de conclusies van dit forum te negeren. Bepaalde NGO' s, zoals Amnesty International, Human Rights Watch en de IFRM, hebben zich overigens gedistantieerd van deze conclusies. En laten we wel zijn: de agressiviteit en het verbale geweld waaraan sommige NGO' s zich schuldig hebben gemaakt, roepen de vraag op of de soms onvoorwaardelijke steun die de Europese Unie en ook de lidstaten - in het geval van mijn land - aan deze organisaties verlenen, wel gerechtvaardigd is. Ik denk dat we met hen eveneens de discussie moeten aangaan over hun verantwoordingsplicht, hun representativiteit en de grenzen van hun verantwoordelijkheid.
Ik heb al gezegd dat ik zeer goede betrekkingen onderhield met de meeste NGO' s, en ik ben overigens van mening dat ze een speciale rol vervullen. Ik hoorde daarnet mevrouw Boumedienne een nogal subversieve term gebruiken - met alle respect, mevrouw, maar we kunnen fundamenteel van mening verschillen. Persoonlijk ben ik niet bereid, als democratisch gekozen politicus, mijn voorrecht, dat bestaat uit mijn politieke verantwoordelijkheid jegens de burger, op te geven. Ik ben gekozen, de burger kan mij dus een mandaat geven, dat noem ik verantwoordelijkheid; anderzijds moet ik verantwoording afleggen aan de burger: dat zijn uiteindelijk mijn twee taken. Ik ben dus niet bereid mij dit voorrecht te laten ontnemen, want op het moment dat dit systeem van politieke verantwoordelijkheid ophoudt te bestaan, leven we niet langer in een democratie. En dat laatste kan ik niet accepteren.
Een kwestie die ik wilde noemen en die meen ik door de heer Sylla is aangeroerd, is die van de discriminatie op grond van seksuele voorkeuren, hetgeen een van de vele vormen van discriminatie is. De Europese Unie was voorstander van het belichten van verschillende vormen van discriminatie waarvan bepaalde groepen mensen slachtoffer zijn. Dit aspect is duidelijk terug te vinden in de teksten.
Bij het omschrijven van de mogelijke bronnen van deze verschillende vormen van discriminatie bleek het niet mogelijk om voor de Europese Unie belangrijke concepten, zoals discriminatie op grond van seksuele geaardheid, opgenomen te krijgen. Dit idee is op felle weerstand van bepaalde landen gestuit, hetgeen u niet zal verbazen. De enige elementen die voor iedereen aanvaardbaar waren, zijn de bronnen van discriminatie genoemd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, te weten ras, huidskleur, geslacht, taal, godsdienst, politieke of enige andere opinie, nationaliteit of sociale status, bezit, afkomst of welke andere persoonlijke situatie ook.
Hoe zit het met een eventuele follow-up van de Conferentie? Hiermee wilde ik afsluiten: ik heb u reeds gezegd dat iedere staat zelf zal moeten zorgen voor een follow-up van de Conferentie, maar er is niettemin besloten deze follow-up grotendeels de verantwoordelijkheid te maken van het Hoge Commissariaat voor de Rechten van de Mens. Meerdere maatregelen zullen ten uitvoer worden gelegd, met name de oprichting van een "antidiscriminatie-eenheid" binnen het Hoge Commissariaat en de benoeming van vijf vooraanstaande onafhankelijke deskundigen die belast zullen worden met het toezicht op de tenuitvoerlegging van de bepalingen uit het actieprogramma en de politieke verklaring. Deze deskundigen zullen worden benoemd door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties.
Tot zover mijn bijdrage. Ik vond het belangrijk deze preciseringen aan te brengen, ook omdat ik de relevantie van de bijdragen van de geachte afgevaardigden wilde onderstrepen en hun wilde zeggen dat de standpunten die wij namens u in Durban hebben verwoord in hoge mate geïnspireerd zijn op hun vaste overtuigingen.

De Voorzitter
Overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement heb ik zes ontwerpresoluties ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.20 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Voor het vervoer van meer dan acht passagiers bestemde voertuigen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0312/2001) van de heer Miller, namens de Delegatie van het Europees Parlement in het Bemiddelingscomité, over de door het Bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende speciale voorschriften voor voertuigen bestemd voor het vervoer van passagiers, met meer dan acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend, en tot wijziging van richtlijn 70/156/ EEG en van richtlijn 97/27/EG van de Raad (C5-0278/2001 - 1997/0176(COD)).

Miller
Mevrouw de Voorzitter, ik heet iedereen hier vanavond opnieuw van harte welkom. Ik zie een groot aantal vertrouwde gezichten. Een woord van dank aan mijn schaduwrapporteur, de heer Harbour, met wie ik opnieuw op de late avond in een vergadering zit. We brengen waarschijnlijk meer tijd door met elkaar dan met onze wederzijdse echtgenotes.
Ik betuig ook graag mijn erkentelijkheid aan een aantal mensen die een bijdrage hebben geleverd aan dit verslag, niet alleen binnen de Commissie juridische zaken en interne markt, maar ook binnen de Commissie en de Raad. Het was geen moeizame bemiddelingsprocedure, maar hij is goed afgelopen en ik was erg blij met het resultaat. Ik wil ook graag de dank van misschien wel ongeveer eenderde van de bevolking van de Europese Unie overbrengen aan het Parlement, want ik reken op een goede uitslag van de stemming van morgen.
Er zijn ongeveer 35 miljoen geregistreerde gehandicapten in de Europese Unie en 120 miljoen ouderen. Er zijn uiteraard overlappingen binnen deze twee groepen, maar met elkaar vormen ze ongeveer eenderde van de bevolking van de Europese Unie. De uitslag van de stemming van morgen zal van grote invloed zijn op de kwaliteit van het leven dat voor hen ligt. Mensen met een handicap kunnen zich al jaren niet zodanig binnen de Europese Unie verplaatsen als zou moeten; ze zijn al te lang aan huis gekluisterd. Als deze richtlijn morgen wordt aangenomen, kunnen ze gemakkelijker de deur uit. Het betekent een kleine stap voorwaarts voor een heleboel mensen die, zoals ik al zei, aan huis gekluisterd zijn. Namens hen wil ik het Parlement graag bedanken.
Ik weet dat sommige collega's ter rechterzijde in dit Parlement moeite hebben gehad met deze richtlijn, met name vanwege het technische karakter ervan. Ik heb hier alle begrip voor. Ik wil hen echter vanaf deze plaats vragen om zich er goed rekenschap van te geven waar het hier om gaat, want als deze richtlijn morgen wordt aangenomen is dat iets waar het gehele Parlement trots op kan zijn omdat we er het leven van de burgers in de Europese Unie mee verbeteren. Dit is nu eens iets heel concreets. Veel te vaak komen in dit Parlement belangwekkende plannen, regelingen, moties, enzovoort ter sprake die geen invloed hebben op het leven van de mensen. Dit is een klein aspect dat wel invloed heeft op het leven van de Europese burger en waar we allemaal trots op mogen zijn.
Ik heb begrepen dat mijn collega's ter rechterzijde zich morgen van stemming zullen onthouden. Dat is jammer, maar het is beter dan wanneer ze hun tegenstem zouden uitbrengen, zoals bij de tweede lezing. Ik wil ze toch vragen om er nog eens goed over na te denken en vóór de richtlijn te stemmen, want in de loop der tijd heb ik getracht de technische aspecten uit te bannen en mij puur en alleen te concentreren op het principe en het streven om personen met een handicap weer mobiel te maken. Dat is een doelstelling waar we volgens mij allemaal achter staan.
Ik heb hier eigenlijk niet veel meer aan toe te voegen, want er is al uitvoerig over gesproken. De commissaris is uitstekend op de hoogte van de inhoud van het verslag en zou die vast net zo goed kunnen verwoorden als ik.
Tot slot wil ik iedereen bedanken die heeft bijgedragen aan dit verslag en ook degenen die er morgen voor zullen zorgen dat het verslag wordt aangenomen.

Harbour
Mevrouw de Voorzitter, het was me opnieuw een waar genoegen om samen te werken met collega Miller. Ik heb waardering voor de volharding die hij in deze kwestie heeft tentoongespreid en met name voor de meesterlijke manier waarop hij bij het bemiddelingsproces te werk is gegaan. Dit is de eerste keer dat ik betrokken ben geweest bij een trialoog en ik heb nu van nabij kunnen zien hoe zoiets in zijn werk gaat. Zoals de heer Miller al zei, zijn we tot een bevredigend resultaat gekomen. Ik sta volledig achter het bereikte compromis en zeker ook achter de voordelen die daaruit voortvloeien. Het is belangrijk dat we hier eindelijk, na vijf lange jaren, een punt achter kunnen zetten.
Ik zal zo dadelijk ingaan op enkele kwesties die hiermee verband houden. Deze richtlijn levert weliswaar een aantal voordelen op, waarover de heer Miller het al heeft gehad, maar tegelijkertijd moeten we goed beseffen dat er een heleboel andere infrastructurele verbeteringen nodig zijn met betrekking tot het openbaar vervoer. De bussen zijn daar slechts een onderdeel van. Wij hebben ons daar niet verder mee kunnen bezighouden, maar het lijkt mij iets waar andere commissies zich misschien over willen buigen.
Hoe zit het met de principes? Zoals de heer Miller al zei - ik had hem dat al ingefluisterd - zullen wij ons van stemming onthouden. De richtlijn wordt morgen aangenomen. Wij willen zeker geen spelbreker zijn of tegen de bemiddelingsprocedure stemmen, maar de leden aan deze zijde van het Parlement vinden dat de principes die ons er de vorige keer toe hebben gebracht om tegen te stemmen - en mijn collega Rübig, die straks het woord zal voeren, kent de hele voorgeschiedenis - nog steeds overeind staan. Wij zullen het proces niet belemmeren. Het zal doorgang vinden zonder zonder dat wij er onvoorwaardelijk onze steun aan hechten.
De heer Miller heeft de laatste dinosaurus mogen berijden, als ik het zo mag uitdrukken. Commissaris Liikanen zei in het debat bij de tweede lezing dat hij niet van plan was om nogmaals een verordening van deze complexiteit aan het Parlement voor te leggen. Daar heeft hij zonder meer gelijk in.
Ik wil vanavond van de gelegenheid gebruik maken om tegen het Parlement te zeggen dat ik, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, een voorstel heb ingediend bij andere commissies en bij de Commissie ten aanzien van de manier waarop het Parlement zijn politieke rol bij het bestuderen en aandragen van ideeën voor de wetgeving op het gebied van motorvoertuigen kan vervullen. We hebben voorgesteld dat de Commissie ons jaarlijks een uitgebreid verslag doet toekomen met de plannen voor toekomstige verordeningen op het gebied van motorvoertuigen, waarin wordt aangegeven waar gebruik zal worden gemaakt van voorstellen van de Economische Commissie voor Europa en waarin ook plaats wordt ingeruimd voor een deel van het proces van vrijwillige regulering waarover we hebben gesproken.
Hierdoor kan het Parlement zich, via zijn diverse commissies, serieus buigen over de politieke inhoud van voorstellen en hoeft het niet nogmaals vijf jaar lang verstrikt te blijven in ingewikkelde, technische kwesties zoals deze, waar we vanavond eindelijk een punt achter zetten.

Koukiadis
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige richtlijn heeft onder meer tot doel de toegang van gehandicapten tot het openbaar vervoer te verbeteren. Daarover waren echter hevige meningsverschillen tussen het Europees Parlement en de Raad. Het Europees Parlement wilde hoe dan ook bepalingen waarmee de toegang van gehandicapten, en van met name rolstoelgebruikers, kon worden vergemakkelijkt. Uiteindelijk hebben het Parlement en de rapporteur, de heer Miller, hun zin gekregen. Het akkoord dat werd bereikt in het Bemiddelingscomité strookt met de standpunten van het Europees Parlement en toont eens te meer aan dat belangrijke vraagstukken zoals de levenskwaliteit alleen kunnen worden opgelost met de tenuitvoerlegging van moedige beleidsvormen, van beleidsvormen die zich hebben losgemaakt uit de conservatieve wurggreep van technocratische en economische overwegingen.
Met de onderhavige ontwerprichtlijn wordt het begrip "personen met een mobiliteitshandicap" verruimd. Nu vallen hier alle passagiers onder die bijzondere moeilijkheden ondervinden bij het gebruik van openbaar vervoer, met name ouderen en gehandicapten. Een mobiliteitshandicap betekent niet per se dat men een medisch probleem heeft. Dat is trouwens een van de innovaties van deze richtlijn en moet aanleiding geven tot soortgelijke aanpassingen elders. Pas dan zal het beleid ten behoeve van de levenskwaliteit echte inhoud krijgen. Handicaps kunnen, concreet gesproken, verschillende vormen hebben. Het gaat daarbij niet alleen om lichamelijke, maar ook om geestelijke of zintuiglijke handicaps. Onder deze definitie vallen dus ook personen die mank gaan of klein zijn, zwangere vrouwen, enzovoort. In dit ontwerp staat verder dat hellende vlakken in voertuigen een anti-slipoppervlakte moeten hebben. Interessant is te vermelden dat de richtlijn niet alleen normen bevat voor voertuigen maar ook voorziet in plaatselijke infrastructuurmaatregelen voor veilig instappen. Daardoor moet het voor alle gehandicapten mogelijk worden veilig, gelijkvloers in te stappen. Ik hoop dat ook bij andere, soortgelijke inspanningen dezelfde geest als hier bij dit akkoord zal heersen.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het gaat bij deze richtlijn in de eerste plaats om principes: willen wij in de Europese Unie in de toekomst harmonisering, wederzijdse erkenning of de derde variant - waar hebben wij het ene en waar het andere nodig? Deze richtlijn over de EG-typegoedkeuringsprocedure is slechts een gedeeltelijk succes. Naast de richtlijn zijn er immers nog parallelle, nationale typegoedkeuringen. Onze wensen hebben daarop betrekking. Ik dank de heer Miller uitdrukkelijk omdat hij zich daarvoor zo hard heeft ingespannen.
Dat geldt natuurlijk niet voor nationale typegoedkeuringsprocedures, die nu prevaleren en dat ook in de toekomst zullen blijven doen. Het succes is zeer bescheiden. Wij zullen ons daarom morgen onthouden. Dit gaat voor ons niet ver genoeg. Wij wilden op dit gebied een algemene regeling voor alle bussen.
Het voorstel van de Commissie is inhoudelijk, technisch en ingenieurtechnisch zeer goed, maar uit logistiek oogpunt absoluut verwerpelijk. Wij hebben in de eerste lezing 160 bladzijden gedetailleerde voorstellen van de Commissie ontvangen. Onze afgevaardigden hebben daarbij nog 110 amendementen opgesteld. Van het Parlement en het Europese niveau wordt op die manier teveel gevergd.
Wij hebben zelfs - dat wordt morgen goedgekeurd - voor de kromming van de achterwand van bussen een maximum van 150 mm vastgesteld. Dat is, mèt de Europese eenheidsaugurk, werkelijk een sensationeel succes.

Liikanen
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het Parlement, en in het bijzonder het Bemiddelingscomité en rapporteur Miller, gelukwensen met het feit dat er overeenstemming is bereikt met de Raad over deze zeer belangrijke richtlijn.
Ik wil graag benadrukken dat de Europese Gemeenschap met deze richtlijn een toonaangevende rol zal spelen en de branche in staat zal stellen om volgens gemeenschappelijke regels te concurreren bij het produceren van veilige en beter toegankelijke bussen en reisbussen ten behoeve van alle Europese busreizigers.
Met deze richtlijn wordt op drie gebieden aanmerkelijke vooruitgang geboekt: de interne markt, het vervoersbeleid en het sociale beleid van de Gemeenschap. De voorzieningen die bussen en reisbussen gemakkelijker toegankelijk moeten maken voor personen met een mobiliteitshandicap zullen ervoor zorgen dat meer burgers gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer.
Dan wil ik nog even reageren op de opmerking van de heer Harbour. Ik heb de brief met het voorstel waarover hij repte ontvangen van de voorzitter van de commissie, de heer Westendorp y Cabeza, en ik heb hem een uitgebreid antwoord teruggestuurd, waarin ik te kennen geef dit initiatief te steunen.

De Voorzitter
Bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Galileo
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0288/2001) van mevrouw Langenhagen, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over GALILEO (COM(2000) 750 - C5-0110/2001 - 2001/2059(COS)).

Langenhagen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij zijn laat. De tijd tikt voor ons en vooral voor het GALILEO-project weg. Hoe langer de Europese Unie aarzelt om het Europese satellietnavigatiesysteem tot stand te brengen, hoe minder belangstelling er bij de industrie, maar ook de bij bevolking zal zijn. Het gevaar bestaat dat GALILEO dan op een dag wordt opgegeven. Als ik denk aan enkele uitspraken die ik in het voorbije jaar tijdens mijn werk in verband met het Europese satellietnavigatieproject heb gehoord, wordt mijn bezorgdheid nog groter.
Het standpunt van het Parlement ten aanzien van de mededeling van de Commissie heeft weliswaar geen wetgevend, maar wel een sterk richtinggevend karakter. Morgen zal het Parlement - ik hoop met een grote meerderheid - mijn verslag aannemen en zo het standpunt ondersteunen dat een eigen Europees satellietnavigatiesysteem dringend nodig is, vooral met het oog op de bijzondere situatie waarin de wereld en Europa zich sedert 11 september bevinden. Zoals uit de conclusies van Stockholm opnieuw is gebleken, deelt de Raad deelt deze fundamentele opvatting.
Hoe moeten echter de - ook in de voorliggende amendementen - steeds weerkerende twijfels worden weggenomen? De fundamentele vraag is nog altijd waarom wij een eigen Europees satellietnavigatiesysteem nodig hebben, als de Amerikanen met GPS reeds een goed werkend systeem hebben?
Ik noem enkele belangrijke argumenten. In de eerste plaats is het Amerikaanse systeem militair van ontwerp. Daaraan zijn nadelen verbonden op het gebied van permanente beschikbaarheid, nauwkeurigheid en rechtszekerheid. Het gaat ons om betrouwbaarheid, die ook bij een crisis verzekerd moet zijn. Als de navigatiesystemen aan Europese controle ontsnappen, komen de soevereiniteit en de veiligheid van Europa in het gedrang. Wij hebben duidelijk behoefte aan een eigen, civiel systeem, dat voor alle - ik beklemtoon dat - mogelijke gebruikers toegankelijk moet zijn. Ik kan daarom jammer genoeg niet instemmen met de nieuwe amendementen van de GUE/NGL-Fractie, die een louter zuiver civiel gebruik eisen.
In de tweede plaats zijn wij voorstander van vrije mededinging in de Unie en de wereld. Is het niet verbazend dat wij uit vrije wil een monopolie van een externe staat aanvaarden en onze consumenten aan een mogelijk niet-optimale voorziening blootstellen? Wij moeten voor het belang van onze burgers en consumenten opkomen.
In de derde plaats zou het voor de Europese Unie een terugval betekenen, als het van een eigen systeem in een hoogtechnologische sector zou afzien. Dat kan niet de bedoeling zijn. Integendeel, wij willen Europa aan de top. Daarvoor hebben wij GALILEO nodig.
In de vierde plaats schept GALILEO in Europa banen. Het gaat om hooggekwalificeerde banen in een sector met toekomst - de spitstechnologie. De totstandbrenging van de infrastructuur en de verschillende toepassingsmogelijkheden kunnen in de komende jaren tot 100.000 banen en hoge winsten op de markt opleveren.
Waarom is GALILEO belangrijk voor Europa? Ik heb in mijn verslag de voordelen en positieve aspecten voor de verschillende toepassingsgebieden uitvoerig onderstreept. Die voordelen worden nog overtuigender, als andere landen bij de samenwerking kunnen worden betrokken. Zo heeft bijvoorbeeld China zich onlangs op de bijeenkomst in Brussel positief uitgelaten. Europa is in staat om een eigen systeem tot stand te brengen. Wij zullen GALILEO niet voor onszelf houden, maar als een cadeau aanbieden aan de partners die dat willen, en ze in een groot voordeel laten delen.
Wij hebben van in het begin veel waarde gehecht aan compatibiliteit met andere systemen. Wij willen immers optimale voordelen bieden. De industrie toont belangstelling. Daarop wijzen niet alleen de intentieverklaringen ten belope van 200 miljoen euro die de Commissie heeft ontvangen. Wij mogen van onze industrie echter niet te veel verwachten. Zonder een klaar en duidelijk politiek signaal kan en zal de industriële machine niet op gang komen. Het voorbereidende werk van de Commissie en het Europees Ruimtevaartagentschap komt grote lof toe. Ik wacht echter met spanning op het in het verslag gevraagde financierings- en beheersplan van de Commissie. Dat plan zal een bouwsteen en steunpijler voor de opbouw van een eigen satellietnavigatiesysteem zijn.
GALILEO is het eerste communautaire project op dit gebied. Het gaat dus om een toekomstvisie. Laten wij niet langer wachten. Wij moeten de zaak aanpakken. GALILEO zal immers op de wijze van het Internet het transport en de mobiliteitssector revolutioneren. Succesverhalen - waarvan wij er in Europa toch reeds enkele hebben - vergen overleg, moed en besluitvaardigheid. Laten wij morgen bij de stemming dit historisch moment benutten!

Turchi
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, als rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie inzake de mededeling van de Commissie over GALILEO zal ik in mijn interventie uitsluitend stilstaan bij de financiële aspecten van het project.
Op dit moment voldoet GALILEO niet aan de verklaring over de financiële programmering die op 20 juli 2000 door de drie instellingen is goedgekeurd. Volgens deze verklaring moet de begrotingsautoriteit beschikken over nauwkeurige informatie omtrent de financiële consequenties van alle nieuwe Commissievoorstellen, teneinde de gevolgen daarvan voor de maxima van de financiële vooruitzichten te kunnen beoordelen.
Daarnaast is op de bijeenkomst van de ministers van Vervoer in april 2001 duidelijk geworden dat de Europese Unie grote problemen heeft om via particuliere investeringsbronnen aan de extra 1,5 miljard euro te komen voor de stationeringsfase van GALILEO (2006/2007).
Aan de andere kant geeft de Commissie aan dat toen zij een oproep deed voor het indienen van blijken van belangstelling om te bepalen hoe er een publiek-privaat partnerschap kan worden ingesteld, verschillende Europese industriële consortia hebben gereageerd zonder dat er over problemen werd gerept.
Moge het duidelijk zijn dat ik in beginsel de benadering van de Commissie steun. Desondanks moet ik u waarschuwen dat GALILEO wellicht een grotere impact heeft op de algemene begroting dan aanvankelijk werd verwacht.
Ik ben van mening dat de begrotingsautoriteit een duidelijk beeld moet hebben van de financieringsbronnen van GALILEO alvorens zij kredieten kan vastleggen voor dit project. Er moet tegelijkertijd duidelijkheid worden verschaft over de bronnen en de hoogte van de bedragen van de particuliere en de publieke financiering. In 2002 moet de financiering rond zijn.
Daarnaast zou het Europees Parlement moeten eisen dat de begrotingsautoriteit voorafgaand wordt geraadpleegd wanneer de uitgaven die worden gefinancierd uit de algemene begroting worden herzien. Hierdoor zou gewaarborgd worden dat de overige activiteiten die gefinancierd worden in het kader van rubriek 3 er niet onder lijden als GALILEO niet de investeringen aantrekt die gepland zijn door de Commissie.
In een crisissituatie zou de Europese Unie de mogelijkheid moeten hebben satellietnavigatiediensten te gebruiken die door GALILEO worden geleverd zonder afhankelijk te zijn van andere, in de eerste plaats militaire, satellietsystemen (GPS en GLONASS) die worden geëxploiteerd door de Verenigde Staten en Rusland. Met deze systemen zou GALILEO overigens compatibel moeten blijven.

Piétrasanta
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, we worden geacht onze mening te geven over de uitvoering van het GALILEO-programma, waarbij we rekening dienen te houden met de besluiten die met name door de Europese Raad genomen zijn, toen hij op 23 maart 2001 in Stockholm bijeenkwam. Tijdens deze bijeenkomst lag het accent op de noodzaak dit door satellieten ondersteunde navigatieprogramma, zonder vertraging van start te doen gaan. Onze commissie erkent het belang van een dergelijk programma, waarvan de essentiële kenmerken zijn dat het Europees is en door civiele instellingen is ontwikkeld en dus onafhankelijk is van militaire systemen, in tegenstelling tot het Amerikaanse GPS en het Russische GLONASS-systeem. Het is betrouwbaarder en nauwkeuriger dan de twee bestaande systemen.
Wij stellen echter voor de volgende punten te realiseren tijdens de valideringsfase van 2001 tot 2005, de uitvoeringsfase van 2006 tot 2007, en de exploitatiefase vanaf 2008, voornamelijk onder toezicht van het Europese Ruimtevaartagentschap en van de Commissie.
Allereerst is het noodzakelijk de financiering in kaart te brengen, die oorspronkelijk op ongeveer drie miljard euro gesteld is. In relatie hiermee moeten er geschikte partners gezocht worden, met name in de industrie, en moet bekeken worden welk aandeel zij in de financiering kunnen hebben. Er moet bovendien een grondige kosten-batenanalyse gemaakt worden, en onderzoek gedaan worden naar de economische en werkgelegenheidseffecten. We verlangen op dat punt de grootst mogelijke transparantie en wensen dat het Parlement voortdurend op de hoogte wordt gebracht.
Ten tweede, dringen we erop aan dat het gebruik van de structuren die neergezet moeten worden tijdens de ontwikkeling en de uitvoering van het programma zelf, zich dienen te beperken tot civiel gebied, en we herinneren eraan dat het daarbij noodzakelijk is de ruimte alleen voor het algemeen nut en de openbare dienstverlening te gebruiken.
Ten derde, de uitvoering van het GALILEO-programma mag geen inbreuk maken op het recht en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Het mag in geen geval gebruikt worden om toezicht op burgers uit te oefenen. Bij de ontwikkeling van het GALILEO-project moet het vooral gaan om de bescherming en instandhouding van het milieu, teneinde het leven van de mensen en de natuurlijke rijkdommen te beschermen en natuurrampen of door menselijke interventie veroorzaakte rampen vroegtijdig op te sporen of zelfs te voorkomen. Verder dient het een bijdrage te leveren aan de vooruitgang van het Europees onderzoek zoals gedefinieerd in het zesde kaderprogramma.
Tenslotte stellen we voor, en dit is een belangrijk punt, een ethisch comité op te richten met een adviserende functie, een comité dat tot taak heeft ervoor te zorgen dat bovengenoemde zaken worden gerespecteerd en dat bovendien de Commissie en het Europees Ruimtevaartagentschap ondersteunt in hun besluitvorming. Ik dring erop aan, en verzoek de commissaris ons haar mening hierover te geven, dat het systeem wordt opgezet door niet-militaire instellingen. Natuurlijk kunnen we niet zeggen: "We stemmen niet voor GALILEO als de mogelijkheid bestaat dat het ooit door militairen gebruikt wordt", want als er transport-, communicatiesystemen en dergelijke ontwikkeld zijn, kunnen die door iedereen gebruikt worden. Waar het om gaat is dat Europa onafhankelijk is en niet aangewezen op Rusland of de Verenigde Staten.
Deze verschillende maatregelen lijken mij realistische voorwaarden om de opzet van GALILEO te begeleiden en te rechtvaardigen. Wij zouden ook graag de mening van mevrouw De Palacio horen over de vorming van een ethisch comité.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, dames en heren, mededinging stimuleert de handel. In de voorbije 100 jaar hebben wij dat bijvoorbeeld in de automobielindustrie gezien. Er waren minstens drie sterke productiecentra, met name de Verenigde Staten, Europa en Azië. Dat heeft de industrie en de handel in het algemeen veel goed gedaan.
Airbus is een ander goed voorbeeld van wat door internationale concurrentie kan worden bereikt, als men zich niet al vooraf tevredenstelt met een door een ander geproduceerd, goed product, zoals GPS, dat men kan kopen of zelfs kosteloos kan gebruiken. Met GALILEO, het satellietnavigatiesysteem waarover wij nu spreken, zal dat niet anders zijn. Het is natuurlijk niet slecht dat GPS bestaat. Het is natuurlijk niet slecht - waarschijnlijk zelfs goed - dat de gebruiker er vaak kosteloos over kan beschikken. Het is echter zeker niet goed dat er alleen een Amerikaans systeem is. Het Russische GLONASS behoort niet helemaal tot dezelfde categorie. Wij, Europeanen, hebben geen echt toegangsrecht. In het verleden is gebleken dat de navigatie bij ons af en toe plotseling wegvalt.
Bijna nog belangrijker, vooral dan vanuit mijn standpunt van professor, is dat, als wij niet zelf ontwikkelen, onderzoek doen en dat onderzoek klaarmaken voor gebruik in de industriële productie, wij niet echt bij de technologische innovatie betrokken zijn. Wij hebben zowel toegang als technologische ontwikkeling nodig. Wij mogen niet van een maatschappij van kennis en leren spreken, als we de logische volgende stap niet zetten. Wij hebben vooral ook behoefte aan de talrijke toepassingsmogelijkheden in het verkeer. Dat behoeft geen verdere toelichting. Met betrekking tot GALILEO zijn er ook enkele knelpunten. Er is nog steeds geen oplossing voor de kwestie van de financiering. De industrie wacht nog steeds af wat de openbare sector zal doen. De openbare sector van zijn kant beroept zich op de criteria van Maastricht, zegt geen geld te hebben en dergelijke meer. Hopelijk komt er op korte of lange termijn een werkelijk openbaar en particulier partnerschap met betrekking tot dit thema.
Een laatste woord over het netelige thema van tweeërlei of civiel gebruik. Ik begrijp de naïviteit van vele amendementen niet. De wereld is niet alleen maar goed. Dat is op 11 september op wrede wijze gebleken.
Tot besluit nog een woord van dank en erkenning voor rapporteur Brigitte Langenhagen en de commissaris voor Vervoer Loyola de Palacio, die veel aan dit verslag hebben bijgedragen en daarbij nooit de juiste richting hebben verloren.

Savary
Mevrouw de Voorzitter, allereerst zou ik een woord van dank willen richten tot onze rapporteur, mevrouw Langenhagen, die uitstekend werk verricht heeft, wat trouwens bekrachtigd is door een opmerkelijke stemming in de Commissie vervoer. Ik hoop dat de stemming morgen in de Algemene Vergadering dienovereenkomstig zal zijn, want het betreft een bijzonder belangrijk dossier, ik zou zelfs willen zeggen een historisch dossier voor de Europese Unie. De Europese Unie is een belangrijke mogendheid. Europa is een belangrijke mogendheid op het gebied van de lucht- en ruimtevaart, maar de Europese Unie is geen belangrijke lucht- en ruimtevaartmogendheid, want zij beschikt tot nu toe niet over een beleid daartoe. Zoals Brigitte Langenhagen zei, GALILEO is het beginpunt in de geschiedenis op dat gebied, het is het eerste gemeenschappelijke programma. Het is des te belangrijker omdat het tegelijkertijd garant staat voor het voortbestaan van onze hoogontwikkelde technologie en voor de ontwikkeling van onze industrie in de komende jaren, het gaat immers om 150.000 nieuwe arbeidsplaatsen.
Het systeem betekent politieke onafhankelijkheid van de Unie. Zoals u weet heeft het Amerikaanse GPS ons frequenties onttrokken tijdens de oorlog in Kosovo en gezien de gebeurtenissen van het moment zullen we ook de komende jaren niet volledig op het Amerikaanse systeem kunnen rekenen. Het lijkt me dus van het hoogste belang om te bepalen hoe doorslaggevend het welslagen van GALILEO de komende jaren is voor de geloofwaardigheid van de Unie op dit gebied waarbij we constateren dat de concurrentie in lucht- en ruimtevaart steeds feller wordt, met name vanwege nieuwe concurrenten zoals China en Japan.
Wij koesteren ook enige ongerustheid wat betreft de financiering van dit project, de termijn van uitvoering en het voortdurende uitstel daarvan. Laten we duidelijk zijn: op het gebied van de ruimtevaart, net zo min als op alle andere gebieden die met vervoer te maken hebben, kan niets tot stand komen zonder overheidsfinanciering en zonder impulsen van de overheid, of het nu gaat om directe overheidsfinancieringen of zogenaamde, "dual" - financiering, zoals in het Amerikaanse model, waarbij de militaire sector de civiele financiert. We moeten ons hiervan goed bewust zijn. Voor de infrastructuur is het erg moeilijk particuliere financieringen te vinden, daar moet men op voorbereid zijn. Dit is niet alleen de verantwoordelijkheid van de Commissie maar ook van de lidstaten. De Raad moet hiervoor beslist ontvankelijk gemaakt worden. Daarom heeft de PSE-Fractie niet nog meer hindernissen willen opwerpen. Wij zullen niet voor de amendementen van de GUE stemmen en ook niet voor het amendement van de liberalen over de wijze van financiering, volgens hetwelk het GALILEO-programma stopgezet moet worden als er niet voldoende particuliere financiering is, want voor ons is het programma van het allergrootste belang voor de toekomst van de Unie en voor de toekomst van het Europese ruimtebeleid.

Sanders-ten Holte
Voorzitter, allereerst past een woord van dank voor het vele werk dat mevrouw Langenhagen heeft verricht in dit heel moeilijke dossier. Het is een heel lang traject geweest, hobbelig en weerbarstig en het einde is zeker nog niet in zicht. Wèl nemen we morgen een belangrijk besluit, hetgeen ons weer een stapje verder tot het doel brengt. Internationale ontwikkelingen onderstrepen het belang om een eigen systeem te hebben maar tegelijkertijd ook om een goede internationale samenwerking te hebben zodat ook interoperabiliteit van het systeem ontstaat.
Nog een drietal punten die de ELDR-Fractie van belang acht. Ten eerste, de managementstructuur. Voor de ELDR-Fractie is het belangrijk dat het management transparant is en we zijn al blij met een belangrijke stap voorwaarts van de Raad, namelijk het voorstel om tot een gezamenlijke onderneming te komen in overeenstemming met artikel 171 van het Verdrag.
Tweede punt is de zorg over de financiering. We zijn er nog steeds niet geheel van overtuigd dat dat de goede kant opgaat. Wij accepteren dat er in het begin public money moet worden ingebracht, maar het bedrijfsleven moet ook investeren. Er moet een balans zijn. Er is nog steeds geen bindende overeenkomst met de particuliere sector en er is nog steeds onzekerheid daarover. Daarom hebben wij een amendement ingediend waarvoor ik uw steun vraag opdat de Europese Unie geen vangnet wordt. En gezien de hoge kosten verwachten wij een bijdrage in de kosten voor het gebruik.
Betere geografische bereikbaarheid en betrouwbaarheid moeten de factoren zijn waarvoor het bedrijfsleven moet kiezen en daarin moeten ze willen investeren. Dat maakt het systeem juist een heel goed systeem.

Bouwman
Voorzitter, mevrouw de commissaris, er is heel veel werk verricht. Er is een verslag gemaakt. Dat heeft ook veel tijd gekost. Alleen worden er een heleboel argumenten gebruikt en laat ik maar heel helder en straight zeggen: ik ben het er totaal niet mee eens. Er worden onjuiste argumenten gebruikt om een project te verkopen.
Ik begin bij de techniek. Er wordt door een aantal mensen gezegd dat hier sprake is van een superieure techniek. Dat is absoluut niet waar. GPS is een vergelijkbaar systeem. Dit systeem is ietsje beter omdat het grondstations hanteert. Het is daardoor iets betrouwbaarder en er is communicatie mogelijk. Maar de vervolggeneratie van GPS II, - dacht u dat de Amerikanen gek waren? -, en GPS III krijgen precies hetzelfde. Geen enkel probleem.
Als wij kijken naar de niveaus waar het om gaat, dan gaat het over een eerste niveau dat een open access system is. Dat is gratis. Het is vergelijkbaar met GPS. Als je kijkt naar de criteria: zelfde hoogte, zelfde nauwkeurigheid qua horizontaliteit, enzovoort. De volgende systemen CAS I en CAS II zijn commercieel en bedoeld voor de overheid, het laatste deel ook voor militair gebruik. Om nog eens een punt te noemen waar de mensen hier kennelijk niet goed over geïnformeerd zijn: ook het CAS II-systeem zal regionaal uitschakelbaar zijn als het gebruikt wordt voor militaire doeleinden. Dat wist u misschien nog niet, maar het is wel het geval. Alles bij elkaar: het is niet nauwkeuriger, het is niet niet-uitschakelbaar. Kortom, al die technische aspecten die genoemd worden, ook voor transport, zijn op dit moment met het huidige systeem uitstekend bruikbaar.
Als het gaat om militair gebruik, dan zijn wij het er wel over eens dat wij dat in ieder geval niet willen. Ik zal de argumentatie niet uitgebreid naar voren brengen, maar ik vind het op dit moment niet juist om, gezien de 11de september, nog eens te wijzen op de noodzaak van zo'n systeem. Ik vind het een beetje ongepast. Het is heel duidelijk dat in de Commissie industrie men wel akkoord is gegaan met de formulering voor civiel gebruik en in de Commissie vervoer niet. Ik ben benieuwd wat wij morgen met de amendementen te zien krijgen.
Wat betreft de financiering is er onderzoek gedaan door de Raad. Het blijkt dat er eigenlijk geen businesspartners zijn. Er moet anderhalf miljard opgehoest worden. Tweehonderd miljoen wordt nu even indirect vrijgemaakt en er wordt gesuggereerd dat dat er is. Het probleem daarbij is dat het dezelfden zijn die tientallen miljarden vrijgemaakt hebben voor UMTS. Ik denk als ik naar de eerste woorden van mevrouw Langenhagen luister, dat GALILEO over een tijdje begraven wordt.

Markov
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw Langenhagen, GALILEO is een technologisch interessant project en biedt veel potentiële toepassingsmogelijkheden. Tot nu toe zijn er de vergelijkbare Russische en Amerikaanse systemen. Die systemen werden echter uit een militair oogpunt ontworpen, ontwikkeld en gebruikt. Het reële gevaar van het Amerikaanse systeem is dat, als de Verenigde Staten het militair gebruiken, de Europeanen of alle civiele gebruikers worden afgesloten. Tijdens de Golfoorlog is dat ook gebeurd.
GALILEO wordt nu als een civiel project voorgesteld. Het moet de Europese Unie op een technologisch belangrijk gebied onafhankelijk van de Verenigde Staten maken.
De meningen over GALILEO lopen ook in mijn fractie sterk uiteen. Wij zijn het er echter over eens dat het louter civiel moet worden gebruikt. Wij hebben amendementen ingediend die het uitsluitend civiele gebruik moeten garanderen. Mijnheer Rack, ik ben niet naïef en geloof niet dat de wereld alleen maar goed is. Als wij dat echter niet doen, hebben wij hetzelfde probleem als met het Amerikaanse systeem, namelijk dat het bij militair gebruik niet voor de burger beschikbaar is. U lost het probleem dus niet op.
In de tweede plaats heb ik ook bedenkingen over de financiering. Voor de ontwikkeling, validatie en opbouw moet er in totaal 1.730.000.000 euro van de Europese belastingbetaler worden uitgegeven. In de fase van de opbouw zal de industrie 1,5 miljard euro bijdragen. Tot nu toe werd echter nog maar 200 miljoen euro toegezegd. Dat is 13% van het totaal. Bedrijfseconomisch gesproken kan geen enkele onderneming zoiets met zo weinig eigen kapitaal ontwikkelen. U wilt dit met overheidsgeld betalen. Dat is onaanvaardbaar.
In de derde plaats is er nog een ander aspect aan GALILEO. De Amerikanen stellen het gebruik van GPS kosteloos beschikbaar. U wil dat in de toekomst de gebruiker voor het Europese systeem betaalt. Waar denkt u dat de mededinging, waarover u het zo vaak hebt, dan toe leidt? Mededinging werkt zo: als ik moet betalen voor iets dat ik elders gratis krijg, betaal ik niet. Er zullen dan geen gebruikers zijn. Het belastinggeld is dan verloren. Mevrouw Langenhagen, u had het over een cadeau. De heer Savary noemde het historisch. Dit historische cadeau kost in totaal 3,2 miljard euro. Dat is op dit moment beslist te duur.

Queiró
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega' s, de ontwikkeling van een Europees satellietnavigatiesysteem roept een aantal vragen op, waarover wij onze gedachten zullen moeten bepalen. Het gaat hier om een zeer grootschalig project, dat gebruik maakt van de meest geavanceerde technologie, en waarvoor enorme openbare en particuliere fondsen moeten worden ingezet. De politieke beslissingen die we in het kader van dit project moeten nemen zijn strategisch gezien van doorslaggevend belang, en dat verklaart voor een goed deel de aarzelende houding van de Raad. De inzet van de Commissie en het Europees Parlement bij het uitwerken van documenten en het formuleren van een standpunt heeft daar niets aan kunnen veranderen.
Het gaat inderdaad om een belangrijke aangelegenheid, al was het alleen maar omdat voor een project van deze omvang nauwe internationale samenwerking een eerste vereiste is. Er zullen in de toekomst immers op een aantal plaatsen in de wereld controlecentra opgezet moeten worden met ondersteunende apparatuur voor ongeveer dertig satellieten, die eerst nog eens in een baan rond de aarde moeten worden gebracht. Het succes van dit project is bovendien afhankelijk van de compatibiliteit ervan met de andere, reeds bestaande systemen, het Amerikaanse Global Positioning System en - in iets beperktere mate - het Russische systeem, GLONASS.
We hebben een systeem als GALILEO beslist nodig, maar het heeft volgens ons geen zin als Europa en de Europeanen zich daarbij laten leiden door wantrouwen jegens de Verenigde Staten, die nu immers praktisch gezien een monopolie hebben. Dat zou de VS ertoe kunnen bewegen om het doorseinen van satellietgegevens om ongegronde redenen te staken, of om verschillende graden van nauwkeurigheid in te voeren voor niet-militair gebruik. Het is namelijk gewoon een feit dat het GPS en het daarop gebaseerde satellietnavigatiesysteem overal ter wereld met succes worden gebruikt, en vooral in Europa. De door het GPS uitgezonden signalen zijn geheel gratis, en iedere burger kan tegen aanvaardbare prijzen gebruik maken van de mogelijkheden die het systeem biedt.
De redenen waarom de Europese Unie zich serieus bezig moet gaan houden met de ontwikkeling, uitvoering en exploitatie van een soortgelijk systeem zijn dus van een geheel andere aard. En die hebben vooral te maken met de impuls die GALILEO zou geven aan de Europese industrie voor hoogwaardige technologie en de verleners van de daarmee samenhangende diensten. Het concurrentievermogen van de sector die GALILEO mogelijk moet maken zou daarmee op een heel gezonde wijze gestimuleerd worden. Dat betekent dat dit systeem van grote betekenis is voor de ontwikkeling van het technologisch potentieel van Europa, en al het wetenschappelijk en toegepast onderzoek dat daarmee samenhangt. Het kan geen kwaad te vermelden dat een project van deze omvang ook een groot aantal banen zou creëren, misschien wel meer dan honderdduizend. En dan heb ik het over hooggekwalificeerd werk. Tot slot wijs ik erop dat het op zijn plaats brengen en in gebruik nemen van dit systeem het mogelijk maakt een partnerschap op te zetten, waarin zowel de openbare als de particuliere sector kunnen deelnemen. Zo' n partnerschap zou van enorm strategisch belang zijn voor een groot aantal belangrijke sectoren en activiteiten: het lucht-, water- en landvervoer, het beheer van het luchtverkeer, zoek- en reddingswerkzaamheden, weerkunde, mobiele telefonie, enzovoorts. Om al deze redenen zijn wij voorstander van het GALILEO-project. We hopen daarmee bij te dragen tot de constructie van het Europa van de toekomst.

Van Dam
Voorzitter, collega Langenhagen ziet de toekomst van het satellietsysteem GALILEO zonnig tegemoet. Bij haar wijze van redeneren kan ik dat begrijpen. Ik ben evenwel van mening dat vanuit een kritische benadering er sterke schaduwzijden aan dit project zijn verbonden.
De gecalculeerde kosten van dit project zijn zeer aanzienlijk. Zeker nu de bijdrage van de private sector bij lange na niet duidelijk is afgebakend en toegezegd. Ondanks het feit dat volgens de Commissie slechts 150 kilometer hogesnelheidslijn voor het initieel benodigde bedrag kan worden aangelegd, is elk bedrag te hoog wanneer er niet duidelijke voordelen tegenover staan. In dit geval zouden de voordelen zich met name op het vlak van betrouwbaarheid en prijs moeten bevinden.
Zoals de zaken er nu voorstaan, is het allesbehalve onwaarschijnlijk dat GALILEO een kopie zal worden van de bestaande systemen, in elk geval qua functionaliteiten. Ondanks de civiele insteek zal het systeem op termijn ook een militaire component kennen. Ik twijfel daar niet aan.
Daarmee vervalt het voordeel dat GALILEO boven de bestaande systemen zou hebben, onafhankelijk van militair gebruik en daarom betrouwbaarder. Wat resteert is een situatie waarin we tegen hogere kosten dezelfde diensten krijgen.
Het belangrijkste aspect voor ons is echter dat het systeem een ongewenste rol kan gaan spelen in de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika. Het is met name in militair opzicht meer dan eens gebleken dat de Europese Unie zonder de Verenigde Staten weinig tot stand brengt. Het stoken in de relatie met de Verenigde Staten is niet alleen zinloos, maar ook heel gevaarlijk. Daarom pleit ik ervoor het bestaande aanbod te benutten en potentiële gebruikers geen illusies voor te spiegelen. Want het is zeer de vraag of de benutting van satellietsignalen beter en efficiënter zal worden dan het nu is.

Mastorakis
Mevrouw de Voorzitter, ik wilde erop wijzen dat niet alleen de bevoegde commissaris een vrouw is, maar ook de Voorzitter en de rapporteur. Deze toevalligheid is mijns inziens een goed voorteken voor de verdere ontwikkelingen van GALILEO, ook al was GALILEO zelf een man.
Ik wil mijn collega, mevrouw Langenhagen van harte gelukwensen en hier de mening benadrukken dat in onwillekeurig welke fase van de planning, de verwezenlijking en de toepassing van het systeem, de politieke besluiten besproken en genomen dienen te worden op uitsluitend het niveau van de Europese Unie, waarbij natuurlijk ook de kandidaat-landen een rol moeten krijgen. Het behoeft evenmin betoog dat de internationale samenwerking met de Verenigde Staten en Rusland onontbeerlijk is, niet alleen om de inderdaad enorme kosten binnen de perken te kunnen houden, maar ook om voor het frequentievraagstuk een oplossing te kunnen vinden waarmee de betrouwbaarheid van het GALILEO-systeem, de vereiste frequenties en dus de noodzakelijke dienstverlening kunnen worden gewaarborgd.
Wij hebben inderdaad meer informatie nodig over de organisatie, het bestuur en de financiering van het beheersorgaan van het programma. Daarvoor moeten allesomvattende en realistische voorstellen worden gedaan, vooral met betrekking tot de deelneming van het particulier kapitaal. Uit hetgeen ons echter tot nu toe bekend is, blijkt niet dat het particulier kapitaal staat te springen van ongeduld. Dit is ook te wijten aan het feit dat nog geen duidelijkheid bestaat over de manier waarop het systeem zijn diensten zal verlenen: tegen betaling, hetgeen een voorwaarde is voor privé-investeringen, of gratis, hetgeen een voorwaarde is voor de concurrentie met het GPS-systeem dat zijn diensten gratis aanbiedt.
Tenslotte zal men de lidstaten misschien vragen grote bedragen uit de nationale begrotingen ter beschikking te stellen om te voorkomen dat de eerste investeringen verloren gaan. De Commissie moet mijns inziens tijdig met een antwoord komen. Verder zijn er nog andere, technische en juridische vraagstukken die op een antwoord wachten: een technisch vraagstuk is de opneming van het EGNOS-systeem, met de desbetreffende economische analyse; een juridisch vraagstuk, op zowel communautair als nationaal niveau, is het strafbaar stellen van het eventueel opzettelijk verstoren van het signaal, en de werking van de een of andere, voor sancties bevoegde autoriteit. Wij hopen dat nu hoe dan ook meer vaart zal worden gezet achter de verwezenlijking van GALILEO.

Hedkvist Petersen
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, om te beginnen wil ik mevrouw Langenhagen bedanken voor haar inspanningen voor het verslag. Ik wil vandaag spreken omdat er naar mijn mening technische systemen nodig zijn om milieuwinsten te boeken. De technische ontwikkeling gaat steeds sneller. Computers en mobiele telefoons hebben ons beroepsleven en het leven van alledag dramatisch veranderd. Zoals bekend vinden er voortdurend technische innovaties plaats, worden er nieuwe hulpmiddelen gecreëerd en ontwikkelen bedrijven voortdurend nieuwe producten die op verschillende maatschappelijke terreinen toegepast kunnen worden.
Een Europees navigatiesatellietensysteem kan grote mogelijkheden betekenen voor de ontwikkeling van de vervoerssector. Dat geldt met name voor gecombineerd vervoer, waarbij verschillende soorten vervoer op een soepele manier samenwerken. Ook kan de nieuwe technologie gebruikt worden om de lucht- en zeevaart en het weg- en railvervoer efficiënter en milieuvriendelijker te maken.
Ik ben het roerend met de rapporteur eens dat GALILEO ervoor zorgt dat Europa kan bijdragen aan de ontwikkeling van en een leidende rol kan spelen in een nieuwe technische industrie. Op verschillende plaatsen in Europa is er momenteel een ruimtevaartindustrie, onder andere in het uiterste noorden van Zweden. Naar mijn mening is het belangrijk dat wij de reeds bestaande infrastructuur gebruiken om de kosten voor dit project in de toekomst in de hand te houden.
De grote technische doorbraken kwamen doorgaans tot stand na onderzoek met financiële steun van de publieke sector, vaak met als doel gebruikt te worden voor militaire doeleinden. De kosten en hulpmiddelen die nodig zijn voor het ontwikkelen van totaal nieuwe technieken ontbreken vaak in particuliere bedrijven. Dat geldt in hoge mate voor het GALILEO-project, waarvan een gezamenlijke financiering van de EU-landen de basis vormt, maar waaraan ook de particuliere sector moet bijdragen.
Het unieke van GALILEO, in tegenstelling tot GPS, is dat het wordt ontwikkeld voor burgerdoeleinden en niet voor militaire. Dat is voor mij een absolute voorwaarde voor de steun van het Europees Parlement aan het project.

De Palacio
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik u nogmaals bedanken voor de aanhoudende, vastberaden steun die een meerderheid van het Europees Parlement heeft verleend aan het programma GALILEO voor door satellieten ondersteunde radionavigatie.
De resolutie in het uitstekende verslag van mevrouw Langenhagen, die ik voor haar werk wil bedanken, is daar een overtuigend bewijs van.
Staat u mij toe een aantal opmerkingen te maken met betrekking tot de ontwerpresolutie gebaseerd op de mededeling van de Commissie van november 2000.
Eind juni jongstleden heeft de Commissie het Parlement en de Raad het voorstel voor een verordening doen toekomen over het statuut van de gemeenschappelijke onderneming GALILEO.
Met nadruk wil ik wijzen op het belang van dit voorstel dat erop gericht is om begin 2002 één enkele managementstructuur voor het programma vast te stellen. Gezien het strakke tijdschema is het essentieel dat het Parlement zijn advies inzake dit voorstel voor het einde van het jaar verstrekt.
Conform de conclusies van de Raad Vervoer van april jongstleden zijn wij een onderzoek gestart naar de diensten die GALILEO zal kunnen verlenen, naar de inkomsten die het zal kunnen genereren en naar de wijzen waarop die inkomsten kunnen worden geïnd. Dit onderzoek zal de komende weken worden afgerond zodat de Raad Vervoer van december de vereiste beslissingen kan nemen voor de voortzetting van het programma.
Het spreekt vanzelf dat we dit Huis de resultaten van het onderzoek zullen doen toekomen. Naar ik hoop, zullen we hiermee meer duidelijkheid kunnen verschaffen aan en het vertrouwen kunnen winnen van de geachte afgevaardigden die zich terughoudend hebben opgesteld ten opzichte van dit programma. Op die manier hopen we meer steun voor het voorstel te krijgen - ik weet wel dat een meerderheid van dit Huis het voorstel steunt maar sommigen van de geachte afgevaardigden hebben aangegeven dat zij ernstige bedenkingen hebben, om niet te zeggen dat ze tegen zijn.
Zoals in de ontwerpresolutie duidelijk wordt gesteld is internationale samenwerking een van de essentiële elementen van het programma GALILEO. Doel van die samenwerking is het waarborgen van de interoperabiliteit van GALILEO met bestaande radionavigatiesystemen, zoals het Noord-Amerikaanse GPS, of in een beginfase verkerende systemen zoals het Russische GLONASS. Wat dit punt betreft - een aantal van de geachte afgevaardigden hebben de noodzaak ervan in twijfel getrokken - is het idee dat ze compatibel zullen worden en elkaar onderling gaan versterken.
Geachte afgevaardigden, ik zou u willen zeggen dat het mij, juist na de ontwikkelingen van de afgelopen maand, niet alleen voor Europa maar voor de hele wereld, ook voor de gebruikers in de Verenigde Staten, absoluut noodzakelijk lijkt dat er een tweede systeem komt dat het bestaande systeem versterkt en waarmee een grotere veiligheid kan worden bereikt, en dat op een gegeven moment, in geval van eventuele ongewenste situaties, niet alleen als complementair maar ook als alternatief systeem kan dienen - geconfronteerd als we nu worden met de exponentiële toename van toepassingen die van invloed zijn op alle aspecten van ons leven die verband houden met GALILEO.
Voorts is het van belang dat we, voornamelijk in het kader van de wereldconferenties over radiocommunicatiesystemen - de volgende conferentie wordt gehouden in het jaar 2003 - kunnen rekenen op de steun van derde landen teneinde over de vereiste frequenties te beschikken. Zoals u weet, is de toewijzing van frequenties afhankelijk van hun consolidering in 2003. Als het zover is, zal het deelnemen aan het programma GALILEO moeten worden vergemakkelijkt.
Wat betreft de via GALILEO verstrekte data zal natuurlijk gebruik worden gemaakt van de internationale en communautaire instrumenten die deze data moeten beschermen. Zoals ook wordt onderstreept in het verslag van mevrouw Langenhagen zijn wij van mening - en hierbij gaat het om een van de specifieke eigenschappen ten opzichte van het GPS-systeem - dat GALILEO openbare signalen dient af te geven, dat wil zeggen betrouwbare en nauwkeurige signalen die niet door militaire aangelegenheden kunnen worden onderbroken, zoals bij GPS het geval is. Verder dient GALILEO verfijnde toepassingen mogelijk te maken, hetzij in de civiele sfeer - toepassingen op het gebied van de douane, van gerechtelijk onderzoek en op overige gebieden - dan wel de in de particuliere sfeer, op het gebied van bancaire datatransmissies.
Staat u mij tenslotte toe de volgende fasen van het programma samen te vatten. Aan het einde van het jaar, nadat de Raad het advies van het Parlement heeft ontvangen, zal hij de statuten van de gemeenschappelijke onderneming GALILEO aannemen en besluiten tot voortzetting van het programma dat die gemeenschappelijke onderneming tot ontwikkeling dient te brengen, in nauwe samenwerking met het Europese Ruimtevaartagentschap. Zoals een van de geachte afgevaardigden heeft opgemerkt, is het zaak dat nu definitief het groene licht wordt gegeven aan het GALILEO-project. In de ontwikkelingsfase, die zal duren van 2002 tot eind 2005, wordt de weg vrijgemaakt voor het lanceren van de eerste satellieten om het systeem op ware schaal uit te testen en de sector van de ontvangers in staat te stellen deze bedrijfsklaar te maken.
Zoals u ziet, staat ons nog heel wat te doen. Uw steun is hierbij van vitaal belang, en we zullen dit Huis in elk geval precies op de hoogte blijven houden van elke stap waarmee we dit project verder tot ontwikkeling brengen.

De Voorzitter
Bedankt, mevrouw de vice-voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Energie-efficiëntie-etiketteringsprogramma voor kantoorapparatuur
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0298/2001), namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende een communautair energie-efficiëntie-etiketteringsprogramma voor kantoorapparatuur (6760/1/2001 - C5-0246/2001 - 2000/0033(COD)) (Rapporteur: mevrouw McNally).

McNally
Mevrouw de Voorzitter, met veel genoegen presenteer ik mijn aanbeveling voor de tweede lezing betreffende de Energy Star-overeenkomst. Zoals u weet, is het Parlement in een tamelijk complexe procedure al geraadpleegd over de overeenkomst zelf. Het gaat nu om de medebeslissingsprocedure met betrekking tot de verordening waarmee die overeenkomst ten uitvoer wordt gelegd.
Ik wil graag de Commissie, de Raad en mijn collega's, met name de schaduwrapporteurs, bedanken voor hun hulp om deze tamelijk complexe procedure tot een goed einde te brengen. Ik wil met name ook het Zweedse voorzitterschap bedanken, dat zich uitermate behulpzaam heeft betoond.
In het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zijn de meeste punten overgenomen die het Parlement in eerste lezing aan de orde heeft gesteld. De evaluatie zal eerder plaatsvinden dan verwacht; nieuwe technologische ontwikkelingen op dit gebied van energie-efficiëntie zullen worden verwerkt; er zal verslag worden uitgebracht aan het Parlement. Bovendien weten de Amerikaanse autoriteiten dat het Parlement meedoet aan discussies over het Energy Star-programma op basis van voorstellen van de Commissie. Dit is uitgelegd in een brief die op verzoek van het Parlement aan de overeenkomst is gehecht en waarmee we de Amerikanen willen informeren over de wijze waarop wij in de Europese Unie te werk gaan.
Dit is zeker niet de enige maatregel die op het gebied van energie-efficiëntie moet worden genomen. Ik heb begrepen dat het gemeenschappelijk standpunt wordt aangepast vanwege het nieuwe stelsel voor de toekenning van Eco-labels. Ik, als rapporteur, ben bereid om deze kleine, noodzakelijke wijziging te aanvaarden.
Hoewel ik blij ben dat het ernaar uitziet dat deze overeenkomst van kracht wordt, wil ik het belang ervan niet overdrijven. Het is een nuttig instrument, maar het is een betrekkelijk bescheiden voorstel; het is een vrijwillige regeling die op Amerikaanse leest is geschoeid. Veel collega's zijn met mij van mening dat we in de toekomst als Europese Unie moeten optreden en onze eigen regelingen moeten hebben, en dat we niet moeten uitgaan van regelingen die elders, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten, zijn ontwikkeld.
Hoewel het dus een betrekkelijk bescheiden voorstel is, is het wel degelijk welkom. De verkoop van computerapparatuur is een wereldwijde aangelegenheid en het Energy Star-logo op computers heeft een educatieve functie - het maakt mensen bewuster - en dat is van niet te onderschatten belang. We weten dat het bewustmaken van het publiek een belangrijke taak is bij het bevorderen van een efficiënter gebruik van energie.
Het is een klein onderdeel van wat er moet gebeuren. Iedereen in dit Parlement weet dat energie-efficiëntie het belangrijkste element is van het energiebeleid. Het is de vijfde brandstof. We hebben kolen, aardgas, hernieuwbare energiebronnen, kernenergie en als vijfde, met een potentieel van 30%, energie-efficiëntie.
Als iemand van een andere planeet ons - met de kennis die wij hebben - bezig zag, zou hij ons vast voor dom verslijten. We zijn niet dom, we zijn intelligent en daarom zijn intelligente energie - een uitdrukking waarmee iedereen hopelijk zo langzamerhand vertrouwd raakt, iets waar de heer Wijkman, de heer Turmes, mevrouw Van der Laan en ik ook ons best voor doen - en een energie-intelligent Europa afhankelijk van energie-efficiëntie.
We richten onze blik naar de commissaris om met een pakket maatregelen te komen dat nog een stap verder gaat dan Energy Star, te weten het beheer aan de vraagzijde en twee belangrijke richtlijnen: één inzake huishoudelijke apparatuur en één inzake kantoorapparatuur. En dan niet naar Amerikaans voorbeeld. Ik hoop dat deze ontwerprichtlijnen dit najaar, onder het Belgische voorzitterschap, beide zullen worden aangenomen.
Er is een goede samenwerking geweest ten aanzien van het Energy Star-programma. Er is slechts één amendement, dat kan worden ingetrokken. Als de commissaris ons vanavond kan geruststellen en de strekking van dat amendement, namelijk het treffen van maatregelen om inefficiënte apparatuur uit de handel te nemen, kan aanvaarden, is het niet ondenkbaar dat we het gemeenschappelijk standpunt ongewijzigd kunnen goedkeuren.

Liese
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, dames en heren, namens mijn fractie dank ik allereerst mevrouw McNally, de rapporteur, die deze technisch moeilijke opdracht tot een goed einde heeft gebracht en ook zeer hard met de Raad heeft onderhandeld. Het ging om de rechten van het Parlement. Het was een precedent, dat mevrouw McNally met zeer veel inzet en ook zeer veel succes voor het Parlement heeft behandeld.
Ik dank ook de vice-voorzitter van de Commissie, die zich met zeer veel energie voor een Europese bijdrage aan de oplossing van ons energieprobleem inzet. Wij zijn het er allen over eens dat het efficiënter gebruik van energie een zeer belangrijke bijdrage aan de oplossing van onze energieproblemen is. De moderne techniek biedt ons instrumenten om energie te besparen en efficiënter te gebruiken. Als dat goed gebeurt, is dat in ieders voordeel. De kosten van deze technische innovaties zijn zo klein dat ze binnen enkele maanden en ten hoogste binnen enkele jaren rendabel zijn. Dat is goed voor gebruiker. Voor de industrie is het een mogelijkheid om innovaties op de markt te brengen.
Het gaat hier om een middel daartoe, met name etikettering. Dat is een belangrijke stap. Wij hebben immers ook invloed op de wereldwijde norm. De Energy Star wordt immers niet alleen in Europa en de Verenigde Staten, maar ook in andere landen gebruikt. Toen ik de opdracht van schaduwrapporteur voor de PPE-Fractie aanvaardde, heb ik de ondernemingen in mijn kiesdistrict die met dit thema bezig zijn, bijvoorbeeld ondernemingen die computers verkopen of produceren, gevraagd wat ze hiervan denken. Ze zeiden dat etikettering op zichzelf waarschijnlijk niet veel nut zou hebben. De consument let bij de aankoop van computers en dergelijke jammer genoeg minder op het energieverbruik dan op andere kenmerken. Het zou dus wellicht zinvol zijn naar andere middelen te zoeken om energie-efficiënte apparaten te bevorderen en de grote energieverspillers geleidelijk uit de markt te nemen.
Het voorliggende amendement houdt in dat zo' n middel bijvoorbeeld een vrijwillige overeenkomst met de industrie zou kunnen zijn. Alleen als dat niet werkt, moet wetgeving worden overwogen. Ik vind dat zeer belangrijk, omdat wij, zoals de rapporteur heeft gezegd, het hier wel over een akkoord met de Verenigde Staten en over etikettering hebben, maar de oplossing van het probleem niet alleen in die etikettering ligt. Ik verzoek de commissaris daarom in haar betoog heel duidelijk te maken dat de Commissie van plan is verder te gaan, en te zeggen wanneer wij andere voorstellen mogen verwachten. Het zou immers niet goed zijn als wij wegens een amendement een lange bemiddelingsprocedure moeten inleiden. Als wij vanavond tot een goed resultaat komen, kunnen wij een bemiddelingsprocedure vermijden. Anders is bemiddeling nodig, wat wij allemaal willen voorkomen.

Martin, Hans-Peter
Mevrouw de Voorzitter, op 11 september is de wereld, in elk geval de wereld zoals wij hem kenden, volkomen veranderd. Plotseling werd een verordening, waarmee wij hier in het Parlement al lang bezig zijn, een klein onderdeeltje van deze veranderde wereld. Wij weten dat 11% van het particuliere en openbare stroomverbruik - tussen 10% en 15% in andere landen - ertoe bijdraagt dat totaal onnodige krachtcentrales in bedrijf zijn, terwijl ook stand by mogelijk is. In Europa gaat het om zes tot tien grote krachtcentrales, eventueel ook kerncentrales.
Op dit moment vliegen misschien al de eerste bommenwerpers naar Afghanistan. Als wij nadenken over hoe een mogelijke tegenaanval eruit kan zien, is het duidelijk dat een zo weinig spectaculaire zaak als deze verordening in Europa voor meer veiligheid kan zorgen, ook - als wij aan de gevolgen van 11 september denken - wat de te verwachten stijging van de olieprijzen betreft. Uit dit oogpunt begroet ik het werk van mevrouw McNally.
Een tweede aspect dat onze bijzondere aandacht verdient, is het feit dat wij de conjunctuur kunnen stimuleren. De Commissie besteedt daaraan bijzondere aandacht in het amendement waarop de vorige spreker reeds heeft gewezen. Wij moeten dus een manier vinden om niet alleen de goede apparaten te onderscheiden, maar ook de slechte zo snel mogelijk uit de markt te nemen.

Chichester
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw McNally complimenteren met het feit dat zij dit verslag steeds zo hardnekkig op de agenda van het Parlement heeft gezet en heeft weten te verwezenlijken.
Ik ben blij dat in dit voorstel de aanpak van een vrijwillige gedragslijn is gekozen. Dat is een zeer pragmatische aanpak om tot verbeteringen te komen. In tegenstelling tot mevrouw McNally heb ik er geen bezwaar tegen om maatregelen over te nemen uit de Verenigde Staten. In Europa streven we er onder andere naar om binnen de interne markt tot gemeenschappelijke normen te komen. Is het dan niet logisch om te trachten die gemeenschappelijke normen uit te strekken tot onze belangrijkste handelspartner aan de andere kant van de Atlantische Oceaan? Iets wat in de Verenigde Staten is bedacht, hoeft nog niet waardeloos te zijn. Het is heel belangrijk om mensen bij de aanschaf van apparatuur te helpen bij hun keuze door hen erop te wijzen hoe het met de energie-efficiëntie zit. Ik heb zelf ervaren dat zo'n etiket wezenlijk invloed heeft op de beslissing die je neemt. Ik werd erdoor beïnvloed toen ik afgelopen zomer een koelkast en een vriezer kocht. De oude apparaten maakten steeds meer lawaai en werden steeds duurder in het gebruik. Misschien speelde ook mee dat ik niet meer zoveel elektriciteit wilde afnemen van een bedrijf dat eigendom was van een Frans elektriciteitsconcern, maar dat is een ander verhaal.
Tot slot sluit ik mij aan bij de opmerkingen over het amendement, namelijk dat we de Commissie vragen om ons gerust te stellen ten aanzien van de kwestie van de vrijwillige gedragslijn. Dat is namelijk een gezonde, verstandige benadering.

De Palacio
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik de rapporteur, mevrouw McNally, bedanken voor haar werk met betrekking tot deze verordening. Het lijdt geen twijfel dat zij er samen met haar collega' s van het Parlement en van de Raad hard aan heeft gewerkt om het standpunt te bereiken dat wij thans innemen. Ik hoop dat we eveneens overeenstemming zullen weten te bereiken over een tekst die voor iedereen acceptabel is. Ik ben er zeker van dat niemand wenst aan te sturen op de bemiddelingsprocedure als de kwestie op meer adequate wijze kan worden opgelost, daar onze standpunten immers niet ver uiteenlopen.
Het onderhavige voorstel maakt deel uit het van actieplan van de Commissie ter verbetering van de energie-efficiëntie van de Europese Unie. De communicatieapparatuur voor kantoor neemt een belangrijk deel van het elektriciteitsverbruik van de tertiaire sector voor haar rekening, en we zijn het er allen over eens dat het gebruik van efficiënte en milieuvriendelijke kantoorapparatuur een bijdrage kan leveren aan de strategie voor duurzame ontwikkeling die is overeengekomen door de Europese Raad van Göteborg.
Het voorgestelde programma voor het coördineren van de etikettering, het Energy Star-programma, zal leiden tot een belangrijke daling van het elektriciteitsverbruik en van de uitstoot van CO2, en het zal dus bijzonder rendabel zijn. Zoals mevrouw McNally zeer terecht heeft gezegd - ik zou willen onderstrepen dat ik het volkomen met haar eens ben - komt de energie-efficiëntie op de eerste plaats. Het voornaamste is dat de energie goed wordt gebruikt, het is op dit punt dat we de grootste marges hebben en dat is ook wat we hebben gezegd in het Groenboek over de energievoorziening van de Unie.
Na een lange periode van onderhandelen is in december 2000 eindelijk de overeenkomst gesloten met de Verenigde Staten van Amerika over het coördineren van de energie-efficiëntie-etiketteringsprogramma' s voor kantoorapparatuur. De onderhavige verordening hebben we nu juist nodig om hetgeen we zijn overeengekomen met de Verenigde Staten op adequate wijze ten uitvoer te leggen.
In de Verenigde Staten is dit programma reeds een succes, en het heeft geleid tot een aanzienlijke deelname van de fabrikanten, van wie de meesten energiebesparende elementen in hun producten hebben opgenomen. Het programma heeft ook geleid tot meer bewustzijn onder de consumenten van het verlies aan energie als gevolg van het in ruststand staan van kantoorapparatuur.
Uitgaande van de positieve ervaring aan gene zijde van de Atlantische Oceaan is de Commissie ervan overtuigd dat het etiketteringsprogramma Energy Star tot gevolg zal hebben dat inefficiënte apparatuur langs natuurlijke weg geleidelijk van de markt zal verdwijnen.
Wij hebben er alle begrip voor dat het Europees Parlement zich afvraagt of de voorgestelde verordening wat dit concrete punt betreft wel doelmatig zal zijn. Die bezorgdheid blijkt uit het amendement waaraan mevrouw McNally blijft vasthouden. Het lijdt geen twijfel dat ik het onder andere omstandigheden met haar eens zou zijn geweest, maar in het onderhavige geval zou ik het Parlement echter willen verzoeken om het amendement te verwerpen, of - nog beter - mevrouw McNally willen vragen om het amendement in te trekken. Want ofschoon ik het inhoudelijk eens ben met het amendement lijkt het me niet het meest geschikte instrument om dit soort maatregelen te overwegen. Het programma Energy Star is niet de meest geschikte plaats om deze aansporing tot innovatie, tot modernisering, tot verwijdering van minder efficiënte apparatuur in op te nemen.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik zou dit Huis willen zeggen dat wij een kaderrichtlijn voorbereiden inzake de minimale efficiëntievereisten, onder meer in de branche van de communicatieapparatuur op kantoren. Naar ik hoop zal deze richtlijn in de loop van het komend jaar aan dit Huis en aan de Raad kunnen worden voorgelegd.
In dit betoog heb ik het standpunt van de Commissie voor u uiteengezet en ik hoop dat mevrouw McNally hierin aanleiding ziet om haar amendement in te trekken, zodat het onderhavige verslag over het programma Energy Star vandaag kan worden aangenomen zonder dat de bemiddelingsprocedure behoeft te worden gestart.

De Voorzitter
Bedankt, mevrouw de vice-voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Innovatie in een kenniseconomie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0234/2001) van de heer Rübig, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over innovatie in een kenniseconomie (COM(2000) 567 - C5-0740/2000 - 2000/2336(COS)).

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, waarom is innovatie in de Europese Unie zo belangrijk? Wij zien allemaal dat onze de economie momenteel met wat kleine problemen kampt. Als wij willen dat de conjunctuur weer verbetert, moeten wij initiatieven nemen om de werkgelegenheid te bevorderen, de werkloosheid terug te dringen en ervoor te zorgen dat wij ook in de toekomst in welvaart kunnen leven.
Wij moeten dat ook objectief kunnen beoordelen. Daarom moeten wij benchmarking toepassen. Ik ben de commissaris zeer dankbaar dat hij ook hier de nadruk heeft gelegd op het innovatiescorebord, omdat daarop de prestaties in de verschillende landen zeer goed kunnen worden afgelezen. Natuurlijk is er ook de methode van best practice: waar wordt in de buurlanden, in het Europa van de Vijftien, beter dan in het eigen land gewerkt? Ik heb dat op school ook altijd gezien: men kan van de beteren in de klas leren. Wij moeten niet alleen naar Europa kijken, maar in het bijzonder ook naar de landen die willen toetreden. Wij moeten nagaan wat die reeds beter doen dan wij. In de technische opleidingen aan de universiteiten is er enorm veel kennis en innovatievermogen voorhanden. Dat geldt natuurlijk ook voor Amerika, Japan, India en vele andere landen, waarvan wij zouden kunnen profiteren.
Innovatie mag niet alleen op wetenschappelijk, maar moet ook op sociaal, cultureel en vooral ook op politiek gebied plaatsvinden. Wij willen dat openbaar gesteund onderzoek in de toekomst marktgerichter, of beter, burgergerichter gebeurt. Welke toekomstige diensten of producten wil de burger graag en heeft hij nodig? Dat marktonderzoek is voor ons in de toekomst zeer belangrijk, omdat het laat zien welke klemtonen wij in het innovatiebeleid moeten leggen.
Innoveren betekent echter ook steeds weer een risico nemen. Wij moeten er daarom voor zorgen dat het nodige risicokapitaal beschikbaar is. Als het moeilijk wordt, worden ook de financiële middelen krap. Wij weten allemaal dat Bazel II wellicht ook verdere beperkingen, in het bijzonder voor kleine ondernemingen, inhoudt. Tenslotte zijn er - ik verbeter hier de tekst - 18 miljoen kleine en middelgrote ondernemingen met minder dan 250 werknemers in Europa. Wij moeten daar bijzondere aandacht aan besteden. Ze brengen tenslotte 80% van de belastingen op en er werken tweederde van de werknemers. Innovatie moet in de kleine ondernemingen beginnen. Er is subjectieve innovatie nodig. Bekende technieken moeten met elkaar worden gecombineerd en uitgebreid, en er moet over nieuwe toepassingen en verbeteringen worden nagedacht.
Een van de belangrijkste thema' s is levenslange bijscholing en beroepsopleiding. Maatregelen op het gebied van bijscholing worden steeds belangrijker. Wij moeten ons daarom toespitsen op de vraag hoe wij kennis het best kunnen overbrengen. Het antwoord is e-learning - zoals de algemene vakterm luidt -, maar nog veel meer e-entertainment. Leren moet leuk zijn, belangstelling wekken en nieuwsgierig maken. Leren moet echter ook een avontuur zijn. In de toekomst moeten wij een ervaringsinhoud overbrengen die zich in de eerste plaats op Europese inhoud toespitst. Wij moeten op het Internet en in opleidings- en leerprogramma' s onze Europese waarden en kennis centraal stellen en tot internationale mededinging bereid zijn.
Wij hebben echter ook in de scholen nieuwe systemen nodig. Wij hebben bij de leraren en leerlingen nieuwe methoden voor kwaliteitsbeheer nodig. In bedrijven is de ISO 9000-norm al vanzelfsprekend. Ik kan mij voorstellen dat met deze nieuwe procestechnieken ook in scholen grote vooruitgang kan worden geboekt. Ook in de bedrijven is er echter behoefte aan een eenvoudiger toegang tot financiering. Wij hebben behoefte aan starters en startersmentaliteit, en in de bedrijven moet de overgang bij generatiewissels eenvoudiger zijn. Daarvoor moeten belastingsverminderingen moet worden aangeboden en risicokapitaal ter beschikking worden gesteld. De levenscyclus van een onderneming is immers: oprichting, overdracht en tenslotte sluiting. Wij moeten in de toekomst over die drie fasen nadenken.

Zorba
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Rübig van harte bedanken, want hij heeft dit verslag met een heel open geest geschreven. Natuurlijk ben ik het er mee eens dat innovatie betrekking heeft op ondernemerschap en werkgelegenheid, maar innovatie mag niet alleen in dienst staan van onze economie, van onze kenniseconomie en onze maatschappij. Zij moet ook in dienst staan van de kennismaatschappij en de cultuur. Innovatie is niet alleen een economische factor, een bedrijfsaangelegenheid, maar ook een zaak van onderwijs en beschaving. Innovatie is het resultaat van de veelzijdige wisselwerking tussen onderwijs, onderzoek, openbaar bestuur en burgers.
Voor innovatie is een dynamisch, voor veranderingen openstaand samenlevingsmodel nodig. Innovatie is inderdaad niet alleen een kwestie van technologie, maar ook van organisatie. Daarvoor is in eerste instantie een gunstig klimaat nodig, een klimaat waarin nieuwe initiatieven kunnen gedijen, ontdekkingen kunnen worden gedaan en wetenschappelijke toepassingen mogelijk zijn. Daarom moet men ook kijken naar de sociale factoren die daaraan kunnen bijdragen. Natuurlijk hebben wij een nauwe samenwerking nodig tussen bedrijven en wetenschapsinstituten, maar ook tussen bedrijven en scholen en universiteiten. Ook de medewerking van de massamedia is onontbeerlijk om in heel de samenleving een innovatiecultuur te bevorderen. Innovatie moet een verworvenheid voor heel de samenleving worden. Dan kan onze samenleving namelijk nieuwe paden bewandelen en een nieuwe richting uitgaan.
De manier waarop Europa de kwestie van de innovatie benadert zal heel de samenleving rechtstreeks ten goede moeten komen. Helaas stellen wij evenwel vast dat er heel wat structurele hinderpalen zijn die ons beletten de noodzakelijke vorderingen te maken. Wij zijn ver achter: dit is mijns inziens een bittere maar eerlijke vaststelling. Daarom hebben wij de maatregelen nodig die in het verslag worden voorgesteld. Ook hebben wij geschikte onderwijsstelsels nodig, stelsels die als een broedplaats voor innovatie kunnen fungeren. Innovatie is een proces van analyse en synthese en daarom kunnen hierin ook jonge mensen en met name studenten een rol spelen. Jongeren moeten niet alleen lessen ontvangen, maar ook actieve hoofdrolspelers kunnen zijn in het innovatieproces, binnen en buiten de school.
Wij moeten deze innovatiecultuur op elk onderwijsniveau verspreiden. De universiteiten moeten interwetenschappelijke programma' s toepassen. De 'zachte' en 'harde' wetenschappen moeten dichter bij elkaar worden gebracht, hoe moeilijk dit ook moge lijken te zijn. Bovendien moeten er betere verbindingen komen tussen universitaire onderzoeksinstituten, en tussen wetenschappelijke bibliotheken via Internet. Ik wil hier de nadruk op leggen want in Europa bestaat nog lang geen efficiënt netwerk van bibliotheken ofschoon dit onontbeerlijk is.
Tot slot wil ik nog duidelijk maken dat wij maatregelen moeten nemen ter bescherming van de intellectuele eigendom. Als wij onze wetenschappers stimulansen willen bieden voor innovatie, moeten wij de intellectuele eigendom beter beschermen. Daarom is het zo belangrijk dat de toepassing van de wetgeving inzake Europees octrooi wordt bevorderd.

Mann, Thomas
Mevrouw de Voorzitter, op de Top van Lissabon van begin vorig jaar formuleerden de staats- en regeringsleiders een ambitieuze doelstelling. De Europese Unie moest de meest dynamische en concurrerende economische ruimte in de wereld worden. Innovatie speelt daarin een zeer belangrijke rol. Dat is de inhoud van het uitstekende verslag van de heer Rübig, die ik namens de PPE-Fractie uitdrukkelijk feliciteer. Zijn verslag is grondig, precies, creatief en getuigt van veel inzicht.
Alleen met een innovatieoffensief kunnen de nodige voorwaarden worden geschapen om de achterstand tegenover de Verenigde Staten en Japan weg te werken, de massale uitwijking van onderzoekers een halt toe te roepen en eindelijk internationaal te kunnen concurreren. Concreet gaat het om de wijziging van de opleidingssystemen. Door natuurwetenschappelijk onderwijs op school en doelgerichte bevordering van hun talenten moeten jonge mensen vroeg kunnen worden aangetrokken. In de leerplannen moeten projecten professioneel worden beheerd, bijvoorbeeld door de oprichting van jeugdondernemingen. Er moeten ook nieuwe informatiesystemen en technologisch hogere kwalificaties in opleiding en bijscholing van werknemers en studenten komen.
Voor de heer Rübig ging het altijd al om een nieuwe stimulans voor de kleine en middelgrote ondernemingen. Voor de 18 miljoen Europese kleine en middelgrote ondernemingen is dat belangrijk. De werknemers ondersteunen bevorderingsprogramma' s voor het MKB in de Europese Unie uitdrukkelijk. Meer dan 70% à 80% van hen werkt daar immers. De KMO' s hebben vereenvoudigde belastingsprocedures, minder bureaucratische hinderpalen en actieve bevordering van innovatieve producten en productie nodig. Het gaat om de integratie van onderzoek in de bedrijfsstructuren. Belangrijk is de toegang tot startkapitaal. Jonge mensen moeten immers bedrijven oprichten of overnemen. Ze moeten met alle huidige problemen van de nieuwe economie rekening kunnen houden. Ik hoop dat wij daar allemaal uit hebben geleerd.
Mevrouw de Voorzitter, op deze basis kan de Europese Unie een duurzame bijdrage aan de nagestreefde sterke, op kennis gebaseerde economische ruimte leveren.

Paasilinna
Mevrouw de Voorzitter, het verslag-Rübig is een heel goed document dat wij steunen. Ook het document van de Commissie is goed, het is leuk om te lezen. Nu leggen wij dus het fundament voor innovatie in kennis - in een kenniseconomie. Bij de behandeling van e-Europa bevonden wij ons al in een informatie-economie, zodat wij in dit opzicht steeds een nieuwe horde nemen, net als deelnemers aan een missverkiezing. De volgende stap is natuurlijk een culturele maatschappij waarnaar wij allemaal, zowel ingenieurs als zangleraren, streven.
Het is beslist waar dat bureaucratie een zekere belemmering voor innovatie vormt; er moeten programma's komen die als het ware een inhaalstrook voor innovaties vormen, dat is de eerste behoefte. Ten tweede is het scheppen van een creatief en lonend klimaat van wezenlijk belang, maar ook moeilijk. Ten derde moet het actieprogramma meer steun geven aan innovatieve ondernemingen, vooral in het MKB, omdat dat - zoals gezegd - 80% van de belastingen en 60% van de arbeidsplaatsen voor zijn rekening neemt. Ten vierde moet de bescherming van de creatieve inbreng van werknemers in orde zijn, zodat die niet wordt belemmerd, en dat geldt ook voor de beloning.
Het creatief leidinggeven - ik herhaal het - is zeer belangrijk, maar niet erg wijdverbreid. Creatief leidinggeven vereist gelijke behandeling, vertrouwen en rechtvaardigheid binnen bedrijven. Er zouden ook innovatiebanken moeten worden opgericht waar bedrijven en andere instanties innovaties kunnen kopen en verkrijgen om in de praktijk toe te passen en waar uitvinders en vernieuwers ze naartoe kunnen brengen. Een dergelijke activiteit versnelt op haar beurt het benutten van innovaties en schept een goed en rationeel framework.

Plooij-van Gorsel
In Lissabon en Stockholm is afgesproken dat Europa de meest dynamische en competitieve kenniseconomie van de wereld moet worden. Van de zeventien miljoen ondernemingen in Europa behoort maar liefst 99 procent tot het midden- en kleinbedrijf. Goed voor meer dan 70 procent van de werkgelegenheid, voor 50 procent van de investeringen en voor 60 procent van de rijkdom van de Unie. Het midden- en kleinbedrijf is daarmee de belangrijkste economische factor in de Europese economie. Het concurrentievermogen van deze bedrijven hangt in hoge mate af van hun innoverend vermogen. Op dit moment wordt door het Parlement hard gewerkt aan het zesde kaderprogramma waarin de deelname van het MKB op minimaal hetzelfde niveau en liefst hoger gewaarborgd dient te zijn. Dus heb ik voorgesteld het beschikbare budget voor het MKB op te hogen tot 15 procent. Dat is op dit moment slechts 10 procent. Maar die deelname van het MKB moet in de visie van de liberale fractie plaatsvinden binnen de thematische programma's. Want dat geeft de garantie dat grote en kleine bedrijven samen werken, want kleine bedrijven hebben niet de know-how en menskracht om het alleen te doen. Het beperkte onderzoeksbudget dat beschikbaar is mag niet voor het merendeel aangewend worden voor flankerend beleid in de lidstaten. Want dat is geen Europese taak.
Belangrijker is de deelname aan het zesde kaderprogramma simpeler te maken voor het midden- en kleinbedrijf. Daarom dienen de rules of participation vereenvoudigd te worden en gestandaardiseerd, opdat onderzoeksaanvragen door alle directoraten-generaal voor het totale zesde kaderprogramma efficiënter en sneller behandeld kunnen worden.
Tot slot, Voorzitter, wil ik u het volgende meegeven. Europa is goed in het omzetten van euro's in onderzoek, maar faalt veelal in het omzetten van onderzoek in euro's en dat dient in de toekomst te veranderen.

Belder
Mevrouw de Voorzitter, Commissie en rapporteur maken zich sterk voor een innovatiever Europa. Dit verslag roept op tot versterking van de netwerken in Europees verband. Die verspreiding van vergaarde kennis mag niet leiden tot minder competitie, een andere factor voor innovatie. Want op welke gebieden versterkt samenwerking eigenlijk het innovatievermogen?
In elk geval zijn belastingvoordelen geen goede stimulans. Het fragmenteert de markt en kan leiden tot een verschuiving van activiteiten naar de voordeligste regio. Beter is een marktconforme attractiviteit.
De rapporteur onderstreept verder het belang van onderwijs. Een terrein waarover uitsluitend de lidstaten iets te zeggen hebben. Het zijn daarbij niet de internationale oriëntatie of de mobiliteit van onderwijs en onderzoek zelf, maar de resultaten die beloning verdienen.
Nationale initiatieven voor een innovatief milieu en beloning van resultaat zullen de concurrentiepositie moeten verbeteren. Wat maakt Europese regio' s tot een attractief milieu voor innovatie? De aanwezige kennis, de arbeidsmarkt en andere lokale factoren. Een overheid moet dus een toekomstvisie hebben voor gewenste regionale profielen. Specialisatie per regio kan echter worden verstoord door ofwel belastingmaatregelen dan wel uniforme maatregelen. Die zouden leiden tot verlies van kwaliteit voor Europa als geheel.
Het Commissievoorstel kenmerkt zich, meer dan het verslag, door een realistische benadering van onderop. Indien nodig kan een gemeenschappelijke aanpak een aanvullende rol spelen ter bevordering van netwerken. Op deze wijze kan de Unie achter de maatregelen staan die het innovatievermogen van de lidstaten individueel en gezamenlijk verhogen.

Kauppi
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, informatie en kennis vormen de basis van het economische concurrentievermogen en de welvaart in de hele maatschappij. De ambitieuze doelen van Lissabon dreigen slechts mooie woorden te blijven en verdwijnen als sneeuw voor de zon als het succes van de Europese Unie in de mondiale concurrentie niet wordt gebaseerd op hoogwaardig onderwijs en onderzoek.
Een omvattend innovatiebeleid heeft verschillende aspecten die veel collega's al in hun interventies hebben onderstreept. Als Europese wetgevers moeten wij vooral aandacht besteden aan het vereenvoudigen van wetgeving en administratie. Ik ben het eens met het standpunt van zowel de heer Rübig als van andere collega's dat vereenvoudiging een noodzaak is. Bedrijfs- en ontwikkelingsactiviteiten worden teveel door administratieve belemmeringen beperkt en daar lijdt vooral het MKB onder. Naast een soort arbeidshervorming hebben wij ook een volledige hervorming van de administratie nodig die al goed begonnen is met het Witboek over administratiemodellen.
Zoals u zelf enkele dagen geleden zei, zijn onze voornaamste concurrenten, de Verenigde Staten en Japan, verder dan de Europese Unie met het bevorderen en ontwikkelen van innovatie, onder andere doordat daar ondernemerschap en het nemen van risico's aanzienlijk beter worden beloond dan in Europa. Wij moeten omstandigheden creëren die aanzetten tot initiatief en dynamisme. Ondernemerschap kan al onder scholieren en studenten worden gestimuleerd. In onze onderwijsstelsels hoeven slechts de voorwaarden worden geschapen voor bijvoorbeeld het invoeren van "jeugdondernemingen" als speciaal bedrijfsmodel.
Naar mijn mening is ook de ontwikkeling van menselijk kapitaal van belang. Het is een belangrijke innovatiefactor. Een daadwerkelijke informatiemaatschappij moet bereikbaar zijn voor alle burgers, het verhogen van het kennisniveau van de hele bevolking is daarom van belang. Ook de eigendomsrechten van innovaties moeten beter worden beschermd, wat ook al in andere interventies is gezegd. Ik heb in mijn werk al eerder het belang onderstreept van een communautair octrooi dat de hele Europese Unie dekt. Het communautair octrooi biedt nieuwe octrooien bescherming in de hele Europese Unie en verlaagt tegelijkertijd aanzienlijk de administratieve kosten van bedrijven.
En last but not least: wij hebben een revolutie in onze manier van denken nodig, zodat wij loskomen van een orthodoxe denk- en werkwijze. Wij moeten omstandigheden creëren die het mogelijk maken een massa nieuwe ideeën te produceren waaruit dan misschien die ene baanbrekende innovatie ontstaat. Nieuwe technologie is niet de sleutel tot een goede toekomst, wij hebben in alle sectoren - zowel in bedrijven als bij de overheid - niet-conventionele ideeën nodig.

Martin, Hans-Peter
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn landgenoot, de heer Rübig, heeft opnieuw met grote vlijt en met een ondertussen beruchte volharding een verslag opgesteld waarin bijna alles staat wat goed en juist is. Staat u mij toe dat ik precies daarom een en ander op de helling zet.
De vraag werd gesteld waarom innovatie in Europa zo belangrijk is. De rapporteur heeft daarop reeds uitvoerig geantwoord. Wij kunnen ons natuurlijk afvragen om welke innovatie het gaat. Welke innovatie wordt op dit moment het meest gevraagd? Dat is toch militaire technologie, om Osama bin Laden snel te vinden. Is dat onze bedoeling? Gaat het om innovatie op het gebied van bewaking, zodat wij in de toekomst ondergedoken mensen kunnen opsporen? Of gaat het daar niet om? Gaat het ons, met onze Europese waarden, niet om innovatie met betrekking tot onderwijs en sociaal leren? En hoe komen wij daarbij? Zou het geen innovatie zijn, te weten hoeveel voor innovatie wordt uitgegeven? Mijnheer de commissaris, weet u dat?
Ik heb in een groot land, de Bondsrepubliek Duitsland, geprobeerd te bepalen hoeveel in de toekomst wordt geïnvesteerd. Wij weten wat voor administratie wordt uitgegeven. Wij weten wat in transferbetalingen wordt geïnvesteerd. Als het echter om toekomstinvesteringen gaat, weten wij dat niet. Investeringsmiddelen, daar zijn wij het allen over eens, kunnen er niet genoeg zijn. Alleen investeringsmiddelen stellen immers de toekomst veilig. De vraag is echter: welke toekomst? Waar willen wij naartoe? Is de tijd na 11 september niet het ideale ogenblik om vragen te stellen bij technologische fixatie en onderzoek te doen naar sociale innovatie? Moeten wij oude instrumenten als het bruto binnenlands product nu achter ons laten en meer aandacht besteden aan het innovatieve instrument van de welzijnsfactor?
Dit zijn vragen bij een goed verslag. Nogmaals, gefeliciteerd, mijnheer Rübig!

Kratsa-Tsagaropoulou
Mevrouw de Voorzitter, onze rapporteur heeft al gezegd hoe belangrijk innovatie is in het streven van de Europese Unie naar de in Lissabon vastgestelde ambitieuze doelstellingen. Ik wil hem van harte gelukwensen voor zijn uitgebreid verslag en tevens de vorige sprekers bedanken.
Mijns inziens geven noch de lidstaten noch de Europese Commissie zich er voldoende rekenschap van hoe belangrijk innovatie is voor onze economische en sociale ontwikkeling. Het late begin met de uitvoering van de innoverende maatregelen van de structuurfondsen en de kredietannuleringen laten helaas zien dat de bevordering van innovatie vaak slechts dode letter is. Daarom is een vastberaden en goed gecoördineerd beleid nodig om innovatie in heel het economisch en sociaal weefsel te bevorderen en de creatieve krachten van de burgers tot ontplooiing te brengen.
Ik wil hierbij beklemtonen dat dit beleid in het teken moet staan van gelijke kansen. Eerst en vooral ben ik van mening dat innovatie geen plicht of voorrecht is van jongeren. Via het levenslang leren en andere, reeds door vorige sprekers genoemde methoden is innovatie een zaak geworden van alle leeftijden. Het is vooral noodzakelijk vrouwen aan te moedigen in hun individuele en collectieve inspanningen. Daarbij denk ik aan de oprichting van bedrijven maar ook aan de niet-gouvernementele vrouwenorganisaties die zich bezighouden met innoverende benaderingen van de sociale activiteiten van vrouwen, van de activiteiten die een gunstige weerslag kunnen hebben op de sociale samenhang en de totstandbrenging van nieuwe arbeidsplaatsen. Ook in geografisch opzicht moet men gelijke kansen garanderen, daar er ook op het gebied van de innovatie grote verschillen zijn tussen de regio' s van de Europese Unie. Zowel de Europese Unie als de lidstaten moeten bijzondere aandacht schenken aan de achtergebleven gebieden van de Unie, die meestal berg- en eilandgebieden zijn.
Europa loopt wat innovatie betreft achter bij de Verenigde Staten en Japan. Daarom moet men alle krachten mobiliseren en bundelen. Ook het beleid van de Europese Commissie voor innovatiebeheer moet geïnnoveerd worden. Er zijn nu speciale eenheden opgericht, zoals de eenheid voor beheer van innovatieve maatregelen overeenkomstig artikel 6 van het Europees Sociaal Fonds. Deze zullen een stap vooruit betekenen als zij ook met het noodzakelijke personeel worden uitgerust en efficiënt kunnen werken. De Europese Commissie moet verder bijzondere aandacht schenken aan de verspreiding van de resultaten van goede praktijken. Daarvoor moeten baanbrekende methoden worden uitgewerkt, methoden die veel efficiënter zijn en een groter penetratievermogen hebben dan de tot nu toe toegepaste methoden. De lidstaten van de Europese Unie en de kandidaat-landen moeten op hun beurt in samenwerking met de Europese Unie alle gepaste maatregelen nemen om goede praktijken te verspreiden en de toepassing van al de innoverende modellen mogelijk te maken die voor vooruitgang in de lidstaten hebben gezorgd.

Liikanen
Ik wil graag de rapporteur, de heer Rübig, bedanken voor zijn uitstekende verslag, en het Parlement voor een kwalitatief hoogstaand en met betrokkenheid gevoerd debat.
Algemeen wordt erkend dat een beleid dat innovatie stimuleert een bepalende onderliggende factor is voor economische groei. Met bijzonder veel genoegen presenteer ik u vandaag de allerlaatste cijfers van de door de EU geboekte innovatieresultaten, namelijk het innovatiescorebord 2001, dat was samengesteld als vervolg op het verslag van vorig jaar.
Het beleid van de Unie is erop gericht om de algehele concurrentiepositie te verbeteren, en het Europese innovatiescorebord 2001 biedt daarvoor een uitgangspunt door een gemeenschappelijke maatstaf aan te reiken waarmee de prestaties van een land aan de hand van zeventien indicatoren kunnen worden gemeten. Ik wil ook graag zeggen dat ik het met de rapporteur eens ben dat het belang van onderwijs en beroepsopleiding moet worden onderstreept, iets wat ook door andere sprekers is opgemerkt. In het verslag werd verzocht om toevoeging van de indicator 'levenslang leren' en die is aan het scorebord toegevoegd.
De prestaties van de EU in termen van groei en de levensstandaard ten opzichte van de VS en Japan geven een beeld van de belangrijkste uitdagingen waar de EU voor staat als het gaat om het verbeteren van de concurrentiepositie. In de afgelopen vijfentwintig jaar, en dan kijk ik niet naar tijdelijke conjunctuurschommelingen, is de verbetering van de levensstandaard in de EU niet gelijk opgegaan met die in de VS. De kloof is nu groter dan een kwart eeuw geleden. Over het geheel bekeken zijn er twee factoren aan te wijzen die aan het breder worden van die kloof hebben bijgedragen: tweederde is toe te schrijven aan een lager werkgelegenheidsniveau en eenderde aan productiviteit. Ik wil ingaan op de kloof in productiviteit.
Tot halverwege de jaren negentig is de productiviteitskloof tussen de EU en de VS geleidelijk aan smaller geworden. In de tweede helft van de jaren negentig nam de productiviteitsgroei in de VS explosief toe en begon de kloof weer breder te worden. Tot het begin van de jaren negentig voerden kapitaalintensieve sectoren de productiviteitsgroei aan. Dit veranderde halverwege de jaren negentig, toen onderzoek en innovatie een bepalende rol gingen spelen. De sectoren die in de tweede helft van de jaren negentig de hoogste productiviteitsgroei voor hun rekening namen, waren overwegend onderzoeksintensieve sectoren.
In het kader van de algehele strategie om onze concurrentiepositie te verbeteren moeten de inspanningen van de Unie en de lidstaten beter op elkaar worden afgestemd teneinde een effectiever beleid te ontwikkelen om innovatie te stimuleren en te ondersteunen. Nationale beleidsinitiatieven op dit gebied dienen te worden aangemoedigd, verder te worden ontwikkeld en binnen de EU beter op elkaar te worden afgestemd. Daarom hebben we regelmatig toetsingsmomenten nodig om de prestaties van de EU-landen te meten en te vergelijken, om vast te stellen op welke gebieden de zwakke en de sterke punten liggen, en om onszelf in staat te stellen aan de hand daarvan ons innovatiebeleid te bepalen en te verfijnen.
Wanneer we naar de EU als geheel kijken, liggen we wat de meeste indicatoren betreft nog steeds achter op de VS en Japan. We hebben een aanzienlijke achterstand als het gaat om investeringen door het bedrijfsleven in onderzoek en ontwikkeling. Vanaf 1994 hebben bedrijven in Japan en de VS enorm in onderzoek en ontwikkeling geïnvesteerd, waardoor de kloof met Europa verontrustend is vergroot. De uitgaven van de VS op dit gebied liggen momenteel 74% hoger dan in Europa.
Europa presteert ook onder de maat ten aanzien van octrooiaanvragen op het gebied van de geavanceerde technologie. Er worden in Europa meer octrooiaanvragen op dit gebied gedaan door Amerikaanse bedrijven dan door Europese. De Japanse bedrijven doen in dit opzicht niet veel voor de Amerikaanse onder. Deze onevenwichtige verhouding verdient dringend aandacht. Wanneer we naar de afzonderlijke lidstaten kijken, is het beeld anders. Ik moet zeggen dat, wat veel indicatoren betreft, de best presterende Europese landen ook tot de wereldtop behoren en soms zelfs aanzienlijk beter presteren dan de VS en Japan.
Ik zal u enkele voorbeelden geven: het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Frankrijk leveren bijvoorbeeld academici van wereldtopniveau op natuurwetenschappelijk en technisch gebied; Nederland, Zweden en Denemarken nemen een koppositie in als het gaat om het particuliere Internetgebruik; Finland, Nederland en Zweden zijn koplopers op het gebied van onderzoek en ontwikkeling door de overheid; en Zweden ligt ver voor als het gaat om investeringen in onderzoek en ontwikkeling door het bedrijfsleven.
De verschillen in innovatieprestaties tussen de lidstaten zijn echter aanzienlijk. Landen zoals Denemarken en Finland, die al een hoge score hadden, presteren nog steeds het beste op innovatiegebied, dat wil zeggen in termen van tendensen, niet alleen van scores. Griekenland en Spanje halen hun achterstand op het EU-gemiddelde snel in, terwijl ze toch betrekkelijk ver achterlagen. Maar de verandering is belangrijk en positief. De vier grootste EU-economieën (Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Italië) gaan vooruit, maar in een lager tempo dan het EU-gemiddelde.
Uit deze meetresultaten kunnen we een aantal lessen trekken. In de eerste plaats moet de Unie investeren in onderwijs en beroepsopleiding, zoals hier al diverse malen is gezegd; in de tweede plaats moet zij de prestaties in de geavanceerde-technologiesectoren verbeteren en het ondernemersschap stimuleren; in de derde plaats moet zij ertoe bijdragen dat het bedrijfsleven meer aan onderzoek en ontwikkeling gaat doen door lidstaten aan te moedigen de nodige initiatieven te nemen of uit te breiden; en in de laatste plaats moet zij het gebruik van technologieën in alle sectoren van de economie, met inbegrip van de overheidssector, bevorderen.
Het verheugt mij dat een groot aantal van deze aspecten in het verslag van de heer Rübig aan de orde komt. Ik denk dat dit verslag ertoe zal bijdragen dat er overeenstemming wordt bereikt over de weg die wij moeten bewandelen. Dat is nodig, zoals uit de resultaten van het innovatiescorebord blijkt. In het verslag wordt de wens van Europa verwoord om de innovatieachterstand van de Unie weg te werken en het in Lissabon gestelde doel te bereiken; daarmee levert dit verslag een grote bijdrage aan het verbeteren van de algehele concurrentiepositie van de EU.
Ik hoop dat het mogelijk is om op deze kwesties terug te komen in het mededingingsverslag van de Commissie over het jaar 2001, dat over enkele weken wordt gepresenteerd.

De Voorzitter
Bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Uitputting van merkrechten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0311/2001) van de heer Mayer, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over de problematiek van de uitputting van aan merken verbonden rechten (SEC(1999)2033 - C5-0354/2000 - 2000/2187(COS)).

Mayer, Hans-Peter
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het onderliggende probleem en de belangrijkste punten van mijn verslag kort toelichten. De voornaamste boodschap is dat de Commissie wordt verzocht uiterlijk op 31 december 2002 een uitvoerige studie over de mogelijke gevolgen van de overgang naar de internationale uitputting voor te leggen. De in 1999 door de Commissie voorgelegde NERA-studie houdt zich daarmee onvoldoende bezig. Het merkrecht betreft alleen het gebied waarvoor het werd ontworpen. De communautaire uitputting geldt voor de communautaire en nationale merken, als de eigenaar van het merkrecht zijn product voor het eerst in de Gemeenschap in omloop heeft gebracht. Als de eigenaar van het merkrecht zijn product buiten de Gemeenschap in omloop brengt, zijn de rechtsgevolgen van de merken in de Gemeenschap nog niet uitgeput. Hij kan daarom parallelinvoerders de invoer van de producten in de Gemeenschap verbieden. Hij kan dus, dankzij de geldende communautaire uitputtingsregeling, twee verschillende prijzen hanteren: een lagere voor landen buiten de Gemeenschap en een hogere voor de Gemeenschap zelf.
Dat gesplitste prijsbeleid is echter niet de doelstelling van het merkrecht. De belangrijkste doelstelling is het product herkenbaar en bekend te maken, en op een bepaalde productkwaliteit te wijzen. Wij kunnen het ook over de wervende werking hebben. De opsplitsing van markten ten nadele van de consument in de Gemeenschap kan niet de doelstelling van de verlening van een Gemeenschapsmerk zijn. Ook met het oog op het mededingingsrecht is er geen bezwaar tegen parallelinvoer. Waarom moet dat dan via het merkrecht kunnen worden verhinderd? Dat is niet goed.
Wij moeten iets doen om de mededinging op het gebied van merkproducten nieuw leven in te blazen en de prijzen te drukken. Een studie van de Zweedse mededingingsautoriteit komt tot dezelfde conclusie, net als een discussiedocument van de Ierse mededingingsautoriteit. Ook een hoorzitting voor het Select Committee van het Britse Lagerhuis heeft argumenten voor de internationale uitputting opgeleverd.
Er is een belangrijke nieuwe factor: de toenemende handel via het Internet. De momenteel geldende uitputtingsregeling kan de ontwikkeling van de e-commerce belemmeren. Het is namelijk niet zeker of de Internetverkoop en verzending van merkproducten uit merkrechtelijk oogpunt toelaatbaar is. Rechtszekerheid en consumentenbescherming zijn nochtans belangrijke voorwaarden voor de ontwikkeling van de handel via het Internet.
Daarbij komt nog dat er a) merken zijn die niet met een product worden geïdentificeerd. Als u bijvoorbeeld 'een Siemens' bestelt, kan dat een lamp, een wasmachine of een kerncentrale zijn. Er zijn b) merken die met een productgroep worden geïdentificeerd. Een voorbeeld zijn Adidas-schoenen, of het nu sandalen of hoge schoenen zijn. Er zijn ook c) merken die een absolute identiteit nodig hebben. Het gaat om bijvoorbeeld geneesmiddelen, die niet op een milligram mogen afwijken van wat ermee bedoeld wordt.
Al deze punten zijn reden genoeg om de Commissie om een eigen, grondige studie te verzoeken. Daarbij moet ook een vergelijking met de belangrijkste handelsnaties in de wereld worden gemaakt en moeten de gevolgen voor de arbeidsmarkt in de EU worden bestudeerd en grondig geanalyseerd.

Fourtou
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats een woord van dank aan de rapporteur die, geconfronteerd met bijzonder uitgesproken standpunten, heeft weten te luisteren en een alternatief heeft gepresenteerd dat acceptabel is voor iedereen in de vorm van een voorstel tot nadere bestudering van het onderwerp. Dit standpunt is des te belangrijker en noodzakelijker omdat dit rapport terugverwijst naar de cruciale problemen in verband met de mondialisering en de Europese integratie. Nog meer dan om de directe belangen van consumenten en producenten, gaat het immers om de economische positie van de Europese Unie in de wereldhandel. Sommigen zijn voor een algehele liberalisering van het handelsverkeer, anderen, waaronder ikzelf, zijn van mening dat het stelsel van communautaire uitputting beantwoordt aan de behoefte aan een verdere integratie van de gemeenschappelijke markt. Het is de beste manier om de Europese positie te versterken tegenover de wereldconcurrentie. Naast dit integratieconcept is de inzet van dit verslag de innovatie te ondersteunen, en hoe vaak hebben we het in het vorige verslag niet gehad over ondersteuning van innovatie en creativiteit in de Gemeenschap. Het merk is inderdaad het eerste en meest doeltreffende instrument ter bescherming van de intellectuele eigendom. Voor de consument is het een garantie voor de authenticiteit, de kwaliteit van een product. Het waarborgt de voorverkoop ervan, is bepalend voor de investeringen en daardoor ook voor de creatie. Een stelselwijziging zou leiden tot een verlaging van de investeringen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling van Europese producten et en het effect op de werkgelegenheid zou dramatisch kunnen zijn. Het huidige stelsel biedt bovendien een betere bescherming tegen namaak, daar de kanalen die gebruikt worden door parallelimporteurs vaak dezelfde zijn als die voor de doorvoer van piraatproducten. In het licht van de studies die op dit moment beschikbaar zijn, ik zeg met nadruk, "op dit moment" , is er geen enkel relevant element om een stelselwijziging te rechtvaardigen, die de innovatie zou kunnen schaden. Ik hoop dat het door onze rapporteur voorgestelde nadere beraad deze mening zal bevestigen.

Berenguer Fuster
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de heer Mayer gelukwensen met het verslag dat hij ons vandaag heeft voorgelegd. Ik ben ervan doordrongen dat dit niet het verslag is dat hij voor ogen had, en ofschoon het een schrale troost voor hem zal zijn, wil ik hem zeggen dat ik er eveneens voorstander van was dat het oorspronkelijke verslag van de heer Mayer door het Parlement werd aangenomen.
Ondanks de aanzienlijke belangen van degenen die erop uit zijn om de wereldhandel in merkartikelen te verhinderen, ondanks het ongelofelijke rapport van een adviesbureau dat stelt dat de consument niet rechtstreeks gebaat zouden zijn bij de aanschaf van waren tegen een lagere prijs, en ondanks de ongeïnteresseerde houding van de Commissie die er blijkbaar geen belang in stelt om naar oplossingen te zoeken voor een probleem waarvan de Europese consument de negatieve gevolgen aan den lijve ondervindt, is de rapporteur, de heer Mayer, toch in staat geweest een verslag op tafel te leggen. Hierin wordt ervoor gepleit te blijven zoeken naar formules waarmee fabrikanten kunnen worden verhinderd de prijs van merkartikelen op de Europese markt op een onnatuurlijk hoog peil te houden.
Toen het Hof van Justitie in juli 1998 het zogenaamde "Silhouette-vonnis" wees, leidde dit tot grote commotie in de landen die het beginsel van de internationale uitputting hadden erkend, hetzij bij de wet, zoals in Zweden bijvoorbeeld, hetzij via jurisprudentie, zoals in mijn land, Spanje, het geval was.
Vanuit juridisch oogpunt is het vonnis onweerlegbaar wanneer men stelt dat artikel 7 van de merkenrichtlijn, door het opleggen van het beginsel van de communautaire uitputting, indirect een verbod op de internationale uitputting oplegt. Dit is echter een legalistische interpretatie die niemand er echter van weerhoudt te erkennen welke schadelijke gevolgen het voor de consument heeft als de eigenaren van merken in staat zijn om de invoer van hun eigen producten tegen te houden indien die uit derde landen afkomstig zijn.
De verklaringen van degenen die pleiten voor het verbod op de internationale uitputting van merken - bestrijding van de vervalsing, instandhouding van de prestigieuze uitstraling, overdracht van inkomsten van de fabrikant aan de importeur - botsen met de realiteit die is beschreven in de door de rapporteur opgestelde documenten.
Indien de parallelle invoer uit derde landen wordt toegestaan, dalen de prijzen van merkartikelen. De gegevens over de prijsstijgingen die zich in Duitsland voordeden toen de internationale uitputting onmogelijk werd gemaakt door een hervorming van de Duitse wet, spreken voor zich. En ofschoon de wetenschappelijke waarde van mijn persoonlijke ervaring gering is, moet ik er toch op wijzen dat ik in de gelegenheid ben geweest om vast te stellen dat een product waarvoor ik in Spanje 10 euro betaal, in de Verenigde Staten slechts 1,5 euro kost.
Om deze redenen en ofschoon terughoudend is gereageerd op de mogelijkheid om een consensus te bereiken over een meer ambitieuze resolutie, is het belangrijk dat de Commissie een initiatief neemt ten behoeve van de consument en voorstellen doet om de wereldmarkt te versterken door de opheffing van handelsbelemmeringen te vereenvoudigen, die niet alleen de douane betreffen maar vaak worden gevormd door tegen mededinging gerichte praktijken van bedrijven die erop uit zijn hun eigen winst veilig te stellen.

Thors
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, tot mijn spijt heb ik het boek No Logo noch de speciale uitgave Pro Logo in The Economist gelezen. Het is echter duidelijk dat er een interessante discussie gaande is over merken en hun betekenis voor een opsplitsing van de markten in de wereld. Wij die globalisering nastreven die gunstig is voor alle partijen, kijken, in overeenstemming met het verslag-Mayer, uit naar een internationale uitputting van het merkenrecht. Dat geldt ook als men een effectief mededingingsbeleid nastreeft, wat de rapporteur ook al noemde. De huidige Europese uitputting brengt namelijk met zich mee dat markten opgesplitst kunnen worden, iets wat gunstig is voor de fabrikanten, maar niet voor de consumenten.
Verschillende onderzoeken kunnen verschillende resultaten opleveren. De Commissie staat in haar onderzoek relatief negatief tegenover internationale uitputting. Aan de andere kant hebben we ook de ervaringen waarnaar de eerdere spreker verwees, namelijk dat in verschillende landen zoals Duitsland, Zweden en Groot-Brittannië de goederen duurder zijn geworden na het invoeren van communautaire uitputting. Ik betreur eveneens dat aan deze kwestie, hoewel die een hoge prioriteit had, tijdens het Zweedse voorzitterschap geen vervolg is gegeven.
Ik hoop daarom dat wij nu echt met een verslag over dit onderwerp kunnen komen. Ik hoop ook dat de commissaris kan zeggen welke mogelijkheden er zijn om de kwestie in de WTO-context te behandelen, waarin binnenkort een nieuwe ronde van start zal gaan.
Verder is het mijns inziens belangrijk dat deze kwestie niet verward wordt met de kwestie van de piraterij. Dat is iets heel anders. Er bestaan nieuwe methoden om de echtheid van goederen te controleren door middel van een echte, gedetailleerde identificatie, die controle op een heel nieuwe manier mogelijk maakt. Ik hoop dat de Commissie de belangrijkste ambities van het Parlement en de ELDR-Fractie kan steunen.

Whitehead
Mevrouw de Voorzitter, op dit uur is het een plicht en geen deugd om het kort te houden. Hoewel ik geen deel heb uitgemaakt van de commissie die dit verslag heeft opgesteld, wil ik graag het woord voeren, omdat mijn collega, mevrouw McCarthy, die wel in de commissie zat, niet hier aanwezig kan zijn vanwege de belangrijke gebeurtenissen die momenteel op ons partijcongres in Brighton worden besproken.
Ik spreek hier als iemand die geïnteresseerd is in consumentenzaken. Net als mevrouw Thors ben ik enige tijd voorzitter geweest van de Interfractiewerkgroep consumenten. Op grond van het Reglement van het Parlement mogen wij deze standpunten niet naar voren brengen op de manier waarop we dat toen deden. De ruime meerderheid die de heer Mayer in de Commissie juridische zaken en interne markt op de been had gebracht, was uiteraard voor een reactie die, zoals mijn collega al zei, minder was dan waarop hij had gehoopt. Ik had ook op meer gehoopt en datzelfde zou ook voor het Parlement moeten gelden.
De belangrijkste aanbeveling die hier wordt gedaan, is dat nader onderzocht moet worden wat de gevolgen zijn als er wordt overgeschakeld op het beginsel van internationale uitputting. Uitstekend, maar hoe lang mag je een parallelimporteur beletten om de consument een kwaliteitsproduct te leveren tegen een prijs die voor allebei gunstig is? Het gaat hier niet om nagemaakte producten, zoals een andere spreker probeerde te suggereren. Het gaat er ook niet om dat concurrerende producten met verlies worden verkocht met als doel de positie van de concurrent te verzwakken. En het gaat er ook niet om de kwaliteit van de producten omlaag te schroeven. Het is simpelweg een belemmering van de handel, die de handel op de zogeheten grijze markten niet zal verminderen, maar alleen onoverzichtelijker en ingewikkelder zal maken.
Het moet een onderzoek zijn dat ons informeert over de kwalijke kant van wat een eerzame handel heet te zijn. Ik verwacht eigenlijk dat ik vanavond niet méér uit de mond van de commissaris zal horen dan wat hij mij al persoonlijk heeft gezegd. We zijn echter nog niet klaar met deze kwestie. Met de Silhouette-zaak was het laatste woord nog niet gezegd en datzelfde geldt, en dat zal hij beamen, voor het verslag van de heer Mayer. Niettemin hulde voor zijn werk.

Bolkestein
Mevrouw de Voorzitter, dit is een belangrijk onderwerp, dat al op verschillende plaatsen en verschillende momenten aan de orde is geweest. Het is van belang dat het uitputtingsstelsel voor handelsmerken dat de Gemeenschap toepast, voor een juist evenwicht zorgt tussen het belang van de prijzen van goederen en de bescherming van merkrechten. De voorstanders van een communautair uitputtingsstelsel hebben opgemerkt dat een eenzijdige omzetting in internationale uitputting van merkrechten grote invloed zal hebben op de prijzen die de consument moet betalen.
De Commissie is er niet van overtuigd dat dit het geval zal zijn. Volgens het onderzoek dat is uitgevoerd door het Londense adviesbureau NERA en in februari 1999 aan de Commissie is voorgelegd, zouden de prijzen in het geval van internationale uitputting waarschijnlijk niet veel verschillen van de prijzen nu. De heer Berenguer Fuster en de rapporteur hebben het gehad over vermeende prijsstijgingen in Duitsland van fotorolletjes, parfums en camera's. Zodra dit verhaal de ronde deed, zijn er door de betrokken branches cijfers aan de Commissie overgelegd om aan te geven dat de prijzen niet waren gestegen, zoals was beweerd, maar gelijk waren gebleven en in sommige gevallen zelfs waren gedaald. Het vermeende bewijsmateriaal ten aanzien van de goederen in Duitsland bleek niet steekhoudend en onderbouwt in feite de argumenten die de Commissie heeft aangevoerd en niet de argumenten ten gunste van internationale uitputting.
Er is ook een prijsonderzoek uitgevoerd door de Zweedse en de Britse regering. Het is zeer opmerkelijk, en van belang voor dit debat, dat goederen waarvoor een prijsvergelijking tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten mogelijk was, vaak goedkoper waren in een lidstaat van de Europese Unie. Sommige producten waren in de Verenigde Staten zelfs het duurst. Bovendien waren er aanzienlijke prijsverschillen tussen de lidstaten. Over het algemeen waren de prijzen in Duitsland en Frankrijk lager dan die in het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Deze verschillen bestaan in de Europese Unie, waar sprake is van regionale uitputting van merkrechten en niet van internationale uitputting. Met andere woorden, voor alle lidstaten van de Europese Unie geldt hetzelfde uitputtingsstelsel en toch bestaat er een prijsverschil van 40% bij elektronische goederen tussen Zweden en Duitsland. Hieruit blijkt zonder meer dat de interne markt niet naar behoren functioneert, maar ook dat de prijsverschillen niets te maken hebben met de vraag of het uitputtingsstelsel regionaal of internationaal is.
De prijsverschillen binnen de Europese Unie zijn meestal groter dan de prijsverschillen tussen EU-lidstaten en de Verenigde Staten. Met andere woorden, de argumenten ten faveure van de stelling dat internationale uitputting tot lagere prijzen zou leiden, zijn uiterst zwak. Eigenlijk gelooft de Commissie daar helemaal niet in. Bovendien wil ik hieraan toevoegen dat het prijselement slechts één aspect van het uitputtingsvraagstuk is. Het is ook zeer belangrijk om rekening te houden met het gerechtvaardigde belang dat eigenaars van een handelsmerk binnen de lokale markt hebben. Voor veel bedrijven is hun handelsmerk hun waardevolste goed en daar mogen we niet zomaar aan voorbijgaan. Handelsmerken zijn eveneens waardevol voor de consument, omdat ze een teken van kwaliteit zijn.
De Commissie heeft in mei 2000 besloten dat er, althans voorlopig, geen reden is om voor te stellen het huidige stelsel te wijzigen. De Commissie is van mening dat er momenteel een goed evenwicht bestaat tussen de belangen die er op het spel staan en dat het huidige communautaire uitputtingsstelsel de wettelijke rechten van de eigenaars van een handelsmerk op de juiste wijze beschermt. De Commissie heeft uiteraard goede nota genomen van het verslag van de heer Mayer en van de lange, moeizame discussies in de Commissie juridische zaken en interne markt. Er zijn veel argumenten voor en tegen een wijziging van het stelsel naar voren gebracht. De Commissie kende deze argumenten al van andere discussieplatforms.
Alle genoemde aspecten zijn grondig door de Commissiediensten bestudeerd en geanalyseerd en naar mijn mening zijn er geen nieuwe elementen naar voren gebracht die nader moeten worden onderzocht of die de Commissie aanleiding geven haar besluit te herzien. De Commissie is van plan de kwestie van de uitputting van het merkenrecht goed in de gaten te blijven houden en actie te ondernemen als er zich nieuwe, belangrijke redenen voordoen om te overwegen het huidige uitputtingsstelsel te laten varen. In de tussentijd zijn wij als Commissie uiteraard bereid het Parlement deelgenoot te maken van onze ervaringen met gevallen van een mogelijk misbruik van merkrechten, maar om het verslag bruikbaarder en evenwichtiger te maken is de Commissie van plan om alle relevante elementen in aanmerking te nemen.

De Voorzitter
Bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.20 uur gesloten)

