Europees spoorwegnet voor een concurrerend goederenvervoer (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Petr Duchoň, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake een Europees spoorwegnet voor een concurrerend goederenvervoer - C6-0509/2008 -.
Petr Duchoň
rapporteur. - (CS) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren. Het doel van het Commissievoorstel is een Europees spoorwegennet voor het goederenvervoer tot stand te brengen, met inbegrip van regels voor het gebruik en het beheer ervan. De Commissie beoogt met haar voorstel het concurrentievermogen van het goederenvervoer per spoor te vergroten, waarvoor ik bij deze graag mijn grote waardering zou willen uitspreken. De Commissie vervoer en toerisme heeft het Commissievoorstel reeds behandeld. In totaal zijn er 250 amendementen ingediend. Het is gelukt om bij de behandeling daarvan tot een compromis te komen waar het hele politieke spectrum zich in vinden kan. Met dit compromis wordt met name gepoogd het vervoer over spoor als geheel te optimaliseren en daarbij voldoende flexibiliteit in te bouwen voor het oplossen van crisissituaties. Ook is de door de Commissie ingediende tekst gepreciseerd en vereenvoudigd. Bovendien is er de nodige ruimte gecreëerd voor de gerechtvaardigde belangen van de individuele lidstaten, zowel met betrekking tot het inrichten van spoorwegnetwerken als het gebruik en het beheer ervan. De positie van de spoorwegbedrijven in het bestuursorgaan is ten opzichte van het Commissievoorstel versterkt. Ook bij de Europese spoorwegnet voor het vrachtvervoer betrokken organisaties krijgen nu een belangrijkere positie toebedeeld. Met een hele reeks wijzigingen wordt gepoogd de belangen van het passagiers- en het goederenvervoer per spoor beter met elkaar in overeenstemming te brengen. Tevens is men ingegaan op het verzoek te komen tot een transparant besluitvormingsproces bij de indeling van de projecten in categorieën, alsook bij het vaststellen van de voorrangsregels voor snellere vrachttreinen. Tot slot zou ik graag de schaduwrapporteurs en de medewerkers van het Europees Parlement willen bedanken voor hun samenwerking en u allen hier voor uw geduld.
Antonio Tajani
vicevoorzitter van de Commissie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, geachte Parlementsleden, geachte rapporteur, ik wil eerst het Parlement bedanken voor zijn medewerking om in zo'n korte tijd een voorstel te onderzoeken dat ik uitermate belangrijk acht voor de ontwikkeling van het goederenvervoer per spoor. Mijn bijzondere dank gaat uit naar rapporteur Duchoň en ook aan de Commissie vervoer en toerisme voor de toegankelijkheid en de kwaliteit van het verrichte werk, dat heeft bijgedragen aan de steun van een wetgevingsvoorstel, dat in de eerste plaats op Europees niveau het spoorvervoer beter wil integreren, dankzij een nauwere samenwerking tussen de infrastructuurbeheerders.
Het spoorvervoer is de laatste, ik herhaal, de laatste wijze van vervoer die haar sterk nationalistische omvang heeft gehandhaafd. Het is vaak nog erg moeilijk om per trein de grens over te steken. De infrastructuurbeheerders zijn in hoge mate verantwoordelijk voor deze problematiek en dus moeten wij hen aansporen om samen te werken, zowel op het gebied van de infrastructuur als op het gebied van programmering en uitvoering van de investeringen.
De communautarisering van de infrastructuur is nodig vanwege de belangrijke internationale dimensie ervan. Ik herinner u eraan dat 50 procent van de goederenvervoerdiensten vandaag de dag internationaal is, en dat dit in de toekomst nog zal toenemen.
In de tweede plaats beoogt het voorstel de ontwikkeling van het aanbod van het goederenvervoer per spoor te bereiken. Deze sector kan zich niet ontwikkelen, noch concurreren met het wegvervoer en/of het wegvervoer aanvullen zonder een aanzienlijke verbetering van de infrastructuur die beschikbaar is voor goederentreinen. Tegenwoordig wordt het goederenvervoer per spoor in de overgrote meerderheid van de lidstaten beschouwd als een aanpassingsvariabele vergeleken met het personenvervoer. Helaas geldt dit ook voor het beheer van de infrastructuur en voor de investeringen.
In de derde plaats zal het dankzij dit voorstel mogelijk zijn om de spoorwegen beter te integreren in het systeem voor goederenvervoer, en zal de comodaliteit in Europa worden uitgebreid. Eigenlijk kan het spoorvervoer pas in aanzienlijke mate aan de communautaire doelstellingen op het gebied van vervoer bijdragen, als de spoorweginfrastructuur beter wordt verbonden met de andere vervoersmodaliteiten, in het bijzonder met het zeevervoer en het wegvervoer.
Naast de hoofddoelstellingen van het voorstel, wil ik vier grondbeginselen noemen waarop de tekst die wij bespreken is gebaseerd. Het eerste grondbeginsel betreft het onderzoek naar "goederencorridors” en dus van het net. Dit onderzoek is meer op economische dan op politieke overwegingen gebaseerd. Het tweede grondbeginsel betreft de nauwere samenwerking tussen de infrastructuurbeheerders. Het derde grondbeginsel, waar ik wat uitgebreider bij stil zou willen staan, betreft de betere garanties in termen van kwaliteit en betrouwbaarheid van de infrastructurele diensten, dankzij de voorzieningen die erop gericht zijn om de balans tussen het passagiers- en het goederenvervoer en het beheer van de infrastructuur te verbeteren.
Dit wil niet zeggen dat er stelselmatig prioriteit wordt gegeven aan goederentreinen boven passagierstreinen op het nationale net, integendeel - laat dit duidelijk zijn - dit betreft speciale goederencorridors, dat wil zeggen specifieke en duidelijk vastgestelde spoorlijnen. Goederentreinen zullen daarom niet stelselmatig worden benadeeld, vooral als er hogere eisen aan snelheid en/of punctualiteit worden gesteld. Dit is naar onze mening wat wij bedoelen met "goederencorridor” of met concurrerend goederenvervoer.
Het vierde grondbeginsel tot slot, is de definitie en totstandkoming van een net van strategische terminals. In dit geval wordt het woord "terminal” in de breedste zin van het woord gebruikt: spoorwegemplacementen, haventerminals, logistieke terminals, wegen, spoorwegen, enzovoorts, welke onmisbaar zijn voor een goed functioneren van de goederencorridors en het vervoerssysteem in zijn geheel.
Dit waren zoal de opmerkingen die ik wilde plaatsen, en ik wil het Parlement nogmaals bedanken voor zijn promptheid en efficiëntie, ik ben er trots op zelf vele jaren Parlementslid te zijn geweest. De rapporteur en de Commissie vervoer en toerisme hebben de felicitaties met hun werk verdiend. Dank u.
Georg Jarzembowski
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de vicevoorzitter van de Commissie, dames en heren, nog aanwezige toehoorders, in het bijzonder de heer Lübbering, mijn fractie ondersteunt de principiële wens van de Commissie, het goederenvervoer per spoor door de totstandbrenging van internationale corridors voor goederenverkeer uit te breiden en hiervoor speciale regelingen in het leven te roepen. Mijnheer de vicevoorzitter, we danken u niet alleen voor het voorstel, maar ook voor het feit dat u het vanavond tot dit late tijdstip, het is al bijna twaalf uur, hebt volgehouden. We doen ons werk natuurlijk met plezier. Nogmaals hartelijk dank.
Onze fractie is echter net als onze capabele rapporteur absoluut de overtuiging toegedaan dat goederentreinen niet onbeperkt voorrang moeten hebben op alle andere treinen, maar dat het goederenvervoer voldoende moet worden gefaciliteerd. Wellicht hebt u zich bij de aankondiging van uw Commissievoorstel op dit punt versproken. In bijna alle lidstaten zullen immers niet alleen goederentreinen van het spoorwegnet gebruik maken, maar ook internationale, nationale, regionale en lokale treinen.
Juist in het geval van storingen kan het niet zo zijn dat dit ergens ver weg moet worden opgelost. We zijn van mening dat de infrastructuurbeheerders en de spoorwegmaatschappijen ervoor verantwoordelijk moeten blijven dat het treinverkeer zo snel en efficiënt mogelijk weer kan worden hervat. Ook als het gaat om de speciale regeling voor het Europese netwerk voor het goederenvervoer per spoor moeten de lidstaten verantwoordelijk blijven voor de totstandbrenging en het veranderen van goederencorridors. Het is niet nuttig, in welke vorm dan ook, bevoegdheden aan de Europese Commissie over te dragen. Dat moet u toch met me eens zijn. Ten slotte moeten bij de corridorregelingen de spoorwegondernemingen, de bevrachters en de expediteurs worden geraadpleegd. Zij beschikken immers over de praktische knowhow en over de ervaring die nodig is om zo doeltreffend mogelijk gebruik te maken van spoorwegnetwerken voor concurrerend goederenvervoer.
Ik wil de rapporteur opnieuw van harte gelukwensen en hem bedanken voor het uitstekende verslag dat hij heeft opgesteld. Het werd in de commissie over het algemeen met grote tevredenheid ontvangen.
Lily Jacobs
namens de PSE-Fractie. - Grensoverschrijdende goederentreinen tuffen met een gemiddelde snelheid van 18 km per uur door de Europese Unie. In 2007 kwamen slechts 60 procent van alle goederentreinen op de geplande tijd op hun bestemming aan. Waarom? Omdat het internationale goederenverkeer per trein nog steeds volstrekt inefficiënt georganiseerd is. Het goederenvervoer per trein kan op die manier natuurlijk nooit concurreren met het wegvervoer. Zo wordt het ook niets met de Europese milieudoelstellingen en ons voornemen om in 2020 20 procent minder CO2 uit te stoten.
Dit voorstel van de Europese Commissie zet in op het scheppen van een concurrerend spoorwegnetwerk voor goederenvervoer in de Europese Unie. Dit kan door grensoverschrijdende corridors te creëren, door meer samenwerking tussen infrastructuurbeheerders en een betere onderlinge coördinatie van investeringen tussen lidstaten te bewerkstelligen en door betere afspraken over voorrang bij vertraging te maken. Zo kunnen de capaciteit en het concurrentievermogen van het spoorwegnetwerk sterk worden verbeterd.
Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie om goederentreinen bij vertraging altijd voorrang te geven ging veel te ver. Maar ik ben, dankzij goede samenwerking met de rapporteur, tot een uitstekend compromis gekomen dat zorgt voor flexibiliteit en een pragmatische aanpak. Helaas maakt het voorstel-Albertini van dit belangrijke onderdeel toch weer een lege huls. De sociaaldemocraten zullen dan ook tegen amendement 71 stemmen.
Toch worden door het voorstel, zoals het er nu ligt, mensen ertoe bewogen om samen te werken en krijgen gebruikers en marktpartijen een plek bij planvorming en uitvoering. Het is tijd om eindelijk samen aan een echte interne markt voor het spoorvervoer te werken en zo te investeren in een groene, duurzame toekomst.
Michael Cramer
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ook ik wil de rapporteur en de schaduwrapporteurs danken voor de goede samenwerking. Ook de Verts/ALE-Fractie is voorstander van een uitbreiding van het goederenvervoer op het spoor, maar dat moet niet ten koste gaan van het personenvervoer per spoor. De mobiliteit van mensen is een essentieel onderdeel van de verlening van diensten van algemeen belang in Europa. De Commissie heeft geen oog voor de werkelijke situatie op het Europese spoorwegnet, waarbij zowel goederen als mensen over hetzelfde spoor worden vervoerd. Er mag geen dogmatische keuze worden gemaakt voor voorrang voor het goederenvervoer of voor het personenvervoer.
Wij als Groenen willen met behulp van de zogenoemde one-stop-shops één aanspreekpunt instellen voor iedereen die het internationale goederenvervoer in de Unie wil bevorderen. Bovendien willen we de transparantie bij de capaciteitstoewijzing voor afzonderlijke trajecten en bij storingen bevorderen, mede om concurrentievervalsing te verhinderen. De Commissie en u als hoeders van de Verdragen moeten een einde maken aan de praktijk dat staatsbedrijven kosteloos trajecten kunnen reserveren, enkel en alleen om concurrenten uit te sluiten.
Onze voorstellen met betrekking tot de vermindering van de geluidsoverlast, vooral van het goederenvervoer, zijn door de grote coalitie hier in het Parlement afgewezen. Maar wij als Groenen zullen ons blijven inzetten voor milieuvriendelijke spoorwegen, met name door het opknappen van de bestaande goederenwagons.
Ulrich Stockmann
(DE) Mevrouw de Voorzitter, als het goederenvervoer per spoor wil concurreren met het goederenvervoer over de weg, heeft het alleen een kans, als het daadwerkelijk binnen de gehele EU is opgezet. Daarom juich ik de totstandbrenging van internationale goederencorridors voor de optimalisering van het goederenvervoer toe. Dat is ons doel.
Met het verslag van de rapporteur hebben we de gerechtvaardigde bezorgdheid over een kwaliteitsverlaging in het personenvervoer - bij strakke voorrangsregelingen voor het goederenvervoer - aanzienlijk weten te sussen. Het verslag zal nog moeten worden bijgeschaafd. Er is hier immers sprake van een proces dat zich ontwikkelt en dit is pas de eerste lezing. In de toekomst moeten we rekening houden met de reacties van de lidstaten.
We hebben in de eerste plaats een andere grondslag nodig voor de berekening van het aantal corridors. Het Parlement heeft één corridor per land voorgesteld. Naar mijn mening zouden er in Duitsland een noord-zuid- en een oost-westcorridor nodig zijn. In de tweede plaats moeten we overwegen of er alternatieve routes mogelijk zijn in gebieden waar eventueel minder sprake is van gemengd vervoer. In de derde plaats mag de totale capaciteit van het vervoer per spoor vanzelfsprekend niet worden verlaagd.
Niet in de laatste plaats zijn sommige burgers bang dat de uitbreiding van het goederenvervoer per spoor zal leiden tot een toename van de geluidsoverlast. Daarom moeten we in de volgende zittingsperiode direct adequate regelgeving voorbereiden ten aanzien van de beperking van de geluidsoverlast in het goederenvervoer per spoor.
Ik heb zin in het werk dat we op dit gebied nog moeten verrichten. We hebben zeker nog veel te doen. Ik ben de rapporteur dankbaar voor het uitstekende compromis dat hij met betrekking tot deze omstreden kwestie heeft kunnen sluiten.
Gabriele Albertini
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik complimenteer collega Duchoň met zijn briljante verslag. Ik heb een amendement ingediend uit naam van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten betreffende artikel 14, lid 2. Volgens dit artikel hebben goederentreinen, in het geval van extra moeilijkheden in de doorstroming van het verkeer, voorrang boven andere treinen binnen de Europese goederencorridors.
In Italië, en in een groot deel van Europa, worden bestaande spoorlijnen voor zowel het goederenvervoer als het passagiersvervoer gebruik; op het moment zijn er weinig trajecten voor het goederenvervoer beschikbaar. Een dergelijke prioritering benadeelt het regionale passagiersvervoer op de voornaamste knooppunten in Italië, bijvoorbeeld in de stad Milaan, waar drie TEN-goederencorridors samenkomen.
Om te voorkomen dat het personenvervoer onevenredige schade ten opzichte van het goederenvervoer ondervindt, heb ik voorgesteld om in het bovengenoemde amendement de voorrangsregels in de piekuren van het forensenverkeer uit te sluiten, het moment waarop de meeste mensen naar hun werk gaan. De piekuren zouden worden beperkt tijdens werkdagen van maximaal drie uur in de ochtend en drie uur in de late namiddag.
Iedere lidstaat die gebruik maakt van de aanwijzingen van de infrastructuurbeheerder zou de piekuren moeten definiëren die op de nationale situatie van toepassing zijn, rekening houdend met het regionale goederenvervoer en het langeafstandsvervoer.
Antonio Tajani
vicevoorzitter van de Commissie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, het besluit van vandaag is naar mijn mening buitengewoon positief over dit onderwerp, en draagt bij aan het afgeven van een duidelijke boodschap aan de lidstaten, namelijk dat het Europese spoorwegnet hoe dan ook corridors voor haar goederen nodig heeft. De totstandkoming ervan moet worden gecoördineerd en coherent zijn op communautair niveau. Alle betrokkenen in de spoorwegsector moeten hieraan hun bijdrage leveren.
Wat de compromisamendementen van de rapporteur betreft, deze voorzien deze in een verbetering van het verdelingsproces en reserveren capaciteit in termen van kwaliteitsspoorlijnen voor de internationale goederentreinen en tevens voor een reservecapaciteit voor aanvragen op korte termijn. De Commissie kan deze aanpak aanvaarden, zoals zij ook het compromisamendement betreffende het beheer van internationale goederentreinen in geval van storing op het net aanvaardt. Voor het overige is het Parlement soeverein. Dank u.
Petr Duchoň
rapporteur. - (CS) In het debat van zojuist hebben we kunnen zien dat er een vrij brede consensus heerst in alle delen van het politiek spectrum. Ik zou hier graag zowel de schaduwrapporteurs als alle deelnemers aan de discussie voor willen bedanken. Ik geloof dat men vooral bevreesd is voor mogelijke aanrijdingen tussen goederen- en passagierstreinen. In de onderhavige tekst wordt ingegaan op dit gevaar en wordt operatoren voldoende flexibiliteit geboden om crisissituaties zelf op te lossen. Natuurlijk zouden bij normaal, soepel verlopend spoorverkeer dergelijke conflicten niet ontstaan mogen. Daarom heeft een debat over voorrang aan deze of gene vervoersvorm op het spoor dan ook geen enkele zin. Het gaat dus echt slechts om een theoretisch conflict dat mogelijkerwijze optreedt in crisissituaties. Het is dus zoals ik al eerder gezegd heb van belang dat de operatoren over voldoende bevoegdheden blijven beschikken en dit document is geschreven in precies die geest.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.
