Umowa przejściowa o partnerstwie między WE a państwami Pacyfiku (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem jest debata łączna na temat:
sprawozdania pana posła Davida Martina, w imieniu Komisji Handlu Międzynarodowego, w sprawie zalecenia w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy przejściowej o partnerstwie między Wspólnotą Europejską z jednej strony, a państwami Pacyfiku z drugiej (05078/2010 - C7-0036/2010 - 2008/0250(NLE)),
pytania ustnego do Komisji w sprawie zalecenia Umowy przejściowej o partnerstwie między Wspólnotą Europejską z jednej strony, a państwami Pacyfiku z drugiej, zadanego przez posłów Vitala Moreirę, Davida Martina w imieniu Komisji Handlu Międzynarodowego - B7-0807/2010).
David Martin
sprawozdawca - Pani Przewodnicząca! Najpierw chciałbym powiedzieć, że zdaję sobie sprawę, iż z istotnych względów pan komisarz De Gucht nie mógł przyjść na dzisiejsze posiedzenie. Pragnę mu podziękować za to, że zadał sobie trud zadzwonienia do mnie w zeszłym tygodniu, by wyjaśnić, dlaczego nie może tu dziś być, i chciałbym podziękować jemu oraz jego zespołowi z DG ds. Handlu za współpracę, a w szczególności Martinowi Dihmowi za pomoc.
Jako sprawozdawca starałem się wykorzystać dobrą pracę poprzedniego sprawozdawcy, mojego dawnego kolegi Glyna Forda. Ucieszyło mnie przyjęcie rezolucji posła Glyna w 2009 roku, ponieważ już wówczas zapewniło to nam jasne stanowisko w sprawie umowy przejściowej o partnerstwie gospodarczym UE-Pacyfik. W swym sprawozdaniu i dzisiejszym pytaniu ustnym starałem się kierować formalnym stanowiskiem Parlamentu.
Chciałbym podziękować Donatelli Pribaz, która była administratorem Komisji odpowiedzialnym za tę kwestię. Okazało się to jej ostatnim sprawozdaniem dla komisji przed awansem, tak więc pragnę życzyć jej wszystkiego najlepszego na nowym stanowisku i podziękować za ułatwienie mi zadania. Wreszcie, jeżeli chodzi o podziękowania, chciałbym również powitać na posiedzeniu ambasadora Papui Nowej Gwinei i podziękować mu i jego pracownikom za bliską współpracę. Wnieśli oni istotny wkład w sporządzenie tego sprawozdania.
Najpierw chciałbym przedstawić kilka uwag ogólnych na temat umowy i kontekstu regionalnego. Następnie zamierzam omówić trzy konkretne aspekty EPA, które moim zdaniem są warte podkreślenia - a mianowicie pomoc na rzecz wymiany handlowej, sytuację polityczną i rybołówstwo na Wyspach Fidżi. Na koniec pomówię o przyszłości stosunków handlowych WE-Pacyfik.
Jeżeli chodzi o kontekst i integrację regionalną, przedmiotowa umowa przejściowa o partnerstwie gospodarczym - czy też raczej umowa w sprawie handlu towarami - została wynegocjowana z dwoma państwami Pacyfiku - Papuą Nową Gwineą i Wyspami Fidżi. Są to dwa państwa wyspiarskie Pacyfiku, których zasadnicza część wymiany handlowej odbywa się z UE i które eksportują przeważającą część swoich głównych towarów eksportowych, a mianowicie tuńczyka i cukier, na rynek UE .
EPA zapewnia Papui Nowej Gwinei i Fidżi bezcłowy i bezkontyngentowy dostęp do unijnego rynku w zamian za stopniową liberalizację ich rynków w okresie 15 lat. Począwszy od dnia wejścia w życie umowy Papua Nowa Gwinea zobowiązała się zliberalizować stopniowo - na przestrzeni 15 lat - 88 % unijnego przywozu, a Fidżi 87 %.
Dwanaście pozostałych państw Pacyfiku albo korzysta z bezcłowego i bezkontyngentowego dostępu za pośrednictwem programu "wszystko oprócz broni”, albo nie jest zainteresowanych przejściowymi EPA w związku z niskim poziomem handlu z UE. Niemniej uważam, że ważne jest, byśmy - w miarę jak będziemy zmierzali do pełnej EPA - realizowali swój cel integracji regionalnej i nadal naciskali na zawarcie pełnej EPA z udziałem wszystkich państw Pacyfiku.
Jeżeli chodzi o treść rezolucji, Parlament musi zatwierdzić tę umowę, zanim będzie ona mogła zostać ratyfikowana. W środę - jak zauważyła pani przewodnicząca - będziemy głosowali nad dwoma różnymi sprawozdaniami; po pierwsze, w sprawie udzielenia zgody, co zalecam, a po drugie w sprawie towarzyszącego tej procedurze projektu rezolucji. Są inne kwestie w przedmiotowym projekcie rezolucji, ale jak już powiedziałem, pragnę odnieść się w szczególności do trzech.
Po pierwsze, co się tyczy pomocy na rzecz wymiany handlowej, środki na wcielenie umowy w życie są konieczne do osiągnięcia celów umowy, jakimi są dywersyfikacja gospodarcza i łagodzenie ubóstwa. Ważne jest, by przeznaczyć sprawiedliwą i godziwą część 2 miliardów euro przewidzianych w strategii "pomoc na rzecz wymiany handlowej” dla regionu Pacyfiku. Istotne jest również, by podkreślić, że przedmiotowa umowa przejściowa EPA była przewidziana jako środek krótkoterminowy mający na celu ochronę preferencji handlowych dla regionu Pacyfiku po decyzji Światowej Organizacji Handlu (WTO).
W związku z tym nie należy jej odbierać jako oznaki akceptacji przez UE reżimu politycznego Wysp Fidżi. Zachęcam rząd Republiki Wysp Fidżi, by zmierzał ku demokracji. Mam nadzieję, że konieczne reformy zostaną wprowadzone, tak by możliwe było przekazywanie wsparcia finansowego dla branży cukierniczej tego kraju.
Co się tyczy rybołówstwa, sektor rybacki odgrywa kluczową rolę w gospodarce Papui Nowej Gwinei i - co ważne - zapewnia zatrudnienie i dochody obywatelom. W trzech przetwórniach tuńczyka eksportujących produkty do UE zatrudnionych jest 5 700 osób, spośród których większość to kobiety. To kraj, w którym czasami trudno jest znaleźć dobre zatrudnienie dla kobiet.
Popieram określony w umowie cel uelastycznienia reguł pochodzenia, jakim jest rozwój branży przetwórczej, ale należy koniecznie zapewnić, by branża rozwijała się w sposób zrównoważony. Względy środowiskowe mają ogromne znaczenie, i w swoim sprawozdaniu zaapelowałem do Komisji, by monitorowała ten aspekt i regularnie przedkładała Parlamentowi sprawozdania w sprawie przestrzegania rozporządzenia dotyczącego nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów.
Odnotowuję obawy wyrażane w tym Parlamencie - szczególnie w Komisji Rybołówstwa - w związku z potencjalnym wpływem importu z Papui Nowej Gwinei na unijny przemysł. Jeżeli jednak spojrzeć na najświeższe dane, można dostrzec, że w latach 2003-2009 przywóz ten stanowił zaledwie 2 % całkowitego przywozu przetworzonych i konserwowanych ryb i około 3 % przywozu przetworzonego i konserwowanego tuńczyka. Nie wierzę, by tak niski poziom przywozu mógł zagrozić unijnej branży, szczególnie gdy uwzględnić ograniczoną zdolność połowową flot rybackich państw Pacyfiku i ograniczony potencjał przetwórczy.
Niemniej oczywiście musimy nadal śledzić sytuację, a w przypadku nieoczekiwanego wzrostu ilości produktów rybnych z Papui Nowej Gwinei Komisja powinna podjąć odpowiednie działania. Jak wspomniałem wcześniej, mam nadzieję, że państwa Pacyfiku zgodzą się na kompleksową regionalną umowę EPA.
W moim sprawozdaniu zaleciłem uwzględnienie w przyszłych negocjacjach kilku istotnych spraw, które, mam nadzieję, zostaną uwzględnione przez Komisję. Wśród nich znajdzie się własność intelektualna. Nazbyt często mówimy o własności intelektualnej jednostronnie, ale mam nadzieję, że rozszerzymy zakres własności intelektualnej również na wiedzę tradycyjną. Mam nadzieję, że uda nam się również poprawić przejrzystość zamówień publicznych, a także zapewnić możliwość wydawania wiz pracowniczych do 24 miesięcy.
Mam nadzieję, że w miarę jak będziemy zmierzali ku pełnej umowie o partnerstwie gospodarczym, Komisja zaangażuje wszystkie państwa Pacyfiku, ale w międzyczasie pójdźmy naprzód i uchwalmy przejściowe umowy o partnerstwie z Papuą Nową Gwineą i Fidżi i wykorzystajmy je jako demonstrację tego, co możemy osiągnąć w przyszłości.
Andris Piebalgs
komisarz - Panie Przewodniczący! Chciałbym podziękować sprawozdawcy za jego sprawozdanie, a w szczególności za jego poparcie dla wyrażenia zgody na umowę przejściową o partnerstwie gospodarczym z dwoma krajami Pacyfiku, czyli Papuą Nową Gwineą i Fidżi. Mam nadzieję, że ten Parlament pójdzie za jego radą.
Zgoda Parlamentu Europejskiego - udzielana po raz pierwszy w sprawie umowy o handlu po wejściu w życie Traktatu z Lizbony - ma duże znaczenie polityczne ze względu na to, że jest to umowa handlowa skupiająca się na długofalowym rozwoju, jak również ze względu na impet, jakiego nada ona toczącym się obecnie negocjacjom w sprawie kompleksowej umowy o partnerstwie gospodarczym z regionem Pacyfiku.
W roku 2007 bezpośrednim celem umowy tymczasowej było zapewnienie stałego dostępu do unijnego rynku krajom regionu Pacyfiku, które najbardziej od niego zależą, zważywszy na zbliżające się wówczas wygaśnięcie systemu handlu z Kotonu. Zaangażowanie Komisji na rzecz zakończenia negocjacji w sprawie kompleksowej umowy o partnerstwie gospodarczym z całym regionem Pacyfiku pozostaje niezmienne, i obecnie prowadzimy negocjacje z naszymi partnerami z regionu Pacyfiku.
Będziemy w stanie ruszyć naprzód tylko wówczas, gdy zaakceptujemy specyfikę regionu Pacyfiku i odpowiednio dostosujemy do niej umowy o partnerstwie gospodarczym. Mówimy o małych i odległych krajach wyspiarskich, które znacznie różnią się między sobą pod względem sytuacji gospodarczej, potrzeb rozwoju i stosunków z UE. Niektóre kraje mają status "krajów najsłabiej rozwiniętych”, w związku z czym są objęte systemem handlu "wszystko oprócz broni”; niektóre prowadzą znikomy handel z Unią albo nie prowadzą go wcale. Dlatego jesteśmy otwarci na nawiązywanie stosunków handlowych, które będą najlepsze dla całego regionu Pacyfiku, a toczące się obecnie negocjacje zdecydują o ostatecznych wariantach.
Niezależnie od tego, na jakie podejście się zdecydujemy, bezwzględnie konieczne jest zapewnienie, by każda umowa faktycznie przyczyniała się do rozwoju podpisujących ją krajów. Dlatego przekazujemy pomoc finansową na pobudzenie potencjału handlowego. I dlatego zezwolimy krajom partnerskim ze świata rozwijającego się na wyłączenie z zakresu umów handlowych bardziej wrażliwych produktów; nie zezwolilibyśmy na to innym krajom. W tym kontekście odnotowałem obawy wyrażone w kwestii określonego w EPA odstępstwa od reguł pochodzenia w odniesieniu do produktów rybackich.
To właśnie ze względów rozwoju przyznaliśmy to odstępstwo, a uczyniliśmy to na podstawie opartej na rzetelnej analizie konkluzji, że w związku z małym udziałem Papui Nowej Gwinei w rynku istnieje znikome prawdopodobieństwo, by eksport papuaskiego tuńczyka zaszkodził interesom unijnego przemysłu. Unia Europejska i Papua Nowa Gwinea stosują te zasady tymczasowo od 2008 roku, i choć dane liczbowe na temat wielkości wywozu wahają się, nie stwierdzono oznak tendencji wzrostowej. Pragnę Państwa również uspokoić, że Komisja nie zamierza zaoferować podobnych warunków innym regionom.
W każdym razie Komisja będzie uważnie monitorowała stosowanie odstępstwa i przedłoży Parlamentowi sprawozdanie w tym zakresie w oparciu o analizę, która zostanie przygotowana przed końcem 2011 roku.
Niektórzy z Państwa uczestniczyli również w posiedzeniu Komisji INTA we wrześniu zeszłego roku, kiedy przemawiał obecnie wybrany premier. Wyraził on gotowość dopuszczenia unijnych statków i inwestorów do prowadzenia działalności na wodach Papui Nowej Gwinei. Traktujemy tę ustną deklarację bardzo poważnie i będziemy nadal rozmawiali z naszymi partnerami, dopóki nie zostanie ona zrealizowana.
Zgoda Parlamentu umożliwi nam uruchomienie mechanizmów realizacji postanowień umowy; jednym z nich jest komitet ds. handlu, który mógłby zostać zwołany tej wiosny i który stanowiłby platformę dyskutowania wszystkich spraw dotyczących wzajemnych obowiązków wynikających z EPA. Państwa głos ma zatem kluczowe znaczenie, jeżeli mamy ruszyć naprzód w tej dziedzinie i w zakresie innych ważnych kwestii.
Co się tyczy Fidżi, kraj ten rzeczywiście podpisał umowę przejściową EPA, ale nie stosuje jej tymczasowo. To sprawia, że obecnie Papua Nowa Gwinea jest jedynym krajem tymczasowo stosującym umowę przejściową EPA między UE a regionem Pacyfiku. Na razie Fidżi ma nadal dostęp do unijnego rynku na podstawie rozporządzenia w sprawie dostępu do rynku, ponieważ Rada nie uchwaliła sankcji handlowych. Zdają sobie Państwo sprawę, że UE zdecydowała się wstrzymać pomoc rozwojową dla Fidżi w związku z sytuacją polityczną w tym kraju. Wznowienie pomocy wymagało będzie poprawy rządów na Wyspach Fidżi, a w szczególności przywrócenia demokratycznych zasad rządzenia, ale chwilowo nie odnotowujemy dostrzegalnych postępów w tym względzie.
EPA, o której rozmawiamy dziś, jest tylko czasowym uzgodnieniem, które ma zapobiec utracie dostępu do unijnego rynku. Komisja jest całkowicie gotowa kontynuować negocjacje w sprawie kompleksowej EPA z regionem Pacyfiku.
Carmen Fraga Estévez
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Odstępstwo od reguł pochodzenia jest wynikiem błędu w obliczeniach ze strony Komisji, bardzo poważnego, jeżeli chodzi o jego skutki, nie tylko dla regionu Pacyfiku, któremu chcemy pomóc. Tymczasem rzeczywistymi beneficjentami są niemalże wyłącznie chciwe floty z Chin i Azji Południowo-Wschodniej i ich branże przetwórstwa.
Dyrekcja Generalna ds. Handlu ustanowiła to odstępstwo, kierując się tym, że Papua Nowa Gwinea nie ma zdolności połowowych umożliwiających jej eksploatację własnych zasobów. Jednak zgodnie z najnowszymi danymi Komisji ds. Połowów na Zachodnio-Środkowym Pacyfiku, w regionie pod papuaską banderą pływa 41 seinerów, które w 2009 roku złowiły łącznie prawie 500 tysięcy ton. Spośród tych złowionych ryb 75 tysięcy ton trafiło do Unii Europejskiej (w postaci półproduktów i produktów przetworzonych), co plasuje Papuę Nową Gwineę wśród sześciu głównych eksporterów do Unii Europejskiej. Nie jest zatem prawdą, jak Pan twierdzi, że by wspierać rozwój sektora rybołówstwa Papui Nowej Gwinei, konieczne było przyznanie swobodnego dostępu innym flotom.
W żadnym razie Unia Europejska nie może rezygnować ze swego zaangażowania na rzecz zrównoważonego rozwoju. Widzimy jednak, że dzięki ochronie, jaką daje to odstępstwo, i aby przyciągnąć inwestorów azjatyckich, Papua Nowa Gwinea zmieniła swoje przepisy, tak by uniemożliwić zgłaszanie skarg na niszczenie środowiska, i wprowadziła przepisy inwestycyjne umożliwiające zatrudnianie pracowników miejscowych i taniej siły roboczej z Azji, na najgorszych możliwych do wyobrażenia warunkach.
Jeżeli dodamy do tego fakt, że we wspomnianej przeze mnie organizacji ds. rybołówstwa Papua Nowa Gwinea stanowczo odmawia podporządkowania się jakimkolwiek międzynarodowym zasadom mającym na celu zarządzenie rybołówstwem i kontrolowanie go, rezultat jest taki, że podczas gdy Dyrekcja Generalna ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa dwoi się i troi, by walczyć z nielegalnymi połowami, inni otwierają dla nich drzwi. Panie Komisarzu! Właśnie wróciłem z posiedzenia Komisji ds. Rybołówstwa na Zachodnim i Środkowym Pacyfiku i doskonale znam stanowisko, jakie zajęła Papua Nowa Gwinea. Dlatego też podtrzymuję stanowisko Komisji Rybołówstwa, która zażądała zawieszenia odstępstwa w trakcie przeglądu umowy, w sprawie której debatujemy.
Laima Liucija Andrikienė
w imieniu grupy PPE - Panie Przewodniczący! Jako kontrsprawozdawczyni grupy PPE chciałabym rozpocząć od stwierdzenia, że z zadowoleniem przyjmujemy wzrastającą rolę UE jako potęgi handlowej w każdym regionie świata, w tym w regionie Pacyfiku.
Umowa, w swej obecnej formie, nie jest idealna, i to nie tylko dlatego że nie jest umową kompleksową, ale zaledwie przejściową. Mamy nadzieję, że w stosownym czasie Komisja przystąpi do negocjowania kompleksowej umowy EPA obejmującej większą liczbę krajów regionu.
Po drugie, obecna umowa dotyczy tylko małej części unijnego handlu, ponieważ udział całego regionu Pacyfiku w unijnej wymianie handlowej wynosi zaledwie 0,06 %, a mimo to niektóre obszary dają nam powody do zmartwień, szczególnie w związku z odstępstwem od reguł pochodzenia produktów rybnych.
W naszej rezolucji zgłaszamy swoje obawy, że wiele krajów, takich jak Filipiny, Tajlandia, Chiny, Stany Zjednoczone, Australia i inne, będzie mogło korzystać z tej derogacji i potencjalnie eksportować duże ilości przetworzonych produktów rybnych do UE, ze szkodą dla unijnej branży przetwórczej.
Dlatego zachęcamy Komisję, by przychyliła się do wniosku Parlamentu i przygotowała analizę zawierającą ocenę skutków, a w razie gdyby analiza ta ujawniła destabilizujące oddziaływanie na unijną branżę przetwórczą - rozpoczęła procedurą prowadzącą do zawieszenia nadzwyczajnych zapisów umowy dotyczących reguł pochodzenia.
George Sabin Cutaş
Panie Przewodniczący! Obecna umowa przejściowa podpisana w listopadzie 2007 roku przez Komisję Europejską i Papuę Nową Gwineę oraz Fidżi stała się obiektem ostrej krytyki ze strony społeczeństwa obywatelskiego i polityków regionu Pacyfiku. Podkreślano niekorzystne oddziaływanie umowy na stopień solidarności w regionie i polityczną wolę integracji gospodarczej w regionie.
Region został podzielony na grupy, które negocjowały umowy na zasadach indywidualnych i pod presją zawarcia umowy przejściowej z Komisją Europejską. Jednocześnie uważa się, że przyznanie statusu produktów pochodzących oraz zwolnienie z unijnych ceł produktów rybnych pochodzących z Papui Nowej Gwinei i Fidżi doprowadziło do powstania w tych krajach ośrodka przetwórstwa tych produktów - w tym produktów niepochodzących z tych krajów - który jest tworzony przez przedsiębiorstwa z krajów sąsiedzkich chętne na skorzystanie z odstępstwa.
Proces ten może mieć negatywny wpływ na branżę, pracowników i dochody ludności miejscowej, zważywszy że branża rybacka jest jednym z najważniejszych źródeł zatrudnienia w tych krajach. Oznaczałoby to również niesprawiedliwą konkurencję dla unijnych produktów. W związku z tym umowa może mieć skutek przeciwny do zamierzonego.
Dlatego Komisja Europejska musi dopilnować, by przyszła umowa o partnerstwie przyczyniła się zarówno do rozwoju zrównoważonego sektora rybackiego, zapewniającego zatrudnienie, jak i do bliższej integracji regionalnej, na przykład poprzez wynegocjowanie przyszłej umowy z całym regionem Pacyfiku.
Isabella Lövin
w imieniu grupy Verts/ALE - Panie Przewodniczący! Jednym z celów umów o partnerstwie gospodarczym jest integracja regionalna. Dotychczas mogliśmy się przekonać, że cel ten nie jest realizowany. Wręcz przeciwnie, w przypadku Pacyfiku UE zaburza jedność, oferując umowy przejściowe tylko niektórym krajom AKP, przewidując dla nich szczególne warunki.
Odstępstwo od reguł pochodzenia w odniesieniu do ryb przetwarzanych w Papui Nowej Gwinei i Fidżi jest tego przykładem. Uważam, że odstępstwo to jest potencjalnie niebezpieczne i że musi zostać gruntownie ocenione w 2011 roku, co już ustalono.
Mówię to, ponieważ dyskusja na ten temat musi się toczyć w oparciu o fakty. Jakie jest oddziaływanie na światowe zasoby rybne, zatrudnienie i środowisko Papui Nowej Gwinei? Jakie są warunki socjalne pracowników? Wszystko to trzeba w pełni ocenić, a w oparciu o tę ocenę będzie można uchylić to odstępstwo, ale nie na podstawie skarg hiszpańskiej branży rybackiej, która sama łowi ryby u wybrzeży Papui Nowej Gwinei, nigdy nie wyładowując jednak w tym kraju złowionych tam ryb - a tak przy okazji, nie płaci ceł, sprzedając złowione tam ryby na europejskim rynku jako europejskie.
Elie Hoarau
w imieniu grupy GUE/NGL - (FR) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Myślę, że to przesada, nazywać umowy przejściowe o partnerstwie gospodarczym "umowami z krajami Pacyfiku”, ponieważ spośród 15 krajów AKP tego regionu umowy podpisały tylko dwa kraje.
Rzecz jasna, umowy te mają częściej formę umów dwustronnych niż faktycznych umów regionalnych - umów dwustronnych, które odbiegają od osławionego celu umów EPA, jakim jest integracja regionalna. Trudno nie dostrzec w tym tego, na co narzekają przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego krajów Pacyfiku, a także Afryki - a mianowicie, że wiele krajów AKP zostało zmuszonych do podpisania umów indywidualnych, ponieważ Komisja nie zdołała sprawić, by umowy o partnerstwie gospodarczym stały się rzeczywistym instrumentem wspierania partnerstwa na rzecz rozwoju.
Silna presja wywierana na kraje AKP przez europejskich negocjatorów była krytykowana przez same kraje AKP w trakcie 92. sesji Rady Ministrów AKP, która odbyła się w Brukseli w dniach 8-12 listopada 2010 r. Realia umów EPA wynegocjowanych przez Komisję Europejską są tak tragiczne, że umowy te okazały się porażką, jeszcze zanim weszły w życie. Były one takim niepowodzeniem, że wiele krajów AKP zwraca się do państw członkowskich Unii Europejskiej, by zbadały możliwość zmiany mandatu negocjacyjnego powierzonego Komisji Europejskiej w czerwcu 2002 roku.
Andreas Mölzer   -
(DE) Panie Przewodniczący! W powiązaniu z obecną sytuacją gospodarczą, reforma unijnego systemu rynku cukru doprowadzi do spadku ceny cukru poniżej cen międzynarodowych.
W związku z obecną sytuacją cenową najprawdopodobniej trudno będzie utrzymać długoterminowe uzgodnienia dotyczące zaopatrywania się w cukier, zawarte z producentami trzciny cukrowej z Afryki, Karaibów i Pacyfiku. Do trudności związanych z nowymi umowami AKP mogło przyczynić się to, że rolnicy z krajów AKP wolą sprzedawać swoje towary po wyższych cenach na światowym rynku, zamiast sprzedawać je tanio w UE. Skoro inicjatywa ta jest teraz likwidowana i jednocześnie kraje te zostaną zmuszone do zaakceptowania klauzuli największego uprzywilejowania, a na dodatek spadają dochody państwa w związku z utratą wpływów z ceł, trudno się dziwić, że kraje AKP tak bardzo się wahały.
W związku z tym z pewnością należy się skupić na rybołówstwie, a nie tylko na tym, czy Papua Nowa Gwinea i Fidżi udostępniły innym partnerom handlowym swoje łowiska. Być może powinniśmy również zbadać, czy prawdziwe są oskarżenia, że na przykład, w związku z ograniczeniami i kontyngentami połowowymi, hiszpańska flota rybacka przeniosła się na wody Pacyfiku i łowi na nich pod obcą banderą.
Francisco José Millán Mon   -
(ES) Panie Przewodniczący! Ja również chciałbym wyrazić moje obawy związane z oddziaływaniem tej umowy na sektor tuńczyka w puszkach, który jest ważny dla Hiszpanii, a w szczególności Galicji, która jest moim okręgiem wyborczym.
Jak już wspomniano, to negatywne oddziaływanie wynika z bezprecedensowego i bezzasadnego ustępstwa: przyznawania - na wniosek - odstępstwa od reguł pochodzenia w odniesieniu do przetworzonych produktów rybnych w związku z brakiem wystarczających rodzimych surowców.
Odstępstwo było pierwszą rzeczą, o którą zwróciła się Papua Nowa Gwinea, i obecnie odstępstwo jest w mocy. Tym samym Papua Nowa Gwinea stają się główną platformą przetwórstwa i eksportu tuńczyka pochodzącego od głównych konkurentów przemysłu europejskiego: Filipin, Tajlandii, Chin i Stanów Zjednoczonych. Tak naprawdę to oni są głównymi beneficjentami umowy.
Szacuje się, że ostatecznie wielkość produkcji tuńczyka przeznaczonej na europejski rynek wyniesie 400 tysięcy ton rocznie, przy czym obecnie Europa konsumuje łącznie 710 tysięcy ton. Skutki będą bardzo poważne, ponieważ ceny tuńczyka z Papui Nowej Gwinei są o jedną trzecią niższe niż cena tuńczyka europejskiego w związku z niższymi zarobkami i brakiem norm środowiskowych w tym kraju.
W moim regionie, Galicji, uznaje się to za konkurencję nie do pobicia, która będzie miała poważne następstwa dla środowiska. Chciałbym, by ocena oddziaływania ogłoszona przez Komisja Europejską była jak najbardziej rygorystyczna i by uwzględniała krótko- i średnioterminowe konsekwencje tego odstępstwa od reguł pochodzenia.
Mam nadzieję, że doprowadzi to do jak najszybszego uchylenia tego odstępstwa. To środek wyjątkowy i tymczasowy, ale wydaje się, że w Papui Nowej Gwinei uznano go za środek stały; w przeciwnym razie nie byłoby tych wszystkich inwestycji. Mam również nadzieję, że odstępstwo to nie znajdzie się w innych umowach ani w umowie końcowej. W każdym razie obecnie istnieje problem umowy przejściowej i należy go wyjaśnić.
Josefa Andrés Barea   -
(ES) Panie Przewodniczący! Jak już tu powiedziano, umowa o partnerstwie z Papuą Nową Gwineą i Fidżi obejmuje odstępstwo od reguł pochodzenia. Jak wspomniał sprawozdawca, ma ono głównie negatywny wpływ na tuńczyka. Czego spodziewamy się po tej umowie? Chcemy rozwoju sektora rybołówstwa i zmniejszania ubóstwa na tych archipelagach. Innymi słowy, chcemy pomocy rozwojowej.
Jakie jednak negatywne skutki przyniesie fakt korzystania przez państwa trzecie z preferencyjnego traktowania?
W tym zakresie słyszymy narzekania. Chcemy wyważonej sytuacji. Komisja właśnie poinformowała nas, że wyniki badań są jednoznaczne, ale wyrażane tu opinie świadczą, że tak nie jest. W 2008 roku stwierdzono, że nie występują żadne zakłócenia i powiedziano nam, że zostanie przeprowadzona ocena oddziaływania.
Chcemy wyważonej sytuacji. Chcemy przeglądu, konsultacji i kontroli. Chcemy wiedzieć, czy umowa sprzyja rozwojowi tego archipelagu. Chcemy również wiedzieć, czy spełniane są wymogi zdrowotne, które są bardzo ważne dla produktów importowanych, a także wymogi zrównoważonego zarządzania rybołówstwem i walki z nielegalnymi połowami, co ma zasadnicze znaczenie. Kolejnym bardzo ważnym elementem, który pozwoliłby nam się przekonać, jak funkcjonują przedsiębiorstwa z krajów trzecich mające zakłady w Papui Nowej Gwinei, jest przestrzeganie międzynarodowych zasad dotyczących zatrudnienia.
Chcemy utrzymać tę umowę w mocy i pomóc w realizacji jej zapisów, ale chcemy również, by umowa ta była stosowana z korzyścią dla rozwoju Papui Nowej Gwinei i Fidżi i nie szkodziła przedsiębiorstwom z Hiszpanii.
Alain Cadec   -
(FR) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Pragnę zwrócić państwa uwagę na odstępstwo od reguł pochodzenia przyznane Papui Nowej Gwinei w odniesieniu do przetwarzanych produktów rybnych, szczególnie tuńczyka w puszce. Sądzę, że odstępstwo to jest niezwykle niebezpieczne.
Ten kraj AKP korzysta z preferencyjnego dostępu do europejskiego rynku, tj. z całkowitego zwolnienia ze wszystkich ceł na tuńczyka w puszce eksportowanego na nasz rynek. Nie kwestionuję polityki rozwoju realizowanej na podstawie tej umowy. Jednak odstępstwo od reguł pochodzenia dotyczących tuńczyka w puszce jest całkowicie niedopuszczalne.
Odstępstwo to dopuszcza prowadzenie działalności w Papui Nowej Gwinei przez przedsiębiorstwa spoza tego kraju, jest więc korzystne z punktu widzenia zatrudnienia i dla ludności miejscowej tylko w bardzo ograniczonym zakresie. Musimy zezwolić na pomoc rozwojową, ale pomoc sprawiedliwą i skuteczną - korzystną dla zainteresowanych regionów.
W latach 2008-2009 przywóz tuńczyka do Wspólnoty wzrósł z 9 200 do 16 200 ton. Podwoił się w ciągu jednego tylko roku. Zjawisko to może jedynie się pogłębić, jeżeli odstępstwo zostanie utrzymane w mocy. Co więcej, produkty te nie są wytwarzane z zachowaniem tych samych standardów społecznych, ochrony zdrowia i ochrony zasobów, jakie obowiązują w stosunku do produktów europejskich. W szczególności niemożliwe jest zweryfikowanie pochodzenia złowionych ryb.
Panie i Panowie, czyżby Komisja Europejska nie czytała mojego sprawozdania w sprawie pochodzenia przywozu produktów rybołówstwa i akwakultury w Unii Europejskiej?
Jeżeli nie, sytuacja jest beznadziejna. Nie możemy poświęcać europejskiego zatrudnienia i jakości produktów sprzedawanych na rynku europejskim w ten sposób. Nie chcę utrwalenia sytuacji, która będzie miała niszczący wpływ na europejską branżę przetwórstwa.
Ulrike Rodust
(DE) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu, Szanowni Państwo! Jako koordynator Komisji ds. Rybołówstwa uważam, że aspekt dotyczący rybołówstwa tej umowy przejściowej jest niezwykle interesujący. W tym zakresie już na samym początku pojawiło się kilka kontrowersyjnych kwestii związanych ze złagodzeniem reguł pochodzenia dla Papui Nowej Gwinei. Popieram pomysł Komisji dotyczący użycia tego złagodzenia do pobudzenia gospodarki jednego z najuboższych krajów świata. Jestem przekonana, że jest to kwestia, która powinna budzić niepokój tych z nas, którzy są zaangażowani w politykę rybołówstwa. Jednocześnie mogę zrozumieć obawy europejskich przedsiębiorstw z branży, ale prawdę powiedziawszy, nie wyobrażam sobie, by uelastycznienie reguł sprawiło, że Papua Nowa Gwinea stanie się poważnym konkurentem dla naszego przemysłu przetwórczego.
Musimy jednak być czujni, ponieważ nie pomoże to nikomu, jeżeli przeniesiemy połowę naszych zakładów przetwórczych do regionu Pacyfiku. W tym zakresie muszę jednak powiedzieć, że w trakcie debaty nad umową przedstawiano nam bardzo sprzeczne informacje dotyczące zakresu inwestycji w Papui Nowej Gwinei i tego, które kraje bezpośrednio korzystają ze złagodzenia reguł pochodzenia. Dlatego pragnę pilnie wezwać Komisję, by ściśle monitorowała stosowanie tego odstępstwa i w stosownym czasie przedłożyła Parlamentowi sprawozdanie w sprawie jego oddziaływania na rozwój Papui Nowej Gwinei i na europejską branżę przetwórczą. Jeżeli uzgodnienia te nie dadzą pożądanego skutku w Papui Nowej Gwinei i przyniosą niepożądane straty europejskim firmom, będziemy musieli zadecydować inaczej, zasiadając do negocjacji w sprawie umowy końcowej. Proszę informować nas o rozwoju sytuacji.
Pablo Zalba Bidegain   -
(ES) Panie Przewodniczący! Chciałbym wyjaśnić, że jestem za wzmocnieniem powiązań handlowych między Unią Europejską a Papuą Nową Gwineą, wspierających rozwój tego regionu, ale rozwój ten musi być rozwojem zrównoważonym.
Szczerze uważam, że umowa ta, w swej obecnej formie, nie jest umową dobrą. Jestem całkowicie przeciwny jednej z klauzul tej umowy, którą uważam za niesprawiedliwą - odstępstwu od reguł pochodzenia, ponieważ zagraża ono nie tylko zrównoważonemu rozwojowi Papui Nowej Gwinei, ale też, jak dziś usłyszeliśmy, całej unijnej branży: branży przetwórczej. Ustępstwo to powinno było stanowić absolutny wyjątek i dotyczyć wyłącznie Papui Nowej Gwinei. Ponadto nie zapominajmy, że środek ten stwarza poważny precedens, na który będą mogli się powoływać nasi partnerzy w trakcie przyszłych unijnych negocjacji.
Moim zdaniem należało przygotować o wiele bardziej jednoznaczną i bardziej rygorystyczną rezolucję w tym zakresie, stanowiącą kategorycznie, że w trakcie kolejnego przeglądu umowy przejściowej o partnerstwie odstępstwo od reguł pochodzenia zostanie na stałe uchylone. Dlatego pragnę poprosić Komisję, by uwzględniła dramatyczne konsekwencje, jakie będzie miało to ustępstwo, po pierwsze, z punktu widzenia europejskiej branży przetwórczej, a po drugie, z punktu widzenia zrównoważonego zarządzania środowiskiem i zasobami Papui Nowej Gwinei, a także bardzo negatywny precedens, jaki stworzy ono dla przyszłych negocjacji. Choćby nie wiem, jak mocno Komisja się zaklinała, że nie stworzy to precedensu, i tak znajdziemy się pod presją. Dlatego apeluję do Komisji, by zdecydowała się jak najszybciej uchylić to odstępstwo od reguł pochodzenia.
Mairead McGuinness
Panie Przewodniczący! Tak naprawdę przyszłam tu na następną debatę, ale przyglądałam się z mojego biura tej debacie i jestem zaniepokojona, jak inni, którzy zabierali w niej głos, pomysłem uelastyczniania reguł pochodzenia.
W tym tygodniu brytyjska telewizja pokazała film w ramach całej serii programów o rybołówstwie, w którym europejska polityka rybołówstwa została ukazana w bardzo niekorzystnym świetle, i otrzymujemy wiele maili od zaniepokojonych obywateli.
Ta konkretna sprawa nie była poruszona w filmie, ale chciałabym tylko poprzeć tych kolegów i koleżanki, którzy wyrazili poważne zaniepokojenie propozycją, która ma być pożytecznym narzędziem, ale tak naprawdę jest niekorzystna, nie tylko z perspektywy Europy, ale również dla krajów, którym chcemy pomóc.
Andris Piebalgs
komisarz - Panie Przewodniczący! To była bardzo interesująca debata. Na świecie istnieje ubóstwo. Musimy sobie z nim poradzić. Jednym ze sposobów byłoby przekazywanie środków, ale o wiele lepiej dać ludziom szansę na godne życie z pracy, którą wykonują. Trzy przetwórnie z Papui Nowej Gwinei, którym zezwolono na wywóz tuńczyka do UE, zatrudniają około 5 700 osób, w większości kobiet. Praca w Papui Nowej Gwinei jest niepewna, kraj ten jest bowiem krajem najbardziej dotkniętym ubóstwem.
Kiedy Papua Nowa Gwinea proponuje odstępstwo, Komisja należycie analizuje wiążące się z nim ryzyko i stara się znaleźć środki ochronne. Według Komisji jest bardzo mało prawdopodobne, by przywóz towarów z Papui Nowej Gwinei doprowadził do poważnych zakłóceń unijnego przemysłu rybołówstwa i przetwórstwa, zważywszy na małą wielkość wymiany handlowej między Papuą Nową Gwineą a EU, a także na niski udział Papui Nowej Gwinei w rynku tuńczyka, który utrzymuje się w ostatnich latach na poziomie 3 %. Tymczasowe stosowanie umowy sięga 2008 roku i mamy pewne doświadczenie z liczbami. Nie spowoduje ono żadnych zakłóceń dla europejskich sektorów rybołówstwa czy przetwórstwa. Rozwój sytuacji w zakresie przepływów handlowych zostanie dodatkowo zbadany w analizie skutków stosowania szczególnych reguł pochodzenia w odniesieniu do produktów rybołówstwa, która zostanie przygotowana w 2011 roku.
Dodatkowo Komisja będzie monitorowała wymianę handlową z PNG i nie zawaha się podjąć odpowiednich środków w razie ujawnienia poważnych zakłóceń unijnego rynku. Umowa przejściowa wyraźnie zezwala na zastosowanie takich środków w rozdziale 2 dotyczącym instrumentów ochrony handlu. Nic nie wskazuje na tym etapie na jakiekolwiek negatywne oddziaływanie eksportu produktów rybołówstwa z Papui Nowej Gwinei na rynek przetwórczy innych krajów AKP albo krajów objętych systemem GSP+. Aspektowi temu przyglądniemy się bliżej we wspomnianej analizie.
Chciałbym dodać, że niezależnie od jakichkolwiek szczególnych reguł pochodzenia czy preferencyjnych umów handlowych, kraje i przedsiębiorstwa eksportujące ryby lub produkty rybne do UE będą i tak zawsze zmuszone przestrzegać przepisów rozporządzenia w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów oraz unijnych wymogów w sprawie zdrowia i bezpieczeństwa żywności. Sądzę, że Komisja rozważyła te kwestie bardzo uważnie, zanim zaproponowała ten środek.
Przejdę teraz do szerszego zagadnienia, czyli ogólnie do umów o partnerstwie gospodarczym. Handel wcale nie jest łatwy. Jak powiedziałem, jedynym sposobem na likwidację ubóstwa jest zapewnienie wzrostu w krajach rozwijających się. To prawda, że z początku współpraca regionalna jest raczej trudna. Nie tylko umowy handlowe decydują o rozwoju regionalnym. Dlatego przeznaczyliśmy 45 milionów euro na pomoc na rzecz wymiany handlowej w regionie Oceanii. To trzy razy więcej, niż wyasygnowaliśmy w ramach dziewiątej edycji EFR. Tylko ułatwianie wymiany handlowej może zapewnić rozwój handlu regionalnego. Jeżeli spojrzymy na wszystkie kraje rozwijające się, zasadniczo całość handlu opiera się na monokulturze - jednym konkretnym towarze eksportowym o dużym stopniu wahań. Znacząco zaburza to sytuację w zainteresowanych krajach.
Kiedy mówimy o przepływach migracyjnych, bezpieczeństwie, ochronie i sprawiedliwości na świecie, nie możemy po prostu stwierdzać, że nam na tym nie zależy. Powinniśmy o to dbać, dlatego też nasze departamenty prowadzą szeroko zakrojone analizy. Proponujemy bardzo przyzwoite środki, które są całkowicie zbieżne z celami Unii Europejskiej.
Uważam, że omawiany tu środek jest słuszny i że zapewnione zostały gwarancje na wypadek, gdyby coś poszło nie tak. Uważam, że nasz osąd był słuszny i dlatego popieram tę umowę.
David Martin
autor - Panie Przewodniczący! Będę mówił krótko. Niemal całkowicie, a wręcz w stu procentach, zgadzam się w tym względzie z panem komisarzem.
Po pierwsze - powtarzam - ważne jest, byśmy podpisali tę umowę przejściową o partnerstwie gospodarczym, ponieważ jeżeli tego nie uczynimy, obowiązujące obecnie preferencje handlowe dla Papui Nowej Gwinei i Fidżi zostaną zlikwidowane na podstawie decyzji WTO. Omawiana tu umowa przejściowa jest ni mniej, ni więcej tylko umową przejściową i zgadzam się z wszystkimi koleżankami i kolegami, którzy mówią, że naszym długofalowym celem powinno być zawarcie pełnej, kompleksowej umowy EPA ze wszystkimi krajami Pacyfiku, zachęcającej do integracji regionalnej w regionie Pacyfiku. Ale musimy teraz zrobić ten krok, by zapewnić dalsze obowiązywanie preferencji dla dwóch największych krajów regionu Pacyfiku.
Jeżeli chodzi o rybołówstwo, Komisja jasno stwierdziła, że to, z czym mamy tu do czynienia, to wyjątek. To będzie jedyne odstępstwo. Nie zamierzamy przyznawać derogacji żadnej innej części świata. Dlaczego przyznajemy derogację Papui Nowej Gwinei? Powiem Państwu, dlaczego: dlatego, że Papua Nowa Gwinea jest dosłownie na drugim końcu świata i prawdopodobieństwo, że unijne floty rybackie będą intensywnie eksploatować ten region jest znikome, choć wolno im to czynić. Nie ma żadnych przepisów, które zabraniałyby unijnej flocie rybackiej łowić w wodach Papui Nowej Gwinei, a także wyładowywać złowione ryby i puszkować je w tym kraju - i jak już wspomniano wcześniej, byłoby to bardzo dobre dla rozwoju, wobec czego faktycznie powinniśmy do tego zachęcać.
Obecnie jednak sytuacja jest taka, że statki z Chin, Tajlandii i innych azjatyckich krajów łowią ryby w wodach Papui Nowej Gwinei i wyładowują je we własnych krajach, nie dając Papui Nowej Gwinei żadnych możliwości rozwoju.
Istnieją tu możliwości rozwoju pod względem tworzenia miejsc pracy, szczególnie dla kobiet. Często narzekamy, że nie robimy wystarczająco wiele w ramach naszej polityki rozwojowej, by wspierać działania na najniższym szczeblu. W tym przypadku robimy przecież coś pozytywnego dla działania na najniższym szczeblu. Jak powiedział pan komisarz - aby się kwalifikować, ryba musi i tak spełniać wszystkie normy określone w rozporządzeniu w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Musi spełniać wszystkie nasze warunki sanitarne i fitosanitarne. To bezwzględnie podstawowa sprawa. Te trzy przetwórnie w Papui Nowej Gwinei spełniają obecnie te normy i zapewniają pożyteczne miejsca pracy. Jeżeli nagle wzrośnie liczba przetwórni i wielkość przywozu z Papui Nowej Gwinei, wówczas oczywiście będziemy musieli przeprowadzić analizę sytuacji i podjąć działania.
Obecnie jednak statystyki mówią same za siebie. Umowa ta obowiązuje od 2008 roku. Nie odnotowaliśmy gwałtownych wzrostów. Nie ma zagrożenia dla europejskiej branży tuńczyka. Spotkałem się jako sprawozdawca z liderami hiszpańskiego sektora tuńczyka i sami stwierdzili, że obecnie nie ma zagrożenia. Boją się jednak o przyszłość. Przyznają, że obecnie nie ma poważnego zagrożenia dla unijnego przemysłu. Tak więc nie wyolbrzymiajmy problemu. Nie każmy biednemu, rozwijającemu się krajowi płacić za to, że jesteśmy ślepo zapatrzeni we własne interesy.
Przewodniczący
Otrzymałem jeden projekt rezolucji złożony w trybie art. 115 ust. 5 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w środę, 19 stycznia 2011 r.
Written statements (art. 149 Regulaminu)
Helmut Scholz
Umowa przejściowa między Wspólnotą Europejską a Fidżi i Papuą Nową Gwineą ingeruje w skomplikowany i złożony proces integracji regionu Pacyfiku. Niestety nie zapewnia ona prawie żadnego wsparcia na rozwój tych krajów. Pragnę Państwu przypomnieć, że przewrót wojskowy na Fidżi w 2006 roku został jednomyślnie potępiony przez Parlament Europejski, Radę, a także przez Komisję. Z chwilą zawarcia tej umowy handlowej dotychczasowa dyktatura zostanie uznana za umawiającą się stronę. Umowa ta podkopie wysiłki naszych partnerów z Australii, Nowej Zelandii i innych krajów regionu na rzecz przywrócenia demokracji na Fidżi. Kiedy krytykowałem tłumienie demokracji przez armię na Fidżi w trakcie naszego posiedzenia w Komisji Handlu Międzynarodowego, odpowiedź jej przedstawicieli była następująca: "Ale przecież kontrolujemy sytuację!”. To, co ja uznaję za jawny cynizm, wydaje się teraz wystarczać Komisji do legitymizacji umawiających się z nią stron. Moja grupa będzie głosowała za odrzuceniem tej umowy. Jestem za zawieszeniem umowy aż do przywrócenia demokracji na Fidżi.
