Sytuacja polityczna w Hondurasie w obliczu wyborów w dniu 29 listopada 2009 r. (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest oświadczenie Komisji w sprawie sytuacji politycznej w Hondurasie w obliczu wyborów w dniu 29 listopada 2009 r.
Catherine Ashton
komisarz. - Panie przewodniczący! Zebraliśmy się tu, aby omówić najnowszy rozwój wypadków związanych z kryzysem politycznym w Hondurasie.
Cztery miesiące po usunięciu prezydenta Zelayi kryzys polityczny w Hondurasie pozostaje nadal nierozwiązany pomimo porozumienia podpisanego 30 października przez komitety reprezentujące prezydenta i de facto rząd.
Wdrażanie tak zwanego porozumienia z San José, które ma zapewnić niezbędne ramy i warunki dla przywrócenia demokracji i porządku konstytucyjnego w Hondurasie, nie posunęło się naprzód od momentu, gdy powołany w dniu 5 listopada Narodowy Rząd Jedności został odrzucony przez prezydenta Zelayię. Ponadto Kongres do dziś nie podjął decyzji o jego przywróceniu, co zagraża uznaniu legalności wyborów powszechnych przewidzianych na 29 listopada, stanowiących kluczowy element wyjścia z obecnego kryzysu.
Dlatego wspólnie z prezydencją wezwaliśmy wszystkie strony do niezwłocznego wdrożenia wszystkich postanowień porozumienia, co byłoby wstępnym warunkiem normalizacji naszych stosunków, włączając naszą współpracę na rzecz rozwoju.
Komisja Europejska w pełni popiera działania mediacyjne i koncyliacyjne podejmowane przez prezydenta Kostaryki Oscara Ariasa oraz przez Organizację Państw Amerykańskich, a także środki wdrożone przez międzynarodową społeczność w celu wywarcia na strony nacisku mobilizującego je do znalezienia pokojowego rozwiązania. Ambasador reprezentujący prezydencję UE został odwołany w celu konsultacji, kraj opuścili także wszyscy pozostali ambasadorzy UE. Zawieszono wypłatę środków wsparcia budżetowego, jak również współpracę na rzecz rozwoju, z wyjątkiem współpracy ze społeczeństwem obywatelskim i współpracy o charakterze humanitarnym. Odwołano też przewidywaną misję obserwatorów wyborów powszechnych w dniu 29 listopada.
Podchodzimy do tego kryzysu bardzo poważnie, ponieważ stanowi on w kategoriach demokratycznych krok wstecz, i to nie tylko dla Hondurasu i pozostałych krajów Ameryki Środkowej, ale dla całej Ameryki Łacińskiej.
Chcę dziś w tym miejscu powtórzyć, że Komisja będzie wspierała normalizację sytuacji politycznej w Hondurasie i dlatego trzeba, by strony przestrzegały postanowień porozumienia. Mimo że ze względów czasowych niemożliwe jest już wysłanie misji obserwacyjnej wyborów, Komisja oddelegowała na okres pięciu tygodni dwóch ekspertów ds. wyborów, dołączając ich do delegacji KE z dnia 9 listopada i powierzając im zadanie informowania o przebiegu procesu wyborczego oraz doradzania w sprawie ewentualnych działań po zakończeniu wyborów. Na wypadek, gdyby sytuacja polityczna umożliwiała aktywniejsze wspieranie procesu wyborczego, Komisja przewidziała możliwość pomocy finansowej dla trybunału wyborczego na mocy umowy z UNDP. Komisja jest też gotowa udostępnić wsparcie finansowe dla Organizacji Państw Amerykańskich, jeżeli pojawią się warunki dla delegowania misji wyborczych i obserwacyjnych.
Kontynuujemy monitorowanie sytuacji i wspieramy wszelkie wysiłki, które mogą pomóc w przywróceniu demokracji w Hondurasie.
Alojz Peterle
Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Jako członek specjalnej delegacji Europejskiej Partii Ludowej miałem ponad miesiąc temu okazję do szczegółowego zapoznania się z sytuacją polityczną w Hondurasie. Nasza delegacja na początek odwiedziła pana Oscara Ariasa, prezydenta Kostaryki i cieszącego się międzynarodowym uznaniem mediatora w sytuacjach kryzysowych, który przedstawił nam porozumienie z San José.
W Hondurasie spotkaliśmy się z urzędującym prezydentem Michelettim, odsuniętym od władzy prezydentem Zelayią, ministrem spraw zagranicznych, sędziami sądu najwyższego, Najwyższym Trybunałem Wyborczym, przewodniczącym Kongresu Narodowego, prokuratorem generalnym, jak również czterema kandydatami na fotel prezydencki i innymi ważnymi osobistościami. Obie strony z zadowoleniem przyjęły naszą misję i wyraziły gotowość do podjęcia dialogu.
Niezależnie od różnych interpretacji wydarzeń, które rozegrały się z końcem czerwca bieżącego roku, chciałbym zaznaczyć, że po zdjęciu z urzędu prezydenta Zelayi, popartym decyzją Sądu Najwyższego, nie wystąpiła eskalacja przemocy. W naszych rozmowach potwierdziliśmy znaczenie dialogu politycznego w duchu propozycji pana prezydenta Ariasa. Dialog wewnętrzny rozpoczął się później, jednak stwierdzamy z ubolewaniem, że nie przyniósł dotąd ostatecznego rezultatu. Uważam jednak, że powinniśmy nadal przeć w kierunku porozumienia politycznego w tym kraju.
W trakcie rozmów z głównymi aktorami sceny politycznej dowiedzieliśmy się, że wybory zaplanowane na 29 listopada nie są konsekwencją przewrotu politycznego, lecz zostały ogłoszone na mocy autonomicznej decyzji Najwyższego Trybunału Wyborczego już jakiś czas temu, kiedy władzę sprawował jeszcze prezydent Zelaya. Po wydarzeniach czerwcowych nie pojawili się nowi kandydaci na ten urząd. Osoby kandydujące na urząd prezydenta podkreślały z kolei, że nie obawiają się, że kryzys polityczny może podważyć legalność wyborów prezydenckich, ponieważ przygotowania do wyborów podjęto na podstawie demokratycznej decyzji.
Honduras jest jednym z tych krajów Ameryki Środkowej, z którymi Unia Europejska chciałaby zawrzeć układ o stowarzyszeniu. Kryzys polityczny przerwał jednak proces negocjacji. Zważywszy, że dalszy demokratyczny rozwój Hondurasu jest w interesie Unii Europejskiej, wydaje mi się rzeczą ważną, aby Parlament Europejski wysłał swoich obserwatorów z zadaniem monitorowania wyborów prezydenckich.
Luis Yáñez-Barnuevo García
Panie przewodniczący! Po wysłuchaniu pani komisarz nie pozostawałoby mi naprawdę nic innego, jak tylko powiedzieć "amen”, gdyby nie fakt, że przygotowałem wcześniej przemówienie w imieniu grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim.
Złamanie porządku konstytucyjnego w Hondurasie kończy dwudziestolecie, w którym w Ameryce Łacińskiej nie było zamachów stanu, i stanowi niechlubny precedens dla pozostałych państw, w tym szczególnie tych aktualnie najsłabszych jak Paragwaj.
Parlament Europejski nie może i nie powinien pozostawać bezczynny w obliczu takiego naruszenia praworządności. Zarówno Rada, jak i Komisja wydały jednoznaczne oświadczenia, w których potępiły zamach stanu i poparły działania mediacyjne prowadzone przez prezydenta Ariasa oraz jednomyślne stanowisko Organizacji Państw Amerykańskich, przy jednoczesnym poparciu ze strony Narodów Zjednoczonych.
Urzędujący obecnie prezydent-uzurpator, pan Roberto Micheletti, nie uszanował zawartych niedawno umów, drwiąc tym samym z międzynarodowej społeczności, a jednym z jego posunięć było uniemożliwienie powrotu do władzy swego poprzednika, pana Manuela Zelayi.
W obecnych okolicznościach wybór nowego prezydenta w toku wyborów wyznaczonych na dzień 29 listopada byłby od samego początku niezgodny z prawem, a jego wyniki nie mogą i nie powinny zostać uznane przez międzynarodową społeczność.
Parlament Europejski popełniłby poważny błąd, wysyłając swą delegację z misją obserwowania wyborów, ponieważ można by to interpretować jako poparcie dla zamachu stanu. Organizacja Państw Amerykańskich już wykluczyła możliwość wysłania misji obserwacyjnej na planowane wybory.
Parlament ten określa się mianem gwaranta wolności, demokracji, rządów prawa i poszanowania praw człowieka. Jak powiedział dziś rano prezydent Václav Havel, nie możemy wyznawać podwójnych standardów. Jesteśmy tu wszyscy demokratami, i tym samym bojownikami o wolność. Toteż niezależnie od tego, czy rozmawiamy o Kubie, Chinach, Korei Północnej czy - jak w chwili obecnej - o Hondurasie, to w obliczu niszczycieli wolności nasza debata powinna mieć zdecydowany ton. Nie pozwólmy, aby nas przy tym zaślepiły nasze ideologiczne preferencje. Nie ma prawicowych czy lewicowych przywódców zamachów i dyktatorów, a jedynie tacy, którzy wprowadzają represje i niszczą wolność.
Bardzo niepokoimy się, że sytuacja w Hondurasie nie ulegnie zmianie, że wspomniane wydarzenia stworzą bardzo niebezpieczny precedens i że zatriumfuje doktryna zasadnego, niezbyt krwawego zamachu dokonanego we właściwym momencie.
Izaskun Bilbao Barandica
Panie przewodniczący! W dniu 30 października strony konfliktu podpisały umowę zwaną porozumieniem z San José i zdecydowały, że do dnia 5 listopada zostanie utworzony rząd jedności i porozumienia narodowego oraz że Kongres przywróci Manuela Zelayię na stanowisko prezydenta do końca bieżącej kadencji rządu tj. do 27 stycznia 2010 r.
Co się jednak stało? Pan Micheletti usiłował utworzyć rząd jedności bez udziału pana Zelayi, a Kongres odroczył głosowanie, aby uniknąć przywrócenia tego ostatniego na urząd prezydenta. Pan Micheletti nie postąpił zgodnie z porozumieniem i sytuacja się pogarsza. Zarządzono wybory, a kandydaci się wycofują, jak możemy się zorientować z informacji we wszystkich mediach, ponieważ widzą, że nie ma demokratycznych warunków do przeprowadzenia wyborów. Pojawia się też przemoc. Otrzymaliśmy dziś wiadomość, że zastrzelono burmistrza z partii opozycyjnej i pracownika straży.
Wciąż potrzebne jest międzynarodowe zaangażowanie i popieramy działania podejmowane przez sekretarza generalnego Organizacji Państw Amerykańskich, prezydenta Lulę, misję mediacyjną Stanów Zjednoczonych oraz działania mediatora, pana Ariasa. Poprzez wszystkie te działania domagamy się przestrzegania umów i powrotu na urząd pana Manuela Zelayi, aby można było przywrócić demokrację, legalność instytucji i pokojową koegzystencję mieszkańców Hondurasu.
Wzywamy strony do okazania wspaniałomyślności poprzez powrót do dialogu, nawet jeżeli Organizacja Państw Amerykańskich orzekła, że jest to coraz trudniejsze. Panie przewodniczący! Europa musi przyłączyć się do międzynarodowych nacisków na przywódców zamachu stanu, używając wszelkich dostępnych działań dyplomatycznych i politycznych, aby wspierać i umacniać porozumienie.
Catherine Greze
Panie przewodniczący, panie i panowie! Po dokonaniu przewrotu wojskowego i usunięciu prawowitego prezydenta, porozumienie z San José mogło się wydawać dobrą wiadomością. Te nadzieje jednak upadły. Powołując własny rząd jedności narodowej, przywódca puczu Roberto Micheletti utwierdził się w swych niezgodnych z prawem i autorytarnych działaniach. Unia Europejska musi kategorycznie potępić tego rodzaju postawę i zaapelować o natychmiastowe przywrócenie prezydenta Zelayi do władzy.
W obecnej sytuacji jest niemożliwe, aby wybory organizowała nielegalna dyktatura. Wyborów w dniu 29 listopada nie można uznać. Musimy odmówić wysłania naszych obserwatorów, nawet jeżeli Organizacja Państw Amerykańskich już to zrobiła. Nawet jeżeli opozycja się wycofała, my odmawiamy uznania wyników wyborów, które stały się wyborami marionetkowymi.
Niepokoją nas informacje o licznych przypadkach łamania praw człowieka. Dziś bardziej niż kiedykolwiek Europa musi zdecydowanie stanąć po stronie demokracji. Odrzucamy każde porozumienie z nielegalnym rządem. Należy zawiesić umowy GSP+. Jeżeli konflikt będzie się utrzymywał, trzeba będzie wprowadzić sankcje. Mamy obowiązek zapewnić, aby miliony mieszkańców Hondurasu mogły wybrać demokrację i aby Ameryka Łacińska nie zanurzyła się z powrotem w czasy pronunciamientos.
Edvard Kožušník
Panie przewodniczący, pani komisarz! Bardzo szanuję pana posła Yañeze, do tego stopnia wręcz, że podążam śladem jego kariery, lecz nie mogę zaakceptować sposobu, w jaki wykorzystał słowa prezydenta Václava Havela, do którego my wszyscy w tej Izbie żywimy głęboki szacunek. Byłem jednym z milionów obywateli i miałem wówczas 18 lat, kiedy Václav Havel przemawiał z mównicy, a my staliśmy u jego stóp pragnąc tylko jednego, niezależnie od politycznych zapatrywań, a mianowicie wolnych wyborów. Było to hasło tych czasów i było to hasło, z którym - jak sądzę - zapewne wszyscy się zgodzimy. Rozmawiamy o wyborach, ponieważ wybory oznaczają demokrację. Uważam, że sytuacja w Hondurasie jest niełatwa i na pewno nie rozwiążemy jej z perspektywy UE: musimy spojrzeć na nią w ujęciu globalnym. Moim zdaniem, wybory powinny stanowić punkt wyjścia, zaś UE powinna mieć tam swoich obserwatorów, ponieważ wybory zostaną przeprowadzone i musimy mieć nadzieję, że zostaną one przeprowadzone w demokratyczny sposób.
Ilda Figueiredo
Potępiamy wojskowy zamach stanu, który nastąpił 28 czerwca, jak też nieustanne łamanie prawa przez tych, którzy porwali się na porozumienie z Tegucigalpa/San José z 30 października. Sytuacja, w której autorzy zamachu najwyraźniej realizują strategię ciągłego zwlekania i wymówek, aby odwlec powrót do władzy konstytucyjnie wybranego prezydenta Zelayi, jest sytuacją, której nie można akceptować.
Unia Europejska musi żądać bezwarunkowego i natychmiastowego powrotu Manuela Zelayi na urząd prezydenta. Bez tego nie będzie można kontynuować procesu wyborczego, gdyż stanie się on niewykonalny i niezgodny z prawem, zważywszy na fakt, że nie będą spełnione minimalne warunki gwarantujące obywatelom powszechne prawo do głosowania w sposób bezpośredni, tajny, wolny od nacisków i wszelkiego zagrożenia. Unia Europejska i jej Parlament powinny jednoznacznie potępić i odrzucić stanowiska osób, które dokonały zamachu. Muszą też domagać się niezwłocznego przywrócenia demokracji w Hondurasie i odmówić w tych okolicznościach wysłania europejskich obserwatorów i uznania wyników jakichkolwiek wyborów.
Filip Kaczmarek
(PL) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Wybory mogą być sposobem wyjścia z politycznego kryzysu czy politycznego impasu. Mieliśmy takie przykłady w przeszłości w Europie.
Przykładem są wybory w Polsce w 1989 roku. To nie były demokratyczne wybory. To były wybory na poziomie politycznego kompromisu, ale nie były one demokratyczne. Były przełomowe, specyficzne i bardzo ważne. Aby wybory mogły pełnić taką specyficzną, pozytywną rolę, muszą być spełnione pewne warunki. Podstawowym warunkiem jest konsekwentne przestrzeganie politycznych porozumień, na mocy których do takich wyborów może w ogóle dojść. Najczęstszą przeszkodą w przestrzeganiu porozumień są kwestie interpretacji ustaleń czy zapisów.
Aby różnice interpretacyjne nie prowadziły do konfliktu, jest potrzebne coś szczególnego, coś mało uchwytnego i mało precyzyjnego. Jest potrzebna dobra wola obu stron sporu, który dotyczy w tym przypadku Hondurasu. Bez dobrej woli obu stron wybory w ogóle się nie odbędą albo nie spełnią nadziei, które są w nich pokładane. Apeluję zatem o dobrą wolę, o myślenie o przyszłości, o minimum odpowiedzialności. Tym bardziej, że w przeszłości zarówno pan Zelaya, jak i pan Micheletti popełnili polityczne i prawne błędy. Wybory są szansą i nadzieją na naprawienie tych błędów. Chyba chcemy, żeby tak się właśnie stało.
Wybory mogą być przełomowe i pozytywne dla demokratycznego Hondurasu. Unia wspiera ten proces i cieszy się z tego. Wszyscy wspieramy ten proces, ponieważ wierzymy, że demokracja i demokratyzacja są wartościami, o które warto zabiegać. Dzisiaj na tej sali Václav Havel mówił, że złu nie można ustępować, bo zło ze swojej natury wykorzysta każdą okazję, każde ustępstwo. Obecna sytuacja Hondurasu jest tymczasowa i nie może długo potrwać. Szansą na zmiany są wybory.
Emine Bozkurt
(NL) Panie przewodniczący! 28 czerwca prezydent Zelaya, prawomocnie wybrany prezydent Hondurasu, został uprowadzony przez siły wojskowe. Kategorycznie potępiam ten wojskowy zamach stanu. Należy przywrócić w Hondurasie demokratyczne rządy prawa, i trzeba to zrobić w sposób pokojowy, na zasadzie dialogu. Niecałe dwa tygodnie temu - akurat w czasie, gdy nasza delegacja ds. stosunków z państwami Ameryki Środkowej przebywała w tym regionie - mogło się wydawać, że po wielu miesiącach intensywnych negocjacji osiągnięto w Hondurasie metodą dialogu historyczne porozumienie, które będzie oznaczało przywrócenie demokracji i praworządności, powrót na urząd prawomocnie wybranego prezydenta i powołanie rządu jedności narodowej, a na koniec również powołanie komisji prawdy do zbadania powstałej sytuacji. Gdyby porozumienie zostało wprowadzone w życie, nadałoby zbliżającym się wyborom prawomocny charakter, lecz aktualnie nie jest ono respektowane.
Chcę wyrazić zdecydowane życzenie, aby zainteresowane strony konfliktu w Hondurasie powróciły do stołu negocjacyjnego w celu wdrożenia zawartego porozumienia i uchylenia wojskowego zamachu stanu metodą dialogu. Jest to ich obowiązkiem względem obywateli Hondurasu, których obecny polityczny kryzys dotyka najmocniej. Jeżeli nie uda się znaleźć demokratycznego rozwiązania, wygląda na to, że wyniki wyborów nie zostaną powszechnie zaakceptowane. Miałoby to daleko idące konsekwencje dla procesu integracji Ameryki Środkowej i dla negocjacji dotyczących umowy o stowarzyszeniu, oznaczając lata zastoju, na których ucierpiałaby przede wszystkim miejscowa ludność.
Tym koleżankom i kolegom posłom, którzy sugerują uznanie nadchodzących wyborów, chcę powiedzieć jedno: nie wolno nam wysyłać sygnału do Hondurasu, Ameryki Środkowej i całej reszty świata, że tolerujemy zamachy stanu. W chwili obecnej wysiłki wszystkich zaangażowanych stron należy skupić na przywróceniu demokracji. Jeżeli posłowie do PE z góry oświadczą, że można oczekiwać poparcia dla nadchodzących wyborów, to ani Manuel Zelaya ani Roberto Micheletti nie będą mieli motywacji, aby powrócić do stołu negocjacyjnego. I tak zamiast przyczynić się do znalezienia rozwiązania, stalibyśmy się elementem problemu, ułatwiając w ten sposób zadanie niedemokratycznym siłom i torując drogę do niezgody.
Willy Meyer
(ES) Panie przewodniczący, pani komisarz! Gratuluję Komisji Europejskiej i Radzie wypracowania, wspólnie z międzynarodową społecznością, jednomyślnego stanowiska w sprawie potępienia wojskowego zamachu stanu i uzależnienia wszelkich międzynarodowych działań od bezwarunkowego przywrócenia na urząd prezydenta Zelayi.
Głęboko ubolewam, że Parlament do dziś nie potępił wojskowego zamachu stanu. Chciałbym wskazać na odpowiedzialność największej grupy parlamentarnej w Europie, grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów), która nawet w toku dzisiejszej debaty nie przestaje traktować przywódców zamachu na równi z prawomocnym rządem. Fakt, że ten Parlament do dziś nie potępił zamachu stanu, jest niedopuszczalny. Dlatego podzielam pogląd, że nie można wysyłać obserwatorów, podobnie jak nie można uznać wyników listopadowych wyborów, ponieważ przebiegają w warunkach braku wolności, podczas gdy prawowity prezydent pozostaje w brazylijskiej ambasadzie.
Carlos José Iturgaiz Angulo
(ES) Panie przewodniczący! Cieszyłbym się, gdyby niektórzy lewicowi posłowie do tego Parlamentu, którzy głoszą kategoryczne potępienie Hondurasu, z równą mocą potępiali rozwój wypadków na Kubie lub to, co pan Chávez wyczynia w Wenezueli i Ameryce Łacińskiej, gdyż pewni ludzie wydają się tęsknie wspominać i popierać mur berliński, czystki stalinowskie czy nawet mumię Lenina bardziej niż demokratyczne wybory w kraju, jakim jest Honduras. Stwierdziwszy to, warto w obliczu tych wyborów poważnie zastanowić się, co się faktycznie wydarzyło w tym środkowoamerykańskim kraju.
Panie przewodniczący! Wybory prezydenckie w Hondurasie zostały rozpisane 16 miesięcy temu. Członkowie trybunału wyborczego, który jest organem kierującym przebiegiem wyborów, zostali powołani na swoje stanowiska przed 28 czerwca. Innymi słowy, zostali mianowani jeszcze za rządów prezydenta Zelayi. Sześciu kandydatów na fotel prezydencki uczestniczyło w procedurze prawyborów i większość z tych kandydatów chce, aby wybory w Hondurasie się odbyły.
Dlaczego więc niektóre osoby nie chcą uznać procesu wyborczego, choć byłby on naturalną koleją rzeczy niezależnie od tego, czy pan Zelaya rządzi czy nie rządzi w Hondurasie?
Prawdą jest, że negocjatorzy obu stron podpisując porozumienie w dniu 30 października zobowiązali się do poszukiwania sposobu rozwiązania kryzysu. W porozumieniu zawarto zestaw najważniejszych punktów, przyjętych za zgodą obu stron. Negocjatorzy reprezentujący usuniętego prezydenta Zelayę nie ustalili jednak, kto ma stanąć na czele rządu jedności.
Toteż zrozumiałe jest, że Europejska Partia Ludowa opowiada się za przeprowadzeniem wyborów w warunkach przejrzystości, demokracji i wolności, i zamierzamy zapewnić im wsparcie w postaci obserwatorów wyłonionych z naszej grupy. Nie zapominajmy, że sam mediator, pan Oscar Arias, prezydent Kostaryki, wnioskował o ich oddelegowanie. Odpowiadając na pytanie delegacji do Ameryki Środkowej stwierdził, że należy ich tam wysyłać, ponieważ sama Fundacja Oscara Ariasa zamierza skierować swoich obserwatorów do Hondurasu. I to właśnie zamierzamy zrobić, ponieważ wnioskuje o to międzynarodowy mediator, pan Óscar Arias.
Bogusław Sonik
(PL) Panie przewodniczący! Sądzę, że wybory 29 listopada są szansą dla Hondurasu i obowiązkiem Parlamentu Europejskiego jest wysłanie obserwatorów na te wybory, nie po to, żeby legitymizować - jak twierdzi lewica - coś niezgodnego z prawem, ale żeby zobaczyć, jak te wybory przebiegają.
Równocześnie chciałem powiedzieć, że godzinę lotu od Hondurasu jest Kuba, Hawana. Tam od pięćdziesięciu lat nie było żadnych wyborów. Rządzi komunistyczny satrapa, który wrzuca do więzień wszystkich swoich przeciwników. Parlament Europejski wielokrotnie upominał się o ich uwolnienie, przyznał nawet nagrodę im. Sacharowa "Damom w bieli”, którym Fidel Castro nie zezwolił na wyjazd do Parlamentu Europejskiego, żeby mogły odebrać nagrodę. Chciałbym, aby z równą stanowczością Komisja, Rada, lewa strona tej sali upominały się o prawa i swobody obywatelskie dla obywateli Kuby.
Ricardo Cortés Lastra
(ES) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym wyrazić swą głęboką troskę spowodowaną zawieszeniem porozumienia z San José. Pod koniec października, na posiedzeniach Europejsko-Latynoamerykańskiego Zgromadzenia Parlamentarnego w Panamie, ponownie wyraziliśmy nasze potępienie dla przewrotu wojskowego i nasze poparcie dla wysiłków mediacyjnych podejmowanych przez Organizację Państw Amerykańskich.
Musimy wciąż na nowo zdecydowanie apelować o pokój i dialog. Sytuacja w Hondurasie jest krytyczna, nie tylko w kategoriach politycznych, ale także społecznych i ekonomicznych. Nie możemy dopuścić, aby proces rozwiązywania konfliktu politycznego dodatkowo spowolnił zmagania z takimi problemami jak ubóstwo, kryzys gospodarczy i dług zewnętrzny.
Nadeszła pora, aby Parlament Europejski okazał bardziej niż kiedykolwiek swoje bezwarunkowe poparcie dla demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka, traktując przywrócenie do władzy prezydenta Zelayi jako warunek konieczny zgodności z prawem procesu wyborczego.
Ulrike Lunacek
(DE) Panie przewodniczący! W dniu, w którym Václav Havel mówił w tej Izbie o wolności, o którą walczono 20 lat temu w Europie Wschodniej, chciałabym zapytać dziś wszystkich zasilających szeregi grupy Europejskiej Partii Ludowej, którzy orędowali dziś za wysłaniem przez Unię Europejską obserwatorów wyborów do Hondurasu, co by uczynili, gdyby ponad 20 lat temu Unia Europejska oświadczyła, że wysyła obserwatorów z zadaniem monitorowania bezprawnych wyborów w ich kraju, gdzie w zgodnej opinii wszystkich nie ma wolności, brakuje bezpieczeństwa i panuje klimat przemocy? Jak by państwo zareagowali, gdyby ponad 20 lat temu UE oświadczyła: "Tak, wysyłamy obserwatorów wyborów, ponieważ urzędujący obecnie reżim twierdzi, że tak jest w porządku” ?
Otóż powiedzieliby państwo, że wysyłanie przez Unię Europejską do tego kraju obserwatorów wyborów jest niezgodne z prawem. Dlatego, szanowne panie i panowie posłowie z EPP, proszę was dziś o stosowanie dokładnie tej samej miary wobec aktualnych wydarzeń w Hondurasie. Innymi słowy, proszę nie wysyłać obserwatorów, którzy mieliby monitorować nielegalne wybory.
Jestem wdzięczna Komisji za zajęcie takiego właśnie stanowiska w tej sprawie.
Catherine Ashton
komisarz. - Panie przewodniczący! Będę mówić krótko. Nie dlatego, abym nie dostrzegała znaczenia tego zagadnienia, lecz ze względu na późną porę.
Wysłuchałam z wielką uwagą zaangażowanych wypowiedzi szanownych pań i panów posłów, w których wyrażono zaniepokojenie najbliższą przyszłością naszych stosunków z tym skrajnie biednym krajem, który prawdę mówiąc powinien jak najszybciej powrócić do normalności.
Mam na myśli zaniepokojenie posłów reprezentujących różne opcje polityczne tym, czy uda nam się zagwarantować, że rola, którą my jako Unia Europejska odegramy w nadchodzących wyborach i w ciągu najbliższych tygodni, będzie rolą słuszną. Te obawy przekażę moim koleżankom i kolegom, by się nad nimi wspólnie zastanowić.
Nie będzie zaskoczeniem, jeżeli powiem, że moim zdaniem bardzo ważne jest, abyśmy nadal ściśle monitorowali rozwój sytuacji w Hondurasie, aby mieć pełną świadomość tego, co się tam dzieje, i aby podjąć niezbędne środki i udzielić odpowiedniego wsparcia w celu jak najszybszego znalezienia sposobu pokojowego wyjścia kryzysu.
Jak już wspomniałam, jest to biedny kraj. Rozwiązanie powstałego kryzysu jest potrzebne od dawna, dlatego z wielkim zadowoleniem przyjmuję wyrazy poparcia ze strony pań i panów posłów dla Komisji i działań, jakie podejmujemy na rzecz osiągnięcia wyznaczonego celu i wniesienia naszego wkładu w zapewnienie, aby Honduras jak najszybciej odzyskał stabilność sytuacji.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 regulaminu)
Daciana Octavia Sârbu  
na piśmie. - Przeważająca część debaty w sprawie Hondurasu dotyczy kryzysu politycznego, i to jest zrozumiałe. Lecz skutki powstałej sytuacji wykraczają daleko poza politykę. Honduras jest drugim co do poziomu ubóstwa państwem Ameryki Łacińskiej, zaś skutki gospodarcze i społeczne kryzysu politycznego dotykają 70 procent ludności, która już dziś żyje w biedzie. Ruch turystyczny praktycznie zamarł, zawieszenie pomocy zza granicy bezpośrednio uderza w inwestycje publiczne, a przeciążone i słabo wyposażone szpitale z trudem radzą sobie nie tylko ze zwykłymi problemami, jak fatalne warunki sanitarne, niedożywienie i choroby, ale także z opieką nad ofiarami coraz częstszych aktów przemocy na ulicach, włączając pobicia, a nawet zabójstwa w wykonaniu sił rządowych. Organizacje działające na rzecz praw człowieka i rozwoju nie mogą wykonywać swej cennej pracy, ponieważ ich pracowników nie chronią standardowe konstytucyjne prawa. Stykają się natomiast z godziną policyjną, zatrzymaniami bez podania zarzutów i szeregiem innych przypadków pogwałcenia swobód jednostki. Ten kryzys to coś znacznie więcej niż tylko impas polityczny i utarczki między czołowymi politykami. Ten kryzys to codzienna walka zwykłych ludzi o przetrwanie, która w ciągu ostatnich czterech miesięcy została dodatkowo utrudniona. Trzeba dołożyć wszelkich starań dla zapewnienia wolnych i uczciwych wyborów oraz niezwłocznego przywrócenia konstytucyjnych praw i pomocy zza granicy, aby w ten sposób ulżyć cierpieniom zwykłych ludzi.
