Konsekwencje zatrucia pasz dioksynami dla Unii Europejskiej (debata)
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku dziennego jest oświadczenie Komisji w sprawie zatrucia pasz dioksynami oraz jego konsekwencji dla Unii Europejskiej.
John Dalli
komisarz - Pani Przewodnicząca! Jak Państwo dobrze wiedzą, nowy rok rozpoczął się od poważnego przypadku zatrucia dioksynami pasz w Niemczech. Służby Komisji dokładnie śledziły rozwój sytuacji i w pełni współpracowały z odpowiednimi władzami niemieckimi.
Zacząłem już zastanawiać się nad ewentualnymi działaniami, które zapewnią jeszcze większą skuteczność naszego zaawansowanego systemu bezpieczeństwa żywności i pasz. Chciałbym jednak rozpocząć od faktów związanych z tym incydentem: został on ujawniony, kiedy 22 grudnia 2010 r. producent pasz złożonych poinformował właściwe władze niemieckie, po otrzymaniu z laboratorium wyników analitycznych samodzielnie przeprowadzanych badań, że próbka okazała się niezgodna z prawodawstwem UE.
Od połowy listopada do połowy grudnia ubiegłego roku jeden z producentów biodiesla dostarczył siedem partii kwasów tłuszczowych, przeznaczonych do celów technicznych, wytwórcy tłuszczu paszowego, który produkuje również tłuszcze do celów technicznych. To ostatnie przedsiębiorstwo było również zarejestrowanym wytwórcą tłuszczów paszowych; najprawdopodobniej doszło do wymieszania tłuszczu paszowego z tłuszczem technicznym. Jak się później okazało, cztery z tych dostaw, dostarczone w drugiej połowie listopada, były zanieczyszczone dioksynami. Pozostałe trzy, dostarczone do młynów paszowych w pierwszej połowie grudnia 2010 roku, nie były zanieczyszczone.
Jednakże zanim nie zostało to sprawdzone, a także z czysto zapobiegawczych względów, wszystkie dostawy traktowano jako potencjalnie zanieczyszczone. Ogółem do 25 wytwórców pasz w Niemczech dostarczono prawie 2 300 ton potencjalnie zanieczyszczonego tłuszczu paszowego. Żadnych dostaw tłuszczu paszowego nie wysłano poza granice Niemiec.
Do około 4.800 gospodarstw rolnych w Niemczech dostarczono między 100 tysięcy a 200 tysięcy ton paszy zawierającej od 2 do 10 % potencjalnie zanieczyszczonego tłuszczu paszowego. Z czysto zapobiegawczych względów zablokowano wszystkie gospodarstwa rolne; zawieszono ich działalność gospodarczą; były to hodowle kur niosek, drobiu, gęsi, trzody chlewnej, bydła mlecznego, bydła mięsnego i królików. Część dostaw potencjalnie zanieczyszczonej paszy dla kur hodowlanych skierowano również do Francji i Danii.
Do czasu odblokowania gospodarstw rolnych żadna żywność pochodzenia zwierzęcego z tych gospodarstw nie może zostać wprowadzona do obrotu. Może się to stać dopiero po zagwarantowaniu, za pomocą badań analitycznych i dochodzeń, że gospodarstwa rolne nie są zanieczyszczone w stopniu przekraczającym przepisy prawodawstwa UE. Obecnie spośród zablokowanych na początku 4 800 gospodarstw rolnych zablokowanych pozostaje nadal 939 gospodarstw, głównie hodowli drobiu i trzody chlewnej. Wydaje się, że - z kilkoma wyjątkami - żadna zanieczyszczona żywność nie została wprowadzona do obrotu ani wyeksportowana z Niemiec od czasu powiadomienia o incydencie.
W ostatecznym rozrachunku wyniki analiz pokazały, że produkty spełniały wymogi prawodawstwa UE. To przykład skuteczności unijnego systemu identyfikowalności, a my nadal zachowamy czujność w tej sprawie.
Szczęściem w tym przypadku jest fakt, że zaobserwowane poziomy dioksyn w żywności, w przypadku której stwierdzono przekroczenie unijnych norm, nie były zbyt wysokie, co oznacza, że w krótkim okresie nie spodziewamy się natychmiastowego zagrożenia dla zdrowia konsumentów w wyniku ewentualnego spożycia zanieczyszczonych produktów.
Co zrobiła Komisja, aby pomóc rozwiązać ten przypadek? Moje służby pozostawały w stałym kontakcie z władzami niemieckimi i natychmiast przekazywały państwom członkowskim wszelkie informacje za pomocą systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach. Kontaktowały się również z właściwymi władzami w krajach trzecich, co zapewniło naszym partnerom handlowym wyraźny obraz incydentu. Ponadto przedstawiciele Komisji spotkali się z zainteresowanymi podmiotami z przemysłu produkcji tłuszczów i olejów, aby zbadać sposoby dalszego wzmocnienia monitorowania poziomów dioksyn w paszach.
Osobiście skontaktowałem się 6 stycznia z niemiecką federalną minister żywności, rolnictwa i ochrony konsumentów, panią Ilse Aigner, i wymieniliśmy opinie dotyczące działań koniecznych w celu uniknięcia podobnych przypadków zanieczyszczeń i incydentów w przyszłości. Dzisiaj ponownie skontaktowałem się z niemiecką panią minister, ponieważ zaniepokoiły mnie doniesienia z ostatniego weekendu, według których producenci pasz nie dostarczyli pełnej listy gospodarstw, które otrzymały potencjalnie zanieczyszczoną paszę, oraz dostarczyli błędne informacje dotyczące wykorzystania zanieczyszczonych tłuszczów paszowych w paszach złożonych, co spowodowało zablokowanie dodatkowo kilkuset gospodarstw rolnych.
Mamy do czynienia z bardzo poważnym naruszeniem przepisów UE w zakresie bezpieczeństwa żywności. Chciałbym powiedzieć wyraźnie: władze niemieckie w pełni uczestniczą w rozwiązywaniu problemu zanieczyszczenia i podejmują wszelkie możliwe działania, aby szybko i zdecydowanie się z nim uporać.
Zostałem poinformowany, że udostępniają dodatkowe zasoby na potrzeby przeprowadzania testów w celu ich możliwie najszybszego wykonania i zakończenia. Co ważne, musimy jednak jednocześnie pilnie zająć się również szerszymi konsekwencjami dotyczącymi podejścia do bezpieczeństwa pasz zwierzęcych na szczeblu UE. Z tego względu w przyszłym tygodniu zespół Biura ds. Żywności i Weterynarii odwiedzi Niemcy, aby pomóc władzom niemieckim i zwiększyć naszą ogólną wiedzę i rozumienie, w jaki sposób mogło dojść do tego zanieczyszczenia i jak można mu zapobiec w przyszłości. Władze niemieckie zostały poinformowane o tej wizycie i wyraziły na nią zgodę. Wiem, że możemy liczyć na pełną współpracę ze strony naszych niemieckich kolegów.
Ten incydent będzie również przedmiotem dyskusji na Radzie ds. Rolnictwa, która odbędzie się w Brukseli w przyszły poniedziałek, 24 stycznia. Jak już wspomniałem, zastanawiamy się nad środkami, w tym również legislacyjnymi.
Incydent zwrócił uwagę na konieczność zagwarantowania skutecznych krajowych systemów kontroli, które byłyby podstawą zaufania wszystkich państw członkowskich UE oraz krajów trzecich do naszych środków bezpieczeństwa żywności i pasz. Aby rozwiązać ten problem, sprawdzam możliwość wprowadzenia ścisłego rozgraniczenia wytwarzania tłuszczów i olejów przeznaczonych do produkcji pasz i żywności od wytwarzania tłuszczów i olejów do użytku technicznego, a także rozważam możliwość ustanowienia wymogów prawnych dotyczących wzmocnionej kontroli poziomu dioksyn na różnych etapach łańcucha paszowego.
Jestem pewien, że te środki, po ich zatwierdzeniu i przyjęciu, zapewnią niezbędne usprawnienia naszych już obecnie rzetelnych systemów bezpieczeństwa żywności i pasz.
Albert Deß
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Dziękuję Panu, Panie Komisarzu, za faktograficzne przedstawienie tego skandalu w Niemczech związanego z dioksynami. Jestem wściekły, również jako rolnik, że raz po raz mamy do czynienia z tego rodzaju skandalami, których przyczyną - jak się wydaje - jest beztroska, ale także działalność przestępcza. Możemy przyjąć dowolną ilość przepisów i zasad - w Europie i tak mamy już jedne z najbardziej restrykcyjnych przepisów dotyczących produkcji żywności i najniższych limitów dopuszczalnej zawartości składników, które mogą być szkodliwe dla zdrowia naszych konsumentów - a jednak nadal nie jesteśmy zabezpieczeni przed takimi zagrożeniami.
Właśnie dlatego potrzebny jest również wymóg - za który odpowiadają także państwa członkowskie - zgodnie z którym po stwierdzeniu przez prokuratora udziału czynników przestępczych konieczne byłoby znaczne zwiększenie wymiaru kary. Tacy ludzie nie mogą wykręcić się wyłącznie grzywną - w tej sytuacji potrzebne są kary więzienia. Trzeba ich odizolować, aby nie mogli po raz kolejny spowodować podobnej katastrofy.
Panie Komisarzu! Bardzo się cieszę z pańskiego stwierdzenia, że władze niemieckie podjęły właściwe działania - ja również odniosłem w Niemczech takie wrażenie. Mieliśmy małe zamieszanie polityczne dotyczące niewłaściwego rozwiązania tej sprawy. Wszyscy musimy połączyć siły i - o ile to konieczne - uzupełnić obowiązujące, restrykcyjne przepisy.
Wspomniał Pan o pewnej szczególnej sprawie, w której ma Pan nasze pełne poparcie. Ja również - i mówię to w imieniu mojej grupy - popieram ustanowienie ścisłego rozgraniczenia produkcji żywności od wytwarzania innych produktów, aby zapobiec takim przypadkom pomieszania. Ma Pan nasze poparcie, Panie Komisarzu, w zakresie dalszej poprawy naszych przepisów i uregulowań, co umożliwi nam skuteczniejsze zapobieganie w przyszłości takim skandalom.
Ulrike Rodust
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Jestem trochę zaskoczona pańskimi uwagami. Nieco inaczej odbieram doniesienia prasowe - przynajmniej w Niemczech. Ja także jestem bardzo niezadowolona, że raz po raz dochodzi do skandali w zakresie bezpieczeństwa żywności. Nie możemy do tego dopuszczać. Wiem, że same uregulowania i przepisy nie mogą zapobiec działalności przestępczej w tej dziedzinie. Musimy jednak uczynić wszystko, co w naszej mocy, aby możliwie jak najbardziej utrudnić to osobom, które za to odpowiadają. Komisja musi wezwać państwa członkowskie do pilnego przyjrzenia się wymiarowi kar, jakie nakładają one w tej dziedzinie. Nie można nakładać śmiesznie niskich kar za celowe i niedbałe obchodzenie się z żywnością i paszami. Często kara jest tak niska w porównaniu do zysków, że można ją zapłacić prosto z kieszeni.
Niezwykle istotne jest również zwiększenie liczby inspektorów państwowych. Rozpatrywany przypadek w Niemczech doskonale pokazuje, że zasada samokontroli ma duże wady. Chciałabym zwrócić uwagę, że konieczne jest konsekwentne stosowanie zasady "zanieczyszczający płaci” w całym łańcuchu, od koryta aż po stół. Przecież bezpieczeństwo naszej żywności zależy od tego, czym karmimy nasze zwierzęta.
Niewinni nie mogą padać ofiarą skutków przestępstw popełnianych przez inne osoby. Jak dotąd nie wiadomo, kto pokryje straty rolników spowodowane skandalem z dioksynami. Jedno jest pewne: nie będą to zanieczyszczający, którzy zbankrutowali, ponieważ tu nie pozostały do odzyskania żadne pieniądze. To niedopuszczalne. W tym kontekście należy rozważyć ustanowienie funduszu europejskiego, na który wpłacać powinni wszyscy wytwórcy pasz. Problemy, do których nadal dochodzi w zakresie bezpieczeństwa żywności, pokazują jasno jedną rzecz: musimy zapewnić pełną identyfikowalność na całej długości łańcucha przetwarzania, tak żywności, jak i pasz. Należy usprawnić prawodawstwo UE i ustawodawstwo krajowe w tym zakresie.
Corinne Lepage
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! W ciągu dziesięciu lat w Europie doszło do czterech przypadków tego typu.
Chociaż musimy cieszyć się, że nasz system wczesnego ostrzegania zadziałał prawidłowo, to tego typu incydenty są w ogóle niedopuszczalne. Zdrowie konsumentów europejskich nie może być zmienną w systemie, w którym najważniejsze jest obniżanie kosztów i który zasadniczo pośrednio zachęca do tego typu przypadków, skoro kary są tak niskie jak obecnie.
Jednakże, Panie Komisarzu, nasi obywatele muszą nam ufać, o czym wie Pan lepiej, niż ktokolwiek inny. Zatem jakie działania ma Pan zamiar podjąć? Przed chwilą mówił Pan - co mnie cieszy - o wymogu rozdzielenia produkcji olejów przemysłowych od olejów spożywczych. To musi się stać obowiązkiem, Panie Komisarzu, a nie tylko zwykłą opcją w procesie produkcji; dzięki temu będziemy mieć znacznie więcej pewności.
Po drugie, zdecydowanie nieuczciwa jest możliwość ogłaszania przez wytwórców niewypłacalności w taki sposób. Jakie działania możemy podjąć, Panie Komisarzu, aby zagwarantować, że takie czyny nie pozostaną bezkarne? Odpowiedzialność to nadal najlepszy strażnik bezpieczeństwa.
Wreszcie, jakie działania ma Pan zamiar podjąć w celu usprawnienia nadzoru ze strony państw członkowskich? Alarm został ogłoszony blisko trzy tygodnie po dostarczeniu tych olejów. Oczywiście wina nie leży po stronie Komisji, ale tymczasem jest to po prostu problem dla konsumentów. Czy uważa Pan, Panie Komisarzu, że możemy poprawić sytuację w tym zakresie?
Martin Häusling
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! To jasne, że po raz kolejny mocno nadszarpnięto zaufanie konsumentów, którzy całkiem naturalnie zadają sobie pytanie, co robią władze krajowe i co robi UE, aby powstrzymać działalność tych trucicieli. W przeciwieństwie do pana komisarza nie uważam, aby to był odosobniony incydent czy zwykły przypadek. Uważam, że stoi za tym system, w którym niektóre przedsiębiorstwa czerpią milionowe zyski z dodawania substancji, które w rzeczywistości nie powinny znaleźć się w paszach. Następnie unikają odpowiedzialności, a skutki ponoszą rolnicy i konsumenci.
Uważam, że od tego powinniśmy zacząć - i musimy oczywiście także zadać sobie pytanie, czy testy są wykonywane w złym miejscu. W Niemczech w sektorze pasz garstka przedsiębiorstw zajmuje się tłuszczami. Dlaczego nie zastosujemy ukierunkowanych testów na tym etapie? Dlaczego polegamy na samokontroli i uzyskujemy wyniki w sposób dość przypadkowy, co następnie zmusza do przeprowadzania państwowych kontroli ex post? Inaczej mówiąc, w całej Europie potrzebujemy pewnej formy monitorowania opartej na ryzyku. Dlatego moje pytanie do Pana, Panie Komisarzu, brzmi: co w tym zakresie robi Europejska Agencja Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)? Czy chodzi tylko o przypadek Niemiec, czy też być może mamy w Europie więcej przypadków, które jeszcze nie zostały wykryte?
Sądzę że wszyscy zgadzamy się, że potrzebny jest wykaz pozytywny dopuszczalnych składników paszy. Potrzebujemy ścisłych zasad wydawania zezwoleń dla przedsiębiorstw, wymogu odpowiedzialności oraz rozgraniczenia przepływu towarów. Uważam jednak - i należy to tu powtórzyć - że potrzebujemy też zasadniczej zmiany ukierunkowania w wielu dziedzinach polityki, ponieważ w ostatecznym rozrachunku pasza dla naszych zwierząt powinna pochodzić z naszych pól, a nie od przedsiębiorstw przemysłowych. Rolnicy muszą wiedzieć, czym karmią zwierzęta, a konsumenci powinni również wiedzieć, skąd pochodzi pasza. Musimy zapewnić, aby tak się stało. Możemy i musimy od tego zacząć reformę rolną, ponownie odwracając tę sytuację, ponieważ ostatecznie to całe rolnictwo cierpi na skutek strat spowodowanych tutaj przez kilku przestępców zatruwających pasze, a temu z zasady musimy zapobiegać.
James Nicholson
w imieniu grupy ECR - Pani Przewodnicząca! W pełni solidaryzuję się z sytuacją, w jakiej obecnie znajduje się wielu niemieckich rolników.
Przeżyłem to samo jakieś dwa lata temu w Irlandii Północnej, kiedy mieliśmy do czynienia z bardzo podobną sytuacją. Osobami naprawdę poszkodowanymi byli tam rolnicy, którzy właściwie w żadnej mierze nie przyłożyli do tego ręki. Wydaje mi się, że padło tu słowo "przestępczy”, i faktycznie były w to zamieszane osoby o zamiarach kryminalnych. Musimy zapytać, dlaczego tak postępują i czy robią to dla uzyskania ogromnych dodatkowych pieniędzy, jak mówi pan poseł Häusling. Jeżeli tak, to należy ich za to ukarać.
Powinniśmy jednak bardzo wyraźnie powiedzieć, że to nie producenci żywności ponoszą za to odpowiedzialność. Odpowiedzialni są dostawcy pasz dla tych producentów żywności. Musimy podjąć działania przeciwko tym ludziom, aby upewnić się, że to się nie powtórzy i przywrócić zaufanie konsumentów. Doskonale rozumiem przyczyny obecnej utraty zaufania ze strony konsumentów. Jak już ktoś powiedział, mieliśmy już takie przypadki i nie można pozwolić, by się kiedyś powtórzyły. Po prostu nie powinniśmy automatycznie ustanawiać nowych przepisów. Powinniśmy raczej wdrożyć te, które już mamy.
Sabine Wils
Pani Przewodnicząca! Mielenie, mieszanie, oszukiwanie - to trzy modne słówka w niemieckim przemyśle paszowym. Od 1999 roku w samych Niemczech byliśmy świadkami pięciu skandali z dioksynami. Producenci pasz i duże przedsiębiorstwa spożywcze w oczywisty sposób nie troszczą się o dyrektywy UE i ustawodawstwo krajowe, kiedy można osiągnąć duże zyski dzięki taniej żywności. W Niemczech panuje ostra konkurencja o jak najniższą cenę na rynku żywności. Dlatego dąży się do tego, aby pasza przeznaczona na intensywną hodowlę zwierząt była możliwie jak najtańsza. U producentów pasz i żywności rzadko przeprowadza się państwowe kontrole. Państwo w coraz większym stopniu polegało na samokontroli producentów i oszczędzało sobie kosztów związanych z zatrudnianiem wykwalifikowanej kadry. W tych okolicznościach możliwe było przedostanie się odpadów tłuszczu technicznego zanieczyszczonego dioksynami do łańcucha pasz i żywności.
Obecnego skandalu z dioksynami można było uniknąć, gdyby tłuszcz został zbadany na obecność dioksyn przed dodaniem go do paszy. W takiej sytuacji w porę stwierdzono by zanieczyszczenie. Teraz znowu wielu konsumentów zatruło się dodatkowymi dioksynami. Osiemdziesiąt procent dawki dioksyn dostaje się do naszych organizmów wraz z żywnością pochodzenia zwierzęcego - inaczej mówiąc z mięsem, mlekiem i jajami. Organizacja Foodwatch słusznie domaga się, aby producenci pasz byli zobowiązani do sprawdzania każdej partii składników na obecność dioksyn i PCB przed dodaniem ich do paszy. Do pasz bezwzględnie nie mogą dostać się żadne składniki, które nie spełniają dopuszczalnych wartości. Należy niszczyć bardzo zanieczyszczone partie i trzeba umożliwić udowodnienie, że tak się faktycznie stało. To jedyny sposób, aby zapobiec dalszemu obniżaniu zawartości i rozcieńczaniu zanieczyszczeń.
Ponadto należy zobowiązać laboratoria do informowania krajowych władz nadzorczych o przypadkach przekroczenia dopuszczalnych wartości. Musimy ustanowić wymogi oznakowania mięsa, aby zapewnić jego identyfikowalność. Obecny i poprzednie skandale żywnościowe w Niemczech dowiodły, że potrzebne są rutynowe państwowe kontrole przeprowadzane u wytwórców pasz i hodowców zwierząt. Jak ma Pan zamiar to zrealizować, Panie Komisarzu?
Peter Liese
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Trzeba lepiej chronić konsumentów i rolników przed nieodpowiedzialnymi fałszerzami pasz i tłuszczów paszowych. Musimy położyć kres ich działalności w całej Europie. Jedna z naszych koleżanek mówiła przed chwilą wyłącznie o Niemczech, ale dawniej, niestety, dochodziło do skandali związanych z dioksynami i tym podobnych również w innych państwach członkowskich.
Przede wszystkim jest to sprawa dla prokuratora, ponieważ mamy do czynienia z przestępstwami. Mam nadzieję, że prokuratura w Niemczech oraz organizacje z innych krajów, które być może nadal są w to zamieszane - wspomniano również, że jedno z ogniw łańcucha znajdowało się w Holandii - będą działać szybciej niż prokuratorzy irlandzcy. Tam dopiero teraz skazano osoby odpowiedzialne za skandal z 2008 roku. Generalnie musimy w takich sprawach działać szybciej.
Chciałbym prosić, byśmy spojrzeli na ten skandal - bo to faktycznie skandal - z odpowiedniej perspektywy. Wartości były przekroczone maksymalnie czterokrotnie. To źle, a mamy dobre powody, dla których ustanowiono próg ostrożności, którego nie wolno przekraczać. Jednakże świadomie dobraliśmy taki próg ostrożności, że dopiero przy jego stukrotnym przekroczeniu w badaniach na zwierzętach pojawiały się uszkodzenia długookresowe. Dlatego nie ma bezpośredniego zagrożenia; to kwestia ostrożności.
W przypadku skandalu w Belgii z 1999 roku obecne normy UE zostały przekroczone 700 razy. Za pomocą środków podejmowanych przez UE - na przykład prawodawstwa odnoszącego się do substancji chemicznych, poprawy standardów w zakresie instalacji spalania odpadów itd. - zmniejszyliśmy też zanieczyszczenie środowiska naturalnego dioksynami do dziesiątej części stanu z 1990 roku. Niemniej jednak potrzebujemy środków, jakie należy przyjąć w łańcuchu żywnościowym w całej Europie. Potrzebujemy monitorowania dioksyn, rozdzielenia tłuszczów, a moim zdaniem potrzebujemy wspólnego dla całej UE wymogu czystości pasz oraz lepszej ochrony rolników, którzy nie są w stanie zapobiec powtarzaniu się przypadków takiej beztroski i działalności przestępczej w łańcuchu pasz.
Luis Manuel Capoulas Santos
(PT) Pani Przewodnicząca! Nie mogę dostatecznie mocno podkreślić, że Europa ma bezwzględnie ostrzejsze normy jakości produktów spożywczych niż obowiązujące gdziekolwiek indziej na świecie. Wszyscy: nasi konsumenci, nasze rynki eksportowe i nasi producenci, domagają się ogromnych wysiłków i znacznych inwestycji na rzecz utrzymania tych standardów.
Gdyby takie zanieczyszczenie, do którego doszło niedawno w Niemczech, wydarzyło się w innym regionie świata, prawdopodobnie w ogóle byśmy o tym nie usłyszeli. A jednak stało się inaczej. Doszło do niego właśnie tutaj, w Unii Europejskiej. To, co wydarzyło się w Niemczech, jest niedopuszczalne i trzeba nie tylko dokładnie zbadać tę sprawę, ale też pociągnąć do odpowiedzialności sprawców zdarzenia, które wydaje się raczej przestępstwem niż wypadkiem.
Źródło zanieczyszczenia nadal jest nieznane, co uznaję za bardzo niepokojące. Wydaje się, że nie ma jasnej definicji odpowiedzialności władz niemieckich za wszelkie niedociągnięcia w nadzorze. Zdaje się, że ta sytuacja wyszła na jaw dzięki informacjom dostarczanym przez przedsiębiorstwo, a nie dzięki kontroli przeprowadzonej przez władze.
Nie znaleziono osób odpowiedzialnych za tę sytuację, a jej powaga wymaga obiektywnego wyjaśnienia przez Komisję.
Britta Reimers
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Obecny incydent z dioksynami to więcej, niż tylko skandal. Społeczeństwu Europy ukazano jego odbicie. Od dawna już narzekaliśmy, że w rolnictwie toczy się zaciekła walka na ceny i o przetrwanie, zaostrzana przez nienasycone zapotrzebowanie na coraz tańszą żywność.
Już od bardzo dawna ta walka była czymś więcej niż tylko próbą sił. Jednostki coraz częściej uciekają się do środków i metod przestępczych. Jednakże w efekcie końcowym wszyscy przegramy. Możemy przyjąć dodatkowe ustawy i przepisy, możemy przeprowadzać więcej kontroli po jeszcze wyższych kosztach, możemy nakładać jeszcze wyższe kary - żadna z tych metod nie wygra z kryminalną energią, napędzaną przez tak brutalną walkę o przetrwanie.
Musimy wreszcie stawić czoła przyczynom tego problemu. Musimy wreszcie skończyć z ciągłymi żądaniami więcej coraz tańszej żywności. Jako rolniczka osobiście doświadczyłam niemocy wobec działań przestępczych niektórych podmiotów - jak to ma miejsce w tym przypadku - na własnym podwórku. Wspólnie z moimi kolegami po fachu drżałam na myśl o tym, kto będzie następny i kto z niewinnych zostanie wplątany w tę zawieruchę.
Dlatego chciałabym zapytać Komisję: co chce Pan wspólnie z kolegami uczynić, aby przywrócić wartość żywności? Cieszą mnie Pana propozycje, ale nie wystarczą one do rozwiązania najważniejszego problemu.
Bart Staes
(NL) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Ten skandal wywołuje u mnie prawdziwe wrażenie déjà vu, ponieważ przebieg tego kryzysu jest praktycznie identyczny z tym, który wydarzył się 12 lat temu w Belgii. Zdecydowanie zbyt wiele incydentów, do których doszło w ostatnich 10 latach, pokazało, że w przemyśle olejów i tłuszczów do pasz zwierzęcych działa całkiem sporo podmiotów, które kierując się pozbawioną skrupułów chciwością i uciekając się do metod przestępczych, są gotowe popełnić oszustwo, oszustwo uderzające w dochody rolników i zdrowie konsumentów. To niedopuszczalne. Dlatego faktycznie obecne prawodawstwo należy poddać testowi warunków skrajnych. Mam nadzieję, że Rada ds. Rolnictwa odniesie się do tej sprawy.
Potrzebujemy jednak również monitorowania i nadzoru. W przemyśle nadal funkcjonuje ogromna skala samokontroli. Władze krajowe powinny przeprowadzać dodatkowe, ostrzejsze testy wszelkich form samokontroli. Trzeba to zrobić w sposób proporcjonalny. Po drugie, moim zdaniem irlandzkie Biuro ds. Żywności i Weterynarii powinno zwiększyć zakres monitorowania. Potrzebujemy lepszego monitorowania monitorujących. Przeczytałem, że w ciągu ostatnich 10 lat to biuro przeprowadziło tylko trzy kontrole. To za mało, musimy zwiększyć tę liczbę. Panie Komisarzu! Czy ma Pan zamiar zlecić biuru przeprowadzenie kilku kontroli dotyczących problemów związanych z dioksynami?
Jaroslav Paška
Pani Przewodnicząca! Przez wiele lat istnienia Unia Europejska stworzyła niezwykle złożony system różnych przepisów i uregulowań, który powinien wywołać u obywateli wrażenie, że Unia troszczy się o czystość i jakość naszej żywności. Aby wzmocnić ten przekaz, zatrudniono wielu różnych ekspertów, inspektorów, weterynarzy i funkcjonariuszy, rozbudowując złożonego molocha instytucjonalnego w celu zagwarantowania jakości żywności europejskiej.
Panie i Panowie! Dziś możemy zobaczyć, jak dobrze on funkcjonuje. Europę zalewa fatalnie zanieczyszczona żywność, a nasz aparat biurokratyczny najwyraźniej nie wie, co z tym zrobić. Aby zrozumieć powagę sytuacji, musimy przypomnieć sobie, co nam przyniosło to kombinowanie z żywnością.
Środowisko naukowe uznaje dioksyny za najbardziej trujące substancje chemiczne, jakie człowiek kiedykolwiek wytworzył. Należą do najpoważniejszej kategorii substancji rakotwórczych, ale powodują również obniżenie odporności komórkowej i hormonalnej, większą podatność na infekcje, obniżoną płodność, częstsze poronienia, zaburzenia owulacji, problemy porodowe, zwiększoną umieralność noworodków, problemy z rozwojem centralnego układu nerwowego, patologiczne zmiany hormonów i receptorów sterydowych i tak dalej.
Dioksyny nie ulegają rozkładowi. Gromadzą się w tkankach żywych organizmów, a według Światowej Organizacji Zdrowia dostanie się do obiegu porcji dioksyn wielkości jednego ziarnka ryżu odpowiada rocznej dawce dla miliona osób.
Dowiadujemy się dzisiaj, że niemieckie przedsiębiorstwo Harles and Jentzsch dodawało dioksyny do paszy dla zwierząt, a od marca 2010 roku wprowadziło do obrotu nawet do 3 tysięcy ton tłuszczów zanieczyszczonych dioksynami. Według obecnych ustaleń zanieczyszczone jaja trafiły do Holandii i Wielkiej Brytanii, a zanieczyszczone mięso - do Francji i Danii.
Dlatego chciałbym zapytać, Panie Komisarzu, jak to możliwe, że przedsiębiorstwo dostarczające tysiącom rolników mieszanki paszowe nie jest zarejestrowane w regulowanym systemie kontroli? Jakiego rodzaju współpracy możemy oczekiwać od instytucji niemieckich, skoro niezarejestrowane w systemie kontroli przedsiębiorstwo może również produkować mieszanki paszowe? Jakiego rodzaju kontroli weterynaryjnych możemy się spodziewać w gospodarstwach rolnych, skoro inspektorzy weterynaryjni od marca 2010 roku nie byli w stanie stwierdzić zanieczyszczenia pasz? Panie i Panowie! W jaki sposób usuwana jest ta żywność? Mówimy o usuwanych jajach i usuwanym mięsie i co...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Janusz Wojciechowski
(PL) Pani Przewodnicząca! Mamy do czynienia ze skandalem, ale skandal to za mało powiedziane. To jest wielkie zagrożenie życia i zdrowia dla tysięcy ludzi. Liczę na to, że winni zostaną ustaleni i właściwie ukarani, ale ta sprawa niech będzie też powodem do refleksji nad modelem rolnictwa, jaki nam się wytworzył w Unii Europejskiej. Rolnictwo stało się przemysłem. Już nie mamy hodowli zwierząt, tylko produkcję mięsa, mamy wielkie fermy, mamy przemysł paszowy i zwierzęta karmione paszami, i to z dioksynami, paszami genetycznie modyfikowanymi, niezbadanymi do końca, i ten model rolnictwa się nie sprawdza. To jest model, który nie gwarantuje bezpieczeństwa żywnościowego.
Wyjściem jest większy szacunek i respekt do takich gospodarstw, jakie mamy jeszcze w Europie, w Polsce i w innych krajach - opartych na własnej produkcji pasz. Powinniśmy to popierać.
Kartika Tamara Liotard
(NL) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Przedsiębiorstwo odpowiedzialne za tę sytuację wiedziało już w marcu 2010 roku, że sprzedaje produkt zawierający niebezpiecznie wysoki poziom dioksyn. Jak to możliwe, że nie wykryła tego żadna kontrola przeprowadzana przez władze krajowe, tak by możliwe było podjęcie działań na tym etapie? Czy obecne mechanizmy monitorowania bezpieczeństwa naszej żywności są naprawdę odpowiednie? Wygląda na to, że nie są, bo gdyby były, to zdołalibyśmy zapobiec temu kryzysowi związanemu z dioksynami.
Wydaje się, że liczba skandali związanych z żywnością jest ogromna. Nie chodzi wyłącznie o kryzys dotyczący dioksyn, ale mam tu na myśli również problem produktów ze sklonowanych zwierząt, które to produkty w zeszłym roku niepostrzeżenie dostały się do naszych sklepów. Mamy wystarczającą liczbę przepisów, ale monitorowanie bezpieczeństwa żywności musi być skuteczniejsze i częstsze, a ponadto wyniki tych inspekcji należy upubliczniać. Chodzi o bezpieczeństwo naszej żywności i zdrowie naszych obywateli.
Ponadto wzywam Komisję do poparcia roszczeń odszkodowawczych, które są wnoszone wobec odpowiedzialnych przedsiębiorstw przez oszukanych rolników, którzy nieświadomie otruli własne bydło.
John Stuart Agnew
Pani Przewodnicząca! Chciałbym zgłosić konflikt interesów w tej sprawie: jestem brytyjskim producentem jaj.
Wydaje się, że zatrucie dioksynami jest efektem nieprzestrzegania bardziej rygorystycznych norm produkcyjnych, wymaganych w przypadku paszy zwierzęcej, w przeciwieństwie do mniej restrykcyjnych procedur stosowanych w przetwarzaniu rzepaku na biopaliwo. Z tego względu entuzjazm UE dla biopaliwa może mieć nieoczekiwane skutki uboczne. Moim zdaniem nie jest to jednak problem leżący w gestii UE. Nie zostanie rozwiązany za pomocą dodatkowych uregulowań - a z pewnością nie są one tutaj potrzebne. Niemcom udało się zidentyfikować problem, poinformowali nas o sprawie i podejmują odpowiednie działania.
W Wielkiej Brytanii funkcjonuje kompletny system ubezpieczeń, zwany "kodeksem lwa”. Obejmuje zarówno produkcję pasz zwierzęcych w młynach, jak i produkcję jaj w gospodarstwach rolnych, w ten sposób zapewniając, że takie incydenty jak ten są mało prawdopodobne. Zatem jeżeli ktokolwiek z państwa domaga się jaj najwyższej jakości, "proście o Lwa”, a brytyjscy producenci z najwyższą przyjemnością Państwu je dostarczą.
Michel Dantin
(FR) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Przede wszystkim uważam, że powinniśmy się cieszyć, ponieważ możemy rozmawiać dzisiaj o kryzysie tylko dlatego, że nasz system zadziałał.
Mamy najlepszy system ochrony konsumentów na świecie. Konsumenci muszą o tym teraz pamiętać. A jednak system nie działał prawidłowo, zanim więc stworzymy kolejny, powinniśmy moim zdaniem ostrożnie i kompleksowo zbadać przyczyny tak późnego odkrycia problemu oraz zastanowić się nad przyczynami tego opóźnienia.
Uważam jednak, że oprócz potępienia samego przestępstwa musimy też zbadać, dlaczego do niego doszło. Moim zdaniem wskutek naszych działań sektory rolny i rolno-spożywczy ścigają się o niskie koszty i najniższe ceny po stronie dostawców, a my nie jesteśmy już chronieni przed takimi odstępstwami od reguły, jak tego typu niedopuszczalne zachowanie.
Zatem, Panie Komisarzu, czy ma Pan zamiar zwiększyć kary za takie czyny? Moje drugie pytanie dotyczy tego, w jaki sposób zapewnimy natychmiastowe wsparcie - i naprawdę mam na myśli natychmiastowe - zainteresowanym hodowcom. Wiąże się to z tak niskimi marżami, że jeżeli część hodowców nie otrzyma bardzo szybko wsparcia, choćby zaliczek należnych im kwot, to zniknie, zanim procedura zostanie zakończona przy - jak to ujmę - "zwykłej” prędkości.
Franz Obermayr
(DE) Pani Przewodnicząca! Chciałbym zadać pytanie poprzedniemu mówcy. Powiedział on, że zasadniczo system działa. Bardzo chciałbym usłyszeć, czy wie, że w tym przypadku to nie system, lecz konsumenci pomogli odkryć, co się stało.
Po drugie, odnosząc się do informacji, jakimi dysponuje poprzedni mówca, chciałbym zapytać go, czy wie też, że zgodnie z analizami konsumenci byliby skłonni płacić nieco więcej w zamian za pewność, że produkty mają wysoką jakość i pochodzą od zwierząt trzymanych w warunkach właściwych dla danego gatunku.
Michel Dantin
(FR) Pani Przewodnicząca! Wydaje mi się, że zadający pytanie pan poseł chciał raczej wygłosić uwagę dotyczącą tej sytuacji, niż zadać mi pytanie. Oczywiście wiemy, że w systemie wystąpił błąd. W odniesieniu do konsumentów europejskich chciałbym jednak podkreślić, jak dokładny jest nasz system ochrony. Nie możemy przyjąć stwierdzenia, że nic nie zrobiono, skoro mamy najwyższe na świecie standardy.
Paolo De Castro
(IT) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Przede wszystkim chciałbym podziękować panu komisarzowi Dalliemu za dzisiejsze przybycie do Parlamentu w celu poinformowania o tym incydencie, który jest przyczyną ogromnych obaw konsumentów europejskich.
W przyszłym tygodniu odbędzie się też posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, której mam zaszczyt przewodniczyć, poświęcone dokładniejszej analizie debaty dotyczącej tego poważnego incydentu. Chociaż Europa mocno angażuje się w sprawę bezpieczeństwa żywności, to dla uniknięcia kolejnych przypadków zatrucia żywności potrzebne są dalsze wysiłki w zakresie przejrzystości i kontroli.
Chciałbym zauważyć, że w zeszłym roku Parlament przyjął sprawozdanie z inicjatywy własnej dotyczące jakości produktów rolnych, a przede wszystkim ten Parlament przyjął w pierwszym czytaniu rozporządzenie w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, wprowadzające na etykietach obowiązkowe oznakowanie miejsca pochodzenia produktów rolnych. Niestety, ten ważny krok naprzód został powstrzymany na posiedzeniu Rady ds. Zdrowia w dniu 8 grudnia. Spróbujemy ponownie wprowadzić go w ramach drugiego czytania, ponieważ jest to ważny cel służący ochronie i przejrzystości, co ważne dla konsumentów europejskich.
Zatem Parlament podąża we właściwym kierunku, pokazując, że stoi po stronie konsumentów. Mamy nadzieję, że Rada i Komisja przyjmą podobne nastawienie.
Marit Paulsen
(SV) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Muszę zgodzić się z tym, co powiedziało już kilka koleżanek i kilku kolegów- że w znacznej mierze obecne prawodawstwo działa prawidłowo. Nie na tym polega problem. Problem polega na przestrzeganiu prawa, kontroli i systemie sankcji. Na szczeblu UE nie mamy prawa ingerować w systemy sankcji i musimy pamiętać, że jeżeli stanowimy przepisy, ale jednocześnie nie określamy żadnych sankcji za ich nieprzestrzeganie, to po prostu tworzymy wiele zupełnie nieskutecznych uregulowań. To nie przyniesie efektów.
Pan komisarz wspomniał jednak o czymś, co jest niezwykle ważne. Byłam sprawozdawczynią rozporządzenia będącego podstawą kontroli pasz. Pan komisarz wspomniał o ścisłym rozgraniczeniu surowców przeznaczonych dla przemysłu paszowego i przeznaczonych do celów technicznych, w tym przypadku tłuszczów.
Zgłoszona przeze mnie 10 lat temu propozycja dotyczyła barwienia wszystkich produktów nieznanego pochodzenia. Szczerze mówiąc, moim zdaniem to ogromny wstyd, że rolnicy, którzy raz po raz ponoszą straty z tytułu obecności toksyn w paszy, nie mogą nic z tym zrobić.
Licia Ronzulli
(IT) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Chciałam być jedną z sygnatariuszek przedmiotowego pytania ustnego, ponieważ wobec incydentu, do którego doszło w ubiegłych tygodniach, uważam, że należy rozpocząć debatę dotyczącą bezpieczeństwa żywności.
W jakim stopniu zdrowe i pożywne są produkty, które konsumują każdego dnia miliony obywateli europejskich? Czy naprawdę mamy pewność, że produkty na naszych stołach kuchennych są bezpieczne? Jakość surowców ma kluczowe znaczenie dla zagwarantowania autentyczności produktu końcowego. Stałe monitorowanie, od pól aż po stoły, jest jedynym sposobem uniknięcia zanieczyszczenia produktów żywnościowych i natychmiastowego wykrycia potencjalnych zagrożeń.
Incydent, do którego doszło niedawno w Niemczech, potwierdza potrzebę wprowadzenia obowiązkowego oznaczenia pochodzenia na etykietach wszystkich produktów, w tym produktów przetworzonych, jak już podkreślił pan poseł De Castro. Musimy chronić prawo konsumentów do informacji o pochodzeniu każdego kupowanego produktu, a wspólna odpowiedzialność wszystkich podmiotów jest jedyną gwarancją bezpieczeństwa naszej żywności.
To prawda, że obowiązujące prawodawstwo europejskie zapewnia już środki kontroli i procedury gwarantujące, że żywność trafiająca na nasze stoły będzie się nadawała do spożycia, a ryzyko zanieczyszczenia zostanie ograniczone do minimum; teraz jednak musimy starać się każdego dnia o poprawę jakości tych środków.
Z dumą mogę poinformować, że jutro parlament Włoch przyjmie prawo rozszerzające obowiązkowe oznaczenie pochodzenia na te wszystkie produkty żywnościowe, które jeszcze nie są nim oznaczone. Wreszcie poznamy pochodzenie takich produktów, jak wieprzowina, mleko o długim okresie przydatności do spożycia, owoce, warzywa czy część napojów, na przykład oranżada.
Mam nadzieję, że to prawo będzie dla Europy inspiracją. Ja natomiast wniosę aktywny wkład w zapewnienie większej przejrzystości, informacji i ochrony praw konsumentów, które uważam za istotny instrument wspierania zdrowej, pełnowartościowej żywności.
Marita Ulvskog
(SV) Pani Przewodnicząca! Obecnie ważne pytanie brzmi: w jaki sposób możemy uniknąć nowych skandali i sytuacji zagrożenia. To dobrze, że pan komisarz udaje się do Niemiec, i to jasne, że Rada Ministrów Rolnictwa musi omówić tę sprawę. Skandalem byłoby, gdyby tego nie uczyniła. Na tym obszarze nadal pozostaje kilka spraw do załatwienia. Potrzebujemy odczuwalnych sankcji, aby państwa członkowskie uświadomiły sobie, że muszą podjąć decyzje w tym zakresie.
Przede wszystkim musimy zrezygnować z testów przeprowadzanych w ramach samokontroli. W przypadku innych sektorów i przedsiębiorstw całkowicie oczywista jest konieczność monitorowania przestrzegania przepisów przez organy niezależne, ale to nie dotyczy sektora, który wytwarza samą spożywaną przez nas żywność.
Obwinianie rolnictwa wielkoobszarowego, konkurencji cenowej czy jeszcze innych zjawisk zupełnie nie ma sensu. Jako konsumenci nie chcemy jeść zanieczyszczonej żywności. Musimy zapewnić, by konsumenci byli od razu informowani o takich przypadkach ostrzegać ich, by nie spożywali żywności zanieczyszczonej.
Antonyia Parvanova
Pani Przewodnicząca! Omawiany dziś grudniowy incydent z zanieczyszczeniem w Niemczech oraz jaskrawe naruszenie zaobserwowane w naszym łańcuchu bezpieczeństwa żywności nie tylko poważnie zagroziły zdrowiu tysięcy konsumentów, ale również ujawniły istniejące jeszcze słabości naszego systemu identyfikowania żywności. To naprawdę więcej niż niepokojące, że władze niemieckie, a nawet sama Komisja, nie były w stanie zagwarantować, że żaden zanieczyszczony surowiec, na przykład jaja, nie przedostał się do łańcucha żywnościowego jako składnik żywności przetworzonej.
Dość często uznaje się identyfikowalność za obciążenie dla przemysłu spożywczego, ale okazuje się, że ma ona kluczowe znaczenie w takich wyjątkowych sytuacjach, jak ta omawiana dzisiaj, i należy ją uznać za warunek wstępny ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów. Dlatego chciałabym zadać Komisji dwa pytania.
Po pierwsze: czy obecnie ma ona pewność i może potwierdzić, że żadne zanieczyszczone jaja ani żadne inne produkty tego typu nie przedostały się do łańcucha żywnościowego wskutek wykorzystania ich w żywności przetworzonej?
Po drugie: czy ma ona zamiar wzmocnić identyfikowalność i środki informacyjne celem zagwarantowania optymalnej ochrony konsumentów przed przyszłymi kryzysami żywnościowymi, niosącymi skutki zdrowotne?
Elisabeth Köstinger
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Niemiecki skandal związany z dioksynami nadszarpnął zaufanie konsumentów europejskich, którzy słusznie domagają się najwyższego poziomu bezpieczeństwa i pełnej identyfikowalności w procesie produkcji żywności. W ostatecznym rozrachunku to beztroskie zachowanie dużych producentów paszy zwierzęcej zachwiało międzynarodową reputacją rolnictwa. Wzywam Komisję do pilnego przywrócenia zaufania do wysokiej jakości europejskich produktów rolnych, które spełniają najwyższe standardy.
Znalezienie wszystkich winnych oraz ograniczenie szkód spowodowanych przez niemiecki skandal z dioksynami to zaledwie pierwszy krok. Należy podjąć szybkie i kompleksowe działania w celu zapobieżenia w przyszłości takim praktykom producentów pasz zwierzęcych. Łańcuch pasz zwierzęcych to nie składowisko odpadów, a w paszach zwierzęcych nie ma miejsca na odpady przemysłowe. Wzywam o przyjęcie ostrzejszych, jednolitych dla całej UE przepisów, zwłaszcza w zakresie transportu. Żaden przypadek zanieczyszczenia paszy zwierzęcej nie może się zdarzyć. Przede wszystkim jednak należy przeprowadzić pełną i kompleksową kontrolę tych przedsiębiorstw. Żaden z rolników sprawdzanych kilka razy w roku nie może zrozumieć obecnej praktyki w zakresie kontrolowania dużych producentów pasz zwierzęcych. Należy jednak zauważyć, że w omawianym przez nas przypadku wszystko zaczęło się od samodzielnego powiadomienia i odpowiedniej reakcji właściwych władz.
Najważniejsze jest jednak, abyśmy zwrócili uwagę na rolników, którzy niesprawiedliwie ponieśli straty. Pilnie potrzebują one wsparcia i pod żadnym pozorem nie można pozwolić, aby dotknęły ich wynikłe szkody. Zagrożona jest obecnie sama egzystencja tysięcy rolników. W zeszły piątek ceny producentów w sektorze hodowli trzody chlewnej wynosiły 0,23 euro za kilogram. Pod koniec ubiegłego roku producenci musieli już radzić sobie ze spadkiem ceny do 0,13 euro. Sytuację pogarsza gwałtowny wzrost kosztów, do którego doszło w ubiegłych tygodniach. Musimy szybko znaleźć rozwiązania tej sytuacji. Pod żadnym pozorem nie można pozwolić, aby chciwość i niedbalstwo zachwiały zaufaniem konsumentów do produkcji rolnej.
Catherine Stihler
Pani Przewodnicząca! Jak już usłyszeliśmy, dioksyny to niebezpieczne substancje chemiczne o stwierdzonych właściwościach rakotwórczych, które w tym przypadku dostały się do łańcucha żywnościowego wskutek przypadkowego zastosowania do produkcji paszy zwierzęcej substancji chemicznych przeznaczonych do wykorzystania w biopaliwach.
Część wyników badań przeprowadzanych przez Ministerstwo Rolnictwa Szlezwiku-Holsztyna wskazuje, że zawartość dioksyn w tłuszczu w paszy 77 razy przekraczała dopuszczalne wartości. W celu ochrony konsumentów europejskich właśnie przed tego typu zanieczyszczeniami ustanowiono system wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach. Do czasu wszczęcia alarmu zanieczyszczone produkty znalazły się już w całych Niemczech, a także w innych regionach UE, nawet w zapiekankach w Wielkiej Brytanii, które zapobiegawczo zdjęto z półek supermarketów.
To nie pierwszy raz, kiedy dioksyny wywołują panikę. Mieliśmy problemy z mozzarellą z Włoch, produktami z wieprzowiny w Irlandii czy produktami z wołowiny w Irlandii Północnej. Chcemy się dowiedzieć od Komisji, dlaczego temu systemowi wczesnego ostrzegania po raz kolejny nie udało się ochronić konsumentów i co Komisja ma zamiar uczynić, by poprawić sytuację.
Spyros Danellis
(EL) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Dwanaście lat po skandalu z dioksynami w Belgii ponownie znaleziono dioksyny - w paszy w Niemczech, kraju tradycyjnej dyscypliny i wiarygodnych instytucji. Oznacza to, że system kontroli nie jest wystarczająco szczelny, ukierunkowany, przejrzysty ani obiektywny, nie towarzyszą mu też odpowiednie środki zniechęcające czy kary. Trzeba zlikwidować te luki, kierując się autentycznym poczuciem odpowiedzialności wobec konsumentów, zwłaszcza w okresie, kiedy kryzys gospodarczy zachęca ludzi do wykorzystywania nielegalnych sposobów zmniejszenia kosztów produkcji. Zwłaszcza w okresie niekorzystnych warunków gospodarczych nie możemy oczekiwać, że problemy rozwiążą się same zgodnie z systemem wartości moralnych. Konsumenci muszą oczywiście otrzymać natychmiastową i pełną informację o czyhających na nich zagrożeniach.
Unia Europejska szczyci się przyjęciem restrykcyjnych przepisów w sprawie zdrowia publicznego oraz chroniących środowisko naturalne i dobrostan zwierząt. Musi jednak również zapewnić ich stosowanie bez wyjątków, jeżeli nie chcemy, aby unijna polityka ograniczała się po prostu do...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Franz Obermayr
(DE) Pani Przewodnicząca! Na wstępie chciałbym powiedzieć, że moim zdaniem nie chodzi o zaniedbanie, lecz o świadome przestępstwo. Czego potrzebujemy? Potrzebujemy przede wszystkim kilku spraw: po pierwsze, obowiązkowego wymogu etykietowania w całej UE, przy czym powinien on obejmować nie tylko miejsce uboju, ale również miejsce pochodzenia. Obecnie konsumentów świadomie wprowadza się w błąd. Analizy dość jasno pokazują, że obywatele są skłonni zapłacić. Po prostu chcą, aby cały łańcuch - skąd produkt pochodzi i jakie jest jego prawdziwe miejsce pochodzenia - podlegał pełnej identyfikacji.
Po drugie, potrzebujemy ostrzejszych kontroli. W końcu odkrycia nie dokonali inspektor kontroli żywności czy unijna agencja bezpieczeństwa żywności, lecz samo przedsiębiorstwo.
Po trzecie, potrzebujemy jasnego rozdzielenia tłuszczów do produkcji żywności od tłuszczów do celów technicznych. Zgadzam się w pełni z Pitagorasem, który kiedyś całkiem trafnie zauważył, że "wszystko to, co człowiek zwierzęciu wyrządził, spadnie z powrotem na człowieka”.
Mairead McGuinness
Pani Przewodnicząca! Dwa lata temu, w grudniu 2008 roku, był problem w Irlandii. Zastanawiam się, co Komisja uczyniła przez te dwa lata, by uniknąć obecnego kryzysu.
Mam konkretne pytanie: władze państw członkowskich domagają się wytycznych ze strony Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Konsumentów. W zakresie przepisów dotyczących higieny pasz domagają się doradztwa i warsztatów. Czy może Pan dziś wieczorem złożyć obietnicę, że uzyskają to, o co proszą?
Mam jeszcze trzy inne uwagi. Wyraźnie widać, że musimy zidentyfikować bardzo ryzykowne produkty, bardzo ryzykownych przetwórców oraz adresy i nazwy bardzo ryzykownych producentów, i wreszcie trzeba też całkowicie oddzielić produkty przeznaczone do łańcucha pasz zwierzęcych, a zatem do łańcucha żywnościowego. Nietrudno to zrozumieć.
Jak mówili już inni, potrzebujemy też towarzyszących kontroli, aby móc wykryć tych, którzy nadal próbują łamać zasady dla zysku. Cięcie kosztów polega na wyborze drogi na skróty. Problem polega na tym, że to kosztuje Europę miliardy; burzy zaufanie konsumentów i...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Karin Kadenbach
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Nie jestem rolną romantyczką; inaczej mówiąc - nie wierzę w slogany reklamowe mówiące o szczęśliwych kurach i szczęśliwych świniach, ponieważ moje codzienne doświadczenia są nieco odmienne.
Uważam jednak, że konsumenci w Europie mają prawo do bezpiecznej żywności. Dlatego mój pierwszy wniosek dotyczy konieczności zapewnienia restrykcyjnych kontroli i surowych kar. Moim zdaniem dzisiejsza dyskusja pokazała jednak również, że potrzebujemy w Europie także innej struktury rolnej. Pan komisarz Dalli, odpowiedzialny za zagadnienia zdrowia, jest tu dziś obecny i w pewnym sensie to właśnie on znajduje się na linii ognia. Musimy też wykorzystać wnioski, jakie wyciągnęliśmy z tego skandalu, w ramach naszej reformy rolnej, aby zapewnić w Europie taką strukturę przemysłu rolnego, która z jednej strony zaspokoi potrzeby rolnictwa i rolników, a z drugiej - zagwarantuje konsumentom bezpieczeństwo.
Chciałabym prosić, byśmy naprawdę wyciągnęli wnioski z tego skandalu.
Richard Ashworth
Pani Przewodnicząca! W ubiegłych latach doszło do wielu analogicznych incydentów. Można by pomyśleć, że do chwili obecnej wszyscy powinni już rozumieć znaczenie identyfikowalności i kontroli jakości, powinny też istnieć struktury i uregulowania służące zapobieganiu tego typu incydentom.
Wzbudza to szereg nader poważnych obaw. Po pierwsze, niezwykle szkodliwie wpływa to na zaufanie konsumentów do przemysłu spożywczego, a po drugie, rolnicy zawsze są niewinni. To zawsze rolnicy odnoszą nieproporcjonalne straty w porównaniu do skutków odczuwanych przez przemysł przetwórstwa żywności.
Jestem raczej zadowolony, że władze niemieckie oraz pan komisarz i jego zespół podjęli rozsądne, właściwe i szybkie działania, kiedy już dowiedzieli się o problemie. Niemniej jednak pojawia się szereg bardzo poważnych pytań - pytań dotyczących działań niektórych sektorów przemysłu przetwórczego, podczas gdy w oczywisty sposób należy uczynić więcej metodą zapobiegania i za pomocą środków karnych, skoro konsekwencje tych działań...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
João Ferreira
(PT) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Wykrycie produktów zanieczyszczonych dioksynami i ich dystrybucji za pomocą różnych kanałów handlowych to niezwykle poważne zdarzenie.
Oprócz konieczności znalezienia osób odpowiedzialnych za te wydarzenia, jasnego określenia konsekwencji i właściwego wyśledzenia miejsc docelowych, gdzie miały trafić zanieczyszczone produkty, ten incydent zmusza nas także do dokładniejszego rozważenia kompletnego fiaska obecnego modelu regulacyjnego.
Mamy tu przykład skutków nakierowanej na rynek wspólnej polityki rolnej, która wspiera model intensywnej produkcji na eksport, co z kolei faworyzuje wielkoskalowy przemysł rolny kosztem rolnictwa małej i średniej skali oraz rodzinnych gospodarstw rolnych. To sprawia, że zamiast wspierać lokalną produkcję i konsumpcję, co jest konieczne dla zapewnienia zdecydowanie wyższego poziomu identyfikowalności, czynimy je całkowicie nieopłacalnymi.
To jeszcze jeden przykład na konieczność zasadniczej zmiany obecnej wspólnej polityki rolnej w interesie zdrowia publicznego oraz bezpieczeństwa i jakości żywności.
Marc Tarabella
(FR) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Można dostrzec pewną irytację tymi powtarzającymi się kryzysami, jednym z których był analogiczny do obecnego wielki kryzys w Belgii w 1999 roku.
Aby wyrazić się całkowicie jasno: mamy najbardziej restrykcyjne przepisy na świecie. Nie sądzę, że powinniśmy je zaostrzać. Po prostu musimy sprawić, by zaczęły lepiej funkcjonować. Prawdopodobnie jednym z pierwszych środków, jakie powinniśmy przyjąć, jest zwiększenie wymiaru kar orzekanych wobec tego typu przestępców, ponieważ w oczywisty sposób nie chodzi tu o jakiegoś nieudolnego pośrednika - to zbrodnia organizowana przez przestępców w białych kołnierzykach, którzy chcą zmaksymalizować swoje zyski.
Po drugie, kolejnym priorytetem mogłoby być wzmocnienie kontroli i ich dostosowanie do pojawiających się zagrożeń. Po trzecie, jak już powiedziała pani poseł Stihler, w tej sytuacji prawdopodobnie ujawniło się kilka wad systemu RAPEX, systemu szybkiej wymiany informacji, który zwykle służy ostrzeganiu państw członkowskich o potencjalnych zagrożeniach.
Chciałbym poznać pańską opinię w tej sprawie, Panie Komisarzu.
Peter Jahr
(DE) Pani Przewodnicząca! W niemieckim przemyśle produkcji pasz zwierzęcych mamy dobry system samokontroli. Jednakże ten system nie funkcjonuje w przypadku działań i planów przestępczych. Jeżeli ktoś celowo lub nielegalnie dodaje zakazane substancje do paszy zwierzęcej, to celowo będzie również unikać tych samodzielnie przeprowadzanych kontroli.
Na podstawie tego, co mówili koledzy i koleżanki, sądzę, że możemy wyciągnąć trzy ważniejsze, zasadnicze wnioski: po pierwsze, potrzebujemy większej liczby kontroli państwowych. Po drugie, musimy ustanowić wymóg informowania o wszystkich wynikach badania pasz, a także przedstawiania ich w trakcie odpowiednich kontroli. Po trzecie, potrzebujemy surowszych kar dla przestępców. To nie jest mało ważne wykroczenie - uczyniono to świadomie.
Wreszcie chciałbym zwrócić uwagę, że w tym skandalu związanym z paszami zwierzęcymi to rolnicy ponoszą największe straty, ponieważ obecnie w ogóle nie są w stanie sprzedawać swoich produktów, a nawet jeżeli mogą, to tylko z ogromną stratą.
John Dalli
Pani Przewodnicząca! Przysłuchując się wygłaszanym uwagom - a chciałbym tu podziękować wszystkim, którzy wzięli udział w debacie - nie mogę się powstrzymać od refleksji nad krytyką, która na nas spada, nie tylko w tej sprawie, ale praktycznie w odniesieniu do wszystkiego, co robimy jako Europa; rzecz dotyczy dodatkowej biurokracji, którą wszystkim narzucamy, kiedy opracowujemy przepisy i wymagamy pewnych procedur kontrolnych. Konsumenci, przedsiębiorcy i biznesmeni - wszyscy oskarżają nas o stawianie barier, które przeszkadzają w sprawnym funkcjonowaniu.
Kiedy jednak dochodzi do takich przypadków, jak ten związany z dioksynami, to wyraźnie widać - co dziś obserwowaliśmy - że pewne obecnie istniejące systemy kontroli są faktycznie potrzebne. Wówczas naprawdę zaczynamy sobie zdawać sprawę, jak są ważne i jak bardzo sumiennie musimy je stosować. Jako konsument byłbym skrajnie niezadowolony, gdybym musiał przeżywać sytuację tego rodzaju, podobnie jak wszyscy konsumenci europejscy, ponieważ to grozi zburzeniem naszej wiary w bezpieczeństwo produktów europejskich. Ponadto złości mnie informacja, że doszło do tego na skutek celowego złamania przez kogoś prawa, a nie w efekcie zwykłego błędu.
To prawda, że żaden system nie może funkcjonować w obliczu przestępczości, co powiedział przed chwilą ostatni mówca. Jeżeli są ludzie gotowi złamać prawo, to niemożliwe jest zagwarantowanie takiego systemu, który będzie działać sprawnie i gładko. Właśnie dlatego musimy uczynić wszystko, co w naszej mocy, by zapewnić sobie możliwie najlepszą siatkę bezpieczeństwa, utkaną z możliwie jak najdrobniejszych oczek, aby ci przestępcy nie zdołali przedostać się przez dziurki.
Od 1987 roku uczestniczyłem w tworzeniu prawa w moim kraju. W ciągu moich 23 lat doświadczeń w tej dziedzinie zawsze dochodziłem do wniosku, że największe wyzwanie nie polega na tym, jakie klauzule wstawić do aktu prawnego, lecz na próbach przewidzenia przyszłych metod łamania prawa, a zatem na próbach wcześniejszego przeciwdziałania temu. Uważam, że właśnie tak wyglądają realia obecnej sytuacji. Nie chcemy, aby tego typu incydent wydarzył się ponownie, i musimy uczynić wszystko, co w naszej mocy dla zapewnienia, by nasz system był w stanie przynajmniej szybko wyłapywać tych, którzy obchodzą już obowiązujące przepisy, jakie wspólnie ustanawiamy.
Możemy podejmować działania jedynie wtedy, kiedy wiemy, co się dzieje, a nie kiedy jesteśmy całkowicie nieświadomi rozwoju sytuacji. Chciałbym tutaj odnieść się do systemu szybkiego ostrzegania. Nie sądzę, aby ten system nie zadziałał - w rzeczywistości zadziałał tak, jak należało, ponieważ w chwili, gdy powiadomiono nas o sytuacji, informacja została przesłana do wszystkich. Właśnie temu służy system szybkiego ostrzegania i w tym zakresie zadziałał bardzo dobrze.
Musimy też wzmocnić nasze zasady i uregulowania. Zgadzam się ze stwierdzeniami pani poseł McGuiness, dotyczącymi znaczenia ustanowienia wytycznych i przyjęcia wymogów zapewniających jak najściślejszą kontrolę nad łańcuchami żywności, które niosą zagrożenia zdrowotne. Dlatego jedną z rzeczy, jakie próbujemy zrobić lub mamy zamiar zasugerować, jest odejście od koncentrowania się wyłącznie na niektórych elementach zagrożeń i wymogu zwykłej rejestracji przedsiębiorstw, na przykład młynów paszowych, i poprzestania na tym. Zamiast tego zatwierdzać należy po przeprowadzeniu z należytą starannością pewnych działań.
Musimy zapewnić kontrolę nad tego typu incydentami. Mam stały kontakt z właściwymi władzami niemieckimi i jestem zadowolony z tego, że w pełni wykorzystują one swoje uprawnienia nie tylko w celu możliwie jak najszybszego opanowania sytuacji i zebrania wszystkich informacji niezbędnych do stworzenia jej jasnego i pełnego obrazu, ale również w zakresie podejmowanych działań.
Na przykład poinformowano mnie, że właściciel młyna paszowego, który przedstawił nieprawdziwą informację, jakoby wysłał dostawy wyłącznie do 10 gospodarstw rolnych, podczas gdy w rzeczywistości obsłużył 900, już jest objęty postępowaniem prokuratorskim prowadzonym w Niemczech, ponieważ ta nieprawdziwa informacja mogła spowodować poważne skutki. Możemy też być spokojni, że produkty wyeksportowane z Niemiec, a przeznaczone na rynek produkcji żywności, na przykład jaja, przebadano i stwierdzono w nich bardzo niski poziom dioksyn, ponieważ w procesie produkcji żywności zostały dodane do innych składników niepochodzących z Niemiec.
Ponieważ mój czas na wypowiedź się skończył, chciałbym w tym miejscu wygłosić ostatnią uwagę. Całkowicie zgadzam się, że powinniśmy nałożyć najsurowsze sankcje na osoby wykorzystujące system. Trzeba jednak zrozumieć, że Komisja nie jest uprawniona do opracowywania czy przyjmowania tego typu środków. To raczej państwa członkowskie powinny podjąć decyzję o zastosowaniu ich na szczeblu krajowym.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Luís Paulo Alves
Unia powinna zachęcić Niemcy i wszystkie inne kraje zamieszane w tę sprawę do podjęcia właściwych działań celem naprawienia sytuacji, poprzez nałożenie sankcji i zapewnienie, by wszyscy zaangażowani w ten skandal z dioksynami ponieśli pełną odpowiedzialność za ogromne szkody wyrządzone sektorom rolnemu i produkcyjnemu, a także konsumentom. Absolutnie nie do przyjęcia jest fakt, że niektórzy producenci pasz zwierzęcych wiedzieli o tym zanieczyszczeniu dioksynami już od marca 2010 roku, a nie powiadomili o nim właściwych władz. Dlatego wzywam do zachowania możliwie jak największej przejrzystości podczas informowania wszystkich państw członkowskich i państw trzecich o szczegółach związanych z potencjalnie zanieczyszczonymi paszami. Należy zidentyfikować i wycofać z obrotu wszystkie produkty spożywcze niespełniające przepisów UE. Trzeba zapewnić podjęcie wszelkich możliwych działań służących ochronie zdrowia publicznego oraz szybko udostępnić szczegółowe informacje o rozwoju sytuacji; należy o tym powiadamiać z najwyższą dokładnością i przejrzystością, byśmy mogli możliwie jak najszybciej wrócić do normalności i odzyskać niezbędne zaufanie konsumentów do łańcucha żywnościowego.
