Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Pex
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe een vraag te stellen aan het Bureau naar aanleiding van de notulen. Onder uw goede leiding is gisterenmiddag gestemd over mijn verslag en ik dank de leden voor de 225 stemmen waarvan 168 voor mijn verslag. In de ochtendzitting bij de stemming ziet u dat er meer dan 400 deelnemers van deze vergadering bij de stemming waren. Ik herinner mij regelmatig te hebben gestemd, om half twee, ook wel eens om kwart voor twee. Gisteren voor de aanvang van de stemming werd opgemerkt dat de stemming zou ophouden om kwart over een. Nu wil ik graag vragen of het de bedoeling van het Bureau is om wisselende stemtijden in te voeren. De ene keer stemmen we tot een uur, de andere keer tot kwart over een en dan weer tot half twee. Dat houdt een zekere mate van willekeur in. Ik voel mij het slachtoffer van het stoppen van de stemmingen om kwart over een. Ik zou het Bureau willen vragen een concreet voorstel te doen om vaste stemtijden te hanteren zodat zoiets zou kunnen worden uitgesloten.

De Voorzitter
We hanteren vaste stemtijden maar geen vaste onderwerpen voor de stemming: we behandelen zoveel mogelijk onderwerpen tijdens de stemming als we kunnen, maar als we in tijdnood raken worden de verslagen waarover niet gestemd is overgedragen naar de volgende stemming.

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, ik zou alleen maar een punt willen aanhalen dat de heer Pex misschien is ontgaan. Sinds geruime tijd kunnen we in de agenda het volgende lezen: "donderdagmiddag, 17.30 uur, stemming in het kader van het actualiteitendebat en voortzetting van de stemming van "s ochtend" . Beste collega, ik kan begrijpen dat dit u is ontgaan, maar naar mijn mening is dit heel belangrijk en zullen we voortaan onze werkzaamheden in functie hiervan moeten indelen.
De voorzitter van de vergadering van donderdagochtend, die in wezen de werkzaamheden klokslag 13.00 uur mocht beëindigen, maar ze dankzij de medewerking van de Vergadering tot 13.15 uur kon verlengen, hoopte van ganser harte dat het verslag-Pex zou worden aangenomen. Dit gebeurde niet. Iedereen wist echter dat als het niet vóór 13.15 uur werd aangenomen, dit dezelfde avond wel het geval zou zijn.
(De notulen worden goedgekeurd)

Oomen-Ruijten
Voorzitter, geen opmerking over de notulen, maar ik zou uw gewaardeerde aandacht willen vragen, niet alleen de uwe maar ook die van de collega's in dit Huis, omdat we vandaag iemand in ons midden hebben die een absoluut kroonjaar bereikt. Het is mevrouw Ursula Schleicher die ook heel vaak op vrijdag de vergadering hier mag voorzitten. Ik denk dat het misschien goed zou zijn, Voorzitter, als we deze aardige collega en deskundige collega met een warm applaus ook hier dat kroonjaar zouden mogen laten inleiden.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Oomen-Ruijten. Van harte gefeliciteerd, mevrouw Schleicher.

Stemming
Graefe zu Baringdorf
Amendement 1 van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling is strijdig en onverenigbaar met amendement 5 van de heer Fantuzzi. Ik verkies amendement 1, dat door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling werd goedgekeurd. De Commissie heeft, als ik het goed begrepen heb, gezegd dat ze wel met beide kan leven maar dat de amendementen compatibel noch complementair zijn. We moeten dus een keuze maken, en ik kies amendement 1.
Na de stemming over de amendementen

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, voor de stemming over de wetgevingsresolutie wil ik er zeker van zijn dat de wijzigingen in de amendementen 2 en 3 van de commissie niet op het inhoudelijke maar op het redactionele vlak liggen - waar een amendement een aanvulling op de bestaande rechtstekst is -, en dat ze dus in overeenstemming zijn met de tekst waarover we hier stemmen, zodat het Parlement en de Commissie een gemeenschappelijk standpunt hebben. Als u nu knikt, kunnen we stemmen.

De Voorzitter
De Commissie heeft geknikt.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan) Verslag (A4-0129/98) van de heer Graefe zu Baringdorf, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de tenuitvoerlegging van Verordening (EG) nr. 1467/94 van 20 juni 1994 (COM(97)0327 - C4-0492/97)
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Commissie wil de werkingssfeer van de mededingingsbepalingen uitbreiden tot de internationale luchtverbindingen. Als de Raad daartoe besluit, krijgt de Commissie de exclusieve bevoegdheid om de samenwerkingsovereenkomst tussen Europese en buitenlandse luchtvaartondernemingen te beoordelen, een bevoegdheid die de Commissie thans deelt met de lidstaten. De huidige situatie schept volgens de Commissie rechtsonzekerheid bij de luchtvaartmaatschappijen.
De Europese mededingingsregels voor de luchtvaart beogen te voorkomen dat in de geliberaliseerde interne markt de concurrentie tussen de luchtvaartmaatschappijen op ongeoorloofde manier wordt beperkt. Zo is het bijvoorbeeld in de Europese Uniemarkt niet toegestaan tariefafspraken te maken.
Op wereldniveau is evenwel geen sprake van een geliberaliseerde markt, integendeel. Het internationale vliegverkeer berust als regel op gedetailleerde bilaterale verdragen. Van toepassing van mededingingsregels kan in zo'n markt geen sprake zijn. Bovendien is bij bilaterale onderhandelingen de luchtvaartsector vaak maar een onderdeel van het geheel. In de regel worden package deals gesloten.
Naar mijn mening verdient de huidige situatie met gedeelde bevoegdheden tussen de Commissie en de lidstaten de voorkeur. De lidstaten houden dan binnen zekere grenzen de bevoegdheid om luchtvaartakkoorden met derde landen af te sluiten. De Commissie kan op grond van artikel 89 van het Verdrag, na overleg met de betrokken lidstaat, ingrijpen wanneer het akkoord al te zeer de concurrentie beperkt.
De rechtsonzekerheid voor de luchtvaartmaatschappijen kan ook sterk verminderd worden wanneer de lidstaat en de Commissie beter gaan samenwerken. Ik geef toe dat deze samenwerking nu niet goed verloopt. Maar dat komt omdat zowel de lidstaten als de Commissie in de nieuwe situatie die door de luchtvaartallianties is gecreëerd hun bevoegdheden aan het afbakenen zijn. Ik verwacht dat in de toekomst de samenwerking tussen Commissie en lidstaten beter zal verlopen. Om deze redenen heb ik tegen het voorstel van de Commissie gestemd.

Donnay
U weet allen hoe belangrijk we het subsidiariteitsbeginsel vinden op grond waarvan de landen hun eigen zaken kunnen regelen. Hun optreden is immers doeltreffender dan een actie van de Europese instellingen.
De luchtvervoersovereenkomsten tussen de lidstaten en derde landen vereisen derhalve mijns inziens geen al te grote uitbreiding van de bevoegdheden van de Commissie.
Welnu, door deze twee voorstellen voor een verordening zou de Commissie bijkomende bevoegdheden willen afdwingen om de communautaire mededingingsregels op het luchtvervoer tussen de Gemeenschap en derde landen toe te passen.
Ik wijs erop dat tot dusver de Commissie door de Raad slechts gemandateerd is dossiers te behandelen die betrekking hebben op luchtvaartdiensten binnen de Europese Economische Ruimte.
Indien de voorstellen van de Commissie als zodanig worden goedgekeurd, zouden haar bevoegdheden inzake de betrekkingen tussen de lidstaten en derde landen worden versterkt.
Maar, beste collega's, een dergelijke uitbreiding van de bevoegdheden van de Commissie lijkt mij voorbarig. Er bestaat immers tot dusver geen gemeenschappelijk buitenlands beleid voor de luchtvervoersector. Bovendien heeft het debat over dit onderwerp slechts een beperkt aantal onderhandelingsmandaten opgeleverd.
Trouwens, ik wil hier ook aan toevoegen dat er nog geen enkele overeenkomst werd afgesloten met een land dat niet tot de Europese Economische Ruimte behoort.
Tot besluit, het zou betreurenswaardig zijn dat door middel van deze voorstellen voor een verordening de Commissie haar bevoegdheden op verdoken wijze wil uitbreiden, om zo te kunnen optreden in zaken die nu tot de soevereine bevoegdheid van de lidstaten behoren, met uitzondering van die gevallen waar de Commissie over een onderhandelingsmandaat beschikt.
Het lijkt me dan ook wenselijk de uitbreiding van de bevoegdheden van de Commissie in eerste instantie te beperken tot de landen waarvoor de Raad haar een onderhandelingsmandaat heeft toevertrouwd.
Verslag-Graefe zu Baringdorf (A4-0128/98)
Souchet
Het voorstel van de Commissie dat ons wordt voorgelegd, is bedoeld om de procedure voor de keuring van voor vermeerdering bestemd zaaigoed te vereenvoudigen. Het is de bedoeling dat de producenten actiever bij de controleprocedures worden betrokken. De officiële keuringen die door de keuringsdiensten worden uitgevoerd, zullen deels vervangen worden door keuringen waarvoor de producenten zelf de verantwoordelijkheid zullen dragen.
Het principe zelf van deze vereenvoudiging kunnen we alleen maar toejuichen. Er moet echter op worden gelet dat een dergelijke zelfcontrole correct wordt toegepast, teneinde een eventuele ongelijke behandeling van zaadproducenten in de verschillende lidstaten te voorkomen. We moeten er eveneens op toezien dat de landbouwers die zorg dragen voor de aanwending van deze zelfcontroles in alle lidstaten een eenvormige procedure toepassen. Bovendien moet er streng worden opgetreden bij het vaststellen van bedrog of manipulaties. Enerzijds moet de eigen verantwoordelijkheid van de keurmeesters worden versterkt en anderzijds moet een te grote druk van de ondernemingen en van de landbouwers zelf worden vermeden.
Onze fractie steunt alle ingediende amendementen en vooral het amendement waarin de controles door beëdigde deskundigen aan bepaalde voorwaarden worden onderworpen. Aangezien landbouwproducten immers seizoengebonden zijn en de zelfcontroles door seizoenarbeiders moeten worden uitgevoerd, is het noodzakelijk ze onder de leiding van beëdigde deskundigen te plaatsen. Dit is in wezen de enige manier om, ingeval van bedrog of gemanipuleerde keuringen, de eigen verantwoordelijkheid van de leiding aan te scherpen.
Ik zou ook op een tegenstrijdigheid willen wijzen. Na in het verslag-Rothley over de juridische bescherming van biotechnologische uitvindingen het beginsel van octrooibaarheid van zaaigoed te hebben aangenomen met beperking van het "voorrecht van de landbouwer" , moet het Parlement vandaag stemmen over een verslag inzake de bevordering op communautair vlak van activiteiten op het gebied van bewaring, karakterisering, verzameling en gebruik van genetische hulpbronnen in de landbouw. Het verslag dat we vandaag behandelen, beoogt de bevordering van centra voor het behoud van genetische hulpbronnen en een betere doorstroming van de kennis op Europees vlak. Het is zeer de vraag of we op deze wijze enerzijds de productie van landbouwzaad niet zullen belemmeren of verminderen en anderzijds centra voor het behoud van genetische hulpbronnen financieren en bevorderen, en dit uitsluitend ten gunste van zaaigoedmultinationals.

Cardcriminaliteit
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0164/98) van de heer Schmid, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over het ontwerp van een gemeenschappelijk optreden - door de Raad aangenomen overeenkomstig artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie - inzake regelingen voor een betere uitwisseling van informatie over cardcriminaliteit tussen de wetshandhavingsinstanties van de lidstaten, en tussen die instanties en de cardsector, wanneer dergelijke informatie nodig is voor het onderzoek van misdrijven (5683/98 - C4-0136/98-98/0906(CNS)).

Schmid
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, na de werkloosheid is de criminaliteit voor vele mensen de grootste zorg. De georganiseerde criminaliteit wordt daarbij steeds meer als een probleem ervaren. Niet geheel terecht denken velen dat de georganiseerde criminaliteit zich vooral met spectaculaire financiële misdrijven bezighoudt. Ook de veronderstelling dat de georganiseerde criminaliteit in handen is van buitenlandse organisaties is wijdverbreid maar verkeerd.
In feite is georganiseerde criminaliteit niets anders dan het systematisch en herhaald begaan van misdrijven die geld opleveren. Daarbij denken velen onmiddellijk aan de handel in verdovende middelen. Die is echter slechts een onderdeel van de georganiseerde criminaliteit. De systematische diefstal of vervalsing van kredietkaarten is daar ook een onderdeel van. Ter verduidelijking: als bijvoorbeeld in Brussel een handtas gestolen wordt, kan de dief een drugsverslaafde zijn die geld nodig heeft om drugs te kopen. Het is echter ook mogelijk dat in deze vorm van diefstal gespecialiseerde dieven per vliegtuig naar Brussel komen, er een dag werken en al dezelfde nacht naar een ander continent vliegen terwijl de gestolen kaarten naar een of andere plaats in Azië worden overgevlogen. Daar worden ze gebruikt en worden de gekochte goederen via netwerken van helers te gelde gemaakt. In dat geval hebben we met georganiseerde criminaliteit te maken.
Op het gebied van de kredietkaarten gebeurt dit steeds meer. De politiediensten schatten de schade op ongeveer 1 miljard dollar per jaar. Dat is veel geld. De gebruikte technieken gaan van frauduleus gebruik - vervalste handtekeningen - over wijziging van de kredietkaart tot complete vervalsing.
Het miljard dollar waar ik het over had, wordt vervolgens in het criminele geldcircuit geïnjecteerd waarna het, eenmaal witgewassen, in schijnbaar onberispelijke ondernemingen terechtkomt.
De Britse regering heeft nu een voorstel voor een gemeenschappelijk optreden voorgelegd om het werk van de politie op dat gebied te vereenvoudigen. Dat voorstel bestaat erin dat informatie over kredietkaartcriminaliteit - bijvoorbeeld over nieuwe werkwijzen - sneller uitgewisseld wordt, niet alleen tussen de politiediensten onderling maar ook tussen de politiediensten en de kredietkaartindustrie. Dat is een goed begin. Onze commissie keurt deze maatregelen dan ook goed, maar zegt dat het weinig zinvol is nu voor elk soort strafbaar feit in het kader van de georganiseerde criminaliteit een eigen informatiesysteem op te zetten. Het is logischer deze taak aan Europol toe te vertrouwen - de heer Schulz zal daar nader op ingaan - dan een parallelle structuur in te stellen. Dat zou slechts verwarring zaaien.
Het Britse voorstel is goed maar ontoereikend. Om doeltreffend tegen kredietkaartcriminaliteit te kunnen optreden zijn nog minstens twee bijkomende maatregelen nodig. De eerste is de uniformering van de veiligheidskenmerken van de kredietkaarten. De meesten onder u weten waarschijnlijk niet dat iedere kredietkaart eigen veiligheidskenmerken heeft die de echtheid ervan bewijzen. Sommige kenmerken zijn niet zichtbaar, andere zijn zichtbaar onder ultraviolet licht of zijn alleen bij ingewijden bekend. Het probleem is dat iedere kredietkaartmaatschappij die een kredietkaart uitgeeft, daarvoor andere kenmerken gebruikt. Dit heeft tot gevolg dat wie in een winkel kredietkaarten accepteert 8, 10 of meer verschillende veiligheidskenmerken moet leren herkennen. Dat doet niemand. Een uniformering naar het voorbeeld van bankbiljetten - waarvoor drie of vier kenmerken bestaan, die iedere kassier kent - is noodzakelijk. Die uniformering moet wettelijk geregeld worden, en dus hebben wij in de Europese Unie een voorstel van de Commissie nodig.
Men neemt vaak aan dat de kredietkaartindustrie alles in het werk stelt om misbruik van kredietkaarten te voorkomen. In werkelijkheid voeren zij een kosten-batenanalyse uit op basis van dezelfde redenering als iemand die geen verzekering neemt omdat het op lange termijn voordeliger blijkt de schade zelf te betalen. De kredietkaartindustrie doet hetzelfde. Daarom betalen wij nog met een handtekening in plaats van met een veel veiliger viercijfercode in combinatie met een chipkaart met PIN zoals die ook voor geldautomaten wordt gebruikt.
Dit veronderstelt echter dat in restaurants en winkels terminals worden geplaatst waarmee de code kan gecontroleerd worden. In Frankrijk is dat voor de Carte bleue al lang het geval, in andere landen bestaat dit nog niet. In Frankrijk is dit systeem trouwens niet om veiligheidsredenen ingevoerd, maar om de markt af te romen. Het resultaat is echter belangrijk. De kredietkaartindustrie verdedigt zich met het argument dat een zilverwinkel in India zich de aanschaf van een dergelijke terminal niet kan veroorloven en dat de maatregel de verdere verspreiding van kredietkaarten zou fnuiken.
De industrie is dus niet automatisch geïnteresseerd in de grootst mogelijke veiligheid. Veiligheid is echter maatschappelijk belangrijk. Wij moeten de georganiseerde misdaad bestrijden omdat ze een gevaar is voor de maatschappij. Ook daarom moet de Commissie wetgeving voorstellen.
Om af te sluiten herhaal ik dat het voorstel van de Britse regering een stap in de goede richting is. Het is echter ontoereikend. Het is nu aan de Commissie onze eisen, die heel wat verder gaan, in daden om te zetten.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de heer Schmid van harte voor dit verslag. Zijn uiteenzetting bewijst dat we met een kenner te doen hebben. Bij het begin van mijn betoog wil ik een grapje maken: na de lectuur van het verslag van de heer Schmid kan ik zeer goed iets anders gaan doen dan lid van het Europees Parlement zijn, waarmee ik, als het niet illegaal was, een hoop geld zou kunnen verdienen.
De heer Schmid heeft de technische voorwaarden voor deze vorm van criminaliteit zorgvuldig geanalyseerd. Zijn verslag wijst op een zeer reëel gevaar. De technische vooruitgang, ook op het gebied van het elektronische geld, maakt heel veel dingen veel eenvoudiger maar opent tegelijkertijd nieuwe mogelijkheden voor misbruik. Er moet een kader worden vastgesteld waarbinnen vergelijkbare standaarden kunnen worden ontwikkeld aan de hand waarvan kan worden gecontroleerd of de nieuwe toepassingen bruikbaar zijn, niet alleen voor de gebruiker maar ook voor de producent. Daarmee heeft de heer Schmid de vinger op de wonde gelegd.
De kredietkaartindustrie heeft er - bijvoorbeeld in Frankrijk - belang bij dat het gebruik van kredietkaarten de consumptie vergemakkelijkt en dat zoveel mogelijk mensen - daarvoor dienen kredietkaarten - in een steeds meer internationaal vervlochten economie op een steeds eenvoudiger manier kunnen consumeren en tot consumeren worden aangezet. De partij die daar het grootste voordeel bij heeft moet er dan echter ook voor zorgen dat de consument afdoende beschermd wordt. De heer Schmid heeft zojuist aan de hand van een klassiek voorbeeld aangetoond dat afscherming van de eigen markt weliswaar positieve gevolgen heeft voor het land en zijn consumenten, maar strijdig is met de mededingingsregels van de Gemeenschap. Dit bewijst dat de totstandbrenging van een nieuwe, geïntegreerde economie in de Europese Unie vele gevaren inhoudt.
Een van die gevaren is het feit dat wij in Europa nog geen coherent veiligheidssysteem hebben opgebouwd. Als de gegevens die nodig zijn om vergelijkbare veiligheidsnormen op te stellen, nu ook in een eigen systeem worden ondergebracht, dan wordt dat het zoveelste systeem dat wij in Europa opzetten. Wat de bescherming tegen de georganiseerde criminaliteit betreft, zijn er niet alleen veiligheidssystemen op het gebied van de kredietkaarten, maar ook bijvoorbeeld het Schengen-informatiesysteem en het douane-informatiesysteem. Voorts is er ook nog het Europees informatiesysteem, waarin een aantal gegevens uit de andere systemen worden overgenomen.
Het gevaar bestaat dus - daarop heeft de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken al meermaals kritiek geleverd - dat verschillende, elkaar gedeeltelijk overlappende systemen worden opgebouwd. In dit geval is het zinvoller dat wij de bescherming tegen misbruik en de ontwikkeling van desbetreffende strategieën toevertrouwen aan de hiervoor bevoegde instantie, namelijk Europol. Als wij willen dat Europol in de Europese Unie gegevens verzamelt en gegevens uitwisselt - met controle op de inhoud daarvan -, heeft het geen zin dat Europol zich niet met de cardcriminaliteit, een groeipool van de georganiseerde criminaliteit, zou bezighouden. Daarom vraag ik, als noodzakelijke aanvulling op wat de heer Schmid heeft gezegd, het volgende: in plaats van Europol, vaak om politieke redenen, te overladen met taken - bijvoorbeeld de strijd tegen de illegale handel in nucleair materiaal, een marginaler verschijnsel dan werd aangenomen, waarmee Europol in feite niets te maken heeft - zou men Europol beter bevoegd maken op het terrein waarover de heer Schmid het had.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de heer Schmid van harte voor zijn voortreffelijke verslag. Dat is trouwens niet verwonderlijk: hij komt uit Beieren, en vandaar komen altijd goede dingen.
Dit verslag belicht, op een specifiek terrein, nogmaals het probleem van de wereldwijd georganiseerde criminaliteit. Deze heeft een belangrijk voordeel. In een tijd waarin de kennis exponentieel groeit en dagelijks nieuwe technieken opduiken, zijn er nog steeds regeringen die in zulke gevallen zoals de landweer van Lutjebroek altijd te laat komen. Pas wanneer alles al lang afgelopen is, begint men de boel op slot te doen. Voor de deuren dicht zijn, is het paard echter al gestolen. Dat is eigenlijk het probleem. Het is goed dat men daarop wijst aan de hand van een voorbeeld dat de burgers rechtstreeks aangaat, namelijk kredietkaarten.
Wij bevinden ons vandaag in een heel nieuwe situatie. Wij moeten de wereldwijd georganiseerde criminaliteit ook wereldwijd bestrijden. De politieke situatie maakt dat echter moeilijk. Voor de Tweede Wereldoorlog waren er misschien twintig staten van betekenis.
Vandaag telt alleen al de VN 190 lidstaten. Velen onder ons - ik weet dat, ik ben lid geweest van de Commissie ontwikkelingssamenwerking - zijn zelfs met de namen van die landen nog niet vertrouwd. Deze staten worden door de internationale criminaliteit en bepaalde gevaarlijke sekten bewust steeds meer ingepalmd. Zo ontstaat een totaal nieuwe situatie in de internationale betrekkingen.
Voorts is er ook het probleem van de grote internationale kapitaalspeculatie. Volgens een verslag van de Wereldbank hebben die groepen op dit ogenblik een bedrag tussen de 800 en 1000 miljard dollar tot hun beschikking. Volgens de media komt er binnenkort alweer een internationale financiële crisis zoals die in 1992. Wij moeten daarom een zo breed mogelijk front vormen. Vandaag komt het erop aan de veiligheid van kredietkaarten te garanderen.
Wij moeten echter nog meer doen. Er wachten ons immers nog veel grotere gevaren. Een grote internationale strijd tegen internationale criminele machten is ophanden. Zij lappen de wet aan hun laars omdat zij de fatsoenlijke mensen altijd een stap vóór zijn. Ik dank de heer Schmid dat hij daarop heeft gewezen.
(Applaus)
Rübig
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, na de actie sign against crime , waarmee wij ons met de criminaliteit in Brussel hebben beziggehouden, moeten wij vandaag vote against crime . Wij steunen het verslag van de heer Schmid. Ik geloof dat het hoog tijd is om consequent tegen de georganiseerde criminaliteit op te treden. Wij hadden hier deze week ook een debat moeten voeren, maar omdat een ander onderwerp spoed vergde werd het uitgesteld. Ik reken erop dat we dat debat met de Raad en de Commissie volgende keer in Straatsburg kunnen voeren.
Wij hebben gehoord dat Roemeense kinderbendes naar Duitsland werden gehaald om daar handtassen te stelen. Als zij op het eind van de dag niet een bepaald aantal handtassen gestolen hadden, werden hun lippen met sigaretten verbrand of hun onderbenen met scheermesjes bewerkt. In dit geval zijn de organisatoren opgepakt. U ziet dat onze steden nieuwe gevaren op het vlak van de criminaliteit wachten. Bij deze handtassendiefstallen worden natuurlijk ook kredietkaarten buitgemaakt die dan voor bedrog gebruikt worden, waarbij reusachtige hoeveelheden geld verloren gaan. Wij vinden dit volkomen onaanvaardbaar.
Vandaar ook mijn voorstel - wie veel reist ziet dat bijvoorbeeld in de ASEAN-landen - om kredietkaarten automatisch van de foto van de kredietkaarthouder te voorzien, zoals de kaart van de Duitse Spoorwegen, waaraan je eveneens meteen kunt zien of de gebruiker ook de houder van de kaart is. Eventueel kan op de kaarten ook een vingerafdruk worden gezet zodat geoefende personen niet alleen aan de handtekening maar ook aan de vingerafdruk kunnen zien of de kaart wel door de rechtmatige houder wordt gebruikt.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie is met dit debat over het verslag van de heer Schmid om twee redenen ingenomen. In de eerste plaats is het belangrijk dat het Europees Parlement zich al voor de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam over de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken kan uitspreken.
In de tweede plaats kunnen het verslag van de heer Schmid en de uitstekende amendementen de aanzet zijn voor een diepgaand onderzoek door de Raad. Kortom, de Commissie is ingenomen met dit ontwerp van gemeenschappelijk optreden. Het moet als een praktisch instrument worden beschouwd dat - met eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en de mensenrechten - het werk verlicht van allen die in de lidstaten belast zijn met een onderzoek in verband met kredietkaarten.
Wij zijn bijzonder blij dat dit initiatief steunt op een project dat met EU-begrotingkredieten werd gefinancierd. Het gaat meer bepaald om kredieten die de Raad en het Parlement beschikbaar hebben gesteld voor de ondersteuning van initiatieven op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Ik wil er ook nog op wijzen dat dit initiatief moet worden beschouwd als een concrete maatregel ter uitvoering van het actieplan van de Europese Unie inzake de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, dat hier uitvoerig is besproken. De Commissie rondt op dit ogenblik haar besprekingen af in het kader van de opdracht die zij in verband met het actieplan heeft gekregen. Die opdracht bestond erin maatregelen tegen misbruik en vervalsing van alle soorten betaalmiddelen, dus ook kredietkaarten, voor te stellen en daarbij onder meer na te gaan of niet overal dezelfde handelingen als strafbaar feit kunnen worden aangemerkt.
Al deze initiatieven, waaronder ook de inwerkingtreding van de Europol-overeenkomst, die Europol volledig operationeel maakt, tonen aan dat de Europese Unie beslist tegen criminele praktijken op haar grondgebied wil optreden.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Gahrton, Holm en Schörling
Wij vinden het natuurlijk belangrijk dat er wordt opgetreden tegen de criminaliteit met creditcards. Uit de toelichting op het verslag blijkt duidelijk dat het voorstel zich onder andere moet concentreren op het gebied van de fabricage van creditcards, de verspreiding daarvan, de productie van de leesapparatuur en andere aan creditcards gerelateerde diensten. Alle gebieden zijn van belang.
Wij vragen ons echter af of dit wel een speciaal met de EU samenhangend probleem is. Wij vinden van niet. De genoemde maatregelen zijn allemaal internationaal. De creditcard komt waarachtig niet alleen in EU-landen voor.
Wij vinden dan ook niet dat deze kwesties aan Europol moeten worden toebedeeld, maar dat ze in plaats daarvan thuishoren bij Interpol, de internationale interstatelijke politie. Fraude met creditcards gebeurt internationaal en is daarmee een aangelegenheid voor Interpol. Wij hebben dan ook tegen de wetgevingsresolutie gestemd.

Gebruik van antibiotica in diervoeder
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende mondelinge vragen aan de Commissie:
B4-0286/98 - O-0075/98 van de heer Olsson, namens de ELDR-Fractie, over de regeling van het gebruik van antibiotica in diervoeder; -B4-0287/98 - O-0082/98 van de leden Aelvoet en anderen, namens de V-Fractie, over het gebruik van antibiotica in diervoeder; -B4-0289/98 - O-0084/98 van de leden Barthet-Mayer en Vandemeulebroucke, namens de ARE-Fractie, over het gebruik van antibiotica in diervoeder; -B4-0388/98 - O-0098/98 van de leden Cabrol en anderen, namens de UPE-Fractie, over het gebruik van antibiotica in diervoeder; -B4-0463/98 - O-0102/98 van de leden Sonneveld en anderen, namens de PPE-Fractie, over het gebruik van antibiotica in diervoeder; -B4-0468/98 - O-0113/98 van de heer Souchet, namens de I-EDN-Fractie, over het gebruik van antibiotica in diervoeder; -B4-0470/98 - O-0115/98 van de leden Roth-Behrendt en anderen, namens de PSE-Fractie, over het gebruik van antibiotica in diervoeder.
Olsson
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is ons allemaal bekend dat het probleem van tegen antibiotica resistente bacteriën steeds groter wordt. Dat is een probleem binnen de menselijke gezondheidszorg, vooral daar waar vroeger volstrekt onschuldige ziekten nu soms geweldig moeilijk met gewone antibiotica te bestrijden blijken.
Een van de oorzaken hiervan is dat wij zowel binnen de menselijke gezondheidszorg als de dierengezondheidszorg een hoog antibioticaverbruik kennen. Maar het komt ook door het verschijnsel dat wij antibiotica vaak systematisch door het voer mengen en ze dagelijks aan het vee geven om ziekten te voorkomen of onschuldige ziekten te bestrijden. In plaats daarvan kunnen wij de dieren goed verzorgen en zorgen voor een goede omgeving. Zo kan men het gebruik van antibiotica in het veevoer tegengaan. Het is ook redelijk dat wij de slechte omstandigheden van het vee niet verborgen mogen houden door het vee dagelijks te genezen met een dosis antibiotica. Dat laatste is een verkeerd gebruik van onze mogelijkheden.
Afgezien van het feit dat een zo groot mogelijke beperking van antibiotica dus vanuit het oogpunt van dierenbescherming geïndiceerd is, moeten wij daartoe ook overgaan om in de toekomst antibiotica te kunnen blijven gebruiken bij de bestrijding van bacteriële ziekten bij mensen. We moeten dus streven naar een verbod op het regelmatige gebruik van antibiotica en andere medicijnen ter bevordering van de groei of ter voorkoming van ziekten.
Het is denk ik belangrijk dat er op dit gebied meer onderzoek wordt gedaan en dat er meer bewijzen liggen. Vandaag de dag weten wij al veel, maar we kunnen nooit voldoende zekerheid krijgen. Heel vaak krijg ik het argument te horen dat niets duidelijk bewezen is. Maar zelfs al vinden sommige mensen dat wij niet voldoende weten, dan nog zou in dit verband het preventiebeginsel horen te gelden, dat wil zeggen dat enkel het vermoeden dat het gebruik van antibiotica in het voer op de lange termijn kan leiden tot grote gezondheidsproblemen bij de mens, voor ons reden moet zijn ermee te stoppen.
Een paar lidstaten hebben al lang geleden dit soort verboden ingevoerd. Wij weten uit ervaring dat het daar goed gegaan is; er kan een even grote productie worden bereikt, ook als men voorzichtiger met het dierenmilieu omgaat.
Ik zou graag nogmaals aan de Commissie en commissaris Fischler willen vragen: wat is de Commissie van plan te doen om de kennis over de relatie tussen antibiotica in het voer en antibiotica-resistente bacteriën te vergroten? Is de Commissie van plan maatregelen te nemen om het gebruik van antibiotica in het voer in de Unie tegen te gaan of te verbieden?

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, antibiotica zijn een goed voorbeeld van hoe een heilzame uitvinding een genetische tijdbom kan worden. Antibiotica werden tijdens de Tweede Wereldoorlog ontdekt en eerst door de geallieerden gebruikt bij de behandeling van gewonden. Vervolgens bleken zij levensreddend bij zware ziekten en operaties. Toch werd het medicijn ingezet "tegen het leven" : antibioticum betekent "tegen het leven" . Daarna werden ze ook gebruikt om dieren te verzorgen, maar uiteindelijk werden ze voor alles en nog wat gebruikt, zodat artsen tegenwoordig bij elke verkoudheid naar antibiotica grijpen. De gevaarlijke bacteriën verdwijnen echter niet en worden door antibiotica niet uitgeschakeld. Die bacteriën reageren integendeel met mutaties en een verhoogde weerstand. Daarom worden steeds nieuwe antibiotica ontwikkeld. Het rad gaat steeds sneller draaien.
Daarna wordt het compleet waanzinnig: dit voor zieken en gewonden zo belangrijke middel wordt nu profylactisch en dus preventief door dierenvoer gemengd. Zo worden latente ziekten in de kudden teruggedrongen, vooral waar de dieren niet op ecologische en diervriendelijke wijze worden gehouden. Antibiotica dienen dan vooral om de prestaties te verbeteren doordat ze ziekten beletten uit te breken. Dan gaat het rad nog sneller draaien. Ook bij dieren en bij profylactisch gebruik zien wij resistentie ontstaan.
De nieuwe antibiotica volgen elkaar steeds sneller op. We kennen een groot aantal antibiotica die vandaag zelfs bij de meeste dierenziekten niet meer helpen. Hier tikt een tijdbom. Tussen antibiotica voor dieren en antibiotica voor mensen bestaat weliswaar geen direct verband, maar het gevaar is dat "leven" resistent wordt tegen de gebruikte medicijnen en ons in de vorm van ziektekiemen belaagt.
Mijnheer de Voorzitter, dit probleem kan even erg worden als BSE. Ik denk dat het dringend nodig is dat de Commissie op wetenschappelijk gebied aan het werk gaat en preventief doet wat Zweden al gedaan heeft, namelijk het profylactische gebruik van antibiotica in dierenvoeders verbieden, en dat we een wetenschappelijke basis leggen waarop wij ons ook in de WHO-onderhandelingen staande kunnen houden.

Barthet-Mayer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ongeveer 80 % van de wereldproductie van antibiotica bestemd voor dieren zou in het veevoeder terechtkomen. Dit blijkt uit een verslag van de Franse interprofessionele en interministeriële veevoedercommissie. Dit betekent dat ongeveer al het volwaardige veevoeder antibiotica bevat.
De consumenten kunnen niet begrijpen dat men na de BSE-crisis systematisch en onveranderlijk antibiotica aan het veevoeder blijft toevoegen. Recente onderzoeken van de Wereldgezondheidsorganisatie hebben nochtans uitgewezen dat dit risicovol is. Systematisch antibiotica aanwenden bij het vetmesten kan - zoals reeds gezegd - negatieve gevolgen hebben, zoals het ontstaan van bacteriestammen die resistent zijn tegen antibiotica en dus nauwelijks meer uit te roeien zijn.
In de gezamenlijke resolutie wordt de Commissie verzocht het door verschillende lidstaten beproefde verbod op bepaalde antibiotica aan te grijpen om het gebruik van alle antibiotica in veevoeders op gezondheidsrisico's te toetsen. De Commissie wordt eveneens verzocht strenge wetenschappelijke maatstaven aan te leggen zodat een eventueel noodzakelijk verbod op antibiotica als additief of als geneesmiddel, niet alleen in de lidstaten maar ook voor importen uit derde landen kan gelden. Dit krachtens het preventiebeginsel waarvan de naleving uitdrukkelijk moet worden bepaald tijdens de herziening van de richtlijn teneinde zowel de gezondheid en de veiligheid van de consumenten als de belangen van de producenten te beschermen.
Tot zover wat de inhoud van deze resolutie betreft. Vanuit de logica zou ik echter het volgende willen toevoegen. Ter bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de consument volstaat het niet het continu gebruik van antibiotica in veevoeder aan banden te leggen. Men moet eveneens de richtlijn inzake het maximale gehalte aan residuen in vlees toepassen. Men kan zonder gebruik te maken van antibiotica in het veevoeder, alleen door verzorging van de dieren al, de maximale toegestane hoeveelheden overschrijden.
Het is eveneens een noodzaak, binnen de Europese Unie en bij de invoer uit derde landen, de controle op antibioticaresiduen in vlees en karkassen te verscherpen. Deze belangentegenstelling bestaat eveneens met landen die bijvoorbeeld hormonen als permanente groeifactor in veeteelt toelaten, wat de Europese consument zeker niet op prijs stelt. We zouden er dus goed aan doen amendementen te steunen die de resolutie in dit opzicht vervolledigen.
Tot besluit had ik commissaris Fischler het volgende willen vragen. Mijnheer de commissaris, bij mijn weten heeft de Commissie onderzoeken aangezwengeld naar de antibioticaresistentie van micro-organismen en naar antibioticaresiduen in vlees. Dit, als ik goed ben ingelicht, naar aanleiding van de beloften inzake doorzichtigheid op veterinair gebied die in de BSE-enquêtecommissie zijn gedaan. Mijnheer de commissaris, wilt u ons deze verslagen voorleggen?

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, na de rampzalige gevolgen van de gekkekoeienziekte en de gewettigde emotionele reacties van onze medeburgers, mogen we inzake het preventiebeginsel niet meer aarzelend optreden. Het is van groot belang degelijke onderzoeken in te stellen teneinde de invloed van het gebruik van antibiotica in veevoeder evenals in klinische en medische toepassingen, op de zorgwekkende ontwikkeling van resistente bacteriën te bepalen. De veralgemeende toename van tuberculose in Europa verontrust de wetenschappelijke wereld. Misschien zullen ons morgen de middelen ontbreken om een omvangrijke bacteriële epidemie te bestrijden.
Het is dus noodzaak de onderzoeken van het wetenschappelijk comité voor de diervoeding te bespoedigen. Vooraleer een Europese regelgeving in werking treedt, zou elk land een studie moeten doen naar de epidemiologisch risico's van bacteriële resistenties door het gebruik van antibiotica in de veeteelt. In afwachting van een strengere regelgeving moeten we, zoals onze collega Olsson daarnet op juiste wijze benadrukte, een gematigd gebruik van antibiotica aanmoedigen, de toegepaste globale hoeveelheden, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie het voorschreef, terugdringen en vooral voorzorgsmaatregelen voor de hygiëne in de veeteelt verbeteren. Antibiotica mogen geen lapmiddel zijn om een verkeerde methode van veehouderij recht te zetten.
Daarenboven moet het aanwenden van antibiotica door ziekenhuisartsen eveneens worden teruggedrongen omdat we allen weten dat de totale gebruikte hoeveelheid antibiotica in de menselijke geneeskunde veel groter is dan de hoeveelheden antibiotica die in veevoeder worden gebruikt.
We moeten er eveneens op toezien dat door de voorziene regelgeving de eventuele huidige concurrentieverstoring op de interne markt verdwijnt. Mevrouw Barthet-Mayer heeft terecht op de noodzaak van een Europese veralgemening van de controle op residustoffen in vlees gewezen. En natuurlijk moeten we binnen de Wereldhandelsorganisatie afdwingen dat de maatregelen die we opleggen in het belang van de menselijke gezondheid, niet uitsluitend in Europa, maar ook in de derde landen die ons van vlees en veevoeder voorzien, worden toegepast.
Aangezien alle collega's die het woord namen deze mening delen, zal onze fractie, als medeondertekenaar van de gezamenlijke resolutie, deze steunen en eveneens haar steun uitspreken voor de amendementen van de Fractie Europa van de nationale staten, die daarnet door Mevrouw Barthet-Mayer werden verdedigd.

Gillis
Mijnheer de Voorzitter, ik heb meegewerkt aan het opstellen van deze gezamenlijke ontwerpresolutie over antibiotica in diervoeder. Ik hoop dat de Vergadering na dit debat haar volledige steun hieraan zal geven.
Gemedicineerd diervoeder of voeder met vooraf gemengde antibiotische additieven wordt voor grote aantallen gebruikt met één zeer duidelijke doelstelling, namelijk voor de behandeling van zieke dieren. Dergelijke voeders zouden alleen mogen worden gebruikt voor deze curatieve reden; ze zouden alleen mogen worden gebruikt met een strenge licentie en onder strenge controle. Het is de enige praktische manier om een behandeling uit te voeren als er ziekte uitbreekt in grote aantallen. Het zou vrijwel onmogelijk zijn om een varkensmesterij met, laten we zeggen, 5.0-10.000 varkens op een andere manier te behandelen dan via het voeder en het drinkwater. Het zou eenvoudigweg onmogelijk zijn om een week lang elke dag duizenden varkens te vangen en in te spuiten. Medicatie toedienen via het voeder is in de praktijk dan ook de enige manier. Niettemin moeten er strenge gedragsregels en -codes toegepast worden bij ieder gebruik. Ik ben dan ook verheugd dat in de meeste lidstaten die ik ken een dergelijk systeem al van toepassing is.
Ik denk dat een dergelijke gedragsregel veel verschillende aspecten heeft, waarvan ik u er hier een paar opsom. Gemedicineerde mengsels en samenstellingen mogen alleen maar geproduceerd worden door geregistreerde samenstellers op veterinair voorschrift van de nationale veterinaire diensten, met volledige opgave van het aantal te behandelen dieren, de wachttijden en de grootte van de partij. Alleen de hoeveelheid die gespecificeerd is op het officiële voorschrift mag geproduceerd worden. De partijnummers van dit voeder moeten nauwkeurig genoteerd worden vanaf de productie tot en met de uiteindelijke levering aan de boerderij en het gebruik aldaar om maximale lokaliseerbaarheid te verzekeren. De medicijnen mogen niet gemengd worden in het voeder van dieren die binnen de maand geslacht worden. Zowel de producent als de boerderij waar het voeder opgeslagen en gebruikt wordt moeten gebruik maken van een gesloten-doos of gesloten-opslag systeem. Alle transportmiddelen, vrachtwagens en opslagruimten moeten grondig worden schoongemaakt voordat ze voor ongemedicineerd voeder mogen worden hergebruikt. Het opsporen van residuen, pre mortem via urine- en bloedmonsters, en post mortem via nier- en vleesmonsters, moet gedaan worden door de bevoegde veterinaire instanties om maximale voedselveiligheid te verzekeren.
Het gebruik van gemedicineerde voeders voor preventie of groeistimulering kan niet langer deel blijven uitmaken van het beheer, zoals dat tegenwoordig het geval is bij sommige voedersystemen en in sommige lidstaten. De boerderijen in kwestie zouden een beperkte periode moeten krijgen om dit gebruik te kunnen veranderen en alternatieve methodes te ontwikkelen. Gemedicineerde voeders mogen niet gebruikt worden om een gebrekkig boerderijbeheer of gebrekkige dierengezondheids- en welzijnsnormen te verdedigen of te ondersteunen.
Er moet op gewezen worden dat het overdadig gebruik en misbruik van antibiotica niet beperkt blijven tot landbouwers en de landbouw: er is voldoende bewijs dat ook de medische wereld geen schone handen heeft als het op teveel voorschrijven aankomt. Desalniettemin mag het gebruik van antibiotica in veehouderijen nooit de gezondheid van mensen in gevaar brengen of op het spel zetten. Preventief of curatief misbruik van antibiotica kan onmogelijk een goed beheer vervangen.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Fischler, antibiotica worden op twee manieren in de veeteelt aangewend: als additief in de veevoeding en als geneesmiddel in de diergeneeskunde.
Wat de regelgeving betreft is er een richtlijn waarin een lijst is opgenomen met toegestane additieven in veevoeding, en een verordening aangaande een communautaire procedure voor het bepalen van de maximumwaarde voor residuen van diergeneesmiddelen in dierlijke voedingsmiddelen.
Aangezien het overmatige gebruik van antibiotica, zowel bij mens als dier, tot de ontwikkeling van bioresistenties leidt, moeten we op dit vlak heel strenge beperkingen opleggen. Daarom moeten we een controle invoeren op het gebruik van antibiotica niet alleen als additief maar eveneens als geneesmiddel. Residuen van farmacologisch actieve stoffen in dierlijke voedingsmiddelen zoals vlees, vis, melk, eieren en honing mogen bepaalde waarden niet overschrijden. Teneinde de volksgezondheid te beschermen, moet bij het vastleggen van deze maximumwaarden voor residuen het preventiebeginsel worden toegepast.
In dit verband wil ik op de huidige dubbelzinnige houding binnen de Europese Unie duiden. Zo zijn bijvoorbeeld sommige antibiotica, waarvan het gebruik als coccidiostaticum door de communautaire regelgeving wordt goedgekeurd, in Zweden als additief verboden maar als diergeneesmiddel toegestaan, zonder dat de communautaire regels inzake de vaststelling van maximumwaarden voor residuen in acht worden genomen. Voor de controle op het correcte gebruik van diergeneesmiddelen naargelang de aard van het veterinaire voorschrift zijn deze maximumwaarden nochtans van essentieel belang, terwijl het gebruik van additieven aan een strenge regelgeving onderworpen is en op het niveau van het voedingsmiddel gecontroleerd wordt.
Bijgevolg dringen we er bij de Commissie op aan van de lidstaten te eisen dat ze allemaal deze maximumwaarden voor residuen toepassen. Ook moet toepassing van deze normen geëist worden voor alle uit derde landen ingevoerde dierlijke voedingsmiddelen zoals vlees, vis, melk, eieren en honing. Binnen de internationale overeenkomsten en meer bepaald binnen de WHO moeten deze residuwaarden duidelijk worden omschreven. Gezien het grote belang van de veeteelt voor de Europese landbouw moeten we zorgen geen productienormen op te leggen die de concurrentiepositie van onze veehouders verzwakt ten opzichte van producten afkomstig uit derde landen die dezelfde voorwaarden en dezelfde verplichtingen niet naleven.
In dit dossier mogen we ons niet beperken tot het toezien op het gebruik van antibiotica als additief in de veevoeding, maar moeten we een globale aanpak beogen door het gebruik van antibiotica in de diergeneeskunde eveneens in beschouwing te nemen. Als uit wetenschappelijke studies blijkt dat het gebruik van antibiotica in de veeteelt leidt tot het ontstaan van bioresistenties, zullen we, mijnheer de Voorzitter, een algemene naleving van de resistentienormen moeten afdwingen, niet alleen door de producenten van alle lidstaten van de Europese Unie, maar eveneens voor alle importen uit derde landen, teneinde de belangen van de Europese landbouwers en de gezondheid van de Europese consumenten te beschermen.

Iversen
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de vergadering van februari in Straatsburg werd een belangrijke stap gezet in de richting van gezondere levensmiddelen. Het Europees Parlement nam een door mij ingediend amendement op het verslag-Poisson aan, waarmee we het gebruik van antibiotica in dierenvoer met bijzonder voedingsdoel willen verbieden. De opeenvolgende rapporten over de mogelijke gevolgen voor de gezondheid zijn te ernstig om ze te negeren. Zoals eerder in dit debat werd gezegd, kan het gebruik van antibiotica bacteriën resistent maken voor geneesmiddelen die gebruikt worden om zieke mensen te genezen. Het gevaar is groot dat dit uitmondt in een situatie waarbij mensen sterven aan ziekten die voordien gemakkelijk met antibiotica behandeld konden worden. Bovendien is het een vaststaand feit dat een goede stalhygiëne het gebruik van antibiotica totaal overbodig maakt.
Een belangrijk punt voor de toekomstige hervorming van het landbouwbeleid is daarom de vaststelling van een norm voor stalhygiëne, opdat het gebruik van antibiotica overbodig wordt. Op dit ogenblik hebben meerdere lidstaten het gebruik van antibiotica reeds verboden onder andere naar aanleiding van de analyses die de WGO heeft gemaakt. Daaruit blijkt dat het gebruik van antibiotica bij dieren een dure rekening oplevert voor de gezondheidszorg van de mensen. De WGO beveelt dan ook aan het gebruik van antibiotica te staken.
Een van de belangrijkste dingen in de Unie is het vrije verkeer van goederen. Alle lidstaten moeten hun goederen binnen de EU vrij kunnen afzetten. Dit betekent dat wij ten opzichte van de consumenten de verantwoordelijkheid en de plicht hebben ervoor te zorgen dat de goederen op een aanvaardbare manier worden geproduceerd. De consumenten moeten de producten van de EU met een veilig gevoel kunnen kiezen, zonder zich te moeten afvragen of de productiemethode geen gevaar kan opleveren voor hun gezondheid - een gevaar dat veel meer sterfgevallen dan de BSE-crisis kan veroorzaken en zich op een veel grotere schaal kan voordoen. In dit verband mogen we niet vergeten dat de EU ook deel uitmaakt van de wereldmarkt. Het is zorgwekkend dat er op vele plaatsen in de wereld grote hoeveelheden groeibevorderende antibiotica in dierenvoer worden gebruikt. Het is uiteraard belangrijk dat we in de EU strengere regels invoeren, maar we moeten ook doelgericht streven naar betere regels op de wereldmarkt.
Er staan drie dingen op mijn verlanglijstje. Ten eerste, een verzoek aan de Raad om kennis te nemen van de aanbeveling van het Europees Parlement betreffende een verbod op het gebruik van antibiotica in dierenvoer met bijzonder voedingsdoel. Ten tweede moet de Commissie zo snel mogelijk een lijst opstellen van de meest schadelijke soorten groeibevorderende antibiotica en deze verbieden. Het zou uiteindelijk zo moeten zijn dat alle soorten antibiotica op de lijst van verboden stoffen komen, zodat er een einde komt aan het gebruik van stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid. Ik verzoek de commissaris en de Commissie doelgericht te beginnen zoeken naar alternatieve methodes voor de veehouderij, die het huidig gebruik van groeibevorderende antibiotica kunnen vervangen. Als we de Europese consumenten recht in de ogen willen kijken, moeten we deze stap zetten. Het Europees Parlement moet ervoor zorgen dat gezonde levensmiddelen geen hol begrip zijn.
Tenslotte wil ik de commissaris het volgende vragen. Ten eerste, wat is de Commissie voornemens te doen om een duurzamere en meer humane dierenproductie te stimuleren? Ten tweede, wanneer mogen we concrete resultaten verwachten van het onderzoek inzake het gebruik van antibiotica in diervoeder? Welke preventieve en controlemaatregelen heeft de Commissie intussen genomen? Ten derde, is de Commissie op dit ogenblik bezig met een herziening van de huidige richtlijn betreffende antibiotica in dierenvoer? Ten vierde, overweegt de Commissie naar aanleiding hiervan het gebruik van antibiotica in dierenvoer te verbieden?
Vandaag stemmen we over een gezamenlijke ontwerpresolutie. Ik wil iedereen aanmanen voor deze resolutie te stemmen. Het is een voorzichtige stap, maar het is een stap in de goede richting naar betere en gezondere levensmiddelen. Het belangrijkste is echter dat ook de Commissie de ernst van dit onderwerp inziet en een positieve reactie geeft.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank u dat u mij de gelegenheid biedt het standpunt van de Commissie uiteen te zetten inzake de aanwezigheid van residuen van geneesmiddelen in levensmiddelen van dierlijke oorsprong en inzake het gebruik van antibiotica en andere middelen met antimicrobiële werking in dierenvoeding. In de vragen werd het laatste verslag van de National Consumer Council met de titel "Farm policies and our food - the needs for a change" vermeld. Wij kennen dat verslag. Het wordt momenteel door de verschillende diensten van de Commissie in detail bestudeerd.
De controle op de aanwezigheid van bepaalde stoffen en residuen in levende dieren en de producten daarvan is, zoals u weet, in richtlijn 23/96 van de Raad geregeld. Volgens die richtlijn moeten de lidstaten elk jaar residuplannen over diergeneeskundige geneesmiddelen, met inbegrip van antibacteriële stoffen, pesticiden en milieuverontreinigende stoffen, opstellen. In het kader van die plannen moet worden nagegaan of de in de gehele Gemeenschap geldende grenswaarden voor die stoffen in acht worden genomen.
In het bijzonder met betrekking tot het gebruik van antibiotica in de vetmesterij voorziet de richtlijn in gerichte controles. In artikel 8 van de richtlijn staat dat de lidstaten de resultaten van de controles vanaf 1998 bekend moeten maken. Op grond van deze gegevens zal de Commissie de Raad en het Parlement volgend jaar een verslag voorleggen. Als bij uit derde landen ingevoerde levensmiddelen van dierlijke oorsprong de grenswaarden worden overschreden, moeten verschillende opeenvolgende transporten van dezelfde oorsprong aan de buitengrenzen van de Unie doelgericht en scherp worden gecontroleerd. Dat staat in richtlijn 675/90 van de Raad.
Wat de middelen met antimicrobiële werking in voeders betreft, werd het door het Parlement geëiste verbod op antibiotica reeds uitdrukkelijk in het voorstel voor de richtlijn betreffende voedingsstoffen met bijzondere voedingsdoelen opgenomen. Het gebruik van antibiotica wordt vandaag uitsluitend door de richtlijn 524/70 over additieven geregeld. Deze richtlijn werd ondertussen reeds vijf keer aangepast om de veiligheid van de consument te verhogen. Ik zal niet nader ingaan op de vele ingewikkelde voorschriften betreffende de productie, het vervoer en het gebruik van die additieven.
Wat het probleem betreft waar wij het nu over hebben, is één ding duidelijk: de producenten moeten in hun aanvraag naast technische informatie ook uitleg geven over de residuen en meedelen of het gebruik van de antibiotica risico's voor de gezondheid van de consument inhoudt. Voor het Permanent Comité voor diervoeders een product voor gebruik goedkeurt worden de aanvragen van de producenten ook door het Wetenschappelijk Comité voor de diervoeding onderzocht.
In de Gemeenschap zijn op dit ogenblik voor enkele diersoorten de volgende middelen toegelaten: pacitracine, spiramycine, virginiamycine, flavophospholipol, thylosine, monensine, slinomycine en avilamycine. De lidstaten mogen ook virginiamycine voor biggen, pacitracine voor mestkippen en biggen en avilamycine voor kalkoenen toestaan.
Voor gebruik bij deze diersoorten voldoen deze drie stoffen nog niet aan alle criteria, maar niets wijst erop dat ze een risico voor de gezondheid van dieren of mensen inhouden. De Commissie heeft al bewezen dat ze additieven verbiedt zodra er een wetenschappelijk gegrond vermoeden is dat ze gevaarlijk zijn voor mens of dier. Dat blijkt onder meer uit het feit dat we sinds 1970 zestien antibiotica hebben verboden. De laatste waren, zoals u weet, avoparcine en artacine.
De Commissie zal zorgvuldig blijven onderzoeken of resistentie kan ontstaan en of die van dier op dier of van dier op mens kan overgaan. Volgens de laatste wijziging van de additievenrichtlijn moeten alle voor 1988 toegelaten stoffen vanaf september 2000 systematisch opnieuw worden gecontroleerd. Dit geldt voor zes van de acht genoemde stoffen. Vanaf 1 oktober 1999 zullen producten nog slechts voor tien jaar en voor de hele Unie worden goedgekeurd. Nationale erkenningen zoals nu voor virginiamycine, pacitracine en avilamicyne, zullen dan niet meer bestaan.
In het toetredingsverdrag stond dat Finland het verbod op spyromicine en thylosine tot 1997 mocht handhaven. Zweden kan volgens het toetredingsverdrag zijn algemeen verbod op antibiotica en andere antimicrobiële stoffen in diervoeding tot het einde van het jaar handhaven. Voor het verstrijken van die termijnen beslist de Commissie op grond van de door Zweden en Finland voor te leggen wetenschappelijke gegevens over een eventueel verbod voor de gehele Unie. Tot mijn spijt moet ik u mededelen dat de Finse argumenten het Wetenschappelijk Comité voor de diervoeding niet hebben kunnen overtuigen. De Zweedse argumenten worden momenteel door de multidisciplinaire werkgroep "antimicrobiële stoffen" onderzocht.
Op grond van de vrijwaringsclausule van artikel 11 van de additievenrichtlijn werd virginiamycine in Denemarken in januari van dit jaar verboden. Dit artikel 11 bepaalt evenwel dat de betrokken lidstaten het verbod uitvoerig moeten verantwoorden en dat het Permanent Comité voor diervoeders van de Commissie zich daarover uitspreekt.
Voor de Commissie is het duidelijk dat noch onze vetmesters noch de producenten van additieven een verbod zonder wetenschappelijke gronden zullen accepteren. De vetmesters zouden zich benadeeld voelen tegenover de concurrentie buiten Europa en de producenten zouden ons met processen bestoken als wij de gegrondheid van ons handelen niet kunnen bewijzen. Ook het internationale recht verplicht ons wetenschappelijke criteria te hanteren.
We moeten ook rekening houden met de angsten van de consument. We hebben dus een wetenschappelijke basis nodig voor onze beslissingen. In echte twijfelgevallen kan de Commissie het preventiebeginsel hanteren, zoals ze dat al in het geval van avoparcine heeft gedaan. De Commissie moedigt, in het kader van haar onderzoeksprogramma's, het wetenschappelijk onderzoek aan naar alternatieven die antibiotica in diervoeders kunnen vervangen. Ik denk dan aan probiotica. Een eerste voorstel voor een project wordt momenteel door de bevoegde experts onderzocht.
Ik verwacht ook veel van de verbetering van de omstandigheden in de veehouderij. Als die omstandigheden kunnen worden verbeterd is het immers economisch niet langer interessant antibiotica door het voer te mengen. De diervoederindustrie heeft zich, rekening houdend met de groeiende ongerustheid bij de consumenten, bereid verklaard een programma op te zetten om de ontwikkeling van de resistentie bij bacteriën te volgen. Dit programma gaat nu van start. Onderzocht wordt of en in welke mate de resistentie van bacteriën bij hoevedieren toeneemt tegen middelen die voor een deel ook in de diergeneeskunde worden gebruikt en waarvan enkele tot dezelfde groep antibiotica behoren als die welke voor menselijk gebruik zijn toegelaten. Daarvoor werd dit jaar ongeveer 900.000 ecu uitgetrokken.
De Wetenschappelijk Stuurgroep van de Commissie heeft in april 1998 beslist een interdisciplinaire werkgroep resistentie-ontwikkeling op te richten. Verwacht wordt dat ze aan het einde van dit jaar resultaten voorlegt. De werkgroep moet zich in het bijzonder met het probleem van de toenemende transversale resistentie bezighouden. Daarbij moeten alle gebieden waarop antibiotica gebruikt worden aan een kritisch onderzoek onderworpen worden. Die gebieden zijn de geneeskunde, de diergeneeskunde en de diervoeders.
De werkgroep zal onder meer de volgende kwesties grondig onderzoeken: het gebruik en misbruik van antimicrobiële middelen in de geneeskunde en de diergeneeskunde, het gebruik en misbruik van die middelen als additieven, het probleem van de resistente en multiresistente kiemen en de factoren die verantwoordelijk zijn voor de toenemende resistentie.
De Stuurgroep volgt met dit initiatief het richtsnoer dat de Wereldgezondheidsorganisatie op de conferentie van oktober 1997 in Berlijn heeft gegeven. De definitieve wetenschappelijke beoordeling door de werkgroep zal de Commissie in staat stellen de voorstellen van de lidstaten met betrekking tot het verbod op antibiotica op grond van een solide wetenschappelijke basis te beoordelen. Ook de standpunten van vertegenwoordigers van de gezondheidswerkers en van de consumenten ten aanzien van de ontwikkeling van resistentie bij bacteriën zullen worden onderzocht. In geval van wetenschappelijke twijfel zal de Commissie zich door het preventiebeginsel laten leiden.

De Voorzitter
Ik moet de bezoekers erop wijzen dat het Reglement iedere vorm van reactie van de tribune verbiedt. Ik verzoek hen dan ook stil te zijn en van geen enkele reactie blijk te geven, goed- noch afkeurend. Gebeurt dit toch, dan zie ik mij genoodzaakt hen van de tribune te laten verwijderen. Ik ben ervan overtuigd dat het een geheel spontane reactie was en dat ik erop kan rekenen dat ze gedurende hun verdere verblijf stil zullen zijn.
Ik heb ter afsluiting van dit debat 8 ontwerpresoluties ontvangen.
Aan het einde van dit debat zullen we tot de stemming overgaan.

Hardstaff
Mijnheer de Voorzitter, ik wou graag eerst en vooral de commissaris bedanken voor zijn verklaring. Er moet niettemin nog veel gebeuren om de groeiende bezorgdheid van burgers in de Europese Unie te temperen over de opkomst van bacteriestammen die tegen de meeste antibiotica resistent zijn geworden vanwege overdadig gebruik voor dieren en voor mensen.
Toen ik het advies schreef voor de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling inzake het Groenboek van de Commissie over de voedselwetgeving, kwam deze bezorgdheid niet alleen tot uiting in het feit dat er geen tegenstand was tegen mijn voorstel dat antibiotica alleen gebruikt zouden mogen worden om dierenziektes te behandelen en niet routinematig als een preventief middel, maar de formulering ervan werd zelfs verscherpt door de commissie. Er werd overeengekomen dat hoge normen voor het dierenwelzijn en de veehouderij essentieel zijn om een dergelijk preventief gebruik van antibiotica te elimineren.
Voor de Fractie van de Partij van de Europese sociaal-democraten is de volksgezondheid duidelijk belangrijker dan de mogelijke weerslag op de vleesmarkt. We hebben allemaal gezien wat er met de vleesmarkt kan gebeuren als de veiligheid van de consument verwaarloosd wordt, en dit zogezegd om de markt te beschermen.
Mijn fractie was echter bereid om de gezamenlijke resolutie in zijn geheel aan te nemen, inbegrepen paragraaf 5, hoewel we daar niet onverdeeld gelukkig mee zijn, om een zo breed mogelijke consensus te kunnen bereiken. Aangezien de Fractie Europa van de Nationale Staten de consensus echter verbroken heeft door een aantal amendementen in te dienen, vindt de socialistische fractie dat zij terecht tegen paragraaf 5 kan stemmen, zodat de gezamenlijke resolutie zich kan toespitsen op het echte brandpunt van deze Vergadering, namelijk de noodzaak om het gebruik van antibiotica in dieren die deel uitmaken van de menselijke voedselketen te beperken tot het absolute minimum dat nodig is voor specifieke ziektegevallen bij individuele dieren en kuddes, terwijl intussen onderzoek en informatie-uitwisseling worden verdergezet.

Piha
Mijnheer de Voorzitter, ook ik bedank de heer Fischler. Niets overtuigt de mens beter dan lange wetenschappelijke litanieën, maar desondanks blijven er twijfels.
Het is een feit dat in de hele EU op grote schaal antibiotica worden gebruikt voor zowel medicinale doeleinden bij dieren als voor het versnellen van de groei van dieren. Zoals is geconstateerd, wennen bacteriën aan het jarenlange gebruik van antibiotica en worden er resistent voor. De laatste jaren is de hypothese naar voren gekomen dat deze resistent geworden bacteriën op de vleesetende mens kunnen overgaan en het vermogen van de mens om besmettelijke ziekten te weerstaan kunnen verzwakken.
Hoewel dit moeilijk te onderzoeken probleem op wetenschappelijk niveau nog ter discussie staat, moeten we ons hier nu al mee bezighouden. Een deel van de dierenartsen is van mening dat het gebruik van antibiotica als groeistimulator beslist verboden moet worden. Een volledig sluitend bewijs is er weliswaar nog niet. Het is echter zeker dat de mens als laatste bewaarder van het evenwicht in de voedselketen in feite niet weet hoeveel blikken antibiotica hij samen met zijn chateaubriand of zijn hamburger van McDonalds binnenkrijgt.
Finland en Zweden kregen bij hun toetredingsonderhandelingen het voorrecht om het gebruik van bepaalde antibiotica in diervoeders te verbieden. In veel andere landen worden echter antibiotica gebruikt die op de lijst van de Commissie van zogenaamd veilige antibiotica staan. Zoals ook de commissaris heeft gezegd, is de Commissie van mening dat ze zonder voldoende bewijs voor ernstige gezondheidsrisico's niet het gebruik van alle antibiotica kan verbieden. Maar wie kan dan bepalen welk risico ernstig genoeg is voor de volksgezondheid? Is twijfel over het risico alleen niet genoeg?
De burgers van de Unie bewegen zich vrij van het ene naar het andere land, ze maken zaken- en vakantiereizen. Het is moeilijk te geloven dat alleen de Finnen en Zweden hoge eisen stellen aan de kwaliteit van het eten. Consumenten in de verschillende landen mag men niet in een ongelijke positie plaatsen. Naar mijn mening moet de EU beslist het preventiebeginsel in acht nemen, vooral als er sprake is van het veiligstellen van de volksgezondheid, en ze moet streng zijn bij het gebruik van antibiotica in diervoeders.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de onderhavige vraag van de heer Olsson en anderen over het gebruik van antibiotica in diervoeders komt op het juiste moment. Het voorrecht van Finland en Zweden in deze kwestie loopt af en in de hele EU moet men overwegen hoe men met dit probleem omgaat. Ik wil commissaris Fischler bedanken voor zijn grondige en verdienstelijke antwoord.
Antibiotica zijn geneesmiddelen die in relatie tot de strijd tegen ziektes de beste uitvindingen van deze eeuw zijn. Ze zijn voor de hele mensheid van enorm nut gebleken. Microben hebben echter de eigenschap dat ze snel kolonies kunnen ontwikkelen die resistent zijn voor bepaalde antibiotica. Geneesmiddelen moeten daarom voortdurend worden ontwikkeld, zodat het door resistente kolonies veroorzaakte probleem overwonnen kan worden.
In de huidige tijd van intensieve landbouw zijn de omstandigheden waarin dieren groeien echter moeilijk. Zeer vaak is het aantal dieren groot en zijn de ruimtes klein en werken ze de verspreiding van ziektes in de hand. Er wordt daarom geprobeerd het uitbreken en verspreiden van ziektes onder andere te voorkomen door de diervoeders met antibiotica te verrijken voordat de ziekte überhaupt voorkomt. Dit in het wilde weg gebruiken van antibiotica is gebruikelijk in de EU, maar nog meer in een grootmacht op het gebied van de industriële landbouw als de Verenigde Staten. Het gevolg hiervan is dat het gebruik van antibiotica zo wijdverbreid is dat er in toenemend tempo resistente microben ontstaan. Dit brengt op zijn beurt aanzienlijke risico's voor de volksgezondheid met zich mee. Daarom is het zeer belangrijk dat deze kwestie juist nu naar voren wordt gebracht.
De vraag bevat eigenlijk het standpunt om het hele landbouwbeleid van de EU te hervormen en een Europees landbouwbeleid te creëren. De vraag is of we de Amerikaanse landbouwproductie willen imiteren waarin onder andere op ruime schaal gebruik wordt gemaakt van antibiotica en hormonen. Dan zullen de kwesties van de volksgezondheid noodgedwongen terzijde worden geschoven. Of willen we een Europese landbouw ontwikkelen die ecologisch en ethisch verantwoord is en die door middel van op grote schaal toelaatbare methodes hoogwaardige en gezonde levensmiddelen produceert? Deze alternatieven zullen tijdens de onderhandelingen in het kader van Agenda 2000 afgewogen moeten worden.
Het gebruik van antibiotica in diervoeders vormt een groot probleem met betrekking tot duurzame ontwikkeling. Het is een zuiver voorbeeld van hoe men met de hebzucht van vandaag, in dit geval in de hoop op goedkopere levensmiddelen, de mogelijkheden van toekomstige generaties om te strijden tegen ziektes die door microben zijn ontstaan ernstig in gevaar brengt. Daarom steun ik de gezamenlijk opgestelde ontwerpresolutie.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, er is sprake van een probleem in de industriële intensieve landbouw. Er wordt in grote hoeveelheden geproduceerd en dan zijn de economische belangen vaak belangrijker dan de volksgezondheid. Bijzonder problematisch in de EU is de varkens- en kippenhouderij in Nederland. We behandelen nu het gebruik van antibiotica om dieren sneller te laten groeien. We hebben bewijzen dat wetenschappelijke gronden hebben moeten wijken toen het gebruik van groeihormonen bij dieren werd onderzocht. In de EU is het gebruik van groeihormonen verboden, maar ze worden voor anderhalf miljard ecu verkocht. In deze kwesties is het noordse beleid beter dan het Europese beleid. De interne markt beschermt de volksgezondheid niet. We moeten erkennen dat de Commissie geen middelen heeft om dit probleem op te lossen. Het toezicht is vooral in handen van de lidstaten en de Commissie mag dit niet belemmeren.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, wij weten allemaal dat antibiotica het belangrijkste en vaak het enige medicijn voor de bestrijding van bacteriële ziekten zijn. Nu bestaat een van de ernstige bedreigingen van de volksgezondheid in de wereld, en ook in de EU, uit bacteriën die resistent zijn geworden tegen antibiotica als gevolg van een verkeerd en zeer royaal gebruik van antibiotica, vooral bij dieren, maar natuurlijk ook bij mensen. De bacteriën zijn tegen antibiotica bestand geraakt en worden via dieren op mensen overgebracht, ook via het voedsel.
Ik begrijp niet goed waarom de Commissie met betrekking tot antibiotica in het voeder niet hetzelfde argument kan gebruiken als tijdens de discussie met de WGO over hormonen, namelijk dat het preventiebeginsel moet worden toegepast. Het is ons immers allemaal bekend hoe ongelooflijk moeilijk het kan zijn om iets met onderzoek te bewijzen, dat wil zeggen solide bewijzen te krijgen, zoals de commissaris zei. Desalniettemin zijn er rapporten uitgebracht, onder andere in de herfst van 1997 door de WGO, waarin op vier resistente bacteriën wordt gewezen, onder ander de salmonella- en de colibacterie, die grote problemen voor de volksgezondheid veroorzaken. Gezegd wordt dat deze bacteriën dus te veel antibiotica hebben gehad, dat ze er een verdedigingssysteem tegen hebben opgebouwd en dat ze hun erfelijke aanleg hebben veranderd. Er zijn dus vier uiterst gevaarlijke bacteriën die hier in Europa floreren.
Het is ons verder bekend dat de Zweedse regering en Zweedse onderzoekers met behulp van internationale collega's hebben aangetoond dat tenminste een van deze bacteriën, de enterococcus, zijn weerstandsvermogen door de antibiotica in diervoeder heeft gekregen. Ik heb nu ook gelezen dat de landbouwcommissie van het Britse parlement zojuist een rapport heeft gepresenteerd, waarin een regelrecht verbod op antibiotica in diervoeder wordt aanbevolen. Men stelt dat het vrijwel zeker bewezen is dat resistente bacteriën op mensen kunnen worden overgedragen. Mijns inziens heeft de Commissie nu de gelegenheid het preventiebeginsel toe te passen, wat ze volgens mij ook hoort te doen. Er is voor ons geen enkele reden, na de BSE-affaire en dergelijke, om de grote gevaren die antibiotica in het diervoeder met zich meebrengen, te aanvaarden.
In Zweden is deze toepassing al tien jaar geleden verboden. Wat hebben de boeren daar toen moeten doen? Wel, die hebben toen moeten investeren in de toekomst, door het milieu en de verzorging van de dieren te verbeteren. De commissaris heeft het niet rechtstreeks gehad over de situatie van de dieren in Europa. Daar ligt namelijk het hele probleem: de industriële kijk op de behandeling van dieren, de slechte onderkomens, de grote bezettingen. Het spreekt vanzelf dat het werk hier moet beginnen. Daar moet de Commissie volgens mij voor op de bres staan, willen wij vertrouwen hebben in uw landbouwbeleid ten opzichte van de consumenten en degenen die de landbouwproducten moeten eten.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, het grootschalig gebruik van antibiotica in de veehouderij geeft reden tot zorg. Microbiologen waarschuwen al langere tijd voor het ontstaan van resistente bacteriën die via vleesconsumptie bij de mens terechtkomen. Daardoor kunnen mensen ongevoelig worden voor humane antibiotica. Met name in ziektegevallen waarbij slechts één groep antibiotica helpt, is dat een uiterst zorgwekkende ontwikkeling.
Het is daarom van groot belang dat het gebruik van antibiotica in de veehouderij wordt teruggedrongen. Ik weet wel dat er over mogelijke risico's van bepaalde middelen weinig bekend is. Maar de nu vergaarde kennis over resistentiegevaar bij het gebruik van een middel als avoparcine, geeft er alle aanleiding toe om ook bij andere middelen zeer voorzichtig te zijn. Uiteraard moeten antibiotica beschikbaar blijven voor ziektebestrijding. Maar het continu toedienen van deze geneesmiddelen via het veevoer moet ter discussie worden gesteld. Dat geldt zeker voor middelen die veel verwantschap vertonen met humane antibiotica.
Een terugdringing van het gebruik van antibiotica in het veevoer moet wel gepaard gaan met een stimulering van het onderzoek naar alternatieve voerbespaarders. We mogen niet vergeten dat voerbespaarders een nuttige rol vervullen. Onderzoek heeft uitgewezen dat de Nederlandse veehouderij zonder voerbespaarders 6, 5 % meer stikstof en fosfaat produceert. Bovendien verslechteren de groei en voerconversie met 4 tot 8 %. De sector is inmiddels zelf begonnen met het ontwikkelen van alternatieven zoals organische zuren en oligosachariden. Dit soort onderzoek verdient van Europese zijde krachtige ondersteuning. Verder is het van groot belang dat wordt overgeschakeld op een minder intensieve veeteelt die minder afhankelijk is van een aanhoudend gebruik van geneesmiddelen.
Ook is het noodzakelijk dat de goedkeuringsprocedure voor het gebruik van antibiotica wordt aangescherpt. Het is in het licht van deze discussie merkwaardig dat er nog steeds antibiotica voor preventief gebruik kunnen worden toegelaten, zonder dat er getoetst wordt op resistentiegevaar. Of het nu gaat om preventief of curatief gebruik, het zijn en blijven antibiotica waaraan resistentierisico's zijn verbonden. Als er dan toch antimicrobiële groeibevorderaars nodig zijn om infecties te bestrijden, zou ik ervoor willen pleiten deze te registreren als diergeneesmiddel, zodat er wel wordt getoetst op resistentie.
Tot slot, het terugdringen van resistente bacteriën is geen verloren strijd. Onderzoek heeft aangetoond dat een verminderd gebruik van antibiotica leidt tot een daling van het aantal resistente bacteriën. Maar laten we de zaak wel met voortvarendheid aanpakken. Daar is vanuit volksgezondheidsoogpunt alle reden toe.

Wibe
Mijnheer de Voorzitter, van de kant van de socialistische fractie wordt deze resolutie toegejuicht, ook al had ze volgens ons wel wat strenger en strikter gekund. Er is immers in dit debat voornamelijk gesproken over de gevaren voor de mens, over het feit dat er restproducten van antibiotica op de mens overgebracht worden, maar het grootste probleem in dit verband is natuurlijk de gezondheid van het dier .
Er zijn ten minste drie redenen om het gebruik van antibiotica te beperken. De eerste reden is in beginsel door alle sprekers hier aangekaart, namelijk dat bij een te ruim gebruik van antibiotica zich resistente bacteriestammen kunnen ontwikkelen. Dat is medisch overduidelijk bewezen.
Er is echter nog een andere reden die aandacht verdient. Dat is de invloed op het afweersysteem van zowel dieren als mensen. Men heeft bijvoorbeeld de laatste decennia een toenemende frequentie van allergieën bij mensen kunnen vaststellen. De oorzaken hiervan zijn niet precies bekend, maar een mogelijke verklaring is dat dit te maken heeft met een ruimer gebruik van antibiotica bij jonge kinderen. Dat houdt in dat men nu ziekten bestrijdt met antibiotica die men eerder door het afweersysteem van het lichaam liet bestrijden. Op die manier wordt het afweersysteem verzwakt. Het is duidelijk dat de langetermijngevolgen hiervan volstrekt onbekend zijn.
Het derde argument tegen het gebruik van antibiotica is meer speculatief, maar men begint echt zich af te vragen of dit gebruik niet op de lange termijn de genen kan beïnvloeden. Er is natuurlijk geen directe invloed van antibiotica op de genen, maar er bestaat een indirect verband, doordat antibiotica de natuurlijke selectie kunnen beïnvloeden, dat wil zeggen het evolutieproces van de natuur zelf. De langetermijngevolgen hiervan zijn volstrekt onbekend.
Zoals al door vele sprekers is vermeld, kennen Zweden en Finland, heel verstandig, al sinds vele jaren een verbod op antibiotica in het diervoeder. Ik mis in deze resolutie eigenlijk enige waarderende woorden over dit verstandige beleid. De enige passage in dezen staat in paragraaf 5 van de resolutie, waar een voorstel van de Fractie Unie voor Europa is opgenomen om de Commissie te laten onderzoeken of ons verbod de vleesmarkt heeft benadeeld. Mij moet nu toch van het hart dat deze paragraaf, waar wij socialisten tegen zullen stemmen, duidelijk inhoudt dat wij vooral letten op de belangen van de markt; de volksgezondheid komt in de tweede plaats. Het is vanzelfsprekend zo dat zowel onze burgers als allen hier vinden dat de volksgezondheid op de eerste plaats moet komen.
Tenslotte wil ik graag zeggen dat men zich binnen de medische wetenschap steeds duidelijker keert tegen het gebruik van antibiotica. Het beste is het gebruik geheel te verbieden; het op een na beste is dat de landen die dit verbod reeds kennen , het in de toekomst in ieder geval ook mogen handhaven.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, net als vele sprekers vóór mij geloof ook ik dat wij een kwestie bespreken die grotere gezondheidsrisico's met zich meebrengt dan BSE. Het gaat er niet alleen om dat de bacteriën resistent zijn geworden, wij merken ook dat ze in bepaalde gevallen agressiever zijn geworden, zoals de ziekenhuisbacteriën. De economie mag geen voorrang hebben op de volksgezondheid.
De commissaris kwam met zowel goed als slecht nieuws in zijn uiteenzetting. Het goede nieuws was dat wij nogmaals te horen kregen dat het preventiebeginsel zal worden gehanteerd. De vraag is echter wanneer en hoe dat concreet zal worden gehanteerd. Ik vind het belangrijk dat wij de richtlijn over additieven in het voer vernieuwen op grond van onze eisen in de resolutie.
Daarnaast was er het goede nieuws over het interdisciplinaire comité dat tot aan het eind van dit jaar zal werken en zal letten op misbruik van antibiotica. Ik hoop alleen niet dat men de kwestie daar in de doofpot stopt en daarmee de herziening van de additievenrichtlijn vertraagt.
Het slechte nieuws was dat commissaris Fischler er nogmaals aan herinnerde dat Finland helaas onvoldoende bewijzen heeft overgelegd. Beste mijnheer de commissaris! Mogen wij op dit gebied niet ook het preventiebeginsel toepassen, waar het gaat om de handhaving van het verbod door Finland en Zweden?
Een slechte zaak was ook, zoals voorafgaande sprekers zojuist al aankaartten, dat er niets wordt gezegd over een goed dierenmilieu. Is het geen waarde op zichzelf een goed dierenmilieu te hebben? Het gaat hier om een politiek besluit dat we moeten nemen. De geschiedenis herhaalt zich: op algemeen verbaal niveau praten we over goede dierengezondheid en het preventiebeginsel, maar als het op geld en wetgeving aankomt, gelden die uitgangspunten niet langer.
Wij hebben een uitgebreide opsomming van allerlei mucinen aangehoord. Wij moeten het gevaar van kruisresistentie echter niet uit het oog verliezen. We moeten niet denken dat een technische verdeling mogelijk is waarbij bepaalde vormen kunnen worden verboden en andere kunnen worden toegestaan.
Tenslotte wil ik alle andere fracties bedanken die zich zo goed hebben geschaard achter het door mijn collega Olsson en de ELDR-Fractie genomen initiatief tot dit debat, zodat wij in dezen samen druk kunnen uitoefenen op de Commissie.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats wil ik u er hartelijk voor danken dat het standpunt dat ik voor de Commissie heb ingenomen zoveel positieve reacties heeft uitgelokt. Ik geloof dat de Commissie met haar beleid van de laatste jaren heeft bewezen dat ze bereid is het preventiebeginsel te hanteren. Ze zal dat vanzelfsprekend blijven doen.
Ik wil nog kort op enkele dingen nader ingaan. In de eerste plaats hebben verschillende sprekers het probleem van de multiresistentie en de kruisresistentie aangekaart. Ik wil daarover zeggen dat juist deze fenomenen sterk verbonden zijn met de manier waarop in de geneeskunde met antibiotica wordt omgegaan. De heer Graefe zu Baringdorf bijvoorbeeld heeft daar terecht op gewezen. Laat het duidelijk zijn dat we moeten vermijden dat het gebruik van dergelijke stoffen bij het voederen een bijkomend risico oplevert. Men mag echter niet de indruk wekken dat het gebruik van antibiotica in voeder de enige oorzaak is van dit probleem.
Ten tweede wil ik u eraan herinneren - ik heb dat in mijn eerste antwoord al gezegd - dat de beoordeling van wat Zweden en Finland in het toetredingsverdrag is toegestaan aan de gang is en dat een definitief oordeel er in de loop van dit jaar zal komen.
In de derde plaats herinner ik u eraan dat de Wetenschappelijke Stuurgroep een multidisciplinaire werkgroep heeft opgezet die tot het eind van het jaar wetenschappelijke gegevens moet leveren. De Commissie zal het Parlement vervolgens zo snel mogelijk een volledige beoordeling van het standpunt van de wetenschappelijke comités voorleggen. Uiteraard heeft u ook toegang tot alle wetenschappelijke gegevens. Wij streven naar transparantie.
Ik geloof dat wij in geen geval de indruk mogen wekken dat we de wetenschappers onder druk willen zetten. Zij hebben immers tijd nodig om deze evaluatie af te ronden. Wij moeten hun die tijd gunnen.
Ik zou er ook nog even op willen wijzen dat wij in verband met avoparcine al hebben laten zien dat wij consequent willen optreden zodra over een product verdenking rijst. We zouden er echter verkeerd aan doen zonder wetenschappelijke basis te handelen. Dan zouden we de bal waarschijnlijk misslaan en de landbouw en de levensmiddelenindustrie grote schade toebrengen.
Om af te sluiten wil ik er nog op wijzen dat wij bij alle overwegingen over de vraag in hoeverre dergelijke additieven gebruikt mogen worden, de eigenlijke oorzaak van het probleem, die ten dele in de vetmesterij ligt, niet mogen vergeten. In samenhang met onze voorstellen in Agenda 2000 voor de bevordering van de investeringen in de landbouwbedrijven moeten wij bij de ontwikkeling en de uitwerking van het programma voor plattelandsontwikkeling bijzondere aandacht schenken aan het principe dat wij daarin hebben vastgelegd, namelijk dat wij de bijzonder diervriendelijke houderijen beter moeten steunen. Wij moeten dat zo mogelijk samen doen, omdat het gebruik van antimicrobiële stoffen daardoor economisch steeds minder interessant wordt.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe de heer Fischler nog een korte vraag te stellen. Ik wil weten of deze multidisciplinaire werkgroep van de Stuurgroep zich ook zal bezighouden met het probleem dat bij genetische manipulatie een al dan niet gewilde resistentie tegen antibiotica kan ontstaan? Uit onderzoek blijkt dat bij de verwerking van melk doelgericht resistentie van bacteriën tegen antibiotica wordt ontwikkeld om te voorkomen dat eventuele residuen in de melk werkzaam worden. Worden ook deze problemen door de werkgroep onderzocht?

Olsson
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik commissaris Fischler bedanken voor zijn antwoorden. Die vond ik zeer uitputtend en op bepaalde punten ook heel bevredigend. Wat de problematiek van de reststof betreft, zijn we het geloof ik in hoofdlijnen eens. Ik wil ook alle collega's danken die zich in dit debat zeer positief hebben opgesteld. Ik heb het gevoel dat wij in het Parlement in dezen zeer bewust bezig zijn.
Tegelijkertijd ben ik toch enigszins verontrust. Daarom wil de commissaris een vraag stellen. Hij zei namelijk dat een goed dierenmilieu kan betekenen dat wij geen antibiotica hoeven te gebruiken. Ik heb groot respect voor wetenschappelijk onderzoek en ik deel de opvatting van de Commissie dat wij dat respect ook moeten hebben, maar de keuze tussen een goed dierenmilieu en toepassing van onderzoek is eigenlijk een politieke keuze. Hier moeten wij deze kwestie vanuit het standpunt van het Parlement en de Commissie aanpakken. Is de commissaris het daar niet mee eens?

Iversen
Mijnheer de Voorzitter, ik zou van de commissaris graag een antwoord op de volgende vraag krijgen. Indien Zweden en Finland - en ook Denemarken waar men hetzelfde overweegt - een verbod van antibiotica wensen te handhaven, zal de Commissie deze zaak dan aan het Hof van Justitie voorleggen of wat was ze van plan in zo'n geval te doen? Ik heb de indruk dat de Commissie niet erg te vinden is voor de toepassing van het preventiebeginsel.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, ik antwoord eerst op de vraag van de heer Graefe zu Baringdorf. De multidisciplinaire werkgroep legt nu definitief vast welke onderwerpen kunnen en moeten worden behandeld. De lijst is al lang. Een van die vragen luidt: Identification of the factors involved in the increase in antimicrobial resistance . Uw probleem kan in het kader daarvan zeer goed worden behandeld. Ik zal de bevoegde diensten van DG XXIV op de hoogte brengen.
Ten tweede: wij zijn er niet op uit het Europees Hof van Justitie te laten beslissen, maar zullen eerst zowel het Zweedse als het Finse voorstel door de wetenschappers laten beoordelen. Wij mogen niet op het resultaat vooruitlopen. Wij moeten het resultaat van de wetenschappelijke evaluatie afwachten.
Wat de vraag van de heer Olsson betreft, geloof ik niet dat het zozeer een kwestie van onderzoek is. Ik geloof dat over de omstandigheden waarin dieren worden gehouden al heel wat onderzoeksresultaten voorliggen. Het gaat er vooral om dat men een economisch klimaat schept waarin de boeren hun dieren op een diervriendelijke manier kunnen houden. Hoe diervriendelijker de houderij, hoe minder geld naar de dierenarts gaat. In ieder geval echter zijn daarvoor grotere investeringen nodig. Als wij, in het kader van onze Agenda 2000, dit soort houderijen krachtiger steunen dan andere is de stimulans om op een dergelijke diervriendelijke houderij om te schakelen groter. Zolang er echter bijkomend onderzoek in het kader van de huidige onderzoeksprogramma's nodig is en de lidstaten en onderzoeksinstituten daarvoor projecten indienen, kan uiteraard nog verder onderzoek plaatsvinden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Fischler.
Het debat is gesloten.
Wij gaan over tot de stemming.
Gezamenlijke ontwerpresolutie over het gebruik van antibiotica in diervoeder
(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)

Controle van maatregelen in verband met de Duitse
hereniging (verslag van de Rekenkamer)
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0144/98) van de heer Garriga Polledo, namens de Commissie begrotingscontrole, over het speciaal verslag nr. 4/97 van de Rekenkamer over de controle van bepaalde aspecten van de maatregelen in verband met de Duitse hereniging waarbij sprake is van compensatiebetalingen en uitvoerrestituties van het EOGFL, vergezeld van de antwoorden van de Commissie (C4-0384/97)

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, de heer Garriga kan vandaag om gezondheidsredenen niet aanwezig zijn en met zijn toestemming zal ik zijn verslag over het speciaal verslag van de Rekenkamer presenteren, dat bepaalde aspecten van de Duitse hereniging met betrekking tot compensatiebetalingen en uitvoerrestituties in 1992 heeft gecontroleerd.
Het speciaal verslag van de Rekenkamer analyseert de maatregelen die getroffen zijn om de landbouw van de voormalige Duitse Democratische Republiek te integreren in het gemeenschappelijk landbouwbeleid op drie gebieden: de uitroeiing van de leukose, de uitvoerrestituties - sector rundvee - en de vermindering van de melkproductie.
De Rekenkamer is tot de conclusie gekomen dat er in alle drie de gevallen sprake is van een cumulatie van subsidies, hoewel ze deze cumulatie niet nader preciseert. We vinden eenvoudig een voorbeeld van deze cumulatie van subsidies door de maatregelen die zijn genomen om de leukose, EBL, uit te roeien, te analyseren en met elkaar in verband te brengen.
Laten we eens kijken naar de verlening van restituties bij de export van runderen en de compensatiebetalingen voor de vermindering van de melkproductie, waarbij het quoteringssysteem is toegepast: de koe die aan de ziekte lijdt wordt geslacht en hiervoor ontvangt men een compensatiebetaling; het slachten van dit dier wordt echter ook geboekt als een vermindering van de melkproductie, waarvoor men ook weer wordt betaald; en tenslotte kan de koe die de ziekte niet heeft ontwikkeld en geschikt is voor consumptie uitgevoerd worden naar landen buiten de Europese Unie - om een prijsdaling in de communautaire markt te voorkomen - waarvoor men weer wordt betaald.
Ook wordt er gewezen op onregelmatigheden in het programma van de uitroeiing van leukose. Bij financiële controles op het programma van de uitroeiing van EBL in de nieuwe Länder ontdekte men dat er ook dieren die voor 1991 zijn geslacht tot het programma zijn gerekend, dat er subsidieaanvragen zijn voor niet-geslachte dieren, dubbele aanvragen voor hetzelfde dier, en aanvragen voor dieren die buiten de termijn geslacht zijn. Ik wijs erop dat de Commissie hier de nodige financiële correcties heeft aangebracht.
Om de zaak te kunnen analyseren moeten we de resolutie van het Parlement van 4 april 1990 erbij nemen, waarin nadruk wordt gelegd op de rol die de Commissie moet spelen om de hereniging van Duitsland te vergemakkelijken en op haar deelname in de kosten van de wederopbouw van de economie van de Federale Republiek Duitsland, uit solidariteit voor dit volk.
De Rekenkamer vergeet het politieke doel dat Duitsland voor ogen had en waar de Commissie en de Raad mee hebben ingestemd: de integratie van de vijf nieuwe Länder in de Gemeenschap. Dit houdt in dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid volledig wordt toegepast, zonder overgangsperiode en niet met terugwerkende kracht, terwijl de kosten voor de Gemeenschap zo laag mogelijk worden gehouden en zonder de communautaire markt te verstoren.
De toestand van de markt van de Federale Republiek Duitsland was ongunstig, met name in de rundveesector. Het was geen gemakkelijke taak, maar er kan slechts één conclusie worden getrokken: het project was een succes. De programma's voor de uitroeiing van leukose zijn onderzocht, de corresponderende boetes zijn opgelegd, en ook zijn er financiële correcties voor de export en andere onregelmatigheden aangebracht.
Wat betreft de cumulatie van subsidies, er zijn geen bezwaren tegen het ontvangen van een compensatiebetaling voor het slachten van een dier, om het vlees van dit dier vervolgens te exporteren. In het eerste geval gaat de vergoeding naar de eigenaar, in het tweede naar de exporteur. Dan is er nog het boeken van het geslachte dier als een vermindering van de melkproductie. In deze drie gevallen gaat het om financiële steun die in het leven is geroepen voor verschillende doeleinden. Deze overlappen elkaar toevallig, maar het is duidelijk dat ze alledrie hun eigen rechtsgrond en doel hebben.
Tot slot geeft het hele verslag van de Rekenkamer blijk van een kortzichtige zienswijze, zeer kortzichtig zelfs. Er zijn veel specifieke overwegingen weggelaten, zoals het ontbreken van een overgangsperiode en de retrospectieve aard van bepaalde maatregelen. Mijnheer de Voorzitter, met dit alles in gedachten moeten wij de Duitse staat en de Europese instellingen feliciteren: het politieke doel waar men naar streefde is immers verwezenlijkt.

Wemheuer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, vandaag, 15 mei 1998, hebben wij het over een historische gebeurtenis, nu acht jaar geleden, namelijk de hereniging van Duitsland. Dat is en blijft een historische gebeurtenis. Laten wij nu een heel klein nevenaspect bekijken dat alleen het gevolg van die unieke situatie kan zijn. Wij hebben het al vaker over dingen van lang geleden gehad. Dat heeft echter slechts zin als het gevaar bestaat dat de gebeurtenis een zich steeds weer herhalende systeemfout is.
De Commissie en de Rekenkamer oordelen - dat hebben wij in de commissie langdurig en grondig besproken - dat in dit geval dat gevaar niet bestaat. De Rekenkamer zelf heeft, na een vraag van onze commissievoorzitter, medegedeeld dat het zeer onwaarschijnlijk is dat nog eens een gelijkaardige situatie ontstaat. In die zin heeft dit alles historische betekenis, ook al weerspiegelt het verslag - en dit is geen kritiek op het werk van de rapporteur - de betekenis van de Duitse hereniging niet helemaal. Wij spreken hier over het verleden.
Toch heb ik een aantal opmerkingen, niet zozeer aan het adres van de Commissie als wel aan dat van de Rekenkamer. In zo'n geval - men kan immers niet alles door de vingers zien enkel en alleen omdat het om een bijzondere historische gebeurtenis ging - kan men beter wat sneller een verslag opstellen. Het is veelzeggend dat wij dit verslag nu pas behandelen. Dat ligt niet aan ons. Het heeft alleen lang geduurd voor na de eerste kritiek op de gebeurtenissen - die niemand zal ontkennen - een verslag van de Rekenkamer is gevolgd en voor dat verslag ons is voorgelegd. Dat komt vaker voor en dus zou ik eigenlijk alleen op dit punt kritiek willen leveren.
Als de Rekenkamer echt aan ons werk wil bijdragen heeft ze er, net als het Parlement, belang bij dat we zo snel mogelijk op de feiten inspelen om te voorkomen dat terechte kritiek afgewimpeld wordt met het argument dat we met mosterd na de maaltijd komen en dat intussen alles veranderd is. Het is niet altijd zo eenvoudig als in dit geval te controleren of de feiten inderdaad veranderd zijn.
Ik dank de rapporteur, ook al is hij vandaag niet aanwezig, voor zijn werk. Wij kunnen uit dit alles alleen maar concluderen dat wij de feiten eerder hadden kunnen bespreken als wij het verslag eerder hadden gekregen en dat de belangstelling wellicht een beetje groter was geweest dan ze vandaag is. Het verslag is in de commissie eenparig goedgekeurd. Er zijn geen amendementen. De heer Fabra Vallés heeft de feiten zo goed beschreven dat wij ons alleen maar bij hem kunnen aansluiten.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp dat Duitsland voor de EU een grote nettobetaler is. Ik begrijp goed dat de Duitsers van de EU meer contributiegeld terug willen krijgen. Het is logisch dat als er voor elf miljard ecu aan geld van de Duitsers naar elders gaat, ze minder contributie voor de Europese begroting willen betalen.
Wat ik daarentegen niet begrijp is dat Duitsland met de verkeerde motieven geld van de EU wil loskrijgen. De voornaamste bewering van de Rekenkamer is dat voor dezelfde koeien overlappende steun is betaald. Naar mijn mening is de rapporteur, de heer Garriga Polledo, op dit punt aan het muggenziften. Hij zegt dat degenen die overlappend geld hebben ontvangen niet noodzakelijkerwijs dezelfde personen zijn geweest. Het voornaamste probleem is dat er voor dezelfde koeien overlappende steun is uitgekeerd. Ook politieke criteria moeten volgens de communautaire regelgeving worden toegepast.
Voor mij is het nog steeds onduidelijk of er vlees van koeien met leukose aan Rusland of aan andere handelspartners van de voormalige DDR is verkocht. Deze kwestie is in het rapport van de Rekenkamer en in dit verslag niet weerlegd. Als het is gebeurd, wat ik betwijfel, is dit ethisch gezien zeer afkeurenswaardig. Over deze kwestie had ik in het verslag duidelijkheid willen zien.
We weten hoe er na het slachten van met BSE besmette koeien vlees dat verscheidene keren door de EU is vergoed uit Engeland is gevoerd. Door de varkenspest zijn er in Nederland 10 miljoen en ook in Duitsland miljoenen varkens geslacht. Ik vraag me af wat er hierna met het vlees is gebeurd. Heeft de Commissie het gebruik van dit vlees op de juiste manier gecontroleerd? Ik waardeer in hoge mate het werk van commissaris Fischler en ik wil graag dat hij uitzoekt wat er met het vlees van met varkenspest besmette dieren is gebeurd.
Ik begrijp niet dat het verslag in deze ontoereikende vorm ter goedkeuring wordt aangeboden. De rapporteur weet namelijk niet waarom Duitsland niet de door de Commissie geëiste elf miljoen ecu, maar slechts één miljoen ecu hoeft terug te betalen. Deze kwestie had moeten worden uitgezocht voordat het verslag wordt aangenomen.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, het is zonder twijfel goed dat bepaalde doelen die in dit verslag worden genoemd, zonder grote extra uitgaven van de Gemeenschap konden worden bereikt. De Gemeenschap heeft hier - en ik wil dat onderstrepen - een voortreffelijke bijdrage aan de integratie van de landbouw van de nieuwe deelstaten in het gemeenschappelijk landbouwbeleid geleverd. Het is prijzenswaardig dat de Gemeenschap in de kosten van de herstructurering van de DDR-economie heeft bijgedragen en haar solidariteit met de bevolking van de DDR heeft bewezen.
Het is dan ook des te betreurenswaardiger dat uit het verslag van de Rekenkamer blijkt dat de Commissie ook in deze gevoelige aangelegenheid de neiging tot wanbeheer vertoond. Naast de aanzienlijke vertraging op het stuk van de controles en de ten onrechte betaalde subsidies is er ook het volkomen gebrek aan coördinatie tussen de verschillende hulpprogramma's. De Rekenkamer hekelt in haar verslag dan ook het feit dat boeren voor het slachten van een enkel dier drie verschillende subsidies konden vragen.
In het vooruitzicht van de enorme organisatorische uitdagingen waarmee de Unie in de nabije toekomst zal worden geconfronteerd moet zulke cumulatie van subsidies voortaan beslist worden voorkomen. Hoe kunnen de burgers in de lidstaten vertrouwen in de Europese Unie stellen als telkens opnieuw wantoestanden aan het licht komen?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de heer Garriga Polledo voor zijn verslag over het speciaal verslag van de Rekenkamer over de controle van bepaalde aspecten van de maatregelen in verband met de Duitse hereniging in de jaren 1990 en 1991.
Ik hoef hier niet te zeggen hoe moeilijk en ingewikkeld de Duitse hereniging is geweest. Ik hoef echter ook niet te zeggen dat die hereniging de enige juiste beslissing in die unieke historische situatie was. Wij moesten de nieuwe Duitse deelstaten zonder overgangsperiode in het Gemeenschapsrecht integreren. Zoals u zich kunt voorstellen, was dat ook op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid allesbehalve eenvoudig. Ik dank de heer Garriga Polledo dat hij dat in zijn verslag uitdrukkelijk heeft erkend.
Voor de integratie van de voormalige DDR werden drie maatregelen genomen: een eerste was de financiering van het programma voor het slachten van door enzoötische bovine leukose aangetaste runderen. In de tweede plaats hebben wij een regeling getroffen voor de afzet van het vlees door middel van een bijzondere uitvoervergunning, omdat het vlees van die runderen volkomen voor menselijke consumptie geschikt is. Een derde maatregel zijn de compensatiebetalingen voor de slachting van dieren om de melkquota te respecteren. Deze maatregelen waren volkomen in overeenstemming met de resolutie van het Parlement over de hereniging van april 1990.
Nu zegt de Rekenkamer in haar verslag dat de overlapping van maatregelen tot gevolg heeft gehad dat subsidies zijn gecumuleerd en bij de uitvoering van het programma onregelmatigheden zijn gebeurd. De Rekenkamer heeft ook kritiek op het feit dat bij de toekenning van uitvoervergunningen geen onderscheid op basis van kwaliteit werd gemaakt. Daarbij dient evenwel te worden opgemerkt dat de rundveestapel in Oost-Duitsland zonder meer te groot was opdat het melkquotastelsel meteen in acht kon worden genomen. Bovendien waren vele runderen ook door bovine leukose aangetast. De Commissie moest de moeilijke situatie snel onder controle krijgen en heeft daarom de drie maatregelen genomen die ik zojuist heb vermeld. Voor de verschillende maatregelen golden verschillende voorwaarden. Het aantal van de betrokken dieren was daardoor uiteraard niet altijd hetzelfde en ook de begunstigden waren niet dezelfden.
Dat voor een aantal dieren alle drie de maatregelen golden, is geen inbreuk op het Gemeenschapsrecht. Volgens de Commissie is de conclusie van de Rekenkamer, namelijk dat subsidies op onduldbare wijze zijn gecumuleerd, dan ook verkeerd. Wat de onregelmatigheden betreft - ik verwijs naar paragraaf 5 van de ontwerpresolutie -, heeft de Commissie na controle van alle beschikbare gegevens voor Duitsland een financiële correctie ten bedrage van 6, 9 miljoen Duitse mark in het vooruitzicht gesteld. De Commissie vordert dat bedrag van de Duitse Bondsregering terug en heeft in december 1997 al de helft ervan, meer bepaald 34 miljoen mark, van de kredieten voor het uitroeiingsprogramma voor 1996 ingehouden. De tweede helft van het bedrag wordt in de tweede helft van 1998 op dezelfde wijze van de kredieten voor de uitroeiingsprogramma's voor 1997 afgetrokken.
Wat de niet-differentiëring van de uitvoervergunningen op basis van kwaliteit betreft, merkt de Commissie op dat de gezonde en in de handel gebruikelijke kwaliteit het enige beschikbare criterium voor de toekenning van de uitvoervergunning was en dat een verdere differentiëring daarom niet raadzaam was. Ik stel met voldoening vast dat de rapporteur de meest argumenten van de Commissie, in het bijzonder met betrekking tot de door de Rekenkamer gehekelde cumulatie, grotendeels aanvaardt en onderschrijft.
Om de vertragingen bij de plaatselijke financiële controles in het kader van de EBL-uitroeiingsprogramma's weg te werken, heeft de Commissie onmiddellijk bijzondere controles ingesteld zodra ze vernam dat op dat gebied misschien onregelmatigheden waren gebeurd. Jammer genoeg beschikt de Commissie voor plaatselijke controles slechts over beperkte middelen uit gecofinancierde programma's. Toch heeft ze op dat terrein ambitieuze doelstellingen geformuleerd. Bovendien worden stelselmatig beheerscontroles uitgevoerd, in het bijzonder door de technische verslagen van de lidstaten met de definitieve financiële verslagen te vergelijken.
Tenslotte dank ik de heer Garriga Polledo nogmaals van harte voor zijn begrip voor de problemen die de Commissie in de moeilijke situatie in verband met de integratie van de voormalige DDR in het gemeenschappelijk landbouwbeleid moest overwinnen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Wij gaan over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Warmtekrachtkoppeling
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0145/98) van mevrouw Estevan Bolea namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over een communautaire strategie voor de bevordering van warmtekrachtkoppeling (WKK) en het wegnemen van belemmeringen voor de ontwikkeling ervan (COM(97)0514 - C4-0596/97).

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, warmtekrachtkoppeling is de gecombineerde productie van elektriciteit en warmte, of elektriciteit en stoom, en ik denk dat deze van groot belang is voor problemen waar deze Vergadering zich voortdurend mee bezig houdt, zoals de vervuiling van de atmosfeer, het meest kwetsbare ecosysteem dat vorm geeft aan de planeet aarde en ons leven daarop.
Met warmtekrachtkoppeling kan veel energie worden bespaard, en ik moet u zeggen, dames en heren, dat de schoonste energie de energie is die niet wordt gebruikt. Europa moet warmtekrachtkoppeling dan ook meer toepassen.
Deze techniek wordt al jarenlang gebruikt. De papierindustrie past warmtekrachtkoppeling al meer dan vijftig jaar toe. Maar de technologie is veranderd. We beschikken nu over veel geavanceerder technieken, die hogere rendementen bieden, waardoor we kunnen stellen dat we warmtekrachtkoppeling vaak zouden moeten toepassen.
Aan de andere kant probeert de Europese Unie om verscheidene redenen het gebruik van gas te promoten, omdat dit schoner is dan bijvoorbeeld steenkool en aardolie, omdat we dit gas van de nieuwe producenten kopen - bijvoorbeeld Rusland, Azerbeidzjan of de Verenigde Arabische Emiraten - omdat er grote voorraden zijn, en omdat het een hoger rendement biedt.
Op dit moment staat warmtekrachtkoppeling in de Europese Unie op 9 %. De Commissie stelt in haar mededeling dat dit binnen enkele jaren, tegen het jaar 2005, 18 % zal zijn. Dit is niet makkelijk, dames en heren. Deze obstakels moeten we uit de weg ruimen. Als het zoveel voordelen heeft, met het hoge rendement, minder vervuiling en energiebesparing, waarom zit het dan niet veel meer in de lift? Aangezien niets tegenwoordig eenvoudig is, met de globalisatie, de economische vooruitgang en de liberalisering van de elektriciteits- en energiemarkten, valt het te bezien hoe we dit kunnen bevorderen.
Er zijn veel zelfopwekkers, maar de elektriciteitsbedrijven hebben ook hun capaciteit, wat leidt tot de vraag wat de sleutel tot dit alles is. Zoals altijd, dames en heren, is dat de prijs. Om deze technieken - die, zoals ik al zei, veel voordelen bieden en vrijwel geen nadelen - te bevorderen, werden deze kilowatturen de afgelopen jaren goed betaald, namelijk boven de gemiddelde prijs. Maar de elektriciteitsbedrijven hebben natuurlijk hun centrales die ze niet kunnen stilleggen zodat slechts energie van de zelfopwekkers gebruikt kan worden.
Ik wil de aandacht dan ook vestigen op overweging 8 van de resolutie bij mijn verslag, waarin twee dingen worden gesteld die naar mijn mening heel belangrijk zijn. Het eerste, mijnheer de Voorzitter, is dat elektriciteit die door deze industriële installaties wordt geproduceerd de voorkeur heeft boven de geliberaliseerde elektriciteitsmarkten, zonder subsidies, omdat we de nationale steenkool, de hernieuwbare energiebronnen en andere aspecten van de elektriciteitsprijzen al subsidiëren. De zelfopwekkers, degene die warmtekrachtkoppeling toepassen, zullen dus moeten concurreren op de markt.
Tijdens de laatste vergadering in Brussel hebben we de richtlijn over de liberalisering van gas aangenomen. Ook de elektriciteitsmarkt is geliberaliseerd. En juist op deze markt moeten de zelfopwekkers handelen.
Energie uit gas is schoon - niet zo schoon als bijvoorbeeld hydro-elektrische energie of andere hernieuwbare energiebronnen zoals windenergie - en we hebben een stimulans van de Commissie nodig, ook voor de hernieuwbare energiebronnen. Alle amendementen waar sprake van is, zijn door de commissie energie aangenomen, mijnheer de Voorzitter, op één na. Dit is het amendement dat mevrouw Ahern zojuist heeft ingediend en dat ik niet zal steunen omdat het niet realistisch is. We kunnen met de beste bedoelingen zeggen wat we willen, maar als het in de praktijk niet haalbaar is, zal dat weinig zin hebben. Het amendement dat de groenen voorstellen voor overweging 11 zal ik dan ook niet steunen, maar de andere amendementen wel.
Ik wil hier nog aan toevoegen dat van de vele voordelen die warmtekrachtkoppeling biedt, er één heel belangrijk is, namelijk de ontzilting van het zeewater. De elektriciteitsbedrijven hebben al hoge rendementen door voor gas gecombineerde cycli te gebruiken, wat het tweede onderdeel van warmtekrachtkoppeling is, maar we zouden het gas en deze technieken moeten gebruiken om zeewater te ontzilten. Hier ligt een grote technologische markt voor de Europese Unie en het hele Middellandse-Zeegebied, en de wereld zal water nodig hebben, want water wordt een groot probleem in de 21ste eeuw.

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, ook mijn fractie vindt het goed dat de Commissie de toepassing van warmtekrachtkoppeling sterker wil bevorderen. De techniek is allang bekend. Gedurende lange tijd werd ze echter alleen toegepast als noodoplossing in bijvoorbeeld ziekenhuizen en kreeg ze veel te weinig aandacht in de stedenbouw en de aanleg van woongebieden door de gemeenten. Bepaalde minimumtermijnen vormen hier nog altijd een hinderpaal.
De voordelen liggen nochtans voor de hand. Naast het noodzakelijke gebruik van hernieuwbare energiebronnen is dit een goed middel om de politieke energiedoelstellingen van Kyoto dichterbij te brengen. Terecht is opgemerkt dat warmtekrachtkoppeling een goede methode is omdat wij onze primaire energie op die manier beter gebruiken en minder schadelijke stoffen in de lucht uitstoten. Warmtekrachtkoppeling biedt vooral interessante mogelijkheden in de landbouw, de industrie en vooral het midden- en kleinbedrijf, waar aldus ook de biomassa nuttig kan worden gebruikt. Dit is een uiterst interessant perspectief om de energiekosten voor het midden- en kleinbedrijf te drukken en ook in derde landen tot een onafhankelijke energievoorziening bij te dragen.
Ik wijs erop dat er interessante modellen bestaan om landbouwafval, vooral in de wijnbouw, door een gecombineerde technologie van biomassa en warmtekrachtkoppeling nuttig te gebruiken.
Ik stel met voldoening vast dat overeenstemming kon worden bereikt over de erkenning van exploitanten van warmtekrachtkoppelingsinstallaties als gekwalificeerde elektriciteitsproducenten. Dames en heren van de Fractie van de Europese Volkspartij, ik vind het jammer dat u dit naar aanleiding van de gasrichtlijn onlangs niet in de wet hebt willen opnemen.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, de mededeling van de Commissie over de bevordering van warmtekrachtkoppeling in de EU is een belangrijk initiatief in het kader van het energiebeleid. Ik wil ook de rapporteur van het Parlement, mevrouw Estevan Bolea, bedanken voor haar verslag. Een toenemend gebruik van warmtekrachtkoppeling is een doeltreffende manier om dichterbij de doelstellingen van Kyoto te komen. Het wordt dus eindelijk tijd deze productiesector te verheffen tot een strategische kwestie van Europees niveau, vooral omdat we het ons niet kunnen veroorloven een al toegepaste manier om de nadelen van het broeikaseffect te verminderen en te bestrijden kwijt te raken.
Een belemmering voor de toename van het gebruik van warmtekrachtkoppeling is de nog gebrekkige opening van de elektriciteitsmarkt. Elektriciteitsproducenten kunnen nog steeds de komst van nieuwe deelnemers op de markt beperken. Dit maakt vele in principe commercieel gezien slimme projecten onrendabel. Bovendien moeten productiecentrales van verschillende grootte die aan warmtekrachtkoppeling doen, het recht hebben gas van de vrije markt te verkrijgen. Het vrij verkrijgen van gas is een belangrijke rentabiliteitsfactor bij het bouwen van particuliere en kleinschalige krachtcentrales.
Bij warmtekrachtkoppeling kan als brandstof biomassa, kolen en gas worden gebruikt. De Unie moet er echter naar streven dat warmtekrachtkoppeling als geheel wordt bevorderd en dat de markt moet beslissen wat de best concurrerende brandstof is. Er wordt gezegd dat warmtekrachtkoppeling de uitstoot van broeikasgassen vermindert en het totale rendement van centrales vergroot. We moeten beseffen dat dit vooral het geval is als hernieuwbare CO2-neutrale biomassa wordt gebruikt. Het propageren van alleen gas als brandstof is onvoldoende, vooral als men ook in de gasrichtlijn de komst van kleine centrales op de markt wil beperken.
Warmtekrachtkoppeling wordt in de industrie al meer dan 50 jaar gebruikt. Momenteel wordt ze overal in de EU ten minste in enige mate toegepast. Echter alleen in Finland, Nederland en Denemarken is meer dan 30 % van de elektriciteit afkomstig van warmtekrachtkoppeling. Het bevorderen van warmtekrachtkoppeling is sterk afhankelijk van de nationale doelstellingen in de verschillende lidstaten. Desondanks hebben we ook een Europese inzet en een bijdrage van de industrie nodig. Zoals ook in het verslag wordt geconstateerd, is warmtekrachtkoppeling in de elektriciteitssector een tactiek waarmee men op de korte of middellange termijn op aanzienlijke en rendabele wijze het doeltreffend gebruik van energie in de Europese Unie kan bevorderen en op een positieve manier het Europese milieubeleid kan beïnvloeden.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, in de EU kunnen we enkele megatrends op het gebied van energie onderscheiden. Ten eerste groeit de vraag naar energie vermoedelijk gemiddeld met 1 % per jaar. Dat betekent dat verschillende soorten uitstoot toenemen als er niets wordt gedaan. Ten tweede neemt de Europese zelfvoorziening op het gebied van energie af van de huidige 70 % naar zo'n 30 % in het jaar 2020. Ten derde zal het aandeel van elektriciteit in de bruto-energie, dat nu al 30 % bedraagt, waarschijnlijk toenemen. Ten vierde is het realistisch aan te nemen dat het gebruik van gas en vooral geïmporteerd gas snel zal toenemen.
Al deze megatrends kunnen we positief beïnvloeden door meer gebruik te maken van warmtekrachtkoppeling. Dat verbetert in de EU-landen de doeltreffendheid van het energiegebruik en bespaart energiebronnen, vermindert de uitstoot en vermindert de groeiende afhankelijkheid van geïmporteerde energie.
Energieproductie hoort echter niet tot het werkterrein van de EU. De lidstaten nemen hierbij een sleutelpositie in en de Commissie kan hun werkzaamheden steunen. De steun is vooralsnog bescheiden en verschijnt vooral in de vorm van verklaringen en toespraken. Het CARNOT-programma dat is bedoeld om de doeltreffendheid van verbranding te verbeteren, heeft vrijwel geen financiële middelen, en voor het bevorderen van warmtekrachtkoppeling is ook geen geld. De EU is in deze kwesties slechts een papieren tijger, de verantwoordelijkheid ligt bij de lidstaten.

Weber
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de ontwerpresolutie over warmtekrachtkoppeling en over de nog bestaande belemmeringen stelt me enigszins teleur.
Hoe kunnen we de warmtekrachtkoppeling het best bevorderen? Door de toegang tot het met warmtekrachtkoppeling werkende elektriciteitsnet te garanderen en door een minimumprijs te waarborgen. Onze resolutie beperkt zich tot het waarborgen van een toegang tegen een concurrerende prijs.
Met genoegen kan ik u meedelen dat mijn land van herkomst, Luxemburg, op dit vlak over een zeer progressieve wetgeving beschikt. In 1994 hebben we namelijk een wet aangenomen die alternatieve energiebronnen zoals zonnecelenergie, windenergie en warmtekrachtkoppeling een toegang biedt tot het net van de Luxemburgse elektriciteitsmaatschappij Cegedel tegen een door deze maatschappij gewaarborgde minimumprijs. Bovendien geeft de Luxemburgse staat een vergoeding van 1 frank per kilowatt/uur.
Dit is een uitstekend voorbeeld van hoe, binnen de Europese Unie, de warmtekrachtkoppeling kan worden bevorderd. Ik wil de Commissie verder aansporen in haar strijd tegen de aardolielobby die warmtekrachtkoppeling als een bedreiging voor haar brandstofmarkt ervaart. Mijnheer de Voorzitter, ik kan de Commissie alleen maar aanmoedigen om ons te steunen opdat producenten die met warmtekrachtkoppeling starten op een gewaarborgde prijs mogen rekenen.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, wij staan aan het einde van een eeuw waarin wij meer energie verspild hebben dan in de gehele geschiedenis van de mensheid daarvoor. Om energie werd en wordt nog altijd oorlog gevoerd. De gevolgen voor het milieu zijn nu al overduidelijk. Het is hoog tijd dat wij ons energiesysteem grondig herzien. Dat wordt zeker een van de grote problemen van de volgende eeuw. Europa is op dit ogenblik voor de helft van energie uit derde landen afhankelijk. Die situatie is niet alleen uit sociaal en milieuoogpunt, maar ook voor de vrede een probleem.
De ontwikkeling van warmtekrachtkoppelingssystemen is dan ook een belangrijke stap in de goede richting. Wij moeten ernaar streven dat de Europese Unie in haar eigen energiebehoeften kan voorzien. De maatregelen op het gebied van het energiebeleid zullen echter alleen resultaten opleveren als wij bij de ontwikkeling van die systemen voorrang geven aan hernieuwbare energiebronnen boven fossiele brandstoffen en ernaar streven uiteindelijk geen fossiele brandstoffen meer te gebruiken. Dat doel moeten wij vooral door fiscale stimuli en een eerlijke toegang tot de elektriciteitsmarkt bereiken.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Fischler, dames en heren, gisteren hebben wij hier in het kader van het actualiteitendebat over het energiebeleid gesproken, meer bepaald over de veiligheid van kernenergie. Wij weten allen dat in de interne markt het communautaire acquis geldt en dat elke lidstaat dus zelf moet beslissen of hij kerncentrales wenst.
Belangrijk voor mij is dat het Europees Parlement steeds opnieuw op veiligheid hamert en vooral op het gebied van de energieproductie voor alternatieve energiebronnen kiest. Wij menen dat de opwekking van energie in de toekomst een bijzonder thema zal worden waaraan wij nog veel meer aandacht moeten besteden. In dat kader hebben wij het nu over warmtekrachtkoppeling. Ik dank mevrouw Estevan Bolea van harte voor haar verslag, waarin zij op voortreffelijke wijze laat zien hoe belangrijk de productie en de toepassing in warmtekrachtcentrales op dit gebied is. Volgens mij kunnen wij op dit gebied totaal nieuwe perspectieven openen.
Dat men het aandeel van de warmtekrachtkoppeling in de totale bruto-elektriciteitsproductie in de Gemeenschap van 9 % op 18 % wil brengen, stemt mij met betrekking tot het zuinig en rationeel gebruik van onze hulpbronnen hoopvol. Ik kan het dan ook alleen maar eens zijn met de richting die de Commissie in haar Witboek over een energiebeleid voor de Europese Unie heeft gekozen.
Sedert enige tijd wordt ook intensief aan de liberalisering van de interne elektriciteitsmarkt gewerkt. Sedert enkele dagen bestaat niet alleen de interne energiemarkt, maar ook een geliberaliseerde gasmarkt. De combinatie van die twee sectoren opent uiteraard totaal nieuwe mogelijkheden. De liberalisering maakt de markttoegang grotendeels vrij en zorgt voor concurrentie. Die mededinging levert de economie tal van voordelen op. Ik meen dat Europa op de internationale scène daardoor heel wat beter kan concurreren en aldus ook vele nieuwe banen kan creëren. Daarbij moet aan de warmtekrachtkoppeling echter een bijzondere betekenis worden gegeven.
De koppeling van elektrische energie en warmte, die bij de verbranding in motoren ontstaat, biedt het voordeel dat wij onze energie twee keer kunnen gebruiken en dat het rendement ervan zeer hoog ligt. Daarom moeten ook de distributeurs bij voorkeur die energievorm afnemen. Die passage in het verslag is voor mij uiterst belangrijk. Warmtekrachtkoppeling garandeert een doeltreffende en milieuvriendelijke energieproductie. Alle economische, juridische en administratieve hinderpalen die de ontwikkeling van warmtekrachtkoppeling in de weg staan, moeten onverwijld worden opgeruimd, zodat wij warmtekrachtkoppeling de plaats kunnen geven die ze verdient en een voldoende marktaandeel in de interne markt kunnen garanderen.
Ik wijs er echter ook op dat het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en het zuinige gebruik van energie uiterst belangrijk zijn en Europa nieuwe kansen bieden.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats dank ik mevrouw Estevan Bolea voor haar belangrijke bijdrage aan het debat over deze mededeling van de Commissie.
De wereldwijde klimaatveranderingen plaatsen ons voor nieuwe politieke uitdagingen. Zoals verschillende sprekers terecht opmerkten, werd in december 1997 in Kyoto afgesproken dat wij onze inspanningen op dit gebied zouden opvoeren en gekwantificeerde doelstellingen voor de reductie van emissies zouden formuleren. De Europese Unie heeft zich ertoe verbonden de emissies van broeikasgassen tegen 2008-2012 in vergelijking met 1990 met 8 % te verminderen. Om dat doel te bereiken moet de Gemeenschap gebruik maken van alle mogelijkheden waarover ze beschikt. Warmtekrachtkoppeling is een van de mogelijkheden om de energie-efficiëntie te verhogen en daardoor de emissies te verminderen.
De mogelijkheden van warmtekrachtkoppeling voor de opwekking van elektriciteit worden op dit ogenblik in Europa slechts in geringe mate gebruikt. Het aandeel van warmtekrachtkoppeling in de totale bruto-elektriciteitsproductie bedraagt op dit ogenblik slechts 9 %. De Commissie stelt voor dat aandeel tegen 2010 te verdubbelen. Als de Gemeenschap dat doel echt wil bereiken, is de in de mededeling van de Commissie voorgestelde strategie van het grootste belang. De interne elektriciteitsmarkt en de interne aardgasmarkt zijn bijna volledig voltooid. Het Europees Parlement heeft hieraan een belangrijke bijdrage geleverd.
Wij mogen verwachten dat de liberalisering op de warmtekrachtkoppeling een positief effect zal hebben. Voor de exploitanten van warmtekrachtkoppelingsinstallaties kunnen als gevolg van de grotere concurrentie en de daling van de elektriciteitsprijzen evenwel problemen rijzen. Daarom moeten wij de effecten van de nieuwe concurrentieregels op de energiemarkten nauwlettend in de gaten houden en eventueel maatregelen nemen.
De Commissie stelt met voldoening vast dat mevrouw Estevan Bolea instemt met het voorstel om een voorlopige doelstelling te formuleren. Het gaat hier om een van de hoofdelementen van de warmtekrachtkoppelingsstrategie. Over het juiste cijfer kunnen wij nog discussiëren. De Commissie vindt het belangrijk dat wij een ambitieuze maar ook realistische doelstelling hebben. Het aandeel van warmtekrachtkoppeling tegen 2010 op 25 % brengen en niet, zoals de Commissie voorstelt, tot 18 % verdubbelen, lijkt ons te hoog gegrepen.
Ik stel ook met voldoening vast dat mevrouw Estevan Bolea het er met de Commissie over eens is dat wij warmtekrachtkoppeling met volledige eerbiediging van de grondbeginselen van de interne markt moeten bevorderen. Er zijn verschillende instrumenten en procedures om warmtekrachtkoppeling te bevorderen zonder de mededinging te vervalsen.
Wat het ingediende amendement betreft, wil ik erop wijzen dat energie-efficiëntie en de bevordering van de hernieuwbare energiebronnen in de voorgestelde verordening betreffende het Regionaal Fonds prioritaire doelstellingen zijn. Die prioriteiten voor de gebieden van doelstelling 1 en voor de daar te nemen maatregelen vaststellen is echter de taak van de lidstaten. Die moeten de Commissie concrete voorstellen doen en niet omgekeerd.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Wij gaan tot de stemming over.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

De Voorzitter
Dames en heren, het Parlement is door de agenda van deze vergadering heen. De notulen van deze vergadering zullen aan het begin van de volgende vergadering ter goedkeuring worden voorgelegd aan het Parlement.
Voor we afsluiten zou ik graag aan de dankbare taak willen voldoen om de zittingsdiensten - de bodes, de tolk-, vertaalen publicatiediensten, wat verder van ons verwijderd, de diensten van het secretariaat - te bedanken voor hun werk en inzet.
Dames en heren, het lijdt geen twijfel dat de twee plenaire vergaderingen van deze maand, in Brussel en hier, zonder te overdrijven historische vergaderingen zijn geweest. We hebben met een grote meerderheid de deuren naar de eenheidsmunt opengezet, en ook de Statuten van de Europese Centrale Bank zijn met een grote meerderheid aangenomen. Niemand kan het grote belang hiervan over het hoofd zien. Maar zoals onze Voorzitter, de heer Gil-Robles al in zeer duidelijke en onomwonden bewoordingen aangaf, dragen de Europese burgers Europa vanaf nu in hun portemonnee, en we weten allemaal hoe belangrijk het is om Europa in de portemonnee te dragen. Maar wij, dames en heren, denken dat dit, hoewel het heel belangrijk is, niet genoeg is. We moeten ervoor zorgen dat de Europeanen Europa ook in hun hart dragen, en daarom, dames en heren, moeten we samen blijven werken met grote meerderheden, om ze niet teleur te stellen in hun verwachtingen van democratische medezeggenschap en sociale gerechtigheid.
Dames en heren, ik ben ervan overtuigd dat wij op deze manier verder zullen werken en ik wens u dan ook een fijn en verdiend weekend toe.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 12.00 uur gesloten)

