Urgentverklaring
De Voorzitter.
Dames en heren, voordat wij overgaan tot het debat over het verslag van de heer Manders, moeten wij eerst stemmen over het verzoek om toepassing van de urgentieprocedure voor een voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van een overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Kroatië inzake de toepassing van het ecopuntensysteem op het transitoverkeer door Oostenrijk uit de Republiek Kroatië.
Het woord is aan de voorzitter van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, die in deze kwestie verantwoordelijk is.

Caveri (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst een korte opmerking maken over het Reglement, en wel over de toepassing van artikel 112, waarbij ik het Parlement eraan herinner dat deze procedure strikt moet worden toegepast in uitzonderlijke omstandigheden. Ik ben eerlijk gezegd nogal verbaasd dat de Raad een beroep doet op artikel 112 voor een dergelijke kwestie: wij zouden die immers volgens de normale procedures binnen een paar weken kunnen afhandelen, zonder dat dit enige invloed heeft op de maatregel, die - zoals bekend - sinds 1 januari van kracht is.
In dit verband wil ik de collega's ervan in kennis stellen - los van het standpunt dat zij zullen innemen - dat de terzake bevoegde commissie op verzoek van de Raad en bij wijze van uitzondering gisteravond bijeen is gekomen. Het voor de stemming vereiste quorum werd daarbij echter niet bereikt. De aanwezige coördinatoren waren namelijk verbijsterd over de toepassing van artikel 112, omdat dit instrument, zoals ik zojuist al zei, alleen in uitzonderlijke omstandigheden wordt gebruikt. Het is dus op zijn minst bevreemdend dat men de spoedprocedure heeft aangegrepen voor een dossier dat inhoudelijk gezien echt weinig voorstelt.

Rack (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de voorzitter van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme heeft in dit verband al onderstreept dat deze procedure zeer ongebruikelijk is. Aan de andere kant hebben wij met erg strakke deadlines te maken en tegen die achtergrond is er dan ook haast geboden. Daarom is mijn voorstel om met de urgentverklaring akkoord te gaan.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0145/2003) van de heer Manders, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade (COM(2002) 17 - C5-0088/2002 - 2002/0021(COD)).

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met onze nieuwe collega's uit de nieuwe lidstaten welkom te heten. Het doet mij groot plezier ze in het Europees Parlement te zien en ze in de EU-familie te verwelkomen.
Ten eerste wil ik de rapporteur, de heer Manders, bedanken voor zijn verslag over het voorstel van de Commissie over milieuaansprakelijkheid. Milieuaansprakelijkheid is een belangrijk onderwerp dat terecht veel aandacht heeft gekregen en al jaren het onderwerp is van intensieve debatten. De Commissie houdt zich allang met deze kwestie bezig en onderhoudt daarbij nauwe contacten met de betrokken partijen en het maatschappelijk middenveld.
In dit proces is het strategische belang van de onderliggende principes opnieuw benadrukt. Daarnaast is gebleken dat er een enorme verscheidenheid bestaat in de standpunten die worden ingenomen betreffende de wijze van tenuitvoerlegging. Ik zou bijna willen zeggen dat er over de hoofdzaken net zoveel verschillende meningen bestaan als er betrokkenen zijn.
Ik ben me er daarom terdege van bewust dat dit voorstel gevoelig en gecompliceerd ligt. Er moesten moeilijke keuzes worden gemaakt over de verschillende aspecten en er moest een gepast evenwicht worden gevonden tussen concurrerende belangen. Volgens ons is de Commissie, toen zij het voorstel in januari 2002 aannam, erin geslaagd om dit evenwicht te bereiken. Wanneer de Commissie de amendementen die het Parlement heeft aangenomen behandelt, zal zij in de eerste plaats de handhaving, of anders de verbetering, van dit evenwicht voor ogen houden.
Sta mij toe de belangrijkste kenmerken van ons voorstel te presenteren. Het voorstel heeft als doel een communautair kader te creëren waarin milieuschade - die in het voorstel wordt gedefinieerd als schade aan wateren, bodem en biodiversiteit - zou worden voorkomen of hersteld door middel van een systeem van milieuaansprakelijkheid. Waar mogelijk moet de exploitant die milieuschade of een onmiddellijk gevaar voor milieuschade heeft veroorzaakt volgens het beginsel 'de vervuiler betaalt? opdraaien voor de kosten die aan de uitvoering van de noodzakelijke preventieve of herstellende maatregelen zijn verbonden. In gevallen waarbij er geen partij aansprakelijk kan worden gesteld of wanneer de aansprakelijke partij niet in staat is om te betalen, moeten de lidstaten de verantwoordelijkheid op zich nemen om alternatieve middelen te vinden om de maatregelen in kwestie te financieren.
Een aantal belangrijke punten verdient bijzondere aandacht. Deze dienen zonder meer uitvoeriger te worden belicht, maar vandaag zal ik zo kort mogelijk proberen te zijn. Ten eerste de draagwijdte van het voorstel voor wat betreft de eronder vallende activiteiten en biodiversiteit; in de ogen van de Commissie moet risicoaansprakelijkheid van toepassing zijn op de activiteiten die in bijlage I van het voorstel worden vermeld. Aansprakelijkheid moet echter ook gelden voor beroepsactiviteiten die niet in bijlage I staan vermeld, met dien verstande dat de aansprakelijkheid dan op schuld gebaseerd is. De Commissie is van mening dat dit segment van het aansprakelijkheidssysteem niet mag worden geschrapt, omdat het voorstel hierdoor zou worden afgezwakt. Omgekeerd gelooft de Commissie ook niet dat het verantwoord of haalbaar is om risicoaansprakelijkheid uit te breiden naar alle beroepsactiviteiten in de EU.
Na dit commentaar op de draagwijdte van het voorstel, wil ik afsluiten met te zeggen dat het debat over de amendementen van zeer groot belang zal zijn, en ik ben ervan overtuigd dat we weer een aantal nieuwe argumenten zullen horen.

Manders (ELDR)
 Voorzitter, ik wil ook alle nieuwe collega's welkom heten en ik hoop dat ze ook betrokken worden in dit complexe verslag. Ik wil alle collega's bedanken die betrokken zijn geweest bij dit onderwerp en in de toekomst ook nog betrokken zullen zijn. Met name de collega's die zitting hebben genomen in de werkgroep om tot een compromis te komen. Met name de heer Mihail Papayannakis wil ik bedanken voor de prettige samenwerking. Ook de Commissie en de Raad wil ik danken voor hun overvloedige informatie en samenwerking.
Voorzitter, zowel op het juridische als op het politieke vlak is dit wellicht het meest complexe onderwerp met in totaal - als ik alle amendementen van de commissies neem - bijna 900 amendementen die vervolgens in de Commissie juridische zaken tot een 75-tal amendementen zijn teruggebracht. Daarover hebben we gestemd. Inmiddels liggen er voor de plenaire vergadering weer 108 amendementen voor ons met de nodige gesplitste stemmingen. Dat zal betekenen dat we vanmiddag een lange, zware zit hebben maar ik denk dat het dit waard is.
De voorgeschiedenis wil ik kort even schetsen. Ik denk dat dit verslag doorregen is met prestige. We hebben eerst de Exxon Valdes en de Erika gehad en daarna de Prestige als schip maar het verslag is ook doorregen met politiek prestige en dat al sinds 1976. Als je harder wil gaan dan je werkelijk kunt, zul je niets bereiken. Dat is mijn stelling. Dus moet je proberen regels te maken die werkbaar en realistisch zijn. Het competentieconflict tussen de Commissie milieubeheer en de Commissie juridische zaken is het beginpunt geweest van met name politiek sentiment. Ik ben van mening dat als aansprakelijkheidsregelingen zelfs niet meer in de Commissie juridische zaken behandeld zouden moeten worden, ja, dan kunnen we beter die Commissie opheffen en gewoon één commissie maken en dat wordt de Commissie "alle zaken". Daarin kunnen we dan met 626 en wellicht na volgend jaar met 735 leden zitting nemen en dan weet ik zeker dat we er niet meer uit zullen komen.
Door het competentieconflict is het onderwerp controversieel geworden en zwaar beladen waarin ieder zijn eigen politieke piketpalen wilde plaatsen met het oog op politieke profilering. Dat is jammer geweest, Voorzitter, want dat heeft ertoe geleid dat het tot op dit moment nauwelijks mogelijk was om compromissen te sluiten en een groter draagvlak te creëren. Ik heb uiteindelijk gekozen voor een benadering die is afgewogen op grond van alle ingediende amendementen en die niet specifiek kiest voor industrie en niet specifiek kiest voor milieu. Ik heb getracht een balans te vinden die de werkbaarheid en de uitvoerbaarheid van een nieuw stuk wetgeving - want daar praten we namelijk over -, mogelijk maakt dat in de toekomst uiteindelijk kan uitgroeien tot een stuk werkbare regelgeving dat zal leiden tot een preventieve benadering van het milieu en uiteindelijk het milieu zal beschermen.
Ik denk ook dat het belangrijk is dat er een level playing field ontstaat want wat mij betreft is milieuwetgeving ook een deel van onze economie. Mijn eerste compromisvoorstellen waren daarop gebaseerd. Ik heb bijvoorbeeld gezegd dat de rechtsgrondslag artikel 175 zou moeten zijn. Elke lidstaat ontwikkelt zijn eigen systeem en de Commissie gaat, op basis van de beste voorbeelden in de markt, na vijf jaar over op een geharmoniseerd wetvoorstel voor milieubescherming in heel Europa. Op die manier krijgen we een level playing field, voorkomen we milieudumping en voorkomen we dat er uiteindelijk 25 verschillende rechtssystemen ontstaan die de interne markt zeker niet zullen bevorderen en evenmin de bescherming van het milieu. Ik begrijp dat er een aantal landen zijn, waaronder mijn eigen land Nederland, die altijd wat verder willen gaan. Dat is ook prima. Ik vind ook dat het zou moeten kunnen. Alleen denk ik dat het beter is dat een aantal landen die niet zo ver gaan juist op een hoger niveau moeten worden getild waardoor het voor het milieu uiteindelijk beter is, in absolute cijfers. Vervolgens, als we artikel 95 hanteren, is het voor de Europese Commissie ook makkelijker om als waakhond van het Verdrag, partijen die niet voldoen aan de regels voor het Europese Hof te dagen en daarmee er ook voor te zorgen dat het milieu daadwerkelijk baat heeft bij deze regelgeving.
In mijn eerste voorstellen heb ik gekozen voor mitigatiefactoren in plaats van uitzonderingen en ik denk dat dat goed was. Ik heb een risicoaansprakelijkheid gekoppeld aan de stand van de wetenschap, verweer als mitigatie; honderd procent mitigatie zou betekenen dat de rechter kan besluiten om iemand niet aansprakelijk te stellen. Helaas is dat niet zover kunnen komen.
De scope, het bereik: ik heb gezegd communautair beschermde gebieden, habitat en species en nationaal beschermde gebieden. Ik heb gezegd dat het complementair zou moeten zijn aan alle internationale verdragen om ervoor te zorgen dat ook daar een level playing field en een vergelijkbaar aansprakelijkheidsregime ontstaat. Voorzitter, dat heeft het helaas niet mogen halen. Ik stond geïsoleerd in de Commissie juridische zaken. Niemand, noch links, noch rechts, wilde mij ondersteunen.
Om ervoor te zorgen dat wij dit nu hier kunnen behandelen heb ik in de Commissie juridische zaken een draagvlak gezocht en ook gevonden. Dat betekent dat ik mijn oorspronkelijke voorstellen iets heb moeten afzwakken maar uiteindelijk ben ik bijzonder tevreden over datgene wat in de Commissie juridische zaken is aangenomen en ik zal dat steunen. Ik steun vervolgens ook de amendementen die zijn ingediend en die op mijn eerste compromisamendementen zijn gebaseerd, Voorzitter. Ik hoop dat we een prettige stemming hebben en ik vind het een uitdaging om in de tweede lezing een prominente rol te kunnen blijven spelen in deze moeilijke materie.
Papayannakis (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, vandaag behandelen wij een ontwerprichtlijn waar wij twintig jaar lang op hebben moeten wachten. De praktische toepassing van het beginsel 'de vervuiler betaalt? heeft kennelijk meer voeten in aarde dan wij dachten. Dat is ook logisch want natuurlijk moeten wij iemand aansprakelijk kunnen stellen voor het herstel van de milieuschade, maar wij moeten ook een manier vinden om enerzijds te vermijden dat de belastingbetaler opdraait voor de kosten en anderzijds ervoor te zorgen dat vervuiling wordt voorkomen en niet alleen wordt onderdrukt. Wij mogen niet alleen achteraf bestraffen. Wij spreken bijgevolg over een objectieve aansprakelijkheid van vervuilers en over een geheel van voorschriften die het gedrag van de exploitant zullen kunnen beïnvloeden.
Deze ontwerprichtlijn roept evenwel gemengde gevoelens bij mij op. Ik ben voldaan omdat nu misschien de weg tot hervormingen wordt geopend - en dat zou een goed begin zijn - maar tegelijkertijd ook sceptisch aangezien de voorgestelde stappen nogal schuchter zijn, mevrouw de commissaris.
Zo wordt bijvoorbeeld in de ontwerprichtlijn de biodiversiteit beperkt tot de habitats en soorten die onder de habitatrichtlijn en de vogelrichtlijn vallen. Dat wil zeggen dat slechts 13 procent van het grondgebied van de Europese Unie hieronder valt.
Ten tweede moet de definitie van milieuschade worden uitgebreid en ook kernenergie, schade aan de luchtkwaliteit en schade aan de biodiversiteit door genetische gemodificeerde organismen gaan omvatten.
Ten derde vallen zeevervuiling en nucleaire vervuiling niet onder de richtlijn. Men zegt ons dat er op die gebieden internationale verdragen zijn. Deze verdragen dekken echter normaliter alleen de traditionele schade en niet het begrip milieuschade. Bovendien zijn deze door een aantal lidstaten van de Europese Unie niet ondertekend. Verder komen daarin clausules voor waarmee bepalingen voor een ruimere milieuaansprakelijkheid uitdrukkelijk worden verboden. Bijgevolg moet de richtlijn duidelijk zijn en uitdrukkelijk zeggen welk aansprakelijkheidsstelsel van toepassing is. Ook moet hierin een bepaling voorkomen die ons in staat stelt deze internationale verdragen te wijzigen. Wij wachten op de desbetreffende voorstellen van de kant van de Commissie.
Afgezien daarvan zijn er echter ook uitzonderingen wat de milieuaansprakelijkheid betreft, namelijk voor uitstoot of activiteiten die onder vergunning vallen of die op het moment van de vergunningverstrekking niet als schadelijk werden beschouwd. Dat zijn de 'permit and state of the art defences?. Mijns inziens wordt met deze uitzonderingen de geloofwaardigheid van de doelstellingen van de richtlijn ondermijnd, de reikwijdte van de aansprakelijkheid beperkt en het beginsel 'de vervuiler betaalt? aangetast. Uit een studie die, mevrouw de commissaris, door de Commissie zelf is gemaakt blijkt dat in tien van de vijftien lidstaten van de Unie dergelijke uitzonderingen niet bestaan. Deze nieuwe richtlijn mag echter niet tot gevolg hebben dat een groot aantal lidstaten gedwongen wordt hun milieuwetgeving te verslappen.
Tevens wordt met de ontwerprichtlijn een publiekrechtelijk stelsel ingevoerd op grond waarvan de bevoegde autoriteiten verantwoordelijk zijn voor de uitwerking en de toepassing van de geschikte preventie- en herstelmaatregelen. Dat mag echter niet betekenen dat uiteindelijk de belastingbetaler het gelag moet betalen. Dat risico bestaat namelijk. De hoofdverantwoordelijkheid voor preventie en herstel moet bij de exploitant liggen. De bevoegde autoriteiten moeten zich houden aan de procedure voor het vaststellen van de schade en het herstel daarvan.
Verder is er het probleem dat de burgers slechts indirect toegang hebben tot de rechtbank. Volgens de richtlijn kunnen de burgers niet rechtstreeks naar de rechtbank stappen. Mijns inziens wordt daarmee de Overeenkomst van Aarhus geschonden. Ook ben ik van mening dat er een verplicht verzekeringsstelsel moet bestaan voor de exploitanten, met gemeenschappelijke voorschriften voor financiële borgstelling. Met een dergelijk stelsel kan concurrentieverstoring worden voorkomen, maar zonder een dergelijk stelsel is concurrentieverstoring wel degelijk mogelijk. Dan zal ook het preventiestelsel worden aangetast en dan blijven mijns inziens ook de verwachte goede gevolgen voor de economie uit.
De Milieucommissie, waarvan ik de eer had rapporteur te zijn, heeft een advies goedgekeurd waarin de zojuist door mij gemaakte opmerkingen voorkomen. Nu leggen wij samen met talrijke andere collega's en fracties een reeks amendementen voor aan de plenaire vergadering. Deze amendementen zijn weliswaar niet zo ambitieus meer maar kunnen wel de verschillende meningen onder een noemer brengen. Wij zoeken tevens toenadering tot de standpunten van de Raad en hopen dat de Milieuraad op 13 juni aanstaande, dus nog onder Grieks voorzitterschap een politiek akkoord kan bereiken.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het ecosysteem en de materie- en energiestromen volgen voorspelbare en beschrijfbare paden. De menselijke activiteiten moeten daaraan worden aangepast. We kunnen de natuur niet beschermen door er een muur omheen zetten. Als wij in Europa duurzaamheid willen moeten wij zorgen voor een groenere industrie en economie. Wij kunnen niet zeggen dat wij noch voor het één noch voor het ander zijn.
Ik hoop dat de uitslag van de stemming een politieke boodschap zal zijn aan heel Europa en duidelijk zal maken dat wij vastbesloten zijn een beleid ten uitvoer te leggen dat betere milieubescherming mogelijk maakt en verenigbaar is met de sociale en economische doelstellingen van de Unie. Met onze stemming zullen wij de zaken niet onmiddellijk kunnen veranderen. Laten wij echter voor de amendementen stemmen die ik u, mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, tot mijn eer mag voorleggen, en dan kan mijns inziens een nieuwe weg worden geopend en in de toekomst in Europa een model worden ingevoerd waarmee duurzaamheid en aansprakelijkheid worden gegarandeerd.

Niebler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, morgen zullen wij in dit Parlement over de richtlijn betreffende de milieuaansprakelijkheid stemmen, waarmee wij een lange discussie afsluiten die, zoals u weet, veel tegenstellingen heeft gekend. Sta mij toe om allereerst onze rapporteur, Toine Manders, van harte te bedanken. Hij heeft zich gedurende vele maanden onvermoeibaar voor zijn verslag ingezet. Hij heeft daadwerkelijk getracht om met alle betrokkenen rekening te houden en heeft voortdurend naar compromissen gezocht. Ik wil hem nogmaals bedanken voor de constructieve dialoog.
Ik wil vooraf graag in alle duidelijkheid stellen, geachte dames en heren, dat de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten deze richtlijn en dus het voorstel van de Commissie steunt. Wij willen een aangescherpte milieuaansprakelijkheid. Iemand die in het kader van zijn beroep of bedrijf schade aan het milieu toebrengt, moet daarop ook aangesproken kunnen worden. Daarnaast dient er ook een vergoeding betaald te worden voor schade die aan de biodiversiteit wordt toegebracht, de zogenaamde ecoschade. Hiermee begeven wij ons op onbekend terrein, omdat de lidstaten zoiets tot nu toe nog niet kennen. Ik vind het echter een goede zaak dat wij ons op dat onbekende terrein begeven. Mijn fractie steunt daarom die aansprakelijkheid voor ecoschade, ook al weten wij dat het moeilijk zal worden om uiteindelijk een concrete berekening van die schade te maken.
Ik realiseer mij uiteraard dat een brede consensus voor de kwestie milieuaansprakelijkheid niet altijd mogelijk is. Juist daarom zou ik echter vandaag willen oproepen tot een brede steun voor het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt omdat deze een duidelijk, evenwichtig en praktisch standpunt heeft geformuleerd. Dit verslag betekent een grote stap in de richting van een betere milieubescherming en zou daarom morgen in de plenaire vergadering op grote schaal gesteund moeten worden.
Het begint al, geachte dames en heren, met de talrijke definities die aan de richtlijn ten grondslag liggen en die het toepassingsbereik ervan afbakenen, zoals bijvoorbeeld de definitie van biodiversiteit, waarmee wij ons, zoals ik al eerder heb gezegd, op onbekend terrein begeven. Het is naar mijn idee zinvol om ons in dat verband te richten op habitats en soorten die al door het Europees recht beschermd worden. Daarnaast moeten de lidstaten de vrijheid krijgen om aanvullende nationale beschermingsgebieden aan te wijzen. Een verdere uitbreiding zou de strekking van de richtlijn echter in alle opzichten teniet doen.
Een ander voorbeeld is het toepassingsgebied van de richtlijn. Naar mijn idee heeft de Commissie juridische zaken op ook dit vlak een compromis gevonden dat niet alleen inspeelt op de bestaande internationale verdragen, maar ook de samenhang ermee bevordert. Voor de gebieden waarop de internationale aansprakelijkheidsregels van kracht zijn, zou de richtlijn betreffende de milieuaansprakelijkheid dan ook niet primair moeten gelden. Dat is volgens mij een nuttig compromis.
Mijn fractie staat ook eensgezind achter de uitzonderingen die in het ontwerp van de Commissie worden genoemd. Daarbij staan steeds twee thema's centraal, de permit defence en de state of the art defence. Wij vinden het een goede zaak dat deze aansprakelijkheidsprivileges in de richtlijn worden opgenomen. Wij vinden het eveneens een goede zaak dat landbouwers die hun land op basis van goede praktijken in de land- en bosbouw bewerken, zo'n aansprakelijkheidsprivilege wordt toegekend.
Tot slot, geachte dames en heren, zou ik willen opmerken dat de Commissie juridische zaken een goed compromis tot stand heeft gebracht. Ik zou dan ook willen oproepen om dit compromis morgen met een meerderheid te steunen.
Gebhardt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, wij vergen erg veel van ons milieu, vaak zelfs te veel. Daarom is het de hoogste tijd dat de Europese Unie strenge regels voor de bescherming van het milieu gaat hanteren, zoals bijvoorbeeld uniforme bepalingen voor de milieuaansprakelijkheid. Na veel touwtrekken in de aanloopfase en in de bevoegde parlementaire commissies kunnen wij ons nu eindelijk in de plenaire vergadering over dit onderwerp buigen.
De milieuaansprakelijkheid gaat verder dan alleen maar het bestraffen van het oude vrouwtje dat bij het wandelen met haar hondje de nalatenschap van haar lieveling niet ijverig opruimt. Wij hebben aansprakelijkheidsbepalingen nodig die zonder uitzondering voor alle veroorzakers van milieuschade gelden. Iemand die uiteindelijk voor de schade en het herstel ervan moet opdraaien, zal zich - als hij of zij in de eigen portemonnee wordt geraakt - sneller afvragen hoe er op een verantwoorde manier met ons milieu omgegaan kan worden en zal zich ook dienovereenkomstig gaan gedragen. Dat is de reden waarom de Fractie van de Europese Sociaal-democraten zich sterk maakt voor een aantal amendementen op de tekst van de Commissie. Er is geen enkele reden waarom het principe 'de vervuiler betaalt? ook niet zou kunnen gelden voor verontreinigingen die door de oliesector, door de nucleaire industrie of door de introductie van genetisch gemanipuleerde organismen worden veroorzaakt. Zijn immers namen zoals Erika en Prestige niet juist synoniem met ongekend grote en nog altijd niet opgeloste milieuproblemen? Valt het te begrijpen dat de overheid en dus de belastingbetalers moeten opdraaien voor de fouten van anderen, alleen omdat bepaalde risico's moeilijk in te schatten of nauwelijks te verzekeren lijken? Moeten wij dan maar een slordige houding ten opzichte van het milieu aanmoedigen omdat bepaalde vervuilers nauwelijks wettelijk aansprakelijk gesteld kunnen worden voor de schade? Absoluut niet! Daarom is het ook logisch dat ons Parlement ervoor zorgt dat ondernemers met een bedrijf dat schadelijk is voor het milieu zich via verzekeringen of andere financiële voorzorgsmaatregelen moeten indekken voor het herstellen en saneren van milieuschade.
Tot slot wil ik nog op een aspect ingaan dat voor ons sociaal-democraten van bijzonder belang is. De verantwoordelijkheid dan wel de kosten voor het herstellen van de schade of voor de sanering van het milieu mogen niet via een of ander achterdeurtje op het bordje van de overheid en dus van de burgers belanden. Dat mag absoluut niet gebeuren! Het principe 'de vervuiler betaalt? moet altijd en voor iedereen gelden. Daarom hebben wij in de artikelen 4 en 5 een extra alinea ter verduidelijking toegevoegd. Dit amendement is bedoeld om de bevoegde overheid in staat te stellen de noodzakelijke maatregelen aan te geven zonder zelf preventie- of herstelactiviteiten te hoeven uitvoeren die mogelijk gepaard gaan met hoge en moeilijk te verhalen kosten. Wanneer de plenaire vergadering besluit om de amendementen van de Fractie van de Europese Sociaal-democraten te steunen in plaats van die van de Commissie juridische zaken, krijgen we een milieuaansprakelijkheidsrecht dat de lasten rechtvaardig verdeelt en waarvan tegelijkertijd een preventieve werking uitgaat. In de betreffende amendementen wordt het minimum voorgesteld van wat de burgers terecht van een Europese milieuaansprakelijkheidswetgeving verwachten. Dat minimum moet worden bereikt. Als dat op basis van de uitslag van de aparte stemmingen niet gebeurt, moeten wij tot mijn grote teleurstelling deze belangrijke richtlijn in haar totaliteit verwerpen.
De Clercq (ELDR).
 Mijnheer de Voorzitter, met dit voorstel van de Europese Commissie wordt voor het eerst gepoogd een alomvattend stelsel in de Europese Unie aan te nemen met het oog op preventie en herstel van milieuschade. Wellicht is iedereen het erover eens dat een dergelijke regeling hard nodig is.
Maar hoe eensgezind wij ook zijn over het principe, des te verdeelder lijkt dit Parlement over de draagwijdte. Hoe ver moeten we gaan in de bescherming van het milieu en de verplichting tot herstel van de schade? Er zijn talrijke concrete twistpunten: de precieze omschrijving van milieuschade, de uitsluiting van bepaalde industriële sectoren, de reikwijdte van het principe "de vervuiler betaalt", het bepalen van financiële garanties, de verzekerbaarheid van risico's en het bepalen van maximumbedragen inzake schadeherstel.
Onze rapporteur Toine Manders, die ik hartelijk feliciteer, heeft gepoogd vaak ver uiteenlopende standpunten met elkaar te verzoenen en het resultaat is volgens mij een evenwichtig verslag, een goed uitgebalanceerd resultaat waar rekening wordt gehouden met de vele belangen en economische sectoren die bij dit onderwerp betrokken zijn. Dit is uiteindelijk wat we allemaal wensen: een goed, welomlijnd en uniform Europees kader dat in een alomvattende aanpak van milieuschade voorziet, met duidelijke Europese standaarden, dezelfde regels voor heel de Europese Unie en waarbij iedereen weet waaraan hij zich moet houden.
Ik ben ervan overtuigd dat velen, onder meer onze groene fundamentalisten, veel verder willen gaan. De vraag is echter niet of dit nodig of nuttig is, wel of dit op dit moment haalbaar is. De vraag stelt zich dan immers of dit voor de economische sectoren nog betaalbaar, verzekerbaar of incalculeerbaar blijft. Zij die nu veel verder willen gaan, moeten beseffen dat zij wellicht het onhaalbare nastreven en dat we dreigen bij de eindstemming met lege handen te blijven staan. Dat mag niet. Wat nu het belangrijkste is, is een goede, algemene regeling voor de nabije toekomst waarbij de echte verantwoordelijken worden aangepakt. Er is geen tijd meer te verliezen.

Lannoye (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, met dit voorstel voor een richtlijn heeft de Europese Commissie in januari 2002 eindelijk een proces afgerond dat tien jaar heeft geduurd. In 1993 was er al een Groenboek over milieuaansprakelijkheid. In de jaren daarna heeft het Europees Parlement er via de Commissie milieubeheer herhaaldelijk bij de Commissie op aangedrongen om over dit onderwerp snel met een initiatief te komen. We hebben dus erg lang op een samenhangend voorstel moeten wachten.
Wat blijkt echter? In dit Commissievoorstel worden de uitgesproken ambities duidelijk niet waargemaakt. Ik geloof dat de Commissie aanvankelijk zeer ambitieus was, maar het eindproduct is teleurstellend. Ik vind het nu vooral belangrijk om uit te leggen waarom wij zo teleurgesteld zijn.
Ten eerste is de definitie van het milieu te beperkt. Zo zou de biodiversiteit naar schatting slechts voor twintig procent worden beschermd op slechts dertien procent van het Europese grondgebied.
Het tweede punt betreft de werkingssfeer van het voorstel. In bijlage I worden de diverse economische activiteiten genoemd waarop het beginsel van de objectieve aansprakelijkheid van toepassing is. Het is een heel beperkte lijst. Alles wat te maken heeft met kernenergie en met het vervoer van olie is daarbuiten gehouden, zonder dat daarvoor een werkelijke rechtvaardiging wordt gegeven. Er wordt verwezen naar internationale verdragen die er weliswaar zijn maar die niet voorzien in het herstel van milieuschade. Ik breng in herinnering dat een van onze collega's van de PPE-DE-Fractie, de heer Bébéar, zich hier gisteren terecht heeft beklaagd over het feit dat het IOPCF zo weinig schadevergoeding wil uitkeren aan de slachtoffers van het ongeval met de Prestige. We moeten dus een duidelijke lijn uitzetten en door middel van een amendement harde eisen stellen als het gaat om dit soort ongevallen: wat niet in de internationale verdragen aan de orde komt, behoort in onze richtlijn te worden geregeld. In het voorstel van de Commissie is daar echter geen sprake van.
In de derde plaats wil ik het hebben over de beoogde vrijstellingen die zouden worden verleend op grond van een exploitatievergunning of van het feit dat de wetenschappelijke kennis ten tijde van het ongeval ontoereikend was om de desbetreffende economische activiteit daarvoor aansprakelijk te stellen. Als dit principe bijvoorbeeld wordt toegepast op GGO's en op pesticiden die met name de hormoonhuishouding ontregelen, betekent dit dat alle hiermee samenhangende activiteiten buiten de werkingssfeer van de richtlijn vallen. Dat is onacceptabel.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot wil ik zeggen dat onze fractie een reeks amendementen steunt die in lijn zijn met de voorstellen van de heer Papayannakis aan de Commissie milieubeheer, voorstellen die zijn overgenomen door mevrouw Gebhardt. Naar mijn mening zijn deze belangrijke wijzigingen onontbeerlijk om de richtlijn echt inhoud te geven.
Blokland (EDD).
 Voorzitter, milieu is kennelijk uit. Het blijkt moeilijk te zijn om nog begrip te krijgen voor milieustandpunten. Ook dit voorstel lijdt hieronder. Al jarenlang zijn we ermee bezig en steeds weer lijkt de overtuiging te ontbreken om er nu echt werk van te maken. Ook nu weer heerst er grote onenigheid over de manier waarop de aansprakelijkheid moet worden vormgegeven. Door de industrie is er stevig gelobbyd, met overigens begrijpelijke, maar voor mij niet honoreerbare argumenten. Met name verzekeringstechnische aspecten werden hoog opgespeeld. Toch overtuigde dit mij niet om in te stemmen met een afzwakking van het huidige voorstel.
Integendeel. Ik denk dat stevige milieuaansprakelijkheidswetgeving een preventieve werking zal hebben ten aanzien van schade aan het milieu en het herstel van schade zal bevorderen. 'De vervuiler betaalt? hoort hierbij het logische adagium te zijn. In Nederland bestaat al geruime tijd een beperkte vorm van milieuaansprakelijkheid, gebaseerd op dat beginsel. Dat werkt goed en het bespaart kosten.
Wat mij betreft ging het Commissievoorstel dus al te ver door de knieën voor de industrie. De Commissie juridische zaken heeft dat nog eens verergerd. Ik hoop dat met de aanname van de mede door mij ingediende amendementen de strekking van de richtlijn in positieve zin veranderd kan worden. De komende jaren kan de praktijk dan uitwijzen of deze richtlijn binnen de EU werkbaar is. We hoeven niet bij voorbaat al uit te komen op de laagste gemene deler. Werkt het niet, dan kunnen we de richtlijn altijd nog bijstellen. Het zou van durf getuigen als we als wetgevend orgaan nu eens dít risico nemen teneinde het risico van milieuschade te voorkomen.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, wij vinden het voorstel voor een richtlijn betreffende milieuaansprakelijkheid dat ons vandaag wordt voorgelegd, zeer teleurstellend. Wij zijn zeker voor Europese harmonisatie op het gebied van milieuschade, die vaak een grensoverschrijdend karakter heeft, maar we vinden wel dat er sprake moet zijn van serieuze vooruitgang.
De nu voorliggende tekst wordt gekenmerkt door een indrukwekkend aantal leemten, vrijstellingen, uitsluitingen en beperkingen van de aansprakelijkheid. Dit maakt de nieuwe regelgeving misleidend. Zij zal vaak voor verwarring zorgen en tot minder bescherming van de burger leiden, tenzij de belastingbetaler wordt opgeroepen zelf de gaten op te vullen. Ik wil daarvan twee voorbeelden geven. Voorbeeld één: uit artikel 3 blijkt dat de richtlijn niet geldt voor het vervoer over zee van gevaarlijke stoffen, voor schade als gevolg van verontreiniging door olie en voor nucleaire schade. Als reden daarvoor wordt aangevoerd dat er reeds internationale verdragen bestaan waarin de wettelijke aansprakelijkheid op al deze gebieden geregeld wordt. Deze verdragen hebben echter een beperkte reikwijdte, bieden onvoldoende bescherming of zijn volkomen ondermaats. Dat is deze dagen duidelijk gebleken nu het IOPCF na de ramp met de Prestige belachelijk lage schadevergoedingen heeft uitgekeerd. Wij verlangen dan ook dat men niet voor het probleem wegloopt. De koe moet bij de horens worden gevat en de richtlijn moet daadwerkelijke bescherming bieden.
Voorbeeld twee: de GGO's. Tijdens de bespreking van de richtlijn inzake de doelbewuste introductie van GGO's had de Commissie ons beloofd dat de onderwerpen aansprakelijkheid en verzekering zouden worden behandeld in de algemene richtlijn betreffende milieuaansprakelijkheid, de richtlijn waarover wij nu debatteren. De Commissie heeft zich echter niet aan haar woord gehouden. In theorie behoren de GGO's wel tot de werkingssfeer van deze richtlijn, maar dankzij artikel 9 vallen ze er meteen weer buiten. In dat artikel wordt namelijk vrijstelling verleend aan activiteiten waarvoor een officiële vergunning is afgegeven, hetgeen het geval is voor GGO's, die dus onder de richtlijn inzake de doelbewuste introductie vallen.
Dat is onaanvaardbaar, vooral nu de Commissie wil toestaan dat GGO's en niet-GGO's naast elkaar worden verbouwd, waarmee zij tracht dit probleem op het bord van de lidstaten te leggen. Daarom vragen wij de Raad het bestaande moratorium niet op te heffen totdat het vraagstuk van de aansprakelijkheid en verzekering op het gebied van GGO's volledig is opgelost. Dat zal ertoe leiden dat zowel de burger als het milieu beter worden beschermd.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wilde ik de rapporteur, de heer Manders, alsook mevrouw Niebler van harte bedanken voor het enorme werk dat zij verricht hebben.
Ik heb twee opmerkingen: een algemene en een specifieke. De specifieke opmerking sluit aan bij hetgeen een paar collega's hebben gezegd die vóór mij het woord hebben gevoerd. Als ik me niet vergis, heeft de landbouwwereld positief gereageerd op het voorstel voor een richtlijn over milieuaansprakelijkheid, met name omdat de Commissie geopteerd heeft voor een horizontale aanpak. Tijdens de parlementaire werkzaamheden zijn er in commissieverband echter nog andere meningen naar voren gebracht, waardoor het momenteel moeilijk valt akkoord te gaan met het idee dat boeren aansprakelijk kunnen worden gesteld voor milieuschade die niet direct door hen veroorzaakt is. In die optiek zou elke uitbreiding van het toepassingsbereik van de richtlijn - de verplichte financiële borgstelling, de omgekeerde bewijslast en vooral de uitsluiting van een aantal vrijstellingsmogelijkheden - het de boeren uiterst moeilijk zou maken hun werkzaamheden uit te oefenen. Concreet gezegd komt het erop neer dat een boer verplicht kan worden milieuschade te vergoeden die veroorzaakt is door een activiteit waarvoor hij een vergunning heeft gekregen en ook alle betreffende wetsbepalingen heeft gerespecteerd. Ik ben ervan overtuigd dat de boeren bereid zijn hun verantwoordelijkheid op zich te nemen, maar die bereidheid houdt natuurlijk op als zij geen greep hebben op de oorzaak van de schade. Om die reden en in die zin hebben wij in de Juridische Commissie de handen aan de ploeg geslagen en een richtsnoer op papier gezet waarmee voorkomen wordt dat de boerenwereld en het plattelandsmilieu in het algemeen de kastanjes uit het vuur moeten halen. Ik hoop dat de rapporteur zich in dit standpunt kan vinden en dat het Europees Parlement het ratificeert.
Mijn algemene opmerking wordt ingegeven door een zekere vrees. Als we het toepassingsbereik van de richtlijn ten opzichte van dat van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie verruimen, lopen we het risico dat het voorgestelde regelgevingskader en de daaruit voortvloeiende verzekeringsgaranties op losse schroeven worden gezet. Dat kan de ten uitvoerlegging bemoeilijken van een beginsel dat de Europese samenleving in het algemeen tot voordeel zou strekken.

Medina Ortega (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel voor een richtlijn dat wij van de Commissie hebben ontvangen is veel te voorzichtig, als we bedenken dat het milieu de laatste tijd voortdurend schade wordt toegebracht. Het laatste voorbeeld daarvan is dat van de Prestige. Al onze volkeren geven wel uiting aan hun gevoelens van verontwaardiging, onder meer via grootschalige demonstraties, zoals in mijn land, waar geëist wordt dat daaraan voorgoed een eind wordt gemaakt. Maar de Fractie van de Europese Volkspartij vond dat voorstel kennelijk niet voorzichtig genoeg en heeft handig gebruik gemaakt van haar huidige meerderheid in de Commissie juridische zaken en interne markt om nog meer beperkingen te stellen. Bijgevolg is het praktisch onmogelijk geworden veroorzakers van milieuschade verantwoordelijk te houden voor hun daden. Als wij de amendementen aannemen die op voorstel van de Fractie van de Europese Volkspartij in het kader van de Commissie juridische zaken en interne markt zijn goedgekeurd, blijft van het beginsel dat de vervuiler betaalt niets over.
De Fractie van de Europese Socialistische Partij heeft een reeks amendementen ingediend om deze richtlijn meer inhoud te geven. Zoals ik al heb gezegd, zijn die amendementen door toedoen van de automatische meerderheid van rechts in de Commissie juridische zaken en interne markt verworpen. In de plenaire vergadering is van een dergelijke meerderheid echter geen sprake, reden waarom onze fractie de groep amendementen vanaf nummer 98 tot aan het eind opnieuw heeft ingediend. De bedoeling van deze amendementen is het beginsel 'de vervuiler betaalt? te herstellen, een algemeen beginsel van aansprakelijkheid in te stellen en iedere benadeelde de mogelijkheid tot schadevergoeding te bieden.
We hopen dat in de plenaire vergadering weer recht wordt gedaan aan deze amendementen van de Fractie van de Europese Socialistische Partij, die, zoals gezegd, beogen de richtlijn niet alleen te herstellen maar ook te versterken. Dat is noodzakelijk om op een doelmatige manier te kunnen zorgen voor herstel van schade veroorzaakt door bijvoorbeeld goederenvervoer over zee, nucleaire ongevallen, of vervuiling door genetisch of zelfs biotechnologisch gemodificeerde organismen.
De tekst die de Commissie juridische zaken en interne markt heeft goedgekeurd is eenzijdig tot stand gekomen en speelt de vervuiler te veel in de kaart. De plenaire vergadering van het Europees Parlement kan die situatie rechttrekken als zij deze groep amendementen aanneemt. Dat wij dat verlangen is mijns inziens niet meer dan gerechtvaardigd, en iets wat de burgers van de Europese Unie van ons verwachten. Ik hoop daarom dat de gewijzigde tekst wordt aangenomen.
Tenslotte denk ik met name dat de Commissie zich nader zal moeten uitlaten over hetgeen commissaris Wallström heeft gezegd, want wij zouden graag meer horen over hoe de Commissie staat tegenover de amendementen die in de Commissie juridische zaken en interne markt zijn goedgekeurd en de amendementen die naar wij hopen worden aangenomen wanneer de plenaire vergadering zich uitspreekt over onze voorstellen van vandaag.

Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, zoals andere afgevaardigden die hier aanwezig zijn, is er ook bij mij uitvoerig gelobbyd over deze richtlijn en ik ben zeer onder de indruk van de steun die er - althans in beginsel - voor aanwezig is. Milieubeschermers zien deze maatregel als het ei van Columbus, waarmee het beginsel 'de vervuiler betaalt? in een concrete vorm kan worden gegoten. Vertegenwoordigers uit de industriesector hebben me verteld dat zij het ook eens zijn met dit beginsel en het verzekeringswezen heeft gezegd dat deze maatregel haalbaar is zolang zij maar geleidelijk wordt ingevoerd en de maatschappijen voldoende tijd hebben om de kosten en de premies te berekenen.
Dus waarom is er zoveel verdeeldheid in dit Parlement en in mijn fractie over een kwestie waarover iedereen het eens lijkt te zijn? Het lijkt erop dat het beginsel prima is zolang het maar niet in de praktijk wordt gebracht. Ik zie mijzelf in deze zaak als een pragmaticus: ik wil er zeker van zijn dat de wetgeving uitvoerbaar is en geen verlammende druk legt op de industrie en op landbouwondernemers. Dat is een van de redenen waarom ik bezwaar maak tegen de invoering van een hoofdelijke aansprakelijkheid. Als er een gevaar voor het milieu ontstaat, zal iemand daarvoor moeten betalen en wanneer de vervuilers zonder twijfel kunnen worden aangewezen zijn dat degenen die als eerste in aanmerking komen.
Alle organisaties moeten zich in de eerste plaats bewust zijn van de noodzaak van maatregelen waarmee schade kan worden voorkomen. Ik vind niet dat de Commissie juridische zaken en interne markt dit Parlement recht heeft gedaan. Zij heeft standpunten ingenomen die niet alleen minimalistisch zijn maar ook achterhaald, en zodoende heeft zij de voorstellen van de Commissie afgezwakt. Het is de taak van dit Parlement om veranderingen te bewerkstelligen. De rechtsgrond mag echter niet worden gewijzigd. We zouden de definitie van milieuschade moeten uitbreiden om bijzondere habitats en soorten te kunnen beschermen. Ook moeten wij deze gelegenheid aangrijpen om druk uit te oefenen op lidstaten die de internationale zeeverdragen niet hebben geratificeerd. Wij moeten de burger het recht geven zelf naar de rechter te stappen om milieuschade te voorkomen of om schadevergoeding te eisen.
Wat ik zeg is alles behalve radicaal. Wij hebben allemaal uiting gegeven aan onze bezorgdheid over schade aan het milieu als gevolg van menselijke activiteiten. Deze maatregel stelt ons in staat om in de praktijk iets te ondernemen voor de bescherming van het milieu en om zo eindelijk onze mooie woorden gestand te doen.
(Applaus van links)

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals alle andere leden van mijn fractie juich ik dit voorstel in essentie toe en ik grijp de gelegenheid om het hier te bespreken graag aan. Het is echter 'te weinig en te laat?, om met mijn vriend, de heer Lannoye, te spreken, of in ieder geval 'niet veel en nogal laat?. Maar het is wel een stap in de goede richting en het is van groot belang dat het principe 'de vervuiler betaalt? nu definitief wordt vastgelegd. Tenslotte hebben de meeste menselijke activiteiten een zeker gevolg voor het milieu. De vraag is alleen wie de boel vervolgens opruimt - degene die het heeft veroorzaakt of iemand anders? Zoals veel afgevaardigden in dit Parlement, heb ik zeer dringende verzoeken ontvangen van de plaatselijke autoriteiten in mijn eigen kiesdistrict in Schotland: als deze richtlijn niet zou worden aangenomen dan zouden lokale autoriteiten en andere overheidsorganen ten koste van hun begroting moeten blijven opdraaien voor problemen die door anderen hadden moeten worden voorkomen of door anderen zouden moeten worden opgelost.
We mogen hier niet vergeten dat het principe 'de vervuiler betaalt? niet het hele verhaal is. Waar het op neerkomt is dat degenen die vervuiling veroorzaken economische activiteiten uitoefenen en goederen of diensten produceren die door andere mensen tegen een bepaalde prijs worden gekocht. Indien de vervuiler niet betaalt, dan betaalt de consument een te lage prijs. Dit voordeel is echter slechts schijn, want uiteindelijk draait de consument in zijn hoedanigheid van belastingbetaler toch voor de vervuiling op. Wij moeten er daarom voor zorgen dat er een systeem komt dat zich daadwerkelijk richt op producenten die activiteiten uitoefenen waarvoor betere voorzorgsmaatregelen mogelijk zijn en die zich voldoende kunnen verzekeren tegen aansprakelijkheid. Zo zou de druk die ontstaat als gevolg van de verzekeringsvoorwaarden en de kosten van verzekeringspremies, financieel gunstig uitpakken voor degenen die voorzichtig zijn, terwijl degenen die dat niet zijn op kosten worden gejaagd. Zo zal er een opwaartse spiraal ontstaan.
Ik heb tijdens het debat sterke twijfels gehad over uitzonderingen van aansprakelijkheid op basis van de 'stand van de techniek? en 'overeenkomstigheid met vergunning?; natuurlijk is er de grondgedachte dat indien mensen volgens de bepalingen van een zorgvuldig uitgedacht vergunningenstelsel werken, zij daarmee vrijgesteld zouden moeten zijn van aansprakelijkheid.
Maar in het algemeen hel ik nu toch over naar het standpunt dat in amendement 104 tot uitdrukking komt, namelijk dat deze kwesties als verzachtende omstandigheid kunnen gelden, maar geen vrijwaring mogen inhouden. Dit is een redelijk compromis en wij zullen de richtlijn krachtig steunen mits de terzake doende amendementen worden aanvaard.

Bernié (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, met het opstellen van wetgeving over milieuaansprakelijkheid is een doos van Pandora geopend. Dat blijkt uit deze richtlijn waarin het begrip milieuschade zeer slecht wordt gedefinieerd en waarvan de werkingssfeer erg onnauwkeurig is omschreven, vooral als het gaat om de biodiversiteit die al in de internationale verdragen van Bern en Bonn is behandeld.
Volgens de richtlijn moeten herstelmaatregelen beperkt blijven tot Natura-2000-gebieden en worden niet op het maken van winst gerichte activiteiten, zoals vrijetijdsbesteding, uitgesloten. Deze activiteiten worden gelijkgesteld met beroepsactiviteiten. Bovendien heeft de richtlijn geen betrekking op het vervoer van olie of op GGO's. Het herstel van de schade moet gebaseerd zijn op objectieve en kwantificeerbare criteria, op de aard van de schade en de gevolgen daarvan, op de toestand van het milieu na de schadegebeurtenis en op de plaatselijke omstandigheden.
De beginselen met betrekking tot vergunningen en de stand van de wetenschappelijke en technologische kennis moeten worden gehandhaafd, zodat het beginsel 'de vervuiler betaalt? doeltreffend kan worden toegepast en niet vervangen wordt door het beginsel 'de belastingplichtige betaalt?. De aansprakelijkheid moet ook de GGO's omvatten, vooral nu de Verenigde Staten druk uitoefenen op de WTO om het moratorium op de invoer van GGO's op te heffen.
Meer in het algemeen vraag ik mij af wat voor zin het heeft communautaire regels voor de aansprakelijkheid op te stellen. Het Deense initiatief in de Raad met betrekking tot de bestraffing van milieumisdrijven valt immers onder de justitiële samenwerking. Bovendien zijn er andere rechtsinstrumenten voorhanden, zoals het Verdrag van Lugano.

Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij hebben lang gewacht op een regeling voor milieuaansprakelijkheid, een regeling die voldoende streng maar tegelijkertijd objectief en haalbaar moest zijn, zodat het milieu zou worden beschermd zonder de industrie of de landbouw economisch te benadelen. Ook moest concurrentievervalsing worden voorkomen. De nu voorliggende tekst vind ik echter teleurstellend en tamelijk zwak en hij beantwoordt niet volledig aan onze verwachtingen.
Het principe 'de vervuiler betaalt? is een fundamenteel beginsel dat echter wel gepaard moet gaan met financiële garanties. In de tekst wordt niet gesproken over het vervoer van olie over zee en dat betreur ik. Wanneer men kijkt naar de rol van het IOPCF in de afwikkeling van het trieste voorval met de Prestige en wanneer men ziet dat er voortdurend olie in zee wordt gedumpt, komt men tot de conclusie dat er hard gewerkt moet worden om bepaalde beroepsgroepen enig verantwoordelijkheidsbesef bij te brengen. Onze woede is evenredig aan de omvang van de schade die aan de biodiversiteit wordt toegebracht. De voorstellen op dit gebied zijn ontoereikend en verder zou ik graag willen dat mevrouw de commissaris ons vertelt hoe zij over de beslissing van het IOPCF denkt.
Tenslotte moet deze aansprakelijkheid in verhouding staan tot de erkende schuld. Elke hoofdelijke aansprakelijkheid moet worden uitgesloten, zodat anderen geen deel van de verantwoordelijkheid op zich hoeven te nemen. De belastingbetaler behoort niet mee te betalen aan de schade die iemand anders heeft veroorzaakt.
Overigens gaat het volgens mij niet alleen om het herstellen van de schade. Er zijn meer preventieve maatregelen nodig, bijvoorbeeld in het kader van vrijwillige afspraken tussen bedrijven, waarover we straks met elkaar zullen spreken. Initiatieven in deze richting juich ik toe, maar ik wil benadrukken dat daarbij een doeltreffend stelsel van financiële garanties tot stand moet worden gebracht.
Dat wilde ik u zeggen. Ik ben ervan overtuigd dat deze regeling voor milieuaansprakelijkheid hier nog wel eens vaker aan de orde zal komen.

Sacconi (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn waar wij straks over gaan stemmen, kan en moet een duidelijke kentering zijn voor alle Europese burgers. Van Seveso tot de beruchte ramp in het Natuurpark van de Doñana en die met de gezonken olietanker Prestige, om maar te zwijgen van de allerlaatste episode, namelijk de verpesting van het milieu door een chemieconcern in het Zuid-Italiaanse Priolo en de rampzalige gevolgen daarvan voor de gezondheid van pasgeboren kinderen: het zijn allemaal gevallen die ons ertoe dwingen een Europees stelsel van wettelijke aansprakelijkheid voor milieuschade aan te nemen.
Er is behoefte aan een sterk politiek signaal, al was het maar om een stokje te kunnen steken voor regressieve tendensen die hier en daar weer de kop opsteken. Zo weet mevrouw Wallström heel goed dat de Italiaanse regering op het punt staat het strafrecht te herzien: de bedoeling daarvan is onder andere dat milieumisdrijven niet meer strafbaar worden gesteld. Reden temeer voor ons om zo gauw mogelijk een regeling aan te nemen waardoor het beginsel dat de vervuiler betaalt rigoureus kan worden doorgedrukt. Het is zaak dat er sterke stimulansen worden gecreëerd, om te voorkomen dat bepaalde situaties zich in de toekomst weer voordoen. Het ultieme doel is immers het voorkomen van schade, en niet vergoeding daarvan.
Met dat doel voor ogen hebben wij in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid ervoor geijverd om een paar gevaarlijke uitzonderingen te schrappen. Die uitzonderingen waren niets anders dan verstrekkende, algemene verweermiddelen die de milieuvergunningen in feite tot een instrument maakten om naar hartelust het milieu te bederven. Op die manier dreigde het gevaar dat het voorgestelde regelgevingskader geheel zou worden ontkracht. Wij hebben ons best gedaan om ervoor te zorgen dat de exploitant, en niet de belastingbetaler, de kosten van milieusanering op zich neemt.
Bovendien is het noodzakelijk dat alle economische activiteiten die aanleiding kunnen geven tot milieuschade in aanmerking worden genomen en worden opgenomen in het aansprakelijkheidsstelsel. Dat stelsel zou als stelregel moeten voorzien in een objectieve aansprakelijkheid voor milieuschade, dus ongeacht of de activiteit die de schade veroorzaakt als gevaarlijk wordt bestempeld of niet.
Deze richtlijn is van het hoogste belang. Er is lang naar uitgekeken en zij kan een hoeksteen van de Europese milieuwetgeving vormen. Voorwaarde is echter wel dat de wijzigingen die wij met de zestien compromis-amendementen tot stand hebben gebracht om de tekst te versterken, worden aangenomen. In deze amendementen worden de voornaamste elementen die in de Milieucommissie waren goedgekeurd en daarna in de Commissie juridische zaken en interne markt onderuitgehaald, opnieuw ingevoerd. Als die elementen er niet door komen, en vooral als, zoals mevrouw Gebhardt al zei, de amendementen 99, 103 en 107 de eindstreep niet halen, dan sluit ik niet uit dat onze fractie haar steun aan het verslag-Manders ontzegt.

Boogerd-Quaak (ELDR).
 Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega Davies sprak van de heilige Graal op het gebied van milieu. Ik moet u zeggen dat ik ook blij ben dat er nu een gelijk speelveld wordt geschapen voor alle spelers die met milieuschade te maken hebben. Dat betekent dat het voor het bedrijfsleven gemakkelijker zal worden om te voldoen aan deze richtlijn. Toch heb ik twee zaken die ik extra onder de aandacht wil brengen. Het ene is de kwestie van de kernenergie en de niet geregelde zaken. De andere kwestie is die van het vervoer over water.
Voorzitter, ik woon in de buurt van twee kerncentrales, namelijk de enige commerciële kerncentrale van mijn land en ook die van het Belgische Doel. Hoe is dat nu geregeld? De kerncentralehouders zijn maar zeer beperkt aansprakelijk en de staat vangt dat op. In België is dat bijvoorbeeld tot 300 miljoen euro per centrale en in mijn land is dat tot 2,26 miljard euro. Dit lijkt veel maar is heel weinig, als je ziet dat deze centrales in een industriegebied staan. Ik vind het niet uit te leggen, Voorzitter, dat de burger en bedrijven aansprakelijk zullen worden gesteld en dat aan de staat gelieerde bedrijven worden vrijgesteld van dit soort aansprakelijkheid. Ik vind het amendement dat op dit punt vraagt om na vijf jaar te evalueren nog erg soepel en ik vind dat de Commissie dat over moet nemen en dat daarover ook moet worden gestemd.
Hetzelfde geldt voor de aansprakelijkheid voor vervoer over water. Ik heb twee maanden geleden vragen gesteld met betrekking tot de aansprakelijkheid rondom de ramp met de Tricolor en ik heb nog steeds geen antwoord op de vragen gekregen. Ook hier vragen wij om opname in de richtlijn en evaluatie van de internationale verdragen en het dichten van de gaten.
Voorzitter, tenslotte wil ik nog even terug naar de kernenergie. Kernenergie wordt steeds gezien als een goedkope energiesoort, maar als alle kosten zouden worden doorberekend, te weten ook de kosten die te maken hebben met de milieuschade, dan is het de vraag of windenergie en andere milieuvriendelijke energievormen de concurrentie niet ten volle zouden kunnen doorstaan. Ik vraag de commissaris dan ook om ook voor dit onderwerp een gelijk speelveld te creëren.

Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, veel van de voorgaande sprekers hebben al gewezen op het belang van deze milieurichtlijn. Eigenlijk zouden wij ernaar moeten streven om deze richtlijn tot hoofdbestanddeel van onze milieuwetgeving te maken. Daarom is het des te betreurenswaardiger dat de industrie erin is geslaagd om een aantal uitzonderingen in deze richtlijn op te laten nemen. In feite zou de situatie zo moeten zijn dat de vervuiler niet alleen verantwoordelijk gehouden kan worden voor de schade die hij heeft veroorzaakt, maar tevens verplicht is om preventieve maatregelen te nemen.
Door de vele uitzonderingen en het beperkte aantal ongelukken waarop deze richtlijn van toepassing is, zullen wij - naar ik vrees - niet het resultaat krijgen waar wij aanvankelijk vanuit zijn gegaan. De ongelukken waarop de richtlijn wel van toepassing is, moeten door schuld of nalatigheid veroorzaakt zijn, wat bijvoorbeeld betekent dat schadelijke gevolgen voor de biodiversiteit van het gebruik van goedgekeurd, genetisch gemanipuleerd zaaigoed absoluut niet onder die richtlijn vallen. Dat is zeer betreurenswaardig. Het feit dat het begrip stricte aansprakelijkheid op die manier is verbonden met de lijst van gevaarlijke activiteiten, betekent daarnaast dat hele sectoren met grote potentiële risico's zoals de mijnbouw en olie- en gasboringen net zo goed buiten het toepassingsgebied van de richtlijn vallen als een groot deel van de sector consumentengoederen.
Naar mijn idee is het ook een tekortkoming dat een algemene verzekering voor milieuschade niet verplicht wordt gesteld. Waar wij namelijk naar toe willen, is dat de aansprakelijkheid voor schade aan eigendommen of voor de gezondheid niet alleen tot Natura 2000-gebieden beperkt blijft, maar ook voor andere gebieden zal gelden. Desondanks hoop ik dat - als de Commissie de juiste conclusies trekt - wij erin zullen slagen om deze richtlijn betreffende de milieuaansprakelijkheid inderdaad tot hoofdbestanddeel van onze milieuwetgeving te maken. Wij hebben geen behoefte aan een Zwitserse gatenkaas waardoor de richtlijn uiteindelijk slechts op heel weinig gevallen van toepassing zal zijn en wij ons doel voorbijschieten. Wij willen de industrie namelijk ook stimuleren tot het treffen van preventieve maatregelen en ervoor zorgen dat het beginsel 'de vervuiler betaalt? ook daadwerkelijk centraal komt te staan.
Andersen (EDD).
 Mijnheer de Voorzitter, in Denemarken is dit weekend bekend geworden dat er glyfosaat is binnengedrongen in de bovenste grondwaterlagen. Dat is van grote betekenis in een land als Denemarken waar men water rechtstreeks uit de kraan drinkt. Het desbetreffende spuitmiddel heet Roundup en wordt geproduceerd door Monsanto. Roundup is in de rest van de EU goedgekeurd en wordt daar op grote schaal gebruikt.
Voor mij is het geen verrassing dat systematische verspreiding van gif eindigt in ons dierbare grondwater. In een dergelijk geval moet men de aansprakelijkheid voor de aantasting van het Deense grondwater zonder meer kunnen neerleggen bij Monsanto. Monsanto staat ook achter grootscheepse genetische manipulatie van planten. Deze worden zo gemanipuleerd dat ze resistent worden tegen bijvoorbeeld Roundup, zodat het onkruid krachtiger kan worden bespoten zonder dat de oogst wordt aangetast. Monsanto moet daarom ook ter verantwoording kunnen worden geroepen voor de besmetting en de blijvende schade waartoe het gebruik van genetisch gemanipuleerde gewassen zal leiden.
In Denemarken hebben we een verbod uitgevaardigd op een groot deel van de pesticiden die in de rest van de EU verkrijgbaar zijn. De EU is nu bezig om Denemarken ertoe te dwingen dit verbod voor een aantal pesticiden op te heffen. De EU heeft Denemarken gedwongen tot het gebruik van de genetisch gemanipuleerde planten, maar heeft daarbij niet aangegeven wie aansprakelijk is voor de daaruit voortvloeiende verontreiniging van de natuur. Dat is volstrekt onaanvaardbaar.

Inglewood (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, al zolang de mens bestaat, veroorzaakt hij vervuiling. Hoe meer mensen er zijn en hoe meer zij zich ontwikkelen, des te erger deze vervuiling kan worden.
Bepaalde schade is gezien de aard van de mens en de toestand van de wereld onvermijdelijk. Uiteraard moet preventie de eerste prioriteit hebben en moet vervuiling onder alle omstandigheden tot een minimum beperkt blijven. En wanneer er wel vervuiling plaatsvindt, moeten de verantwoordelijken zorgen voor genoegdoening. Maar wat we ons ook moeten realiseren is dat veel zaken die een bedreiging vormen voor ons milieu, de mensheid in andere opzichten vooruit kunnen helpen en zelfs een positieve bijdrage kunnen leveren aan het milieu zelf.
Deze wetgeving maakt onderdeel uit van het civiele recht en niet van het strafrecht. Het gaat hier niet om het straffen van criminelen maar om het toewijzen van verantwoordelijkheid voor milieuschade. Straffen worden immers niet uitgedeeld in de vorm van wettelijke aansprakelijkheid. Er zijn ook mensen die dit debat zien als een klein onderdeel van de manicheïstische strijd tussen de overheidssector, die voor het goede staat, en het bedrijfsleven, dat al het kwaad in de wereld vertegenwoordigt. Zo'n klassenoorlog hoort misschien thuis in de 20e eeuw, maar zeker niet meer in deze. De twee sectoren vullen elkaar aan. Ze zijn afhankelijk van elkaar en de verantwoordelijkheid voor de gevolgen van vervuiling zou onder beide sectoren moeten worden verdeeld. Het bedrijfsleven kan en mag zich niet aan zijn verantwoordelijkheden ten aanzien van zijn activiteiten onttrekken. En de overheidssector, de maatschappij en het grote publiek mogen hun handen niet in onschuld wassen door alle verantwoordelijkheid af te schuiven op de bedrijven, terwijl zij juist van de activiteiten daarvan profiteren.
Verder, omdat vervuiling een praktisch probleem is, moeten de herstelmaatregelen ook praktisch van aard zijn. Fantasieoplossingen zijn net zo schadelijk als de vervuiling zelf.
Dit is de reden dat de Britse conservatieven de amendementen op de ontwerprichtlijn van de Commissie juridische zaken en interne markt zullen steunen. De amendementen zijn nog niet volmaakt en wij hopen dan ook dat de tweede lezing verbeteringen oplevert en dat de Raad het Europese denken op dit terrein verder verfijnt. Zij vormen echter een nieuwe verantwoorde stap bij het vinden van een geschikte manier om met de gevolgen van vervuiling in Europa en de rest van de wereld om te gaan.

Koukiadis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de doelstellingen van de ontwerprichtlijn zijn zeer ambitieus. Daarmee wil men milieuschade tot een minimum beperken via zowel preventieve maatregelen als aanrekening van de kosten voor milieuherstel.
Onze amendementen zijn compromissen. Deze compromissen waren noodzakelijk, niet alleen om te voorkomen dat de richtlijn in het geheel niet zou worden aangenomen, maar ook om het beschermingsstelsel een duurzaam karakter te geven en geen marktverstoringen te veroorzaken. Ik wil de collega's Manders en Papayannakis gelukwensen met het feit dat zij erin geslaagd zijn deze compromissen te vinden. De toepassing van het beginsel 'de vervuiler betaalt? is van fundamenteel belang. Daarvoor moeten echter nieuwe begrippen en innovatieve instellingen in het leven worden geroepen, en die kunnen, hoezeer wij dat ook zouden wensen, niet van de ene dag op de andere worden ingevoerd. Verplichte financiële borgstelling voor het herstel van de milieuschade is een conditio sine qua non voor een efficiënte milieubescherming. Het lijdt geen twijfel dat wij op lange termijn een verplicht verzekeringsstelsel nodig hebben met een afschrikkende werking. De invoering van verplichte verzekering moet echter geleidelijk aan gebeuren en daarvoor is de samenwerking met alle betrokkenen noodzakelijk. De verzekeringsmaatschappijen hebben namelijk een zekere tijd nodig om zich voor te bereiden. Het is echter wel noodzakelijk om van meet af aan in de richtlijn de verschillende stadia aan te geven voor de invoering van een verplicht verzekeringsstelsel en tevens het soort gedekte schade en de desbetreffende activiteiten te preciseren.
Wat het herstel van milieuschade betreft kunnen wij er niet mee instemmen dat de exploitanten omvangrijke uitzonderingen worden toegekend als het om hun aansprakelijkheid gaat. Daarmee zouden de financiële lasten uiteindelijk toch weer bij de belastingbetaler terechtkomen. Het feit dat voor bepaalde activiteiten een vergunning is verstrekt en dat die activiteiten ten tijde van de uitoefening niet als schadelijk werden beschouwd, mag aansprakelijkheid van de exploitanten niet uitsluiten. Wel zou het bestaan van een vergunning of de niet-tijdige diagnose van de schadelijke gevolgen van de omstreden activiteiten als verzachtende omstandigheden kunnen worden beschouwd bij de aanrekening van de kosten voor het herstel van de aangerichte milieuschade, mits de exploitant ten tijde van de uitoefening van zijn activiteiten volledig beantwoordde aan de in de geldende wetgeving of de vergunning genoemde voorwaarden. Terecht wordt ingestemd met de differentiatiecriteria voor de omvang van de schadevergoeding. Daaruit blijkt indirect hoe groot het bedrijf is en daardoor kan worden voorkomen dat de levensvatbaarheid van het MKB in gevaar wordt gebracht.
Uit het bovenstaande blijkt eveneens dat wij, als wij een efficiënte milieubescherming willen garanderen en milieurampen willen voorkomen, de activiteiten die onder het toepassingsgebied van de richtlijn vallen op gezette tijden aan een herziening moeten onderwerpen, rekening houdend met de meest recente wetenschappelijke gegevens en de inmiddels opgedane ervaringen.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, de richtlijn betreffende milieuaansprakelijkheid vormde de ontbrekende schakel in een doeltreffend milieubeleid. Met behulp van een krachtige en gedurfde richtlijn zouden wij de verontreiniging en het milieubederf kunnen verminderen en ervoor kunnen zorgen dat de vervuiler voor de kosten opdraait. De vraag is nu of de tekst die voor ons ligt, ook zo ambitieus is.
Na een wordingsproces van twintig jaar stelt de tekst teleur, maar de groenen en de linkse fracties kunnen daarin via hun amendementen flinke verbeteringen aanbrengen. Hoe kan het milieu immers beschermd worden als kernenergie en GGO's buiten de werkingssfeer van de richtlijn vallen? Het is onacceptabel dat men de biodiversiteit wil beschermen en herstellen met een richtlijn die slechts geldt voor dertien procent van het grondgebied. Het ergste is echter de hypocrisie van bepaalde lidstaten als het gaat om milieuaansprakelijkheid. De Franse conservatieven, die verontwaardigd zijn over de hoogte van de uitkeringen van het IOPCF, moeten de heer Chirac die schermt met zijn milieuhandvest, maar eens vragen het beleid van zijn regering te wijzigen. De Franse regering probeert namelijk gedaan te krijgen dat er uitzonderingen op de vergunningen komen, en voert actie tegen verplichte verzekeringen. Deze handelwijze heeft niets van doen met een werkelijk milieubeleid. Als er namelijk wel vergunningen maar geen verplichte verzekeringen komen, kunnen we nog tientallen Prestiges en Erika's verwachten, en dat willen wij beslist niet. Daarom vragen wij iedereen om voor onze amendementen te stemmen.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
 Voorzitter, de verscherping van de milieuaansprakelijkheidswetgeving die we vandaag bespreken is een heel belangrijk onderwerp. Die is nodig voor het herstel en de aanpak van de milieuschade, maar is ook nodig als een stok achter de deur die kan voorkomen dat er in de toekomst nog schade ontstaat.
Het verslag dat er nu ligt, lijkt mij een heel werkbaar compromis dat een meerderheid zou moeten krijgen. De rapporteur heeft - en ik ben hem daar dankbaar voor - een en ander ingeslikt, zijn bomenfonds onder andere, en de schaduwrapporteurs Angelika Niebler en Markus Ferber hebben met de rapporteur er alles aan gedaan om een werkbaar compromis te krijgen.
Dat betekent niet dat ik helemaal gelukkig ben met datgene dat er nu ligt. Ik heb echter in onze fractie aan mevrouw Niebler wel de steun beloofd omdat ik het voorstel het voordeel van de twijfel wil geven. Waarom ben ik niet gelukkig?
Ik vraag me af of de uitsluiting van bepaalde sectoren, de olie-industrie, de kernindustrie, wel voldoende afgedekt is door de internationale overeenkomsten die er liggen. Ik heb daar wat twijfel over.
Het tweede punt is - en dat is eigenlijk tegenstrijdig - dat men wel een nieuwe manier creëert om de GGO's, die ook zijn toegelaten, weer onder die wetgeving te brengen. Ik heb daar mijn twijfels over. Dan de definitie habitat. Wat zal het kosten wanneer twee korenwolven door de aanleg van een industrieterrein verwijderd worden, wie kan dat betalen? Met de manier waarop de habitat gedefinieerd is, heb ik toch nog problemen.
Het derde punt is de mijns inziens te grote vrijblijvendheid ten aanzien van de verzekering. Ik zou het liefste gehad hebben - omdat dat met name voor het midden- en kleinbedrijf van belang zou zijn - dat er een verplichte verzekering zou zijn. Dat wordt nu na vijf jaar geëvalueerd. Of dat voldoende is om te functioneren, ik weet het niet.

Miller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, net als alle andere leden van dit Parlement, juich ik deze richtlijn toe. We werken al te lang volgens het beginsel 'de vervuiler betaalt? zonder de vervuiler daadwerkelijk te laten opdraaien voor de schade die hij heeft veroorzaakt. De vervuiler betaalde namelijk tot nu toe een lichte boete die in geen enkele verhouding stond tot de werkelijke schoonmaakkosten van een locatie. Het wordt hoog tijd dat we van 'de vervuiler betaalt? overschakelen op 'de vervuiler herstelt de locatie?. Dat is waar deze richtlijn op is gericht.
De richtlijn is echter door de wijzigingen van de Commissie juridische zaken en interne markt verzwakt. Onduidelijk en vaag, dat is de richtlijn nu. Ik zal een aantal terreinen aanwijzen waar dit het geval is. De definitie van biodiversiteit is erg zwak en erg vaag. Deze biedt geen houvast voor de ondernemingen, geen houvast voor de milieuorganisaties en geen houvast voor het grote publiek. Daarom steun ik het compromisamendement dat is ingediend door mijn eigen fractie, door de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links en door de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie.
Een ander punt waarop de door de Commissie juridische zaken gewijzigde richtlijn tekortschiet is dat van de verplichte financiële verzekering. Volgens de huidige formulering kunnen slechte exploitanten hun slechte praktijken gewoon voort zetten. Als zij vervolgens in aanvaring komen met de wet zullen velen niet in staat zijn om te betalen. En wie draait er dan op voor de kosten? Juist ja, het grote publiek. Het publiek betaalt de rekening voor het herstel van de locatie en de exploitanten gaan weer eens vrijuit. Dit mogen wij niet laten gebeuren. Ik dring er nogmaals op aan om te kijken naar het compromis dat is ingediend door de drie fracties die ik eerder noemde.
Over een uitzonderingsregeling op basis van overeenkomstigheid van vergunning wil ik zeggen dat zo'n regeling kan worden gezien als een vrijbrief voor vervuiling. We mogen dit niet toestaan. We moeten overwegen om lidstaten en gerechtshoven de macht te geven om in te grijpen als er sprake is van vervuiling door een exploitant die zich beroept op overeenkomstigheid van vergunning.
Mijn fractie en de Labour-partij in het Europees Parlement hebben enige moeite met de kwestie van GGO's, niet omdat we tegen GGO's zijn, maar omdat we bang zijn dat deze wetgeving de bestaande GGO-wetgeving zal verzwakken. Daarom zullen we vragen om een van de amendementen in onderdelen in stemming te brengen.

de Roo (Verts/ALE).
 Voorzitter, milieuaansprakelijkheid moet één van de kroonjuwelen van de Europese milieuwetgeving worden maar tot nu is het een treurspel. De Commissie heeft twintig jaar nodig gehad om het beginsel "de vervuiler betaalt" om te zetten in wetgeving. Maar de Commissie laat niet de industrie betalen maar de nationale overheden. Het principe "de vervuiler betaalt" is verkracht door de Commissie. Helaas heeft collega Manders de puinhoop nog groter gemaakt en het zwakke voorstel verder uitgekleed. Geen wonder dat de hele industrie zich achter Manders schaart. Als de industrie een milieuvergunning heeft dan is ze nooit aansprakelijk. Een automobilist heeft een rijbewijs nodig om aan het verkeer deel te nemen maar als die automobilist een ongeval veroorzaakt dan is hij wel degelijk verantwoordelijk. Daar komt de verplichte autoverzekering om de hoek kijken.
Voor de industrie moeten we precies dezelfde verantwoordelijkheden invoeren. Dat is de kern van het beginsel "de vervuiler betaalt". Ongevallen als met de Prestige, de Erika maar ook ongelukken met kernenergie en vervuiling door genetisch veranderd voedsel moeten verhaald kunnen worden op de veroorzakers. Hopelijk halen links-liberalen, socialisten, groenen, regionalisten, communisten en individuen van rechts morgen een meerderheid.

Oreja Arburúa (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur, de heer Manders, en de schaduwrapporteur van mijn fractie, mevrouw Niebler, bedanken voor de moeite die zij zich hebben getroost om een compromis te vinden en niet toe te geven aan de druk van de industrie en gouvernementele organisaties.
Gelet op het grote aantal rampen in Europa, waaronder die met de Prestige, is het mijns inziens zaak dat wij nu vasthouden aan het beginsel dat de vervuiler betaalt. Ik wil in dit verband ingaan op twee concrete aspecten van deze belangrijke richtlijn.
Wat betreft artikel 9, waarin de uitzonderingssituaties worden genoemd, moet er denk ik niet vanuit worden gegaan dat alle uitzonderingen of vergunningen steeds vervuiling in de hand werken. Dat uitzonderingen worden gemaakt, - zoals bijvoorbeeld voor activiteiten onder vergunning of activiteiten waarvoor het criterium van de stand van de techniek wordt ingeroepen -, komt voort uit de beginselen van rechtszekerheid en rechtmatig vertrouwen, zoals bekrachtigd door talrijke arresten van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen. De uitzondering heeft bovendien uitsluitend betrekking op schade veroorzaakt door uitstoot of activiteiten binnen de grenzen van de toegestane parameters, en daarbij moeten we ook denken aan het beginsel van de richtlijn inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (IPPC). Ik denk daarom dat amendement 37 alle activiteiten dekt die wettelijk expliciet zijn toegestaan.
Het tweede aspect, de financiële borgstelling, vormt een van de kernpunten van dit verslag. Ik denk dat wij een of ander verplicht stelsel van door exploitanten te bieden financiële zekerheid moeten opzetten om de aansprakelijkheid uit hoofde van deze richtlijn te dekken. Sommige landen vrezen dat verzekeraars deze aansprakelijkheid niet op zich kunnen nemen, maar met een geleidelijke invoering is het ongetwijfeld mogelijk om voor die financiële borgstelling te zorgen en aansprakelijkheid wegens milieuschade te verzekeren. De vrees dat deze maatregel nadelig zou kunnen uitpakken voor kleine ondernemers kan worden weggenomen door een minimumdrempelwaarde of minimumverzekering in te voeren. Dat is een belangrijk aspect van deze richtlijn en is volgens mij afdoende afgedekt door het door onze fractie ingediende amendement 92.

Lund (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het heel belangrijk dat we nu een gemeenschappelijke wetgeving inzake milieuaansprakelijkheid krijgen. Daar hebben we jarenlang op gewacht. Ik vind de ontwerprichtlijn van de Commissie niet helemaal toereikend, maar daar staat tegenover dat de aanneming van het verslag van de heer Manders in ongewijzigde vorm een totale ondermijning van de milieubescherming in de EU zou betekenen. Dat zou zelfs het voorstel van de Commissie ondergraven.
Er zijn ingrijpende wijzigingen nodig. Allereerst moet het beginsel ?de vervuiler betaalt? onder alle omstandigheden gelden, zonder enige uitzondering, en we moeten er tevens voor zorgen - zoals verscheidene anderen ook al hebben aangegeven - dat er financiële garanties zijn dat de vervuiler inderdaad kan betalen, door middel van verplichte verzekeringsregelingen of door andere maatregelen. Er moet een strikte of een objectieve aansprakelijkheid komen voor milieuverontreiniging ten gevolge van bedrijfsactiviteiten.
Wat betreft de kwestie van de aantasting van de biodiversiteit, vind ik het belangrijk dat er een zo breed mogelijke definitie komt, zodat alle habitats en soorten die beschermd zijn door de communautaire wetgeving en dienovereenkomstige nationale wetgeving, er feitelijk onder vallen.
Tot slot vind ik dat de richtlijn ook moet gelden voor GGO-verontreiniging van de natuur. Ik begrijp volstrekt niet waarom men deze kwestie niet wil opnemen in deze richtlijn.
Ik wil eindigen met een opmerking over de toegang tot klachtenprocedures. Ik vind dat we ook hier optimale mogelijkheden moeten bieden, zodat de burgers werkelijk de mogelijkheid krijgen om klachten over milieuverontreiniging in te dienen, en dat moet natuurlijk ook gelden voor organisaties zoals de NGO's.
Mijn allerlaatste opmerkingen betreffen de rechtsgrondslag. Ik kan begrijpen dat sommigen de rechtsgrondslag graag - over een paar jaar - willen overbrengen van de milieubeschermingsbepalingen naar de interne markt. Naar mijn mening zou dat een grote vergissing zijn, die in feite een eind zou maken aan de regels voor milieuaansprakelijkheid die men in veel lidstaten reeds kent. Daar ben ik dus sterk op tegen, en ik kan u zeggen dat ik alleen kan instemmen met het verslag-Manders als dit op de door mij genoemde punten wordt gewijzigd.

Schörling (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, nu hebben we de kans om te stemmen voor een voorstel dat een eind maakt aan de praktijk waarin vervuilers aan hun verantwoordelijkheid kunnen ontsnappen. Volgens mij zijn zowel politici als burgers stomverbaasd dat deze vervuilers gedurende zo lange tijd hun gang hebben kunnen gaan, en zij eisen dat aan deze praktijk een eind wordt gemaakt. We moeten dan echter wel consequent zijn en geen al te grote uitzonderingen als GGO's, kernenergie en zeevervoer toestaan. En als we inderdaad consequent willen zijn, dan moeten we ook stemmen voor amendement 93 en volgende amendementen van de Fractie van de Europese Socialistische Partij, de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie, de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links en progressieve leden van andere fracties.
Reeds vele anderen hebben erop gewezen dat amendement 107 zeer belangrijk is. Wil het beginsel 'de vervuiler betaalt? namelijk echt functioneren, dan moet er financiële borgstelling zijn, zelfs al gaat een bedrijf failliet. Er moet dus ook een verzekeringsstelsel worden ontwikkeld.
Verder is het zeer belangrijk dat artikel 175 de rechtsgrondslag vormt, zodat de reeds bestaande systemen niet worden ondergraven, iets waarop reeds is gewezen door de voorgaande spreker.

Zappalà (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, een wetgevend kader voor milieuaansprakelijkheid is noodzakelijk, omdat het terecht is dat de vervuiler betaalt. Een dergelijke wetgeving moet echter wel evenwichtig zijn en er moet ook rekening worden gehouden met de noden en behoeften van het Europese bedrijfsleven.
Het standpunt dat de Commissie juridische zaken en interne markt hierover heeft ingenomen, staat samengevat in het verslag van de heer Manders, die ik bij dezen dank voor het belangrijke werk dat hij heeft verricht. Dat standpunt is een aanvaardbaar compromis, ook al vereist het de nodige opoffering. Een paar amendementen die thans worden voorgesteld zijn bijzonder gevaarlijk, omdat ze het onmogelijk maken te berekenen in hoeverre de exploitanten zich voor verzekering moeten indekken. De definitie van milieuschade vervult een centrale rol in de richtlijn, evenals de definitie van biodiversiteit en schade aan biodiversiteit.
Ikzelf ben het niet eens met de amendementen 23, 84 en 98. Als een activiteit geen negatief effect teweegbrengt, is er niet sprake van schade, maar van risico. Ook amendement 95 kan niet door de beugel, omdat het een miskenning is van het beginsel dat de vervuiler betaalt. Het begrip aansprakelijkheid staat immers los van het onvervreemdbare recht op het gebruik van de locatie. De definitie van bodembesmetting door GGO's is onjuist, omdat deze opgenomen is in een algemene definitie die geen volledige opsomming van de besmettende bronnen geeft. Er moet verwezen worden naar een evenredige, en niet hoofdelijke aansprakelijkheid, want anders komt er een regeling die gebaseerd is op verdachtmakingen. De preventie moet het prioritaire doel blijven van de activiteiten die een milieueffect kunnen veroorzaken.
Tot slot de financiële garanties: om de verzekeringsmarkt te consolideren, moet er zo flexibel mogelijk worden opgetreden, ook na de eerste vijf jaar van toepassing van de nieuwe regeling.
Afrondend: ik vraag aan de collega's om het compromis van de Juridische Commissie te steunen. Dit compromis vormt een duidelijk en helder signaal, het is in het voordeel van de milieubescherming maar het is tenminste geen afstraffing van de Europese industrie.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het is van essentieel belang dat het principe 'de vervuiler betaalt? rigoureus wordt toegepast. Er zijn in alle lidstaten voorbeelden te vinden van industrieën die eerst een gebied vervuilen en vervolgens naar een nieuwe locatie verhuizen of failliet gaan. In de county Tipperary in Ierland wordt al twintig jaar lang giftig stof vanuit een verlaten open mijn van zestig hectare het omliggende land in geblazen. Het klopt van geen kant dat dit bedrijf, dat hier enorme hoeveelheden -grotendeels belastingvrij - geld mee heeft verdiend er gewoon vandoor kan gaan en de belastingbetaler laat opdraaien voor de kosten van het schoonmaken van de locatie.
Ik wil er tevens voor pleiten dat ook stralingsvervuiling wordt opgenomen. De bevolking van Ierland zal deze richtlijn als een misselijke grap beschouwen als straling niet wordt opgenomen, aangezien de kerncentrale in Sellafield een van de grootste bedreigingen voor het Ierse milieu vormt. Als deze materie niet in de richtlijn wordt opgenomen zal het nut ervan veel Ieren ontgaan.

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, op de eerste plaats wil ik de rapporteur, de heer Manders, evenals de heer Papayannakis, gelukwensen met hun werk. Het goedkeuren van een richtlijn betreffende milieuaansprakelijkheid is van onschatbare waarde. De geloofwaardigheid van de milieuwetgever neemt er door toe, de burgers krijgen een betere bescherming en het is een duidelijk signaal voor het bedrijfsleven dat vervuilen niet rendeert.
Ik had grote verwachtingen van de ontwerprichtlijn, maar hoewel het voorstel een positieve stap vooruit is gaat het mij niet ver genoeg. Aan de andere kant heeft de Commissie juridische zaken en interne markt in een poging enkele juridische onduidelijkheden op te lossen de milieudoelstellingen nog verder afgezwakt. Wat betreft de werkingssfeer van de richtlijn moet inderdaad het begrip schade aan de biodiversiteit verduidelijkt worden, maar dat betekent volgens mij niet dat dit element uit de richtlijn moet. De achteruitgang van de biodiversiteit in de Europese Unie is een onmiskenbaar feit en wij dienen de verbintenissen van Johannesburg en Göteborg dan ook na te komen.
Op de tweede plaats meen ik dat naast schade aan de ecologische en chemische toestand van het water, net zoals bij de kaderrichtlijn water, ook de kwantitatieve schade aan het water onder de richtlijn moet vallen.
Op de derde plaats vind ik het onaanvaardbaar dat de vervuiling met olie door het zeevervoer en de vervuiling met radioactief materiaal door kerncentrales uitgesloten zijn van de werkingssfeer van de richtlijn. Die activiteiten behoren tot de meest schadelijke voor het milieu en de internationale instrumenten op dit gebied bestrijken de preventie en het herstel van de eruit voortvloeiende schade onvoldoende.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, pleit ik voor duidelijkere bepalingen in de richtlijn over het verplichte karakter van verzekeringen, met name voor de exploitanten met de gevaarlijkste activiteiten. Op die manier kunnen wij voorkomen dat bij insolventie van een bedrijf uiteindelijk de belastingbetaler op moet draaien voor het herstel van de schade.

Thyssen (PPE-DE).
Voorzitter, ik sta erop collega Manders te feliciteren want ik vind dat hij zich behoorlijk van zijn taak gekweten heeft. Niet alleen heeft hij een berg werk verzet en heel veel overleg gepleegd. Hij is er in de Commissie juridische zaken ook in geslaagd om een evenwichtig compromis te krijgen en dit ondanks de honderden amendementen en veel controverse. Voorzitter, dit debat maakt duidelijk dat de controverse nog lang niet opgelost is, maar wat collega Manders presenteert is evenwichtig, uitvoerbaar en billijk en het voorziet in aanvullingen tegen binnen vijf jaar.
Voorzitter, collega's, de milieurijkdom herstellen is belangrijk, meer dan belangrijk en schade voorkomen is dat nog meer. Een strenge aansprakelijkheidsregeling kan daar vanzelfsprekend in grote mate toe bijdragen. Welnu met dit verslag, ook al is de wetgeving er dan nog niet mee voltooid, zetten we nu al een flinke stap naar een betere bescherming. Want laat ons toch niet vergeten dat we hier naast de plicht tot herstel, objectieve aansprakelijkheid invoeren. Objectieve aansprakelijkheid, dat wil zeggen, dat noch fout noch nalatigheid relevant zijn. Wij zijn natuurlijk gewoon om daar in andere sectoren al een tijdlang mee om te gaan maar toch is en blijft dit een verregaand beginsel. Ik vind dat we deze verregaande aansprakelijkheidsregeling moeten aanvaarden maar ik ben er tegelijkertijd van overtuigd dat de regeling rechtszeker, uitvoerbaar, efficiënt en billijk moet blijven en daarom kan ik instemmen met het verslag zoals het uit de stemming in de Commissie juridische zaken is gekomen.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, de Commissie juridische zaken en interne markt heeft naar mijn idee een bruikbaar voorstel neergelegd. De Raad zou het Parlement als voorbeeld moeten nemen en ook een beslissing moeten nemen in plaats van de zaak op de lange baan te schuiven. Het Europees Parlement moet dit voorstel als basis nemen voor een besluit en de richtlijn ook uitbreiden tot door nucleaire activiteiten veroorzaakte milieuschade. Ik vind deze richtlijn belangrijk omdat het principe 'de vervuiler betaalt? nu in de praktijk op Europees niveau toegepast kan worden en tevens omdat daarmee het Europese model van een milieugerichte en sociale markteconomie kan worden versterkt.
Mijn collega, mevrouw Flemming, en ikzelf hebben vanuit Oostenrijks perspectief 35 amendementen ingediend. Daarvan zijn er elf letterlijk overgenomen en zeven in compromisamendementen verwerkt. De volgende vijf punten vind ik met name zeer positief: ten eerste zal de richtlijn voor alle activiteiten gelden die in Bijlage I vermeld staan. Die activiteiten zijn door ons amendement nu duidelijker geformuleerd. Ten tweede zal er sprake zijn van een uitsluiting van aansprakelijkheid voor een door de overheid goedgekeurde normale bedrijfsuitoefening en voor uitstoot of activiteiten die overeenkomstig de stand van de wetenschappelijke en technologische kennis niet als schadelijk worden beschouwd. Dat leidt tot rechtszekerheid. Ten derde is de voorkeur gegeven aan het beginsel van gedeelde aansprakelijkheid boven dat van hoofdelijke aansprakelijkheid. Dat betekent dat de kosten over de verschillende betrokkenen verdeeld kunnen worden als er sprake is van meerdere vervuilers. Ten vierde is de richtlijn bedoeld voor het herstellen van milieuschade en daarom is de compensatie voor tussentijdse verliezen geschrapt. Ten vijfde spreekt de Commissie juridische zaken zich uit voor vrijwillige financiële borgstelling en maximale aansprakelijkheidsgrenzen en tegen een verplichte verzekering. Hierdoor wordt ook weer een evenwicht tussen de verschillende belangen tot stand gebracht.

Kauppi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, talrijke milieurampen, zoals onlangs het ongeluk met de bij de Spaanse kust gezonken olietanker Prestige, hebben het opstellen van de milieuaansprakelijkheidswetgeving versneld. Ook in Finland, waar ik vandaan kom, volgen de burgers bezorgd de soms angstwekkend slechte staat van de olietankers die langs onze kusten varen. De gezondheid van de mens is onlosmakelijk verbonden met het milieu om hem heen. Kwesties van milieuaansprakelijkheid liggen onze burgers daarom na aan het hart en zijn zodoende ook speerpunten van ons beleid. Eenderde van de verzoekschriften die het Europees Parlement vorig jaar kreeg, ongeveer 1.700 in getal, hadden betrekking op milieuproblemen.
Het voorstel voor een richtlijn van de Commissie beoogt te garanderen dat de vervuiler in de toekomst de kosten van het herstel van milieuschade betaalt. Het is de bedoeling een uniform kader voor de hele Europese Unie te ontwikkelen, zodat wij kunnen voorkomen dat een onderneming haar plaats van vestiging daar kiest waar de regelgeving het voordeligst uitpakt. Om concurrentieverstoringen op de interne markt te voorkomen, is het belangrijk dat de richtlijn zo eenvormig mogelijk in de lidstaten wordt geïmplementeerd. Het is ook van belang dat na een overgangsperiode van vijf jaar de rechtsgrondslag voor de interne markt ofwel artikel 95 wordt aangehouden.
Wij hebben het voorstel van de Commissie in de Commissie juridische zaken en interne markt behandeld en stellen een groot aantal noodzakelijke amendementen voor. Onze amendementen hebben in het algemeen ten doel de juridische interpretatie van de richtlijn te verhelderen en het benodigde evenwicht te vinden tussen de belangen van de industrie en die van de milieusector. Om juridische onzekerheid te voorkomen, hebben wij voorgesteld om de nucleaire veiligheid, waarover nu al in internationale verdragen afspraken zijn gemaakt, buiten de richtlijn te houden. De internationale verdragen over nucleaire veiligheid worden momenteel herzien en daarin moeten soortgelijke bepalingen over milieuaansprakelijkheid worden opgenomen. Het zou onverstandig van de Europese Unie zijn het belang van internationale verdragen juist af te zwakken, nu de verdragen worden herzien en ook voor de nieuwe lidstaten gaan gelden.

Bartolozzi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in het voorstel voor een richtlijn inzake aansprakelijkheid voor milieuschade is gekozen voor een evenwichtige benadering. Er wordt druk uitgeoefend op de exploitanten om vervuiling te voorkomen en de schade te herstellen, en om die doelstellingen te verwezenlijken worden er in het verslag maar weinig bepalingen voorgesteld. Elke belangrijke verandering die in de ontwerp-richtlijn wordt aangebracht, zou immers leiden tot onpraktische en onhaalbare oplossingen van een kwestie die op zichzelf al complex genoeg is. Ik vind dan ook dat het werk dat de heer Manders en andere collega's in commissieverband hebben verricht, gezien deze beperkingen, de grootst mogelijke convergentie biedt.
De Commissie juridische zaken en interne markt heeft inhoudelijk gezien de opzet van de Commissie ongemoeid gelaten: zij heeft alleen maar een paar fundamentele principes wat meer op scherp gezet. De richtlijn heeft geen terugwerkende kracht. De uitzonderingen die gebaseerd zijn op overeenkomstigheid met vergunning en de stand van de techniek, moeten worden gehandhaafd. De aansprakelijkheid is weliswaar verplicht, maar de verzekering hoeft dat niet te zijn. Het leidend beginsel van de richtlijn is dat de vervuiler financieel moet opkomen voor het herstel van de milieuschade dat door zijn handelen is veroorzaakt. Het besef van de financiële implicaties van die schade zal ertoe leiden dat men meer zijn best zal doen om te voorkomen dat dergelijke schade veroorzaakt wordt. Daarom is het de bedoeling van het beginsel 'de vervuiler betaalt? dat de herstelkwestie wordt geregeld en preventie wordt gestimuleerd. Een verplicht stelsel van financiële borgstelling zou deze relatie kunnen verstoren, aangezien het bedrijfsleven minder geneigd zal zijn tot schadepreventie als het weet dat zijn financiële aansprakelijkheid gedekt wordt door een polis, een heffing of een of ander fonds. Een verplicht systeem van financiële borgstelling kan omschreven worden als een systeem waarin de verzekeraar voor de kosten opkomt, met het risico dat de aansprakelijkheid wordt overgedragen van de exploitant op degene die financieel borg staat.
Wij moeten allemaal de sociale verantwoordelijkheid voor milieubescherming dragen, aangezien het milieu van nature een eindige bron is. De exploitanten moeten inzien dat hun activiteiten gevolgen kunnen hebben en elke schade die opzettelijk of door slordigheid wordt veroorzaakt, moet door hen hersteld worden.
In deze termen is het beginsel dat de vervuiler betaalt, aanvaardbaar. Dankzij de redelijke aanpak van de Commissie juridische zaken en interne markt, zal er een richtlijn komen die zowel de belangen van de industrie als die van het milieu in bescherming neemt.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de afgevaardigden bedanken voor alle waardevolle toespraken en de vele constructieve ideeën die zijn geopperd om dit voorstel te verbeteren.
Laat ik beginnen met een paar opmerkingen over twee punten: het beginsel 'de vervuiler betaalt? en de draagwijdte van het voorstel. Een aantal afgevaardigden maakte al melding van de lange geschiedenis van dit voorstel en de noodzaak om uiteindelijk te komen tot een evenwichtige aanpak. Ik begrijp ook dat veel afgevaardigden ambitieuzer willen zijn en dit voorstel een veel grotere lading willen geven. Daar heb ik begrip voor, maar het is belangrijk om deze kwestie stapsgewijs aan te pakken, omdat we gedwongen zijn een praktisch standpunt in te nemen. We willen deze richtlijn niet volpompen met aspecten waarover we tegelijkertijd nog aan het onderhandelen zijn in internationale fora. Ik weet zeker dat de kans dat we dit voorstel er in zijn geheel niet door zouden krijgen groter zou zijn als we hadden geprobeerd om deze aspecten in de richtlijn mee te nemen.
Het beginsel 'de vervuiler betaalt? is het uitgangspunt achter dit voorstel en daarom wordt het in het eerste artikel vermeld. Het idee dat erachter steekt is het scheppen van verantwoordelijkheid om op die manier te komen tot preventie. Dat is de zeer duidelijke boodschap die wij geven. Wij gaan ook niet voorbij aan het feit dat het in veel gevallen niet mogelijk is om de vervuiler te traceren of om de vervuiler te laten betalen. In die gevallen moet er toch herstel plaatsvinden. Wat wij willen is een stelsel van verzekeringen. Wij denken echter niet dat de vorming van zo'n stelsel mag worden overgelaten aan de krachten van de vrije markt. En wij willen zo'n stelsel niet nu in het leven roepen, op een moment dat we nog niet goed weten of het wel het gewenste effect zou sorteren.
In reactie op het argument van mevrouw Breyer kan ik zeggen dat alle ongelukken gedekt zijn. Ik weet niet wat in de ogen van de leden van dit Parlement de veronderstelde doeleinden zijn van deze wetgeving, maar onze doelstellingen zijn grotendeels gebaseerd op het feit dat er te veel ongelukken gebeuren, dat er te veel gevallen van nalatigheid voorkomen en dat veel gevallen van vervuiling hun oorsprong vinden in kortzichtige hebzucht. Daarom hebben we het voorstel zijn huidige opzet gegeven. Op deze manier zijn alle ongelukken gedekt en is er ook dekking voor gevallen van nalatigheid. Zo zal het beginsel "de vervuiler betaalt" vorm krijgen en zal er uiteindelijk een preventief effect ontstaan.
En nu over de draagwijdte. Het was in onze ogen zeer belangrijk om over juridische duidelijkheid te beschikken bij het invoeren van een nieuw systeem waaronder ook biodiversiteit valt, want traditionele schade - economische schade of schade aan personen - is reeds goed gedefinieerd in de wetgeving van alle lidstaten. Dergelijke wetgeving hoeven we dus niet op communautair niveau over te nemen, maar wat we wel willen is de regels over de dekking van schade aan de biodiversiteit harmoniseren. Dat was het uitgangspunt.
Als we dit willen doorzetten en een geloofwaardig systeem willen creëren, hebben we dus juridische duidelijkheid nodig, en een systeem dat hanteerbaar en toepasbaar is. Als de definitie te breed is - volgens sommige voorstellen zou de gehele biosfeer eronder vallen - wordt het systeem onuitvoerbaar. Zo zouden we bijvoorbeeld zelfs schade aan onkruid moeten opnemen! Denkt u dat er verzekeraars zijn die bereid zijn dat te dekken? Zou dat een uitvoerbaar systeem opleveren? Bij het aanleggen van de funderingen van een huis zouden er wormen de dupe worden. Willen we dat dat ook gedekt wordt? Is dat redelijk? De draagwijdte moet goed worden afgebakend en je hebt een definitie nodig die juridische duidelijkheid schept. We moeten deze zaak stapsgewijs benaderen. Ik weet zeker dat we bij de toepassing van de wetgeving in haar huidige vorm over meer juridische duidelijkheid zullen beschikken. Als we echter te ambitieus van start gaan en denken dat we de hele biosfeer kunnen dekken is het milieu daar uiteindelijk niet mee gediend.
Wat betreft GGO's en nucleaire en zeevervuiling: dit zijn zaken waarin wij graag ambitieuzer te werk waren gegaan. Er bestaat echter een zeer praktische reden waarom deze zaken niet in dit bewuste voorstel zijn opgenomen. Wij zijn momenteel bezig met onderhandelingen om de regels op deze terreinen te verbeteren. Er zijn internationale fora en verdragen die aan deze kwesties zijn gewijd. Wij willen geen werk dupliceren: we willen praktisch blijven. Wij willen dit systeem niet overbelasten door ook deze zaken erin op te nemen en er is nog een paar jaar werk nodig om deze aspecten te integreren. Voor internationale activiteiten zijn internationale regels nodig. Zoals ik eerder zei, is traditionele schade reeds gedekt door de wetgeving van de lidstaten.
En olie- en zeevervuiling? De vervuiler betaalt! Dat is de enige regel die telt. Het is een grof schandaal dat we het zover hebben laten komen. We hebben het ene ongeluk na het andere zien gebeuren. Maar opnieuw gaat het hier om een bij uitstek internationale activiteit en we moeten gaan werken aan internationale regels op basis van het beginsel "de vervuiler betaalt". Ik heb begrepen dat de directeur van het IOPCF heeft verklaard dat de claims voor schadevergoeding slechts voor maximaal 15 procent uit dit fonds kunnen worden gedekt. Dit is onaanvaardbaar. De Commissie is zich terdege bewust van deze situatie en heeft zich dan ook altijd ingespannen om de beschikbare middelen te verhogen tot 1 miljard euro. Ik heb vernomen dat er deze week in Londen diplomatiek overleg wordt gehouden met als doel een protocol te ondertekenen om het maximumbedrag aan middelen dat beschikbaar is voor schadevergoeding te verhogen. Ik hoop dat dit overleg een succes wordt. Wij zijn allemaal vastbesloten om zeevervuiling aan te pakken en om hier alles voor te doen wat in ons vermogen ligt.
Wij willen eventuele mazen in de wetgeving uitbannen en ook absurde situaties uitsluiten waarin noch deze richtlijn, noch de internationale verdragen van toepassing zijn. Daarom is de Commissie van mening dat de richtlijn in alle gevallen moet gelden waar de betreffende internationale verdragen nog niet van kracht zijn. Om dezelfde reden wil de Commissie bij gevallen waarin de betreffende verdragen nog niet van kracht zijn, ook geen vijf jaar wachten voordat de richtlijn van toepassing zal zijn.
Er is ook geopperd dat de Commissie na een vijfjarige overgangsperiode voorstellen zou moeten ontwikkelen waarmee de richtlijn uiteindelijk ook een aanvulling kan vormen op de internationale verdragen voorzover deze tekortschieten in de regulering van aansprakelijkheid en schadevergoeding. De Commissie is echter niet van mening dat het constructief of haalbaar zou zijn om met deze richtlijn eventuele leemten in de bestaande verdragen op te vullen. De verdragen bevatten exclusiviteitsclausules die de verdragsluitende staten aan de verdragen binden en die ze verbieden om enige aanvullende juridische instrumenten op te leggen. De lidstaten zouden de door hen geratificeerde verdragen dus eerst moeten verwerpen om in staat te zijn de communautaire regels na te leven. Om dit te voorkomen is het beter om te proberen de verdragen door middel van nieuwe onderhandelingen in het juiste internationale verband te verbeteren.
En hoe zit het met uitzonderingen in verband met de naleving van de geldende voorschriften en de stand van de techniek? Een aantal ingediende amendementen pleit voor de handhaving van 'overeenkomstigheid met vergunning? en 'stand van de techniek?, oftewel ontwikkelingsrisico's, als volledig geldige verweermiddelen, waarbij tevens wordt geijverd voor een formulering waarmee de reikwijdte van 'overeenkomstigheid met vergunning? beter wordt afgebakend. In andere amendementen wordt voorgesteld de betreffende verweermiddelen slechts als verzachtende omstandigheden te laten gelden.
De Commissie is van mening dat de betreffende verweermiddelen met de voorgestelde verbeterde formulering goede oplossingen bieden op het gebied van verzekerbaarheid en rechtszekerheid. De Commissie acht het echter wenselijk om de draagwijdte van de zogenaamde 'overeenkomstigheid met vergunning? beter te specificeren, om zo iedere notie dat dit verweermiddel synoniem is met een carte blanche voor vervuiling, in de kiem te smoren.
De Commissie vindt het niet gepast om de aansprakelijkheid af te schuiven op de bevoegde autoriteit wanneer deze schade het gevolg is van een toegestane activiteit. Ook vindt zij het niet gepast om een verband te leggen tussen het verweermiddel 'stand van de techniek? en een controle- en beheersingssysteem voor milieurisicobeoordeling. Ik weet zeker dat deze onderwerpen in een later stadium van de besluitvorming over deze kwestie nog aan bod komen.
Er zijn amendementen ingediend die pleiten voor de invoering van evenredige dan wel hoofdelijke aansprakelijkheid. De Commissie is echter van mening dat de lidstaten het recht moeten behouden om te kunnen kiezen voor een van deze twee mogelijkheden of een mengvorm van beide, al naargelang de nationale juridische tradities. Ik wil er in dat opzicht op wijzen dat het voorstel wel enige garanties voor exploitanten biedt, aangezien er een bepaling in voorkomt die stelt dat exploitanten slechts hoeven op te draaien voor een deel van de totale schade mits zij kunnen aantonen dat alleen dit bewuste deel het gevolg is geweest van hun activiteiten.
Er is ook gesuggereerd dat de Commissie een voorstel ter aanvulling van de wetgeving over aansprakelijkheid voor schade als gevolg van GGO's zou moeten indienen. Los van het feit dat zo'n eis zou neerkomen op een onrechtmatige inbreuk op het recht van initiatief van de Commissie, bestudeert de Commissie momenteel de kwestie van economische schade voor conventionele en biologische boeren in verband met het zogenaamde coëxistentiedebat. Laten wij hier niet vooruitlopen op de uitkomst van dat debat. Nogmaals, de traditionele schade zal daaronder vallen. 
Over financiële borgstelling: er zijn amendementen ingediend die ervoor pleiten om maatregelen voor financiële borgstelling verplicht te stellen nadat de richtlijn van kracht is geworden, en amendementen die juist tegen zo'n verplichting zijn. Ik denk dat u het met me eens bent dat financiële borgstelling een belangrijke factor zal zijn bij de juiste tenuitvoerlegging van de richtlijn. De lidstaten, de marktspelers en de Commissie zullen allemaal een belangrijke rol spelen bij de tijdige totstandkoming van stelsels, producten en markten op het vlak van financiële borgstelling. 
Dit gezegd hebbende, is het voor mij een uitgemaakte zaak dat lidstaten de mogelijkheid moeten hebben om in hun eigen tempo oplossingen voor financiële zekerheid te ontwikkelen; oplossingen die goed zijn toegesneden op hun eigen behoeften en institutionele situatie. Bovendien moeten de financiële markten de tijd en speelruimte krijgen om de marktoplossingen te ontwikkelen die aansluiten bij de vraag naar verzekeringen die zeer waarschijnlijk zal ontstaan op het moment dat het nieuwe aansprakelijkheidsstelsel van kracht wordt. In dit verband lijkt het voorbarig om al binnen een paar jaar complete financiële borgstelling op te leggen aan alle exploitanten die vallen onder bijlage I.
Desalniettemin zou het zeker nuttig zijn om de situatie nogmaals in ogenschouw te nemen wanneer de Commissie haar algemene evaluatie van de richtlijn uitvoert.
Er heerst algemene consensus over het idee dat het beginsel "de vervuiler betaalt" voor de exploitant in zijn hoedanigheid van vervuiler inhoudt dat hij zal moet betalen voor alle milieuschade die het gevolg is van zijn activiteiten. Bovendien bestaat er duidelijk behoefte aan een gemeenschappelijk besef in de Gemeenschap dat de kosten van milieuschade door de vervuiler moeten worden gedragen. Verder wordt het volledige scala aan herstelmaatregelen dat de aansprakelijke exploitant dient uit te voeren in de bepalingen van het voorstel beschreven.
Er zijn nu amendementen ingediend waarmee wordt gepleit voor een beperking van de reikwijdte van de schadevergoeding, door de compensatie van tussentijdse verliezen alsmede het concept "ecosysteemdienst" te schrappen. Het verwijderen van elementen uit het maatregelenpakket zou echter als onvermijdelijk gevolg hebben dat de vervuiler niet volledig hoeft op te draaien voor de kosten van de schade die hij veroorzaakt.
Uiteindelijk heeft de Commissie, rekening houdend met het ingewikkelde debat over milieuaansprakelijkheid, geprobeerd om een globaal evenwicht te vinden tussen oplossingen die zelf al gebaseerd zijn op compromissen. De Commissie is nog steeds van mening dat dit voorstel in veel opzichten eerlijk en uitvoerbaar is, en derhalve gesteund zou moeten worden. Ik ben me er echter ook van bewust dat we nog maar aan het begin van de wetgevingsprocedure staan en dat alle instellingen die bij dit proces zijn betrokken uiteindelijk overeenstemming moeten zien te bereiken over deze richtlijn. Voor die overeenstemming is per definitie de bereidheid van alle partijen vereist om op zoek te gaan naar passende en bevredigende compromissen. Het debat gaf al aan dat het noodzakelijk is om de kloof tussen de verschillende standpunten te overbruggen en uiteindelijk een uitvoerbare oplossing te vinden.
Ik zal het standpunt van de Commissie over alle amendementen aan de diensten van het Parlement overhandigen voor publicatie

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.
SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 120)

Ainardi (GUE/NGL)
Het voorstel voor een richtlijn betreffende milieuaansprakelijkheid is erg belangrijk met het oog op een betere bescherming van het milieu en de bestrijding van alle soorten verontreiniging.
Rampen als die met de AZF-fabriek in Toulouse in 2002 en met de olietankers Erika en Prestige kosten mensenlevens en veroorzaken ernstige en blijvende schade aan het milieu.
In het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt wordt meer rekening gehouden met de belangen van het bedrijfsleven en wordt het oorspronkelijke richtlijnvoorstel afgezwakt. De beoogde bepalingen moeten echter juist worden aangevuld met beschermende maatregelen, op grond waarvan de vervuiler opdraait voor de milieuschade, NGO's en burgers de mogelijkheid krijgen een gerechtelijke procedure aan te spannen en de door GGO's veroorzaakte schade in de richtlijn wordt opgenomen.
Onlangs heeft het IOPCF aangekondigd slechts vijftien procent van de door de Prestige berokkende schade te vergoeden, een belachelijk laag bedrag. Terecht heeft dat tot verbijstering en woede geleid bij burgers en organisaties. Nu moet Europa zijn verantwoordelijkheid nemen en een heel ander geluid laten horen. Europa moet vastberadenheid tonen en laten zien dat het staat voor gerechtigheid.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0123/2003) van de heer Sacconi, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de milieuconvenanten op het niveau van de Gemeenschap binnen het kader van het actieplan inzake vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving.
Sacconi (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, de mededeling van de Commissie over de milieuconvenanten past in het proces van vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving. Wij zijn daar allemaal voorstander van. De communautaire wetgeving moet immers meer aangepast worden aan de bestaande problemen, aan de uitdagingen van de uitbreiding, de plaatselijke realiteiten en de constante ontwikkelingen van de technologie. Het uiteindelijke doel is om de rechtszekerheid op het grondgebied van de Unie te behouden, door de economische en sociale spelers te stimuleren tot grotere dynamiek.
Dat is de context waarin het thema van de milieuconvenanten ter sprake komt. Ik ben het eens met de aanpak van de Commissie, die twee modellen van overeenkomsten onderscheidt. Met de wijzigingen die ik daarna heb aangebracht erken ik ten volle het nut van dit soort middelen als aanvulling op de reguleringsmaatregelen: ze mogen alleen gebruikt worden om milieuverbeteringen aan te brengen die eenzelfde of nog grotere draagwijdte hebben dan wat bereikt zou worden met traditionele wetgevingsprocedures.
Het Verdrag bevat geen enkele specifieke bepaling over milieuconvenanten. Dit soort middelen moet dus worden ingezet onder volledige eerbiediging van alle Verdragsbepalingen en de internationale afspraken van de Gemeenschap. Het fundament van het communautair beleid op milieuvlak is en blijft de wetgevingsbepaling, en deze kan alleen in bepaalde specifieke gevallen worden aangevuld met vrijwillige afspraken.
In het advies waar wij straks over gaan stemmen, heb ik, rekening houdend met het debat en het standpunt van het Parlement terzake, een paar verduidelijkingen en garanties ingevoerd, om ervoor te zorgen dat de in de mededeling aangeduide middelen aanvaardbaar en ook uitvoerbaar zijn. Ik doel met name op de randvoorwaarden waaraan bij voorbaat moet worden voldaan en die ik hier kort samenvat. In de eerste plaats heb ik me ingespannen om het idee van de vrijwillige afspraak als instrument van integratie van de communautaire wetgeving explicieter te maken. In de tweede plaats heb ik gevraagd om een voorafgaande definitie van de sectoren waarin vrijwillige afspraken kunnen worden gemaakt, via instrumenten van zowel mederegulering als zelfregulering. Die instrumenten zouden moeten worden gebruikt op grond van een gemeenschappelijk referentiekader, dat vooraf al blijk geeft van de bedoeling vrijwillige afspraken in die bepaalde sector te hanteren. Die intentie moet worden neergelegd in de jaarlijkse programmadocumenten van de Commissie, in een document met een brede actieradius als een witboek of thematische strategieën. In de derde plaats, heb ik voorgesteld om grondig in te gaan op de evaluatiecriteria die nodig zijn voor een correct gebruik van de milieuconvenanten.
Om de transparantie en doelmatigheid van de vrijwillige instrumenten te garanderen, acht ik het noodzakelijk de toepassingsvoorwaarden te bepalen en de uitvoeringsmodaliteiten te controleren. Zoals ik voorheen al opmerkte, moeten de doelstellingen van de afspraak, die binnen een wetgevend referentiekader bepaald zijn, hoe dan ook vertaald worden naar plichten voor de partijen. Als de gestelde doelen niet nagekomen of gerealiseerd worden, wordt automatisch overgestapt op de wetgevingsmiddelen, die de betreffende afspraak aanvullen dan wel vervangen.
In laatste instantie wordt hier een waarderend oordeel gegeven over het onderscheid tussen mederegulering en zelfregulering. In het geval van mederegulering moeten de afspraken ingelast worden in een bindend juridisch kader: dat kader moet de Raad en het Europees Parlement het recht geven tot participatie en tot het aannemen van doelstellingen, het moet de publiekstoegang en -deelname verzekeren en tevens zorgen voor doelmatige controle- en sanctiemechanismen. In het geval van zelfregulering kan de Commissie een stimulerende rol vervullen door middel van een aanbeveling, of een erkennende rol door middel van een briefwisseling met de vertegenwoordigers van de betrokken sectoren. Onafhankelijk van welk middel gekozen wordt, blijft de controlebevoegdheid van het Parlement inzake de bereikte resultaten onverlet, evenals het feit dat er op elk moment een beroep kan worden gedaan op typische wetgevingsinstrumenten.
Op deze basis, die de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid respectievelijk heeft verbeterd en goedgekeurd, zetten wij het licht op groen voor de Commissie: zij kan in de door haar aangeduide sectoren, en in de eerste plaats in de PVC-sector, beginnen met het uitproberen van deze mix van wetgeving en vrijwillige afspraken. Resumerend, wij hebben de gereedschapskist opgeruimd en fors aangevuld. Nu is het zaak dat het gereedschap ook zo goed mogelijk wordt gebruikt!

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik zou het Europees Parlement en met name de rapporteur, de heer Sacconi, willen bedanken voor het werk dat is besteed aan dit verslag en aan de ontwerpresolutie.
Ik ben ingenomen met de algehele positieve toonzetting van dit verslag en van de ontwerpresolutie. Het verslag ondersteunt in grote lijnen de aanpak waarvoor de Commissie in haar mededeling heeft gekozen. Ik ben buitengewoon blij dat het Parlement milieuconvenanten uitdrukkelijk beschouwt als een nuttige aanvulling op wetgevingsmaatregelen. Ik wil hier opnieuw de intentie van de Commissie uitspreken om gebruik te maken van vrijwillige convenanten op communautair niveau, die selectief en van geval tot geval worden beoordeeld aan de hand van de criteria die in de mededeling staan vermeld, waarbij rekening zal worden gehouden met de procedurele vereisten zoals gepaste betrokkenheid van het Europees Parlement.
Het enige wat ik betreur is dat de legitieme ijver van het Parlement om zijn democratische controlefunctie uit te oefenen er hier en daar toe heeft geleid dat wordt gevraagd om controle-eisen die niet stroken met het vrijwillig karakter van het instrument. Het is van belang om de behoefte aan transparantie en controle te kunnen bevredigen zonder buitensporige eisen te stellen die ten koste zullen gaan van de bereidheid van de economische actoren om het instrument van de milieuconvenanten te omarmen. De Commissie zal de keuze tussen zelfregulering en mederegulering maken op basis van een ad-hocbeoordeling van de afzonderlijke convenanten, de juridische context en de beleidskwestie waar het om gaat. Het zou onverstandig zijn om voor dit doel algemene abstracte criteria op te stellen.
Zoals ik al eerder aangaf, zou het opleggen van verregaande controlevereisten voor spontane convenanten die niet formeel door de Commissie zijn erkend, een onnodige last met zich mee brengen die voor de industrie zeer ontmoedigend zal werken. De Commissie stelde in haar mededeling van 5 juni 2002 voor om algemene regels voor impactevaluatie op te stellen. Het zou onlogisch zijn om verder te gaan dan de normale vereisten voor wetgevingsprocedures wanneer het gaat om milieuconvenanten.
Ik ben blij dat onze voorlopige lijst met beleidsgebieden waarvoor het instrument kan worden toegepast op uw goedkeuring kan rekenen. Ik stel ook de suggestie op prijs dat milieuconvenanten zouden kunnen worden toegepast in de sectoren die worden vermeld in het actieplan dat tot stand is gekomen op de Wereldtop van Johannesburg.
Ter afsluiting zou ik willen benadrukken dat ik de resolutie van het Parlement over het algemeen beschouw als een positief signaal dat zal bijdragen aan de eenvoudigere toepassing van milieuconvenanten onder transparante en aanvaardbare voorwaarden.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Voorzitter, ik ben heel gelukkig met de opmerkingen van de commissaris, mevrouw Wallström. Ik ben ook redelijk tevreden over het verslag van de heer Sacconi. Alleen ligt de kritiek op uw verslag en op een aantal door collega De Roo ingediende amendementen, net bij de opmerkingen die ook mevrouw de commissaris heeft gemaakt.
Laat me het volgende zeggen: er is nu een nieuw instrument, dat twee soorten vrijwillige overeenkomsten kent. De ene stoelt op wetgeving als coregeling, daar kun je op voortbouwen, het kan sneller, we hoeven niet meer alles meteen voor te schrijven. De andere voorstelling die nu in de nieuwe nota staat, is de volkomen vrijwillige zelfregulering waarbij partners in de markt met elkaar iets afspreken wat kan vooruitlopen op datgene wat er ooit afgesproken zal worden. Daar ligt de vrijwilligheid ten grondslag.
Ik heb het gevoel - en dat is net ook door mevrouw Wallström verwoord - dat angst in dit Parlement vaak de slechtste raadgever is, dat wij zoveel voorschrijven, zo gedetailleerd worden dat wij het kind met het badwater aan het weggooien zijn ofschoon we blij zouden moeten zijn met een groot aantal overeenkomsten zoals die er zijn.
Mag ik dan misschien, de christen-democratie als vleesgeworden middenveldverdediger in mijn land, zeggen dat er heel veel niet tot stand zou zijn gekomen zonder vrijwilligheid. Ik noem bijvoorbeeld het verpakkingsconvenant. Dat verpakkingsconvenant, een vrijwillige overeenkomst, gaat vele malen verder dan datgene wat nu op Europees niveau door de meest vergaande zou willen worden bereikt. Het is een vrijwillige overeenkomst. Geef nu baan, zou ik willen zeggen, aan die vrijwilligheid. Laat het nu ook als het moet in de plaats komen van het instrument. Dat is ook, mijnheer Sacconi, de reden waarom ik vraag om het amendement dat ik namens mijn fractie heb ingediend, goed te keuren.
Voorzitter, hetzelfde geldt voor de PVC-strategie. We hadden al veel meer kunnen bereiken als dit Parlement destijds, overigens inclusief de liberalen, gezegd had: wij gaan nu aan de Commissie vragen om samen met de industrie een nieuw beleid te ontwikkelen waarbij ze voortvarend aan de slag kunnen gaan om ervoor te zorgen - en u was ook rapporteur, mijnheer Sacconi - dat die PVC wordt opgebruikt. Voorzitter, dat geldt eigenlijk ook voor de pedestrian safety. 2.000 doden per jaar kunnen we "besparen", hoeven er niet te vallen als we snel iets gaan doen. Voorzitter, ik zou willen vragen wat meer baan te geven aan de andere fractie, geef vertrouwen en ik ben voor een goed milieubeleid. We zijn dat hier allemaal, zorg dat het goed komt.

Myller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik sta voor honderd procent achter de uitgangspunten van rapporteur Sacconi in dit verslag dat betrekking heeft op vrijwillige overeenkomsten. Ik steun vooral het feit dat het uitgangspunt voor deze vrijwillige overeenkomsten moet zijn dat ze de bestaande wetgeving aanvullen. Het moet hun taak zijn als het ware routes naar een betere wetgeving te vinden. Misschien leiden deze vrijwillige overeenkomsten, wanneer de resultaten ervan worden geanalyseerd, tot een nieuw soort wetgeving die wat milieuzaken betreft verder gaat dan nu.
De marktspelers die bereid zijn aan deze vrijwillige overeenkomsten deel te nemen, kunnen als het ware als loods fungeren. Voor het bedrijfsleven betekent dit ook dat, als de bereidheid bestaat betere toepassingen te gaan zoeken, ondernemingen dit ook bij hun eigen marketing kunnen benutten. Dat zal er hopelijk toe leiden dat de consumenten ook op uitgebreidere schaal die betere toepassingen gaan eisen.
Maar al met al moet ervoor worden gezorgd dat deze vrijwillige overeenkomsten tot concrete resultaten gaan leiden en dat ze niet alleen op het niveau van vrome wensen blijven steken. Daarom moet er werkelijk voor worden gezorgd dat de resultaten precies gemeten kunnen worden en dat er bepaalde termijnen worden gesteld waarbinnen resultaten moeten worden bereikt.
Afgezien van de ondernemingen zijn er veel regionale en lokale actoren die belangstelling hebben voor het sluiten van vrijwillige overeenkomsten. In dat verband moet ervoor worden gezorgd dat, als een partij bij zo'n overeenkomst op regionaal niveau actief is, men ook op centraal niveau weet wat er gebeurt, zodat overlapping wordt voorkomen, de voordelen zo goed mogelijk kunnen worden gegarandeerd en het hoofd kan worden geboden aan financieringskwesties.
Al met al hebben deze vrijwillige overeenkomsten een toegevoegde waarde, mits wordt voldaan aan de voorwaarden die ook zijn neergelegd in het voorstel van de Commissie, namelijk dat wij de wetgeving verbeteren en niet vervangen.

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, op de eerste plaats wil ik de heer Sacconi feliciteren met zijn uitstekende verslag, waar ik mijzelf volledig in herken. Ofschoon theoretisch gezien de vrijwillige milieuovereenkomsten toe te juichen zijn, heeft de werkelijkheid duidelijk gemaakt dat veel overeenkomsten juist vanwege dat vrijwillige karakter uiteindelijk niet worden nagekomen. Die overeenkomsten hebben overigens ook vaak als voorwendsel gediend om de inwerkingtreding van ambitieuzere wettelijk bindende voorstellen tegen te houden.
Wij weten allemaal nog wat er is gebeurd met de richtlijn betreffende de handel in emissierechten. Velen wilden de goedkeuring van die richtlijn tegenhouden, daar er in een aantal lidstaten al vrijwillige overeenkomsten met het bedrijfsleven bestonden. Daarom vind ik het een zeer positieve zaak dat de Commissie het initiatief heeft genomen duidelijke regels vast te leggen voor de erkenning op communautair niveau van vrijwillige overeenkomsten.
Ik ben van mening dat er een aantal regels dienen te worden nageleefd. Ten eerste zijn vrijwillige overeenkomsten alleen te rechtvaardigen als aanvulling op het milieubeleid, maar zij kunnen niet de basis vormen van dat beleid. Ten tweede moeten dergelijke overeenkomsten alleen worden ingezet indien zij aantoonbare voordelen opleveren in vergelijking met de conventionele instrumenten. Ten derde dienen die overeenkomsten slechts gestimuleerd te worden als het bedrijfsleven verder wenst te gaan dan de conventionele wetgeving. Ten vierde dienen die overeenkomsten zich te richten op technologisch onderzoek en gebaseerd te zijn op benchmarking, want vrijwillige overeenkomsten hebben alleen zin als zij de beste technologieën bevorderen. Tot slot meen ik dat het essentieel is dat er duidelijk gedefinieerde termijnen, tijdspaden en doeleinden zijn. Voorts moeten er ook mechanismen komen voor de controle op en het meten van de bereikte resultaten.

Lund (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Sacconi graag bedanken voor zijn werkelijk zeer goede verslag, dat naar mijn mening zeer precies aangeeft aan welke voorwaarden en eisen moet zijn voldaan om een milieuovereenkomst als juridisch instrument te kunnen toepassen. Tegen mevrouw Oomen-Ruijten wil ik graag zeggen dat ik vrijwillige overeenkomsten belangrijk vind, maar dat het ook belangrijk is om te beseffen aan welke voorwaarden moet zijn voldaan opdat de overeenkomsten - ook in milieuopzicht - winst kunnen opleveren. Op dit punt ben ik het volkomen eens met wat de heer Moreiro da Silva zei, namelijk dat de milieuovereenkomsten alleen een aanvulling kunnen zijn op gebieden waar ze kunnen worden gebruikt om verbeteringen op milieugebied te bewerkstelligen, dat wil zeggen gebieden waar ze een ecologische meerwaarde opleveren, en dat ze niet alleen moeten worden gebruikt om op een bepaald gebied aan de milieuregels te ontkomen.
Verder is het van belang dat de doelstellingen en termijnen van de overeenkomsten nauwkeurig worden gepreciseerd, en dat men er verder zeker van is dat ze gelden voor een representatief deel van de desbetreffende bedrijven en productie, zodat bepaalde bedrijven geen kans krijgen tot free riding.
Ik hecht ook veel belang aan volledige openheid van zaken, zowel tegenover het grote publiek als tegenover dit Parlement, de milieuorganisaties en de burgermaatschappij. Er moet openheid worden betracht in verband met de plannen om milieuovereenkomsten aan te gaan, maar er moet ook ruim gelegenheid worden geboden om bezwaar te maken tegen de toepassing van milieuovereenkomsten op een bepaald gebied.
Tot slot vind ik het belangrijk dat er in verband met de overeenkomsten een bewakings- en sanctiesysteem komt, zodat men in de praktijk echt kan nagaan of de overeenkomsten en de doelstellingen die men zich daarin gesteld heeft ook binnen de looptijd van de overeenkomst worden verwezenlijkt. Ook in mijn land van herkomst, Denemarken, hebben we op een aantal gebieden geëxperimenteerd met milieuovereenkomsten, onder andere op het gebied van PVC, waarvoor er onvoldoende bewakings- en sanctiebepalingen waren, en na afloop van de desbetreffende periode bleek dat er helemaal niets was gebeurd qua verbetering van het gebruik van PVC-stoffen. Daarom is het heel belangrijk dat er in verband met het sluiten van milieuovereenkomsten opheldering op dit gebied wordt verschaft.
Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het onderhavige verslag levert een belangrijke bijdrage aan de pogingen de milieuwetgeving in de Gemeenschap te vereenvoudigen en te verbeteren. Daarvoor mijn speciale dank aan collega Sacconi.
Wat milieuovereenkomsten betreft staat een aanzienlijk deel van de spelers in de milieusector en het maatschappelijk middenveld sceptisch tegenover vrijwillige overeenkomsten. Dat is zelfs zo wanneer het sluiten van de overeenkomst op zich vrijwillig is, maar de overeenkomst zelf bindend. Aan de andere kant is het de wens van de industrie om meer vrijwillige overeenkomsten te sluiten teneinde meer flexibiliteit en op die manier hopelijk ook voor het milieu goede resultaten te bereiken. Deze kloof wordt, voorzover ik kan zien, nu goed overbrugd.
In het verslag wordt ervan uitgegaan dat er vrijwillige overeenkomsten gesloten kunnen worden als de impact ervan op een geïntegreerde manier kan worden geëvalueerd en de meerwaarde voor de maatschappij langs de meetlat van duurzame ontwikkeling kan worden gemeten. Ten tweede moeten we onze doelstellingen en duidelijke tijdschema's daarvoor kunnen bepalen. Bovendien moet de overeenkomst representatief zijn. In de praktijk houdt die eis in dat slecht georganiseerde sectoren of sectoren die op een andere manier free riding mogelijk maken, ongeschikt zijn voor vrijwillige overeenkomsten.
Bij vrijwillige overeenkomsten moet net als bij wetgevingsmaatregelen rekening worden gehouden met de deelname van het publiek en moet de transparantie worden gewaarborgd. Bovendien moeten het bindende karakter van de overeenkomst, een beoordeling van de resultaten en mogelijke sancties worden gegarandeerd.
Op deze voorwaarden is er aan het gebruik van vrijwillige overeenkomsten geen risico verbonden. De genoemde voorwaarden garanderen dat de overeenkomst uiteindelijk een beter resultaat voor het milieu en de maatschappij oplevert dan wetgevingsinstrumenten. Daarom vind ik dat het amendement van collega Oomen-Ruijten gesteund moet worden.
De procedure voor het sluiten van zo'n overeenkomst zorgt er in het algemeen voor dat de partijen zich echt gecommitteerd voelen aan het gestelde doel. Vaak gaat dat dieper dan de letter van de overeenkomst of de wet. Op die manier gebruiken de marktdeelnemers hun middelen niet voor het zoeken naar mazen in de wet, maar zoeken ze naar manieren om het doel op doeltreffende wijze te bereiken.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0128//2003) van de heer Corbett, namens de Commissie constitutionele zaken, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot wijziging van Besluit 1999/468/EG tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (COM(2002) 719 - C5-0002/2003 - 2002/0298(CNS)).

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste zou ik de rapporteur, de heer Corbett, willen bedanken voor het uitstekende werk dat hij heeft verricht bij de voorbereiding van dit verslag over het voorstel van de Commissie om de procedures voor de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden te wijzigen.
Ik zal de achtergrond en de doelstellingen van de hervorming die wij hier vandaag bespreken in het kort toelichten. Met dit voorstel komt de Commissie haar toezeggingen in het Witboek over Europese governance en het actieplan voor betere regelgeving na, namelijk om onder andere de Raad en het Europees Parlement gelijke rechten te verschaffen bij de controle en het toezicht op de uitvoerende macht. De twee takken van de wetgevende macht moeten op gelijke voet komen te staan bij het houden van toezicht op de Commissie bij de uitoefening van haar uitvoeringsbevoegdheden in aangelegenheden waarop de medebeslissingsprocedure van toepassing is.
Het Europees Parlement zou als medewetgever niet alleen het recht krijgen om bezwaar te maken tegen de reikwijdte van de bevoegdheden die in het kader van de medebeslissing aan de Commissie zijn toegekend - het huidige recht van toezicht, vastgelegd in besluit 1999/468/EG van de Raad - maar ook tegen de inhoud van maatregelen die dienen voor de tenuitvoerlegging van een besluit waarop de medebeslissingsprocedure van toepassing is.
De Commissie hoopt dat deze hervorming uiteindelijk de weg vrij zal maken voor een uitgebreidere herziening gebaseerd op wijzigingen van het Verdrag. Hiertoe heeft de Commissie concrete voorstellen gedaan tot wijziging van artikel 202 van het Verdrag in het kader van de Europese Conventie, met name door de introductie in het Verdrag van het concept van delegering van wetgevende bevoegdheden.
Ik wil benadrukken dat een tijdelijke hervorming van het systeem nu meer wenselijk is dan ooit, aangezien er een aanzienlijke onzekerheid bestaat over de ratificatie van het nieuwe Grondwetsverdrag door alle 25 lidstaten. De Commissie is daarom ingenomen met de steun van de Commissie constitutionele zaken voor het voorstel en hoopt dat het Parlement deze gunstige opstelling deelt.

Corbett (PSE)
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik juich het voorstel van de Commissie ten zeerste toe. Als het in enigszins gewijzigde vorm zou worden aangenomen, zou dat een aanzienlijke verbetering van het huidige systeem betekenen en zou zelfs de basis kunnen worden gelegd voor de definitieve oplossing van het probleem met het comitologie-systeem dat ons al jaren parten speelt.
Alle systemen, of het nu gaat om de parlementaire stelsels van de lidstaten of dat van het Europees Parlement, kennen methoden voor het delegeren van bevoegdheden aan de uitvoerende macht: uitvoeringsbevoegdheden, afgeleide wetgeving - noem ze zoals u wilt. Ik zal hier geen theologische verhandeling houden over de definitie van dergelijke bevoegdheden. Maar het is de normale praktijk. Wat niet normaal is, is de manier waarop we in de Europese Unie te werk gaan op dit terrein, namelijk door naast de Europese Commissie commissies van ambtenaren uit de lidstaten op te zetten die in bepaalde gevallen de bevoegdheid hebben om de Commissie tegen te houden. Er zijn zelfs zoveel commissies opgezet dat het woord 'comitologie? moest worden bedacht om een systeem te beschrijven dat bijna onmogelijk te peilen en te hanteren valt.
De situatie werd enorm verbeterd in 1999 toen de Raad het herziene systeem goedkeurde: meer transparantie en betere garanties voor het Parlement om inzage te krijgen in alle voorstellen en alle documenten. Dat is allemaal erg goed, maar er zijn wel twee fundamentele problemen overgebleven. Ten eerste worden de bevoegdheden van de Commissie alleen gecontroleerd door commissies van ambtenaren uit de lidstaten, die als enige de macht hebben om de Commissie tegen te houden en het besluit terug te verwijzen naar de wetgevende macht. Ten tweede, als een besluit dan wordt terugverwezen, komt dit slechts bij één tak van de wetgevende macht terecht, namelijk de Raad, ook wanneer het gaat om medebeslissingswetgeving die in eerste instantie door het Parlement en de Raad gezamenlijk was aangenomen. Dit is voor ons onaanvaardbaar.
Wij willen gelijke rechten van herroeping voor het Parlement en de Raad - met een absolute meerderheid in het Parlement en gekwalificeerde meerderheid in de Raad, waar het nu ook op neerkomt wanneer een zaak wordt terugverwezen naar de Raad. Wij moeten het recht hebben om een uitvoeringsmaatregel te herroepen. En als dit gebeurt moeten er gelijke controlebevoegdheden gelden voor het Parlement en de Raad.
Dit wordt door het voorstel van de Commissie bijna bereikt. Ik zeg 'bijna?, want er is één ding dat roet in het eten gooit. Ik doel hier op het woord 'eventueel? dat in de ontwerptekst van de Commissie wordt gehanteerd. Met andere woorden, wanneer wij bezwaar maken tegen een ontwerptekst, zal de Commissie deze 'eventueel? wijzigen om aan onze bezwaren tegemoet te komen, of deze toch onderwerpen aan de wetgevingsprocedure. Naar mijn mening en die van de commissie moet het woord 'eventueel? worden geschrapt als we daadwerkelijk de basis willen leggen voor de definitieve oplossing van dit probleem.
Waarom houdt de Commissie vast aan het woord 'eventueel?? Zij zegt dat de huidige Verdragen niet voldoende rechtsgrond bieden om verder te gaan. Daar ben ik het niet mee eens. Als we bedenken dat wetgeving volgens de medebeslissingsprocedure in de eerste plaats wordt aangenomen door het Parlement en de Raad, dan volgt hieruit dat het Parlement en de Raad de bevoegdheid hebben om om het even wat voor systeem in te voeren en alle 'checks and balances? aan te brengen die zij wenselijk achten. Als dan wordt aangevoerd dat die 'checks and balances? in overeenstemming moeten zijn met artikel 202, stel ik voor om dat artikel er nu bij te halen. Ik citeer: 'de Raad kan de uitoefening van deze bevoegdheden aan bepaalde voorwaarden onderwerpen.? 'Bepaalde voorwaarden? is de formulering waarop het hele comitologiesysteem is gebaseerd. Als het mogelijk is om zo'n complex systeem te baseren op zo'n korte clausule in het Verdrag, dan zie ik niet wat de Raad ervan zou kunnen weerhouden om een nieuw systeem in te voeren, namelijk het systeem waar we nu voor pleiten en waarin de Raad en het Parlement over gelijke rechten zullen beschikken op het gebied van herroeping en controle. Oftewel, artikel 202 is veel flexibeler dan de Juridische dienst van de Commissie lijkt te geloven.
Ik wil de Commissie daarom dringend verzoeken om ons amendement betreffende het woord 'eventueel? te aanvaarden. Ik laat u nu weten dat indien de Commissie dit amendement niet aanvaardt, ik als rapporteur vóór de eindstemming stappen zal ondernemen om deze zaak terug te verwijzen naar de commissie, waarin we de onderhandelingen met de Europese Commissie zullen voortzetten.
We hebben ook geprobeerd om het voorstel van de Commissie iets flexibeler te maken. Ik hoop dat de Commissie hier ingenomen mee zal zijn. Wij stellen voor om de Commissie de bevoegdheid te geven om een uitvoeringsmaatregel gewoon in te trekken als het Parlement er bezwaar tegen maakt of als de Raad er bezwaar tegen maakt. Dit lijkt me een kwestie van gezond verstand. Sommige uitvoeringsmaatregelen zijn discretionair, niet verplicht. Als wij van mening zijn dat de Commissie een bepaalde maatregel op een zeker moment niet hoeft uit te voeren in de vorm die de Commissie voor ogen stond en wij maken er bezwaar tegen, dan zou de Commissie de mogelijkheid moeten hebben deze maatregel in te trekken. De voorwaarden hiervoor zijn al aanwezig in ons Reglement.
Ik heb begrepen dat de PPE-DE-Fractie tegen dat amendement is. Ik ben benieuwd naar hun beweegredenen hiervoor, maar ik wil in ieder geval zeggen dat het in overeenstemming is met de inhoud van het verslag-Bourlanges dat nog maar een paar maanden geleden door het Parlement is aangenomen. Wij stellen namelijk tegelijkertijd voor om de Commissie de bevoegdheid te geven een uitvoeringsmaatregel tijdelijk te handhaven wanneer het Parlement er bezwaar tegen heeft gemaakt, in afwachting van een complete wetgevingsprocedure voor de evaluatie, wijziging of herroeping van de uitvoeringsmaatregel; nog een element van flexibiliteit waarvan ik verwacht dat de Commissie er ingenomen mee zal zijn.
Tenslotte stellen wij voor om de speciale procedures die we zijn overeengekomen in het kader van de zogenaamde Lamfalussy-procedures te handhaven. Ik geloof niet dat dat erg omstreden zal zijn.
Tot mijn genoegen kan ik zeggen dat de andere commissies, zoals de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, die over veel ervaring op het gebied van comitologie beschikt, en de Economische en Monetaire Commissie, die zich met de Lamfalussy-procedures is gaan bezighouden, hun volledige steun hebben gegeven aan de benadering waarvoor de Commissie constitutionele zaken in deze kwestie heeft gekozen. Als we er nu in slagen om voor deze zaak een oplossing te vinden, dan betekent dit dat er een eind is gekomen aan een probleem waardoor vele wetgevingsprocedures in het verleden zijn vertraagd en ontregeld. De bereidheid van het Parlement om meer bevoegdheden aan de Commissie te delegeren zal veel groter worden dan bij de huidige procedures het geval is. Als wij de bevoegdheid krijgen om maatregelen te herroepen op de manier die ons voor ogen staat, zullen we veel meer kunnen delegeren dan nu het geval is, omdat we de zekerheid hebben dat we, mocht dit nodig zijn, maatregelen kunnen controleren en herroepen. Daar zou iedereen blij mee moeten zijn.

Radwan (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, vandaag verwoord ik namens de Economische en Monetaire Commissie mijn standpunt over de comitologie-kwestie. Ik doe dat met name - daar werd zojuist al kort aan gerefereerd - met het oog op de Lamfalussy-kwestie en de Lamfalussy-procedures voor de wetgeving betreffende het creëren van een interne markt voor financiële diensten.
Net als de Lamfalussy-groep hebben wij ons ten doel gesteld om op dit gebied de marktgerichte en praktische wetgeving tot stand te brengen die wij allemaal voor ogen hebben en waarvoor we ons inzetten. Wij moeten daarbij uiteraard wel nauwkeurig de aard van die toekomstige procedures onderzoeken. Juist als Parlement moeten wij ons afvragen of die toekomstige procedures wel voldoende democratische legitimiteit bezitten, omdat er uiteraard ook steeds meer zogenaamde soft laws komen, dat wil zeggen wettelijke regelingen op internationaal niveau. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan Bazel II en de International Accounting Standards die straks via de Europese Commissie en na goedkeuring van de Raad en het Parlement tot de Europese wetgeving zullen gaan behoren. Als dit in de toekomst allemaal op basis van een comitologie-procedure moet gebeuren, waarbij een kaderrichtlijn alleen maar voor de algemene richtsnoeren zorgt, worden wij met een elementair legitimiteitsprobleem geconfronteerd. Het Parlement loopt hierbij het risico dat het de mogelijkheid kwijt raakt om op belangrijke kwesties invloed uit te oefenen. Ik kan de rapporteur, de heer Corbett, daarin alleen maar gelijk geven.
Het is voor dit Parlement op Europees niveau van elementair belang dat wij onze invloed behouden. Dat wil niet zeggen dat wij ook de technische details in de plenaire vergadering of in de parlementaire commissies willen bespreken. Daar gaat het hier niet om. Voor ons is het wel van fundamenteel belang dat wij straks invloed kunnen uitoefenen als bepalingen de verkeerde kant op dreigen te gaan. Daarom is het essentieel dat wij in de grondwet die door de Conventie wordt opgesteld, in de toekomst een zogenaamd recht op call back krijgen, zodat wij, als er iets verkeerd dreigt te gaan, dit ook kunnen herroepen, herijken en corrigeren. Daarom is het cruciaal dat de Commissie en de Conventie ons op dit punt steunen zodat de betreffende regelingen alsnog toegevoegd kunnen worden.

Bourlanges (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Corbett heeft tot doel de bevoegdheden van het Parlement te vergroten als het gaat om de controle op de uitvoeringsbepalingen van de wetgevingsbesluiten, die de Commissie heeft opgesteld in het kader van wat heel geheimzinnig de comitologie wordt genoemd.
De PPE-DE-Fractie stemt in met de algemene strekking van het verslag en steunt in het bijzonder de gedachte dat de Commissie de bezwaren van het Parlement niet naast zich neer kan leggen wanneer de beide instellingen het met elkaar oneens zijn over een voorstel voor uitvoeringsbepalingen. Als de Commissie zich niet in deze gedachte kan vinden, zou de PPE-DE-Fractie graag zien dat de rapporteur een verzoek indient om het voorstel terug te verwijzen naar de commissie.
Op twee punten hebben wij echter een andere visie dan in het verslag van de heer Corbett wordt verwoord. Ten eerste staat in het verslag dat in geval van een meningsverschil tussen Commissie en Parlement over een door de Commissie voorgestelde tekst, deze laatste haar voorstel eenvoudigweg kan intrekken zonder een nieuwe tekst op te stellen of met een wetgevingsinitiatief te komen. Wij vinden dit een buitensporige bevoegdheid. Het komt erop neer dat wordt toegestaan dat de opstelling van uitvoeringsbesluiten tot een halt komt en daar kunnen wij niet mee akkoord gaan. Dat is ook de reden dat wij om aparte stemming over enkele amendementen vragen.
Ten tweede wordt in het verslag van de heer Corbett geopperd dat, wanneer de Commissie met een nieuw wetgevingsinitiatief wil komen omdat zij niet door een wijziging van haar tekst op één lijn met het Parlement denkt te kunnen komen, de oorspronkelijk door de Commissie voorbereide tekst van kracht wordt totdat de nieuwe wetstekst is aangenomen.
Voor ons is dat onacceptabel. Wij vinden het volkomen onterecht dat de Commissie gedurende een zeer lange periode de bezwaren van het Parlement naast zich neer mag leggen. Het betreft hier immers een meningsverschil tussen beide instellingen dat zo ernstig en fundamenteel is dat wijziging van het voorstel niet volstaat, maar een wetgevingsprocedure noodzakelijk wordt.
Als wij de Commissie de bevoegdheid geven de omstreden tekst, ook al is het maar voor enkele maanden of jaren, van toepassing te verklaren, krijgt de Commissie officieel het groene licht om de wet te negeren of te schenden.
Tot zover ons voorbehoud over deze twee punten. Wij hebben geen nieuwe amendementen ingediend, maar om aparte stemming over enkele bestaande amendementen verzocht. Langs deze weg willen we het verslag corrigeren. Overigens heeft dit verslag onze instemming en wij willen de rapporteur feliciteren, omdat hij werk van opmerkelijke kwaliteit heeft geleverd.

Martin, Hans-Peter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou de heer Corbett graag willen feliciteren. Het is namelijk een behoorlijk ingewikkelde materie. Wellicht dat de kwestie het beste uitgelegd kan worden - met name omdat er op dit tijdstip ook altijd een aantal bezoekers op de publieke tribune aanwezig is - door te zeggen dat wij bezig zijn met het slaan van een brug. In het verslag-Corbett wordt getracht om afstand te nemen van de huidige Europese warboel van niet duidelijk omlijnde bevoegdheden of mysterieuze clan-bevoegdheden, waarbij dan plotseling op een lager niveau, zoals de heer Radwan al aangaf, regelingen worden getroffen die weliswaar rechtstreeks van invloed zijn op het leven van miljoenen mensen, maar waarvoor geen directe democratische legitimiteit bestaat.
Dat heeft veel te maken met de geschiedenis van de Europese Unie en met het ontbreken van een duidelijke machtenscheiding. Daardoor wordt veel besluitvorming aan het gezicht onttrokken, worden zaken gedelegeerd en wordt de wetgeving steeds vaker op bepaalde gebieden door ambtenaren opgesteld.
Dat het Europees Parlement zich hiertegen verzet is naar mijn idee een historische verdienste en tevens een legitimatie van dit Parlement. Het is nu echter essentieel dat er in de Conventie - waar we ons op dit moment zo intensief mee bezighouden - nog duidelijker geregeld wordt wie welke bevoegdheden heeft. Dat geldt zeker ook voor de bevoegdheid van het Europees Parlement om als gekozen volksvertegenwoordiging bepaalde uitvoeringsbevoegdheden ook weer te kunnen herroepen nadat deze zijn gedelegeerd. Dat aspect zal zeker van cruciaal belang zijn. Dat geldt echter ook voor de vraag of wij er na het slaan van de brug door de heer Corbett in slagen om formuleringen en voorstellen te ontwikkelen die voor de burgers en de kiezers begrijpelijk zijn. Wij moeten met oplossingen komen die voor duidelijkheid en voor een transparante procedure zorgen zodat niemand zich meer achter allerlei foefjes kan verstoppen. Wat dat betreft, hou ik vast aan mijn ceterum censeo dat er zonder transparantie geen democratie mogelijk is.

Titford (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeker niet gerust op dit voorstel, maar er lijkt dan ook geen eenvoudige oplossing te bestaan. Enerzijds wil de heer Corbett het Parlement op voet van gelijkheid brengen met de Raad, en hij suggereert dat dit op de een of andere manier de controleerbaarheid van het systeem verhoogt en daarmee ook de democratische legitimiteit ervan. Anderzijds vertegenwoordigt de Raad althans in theorie het primaat van de lidstaten en het is dan ook de Raad die het laatste woord zou moeten hebben over het wel of niet van kracht worden van een wetgevingsinstrument.
Enerzijds is het probleem dat het geheimzinnige en gecompliceerde systeem dat de Raad heeft ingesteld niet bepaald bevorderlijk is voor extern toezicht, en daarom zelfs in de verste verte niets te maken heeft met controleerbaarheid en dus ook niet met democratie. Anderzijds is het Parlement ondanks zijn pretenties geen afspiegeling van het Europese volk en kan daarom niet beweren een democratische instelling te zijn. Op die gronden is de huidige stand van zaken niet bevredigend, maar is het voorstel dat ook niet.

Schleicher (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de term uitvoeringsbevoegdheden van de Commissie klinkt weliswaar heel onschuldig, maar in de praktijk leidt die wel degelijk tot talloze problemen waar alle comités die zich met Europese wetgeving bezighouden, al twee decennia lang mee worstelen. De Babylonische warboel van meer dan twintig varianten van zulke comités bij de Commissie zijn door het besluit van de Raad van 1999 inmiddels tot drie procedures teruggebracht: een beheers-, een regelgevings- en een raadgevingsprocedure. Bovendien zijn in dat besluit ook de criteria vastgelegd voor het selecteren van de terzake dienende comité-procedure. Dat betekende dat alle wetgeving van de Europese Unie, enkele honderden richtlijnen en verordeningen dus, hieraan aangepast moest worden. Dat karwei is pas enkele weken geleden, in maart 2003, middels het verslag van mevrouw Frassoni, afgerond.
Onze beraadslagingen van vandaag zouden ertoe kunnen leiden dat alle wetgeving van de Europese Unie, dus weer een paar honderd wetsteksten, aangepast zou moeten worden aan de nieuwe teksten. Indien de Conventie in het kader van artikel 202 vervolgens met voorstellen voor andere oplossingen zou komen dan de mogelijkheden die wij vandaag bespreken, zou deze aanpassing van de gehele Europese wetgeving nog een keer moeten plaatsvinden. Net als bij de Lamfalussy-procedure hebben wij het ook nu slechts over een overgangsregeling. Dat komt ook heel duidelijk tot uiting in amendement 1 van de Commissie constitutionele zaken.
Naar mijn idee kunnen de doelstellingen van transparantie en een verbeterde controle op de wetgeving van de Commissie bij het uitvaardigen van uitvoeringsvoorschriften niet verwezenlijkt worden op basis van het voorstel van de Commissie. Integendeel, de voorgestelde wijzigingen leiden er eerder toe dat het huidige controlerecht van het Europees Parlement in een pure hoorzittingsprocedure wordt veranderd. In feite betekent het voorstel van de Commissie dat de beheersprocedure afgeschaft wordt, waardoor ook de invloed en de controlemogelijkheden van de Raad en de lidstaten danig ingeperkt worden. Daar zouden wij als Europees Parlement mee kunnen leven, mits de invloed en de controlemogelijkheden van dit Parlement ook evenredig vergroot zouden worden. Dat laatste moet via de amendementen van het Parlement gerealiseerd worden. Zoals de heer Corbett al heeft opgemerkt, weigert de Commissie echter om een wezenlijk onderdeel van de formulering te schrappen, namelijk het woord 'eventueel?. Dat betekent dat de Commissie in de toekomst slechts eventueel rekening wil houden met de inhoudelijke verlangens van het Europees Parlement in verband met de uitvoeringswetgeving. Daar kan dit Parlement het niet mee eens zijn en wij steunen dan ook de visie van de rapporteur.

Rack (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals vandaag al een paar keer is opgemerkt, wordt in de Conventie diepgaand gediscussieerd over het afschaffen van het oude comitologie-systeem. Naar mijn idee zal dit ook tot een resultaat leiden dat in de richting van die afschaffing gaat. Waarom doen wij dat? Ook daar is vandaag al eerder naar verwezen. Wij doen dit omdat de oude comitologie in wezen op een ondemocratische en met name niet-transparantie wijze tot obscure wetgeving heeft geleid. Geen enkele burger weet wat er gedaan wordt, hoe het gedaan wordt en waarom het gedaan wordt. Met name weet niemand wie in dat verband welke rol heeft gespeeld en waarom. Daar moeten wij verandering in brengen. Daarom zullen wij in de Conventie die oude comitologie afschaffen, maar - en ook dat is al een keer eerder gezegd - daar moet dan wel iets voor in de plaats komen. Wij hebben gedelegeerde wetgeving nodig, maar dan wel gedelegeerde wetgeving met duidelijke verantwoordelijkheden, met duidelijke delegeringsregels en met mandaten die voor iedereen begrijpelijk zijn. Wij hebben met name een recall-mogelijkheid nodig, en wel een gelijkwaardige recall-mogelijkheid voor de Raad en voor het Parlement.
Ik heb in dit verband al herhaaldelijk op onze discussie in de Conventie gewezen. Het is voor ons belangrijk dat de Europese bevolking inzicht krijgt in de vraag wie, waarom en op welke gronden wetgevende bevoegdheden opeist. De eerste resultaten op dit punt beginnen zich al duidelijk af te tekenen en zullen binnenkort als grondwettelijk ontwerp beschikbaar zijn. Daardoor wordt het verslag-Corbett echter niet overbodig, integendeel. Tot het moment dat wij dit resultaat in een grondwet hebben vastgelegd en omgezet, moeten wij terugvallen op de resultaten van het verslag-Corbett. Die resultaten komen overigens heel dicht in de buurt van wat er in de Conventie besproken is. Dat betekent dat wij de rapporteur niet alleen feliciteren, maar dat wij ook hopen dat het verslag zo mogelijk unaniem wordt aangenomen. Hopelijk leiden deze hervormingsvoorstellen er ook toe dat wij het oude, ondemocratische comitologie-systeem de komende jaren kunnen vervangen door een betere procedure.

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag reageren op een aantal punten die naar voren zijn gebracht. Laat ik beginnen met de vraag of dit een tussentijdse oplossing is. Naar mijn mening kan het voorstel van de Commissie tezamen met onze amendementen de basis vormen voor een oplossing voor het comitologie-probleem die zowel te verenigen valt met het huidige Verdrag als met de waarschijnlijke uitkomst van de Europese Conventie.
Natuurlijk moet de Conventie haar werk doen en de schijnbare tegenstrijdigheden tussen de artikelen 202 en 251 van het Verdrag uit de wereld helpen, en misschien moet zij een aantal van de beginselen die ten grondslag liggen aan de delegering van de uitvoeringsbevoegheden opnemen in het Verdrag en in de grondwet zelf. Maar naar mijn mening valt wat wij hier doen volledig te rijmen met het werk dat nu in de Conventie aan de gang is.
Ten tweede wil ik het hebben over de twee punten waar de PPE-DE-Fractie volgens de heer Bourlanges, ondanks de hoge mate van consensus die over de hele linie is bereikt, tegen zal stemmen.
Ik moet zeggen dat ik het niet eens ben met de PPE-DE-Fractie en ik wil erop wijzen dat het standpunt dat ik verdedig gebaseerd is op datgene wat het Parlement heeft aanvaard in het verslag van de heer Bourlanges zelf. Wanneer ik de Voorzitter van het Parlement oproep om de Commissie te verzoeken iedere uitvoeringsmaatregel waartegen het Parlement bezwaar maakt in te trekken of te wijzigen, of anders een wetgevingsvoorstel in te dienen, dan blijf ik dus consistent ten opzichte van het standpunt van het Parlement en ook van ons eigen Reglement. Wat ik zeg komt helemaal overeen met datgene waar het Parlement al lange tijd voor heeft gepleit en ik hoop dat de PPE-DE-Fractie haar standpunt zal heroverwegen voordat we over een half uur tot de stemming overgaan.
Over de kwestie van de voorlopige aanvaarding van een tekst in afwachting van de wetgevingsprocedure wil ik zeggen dat dit in sommige gevallen van belang kan zijn om een juridisch vacuüm te voorkomen. De betreffende maatregel is dan voorlopig van kracht terwijl het Parlement en de Raad de wetgevingsprocedure doorlopen om de maatregel te evalueren, te wijzigen of te herroepen, al naargelang ons besluit in dezen. Maar het kan ook van belang zijn om te beschikken over een noodoplossing waarbij het ontstaan van een juridisch vacuüm in afwachting van de wetgevingsprocedure kan worden voorkomen.
Met andere woorden, ik stel een keuzemenu voor. Als het Parlement of de Raad bezwaar maakt tegen een uitvoeringsmaatregel die de Commissie naar voren brengt, dan kan de Commissie deze maatregel intrekken - ik denk dat deze bevoegdheid al impliciet in het Verdrag besloten ligt, maar laten we het even goed duidelijk stellen. Zij kan ook de maatregel wijzigen om tegemoet te komen aan onze bezwaren, of zij kan een wetgevingsvoorstel indienen. Als zij kiest voor het laatste, dan kan de maatregel voorlopig van kracht blijven indien dat nodig is om een juridisch vacuüm te vermijden, maar als het niet nodig is gebeurt dit niet. Dit pakket van mogelijkheden is, denk ik, afdoend. We moeten de lijst in zijn geheel handhaven en ik hoop dat de PPE-DE-Fractie haar standpunt zal herzien en dit tot uitdrukking brengen in de stemming.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, laat ik eerst zeggen dat de voorgestelde amendementen en de toespraken die hier zijn gehouden voor mij een bewijs zijn dat er veel denkwerk en inspanningen zijn gestoken in de bestudering van dit voorstel, dat bedoeld is om de rol van het Europees Parlement in de institutionele driehoek te vergroten.
De Commissie zal zoveel mogelijk rekening houden met de uitvoerige amendementen die zijn ingediend door de Commissie constitutionele zaken. De Commissie kan de volgende amendementen geheel of gedeeltelijk aanvaarden: de amendementen 1, 2 (gedeeltelijk), 4, 7, 8, 11 (gedeeltelijk), 13, 14, 18 en 19. De Commissie kan de amendementen 3, 10 en 11 (gedeeltelijk), echter niet aanvaarden omdat deze de onderhandelingen tussen de Commissie en de Raad zouden compliceren.
Het voorstel van de Commissie is erop gericht om het Europees Parlement en de Raad gelijke bevoegdheden als medewetgever te geven bij het controleren van de Commissie. Het voorstel kan echter niet verder gaan dan het huidige Verdrag en moet ook binnen dat bestek blijven. Het Verdrag voorziet niet in de expliciete delegering van wetgevende bevoegdheden aan de Commissie. De Commissie moet als enige uitvoerende macht de volledige verantwoordelijkheid kunnen behouden voor het aannemen van uitvoeringsinstrumenten. Deze politieke verantwoordelijkheid gaat hand in hand met de vrijheid van de Commissie om een besluit aan te nemen, hierbij wel of niet rekening houdend met de bezwaren van de wetgever. Schrappen van het woord ''eventueel? zou de Commissie te veel beknotten en zou haar belemmeren in de uitoefening van haar verantwoordelijkheid als uitvoerende macht.
De mogelijkheid voor het intrekken van een maatregel, zoals geformuleerd in de amendementen 3, 10 en 11 van de heer Corbett, zou er in de praktijk op neerkomen dat de vrijheid van aanneming door de Commissie wordt vervangen door het expliciet intrekken van een maatregel of niet-handelen door de Commissie. Als de denkbeelden van de Commissie niet overeenkomen met die van de wetgever, dan zou de Commissie verplicht zijn om van de aanneming van een uitvoeringsmaatregel af te zien. Als de verantwoordelijkheid en vrijheid van de Commissie bij de aanneming van uitvoeringsmaatregelen wordt vervangen door de optie van niet-handelen, zou dit een verkeerd politiek signaal geven aan de belanghebbenden.
Het voorstel is daarentegen gebaseerd op de veronderstelling dat er maatregelen moeten worden genomen en dat de Commissie daarvoor de verantwoordelijkheid neemt. Gezien de reikwijdte van het huidige Verdrag zijn deze amendementen dus niet aanvaardbaar voor de Commissie. We kunnen bij het toekennen van controlebevoegdheden waar het Europees Parlement als medewetgever recht op heeft, echt niet verder gaan dan het huidige voorstel.
De hervorming kan, zoals ik reeds eerder zei, niet zover gaan als een meer grondige hervorming in het kader van de wijziging van het Verdrag zou toestaan. In het verband van de Europese Conventie heeft de Commissie er uitdrukkelijk op gewezen dat de Raad en het Europees Parlement in het kader van de delegering van de wetgevingsbevoegdheden de mogelijkheid moeten hebben om bezwaar te maken tegen een door de Commissie voorgestelde tekst. Volgens dit scenario zou de laatste inderdaad haar tekst intrekken of wijzigen, of een wetgevingsvoorstel indienen.
Tenslotte kan ik u verzekeren dat de Commissie zich tot het uiterste zal inspannen om bij de Raad vooruitgang te boeken in deze kwestie. Ik wil nog zeggen dat de Commissie bij de onderhandelingen met de Raad over de uitbreiding van de bevoegdheden van het Europees Parlement de steun van datzelfde Parlement hard nodig heeft. Ik heb er alle vertrouwen in dat de Commissie kan rekenen op de voortdurende steun van het Parlement in het proces van verheldering van de rollen en bevoegdheden van de uitvoerende macht en de wetgever.

Bourlanges (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van de opmerkingen van mevrouw de commissaris wil ik graag weten wat voor standpunt de rapporteur inneemt. Dat is namelijk heel belangrijk. Volgens mij heeft mevrouw de commissaris ongelijk. Wanneer wij als Parlement bezwaar maken tegen een voorstel van de Commissie, moet daarmee rekening worden gehouden. Het alternatief is dat ons de bevoegdheid wordt ontzegd om bezwaar aan te tekenen. Dat zou ik nog kunnen begrijpen. Ik vind het echter bizar dat we wel bezwaar mogen maken, maar dat vervolgens zomaar aan die bezwaren voorbij kan worden gegaan. Ik wil graag weten hoe de rapporteur hierover denkt: is hij van plan een verzoek in te dienen om het voorstel terug te verwijzen naar de commissie?

De Voorzitter.
Mijnheer Bourlanges, dat was geen motie van orde!

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie maakt een fout door vast te houden aan het woord 'eventueel?, des te meer omdat we haar hoe dan ook een menu met verschillende opties bieden. De Commissie zou verplicht moeten zijn om uit een van deze opties te kiezen en zou dus òf haar voorstel moeten wijzigen om aan onze bezwaren tegemoet te komen, òf haar voorstel moeten intrekken - hierbij wil ik onderstrepen dat wij de Commissie geenszins dwingen om haar voorstel in te trekken, het is gewoon een van de mogelijkheden - òf een voorstel moeten indienen volgens de wetgevingsprocedure. Aangezien de Commissie over deze drie opties beschikt, ben ik zonder meer van mening dat het woord 'eventueel? moet verdwijnen. Als dit niet gebeurt zou de Commissie ook het recht hebben om helemaal geen optie te kiezen en geen enkele acht te slaan op de bezwaren van het Parlement, en dat zou zeer ondemocratisch zijn.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 11.51 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)

Lulling (PPE-DE)
 - (DE) (Applaus) Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank dat u allen zo enthousiast bent! Ik kan u ook meedelen dat de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt onze verstandige voorstellen uit de eerste lezing grotendeels heeft overgenomen! Zoals u weet, is deze ontwerpverordening bedoeld om de kwaliteit van de statistieken te verbeteren. Dat moet gerealiseerd worden door ten eerste de indieningstermijnen voor de belangrijkste aggregaten van de nationale kwartaalrekeningen te verkorten van vier maanden naar zeventig dagen, door ten tweede de aan lidstaten toegestane afwijkingen af te schaffen - hoewel een aantal andere afwijkingen helaas nog in stand blijft - en door er ten derde voor te zorgen dat de gegevens in de nationale rekeningen over de werkzame personen in de uniforme eenheid "gewerkte uren" worden ingediend.
Deze wijzigingen zijn noodzakelijk om snel over zo nauwkeurig mogelijke BBP-statistieken te kunnen beschikken. Financiële economen waarschuwen immers al jaren voor een gebrek aan statistische economische gegevens, waardoor fouten in het monetaire beleid ontstaan die wij uiteindelijk allemaal in onze eigen portemonnee voelen. De heer Solans, lid van de directie van de Europese Centrale Bank, heeft zich het afgelopen jaar in de Frankfurter Allgemeine Zeitung zelfs voorstander betoond van meer relevante statistieken voor het eurogebied. Dat is, zoals u weet, in het belang van iedereen, maar er moet op dat vlak wel nog veel gebeuren. De Commissie is nu bijvoorbeeld gedwongen om de eerste ramingen voor het BBP van het eurogebied op te stellen op basis van onvolledige gegevens. Dat ondermijnt de betrouwbaarheid van deze indicatoren en dat zou ook nadelige effecten kunnen hebben voor de financiële markten, met name ook voor de maatregelen van de centrale banken. De ramingen van de Commissie voor het BBP in het eurogebied worden nu zeventig dagen na het einde van de referentieperiode opgesteld. Dat is in vergelijking met de Verenigde Staten waar deze gegevens al na 45 dagen beschikbaar zijn, veel te laat. Hierdoor wordt de Europese Centrale Bank beperkt bij het uitvoeren van zijn sturende taken. U betreurt vaak dat Duisenberg wat de monetaire initiatieven betreft alleen maar Greenspan achternaloopt. Als wij dit gemeenschappelijk standpunt vandaag goedkeuren, zal dat in de toekomst iets minder vaak het geval zijn. Daarom hoop ik dat u dit gemeenschappelijk standpunt inderdaad goedkeurt en ik dank u voor de fantastische belangstelling voor dit verslag.
(Gelach en applaus)

De Voorzitter.
Mevrouw Lulling, uit dit applaus blijkt wel dat we nu meer weten over de indiening van de belangrijkste aggregaten van de nationale rekeningen.

Bourlanges (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie heeft vier verzoeken tot aparte stemming ingediend. In drie gevallen gaat het om hetzelfde namelijk het schrappen van het stukje zin over het intrekken, dat op drie plaatsen voorkomt. Het betreft de verzoeken tot aparte stemming over amendement 3, amendement 10 en het tweede verzoek tot aparte stemming over amendement 11. Welke beslissing u ook neemt, dames en heren, het lijkt mij logisch dat één stemming over alle drie zinsneden voldoende is. Zo blijft de tekst namelijk een samenhangend geheel. Ik weet echter niet of deze procedure strookt met ons Reglement.

De Voorzitter.
Dat is goed nieuws, deze logica strookt ook met het Reglement. Wij zullen derhalve een enkele stemming houden en we kunnen erop rekenen dat alles volgens de regels verloopt.

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Bourlanges heeft volledig gelijk wat de procedure betreft: het zou logisch zijn hierover één stemming te houden in plaats van drie. Ik wil echter wel benadrukken dat, als we hem zouden volgen met betrekking tot de inhoud, het Parlement zou ingaan tegen bepaalde zaken waarover reeds gestemd is in zijn eigen verslagen en in mijn recente verslag inzake de herziening van het Reglement. Ik vraag mijn collega's derhalve met klem hem niet te volgen wat betreft de inhoud, hoewel hij gelijk heeft over de procedure.
De Voorzitter.
Ik geloof dat iedereen het begrepen heeft. Wij zullen één stemming houden en daarbij rekening houden met het commentaar van de rapporteur ten aanzien van de inhoud.
Vóór de stemming over de ontwerpwetgevingsresolutie
Corbett (PSE)
Ik zou graag van de Commissie horen of zij de amendementen die door het Parlement worden voorgesteld kan aanvaarden.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie kan amendement 1 accepteren, amendement 2 gedeeltelijk, omdat we de woorden 'volledige informatie? niet willen ...
(Gelach en applaus)
... het is minder erg dan het klinkt! De amendementen 4, 7 en 8 kunnen worden geaccepteerd, terwijl amendement 11 gedeeltelijk geaccepteerd kan worden, dankzij het woord 'eventueel?. Verder kunnen we ook akkoord gaan met de amendementen 13, 14, 18 en 19. De amendementen 3, 10 en 11 zijn (gedeeltelijk) onacceptabel.

De Voorzitter.
Mijnheer Corbett, wilt u op die basis een beroep doen op artikel 69, lid 2, van het Reglement?

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement verzoeken gebruik te maken van artikel 69, lid 2, van het Reglement en dit verslag terug te verwijzen naar de betreffende commissie, zodat deze opnieuw kan onderhandelen met de Commissie. Wat de commissaris zojuist zei komt er in feite op neer dat zij erop staat dat het woord 'eventueel? in de tekst blijft staan. De Commissie is met andere woorden, 'eventueel? bereid aan bezwaren van het Parlement tegemoet te komen en is 'eventueel? bereid daartoe haar tekst te wijzigen. Dat is onaanvaardbaar voor het Parlement en daarom vraag ik u het verslag terug te verwijzen naar de Commissie constitutionele zaken.
De Voorzitter.
Overeenkomstig het Reglement breng ik het voorstel van de rapporteur in stemming om de eindstemming over de ontwerpwetgevingsresolutie uit te stellen.
(Het Parlement besluit de stemming uit te stellen)
Verslag (A5-0123/2003) van de heer Sacconi, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de milieuconvenanten op het niveau van de Gemeenschap binnen het kader van het actieplan inzake vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving [COM(2002) 412 - C5-0622/2002 - 2002/2278(INI)] 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0124/2003) van de heer Miranda, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over de werkzaamheden van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU in 2002 [2002/2018(INI)] 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN
Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik feliciteer de rapporteur met de goede voorstellen in zijn verslag, waarvan de juistheid als was bevestigd door de steun die de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité eraan heeft gegeven. De verdiensten van de in die voorstellen beoogde richtlijn zijn zonneklaar. De richtlijn beoogt een voor alle betrokkenen toegankelijk officieel meldingssysteem voor voorvallen in de burgerluchtvaart in te stellen en te reguleren. Het is namelijk wenselijk dat alle betrokkenen over die voorvallen geïnformeerd zijn en lessen uit elkaars fouten trekken. Daarmee krijgen eventuele slechte praktijken pedagogisch nut en krijgen wij mede daardoor een veiliger systeem voor alle gebruikers.
Deze richtlijn vormt een aanvulling op de richtlijn van 1994 die voorzag in een pakket maatregelen voor onderzoek naar ongelukken in de burgerluchtvaart. Die richtlijn kan niet veel resultaten opleveren, daar er zich gelukkig maar weinig ongelukken voordoen. Het meldingssysteem dat de basis vormt van dit nieuwe voorstel, heeft meer mogelijkheden gezien de kwantiteit van de te verschaffen gegevens.
Het is ook een positieve zaak dat de ontwerprichtlijn de bepaling bevat dat de lidstaten persoonsgegevens moeten verwijderen mochten zij besluiten een niet-verplicht meldingssysteem voor gegevens in verband met de veiligheid van de luchtvaart op te zetten ?
(Stemverklaring ingekort uit hoofde van artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Bastos (PPE-DE)
. (PT) De doelstellingen van de strategie van Lissabon zijn erop gericht om in het kader van een kenniseconomie de werkgelegenheid te vergroten, de economie te hervormen en de sociale samenhang te versterken. Bij het realiseren van die doelstellingen en bij de open coördinatiemethode voor de sociale insluiting is het onontbeerlijk gemeenschappelijke regels te formuleren voor de systematische productie van statistieken. Het gaat erom nauwkeurige en tijdige vergelijkingen te kunnen maken tussen de lidstaten wat betreft de inkomensverdeling, de armoede en de sociale uitsluiting.
Aan dit zeer belangrijke instrument bestond nog behoefte. Daarom heb ik voor de aanbeveling gestemd die het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met betrekking tot de door het Europees Parlement en de Raad goed te keuren richtlijn aanvaardt. Er zijn gemeenschappelijke indicatoren voorzien, flexibiliteit wat betreft de bronnen van de te verzamelen gegevens en de integratie van de nieuwe bronnen in de stelsels van nationale statistieken. Zo kunnen de situatie en eventuele nieuwe ontwikkelingen in de lidstaten werkelijk op de voet gevolgd worden.
Vanaf 2004 zullen de lidstaten jaarlijks de gegevens bij Eurostat melden, dat vervolgens methodologische onderzoek zal verrichten om de effecten te beoordelen voor de vergelijkbaarheid van de nationale gegevensbronnen en om de te volgen beste praktijken vast te stellen.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik ben het eens met de keuze van de rapporteur om voor de tweede lezing geen verslag te maken en het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met betrekking tot de statistiek van inkomens en levensomstandigheden in de EU ongewijzigd over te nemen. De in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken bereikte unanimiteit vormt een bevestiging van de juistheid van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Als het de bedoeling is jaarlijks een beknopt verslag te maken met statistieken van de Unie, dan zijn geharmoniseerde methodes en definities voor de verzameling van de gegevens van de lidstaten inderdaad onontbeerlijk. Anders zou het risico bestaan dat er een studie komt met variabelen die per lidstaat uiteenlopen, en die niet homogeen en daarom niet met elkaar te vergelijken zijn. De financiële bijdrage die de EU gedurende een periode van vier jaar aan elke lidstaat geeft voor de kosten van dit werk, vormt een garantie om in 2007 de eerste editie te kunnen realiseren van dit initiatief. Dit initiatief komt aan de late kant, hetgeen in schril contrast staat met de continue stroom onbelangrijke onderwerpen die de EU behandelt.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik steun dit verslag over een ontwerpverordening die een integraal bestanddeel vormt van het 'Actieplan betreffende de statistische vereisten ten behoeve van de EMU?. Met het oog op een consequente bevordering van de doelstellingen van de Europese werkgelegenheidsstrategie blijkt het van doorslaggevend belang te zijn de werkgelegenheidsgegevens in de nationale rekeningen te harmoniseren door de gegevens onder de parameter 'gewerkte uren? te vermelden om de arbeidsverhoudingen te verduidelijken, consequente maatregelen te treffen en de doelstellingen haalbaar te maken. In het initiatief van de Commissie over de toekomst van de Europese werkgelegenheidsstrategie 'Een strategie voor volledige werkgelegenheid en beter werk voor allen? (COM(2003) 6 definitieve versie) staan grofweg genomen drie brede doelstellingen: volledige werkgelegenheid, kwaliteit en productiviteit van de arbeid en een arbeidsmarkt zonder uitsluiting. De doelstellingen van Lissabon en Stockholm wat betreft de arbeidsparticipatie in het algemeen (gemiddeld in de EU 67 procent in 2005 en 70 procent in 2010), van vrouwen (respectievelijk 57 procent en 60 procent) en van oudere werknemers (50 procent in 2010) zijn dan ook slechts haalbaar voorzover de concrete aspecten van de arbeidsverhoudingen en de kwantitatieve indicatoren, met name het 'aantal gewerkte uren?, op uniforme methoden gebaseerd zijn.

Figueiredo (GUE/NGL)
. (PT) Dit verslag past in het proces van het creëren van een interne markt voor energie in de EU - naar aanleiding van de oproep van de Europese Raad van Lissabon van 23 en 24 maart 2000, zoals bevestigd door de Voorjaarsraden van Barcelona en Brussel - om de liberalisering van de gas- en elektriciteitsmarkt te versnellen met een grotere deregulering van de markt en intensivering van de grensoverschrijdende handel tussen de lidstaten als gevolg. Aan de andere kant is het beleid gericht op de snellere privatisering van de openbare nutsbedrijven - terwijl deze bedrijven historisch gezien een dominante positie innemen - en op de versnelling van het concentratie- en fusieproces op communautair niveau.
Ik heb mij altijd tegen dit proces uitgesproken en dit niet alleen om redenen van sociaal-economische aard en redenen die verband houden met de kwaliteit en de continuïteit van deze openbare dienst, maar ook omdat deze sector van strategisch belang is voor de ontwikkeling van een land - met effecten voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit en continuïteit van de energievoorziening.

Het Commissievoorstel beoogt de BTW-regelgeving voor gas en elektriciteit aan te passen aan de behoeften van de geliberaliseerde markten. De voorgestelde amendementen komen erop neer dat de geïnde belastinggelden ten goede komen aan de lidstaat van het eindverbruik, zodat de grensoverschrijdende handel in energie gemakkelijker wordt. Het einddoel blijft derhalve het voldoen aan de behoeften van de Europese interne markt voor energie.

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman, Stenmarck en Wachtmeister (PPE-DE)
. (SV) Wij conservatieve leden van het Europees Parlement hebben tegen bovengenoemd verslag gestemd. Het is betreurenswaardig dat de Zuid-Koreaanse scheepsbouw aanzienlijke staatssubsidies ontvangt, maar dat is geen reden om ook de Europese scheepsbouw te subsidiëren.
De EU dient deze kwestie met nadruk aan de orde te stellen in de WTO. De oprichting van een Europees consortium om de situatie op de markt gedeeltelijk te sturen en te beïnvloeden lost de problemen van de Europese scheepsbouwsector niet op, maar dreigt de situatie op langere termijn alleen maar te verergeren.
Figueiredo (GUE/NGL)
De situatie in de scheepsbouw baart steeds meer zorgen gezien de vrije val van de orders voor de werven in 2002. Mondiaal gezien lagen de nieuwe opdrachten het afgelopen jaar 60 procent onder het niveau van 2000. In de Europese Unie zijn de orders tussen die twee jaren zelfs met 77 procent teruggelopen, terwijl er bovendien sprake was van een daling van de prijzen.
De OESO-overeenkomst van 1994 beoogt een eind te maken aan de steun voor de scheepsbouw. De eenzijdige toepassing door de EU van de principes in die overeenkomst is een van de belangrijkste oorzaken van de crisis, daar het huidige tijdelijk verdedigingsmechanisme tegen de oneerlijke concurrentie en dumping van de Zuid-Koreaanse werven onvoldoende is. De Koreaanse werven kunnen mede dankzij staatssteun namelijk werken met negatieve marges van 20 procent tot 40 procent. Het aandeel van de EU in de mondiale scheepsbouwmarkt is gedaald van 19 procent in 2000 tot 10 procent in de eerste zes maanden van 2002. Dat heeft geleid tot de sluiting van verschillende Europese scheepswerven, werkloosheid en een dreigende situatie voor nog functionerende werven, zoals ik heb kunnen vaststellen bij het bezoek aan de Scheepswerf van Viana do Castelo.
Daarom is het van fundamenteel belang dat de EU nieuwe mechanismen voorstelt om de strategische scheepsbouwsector te behouden en verder te ontwikkelen. Daarvoor is een echt communautair programma nodig dat onderzoek en scholing bevordert en rekening houdt met de prioriteiten van de modernisering van de communautaire vloot, de scheepsreparatie, het zeevervoer en de visserij.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Karlsson, Sandberg-Fries en Theorin (PSE)
. (SV) Wij Zweedse sociaal-democraten vinden dat de Gemeenschap de scheepsbouw niet mag blijven subsidiëren noch nieuwe vormen van steun mag invoeren om haar scheepswerven tegen Zuid-Korea te beschermen.
De scheepsbouwsector van de Europese Unie bevindt zich in een zeer moeilijke situatie. De productie van bepaalde vaartuigen is ernstig geschaad door oneerlijke concurrentie van Zuid-Korea. Zuid-Koreaanse werven hebben de productie van gastankers gedumpt door het hanteren van verschillende prijzen voor de thuismarkt en de exportmarkt. De prijzen op de exportmarkt waren 25 tot 30 procent lager. De EU heeft daarentegen de subsidies voor haar scheepsbouw gesaneerd, wat heeft geleid tot een beperkte productiecapaciteit en sociale problemen.
Zweden heeft een aantal jaren geleden deze vormen van steun afgeschaft. Wij staan daarom sceptisch tegenover herinvoering. Wij zijn in het algemeen tegen deze vorm van staatssteun, maar we begrijpen de onrust die het gevolg is van de oneerlijke concurrentie van Zuid-Korea. Wij vinden dat dit soort kwesties moet worden aangepakt door de WTO met haar mechanisme voor het oplossen van geschillen. Het helpt niet dat de Unie staatssteun voor bepaalde vaartuigen herinvoert of vraagt; want daardoor ontstaat het gevaar dat de marktmechanismen nog stroever werken.
Om deze redenen stemmen wij sociaal-democraten in het Europees Parlement tegen alle vormen van staatssteun voor de scheepsbouwsector. We vinden dat dit soort maatregelen niet moet worden gestimuleerd en stemmen daarom tegen het hele verslag.
Korakas (GUE/NGL)
Het beleid tot herstructurering van de scheepsbouwindustrie en de daaruit voortgevloeide inkrimping van de sector heeft duizenden werknemers werkloos gemaakt. Het feit dat de EU in nog geen twee jaar tijd de helft van haar aandeel aan de wereldmarkt heeft verloren is een gevolg van haar eigen houding en van die van haar lidstaten. In plaats van deze strategische sector te ondersteunen en te versterken, versterken en vermenigvuldigen zij de winst van de monopolistische ondernemingen in met name Duitsland en Denemarken.
Een zware klap is toegebracht aan deze ooit sterk ontwikkelde sector in Griekenland, een van oudsher zeevarend land dat een van de grootste vloten ter wereld bezit. De scheepsbouw- en scheepsreparatiesector zou met een ander beleid een zeer belangrijke bedrijfstak kunnen zijn. Nu dreigt deze echter weg te kwijnen.
De kleine ondernemingen zitten op de schopstoel, terwijl de wat grotere scheepswerven voor een habbekrats zijn verkocht aan het particulier kapitaal en hun activiteiten hebben beperkt. Duizenden werknemers in deze sector zijn tot de armoedestand veroordeeld en hele gebieden zijn in verval geraakt door de tot boven de 80 procent oplopende werkloosheid. Kortgeleden nog heeft Ippokampos, een scheepswerf die houten boten bouwt, 300 werknemers op straat gezet.
De werknemers in deze sector beseffen steeds beter dat zij van de EU, van haar beleid en van de door haar voorgestelde internationale imperialistische overeenkomsten geen heil hoeven te verwachten. Daarom hebben zij besloten hun krachten te bundelen en voor een ander, antimonopolistisch en anti-imperialistisch beleid te strijden.

Bastos (PPE-DE)
. (PT) De door de Top van Göteborg goedgekeurde Europese strategie voor duurzame ontwikkeling moet gepaard gaan met sociale verantwoordelijkheid van bedrijven. Naast het legitieme doel zoveel mogelijk winst te behalen, hebben de bedrijven ook andere verplichtingen. Vandaag de dag moeten de KMO's en de grote multinationale ondernemingen zich ervan bewust zijn dat succesvol opereren het nemen van verantwoordelijkheid voor het milieu, het respecteren van de grondrechten en het bevorderen van de sociale samenhang betekent.
Het is bewezen dat sociale verantwoordelijkheid het concurrentievermogen versterkt. Daarom dienen wij de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven te steunen en de goede praktijken te stimuleren en te verspreiden door ondernemingen, sociale partners en onderwijsinstellingen bij dit proces te betrekken.
Ik wil het belang van de volgende aspecten onderstrepen:
gender-kwesties dienen deel uit te maken van de beginselen inzake sociale verantwoordelijkheid van bedrijven, met name het ondernemerschap van vrouwen en de combinatie van werk en gezin;
de rol van het Multilateraal Forum over de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven. Dat forum kan alle partners horen, helpen bij het definiëren van de grenzen en de uitdagingen voor de bedrijven en goede praktijken uitwisselen;
het Europees milieuetiket als kwaliteitsgarantie voor consument en bedrijfsleven, want de consument kent bij zijn besluiten tot aankoop steeds meer waarde toe aan de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven;
Het EP dient bij dit proces betrokken te zijn, met name bij de slotvergadering van het Forum en bij de informatie-uitwisseling tussen de instellingen.

Figueiredo (GUE/NGL)
. (PT) Dit verslag is het resultaat van een geweldige cosmetische en marketing-operatie van de werkgevers op Europees niveau. Dat blijkt uit de bewuste intenties van heel het proces en uit de economische en sociale richtsnoeren van de EU. Die zijn gericht op de deregulering van de economie, met name de arbeidsmarkt, met flexibele lonen en onzekere banen als effect.
In het geval van Portugal zouden wij zelfs kunnen spreken van bedrijven die zich sociaal onverantwoordelijk gedragen. Multinationals sluiten er hun bedrijven en verplaatsen hun activiteiten naar landen met lagere lonen en meer flexibele sociale en milieuregelingen die gunstiger zijn voor hun winstdoelstellingen. Zo komen duizenden werknemers op straat te staan, raakt de ontwikkeling van de minst begunstigde regio's in gevaar en worden contracten met lagere overheden en de nationale overheid verbroken op basis waarvan die bedrijven omvangrijke overheidsteun en belastingvoordelen genoten.
De werkelijkheid toont aan dat in veel bedrijven die internationaal willen opereren er helemaal geen sociale verantwoordelijkheid bestaat. Zij maken gebruik van tijdelijke banen, contracten voor bepaalde tijd, het niet op tijd uitbetalen van loon en de kenmerkende arbeidsvoorwaarden van tijdelijk werk. Ook doen er zich in die bedrijven zeer veel dodelijke arbeidsongevallen voor. Die bedrijven bezondigen zich voorts ook aan onterechte en illegale ontslagen, leggen de werknemers flexibele werktijden op, maken gebruik van kinderarbeid en hebben lak aan milieuwetgeving. Kortom, er is sprake van een klimaat van straffeloosheid en het niet-naleven van de bestaande wetgeving waar nodig een einde aan moet komen.

Figueiredo (GUE/NGL)
. (PT) De resolutie over het programma 'Intelligente energie voor Europa? (2003-2006) verdient over het algemeen onze steun. Wij hebben daar de volgende redenen voor:
de resolutie probeert de continuïteit van een programma voor de energiesector te verzekeren door een vervolg te bieden op het huidige kaderprogramma (1998-2002). Het programma streeft onder andere naar duurzame ontwikkeling, continuïteit van de energievoorziening, energie-efficiency en opwekking van elektriciteit met hernieuwbare energiebronnen;
de resolutie spreekt zich uit voor meer begrotingsgeld voor dit programma, hoewel het niveau nog veel te laag is (een verhoging van 190 naar 200 miljoen euro) gezien het strategisch belang van energie-efficiency, het rationeel gebruik van energie, nieuwe en hernieuwbare energiebronnen, de energieaspecten van het vervoer en internationale samenwerking, met name met de ontwikkelingslanden;
de resolutie bepleit een adequaat evenwicht tussen aan de ene kant de controle op de uitvoering van het programma en aan de andere kant de noodzaak te garanderen dat het programma volledig benut wordt, door kandidaten er makkelijker toegang toe te bieden.
Wat betreft de oprichting van een Europees Agentschap voor intelligente energie, dat lijkt ons vooral een politiek vraagstuk. De oprichting van een dergelijk agentschap is direct gerelateerd aan het al of niet bestaan van een efficiënt onderzoeks- en promotiebeleid van vormen van energie die voordelen opleveren voor het milieu en de economie.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik ben het over het algemeen met het verslag eens, hoewel volgens mij de rapporteur nog moet bewijzen dat haar voorstel om door middel van een Europees Agentschap voor intelligente energie de energie-efficiency en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te vergroten, juist is. Het oprichten van weer een bureaucratische instantie is op zich geen garantie voor een optimaal gebruik van de gelden. Op basis van het subsidiariteitsprincipe zou namelijk eerst nagegaan moeten worden of het mogelijk is de informatie-uitwisseling tussen de lidstaten en de vaststelling van goede praktijken te intensiveren zonder de verschillende nationale wettelijke bepalingen terzijde te schuiven of kunstmatige structuren te creëren die daarmee botsen.
Niettegenstaande dit meningsverschil over de methode, deel ik de zorgen van de rapporteur aangaande het milieu en de efficiency. Ik deel ook haar overtuiging dat zonder de deelname van plaatselijke en nationale organisaties de bepleite maatregelen niet naar behoren kunnen worden uitgevoerd.
De zorg en speciale aandacht van de rapporteur voor de kandidaat-landen en voor de aanpassingen die nodig zijn om die landen in de Unie te integreren, vind ik erg overtuigend.

Adam (PSE)
Over het geheel genomen leiden de amendementen die op 23 april zijn aangenomen door de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie niet tot een verbetering van de tekst van de Commissie. De amendementen hebben er slechts toe geleid dat er nu een buitengewoon ingewikkeld voorstel ligt, dat nog schadelijker is voor de over het algemeen grootschalige industriële warmtekrachtkoppelingscentrales - die voor het Verenigd Koninkrijk met name van belang zijn - dan het oorspronkelijke voorstel van de Commissie.
Deze amendementen gaan allemaal van de veronderstelling uit dat het WKK-proces in installaties met een rendement van minimaal 80 procent steeds tot aanzienlijke energiebesparingen leidt in vergelijking met de gescheiden productie van energie en warmte en derhalve als efficiënt kan worden beschouwd. Het is echter helemaal niet zeker dat een rendement van 80 procent gegarandeerd leidt tot aanzienlijke energiebesparingen. Systemen die gemiddeld genomen evenveel rendement opleveren, dragen niet noodzakelijkerwijs in dezelfde mate bij aan brandstofbesparing en beperking van de CO2-uitstoot. Het is dan ook belangrijk om aan elektrisch rendement meer waarde toe te kennen dan aan warmterendement en in het verslag, zoals dat nu is ingediend, gebeurt dat niet.
Over het algemeen bezien is de gekozen benadering te theoretisch en wordt er in het verslag te weinig rekening gehouden met de praktische problemen die het toepassen van deze benadering op industriële locaties met zich meebrengt - en dergelijke problemen kunnen zeer ingewikkeld zijn. Het aannemen van dit voorstel zou de vooruitzichten voor warmtekrachtkoppeling in het Verenigd Koninkrijk ernstig schaden.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) In grote lijnen deel ik de zorgen van de rapporteur. Dat geldt zowel voor de noodzaak het rationeel gebruik van energie te bevorderen als voor de strategische preferentie voor niet-vervuilende vormen van energie. Dat leidt tot minder uitstoot van CO2, terwijl het gedecentraliseerde karakter van warmtekrachtkoppeling per definitie een belemmering is voor het bouwen van grote energiecentrales. Hierdoor zijn de milieueffecten van de ervoor benodigde infrastructuur en transmissielijnen geringer.
Uit de discussie over deze kwestie is duidelijk gebleken dat het in de kern geen politieke maar juist een zeer technische zaak is. Daarom was er ook niet de verwachte scheidslijn tussen links en rechts, maar was er ten gevolge van de klimaatverschillen duidelijk sprake van een uiteenlopende aanpak tussen de landen in het noorden en het zuiden van Europa. Met die verschillen moeten wij rekening houden en ook dient de eis dat de lidstaten gedetailleerde verslagen over hun nationale vermogens indienen, uitvoerbaar te zijn.
Ondanks de indruk dat er nog tegenstrijdigheden bestaan tussen een aantal procedures en technische definities voor het gebruik van warmtekrachtkoppeling, ben ik van mening dat de principes die ten grondslag liggen aan dit verslag alles bij elkaar genomen positief zijn. Ik ben het eens met de opzet van dit compromis dat de vrucht is van de behandeling in de commissie.
Daarom heb ik voor dit verslag gestemd.

Foster (PPE-DE)
. (EN) Hoewel er geen bewijzen zijn dat luchtvaartmaatschappijen zouden opereren zonder voldoende verzekerd te zijn, zijn wij het ermee eens dat het transparanter maken van de verzekeringseisen een positieve stap is.
Onze voortgezette steun voor de ontwerpverordening is echter wel afhankelijk van de vraag of de Commissie tegemoet komt aan de belangrijkste zorgen die de rapporteur gisteravond in zijn toespraak aan de orde heeft gesteld.
De Commissie dient met name te verduidelijken hoe de regels die betrekking hebben op het overvliegen in de praktijk zullen worden toegepast. De antwoorden die zij de commissie ten aanzien van deze kwestie heeft gegeven, wekken de indruk dat de zaak niet goed is doordacht en ontwerpwetgeving die niet goed en consequent kan worden toegepast kunnen wij eenvoudigweg niet steunen. Dat betekent dat we ons niet langer achter deze voorstellen zullen opstellen, tenzij de Commissie op een bevredigende manier kan antwoorden op de vraag hoe de wetgeving zal worden toegepast op vliegtuigen die in onvoorziene omstandigheden moeten uitwijken naar het Europese luchtruim en de vraag hoe de sector zich dient te verzekeren tegen oorlog en terrorisme.
Tot slot blijven we eraan vasthouden dat de Commissie een volledige economische effectrapportage laat uitvoeren voordat dit verslag in tweede lezing opnieuw aan ons zal worden voorgelegd. Het Parlement kan immers geen wetgeving opstellen zonder te weten wat voor gevolgen deze heeft voor de ondernemingen in Europa en een toch al kwetsbare luchtvaartsector.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik ben het eens met de rapporteur dat het noodzakelijk is een verordening betreffende verzekeringseisen voor luchtvervoerders en vliegtuigexploitanten goed te keuren. Daarmee krijgen de gebruikers en alle andere inzittenden van vliegtuigen daadwerkelijke bescherming. Ik deel ook de zorgen van de rapporteur aangaande de toepassing van het gelijkheidsprincipe en ik stem in met de oplossing die hij hiervoor bepleit, namelijk een verschil in behandeling tussen grote en kleine exploitanten. Zonder zo'n regeling zouden de voorgestelde maatregelen in de praktijk deze specifieke markt kunnen doen afglijden in de richting van een oligopolie vanwege de buitensporige kosten ten gevolge van de hoge dekkingseisen voor deze verzekering.
Hoewel ik het in principe eens ben met de rapporteur en voor dit verslag stem, verheel ik niet dat ik de nodige twijfels koester wat betreft de uitvoerbaarheid van een aantal maatregelen. Als voorbeeld kan ik de controle op de geldigheid van exploitatievergunningen en certificaten van vliegtuigexploitanten noemen, wat in de praktijk permanente controle op de naleving van de vereisten betekent.

Berthu (NI)
Het voorstel voor een besluit over de uitvoeringsbevoegdheden die de Raad aan de Commissie heeft verleend (een voorstel dat door de Commissie zelf is opgesteld), is in lijn met de wensen van het Europees Parlement, dat het zojuist met warme instemming heeft aangenomen. Het Parlement wil namelijk al sinds lange tijd net als de Raad het recht krijgen controle uit te oefenen op de uitvoeringsmaatregelen, voorzover het teksten betreft die via medebeslissing worden goedgekeurd.
Dit streven mag verbazing wekken, want in vele parlementaire democratieën, waaronder Frankrijk, controleert het gekozen parlement de maatregelen ter uitvoering van de wetten niet tot in detail. Het enige wat het in voorkomend geval kan doen, is de regering aanspreken op haar verantwoordelijkheid. Maar misschien laat het Europees Parlement, dat met de Raad wil wedijveren, door zijn houding onbedoeld iets heel anders zien, namelijk dat de Commissie geen echte regering vormt en dat het zelf geen echt parlement is.
De macht van het Parlement is in het verleden al uitgebreid, met name in 1999, en nu wil de Commissie het proces afronden. Zij tracht de Raad zover te krijgen dat hij het Parlement dezelfde controlebevoegdheden geeft als waarover hij zelf beschikt. Zij vergeet echter één ding: deze gelijkwaardigheid strookt niet met artikel 202 van het Verdrag, waarin de Raad de meeste macht krijgt toebedeeld. Daarom hebben wij tegen dit voorstel gestemd.

Bernié (EDD)
Met een aantal reserves hebben wij voor het verslag-Sacconi gestemd over de milieuconvenanten op communautair niveau. Daarin wordt een nieuw instrument geïntroduceerd om de wetgevingswerkzaamheden op Europees niveau te vereenvoudigen en te versnellen, namelijk de vrijwillige afspraken.
Deze afspraken die passen in het kader van het zesde communautair milieuactieprogramma, kunnen tweeërlei vorm krijgen: zelfregulering of mederegulering. Het lijkt ons geen goed idee de voorkeur te geven aan mederegulering, zoals de rapporteur doet. Mederegulering heeft geen meerwaarde vergeleken met zelfregulering. De Commissie moet zich niet als rechter en betrokken partij gedragen als het gaat om de voorwaarden waaraan de afspraken moeten voldoen.
Voorts moeten de vrijwillige afspraken niet beschouwd worden als een middel om het huidige arsenaal aan communautaire wetgeving te completeren. De vrijwillige afspraken worden gekenmerkt door flexibiliteit en nemen binnen de wetgevingsinstrumenten een volwaardige plaats in. Wij zijn blij dat het initiatief van de Commissie de vorm heeft gekregen van een niet-bindende mededeling en wij hopen dat de Commissie op de ingeslagen weg verdergaat.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik heb voor dit verslag gestemd, daar het evenwichtig is en leidt tot een betere bescherming van het milieu. Ik deel met name de zorgen van de rapporteur aangaande de toepasbaarheid van de mechanismen. Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht heeft de Unie namelijk al de taak de bescherming van het milieu bij al haar beleidsvormen te betrekken.
Om het milieu echt te beschermen en de biodiversiteit te redden is de samenwerking van het bedrijfsleven onontbeerlijk. Zoals het verslag concludeert zijn 'de bronnen van milieuvervuiling niet langer geconcentreerd in de industrie, maar hebben te maken met allerlei economische activiteiten en consumentengedrag?. Dat veronderstelt een nieuwe en creatievere aanpak om de even ambitieuze als fundamentele doelstellingen van een hoog milieubeschermingsniveau te bereiken. De Europese Commissie met haar voorstel en de rapporteur met zijn suggesties hebben die weg weten te vinden. De wegen die tot zelfregulering en mederegulering door het bedrijfsleven - in een soort samenspraak met de overheid - leiden, dienen natuurlijk verder verkend te worden.
Het vastleggen van concrete doelstellingen en het uittesten van een meer eenvoudig en operationeel wetgevend kader, dat voor alle betrokkenen direct inzichtelijk is, zijn belangrijk. Een dergelijke aanpak leidt zeker tot grotere bewustwording en een doeltreffender bescherming van het milieu.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Dit verslag komt op een cruciaal, zo niet zeer moeilijk moment in de geschiedenis van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Wij verkeren nu in de nasleep van de afgelasting van de PPV die in november 2002 in Brussel gehouden had moeten worden. De afgelasting was een gevolg van meningsverschillen tussen de ACS-landen en het EP over het lot van de door de regering van Zimbabwe benoemde leden van de Zimbabwaanse delegatie, voor wie overigens een verblijfsverbod gold. In de uiteindelijk door de commissie goedgekeurde tekst wordt benadrukt dat deze crisis ten dele de PPV-structuren te buiten gaat, (met name door een verwijzing naar de samenhang en de hiërarchie van de besluiten van de Raad en het EP) en wordt de normalisering van de betrekkingen tussen de partijen toegejuicht. Dat laatste blijkt uit het feit dat de PPV die in maart onder goede omstandigheden en met opmerkelijke resultaten in Brazzaville is gehouden. Ik ben het met die aanpak eens en daarom was ik van plan voor te stemmen. Daar de plenaire vergadering echter de amendementen van de UEN-Fractie - die het grote onrecht en de discriminatie bij de samenstelling en werking van de permanente organen van de PPV wilden rechtzetten - verworpen heeft, heb ik mij bij de eindstemming onthouden.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.35 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Raad over SARS (severe acute respiratory syndrome).

Stefanis
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het verheugt mij dat ik u vandaag de resultaten mag presenteren van de werkzaamheden van de Raad met betrekking tot SARS.
Zoals u weet, heeft het voorzitterschap op 6 mei een buitengewone Raadsvergadering bijeengeroepen om dit ernstige vraagstuk te bespreken. SARS heeft niet alleen belangrijke gevolgen voor de volksgezondheid en de economie, maar brengt ook grote ongerustheid teweeg onder de burgers, en deze ongerustheid wordt soms nog aangewakkerd door de manier waarop SARS door de media wordt gepresenteerd.
Voordat ik u op de hoogte stel van de resultaten van de Raad wil ik een inleidende opmerking maken. Het geval van SARS toont eens te meer aan dat het vraagstuk van de besmettelijke ziekten en van talrijke andere volksgezondheidsproblemen - ik noem als voorbeeld het biologisch terrorisme - het niveau van de lidstaten ver te boven gaat en institutionele veranderingen noodzakelijk maakt. De bescherming van de gezondheid moet namelijk een van de fundamentele prioriteiten worden van het verenigd Europa. Een dergelijk perspectief zal ook de coördinatie met betrekking tot preventie, controle en tijdig optreden ingeval van ziekten op zowel communautair als internationaal vlak ten goede komen.
Ik wil u eraan herinneren dat de gezondheid op communautair niveau nog niet de plaats inneemt die haar toekomt. Daarom ben ik, mijnheer de Voorzitter, ervan overtuigd dat Europa de beste manier is om in onze landen ambitieuze beleidsvormen voor de volksgezondheid ten uitvoer te leggen, met name wanneer het gaat om preventie van en controle op ziekten. In het huidig Europa en met name het uitgebreide Europa moet de gezondheid een vaste en sterke rechtsgrondslag krijgen opdat een onmiddellijk, gecoördineerd, efficiënt en wetenschappelijk gefundeerd optreden mogelijk is.
Dan ga ik nu over tot de resultaten van de Buitengewone Raad. Ik herinner u eraan dat aan de Raad Volksgezondheid ook de toetredingslanden hebben deelgenomen, evenals mevrouw Brundtland, de directeur-generaal van de WHO. Mevrouw Brundtland heeft ons op de hoogte gebracht van de huidige ontwikkelingen in de wereld wat SARS betreft.
Wat de wetenschappelijke, epidemiologische kant van het probleem betreft weten wij dankzij de deskundigen van de internationale organisaties min of meer dat SARS wordt veroorzaakt door een tot zijn recente verschijning ongeïdentificeerd virus dat deel uitmaakt van de coronavirussen. De moleculaire identiteit kon heel snel worden vastgesteld, vergeleken bij de lange tijd die nodig was om het aids veroorzakende HIV-virus te identificeren. Ondanks de snelle identificatie kennen wij de geschiedenis van dit virus niet precies, en hebben we daarom ook nog steeds geen speciale medicijnen tegen dit virus. Ook ligt de productie van een vaccin voor preventie van de ziekte nog ver in het verschiet.
Wat de overbrenging van het virus betreft wijst alles erop dat besmetting plaatsvindt via nauw contact met een zieke, waarschijnlijk via druppeltjes. Er is geen enkele aanwijzing dat de uit de besmette gebieden afkomstige goederen die in de Europese Unie aankomen gevaarlijk zijn voor de volksgezondheid.
Epidemiologisch gezien is het aantal bevestigde of vermoedelijke ziektegevallen in de landen van de Europese Unie beperkt. De patiënten worden geïsoleerd gehouden en op efficiënte wijze in ziekenhuizen behandeld. Op die manier heeft men tot nu toe verdere verspreiding van de ziekte kunnen voorkomen en, wat nog belangrijker is, er zijn tot nu toe geen doden gevallen. De Raad heeft een volledige en opbouwende gedachtewisseling gehad met mevrouw Brundtland en vastgesteld dat de algemene vergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie, die deze week bijeenkomt, een uitstekende gelegenheid is om de situatie in de wereld te beoordelen en de inspanningen voor de bestrijding van de ziekte te evalueren.
Wat de maatregelen betreft die de Gemeenschap heeft genomen om het probleem het hoofd te bieden, wil ik in eerste instantie eraan herinneren dat maatregelen op het gebied van de gezondheidsbescherming onder de bevoegdheden van de lidstaten vallen. Op communautair niveau hebben wij reeds een netwerk voor epidemiologische surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten. Dit netwerk is bevoegd voor de coördinatie van de maatregelen en is een efficiënt instrument gebleken voor informatie-uitwisseling. Aan die informatie-uitwisseling hebben overigens ook de toetredingslanden volledig deelgenomen. De Raad heeft de richtsnoeren bekrachtigd die op 10 april jongstleden waren vastgesteld door het comité van het netwerk voor epidemiologische surveillance. Ik zal ze samenvatten:
snelle opsporing van alle vermoedelijke gevallen via goede bewaking;
bescherming van alle personen die aan besmettingsrisico's zijn blootgesteld via efficiënte isolatie in ziekenhuizen, waarbij de klemtoon moet liggen op maatregelen ter bescherming van het ziekenhuispersoneel;
bijzondere aandacht voor luchtreizen - die naar het schijnt in belangrijke mate bijdragen aan de verspreiding van het virus - via met name routineonderzoek op alle passagiers die de getroffen gebieden verlaten, via raadgevingen aan passagiers in vliegtuigen en tot slot via voorlichting op de luchthavens. Deze maatregelen moeten in alle lidstaten ten uitvoer worden gelegd.
Wat nu de toekomstige activiteiten betreft heeft de Raad besloten dat de huidige activiteiten van de Gemeenschap, de inspanningen van het netwerk voor de surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten en de acties van het nieuwe gezondheidsprogramma moeten worden voortgezet. Ook moet de samenwerking tussen de lidstaten, de Commissie en de Wereldgezondheidsorganisatie worden voortgezet opdat SARS kan worden ingedamd en uiteindelijk bedwongen.
Deze samenwerking moet vooral zijn afgestemd op de ondersteuning van de getroffen gebieden en de ontwikkeling van diagnosetests, teneinde het onderzoek te bevorderen en de mogelijkheid te bieden tot de productie van een vaccin en een toereikende terbeschikkingstelling.
De Raad heeft eveneens de lidstaten en de toetredingslanden ertoe aangemoedigd alle richtsnoeren van het netwerk volledig toe te passen, actief bij te dragen aan de instelling van een speciale deskundigengroep voor SARS binnen het comité van het netwerk, en de Commissie voor 15 mei alle inlichtingen te verschaffen over de ter bestrijding van SARS genomen maatregelen. Tot slot hebben wij de Commissie gevraagd zich te blijven inzetten voor de coördinatie van de activiteiten van de lidstaten en de richtsnoeren van het netwerk op gezette tijden te herzien.
De Raad zal de situatie en de ontwikkeling opnieuw bestuderen tijdens zijn bijeenkomst van 2 juni. Dan zal ook de Commissie een verslag indienen over de door de lidstaten genomen maatregelen. Aan de hand van dit verslag zal de Raad indien nodig verdere maatregelen nemen. De Raad geeft eveneens steun aan het plan van de Commissie om een eerste ontwerpvoorstel in te dienen voor de oprichting van een Europees centrum voor ziektepreventie en -controle.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik heb mij beperkt tot een kort overzicht van de werkzaamheden van de Raad en ben bereid om op uw vragen te antwoorden.

Trakatellis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het huidig tweede debat over SARS is zeer actueel, als ik dat zo mag zeggen, daar zich elke dag nieuwe gevallen voordoen en mensen aan deze ziekte sterven. Zoals de minister reeds zei, moet worden nagegaan welke maatregelen nu onmiddellijk noodzakelijk zijn om de bevolking te beschermen. Hij heeft ons enkele van deze maatregelen genoemd, maar het allerbelangrijkste is na te gaan wat de volgende stappen zijn in de strijd tegen deze ziekten, die enorme sociale en economische gevolgen hebben. De mensen zijn tegenwoordig zeer mobiel en reizen in miljoenen door de wereld, hetgeen de verspreiding van besmettelijke ziekten sterk in de hand werkt. SARS is wat dat betreft een kenmerkend voorbeeld: de eerste ziektehaard ligt in China maar er doen zich niet alleen ziektegevallen voor in dit land maar ook in gebieden die ver van deze haard verwijderd zijn.
Het tweede belangrijke vraagstuk is dat plotseling nieuwe epidemieën ontstaan. In de laatste twintig jaar is melding gemaakt van dertig nieuwe besmettelijke ziekten of variaties van oude ziekten ten gevolge van virusmutatie. Ook zien wij dat oude ziekten opnieuw de kop op steken, zoals tuberculose, en er wordt gezegd dat een pandemie, een nieuwe uitbraak van influenza, op komst is. Daarom moet men constant op zijn hoede zijn en toezicht uitoefenen. Ook moet men gecoördineerd reageren op bedreigingen van de gezondheid.
De minister maakte terecht gewag van het netwerk dat wij met beschikking 2119 van 1998 in het leven hebben geroepen. De taak van dit netwerk is toezicht uit te oefenen op besmettelijke ziekten. Helaas volstaat dit netwerk echter niet, mijnheer de minister, om dergelijke bedreigingen van de gezondheid op goed georganiseerde en gecoördineerde wijze het hoofd te bieden. Ik ben het met u eens dat druk moet worden uitgeoefend opdat het voorstel van de Commissie wordt aangenomen en een bewakingscentrum wordt opgericht. Net zoals in de Verenigde Staten moet ook in de Europese Unie een centrum bestaan dat belast is met de coördinatie van niet alleen de verschillende nationale centra - het gaat hier immers om nationale bevoegdheden - maar ook de referentielaboratoria, opdat er snel en gecoördineerd gereageerd kan worden op alle vraagstukken in verband met besmettelijke ziekten en het biologisch terrorisme, dat wil zeggen het terrorisme met virussen en bacteriën.
U zei eveneens volkomen terecht dat in de nieuwe Verdragen van de Unie de volksgezondheid de plaats moet krijgen die haar toekomt. Tot mijn spijt moet ik zeggen dat de Conventie ons tot nu toe geen boodschap in die richting heeft gegeven. Uw opmerking daarover was terecht. Evenals milieu moet ook volksgezondheid een eminente plaats innemen in de Verdragen. De gezondheidsdiensten vallen weliswaar onder het subsidiariteitsbeginsel, maar de bescherming van de volksgezondheid is een heel ander vraagstuk. U weet immers dat virussen en ziekten - evenals bioterrorisme - niet stoppen bij de grenzen. Zij kunnen gemakkelijk worden overgebracht van het ene land naar het andere, van de ene lidstaat naar de andere, en daarom moeten wij in staat zijn gecoördineerd op te treden. Daarvoor is het echter noodzakelijk dat de volksgezondheid een vooraanstaande plaats inneemt in het Verdrag betreffende de Europese Unie. Ik ben het dus met u eens en ik wil u verzoeken druk uit te oefenen op de andere ministers opdat zij instemmen met de oprichting van een Europees centrum voor bewaking en controle op besmettelijke ziekten. Laten wij ook druk uitoefenen op de Conventie en de Raad opdat de volksgezondheid een vooraanstaande plaats krijgt in de nieuwe Europese grondwet.

Roth-Behrendt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik dank u voor het overbrengen van de visie van de Raad. Ik ben mij er heel goed van bewust dat wij de brenger van slecht nieuws niet een kopje kleiner moeten maken en dat ben ik dan ook absoluut niet van plan. Ik moet echter ook toegeven dat ik het resultaat van deze Buitengewone Raadsvergadering zeer teleurstellend vind als bedacht wordt dat er wat SARS betreft alleen maar vragen en geen antwoorden zijn. Het gaat om een onbekend virus. Wij weten niet echt hoe het virus wordt overgedragen. Wij hebben geen idee welke behandeling wij moeten toepassen en wij hebben ook niet echt een clou over hoe levensgevaarlijk dit virus eigenlijk is. Dat zijn zoveel vragen dat een discussie over een centrum alleen maar afleidend werkt. Ik ben graag bereid om daar over een half jaar over te discussiëren maar op dit moment is dat een soort activisme dat de maatregelen verbloemt en verhult die wij echt nodig hebben.
Hetzelfde gevoel bekruipt mij als ik hoor dat de lidstaten op een constructieve manier standpunten hebben uitgewisseld en preventieve maatregelen gaan nemen. Daar moeten wij verandering in brengen, geachte collega's! Het is de hoogste tijd dat wij over een communautaire bevoegdheid voor het volksgezondheidsbeleid kunnen beschikken en die moet ook in het Verdrag vastgelegd worden. Als wij dat nu niet onderkennen, zou ik niet weten wanneer dat wel gaat gebeuren! Wij hadden dat al ten tijde van de BSE-crisis moeten onderkennen! Veel opmerkingen die ik vandaag en in het verleden heb gehoord, komen mij bekend voor: de economische gevolgen bijvoorbeeld - daar hebben wij het tijdens de BSE-crisis ook al over gehad. In de notulen staat dat wij niet uitsluitend aandacht voor de gezondheidsrisico's van BSE moeten hebben, maar dat er absoluut ook gekeken moet worden naar de economische gevolgen! Waar heeft dat uiteindelijk allemaal toe geleid? Ik had gehoopt dat de Raad nu eens een keer met wat concrete voorstellen zou komen. Dat had ik overigens ook van de Commissie gehoopt!
Het spijt mij, mevrouw Schreyer, dat ik dat nu tegen u moet zeggen, want ik weet dat u hiervoor niet verantwoordelijk bent. Ik zal dit echter ook tegen de heer Byrne herhalen. Ik heb het in dit Parlement trouwens al een keer eerder tegen de heer Byrne gezegd. Het is toch onvoorstelbaar dat de heer Byrne zegt dat het beschikbaar stellen van onderzoeksmiddelen een moeilijke zaak blijft, omdat die immers al voor een lange periode zijn vastgelegd. Hij had meteen naar de Commissie moeten gaan en zeggen: 'Kom op, mensen, tijd voor actie. Wij moeten nu meteen middelen uit het kaderprogramma voor onderzoek vrijmaken! Wij hebben nu geld nodig om alles in beweging te brengen, om elke onderzoeker te mobiliseren om vast te kunnen stellen om welk virus het gaat, of er een behandelingsmethode is en welke vaccins er zijn.? Dat is ook precies wat de lidstaten hadden moeten doen. Ik had gedacht dat de lidstaten na de buitengewone zitting van de Raad van afgelopen week tegen elkaar gezegd zouden hebben: 'Ieder van ons verplicht zich om nu meteen een bepaald percentage of zo- en zoveel honderdduizenden euro voor onderzoek ter beschikking te stellen?.
Dan nog een ander impopulair thema: Waarom praten wij niet over het beperken van de reismogelijkheden? In andere landen gebeurt dat toch ook. Er zijn landen die beperkingen van de inreismogelijkheden hebben verordend. Waarom doen wij dat niet? Waarom kunnen vliegtuigen van mijn Duitse luchtvaartmaatschappij en van andere luchtvaartmaatschappijen nog steeds de hele wereld afreizen? Er is niets bekend over de wijze waarop het virus wordt overgedragen. Wij hebben geen idee hoe lang de incubatietijd is. Zitten wij wel op de goede weg? Waarom praten wij niet rechtuit over quarantainemogelijkheden? Dat zou pas een verantwoorde aanpak zijn. Wat de lidstaten en ook de Commissie echter gedaan hebben, vind ik onvoldoende en ook onverantwoordelijk. Ik keur dat bij deze dan ook af en zou graag willen dat degenen die op dit vlak verantwoordelijk zijn, ten opzichte van de Europese burgers hierover ook verantwoording afleggen.
Maaten (ELDR).
 Voorzitter, ik dank de minister voor zijn uitleg. De vergadering van de Raad vond natuurlijk plaats in een tijd dat geruchten en speculaties over SARS geweldig grote vormen aannamen. Het risicio voor verwarring en misverstanden over deze zeer besmettelijke ziekte neemt dan ook alarmerend toe. Maar we zien op dit moment nog steeds dat afzonderlijke lidstaten van de Unie tegenstrijdige reisadviezen geven voor de zogenaamde besmette gebieden. Hier ligt nu juist een taak voor de Unie om dit soort verwarring en misverstanden te voorkomen. Mijn land geeft bijvoorbeeld alleen negatief reisadvies voor Peking, Hongkong en de provincie Wangdong. Andere lidstaten doen dat voor alle besmette gebieden. Waarom bestaat er niet een duidelijke Europese lijn op dit punt? De Europese Unie, niet alleen de lidstaten, zou op dit punt actie moeten ondernemen. Maar dat is niet genoeg. SARS is bij uitstek een grensoverschrijdend probleem en wijst ons erop dat dit soort problemen ook bij andere besmettelijke ziekten kan ontstaan. Als we zien hoe snel SARS om zich heen heeft gegrepen, misschien nog niet in Europa maar wel elders, dan moeten we daar lessen uit trekken, niet alleen nu voor SARS.
De Raad van 6 mei riep de Commissie op het EU-optreden tegen SARS te blijven coördineren en te overwegen een plan uit te werken inzake algemene paraatheid voor overdraagbare ziekten en bedreigingen voor de volksgezondheid. Het Europees Centrum is ook weer eens genoemd. Misschien is dat op dit moment nog voldoende. Misschien is SARS inderdaad nog iets wat nog niet zover om zich heen heeft gegrepen dat stringentere maatregelen noodzakelijk zijn.
Maar wat hadden we gedaan als zoiets uit de hand loopt? Dat had ook kunnen gebeuren. Dat had al gebeurd kunnen zijn. Kijk maar naar de situatie in Toronto, toch niet een derdewereldland, maar een stad met hoogwaardige medische voorzieningen, die plotseling in de greep van SARS komt. Dat had ons ook kunnen gebeuren. Wat hadden we dan gedaan? Hadden we dan de Europese Commissie verzocht om eens wat te overleggen en te coördineren? Waren we dan bij elkaar gekomen om eens te zien wat we allemaal zouden doen? Nee, wat ontbreekt is de mogelijkheid voor de Europese Commissie om op zo'n moment crisisbeheersende maatregelen te nemen. Ik denk dat de Europese Commissie zou moeten komen met een rampenplan voor dit soort situaties, een plan waarbij we concreet op calamiteiten kunnen reageren en dan maatregelen kunnen nemen zoals de maatregelen bijvoorbeeld die onze Amerikaanse en Canadese collega's nu al treffen: in quarantaine plaatsen van personen waarbij de verdenking van besmetting bestaat, extra financiële middelen uittrekken voor de voorkoming en de verspreiding van het virus, steun voor personen die in vrijwillige of gedwongen quarantaine zitten.
De problematiek is breder. Het gaat niet alleen over SARS. Commissaris Byrne heeft het Parlement op 7 april al geïnformeerd over de mogelijkheid dat het SARS-virus is overgedragen van dieren op mensen. Kijk naar de Hongkonggriep in de vorige eeuw, de Spaanse griep in de vorige eeuw, virussen die muteren, de vogelpest nu in Nederland waar de Wereldgezondheidsorganisatie ook haar bezorgdheid heeft uitgesproken over wat er aan de hand is. Wat moeten we eraan doen?
Juist voor dit soort situaties is het noodzakelijk dat de Europese Commissie concreet, snel, crisisbeheersende maatregelen neemt. Ik verwelkom ook wat de minister daarover heeft gezegd. De rol van volksgezondheid in het Verdrag moet nu echt worden vastgelegd en versterkt.

Meijer (GUE/NGL).
Voorzitter, tegen nieuwe ziektes kunnen mensen niet vooraf door vaccinatie beschermd worden. Ze kunnen ook niet achteraf worden genezen met medicijnen. Er zijn slechts drie mogelijkheden om de gevolgen te beperken. De eerste is het indammen van de kans op besmetting. De tweede is de versterking en versnelling van het wetenschappelijk onderzoek om zo'n ziekte te voorkomen en te bestrijden. De derde is het bieden van hulp aan zieken om de kans te vergroten dat zij overleven. In de strijd tegen het oprukken van SARS, krijgt alleen die derde mogelijkheid nu volop aandacht. Ziekenhuizen worden voorbereid op de beschikbaarheid van quarantaineruimtes en beademingsapparatuur. Het is goed dat we nu al rekening houden met de mogelijkheid dat deze besmetting in Europa in ruime mate zal toeslaan maar het lijkt erop dat we ons daartoe beperken.
Met de benutting van de tweede mogelijkheid staat het er minder goed voor. In de afgelopen jaren is in verschillende lidstaten van de Europese Unie bezuinigd op wetenschappelijk onderzoek naar nieuwe ziektes. De deskundigen van nu zijn geïnteresseerde vrijwilligers die worden ontrokken aan ander medisch en biologisch onderzoek. Dat moet veranderen om nieuwe ziektes op korte termijn effectief te kunnen bestrijden en uit te roeien.
De grootste tekortkomingen zijn er op het gebied van de eerste mogelijkheid, het indammen van de verspreiding op wereldschaal. Dankzij het internationale luchtverkeer kunnen mensen vanuit Zuidoost-Azië SARS in snel tempo over grote afstanden exporteren. De controles op inkomend verkeer, op de Nederlandse luchthaven Schiphol, in grootte de vijfde luchthaven van Europa, blijkt minimaal. Passagiers afkomstig uit Zuidoost-Azië kunnen gewoon doorlopen. Het is eigenlijk een wonder dat er in Europa niet al veel meer mensen besmet zijn.
Op 7 april heb ik naar aanleiding van een verklaring van de Europese Commissie gevraagd om maatregelen tegen risico's van het inkomende luchtverkeer zonodig met een vooraf aangekondigde quarantaineverplichting voor mensen met een risicokans. Ik ben verbaasd dat op 6 mei na overleg met de Wereldgezondheidsorganisatie in de Raad is besloten om daarvan af te zien en in plaats daarvan te vertrouwen op de controles in het land van vertrek en op schriftelijke verklaringen van belanghebbenden. Laten we voorkomen dat we achteraf moeten constateren dat we ernstig hebben gefaald in het zoveel mogelijk buiten de deur houden van deze ziekte en laten we blij zijn met onze vrije pers die ons anders dan in China tijdig heeft geïnformeerd.

Mussa (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, geachte Commissieleden, dames en heren, op 7 april jongstleden hadden wij een debat over de SARScrisis om te proberen de verspreiding van het virus af te remmen, een probleem waar alle lidstaten en ook de andere landen zich zorgen over maakten.
Ik wil hier benadrukken dat de voorstellen die de UEN-Fractie toen bij de Commissie heeft ingediend, bijna volledig zijn aangenomen door een aantal lidstaten, waaronder Italië. Tijdens dat debat wees ik er onder meer op dat het virus ook kon worden overgebracht via goederen en dieren uit de geïnfecteerde landen en die toen nog niet als besmettingsbron werden beschouwd. Na die moeilijke periode van verhitte discussies tussen optimisten en pessimisten over de mogelijkheid en de noodzaak om de verspreiding van het virus af te remmen, wordt hieraan door de Europese landen inmiddels meer aandacht besteed. Ook de preventie is toegenomen. Thans echter is het moment aangebroken om de aandacht op een ander aspect te richten: het probleem dat nu geleidelijk opduikt in veel lidstaten is dat van de gezondheidszorg, namelijk de beschikbaarheid van personeel, middelen en voorzieningen om SARS-patiënten bij te staan. Het wordt tijd dat wij ons afvragen of iedere lidstaat wel over voldoende middelen beschikt en over geschikte centra voor de behandeling van virulente infectieziekten als SARS. Als dat namelijk niet het geval is, zijn alle maatregelen om de komst van die ziekte in Europa tegen te houden, bij voorbaat mislukt.
Daar komen nog de volgende problemen bij, die dan ook een prioritaire aanpak verdienen. Er is gebrek aan isolatiekamers met negatieve luchtdruk in de voornaamste ziekenhuizen van de landen van de Europese Unie, en soms zijn die er helemaal niet; deze voorzieningen zijn nodig om besmetting in de ziekenhuizen te voorkomen. Momenteel bestaat er geen mogelijkheid om hoogverdachte patiënten die isolatie weigeren in quarantaine te houden, aangezien er geen wetten bestaan die verplichten tot gedwongen opname; zoiets geldt alleen voor geestesziekten. Het zou ook zinvol zijn te denken aan speciale opleidingen. Zo moeten er nationale gezondheidsteams worden gevormd, gespecialiseerd in de behandeling van ziekten, zoals SARS, die niet kunnen worden behandeld met speciale therapieën maar alleen met ondersteunende therapieën en met tussenkomst van verschillende specialisten: longartsen, virologen, anesthesisten, reanimatiedeskundigen, internisten, dieetdeskundigen. Ook moet er verpleegkundig personeel komen dat geschikte bijstand weet te verlenen aan SARS-lijders.
Ik wil u vragen om deze virusinfectie te zien als de testcase voor Europa wat betreft de mogelijkheid van overdracht van ziekten die bij ons uitgeroeid waren maar door de globalisering terug kunnen komen, zoals ik al heb verklaard in mijn toespraak van 14 november 2001. Het Europees Parlement en in dit specifieke geval de Commissie - tot wie ik me speciaal wend - moeten lering trekken uit deze ervaringen en de gezondheidszorg een prioritaire rol toekennen.

Pannella (NI).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, op 7 mei heeft een commissaris die hier vandaag niet aanwezig is - en dat spijt me omdat ik eindelijk eens een commissaris had willen feliciteren - verklaard: op het vlak van preventie van dierepidemieën hebben wij een hypermodern systeem opgebouwd via de oprichting van een veterinair comité van deskundigen dat, en nu citeer ik, 'de scepter zwaait over iedere lidstaat, terwijl wij op het vlak van de menselijke gezondheid geen stem in het kapittel hebben?. Ik herhaal: wij hebben geen stem in het kapittel, maar de Commissie heeft trouwens tot nu toe zelfs in deze Vergadering hierover geen stem in het kapittel gehad.
Deze paradoxale situatie beantwoordt echter wel aan de huidige realiteit. Ik kan me vinden in een aantal punten die collega Mussa zojuist heeft genoemd. Maar hier voeg ik aan toe, Antonio, dat jij, zoals zovelen van ons, aanspoort tot structurele hervormingen, hervormingen van de ziekenhuizen en van de wetenschappelijke voorzieningen. Het probleem is echter dat als je structurele hervormingen wilt, daar wel eerst voor gestemd moet worden, er moet wel een echte bereidheid daartoe zijn, pas daarna kun je aan een eventuele uitvoering denken. Afgezien van het feit dat je dan ook nog de nodige steekpenningen op zak moet hebben en nog andere dingen moet ritselen. Hoe het ook zij, er is inderdaad behoefte aan richtlijnen.
Voorts houdt de hele zaak ook verband met bepaalde handelsvoorrechten. Deze hebben hier soms de functie die in totalitaire staten, vooral in communistische regimes - want de fascistische en naziregimes waren maar van korte duur - bekleed wordt door politieke en systeembelangen. Wij hebben in feite te maken met een dreigende grootschalige zoönose: met andere woorden, ziekten kunnen van dier op mens worden overgedragen. De volksgezondheid in Europa loopt ernstige risico's, die bovendien steeds groter worden, aangezien de wereld steeds verder geglobaliseerd raakt en het aantal dichtbevolkte gebieden toeneemt. En nu citeer ik weer: 'sinds een paar maanden wordt Europa getroffen door orthomyxovirusstammen die momenteel ernstige besmettingshaarden van vogelpest veroorzaken?. Er staat duidelijk 'momenteel veroorzaken?, dat wil zeggen dat die infectie momenteel heerst, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad. Hier in Europa hebben wij momenteel te kampen met een reeks uiterst ernstige gevallen van vogelpest, maar het gevaar daarvan is vaak gewoon weggewuifd. Waarom eigenlijk? Om de grote export van levensmiddelen geen strobreed in de weg te leggen! Als wij massaal willen gaan inenten, dan heeft dat natuurlijk de nodige invloed op de uitvoer van die levensmiddelen. Daarom vond men het beter om stamping out toe te passen, door hele veestapels te ruimen: 25 miljoen dieren alleen al in Nederland en Belgie! Het is waar dat die dieren ons een dollar per dag kosten - geld dat wij soms niet overhebben voor de wereld en zelfs niet voor onze werklozen - maar het is ook waar dat ook de ruimingen gesubsidieerd worden.
Wij hebben dus een situatie waarin wij niet veel specifieks weten. Zo weet ik na al die jaren niet eens zeker wat de relatie is tussen HIV en aids. We kunnen alleen maar zeggen dat de infectiedeskundigen vrezen dat er in de komende herfst een ware virusexplosie komt nog afgezien van de seizoensgebonden uitbraak. Bedenkt u even dat er in Italië alleen al met de Spaanse griep 600.000 doden zijn gevallen, dat is net zoveel als in een wereldoorlog. Laten we dus gauw maatregelen nemen! Dit is geen Europa, maar een uitblijven van Europa!

Podestà (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, sinds minder dan twee maanden ontvangen wij berichten over de verspreiding van deze ziekte en er zijn nu al meer dan 7000 gevallen bekend, meer dan 500 doden en meer dan twintig geïnfecteerden in de lidstaten van de Unie.
Mijnheer de minister, de Buitengewone Raad, waar de Italiaanse minister van volksgezondheid, professor Sirchia, om had gevraagd, heeft geen minimum resultaten opgeleverd, maar minimale en onbevredigende resultaten. Er werd voorgesteld om binnen een termijn van twee maanden medische controleposten in de luchthavens te organiseren, om passagiers te controleren die naar de risico-landen vertrekken, dat wil zeggen mensen die naar China, Hongkong en andere gebieden terugkeren waar de epidemie heerst. Bovendien heeft de Buitengewone Raad besloten tot oprichting van een Europees coördinatiecentrum om gezondheidscrises het hoofd te bieden. Het centrum zou pas in 2005 in werking treden.
Nu vind ik dat men, ondanks de verzoeken die vooral van Italië en Spanje zijn gekomen, een zuiver economische logica heeft gevolgd. U heeft gezegd, mijnheer de minister, dat de economie en de samenleving anders in een lastig parket komen. Eerlijk gezegd geloven wij dat de gezondheid van de burgers wel wat meer waard is dan een zuiver economisch belang dat ook nog voor een korte termijn geldt. Volgens ons mag er wel rekening worden gehouden met de economische kant van de zaak, maar deze mag toch echt niet de voorrang krijgen boven de gezondheid van de burgers.
Mevrouw Roth-Behrendt heeft terecht opgemerkt dat wij helemaal niets van die ziekte afweten en dat is de waarheid, maar wij hebben ook niet gezorgd voor een uniforme en doeltreffende filter op Europese schaal. De heer Pannella heeft een paradoxale situatie aan de kaak gesteld: wij zijn toegerust met een hypermodern stelsel voor de preventie van dierepidemieën, maar voor de mens is er niets. Alles blijft nog in handen van de afzonderlijke landen, die de voorrang geven aan economische aspecten boven de gezondheid van de burgers.
Er is beweerd dat de Spaanse griep honderdduizenden slachtoffers heeft gemaakt. Nee hoor, beste vrienden, die griep heeft meer dan twintig miljoen slachtoffers veroorzaakt. En in recentere tijden heeft de Aziatische griep in 1957 een miljoen mensenlevens gekost, terwijl de Hongkong-griep in 1968 700.000 mensenlevens eiste. Ik vraag me af wat wij eigenlijk doen om het risico van een epidemie te controleren. Wat gebeurt er als er een epidemie uitbreekt in landen als die van Afrika of in India, waarvan de gezondheidsstelsels absoluut niet in staat zijn om ook maar minimale controles uit te voeren, als men bedenkt dat een stad als Toronto al helemaal met de handen in het haar zat.
Ik geloof dus, mijnheer de minister, dat de Raad en de Commissie een ander register moeten opentrekken, de besluitvorming moet sneller worden en er moet een ander beleid voor de bescherming van de gezondheid van de burgers komen.

Malliori (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, SARS is een van de zoveelste gevallen die ons eraan herinneren hoe noodzakelijk gecoördineerd optreden op het gebied van de volksgezondheid is.
Er kan van preventie, controle en tijdig optreden in geval van onder meer besmettelijke ziekten geen sprake zijn als wij niet de voorwaarden scheppen voor communautaire samenwerking. Deze is absoluut noodzakelijk, zeer zeker nu de Unie gaat uitbreiden en de burgers zich steeds gemakkelijker en sneller verplaatsen.
Het verheugt mij dat alle collega's die tot nu toe het woord hebben gevoerd zich unaniem voor een dergelijke coördinatie hebben uitgesproken. Dat was in het verleden anders. Net als milieuproblemen kennen ook besmettelijke ziekten geen grenzen. Epidemieën als SARS vereisen transparantie en onmiddellijke voorlichting, efficiënt werkende bewakingssystemen en gezondheidsstelsels die niet worden belemmerd door bureaucratie en voor het openbaar belang optimale diensten kunnen verlenen.
De Wereldgezondheidsorganisatie speelt hier een essentiële rol. Daarom is er ook een efficiënte samenwerking tot stand gebracht tussen de WHO, de Commissie en de lidstaten. Hierbij zij erop gewezen dat dankzij de op communautair niveau genomen maatregelen de uitbreiding van de ziekte kon worden beperkt, en wat nog belangrijker is: tot nu toe heeft zich in geen enkele lidstaat een geval met dodelijk afloop voorgedaan.
Wat de Buitengewone Raad van vorige week betreft, is het mijns inziens zeer belangrijk dat de Raad heeft gepleit voor de oprichting van een speciale deskundigengroep voor SARS, die tot taak zal hebben gemeenschappelijke programma's en raadgevingen op te stellen voor de gezondheidsmaatregelen in heel Europa en voor informatieverstrekking over de tot nu toe genomen maatregelen en de desbetreffende resultaten. Ook is het noodzakelijk de getroffen gebieden alle noodzakelijke hulp te bieden. De controle bij vertrek uit een land moet net zo goed, of zelfs nog beter zijn dan bij binnenkomst, en daarvoor moeten alle administratieve en wetenschappelijke instrumenten worden gebruikt.
Ik moet evenwel, mijnheer de Voorzitter, duidelijk maken dat ik mij ongerust maak over de tot nu toe genomen maatregelen. Ik vraag mij af of deze volstaan. Daarom zou het goed zijn indien de Commissie haar invloed liet gelden in die richting. Tot slot wil ik het Grieks voorzitterschap bedanken voor zijn gevoeligheid en paraatheid, die tot uiting kwamen in de bijeenroeping van de Buitengewone Raad.

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, SARS maakt de mensen zenuwachtig. Er is al een aantal keren gezegd dat er heel veel onzekerheid bestaat en dat maakt de kwestie uiteraard alleen maar nog moeilijker. Ik zou hier een persoonlijke kanttekening bij willen maken. Een deel van mijn gezin moet binnenkort beroepsmatig naar China. Dat is een situatie waarmee veel gezinnen in Europa geconfronteerd worden en wij kunnen daaromtrent eigenlijk geen sluitend advies geven. Dat maakt het allemaal natuurlijk erg problematisch.
Ik wil nog even verder gaan op het sleutelwoord China. Wij moeten er duidelijk op wijzen dat de Chinese regering volledig tekortgeschoten is in haar aanpak van SARS. Zij heeft de kwestie eerst gebagatelliseerd en verdoezeld om daarna vervolgens - in ieder geval gedeeltelijk - overactief te reageren, tot aan maatregelen die in een politiestaat niet zouden misstaan. Daaruit blijkt voor mij wederom dat een dictatuur niet adequaat kan inspelen op de uitdagingen waar de moderne samenleving mee geconfronteerd wordt. Dat is een van de vele redenen waarom wij ons sterk moeten blijven maken voor de mensenrechten en democratie in China.
Wat gebeurt er nu in Europa? Ik wil de heer Stefanis, fungerend voorzitter van de Raad, bedanken dat de kwestie-SARS op de agenda van de Raad van ministers is gezet. Mijn dank gaat ook uit naar de heer Sirchia en de heer Mattei omdat zij dit initiatief zo actief hebben gesteund. De uitkomst is uiteraard niet wat wij ervan verwacht hadden, maar het is belangrijk dat het onderwerp is opgepakt en misschien hebben wij bij de volgende Raad meer succes.
Wij kennen in Europa een interne markt. Volgens mij is het nu weer een geschikt moment om erop te wijzen dat een interne markt alleen maar kan functioneren en optimaal van de bijbehorende voordelen kan profiteren, indien er ook rekening wordt gehouden met aspecten buiten het beperkte kader van de economische situatie. Daar kunnen veel voorbeelden van gegeven worden en de volksgezondheid is slechts het volgende voorbeeld in de rij. Er zijn mensen in mijn land die van mening zijn dat Europa geen bevoegdheden moet hebben wat de bescherming van de volksgezondheid betreft. Naar mijn idee hebben wij echter voor de bestrijding van besmettelijke ziekten en in verband met bioterrorisme wel degelijk extra bevoegdheden voor de Europese Unie nodig. Ik heb dit probleem al met commissaris Byrne en met andere leden in de Conventie besproken. De heer Brok, voorzitter van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten in de Conventie, heeft deze discussie ook gevolgd en hij is ook van mening dat wij op dit vlak extra bevoegdheden nodig hebben.
Extra bevoegdheden zijn overigens geen wondermiddel. Wij kunnen de huidige crisis niet naar een debat in de Conventie verschuiven. Wij moeten nu heel nauwkeurig analyseren welke adequate maatregelen wij op dit moment al kunnen treffen. Zoals mevrouw Roth-Behrendt al aangaf, zou het een goede zaak zijn om op zeer korte termijn onderzoeksmiddelen te mobiliseren. De opmerking van de heer Maaten dat wij uniforme reisadviezen nodig hebben, is ook terecht. Ik ben van mening dat deze maatregelen snel genomen moeten worden, maar dat wij tegelijkertijd ook in de Conventie het juiste signaal moeten geven.

Stihler (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, SARS is voor de EU en voor de toetredende landen een grote uitdaging en, zoals de minister zojuist zei, weten we nog altijd niet waardoor het virus wordt veroorzaakt. Terwijl het aantal dodelijke slachtoffers wereldwijd stijgt en het aantal besmettingen in China toeneemt, hebben zich ook in de EU enkele gevallen voorgedaan, hoewel de ziekte hier in hoge mate onder controle lijkt. Toch is het zo dat 6 procent van de mensen die met SARS besmet raken zal overlijden. Ik wil hier als voorbeeld één overlevende noemen: dokter Henry Likyuen Chan was pas 34 jaar oud, maar had hoge koorts, hoestte de longen uit zijn lijf en alleen al onder de douche gaan ondervond hij als het lopen van een marathon.
Het idee van een Europees centrum voor ziektebestrijding en -preventie, dat lijkt op het Amerikaanse centrum in Atlanta, is niet nieuw en wordt al bevorderd via het volksgezondheidsprogramma. Dat is zeker een stap op weg naar betere coördinatie. Het zal echter tot 2005 duren voor een dergelijk centrum is opgericht en functioneert. Is dat geen mosterd na de maaltijd? Het kan de juiste stap zijn voor de toekomst, maar dan is het wel zeer belangrijk dat de Raad open kaart speelt over de extra middelen die hij aan het centrum ter beschikking zal stellen, niet alleen voor de aanpak van SARS, maar ook voor kwesties rond tbc, pokken en bioterrorisme.
Een gezamenlijk EU-beleid op het terrein van de volksgezondheid kan een grote toegevoegde waarde hebben, maar daar hangt altijd een prijskaartje aan en daar moeten we open over zijn. Mevrouw Roth-Behrendt en de heer Liese hebben het al over het onderzoeksaspect gehad en ook ik heb begrepen dat het geld hiervoor beschikbaar wordt gesteld via het DG Onderzoek. Het is belangrijk dat hierover duidelijkheid wordt verschaft en misschien zou de minister ons hier iets meer over kunnen vertellen. Zoals bekend, en zoals hij ook heeft verklaard, is de bron van dit vreselijke gemuteerde virus nog steeds niet achterhaald en moeten we meer te weten komen over de oorzaken ervan.
Jammer genoeg is SARS een realiteit en zijn we er nog niet vanaf. We kunnen van alles doen via onderzoek, vroegtijdige waarschuwingssystemen, centra voor ziektebestrijding, voorlichting en informatie, maar dan nog moet dit een waarschuwingssignaal zijn voor iedereen die betrokken is bij de volksgezondheid. We zullen in de toekomst binnen de EU en wereldwijd samen moeten werken ter bescherming van de volksgezondheid en we moeten er serieus over nadenken hoe we dat gaan doen.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
 Voorzitter, SARS mag dan in de politiek geen nieuwe hype vormen, het is het wel voor onze burgers. De manier waarop de Raad en de Europese Commissie afgelopen week gereageerd hebben was, denk ik, adequaat. Echter, wij, degenen die weten wat er mogelijkerwijze wel had moeten gebeuren, waren terecht teleurgesteld. Het is waar, op ons Europees continent zijn er nog geen doden te betreuren door SARS. Maar dat betekent niet - en dat leek er een beetje op - dat op dit moment dan ook alles in orde is, en mijn collega's Roth-Behrendt, Maaten en Liese hebben dat ook aangegeven. We weten namelijk veel te weinig over het ontstaan, de overdracht. We hebben geen kennis over de vaccins. Dat is alles wat destijds op die bijeenkomst van de Raad is blijven liggen. Ik betreur dat.
Het tweede dat ik betreur, is dat er afgesproken is om geen extra maatregelen te nemen tot het controleren van iedereen die uit een vliegtuig komt, want dat zou een schijnzekerheid zijn. Wat zie ik? Daags erna is de Italiaanse regering bezig deze maatregelen wel uit te vaardigen. Welke zekerheid kan ik de burgers dan bieden? Ik denk dat dat ook de achtergrond van veel kritiek van mijn collega's is.
Als tweede element wil ik het zesde actieprogramma volksgezondheid noemen. Dat programma stoelde op twee zaken, te weten rapid alert en preventie. Wat moet ik nu eigenlijk vaststellen? Dat de Commissie ons erop wijst voor het eerst toch iets gedaan te hebben op het gebied van gezondheid, al valt het niet onder haar competentie. Ten aanzien hiervan merk ik op dat de Commissie die competentie eigenlijk al via dat zesde actieprogramma had.
Dan kom ik bij de opmerkingen van collega Jules Maaten, mevrouw Roth-Behrendt en de heer Trakatellis die zeggen: waarom worden er niet onmiddellijk extra gelden vrijgemaakt om de verbanden op te sporen, om vaccins te maken, om iets te doen. Voorzitter, dat betekent dat we naar mijn mening toch tekort geschoten zijn en dat wij nu onmiddellijk moeten proberen om de problemen en de onbekendheid, niet alleen bij SARS, maar alles wat nog tot ons komt beter te begeleiden, beter op te sporen, alerter te reageren zoals we het in het zesde actieprogramma hebben vastgelegd. Maar, Voorzitter, denk ook eens aan de competenties op het gebied van de volksgezondheid. Meer dan ooit zijn die nodig.

Corbey (PSE).
 Voorzitter, minister Stefanis, twee Nederlandse ziekenhuiswerkers die in China werkzaam waren zijn na terugkomst in Nederland vrijwillig in quarantaine gegaan. Hun verantwoordelijkheidsbesef zou een voorbeeld voor de Nederlandse autoriteiten maar ook voor de Europese autoriteiten moeten zijn. De maatregelen tegen SARS zijn ontoereikend. Helaas is er op dit moment geen andere conclusie mogelijk. SARS is een ziekte waarvan de risico's en de gevaren nog grotendeels onbekend zijn. Het sterftecijfer werd aanvankelijk geschat op 4 procent, nu zijn er al schattingen van 19 procent. Besmetting zou aanvankelijk alleen via de lucht plaatsvinden. Nu blijkt het virus op diverse andere manieren het menselijk lichaam binnen te dringen. We moeten zo zorgvuldig mogelijk omgaan met SARS.
Ten eerste, en het is al vaker gezegd, moet er een gezamenlijke actie komen. Vertrouwen in de overheid is van belang. Het kan niet zijn dat het ene land volhoudt dat er eigenlijk niets aan de hand is en dat het andere land de quarantaine verplicht stelt, dat schept geen vertrouwen. Er moeten ook gezamenlijke reisadviezen komen want er is wel degelijk iets aan de hand.
Ten tweede moeten de maatregelen natuurlijk overtuigend zijn. De ziekte bleek ernstiger en besmettelijker dan gedacht werd. Het traceren van personen die besmettingshaarden kunnen zijn, is goed. Maar natuurlijk is onze eerste opdracht te voorkomen dat binnen de Europese Unie besmetting optreedt. Italië heeft groot gelijk om quarantaine verplicht te stellen voor mensen die uit risicogebieden komen. Natuurlijk heeft iedereen ook gelijk die zegt dat draconische maatregelen geen definitieve bescherming bieden, maar daarmee is het nog geen schijnzekerheid zoals wel gesuggereerd wordt. Deze maatregelen helpen om het aantal besmettingshaarden terug te dringen. Paniek voorkom je door adequate maatregelen te nemen en niet door net te doen alsof er niets aan de hand is.
Voorzitter, de Europese Unie en de lidstaten moeten nu verantwoordelijkheid nemen. In Griekenland en Finland zijn ook gevallen van SARS gesignaleerd. Het kan niet zo zijn dat quarantaine een individuele beslissing is van verantwoordelijke mensen. Laat het verantwoordelijkheidsgevoel van sommige ziekenhuiswerkers tot voorbeeld strekken.
Tot slot, minister Stefanis u hebt het in dit debat gehoord dat er een heel grote consensus rond een strengere en duidelijker aanpak is. Wat gaat u met de uitkomst van dit debat doen?

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, alles wijst erop dat SARS zal blijven bestaan. In de ontwikkelde westerse landen lijkt de situatie vooralsnog onder controle, maar voor de arme ontwikkelingslanden kan het een nieuwe grote plaag worden. Een plaag die direct en via economische gevolgen voor meer armoede, ellende en doden zal zorgen. De epidemie bedreigt nu al de toch al geringe economische groei in de Aziatische landen en door de reflexwerking de hele wereldeconomie. Wij moeten ons ook voorbereiden op een grote behoefte aan humanitaire hulp.
De epidemie duurt nog maar acht weken, maar één ding is zeker: de beleidsmakers spelen een centrale rol. De stabiliteit en orde in de wereld moeten zeker worden gesteld, want dat is voor gezondheidszorgstelsels en preventie van doorslaggevend belang.
In Finland is slechts één geval van SARS geconstateerd: het gaat om een persoon die ziek werd, nadat hij uit Toronto was teruggekeerd. Een hoge ambtenaar van de gezondheidszorg in Canada heeft zich echter gehaast de mogelijkheid van besmetting te betwisten. Zo stond in een bericht in het blad Toronto Star onder meer dat het idioot was te beweren dat iemand in Canada zou zijn besmet, tenzij die persoon erin geslaagd was een SARS-patiënt in quarantaine in het ziekenhuis op te zoeken. Dergelijke uitspraken brengen mij de houding van de leiders in het voormalige Oostblok weer levendig voor de geest: 'Bij ons zijn ziektes niet besmettelijk?. Het is ongelooflijk dat de Canadese gezondheidsinstanties zich in een kinderachtige prestigestrijd storten over wat de herkomst van de ziekte is.
Een dergelijke houding is in niemands belang. Als er gevallen van besmetting worden geconstateerd, moeten de gezondheidsinstanties iets anders te doen hebben dan het beschermen van het bedrijfsleven en het toerisme in het land. Dit toont op algemeen niveau aan hoe slecht de autoriteiten in de westerse landen geestelijk zijn voorbereid op de verspreiding van nieuwe gevaarlijke besmettelijke ziektes. De buitengewone vergadering van de ministers van Volksgezondheid van de EU-lidstaten was met haar aanbevelingen tot het nemen van maatregelen een belangrijke eerste stap, maar wij verwachten meer. Wat besmettelijke ziektes betreft heeft de Europese Unie meer bevoegdheden nodig.
Nog een detail in de situatie omtrent SARS verdient commentaar: Italië was ontevreden over de besluitvorming van de Raad aangaande de maatregelen met betrekking tot de bestrijding van SARS en besloot zich tijdelijk terug te trekken uit het Schengen-Akkoord om zelf de gezondheidstoestand van mensen die het land in komen te onderzoeken. Of het besluit van Italië nu noodzakelijk was of een overdreven reactie, het toont in ieder geval aan hoe flexibel onderlinge EU-overeenkomsten in uitzonderingsgevallen kunnen zijn als een lidstaat in staat is aannemelijk te maken dat hij zich er niet aan hoeft te houden. De Europese Unie is wat dit betreft met een goed cijfer voor deze praktijktest geslaagd.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, er zijn op het moment twee zaken die aanleiding geven tot angst: de constatering dat er geen vaccin bestaat tegen het ontdekte virus en de vrees dat de autoriteiten, zowel op nationaal als Europees niveau, niet opgewassen zijn tegen een virus dat zich niets aantrekt van grenzen. Er bestaat immers geen enkel virus dat zich iets gelegen laat liggen aan ideeën als subsidiariteit, proportionaliteit en territorialiteit. Het verspreidt zich immers willekeurig. Daarom moeten de lidstaten afstappen van het idee dat ze hun bevolking beschermen door pal te staan voor een begrip als soevereiniteit, of van het idee dat ze hun economieën beschermen door voor subsidiariteit en proportionaliteit te pleiten.
Het is belangrijk dat we het voorstel van de commissaris voor een centrum voor besmettelijke ziekten steunen, maar we moeten erop aandringen dat elke lidstaat van tevoren geld beschikbaar stelt voor dit centrum. Het is immers onzinnig om ervoor te zorgen dat we op de lange termijn kunnen beschikken over een organisatie die zich zal bezighouden met het bestrijden van besmettelijke ziekten, als die vervolgens niet over voldoende middelen kan beschikken om efficiënt te functioneren.
Wat ik vandaag nog niet gehoord heb - misschien heb ik het gemist doordat ik wat te laat was voor de openingstoespraak van de fungerend voorzitter - is of er vooruitgang is geboekt met betrekking tot het vinden van een vaccin. Ik weet wel dat er sprake was van vooruitgang wat betreft de identificatie van het virus, maar hoe staat het met de ontwikkeling van een vaccin voor ons?
Ik weet dat er in Griekenland zorgen bestaan over de Olympische Spelen, die voor 2004 op het programma staan, en dat er verschillende discussies woeden over deze zaak. In mijn land, Ierland, vinden in juni van dit jaar de Special Olympics plaats, waaraan zo'n zevenduizend sporters uit 166 verschillende landen zullen meedoen. Vijfhonderd van de zevenduizend deelnemers zullen afkomstig zijn uit landen die getroffen zijn door SARS. Er bestaan in Ierland uiteraard zorgen over SARS, vooral in die steden waar de betreffende sporters zullen worden ondergebracht. U zult mij zeker niet horen pleiten voor een verbod op de Special Olympics. Ik wil juist dat ze doorgaan, maar ik wil tegelijkertijd mensen kunnen geruststellen dat er passende maatregelen worden genomen, zowel op Europees als op nationaal niveau, die voorkomen dat het SARS-virus zich verder verspreidt.

Stefanis
Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun zeer interessante vragen en ik zal proberen daar een antwoord op te geven. Ik kan echter niet gedetailleerd ingaan op alle vragen want naar ik heb begrepen is mijn spreektijd beperkt. Ik zal echter mijn best doen.
Wat is ten eerste de huidige stand van zaken wat SARS betreft? Zoals wij van de Commissie en ook van mevrouw Brundtland - die het probleem vanuit een internationale invalshoek beziet - hebben vernomen is het virus nu weliswaar geïdentificeerd, en wel in een recordtijd in vergelijking met het verleden, en staat de moleculaire identiteit van het virus nu vast, maar is er geen grote vooruitgang geboekt op het gebied van de geschiedenis van het virus of de overdracht van het virus, en bestaat er momenteel ook geen uitzicht op een efficiënt vaccin voor de preventie van de ziekte. Evenmin beschikken wij over medicijnen waarmee wij dit virus kunnen bestrijden. Bijgevolg kan men de patiënten enkel een onderhoudsbehandeling geven. In ieder geval is het noodzakelijk dat de zieken geïsoleerd worden gehouden zodat zij het virus niet kunnen doorgeven en geen ziekenhuisinfecties ontstaan. Dit is een voor alle landen noodzakelijke maatregel. Er is ook een aanbeveling gedaan aan alle landen die geen kamers met negatieve luchtdruk hebben, om deze in te richten. Deze behoren tot de fundamentele maatregelen die moeten worden genomen om de overbrenging van het virus te beteugelen en ziekenhuisinfecties te voorkomen.
Ik wil iets preciseren in verband met de gevallen in Nederland en Griekenland. In Griekenland hebben wij sedert gisteren een verdacht geval. Er bestaat nog geen zekerheid want het onderzoek is nog gaande. Het is echter een feit dat er elders in Europa wel zekere gevallen zijn alhoewel, zoals gezegd, tot nu toe gelukkig geen doden zijn gevallen. Het verheugt mij dat er een brede consensus bestaat over de noodzaak prioriteit toe te kennen aan de volksgezondheid en deze haar beslag te doen vinden in niet alleen het Verdrag van de Europese Unie maar meer algemeen in alle activiteiten van de Unie. De heer Pannella zei dat het absurd was - en het is inderdaad absurd - dat wij in de Unie wel bescherming hebben tegen dierenziekten maar niet tegen bedreigingen van de menselijke gezondheid. Daaraan moet hoe dan ook wat worden gedaan via de Conventie, maar er zouden misschien ook nu al gemeenschappelijke activiteiten kunnen worden ontplooid op dit gebied. Wij hebben nu een dergelijk perspectief en als voorzitterschap stemmen wij zonder meer in met het voorstel van de Commissie om een centrum voor ziektebewaking en -preventie op te richten. Het mag daarbij echter niet alleen gaan om besmettelijke ziekten, daar er ook andere belangrijke ziekten zijn die net zoveel schade aanrichten als besmettelijke ziekten. Met andere woorden wij moeten iets dergelijks hebben als het Centre of Disease Control van de Verenigde Staten.
Ik wil kort iets zeggen over hetgeen men van deze Buitengewone Raad had kunnen verwachten en over hetgeen uiteindelijk uit de bus is gekomen. Mijns inziens is het in eerste instantie heel positief dat deze Raad heeft plaatsgevonden. Door de longziekte SARS is de volksgezondheid in het middelpunt van de belangstelling van niet alleen de ministers maar heel de publieke opinie in Europa komen te staan.
Ten tweede moest een tekst worden opgesteld met voor iedereen aanvaardbare conclusies. Daarom was het niet meer dan normaal dat in deze tekst geen averechtse meningen konden worden opgenomen. Deze tekst was de vrucht van een compromis. Daarin zijn evenwel aanbevelingen gedaan voor een aantal belangrijke maatregelen, bijvoorbeeld voor vliegreizen. Net als de Wereldgezondheidsorganisatie hebben wij de klemtoon gelegd op controle bij vertrek, op de uitgangspunten. Dat betekent echter niet dat hier bij ons geen controle hoeft plaats te vinden. De Commissie en de Raad hebben een zekere controle aanbevolen, een administratieve maar geen gezondheids- of medische controle zoals de Italiaanse minister, de heer Sirchia, wilde.
Hoeveel controle wij echter ook verrichten bij binnenkomst, één ding mogen wij niet uit het oog verliezen: wij hebben te maken met een virus met een incubatietijd van tien dagen en daarom zal welke controle dan ook slechts beperkt efficiënt zijn, want de mensen die binnenkomen zijn gezond. Bijna alle gevallen die zich in andere landen dan de sterkst getroffen landen - China, Hongkong, Singapore - hebben voorgedaan betroffen mensen die bij binnenkomst gezond waren en pas later symptomen vertoonden. Controle bij binnenkomst zal bijgevolg het risico dat het virus binnenkomt beperken maar niet geheel teniet kunnen doen. Er zijn talrijke vraagstukken aangestipt maar iedereen was het er mee eens dat het noodzakelijk is een gemeenschappelijk Europees beleid te voeren voor dit vraagstuk en meer in het algemeen de gezondheid.
Het voorzitterschap is van mening dat elke lidstaat uitgaande van zijn specifieke interne omstandigheden en van zijn opvattingen over en zijn inschatting van de van buiten komende gevaren de gepaste maatregelen moet nemen. Bepaalde maatregelen moeten echter gemeenschappelijk zijn voor alle lidstaten van de Europese Unie. Met name moet echter worden gezorgd voor coördinatie van tenminste de voorlichting. Een gemeenschappelijk voorlichtingscentrum, zoals dit is ingesteld met het netwerk voor verplichte melding van alle mogelijke gevallen, is mijns inziens een belangrijke stap vooruit, daar wij daarmee een epidemiologisch overzicht krijgen aan de hand waarvan dan bepaalde maatregelen kunnen worden genomen.
Wat het onderzoek betreft stemt het voorzitterschap in met een zo sterk mogelijke ondersteuning van de onderzoeksinspanningen op Europees vlak. Afgezien van hetgeen wij reeds in DG XII hebben, moet er een gemeenschappelijk, eventueel speciaal fonds worden ingesteld om het hoofd te kunnen bieden aan buitengewone omstandigheden. Wij mogen niet vergeten dat onderzoek vooral door universiteiten en grote farmaceutische ondernemingen wordt gedaan. Het lijdt echter anderzijds geen enkele twijfel dat er ook Europees gerichte onderzoeksinspanningen moeten worden ondernomen.
Een ander vraagstuk betreft de hulp aan de door het virus getroffen gebieden, opdat zij de noodzakelijke maatregelen kunnen treffen. De heer Liese zei dat als China de gevallen tijdig had gemeld wij misschien nooit in deze situatie verzeild waren geraakt. Dat moet voor ons allen een les zijn, want het is nu wel duidelijk geworden dat er hier geen grenzen zijn en wat er ook in de wereld gebeurt, gemeld moet worden. Er moet een meldingscentrum zijn. De Wereldgezondheidsorganisatie is weliswaar zo'n instantie maar er moeten ook op regionaal vlak dergelijke centra zijn. Ook zal melding noodzakelijk zijn aan het bewakingsnetwerk van de Europese Unie.
Ik zou tot slot meer algemeen willen zeggen dat tijdens de Raad van 6 mei een goed begin is gemaakt. Op 2 juni hebben wij de gewone bijeenkomst van de Raad. Tegen die tijd zullen wij over meer gegevens beschikken en daar rekening mee kunnen houden. Ook zullen wij rekening houden met de opmerkingen van de geachte leden van het Europees Parlement. Mijns inziens zullen de landen van de Europese Unie dan beter in staat zijn gecoördineerde en concrete maatregelen te nemen op Europees niveau.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0140/2003) van mevrouw Gill, namens de Begrotingscommissie, over de raming van het Europees Parlement voor het begrotingsjaar 2004 (2003/2016(BUD)).

Gill (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen van de gelegenheid gebruik maken de waarnemers te verwelkomen. Het doet mij deugd ze hier in Straatsburg te zien. We hebben het binnen de Begrotingscommissie in vele vergaderingen gehad over de aanwezigheid van waarnemers. Het is goed dat ze hier aanwezig zijn om dit belangrijke debat mee te maken. Dit is een van de eerste kwesties op het terrein van de begroting die hen direct aangaat. Verder wil ik ook al mijn collega's en het secretariaat van het DG Begroting bedanken voor hun inspanningen en samenwerking bij het opstellen van deze raming.
Het jaar 2004 is een speciaal jaar: het is het jaar van de uitbreiding, een verkiezingsjaar en, als we ons mogen laten leiden door het verkiezingsresultaat van 1999, ook het laatste zittingsjaar voor meer dan 56 procent van de parlementsleden. Al deze factoren zullen aanzienlijke politieke, structurele en begrotingstechnische gevolgen hebben. Derhalve zijn met deze raming voor 2004 enkele belangrijke veranderingen gemoeid, wat het vaststellen van de begrotingsmiddelen net weer iets ingewikkelder maakt.
Bovenop de uitdagingen die de uitbreiding en de verkiezingen met zich mee brengen wordt het Parlement zelf in 2004 ook nog eens geconfronteerd met aanzienlijke veranderingen, zoals het mogelijk aannemen van een nieuw Statuut van de leden, de uitbreiding van het totaal aantal afgevaardigden, de herziening van het Statuut van de ambtenaren en de hervorming van zijn administratieve structuur, die moet leiden tot betere ondersteuning van de leden. De exacte gevolgen van een aantal van deze veranderingen voor de begroting zijn nog niet vastgesteld en zijn dan ook nog niet volledig opgenomen in deze raming. Zij moeten tijdens de eerste lezing van de begroting voor 2004 in de herfst in overweging worden genomen.
Toch wil ik op een aantal zaken die ik zojuist genoemd heb wat dieper ingaan. Ten eerste, het Statuut van de leden: Ik hoop van ganser harte dat we volgend jaar een functionerend Statuut van de leden hebben. Het gebrek aan transparantie met betrekking tot het reiskostenstelsel en het algemene onkostenstelsel ondermijnt de geloofwaardigheid van dit Parlement meer dan welke andere factor dan ook. Daarom wil ik dit Parlement met klem verzoeken zijn uiterste best te doen om de kredieten die hiervoor in de reserve zijn geplaatst ook daadwerkelijk voor dat doel te gebruiken.
Nu ik het toch over extraatjes en privileges heb, wil ik ook even verwijzen naar het amendement van de PPE/DE-Fractie over de uitbreiding van de ziektekostenverzekering naar oud-leden. Ik ben stomverbaasd dat juist de rechtervleugel van de Britse conservatieven dit amendement heeft ingediend. Zij beweren immers altijd dit soort profiteursgedrag te vuur en te zwaard te bestrijden. Maar kijk eens wat ze doen: ze laten dit principe volledig varen en vragen om een uitbreiding van deze verzekering, terwijl zo'n uitbreiding totaal niet te rechtvaardigen is, er slechts een handjevol leden van profiteert op kosten van de belastingbetaler en een dergelijke uitbreiding ook nog eens buitengewoon moeilijk is uit te voeren. Het is nog teleurstellender dat de quaestoren aan alle leden een e-mail hebben gestuurd waarin zij hun vragen om toch vooral vóór dit amendement te stemmen. Het is een grof schandaal. Ik vraag me werkelijk af hoe de heer Balfe en anderen deze specifieke uitgavenpost tegenover hun kiezers kunnen verantwoorden. Het Bureau had hierover ernstige bedenkingen, heeft hiervoor geen kredieten opgenomen en heeft het amendement, op juridische gronden, terugverwezen.
Er spelen rond deze kwestie ook belangrijke begrotingsaspecten. We kunnen niet simpelweg kijken naar de directe gevolgen van een dergelijke maatregel, maar moeten ook onderzoeken wat zoiets op lange termijn zou kunnen gaan kosten. Het zou een zeer dure aangelegenheid kunnen worden. Het is niet alleen onverstandig om in te stemmen met een speciale regeling voor leden die niet terugkeren in dit Parlement, die door allerlei andere oud-parlementsleden op diverse juridische gronden zou kunnen worden aangevochten, maar het is ook moreel verwerpelijk deze richting in te slaan. Daarom raad ik het Parlement aan om tegen paragraaf 3 van mijn verslag te stemmen, of om het amendement dat is ingediend door de Verts/ALE-Fractie te steunen. Laten we onszelf niks wijsmaken. Deze twee kwesties zijn meer dan alleen technische, interne zaken; ze zullen in vele landen door de pers worden opgepikt en daarin breed worden uitgemeten, niet alleen tot aan de verkiezingen van volgend jaar, maar nog vele jaren lang.
De verkiezingen van volgend jaar zullen - los van het enorme verloop van leden van dit Parlement in combinatie met de stijging van het totaal aantal leden met eenvijfde - een van de grootste overgangen betekenen in de geschiedenis van dit Parlement. Hoewel we voorbereidingen hebben getroffen in onze fysieke omgeving en op het gebied van taal, in de vergaderzalen, enzovoorts, zijn er vele belangrijke kwesties op het gebied van voorlichting, communicatie en IT-strategieën blijven liggen. We moeten ervoor zorgen dat we het argument van het democratisch tekort weerleggen als het gaat om onze eigen invloed op de wetgeving. Daarom is de opkomst bij de verkiezingen, voor ons, van het allerhoogste belang.
We moeten meer ondernemen om de burgers bewust te maken van het werk van het Parlement, om hun interesse in ons werk te vergroten en om ervoor te zorgen dat de politieke participatie toeneemt. Ik vind derhalve ons voorlichtingsbeleid van cruciaal belang. Ik weet dat het Bureau een verslag heeft aangenomen over de voorlichtings- en communicatieactiviteiten met het oog op de komende Europese verkiezingen, maar dat is te weinig ambitieus en innovatief. We moeten nu al met duidelijke strategieën en plannen komen, willen die nog enig effect sorteren. Dat is overigens niet alleen de rol van het Parlement.
Ik zeg de Commissie onomwonden dat ik teleurgesteld ben over het feit dat de interinstitutionele werkgroep geen enkele vooruitgang heeft weten te boeken. Deze is er namelijk niet in geslaagd onze belangrijkste prioriteiten en boodschappen aan de burgers over te brengen. De Commissie en de lidstaten hebben ons hierbij in de steek gelaten. Ik verzoek ze dringend om gezamenlijk op te treden om op dit terrein meer vooruitgang te boeken.
Terwijl een van onze belangrijkste doelstellingen de afgelopen jaren geweest is om de kloof met de burger te dichten, is onze technologie ergens in de 20e eeuw blijven hangen. Het lijkt erop dat ons voorlichtings- en communicatiebeleid zich met een schildpadachtige traagheid ontwikkelt, terwijl onze kosten daar alvast als een haas op vooruit rennen. Het Parlement geeft in vergelijking met de andere instellingen een van de hoogste bedragen uit aan IT. Kan iemand me dan uitleggen waarom europarl geen ultramoderne website is, of zelfs maar bijzonder gebruiksvriendelijk of waarom we slechts beperkte toegang hebben tot technologische en video-compositingfaciliteiten? Wat is er met dat geld gebeurd?
Aan de andere kant ben ik blij dat we eindelijk vooruitgang boeken op het gebied van internet broadcasting. Ik geloof dat onze verrichtingen in dit Parlement vandaag ook live via internet worden uitgezonden. Verder hangen er hier tijdelijke meertalige informatieschermen in de parlementsgebouwen. Dat is een belangrijke stap voorwaarts aan de vooravond van de uitbreiding van volgend jaar mei. Toch moeten we in verband met andere zaken, zoals de kantines, het milieu in Brussel, de toegankelijkheid van de gebouwen en de autodienst veel ambitieuzer zijn.
In het kader hiervan juich ik de pogingen van de administratie en het Bureau toe om niet alleen het personeelsbeleid van het Parlement te moderniseren, maar ook de manier waarop we met personeelszaken omgaan. We moeten personeelszaken niet langer als een puur administratieve aangelegenheid zien, maar op dit terrein een moderne, strategische en toekomstgerichte vorm van personeelsmanagement ontwikkelen. Daarbij moeten we onderkennen dat de informatietechnologie onze manier van werken en de manier waarop we naar onze administratie kijken heeft veranderd.
Hoewel dit geen grote gevolgen zal hebben voor de begroting voor 2004, wil ik de secretaris-generaal aansporen zijn pogingen op dit terrein vooral te blijven voortzetten. Ik weet dat er diverse buitengewoon moeilijke beslissingen genomen moeten worden die van invloed zullen zijn op de lijst van het aantal ambten, maar het is belangrijk dat we ons blijven ontwikkelen en we blijven bekijken hoe we onze personele middelen het best kunnen inzetten.
Dat brengt mij op de begrotingsdiscipline. Als we daadwerkelijk betekenis aan dit begrip willen geven, dan moeten we streven naar meer rationalisatie en minder zware managementstructuren en moeten we de koe bij de horens vatten wat betreft de kwestie van de meertaligheid teneinde de doelmatigheid op een aantal terreinen te verbeteren. Het Parlement moet dit beleid blijven doorvoeren om zo de Europese belastingbetaler zoveel mogelijk waar voor zijn geld te geven en daarbij zo efficiënt mogelijk gebruik te maken van de beschikbare middelen in de huidige begroting. We kunnen mensen van buiten er immers alleen van overtuigen dat we begrotingsdiscipline betrachten door intern het goede voorbeeld te geven. We kunnen dit doel bereiken door onze begroting beter te presenteren en de transparantie ervan te vergroten. Toch is er maar weinig bewijs dat erop lijkt te duiden dat bepaalde verzoeken die van onze kant komen, serieus genomen worden. We hebben hier te maken met de klassieke situatie dat ideeën de kop worden ingedrukt, niet doordat ze worden onderdrukt, maar juist doordat ze volstrekt worden genegeerd.
Er zijn nog twee belangrijke terreinen die ik even kort wil noemen: we moeten de presentatie en de verantwoording voor de begroting op alle terreinen verbeteren, en dat geldt dus ook voor de fracties.
Tot slot zal ik voor we met de stemming beginnen een technische aanpassing aankondigen, namelijk dat we overeenstemming hebben bereikt met de Raad over het aanpassen van de financiële vooruitzichten. Daardoor is de zin in de tekst die daarnaar verwijst overbodig geworden.

Dover (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik onderschrijf het feit dat deze begroting voor het Parlement en de andere instellingen inderdaad een zeer belangrijke zaak is. Met de uitbreiding moeten we uiterst zorgvuldig afwegen of we ons geld wel op de beste manier besteden, en dat geldt over de hele linie. Ik zou graag eerst twee gedetailleerde zaken behandelen, alvorens in te gaan op de kwestie van de ziektekostenverzekering.
Van de autodienst wordt vaak misbruik gemaakt en we moeten er zeker voor zorgen dat deze zeer nauwlettend in de gaten wordt gehouden. Wat betreft talen, technologie en internet moeten we onze diensten uitbreiden om ervoor te zorgen dat we efficiënter kunnen opereren en ons geld altijd op de beste manier besteden. Met betrekking tot personeelszaken hebben wij als PPE/DE-Fractie ons al ingespannen om bepaalde verwachtingen te temperen. Het gaat dan om de medewerkers van de ondervoorzitters, die, door een collectieve opwaardering, een aanzienlijke extra kostenpost zouden gaan vormen in de orde van grootte van enkele honderdduizenden euro's. Wij willen ervoor zorgen dat er opwaarderingen plaatsvinden die in overeenstemming zijn met het bevorderingsbeleid in de diensten van het Parlement, maar we zullen niet toestaan dat er zich dit soort snelle opwaarderingen voordoen die onherroepelijk hadden geleid tot enorme extra kosten voor de komende één of twee jaar.
Verder zullen we ervoor zorgen dat er geen medewerkers komen om de commissievoorzitters te assisteren. Wij achten dat namelijk niet noodzakelijk. Ook zullen we het aantal medewerkers dat de quaestoren assisteert scherp in de gaten houden.
Ik zou graag zien dat amendement 7 wordt aangenomen. Hierdoor wordt namelijk een deel van de schade die in eerdere versies van het verslag van Neena Gill is aangericht, ongedaan gemaakt. Het amendement betreft de Vereniging van voormalige afgevaardigden van het Europees Parlement. Deze vereniging heeft al de vereiste verslagen opgesteld, maar moet ook in juni nog vergaderen en dat past niet binnen onze begrotingskalender. Het is niet aan ons om hen te bekritiseren en ik hoop dan ook dat we amendement 7 kunnen aannemen, waarin overigens het besluit van het Bureau met betrekking tot de kosten van de vergaderingen van deze vereniging wordt onderschreven. De vereniging houdt de voormalige afgevaardigden immers perfect op de hoogte.
Ik ben nu toegekomen aan een omstreden punt, dat al aan de orde is gesteld, en het amendement van de Groenen over de ziektekostenverzekering. Als wij als parlementsleden geen voorzorgsmaatregelen zouden treffen voor het geval onze leden ziek worden, dan zouden we volgens mij onze plicht verzaken. We dienen er immers voor te zorgen dat onze zware taken, zoals het vele reizen, de langdurige debatten en discussies en de volle programma's in onze regio's en landen overal in de Europese Unie hun weerslag vinden in een passende ziektekostenverzekering, die goed functioneert en kostendekkend is. Ik wil paragraaf 3 graag volledig voorlezen om aan te tonen dat het hier niet gaat om een definitieve beslissing, maar slechts om de bereidheid deze zaak opnieuw te bekijken.
Ik citeer: '...is bereid te overwegen kredieten op te nemen om het huidige ziekteverzekeringsstelsel naar gewezen leden uit te breiden en verwacht dat te zijner tijd nader uitgewerkte voorstellen worden voorgelegd?.
Ik wil hierbij nog benadrukken dat zodra het Statuut van de leden er is, zoals reeds is gezegd, dit punt daar waarschijnlijk in wordt opgenomen. De definitieve beslissing daarover ligt bij het Bureau van dit Parlement. Ik zeg alleen maar dat wij, als Begrotingscommissie, de noodzakelijke stappen moeten nemen om ervoor te zorgen dat we wat speelruimte hebben, en dat we de cijfers in de komende maanden in overweging zullen nemen.
Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mevrouw Neena Gill hartelijke bedanken voor haar uitstekende raming van de inkomsten en uitgaven van het Europees Parlement voor het jaar 2004.
Het presenteren van een raming voor 2004 is moeilijk, omdat in dat jaar verkiezingen voor het Europees Parlement worden gehouden en de Europese Unie zich uitbreidt. Bij parlementsverkiezingen wordt gewoonlijk de helft van de afgevaardigden vervangen, de komende keer misschien zelfs meer, aangezien het aantal zetels van de oude lidstaten met 56 afneemt. Tegelijkertijd krijgen wij 162 nieuwe afgevaardigden uit de nieuwe lidstaten. Deze beide factoren verhogen de uitgaven van het Parlement en zorgen voor onzekerheid in de ramingen.
Er wordt naar gestreefd het aandeel van het Parlement in de huishoudelijke uitgaven onder de twintig procent te houden. Die doelstelling is ambitieus, omdat het de bedoeling is voor de uitgaven nog 46 miljoen euro te begroten voor het Statuut voor de leden. Die uitgavenpost is nieuw. Daarom kan het overschrijden van het plafond met dit bedrag gerechtvaardigd zijn, omdat daardoor in feite geen wijziging wordt gebracht in de oude kostenverdeling tussen de Europese Unie en de lidstaten, want de lidstaten zijn tot nu toe voor de bezoldigingen verantwoordelijk geweest.
De rapporteur probeert de diensten voor de leden te verbeteren in de kernactiviteiten, dus de taken die te maken hebben met wetgeving en begroting. Dat zwaartepunt is juist. Ook wil de rapporteur dat de vergadertijden beter op elkaar afgestemd worden om overlapping te voorkomen. Dat brengt onder andere de kosten omlaag doordat tegelijkertijd het aantal benodigde tolken wordt verminderd, wat vooral de vertolkingsregelingen voor de nieuwe lidstaten vergemakkelijkt. Dan zal het voor de leden ook gemakkelijker worden deel te nemen aan het werk van al hun commissies. Daarom moet de doelmatigheid van de kiesdistrictweken in de toekomst nauwkeuriger geëvalueerd worden.
In dit verband moet men echter bedenkingen hebben over het verlenen van nieuwe gunsten aan de leden. Er zijn bijvoorbeeld geen mogelijkheden voor het uitbreiden van de vervoersdiensten, in ieder geval niet voordat de definitieve ervaringen met de andere nieuwe uitgaven bekend zijn.
Het uitbreiden van het ziektekostenverzekeringsstelsel naar oud-leden lijkt niet gerechtvaardigd en mijn fractie steunt dat niet. Alle lidstaten hebben bij de betaling van de bezoldigingen steeds de verantwoordelijkheid voor de sociale zekerheid van hun oud-leden op zich genomen. Dat het Parlement het ziektekostenverzekeringsstelsel op de huidige leden toepast is zeker gerechtvaardigd, omdat de huidige leden buiten hun eigen land werken en het om gezondheidszorg bij de uitoefening van beroepsactiviteiten gaat. Maar voor oud-leden geldt die motivering niet, het zou slechts weer om een nieuw, enigszins verborgen voorrecht gaan.
De meertaligheid zal in het Parlement toenemen als het aantal officiële talen van elf naar twintig groeit. Dat betekent dat de dubbele vertolking toeneemt. Er moet uitgezocht worden of we speciale verplichtingen kunnen invoeren om een aantal talen rechtstreeks in de grote talen, zoals het Engels, Frans en Duits kunnen laten vertalen, zodat de meeste leden van het Parlement naar een interventie kunnen luisteren waaraan slechts één tolk te pas is gekomen.

Buitenweg (Verts/ALE).
 Voorzitter, ook ik wil Neena Gill heel erg bedanken voor al het werk dat zij al heeft gestoken in dit verslag. Zij heeft het tot de kern van haar werk gemaakt om de belastingbetaler value for money te willen geven, en daarin wil ik haar heel erg steunen.
Een van de meest controversiele punten, zoals ook gebleken is uit dit debat, zijn de ziektekosten. Ik hoop toch nog echt Den Dover over te kunnen halen om de ziektekostenverzekering niet te gaan uitbreiden naar oud-leden. Want waarom is dat nu echt fout? Nu zullen de kosten en daar heeft Neena Gill al het één en ander over gezegd nog beperkt zijn, maar in de loop der jaren zullen die kosten natuurlijk enorm gaan toenemen. Maar goed, dat is een financiële kant van de zaak.
Er is echter ook een principiële kant van de zaak, die de heer Virrankoski al heeft aangeraakt. Totdat wij een Statuut van de leden hebben, is het zo dat europarlementariërs hetzelfde salaris krijgen als de parlementsleden in hun land van herkomst. Het Hof van Justitie heeft besloten dat pensioenen en ziektekosten allemaal onder de noemer salaris vallen. Ik ben het er al niet mee eens dat de huidige parlementsleden die ziektekostenverzekering krijgen, want ik denk dat dat een extraatje bovenop het salaris is. Maar om dit extraatje nu te gaan uitbreiden is echt onacceptabel, dat is gewoon ouderwets graaien in de Europese kas en dat moeten we niet doen. Op het moment dat wij een Europees Statuut hebben, hebben wij een andere zaak en dan gaan wij er nog eens over praten. Tot die tijd is er gewoon geen kwestie van dat wij daarmee kunnen instemmen.
Voorzitter, nu wij het toch over verspilling hebben, moet ik ineens aan de stad Straatsburg denken. Dat brengt me erop dat wij vorige keer tijdens het stemmen over het vergaderrooster, hier democratisch hebben besloten dat er volgend jaar maar tien zittingen in Straatsburg zullen zijn. Nu weet ik wel dat er een hele trukendoos zal worden opengebroken om te zorgen dat het er alsnog weer elf of twaalf gaan worden, maar tot die tijd bestaat dat democratische besluit dat er maar tien zittingen gepland zijn. Ik stel dan ook voor dat de Voorzitter of de rapporteur morgen overweging G feitelijk corrigeert. Bij G moet namelijk staan dat er volgend jaar geen elf zittingen maar tien zittingen hier in Straatsburg zijn gepland, zoals besloten door deze plenaire.

Turchi (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil allereerst onze collega's uit de landen begroeten die geen kandidaat meer zijn maar ook nog niet volwaardig lid. Het verheugt ons hen in ons midden te hebben, nu ze aan het eind zijn gekomen van een traject dat lang was, soms ook moeilijk, maar gelukkig volledig het gewenste doel heeft bereikt.
Het voorontwerp van begroting dat vandaag door de Commissie is ingediend, is uiteraard een atypisch ontwerp, want het is verdeeld in twee aparte delen: het eerste zal op 1 januari 2004 in werking treden voor de vijftien huidige lidstaten; het tweede gaat vanaf 1 mei 2004 van start, voor de Unie met vijfentwintig leden. Het is dus niet zo simpel daar een oordeel over te geven. Er zijn een paar politieke aspecten die naar mijn gevoel niet onderschat mogen worden: in de eerste plaats, het eeuwige probleem van de betalingskredieten. Met 100,6 miljard euro komt het volume van de uitgaven neer op een verhoging van amper 3,3 procent vergeleken met de begroting van 2003, een begroting die overigens uitsluitend betrekking had op het Europa van de vijftien. Deze bescheiden verhoging laat zich verklaren door een vermindering van het volume van de uitgaven voor de Europese Unie van de Vijftien met ongeveer 2 procent.
Dit alles lijkt me absurd. De Commissie is namelijk niet alleen geenszins van plan om eindelijk te proberen een oplossing te vinden voor het probleem van de RAL's, dat jarenlang een van de prioriteiten van ons Parlement is geweest, maar bovendien presenteert zij een ontwerp dat de basis legt om precies dezelfde situatie te krijgen met de landen die vanaf 2004 zullen toetreden.
En dan is er nog de kwestie van rubriek 3. De verhoging van het plafond, die het Parlement in de wacht heeft gesleept, was een belangrijk resultaat: wij kunnen daarmee in alle rust een paar bijzonder gevoelige beleidssegmenten financieren. Toch is dat naar mijn gevoel niet voldoende. Als wij echt een politieke Unie willen, een oriëntatiepunt voor alle politieke krachten in dit Parlement - en dat willen wij allemaal wel - dan moeten wij die Unie ook de kans geven om te werken, dus de middelen leveren om onze doelstellingen tot een goed einde te brengen.

Van Dam (EDD).
 Mijnheer de Voorzitter, in grote lijnen kunnen wij het grondige verslag van collega Gill steunen. Het pleidooi voor een strenge begrotingsdiscipline door het Europees Parlement onderschrijven wij van harte.
Gelet op de komende uitbreiding zal het Europees Parlement zich meer dan ooit moeten toeleggen op zijn kernactiviteiten. De primaire taak van dit Huis, het controleren van de Europese Commissie dient prioriteit te krijgen naast de verantwoordelijkheid voor wetgeving waar het Parlement medebeslissend is. Verslagen en resoluties die buiten deze scope vallen, behoren minder agendatijd en inspanning van personeel te vergen.
Een belangrijk thema in dit verslag betreft de meertaligheid van het Europees Parlement. De verscheidenheid als wezenskenmerk van de Europese culturen komt in het bestaan van veel talen tot uitdrukking. De toegankelijkheid en verstaanbaarheid van het Europese politieke debat voor burgers uit alle lidstaten is beslissend voor de kwaliteit van de democratie. Uiteraard laat dit onverlet dat we kritisch kijken naar de uitgaven voor meertaligheid. Het Bureau van het Parlement zou eens moeten nagaan of de omvang van de vertaal- en tolkendienst per taal wel is afgestemd op de werkelijke behoefte. De werkdruk per taal moet evenredig zijn verdeeld. Ik heb de indruk dat deze per taal nogal uiteenloopt en zeker niet evenredig is met het aantal leden die een taal spreken. Zo heb ik bijvoorbeeld begrepen dat in dit Huis de mate van gebruik van het Nederlands en van het Italiaans van dezelfde grootorde zijn. Eventuele overcapaciteit moet geschrapt of herverdeeld worden.
Een ander punt, Voorzitter, betreft het zeer hoge gemiddelde salarisniveau van ambtenaren in dienst bij het Parlement. In de wijze van salariëring schuilen elementen die sterk stammen uit de beginperiode en die thans niet meer valabel zijn. De salarissen van de ambtelijke staf behoren zich redelijk te verhouden met de schadeloosstellingen die de parlementsleden ontvangen waarbij ik moet opmerken dat het Statuut van de leden nog steeds niet in zicht is. Een blamage, zowel voor de Raad als voor het Parlement.
Nauw daarmee verbonden zijn de reiskosten. Een thema waarvoor kiezers veel belangstelling hebben. Het belang van scherpere en zo objectief mogelijke criteria voor vergoedingen is evident. Gelet op de ervaringen in de huidige zittingsperiode zou dit Huis de zittingsweken in Straatburg kritisch moeten heroverwegen. Mede gelet op de extra kosten die dat met zich meebrengt zonder dat er extra resultaten tegenover staan.

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mevrouw Gill feliciteren met het uitstekende verslag dat zij heeft gepresenteerd. Ik ben het volledig eens met de kern van haar betoog en van haar voorstellen met betrekking tot deze tussenfase voor de begroting van het Parlement. Ik feliciteer haar in het bijzonder omdat zij het gebruik van de nieuwe technologieën sterk wil aanmoedigen, zowel in onze instelling als in de andere, met name met het oog op de uitbreiding.
Dames en heren, mevrouw Gill, aanwezige vrienden, ik wil u op het hart drukken morgen het amendement aan te nemen dat nu juist deze nieuwe technologieën als onderwerp heeft. Het betreft een amendement dat wij samen met de groenen en met mevrouw Buitenweg hebben ingediend en dat met een nipte meerderheid in de commissie is goedgekeurd.
Waar gaat het om? Onze instelling eerbiedigt het beginsel van de openbaarheid van de debatten. Onze publieke tribune is vandaag voor de helft gevuld. Daar zijn wij blij mee, omdat we ons zo minder alleen voelen. In totaal zijn er hier echter 150, misschien 200 personen, terwijl Europa na de uitbreiding 300 tot 350 miljoen inwoners zal tellen. Wij hebben het internet tot onze beschikking, een geweldig hulpmiddel dat wij niet voor informatie in strikte zin of voor publiciteit moeten gebruiken, maar dat als werkinstrument voor belangstellenden kan fungeren.
Wat wij helemaal niet wisten, mevrouw Gill, is dat deze plenaire vergadering rechtstreeks op het internet wordt uitgezonden. Wat vragen wij? Wij vragen net als u om het gebruik van de nieuwe technologieën en dus van het internet te stimuleren, zodat iedereen desgewenst thuis onze plenaire vergadering kan volgen.
Maar waarom zou dat ook niet kunnen gelden voor onze parlementaire commissies? Sommige mensen zijn geïnteresseerd in onze debatten over het milieu. Ze zouden deze op het internet kunnen volgen. Zo veel kost dat niet. U hebt reeds een bedrag voor de nieuwe technologieën in de begroting van 2004 vastgelegd. In dit amendement vragen wij het Parlement om via een proef na te gaan wat de kosten zijn van uitzending van de commissievergaderingen op het internet. Zoals gezegd, het gaat er niet om zeer belangrijke nieuwsfeiten voor het voetlicht te brengen, maar onze dagelijkse werkzaamheden bekendheid te geven. Wij denken dat de kosten erg laag zijn (in andere parlementen heeft men hier al ervaring mee). Op de universiteiten en elders zijn er immers altijd mensen die belangstelling hebben voor al onze debatten, wat het onderwerp ook is. Dit is mijn aanbeveling voor morgen en ik wil mevrouw Gill nogmaals gelukwensen met haar verslag.

Stenmarck (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Gill bedanken voor het werk dat zij in de Begroting 2004 heeft gestoken. Dat is een omvangrijk, belangrijk en tijdrovend werk, want er wachten ons zeer grote en belangrijke taken. Toen ik een jaar geleden begrotingsrapporteur was, stelde ik vast dat er in de praktijk drie prioriteiten lagen. Ten eerste de voorbereidingen voor de aanstaande uitbreiding, die toen onzekerder was dan nu het geval is. Ten tweede ging het om de noodzakelijke institutionele hervormingen. Deze hervormingen zijn vandaag nog even belangrijk als ze toen waren. En ten derde de noodzaak om dit alles binnen de begrotingskaders te verwezenlijken. 
In dit verband gaven we het Parlement en de andere instellingen een jaar geleden de mogelijkheid voor een langetermijnbeleid op financieel gebied, vooral door middel van de frontloading die vorig najaar werd doorgevoerd. De prioriteiten zouden dan in cijfers worden omgezet, en de berekeningen zouden in euro's en centen worden uitgedrukt. De situatie is een jaar later nog precies zo.
Toen de Europese Raad van Kopenhagen in december vorig jaar besloot tot een big bang, vonden waarschijnlijk velen van ons dat een van de allermooiste momenten uit de hele geschiedenis van de EU, namelijk het moment waarop besloten werd dat nog tien landen vóór de volgende verkiezingen voor het Europees Parlement in 2004 lid zouden worden. Dat besluit is gevolgd door besluiten die dit Parlement op 9 april heeft genomen, door de ondertekening van het Toetredingsverdrag in Athene een week later, en door een aantal succesvolle volksreferenda, het meest recente in Litouwen. Dat stelt buitengewoon hoge eisen aan met name de democratisch gekozen parlementen van Europa. Geen van onze uitdagingen is zo groot als deze. We hebben het grote genoegen gehad om 162 waarnemers te verwelkomen uit alle kandidaat-landen die hun onderhandelingen tot een succesvol einde hebben gebracht. Dit alles geschiedt volgens het tijdschema dat wij een jaar geleden bediscussieerd hebben.
Dat de EU en het Europees Parlement deze taak moeten volbrengen is natuurlijk vanzelfsprekend voor ons allen die de hereniging van Europa als de allerbelangrijkste opgave zien. Dat geldt natuurlijk vooral voor de huidige generatie politici. Het was dan ook niet moeilijk om ons te scharen achter het merendeel van de door mevrouw Gill ingediende voorstellen. Ik wil echter één woord van waarschuwing laten horen. We moeten steeds aan onze prioriteiten blijven denken! We zien soms de neiging van zowel rapporteurs als andere leden, om er ook andere aspecten bij te betrekken. Dat brengt het gevaar met zich mee dat de begroting moeilijk binnen de begrotingskaders kan worden gehouden. In een dergelijke situatie is vastbeslotenheid van de kant van beide begrotingsautoriteiten vereist. Ik hoop tenminste dat het Parlement en de Raad dit jaar op tijd tot overeenkomst komen, net zoals we dat een jaar geleden deden.

Titford (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, zoals in dit verslag terecht wordt opgemerkt is volgend jaar een verkiezingsjaar. We zullen dan opnieuw onze electoraten vragen om te gaan stemmen voor hun afgevaardigden in het Europees Parlement. Diegenen die herkozen willen worden zullen ongetwijfeld een stem op hun persoon proberen te rechtvaardigen op basis van hun staat van dienst en nieuwe gegadigden zullen uiteraard beweren dat zij een beter alternatief zijn. Als ik dit verslag bekijk, dan valt vooral de formulering 'waar voor zijn geld? me op. Hoeveel aankomende leden van het Europees Parlement zullen dat wel niet in hun programma hebben opgenomen? Wij hanteren als vuistregel dat ieder Brits lid van het Parlement de Britse belastingbetalers zo'n 1,2 miljoen per jaar kost - in Britse ponden uiteraard - oftewel bijna honderd miljoen pond per jaar voor alle Britse afgevaardigden samen.
Als we het echter hebben over 'waar voor zijn geld?, dan moet dat niet alleen relatief bekeken worden, met ander woorden of een bepaald lid in vergelijking tot een ander de belastingbetaler meer 'waar voor zijn geld? biedt, maar ook vergelijkend: waaraan we dat geld ook hadden kunnen besteden. Gezien de grote zorgen die er in het Verenigd Koninkrijk bestaan ten aanzien van de gezondheidszorg, zou een mogelijke vergelijking die met de kosten voor medische zorg kunnen zijn. Voor de kosten van onze nationale vertegenwoordiging zouden we een groot opleidingsziekenhuis kunnen laten draaien plus van apparatuur en personeel voorzien - en dan zou er zelfs nog wat overblijven. Een andere interessante vergelijking is dat het geld dat de Britse belastingbetalers uitgeven aan hun parlementsleden voldoende zou zijn om de volledige bedrijfskosten van de politiemacht van een middelgroot Brits graafschap te dekken. We zouden er ook tien complete bataljons infanterie mee op de been kunnen houden. Ik vraag me af wat Groot-Brittannië meer invloed in de wereld zou geven. We zouden ons zelfs drie Eurofighters per jaar kunnen veroorloven, mocht dat toestel ooit echt in gebruik wordt genomen.
Aan de andere kant, als dit Parlement enkele van de meer waanzinnige verordeningen van de Commissie uit de wetboeken had weten te houden, zodat de toenemende lasten voor ondernemingen wat vertraagd waren, dan zou er nog een economisch argument vóór het hebben van parlementsleden geweest zijn. Maar voorzover ik kan zien, fungeert dit Parlement voornamelijk als een stempel van de Commissie en die zou ik dan weer in een kantoorboekhandel kunnen kopen voor drie pond of vijf euro, en dan zou ik een stuk goedkoper uit zijn.
Al met al heb ik dus grote moeite met de bewering dat dit Parlement of de Britse afvaardiging de belastingbetaler 'waar voor zijn geld? biedt en dat is ook de boodschap waarmee ik van plan ben naar mijn kiezers te gaan.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de indiening van het voorontwerp van algemene begroting - Begrotingsjaar 2004 - door de Commissie.
Schreyer
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, geachte rapporteurs, geachte waarnemers uit de toetredingslanden, het doet mij buitengewoon veel plezier dat ik vandaag het voorontwerp van de begroting 2004 in de nieuwe opzet aan u mag presenteren. De begroting 2004 is waarlijk een historische begroting, omdat deze begroting voor de eerste keer op 25 lidstaten betrekking heeft. Vanaf 1 mei 2004 zullen de nieuwe lidstaten aan alle steunprogramma's van de Europese begroting deelnemen. Het is tevens de eerste keer dat een uitbreiding niet op 1 januari van een bepaald jaar plaatsvindt, maar later in het jaar. Dat brengt voor de begroting speciale uitdagingen met zich mee. Van 1 januari tot eind april heeft de begroting van de EU namelijk betrekking op vijftien lidstaten, terwijl de begroting vanaf 1 mei op 25 lidstaten van toepassing is. De begrotingsplannen bevatten derhalve zowel de cijfermatige gegevens voor de EU van vijftien lidstaten als voor de uitgebreide Unie. Alle 25 lidstaten zullen echter van het begin bij het begrotingsoverleg betrokken worden.
De derde bijzonderheid is dat de begrotingshervorming voor de Europese Unie nu volledig tot haar recht kan komen. Voor de eerste keer zal de begroting namelijk op grond van beleidsterreinen worden ingedeeld, dat wil zeggen volgens het beginsel van de zogenaamde activity based budgeting. Ter informatie kan de begrotingsautoriteit echter ook nog beschikken over een begroting in de traditionele vorm. Daarnaast is er nog een nieuw werkdocument beschikbaar waarin voor elk activiteitengebied doelstellingen zijn geformuleerd die het komende jaar gerealiseerd moeten worden. Het begrotingsproces 2004 zal dus daadwerkelijk een innovatief proces zijn.
Het voorontwerp van de begroting van de Commissie is gebonden aan het kader dat met het oog op de uitbreiding opnieuw voor de financiële vooruitzichten is vastgesteld en waartoe het Europees Parlement op 9 april heeft besloten. In dat nieuwe kader zijn ook de resultaten van Kopenhagen van de onderhandelingen tussen de Raad en de kandidaat-landen geïntegreerd, evenals de resultaten van de onderhandelingen tussen de Raad en het Europees Parlement.
Ik wil vanaf deze plaats nogmaals iedereen bedanken die bij die onderhandelingen betrokken is geweest. Het is een zeer goede zaak dat vrijwel alle kwesties die in het financiële kader in verband met de uitbreiding van belang zijn, nog vóór de ondertekening van de toetredingsverdragen en het begin van het begrotingsproces 2004 opgehelderd konden worden. Daardoor konden alle beslissingen die met betrekking tot dat kader noodzakelijk waren, ook daadwerkelijk genomen worden.
Wat zijn nu de uitgangspunten van het voorontwerp van de begroting 2004? In 2004 zullen de vastleggingskredieten tot 112 miljard euro stijgen. Daarvan is 11,8 miljard bestemd voor verplichtingen in de nieuwe lidstaten. De begroting voor de Europese Unie van vijftien lidstaten zal op basis van ons voorstel echter slechts met 0,7 procent toenemen, waarbij stabiliteit en duurzame groei de voornaamste beleidsprioriteiten zijn.
De uitgaven, dat wil zeggen de betalingen, lopen in het voorstel van de Commissie in 2004 op tot 100,6 miljard euro. In vergelijking met de begroting 2003 is dat een matige stijging van 3,3 procent. Deze relatief matige stijging is mogelijk doordat de geraamde uitgaven voor de EU van vijftien lidstaten met 2 procent omlaag zijn gebracht. Dat heeft te maken met het feit dat er in de structuurfondsen het komende jaar minder betalingskredieten nodig zullen zijn dan in dit jaar, omdat de eindbetalingen voor de oude programma's in de begroting van dit jaar zijn opgenomen.
Van de door ons voorgestelde begroting van 100 miljard euro is vijf miljard euro voor de nieuwe lidstaten voorzien. Daarnaast hebben de toetredingslanden volgend jaar ook nog recht op financiële middelen in het kader van de pretoetredingsprogramma's. Dat betekent dat gewaarborgd is dat alle nieuwe lidstaten netto-ontvangers zullen zijn en dat was het uitgangspunt van de onderhandelingen.
Dan zal ik nu nader ingaan op de diverse rubrieken. De landbouwuitgaven worden op 48 miljard euro geraamd. De hervorming van het landbouwbeleid zal in 2004 overigens beperkt blijven tot enkele algemene gebieden, bijvoorbeeld de melksector. Alle andere effecten zullen pas later merkbaar worden. Van de totale omvang van 48 miljard euro is 6,5 miljard euro voor de bevordering van de plattelandsontwikkeling uitgetrokken, waarvan 1,7 miljard euro voor de nieuwe lidstaten is bestemd. Wat de nieuwe lidstaten betreft, is er met betrekking tot de landbouwbegroting in het komende jaar sprake van twee uitzonderlijke situaties. Ten eerste zal de rechtstreekse steun aan boeren in de nieuwe lidstaten pas in 2005 in de begroting doorwerken, omdat in de betreffende regelingen sprake is van een time lag. In de tweede plaats zijn er aanzienlijk meer financiële middelen nodig voor het bevorderen van de ontwikkeling van de plattelandsgebieden in de nieuwe lidstaten. In vergelijking met de EU van de vijftien lidstaten zijn de benodigde middelen zelfs onevenredig hoog. Een andere bijzonderheid is dat de programma's voor de bevordering van de plattelandsontwikkeling in de nieuwe lidstaten eigenlijk zogenaamde gesplitste uitgaven zijn. Dat besluit is een gevolg van het feit dat de administratieve capaciteit voor het uitvoeren van de programma's eerst nog opgebouwd dient te worden.
Met betrekking tot de landbouwbegroting kan ik opmerken dat de Commissie net als elk jaar ook voor de begroting 2004 in oktober een nota van wijzigingen zal overleggen. Die nota zal de dan beschikbare, meest recente ramingen over de ontwikkeling van de markt bevatten. Daarnaast zal er uiteraard ook rekening mee worden gehouden dat de euro-dollarkoers op dit moment heel beweeglijk is, wat ook van invloed is op de totale landbouwuitgaven.
De structuurfondsen spelen als zodanig een erg belangrijke rol in de uitgebreide Unie. Zij zijn immers het voornaamste instrument waarmee wij financiële steun kunnen verlenen om het economische inhaalproces te versnellen en te ondersteunen. Daarom is bij de vastleggingskredieten voor de structuurfondsen in totaal een stijging van 20,8 procent voorzien. Een groot gedeelte daarvan is bestemd voor het Cohesiefonds dat uiteraard specifieke middelen verstrekt voor de co-financiering van infrastructurele maatregelen op het gebied van vervoer en milieubescherming.
De grootste toename staat gepland voor het intern beleid, dus voor wat rubriek 3 heet. Voor deze rubriek is bij de vastleggingskredieten een totale stijging van 27 procent voorzien. Dat wordt mede veroorzaakt door het feit dat het Parlement ervoor heeft geijverd om met name op dit gebied extra speelruimte te creëren. Rubriek 3 van de begroting raakt immers alle beleidsprioriteiten: uitbreiding, stabiliteit en duurzame groei.
Enerzijds zijn er voor de nieuwe lidstaten middelen gereserveerd om de deelname aan de bestaande communautaire programma's mogelijk te maken, wat voor een deel overigens nu ook al het geval is. Anderzijds zullen in overeenstemming met de besluiten van Kopenhagen ook middelen voor geheel nieuwe programma's in de uitbreidingslanden ter beschikking worden gesteld: 317 miljoen euro voor het omzetten van het Schengen-Akkoord, dat wil zeggen voor het creëren van de benodigde voorzieningen ter bescherming van de buitengrenzen, 221 miljoen euro voor een verbetering van de administratieve capaciteiten in de toetredingslanden en 138 miljoen voor het buiten werking stellen van kerncentrales.
In totaal zijn in het voorontwerp van de begroting 2004 grote stijgingen voorzien voor de bevordering van een ruimte van veiligheid, vrijheid en rechtvaardigheid. De uitgaven voor onderzoek zullen volgend jaar eveneens toenemen en wel tot 4,8 miljard euro. Hieruit blijkt dat de doelstelling van Lissabon - de ontwikkeling van de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld - ook in de uitgebreide Unie een zeer hoge prioriteit binnen de Europese begroting heeft.
Veel steunprogramma's - zoals op het gebied van onderzoek, milieubescherming en uitwisselingen tussen jongeren, om er maar een paar te noemen - zijn meerjarenprogramma's die in het kader van de medebeslissingsprocedure zijn goedgekeurd. Dat betekent dat voor de komende jaren, dat wil zeggen voor de resterende looptijd van deze programma's, nieuwe niveaus vastgelegd moeten worden om rekening te houden met de uitbreiding. De Commissie heeft inmiddels voorstellen overlegd voor een verhoging van de middelen voor die programma's. Wij moeten ernaar streven om de besluiten over de aanpassing aan de uitbreiding zo snel mogelijk te nemen, zodat daar bij het opstellen van alle plannen rekening mee gehouden kan worden. Dat is voor de toetredingslanden namelijk van bijzonder groot belang.
De Commissie heeft daarbij de prioriteiten van het Europees Parlement in aanmerking genomen zoals deze in de standpunten van de verschillende parlementaire commissies verwoord zijn en zoals deze ook in het verslag van de heer Colom i Naval en de heer Böge opgenomen zijn.
Wat de maatregelen op het gebied van het buitenlands beleid betreft, stelt de Commissie voor om betalingsverplichtingen aan te gaan op het niveau van 2003, dat wil dus zeggen ter hoogte van bijna vijf miljard euro. Staat u mij toe om een paar aspecten hiervan nader toe te lichten. Nadat de wederopbouw voltooid is, dient de omvang van de ondersteuning van de Balkan gestabiliseerd te worden. De middelen daarvoor zijn beschikbaar. Dit zou ook een duidelijk signaal vormen dat de Europese Unie de verplichtingen nakomt die zij in deze regio op zich heeft genomen. Met het oog op een intensiever buurlandenbeleid stelt de Commissie daarnaast voor om de middelen voor het MEDA-programma met 14 procent te verhogen. De middelen voor Afghanistan zouden overeenkomstig de toezeggingen die op internationaal niveau zijn gedaan, aangepast moeten worden. Bulgarije en Roemenië bevinden zich nog in de pretoetredingsrubriek voor de landen waarmee de toetredingsonderhandelingen nog niet zijn afgerond. Alle instellingen hebben zich ertoe verbonden om deze landen meer steun te verlenen zodat hun doelstelling om in 2007 tot de Unie toe te treden ook verwezenlijkt kan worden. Voor het komende jaar is voor Bulgarije en Roemenië dan ook een verhoging van deze steun met 20 procent voorzien. Ook voor Turkije zullen de middelen in het kader van de pretoetredingsstrategie aanzienlijk worden verhoogd. Ik hoop van harte dat deze middelen ter ondersteuning van hervormingen gebruikt kunnen worden. Tot slot kan nog opgemerkt worden dat er 1,4 miljard euro aan zogenaamde ongebonden eenmalige bedragen, de cash facilities, aan de nieuwe lidstaten uitgekeerd zal worden.
De huishoudelijke uitgaven zullen aan de nieuwe eisen aangepast moeten worden. De voorstellen van de Commissie voorzien in 780 nieuwe posten voor de Commissie. Dat is in overeenstemming met het plan dat wij u vorig jaar gepresenteerd hebben. Op basis van dat plan moet een aantal doelstellingen gerealiseerd worden. Ten eerste moeten wij onze taken in verband met de uitbreiding kunnen vervullen. Ten tweede zullen wij geleidelijk ook medewerkers uit de nieuwe lidstaten in de administratie moeten opnemen en ten derde zullen wij ons moeten voorbereiden op een nog grotere talendiversiteit.
In totaal blijkt uit het voorontwerp van begroting dat er sprake is van een zeer ambitieus bestedingsprogramma. Een van de beginselen van een dergelijk voorontwerp is dat de begrotingsdiscipline gewaarborgd wordt. Het onderhavige voorstel van de Commissie voldoet aan die voorwaarde. Het door de Commissie voorgestelde voorontwerp van begroting ligt uiteindelijk 3,4 miljard euro onder het plafond voor de vastleggingskredieten en ook duidelijk onder het plafond voor de betalingskredieten. Met uitzondering van de structuurfondsen, biedt het voorontwerp van begroting op alle gebieden nog speelruimte. De begroting uitgedrukt als percentage van de economische resultaten binnen de EU, dat wil zeggen van de Europese overheidsuitgaven, zal in 2004 ten opzichte van dit jaar zelfs dalen, en wel tot minder dan 1 procent. Hieruit blijkt dat een ambitieus bestedingsprogramma en de uitbreiding enerzijds en de begrotingsdiscipline anderzijds heel goed met elkaar in evenwicht zijn te brengen.
Geachte dames en heren, wij worden geconfronteerd met een begrotingsprocedure die in de praktijk veel nieuwe aspecten zal hebben. Dat zal van iedereen grote inspanningen vergen. Dankzij de besluiten die in het verleden zijn genomen, hebben wij echter al een goed fundament gelegd. Ik denk dat alleen al het geweldige feit dat wij te maken hebben met de eerste begroting voor de uitgebreide Unie voor ons allen een stimulans zal zijn om in december een goed besluit te nemen. Ik dank u allen hartelijk!

Mulder (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de commissaris willen bedanken voor haar uiteenzetting en ik wil ook zeggen dat het mij zeer verheugt dat wij dit eerste debat over de begroting die de nieuwe landen betreft, kunnen houden in aanwezigheid van de waarnemers uit deze nieuwe landen.
De begrotingsprocedure, de commissaris heeft het al gezegd, zal voor 25 landen gelden. De doelstelling van het Parlement is - dat hebben wij uiteengezet in de richtsnoeren - om in december te kunnen stemmen over een begroting voor 25 landen, met dien verstande dat de begroting van de tien nieuwe landen pas per 1 mei van volgend jaar ingaat. Hoe dat juridisch in zijn werk zal gaan, zullen wij in de loop van het jaar moeten uitzoeken.
Activity based budgeting, de commissaris heeft het ook al genoemd, heeft vele voordelen. De commissies zullen individueel kunnen zien welke begrotingslijnen hun aangaan en hoe ze die kunnen amenderen. Ik denk dat het voor het Parlement ook belangrijk is te weten, en daar zal ik ook op wijzen, hoe dit nieuwe systeem zich verhoudt tot de vooruitzichten, want wij zullen ons toch altijd zoveel mogelijk moeten reflecteren in wat in alle categorieën in Kopenhagen is afgesproken.
Een ander algemeen punt: wij vinden het als Parlement belangrijk dat de begrotingsbevoegdheden, de begrotingsprocedure gelijke tred houdt met de wetgevingsprocedure zoals de Commissie deze in de loop van het jaar ontwikkelt.
Als ik kijk naar de richtsnoeren zoals die in maart door dit Parlement zijn aangenomen tijdens de stemming over het standpunt van het Parlement dan heeft de Commissie op het eerste gezicht wonderwel in overeenstemming met die richtsnoeren gehandeld. Het Parlement had een spaarzame begroting gevraagd. De commissaris heeft er ook al naar verwezen: de betalingskredieten zijn op het ogenblik 0,99 procent van het BNP voor 25 landen, vorig jaar was dat ook 0,99 procent maar dan voor vijftien lidstaten. Dus wat dat betreft zijn ze gelijk gebleven. Hoe het anders zal uitwerken, zullen wij allemaal bekijken in de loop van het jaar.
Het Parlement heeft dezelfde prioriteit als de Commissie: van de uitbreiding een succes maken. Het Parlement noemt in dat verband een aantal punten waaronder voornamelijk de vergroting van de administratieve capaciteit van de lidstaten. Zij moeten de plannen kunnen maken om het geld op te vangen, zij moeten ze kunnen uitvoeren en de financiële controle moet doeltreffend zijn. Wij zullen zeer zeker bekijken of de 221 miljoen die de Commissie daarvoor heeft uitgetrokken voldoende zijn.
De commissaris heeft het ook al gezegd: een groot aantal onderdelen van categorie III moet onder de medebeslissingsprocedure worden vastgesteld. Of de 2,5 miljard die de Commissie heeft voorgesteld al dan niet toereikend zijn zullen wij moeten bekijken.
Een derde punt, ook van het Parlement, is het uitwerken van de Lissabonstrategie. De Commissie wijdt een hele pagina aan wat ze allemaal kan doen. Wij zullen dat ook stuk voor stuk bekijken.
Dan kom ik tot de individuele hoofdstukken van de financiële vooruitzichten.
Landbouw. Weinig van wat het Parlement voorstelde in de richtsnoeren vinden wij op het ogenblik terug in de voorstellen van de Commissie. Het zou later nog kunnen komen. Ontwikkeling van markervaccins, verzekeringssystemen, al dat soort dingen, wij vinden het niet terug. Wij hebben genoteerd: er is 1,4 miljard marge in de begroting. Wij hopen dat het voldoende is, ook als de euro meer mocht stijgen ten opzichte van de dollar.
Structuurpolitiek. Het motto is dat wij moeten doen wat we beloofd hebben. De grote vraag is of dat mogelijk is met het huidige niveau van de betalingskredieten. Die worden niet erg sterk verhoogd. Er is nog een geweldige RAL. Hoe verhoudt zich dat? Ook dat is een aandachtspunt van het Parlement.
De grootste stijging vindt plaats, de commissaris heeft het ook al gezegd, in hoofdstuk III: de interne politiek. Versterking van de grenscontroles, de positie van Kaliningrad, aandacht voor nucleaire veiligheid en noemt u maar op. Een ding hebben wij nog niet genoemd sinds de richtsnoeren van het Parlement en sinds de begroting is gedrukt, te weten de zorgwekkende ontwikkeling van SARS overal in de wereld. Misschien moet Europa daar wat aan doen.
Hoofdstuk IV: buitenlandse politiek. De commissaris heeft er het een en ander over gezegd. Wat Afghanistan betreft zullen wij ons waarschijnlijk moeten houden aan de internationale akkoorden. Het woord Irak is nog niet gevallen. Wat verwacht de commissaris daarvan of wat verwachten wij daarvan? Dat zullen wij ook moeten bespreken.
Laatste punt, Voorzitter, de administratieve kosten. Een zeer sterke stijging van het personeel met 780 nieuwe posten, en ook een heel sterke stijging van de kosten voor de gebouwen. In alle categorieën, op alle beleidsterreinen zien wij een sterke stijging voor de gebouwen. Het kan niet alleen door Berlaymont komen. Waar het dan wel door komt zullen wij ook in de loop van het jaar moeten uitzoeken.
Tenslotte, categorie 7, de titel is veranderd. Wij weten nog niet precies wat het zal impliceren, wat voor openingen er nog zouden kunnen komen. Ik weet niet of dat het volgend jaar al het geval is maar het zou kunnen. We hebben de verhoging van de diverse landen Turkije, Roemenië en Bulgarije genoteerd. Ook dat zullen wij kritisch bekijken. Voorzitter, ik kan alleen maar de hoop uitspreken, net als de commissaris, dat wij tot en met december een goede samenwerking zullen hebben tussen Commissie, Raad en Parlement om tot een goede begroting voor 25 landen te komen.

Wynn (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts twee punten aan de orde stellen. Het eerste betreft het extra geld in rubriek 3 waarover we met de Raad onderhandeld hebben tijdens de laatste vergadering van het bemiddelingscomité over de afspraak die gemaakt is in Kopenhagen, die met name over de medebeslissingsprocedures ging. Ik wil de andere commissies eraan herinneren dat wij, of althans wij en de Commissie, ervoor proberen te zorgen dat er nog dit jaar aan het Parlement en de Raad een wetsvoorstel wordt voorgelegd, hopelijk tussen juli en september, zodat we de benodigde bedragen vanaf nu tot het einde van 2006 daadwerkelijk in de wetgeving kunnen opnemen. Dat houdt uiteraard in dat de commissies die betrokken zijn bij de medebeslissingsprocedures vrij snel moeten opereren zodat wij over die informatie kunnen beschikken en ervoor kunnen zorgen dat deze begroting compleet is. De reden hiervoor is dat we in juli een trialoog en een vergadering met het bemiddelingscomité en de Raad willen beleggen om het een en ander te bekrachtigen, niet alleen voor de begroting voor 2004, maar ook voor de twee andere begrotingen.
Het tweede punt waar ik op in wilde gaan heeft te maken met de manier waarop de begroting vanaf nu wordt gepresenteerd. Dit nieuwe ABB-systeem, waar het Parlement om heeft gevraagd en waar het zelfs op heeft aangedrongen, is nu door de Commissie ingevoerd. Het probleem is alleen dat we niet weten hoe we ermee om moeten gaan. Er is vorig jaar een presentatie geweest, die iedereen voor het gemak meteen vergat, en dus werd er dit jaar weer een presentatie gehouden. Nu is deze situatie echter realiteit geworden. We hebben de daadwerkelijke documenten in hun echte vorm gezien en toen bleek dat we niet weten hoe we ze moeten amenderen. Het feit dat we financiële vooruitzichten hanteren binnen bepaalde rubrieken of met bepaalde rubrieken houdt in dat we, als we het ABB-systeem gebruiken, niet weten wat de plafonds zijn binnen de verschillende rubrieken. Dus gedurende de komende twintig minuten, als we vergaderen als Begrotingscommissie, zullen de leden - we zijn immers ook maar simpele zielen - de nieuwe begroting gepresenteerd krijgen op twee manieren: ten eerste volgens het ABB-systeem waar we zelf zo op hebben aangedrongen en ten tweede op de oude manier die we in ieder geval kunnen begrijpen. We zullen moeten besluiten, wanneer het later dit jaar op stemmen aankomt, hoe we hierover gaan stemmen. Dat is een belangrijke kwestie en ik wil de Commissie bedanken dat zij de begroting op deze nieuwe manier presenteert, wat voor problemen dat ook voor ons oplevert. Ik ben ervan overtuigd dat het de transparantie zeer ten goede zal komen en dat het ons in staat zal stellen op de lange termijn een beter inzicht in de begroting te krijgen. Misschien zijn de nieuwe financiële vooruitzichten - wie weet - wel in overeenstemming met het ABB-systeem. Wie zal het zeggen?!

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de samenwerking EUROMED op het gebied van energie.

De Palacio
- (ES) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het college van commissarissen heeft vandaag een initiatief aangenomen voor de ontwikkeling van niets meer of minder dan een energienet dat zich zou moeten uitstrekken tot buiten de Euromediterrane grenzen: een trans-Euromediterraan net. Het initiatief stelt ons op drie punten voor een uitdaging.
Het eerste daarvan is het gebruik van energie als strategisch belangrijke stabiliteitsfactor in onze betrekkingen met onze buurlanden - de ring of friends, zoals voorzitter Prodi ze noemt. Daaronder vallen ook de zuidelijke Middelandse-Zeelanden.
Het tweede punt is dat wij ons acquis en de beginselen van onze interne markt als mogelijk model voor onze buren in de regio willen uitdragen, aangezien de huidige praktijk uitwijst dat zowel ons acquis als ons werkingssysteem bijdragen tot de economische ontwikkeling, de groei en het welzijn van de bevolking.
De derde uitdaging die ons in het kader van dit initiatief wacht, betreft het vaststellen van een gamma van gemeenschappelijke energienetprojecten. In het kader van die projecten kunnen wij namelijk concrete prioriteiten stellen, en zodoende de juiste voorwaarden creëren voor publieke en vooral private investeringen in de energiesector want die zullen met het oog op de toekomst door de verschillende marktdeelnemers en regeringen in de Europese Unie gedaan moeten worden.
Met deze mededeling zetten wij de eerste concrete stap sinds de positieve ontvangst van onze op initiatief van de Commissievoorzitter tot stand gekomen mededeling over het beleid tot samenwerking met onze kring van vrienden. Laten wij niet vergeten dat de conclusies van het Groenboek over energie er geen twijfel over laten bestaan dat Europa voor een continue energievoorziening aangewezen is op zijn buren.
Deze nieuwe Commissiemededeling is bedoeld als antwoord op deze drie uitdagingen, en stelt daarvoor vier concrete doelen. In de eerste plaats, de voorziening van de Europese Unie veiliger stellen, maar ook die van onze buren. In de tweede plaats, de voordelen van de interne energiemarkt van de uitgebreide Unie projecteren op een Europa dat verder reikt dan onze huidige grenzen. In de derde plaats, de modernisering van de energiesystemen in de ons omringende landen ondersteunen. En in de vierde plaats, projecten op het gebied van energie-infrastructuur mogelijk maken die beantwoorden aan de strategische belangen van de Unie.
Ik zal nu kort stilstaan bij enkele belangrijke kwesties die in deze mededeling aan de orde worden gesteld en straks vast en zeker onderwerp van het publieke debat worden, vooral wanneer het Europees Parlement zich erover uitspreekt.
Ten eerste is de geografische reikwijdte niet beperkt tot onze directe buren: het Middellandse-Zeegebied in het zuiden, en Rusland, Oekraïne en andere landen van de ring of friends in het oosten. We zullen ons in sommige gevallen namelijk ook bezighouden met partners die iets verder van ons vandaan liggen maar wel grenzen aan met ons bevriende landen. Ik heb het over Iran of landen aan de Kaspische Zee. Vanuit energieoogpunt gezien zijn die landen ontegenzeglijk van strategisch belang voor de voorziening van de Europese Unie.
Ten tweede behandelt het hoofdstuk over onze betrekkingen met Rusland alle aspecten en niet alleen die welke samenhangen met de dialoog die wij op dit moment met dat land voeren. Ik wil in dit verband wijzen op het belang van de voorstellen rond Euratom die momenteel in voorbereiding zijn en ertoe moeten leiden dat de Raad de Commissie een mandaat geeft om besprekingen te voeren over alle aspecten van energie-uitwisseling op basis van wederkerigheid en algemeen evenwicht. Dat is absoluut noodzakelijk aan de vooravond van de uitbreiding met tien landen waarvan er zeven over kerninstallaties beschikken die op slechts twee na allemaal van Russische - toen nog sovjet- - makelij zijn, en dus ontworpen zijn voor brandstof uit Rusland.
Ten derde wil ik nogmaals het cruciale belang onderstrepen van de projecten voor energie-infrastructuur en -netten die wij in overleg met deze landen vaststellen, want zo kunnen wij werken aan duidelijke doelen die wij samen met de betreffende landen hebben gesteld. Het is belangrijk dat wij binnen die samenwerking vermijden dat er een soort verlanglijstje - in het Engels zouden we zeggen een shopping list - wordt opgesteld zonder dat er prioriteiten worden gesteld op het gebied van financiën of planning.
Al die projecten zijn nu echter nog indicatief en niet bindend voor de Commissie. Of zij rijp zijn voor uitvoering zal worden bepaald aan de hand van studies en de belangstelling van de private sector, met andere woorden: de financiële haalbaarheid ervan.
De mededeling die ik u vandaag presenteer, zal volgende week officieel worden gepresenteerd op de vergadering van de ministers van Energie over EUROMED in Athene.
Ik wil dit belangrijke initiatief aangrijpen om de mededeling te steunen. Ik heb u de inhoud ervan geschetst en hoop dat u binnenkort in de gelegenheid zult zijn een en ander zorgvuldig te bestuderen, gelet op het belang ervan voor de continuïteit van de voorziening van de Europese Unie. Ook wil ik in onze omgeving komen tot een stabiliteitsplan en meer samenwerking. Die grotere samenwerking zou moeten leiden tot meer economische ontwikkeling en de toenemende invoering van onze concepten en modellen, waarbinnen doelmatig energiebeheer, milieubescherming en vergelijkbare aspecten een cruciale rol spelen.

Linkohr (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik vind dit een buitengewoon intelligent idee. Overigens moeten wij wel eerst de kans hebben om uw document te lezen om te kunnen beoordelen wat daarin nou precies wordt voorgesteld. Ik zou mij kunnen voorstellen dat wij met de landen rondom de Europese Unie verdragen afsluiten. Dat zou er dan toe moeten leiden dat alle technische onderdelen uit ons EU-Verdrag of uit onze toekomstige grondwet dan ook voor die landen gelden. Dat betekent bijvoorbeeld op energiegebied dat deze landen ook aan de liberalisering van de energiemarkt deelnemen en dat zij aan projecten voor de trans-Europese netwerken deelnemen en dergelijke. Als dat het resultaat is, vind ik dit een prima idee.
Daarbij dient zich wel een aantal vragen aan waarop u zelf al voor een deel bent ingegaan. Ten eerste, waarom is er sprake van een samenwerking met het Middellandse-Zeegebied - het onderwerp heet toch EUROMED - en niet met Rusland en andere landen? Waarom gaat het eigenlijk alleen om samenwerking op het gebied van de energie? Zijn er niet ook nog andere Verdragselementen waar wij gebruik van kunnen maken? Helaas moeten wij uit hoofde van ons Euratom-Verdrag nog steeds een onderscheid maken tussen nucleaire en niet-nucleaire activiteiten. Vermoedelijk leidt dit ertoe dat wij twee Verdragen nodig zullen hebben. Dan tot slot, maar niet in de laatste plaats, de vraag of een dergelijke samenwerking op het gebied van de mededinging - en dat is uiteindelijk toch waar het hier om draait - niet ook aangevuld zou moeten worden met een gemeenschappelijk initiatief op onderzoeksgebied, waarbij de vraag dus eigenlijk is of er financiële steun voor bepaalde projecten verleend zal worden. Ik ben benieuwd naar uw reactie. Wellicht kunt u hier vandaag al op een aantal vragen antwoord geven. Zoals gezegd, vind ik het een briljant idee, dat op bepaalde aspecten wel nog een nadere invulling behoeft. Ik ben ervan overtuigd dat wij hierover ook in dit Parlement nog verder zullen discussiëren.

De Voorzitter.
Mijnheer Linkohr, dit was dan wel geen vraag, toch heeft u een zeer belangrijke bijdrage geleverd!

De Palacio
- (ES) Mijnheer de Voorzitter, al deze elementen maken deel uit van de achterliggende strategie onze rol uit te breiden naar een grotere markt dan alleen de Europese. Dat geldt in eerste instantie voor energie, want op dat gebied kunnen wij onzes inziens voortgang maken, niet in de laatste plaats dankzij de bestaande associatieovereenkomsten met een groot deel van deze landen, zoals de twaalf in het Middellandse-Zeegebied. Uiteraard moeten wij daarbij garanderen dat dit evenwichtig gebeurt en de regels van eerlijke concurrentie voor iedereen gelden.
Energie is echter de eerste stap. De tweede is de totstandbrenging van eveneens een trans-Euromediterraan net, maar dan voor de vervoersector. Het betreffende voorstel zal ik u vóór het najaar presenteren, hoogst waarschijnlijk zelfs nog vóór de zomer. Dat net, waarin de snelle zeeroutes zijn opgenomen, omvat ook het Middellandse-Zeegebied en de buurlanden van een uitgebreide Unie.
In sommige gevallen gaat het om de cofinanciering van enkele bestaande programma's, terwijl in andere gevallen via cofinanciering eenvoudig een impuls wordt gegeven aan onderzoek naar projecten die zullen worden uitgevoerd zodra de financiële haalbaarheid ervan is aangetoond.

Linkohr (PSE).
Ik wil u niet vervelen, maar u zei dat ik geen vraag gesteld zou hebben, dus bij deze: Hoe is de reactie vanuit die landen? Hebben deze landen wel belangstelling voor een dergelijke oplossing? U heeft ongetwijfeld gesprekken gevoerd met de verschillende landen. Wellicht dat u daaromtrent nog een kleine toelichting zou kunnen geven.

De Palacio
Die belangstelling is zeker aanwezig. Zoals gezegd, zal ik deze mededeling volgende week presenteren aan alle landen in het Middellandse-Zeegebied.
Met Rusland onderhouden wij, zoals bekend, een gestructureerde dialoog over energie. Hetzelfde geldt voor andere landen, bijvoorbeeld Noorwegen, terwijl op de Balkan de hele kwestie van de elektriciteitsmarkt aan de orde is gesteld. In het laatste geval hopen wij te kunnen bereiken dat er op gasgebied eenzelfde integratie plaatsvindt. Daarnaast kan ik wijzen op de dialoog die wij voeren met alle andere landen. Die zijn juist geïnteresseerd vanwege deze algemene benadering. Deze aanpak maakt duidelijk welk doel we nastreven en moet zorgen voor de onderbouwing van de investeringen die met het oog op de toekomst nodig zijn.
Er is dus inderdaad duidelijk sprake van belangstelling, niet alleen onder de mediterrane landen - het zij nogmaals gezegd -, maar ook onder de andere landen, ook degene waarmee al een gestructureerde dialoog gaande is.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt om 17.22 uur onderbroken en om 17.30 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur (B5-0089/2003). Wij behandelen een reeks vragen aan de Commissie.
De Commissie stelt voor vraag nr. 25 van de heer Collins na de vragen nrs. 26 en 27 te behandelen. Dat zal denk ik geen problemen opleveren. Zo maken we er een logischere volgorde van.
Eerste deel
De Voorzitter.
Vraag nr. 26 van Paulo Casaca (H-0254/03):

Betreft: Storm van 11 en 12 april op de Azoren
Op 11 en 12 april jl. is de autonome regio der Azoren getroffen door een buitengewoon zware storm die enorme schade toebracht aan gebouwen en infrastructuur op de hele archipel, maar vooral een spoor van vernieling heeft achtergelaten in de landbouw.
Ik heb met mijn eigen ogen kunnen vaststellen hoe de natuurkrachten vernietigend hebben uitgehaald naar zowat alle kascultures, waarbij vooral de ananasteelt in São Miguel is getroffen. De groenten- en fruitteelt, en meer in het bijzonder de bananen, de sinaasappelen en de passievruchten, hebben ernstige schade geleden. De druiventeelt is nagenoeg helemaal vernield.
Aangezien de Azoren zeer vaak door zware stormen worden geteisterd, is in het regionale programma van de structuurfondsen, het PRODESA, voorzien in specifieke acties in geval van natuurrampen. Toch wilde ik graag een antwoord van de Europese Commissie op twee vraagstukken die in dat verband open staan.
Is de Europese Commissie bereid om bij haar besluiten over de regionale toewijzing van de reserves in verband met de programmering en de doeltreffendheid in het kader van het Communautair Bestek terdege rekening te houden met de gevolgen van de storm?
Overweegt de Commissie, naar het voorbeeld van wat is gedaan voor de centraal-Europese boeren die schade hebben geleden als gevolg van het noodweer van afgelopen zomer, de boeren op de Azoren te helpen met specifieke maatregelen die de negatieve impact op hun oogsten moeten beperken?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst zeggen dat ik de storm op de Azoren betreur. Helaas is er de laatste tijd in diverse delen van de Europese Unie schade ontstaan door natuurgeweld. Het operationele regionale programma van de structuurfondsen voorziet op sommige punten in hulpverlening voor het herstel van schade teweeggebracht door natuurkrachten als die waarop de geachte afgevaardigde doelt.
De problemen waarmee de Azoren op 11 en 12 april te kampen hebben gekregen, zijn in beginsel geen aanleiding om aanvullende middelen uit de doelmatigheidsreserve toe te wijzen. Die reserve is, zoals de geachte afgevaardigde weet, bedoeld om de doelmatigheid van de operationele programma's te verhogen. Toewijzing geschiedt op basis van door de lidstaat in overleg met de Commissie vastgestelde indicatoren. Aan de hand van die indicatoren ontstaat een beeld van de doelmatigheid, het beheer en de financiële uitvoering van de programma's en kunnen de resultaten worden afgezet tegen de programmadoelen. Zij zijn dus bedoeld om de diverse regio's in de verschillende landen binnen de Europese Unie aan te zetten zo goed en doelmatig mogelijk om te gaan met de structurele fondsen die hun ter beschikking staan.
Daarentegen kan bij het toewijzen van reserves in verband met de programmering die de lidstaat voorstelt op het moment van programmering van het Communautair Bestek rekening worden gehouden met de buitengewone behoeften van de agrarische sector op de Azoren. Er zou in dat geval een marge voor hernieuwde toewijzing van de middelen zijn. Portugal kan derhalve het voorstel doen rekening te houden met het noodweer op de Azoren, maar, nogmaals, dan wel via de reserves in verband met de programmering.
Wat betreft de mogelijkheden om de boeren te steunen, kunnen er op verzoek van de betreffende lidstaat bepaalde maatregelen worden getroffen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Zoals de geachte afgevaardigde weet, heeft de Commissie tot op heden echter nog geen mededeling of verzoek van de lidstaat of regionale autoriteiten bereikt in verband met de gebeurtenissen op de Azoren.
Indien de Commissie daarover wordt geraadpleegd, zal zij uiteraard nagaan welke maatregelen de vigerende wetgeving toelaat om de gevolgen van de storm op de Azoren het hoofd te bieden.

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de commissaris willen bedanken voor haar antwoord. Het spreekt vanzelf dat zij daarmee het standpunt van de Commissie heeft vertolkt over de rampzalige effecten van de storm die de Azoren op 11 en 12 april heeft geteisterd.
Op de eerste plaats zou ik willen opmerken dat het heel moeilijk in woorden is weer te geven wat ik die dagen met mijn eigen ogen heb gezien. Het was namelijk een zware tropische wervelstorm die omvangrijke schade heeft aangericht aan gebouwen, fruitbomen en bossen. Maar vooral omdat met die storm een invasie van zout gepaard ging, die alle lager gelegen gedeelten van de archipel volledig heeft bedekt.
Dat geldt ook voor het eiland Graciosa waar ten gevolge van een chemische reactie van het zout vrijwel alles wat er was volledig is verbrand. De hele landbouw heeft enorme schade geleden: de wijngaarden en alle tuinbouwgewassen zijn volledig verwoest. Net zoals de commissaris weet ik dat de regionale autoriteiten de Commissie nog geen verslag over deze ramp hebben doen toekomen, maar ik weet ook dat de Commissie het verslag zeer binnenkort zal krijgen. Ik neem nu echter al nota van de opmerkingen over de programmeringsreserve en van de bereidheid van de Commissie maatregelen te treffen voor de landbouw.

De Palacio
Daarop wil ik alleen zeggen dat wij die informatie afwachten, en natuurlijk al onze aandacht zullen geven.
Uit hoofde van functies die ik in het verleden heb bekleed, weet ik maar al te goed dat de landbouwsector extra gevoelig is voor natuurrampen. Zoals gezegd, verklaar ik me in dat opzicht dan ook solidair, en ik ben ervan overtuigd dat de Commissie te zijner tijd alles zal doen wat in het kader van de relevante wetgeving mogelijk is.

De Voorzitter.
Geachte afgevaardigden, ik wil u eraan herinneren dat dit een vragenuur is waarin daadwerkelijke vragen binnen een minuut gesteld moeten worden. Hierin is geen tijd voor verklaringen of debatten, maar ik begrijp dat deze zware storm nadere toelichting vereiste.

De Voorzitter.
Vraag nr. 27 van Cristina Gutiérrez-Cortines (H-0289/03):

Betreft: Lozing van koolwaterstoffen in Gibraltar
Al jarenlang worden bij Gibraltar voortdurend koolwaterstoffen in zee geloosd bij het bijtanken, en laden en lossen van schepen. De gevolgen voor het milieu en de economie van het aangrenzende Spaanse gebied, waar de bedrijvigheid hoofdzakelijk uit visserij en toerisme bestaat, zijn enorm.
Dit is echter niet het enige voorbeeld van lozing van sterk vervuilende stoffen. Maar het is wel een lozing die voor de burger zeer goed zichtbaar is en grote economische gevolgen en onberekenbare schade aan het milieu toebrengt, omdat zij gedurende een lange periode iedere normale activiteit in het vervuilde gebied onmogelijk maakt.
Wanneer zal de Commissie, gezien dit soort rampen en mede gelet op de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad inzake de vergroting van de veiligheid op zee naar aanleiding van het vergaan van de olietanker Prestige (COM/2002/0681 def.), de beoordeling voorleggen omtrent de wenselijkheid van wijziging van de geldende wetgeving en de momenteel beschikbare middelen ter bescherming van het milieu, ten einde de kans op ongelukken en daaruit voortvloeiende schade zoveel mogelijk te verkleinen?

De Palacio
Het is mevrouw Gutiérrez-Cortines en de overige geachte afgevaardigden bekend dat de Commissie op 13 december vorig jaar, na de ramp met de olietanker Prestige, een mededeling heeft aangenomen over de verhoging van de veiligheid op zee. In de tekst worden de lidstaten van de Unie herinnerd aan de noodzaak de wetgevende pakketten Erika I en Erika II vervroegd en versneld ten uitvoer te leggen en nieuwe maatregelen voor te stellen.
Die nieuwe maatregelen is kracht bijgezet tijdens de laatste Ministerraad, in maart, omdat de Commissie toen heeft besloten niet langer te wachten en is overgegaan tot toepassing van sommige in haar mededeling voorgestelde bepalingen. Dat betekent dat inmiddels alle maatregelen zijn genomen die nodig zijn voor de oprichting van het Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart: op 29 januari is de directeur benoemd en de activiteiten zijn al in gang gezet, voorlopig in Brussel omdat de definitieve zetel nog niet bekend is.
De Commissie heeft ook een begin gemaakt met het opzetten van het communautaire monitoring-, controle- en informatiesysteem voor het zeeverkeer, SafeSeaNet, en zij heeft de lidstaten gevraagd om een vervroegde uitwerking van hun nationale plannen voor de opvang van schepen in nood in toevluchtshavens of -zones. De verschillende landen van de Unie dienen die toevluchtsplaatsen vóór deze zomer aan te wijzen.
Om een en ander af te stemmen zijn al twee vergaderingen belegd, en de Commissie heeft zich niet alleen schriftelijk gericht tot alle buurlanden in het Middellandse-Zeegebied, en tot Rusland en Noorwegen, maar ook gesprekken gevoerd om het belang van de maritieme veiligheid en de controle op olietankers door de havenautoriteiten te onderstrepen. Daarnaast zijn deze kwesties besproken, met Rusland, Noorwegen, Algerije en Marokko, om precies te zijn, in bilaterale bijeenkomsten met de betreffende ministers. In het geval van Rusland en Noorwegen bestuderen we de mogelijkheid om een systeem op te zetten voor de controle van het zeeverkeer over de Baltische Zee en de Noordzee waarmee we de veiligheid kunnen verhogen en allerhande problemen kunnen vermijden.
Voorts heeft de Commissie op 20 december van vorig jaar een verordening vastgesteld waarbij een verbod is ingesteld op het vervoer van zware stookolie door enkelwandige tankers van of naar havens van de Europese Unie, en waarbij de vervanging van enkelwandige door dubbelwandige schepen wordt versneld. Over dat voorstel bestaat bovendien consensus in de Raad en het is in eerste lezing bestudeerd door de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme van het Europees Parlement. Dat wil zeggen dat, als de Raad het eens blijft, het volgende maand juni in werking zou moeten treden.
De Commissie heeft op 5 maart van dit jaar aan het Europees Parlement en de Raad een voorstel voor een richtlijn voorgelegd om verontreiniging door schepen tegen te gaan en sancties - ook strafrechtelijke - in te stellen voor milieudelicten. Het voorstel is gericht tegen illegale, onvoorziene of vrijwillige lozingen en stortingen. Van vrijwillige lozing is bijvoorbeeld sprake bij het reinigen van de romp of het ruim van een schip, waarnaar de geachte afgevaardigde verwijst. De richtlijn legt de verantwoordelijkheden vast voor alle betrokkenen in de keten, van reder tot bevrachter en classificatiemaatschappijen. Daarmee kunnen de leemtes in het communautair recht inzake al dan niet opzettelijke verontreiniging door schepen worden opgevuld en worden de lidstaten verplicht tot invoering van de betreffende wetgeving.
Tenslotte heeft het geval van de Erika, en trouwens ook dat van de Prestige, duidelijk gemaakt dat de huidige middelen van het IOPCF geenszins toereikend zijn. De bovengrens voor de aansprakelijkheid moet volgens de voorstellen van de Commissie worden opgetrokken naar een miljard euro. Dat is overeenkomstig een afspraak van de Raad van ministers, want die is overeengekomen dat als die uitbreiding van het fonds er niet komt in het kader van de Internationale Maritieme Organisatie, althans in de Europese regio, een besluit zal worden genomen in het kader van de Europese Unie om een aanvullend fonds in te stellen waarmee dat niveau van schadeloosstelling wel wordt bereikt. Op de zestiende van deze maand wordt er juist een diplomatieke conferentie gehouden in het kader van de Internationale Maritieme Organisatie. Ik hoop dat ons voorstel dan wordt aangenomen, want dat zou betekenen dat de bescherming van de Europese Unie op een niveau komt dat vergelijkbaar is met dat van een land als de Verenigde Staten.

Gutiérrez-Cortines (PPE-DE).
Mevrouw de commissaris, ik kan hier mijn voldoening uitspreken over al deze elkaar aanvullende maatregelen, aangezien de bescherming van het milieu en het vermijden van risico's bij de handel in koolwaterstoffen een proces is waarin achtereenvolgens een groot aantal aanvullende maatregelen wordt genomen. Wel rijzen bij mij de volgende vragen. De eerste is in hoeverre de verantwoordelijkheden in Gibraltar zijn vastgelegd. De tweede, en ik weet niet of u daar op dit moment een antwoord op kunt geven, is in hoeverre het directoraat-generaal Milieuzaken, nucleaire veiligheid en civiele bescherming zich voegt naar al deze maatregelen, want pas dan zou er echt sprake zijn van garanties in brede zin en zou ook de milieuaansprakelijkheid worden afgedekt.

De Palacio
- (ES) Ik denk net als de geachte afgevaardigde dat het om een proces gaat. In het geval van het reinigen van scheepsruimen, bijvoorbeeld, kunnen wij eisen dat er niet op zee wordt geloosd, omdat we, met steun van dit Parlement, een richtlijn hebben aangenomen die alle lidstaten van de Unie verplicht in alle havens van enige betekenis binnen de Unie, de voorzieningen te treffen die nodig zijn om de romp en het ruim van schepen in de havens te reinigen. De bedoeling daarvan is te voorkomen dat dit op open zee gebeurt, want dat is al jaren gemeengoed en de bron van ruim 90 procent van de jaarlijks terugkerende verontreiniging door koolwaterstoffen. De vervuiling van de zeebodem wordt niet veroorzaakt door grote rampen als die van de Erika, de Prestige, de Amoco Cádiz of de Mar Egeo. Hoe schrikwekkend de plaatselijke gevolgen van die rampen ook zijn, zoals we hebben gezien, de tonnen en tonnen afval die op open zee ieder jaar weer opzettelijk overboord gaan, zijn negen tot tien keer zo kwalijk.
Wat betreft Gibraltar wil ik u zeggen, geachte afgevaardigde, dat in de goedgekeurde richtlijn en verordening duidelijk is gesteld dat de eis betreffende zaken als dubbelwandige schepen, het vervoer van zware stookolie en de verjonging van de vloot van toepassing is op alle havens, aanlegsteigers of ankerplaatsen van de Europese Unie. Gibraltar maakt deel uit van de Europese Unie en dus geldt deze regelgeving evengoed voor Gibraltar als voor iedere andere vergelijkbare plaats, zoals Algeciras bijvoorbeeld, de haven die ertegenover ligt.
De commissaris voor milieu staat uiteraard volledig achter de door ons voorgestelde maatregelen, ook al zijn we nu bezig met een maatregel die specifiek bedoeld is voor de oliesector en om de verontreiniging met koolwaterstoffen tegen te gaan. Die specifieke maatregel is nodig omdat de dekking die het IOPCF biedt, specifiek is voor het geval van verontreiniging met koolwaterstoffen, en niet voor andere potentiële bronnen van verontreiniging. Bovendien vragen de vervuiling met koolwaterstoffen en de verontreiniging die ontstaat als gevolg van het schoonmaken van scheepsruimen strafrechtelijk gezien om een specifiek soort sancties. Het moet althans niet zo zijn dat andersoortige milieudelicten anders worden voorgesteld, waar in sommige landen strafrechtelijke sancties gelden. In het geval van Gibraltar gaat het echter duidelijk om opzettelijkheid en om zeer ernstige gevolgen voor de omringende bevolking en het zeemilieu, dus ligt het voor de hand dat deze handelingen, die volstrekt ontoelaatbaar zijn, beschouwd worden als een strafrechtelijke overtreding.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het woord gevraagd om de commissaris geluk te wensen met deze brede waaier van verstandige maatregelen in verband met de lozing van koolwaterstoffen. Ik wilde ook een aanvullende vraag stellen over het schoonmaken van schepen, dat voor de Portugese kust een ware plaag aan het worden is.
Alle landen met een zeer lange kust, waar Portugal gelukkig toe behoort, krijgen soms te maken met lozingen die de kust bereiken, terwijl men niet weet waar die vandaan komen en wie de daders zijn. Ik weet dat de maatregelen die in de maak zijn, een antwoord vormen op dit probleem. Hierbij zijn echter toezicht en controle van fundamenteel belang, want het probleem is namelijk de verantwoordelijken voor die lozingen te identificeren.
Mevrouw de commissaris, zijn er op het vlak van controle en toezicht ook maatregelen te verwachten?

De Palacio
De bedoeling is inderdaad, en dat heb ik zo aan de Raad en het Parlement voorgelegd, de lidstaten van de Unie te verplichten tot het toepassen van sancties in gevallen van verontreiniging door lozing, reiniging van het ruim of anderszins, wanneer dat, zoals de geachte afgevaardigde zegt, opzettelijk gebeurt op open zee. Die sancties kunnen ook strafrechtelijk zijn, en de vorm aannemen van vrijheidsstraffen.
Het voorstel is dergelijke gevallen als delict te beschouwen wanneer zij plaatsvinden binnen 200 mijl uit de kust, binnen de exclusieve economische zone. Zoals gezegd wordt dat aangevuld met een verscherpte controle van het scheepvaartverkeer. Als ik me niet vergis is de controle op zee momenteel beperkt tot bepaalde schepen, namelijk olietankers, en bovendien tot bepaalde zones. Dat zullen we nog nader onderzoeken.
De bedoeling van de nieuwe maatregelen is een stap verder te gaan en alle typen schepen op zee te controleren, met uitzondering van de kustvaart, de schepen dus die binnen drie tot vijf mijl uit de kust varen. Buiten die zone zou al het verkeer moeten worden gecontroleerd. Dat zal leiden tot een grotere veiligheid op zee, waar het aantal koopvaardijschepen en pleziervaartuigen dagelijks toeneemt, en waar de verontreiniging dagelijks ernstiger vormen aanneemt. Het is daarom zaak dat wij zorgen voor een consequentere bescherming van het zeemilieu.
Wat er in het luchtruim gedaan is met de vliegtuigen, kan natuurlijk ook op zee tot stand worden gebracht voor vaartuigen, met de nodige verschillen en aanpassingen. Daarmee zijn we nu bezig, waarbij, ik zeg het nogmaals, als eerste aan de beurt is de controle van het verkeer van alle olietankers die de EU-wateren binnenvaren, en van al het verkeer in bepaalde EU-zones.

De Voorzitter.
Vraag nr. 28 van Carlos Lage (H-0222/03):

Betreft: Benoeming van een Portugese ambtenaar als directeur-generaal voorlichting en communicatie
In een parlementair debat op 26 maart 2003 over een motie van wantrouwen presenteerde de Portugese premier de benoeming van een Portugees als directeur-generaal bij de Europese Commissie als een diplomatieke overwinning van zijn regering en leverde hij tegelijkertijd kritiek op het vermeende onvermogen van de vorige socialistische regering op dit terrein.
In aansluiting hierop verklaarde de vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Portugal publiekelijk dat benoemingen in hoge leidinggevende functies bij de Europese Commissie worden gebaseerd op criteria als verdiensten en bekwaamheden, het beginsel van gelijke kansen en een geografisch evenwicht.
De keuze van een Portugees voor deze functie is ongetwijfeld ingegeven door een positieve beoordeling van zijn verdiensten, maar niettemin laat de verklaring van de premier enige twijfel bestaan. Kan de Commissie, gegeven de omstandigheden, mededelen of de benoeming van een Portugees als directeur-generaal voorlichting en communicatie uitsluitend is voortgevloeid uit de beoordeling van de verdiensten van de benoemde aan de hand van bovengenoemde criteria of het resultaat is van diplomatieke druk van de Portugese regering?

Kinnock
De Commissie kan bevestigen dat de benoeming van de Portugese functionaris als directeur-generaal van Pers en Communicatie volledig in overeenstemming is met de principes die de Commissie-Prodi uiteen heeft gezet bij haar aantreden in 1999. Dat geldt dan met name voor die principes die eisen dat verdienste het belangrijkste criterium dient te zijn bij het nemen van het besluit om iemand te benoemen en dat alles in het werk gesteld moet worden om, overeenkomstig de bepalingen in het Statuut van de ambtenaren, het noodzakelijke evenwicht te respecteren ten aanzien van de verdeling van de hogere managementfuncties over de diverse nationaliteiten.
Ten gevolge van een overplaatsing van een A1-ambtenaar met de functie van directeur-generaal naar de functie van kabinetschef werkten er twee Portugese A1-ambtenaren bij de Commissie, terwijl geen van beiden de rang van directeur-generaal bekleedde. Vanaf die tijd zijn Portugese regeringen van mening geweest dat er sprake was van een verstoring van het geografische evenwicht, die gecorrigeerd diende te worden. De Portugese autoriteiten hebben de kwestie dan ook bij diverse gelegenheden onder onze aandacht gebracht. Het Parlement zal zich realiseren dat het niet ongebruikelijk of tegen de regels is dat lidstaten dit soort kwesties van tijd tot tijd aan de orde stellen. De Commissie luistert naar dergelijke standpunten en neemt deze op gepaste en beleefde wijze in overweging. Desalniettemin opereert de Commissie bij het nemen van beslissingen over benoemingen altijd op onafhankelijke wijze en heeft zij slechts oog voor het belang van de instelling. Het zou volkomen verkeerd zijn als iemand de indruk heeft dat de Commissie onder druk gezet wordt doordat lidstaten haar hun standpunten voorleggen. De Commissie kan dus bevestigen dat de benoeming van de nieuwe directeur-generaal van Pers en Communicatie volledig in overeenstemming is met de bepalingen in het Statuut van de ambtenaren en met de interne procedures van de Commissie ten aanzien van het selecteren en benoemen van leidinggevende ambtenaren op basis van verdienste.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil commissaris Kinnock dankzeggen voor zijn duidelijke en precieze antwoord. Ik dacht eigenlijk al dat de benoeming van deze hoge ambtenaar uitsluitend gebaseerd was op criteria inzake verdiensten en geografisch evenwicht. Ik had met mijn vraag duidelijk niet de intentie die benoeming te betwisten. Ik ben er zeer tevreden over, daar het om een Portugees gaat met veel verdiensten die een belangrijke post bij de Commissie bekleedt. Maar uit de woorden van de commissaris is duidelijk geworden dat geen enkele regering of premier een dergelijke benoeming mag aangrijpen om zichzelf te verheerlijken of op de nationale borst te kloppen, alsof het om een heldendaad zou gaan.
Ik weet heel goed dat de regeringen en premiers zichzelf soms met retorische kunstgrepen een Europese medaille opspelden. Dat doet niemand kwaad en ik vond het antwoord van de commissaris wat betreft de vorm, de inhoud en de subtiliteiten zeer verhelderend.

De Voorzitter.
Vraag nr. 29 van Christopher Heaton-Harris (H-0267/03):

Betreft: Tuchtprocedure bij de Commissie
Kan de Commissie mededelen wanneer Marta Andreasen is geschorst van haar werkzaamheden bij de Commissie? Wanneer is de tuchtprocedure tegen haar gestart? In welk stadium is de tuchtprocedure? Hoeveel andere ambtenaren van de Commissie zijn er de afgelopen vier jaar geschorst met behoud van hun volledige salaris gedurende meer dan zes maanden?

Kinnock
Op 2 juli 2002 is er een tuchtprocedure in gang gezet tegen mevrouw Marta Andreasen. Zij werd vervolgens op 28 augustus 2002 middels een besluit van de Commissie uit haar functie ontheven. De Commissie heeft onlangs een verslag van de raadadviseur-auditeur ontvangen, die volgens de gepaste procedures benoemd is om alle relevante informatie in de zaak van mevrouw Andreasen in overweging te nemen. Nu de Commissie dat verslag heeft ontvangen, zal zij zich, als het tot aanstelling bevoegde gezag, beraden op het nemen van passende maatregelen binnen deze procedure. Het tot aanstelling bevoegde gezag zal met name moeten beslissen of de zaak al dan niet wordt doorverwezen naar een tuchtraad. In de afgelopen vier jaar is het één keer eerder voorgekomen dat een ambtenaar langer dan zes maanden uit zijn functie werd ontheven met behoud van volledig salaris.

Heaton-Harris (PPE-DE).
Als de commissaris de gebeurtenissen van het afgelopen jaar overziet, is hij dan ook niet van mening dat de Commissie nog veel moet leren wat betreft het afhandelen van interne geschillen tussen hooggeplaatste ambtenaren?
U bent immers zelf akkoord gegaan met de dringend noodzakelijke hervorming van het boekhoudsysteem van de Commissie volgens de methode die werd aangeraden door haar voormalige hoofdaccountant, Marta Andreasen - die haar functie slechts vier maanden heeft kunnen bekleden en werkte in wat ongetwijfeld een vijandige omgeving was. Bovendien weet u, als commissaris voor administratieve hervorming, uit ervaring dat het vaak langer duurt dan verwacht om hervormingen te presenteren, te bedenken, te plannen en daadwerkelijk door te voeren. U ziet inmiddels toch zelf ook wel in dat het tijd wordt ermee te stoppen Marta Andreasen als zondebok te gebruiken en een einde te maken aan deze belachelijke tuchtprocedure tegen haar. Misschien dat dan het gezond verstand weer eens de overhand zal krijgen in de Europese Commissie.

Kinnock
Ik ben het geachte parlementslid dankbaar voor deze opmerkingen. Ten eerste wil ik zeggen dat, hoewel de Commissie de natuurlijke bescheidenheid aan de dag legt die iedere gezagdragende autoriteit past, ik het toch niet over mijn kant kan laten gaan dat we nog veel zouden moeten leren over het afhandelen van interne geschillen. Hij is bekend met de achtergrond van deze zaak en is zo goed geweest de accurate beschrijving die ik hier in dit Parlement heb gegeven te accepteren. Wat er zich in de laatste weken van mei vorig jaar voordeed was een overduidelijke en ernstige verstoring van de onderlinge werkverhoudingen, wat met zich meebracht dat er snel actie moest worden ondernomen, simpelweg omdat door te wachten de problemen alleen maar langer zouden gaan duren, zonder dat de kans op normalisering hierdoor naderbij zou komen. Onder die omstandigheden kon de Commissie - in de persoon van mijzelf, als verantwoordelijke voor het personeelsbeleid - eenvoudigweg niet anders dan met pijn in het hart haar verantwoordelijkheid nemen en ingrijpen.
Gedurende deze gebeurtenissen is mevrouw Andreasen absoluut niet als zondebok gebruikt. Ik doe u als bewijs daarvoor slechts één suggestie aan de hand, namelijk de manier waarop ik erop heb aangedrongen - en waarmee mijn collega's in de Commissie gaarne instemden - dat als mevrouw Andreasen uit haar functie zou worden ontheven, dit slechts zou gebeuren met volledig behoud van salaris. Dit was deels om er geen enkele twijfel over te laten ontstaan dat de Commissie op wat voor manier dan ook al een voortijdig oordeel over haar zaak zou hebben geveld - een zaak die nog loopt en waarin voorlopig bewijsmateriaal erop zou kunnen wijzen dat ze het Statuut van de ambtenaren ernstig heeft geschonden. De tuchtprocedure, zoals die is gevolgd, voldoet strikt aan alle regels en ook het recht van mevrouw Andreasen op een rechtvaardige behandeling is volledig geëerbiedigd. De procedure valt daarom zonder meer te betreuren - dat geldt voor alle tuchtprocedures - maar is allerminst belachelijk.

De Voorzitter.
Bij ontstentenis van de vraagsteller komt vraag nr. 30 te vervallen.

Vragen aan de heer Nielson

De Voorzitter. Als de commissaris het goed vindt, zullen we iets meer dan twintig minuten hieraan besteden. Op die manier kunnen we gebruik maken van de tijd die we bij andere commissarissen bespaard hebben. Iets meer dan twintig minuten dus. Vraag nr. 31 van Michl Ebner (H-0219/03):

Betreft: Drinkwater in ontwikkelingslanden en industrielanden
In veel landen, met name ontwikkelingslanden, is de drinkwatervoorziening niet gegarandeerd, hetgeen zeer vaak de oorzaak is van allerlei ziekten en de hoge kindersterfte in derdewereldlanden.
Wat doet de Commissie op het gebied van de ontwikkelingshulp om ervoor te zorgen dat de mensen in derdewereldlanden (gemakkelijker) toegang krijgen tot schoon drinkwater?
Inmiddels hebben echter ook de industrielanden te maken met de drinkwaterproblematiek. De burgers hier moeten worden opgevoed om zuinig om te gaan met de waardevolle drinkwatervoorraden. Wat onderneemt de Commissie op dit gebied? Welke maatregelen heeft zij reeds genomen?

Nielson
Ten eerste heeft de Commissie op het terrein van drinkwater in ontwikkelingslanden in haar mededeling over waterbeheer in ontwikkelingslanden voorgesteld om meer prioriteit te geven aan het garanderen van drinkwatervoorzieningen voor alle mensen - met name de armste - zodat zij kunnen beschikken over voldoende water van goede kwaliteit en over geschikte methoden van afvalverwerking. Dit heeft in het algemeen tot doel de armoede terug te dringen en de gezondheid en kwaliteit van leven van de mensen te verbeteren. Deze aandacht voor de toegang tot veilig water en sanitaire voorzieningen werd nog verder benadrukt in het kader van de Wereldtop over duurzame ontwikkeling met de presentatie van het EU-waterinitiatief en de ondertekening van het strategische waterpartnerschap met Afrika over water en sanitaire voorzieningen.
Na Johannesburg zijn we ons gaan concentreren op een langetermijninspanning om deze politieke toezeggingen te vertalen naar acties in het veld en, als het om riolering gaat, onder het veld. We voeren een dialoog om dit proces op nationaal niveau ingang te doen vinden. Deze actie bestaat hoofdzakelijk uit het op gang brengen en bevorderen van de betrokkenheid van alle partners op de diverse lokale, nationale en regionale niveaus, van centrale en lokale bestuurders tot vertegenwoordigers van de burgersamenleving en het bedrijfsleven. Dat geeft een idee van de brede multi-stakeholder-benadering van het EU-waterinitiatief. Een kerndoel is dat we ons richten op de doelstellingen uit de Millenniumverklaring en de doelen met betrekking tot de toegang tot water en sanitaire voorzieningen voor de armen. In Johannesburg hebben we hierover onderhandeld en nu proberen we het probleem daadwerkelijk aan te pakken.
De Commissie onderzoekt ook de mogelijkheden om de financiële ondersteuning voor deze doelstellingen te vergroten, onder meer door het eventueel opzetten van een speciaal waterfonds. Hierin zou ontwikkelingsgeld gebruikt kunnen worden als een duwtje in de rug voor andere geldverstrekkers, als tegemoetkoming voor het verlenen van een hogere prioriteit aan water binnen de armoedebestrijding en de duurzame ontwikkelingsstrategieën door een bepaald land. Dit voorstel van de Commissie wordt gedaan in de onlangs gepresenteerde mededeling over het opzetten van een EU-waterfonds.
Ten tweede, met betrekking tot het drinkwater in geïndustrialiseerde landen, heeft de EU meer dan twintig jaar geleden al de eerste stappen genomen om de kwaliteit van het drinkwater te waarborgen. In de drinkwaterrichtlijn van 1980 zijn kwaliteitsnormen voor drinkwater vastgelegd, evenals bepalingen ten aanzien van het regelmatig controleren van die kwaliteit, waardoor in de hele Unie een hoog beschermingsniveau gewaarborgd werd. In 1998 is de drinkwaterrichtlijn gewijzigd ter controle van de parameters en de daarmee samenhangende waarden en, waar nodig, werden deze aangescherpt. Verder werd er ook voor meer transparantie en meer informatie voor de burgers gezorgd.
Om haar watervoorraden volledig te beschermen, heeft de Europese Unie recentelijk haar beleid aangaande de bescherming van drinkwater ingrijpend geherstructureerd door de kaderrichtlijn water aan te nemen. Deze behelst de bescherming van alle wateren, rivieren, meren, grond- en kustwateren en bevat de bindende verplichting om, in ieder geval voor 2015, een goede waterkwaliteit te bereiken of te handhaven voor al die verschillende soorten water en deze moet leiden tot brede participatie van burgers, belanghebbenden en NGO's bij het ontwikkelen van de noodzakelijke beschermingsmaatregelen. Ook worden in de kaderrichtlijn de milieudoelstellingen benadrukt. Dit gebeurt door middel van economische instrumenten zoals economische analyse en de waterprijs, die gebaseerd moet zijn op dekking van de kosten, waardoor het verstandig gebruik van water en de bescherming van watervoorraden wordt bevorderd.
Het milieubeleid met betrekking tot water is ingewikkeld en wordt gebaseerd op doelgerichte inspanningen op het terrein van het onderzoeksbeleid - waar onder het zesde kaderprogramma veel moeite en een groot deel van het budget besteed wordt aan kwesties rond onze watervoorraden en hun bescherming - en op het terrein van het regionale beleid, zowel voor de huidige lidstaten, door instrumenten als de structuur- en cohesiefondsen, als in de kandidaat-lidstaten, door middel van instrumenten als ISPA en PHARE.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil commissaris Nielson graag bedanken voor zijn informatieve en uitgebreide toelichting. Het idee om een waterfonds in het leven te roepen lijkt me zeer positief en zeker ook effectief. Ik ben van mening dat de ontwikkelingslanden hierdoor op een bijzondere wijze geholpen kunnen worden omdat er sprake is van lokale en directe hulp voor concrete projecten die deels ook voor heel grote landstreken een toekomstperspectief kunnen bieden.
Wat de situatie in de industrielanden in de Europese Unie betreft, denk ik dat het absoluut noodzakelijk is dat er naast deze kaderrichtlijn met name ook meer controles komen. Op die manier kan bewerkstelligd worden dat bij het integreren van alle besluitvormers bij dit initiatief en, zoals u zelf ook al opmerkte, bij de coördinatie van het milieu-, onderzoeks- en regionale beleid, alle betrokkenen niet alleen op één lijn komen te zitten, maar dat ook de benodigde controles op de resultaten worden uitgevoerd.

Nielson
Ik zal het kort houden. Het fonds betekent niet dat we zullen aankloppen bij de lidstaten om nieuw, extra geld. Het is hoofdzakelijk een manier waarop we het daadwerkelijk gebruik van de gelden die reeds zijn toegewezen voor het negende Europees Ontwikkelingsfonds hopen te versnellen. Maar ik sta zeker achter dit idee en verheug me over de steun waarmee het is ontvangen.
Wat de controles betreft lijkt het me duidelijk dat binnen het kader van de Europese Unie de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de belangrijke controle van wat wij zo nauwkeurig en uiterst professioneel hebben besloten.

Posselt (PPE-DE).
Ik wil naar aanleiding van de vraag van mijn collega, de heer Ebner, graag nog een aanvullende vraag stellen die betrekking heeft op uw kerntaak, mijnheer de commissaris, namelijk de ontwikkelingshulp: In hoeverre speelt het waterbeleid niet alleen voor het drinkwater, maar ook voor de landbouw een centrale rol in twee heel belangrijke crisisgebieden waar wij thans mee te maken hebben, namelijk in het gebied van de Eufraat en de Tigris - waarbij ook Turkije betrokken is - en in de hele Palestinaproblematiek? Ik zou graag willen weten of u in dat verband gerichte onderhandelingen voert. Water vervult in die twee regio's namelijk een belangrijke vredesfunctie, maar zou aan de andere kant ook de aanleiding kunnen vormen voor gewelddadige conflicten.

Nielson
De heer Posselt slaat de spijker op zijn kop. In Afrika beginnen we met het uitvoeren van zeer uitgebreide analyses van tien stroomgebieden, juist met het oog op preventieve, zelfs vredesgerelateerde, activiteiten.
Met betrekking tot Palestina geldt dat de gehele regio al generaties lang probeert dit probleem het hoofd te bieden. Het is zeker waar dat dit zowel een deel van het probleem is als van de oplossing. Een groot deel van de winst die vrede tussen Israël en zijn buurlanden oplevert zal betrekking hebben op een beter en rationeler gebruik van water. Voor het Iraakse volk is dit maar een ondergeschikte kwestie op de lijst van problemen waarmee het te kampen heeft; maar effectiever watergebruik en het potentieel van de Iraakse landbouw zijn geen zaken die zomaar terzijde geschoven moeten worden. Olie is namelijk zeker niet de enige natuurlijke rijkdom van dat land.

De Voorzitter.
Vraag nr. 32 van Bernd Posselt (H-0224/03):

Betreft: Reproductieve gezondheid
Wat onderneemt de Commissie om bij internationale bevolkings- en gezondheidsprogramma's, alsmede daarmee samenhangende maatregelen die het terrein van de zogenoemde reproductieve gezondheid omvatten, actief te verhinderen dat met dergelijke middelen ook abortussen gefinancierd worden? Kan zij garanderen dat dit uitgesloten is?

Nielson
Het standpunt van de Commissie over abortus is duidelijk. Wij onderschrijven het actieprogramma van de Internationale Conferentie over Bevolking en Ontwikkeling, die in 1994 te Caïro gehouden is. In hoofdstuk 8, punt 25, van het actieprogramma wordt verklaard: 'In geen geval mag abortus als methode voor gezinsplanning worden gestimuleerd. Alle regeringen en relevante intergouvernementele en niet-gouvernementele organisaties dienen hun inspanningen in het belang van de gezondheid van vrouwen op te voeren, de gevolgen voor de gezondheid van onveilige abortussen als een belangrijk volksgezondheidsprobleem te beschouwen en terugval op abortus door middel van een uitgebreidere en betere dienstverlening op het gebied van de gezinsplanning te beperken?.
In januari van dit jaar heb ik naar het Europees Parlement geschreven in antwoord op een brief van 47 parlementsleden over de abortusproblematiek. In deze brief, die te lezen is op mijn website, heb ik benadrukt dat we ernaar streven de noodzaak voor abortus weg te nemen, door middel van steun aan reproductieve gezondheidsprogramma's. Toch moeten we onderkennen dat onveilige abortussen een feit zijn en dat die nog ieder jaar leiden tot het onnodig overlijden van een groot aantal vrouwen. De Commissie acht de nationale wetgeving echter van doorslaggevend belang als het gaat om het aanbieden van abortusdienstverlening binnen de formele gezondheidszorg. Bovendien dient abortus, in landen waar dit in bepaalde omstandigheden legaal is, veilig te zijn.
De communautaire programma's en acties op het terrein van reproductieve en seksuele gezondheid en rechten in ontwikkelingslanden hebben tot doel de moedersterfte terug te dringen en bij te dragen aan het bereiken van de betreffende Millenniumdoelstelling. Er staat veel op het spel, de cijfers voor moedersterfte zijn tot nog toe namelijk onveranderd gebleven en zijn in enkele landen, zoals Malawi en Afghanistan zelfs gestegen. Ik geef er de voorkeur aan dat de communautaire hulp op het terrein van reproductieve en seksuele gezondheid wordt beoordeeld aan de hand van het al dan niet succesvol terugdringen van onnodige sterfte van vrouwen in ontwikkelingslanden. Dat vind ik namelijk het belangrijkst.

Posselt (PPE-DE).
Ik heb nog twee korte aanvullende vragen: Ten eerste, controleert de Commissie of alle organisaties die financiële steun ontvangen, ook daadwerkelijk geen abortussen financieren? Ten tweede, wordt bij de ontwikkelingshulp te allen tijde ook de abortuswetgeving van de ontwikkelingslanden gerespecteerd of wordt juist getracht om te wetgeving van deze landen te beïnvloeden?

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard worden deze organisaties door ons gecontroleerd en gezien het wereldwijde debat dat over deze kwestie woedt, lijkt het me duidelijk dat organisaties als het UNFPA of de IPPF, die onder vuur liggen, uiterst voorzichtig te werk dienen te gaan. Wij zijn van mening dat zij zich op een verantwoordelijke manier van hun taken kwijten.
Met betrekking tot uw tweede vraag wil ik zeggen dat we de wetgeving in geen enkel land proberen te beïnvloeden; dat is immers niet aan ons.

Evans, Robert J.E. (PSE).
Ik verheug mij zeer over de opmerkingen van de commissaris en over het feit dat hij zegt dat de Commissie alles in het werk stelt om het aantal onveilige abortussen dat plaatsvindt in de wereld terug te dringen, en om ook de noodzaak voor abortussen te beperken door toegang tot faciliteiten voor gezinsplanning en reproductieve gezondheidszorg te bieden en te verbeteren. Ik ben het met hem eens dat een groot aantal NGO's op dat terrein eersteklas werk verzet. Is hij het vervolgens met mij eens dat vrouwen het recht hebben zelf te kiezen hoe ze hun leven inrichten? Abortus dient uiteraard een laatste redmiddel te zijn, maar ik ben ervan overtuigd dat de leer en de doctrine van de katholieke kerk en zijn weigering om gezinsplanning toe te staan onvoorstelbaar veel schade hebben toegebracht aan het leven van miljoenen vrouwen in enkele van de armste landen ter wereld. Ik hoop dat we op basis van het antwoord van de Commissie ten aanzien van deze kwestie en aanverwante zaken vooruitgang kunnen boeken en het aantal abortussen kunnen laten afnemen, door vrouwen toegang te bieden tot dit soort diensten, mochten ze daar gebruik van willen maken.

Nielson
Ik denk dat de Commissie, of ikzelf wat dat aangaat, geen andere basis voor het beleid hoeft aan te wijzen dan het actieplan van Caïro. Daar staan we voor, dat verdedigen we, dat leggen we ten uitvoer en daarin wordt feitelijk bepaald dat in de wetgeving van ieder land afzonderlijk wordt vastgesteld wat legaal is en wat niet. Afwegingen over deze kwestie dienen derhalve gemaakt te worden op nationaal niveau en in het hoofd van ieder individu, met name in de hoofden van vrouwen.
We hebben dit debat op hoofdlijnen gevoerd. Ik acht het niet noodzakelijk verder aan te geven welke rol ik voor iedere speler afzonderlijk zie weggelegd, maar ik constateer wel een groeiende mate van onverdraagzaamheid, waarvan we ons, mijn inziens, terdege bewust moeten zijn.

De Voorzitter.
Bij ontstentenis van de vraagsteller komt vraag nr. 33 te vervallen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 34 van José Ribeiro e Castro (H-0244/03):

Betreft: Angola. Huidige situatie en vooruitzichten op democratie
Gezien de nieuwe situatie in Angola en het strategisch belang van dit land op regionaal en internationaal gebied, verdient het uitstippelen van een gediversifieerd beleid dat bijdraagt aan de consolidering van de vrede, de ontwikkeling van de democratie en het herstel van het land, voorrang.
Hoe evalueert de Commissie de huidige situatie in Angola en de nabije toekomst van dit land? Welke aandacht schenkt zij aan de ernstigste humanitaire problemen en de reïntegratie van gedemobiliseerde soldaten? Heeft de Commissie de open dialoog met alle politieke partijen die in het nationale parlement vertegenwoordigd zijn, met de diverse kerken en het maatschappelijk middenveld voortgezet en uitgediept? En hoe staat het met de Conferentie van donorlanden? Welke vooruitgang is er geboekt met de transparantie van de openbare rekeningen en de ontvangsten uit de exploitatie van de bodemschatten van het land? Heeft de Commissie de specifieke situatie van Cabinda gevolgd en is zij van mening dat ook hier een platform kan worden gecreëerd voor een democratische dialoog? Over welke gedetailleerde informatie beschikt de Commissie met betrekking tot de voorbereiding en organisatie van democratische, vrije en billijke verkiezingen? Wat zijn de meest markante samenwerkingsprojecten die de Commissie voor Angola op touw heeft gezet of aan het voorbereiden is op de volgende vier gebieden: humanitaire hulp, sociale ontwikkeling, wederopbouw en educatie op het gebied van de democratie? En wat denkt zij tenslotte van de toekomstige ontwikkeling van deze programma's?

Nielson
De Commissie is van mening dat Angola aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij het consolideren van het vredesproces sinds de ondertekening van het vredesakkoord in april 2002 en acht het op dit moment onwaarschijnlijk dat de burgeroorlog weer oplaait.
Toch blijven er diverse uitdagingen bestaan die een gevaar zouden kunnen vormen voor de stabiliteit in het land. Deze uitdagingen zijn onder andere de kritieke humanitaire situatie, de reïntegratie van oud-strijders, de herhuisvesting van binnenlandse ontheemden en terugkerende vluchtelingen, de democratisering en de wederopbouw van het land - met name de wegen waren een zeer groot probleem.
Bovendien blijft de aanwezigheid van landmijnen een groot gevaar vormen. Toen mensen weer begonnen te reizen na de ondertekening van het vredesakkoord was het zelfs zo dat er een betreurenswaardige stijging te zien was in het aantal ongelukken met landmijnen - een vreselijk gevolg van de vrede. De Commissie blijft de regering en de samenleving in het algemeen steunen om deze uitdagingen het hoofd te bieden.
Met betrekking tot de situatie in Cabinda zou ik willen verwijzen naar het antwoord op schriftelijke vraag E-640/03 van het parlementslid over dit onderwerp. De Commissie houdt de ontwikkelingen in de provincie nauwlettend in de gaten en we hebben onlangs signalen ontvangen over enkele positieve ontwikkelingen in het conflict.
De algemene humanitaire situatie blijft zich, hoewel deze nog steeds ernstig is, verder stabiliseren. Overal in het binnenland bestaan echter nog kleinere en grotere gebieden waar sprake is van noodsituaties, met name in gebieden waar mijnen en verwoeste infrastructuur de toegang blijven bemoeilijken.
De Commissie acht de succesvolle demobilisatie en reïntegratie van oud-Unitasoldaten van doorslaggevend belang voor nationale verzoening. Er hebben zich zeker problemen voorgedaan, maar gezien de moeilijke omstandigheden, kan het demobilisatieproces toch als een succes beschouwd worden, ondanks het feit dat de reïntegratie nog niet volledig is voltooid. In maart van dit jaar bracht ik een bezoek aan Angola en ook aan een van de grootste kampen voor oud-Unitasoldaten, waar ik uitgebreid met hen van gedachten heb gewisseld over hun vooruitzichten in deze situatie. Alles leek relatief goed georganiseerd.
De Commissie staat in contact met de politieke partijen, hoewel een regelmatige dialoog nog niet echt op gang is gekomen. De Commissie probeert door dit contact pogingen om zo'n dialoog van de grond te krijgen te stimuleren. Met de kerken en het maatschappelijk middenveld bestaat er wel een voortdurende dialoog en er is tevens sprake van samenwerking bij een aantal specifieke projecten.
Met betrekking tot de Conferentie van donorlanden, die hier in Brussel plaats zal vinden, staat er nog steeds niks vast wat betreft de datum, de vorm die deze zal hebben, of de agenda. Het succes van de conferentie is in hoge mate afhankelijk van het opstellen van een geloofwaardig regeringsplan voor de rehabilitatie en de wederopbouw van het land, waarvan ook een strategie voor armoedebestrijding en voor verbetering van de relatie tussen de Angolese regering en het IMF deel uitmaken. De Commissie heeft herhaaldelijk haar hulp aangeboden bij het voorbereiden en organiseren van de conferentie.
De transparantie van de openbare rekeningen en de ontvangsten uit de exploitatie van bodemschatten, zoals olie en diamanten, zou zeker kunnen verbeteren nu na de portefeuillewisseling van december een nieuw economisch team het roer heeft overgenomen. Concrete resultaten zijn echter nog niet zichtbaar. De analyse van de olie-industrie, die de regering op het moment in samenwerking met KPMG uitvoert, zou hierin een belangrijke rol moeten spelen en de Commissie is dan ook erg benieuwd naar de publicatie van de bevindingen. Ik heb deze kwesties tijdens mijn laatste bezoek, dat ik net al noemde, zeer direct bij de regering aan de orde gesteld. De Commissie en andere donoren werken samen om de regering aan te sporen de transparantie te verbeteren.
Tijdens de komende presidentiële en parlementsverkiezingen zal de gehechtheid van de regering aan de democratie serieus op de proef worden gesteld. De Commissie zal de ontwikkelingen derhalve op de voet volgen en heeft hulp aangeboden bij het creëren van de juiste omstandigheden voor het houden van vrije en eerlijke verkiezingen.
De prioriteiten van de samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en Angola zijn vastgelegd in het onlangs ondertekende landenstrategiedocument. Op de korte tot middellange termijn wordt er prioriteit gegeven aan het financieren van die maatregelen die noodzakelijk zijn voor de ondersteuning van het vredesproces en de nationale verzoening, waaronder ook het creëren van goede omstandigheden voor het houden van vrije en eerlijke verkiezingen. Op de middellange tot langere termijn zal de Commissie langzamerhand haar steun gerichter aanbieden, waarbij de hulp zich met name zal concentreren op gezondheidszorg, onderwijs en voedselzekerheid als de drie belangrijkste speerpunten.
Angola is ook van de landen waarop het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten (EIDHR) zich specifiek concentreert.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de commissaris, dank u wel voor uw uitvoerige antwoord op mijn vraag. Ik zou de Commissie willen aanmoedigen de dialoog op een bredere en opener wijze voort te zetten: met alle politieke partijen in het Angolese parlement, met de kerken en met alle organisaties van het maatschappelijk middenveld.
Met die open dialoog moeten wij Angola helpen het pluralisme te consolideren en daarmee op lange termijn de democratie en de vrijheid. Recentelijk heeft dat een vertaling gevonden in een project met het Interconfessioneel Comité voor de vrede in Angola (COIEPA) en ik zou ervoor willen pleiten nog meer door de Commissie gefinancierde projecten te realiseren.
Aan de andere kant is de situatie van de gedemobiliseerde Unitasoldaten erg zorgwekkend. Ik heb deel uitgemaakt van een delegatie van het Parlement die een van de kampen heeft bezocht. Wij hebben de indruk gekregen dat zolang die kampen er zijn de zaken min of meer goed functioneren. Wel met de nodige moeilijkheden, maar toch. Onze zorgen gelden wat er gebeurt na de sluiting van de kampen, want er bestaat een grote achterstand bij de uitvoering van de reïntegratiemaatregelen. Wat dat betreft kunnen wij gewoon spreken van een zeer broze situatie. Ik zou de Commissie willen vragen of zij bereid is specifieke middelen in te zetten voor programma's voor scholing en sociale reïntegratie van de gedemobiliseerde Unitasoldaten waarbij beide partijen toezicht houden op de uitvoering. Dat kan een concrete manier zijn om uitvoering te geven aan het akkoord van april vorig jaar en het vertrouwen en de stabiliteit in Angola bestendigen.

Nielson
Ten eerste ben ik het eens met de zojuist verwoorde mening dat deze brede, open dialoog, waarin het pluralisme zich een plaats kan verwerven, belangrijk is in deze fase.
Gelukkig zijn we nu op een punt aangekomen waarop vrede onomkeerbaar is. Dit is het gevolg van de manier waarop het vredesakkoord in elkaar zit en de manier waarop de twee tegen over elkaar staande bewegingen in het algemeen in staat zijn dingen te doen en met elkaar te praten.
Toch mogen we niet op onze lauweren rusten. De demobilisatie en reïntegratie van oud-strijders is een enorm probleem. De hulp die wij en anderen kunnen bieden moet worden toegesneden op individuen en dat is geen eenvoudige taak. Velen van hen zullen zich weer moeten toeleggen op de landbouw en dat is het belangrijkste voor de meerderheid van deze mensen. Ik beschouw de nadruk op gezondheidszorg, onderwijs en voedselzekerheid in ons programma voor Angola als iets dat juist aan deze onderneming een grote bijdrage zal leveren.

Lage (PSE).
Mijnheer de commissaris, u hoeft niet verbaasd te zijn dat ook ik u feliciteer met uw antwoord van zonet. De Portugese leden volgen namelijk alles wat er in Angola gebeurt op de voet. De Europese Unie moet speciaal aandacht besteden aan Angola, daar andere landen, zoals de Verenigde Staten, een oogje hebben op de natuurlijke rijkdommen van het land. De Europese Unie zou niet erg attent zijn als zij niet naar Angola keek vanuit een solidair perspectief. Dat is essentieel en ook in het belang van de Europese Unie zelf.
Ik geloof vast en zeker, mijnheer de commissaris, dat de grote test voor de toestand in Angola de presidents- en parlementsverkiezingen zullen zijn. Die verkiezingen zullen de temperatuur opnemen van het democratisch gehalte van de Angolese maatschappij. Zij zullen van doorslaggevend belang zijn en daarom dienen wij dat proces met de grootst mogelijke aandacht te volgen.
Tot slot, mijnheer de commissaris zou ik u een vraag willen stellen over de interventies van Angola in zijn buurlanden. De Angolese regering heeft namelijk het leger verschillende malen laten ingrijpen bij conflicten in de buurlanden. Is er wat dat betreft sprake van enige ontwikkeling? Heeft Angola zich teruggetrokken binnen zijn eigen grenzen en mengt het land zich niet meer actief in de aangelegenheden van de buurlanden?

Nielson
Het is inderdaad waar dat de toename aan bekende oliereserves in Angola in de komende jaren op een interessante toekomst zou kunnen duiden. Het vergunningenvraagstuk en de vraag wie welk deel van de winst uit het grote potentieel aan olieproductie in Angola krijgt moet nauwkeurig in de gaten worden gehouden. De Commissie staat achter het initiatief van het Verenigd Koninkrijk, waar overigens ook anderen bij betrokken zijn geweest. Toch is het Verenigd Koninkrijk de toonaangevende partij geweest ten aanzien van het openbaar maken van wat er betaald wordt en het verbeteren van de transparantie inzake de opbrengst uit sectoren als de olie-industrie. Het is absoluut noodzakelijk om dit ook met Angola te bespreken. Ik heb deze kwestie zelf al in niet mis te verstane bewoordingen bij de regering aangekaart.
Ook ik ben van mening dat de verkiezingen de grote test zullen vormen. Daarin moeten we dan ook investeren met betrekking tot capaciteitsvergroting en versterking van het systeem.

De Voorzitter.
Vraag nr. 35 van Glenys Kinnock (H-0250/03):

Betreft: Conventie over de toekomst van Europa
Kan de Commissie haar visie geven op de vraag of de Conventie over de toekomst van Europa voldoende nadruk legt op de prioriteiten van de EU op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking?

Nielson
De Commissie is van mening dat de ontwerptekst die op 23 april is gepresenteerd vele waardevolle elementen bevat. In een poging bepaalde teksten te herstructureren, te vereenvoudigen en te stroomlijnen zijn een aantal belangrijke verbeteringen aangebracht. Wat betreft de prioriteiten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking biedt ontwerpartikel 1 een goede basis, maar tegelijkertijd hebben we begrip voor de ontwerpamendementen die zijn voorgesteld door de Commissie ontwikkelingssamenwerking van het Parlement, met name waar zij voorstelt verwijzingen op te nemen naar goed bestuur, milieuaspecten en de preventie van HIV/aids.
De Commissie is van mening dat het noodzakelijk is de tekst verder te verbeteren. Zij heeft daartoe op 5 mei enkele suggesties ter verbetering ingediend bij de Conventie, waaronder de volgende belangrijke punten.
Ten eerste willen we met het oog op een samenhangend beleid (artikel 1, lid 3) dat er in de tekst wordt opgenomen dat de EU de beginselen en doelstellingen uit artikel 1 eerbiedigt - dat is het woord - bij de uitwerking en uitvoering van de externe aspecten van het overige beleid van de Europese Unie.
Ten tweede willen we meer nadruk leggen op armoedebestrijding (artikel 25). Daarom heeft de Commissie voorgesteld een expliciete verwijzing op te nemen naar het hoofddoel van het EU-beleid op het terrein van de ontwikkelingssamenwerking: de uitroeiing van armoede.
Ten derde gaat het om de begroting voor het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) (artikel 26, lid 4). De Commissie stelt in dit verband voor een einde te maken aan de uitzonderingspositie die de ACS-landen innemen door dit lid te schrappen, wat tot gevolg heeft dat het EOF onder de EU-begroting wordt gebracht.
We hebben ook nota genomen van het idee om een Europees vrijwilligerskorps voor humanitaire hulp op te zetten. Het is op dit moment echter nog niet duidelijk hoe zo'n organisatie zou moeten gaan functioneren. We moeten niet vergeten dat het verlenen van humanitaire hulp van de EU een ernstige zaak is, waarbij technische expertise, ervaring en een hoge mate van professionaliteit eerste vereisten zijn. Wij werken in gevaarlijke delen van de wereld, waar zelfs de best-opgeleide professionals allerlei risico's lopen. Het zal derhalve niet eenvoudig zijn een dergelijk vrijwilligerskorps op te zetten. Wij hebben ons ten doel gesteld op effectieve wijze hulp te verlenen aan mensen die vaak in hopeloze situaties verkeren, en we doen ons werk via de organisaties die we financieren. Wij zijn hier zelfs beter toe in staat dan andere donoren. Er moet nog veel gebeuren voor dit idee voor een Europees vrijwilligerskorps voor humanitaire hulp zover uitgewerkt is dat ik het zou aanbevelen. Vooralsnog blijf ik sceptisch over het idee.

Kinnock (PSE).
Ik kan alleen maar toejuichen wat u zegt over artikel 35. Ik heb zelf namelijk ook een amendement ingediend om uitdrukking te geven aan mijn grote zorgen over het idee dat onervaren Europese vrijwilligers terecht kunnen komen in wat vaak buitengewoon complexe humanitaire situaties zijn. Daarin is als het ware - zoals u suggereert - een extra zintuig noodzakelijk, dat ze niet hebben, hetgeen zowel voor hen als voor anderen die betrokken zijn bij dergelijke operaties, gevaarlijk zou kunnen zijn.
Ook de begrotingskwestie is iets waar de Commissie ontwikkelingssamenwerking van het Parlement, zoals u weet, al enige tijd achter staat. Deelt u mijn mening dat, om het Europees Ontwikkelingsfonds te beschermen, we de EOF-gelden zouden moeten afschermen als deze in de begroting worden opgenomen, zoals wij hebben voorgesteld, zodat deze behouden blijven voor de ACS-landen en niet weglekken naar andere delen van de wereld?

Nielson
De opmerking van mevrouw Kinnock is belangrijk. Dit is een van de elementen in deze discussie waar we direct mee aan de slag moeten. Het is niet zo dat alles prima is zodra we het EOF in de begroting opnemen. De precieze voorspelbaarheid en stabiliteit van het systeem is immers voor een deel debet aan de te hoge mate van rigiditeit. We moeten uiterst nauwkeurig de voor- en nadelen afwegen van de manier waarop we hiermee omgaan. We kunnen wel aandringen op opname in de begroting - niet in de laatste plaats vanwege de invloed van het Parlement, en dat is een kwestie van democratisering, van hoe we te werk gaan - maar we mogen ook de andere aspecten van de realiteit voor de ontvangers van die gelden in het zuiden niet uit het oog verliezen.

Moraes (PSE).
Ik wil me graag aansluiten bij de opmerkingen die mevrouw Kinnock zojuist heeft gemaakt en ik spreek met name mijn steun uit voor wat ze heeft gezegd over goed bestuur in ontwikkelingslanden.
Verder wil ik iets vragen over een andere prioriteit binnen de Conventie in verband met ontwikkeling en iets dat de commissaris tot prioriteit heeft verheven, namelijk de oorzaken van migratie uit ontwikkelingslanden. Ik wil hem vragen om de activiteiten van de Commissie op dit terrein te blijven benadrukken, aangezien we de oorzaken - extreme armoede en instabiliteit - van de migratie uit ontwikkelingslanden kennen, en om deze oorzaken voortdurend aan de orde stellen in het debat over de migratie naar de Europese Unie, inclusief de debatten over asielaanvragen. We zijn ons ervan bewust dat we naar echte ontwikkelingscriteria moeten kijken in deze en het is derhalve noodzakelijk de nadruk hierop te handhaven.

Nielson
Mijn eerste reactie hierop is dat ik wil waarschuwen tegen het in algemene termen spreken over migratie en dit vervolgens direct toe te spitsen op het aanvragen van asiel. Het is erg belangrijk om in deze uiterst nauwkeurige bewoordingen te kiezen.
Het beste dat we in de afgelopen paar jaar hebben gedaan om de oorzaken van de migratie aan te pakken is de bekendmaking geweest van het besluit van de lidstaten van de Europese Unie om de officiële ontwikkelingshulp op te schroeven, in Monterey een jaar geleden. Dat is een feit.
Ook de opmerking over bestuur en democratie klopt. Mensen verlaten hun land niet alleen omdat het arm is; ze willen er ook weg, zelfs als asielzoekers, om ergens anders terecht te komen. Ze willen weg uit landen waar het aan goed bestuur ontbreekt. Ook dit is een aspect waaraan we moeten werken. Het gaat om geld, maar het gaat net zo goed om waardigheid en veiligheid.

De Voorzitter.
Vraag nr. 36 van Mihail Papayannakis (H-0253/03) wordt niet behandeld omdat het een onderwerp betreft dat reeds op de agenda van deze vergaderperiode staat, namelijk het debat over Irak dat deze week wordt gehouden.

De Voorzitter.
Vraag nr. 37 van Margrietus J. van den Berg (H-0260/03):

Betreft: Hertoewijzingprocedure en steun aan het Fast Track-initiatief
Welke vooruitgang heeft de Commissie tot dusverre geboekt bij het opsporen en opnieuw toewijzen van EOF-middelen voor ACS-landen in het kader van het FTI?
Heeft de Commissie voorrang gegeven aan de landen wier FTI-plannen al zijn goedgekeurd?
Is de Commissie voornemens deze procedure in alle ACS-landen uit te voeren, aangezien alle landen nu deel uitmaken van de "Analytical Fast Track"?
Hoe ziet het tijdpad voor deze actie eruit en hoe de procedure voor het opnieuw toewijzen in het kader van het FTI van opgespoorde slapende verbintenissen? Hoe lang gaat deze actie naar de mening van de Commissie duren?

Nielson
We kunnen tegenwoordig niets nieuws meer introduceren zonder daar een acroniem voor te verzinnen. We hebben het dus over het FTI, dat overigens gesteund wordt door de IFI's, maar ik ben als zoveel mensen lid van Anonieme Acronimisten en zal het dus hebben over 'internationale financiële instellingen?, het 'Fast Track-initiatief? en 'onderwijs voor iedereen?, in plaats van OVI.
De doelstellingen die we in Dakar en in de Millenniumdoelstellingen op het terrein van onderwijs zijn overeengekomen vormen de basis voor ons beleid in de ontwikkelingslanden. De Gemeenschap heeft naar schatting zo'n 1,3 miljard euro toegewezen voor onderwijs in de ontwikkelingslanden voor de komende vijf jaar. Dat is het globale bedrag. Zij biedt ook nog substantiële financiële steun aan de ACS-landen in het kader van het negende EOF, in de vorm van algemene begrotingssteun - 1,66 miljard euro - waarvan een deel ten goede zal komen aan de onderwijssector. Het is moeilijk te zeggen precies hoeveel en hoe gericht dit geld bij onderwijs terecht komt, maar het gaat zeker om een deel van dit bedrag.
In dit verband besteden we veel aandacht aan het Fast Track-initiatief als middel om de vooruitgang op weg naar onderwijs voor iedereen te versnellen. Tot nu toe zijn de voorstellen van slechts tien landen goedgekeurd met betrekking tot het Fast Track-initiatief, waaronder die van zeven ACS-landen. Helaas hebben deze zeven ACS-landen niet voor onderwijs als prioriteit gekozen in hun samenwerking met de Gemeenschap. De Commissie bekijkt daarom de mogelijkheid om oude, slapende fondsen vrij te maken ter ondersteuning van het Fast Track-initiatief in deze zeven landen. Het initiatief heeft prioriteit gekregen als een van een aantal zogenaamde 'snelle uitbetalingsmechanismen? voor het gebruik van slapende fondsen, die verstrekt zijn in het kader van het Europees Ontwikkelingsfonds. Dit proces wordt op het moment besproken met de ACS-partnerlanden.
Bovenop de tien landen die beschikken over een goedgekeurd voorstel voor het Fast Track-initiatief kunnen alle andere ontwikkelingslanden die aan de criteria hiervoor voldoen, en die dus bijvoorbeeld een volledig strategiedocument aangaande armoedebestrijding en een degelijk sectorplan hebben, rekenen op extra steun om hun plannen uit te voeren. Indien mogelijk zal de Commissie zelfs via bestaande mechanismen of door het opnieuw toewijzen van slapende fondsen een bijdrage leveren. Daar zijn we nu continu mee bezig.
Wat de Analytical Fast Track betreft, de precieze rol daarvan wordt nog vastgesteld. Er is een speciale werkgroep opgericht om dit concept verder uit te werken.
Ook het tijdpad maakt deel uit van dit vraagstuk. We onderkennen dat er dit jaar en volgend jaar meer inspanningen nodig zijn om ervoor te zorgen dat de uitgave van middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds op een zo efficiënt mogelijke manier wordt gerealiseerd. Met dat doel zijn er in februari en maart congressen georganiseerd, waarbij de verschillende partijen die betrokken zijn bij het projectmanagement van dit soort processen met elkaar om de tafel zijn gaan zitten: verschillende delegaties, het DG Ontwikkeling en AIDCO. Tijdens de congressen werd veel aandacht besteed aan het opsporen van slapende verbintenissen die in het kader van eerdere EOF's zijn aangegaan, met de bedoeling deze slapende fondsen vrij te maken. Er zijn met alle delegaties afspraken gemaakt over het beëindigen van de verbintenissen voor het einde van dit jaar.
Met het beëindigen van verbintenissen is een administratieve procedure gemoeid, die ook op hoog niveau moet worden afgewikkeld. Hetzelfde geldt overigens ook voor het opnieuw toewijzen van de gelden, waarvan in het jaarlijkse verslag melding zal worden gemaakt. Uiteraard hebben de partnerlanden zelf het laatste woord over het gebruik van deze slapende fondsen voor het Fast Track-initiatief. Dit initiatief is niet het enige waarvoor we de gelden, die we proberen vrij te maken en waarvan we de uitgave willen versnellen, zullen gebruiken, maar het Fast Track-initiatief is wel duidelijk aangewezen als een van de prioriteiten op dit terrein.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, commissaris, dank voor de intensieve poging om de slapende fondsen ter beschikking te krijgen voor het initiatief. Ik geloof dat het Fast Track-initiatief ook in zijn technische vorm, in zijn institutionele vorm, in de samenwerking met de Wereldbank en een aantal landen in Europa en de coördinerende rol of de initiële rol die Europa daarin kan spelen buitengewoon effectief kunnen zijn. Misschien dat de commissaris nog iets zou willen zeggen zonder dat hij op elk van die landen ingaat, over de rol die hij voor de Europese Unie ziet. Ik begrijp dat hij ook zegt dat wij bereid zijn een coördinerende rol te spelen zodat wij aan de relaties met bijvoorbeeld de ACS-landen ook een meerwaarde kunnen leveren. Ik ben nog wel even benieuwd naar die meerwaarderol, dus niet alleen in financiële termen maar ook in termen van politiek leiderschap en institutionele ondersteuning.

Nielson
Ik ben toch van mening dat de begrotingssteun, waarover de Commissie en het Parlement enkele jaren geleden uitgebreid hebben gesproken, een bijzonder belangrijk instrument is zodra een partnerland een redelijk kwaliteitsniveau heeft bereikt op het gebied van zijn sectorbeleid voor onderwijs. We kunnen dan immers over een basis beschikken die goed genoeg is om via begrotingssteun geld te verstrekken aan een land, waarmee lidstaten of andere donoren die zeer nauw betrokken zijn op een technisch niveau vervolgens het gedetailleerde werk in dat land kunnen verrichten.
Bovendien, doordat dit initiatief zo breed en vol enthousiasme georganiseerd is, stimuleren - om niet te zeggen 'dwingen? - we Afrikaanse en andere landen onderwijs hoger op hun prioriteitenlijst te zetten. Ons waterinitiatief heeft bijvoorbeeld dezelfde uitwerking en we bieden regeringen die dit inzien dan ook echte hulp.
Het is een goed initiatief, maar ook dit zou uiteraard weer versneld kunnen worden door succesvolle coördinatie en het benaderen van problemen via sectorprogramma's.

De Voorzitter.
Mijnheer Nielson, ik wil u gelukwensen en u hartelijk danken voor uw medewerking. U bent niet twintig maar 48 minuten hier aanwezig geweest waarin u de vragen van de afgevaardigden heeft beantwoord. Hartelijk dank.

De Voorzitter.
Overeenkomstig het Reglement zullen de vragen nrs. 38 en 39 schriftelijk worden beantwoord.

De Voorzitter.
Vraag nr. 40 van Dana Rosemary Scallon (H-0286/03):

Betreft: EU-verordening over voortplantings- en seksuele gezondheid en rechten in de ontwikkelingslanden
Kan de Commissie toelichten hoe het staat met het voorstel van de Commissie voor "voortplantings- en seksuele gezondheid en rechten in de ontwikkelingslanden", nu de Raad heeft verklaard dat de begrotingslijn B7-6312 is verhoogd van 55.8 naar 73.98 miljoen euro. Kunt u mij meedelen of dit besluit inderdaad genomen is? Hoe moet deze verhoging worden gefinancierd aangezien de algemene EU-begroting voor 2003 inmiddels is vastgelegd en gezien de mening van de COBU?
In het onlangs genomen besluit van de Commissie over haar jaarlijkse beleidstrategie (APS) (COM/2003/0083 def.) staat dat het door het Europees Parlement goedgekeurde financieel kader voor deze verordening kan worden ondergebracht onder hoofdstuk 4 van de financiële ramingen, in het bijzonder binnen het verhoogde pakket voor ABB-beleidsontwikkeling en dat de Commissie daarom geheel akkoord kan gaan met het standpunt van het Parlement in eerste lezing. Is het toegestaan om deze financiering uit de begrotingslijn voor volgend jaar goed te keuren zonder allereerst de normale procedure van het Europees Parlement te bewandelen?

Schreyer
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Commissie voor een rechtsgrondslag betreffende de voortplantings- en seksuele gezondheid en daarmee verband houdende rechten in de ontwikkelingslanden is op 7 maart 2002 aan de wetgevende autoriteit voorgelegd, in dit geval de Raad en het Parlement in het kader van een medebeslissingsprocedure. In overeenstemming met punt 33 van het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 stelt de wetgevende autoriteit het financiële kader voor de gehele looptijd van het programma vast. Het bedrag dat de geachte afgevaardigde noemt, heeft betrekking op de toewijzing voor de periode van vier jaar van 2003 tot en met 2006.
Het niveau van de middelen dat door het Parlement is voorgesteld, was hoger dan het bedrag dat oorspronkelijk door de Commissie was voorzien. Daarom is de Commissie verzocht om te toetsen of dat hogere bedrag in het kader van de herziene programmaplanning voor begrotingsrubriek 4 bindend toegezegd zou kunnen worden, mits er geen sprake zou zijn van een overschrijding van het plafond dat voor deze rubriek in de financiële vooruitzichten is vastgelegd. De Commissie heeft de begrotingsautoriteit vervolgens de bindende toezegging gedaan dat een dergelijke financiering op basis van de beleidsprioriteiten voor toekomstige uitgaven, zoals die in het kader van het besluit over de jaarlijkse beleidsstrategie van 5 maart 2003 opnieuw is gedefinieerd, zonder meer gegarandeerd zou kunnen worden.

Scallon (PPE-DE).
Om te beginnen wil ik de commissaris bedanken voor haar antwoord. Toch wil hier even speciaal het Ierse volk noemen. Ik herinner u eraan dat het op wat voor manier dan ook financieren van abortus in Ierland in strijd met de grondwet en verboden is en dat in dit programma voor ontwikkelingshulp sprake is van zogenaamde veilige abortussen. Daarbij wil ik u er nog aan herinneren dat de moedersterfte in Ierland de laagste is in de hele wereld - twee op elke honderdduizend geboorten. Wat is het antwoord van de Commissie op de diepe bezorgdheid die bij de meerderheid van de Ierse bevolking leeft ten aanzien van dit ongrondwettelijke gebruik van het belastinggeld van de Ierse belastingbetaler?

Schreyer
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Scallon, alle middelen uit de Europese begroting worden in overeenstemming met de beginselen van het Verdrag besteed. Het onderhavige programma is gericht op een specifiek aspect van de gezondheidsbescherming, namelijk de bescherming van de voortplantings- en seksuele gezondheid. Wat uw aanvullende interventies betreft, heeft mijn collega Paul Nielson naar mijn idee ook in zijn brieven al schriftelijk verklaard dat de betreffende programma's in overeenstemming zijn met de algehele internationale programmering op dit gebied.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Hiermee zijn de vragen aan u beëindigd, mevrouw Schreyer. Hartelijk dank voor uw bijdrage.
Overeenkomstig het Reglement en de gebruiken die hier in het Parlement verankerd zijn, zullen de overige vragen schriftelijk worden beantwoord.
Nu is het woord in ieder geval aan de heer Alavanos.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dit zijn mondelinge vragen. Wij hebben nog tien minuten. De eerste vraag komt van mij. Dit zijn geen tweederangs vragen, en er is ook nooit een dergelijke praktijk geweest. Meestal is er niet voldoende tijd en daarom wil ik mijn vraag stellen, want ik wil een antwoord van de Commissie en daarna mijn aanvullende vraag stellen, zoals het Reglement mij toestaat.

De Voorzitter.
Luister, ik zal het u uitleggen. Volgens mij heb ik u gezegd ' overeenkomstig het Reglement en de gebruiken?, want er is in dit Parlement nog nooit een voor het derde deel ingeschreven vraag mondeling beantwoord. Vandaag is het zo dat de commissaris slechts één vraag hoefde te beantwoorden. Ik geloof niet dat de Commissie nu in staat is op deze vraag in te gaan. Als dat wel zo is, zal ik het woord nu onmiddellijk aan mevrouw Schreyer geven. Hiermee wordt immers een precedent geschapen.
Mevrouw Schreyer, kunt u vanuit de Commissie antwoord geven op deze vraag, vraag 41 van de heer Alavanos? Dit is een zeer interessante vraag over begrotingssteun voor de toerismesector.
Zoals ik al zei, doet dit probleem zich voor het eerst voor in al die jaren.

Schreyer
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, het was niet voorzien dat dit ook nog in het vragenuur behandeld zou worden. Wij zullen hierop uiteraard wel een schriftelijk antwoord geven.

De Voorzitter.
Het woord is opnieuw aan de heer Alavanos, zodat hij zijn mening kan uiten, en aan iedereen die een motie van orde heeft ingediend.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik dring niet aan, alhoewel mijns inziens om principiële redenen ook dit deel van de vragen aan bod moet komen, want er is nog tijd. Ik dring niet aan omdat ik weet dat u altijd soepel bent ten aanzien van de vragenstellers en al hetgeen verband houdt met de vragen. Een ding is mij echter niet helemaal duidelijk: zelfs uit de titel van de vraag blijkt dat het om een begrotingszaak gaat. Waarom is deze vraag dan niet opgenomen onder de vragen aan mevrouw Schreyer? Waarom staat deze in het derde deel? Maar nogmaals, normaliter ben ik niet iemand die aandringt.

De Voorzitter.
U bent een ervaren afgevaardigde en u zit al geruime tijd hier in het Parlement - ik geloof zelfs langer nog dan ik - en u weet dan ook dat de Voorzitters niet de vragen indelen. Dat is al voor ons gedaan. Ik kan derhalve slechts nota nemen van deze kwestie en u uitleggen dat wij normaliter tijd te weinig hebben, maar dat we vandaag vijf minuten over hadden. Maar uit ervaring weten wij - neemt u mij niet kwalijk dat ik u als een collega aanspreek - dat het niet mogelijk is binnen vijf minuten alle debatten te voeren. Ik neem evenwel duidelijk nota van deze kwestie en dit precedent, zodat er in het vervolg een oplossing voor is.
Het woord is nu aan drie afgevaardigden in de volgorde waarin zij het woord hebben gevraagd. We beginnen met de heer Rübig.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb nog een vraag. Tijdens het vragenuur worden immers verschillende vragen ingediend. Op welke manier wordt eigenlijk de volgorde van die vragen vastgesteld? Dat zou ik graag willen weten.

De Voorzitter.
De Commissie stelt zelf de volgorde van de vragen vast en bepaalt derhalve ook welke commissarissen die vragen moeten beantwoorden, zoals u ziet. Er worden drie commissarissen aangewezen die ieder twintig minuten toebedeeld krijgen. De Commissie heeft eerst vastgesteld wat de meest dringende vragen zijn en deze worden namens haar ook door de aanwezige commissarissen beantwoord. Zo is de gang van zaken. We kunnen u in ieder geval voor de duidelijkheid een schriftelijke verklaring toesturen.
Het woord is aan mevrouw Ahern.

Ahern (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Ik sluit me aan bij wat de heer Alavanos heeft gezegd. Als u niet toestaat dat hij het woord voert, dan zou ik graag een aanvullende vraag op de vraag van mevrouw Scallon willen stellen aan commissaris Schreyer. U geeft het woord dus aan de heer Alavanos, of u laat mij een aanvullende vraag stellen.

De Voorzitter.
Neemt u mij niet kwalijk, mevrouw Ahern, maar de vraag van mevrouw Scallon is al een aantal minuten geleden afgesloten. U had het volste recht een aanvullende vraag te stellen. Welnu, als u mevrouw Schreyer deze vraag wilt stellen en als zij bereid daarop te antwoorden, heb ik daar uiteraard geen problemen mee.
Mevrouw Schreyer?
Mevrouw Ahern, u kunt uw vraag stellen.

Ahern (Verts/ALE).
Ik wil graag even terugkomen op de vraag over het 'misbruik van belastinggeld om abortus te financieren?. Dat was namelijk echt een oneerlijke vraag. Het belastinggeld komt immers in de reserve terecht en wordt vervolgens gebruikt voor doelen als HIV-bestrijding. Ook de abortuscijfers in Ierland werden genoemd. Iedereen weet dat als je in Ierland een abortus wilt, je dan naar Londen gaat! Dit is gewoon een totaal oneerlijke weergave van de realiteit.
Ik wil mevrouw Schreyer alleen maar duidelijk maken dat als het geld in de reserve terechtkomt, het niet meer dan redelijk is om daaruit zaken te betalen als de bestrijding van HIV en aids in de derde wereld, met name in Afrika. Ik had begrepen dat het geld daar toch eigenlijk voor was bestemd. Kan mevrouw Schreyer dit nog even bevestigen?

Schreyer
 - (DE) Geachte mevrouw Ahern, in de aanloop naar de besluitvorming over de begroting van 2003 zijn er veel diepgaande discussies over deze begrotingslijn gevoerd. Het programma ligt nu bij de wetgevende autoriteit, maar de discussies gaan wel nog steeds door. Naar mijn idee bestaat er een algemene consensus over het feit dat de Europese Unie juist aan de gezondheidssector steun moet blijven geven. Dat is ook de reden dat wij onder andere hoge toewijzingen voorzien hebben voor het Global health fund. Het programma waar wij het nu over hebben, levert een belangrijke bijdrage aan de verbetering van de basisvoorzieningen in de gezondheidszorg in de ontwikkelingslanden.

Ferrer (PPE-DE).
Ik heb geen vraag voor mevrouw de commissaris maar een motie van orde. Het besluit dat u hebt genomen lijkt me prima, mijnheer de Voorzitter, aleen begrijp ik dan niet waarom er na de voor elk van de commissarissen vastgestelde vragen een onderdeel "Overige vragen" is. Ik vraag u dat omdat als ik van tevoren had geweten dat die vragen toch niet beantwoord zouden worden, ik hier niet al die tijd was gebleven, maar terug naar mijn kamer was gegaan om verder te gaan met mijn werk. Ik denk dan ook dat we een en ander beter moeten organiseren, en dat we of het onderdeel "Overige vragen" niet moeten opnemen, of de Commissie er van tevoren op moeten wijzen dat zij geacht wordt die vragen te beantwoorden als daar tijd voor is.

De Voorzitter.
Mevrouw Ferrer, ik zal u een verklaring geven die ik u in dit geval wel kan geven. De Commissie is volledig op de hoogte, omdat zij alle vragen heeft ontvangen en ingedeeld. In het Parlement is het echter zo dat vragen die niet persoonlijk zijn en die niet zijn voorzien, nog nooit zijn beantwoord. Waarom zijn ze dan opgenomen in het document? Omdat ze dan schriftelijk kunnen worden beantwoord. Dat is de reden. Vandaag hebben we voor het eerst met deze kwestie te maken en daarvan nemen wij zeer goed nota.
Als ik commissaris Nielson vijf of zes minuten langer het woord zou hebben gegeven - wat ik had voorzien of me in ieder geval had voorgesteld - zouden we de tijd volledig hebben benut. De commissaris is evenwel niet twintig maar 48 minuten aan het woord geweest. Wij hebben hem derhalve toegestaan te vertrekken. Hij is immers 28 minuten langer aan het woord geweest en nog langer zou te veel gevraagd zijn.
Bij de vraag aan mevrouw Schreyer heeft niemand een aanvullende vraag gesteld en daardoor waren er vijf minuten over. Vervolgens heeft een afgevaardigde die geen enkele aanvullende vraag heeft gesteld na afloop van het debat te kennen gegeven dat ze toch nog een aanvullende vraag had. Dat heeft u net als ik kunnen constateren.
Ik heb u nu volgens mij een volledige verklaring gegeven, maar ik ben het met u eens dat er nog eens nader naar dit deel van de vragen moet worden gekeken die schriftelijk worden behandeld. De andere afgevaardigden moeten net als u weten dat een mondelinge beantwoording van deze vragen niet is voorzien.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Commissie gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 41 t/m 74 schriftelijk worden behandeld.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de inval in de kantoren van de hoofdzetel van de Turkse mensenrechtenorganisatie in Ankara.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens de Commissie kan ik u verzekeren dat wij ons ernstige zorgen maken over de jongste inval door de Turkse overheid in de kantoren van de vereniging voor mensenrechten in Ankara. Daarbij zijn documenten en ander materiaal in beslag genomen. Onlangs zijn in het kader van politieke hervormingen de grondrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vereniging, versterkt. Daarom is de vervolging van dergelijke verenigingen des te moeilijker te begrijpen. De Commissie heeft in haar regelmatige verslagen gewag gemaakt van vergelijkbare gevallen. Die incidenten staan volgens de Commissie haaks op de doelstellingen van de huidige pogingen tot hervorming. Er blijkt eens te meer uit dat er een enorme kloof bestaat tussen de politieke hervormingen enerzijds en de houding van de uitvoerende en de rechterlijke macht bij de omzetting daarvan anderzijds.
In dat verband wil ik erop wijzen dat de omzetting van de hervormingen een doorslaggevende factor is bij de beantwoording van de vraag in hoeverre aan de politieke criteria van Kopenhagen is voldaan. Ik zal dit punt bespreken tijdens mijn gesprekken die op donderdag aanstaande in Brussel plaatsvinden met de Turkse minister van Buitenlandse zaken, de heer Abdullah Gul. Uit informatie die ik heb blijkt dat de Turkse minister van Justitie het optreden van de Turkse instanties in de kantoren van de vereniging voor mensenrechten in het openbaar heeft betreurd. Bovendien heeft hij erkend dat de volledige omzetting van de politieke hervormingen van groot belang is. Hij heeft ook duidelijk gezegd dat dergelijke incidenten zich niet mogen herhalen.
Ik zou er met nadruk op willen wijzen dat de Commissie de vereniging voor de mensenrechten in Turkije actief steunt. Van 1992 tot 1999 is daarvoor 309.000 euro ter beschikking gesteld. Bovendien is er geld gereserveerd om het land te helpen aan de politieke criteria te voldoen. De Commissie heeft onlangs, op 25 maart, een herziene mededeling voorgelegd inzake een verbeterde toetredingsstrategie voor Turkije.
Ik wil nog eens duidelijk zeggen dat het van het grootste belang is dat Turkije alle wettelijke hervormingen volledig, zonder enige uitzondering, doorvoert als onderdeel van de dagelijkse praktijk. Uiteindelijk is dat ook de maatstaf voor de beoordeling van de vraag of Turkije kan toetreden. De organisaties voor de rechten van de mens moeten ongehinderd kunnen werken, en daarbij kunnen ze ook in de toekomst op de steun van de Commissie rekenen. Dank u wel.

Zacharakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, opnieuw krijgt het Europees Parlement te maken met Turkije, dat van alle landen die een speciale band met de Europese Unie hebben - in het geval van Turkije gaat het daarbij zelfs om de status van kandidaat-lidstaat - de meeste problemen blijft veroorzaken. Ditmaal betreft het een zelfs naar Turkse maatstaven ongehoord incident: een geval van volledige minachting voor de basisbeginselen van de rechtstaat en het democratisch bestel. En dan vindt het incident in kwestie ook nog plaats met goedkeuring van een magistraat van het hoogste rechtscollege, die ostentatief een gangbare Turkse praktijk en realiteit bekrachtigt, in het kader waarvan Turkije stelselmatig de meest elementaire verplichtingen verzaakt die het land heeft moeten aangaan om zijn aanvraag inzake het lidmaatschap van de Europese Unie te kunnen indienen.
De inval van antiterreureenheden in de kantoren van de Turkse mensenrechtenorganisatie in Ankara is het zoveelste trieste incident op de lange lijst van Turkse schendingen van rechten en vrijheden op politiek, religieus en minderheidsgebied. Deze actie bewijst maar al te duidelijk dat de genereuze toezeggingen van de opeenvolgende Turkse regeringen om de nodige institutionele en andere maatregelen te treffen om aan de criteria van Kopenhagen te voldoen, van nul en generlei waarde zijn.
Velen hebben aanvankelijk erg enthousiast op die verklaringen gereageerd, maar ze moeten nu ontgoocheld vaststellen dat hun tolerantie en begrip voor het Turkse systeem een averechts effect gesorteerd hebben. Een tolerante houding betekent in feite steun voor al diegenen in Turkije die zich verzetten tegen invoering van de algemeen geldende ethische beginselen die ten grondslag liggen aan de interne rechtsorde en de internationale betrekkingen.
Daarom moet de Europese Unie en meer bepaald het Europees Parlement, als verkozen vertegenwoordiging van de Europese volkeren, dit nieuwe, onaanvaardbare incident resoluut en zonder voorbehoud veroordelen. Ook de starre Turkse houding in het algemeen op het vlak van de mensenrechten en het internationaal recht moet aan de kaak worden gesteld. De Turkse regering moet duidelijk worden gemaakt dat zelfs maar de gedachte aan toetreding tot de Europese familie in deze omstandigheden volstrekt uitgesloten is, zoals collega Oostlander terecht benadrukt in zijn uitzonderlijke verslag.

Ceyhun (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, allereerst moet ik namens mijn fractie heel duidelijk zeggen dat we deze inval niet aanvaarden, en natuurlijk protesteren we tegen het feit dat de politie en een openbare aanklager van de staatsveiligheidsrechtbank in Ankara een dergelijke actie hebben kunnen uitvoeren. We gaan ervan uit dat de Turkse regering juist in deze zaak voorbeeldig zal optreden en alles zal ophelderen. Het is mooi dat we hier vanavond over kunnen praten, maar ik geloof niet dat we de fout moeten maken het spel zo te spelen als de haviken in Turkije dat van ons verwachten.
In Turkije zijn de tegenstanders van de EU, die in het staatsapparaat helaas nog steeds veel macht hebben, heel bang dat ze, wanneer Turkije ooit lid wordt van de Europese Unie, niet meer kunnen doen wat ze altijd hebben kunnen doen. Die krachten in de Turkse staat hebben er natuurlijk belang bij om iedere gelegenheid aan te grijpen en zoveel mogelijk te provoceren. Op de bewuste dag, op 6 mei, was eigenlijk een ontmoeting gepland tussen niet-gouvernementele organisaties, de Turkse minister van Buitenlandse Zaken en de minister die verantwoordelijk is voor mensenrechtenkwesties. Die middag zijn de kantoren doorzocht. Dat bewijst dat de krachten die de publieke opinie met alle middelen willen bijsturen die dag heel bewust hebben uitgezocht. Ze hebben door deze voor ons onaanvaardbare inval een situatie gecreëerd die de aanleiding is geweest voor dit debat vanavond. Eens te meer ligt Turkije onder vuur, en daarmee doen we uiteindelijk diegenen een plezier die in Turkije geen Europese democratie willen.
We moeten gewoon nota nemen van het feit dat er in Turkije nu een regering aan de macht is die de noodzakelijke hervormingen wil doorvoeren. Ze doet echt haar best, en heeft na de inval ook direct gereageerd. Ze heeft gezegd dat ze alles in het werk zal stellen om deze kwestie op te helderen. Daarom zou ik mijn collega's willen verzoeken die krachten in Turkije te helpen en te steunen die werkelijk strijden voor democratie en mensenrechten. Bij dergelijke provocaties moeten we zorgvuldig reageren, anders laten we ons voor andermans karretje spannen.

Jensen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij wil ook ik grote teleurstelling uitdrukken over de inval in het kantoor van de mensenrechtenvereniging en mij krachtig van dit optreden distantiëren. Ik ben het echter met de heer Ceyhun eens dat we voorzichtig moeten zijn met onze interpretatie van deze gebeurtenis.
Zoals de commissaris zei, zien we immers een uitgesproken wil tot hervorming in Turkije, en ook de wil om te voldoen aan de politieke criteria die de voorwaarde vormen voor het starten van onderhandelingen over het EU-lidmaatschap. Dat zagen we vorig jaar augustus met de grondwetswijzigingen, waarbij de doodstraf in vredestijd werd afgeschaft en een reeks andere vrijheidsrechten werd ingesteld; en er zijn meer hervormingen in de maak. Ik heb eind april zelf deelgenomen aan het symposium van de Turkse Nationale Vergadering, waar men besprak welke veranderingen van het Turkse rechtsstelsel nodig zijn om het aan de politieke criteria te laten voldoen. Ik heb hier een zakelijk en open debat meegemaakt, waar onder anderen juridische experts en vertegenwoordigers van de rechterlijke macht helder en scherp formuleerden welke hervormingen de onafhankelijkheid van de rechtbanken en de handhaving van fundamentele mensenrechten moeten garanderen. Als de Nationale Vergadering deze goede adviezen opvolgt en hervormingen aanvaardt die de onafhankelijkheid van het rechtsstelsel garanderen, een rechtsstelsel dat de mensenrechten eerbiedigt, dan is Turkije weer een stap verder op de weg naar toetredingsonderhandelingen met de EU. Bovendien - en dat is minstens zo belangrijk - zullen de fundamentele en democratische rechten van de Turkse bevolking gewaarborgd zijn, rechten die de bevolking volgens mij oprecht wenst.
Nu is het natuurlijk zo, dat wetswijzigingen ontoereikend zijn als er niet tevens veranderingen in de rechtspraktijk plaatsvinden; anders zijn we nog geen stap verder. De commissaris heeft daarop met nadruk gewezen en ik vind het belangrijk dat wij dat onderstrepen. Het is dan ook zeer triest dat we nog steeds berichten krijgen over martelingen in Turkse gevangenissen en andere schendingen van de mensenrechten, waaronder schendingen van het recht van vrije meningsuiting. De gebeurtenissen van 6 mei laten helaas zien dat er nog steeds krachten in de Turkse samenleving zijn die de noodzaak van veranderingen niet zien of weigeren deze te aanvaarden, en die daarnaar handelen. Dat is onaanvaardbaar.
Turkije is een zeer rijk geschakeerd land met vele verschillende culturen. Het is ook een zeer dynamisch land met grote hulpbronnen en veel talent, en een verdere samenwerking tussen de EU en Turkije is in het belang van zowel Turkije als de EU. Maar voor het lidmaatschap van de EU is vereist dat men bepaalde beginselen naleeft. We horen Turkse politici vaak zeggen dat de EU hardere toelatingseisen aan Turkije stelt dan aan andere landen. Dat is onjuist. De tien landen die in mei 2004 toetreden, hebben moeilijke hervormingen moeten doorvoeren, waar vaak geen grote steun van de bevolking voor was, en die van binnenuit ook werden tegengewerkt. Voor alle landen geldt dat de democratie een proces is en dat men op zijn hoede moet zijn voor schendingen van de mensenrechten en voor een onevenwichtige verhouding tussen de instellingen.
Uca (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, eens te meer worden de mensenrechten in Turkije met voeten getreden. In aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het Turkse openbaar ministerie zijn de kantoren van de IHD in Ankara doorzocht, en al het materiaal is in beslag genomen. Eens te meer is de grootste mensenrechtenorganisatie in Turkije hier het slachtoffer van geworden, en eens te meer is dit gebeurd onder het voorwendsel van de bestrijding van het terrorisme.
Ik vraag u, dames en heren, hoe lang kan dat nog zo doorgaan? Zijn dat de hervormingen in Turkije? Kunnen we echt nog geloven dat Turkije wil voldoen aan de criteria van Kopenhagen? De Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links protesteert met nadruk tegen deze acties van de Turkse overheid. De inval in het kantoor van de IHD is de zoveelste onaanvaardbare aanval op die organisatie voor de mensenrechten.
U weet nog wel dat sinds 1991 meer dan tien leden van de IHD zijn vermoord en dat de voorzitter van de IHD, Akin Birdal, in mei 1998 in zijn kantoor is neergeschoten. Tijdens de vorige verkiezingen voor het parlement mochten hij en andere vertegenwoordigers van de HADEP niet meedoen. Alleen al in de afgelopen twee jaar zijn er volgens Amnesty International meer dan 400 processen gevoerd tegen de IHD. Daarbij komen nog talloze processen tegen individuele leden van de IHD. De advocate Eren Keskin, vice-voorzitster van de IHD, heeft onlangs te horen gekregen dat ze een jaar lang niet mag pleiten. In alle gevallen luidde de beschuldiging 'het bedrijven van separatistische propaganda'. Dames en heren, is dat de nieuwe aanpak van de mensenrechten in Turkije?
We hebben het hervormingsproces in Turkije allemaal met veel sympathie gevolgd. Iedereen verwachtte veel van het nieuwe beleid van de Turkse regering, wij in de Europese Unie, maar ook de burgers van Turkije. Helaas is die hoop nog niet in vervulling gegaan. Turkije moet zijn beleid op de hoofdpunten veranderen, en niet alleen op papier maar ook in de praktijk. Pas dan bestaat er een reëel uitzicht op toetreding.
Er zijn nog genoeg problemen, dat is de laatste maanden wel gebleken. Ik zou onder andere het verbod van de HADEP willen noemen. Eens te meer is een partij verboden die actief strijdt voor de belangen van minderheden in Turkije. Turkije gaat nog steeds over tot het verbieden van partijen om diegenen het zwijgen op te leggen die kritiek hebben op het beleid van de regering. Intussen wil men ook de DEHAP verbieden, de federatie van partijen waarbij de HADEP zich had aangesloten voor de vorige parlementsverkiezingen. Ik vraag u, dames en heren, is dat democratie en vrijheid van meningsuiting?
Bovendien hebben we nog het proces tegen de vroegere volksvertegenwoordigster Leyla Zana van de DEP, een partij die ook verboden is. Ik ben blij dat het proces eindelijk wordt heropend, maar hoe zal dat verlopen? Tot nu toe lijkt het op een herhaling van het proces van 1994, dat volgens het Europees Hof voor de Rechten van de Mens niet fair was. De rechters zijn weliswaar geen militairen meer, maar het leger is heel sterk vertegenwoordigd in de rechtszaal. Ook na twee procesdagen wijst niets erop dat Leyla Zana zal worden vrijgelaten. U weet toch nog welke overtreding tot haar veroordeling tot vijftien jaar gevangenisstraf had geleid? Ze had in het Turkse parlement een zin in het Koerdisch gesproken, haar moedertaal.
De overheid treedt de rechten van de Koerden nog steeds met voeten. Ook nu de wet formeel is veranderd is er nog geen sprake van gelijke behandeling. De Koerden worden telkens weer geconfronteerd met willekeur en zonder enige reden beschuldigd van separatisme. Er gelden ook nog steeds aanzienlijke beperkingen voor het gebruik van de Koerdische taal. Turkije doet nog steeds geen enkele moeite om een echt proces van democratisering in gang te zetten, waarbij samen met alle krachten in de samenleving zou kunnen worden gezocht naar oplossingen voor de talloze problemen.
Dan moeten we het ook hebben over de toestanden op de politiebureaus en in de gevangenissen. Wie in Turkije gearresteerd wordt kan er nog steeds op rekenen dat hij naar alle waarschijnlijkheid mishandeld wordt, vooral wanneer hij tot een minderheidsgroep behoort. De meest elementaire rechten, zoals het recht op contact met familieleden en advocaten, worden vaak niet of slechts ten dele gerespecteerd. Het bekendste voorbeeld in dit verband is Abdullah Öcalan, die al sinds maanden bijna geen contact meer heeft met de buitenwereld. Ik zou de lijst nog langer kunnen maken. Denkt u maar aan Cyprus.
Dames en heren, om al deze redenen moeten we vaststellen dat Turkije helaas nog steeds een lange weg te gaan heeft voordat Europa in zicht komt. Het zou een illusie zijn om te geloven dat Turkije kan hopen op onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie zonder dat het land eerst zijn beleid fundamenteel heeft veranderd. Turkije heeft pas dan een kans om toe te treden wanneer het land bewezen heeft dat het de criteria van Kopenhagen serieus neemt. Turkije kan door zijn beleid zelf aantonen hoe belangrijk toetreding tot de EU voor het land is.

Lagendijk (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, over de inval zelf bij de mensenrechtenvereniging IHD kan ik kort zijn. Ook mijn fractie veroordeelt die ten sterkste, ook omdat die volledig in strijd is met de hervormingen die Turkije dichter bij de EU moeten brengen. Maar wat volgens mij interessanter is, is de achtergrond tegen welke deze inval plaatsvond. Collega Ceyhun heeft er al over gesproken en ik steun hem daarin. Ik ben ervan overtuigd dat er op dit moment een strijd gaande is voor maar ook achter de schermen vooral, tussen aan de ene kant de hervormers, de nieuwe regering, het nieuwe parlement, vele mensenrechtenorganisaties en andere hervormers en aan de andere kant de conservatieven, die nog steeds heel sterk vertegenwoordigd zijn, in het leger, in de bureaucratie maar ook in de rechterlijke macht.
Collega's, het is geen toeval dat juist op de dag dat deze mensenrechtenvereniging was uitgenodigd op het ministerie van Buitenlandse Zaken om mee te praten over de nieuwe strategie van Turkije met het oog op de toetreding, de conservatieven een tegenzet doen, dat ze binnenvallen in de kantoren van deze mensenrechtenvereniging. Het is ook geen toeval dat dat gebeurt via de staatsveiligheidsrechtbanken. Een bolwerk van conservatisme in het juridische systeem in Turkije. Dat is wat mij betreft ook een reden om nogmaals een oproep te doen aan de Turkse regering om haast te maken met de afschaffing van die staatsveiligheidsrechtbanken, zoals was aangekondigd, want nogmaals, dat is de bron van veel ellende. Als er een strijd is tussen aan de ene kant de conservatieven en aan de andere kant de hervormers, dan ben ik ervan overtuigd dat het de taak is van het Parlement om de hervormers te steunen. Ik verzet me dan ook tegen de analyse wat betreft Turkije die hier toch wel bij sommige collega's doorklinkt, namelijk dat het nooit wat was, het is niks en het zal ook nooit wat worden.
Collega's, dat is niet de situatie. Kijk bijvoorbeeld naar de reacties van minister Gul van Buitenlandse Zaken en minister Cicek van Justitie. Men schaamt zich voor wat er gebeurd is bij die inval en men heeft weer nieuwe maatregelen aangekondigd om dat in de toekomst onmogelijk te maken. Het is de rol van ons Parlement om kritisch te zijn als de zaken mis gaan in Turkije, dat doen we vanavond, dat zullen we doen in het verslag-Oostlander, maar het is ook de taak van het Parlement om hervormers en hervormingen te steunen opdat dit soort invallen tot het verleden behoren.

Balfe (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik mijn collega de heer Oostlander bedanken, omdat hij me liet doorschuiven op de sprekerslijst, zodat ik dadelijk terug kan naar mijn bezoekers.
Dit debat, waarover veel consensus bestaat, gaat niet over de vraag of Turkije tot de EU zal toetreden, maar over de vraag wat voor soort land Turkije is. Tijdens de inval waartoe opdracht was gegeven door de staatsveiligheidsrechtbanken, zijn, ik citeer de woorden van de mensenrechtenvereniging, 'al onze persoonlijke notitieboekjes, alle aantekeningen, computers, bestanden en verslagen meegenomen en zijn alle aan het kantoor gerichte faxen en e-mailberichten gelezen en voor een deel meegenomen?.
Dit is niet alleen slecht voor Turkije; dit optreden van vertegenwoordigers van de staat, dat wil zeggen de staatsveiligheidsrechtbanken, die zo duidelijk tegen de belangen van Turkije in handelen, heeft ook een sterk destabiliserend effect. De boodschap die daarvan uitgaat, is dat ze de democratie die de Turkse regering probeert op te bouwen, trachten te ondermijnen.
Is het niet ironisch dat de ambtenaren meteen na de inval een ontmoeting hadden met de minister van Buitenlandse Zaken en de minister voor Mensenrechten? Als Parlement hebben wij de taak ons krachtig op te stellen achter de mensen die zich in Turkije inzetten voor de democratie, en heel duidelijk onze steun te geven aan die vertegenwoordigers van de staat die zeggen dat dit niet de manier is om het land te regeren en aan mensen zoals Abdullah Gul, die duidelijk zeer verontrust was door deze actie.
Het punt is dat in een moderne democratische staat de staatsveiligheidsrechtbanken en het leger ondergeschikt dienen te zijn aan de civiele macht - dat is de definitie van een moderne democratische staat. Er zijn veel mensen in Turkije die zich voor die doelstellingen inzetten en ik ben van mening dat dit Parlement hen kan steunen door deze resolutie aan te nemen.
We zeggen geen ja of nee tegen de toetreding van Turkije tot de EU; we zeggen dat we de Turkse bevolking steunen bij haar inspanningen om van haar land een fatsoenlijk, goed oord te maken waarop ze trots kan zijn.

Boudjenah (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, bij de herziening van haar proces, die is afgedwongen door een uitspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, heeft Leyla Zana, winnares van de Sacharovprijs, onlangs een oproep aan de Europese Unie gedaan. Zij vraagt de EU de hervormingen in Turkije te stimuleren door onmiddellijk met dat land over toetreding te gaan onderhandelen. Zij heeft gezegd dat het democratiseringsproces in Turkije daardoor sneller zal verlopen.
De vraag is wanneer de Turkse machthebbers eindelijk de weg van de democratie zullen inslaan in plaats van voorvechters daarvan lastig te vallen. Kort geleden is dat weer gebeurd met de willekeurige huiszoekingen in de kantoren van de Turkse mensenrechtenorganisatie, die al zo vaak geconfronteerd wordt met intimidatie en bedreigingen.
Dat HADEP sinds maart van dit jaar opnieuw is verboden, is eveneens onacceptabel. Deze partij heeft duidelijk laten zien dat zij tegen het gebruik van geweld is. Het Constitutionele Hof van Ankara voegt hiermee weer een hoofdstuk toe aan de reeds zeer lange lijst van sancties tegen vrouwen en mannen die opkomen voor de rechten van de Koerden. De Turkse machthebbers zijn verstrikt geraakt in een logica die niet alleen schadelijk is voor de directe slachtoffers van de repressie, maar ook voor de gehele Turkse samenleving en voor het beeld dat men in het buitenland van Turkije heeft. Precies een jaar geleden, op 10 mei 2002, was de ad-hocdelegatie van ons Parlement van mening dat een verbod van HADEP een ernstige aderlating voor de democratie in Turkije zou betekenen. Helaas is die vrees nu bewaarheid.
Welke conclusies moeten we hieruit trekken?
We moeten ons niet laten meeslepen door de conservatieven en andere extremisten hier in Europa, die de Turkse bevolking bij voorbaat willen uitsluiten van de zogenaamde christelijke Europese Unie. Het zou misdadig zijn dit land te stigmatiseren en in een isolement te drijven door alle deuren dicht te gooien. Daarom verklaar ik hier nogmaals dat ik volkomen solidair ben met de vrouwen en mannen die in Turkije actie voeren voor de mensenrechten, soms met gevaar voor eigen leven. De democratische krachten moeten weten dat wij aan hun kant staan. Hopelijk zal dan zeer binnenkort het moment aanbreken dat de Turken in vrijheid kunnen leven en zich vrij kunnen uitspreken.
De Raad en de Commissie moeten dus veel meer hun best doen om de Turkse regering ertoe te bewegen te handelen overeenkomstig de criteria van Kopenhagen, dat wil zeggen: de mensenrechten en de rechtsstaat te bevorderen. Dit moet tot uitdrukking komen in consequente financiële steun voor de activiteiten van organisaties die ijveren voor de democratie.
Tot slot nog dit: enkele dagen na de heropening van het proces van Leyla Zana en drie van haar collega's hoop ik dat het Europees Parlement haar heel spoedig in dit halfrond haar prijs kan overhandigen.

Wyn (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het is niet de eerste keer dat dit Parlement kwesties aan de orde stelt met betrekking tot de schending van de mensenrechten door de Turkse regering. Als we de handvesten en verdragen die we zelf hebben ontworpen, zoals het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en de mensenrechtenwetgeving, niet verdedigen, lopen we het risico binnen de internationale gemeenschap voor schut te staan.
Zelf heb ik in het verleden aanleiding gezien de Turkse regering te veroordelen wegens het zonder proces gevangennemen van vele leden van de Koerdische gemeenschap, zoals ik ook de veertien jaar gevangenisstraf voor Leyla Zana en drie van haar collega's heb veroordeeld. Ze voerden allemaal campagne voor de rechten van de Koerden, en ons eigen Europees Parlement heeft Leyla Zana in 1995 de Sacharovprijs toegekend. Naar aanleiding van een uitspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens hier in Straatsburg, dat de internationale gemeenschap zelf heeft opgericht, is het proces tegen Leyla Zana heropend, omdat het oorspronkelijke proces tegen haar en haar collega's niet rechtsgeldig werd bevonden.
Naar aanleiding van de inval in de kantoren van de hoofdzetel van de Turkse mensenrechtenvereniging in Ankara moeten we in dit Parlement opnieuw een schending van de mensenrechtennormen aan de orde stellen. De mensenrechtenvereniging verricht internationaal erkend werk op het gebied van de mensenrechten in Turkije en verschaft leden van dit Parlement waardevolle gegevens over mensenrechtenschendingen. Wij zien het dan ook als een schending van de bescherming van de mensenrechten als het bevorderen van deze normen wordt gehinderd. Dan is het toch niet vreemd dat een aantal van ons zich wederom afvraagt of we het verzoek om toetreding tot de Europese Unie van Turkije wel moeten steunen?
Voor de goede orde, de mensenrechtenvereniging heeft ontdekt dat in Turkije alleen in het eerste kwartaal van dit jaar al 183 mensen aan martelingen, mishandeling en opsluiting zijn onderworpen. Een vertegenwoordiging die er prat op gaat dat ze de mensenrechten van minderheden en de verdrukten waar dan ook verdedigt, kan niet aan de kant blijven staan en toestaan dat dergelijke schendingen voortduren.

Oostlander (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het Turkse rechtssysteem is gebaseerd op de idee dat collectieve orde en veiligheid zeer sterk individuele mensenrechten domineren. De opvattingen van de openbare aanklager van Ankara zijn me heel goed bekend. Uit zijn eigen mond heb ik dit soort termen gehoord. Geen wonder dat in zo'n systeem een aanval op het mensenrechtenbureau in Ankara door de uitvoerders ervan normaal wordt gevonden. Het is de stijl van leven. De minister van Justitie heeft de inval betreurd. Dat is natuurlijk prima, maar het probleem is of deze minister inderdaad de macht heeft over de openbare aanklager, zodat deze laatste niet meer zomaar zijn gang kan gaan.
Is dit hier niet opnieuw de zogenaamde deep state, de generaals en de pasja's, die overal doorheen dendert, zoals bijvoorbeeld bij de pogingen van minister-president Erdogan om ten aanzien van Cyprus tot een oplossing te komen, ook weer door het opnieuw in de ban doen van HADEP, en het nog steeds vasthouden van mevrouw Zana, die als Sacharovprijswinnaar voor ons toch een hele bijzondere symboolwaarde heeft. Dat is ronduit antigedrag, tegen de normen en de waarden van de Europese Unie.
De opvattingen van de deep state over goed bestuur wijken zeer af van die in de Europese Unie. Reeksen voorbeelden daarvan kunt u in elke ambassade van lidstaten krijgen. De heer Ceyhun wijst er nu op dat het de tegenstanders van de Europese Unie in Turkije zijn die zulke schadelijke acties willen. Ik geloof niet dat er in Turkije mensen zijn, en zeker niet bij de pasja's en de generaals, die niet bij de Europese Unie willen horen. Er zijn namelijk status en allerlei andere voordelen aan verbonden. Zij willen wel, maar ze willen dat Turkije op hun voorwaarden deelneemt aan de Europese Unie. Dat moeten wij te allen prijze verhinderen en aan de burgerij en aan iedereen die het goed meent in Turkije duidelijk maken dat wij dat niet willen.
Ik denk dat het Turkse publiek ook duidelijk moet worden gemaakt waar wij staan, dat er aan de toetreding voorwaarden verbonden zijn en dat er bij elke overtreding steeds weer zal worden gezegd dat wij dat niet pikken, zodat de deep state weet dat er in de Europese Unie geen toekomst is voor zijn manier van denken en handelen. Ik hoop dat de Europese commissaris Verheugen dit ook in Turkije zichtbaar kan maken, eventueel door maatregelen betreffende de steun aan mensenrechtenorganisaties in dat land.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de inval in de kantoren van de Turkse mensenrechtenvereniging is niet de eerste aanval op deze organisatie, die steeds het voortouw heeft genomen en nog steeds neemt in de strijd tegen de onderdrukking van het Turkse volk, niet alleen van Turken en Koerden maar ook van etnische minderheden. In het verleden zijn er vaak veel ergere dingen gebeurd. Zo herinner ik me de gewapende aanval op de voormalige voorzitter van deze vereniging, Akin Birdal, waarbij verschillende schoten werden gelost. Ook die aanval werd toen veroordeeld door de minister van Justitie, maar het slachtoffer ging wel voor jaren de gevangenis in. Zo zie je wat de afkeuring door een minister tegenwoordig waard is!
Deze inval heeft een speciale betekenis, omdat hij plaatsvindt op een moment waarop de nieuwe regering van Turkije de schijn van democratie probeert op te houden die de heer Erdogan en zijn medewerkers voor en na de verkiezingen hebben gewekt. Voor ons staat vast dat de regering van de fundamentalisten vanwege haar ideologie niet in staat is van Turkije een democratisch land te maken. De regering moest, om gekozen te worden, natuurlijk compromissen sluiten en rekening houden met de verlangens en de strijd van het Turkse volk, maar haar ideologie blijft dezelfde. De ware reden voor de inval moeten we zonder enige twijfel zoeken in de heldhaftige strijd die de mensenrechtenvereniging levert voor de mensenrechten in Turkije en voor de rechten van het Koerdische volk. Het militaire establishment, dat in Turkije altijd de politiek controleert, en de islamitische partij hebben geen greintje sympathie voor zulke idealen. De inval vond plaats op basis van de artikelen 169 en 312 van het wetboek van strafrecht respectievelijk de wet tegen het terrorisme. Dat betekent dat elk blijk van solidariteit met de hongerstaking van de politieke gevangenen en met hun strijd tegen de isoleercellen wordt gelijkgesteld met terrorisme. Op grond van dezelfde redenering werden ook de communistische partij van Turkije en de HADEP verboden.
Wij willen onze broederlijke solidariteit uitdrukken met het volk van Turkije, dat wij steunen in zijn strijd voor democratie en vrede, waarvan we onlangs nog een voorbeeld hebben gezien in de demonstraties tegen de aanval op Irak.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Korakas.
Ik deel u mede dat ik overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement zes ontwerpresoluties heb ontvangen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag (A5-0146/2003) van mevrouw Gebhardt, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap (9923/2002 - C5-0485/2002 - 1991/0388(COD));
het verslag (A5-0127/2003) van de heer De Rossa, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap met betrekking tot de rol van de werknemers (hernieuwde raadpleging) (9924/2002 - C5-0494/2002 - 1991/0389(CNS)).

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst zou ik de twee rapporteurs van de twee ten principale bevoegde commissies namens de Commissie willen bedanken voor hun uitstekende werk voor de verordening inzake de Europese coöperatieve vennootschap en voor de daarmee verbonden richtlijn inzake de rol van de werknemers.
Er bestaan in de Europese Unie minstens 130.000 coöperaties met 2,3 miljoen werknemers en meer dan 80 miljoen leden. De verordening geeft die coöperaties voor grensoverschrijdende activiteiten op de interne markt een instrument in handen dat te vergelijken is met het al bestaande instrument voor naamloze vennootschappen, het statuut voor de Europese naamloze vennootschap.
De Europese federaties van coöperaties eisen een dergelijk statuut al jaren, en ze zijn tevreden met de tekst van deze verordening. Het statuut biedt hun ook de mogelijkheid over te gaan tot grensoverschrijdende fusies op basis van coöperatieve structuren. Op die manier kunnen dergelijke bedrijven gezamenlijke activiteiten ontplooien, hun concurrentiepositie verbeteren en nieuwe afzetmarkten vinden. Het Parlement heeft het statuut van de Europese coöperatieve vennootschappen tijdens zijn eerste lezing op 20 januari 1993 goedgekeurd. Veel van de verbeteringen in de tekst van het later gewijzigde voorstel van de Commissie zijn te herleiden tot dit eerste standpunt van het Parlement. Het Parlement heeft dit gewijzigde voorstel op 2 december 1993 goedgekeurd en op 27 oktober 1999 nogmaals bevestigd.
De verordening is niet perfect. Ze is echter een afspiegeling van een brede consensus over de regels die voor deze volkomen nieuwe coöperatieve ondernemingen zouden moeten gelden. Ze is in de Raad door alle lidstaten gesteund, en gezien de grote verschillen tussen de bepalingen in de lidstaten inzake coöperatieve vennootschappen is dit een grote stap in de juiste richting. Het doel van de Commissie was van het begin af aan het ontwikkelen van een instrument dat enerzijds flexibel en modern is, maar anderzijds ook rekening houdt met de specifieke kenmerken en principes van coöperaties. We zijn blij dat in deze verordening in haar huidige vorm dit evenwicht bewaard is gebleven.
Artikel 79 biedt de mogelijkheid om eventuele gebreken van de verordening na een evaluatie van de resultaten na verloop van vijf jaar recht te zetten. De Commissie zal daarom de toepassing van het statuut met het oog op een eventuele herziening van de verordening op de voet volgen. De leden van het Parlement hebben natuurlijk ernstige twijfels over het door de Raad unilateraal en met algemene stemmen genomen besluit om de rechtsgrondslag zodanig te veranderen dat het Parlement zijn medebeslissingsrecht kwijtraakt. De Commissie heeft voor haar voorstel artikel 95 als grondslag genomen, omdat dat over de voltooiing van de interne markt gaat. Wij vinden nog steeds dat artikel 95 de juiste rechtsgrondslag is.
De opnieuw voorgestelde wijzigingen gaan vrijwel uitsluitend over de bescherming van de verworven rechten van het personeel. De Commissie is van mening dat deze rechten door de richtlijn volledig dienen te worden beschermd. Daarmee moet rekening worden gehouden bij de oprichting van een Europese coöperatieve vennootschap. De richtlijn is de juiste plaats voor deze regeling, en daarom kunnen wij de voorgestelde amendementen niet steunen.
Ik wil nog iets zeggen over de aanvullende richtlijn inzake de rol van de werknemers. Het voorstel voor een richtlijn ter aanvulling van de verordening biedt een zeer brede regeling, die bedoeld is om de rechten van de werknemers op informatie, raadpleging en medezeggenschap te garanderen. De tekst is min of meer gebaseerd op de richtlijn inzake de Europese naamloze vennootschap, die anderhalf jaar geleden is goedgekeurd en die volgens de Commissie uw steun verdient. Het Parlement wil een aantal essentiële punten veranderen. Veel veranderingen zijn ongetwijfeld verbeteringen. De Commissie heeft alle amendementen van het Parlement zorgvuldig bestudeerd, en is bereid om de helft ervan volledig of gedeeltelijk over te nemen en ook tegenover de Raad te verdedigen. De amendementen 5, 9, 10, 11, 12, 19 en 22 steunen we volledig.
De Commissie is het ook eens met een aantal andere amendementen, maar de formulering ervan moet nog wel enigszins worden aangepast om rekening te houden met bepaalde wensen van de lidstaten. Daarbij gaat het om de amendementen 4, 14, 17, 20 en 21.
We zijn van mening dat de Raad afgezien van het debat over de rechtsgrondslag open staat voor de meeste amendementen. Daarom hopen we dat de Raad in juni de verordening en ook de richtlijn zal kunnen goedkeuren, zodat de Europese coöperaties die hun activiteiten tot andere lidstaten willen uitbreiden dat met de nodige juridische garanties kunnen doen, terwijl ook de rechten van hun werknemers afdoende beschermd zullen zijn.

Gebhardt (PSE)
. (DE) Dank u wel, mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's. Vandaag behandelen we inderdaad een bijzonder belangrijk verslag, een wetstekst waarop velen in de Europese Unie wachten, mensen die hun krachten hebben gebundeld in ondernemingen om samen sterker te staan op de markt. Het is glashelder dat deze vorm van grensoverschrijdende samenwerking dringend nodig is en onze steun verdient in een Europese Unie waarin we steeds vaker verder kijken dan enkel naar onze eigen markt.
Het Europees Parlement heeft al op 1 april 1983 voor het eerst een resolutie aangenomen over Europese coöperaties. Daaruit blijkt hoeveel waarde het Europees Parlement altijd heeft gehecht aan wetgeving op dit vlak. De Europese Commissie heeft dit initiatief ook opgepakt, en mevrouw de commissaris heeft net al gezegd dat we na enige tijd inderdaad een aanzet tot wetgeving gehad hebben.
Ik betreur echter dat de Raad - nadat het Parlement in 1993 een advies had afgeven, een uitstekend advies - niet minder dan elf jaar nodig heeft gehad om een besluit te nemen. De Raad heeft allerlei irrelevante redenen gevonden om geen actie te hoeven ondernemen. Dat is eigenlijk onaanvaardbaar, vooral tegenover de betrokken burgers!
In dat verband moet ik ook zeggen dat ik de Raad bepaald geen lof kan toezwaaien voor de manier waarop hij de rechtsgrondslag zomaar veranderd heeft, en deze tekst nu voorlegt aan het Parlement zonder zelfs maar de argumenten toe te lichten op grond waarvan hij besloten heeft de rechtsgrondslag te wijzigen. In de officiële documenten stond daarover in ieder geval niets. Zo hoort dat niet in de samenwerking tussen Parlement en Raad.
De Commissie juridische zaken en interne markt heeft zich natuurlijk vooral met die rechtsgrondslag uitgebreid beziggehouden. Het gaat hierbij tenslotte om een belangrijke zaak, namelijk de rechten van het Parlement, en het zou toch een vreemd parlement zijn dat gewoon zou zeggen: och, laat die medebeslissing maar zitten, want de Raad heeft dat met algemene stemmen zo gewild, en dat moeten we dus respecteren! Dat kan geen parlement zich permitteren, ook dit Parlement niet! Daarom heeft onze commissie nogmaals bevestigd, en wel met een heel duidelijke meerderheid, dat artikel 95 de juiste rechtsgrondslag is. Daar bestaan ook heel heldere argumenten voor, die niemand zomaar opzij kan schuiven, en mevrouw de commissaris heeft dat net nog eens bevestigd.
Met dit voorstel voor een verordening wordt een onafhankelijke, op het Gemeenschapsrecht gebaseerde structuur gecreëerd, een structuur die parallel naast de nationale constructies komt te staan. Artikel 8 van het voorstel bepaalt duidelijk dat de verordening op zich de structuur niet vastlegt, maar dat de structuur bepaald wordt door de verordening in samenhang met het nationale statuut van de betreffende coöperatie en het vennootschapsrecht van de lidstaat waar die coöperatie gevestigd is.
Het gaat hier dus om een harmonisatie van wetten, niet om het vervangen van de vijftien nationale vennootschapsmodellen door een Europees model. Dit is een aanpassing van het recht, we ruimen juridische belemmeringen uit de weg zodat de interne markt goed kan functioneren. Zo hoort dat ook, en iedereen zou het daarmee eens moeten zijn!
In dit verband wil ik nog graag een persoonlijk punt noemen. Als rapporteur namens de Commissie juridische zaken en interne markt moet ik het Parlement namelijk aanbevelen om morgen tijdens de stemming tegen alle amendementen behalve het eerste amendement te stemmen, omdat het allemaal amendementen zijn die in de commissie waren afgewezen en die vervolgens opnieuw zijn ingediend. Zo hoort dat, een rapporteur moet de mening van zijn of haar commissie weergeven. De persoonlijke noot is echter, en dat zult u wel door de vingers willen zien, dat ik, net als de leden van mijn fractie, voor deze amendementen zal stemmen, omdat ze de werknemers meer rechten geven. Versterking van deze rechten is voor een sociaal-democraat natuurlijk een must, op dat punt kan ik geen enkele uitzondering maken. Daarom zeg ik in alle duidelijkheid dat ik ervoor zal stemmen, ook als morgen tijdens de stemming zal worden gezegd dat de rapporteur aanbeveelt tegen te stemmen. Ik hoop, mijnheer de Voorzitter, dat ik dat morgen voor de stemming nogmaals mag zeggen.

De Rossa (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, de afgevaardigden zullen zich ervan bewust zijn dat het debat in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, precies zoals het debat in de Commissie juridische zaken en interne markt, werd overheerst door onze bezorgdheid over de gehanteerde rechtsgrondslag, die uitsluitend voorziet in een raadpleging van het Parlement. Net als iedereen in dit Parlement deel ik die zorg. Maar ik ben ook van mening dat we de verantwoordelijkheid hebben te trachten de ontwerprichtlijn die ons is voorgelegd, te verbeteren, en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken deelt die opvatting unaniem.
Voor ons ligt een voorstel van de Raad en de Commissie betreffende werknemers en vertegenwoordigers in de bestuursorganen van Europese coöperatieve vennootschappen en dat is een welkome ontwikkeling. De coöperatieve sector wacht al dertig jaar op deze wetgeving, vanwege de zeer uiteenlopende aard van deze sector. Het is zeker niet eenvoudig geweest tot een gemeenschappelijk standpunt te komen. Toch is dertig jaar veel te lang voor de naar schatting acht miljoen werknemers in de sociale economie van de lidstaten. Ik weet dat velen van hen erop gebrand zijn dat we de kwestie hier morgen afronden en de Raad in staat stellen snel tot een besluit te komen.
De sociale economie is een belangrijke sector als het gaat om werkgelegenheid in de Unie en het bruto binnenlands product. Coöperatieve vennootschappen maken een wezenlijk deel uit van onze sociale economie. Naar schatting hebben coöperatieve vennootschappen op het gebied van de consumenten- en productiemarkt alleen al meer dan 78 miljoen leden in de Unie. Door de vorming van Europese coöperatieve vennootschappen eindelijk te faciliteren en in deze nieuwe ondernemingen de betrokkenheid van werknemers op directieniveau te garanderen, geven we een positief signaal af aan de coöperatieve beweging. Dit zal, naar ik hoop, een bijzonder effect hebben op opkomende coöperatieve vennootschappen in de toetredende landen en ertoe leiden dat het Europese sociale model in de gehele uitgebreide Unie wordt versterkt.
Er zijn in de commissie belangrijke amendementen goedgekeurd met betrekking tot gelijke kansen voor mannen en vrouwen bij de selectie van vertegenwoordigers van werknemers, de rechten van de vakbonden en de maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven, en ik ben blij te vernemen dat er aanwijzingen zijn dat zowel de Commissie als de Raad positief tegenover veel van de amendementen staat. We betreuren het dat de Commissie geen aanbeveling kan doen voor de amendementen op de verordening die door mijn fractie zijn ingediend. Maar met het oog op de mate van overeenstemming die we hebben bereikt over de richtlijn wil ik de Raad en de Commissie, het personeel van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de medewerkers van mijn eigen fractie bedanken voor hun hulp. Zonder de medewerking van alle leden van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken hadden we geen unaniem besluit kunnen nemen ter onderbouwing van de amendementen die naar de Raad gaan.
We zien uit naar een nauwe samenwerking met de betrokkenen uit de sociale economie in de hele EU en naar de verdere ontwikkeling van de sociale economie. Om de op dit terrein benodigde dekking te verkrijgen zijn andere stukken wetgeving nodig en ik dring er bij de Commissie en de Raad op aan dat ze de noodzakelijke besluiten niet langer uitstellen.
Ook verzoek ik ze toepassing te overwegen van de bepaling van het Verdrag van Nice die het mogelijk maakt besluiten van deze aard te nemen op grond van stemming bij gekwalificeerde meerderheid in plaats van via unanimiteit. Daardoor wordt een medebeslissingsprocedure met dit Parlement mogelijk als er verdere wetgeving op dit gebied wordt voorgesteld.

Sacrédeus (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijn vrouw en ik genieten het voorrecht dat onze drie kinderen ondergebracht zijn in een oudercoöperatie in mijn plaats van herkomst in de Zweedse provincie Dalarna. Een oudercoöperatie voor kinderopvang is misschien niet hét model van een Europese coöperatieve vennootschap, maar we hebben zeer goede ervaringen met de coöperatieve samenwerking. De verordening inzake een statuut voor de Europese coöperatieve vennootschap en de richtlijn inzake de rol van de werknemers zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het statuut betreft de manier waarop de mechanismen ter waarborging van het medebeslissingsrecht van de werknemers van Europese coöperatieve vennootschappen in de praktijk functioneren. Als Commissie werkgelegenheid en sociale zaken hebben wij besloten om in ons advies drie politieke prioriteiten te stellen. Ten eerste: het Europees Parlement moet een rechtsgrondslag eisen die waarborgt dat het Parlement medebeslissingsrecht heeft. Ten tweede: in de procedure die leidt tot de registratie of herstructurering van een Europese coöperatieve vennootschap moeten geldende bepalingen betreffende het recht op informatie en raadpleging volledig geëerbiedigd worden. Ten derde: de rechten die de werknemers genoten voordat de Europese coöperatieve vennootschap in het leven werd geroepen, moeten worden gegarandeerd.
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft de Raad gewaarschuwd dat het geen herhaling zou toestaan van het standpunt van de Raad inzake het statuut voor de Europese vennootschap. De Raad heeft deze waarschuwing in dit geval genegeerd. Om de rol van het Parlement in het wetgevingsproces te verdedigen en onder verwijzing naar de juridische dienst van het Parlement, hebben wij als Commissie werkgelegenheid en sociale zaken met nadruk gewezen op artikel 95 van het Verdrag als juiste rechtsgrondslag. Het gaat erom dat de wetgevingen van de lidstaten op elkaar worden afgestemd; het is niet de bedoeling dat het besluitvormingsrecht wordt overgebracht van de nationale wetgever naar de EU.

Mayer, Hans-Peter (PPE-DE)
- (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik heb straks nog twee minuten spreektijd, daarom zou ik mijn opmerkingen over de verordening en over de richtlijn graag willen samenvatten, want in beide gevallen geldt eigenlijk hetzelfde.
Bij de Europese coöperatie is hetzelfde gebeurd als bij de Europese naamloze vennootschap. De Raad van Ministers heeft ons met één pennenstreek de medebeslissing afgepakt. Dat kunnen we niet over onze kant laten gaan. De meerderheid van de leden van de Commissie juridische zaken en interne markt is van mening dat we deze keer naar het Hof van Justitie moeten stappen vanwege de rechtsgrondslag die de Raad in beide gevallen heeft gekozen. Persoonlijk heb ik met de rapporteur voor de verordening, mevrouw Gebhardt, afgesproken dat de Juridische Commissie zich zou beperken tot het opstellen van amendementen aangaande de rechtsgrondslag.
We hebben intussen een hele serie amendementen op de verordening en op de richtlijn waarover we moeten stemmen. Ik heb begrepen dat de Commissie de amendementen op de richtlijn wil steunen, en die op de verordening wil afwijzen. Dat zie ik ook zo. De kwestie van de rechtsgrondslag is echter ook voor de toekomst van groot belang. Het is namelijk niet uitgesloten dat de Raad van Ministers in andere gevallen die verband houden met het vennootschapsrecht net zo te werk wil gaan, en de volgende vennootschappen zijn binnenkort aan de beurt. Wat de verordening betreft zijn we het eens met het standpunt van de Commissie dat artikel 95 de juiste rechtsgrondslag is. Dat hebben we ook al meerdere malen gehoord. Wat de richtlijn inzake de medezeggenschap van de werknemers betreft wil ik echter wat nader op de details ingaan. Artikel 137, lid 1, letter e) is de bevoegdheidsregeling waarin wordt bepaald wat de rechten van de werknemers op informatie en raadpleging zijn. In alle gevallen is daarvoor artikel 251 voorzien, dat is dus de medebeslissing. Letter f) van dit artikel is de bevoegdheidsregeling voor de medezeggenschap van de werknemers. Daarvoor geldt het principe van eenparigheid in de Raad, en het Parlement wordt hier slechts geraadpleegd. De Raad kan echter ook in dit geval met algemene stemmen besluiten om de procedure van de medebeslissing te volgen. De twee doelstellingen, medezeggenschap en raadpleging, staan in deze richtlijn op hetzelfde niveau. Ik geloof dat in een dergelijke kwestie, waarbij er sprake is van twee gelijkwaardige, naast elkaar bestaande rechtsgrondslagen, het 'kunnen? moet worden gereduceerd tot 'moeten?; de marge van de Raad is mijns inziens dus beperkt. Anders zou de verplichting om in de Raad met algemene stemmen te besluiten over de ene rechtsgrondslag de medebeslissingsprocedure met betrekking tot de andere rechtsgrondslag, die op hetzelfde niveau staat, ongedaan maken. Dit zou onaanvaardbaar zijn, omdat daarmee de rechten van het Europees Parlement als democratisch gelegitimeerde wetgever beknot zouden worden.
De Europese coöperatieve vennootschap loopt geen gevaar wanneer we naar het Hof stappen. Ten eerste omdat de geldigheid van de verordening inzake de coöperatieve vennootschap gekoppeld is aan de termijn voor de omzetting van de richtlijn. Dat laat volgens mij genoeg speling voor het Europese Hof van Justitie om de kwestie op te helderen. Ten tweede kan het Hof op ons verzoek ook bepalen dat de verordening en de richtlijn rechtsgeldig blijven. We richten onze aanval dus alleen op de gekozen rechtsgrondslag, niet op de inhoud van de verordening of de richtlijn.

Sacrédeus (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik maak van de gelegenheid gebruik om mevrouw Gebhardt en de heer De Rossa te bedanken voor hun werk aan deze twee verslagen en voor hun aanpak van deze gevoelige materie. Wij als Fractie van de Europese Volkspartij hebben in de plenaire vergadering een aantal amendementen ingediend inzake het statuut voor de Europese coöperatieve vennootschap. Wij vinden dat er zo veel mogelijk transparantie en openheid moeten heersen tijdens de procedure rond de oprichting van een Europese coöperatieve vennootschap. Geldende bepalingen betreffende het recht van de werknemers op informatie en raadpleging moeten volledig worden nageleefd. Een aantal amendementen houdt garanties in dat men reeds vanaf het begin uitdrukkelijk de gevolgen moet aangeven die de oprichting van een Europese coöperatieve vennootschap naar verwachting voor de werkgelegenheid zal hebben. De vertegenwoordigers van de werknemers moeten tijd krijgen om advies uit te brengen voordat er besluiten genomen worden.
Omdat de ontwerpverordening betrekking heeft op de verschillende fasen in de levenscyclus van een Europese coöperatieve vennootschap, zoals oprichting, verplaatsing van de statutaire zetel en ontbinding, is er een reeks verschillende amendementen nodig om deze beginselen te kunnen toepassen op de verschillende situaties die in de ontwerpverordening worden beschreven.
Ook de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, waarvan ik rapporteur voor advies mocht zijn, is van mening dat de oprichting van een Europese coöperatieve vennootschap er niet toe mag leiden dat de werknemers hun rechten verliezen die ze vóór de oprichting genoten.
Mijnheer de Voorzitter, heel concreet wil ik er met betrekking tot het verslag-De Rossa met nadruk op wijzen dat het recht op onderhandelingen over de rol van de werknemer gegarandeerd moet zijn bij de oprichting van een Europese coöperatieve vennootschap en bij omvangrijke structurele veranderingen. Alle medewerking moet een doorlopend proces vormen. In het verslag dringen wij bovendien aan op het schrappen van de algemene clausule volgens welke de lidstaten de keuze hebben de bepalingen inzake de rol van werknemers niet toe te passen wanneer er een Europese coöperatieve vennootschap wordt opgericht door fusie van twee coöperaties. Ik wijs er ook met nadruk op dat de werknemersvertegenwoordigers in het bestuursorgaan en het toezichthoudende orgaan gekozen of aangewezen moeten worden conform nationale wetgeving.

Hughes (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, we zullen moeten afwachten wat de Raad gaat doen met de punten die we vanavond aan de orde stellen met betrekking tot de rechtsgrondslag. Ik hoop dat de Commissie nog eens nadenkt over de aanvaardbaarheid van de amendementen 14, 15, 17 en 19 op het statuut, inzake het opnemen van de eis de werkgelegenheidseffecten van een fusie, verplaatsing of omzetting waarbij een SCE is betrokken in aanmerking te nemen. Ik ben namelijk van mening dat ze volledig gerechtvaardigd zijn.
Intussen wil ik graag verder kijken dan de argumenten in verband met de institutionele aspecten en de rechtsgrondslag en kijken naar de mogelijke gevolgen van deze voorstellen voor de ontwikkeling van de sociale economie in een Europese Unie die het hoofd probeert te bieden aan een reeks ingrijpende veranderingen. De mondialisering van markten en de verzwakte concurrentiepositie van traditionele sectoren vragen om een diversificatie van economische activiteiten en een verkenning van nieuwe methoden om werkgelegenheid te scheppen. Technologische vooruitgang vraagt om hoogopgeleid, flexibel personeel dat op zijn beurt een meer participatieve werksituatie verwacht. De toegenomen participatie van vrouwen en een vergrijzende bevolking met een hogere levensverwachting leiden tot meer vraag naar diensten op het gebied van huishouding en zorg. Deze toegenomen en verder uiteenlopende sociale behoeften hebben er in combinatie met financiële beperkingen toe geleid dat publieke autoriteiten diensten gedecentraliseerd zijn gaan aanbieden of de hoeveelheid diensten of het niveau ervan hebben teruggebracht.
De sociale economie kan een rol spelen bij het aanpakken van de uitdagingen en het benutten van de kansen die deze en andere veranderingsprocessen bieden en kan op zekere wijze bijdragen aan de totstandkoming van een nieuw type maatschappij en van een economie gebaseerd op solidariteit, insluiting en participatie enerzijds en innovatie en kennis anderzijds.
Ik durf deze dingen met stelligheid te zeggen omdat ik heb teruggekeken naar de evaluatie van het proefproject inzake de derde sector dat dankzij het begrotingsinitiatief van mevrouw Ghilardotti, die hier vanavond aanwezig is, van 1997 tot 1998 heeft gelopen. In die evaluatie wordt benadrukt dat de ontwikkeling van de sociale economie om aan de vraag te kunnen voldoen, in het Verenigd Koninkrijk wel 120.000 banen kan opleveren, in Duitsland 380.000 en in Frankrijk 100.000.
Maar misschien illustreert één gegeven van de evaluatie nog wel het beste de potentiële omvang van de toekomstige werkgelegenheid in de dienstverlenende sector: het verschil tussen de werkgelegenheidscijfers in de Verenigde Staten en die in de EU is het grootst in de dienstverlenende sector, waaronder de maatschappelijke dienstverlening, recreatie, onderwijs, gezondheid en maatschappelijke zorg. Het wegwerken van dit gat is goed voor zeven miljoen banen. Het stimuleren van het 'derde systeem' kan bijdragen tot een toename van de vraag naar en het aanbod van deze diensten, waardoor het werkgelegenheidsgat vooral wordt gedicht onder die groepen in de maatschappij waar het gat het grootst is.
In mijn eigen regio in Engeland hebben we een reeds lang gevestigde coöperatieve sector, met belangen in de detailhandel, de verwerkende industrie, de dienstverlening, landbouw, huisvesting, de financiële sector en een groot aantal andere gebieden. In het noordoosten van Engeland is de coöperatieve sector goed voor 13.000 banen. Ik weet dat velen daar deze nieuwe instrumenten verwelkomen als een nieuwe impuls voor de sociale economie en de werkgelegenheid via transnationale ontwikkelingen. In het kader van de uitbreiding zou deze impuls zeer zinvol zijn.
Ik vind ook dat de Commissie moet terugkijken naar de evaluatie van dat project inzake de derde sector. We hebben er destijds steun aan gehad en er is veel gesproken over mainstreaming van de resultaten in het ESF, het EFRO en relevante programma's. Toch was ik vierenhalf jaar later zeer teleurgesteld toen ik zag dat de bescheiden verwijzing naar de sociale economie onder de pijler 'ondernemingen' van de oude werkgelegenheidsrichtsnoeren in de nieuwe, gestroomlijnde werkgelegenheidsrichtsnoeren onder de kop 'stimulering van het ondernemerschap en bevordering van het scheppen van werkgelegenheid' volledig was verdwenen. Nieuw en gestroomlijnd betekent hier niet beter, en dat moet met spoed worden rechtgezet.

Schörling (Verts/ALE).
Mijn de Voorzitter, het is twaalf jaar geleden dat de Commissie dit voorstel inzake een statuut van de Europese coöperatieve vennootschap indiende, en de discussie over dit onderwerp duurt, zoals de heer De Rossa terecht zei, feitelijk al meer dan dertig jaar. Het Europees Parlement heeft dit onderwerp voor het eerst behandeld in 1993. Toen was ik geen lid van het Parlement maar werkte ik als adviseur voor het kleinbedrijf en coöperaties. Ik en mijn toenmalige collega's hadden ons onmogelijk kunnen voorstellen dat het zo lang zou duren voordat er schot zou komen in het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap.
Dat heeft echt een demper gezet op de zeer vele voorstellen en samenwerkingsideeën voor de sociale economie in Europa. De coöperatie is een samenwerkingsvorm die alle steun zou moeten krijgen, vooral van politieke zijde, omdat het een praktische vorm van een participerende democratie is. Nu mogen we niet langer wachten met dit statuut. Ik wil daarom namens mijn fractie een beroep doen op het Parlement en op mijn collega's om verdere vertragingen te vermijden en geen strijd te leveren met de Raad over de rechtsgrondslag en ons medebeslissingsrecht, ook al ben ik het in beginsel eens met de aangevoerde overwegingen rond de rechtsgrondslag. Ik ben echter bang dat een juridische discussie niet in het voordeel zal zijn van de coöperatieve ondernemingen en de sociale economie. Er liggen zoveel taken voor de sociale economie in het nieuwe Europa, dat wij dit statuut nodig hebben. Laat het niet verzanden in beginselen en disputen met betrekking tot de rechtsgrondslag!

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, net als mijn collega's wil ook ik de rapporteurs bedanken voor hun werk op het gebied van deze zeer moeilijke kwestie. Dat er zo'n overweldigende steun voor hun standpunten was, getuigt van hun kunnen en van hun initiatieven. Net als mevrouw Schörling hoop ik echter dat we niet in een strijd verwikkeld raken waardoor de kwestie van de rechtsgrondslag nog meer vertraging oploopt. Zoals de heer De Rossa terecht opmerkte, is het een slechte zaak dat het dertig jaar moet duren voordat een wetgevingsvoorstel van de grond komt. We moeten de strijd of de discussie aangaan met de andere instellingen, maar we moeten het grotere verband niet uit het oog verliezen en ervoor zorgen dat we wetgeving invoeren waarmee we nieuwe kansen binnen de sociale economie stimuleren. Daarom wil ik de rapporteurs en de verslagen die ze hebben ingediend en ook een aantal van de ingediende amendementen zoveel mogelijk steunen. Ik ben evenals mevrouw Gebhardt van mening dat de amendementen de tekst ten goede zullen komen en er geen afbreuk aan zullen doen.
Ik hoop ook dat de Commissie uit het debat van vanavond zal opmaken dat we als Parlement niet over ons heen laten lopen, door wie dan ook. We beschikken over voldoende vernieuwingszin, vindingrijkheid en compromisbereidheid om met positieve, nieuwe initiatieven te komen en ervoor te zorgen dat alle bevolkingsgroepen binnen Europa kunnen profiteren van wat we hier vandaag trachten te bewerkstelligen.
Mijn laatste punt betreft het feit dat onze juridische dienst een standpunt heeft opgesteld voor de Commissie juridische zaken en interne markt aangaande de mogelijkheid artikel 95 toe te passen. Dat standpunt is echter niet zo ijzersterk of bindend als we zouden willen. Als we een vergelijking trekken met wat er met het statuut van de Europese Vennootschap is gebeurd, zien we dat de rechtsgrondslag anders is, hoewel er overeenkomsten bestaan tussen de twee ingediende voorstellen.
Het is van groot belang dat we het standpunt van de heer De Rossa aangaande meer medezeggenschap en raadpleging van werknemers op het terrein van fusies en ontwikkelingen, steunen.

Pronk (PPE-DE).
Voorzitter, ik ben erg blij hier vanavond te zijn. Ik was wel lid van dit Parlement in 1993. Ik moet zeggen dat we toen de indruk hadden dat het wel enige tijd zou duren. In die tijd gingen voorstellen toch niet zo snel als nu. Misschien hadden we niet het idee dat het zo lang zou duren als nu het geval is, maar het heeft wel lang geduurd. Eigenlijk zou dit dus een reden tot grote vreugde moeten zijn. Er is door iedereen gezegd hoe belangrijk de coöperaties in de verschillende Europese landen zijn en het is natuurlijk ook heel goed dat we daar een Europees statuut voor tot stand kunnen brengen. Dat hebben we ook altijd ondersteund. Ik wil ook de beide rapporteurs van harte bedanken voor hun inspanningen.
Het geheel is natuurlijk niet helemaal probleemloos. Dat valt niet te ontkennen. Vanwege de moeilijkheden met de Europese N.V. zitten we nog altijd met wat oude frustraties en die frustraties zullen toch ooit moeten worden opgeruimd. Het probleem is dat de Raad nooit leert. Als de Raad wèl zou leren zou dit natuurlijk een gemakkelijk debat zijn. We hebben hem bij de Europese N.V. het voordeel van de twijfel gegeven en wat doet de Raad de volgende keer? Bij de eerste de beste gelegenheid misbruikt hij zijn positie opnieuw!
Voorzitter, er zijn natuurlijk heel veel mensen die dan graag willen toegeven, die zeggen dat het een belangrijke zaak is. Daar ben ik het mee eens, maar ik denk toch dat we ons niet moeten laten leiden door het verhaal in het Oude Testament van Jakob die het eerstgeboorterecht verkocht voor een bord linzen. Ik ben het eens met de heer Mayer die zegt dat we het hier een beetje strak moeten houden. Ik ben ook buitengewoon verbaasd dat de Groenen ons nu plotseling oproepen om ons niet aan onze principes te houden. Ik verwijt aan de Groenen dat ze eigenlijk te principieel zijn, maar ik ben blij dat we als PPE dit keer principiëler zijn dat de Groenen.
Ik denk dat het mogelijk is en we hebben in de Commissie sociale zaken er alles aan gedaan om er niet alleen een principieel debat van te maken. De mogelijkheid bestaat dat het principieel wordt uitgevochten. Dankzij het feit dat we amendementen hebben ingediend bestaat de mogelijkheid ook dat dat niet nodig is. De Raad kan eenvoudig onze amendementen overnemen. Ik betreur het dat de Commissie eigenlijk alle amendementen op de verordening heeft afgewezen. Ik denk dat dat niet verstandig is van de Commissie. Ik denk dat ze daar nog later op een bepaald moment op terug zal moeten komen, maar de mogelijkheid ligt nu bij de Raad. Dat vind ik dus heel goed. Degene die het drama veroorzaakt moet het drama ook oplossen. Dat is wat wij ze laten, Voorzitter. Ik denk dat het uiteindelijk wel tot een oplossing zou kunnen komen als de Raad verstandig is, maar ik weiger persoonlijk altijd mee te gaan met degenen die elke keer altijd weer willen toegeven. De volgende keer moeten we dan weer hetzelfde gevecht voeren, want de Raad leert helaas nooit. De Commissie leert moeilijk. De Raad leert nooit. Dit Parlement leert wel, maar ook niet altijd.

Koukiadis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, meer dan tien jaar na de poging van de Commissie om een passend wetgevend kader in te stellen voor het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap, toont de Raad nu de politieke wil om er werk van te maken en het dossier af te sluiten.
Hoewel de Raad de betreffende ontwerpverordening van de Commissie ditmaal correct lijkt te interpreteren, creëert de gekozen rechtsgrond geweldige problemen. In wezen, en dat zeiden andere collega's ook al, komt de keuze van artikel 308, de eenvoudige raadpleging, neer op een beknotting van de rol van het Parlement. De Raad hanteert dezelfde tactiek bij de verordening en de richtlijn betreffende de Europese vennootschap.
De Commissie juridische zaken en interne markt kiest voor artikel 95 en de argumenten die ze daarvoor aanvoert zijn steekhoudend. Zo vragen we ons terecht af welke vorm de betrekkingen tussen Europees Parlement en Raad in de toekomst zullen aannemen. Deze tactiek van meningsverschillen mag niet blijven voortduren en de vraag is: waarom is de Raad bang voor het Europees Parlement? Het is niet goed dat het debat in dit stadium vertraging oploopt of dat van de oprichting van de Europese coöperatieve vennootschap afgezien wordt.
Daarom moeten we er met alle middelen voor zorgen dat zowel de richtlijn als de verordening betreffende het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap wordt goedgekeurd. Daarbij moeten we bedenken dat de Europese coöperatieve vennootschap de noodzakelijke aanvulling zal vormen op de Europese naamloze vennootschap. Met de goedkeuring van de twee teksten stimuleren we grensoverschrijdende vennootschapsactiviteiten in de sociale sector, wat binnen de bredere werkgelegenheidsstrategie in Europa veel banen zal opleveren. Dit is een krachtig rechtsinstrument dat de oprichting en de activiteiten van coöperaties op transnationaal niveau zal bevorderen.
Als we consequent willen zijn moeten we, net als bij de Europese naamloze vennootschap, ook hier een definitie van werknemer bepalen en moeten we de rechten van de werknemer beschermen en blijven bouwen aan het Europese sociale model, in dit geval zelfs nog meer dan bij de Europese naamloze vennootschap. In dit verband wil ik de twee rapporteurs van de socialistische fractie feliciteren, omdat ze besloten hebben hun krachten te bundelen en een gezamenlijke strategie te kiezen.
Concreet moet in de richtlijn rekening worden gehouden met de drie punten waar collega De Rossa in zijn verslag op wijst. Ten eerste mag het recht op onderhandelingen over de medezeggenschap van werknemers niet beperkt worden tot de periode van oprichting. Dat recht moet ook gelden op andere voor de vennootschap cruciale momenten, zoals bij fusies, overnames, enzovoort. Om dezelfde reden kan medezeggenschap van de werknemers geen eenmalig recht zijn. Zij moeten van dit recht gebruik kunnen maken telkens wanneer het bedrijf verregaande structurele wijzigingen ondergaat, waarna er nieuwe onderhandelingen moeten komen. Correct is ook het voorstel om het nationale recht te laten prevaleren bij de verkiezing van werknemersvertegenwoordigers in toezichthoudende of bestuursorganen, net zoals bij de Europese naamloze vennootschap.
Conclusie: we kunnen niet volstaan met telkens opnieuw ons geloof te belijden in het Europese sociale model. We moeten elke dag bewijzen dat we het menen en dat we er echt in geloven.

Lambert (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik verwelkom de langverwachte ontwikkeling aangaande deze dossiers en de inspanningen van de betrokken rapporteurs en van hen die hard hebben gewerkt om hun standpunten naar voren te kunnen brengen. Net als sommige anderen betreur ik de gekozen rechtsgrondslag. Voor zover we argumenten hebben gehoord, zijn deze in geen enkel opzicht overtuigend.
Een van de weinige dingen die we kunnen zeggen over wat voor ons ligt, is dat er eindelijk sprake is van enige pariteit met het statuut van de Europese naamloze vennootschap. In een tijd waarin veel mensen op zoek zijn naar toegevoegde waarde is deze gelijke status in een moderne economie van zeer groot belang. Ik zie niet in waarom we één bepaalde ondernemingsvorm zouden moeten steunen of toestaan terwijl we andere organisatievormen als het ware blokkeren.
Het is van belang dat we coöperatieve vennootschappen veiligstellen en ze als gelijkwaardig beschouwen aan naamloze vennootschappen, met name in een tijd van toegenomen concurrentie en bedreigingen van de mondialisering, waarbij duidelijk het gevaar bestaat dat de grondbeginselen van de coöperatieve gedachte en het functioneren van coöperaties worden ondermijnd.
We hebben gehoord dat dit een belangrijke sector is, niet in de laatste plaats met het oog op de werkgelegenheid, zoals de heer Hughes zo duidelijk heeft geschetst. Het is ook een kwestie van democratie en participatie en het gevoel dat je je werkplek of het bedrijf waarmee je te maken hebt, onder controle hebt.
Coöperatieve vennootschappen zijn bijzonder belangrijk als we het, als zo vaak - maar vandaag dan weer niet of nauwelijks - hebben over de maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven, als we kijken naar bedrijven waarvan we veel kunnen leren en naar grote ondernemingen die reeds grensoverschrijdend opereren, daar waar het gaat om hun verantwoordelijkheid voor het personeel.
Ik verwelkom veel van de ingediende amendementen inzake de rol van werknemers en meer bescherming op dat gebied, verantwoordelijkheid jegens de klanten, een bredere sociale dimensie en, zoals voor veel coöperaties geldt, de investering in ethisch verantwoorde financiering, waarvan grote ondernemingen weer heel veel kunnen leren.

Gillig (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw Gebhardt, mijnheer De Rossa, het debat dat wij vandaag over de Europese coöperatieve vennootschap voeren, concentreert zich in zekere zin op de rechtsgrondslag die gekozen is om dit verslag opnieuw aan ons te kunnen voorleggen. Deze rechtsgrondslag is in alle betrokken parlementaire commissies aangevochten, zoals vooral blijkt uit amendement 1, dat specifiek betrekking heeft op de tekst van de verordening.
Dit stelt de afgevaardigden opnieuw voor een onmogelijke keus: enerzijds heeft dit Parlement een medebeslissingsbevoegdheid, die wij in ere willen houden, anderzijds wordt het hoog tijd dat er een statuut wordt goedgekeurd waar een bepaalde sector van de sociale economie al dertig jaar op wacht. Nu het Europees Parlement op dit punt niet mag meebeslissen, krijgen we weer dezelfde onwenselijke situatie als met de naamloze vennootschap, en wanneer we straks met het statuut van de onderlinge vennootschap of de Europese vereniging aan de slag gaan, dreigt hetzelfde te gebeuren. Is dat wat de Raad wil: gedurende lange tijd geen rekening houden met het standpunt van het Parlement?
Mijn collega's hebben uitgebreid en overtuigend beargumenteerd waarom zij de gekozen rechtsgrondslag aanvechten. Niettemin is het ook erg belangrijk dat er eindelijk een tekst wordt aangenomen over het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap. Hoewel het ontwerp dat nu voor ons ligt, in bepaalde opzichten een achteruitgang betekent vergeleken met de tekst van 1993 en er niet echt een inhoudelijke discussie heeft plaatsgevonden, vraag ik mij af of we nog langer moeten wachten met de uitvoering van een project dat al met zoveel tegenslag te kampen heeft gehad. Er zijn legio argumenten om deze tekst zonder dralen aan te nemen. Ik zal er een paar noemen. Reeds gezegd is dat het ontwerp de instemming heeft van de vertegenwoordigers van de gehele coöperatieve sector. Het aantal belanghebbende coöperaties in Europa is beslist niet te verwaarlozen. Van de 200.000 ondernemingen in deze sector met in totaal meer dan 3 miljoen arbeidsplaatsen (mijn getallen vallen iets hoger uit dan die van u, mevrouw de commissaris), is 10 tot 12 procent ook actief buiten de eigen plaats, en de sector omvat elke economische activiteit. Het is absoluut noodzakelijk dat deze coöperaties hun werkzaamheden tot op Europees niveau kunnen uitbreiden en dat ze dat binnen een duurzaam juridisch kader kunnen doen. Daarbij moet hun specifieke karakter worden gewaarborgd, dat wil zeggen dat de mensen en het maatschappelijke doel prevaleren boven het kapitaal en dat zij het algemeen belang en de sociale cohesie bevorderen.
Tot slot moet een economische sector met een originele rechtsgrondslag, die op het punt van de lokale ontwikkeling zijn nut heeft bewezen, zich met name kunnen ontwikkelen in landen die nu te maken hebben met een soms pijnlijke overgang naar een markteconomie. Dat geldt voor de toekomstige leden van onze Unie. Dit is voor mij het belangrijkste argument om ja te zeggen tegen de nu voorliggende tekst. De erkenning van de verscheidenheid aan ondernemingsvormen en de sociale economie vormen een van de antwoorden op de liberale mondialisering die momenteel onder vuur ligt. Ook zijn zij onderdeel van het Europese sociale model waar wij ons sterk voor maken. Ik heb het idee, mevrouw de commissaris, dat wij wat dit betreft op één lijn zitten.

Pérez Álvarez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil allereerst de rapporteurs van dit verslag feliciteren. Zonder verder in te gaan op de kwestie van de rechtsgrondslag wil ik hen ook danken voor de goede wil die zij hebben getoond door ondanks alle juridische haken en ogen een oplossing te zoeken. Uiteraard mag van de Raad eenzelfde goede wil worden verwacht.
Het Europees Parlement heeft het onderwerp van vandaag, de coöperatieve vennootschap, al in diverse resoluties behandeld. Sommige van die resoluties zijn heel belangrijk, zoals die van 1987, over de bijdrage van coöperaties tot de regionale ontwikkeling; die van 1989, over de rol van de vrouw in coöperaties en plaatselijke initiatieven voor het scheppen van werkgelegenheid; en die van 1994, over de rol die coöperaties spelen in de totstandkoming van meer banen voor vrouwen. Leggen we die resoluties naast de verplichtingen die zijn aangegaan tijdens de Top van Lissabon in 2000 en die zijn bekrachtigd in Barcelona in 2002, dan lijkt het alsof beide op de hoofdpunten overeenkomen, wat betreft gelijkekansenbeleid, werkgelegenheid, enzovoorts. Met uitzondering van bedrijven met een duidelijk plaatselijk karakter die zich toeleggen op het vervullen van specifiek plaatselijke behoeften kan in feite elk bedrijf zijn activiteiten op communautair niveau opzetten en uitvoeren.
Zeker na de uitbreiding zal de Europese realiteit - feitelijk of rechtens - een nieuwe territoriale inrichting vertonen die niet zonder uniform rechtskader kan. Blijft die uniformiteit uit, dan wordt het lastig, zo niet onmogelijk, om de samenwerking aan te gaan die nodig is in een competitieve omgeving en om te voldoen aan de basiseisen om te kunnen functioneren en overleven.
Wij moeten goed beseffen dat coöperaties verbanden van natuurlijke of rechtspersonen zijn waarin het persoonlijke element altijd nadrukkelijk aanwezig moet zijn, en dat is in feite ook altijd het geval. Zoals hier al is benadrukt, is het via coöperatieve verbanden gelukt arbeidsplaatsen te behouden, met medezeggenschap van de werknemers. Die hebben daarbij een zeer belangrijke rol gespeeld, en daarvan wil ik enkele aspecten belichten. Het eerste is het recht op medezeggenschap van de werknemersvertegenwoordigers, zowel tijdens de oprichting als tijdens het bestaan van de Europese coöperatieve vennootschap, met name op cruciale momenten, zoals bij een fusie of herstructurering.
Het tweede is de noodzaak de medezeggenschap van de werknemersvertegenwoordigers in theorie en praktijk te handhaven, inclusief het naast elkaar bestaan en functioneren van het bevoegde orgaan van de coöperatieve vennootschap en het orgaan dat de werknemers vertegenwoordigt.
Het derde is dat wij mijns inziens via de coöperatieve vennootschap een sterke impuls moeten geven aan het horizontale beleid op diverse gebieden, beleid waaraan het Europees Parlement zoveel is gelegen, zoals de gelijkheid van vrouwen en mannen, gezondheid op het werk en gelijke behandeling.
Ten slotte moeten wij er rekening mee houden dat de functie van werknemersvertegenwoordiger binnen de Europese coöperatieve vennootschap rechten en plichten kent en inhoudelijk, qua werkzaamheden en openbare dienstverlening, uniek is. Om hun taken naar behoren te kunnen vervullen, zullen deze vertegenwoordigers derhalve dezelfde bescherming moeten genieten als werknemersvertegenwoordigers op nationaal niveau.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, velen hebben al het woord gevoerd over de gemiste kans van de Raad: hij had de in het Verdrag vastgelegde rechten van het Europees Parlement kunnen erkennen en respecteren en voor de verordening betreffende het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap een rechtsgrondslag kunnen voorstellen waarin plaats wordt ingeruimd voor de medebeslissing van het Parlement.
Het is belangrijk eraan te herinneren dat de Raad al in 1991 diezelfde rechtsgrondslag aangaf voor de drie ontwerpverordeningen die hij destijds presenteerde voor respectievelijk de Europese coöperatieve vennootschap, de Europese vereniging en de Europese onderlinge verzekeringsmaatschappij, evenals voor het oorspronkelijke voorstel voor de Europese vennootschap.
Tegen die achtergrond is de houding van de Raad nog onbegrijpelijker, en daarom hoop ik dat de Raad na de stemming van morgen bereid is zijn standpunt te herzien.
Zoals de rapporteur al heeft uitgelegd, wordt met dit voorstel voor een verordening betreffende het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap gestreefd naar harmonisatie van de wetgeving, om zodoende alle obstakels te verwijderen die de werking van de interne markt in de weg staan. Het voorstel regelt geen kwesties die verband houden met fiscus en mededinging - al zijn die wel belangrijk en moeten ze in de toekomst zeker worden aangepakt - of met auteursrechten en insolventie, maar wel wordt de structuur van de vennootschappen geregeld, waarbij stelselmatig wordt verwezen naar het nationaal recht van het land waar de coöperatieve vennootschap gevestigd is.
Dit vooropgesteld zijn wij het er uiteraard mee eens dat het belangrijk is zo spoedig mogelijk te komen tot een oplossing voor de oprichting van de coöperatieve vennootschap. Dit dossier is namelijk decennialang blijven steken en pas in december 2000 heeft de Raad eindelijk een politiek akkoord bereikt over de inhoud van deze verordening, evenals over de richtlijn inzake de rol van de werknemers, die verband houdt met de oprichting van de Europese coöperatieve vennootschap.
In al die jaren, in al die decennia zelfs, hebben de coöperatieve vennootschappen in Europa een forse groei doorgemaakt; ze zijn economisch belangrijker geworden en hebben aangetoond dat ze ook in maatschappelijk opzicht een fundamentele rol vervullen, met name wat de werkgelegenheid aangaat. Het Europees Parlement heeft in de afgelopen jaren herhaaldelijk via diverse verslagen te kennen gegeven hoe belangrijk de derde sector voor de economie is, welke wezenlijke rol deze sector speelt voor het behoud van de samenleving, welke bijdrage de sector kan leveren bij het scheppen van werkgelegenheid, zeker ook kwaliteitsbanen, zoals onder meer blijkt uit een groot aantal onderzoeken. Collega Hughes heeft ons herinnerd aan een succesvol verlopen initiatief van het Parlement dat heeft aangetoond hoeveel energie en mogelijkheden de derde sector en de coöperatieven hebben als het erom gaat de werkgelegenheid en sociale cohesie vooruit te helpen.
Met de voorgestelde amendementen, waarvan ik hoop dat ze morgen worden aangenomen en dat ze door de Commissie en de Raad ter harte worden genomen, verbetert het Europees Parlement het onderhavige voorstel. Via die amendementen worden namelijk veranderingen in de verordening aangebracht die nodig zijn om het statuut in overeenstemming te brengen met de bepalingen van de richtlijn inzake de rol van de werknemers. De rechten op informatie en raadpleging worden nader gepreciseerd, zodat ze volledig kunnen worden gerespecteerd in de fase waarin de wetgeving wordt voorbereid en bij elke eventuele structurele verandering.
Ik sluit af, mijnheer de Voorzitter, met het overbrengen van mijn gelukwensen aan de beide rapporteurs. Zij hebben zij aan zij gewerkt om deze twee belangrijke dossiers in gelijke mate vooruit te helpen.

Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik onze collega de heer De Rossa feliciteren met dit verslag. Ik verwelkom de richtlijn en het daarmee corresponderende statuut van de Europese coöperatieve vennootschap.
Ik wil het debat dat we voeren over de rechtsgrondslag even terzijde schuiven en het hebben over de zeer belangrijke kwestie van de medezeggenschap van werknemers, waarover we ons hier vanavond in het Europees Parlement zouden moeten buigen. Ik steun de rapporteur en de amendementen die hij heeft ingediend, met name met betrekking tot coöperatieve vennootschappen die bij een fusie betrokken zijn en met betrekking tot gendergelijkheid. Op basis van mijn werkzaamheden op het gebied van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven - volgende week maandag spreek ik tijdens een conferentie in Parijs ook tot de overkoepelende organisatie van coöperatieve vennootschappen in heel Europa - kan ik vertellen dat coöperatieve vennootschappen duidelijk voorop lopen als het gaat om maatschappelijk verantwoorde bedrijfsvoering, en dat strekt hun tot eer.
Dit debat gaat over steun voor werknemers die met het oog op betere resultaten hun krachten hebben gebundeld in een onderneming die ze gezamenlijk in eigendom hebben. Het coöperatieve beginsel dat we in dit debat huldigen, is niet in de laatste plaats te danken aan het werk van mijn landgenoot Robert Owen. Het gaat ook over succesvol ondernemen, de kern en de hoofdstroom van de economie. Een recent rapport van de Work Foundation en het Birkbeck College in het Verenigd Koninkrijk toont treffend aan hoe de rol van werknemers samengaat met succesvol ondernemen: die twee gaan hand in hand. Dat gaat ook op voor mijn eigen kiesdistrict in het oosten van Engeland, waar we zien dat coöperatieve vennootschappen in een aanzienlijk deel van de economie actief zijn en waar tevens sprake is van maatschappelijk zinvolle werkgelegenheid. Er is bijvoorbeeld een toonaangevende coöperatieve vennootschap die zorg biedt op het platteland in het oosten van Engeland, zodat bejaarden en mensen met een handicap de zorg krijgen die ze anders niet zouden krijgen, en dat levert tegelijkertijd werkgelegenheid op. In Harlow, in mijn kiesdistrict in Essex, zien we nog een voorbeeld. Daar hebben we vijf afzonderlijke kredietinstellingen, coöperatieve vennootschappen die geld en leningen verschaffen aan mensen met lage inkomens en met een slechte kredietstatus die anders nooit geld zouden kunnen lenen. Ze hebben meer dan duizend leden in een stad met slechts 76.000 inwoners. Dit levert zeer waardevolle werkgelegenheid op.
De beginselen achter de steun voor deze richtlijn zijn duidelijk. De richtlijn biedt coöperatieve vennootschappen rechtszekerheid en een positief aanzien op Europees niveau, waar we al heel lang voor pleiten. Het systeem berust volledig op vrijwilligheid; niemand hoeft iets te tekenen, niemand krijgt een Europese regel opgedrongen. Het is een definitie van de coöperatieve vennootschap, waarbij onvermijdelijk sprake is van een compromis en waarmee de coöperatieve beweging in heel Europa zelf heeft ingestemd.
Tot slot nog dit. We hebben vanavond uitgebreid gesproken over het statuut van de Europese vennootschap en we zijn blij dat het slot van het hele verhaal over coöperatieve vennootschappen dichterbij komt. Maar laat ik de commissaris en iedereen in dit Parlement het volgende zeggen: laten we ons nu buigen over het statuut van verenigingen, zodat niet-gouvernementele en vrijwilligersorganisaties ook een rechtspersoonlijkheid krijgen. We zijn veel te lang met dit hele pakket bezig geweest. We hebben vanavond een belangrijke stap gezet, maar we moeten vooruit kijken naar de volgende stap.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0119/2003) van de heer Callanan, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/25/EG inzake de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten met betrekking tot pleziervaartuigen (door de Commissie ingediend overeenkomstig artikel 250, lid 2 van het EG-Verdrag) (PE-CONS 3615/2003 - C5-0109/2003 - 2000/0262(COD))

Callanan (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Commissie, alle afgevaardigden en de industrie en de gebruikersgroepen die belangstelling hebben getoond voor dit onderwerp en die mij diverse bijdragen over hun problemen, mogelijke oplossingen en bezwaren tegen het oorspronkelijke voorstel hebben toegestuurd.
Als de Commissie eerlijk is, geeft ze toe dat het oorspronkelijke voorstel dat ze het Parlement heeft voorgelegd, veel problemen met zich meebracht, met name met betrekking tot de terugwerkende kracht van de voorstellen. Ik kom uit een land waar men in het algemeen vindt dat wetten met terugwerkende kracht niet deugen, dat mensen altijd de zekerheid moeten hebben te weten onder welke wetten en regels ze vallen. Het is niet goed iets met terugwerkende kracht in te voeren en toe te passen op wat in het verleden is gebeurd. Gelukkig zijn we het er onderling over eens geworden dat nagenoeg alle elementen met terugwerkende kracht uit deze wetgeving moeten worden geschrapt. Dat is voor velen een nuttig proces geweest.
We hebben de comitologievoorstellen verbeterd, we hebben de voorstellen inzake vaartuigen die voor eigen gebruik zijn gebouwd, verbeterd. We hebben voorstellen van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie inzake biologisch afbreekbare oliën opgenomen en we hebben gebruikersgroepen en de industrie tevredengesteld door een verhoging van de grenswaarde met 3 dB voor te stellen. Het resultaat was voor praktisch alle partijen bevredigend. Ik heb de afgelopen dagen e-mails ontvangen van de gebruikersgroepen en ook van de industrie, waarin ze schrijven dat ze redelijk tevreden zijn. Zolang de Commissie redelijk tevreden is, is dat echt een ongelooflijk resultaat.
Binnen de wetgeving wordt de Commissie gevraagd met verdere verslagen te komen. Ik wil de Commissie waarschuwen voor het gevaar van overregulering in deze sector. De voorstellen waren oorspronkelijk bedoeld om de emissies van pleziervaartuigen terug te dringen. Pleziervaartuigen zijn in de Europese Unie verantwoordelijk voor 0,5 procent van alle emissies. Met dit voorstel kunnen we dat percentage aanzienlijk terugbrengen. Ik hoop dat de Commissie er rekening mee houdt dat ze met de wet van de verminderde meeropbrengst zal worden geconfronteerd als ze tracht nog meer te reguleren in deze sector. De hoge kosten en het ongemak waarmee gebruikers te maken krijgen als ze tot verdere, minieme verbeteringen voor het milieu moeten komen, zijn zeer moeilijk te verdedigen.
De Commissie is ook gevraagd met voorstellen te komen met betrekking tot een systeem van controle op de conformiteit van motoren onder bedrijfsomstandigheden. In veel lidstaten - ik denk hier met name aan Finland - varen duizenden bootjes op zeer afgelegen en ontoegankelijke meren rond; als de Commissie met voorstellen komt voor een systeem van controle op de conformiteit van motoren onder bedrijfsomstandigheden, hoop ik dat ze er rekening mee houdt dat het in veel lidstaten niet mee zal vallen dit systeem in te voeren. Ik hoop dat de Commissie er ook rekening mee zal houden dat de verbeteringen voor het milieu waar ze naar streeft, uiterst miniem zijn en niet opwegen tegen de hoge kosten en het ongemak voor alle betrokkenen.
Na deze betrekkelijk negatieve opmerkingen wil ik de Commissie graag bedanken voor haar hulp bij het opstellen van deze voorstellen. Ik dank alle afgevaardigden - die geen van allen zijn verschenen - voor hun bijdragen. We hebben een voor alle betrokkenen bevredigend resultaat bereikt. Ik kan het voorstel aan het Parlement aanbevelen.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer Callanan, allereerst wil ik de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité en vooral u, mijnheer Callanan, bedanken voor het uitstekende werk. Dat heeft snel tot de compromistekst geleid die we vandaag behandelen. Dit voorstel van de Commissie tot wijziging van de richtlijn inzake pleziervaartuigen is bedoeld om in een richtlijn inzake de interne markt rekening te houden met milieubeschermingsaspecten. Daarom is dit voorstel een goed voorbeeld van de synergie-effecten die moeten ontstaan tussen milieubeleid en industriebeleid om te komen tot duurzame ontwikkeling. In de trialoog met de vertegenwoordigers van dit Parlement en de Raad hebben we een evenwichtig compromis bereikt tussen die twee pijlers van duurzame ontwikkeling.
De Commissie gaat ervan uit dat dit dossier kan worden afgesloten, dat wil zeggen dat het Parlement en de Raad de bijgevoegde tekst zullen goedkeuren. Dat is de laatste stap in de procedure op weg naar de lang verwachte regeling in de hele Gemeenschap voor de reductie van de emissies van pleziervaartuigen. Ik zou het Parlement en vooral de rapporteur nogmaals van harte willen bedanken voor de bijdrage die ze hebben geleverd bij het bereiken van dit doel.

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, ik wil de rapporteur bedanken voor zijn uitstekende werk. Net als de rapporteur betreur ik het dat we dit debat op dit tijdstip voeren, maar ik geloof dat onze aanwezigheid hier te verklaren is vanuit onze gemeenschappelijke liefde voor boten, het leven aan boord en scheepsconstructies. Zoals het spreekwoord luidt: Navigare necesse est, vivere non est necesse. De kwestie waar we ons nu mee bezighouden, behoort tot de belangrijkste dingen in het leven.
Deze kwestie is tegelijkertijd ook heel belangrijk voor bijvoorbeeld de regio's die ik vertegenwoordig, waar de bouw van pleziervaartuigen een belangrijke bedrijfstak is. Ik volg het ontstaan van deze richtlijn al vanaf het moment dat Duitsland en Zweden voorstelden om uniforme normen in te voeren. Vandaag zien we dat dankzij de overeenkomst over deze richtlijn een fragmentatie van de Europese markt is tegengegaan. Tevens ben ik verheugd over het feit dat we het uiteindelijk eens geworden zijn over op elkaar afgestemde normen voor binnenwateren en zeeën. Volgens mij heeft de rapporteur een zeer belangrijke rol gespeeld. Hij heeft in zijn bijdrage van vandaag laten zien dat hij op de hoogte is van de situatie in verschillende delen van Europa. Ik ben hem dankbaar voor het feit dat hij ook naar mijn land van herkomst heeft verwezen.
Het voorstel waar we nu gezamenlijk mee komen, is een verstandig voorstel, en het is in milieuopzicht van groot belang. De richtlijn behelst essentiële maatregelen om het lawaai van waterscooters te beperken. De nieuwe waterscooters die vanaf 1 januari 2005 op de markt worden gebracht, moeten voldoen aan de eisen in de richtlijn. Met het oog op de herziening van de richtlijn door de Commissie vóór het eind van 2006, is het belangrijk dat het door de waterscooters veroorzaakte lawaaiprobleem diepgaand wordt bestudeerd, omdat dit lawaai de grootste overlast veroorzaakt in een groot deel van de kwetsbare Scandinavische scherenkust.
Het verheugt mij ook dat men het eens is geworden over een herziening van de verschillende bootcategorieën. U heeft geen idee wat een onrust er in Finland is ontstaan over het lot van de zogenaamde savolaxboten. Men vreesde dat die door de richtlijn in de knel zouden komen, een probleem dat de Finse commissaris zeer bekend is. Ook dit lijkt nu te zijn geregeld. Ik hoop dat men bij de herziening van de richtlijn gebruik maakt van een nieuwe benadering. Het gaat hier namelijk om een zeer gedetailleerde regeling, die in de toekomst misschien anders moet worden opgezet.
Tot slot sluit ik mij aan bij de mening van de rapporteur dat het een goede oplossing is om niet te eisen dat de Commissie zich inzet voor een systeem van controle op de conformiteit van motoren onder bedrijfsomstandigheden. Er zijn zeker vele alternatieven, inclusief vrijwillige systemen, om exact datgene te bereiken wat we nastreven, tegen lagere kosten. Namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij beveel ik aan dat wij het verslag van de EP-delegatie in het bemiddelingscomité bij acclamatie goedkeuren.

Piscarreta (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mevrouw de commissaris, het toerisme is in Portugal een heel belangrijke economische activiteit, en dat geldt zeker voor de Algarve, de regio die ik hier vertegenwoordig. Er zijn talloze badplaatsen en dus ook veel pleziervaartuigen en gemotoriseerde waterfietsen.
De Commissie wil richtlijn 94/25/EG van 16 juni 1994 up-to-date brengen. Daarbij zal rekening moeten worden gehouden met de meest recente bepalingen op het gebied van milieubescherming en met de technologische ontwikkeling van de in deze vaartuigen gebruikte motoren.
De Europese Commissie wil de bepalingen voor pleziervaartuigen beter op de geldende milieuwetgeving laten aansluiten. Wij juichen dat toe. Het gaat hier in de eerste plaats om de volgende zaken:
de uitstoot van uitlaatgassen en deeltjes die de kwaliteit van het zwemwater negatief beïnvloeden;
het door de motoren veroorzaakte lawaai. Dat is slecht voor het milieu en voor het welzijn van zowel de plaatselijke bevolking als de badgasten.
Ik heb de werkzaamheden die hebben geleid tot het verslag dat nu voorligt daarom nauwlettend gevolgd. En ik wil van deze gelegenheid graag gebruik maken om de heer Callanan te feliciteren met de kwaliteit van zijn verslag. Ik heb mijn standpunt aangaande dit verslag in september 2002 reeds kenbaar gemaakt, bij de tweede lezing ervan in het Europees Parlement.
Ik ben heel tevreden met de resultaten van de bemiddelingsprocedure. Het Europees Parlement is erin geslaagd zijn standpunten ingang te doen vinden, zoals - onder andere - het idee om de tolerantiewaarde van alle motortypes op 3 dB vast te leggen.
Ik wil wel graag aangeven dat ik vind dat er een uitzondering moet worden gemaakt voor wedstrijdvaartuigen en vaartuigen voor commercieel personenvervoer. Die twee categorieën vaartuigen zijn voor de ontwikkeling van het toerisme van groot belang, en het toerisme is nu eenmaal de belangrijkste economische activiteit in mijn regio.
Wat die wedstrijdsport betreft: in de Algarve wordt - om maar eens een voorbeeld te nomen - elk jaar één van de voorronden van het Formule 1-Wereldkampioenschap voor speedboten georganiseerd. Daar komen duizenden toeristen op af, zowel uit Portugal als uit het buitenland.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, er is veel veranderd op het gebied van pleziervaartuigen. Vroeger werden ze aangedreven door tweetaktmotoren, die het milieu sterk vervuilden en ook veel lawaai maakten. Het is duidelijk dat onderzoek en ontwikkeling bij de moderne boten al heel veel hebben veranderd, en de ontwikkeling staat niet stil. Ik geloof dat we hier een gemeenschappelijke oplossing hebben gevonden die ook een impuls biedt voor de verdere ontwikkeling van deze nieuwe technologie. Ik zou de heer Callanan van harte willen bedanken voor zijn initiatief. Uiteindelijk willen we ervoor zorgen dat we ook in de toekomst mobiel blijven, niet alleen in het werk, waar dat natuurlijk vaak van vitaal belang is, maar ook in de sport, waar we de laatste tijd volgens mij toch heel veel hebben bereikt. Uiteindelijk moeten we de uitstoot van uitlaatgassen en het lawaai reduceren. Daarom denk ik dat we een oplossing hebben gevonden waarmee we allemaal heel tevreden kunnen zijn. Ik wil iedereen nogmaals van harte bedanken, en ik hoop dat voor dit resultaat ook in het Parlement een grote meerderheid kan worden gevonden.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Rübig.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mondelinge vraag (O-0027/2003 - B5-0091/2003), namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, aan de Commissie, over toerisme.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de reis- en toeristenbranche is zwaar getroffen door het militaire conflict in Irak. Bovendien heeft SARS tot nieuwe onzekerheid geleid. We mogen de negatieve gevolgen voor het toerisme in het algemeen echter niet overschatten. We hebben goede redenen om te hopen dat het toerisme in de meeste Europese bestemmingen zich zal herstellen. Het toerisme is een van de grootste bedrijfstakken in de Europese Unie en levert een directe bijdrage van ongeveer 5 procent aan het bruto binnenlands product en aan de werkgelegenheid. De indirecte bijdrage is ongeveer 12 procent.
In haar mededeling 'Een gezamenlijke aanpak voor de toekomst van het Europees toerisme? van 13 november 2001 heeft de Commissie een kader geschetst en maatregelen voorgesteld om een impuls te geven aan de Europese toeristenbranche. De Commissie pleit in dit verband voor een nauwe samenwerking tussen alle betrokkenen in de publieke en de particuliere sector. In het wetgevingsprogramma en het werkprogramma van de Commissie voor 2003 wordt een nieuwe mededeling aangekondigd inzake de verdere omzetting van delen van de mededeling uit 2001, vooral in verband met de duurzaamheid van het toerisme in Europa. Daarbij gaat het om een concreet initiatief voor een gecoördineerd beleid van alle belanghebbenden om het toerisme een impuls te geven. Op voorwaarde dat de lidstaten en het bedrijfsleven het ermee eens zijn is de Commissie bereid om in het kader van de in het Verdrag gedefinieerde communautaire bevoegdheden het initiatief te nemen voor een nieuwe gecoördineerde actie die tot doel heeft het toerisme in Europa te helpen de negatieve gevolgen voor de branche op te vangen.
In verband met die communautaire bevoegdheden wil ik nog iets over de Conventie zeggen. De werkzaamheden van de Conventie zijn in hoge mate gericht op continuïteit van de wetgeving. In het huidige EG-Verdrag wordt toerisme genoemd in artikel 3, lid 1, letter u). Wat er in het toekomstig constitutioneel verdrag zal staan over een aanvullende bevoegdheid voor toerisme moeten we afwachten; dat hangt af van de voorstellen die het presidium in dit verband zal voorleggen en van de vraag hoe de Conventie daarop zal reageren.
In haar wetgevingsprogramma voor 2003 heeft de Commissie meer dan veertig wetsontwerpen opgesomd, waarvan we mogen verwachten dat ze gevolgen hebben voor het toerisme, en bij vierentwintig daarvan is het min of meer duidelijk. Daarbij gaat het om voorstellen die overeenstemmen met de politieke prioriteiten voor 2003, maar ook om andere wetsontwerpen, die waarschijnlijk in 2003 zullen worden voorgelegd. Ze hebben betrekking op veel verschillende beleidsterreinen, en met name het vervoersbeleid: 40 procent van alle voorstellen en de helft van de belangrijkste voorstellen houden daarmee verband. Vijf voorstellen houden verband met het belastingbeleid. We hopen dat het Parlement deze initiatieven van de Commissie zal steunen.

Hatzidakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het toerisme in Europa heeft het de laatste tijd erg moeilijk, onder meer door de crisis in Irak. Ik vind dat Europa dit probleem zou moeten aanpakken. Wij zouden graag doortastender maatregelen zien op dit gebied, maar het grootste probleem is dat het Verdrag geen rechtsgrondslag voor een optreden op het gebied van toerisme bevat. Daarover zou ik het nu willen hebben. Commissaris Liikanen doet wat mogelijk is binnen de bestaande wetgeving en ik weet dat er geregeld initiatieven zijn die ook het toerisme betreffen, maar ik zie geen samenhangend beleid. Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat we merkwaardig genoeg wel een industriebeleid voeren maar geen beleid hebben voor de belangrijkste industrietak of althans voor een bedrijfstak die almaar belangrijker wordt, namelijk het toerisme.
Ik vind het evenmin logisch dat we wel een beleid hebben - en terecht - voor belangrijke zaken zoals visserij, maar niet voor toerisme, een sector die veel meer banen schept en dat ook zal blijven doen. Niemand in dit Parlement, mevrouw de commissaris, wil de rol van de lidstaten inperken. Integendeel! Het gaat om de meerwaarde die Brussel kan leveren. Wij willen een gecoördineerde aanpak, we willen hetzelfde als in andere sectoren, zoals in het voorbeeld van de industrie dat ik u noemde.
De Conventie vormt een mooie gelegenheid, die we niet voorbij mogen laten gaan. Het Parlement is niet tevreden met uw antwoord, of liever: met het antwoord van de Commissie, want het antwoord komt niet van u persoonlijk; ik weet dat u hiervoor niet rechtstreeks bevoegd bent en dat u enkel zo vriendelijk bent hier de Commissie te vertegenwoordigen. In het licht van de standpunten van het Parlement blijft uw antwoord op de vlakte. Wij verwachten een groter engagement van de kant van de Commissie in de Conventie. Sommige leden van de Conventie dragen dit onderwerp een warm hart toe. Onze collega, de heer Lamassoure, heeft een amendement ingediend om van toerisme een extra bevoegdheid van de Europese Unie te maken. Wij verwachten dat de Europese Commissie de nodige stappen zet en een echt commitment aangaat in dit verband, want de Conventie mag en kan dit onderwerp niet laten liggen. We hebben nu de kans om het toerisme een nieuw elan te geven op Europees niveau.

Torres Marques (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, het Europees Parlement heeft ongeveer een jaar geleden - ik was destijds rapporteur voor de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme - een resolutie aangenomen over de toekomst van het toerisme in Europa. Daarin werd voorgesteld om het toerisme een solide juridische basis te verschaffen in de nog op te stellen Europese grondwet. Dan zou de Commissie op doeltreffende wijze kunnen optreden als er zich problemen voordoen.
Het toerisme is één van de belangrijkste sectoren in Europa, en ons continent is de belangrijkste toeristische bestemming ter wereld. Het is bovendien de sector die in de toekomst vermoedelijk de meeste banen zal scheppen en daarmee dus ook welvaart zal genereren. Dat de politiek dit nauwelijks erkent is dan ook moeilijk te bevatten - de huidige Verdragen bieden geen houvast om in deze sector in te grijpen.
Bedrijven in de industriesector vestigen zich steeds vaker buiten Europa. Het toerisme verschaft echter een hele reeks diensten die niet naar elders overgebracht kunnen worden. Het gaat hier om een groot aantal banen, en dat betekent werkgelegenheid voor nu en later. Is het dan aanvaardbaar dat deze sector, die uit de aard der zaak grensoverschrijdende activiteiten behelst, buiten de interventiesfeer van de Europese instellingen blijft? Kan Europa zich dat veroorloven? We hebben het hier over een sector die voor de ontwikkeling van Europa wel eens de grootste belofte kan inhouden. Kan de Europese Unie op deze wijze verder? We beschikken immers niet over de instrumenten om op doeltreffende wijze tegemoet te komen aan de behoeften van de mensen en bedrijven die in deze sector opereren, eenvoudigweg omdat daarvoor een rechtsgrondslag ontbreekt. Zo zien de zaken er nu uit, en op deze vragen moeten we nu een antwoord proberen te formuleren.
In het door het presidium voorgestelde ontwerp voor een grondwet is geen enkele verwijzing naar het toerisme opgenomen. Er is zelfs niet voorgesteld om de bepalingen de we met enige moeite in de huidige Verdragen hebben weten op te nemen - en die door iedereen als ontoereikend beschouwd worden - in de nieuwe tekst te integreren. Het Europees Parlement houdt echter vast aan zijn standpunt dat het toerisme uitdrukkelijk moet worden genoemd als een sector waar zowel de lidstaten als de Unie bevoegdheden hebben. We willen dat dit in het eerste deel van de grondwet uitdrukkelijk vermeld wordt, alsook in dat deel van de grondwet waarin gesproken wordt over het in de toekomst te voeren beleid. We vragen ons af wat de Commissie onderneemt om daarvoor te zorgen. Mijn vraag luidt dus: wat stelt de Commissie voor om de in de Europese grondwet op te nemen rechtsgrondslag voor interventie in de sector toerisme te versterken?

Dhaene (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben blij als lid van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme eindelijk eens over toerisme te kunnen spreken. Ik zie drie concrete aandachtspunten.
Ten eerste de milieu-impact. Heel wat collega's komen uit regio's waar toerisme belangrijk is als economische sector en waar toerisme een grote impact heeft op mens en milieu. Ik zou de Commissie dan ook willen vragen hoe ze die impact van toerisme op mens en milieu wil beheersen. Wat doet de Commissie verder aan het verduurzamen van toerisme in het kader van Agenda 21? Ik denk ook aan het belang van artikel 6 van het Verdrag, dat de Commissie verplicht milieubescherming met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling te integreren in haar beleidssectoren, dus ook in de toeristische sector.
Een tweede aspect is de link met het regionaal beleid. Er is zeker een link met regionale ontwikkeling en toerisme. Maar het mag niet zo zijn dat de eigen troeven, te weten natuur en cultureel erfgoed, vernietigd worden. De structuurfondsen moeten op dat vlak veel duidelijker uit de verf komen.
De derde link is het vervoersbeleid. Er is natuurlijk een enorme toename van het personenvervoer. Niet alleen de vliegtuigreizen maar ook het autoverkeer is toegenomen. Hier is volgens mij een specifieke aanpak nodig ten voordele van milieuvriendelijk en veilig vervoer. Dat de internationale nachttreinen nu verdwijnen bewijst dat we op dat vlak slecht bezig zijn. Er is ook geen Europese regeling om fietsen mee te nemen op de trein. Ik hoop dat de Commissie bereid is te investeren in goede praktijken, netwerkvorming en kennisuitbreiding rond de problematiek van mobiliteit en toerisme.

Jarzembowski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wat ik ga zeggen is niet tegen u persoonlijk gericht, maar u vertegenwoordigt nu eenmaal de Commissie, en ik hoop dat u de inhoud van ons debat aan uw collega Liikanen door zult geven. Ik moet zeggen dat uw antwoord nogal sussend klonk.
Ik geloof dat het toerisme in Europa en het toeristenverkeer naar Europa, maar ook daarbuiten, door de oorlog in Irak en door het uitbreken van SARS in Azië in zwaar weer terecht zijn gekomen, zoals wij bij ons aan de kust zeggen. Alleen al in de luchtvaart is het aantal passagiers fors gedaald, op de vluchten naar het Midden-Oosten met 10 procent en op de vluchten naar Azië zelfs met 25 procent. De luchtvaartmaatschappijen en de toeristensector doen hun uiterste best om de situatie het hoofd te bieden, maar daarvoor hebben ze de steun van de lidstaten en de Unie nodig. Helaas is tot nu toe niet duidelijk hoe de Europese Unie en de lidstaten een gezamenlijke strategie willen ontwikkelen om de crisis op te vangen en op te lossen.
Daarom luidt mijn eerste vraag aan de Commissie: bent u bereid om een ad-hocwerkgroep op hoog niveau in te stellen met vertegenwoordigers van de toerismebranche die tot taak heeft een strategie te ontwikkelen om de kosten te reduceren en een impuls te geven aan het internationale toerisme? Ten tweede, mevrouw de commissaris, moet de Commissie volgens mij los van de huidige crisis eens nadenken over de fundamentele aspecten van deze bedrijfstak en vooral over de concurrentiepositie in de lidstaten. Het is toch niet correct dat in een Europese interne markt de BTW die op vergelijkbare vormen van toerisme geheven wordt van lidstaat tot lidstaat varieert? Dat leidt tot concurrentieverstoring.
U weet, en u hebt het zelf ook gezegd, dat het toerisme onze aandacht verdient, juist omdat in deze bedrijfstak veel kleine en middelgrote bedrijven actief zijn. Het is het midden- en kleinbedrijf dat zorgt voor banen en opleidingsplaatsen in grote delen van de Europese Unie.
Tot slot wil ik herhalen wat alle sprekers voor mij ook al hebben gezegd: we moeten bij de steunmaatregelen ten behoeve van het toerisme zorgen voor rechtszekerheid en begrijpelijke wetten. Daarom moet de bevordering van het toerisme in het constitutioneel verdrag als een op zichzelf staande taak worden gedefinieerd, een taak waarvoor de Gemeenschap nadrukkelijk een bevoegdheid toegekend wordt. Ik geef toe dat ook wij problemen hebben met onze vertegenwoordigers in de Conventie, mevrouw de commissaris, maar de Commissie heeft daar toch ook twee vertegenwoordigers? Daarom zou ik u willen vragen of de twee vertegenwoordigers van de Commissie in de Conventie een duidelijk voorstel hebben gedaan om het toerisme in het constitutioneel verdrag op te nemen als beleidsterrein waarvoor de Gemeenschap een specifieke bevoegdheid wordt toegekend.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Jarzembowski.
Het lijkt erop dat de commissaris hierop wil antwoorden. Ik geef haar nu derhalve het woord.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, nu er zulke concrete vragen aan mij worden gesteld zou ik van deze gelegenheid gebruik willen maken om in te gaan op de woorden van de heer Dhaene. Ik heb gezegd dat de Commissie dit jaar een mededeling wil publiceren over de duurzaamheid van het toerisme. Over de Conventie kan ik op dit moment alleen maar zeggen dat de Commissie probeert de situatie die we nu hebben te behouden, maar ik zou de bal ook willen terugkaatsen. U heeft gelijk, we hebben twee vertegenwoordigers in de Conventie, maar het Europees Parlement heeft er zestien. Daar moet voor u toch ook iets te realiseren zijn?

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt om 23.06 uur gesloten)

