Reakcja Unii Europejskiej na pogarszającą się sytuację we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest oświadczenie Rady i Komisji dotyczące reakcji Unii Europejskiej na pogarszającą się sytuację we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz - droga Benito - panie i panowie! Wiem, jak są państwo zaniepokojeni, podobnie jak i my, pogarszającą się sytuacją we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga. Przypominam sobie także, bo już odbyliśmy debatę na ten temat z państwem, że nasze zaniepokojenie znacznie wzrosło, kiedy w październiku poruszyliśmy ten temat na forum Komisji Spraw Zagranicznych Parlamentu.
Ministrowie spraw zagranicznych Unii przeprowadzili szczegółowe dyskusje na ten temat podczas posiedzenia Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych, które ostatnio odbyło się 10 listopada, i przewodniczący zdecydował się włączyć tę kwestię do porządku obrad kolejnej Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych mającej się odbyć 8 grudnia w obecności Komisji reprezentowanej przez pana komisarza Louisa Michela i panią komisarz Benitę Ferrero-Waldner.
Należy przyznać, że doszło do znacznego pogorszenia się sytuacji we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga począwszy od początku sierpnia kiedy CNDP, któremu przewodził lider rebeliantów Laurent Nkunda, rozpoczął ofensywę przeciwko siłom zbrojnym Konga. Te ostatnie nie były w stanie stawić im oporu, pozostawiając ochronę ludności cywilnej jedynie MONUC, pokojowym siłom ONZ.
Sukcesy w walce odniesione na miejscu przez rebeliantów umożliwiły im dotarcie do bram Gomy, stolicy prowincji Północnego Kiwu, oraz znaczne zwiększenie strefy ich wpływów na terenie tej prowincji graniczącej z Rwandą. Utrzymujący się kryzys po raz kolejny pokazuje potencjalna niestabilność spowodowaną obecnością wszystkich grup rebeliantów we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga, nie tylko CNDP, ale również rebeliantów Hutu z FDLR.
Rozgromienie sił zbrojnych Konga pokazuje również, że nie istnieje militarne rozwiązanie złożonego kryzysu i że droga ku trwałemu porozumieniu wymaga rozwiązania dyplomatycznego, uwzględniające zarówno graczy lokalnych, jak i regionalnych. Wrócę do tego tematu za moment.
W samym szczycie kryzysu i ofensywy prowadzonej przez siły rebelianckie Laurenta Nkundy nastąpiła energiczna mobilizacja Unii Europejskiej, a następnie pozostałej wspólnoty międzynarodowej. Pilnym zadaniem, jak sobie państwo przypominają, było przede wszystkim uniemożliwienie przejęcia Gomy oraz próba stabilizacji konfliktu. Dlatego też komisarz Louis Michel pojechał do tego regionu, aby samemu przyjrzeć się sytuacji. Następnie, 1 i 2 listopada pojechał tam również Bernard Kouchner jako urzędujący przewodniczący Rady, a także David Miliband.
Obaj ministrowie wysłali w Kinszasie, Kigali i Dar es Salaam sygnały polityczne wzywające do powściągliwości. Ministrowie pojechali również do Gomy, aby zademonstrować na miejscu, że ten kryzys jest w centrum naszej uwagi, ocenić potrzeby przesiedlonej ludności oraz spotkać się z organizacjami humanitarnymi, bowiem po raz kolejny ludność cywilna jest pierwszą ofiarą wznowienia walk.
Walki te doprowadziły do znacznego pogorszenia się sytuacji humanitarnej. Szacuje się, że w bardzo dramatycznych warunkach przesiedlono kolejne 250 000 osób, co aktualnie podwyższa liczbę przesiedleńców ogółem do ponad miliona osób w samej tylko prowincji Północnego Kiwu. Na to nakładają się poważne naruszenia praw człowieka przez grupy rebeliantów, w tym zbiorowe egzekucje, rozpowszechniona przemoc na tle seksualnym, rekrutacja dzieci jako żołnierzy oraz rabunki, których dokonują zarówno grupy rebeliantów, jak i niektórzy członkowie kongijskich sił zbrojnych.
Na skutek wznowienia walk przerwano wdrażanie porozumień podpisanych w listopadzie 2007 roku pomiędzy Demokratyczną Republiką Konga a Rwandą, określanych jako proces z Nairobi, które są państwu znane, a które dotyczą walki z rwandyjskimi rebeliantami Hutu z FDLR działającymi we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga. Załamało się również porozumienie pomiędzy rządem Konga a grupami rebeliantów kongijskich, łącznie z CNDP Nkundy, osiągnięte w styczniu 2008 roku i znane jako proces z Gomy.
Obecnym priorytetem jest uporanie się z sytuacją zagrożenia humanitarnego oraz zapewnienie dostępu do przesiedlonej ludności. Zgodnie ze swoim mandatem MONUC odgrywa w tym względzie podstawową rolę. Obecnie misja nadal wzmacnia swoje środki w Północnym Kiwu, a my zachęcamy ją do kontynuowania wysiłków w tym kierunku. Sekretarz Generalny ONZ zawnioskował o dodatkowe środki na tę misję, a Rada Bezpieczeństwa rozpoczęła w tej sprawie dyskusję, która, mamy nadzieję, wkrótce się zakończy.
W obliczu wyjątkowej sytuacji Unia Europejska znacznie zwiększyła wysiłki humanitarne. Wiele państw członkowskich, jak również Komisja, przeznaczyły wyjątkowe środki nadzwyczajne na wsparcie działań organizacji pozarządowych oraz agencji Organizacji Narodów Zjednoczonych, takich jak Światowy Program Żywnościowy oraz Wysoki Komisarz ds. Uchodźców. Dzięki dodatkowym środkom, których bieżąca wartość wynosi ponad 43 miliony euro, w formie składek na lotnicze operacje transportowe - mówię tutaj o takich krajach, jak Wielka Brytania, Belgia i Włochy - Europa jest zdecydowanie głównym ofiarodawcą pomocy humanitarnej udzielanej podczas tego kryzysu.
Teraz musimy odzyskać dynamikę, która umożliwi osiągnięcie trwałego porozumienia w sprawie nielegalnych uzbrojonych grup działających we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga - wszystkich nielegalnych uzbrojonych grup, niezależnie czy pochodzą z Konga, czy z innych krajów - wiedząc, że nie ma militarnego rozwiązania tego kryzysu i że każde rozwiązanie wymaga ponownego uruchomienia procesów z Gomy i z Nairobi, które właśnie opisałem i które stanowią właściwe ramy trwałej stabilizacji sytuacji w tej prowincji Konga.
Wznowienie dialogu i współpracy pomiędzy Demokratyczną Republiką Konga a Rwandą ma kluczowe znaczenie tej sprawie, pragnę więc zwrócić uwagę na działania specjalnego przedstawiciela Unii Europejskiej w regionie Wielkich Jezior Afrykańskich, Roelanda Van de Geera, obejmujące starania na rzecz wznowienia tego dialogu. Wokół tych właśnie celów nastąpiła mobilizacja wspólnoty międzynarodowej, a zwłaszcza Unii Europejskiej, w ciągu ostatnich kilku tygodni.
Wysiłki te przyniosły swoje pierwsze owoce, zwłaszcza w postaci wznowienia dialogu pomiędzy Kinszasą a Kigali na poziomie ministerialnym oraz organizacji międzynarodowego spotkania na szczycie, które odbyło się 7 listopada w Nairobi z inicjatywy państw regionu Wielkich Jezior oraz Unii Afrykańskiej i było poświęcone kryzysowi we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga, a uczestniczyli w nim w szczególności prezydenci Konga i Rwandy, Joseph Kabila i Paul Kagame.
Wśród głównych osiągnięć tego spotkania na szczycie należy zwłaszcza zauważyć zobowiązanie państw tego regionu do wysłania, jeśli zajdzie taka potrzeba, sił pokojowych do wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga, a także, jeśli będzie to niezbędne, powołania zespołu mediatorów wysokiego szczebla, składającego się z byłego prezydenta Nigerii, pana Oluseguna Obasanjo oraz byłego prezydenta Tanzanii, pana Benjamina Mkapy.
Na nadzwyczajnym szczycie w Johannesburgu w dniu 10 listopada SADC również zadeklarował swoją gotowość do wysłania sił pokojowych do wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga, jeśli zajdzie taka potrzeba. Unia Europejska z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie państw afrykańskich i nadal jest zdecydowana, aby kontynuować współpracę z ONZ, Unią Afrykańską oraz krajami regionu Wielkich Jezior Afrykańskich w celu osiągnięcia rozwiązania tego kryzysu. Musimy jednak postawić sprawę jasno: zażegnanie kryzysu nie będzie możliwe bez wzmocnienia środków przeznaczonych na stabilizację pokoju, zwłaszcza środków pochodzących z ONZ.
Benita Ferrero-Waldner
Komisarz. - (FR) Panie przewodniczący! Po pierwsze, zwracając się do pana posła van Buitenena, chciałabym krótko powiedzieć, że faktycznie zwróciłam uwagę na to, o czym mówił i że oczywiście przekażę jego przesłanie moim kolegom, którzy na pewno jutro udzielą mu odpowiedzi.
Panie przewodniczący, szanowni posłowie i posłanki, panie urzędujący przewodniczący Rady, drogi Jean-Pierre! Dzisiaj zastępuję mojego kolegę, komisarza Louisa Michela, który z powodów zdrowotnych nie mógł wziąć udziału w tej sesji i poprosił mnie, żeby przekazać państwu przeprosiny w jego imieniu.
Wiedzą państwo, jaką wagę przywiązuje komisarz Michel do regionu Wielkich Jezior. Faktycznie, jak już wspomniał przewodniczący Rady, jako pierwszy pojechał do Demokratycznej Republiki Konga oraz do Rwandy, ostatnio 30 i 31 października, w szczycie kryzysu, poszukując rozwiązania problemu. Podczas tej misji "shadow diplomacy” narodził się pomysł, aby zorganizować konferencję w Nairobi, z której praktyczne wnioski dają nam dziś nową perspektywę wyjścia z kryzysu.
Co się tyczy reakcji Komisji, chciałabym podzielić się z państwem analizą sytuacji z dwóch punktów widzenia, chociaż są one bardzo podobne do opisanych przez przewodniczącego Rady.
Po pierwsze, co do kwestii humanitarnej: społeczność międzynarodowa łącznie z Unią Europejską jest w trakcie przedstawiania odpowiedzi na ten kryzys. Komisja natychmiast zmobilizowała 6,3 miliona euro, aby sprostać nadzwyczajnym potrzebom. Jednakże pozostajemy bardzo czujni, tak aby można było zmodyfikować tę kwotę w zależności od rozwoju sytuacji; potrzeby humanitarne są, ogólnie rzecz biorąc, zaspokojone w Kiwu, a koordynacja pomiędzy agencjami humanitarnymi jest bardzo dobra.
14 listopada w Marsylii Komisja i państwa członkowskie wspólnie ogłosiły, że przeznaczą dodatkowe fundusze w wysokości 43,5 milionów euro ogółem na uporanie się z kryzysem.
Największym problemem pozostaje jednakże dostęp do ludności na niektórych terenach, gdzie toczą się walki pomiędzy kongijskimi siłami zbrojnymi, ich sojusznikami Mai-Mai oraz FDLR po jednej stronie, a CNDP po drugiej, bowiem żadna ze stron nie respektuje rozejmu.
Po drugie, co do kwestii politycznych i militarnych: we wschodniej części DRK nie jest możliwe żadne rozwiązanie militarne. Istnieje tylko miejsce na zrównoważone rozwiązanie polityczne oparte na dialogu. Takie były zalecenia innych krajów tego regionu na spotkaniu na szczycie w Nairobi 7 listopada, a przede wszystkim tego oczekiwali rebelianci z CNDP oraz duża część wpływowych kręgów politycznych w Kinszasie, takich jak Zgromadzenie Narodowe.
Dlatego Komisja jest bardzo zadowolona z wniosków ze spotkania na szczycie głów państw krajów regionu Wielkich Jezior, a zwłaszcza z decyzji o zaangażowaniu afrykańskiej dyplomacji wysokiego szczebla w rozwiązywanie kryzysu oraz o wprowadzeniu mechanizmu weryfikacji, który pozwoli głowom państw tego regionu uważnie śledzić rozwój sytuacji i reagować na czas w razie potrzeby.
W tym względzie bardzo zachęcająca jest niedawna wizyta pana Obasanjo. W trakcie tej wizyty otrzymaliśmy zapewnienia o możliwości interwencji militarnej niektórych krajów w tym regionie oraz gwarancje od prezydenta Kabili, że Kinszasa będzie gotowa, aby wysłuchać żądań CNDP a także do rozpoczęcia dialogu. Podczas wizyty wysłuchano także skarg CNDP, a generał Nkunda potwierdził swoją gotowość do przestrzegania zawieszenia broni oraz do podjęcia wszelkich wysiłków, aby ułatwić dostarczenie pomocy humanitarnej do terenów znajdujących się pod jego kontrolą.
Dlatego zasadnicze znaczenie ma utrzymanie obecnego impetu politycznego i uczynienie wszystkiego, by do zapewnić praktyczną realizację deklaracji przedstawionych przez różne strony. Nadszedł już najwyższy czas, aby leczyć znane wszystkim ukryte przyczyny kryzysu na wschodzie kraju: obecność FDLR, zorganizowany rabunek zasobów mineralnych, polityczna frustracja społeczności i mniejszości, a pomysły muszą być zbieżne.
W tej sprawie kluczowe znaczenia ma wsparcie całej wspólnoty międzynarodowej dla wysiłków dyplomatycznych podejmowanych w następstwie spotkania na szczycie w Nairobi oraz koordynacja wysiłków międzynarodowych zapewniająca wystarczająco dużo przestrzeni prezydentom Obasanjo i Mkapie na kontynuowanie negocjacji.
Należy również podkreślać rolę MONUC. To nie MONUC jest odpowiedzialna za wszelkiego rodzaju nadużycia władzy. MONUC rzeczywiście wykonuje ważną pracę, pomimo skromnych środków, które otrzymuje oraz ograniczeń swojej funkcji. Wykonuje również zadanie, w którym trudno byłoby ją zastąpić, a mianowicie zapewnia pokój, a nie podżega do wojny.
Jeszcze ważniejsze jest jednak wspieranie obecnych wysiłków celem wzmocnienia jej mandatu w momencie, w którym w najbliższych dniach Rada Bezpieczeństwa ma rozważać tę kwestię. Mandat, naszym zdaniem, powinien zostać rozszerzony, aby obejmował na przykład kontrolę rabunku zasobów naturalnych, a zwłaszcza, jak powiedział przewodniczący Rady, zwiększenie dostępnych środków umożliwiających prowadzenie takich działań.
Jürgen Schröder
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Obecnie stoimy w obliczu kryzysu finansowego, który przejdzie do historii. Pomimo to zaledwie w ciągu kilku tygodni możliwe było zorganizowanie spotkania G20, na którym osiągnięto konkretne wyniki, z których najważniejszym była decyzja o wykorzystaniu 2 % PKB do stymulowania gospodarki oraz pomocy dla sektora finansowego.
Z drugiej strony nie udało nam się wypełnić naszego zobowiązania w zakresie skierowania 0,7 % PKB na rozwój. Gdybyśmy to zrobiliuczynili, DRK byłaby na pewno bardziej rozwiniętym krajem i być może w ogóle nie doszłoby do tego całego konfliktu. Ale należy brać rzeczy takimi, jakimi są. Nie mamy czasu, żeby teraz dyskutować nad rozwojem Kiwu: stoimy tam przed kryzysem humanitarnym. W ostatnich tygodniach przesiedlono tam następne dwieście pięćdziesiąt tysięcy osób. Ludzie umierają bezpośrednio lub pośrednio w wyniku walk, szybko szerzą się choroby, jak np. cholera.
Od 2005 roku ONZ przyjęło koncepcję odpowiedzialności za ochronę. ONZ wysłało pokojowe siły MONUC do DRK. MONUC dysponująca 17 000 żołnierzy jest największą misją pokojową na świecie działającą na mocy silnego mandatu udzielonego na podstawie rozdziału VII. Ale co może zrobić MONUC? Jakość żołnierzy i sprzętu jest bardzo niska, a DRK jest ogromnym krajem. Dlatego gorąco popieram apel o wzmocnienie MONUC, ale realistycznie rzecz biorąc upłyną miesiące zanim do takiego wzmocnienia dojdzie na miejscu - cenne miesiące, podczas których będą umierać ludzie. Z tego powodu proponuję wysłanie tymczasowych sił europejskich w celu szybkiej stabilizacji regionu do chwili wzmocnienia i wysłania w teren sił MONUC.
Alain Hutchinson
Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz, panie i panowie! Po pierwsze, w środku tych spokojnych debat, w tej bardzo komfortowej atmosferze, chciałbym opisać państwu scenę działań, bowiem odwiedziłem ją trzy razy w ciągu ostatnich miesięcy.
W trakcie, gdy mu tutaj dyskutujemy, tam jest przemoc, gwałt i śmierć. Dzisiaj takie jest życie codzienne wielu obywateli mieszkających w tej straszliwej części świata. Dla mnie nie jest to czas na retorykę, to czas na działanie. Ta brudna wojna nie jest wcale, moim zdaniem, wojną na tle etnicznym, jak zaczynają twierdzić niektórzy; zawsze można wykreować wojny na tle etnicznym, ponieważ tak pasuje nam, Europejczykom, bo kiedy mówi się o wojnach etnicznych, oznacza to, że Afrykanie walczą między sobą i nie jest to już nasz problem. Nie, źródła wojny, która tam się toczy, leżą na dnie kopalni - kopalni diamentów, kopalni koltanu i kopalni złota, które pomimo masakr nadal spokojnie i wydajnie pracują. Minerały tam wydobyte są eksportowane pod nosem sił ONZ z lotniska w Gomie lub drogą do Kigali, a więc dzięki nim niektórzy nadal się bogacą. Taka jest ta wojna.
Aby zatrzymać tę wojnę należy najpierw zbadać tę sprawę. Jak można zamknąć te kopalnie i jakie środki są konieczne, aby zatrzymać ten skandaliczny handel? Możemy powrócić do procesów, takich jak proces Kimberley, który wprowadzono w przypadku diamentów. Przypuszczam, że niektórzy z państwa będą o tym tutaj mówić.
Ogólnie rzecz biorąc, w ciągu ostatnich dziesięciu lat -
a chociaż niektórzy podważają tę liczbę, zapewniam państwa, że można ją łatwo zweryfikować - ponad 5 milionów Kongijczyków zginęło w wyniku przemocy w tym regionie jako bezpośrednie ofiary wojny lub ofiary następstw wojny, takich jak choroby itp. Sęk w tym, aby wiedzieć komu ta wojna służy i kto skorzysta na jej kontynuacji. Myślę, że jest to pierwsza podstawowa sprawa.
Co do Unii Europejskiej, wraz z moją grupą uważamy, że istnieją trzy istotne kwestie. Po pierwsze, musimy rzeczywiście wspierać podejmowane wysiłki pokojowe - nie w ostatnich tygodniach, ale trwają one już od pewnego czasu. Nominowaliśmy Abbota Malu Malu do nagrody im. Sacharowa, ponieważ od bardzo dawna angażuje się w opracowywanie pokojowych rozwiązań w tym regionie. W Gomie doprowadził on do spotkania nie tylko z CNDP - ponieważ CNDP się zgłosił, zrezygnował, a następnie znowu się zgłosił i znowu zrezygnował - ale ze wszystkimi ruchami rebeliantów oraz rządem DRK. Takie osiągnięcie uważam za ważne. Istnieje proces z Nairobi, a ostatnio odbył się szczyt w Nairobi, o którym wspomniała pani komisarz.
Uważam, że oczywiście konieczne jest wspieranie tych wysiłków oraz wspieranie naszego komisarza Louisa Michela, który - a mówię to jako socjalista, podczas gdy on jest liberałem - podejmuje ogromne wysiłki w tej dziedzinie.
Po drugie, musimy bronić ludności, niezależnie od kosztów. Mówi się, że MONUC nie stacjonuje tam, aby prowadzić wojnę, ale że jest tam, aby utrzymywać pokój. Być może, ale MONUC otrzymała mandat na podstawie rozdziału VII. Sytuacja nie jest taka, jak w 1994 roku w Kigali, gdzie nic nie można było zrobić, gdzie musieliśmy stać i patrzeć bezsilnie na trwające masakry. Obecnie istnieje jako podstawa rozdział VII i misją MONUC jest obrona ludności cywilnej. Ale dochodzi tam do masakry ludności cywilnej, a MONUC ani drgnie. Niedawno w wiosce, której nazwa mi w tej chwili umknęła, doszło do prawdziwej masakry w rejonie miasta Kiwanja, na obrzeżu obozu MONUC.
Dlatego MONUC musi otrzymać wsparcie w postaci sił europejskich - takie jest zdanie mojej grupy. Tak czy inaczej przedłożymy poprawkę do tego zmierzającą.
Kończąc, i powiem to bardzo krótko w podsumowaniu, uważam, że istnieje oczywiście potrzeba dalszych decyzji potrzebnych do powstrzymania eksploatacji zasobów mineralnych handlu nimi, co jest w gruncie rzeczy odpowiedzialne za wszystkie masakry, do których tam dochodzi.
Thierry Cornillet
Panie przewodniczący, pani komisarz! Wydaje się, że ten zakątek świata został przeklęty i, jak bardzo słusznie zauważył Alain Hutchinson, od początku lat dziewięćdziesiątych XX w. zginęło tam prawie pięć milionów osób.
Ten obszar jest jak komora śmierci - masowe mordy w Północnym Kiwu, Ugandzie, Rwandzie i Burundi nie mają końca i każdego roku żniwo śmierci zaczyna się na nowo. Wiem, że te same przyczyny zawsze mają te same skutki; istnieją konflikty na tle etnicznym, ponieważ granice, które wyznaczyliśmy były często granicami sztucznymi. Istnieje forma przesadnego nacjonalizmu: każdy chciałby zostać Napoleonem III na mniejszą skalę i przeżyć przygodę w Meksyku, aby zapomniano o problemach jego kraju. Oczywiście, są chętni na pieniądze, o czym wspomniał Alain, na często niewspółmierne bogactwa tego terenu. Istnieje również szaleństwo, bo jak inaczej można zakwalifikować działalność Bożej Armii Oporu?
A więc co możemy zrobić? Aha, chciałbym również zwrócić uwagę na działania komisarza Michela, który od dawna interesuje się tymi sprawami. Widzieliśmy jego aktywność na spotkaniach w Kigali i Kinszasie, w wyniku których doszło do spotkania w Nairobi. Jest również SADC i Obasanjo. Po raz kolejny odbędą się szerokie spotkania dyplomatyczne na szczycie. Jednakże, czy to jest powód, żeby polegać wyłącznie na dyplomacji? Stoimy przed bardzo poważną sytuacją humanitarną.
Jako sprawozdawca Parlamentu w sprawie pomocy humanitarnej pojechałem do Kinszasy na początku listopada, żeby się spotkać z Botswali Lengomo, nowym ministrem ds. społecznych i pomocy humanitarnej. Spotkałem się również z Apollinairem Malu Malu, któremu niemal przyznaliśmy nagrodę im. Sacharowa, a który zarządza programem Amani. Przede wszystkim nie możemy zapominać o znacznych wysiłkach humanitarnych, które musimy podjąć.
A więc co tak naprawdę robimy? Czy jesteśmy pewni, że robimy wszystko, co powinniśmy? Co robi MONUC? Wydaje się, że ma zupełną rację. 17 000 żołnierzy wraz z 6000 w terenie to odpowiednik uzbrojonej dywizji z czołgami. Kto uwierzy, że to nie wystarczy do zagwarantowania dostępu do pomocy humanitarnej, nawet jeżeli tak ja, jak i państwo zdajemy sobie sprawę z tego, jak ogromny ma ona teren do ochrony.
Dlatego rozwiązanie jest oczywiście dyplomatyczne. Musimy więc wspierać rozwiązanie afrykańskie, zakładając, że jesteśmy w stanie je wdrożyć. Oczywiście musimy doprowadzić do trwałego zawieszenia broni, żeby zapewnić dostęp pomocy humanitarnej. Bez spełnienia tego warunku pomoc humanitarna nigdzie nie dotrze. Należy również zatrzymać źródło dochodów. Rzecz jasna, musimy zamknąć kopalnie, ale być może również zacząć krytykować firmy na Zachodzie, które kupują koltan oraz inne minerały, umożliwiając w ten sposób zakup broni. Musimy oczywiście udzielić naszego pełnego poparcia inicjatywom pokojowym poprzez okazanie trwałego, a nie, jak to czasem bywa, nieokreślonego, zainteresowania politycznego.
Kończąc pragnę wezwać do dużo silniejszej obecności militarnej w celu ustabilizowania pokoju, co może zrobić jedynie Organizacja Narodów Zjednoczonych. Zgodnie z moją wiedzą Unii Europejskiej czasami udaje się uświadomić Organizacji Narodów Zjednoczonych jakie są jej obowiązki.
Seán Ó Neachtain
w imieniu grupy UEN. - (GA) Panie przewodniczący! Obecna sytuacja we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga pogarsza się z dnia na dzień, a wspólnota międzynarodowa jest tym bardzo zaniepokojona. Ponad półtora miliona osób w prowincji Kiwu zostało przesiedlonych, co świadczy o tym jak poważny jest to problem.
Popieram wysiłki podejmowane przez Roelanda Van de Geera, specjalnego przedstawiciela Unii Europejskiej w regionie Wielkich Jezior Afrykańskich, oraz byłego prezydenta Nigerii, pana Oluseguna Obasanjo, który wziął udział w intensywnych rozmowach z grupami politycznymi i militarnymi zaangażowanymi w walki.
Zwracam się do Unii Afrykańskiej o podejmowanie dalszych wysiłków celem zapewnienia pokoju w regionie Wielkich Jezior.
Rządy Rwandy i Nairobi podpisały porozumienie pokojowe w listopadzie 2007 roku, stanowiące próbę zażegnania wrogości pomiędzy tymi dwoma krajami. Należy zadbać o wdrożenie tego porozumienia, ale najpierw należy położyć kres aktom przemocy.
Unia Europejska wysyła więcej pieniędzy do regionu Wielkich Jezior niż jakakolwiek inna organizacja lub kraj na świecie. Zwracam się do Louisa Michela, komisarza ds. rozwoju, oraz do Rady, aby postarali się położyć kres walkom i wprowadzić pokój.
Frithjof Schmidt
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący! Potworne walki we wschodnim Kongo nie są tylko prostym przykładem wojny domowej, ale również konfliktem regionalnym, w który zaangażowane jest wiele krajów sąsiedzkich. Jest to także wojna o strategiczne surowce, takie jak koltan potrzebny do produkcji telefonów komórkowych, odtwarzaczy DVD i komputerów. Toczy się ona również o złoto, diamenty, kobalt i cenne gatunki drewna. To są głębsze przyczyny tego konfliktu. Co można i co należy zrobić? Należy wzmocnić Narody Zjednoczone, żeby mogły wypełnić swój obowiązek ochrony społeczności cywilnej przed wszystkimi uzbrojonymi oddziałami aktywnymi w tym regionie. Misja Obserwacyjna Narodów Zjednoczonych w Demokratycznej Republice Konga (MONUC) potrzebuje wyraźniej określonego mandatu, więcej sprzętu i więcej ludzi. Państwa członkowskie Unii Europejskiej wielokrotnie w ostatnich miesiącach odrzucały apele o zwiększenie wyposażenia MONUC, po czym następowała ostra krytyka błędów i porażek MONUC. Takie stosowanie podwójnych standardów musi się skończyć. Nie potrzebujemy w tej chwili oznakowanego kontyngentu wojskowego UE, potrzebujemy aktywnego doposażenia MONUC, wysłuchałem więc z uwagą i aprobatą, że tą drogą chciałyby również podążać Rada i Komisja.
Kolejną ważną kwestią, którą należy poruszyć, to fakt, iż wydobycie oraz handel surowcami z Kongo muszą być ściśle monitorowany na szczeblu międzynarodowym. Międzynarodowe korporacje zaangażowane w ten handel, czerpiące zyski z wydobycia surowców w Kongo muszą być monitorowane i zmuszone do zachowania przejrzystości. Oczywiście, istnieje już oficjalny panel ekspertów ONZ zajmujących się nielegalną eksploatacją zasobów naturalnych Konga. Ten panel ekspertów przedstawił serię zaleceń, łącznie z sankcjami przeciwko osobom i przedsiębiorstwom biorącym udział w nielegalnej eksploatacji surowców. Unia Europejska musi naciskać na wdrożenie tego zalecenia ONZ, zwłaszcza w zakresie odnoszącym się do importu do UE - a to jest obszar, w którym istnieje możliwość działania - bowiem jest to oczywiście obszar, w którym możemy działać na własną rękę i w którym możemy aktywnie wdrażać te zalecenia ONZ.
Trzecią sprawą, o której należy wspomnieć, jest inicjatywa w zakresie konferencji międzynarodowej w regionie Wielkich Jezior, którą należy przedstawić. Tylko współpraca polityczna oraz integracja ekonomiczna regionu może zapewnić pokój w dłuższej perspektywie. Europa może i musi odgrywać w tej sprawie kluczową rolę.
Tobias Pflüger
w imieniu grupy GUE/NGL. - (DE) Panie przewodniczący! Cała grupa krajów sąsiadujących jest fizycznie zaangażowana w tę wojnę, a przede wszystkim uczestniczą w niej bezpośrednio oddziały rządu Kongo wraz z armią ochotników i oddziałami z Angoli po jednej stronie, a po drugiej stronie generał Nkunda, żołnierze Tutsi oraz oddziały z Rwandy. Jest to wojna regionalna, która nie dotyczy tylko wschodniego Kongo.
Jedna kluczowa kwestia jest jasna: rząd Kongo do tej pory nie był przygotowany na bezpośrednie negocjacje z rebeliantami. I to właśnie w tym punkcie należy stosować naciski. Bardzo ważne jest zbadanie rzeczywistego tła tego konfliktu. Sam prezydent Republiki Federalnej Niemiec wspomniał, że jest to konflikt o surowce. Ropa naftowa, złoto, diamenty, miedź, kobalt, koltan, cynk, cyna i inne surowce odgrywają tutaj bardzo ważną rolę.
Przede wszystkim sprawa dotyczy również tego, kto właściwie posiada odpowiednie licencje na eksploatację tych surowców. Należy podjąć działania skierowane przeciwko tym firmom. Wymienię z nazwy jedną z tych firm: Gesellschaft für Elektrometallurgie mbh z siedzibą w Norymberdze jest najwyraźniej bezpośrednim właścicielem jednej z głównych kopalń, o które toczy się ta wojna.
Chciałbym powiedzieć kilka słów na temat roli Misji Obserwacyjnej Organizacji Narodów Zjednoczonych w Demokratycznej Republice Konga (MONUC), ponieważ wydaje się, że wszyscy w tej Izbie nawołują do doposażenia MONUC. Według tego, co czytałem MONUC stanowi część problemu, a nie część rozwiązania, ponieważ sama MONUC opisuje swoją sytuację jako walkę na czterech frontach. MONUC powinna w istocie odgrywać całkiem inną rolę. W międzyczasie dowiedzieliśmy się od Human Rights Watch, że żołnierze MONUC z Indii lub Pakistanu prowadzą bezpośredni handel bronią z nieregularną armią ochotników i są najwyraźniej zaangażowani w konflikt o surowce. Nie można pozwolić, by tak się działo. Rola MONUC musi być zupełnie inna, całkowicie i w pełni neutralna. I dlatego nawoływanie do doposażenia MONUC nie jest zbyt pomocne.
Chciałbym zaznaczyć, że Kongo odegrało już raz ważną rolę podczas poprzedniej operacji Unii Europejskiej. Wtedy naszą rolą było zapewnienie bezpieczeństwa wyborów, a Joseph Kabila został wprowadzony na urząd prezydenta - ten sam Kabila, którego oddziały stanowią obecnie ważny czynnik potęgujący konflikt. Mając to na uwadze, potrzebna jest ścisła kontrola faktycznej roli, jaką odegrała UE we wprowadzeniu Josepha Kabili na urząd prezydenta. Uważam, że to, co zrobiła UE jest bardzo problematyczne. Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że Kabili i jego oddziałom należy się krytyka.
Sprawozdanie lokalnego korespondenta gazety Frankfurter Allgemeine, który został uwięziony, było bardzo interesującą lekturą. Opisał on bardzo dobrze źródła konfliktu. Jego artykuł pokazuje interakcje pomiędzy oddziałami oficjalnymi i nieoficjalnymi, co oznacza, że nawoływania do wysłania dodatkowego sprzętu dla samego MONUC są bezcelowe, bowiem tak naprawdę konieczne jest zmierzenie się z przyczynami konfliktu.
Bastiaan Belder
Panie przewodniczący! Wczoraj miałem okazję przeprowadzić bezpośrednią rozmowę na temat wojny we wschodnim Kongo z doświadczonym pracownikiem organizacji świadczącej pomoc humanitarną. Zna on od podszewki kryzys zarówno w Północnym jak i w Południowym Kiwu. Jego relacja, bez prób zatuszowania panującej w tym regionie tragedii, daje nam promyk nadziei. Promykiem nadziei jest oczywiście to, że ponad tydzień temu kongijska gwardia prezydencka we współpracy z policją otoczyła plądrujących żołnierzy rządu. To obiecujący znak, że rząd Konga rozpoczyna na nowo wprowadzanie prawa i porządku i jest to wydarzenie, które stanowczo zasługuje na zachętę i poparcie ze strony Europy.
Następnym promykiem nadziei jest fakt, że lider rebeliantów Laurent Nkunda nie jest w stanie do chwili obecnej zmobilizować i zwerbować Tutsi w Południowym Kiwu w celu przejęcia władzy. Osoba, z którą rozmawiałem, uważa, że jest to wyraz pozytywnej identyfikacji Tutsi z państwem kongijskim oraz ludnością cywilną.
Trzecim promykiem nadziei są inicjatywy pojednania religijnego na szczeblu lokalnym i regionalnym. Wybrane władze są tak samo aktywnie zaangażowane w te inicjatywy, jak władze tradycyjne oraz przedstawiciele plemion. Takie inicjatywy w Północnym i Południowym Kiwu zasługują na podwójne wsparcie ze strony Europy: pomoc finansową oraz profesjonalny wkład w rozwiązywanie konfliktów. Dla skuteczności pomocy humanitarnej w obu regionach Kiwu kluczowe jest zaangażowanie władz lokalnych obejmujące zarówno grupy lokalnych przywódców, tradycyjnych przywódców plemiennych jak, i władze wybrane w wyborach.
W oparciu o własne doświadczenia mój rozmówca podkreślił, że pomimo wszystkich konfliktów wojennych, nawet gdy ludzie uciekają, istniejące już struktury władzy pozostają nadal skuteczne, stąd jego apel o pilne dostarczenie gotówki tłumom uchodźców w wioskach w Północnym i Południowym Kiwu, jak również samym mieszkańcom wiosek. Ten dobrze poinformowany rozmówca stwierdził, cytuję: "Jeżeli ma się pieniądze, można zdobyć jedzenie. To zadziwiające, ale zawsze gdzieś jest dzień targowy. W Kongo można dawać ludziom pieniądze gotówce. Nie uzależnia to ich, ponieważ sami mogą zdecydować na co je wydadzą. Pobudza się lokalną gospodarkę i natychmiast się to wykorzystuje. Aby mieć pewność, że wszystko dobrze działa, chodzimy i rozmawiamy z wybranymi komitetami wioskowymi, które wskażą nam najbardziej potrzebujących.”
Po takiej dyskusji oraz podnoszących na duchu, podejmowanych przez Europę wysiłkach na rzecz pojednania, sądzę, że musi istnieć przyszłość dla Północnego i Południowego Kiwu, a w efekcie dla całego Konga. Dlatego z całego serca chciałbym wezwać Radę, Komisję, Parlament Europejski oraz instytucje europejskie, aby uczyniły to, co konieczne.
Koenraad Dillen
(NL) Panie przewodniczący! Nie ma sensu dyskutować dzisiaj na temat tego, jak tragiczna i rozpaczliwa jest sytuacja we wschodnim Kongu. Powinniśmy umieć nazywać rzeczy po imieniu i oczywiście zadać pytanie czy Europa, a zwłaszcza takie kraje jak Francja i Belgia, które mają szczególnie złą reputację w tym regionie, powinna interweniować w sensie militarnym. Moim zdaniem odpowiedź brzmi nie, bo cóż zauważyliśmy? W Kongu Europa zdołała po raz kolejny udowodnić, jak jest podzielona i słaba oraz jaką iluzją jest pogląd, że wspólna polityka zagraniczna i polityka bezpieczeństwa byłyby możliwe na tym etapie. Przypomnijmy sobie rzeczywiście, że Paryż, który obecnie sprawuje prezydencję Rady, nakazał właśnie aresztowanie w Niemczech szefa protokołu prezydenta Rwandy, Paula Kagame, za usiłowanie morderstwa prezydenta Habyarimany w 1994 roku. Jest on uważany za stronę zaangażowaną w konflikt. Nawet mój kraj, Belgia, jest nieszczery, odkąd nie dalej jak wczoraj minister spraw zagranicznych Belgii, Karel De Gucht, ostro skrytykował politykę europejskiego komisarza ds. rozwoju i pomocy humanitarnej, Louisa Michela, właśnie w kwestii prowadzonej ostatnio polityki wobec Konga. Cytuję Karela De Guchta: "jeżeli obecna sytuacja w Kongu jest wynikiem polityki Michela, to jest to poważna sprawa. Sytuacja nigdy nie była tak niepokojąca, jak obecnie.”
Panie i panowie! Te słowa wypowiedział jeden z politycznych sojuszników komisarza. Wśród tej kakofonii możemy tylko wyciągać wnioski, że ochrona ludności cywilnej powinna przede wszystkim należeć do obowiązków Unii Afrykańskiej, którą należy wspierać, oraz do misji ONZ w Kongo. Dlatego Europa dobrze zrobi, jeśli nie wyśle swoich oddziałów do tego regionu.
Colm Burke
Panie przewodniczący! Zgadzam się z odczuciami moich kolegów, wyrażając wielkie zaniepokojenie wznowieniem walk pomiędzy armią kongijską a odradzającymi się armiami ochotników w Północnym Kiwu w DRK. Nasilenie przemocy w Północnym Kiwu poważnie nadwyrężyło możliwości misji pokojowej ONZ (MONUC) działającej w tym kraju.
Sytuacja humanitarna jest szczególnie poważna, zważywszy że ponad 1,5 miliona osób zostało przesiedlonych w obrębie prowincji Kiwu. Działania Światowego Programu Żywnościowego oraz innych organizacji pozarządowych zostały poważnie ograniczone przez przemoc, powszechne są kradzieże, gwałty i zabijanie cywili, zarówno przez siły rządowe, jak i rebelianckie.
MONUC otrzymała mandat na podstawie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych, żeby zapewnić ochronę ludności cywilnej przed nadciągającym zagrożeniem przemocą fizyczną, ale nie posiada środków ani wystarczająco licznych oddziałów potrzebnych, żeby wypełnić ten mandat. Społeczność międzynarodowa oraz Rada Bezpieczeństwa ONZ muszą wzmocnić MONUC poprzez zapewnienie odpowiedniego wyposażenia i personelu, by umożliwić jej wypełnienie swojej misji. Widząc, że Unia Europejska zdecydowała się nie wszczynać żadnych kroków w celu zainicjowania kolejnej misji EPBiO, która zajęłaby się dalszą eskalacją przemocy w DRK, wzywam Unię Europejską do pogłębienia współpracy z MONUC w najwyższym możliwym stopniu.
Obecna rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ, przygotowana przez Francję, proponuje tymczasowe zwiększenie siły militarnej MONUC o 2 785 żołnierzy. W ten sposób MONUC, która jest już największą misją pokojową ONZ na świecie, liczyłaby nieco ponad 20 000 żołnierzy, co stanowi największą dozwoloną liczbę oddziałów wojska i policji wysłaną w ramach MONUC w kraju o powierzchni mniej więcej wielkości Europy Zachodniej.
Wzywam Radę Bezpieczeństwa ONZ do jak najszybszego głosowania nad tą rezolucją, ze względu na obecną krytyczną sytuację w DRK. Jestem przerażony masakrami, zbrodniami przeciwko ludzkości oraz aktami przemocy seksualnej przeciwko kobietom i dziewczętom we wschodniej prowincji DRK i wzywam wszystkie odpowiednie władze krajowe i międzynarodowe do postawienia sprawców przed obliczem sprawiedliwości.
Ana Maria Gomes
(PT) Nowe okrucieństwa w obu prowincjach Kiwu oraz niezdolność wspólnoty międzynarodowej do położenia im kresu są równie wstrząsające, jak zachłanność przywódców Rwandy i Konga, którzy są sprawcami tej sytuacji, gdzie zorganizowany chaos ma ukryć ponurą grabież naturalnych zasobów tego regionu.
Co może zrobić Unia Europejska? Co może zrobić dla kraju, gdzie były i nadal są różne misje EPBiO (europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony) i gdzie pierwsze demokratyczne wybory nie odbyłyby się bez wsparcia Europy? Co może zrobić dla kraju, który otrzymuje miliony w postaci pomocy humanitarnej i rozwojowej? Co może zrobić dla kraju o niezrównanym znaczeniu strategicznym, gdzie w ostatnich latach pięć milionów ludzi zginęło w wyniku najbardziej barbarzyńskich aktów przemocy?
Unia Europejska musi pójść dalej minimum przyjęte kiedy zaczęła się ostatnia eskalacja działań wojskowych. Nie wystarczy zwiększanie pomocy humanitarnej ani wysuwanie inicjatyw dyplomatycznych, w których kolejny raz z rzędu powtarza się obietnice rozbrojenia i deklaracje dobrej woli.
Unia Europejska pilnie potrzebuje wzmocnienia MONUC (Misji Obserwacyjnej Organizacji Narodów Zjednoczonych w Demokratycznej Republice Konga), aby mogła ona odzyskać utraconą wiarygodność i skuteczność. W tym celu nie wystarczy składać projektów rezolucji w Radzie Bezpieczeństwa. Unia Europejska musi natychmiast kontaktować się z DPKO (Departamentem ds. Operacji Pokojowych ONZ) i dostarczyć sprzęt, a jeśli to konieczne, żołnierzy, żeby uzupełnić braki w MONUC.
Unia Europejska nie może i nie wolno jej wykluczać wysłania jako ostatniej deski ratunku misji wojskowej w ramach EPBiO, jeżeli będzie to uzasadnione przez postępowanie w Nowym Jorku i sytuację na miejscu. Naszym obowiązkiem jest ochrona tego, co jest zagrożone, a mianowicie życia bezbronnych cywili, którzy potrzebują natychmiastowej międzynarodowej ochrony.
Nigdy więcej! Musimy zachowywać się poważnie i nie wolno nam pozwolić, aby ponownie doszło do ludobójstwa w Rwandzie i masakr w Kongu.
Luca Romagnoli
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Oświadczenia Rady i Komisji w sprawie reakcji UE na poważny kryzys w Kongo są, jak zwykle, pełne hipokryzji i bezskuteczne. Za Laurentem Nkundą stoją Rwanda i Uganda, kraje, które zawsze były zainteresowane tym regionem, a ostatnio próbowały nawet kilka razy dokonać inwazji: podziemne zasoby oraz zasoby znajdujące się na wschodzie DRK są zbyt wielkie, aby je zostawiać w cudzych rękach.
W okresie od stycznia do dnia dzisiejszego zakupiono trzy razy więcej broni w porównaniu z rokiem 2007, a część z niej, jeśli idzie o sektor rwandyjski, było przeznaczone dla rebelianta Laurenta Nkundy, czego efekty dzisiaj widzimy. Jednakże przez lata Waszyngton skupiał swoje zainteresowanie na regionie Wielkich Jezior, zwłaszcza poprzez popieranie Ugandy i Rwandy. Na przykład największa ambasada USA w Afryce znajduje się w Kampali; w Ugandzie ani w Rwandzie nic nie dzieje się bez zgody Stanów Zjednoczonych.
Ta szybka zmiana stanowiska Unii Europejskiej w sprawie możliwości wysłania sił pokojowych do tego regionu stanowi, jak zwykle, błędny sygnał, ponieważ wolimy środki dyplomatyczne, jak gdyby dyplomacja wystarczała, aby przekonać takiego wrednego gościa jak Laurent Nkunda do wycofania się. Jak zwykle nasze dyskusje prowadzą donikąd, a potem słyszymy jak komisarz Michel wygłasza niemal peany na cześć Laurenta Nkudy. Za takie zachowanie dziękujemy bardzo!
Geoffrey Van Orden
Panie przewodniczący! Wszyscy rozumiemy zawiłość obecnej przerażającej sytuacji we Wschodnim Kongu, która ma podłoże etniczne i korzenie w Rwandzie, Burundi i w Ugandzie.
Należy pilnie rozpocząć skuteczny proces mediacji pomiędzy Rwandą a DRK. Trzeba doprowadzić do zawieszenia broni, które należy odpowiednio wyegzekwować, a ludność cywilna potrzebuje ochrony oraz pilnej pomocy humanitarnej.
Przypomina mi to niedawne oświadczenie Stałego Przedstawiciela Unii Afrykańskiej w Brukseli przed Podkomisją Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu, kiedy dał on pierwszeństwo Afrykanom w rozwiązywaniu problemów bezpieczeństwa na ich kontynencie. Dlatego cieszę się, że UE postanowiła nie wykorzystywać tragedii w Kongu jako szansy wyłącznie do kolejnej tak zwanej operacji wojskowej UE. To przede wszystkim Afrykanie muszą wziąć odpowiedzialność za rozwiązanie obecnej sytuacji, ale musimy udzielić im pomocy we wszelki możliwy sposób poprzez Unię Afrykańską oraz Organizację Narodów Zjednoczonych.
Jednocześnie wydaje się, że istnieją pewne niejasności co do mandatu, zasad zaangażowania oraz użycia siły przez MONUC. Dowódca MONUC, generał broni Vicente Díaz de Villegas, złożył ostatnio rezygnację po siedmiu tygodniach służby. Podał powody osobiste, ale zastanawiam się, czy nie było to rozczarowanie zawodowe.
Obiecujące jest jednak, że 6 listopada siły południowoafrykańskie w liczbie tysiąca żołnierzy zostały skierowane w pobliże Gomy jako część MONUC. Dowódca MONUC twierdzi, że mają one rozkaz otworzyć ogień, jeśli będzie to konieczne. MONUC musi być w stanie działać w celu ochrony ludności cywilnej przed nadciągającą przemocą. Oczywiście potrzebne jest istotne zwiększenie liczebności skutecznych oddziałów ONZ i UA kierowanych do Wschodniego Konga oraz jasny pomysł, skąd mają pochodzić - jest wiele krajów, które mogłyby mieć w tym uczestniczyć, ale tego nie robią w tej chwili.
Jeżeli Zachód nie uczyni wszystkiego, co w jego mocy, aby wesprzeć operację w Kongo, inni, mniej szlachetni gracze już czekają w kuluarach.
Genowefa Grabowska
Panie przewodniczący! Pani komisarz! Panie ministrze! Jestem członkiem zgromadzenia parlamentarnego AKP-UE i na ostatniej sesji w Rwandzie, w Kigali słuchałam prezydenta tego kraju, Paula Kagame, który mówił, że trzeba stabilizować sytuację w Afryce Środkowej. Mówił, że chce tam pokoju, ale byłam także w Kigali w muzeum holokaustu, które upamiętnia śmierć jednego miliona Tutsi zgładzonych w ciągu zaledwie trzech miesięcy - stu dni. To był rok 1994.
Czy teraz będziemy obserwować powtórzenie tej sytuacji? Nie możemy do tego dopuścić. Uważam, że to jest naszym obowiązkiem. Uważam, że Unia Europejska musi zrobi więcej. Nie wiem, czy wysłanie dodatkowych wojsk rozwiąże sytuację. Osobiście w to wątpię. Wydaje mi się natomiast, że trzeba generalnie zrewidować źródła finansowe, które, jak mówił już o tym mój kolega, czerpane z eksploatacji surowców kongijskich, nie są następnie kierowane do drobnych handlarzy i anonimowych osób, ale wchodzą one także na europejskie rynki. Tu jest źródło i rozwiązanie tej sytuacji.
Teraz przejdźmy do sytuacji humanitarnej, która przecież wymyka się spod kontroli. Tu jest nasza rola i tu Unia Europejska musi uczynić wszystko, aby chronić ten 1 mln 600 tys. osób potrzebujących wody, żywności, koców, namiotów i opieki. Zajmijmy się tym problemem.
José Ribeiro e Castro
(PT) Panie urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz, panie i panowie! W tej chwili światowe mocarstwa stają w obliczu międzynarodowemu kryzysowi finansowemu. Próbują go opanować, na co jest już najwyższy czas. Zapewne jest już również czas na to, abyśmy rozwiązali inny problem, o którym mówimy od dziesięcioleci.
Od lat słyszymy historie o haniebnym rabunku zasobów naturalnych. Ile razy słyszeliśmy o tym, że leje się ludzka krew, tym razem w Kongu? Uważam, że nadszedł również czas na to, aby ścigać sądownie te firmy, powstrzymać ów haniebny handel i zamrozić rachunki na których przetrzymywane są zyski pochodzące z haniebnej eksploatacji zasobów mineralnych odbywającej się kosztem życia i cierpienia ludzkiego.
Nie rozumiem dlaczego nie sporządzono listy tych firm w taki sam sposób, jak sporządza się czarną listę organizacji terrorystycznych. Nie rozumiem dlaczego wspólnota międzynarodowa jest niezdolna do ścigania owych biznesmenów, którzy nie są tak naprawdę biznesmenami, ale bandytami zagrażającymi bezpieczeństwu regionalnemu i światowemu.
Wzywam prezydencję francuską oraz Komisję do przewodzenia inicjatywie międzynarodowej w tym zakresie.
Ioan Mircea Paşcu
Panie przewodniczący! Takie nazwiska i nazwy, jak Lumumba, Mobutu, Chombe, Dag Hammarskjöld i Katanga zdominowały moje późne dzieciństwo na początku lat sześćdziesiątych XX w. Pięćdziesiąt lat później Kongo - obecnie Demokratyczną Republikę Konga - znowu pustoszą zamieszki wewnętrzne na granicy wojny domowej. Tym razem jednak wojna we wschodniej części DRK nadchodzi po istotnych wysiłkach UE w formie pieniędzy, programów, misji lokalnych, w tym misji wojskowych oraz intensywnych wysiłkach dyplomatycznych, pomimo tych starań.
Dlatego obecna sytuacja w DRK nie jest tylko kolejnym kryzysem. Jest to raczej test na zdolność i chęć UE odgrywania roli międzynarodowej, do której aspiruje w polityce światowej, ponieważ kryzys posiada wszystkie elementy, z którymi Unia uważa, że najlepiej potrafi sobie poradzić, a ponadto występuje na kontynencie afrykańskim, którego geoekonomiczne znaczenie rośnie w postępie geometrycznym.
Bart Staes
(NL) Panie przewodniczący! Pan poseł Hutchinson rozpoczął tę debatę od stwierdzenia, że powinniśmy skończyć z retoryką i przejść do działania. Uważam, że ma całkowitą rację. Pozwolą państwo, że przypomnę dwa podstawowe elementy tej debaty.
Po pierwsze, najważniejsze jest, aby zalecenia panelu ekspertów ONZ w sprawie nielegalnej eksploatacji naturalnych zasobów DRK, jak również sankcje skierowane przeciwko osobom i firmom, którym udowodniono udział w plądrowaniu zasobów, zostały wdrożone. UE musi przejść do działania.
Po drugie, musimy stanowczo zakończyć nielegalną eksploatację i wdrożyć systemy wykrywania pochodzenia złota, rud cyny, koltanu, kobaltu, diamentów, pirochloru i drewna, tak aby można było położyć kres nielegalnemu handlowi.
Moje pytanie do urzędującego przewodniczącego Rady, pana Jouyet, oraz do pani komisarz Ferrero-Waldner jest wyraźne: jakie inicjatywy będą państwo przygotowywać w tym zakresie w ciągu najbliższych kilku miesięcy? Myślę, że mamy prawo usłyszeć odpowiedź na to pytanie.
Jim Allister
Panie przewodniczący! Wcale nie uważam się za eksperta w kwestii Konga, ani też nie posiadam gotowych rozwiązań, ale wiem jedno: jeżeli pięć milionów ludzi straciło życie w ciągu ostatnich 20 lat, to musi nas to niepokoić.
Sam tym bardziej odczuwam niepokój, gdy czytam niektóre raporty zawierające ostrą krytykę ze strony wielu organizacji pozarządowych aktywnych na tym obszarze. Na przykład, kilka dni temu przeczytałem, że Amnesty International - organizacja, z którą, muszę przyznać, nie zawsze się zgadzam - miała następujące uwagi na temat praw człowieka, a szczególnie tragedii humanitarnej w prowincji Północne Kiwu: "Rada Bezpieczeństwa Unii Europejskiej i Unia Afrykańska siedzą z założonymi rękami. Jak na razie nie udało im się wysłać dodatkowego wsparcia i sprzętu potrzebnego siłom pokojowym ONZ, aby zapewnić skuteczną ochronę ludności cywilnej.”
Słuchałem, czy w debatach pojawi się odpowiedź na ten zarzut. Muszę przyznać szczerze, że jej nie usłyszałem. Dyplomacja jest dobra, ale sama dyplomacja nie jest wystarczająca reakcją.
Jas Gawronski
Panie przewodniczący! Byłoby nam łatwo zapomnieć o problemach Afryki, ale byłby to fatalny błąd.
Uważam, że musimy wywierać nacisk na Unię Afrykańską, aby wypełniła swoje obowiązki w regionie. Jeżeli Unia Afrykańska ma kiedykolwiek odgrywać taką rolę, jak UE, musi przejść od słów do czynów, co się jej ewidentnie nie udało, na przykład, w przypadku Zimbabwe. Bez wahania powinniśmy uzależniać nasze długoterminowe stosunki handlowe oraz pomoc dla takich krajów jak DRK od poszanowania w nich praw człowieka, dobrego rządzenia i przejrzystości.
W tym świetle mam nadzieję, że Komisja będzie stale podkreślać swoje poparcie dla Inicjatywy Przejrzystości w Branżach Wydobywczych.
Anne Van Lancker
(NL) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz! Po wszystkim, co zostało powiedziane, chciałabym przedstawić państwu następujące kwestie. Oboje państwo podkreślali fakt, że nie istnieje rozwiązanie tego konfliktu na drodze militarnej. Chociaż się z państwem jak najbardziej zgadzam, uważam, że nie ma nic złego w porozumieniach z Gomy lub Nairobi. Nie ma nic złego w ponownym ożywianiu procesu poza tym, że porozumienia te nie są w ogóle przestrzegane. Rzecz jasna, Europa powinna naciskać, aby mandat MONUC był silniejszy i lepszy, a misja miała więcej oddziałów. Ale najważniejsze pytanie, jakie powinniśmy sobie zadać, dotyczy tego czy MONUC mogłaby kiedykolwiek osiągnąć sukces, nawet posiadając mandat na podstawie rozdziału VII, bez żadnej interwencji europejskiej? Panie przewodniczący, zwracam się tu do pana Jouyet, chciałabym pana zapytać jakimi powodami kierowali się ministrowie UE, gdy odrzucali taką interwencję europejską?
Jean-Pierre Jouyet
Panie przewodniczący, szanowni posłowie i posłanki, pani komisarz Ferrero-Waldner! Bardzo dziękuję za tę bardzo interesującą debatę.
Jesteśmy w pełni świadomi, że Parlament zwrócił się z apelem do Unii Europejskiej, aby wysłała misję wojskową do tego rejonu Republiki Konga. Jednakże uważam, że powinienem zwrócić uwagę, iż Unia Europejska już jest zaangażowana w Republice Konga, po pierwsze poprzez pomoc społeczeństwu: 50 milionów euro w 2008 roku, następnie 6 milionów euro jako pomoc nadzwyczajną, o czym wspomniała Benita Ferrero-Waldner. Istnieją dwie misje EPBiO wspierające reformę kongijskiej policji i wojska, których nieprzygotowanie i nieskuteczność skończyły się tragicznie, jak widzieliśmy w tym przypadku. Co więcej, Unia Europejska już raz interweniowała, a było to w 2003 roku, poprzez misję militarną o nazwie Artemis. Jednakże warunki były inne, bowiem Unia Europejska przygotowywała wtedy grunt pod przyjazd misji Organizacji Narodów Zjednoczonych, która następnie się odbyła.
Dlatego, poza retoryką, jak możemy reagować na tragedię w tym regionie? Najszybszym rozwiązaniem kryzysu humanitarnego byłoby wzmocnienie istniejących środków, innymi słowy MONUC, poprzez rozszerzenie mandatu oraz zwiększenie liczby żołnierzy. Tak uważam, a jeśli chodzi o Francję jest ona gotowa wziąć udział we wzmocnieniu misji, bo jeśli będziemy czekać na wysłanie misji Unii Europejskiej ryzykujemy stratę czasu. Jak państwo wiedzą Unia jest już zaangażowana w Czadzie i w Republice Środkowej Afryki, a więc istnieje problem rozmieszczenia wojsk, a wyrażając się jaśniej, w tym momencie wiele państw w Radzie nie byłoby w stanie wziąć udziału w operacji wzmocnienia misji.
Jak już tu wspomniano, wzmocnienie MONUC będzie miało zalety, ponieważ jej mandat został przyznany na podstawie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych. Musimy również wziąć pod uwagę to, że zatrzymanie ofensywy Nkundy 29 października umożliwiło MONUC rozpoczęcie przesunięcia sił. Następnym etapem działań misji ONZ jest rekonfiguracja z udziałem nowych oddziałów elitarnych, a zwłaszcza indyjskich Gurków, którzy mają przyjechać w tym miesiącu. Należy dodać 3 000 żołnierzy do 17 000, którzy już tam stacjonują i ta idea przyświecała naszym działaniom podejmowanym w Nowym Jorku w Radzie Bezpieczeństwa w ciągu ostatnich kilku dni.
Jednakże, jak już wskazało kilku mówców, nie możemy zatrzymać się na samej sytuacji wojskowej, ponieważ w obliczu okrucieństw, które, jak wielu z państwa wspomniało, trwają już zdecydowanie zbyt długo, aby umożliwić wznowienie kontaktów pomiędzy głównymi stronami w tym regionie należy dać priorytet rozwiązaniom politycznym, czego dowiodły wizyty komisarza Michela, Bernarda Kouchnera oraz Davida Millibanda. Należy dać priorytet negocjacjom prowadzonym w ramach afrykańskich, niezależnie od tego czy jest to Unia Afrykańska, SADC czy Konferencja regionu Wielkich Jezior, aby ożywić ponownie proces z Gomy i z Nairobi.
W dłuższej perspektywie Unia musi pomóc Republice Kongo, która nie ma prawdziwego wojska, bowiem całkowicie się ono rozpadło, w stworzeniu własnej armii z prawdziwego zdarzenia, która umożliwiłaby zapewnienie bezpieczeństwa w tym rozległym i bardzo trudnym do kontroli kraju oraz zapobieżenie kolejnym kryzysom humanitarnym.
Podzielam zdanie tych, którzy mówili, że musimy również zmierzyć się z przyczynami konfliktu i tym właśnie zajęła się Rada 10 listopada, nawołując do zwalczania nielegalnej eksploatacji zasobów naturalnych w tym regionie, w szczególności przez grupy rebeliantów. Czy to zadanie monitorowania walki z nielegalną eksploatacją zasobów należy powierzyć MONUC? Kwestia pozostaje otwarta, ale w obliczu kryzysu humanitarnego, co również podkreśliło kilkoro z państwa, priorytetem MONUC musi być ochrona ludności cywilnej. Uważam zatem, iż ważne jest, o czym również wspomniano, aby jedno z rozwiązań dotyczących rabunku bogactw naturalnych wypracowano na szczeblu regionalnym, by położyć kres eksploatacji i eksportowi tych zasobów do naszych krajów.
Na koniec, uważam, że istotnie powinniśmy wprowadzić w życie rezolucje dotyczące tych spraw przygotowane przez panel ONZ.
To są dodatkowe elementy, na które chciałem zwrócić uwagę tej Izby.
Benita Ferrero-Waldner
Panie przewodniczący, szanowni posłowie i posłanki! Po pierwsze uważam, że debaty pokazały, iż wszyscy się zgadzamy: teraz musimy działać, bardzo szybko i w wyjątkowo tragicznej sytuacji.
Co się tyczy wysłania sił europejskich na wschód DRK uważam, że okazało się, że tylko siły europejskie z jasno wyznaczonym celem zapewnienia przestrzeni humanitarnej mogłyby zostać ewentualnie zaakceptowane przez wszystkie kraje tego regionu. Dlatego oznaczałoby to narzucenie humanitarnego zawieszenia broni wszystkim stronom konfliktu, aby umożliwić dostarczenie pomocy dla ludności blisko linii frontu. Tego właśnie pragną kraje regionu Wielkich Jezior i zawieszenie broni oraz dostarczenie pomocy humanitarnej stanowi dla nich bezwzględny i najpilniejszy priorytet.
W tym względzie wskazały one również możliwe scenariusze: negocjacje polityczne, a przede wszystkim wzmocnienie MONUC, o czym wszyscy wspominali. Sytuacja humanitarna zostaje stopniowo opanowana, ale niektóre państwa członkowskie nie wykluczają możliwości misji WPZiB. Jednakże ostateczna decyzja nie zapadnie dopóki nie będzie jednomyślnego poparcia Europy dla tej sprawy, a Rada Bezpieczeństwa ONZ nie ogłosi swojego oficjalnego stanowisko w tej kwestii.
Co do wzmocnienia MONUC uważam, podobnie jak Louis Michel, że jest ono niezbędne. MONUC wprowadza konstruktywne i obiektywne podejście do tego konfliktu, ale nie można od niej wymagać rzeczy, które nie stanowią części misji. MONUC musi zapewnić utrzymanie pokoju w określonych zatwierdzonych ramach i nie może narzucać pokoju wszystkich stronom przy użyciu środków militarnych. Czasami trudno to zrozumieć, ale wydaje mi się, że jest to istotny szczegół.
Z drugiej strony jasne jest, że uwzględniając obszar Kongo oraz złożoność problemu, MONUC nie jest wystarczająco wyposażona - wszyscy państwo o tym mówili i jest to prawda - ani jeśli chodzi o środki, ani być może w zakresie swojego mandatu i z tego powodu wniosek skierowany do Sekretarza Generalnego ONZ o zwiększenie środków, a w szczególności o dodatkowe trzy tysiące żołnierzy, jest niewątpliwie uzasadniony.
Co więcej, rozszerzenie mandatu MONUC, zwłaszcza w odniesieniu do monitoringu nielegalnego wykorzystywania zasobów naturalnych, które, jak państwo powiedzieli, rzeczywiście napędza tę wojnę, jest bardzo ważne, aby można było mieć jakikolwiek wpływ na rozwój sytuacji, jak już wielu z państwa tutaj słusznie nadmieniło. Kiedy zostanie przywrócony pokój, wspólnota międzynarodowa musi zbadać tę sprawę.
Przykład procesu Kimberley oczywiście otwiera w tym względzie nowe możliwości do przeanalizowania, a w praktyce Komisja już przeznaczyła 75 milionów euro na program we wschodnim Kongo nakierowany na odbudowę struktur rządowych, takich jak wymiar sprawiedliwości i policja, jak również na możliwość ponownego ustanowienia monitoringu eksploatacji zasobów. Ten program jest wdrażany i mam nadzieję, że pojawią się jego pierwsze wyniki.
Przewodnicząca
Otrzymałam sześć projektów rezolucji złożonych zgodnie z art. 103 ust. 2 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 20 listopada 2008 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Alessandro Battilocchio  
na piśmie. - (IT) Rezolucja w sprawie Republiki Konga stanowi wyraźne zobowiązanie Unii Europejskiej w odniesieni do tej części świata. Jednakże tym razem, z uwagi na poważny charakter kryzysu, spoczywa na nas odpowiedzialność, za zagwarantowanie, że za słowami pójdą czyny. Jak zwykle ONZ ma problemy z przedstawieniem rozwiązań. Niech więc to Unia Europejska przejmie inicjatywę próby mediacji na rzecz pokoju pomiędzy stronami konfliktu.
Chciałbym podziękować Komisji za szczególnie ważny sygnał wysłany w ostatnich tygodniach i skierowany do DRK: przyznanie dotacji w wysokości 75 milionów euro na rzecz programu rekonstrukcji struktur administracyjnych i rządowych w kraju, łącznie z systemem sprawiedliwości i policją. Jest to szczególnie istotny krok, ponieważ jest podejmowany w chwili obecnej z myślą o przyszłości i stanowi początek zmagań z tym, co znajduje się w centrum niniejszej debaty: z eksploatacją zasobów naturalnych Konga, stanowiących obecnie przedmiot bardzo ostrych i nieuregulowanych sporów pomiędzy różnymi walczącymi grupami.
