Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, ik protesteer tegen de flagrante onjuistheden in het betoog dat de heer Howitt gisteren aan het begin van de vergadering heeft gehouden en waarin hij ten onrechte heeft beweerd dat de wegblokkades van de Griekse landbouwers - die al tien dagen letterlijk vechten voor hun brood en hun bestaan - het de Britse vrachtwagenchauffeurs in Griekenland onmogelijk maken voor Kerstmis naar huis terug te keren. De waarheid is dat het gaat om een blokkade waarbij vrachtwagens worden doorgelaten. Aangezien de voedselvoorziening ontredderd is, delen de boeren daarenboven voedingspakketten uit aan de chauffeurs, wat ze in staat moet stellen probleemloos naar hun land terug te keren.
Daar de onnauwkeurigheden in de tussenkomst van de heer Howitt de Griekse landbouwers onrecht aandoen, wil ik vragen ze recht te zetten.

De Voorzitter
De agenda voorziet niet in een debat over dit onderwerp.

Spencer
Mijnheer de Voorzitter, in de Notulen staat het felle betoog vermeld dat de heer Niall Andrews gisteren naar aanleiding van het geval van mevrouw McAliskey heeft afgestoken; zij wordt beschuldigd van medeplichtigheid aan een mortieraanval in Osnabrück en is in afwachting van uitlevering naar Duitsland. Mevrouw McAliskey zit op dit moment in de vrouwengevangenis Holloway. Ze is in verwachting en krijgt alle medische verzorging. Ik kan het Huis mededelen dat ze het naar verluidt uitstekend maakt. Ze wordt buitengewoon goed verzorgd en ik wijs de agressieve opmerkingen die de heer Andrews gisteren in zijn betoog maakte dan ook resoluut van de hand.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van de opmerking die de heer Howitt gisteren over het probleem in Griekenland maakte, kan ik u bevestigen dat de Grieken niet alleen Engelse chauffeurs gijzelen. Er zitten ook Deense chauffeurs "gevangen" en zij worden ongelooflijk slecht behandeld. Daarom verzoek ik u als Griek en als voorzitter van het Parlement een brief te willen schrijven naar de Griekse regering opdat zij er zou op toezien dat de burgers van de Unie correct behandeld worden.

De Voorzitter
Mijnheer Blak, ik kan niet toestaan dat thans een debat wordt gevoerd over de acties van de Griekse landbouwers, die helaas ook gevolgen hebben voor buitenlandse en Griekse vrachtwagenchauffeurs.
(De Notulen van de vorige vergadering worden goedgekeurd)

Urgentverklaring
Theato
Voorzitter, de Raad heeft reeds in de vergaderweek van november een verzoek om urgentverklaring betreffende wederzijdse ambtelijke bijstand ingediend. Destijds hebben wij het afgewezen. Er zijn intussen geen nieuwe elementen naar voren gekomen. Wij hebben van de Raad ook niets gehoord. De Commissie begrotingscontrole heeft daarom besloten, het verzoek om urgentverklaring wederom af te wijzen.
(Het verzoek om urgentverklaring wordt verworpen)

Arias Cañete
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie visserij heeft besloten, het verzoek om urgentverklaring door de Raad in te willigen.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur zou ik het volgende gezichtspunt onder uw aandacht willen brengen, dat overeenkomt met dat van de Commissie: in de eerste plaats moet een voorstel voor een verordening voor technische maatregelen aan een aantal minimale basisvoorwaarden voldoen, zoals een brede, wetenschappelijke onderbouwing, algemene overeenstemming en aanvaarding, een dialoog met de sector, en de erkenning en steun van alle betrokken sectoren.
Daarom ben ik op deze manier tewerk gegaan, maar als reactie op deze werkwijze, die zonder enige twijfel de juiste was, heeft de voorzitter van onze commissie mij gewezen op het gestelde in artikel 146.4, en een termijn vastgesteld voor het voorleggen van het verslag.
Anderzijds is er druk uitgeoefend door de Raad van ministers, die een eerste en nu een tweede verzoek om urgentverklaring heeft ingediend. Als reactie hierop - want ik wil niet dat ik de schuld van de vertraging in mijn schoenen geschoven krijg - heb ik een uitvoerig verslag voorgelegd, waarop de Commissie visserij - omdat zij er evenmin schuldig aan wilde zijn dat de Raad niet tot een besluit kon komen - vóór verwerping van het voorstel van de Commissie heeft gestemd. De Vergadering dient dan ook te weten, dat we ons thans kunnen vinden in een urgentverklaring, echter om die reden dat het voorstel van de Commissie op deze manier kan worden verworpen. Ziehier een voorbeeld van hoe met haastige spoed veel werk van een slechte kwaliteit kan worden geleverd.
(Het verzoek om urgentverklaring wordt ingewilligd)

Jacob
Ja, mijnheer de Voorzitter, wij hebben dit verzoek om urgentverklaring geweigerd. Wij zullen deze kwestie in de vergaderweek van januari volgens de gewone procedure bestuderen. De landbouwcommissie is dus tegen dit verzoek om urgentverklaring.
(Het verzoek om urgentverklaring wordt verworpen)

von Wogau
Voorzitter, eerst wil ik de Commissie en de Raad iets zeggen. Het verheugt me overigens, dat de voorzitter van de Commissie aanwezig is. Wij hebben in de afgelopen tijd steeds vaker onder praktisch onmogelijke voorwaarden gewerkt en de termijnen voor overleg met de Commissie en de Raad zijn almaar krapper geworden. Bij de voorbereiding van de Europese Raad van Dublin ging men al zo ver, dat we op de dag zelf dat ons om advies werd gevraagd, hierover in onze commissie al moesten stemmen. Dat zijn eisen waaronder men normaal gesproken niet kan werken. Dat geldt ook voor dit geval. Ook hier werd ons buitengewoon laat om advies gevraagd en wij hebben gisteravond in allerijl ons standpunt moeten bepalen. Ik zou nu willen stellen dat wij in de toekomst zo niet meer zullen werken en dat wij in het komende jaar dergelijke verzoeken om urgentverklaring niet meer zullen aanvaarden. Omdat het echter om het alcoholstelsel in de Scandinavische landen gaat en dit een uitzonderlijk belangrijke kwestie is, en omdat er een rechtsvacuüm zou ontstaan, als wij deze week geen besluit zouden nemen, ben ik ervóór, dat wij dit verzoek nog eenmaal accepteren.
(Het verzoek om urgentverklaring wordt ingewilligd)

Jacob
Voorzitter, zoals u heeft gezegd, is het verslag gisteravond unaniem goedgekeurd. De landbouwcommissie staat dus positief tegenover dit verzoek om urgentverklaring.
(Het verzoek om urgentverklaring wordt ingewilligd)

Werkprogramma van de Commissie voor 1997 en
evaluatie van het wetgevingsprogramma van het vorig jaar
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het werkprogramma van de Commissie voor 1997 en de evaluatie van het wetgevingsprogramma van het vorig jaar.

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, na ons eerste debat in oktober zijn we nu bij het slot van onze procedure aanbeland met een gemeenschappelijke resolutie die door een grote meerderheid in dit Parlement wordt gesteund. Volgens ons nieuwe artikel 49 vormt deze resolutie de inbreng van het Europees Parlement in het programma voor 1997.
Uit deze tekst blijkt, ondanks de verschillen tussen de fracties onderling, een zeer brede politieke overeenstemming over wezenlijke aspecten van de Europese politiek, of het nu om de werkgelegenheid, de economische groei, het Europa van de burgers, het milieu of het buitenlands beleid gaat. Bij zo'n grote consensus is het belangrijk dat de Raad zich schaart achter deze programmering, die een waar regeerakkoord tussen de drie belangrijkste instellingen zou moeten zijn.
Namens mijn fractie wil ik stellen dat wij goedkeuring hechten aan de nieuwe wetgevingsvoorstellen van de Commissie. Wij hopen niettemin dat zij de voorstellen eindelijk in een normaal tempo zal indienen. Dit jaar had het Parlement eind november nog maar vijf van de aangekondigde negentien ontvangen.
Wij zijn het ook eens met de kern van de politieke overwegingen die de voorzitter van de Commissie bij de indiening van het programma heeft gepresenteerd en wij zijn vastbesloten de Commissie te steunen, telkens wanneer zij tracht Europa concreter te maken. In dit opzicht hadden wij graag gezien dat de Commissie soms wat stoutmoediger optreedt tegenover nationale regeringen die vaak aarzelend en zelfs incoherent zijn.
Het zal u niet verbazen, mijnheer de Voorzitter, dat wij opnieuw krachtig onderstrepen dat de bestrijding van de werkloosheid onze allergrootste prioriteit is. Op dit terrein moet Europa een rol spelen, in alle beleidsvormen die wij aannemen. Het Parlement keurt het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid goed en steunt de voorzitter van de Commissie tegenover de koudwatervrees van de Raad. Met hem stellen wij de onsamenhangendheid van de Raad aan de kaak, die tijdens de hoogmis die eenmaal in de zes maanden wordt gevierd, mooie verklaringen aflegt, maar deze vergeet zodra de ministers van Financiën op de grauwe maandagochtenden in Brussel bijeenkomen. Dat is ongeloofwaardig en rampzalig voor Europa.
Tegenover de werkloosheid willen de socialisten een welbewuste politieke aanpak zonder de economische en financiële marktwetten te vergeten en onder handhaving van het Europese sociale model. De voor de bestrijding van de werkloosheid noodzakelijke macro-economische benadering moet bestaan uit een monetair en een begrotingsbeleid. Essentieel doel moet zijn, dat er, enerzijds, grote publieke investeringen die de economische activiteit nieuwe impulsen geven, kunnen worden verricht en anderzijds, een efficiënt werkgelegenheidsbeleid kan worden gefinancierd.
De socialisten zijn van mening dat een minder restrictief monetair beleid, dat de politieke macht enige beleidsruimte laat om de grote werkloosheid te bestrijden, deel moet uitmaken van het moderne politieke arsenaal. De socialistische fractie heeft hierover een amendement op de gemeenschappelijke resolutie ingediend en wij zouden hierop graag een brede consensus verenigen.
Voorts vragen wij de Commissie om nauwkeurige fiscale voorstellen. Er bestaan teveel verschillen tussen de lidstaten om de interne markt tot volledige bloei te laten komen. Omdat de Commissie echter heeft vastgesteld dat het onmogelijk is de directe en indirecte belastingen te harmoniseren, pleit zij nu voor methoden die meer op onderlinge overeenstemming berusten, zoals een gedragscode tussen de lid-staten of coördinatie in plaats van harmonisatie. Dat is een interessante en pragmatischer weg, die wij moeten verkennen, want geen enkel land heeft baat bij fiscale dumping noch bij een veel te zware belasting op werk vergeleken bij de belasting op milieu of op kapitaal.
Ten slotte zal het onontbeerlijk zijn, bij deze coördinatie-inspanning ook de sociale lasten te betrekken. De landen die een krachtig stelsel van sociale bescherming hebben ingevoerd, dat de sociale samenhang waarborgt, kunnen niet toelaten dat dit door sociale dumping wordt ondermijnd.
Mijnheer de Voorzitter, volgens ons reglement wordt deze resolutie voorgelegd aan de nationale parlementen en alle instellingen die bij het Europese wetgevingsproces zijn betrokken. Ik doe een beroep op de Raad, de nationale parlementen, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's om te reageren op de pogingen van Commissie en Parlement vooruit te zien en hun plannen te verduidelijken. Alleen op deze wijze kan Europa een doeltreffende, heldere en dus geloofwaardige politiek in het belang van de burgers voeren.

D'Andrea
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, beste collega's, reeds bij de vorige bespreking in oktober jongstleden over het jaarprogramma van de Commissie voor 1997 hadden wij een paar aspecten van methode en tijdpad op de voorgrond geplaatst, met het doel nader inzicht te krijgen in de modaliteiten en termijnen van presentatie aan het Parlement van de jaarlijkse begroting, het werkprogramma en het wetgevingsprogramma van de Commissie. Inmiddels is er in het Europees Parlement een wijziging op het Reglement aangenomen, om beter te specificeren welke rol dit Parlement bij de vorming van het wetgevingsprogramma te vervullen heeft. Daarbij is overigens rekening gehouden met het feit dat de Commissie pas concreet tot wording komt nadat het Europees Parlement over haar investituur heeft gestemd.
Het jaarlijks debat over zowel de evaluatie van de uitvoering van het programma voor 1996 als de goedkeuring van de hoofdlijnen van het wetgevingsprogramma voor 1997, is op zich al heel belangrijk, maar het kan nog aan gewicht winnen als langs deze weg de nauwe relatie tussen Parlement en Commissie verder verstevigd kan worden. Deze relatie moet steeds meer gaan lijken op de verhouding die normaliter bestaat tussen een parlement en een dagelijks bestuur. Belangrijke criteria daarbij zijn dat onze beide instellingen zo ongeveer dezelfde politieke ideeën moeten koesteren, dat alle informatie bijtijds naar elkaar wordt doorgespeeld, dat de uitvoering punctueel geschiedt, dat er sprake is van transparantie, zodat het Parlement gemakkelijk controle kan uitoefenen, zoals voorzien wordt door de gedragscode die op 15 maart 1995 is afgesproken. Het Parlement is er zonder meer bij gebaat dat de band tussen beide instellingen nauwer wordt aangehaald.
Als onze evaluatie over de uitvoering van het programma van de Commissie in 1996 ook moet aangeven waar volgens ons nog een en ander mankeert, dan geldt dit hoofdzakelijk voor het onderhavige verslag, vooral omdat onze collega's hoog zaten met tijds- en planningsproblemen voor het bestuderen van de dossiers die de Commissie het Parlement had toegezonden.
Wat voorts nuttige stof tot verdere bezinning kan zijn, is het feit dat ook dit debat wellicht een andere evaluatie moet krijgen, in de zin dat er een andere reglementering aan te pas moet komen. Als wij immers willen dat de Commissie in institutioneel opzicht sterker in haar schoenen komt te staan, moet ook dit Parlement een ruimere kans krijgen zijn resolutie van goedkeuring van het wetgevingsprogramma van de Commissie fatsoenlijk voor te bereiden, en daarvoor is niet voldoende dat er alleen maar convergentie van ideeën tussen de verschillende politieke partijen bestaat.
Voor wat de concrete invulling van het programma aangaat, in de spreektijd die me nog resteert zal ik mijn aandacht concentreren op maar één punt, want andere collega's na mij zullen vast wel op andere aspecten ingaan. Ik heb het uiteraard over de externe zichtbaarheid van de Unie, om de heer Santer maar even te citeren. Dit probleem wordt in de loop van de tijd steeds nijpender en het wordt steeds moeilijker daar een oplossing voor te vinden. Wij worden als het ware op de hielen gezeten door de gebeurtenissen en de rol die Europa te spelen heeft, lijkt steeds marginaler te worden.
In de loop van deze vergadering zullen wij ons ook buigen over de situatie in Servië. Soms krijgen we de indruk - en nu rond ik af, mijnheer de Voorzitter - dat de akkoorden van Dayton meer een soort alibi voor Europa zijn. Het is weliswaar nodig dat er een forse inspanning komt voor de wederopbouw van vooral de democratieën rondom Europa, maar als puntje bij paaltje komt, beschouwen we dat niet als ons primair takenpakket. Ook in deze zin willen wij de Commissie aansporen om door te tasten.

Moretti
Mijnheer de Voorzitter, in dit Parlement is de interinstitutionele verklaring over democratie, transparantie en subsidiariteit formeel gezien onberispelijk, maar er zitten toch ook wel haken en ogen aan, want het is nog maar de vraag of alle mooie woorden wel in daden kunnen worden omgezet. Het programma voor 1996 is maar in heel beperkte mate ten uitvoer gebracht, zoals blijkt uit het feit dat het Europees Parlement eind november slechts vijf van de negentien wetgevingsvoorstellen in bezit had die de Commissie had aangekondigd.
Hoe kun je het hebben over de opbouw van het nieuwe Europa, als de Commissie op de meeste beleidsgebieden haar institutionele rol als drijvende kracht achter het optreden van de Unie lijkt op te geven, en als de Raad laat blijken niet over een consequent politieke strategie te beschikken, aangezien hij de verschillende sectoren die betrokken zijn bij de wetgevingsprogrammering, van de begroting tot de rechtsgrondslagen, systematisch blijft dwarsbomen? Het wordt tijd dat er een serieuze poging wordt gedaan om het wetgevingsprogramma over 1997 uit te voeren c.q. aan te vullen, om de strijd aan te binden tegen de werkloosheid door middel van een serieus en doeltreffend beleid dat het concurrentievermogen van de industrie in de Unie opvijzelt. Het wordt tijd dat er een goed regionaal beleid komt, een vervoersbeleid, een milieu- en onderzoeksbeleid op de ene markt alsook een investeringsbeleid waarmee de economische bedrijvigheid aangezwengeld kan worden. Waar we ook behoefte aan hebben, is een deugdelijke fraudebestrijding. Gebleken onvermogen van een lid-staat of gevallen van misbruik moeten door de Commissie worden afgestraft door opschorting van betalingen of terugvordering van bedragen die op onwettige wijze zijn verkregen en ook door een stelsel van boetes.
Men moet voorts de moed opbrengen het uitgavenpatroon te herzien in geval van verkwistingen. De akkoorden met derde landen moeten op de helling worden gezet, indien deze geen regels en precieze garanties inzake democratie en respect van de mensenrechten bevatten. Daarnaast dienen wij onze steun te verlenen aan een ontwerp-richtlijn inzake afvalbeheer, vooral van huisvuil, de strijd tegen de uitdijende georganiseerde misdaad moet opgevoerd worden, evenals de samenwerking tussen de lid-staten, en ten slotte is het zaak dat wij volledige steun geven aan diverse internationale initiatieven.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de politieke fracties het er onderling min of meer over eens zijn dat de Commissie haar programma van 1996 niet goed heeft uitgevoerd. Deze consensus ontbreekt helaas bij de beoordeling van de toekomst en vooral wat de inhoud van het programma voor 1997 betreft.
Ten aanzien van het programma van 1996 moeten we bovendien een volledig ontbreken van enig voluntarisme van de Commissie tegenover de Raad vaststellen. De blokkering in de Raad van een hele reeks besluiten stelt het Parlement voor een enorm probleem: 168 dossiers wachten op een eindbeslissing, dat is erg veel; voor 83 dossiers moet een gemeenschappelijk standpunt worden vastgesteld en de Commissie neemt in dit opzicht geen enkel initiatief. Dat lijkt ons ontoelaatbaar.
Het profiel van het programma voor 1997 dat de Commissie voor de Europese Unie voorstelt, is in onze ogen mager, erg mager vergeleken bij wat er op het spel staat en wat voor alle burgers duidelijk is, of het nu gaat om het werkgelegenheidsbeleid, het milieu, het Europese burgerschap of de rol die de Europese Unie in de wereld moet spelen. Gisteren is in Singapore een internationale conferentie van start gegaan van de staten die de statuten van de Wereldhandelsorganisatie hebben ondertekend. De Commissie heeft een ambitieus mandaat gekregen, maar ik zet zo mijn vraagtekens bij de resultaten die zij zal behalen. Ik geloof niet zo erg in het voluntarisme van de Commissie op dit terrein.
Om deze redenen vinden wij dat de gemeenschappelijke resolutie van een aantal fracties een teken van zwakte is. We kunnen niet kritiek hebben op wat er is gedaan, betreuren wat er niet is gedaan en ten slotte het programma van de Commissie goedkeuren. Dat is volstrekt onaanvaardbaar. Daarom hebben wij deze tekst niet onderschreven en onze eigen resolutie, die veel krachtiger is, ingediend.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Santer, waarde collega's, namens mijn fractie kan ik enkel onderschrijven wat de heer Lannoye en andere collega's zojuist hebben gezegd. Wij constateren dat het programma 1996 erg zwak is uitgevoerd en wij kunnen, evenmin als anderen, achter een resolutie staan die door de grote fracties is gewild, en die zich beperkt tot het goedkeuren van de grote lijnen van uw programma en zelfs tot het steunen van uw rol als drijvende kracht. Welnu, juist op dit punt, mijnheer de voorzitter, wil ik uw aandacht vestigen.
De Commissie lijkt me in het door u gepresenteerde programma zwaar te kort schieten in haar rol van drijvende kracht te kort schieten. De Europese opbouw boekt geen vooruitgang met zes of zeven bladzijden goede bedoelingen, waarbij men alles wat niet goed gaat onder de vloermat schuift, waarbij niet hardop wordt gezegd dat de Raad u niet heeft gevolgd, bijvoorbeeld bij het vertrouwenspact en dat wij op heel wat andere punten. met de Europese opbouw in een ernstige impasse bevinden; wij zullen geen vorderingen maken door dergelijke vragen te ontwijken, door ze niet op tafel te leggen om erover te praten, door juist uw rol als drijvende kracht op te geven.
U stelt terecht dat met de grote projecten vooruitgang moet worden geboekt. Maar ú moet het nodige elan geven. Als u dat niet doet, krijgt u wellicht een resolutie die zal zeggen "alles is in orde, madame la Marquise " maar daarmee helpen we Europa niet vooruit en de gevolgen zullen heel ernstig zijn voor de toekomst van deze Europese Unie, waarin wij zo geloven.
Dat is de reden waarom wij ons niet bij de voorstanders voegen van deze tekst, die straks zal worden aangenomen, gewoon om u de mogelijkheid te bieden het beter te doen, meer te doen en de Commissie de rol te geven die de hare is. Wij hopen u hier op een dag te zien terugkomen met een ander werkprogramma; dit programma is naar onze mening zwak en ver beneden onze verwachtingen.

Antony
Voorzitter, collega's, we vinden in het werkprogramma van de Commissie altijd weer dezelfde algemeenheden over de doelstellingen van de Europese Unie: banen scheppen, het Europese sociale model handhaven, de rol van Europa op het internationale toneel versterken, de toekomst voorbereiden, alsof dergelijke bezweringsformules de hoopvolle verwachting doet uitkomen. We zouden ons in Frankrijk wanen, waar het televisie-optreden van de president van de Republiek geacht wordt enkel door de kracht van het woord een economische ramp in voorspoed te veranderen, een impopulaire regering in een model van efficiency, een partij die is aangevreten door de corruptie van haar leiders in een beweging van de toekomst die haar twintigste verjaardag viert.
Terug naar die beroemde doelstellingen. Jacques Delors voorspelde in 1992, toen Frankrijk moest worden overgehaald ja tegen Maastricht te zeggen, dat de Europese Unie tien miljoen banen zou scheppen, zoals ook werd voorspeld dat de interne markt de welvaart zou terugbrengen. De werkelijkheid komt helaas zelden overeen met de wensen van de regering. Europa telt vandaag officieel 22 miljoen werklozen door de ongebreidelde vrijhandel met de hele wereld, door de geforceerde concretisering van de monetaire utopie. U ziet immers in de euro het belangrijkste wapen in de strijd tegen de werkloosheid.
Gelukkig is in Frankrijk het debat zojuist weer geopend dankzij - de uitzondering bevestigt nog niet de regel - Valerie Giscard d'Estaing. Veel afgevaardigden hebben geapplaudisseerd toen hij de huidige politiek bekritiseerde. De media staan steeds sceptischer tegenover uw project. Daarom begint de publieke opinie, waarvoor u zo'n minachting heeft, behalve wanneer het erom gaat haar te indoctrineren, zich vragen te stellen. Dat de heer Chirac zich in het stof werpt om opnieuw zijn loyaliteit aan de Duitse bondskanselier te betuigen en hem te bevestigen dat Frankrijk niet van het rechte pad van de euro-mark zal afwijken, verandert hier niets aan. De invoering van de Europese munt is geen garantie van welvaart, noch van werk en zelfs niet van financiële kracht. Rijkdom kan een munt sterk maken. De munt zelf schept geen rijkdom.
En zo breekt u iedere dag een stukje van het maatschappelijke model af dat u zegt te verdedigen. Onder het mom van harmonisatie gaat u de sociale zekerheid afbouwen. Onder het mom van concurrentiekracht stelt u de bescherming van de werkenden en de arbeidsstelsels in de verschillende landen ter discussie. Onder het mom van mededinging richt u de openbare diensten ten gronde. In feite legt het dogma van de wereldvrijhandel u op, de lonen, salarissen en sociale stelsels tot het niveau van de derde wereld te verlagen, zoals mijn landgenoot Maurice Allais, winnaar van de Nobelprijs voor economie, onophoudelijk / onvermoeibaar aantoont. Wij willen geen Europa dat de mens en de sociale vooruitgang opoffert aan de economie en de geldhonger van enkele multinationals!

De Voorzitter
Ik heb zeven ontwerp-resoluties overeenkomstig artikel 37 van het Reglement ontvangen.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, 1997 wordt een cruciaal jaar wat betreft het uitstippelen van de toekomstige richtsnoeren voor de samenhang en het regionaal beleid van de EU. Namens mijn fractie wil ik graag kort een paar dingen hierover zeggen.
Ten eerste zou ik graag zien dat de Commissie beter haar best doet om beste-praktijken/goede-voorbeelden voor het doeltreffend gebruik van middelen te publiceren, aangezien een ondoeltreffende uitvoering heel veel problemen met zich meebrengt. Wat het verslag over de samenhang aangaat, dient voortdurend te worden nagegaan hoe de andere communautaire beleidsvormen de doelstelling van de economische en sociale samenhang schragen. Het behoeft geen betoog dat in sommige van onze gebieden en zwakke regio's waar structuurfondsen meespelen, deze teniet dreigen te worden gedaan door bijvoorbeeld het GLB, dat daar een degressieve factor is. We moeten deze beleidsvormen tegen het licht houden, om ervoor te zorgen dat we ons aan onze eigen doelstellingen van het Verdrag houden.
We moeten nu een serieus begin maken met het hervormingsprogramma voor 1999. Ik wil de Commissie bedanken voor haar inspanningen om de termijn voor het verslag over de samenhang in acht te nemen, maar ik vind het jammer dat er nog steeds geen mededeling over het stedelijk beleid is gedaan; deze had in 1996 moeten worden gepubliceerd, maar hopelijk zal ze dan begin 1997 worden gepubliceerd.
Waar het mijns inziens aan schort, is samenhang tussen de beleidsvormen als het op uitvoering aankomt. Het zou goed zijn als de directoraten van de Commissie op alle niveaus nauwer zouden samenwerken, niet alleen de commissarissen onderling, maar ook de beleidsdirectoraten, om gezamenlijk de uitdagingen van de EMU, de uitbreiding en de toekomstige hervorming van de structuurfondsen aan te gaan. In 1997 moet een begin worden gemaakt met een interne gecoördineerde aanpak. De directoraten van de Commissie moeten niet terugdeinzen voor een kritisch oordeel over hun eigen beleidsvormen en programma's, want alleen dan kunnen we de juiste beleidsvormen en programma's bereiken, om op die manier het vertrouwen van onze burgers op de lange termijn en na de hervorming van de fondsen in 1999 te winnen.
Verder ben ik van mening dat de Commissie niet voor haar rol als volwaardige partner moet terugdeinzen, alleen maar omdat sommige lid-staten het monopolie op subsidiariteit opeisen. De Commissie is geen distributiecentrum voor beleidsvormen, zij moet onze structuurfondsenprogramma's vooruithelpen; ook moet zij de territoriale en lokale werkgelegenheidspacten bevorderen en door middel van concrete acties en gecoördineerde activiteiten het voortouw op dit terrein nemen. Ook vind ik dat er een mededeling moet komen over de gevolgen van de EMU voor het regionaal beleid, met name gezien het begrotingsbesluit van de Raad, waarmee structuurfondsbetalingen worden gekort en er een verkeerde relatie tussen structuurfondsen, tekortencriteria en economische convergentie wordt gecreëerd. Ik hoop dat er in 1997 een mededeling komt zodat het Parlement besluiten op dit cruciale beleidsterrein kan nemen.

Fernández Martín
Mijnheer de Voorzitter, ik zou in het kort ons standpunt willen aangeven ten aanzien van de uitvoering van het wetgevingsprogramma van 1996, en ten aanzien van het werkprogramma van de Commissie voor het jaar 1997, waarbij gesteld moet worden dat we bijzonder belang hechten aan de institutionele verklaring over democratie, doorzichtigheid en subsidiariteit van het Europees Parlement, die de Raad en de Commissie volledig hebben onderschreven.
Mijnheer de Voorzitter, in onze ogen is het wetgevingsprogramma een interinstitutioneel instrument dat onontbeerlijk is om de werkzaamheden van de Unie op doorzichtige wijze op te stellen en te coördineren, en, mijnheer Santer, wij pleiten er dan ook voor, dat er inspanningen worden geleverd om deze doelstellingen te verwezenlijken.
Wij achten het volstrekt noodzakelijk, dat de Raad zich meer gaat bemoeien met de uitvoering van het wetgevingsprogramma. Zonder nauwere samenwerking met de Commissie en de Raad zullen de resultaten naar onze mening onbevredigend blijven. Dat is wat er onder meer in 1996 gebeurd is, het jaar waarin het interinstitutionele programma dat we vandaag evalueren een aantal leemten bevatte die ik hier voor u zou willen samenvatten. Wat wij in het bijzonder betreuren, is dat we van de 19 aangekondigde wetgevingsvoorstellen er maar een paar te zien hebben gekregen.
Wat het werkprogramma voor 1997 betreft, zijn we het in grote lijnen met de uitvoering eens; waar we met name op willen wijzen, is de institutionele rol die de Commissie toebedeeld heeft gekregen als motor van de activiteiten van de Unie, en op haar taak, uit hoofde van artikel 138 B van het Verdrag, om het Parlement nieuwe wetgevingsinitiatieven voor te leggen, terwijl het aantal verzoeken om urgentverklaring door de Raad een aanzienlijke daling te zien zou kunnen geven indien het onderhavige programma werd verbeterd. Hierdoor zou het Parlement de gelegenheid hebben, de voorstellen zorgvuldiger te bestuderen.
Betreffende de door het Parlement voorgestelde prioriteiten zijn wij, overeenkomstig het standpunt dat we vanuit onze fractie kenbaar hebben gemaakt, van oordeel, dat de prioriteiten voor 1997 onder drie grote noemers moeten worden ondergebracht, namelijk ten eerste de werkgelegenheid, groei en versteviging van de samenhang, ten tweede het Europa van de burgers, en ten derde - een kwestie die op het ogenblik bijzonder aan de orde is - de versterking van de aanwezigheid van de Unie in de wereld.
Over elk van deze lijnen zou ik in het kort iets willen zeggen. Wat de werkgelegenheid, groei en versterking van de cohesie betreft, benadrukken wij nogmaals dat bestrijding van de werkloosheid nog steeds doelstelling nummer één van dit Parlement is. Wij achten het noodzakelijk, dat er meer ruimte komt voor de verschillende vormen van structuurbeleid, om zo de doeltreffendheid van de inspanningen ten behoeve van de samenhang te verhogen, zowel voor wat betreft de regionale ontwikkeling als op het gebied van onderzoek, vervoer, milieu, industriële bedrijvigheid en de Europese markt. We verzoeken de Commissie met klem, een mededeling voor te leggen over onderzoek en werkgelegenheid, wat in 1996 al had moeten gebeuren maar wat niet gelukt is. Tot slot vragen wij de Commissie eveneens, een verslag over deze materie op te stellen zodat er in dit Parlement kan worden beraadslaagd over de financiering van de infrastructuren in Europa, met name in de context van het zogenaamde stabiliteitspact.

Moorhouse
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen de standpunten van mijn fractie over het Europa van de burgers uiteen te zetten, en in het bijzonder bepaalde aspecten van de ontwerp-resolutie van de Europese Volkspartij over 1996 en 1997 te belichten.
Commissievoorzitter Santer weet heel goed dat wij meer dan bereid zijn de meeste onderdelen van zijn werk te ondersteunen, en we waarderen het zeer dat hij zo zijn best doet om orde in de werkzaamheden van de Commissie aan te brengen.
Wij allen zijn op dit moment zowel op Europees niveau als in de lid-staten bij deze grootse onderneming betrokken, en we moeten de wetgeving die wij hier in dit Parlement hebben aangenomen, evenals de wetgeving die door de Raad is goedgekeurd, volledig ten uitvoer leggen.
Dit gezegd hebbende zijn wij, om met onze eigen resolutie te spreken, van mening dat de Commissie op het gebied van justitie en binnenlandse zaken te passief is, en wij betreuren het vooral dat van alle voorstellen die in het werkprogramma van de Commissie voor 1996 zijn gedaan, er blijkbaar niet één aan het Parlement is voorgelegd.
Ik zal in willekeurige volgorde een paar van de onderwerpen noemen die wij van de Europese Volkspartij de afgelopen maanden te berde hebben gebracht. Op de eerste plaats het asielbeleid. Het is volledig te begrijpen dat veel lid-staten de teugels zelf in handen willen houden. Maar het valt met geen mogelijkheid te ontkennen dat wij het bijzonder moeilijk vinden om in Europa onderscheid te maken tussen politieke en economische vluchtelingen. Zo is er bijvoorbeeld een lid-staat waar jaarlijks ongeveer 60.000 mensen van buiten de Unie asiel vragen, wier asielaanvragen nog steeds in behandeling zijn; van deze mensen - althans, zo was het tot dusver - wordt misschien maar 5 tot 10 %, eventueel 13 %, uiteindelijk toegelaten.
Of je het nu eens bent met de toegepaste criteria of niet, feit is dat Europa voor minstens tienduizenden mensen een Mekka is, en hun hoop en verwachtingen zouden wel eens lijnrecht tegen de behoeften van onze eigen bevolking kunnen ingaan.
Om op onze resolutie terug te komen, het is ons bovendien niet gelukt de harmonisatie te bevorderen bij het gebruik van lijsten met veilige derde landen van herkomst, en lijsten met veilige derde landen, en het is maar zeer de vraag of de lid-staten in hun gemeenschappelijk belang handelen.
Dan nu een ander onderwerp: misbruik en ontvoering van kinderen, waar wij veel aandacht aan besteden. Mijn collega, Mary Banotti - maar niet alleen zij - verricht prima werk op dit terrein. We weten maar al te goed dat misbruik van kinderen niet alleen de afgelopen tien jaar, maar wel een hele eeuw lang - zo erg is het gesteld - in de doofpot is gestopt. Begrijp me goed, ik doel niet op één enkele lid-staat, integendeel. Het kan dan wel op de eerste plaats onder verantwoordelijkheid van de lid-staten vallen, maar is er dan niets dat wij op Europees niveau kunnen doen? De gruweldaden spreken voor zich en schreeuwen om gezamenlijke maatregelen.
Wat ontvoering van kinderen betreft krijgt een ieder van ons die het systeem van kiesdistricten kent - zoals in het VK - vroeg of laat te maken met ouders die hun kind uit een ander kiesdistrict proberen te halen, wat soms een bijna onmogelijke opgave is. Dit is zeker een gebied waar nauwere samenwerking geboden is.
Hier wou ik het bij laten. Er zijn zoveel andere onderwerpen waar we het over kunnen hebben, maar ik ben zeer benieuwd wat de voorzitter hierover te zeggen heeft.

van Velzen, Wim
Voorzitter, in het werkplan worden vier prioriteiten genoemd, waar op zich niets op af te dingen is. Het belangrijkste is eigenlijk in de inleiding van uw werkplan genoemd en dat is aantonen dat de Unie ten dienste van alle burgers staat en dat zij doelmatig is en op die prioriteit wil ik een deel van mijn speech breien. In dat beleid verdient de Commissie ondersteuning bij haar streven te komen tot een Europees vertrouwenspact. Het zou een sterk signaal zijn aan die Europese burger als alle verantwoordelijkheden, Raad, Commissie, Parlement en sociale partners zich binden aan de hoofdzaken van dat pact en voor de geringe vooruitgang in dat pact stel ik vooral de Raad verantwoordelijk en daarmee draagt hij schuld voor het afkalvend draagvlak van de EMU en de Unie op zich. Te weinig schijnt de Raad te beseffen dat hij elke keer als hij om financiële of kortzichtig nationale redenen communautaire initiatieven zoals het vertrouwenspact of aanmoedigingsprogramma's blokkeert, tegelijkertijd het voornaamste beleidsinstrument, namelijk de Europese Unie, ondermijnt. Ik hoop dat 1997 een doorbraak is en dan vooral maar niet alleen bij de IGC. 1997 zal ook het jaar moeten worden waar op verschillende wijze nu eindelijk eens een keer een gebalanceerd evenwicht wordt gecreëerd, tussen enerzijds de macro-economische politiek die stabiliteit en groei moet creëren en anderzijds een werkgelegenheidspolitiek die concreet banen creëert en dat begint niet zo ver van nu, want dat begint in feite al komend weekend. De afspraken ten behoeve van het stabiliteitspact moeten aan dat streven reeds dienstbaar zijn en het de lid-staten mogelijk maken te investeren in werkgelegenheid.
De 18 miljoen, in werkelijkheid 30 miljoen werklozen, vragen bijzondere aandacht. Te veel instrumenten op het ogenblik bereiken eenzijdig de mensen die al werk hebben en ik heb een beetje de angst dat bij de Commissie vooral daar de blik op gericht is en dat men te weinig aandacht besteedt aan de grote hoeveelheid mensen die aan de kant staan, dat zij te veel het idee heeft, die komen automatisch wel aan de bak. Bijzondere aandacht verdienen daarbij de jongeren en ik roep sociale partners op nationaal niveau op, medeverantwoordelijkheid te nemen door te garanderen dat er trainingsplaatsen komen voor jongeren die hun opleiding hebben beeindigd.
Extra aandacht vraag ik in dit verband voor het niet benutten door lid-staten van fondsen waaruit scholing en opleiding betaald kunnen worden. De nonchalance waarmee lid-staten dit accepteren en het geld willen laten terugvloeien naar de algemene middelen, verdient afkeuring. De mate waarin lid-staten investering, scholing en training, moet naar mijn mening een van de voornaamste indicatoren worden voor de evaluatie van de wijze waarop de Essen-afspraken worden uitgevoerd. Tevens zou het een van de prioriteiten moeten zijn waarmee structuurfondsen meer concreet op werkgelegenheid worden gericht. Het is te gek dat lid-staten enerzijds voortdurend meer geld krijgen voor allerlei snelwegen en tegelijkertijd het zich kunnen permitteren niet te investeren in scholing.
Ik roep de Commissie op om in 1997 met concrete voorstellen te komen na de behandeling van het rapport over de toekomst van de sociale bescherming. Ik wil in het bijzonder ondersteunen de prioriteit die de Commissie wil geven bij de bijdrage die sociaal beleid kan geven aan economische prioriteiten. Dat zal ook een van de prioriteiten zijn in het Nederlands voorzitterschap. Ik wil daarbij de Commissie sterk ondersteunen, maar wil er wel op wijzen dat het werkprogramma op zich volstrekt geen nieuwe voorstellen bevat. Het kan slechts geaccepteerd worden onder voorwaarde dat dat rapport wordt gevolgd met concrete en goede ideeën en dat de reeds op tafel liggende erfenis uit de voorgaande jaren actief beheerd wordt. Ik wijs daarbij op een probleem, iedereen praat op dit ogenblik over de geringe mobiliteit, maar een groot deel van de problemen zitten in het feit dat de sociale bescherming van mensen die over de grenzen gaan werken, volstrekt onvoldoende is en ik roep dan ook tenslotte op om actief voortgang te geven aan de voorstellen die de Commissie binnenkort zal doen.

van Velzen, W.G.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou een viertal opmerkingen willen maken over het programma van de Commissie. Ik heb de vorige keer al mogen zeggen dat ik het helaas weinig ambitieus vond en dat het noodzakelijk is om er meer tempo in te brengen. Ik wil het aan de hand van vier voorbeelden illustreren.
Op de eerste plaats de telecommunicatie. Wij weten allemaal dat er sprake is van convergentie van de telecommunicatie, de media en de informatie- en communicatietechnologie. Ik denk dat het van groot belang is dat de Commissie probeert om dit dossier in evenwicht te brengen, omdat, nu we praten over TV-zonder-grenzen, nu we zitten met het vraagstuk waar we de nieuwe serviceverleners precies onder moeten brengen, en met het vraagstuk van de vergunningen, niet precies weten hoe we moeten handelen. Ik denk ook dat het noodzakelijk is om te komen tot een algemeen kader om al die verschillende onderwerpen die er nu zijn op het terrein van telecommunicatie met elkaar in verband te brengen. Financiering van universele dienstverlening wordt in de interconnectierichtlijn geregeld. De definitie van universele dienstverlening wordt echter in de OMPspraaktelefonierichtlijn geregeld. Gewoon een simpel voorbeeld dat wij dus behoefte hebben aan een kader.
Mijn tweede voorbeeld is O & O. De Raad doet heel moeilijk bij de extra-financiering van het vierde kaderprogramma en het Europees Parlement heeft al meerdere malen de wens te kennen gegeven dat deze financiering er moet komen. Het is helder dat het één van de belangrijkste instrumenten is van werkgelegenheid op het niveau van de Europese Unie. Daarom denk ik ook dat het van groot belang is dat de Commissie gauw komt met een mededeling over de relatie tussen werkgelegenheid en O & O op het niveau van de Europese Unie. Want dan denk ik dat wij ook de regeringen bij de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma ervan kunnen overtuigen waarom dat geld op tafel moet komen.
Het derde punt is de fiscaliteit. Het dossier "fiscaliteit" wordt volstrekt onderschat. Ik durf hier te stellen dat zonder verdere harmonisatie met name op fiscaal gebied er grote problemen gaan ontstaan met betrekking tot het functioneren van de Europese Monetaire Unie. Dit wordt volstrekt onderschat. Bijvoorbeeld de verschillende systemen van winstbepaling die nu in de lid-staten zijn, zullen grote gevaren gaan hebben voor de Europese Monetaire Unie. Het Nederlandse voorzitterschap doet pogingen om de fiscaliteit hoog op de agenda te zetten en kijkt onder andere naar de BTW, wil weer terugkomen met een energieheffing en wil bijvoorbeeld ook de overdracht van royalties voor bedrijven goed gaan regelen. Ik vraag de Commissie nadrukkelijk om gebruik te maken van de ontwikkeling van de euro om de fiscaliteit hoog op de politieke agenda te zetten.
Het laatste voorbeeld is de energie. Wij worden allemaal geconfronteerd met nog steeds onveilige kerncentrales. Het Witboek van de Commissie met betrekking tot energiebeleid is aanvaard. Daarom is ook door het Parlement de resolutie aanvaard zeggende dat de Commissie op dit punt een leidende rol moet gaan spelen om te zorgen dat er nu eindelijk een actieprogramma gaat komen tegen al deze onveilige kerncentrales. Ik doe nogmaals een klemmend beroep op de Commissie, en met name op voorzitter Santer, om dat onderwerp nu stevig aan te pakken. Een coördinerende rol van de Commissie op dat terrein is zeer gewenst, want burgers hebben behoefte ook op dat terrein aan zekerheid.

Collins, Kenneth
De politieke prioriteiten van de Commissie voor 1997 hebben in het werkprogramma indrukwekkende namen gekregen: groei en werkgelegenheid, het op solidariteit gebaseerde Europese samenlevingsmodel, enzovoorts. Men vertelt ons dat de Commissie zal waken over de kwaliteit van het bestaan en de rol van consumenten, en een grote waakzaamheid aan de dag zal leggen op het gebied van levensmiddelen; dat zijn fantastische woorden. Dezelfde kloeke bewoordingen worden ook gebruikt voor het milieubeleid: daar is integratie het wachtwoord. Van gezondheid wordt met geen woord gerept, en ik zou graag willen weten waarom.
De enige maatstaf voor de beoordeling van politieke manifesten en werkprogramma's is echter de staat van dienst van degenen die ze hebben vervaardigd, en dáár wil ik graag zekerheid over hebben. Soms wordt gezegd dat de Commissie niet meer dan een verzameling mensen is die hun nationale belangen vertegenwoordigen, en niet de belangen van de Gemeenschap; ik zou graag van de Commissievoorzitter de garantie krijgen dat de Commissie niet de kant van nationalisatie op gaat, maar zich inderdaad oprecht om de Europese burgers bekommert, niet alleen om de landen waar de commissarissen vandaan komen.
Ik zou graag willen dat de Commissie belooft ervoor te zorgen dat al haar voorstellen gemeten worden naar de gezondheid en het welzijn van de consumenten in heel Europa en hun gevolgen voor het natuurlijk milieu en de uitputting van de hulpbronnen, in plaats van een afspiegeling te zijn van de belangen van pressiegroepen ergens op de achtergrond. Ik zou graag willen dat de Commissie belooft dat voorstellen die nu, in december 1996, worden gedaan en voorstellen die er al enige tijd liggen niet zomaar worden weggelegd, uitgesteld, genegeerd, ondermijnd of afgezwakt wanneer de lobby voor bepaalde gevestigde belangen ergens in de achterkamertjes in Brussel of Straatsburg zich ermee gaat bemoeien. Ik zou willen dat de Commissie samen met het Europees Parlement eist dat het Europa van de burgers - dat wij hopelijk nog steeds toegedaan zijn - inhoudt dat er voortgebouwd wordt op het illustere erfgoed van het tijdperk-Delors en zijn beeld van een Europa van de burgers, zonder de indruk te wekken zich daaraan te willen onttrekken, en in sommige gevallen zelfs het idee te geven dat ze het bestaan ervan wil ontkennen. Want als ik het programma zo eens lees en de staat van dienst bekijk, zie ik wel enige bewijzen dat de Commissie zich onttrekt aan haar onverschrokken rol van beschermvrouwe van een steeds verder integrerend Europa, dat ze zich steeds meer als een intergouvernementele organisatie ontpopt. Ik hoop dat de Commissievoorzitter ons vandaag ervan kan overtuigen dat dit niet het geval is, en dat de Commissie een echte hoedster van het Verdrag in elk opzicht blijft.

Menrad
Voorzitter, bij de presentatie van het jaarprogramma 1997 in de vergaderweek van oktober noemde voorzitter Santer van de vier prioriteiten als eerste: " meer groei en meer werkgelegenheid" . Daarmee heeft hij ongetwijfeld gelijk, want 18 miljoen werklozen zijn een probleem en bedreigen de sociale rust van iedere lid-staat en van de Unie als geheel. De Unie als zodanig wordt op de proef gesteld, hoewel de hoofdverantwoordelijken voor het werkgelegenheidsbeleid de lid-staten en vooral de sociale partners zijn. De resultaten van de Europese werkgelegenheidsstrategieën zijn tot op heden nog gering. De lid-staten steunen de pogingen van de Europese Commissie en het Europees Parlement onvoldoende. Voor de verwezenlijking van de transeuropese netwerken zou een voorstel van de Begrotingscommissie de eerste stap kunnen betekenen. Een deel van het plan moet dan van categorie 3 van de begroting worden overgeheveld naar categorie 4. Het verheugt me dat de Commissie in 1997 de in het vertrouwenspact genoemde maatregelen wil bespoedigen, namelijk hervorming van de stelsels voor de arbeidsvoorziening, aanpassing van het structuurbeleid en het sluiten van regionale en lokale werkgelegenheidspacten. De monetaire unie is een middel om meer banen te scheppen. Het jaar 1997 is voor de verwezenlijking ervan van doorslaggevende betekenis; dan wordt namelijk duidelijk wie hieraan kan deelnemen. Het handhaven van het vastgestelde tijdschema is even belangrijk als het voldoen aan de criteria van een gezond economisch en financieel beleid. Zíj alleen kan op den duur arbeidsplaatsen scheppen.
De Commissie kondigt voorts voor 1997 aan, enkele van de in de Raad geblokkeerde voorstellen uit de ijskast van de Europese wetgeving te halen. Ik noem enkel het voorstel voor een Europese naamloze vennootschap. Volgens de berekeningen van de Ciampi-groep voor de stimulering van het Europese concurrentievermogen kost het ontbreken van een dergelijk statuut de Europese economie jaarlijks ongeveer 30 miljard ecu. De fractie van de Europese Volkspartij wijst er in haar ontwerp-resolutie op, dat samenwerkingsprocedures en medebeslissingsrecht van de werknemers in alle vennootschappen naar Europees recht in overleg met de sociale partners moeten worden vastgesteld.
Ik verwacht van de Europese Raad voor halverwege volgend jaar een verduidelijking van de sociale dimensie van de Europese Unie, bijvoorbeeld door de opname van het sociale pact in het Verdrag betreffende de Europese Unie, alsmede een hoofdstuk werkgelegenheid, waarbij ik echter niet reken op extra bevoegdheden voor de Gemeenschap; voorts door de opname van een algemeen discriminatieverbod en dus gelijke behandeling van de vrouw; ook hieraan kan de Commissie in 1997 een belangrijke bijdrage leveren.

Speciale
Mijnheer de Voorzitter, 1997 wordt een cruciaal jaar voor de Europese Unie. Vandaag de dag is alle aandacht geconcentreerd op de ene munt. Maar als dit objectief, hoe nuttig en belangrijk ook, het enige beleid of een allesoverheersend beleid blijft, gaat de Europese Unie wel verdraaid slecht van start. In dat geval komt er namelijk een scheefgroei in de bevoegdheden, dan gaan de centrale banken en bepaalde regeringen de scepter zwaaien en wordt de kloof tussen de burgers en Europa nog groter. Hoe belangrijk de ene munt ook is, de harten van de burgers gaan er niet sneller om kloppen! Sterker nog, zo gauw de mensen zich iets moeten ontzeggen, wordt meteen een beschuldigende vinger geheven naar de ene munt.
Om deze redenen is het dringend noodzakelijk dat wij een poging doen om de gang van zaken weer recht te trekken. Te dien einde moeten wij al onze zorg en energie besteden aan de andere as waar Europa op gebouwd moet worden: ontwikkeling, werkgelegenheid, economische en sociale samenhang, solidariteit jegens de meest kwetsbare regio's en de zwakste maatschappelijke sectoren. Dit moet de centrale zorg voor het Europees Parlement en de Europese Commissie worden. Daar moeten wij consequent naar toe werken en dat doel mag niet alleen met de mond beleden worden.
Laten we het maar eerlijk zeggen: het vertrouwenspact dat u heeft voorgesteld en waar wij volkomen achter staan, alsook de territoriale afspraken die in verband met dit vertrouwenspact voor de werkgelegenheid zijn gemaakt, dreigen hetzelfde lot te ondergaan als het Witboek van Jacques Delors. Voorkomen moet worden dat deze plannen alleen maar mooie woorden blijven, dat ze slechts als interessante vakliteratuur worden geciteerd, dat studies daarover slechts dienen als verfraaiing van de boekenplank in plaats van dat ze worden toegepast en tot topprioriteit verheven.
Het wordt tijd dat wij hier de nodige duidelijkheid verschaffen. Ook al zijn in deze jaren de afstanden tussen de landen voor een deel geringer geworden, de verschillen tussen de zwakste en de sterkste regio's zijn echt niet afgenomen, en er is zelfs een gapende kloof ontstaan met toenemende emarginatie. Vandaar dat de cohesie opnieuw de bekommernis van ons allen moet worden. Niet alleen de Structuurfondsen moeten voor dat doel aangewend worden, maar het hele beleid van de Europese Unie moet naar cohesie streven, dus het landbouwbeleid, het onderzoeksbeleid, de transeuropese netwerken, de vervoerssector en alle vormen van nationaal beleid.
Dit zijn zaken die wij gewoon moeten eisen en waarnaar we ook consequent moeten handelen. Een en ander houdt tevens in dat het Europees Parlement consequent moet optreden: toen het bijvoorbeeld tijdens de eerste lezing van de begroting niet de vereiste meerderheid vond om de door de Raad voorgestelde bezuinigingen, te beginnen bij die van de Structuurfondsen, af te wijzen, heeft het Parlement volgens mij een politieke misstap begaan, omdat het zichzelf op het vlak van begroting vleugellam heeft gemaakt ten opzichte van de Raad. Het Parlement had als het ware het hoofd gebogen voor het negatieve signaal dat van de Raad is gekomen, namelijk dat dit niet het moment is voor ontwikkeling, werkgelegenheid, sociale en economische cohesie. Op die manier zetten wij onszelf op een verkeerd spoor. Wat wij juist moeten doen, is met de vuist op tafel slaan en duidelijk maken dat al deze zaken in 1977 voor ons centraal komen te staan, dat wij zullen proberen meer evenwicht tussen de verschillende beleidssectoren te brengen.

Berend
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, ten aanzien van het structuurbeleid van de Gemeenschap hecht de Commissie grote betekenis aan het jaar 1997, omdat er, enerzijds, in het komende jaar een tussentijdse evaluatie van de doelstelling 1-programma's zal plaatsvinden, en er anderzijds, bij de programmering voor het tijdvak 1997-1999 van de doelstelling 2-gebieden een aanpassing van dit beleid moet worden voorgesteld. Wij hopen dat uit de velerlei ervaringen van de desbetreffende regio's met de structuurfondsen lering wordt getrokken en dat hieraan grotere bekendheid wordt gegeven. Het gaat om positieve en negatieve ervaringen, bijvoorbeeld bij de toekenning van de middelen, want dergelijke vertragingen, of die nu ter plaatse of door de Commissie worden veroorzaakt, kunnen de desbetreffende begunstigden maar zeer moeilijk worden uitgelegd, maar ook ervaringen betreffende de doelmatigheid in het algemeen. Het gaat hierbij zowel om de inhoud van de stimuleringsprogramma's als om de stroomlijning en vereenvoudiging van procedures en beheer.
Wij missen in het werkprogramma van de Commissie echter een belangrijk punt, namelijk de aankondiging van een verslag voor 1999 over de eerstkomende herziening van de structuurfondsen in de nieuwe programmeringsperiode van 2000 tot 2005, hoewel de discussie daarover al in volle gang is. Bonden, organisaties en enkele regio's hebben al een standpunt ingenomen. Wij hopen dat wij in 1997, naast de tot nu toe mondelinge uitspraken van leden van de Commissie, duidelijke aanwijzingen betreffende de ideeën van uw Commissie krijgen, mijnheer de voorzitter. Ik bedoel dat dit samenvattend verslag slechts een indicatie geeft en ook niet meer kan geven.
Er moet tijdig en zonder enige ideologische beperking over de toekomst van de structuurfondsen worden nagedacht, waarbij de wijze van samenwerking met het Europees Parlement vergeleken met de afgelopen periode anders, namelijk doelmatiger moet zijn, zodat wij de besluiten over de structuurfondsen niet, net als in 1993, uit tijdnood weer in een zogenaamde spoedprocedure erdoorheen moeten jagen. Want de beoordeling van de programma's en de opstelling van de toekenningscriteria zijn belangrijke taken, niet in de laatste plaats voor het Europees Parlement en in het bijzonder voor de Commissie regionaal beleid. Het gaat immers nog altijd om niet meer en niet minder dan een derde van de totale begroting. Neemt u dit belangrijke punt alstublieft nog in het werkprogramma voor 1997 op, mijnheer de voorzitter van de Commissie, opdat uw plannen tijdig kunnen worden besproken en de resultaten ervan in het gemeenschappelijke besluit opgenomen.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik geloof dat iedereen in dit Parlement het betreurt, dat uw inspanningen om meer voor de werkgelegenheid in Europa te doen, tot nu toe op niets zijn uitgelopen of niet de juiste steun hebben gekregen, en in dit verband staan wij achter u. Werkgelegenheidsbeleid hangt echter ook met liberaliseringsbeleid samen, en de Commissie is de vaandeldraagster van de liberalisering in Europa, waarvoor ook goede redenen bestaan. Maar daarom moeten wij naar mijn mening bij alle, op zich goede liberaliseringsinspanningen ook denken aan eventuele problematische of negatieve gevolgen ervan. Er worden ongetwijfeld arbeidsplaatsen geschapen, maar er gaan ook arbeidsplaatsen verloren. Ik kom uit een klein land, een klein maar zeer sterk in Europa geïntegreerd land, waar dit wellicht duidelijker zichtbaar is dan in sommige grotere landen.
Het is daarom van wezenlijk belang, dat de Commissie in al haar overwegingen de sociale dialoog, de dialoog met de werkenden, met de betrokkenen aangaat en van meet af aan deze dialoog tot wezenlijk element van de liberaliserings- en moderniseringsstrategie maakt. Wij hebben dit onlangs aan de hand van het witboek over de spoorwegen besproken en het doet me bijzonder genoegen dat commissaris Kinnock deze sociale dialoog heeft toegezegd. Hetzelfde zal ook bij de postdiensten noodzakelijk zijn, ook al werd de uiteindelijke beslissing nog uitgesteld. Maar er bestaat uiteraard nog grote ongerustheid en het is heel belangrijk, dat de Europese Commissie en de Europese Unie duidelijk stellen dat deze modernisering zoveel mogelijk in overleg met de werknemers bij de bestaande organisaties plaatsvindt en niet tegen de werknemers in. De sociale dialoog moet ook in het jaar 1997, ja nog meer dan voorheen, een wezenlijk element van het werk van de Commissie vormen.
Nog iets over een heel ander onderwerp. De Commissie heeft, evenals het Europees Parlement, de mensenrechten nog meer in haar overwegingen bij het buitenlands beleid en de politiek inzake de buitenlandse handel centraal gesteld. In dit verband zal de betekenis van de mensenrechten en het beleid ten aanzien van de mensenrechtensituatie in Turkije juist ook in het jaar 1997 een wezenlijk element vormen. Velen van ons waren niet erg tevreden over de wijze waarop de Commissie heeft gereageerd op de aansporingen van het Parlement om op Turkije grotere druk uit te oefenen. Hoe de regeling er in detail ook uitziet, ik wil u verzoeken, mijnheer de voorzitter, er vooral goed op te letten dat wij niet bij de neus worden genomen. Wij kunnen enkel aan de gerechtvaardigde wensen van Turkije tegemoetkomen, wanneer de regering daar de mensenrechten meer eerbiedigt en deze consequent doorvoert, niet alleen in de wet, maar ook in de praktijk.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ervan overtuigd dat dit thema, dat heel dikwijls slechts een bijrol speelt in het politiek overleg, best wat meer aandacht mag hebben, want het vormt een fors conflictpunt zowel tussen de lid-staten van de Europese Unie onderling als tussen die landen en derde landen. Visserij is zo'n hot item dat het volgens bepaalde gezaghebbende bronnen aanleiding kan geven tot internationale conflicten, zoals wel is gebleken uit de recente aanvaring tussen Canada en Spanje. Vandaar dat er hoognodig een voorstel van de Commissie moet komen om deze lastige situatie aan te pakken.
De plannen die de Europese Unie tot nu toe ontwikkeld heeft zijn soms te hoog gegrepen, andere keren zijn ze te bureaucratisch en moeilijk toepasbaar. Daardoor is de geloofwaardigheid van de Europese instellingen op visserijgebied aan het wankelen gekomen. Ook wordt er in deze sector tegenwoordig vaak clandestien gewerkt, niet alleen in de grootschalige visserij, maar eveneens bij kleine vissers. Door de crisis die deze sector doormaakt, krijgt men bovendien steeds meer de neiging misbruik te maken van vissersboten en deze voor andere activiteiten in te zetten. Het is u wellicht al bekend dat vissersboten bijvoorbeeld gebruikt worden voor de handel in verdovende middelen, voor wapenhandel, voor het vervoer van illegalen en het lozen van gevaarlijke of schadelijke afvalstoffen.
Het is dus onderhand duidelijk geworden dat de visserijsector aan een grondige verandering toe is. Het biologisch en ecologisch evenwicht dient gehandhaafd te worden, en men dient te streven naar behoud van de visvoorraden en bescherming van bepaalde maatschappelijke categorieën, want dit zijn allemaal problemen die aan de wortels van de crisis in de sector liggen. In de laatste jaren is het aantal personen dat werkzaam is in de visserij enorm geslonken, en het idee om die mensen in te zetten voor allerlei nevenactiviteiten, lijkt geen haalbare kaart.
Vandaar dat gestreefd moet worden naar een herlancering van de duurzame visserij. De hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid is onderhand een onontkoombaar gegeven. Het is niet voldoende om aquacultuur te stimuleren, om plannen in die richting te maken, welke overigens al besproken zijn in dit Parlement. Waar eveneens naar gestreefd moet worden, is dat er een doortastende en krachtige basisstrategie wordt uitgestippeld. Er is behoefte aan speciale programma's om een echte betrokkenheid van de vissersorganisaties te garanderen, die dan tevens medeverantwoordelijk kunnen worden gesteld voor het beheer van de visgronden. Ook de regionale autoriteiten moeten volledig betrokken worden bij het beheer van de visbestanden. Maar al te vaak wordt het gemeenschappelijk visserijbeleid gezien als een ambtenarenkwestie waar de regionale overheden en de plaatselijke vissersstand niets mee te maken hebben.
Het wordt onderhand hoog tijd dat ook in de visserijsector het subsidiariteitsbeginsel wordt gehanteerd. Eerlijk gezegd doen de mensen vaak laaiend enthousiast over dit beginsel, maar in de praktijk wordt het maar weinig toegepast: daardoor ontstaat er gauw een gevoel van wantrouwen tegen subsidiariteit.
Eveneens moet gedacht worden aan het idee van geïntegreerde ontwikkeling van de visserijactiviteiten: zoals men voor de landbouw het idee van plattelandsontwikkeling heeft geopperd, zo zou men ook moeten gaan denken aan een ontwikkeling van allerlei activiteiten op zee, waar dan de visserij onder komt te vallen. Te denken valt bijvoorbeeld aan extra inkomsten voor de vissers. Voor de biologische rust is een vorm van set-aside nuttig en daarnaast moet ernaar toegewerkt worden dat de vissers de bewakers van de zee worden.
Dit zijn alleen maar een paar suggesties die ik de Commissie wilde aanreiken, om ook een steentje bij te dragen tot het debat dat de Commissie met het Parlement zal voeren.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, vandaag horen wij de voortzetting van het debat dat in oktober heeft plaatsgevonden over het werkprogramma van de Europese Commissie voor het jaar 1997. Wij maken van de gelegenheid gebruik om nog even terug te komen op het jaar 1996.
In de eerste plaats wil ik alle sprekers danken, die de brede consensus van de politieke fracties voor de actie van de Commissie hebben verwoord. Ik wil ook al diegenen danken, die veel kritischer geluiden over het werkprogramma van de Commissie hebben laten horen. De kritiek is geuit met een constructief doel en de Commissie zal hiermee uiteraard zoveel mogelijk rekening houden voor zover zij past in het kader van het project en het beleid dat u heeft goedgekeurd.
Maar na het debat van de afgelopen maand oktober nog eens te hebben gelezen en vanmorgen naar een aantal geachte afgevaardigden te hebben geluisterd, denk ik dat het wellicht zinvol is terug te komen op de actie van de Commissie, om daarvan de hoofdlijnen te zien, waarbij uiteraard rekening moet worden gehouden met de besluiten van de Europese Raad van Edinburgh, het interinstitutionele akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de procedures voor de tenuitvoerlegging van het werkprogramma en ook het subsidiariteitsbeginsel.
In dat kader moet het werkprogramma worden beoordeeld, dat door de Commissie al in 1996 is gepresenteerd en nu ook voor het jaar 1997. Ik wilde de geachte afgevaardigden in herinnering brengen dat de initiatieven van de Commissie in wezen op twee hoofdlijnen zijn gebaseerd. Ten eerste moeten de nieuwe wetgevingsvoorstellen beantwoorden aan criteria als nauwkeurigheid, helderheid en transparantie. Ten tweede moeten we de beginselen van de herziening van de bestaande wetgeving aanhouden en de teksten toegankelijker maken. Daartoe hebben wij bij de Commissie voor de interne markt een nieuwe vereenvoudigingsmethode ingevoerd onder de u bekende naam SLIM.
Alle acties, waarover ik nu niet zal uitwijden, vormen een uiting van een nieuwe wetgevingsmentaliteit, die wij overigens in het document "Betere wetgeving 1995" hebben beschreven. Het is overigens nuttig u erop te wijzen dat de wetgevingsvoorstellen van de Commissie wezenlijk aan het subsidiariteitsbeginsel beantwoorden. De Commissie beoordeelt derhalve de relevantie van de acties, enerzijds, op basis van noodzakelijkheidscriteria - kunnen de doelstellingen op bevredigende wijze door de lid-staten worden bereikt? - en anderzijds, op basis van doelmatigheidscriteria - zouden de doelstellingen beter op communautair niveau kunnen worden verwezenlijkt?
Overigens vestig ik uw aandacht op het feit dat onze voorstellen, zoals wij ze zien, beter rekening moeten houden met de nagestreefde doelstellingen. Met andere woorden, het proportionaliteitsbeginsel blijft een wezenlijk criterium van onze wetgevingsactiviteit. Wij willen dit beginsel, via de kaderrichtlijnen, toepassen door het vaststellen van gemeenschappelijke minimummaatregelen, zoals dat het geval was voor het garantiefonds voor verbruiksgoederen, heffingen op vrachtwagens, overheidsaankopen enzovoort.
Een derde element dat hier speelt en dat wellicht te zwaar is bekritiseerd, niet vandaag, maar in het vorige debat, is het gebruik van groen- en witboeken. Die groenboeken maken we niet voor ons eigen plezier. Zij zijn bestemd om het overleg uit te breiden tot alle belanghebbenden: parlementaire kringen uiteraard, maar ook andere betrokken organisaties, onze burgers, om de juiste conclusies te kunnen trekken die vervolgens zullen worden omgezet in actieplannen, richtlijnen, verordeningen en andere wetgevende handelingen. Wij hebben dertien groenboeken gepubliceerd en ik wil u het nut ervan toelichten. Ik zal een voorbeeld nemen, omdat dit me bijzonder relevant lijkt.
Met de publicatie van het Groenboek over de Monetaire Unie, de Europese munt, in mei 1995, hebben wij het grote debat over de Monetaire Unie kunnen lanceren. Als u dit groenboek weer eens leest, constateert u dat de voorstellen die momenteel onze discussiebasis vormen, en die u en de Raad op 16 oktober zijn voorgelegd, wel degelijk de voorstellen zijn die in dit groenboek van mei 1995 voorkomen. Ik kan u nog andere voorbeelden van overleg met de betrokken kringen noemen, met name voor het programma "auto-oil" , die het nut van groenboeken en de doelmatigheid ervan voor de uitvoering van een bepaald programma aantonen.
Ik denk dat we ons in die zin mogen gelukwensen met het brede overleg dat op het niveau van de burgers en de belanghebbenden via de groenboeken op gang komt. Ik geloof dat dat van wezenlijk belang is voor de democratie zoals wij haar bedrijven, hier binnen onze Europese instellingen, en dat wij de invloed van de groenboeken en de witboeken op onze burgers niet mogen onderschatten.
Een ander voorbeeld - dat daarstraks door een aantal sprekers is genoemd - betreft het rapport over de fiscaliteit in de Unie. Iedereen weet dat de belastingen en in het algemeen de harmonisering ervan in de Raad zijn geblokkeerd. Wij hebben het debat weer op gang willen brengen met een verslag op initiatief van commissaris Monti, om het volledige probleem van de belastingen en de complexiteit ervan te bestuderen. Het gaat niet alleen om de directe belastingen, maar ook om de indirecte en om problemen als fiscale dumping.
Ik denk dat de groenboeken een goed instrument vormen om de aandacht van het gewaarschuwde publiek te vestigen op de complexiteit van een bepaalde kwestie en om geleidelijkaan adequate oplossingen te vinden. Ik blijf van mening dat wij dankzij de groenboeken, de verslagen, en een breder overleg met alle burgers, de betrokken kringen uiteindelijk kunnen interesseren voor de actie op communautair niveau, op het niveau van de Europese Unie.
Overigens ben ik zeer verheugd te kunnen vaststellen, mijnheer de Voorzitter, dat een aantal sprekers zich heeft kunnen vinden in onze prioriteiten. Ik dank hen hiervoor. De prioriteiten die in ons werkprogramma zijn gedefinieerd en waarop ik niet meer zal terugkomen, kunnen als volgt worden samengevat: economische groei en werkgelegenheid steunen en ons voorbereiden op de euro; het Europese sociale model concreet bevorderen; de aanwezigheid van Europa op het internationale toneel versterken en ten slotte de weg voor de toekomst vrijmaken met "agenda 2000" . Dat zijn onze prioriteiten, niet alleen voor het jaar 1997, maar voor het hele mandaat van deze Commissie, dat eindigt op 6 januari 2000. Met andere woorden, gedurende het hele mandaat zullen wij te maken hebben met de problemen die deze prioriteiten eigen zijn, daarvan ben ik overtuigd.
Het grootste probleem, ik herhaal dit, ik heb dit al vaak gezegd en ik zal het ook morgen weer zeggen wanneer we zullen spreken over de Europese Raad van Dublin, is dat van de werkloosheid. Het werkloosheidsprobleem is naar mijn mening het essentiële probleem. Natuurlijk, ik ben de eerste om te erkennen dat het sociaaleconomische beleid onder de bevoegdheden van de lid-staten valt en ik ben ook de eerste om te erkennen dat alle lid-staten zich bijzonder inspannen om te trachten de werkloosheidsproblemen op te lossen, om tegen de werkloosheid te strijden, om werk te scheppen voor onze jongeren enzovoort.
Maar ik blijf ervan overtuigd, nogmaals, dat een Europa van vijftien lid-staten met een grote interne markt van 370 miljoen consumenten, zich niet afzijdig kan houden van de nationale zorgen. Door een convergerend beleid op het niveau van de Vijftien bieden wij, hoop ik, een vermenigvuldigingseffect, een toegevoegde waarde aan de inspanningen van de lid-staten. Dat is het doel van het vertrouwenspact dat ik op 31 januari van dit jaar voor u heb gepresenteerd. Het is niet bedoeld om in de plaats te komen van de bevoegdheden van de lid-staten - zij moeten hun taak zelf in eigen land doen - maar om waarde toe te voegen aan de inspanningen van de lid-staten en om een antwoord te geven op de zorgen van onze burgers, op alle niveaus en in alle lid-staten.
Onze burgers - als wij een Europa willen dat dicht bij zijn burgers staat - zouden het niet begrijpen als wij ons niet met de brandende kwesties bezighouden. En juist het werkloosheidsprobleem is, buiten het feit dat het de dagelijkse zorg van onze burgers vormt, onze democratische maatschappij aan het ondermijnen. Reden te meer, dus, om deze gesel van de moderne samenleving aan te pakken. Ik weet heel goed dat wij niet vanuit Straatsburg of Brussel banen kunnen decreteren, maar ik weet wel dat wij door collectief steeds meer betrokken partijen te mobiliseren - economische subjecten, ondernemers - en sociale partners - werkgevers en werknemers - langzamerhand oplossingen zullen vinden voor deze structurele werkloosheid.
Daarom hecht ik aan dit vertrouwenspact, evenals een aantal onder u, en ik laat me niet van mijn weg afbrengen, omdat ik denk dat wij in dit opzicht iets in te brengen hebben. Wij moeten concreet, doeltreffend, vastberaden en welbewust actie voeren. Ik verwacht ook - en ik zal het u morgen zeggen in aanwezigheid van de fungerend voorzitter van de Raad - dat er na Dublin een heldere en krachtige boodschap uitgaat over de bestrijding van de werkloosheid. Alle andere woorden over het Europa van de burgers zouden holle kreten zijn, alle andere verklaringen zouden slechts een slag in de lucht betekenen als wij geen concrete actie zouden voeren, waarmee onze burgers zich kunnen identificeren. Ik deel derhalve de zorgen van al diegenen onder u, die hebben aangedrongen op dit prioritaire aspect van onze actie; zij zal prioritair blijven gedurende het volledige mandaat van deze Commissie, daarvoor sta ik in.
Er zijn andere punten ter sprake gebracht, met name in verband met de Monetaire Unie. Neen, ik behoor niet tot diegenen die denken dat de Monetaire Unie in strijd is met de werkgelegenheid. Ik heb de Monetaire Unie nooit als doel op zich beschouwd, maar als instrument van een beleid van economische en sociale ontwikkeling. Kijkt u maar naar een aantal landen die drastisch in hun begroting snijden om aan de criteria van Maastricht te voldoen, maar die tegelijkertijd werkgelegenheid creëren zonder de criteria van de overheidstekorten uit het oog te verliezen. Ik hoef maar Ierland, Nederland of Denemarken te noemen, de bekendste voorbeelden, die concreet aantonen, dat gezonde overheidsfinanciën de werkgelegenheid niet in de weg staan, integendeel. Juist door de Monetaire Unie zullen wij werkscheppende investeringen kunnen stimuleren.
Hieruit blijkt dat wij op twee fronten moeten strijden: enerzijds voor de verwezenlijking van de Monetaire Unie en anderzijds voor nieuwe banen, voor de valorisatie van alle mogelijkheden van de interne markt en de ontwikkeling van een macro-economische strategie. Ik ben erg blij te kunnen vaststellen dat de sociale partners, voor het eerst in de geschiedenis van de Europese Unie, direct een gezamenlijk verslag hebben gezonden naar de Europese Raad van Dublin, waarin zij zich akkoord verklaren met de strategie die wij hebben ontwikkeld voor de totstandbrenging van de Monetaire Unie. Dat wil zeggen dat de vakbonden en werkgeversorganisaties het met de Monetaire Unie, met de euro, eens zijn. Maar zij zijn het ook eens met onze opvatting over actie ten behoeve van de werkgelegenheid, die aan het vertrouwenspact ten grondslag ligt.
We moeten ook het midden- en kleinbedrijf stimuleren. Men heeft er vanmorgen in het kader van de interne markt niet over gesproken, maar het doet me genoegen dat onze voorstellen in ons algemeen programma ter stimulering van het midden- en kleinbedrijf in de Europese Raad zijn goedgekeurd en ditmaal in de ministerraad zijn vertaald in een concreet bedrag, wellicht niet zo omvangrijk als wij ons hadden gewenst, maar er is ten minste een concrete actie op dit terrein goedgekeurd. We moeten ons goed bewust zijn van het feit dat het de achttien miljoen kleine en middelgrote bedrijven zijn die banen scheppen. We moeten dus een nieuwe weg inslaan om hen te stimuleren.
Ook andere elementen spelen een rol. Ik heb over de belastingen gesproken en een aantal afgevaardigden hebben dit onderwerp eveneens aan de orde gesteld. We moeten de belastingstelsels in hun volledige complexiteit zien. Ik heb het gezegd, er mag in de interne markt geen fiscale dumping voorkomen. Dat zou voor de interne markt even schadelijk zijn als sociale dumping. Ik strijd tegen beide tegelijk, tegen fiscale dumping en tegen sociale dumping. Daarom heb ik wel eens moeilijkheden met enkele ministers van onze lid-staten.
U heeft gelijk dat u de nadruk legt op de elementen die ons naar de toekomst moeten leiden, als wij volledig van de grote interne markt willen profiteren, van deze markt waarvan wij nog niet alle economische en politieke gevolgen hebben verkend. Ik geloof niet dat wij vandaag al deze problemen kunnen oplossen, maar ik hecht hieraan een groot belang in het kader van de intergouvernementele conferentie, in het kader van de ontwikkeling van een buitenlands en veiligheidsbeleid dat deze naam waard is, opdat Europa zijn politieke rol op het internationale toneel kan spelen. Een aantal sprekers heeft op dit aspect terecht de nadruk gelegd.
In dit verband moeten we ook rekening houden met de rechten van de mens. Ik denk dat dat een van de wezenlijke principes is voor al ons handelen, zowel binnen als buiten de Europese Unie. Er wordt geen enkel handels- of ander verdrag getekend, geen enkele samenwerkings- of bijstandsovereenkomst, zonder een formele clausule betreffende de mensenrechten. U heeft gelijk dat u aandringt op de toepassing en de beoordeling van deze clausule over de rechten van de mens ten aanzien van een aantal landen, ik ben de eerste om dit vast te stellen.
Er zijn nog andere structurele tekortkomingen in het verdrag, die de intergouvernementele conferentie moet verhelpen, vooral in de derde pijler. U heeft gelijk dat u zich zorgen maakt over de ontoereikende acties uit hoofde van de derde pijler, met name, zoals u heeft gezegd, wat de seksuele uitbuiting van kinderen betreft, de strijd tegen de criminaliteit en het vrije verkeer van personen. Het is waar dat Europa in dit opzicht niet het beste beeld van zichzelf geeft, noch naar buiten, noch naar zijn eigen burgers. Als wij immers een Europa willen dat dicht bij zijn burgers staat, dan gaat het juist om deze problemen, waarvoor de burgers erg gevoelig zijn, omdat zij zich onveilig voelen door de toename van de georganiseerde misdaad, door verschijnselen die in bepaalde landen de fundamenten zelf van onze democratische instellingen aantasten, zoals de seksuele uitbuiting van kinderen. In sommige lid-staten komen echte nationale uitbarstingen voor.
Wij moeten een adequaat, positief en doeltreffend antwoord op dergelijke problemen geven. Ik ben de eerste om te betreuren dat wij in ons Verdrag nog altijd niet over de noodzakelijke doeltreffende instrumenten beschikken. Als wij werkelijk een vrije en veilige ruimte in dit Europa willen scheppen, denk ik dat wij ook de beschikking moeten hebben over de hiertoe benodigde middelen. Het doet mij bijzonder genoegen in het ontwerp-verdrag van het Ierse voorzitterschap te kunnen vaststellen dat de overgrote meerderheid van de lid-staten deze problemen in het kader van de intergouvernementele conferentie goed heeft ingeschat. Zij hebben adequate voorstellen gedaan, juist om hieraan iets te doen. U zult me altijd aan uw zijde vinden, als het erom gaat actie op deze terreinen te ondernemen binnen de bevoegdheden die ons door de verdragen zijn toebedeeld.
Voorts moeten wij de weg voor de toekomst plaveien, het jaar 2000, en het jaar 2000 is voor ons geen mythisch jaar. Het is nu een jaar dat binnen ons bereik moet liggen, waarop we ons moeten voorbereiden. Wij als Commissie willen ons inzetten voor de zware taak van de uitbreiding op politiek niveau en voor de reorganisatie en herstructurering van een aantal financiële en structurele beleidsvormen met het oog op de uitbreiding. Wij hebben ons hiertoe verbonden in het kader van de in Madrid vastgestelde strategie en wij werken momenteel aan een financieel pakket, dat we "agenda 2000" noemen en dat wij de Raad na afronding van de intergouvernementele conferentie, dus halverwege volgend jaar, zullen voorleggen. Het bestrijkt alle problemen in verband met de uitbreiding en de financiële vooruitzichten na 1999, rekening houdend met het landbouwbeleid en de financiële gevolgen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de reorganisatie en herstructurering van de structuurfondsen en alle andere verwante problemen. Dit totaalpakket zal de ministerraad worden voorgelegd, maar niet voor donderdag. Ik wil de intergouvernementele conferentie op dit moment niet overbelasten, maar na afloop ervan zal de Raad en zult u van de Commissie dit totaalpakket ontvangen dat de belangrijke punten van agenda 2000 voorbereidt.
U heeft nog andere problemen aangekaart, vooral in verband met de bescherming van de gezondheid. Uiteraard vormen de volksgezondheid en de zorgen die hiermee verband houden een van de grote aandachtspunten van de Commissie en gaan zij schuil achter bepaalde andere beleidsvormen, zoals het landbouwbeleid. Het probleem van de gekke-koeienziekte, van de genetisch gemanipuleerde maïs en dergelijke, de strijd tegen rookverslaving enzovoort, telkens gaat het om zorgen die het gezondheidsbeleid raken.
Natuurlijk kunnen wij niet op alle afzonderlijke voorstellen, zoals u ze heeft besproken, antwoord geven, maar ik wilde nog even stilstaan bij iets, wat mij daarstraks, ik zou niet willen zeggen "heeft gekwetst" omdat ik me nooit gekwetst voel, maar eerder "geprikkeld" , namelijk toen men vraagtekens plaatste achter de rol van de Commissie als hoedster van de verdragen. Ik zeg u, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik geloof dat het de essentiële taak van de Commissie is, hoedster van de verdragen te blijven. Dat heb ik verscheidene malen aangetoond en u kunt daarvan getuigen.
Telkens wanneer een lid-staat meende zich aan de toepassing van de verdragen te kunnen onttrekken, heb ik mijn stem laten horen en ik heb altijd geantwoord binnen de bevoegdheden en privileges die de onze zijn. In de intergouvernementele conferentie en binnen de bevoegdheden van de Commissie vecht ik energiek om de prerogatieven van de Commissie, zoals deze in het institutionele evenwicht zijn ontwikkeld - een van de sterke punten van de geniale grondlegger Jean Monnet - te behouden. Dit is een verwijt dat ik nooit zal aanvaarden en u zult het me vergeven dat ik wellicht harder en directer dit verwijt en deze kritiek heb weerlegd.
Voilà, mijnheer de Voorzitter, enkele argumenten, of antwoorden, op bepaalde opmerkingen van de geachte afgevaardigden die het werkprogramma van de Commissie hebben willen steunen, die ook kritiek hebben willen leveren, maar op constructieve wijze. U kunt er zeker van zijn, dat wij met deze voorstellen rekening zullen houden en dat wij samen zullen trachten Europa naar het jaar 2000 te leiden. Ik hoop eveneens dat er na de Europese Raad van Dublin, eind deze week, een heldere boodschap in deze richting zal uitgaan, dat Europa ondanks alles in beweging is, dat het dynamisch is en zich weet te verdedigen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Ontwerp van algemene begroting voor 1997
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0404/96, van de heer Brinkhorst, namens de Begrotingscommissie, over het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 1997 Afdeling III - Commissie (in de door de Raad gewijzigde versie (C4-0600/96); -A4-0403/96, van de heer Fabra Vallés, namens de Begrotingscommissie, over de door de Raad aangebrachte wijzigingen in de amendementen van het Parlement op Afdeling I -Europees Parlement, bijlage Ombudsman Afdeling II -Raad Afdeling IV -Hof van Justitie Afdeling V -Rekenkamer Afdeling VI - Economisch en Sociaal Comité - Comité van de Regio's van het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 1997 (C4-0600/96).Ik geef het woord aan de heer Fabre-Aubrespy voor een prealabele kwestie.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde mijn collega's de prealabele vraag voorleggen, het debat over de tweede lezing van de begroting te weigeren om redenen van niet-ontvankelijkheid.
Deze tweede lezing draait immers om de wens van het Parlement, zich niet te scharen achter de uitgangspunten van de Raad, die terecht wordt gemotiveerd door de noodzaak bezuinigingen in de Europese begroting door te voeren. Daartoe stelt de Begrotingscommissie ons een amendement voor, dat de kern zelf van deze tweede lezing vormt, namelijk amendement nr. 4521, dat tot doel heeft een deel van de structurele middelen, 100 miljoen ecu, in categorie 4 te financieren en niet in categorie 3. Welnu, dit amendement is niet ontvankelijk, mijnheer de Voorzitter, wat de hele tweede lezing niet ontvankelijk maakt; dit amendement is niet ontvankelijk omdat het de rechtsgrondslagen wil veranderen.
In de toelichting wordt wat het juridisch aspect betreft aangegeven, dat genoemde kredietlijn een passende rechtsgrondslag bezit. We mogen evenmin vergeten, dat deze lijn de structuurfondsen al koppelt aan de OostEuropese landen, omdat de rechtsgrondslagen inderdaad voorzien dat deze band kan worden uitgebreid tot het transeuropese net. Zo'n bewering is volslagen ongegrond, zij is niet juridisch gemotiveerd. Het besluit waarnaar gisteren in de Begrotingscommissie werd verwezen, besluit nr. 1692 van 23 juli 1996 van de Raad en het Europees Parlement, had niet tot doel, en zou ook niet als gevolg kunnen hebben, de rechtsgrondslag te wijzigen. Iedereen zal begrijpen dat, wanneer over transeuropese netwerken wordt gesproken, men daarmee uiteraard geen grensoverschrijdende samenwerking bedoelt.
Als wij de begroting met dit amendement goedkeuren, zal het de Commissie geheel en al vrijstaan haar niet in deze vorm uit te voeren. Het gaat dus om een gratuite aankondiging, om een kunstgreep. Daarom vraag ik mijn collega's de prealabele kwestie te stellen.

Samland
Voorzitter, het betoog van collega Fabre-Aubrespy heeft niets te maken met waarover de Begrotingscommissie gisteren heeft gestemd. Ten eerste gaat het überhaupt niet om middelen voor de structuurfondsen. Mijnheer Fabre-Aubrespy was gisteren wel aanwezig, maar als hij had geluisterd, zou hij weten dat wij geen besluit hebben genomen over middelen van de structuurfondsen, die over andere categorieën moeten worden verdeeld, maar dat wij gisteren erover hebben gesproken, dat de uit de eerste lezing van de begroting voor 1997 bespaarde middelen in categorie 4, die toen in een algemene reserve werden geplaatst, in een globale wijziging door de rapporteur zijn verdeeld.
Nu kan men erover twisten of men dat politiek wel wil, maar laat alsjeblieft formaliteiten achterwege die niet ter zake doen. Er bestaat dus helemaal geen reden voor deze verklaring van collega Fabre-Aubrespy, en ik verzoek u daarom, zijn voorstel af te wijzen en het debat over de tweede lezing van de begroting te laten aanvangen.

De Voorzitter
Beste collega's, de door de heer Fabre-Aubrespy naar voren gebrachte kwestie doet volgens mij niet ter zake. Hij beroept zich immers op de niet-ontvankelijkheid van de begroting op grond van de veronderstelde niet-ontvankelijkheid van een amendement. Welnu, overeenkomstig artikel 125, lid 3 is het de taak van de Voorzitter om over de ontvankelijkheid van amendementen te beslissen. Dit besluit dient eventueel op het moment van de stemming en niet nu te worden genomen. Uit het oogpunt van het Voorzitterschap kunnen wij dus voortgaan met ons debat. Over de door collega Fabre-Aubrespy te berde gebrachte kwestie is er overeenkomstig artikel 128 geen debat, zodat ik nu het woord geeft aan de eerste ingeschreven spreker, dat is de rapporteur, de heer Brinkhorst.

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, zo dadelijk gaat het laatste debat over de begroting voor 1997 van start, en dus is het in zekere zin tijd om de balans op te maken. Vanuit financieel, budgettair en institutioneel oogpunt wordt de begroting van 1997 door een aantal tegenstrijdigheden en tegenstellingen gekenmerkt.
Op de eerste plaats realiseerde het Europees Parlement zich van meet af aan in zijn resoluties over de oriëntaties, dat het begrotingsjaar 1997 een bijzonder jaar zou worden en dat er een stringente begroting diende te komen. Daar hebben we gehoor aan gegeven. We hebben een flinke zelfdiscipline aan de dag gelegd, en ik wil bij dezen hulde brengen aan al mijn collega's van de commissies, die zoveel inspanningen hebben geleverd en echte offers hebben gebracht omdat de werkelijke prioriteiten tegen elkaar moesten worden afgewogen.
Nu hebben we een ontwerp-begroting afgeleverd die - vooropgesteld dat ze donderdag wordt aangenomen - de eerste in haar soort is, omdat het de eerste begroting sinds 1979 is die onder het voorontwerp van begroting van de Commissie blijft. Opvallend is het verschil met de Raad. Terwijl het Parlement echt in haar prioriteiten heeft gesnoeid, heeft de Raad enkel ogenschijnlijk besparingen doorgevoerd op het terrein waarvoor hij verantwoordelijk is. 1 Miljard ecu voor landbouw is natuurlijk geen echte besparing te noemen. Omdat de Commissie en de Raad de ramingen de afgelopen jaren te hoog hadden ingezet, zijn er flinke terugbetalingen aan de ministers van Financiën verricht; de besparing van 1 miljard ecu bij de uitbetalingen van de regionale fondsen kan in een situatie waarin we ongeveer 25 miljard ecu te weinig hebben uitgegeven nou niet echt een besparing worden genoemd. Dat is de eerste tegenstrijdigheid.
De tweede heeft met de prioriteiten te maken. De Raad en de Europese Raad hebben herhaaldelijk prioriteiten vastgesteld, maar woorden zijn altijd sterker dan daden. Wat betreft onderzoek en ontwikkeling, transeuropese netwerken en Noord-Ierland heeft de Europese Raad vaak gezegd dat we de bedragen moeten verhogen, maar als het erop aankomt is er geen geld. Het is daarentegen het Parlement dat de door de Raad aangegeven prioriteiten heeft gefinancierd. Ik herinner me nog een debat met onze collega's over Noord-Ierland: als het Parlement toen niet de kredieten in ere had hersteld en uit zijn eigen middelen had gehaald, hadden we de drie genoemde prioriteiten niet kunnen financieren.
De derde, belangrijke tegenstrijdigheid is institutioneel van aard. Omdat wij vóór een stringent debat en vóór een stringente begroting waren, had het Parlement van meet af aan het recht om een dialoog met de Begrotingsraad te verwachten. Daar viel dit jaar geen spoortje van te bekennen. De Raad doet me vaak aan de drie aapjes denken: niks horen, niks zeggen en niks zien. Zelfs op 19 november zijn we geen streep verder gekomen met de belangrijke institutionele onderwerpen die deze begroting kenmerken, te weten de rechtsgrondslag, de visserijovereenkomst en enkele kleine verschuivingen binnen de categorieën van de verschillende financiële gebieden. Alleen omdat we zeer zware druk hebben uitgeoefend, hebben we uiteindelijk nog iets op het vlak van de visserij weten te bereiken.
De Begrotingsraad is geen echte Raad, en in de ontwerp-resolutie verzoeken we de Voorzitter van het Parlement en de voorzitter van de Commissie - ik ben blij dat voorzitter Santer hier vandaag aanwezig is - dit onderwerp bij de voorzitter van de ECOFIN-Raad aan te kaarten. Als we vooruitgang willen boeken wat betreft de intergouvernementele conferentie en de noodzaak het democratisch tekort aan te vullen, moeten we een andere gesprekspartner hebben. Daarom staat er in paragraaf 14 van de ontwerp-resolutie dat de Begrotingsraad niet als een betrouwbare en effectieve gesprekspartner voor het Parlement kan worden beschouwd. Dit betekent in zekere zin dat we het wat de Begrotingsraad betreft voor gezien houden.
Dan wil ik nog kort iets over de specifieke onderwerpen zeggen. Ik verzoek de Commissie in het wetgevend programma voor 1997 enkele nieuwe begrotingslijnen op te nemen. Ik heb aandachtig naar Commissievoorzitter Santer geluisterd toen hij zei dat de derde pijler prioriteit had, en ik hoop dat hij zich paragraaf 20 van de ontwerpresolutie ter harte zal nemen. Wij hebben de reserve in een aantal gebieden gebruikt. Wat MEDA betreft hebben we haar niet gebruikt om de MEDA-landen te straffen of te benadelen, maar om heel duidelijk te maken dat het Parlement het meent wanneer het over de resolutie van 19 september inzake Turkije spreekt. Voorgesteld wordt 100 miljoen ecu in reserve te houden voor speciale acties met betrekking tot Turkije. Helaas heeft het antwoord van voorzitter Santer aan Voorzitter Hänsch de Begrotingscommissie er niet van kunnen overtuigen dat dit rechtvaardig is. Het spijt ons, maar we vinden dat het op deze manier moet gebeuren.
We zullen stemmen voor extra geld voor onderzoek en ontwikkeling, waar een kleine reserve voor bestaat. We moeten met de Commissie praten over de prioriteiten van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Niet-nucleaire energie is een belangrijk onderwerp.
Als laatste moet er voor komend jaar een nieuwe dialoog over landbouw in gang worden gezet. We zijn daarmee begonnen met onze collega's die op het gebied van de landbouw actief zijn, maar het is duidelijk dat reserves op landbouwgebied een stap in de goede richting zijn, niet om de landbouw te vernietigen, maar om haar binnen de communautaire prioriteiten de juiste plaats te geven. Het voorlichtingsbeleid is de laatste reserve en daarvoor ben ik de heer Oreja complimenten verschuldigd. Hij heeft veel vooruitgang geboekt, maar ik hoop dat we daar komend jaar binnen onze verschillende institutionele kaders wezenlijke vooruitgang bij kunnen boeken.

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, toen we in de vergadering van oktober de begroting voor 1997 indienden, waren we ons terdege bewust van de beperkingen die deze vertoonde. Sommige van die beperkingen waren van algemene aard, voor wat betreft de instellingen als geheel, terwijl andere veel concreter waren, zoals in het geval van de Rekenkamer die met een nijpend tekort aan personeel zat vanwege de uitbreiding en toename van de activiteiten van de Europese Unie en met het oog op haar geografische uitbreiding, waarvoor een groter aantal personen benodigd was. Een ander concreet geval was dat van het Comité van de Regio's, met betrekking tot het aantal deskundige adviseurs.
Ondanks deze beperkingen waren we blij, dat we aan de vereisten hadden voldaan van de tripartiete dialoog van 3 april van dit jaar, waarin de Raad, de Commissie en het Parlement het eens waren geworden over de inspanningen die moesten worden geleverd om tot eensluidende standpunten te komen op het gebied van de financiële regelgeving, ten aanzien van de begrotingsdiscipline, de doorzichtigheid, en de nulgroei van het organogram; bijzonder ingenomen waren we met de aanzienlijke besparing die we in de begroting voor 1997 dankzij interinstitutionele samenwerking konden bereiken.
In feite hadden we de stille hoop, dat dit de eerste begroting zou zijn die in eerste lezing zou worden aanvaard, maar die verwachting is niet uitgekomen. De Raad heeft een reeks amendementen verworpen; nadat we die afwijzingen onder de loep hadden genomen, na te hebben geconstateerd dat die amendementen in overeenstemming waren met de tripartiete dialoog, en na te hebben vastgesteld dat de Raad het verwerpen van die amendementen op geen enkele wijze met argumenten had onderbouwd, is de Begrotingscommissie - unaniem - tot de conclusie gekomen, dat we de verworpen amendementen opnieuw zouden indienen.
Het enige nieuwe amendement, mijnheer de Voorzitter, is gericht op ondersteuning van de taalcursussen zodat die kunnen worden voortgezet, aangezien het ons inziens noodzakelijk lijkt, dat de mogelijkheid tot rechtstreekse communicatie tussen ons onderling blijvend gestimuleerd wordt. We zitten nu eenmaal met een niet geringe taalbarrière, en de tolken zijn ons zeer zeker tot grote steun, maar we kunnen nu eenmaal niet hand in hand met een tolk door het leven gaan om ons overal bij te staan.
Ik weet niet of er nog andere amendementen zijn, want de indieningstermijn is nog niet afgesloten en er kan nog een nieuw amendement worden ingediend.
In elk geval moet gezegd, mijnheer de Voorzitter, dat wij niet kunnen bevatten om welke redenen bepaalde amendementen zijn verworpen, als we zien - en ik zeg dit met alle respect - dat de logica soms ver te zoeken is. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat eenzelfde amendement voor de ene instelling aanvaard is, terwijl het voor een andere instelling is verworpen.
Anderzijds zijn er amendementen verworpen die geen enkel financieel gevolg hebben, amendementen die uitsluitend tot doel hebben, de doorzichtigheid te bevorderen. De verwerping van één amendement is zelfs in tegenspraak met hetgeen in het Financieel Reglement gesteld is. Het geval van het Hof van Justitie: wij pleitten voor een grotere transparantie op het gebied van de huren (in de korte tijd tussen het moment dat wij hierover discussieerden en nu, hebben wij al gelijk gekregen, als u kijkt naar de situatie rond het Paleis van het Hof van Justitie); 18 revalorisaties zijn afgewezen: bij een situatie van nulgroei kunnen we deze ambtenaren naar mijn idee niet de gelegenheid onthouden, verder carrière te maken, en daarom waren deze revalorisaties volgens mij belangrijk, die voor overige instellingen trouwens wél aanvaard zijn.
Wat betreft het Economisch en Sociaal Comité worden de amendementen betreffende vergaderingen, convocaties en publikaties opnieuw ingediend. Ten aanzien van de gemeenschappelijke organisatiestructuur van het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's is er een amendement verworpen waaraan ik vrij veel belang hecht, en dat betrekking heeft op de analytische boekhouding voor het gelijktrekken van de boekhouding in alle instellingen.
Hiermee, mijnheer de Voorzitter, ben ik dus al aan het einde van mijn betoog gekomen, met de boodschap dat de Begrotingscommissie zich met unanimiteit heeft uitgesproken vóór de ingediende amendementen ter verbetering van de verhouding kosten-baten, ter verbetering van het functioneren van de instellingen, van hun doorzichtigheid en de controle waaraan zij worden onderworpen, mijnheer de Voorzitter, wat geheel en al in overeenstemming is met de tripartiete dialoog van 16 april; de Begrotingscommissie verzoekt u allen, haar standpunt bij stemming te ondersteunen.

Ghilardotti
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben zojuist in dit Huis geluisterd naar de heer Santer die wederom met klem wees op de behoefte aan een economisch en sociaal Europa en het idee van het vertrouwenspact opperde, om op communautair niveau een gecoördineerde ondersteuning voor de werkgelegenheid en het sociaal beleid van de grond te krijgen, zonder dat daarbij getornd wordt aan de bevoegdheden van de lid-staten.
Natuurlijk staat het Europees Parlement daar volledig achter en eigenlijk heeft het zelf altijd daarop aangedrongen. Doch dit lijkt allemaal aan dovemansoren gezegd bij de Raad, die immers in zijn tweede lezing van de begroting alle voorstellen van het Europees Parlement van tafel heeft geveegd. Het Parlement is hoe dan ook heel consequent gebleven en heeft thans zijn keuzen opnieuw op tafel gelegd. De Begrotingscommissie zal morgen dit Huis verzoeken om voor deze keuzen te stemmen. Het doel daarvan is de werkgelegenheid vooruit te helpen en de zwakkere groepen bij te staan - bejaarden en gehandicapten - met het oog op de bevordering van de sociale dialoog.
Wij stellen eveneens een specifieke begrotingslijn voor om proefprojecten op touw te zetten in de derde categorie, die van de werkgelegenheid. In dit verband wilde ik herinneren aan een ander element dat ons zorgen baart: het onbegrijpelijke standpunt dat de Raad heeft ingenomen over de rechtsgrondslag. Mijnheer de voorzitter van de Raad, heel eerlijk gezegd vind ik dit een kortzichtig standpunt dat de relatie tussen de burgers en Europa vast en zeker nog moeilijker maakt. Voor de Europese burgers is dit een negatief signaal!
Ik denk dat hier sprake is van een absurde krachtmeting met het Europees Parlement. Het Parlement komt op de proppen met een uiterst redelijke oplossing die het begrotings- en bezuinigingsbeleid echt niet op kop zet, aangezien dit Huis juist een van de warmste pleitbezorgers van dat beleid is. Wij geloven bovendien dat ons antwoord, hoe klein ook, in ieder geval inhaakt op de behoeften van de Europese burgers en dat het Europa dichter bij de burgers kan brengen. Dus, wat wil de Raad nu eigenlijk aantonen met zijn standpunt? Eerlijk gezegd kunnen wij er geen touw aan vastknopen!
Ik nodig derhalve de Raad uit om zijn standpunt nog even tegen het licht te houden. Voor een herbezinning is het nooit te laat! Tijdens de Top van Dublin zal het vertrouwenspact ter sprake komen. Het akkoord over de rechtsgrondslagen is een kans om te bewijzen dat wij consequent weten te zijn.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie regionaal beleid doet het mij deugd dat de Raad het juist heeft geacht gevolg te geven aan het verzoek van het Parlement om extra kredieten uit te trekken voor de communautaire steenkool- en textielinitiatieven. Dit zal een opluchting zijn voor de regio's die vol ongeduld wachten op berichten uit de Raad dat er in de begrotingslijnen extra geld vrij zal komen.
Verder wil ik namens de Commissie regionaal beleid zeggen dat we blij zijn met de oplossing die voor het programma voor vrede en verzoening in Noord-Ierland is gevonden, maar ik wil wel het standpunt van onze rapporteur onderstrepen, dat het in feite het Parlement is dat de oplossing heeft gezocht in een extra bedrag van 100 miljoen ecu. Als er echter een negatieve reserve wordt gevormd zal dat - zo vat het Parlement dat althans op - afbreuk aan de gebleken prestatie doen; onderbestedingen en andere programma's zullen in feite voor het programma voor vrede in Noord-Ierland opdraaien. Dit betekent in feite dat het ene gat met het andere wordt gedicht.
We moeten ronduit stellen dat de Raad zijn verantwoordelijkheden op dit vlak niet heeft vervuld. Het lijkt me daarom beter dat het Europees Parlement erop aandringt geraadpleegd te worden voordat dit geld naar de extra kredieten voor het vredesprogramma wordt overgeheveld. Het zou immers wel heel erg ironisch zijn als we het programma voor vrede in Noord-Ierland zouden financieren uit de onderbestedingen van het programma voor vrede in Noord-Ierland voor 1997 en 1998.
Verder wil ik nog iets zeggen over de nulgroei-strategie en over het besluit om op de betalingskredieten van de structuurfondsen 1 miljard ecu te bezuinigen. De heer Bronkhorst heeft gelijk: het is geen kwestie van besparingen. Dit is technisch gezien niet de goede manier om de dingen aan te pakken, omdat het tot grotere vertragingen zal leiden. Sommige regio's en sommige projecten hebben in 1994/5 geen betalingen gekregen, en op deze manier maken we de situatie van slechte uitvoering en mogelijke onderbestedingen alleen nog maar erger.
Als de Raad het stevig had willen aanpakken, had hij de lid-staten eruit kunnen pikken die zich niet aan de regionale programma's hebben verbonden en hun betalingskredieten en eventueel zelfs hun vastleggingskredieten kunnen korten. Dan waren er over de gehele linie besparingen geweest. Politiek gezien kan de Raad het nu niet maken de betalingskredieten van de structuurfondsen aan de convergentiecriteria van de EMU te verbinden. De Raad is hier tegenstrijdig bezig. Vorige week nog gaf hij hoogdravende verklaringen uit over de noodzaak de investeringen op nationaal niveau te handhaven, om groei, concurrentievermogen en de vorming van duurzame werkgelegenheid te bevorderen, en nu wordt er in middelen gesnoeid om maar aan de convergentiecriteria van de EMU te kunnen voldoen.
Tot besluit wil ik nog kwijt dat dit geen begroting voor een "burgers-eerst" -campagne is. Dit is een begroting die de ministers van Financiën tevreden moet stellen, een begroting gericht op discipline, en ik denk dat haar in onze regio's een koele ontvangst te wachten staat.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de begroting van de Europese Gemeenschappen voor 1997, die deze week door het Parlement zal worden goedgekeurd, is over het algemeen redelijk en deugdelijk: er zijn besparingen bereikt, de prioriteiten zijn duidelijker afgebakend en er zijn interessante nieuwe projecten.
De algemene tevredenheid gaat echter hand in hand met een aantal teleurstellingen, omdat de begrotingsprocedure namelijk ernstig tekort is geschoten. Een beter resultaat had er wel in gezeten - beter voor alle betrokken instellingen.
De gemeenschapsbegroting voor 1997 bevat belangrijke disciplinaire aspecten. Sommige zijn reëel, bijvoorbeeld de "nul" voor nieuw personeel in alle instellingen - behalve voor de uitbreiding - is een symbolisch maar zeer zichtbaar signaal.
Andere disciplinaire aspecten zijn meer provisorisch van aard: zowel het gemeenschappelijk landbouwbeleid als de betalingskredieten van de structuurfondsen worden met 1 miljard ecu gekort. Maar aan de onderliggende verordeningen wordt niets veranderd, en deze moeten volledig worden gefinancierd. De feitelijke discipline van de begroting 1997 zal derhalve pas tijdens de uitvoering blijken. Met name in de landbouwsector moeten de besluiten verenigbaar zijn met de stringentere begrotingsbeperkingen.
De instellingen waren het er gedurende de hele begrotingsprocedure in hoge mate over eens dat de discipline moest worden opgevoerd. In 1997, het beslissende jaar voor de succesvolle start van de Economische en Monetaire Unie, moet gezorgd worden dat de gemeenschapsbegroting aansluit bij de serieuze inspanningen die op nationaal niveau worden geleverd.
Ofschoon de standpunten dus in beginsel wel op elkaar aansloten, was het toch moeilijk de Raad en het Parlement op één lijn te krijgen wat de tenuitvoerlegging betreft. Belangrijke kansen werden gemist, zowel om de uitgaven verder te beperken als om de procedures te verbeteren.
Als de herziening van de financiële vooruitzichten was goedgekeurd, had dat belangrijke investeringen in 1998 en 1999 aangejaagd en een politiek kader voor een nog strengere begroting in 1997 gecreëerd. Bovendien had dit het vertrouwen in de toekomst van de Unie kunnen aanwakkeren.
Op het laatst kon er zelfs geen overeenstemming bereikt worden over een klein beetje flexibiliteit tussen de categorieën voor 1997 - extra uitgaven daargelaten. Het is nooit de bedoeling geweest de financiële vooruitzichten voor zeven jaar spijkerhard vast te leggen. Herschikking tussen de categorieën onderling - wat niet tot hogere uitgaven leidt - moet aangemoedigd worden om op nieuwe situaties te kunnen inspelen.
Wat de procedures betreft ben ik blij dat er overeenstemming is bereikt over het feit dat de begrotingsautoriteit beter over de visserijovereenkomsten moet worden ingelicht. Het belangrijkste punt van deze overeenstemming is: als er extra kredieten nodig blijken, zullen in een trialoog de oorzaken van deze situatie worden onderzocht en zal bekeken worden welke maatregelen eventueel genomen moeten worden. Dat moet meer doorzichtigheid en een betere controle over de begrotingskosten van deze overeenkomsten mogelijk maken.
Dat de instellingen geen overeenstemming hebben weten te bereiken over de rechtsgrondslag is teleurstellend. Een gezond financieel beheer vereist duidelijke regels hierover, en deze kunnen alleen omschreven worden als de drie instellingen overeenstemming bereiken.
Zolang er geen overeenstemming is, moet de Commissie haar verantwoordelijkheid op zich nemen. Wat de tenuitvoerlegging van de begroting 1997 betreft, zal ze de handelwijze volgen die ze in haar mededeling van juli 1994 heeft uiteengezet. Dit houdt in dat er gedurende een beperkte periode voorbereidende acties en proefprojecten zullen worden uitgevoerd, nog voordat er een rechtsgrondslag is voorgesteld. Dit geldt bijvoorbeeld voor de nieuwe proefprojecten voor vluchtelingen en asielzoekers.
Dat er zoveel kansen zijn gemist bewijst wel dat de overlegprocedure niet naar behoren functioneert. We moeten erover nadenken hoe ze kan worden verbeterd.
Naast de discipline zal de gemeenschapsbegroting 1997 ook scherper afgebakend zijn. Wanneer de middelen schaars zijn, moeten de uitgaven immers meer op de prioriteiten van de Unie worden afgestemd. Dit betekent ook dat activiteiten met een lagere Europese toegevoegde waarde achterwege moeten worden gelaten.
Vanuit die gedachte heeft de Commissie voorgesteld de communautaire uitgaven meer op het scheppen van werkgelegenheid en de groei te richten. Daarbij zijn onderzoek, transeuropese netwerken en het midden- en kleinbedrijf als bijzonder waardevolle sectoren aangeduid.
De Commissie had graag gezien dat deze activiteiten over 1998 en 1999 flink versterkt zouden worden via een herziening van de financiële vooruitzichten. Onderdeel van dit voorstel was tevens de onbestreden financiering van het nog openstaande bedrag van 100 miljoen ecu voor het Ierse vredesproces.
Zonder overeenstemming over de herziening is het lastig om de middelen voor deze prioriteiten te vinden. In deze moeilijke omstandigheden is de Commissie blij met de voorstellen van de Begrotingscommissie inzake de financiering van het Ierse vredesproces in categorie 2, de versterking van onderzoek en ontwikkeling in categorie 3 en de extra infrastructuurinvesteringen in categorie 4.
De gemeenschapsbegroting 1997, zoals ze nu is, bevat een aantal nieuwe projecten. Ik heb zojuist al de nieuwe proefprojecten voor vluchtelingen en asielzoekers genoemd.
Verder hecht ik mijn onvoorwaardelijke steun aan de initiatieven van de rapporteur, de heer Brinkhorst, om het gebruik van de communautaire middelen verder te stroomlijnen. De Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole onder leiding van hun voorzitters, Detlev Samland en Diemut Theato, hebben niet te vergeten van meet af aan de inspanningen van de Commissie voor een nieuwe cultuur in het financieel beheer op alle mogelijke manieren gesteund en aangemoedigd.
Tot besluit wil ik de rapporteurs, Laurens Brinkhorst en Juan Fabra Vallés, de voorzitter van de Begrotingscommissie, Detlev Samland, en zijn collega's bedanken dat zij zich zo hebben ingespannen om de begrotingsprocedure 1997 tot een goed einde te brengen.

Wynn
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek weliswaar namens de Socialistische Fractie, maar wil toch op persoonlijke titel iets zeggen. Van de zeven jaar dat ik nu al bij de begrotingsprocedure betrokken ben, is dit het meest onbevredigende geweest; dat moet ik even op persoonlijke titel kwijt. Daar zijn verschillende redenen voor aan te wijzen, en daarvan wil ik er twee uitlichten.
Om te beginnen werden de twee strategieën die onze fractie voorstond niet unaniem door het Parlement aangenomen, en dat leverde ons in de onderhandelingen met de Raad een bijzonder zwakke positie op. We zijn de onderhandelingen met de Raad ongewapend ingegaan.
Op de tweede plaats heeft de houding van de Raad bepaald geen goed gedaan. Dit blijkt nog het meest uit een amendement op de resolutie dat de heer Colom i Naval gisterenavond in de Begrotingscommissie heeft ingediend, en waarin het volgende staat: " Het Parlement betreurt het dat de Raad niet heeft ingestemd met een lichte herziening van de financiële vooruitzichten, welke bedoeld was om de prioriteiten die de begrotingsautoriteit in de overlegprocedure kenbaar heeft gemaakt te verwezenlijken, terwijl bij verschillende eerdere gelegenheden gezamenlijk een ander standpunt was ingenomen" . Daarmee is alles gezegd. Maar ook wat zaken als overeenstemming over de rechtsgrondslag betreft heeft de Raad zich onverzettelijk opgesteld, en dat heeft bij veel mensen een nare smaak achtergelaten.
Nu zijn er drie Unie-prioriteiten die wij vanaf het allereerste begin wilden steunen. We moeten het maar doen met de oplossingen die voorhanden zijn, dunkt me. Mevrouw McCarthy heeft de negatieve reserve bij categorie 2 heel goed uiteengezet. Het lijkt erop dat er wel een oplossing voor het Ierse vredesproces is, maar niet op de manier zoals wij het wilden. Het laatste redmiddel grijp je kennelijk aan wanneer het rationele debat geen soelaas meer biedt, of wanneer je het rationele debat verloren hebt.
Voor onderzoek en ontwikkeling is bij categorie 3 een negatieve reserve opgenomen, wat betekent dat we moeten hopen dat in de ene categorie waar we onze prioriteiten hebben, sommige van deze prioriteiten niet worden vervuld of besteed, zodat we de negatieve reserve kunnen financieren.
Dan zijn er verder nog de TEN's bij categorie 4, die de Commissie hopelijk in de toekomst naar categorie 3 zal overschrijven. Zoals ik al zei, is dit niet iets waar we in eerste instantie onze steun aan wilden geven.
Voor onze fractie is het nu kiezen of delen. We gaan het extra geld voor onderzoek en ontwikkeling niet op het spel zetten alleen maar om die 314 stemmen in het Parlement te behalen, en we zullen het geld van de TEN's evenmin op het spel zetten als er een mogelijkheid is dat geld naar categorie 3 over te hevelen. Het wordt voor ons dus kiezen. Maar zoals ik aan het begin al zei, stemt deze procedure ons niet tot tevredenheid. Het is eigenlijk een puinhoop. Het is te hopen dat komend jaar het overleg tussen ons en de Raad veel beter verloopt, zodat we deze procedure niet nog eens hoeven doormaken. Het is te hopen dat het Parlement in de toekomst verenigd zal zijn, want dat was het nu absoluut niet.

Elles
Mijnheer de Voorzitter, Ik wil de twee rapporteurs, de heer Brinkhorst en de heer Fabra Vallés, bedanken voor hun voortreffelijke werk in het afgelopen jaar. Zoals de heer Wynn al zei, was dit geen gemakkelijk jaar; het was echt een afmattend en moeilijk jaar, omdat we moesten kiezen: de overeenkomsten handhaven die we als Parlement zijn aangegaan, waaronder het Interinstitutioneel Akkoord, dat tot mijn grote vreugde blijkens onze debatten van vandaag en onze procedure van donderdag zal worden bekrachtigd, óf stemmen voor de kredieten voor de transeuropese netwerken of voor onderzoek en ontwikkeling, waarmee we ons boekje te buiten zouden gaan. Onze fractie heeft altijd op het standpunt gestaan dat we de overeenkomsten die we zijn aangegaan moeten handhaven.
Mijnheer Wynn, het was te verwachten dat de begrotingsprocedure niet tot tevredenheid zou stemmen; als je in beginsel hebt afgesproken een stringente begroting op te stellen, valt er maar weinig meer te debatteren, omdat we beide - Parlement en Raad - immers eenzelfde speelruimte hebben. Voor dit jaar zijn er drie onderwerpen die ik eruit wil lichten om het standpunt van de Europese Volkspartij te illustreren.
Ten eerste zijn we beginnen te schaven aan de manier waarop we de reserve gebruiken om de doelstellingen van het Parlement te verwezenlijken. Dat heeft zich op het vlak van het voorlichtingsbeleid voltrokken; daar heeft de Commissie een opmerkelijke verandering doorgemaakt door haar - om zo te zeggen - bereidheid radicale beslissingen te nemen over de manier waarop het voorlichtingsbeleid tot ontwikkeling moet worden gebracht. Dat proces is nog niet geheel afgerond. Wij staan op het standpunt dat 25 % van de kredieten in de reserve moeten blijven zitten, zodat in de institutionele werkgroep, die inmiddels zowel om algemene als om specifieke redenen ingeburgerd is geraakt, Parlement en Commissie tot een solide besluit kunnen komen over de manier waarop de kredieten moeten worden beheerd.
Ook bij het midden- en kleinbedrijf, het toerisme en DG XXIII hebben we gezien dat zich veranderingen voltrekken zodra het Parlement in de eerste lezing kredieten in de reserve heeft geplaatst en we aan de tweede lezing toe zijn. Voor de Commissie mag het dan misschien toeval lijken, wat het Parlement betreft was dat besluit waarschijnlijk niet zo snel genomen als we niet ook kredieten in de reserve hadden geplaatst. Ook hier gaan we de reserve steeds beter gebruiken. Het derde voorbeeld, Turkije, ligt uiteraard veel gevoeliger, en we zijn er tot dusver niet in geslaagd het juiste vertrouwensevenwicht tussen de instellingen te creëren: tussen enerzijds het standpunt van de Commissie over de gedragscode en dus haar wens bewegingsvrijheid te hebben, en anderzijds het standpunt van het Parlement, dat er nog niet op vertrouwt dat de Commissie doet wat we haar gevraagd hebben.
Dat was het eerste punt - dat we dus dit instrument zullen blijven gebruiken om ervoor te kunnen zorgen dat de prioriteiten van het Parlement in de begrotings- en wetgevingsprocedure goed verdedigd worden. Dit brengt mij op de tweede plaats bij de verbinding die we in deze begrotingsprocedure niet echt gemaakt hebben, namelijk de intergouvernementele conferentie. Er zou nu toch enige vooruitgang bij de intergouvernementele conferentie te bespeuren moeten zijn, waardoor de Raad tot het inzicht kan komen dat hij een verantwoordelijke, rationele en gedisciplineerde partner in de begrotingsprocedure heeft, waarmee hij de prioriteiten van de Europese Unie kan verwezenlijken. We mogen toch verwachten dat het onderscheid tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven al een beetje meer is verdwenen als de intergouvernementele conferentie is afgerond, hetzij in Amsterdam hetzij wat later in het volgende jaar.
Dan mijn laatste punt: als de Europese Raad blijft beweren dat hij geld voor de transeuropese netwerken wil bijleggen, of meer geld aan onderzoek en ontwikkeling wil kunnen besteden, maar vervolgens niet met dat geld op de proppen komt, dan blijven we natuurlijk in de situatie vastzitten waar we nu bij deze begrotingsprocedure in verzeild zijn geraakt. Daarom ben ik het volledig eens met het punt van de resolutie van de heer Brinkhorst - het is eigenlijk een idee van de Europese Volkspartij -, waarin staat dat we een fiche financière moeten hebben, een financieel memorandum van de Europese Raad over elk afzonderlijk onderdeel waarbij hij gebruik maakt van kredieten, zodat wij weten waar de kredieten vandaan moeten komen. Anders zal dit Huis mijns inziens van mening zijn dat wanneer het aankomt op herziening van de financiële vooruitzichten, de uitbreiding en al die belangrijke kwesties die op stapel staan, de twee takken van de begrotingsautoriteit in de toekomst alleen maar met elkaar in de clinch kunnen gaan.

Giansily
Voorzitter, waarde collega's, wij bestuderen nu in tweede lezing een begroting die, ondanks haar lacunes, de instemming van de fractie Unie voor Europa krijgt, want zij ligt uiteindelijk in het verlengde van wat wij hebben bepleit, dat wil zeggen géén extra belasting op de nationale begrotingen in 1997, wegens het verdrag van Maastricht.
Wat we ook van dit verdrag mogen vinden, ik denk dat ons Parlement niets mag doen dat de actie kan dwarsbomen van de regeringen, die in 1997 ervoor moeten zorgen dat hun jaarbegroting positief uitvalt wat de inachtneming van de criteria betreft. De nul-optie, die in ons Parlement in eerste lezing brede steun heeft gekregen, zal naar wij wensen dezelfde steun krijgen bij de stemming van donderdag.
Ik denk inderdaad dat deze pauze in de verhoging van de betalingskredieten een uitzonderlijke inspanning voor 1997 betekent, en dat de significante toename van de goedkeuring van programma's de toekomst veilig stelt en dat de financiële vooruitzichten in acht worden genomen. Ik denk ook dat met de aanname van deze begroting het interinstitutioneel akkoord stand kan houden, ook al moeten we toegeven dat het fungerend voorzitterschap van de Raad op zijn zachtst gezegd niets heeft gedaan voor een vruchtbare dialoog, vervolgens triloog op 19 november.
Ik voeg hieraan toe dat de Begrotingscommissie blijk heeft gegeven van een lovenswaardige collectieve wijsheid want over het algemeen heeft de rede getriomfeerd. Ten slotte wil ik onze collega's Samland en Brinkhorst mijn oprechte dank uiten voor het werk dat zij hebben verricht, ook al kan dit wat ijdel bij hen overkomen. Ik herhaal de wijze woorden uit de Oudheid, die onze rapporteur gisteravond, tegen middernacht, heeft geciteerd: " dura lex, sed lex" .
De afgelopen maand zou "de strijd om 300 miljoen ecu" als titel kunnen krijgen, verdeeld over drie rubrieken van 100 miljoen. En ook al lijkt dit bedrag bescheiden ten opzichte van de 88 miljard van onze begroting, hierover is bitter gestreden en persoonlijk ben ik blij met de gelukkige afloop van het debat over de 100 miljoen voor het vredesproces in Noord-Ierland. Ik ben zelf eilandbewoner en ik denk dat de vrede geen prijs mag hebben, zolang de door ons toegekende middelen een positieve bestemming krijgen en werkelijk het gevoel geven dat Europa voor ieder land een vredesfactor is. Dankzij het feit dat ook 100 miljoen wordt toegekend voor Rechar en Retex, kan in beide sectoren een situatie worden gedeblokkeerd die door sommigen al als zeer gevaarlijk werd beschouwd. Laten we beide programma's succes toewensen.
Blijft nog 100 miljoen over voor de netwerken. Talrijke collega's denken dat de deblokkering ervan in hoofdstuk IV een kunstgreep is waarmee de betrekkingen met de Midden- en Oost-Europese landen een handje worden geholpen en zonder het maximumniveau van hoofdstuk III aan te tasten. Dat is niet mijn mening, want we kunnen hoogstens betreuren dat de uiteindelijke vorm veel weg heeft van het konijn uit de hoed, terwijl het er in wezen om ging het interinstitutionele akkoord te redden. Ons Parlement zal zich donderdag dus uitspreken over een begroting waarbij meer vraagtekens worden gezet bij beginselen dan bij kredietbedragen. Laten we tevreden zijn met de regeling, laten we gelukkig zijn met de beginselkwesties.
Ik wilde nu de financieel positieve maatregelen noemen. Door onmiddellijk 50 % van de kredieten, die in eerste lezing voor de zender Euronews in de reserve zijn geplaatst, vrij te maken en door zich ertoe te verbinden, eind maart het financieringsplan van deze media-organisatie opnieuw te bestuderen, heeft de Begrotingscommissie blijk gegeven van wijsheid en begrip. Hetzelfde begrip geldt voor de correctie van de gevolgen in de publieke opinie van de gekke-koeienkwestie. Twintig miljoen voor de promotie van kwaliteitsrundvlees is wel het minste dat we kunnen doen om de Europese consumenten eraan te herinneren dat dieren die volgens traditionele methodes worden gevoed en gecontroleerd, niet kunnen worden verward met dieren die, nog vóór de gekte van de koe, slachtoffer zijn geworden van de gekte van de mens.
Ten slotte kent het tableau nog een schaduwvlek, en dat betreft het programma Meda. Volgens een oud spreekwoord kan men niet tegelijk geven en vasthouden. Door 100 miljoen in de reserve te plaatsen voor het programma Meda, onder het voorwendsel dat deze kredieten voor Turkije kunnen worden bestemd, loopt men vooruit op een voorbestemming van de kredieten, die in geen enkel document is voorzien, en in zekere zin gooit men het kind met het badwater weg. Deze duistere keuze, met de natte vinger geëvalueerd, zonder enige voorafgaande financiële bestudering, lijkt een beetje op de zoenoffers die voor weinig geld een goed geweten garanderen en herinnert ons nog eens eraan dat de Begrotingscommissie, als iedere goede primitieve stam, kan navigeren tussen totems en taboes, om de titel van een beroemd sociologisch werk te citeren.

Miranda
Voorzitter, de diepgaande convergentie tijdens de eerste lezing tussen de opties van de Raad en die van het Parlement op fundamentele gebieden maakt de bedroevende taak die wij de afgelopen weken tot een eind hebben gebracht bijna overbodig. Ik beperk mij dan ook tot een paar aspecten.
Zoals bekend distantiëren wij ons van de tijdens de eerste lezing goedgekeurde restrictieve optie met het oog op de eenheidsmunt en in het bijzonder aangaande het al aan uitbreiding denken. Om dezelfde redenen volgen wij nu trouwens niet de richtsnoeren van de tweede gewijzigde versie betreffende de landbouwuitgaven. Wat de essentie betreft, herhalen wij echter onze instemming met de inschrijving van 300 miljoen ecu voor de transeuropese netwerken, het onderzoek en Ierland. Wij blijven evenwel onderstrepen dat de werkgelegenheid niet tot de uitdrukkelijke prioriteiten voor 1997 behoort en leveren hierop kritiek.
Wat de inschrijving van de gestelde prioriteiten betreft, willen wij het volgende benadrukken.
Allereerst hadden zij een andere betekenis in het raam van een herziening van de financiële vooruitzichten. Zonder dit blijken de gevonden oplossingen onvermijdelijk verwrongen te zijn. Zo komt de inschrijving van 100 miljoen ecu voor Ierland in categorie 2 nu objectief gezien neer op een nieuwe snoeiing van de structuuracties, aangezien zij gepaard gaan met een negatieve reserve van hetzelfde bedrag in deze categorie, waarmee wij uiteraard niet akkoord kunnen gaan. Hetzelfde kunnen wij zeggen over de negatieve reserve in het intern beleid.
Wat de inschrijving van de netwerken in categorie 4 (buitenlands beleid) betreft, zijn wij van mening dat zij niets anders betekent dan, enerzijds, het definitief laten varen van de werkloosheid als prioriteit (met het schrappen van de eigenlijke netten) en, anderzijds, een nieuwe manier om de financiering van de uitbreiding te vergroten, nu op een directere manier en ten koste van de interne doelstellingen.
Tot slot wil ik nog zeggen dat wij het eens zijn met de gisteren op andere gebieden genomen besluiten. Bijvoorbeeld wat betreft Turkije, het scheppen van een reserve van 100 miljoen en ook betreffende de gedragscode voor visserij-overeenkomsten.
Maar dit volstaat niet om ons algemeen standpunt over deze begrotingsprocedure te veranderen, die volgens ons volkomen negatief, frustrerend en bijzonder ontluisterend voor het Parlement is.

Müller
Voorzitter, commissaris, dames en heren, de begrotingsprocedure van dit jaar laat bij alle betrokkenen een flauwe nasmaak achter, want wat moet de boodschap voor de burgers zijn? Bezuinigen voor de Monetaire Unie? Wij weten toch allemaal heel goed, dat de schuldenlast van de nationale begrotingen ook los van de Monetaire Unie drastisch moet worden verlaagd opdat we in de toekomst überhaupt nog kunnen handelen. Om nu alle verzuim van een gezond economisch handelen te schuiven op de vervulling van de criteria van Maastricht, is niet alleen oneerlijk, maar ook gevaarlijk, want dit draagt bij tot een anti-europese stemming, waarvan de gevolgen niet te overzien zijn.
Zo vastberaden was men dan ook niet met het besparingsdoel. De kortingen van telkens een miljard ecu bij de landbouw- en de structuuruitgaven zijn in feite enkel leningen aan de jaren 1998 en 1999. Maar natuurlijk, ik zou nog vergeten dat er ook positieve prioriteiten zijn, die uit deze begroting moeten worden gefinancierd. Eerlijk gezegd kan het bittere gefrutsel om 300 miljoen ecu toch enkel een beschaamd lachje opwekken, want wie zou nog begrip kunnen opbrengen voor dat kleinzielige gebakkelei om de zogenaamde herziening van de financiële vooruitzichten, of nog zo goedgelovig zijn dat die 100 miljoen ecu voor de transeuropese netwerken zonder meer werkgelegenheidsinitiatieven zijn? Overigens wordt dit bedrag door een begrotingskoprol, om niet te zeggen een simpele truc in categorie IV geboekt en ik zou wel eens willen zien, hoe wij die 100 miljoen uitgeven en waarvoor.
Deze begroting is geen signaal voor de mensen in de Europese Unie, dat hen kan overtuigen, maar eerder het beheer van de status quo op minder dan de kleinste gemene deler. Dat in het pakket dat uiteindelijk bijeen werd gebonden, 100 miljoen is opgenomen voor het vredesproces in Noord-Ierland, is het enige lichtpuntje. Dat wij de heer Van den Broek door een reserve van 100 miljoen ecu voor Turkije moesten dwingen op onze eisen in te gaan, is betreurenswaardig.
Ten slotte zou ik de heer Liikanen willen verzoeken, ervoor te zorgen dat onze inspanningen om de pensioenen van de commissarissen en de overige ambtenaren van de Commissie in de komende jaren veilig te stellen, volgend jaar in goede samenwerking tot een positief resultaat zullen leiden.

Le Gallou
Mijnheer de Voorzitter, vorig jaar hebben de Franse en Vlaamse niet-ingeschrevenen geprotesteerd tegen de aanzienlijke verhoging van de communautaire begroting. Dit jaar zouden wij ons kunnen verheugen over een begroting die de belastingbetaler meer spaart. De nul-optie, waarvan we ons niet te ver mogen verwijderen, betreft echter enkel de betalingskredieten en het zijn niet zozeer reële besparingen dan wel een aanpassing van de uitbetaalde kredieten die tot die nul-optie moeten leiden. Men heeft soms de indruk dat de bezuinigingen betrekking hebben op uitgaven die toch niet zouden zijn gedaan. Men laat ons in zekere zin stemmen voor een virtuele besparing.
Deze begroting is overigens slechts in schijn een strakke begroting, omdat de vastleggingskredieten - en daarnaar moeten we kijken - met 2 % blijven stijgen. Er bestaat dus nog altijd een dynamiek van stijgende uitgaven, omdat de vastleggingskredieten blijven stijgen. Vergelijkbare uitgaven, beleidsuitgaven, investeringsuitgaven van de begrotingen van de lid-staten en van territoriale autoriteiten in de Unie, stijgen echter niet, zij dalen. Dat wil zeggen dat in de begroting van de lid-staten en ook van andere territoriale autoriteiten meer bezuinigingsinspanningen zijn geleverd dan in de begroting van de Europese Unie.
Dat wil dus zeggen dat er nog een lange weg te gaan is voor de verdediging van de Europese belastingbetaler en van de virtuele bezuinigingen die wij vandaag vaststellen naar een reëlere bezuiniging en een betere bescherming van de belastingbetaler.

Samland
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik wil beginnen met een citaat van Albert Einstein, dat ik zojuist op mijn kalender heb gevonden. Het is zeer toepasselijk: " Ik denk nooit aan de toekomst, die komt vroeg genoeg" . Dit had men inderdaad boven de begroting van dit jaar kunnen schrijven. Zij geeft geen antwoord op de toekomstige uitdagingen, geenszins, en geen enkele instelling, ook de onze niet, heeft zich met roem overladen dat wij deze antwoorden hebben gegeven. Inderdaad, mevrouw Müller, 314 stemmen moeten zich aaneenscharen, wanneer men het besluit van de Raad in tweede lezing niet wil accepteren. Wij hadden niet eens de moed te zeggen, dat organisatorische raamvoorwaarden, die de begrotingsprocedure in het algemeen moeten verbeteren, slechts organisatorische raamvoorwaarden zijn en stand houden zolang zij de procedure ook werkelijk verbeteren, maar niet als zij beletten dat daarmee toekomstig beleid voor de mensen in Europa kan worden gemaakt.
De politieke procedure is een eersteklas brevet van onvermogen. Dat heeft de Raad ondertussen ook erkend. Ik ben blij dat het voorzitterschap van de Raad niet eens naar de tweede lezing komt, omdat er toch niets met het voorzitterschap te bepraten valt. Dat was ook in de eerste lezing niet het geval, dat was in de tussentijd en daarvóór al niet het geval en dat zal ook daarna niet het geval zijn. Dat ligt echter niet alleen aan de Ieren; het maakt niet uit of daar nu de Nederlanders, de Ieren of wie ook zitten! Dat komt omdat de Raad van ministers van Begroting de laatste Raad is, dat hij niets te zeggen en niets te bepalen heeft en dat daarom met de Raad geen politieke gedachtenwisseling heeft plaatsgevonden; dat is nog nooit gebeurd. Het is een brevet van onvermogen dat de Raad de verlengde arm van de ambtenaren is, die voor de ministers briefjes maken, waardoor zij niet meer in staat zijn na politieke gesprekken dat te doen wat zij tevoren hebben gezegd, maar wat niet op het briefje staat. Dat heeft niets meer met politiek te maken! Het is het ware brevet van onvermogen dat de politieke klasse in deze Europese Unie zichzelf uitreikt, wanneer het erom gaat concrete bijdragen te leveren tot de oplossing van problemen in Europa.
Ik wil u nog iets zeggen: wanneer nu wordt gesteld dat alles beter zal worden, als we naar de regeringsconferentie komen - mijnheer Elles is helaas niet meer in de zaal, als men met hem hierover wil twisten - dan kan ik alleen maar lachen. Als ik zie wat er in de bijlage van het Ierse document staat, dat dit weekend zal worden behandeld, dan stel ik vast, dat het niet beter, maar nog slechter wordt, omdat de erkenning dat de huidige procedure niet functioneert, ertoe leidt dat men deze procedure niet alleen in de landbouwpolitiek zal toepassen, maar in de toekomst ook in de tweede en derde pijler, namelijk in het buitenlands en het binnenlands beleid. Daar wil men ook nog verplichte aspecten, verplichte uitgaven vaststellen.
Dames en heren ambtenaren van de Raad, de technische klasse: indien u gelooft dat uw meesters dat inderdaad ook nog aan de publieke opinie moeten verkopen - de democratie schiet nu al tekort, en in de toekomst moet zij nog beter worden vertegenwoordigd, wanneer nog eens twee categorieën uitgaven onder de verplichte uitgaven moeten vallen - dan zullen wij hier nog pret met elkaar beleven, dat kan ik u zeggen! Wij zullen hier in het Parlement een rondedans maken voor dit voorstel dat u voorbereidt en dat er niet om liegt.
Een laatste opmerking, mijnheer de Voorzitter. Bezuinigen, mijnheer Elles en bezuinigen is twee. Wij zijn het over besparingen eens geworden, maar wij wilden besparingen doorvoeren om tegelijkertijd de doelstellingen van de Europese Unie en van de burgers te dienen. Daarover zou men ook eens goed moeten nadenken, wanneer men politiek bedrijft vanuit het standpunt van een oppositie- of regeringspartij van zijn eigen land en niet als afgevaardigde van het Europees Parlement.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, dit kon natuurlijk nooit een erg voorspoedige procedure worden met al die eisen die er lagen om de uitgaven in te dammen, maar toch wil ik de rapporteurs Brinkhorst en Fabra Vallés en ook het Ierse voorzitterschap bedanken dat ze het schijnbaar onmogelijke hebben bereikt, namelijk onze verplichtingen op de lange termijn nakomen en de problemen van nu oplossen.
Ik wil uw aandacht met name vestigen op de BSE-crisis, die geleid heeft tot een toename van de uitgaven in die sector van 50 %, oftewel 7 miljard ecu. Vooral de boeren in de perifere gebieden in Ierland, Noord-Ierland en Schotland mogen de Commissie, het Parlement en de Raad wel dankbaar zijn voor de grote aandacht waarmee zij dit vraagstuk hebben behandeld en voor de middelen die beschikbaar zijn gesteld om het hoofd te bieden aan de zwaarste crisis van deze generatie.
Tevens wil ik erop wijzen dat wij ondanks de noodzaak de uitgaven te beheersen onze vastleggingen op het vlak van het regionaal beleid zijn nagekomen en zijn overgegaan tot een stijging van de vastleggingen in het kader van de structuurfondsen met 8, 05 %. Ook hieruit blijkt wel dat de Gemeenschap bereid is haar verplichtingen jegens de armere regio's na te komen.
Verder wil ik even kort het gebrek aan overeenstemming over de visserij noemen, en de Ierse Raad bedanken voor de serieuze inspanningen die hij gedaan heeft om enige mate van verstandhouding tussen Parlement, Raad en Commissie te bereiken over hoe de besluiten tot stand komen. Wij geven veel geld uit aan deze overeenkomsten. De helft van al het geld dat wij voor de visserij-industrie beschikbaar stellen gaat op aan deze overeenkomsten, dat is per jaar ongeveer 300 miljoen. Een betere verstandhouding tussen de instellingen is belangrijk, maar ik moet beklemtonen dat dit slechts een interimovereenkomst is. Indien met internationale overeenkomsten aanzienlijke geldbedragen gemoeid zijn, heeft het Parlement krachtens artikel 228 van het Verdrag van Maastricht het recht procedures volwaardig goed te keuren.
Het Parlement brengt zichzelf in verwarring met deze twist over wat verplicht is en wat niet-verplicht. Als het Verdrag op de goede manier geratificeerd is, als het Parlement op de juiste manier geraadpleegd is en zijn goedkeuring geeft, dan zijn wij natuurlijk verplicht de uitgaven na te komen. Vanuit het standpunt van het Parlement moet het er echter om gaan dat wat de totstandkoming van deze overeenkomsten betreft de letter van de wet moet worden nageleefd.
Tot besluit wil ik nog zeggen dat in weerwil van alle uitspraken over de noodzaak van bezuinigingen, deze begroting 1, 22 % van het BNP van de Europese Unie bedraagt. Dat is heel weinig. De heer Samland heeft dat ook benadrukt. Als we zeggen dat de uitgaven dienen te worden beheerst en dat er voorzichtig moet worden gehandeld, betekent dat niet dat de behoeften van de Gemeenschap wat de begrotingsmiddelen betreft genegeerd dienen te worden. Wij zijn bezig onze begroting op te trekken tot 1, 27 % in 1999. We moeten ons zelf niet wijsmaken dat dit genoeg is om de uitbreiding van de Europese Unie op te vangen en de behoeften van de landen die volwaardig lid willen worden te dekken. Het bedrag dat wij uitgeven heeft niettemin minimale gevolgen voor het monetair en economisch beleid in deze Gemeenschap, terwijl de nationale regeringen niet snoeien in hun uitgaven. Zij remmen alleen maar het stijgingspercentage af, en dat moet maar eens gezegd worden. Als je de cijfers bekijkt dan blijkt dat zelfs de strengste begrotingen in de Gemeenschap het stijgingspercentage slechts afremmen, maar ze dringen de uitgaven niet terug. Dat hebben wij dit jaar wel gedaan, maar dat kunnen we niet blijven doen.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik graag de rapporteurs feliciteren met de presentatie van hun verslagen. Verder wil ik dit begrotingsdebat aangrijpen om te wijzen op de aanzwellende stroom berichten als zouden de procedures die bij de aanvragen voor EU-financiering worden toegepast steeds ingewikkelder en bureaucratischer worden en steeds meer boekhoudkundige eisen stellen. Hiermee wil ik niet zeggen dat er geen financiële controle zou moeten zijn, die moet er wel degelijk zijn. Er moet echter wel een evenwicht zijn tussen het enthousiasme van aanvragers om aan programma's van de EU deel te nemen en de hoeveelheid details die nu gevraagd worden. De papierwinkel, de voorbereidingen om in aanmerking te komen voor een subsidie van pakweg 5000 ecu staan totaal niet in verhouding tot wat het oplevert. Veel van de mensen die in aanmerking komen zouden wel een aanvraag willen indienen als dat met minder rompslomp en bureaucratie gepaard zou gaan en ik ben zo vrij te zeggen dat er in de Unie veel mensen zijn die in aanmerking zouden moeten komen, maar waarschijnlijk is dat te duur en vergt het een onevenredige inspanning.
De Commissie moet onderscheid maken tussen, laten we zeggen, bedragen van 5000 ecu en bedragen van 50.000 ecu of meer voor kleinschalige subsidies aan KMO's - en wij beseffen terdege hoe belangrijk KMO's zijn en welke belangrijke rol KMO's bij het scheppen van arbeidsplaatsen kunnen spelen. Dit soort kleine bedrijfjes moeten geen gepromoveerde op het gebied van financiële controle in dienst hoeven nemen om aanvragen voor subsidies van de Commissie te kunnen indienen. Het evenwicht in EU-aanvragen moet dringend hersteld worden, er moet beter toezicht op worden uitgeoefend. Kleine bedrijfjes laten zich afschrikken door de dingen die ik hier heb genoemd, en dat is toch volledig in strijd met de formeel verklaarde bedoelingen van de EU.
Zeer binnenkort komt de mededeling over de eenheidsmunt, de burger en de IGC. We moeten ervoor zorgen dat de middelen voor deze onderwerpen zo snel mogelijk worden gevonden.
Tot besluit wil ik nog zeggen dat het mij deugd doet dat de kwestie met betrekking tot vrede en verzoening inmiddels is opgelost. Alle vastleggingen zullen waarschijnlijk eind dit jaar zijn verwezenlijkt. Het fonds zal worden afgebouwd, en hopelijk zullen we volgend jaar over verlenging van dit fonds debatteren.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, ik zou slechts twee opmerkingen willen maken. In deze begroting, in het schaakspel dat deze begrotingsprocedure is, heeft het Europees Parlement al bij de eerste lezing zijn beste stukken aan de Raad geofferd, en nu zitten we bij de tweede lezing zonder koningin, zonder torens, zonder paarden en zonder lopers, terwijl de Raad, verschanst in discipline en bezuinigingsdrift, al zijn stukken nog intact heeft. In zo'n ongelijke situatie op het schaakbord, waarin de Raad op het punt staat ons schaakmat te zetten, zijn onze pogingen om er remise van te maken, hooguit pathetisch.
Dit is de eerste begroting die niet hoger uitvalt dan de vorige. Het ware te wensen geweest, dat er niet gesneden was in de fondsen voor het scheppen van werkgelegenheid, de doelstellingen nummer 2, 3 en 4 van de Structuurfondsen en interne beleidsvormen. Dat dit wel gebeurd is, is een bijzonder negatief politiek signaal, aangezien de besparing juist op die beleidsterreinen gehaald wordt waar de burger de aanwezigheid van de Unie het meest direct ervaart. Nog een slecht politiek signaal is dat nergens gegarandeerd wordt, dat deze nulgroei van de begroting een uitzondering is, en dat zij niet tot 1999 op zijn minst stelregel zal zijn.
Tweede opmerking: de voorziene herstructurering van de zogenaamde "A-lijnen" , met name op het gebied van de cultuur, jeugd en onderwijs, zou in 1998 weer aan de orde moeten worden gesteld, maar dan wel vanuit een objectief gezichtspunt, met oog voor de doelmatigheid en het sneeuwbaleffect van de betreffende acties. In het kader van deze lijnen worden bijzonder constructieve initiatieven ontplooid, zoals bijvoorbeeld de Europese beweging of interuniversitaire vereniging ESST. Er zijn echter ook heel wat initiatieven die gewoon op het verlanglijstje van de afgevaardigden thuishoren, en waarvan de doelmatigheid of noodzaak op geen enkele manier gecontroleerd worden.
Ik ga afronden. Als geheel is deze begroting helaas te weinig ambitieus om de uitdagingen aan te gaan die de Europese Unie het hoofd moet zien te bieden.

Wilson
De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling is blij dat ze de kans kreeg nauwer met de parlementaire Begrotingscommissie, de Commissie en de Raad samen te werken. Wij hebben van harte aan de ad hoc procedure deelgenomen en feliciteren met name de rapporteur, de heer Brinkhorst.
We voelden ons echter zwaar in de steek gelaten toen de Begrotingscommissie de in ons advies voorgestelde amendementen op het begrotingsverslag in het kader van de begrotingslijn B1 weigerde te behandelen. Tot die lijnen behoorden maatregelen ter bevordering van de consumptie van rundvlees - de "eet-meer-rundvlees" -lijn. Daarna is dit door de Commissie ingediend en is het bij de trialoog en door de Raad aangenomen. Volgens ons zal een promotiecampagne voor rundvlees van 50 miljoen ecu tot een stijging van de consumptie van 1 % leiden, waardoor 60.000 ton vlees niet meer in koelhuizen hoeft te worden opgeslagen, wat ons een winst van 70 miljoen ecu oplevert. Dit is wat je noemt goed zaken doen, en we hopen oprecht dat het Parlement vóór zal stemmen.
Het spijt ons zeer dat de Raad een begrotingslijn voor honing heeft verworpen. Wij produceren minder dan de helft van de honing die we consumeren, terwijl we een klimaat hebben dat zich uitstekend leent voor de bijenteelt en de honingproduktie. Ik hoop dat we uit de reserve die we zijn overeengekomen geld voor onderzoek naar de bijenteelt en de honingproduktie kunnen besteden. Met een beetje goede wil kunnen we dit misschien bereiken. Jarenlang hebben we afgesproken dat honing en bijen geholpen moeten worden, maar we hebben geen geld aan deze overtuiging uitgegeven.
Wij hadden liever gezien dat de middelen om het probleem van de overproduktie van rundvlees aan te pakken aan de begroting waren toegevoegd in plaats van uit geraamde besparingen gehaald te worden. Maar aangezien we de garantie hebben dat alle prijsafspraken en beleidskosten zullen worden voldaan, denken we dat onze belangen beschermd worden.
Kortom, we hebben het idee dat aan onze wensen gehoor is gegeven. We hebben als schakel gefungeerd, we denken zelf dat we een loffelijke rol in de behandeling van de begroting van dit jaar hebben gespeeld, maar helaas hebben we met de Begrotingscommissie van het Parlement geen vertrouwensrelatie opgebouwd.

Garriga Polledo
Mijnheer de Voorzitter, met deze begroting hebben de verschillende instellingen, en het Europees Parlement in het bijzonder, althans wat de structuurfondsen betreft bewezen over het nodige verantwoordelijkheidsgevoel te beschikken.
Het is waar dat de uitvoeringspercentages van de structuurfondsen grote verschillen te zien hebben gegeven. De fondsen voor de doelstelling nummer 1 hebben een heel hoog uitvoeringspercentage gehad, terwijl uitvoeringspercentages voor de doelstelling nummer 2 en 5b aanzienlijk gestegen zijn, ofschoon er nog sprake is van een gebrekkige uitvoering, vooral in de meest welvarende landen, die eigenlijk niet dergelijke budgettaire problemen zouden mogen hebben.
Van de koppeling tussen de ontwikkeling van rubriek 2 en de groei van de uitvoeringspercentages wordt verwacht, dat die zal leiden tot een efficiënter beheer en een grotere begrotingsdiscipline in de lid-staten. Daarom, ofschoon het voor een parlement niet gemakkelijk is om te accepteren dat er - ook al is het alleen in de boeken - bezuinigd wordt op structuurfondsen, hebben wij onze verantwoording genomen en dragen wij nu aan de lid-staten de taak over, de structuurfondsen op de juiste manier te besteden en ten uitvoer te leggen, om zo te voorkomen dat er in toekomstige begrotingen nog meer gekort wordt.
We mogen vooral niet vergeten, dat de begroting van de Europese Unie ook een instrument is om de economische en sociale samenhang veilig te stellen. Dat principe dient van het begin af aan aan de begrotingsprocedure ten grondslag te liggen. Daarom moet het feit dat het Europees Parlement deze boekhoudkundige bezuiniging aanvaard heeft, niet worden beschouwd als een teken dat wij het streven naar economische en sociale cohesie zouden hebben opgegeven. Als iemand ooit - en laten we hopen dat dat moment nooit komt - met een initiatief zou komen om daadwerkelijk te korten op rubriek 2, dan kan hij erop rekenen dat hij het Europees Parlement tegenover zich zal vinden.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, beste collega's, namens mijn fractie wilde ik allereerst de twee rapporteurs feliciteren die erin geslaagd zijn deze bijzonder moeilijke klus, namelijk de begroting voor 1997, tot voltooiing te brengen.
Nooit zoals dit jaar hebben wij voor zo'n moeilijke begroting gestaan, ook vanwege de soms kneuterig aandoende uitgavenbeperkingen die met het oog op 1999 zijn gepland. Nooit zoals dit jaar hebben wij een gesprekspartner gehad, de Raad, die zo doof bleek te zijn voor de terechte, noodzakelijke en onvermijdelijke eisen van het Parlement. Nooit eerder hadden wij een traject voor ons waarvan wij niet goed weten waar het op uitloopt.
De Raad is niet in staat een eigen beleid op poten te zetten, zelfs niet op begrotingsgebied. Hij is niet in staat inhoud te geven aan zijn eigen verklaringen: kijk maar naar de precieze toezeggingen die de Raad in Florence heeft gedaan en daarna niet heeft nagekomen, zowel ten aanzien van het vertrouwenspact als ten aanzien van de herfinanciering van de prioriteiten die hij nota bene zelf had bepaald. De Raad is ook niet in staat om met ons harde afspraken te maken over het probleem van de rechtsgrondslag en hij geeft de Commissie niets eens de kans om de begroting met kennis van zaken uit te voeren. Maar als je de situatie nader bestudeert, merk je dat de Raad in feite door de knieën gaat voor de grillen van een lid-staat, die via de kwestie van de rechtsgrondslag probeert het correcte functioneren van de instellingen te dwarsbomen. Op het vlak van de visserij schuift de Raad voortdurend een compromis voor zich uit dat allang geaccepteerd was. Kortom, de Raad doet van alles om de instellingen dwars te zitten door zowel hun bestaan als hun functioneren in discussie te brengen. Dit Parlement doet er dus goed aan daartegen te reageren met de begroting die donderdag in stemming zal worden gebracht.

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de Raad heeft op 19 november jongstleden in tweede lezing zijn goedkeuring gehecht aan de begroting voor 1997, waarvan de middelen ongewijzigd blijven in vergelijking met die van 1996.
Ik herinner eraan dat het Parlement het in de eerste lezing eens was met de nulgroei van de begroting en de vermindering van de financiering ten gunste van zowel het landbouwbeleid als de Structuurfondsen met telkens één miljard ecu. De Raad heeft in de tweede lezing wel besloten een bedrag van één miljard ecu uit te trekken voor steun aan de rundvleesproducenten - fondsen die trouwens al in de eerste lezing werden goedgekeurd.
Het Parlement, dat zelf heeft beslist de kleren uit te trekken, klaagt nu dat het naakt moet rondlopen. De begroting voor 1997, die de verpersoonlijking is van de armoede, geen oog heeft voor sociale noden en niet bijdraagt tot ontwikkeling, voorziet vooral in middelen voor een kleine groep sterken en toont niet de minste belangstelling voor de massa zwakken, zodat ze er zal toe leiden dat de rijken rijker en de armen nog armer worden. We houden er blijkbaar geen rekening mee dat de volken van Europa ontwaken, de werknemers en kleine en middelgrote zelfstandigen klaar staan om op straat te komen en de sociale bom dreigt te exploderen. Daarom is het hoog tijd dat ook het Parlement wakker wordt, zich niet langer aan de chantage van de Raad onderwerpt en inziet dat mensen belangrijker zijn dan begrotingscijfers. Om al die redenen stemmen we tegen deze soberheidsbegroting die het probleem van de armoede in de Unie ongetwijfeld zal doen toenemen.

Colom i Naval
Mijnheer de Voorzitter, de begrotingsprocedure voor de ontwerp-begroting voor 1997 is niet bevredigend verlopen. Naar mijn idee eerder frustrerend. Ik denk dat ik namens velen van ons spreek, als ik zeg dat ik met grote gelatenheid zal stemmen voor het voorstel van de Begrotingscommissie. En natuurlijk ook uit gevoel van verantwoordelijkheid.
Dit is echter niet de begroting die sommigen onder ons gewild hadden en die we, op grond van het interinstitutioneel akkoord, ook haalbaar achtten, en in overeenkomst met de behoeften van de Unie voor het komend jaar.
Geachte dames en heren, er is - zelfs in publicaties - gezegd dat deze begrotingsprocedure op vele gebieden vernieuwend was, en dat dit de eerste keer is dat een begroting kleiner zal uitvallen dan het voorontwerp dat de Commissie in het voorjaar heeft ingediend. Dat moge dan wel waar zijn, maar het wordt ook de eerste keer dat het Parlement voor een begroting gaat stemmen zoals de Raad zich die gewenst had, terwijl het Parlement daar niets voor terug krijgt.
We zijn niet opgeschoten met de oplossing van het eeuwige probleem van de classificatie van de verplichte en de niet-verplichte uitgaven. Er is veel gepraat, maar we hebben geen centimeter vooruitgang geboekt op het gebied van de rechtsgrondslagen. Het is ons niet eens gelukt om - zelfs op bescheiden schaal - de financiële vooruitzichten te herzien, om op die manier ruimte te scheppen voor de prioriteiten die de Raad en het Parlement gezamenlijk hebben vastgesteld. Als gevolg van de arrogantie van de Raad, heeft een aantal van onze collega's voorgesteld, het interinstitutioneel akkoord te verbreken. Tot gisteravond stond zelfs de uitvoering van het MEDAprogramma nog ter discussie. Al met al geen bevredigend resultaat, dames en heren.
En verder - staat u mij toe erop te wijzen dat dit voor het eerst is - verder raakte het Parlement tijdens de eerste lezing ernstig verdeeld over een strategische kwestie, waarbij een blokkerende minderheid de meerderheid zijn gezichtspunt heeft opgelegd met betrekking tot besnoeiingen van een miljard ecu in de structuurfondsen - in de betalingskredieten natuurlijk -, in de programma's voor de omschakeling van de industrie, en voor de bestrijding van de werkloosheid. Dit beleid is ons door een minderheid afgedwongen.
Het gaat hierbij om veel meer dan alleen om cijfers en technische ingrepen of zelfs ondersteuning van de nationale bezuinigingsplannen. Achter deze besnoeiingen zie ik het verlangen schuilgaan, ideologische dekking te geven aan de nationale bezuinigingen op de sociale beleidsvormen die in het kader van Maastricht waren overeengekomen. Ik zie dat als een poging, het cohesiebeleid te ondermijnen, zoals ik ook meen te zien - ik waag me aan die veronderstelling -, dat sommigen de wens koesteren, de basis voor het berekenen van de structurele kosten van de uitbreiding die we in oostelijke richting voorstaan, bij voorbaat willen verlagen. Dat is wat ik achter deze begroting en deze besnoeiing zie, niet een beleid van begrotingsdiscipline en zuinigheid.
Dat zijn dus slechte berichten voor de Europese burger, slecht nieuws ook over een aantal werkwijzen die zijn toegepast, naar aanleiding waarvan we ons eens terdege moeten bezinnen op de rol van onze eigen instelling.

Pronk
Voorzitter, ik zou toch willen zeggen dat we nou niet moeten geloven een nederlaag geleden te hebben. Van de andere kant is voortdurend gezegd dat het Parlement een nederlaag geleden heeft, dat is, denk ik, beslist niet waar. Wij zijn erin geslaagd om onze prioriteiten in de huidige begroting tot stand te laten komen. Dat is een feit. Wij hadden 400 miljoen waar wij geen weg mee wisten en wij hebben 375 miljoen van die 400 miljoen weten te plaatsen. Dus iedereen die zegt dat wij een nederlaag geleden hebben, die heeft het niet bij het rechte eind. Dat is het eerste punt, voorzitter.
Het tweede punt waarop ik de heer Samland zou willen wijzen is, wij maken een begroting voor één jaar, niet voor 10 jaar. Volgend jaar ligt de situatie inderdaad weer anders en ik wil dan ook de Raad waarschuwen. Het Interinstutioneel Akkoord is nog niet voor 10 jaar gegarandeerd, het is alleen gegarandeerd voor dit jaar. Er was dit jaar geen enkele reden om het Interinstutioneel Akkoord op te zeggen. Want wij zijn erin geslaagd om onze prioriteiten tot hun recht te laten komen en daar gaat het uiteindelijk om.
Voorzitter, men kan de Raad veel verwijten, maar men kan de Raad op zichzelf niet verwijten, zeker de Begrotingsraad, dat hij nu nog niet aan die perspectieven wil komen. Wij weten dat op het hoogste niveau besluiten genomen zijn in die richting en dan kan men niet de Begrotingsraad verwijten maken. Waar men wel de Begrotingsraad verwijten kan maken is de manier, en ik moet zeggen, de bijzonder kinderachtige manier, waarop hij omgaat met categorie 3. Het lijkt wel een kleuterklas, voorzitter. Elk voorstel wat van het Parlement komt en van de Commissie komt wordt afgestemd en tegelijkertijd zijn het de ministers van de lid-staten die zeggen tegen het Parlement, alstublieft wil je er voor zorgen dat er toch voor mijn onderdeel in categorie 3 nog wat geld komt. Dat doen we dan. Maar het zou toch wel heel verstandig zijn als de Begrotingsraad wat meer contact onderhield met de eigen ministers, zodat ze ook op het gebied van categorie 3 als een werkelijke begrotingsautoriteit zouden functioneren.
Voorzitter, het belangrijkste punt wat er over is gebleven is de rechtsbasis. Als de Raad doorgaat op deze weg, dan denk ik inderdaad dat hij zelf een staaf dynamiet legt onder het Interinstitutioneel Akkoord. Laat de Raad zo snel mogelijk, op basis van de verstandige voorstellen van de heer Christodoulou, tot overeenkomst komen en laat hem ook in de hele categorie 3 iets verstandiger werken, dan komen we er misschien uit.

Killilea
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft een netwerk van voorlichtingsbureaus in de hoofdsteden van elke lid-staat. Deze bureaus en het aldaar werkzame personeel worden uit de jaarlijkse begroting van het Parlement gefinancierd, en daarmee is een aanzienlijk bedrag gemoeid. Zoals ik het zie is het hun taak informatie te verspreiden en op een onpartijdige manier de belangen van deze instelling te verdedigen in het land waar ze gevestigd zijn.
Deze instelling ligt in sommige lid-staten nu al geruime tijd onder vuur - niet vanwege het beleid dat het Parlement voert, maar er gaan allerlei bizarre insinuaties over het interne bestuur van het Parlement over tafel.
Die aanvallen zijn onlangs geculmineerd in een klassiek staaltje van riooljournalistiek: een programma gemaakt door een Engelse televisiemaatschappij, dat in drie of vier lid-staten werd uitgezonden. En wat deden de voorlichtingsbureaus om de aantijgingen in dit televisieprogramma te ontzenuwen, áls ze al iets deden? Voor zover ik kan zien, doen de in deze voorlichtingsbureaus werkzame ambtenaren zelden of nooit serieuze pogingen om de belangen van dit Parlement en zijn leden te verdedigen als ze op deze manier onder vuur worden genomen. En áls er dan eens een poging wordt gedaan, is het meestal veel te weinig en in ieder geval al veel te laat.
In de meeste organisaties die op een multinationale grondslag werken, is het gebruikelijk dat leidinggevenden rouleren. Daarom wil u vandaag, mijnheer de Voorzitter en waarde collega's, voorstellen in die bureaus het rouleersysteem in te voeren, zodat elke vier jaar de "A" -functies rouleren en de mensen elkaar leren kennen en ook het functioneren van dit Parlement en de werkzaamheden van zijn leden leren kennen.
Dan nog iets anders, over paragraaf 8 van het verslag, waar wij voorstellen doen betreffende de vergoedingen, kosten en werkvoorwaarden van de leden, met inbegrip van het statuut voor de leden van het Europees Parlement. Aangezien we een commissie, een subcommissie of een ad hoc commissie hebben ingesteld om deze kwestie te behandelen, lijkt het mij absoluut verkeerd dat in deze uitermate belangrijke kwestie de handen van de scheidende Voorzitter en het Bureau nu en in de toekomst gebonden zijn. Mijn als amendement geformuleerde verzoek is het verslag zo snel mogelijk aan het Bureau voor te leggen, in plaats van het pas aan het begin van de beraadslagingen over de ontwerp-ramingen over 1998 aan de orde te stellen. Als deze commissie naar behoren moet functioneren, moet ze wel de tijd krijgen haar werk goed te kunnen doen.

De Voorzitter
Het debat wordt thans onderbroken voor de stemming.
Het zal om 15.00 uur worden voortgezet.

Stemming
Hautala
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie probeert met haar voorstel opnieuw de typegoedkeuring van land- en bosbouwtrekkers op communautair niveau te harmoniseren. Hiermee wordt beoogd de interne markt beter te laten functioneren. De vereisten worden gemoderniseerd middels een verhoging van de door de constructie bepaalde maximumsnelheid van de huidige toegestane 30 kilometer per uur tot 40 kilometer per uur.
Als rapporteur vind ik het uiterst moeilijk om amendement 4 van de fracties PPE en PSE te aanvaarden. De eerste twee alinea's van het amendement worden al in aanmerking genomen in de richtlijnen die met de onderhavige richtlijn worden gewijzigd en de tweede zin van de derde alinea kan ik evenmin goedkeuren, omdat hetgeen niet tot de werkingssfeer van deze richtlijn behoort in ieder geval binnen de bevoegdheid van de lid-staten valt. De lidstaten kunnen dus ook in de toekomst vrijelijk besluiten tot het toekennen van een nationale typegoedkeuring aan trekkers die een door de constructie bepaalde maximumsnelheid hebben van meer dan 40 kilometer per uur.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, ik heb gevraagd deze stemverklaring te mogen afleggen, omdat ik tegen het verslag-Burtone heb gestemd naar aanleiding van wat gisteren door de rapporteur zelf is gezegd.
Ik wil u kort voorlezen welke prioriteiten de heer Burtone in zijn eigen verslag heeft aangegeven: bejegening van de drugverslaafde als patiënt en niet als crimineel; inzet voor allerlei sociale aspecten; uitbreiding van het programma tot alle soorten drugs; het effect van het gevangenismilieu; opleidingsacties; straatacties; dialoog met de jongeren; rol van het gezin; risicovermindering; samenwerking met de NGO's; connecties met andere programma's; bijzondere aandacht voor risicogroepen. Dit heeft de heer Burtone allemaal opgeschreven. Van legalisering of niet-legalisering is absoluut geen sprake in dit verslag. Dus toen de heer Burtone gisteren dit verslag presenteerde alsof het een laatste en definitief document was over de hele kwestie, terwijl eigenlijk nog over alles, over legalisering en/of mislukking van het repressief beleid gesproken moet worden, heeft hij naar mijn gevoel een ernstige misstap begaan: hij heeft gewoon niet de inhoud van zijn eigen verslag gerespecteerd.
Dit zijn de redenen waarom ik tegen heb gestemd, en dat wilde ik met deze verklaring even duidelijk maken.

Díez de Rivera Icaza
Zoals ik bij de eerste en de tweede lezing al gezegd heb, ondersteun ik het gedegen verslag van de heer Burtone over een kwestie die - vooral voor jongeren - van zoveel belang is als dit communautaire actieprogramma voor de preventie van drugsverslaving.
In het gemeenschappelijk standpunt heeft de Raad zich niets gelegen laten liggen aan het oorspronkelijke Commissie-voorstel, noch aan alle wijzigingen van het Parlement op essentiële punten zoals preventie, afkickprogramma's, hulp aan gezinsleden of begeleiders van drugsverslaafden, voorlichting in jongerencircuits, enz....
Om die reden krijgt de rapporteur weer mijn steun, en onderschrijf ik, net zoals hij, : " dat drugsverslaafden bovenal mensen zijn met een gezondheidsprobleem" , ondanks het feit dat de Raad de amendementen die dit standpunt kracht wilden bijzetten, heeft verworpen.

Dillen
De strijd tegen een van de weerzinwekkendste misdaden, de handel in en de verspreiding van de verslavende drugs, moet nog steeds opgevoerd worden. Elke stap in de goede richting moet toegejuicht worden. Op dit ogenblik moet echter erkend worden dat de drugsmisdadigers nog steeds niet hard genoeg, nog steeds niet meedogenloos genoeg aangepakt worden.
Toch moet onderstreept worden dat de politieke en juridische strijd tegen de drugsmisdadigers onvoldoende blijft, zolang geen aanhoudende, geen volhardende pogingen ondernomen worden en blijvend in het werk gesteld worden om een nieuwe gemeenschapszin te ontwikkelen waarin het mogelijk wordt dat ethische waarden, dat zedelijke normen herrijzen en opnieuw aan kracht toenemen en winnen.
Dergelijke gemeenschapszin met zijn waarden en normen zal een sterker en afdoender wapen beduiden in de strijd tegen de drugsgesel dan alle uitgesproken straffen, hoe noodzakelijk en hoe lovenswaardig het optreden van politiekrachten en rechters ook is. Daarom is het nodig dat de vele vergoeilijkers onder wie - het omgekeerde zou verwondering baren - talrijke intellectuelen, moreel met de vinger gewezen, moreel veroordeeld worden.
Degenen die zeggen dat het allemaal niet zo erg is, dat men de zogenaamde zachte drugs best toelaat, degenen die dergelijke nonsens prediken, zijn en blijven de objectieve medeplichtigen van de drugsmisdadigers. De profeten van het alles-kan-en-alles-mag hebben al veel te veel erge rampen en catastrofen veroorzaakt. Zij zijn en blijven valse profeten.

Donnay
Drugshandel is een gesel die niet alleen individuele personen langzaam doodt, vooral de jongeren, maar bovendien hele gezinnen te gronde richt en zo de samenleving ontwricht. Het gaat helaas niet meer om een verschijnsel dat enkel in bepaalde sociale kringen voorkomt, onder enkele intellectuelen die de werkelijkheid trachten te ontvluchten. Het gaat om een georganiseerde handel op wereldschaal. De vrije drugsverkoop, ook al blijft hij beperkt tot de zogenaamde softdrugs, zal het probleem niet oplossen, maar juist verscherpen. Een jongere die niet in de verleiding wordt gebracht, kan de valstrik van de verslaving voorkomen. Als men dit product daarentegen aan de uitgang van de scholen verkoopt, ook als de aantrekkingskracht van het verbod er niet meer is, zal de consumptie onvermijdelijk toenemen. Dat blijkt uit de ervaringen van een aantal landen, vooral Zweden, enkele jaren geleden. We weten overigens dat er in dat geval onvermijdelijk van de softdrugs op de harddrugs wordt overgestapt. In mijn regio, bijvoorbeeld, stelt men een toename van het gebruik van XTC en heroïne.
De strijd tegen de drugsverslaving gaat de middelen van een staat te boven. Zij moet ten minste op het niveau van de Gemeenschap worden aangepakt. Het verheugt me derhalve dat er een akkoord kon worden bereikt over dit communautaire programma inzake de preventie van drugsverslaving. De maatregelen lijken me in de goede richting te gaan.
De strijd tegen de drugs vereist inderdaad een globale aanpak. Repressie is noodzakelijk, maar niet voldoende. Wij moeten daarnaast drie andere cruciale beleidsvormen ontwikkelen. Ten eerste, preventie: alle betrokkenen informeren en opvoeden. Voorts, verslaafden verzorgen om te voorkomen dat zij nog andere ziekten oplopen en hen helpen van hun verslaving af te komen. Ten slotte, een systeem van vervangingsmiddelen bevorderen om met name de verbreiding van aids te voorkomen.
Samen kunnen wij dit probleem doeltreffend aanpakken. Ik hoop dat dit actieprogramma groot succes zal hebben en dat het het begin zal zijn van een betere samenwerking tussen de lid-staten.

Eriksson
De strijd tegen drugs moet op alle niveaus worden gevoerd. Daarom is het verheugend dat de EU prioriteit toekent aan dit vraagstuk, maar het programma geeft aanleiding tot verschillende interpretaties, en daarom kies ik, als voorstander van een restrictief drugsbeleid, ervoor om mij van stemming te onthouden.

Holm, Lindholm en Schörling
De strijd tegen drugs moet op alle niveaus worden gevoerd, zowel op lokaal als op nationaal en internationaal niveau. Daarom is het verheugend dat ook de EU prioriteit toekent aan dit vraagstuk. Er zit veel goeds in dit programma, bijvoorbeeld de aandacht voor voorlichting, uitwisseling van ervaringen en opleiding.
Wij, leden van de Zweedse Miljöpartiet, die een restrictief drugsbeleid voorstaan, kunnen echter niet vóór het actieprogramma stemmen, om o.a. de volgende redenen:
het is niet duidelijk of het actieprogramma een liberaal of restrictief drugsbeleid ondersteunt; -de doelstelling is de "coördinatie van het beleid van de lid-staten" (artikel 1). De vraag is welk beleid wordt nagestreefd, het restrictieve Zweedse model of, wat het waarschijnlijkst is, het liberale Nederlandse drugsmodel? Wij vinden drugsbeleid een nationale aangelegenheid; -verslaafden worden als zieken beschouwd, d.w.z. persoonlijk gebruik wordt gedecriminaliseerd. Dit is in strijd met de Zweedse opvatting en de Zweedse wetgeving; -er zal blijkbaar ook financiële steun worden verleend aan zgn. drugsliberale projecten, zoals aan bepaalde experimenten en aan particuliere organisaties, iets wat voor ons onaanvaardbaar is; -het programma geeft aanleiding tot allerlei verschillende interpretaties en betekenisverschuivingen, wat ook is gebleken bij het plenaire debat. Verscheidene sprekers hebben verwezen naar het Ierse ontwerp voor de herziening van het Verdrag van Maastricht, waarin als punt wordt genoemd dat de EU zal "zorgen voor homogene maatregelen inzake bepaalde aspecten van illegale drugs" , en hebben het verslag-Burtone een belangrijke stap in deze richting genoemd. Wij houden vast aan onze opvatting dat de drugswetgeving onder geen enkele voorwaarde een kwestie mag worden waarover op EU-niveau besluiten worden genomen.
Lindqvist
De strijd tegen drugs moet op alle niveaus worden gevoerd, dat wil zeggen op lokaal, nationaal, Europees en internationaal niveau. Er staat veel goeds in dit verslag, bijvoorbeeld de aandacht voor voorlichting en opleiding.
Ik ben voorstander van een restrictief drugsbeleid en kan daarom niet vóór dit verslag als geheel stemmen, om de volgende redenen:
er valt uit het actieprogramma niet af te lezen of het een liberaal of een restrictief drugsbeleid ondersteunt; -de doelstelling is de "coördinatie van het beleid van de lid-staten" . Er wordt niet aangegeven wat voor beleid dat is, een liberaal of een restrictief drugsbeleid; -met het decriminaliseren van persoonlijk gebruik slaat men een verkeerde richting in, die strijdig is met de Zweedse wetgeving; -financiële steun aan liberale drugsprojecten is onaanvaardbaar; -het narcotica- en drugsbeleid is een vraagstuk waarover naar mijn mening op nationaal niveau moet worden beslist door elke afzonderlijke lid-staat, maar met een uitgebreide Europese en internationale samenwerking.
Rovsing
Tijdens de voorbije debatten over het actieprogramma voor preventie van drugsverslaving heeft het Europees Parlement zich actief ingezet om ervoor te zorgen dat alle belangrijke aspecten van de verslaving, inclusief de oorzaken, in het actieprogramma opgenomen worden. Het Parlement heeft hierbij ook gewezen op een aantal noodzakelijke maatregelen, gaande van algemene voorlichting tot gerichte acties ten behoeve van specifieke risicogroepen. Het programma biedt voorts de mogelijkheid initiatieven te ontwikkelen om ex-drugsverslaafden te steunen (onder andere via opleiding) en maatregelen te nemen om de schade en negatieve sociale gevolgen voor drugsverslaafden en ex-drugsverslaafden te beperken.
Rekening houdend met de omvang van het drugsverslavingsprobleem verdient de tenuitvoerlegging van het actieprogramma beslist onze steun. Daarom is het zeer positief dat de Commissie van plan is voorstellen te doen om openbare en privé-organen, waaronder niet-gouvernementele organisaties, vrijwillige hulporganisaties alsook behandelings- en woongemeenschappen bij de concrete tenuitvoerlegging van het programma te betrekken.
Verslag-Schnellhardt (A4-0406/96)
Breyer
Mijnheer de Voorzitter, de fractie De Groenen in het Europees Parlement heeft het verslag Schnellhardt gesteund, hoewel wij zeer grote bezwaren hadden, daar de Commissie het deel over de etikettering van alcohol gewoon uit het voorstel heeft gelicht. Ons standpunt is toch al zeer zwak. Wij zijn nu aangewezen op de bereidheid van de Commissie, die zou moeten verklaren dat zij een voorstel zal doen. Ik meen dat wij het hier in het Parlement allemaal over eens zijn, dat er een voorstel moet komen over etikettering van alcohol, niet alleen omdat de consumenten dat wensen, maar ook omdat dit uit andere gronden noodzakelijk is. Er zijn bijvoorbeeld mensen die een etikettering nodig hebben omdat zij om gezondheidsredenen geen alcohol mogen gebruiken. Daarom is het gewoon onbegrijpelijk, waarom men zozeer aan de druk van de alcohollobby heeft toegegeven.
Wij zullen er daarom in het vervolg zeer goed op letten of de Commissie ook werkelijk zo'n voorstel doet. Het Parlement moet dit zeer ernstig nemen. Wij zouden onszelf niet serieus nemen, als wij nu niet zouden aandringen op een zeer spoedige indiening van een voorstel over alcoholetikettering door de Commissie. Dat was nu eenmaal de afspraak in het Bemiddelingscomité. De Commissie mag zich niet aan haar verantwoordelijkheid onttrekken. Het is onze taak, als Parlement erop toe te zien, dat er zo'n voorstel komt, dat het concreet kan worden omgezet en dat er geen mazen zijn, geen mogelijkheden om de etiketteringsplicht te omzeilen. Ik denk dat ik het bij deze statements kan laten. Wij zullen als fractie er zeer goed op letten, dat de Commissie heel snel een voorstel voor alcoholetikettering indient. Dat is de dringende wens van de consument en daarmee moeten wij rekening houden.
Verslag-von Wogau (A4-0390/96)
Ahlqvist en Theorin
Net als bij de tweede behandeling van dit verslag willen wij de volgende verklaring afleggen in verband met onze stem vóór dit verslag:
Wij gaan ervan uit dat het er bij het programma Douane 2000 om gaat, op communautair niveau criteria af te spreken voor de minimale omvang van de uit te voeren controles.
Daar de lid-staten op dit moment uiteenlopende wetgeving kennen inzake bijvoorbeeld de controle op drugs en wapens, vinden wij dat er geen gemeenschappelijke interpretatie van de bevoegdheden van de douaneautoriteiten mogelijk is.
Naar onze mening dient iedere lid-staat zelf te mogen besluiten in welke mate men controles uitvoert aan zijn grenzen met andere EU-landen.

Berthu
Het actieprogramma "Douane 2000" ligt dus voor de derde maal op de tafel van het Europees Parlement, overeenkomstig de gebruikelijke gang van zaken bij de medebeslissingsprocedure, nadat de meningsverschillen tussen Raad en Parlement grotendeels zijn overbrugd en een gemeenschappelijke ontwerptekst door het bemiddelingscomité is goedgekeurd.
Dit programma, waarvan het principe volledige instemming verdient, omdat het de opleiding van de nationale douaneambtenaren beoogt te verbeteren en de samenwerking tussen de administratieve autoriteiten te vergemakkelijken, heeft niettemin in de loop van het debat een aantal negatieve veranderingen ondergaan. Wij zullen een voorbeeld bestuderen, dat een nieuw licht werpt op de concrete werking van de medebeslissingsprocedure. Het toont aan dat het Europees Parlement met deze procedure, onder het mom van een niet-bestaande "Europese democratie" , de meest vergaande integratie kan bepleiten. We zullen na bespreking van dit voorbeeld beter begrijpen waarom de federalisten zo vol lof zijn over deze medebeslissingsprocedure en waarom zij haar bij de IGC willen uitbreiden tot alle wetgevingsterreinen.
In het voorliggende dossier heeft het Europees Parlement dankzij de medebeslissingsprocedure het programma Douane 2000 in het perspectief van een geleidelijke eenwording van de nationale douanediensten en de ontwikkeling van de interne markt naar een authentieke Europese binnenmarkt kunnen plaatsen, volgens de tweede overweging van het besluit.
Het begrip "binnenmarkt" dat ik al bij de eerste maal dat het programma Douane 2000 besproken werd, op 25 oktober 1995, aan de kaak heb gesteld, wordt aldus voor het eerst gelegitimeerd, met de instemming van de Raad, in een officieel en gemeenschappelijk besluit van de verschillende instellingen. Zo wordt op het hoogste niveau een afglijden van de interne markt naar de integrale eenwording van de lid-staten goedgekeurd, die door de meeste regeringen die deze tekst steunen, heel moeilijk in heldere en transparante woorden voor hun kiezers kunnen verdedigen.
De uitdrukking binnenmarkt verscheen voor het eerst in de mededeling van de Commissie van 8 mei 1992 over het opheffen van de grenscontroles. Men kan hierin lezen dat men, teneinde de (interne) markt te laten werken als een binnenmarkt, de fysieke grenzen moet opheffen, dat wil zeggen dat alle controles wegvallen, zoals dat ook het geval is tussen de regio's binnen een nationale markt. Dit doel, waarvoor de Raad zich destijds hoedde het direct te bekrachtigen, wordt nu officieel in de tweede overweging goedgekeurd en zelfs nauwkeurig gedefineerd als opheffing van de verschillen tussen de interne markt en de binnenlandse markten van de lid-staten.
Het is zinvol erop te wijzen dat het Europees Parlement in eerste lezing dit doel heeft opgenomen in de door de Raad ingediende tekst, dat laatstgenoemde het er vervolgens weer heeft uitgelicht, dat het Parlement het in tweede lezing weer heeft opgenomen en dat het bemiddelingscomité het Europees Parlement ten slotte de totale overwinning heeft laten behalen. "Leve de medebeslissing" zeggen de federalisten en we begrijpen waarom.
Maar in de grond lijkt ons deze verdieping van de interne markt tot de volledige eenwording niet overeenkomen met de wens van de betrokken volkeren, die hun eigen identiteit en hun mogelijke verschillen willen bewaren. Bovendien staan de economische en sociale voordelen ervan helemaal niet vast, zoals ik hier in mijn spreektijd van 26 november jongstleden over het verslag betreffende de interne markt in 1995 heb uiteengezet.
In feite heeft deze fanatieke race naar de eenwording vooral tot doel, alle verschillen af te vlakken die problemen zouden kunnen opleveren voor de goede werking van de Europese munt. Het raderwerk van de integratie - of liever van de desintegratie - is op gang gebracht.

Cushnahan
Ik juich het meerjarige actieprogramma voor de douane in de Gemeenschap toe. Ik ben van mening dat het een bijdrage zal leveren aan het versterken van de operationele efficiëntie van onze douanediensten aan de buitengrenzen van de Unie.
Niet alleen bij het probleemloos functioneren van de binnenmarkt, maar ook bij de bestrijding van de drugshandel is voor de douane een cruciale rol weggelegd. Dit geldt met name voor onze oost/west-grens.
Als we bovendien succes willen hebben in de strijd tegen de drugsbaronnen, moet elke lid-staat een gemengd politie/douane-antidrugsteam hebben dat één leiding kent. De strijd tegen drugs zou er echt bij gebaat zijn als deze teams onder een krachtig Europol zouden ressorteren.
Gahrton, Holm, Schörling en Lindholm (V), Eriksson (GUE/NGL), Lindqvist (ELDR), Seppänen (GUE/NGL), Lis Jensen, Bonde en Sandbæk (NI), schriftelijk. (DA) Wij stemmen tegen het verslag over "Douane 2000" , het actieprogramma voor de douane in de Unie, omdat wij vinden dat het programma de souvereniteit van de lidstaten niet respecteert. Ook in de toekomst moet elke lid-staat zelf kunnen beslissen op welke manier hij zijn grenzen wil controleren, zijn personeel wil opleiden enzovoort.
Wij vinden het een vreemd idee om het douanepersoneel nu een EU-embleem te laten dragen. Het is het zoveelste nietszeggende symbool van de Unie dat alleen maar bedoeld is om de aandacht te trekken. Douaniers en ander douanepersoneel zijn immers geen verantwoording schuldig aan de Unie, maar aan hun nationale autoriteiten.
Vandaag de dag is de wetgeving op gebied van de invoer van goederen zoals drugs en wapens in elke lid-staat sterk verschillend. Dit moet ook in de toekomst zo blijven en daarom zien wij geen reden om de wetgeving op dit vlak te harmoniseren.
Bovendien is het programma een aanmoediging om de nationale douanes als communautaire aangelegenheid te beschouwen en om de reeds bestaande interne markt verder te standaardiseren, zodat de lid-staten praktisch geen enkele speelruimte in hun wetgeving meer hebben. Wij zijn hier absoluut tegen gekant.

Reding
In het bemiddelingscomité tussen het Europees Parlement en de Raad is men uiteindelijk tot overeenstemming gekomen over het actieprogramma voor de douane in de Gemeenschap.
Het verheugt me dat in het programma "Douane 2000" een reeks elementen is opgenomen, waarvoor het Europees Parlement zich herhaaldelijk heeft ingezet.
Vooral de "psychologische" maatregel, dat de douaneambtenaren in de toekomst naast hun nationale insignes ook het twaalfsterrensymbool op het uniform zullen dragen, lijkt me belangrijk. Zulks om aan te geven dat de douaneambtenaren ook in dienst van Europa zijn en belangrijke Europese taken moeten vervullen.
Opdat deze taken optimaal worden uitgevoerd, heeft het Europees Parlement nieuwe aandachtspunten genoemd. In het programma "Douane 2000" moeten worden verbeterd:
de gemeenschappelijke opleiding van alle categorieën douanebeambten in de zin van Europese samenwerking; -de informatisering van alle douane-instanties en de harmonisering van de gegevens en programma's; -de mobiliteit van de ambtenaren door langdurige uitwisselingen tussen nationale autoriteiten.Deze positieve elementen kunnen alleen in de praktijk worden gebracht, als de lid-staten bereid zijn, de mogelijkheden voor Europese samenwerking op douanegebied concreet te benutten.
De Europese afgevaardigden zullen zich in ieder geval ervoor inzetten, het programma "Douane 2000" in samenwerking met de Unie van Europese financiële ambtenaren en met de nationale douanebonden concreet in de praktijk te brengen. Want alleen op die manier zal het mogelijk zijn, de bestrijding van de fraude met belastingen en in het transitoverkeer, alsmede de drugshandel (om slechts enkele voorbeelden te noemen) in het belang van de burgers van Europa te versterken. In een grote Europese binnenmarkt is Europese samenwerking van de douaneambtenaren onontbeerlijk!

Rovsing
Het verheugt mij dat de langdurige onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de Raad nu eindelijk geleid hebben tot eensgezindheid over het door de Commissie voorgestelde actieprogramma "Douane 2000" . Het is de moeite waard om eraan te herinneren dat het actieprogramma bedoeld is om de douaneautoriteiten in de 15 lid-staten te ontwikkelen en te moderniseren zodat een efficiënte controle van de buitengrenzen en daarmee ook een beter beheer van de interne markt gegarandeerd kan worden.
Tijdens de debatten over het voorstel heeft het Europees Parlement terecht gewezen op de behoefte aan een gemeenschappelijke databank en op de noodzaak van een nauwere samenwerking tussen de lid-staten op het gebied van fraudebestrijding. Het Parelement wordt hierin gesteund door de Commissie die beloofd heeft nauw te zullen samenwerken met de lid-staten en met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel de mogelijkheden te zullen onderzoeken voor uitwisseling van de douaneambtenaren in het kader van hun opleiding en van het algemeen streven naar een grotere uitwisseling van ervaringen tussen de nationale administraties van de lidstaten.

Wolf
Een interne markt met 15 verschillende douane-autoriteiten lijkt op het eerste gezicht paradoxaal. De reden daarvan kan echter zijn, dat wij in ons denken al te zeer vastklampen aan de structuren van de klassieke nationale staat, zoals de West-Europese moderne mens deze heeft gevormd. Het gaat hier niet om symbolen van staatsmacht of om een anticipatie op een "uniforme Europese staat" , maar om heel praktische problemen voor een goede werking van de interne markt van de EG.
Een communautarisering van de samenwerkingsprocedure tussen de douane-instanties lijkt ook ons de meest elegante aanzet voor een oplossing. Maar dat was blijkbaar niet mogelijk.
Wellicht is echter juist dit onvolledige compromis een goed uitgangspunt voor het vinden van nieuwe, creatieve oplossingen, die de interne markt tot een echte "eigen nationale binnenmarkt" maken, die democratisch wordt gecontroleerd en gereglementeerd, ook zonder onderworpen te zijn aan een uniforme staat.
Verslag-Tsatsos (A4-0342/96)
Berthu
Het verslag van het Europees Parlement over een statuut voor de Europese politieke partijen toont tussen de regels door een werkelijk gevaar van een antidemocratische ontwikkeling.
De vorming van dergelijke partijen zou immers, zoals ik gisteren in het debat al heb gezegd, voortvloeien uit een institutonele verwarring die de nationale democratieën zou verzwakken met het doel van een sterkere Europese superstaat. Zo'n oriëntatie zou desastreus zijn, want de natie is tegenwoordig nog altijd de basis van de democratie in Europa.
Dat is echter nog niet alles. Het is verontrustend te moeten vaststellen, dat het verslag het recht van meningsuiting lijkt te willen afgrendelen en de financieringen te monopoliseren ten behoeve van een clubje federalisten. Wij constateren immers dat het statuut van Europese politieke partij in de eerste plaats die organisaties zou buitensluiten die slechts in één lid-staat actief zijn (punt 3d van de resolutie), wat al op onwettige wijze een groot aantal kiezers zou uitsluiten die zich in de Unie via partijen of gedeputeerden willen uiten onder behoud van hun nationale eigenheid. In de tweede plaats zou het beoogde statuut ook die partijen buitensluiten, die geen standpunt zouden verkondigen over zogenoemde "Europese" kwesties en die niet zodanig zouden zijn georganiseerd dat zij "de politieke wil van de burgers van de Unie" weerspiegelen (punten 3a en 3b van de resolutie). De (geheel en al bewust gekozen) willekeur van deze definities, die voornamelijk zijn bedoeld om de tegenstanders uit te schakelen, is duidelijk. Om de afgrendeling nog doeltreffender te maken, zouden geschillen over de toepassing van deze criteria moeten worden voorgelegd aan een communautair arbitragehof (punt 7 van de resolutie).
Enfin, het beeld zou niet volledig zijn als men er niet aan zou toevoegen dat er een financiering uit communautaire middelen voor de goede leerlingen moet komen. Het gaat om een worst die de partijen wordt voorgehouden om hen ertoe te brengen zich naar het Europese statuut te modelleren, ook al moeten zij daarvoor schipperen met hun oorspronkelijke doelstellingen en met de vertegenwoordiging van hun volk, dit alles ten behoeve van de bevordering van de superstaat.
Wij verwerpen daarom dit zogenaamde "constitutionele statuut" , dat niets constitutioneels heeft en zelfs niets met democratie te maken heeft.
Eriksson en Seppänen (GUE/NGL), Holm, Lindholm en Schörling (V), Lindqvist (ELDR), Bonde, Lis Jensen, Krarup en Sandbæk (NI), schriftelijk. (SV) Het Griekse voorstel voor de Intergouvernementele Conferentie is, dat artikel 138a wordt aangevuld en dat in het Verdrag een kaderverordening over de rechtspositie van de Europese politieke partijen wordt opgenomen, alsmede een verordening over de financiële positie van de Europese politieke partijen. Wij zien geen zakelijke redenen of rechtsgrond om het Verdrag op dit punt te wijzigen. Ook de Conferentie van voorzitters, waar de kwestie aan de orde is geweest, heeft een wijziging van de huidige regels niet nodig gevonden.
Als de burgers van Europa in de toekomst een identiteit krijgen en zich een volk voelen, dan ontstaat er bij het volk misschien ook vraag naar Europese politieke partijen. Politieke partijen moeten van onderop ontstaan, vanuit de vraag van het volk en nergens anders vandaan. Vandaag de dag kennen we zo'n situatie echter niet - maar wel is er een samenwerking tussen partijen in heel Europa, zoals de groene federatie.
De gebrekkige betrokkenheid van de bevolking bij het beleid van de EU kan niet worden gecompenseerd door nieuw geld in nieuwe partijen te pompen. Wij willen niet nog meer kunstmatige pseudodemocratische ideeën scheppen en die aan de volkeren van Europa opdringen. Wij geloven in subsidiariteit en in initiatieven van onderen naar boven, niet van boven naar beneden. Onder verwijzing naar het bovenstaande kunnen wij dit verslag niet steunen.

Ewing
Ik heb vóór het verslag-Tsatsos gestemd.
Als voormalig voorzitter van de Europese Vrije Alliantie (Democratische partij van de volken van Europa), die zich van een bescheiden stichting in 1981 ontwikkeld heeft in een organisatie waarin op het ogenblik meer dan 20 regionale, nationale en autonomistische partijen in de Europese Unie verenigd zijn, geloof ik heilig in het nut van de inspanningen om internationale contacten tussen politieke partijen te bevorderen.
Ik vind dat er te zijner tijd Europese begrotingsmiddelen moeten worden vrijgemaakt om de technische en materiële steun te leveren waarmee dit soort samenwerking kan worden bevorderd, en ik verheug me op de dag waarop de Europese Vrije Alliantie dezelfde erkenning zal krijgen als de andere Europese politieke bewegingen.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten hebben zich om de volgende redenen onthouden van stemming voor het verslag-Tsatsos:
In Denemarken zijn er geen wettelijke voorschriften voor de oprichting van een partij. Wij hebben geen regels die bepalen hoe een politieke groepering eruit moet zien om als partij erkend te worden. Daarentegen laat de Deense grondwet toe partijen die geweld gebruiken en daardoor onaanvaardbaar zijn, te verbieden.
Vanuit een Deens standpunt vormt de centrale rol die het begrip unieburgerschap in het verslag speelt, een probleem. Met de Overeenkomst van Edinburgh heeft Denemarken te kennen gegeven dat een unieburgerschap het nationale staatsburgerschap niet kan vervangen.
Tevens stellen we vast dat een partij niet de politieke wil van de burgers moet vertegenwoordigen, maar de politieke wil van de partijleden. Elk partijlid dat door het volk verkozen is, werd immers op grond van zijn politieke wil verkozen. Dat staat onder andere in de Deense grondwet.
In het verslag worden richtsnoeren gegeven voor "bepaalde rechten van de Europese politieke partijen" , onder andere het recht om zich kandidaat te stellen voor verkiezingen. Dit begrijpen wij niet. Er is geen gemeenschappelijke Europese kieswet en bijgevolg is het niet mogelijk om zich op Europees niveau kandidaat stellen voor verkiezingen.
Nu is het zo dat politieke verenigingen financiële steun krijgen via een begrotingslijn. Naar onze mening zouden politieke partijen op basis van artikel 138A onder dezelfde voorwaarden als dergelijke verenigingen ook steun moeten kunnen krijgen via een begrotingslijn. Wij zijn het daarom niet eens met het argument dat steun aan politieke partijen een afzonderlijke rechtsgrondslag behoeft om te voldoen aan de criteria inzake openheid, transparantie en geloofwaardigheid. De begroting wordt nu zodanig gecontroleerd dat fraude of bedrog onmogelijk zijn. Wij zien dan ook geen reden om artikel 235 van het Verdrag te gebruiken voor de financiële positie van poltieke partijen en wij verwerpen het voorstel om dit artikel in dit verband te gebruiken.

Ojala
Ik heb tegen het verslag-Tsatsos gestemd, omdat naar mijn mening de taak van de partijen vooral is om op nationaal niveau mensen te aan te spreken om invloed uit te oefenen op maatschappelijke kwesties, met als belangrijkste instrument de nationale parlementen. De samenwerking tussen nationale partijen is een goede en behartigenswaardige zaak, waarmee we in hier in het Europees Parlement positieve ervaringen hebben. In de samenwerking tussen de nationale partijen krijgen ook de vertegenwoordigers van de kleine landen de gelegenheid hun stem te laten horen. Daarentegen gaat de stem van de burgers van de kleine landen verloren in de partijen op Europees niveau, die het verslag-Tsatsos wil steunen.
Het oprichten van partijen moet in principe gebeuren op eigen initiatief van de burgers. Alleen als de Europese burgers zelf te kennen geven Europese partijen te willen, kunnen deze partijen met recht worden opgericht.
Ik kan het niet eens zijn met de in het verslag voorgestelde financiering voor Europese partijen. De taak van het Parlement is nog steeds om te waarborgen dat de politieke fracties in het Parlement kunnen functioneren. De in het verslag voorgestelde openheid van de financiering is een uitstekende zaak, maar dit streven moet verwezenlijkt worden binnen het reeds bestaande kader.

Ribeiro
Deze stemverklaring is ook en vooral een ondubbelzinnig politieke bevestiging van politieke beginselen en waarden.
De "Europese eenmaking" wordt vanuit ons gezichtspunt gekenmerkt door het hoofddoel om economische belangen te dienen uitgaande van politieke vooronderstellingen waarover volgens ons op zijn minst moet worden beraadslaagd. In deze "Europese eenmaking" duiken nu als geïntegreerde elementen de "Europese partijen" op. Zoals wij vragen stellen over de politieke vooronderstellingen die aan de basis van de "Europese eenmaking" liggen ten dienste van de belangen waaraan deze eenmaking ten goede komt, zo hebben wij des te meer reden om voorbehoud te maken betreffende de oprichting van partijpolitieke organen, die in deze context zijn gesmeed en het gevolg zijn van afspraken tussen koepels of in "laboratoria" zijn geschapen.
Het lijkt ons betekenisvol dat de beraadslaging over dit thema plaats vindt aan het einde van een jaar waarin politieke partijen hun 75-jarig bestaan hebben gevierd en, heel in het bijzonder, dat dit samenvalt met het einde van het congres van de partij waarvoor wij ons kandidaat hebben gesteld, die in 1921 is ontstaan en in een lang parcours een eigen identiteit heeft gekregen die opnieuw wordt bevestigd door dit congres.
Daarom wijzen wij voorgekauwde afspraken, notariële modellen en formules af, evenals al het opportunisme dat rijkelijk wordt gecompenseerd met materiële voordelen. Wij sluiten onszelf echter niet uit van politieke onderhandelingsprocessen die de partijpolitieke structuren aanpassen aan de altijd veranderende reële situatie en wij staan open voor samenwerking en onbevooroordeelde organisatie tussen partijen, op voorwaarde dat niet wordt getornd aan een identiteit die het resultaat is van gemeenschappelijke belevenissen die de conjuncturen overschrijden en de weerspiegeling is van diepgaande volksuitingen.

Vanhecke
Eén zaak blijkt alvast zonneklaar uit het voorliggende verslag van onze collega Tsatsos: de twee naar het getal grote politieke families van dit Parlement, socialisten en christen-democraten, hebben weer eens geldhonger, grote geldhonger. Wat kan de oorzaak daarvan zijn? Strenger toezicht op de partijfinanciering in de nationale staten? Het feit dat in alle landen van Europa steeds meer politiekers beschuldigd worden van corruptie en oplichting?
Feit is dat er in dit Parlement bijna eensgezindheid is om eens te meer in de geldbeugel van de belastingbetaler te tasten. De politici van de machtspartijen hebben blijkbaar nooit geld genoeg. De kleine Jan Modaal van om het even welk Europees land mag weer eens opdraaien voor de megalomanie van een kaste van politieke profiteurs.
In Vlaanderen heeft één van de parlementsleden van mijn partij in het parlement gezegd dat politici bijna per definitie parasieten zijn, die zich even per definitie verrijken op kosten van de samenleving. Ik weet dat dit niet voor álle politici het geval is. Maar ik weet ook dat dit zeker het geval is voor de politiek in dit Europees parlement, dat zélf bijna synoniem geworden is van profitariaat.
Nog afgezien van deze - toch fundamentele - bedenkingen, spreekt het vanzelf dat ik ook de idee van "Europese politieke partijen" op zich ook afwijs. Het is een zoveelste aanslag op de nationale soevereiniteit, en een even zoveelste stap op weg naar een geur- en kleurloos Europa waar de nationale verschillen zoveel mogelijk vervagen of bewust uitgewist worden. Vanzelfsprekend mag en moet er transnationale samenwerking van Europese politieke partijen zijn. Maar die partijen moeten hun nationale identiteit en besluitvaardigheid behouden.
Het voorliggende verslag is eigenlijk niet meer dan een ode aan het geld als machtsinstrument tegen het behoud van de politieke en nationale identiteit van de Europese volkeren.

Van der Waal
Kenmerkend voor de politieke stelsels binnen de lid-staten is dat politieke partijen zich als betrekkelijk jonge maatschappelijke verschijnselen in zeer uiteenlopende zin hebben ontwikkeld. Niet alleen wat hun ontstaanswijze en organisatiestructuur betreft, maar ook ten aanzien van hun wettelijke basis en de maatschappelijke functies die zij bekleden. Dit hangt nauw samen met de verschillende kiesstelsels die in de landen van Europa worden gehanteerd. Daarnaast zijn politieke partijen over het algemeen diep geworteld in de historie en cultuur van een bepaald land.
Dit wordt in het verslag van rapporteur Tsatsos helaas miskend. Teveel wordt uitgegaan van het bestaan van een Europees volk en een breed levend Europees bewustzijn. Hoewel het bestaan van Europese partijformaties niet kan worden ontkend, is het niet aannemelijk dat Europese politieke partijen de Europese politiek dichter bij de burgers brengen, omdat de burgers zich in de eerste plaats op de nationale politieke partijen richten. Dat blijkt ook uit het feit dat de leden van het Europees Parlement volgens de nationale verkiezingsprocedures worden gekozen en via nationale politieke partijen per lid-staat worden gerecruteerd.
Daarnaast bestrijden wij de opvatting dat Verdragsartikel 138A een constitutionele opdracht tot vorming van Europese politieke partijen bevat. Het artikel vormt niet meer dan een feitelijke constatering van het bestaan van Europese partijformaties en een aanduiding van het belang daarvan voor het integratieproces en de ontwikkeling van een Europees burgerschap. Artikel 138A biedt in ieder geval geen rechtsbasis voor een nadere wettelijke uitwerking van Europese politieke partijen en zeker niet voor financiële steun aan hun organisaties. Met het oog hierop mag ook artikel 235 niet als rechtsgrondslag worden gehanteerd.
De oprichting van bovennationale politieke partijen moet aan de vrijheid van de burgers worden overgelaten. Tegelijkertijd dient de overheid zich op grond van het, in alle lid-staten van de Unie erkend, principe van de vrijheid van vereniging zo min mogelijk met partijvorming te bemoeien. De bemoeienis van het Europese bestuur met politieke partijvorming kan gemakkelijk tot ongewenste beïnvloeding leiden. Tegen de juridische uitwerking van de rechtspositie van Europese politieke partijen in het verslag-Tsatsos hebben wij dan ook bezwaren.
Ook de voorstellen voor subsidiëring van Europese politieke partijen wijzen wij af. Door directe en algemene subsidiëring zouden politieke partijen afhankelijk worden van het Europese bestuur. In Nederland beperkt de overheid zich daarom tot indirecte steun door subsidiëring van wetenschappelijke instellingen, het vormingswerk en het jongerenwerk van politieke partijen. Dit sluit aan bij het gegeven dat in Nederland bewust is afgezien van een wettelijke regeling van de positie van politieke partijen. Wij zijn ons ervan bewust dat dit in sommige landen van de Unie anders geregeld is, maar een Europese regeling zou de Nederlandse situatie op indirecte wijze doorkruisen.
Het meest zwaarwegende argument tegen het voorstel is dat de vorming van Europese partijen op zich een politieke keuze voor een federaal Europa veronderstelt en de financiële ondersteuning daarvan leidt tot bevoorrechting van deze opvatting ten opzichte van groeperingen die hiervan afstand nemen en daarom niet tot Europese politieke partijvorming overgaan. Op grond van deze bezwaren hebben wij tegen het verslag-Tsatsos gestemd.

Wolf
Het centrale legitimiteitsprobleem van de Europese Unie is de democratie. De algemene democratie, zoals zij door de meerderheid van de bevolking van moderne samenlevingen wordt gesteund, is ondenkbaar zonder een netwerk van verenigingen, waarin de politieke partijen een sleutelrol spelen.
Alleen elitaire aristocratieën van notabelen hebben geen organisatievorm voor collectieve politieke participatie nodig. De taak op Europees niveau bestaat uit een zodanige versterking en ontwikkeling van de Europese dimensie van de bestaande partijen, dat deze zich kunnen bevrijden uit economische en communicatieve machtsconcentraties zonder de "drijfriem" te worden van een centraliserende staatsmacht. Dat is een lange en zeker moeilijke weg, maar ook een weg van beslissende betekenis.
Verslag-Herzog (A4-0338/96)
Berthu
Het verslag Herzog over de deelname van de burgers en de sociale actoren aan het institutionele bestel van de Europese Unie staat bol van de vastberadenheid, te zorgen voor goede voorlichting, doorzichtigheid en recht op evaluatie, raadpleging, deelname en overleg; allemaal prachtige plannen, maar waarvan de preciese uitvoering naar onze mening onvoldoende omlijnd wordt om werkelijk te kunnen worden toegepast. Erger nog, de vaagheid in het verslag rond de tenuitvoerlegging van deze beginselen dreigt, als we niet oppassen, de democratische procedures te vertroebelen.
Het verslag stelt ons bijvoorbeeld voor op Europees niveau een algemeen beginsel voor, " waardoor iedere burger en iedere representatieve organisatie het recht krijgt zich een mening te vormen, die mening kenbaar te maken en direct of indirect antwoorden te ontvangen" . Maar hoe zou dit recht - dat voor de Europese instellingen het gevaar inhoudt van een waarlijk titanenwerk aan beantwoording van vragen - precies moeten worden uitgeoefend? Dat weten we niet. Wij hadden echter graag gezien dat men ons zou vertellen hoe de reeds bestaande overlegprocedures in de vele beheer- of reglementeringscomités en in de talloze werkgroepen rond de Commissie werken. Hoe worden de deelnemende organisaties geselecteerd, hoe werken zij, op welke wijze wordt met hun mening rekening gehouden? Hiervan had een balans moeten worden opgemaakt alvorens men met nieuwe initiatieven komt.
Bovendien vrezen wij dat de universele verklaring van een recht op overleg in werkelijkheid slechts dient voor de bevordering van organisaties die onvoldoende representatief zijn en die de procedures eerder verdraaien dan verbeteren. Wij zijn ook bang dat conclusies die op nationaal niveau langs democratische weg tot stand zijn gekomen, op Europees niveau weer ter discussie worden gesteld in de warboel van algemene overlegprocedures, waarbij de handigste en meest ervaren pressiegroep meningen kan doordrukken waarvoor in feite geen meerderheid te vinden is.
Wij hebben daarom amendementen ingediend met als doel aan te geven, in welke richting wij de gedachten graag hadden zien gaan: overleg mag enkel op één bepaald niveau plaatsvinden als gevolg van het subsidiariteitsbeginsel; de nationale staat moet vaststellen welke verenigingen representatief zijn en welke niet; geen enkele vereniging kan op het niveau van de Unie representatief worden genoemd, wanneer zij dit niet op nationaal niveau is; geen enkele vereniging mag worden geraadpleegd op Europees niveau, in een werkgroep of in een algemene hoorzitting, als de communautaire subsidies een te zwaar stempel drukken op haar inkomsten, bijvoorbeeld wanneer deze meer dan 10 % bedragen.
Deze amendementen mogen slechts als een indicatie van de denkrichting worden gezien. In werkelijkheid hadden wij liever een diepgaand onderzoek vooraf gehad. waaruit zou blijken hoe momenteel de externe partners worden aangewezen, die aan de verschillende werkgroepen van de Unie deelnemen, en hoe het stelsel kan worden verbeterd onder eerbiediging van alle fasen van de democratische beslissingsprocedure.

Eriksson
Ik heb vóór het verslag-Herzog gestemd, aangezien er fundamentele kritiek in staat op het democratisch tekort van het EU-stelsel en op de zwakke invloed die de burgers op de besluiten kunnen uitoefenen. Ik ben echter teleurgesteld over verscheidene compromissen die zijn gesloten tussen de heer Herzog en de PPE/PSE, speciaal de passages over de betekenis van het nationale niveau voor de beïnvloeding van de besluiten. Ik wil ook benadrukken dat ik niet heb gestemd voor een sterkere positie van het Economisch en Sociaal Comité of het Comité van de Regio's, of voor een belastingstelsel van de Unie. Ik ben er ook tegen om het Sociaal Protocol op te nemen in het Verdrag; dat versterkt vooral de federaal werkende organen, de Commissie en het Hof.

Holm, Lindholm en Schörling
Wij zijn het in grote lijnen eens met het verslag-Herzog inzake deelname van de burgers en de sociale actoren aan het bestel van de Unie en aan de Intergouvernementele Conferentie. De poging van Herzog is goed, hij heeft het probleem van het democratisch tekort en het gebrek aan openheid opgespoord. Herzog geeft geen heldere en duidelijke formuleringen van de manier waarop de burger moet deelnemen en meediscussiëren over de "ontwikkeling" van de Unie, over de overschakeling op de euro, over Europol enz. Het beste instrument voor een reële invloed van de burgers zijn referenda die worden voorafgegaan door een behoorlijke publieke discussie. De deelname van de burgers zal niet toenemen doordat het Europees Parlement meer bevoegdheden krijgt, zoals de heer Herzog voorstelt.
Verregaande communautaire regelingen zijn geen noodzakelijke of wenselijke middelen om de burgers tot deelname te krijgen.
Er moet geen gemeenschappelijk belastinginstrument worden ingevoerd en ook geen controlecentrum. Wij zijn regelrecht tegen het voorstel inzake een Europese integratie via overeenkomsten tussen de media, de EU en de lid-staten. Media moeten niet gebonden zijn door overeenkomsten, verdragen en degelijke, willen zij geloofwaardig zijn.
De voorwaarde voor een functionerende, werkelijke democratie is ook het recht op informatie en transparantie en openheid, d.w.z. het openbaarheidsbeginsel.

Lindqvist
In een initiatief-verslag van de Commissie institutionele zaken wordt een aantal maatregelen voorgesteld om het vertrouwen van de burgers in de Unie en hun deelname aan de Unie te versterken. Het doel is volgens de rapporteur, Philippe Herzog, een bijdrage te leveren aan "de voortgang van de democratie in de Europese ruimte" . De Commissie en de lid-staten worden opgeroepen om het voorstel tijdens de Intergouvernementele Conferentie te concretiseren.
Het is natuurlijk belangrijk om te wijzen op de noodzaak om de werkgelegenheidsvraagstukken en sociale vraagstukken net zoveel nadruk te geven als de economische vraagstukken, maar besluiten betreffende al deze belangrijke vraagstukken dienen geheel op nationaal niveau te worden genomen. Samenwerking tussen de regeringen van de lid-staten is in deze kwesties natuurlijk noodzakelijk.

De Voorzitter
De stemming is gesloten.
(De vergadering wordt te 12.35 uur onderbroken en te 15.00 uur hervat)

Ontwerp van algemene begroting voor 1997 (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het gecombineerd debat over de begroting voor het jaar 1977.

Dankert
Voorzitter, er is vanmorgen al uitvoerig gesproken over de moeilijkheden van het Parlement met de Raad in deze procedure, over de onwil van de Raad om als redelijk deel van de begrotingsautoriteit met het Parlement tot gezamenlijke oplossingen te komen. Ik krijg bijna de indruk dat de Raad zo langzamerhand vergeten is dat de begrotingsautoriteit twee armen heeft en dat hij denkt dat er nog maar één is, nl. de Raad. Dat moet op termijn natuurlijk toch tot ernstige brokken leiden. Dit jaar is dat nog niet gebeurd omdat het Parlement geen tegenwicht van betekenis tegen die houding van de Raad heeft weten te bieden.
Wij hadden op basis van de mogelijkheden die zich in de eerste lezing voordeden, het vertrouwenspact van de Commissie, althans de financiële elementen daaruit, boven water kunnen houden. Wij hebben dat niet aangedurfd. We hadden een substantieel deel ervan boven water kunnen houden in de tweede lezing. Ook dat dreigt niet te gebeuren. Er is dus een probleem in het Parlement in die zin dat er geen 314 stemmen meer mobilisabel zijn voor een beleid dat de confrontatie met de Raad aandurft, om uiteindelijk tot een gemeenschappelijk acceptabel resultaat te komen, tot een uitkomst van de begrotingsprocedure zoals die ongeveer vanmorgen ook in het debat door commissaris Liikanen gewenst werd. De vraag is dus hoe wij voor de toekomst dat zullen moeten organiseren. Ik denk dat er bijzonder veel intern overleg nodig is om in '97 en '98 niet te herhalen wat in '96 ook van onze kant gebeurd is.
Een enkel lichtpuntje. Als het allemaal zo gaat als de Begrotingscommissie voorstelt, dan zal er donderdag besloten worden om het geld met betrekking tot Turkije en het MEDA-programma in de reserve te zetten. Als consequentie van de besluiten die wij hier met grote meerderheid van stemmen, met 420 stemmen, in de eerste lezing genomen hebben.
Ik verheug me zeer dat dat toch lijkt te lukken. Ik zou tegen diegenen die zeggen dat dat niet juist is omdat Turkije dan anders wordt behandeld dan andere MEDA-landen, willen zeggen dat Turkije ook een ander land is dan andere MEDA-landen en een ander land wil zijn. Turkije is het enige lid van de MEDA-club dat lid is van de Raad van Europa, dat de Europese Conventie voor de rechten van de mens heeft onderschreven. Turkije heeft met ons een douane-unie, waar we vorig jaar over gestemd hebben. Turkije wil lid worden van de Europese Unie en het Verdrag van de Europese Unie maakt dat mogelijk. Kortom, Turkije is een bijzonder verschijnsel in de groep van MEDA-landen en daarom moet Turkije ook als bijzonder verschijnsel, als een land dichter bij Europa dan de andere, behandeld worden. En dat maakt het naar mijn gevoel, gezien de situatie van de mensenrechten in Turkije, op dit ogenblik mogelijk en ook aanvaardbaar dat wij die benadering kiezen die de meerderheid van de Begrotingscommissie gisteren gekozen heeft.
Het maakt het nog aanvaardbaarder omdat we op het ogenblik in overleg zijn met de hoofdredacteuren van de belangrijkste vijf Turkse kranten. Hoofdredacteuren die hier naartoe gekomen zijn om ons te mobiliseren tegen de dreigende beperking van de persvrijheid op dit ogenblik in Turkije. Aanwijzing genoeg voor de relatie tussen dit Parlement en wat er in Turkije gebeurt.
Tot slot nog een opmerking. Ik prijs mij gelukkig dat wij in de resolutie-Fabre Vallés een zin hebben opgenomen over de noodzaak dat het onderzoek naar onze vergoedingen, tijdig wordt afgesloten, voordat de begrotingsprocedure '98 begint. Ik prijs mij daarom daarover gelukkig omdat ik wat Nederland betreft, en ik denk dat dat ook in andere lid-staten geldt, de vrees heb dat als wij hier geen orde op zaken stellen, onze verkiezingscampagne 1999 niet over Europa zal gaan, maar over de gelden die de afgevaardigden in hun zak steken en het Parlement is er om ervoor te zorgen dat dat niet gebeurt.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, de vervulling van de criteria van Maastricht voor de Monetaire Unie door de lid-staten ligt ons even na aan het hart als de lid-staten zelf. Maar niet alleen daarom zijn er - evenals in de nationale begrotingen - ook bezuinigingen in de begroting van de Europese Unie nodig. Bezuinigen betekent niet gewoon korten, maar vooral de beschikbare middelen zinvol gebruiken. Wij willen weliswaar voor de begroting van 1997 de nul-optie kiezen, maar daarbij wèl onze prioriteiten handhaven: grotere ondersteuning van het vredesproces in Noord-Ierland, meer steun voor onderzoek en technologische ontwikkeling en ongeveer 100 miljoen ecu extra voor de transeuropese netwerken. Aangezien over de financiering van deze extra uitgaven helaas geen overeenstemming kan worden bereikt met de Raad via een wijziging van het interinstitutionele akkoord, moeten nieuwe oplossingen worden gevonden, zoals een negatieve reserve in categorie II. Voor Noord-Ierland is dat mogelijk. Een iets beperktere verhoging voor onderzoek plus een negatieve reserve is aanvaardbaar. Om het nu over de TEN's tot een scherp conflict met de Raad te laten komen wegens het verbreken van het interinstitutionele akkoord, wijst mijn fractie af. Er worden toch enkel maar plannen geëist, niet de daadwerkelijke bouw ervan. Daartegenover staan in categorie IV middelen ter beschikking voor de TEN's in de Phare-landen. De aansluiting daarop hebben wij in ieder geval nodig.
Ik dank commissaris Liikanen voor wat hij hierover heeft gezegd. Slechts een vierde van de wijzigingen die het Parlement in eerste lezing in alle afzonderlijke plannen heeft aangebracht, heeft de Raad aangenomen, dames en heren! Daarbij schijnt hij willekeurig, soms zelfs tegenstrijdig te werk te zijn gegaan, zoals vooral blijkt uit de stelling "geen geld voor maatregelen zonder rechtsgrondslag" . Wij moeten hier hoognodig met een constructieve gemeenschappelijke verklaring komen. Intussen moeten wij de in eerste lezing ingezette stimuleringsmiddelen tot hun recht laten komen, vooral op de terreinen werkgelegenheid en bestrijding van de jeugdwerkloosheid, onderwijs en opleiding, gelijke behandeling van mannen en vrouwen, bescherming van het milieu en de volksgezondheid, versterking van de democratie en eerbiediging van de mensenrechten. Het Parlement zou echter voor de volgende begroting de relevante posten moeten doorspitten om een versnippering van de middelen te voorkomen en een grotere doorzichtigheid van, en controle op het gebruik ervan te bereiken. Dat geldt overigens ook voor de satellietorganen.
Ik wil beide rapporteurs heel hartelijk danken en met hun verslagen geluk wensen. Ik dank ook het secretariaat van de Begrotingscommissie.

Tappin
Mijnheer de Voorzitter, zoals de Commissie waarschijnlijk wel verwacht had, heb ik uitsluitend over de satellietorganen iets te zeggen.
Allereerst wil ik de Commissie bedanken dat zij heeft meegeholpen aan de totstandkoming van het verzoek dat wij in de begroting over 1996 hebben gedaan; daarin vroegen we de Commissie namelijk voorstellen aan de Begrotingscommissie en het Parlement voor te leggen inzake de harmonisatie en wijziging van de financiële regelingen van de organen; inzake de budgettering van de ontvangsten van de organen; inzake het vastgoedbeleid, inzake hun fiscale status en, veel belangrijker, inzake de harmonisatie van de kwijtingsprocedures. Ik ben de Commissie erkentelijk dat zij ons hierin tegemoet gekomen is. Maar voor de begrotingsprocedure over 1998 moeten we de algemene vraagstukken te lijf gaan waarvoor nog geen oplossing is gevonden: de budgettering van de inkomsten uit eigen middelen, het vastgoedbeleid, de fiscale status en, veel belangrijker, de kwijtingsprocedure.
Ik wil iets zeggen over de kwesties die in de eerste en tweede lezing onopgelost blijven. Ik hoop dat de Begrotingscommissie de essentie van de wensen van de Commissie meer dan halverwege tegemoet is gekomen.
Ten eerste de kwestie van het CEDEFOP inzake lijn B3-1026: wij willen nog steeds ons bedrag van 1, 72 miljoen ecu in de reserve opnemen, in afwachting van de aanvang van de bouwwerkzaamheden in Thessaloniki. Dit levert volgens ons geen problemen op omdat de derde betaling pas in september 1997 hoeft te worden gedaan.
Ten tweede de kwestie-Bilbao. Er zijn nog steeds problemen met dit orgaan en de Begrotingscommissie stelt voor 3 miljoen ecu in de begrotingslijn op te nemen met een reserve van 1 miljoen ecu. We weten nu dat het orgaan een directeur heeft en zijn werkprogramma heeft vastgesteld; ik heb de rapporteur, de heer Brinkhorst, verzocht te overwegen als amendement op het commentaar bij de begrotingslijn op te nemen dat Bilbao een aanvraag mag indienen voor extra kredieten in het kader van een GAB, mits dat gerechtvaardigd is en de middelen beschikbaar zijn; op die manier kunnen zij hun programma uitvoeren.
Ten derde het centrum voor drugsverslaving in Lissabon. Ik zie dat de heer Mingasson tot de raad van bestuur is toegetreden. Waarom hebt u mij dan nog nodig als u de heer Mingasson al hebt? Hopelijk kunnen we aan uw wensen tegemoet komen door middelen van de Reitox-lijn naar dit orgaan over te schrijven, om zodoende de Reitox-lijn operationeel te maken. Dat is mijns inziens de juiste weg.
Dan als laatste de Europese Stichting voor opleiding: wij verzoeken u de operationele uitgaven voor die lijn uit het Tempus-programma te halen om de werkzaamheden die deze stichting uitvoert te dekken.
Mag ik u verder nog wijzen op de opmerkingen die de heer Liikanen afgelopen week op de hoorzitting van de Begrotingscommissie maakte? We zijn niet tegen het opzetten van nieuwe organen, daar hebben we helemaal geen bezwaar tegen. Maar er moeten wel gestandaardiseerde en geharmoniseerde procedures zijn voordat nieuwe organen worden opgericht. Ik hoop dat de Commissie onze aanbevelingen nu wel kan aanvaarden.

Tomlinson
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de begroting van dit jaar gezien de omstandigheden voldoet, heeft ze wat de procedure betreft niet alleen in dit Huis maar ook in andere instellingen een groot aantal tekortkomingen laten zien, vooral natuurlijk in verband met het gedrag van de Raad als één van de takken van de begrotingsautoriteit; hij heeft zich gedurende deze hele begrotingsprocedure star, onverantwoordelijk, inconsequent en soms onnozel gedragen.
Ik wil even heel kort zeggen dat ik het niet eens ben met de heer Samland, die zich vanochtend afkeurend over de Raad uitliet omdat hij de hekkesluiter is. Natuurlijk zijn zij maar al te vaak de hekkesluiters van de ambtenaren; politici die hun orders krijgen van nationale ambtenaren die geen enkele politieke achtergrond hebben, doof zijn voor democratische geluiden, maar als ambtenaar meestal klakkeloos de orders van de ministers van Financiën uitvoeren, namelijk de uitgaven beperken, de restituties aan de lid-staten verhogen en zich aan de convergentiecriteria van Maastricht onderwerpen.
Natuurlijk moet de Europese begroting stevig in elkaar zitten, maar soms moeten we er even bij stilstaan dat in een land als het Verenigd Koninkrijk van elke 20 pond die aan overheidsuitgaven wordt besteed - ik ben rijk, dit is een briefje van 20 pond dat ik u hier laat zien - de Britse regering nog steeds 19, 94 pond uitgeeft. Van elke 20 pond netto overheidsbestedingen gaat zes pennies naar de Europese begroting. Van de 300 miljard pond die in het Verenigd Koninkrijk aan overheidsbestedingen wordt uitgegeven wordt er 1 miljard bijgedragen, en het is klinkklare onzin te denken dat die begroting aan de vereisten van de convergentiecriteria van Maastricht kan voldoen.
Onze rapporteurs hebben gezien de omstandigheden goed werk verricht en verdienen onze dank daarvoor. Maar zo kan het niet eeuwig doorgaan. We naderen het moment waarop de begroting van de Europese Unie wel eens zou kunnen vastlopen. Onze eigen middelen staan vast. De druk op die vastgelegde eigen middelen groeit gestaag. Onze bestedende commissies leggen steeds meer druk op die middelen, evenals de Raad, en nu gaat de emmer overlopen.
Dit betekent ofwel meer geld zien te krijgen, ofwel de realiteit onder ogen zien, en die houdt in dat als we niet meer middelen kunnen krijgen - en ik zie dat niet gebeuren -, we de projecten beter moeten evalueren, we een beter gebruik van kosten/baten-analyses moeten maken, de Commissie beter gebruik van de zero-base budgettering moet maken, en vaker programma's moet afschaffen waarvan het einde van meet af aan vaststond of die slechts een beperkte levensduur hadden, of waarvan kosten/baten-analyses hebben aangetoond dat ze hun nut hebben gehad. Dat bedoelde commissaris Liikanen vanochtend toen hij zei dat de begrotingsprocedure in een crisis verkeert. Als hij dat bedoelde steun ik hem volledig.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar even zeggen dat ik het eens ben met wat de heer Tomlinson en mevrouw Theato gezegd hebben over het risico van versnippering van de communautaire uitgaven. Mijn hulde aan de Begrotingscommissie die geprobeerd heeft het aantal acties te beperken tot de echt belangrijke.
Als de Gemeenschap werkelijk wil uitbreiden - en het debat erover begint zo dadelijk - moeten we ons op de grote projecten, met een kritieke massa, kunnen concentreren, en in een bepaalde periode. Als een programma succesvol is kan het afgerond worden en kunnen we een nieuw project opstarten. De traditie in de Gemeenschap wil dat als iets eenmaal in gang is gezet, het voor altijd en eeuwig moet doorgaan. Daar proberen we verandering in aan te brengen.
Ik hoop dat als de Commissie in januari de begroting behandelt, er een serieus debat over prioriteiten van de grond komt, en aangezien we weten dat er uitgavenplafonds bestaan - daar doen zich geen dramatische veranderingen voor -, moet de politieke moed aanwezig zijn om zinloos geworden activiteiten af te stoten.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag te 10.00 uur plaats.

Financiering van de uitbreiding
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Christodoulou (A4-0353/96), namens de Begrotingscommissie, over de financiering van de uitbreiding van de Europese Unie.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de leden van de verschillende werkgroepen van de Begrotingscommissie voor de wijze waarop ze tot de samenstelling van dit verslag hebben bijgedragen, waarbij ik vooral denk aan de heren Bösch, Di Prima, Miranda en Porto en mevrouw Müller, alsmede aan de heer Rehn, die een uitstekend document over het landbouwbeleid heeft opgesteld maar niet langer lid is van het Parlement omdat hij bij de recente euroverkiezingen in Finland niet werd verkozen.
Daar we nog niet in staat zijn alle budgettaire en financiële aspecten van de uitbreiding van de Unie in te schatten, is het verslag dat we nu behandelen, slechts een eerste stap in de aanpak van het probleem. Aangezien het dus niet de bedoeling is het onderwerp thans ten gronde te analyseren, verwijzen we in ons verslag alleen naar de kosten die de verruiming van de Unie zal teweegbrengen in de belangrijkste sectoren. De globale kosten kunnen pas nauwkeurig worden geraamd, als we beschikken over de informatie van de dynamische - en realistische - studie terzake van de Commissie, die we dan ook verzoeken dit onderzoek aan te vatten - zodat we ons ten spoedigste een idee kunnen vormen van het budgettair en financieel kader waarin we moeten optreden. Ik vraag het Parlement derhalve bij de stemming in acht te nemen dat het verslag waarover we ons buigen, slechts een interimverslag is. Ik wijs er ook op dat de kostenraming en de analyse van de budgettaire gevolgen van de uitbreiding van de Unie er niet op gericht zijn de verruiming te bemoeilijken of te belemmeren. We willen alleen de begrotingsaspecten van de uitbreiding - die we maar al te vaak uit het oog worden verloren - verduidelijken, wat ons in staat zal stellen duurzame besluiten te nemen die het de nieuwe lid-staten mogelijk maken onder de beste omstandigheden tot de Unie toe te treden. Overdreven enthousiasme en gebrekkige kostenanalyses liggen dikwijls aan de basis van politieke verklaringen die achteraf moeten worden herroepen. Dit verslag wil dan ook de aandacht vestigen op de financiële aspecten van het probleem, zodat de toekomstige politieke besluiten erover op de passende grondslagen berusten en naderhand niet moeten worden ingetrokken - wat de geloofwaardigheid van de Unie enorm aantast.
Er zij evenwel op gewezen dat de uitbreiding van de Europese Unie met de landen van Midden- en Oost-Europa, die een bewuste keuze is van de Unie, om geopolitieke redenen in het algemeen onontbeerlijk is. De toetreding van de LMOE introduceert immers een factor van veiligheid in die regio. Dat mag echter niet betekenen dat er een uitbreiding tegen elke prijs moet komen. Een overhaaste verruiming zonder de nodige voorbereiding zal negatieve - economische en politieke - effecten sorteren. Enerzijds bergt ze het risico in zich dat de nieuwe lid-staten gedurende lange tijd geen deel hebben aan de belangrijkste beleidsvormen van de Unie en - als gevolg van de toegestane afwijkingen - niet als volwaardige leden maar als partners van tweede categorie bij de communautaire verworvenheden worden betrokken. Anderzijds houdt ze ook het gevaar in dat de werking van de interne markt in belangrijke mate wordt ontwricht. Het lijdt namelijk geen twijfel dat het beleid van landen die met derogaties tot de Unie toetreden, er in de eerste plaats op gericht zal zijn die afwijkingen ongedaan te maken. De kandidaat-lidstaten moeten dan ook voldoen aan de voorwaarden die de Raad heeft bepaald ten aanzien van hun sociale, economische en politieke structuur.
De structurele hervormingen in elk van de kandidaat-toetreders zijn - zuiver economisch gezien - van essentieel belang voor de succesvolle uitbreiding van de Unie. We dringen derhalve aan op de versterking van onze structurele steun aan die landen, en vragen dat het programma PHARE met een communautair financieringsinstrument van uitsluitend structurele aard wordt aangevuld. Tevens herinneren we eraan dat er naast de Unie nog andere geldschieters zijn, wat de coördinatie van alle financieringsinstrumenten noodzakelijk maakt om de economische problemen van die landen passend aan te pakken. De juiste voorbereiding van de verruiming van de Unie zal dus tijd vergen en veel geld kosten, waarbij niet uit het oog mag worden verloren dat de Unie zich ook verder moet verdiepen. Zoals ik al heb benadrukt, is de kostenraming van de uitbreiding geen gemakkelijke opgave. Naast de directe kosten voor de begroting die voortvloeien uit zowel de financiële steun voor de voorbereiding van de kandidaat-lid-staten op toetreding tot de Unie als de administratieve uitgaven voor onder meer de bezoldiging van het personeel en allerhande soorten voorzieningen, mogen ook de indirecte budgettaire gevolgen niet worden onderschat, met name de uitgaven voor de versterking van de samenhang en convergentie tussen de huidige lid-staten, waarbij ik vooral denk aan de onvermijdelijke aanpassingen aan onder meer het landbouw- en het structuurbeleid van de Unie - die moeten worden onderzocht in het licht van de toetreding van de nieuwe lid-staten en erop gericht zijn het Uniebeleid op de nieuw ontstane realiteit af te stemmen.
De uitbreiding zal slechts succesvol verlopen en vruchten afwerpen als alle betrokkenen ze behoorlijk voorbereiden. Daarom moeten niet alleen duidelijke criteria worden afgesproken maar moet ook een periode worden vastgesteld die aan de toetreding voorafgaat en welke, voor ieder land afzonderlijk, zal duren naar gelang de behoeften van dat land en die in volledige toetreding zal uitmonden. Tijdens die periode moeten aan het land de nodige financiële middelen worden verstrekt om zijn ontwikkelingsinspanningen te versterken. Zo'n oplossing houdt meer voordelen in dan een toetreding en bloc van landen die weinig gemeenschappelijke kenmerken vertonen en waarvan het algemeen economisch kader onderling verschillend is - wat problemen met zich zal brengen en kan leiden tot onenigheid over wie eerst en wie later klaar is voor lidmaatschap. Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, dat is de fundamentele stelling die we in ons verslag trachten te bewijzen.

De Voorzitter
Het thema is natuurlijk van historisch-strategisch belang, maar helaas is de tijd om daarover te debatteren nogal beperkt. Vandaar dat ik de collega's verzoek om zich te houden aan hun spreektijd.

Oostlander
De Commissie buitenlandse zaken heeft destijds bij de behandeling in de Begrotingscommissie een reeks van amendementen ingediend die zij zelf met unanimiteit in eigen kring had aanvaard. Daar is niet zo gek veel van overeind gebleven door de stemming in de Begrotingscommissie en ondanks de gesprekken met de rapporteur, de heer Christodoulou, die ik respecteer als een groot expert op dit gebied, zijn wij op bepaalde punten nog niet echt helemaal tot elkaar gekomen, hoewel op sommige punten gelukkig wel.
Ten aanzien van het verslag van de Begrotingscommissie dat op het ogenblik voorligt, valt ons eigenlijk op, en dat is ook in de discussies in de Begrotingscommissie meerdere malen gezegd o.a. ook door de rapporteur, dat er eigenlijk nog niet voldoende gegevens zijn om werkelijk een gedegen overzicht te bieden van wat nu eigenlijk de begrotingseffecten van de uitbreiding zijn. De heer Christodoulou heeft dat straks ook nog een beetje herhaald. Wij zijn dus nog niet zo gek veel verder dan pakweg een half jaar geleden op dit belangrijke punt. En ikzelf en de Commissie buitenlandse zaken zouden er eigenlijk wel de voorkeur aan hebben gegeven dat met dit verslag even zou worden gewacht totdat er een basis is in betrouwbare en vergelijkbare statistieken, opdat we dan echt een begrotingsverslag van allure zouden kunnen zien. De Begrotingscommissie heeft dat onderkend door de titel interimverslag voor te stellen, wat erop duidt dat de Begrotingscommissie zelf niet tevreden is over dit verslag en het vooruitzicht opent op andere verslagen in de toekomst waarin meer kan worden gezegd op het gebied van de begrotingen.
Dat zo zijnde, vind ik het een beetje jammer dat het huidige verslag zoals dit voorligt, naar mijn gevoel nog altijd een beetje een negatief karakter draagt richting Midden-Europa. Dat hoeft niet. Ik vind wel dat we voorzichtig moeten zijn en duidelijk de problemen moeten noemen voor zover we ze al duidelijk kunnen zien. Maar we moeten zorgen dat Centraal-Europa niet op onnodige wijze wordt verontrust door onze houding, want men kijkt toch al: willen zij eigenlijk wel uitbreiden of willen ze het eigenlijk niet. Dat lijkt mij dus een slechte reactie die wij dan opwekken in Centraal-Europa. Er is nooit sprake van geweest natuurlijk dat alleen de Commissie buitenlandse zaken over deze kwestie zou spreken. Ik heb altijd gehoopt dat de landbouwcommissie en met name ook de commissies die zich met structuurpolitiek bezighouden, de openbare vrijheden, REX en begrotingen allemaal aan bod zouden komen. Dus het is nooit de bedoeling geweest om nu juist die te vergeten, hoewel wij helaas bij ons verslag van een half jaar geleden alleen van de Begrotingscommissie geen advies konden krijgen, hoewel wij er wel om gevraagd hadden.
Het is dus nooit de bedoeling geweest om de begrotingsaspecten te vergeten, maar wij willen wel dat als het over zulke concrete zaken gaat, dat je dan concrete cijfers hebt die uitmaken wat wij eigenlijk doen. Ik vind met name van belang om te onderstrepen naar Centraal-Europa dat het bij de uitbreiding niet alleen maar om een kwantitatieve en centenkwestie gaat, maar om met name een kwalitatieve en structurele kwestie, zoals straks eigenlijk ook nog door de rapporteur is gezegd. Dus geen horror-scenario's in een verslag als dit en duidelijk maken dat dit niet het laatste woord is en dat alles wat erin staat in elk geval geen negatieve betekenis heeft en ook in die zin nog herzien zal worden op basis van deugdelijke gegevens die wij in de toekomst nog hopen te zien.

Schröder
Voorzitter, rapporteur Christodoulou heeft van het advies van de Commissie regionaal beleid naar verhouding weinig kunnen overnemen, en ik kan hiervoor ook begrip opbrengen. Wij hebben met elkaar gesproken en zijn beiden van mening, dat het juist zou zijn dat de Commissie regionaal beleid volgend jaar een eigen verslag over deze gecompliceerde kwestie indient.
Ik geloof dat een ieder, die zich met dit thema, dat collega Christodoulou heeft aangepakt, bezighoudt, het heel moeilijk zal hebben, want getallen zijn eerlijk. Wanneer men hierover in getallen spreekt en het tijdstip inderdaad iets is vervroegd, dan kan dat eerder tot irritatie dan tot enthousiasme leiden. Dan nog denk ik dat er geen reden voor paniek of opwinding is, want de financiële aspecten van de uitbreiding naar het oosten vormen slechts één aspect. De heer Christodoulou heeft zich heel bewust op dit aspect geconcentreerd, omdat dat zijn vakgebied is. Wij zijn niet van mening dat het verslag Christodoulou de kwestie van de uitbreiding naar het oosten volledig behandelt. Paniek is ook volstrekt overbodig, omdat de kandidaat-landen zeker niet en bloc zullen toetreden. Als het dan zo is, dat - ik wil hier geen volgorde vastleggen, want dat is niet mijn taak - Polen, Tsjechen, Slovenen, Hongaren, Estlanders en anderen bij ons komen, dan zal tussen de toetreding van iedere lid-staat afzonderlijk ongetwijfeld een bepaalde tijd liggen. Dan zal de Europese Unie na iedere toetreding niet alleen kwantitatief, maar ook kwalitatief veranderen. We zullen waarschijnlijk verbaasd staan - en ik meen dat in positieve zin - over wat er van de Europese Unie wordt, wanneer deze bijzonder gemotiveerde, dynamische landen lid zijn geworden. Wat overigens de financiële aspecten betreft, kan ik u erop wijzen, dat de bevoegde commissaris, mevrouw WulfMathies, van mening is dat een uitbreiding naar het oosten ook zonder verhoging van de eigen middelen mogelijk is, ook zonder verhoging van het aandeel van het BBP voor de structurele hulp.
Ten slotte wil ik graag aansluiten bij hetgeen de heer Oostlander heeft gezegd. Vergeleken bij de baten van de Europese Unie door de toetreding van Midden- en Oost-Europese landen, zijn alle getallen, alle belastingen die op ons afkomen - belastingen zijn immers altijd relatief - inderdaad te verwaarlozen. De winst voor Europa door de uitbreiding naar het oosten zal zo groot zijn, dat ik wens, dat dit proces zeer dynamisch en snel door ons allen wordt gestimuleerd.

Berend
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ook ik zou voor de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media in de eerste plaats aan de klaagzang kunnen meedoen door te stellen dat wij geen concrete getallen hebben. Wij hebben geen concrete aanknopingspunten om in dit verslag te behandelen, maar ik zie dit verslag ook als interimverslag, dat natuurlijk, zoals de heer Christodoulou al zei, door andere verslagen moet worden gevolgd.
De belangrijke rol van het cultuur-, onderwijs- en mediabeleid voor de verdere ontwikkeling van rechtsstaat en democratie in de Midden- en Oost-Europese landen werd op allerlei topconferenties steeds weer bevestigd, ook al wordt bij de uitbreiding naar het oosten altijd het accent gelegd op de aanpassing van de economie en de convergentie van rechtsnormen. Daarbij mag dit belangrijke onderwijs- en culturele beleidsaspect geenszins worden veronachtzaamd. Een intensieve financiële ondersteuning op onderwijsgebied daarginds is juist nu al zo belangrijk, daar het onderwijsniveau in de Midden- en Oost-Europese landen volgens de Commissie nu al merkbaar achteruitgaat.
Men hoeft niet over profetische gaven te beschikken om te kunnen voorzien dat dit op niet al te lange termijn ook in de economie tot stagnatie zal leiden en tot negatieve gevolgen voor de toetreding, aangezien het verschil steeds groter wordt. Hoe kunnen wij als Gemeenschap ervoor zorgen dat de financiële middelen niet alleen aan de modernisering van economische sectoren, maar ook aan onderwijs, cultuur en audiovisuele media worden besteed? Zolang de kandidaatlanden als buitenland worden beschouwd, is de uitvoering van onderwijs- en opleidingsprojecten via de structuurfondsen op grond van het Verdrag van Maastricht onmogelijk.
Volgens de Commissie zijn hiertoe ook om juridische redenen geen mogelijkheden. De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media is echter van mening, dat de Midden- en Oost-Europese landen de mogelijkheid moeten krijgen, 10 % van de voor hen bestemde PHARE-middelen zelfstandig voor de medefinanciering van overeenkomstige EU-programma's te gebruiken. Dat kan, zoals reeds is gezegd, echter alleen maar, wanneer op deze netelige vraag antwoord is gegeven: blijven deze kandidaatlanden in onze zienswijze buitenland, of beschouwen wij hen juridisch niet als buitenland? De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media pleit ervoor, in dit verband pragmatischer te werk te gaan, de PHARE-middelen tot de toetreding flexibeler toe te wijzen en deze landen zo meer beslissingsvrijheid toe te staan.
De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media pleit eveneens voor een verhoging van het voor medefinanciering gereserveerde deel binnen PHARE, ik onderstreep dit nog eens, bìnnen PHARE, als haalbare praktische weg om cultuur en onderwijs niet te laten verwaarlozen en zo een belemmering voor een snelle toetreding te laten zijn.

Wiersma
Voorzitter, ik denk dat het Parlement vandaag alweer een heel belangrijk onderwerp bediscussieert. Ik denk dat het op zich een ambitieus idee was van de Begrotingscommissie om nu al het voorliggende onderwerp aan de orde te stellen. De aard van het onderwerp maakt een en ander namelijk nogal speculatief wat het debat over de gewenste uitbreiding, ik zeg met nadruk op gewenste uitbreiding, op het verkeerde been zetten. Uitbreiding is een politieke keuze, geen financiële. Uitbreiding kost geld, maar levert ook baten op en zeker ook financiële. Hoeveel de uitbreiding kost, hangt ook af van wat de Unie de komende jaren intern en extern doet. Met intern bedoel ik, welke hervormingen voeren we door structureel en financieel, waarbij natuurlijk ook de vraag voorop staat welke principes we daarbij toepassen. Voor de Commissie externe economische betrekkingen is een belangrijk principe ook het handhaven van de noodzakelijke solidariteit en cohesie, ook in een vergrote Unie. Maar nog belangrijker is de vraag welke inspanningen doet de Unie om de komende jaren de kandidaatlid-staten te helpen het lidmaatschap te realiseren. Daaraan is natuurlijk ook gekoppeld de vraag wat die landen zelf zullen doen tot aan het moment dat ze lid worden. Hoe succesvoller deze strategie, hoe minder de uitbreiding zal kosten en dat is een strategie van land tot land en ook een toetreding van land tot land. Ook dat heeft invloed op de uiteindelijke kosten.
In mijn bescheiden advies voor de Commissie externe economische betrekkingen ligt de nadruk op de inspanningen, voorafgaand aan de toetreding. Via PHARE en de EBRD door handelssamenwerking ook in gevoelige sectoren, door markthervorming en wat ons betreft een prioriteit ook op het terrein van sociaal beleid. Door investeringen in het bestuur en infrastructuur, door aansluiting met de EU op alle terreinen te bevorderen, waarbij de eenheidsmunt natuurlijk niet vergeten mag worden. De kosten kunnen erg hoog oplopen als deze strategie niet lukt en dan bedoel ik niet alleen de kosten voor de EU-begroting. De voorbereiding van de uitbreiding is een dynamisch proces en vereist een dynamische aanpak. Geen afwachtende houding dus, nu al aan de slag met de uitbreiding, dat zal het uiteindelijk ook vooral het kostenniveau bepalen en we zouden eigenlijk niet moeten praten over de financiering van de uitbreiding, maar over de kosten van de toetreding.

Bösch
Voorzitter, ik wilde eerst de rapporteur hartelijk gelukwensen met het werk dat hij op zich heeft genomen. Zeker op dit moment is het niet eenvoudig, zo'n geëngageerd werk aan te vatten, en wij zien hier ook de meningsverschillen die zo'n verslag van de Begrotingscommissie kan oproepen.
Een ding is duidelijk: voor ons ligt geen diplomatiek document van de Begrotingscommissie. Natuurlijk weten we nog niet, wanneer welk land in welke orde van grootte en met welke eisen voor de begroting tot de Unie zal toetreden, maar wanneer wij dat weten, dan zijn er waarschijnlijk ook geen grote verslagen van ons Parlement meer nodig, dan zijn de zaken al beklonken.
Wij willen één ding duidelijk stellen: ook de Begrotingscommissie van dit Parlement is voorstander van uitbreiding en wil ook deze uitbreiding, en wij willen hier geen valse signalen doen uitgaan. Maar wij zijn het ook aan onze kiezers, en ik bedoel daarmee ook de belastingbetalers, en onze toekomstige partners in Oost-Europa, verplicht te trachten deze uitbreidingsdebatten ook begrotingstechnisch beter te funderen. Wij kunnen toch niet zomaar accepteren, dat vooraanstaande regeringsleiders en staatshoofden - ik doel ook op de Duitse bondskanselier en de Franse president - bij gelegenheid in Warschau spreken over toetreding van Polen in het jaar 2000. Wij allen hier weten, dat dat niet het geval zal zijn. Ook onze collega's ginds weten, dat dat niet het geval zal zijn, om maar te zwijgen van het feit dat het vaak juist deze regeringen zijn, die dan hier in het Parlement een volkomen tegengestelde begrotingspolitiek vertegenwoordigen.
Daar ligt de centrale taak van dit verslag van de Begrotingscommissie. Het moet duidelijk zijn, dat een uitbreiding van de Europese Unie enkel na een diepgaande en radicale hervorming van het structuurbeleid en van het gemeenschappelijk landbouwbeleid mogelijk is.
Daarom is het eigenlijk ook betrekkelijk irrelevant of wij de kosten van de uitbreiding voorzichtig ramen - zoals de commissie doet - of op basis van gemiddelde overdrachten. Een voorbeeld uit het structuurbeleid: de commissie beweert, dat de meerkosten jaarlijks in de orde van 9 miljard ecu zouden kunnen bedragen. Als wij de huidige gemiddelde overdrachten aan de armere lid-staten van de Unie doortrekken, komen wij alleen al bij de opname van de vier Visegrad-landen tot meerkosten van 26 miljard ecu. Maar ook als men niets verandert, verandert er iets. Ik zou ook hiervan een voorbeeld willen noemen: door uitbreiding met de vier Visegrad-landen zou het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking van de Unie met ongeveer 7 % dalen. Dat zou betekenen, dat de steun aan talrijke gebieden die momenteel onder doelstelling 1 vallen, zal verdwijnen.
Het was niet ons doel, een tweede verslag Oostlander te maken. Wij hebben als afgevaardigden in de afgelopen tijd steeds vaker met het probleem te maken, genereuze verklaringen van de Europese Raad voor onze kiezers in overeenstemming te moeten brengen met het dagelijkse politieke gebeuren. Ik bedoel dat wat collega Christodoulou ons vandaag voorlegt, een serieuze poging in deze richting is en wij moeten in deze richting voortgaan.

Porto
Voorzitter, ik feliciteer allereerst collega Christodoulou met zijn verslag, waarin hij erin is geslaagd een juist evenwicht te bereiken tussen de verschillende elementen die moeten worden overwogen bij de toetreding van nieuwe lid-staten. De toetreding van landen, waarvan de democratische vooruitgang die zij vandaag hebben geboekt niet langer dan acht jaar geleden slechts een droom was, is reden voor groot enthoesiasme. Maar in hun belang en in het belang van de Unie dienen op realistische wijze basismaatregelen op diverse gebieden te worden getroffen.
Eén daarvan is het landbouwbeleid, dat moet worden aangepast aan het beter functioneren van de markt, aangezien alleen zo al te nadelige prijzen voor de consumenten in deze landen en een ondraaglijk gewicht op de begroting van de Unie kunnen worden vermeden. Wij mogen ons niet laten "inpakken" met optimistische, maar niet realistische ramingen door een toekenning van middelen te eisen voor de toepassing van het huidige GLB die ondraaglijk zouden zijn.
De begroting moet er in wezen op voorbereid zijn dat wij het structuurbeleid steunen dat onontbeerlijk is voor de aanpassing van de economieën van de kandidaat-landen aan een opener en veel veeleisendere markt. Daarnaast is het van belang het structuurbeleid in de huidige lid-staten te handhaven en zelfs te versterken, anders brengen wij het eigenlijke integratieproces in gevaar. Het is niet omdat het gemiddelde van de Unie daalt dat vele regio's in onze landen een dergelijke steun niet langer nodig hebben. Een sterk Europa is trouwens noodzakelijk voor de economieën van de landen die wensen toe te treden, zodat nieuwe vraag wordt gecreëerd en investeringsmiddelen vrijkomen.
Tot slot maakt de toetreding van de kandidaat-landen het nog dringender dat maatregelen worden genomen op begrotingsgebied, met name wat de omvang en de inkomsten betreft, zoals ik heb onderstreept in het verslag dat ik voor de Begrotingscommissie heb opgesteld.
Aangezien het landbouwbeleid niet van de ene op de andere dag kan worden veranderd (er zijn hoe dan ook aanzienlijke middelen nodig voor de aanpassing ervan), aangezien er een nieuwe versterking van het structuurbeleid moet komen en aangezien de overige uitgaven veel minder groot en in sterke mate niet te drukken zijn, lijkt de opname van nieuwe leden ons niet mogelijk zonder een percentsgewijze toename van de begroting van de Unie (dat is mijn prognose) boven de schaarse 1, 27 % die voor 1999 is bepaald. Anders moeten wij ons, in het licht van de realiteit van de cijfers, vragen stellen over de "ernst" van de wilsuitingen om nieuwe leden te aanvaarden.
Bovendien kan men niet aanvaarden dat de consumptiebelasting een doorslaggevend gewicht blijft hebben in de eigen middelen van de Unie. Een directe belasting, overeenkomstig het contributief vermogen van de burgers, moet een gewenste en zelfs onontbeerlijke manier zijn om hen beter te identificeren met het integratieproces, zodat zij veeleisender worden aangaande de controle op het gebruik van de middelen. Maar, nog afgezien hiervan, kan men geen regressiviteitssituatie als de huidige aanvaarden, verergerd door de nieuwe leden, waarin de armste burgers voor de Unie een hoger percentage betalen dan hun inkomen per capita. Dit is een onhoudbare situatie op intern vlak en dat hoort ook zo te blijven in een Europa dat men rechtvaardig en meegeleefd wil door de burgers.

Giansily
Voorzitter, collega's, het zeer interessante verslag van onze collega Christodoulou is het resultaat van werk dat zeer veel energie heeft gekost, zoals de rapporteur zelf stelt, maar dat niet kan worden beschouwd als een beslissende bijdrage tot het debat over de uitbreiding. Al is iedereen in dit Parlement ervan overtuigd dat de uitbreiding onvermijdelijk is, ik ben er daarentegen niet zo zeker van of een adequate financiering op dezelfde wijze wordt beoordeeld, naar gelang men zich plaatst op het standpunt van de rapporteur of op dat van de belastingbetaler. Ik moet er met name op wijzen dat de strategie om de kredieten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid te verlagen van kortzichtigheid getuigt, omdat geen rekening is gehouden met het feit dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid een economisch marktsysteem is, dat slechts een budgettaire vertaling vindt in de begroting van de Europese Unie.
Daarom behoor ik tot diegenen die gisteren van mening waren, dat enkele weken uitstel zinvol zou zijn om andere hypotheses te onderzoeken. Ik geloof inderdaad dat een bestudering van alle gevolgen van de overgang naar de Europese munt, die een kostbare polijsting zal vergen voor de convergentie van de "ins" en de "pre-ins" , een zeer grote invloed zal hebben op de communautaire middelen. Welnu, niets doet vandaag bevroeden, dat wij na het jaar 2000 het plafond van 1, 27 % van het bruto binnenlands product, dat momenteel in de verdragen is vastgelegd, doorbreken.
Bovendien geloof ik niet, dat in de uiterst delicate periode tussen 1999 en 2002, wanneer alle energie van de Vijftien grotendeels zal worden opgeslokt door de overgang van de virtuele euro naar de concrete, circulerende euro, gemakkelijk gehoor kan worden gegeven aan wat de rapporteur wenst, namelijk een herziening van het stelsel van de eigen middelen, waarover de IGC zich zou kunnen buigen.
Ikzelf kan me niet voorstellen dat de IGC, die het hoofd moet bieden aan een veelheid aan actuele en dringende zaken, in staat zal blijken zich over zo'n omvangrijke kwestie te buigen. Dat doet niets af aan de waarde van het werk van de rapporteur, ik herhaal dit nog eens, maar de overduidelijke afwijking van de begrotingseisen van de lid-staten wekt op zijn minst het scepticisme van de fractie Unie voor Europa.

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, uit het debat zoals dat tot dusver is gevoerd blijkt wel dat dit interimverslag precies op tijd komt. De uitbreiding is natuurlijk een politieke keuze, en de Liberale en Democratische Fractie heeft daar altijd achter gestaan. Tegelijkertijd is het echter duidelijk dat de daad bij het woord moet worden gevoegd. Dat is de centrale betekenis van een debat over dit verslag op dit specifieke moment.
Het staat buiten kijf dat de komende uitbreiding ingrijpende institutionele en financiële gevolgen heeft voor het bestaan van de Europese Unie. Deze veranderingen overtreffen alle ervaringen tot dusver ruimschoots. Dit keer is het niet genoeg om eenvoudigweg de algemene politieke doelstelling voor ogen te houden, hoe aantrekkelijk dat ook mag zijn. Daarom moeten de essentiële vraagstukken besproken worden - soms wordt gezegd dat dit technische kwesties zijn.
Zoals de rapporteur, de heer Christodoulou, al aangaf, moeten we een nauwkeurig beeld krijgen van wat dit allemaal met zich meebrengt, zodat we de beste strategie kunnen vaststellen om deze doelstellingen te bereiken. Dit keer zijn er nog meer onbekende factoren en daarom moeten we ons zo goed mogelijk voorbereiden. Een nauwkeurig en volledig overzicht van alle gevolgen is onmogelijk, maar we moeten ze wel voortdurend voor ogen houden.
Daarom heeft mijn fractie een aantal amendementen ingediend. Wij willen dat de resolutie van de heer Christodoulou de gevolgen belicht van de fundamentele keuzen die de Unie maakt, om een duidelijk beeld te krijgen van waar het nu precies om gaat en wat er in concreto gedaan moet worden om de komende uitbreiding te bewerkstelligen.
Mijn collega's en ik willen daarbij drie belangrijke punten aanhalen, die ook in de amendementen terugkomen. Dit keer moet verdieping van de Unie belangrijker zijn dan de feitelijke uitbreiding. Alleen dan zullen de kandidaten een nauwkeurig beeld hebben van de Unie waar ze lid van worden. Zoals uit de IGC al blijkt, is het onmogelijk het integratieproces bij te stellen wanneer de klus geklaard is.
Op de tweede plaats staan de financiële gevolgen. Ofwel de lid-staten verhogen de begroting en de toewijzingen voor de structuurfondsen en de andere verdelende beleidsvormen, ofwel onze huidige financiële solidariteit wordt aangetast. Een alternatief is er niet. We moeten een fundamentele keuze maken. Ik hoor al heel verschillende geluiden hierover van de collega's links en rechts.
Op de derde plaats heeft de uitbreiding gevolgen voor het PHARE-programma, wiens doelstellingen gestroomlijnd moeten worden. Het verslag-Christodoulou bevat enkele heel belangrijke punten hierover. Als het de bedoeling is dat dit programma een steeds efficiënter instrument voor de kandidaat-landen wordt - de heer Wiersma liet hier geen misverstanden over bestaan -, moeten we nu flink aan de slag gaan en niet wachten tot de klus geklaard is.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, de complexheid en de gevoeligheid van deze materie vereisen een serieuze gedachtenuitwisseling. Wij zijn dan ook verheugd, in het bijzonder wat de financiering van de uitbreiding betreft, over de uitvoerige opsomming van probleemgebieden en de ten toon gespreide voorzichtigheid aangaande oplossingen.
In dit verband wil ik vooral de genoemde noodzaak van aanzienlijke overgangsperioden noemen - en zelfs de tendens van een verslag voor een uitgebreide voorbereidingsperiode op de toetreding -, alsmede de (nietdefinitieve) overwegingen over dermate controversiële gebieden als de landbouw en de structuuracties, ook al verwijderen wij ons van bepaalde uitgestippelde wegen voor de noodzakelijke hervorming van het GLB. Voor ons is het in dit verband essentieel en ondubbelzinnig dat nieuwe doelstellingen inderdaad nieuwe middelen vereisen en ook nieuwe vormen om deze middelen te verkrijgen. Een andere overduidelijke kwestie is het feit dat het Europees Parlement niet in staat is om een ernstige en definitieve kwantificering te maken van de financiële kosten van de uitbreiding. Ook al omdat de voorwaarden waarin dit zou gebeuren niet bekend zijn, is het ongewenst dat het Parlement hiertoe op dit moment een poging onderneemt.
Een ander aspect dat het verslag niet vermeldt, is het volgende: de analyse van de financiële kosten van de uitbreiding moet gepaard of zelfs voorafgegaan worden door de analyse van de algemene gevolgen hiervan op economisch en sociaal vlak, zowel voor de Unie en voor elk van de lid-staten, als voor de kandidaat-landen, en dit voor de verschillende opties. De financiële kwestie is belangrijk, maar niet exclusief noch doorslaggevend.
Een laatste aantekening om duidelijk te maken dat wij het niet eens zijn met twee specifieke aspecten in het verslag: de nauwe band die wordt gelegd tussen de uitbreiding en de EMU - wanneer bekend is dat zelfs huidige leden deze niet toepassen, omdat zij niet willen of niet kunnen - en de eis dat de kandidaat-landen ultraliberale economische en sociale modellen toepassen, die bijzonder schokkend zijn wanneer in het verslag niet één keer wordt verwezen naar sociale aangelegenheden. In verband met dit en andere aspecten zullen wij amendementen indienen.

Müller
Voorzitter, dames en heren, als wij in het jaar 2009, 20 jaar na de val van de Muur, met onze Poolse, Hongaarse, Tsjechische, Sloveense, Estlandse en misschien nog andere Oost-Europese collega's in dit Parlement zitten en ons gemeenschappelijk het hoofd breken over Europa en de wereld, dan pas zal de Koude Oorlog werkelijk voorbij zijn, dan pas zullen wij Europa werkelijk vreedzaam hebben verenigd en georganiseerd. Dan zullen wij ons allen herinneren, hoe wij in het jaar 1996 over het verslag Christodoulou hebben gesproken, en wij zullen dit verslag ook 15 jaar later nog vooruitziend en realistisch vinden. Vooruitziend, omdat het verslag moedig de horizon van het nieuwe millennium in het vizier neemt en er geen twijfel over laat bestaan dat de uitbreiding van de Europese Unie er zal komen en te financieren zal zijn. Realistisch, omdat het verslag de diepgaande veranderingen die zowel van de kandidaatlanden als van de huidige lid-staten worden verlangd, onverhuld toont. Het toont eveneens aan, dat de gevestigde belangennetwerken van de oude Unie opengebroken en in het kader van prioriteiten voor heel Europa opnieuw geordend moeten worden.
Het gaat hier dus niet om een nieuwe variant van bezuinigen voor Europa, meer concreet voor Oost-Europa, maar om de burgers van Europa een nieuwe situatie, de aangepaste en overtuigende idee van een institutionele vredesordening over te brengen en wegen voor een actieve deelname hieraan te tonen. Een democratischer deelname aan dit proces hoort hier daarom even goed bij, als het in balans brengen van het handelsverkeer. Teneinde de uitbreiding naar het oosten te forceren, en tevens onze verantwoordelijkheden in de derde wereld beter tot hun recht te laten komen, worden de middelen uit de structuur- en landbouwfondsen ondanks verruiming van de algemene financiële marge een paar miljard minder; we moeten deze daarom doelgerichter inzetten. Daaronder valt in de eerste plaats het verdwijnen van het cohesiefonds rond de eeuwwisseling. De uitbreiding is financierbaar. Zouden wij dit niet wagen, dan zou dit ons duur komen te staan. Pakken wij dit zo solide en bekwaam mogelijk aan, dan zal dit van onschatbare waarde voor iedereen zijn.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, zoals ik gisteren al de gelegenheid had te zeggen, toen ik vroeg om het schrappen van het verslag Christodoulou van de agenda, komt dit verslag, dunkt me, op een ongelegen moment. Het is immers te vroeg om de kosten van de uitbreiding van de Europese Unie met de landen van Midden- en Oost-Europa te ramen, want wij bevinden ons in een dynamisch en evoluerend proces. De rapporteur stelt overigens zelf vast dat de informatie waarover hij beschikt, het hem onmogelijk maakt om exact te zijn.
Het feit dat vandaag enkel het accent wordt gelegd op het financiële aspect van de gevolgen van de uitbreiding dreigt een negatief beeld van de Unie in de betrokken landen te geven. De Unie dreigt over te komen als een organisatie die zich uitsluitend zorgen maakt over begrotings- en boekhoudkundige zaken en in feite niet erg positief staat tegenover nieuwkomers. Het zou beter zijn geweest, dit verslag te presenteren bij een algemeen debat over de uitbreiding, waar alle politieke en financiële aspecten gezamenlijk zouden worden gepresenteerd. Het geheel zou evenwichtiger, en de politieke boodschap aan de Midden- en Oost-Europese landen zou positiever en stimulerender zijn geweest.
Wij zullen stemmen voor de amendementen die het verslag beogen aan te vullen en er een meer politieke, positievere richting aan te geven; uiteraard zullen wij ons van stemming onthouden, als de belangrijkste amendementen worden verworpen.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, het staat buiten kijf dat de uitbreiding van de Unie meer om het lijf heeft dan alleen maar begrotingsperikelen. Er is wel een begrotingsprobleem en het heeft ook aanzienlijke consequenties, maar de uitbreiding is toch hoofdzakelijk een politieke kwestie. Met de ontwerp-resolutie die ons is voorgelegd wil men dan ook de Commissie uitnodigen een uitvoerige studie voor te bereiden over de toekomstige hervorming van het GLB en de Structuurfondsen, zodat we een betrouwbare basis krijgen voor de gehele besluitvorming rondom de uitbreiding. Dit betekent dus dat de politieke dimensie van de uitbreiding een grotere prioriteit verdient dan de economische consequenties die deze uitbreiding voor de landbouwsector, het beheer van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds kan hebben.
De gevolgen van een uitbreiding met twaalf nieuwe lid-staten moet in al haar facetten bestudeerd worden. Onder meer moet er rekening mee worden gehouden dat, als je gaat sleutelen aan allerlei beleidslijnen, de Unie grote risico's kan lopen en een heel andere inslag kan krijgen.
De beoordelingen over de begroting kunnen best in perspectief gedaan worden, maar dergelijke evaluaties krijgen pas vaste grond als het beleid voor de verschillende sectoren bekend wordt, ofwel als men - zoals gesteld wordt in het advies van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid - kan uitgaan van bepaalde alternatieve politieke scenario's. Wat de toekomst van de Unie aangaat, de mogelijkheden van uitbreiding zullen niet gehinderd worden door begrotingsobstakels, maar ze zullen wel afhangen van institutionele problemen, zoals de samenstelling van de verschillende instellingen, de aard van het besluitvormingsproces binnen de Raad, de bevoegdheden van de Commissie en de controlebevoegdheden van het Parlement. Als al die problemen niet opgelost worden, kan er geen sprake zijn van uitbreiding met behoud van de continuïteit van de Unie, en als er geen volwassen democratie, geen rechtsstaat wordt opgezet in alle landen van Midden- en Oost-Europa, komt de politieke prioriteit van de uitbreiding ernstig in het gedrang.
Volgens een voorzichtige schatting liggen de kosten van de uitbreiding rond de drie miljard ecu per jaar. Voor de landbouwsector - een speerpuntsector, en dat niet alleen voor de landen van Midden- en Oost-Europa - betekent uitbreiding dat er extra aanpassingsuitgaven moeten komen die meer dan 12.020 miljoen ecu per jaar bedragen, ofwel 120.200.000.000 ecu in het tijdsbestek 2000-2010, zonder de kosten mee te rekenen die vereist zijn voor het aanpassen dan wel moderniseren van de produktie of, in het beste geval, voor de verbetering van de bestaande infrastructuur.
Het GLB, dat met vijftien landen al zo moeilijk in te passen is in het tracé van de subsidiariteit, van de financiële solidariteit, van de communautaire preferenties en de ene markt, zal dus sterk verzwakt worden door de uitbreiding. Dat zal niet alleen gevolgen hebben voor de agrarische sector van de Unie, maar tevens voor alle mensen die in de landen van Midden- en Oost-Europa in de landbouw werken: als de nood aan de man komt, zullen die gemakkelijk besluiten om te migreren naar agrarische gebieden waar het beter toeven is.
Alleen na een radicale vernieuwing van de Unie, die niet alleen toevertrouwd mag worden aan de IGC maar ook afhangt van de daadwerkelijke politieke bereidheid tot vereniging, kan men concreet denken aan toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa met voldoende kansen op welslagen voor beide partijen.
De Politieke Unie is het enige serieuze uitgangspunt om over uitbreiding te kunnen spreken. Eerst moeten er afspraken komen over de regels van het samenzijn: dus de institutionele structuur moet opnieuw opgezet worden en er moet een nieuw evenwicht komen tussen de diverse bevoegdheden. Pas daarna kan er gesproken worden over uitbreiding en de financiering daarvan. Haastige spoed is zelden goed!
Om te voorkomen dat de Unie qua aard en vooruitgang onherstelbare schade oploopt, zou de IGC haar werkzaamheden moeten afronden door een nieuwe impuls te geven aan de totstandkoming van de Politieke Unie. Als dat niet gebeurt, zal men erin moeten berusten dat de looptijd van de associatie-akkoorden wordt verlengd, hetgeen trouwens nog het kleinste euvel zou zijn. Het verslag van de Begrotingscommissie lijkt voorbarig, juist omdat het geen accent legt op de prioriteit van een Politieke Unie.
De meesten die vóór mij het woord hebben gevoerd, hebben er al op gehamerd dat nog vóór de uitbreiding een Politieke Unie moet komen, dus dat de Politieke Unie voorrang moet krijgen boven de Economische Unie. Zodra die Politieke Unie haar beslag heeft gekregen, moet ze in staat zijn te functioneren. Pas daarna - en heus niet eerder - kan gedacht worden aan een eventuele uitbreiding. Als de Politieke Unie niet gerealiseerd c.q. verdiept wordt, dan zal de uitbreiding voor onze bevolkingen - de volkeren van de huidige vijftien staten van de Unie - gepaard gaan met een verhoging van armoede en werkloosheid, en de landen van Midden- en Oost-Europa zullen dan gedoemd worden tot nog meer verpaupering, waardoor hun daadwerkelijke toetreding tot de Unie nog moeilijker wordt.
We staan voor de keuze: of de Politieke Unie of een vrijhandelszone. Wat onze fractie betreft, wij zijn zonder meer voor de Politieke Unie.

Colom i Naval
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe om, nadat ik de rapporteur mijn gelukwensen heb overgebracht, mijn betoog te beginnen met een opmerking die vanuit een heel andere hoek van de begroting gemaakt wordt.
Ik zou willen onderstrepen dat diegenen die, zoals wij, veertig jaar onder een fascistische dictatuur hebben geleefd, wij die ons nog goed herinneren dat het eerste verzoek van Spanje om toetreding tot de Europese Gemeenschap in 1962 werd afgewezen omdat Spanje niet aan de democratische vereisten voldeed, wij die dus weten wat het is om zonder vrijheid te leven en in een geïsoleerde positie te verkeren, wij zijn, lijkt me, bij uitstek in staat om het verlangen van onze Oost-Europese buren te begrijpen.
Namens de Spaanse socialisten zou ik tevens willen zeggen dat we, net zoals we destijds zonder enige aarzeling de Duitse eenwording gesteund hebben, als de tijd daar is evenmin zullen aarzelen om de eenwording van Europa te ondersteunen. Alleen diegenen moeten buiten blijven die zichzelf uitsluiten.
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het in grote lijnen eens met het verslag van de heer Christodoulou, maar ik zou een aantal kanttekeningen willen plaatsen.
Ten eerste dat dit verslag niet voorbarig is. Dat zou wel het geval zijn, zoals sommigen hier onterecht menen, als het om een boekhoudkundig verslag ging. Wat we hier doen, is toekomstige, financiële problemen aan de orde stellen - wat niet voorbarig is, omdat het om bijzonder gecompliceerde vraagstukken gaat -.
Ten tweede: de Unie kan zich niet de luxe permitteren, zich niet uit te breiden; ook bij haar kostenramingen dient zij rekening te houden met de kosten die niet-uitbreiding met zich mee zou brengen, als we een volledig beeld willen hebben.
Ten derde: het is van belang en in het voordeel van de burgers van de Unie, haar werknemers en bedrijven, voor de kandidaat-landen en zelfs voor derde landen, dat de EU wordt uitgebreid met de LMOE, maar aan die uitbreiding hangt wel een prijskaartje.
Naar mijn idee is het belachelijk te veronderstellen, dat er zo'n twaalf landen, met een inkomen per inwoner dat nog geen 50 % van het gemiddelde communautaire inkomen bedraagt, kunnen worden opgenomen onder de paraplu van het bruto binnenlands product van 1, 27 % van de Gemeenschap, dat haar bruto binnenlands product per inwoner ongetwijfeld zal zien dalen als gevolg van de uitbreiding. Daarom moeten wij hier terdege rekening houden met deze nieuwe vereisten.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot zou ik er nog op willen wijzen dat we in onze financiële vooruitzichten wellicht de noodzaak moeten overwegen, een speciale rubriek te openen voor de uitbreiding. Alleen op die manier kan mijns inziens naar behoren aandacht worden geschonken aan alle aspecten: van de Monetaire Unie tot het structuurbeleid, met inbegrip van de hervorming van de landbouw van communautaire en niet-communautaire landen, die aan het begin van de volgende eeuw moet worden voltrokken.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst de rapporteur, de heer Christodoulou, mijn respect voor dit verslag overbrengen. Het heeft een katalysatoreffect voor het openbare debat in dit Parlement over de uitbreiding naar het oosten, waarbij ik er echter voor wil waarschuwen, dat niet de indruk mag ontstaan, dat de koek steeds kleiner wordt en dat wij nu al om het beste stuk beginnen te vechten.
Ten tweede wil ik ervoor pleiten, te voorkomen dat wij met een komende oost-westversmelting - en dat is de uitbreiding naar het oosten van de Europese Unie - een noord-zuidkloof krijgen. Voor mijn land is de uitbreiding naar het oosten een thema van het allergrootste belang: Oostenrijk grenst immers aan vier potentiële lid-staten - Hongarije, Slowakije, Republiek Tsjechië en Slovenië - die samen met Polen naar alle waarschijnlijkheid als eerste worden opgenomen.
Ook liep langs deze grens het ijzeren gordijn, de breuklijn die Europa in tweeën deelde. Wij Oostenrijkers zien de uitbreiding naar het oosten als een kans om deze breuk te dichten, om de Europese eenwording te voltooien, waarbij de politiek altijd achter de economische feiten aanhinkt. Nu al is de economische vervlechting van Oostenrijk met Midden-Europa groot. Van onze export gaat 13 % naar die regio. Een derde van alle investeringen vond daar plaats en 56.000 arbeidsplaatsen zijn hiervan het resultaat.
Tegenover de actiefzijde van de balans staat echter ook een passiefzijde. Verplaatsing van bedrijven naar de landen in het oosten, waar de werknemers een tiende van ons loon verdienen, en de drang van juist bedrijven in de hogelonenlanden maakt de uitbreiding voor velen van onze burgers tot een nachtmerrie. Ik pleit daarom in tegenstelling tot rapporteur Christodoulou voor een gedifferentieerde integratie, met uitzonderingsregelingen en lange overgangstermijnen, vooral bij het vrije personenverkeer.
Tweede hoofdprobleem: de landbouw. Bij een, overigens niet verwachte, gelijktijdige opname van alle MiddenEuropese landen zou de landbouwoppervlakte in Europa met 55 % toenemen. Ik ben daarom voorstander van een hervorming van het GLB, maar waarschuw voor overhaaste aanpassingen van de landbouwprijzen aan het niveau van de markt in het westen. Dat zouden onze boeren niet kunnen verwerken.
In het kader van PHARE moeten de economische structuren in Midden-Europa worden verbeterd. Het PHAREprogramma moet daartoe meer middelen krijgen.
Aan de uitbreiding naar het oosten zijn voor mij, als Oostenrijkse, bepaalde voorwaarden verbonden, zoals het stopzetten, op de lange duur, van de kerncentrales in Midden-Europa, en zolang dat niet mogelijk is, beveiliging van deze centrales en aanpassing aan onze milieunormen. Alleen al een aanpassing van de Midden- en OostEuropese landen aan de Europese waterrichtlijn zou 702 miljard schilling kosten. Verhoging van de milieunormen is echter in het belang van een eerlijke concurrentie voor allen. Last but not least moeten de mensenrechten en de democratie in al deze landen gewaarborgd blijven, want de Europese Unie is niet in de laatste plaats een gemeenschap gebaseerd op morele waarden.
Dit alles heeft zijn prijs. Ik verzoek het Parlement met klem, in deze prijs de investering in de zekerstelling van de toekomst van Europa te zien.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, wanneer we het hebben over de uitbreiding van de Europese Unie, moeten we de belangrijkste doelstelling van deze uitbreiding in het oog houden, namelijk het versterken van de Europese vrede en veiligheid. Daarom moet hierbij ook het intensiveren van de samenwerking met Rusland een rol spelen. Voor ons Finnen is het van zeer groot belang dat de samenwerking in het Oostzeegebied en in de Arctische regio rond de Barentszee verder wordt ontwikkeld.
Het onderhavige verslag is op zich grondig en zeer verdienstelijk, maar kent wel een belangrijk gebrek, namelijk dat er niet voldoende rekening wordt gehouden met de economische en sociale gevolgen van uitbreiding, zoals de heer Miranda hier al naar voren bracht. Als er wordt gesproken over de mogelijkheden van de huidige lid-staten om de uitbreiding te financieren, is de werkgelegenheid hierbij van doorslaggevend belang. Tevens moet er aandacht worden besteed aan de werkloosheid in de landen die het lidmaatschap hebben aangevraagd, en die in veel van deze landen catastrofaal te noemen is. Een strenge economische discipline en het voldoen aan de EMU-criteria zijn van steeds meer invloed op de mogelijkheden tot verbetering van de werkgelegenheid en de sociale zekerheid. Mijnheer de Voorzitter, het gaat hier om een tijdelijk verslag. Ik hoop dat er in de toekomst meer aandacht zal worden besteed aan deze sociale aspecten.

Ewing
Mijnheer de Voorzitter, wat is onze Europese Unie? Het moet het grootste internationale experiment op het gebied van de democratie zijn dat ooit op de wereld vertoond is. Het is ook een reactie op de eeuwen van bloedige oorlogen in Europa.
Als oorlogskind en als oudstgediende van dit Parlement heb ik drie uitbreidingen meegemaakt. De heer Colom i Naval en mevrouw Stenzel hebben zeer ontroerend gesproken. Griekenland, Spanje, Portugal, Zweden, Oostenrijk en Finland: elke uitbreiding heeft dit Huis verrijkt en het leven van alle mensen in dit werelddeel verbeterd. We hebben gezien hoe de Berlijnse Muur instortte, we hebben gezien hoe het IJzeren Gordijn werd neergehaald. De hamvraag is nu, om met de heer Christodoulou te spreken: zijn wij in staat deze nieuwe kandidaat-landen onder onze vleugels te nemen?
Daar bestaan natuurlijk verschillende opvattingen over. Duitsland - wellicht de beste burger van onze Gemeenschap - wil dieper en breder; het Verenigd Koninkrijk, wellicht de slechtste lid-staat, wil breder maar niet dieper; Frankrijk wil dieper maar niet breder. Verschillende opvattingen dus. De heer Christodoulou heeft de dingen niet simplistisch voorgesteld; hij heeft de financiële problemen breed uitgemeten. Maar het belangrijkste is: het welkom staat zwart op wit. Met dit verslag en hopelijk met deze stemming zeggen wij: " We willen jullie erbij hebben" .

Le Gallou
Voorzitter, het ons voorgelegde verslag gaat van een dogma uit: de uitbreiding van de Europese Unie is een must , wat de financiële gevolgen er ook van zijn, wat de menselijke gevolgen er ook van zijn. Welnu, die zijn aanzienlijk omdat in dezelfde economische en administratieve ruimte staten en volkeren moeten samenleven met radicaal verschillende tradities en activiteiten- en ontwikkelingsniveaus.
Vanuit dat standpunt en om te trachten met begrotingsmiddelen de economische en sociale gevolgen van de uitbreiding te verzachten, beveelt het verslag aan om de uitgaven uit hoofde van de structuurfondsen met ten minste 30 % te verhogen. Geconcludeerd wordt dat de eigen middelen van de Unie zullen moeten worden verhoogd, dat wil zeggen de door de burger betaalde belastingen.
Het verslag lijkt daarom een driedubbele vlucht naar voren te maken. Een vlucht naar voren met de uitbreiding, zonder te zien dat een ongeremde concurrentie van verschillende economieën leidt tot brute veranderingen, sociale en menselijke gevolgen die ondraaglijk dreigen te worden voor zowel de vijftien ontvangende landen als de landen die tot de Europese Unie toetreden.
Het verslag concludeert eveneens dat de eigen middelen van de Unie moeten worden verhoogd, dat wil zeggen de belastingen die door de belastingbetaler worden betaald, alsof deze oneindig kunnen worden verhoogd. Het is dus een vlucht naar voren met de uitgaven en een vlucht naar voren met de belastingen, terwijl juist de buitensporig hoge belastingen steeds minder worden aanvaard. Wacht u ervoor dat een al te grote haast met de verwezenlijking van de federalistische utopie de woede van de volkeren wekt en tot de opstand van de belastingbetaler leidt.

Samland
Voorzitter, dames en heren, ik denk dat het met dit verslag heel duidelijk is dat het bij de uitbreiding naar het oosten niet om de vraag "of" gaat, maar enkel om de vraag "hoe" en daaraan gekoppeld "wanneer" . In zo'n debat is een grote portie eerlijkheid op haar plaats. Mevrouw Lalumière, ik zou het fijn vinden, als u naar mij zou luisteren. Helaas heeft mevrouw Stenzel de zaal al verlaten. Een grote portie eerlijkheid is op haar plaats. Er zijn vrijwel geen debatten waar meer oneerlijke argumenten worden aangevoerd dan nu, niet alleen in dit Parlement, maar ook daarbuiten en in de lid-staten.
Er is hier al op gewezen, dat sommigen dit debat aangrijpen om hieraan de kwestie van de ontwikkeling van de Europese Unie te verbinden. Sommigen willen namelijk verdiepen, anderen willen juist een verdieping verhinderen. Daartoe wordt het instrument uitbreiding naar het oosten in stelling gebracht.
Anderen willen de Europese Unie in gevaar brengen, omdat zij op de oude politiek uit het verleden berust, die zichzelf in de huidige Unie al lang heeft overleefd, namelijk het landbouwbeleid en ook het tot op heden gevoerde structuurbeleid. Omdat zij deze niet willen veranderen, respectievelijk wel willen veranderen, voeren zij argumenten tegen een verandering en dan weer eens vóór een verandering aan.
Ten derde zijn er ongeloofwaardige mensen die thuis tegen hun kiezers vertellen: wij willen de uitbreiding, wij willen beleid op Gemeenschapsniveau, maar daarvoor moeten wel anderen betalen. De Unie moet een soort spaarbank worden, waar iedereen wat inlegt en zoveel meer eruit krijgt als maar mogelijk is.
Aan deze oneerlijkheid moet een eind komen, en daartoe draagt het verslag Christodoulou enigszins bij, hoewel ik gaarne toegeef, dat het ook in onze commissie moeilijk was, eerlijkheid de overhand te laten houden. Het draagt er echter in zoverre toe bij, dat het één ding duidelijk beschrijft: òf we zijn als Gemeenschap sterk genoeg, het nieuwe beleid te bepalen en het bestaande beleid te veranderen. Òf we zijn dat niet; ook dan zal het tot uitbreiding naar het oosten komen, maar deze wordt dan veel duurder en de huidige lid-staten zullen een ader moeten laten, omdat zij dan moeten betalen!

Tillich
Voorzitter, hartelijk dank aan de rapporteur, de heer Christodoulou, voor zijn verslag. Collega's! Het staat vast, dat iedere staat in Midden- en Oost-Europa die zulks wenst, lid van de Europese Unie kan worden. Dat hebben wij ook hier in het Parlement besloten. Voorts staat vast, dat er intussen tien aanvragen voor het lidmaatschap uit deze regio zijn gekomen. Ook staat vast, dat de situatie ten aanzien van de voorwaarden voor een lidmaatschap van de tien kandidaten onderling zeer verschilt en dat een groepsgewijze toetreding hoogst onwaarschijnlijk is.
Eveneens staat vast, dat een toetreding van Midden- en Oost-Europese landen een einde aan de deling van Europa zal maken en het gezicht van de Unie zeer sterk zal veranderen. De uitbreiding is een kans en een uitdaging voor de Unie, maar ook voor de kandidaatlanden. Het verslag Christodoulou is een initiatiefverslag van dit Parlement en wil op de financiële gevolgen van een uitbreiding van de Unie antwoord geven. Het kan momenteel niet meer dan een poging zijn en het gaat daarom ook om een interimverslag. De beraadslagingen en discussies over dit verslag weerspiegelen het volledige spanningsveld van dit thema.
Dit verslag moet iedereen - ook de Unie - aansporen te signaleren welke gevolgen een star en onverminderd vasthouden aan bijvoorbeeld de huidige structuur- en landbouwpolitiek zou hebben. Het moet de kandidaatlanden echter ook tonen, welke inspanningen wij van hen verwachten op hun weg naar lidmaatschap van de Europese Unie.
Niemand mag geloven dat dit verslag een instrument is om de toetreding van lid-staten te hinderen of te verhinderen. Maar ook mag niemand geloven, dat dit bericht een instrument is om het huidige stelsel als status quo voor de eeuwigheid vast te leggen. Van dit verslag moet echter het signaal uitgaan, dat het besluit tot uitbreiding een voldongen feit is. Wij moeten nu naar wegen en middelen zoeken, hoe dit te doen - wellicht moet ik nu al zeggen gemeenschappelijk met Midden- en Oost-Europese landen.
Niemand heeft, dunkt me, belang bij een Europese Unie zonder toekomst. Het is nu onze verantwoordelijkheid als politici in het Europees Parlement, dit in acht te nemen en naar wegen te zoeken voor de toekomst van een grotere Unie. Aan deze taak tracht het interimverslag te voldoen, niet meer en niet minder!

Féret
Voorzitter, mag ik onze collega Christodoulou feliciteren met het feit dat hij voor ons een volledige en objectieve inventarislijst heeft aangelegd van de economische en financiële problemen die de uitbreiding van de Europese Unie met zich zal brengen, vooral in geval van de Midden- en Oost-Europese landen. Ik behoor tot diegenen die stellen - en dat wordt nergens in het verslag betwist - dat de politieke wil om de volkeren van Europa in één gemeenschappelijk huis bijeen te brengen, coûte que coûte de overhand moet hebben.
Europa uitbreiden en tevens zijn fundamenten verstevigen, dat is het ambitieuze en prachtige project dat wij de jonge Europeanen vandaag moeten voorhouden. Een realistisch project, waarvan de uitvoering van twee voorwaarden afhankelijk is: de vastberadenheid dit te doen en een gezond verstand bij de uitvoering van het project. Het Europa dat wij wensen zal enkel economisch levensvatbaar zijn als wij de moed en de kracht hebben zijn economische onafhankelijkheid te waarborgen en eindelijk protectionistische maatregelen te treffen jegens niet-Europese landen. Dat is gezond verstand. In concrete termen: de toekomst van het Slowaakse volk gaat ons meer ter harte dan de winsten van de grote Amerikaanse trustmaatschappijen of de gezondheid van de grote bedrijven in het Verre Oosten.

Hoff
Voorzitter, het debat dat wij vandaag over de kosten van de uitbreiding voeren, is op zich een positief signaal. Wij wijzen er namelijk op, dat ons Parlement zich ook met de moeilijke kwestie van de uitbreidingskosten zal bezighouden, en ik dank de rapporteur voor de moeite die hij zich heeft getroost. Men kan echter van mening verschillen of het verstandig was om met de moeilijke vraag van de financiering te beginnen, voordat er voldoende zekerheid bestaat over de kostenramingen.
Het initiatiefverslag van de Begrotingscommissie en ook het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, dat na dit debat op de agenda staat en hiermee nauw verband houdt, beide verslagen roepen echter meer vragen op dan dat zij antwoorden geven. Daarom bestaat er het gevaar dat het als een afwijzende houding van ons Parlement zou kunnen worden opgevat, en dus moet hier helder en duidelijk worden gesteld - ik doe dat hier uitdrukkelijk namens mijn fractie - wij willen zo goed en zo snel mogelijk een reorganisatie in Europa met het oog op een gemeenschappelijke ontwikkeling en gemeenschappelijke belangenbehartiging in heel Europa. Op openstaande vragen zullen wij antwoorden vinden en hopenlijk samen met de geassocieerde landen.
Er zijn al veel verschillende ramingen over de kosten van de uitbreiding. Sceptici geven altijd maximale, en voorstanders minimale schattingen. Ramingen over de kosten van géén uitbreiding heb ik tot op heden nog niet gezien. De tendens in het verslag Christodoulou gaat naar mijn mening in eerstgenoemde richting. Er wordt in het verslag bijvoorbeeld uitgegaan van een gelijktijdige toetreding van tien landen. Dat is zo onrealistisch, dat hiervoor eigenlijk maar twee verklaringen bestaan: òf men wil het debat negatief beïnvloeden, òf men weet niet precies waarover het eigenlijk gaat. Er kunnen pas enigszins betrouwbare kostenramingen worden gemaakt, wanneer vaststaat, welke kandidaatlanden in welke volgorde en wanneer lid van de Unie worden.
Een tweede factor is de economische ontwikkeling in de Midden- en Oost-Europese landen. Daartoe beveel ik met klem het onderzoek naar de handelsstatistieken en de economische gegevens aan. Over de uitbreiding zelf: deze zal in etappes plaatsvinden, dus laten wij ons niet verschuilen achter de sceptici. Dat is niets voor ons, het enige rechtstreeks gekozen internationale Parlement. Wij zullen met de economische ontwikkeling in de Middenen Oost-Europese landen nieuwe financieringsruimte vinden. Geen enkele andere taak zou voor ons, het Europees Parlement, belangrijker en interessanter moeten zijn, dan na de Koude Oorlog en de beëindiging van de confrontatie van de twee ideologische blokken ertoe bij te dragen, dat de 21e eeuw een Europese eeuw in de beste zin van het woord wordt.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft zich voor het komende decennium twee grote politieke en economische doelen gesteld: de totstandbrenging van de Economische en Monetaire Unie, enerzijds, en de voorbereiding en verwezenlijking van haar uitbreiding. Beide doelen vergen reusachtige financïële inspanningen van de lid-staten. De maatregelen die momenteel in de afzonderlijke lid-staten worden getroffen opdat tijdig aan de criteria van Maastricht kan worden voldaan, leiden voor brede lagen van de bevolking al tot een verlaging van de sociale standaard. Zij zorgen echter ook voor een toenemende ontevredenheid onder vele burgers van de Europese Unie en helaas ook ten aanzien van de Europese gedachte.
Het onderhavige verslag, dat het resultaat is van een bijzonder evenwichtige arbeid, gaat naar mijn mening echter van een verkeerde stelling uit, namelijk van het standpunt, dat verdieping en uitbreiding gelijktijdig kunnen, of zelfs moeten plaatsvinden. Het lijkt er echter eerder op dat de verwezenlijking van de Monetaire Unie de uitbreiding naar het oosten voor langere tijd onuitvoerbaar maakt. Sommige lid-staten kunnen gewoon onmogelijk nog zwaardere begrotingslasten dragen. Alleen al het feit, dat de Midden- en Oost-Europese landen 29 % van de bevolking zullen vertegenwoordigen, maar dat hun bruto binnenlands product momenteel slechts 4 % van het bruto binnenlands product van de huidige 15 lid-staten uitmaakt, bewijst welke onvoorstelbaar grote inspanningen noodzakelijk zullen zijn.
Het fundamentele doel van de Unie, uitbreiding, is om economische en politieke redenen zeer lovenswaardig. Men moet er echter alles aan doen om tijdig alle noodzakelijke aanpassingen en hervormingen door te voeren, zowel in de lid-staten als in de kandidaatlanden, waarbij vooral moet worden gelet op het sociale draagvlak.
Wat de uitbreidingsstrategie betreft, moet gezien de zo uiteenlopende ontwikkelingsniveaus absoluut de voorkeur aan een flexibele strategie worden gegeven. Voor ieder land moet een specifieke voorbereidingsperiode worden uitgewerkt, die aangepast is aan zijn bijzondere situatie en behoeften.

Waidelich
Mijnheer de Voorzitter, met de uitbreiding staan wij voor een unieke mogelijkheid om Europa te verenigen. Dit is een kans om vrede en veiligheid in ons werelddeel veilig te stellen, maar ook een goede mogelijkheid om de Europese samenwerking te verrijken met nieuwe impulsen.
Een uitbreiding geschiedt echter niet van de ene dag op de andere. De kandidaat-landen moeten zich ontwikkelen tot democratische rechtsstaten met goed werkende markteconomieën, maar ook de huidige EU moet worden gewijzigd. Een herziening van de werkvormen geschiedt zoals bekend op dit moment op de Intergouvernementele Conferentie, maar het is ook van belang om de financiële gevolgen van de uitbreiding ter discussie te stellen. Er is geen reden om de kop in het zand te steken, maar het gaat erom, er heel eerlijk rekenschap van af te leggen wat een uitbreiding zal kosten. Het verslag-Christodoulou komt goed van pas om dit debat te verbreden en de financiële vraagstukken aan de orde te stellen. Dat is een goede zaak.
Een belangrijke conclusie, de kern van het verslag, is dat het landbouwbeleid van de EU moet worden hervormd. Dat maakt reeds op dit moment 50 procent van de begroting van de EU uit. Zonder wijzigingen zal dat aandeel binnen een uitgebreide EU sterk stijgen. Dat gaat niet samen met de kosten die de uitbreiding verder nog met zich mee zal brengen, en ook niet met de behoeften waaraan wij met de EU-samenwerking moeten voldoen. Afgezien van de uitbreiding zijn er andere principiële redenen om het landbouwbeleid van de EU te hervormen: het kost te veel en bevat veel te veel ingewikkelde regelingen. Daarom moet het werk aan de herziening van het landbouwbeleid worden geïntensiveerd, niet alleen om de uitbreiding naar het Oosten te vergemakkelijken, maar ook om de huidige samenwerking binnen de EU te verbeteren.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, uit overwegingen van solidariteit en terwille van de politieke stabiliteit van Europa zal uitbreiding van de Unie met landen van Midden- en Oost-Europa een prioritaire doelstelling moeten zijn. Vanzelfsprekend zullen de kandidaatlanden op politiek en sociaal-economisch gebied aan een aantal minimum voorwaarden moeten voldoen en zich in behoorlijke mate tot een democratie en rechtsstaat hebben ontwikkeld. Maar we moeten niet de gedachte wekken, zoals het verslag-Christodoulou doet, dat de datum van toetreding moet worden uitgesteld totdat er voor deze landen geen overgangstermijnen en uitzonderingsbepalingen meer nodig zijn.
Het lijdt geen twijfel dat de uitbreiding van de Unie omvangrijke kosten met zich mee zal brengen. Om te beginnen voor de landbouw. Los van de uitbreiding zal deze sector in de komende jaren zich moeten aanpassen aan verdere milieu- en kwaliteitseisen en ook op een nieuwe handelsronde in WTO-verband zal moeten worden ingespeeld. Maar het is te gemakkelijk om nu al te stellen dat de financiële steun aan de landbouw fors verminderd moet worden en de prijzen tot het internationaal niveau moeten worden gereduceerd zoals in het verslag gebeurt.
De structuurpolitiek is de andere belangrijke kostenfactor. Ook deze is zonder uitbreiding aan herziening toe. De onderbesteding van de beschikbare middelen laat zien dat de opnamecapaciteit van de Unie al lang is bereikt. We moeten af van de situatie waarin zo'n 50 % van de bevolking van de Unie onder een of andere doelstelling van de structuurfondsen valt. Aan de inzet van de structuurfondsen dient de voorwaarde te worden verbonden dat ze effectief zijn en alleen voor de werkelijke probleemgebieden gelden zoals straks de landen van Midden- en OostEuropa.

Kranidiotis
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de heer Christodoulou geluk met het uitstekend verslag dat hij daarnet aan het Parlement heeft voorgesteld, en maak van de gelegenheid gebruik om de volgende algemene opmerkingen over dit onderwerp te maken.
De uitbreiding van de Europese Unie naar het oosten is wellicht de belangrijkste uitdaging die de Unie sinds de aanvang van het Europese eenwordingsproces moet aannemen. Als ze een toekomstige rol op het internationaal toneel wenst te spelen en tot een belangrijke politieke macht wil uitgroeien, mag ze deze uitdaging in geen geval afwijzen.
De toetreding van de nieuwe kandidaat-lid-staten tot de Unie mag niet alleen leiden tot een grotere interne markt maar moet ook resulteren in de volledige integratie van die landen, alsmede in de verbetering van hun levensstandaard, de modernisering van hun structuren, de democratisering van hun politiek stelsel en de versterking van de economische en sociale samenhang.
De verruiming moet ook aandacht hebben voor de burger, en de kosten ervan moeten rechtvaardig worden verdeeld. Daar het nagenoeg zeker is dat de economisch sterke landen van de Unie meer baat bij de uitbreiding hebben dan de zwakkere - die harder door de concurrentie van de nieuwe Unielanden zullen worden getroffen - dringen we aan op grondige studies en precieze ramingen hieromtrent. We zijn het erover eens dat het landbouwen het structuurbeleid van de Unie moeten worden aangepast, maar de hervormingen moeten oog hebben voor de modernisering en niet de afschaffing van die beleidsterreinen. Daarom moet de uitbreiding van de Unie gepaard gaan met een verhoging van de communautaire begrotingsmiddelen.
De uitbreiding van de Unie heeft ook gevolgen voor de Europese instellingen. Om te voorkomen dat de verruiming de doeltreffende werking van de Unie ondermijnt en de verdere verdieping belemmert, moet de Intergouvernementele Conferentie de vereiste institutionele hervormingen voorstellen. Bovendien moeten zowel de landen van Midden-Europa als de Oosteuropese landen, de Balkanstaten en de mediterrane landen - zoals Cyprus - bij de onderhandelingen over de uitbreiding van de Unie, die onmiddellijk na de beëindiging van de IGC van start gaan, worden betrokken.
Daar de verruiming van de Unie moet berusten op een interne logica en dient te streven naar een interne samenhang, moet ze zowel op het zuiden als op het oosten zijn afgestemd.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik schaar me achter degenen die stellen dat dit één van de grootste ondernemingen in vredestijd in de Europese geschiedenis is. Daarom moeten we buitengewoon omzichtig te werk gaan. Mijn felicitaties aan de heer Christodoulou voor zijn verslag, dat de problematiek op een degelijke, diepgaande manier analyseert.
Ik heb vijf opmerkingen over dit debat. Ten eerste moeten we altijd voor ogen houden dat de succesvolle beëindiging van de intergouvernementele conferentie een voorwaarde voor uitbreiding is. De Midden- en Oosteuropese landen willen niet lid worden van een Unie die in feite zwakker is dan nu. Een succesvolle beëindiging is dus een voorwaarde. Als de lid-staten daar niet voor kunnen zorgen, zullen ze ook de enorme uitdaging waar de uitbreiding hen voor plaatst niet aankunnen.
Ten tweede is het heel belangrijk dat elk kandidaat-land geheel onbevooroordeeld op zijn eigen merites wordt beoordeeld. Daarom zal de Commissie er zorg voor dragen dat elk kandidaat-land beoordeeld wordt op grond van de politieke en economische voorwaarden waaraan het kan voldoen en op grond van zijn vermogen om het acquis communautaire over te nemen wat betreft de bestuurlijke en gerechtelijke systemen die nodig zijn voor het functioneren van de interne markt. Deze beoordelingen zullen na afloop van de intergouvernementele conferentie komende herfst worden afgegeven.
Ten derde is de Commissie bezig met een document - ook al voor komende herfst - over de gevolgen van de uitbreiding voor alle communautaire beleidsvormen. Zoals veel mensen hier vandaag al zeiden, zijn de gevolgen van de uitbreiding voor het landbouw- en structuurbeleid van belang.
Ten vierde heeft de Commissie voor komende herfst de eerste mededeling over de financiële structuur na 2000, met inbegrip van de uitbreiding, beloofd. Voor het landbouwbeleid is het centrale punt dat de prijzen in de nieuwe landen zullen stijgen, waardoor het inkomen van de boeren omhoog zal gaan. Schadeloosstelling is dus niet echt gerechtvaardigd. Als we echter met de hervorming van het GLB doorgaan, kan de vraag naar schadeloosstellingen vanuit het westen toenemen. We kunnen wel zeggen dat we dit probleem voor de overgangsperiode kunnen oplossen, maar we hebben ook een oplossing voor na de overgangsperiode nodig, zodat er één samenhangend landbouwbeleid is. Dat is een enorme uitdaging.
Wat de structuurfondsen betreft: als het klopt dat er weinig animo is voor het optrekken van het oude middelenplafond - ik ben buiten dit Huis bijna niemand tegengekomen die dat wilde -, moeten we imitatieuitbreidingen proberen met 1, 27 % van het BNP, wat neerkomt op 0, 46 % voor de structuurfondsen. Dit betekent dat groei nieuwe middelen oplevert, maar dat is niet genoeg om alles te dekken. Er moeten dus aanpassingen in de huidige lid-staten worden doorgevoerd, en dat zal nog een hele klus zijn. Maar komende herfst zullen wij een mededeling over deze hele financiële structuur publiceren, en dan kan het Parlement deze kwesties op grond van drie Commissiestukken bestuderen.
Tot besluit: uitbreiding wordt een vreselijk moeilijke onderneming, maar als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan is het wat de begroting betreft niet onmogelijk. Als de IGC echter geen succes wordt en de Unie niet verdiept wordt zal uitbreiding onmogelijk zijn. Daarom moeten we krachtige druk op de IGC uitoefenen om verdieping van de Unie en een slagvaardiger besluitvorming te bereiken.
Het is laveren in dit debat. Enerzijds moeten we alle tien landen aanmoedigen in hun pogingen de democratie te versterken, een markteconomie in te voeren en de communautaire wetgeving te accepteren. Anderzijds moeten we niet de valse schijn wekken dat het een fluitje van een cent is, het is integendeel een zware beproeving. Maar we moeten hen aanmoedigen door te gaan omdat een succesvolle uitbreiding de vrede en veiligheid in Europa zal versterken en enorme economische mogelijkheden biedt. Als we maar niet denken dat het in een vloek en een zucht gebeurd is.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.30 uur plaats.

Betrekkingen op landbouwgebied tussen de EU en de geassocieerde landen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0384/96) van de heer Rehder, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over de studie van de Commissie (CSE(95)0607 - C4-0023/96) inzake mogelijke strategieën voor de ontwikkeling op landbouwgebied tussen de Europese Unie en de geassocieerde landen met het oog op hun toekomstige toetreding (landbouwstrategiestudie).

Rehder
Voorzitter, collega's, het Parlement is niet stuurloos, maar een belangrijke gesprekspartner ontbreekt: de bevoegde commissaris. Daarom vraag ik om de aanwezigheid van de commissaris, anders praten wij voor niets. Ik zal voortgaan, zodra hij er is.

De Voorzitter
Ze zeggen dat hij eraan komt. We kunnen even wachten tot de commissaris er is, want hij schijnt er zo aan te komen.

Rehder
Voorzitter, ik wil niet de beroemde spreuk van de laatkomers en het verhaal herhalen, ik wil mijn collega's niet langer ophouden, en ik denk dat commissaris Fischler in gedachten bij ons is.
Dames en heren, collega's, de discussie over de toekomst van het platteland in Europa en de voortzetting van de landbouwhervorming is niet alleen van belang voor de integratie van Midden- en Oost-Europese landen. Zij is ook dringend nodig, omdat het in 1992 nog enigszins zeewaardige landbouwpolitieke schip van de Europese Unie intussen een bouwvallige en hoognodig aan reparatie toezijnde schuit is geworden, die de hele Europese bemanning steeds meer in gevaar brengt en slechts een klein percentage van de in de landbouw actieve bevolking aan vaste oever heeft gebracht. Tachtig procent van de landbouwers moet steeds meer verbitterd toezien, dat groothandelaren, exporteurs, magazijnhouders en last but not least fraudeurs vaak het meeste profijt trekken van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, terwijl het platteland op vele plaatsen verder ontvolkt en de in vele eeuwen opgebouwde cultuur in de niet-stedelijke regio's van Europa, die 80 % van het grondgebied uitmaken, een stille dood sterft.
Wie nu nog beweert, dat men nog wel even kan wachten met een ingrijpende hervorming en dat we alleen heel algemene hervormingsrichtsnoeren behoeven vast te leggen, steekt ofwel de kop in het zand en negeert de dagelijkse berichten over schandalen en protesten van consumenten, of kan het verwijt verwachten dat hij de effectiviteit van het beleid beperkt tot de 20 % van de boeren die het grootste deel van de omvangrijke subsidiekoek snijden. Ook in het plattelandsbeleid moet voortaan duidelijker dan tot op heden gelden, dat met het geld van de Europese belastingbetaler geen politiek voor miljonairs mag worden bedreven, maar een politiek voor miljoenen mensen op het platteland, die recht op een sociaal en democratisch beleid hebben die hun bestaanszekerheid garandeert.
De door sommigen verlangde waarschuwingslyriek doet geen recht aan de ernstige problemen en ook op dit terrein van de Europese politiek verwachten de medeburgers minder woorden, maar meer daden. Wie beweert, dat het nu enkel maar om het kader voor de uitbreiding naar het oosten gaat, wil eigenlijk niet dat de vernieuwing van de Unie ook op dit terrein een van de belangrijkste voorafgaande voorwaarden voor de integratie van deze staten is, of hij mikt stilzwijgend op een vertraging in de landbouwhervorming in de Unie om op deze wijze dit thema naar St. Juttemis te verschuiven.
Wij kunnen onze partners in de kandidaatlanden niet de gammele schuit van het Europese landbouwbeleid als gemeenschappelijke boot voor onze gemeenschappelijke toekomst verkopen. Commissaris Fischler, ik heet u hartelijk welkom. Ik heb zojuist gezegd, dat u in gedachten al aanwezig was, en ik ga nu verder. Wij moeten onze partners in de kandidaatlanden al vroegtijdig open en duidelijk zeggen, dat wij op grond van de slechte ervaringen in het verleden onze hoop voortaan vestigen op een geïntegreerd beleid voor het platteland in de hele Unie en dat alleen dit model ook in Oost-Europa toekomst kan hebben. Daarbij moet het landbouwbeleid per se opgenomen zijn in een regionaal en gericht structuur-, milieu- en sociaal beleid, dat niet vanuit een verre bureaucratie wordt opgelegd, maar dat ook de betrokkenen en belanghebbenden op alle niveaus bindt.
Er zijn veel irritaties in de Unie en in Oost-Europa ontstaan, omdat men eerste prognoses heeft opgesteld, die eigenlijk enkel schimmige kostenplaatjes zijn. Want niemand weet tot op heden, wat deze uitbreiding, deze integratie daadwerkelijk kost. Pas wanneer we de hoofdlijnen van een nieuw beleid voor het platteland hebben vastgelegd, kunnen wij vragen, welke kosten hierbij ontstaan.
Ik wil ook graag voor diegenen spreken, die ook hierbij betrokken zijn en die wij vaak genoeg mishandeld hebben. De bereidheid van veel mensen in Europa, een gemeenschappelijk landbouwbeleid te aanvaarden en daarvoor de nodige belastingmiddelen ter beschikking te stellen, hangt niet alleen van ons al dan niet sociaal en milieuvriendelijk beleid af. De mensen in Europa verwachten ook van ons, dat wij de dieren niet als een industriële grondstof fokken, verbruiken en bij niet-gebruik opruimen. Zij verwachten ook dat wij een nieuw beleid maken, zodat geen exportsubsidies meer worden misbruikt om levende wezens in dierkwellende langdurige transporten over vrijwel de hele aarde te zeulen.
Na de meest recente schandalen hebben duizenden in mijn vaderland spontaan met hun handtekening geëist dat er een einde aan dergelijke transporten wordt gemaakt, en als ik u nu de 3.182 handtekeningen overhandig, beschouwt u deze dan alstublieft niet als een verzoek, maar als een duidelijke en niet mis te verstane eis van de burgers, een door subsidies gelegaliseerde dierenmishandeling onmiddellijk stop te zetten. Ook hier geldt: er is genoeg gepraat, er moet eindelijk eens worden opgetreden!

Novo
Voorzitter, de ontwikkeling van de landbouwontwikkelingen tussen de EU en de LMOE is ongetwijfeld een belangrijke aangelegenheid voor de toekomst van de Gemeenschap. Het Commissiedocument over de alternatieve strategieën voor deze betrekkingen is in dit kader een ontoereikend stuk dat onvoldoende gemotiveerd is.
Om deze reden moet dit Parlement een aantal coherente richtsnoeren aannemen om genoemd stuk te herschrijven en nieuwe besluiten over strategieën en alternatieven mogelijk te maken. Dit is niet wat er zal gebeuren. Tenzij wij het besluit nemen het verslag-Rehder terug te verwijzen naar de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling lopen wij het risico een aantal weinig begrijpelijke en tegenstrijdige conclusies aan te nemen, die dit Parlement absoluut niet ter ere strekken.
Dit standpunt geldt uiteraard niet voor het grondige en geëngageerde verslag ter zake van onze collega.
Zo was het beter geweest minder tijd te verspillen aan vaak persoonlijke en weinig gemotiveerde deelaspecten betreffende de hervorming en de toekomst van het GLB en ons weinig bloot te stellen betreffende de fundamentele aspecten waaraan nog hard moet worden gewerkt.
Wat deze materie betreft waren de conclusies in het advies van de Commissie externe economische betrekkingen voldoende, dat (daar druk ik op) unaniem is goedgekeurd. Immers, op welke basis kan men besluiten over toekomstige strategieën als wij nog geen uitvoerige evaluaties hebben over de gevolgen van de GLB-hervorming van 1992 - wat de Europese Commissie had moeten doen - en de hervorming van bepaalde landbouwsectoren vandaag de dag nog niet is afgerond? Hoe kan men voor strategieën kiezen als de economische, sociale, regionale en sectorale gevolgen van de uitbreidingen, zowel in de huidige lid-staten als in de mogelijke kandidaatlanden niet op onafhankelijke en geparticipeerde wijze worden beoordeeld? Hoe kan men besluiten nemen zonder minimaal rekening te houden met de gevolgen van de GATT-akkoorden op landbouwgebied, noch te trachten de voorspelbare ontwikkelingen en gevolgen van de volgende onderhandelingsronde te beoordelen?
Tot slot, hoe kan men kiezen zonder de grondbeginselen te beschermen, hetzij die inzake financiële solidariteit, hetzij die inzake de communautaire preferentie, terwijl men daarentegen impliciet en passief instemt met de eventuele ontmanteling en hernationalisering van de kosten voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid?

Fantuzzi
Mijnheer de Voorzitter, ik kan niet zeggen dat het verslag van collega Rehder geen duidelijke keuzen maakt. Volgens mij worden door middel van dit verslag de vernieuwingen van het strategisch document zoals de Commissie dat in december 1995 in Madrid had goedgekeurd, juist veel verder doorgetrokken en zien ze er nu veel afgeronder uit. Ik geloof dat het heel belangrijk wordt dat het Parlement hier zijn steun aan geeft, ook omdat men voortdurend de neiging heeft te dramatiseren en het kostenplaatje van de uitbreiding te overdrijven.
Een dergelijke voorstelling van de gang van zaken brengt menigeen van de wijs. Het is behoorlijk onverantwoord om de burgers, de lid-staten en belastingbetalers van de Europese Unie voortdurend te overstelpen met schattingen over de kosten van het GLB na de uitbreiding, schattingen die nota bene naar mijn gevoel op niets gebaseerd zijn. Ik geloof dat niemand van ons vandaag de dag in alle ernst kan aannemen dat het GLB zomaar uitgebreid kan worden tot de landen van Midden- en Oost-Europa zonder dat er de nodige wijzigingen aan te pas hoeven te komen. Ik vind trouwens dat het verslag van de heer Rehder heel goed aantoont dat juist de meest authentieke behoeften van die landen absoluut niets afdingen op de noodzaak dat men meteen begint met plattelandsontwikkeling en versterking van de voorzieningen, in plaats van te sleutelen aan de ontwikkeling van de markt en zijn traditionele steun- en subsidiesysteem.
Volgens mij is het zaak dat na de Conferentie van Cork voortvarend wordt voortgegaan op deze weg. Daarom vraag ik u twee dingen, mijnheer de commissaris. Ten eerste vraag ik om een systeem van doorlopende controle naar de landbouwsituatie in de landen van Midden- en Oost-Europa, zodat precies nagegaan kan worden welke gevolgen het GLB op die landen heeft. In de tweede plaats vraag ik dat er zo gauw mogelijk een goed uitgekiend document voor de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt ingediend. Het is zaak dat men niet meer lukraak en willekeurig te werk gaat: de realiteit moet in haar hele samenhang worden bekeken en op deze fase moet een serieus overleg worden opgestart.

Funk
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, waarde collega's, de heer Rehder heeft een omvangrijk document gepresenteerd over de uitbreiding naar het oosten, maar ook over de huidige situatie in de landbouw. Ik ga ervan uit dat wij in 1992 de landbouw hebben hervormd, dat deze hervorming tot 1999 geldig is en dat wij in de tussentijd plannen maken voor aanpassingen en een nieuwe discussie voeren. Ik ga er echter niet van uit dat wij op grond van het verslag Rehder de landbouwpolitiek van vandaag op morgen veranderen. Dat zou niet te verenigen zijn, mijnheer de commissaris, met wat u in Cork plechtig heeft gezegd, en waar ik voor honderd procent achter sta, namelijk dat wij moeten terugkeren naar het beginsel van duurzaamheid. Ik zal u daar steeds weer op wijzen, want het beginsel van duurzaamheid is mij eigenlijk zeer goed bevallen.
Wie nu het landbouwbeleid wil veranderen, moet duidelijk voor ogen houden, dat hij dan drie behoeften wekt. De begrotingsdeskundigen denken: als wij het landbouwbeleid veranderen, kunnen wij geld besparen. De boeren zeggen: als het landbouwbeleid wordt veranderd, dan willen wij hogere inkomens, en de consumenten zeggen: wij willen nog goedkopere levensmiddelen. Zo eenvoudig is dat. Daarom moet men precies weten, wat men eigenlijk wil.
De consumenten weten wat zij willen, en de boeren weten dat ook. Maar als wij nu vijf of zes jaar landbouwpolitiek hebben bedreven, respectievelijk de landbouwhervorming hebben toegepast, dan moeten wij eens de balans opmaken en eerst eens onderzoeken wat wij ermee hebben bereikt.
Nu u, mijnheer de commissaris, zo goed bent geweest mij de ontwikkeling van de melkprijzen in de afgelopen jaren mee te delen, waarnaar ik gevraagd had, stel ik vast dat de melkprijzen in de landen met een sterke valuta zijn gedaald, collega Samland, en dat alleen in de landen met een zwakke munt aanzienlijke prijsstijgingen kunnen worden vastgesteld. Dat vind ik op termijn niet juist, want in de landen met een solide munt hebben de boeren deels hogere kosten dan in andere landen. Dat zijn namelijk de landen met de hoogste lonen, de hoogste belastingen en de hoogste verplichtingen, waaronder de boeren moeten werken.
Commissaris, u heeft in Cork gezegd, dat wij momenteel 62 doelstelling 1-programma's, 82 doelstelling 5bprogramma's - geen enkel in mijn district - 101 Leader-programma's, 130 programma's in het kader van landbouwmilieuverordening, 36 programma's voor doelstelling 5a-maatregelen en talrijke programma's voor herbebossing en vervroegde pensionering financieren. Dat houden wij niet vol, heeft u destijds gezegd. Ik ben dezelfde mening toegedaan.
Hierin moeten wij snijden in de waarste zin van het woord, hier moeten wij eens nadenken over de bestemming van de gelden. Nog duidelijker heeft uw directeur-generaal, de heer Legras, het gezegd: wij moeten markt-, prijsen structuurproblemen oplossen, hier klopt nog heel veel niet. Hij zei dat de landbouwprijzen moeten worden verlaagd, dat de exportsubsidies moeten dalen zonder hernationalisering van de landbouwpolitiek, en dat de concurrentiekracht van de landbouw moet worden verbeterd.
Ik zeg daarop het volgende: ik denk dat de boeren geen tientallen programma's willen. De boeren willen een lap grond voor een vast inkomen, waarop zich een nieuwe duurzaamheid kan ontwikkelen. Ik ben ook van mening dat wij dat moeten doen. De onderzoekscommissie toont duidelijk aan, dat noodzakelijke en belangrijke besluitvormingsprocedures door de talrijke instanties uiteindelijk verzanden en geen enkel resultaat zullen opleveren, als wij de bevoegdheden niet beter gaan regelen, zodat iedereen weet wie voor wat verantwoordelijk en competent is. Zo hebben wij bijvoorbeeld belangrijke besluiten als over BSE en dierentransporten onnodig laten slepen. Ik denk dat de samenwerking op basis van partnerschap tussen de EU, de lid-staten en de regio's verbeterd moet worden. Dat heeft u aangekondigd, commissaris, en daarvoor ben ik u erkentelijk, maar ik zal u nog dankbaarder zijn, wanneer u dat tot stand heeft gebracht, want dat is het doel.

Aldo
Voorzitter, de eerste ontwerptekst die de landbouwcommissie is voorgelegd, pleitte voor een zeer algemene aanpassing van het GLB.
De door de fractie Unie voor Europa ingediende amendementen hebben voornamelijk tot doel, de fundamentele aspecten van het GLB naar voren te halen, namelijk garanties verstrekken aan de Europese boeren, rekening houden met de landbouwstructuren en -mogelijkheden van ieder land in Midden- en Oost-Europa en ervoor waken dat onderhavige uitbreiding het huidige steunniveau in de landbouwsector, dat sinds de ondertekening van de Uruguay-Ronde wordt toegekend, ter discussie stelt.
Waarde collega's, u weet allen dat Frankrijk het vooruitzicht van de uitbreiding van de Europese Unie, waardoor een samenhangende geografische ruimte met meer dan 470 miljoen inwoners tot stand komt, vastberaden steunt. De landbouw vormt een van de belangrijkste elementen van deze nieuwe uitbreiding, gezien het belang van deze sector in de economieën van de landen in Midden-Europa.
Het is normaal dat het Europees Parlement zich bijzonder voor dit aspect en voor de gevolgen ervan voor het GLB interesseert. De ontwikkeling van dit beleid, dat in de ogen van Frankrijk van wezenlijk belang is, zal echter geleidelijk gaan en moet een reeks factoren integreren, waaronder de toetreding van de Midden- en OostEuropese landen.
Dientengevolge kunnen deze toetredingen, mijnheer de Voorzitter, een algemene herziening van het GLB niet rechtvaardigen; het GLB vormt een van de funderingen van het interne beleid van de Europese Unie en moet dat ook blijven.

Mulder
Dit is het eerste debat dat wij houden over de toetreding van de Oost-Europese landen en de consequenties daarvan op het gebied van de landbouw. Ik denk dat het al naar gelang de omstandigheden zeker niet het laatste zal zijn. Ik denk ook dat het verslag-Rehder belangrijke punten bevat ter reflectie.
Landbouw is zeker niet het belangrijkste aspect, alhoewel wel een van de belangrijkste. Het belangrijkste aspect van de toetreding van de Oost-Europese landen is het verzekeren van vrede en stabiliteit in Europa. Daar is landbouw een van de middelen toe. De consequenties zijn bekend. Een derde van de bevolking neemt toe als de Midden- en Oost-Europese landen toetreden, maar de hoeveelheid landbouwgrond met 55 %. Wat zullen de consequenties ongeveer zijn voor de huidige landbouwpolitiek? Allereerst, de prijzenpolitiek, kunnen wij die toepassen? Het is al van verschillende kanten gezegd en ik ben het daarmee eens, dat kan niet. De prijzen hier liggen ongeveer twee keer zo hoog als in Oost-Europa en zouden wij die prijzen toepassen met consumenten die 30-60 % van hun dagelijkse inkomen besteden aan voedsel, dan zou dat sociale onrust op grote schaal betekenen. Dat kan dus niet. Inkomenspolitiek toepassen is ook niet wenselijk. Het is een compensatie voor verloren gegane inkomsten hier in het Westen. Dat is in het Oosten niet opgetreden en dus is die compensatie niet noodzakelijk. Ik denk dus dat wij langzaam naar elkaar moeten toegroeien en de uitwerking van de huidige GATT-akkoorden kunnen daartoe bijdragen.
Wat kunnen wij wel doen? Dat is naar mijn mening het op grote schaal toepassen van de derde component van de huidige landbouwpolitiek, dat is de landbouwstructuurpolitiek of zo u wilt de plattelandspolitiek. Doorgaans gaat dat via regeringen, via coöperaties, via allerlei groeperingen. Ik zou er ook nog een ander element aan willen toevoegen: het ondersteunen van privé-initiatief in alle mogelijke vormen. Kunnen wij niet overwegen om nu al via PHARE-fondsen investeringssubsidies te geven, rentesubsidies of wat dies meer zij? Handel drijven is doorgaans in het belang van beide partijen en dat moeten wij zoveel mogelijk aanmoedigen.

Jové Peres
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon ik de heer Rehder wil gelukwensen met het werk dat hij gedaan heeft - en ik begrijp best dat hij hierop lange tijd hard heeft gewerkt -, moet gezegd dat het eindresultaat van dit document, na de stemming in de commissie, naar ons idee niet overeenstemt met de vereisten wat betreft zorgvuldigheid en verantwoordelijkheid waaraan ons werk dient te voldoen.
Voor mij bestaat er nog steeds een verschil tussen de inspanningen van de heer Rehder enerzijds en het eindresultaat van de stemming in de Landbouwcommissie anderzijds. Naar mijn idee gaat dat eindresultaat niet ver genoeg; de vele debatten die in de Landbouwcommissie zijn gehouden, zijn hierin vaak niet terug te vinden, en ik vind dat in het eindverslag onvoldoende is uitgegaan van het Commissie-document, en dat een kritische visie hierop ontbreekt. Dat lijkt me van bijzonder belang, aangezien het document van de Commissie als het ideale alternatief wordt beschouwd, als verbeterde versie van de aanpak van de hervorming van '92. Die hervorming - en als de Commissie nog geen betrouwbare studies over dit vraagstuk heeft, dan kan zij gebruikmaken van de goede onderzoeksresultaten die bestaan over de hervorming in Frankrijk - heeft geleid tot een enorme concentratie van landbouwuitgaven aan de productie van bepaalde akkerbouwgewassen, tot opheffing van 10 % van de landbouwbedrijven en tot een steeds grotere concentratie van steun in handen van steeds minder landbouwers.
Naar mijn mening is dit een fundamenteel gegeven als we het hebben over de problemen van de uitbreiding. Maar, paradoxaal genoeg, en in het licht van de kritiek van mijn fractie op de tenuitvoerlegging van de hervorming van '92, zou de vereenvoudiging die de Commissie ons in haar document heeft voorgesteld, niet mogen leiden tot de ontmanteling van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid waarop nu gezinspeeld wordt, en die de meest ernstige gevolgen kan hebben.
Overigens vind ik dat het onderhavige document zou moeten worden vereenvoudigd, op een andere manier zou moeten worden opgesteld; ik ben van oordeel, dat het verslag van de Commissie externe economische betrekkingen, zoals ingediend door de heer Novo, een aantal simpele methoden aangeeft om deze vraagstukken aan te pakken. Wat dat betreft, zou ik hier op het volgende willen wijzen: ten eerste, dat de Midden- en OostEuropese landen onderling verschillen; ten tweede, dat er onderzoek moet worden gedaan naar de gevolgen van de hervorming van het GLB van '92, van de vrijhandelsakkoorden en de impact hiervan op de landen van Middenen Oost-Europa, om in de periode vóór toetreding maatregelen te nemen die de markten van die landen niet uit balans brengen.
En tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog twee punten aanstippen die moeten worden uitgediept: de vereenvoudiging van het GLB mag geen terugval tot nationalisering in de hand werken, en verder is het zaak, zoals zelfs de heer Likkanen al eerder erkend heeft, dat er gezocht wordt naar wegen om de financiële bronnen eventueel aan te vullen.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, het landbouwbeleid is niet te duur, maar het geld gaat de verkeerde richting in en stroomt naar de verkeerde instrumenten. De prijzen voor landbouwproducten zijn niet te hoog, maar te laag voor een kwaliteitsbewuste en ecologisch verantwoorde productie van gezonde levensmiddelen. Wij steunen het verslag Rehder, wij steunen hem over het geheel. Hij is in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling onder het mes gelegd. Het gaat de heer Funk niet om de vaststelling van een nieuwe landbouwpolitiek en de overwinning van het GLB; het gaat om een richting die moet worden ingeslagen, wil het bij de uitbreiding met de Midden- en Oost-Europese landen niet tot een ramp komen. Gezegd wordt, en dat is juist, dat niet de wereldmarkt, maar de interne markt en de regionale markten doel van onze bemoeienissen moeten zijn. Dan zal de markt opbrengen, wat de heer Samland niet uit de openbare middelen wil geven. Want allebei gaat niet: een bezuiniging op de openbare middelen en prijsverlaging leidt tot de ondergang van de landbouw. Ik ben voorstander van een verlaging van de subsidies op die plaatsen waar zij onterecht zijn, maar ik wens ook dat wij in het kader van een kwaliteitsbewust beleid voor gezonde levensmiddelen de consument dringend verzoeken redelijke prijzen te betalen.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, gelet op de enorme verschillen tussen de Gemeenschap en de toetredingslanden van Midden- en Oost-Europa zullen er na de datum van toetreding op landbouwgebied nog vrij lange overgangstermijnen nodig zijn. Van economisch belang is dat het stelsel van inkomenstoeslagen voor de landen van de Unie gehandhaafd blijft, terwijl deze niet aan de producenten van de toetredingslanden verstrekt hoeven te worden. Stijging van de voedselprijzen zou sociaal gezien trouwens onaanvaardbaar zijn gezien het grote aandeel dat de uitgaven voor levensmiddelen in het gezinsbudget hebben.
De steun van de Unie zal daarom gericht moeten zijn op de herstructurering en modernisering van de landbouwsector in deze landen. Met betrekking tot het onderlinge handelsverkeer is een behoedzame aanpak vereist die een gecontroleerde en gedifferentieerde verruiming van de toegang tot de EU-markt mogelijk maakt zonder dat de importen verstoringen op de interne markt teweegbrengen.
In de discussie over hervormingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt er in het algemeen van uitgegaan dat aan verdergaande liberalisering van de landbouwmarkt niet valt te ontkomen. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan de wensen van onze partners in de WTO-onderhandelingen en wordt de toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen vergemakkelijkt. Maar daarbij zal wel als voorwaarde moeten gelden dat deze hervorming niet ten koste gaat van een goed samenhangend landbouwbeleid en dat het GLB zijn essentiële functies behoudt. Bovendien zullen in relatie tot de toetreding van nieuwe landen vooraf de gevolgen van de hervormingsmaatregelen van 1992 grondig geanalyseerd moeten worden. Hierbij dient dan eveneens de accumulatie van concessies in de vrijhandelsakkoorden met de Middellandse-Zeelanden, de Mercosur en ZuidAfrika betrokken te worden.
Met de horizontale benadering die de Commissie kiest voor de bevordering van een geïntegreerd plattelandsbeleid wordt naar mijn mening de verkeerde weg ingeslagen. Aanpassingen van het GLB zullen per afzonderlijke sector cq product gestalte moeten krijgen. Voor sommige producten is een ruime marktwerking geen probleem. Voor andere producten zoals zuivel en suiker zullen interventie en steunmaatregelen noodzakelijk blijven. Om concurrentieverstoringen te voorkomen wordt in het verslag van de landbouwcommissie renationalisering van het beleid terecht afgewezen. Hetzelfde geldt in het algemeen voor het prijs en inkomensbeleid.
Anders ligt dit bij de instandhouding van natuur en landschapswaarden. Deze zijn veelal specifiek voor de regio's en laten zich moeilijk centraal besturen. Het is dan ook een onbegaanbare weg om de communautaire inkomenssubsidies te binden aan voorwaarden op dit terrein zoals de Commissie voorstelt. Wanneer nationale programma's aan Europese kaderrichtlijnen worden gebonden behoeft nationale financiering van het landschapsen natuurbeleid niet tot concurrentieverstoringen te leiden. Rondpompen van geld, zoals dat momenteel bij de structuurfondsen gebeurt kan daarmee worden voorkomen.

Thomas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Rehder graag voor zijn verslag bedanken en hem feliciteren met het vele werk dat hij erin gestopt heeft. Het komt zeer gelegen.
De toekomst van het Europese landbouwbeleid staat hoog op onze agenda, niet alleen omdat zijn begroting een groot deel van de totale Europese begroting blijft opslokken, terwijl ze tegelijkertijd maar weinig normen invoert en ternauwernood in de terechte behoeften van de Europese burgers voorziet, maar ook omdat de Europese Unie internationale toezeggingen heeft gedaan, onder andere op de Top van Kopenhagen van 1993. Deze toezegging hield in dat de Unie zou worden uitgebreid met de landen van Midden- en Oost-Europa. Het staat vast dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid in zijn huidige vorm niet gehandhaafd kan blijven, of we nu een gemeenschap van zes, vijftien of vijfentwintig landen zijn.
De afgelopen 30 jaar is de landbouw in Europa in het algemeen veranderd. De rapporteur wijst er terecht op dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid regionaal moeten worden georganiseerd om deze veranderingen op te vangen. Verder staat het als een paal boven water dat het huidige systeem van compensaties duur is en de markt verstoort. De hervormingen van 1992 kwamen veel te laat en de Commissie erkent nu dat verdere hervormingen noodzakelijk zijn. In de graansector bijvoorbeeld was het succes maar van korte duur. We zitten nu op de produktieniveaus van vóór 1992, maar dat heeft de EU-begroting wel twee keer zoveel gekost.
De grootste fout van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn misschien nog wel de beperkte voordelen die het voor de plattelandsgemeenschappen als geheel met zich meebrengt, terwijl het in sommige gevallen schadelijke landbouwpraktijken in de hand heeft gewerkt. We moeten allemaal inzien dat na 30 jaar de plattelandseconomie opnieuw moet worden afgestemd en we moeten een beleid ontwikkelen waarmee al onze plattelandsgebieden worden gesteund, en niet slechts één sector.
De welvaart van onze plattelandsgemeenschappen kan alleen maar door middel van een geïntegreerd plattelandsbeleid worden gewaarborgd. De begeleidende maatregelen van de hervormingen van 1992 moeten nu volledig in het beleid van de Unie worden opgenomen. Uit recente gebeurtenissen is gebleken dat volksgezondheid en de zorg voor het milieu bepaald geen marginale, maar juist een centrale rol spelen.
Op de conferentie van Cork heeft de Commissie laten zien aan de veranderingen te willen meewerken. Wij moeten onze betrokkenheid eveneens tonen door de rapporteur te ondersteunen; zijn werk zal het pad effenen voor de Europese landbouw en de toetreding van de Midden- en Oosteuropese landen bevorderen.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, de uitbreiding van de Europese Unie tot de LMOE vormt een logische ontwikkeling op de weg van de Europese eenmaking. Maar deze uitbreiding mag niet onderschat worden. De betekenis daarvan is bijzonder groot in de landbouw, aangezien het gewicht daarvan op de economie en de samenleving drie tot vier keer groter is dan het gemiddelde in de Europese Unie en de landbouwprijzen hoofdzakelijk lager liggen dan in de Europese Unie, zodat zij erg concurrerend zijn.
Het document van de Commissie, waarover het verslag van collega Rehder gaat, heeft de ambitie tegelijk de uitbreidingsstrategie en de toekomstige evolutie van het GLB aan te pakken. Het staat vast dat deze twee kwesties met elkaar in verband staan, zoals het tevens vast staat dat over de evolutie van het GLB moet worden beslist door de huidige 15 lid-staten van de Unie op grond van een toekomstige keuze over wat zij willen voor hun maatschappij en niet mag worden bepaald door factoren of pressie van buitenaf.
Wat er aan het gebeuren is, is dat er, na de hervorming van het GLB in 1992 en de toepassing van de GATTonderhandelingsronde, nieuwe situaties bestaan die dringend een antwoord vereisen, met name in de regio's die het kwetsbaarst zijn in het nieuwe internationaal economisch kader. In de toekomst hebben wij een landbouwbeleid nodig dat een diepgaand evenwicht op drie grote vlakken waarborgt: een gematigd beleid inzake prijzen- en marktsteun, een beleid inzake inkomenssteun op regionale en niet op sectorale basis en in de derde plaats een beleid inzake plattelandsontwikkeling dat in staat is de economische basis van de meest van de landbouw afhankelijke zones te diversifiëren.
Het is zo dat het gemiddelde inkomenspeil van de landbouwers in de LMOE lager is dan in de Europese Unie. Het is evenwel ook waar dat bepaalde plattelandsgebieden in de huidige Europese Unie er nog slechter aan toe zijn dan de LMOE.
Daarom mag de uitbreiding niet overhaast gebeuren, noch ten koste gaan van de cohesie- en convergentieinspanningen die men aan het ontplooien is in de momenteel zwakste regio's van de Unie, vooral in de regio's van doelstelling 1.
Zo is het noodzakelijk te praten over een toekomstige hervorming van het GLB, die niet vlug vlug kan worden uitgevoerd, maar waaraan serieus moet worden gewerkt en die voor 1999 of 2000 moet zijn afgerond, dit is het begin van de nieuwe onderhandelingsronde van de GATT. Dan moet de Europese Unie weten wat zij wel en wat zij niet wil om niet gedwongen te zijn onder internationale druk te onderhandelen.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik geloof dat iedereen goed beseft welk moment wij thans doormaken. Dit is een van die momenten die de toekomstige historici waarschijnlijk als graadmeter zullen benutten om een oordeel te vellen over ons vermogen tot langetermijnplanning.
Na de val van de Muur van Berlijn in 1989 is de toetreding van de voormalige socialistische republieken van de Sovjetunie tot West-Europa een historisch evenement dat vast en zeker een belangrijke plaats in de annalen krijgt, maar juist daarom ook moet het met uiterste behoedzaamheid worden bejegend.
Vandaar dat wij een gevoel van onvolledigheid niet kunnen onderdrukken bij het lezen van dit verslag, ook al is de rapporteur van uiterst goede wil. Misschien was er te veel haast bij, misschien zijn er teveel thema's bij elkaar gegraaid, waaronder die poging tot hervorming van het GLB, welke natuurlijk noodzakelijk is, maar elders, in andere omstandigheden en op een ander ogenblik moet worden aangevat. Dat er iets niet goed zit, blijkt ook wel uit het grote aantal amendementen dat is ingediend, maar liefst 131, die voor een groot deel zijn gebaseerd op de paragrafen 8 tot en met 35 van de tekst.
Het GLB van 1992 wordt thans geconfronteerd met zijn eigen kortzichtige planning en vooral met het probleem dat de hervorming geen uitstel meer duldt. Maar laat ons even proberen te bedenken hoe dit beleid een nieuwe situatie te lijf kan als die van de landbouw in de landen van Oost-Europa, die volkomen uit het lood ligt, die van regio tot regio sterk verschilt en vooral heel anders is dan de westerse landbouw.
Wat kan er voorgesteld worden op het vlak van de mededinging en de kwaliteit van de produkten, hoe moet worden omgegaan met de eis om meerwaarde te creëren via verwerking? Hoe kan een en ander gekoppeld worden aan het voorstel om meer autonomie te geven aan het optreden van lid-staten en regio's? Alles moet herzien worden, overal moeten nieuwe maatstaven aangelegd worden, maar er was helemaal geen tijd om fatsoenlijk te praten over methodes en tijdsplanning.
Wij weten dat de hervorming op drie manieren aangepakt kan worden: de status quo handhaven, een radicale hervorming opzetten of de hervorming van 1992 grondiger opzetten. Het verslag kiest voor de derde richting, zonder echter nader te verklaren welke stappen er precies gezet moeten worden, zonder aan te geven hoe men zich moet gedragen jegens de verplichtingen van de Uruguay Ronde, jegens de bilaterale akkoorden en de vrijhandelszones, zonder te vermelden dat het stelsel van steunprijzen en inkomenscompensatie hoognodig gewijzigd moet worden, met alle structurele en maatschappelijke risico's die daarmee gepaard gaan.
Nuttig, maar voorbarig is eveneens de verwijzing naar de medebeslissing op landbouwgebied. Dat is een zaak waartoe op de juiste plaats besloten moet worden. Dus nogmaals: waarom al die haast? Waar was dat allemaal voor nodig?

Anttila
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, het verslag-Rehder geeft een goed beeld van de huidige landbouwpolitieke problemen en van de noodzaak tot ontwikkeling van het landbouwbeleid met het oog op de uitbreiding naar het oosten. Binnen de Unie zijn de omstandigheden waarmee de landbouwproductie te maken heeft zeer uiteenlopend. Met deze verscheidenheid moet rekening worden gehouden in het kader van de herziening van het landbouwbeleid, de onderhandelingspositie op de wereldmarkt en de uitbreiding van de EU naar het oosten. Het bestaan van de Unie is erop gegrondvest dat de belangen van de verschillende lid-staten zo goed en rechtvaardig mogelijk in de gemeenschappelijke besluitvorming worden geïntegreerd. Het kan de bedoeling van de Unie niet zijn om de mogelijkheden voor de landbouw in een van de lid-staten om zeep te helpen. In het verslag-Rehder wordt zeer terecht de nadruk gelegd op het belang van regionalisering van het landbouwbeleid en daarmee op de praktische toepassing van het subsidiariteitsbeginsel. Bij de herziening van het landbouwbeleid moeten regionalisering en het subsidiariteitsbeginsel in concreto worden toegepast.
Het landbouwbeleid wordt momenteel herzien door de producentenprijzen aan te passen aan de wereldmarktprijzen. Dit houdt in dat de landbouw in landen waar de moeilijkste omstandigheden heersen, zoals onder andere in Finland, afhankelijker wordt van staatssteun, als deze bedrijfstak al niet helemaal het loodje legt. Dit aspect moet bij de herziening van het landbouwbeleid absoluut in acht worden genomen, omdat deze bedrijfstak in stand moet worden gehouden.
De uitbreiding naar het oosten brengt een vergroting van meer dan 55 % van het communautaire landbouwoppervlak met zich mee. De voorwaarden voor uitbreiding moeten zodanig worden aangepast, dat elke lid-staat recht behoudt om landbouwproducten voort te brengen, ongeacht de omstandigheden waaronder deze geproduceerd worden. De overgangsperiodes moeten lang genoeg zijn en voor de productie van de nieuwe lidstaten moeten quota worden vastgesteld die toetreding tot de EU mogelijk maken, zonder dat het evenwicht op de markten wordt verstoord. Toen Finland tot de EU toetrad, werd de productie middels quota op een voor het lidmaatschap aanvaardbaar niveau gebracht. Het gaat hierbij naar mijn mening tevens om een rechtvaardige en gelijke behandeling van alle lid-staten.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, ik sta enorm verbaasd van de geïmproviseerde en oppervlakkige wijze waarop het debat over dit gigantisch onderwerp wordt gevoerd. Ik heb dan ook de indruk dat andere - minder oprechte - intenties aan deze beraadslaging ten grondslag liggen.
De Gemeenschap - die een politieke dwerg is op zowel het internationaal als het Europees toneel, wat onder meer blijkt uit haar optreden in ex-Joegoslavië - voert een landbouwbeleid dat de ene crisis na de andere doormaakt. Het gaat om een beleid dat alsmaar beperkingen oplegt aan de agrarische produktie, de landbouwprijzen voortdurend verlaagt, boetes oplegt aan onze boeren en ze dwingt hun culturen op te geven, als werklozen naar de steden te trekken en in opstand te komen, zoals dat thans al elf dagen het geval is in Griekenland, waar honderdduizenden boeren en duizenden landbouwtrekkers alle belangrijke wegen blokkeren en eisen dat ze passend voor hun inspanningen worden beloond - zodat ze in hun levensbehoeften kunnen voorzien - en waar de regering haar landbouwbeleid alleen verdedigt met de argumenten dat het beantwoordt aan de bepalingen van het GLB en de GATT en door de Commissie wordt opgelegd.
Ik vraag me af of een Gemeenschap met zo'n landbouwbeleid wel in staat is de landen van Midden- en OostEuropa te helpen door er betrekkingen op agrarisch gebied mee aan te knopen.
Hoewel ik niet in staat ben de financiële kosten van dit grotesk avontuur in te schatten, ben ik het eens met de bewering van de heren Christodoulou en Rehder dat de sociale en economische gevolgen ervan enorm zijn. Ik wil er in dit verband enkel aan herinneren dat de hoeveelheid bebouwde grond in de Gemeenschap na de toetreding van de LMOE met 55 % zal toenemen en tal van landbouwprodukten uit die landen - waarvan de teelt hier wordt beperkt - heel goedkoop in de Unie zullen worden ingevoerd en onze markten zullen overspoelen. Het gaat om een probleem waarover blijkbaar nog niet werd nagedacht en waarvan niemand weet hoe het kan worden voorkomen. Bij de behandeling van dit onderwerp in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heb ik erop gewezen dat deze kwestie me doet denken aan een in Griekenland gangbaar gezegde waarin sprake is van een muis die door een smal hol kalebassen naar het kleine nest tracht te brengen. Ik vraag het Parlement dan ook dit verslag naar de commissie terug te verwijzen, een ernstiger studie aan dit probleem te wijden en realistische - en minder avontuurlijke - voorstellen erover in te dienen die andere bedoelingen hebben dan de behartiging van smerige en vulgaire belangen welke alleen gericht zijn op de herverdeling van de politieke, economische en commerciële invloeden in de tien landen die bij het GLB zijn betrokken.

Campos
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, beste collega's, ik wil allereerst mijn tevredenheid uiten over het verslag van collega Rehder. Hierin worden de gevolgen van de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie in het kader van het GLB uitvoerig naar voren gebracht. Deze uitbreiding zal ons verplichten tot een diepgaande wijziging van dit beleid, die wij gewenst achten.
Het huidige GLB is momenteel het meest archaïsche, onrechtvaardige en minst werkgelegenheidsscheppende instrument van de Unie. Bijna de helft van de begroting van deze instelling wordt verkwist in naam van de landbouwers, waarbij 20 % bevoorrechten ongeveer 80 % van dit begrotingsdeel opslokken. In mijn land ontvangen 10 % van de landbouwers ongeveer 90 % van de steun. Bovendien financiert het GLB prioritair alle produkties die het meest bijdragen aan ontvolking en werkloosheid op het platteland. De graanproduktie, grotendeels verbonden met de grote landbouwers die in de steden leven en minder werkgelegenheid absorberen, ontvangt de meeste steun. Zij is goed voor 43 % van alle steun.
In mijn land is de momenteel bestaande werkloosheid identiek aan het aantal personen die verplicht waren het platteland te ontvluchten na de toetreding van Portugal tot de EEG. Met de uitbreiding is dan ook een nieuw landbouwbeleid noodzakelijk dat is gebaseerd op solidariteit en de privileges bestrijdt; op kwaliteitscontrole en het hoofd biedt aan het produktivisme dat de volksgezondheid, de gezondheid van de dieren en het milieu vernietigt; op het scheppen van met de ruimtelijke ordening verbonden werkgelegenheid door zich te verzetten tegen werkloosheid en ontvolking; op het verband tussen de mens en de aarde en de natuur in plaats van de verwijdering en de verwoesting hiervan aan te moedigen. De uitbreiding van de Unie is een unieke gelegenheid om een archaïsch GLB dat in een museum thuis hoort om te vormen tot een dynamisch, op de toekomst gericht beleid. Ik hoop, commissaris Fischler, dat u de nodige moed hebt om een nieuw, op de toekomst gericht beleid uit te werken.

Virgin
Mijnheer de Voorzitter, het is een van de belangrijkste en meest stimulerende taken van de Europese Unie, dat wij deze uitbreiden met de nieuwe Oost- en Midden-Europese landen als lid-staten. Ook dergelijke taken moeten echter zorgvuldig worden voorbereid. Daarom ben ik zeer verheugd over de behandeling van het verslag-Christodoulou en het verslag-Rehder. Beide verslagen zijn mijns inziens positief qua grondtoon, maar ze geven een aantal problemen aan die nadere aandacht behoeven.
Nog helemaal afgezien van de uitbreiding zullen wijzigingen in het landbouwbeleid onvermijdelijk zijn voor de EU. Een ongewijzigde voortzetting van het GLB zou rampzalig zijn. Wij kunnen bijvoorbeeld de melkproductie niet aan banden leggen in een permanent quotasysteem. Er is alle reden om verder te gaan met de doelstelling van het GLB, namelijk om de landbouwprijzen successievelijk, en dan bedoel ik ook successievelijk, aan te passen aan de prijzen van de wereldmarkt. De meeste economische waarnemers gaan er bovendien van uit, dat deze prijzen in de toekomst zullen stijgen. Deze omstandigheid is dan ook de aanleiding tot amendement twee van de PPEfractie.
In 1999 moet dit wijzigingsproces van start gaan, wanneer de GATT-onderhandelingen worden voortgezet. Naar mijn mening heeft Europa alles te winnen bij zo'n logische vervolg op het GLB. Wij zouden op termijn de exportsubsidies en de bescherming van de grenzen kwijtraken, en meer vergoedingen verschaffen aan landbouwers ten behoeve van door de burgers gewaardeerde inspanningen op het gebied van natuurbescherming en milieu. Een dergelijke hervorming zou bovendien de uitbreiding vergemakkelijken. Maar net zoals een verdere hervorming van het GLB een aanlooptijd vereist, is het op zijn plaats om in de onderhandelingen met de kandidaat-landen te zorgen voor een vergelijkbare aanlooptijd en overgangsregels voor deze landen. Wat dit betreft geloof ik dat de budgettaire gevolgen van de uitbreiding worden overdreven. Het is bovendien volstrekt duidelijk dat men, gezien het grote verschil in BNP-niveau tussen de landen van de EU en deze landen, voorzichtig moet zijn bij het overbrengen van structuurprogramma's naar de nieuwe landen. Er zijn gewoon grenzen aan de mogelijkheden om omvangrijke programma's op te nemen, en dat kan ook gelden voor het landbouwbeleid.
Het voorstel om areaalvergoedingen en andere vaste vergoedingen in het GLB anders in te richten, lijkt mij uitstekend. Het dekt feitelijk een groot gedeelte van de traditionele terreinen van het regionaal beleid.
Het is misschien ook de moeite waard om op te merken dat de investeringen in Oost- en Midden-Europa van de kant van de EU in de periode 1994 ongeveer 8 miljard ecu per jaar bedroegen. Als men dit vergelijkt met de berekeningen van de Commissie inzake het gehele landbouwbeleid voor al de tien nieuwe lid-staten, komt men uit op ongeveer 9 miljard ecu in het jaar 2000; zo krijgt men denk ik goed zicht op de uitbreiding. Ik denk dat de Europese landbouw na een uitbreiding de toekomst met groot vertrouwen tegemoet kan zien. Met juiste maatregelen kunnen een goed concurrentievermogen en een groeiende wereldmarkt worden bereikt.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Rehder voor zijn verslag bedanken. Het doet mij veel genoegen dat hier vandaag de verklaring van Cork zo vaak wordt genoemd. De commissaris verricht absoluut baanbrekend werk met een zeer praktische benadering van landbouw en plattelandsontwikkeling. De toekomstige uitbreiding van de Europese Unie, waarbij de tien Midden- en Oosteuropese landen moeten worden opgenomen, is de spectaculairste gebeurtenis die de Unie ooit heeft overwogen of ondernomen. De problemen waar de huidige lid-staten op stuiten in hun inspanningen om een overeenkomst over de eenheidsmunt te bereiken, vallen in het niet bij de talloze kwesties waarmee de toekomstige uitbreiding naar het oosten gepaard gaat; de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de hervorming van de structuurfondsen zijn slechts twee van die kwesties.
Alleen al wat het landbouwbeleid betreft zijn de gevolgen voor elk van de huidige lid-staten enorm, met name voor een land als Ierland. Van de ideeën en suggesties die in de studie van de Commissie worden gedaan zal een aantal ernstige gevolgen voor Ierse boeren en de Ierse landbouwsector hebben. Als de Gemeenschap 25 landen telt zal dat uiteindelijk een stijging van bijna 30 % betekenen en ernstige gevolgen voor de jaarlijkse begroting met zich meebrengen.
Fouten maken zal rampzalige gevolgen hebben, niet alleen voor de huidige lid-staten, maar ook voor de landen die lid willen worden. Renationalisatie van het gemeenschappelijk landbouwbeleid bijvoorbeeld, ervan uitgaande dat een dergelijke ontwikkeling wordt ingegeven door vereenvoudiging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, komt in de praktijk neer op ontmanteling van dat beleid, en dat is natuurlijk onaanvaardbaar.
De derde optie die de Commissie in haar aanpak van 1992 heeft voorgelegd, bevat positieve punten omdat daarbij ook een geïntegreerd plattelandsbeleid ontwikkeld wordt. Zelfs als de uitbreiding geleidelijk aan en met lange overgangsperioden verloopt, waardoor de totale kosten lager uitvallen, zal het toch nodig blijven de begroting uit te breiden. Er dient een fundamenteel debat in gang te worden gezet en ook de herziening van de financiële vooruitzichten van de EU voor de periode na 1999 is van groot belang, en de begrotingsmiddelen moeten aanzienlijk opgeschroefd worden.

Hardstaff
Mijnheer de Voorzitter, de uitbreiding van de Europese Unie - niet óf, maar hoé - is de komende tien jaar de grote uitdaging voor Europa. Het is een enorm compliment aan het adres van de EU dat het feit dat zij zich van een gemeenschappelijke markt van zes landen ontwikkeld heeft in een unie van 15 democratische landen, ertoe geleid heeft dat de Midden- en Oosteuropese landen, die de vrijheid om zelf te kiezen hebben verworven, gekozen hebben voor het aanvragen van het lidmaatschap. Hoe de huidige Unie zal reageren en zich aan deze uitbreiding zal aanpassen, waarbij de kandidaat-landen in staat worden gesteld hun pas verworven of opnieuw verworven democratische instellingen en economische omschakeling te ontwikkelen en te versterken, zal de toetssteen worden waarmee de geschiedenis van dit en het komende decennium in Europa wordt beoordeeld.
Centraal in deze ontwikkeling staat de hervorming en aanpassing van het GLB om aan de toekomstige behoeften van een groter Europa in de 21ste eeuw te kunnen voldoen. Op dit moment slokt het GLB de helft van de communautaire begroting op. Zijn oorspronkelijke raison d'être , de ernstige voedseltekorten na de tweede wereldoorlog, is verdwenen. Veranderingen zijn geboden om aan nieuwe milieuhygiënische en sociale behoeften op het platteland te voldoen, en de torenhoge overheidssubsidies moeten veel nauwkeuriger worden besteed, niet langer aan toch al rijke boeren, maar aan meer perifere Europese regio's en aan de produktie van het voedsel dat we echt nodig hebben. Bovendien moet in het kader van de GATT het systeem van importheffingen en exportsubsidies worden ontmanteld.
Onze collega, de heer Rehder, heeft een voortreffelijk verslag geschreven, waarin de veranderingen worden beschreven die nodig zijn om een gemeenschappelijk landbouwbeleid te bereiken dat opgewassen is tegen een uitgebreid Europa in de 21ste eeuw, en om de bedragen vrij te maken voor de regionale en sociale programma's in dat bredere Europa.
Ik vind het jammer dat sommige collega's in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling de realiteit niet onder ogen wensten te zien en dat een rechtse meerderheid stemde voor het schrappen van essentiële paragrafen uit het verslag van de heer Rehder. Ik roep dit Huis op om morgen tijdens de stemming in zijn standpunt over dit vraagstuk de toezegging op te nemen dat de nodige hervormingen van het GLB zullen worden doorgevoerd. Die hervormingen zijn onontbeerlijk, ook zonder uitbreiding; ze zijn van cruciaal belang voor de toekomst van onze landbouw, ons milieu en de ontwikkeling naar een stabiele, sociaal samenhangende en het hele continent bestrijkende Europese Unie.

Rosado Fernandes
Voorzitter, commissaris, in het Portugees zegt men dat gissen doet missen. Gissen wat er zal gebeuren met de uitbreiding - een politieke realiteit die wij allemaal wensen - is inderdaad moeilijk.
Collega Rehder heeft veel hooi op zijn vork genomen door de veranderingen van het GLB te voorspellen. Ik had liever gezien dat hij de wijzigingen van het landbouwbeleid, de speculatie met landbouwprijzen en de kosten van landbouwprodukten op wereldniveau had voorspeld. Want daarvan zal het toekomstige GLB en het toekomstige welslagen of mislukken van de uitbreiding afhangen. Dat weet ik wel.
Uit ervaring weet ik nog iets anders: de opgedane ervaring met de toetreding van Portugal, een land waar de staat een erg grote rol speelt, dat een revolutie, dat het collectivisme achter de rug heeft, en dat er vandaag de dag nog steeds niet in is geslaagd zich aan de marktvoorschriften en zelfs niet aan het huidige GLB aan te passen; anderzijds, de in München verrichte studie naar de toetreding en hereniging van het zogenaamde Oost-Duitsland, de begane fouten, ook al sprak men dezelfde taal, al de negatieve dingen waarvan men niet verwachtte dat zij zouden gebeuren; alles raadt ons dus aan de situatie heel zorgvuldig te bestuderen en ons niet te gedragen als Alexander de Grote die de rest van de wereld al te snel wilde veroveren.

Van Bladel
Voorzitter, het was politiek juist geweest als dit verslag na de herziening van het Verdrag van Maastricht was afgehandeld. In tegenstelling tot wat de rapporteur beoogt, bestaat nu het risico dat in de haast het verkeerde signaal wordt afgegeven. Wees eerlijk, de hervorming van het landbouwbeleid binnen de Unie is nog maar net begonnen. De verhouding Noord-Zuid is moeilijk. De grote klappen komen nog. Alvorens een gespreksronde met nieuwe partners aan te gaan, dient mijns inziens ons eigen landbouwbeleid grotendeels in evenwicht te zijn. De burger wordt om extra middelen gevraagd. Daartoe is hij wellicht bereid als verbondenheid van de Europese boer met het platteland en zijn rol in de ontwikkeling ervan vastgesteld en gegarandeerd zijn in een samenhangend en zichtbaar landbouwbeleid.
In de nieuwe landen zijn meer mensen afhankelijk van de landbouw, des te groter is onze verantwoordelijkheid om hen, als wij onze herziening achter de rug hebben, materieel en democratisch te ondersteunen. Wij hebben dit verslag als een beginnetje van een strategie, maar het is pas een heel klein begin.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, in de eerste plaats wilde ik de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, en heel in het bijzonder de rapporteur, de heer Rehder, hartelijk danken voor het omvangrijke werk en het verslag, dat ons hier vandaag is voorgelegd.
Ik heb van meet af aan gezegd dat ik tegen radicale experimenten, maar ook tegen een eenvoudige status quo ben. Ik ben evenals voorheen van mening, dat wij het gemeenschappelijk landbouwbeleid voortdurend moeten ontwikkelen om voor de uitdagingen van de toekomst toegerust te zijn. Uitdagingen zijn er in de komende tijd inderdaad genoeg. Ik behoef u alleen maar te wijzen op de totstandbrenging van de Monetaire Unie, de conclusies van de intergouvernementele conferentie, de nieuwe financiële vooruitzichten, de toekomstige landbouwrichtlijn, de voorbereiding van een nieuwe ronde multilaterale onderhandelingen en ten slotte, niet in de laatste plaats, de uitbreiding naar het oosten. Bovendien lopen wij steeds meer het risico dat verscheidene landbouwmarkten in de Europese Unie, ondanks de wereldwijd toenemende vraag naar levensmiddelen, worden gedestabiliseerd, en ten slotte moeten wij vaststellen, dat enerzijds de publieke opinie steeds gevoeliger reageert op negatieve gevolgen van de landbouw voor het milieu, maar anderzijds de belangstelling van de landbouwsector voor het milieu en ook de bereidheid daarvoor te betalen toeneemt.
De Commissie heeft deze problemen in haar strategiedocument Landbouw aan de Europese Raad van Madrid opgepakt. De rapporteur stelt eveneens in de punten 3 tot en met 6 van de ontwerpresolutie, dat hij de Commissie steunt in haar pogingen, de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid op basis van de beginselen van 1992 voort te zetten. Wij hebben echter ook heel duidelijk gezegd, dat wij deze hervorming per sector doorvoeren en dat wij niet - zoals de heer Fantuzzi meende - een algemene hervorming op alle terreinen presenteren.
In de komende tijd zullen enkele zeer belangrijke zaken worden besproken. Ik heb u, het Parlement, beloofd, dat ik in het voorjaar mijn ideeën over de verdere ontwikkeling van de melkmarkt zal voorleggen. Wij hebben - en ik heb dat de lid-staten toegezegd - ook een hervorming van de rundvleessector voor de lange termijn nodig, en wij moeten vooruitgang boeken in de olijfolie- en de tabaksector enzovoort. De heer Funk heeft terecht erop gewezen dat wij de restituties moeten verlagen. Dat is een verplichting waartoe wij ons in de GATT, in de Uruguay-Ronde, hebben verbonden. Het is echter niet juist om het beleid van de Commissie uitsluitend te richten op prijsverlagingen.
Het gaat ons erom dat wij markten willen helpen, dat wil zeggen, dat wij voorwaarden moeten scheppen om onze kansen op de markt binnen en buiten de Europese Unie zo goed mogelijk te benutten. In dat verband ben ik het ook eens met wat de heer Graefe zu Baringdorf hier heeft willen zeggen: één ding kunnen wij niet bereiken, namelijk in de Europese Unie tegen de geringste kosten produceren, tegelijkertijd aan 's werelds strengste milieunormen voldoen en daarvoor geen geld uitgeven. Ook de Europese boer kan niet alles tegelijk.
Centraal in deze overwegingen en maatregelen zal daarom de verbetering van het concurrentievermogen van de landbouwsector onder gelijktijdige waarborging van een gepast landbouwinkomen blijven staan.
Het verheugt me ook, te kunnen vaststellen dat in de ontwerpresolutie de opvattingen over een geïntegreerde aanpak van de ontwikkeling van het platteland met alle aspecten van het leven op het platteland worden gesteund.
De plattelandsgebieden hebben een duurzame en geïntegreerde ontwikkeling nodig. Zulks moet naar de mening van de ruim 500 deskundigen die voor de zogenoemde verklaring van Cork verantwoordelijk zijn, worden gewaarborgd door één enkel beleid en een stelselmatige, op ieder gebied afgestemde aanpak. Ik geloof dat deze verklaring van Cork veel problemen aan de orde stelt, die in onderhavig verslag worden behandeld, en zij vormt een goede stimulans voor toekomstige hervormingen, die velerlei problemen in een bepaald niet-stedelijk gebied integraal moeten oplossen in één enkel programma dat op het meest geëigende niveau wordt beheerd.
Wat de uitbreiding naar het oosten betreft kan ik me vinden in de opvatting die in de ontwerpresolutie tot uitdrukking is gebracht, dat wij de huidige herstructurering in de Midden- en Oost-Europese landen zowel financieel als ook door de overdracht van knowhow moeten steunen.
Met het oog op dit doel heeft de Europese Unie een uitvoerige voortoetredingsstrategie uitgewerkt, waarvan de stapsgewijze wederzijdse openstelling van de landbouwmarkten in het kader van de Europa-Akkoorden, de gestructureerde dialoog, het PHARE-programma en het witboek over de integratie van de Midden- en OostEuropese landen in de interne markt deel uitmaken.
Het PHARE-programma blijkt een belangrijk steuninstrument voor het herstructureringsproces in deze landen te zijn, en het is de bedoeling deze vorm van steun in de komende jaren nog uit te breiden. Er zal echter nog meer ondersteuning vereist zijn, en ik ben met u van mening, dat de kosten van de integratie in het kader van de komende financiële vooruitzichten moeten worden onderzocht.
Wij zijn dus op de hoogte van de uitdagingen en zijn ons ook bewust van de daaraan verbonden mogelijkheden. Het wordt daarom tijd, deze problemen concreet aan te pakken en samen te werken om verstandige oplossingen voor de voor ons liggende taken te vinden.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.30 uur plaats.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het Vragenuur voor vragen aan de Commissie (B4-1226/96).

De Voorzitter
Vraag nr. 36 van Lucio Manisco (H-0919/96):
Betreft: Toestand van kleine kinderen in Irak
Op 28 oktober hebben Carol Bellemy - directeur van UNICEF - en Katherine Bertini - directeur van het UN World Food Program - gewezen op de steeds rampzaliger wordende gevolgen voor kleine kinderen en andere zwakke mensen in Irak nu er opnieuw vertraging is opgetreden bij het humanitaire programma "olie in ruil voor levensmiddelen en medicijnen" dat indertijd door de Veiligheidsraad van de UNO is goedgekeurd. Deze beide hoge functionarissen hebben onthuld dat elke maand meer dan 4.500 Iraakse kinderen onder de vijf jaar sterven aan ondervoedingsziektes en aan gebrek aan geneesmiddelen en dat 2.150.000 inwoners (onder wie 180.000 kinderen en 900.000 oorlogsweduwen) onder het bestaansminimum leven. Verder is gebleken dat de levensmiddelenproduktie in Irak dit jaar met nog eens 30 % is gedaald.
Acht de Commissie het niet wenselijk om in te gaan op de oproep van UNICEF om een extra bedrag van 10 miljoen dollar uit te trekken voor de aanschaf van geneesmiddelen en voedsel voor de Iraakse kinderen? Acht de Raad het niet wenselijk om ook nog eens 19 miljoen dollar uit te trekken voor voedselnoodhulp aan de Iraakse bevolking, zoals gevraagd door het UN World Food Program? Vindt de Commissie niet dat, los van alle historische of geopolitieke overwegingen, deze ramp die zich in Irak aan onschuldigen voltrekt, te wijten is aan (in)direct onverantwoord gedrag van de westerse regeringen die nog steeds instemmen met het telkens weer uitstellen van genoemd humanitair programma van de Veiligheidsraad?

Fischler
Voorzitter, dames en heren, wat de vraag naar de toestand van de kinderen in Irak betreft, deelt de Commissie in ieder geval de bezorgdheid van het Europees Parlement over de verslechtering van de humanitaire situatie in Irak, en in het bijzonder over de problemen waarmee de kwetsbaarste groep van onze bevolking, namelijk de kinderen, te kampen hebben. Op 25 september van dit jaar heeft de Commissie van de Afdeling voor Humanitaire Aangelegenheden (DHA), die de coördinatie van de humanitaire hulp in Irak verzorgt, een verzoek om een humanitair hulpprogramma ter waarde van 31, 7 miljoen ecu ontvangen. De Commissie zal binnenkort waarschijnlijk tot een algemeen plan voor humanitaire hulp aan Irak ten bedrage van 20 miljoen ecu besluiten. Met dit programma zal de Commissie feitelijk twee derde van het in de oproep van de DHA genoemde bedrag dekken. Dit algemene plan zal door het World Food Program, Unicef, de Wereldgezondheidsorganisatie, de VN-organisatie voor de vluchtelingenhulp, het Internationale Comité van het Rode Kruis en nog vijf Europese NGO's worden uitgevoerd.
Sinds 1991 biedt de Commissie significante humanitaire steun aan het Iraakse volk. Voor de periode tussen 1991 en 1995 bedraagt het totaalbedrag hiervan 185, 4 miljoen ecu. In 1996, tot het moment dat Turkije de doorvoer van humanitaire goederen over zijn grondgebied verbood, en vóór de inval van het Iraakse leger in het noorden op 31 augustus, bedroeg onze steun reeds 9, 5 miljoen ecu. Daarnaast heeft de Gemeenschap voor herstelprojecten in het noorden van Irak in de periode 1994/1995 acht miljoen ecu ter beschikking gesteld. De humanitaire hulp werd zowel in het noorden als in het zuiden naar gelang de behoeften en zonder bewust onderscheid verstrekt. Voorrang had de levering van levensmiddelen en medicijnen, die vooral voor kinderen onder de vijf jaar, dus baby- en kleutervoeding, en voor zwangere vrouwen, weduwen en bejaarden waren bestemd.
Overigens kan ik namens de Commissie met tevredenheid vaststellen, dat gisteren tussen de Iraakse regering en de Verenigde Naties een overeenkomst is getekend over de aanvang van de verkoop van aardolie overeenkomstig de bepalingen van resolutie nr. 986 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Dit biedt hoop, dat de concretisering van het beginsel "aardolie in ruil voor levensmiddelen en medicijnen" snel en doeltreffend zal bijdragen tot een betere humanitaire toestand van de Iraakse bevolking.

Manisco
Wij zijn niet gewend om zulke prompte antwoorden te krijgen; vaak krijgen we helemaal geen reactie op schendingen van de mensenrechten en allerlei soorten wreedheden wanneer deze door de Verenigde Staten van Amerika begaan worden. Daarom zijn we zeer opgelucht over de verklaring die we zojuist gehoord hebben. Maar het moet ons wel van het hart dat deze verklaring zeer laat in dit Huis en ook post facto is terechtgekomen, namelijk op dezelfde dag dat de kraan weer is opengedraaid voor een beperkte olieleverantie door Irak in ruil voor voedsel en medicijnen. Laten we hopen dat het besluit van de VNVeiligheidsraad en de heer Boutros Ghali de komende paar maanden de gewenste resultaten zal opleveren. Laten we hopen dat er geen nieuwe, tussenkomende gebeurtenissen of nieuwe geopolitieke overwegingen als voorwendsel aangegrepen zullen worden om deze minimale humanitaire hulp weer stop te zetten.
De commissaris heeft ons met cijfers gebombardeerd, maar we vragen ons wel af waarom het door Europa verstrekte geld tot dusver niet de gewenste resultaten heeft opgeleverd. Feit blijft, en dat zal ons altijd blijven achtervolgen, dat er per maand 4500 Iraakse kinderen zijn gestorven omdat wij niets hebben ondernomen, zoals Unicef heeft verklaard. Wegens de sancties van de Verenigde Naties zijn er in vijf jaar tijd meer dan 300.000 kinderen omgekomen als gevolg van ondervoeding, ziekte, gebrek aan antibiotica en andere medicijnen.
De Commissie heeft de afslachting van de onschuldigen veel te lang getolereerd, en wij allen zijn medeplichtig daaraan.

Fischler
Eerst wil ik nog eens op een feit wijzen: natuurlijk kunt u zeggen dat de hulp laat komt, maar ik geloof dat het belangrijk is, dat zij komt, en ik heb ook een reeks hulpmaatregelen genoemd, die al jarenlang aan Irak worden geboden, al sinds 1991, want na de Golfoorlog werd hiermee al begonnen. Er werd destijds ruim 100 miljoen ecu alleen aan Irak toegekend en ter beschikking gesteld.
Vanzelfsprekend zal de Commissie haar beleid niet veranderen - enkel omdat gisteren dit besluit is genomen. Wij zullen de toegezegde hulp ook blijven bieden en hieraan dus niets veranderen. Ik ben met u van mening, dat wij nu alleen maar kunnen hopen, dat al deze maatregelen het effect hebben dat wij allen verwachten. Ik wil echter ook duidelijk stellen, dat de steun van de Europese Unie in verhouding tot wat van andere zijden wordt geboden, het allergrootste deel van de hulp uitmaakt. Wij zouden ons dus niet altijd maar weer vol zelfkritiek op de borst moeten kloppen en zeggen dat wij nog meer moeten doen, maar ons ook eens met de anderen vergelijken en ons eens afvragen waar de hulp van de anderen blijft.

De Voorzitter
Vraag nr. 37 van Gerardo Galeote Quecedo (H-1027/96):
Betreft: Cuba
Wat is de mening van de Commissie over het gemeenschappelijk standpunt inzake Cuba, dat de Raad Algemene Zaken op 25 november 1996 unaniem aangenomen heeft op basis van artikel J.2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie?

Fischler
Geachte afgevaardigde wenst een oordeel van de Commissie over het gemeenschappelijk standpunt betreffende Cuba. Nu zou ik duidelijk voorop willen stellen, dat de Commissie zich het gemeenschappelijk standpunt eigen maakt; het gemeenschappelijk standpunt ligt in de lijn van vroegere stellingnamen van de Europese Unie, zoals de verklaringen van de Europese Raad in Madrid en Florence, en zij zet deze ook voort.
Het gemeenschappelijk standpunt vaart een middenkoers tussen waakzaamheid op het gebied van de mensenrechten en bevordering van het economische en maatschappelijke moderniseringsproces. Voorts wil ik erop wijzen dat het gemeenschappelijk standpunt een zeer nuttig instrument is, omdat daarin de terreinen van onze samenwerking en de modaliteiten van onze betrekkingen met Cuba uitvoerig en systematisch aan bod komen. Zo worden alle voorafgaande voorwaarden voor een intensivering van de samenwerking met Cuba afzonderlijk genoemd. Deze helderheid moet de Europese Unie evenveel tot voordeel strekken als Cuba zelf. Globaal gezien heeft het gemeenschappelijk standpunt de goede eigenschap dat het het specifieke karakter van de door Europa jegens Cuba gevolgde politieke lijn bekrachtigt en met name eraan herinnert dat de EU niet door economische vergeldingsmaatregelen en druk op de bevolking veranderingen in Cuba denkt te moeten bereiken.

Galeote Quecedo
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw antwoord; het doet mij genoegen te constateren, dat de Commissie het gemeenschappelijk standpunt van de Raad deelt, dat, zoals u zegt, strookt met het verloop van de gebeurtenissen die zich tussen de Raden van Madrid en Florence hebben voorgedaan.
In die tussentijd heeft de Commissie, vertegenwoordigd door haar vice-voorzitter de heer Marín, ter plekke vastgesteld dat het Cubaanse regime nog even star is als voorheen, reden waarom zij ervan af heeft gezien, het ontwerp voor een mandaat in te dienen.
Met het aanbod tot onderhandelingen van de Raad - als de weg wordt vrijgemaakt voor hervormingen om ervoor te zorgen dat de mensenrechten worden nageleefd, en er een begin wordt gemaakt met de overgang naar een democratisch bestel -, schept de Europese Unie nieuwe kansen op een hoopvolle toekomst, waarvoor het Cubaanse volk haar beslist dankbaar zal zijn.
Staat u mij echter toe, mijnheer de commissaris, u ook geluk te wensen met het feit dat u gewag heeft gemaakt van het speciale karakter van het gemeenschappelijk standpunt inzake Cuba, want dit Parlement, in elk geval mijn parlementaire fractie, heeft verklaard tegen het embargobeleid van de regering van de Verenigde Staten te zijn gekant, in concreto tegen de wet Helms-Burton. In het verlengde van deze vraag en van uw uiteenzetting is mijn vraag nu natuurlijk, welke concrete acties de Commissie voor ogen heeft om de richtsnoeren van dit gemeenschappelijk standpunt verder uit te werken, en hoe zij ervoor denkt te zorgen dat de uitvoering van de steunmaatregelen via niet-gouvernementele organisaties verloopt die geen banden hebben met het regime, zoals in het gemeenschappelijk standpunt gesteld wordt.

Fischler
Geachte afgevaardigde, het gemeenschappelijk standpunt betekent eigenlijk ondubbelzinnig de continuïteit die wij wensen, en bouwt ook voort op de verklaringen van de Europese Raad van Florence en van Madrid. Ook de afwijzing van economische represailles wordt in dit gemeenschappelijk standpunt omiskenbaar bekrachtigd. De continuïteit is echter in zoverre niet lineair, dat in het gemeenschappelijk standpunt met klem wordt gemaand tot een verbetering van de mensenrechtensituatie en een grotere politieke vrijheid. Dit beoordelingscriterium is voorts ook op onze handelwijze van toepassing. Natuurlijk gaat het erom, ervoor te zorgen dat het geld dat wij betalen, ook daadwerkelijk daar arriveert waar het moet zijn. De hulp wordt zogezegd geheel door Europese NGO's naar de plaats van bestemming gebracht en deze NGO's moeten erop toezien, dat de goederen ook hun doel bereiken.
Wat de humanitaire hulp betreft wil ik erop wijzen, dat in de terms of reference die de Commissie en de Cubaanse autoriteiten zijn overeengekomen, wordt verlangd dat de NGO's tot aan de overhandiging aan de eindbegunstigden eigenaar van de goederen blijven en daarom ook de controle daarop behouden. Op deze wijze willen wij er ook zeker van zijn, dat het systeem ook werkelijk functioneert.

Kerr
Mijnheer de Voorzitter, mijn waardering voor uw bijzonder soepele voorzitterschap van het Vragenuur is groot. Ik neem aan dat dit uw laatste is en ik vind het jammer u te zien gaan. Ik hoop natuurlijk niet dat u dit van mijn minuut spreektijd aftrekt!
Ik aanvaard het antwoord van de commissaris naar aanleiding van het gemeenschappelijk standpunt over Cuba, maar ik hoop niet dat we zo geobsedeerd raken door de mensenrechten dat we vergeten waar het in ons standpunt over Cuba om draait; het gaat er immers om dat we ons verzetten tegen de Helms-Burton-wet en de pogingen van de VS de mensen in Cuba en in de wereld te chanteren wegens bepaalde ideologische overtuigingen in de VS.
Ik ben diverse malen in Cuba en Amerika geweest en ik kan u wel vertellen dat in Cuba de mensenrechten vaak beter zijn dan in de VS, met name het recht op gratis gezondheidszorg, gratis onderwijs en op een systeem dat hen probeert te beschermen. De kindersterfte in Cuba bijvoorbeeld is lager dan in hartje Washington. De Cubanen willen die mensenrechten houden en ofschoon wij natuurlijk democratie verwachten en eerbiedigen, voelt dit Parlement en, naar ik weet, ook de commissaris meer voor een bredere opvatting van mensenrechten.

Fischler
Geachte afgevaardigde, inderdaad zien wij het zo, als u heeft aangegeven. Vanzelfsprekend mag de voorgestelde procedure of strategie voor de hulpverlening in Cuba er niet toe leiden, dat niet wordt gemaand tot eerbiediging van de mensenrechten. Anderzijds, mag dit er evenmin toe leiden dat de bevolking ginds, die toch al lijdt onder het feit dat de mensenrechten niet volledig in acht worden genomen, ook nog de hulp moet ontberen die zij zo dringend nodig heeft. Juist daarom hebben wij een goed evenwicht nodig. Ik ben er in ieder geval van overtuigd, dat de strategie die hiervoor samen met de Raad werd opgezet, zeker de juiste resultaten moet opleveren.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de commissaris, ik ben het er inderdaad mee eens dat er een zeker evenwicht moet worden gevonden, maar ik ben blij dat de Commissie van oordeel is dat er geen individuele waardigheid bestaat als niet elke man en elke vrouw de vrijheid hebben, hun eigen keus te bepalen, dat men mensen zomin als volkeren de toekomst mag voorschrijven zonder met hún wensen rekening te houden, en dat natuurlijk geen enkele generatie het recht heeft, de toekomst van de volgende generaties in gevaar te brengen. Democratie betekent juist, dat de burgers in staat worden gesteld, zelf vorm te geven aan hun gemeenschappelijke toekomst, door middel van het recht op de vrijheid van meningsuiting, door middel van regelmatige verkiezingen, door middel van de demystificatie van bepaalde personen, en door het gebruik van politieke dogma's af te schaffen. Dat is de gedachtegang die in het gemeenschappelijk standpunt gehanteerd wordt, en op grond waarvan een duidelijk verband wordt gelegd tussen het niveau van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Cuba enerzijds en een strikte naleving en verbetering van de mensenrechten en van de fundamentele vrijheden anderzijds.

Fischler
Geachte afgevaardigde, ik geef u volledig gelijk, dat dit zeker noodzakelijk is en dat dit eigenlijk een van de grondbeginselen is, wanneer wij met andere landen dergelijke betrekkingen onderhouden, en ik sta achter uw mening, dat deze beginselen moeten doelen op de waardigheid van de mens, de vrije meningsuiting en de grondrechten van de democratie. Het moet ons echter ook duidelijk zijn, en daarover moeten wij heel reëel blijven, dat wij dit alles niet via een al dan niet toekennen van dergelijke hulp kunnen afdwingen. Wij kunnen hiertoe aansporen, wij kunnen dat eisen, maar in geen geval automatisch afdwingen. Dat is de realiteit die wij ook van vele andere situaties kennen.

De Voorzitter
Vraag nr. 38 van Freddy Blak (H-0960/96):
Betreft: Mishandeling van dieren tijdens het vervoer
Kan de Commissie laten weten hoe ze concreet denkt op te treden tegen lid-staten die de geldende bepalingen over het vervoer van slachtdieren overtreden? De overtredingen zijn duidelijk aangetoond, onder andere door de Duitse en Italiaanse televisie.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, voor de concrete omzetting van de richtlijn inzake diertransporten in de lid-staten en de dagelijkse controle dat veevervoerders zich ook werkelijk aan de bestemmingsplaatsen houden, zijn op grond van de subsidiariteit en het Verdrag in de eerste plaats de lid-staten bevoegd en verantwoordelijk. Het is de taak van de Commissie te verifiëren of alle lid-staten de communautaire bepalingen in het nationale recht hebben opgenomen en of zij deze toezichts- en controletaken ook werkelijk uitvoeren. Daartoe kan de Commissie steekproefsgewijs de praktische toepassing van de richtlijn door inspecties ter plaatse controleren.
Juli 1995 heeft de Raad besloten tot een wijziging van de richtlijn diertransporten, waarmee de voorwaarden waaronder het vervoer van dieren moet plaatsvinden, ter bescherming van de dieren wezenlijk werden verbeterd. Om in de toekomst de inachtneming van de richtlijn efficiënter te kunnen controleren, heeft de Raad de Commissie toen ook 12 inspecteurs extra toegezegd. Ik moet u helaas meedelen, dat de Commissie tot op heden geen enkele van deze beloofde posten heeft gekregen. Met ingang van 1 januari 1997 treden deze nieuwe, in juli 1995 vastgestelde bepalingen echter in werking en die moeten zoals gezegd tot een verbetering leiden. Ik moet u echter ook melden, dat de Commissie zonder deze extra inspecteurs moeilijk kan nagaan of alle lid-staten de richtlijnen in de praktijk ook werkelijk efficiënt toepassen en controleren en of dus de nieuwe bepalingen ook in acht worden genomen.
Wat enkele uitzendingen op de Duitse televisie over diertransporten van de Unie naar derde landen betreft, kan ik u bevestigen dat de Commissie hiervan niet alleen op de hoogte is, maar ook de instanties in de desbetreffende lid-staten nadere informatie over deze incidenten heeft gevraagd teneinde deze te kunnen stopzetten. Dit is overigens de procedure die wij in dergelijke gevallen altijd moeten volgen. Wanneer de Commissie uit eigen onderzoek of op grond van voldoende gedocumenteerde klachten ervan kennis neemt, dat de autoriteiten van een lid-staat een richtlijn niet naar behoren hebben omgezet of niet zorgen voor de concrete toepassing ervan, wordt eerst de desbetreffende lid-staat aangeproken. Indien de betrokken instanties dan niet de nodige maatregelen treffen om herhaling van de bewuste overtredingen te voorkomen, zal de Commissie gewoonlijk de inbreukprocedure op grond van artikel 169 starten.
Vorige onderzoeken die tot zo'n procedure bij het Europese Hof van Justitie kunnen leiden, vonden onlangs bijvoorbeeld plaats bij het paardentransport van Oost-Europa naar Italië. Ik zou hier ook duidelijk willen stellen, dat onze middelen om de eerbiediging van het communautaire recht de facto af te dwingen, zeer beperkt zijn, want afgezien van inbreukprocedures op het Verdrag beschikken wij op dit moment over geen enkel ander instrument.
Wat de inachtneming van de richtlijn diertransporten bij het vervoer in derde landen betreft, onderzoekt de Commissie momenteel in welke vorm uitvoervergunningen voor levend vee kunnen worden gekoppeld aan de eerbiediging van deze richtlijn, ook bij het vervoer buiten de Europese Unie. Hierbij speelt vooral nog een controleprobleem. Ik heb er echter vertrouwen in dat de Commissie binnenkort een dergelijk voorstel zal indienen.

Blak
Dank u voor uw antwoord, mijnheer de Commissaris. Het bevatte aan de ene kant vele goede elementen, maar aan de andere kant vind ik u een beetje defensief. Voor iemand die de titel van beste commissaris en de meest handelingsbekwame persoon heeft gekregen, is uw antwoord toch te zwak en te defensief. De landen die zich niet aan de regels houden, moeten voor het Hof van Justitie komen en veroordeeld worden! Zorg ervoor dat de exportrestituties en steun van de Unie aan deze landen geschrapt wordt. Dit kunnen wij niet aanvaarden! Dit is iets dat de burgers raakt en verontwaardiging oproept. Ze vinden het maar al te gek dat de Unie zoiets aanvaardt. Mijnheer Fischler, ik weet dat u het kunt! Ik weet hoe bekwaam u bent! Geef het voorbeeld en zorg ervoor dat wij deze vorm van ontoelaatbaarheden niet langer hoeven mee te maken. En de landen die de regels niet naleven, moeten voor het Hof aangeklaagd worden. Zo zou het moeten zijn. Bewijs ons dat u in staat bent dit erdoor te drukken en als u erin geslaagd bent, zal ik u een krachtig applaus geven.

Fischler
Geachte afgevaardigde, laten we elkaar niet verkeerd begrijpen: ik kan een lid-staat voor het gerecht dagen, namelijk voor het Europese Hof van Justitie, maar alleen wanneer dit land zijn verplichtingen niet nakomt. Maar of een afzonderlijke vervoerder, die bijvoorbeeld misbruik van een situatie maakt, wordt gestraft of voor een strafkamer van een lid-staat wordt gedaagd, daartoe zijn uitsluitend de lid-staten bevoegd. In hun competentie kan ik niet treden. Ik kan alleen nogmaals beklemtonen, wat ik u al eerder heb gezegd: als men mij geen nieuwe instrumenten geeft om tegen dergelijke vergrijpen op te treden, naast de gebruikelijke inbreukprocedure, kan ik alleen van deze procedure gebruik maken. Anders moet men mij andere middelen aan de hand doen.

Spiers
Ik ben het volkomen met de commissaris eens dat het spijtig is dat de Commissie niet de nodige extra inspecteurs heeft gekregen. Maar waarschijnlijk kan dit worden opgelost door de verantwoordelijke NGO's toestemming te geven te controleren of de lid-staten de voorschriften naleven.
Dit werd vorige maand tijdens het Vragenuur door mevrouw Bonino geopperd, en als ik me goed herinner zei mevrouw Bonino toen dat de lid-staten zelf de NGO's een volmacht kunnen geven, maar dat de Commissie hen niet daartoe verplicht. Als de Commissie een onderzoek instelt naar beschuldigingen die in televisieprogramma's zijn geuit, kan zij ook wel een onderzoek instellen naar beschuldigingen als zouden de in de lid-staten werkzame NGO's de voorschriften overtreden hebben. Als u die extra veterinaire inspecteurs niet krijgt - er zijn in Europa genoeg mensen die zelf deze inspecties wel willen uitvoeren, ook zeer verantwoordelijke organen -, moet de Commissie waarschijnlijk eisen dat de lid-staten aandacht aan deze inspecties gaan besteden.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, het idee dat u hier oppert is mij niet geheel nieuw. Ik ben er in principe voor, deze mogelijkheid te proberen en hiervan gebruik te maken, wanneer dat juridisch mogelijk is. Wij moeten echter eerst de juridische kwestie verduidelijken, want het kan nu eenmaal niet zo zijn, dat een NGO zich zogezegd illegaal toegang moet verschaffen om ter plaatse een dergelijke controle te kunnen uitvoeren. Wij moeten in staat zijn, zo'n NGO of een vertegenwoordiger ervan de juiste volmacht te verlenen, want wij kunnen toch niet toelaten, dat zo iemand wellicht nog wordt gestraft dat hij zich voor de dierenbescherming inzet. Deze kwestie moet nog juridisch worden verduidelijkt. Als wij daarvoor een oplossing hebben, dan ben ik er een groot voorstander van dat wij deze weg ook bewandelen. Maar ik geloof anderzijds, dat wij niet geheel zonder professionele controleurs kunnen. Ik houd daarom als voorheen mijn verzoek staande, dat wij de ons toegezegde controleurs of althans een aantal ervan krijgen - wellicht kunnen wij dit met de NGO's delen.

De Voorzitter
Vraag nr. 39 van Marie-Paule Kestelijn-Sierens (H-0949/96):
Betreft: Anti-dumping
De Europese Commissie neemt zich voor anti-dumpingmaatregelen, in de vorm van hogere heffingen, uit te vaardigen voor de invoer van goedkoop schoeisel afkomstig uit China, Indonesië en Thailand.
De voorgenomen maatregelen zullen zowel voor Europese importeurs en distributeurs van goedkope schoenen uit voormelde landen, als voor de verbruiker ernstige gevolgen hebben.
Behoudens in zeer dringende gevallen, pleegt de Commissie overleg met de lid-staten, alvorens voorlopige beschermende maatregelen uit te vaardigen.
Heeft de Commissie ter zake al een officieel standpunt ingenomen? Meent zij dat er sprake is van dumping van schoenen uit China, Indonesië en Thailand? Brengt de invoer van goedkope schoenen uit voormelde landen schade toe aan de Gemeenschap zodat anti-dumpingmaatregelen geboden zijn? Heeft zij hieromtrent reeds overleg gepleegd met de lid-staten?

Gradin
Momenteel heeft de Commissie twee anti-dumpingprocedures met betrekking tot schoeisel in behandeling. De ene heeft betrekking op schoeisel met leren en plastic bovendelen, afkomstig uit de Volksrepubliek China, Indonesië en Thailand. De andere heeft betrekking op schoeisel met stoffen bovendelen, afkomstig uit de Volksrepubliek China en Indonesië. Tijdens de vergadering van 17 september 1996 van het adviescomité voor anti-dumping is overleg met de lid-staten gepleegd over de bevindingen van de Commissie. Die bevindingen zijn nu nog vertrouwelijk. Een besluit over de stoffen bovendelen zal naar verwachting eind dit jaar worden genomen. Het onderzoek naar de leren en plastic bovendelen loopt nog en een besluit zal nog wel even op zich laten wachten.
Overeenkomstig de bepalingen van de anti-dumpingverordening neemt de Commissie alleen tijdelijke maatregelen als gebleken is dat de importgoederen op de communautaire markt zijn gedumpt en als de dumping de betrokken industrie in de Gemeenschap materiële schade heeft berokkend. Bovendien moet er een positief besluit worden genomen waarin staat dat de belangen van de Gemeenschap een actie noodzakelijk maken. Om te bepalen of de maatregelen in het belang van de Gemeenschap zijn, mag de Commissie zich niet alleen beperken tot de mogelijke gevolgen van de maatregelen voor bepaalde belangengroeperingen of voor één lid-staat. Overeenkomstig de bepalingen van artikel 21 van de anti-dumpingverordening moet ze haar oordeel baseren op alle verschillende belangen die in de gehele Gemeenschap leven.

Kestelijn-Sierens
Ik dank de commissaris voor haar antwoord. Dat bevat een aantal nieuwigheden die ik nog niet gezien had in het antwoord van de Commissie op de schriftelijke vraag van collega Maij-Weggen, namelijk dat er twee anti-dumpingsprocedures aan de gang zijn. Ik had graag van mevrouw de commissaris vernomen wanneer het onderzoek eigenlijk begonnen is, omdat er ook een termijn staat op de procedure. Die kan maximaal een jaar duren of in bijzondere omstandigheden 15 maanden. Dus, wanneer is die procedure ingezet om dus te weten wanneer dat die eventueel moet beëindigd worden.
En een tweede vraag die ik zou willen stellen is: heeft de Commissie al de belangen afgewogen van de verschillende groepen of de verschillende mensen die in deze zaak betrokken zijn, namelijk de consumenten, de importeurs en de producenten? U heeft gezegd dat er overleg is gepleegd met de verschillende lid-staten. Ik heb vernomen dat 7 lid-staten reeds negatief hebben geadviseerd omtrent deze aangelegenheid, dat enkel de zuidelijke lid-staten akkoord zouden gaan met deze maatregel, maar landen zoals Nederland en België hebben geen eigen schoennijverheid en die hebben dan ook geen baat bij de bescherming daarvan.

Gradin
De procedure is op 22 februari 1995 in gang gezet. Zoals ik al zei is er binnen het adviescomité voor anti-dumping overleg gepleegd. Helaas zijn de bevindingen nu nog vertrouwelijk. Zoals ik verder ook al zei, zal eind dit jaar waarschijnlijk het besluit over de stoffen bovendelen vallen. In het tweede geval zal het echter meer tijd vergen om uit te zoeken of onze communautaire industrie schade heeft ondervonden of niet.

Billingham
Ik wil de vraagsteller graag feliciteren, omdat ze een heel belangrijke kwestie heeft aangesneden, eentje waar ook mijn kiesdistrict, Northamptonshire, en in het bijzonder Blaby, mee te maken heeft; daar is namelijk een groot aantal schoenfabrieken gevestigd.
Ik wil het debat wat breder maken. Ik wil graag weten of de Commissie het eens is met de opstelling van drie grote fabrikanten van sportartikelen in Europa - Adidas, Reebok en Nike; zij garanderen namelijk dat in de landen waaruit zij hun schoeisel invoeren eerlijke lonen worden uitbetaald. Wij zouden natuurlijk graag zien dat deze ethische aanpak door andere importfirma's wordt gekopieerd, want dat is de aangewezen weg om een aantal van de meest onaangename gevolgen van de anti-dumpingmaatregelen zoals die nu zijn te voorkomen.

Gradin
Ik begrijp wel dat de geachte afgevaardigde bezorgd is om haar kiesdistrict. Toch is uiterste zorgvuldigheid geboden wanneer we nagaan of er in deze gevallen werkelijk sprake is van dumping. Ik hoop dan ook dat het zowel voor de buitenlandse handel als voor onze eigen werknemers in Europa goed zal uitpakken.

Smith
Dank u, commissaris, voor uw antwoord. Kunt u iets meer vertellen over dat criterium dat er materiële schade aan de industrie van de Europese Unie moet zijn aangericht, want dat heeft mijn interesse gewekt. Ik neem aan dat u dit criterium gebruikt om vast te kunnen stellen of een industrie materiële schade heeft ondervonden doordat fabrieken wellicht hebben moeten sluiten of mensen hun baan zijn kwijtgeraakt, maar komt de constatering dat er materiële schade is aangericht dan niet een beetje als mosterd na de maaltijd, als de mensen al werkloos en de fabrieken dicht zijn?
Hoeveel belang hecht u in dit soort situaties aan de behoeften en belangen van de werkende mensen?

Gradin
Zoals ik in mijn antwoord al zei, moeten we dit in een allesomvattend kader beschouwen. We kunnen niet alleen maar naar één lid-staat of naar één groep kijken die belang bij deze kwestie zou kunnen hebben; als we anti-dumpingvraagstukken behandelen moeten we een helikopterblik hebben. Als we onze idealen van vrije handel met landen over de hele wereld gestand willen doen, moeten we dit soort gevallen eerlijk behandelen. We moeten zowel de belangen van de werknemers in de Europese Unie voor ogen houden, als de situatie in de landen waarmee we handel drijven.

De Voorzitter
Vraag nr. 40 van Rui Vieira (H-0822/96):
Betreft: Corruptie
In diverse officiële kringen en met name het justitiële apparaat is men het erover eens dat deze wereld onder zeer kwalijke vormen van corruptie te lijden heeft (naast andere vreselijke wantoestanden, zoals drugshandel, terrorisme, banditisme, handel in minderjarigen en vrouwen en andere min of meer mafiose praktijken die met de georganiseerde misdaad verband houden en waaraan ook de Europese Unie niet ontsnapt). Zij doen een beroep op het geweten van onze bestuurders om op internationaal niveau hechter, doeltreffender, diepgaander, verstandiger en veel sneller samen te werken.
Aangezien het om een ingewikkeld, transnationaal probleem gaat dat zich als een "kankergezwel" uitzaait, moeten de directe en indirecte oorzaken ervan worden onderzocht. Ook moet de EU dit probleem in samenwerking met de lid-staten en derde landen grondig onder de loep nemen om er een adequate oplossing voor te vinden waardoor het probleem op lange termijn wellicht definitief uit de wereld kan worden geholpen.
Wanneer denkt de Commissie aan dit onderzoek te beginnen en anticorruptie maatregelen te treffen die haar geloofwaardigheid voor het grote publiek zullen vergroten?

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is zich zeer goed bewust van de behoefte aan maatregelen tegen corruptie, zowel binnen de Europese Commissie als op Unie-niveau. Er zijn ook maatregelen op mondiaal niveau nodig. Er is reeds veel werk verzet door de Commissie, bijvoorbeeld op het punt van regels voor openbare aankoop en van steunmaatregelen voor derde landen om meer openheid en transparantie te scheppen.
Het antwoord van de Commissie op de resolutie van het Europees Parlement de dato 15 december 1995 inzake corruptie gaat in detail in op de reeds genomen maatregelen. In de derde pijler is men ook bezig met het criminaliseren van corruptie door ambtenaren van de instellingen en de lid-staten van de EU. Wij hebben ook geholpen bij het uitwerken van een ontwerp-overeenkomst inzake rechtshulp.
De Commissie volgt daarnaast de lopende werkzaamheden van de OESO en de Raad van Europa op dit gebied. Beide organisaties hebben concrete initiatieven ontwikkeld ter bestrijding van diverse soorten corruptie. Wij zijn ook betrokken bij de inspanningen van de Wereldhandelsorganisatie om meer transparantie en openheid te scheppen op het punt van openbare aankoop. Momenteel evalueren wij onze inspanningen op dit gebied om te bezien hoe wij corruptie doelmatiger kunnen bestrijden. Over de eventuele resultaten hiervan zullen zowel de Raad als het Europees Parlement volgend voorjaar worden ingelicht.
Er is reeds veel materiaal over corruptie, zowel binnen als buiten de Europese Unie. De Commissie is er daarom niet van overtuigd dat het voorstel van het geachte parlementslid om er nog een studie aan te wijden, de beste manier is om de middelen van de Commissie te besteden.

Vieira
Hartelijk bedankt voor uw antwoorden, mevrouw de commissaris, hoewel zij volgens mij niet concreet genoeg zijn, omdat ik graag wil dat er tussen de Commissie en de lid-staten een doeltreffende samenwerking bestaat, vooral voor de uitstippeling van maatregelen en acties, zowel van de kant van de Commissie als van elk van de lid-staten.
Zoals de commissaris weet is dit probleem niet beperkt tot de Unie, het is een transnationeel probleem en ik vind dat een samenwerkingsbeleid met andere staten dan die van de Unie erg zinvol zou zijn, aangezien corruptie diverse aspecten heeft en zich telkens meer over heel Europa verspreidt.
Ik vind dan ook dat dit aspect van internationale samenwerking, zoals bij andere materies die het kader van de lid-staten en de Unie overschrijden, zo zou moeten worden toegepast dat wij, ik zeg niet tastbare resultaten krijgen, maar ten minste aanzetten tot een oplossing, omdat dit uiteindelijk een veel positievere noot aan het optreden van de Commissie zou geven en aan ons, burgers, iets meer vertrouwen in de gemeenschapsinstellingen.

Gradin
Ik hoop dat het geachte lid het mij niet kwalijk neemt, maar mijn antwoord was volgens mij toch echt heel concreet! Het gaat om echte samenwerking tussen de Commissie, het Parlement en de lid-staten. Daar gaat het om bij onze huidige inspanningen voor een overeenkomst om corruptie met zijn allen strafbaar te stellen, ongeacht of die wordt begaan door ons zelf, door ambtenaren van onze EU-instellingen of door mensen in onze lid-staten.
Bovendien heb ik ook vermeld dat wij intensief samenwerken met zowel de OESO als de WTO, om te zorgen voor internationale regels op dit gebied en om de corruptie aan te pakken, die immers wereldwijd bloeit.

De Voorzitter
Vraag nr. 41 van Bernd Posselt (H-0922/96):
Betreft: Asielbeleid
Volgens EUROSTAT neemt Duitsland een steeds groter deel van alle in de Europese Unie ingediende asielverzoeken voor zijn rekening; daarnaast is er een reusachtige toevloed van personen die voor oorlog of burgeroorlog zijn gevlucht. Welke voorstellen heeft de Commissie om ervoor te zorgen dat de lasten billijker over de lid-staten van de EU worden verdeeld?

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, het is juist dat Duitsland in het afgelopen decennium ongeveer de helft van het totale aantal asielverzoeken in de Europese Unie heeft behandeld. Sommige jaren was het cijfer feitelijk nog hoger. Zo nam Duitsland in 1992 ongeveer 60 procent van het totale aantal asielzoekers binnen de EU voor zijn rekening. Dat kwam neer op 438 191 verzoeken. Sindsdien is het totale aantal asielzoekers aanzienlijk gedaald. In 1994 vroegen 127 210 personen asiel aan in Duitsland. Dat komt neer op 41, 5 procent van alle asielzoekers in de Europese Unie. In 1995 steeg dit cijfer iets, en Duitsland stond toen voor 47 procent van het totale aantal asielverzoeken. In absolute cijfers heeft Duitsland zonder meer de meeste asielzoekers opgevangen. Duitsland heeft een grote verantwoordelijkheid op zich genomen, vooral voor de mensen die de oorlog in Bosnië zijn ontvlucht. Als wij het totale aantal asielzoekers bezien in verhouding tot het bruto nationaal product of in verhouding tot de bevolkingsomvang, zijn er verscheidene andere landen die ook een bewonderenswaardige prestatie hebben geleverd. Ik denk bijvoorbeeld aan Oostenrijk en Zweden.
Wat de verdeling van verantwoordelijkheden voor de behandeling van asielzoekers betreft, wil ik eraan herinneren dat de Raad twee overeenkomsten heeft gesloten die in dit verband van belang zijn. De ene is een resolutie van september 1995 inzake de verdeling van verantwoordelijkheden bij de opvang van asielzoekers en voorlopige verblijfsvergunningen. De andere is een besluit van november 1995 inzake een waarschuwings- en paraatheidsprocedure. Onze lid-staten hebben reeds op dit moment de mogelijkheid om tijdelijke bescherming te bieden in het geval van een massale vlucht. En die wordt ook geboden. De systemen verschillen echter van land tot land. Daarom heb ik in de Raad een discussie op gang gebracht over de behoefte aan meer uniforme regels voor tijdelijke bescherming.
Bij de informele bijeenkomst van de Raad in september heb ik een werkdocument gepresenteerd, waarin ik een aantal concrete vragen stelde. Onder andere wil ik een discussie over de verschillen in onze systemen op het punt van rechten en plichten bij een voorlopige verblijfsvergunning. Ik ben van plan om als follow-up van dit initiatief, deze discussie tijdens het Nederlandse voorzitterschap te laten uitmonden in de indiening van een voorstel tot een gemeenschappelijke actie op dit gebied.

Posselt
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris, voor dit zeer nauwkeurige antwoord en ook voor het feit dat u een onderscheid heeft gemaakt tussen de asielzoekers en de vluchtelingen uit burgeroorlogen, die in Duitsland nog boven op de door u genoemde aantallen komen. Mijn vraag is tweeledig: in de eerste plaats, rekent u binnen afzienbare tijd op een formeel initiatief om hierover in de Raad een besluit te nemen en goed te regelen?
Ten tweede wil ik u vragen of u in staat bent het Parlement binnen afzienbare tijd documenten voor te leggen, waaruit blijkt hoe de juridische status, respectievelijk de materiële situatie van de asielzoekers in de afzonderlijke lid-staten is geregeld en waar de verschillen liggen?

Gradin
Wat de voorlopige verblijfsvergunning betreft, staat in het werkdocument dat ik aan de Raad heb gepresenteerd, een overzicht van de huidige situatie in al onze vijftien lid-staten. Bij overleg dat ik onlangs heb gevoerd met het Nederlandse voorzitterschap, zijn wij ook overeengekomen om in het voorjaar een voorstel tot een joint action inzake dit vraagstuk in te dienen.

De Voorzitter
Vraag nr. 42 van Jonas Sjöstedt (H-0935/96):
Betreft: Het opsporingsregister van Europol
Naar aanleiding van het voorstel voor voorschriften ter uitvoering van artikel 10, lid 1 van de Europol-conventie, zou ik de Commissie het volgende willen vragen:
Is de Commissie van mening dat in het opsporingsregister van Europol andere zaken kunnen worden geregistreerd dan slechts personen die verdacht worden van of veroordeeld zijn voor misdrijven? Is de Commissie van mening dat het gerechtvaardigd kan zijn ook gegevens inzake ras, seksuele geaardheid, lidmaatschap van een politieke organisatie of religieuze overtuiging in het opsporingsregister op te nemen?

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, de Europol-conventie is ondertekend in juli 1995 en moet nu worden geratificeerd door de parlementen van alle lid-staten voordat zij in werking kan treden. Het uitgangspunt voor de gegevensbescherming in de Europol-conventie is de overeenkomst van 1981 over de elektronische verwerking van personalia, met bijbehorende aanbeveling inzake de registratie van personalia in politieregisters. De Europol-conventie bevat echter een verdergaande bescherming van de integriteit en rechtszekerheid van individuen. Er staat bijvoorbeeld in hoe wijzigingen dienen te geschieden, hoe en wanneer bepaalde personalia zullen worden geschrapt, onder welke voorwaarden een individu te weten kan komen of een registratie heeft plaatsgehad enz. De Conventie stipuleert ook dat er een gemeenschappelijke controlerende autoriteit moet komen om erop toe te zien dat Europol haar gegevensbanken op de aangegeven wijze gebruikt.
Het is juist dat Europol na de ratificatie van de Conventie informatie zal kunnen opslaan inzake individuen die noch zijn veroordeeld noch van misdrijven worden verdacht. De reden hiervoor is dat het in de praktijk over het algemeen onmogelijk is om bij voorbaat uit te maken welke rol moet worden toegekend aan een persoon die voorkomt in een misdaadonderzoek. Pas wanneer dit onderzoek gereed is, kunnen wij met zekerheid zeggen of het gaat om een informant, een getuige, een passieve medeplichtige of een actieve misdadiger. Dit is vooral problematisch als het gaat om drugsmisdrijven en mensenhandel. Het is eerder regel dan uitzondering dat personen van wie wij aanvankelijk dachten dat het getuigen of informanten waren, feitelijk blijken te hebben deelgenomen aan de onderzochte misdrijven.
De Commissie deelt derhalve de opvatting van de lid-staten dat het noodzakelijk is dat ook personen die geen misdadiger zijn, kunnen worden geregistreerd in de gegevensbanken van Europol. Inzake de aard van de te verwerken gegevens bevat de Conventie een aantal beschermingsmechanismen. Een vereiste om dergelijke inlichtingen te mogen registreren, is dat dit strikt noodzakelijk is en dat de inlichtingen andere informatie aanvullen. Het is bovendien uitdrukkelijk verboden om uitsluitend met behulp van dit soort inlichtingen onderzoek in de gegevensbanken te verrichten.
Ook op dit punt deelt de Commissie de opvatting van de lid-staten dat het noodzakelijk is om gevoelige personalia te kunnen registreren om zodoende de nationale gerechtelijke autoriteiten te kunnen bijstaan in hun werk. De Commissie juicht het toe dat de Europol-conventie ook op deze punten zodanig is ingericht dat zij verder gaat dan de regels van het Verdrag van de Raad van Europa, ter Bescherming van de Rechten van de Mens.

Sjöstedt
Ik dank de Commissaris voor haar antwoord, maar ik ben het niet met haar eens dat de rechtszekerheid bevredigend geregeld is. Dat baseer ik op dit document, te weten het voorstel voor de toepassingsvoorschriften betreffende artikel 10.1 van de Europol-conventie. Hier staat een zeer slecht gedefinieerde grondslag voor wat er mag worden geregistreerd en over wie. Volgens dit document is het mogelijk dat bijvoorbeeld de politieke opvatting wordt geregistreerd van mensen die niet van een misdrijf worden verdacht.
Ook is het zo dat de handleiding die moet worden gebruikt voor de regelgeving inzake de registratie, geheim is; daarin is geen inzage te verkrijgen. Er is überhaupt een zeer slechte democratische controle van de nationale parlementen op deze grote registers, die zeer gevoelige inlichtingen kunnen bevatten over personen die zoals gezegd niet van een misdrijf worden verdacht. Daarom vind ik dat dit openbaar zou moeten worden gemaakt, en in de lid-staten openlijk zou moeten worden bediscussieerd, voordat men besluiten neemt over verregaande mogelijkheden tot registratie van de burgers van de Unie.

Titley
Het antwoord van de commissaris geeft nog steeds geen uitsluitsel over welke verhaalsmogelijkheden een burger heeft als informatie over hem abusievelijk in een Europol-register is opgenomen. Ze zei iets over een commissie die toezicht op de conventie moet houden, maar ze zei niet welke juridische bevoegdheden die commissie heeft. Wat gebeurt er als mijn naam verkeerd is gespeld en ik gearresteerd word voor een misdaad die ik niet begaan heb? Op wie kan ik dan een beroep doen en waar krijg ik schadevergoeding van?

Gradin
Als het geachte lid bij ongeluk in het register belandt, dient hij zich te wenden tot de in te stellen nationale controlerende autoriteit, die erop moet toezien dat Europol haar gegevensbanken op de aangegeven wijze gebruikt.

Posselt
Mevrouw de commissaris, dit debat over het register dreigt de urgentie van Europol in de openbare discussie enigszins te overschaduwen. Ik wilde u vragen hoe het met het ratificatieproces voor Europol is gesteld en hoe het tijdschema eruit ziet om Europol eindelijk eens operationeel te maken. Dus niet alleen het debat over het register is belangrijk, maar het hele tijdschema voor Europol.

Gradin
Dank u voor uw vraag. Het verontrust mij zeer dat de ratificatie van Europol zo langzaam verloopt. Daarom heeft er een intensief debat over de ratificatie plaatsgevonden tijdens de laatste vergadering van de Raad van ministers van justitie en buitenlandse zaken. De Voorzitter van het Comité heeft een beroep gedaan op alle lid-staten om in 1997 de Conventie te ratificeren, want tot op de dag van vandaag heeft geen enkel land deze geratificeerd.

De Voorzitter
Vraag nr. 43 van Maj Theorin (H-1000/96):
Betreft: Misdaadbestrijding in de EU
De Zweedse minister van Justitie stelt zich op het standpunt dat de bestrijding van de internationale misdaad beduidend doelmatiger kan worden gemaakt zonder dat de EU-Verdragen hoeven te worden veranderd. De Commissie is echter van mening dat de misdaadbestrijding beter kan worden aangepakt via meer supranationale maatregelen, door de lid-staten hun vetorecht te ontnemen.
Is de Commissie niet van mening dat de Zweedse initiatieven, bijvoorbeeld een meerjarenprogramma voor de misdaadbestrijding en de opneming van een nieuw werkterrein, te weten misdaadpreventie, duidelijke voorbeelden vormen van methoden om deze problemen doelmatig op te lossen via internationale samenwerking tussen vrije landen?
Is de Commissie niet van mening dat Zweden zich terecht verzet tegen supranationale maatregelen, gelet op de Zweedse bijdrage aan het actieprogramma van de EU ter bestrijding van het drugsgebruik. Dit actieprogramma is thans op Zweeds initiatief zo geformuleerd dat legalisering strijdig is met het drugsbeleid van de EU.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, naar de mening van de Commissie dient de samenwerking op het gebied van binnenlandse zaken en justitie radicaal te worden herzien. Vooral op het punt van de bestrijding van de internationaal georganiseerde misdaad moet de samenwerking aanzienlijk worden verbeterd. Alle onderzoek toont aan dat onze burgers de misdaadbestrijding als een absolute prioriteit beschouwen. Hieruit volgt dat de inspanningen van de EU op dit belangrijke gebied zo doelmatig mogelijk dienen te zijn. Ze moeten bovendien worden uitgevoerd onder democratische controle en in vormen die onze burgers een bevredigende rechtsbescherming bieden. Dat is op dit moment niet het geval, en de Commissie heeft een aantal voorstellen ingediend bij de huidige Intergouvernementele Conferentie, met het doel om de samenwerking op deze punten te verbeteren.
Het idee van de Commissie om meerjarenprogramma's op te zetten heeft ertoe geleid dat er nu een praktische samenwerking van start kan gaan op diverse gebieden. De gedachte achter deze programma's is dat wij bij de tenuitvoerlegging van de begroting nauwer kunnen aansluiten bij de gestelde politieke prioriteiten op het gebied van de derde pijler. Als voorbeeld noem ik het feit dat de ministers van binnenlandse zaken en justitie tijdens hun bijeenkomst in Brussel van twee weken geleden hebben besloten tot nauwere juridische samenwerking tussen de lid-staten inzake de bestrijding van seksueel misbruik van kinderen. Dat is zeer verheugend. Hier kan en moet de EU een belangrijke rol spelen. Bij dezelfde gelegenheid werden de ministers het ook eens over een meerjarenprogramma, STOP geheten, dat inhoudt dat er een concrete uitwisseling van ervaringen op gang kan komen.
Het geachte parlementslid wijst op het constructieve initiatief van Zweden ter zake van samenwerking op het gebied van misdaadpreventie, en vraagt wat volgens de Commissie de waarde is van een internationale samenwerking tussen vrije landen. Ik ben zeer ingenomen met de inspanningen van Zweden om de vraagstukken rond misdaadpreventie op de agenda van de EU te zetten. Het initiatief van de Zweedse minister van justitie is zeer waardevol. Tegelijkertijd betreur ik het dat geen van de juridisch bindende overeenkomsten die zijn gesloten in het kader van de internationale samenwerking al in werking is getreden. De waarheid is dat nog geen enkele van de overeenkomsten waarover de Raad het eens is geworden, is geratificeerd. Het kan het geachte lid niet onbekend zijn dat sommige van de overeenkomsten die zijn gesloten, meer dan vijf jaar oud zijn. Volgens de Commissie is deze wijze van werken niet doelmatig te noemen.

Theorin
Ik dank de Commissaris voor haar antwoord. De internationale misdaad neemt in Europa hand over hand toe en dient te worden bestreden. Daar zijn wij het volstrekt over eens. Daarentegen hebben wij duidelijk verschillende visies op de te gebruiken methoden.
De besluiten die thans zijn genomen over Europol, waarin de informatie-uitwisseling tussen de staten wordt bevorderd, vormen een belangrijke stap op internationaal niveau om de misdaad te bestrijden. Deze samenwerking moet na de inwerkingtreding worden geëvalueerd, en als blijkt dat samenwerking door middel van informatie onvoldoende is, kan een volgende stap zijn dat men op internationaal niveau gezamenlijke doeltreffende maatregelen neemt, zoals die overigens al zijn genomen door de Zweedse en de Deense politie. Van deze internationale samenwerking is het echter nog een lange weg naar de invoering van een gemeenschappelijke politiemacht in Europa, een Europese FBI, waarmee bijvoorbeeld buitenlandse politie-agenten acties kunnen uitvoeren in een ander land, iets wat volgens de Zweedse wet volkomen ondenkbaar is. Wat ik mij afvraag, Commissaris Gradin, is hoe ver de Commissie bereid is te gaan in haar voorstel inzake doeltreffende politiële samenwerking op Europees niveau.

Gradin
Ik was zeer dankbaar toen ik vandaag het nieuws las dat zowel bondskanselier Kohl als president Chirac volgens een communiqué over een gemeenschappelijke bijeenkomst de samenwerking tussen politie en justitie hoog op de politieke agenda willen plaatsen. Wij krijgen geen Europese FBI, maar een intensievere samenwerking die meer een activiteit onder de eerste pijler wordt. Dat is naar mijn mening noodzakelijk om de onderhavige uitdaging aan te kunnen.

De Voorzitter
Vraag nr. 44 van Luciano Vecchi (H-0878/96):
Betreft: Nieuwe algemene voorwaarden voor cofinanciering van NGO's voor ontwikkeling
Reeds vele jaren is de samenwerking van de Europese Unie met de niet-gouvernementele organisaties voor ontwikkeling een van de kernpunten van het Europese beleid voor internationale samenwerking.
Met name de cofinanciering van ontwikkelingsacties van de NGO's is kwantitatief en kwalitatief steeds belangrijker geworden.
Door de toegenomen werkdruk zijn evenwel problemen gerezen als het gaat om de tijdige behandeling van projecten en het toezicht op het beheer ervan.
Welke organisatorische maatregelen denkt de Commissie te treffen om beter in te spelen op de toegenomen behoeften?
Hoe ver is de Commissie met de uitwerking van nieuwe algemene voorwaarden voor de cofinanciering, of althans het beproeven van nieuwe werkwijzen?

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, vooreerst heeft de Commissie een reeks maatregelen getroffen op het vlak van de interne organisatie om het beheer van de begroting voor de cofinanciering met de NGO's te bespoedigen en te verbeteren.
Een van deze maatregelen, namelijk de versterking met enkele hulpkrachten van de eenheid die de begroting voor de cofinanciering met de NGO's beheert, heeft dit jaar al effect gehad. Dit wordt weerspiegeld in het feit dat, enerzijds, alle beschikbare middelen dit jaar zullen zijn gebruikt voor de cofinancieringen met de NGO's, en dat anderzijds de achterstand in het volgen van de gefinancierde projecten enigermate is ingehaald.
Voorts heeft de Commissie onlangs een organisatorisch onderzoek door een extern bureau van start laten gaan en heeft zij de bestaande beheerprocedures en voorstellen tot verbetering ervan geanalyseerd teneinde een toenemende werkbelasting beter te kunnen opvangen.
Een plan voor de herziening van de algemene voorwaarden voor cofinanciering wordt momenteel in de Commissie bestudeerd. In dit kader is het de bedoeling dat in de loop van het jaar 1997 een inhoudelijke discussie wordt gevoerd over de versterking van de banden met de NGO's en hun rol en die van de Commissie op het gebied van cofinanciering.

Vecchi
Mijnheer de commissaris, enerzijds stelt uw antwoord me gerust: het geeft te kennen dat er iets in beweging is gekomen, dat we in een bezinningsproces zitten. Anderzijds moet ik zeggen dat dit antwoord niet sterk afwijkt van de antwoorden die uw voorgangers mij in de afgelopen zeven jaar hebben gegeven. In de loop van de tijd is de co-financiering van de NGO's vooral dankzij de steun van het Europees Parlement in de lift gezet: momenteel is het totale steunbedrag bijna honderd keer zo hoog als het in 1976 was. Verscheidene malen hebben zich personeelsproblemen voorgedaan. Daarbij ging het niet om de kwaliteit, want degenen die wij aan het werk hebben gezien op de afdeling "Co-financiering" zijn stuk voor stuk uitmuntende functionarissen, maar wel om de kwantiteit: er zijn maar weinig ambtenaren ingezet en ieder van hen moet jaarlijks honderden projecten bestuderen. Volgens mij is het voornaamste probleem dat we met de verkeerde procedures zitten, want de betreffende procedures zijn uitgedacht toen er nog weinig projecten waren en hoe dan ook weinig middelen. Bovendien zijn de problemen in de afgelopen jaren toegenomen vanwege de financiële controle. Afgezien daarvan valt het volgens mij ook niet mee om de projecten en hun impact op de werkelijkheid op de voet te volgen.
Welnu, rekening houdend met het feit dat in het algemeen de projecten van co-financiering voor NGO's positief worden geëvalueerd, moet men volgens mij eens grondig nadenken over de richting die men in kan slaan wat betreft de nieuwe voorwaarden van co-financiering. En dit is dan tegelijk mijn aanvullende vraag: concreet gezegd, is de Commissie van mening dat we de kant uitkunnen van kadercontracten, dat dit soort contracten althans met een deel van de NGO's en voor een deel van de middelen kunnen worden gesloten? Denkt de Commissie dat met bepaalde NGO's meerjarige kadercontracten kunnen worden gesloten en multilaterale steunprojecten kunnen worden afgesproken?

Pinheiro
Voorzitter, het is absoluut juist dat wij dankzij de steun van het Europees Parlement erin zijn geslaagd de beschikbare kredieten voor de cofinanciering met de NGO's meer dan te verdubbelen. Ik moet zeggen dat ik vorig jaar bij een vraag die mij hier in deze zaal werd gesteld, mijn bezorgdheid heb geuit over de personeelskwestie. Gelukkig kan ik u dit jaar meedelen, dat wij niet alleen alle beschikbare kredieten hebben benut, maar dat wij ook de vertraging enigermate hebben ingelopen en dat wij de volgprocedure van de medegefinancierde projecten behoorlijk hebben verbeterd.
Maar wij zijn nog niet tevreden en dat is de reden waarom wij twee parallelwegen zijn ingeslagen. Enerzijds, externe onderzoeken, om ons te helpen beter vast te stellen, wat elders zou kunnen worden gedaan aan routinewerk, teneinde energie vrij te maken voor de controle en, laten we zeggen, het pedagogisch debat met de NGO's.
Anderzijds zijn wij met het NGO-verbindingscomité een zeer diepgaand debat aangegaan over de praktische en pragmatische manieren om ons beider doelmatigheid, van de Commissie en van de NGO's, te verhogen.
Van de onderzoeksopties zou ik kunnen stellen dat er een consensus moet worden gevonden voor programmacontracten, vooral met de NGO's die al tientallen jaren met de Commissie werken en die hebben aangetoond de beschikbare kredieten zeer nauwgezet te kunnen beheren.
Dat is wat ik u op dit moment kan vertellen, maar ik verzeker u dat wij volgend jaar veel vragen over dit thema te bespreken hebben.

De Voorzitter
Omdat de volgende vragen over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld.
Vraag nr. 45 van Gary Titley (H-0954/96):
Betreft: Vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Zuid-Afrika
Kan de Commissie mededelen welke vorderingen er zijn gemaakt met betrekking tot een vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Zuid-Afrika? Vraag nr. 46 van Alex Smith (H-1007/96):
Betreft: Handel met Zuid-Afrika
Hoe beoordeelt de Commissie de eventuele economische kosten voor Zuid-Afrika als landbouwprodukten die momenteel onder verantwoordelijkheid van de Gemeenschap vallen, worden uitgesloten in plaats van dat de handel in deze produkten volledig wordt geliberaliseerd?
Is de Commissie bereid bij de Raad nogmaals voorstellen in de dienen over herziening van deze lijsten, indien zij een ernstige belemmering blijken te zijn voor het slagen van de onderhandelingen?Vraag nr. 47 van Angela Billingham (H-1019/96):
Betreft: Status van derde landen bij onderhandelingen over vrijhandelszone EU/Zuid-Afrika
Welke status wil de Commissie, gezien de belangrijke gevolgen op het gebied van handel, douane-inkomsten en grenscontroles, aan de landen in de Ontwikkelingsgemeenschap Zuidelijk Afrika toekennen - naast de bestaande raadpleging als ACS-landen - bij toekomstige onderhandelingsrondes over het door de Gemeenschap nagestreefde akkoord inzake een vrijhandelszone EU/Zuid-Afrika?Vraag nr. 48 van Shaun Spiers (H-1020/96):
Betreft: Economische gevolgen vrijhandelsakkoord EU/Zuid-Afrika
Hoe luidt de prognose van de Commissie omtrent de te verwachten kosten van het door de Gemeenschap voorgestelde akkoord inzake een vrijhandelszone EU/Zuid-Afrika voor de overige landen in de Ontwikkelingsgemeenschap Zuidelijk Afrika, met name Botswana, Lesotho, Namibië en Swaziland?Vraag nr. 49 van Patrick Cox (H-1021/96):
Betreft: Bepalingen in voorgesteld akkoord vrijhandelszone EU/Zuid-Afrika
Is de Commissie bereid voor te stellen dat in het akkoord inzake een vrijhandelszone EU/Zuid-Afrika specifieke bepalingen worden opgenomen die moeten garanderen dat de landen van de Ontwikkelingsgemeenschap Zuidelijk Afrika, met name Botswana, Lesotho, Namibië en Swaziland, er per saldo economisch niet op achteruitgaan als gevolg van de uitvoering van dit akkoord?Vraag nr. 50 van Ria Oomen-Ruijten (H-1022/96):
Betreft: Compensatie voor SACU-landen i.v.m. voorgesteld vrijhandelsakkoord EU/Zuid-Afrika
Hoe wil de Commissie invulling geven aan maatregelen om de landen van de Zuidafrikaanse Douane-unie (SACU), met name Botswana, Lesotho, Namibië en Swaziland, schadeloos te stellen voor de derving van douane-onkosten of de kosten van instelling van grenscontroles die zouden kunnen voortvloeien uit het door de Gemeenschap voorgestelde vrijhandelsakkoord tussen de EU en Zuid-Afrika?
Pinheiro
Op 22 maart 1996 heeft de Raad de aanvullende richtlijnen aangenomen die de Commissie in staat stellen onderhandelingen over handel en samenwerking met Zuid-Afrika te openen. Sindsdien zijn de Commissie en haar Zuidafrikaanse partners diverse malen bijeengekomen. De Commissie heeft haar onderhandelingspositie uiteengezet en deze op verzoek van haar Zuidafrikaanse gesprekspartners beschreven.
Tevens heeft de Commissie de technische basis gelegd die ervoor zal zorgen dat de toekomstige onderhandelingen soepel zullen verlopen.
Zuid-Afrika werkt op het ogenblik zijn eigen onderhandelingsmandaat uit, en dat zal de komende weken afgerond worden. Zodra de Commissie over dit mandaat beschikt, zullen de officiële onderhandelingen tussen de beide partijen hervat worden.
Enkele beperkingen in de landbouwsector daargelaten, vormen de richtlijnen van de Raad een uitstekende uitgangspositie voor handelsbesprekingen. De Commissie is niet van plan hypothetische economische kosten voor Zuid-Afrika vast te stellen of naar de Raad terug te keren alvorens de echte onderhandelingen zijn begonnen.
Tijdens de onderhandelingen kan de Commissie zo nodig naar de Raad teruggaan om extra richtlijnen te vragen, zodat er een overeenkomst kan worden gesloten die aan de wensen en belangen van beide partijen tegemoet komt.
Wat de algemene gevolgen van de voorgenomen overeenkomst betreft, erkent de Commissie dat er speciale aandacht moet worden besteed aan de belangen van de buurlanden van Zuid-Afrika en van de ACS-groep. De Commissie zal proberen tijdens de onderhandelingen nauw overleg met deze partners te plegen.
Op verzoek geeft de Commissie technische en financiële bijstand aan Botswana, Lesotho, Namibië en Swaziland (de BLNS-landen) om de verwachte gevolgen van de voorgenomen overeenkomst met Zuid-Afrika voor hun economieën in kaart te brengen en om aanbevelingen voor de onderhandelende partijen op te stellen over projecten die voor de BLNS-landen zeer gevoelig liggen en die wellicht buiten de vrijhandelsovereenkomst moeten worden gehouden. Er worden momenteel studies naar deze zaken verricht, welke begin volgend jaar klaar zullen zijn.
De onderhandelingen over een handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika worden door deze landen gevoerd, en niet door de Europese Unie en zuidelijk Afrika. Er is geen sprake van dat deze overeenkomst als een voorbeeld zal worden gebruikt dat de andere landen in de regio wordt opgedrongen.
In het kader van de Overeenkomst van Lomé vindt er al samenwerking plaats tussen de Europese Unie en de buurlanden van Zuid-Afrika. De mogelijke gevolgen voor de BLNS-landen van een overeenkomst met Zuid-Afrika moeten zo nodig in het kader van bovenvermelde overeenkomst worden besproken en aangepakt. De Commissie is echter niet van plan zogeheten schadevergoedingen voor derving van douane-inkomsten te geven.
Dan nog iets: in de vergadering die ik onlangs in Brussel met vice-president Thabo Mbeki had, hebben we afgesproken onze besprekingen eventueel breder te maken, om ook de zorgen van de buurlanden mee te nemen, die zich misschien druk maken over het bereiken van een evenwicht in de handel met Zuid-Afrika door middel van investeringen en andere aanvullende factoren.
In dit stadium is pessimisme misplaatst. Er zijn bemoedigende tekenen, maar ik moet toegeven dat de besprekingen ingewikkeld zijn, en ik sluit zeker niet uit dat we in een bepaalde fase terug naar de basis moeten en nagaan of de politieke doelstellingen die we voor ons zelf hebben geformuleerd niet verloren dreigen te raken in de zee van sectoriële aspecten van de besprekingen. Die doelstellingen zijn het nieuwe Zuid-Afrika helpen een grotere toegang tot de Europese markt te verkrijgen en de handel met Europa te verbeteren. Dit is wat ik het Parlement op dit moment kan vertellen.

Titley
Ik dank de commissaris voor zijn uitgebreide antwoord en vooral voor zijn ad hoc opmerkingen aan het eind. Wat ik hem wilde vragen is, of hij iets kan zeggen over de onderhandelingen over het mandaat van de kant van Zuid-Afrika? Kan hij verder iets zeggen over de geruchten dat Europese, in Zuid-Afrika gevestigde multinationals, die door hun industriële strategie beschermd worden, pogingen doen het bereik van de industriële vrije handel in het kader van deze overeenkomst te beperken?

Pinheiro
Wat zaken betreft heeft Zuid-Afrika zich altijd erg om zijn buurlanden bekommerd. Zij hebben van meet af aan gezegd dat ze geen eiland van welvaart midden in de armoede willen worden. Ze willen ook rekening houden met de zorgen en ontwikkelingsaspecten van hun buurlanden. Zoals bekend hebben de SADClanden twee of drie maanden geleden onderling een overeenkomst voor een vrijhandelszone gesloten die binnen acht jaar van kracht zal worden. Daar moeten we onze ogen niet voor sluiten. Het is een feit waar we rekening mee moeten houden als we met Zuid-Afrika aan het onderhandelen zijn. Het mandaat van Zuid-Afrika is op de een of andere manier vertraagd en het is heel moeilijk om het boven water te krijgen. Een paar weken geleden hoorde ik echter dat het mandaat misschien in december afkomt, zodat we begin januari een evaluatieronde met onze Zuidafrikaanse partners kunnen starten.
Wat betreft het protectionisme in bepaalde bedrijfstakken in Zuid-Afrika gedurende de apartheid, zullen er uiteraard geen protectionistische maatregelen geaccepteerd worden, ook al zal er in veel gevallen sprake zijn van een onevenwichtige situatie. Eén ding staat echter vast. Industrieën in Zuid-Afrika én in de buurlanden die nog in de kinderschoenen staan, zullen beschermd moeten worden. Anders zullen ze het onderspit delven tegen de plotselinge concurrentie van buitenaf.
In deze fase is het de landbouwsector die met de grootste problemen kampt; de Europese Unie heeft op dat terrein geprobeerd veel vrijstellingen in te voeren, en sommige van de produkten waarvoor men uitzonderingen wilde maken zijn natuurlijk voor onze Zuidafrikaanse partners van groot belang. Maar vooralsnog wachten we op het startsein, het mandaat van Zuid-Afrika, en zoals bij alle onderhandelingen moeten we de tijd zien te doden. Ik ben er zeker van dat we met hulp van het Europees Parlement een voor beide partijen bevredigende overeenkomst kunnen sluiten.

Smith
Ik dank de commissaris voor zijn bemoedigende bericht. Ik heb gemerkt dat hij in zijn eerste antwoord een eufemisme heeft gebruikt. Hij had het over "beperkingen in de landbouwsector" , terwijl hij "uitgesloten produkten" bedoelde. Commissaris, ongeveer dertig minuten geleden zat u, net als ik, te luisteren naar uw collega mevrouw Gradin, die over de idealen van de Europese Unie over de vrije handel sprak. Zijn wij dan niet heel schijnheilig bezig als we een onderhandelingsronde ontkrachten door een lijst van uitgesloten produkten? Welke boodschap zenden we daarmee naar andere landen uit? Moeten zij hetzelfde doen? Is het niet zo dat de Raad de Commissie heeft opgedragen alleen op vrije handel aan te sturen als dit de Europese Unie goed uitkomt?

Pinheiro
De Raad moet het belang van de Europese Unie voor ogen houden om te proberen bij elke overeenkomst het beste in de wacht te slepen. Het is mijn taak te laten zien hoe belangrijk goede betrekkingen met de buitenwereld, in dit geval met Zuid-Afrika en SADC, voor Europa zijn. Soms doen we het voorkomen alsof dit alleen maar in het belang van die landen is, maar dat is niet zo. Als er in het derde millennium nieuwe regio's opkomen, zullen dat volgens mij de regio's in Zuidelijk Afrika en misschien West-Afrika zijn. Het is dus in ons belang - nog even afgezien van onze historische verantwoordelijkheden en zo - diepgewortelde betrekkingen met deze landen te onderhouden. Ik heb negen jaar lang aan de andere kant van de streep gestaan, en weet dus dat het mandaat altijd erg strikt is. Sommigen van u herinneren zich misschien nog wel het mandaat van mijn excollega, de heer Andriessen, toen hij de Uruguay-ronde inging. Op zeker moment zei hij tegen de Raad dat hij nog liever het strakke jasje van zijn zoon zou aantrekken dan het mandaat dat hem gegeven was mee de besprekingen in te nemen, omdat hij geen enkele speelruimte had. Uiteindelijk werd er enige flexibiliteit gecreëerd en vonden er besprekingen plaats, en ik denk dat voor Zuid-Afrika hetzelfde opgaat.
Ik zeg het nog maar eens, dat het belangrijkste doel van het voorstel voor een vrijhandelsovereenkomst met ZuidAfrika is, het nieuwe Zuid-Afrika en de regio de helpende hand toe te steken. Dat stond ons voor ogen toen we het voorstel deden en we moeten dat hoofddoel niet uit het oog verliezen. We zullen in elke fase van de onderhandelingen moeten nagaan of hetgeen wij voorstellen wel eerlijk is, maar dat zal ook van het antwoord van onze Zuidafrikaanse partners afhangen. Op het ogenblik is het zo dat de onderhandelaars aan beide zijden veel vertrouwen in elkaar hebben. Er is geen verborgen agenda. We zullen heel openhartige en doorzichtige besprekingen voeren, die als voorbeeld zullen dienen voor onderhandelingen over de Europese en wereldhandel. Ik hoop echt dat dit zo snel mogelijk zal lukken, want we laten kansen lopen.

Billingham
Om te beginnen wil ik de commissaris bedanken voor zijn zeer volledige en openhartige antwoorden. Samen met een aantal hier aanwezige leden heb ik in september een bezoek gebracht aan ZuidAfrika, en twee weken geleden had ik de gelegenheid de vice-president in Londen te ontmoeten. Beide keren merkte ik dat men buitengewoon bezorgd is dat als wij hier in de Europese Unie geen oog hebben voor de toch al breekbare positie van de Zuidafrikaanse economie, een ongunstig handelsstelsel hun enorme schade zal berokkenen.
Met het oog hierop, commissaris, stel ik mijn vraag, want ik heb gehoord dat de leider van de onderhandelingsdelegatie van de Europese Unie bij de Zuidafrikaanse handelsbesprekingen binnenkort zijn functie zal neerleggen. Mijn vraag is of dit reden tot bezorgdheid geeft; deze onderhandelingen moeten echt worden voortgezet en afgerond op een positieve, constructieve manier; om met uw eigen woorden te spreken - die had ik even opgeschreven - " met het oog op een overeenkomst die aan de wensen en belangen van beide partijen tegemoet komt" , op een manier waaruit blijkt dat Zuid-Afrika op dit vlak beslist een speciale behandeling verdient.

Pinheiro
U haalt me de woorden uit de mond, en wat de leider van de onderhandelingsdelegatie betreft kan ik u verzekeren dat hij een goede vervanger zal krijgen. Zoals ik al zei zal ik zelf bij de onderhandelingen nauwe contacten onderhouden, niet alleen met mijn eigen mensen, maar ook met minister Erwin en vice-president Mbeki. Dat hebben we zo afgesproken om te proberen misverstanden te voorkomen en de machine her en der wat te oliën. Ik hoop dan ook dat er geen onderbreking zal plaatsvinden. Sterker nog, ik weet zeker dat die niet zal plaatsvinden, ondanks dat Steffen Schmidt naar een andere DG overstapt.

Spiers
Ik put moed uit de woorden van de commissaris, vooral uit het feit dat hij de complexiteit van het vraagstuk doorziet en beseft dat de twee doelstellingen, een vrijhandelsovereenkomst en hulp aan de Zuidafrikaanse landen, misschien inderdaad onverenigbaar zijn. De commissaris weet toch wel dat uit een door de Commissie gefinancierd onderzoek naar de gevolgen van de vrijhandelszone voor Botswana, Lesotho, Namibië en Swaziland blijkt dat deze landen aan het kortste eind trekken als ze buiten een vrijhandelsovereenkomst worden gehouden en ook als er een vrijhandelsovereenkomst van start gaat waarvan zij deel uitmaken. In beide gevallen trekken zij aan het kortste eind.
Daarom ben ik niet bepaald blij met zijn antwoord dat als de vrijhandelsovereenkomst doorgaat, de Commissie niet van plan is schadevergoedingen te geven voor derving van douane-inkomsten. Ik vraag me af of hij de conclusies van het door de Commissie gefinancierde onderzoek accepteert en zo ja, of de Commissie opnieuw zal overwegen of ze deze landen toch geen schadevergoedingen zal geven.

Pinheiro
Laat ik het zo stellen: de SACU-herziening, waaraan wordt gewerkt, heeft aangetoond dat de douane-inkomsten geen grondslag voor de begroting van de BLNS-landen in de toekomst kunnen zijn. Dat werpt dus met of zonder vrijhandelszones al vragen op.
We hebben in het verleden altijd gezegd dat we niet iets kunnen doen dat als een schadevergoeding als zodanig wordt opgevat. Wat we wel kunnen doen, en wat we ook moeten doen omdat we dat elders al gedaan hebben, is proberen deze landen in wat we noemen de overgangsperioden bij te staan met maatregelen die aansluiten bij de ingrijpende verandering die er plaatsvindt, waarin douane niet langer de opbrengsten genereert, maar andere, meer normale, traditionele en ontwikkelde bronnen.
Dat hebben we in heel veel andere landen ook gedaan. We doen dat in de UEMOA-landen in Westelijk Afrika met het voorgenomen Pari-systeem en er is dus geen enkele reden waarom we dat hier niet in overweging zouden nemen. Maar dat zal aan het eind van de onderhandelingen wel naar voren komen. Als wij tot de slotsom komen dat deze landen ernstig geschaad zullen worden, zijn we uiteraard bereid deze maatregelen in overweging te nemen. Wij zullen ons mandaat absoluut niet volbrengen als aan het eind van de onderhandelingen blijkt dat het schadelijk voor de buurlanden is, want het mandaat bepaalt uitdrukkelijk dat het Zuid-Afrika en de regio voordelen moet opleveren. Wat dat aangaat sluit ik dus geen enkele maatregel uit, maar ik wil ze graag op voorhand bekijken alvorens besprekingen over de verschillende sectoren en produkten aan te gaan.

Cox
Eerlijk gezegd geloof ik dat de commissaris zijn antwoord op deze kwestie in grote lijnen duidelijk heeft gemaakt. Ik weet niet of ik hem nog langer bij dit onderwerp moet laten stilstaan. Ik wil alleen maar even de essentie van de kwestie benadrukken, namelijk dat men graag wil dat als de kleinere landen in Zuidelijk Afrika economische schade lijden, dat dit dan vastgesteld wordt, en dat deze kosten in een definitieve overeenkomst worden erkend en aangepakt.

Pinheiro
Ik dacht dat ik uw vraag uitgebreid beantwoord had, maar aangezien er nog een vraag over dit onderwerp is, zal ik mijn opmerkingen voor de laatste vraag bewaren.

Pex
Ook ik dank de commissaris voor zijn antwoorden. Ik zou ten derde male inderdaad willen vragen naar de compensatie, want de commissaris heeft eigenlijk gezegd dat het belang van de buren speciale aandacht verdient. Hij wil de weerslag vaststellen en geeft speciale hulp om die te kunnen vaststellen. Dan lijkt het logisch dat ook vergoeding wordt betaald als die schade er is en dat er dus compensatie wordt verleend. Dit is een heel moeilijke zaak. Dat blijkt ook uit de antwoorden van de commissaris op de verschillende vragen en het brengt mij tot de slotvraag: is het niet veel verstandiger wanneer je Zuid-Afrika wilt helpen en de buren wilt helpen dat je de overeenkomst van vrije handel met Zuid-Afrika uitbreidt tot de South African Customs Union ?

Pinheiro
Mijnheer Pex, u hebt de grote prijsvraag gesteld; wij proberen namelijk een vrijhandelszone met Zuid-Afrika op te bouwen; Zuid-Afrika probeert op zijn beurt een vrijhandelszone met zijn buurlanden op te bouwen, daarmee is de cirkel rond en hebben wij hoe dan ook te maken met een vrijhandelszone in de regio.
Ik deel uw mening, het zou toch dwaas van ons zijn om voorbij te gaan aan de ontwikkelingen in de regio. Onze overeenkomst met Zuid-Afrika zal dus, hoe ze er uiteindelijk ook uit komt te zien, een clausule moeten bevatten over de ontwikkeling van de overeenkomst zelf, om op die manier rekening te kunnen houden met meer integratie in de regio.
Eén van de dingen waar vice-president Mbeki en ik overeenstemming over hebben bereikt, was dat er een ontwikkelingsclausule moet worden opgenomen, evenals een vrijwaringsclausule voor het geval de zaak zou ontsporen. Mijn naam in het Portugees betekent God, maar het is maar een naam, geen hoedanigheid, en we kunnen dus niet precies voorspellen wat er gaat gebeuren; we moeten ervoor zorgen dat als we de doelstellingen uit het oog dreigen te verliezen, we ze weer op het spoor kunnen komen.
Ik kan u verzekeren dat we ons hier mee bezig houden. Het is een van de technische problemen, maar we weten dat ze er zijn en we zullen er in de definitieve overeenkomst met Zuid-Afrika aan denken.
Als laatste, mijnheer de Voorzitter, wil ik u verzoeken de druk op deze ketel te handhaven.

De Voorzitter
Vraag nr. 54 van Arlene McCarthy (H-0912/96):
Betreft: Plaatselijke en regionale territoriale werkgelegenheidspacten
Welke maatregelen overweegt de Commissie, nu de Britse eerste minister John Major en de minister van Werkgelegenheid, Gillian Shephard, hoewel het VK op de Europese Topbijeenkomsten van Essen, Madrid en Florence de werkgelegenheidstrategie heeft onderschreven, aan voorzitter Santer en aan Commissaris Flynn schriftelijk te kennen hebben gegeven dat zij weifelend staan tegenover uitvoering van de plaatselijke en regionale territoriale werkgelegenheidspacten van de Commissie, om het VK over te halen een experimenteel actieprogramma op gang te brengen? Zal de Commissie, mocht het VK besluiten niet mee te doen, de structuurfondsen uit het proportionele deflatordeel terugbetalen aan de regering van het VK? Betekent dit dat het VK tijdens de Top van Dublin de enige lid-staat is zonder experimenteel actieprogramma voor plaatselijke en regionale territoriale werkgelegenheidspacten?

Flynn
De Commissie heeft overleg gevoerd met de lid-staten over de aard en de samenstelling van de territoriale werkgelegenheidspacten en over de manieren waarop deze op Europees niveau gesteund kunnen worden.
De regering van het Verenigd Koninkrijk heeft enige kanttekeningen geplaatst bij de uitvoering van dit soort pacten, maar is desalniettemin van mening dat de ervaring van het Verenigd Koninkrijk waardevol voor andere lid-staten kan zijn, en zij wil anderen dan ook graag in die ervaring laten delen, met name op Europees niveau.
In het kielzog van de Top van Dublin zal de Commissie contact met alle lid-staten opnemen over de maatregelen voor het selecteren van projecten die onderdeel kunnen uitmaken van het Europese netwerk voor het uitwisselen van ervaringen. Ik verwacht dat deze contacten zullen uitmonden in overeenstemming met het Verenigd Koninkrijk over het nut van het netwerk, en dat het Verenigd Koninkrijk inderdaad aan het netwerk zal deelnemen.
Inhouding van middelen van de structuurfondsen die voortvloeien uit de toepassing van het jaarlijkse deflatordeel ingeval lid-staten ervoor kiezen niet deel te nemen, is niet aan de orde. Uitvoering van de pacten is geen voorwaarde voor de extra middelen die door de indexering ontstaan: ze worden door de comités van toezicht aan maatregelen in de huidige programma's toegewezen.

McCarthy
Commissaris, u hebt mijn vraag geloof ik wel beantwoord. Waar het om gaat is dat er een opting-out is en het was te verwachten dat het VK twijfels zou hebben, zoals u in uw brief al zei. Ik weet zeker dat u het kunt waarderen dat de huidige regering meer tijd besteedt aan het in orde brengen van de dekstoelen op de Titanic dan aan het ontwikkelen van nieuwe methoden om werkgelegenheid te creëren.
Ik wil graag even citeren uit de brief die Gillian Shephard u schreef, daarin zei ze: " Wij voelen er niets voor de door de Commissie aangegeven weg te volgen" . Deze brief windt er geen doekjes om dat de regering van het VK niet wil dat de sociale partners of het sociale partnerschap een rol gaan spelen.
Commissaris, wat heeft een territoriaal pact zonder sociale partners voor waarde, en gaan wij hergebruikte projecten accepteren die niet bij de geest van het vertrouwenspact passen? Hoe kan de Commissie de sociale partners, de werkgevers en de vakbonden helpen mee te doen en voorbeeldige actieprogramma's uit te voeren?

Flynn
Eigenlijk hebt u die vraag zelf al beantwoord; u weet precies waarom het Verenigd Koninkrijk hier niet bij betrokken wil worden. Wat pacten betreft heeft het een probleem met de benaming. Dat roept vragen op over de sociale dialoog en daarom willen ze er niet bij betrokken worden.
Wel lijken ze er veel voor te voelen de goede ervaringen te delen die zij hebben opgedaan met dit soort plaatselijke gemeenschapsinitiatieven. Ik heb nog wel enige hoop dat ze overreed kunnen worden om aan deze kwesties mee te doen. Maar zoals u zult begrijpen is het niet de Commissie die de pacten uitkiest, dat doen de lid-staten. Zij kiezen de pacten uit en zij houden de Commissie op de hoogte. Wij zullen de pacten in het netwerk ondersteunen voor wat de technische bijstand betreft, en daar zullen er heel wat van zijn. Maar het is aan de lidstaten om te bepalen of ze meedoen of niet. We kunnen geen enkele lid-staat dwingen mee te doen. Helaas ziet het er op dit moment wat het Verenigd Koninkrijk betreft niet bepaald veelbelovend uit, maar je weet nooit hoe een koe een haas vangt.

Flemming
 Commissaris, welke concrete maatregelen tegen de jeugdwerkloosheid heeft u in de komende tijd gepland en welke steun verwacht u van het Parlement?

Flynn
U hebt volkomen gelijk. Voor de integratie van Europa is het mijns inziens van groot belang dat men bekend is met het begrip sociale dimensie. Ik maak me met name zorgen over de werkloosheid onder jongeren. Op het ogenblik zijn er ongeveer vijf miljoen mensen van beneden de 25 jaar die niet het juiste toegangsbewijs voor de arbeidsmarkt hebben in de vorm van een goede opleiding of een goed diploma. We moeten niet vergeten dat ongeveer 30 % van het totale aantal jongeren voortijdig schoolverlater is, dus dat is een levensgroot probleem. Daarom hebben wij in Florence, en ook bij alle andere recente Topbijeenkomsten geprobeerd ons zelf ertoe te verbinden aan drie groepen speciale aandacht te besteden. Deze groepen zijn ook op de Top van Essen omschreven: jonge werklozen, langdurig werklozen en de kwestie van de gelijke kansen.
Het gezamenlijk verslag is goedgekeurd, en dat is heel belangrijk. Het gaat vooruit. De ECOFIN-Raad heeft afgelopen week zijn goedkeuring eraan gehecht, evenals de Raad van ministers van Sociale Zaken. En nu op naar de Top van Dublin. Centraal staan twee punten: dat er nu door bedrijven moet worden geïnvesteerd omdat de economische indicatoren in de Unie zo sterk zijn, en dat er in menselijk potentieel moet worden geïnvesteerd. Wat ontwikkeling van het menselijk potentieel voor jongeren betreft zou ik graag zien dat er een veel grotere investering werd gedaan.

De Voorzitter
Vraag nr. 55 van Birgitta Ahlqvist (H-0915/96):
Betreft: Maatregelen ter vermindering van het alcoholgebruik
Het vrije verkeer van goederen op de interne markt geldt tot op zekere hoogte ook voor alcoholhoudende dranken. Hoe ver het vrije verkeer voor alcohol voor persoonlijk gebruik moet gaan en wat dit voor gevolgen heeft voor de consumptie en de volksgezondheid is zoals bekend een kwestie die de Zweedse regering momenteel met de Commissie bespreekt.
Het is belangrijk dat de lid-staten van de EU gecoördineerde maatregelen nemen op nationaal niveau ter vermindering van het alcoholgebruik. Gaat de Commissie er bij de lid-staten op aandringen om dergelijke maatregelen te nemen? Wat hebben de Europese Unie en haar lid-staten ondernomen om de doelstelling van de Wereldgezondheidsorganisatie te halen, te weten een vermindering van het alcoholgebruik met 25 % in de periode 1980 tot 2000?

Flynn
In de Europese Unie zijn onmatig alcoholgebruik en de sociale en gezondheidskundige gevolgen hiervan aangemerkt als een belangrijk onderdeel van de volksgezondheid. Overeenkomstig de Verordening van de Raad van 29 mei 1986 inzake alcoholmisbruik moet de Commissie echter de belangen waarmee de produktie, distributie en promotie van alcoholhoudende dranken gepaard gaat zorgvuldig afwegen tegen de belangen van de volksgezondheid, en met het oog daarop een evenwichtig beleid voeren.
De Europese programma's op het gebied van de volksgezondheid, met name het communautair bevorderings-, voorlichtings-, onderwijs- en opleidingsprogramma op het gebied van de gezondheid, beschouwen alcohol als een gezondheidsvraagstuk en maken het mogelijk waar nodig acties op dit terrein te nemen. Voor coördinatie met de maatregelen die reeds door de Wereldgezondheidsorganisatie zijn getroffen, zal worden gezorgd.
De Commissie volgt uiteraard met veel belangstelling de uitvoering van de campagnes van de Wereldgezondheidsorganisatie, zoals gezondheid voor iedereen in het jaar 2000, en het Europese alcoholactieplan, dat beoogt het totale alcoholgebruik terug te dringen. De lid-staten en de Wereldgezondheidsorganisatie hebben de taak vast te stellen in hoeverre deze doelstellingen zijn of worden bereikt.

Ahlqvist
Dank voor uw antwoord, Commissaris Flynn. Het verband tussen de mate van alcoholgebruik en schadelijke gevolgen van alcohol hoeft zoals bekend niet verder te worden aangetoond: bewijzen daarvoor zijn van allerlei kanten aangedragen. Door de consumptie te verminderen zouden wij een grote hoeveelheid gelden voor de maatschappij vrijmaken. Alles bijeengenomen zit er dus zeer veel geld verborgen in de reductie van de alcoholconsumptie. Wij zouden deze gelden in plaats van voor alcohol kunnen gebruiken voor wergelegenheidsmaatregelen en daarmee de burgers een betere levenskwaliteit verschaffen. Alcoholvraagstukken zijn gezondheidvraagstukken, zoals de heer Flynn in zijn antwoord zeer terecht ook heeft benadrukt. Lijkt het Commissaris Flynn geen goed idee om het alcoholbeleid te volgen zoals wij dat in Zweden voeren, speciaal het beleid om alcohol minder toegankelijkheid te maken? Dat blijkt namelijk goed te werken.

Flynn
Ik kan de geachte afgevaardigde alleen maar zeggen dat er - zoals zij zelf ook al zei - een heel nauw verband is tussen alcoholgebruik en volksgezondheid, en dit verband speelt in ons nieuwe kaderprogramma ook een centrale rol. Ik heb alles gehoord wat u daarover te zeggen had en ik neem kennis van wat u over het Zweedse voorbeeld hebt gezegd. Ook wat de algehele situatie op het gebied van de volksgezondheid betreft wordt deze kwestie behandeld. Wij moeten ons laten leiden door die resolutie uit 1986, die nog steeds relevant is en terdege moet worden gesteund.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde graag een beroep op de commissaris doen, daar hij uit een land komt waar een van de beste alcoholische dranken, een uitstekende whisky, wordt geproduceerd, waarbij ik me natuurlijk terughoudend moet opstellen, omdat mijn vrouw uit Schotland komt en ik dus niet voor Ierse whisky reclame mag maken. Ik zou er in dit verband echter op willen wijzen, hoeveel de productie en de consumptie van hoogwaardige dranken als met name wijn, bier of ook whisky tot onze Europese cultuur hebben bijgedragen. Aangezien de consumptie van deze dranken vaak een maatschappelijke aangelegenheid is, of dat deze bij sociale evenementen worden genuttigd, wil ik me beslist weren tegen iedere generalisering waarbij men over alcoholgebruik in het algemeen spreekt en een sociaal gebruik niet van welke zuippartijen of destructieve drinkgelagen onderscheidt. Naar mijn mening is het ook in het belang van de Commissie, cultuur te verbreiden en voor veelzijdigheid te zorgen. Ik wilde erop wijzen dat juist in Oostenrijk een enorm aantal verschillende wijnen en bieren wordt geproduceerd, die slechts in beperkte mate verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor wat men in alcoholische dranken afwijst.
Ik verzet me daarom heftig tegen iedere algemene discriminatie, vooral van wijn en bier, zoals dat momenteel uit de Verenigde Staten overwaait en door de ideologisch gedomineerde Wereldgezondheidsorganisatie steeds weer opnieuw wordt geuit.

Flynn
De geachte afgevaardigde heeft helemaal gelijk, het is een kwestie van matig zijn. Problemen ontstaan er pas als er buitensporig veel alcohol genuttigd wordt. Het is heel moeilijk een gecoördineerd beleid uit te stippelen, omdat er geen vergelijkbare gegevens zijn over de sociale en gezondheidskundige problemen waarmee alcoholgebruik en -misbruik gepaard gaat. Daarom is het zojuist genoemde gezondheidsprogramma erop gericht al deze gegevens te verzamelen en beter beschikbaar te maken, zodat we leren hoe we met deze zaak moeten omgaan.

Lööw
Ik heb een vraag die nog wat verder gaat en waarop ik vast geen antwoord zal krijgen. Daarom maak ik nu van de gelegenheid gebruik. Ik vind dat de twee vragenstellers die wij tot nu toe hebben gehoord, wijzen op de botsing van culturen die het alcoholvraagstuk in de Europese Unie met zich meebrengt. Het moet uiteraard een nationale verantwoordelijkheid blijven, maar er is ook een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid en belang ten aanzien van deze vraagstukken, waar wij het toch over eens zouden moeten worden. Ik zou willen dat de Commissaris dit bevestigt, bijvoorbeeld dat we het erover eens moeten kunnen zijn dat alcohol en autorijden niet samengaan, dat alcohol en zwangerschap niet samengaan en dat alcohol en tieners niet samengaan. Dit heeft immers niets met cultuur te maken. Op deze punten hebben wij een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid, gezien het ruimere verkeer van goederen en personen zoals wij dat in het Europa van vandaag kennen.

Flynn
U hebt natuurlijk gelijk. Drinken en rijden zorgt in de hele Unie voor problemen en het is een probleem dat veel lid-staten met krachtige maatregelen te lijf gaan. Zo hebben veel lid-staten het toegestane alcoholpromillage in het bloed aanzienlijk verlaagd. U hebt natuurlijk volkomen gelijk dat onmatig alcoholgebruik tijdens de zwangerschap zeer gevaarlijk is. Al deze dingen komen in ons gezondheidsprogramma aan bod en uw boodschap is bepaald niet tegen dovemansoren gezegd.

De Voorzitter
Omdat de volgende vragen over hetzelfde onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld:
Vraag nr. 56 van Sören Wibe (H-0916/96):
Betreft: Vrij verkeer van personen en sociale zekerheid voor werknemers
Het Zweedse Werkloosheidsfonds voor de vervoerssector heeft vastgesteld dat de Europese regelgeving inzake werkloosheidsverzekeringen en het lidmaatschap van werkloosheidsfondsen onduidelijk is. Er zijn voortdurend vragen over de regels die toegepast moeten worden wanneer iemand bijvoorbeeld werknemer is in een land, voor een bedrijf uit een ander land werkt en door dit bedrijf gestationeerd is in een derde land. Wanneer iemand die via een dergelijke constructie werkzaam is zijn baan verliest, is het moeilijk vast te stellen waar de betreffende persoon werk moet zoeken en waar hij recht heeft op een werkloosheidsuitkering. De Zweedse Raad voor de arbeidsmarkt (AMS) kon desgevraagd geen uitsluitsel geven over dit probleem. Bij navraag gaf een gelijksoortige instantie in Denemarken andere informatie dan de Zweedse AMS. Heeft de Commissie initiatieven genomen ter coördinatie van de uitwerking van een gemeenschappelijke regelgeving tussen de lid-staten van de EU? Vraag nr. 57 van Jan Andersson (H-0917/96/rev. 1):
Betreft: Vrij verkeer van personen en sociale zekerheid voor werknemers
Het Zweedse Werkloosheidsfonds voor de vervoerssector heeft ons attent gemaakt op een concreet voorbeeld van de moeilijkheden waarop iemand stuit die getroffen wordt door werkloosheid en die voor zijn werk in meerdere lid-staten moet zijn: een Zweedse beroepschauffeur werkte voor een Deens bedrijf. Hij was gestationeerd in Travemünde in Duitsland om vrachten te vervoeren naar verschillende Europese landen. Hij keerde slechts heel onregelmatig terug naar Zweden. Het gaat hierbij onder andere om de volgende vragen: In welk land moet de chauffeur bij een vakbond aangesloten zijn? Waar moet hij werk zoeken wanneer zijn contract afloopt? In welk land moet hij een werkloosheidsuitkering aanvragen? Is het van belang in welk land het loon en de sociale uitkeringen worden uitbetaald? Is de woonplaats bepalend voor de toe te passen wetgeving? Welke wetgeving geldt indien een werknemer na het beëindigen van zijn werk naar een ander land verhuist?
Er leeft een groot aantal vragen en helaas worden vele burgers die hun baan verliezen niet goed geïnformeerd. Hoe vindt de Commissie dat bovengenoemd geval moet worden opgelost?
Flynn
Deze vraag gaat over Verordening 1408 inzake de coördinatie van socialezekerheidsstelsels voor migrerende werknemers, waarin voorschriften zijn opgenomen die bepalen in welke lidstaat in ingewikkelde gevallen zoals het door de geachte afgevaardigde genoemde, de werknemer voor sociale lasten moet zijn verzekerd, en ook welke lid-staat werkloosheidsuitkeringen moet betalen ingeval hij of zij werkloos wordt.
Eén van de uitgangspunten van de verordening is dat een werknemer verzekerd is in de lid-staat waar hij of zij zijn/haar beroepsactiviteit uitoefent. Er zijn echter speciale voorschriften om vast te stellen waar een werknemer verzekerd is indien hij of zij in twee of meer lid-staten voor een internationale vervoersonderneming werkt, bijvoorbeeld een wegvervoersonderneming. In zo'n geval is de werknemer normaal gesproken verzekerd in de lid-staat waar de onderneming gevestigd is. Als de onderneming echter een filiaal in een andere lid-staat heeft, zijn de mensen die in dit filiaal werkzaam zijn in die lid-staat verzekerd, overeenkomstig artikel 4.2, lid A van Verordening 1408.
Naar aanleiding van de gegevens die de heer Andersson in zijn vraag verstrekt en overeenkomstig de bovengenoemde voorschriften, valt de chauffeur onder het Duitse sociale-zekerheidsstelsel, aangezien hij, naar het schijnt, bij het Duitse filiaal van de onderneming in dienst is. Als de chauffeur daarentegen bij het kantoor in Denemarken in dienst is, valt hij onder het Deense sociale-zekerheidsstelsel. Normaal gesproken heeft een werkloze recht op sociale uitkeringen in het land waar hij of zij tot dan toe verzekerd was. Er treden echter speciale regelingen in werking als een persoon gedurende zijn laatste dienstverband in een land woonde dat niet het land van verzekering was. Als in het genoemde voorbeeld de vrachtwagenchauffeur ingezetene van Zweden blijft, terwijl zijn werk in Duitsland gevestigd is, zijn de speciale voorschriften van artikel 71, lid B van Verordening 1408 van toepassing. Volgens deze voorschriften heeft de chauffeur in het genoemde voorbeeld, die ingezetene van Zweden is en naar dit land terugkeert als hij werkloos wordt, recht op een Zweedse werkloosheidsuitkering net als wanneer hij tot dan toe in Zweden werkzaam was geweest.

Wibe
Dank u voor uw antwoord. Het ziet ernaar uit dat Commissaris Flynn een duidelijk beeld heeft van de regels die van kracht zijn, in tegenstelling tot de Zweedse centrale dienst voor arbeidsmarktvraagstukken, die hier geen goed antwoord op kon geven. Ik zou de Commissie daarom willen aansporen om deze punten, al is het maar puntsgewijs, op een rijtje te zetten en deze informatie door te geven aan de nationale staten, aangezien er blijkbaar, ondanks wat de Commissaris nu zegt, bij zowel werknemers als werkgevers een geweldig grote onzekerheid op dit gebied bestaat.

Flynn
Ja, dat kunnen we wel doen als het zinvol blijkt te zijn. We hebben in dit verband geen klachten van de lid-staat ontvangen. Als we dit soort klachten binnenkrijgen, komt een adviescommissie van ervaren deskundigen uit alle lid-staten bijeen om een interpretatie aan de kwestie te geven. De uitspraak is niet bindend, maar is altijd wel opgevolgd. Maar er is in dit specifieke geval geen klacht ingediend.

Andersson
Ook ik wil Commissaris Flynn bedanken voor zijn zeer gedetailleerde en goede antwoord. Wij hebben deze vragen gekregen van de vakbeweging bij ons in Zweden, die op deze soms ingewikkelde vragen geen antwoord heeft kunnen krijgen. Het is niet gemakkelijk om de socialeverzekeringsstelsels te coördineren, met mensen die op de ene plaats wonen, op een andere plaats werken en die tussen verschillende landen heen en weer reizen. Het antwoord van Commissaris Flynn is echter het duidelijkste dat wij hebben gekregen, en wij zullen proberen om dat door te geven naar Zweden opdat het terechtkomt bij degenen die zich in deze situatie bevinden. Ik dank u hartelijk voor uw antwoord.

Flynn
Ik heb geprobeerd het zo eenvoudig mogelijk te omschrijven. Als u nog meer wilt weten, kan mijn kabinet u zo nodig alle details verstrekken; het zal u in deze specifieke situatie graag van dienst zijn.

De Voorzitter
Vraag nr. 58 van Anne McIntosh (H-0926/96):
Betreft: Maatregelen van de Europese Unie tegen de schapenziekte scrapie
Kan de Commissie, gezien de heersende paniek inzake het verband tussen volksgezondheid en vee, aangeven welke maatregelen zij heeft genomen of wil gaan nemen om onderzoek te verrichten naar de oorzaak van de schapenziekte scrapie?
Kan de Commissie bevestigen of er wetenschappelijk bewijs bestaat voor een verband tussen de schapenziekte scrapie en de ziekte van Creutzfeld-Jakob bij mensen?

Flynn
De Europese Unie verleent sinds 1990 financiële steun aan onderzoek naar overdraagbare spongiforme encefalopathie vanuit haar specifieke OTO-programma's van de derde en vierde kaderprogramma's - dat zijn BIOMED, BIOTECH en FAIR; daaronder valt ook onderzoek naar de ziekte van Creutzfeld-Jakob, bovine spongiforme encefalopathie en scrapie. Gezien de gevaren van OSE's voor de menselijke gezondheid heeft de Commissie een actieplan voor onderzoek naar alle OSE's aangenomen. Daaronder valt ook de schapenziekte scrapie.
Dit actieplan is aan het Europees Parlement en de Raad voorgelegd en behandeld tijdens een vergadering van de Raad van ministers van Onderzoek van 5 december 1996, waar een overeenkomst werd bereikt. Scrapie is een OSE die schapen en geiten treft en reeds in 1732 voor het eerst beschreven werd. Scrapie komt over de hele wereld met een wisselende frequentie voor en in het verleden zijn langlopende studies opgezet om het mogelijke verband te onderzoeken tussen scrapie, dat van nature bij schapen voorkomt en de ziekte van Creutzfeld-Jakob bij mensen. Uit deze onderzoeken blijkt geen gevaar voor overdracht, zelfs niet bij bevolkingsgroepen die voedsel consumeren met een hoog besmettingsrisico, zoals schapehersenen en slachtafval.

McIntosh
Kan de commissaris zeggen of we dankzij de programma's van de Europese Unie of dankzij andere programma's waarvan de Commissie op de hoogte is, de oorzaken van de schapenziekte scrapie iets meer op het spoor zijn gekomen? Dat is de eerste vraag.
Ten tweede, kan de Commissie zonder meer verklaren - zoals de Oxford-onderzoeken in het VK hebben uitgewezen - dat er nog steeds geen waterdicht bewijs is voor het risico van overdracht van dier op mens? Het verontrust me enigszins dat de Commissie deze conclusie zo stellig trekt met betrekking tot schapen, en niet even stellig met betrekking tot rundvlees.

Flynn
Dat is nu precies de reden waarom ik de geachte afgevaardigde wilde vertellen dat de Raad van ministers van Onderzoek, zoals ik daarnet al zei, op vijf december een besluit heeft genomen. Dat onderzoeksprogramma is aangenomen en er is een flink geldbedrag aan toegewezen. Het gaat alle OSE's onderzoeken, waaronder ook scrapie. Ook zal er een epidemiologisch onderzoek worden verricht om te proberen de situatie definitief in kaart te brengen.
Ik kan niet zonder meer zeggen dat we weten hoe scrapie bij schapen is ontstaan. Het kan kunstmatig ontwikkeld worden. Er worden voortdurend proeven mee gedaan en juist vandaag beraadslaagt de Commissie over de kwestie van gespecificeerd risicomateriaal en een verbod daarop in de gehele Gemeenschap met betrekking tot runderen, schapen en geiten. We zullen nadere onderzoeken moeten afwachten alvorens we hopelijk definitief het verband tussen deze zaken kunnen aantonen.

De Voorzitter
Vraag nr. 59 van Veronica Hardstaff (H-0927/96):
Betreft: Arbeidsvoorwaarden voor docenten in het VK
De pedagogische academies in het VK vallen sinds april 1993 niet meer onder de verantwoordelijkheid van de plaatselijke autoriteiten. Is de Commissie ervan op de hoogte dat sindsdien aan de docenten die na deze overschakeling onder dezelfde arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden werkzaam bleven loonsverhoging, promotie en een positieve loopbaanontwikkeling is onthouden en dat zij tevens eerder in aanmerking komen voor ontslag of afvloeiing?
Is dit geen grove schending van het Europees recht en is de Commissie van plan in te gaan op de geuite bezwaren en deze afbraak van de contractuele rechten van werknemers te onderzoeken?

Flynn
De door de geachte afgevaardigde gestelde vraag gaat eerder over een probleem bij de toepassing van de richtlijn voor omzetting van nationale bepalingen 77/187 in een specifiek geval, dan over een onjuiste omzetting van de richtlijn in de nationale wetgeving.
Dit betekent dat het aan de bevoegde nationale rechtbanken is om in dit specifieke geval actie te ondernemen.
Het doel van de richtlijn is de rechten van werknemers te beschermen ingeval de werkgever verandert, doordat ze het hun mogelijk maakt voor de overnemer onder dezelfde voorwaarden te blijven werken als die destijds met de overlater zijn afgesproken. Waar het om gaat, is dat overeenkomstig de bovengenoemde richtlijn, zoals geïnterpreteerd door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen - ik doel hier op zaak 324/86 over "Dancing Daddy" -, de rechten en plichten uit hoofde van het arbeidscontract of de arbeidsbetrekking in geval van een overdracht ten aanzien van de overnemer veranderd kunnen worden net zoals ze ten aanzien van de overlater veranderd hadden kunnen worden; voorwaarde is wel dat de reden voor de verandering niet de overdracht van de onderneming zelf is. Volgens de informatie die de Commissie heeft binnengekregen, zijn er in het Verenigd Koninkrijk reeds juridische stappen voor dit geval ondernomen, en daarom is de Commissie van mening dat zij eerst de uitslag daarvan moet afwachten om alle gevolgen van de juiste toepassing van het gemeenschapsrecht die dit specifieke geval met zich mee kan brengen, gedetailleerd te kunnen onderzoeken.

Hardstaff
Ik ben enigszins verbaasd over uw antwoord. De gedwongen contractsveranderingen die duizenden docenten uit het hoger onderwijs in de maag gesplitst hebben gekregen hebben ertoe geleid dat deze docenten nu veel meer uren aan veel grotere klassen moeten lesgeven. Als zij deze veranderingen niet zomaar wilden accepteren of collega's steunden die deze veranderingen niet zomaar wilden accepteren, bleek in veel gevallen dat de zogeheten prestatietoeslag werd ingehouden en dat ook de normale verhogingen die zij onder de vroeger arbeidsvoorwaarden konden verwachten niet doorbetaald werden.
De onderliggende oorzaak is dat de overheidssubsidies voor hogescholen dreigen te worden ingetrokken. Daardoor worden directeuren gedwongen deze weg te bewandelen, ook als ze zich eigenlijk liever op de onderwijsbehoeften van hun studenten zouden willen richten.
Als dit eenmaal door de juridische molen is gegaan, heeft de Commissie dan de politieke wil hier iets aan te doen en ervoor te zorgen dat deze zeer grote groep werknemers niet meer hoeft te lijden onder een drastische verslechtering van hun arbeidsvoorwaarden?

Flynn
Ik kan de geachte afgevaardigde alleen maar zeggen dat aanvankelijk de kwestie van omzetting van de richtlijn aan de orde was, en dat het Hof van Justitie enige vonnissen over deze zaak heeft gewezen. Daarin werd bevestigd dat richtlijn 77/187 niet goed in de nationale wetgeving was omgezet. Daarom heeft het Verenigd Koninkrijk extra wetten uitgevaardigd die op één lijn met het gemeenschapsrecht werden geplaatst. Wat de inhoud van de vraag betreft lijken er verder geen problemen te zijn. Er is nog een onafgeronde interpretatiekwestie wat de werknemersvertegenwoordiging betreft, en voor dat geval is er een interpretatie van artikel 169 gepubliceerd. Maar dat heeft niets te maken met de vraag van de geachte afgevaardigde. Voor zover ik weet is de omzetting op dat punt goed verlopen.
Als deze kwesties nu door de nationale rechtbanken worden onderzocht en daar een uitspraak uit voortvloeit, zal ik dit geval en de door u aangehaalde kwestie aan een nader onderzoek onderwerpen. Daar zullen we te zijner tijd dan op terugkomen.

De Voorzitter
Het Vragenuur is gesloten. Vragen die wegens tijdgebrek niet behandeld zijn zullen schriftelijk beantwoord worden.
(De vergadering wordt te 19.35 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Interne markt voor elektriciteit
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0380/96), namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, inzake het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C40457/96-00/0384(COD)) met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende gemeenschappelijke voorschriften voor de interne markt voor elektriciteit (Rapporteur: de heer Desama).

Desama
Mevrouw de Voorzitter, ik wil eerst - u staat me ongetwijfeld toe hiervoor enkele seconden van mijn spreektijd te gebruiken - dat nota wordt genomen van mijn protest als rapporteur over de organisatie van de werkzaamheden door de bureaucratie van het Europees Parlement. Om negen uur 's avonds voor lege banken een van de belangrijkste wetten van de afgelopen twee jaar te bespreken, is ronduit een parlement onwaardig en ik zou graag zien dat u dit aan onze Voorzitter meedeelt.
Welnu, ik ga hier niet in enkele minuten de lange odyssee van de richtlijn over de interne energiemarkt opnieuw schetsen.
Ik wilde enkel dit zeggen: het gemeenschappelijk standpunt van de Raad is in zijn huidige vorm het resultaat van een lange, vruchtbare, maar vaak moeilijke samenwerking vol conflicten tussen Parlement, Commissie en uiteindelijk ook de Raad.
Aanvankelijk lagen de meningen lijnrecht tegenover elkaar. Nu ligt er ter bestudering een gemeenschappelijk standpunt voor ons, waarin niet minder dan 80 % van de in eerste lezing door het Parlement aangenomen amendementen is opgenomen, met tussen beide lezingen een gewijzigd standpunt van de Commissie. Dat toont aan dat wij hier met ons allen zeer serieus en zorgvuldig werk hebben verricht. Ik hecht er in ieder geval aan, mijn collega's van het Europees Parlement te danken, in het bijzonder de leden van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, de Europese Commissie en de achtereenvolgende commissarissen die het dossier onder ogen hebben gehad, van de heer Cardoso tot de heer Papoutsis. Ten slotte wil ik de Raad danken, die in de eindsprint in zichzelf de kracht heeft weten te vinden - en we weten dat dat voor de Raad niet altijd gemakkelijk is - een compromis te bereiken, dat talrijke landen zwaar is gevallen.
Derhalve bevalt het gemeenschappelijk standpunt, zoals het er nu ligt, het Europees Parlement ruimschoots. Wij vinden hierin immers een aantal essentiële elementen terug waarop wij in eerste lezing hadden aangedrongen, waarvan ik in de eerste plaats de openbare-dienstverplichtingen wil noemen. Deze richtlijn voor de interne markt zal inderdaad de eerste handeling in het afgeleide recht zijn dat de openbare-dienstverplichtingen daadwerkelijk bekrachtigt. Op dit terrein gaan wij verder, zo kan men stellen, dan wat tot op heden is gedaan. Ik denk dat dat een goede weg is, een goede stap. Ik denk dat, als iedere partner zich hieraan zou houden voor de komende richtlijnen ten behoeve van de interne markt, men vrij gemakkelijk, dunkt me, een evenwicht kunnen bereiken tussen de wil van de Commissie en die van het Parlement.
Een tweede punt van tevredenheid vormt het feit dat deze richtlijn de markten zal openstellen, zonder echter de verschillende lid-staten ertoe te verplichten, hun stelsel te liberaliseren. De openstelling van de markten is positief, dat willen wij allemaal. De liberalisering zal, ten minste in de overgangsperiode, worden overgelaten aan het eigen inzicht van iedere lid-staat, dankzij de toepassing van een welbegrepen subsidiariteit.
Laten we ook even letten op een aantal punten die rechtstreeks zijn overgenomen uit de suggesties van het Europees Parlement. Ik denk aan de aanbestedingen, bijvoorbeeld bij nieuwe productiecapaciteit. Ik denk aan de mogelijkheid, prioriteit te verlenen aan de centrales die hernieuwbare energiebronnen gebruiken voor de leveringen aan het net. Ik zou nog kunnen doorgaan met het geven van voorbeelden, zoals de geleidelijke openstelling van de markten, wat geheel en al in de door de energiecommissie gewenste richting gaat, en ten slotte, de fameuze "toegang tot het net via onderhandelingen" , wat werkelijk een vondst is van de Commissie en het Parlement samen, teneinde een algemene toegang van derden tot het net te voorkomen. Ik zou nog andere voorbeelden kunnen noemen, bijvoorbeeld de doorzichtigheid van de rekeningen, kortom een hele reeks punten waarover het Parlement uitermate tevreden is. Deze richtlijn, dit gemeenschappelijk standpunt, is een goed gemeenschappelijk standpunt.
Als dat zo is, waarom beperkt het Europees Parlement zich er dan niet toe, het zonder meer goed te keuren? Wel, omdat, zoals La Palice zou zeggen, als 80 % van de amendementen in het gemeenschappelijk standpunt is opgenomen, dan ontbreekt er dus 20 %. Het gaat weliswaar niet om de belangrijkste, maar er zijn toch twee punten, waarover wij een bittere smaak in de mond hebben, ik beken u dat eerlijk. In de eerste plaats kunnen niet alle distributeurs automatisch in aanmerking komen en wij begrijpen heel goed waarom. Volledige vrije keuze zou immers stuiten op grote politieke problemen en het was daarom verstandiger dit punt over te laten aan de subsidiariteit, aan het eigen inzicht van de lid-staten. Maar ik denk dat wij hierop later moeten terugkomen.
In de tweede plaats, en dit betreuren wij wellicht nog heviger, is de richtlijn niet duidelijk genoeg over de harmonisatie. Hierbij wilde ik een beroep op de Commissie doen: als morgen, zoals ik denk - om niet te zeggen, zoals ik vrees - de meeste amendementen, of zelfs alle amendementen, niet de gekwalificeerde meerderheid van dit Parlement behalen, zou ik graag willen dat de Commissie over de harmonisatie een dialoog met het Europees Parlement kan aangaan, een dialoog die in een mededeling zou kunnen worden neergelegd, waarin de Commissie in zekere zin de grote lijnen zou moeten aangeven van wat over twee jaar de harmonisatierichtlijnen die de Raad gaat eisen, zullen zijn.
Wat de amendementen betreft, zeg ik u dat de rapporteur uitsluitend die voorstellen zal steunen die in de Commissie energie, onderzoek en technologie zijn goedgekeurd, en in het bijzonder, zoals u zult hebben begrepen, het amendement over de harmonisatie. Ik zal dus niet de overige amendementen steunen, waarmee ik persoonlijk eventueel wel zou kunnen instemmen en ongeacht hoe sympathiek ze bij me overkomen, en wel omdat zij niet door de energiecommissie zijn goedgekeurd en, voorts, omdat zij zeker geen meerderheid van het Parlement achter zich krijgen.
Ik dank nogmaals al diegenen, die de totstandkoming van deze richtlijn mogelijk hebben gemaakt en ik denk dat, als morgen een of enkele amendementen worden aangenomen, wij morgen de Commissie haar mening hierover zullen vragen.

De Voorzitter
Ik zal uw opmerkingen aan Voorzitter Hänsch doorgeven. Ik moet echter zeggen, dat hierover altijd op de dinsdag- en woensdagavond wordt geklaagd. Wij hebben immers altijd belangrijke zaken op de agenda staan. Het is echter een zaak van de fractievoorzitters, die zich over de agenda buigen en deze vaststellen. Ik zou u daarom willen verzoeken, wanneer er weer eens zoiets is, hierop tijdig tevoren in de fracties te wijzen, maar het gaat nu eenmaal altijd zo en ik begrijp dat deze klacht vandaag weer naar voren is gebracht.

Adam
Mevrouw de Voorzitter, hoe de stemming over de amendementen morgen ook moge uitvallen, we moeten toegeven dat het huidige gemeenschappelijke standpunt een forse verbetering is ten opzichte van de oorspronkelijke tekst, en de heer Desama verdient dan ook lof voor zijn werk. Het debat heeft zo'n zes jaar geduurd, maar dat komt doordat we tussen twee uitersten moeten laveren: aan de ene kant degenen die een volledige monopoliepositie willen en aan de andere kant degenen die volledige liberalisering willen. Het mag een wonder heten dat we een gulden middenweg hebben weten te vinden, hoewel die niet zo in het midden loop als sommigen van ons graag hadden gezien.
We moeten voor ogen houden dat elektriciteit een cruciaal onderdeel van onze economie is. De vraag naar elektriciteit stijgt sneller dan de totale vraag naar energie. Er zijn meer burgers die op een elektriciteitsnet zijn aangesloten dan op een gasnet. Dus ook daarom al neemt het een belangrijke plaats in. Omdat er die band met de mensen is, spelen normen van openbare dienstverlening en de gevolgen voor het milieu voor al onze burgers een directe rol. Het compromis dat de Raad heeft bereikt en dat de elektriciteitsindustrie heeft omarmd, biedt de grootverbruikers een nogal beperkt voordeel van de economische liberalisering. De kleinverbruiker wordt in deze tekst nogal één richting op geduwd.
Bovendien heeft de industrie zeer intensief, en - dat moet gezegd - met succes gelobbyd om haar openbaredienstverleningsplichten in te dammen en de harmonisatie van milieunormen, alsmede de sociale bescherming van de werknemers in deze tak van industrie en op het gebied van de belastingheffing buiten de deur te houden. Het is haar gelukt haar monopoliepositie zoveel en zolang mogelijk te behouden. Wij vinden het jammer dat de Fractie van de Europese Volkspartij bij de stemming in onze commissie niet de kant van de kleinverbruikers koos en de vele implicaties op sociaal vlak en op het vlak van de openbare dienstverlening heeft genegeerd.
In de elektriciteitsindustrie zijn duidelijke zaken van nationaal belang aan te wijzen. Niet alle landen hebben voldoende energievoorraden. Sommige hebben helemaal geen primaire energiebronnen, en daarom is het begrijpelijk dat de nationale regeringen de bevoegdheid moeten hebben om het evenwicht in het gebruik van primaire brandstoffen vast te stellen. Dat is niet in strijd met de beginselen van een interne markt, als tenminste alle brandstofsectoren gelijk behandeld worden. Daarom zal de Socialistische Fractie amendement 11 ondersteunen. Hoe de stemming ook zal uitvallen, de Socialistische Fractie zal op alle manieren die haar ter beschikking staan blijven hameren op de kwesties van openbaar belang. Wij hopen dat de Commissie ons daarin zal steunen.

Mombaur
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, als iets maar lang genoeg duurt, moet het wel goed worden, wordt wel gezegd. Misschien geldt dat ook hiervoor, misschien ook niet. We zullen zien. Waarom gaat het hier? Het gaat erom, dat de verschillende stelsels van energievoorziening in de lid-staten meer naar elkaar moeten toegroeien, dat geleidelijkaan marktstructuren mogelijk worden en dat de verbruikers op den duur meer rechten moeten krijgen dan zij tot op heden hebben. Lang geduurd heeft het zeker, namelijk negen jaar, en het zal ook nog lang duren, namelijk nog eens acht jaar, inclusief de omzetting van de richtlijn in nationaal recht.
Ik wil drie punten aan de orde stellen. In de eerste plaats een compliment aan onze collega-rapporteur voor diens geweldige werk en het opmerkelijke succes, maar ook in het bijzonder een compliment aan de Raad voor een vernuftig compromis. Hoezo compromis? Heel eenvoudig: uiteenlopende feitelijke uitgangssituaties in de vijftien lid-staten moesten op elkaar worden afgestemd; soms volledig liberaal, soms veelsoortig, maar monopolistisch - zoals in mijn land - en soms weer heel anders gestructureerd.
Hoezo vernuftig? Om de simpele reden dat ieder wat geeft en ieder wat neemt. Dat is het beginsel van het compromis. Er komt wat in beweging bij de consumentenrechten en de marktopening: beide bestaan op zich al sinds de verdragen. Maar nu worden zij ambtshalve doorgezet, in homeopathische doses van eerst ongeveer een vierde tot een derde marktaandeel, dan bij de dienstverlening in het algemene openbare belang. Zij zijn officieel erkend. Zij worden nu echter doorzichtig en controleerbaar. Dat is een vooruitgang; ze moeten worden ingeperkt, wanneer de uitvoering wegens de concurrentie aantoonbaar onmogelijk is; in ieder geval moeten de lid-staten het marktopeningsquotum bereiken.
Het derde belangrijke punt is de toegang tot het net. Het is verstandig hier twee modellen te kiezen. Het begrip van exclusieve koper is nieuw, en hier is het gelukt, eigendom en concurrentieverplichting met elkaar in overeenstemming te brengen. Daarbij wordt bijvoorbeeld - ik wil dat toch even melden - ook de moeilijke situatie in de Oost-Duitse energievoorziening gerespecteerd, waar men erin is geslaagd in korte tijd hoge investeringen te verrichten onder gelijktijdige inachtneming van de richtlijn.
Vierde punt is de vrijheid van de lid-staten met de liberalisering verder te gaan. Dat wordt niet tegengehouden, maar door een beschermingsclausule, de zogenaamde negatieve wederkerigheid mogelijk gemaakt. Ook is veel aan de bescherming van het milieu gedacht. De richtlijn zal aanzetten tot innovatie en dus zullen er efficiëntere installaties worden verlangd. Zij bevordert voorts de vraag naar elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen, uit warmte-krachtkoppeling en afvalstoffen. Energieproducenten die hernieuwbare energiebronnen gebruiken, wordt bij het verlenen van vergunningen prioriteit verleend. De richtlijn neemt het subsidiariteitsbeginsel serieus, en biedt mogelijkheden voor twee systemen voor de toegang tot het net, twee systemen bij de aanschaf van installaties voor de generatie van energie en bij de inkoop.
Al met al iets meer concurrentie, een iets groter kostenbewustzijn, iets meer Europese gemeenschappelijkheid, dus een stap in de goede richting. Dat kan men helaas van de ontwerpamendementen niet zeggen. Deze kunnen in vier categorieën worden ingedeeld: amendementen die kunnen worden gemist, amendementen die op een misverstand berusten, destructieve amendementen en amendementen die hier helemaal niet thuis horen, omdat zij niets met het wetgevingsvoorstel te maken hebben.
Omdat me de tijd ontbreekt, wil ik enkel even op de derde categorie ingaan, op de volgens mijn definitie destructieve amendementen, die namelijk duidelijk maken, uit welke verschillende richtingen hier een compromis in elkaar getimmerd werd. Dat geldt bijvoorbeeld voor het voorstel betreffende de distributeurs, waarvan ik persoonlijk eigenlijk ook voorstander was, en waarvoor ik jarenlang heb gestreden, maar dat ik nu niet zal steunen, omdat het het compromis verbreekt. Datzelfde geldt ook voor het voorstel dat slechts een gedeeltelijke marktopening beoogt. Dat is onaanvaardbaar omdat hiermee het compromis in gevaar komt. Zo ook de overdreven verruiming van het begrip "dienstverlening in het openbaar belang" . Ook hier kan hetzelfde argument worden gegeven.
Om al deze redenen heeft mijn fractie besloten, geen amendementen in te dienen, en ook met geen enkel amendement in te stemmen, maar het compromis van de Raad erdoor te helpen.

Scapagnini
Mevrouw de Voorzitter, het gemeenschappelijk standpunt dat wij vandaag in tweede lezing bestuderen, is zowel een communautair succes als een communautaire mislukking.
De uiterlijke datum voor realisering van de ene markt was 1 januari 1993, en in het Verdrag was er geen sprake van uitzonderingen voor de energiesector. Wij moeten niet vergeten - zoals overigens al vermeld is - dat het gemeenschappelijk standpunt inzake elektriciteit al jarenlang allerlei voorstellen en twijfels achter zich aan sleept, dat de onderhandelingen heel lang en moeizaam zijn geweest. Dankzij dat moeizame proces van besprekingen en uitbalanceren is er wel een geleidelijke en behoedzame opening van bepaalde marktsegmenten tot stand gebracht.
In de debatten die zijn gehouden naar aanleiding van de voorstellen van het Groenboek en het Witboek voor het beleid van de Unie is er al duidelijk op gewezen hoe groot de behoefte is aan een gemeenschappelijk beleid. Als wij willen voorkomen dat er een te moeilijke toekomst aan de horizon verschijnt, kunnen we maar beter toegeven dat de Raad uiteindelijk toch maar over de streep is getrokken, en dat het hoe dan ook beter is dat we zo'n akkoord hebben dan dat de zaken waren blijven steken in de huidige situatie.
Tot slot is het ook zo dat het hele pakket aan communautaire bepalingen op energiegebied in feite al een communautair energiebeleid vormt. Eigenlijk hoeft daar alleen nog maar een etiket op geplakt te worden. De Raad heeft dat hele pakket bepalingen al voor zich. Voeg daar nog bij het gemeenschappelijk standpunt van vandaag, en dan valt niet meer te ontkennen dat zo'n beleid daadwerkelijk bestaat.
We staan dus eigenlijk voor een historische kans en er is ook sprake van geboekte successen, want het gemeenschappelijk standpunt is hoe dan ook in de wacht gesleept. Vandaar dat het nu geen pas geeft dat het Parlement moeilijk gaat doen over details, want dan wordt alsnog op de helling gezet wat al bereikt was. Als je het gemeenschappelijk standpunt nu schaakmat wilt zetten, wel wetende met welke politieke kosten dat standpunt bij elkaar gebokst was, dan verloochen je in feite alles weer.
Niemand twijfelt eraan dat de tekst van het gemeenschappelijk standpunt aanzienlijk verbeterd kan worden door die extra elementen waar onze commissie voor pleitte: harmonisering, transparantie van de rekeningen, bescherming van de werkgelegenheidssector en co-generatie, om maar een paar zaken te noemen. Maar we mogen niet vergeten dat het gemeenschappelijk standpunt ruim baan geeft aan de subsidiariteit, en dus zullen deze details beter tot hun recht komen in de diverse toepassingsmogelijkheden voor de lid-staten.
Om al deze redenen pleiten wij voor goedkeuring van de tekst van het gemeenschappelijk standpunt. We moeten ervoor zorgen dat de zaken geen vertragingen meer oplopen en vooral moet voorkomen worden dat wij ervan beschuldigd worden deze vertraging te hebben uitgelokt op het moment van de opkomst van de grote energiemarkt, een van de steunpilaren van het gemeenschappelijk beleid.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, commissarissen, collega's, wij debateren vandaag in tweede lezing over de elektriciteitsrichtlijn met als doelstelling het creëren van een interne markt voor elektriciteit. De liberale fractie is blij met het aanzetten tot opening van de markt. Het is echter opvallend hoe verschillende regeringen er heil in scheppen het ontstaan van een interne markt te vertragen, niet met een of twee jaar, maar met negen jaar. Het is ook opvallend dat de Raad het Parlement vraagt geen gebruik te maken, ik herhaal, geen gebruik te maken van haar wetgevende bevoegdheid, terwijl Parlement en Raad voor dit dossier de medebeslissingsprocedure volgen. Maar als wij bij een zo cruciaal onderwerp voor het totale Europese bedrijfsleven onze bevoegdheid om goede wetgeving te maken niet gebruiken, zijn wij dan niet die tandeloze tijger zoals wij zo vaak genoemd worden? De liberale fractie heeft besloten zich niet in die positie te laten manoeuvreren. De bevoegdheden van het Parlement worden door de Raad vaak ontkend, maar de geschiedenis leert ons dat democratie bevochten moet worden. De liberale fractie steunt dan ook twee amendementen die een noodzakelijke verbetering inhouden van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad.
Ten eerste, het door mijn fractie ingediende amendement 12, dat de positie van de distributiemaatschappijen op de elektriciteitsmarkt betreft. Distributiemaatschappijen dienen door alle lid-staten als volwaardige marktpartij te worden aangemerkt. Voor een goede werking van de interne markt dienen gelijke spelers gelijke rechten te hebben. Juist distributiemaatschappijen kunnen op decentraal niveau initiatieven stimuleren, bv. het opwekken van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen en warmte-krachtkoppeling. Al mijn collega's, ongeacht politieke kleur, van links naar rechts in dit Parlement, hebben onlangs hun steun betuigd aan het opwekken van hernieuwbare energieën bij de discussie over het Witboek Energie. Maar als het op stemmen en op wetgeving aankomt, dan geven alle grote fracties op dit terrein niet thuis. Laten wij, nu het op wetgeving aankomt, die woorden eens omzetten in daden.
Dan amendement 5 van de commissie energie. Daarin wordt gesteld dat bij de productie van elektriciteit zowel aan alternatieve energiebronnen als aan warmte-krachtkoppeling voorrang kan worden gegeven. De liberale fractie zal ook dit amendement steunen. Warmte-krachtcentrales dragen onmiskenbaar bij aan een efficiënt gebruik van energie. Dit bespaart kosten en bevordert het concurrentievermogen van onze industrie en, niet onbelangrijk, spaart het milieu.
Voorzitter, tegenstanders van liberalisering van de elektriciteitsmarkt vergeten dat alleen goede concurrentie ervoor zorgt dat productiemiddelen efficiënt gebruikt worden. Als productiefactor en dus als kostenpost speelt energie een belangrijke rol bij het concurrentievermogen van ondernemingen. Ook in vergelijking met Amerika. Energie kan en mag geen storende factor zijn voor marktwerking. De liberale fractie hecht daarbij aan duurzaam gebruik van bestaande en de inzet van alternatieve energiebronnen. Wij zijn ervan overtuigd dat onder invloed van de tucht van de markt, een markt met gelijkwaardige spelers door de gehele Unie, een gebalanceerd gebruik van verschillende energiebronnen wordt gemaakt en ook alternatieve energie een faire kans zou krijgen. De heer Van Velzen, van de EVP, heeft in een Nederlandse krant de steun van de liberale fractie gevraagd om het standpunt van de Raad ongewijzigd aangenomen te krijgen. Het lijkt mij dat dat niet zo goed werkt als postillon d'amour .

Marset Campos
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats mijn complimenten met het uitstekende werk van de heer Desama, maar meteen daarop zou ik willen vaststellen, dat een van de problemen van het Europese economische model dat onder invloed van het neoliberalistisch beleid van Maastricht tot stand is gekomen, de grote hoeveelheid tegenstrijdigheden is die dat model bevat. Zo zal het voorstel tot harmonisering en liberalisering van de elektriciteitssector vast en zeker het beste beogen, maar omdat geen rekening wordt gehouden met de sociale en politieke aspecten zullen de gevolgen hiervan bijzonder ernstig zijn. Die gevolgen zijn onder meer:
Ten eerste het gevaar voor het verlies aan arbeidsplaatsen en voor de productiestructuren van deze sector in landen die een hoge mate van lokale energievoorziening kennen - zoals in Spanje het geval is, met de energielevering door de steenkoolbekkens van León, Palencia, Asturië, Galicië, Andalusië, enz.-. Vandaar ons amendement om dat percentage van 15 tot 30 % op te trekken.
In de tweede plaats het gevaar voor het karakter van openbare dienstverlening dat elektriciteitsvoorziening dient te hebben, een gevaar dat ontstaat wanneer de distributie grotendeels aan de marktkrachten wordt overgelaten, met als gevolg dat bepaalde delen van de bevolking die al in ongunstige omstandigheden verkeren, nog meer in de problemen komen.
En in de derde plaats de tegenstrijdige situatie die ontstaat door het bevorderen van lagere elektriciteitsprijzen, aangezien dit automatisch zal leiden tot een hoger verbruik; daardoor maken we ons medeschuldig aan een verergering van het nu al ernstige probleem van de luchtverontreiniging, waarmee we tegen onze toezeggingen van de Conferentie van Rio ingaan, en steeds verder af komen te staan van het duurzame ontwikkelingsmodel dat we zo veelvuldig bepleiten.
Om deze redenen zouden wij het verstandiger vinden, als het onderhavige voorstel in heroverweging werd genomen.

Breyer
Mevrouw de Voorzitter, collega's, commissaris, concurrentie is goed, wanneer zij tot grotere doelmatigheid leidt en het milieu niet aantast. De status quo , de monopoliestructuren in de energievoorziening wil niemand. De Groenen komen op voor een concurrerende en tevens milieuvriendelijkste energievoorziening. Het Europees Parlement heeft echter tot op heden niet de kansen aangegrepen om de interne energiemarkt milieuvriendelijker te maken. De richtlijn zal de monopoliestructuren helaas niet openbreken en zorgen voor een milieuvriendelijke concurrentie, integendeel. De richtlijn zorgt voor een monopolie light , een soft monopolie, de concentratieprocessen in de energievoorziening zullen verdergaan. De gemeentelijke en regionale energiebedrijven lopen gevaar en dreigen de marionetten van de grote energiemonopolies te worden.
Pech zullen ook de verbruikers en het midden- en kleinbedrijf hebben, want het richtlijnvoorstel maakt dwarssubsidies mogelijk en de verbruikers en de middenstand kunnen op hoge energieprijzen rekenen, terwijl het grootbedrijf gesubsidieerd wordt met dumpprijzen voor energie.
Maar concurrentie leeft juist van veelsoortigheid. Dit proberen wij met ons ontwerp-amendement over de distributiebedrijven - zoals vele fracties hebben gedaan - tot uitdrukking te brengen. Ons belangrijkste punt van kritiek is het ontbreken van ecologische vangrails. Wij moeten het politieke signaal geven, dat voor de concurrentie op de interne energiemarkt ecologische raamvoorwaarden worden geschapen. Ontbreken deze ecologische raamvoorwaarden, dan leidt dat tot een ecologisch Waterloo.
Het richtlijnvoorstel zal tot dumpprijzen voor energie leiden. Dumpprijzen verhogen de vraag naar energie en zorgen voor energieverspilling. Wij zullen dan ons politieke doel op het gebied van klimaatbeheersing niet bereiken en dat leidt tot een klimatologische ramp. Om dit te verhinderen is compensatie door energiebelasting dringend geboden, zoals de Fractie De Groenen in het Europees Parlement aanbeveelt.
In beginsel zijn wij blij met het feit dat het richtlijnvoorstel de lid-staten nog enige handelingsruimte biedt, die echter ecologisch verantwoord moet worden ingevuld. Denemarken heeft ons bijvoorbeeld getoond, hoe een ecologisch verantwoorde omzetting van de richtlijn er kan uitzien. Ook de Duitse stroomtoevoerwet wordt met het richtlijnvoorstel duidelijk gesteund. Er werd echter verzuimd, deze ecologische handelingsmarge zo duidelijk vast te leggen, dat deze stand kan houden tegen de druk van de industrie. Het Europees Parlement moet de wissels aanbrengen naar een ecologische energiehervorming. Daarom valt het te betreuren dat de warmtekrachtkoppeling en de hernieuwbare energiebronnen niet nog duidelijker de voorkeur hebben gekregen, want de toekomst is aan de warmte-krachtkoppeling en aan de hernieuwbare energiebronnen. Uit een in opdracht van de Nederlandse regering verricht onderzoek blijkt, dat bij niet-benutting van de mogelijkheden voor energiebesparing en van hernieuwbare energiebronnen jaarlijks 45 tot 80 miljard ecu voor de Europese Unie verloren gaat. Daarom was en is het zo belangrijk, dat wij onze integrated resource planning vastleggen.
Dit cijfer maakt duidelijk, dat wij een politiek signaal nodig hebben, geen monopolie light , maar de aanzet tot een ecologische reorganisatie van de interne energiemarkt, een concurrentie van de milieuvriendelijkste energievoorziening en een duurzaam energiebeleid. Het Europees Parlement moet deze kansen grijpen. Wij moeten een helder signaal geven. Een nieuwe Europese ordening van de mededinging in de energiesector moet drie doelen nastreven: klimaatbescherming, ecologische energievoorziening en een efficiënte energiebesparingsstrategie.

Sainjon
Mevrouw de Voorzitter, het gemeenschappelijk standpunt dat ons vandaag wordt gepresenteerd, is het resultaat van een moeizaam bereikt compromis binnen de Europese Unie, dat, zoals op zovele andere terreinen, een formidabele heterogeniteit weerspiegelt.
Mijn fractie is erkentelijk voor het opmerkelijke werk van onze collega Claude Desama, die zich in de afgelopen maanden heeft ingespannen om de verschillende meningen over de elektriciteitsvoorziening nader tot elkaar te brengen. Wij hebben het resultaat van een harde strijd binnen het Europees Parlement hier voor ons liggen; het heeft geleid tot het minst slechte van de compromissen, ook al kan het, vanuit Frans oogpunt gezien, voor sommigen bitter lijken. Wij vragen ons af of het wankele evenwicht dat ons wordt voorgesteld, op den duur niet het wezenlijke gevaar oplevert, dat een concept, waaraan wij bijzonder zijn gehecht, ter discussie zal worden gesteld, namelijk het concept van een echte Europese openbare dienst in de sleutelsector van de elektriciteit.
Wij zijn van mening dat de Unie op bepaalde terreinen, vooral op dat van de energie, afstand moet nemen van een ultraliberale aanpak. Energie ligt ten grondslag aan iedere economische en industriële ontwikkeling. Zij is van wezenlijk belang voor de vooruitgang van het sociale leven. Deze hulpbron kan niet zomaar aan de wetten van de markt ondergeschikt worden gemaakt. Wij hebben op dit punt de grens bereikt van wat in Europa te verdragen is. De mededinging in de elektriciteitsector kan slechts in homeopathische doses gecontroleerd en gereguleerd worden toegelaten. Het mag bijvoorbeeld niet zo zijn dat de Franse regering op basis van deze richtlijn in de komende maanden Electricité de France op losse schroeven zet en gaat ontmantelen. Electricité de France is een staatsbedrijf dat in de vijftig jaar van zijn bestaan ruimschoots heeft aangetoond dynamisch en competent te zijn.
Mijn land, mevrouw de Voorzitter, maakt zich momenteel ongerust. Waarom, uit naam van wat, om welke ideologische gril zou men een stelsel moeten veranderen dat goed werkt en dat een van de goedkoopste elektriciteitsnetten van Europa heeft? Hoe gaan wij de Europese werknemers in deze sector uitleggen, dat liberalisering goed is, terwijl zij overal leidt tot personeelsinkrimping, onzekere banen en een verlaging van de kwaliteit van de dienstverlening? Dat zijn de politieke vragen die wij allen, ongeacht de fractie waartoe wij behoren, in onze landen aan de orde moeten stellen en dat zijn mijn zorgen in Frankrijk, wanneer de omzetting van de richtlijn die wij vandaag bestuderen, op de agenda komt te staan.
Daarom zal ik natuurlijk waakzaam blijven, opdat de openbare elektriciteitsdienst in Frankrijk en in Europa een model van economische en sociale ontwikkeling kan blijven.

Martinez
Mevrouw de Voorzitter, het toeval wil dat wij deze week, naast het verslag van de heer Desama ook het verslag van de heer Herman over de telecommunicatie gaan bespreken.
Behalve dit toeval - we hadden hieraan overigens ook de pensioenfondsen kunnen toevoegen - blijken al deze kwesties onderling verbonden te zijn, omdat het om formidabele goudmijnen gaat, om formidabele winstbronnen en omdat de multinationals in de industrie, de dienstensector en het verzekeringswezen zich uiteraard onder het mom van deregulering, doelmatigheid, privatisering en andere ideologische rookgordijnen van deze goudmijn meester willen maken.
Op het terrein van de elektriciteit heeft dit aanleiding gegeven tot een oorlog van acht jaar teneinde binnen negen jaar 30 tot 35 % van de markt open te stellen. We weten dat hierbij twee stellingen tegenover elkaar staan: ofwel de banalisering van de elektriciteit met het recht van toegang voor allen, ofwel de opvatting dat elektriciteit een specifiek product is - de heer Sainjon zei het daarstraks - dat andere regels verdient.
We zouden, mijnheer Desama, kunnen praten over de techniek, de exclusieve koper, de openstelling van de markt per segment de toegang van derden of zelfs over de vrije keuze van distributiemaatschappijen, wat met twee stemmen verschil binnen de commissie is afgewezen, zoals dat overigens met de hele tekst het geval is geweest. Het komt immers door het ingrijpen van de voorzitter van de energiecommissie dat we deze tekst behandelen, omdat deze op 12 stemmen tegen 12 was blijven steken.
Welnu, de kwestie moet worden aangepakt in politieke termen, in termen van het energiebeleid en van het beleid van onafhankelijkheid van Europa op energiegebied. Willen wij, ja of nee, dat de stroomvoorziening over twintig jaar geheel en al op basis van gas, van Algerijns of Russisch gas, geschiedt, omdat dat financieel gezien rendabeler is? De afschrijvingsperiode van een kerncentrale beloopt 30 tot 40 jaar, evenals de afschrijving van een waterkrachtcentrale of een steenkoolgestookte centrale. Transportkosten zijn hoog, terwijl een gasgestookte centrale veel sneller is afgeschreven en de investeringen veel minder groot zijn. Vandaar uiteraard de snelle toename van dergelijke centrales.
Dezelfde redenering is van toepassing op de kostenstructuur: 100 ecu elektriciteit op basis van gas bestaat uit 20 % investeringen en 80 % brandstof, terwijl voor de overige productiewijzen de verhouding omgekeerd is. Ten slotte zal Europa om financiële redenen uitsluitend nog gascentrales kennen, wat al het geval is in GrootBrittannië. Zo zal Frankrijk zijn energie-onafhankelijkheid verliezen, die het zo moeizaam heeft verworven. En ik zeg het ook voor de ecologen: we zullen de elektriciteit uit andere traditionele energiebronnen, evenals uit blauwe steenkool, windenergie enzovoort moeten opgeven.
Met andere woorden, elektriciteit is een gemeenschappelijk goed en praktisch een gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid. Dit wordt vertaald in het concept van de openbare dienst, hier past geen privatisering. Ik heb al eerder de gelegenheid gehad te zeggen dat men geen feeën privatiseert, zij behoren iedereen toe.

Linkohr
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, in tegenstelling tot de vorige spreker ben ik van mening dat deze richtlijn dringend nodig is; want als wij hier geen politiek compromis vinden, zal het Hof van Justitie een besluit nemen en dan zullen velen hier, die in deze zaal tegen de richtlijn hebben geageerd, beteuterd kijken. Ik wilde in het bijzonder Claude Desama danken dat hij jarenlang aan dit compromis heeft gewerkt, dat hij zelf en vele anderen vernuftig noemt. De richtlijn is echter nog maar een eerste stap. Ik ga er eigenlijk van uit, dat de technische ontwikkelingen in de toekomst de liberalisering nog zal bespoedigen. Over vijf of tien jaar, wanneer er brandstofcellen op de markt zullen zijn, wanneer het stroomtransport over grote afstanden met minder verlies gepaard zal gaan, of wanneer een of andere hernieuwbare energiebron wellicht concurrerender zal zijn, dan zullen wij over de toegang tot het net heel anders spreken dan vandaag. Wij zullen mogelijk een ontwikkeling constateren als in de telecommunicatie, waar de techniek ons daadwerkelijk heeft gedwongen tot een reorganisatie van de ordeningsstructuur.
De richtlijn zal echter, en dat moet men hier ook zeggen, aanzienlijke gevolgen hebben, die wij misschien niet zo graag zien. De noodzakelijke kostenverlaging zal concentratie bespoedigen. Grote bedrijven zullen kleinere opslokken. Kleinere bedrijven zullen zich aaneen moeten sluiten om kostenvoordelen te hebben, en aardgas - dat is ook terecht gezegd - zal een nog groter deel van de elektriciteitsmarkt voor zijn rekening nemen. In enkele lidstaten zal de richtlijn zeker worden aangegrepen om de concurrentie te verruimen, ook al verlangt de richtlijn zelf dit niet. De lid-staten wordt echter een vrij grote speelruimte gelaten.
Ten slotte kom ik nogmaals terug op de vraag van de toegelaten klanten; overigens zeer merkwaardig dat men een klant moet toelaten. Ik vind dat het eigenlijk tot de filosofie van ons verdrag behoort dat men als klant altijd wordt toegelaten. Deze richtlijn is op dit punt echter iets anders. Distributiebedrijven worden dus alleen toegelaten, als de lid-staten dat willen. Daarover hebben wij een ontwerpamendement ingediend, en ik vraag u dit te steunen. De motivatie werd al gegeven. Ik wil alleen nog een opmerking maken voor de heer Mombaur, die ook terecht heeft gezegd, dat het voorstel slim is, maar om taktische redenen wellicht niet geschikt. Hij meent dat het het compromis in gevaar brengt. Het compromis ontstaat niet in een solo-act van de Raad. Het ontstaat aan het einde van onderhandelingen tussen Parlement en Raad, en als wij tot regel maken, dat wij het compromis dat in de Raad na moeizame besprekingen is bereikt, als een constante opvatten, dan hoeven wij niet meer om een uitbreiding van artikel 189b tot andere terreinen te strijden. Daarom verzoek ik u, er nog eens over te denken, of u uw stem toch niet aan dit ontwerpamendement kunt geven, omdat wij het in de grond toch met elkaar eens zijn.

van Velzen, W.G.
Mevrouw de Voorzitter, laat mij beginnen met een groot woord van dank uit te spreken aan het adres van de rapporteur, de heer Desama. Na de eerste lezing heeft de Raad veel suggesties van het Europees Parlement overgenomen en hij is op sommige belangrijke punten zelfs verder gegaan. De heer Desama mag zich met het resultaat gelukkig prijzen. Daarbij was zijn taak in de tweede lezing allesbehalve eenvoudig en ik weet hoeveel energie hij heeft gestoken in de voorbereiding van dit verslag.
Kenmerkend voor een compromis is dat eigenlijk niemand echt tevreden is met het resultaat. Ook mijn fractie heeft lang getwijfeld of zij amendementen zou indienen en ten slotte de afweging gemaakt dat zij er meer aan hecht dat er nu een richtlijn komt die ordening brengt in de elektriciteitsmarkt na zeven jaar en dus aanvaardt zij nu het broze compromis met alle tekortkomingen. Beter een half ei dan een lege dop. Want wat staat ons te wachten als het gemeenschappelijk standpunt van de Raad morgen niet wordt geaccepteerd? Allereerst komen we dan terecht in een bemiddelingsprocedure waarvan de uitkomst zeer onzeker is met het risico van verwerping uiteindelijk door de Raad. Wat gebeurt er dan? De liberaliserende tendensen in verschillende lid-staten zullen voortgaan. Dominante spelers op de markt zullen dan veel te veel kansen krijgen. Private investeerders o.a. de banken zullen een steeds belangrijker rol gaan spelen op de elektriciteitsmarkt. Er zullen grensoverschrijdende joint ventures gaan ontstaan. Daarenboven zal natuurlijk ook het Europese Hof uitspraken doen. Er vindt dan op korte termijn geen enkele vorm van marktordening op Europees niveau plaats. Het risico voor onze burgers dat de leveringszekerheid in gevaar komt, is in zo'n scenario niet gering, om nog maar te zwijgen van al onze mooie en ambitieuze plannen voor meer aandacht voor hernieuwbare energie in onze elektriciteitsvoorziening die thans een te hoge kostprijs hebben. We kunnen ze alle vergeten. Ik wil dan ook vanavond duidelijk van de commissaris horen dat hij het gemeenschappelijk standpunt van de Raad nog steeds volledig ondersteunt en de rug recht houdt en derhalve het broze compromis zoals het er nu ligt, niet laat ondermijnen.
Het moet mij van het hart, alhoewel ik collega Desama's initiatief altijd zeer waardeer, dat een aantal van zijn amendementen toch veel te prematuur is. Ook de amendementen 3 en 8 met betrekking tot de universele dienstverleningsverplichtingen gaan veel te ver en kunnen niet worden ondersteund. Ook amendement 12 van mevrouw Plooij lijkt in de Nederlandse context zeer sympathiek, maar ook de liberale fractie dient te weten dat dit een tijdbom is onder het broze compromis. Wil men op voorhand al het Nederlands voorzitterschap opzadelen met een groot probleem? In dat geval zie ik met belangstelling de constructieve gesprekken tussen uw fractie en de minister van Economische Zaken tegemoet. De gasrichtlijn, toch een speerpunt van het Nederlands voorzitterschap, kan daarmee ook worden afgeschreven omdat deze grotendeels op dezelfde principes is gebaseerd als de elektriciteitsrichtlijn.
Deze richtlijn is te vergelijken met een fles ketchup. In het begin duurt het lang voordat er wat uitkomt. Je moet flink schudden en geduld hebben. Dat hebben wij zeven jaar lang gedaan. Maar daarna komt alles in een stroomversnelling.

Pompidou
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, de richtlijn over de interne elektriciteitsmarkt markeert het begin van de liberalisering van de markt, maar zij moet worden toegepast onder eerbiediging van een fundamenteel beginsel, de openbare dienstverplichting, dat wil zeggen levering en distributie van elektriciteit aan alle burgers, waar zij ook wonen, en tegen dezelfde prijs. Overigens vormt de elektriciteitsector een belangrijk banenreservoir, en met het behoud daarvan is in het gemeenschappelijk standpunt rekening gehouden. Voor de toegang tot het net heeft het gemeenschappelijk standpunt in de kern de resultaten overgenomen van de onderhandelingen tussen Parlement en Commissie en het Parlement kan zich met dit succes gelukkig prijzen.
Bij de stapsgewijze liberalisering en de selectie van distributeurs is de formule gebaseerd op geleidelijkheid en ervaring. In één keer het hele stelsel willen uniformeren houdt immers risico's in; de elektriciteitsmarkt ontkomt hieraan dankzij een geleidelijke en beheerste doorvoering. Hoe dan ook, met het huidige standpunt kan worden gesteund op een reële juridische zekerheid, op basis waarvan de toekomstige strategie uitgewerkt kan worden zonder het investeringsbeleid af te breken.
Mijn complimenten derhalve voor het opmerkelijk evenwichtige werk en de pragmatische en cartesiaanse aanpak van de rapporteur, Claude Desama. Onze fractie zal echter tegen de ingediende amendementen stemmen. Wij vinden het in dit stadium immers ongepast om het debat weer te openen, dat ten koste van langdurige besprekingen een compromis mogelijk heeft gemaakt, waarin rekening is gehouden met het oorspronkelijke standpunt van het Parlement. Het feit dat we de bemiddelingsprocedure niet heropenen, tast het medebeslissingsrecht van het Parlement niet aan, omdat zijn bijdrage al bijzonder significant is geweest.
Het zal in ieder geval noodzakelijk zijn reflectie en actie later voort te zetten met inachtneming van de subsidiariteit en vooral de verschillende culturen van de lid-staten op het gebied van milieubescherming, fiscaliteit en sociaal beleid. Anders zou de concurrentie tussen de verschillende lid-staten onder ongelijke voorwaarden plaatsvinden. Dat zou de samenhang van het energiebeleid van de Europese Unie bedreigen, evenals het tussen de verschillende actoren noodzakelijke evenwicht.

Moreau
Mevrouw de Voorzitter, we moeten vaststellen dat de openbare bedrijven sinds de totstandkoming van de interne markt, nog versterkt door het Verdrag van Maastricht, door de Europese Commissie en de regeringen van de lid-staten op de korrel worden genomen. Zij vormen immers onbetwist brandhaarden van verzet tegen liberalisering en deregulering die deel uitmaken van een maatschappelijke keuze voor concurrentie en winststreven ten koste van het algemeen belang en de bevrediging van de behoeften van de burgers. De elektriciteitsector wordt dus niet gespaard met de aanname van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad over de richtlijn die de elektriciteitsmarkt in 2003 voor 32 % voor de concurrentie openstelt, wat in Frankrijk zou leiden tot het opblazen van Electricité de France, die toch heeft bewezen zeer efficiënt te werken. De enigen die hierbij baat zouden hebben, zouden de grootverbruikers zijn, voornamelijk de grote industriële ondernemingen, ten koste van de kleine bedrijven en de huishoudens, zoals reeds in Groot-Brittannië is gebeurd.
Deze opening voor de concurrentie dreigt bovendien massale ontslagen met zich te brengen, de regionale ongelijkheden te verscherpen en de energievoorziening in gevaar te brengen omdat staten op lange termijn minder zouden kunnen gaan investeren noch zich bemoeien met de keuzes op energiegebied. Door de voorkeur te geven aan de korte termijn, zal vooral worden gekozen voor investeringen die het snelse rendabel zijn, dat wil zeggen gasgestookte centrales, wat ten koste gaat van andere energiebronnen. Welnu, in de energiesector kan een kortetermijnvisie al snel verontrusting wekken en ernstige problemen opleveren voor het milieu en de uitputting van bestaande reserves. De richtlijn doet een aanslag op de bereidheid van de staten hun energieonafhankelijkheid te waarborgen en kan er zelfs toe leiden dat de mogelijkheden om over energie uit eigen energiebronnen te beschikken willekeurig worden beperkt. Zij opent eveneens de weg naar het ter discussie stellen van een aantal verplichtingen van de openbare dienst, met name kostendekkende prijzen, leveringsgarantie, gelijke behandeling van de verbruikers en een evenwichtige verdeling van de lasten.
Al deze elementen hebben onze fractie ertoe bewogen, voor te stellen het gemeenschappelijk standpunt van de Raad te verwerpen, op basis van artikel 92, lid 2, van het Verdrag, dat iedere lid-staat de mogelijkheid biedt zijn diensten in het algemeen belang te organiseren in afwijking van de voorschriften voor de mededinging, alsmede op het subsidiariteitsbeginsel. Er zou immers rekening moeten worden gehouden met de bijzondere eigenschappen van elektriciteit, die geen gewoon goed is als andere goederen, maar een hulpbron die de hele mensheid toebehoort en die dus niet aan de vrije concurrentie mag worden overgelaten.
Onze fractie is vastberaden om samen met vakbondsorganisaties, werknemers en consumentenverenigingen bij te dragen tot een schipbreuk van deze ontwerprichtlijn, bij te dragen tot de verdediging en het herstel van de openbare bedrijven, opdat deze hun taak van openbare dienstverlening volledig kunnen uitvoeren, beantwoorden aan de belangen van consument en personeel en een harmonieuze ruimtelijke ordening mogelijk maken door samenwerking binnen de Europese Unie en op internationaal niveau.

Bloch von Blottnitz
Mevrouw de Voorzitter, liberalisering van de interne elektriciteitsmarkt klinkt geweldig, dat kan allemaal wel goed zijn, maar hoe kan ik van concurrentie spreken, als ik bij voorbaat al een deel buitensluit, niet hieraan laat deelnemen, namelijk de kleine producenten? Hoe kan ik van gelijke concurrentie spreken bij ongelijke belastingstelsels? Ik zou alleen maar willen wijzen naar Zweden, Finland en Denemarken. Naar onze mening is dit een frontale aanval op hernieuwbare energiebronnen en op energiebesparing. Wij zullen bij de traditionele vormen van energieproductie, en die vormen nu eenmaal de krenten in de pap, een handel tegen dumpprijzen krijgen, en dat is precies het tegenovergestelde van wat wij willen, namelijk energie besparen. Wij zullen een zeer groot verschil in de energieprijzen krijgen tussen stad en platteland. Ook het midden- en kleinbedrijf zal zwaar verlies lijden en wij wilden het eigenlijk steunen. Uiteindelijk is dit voorstel, zoals het hier is gepland, zonder prioriteit voor hernieuwbare energiebronnen, zonder prioriteit voor energiebesparing, onaanvaardbaar. Ik zie ook niet in, hoe wij de doelen die wij ons juist met het oog op Rio, op Berlijn en op de inzet van hernieuwbare energiebronnen hebben gesteld, met deze richtlijn voor de interne energiemarkt überhaupt willen nastreven. Wij zullen juist het tegenovergestelde bereiken. Zoals de richtlijn er tot op heden uitziet, is zij onproductief.

García Arias
Mevrouw de Voorzitter, we mogen de commissaris wel gelukwensen met het feit dat er in dit gemeenschappelijk standpunt eindelijk garanties zijn opgenomen ten aanzien van de openbare diensten en de sociale en territoriale samenhang, waarop steeds is aangedrongen door dit Parlement en door zijn rapporteur, de heer Desama, aan wie mijn oprechte complimenten.
Toch hebben wij nog steeds onze twijfels over de vraag of deze maatregelen werkelijk zullen leiden tot prijsdalingen voor iedereen, en tot de schepping van werkgelegenheid. Eigenlijk vrezen wij, dat het tegendeel zal gebeuren.
Wat de kosten betreft, ontbreekt het aan doorzichtigheid. In het geval van Spanje maakt de regering handig gebruik van de aankondiging van deze richtlijn om de vrijwel volledige afbraak van de nationale steenkoolindustrie te rechtvaardigen, en in het verlengde daarvan ook de ontvolking, de stijging van de werkloosheid en de verarming van de Spaanse mijnbouwgebieden.
Met deze richtlijn als voorwendsel en met het argument van de kosten die de overgang naar een concurrerende markt met zich meebrengt, hebben de elektriciteitsbedrijven in Spanje er een overeenkomst weten uit te slepen die de consument met hoge kosten opzadelt, en waarin de overige deelnemers aan de markt vrijwel geen stem hebben, terwijl de elektriciteitsbedrijven hierdoor hun financiële kosten kunnen afwentelen en de voordelen van onrendabele investeringen kunnen blijven genieten net alsof die investeringen wél rendabel waren; hierbij is duidelijk sprake van misbruik van een machtspositie en uitzonderingspositie die zijn versterkt als gevolg van het optreden van de Spaanse regering, bij wie de Europese Commissie zich nader zou moeten informeren over wat er aan de hand is.
De oligopolie van ondernemingen en banken in Spanje wordt verstevigd, terwijl die merkwaardig genoeg toch voldoende winst maken om zich, naar aanleiding van de aangekondigde privatiseringen, datgene toe te eigenen wat in de energiesector en in die van de telecommunicatie nog in handen van de Spaanse staat is. Verliezer is de consument, die voor de kosten van deze transactie opdraait, ofschoon hij als doekje voor het bloeden een kleine tariefdaling krijgt aangeboden. Wie vooral verliezen, zijn de bewoners van de mijnstreken.
Mijnheer de commissaris, mevrouw de Voorzitter, als het Kerstmis is, moeten we ons ook in het Europees Parlement van onze beste kant laten zien. Daarom vraag ik alle fracties, in het bijzonder de Fractie van de Europese Volkspartij, om de amendementen te ondersteunen die pleiten voor een intensiever gebruik van autonome energiebronnen, al was het alleen al om de argumenten van de Spaanse minister van Industrie te ontkrachten, die zich achter deze richtlijn verschuilt om de werkloosheid in vele streken van het Spaanse grondgebied op te drijven. Dat is wat de gemeentebesturen ons verzocht hebben, dat van Fuenteovejuna voorop, en de dames en heren afgevaardigden van de Spaanse Fractie van de Europese Volkspartij weten maar al te goed, welke betekenis Fuenteovejuna heeft.

Soulier
Mevrouw de Voorzitter, staat onze collega, Claude Desama, mij toe aanstonds mijn bescheiden boeketje ereprijs te voegen bij de schitterende lauwerkrans die al aan zijn voeten is gedeponeerd?
Ik meen dat er inderdaad goed werk is geleverd en ik stel al meteen dat de ontwerp-richtlijn die ons ter goedkeuring is voorgelegd om meerdere redenen tot tevredenheid stemt. In de eerste plaats moeten we deze tekst in een historisch en methodologisch perspectief plaatsen. Er moest een compromis worden gevonden temidden van bijzonder complexe nationale, handels- en sociale belangen. En we hebben hier uiteindelijk een tekst die door vijftien landen, dat wil zeggen onze hele Unie, is goedgekeurd. We moeten dus wel krachtige motieven hebben om te besluiten met wijzigingen dit met veel geduld in drie jaar tijd tot stand gebrachte bouwwerk plat te gooien of te ontmantelen en ons over te geven - zoals daarstraks Rolf Linkohr zei - aan juridische haarkloverij of de tekst af te wijzen. Wie zou hierbij winnen? Ik weet het niet, maar ik kan me voorstellen welk een kiem van ontbinding van de interne markt er dan zou ontspruiten!
Hoe zou men immers een markt moeten zien die is opengesteld voor alle be- en verwerkte goederen en diensten, maar die gesloten zou blijven voor een van de meest doorslaggevende factoren voor de groei, dat wil zeggen de energie? Zoals de geschiedenis van de naties en de continenten ons leert, kunnen we terugtrekking en beperkingen niet tot wet verheffen voor de ontwikkeling van de maatschappij, want dat brengt ongeluk en geen welvaart. Integendeel, juist dankzij het slechten van de grensobstakels, het verdwijnen van de tolhuizen en de vergroting van de fysieke markt heeft Europa sinds het appel van Schuman in 1950 vooruitgang kunnen boeken.
Maar tot diegenen die zich zorgen maken, soms overigens aangewakkerd door vooroordelen, meen ik dat we moeten zeggen dat in deze nieuwe fase in de opbouw van een echte Europese Unie rekening wordt gehouden met de collectieve en sociale belangen die door verscheidene lid-staten, waaronder Frankrijk, worden genoemd. En niemand kan in alle oprechtheid tot de publieke opinie zeggen dat het hier om een ongebreidelde liberalisering of een ongecontroleerde en grenzenloze toegang van de producenten tot de hele markt zou gaan, uit angst dat een verwoestende storm hele stukken van onze economie zal wegrukken.
Er zijn voorzorgsmaatregelen genomen en over negen jaar zal er na inventarisatie, opnieuw een debat plaatsvinden om op verstandige wijze te oordelen over eventuele aanpassingen die we hier en daar zouden moeten doorvoeren, over de uitbreiding van de richtlijn op bepaalde punten, op het gebied van de consumentenbescherming. Het gaat dus niet om een revolutie, maar om een evolutie. Wij hebben hier een taak, namelijk alles doen om Europa te laten voortgaan en erop toezien dat er geen factoren zijn die ons continent, en ongetwijfeld de rest van de wereld, op zijn kop zet.
Ik zal, evenals mijn fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij, deze richtlijn ne varietur goedkeuren.

Estevan Bolea
Mevrouw de Voorzitter, ook ik kan niet anders dan de heer Desama geluk te wensen, des te meer omdat ik heel direct getuige ben geweest van de moeite die hij gedaan heeft om ervoor te zorgen, dat dit gemeenschappelijk standpunt er zou komen. En, zoals hij zeer terecht heeft opgemerkt, is dit een gemeenschappelijk standpunt dat voldoet. Wat feitelijk te danken aan de inzet van vele mensen van deze Vergadering.
Het is waar, mijnheer de commissaris, dames en heren, dat wij allen ongetwijfeld liever een andere inhoud hadden gezien, maar dit is een eerste stap, een belangrijke eerste stap waarmee wij een jaar geleden, dames en heren, beslist akkoord zouden zijn gegaan, omdat we toen nog in onzekerheid verkeerden omtrent de mogelijkheid dat we zover zouden komen.
Het is waar dat we graag zouden willen, dat er geleidelijk aan meer rekening werd gehouden met het milieu - dat op het ogenblik nog geen rol speelt in de elektriciteitssector -, zoals we ook zouden wensen dat het energiegebruik efficiënter werd, iets waarover we de mond vol hebben zonder dat dit echter tot daden leidt. Ik ben er echter van overtuigd dat dit bij de volgende stappen binnen ons bereik komt.
Ik heb naar mevrouw García Arias zitten luisteren, en volgens mij heeft zij zich van vergadering en van land vergist, want ik heb niets begrepen van wat ze gezegd heeft. Het leek me eerder een fantastisch verhaal - niet echt grandioos trouwens -, wat ik betreur omdat ik haar als vriendin beschouw, en ze is beslist bij de pinken, maar ik weet echt niet waar ze het over had. Misschien wel over de socialistische regering van de partij waartoe zij behoort, aan wie het te wijten is dat er in Spanje in de steenkoolindustrie 25.000 arbeidsplaatsen verloren zijn gegaan, reden waarom de huidige minister van Industrie nog zoveel mogelijk tracht te redden uit de brokstukken van het energiebeleid van de socialistische regering.
Maar omdat we hier niet zijn om over nationale beleidsvormen te praten, maar over een grootse onderneming, namelijk de Europese Unie, en wel in het bijzonder de interne markt voor elektriciteit, wil ik u zeggen dat mijn fractie geen enkel amendement zal ondersteunen, met uitzondering van die welke betrekking hebben op het gebruik van steenkool.
In de richtlijn wordt erop gewezen, dat hieraan economische preferentie kan worden gegeven, omdat alle steenkool die de lid-staten hebben en willen hebben, kan worden aangewend tot een hoogte van 15 % van het primaire energieverbruik.
In Spanje wordt 18 % van de behoefte aan primaire energie op het ogenblik gedekt door steenkool: hiervan is 10 % steenkool uit Spanje, en 8 % is geïmporteerd. Die 15 % laat dus nog een marge van 50 % open waarop de economische preferentie kan worden toegepast. Maar daarnaast zijn we ervan uitgegaan dat we steun zouden krijgen - dat is althans mijn verzoek - om die 15 % op te trekken tot 25 %. Waarom? Enkel en alleen om die mensen gerust te stellen die zich onnodig hebben laten ophitsen. We hebben een amendement ingediend waarin van 25 % wordt uitgegaan - wat voldoende zou zijn voor tweeënhalf keer de hoeveelheid nationale steenkool die Spanje op het ogenblik gebruikt -; de lid-staten kunnen deze maatregelen dan toepassen al naar gelang hun behoeften en in overeenstemming met een bepaalde overgangsregeling.
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik dank u zeer voor uw aandacht. Alleen deze amendementen zullen wij ondersteunen, de overige niet, omdat we willen dat de interne markt voor elektriciteit binnen korte tijd van kracht wordt.

Secchi
Mevrouw de Voorzitter, ik steek van wal met te zeggen dat de opening en gedeeltelijke liberalisering van de ene elektriciteitsmarkt weliswaar een fundamentele stap naar een complete totstandkoming van de ene markt is, maar tegelijk dient daarbij beseft te worden dat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad over deze belangrijke sector een platform is dat - zoals andere collega's al hebben beklemtoond - eerder beschouwd moet worden als een soort springplank voor verdere ontwikkelingen dan als eindstation.
Andere collega's van de Fractie van de Europese Volkspartij hebben reeds uit de doeken gedaan om welke redenen wij steun geven aan deze tekst zonder enige wijziging, ook al hadden wij er de voorkeur aan gegeven dat op bepaalde punten meer consistente vooruitgang was geboekt. Ik denk bijvoorbeeld aan de rol van de elektriciteitsvoorzieningsbedrijven, onder meer gemeentebedrijven, om een Italiaans voorbeeld aan te halen. Een andere belangrijke kwestie die niet in aanmerking is genomen betreft de speciale toegangsregels tot de geliberaliseerde markt geldend voor consortia en kleine en middelgrote bedrijven. Andere aspecten betreffen de opwaardering van de rol van zelfproducerende bedrijven en onafhankelijke producenten en ten slotte een verdere liberalisering van het grensoverschrijdend elektriciteitsverkeer.
Weliswaar zou het aanbrengen van wijzigingen op de richtlijn in deze fase het risico met zich meebrengen dat acht jaar noeste arbeid in rook zou opgaan, doch dat neemt niet weg dat het Europees Parlement in de nabije toekomst op dit vlak de Raad en de Commissie zoveel mogelijk moet stimuleren opdat, als de richtlijn eenmaal uitgevaardigd is, snel overgegaan kan worden tot verdere maatregelen voor liberalisering van de markt, met alle voordelen van dien voor de concurrentiepositie van het Europese produktiestelsel en voor de verbruikers in het algemeen.
Tot slot wilde ik ook nog beklemtonen dat een spoedige uitvaardiging van de richtlijn bijzonder belangrijk is voor bepaalde lid-staten, zoals Italië, waar de elektriciteitsmarkt - die tot nu toe als echte markt praktisch niet bestaat - binnen korte termijn een radicale herorganisatie zal ondergaan. Zonder het veilige juridische kader van de richtlijn, hoe minimaal dat ook is - en hopelijk wordt de richtlijn door Italië overgenomen met verdere verbeteringen van de aspecten die ik zojuist aanstipte - lukt het niet de pas in het leven geroepen reglementeringsautoriteit van deze sector fatsoenlijk op gang te krijgen en kan er evenmin een begin gemaakt worden met een efficiënte privatisering van de ENEL, het Italiaanse Elektriciteitsvoorzieningsbedrijf. Dit zijn allemaal maatregelen die naast de financiële sanering broodnodig zijn om te garanderen dat Italië de rest van Europa bij kan benen.

Papoutsis
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit waarover we ons nu in tweede lezing buigen, is het resultaat van een lang voorbereidingsproces. Na een debat van acht jaar in zowel de Raad als het Parlement is nu evenwel een oplossing in zicht die alle betrokkenen bevredigt.
Ik dank de heer Desama heel hartelijk voor zijn uitstekende aanbeveling voor de tweede lezing, alsmede voor de wijze waarop hij de afgelopen zes jaar in het Parlement tot dit onderwerp heeft bijgedragen. Zowel zijn persoonlijke suggesties en inzet als de resoluties van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie hebben ertoe geleid dat we deze heel belangrijke richtlijn thans in tweede lezing in de Algemene Vergadering kunnen behandelen.
Uit het gemeenschappelijk standpunt van de Raad blijkt niet alleen dat de lid-staten - zoals de heer van Velzen in zijn tussenkomst heeft opgemerkt - een hoge mate van eensgezindheid over dit onderwerp hebben bereikt, maar ook dat een compromis tussen de instellingen van de Unie over deze materie tot stand is gekomen. De heer Soulier heeft dan ook gelijk als hij wijst op het grote belang van dit standpunt, dat nieuwe wegen voor het communautair energiebeleid opent.
De heer Desama heeft al benadrukt dat 80 % van de amendementen die het Parlement in eerste lezing heeft aangenomen, in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad werden overgenomen.
Het standpunt van de Raad behelst basisbeginselen en gemeenschappelijke regels voor de interne elektriciteitsmarkt die de lid-staten in nationale wetgeving moeten omzetten en in de nationale stelsels voor de elekriciteitssector moeten integreren. De richtlijn, die rekening houdt met de subsidiariteit, legt geen eenvormig systeem aan de lid-staten op, voorziet in een zekere flexibiliteit bij de toepassing van de regels en vermijdt excessieve regelgevingen - wat onder meer blijkt uit de mogelijkheid van de lid-staten om een keuze te maken tussen verschillende modellen en oplossingen.
Ik wil er de heer Pompidou in dit verband op wijzen dat de richtlijn - die voorziet in minimale mededingingsregels waaraan alle stroomproducenten en -distributeurs in de lid-staten van de Unie zich moeten houden - de onderlinge verschillen in de nationale beleidsvormen voor de elekriciteitssector zal verkleinen en de betrokken markt tot op zekere hoogte zal liberaliseren.
Daar de richtlijn de marktkrachten in de elektriciteitssector introduceert, ben ik het eens met de heren Scapagnini en Linkohr en mevrouw Estevan Bolea die er in hun tussenkomsten hebben op gewezen dat deze wetgeving in belangrijke mate tot de verbetering van het internationale concurrentievermogen van de Europese elektriciteitssector zal bijdragen.
De richtlijn gaat ervan uit dat de elektriciteitsmarkt en alle betrokken deelsectoren een openbare-dienstverplichting hebben. Het gaat om een verplichting die door iedere lid-staat afzonderlijk wordt vastgesteld in het daarvoor bepaalde communautair kader en kan worden opgelegd aan de op de nationale markten opererende elektriciteitsbedrijven, zulks om het algemeen economisch belang te dienen.
De openbare-dienstverplichting moet door elk van de lid-staten nauwkeurig worden omschreven op basis van objectieve, doorzichtige en controleerbare criteria, die niet tot discriminaties leiden. Ze moet beantwoorden aan één van de vijf doelstellingen die op communautair vlak werden overeengekomen en welke betrekking hebben op de zekerheid en continuïteit van de elektriciteitsbevoorrading, de kwaliteit en prijs van de stroomvoorziening en de milieubescherming. De Commissie, die door de lid-staten in kennis wordt gesteld van de door hen vastgestelde verplichtingen, heeft tot taak ze aan het communautair recht te toetsen.
Het betreft een mechanisme dat de lid-staten in staat stelt het passende evenwicht tot stand te brengen tussen de vereisten van de vrije concurrentie en die van de openbare diensten, in zoverre dat voor de behartiging van het algemeen openbaar belang onontbeerlijk is. De heer Gordon Adams heeft in zijn interventie trouwens al op de betekenis en de noodzaak van dit evenwicht gewezen. Ik herinner eraan dat het gaat om een oplossing die na jarenlang overleg tussen de lid-staten tot stand is gekomen en door de Raad met eenparigheid van stemmen werd goedgekeurd. Ik wijs er ook op dat elk woord van het desbetreffend artikel in het gemeenschappelijk standpunt op een goudschaaltje werd gewogen, en de uiteindelijke formulering op het hoogste politiek niveau werd aangenomen. Ik vraag mevrouw García Arias en de heren Marset Campos en Sainjon dan ook te aanvaarden dat de tekst van artikel 3 zorgt voor het juiste evenwicht tussen de vereisten van de vrije mededinging en de noden van de openbare-dienstverplichting. Daarom verzoek ik het Parlement dit delicaat evenwicht, dat - ik herhaal - met heel veel moeite werd bereikt, niet ongedaan te maken.
Sommige amendementen die het Parlement in tweede lezing heeft ingediend, zijn erop afgestemd de sociale dimensie van het gemeenschappelijk standpunt te versterken. Ik herinner eraan dat de Commissie in het verleden ook al pogingen in die zin heeft ondernomen. Opgemerkt zij evenwel dat het probleem van de harmonisatie van de sociale voorwaarden in de elektriciteitssector niet sectoraal maar globaal moet worden benaderd. Ik benadruk in dit verband dat de sociale - en andere - aspecten die met de toepassing van de richtlijn verband houden, kunnen worden besproken in het Raadgevend comité voor de energie dat de Commissie wil oprichten en waar de belanghebbenden van de sector, met inbegrip van de vertegenwoordigers van de vakbonden, deel van uitmaken. We mogen niet uit het oog verliezen dat de fundamentele doelstelling van de richtlijn erin bestaat het internationale concurrentievermogen van de Europese elektriciteitsindustrie te versterken, wat ook de werkgelegenheid in hoge mate zal stimuleren.
Andere amendementen van het Parlement betreffen de milieukundige dimensie van het probleem. Ik ben het in dit verband eens met wat de leden Plooij-van Gorsel en Breyer hebben gezegd over de verbetering van de energie-efficiëntie en de versterkte aanwending van hernieuwbare energiebronnen.
Op de opmerkingen van mevrouw Bloch von Blottnitz wil ik antwoorden dat de Commissie van oordeel is dat een passende strategie ter stimulering van hernieuwbare energieën beter wordt uitgewerkt in het kader van het groenboek over hernieuwbare energieën dat ze onlangs heeft goedgekeurd en aan het Parlement heeft overgemaakt dan in de context van de richtlijn betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit waarover we ons thans buigen. Ik herinner er overigens aan dat de voorstellen terzake van het Parlement, met name de suggesties in het uitstekende verslag over hernieuwbare energieën van de heer Mombauer, aan de grondslag liggen van het groenboek van de Commissie. Ik vraag de geachte afgevaardigde dan ook te zijner tijd op dit onderwerp terug te komen. De Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie heeft voor de tweede lezing ook amendementen ingediend die aandringen op een ruimere harmonisatie van de elektriciteitssector, wat noodzakelijk is voor de goede werking van de interne markt voor elektriciteit.
Daar ook de Commissie van oordeel is dat de elektriciteitssector, in het bijzonder de regels voor de naleving van milieuvoorschriften en de belastingheffing, verder moet worden geharmoniseerd, heeft ze haar diensten al opgedragen deze problemen te onderzoeken. Een eerste studie - die gericht is op de onderkenning van de aspecten welke voor harmonisatie in aanmerking komen - is al ver gevorderd.
Ik kan de heer Desama in dit verband verzekeren dat de Commissie de politieke wil heeft op dit vlak vooruit te komen. We bereiden trouwens een mededeling hierover voor die we ten spoedigste aan de Raad en het Parlement - dat hierom heeft verzocht - willen overmaken. Ik vraag het Parlement dan ook de resultaten van het desbetreffend onderzoek af te wachten en niet op onze toekomstige voorstellen vooruit te lopen, waarmee het trouwens afbreuk doet aan het initiatiefrecht van de Commissie. Daar ik evenwel vermoed dat het Parlement dit recht niet wil beperken op een belangrijk ogenblik als dat waarop de Intergouvernementele Conferentie plaatsheeft, wil ik vragen nog wat geduld te oefenen.
De Commissie steunt het gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Ze is namelijk van oordeel dat het gaat om een compromis dat de voorstellen van het Parlement behelst en de belangen van de Unie zo goed mogelijk behartigt. Voorts is ze van mening dat het broze evenwicht in het gemeenschappelijk standpunt, dat slechts na lastig en langdurig overleg werd bereikt, niet mag worden verstoord en de richtlijn ten spoedigste moet worden aangenomen, zodat er een eind komt aan de onzekerheid in de Europese elekriciteitssector - wat zowel de burgers als de elektriciteitsproducenten in Europa wensen en wat hen beide ten goede zal komen. Daarom verzoekt ze het Parlement het gemeenschappelijk standpunt ongewijzigd goed te keuren.
Ik herhaal dat de Commissie de nodige politieke wil heeft om dit thema vooruit te helpen, en wenst dat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zonder amendementen wordt aanvaard. Als het Parlement toch besluit amendementen in de tweede lezing aan te nemen, is de Commissie wel bereid ze aandachtig te onderzoeken en haar standpunt erover na de stemming uiteen te zetten. Ik verzeker het Parlement dan ook dat ik morgen tijdens de stemming in de Algemene Vergadering aanwezig zal zijn.
Ik wijs er nog op dat de stemming van morgen van belang is voor de verwezenlijking en openstelling van zowel de interne markt voor elektriciteit als die voor aardgas. Door de goedkeuring - of verwerping - van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad dat we thans behandelen, zendt het Parlement immers een boodschap die ook het debat over de richtlijn betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas zal beïnvloeden.
Tenslotte dank ik de heer Desama en alle Parlementsleden die de afgelopen maanden en jaren tot dit onderwerp hebben bijgedragen, voor de wijze waarop ze met de voor energie bevoegde commissarissen hebben samengewerkt. De goedkeuring van het onderhavige gemeenschappelijk standpunt van de Raad betekent de bekroning van een jarenlang werk en is ongetwijfeld een succes voor zowel het Parlement als de Commissie.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.30 uur plaats.

Concurrentie in de telecommunicatie
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0402/96) namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de richtlijnen 90/387/EEG en 92/44/EEG van de Raad met het oog op de aanpassing aan een door concurrentie gekenmerkte context in de telecommunicatie (Rapporteur: de heer Herman).

Herman
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, mijn taak zal ongetwijfeld veel gemakkelijker zijn geweest dan die van de heer Desama, want het Parlement en de Commissie zijn het heel snel eens geworden over een oriëntatie, die, overigens, grotendeels werd bepaald door de uitzonderlijk snelle technische ontwikkelingen, waarmee onze nationale exploitanten te maken hebben gehad. En zij hebben al gauw moeten toegeven dat de monopolies onmogelijk konden worden gehandhaafd. Het ging niet om Electricité de France of andere staatsmonopolies. Hier bestond geen andere weg, als we niet eenvoudigweg gemarginaliseerd wilden worden en zouden moeten verdwijnen.
Het verheugt me te kunnen vaststellen dat er binnen de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid geen conflicten waren over het opnieuw indienen van een reeks amendementen uit de eerste lezing, die gedeeltelijk door de Commissie waren verworpen, ook al heeft zij er wel goed rekening mee gehouden. Ik wilde snel de vijf punten aan de orde stellen, waarover nog enkele kleine verschillen van mening bestaan.
Ten eerste amendement nr. 5 over de definitie van huurlijnen. Ik denk dat wij, na rekening te hebben gehouden met de bezwaren van de Commissie tijdens de eerste lezing, dit amendement zodanig hebben geherformuleerd dat iedere ambiguïteit is weggenomen. Het tweede punt betreft de nummerportabiliteit. Wij hebben in twee landen, waar de concurrentie is ingevoerd, kunnen zien dat de nummerportabiliteit in die zin een fundamenteel probleem vormt, dat ook al biedt een concurrent lagere of aantrekkelijkere tarieven de consumenten aarzelen om over te stappen, omdat dat voor hen een verandering van nummer betekent. Dat is geen groot probleem voor een individu, maar wel een kostbare aangelegenheid voor ondernemingen die talrijke drukwerken verspreiden, advertenties plaatsen of al een hele reeks documenten hebben waarin hun telefoon- en faxnummer voorkomt. Daarom vormt de nummerportabiliteit een belangrijk element.
Wij leggen veel nadruk op een meer politiek probleem, namelijk de onafhankelijkheid van de regelgevende instanties die u op nationaal niveau heeft gelaten. Nu eenmaal voor deze hachelijker en minder veilige weg is gekozen, moeten we er toch minstens voor zorgen dat deze regelgevende instanties onafhankelijk zijn en niet een simpel vijgeblad vormen om de verbolgen blik van de commissarissen af te leiden, maar dat zij in feite een vermomming van de nationale exploitant vormt. Ik ga geen voorbeelden noemen, maar iedereen heeft begrepen waarop ik doel - ik zie het aan uw glimlach.
Tweede probleem: de financiering van de universele dienst. Wij zijn het er allemaal over eens dat er een universele dienst moet zijn. De Commissie heeft hierover interessante voorstellen gedaan, maar sommigen van onze vrienden vinden dat deze niet ver genoeg gaan. Wij zelf vinden dat uw voorstel vrij gematigd is en dat hierop een brede consensus kan worden verkregen, maar dat het uiteraard niet voldoende is iets tot universele dienst te verklaren; men moet ook kunnen zeggen wie dit betaalt.
Vandaag zien we als bij toeval dat een reeks landen aan de universele dienst een maximale definitie geven, omdat zij heel goed weten dat dit de concurrentie kan tegenhouden, omdat de een zeker kan zijn van de steun van zijn land en de ander, de concurrent, alles voor eigen rekening moet doen. Dat zou het belang van de liberalisering beperken en het is in mijn ogen dus dringend gewenst dat de Commissie een richtlijn opstelt, wellicht zelfs een verordening, over de financiering van de universele dienst.
Ten slotte vragen wij, zonder ons overigens te veel illusies te maken, omdat de Commissie niet meer de oude moed van vroeger heeft, ten slotte vragen wij dus om een supranationale Europese autoriteit die erop toeziet dat de nationale regelgevende instanties een vaste jurisprudentie waarborgen. Of het de Commissie zelf is of een instelling onder het gezag van de Commissie maakt ons niet veel uit, maar als wij geen Europese autoriteit instellen die ervoor moet waken dat de regelgevende instanties elk naar eigen goeddunken handelen, zullen wij uiteindelijk krijgen wat we juist wilden voorkomen, namelijk vijftien markten die gescheiden blijven. Er is dus een uniforme regeling nodig, dat lijkt me duidelijk, of althans een uniform toezicht op de regelgeving.

Read
Mevrouw de Voorzitter, mijn felicitaties aan de rapporteur, de heer Herman, voor zijn verslag, dat door de Socialistische Fractie zal worden gesteund. Ik wil nader ingaan op enkele van de onderwerpen die hij heeft aangesneden. Dit Parlement heeft zich herhaaldelijk over de onafhankelijkheid van de nationale reglementeringsinstanties uitgelaten. De commissaris weet waarschijnlijk nog wel dat bij het voorgaande verslag over spraaktelefonie, dat het eerste was dat de post-Maastrichtse verzoeningsprocedure inging, de onderhandelingen tussen Parlement en Raad strandden op zowel de onafhankelijkheid als de middelen die aan deze reglementeringsinstanties zouden worden toegewezen. Het lijkt vanzelfsprekend dat als de instanties niet onafhankelijk zijn - en als ik de heer Herman even mag napraten: voorbeelden van gebrek aan onafhankelijkheid liggen eerder voor het oprapen dan voorbeelden van onafhankelijkheid, laten we daar geen doekjes om winden - en als ze niet de middelen hebben om de taak te vervullen die de Commissie hun terecht toebedeelt, wij wetgeving aan het opstellen zijn die welhaast gedoemd is te mislukken.
Ik zou graag horen wat de commissaris te zeggen heeft over de plannen van de Commissie met betrekking tot een Europese reglementeringsinstantie, en hoe hij de koppeling ziet tussen een voorgenomen Europese reglementeringsinstantie en de nationale reglementeringsinstanties. Het is waar dat het ons in het verleden niet gelukt is goede wetgeving op dit belangrijke gebied uit te vaardigen. Daar zijn begrijpelijke redenen voor aan te voeren. Wat uit dit voorstel en uit vele andere overduidelijk blijkt, is dat we steeds minder tijd hebben, en niet alleen vanwege de streefdatum voor liberalisering, die we ons zelf hebben opgelegd; we hebben ook steeds minder tijd om ervoor te zorgen dat deze industrie in Europa kan overleven en kan concurreren met de Verenigde Staten van Amerika en Japan. Vanavond had ik een vergadering met vertegenwoordigers van de informatietechnologie-industrie in Europa. Ik kan wel begrip opbrengen voor hun bezorgdheid en frustraties.
Ik wil de Commissie iets vragen - ik weet dat u deze vraag misschien niet nu direct kunt beantwoorden, maar als u het goedvindt zal ik u hierover schrijven. De vraag is: kan hij aangeven hoeveel van de huidige telecommunicatiewetgeving officieel door de lid-staten is omgezet en ook hoeveel lid-staten deze wetgeving werkelijk ten uitvoer leggen en welke maatregelen de nationale reglementeringsinstanties hebben getroffen? Als we bij benadering een antwoord op deze vragen krijgen - en de leden die op dit terrein werken kennen sommige van die antwoorden - zouden we al een heel eind op weg zijn met het creëren van een Europese reglementeringsinstantie.
Ik wil nog wel even kwijt aan de commissaris dat het mij niet juist lijkt - andere leden van dit Huis denken er misschien anders over - om een Europese reglementeringsinstantie op te zetten enkel en alleen omdat de nationale regelgeving niet werkt. Er zijn toch duidelijke taken die op nationaal niveau moeten worden uitgevoerd en taken die op Europees niveau moeten worden uitgevoerd. Een en ander zou wellicht wat duidelijker worden als de commissaris hierover iets zegt, en ook over het voortreffelijke verslag van de heer Herman.

Lindqvist
Mevrouw de Voorzitter, vanaf 1 januari 1998 zal er dus vrije concurrentie bestaan op de telecommunicatiemarkt. Van de kant van de liberale fractie is reeds bij de eerste behandeling, op 31 mei van dit jaar, gewezen op het belang van een reëel kader en reële wetgeving, waarmee het voor de nieuwe grotere markten gemakkelijker wordt gemaakt om zo goed mogelijk te functioneren. Dat is ook mogelijk gemaakt door de zogenaamde kaderrichtlijn van 1990. Maar wil de markt kunnen werken, dan is ook van belang dat verschillende actoren hun speciale rol kunnen behouden. De nationale regelgevende instantie moet daarom in de eerste plaats bevoegd zijn, maar ook vrij en geheel onafhankelijk. Ze moet onafhankelijk zijn van alle organisaties en bedrijven die netwerken, uitrusting en diensten voor telecommunicatie leveren.
Onze fractie schaart zich dus op alle wezenlijke punten achter dit verslag, en onderstreept speciaal het voorstel inzake een raadgevend comité met vertegenwoordigers van de nationale regelgevende instanties. Het is van belang dat de gebruikers, de consumenten, in dit comité goed vertegenwoordigd. Wij gaan ervan uit dat de bijeenkomsten en handelingen van het comité openbaar zijn. De commissie en het raadgevend comité dienen de ontwikkeling nauwkeurig te volgen en verslag uit te brengen aan de nationale regelgevende instanties en aan de actoren op de markt. Als dit op de juiste wijze gebeurt, is er volgens mij misschien geen afzonderlijke Europese regelgevende instantie nodig.
Bij de vorige behandeling heeft het Parlement zich geschaard achter de meeste voorstellen van de commissie economische zaken, betreffende wijzigingen in de wetgeving, preciseringen van eisen op het gebied van algemene dienstverlening enz. De Commissie heeft de meeste wijzigingen ook goedgekeurd.
Informatie mag niet alleen een kwestie van techniek zijn - het is net zo goed een kwestie van democratie en van het bieden van dzelfde mogelijkheden aan alle groepen. Daarvoor is scholing nodig, maar het is ook nodig dat telecommunicatiebedrijven en autoriteiten ervoor zorgen dat ook afgelegen regio's en de dunst bevolkte gebieden in onze lid-staten door hun diensten worden gedekt.

Bangemann
Mevrouw de Voorzitter, de heer Maher heeft gelijk, wij moeten ons al heel snel weer bezighouden met wijzigingen van richtlijnen die wij pas enkele jaren geleden hebben aangenomen. De ONP-kaderrichtlijn werd in 1990 aangenomen en de richtlijn voor huurlijnen pas in 1992. Maar dat is iets waarmee wij waarschijnlijk in de komende jaren te maken blijven krijgen. De enige troost die ik uit deze omstandigheid kan putten, is het feit dat ik vaak het genoegen heb, verslagen van de heer Herman te lezen. Het is waar, de technische ontwikkeling zal zo snel gaan, dat een groot deel van wat wij in de afgelopen jaren hebben besloten, al spoedig praktisch verouderd zal zijn.
Ik hoef hier maar één trefwoord te noemen, dat ons in de komende maanden verder zal bezighouden, namelijk de convergentie, dus het samenvallen van de tot op heden verschillende diensten in de telecommunicatiesector, dat door de technische mogelijkheden wordt bevorderd. Onderscheid dat wij vandaag nog vanzelfsprekend vinden, tussen telefoon, televisie of radio en andere toepassingen, raakt steeds meer in onbruik en de juridische voorwaarden die momenteel worden opgesteld om dergelijke diensten afzonderlijk te behandelen, zullen diepgaand veranderen. Wij zullen ons in de komende jaren daarom helaas - of godzijdank, naar gelang men hier tegenover staat - met wijzigingen moeten bezighouden.
Op dit punt hebben wij geen grote problemen met elkaar. Van de zeven ontwerpamendementen van het Parlement kan de Commissie er vier aanvaarden, drie niet. Ik zal u zo dadelijk zeggen waarom niet, maar laat u mij eerst iets over de amendementen zeggen, die wij overnemen. Het gaat met name om de amendementen nrs. 4 en 6, althans delen daarvan, waar een toezichthoudende autoriteit wordt verlangd. De heer Herman weet dat het niet aan het ontbreken van moed bij ons ligt, dat wij zogezegd eerst de realiteit erkennen, dat tot op heden geen enkele lid-staat voor deze gedachte kan warmlopen. Nu is de Commissie zeker in staat, iets in beweging te brengen, maar wij kunnen de Raad niet volledig vervangen wanneer hij iets niet wil, dat zal iedereen begrijpen.
Toch hebben wij ervoor gezorgd, dat in deze situatie geen chaos ontstaat. Wij hebben grondregels voor de onafhankelijkheid van de nationale regelgevende instanties opgesteld. WIj hebben beginselen voor hun besluitvorming opgesteld, van algemene principes - doorzichtigheid, geen discriminatie enzovoort - tot afzonderlijke voorschriften voor bepaalde problemen, bijvoorbeeld de toekenning van vergunningen en dergelijke. Dat houdt in, dat de huidige situatie, waarin deze nationale instanties werken, geen Europees kader ontbeert en wij zullen daarop natuurlijk toezien, mevrouw Read, want de Commissie moet bij de uitvaardiging van Europese wetten de toepassing van deze wetten controleren en in voorkomende gevallen ingrijpen.
Wij hebben ook een precieze lijst van wie wat in nationale wetgeving heeft omgezet. Ik kan dat nu niet uit mijn hoofd zeggen, ik heb de lijst vanmiddag pas gezien, maar over het algemeen is het omzettingspercentage heel behoorlijk. Zoals altijd hebben wij enkele kandidaten die achteraan hobbelen, maar ik ben er zeker van, dat zij de achterstand zullen inhalen. Maar ook als zij niet inlopen, is dat voor de betrokkenen geen ramp. Volgens de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie is een aangenomen richtlijn die niet in het nationale recht werd opgenomen, een voldoende rechtsgrondslag voor aanspraken door derden. Als iemand bijvoorbeeld geen vergunning krijgt, omdat een bepaalde richtlijn in een lid-staat nog niet is omgezet, heeft hij wettige aanspraken en kan hij zo nodig een klacht indienen. Dat wil zeggen, ook daar waar een bepaalde achterstand bij de omzetting van Europese richtlijnen kan worden vastgesteld, is dat voor individuen geen ramp.
Wij zullen met de ervaringen die wij in de komende jaren opdoen - dat kan men al bij voorbaat stellen - uiterlijk in het jaar 2000 tot een soort Europees agentschap - of hoe men dat ook noemen wil - komen, want het is absoluut juist, wat alle sprekers hier hebben gezegd: sommige zaken kan men nationaal regelen, andere zaken kan men echter niet nationaal regelen, omdat de omvang van een dergelijk besluit de nationale grenzen overschrijdt.
Hoe meer wij echter de lid-staten eerst slechte ervaringen laten opdoen, hoe minder zij de Commissie en het Parlement later het verwijt zullen maken, dat wij weer eens op jacht zijn naar nieuwe bevoegdheden. Dat is werkelijk niet ons probleem. Het probleem is dat wij adequate oplossingen moeten vinden.
Wij hebben natuurlijk ook al gewerkt aan de kwestie van de universele dienst en de berekening alsmede de financiering ervan. Wij hebben daarover een mededeling gepubliceerd, en daarom zouden wij dit probleem nu niet in het kader van deze wijziging van de ONP-richtlijn willen bespreken. Het gaat om een algemeen probleem. Het doet zich voor bij de ONP, het doet zich voor bij de schakelingen enzovoort, en daarom is het beter dat wij een algemene regel voor de universele dienst hebben.
U kent onze mening daarover: wij willen de lid-staten in staat stellen financieringsmogelijkheden te bieden, indien zij menen dat zij dat nodig hebben. Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat enkele lid-staten de universele dienst niet uit openbare middelen of uit extra bijdragen behoeven te financieren. Wij zullen dadelijk nog in een andere context over de details kunnen spreken, en ik zal daarover dan nog iets zeggen, want de mededeling staat direct na dit debat op de agenda.
Het idee van één enkele geconsolideerde juridische tekst - delen van de amendementen nrs. 4 en 6 - is mij zeer sympathiek. Ik heb met mijn medewerkers overlegd of wij niet het beginsel van de codificering op het terrein van de telecommunicatie kunnen invoeren, dat wil zeggen dat wij een bundel van reeds aangenomen wetsteksten publiceren en alleen wat in deze bundel staat, is rechtsgeldig. Het zou voor alle betrokkenen een reusachtige hulp betekenen, wanneer zij in de codificatie telkens de tekst in de rechtsgeldige vorm kunnen vinden. Tot op heden zijn onze juristen er nog niet toe gekomen dit idee over te nemen, want het betekent natuurlijk, zo u wilt, een dubbel wetgevingsbesluit. Eerst wordt de tekst aangenomen, en dan wordt er het besluit genomen dat deze tekst in de codificatie wordt opgenomen, en dat is een nieuwe procedure. Wij moeten er eens over nadenken hoe wij dat zullen doen. Als alternatief wilden wij een soort jungleboek publiceren, dat wil zeggen alles wat geldig is, zonder rechtskracht in een bundel opnemen. Dat zullen wij waarschijnlijk toch wel moeten doen, wanneer wij de convergentieproblematiek aanpakken, want dat zal ons ertoe dwingen, praktisch alles wat wij tot op heden over de telecommunicatie hebben besloten, nog eens na te gaan en eventueel te wijzigen.
Dat zijn, denk ik, de problemen die wij hier te bespreken hebben. Ik dank u voor de goede samenwerking, ook bij de wijziging, en ik denk dat wij voor half 1997 met de daadkrachtige hulp van het Nederlandse voorzitterschap de definitieve aanneming kunnen vieren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.30 uur plaats.

Universele dienst in de telecommunicatiesector
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0389/96) van mevrouw Berès, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's (COM(96)0073 - C4-0205/96) over de universele dienst in de telecommunicatiesector in het perspectief van een volledig geliberaliseerde omgeving.

Berès
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, in de overgang naar de liberalisering van de telecommunicatie, die in de Europese Unie in gang is gezet, komt de tekst waarover wij ons vandaag gaan uitspreken, erg laat. De tekst komt laat en de juridische waarde ervan staat niet vast. Men liberaliseert snel via richtlijnen, men regelt laat - laten we hopen niet te laat - via mededelingen.
Welnu, de universele dienst in de telecommunicatiesector kan niet worden beschouwd als een onbeduidend element van de liberalisering. Hij zorgt voor evenwicht. Alleen met de universele dienst kunnen ruimtelijke ordening, gelijke toegang voor iedereen, economische en sociale samenhang en werkgelegenheid aan de orde komen.
Europa heeft behoefte, de burgers van Europa hebben behoefte aan openbare diensten, diensten in het algemeen belang. Dat moet in het Verdrag van Rome worden opgenomen, dat moet in iedere sector worden opgenomen en in de telecommunicatiesector kan het belang van de burgers niet worden samengevat in een verlaging van de kosten, waarvoor de liberalisering in beginsel moet zorgen.
Buiten de openbare voorschriften die de verplichtingen in termen van openbare vrijheden of milieubehoud wettelijk vastleggen, kan de markt niet met alles rekening houden. Naar de mening van de exploitanten zelf, heeft geen enkel regulerend stelsel, inclusief de markt, tot op heden blijk gegeven van doelmatigheid. Wij moeten dus het juridisch kader vaststellen voor deze industrie die met de dag belangrijker wordt.
Voor de draagwijdte van de universele dienst stelt de Commissie ons een minimale definitie voor, zonder de lidstaten die zulks wensen, te verbieden verder te gaan. Wij denken dat een zo ruim mogelijke definitie van de universele dienst op het niveau van de Europese Unie in het belang van de burgers en de exploitanten is. Uit iedere nationale praktijk moeten we het beste nemen voor een collectieve verrijking. Dat moet op communautair niveau gepaard gaan met het begrip van betaalbaarheid. Dat is ook in het belang van de exploitanten, die niet vijandig staan tegenover de definitie van een Europees raamwerk, voor zover men dit voor hen vastlegt - het is niet hun taak dit te doen en zij zullen dit ook niet doen - maar die vrezen hun diensten opnieuw te moeten definiëren afhankelijk van de verschillende nationale wetgevingen.
De geografische spreiding, die een evenwichtige verdeling over alle gebieden in de lid-staten mogelijk moet maken, moet eveneens tot de universele dienst worden gerekend.
De mededeling van de Commissie is, dunkt ons, te schuchter om ervoor te zorgen dat de liberalisering van de telecommunicatie leidt tot dezelfde toegang voor iedereen tot de informatiemaatschappij. Dat is de centrale vraag.
Nu al moet in de basislijst van de universele dienst de openbare toegang voor scholen, bibliotheken en ziekenhuizen zijn opgenomen. Het wekt verbazing dat de Commissie hierover zegt dat zij niet de Amerikaanse wetgeving wil volgen, omdat dit een liberale aanpak in de weg zou staan.
Wij zijn met liberalisering begonnen, maar in de eerste plaats om ons in staat te stellen de strijd bij ons in deze sector van de toekomst te winnen.
Wat de financiering betreft moeten we eerst een getal voor ogen hebben. Naar schatting maakt de universele dienst in de komende jaren vier tot acht procent van de omzet in deze sector uit, afhankelijk van de interpretatie die men aan het begrip universele dienst geeft. Het is onze wens dat alle exploitanten die van de liberalisering zullen profiteren onder drempelvoorwaarden die nog moeten worden vastgesteld, aan de financiering van genoemde universele dienst bijdragen. Ik noem slechts één voorbeeld. In de huidige situatie profiteren nieuwe exploitanten van infrastructuren die voordien door de publieke ondernemingen zijn gefinancierd; het gaat hier om koperen leidingen. Als wij morgen willen overstappen op optische vezels, wie zal dan deze installaties betalen, als de exploitanten die bij de liberalisering baat hebben, de universele dienst niet financieren?
In de mededeling van de Commissie is voorzien dat de lid-staten, waar zij zulks wensen, een ruimere betekenis aan het begrip universele dienst kunnen hechten dan op het niveau van de Europese Unie is aangenomen. Maar zij zullen dit niet kunnen financieren uit instrumenten als het fonds voor de universele dienstverlening. Wij wensen dat de op Europees niveau aangehouden definitie zo ruim is dat zo'n instrument niet noodzakelijk is, maar als het toch zo moet zijn, dan moet de universele dienst op het niveau van de lid-staat financieel haalbaar zijn.
Uw rapporteur heeft het gevoel - maar ik moet u bekennen dat zij op dit punt de meerderheid van haar collega's nog niet heeft weten te overtuigen - dat dit instrument niet realistisch is. Hoe zullen deze acties in het door de Commissie voorgestelde systeem worden gefinancierd? Door diegenen die zijn belast met de universele dienst? Dat is volstrekt hypocriet in een geliberaliseerde omgeving. Uit de begroting van de lid-staten? Dat is eveneens hypocriet wanneer we weten hoe de openbare financiën erbij staan. Wij moeten uitkijken voor een mechanisme dat de exploitanten ertoe brengt te streven naar liberalisering. Zo'n liberalisering verandert het evenwicht bij het dragen van bepaalde verantwoordelijkheden op het gebied van opleiding en ruimtelijke ordening bijvoorbeeld. Vervolgens wenden zij zich tot de lid-staten met het verzoek die verrichtingen te financieren die zij niet op zich willen nemen. Dat kan zo niet.
Wel, commissaris, wij zien elkaar in de komende jaren weer een aantal malen en ik denk dat wij erop moeten toezien dat de teksten die wij goedkeuren coherent zijn. Wij spreken voor eind volgend jaar af en vragen u ons dan duidelijke voorstellen te doen over de reikwijdte van de universele dienst ten behoeve van een beter werkende informatiemaatschappij, alsmede over de bijdrage van de nieuwe exploitanten aan de financiering van de universele dienst.
Laten we voorkomen dat een formidabel technologisch succes verandert in een groot menselijk drama. Wij willen geen minimale dienst voor behoeftigen. Wij willen een universele dienst, als dat zo voor de telecommunicatie moet heten, voor de sociale samenhang en voor de verbreiding van de vooruitgang ten behoeve van een democratische samenleving.

Cot
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben bang dat de geest van samenwerking tussen Commissie en Parlement, die de eerste helft van deze avond heeft gekenmerkt, in de loop van de tweede helft zal afnemen.
In twee minuten zal ik namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger slechts één kwestie aan de orde stellen: de subsidiariteit. Zij staat, inderdaad, centraal in de sterk betwistbare redenering die u ons voorlegt.
Laten we in drie etappes te werk gaan. In de eerste fase stelt u een minimale definitie van de universele dienst voor, minimum minimorum. U geeft dat zelf toe door deze definitie te vergelijken met die in de Verenigde Staten, die openbare-dienstverplichtingen omvat op het gebied van onderwijs, sociale diensten of de ruimtelijke ordening.
Tweede fase in uw betoog: dit minimale concept rechtvaardigt u in naam van de subsidiariteit, zodat het de lidstaten vrij staat aan deze universele basisdienst de aanvullende verplichtingen toe te voegen die zij zinvol achten. Tot hier kan de redenering worden aanvaard. Maar dan stelt u dat dergelijke aanvullende verplichtingen geenszins kunnen worden gefinancierd uit de fondsen die worden ingesteld om de kosten van de universele dienstverlening te dekken en dat dit dus een zaak van nationale solidariteit is, dat wil zeggen dat zij uit de belastingen moeten worden opgebracht.
Vreemde subsidiariteit, die voor de vaststelling van aanvullende verplichtingen naar de lid-staten verwijst, maar de daarbij behorende financiering afwijst. De waarheid, commissaris, is dat u een ultraliberaal concept van de universele dienst wilt opleggen maar de openbare-dienstverplichting iedere consistentie ontzegt. Het is uw goed recht een benepen concept van solidariteit te hebben en het begrip universele dienst vrolijk op te offeren aan de heilige wet van de markt. Maar verschuilt u zich niet achter het argument van de subsidiariteit. Deze juridische smoes is de Commissie niet waardig.

Schiedermeier
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, geachte commissaris, eerst wil ik mijn collega Berès heel hartelijk danken. Zij heeft zich met dit verslag grote inspanningen getroost. Het is ongetwijfeld juist, dat een veelomvattende universele dienst in de telecommunicatie met het oog op een volledig geliberaliseerde markt een fundamentele peiler van de informatiemaatschappij vormt. Daaronder vallen in alle regio's van de Unie gelijke kansen voor de klanten bij de toegang en de prijzen voor het aanbod. De betaalbaarheid moet echter worden gebaseerd op de laagste inkomensgroepen en de armste regio's. De niet gedekte kosten moeten evenredig worden gedragen door alle exploitanten van de telecommunicatievoorzieningen. Tot zoverre is alles in orde. Daarom had ik eigenlijk liever commissaris Flynn voor me gezien en niet commissaris Bangemann.
Ik zou namens de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid met klem op het volgende willen wijzen. In de eerste plaats doet de universele dienst geen recht aan de eisen voor gehandicapten en mensen met specifieke behoeften. Daarom verzoek ik de Commissie dringend, bijzondere diensten voor genoemde groepen in de universele dienst op te nemen en de procedures hiervoor zo eenvoudig mogelijk te houden. In de tweede plaats scheppen liberalisering en invoering van de nieuwe informatietechnologieën niet alleen arbeidsplaatsen, maar leiden ook tot kosten, waarbij het percentage werkende vrouwen juist daar hoog is, waar de werkgelegenheid in gevaar komt. Daarom moet bijzonder goed worden gelet op het maatschappelijke draagvlak. In de derde plaats moet de toegang tot opleiding en bijscholing op het gebied van de informatietechnologieën voor werknemers, in het bijzonder voor vrouwen, gewaarborgd zijn. Ten vierde moet de kostendaling aan de eindgebruikers worden doorgegeven, commissaris, en niet als dividend voor de aandeelhouders worden behandeld. Daarom moet de Commissie de prijsontwikkeling in de telecommunicatiesector voortdurend bewaken.

De Coene
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de commissaris, ik spreek niet namens de commissie cultuur, want zo heb ik het begrepen, maar namens de commissie milieu en consumentenbescherming. En die commissie wil collega Peijs bijvallen wanneer zij pleit voor een ruime interpretatie van het begrip universele dienstverlening. Zo wordt volgens ons een nieuwe dualisering tussen bevolkingsgroepen en streken vermeden en zullen zoveel mogelijk Europeanen tegen betaalbare prijzen kunnen genieten van de infrastructuur, de technologie en de informatiekanalen. Gewaarborgde toegang voor scholen, gezondheidscentra, bibliotheken, enz. zullen drempelverlagend werken en ertoe bijdragen dat minder mensen aan de kant van de informatiesnelweg worden achtergelaten. Onze commissie pleit ervoor dat alle operatoren op de telecommunicatiemarkt hun bijdrage leveren aan de financiering van de universele dienstverlening en wij verwijzen daarbij naar de resolutie van dit Parlement, gestemd in mei '95 en waarin staat: " alle exploitanten van infrastructuren en diensten moeten naar rato van hun respectievelijk marktaandeel en brutowinst bijdragen aan de financiering van een fonds voor de universele dienstverlening."
Sommige collega's wensen de informatieverstrekkers vrij te stellen van deze bijdrage omdat zij dan zouden worden benadeeld ten aanzien van collega's informatieverstrekkers buiten de Unie. Wij betwijfelen dit. Het hangt gewoon af van de manier waarop deze bijdrage wordt bepaald. Een ruime toegang tot de nieuwe communicatiemogelijkheden, als het kan, als het moet met preferentiële tarieven voor risicogroepen, zal op termijn trouwens leiden tot een hogere omzet voor alle operatoren, vermits meer mensen ook meer gebruik maken van deze nieuwe technieken. Wij steunen dan ook ten volle het amendement voor een strategie voor de openbare toegang, maar wij willen de Commissie vragen haar werkzaamheden in dit kader niet alleen te enten op wat de operatoren zeggen, maar ook haar oor te luisteren te leggen bij de consumentenvereniging en niet in het minst bij de vakbond in deze sector.

van Velzen, W.G.
Mevrouw de Voorzitter, de voortdurende daling van de technologiekosten in de telecommunicatiesector, gecombineerd met de enorme dynamische ontwikkelingen van deze sector maken het niet gemakkelijk om een standpunt in te nemen over de inhoud van de universele dienstverlening op lange termijn. Wij moeten niet vergeten dat in sommige reeds geliberaliseerde landen de universele dienstverlening sterk uitgebreid is als gevolg van de liberalisering. Daarom mag de universele dienstverlening onder geen voorwaarde misbruikt worden om dominante marktpartijen te beschermen. Het gaat erom een juiste balans te vinden tussen enerzijds de voorwaarde dat de markt zich gezond en zonder al te veel starre en dure regelgeving moet kunnen ontwikkelen én anderzijds de gerechtvaardigde zorg dat iedere burger tegen een redelijke prijs een pakket telecommunicatiediensten wordt aangeboden.
Die balans heeft de Fractie van de Europese Volkspartij doen besluiten om het niveau van universele dienstverlening dat de Commissie voorstelt in de herziening van de spraaktelefonierichtlijn op dit moment te ondersteunen. Laten wij toch goed beseffen wat dit niveau op dit moment inhoudt. Dat is veel. Iedere burger krijgt daarin immers een basistelefoon en een faxlijn en een mogelijke aansluiting op Internet.
Het is ook verheugend dat de Commissie aandacht besteedt aan onze gehandicapte medeburgers. Wij vragen de Commissie wel om een systeem van periodieke herziening van de basislijst. Het ligt immers in de lijn der verwachtingen dat nieuwe technologieën op een gegeven moment zo breed gedragen worden in de markt en zo goedkoop zijn dat het gerechtvaardigd is ze aan de basislijst toe te voegen. Maar de nadruk moet erop blijven liggen dat elk niveau van universele dienstverlening ook zijn prijs heeft. Door objectieve kostenmodellen te ontwikkelen kunnen wij de discussie helder houden en ik vraag de commissaris om daar ook aandacht aan te besteden.
De genoemde balans leidt ertoe dat de EVP-Fractie van mening is dat in dit stadium de nieuwe dienstverleners én de leveranciers van telefoonboeken niet mee hoeven te betalen aan de universele dienstverlening. Wij vragen de Commissie om te onderzoeken wanneer het gerechtvaardigd lijkt om hier wel toe over te gaan, gezien de ontwikkeling op de telecommarkt. En hen nu mee laten betalen zou veel jonge ondernemingen die zich nu op de telecommunicatiemarkt én de markt van nieuwe elektronische diensten begeven, bijzonder schaden. Wij vinden dat thans leveranciers van mobiele diensten niet uitgesloten moeten worden van betaling aan de universele dienstverlening, hetgeen de Commissie nu ook vindt.
De EU moet ervoor zorgen dat de burgers toegang hebben tot nieuwe geavanceerde diensten. Dat is een verantwoordelijkheid voor ons allen en het valt ook onder het onderwijsbeleid en het sociale beleid. Alle telecombedrijven nú laten betalen voor een aansluiting op geavanceerde diensten in scholen, bibliotheken enzovoort, zou de Europese telecombedrijven op grote achterstand zetten ten opzichte van de Amerikaanse concurrenten die niet met zulke eisen op hun thuismarkt worden geconfronteerd. Elke verplichting draagt immers kosten met zich mee. Kosten die vooral kleine, nieuwe telecombedrijven in Europa en nieuwe dienstaanbieders met veel aangenomen jong personeel op dit moment echt niet aan kunnen. Dat is de verantwoordelijkheid die de Fractie van de Europese Volkspartij niet op zich kán en wil nemen.

Lindqvist
Mevrouw de Voorzitter, de techniek wordt nooit beter dan wat de mens ervan maakt. De informatiemaatschappij biedt ongehoorde mogelijkheden voor de mens om een van de diepste behoeften en wensen te vervullen: te spreken met, zich te uiten jegens en te communiceren met andere mensen en de rest van de wereld. TV, radio, mobiele telefoons, E-mail en Internet zijn zeer geavanceerd en hebben zich zeer snel ontwikkeld, en de ontwikkeling gaat nog door.
Er zijn echter ook risico's, het risico van een tweedeling tussen degenen die er wèl, en degenen die er niet over beschikken, degenen die er wel en die er niet mee kunnen omgaan, degenen die het zich wel en die het zich niet kunnen veroorloven, degenen die zo in dunbevolkte en afgelegen gebieden wonen, dat ze geen dienstverlening kunnen krijgen of niet dezelfde dienstverlening als anderen. Veel van deze vraagstukken zijn nationaal van aard, maar communicatie is internationaal en daarom zijn er zowel nationale als Europese en internationale regels nodig om de hoofddoelstelling te bereiken, namelijk dat alle mensen dezelfde mogelijkheden moeten hebben om gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden van de informatiemaatschappij. De lid-staten dienen de hoofdverantwoordelijkheid te hebben voor het bereiken van deze doelstellingen, maar dat moet gebeuren in samenwerking met organen van de EU, Europese organisaties, bedrijven en internationale organisaties.
De liberale fractie schaart zich uiteraard achter het basisprincipe van fundamentele diensten voor allen tegen aanvaardbare kosten. Wellicht het belangrijkste is dat de dagelijkse communicatie via lokale gesprekken tegen een laag tarief kan geschieden.
Persoonlijk sta ik aarzelend tegenover het instellen van nieuwe controle-organen, modellen en fondsen op EUniveau. Met overleg en samenwerking komt men in dit verband ver, en dat is volgens mij een betere weg. Als fondsen nodig zijn om de kosten van de diensten ten bate van de hele samenleving te dekken, dient de desbetreffende besluitvorming en administratie op nationaal niveau te geschieden.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil graag benadrukken hoe belangrijk het besluit inzake de aanbieding van universele diensten op de korte termijn zal zijn. Zoals mevrouw Berès in haar verdienstelijke verslag naar voren brengt, ziet het ernaar uit dat deze diensten op de lange termijn goedkoper zullen worden, en dan zal het ook voor de burgers eenvoudiger worden om er gebruik van te maken.
In de weinige tijd die ik heb kan ik niet veel zeggen, maar ik zou met name het laatste punt in het verslag-Berès willen benadrukken, waarin wordt voorgesteld dat ook de instellingen van de Europese Unie gebruik gaan maken van de electronische netwerken om zo te zorgen voor grotere openheid over de eigen activiteiten. Ik zou graag willen weten of de heer Bangemann zijn gedachten heeft laten gaan over de vraag hoe de openheid van de communautaire instellingen vergroot kan worden door het gebruik van electronische netwerken. Hier is immers voorgesteld dat de officiële documenten van de instellingen in principe voor de burgers gratis via Internet beschikbaar zouden moeten zijn. Dit is een uitstekend idee en het verwijst tevens weer naar de noodzaak dat iedereen gebruik moet kunnen maken van de universele dienstverlening.

Sichrovsky
Mevrouw de Voorzitter, zoals andere sprekers ook al naar voren hebben gebracht, is de liberalisering van de telecommunicatie niet alleen een economisch, maar ook een uiterst groot sociaal en cultureel probleem. Helaas werd aan deze ontwikkeling in Europa niet gedacht. Als men bedenkt dat in de Verenigde Staten al meer dan 60 % van de scholieren en ruim 90 % van de studenten tijdens hun studie gebruik maken van telecommunicatie en er waarschijnlijk niet meer zonder kunnen om hun werk voor te bereiden, kan men zich voorstellen wat deze ongelijkheid bij het gebruik van de telecommunicatie voor de scholieren in bijvoorbeeld Oostenrijk of andere Europese landen betekent.
De liberalisering van de telecommunicatie betekent daarom dat wij het onderwijsstelsel in Europa, dat zo moeizaam in deze vorm tot stand is gebracht, zodat het voor iedereen gelijk is, nu plotseling niet meer zo aantreffen. Er zijn scholieren en studenten uit welgestelde families die de beste toegang hebben en kinderen uit andere gezinnen die door de hoge telefoonkosten deze toegang niet hebben. Als dat zo doorgaat, zal er weer een grote ongelijkheid ontstaan, die ons in de komende generatie wat het onderwijs betreft weer zo'n honderd jaar terugplaatst.
Een bijzonder probleem is ook het feit dat vooral in Oostenrijk de winsten in de telecommunicatiesector in de afgelopen decennia werden gebruikt om andere begrotingsgaten te stoppen. Dat betekent dat wij momenteel in Oostenrijk een volledig verouderd telefoonsysteem bezitten en een onderneming hebben met een miljardenschuld. Het is vandaag de dag in Oostenrijk gemakkelijker om via een internationaal communicatienet te telefoneren dan gebruik te maken van het eigen staatsnet. Ik doe daarom een beroep op alle verantwoordelijken om de modernisering zo snel mogelijk door te voeren en te ondersteunen en dat voor de ontwikkeling van vooral de komende generatie de toegang tot het communicatienet verbeterd wordt.

Hendrick
Mevrouw de Voorzitter, mag ik allereerst mevrouw Berès met haar verslag feliciteren; het is een zeer uitgebreid, goed werkstuk.
Ik wil even kort drie onderwerpen aanstippen: ten eerste, de liberaliseringsagenda, die de noodzaak van universele dienstverlening heeft gecreëerd; ten tweede de universele dienst zelf, en ten derde wil ik iets meer zeggen over de definitie en hoe die definitie ontwikkeld moet worden.
De redenen spreken voor zich: prijs, concurrentie en de wens de kosten voor de industrie te verlagen, zodat Europa beter kan concurreren met onze concurrenten in Noord-Amerika en Azië. Het is ook duidelijk dat de regeringen zich niet kunnen veroorloven alles te doen en daarom is een liberaliseringsagenda nodig, zodat we openbaar en particulier kapitaal kunnen samenvoegen en zodoende de informatiemaatschappij die we hier in Europa aan het ontwikkelen zijn kunnen verbeteren.
Wanneer er concurrentie is wordt de prijs uiteraard belangrijk. Maar het is ook duidelijk dat er onrendabele diensten zullen zijn, en de vraag is hoe we ervoor kunnen zorgen dat de niveaus van dienstverlening worden gehandhaafd en zelfs verbeterd.
De definitie van universele dienst zoals de Commissie die heeft gegeven is een goed begin, maar nog niet het hele werk. We hebben de basisdiensten die er zijn nodig, maar we hebben ook kwaliteit nodig - dat wordt ook genoemd -, en we hebben vooral betaalbaarheid nodig, gezien de problemen die hier in de Europese Unie op het vlak van de sociale uitsluiting spelen. Ik ben het met de rapporteur eens dat er een Europese definitie van het begrip betaalbaarheid moet komen; dat houdt wat mij betreft in dat er een formulering moet worden gevonden die op elke lid-staat van toepassing is gerelateerd aan de economische situatie op dat moment.
Verder moeten we rekening houden met de veranderende technologie en met wat de standaard in verschillende lid-staten kan zijn: de standaard die Zweden hanteert is niet noodzakelijkerwijs dezelfde als in Griekenland of Portugal. Vanwege het niveau waarop de technologie wordt ingevoerd, het niveau van universele dienstverlening dat ze misschien hebben, moet er een tijdschema worden vastgesteld dat wellicht voor elke lid-staat anders is.
Daarbij wil ik onderscheid maken tussen universele dienst en universele toegang. Toen de telefoon zijn intrede deed, kon iedereen de deur uitgaan en gebruik maken van een openbare telefoon ergens in de straat, en dat was alles wat er was totdat de markt verzadigd raakte en de meeste mensen zelf telefoon hadden. Op dit moment is het in Europa zo dat er gebieden zijn die universele toegang en universele dienstverlening hebben, met name in de ontwikkelde landen, maar ook gebieden waar nog steeds geen universele toegang is. Daarom moet er voor elke lid-staat een tijdschema worden gemaakt, en dat is een taak voor de Commissie, in overleg met het Parlement.
Ik ben het met de rapporteur eens dat de definitie breed moet zijn. Ik ga ook akkoord met de openbare recreatieruimten; maar onze aandacht moet tevens uitgaan naar particuliere instellingen die voor sociaal uitgesloten mensen zorgen - zoals gevangenen en particuliere verpleeginstellingen - en we moeten ervoor zorgen dat ook deze mensen toegang tot de universele dienstverlening krijgen.
Nogmaals, ik ben het volledig met de rapporteur eens dat we ervoor moeten zorgen dat de definities en technologische oplossingen die we aandragen deze begunstigde gebruikers daadwerkelijk zullen helpen, of ze nu geografisch of sociaal uitgeslotenen zijn.
Ik ben het met de rapporteur eens over de "haves" en de "have-nots" . We moeten ervoor zorgen dat dit een universele dienst voor iedereen is. Ik beveel het verslag van mevrouw Berès bij het Huis aan.

Ryynänen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de vrije concurrentie in de telecommunicatie is van groot belang voor de versterking van de Europese concurrentiepositie en van de technologische ontwikkeling. Het is echter noodzakelijk dat iedereen in gelijke mate de kans krijgt om gebruik te maken van een redelijk geprijsde en kwalitatief hoogwaardige universele dienstverlening. Vrije concurrentie op zich is onvoldoende om zorg te dragen voor universele diensten op het gebied van de telecommunicatie. Daarom moeten deze diensten afzonderlijk gedefinieerd worden en moeten ze gezamenlijk gefinancierd worden. Het is echter van belang dat de universele diensten worden aangeboden op een neutrale manier zonder dat er concurrentievervalsing optreedt. Er mogen niet eenzijdig toezeggingen gedaan worden ten voordele van sommige aanbieders, maar er moet een stelsel komen dat uitgaat van een interne markt die voor iedereen gelijk is.
De universele dienstverlening wordt vaak beschouwd vanuit het oogpunt van afzonderlijke groepen. De sterke monopolies in deze sector en de algemene onontwikkeldheid hebben een zeer rigide opvatting over de universele dienstverlening met zich meegebracht. Op dit gebied bestaan er grote verschillen tussen de lid-staten.
Gezien de stormachtige ontwikkelingen in deze sector moet er ook gekeken worden naar de toekomst. De universele diensten mogen niet aan betekenis inboeten, maar deze betekenis verandert in een zeer hoog tempo. Een goed voorbeeld hiervan is de toegang tot openbare informatie, ook informatie van de EU, via bibliotheken en electronische netwerken. Daarom is het zonder meer noodzakelijk dat er voor de universele diensten een duurzaam en flexibel financieringsstelsel wordt ontworpen, hetgeen echter een moeilijk karwei is.

Mann
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, collega's, het gebruik van de communicatiemiddelen zal in de toekomst diepgaand veranderen. Vandaag gebruiken ruim een miljard mensen de telefoon enige minuten per dag. Morgen zullen ruim een miljard mensen via Internet een uur of nog langer met elkaar babbelen, of dit medium gebruiken voor kennisverwerving of om zaken te doen. Dit vereist een nieuwe en uitgebreide aanpassing van het communicatiebeleid van de Europese Unie en het daarbij passende en behorende prijsbeleid. De prijzen voor gegevenscommunicatie zijn - ondanks het bestaande model van de universele dienst - voor de korte afstanden veel te hoog. Zo kunnen de burgers en de ondernemingen in de Unie de nieuwe communicatiemogelijkheden niet voldoende benutten.
Mijnheer Bangemann, de prijzen moeten zeer sterk dalen. Het concept betaalbaarheid is iets wat mij bij onderhavig ontwerp over de universele dienst het meeste zorgen baart. In deze vorm is het absoluut ontoereikend. Tevens moeten wij het begrip spraaktelefonie vernieuwen, en dringend aanvullen in de richting van de gegevenscommunicatie. Het begrip leidt tot verwarring, omdat wij voortdurend moeten verduidelijken dat met spraaktelefonie ook de datatransmissie per fax en modem wordt bedoeld.
Wij hebben een nieuw concept nodig - mijn collega Mark Hendrick heeft daarop gewezen - als aanvulling van de universele dienst, op grond waarvan iedere burger toegang tot het net moet hebben. Wij hebben daarvoor een integratie in de bibliotheken en de openbare instanties nodig. Iedere school moet op het net worden aangesloten, opdat de leerlingen het potentieel van de informatiemaatschappij in ieder geval kunnen benutten.
Wij hebben daarvoor in het komende jaar op Europees niveau een nieuw concept nodig en een financieringsmodel. Want wat voor de universal service is bestemd - daarover ben ik het met de Commissie eens - kan niet voor dit terrein worden gebruikt. Anderzijds moeten wij op Europees niveau een model uitwerken. Wij kunnen dit niet aan de staten alleen overlaten.
Een tip: de Amerikanen hebben zich tot doel gesteld, voor het jaar 2000 alle scholen op het net te hebben aangesloten. Ik dank dat dat ook ons doel moet zijn.

Read
Mevrouw de Voorzitter, ik sta volledig achter het verslag van mevrouw Berès, waaruit ik twee of drie punten wil lichten. Om het debat echter in een algemeen kader te plaatsen, lijkt het me van belang te bedenken dat wereldwijd gezien verreweg de meeste burgers in hun leven nog nooit een telefoontje hebben gepleegd en ook nooit zullen plegen; we moeten de informatie-armoede op die schaal niet onderschatten.
Mevrouw Berès heeft gelijk als ze in haar verslag stelt dat er een Verdragswijziging moet komen om de openbare dienst te erkennen. Nu zoveel burgers het vertrouwen in de Europese Unie langzaam dreigen te verliezen, is dit een heel duidelijk voorbeeld van hoe we kunnen laten zien dat Europa echt iets voor elke man, elke vrouw en elk kind te bieden heeft. Universele dienstverlening is ook van belang, steeds minder in de zin van geografische achterstand, maar steeds meer voor die burgers die in de armste wijken van de binnensteden leven, waar telefoonmaatschappijen steeds minder bereid zijn telefoons en telefoondiensten te leveren. Dit is in velerlei opzicht van belang, niet op de laatste plaats omdat in de moderne maatschappij het gebruik van en de toegang tot de telefoon een onmisbaar bestanddeel van het leven vormt. Werk zoeken, deel nemen aan het sociale leven, onderdeel zijn van een democratie - alles gaat uit van het toegang hebben tot en gebruik maken van een telefoon.
Verder is de universele dienst van belang omdat het een van de zeer weinige manieren is waarop de instellingen van de Europese Unie echte controle over deze zeer rendabele tak van industrie kunnen uitoefenen. Er is universele toegang en universele vraag. We mogen nooit vergeten dat de economische ontwikkelingen in deze sector zeer weinig politieke verantwoordelijkheid of controle met zich meebrengen.
Dan mijn laatste punt: andere collega's hebben er al op gewezen dat bekeken moet worden waar de burgers recht op moeten hebben. Het verschil tussen telecommunicatie en water, gas of elektriciteit is dat technologie met zich meebrengt dat de mogelijkheden enorm toenemen, en daarvan kennen we het tijdschema niet. Het lijkt me daarom zowel voor de Commissie als het Parlement van groot belang te erkennen dat we, niet alleen in dit verslag, maar ook in de wetgeving - ik ben de rapporteur van het verslag over spraaktelefonie en universele dienst -, van tijd tot tijd de rechten die realistisch en haalbaar zijn dienen te bekijken.

Bangemann
Mevrouw de Voorzitter, ik wilde me beperken tot dat waarin de Commissie afwijkt van hetgeen hier in het debat is gezegd, dat wil zeggen, ik wil niet alle zaken noemen waarover we het eens zijn en de rapportrice hiervoor bedanken, maar ik wil gewoon eens proberen duidelijk te maken, wat ons bij deze mededeling voor ogen stond, want ik denk dat dat noodzakelijk is en steeds weer noodzakelijk zal zijn, omdat we hier inderdaad met twee verschillende concepten te maken hebben.
In de eerste plaats is telecommunicatie meer dan de goede oude telefoon. Telecommunicatie is een economische factor. Zij is een productiefactor geworden. Natuurlijk heeft zij ook betekenis voor de individuele burger, maar wij mogen niet vergeten dat de vraag, in welke omvang en tegen welke kosten van telecommunicatie gebruik kan worden gemaakt, van doorslaggevend belang is voor het concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven. Het ergste wat ons enige jaren geleden opviel, toen wij onze situatie met bijvoorbeeld die van de Verenigde Staten vergeleken, waren de tienmaal hogere, een factor tien hogere kosten voor de datatransmissie.
Wij hebben onlangs nog een verslag over het concurrentievermogen van de Europese industrie ingediend. Wij zijn door de input , door de hoge belasting van de input bij de telecommunicatie - overigens ook bij energie en dienstverlening - steeds verder achterop geraakt. Dat wil zeggen, wie nu volgens een klassiek concept van sociaal beleid - ik wil me zeer voorzichtig uitdrukken, omdat de heer Caudron mij vorige keer heeft berispt dat ik me te hard had uitgedrukt. Ik sluit niet uit, dat de heer Caudron ook wel gelijk kan hebben, dat probeer ik nu heel voorzichtig te zeggen. Het klassieke concept dat bij de rapportrice, bij Jean-Pierre Cot en bij anderen, en ook voor een deel bij de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, doorschemert, luidt: wij hebben sociale problemen en deze sociale problemen kunnen wij alleen door financiële inspanningen van de staat financieren, en dat willen wij dan bereiken met de belasting van een dienst die in het economische leven wordt verleend. Dat is precies het klassieke concept.
Het moderne concept ziet er heel anders uit, en ik zal u zeggen waarom. Dat begint al met het begrip service public. Er bestaat een service public, een openbare dienst, de Commissie heeft dat onlangs nog in een voorstel erkend, maar niet alles wat in het verleden en ook heden nog tot de service public wordt gerekend, moet worden gedekt door de universele-dienstverplichtingen.
De rapportrice en anderen hebben het als vanzelfsprekend over een soort congruentie van beide begrippen: service public en universele dienst is hetzelfde. Dat is absoluut niet waar! De toegang van de individuele burger tot de telecommunicatiediensten zou in het uiterste geval zonder enige service public kunnen worden georganiseerd en het verbaast mij, dat Zweedse en Finse afgevaardigden hier één lijn trekken, want beide landen kunnen als voorbeeld dienen, dat dergelijke diensten en de universal access gewoon in een mededingingsstelsel kunnen ontstaan, en waarom, mijn beste Jean-Pierre, is dat hier dan wel mogelijk? Ik zal proberen dit aan de hand van de bijzondere wetten van deze economische activiteit aan te tonen: de aanbieder van diensten leeft er namelijk eigenlijk van, dat zijn diensten door zo veel mogelijk mensen worden afgenomen. Daarom heeft hij er zelf belang bij - volstrekt egoïstisch, maar dit heeft dan toch een sociaal effect - dat zoveel mogelijk mensen toegang hebben. Dat kunt u overal zien.
Overigens, beste mensen - ik had bijna gezegd, broeders en zusters van deze klassieke fractie - wanneer zijn dan de prijzen gedaald? Mevrouw Mann roept naar me: de prijzen moeten dalen! Zij zijn pas naar beneden gegaan toen wij hadden geliberaliseerd, toen wij de monopolies hadden afgeschaft, toen wij de concurrentie hadden ingevoerd. Ik behoor niet tot diegenen die alles van de markt verlangen. Wat mij gelukkig maakt, wordt niet door de markt geleverd, maar één ding weet ik heel zeker: concurrentie en markt zijn in ieder geval beter - ook voor de universele diensten - dan een monopolie. Daar gaat het om.
Wij hebben deze mededeling overigens ook in een breed debat met vakbonden en consumentenverenigingen besproken en er bestond daarbij een vrij grote consensus, trouwens ook in de Raad. In de Raad bestaat aanzienlijk meer eensgezindheid over onze voorstellen dan hier in het Parlement. Dat hoeft niets te betekenen, ik meld het nu gewoon even. Het kan ook zo zijn, dat wanneer men eenzelfde mening met de Raad deelt, dit een teken is dat men een slecht standpunt vertegenwoordigt; dat wil ik best toegeven, maar dat is niet altijd het geval.
Nu over het begrip van de universele dienst. Als u de mededeling doorneemt, ziet u dat wij het juiste standpunt van het Parlement hebben erkend, namelijk dat dat een veranderlijk begrip is. Dat wil zeggen, wat vandaag misschien nog onder de optiek - de heer Hendrick heeft dat terecht gezegd - van een simpele toegang wordt gedefinieerd, moet morgen of overmorgen wellicht hele diensten omvatten. Wij erkennen dat, dat wil zeggen, deze definitie van de universele dienst moet steeds weer worden geverifieerd. Het is een dynamisch en evoluerend concept.
Dan iets over betaalbaarheid en financiering. Men kan nu wel zeggen, dat dit overdreven subsidiariteit is, maar wij hebben om twee redenen voor dit uitgangspunt gekozen. Ten eerste verschilt de situatie in de afzonderlijke lid-staten werkelijk enorm, en om daar nu een algemene generale Europese regeling bovenop te zetten, zou volstrekt verkeerd zijn.
Ten tweede, omdat wij willen vermijden dat diegenen die deze dringend noodzakelijke dienst verlenen, bovenmatig worden belast, hebben wij weliswaar een financieringsmodel voorgesteld met twee varianten, maar tevens de soorten diensten die in dit financieringsmodel kunnen worden gepast, gelimiteerd. Welnu, ik weet niet waarom een school die toch uit de openbare middelen wordt voorzien van lessenaars, stoelen en vele andere dingen, dan ook geen aansluiting en enkele computers mag krijgen. Dat kan er bij mij niet in. Men kan toch eisen dat een moderne school er zo uitziet. Waarom moet men dat welke exploitant dan ook opleggen? Uiteindelijk gaat het om een oorspronkelijke dienst die uit een begroting moet worden betaald.
Dat is ons standpunt en ik denk dat wij, wanneer wij verder gaan, zullen zien - en ik ben ervan overtuigd dat dat zo zal gaan - dat deze universele dienst eigenlijk tot een klein probleem inschrompelt. Er zal echter een probleem komen met bijvoorbeeld de technische mogelijkheden voor gehandicapten. Dat is een reëel probleem. Wij moeten bepaalde punten verduidelijken, bijvoorbeeld over publieke documenten, ik weet niet meer, wie daarnaar heeft gevraagd. De Commissie heeft op Internet al een homepage, wij bieden dat aan. Wij zouden heel graag met het Parlement en de Raad een gemeenschappelijke informatiedienst oprichten. Dat is echter altijd weer op een mislukking uitgelopen, omdat ieder zo zijn eigen ideeën heeft, helaas. Dat mag ook wel eens worden gezegd. Wij zijn bereid overeenstemming te bereiken met het Parlement en de Raad over een systeem, ook al is dat niet het onze, maar tot op heden hebben wij in deze werkgroepen geen vooruitgang geboekt.
Samenvattend: dat is momenteel een belangrijk probleem. Wij zijn ervan overtuigd, dat met onze definitie het probleem beheersbaar wordt, en over enkele jaren zal het geen probleem meer zijn, omdat namelijk alle exploitanten er groot belang bij hebben, alles voor 100 % te dekken. Dat kunt u overal zien, bijvoorbeeld bij dat gedoe met die decoders, dat ons zo achtervolgd heeft - niet omdat het over telecommunicatie gaat, maar omdat het om de media gaat - dat lost in het niets op, wanneer er eenmaal druk op wordt uitgeoefend. Iedereen weet namelijk, als hij zo iedereen kan bereiken, dan zou hij de huidige consument zelfs een decoder kunnen schenken, want het gebruik van deze diensten levert geld op, niet de hardware.
Zou u daarover eens willen nadenken! U verlangt altijd van de Commissie dat zij nadenkt. Wij doen dat voortdurend, daarom zien wij ook zo bleek. Nee, ik zou u willen vragen, eens een beetje over uw zogenoemde klassieke standpunten na te denken. Ik zie al dat de heer Caudron begint na te denken, hij heeft een veel opener gezicht dan ik van hem gewend ben. In ieder geval zouden wij niet de concepten uit het verleden moeten overdragen op zo'n moderne technologie en op de moderne tijd. Dan zullen wij gegarandeerd falen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.30 uur plaats.

Mededingingsregels in de postsector
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0388/96) van de heer de Brémond d'Ars namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid over de mededeling van de Commissie aan de Raad over de toepassing van de mededingingsregels op de postsector, met name over de beoordeling van bepaalde overheidsmaatregelen met betrekking tot postdiensten.

Wijsenbeek
Ik wilde graag weten, waarom de voor de postdiensten bevoegde commissaris niet hier blijft!

Bangemann
Dat heeft werkelijk niets met minachting van het Parlement te maken of met een onderschatting van het belang van dit onderwerp, maar het gaat vandaag uitsluitend om de mededeling waarvoor mijn collega van Miert verantwoordelijk is. Ik ben voor deze mededeling al driemaal hier in het Parlement geweest. Ik heb haar verdedigd. Dat heeft de heer van Miert nog niet gedaan, en ik wil hem nu het genoegen schenken, eens zelf te komen toelichten, wat hem bij deze tekst voor ogen stond.

de Brémond d'Ars
De heer Bangemann heeft gelijk, dit onderwerp valt vanavond onder de bevoegdheid van de heer van Miert. Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, er zijn bijna zeven jaren verlopen sinds de eerste verzoeken van het Europees Parlement en de Raad aan de Commissie om eindelijk eens voorstellen te formuleren voor de postsector. Dit feit onthult reeds de zeer grote complexiteit van het onderwerp. Het gaat in sommige lid-staten om een van de verst ontwikkelde openbare diensten, die, naast zijn natuurlijke taak, ook andere functies heeft, vooral op sociaal gebied en voor de ruimtelijke ordening. Om die reden ontsnapt deze sector grotendeels aan de mededingingswetten, gezien het feit dat de dienst in dunbevolkte gebieden niet rendabel is.
Niettemin is een harmonisatie noodzakelijk, want er ontwikkelt zich een wilde concurrentie, die de activiteiten van bepaalde postdiensten, die toch al door de technische ontwikkelingen worden bedreigd, verliesgevend maken. In december 1995 heeft het Parlement twee teksten ontvangen: een voorstel voor een richtlijn waarover het zich in eerste lezing in de afgelopen maand mei heeft uitgesproken op basis van een verslag van de heer Simpson namens de vervoerscommissie, en een ontwerp-mededeling over de toepassing van de mededingingsregels in de postsector. Over laatstgenoemd document wordt vandaag gedebatteerd.
Twee teksten. Het Parlement had er niet zoveel verwacht. Het heeft lange tijd een richtlijn voor de postsector op basis van artikel 100 A verlangd en dat zou voor hem ruim voldoende zijn geweest. De gelijktijdige publicatie van twee teksten wekt trouwens bevreemding en heeft geen precedent. Het zou logisch zijn geweest, een dergelijke mededeling pas in overweging te nemen, als hieraan behoefte zou bestaan, na de aanname van de ontwerprichtlijn. In het geval van de telecommunicatie heeft de Commissie pas na twee richtlijnen een mededeling gepresenteerd. Waarom heeft dat in dit geval niet gegolden?
In onderhavig geval heeft de Commissie herhaaldelijk gedreigd haar ontwerpmededeling aan te nemen, ongeacht de vorderingen met de wetgevingsprocedure voor de richtlijn. Als zij haar voornemen zou uitvoeren, zou zij een institutioneel probleem creëren met de wetgevende macht van de Unie, te weten de Raad en het Parlement, dat sinds 1988 voortdurend heeft gevraagd, ik herhaal dit nog eens, om een richtlijn op basis van artikel 100 A.
De mening van de Commissie economische zaken is echter genuanceerd. Zij vormt in zekere zin de synthese van de standpunten van de heer Jean-Pierre Cot namens de Commissie juridische zaken en van de heer Marcus Ferber namens de vervoerscommissie. De Commissie economische zaken, evenals beide commissies voor advies, spreekt zich niet uit over de inhoud van de ontwerpmededeling, maar enkel over de opportuniteit en de juridische aard ervan.
De Commissie economische zaken verzoekt u, commissaris, uw ontwerpmededeling voorlopig in te trekken. "Voorlopig" betekent dat de commissie u vraagt het resultaat van de huidige wetgevingsprocedure af te wachten. Zij verzoekt tevens de Raad zich snel uit te spreken - er moeten nog enkele vergaderingen komen - en zijn gemeenschappelijk standpunt over de ontwerp-richtlijn vast te stellen.
Ik hoop, commissaris, dat de Commissie nu eens meer acht zal slaan op de wensen van het Europees Parlement dan zij tot op heden heeft gedaan, vooral door slechts een beperkt aantal amendementen van het Parlement op de ontwerp-richtlijn over te nemen. Deze houding zal het bereiken van een akkoord in de Raad niet vergemakkelijken. Als de Commissie zeven jaar nodig heeft gehad om voorstellen te formuleren, dan zou zij nu toch wel even kunnen wachten tot de Raad en het Parlement de regels hebben vastgelegd voor een zo gevoelige en complexe materie.

Cot
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij stonden tegenover een coördinatieprobleem met een richtlijn en een mededeling over hetzelfde onderwerp: de post. Sinds de mislukking van de Raad van ministers van telecommunicatie op 28 november jongstleden hebben we een institutioneel probleem. Heeft de Commissie in deze situatie het recht onderhavige mededeling aan te nemen nu er geen richtlijn is?
Ik zeg "neen" om juridische en politieke redenen. Juridisch gezien kan de Commissie niet met twee monden spreken. Zij kan niet van mening zijn dat er aanleiding bestaat de wetgevingen te harmoniseren door een richtlijn op basis van artikel 100 A en tegelijkertijd gebruik maken van haar eigen macht op grond van artikel 90, lid 3, om hetzelfde resultaat te bereiken. Er bestaat een algemeen beginsel dat onze interne rechtssystemen gemeen hebben: " electa una via" . Als twee procedures mogelijk zijn, moeten we er één kiezen, maar we hebben niet het recht ongestraft van de ene procedure op de andere over te stappen, en al zeker niet om met de ene procedure te dreigen om druk op de andere uit te oefenen. Dat zou een duidelijk geval van proceduremisbruik zijn. Nu u eenmaal de richtlijn noodzakelijk heeft geacht, moet u ook de weg van de richtlijn aanhouden. De mededeling en de bijzondere besluiten krachtens het verdrag kunnen enkel toepassingsbesluiten zijn, geen afgeleid recht.
Een andere aanpak zou politiek onaanvaardbaar zijn. Wij bevinden ons op het terrein van het mededingingsbeleid. Wie politiek zegt, zegt beslissingen op het juiste moment en beoordelingsvermogen. U zelf heeft er dertig jaar over gedaan om tot het besluit te komen de mededingingsregels van toepassing te verklaren op de openbare dienst. De voorwaarden en het tijdschema voor de toepassing van het Verdrag bezitten absoluut geen automatisme. Het Parlement heeft met zeer grote meerderheid de ontwerprichtlijn van de Commissie op deze punten gewijzigd. De Commissie heeft al onze amendementen afgewezen en zo bijgedragen tot de blokkering in de Raad. De Raad is verdeeld, al had zich ongetwijfeld een gekwalificeerde meerderheid voor ons standpunt kunnen vormen.
En de Commissie zou nu van deze verlamming, die zij zelf heeft georkestreerd, willen profiteren om haar eigen zaak door te duwen. U zou dan een institutioneel conflict aangaan, waarvan ik u verzoek de gevolgen en opportuniteit aan de vooravond van de intergouvernementele conferentie te meten. Door koppig vast te houden aan dit gevoelige dossier zonder politieke steun, speelt u diegenen in de kaart die de bevoegdheden van de Commissie willen beperken. Wat mij betreft, zou ik niet graag tegen mijn zin verplicht worden hun gelijk te geven.

Ferber
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, collega's, als rapporteur voor advies van de Commissie vervoer en toerisme over deze ontwerpmededeling heb ik de grote en zware taak, een delicaat evenwicht te zoeken tussen de dwingende eis, efficiënte en betaalbare postdiensten duurzaam te waarborgen en de vraag op welke rechtsgrondslag wij deze duurzaam kunnen garanderen. Wat de rechtsgrondslag betreft heeft de Commissie vervoer en toerisme steeds een heldere lijn voorgestaan, namelijk dat enkel via de medebeslissingsprocedure een evenwichtige en duurzame oplossing kan worden gevonden. Daarom is het belangrijk dat de Raad eindelijk zijn huiswerk maakt, zoals wij dat in het Parlement ook hebben gedaan, en een gemeenschappelijk standpunt formuleert.
Los daarvan moeten wij natuurlijk - dat recht moet men de Commissie geven - mededingingsregels opstellen, aangezien al een aantal procedures bij het Europese Hof van Justitie aanhangig zijn gemaakt. De mededingingsregelingen, die ons werden voorgelegd, die u, mijnheer de commissaris, heeft geformuleerd, kunnen wij echter niet aanvaarden, en wel om de volgende redenen. De rechtsgeldigheid van de mededeling tegenover de richtlijn is niet aangetoond. Zij vormde een politiek compromis binnen de Commissie. De Commissie overschrijdt hiermee haar bevoegdheden. De mededeling en de ontwerprichtlijn zijn niet coherent met elkaar. Van de Commissie zijn twee voorstellen afkomstig, een ontwerprichtlijn en een mededeling. Zij passen inhoudelijk absoluut niet bij elkaar.
Ten tweede kunnen wij ons niet inleven in de bedoelingen van de Commissie. Wij hebben als Parlement in eerste lezing enkele principiële opmerkingen gemaakt. De wijziging van het tijdschema van de liberalisering was ons eerste punt. Wij hebben de open nettoegang geschrapt, omdat dat voor de post niet te verwezenlijken is. Hierin onderscheidt de post zich van de telecommunicatie, en wij hebben de zekerstelling van een universele dienst door de invoering van een gereserveerd terrein verlangd. Al deze zaken zouden met een mededeling verloren gaan.
Ja, zelfs de waarborg van een universele dienst wordt met de mededeling op losse schroeven gezet. Daarmee is de deur wagenwijd opengezet voor een ongebreidelde liberalisering in heel Europa. Ik vraag me werkelijk af of dat de weg is die wij als Europees Parlement kunnen volgen.
Ik wilde de Commissie dan ook verzoeken, het onderhavige concept in te trekken en een nieuw ontwerp in te dienen dat meer in overeenstemming is met de voorstellen van het Europees Parlement. Wij moeten de Raad zeker onder druk zetten. Hij moet langzamerhand eens knopen doorhakken en een gemeenschappelijk standpunt indienen. De prijs daarvoor kan echter geen absolute chaos door ongeregelde liberalisering zijn.

Torres Marques
Mevrouw de Voorzitter, één van de hoofdproblemen in de Europese Unie heeft momenteel te maken met de toenadering tussen de burgers en de Europese instellingen, hen de indruk te geven dat zij in het middelpunt van onze bekommernissen staan, dat het voor hen is dat wij werken, dat wij hen vertegenwoordigen overeenkomstig de grondbeginselen van de democratie en de transparantie.
Op een moment waarop wij ons zo hard inzetten opdat de Europese burger zich een integrerend deel voelt van de Unie die wij aan het opbouwen zijn, waarop speciale programma's - zoals CITIZENS FIRST - worden opgezet om de Europeanen voor te lichten, dichter bij elkaar te brengen en voor ons te winnen, stelt de Commissie voor dat zonder de instemming van de gekozen instellingen - het Parlement en de Raad - wordt besloten tot de liberalisering van één van de sectoren die het dichtst bij de bevolking staan, die zij als de hare beschouwt, namelijk de post.
Ik weet wel dat de Commissie dit juridisch gezien kan doen. Politiek gezien is dit alleen voortgaan op de weg van de liberalisering van de postsector evenwel onaanvaardbaar. Dit doen op het moment waarop wij aan de ontwerprichtlijn werken, beschouw ik als een vijandige, arrogante daad waaruit gebrek aan eerbied voor de wil van de volkeren blijkt en die er absoluut niet toe zal bijdragen dit nieuwe Europese model te versterken of aantrekkelijk te maken, waarin liberalisme en technocratie de bovenhand hebben op solidariteit en samenhorigheidsgevoel.
Zowel het Parlement als de Raad zijn voorstander van de liberalisering van de postdiensten, maar wij stemmen niet in met de mededeling die de Commissie indient. Laten wij samen werken aan de ontwerp-richtlijn die de Commissie heeft opgesteld en waarover het Europees Parlement al een uitstekend verslag heeft aangenomen. De Commissie mag geen ondoorzichtige, autoritaire procedures zonder volksinstemming volgen. Laten wij praten en naar geschikte oplossingen zoeken. Indien de beginselen van de universele dienst en de democratische controle worden gewaarborgd en indien deze beginselen in de definitieve versie van het nu in beoordeling verslag worden opgenomen, kan het op onze steun rekenen.

van Velzen, W.G.
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb hier een brief in mijn hand die er vijf dagen over heeft gedaan om vanuit België in Nederland te worden bezorgd. Dit is nog steeds de realiteit van de postvoorziening in sommige delen van Europa. Ik betreur dit, maar helaas zit het postdossier in de Raad totaal vast. Op de laatste Telecomraad van 17 november jl. bleek dat de lid-staten geen overeenstemming konden bereiken over de ontwerprichtlijn. Dit betekent dat het vrijmaken van de postmarkt weer een tijd uitgesteld wordt en dat in de belangrijke ondersteunende sector voor de concurrentiepositie van de Europese Unie geen beweging komt. Ik betreur, maar ik realiseer me tegelijkertijd, dat het sociale klimaat in bepaalde lid-staten van de Unie op dit moment gespannen is en dat wij voorzichtig moeten zijn met een té vergaande stap op dit moment. De postsector heeft in sommige lid-staten van de Unie een speciale functie, bijvoorbeeld op het platteland, en wij kunnen daar niet zomaar aan voorbijgaan. Ik ben het ook van harte eens met mijn collega Brémond d'Ars dat het niet kan dat de ontwerpmededeling waarover wij vandaag spreken, zonder slag of stoot wordt geaccepteerd, mede gelet op de rechtsgrondslag.
Een mededeling is immers niet een bindend besluit maar heeft uitsluitend de bedoeling bestaand Verdragsrecht uiteen te zetten. Enerzijds moeten wij dan ook erkennen dat de Raad en het Parlement samen de democratische legitimatie hebben om tot besluitvorming op het terrein van de post te komen. Anderzijds moeten wij ook erkennen dat de Commissie haar eigen verantwoordelijkheid heeft op grond van de artikelen 85, 86 en 90 van het EGVerdrag. Het is een feit dat op dit moment sommige postbedrijven hun machtspositie misbruiken en onnodige voorwaarden of te hoge tarieven berekenen zoals ook blijkt uit de vele klachten die bij de Commissie zijn binnengekomen. Het vastzitten van het postdossier noopt ook sommige postbedrijven van ons continent hun investeringen te richten op andere gebieden in de wereld. Dat is slecht voor onze concurrentiepositie, voor het investeringsklimaat in Europa en de werkgelegenheid. Ik wil dan ook de commissaris vragen wat hij nu, na de Telecomraad van afgelopen november, van plan is te gaan doen. Is hij van plan om met een nieuw voorstel te komen of gebruik te gaan maken van artikel 90 van het Verdrag? Ik vind dat wij ons op dit moment in een lastig parket hebben gemanoeuvreerd, maar toch vind ik dat wij het uiteindelijke doel van de hele discussie helder in het oog moeten houden. Dat is namelijk dat we een geharmoniseerde en voor een groot deel geliberaliseerde postmarkt moeten creëren, met waarborging van een betaalbare en kwalitatief hoogstaande dienst voor alle burgers. De Europese burgers verdienen dat van deze Unie.

Wijsenbeek
Dit is de volgende aflevering van the never ending story over de post. Wat wil men hier nu eigenlijk in dit Parlement? Wil men dat de Commissie haar taak verzaakt? Mijnheer Cot geeft u daar nu eens een keer antwoord op. Wat u vraagt is volstrekt onmogelijk. Wat u wilt is dat de Commissie haar opdracht verzaakt. Wat u wilt is dat, wanneer de Commissie de beleefdheid heeft om te zeggen dat zijn wij van plan te doen conform onze opdracht, dat u dan zegt: ja, maar dat willen wij helemaal niet weten. Wilt u nu werkelijk dat de Commissie haar taak uit het Verdrag niet waarmaakt? Ik ben daar voor.
Ik vind dat de Europese burgers recht hebben op een behoorlijke dienstverlening zoals de heer Van Velzen dat zo juist gezegd heeft. Ik vind dat het absoluut onjuist is wanneer er zes klachten binnen liggen, wanneer er al één arrest van het Hof is geweest inzake La Poste in Frankrijk die volstrekt deloyale concurrentie heeft uitgevoerd en die veroordeeld is, dat de Commissie dan de plicht en het recht heeft om haar opdracht conform het Verdrag uit te voeren. Als wij hier als Parlement én als Raad gaan zeggen dat willen wij niet, zijn wij volstrekt op de verkeerde weg. Dat is klaarblijkelijk wat u wilt. Voor mij staat absoluut als een paal boven water dat de Commissie nu moet doen wat de Commissie volgens het Verdrag moet doen. De heer Van Miert heeft u dat in Brussel gezegd. De heer Van Miert is hier vanavond om te verdedigen dat de Commissie haar eigen opdracht heeft. Wanneer u de heer Van Miert daarvan af wil brengen dan moet u dat eerlijk zeggen en dan moet u niet in een verslag schrijven: de Commissie dient haar mededeling in te trekken want dat is natuurlijk de verkeerde weg. Dan moet u alleen zeggen dat u wilt dat de Commissie haar taak niet uitvoert. Dat zouden wij geen van allen durven te zeggen. Ik ben er voor dat de Commissie dat doet.

Moreau
Mevrouw de Voorzitter, het is belangrijk vast te stellen dat de Raad telecommunicatie van 28 november geen overeenstemming heeft weten te bereiken over de richtiljn betreffende de postdiensten. Ongetwijfeld heeft de mobilisatie van de vakbondsorganisaties en het betrokken personeel hierbij een belangrijke rol gespeeld en onze fractie is er trots op hun actie bij de regeringsinstanties te hebben overgenomen.
De liberalisering is dus opnieuw mislukt, maar de dreiging blijft bestaan, want in de grond bestaat er tussen de lid-staten meer onenigheid over de modaliteiten van de uitvoering dan over de liberalisering zelf. De mislukking van 28 november heeft de werklust van de Commissie op het gebied van deregulering niet getemperd; haar ontwerpmededeling hangt nog altijd als het zwaard van Damocles boven ons hoofd en zij dreigt ons hiermee neer te sabelen wanneer er geen richtlijn komt.
Met deze mededeling, gebaseerd op artikel 90, lid 3, van het Verdrag, zou de postdienst de mededingingsregels kunnen worden opgelegd, zonder overleg met het Parlement noch met de Raad, wat onaanvaardbaar is. Deze volledig antidemocratische procedure is een slag in het gezicht van het Europees Parlement en kan het beruchte democratische tekort van de huidige Europese opbouw alleen maar vergroten. Zoals in het paritaire bericht van de postdiensten in de Europese Unie is onderstreept, opent deze mededeling de weg naar een deregulering die de belangen van de meeste Europese burgers schaadt ten bate van enkele economische pressiegroepen die zich de meest rendabele segmenten van deze markt willen toe-eigenen.
Deze groepen oefenen al een nauwelijks toelaatbare druk uit. Zo kent het Amerikaanse postbedrijf UPS het personeel van de Commissie een korting van 50 % toe voor privézendingen. Ik heb hier de nota met de voorwaarden voor deze gunst. Voorts heeft de Nederlandse Koninklijke PTT, KPN, sinds anderhalf jaar bij de Commissie haar specialist voor internationaal postverkeer gedetacheerd. Drie jaar lang zal deze deelnemen aan het opstellen van wetten voor de liberalisering van de postmarkt. Dit soort deskundigen raadpleegt de Commissie om haar richtlijn uit te werken.
Dat rechtvaardigt alle onrust, onrust die alleen maar kan worden versterkt door het komende raadsvoorzitterschap van Nederland, aangezien dit land al jarenlang de kampioen van de deregulering op het gebied van de post is. Ik heb hierover een persbericht.
De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid bekrachtigt de stemming van het Europees Parlement in oktober 1995 en vraagt de Europese Commissie haar ontwerpmededeling in te trekken, die in volledige tegenspraak is met de amendementen die ons Parlement op 9 mei jongstleden heeft aangenomen om het liberaliseringsproces krachtig af te remmen. Onze fractie is blij met dit standpunt van de Commissie economische zaken, maar betreurt het dat de goedkeuring van bepaalde amendementen het belang ervan heeft verzwakt door de vinger in het raderwerk van de liberalisering te steken. Daarom zullen wij amendementen indienen om de tekst te versterken en te komen tot een krachtige veroordeling van het standpunt van de Europese Commissie.
Tevens moeten wij waakzaam blijven op het niveau van iedere lid-staat, teneinde te voorkomen dat de regeringen maatregelen nemen die vooruitlopen op de toepassing van de richtlijn. Wij zijn vastbesloten onze actie voort te zetten, samen met de vakbonden in deze sector, de werknemers en consumentenverenigingen, ten behoeve van een harmonisatie op een hoger niveau van de postdiensten onder eerbiediging van het personeelsstatuut, handhaving en ontwikkeling van een kwaliteitsdienst gebaseerd op een gelijke behandeling van de gebruikers en bevordering van de samenwerking tussen de nationale postbedrijven.

Wolf
Beste collega's, de juiste weg, de verkeerde weg - collega Wijsenbeek is er niet meer - politiek is nu eenmaal geen eenvoudig reageren op vereisten van het ogenblik. De rol van de Commissie kan niet los van het hieraan ten grondslag liggende concept worden besproken. Doel moet toch zijn dat wij flexibele, moderne en doelmatige diensten hebben voor allen als vrije en gelijkwaardige burgers en het gaat er toch niet om nieuwe terreinen te openen om kapitaal productief te maken, waarvan dan enkele particuliere ondernemingen de winsten kunnen incasseren.
Tegen deze achtergrond deel ik het standpunt van de heer de Brémond d'Ars. Wij hebben een richtlijn nodig. Wij hebben niet het concept van de Commissie nodig, zoals dit is ingediend. Wij moeten een heldere rechtsgrondslag hebben, zoals de heer Ferber heeft verlangd, artikel 100 A en niet artikel 90, lid 3, en wij moeten morgen de onaanvaardbare ontwerpamendementen afwijzen, in het bijzonder amendement nr. 1, dat het verslag de tegenovergestelde betekenis zou geven.

Dary
Mevrouw de Voorzitter, bij de bestudering van het verslag van de heer de Brémond d'Ars worden wij opnieuw geconfronteerd met de problemen van het essentiële dossier over de postdiensten.
De Commissie is wat deze postdiensten betreft absoluut niet van haar stuk te brengen. Het zou echter een goede zaak zijn als deze ideeën, eenmaal in de praktijk toegepast, niet de openbare dienst zouden ontmantelen.
Het Parlement heeft al zijn betrekkelijke macht moeten gebruiken om van de Commissie gedaan te krijgen, dat zij een richtlijn voor de postdiensten presenteerde. De rapporteur heeft ons verteld dat hiervoor bijna zeven jaar nodig waren. De richtlijn is door het Europees Parlement met een aantal wijzigingen aangenomen, waarvan er geen enkele door de Commissie is overgenomen.
Nu weten wij niet alleen dat de Commissie de amendementen niet heeft aanvaard, maar ook dat zij een mededeling voorstelt, waarvan de tekst volledig afwijkt van de richtlijn en die bovendien een onomkeerbaar en ongecontroleerd liberaliseringsproces op gang beoogt te brengen, dat de gebruikers en werknemers van deze sector niet te boven kunnen komen.
Het is dus gewoon van wezenlijk belang dat deze ontwerpmededeling wordt ingetrokken. En al is er geen sprake van dat wij de Commissie de mogelijkheid voor het opstellen van een mededeling betwisten, toch is het juist haar er nog eens op te wijzen, dat de tekst coherent moet zijn met die van de richtlijn.
Persoonlijk wijt ik deze incoherenties aan de plotselinge haast waarmee de Commissie nu de postdiensten wil liberaliseren. Het ultraliberalisme wil men nu in stormpas doorvoeren, de openbare dienst is in gevaar.

Schmidbauer
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, collega's, in de eerste plaats wilde ik de heer de Brémond d'Ars met zijn verslag feliciteren. Het vormt een goede basis voor de verdere ontwikkeling van een coherent Europees postbeleid. Wij allen willen voor de burgers van Europa een goed werkende postdienst tegen betaalbare tarieven met een kwalitatief hoogwaardige dienstverlening en een gegarandeerde universele dienstverlening. Tijdens het debat en de besluitvorming van het Parlement over het voorstel voor een richtlijn - ik neem nu de exacte bewoordingen - " betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de postdiensten in de Gemeenschap en voor de verbetering van de kwaliteit van de dienst" hebben wij al vastgesteld, dat de parallel gepubliceerde mededeling over de mededingingsregels onaanvaardbaar en volstrekt overbodig is. Zij weerspreekt niet alleen de titel, maar ook in vele opzichten de ontwerprichtlijn die toch ook van de Commissie kwam. De eis om de mededeling in te trekken blijft dus overeind.
Een richtlijn is een wet, een mededeling kan enkel de wet aanvullen, maar deze niet vervangen of regelingen treffen die zelfs tegenstrijdig aan de richtlijn zijn. De mededeling houdt geen rekening met de noodzaak van een universele dienst. Het lijkt erop alsof de Commissie een liberalisering omwille van de ideologie zou willen doorvoeren, een onomkeerbare liberalisering die geen rekening houdt met de behoeften van de Europese burgers.
Sinds augustus beschikt de Commissie over het door het Parlement verlangde onderzoek naar de werkgelegenheidssituatie in het postbedrijf. Het wordt tot op heden geheim gehouden, omdat daarin zeker zwart op wit wordt aangegeven: mochten de mededingingsregels in werking treden, dan zal 20 tot 40 % van de arbeidsplaatsen, dat wil zeggen tussen 300.000 en 600.000 banen, in heel Europa verloren gaan. Mooie vooruitzichten voor de toch al grote werkloosheid. De tijdsdruk die de Commissie op Raad en Parlement legt wegens de besluitvorming over de richtlijn, is absoluut overdreven, dat werd reeds gezegd. Zij heeft zelf immers zeven jaar de tijd genomen, voor zij eindelijk met het voorstel voor een richtlijn voor de dag kwam. Natuurlijk is het ergerlijk dat de Raad tot op heden nog niet tot overeenstemming is kunnen komen over een gemeenschappelijk standpunt. Daarom ons dringend verzoek aan de Raad, zo spoedig mogelijk, met inachtneming van de mening van het Parlement, een akkoord te bereiken, en aan de Commissie, de mededeling in te trekken.

Caudron
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, op dit uur is het te laat om op het institutionele debat terug te komen, te meer omdat Jean-Pierre Cot dit al briljant heeft gedaan. Ik wil op mijn beurt niettemin aandringen op de ernst van de situatie, met een in de Raad geblokkeerde ontwerprichtlijn, die plaatsmaakt voor een mededeling van de Commissie, die wel ver verwijderd is van de mening van het Parlement over de postsector.
Er bestaat naar mijn mening inderdaad een groot en onomkeerbaar risico van deregulering, die velen van ons hier veroordelen. En ik wil vooral, in twee minuten, de nadruk op drie punten leggen.
Ten eerste, het ontbreken van een akkoord in de Raad is het ontbreken van de mogelijkheid een echte universele dienst te hebben; het betekent het ontoelaatbare risico dat er geen Europese post zal bestaan, geen universele dienst in de hele Unie, geen equivalente dienst voor alle ondernemingen in welke regio dan ook, geen universele dienst voor alle consumenten ongeacht hun situatie en hun vermogen, en geen postdienst die gewoon correct en intracommunautair is.
Ten tweede is het niet normaal, en dat zeg ik u, mijnheer van Miert, dat Europa zich openstelt voor de rest van de wereld, en in het bijzonder voor de Verenigde Staten, zonder enige wederkerigheid. Laten we niet vergeten dat er in de Verenigde Staten een postmonopolie bestaat.
Ten slotte, ten derde, het werkgelegenheidsprobleem. De Commissie is, naar het schijnt, enige tijd geleden een onderzoek gestart. Wij wachten op nauwkeurige, aantoonbare, beargumenteerde en schriftelijke resultaten. Wíj vrezen een verlies van 300.000 tot 600.000 banen. Ik zou dit graag weerlegd zien, maar ik stel dit vandaag nog vast.
Welnu, vanavond, mijnheer de commissaris, beste collega's, wil ik het belangrijke en verstandige werk van de heer de Brémond d'Ars begroeten, maar ook uiting geven aan mijn ongerustheid. Ik zou graag worden gerustgesteld, maar ik wil vooral dat de Raad naar het Parlement luistert en heel snel een gemeenschappelijk standpunt overeenkomstig onze wensen vaststelt.

Van Miert
Mevrouw de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats de rapporteur danken, die de moeilijke taak had te trachten tamelijk conflictueuze standpunten dichter bij elkaar te brengen. Zo'n situatie kennen we al jarenlang, in het Parlement, de Raad of binnen de overige Europese instellingen, wat overigens de verklaring vormt voor het feit dat het jaren duurt voor men erin slaagt voorstellen uit te werken. U wist dus, toen u bij de Commissie op voorstellen aandrong, dat dat een welhaast bovenmenselijke taak zou zijn, gezien de tegenstellingen die er toen al waren en die nog altijd binnen de Europese Unie bestaan. Voor het overige bespreken wij vandaag een document dat geen richtlijn is en uit veel spreekbeurten blijkt niet alleen ambiguïteit, maar erger nog, minachting. Het gaat in dit geval, ik preciseer dit, om een tekst die slechts de toepassing van de mededingingsregels in de postsector doorzichtiger wil maken en om niets meer dan dat.
U eist onophoudelijk transparantie. Wel, nu hebben we dan eens deze transparantie toegepast! We worden bekritiseerd en u vraagt ons het document in te trekken. Ik verklaar dat dit institutioneel gezien onaanvaardbaar is, omdat het gaat om een situatie waarin de Commissie haar verantwoordelijkheid draagt in een sector waarin dit duidelijk is en bekrachtigd door arresten van het Hof van Justitie. Als u vraagt om intrekking van dit document en dus het Verdrag wilt veranderen - en dat is wat u wilt: dat men niet meer de regels van het spel op het gebied van de mededinging volgt - dan vraagt u uiteraard het onmogelijke en, zoals de heer Wijsenbeek al heeft gezegd, dat komt er uiteindelijk op neer dat u de Commissie vraagt haar werk niet meer te doen. Daar gaat het om!
Nu is het inderdaad te betreuren dat de Raad het over deze richtlijnen niet eens is kunnen worden, maar het spijt me u te moeten zeggen, dames en heren, dat niemand van u correct jegens de Commissie is geweest. Hebben wij volledige liberalisering voorgesteld? Nee toch? Hoewel deze situatie in verscheidene lid-staten bestaat, hebben wij in onze richtlijn voorgesteld, dat de lid-staten die zulks wensen, de basisactiviteit van de post in een monopolie kunnen aanhouden. Ja of nee? Ja, nietwaar! Beweert u dus niet het tegenovergestelde. Mevrouw, beweert u dan niet het tegenovergestelde. Leest u ons voorstel.
Waarover thans ook in de Raad wordt gesproken, is de vraag of men in de komende jaren inderdaad bepaalde activiteiten kan liberaliseren, zoals de direct mail, wanneer dat het beste kan worden gedaan en door wie. Overigens heeft het conflict in de Raad juist daarop betrekking. In 's hemelsnaam, zegt u dus niet dat de Commissie voor morgen de privatisering van de post, de volledige liberalisering voorstelt, dat is niet waar, dat is niet correct en het is het Parlement onwaardig om zo een debat te verdraaien.
Wat nu deze mededeling betreft, het gaat dus, ik herhaal het nog eens, om een poging tot het geven van grotere doorzichtigheid - en niet, mijnheer Cot, om een beroep op artikel 90. U vergist zich, het is niet waar -. Het gaat er heel eenvoudig om, op basis van concrete gevallen, te beschrijven hoe de Commissie het zal doen. Mag ik u eraan herinneren dat wij op het gebied van de post, al vele klachten van deze aard hebben ontvangen, die de Commissie verplicht is te behandelen. Vraagt u me dus niet een mededeling in te trekken, die tracht het debat te verduidelijken en de toepassingsvoorwaarden van de spelregels op basis van concrete gevallen te preciseren!
Helaas verwacht ik vanwege het feit dat er in de Raad geen akkoord is bereikt nog meer klachten, want er zijn landen die nu al bepaalde activiteiten, zoals de direct mail, hebben geliberaliseerd. In zeven lid-staten bestaat al volledige of gedeeltelijke liberalisering, niet omdat de Commissie hun dat heeft opgelegd, maar omdat de desbetreffende regeringen hiertoe hebben besloten. Dat is de werkelijkheid.
In de mededeling zullen wij uiteraard rekening houden met het debat in de Raad. Aangezien men geen overeenstemming heeft kunnen bereiken over de termijnen voor de liberalisering van de direct mail en de binnenkomende post, noch over de voorwaarden en het tijdschema trouwens, zullen wij alles uit de mededeling lichten wat de termijnen aangaat, omdat wij hiernaar inderdaad bij de toepassing van de mededingingsregels ook niet kunnen verwijzen, zolang hierover geen overeenstemming bestaat. Wij hebben dat destijds gedaan, omdat men de mededeling heeft afgestemd op het voorstel van de Commissie, zoals dat er lag, maar het is logisch dat wij de kwestie van de termijnen uit de mededeling lichten. Wij zullen ons in een reeks hypotheses en individuele gevallen beperken tot een uiteenzetting, hoe wij de mededingingsregels denken toe te passen.
Op dit punt, mijnheer Cot, kan ik niet uitsluiten dat er klachten komen op basis van artikel 90. Dat is momenteel al het geval, en u weet hoe anachronistisch de situatie in de postsector soms is. De uiteindelijke kosten zijn zo verschillend, dat er soms absoluut ongelooflijke toestanden ontstaan. Men zendt post naar derde landen, men laat post binnenkomen en dan zijn er nog mensen die hieruit geld slaan. Er zijn dus volslagen waanzinnige situaties in de postsector. Aanvaardt u echter deze situatie en deze werkelijkheid. Wij gaan proberen een en ander recht te zetten, maar in deze situatie zijn er al veel klachten en er zullen er nog meer volgen.
Dientengevolge moet de Commissie ze wel behandelen, anders hebben de klagers het recht ons voor het Hof van Justitie te dagen. We hebben al tijd verloren, omdat ik tot nu toe had geaccepteerd de goedkeuring van deze mededeling die van mijn diensten afkomstig is, door de Commissie tot eind dit jaar uit te stellen opdat wij een beter inzicht in het debat zouden krijgen. We zien het nu wat duidelijker, maar helaas nog niet genoeg; we zullen echter rekening houden met een aantal elementen die in de loop van het debat naar voren zijn gekomen. Momenteel zijn mijn diensten bezig de tekst voor te bereiden, aan te passen of te wijzigen; zij korten hem in zekere zin in, maar leggen tevens uit hoe de Commissie, wat het mededingingsbeleid betreft, in een reeks hypotheses individuele gevallen zal aanpakken.
Bijvoorbeeld de kruissubsidiëring. We hebben al klachten gehad, mijnheer Cot, in Frankrijk, dat weet u. De particuliere verzekeraars hebben een klacht bij de Commissie ingediend omdat La Poste met verzekeringen is begonnen, een sector die al een hele tijd geleden is geliberaliseerd, en uiteraard met een aantal voordelen die de openbare autoriteiten La Poste hebben toegekend. De heer Wijsenbeek heeft gewezen op een recent arrest van het Hof van Justitie, dat zich inderdaad heeft gekeerd tegen een situatie die voor de Franse post voordelig was. Voilà, we bevinden ons nog altijd in een rechtsgemeenschap, waar de regels van het spel, zoals deze bestaan, moeten worden geëerbiedigd.
Daarom, mijnheer de rapporteur, zullen wij onder aanvaarding van een aantal wijzigingen, onder aanvaarding van een aantal van uw amendementen, overigens, ons werk overdoen, maar de mededeling niet intrekken. Wij zijn aan alle betrokkenen in deze sector helderheid verschuldigd ten aanzien van de toepassing van de spelregels op dit terrein.
Dat is onze verantwoordelijkheid en het was mij een genoegen om vanavond voor u over dit onderwerp een nadere toelichting te geven.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.30 uur plaats.
(De vergadering wordt te 00.04 uur gesloten.)

