Ocena sankcji UE jako elementu działań i polityki UE w obszarze praw człowieka (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem obrad jest sprawozdanie autorstwa pani poseł Hélène Flautre, w imieniu Komisji Spraw Zagranicznych, w sprawie oceny sankcji UE jako elementu działań i polityki UE w obszarze praw człowieka .
Hélène Flautre
sprawozdawczyni. - (FR) Panie przewodniczący! Rosyjski minister spraw zagranicznych, pan Ławrow, oskarżył pana Kouchnera o dysponowanie "chorą wyobraźnią”, kiedy mówił o sankcjach przeciwko Rosji. To właśnie nad tą "wyobraźnią” miałam pracować w swoim sprawozdaniu. Chciałabym podziękować Komisji i Radzie, które okazały się całkowicie dostępne i pomocne.
Czego tak naprawdę dotyczy dzisiejsza debata na temat sankcji? Dotyczy ona zasadniczo dwóch kwestii: pierwsza to krytyka wykorzystania sankcji w celu ukarania skurczybyków na arenie międzynarodowej, czyli każdego, kto próbuje zablokować moje interesy strategiczne: dwulicowe i upolitycznione sankcje. Druga kwestia - również krytyka - odnosi się do tego, że sankcje nie są skuteczne, głównie dlatego, że ich skutki są przewrotne i można je zawsze jakoś obejść, a więc nie powinny być stosowane. Celem przedmiotowego sprawozdania nie jest wezwanie do nałożenia kolejnych sankcji czy bardziej surowych sankcji, czy też zniesienia sankcji. Ważne jest dla nas, abyśmy zrozumieli, jakie warunki są potrzebne do tego, aby sankcje były skuteczne, a celem tego sprawozdania jest analiza tych warunków z różnych perspektyw.
Skuteczne w związku z czym? W związku z tym, co próbujemy osiągnąć. Jeśli chodzi o łamanie praw człowieka, prawa międzynarodowego czy humanitarnego, musimy starać się o zmianę postępowania tych, których te prawa obowiązują. To jest kluczowym zagadnieniem. Sankcje nie są ani karą, ani realizacją jakiegokolwiek europejskiego kodeksu karnego mającego zastosowanie międzynarodowe. Sankcje są skomplikowanym narzędziem politycznym, który jest bardzo trudno wdrożyć, a ich celem jest osiągnięcie zmiany w postępowaniu i stosowanych praktykach.
Unia Europejska, która niechętnie korzysta z ogólnych sankcji, stosuje obecnie 31 systemów sankcji względem krajów trzecich i różnych podmiotów, głównie embargo na handel bronią oraz ukierunkowane sankcje mające w największym stopniu wpłynąć podmioty, których postępowanie chce zmienić, ograniczając jednocześnie, tak jak to możliwe, jakiekolwiek konsekwencje humanitarne. Na pierwszy rzut oka jest to coś pozytywnego, ale nie mogę państwu powiedzieć niczego więcej na tym etapie. UE kontynuuje swoje działania bez jakichkolwiek ogólnych analiz szacunkowych efektywności. Nie jesteśmy zatem zdolni ocenić potencjalnych możliwości naszych sankcji do rozwiązywania kryzysów i szerzenia praw człowieka.
Celem przedmiotowego sprawozdania jest więc wezwanie do opracowania bardziej przejrzystej, spójnej, a tym samym wiarygodnej, europejskiej polityki sankcji.
Pierwszym ważnym zadaniem jest podjęcie się analizy szacunkowej. Drugim jest przyjęcie surowej metody dzięki wcześniejszym analizom konkretnych sytuacji, kiedy wymagane są sankcje, tak aby zdecydować o najlepszym rozwiązaniu w celu uzyskania pożądanej zmiany.
Przez ostatnie kilka dni zajmowali się państwo instrumentami, jakimi dysponuje UE i którymi może wpłynąć na przykład na rosyjskie władze. Pozytywny wniosek, jaki można z tego wyciągnąć, jest taki, że wyznaczony cel jest jasny i może być oceniany z praktycznego punktu widzenia. To znaczy, w jaki stopniu jest zgodny z sześcioma punktami porozumienia. Tak należy postępować w każdych okolicznościach. Jest istotne, aby opracować jasny system referencyjny, który powinien do końca - a to oznacza czasem bardzo długi czas - być potrzebny, a także aby spełnione zostały odpowiednie warunki konieczne do zniesienia sankcji. Taki system referencyjny musi być zatem oparty na faktach i mierzalny w sposób obiektywny.
Chociaż embargo na handel bronią nałożone na Chiny po tragedii na placu Tiananmen jest zupełnie uzasadnione, nie powinno nas dziwić, jeśli nie odniesie ono żadnych pozytywnych skutków, ponieważ Unia Europejska nie uzależniła zniesienia embarga od jakichkolwiek konkretnych warunków.
Zbyt często polityka sankcji jest nieczytelna i elastyczna, miotana przez polityczne wypadki dotyczące najbardziej wpływowych państw członkowskich lub zależna od komercyjnych bądź geopolitycznych wpływów podmiotu jej podlegającego. To dlatego, aby nadać wiarygodności polityce UE, proponuję utworzenie niezależnej grupy ekspertów odpowiedzialnych za wspieranie Komisji w wykonywanej przez nią trudnej pracy w wyjątkowych okolicznościach, ponieważ jest niemal pozbawiona koniecznych do tego zasobów.
Proszę mnie dobrze zrozumieć. Nie mówię o odbieraniu Radzie prerogatyw mających znaczenie polityczne czy prawa Komisji do składania wniosków; mówię zwyczajnie o zagwarantowaniu świadomie podejmowanych decyzji.
To jest jednak nie wszystko. Sankcje są rodzajem instrumentu. Stanowią one jeden z wielu instrumentów - odnoszę się do dwóch pierwszych sprawozdań podkomitetu "Prawa człowieka i demokracja”- i należy opracować wszechstronną i zintegrowaną politykę; nie można mówić o efektywnych sankcjach bez strategii na rzecz ochrony praw człowieka dla kraju, którego mają te sankcje dotyczyć. Sankcje muszą być przedyskutowane na wszystkich szczeblach, a mechanizmy nadzorujące - na przykład zapis dotyczący praw człowieka - muszą być w pełni wykorzystane.
Wszystkim sankcjom nałożonym na dany kraj musi towarzyszyć wsparcie dla obrońców praw człowieka w tym kraju, które będzie konkretne i widoczne, a zatem mające też znaczenie polityczne. To również jest jednym z kluczowych zagadnień sprawozdania.
Na zakończenie: przedmiotowe sprawozdanie również uwzględnia fakt, że jakakolwiek dobrowolna i nieodwracalna szkoda dla środowiska przyczynia się do łamania praw człowieka i dlatego wymaga ona umieszczenia na liście powodów stosowania sankcji. W sprawozdaniu przywołuje się fakt, że sankcje UE nie są skierowane do państw trzecich, ale także przeciwko fizycznych i prawnym podmiotom, takim jak najemnicy czy koncerny wielonarodowe, które odrzucają prawo międzynarodowe, postępując niemalże bezkarnie. Mówiąc najprościej, przedmiotowe sprawozdanie stanowi próbę odpowiedzi na bieżące kryzysy o zasięgu globalnym.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, pani poseł Flautre, panie i panowie! Po pierwsze chciałbym wyrazić swoją wdzięczność za pracę, jaką wykonały komisje parlamentarne, a w szczególności pani poseł Flautre jako przewodnicząca podkomitetu "Prawa człowieka i demokracja”.
Jest to ważna praca, ponieważ przede wszystkim związek pomiędzy stosowaniem środków restrykcyjnych oraz prawami człowieka jest sprawą istotną, która przyciągnęła niedawno po raz kolejny uwagę różnych stron na arenie międzynarodowej - jak już pani poseł Flautre zdążyła zauważyć. Mam poczucie, że warto jest wspomnieć o tym, że w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa jednym z celów stosowania środków restrykcyjnych pozostaje wzmacnianie podstaw demokracji i praworządności, jak również poszanowanie dla praw człowieka i podstawowych wolności. A jednak właściwe jest podważanie potencjalnego wpływu takich środków na prawa podstawowe tych jednostek, które im podlegają, co zresztą czynimy i co zostało pokazane w pańskim sprawozdaniu. To dlatego, panie i panowie, Rada opracowała projekt dokumentu w sprawie środków restrykcyjnych, zatytułowany: "Podstawowe zasady ...”, który uwzględnia szczególnie często wspominane słowa, cytuję: "z pełnym poszanowaniem praw człowieka i państwa prawa [...] w pełnej zgodności z naszymi zobowiązaniami podlegającymi prawu międzynarodowemu”. Oczywiście zobowiązanie tego rodzaju jest naszym głównym priorytetem.
Nie należy zapominać, że stosowanie środków restrykcyjnych nie ogranicza się do polityki na rzecz ochrony praw człowieka. Stanowią one jeden z wielu instrumentów dostępnych za sprawą polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa. Oprócz obrony i przestrzegania praw człowieka, istnieją również inne cele, które dotyczą utrzymywanie porządku i pokoju, wzmacniania bezpieczeństwa międzynarodowego, ochrony podstawowych interesów oraz podnoszenia poziomu bezpieczeństwa UE, czy też wspierania współpracy międzynarodowej.
Sankcje powinny zatem - jak już zostało powiedziane - stanowić element zintegrowanego, wszechstronnego podejścia do danego kraju, na które powinien składać się dialog polityczny, inicjatywy, uwarunkowania oraz inne instrumenty polityki zagranicznej; mając to na uwadze, z przyjemnością stwierdzam, że omawiane sprawozdanie zbiega się z koncepcją Rady, zgodnie z którą wszystkie jej instrumenty, w tym środki restrykcyjne, powinny być wykorzystywane w sposób elastyczny.
Proszę zrozumieć, że nie jest łatwo dokonać analizy porównawczej, opierając się na różnych systemach sankcji i wykorzystując sytuacje dotyczącą praw człowieka w każdym kraju jako jedyne wytyczne. Ważne jest, aby nie rozpatrywać systemu środków restrykcyjnych bezkontekstowo, czy też wdrażając takie środki, sądzić, że wszystko automatycznie się ułoży.
Stosując środki restrykcyjne jako element walki z terroryzmem, próbuje się za ich sprawą zapobiegać atakom terrorystycznym, a w szczególności wszelkim zjawiskom, które przyczyniają się do finansowania tych ataków. Listy takie są dobrze znane, ponieważ są publikowane, podobnie jak środki, do wykorzystania których one prowadzą.
Jeden z warunków dalszego funkcjonowania tego systemu opiera się na dwóch filarach: pierwszym jest zadbanie o wiarygodność przedmiotowych środków, co oznacza, że listy muszą być aktualizowane bardzo uważnie, aby zgadzały się z rzeczywistością. Drugim jest poszanowanie rządów prawa, a więc szeregu podstawowych zasad: przejrzystości procedur, możliwości podejmowania działań prawnych oraz prawo do obrony.
W dzisiejszej debacie - bardzo mi przykro, że muszę kontynuować, ale jest to bardzo aktualny temat - musimy też uwzględnić orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości wydane dzisiejszego ranka, zgodnie z którym od 3 grudnia przestaje obowiązywać wspólnotowe rozporządzenie powodujące zamrożenie funduszy stosowanych w ramach rezolucji Rady Bezpieczeństwa; dotyczyło to sprawy dwóch powodów, którzy nie mogli zrozumieć, dlaczego zostali umieszczenie na liście organizacji terrorystycznych. To, czego się dowiadujemy, to fakt, że Trybunał nie powstrzymuje Rady od podejmowania nowych środków w celu zamrożenia funduszy pod warunkiem, że strony zainteresowane mogą uzyskać informacje o przyczynach, dla których odnośnie środki je dotyczą, albo w czasie ich nakładania, albo też wkrótce po tym, jak podjęto taką decyzję.
Widzimy również, że w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości wyszczególniono, że nadrzędność rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nie jest podważana, i właśnie na tej podstawie, informując najpierw o tym Parlament, dokona się zmian w odnośnych rozporządzeniach przed dniem 3 grudnia.
W sprawozdaniu pani poseł Flautre znajdziemy więcej szczegółów na temat mechanizmu oceniania sankcji, jak również prośbę, aby Rada dokonała oceny lub szacunków skuteczności polityki sankcji UE. Chciałbym zwrócić uwagę na to, że Rada jest do tego przygotowana, a w szczególności może zagwarantować, że rzeczywistość się zmieni i zostaną opracowane najlepsze praktyki krajowe potrzebne do stosowania środków restrykcyjnych. Doświadczenie zyskane w drodze projektowania i wdrażania środków w różnych kontekstach nadal stanowi przyczynek do debaty politycznej organizowanej w Radzie; Rada również przeprowadzane dogłębne dyskusje na temat trafności, charakteru i oczekiwanej skuteczności sankcji, polegając na sprawozdaniach szefów misji UE oraz informacjach nadsyłanych przez państwa członkowskie.
Co do charakteru sankcji cieszy nas to, że nasze zdanie jest podobne do poglądów przedstawionych w omawianym sprawozdaniu, a przede wszystkim to, że preferowane są sankcje ukierunkowane nad sankcjami ogólnymi. Zauważyliśmy również, że w sprawozdaniu zachęca się Radę i Komisję do podjęcia zróżnicowanego podejścia - które można skrótowo nazwać podejściem kija i marchewki - co naszym zdaniem jest właściwym rozwiązaniem.
Zgadzamy się również z zawartą w sprawozdaniu analizą znaczenia współpracy międzynarodowej, która kształtuje wiarygodność. Nadajemy pierwszorzędne znaczenie działaniom podejmowanym w ramach programu ramowego ONZ. Jako Rada dbamy o to, aby - w oparciu o rezolucje ONZ oraz środki uzgodnione w Radzie Bezpieczeństwa - istniała zgodność z krajami mającymi najbliższe stosunki z Unią Europejską. Dbamy również o to, aby kwestie dotyczące sankcji były podnoszone w ramach dialogu politycznego, a także o prowadzenie konsultacji w sprawie praw człowieka z kilkoma odpowiednimi państwami.
Wreszcie, w przedmiotowym projekcie sprawozdania Parlament Europejski wyraża życzenie, aby brać udział we wszystkich etapach procesu prowadzącego do opracowania, wdrożenia i dokonania przeglądu środków restrykcyjnych. Rada jest tego w pełni świadoma i wyraża zadowolenie w związku ze szczerym zainteresowaniem ze strony Parlamentu Europejskiego polityką sankcji UE. Dlatego też Radzie wyjątkowo zależy na tym, aby Parlament był nieustannie informowany o wydarzeniach wpływających na tę dziedzinę.
Na zakończenie chciałbym pochwalić Parlament Europejski za zaangażowanie w tym zakresie i zachęcić go do jak najlepszego wykorzystania kontaktów z krajami trzecimi, tak aby poprawić powszechne zrozumienie systemu sankcji stosowanego przez Unię Europejską i zbadać możliwości prowadzenia skoordynowanych działań na rzecz praw człowieka. To właśnie dlatego jestem tak bardzo zadowolony ze sprawozdania pani poseł Flautre, które zostało nam teraz przedstawione.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - (FR) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, pani poseł Flautre, panie i panowie! Komisja wyraziła swoje zainteresowanie treścią sprawozdania w sprawie stosowania sankcji i w sprawie oceny sankcji z punktu widzenia praw człowieka. Sankcje stanowiły jeden z najbardziej skutecznych instrumentów UE służących ochronie praw człowieka w krajach trzecich. Były one stosowane w tym celu na Białorusi, w Chinach, Birmie, Uzbekistanie, byłej Jugosławii oraz Zimbabwe, nie mówiąc o pozostałych, mniej istotnych przykładach.
Komisja z zadowoleniem przyjmuje wiadomość o tej debacie w sprawie wdrożenia i oceny omawianego instrumentu, tak ważnego dla wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Jak powiedział pan przewodniczący - będąc w pełni świadomym tego, że przedmiotowa polityka obejmuje szereg celów - jakakolwiek decyzja w sprawie zastosowania sankcji w ramach WPZiB musi być podejmowana po uprzedniej ocenie i rozważeniu szeregu obiektywnych interesów. To dlatego należy przeprowadzić ocenę spójności polityki sankcji, nie tylko po to, aby przyjrzeć się danym dotyczącym ochrony praw człowieka w krajach trzecich, ale aby również uwzględnić inne cele i kryteria WPZiB.
Systematyczne, jednostronne i - powiedzmy - automatyczne stosowanie sankcji przeciwko jakiemukolwiek krajowi, którego politycy nie przestrzegają w pełni praw człowieka, nie wydaje się pożądane. Unia Europejska musi wziąć pod uwagę wpływ sankcji na relacje w krajach, których one mają dotyczyć, ponieważ sankcje mają charakter gospodarczy, jak również polityczny. Mimo to nie możemy poprzestawać na uwzględniamy wpływu sankcji na nasze stosunki dyplomatyczne, ale musimy także dokonać oceny tego wpływu na działania międzynarodowe naszych podmiotów gospodarczych. Ogólnie rzecz biorąc, sankcje muszą być ukierunkowane i obejmować tylko przywódców odnośnych krajów, oszczędzając problemów ludności, która już cierpi w wyniku nieprzestrzegania praw człowieka. Ponadto, jeśli sankcje zostają ustalone, musimy również uzgodnić system odniesienia, który zostanie użyty w celu ich zniesienia, taką - "strategię wyjścia”-, pozostawiając sobie trochę swobody dla przypadków, w których odnośne kraje trzecie spełniają większość, lecz nie wszystkie warunków takiego systemu.
Pragnę również zauważyć, że celem sankcji nie jest zastępowanie prowadzenia postępowania sądowego przeciwko tym, którzy są odpowiedzialni za łamanie praw człowieka. Rozpatrywanie tego rodzaju przestępstw mieści się w kompetencjach sądów, w tym Międzynarodowego Trybunału Stanu. Sankcje są po to, aby uzyskiwać zmiany w wymiarze politycznym danego kraju, na przykład poprzez pełniejsze przestrzeganie praw człowieka przez systemy prawne odnośnych krajów. Ich zadaniem jest zatem dążenie do określonego celu, a ich zniesienie może nastąpić wtedy, gdy zmieni się polityka danego kraju. Na przykład Unia Europejska zastosowała sankcje przeciwko byłej Jugosławii, mając na to zgodę Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości.
Jesteśmy przekonani, że ważne jest promowanie ochrony praw człowieka w krajach trzecich, dlatego nieustannie nadzorujemy instrumenty stosowane w tych krajach. W każdy przypadku konieczne byłoby wybranie spośród dostępnych instrumentów tych najskuteczniejszych. Dogłębna analiza stosowania sankcji w celu upowszechniania polityk, które przestrzegają praw człowieka, wydaje się podejściem godnym uwagi i dlatego chciałbym podziękować pani poseł Flautre za podjęcie tej inicjatywy.
Renate Weber
sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Rozwoju. - Panie przewodniczący! Jako sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Rozwoju w sprawie przedmiotowego sprawozdania, chciałabym powiedzieć, że Unia Europejska powinna wykorzystać ten niezwykły instrument polityki zagranicznej w sposób mądry i ostrożny. Bez względu na okoliczności lub rodzaj stosowanych sankcji, zawsze istnieje możliwość wystąpienia skutków niepożądanych, które mogą prowadzić do przykrych sytuacji.
Jestem głęboko przekonana, że sankcje powinny być stosowane tylko wtedy, gdy zawodzą namowy w stosunkach dyplomatycznych, natomiast aby zapewnić wydajność, UE musi zawsze dysponować wszechstronną oceną sytuacji, spójną strategią oraz dokładnymi danymi wynikowymi. Aby zachować wiarygodność i uniknąć oskarżenia o dwulicowość, UE musi być w stanie usprawiedliwić przyjęcie lub nieprzyjęcie sankcji przede wszystkim w oparciu o ochronę praw człowieka i argumenty dotyczące skuteczności. Sądzę, że jest to istotne, aby nakładając sankcje, Unia pokazała się nie ze słabszej, lecz z mocniejszej strony.
Jas Gawronski
w imieniu grupy PPE-DE. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Mówię w imieniu mojej grupy, odnosząc się do sprawozdania pani poseł Flautre, aby potwierdzić, co zostało już ogłoszone przez komisję: ogólnie rzecz biorąc, z zadowoleniem przyjmujemy omawiany dokument, szczególnie wersję zmodyfikowaną - i ośmielę się stwierdzić - za sprawą zmian wynikających z naszych poprawek, które zyskały aprobatę pani poseł Flautre. Chcielibyśmy jej podziękować za tak dużą otwartość na nasze argumenty.
Przedmiotowe sprawozdanie poddaje kilka interesujących elementów i przedstawia nowe podejście do zagadnienia (tj. warunków jako wystarczającego powodu do przyjęcia środków restrykcyjnych). Moja grupa chciała podkreślić duże znaczenie uzgodnienia jasnych warunków, osiągalnych celów i odpowiednich parametrów referencyjnych przy stosowaniu sankcji. Aby uczynić je bardziej skutecznymi, również próbowałem zwrócić uwagę na to, że powinny być one w najwyższym stopniu ukierunkowane - pani komisarz Ferrero-Waldner powiedziała przed minutą to samo. Sankcje te nie obejmują na przykład osób cywilnych, nie wiążą się z bezwzględnym stosowaniem środków, co oznaczałoby wyizolowanie ludności. W jednym z ustępów przedmiotowego sprawozdania jest mowa o tym, że sankcje ONZ są preferowane nad sankcjami Unii Europejskiej.
W tej sprawie potrzebne jest być może wyjaśnienie, aby pokazać, że taka nadrzędność nie uniemożliwia Unii Europejskiej przyjęcia własnych sankcji w szczególnych przypadkach, kiedy środki te byłyby bardziej bezpośrednie i łatwiejsze do wdrożenia z punktu widzenia czasu, charakteru i lokalizacji, zgodnie z zasadą pomocniczości.
Dzięki poprawce wypracowanej na drodze kompromisu między grupami uzgodniono, że w walce z terroryzmem tajne służby, nadzorujące niechlubne czarne listy, o których tu mówiliśmy przed paroma chwilami, muszą być zdolne do działania w sposób fakultatywny, aby system funkcjonował prawidłowo. Co więcej, nazwane są one służbami tajnymi właśnie dlatego, że muszą być w stanie funkcjonować potajemnie - chociaż nie bezkarnie i nie bez poszanowania prawa międzynarodowego.
Najwyraźniej istnieje konieczność, aby Unia Europejska dokonała oceny swoich sankcji. Nakładane przez nas sankcje muszą odnosić znaczący skutek, chociaż bez względu potrzebna jest analiza procedur ich stosowania. W sprawozdaniu proponuje się jednak ustanowienie niezależnych grup ekspertów, którzy ocenią te sankcje, jak to opisała w swoim wystąpieniu pani poseł Flautre.
Nasza grupa wolałaby, aby Rada podejmowała właściwe decyzje na własną rękę, ponieważ posiada większe kompetencje i większy autorytet niż eksperci z zewnątrz, jeśli chodzi systemy nienadzorowane przez rządy. Kontynuując ten sposób rozumowania, proponujemy głosowanie przeciwko nowej poprawce, która ma zostać przedłożona jutro w Izbie przez Grupę Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie, Grupę Socjalistyczną w Parlamencie Europejskim oraz Grupę Przymierza Liberałów i Demokratów na rzecz Europy. Ponieważ ogólnie jesteśmy zadowoleni z pracy wykonanej przez panią poseł Flautre, moja grupa, pani przewodnicząca, będzie głosować za przyjęciem omawianego sprawozdania. Składamy sprawozdawczyni nasze gratulacje.
Maria-Eleni Koppa
Panie przewodniczący! Po pierwsze, chciałabym podziękować pani poseł Flautre i pogratulować jej doskonałego sprawozdania. Muszę jednak wyrazić rozczarowanie, podzielane również przez moją grupę, ponieważ przedmiotowe sprawozdanie uległo znacznym zmianom podczas głosowania nad poprawkami w odnośnej komisji.
Sankcje są kolejnym środkiem, który możemy wykorzystywać na rzecz ochrony praw człowieka na całym świecie. Ważną sprawą jest, aby sankcje te jako takie nie łamały praw człowieka: próbując reagować na niesprawiedliwość, nie możemy dopuszczać się jeszcze większej niesprawiedliwości.
Musimy również zwrócić uwagę na lepiej ukierunkowane środki gospodarcze, które szanują międzynarodowe prawo humanitarne. Z tego powodu przywiązuję dużą wagę do zapisu w przedmiotowym sprawozdaniu dotyczącego mechanizmu, który pozwoli na dokonanie kontroli sądowej podczas wdrażania sankcji, a także do pomysłu sprawozdawczyni, aby stworzyć grupę ekspertów, którzy będę przedkładać Radzie wnioski dotyczące najbardziej odpowiednich środków restrykcyjnych.
Wcześniej stosowane praktyki, takie jak embargo na środki lecznicze i inne istotne produkty, wpływają na ludność bez wyjątku, a szczególnie na dzieci. Można je tylko potępić, uznając za niedopuszczalne.
Podobnie decyzje podjęte przez kompetentne instytucje sądownicze muszą być wprowadzane w życie. Rada i Komisja muszą ostatecznie dokonać przeglądu procedury włączenia danego podmiotu do czarnej listy organizacji terrorystycznych UE, tak aby podstawowe prawa poszukiwanych jednostek czy organizacji były respektowane, a wiarygodność UE jako pierwszego zwolennika praw człowieka na całym świecie była zachowana.
Jest szczególnie ważne, abyśmy zagwarantowali skuteczność nakładanych sankcji i zyskali powszechne zrozumienie tego problemu w całej Unii, a także abyśmy utrzymywali współpracę z innymi organizacjami międzynarodowymi, takimi jak Unia Afrykańska czy ASEAN, które zwykle znajdują się bliżej obszarów dotkniętych problemem.
Jednak oprócz przyjęcia i nałożenia sankcji konieczne są określone przepisy dotyczące znoszenia sankcji. Konieczne jest nieustanne nadzorowanie sytuacji i stałe wytyczne, tak aby cel wprowadzenia sankcji był bardziej zrozumiały, a jej zniesienie było możliwe, gdy uzyska się pożądane rezultaty. Takie podejście poprawia skuteczność sankcji i nadaje wiarygodności naszej polityce.
Wreszcie, chciałabym podkreślić, że już na początku miałam poczucie, że w sprawozdaniu nie powinno być odniesień do określonych krajów. Skoro jednak zdecydowano, że niektóre kraje będą wspomniane w dokumencie, to sądzę, że nie powinniśmy zapominać o Palestynie. Mamy tu wyraźny przykład braku spójności polityki europejskiej. Za jej sprawą szerzymy wartości demokratyczne w świecie, ale z jej powodu UE nałożyła sankcje na rząd palestyński, który powstał bez wątpienia w wyniku demokratycznych i wolnych wyborów.
Sankcje nie są sposobem na zmianę świata, ale mogą stanowić ważny instrument do zmuszania krajów, które nie przestrzegają prawa międzynarodowego i praw człowieka, aby zmieniły swoją politykę. Wystarczy to, że sankcje będą ukierunkowane, uzasadnione i będą podlegać nieustannej analizie i ocenie.
Marco Cappato
Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym podziękować sprawozdawczyni za pracę, jaką wykonała. Jestem przekonany, że wniosek, aby określić bardziej jednolite kryteria dla polityki sankcji, został przedstawiony w odpowiednim czasie. W szczególności chciałbym zwrócić uwagę na pewien element ustępu 6 sprawozdania, dotyczący przestępstw i szkód środowiskowych, dla których - z racji dobrowolności czynu - proponuje się wprowadzenie sankcji. Jestem przekonany, że taką propozycję należy szczegółowo przeanalizować.
Jeśli chodzi o pozostałe aspekty, wadą polityki sankcji jest najwyraźniej jej niespójność, ale jest to szczególnie związane z ograniczeniami unijnej wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa: im silniejsza i bardziej spójna jest ta polityka, czyli im pełniejsze jest jej funkcjonowanie, tym skuteczniejsze i bardziej spójne będą wprowadzane sankcje. Naszym problemem - problemem Unii Europejskiej - jest to, że jesteśmy często zbyt ostrożni. Czasem jest tak trudno uzyskać międzygrupowy konsensus w ramach współpracy państw członkowskich, aby znieść sankcje, że doświadczamy poczucia bezsilności i niemożności działania. Pozwolę sobie skorzystać z tej okazji, aby przed prezydencją francuską przypomnieć każdemu, że pod rządami takimi, jakie są w Birmie, oczywistym się staje, że wyłączenie kwestii energetycznej z listy sankcji oznaczałoby ograniczenie skuteczności tych sankcji.
Istnieje również kwestia dotycząca praw człowieka i demokracji, która powinna stanowić priorytet w polityce międzynarodowej, a więc także priorytet w polityce sankcji. To nie ma miejsca ze względu na kwestię podniesioną w ustępie 18 i 19 sprawozdania pani poseł Flautre, a mianowicie umowę o współpracy zawierającą punkty i zasady, które narzucają poszanowanie praw człowieka. Chociaż są to przepisy obowiązujące w Unii Europejskiej, są one nieustannie lekceważone.
Dlatego zanim przejdziemy do sankcji, musimy najpierw określić mechanizmy pozwalające wdrożyć te przepisy. Prowadzimy znowu rozmowy z Wietnamem i innymi krajami azjatyckimi. Musimy określić mechanizmy - nawet te stosowanie stopniowe - aby uniknąć sankcji - prawie skończyłem, panie przewodniczący - ale możemy tego dokonać tylko wtedy, gdy będziemy szanować prawomocność przepisów i umów, które UE podpisała.
Konrad Szymański
w imieniu grupy UEN. - Panie przewodniczący! Nieprzypadkowo termin "sankcje” nie jest zdefiniowany w prawie międzynarodowym. Jest to instrument nacisku trudny do ścisłego ujęcia. Dlatego tym bardziej ambitne propozycje sprawozdawczyni, by zharmonizować zasady ich stosowania, są trudne do osiągnięcia. Mogą być też kontrproduktywne.
Sankcje są nieodzownym instrumentem polityki zewnętrznej Unii Europejskiej. Biorąc pod uwagę szerokie kompetencje Unii w sprawach handlu i kontroli granic, mają one duże znaczenie tak dla realizacji celów z zakresu bezpieczeństwa, jak i z zakresu ochrony praw człowieka. Właśnie dlatego sankcje należą do palety naszych instrumentów polityki zewnętrznej, właśnie dlatego nie unikniemy stosowania ich w sposób dość swobodny i czasem niekonsekwentny. Zamiast poddawać sankcje jakimś sztywnym regułom, powinniśmy, w imię skuteczności naszego oddziaływania na politykę światową, pozostawić ich stosowanie roztropnej ocenie politycznej. Z tym ogólnym zastrzeżeniem nasza grupa polityczna poprze sprawozdanie.
Raül Romeva i Rueda
Panie przewodniczący! Dwulicowość oraz brak konkretnych narzędzi oceny i nadzorowania, które charakteryzują politykę zagraniczną Unii europejskiej w odniesieniu do sankcji, stanowią obecnie jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla europejskiej wiarygodności.
W wielu przypadkach sankcje te, czy też środki restrykcyjne, jak są one również nazywane, opierają się w większej mierze na preferencjach niż na jasnej, spójnej i przekonującej strategii, której celem nie powinno być tylko zagwarantowanie bezpieczeństwa Unii Europejskiej, zgodnie z założeniami WPZiB, ale także poprawienie sytuacji co do ochrony praw człowieka, podstawowych swobód, praworządności i dobrego zarządzania na świecie, jak to zostało wyłożone w artykule 11 traktatu o Unii Europejskiej.
To z kolei wymaga natychmiastowej oceny i analizy skuteczności systemu sankcji, tak aby móc nas wyposażyć w politykę, która jest zarówno prawomocna, jak i skuteczna w odniesieniu do systemu sankcji.
Taki jest pokrótce cel sprawozdania pani poseł Flautre. Podstawy przedmiotowego sprawozdania, będące efektem pracy podkomitetu "Prawa człowieka i demokracji”, są dostatecznie dobre, jak również posiadają elementy, które uznaję za istotne. Położono w nich nacisk m.in. na fakt, że Rada - przyjmując wcześniej wspomniane zasady podstawowe i stosowanie środków restrykcyjnych - zobowiązała się do czynienia tego w ramach wszechstronnego podejścia, w którym powinno się znaleźć miejsce dla przepisów dotyczących praw człowieka i demokracji, systemu uogólnionych preferencji i pomocy na rzecz rozwoju.
W sprawozdaniu powtórzono również prośbę, aby Rada Unii Europejskiej natychmiast przyjęła wspólne stanowisko w sprawie nadzorowania wywozu broni, co sprawi, że obecny kodeks postępowania w tej dziedzinie zacznie prawnie obowiązywać; wielokrotnie spotykało się to z przychylnością tej Izby w przeszłości.
Jednak niektóre aspekty, które uważam za istotne, zostały w nim pominięte, ale mam nadzieję, że mogą być jeszcze uwzględnione w debacie i w głosowaniu na jutrzejszym posiedzeniu plenarnym.
Po pierwsze, jeśli chodzi o czarne listy, w kontekście walki z terroryzmem należy dokonywać ich rewizji, tak aby szanowane były prawa człowieka i zapewnione podstawowe gwarancje prawne dla osób, które zostały na listach zapisane.
Po drugie, jak już zostało powiedziane, popieram utworzenie przez Komisję niezależnej grupy ekspertów odpowiedzialnych za przedstawianie najbardziej odpowiednich środków restrykcyjnych Radzie w zależności od sytuacji, systematycznego opracowywania sprawozdań w sprawie rozwoju sytuacji na podstawie ustalonych kryteriów i celów, a jeśli znajdzie to zastosowanie, proponowania również zmian w zakresie stosowania sankcji.
Vittorio Agnoletto
Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym pogratulować pani poseł Flautre jej wspaniałej pracy. Mimo wszystko zostało ono w błędny sposób zinterpretowane, przynajmniej częściowo, przez Komisję Spraw Zagranicznych podczas głosowania, w wyniku czego Grupa Socjalistyczna w Parlamencie Europejskim oraz Grupa Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie wstrzymały się od głosu, przy czym tylko Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów), Europejskich Demokratów oraz Grupa Przymierza Liberałów i Demokratów na rzecz Europy przyjęły wersję znacznie zmodyfikowaną, właśnie dlatego, że przyjęcie szeregu poprawek przez nie przedłożonych zachwiało jej polityczną równowagą. Pamiętam również, że moja grupa - Konfederacyjna Grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej/Nordycka Zielona Lewica - głosowała przeciwko temu w komisji.
Jako grupa zdajemy sobie sprawę, że przedłożona poprawka 13, jeśli zostanie przyjęta, nie będzie mogła zmienić politycznego wydźwięku omawianego sprawozdania. Dlatego też pomimo, że będziemy głosować za przyjęciem większości poprawek, nasz ostateczny głos pozostaje najważniejszy.
Naszym zdaniem problem stanowi to, że stosunki międzynarodowe muszą być oparte na dialogu i wzajemnym szacunku, nawet jeśli występuje różnica zdań. Sankcje tego rodzaju muszą być stosowane przez państwa członkowskie i organizacji międzynarodowe w ostateczności, a mimo to w sprawozdaniu wychwala się je jako podstawowy instrument polityki zagranicznej UE.
Jesteśmy przekonani, że znaczenie priorytetowe należałoby nadać tzw. pozytywnym środkom motywującym. Kraj należy nagradzać, jeśli decyduje się szerzyć i przestrzegać praw człowieka, podpisując określone umowy gospodarcze, handlowe i finansowe. Jednak w sprawozdaniu zamiast tego nacisk położono na środki negatywne, które dziwnym trafem zawsze są wymierzone przeciwko typowym podejrzanym, takim jak Kuba. Te przykłady pokazują, jak bardzo obarczona błędami jest polityka sankcji.
Mówiąc krótko, potrzebujemy lepszej współpracy i mniej jednostronnych kar. Nawet Unia Europejska nie posiada monopolu na prawo, jak to pokazują wydarzenia świadczące o nieludzkim traktowaniu w UE migrantów i ludność romską. Być może powinniśmy usankcjonować samych siebie!
Bastiaan Belder
w imieniu grupy IND/DEM. - (NL) Panie przewodniczący! Sprawozdawczyni uważa to za istotne, aby europejska polityka sankcji została najpierw poddana ocenie, a następnie ponownie oceniona (patrz ustęp 11). Działania unijne mające postać sankcji mogą rzeczywiście być korzystne, jeśli naprawdę przyczyniają się do poprawy sytuacji dotyczącej praw człowieka w odnośnym państwie partnerskim. A zatem konieczna jest szczegółowa ocena w celu zbadanie efektywności polityki sankcji.
Rada i Komisja muszą jednak podjąć poważną debatę w sprawie stosowania polityki sankcji. W końcu pani poseł Flautre słusznie zauważyła, że przy braku jasnego programu ramowego trudno jest narzucić skuteczne sankcje. Sam sobie zadaje pytanie, czy możliwe jest jednogłośne przyjęcie sankcji, mając na uwadze różnice zdań państw członkowskich UE - przychodzi na myśl przypadek Kuby, ale także Zimbabwe. W obliczu możliwości ponownej oceny polityki sankcji - również popieranej przez panią poseł Flautre - nie ma pewności, czy polityka sankcji jest rzeczywiście odpowiednim instrumentem.
Mówiąc krótko, w celu poprawy bezpieczeństwa i sytuacji dotyczącej praw człowieka w partnerskich krajach UE, konieczne jest rozważenie odpowiedniego instrumentu. Czy na przykład poważne przypadki łamania wolności do wyznania w Chinach czy Indiach mogą być argumentem do podejmowania oficjalnych działań przez Unię Europejską? Ponowne przemyślenie działań UE w takich przypadkach jest teraz bardziej właściwe niż pospieszna ocena polityki sankcji.
Pomijając ten fakt, mam nadzieję na poparcie dla sprawozdania pani Flautre, pod warunkiem, że wiele z przedstawionych poprawek nie zostanie przyjętych.
Frank Vanhecke
(NL) Panie przewodniczący! Pozwolę sobie zacząć od słów krytyki. Sądzę, że wielokrotne odnoszenie się do konieczności zastosowania szeregu przepisów traktatu lizbońskiego w sprawozdaniu dotyczących praw człowieka jest dość cynicznym zachowaniem. Jak nam wszystkim wiadomo, Traktat został odrzucony w demokratycznym referendum w Irlandii, a powodem, dla którego tak się stało tylko w tym kraju, jest to, że żadne inne państwo nie dało swoim obywatelom ludzkiego prawa do wyrażenia w sposób demokratyczny opinii na temat Traktatu. Poza tym traktat lizboński był zwykłą kalką konstytucji europejskiej, która została z hukiem odrzucona referendach we Francji i w Królestwie Niderlandów. Zacznijmy więc od szanowania praw człowieka przysługującym naszym wyborcom i przestańmy bez przerwy odnosić się do Traktatu, który nie został przyjęty i jest prawnie bezużyteczny.
Druga sprawa jest taka, że przedmiotowe sprawozdanie jest pełne dobrych intencji, ale rzeczywistość wygląda trochę inaczej. Właśnie oglądaliśmy zakończenie Igrzysk Olimpijskich w Chinach, gdzie wszyscy nasi europejscy demokraci stanęli ramię w ramie z przedstawicielami komunistycznego reżimu, przywołując tym samym wydarzenia z 1936 r. w nazistowskich Niemczech. W takich okolicznościach mogłoby być dla nas korzystniej przestrzegać kilkumiesięcznego milczenia w zawstydzeniu - chociaż muszę przyznać, że przedmiotowe sprawozdanie w obecnej postaci może być uznane ze niezwykle wyważone, jak na standardy obowiązujące w tej Izbie, i jest w nim słuszna krytyka wielu spraw, takich jak sytuacji na Kubie czy w Zimbabwe. Brakuje w nim jednak poważnego ostrzeżenia dotyczącego globalnej islamizacji, która stanowi zagrożenie dla wszystkich naszych swobód, stanowiących fundamenty naszego społeczeństwa.
Wreszcie, kolejna uwaga w sprawie, które jest mi bliska. W naszych państwach europejskich, a szczególnie w moim rodzinnym kraju, Belgii, coraz częściej mamy do czynienia z prawami, które ograniczają wolność wypowiedzi i nawet wiążą się z karą pozbawienia wolności za opinie stanowiące przewinienie, szczególnie w odniesieniu do imigracji i islamizacji. Uważam, że jest to bardzo niepokojąca zmiana, i myślę, że w związku z tym musimy walczyć na wszelkie sposoby - także w tej Izbie, dyskutując nad prawami człowieka - aby bronić wolności wypowiedzi również w naszych państwach członkowskich.
To były krytyczne słowa pod adresem sprawozdania, które pod innymi względami nie jest najgorsze, biorąc pod uwagę inne, i które będziemy popierać pod warunkiem, że nie zostaną jutro przyjęte żadne niedopuszczalne poprawki.
Laima Liucija Andrikien
(LT) To oczywiste, że opinie na temat znaczenia politycznego sankcji różnią się w dużym stopniu. Są to przypadki, w których sankcje nakładane na rząd powodują cierpienie niewinnych osób, pośrednio wspierając rozwój czarnego rynku i szarej strefy. W niektórych przypadkach, w związku z umieszczeniem nazwisk niektórych osób na czarnych listach, może dojść do groźby łamania praw człowieka. Wiarygodność sankcji jest także obniżana przez to, że są one nakładane w sposób niekonsekwentny, w zależności od strategicznego znaczenia danego partnera UE. Najnowszym przykładem jest niezdolność nałożenia sankcji przez UE na Rosję, pomimo że Rosja złamała przepisy prawa międzynarodowego, dokonując inwazji na terytorium suwerennego państwa - Gruzji - pod pretekstem obrony swoich obywateli. Jednak sankcje pozostają jedną z broni w arsenale UE. W moim przekonaniu sankcje są i powinny nadal być nieodłącznym elementem wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, czy też mówiąc dokładniej, środkiem do walki na rzecz praw człowieka i demokracji.
Co zrozumiałe, UE próbuje używać metody "kija i marchewki” i unikać sytuacji, gdy nałożenie sankcji jest konieczne. Jednak należy je nakładać, jeśli jest to konieczne, jak również ważne jest, aby sankcje odgrywały większą rolę, były spójniej realizowane w ramach strategii ochrony praw człowieka.
Sprawozdawczyni, pani poseł Flautre, wspomniała o embargo na broń dla Chin nałożonym w wyniku masowego mordu na placu Tiananmen. Padają sugestie, aby znieść to embargo, ale, panie i panowie, jak dotychczas nie otrzymaliśmy wyjaśnienia w związku z tymi wydarzeniami, które wstrząsnęły całym światem, ani słów świadczących o żalu z ich powodu. Dlaczego więc ta sankcja miałaby być zniesiona? Chciałabym podkreślić, że w odniesieniu do stosowania sankcji Unia Europejska powinna bliżej współpracować z innymi krajami i organizacjami międzynarodowymi, a także koordynować swoją politykę i działania, mając na uwadze starania o większą efektywność sankcji.
Libor Rouček
(CS) Panie i panowie! Sankcje tworzą integralną część europejskiej wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, zapewniając przestrzegania praw człowieka, demokrację i suwerenność. Chociaż Unia Europejska korzystała z wielu różnych sankcji przez okres niemal 20-letni, nigdy nie przeprowadzono oceny czy analizy skuteczności polityki sankcji UE. Dlatego też z zadowoleniem przyjmuję sprawozdanie pani poseł Hélène Flautre jako istotny wkład w pracę w tym zakresie. Również pozytywnie oceniam wiele konkluzji w nim zawartych.
Ja również jestem tego zdania, że ważne jest poszerzenie fachowej wiedzy oraz zasobów analitycznych wykorzystywanych do oceny sankcji w Unii Europejskiej. Ratyfikacja traktaty lizbońskiego oraz ustanowienie Europejskiej Służby Zagranicznej zapewniłoby do tego dobre warunki. Sankcje, jeśli są w ogóle stosowane, powinny stanowić część globalnej koncepcji polityki zagranicznej; innymi słowy, nie powinny być stosowane oddzielnie, pojedynczo, bez dodatkowych instrumentów polityki zagranicznej i bez współpracy z innymi stronami systemu międzynarodowego. Sankcjom powinny towarzyszyć pozytywne środki oraz motywacja do działań na rzecz ochrony praw człowieka, a także na rzecz społeczeństwa obywatelskiego i demokracji. Wreszcie, sankcje nie powinny być powiązane z pomocą humanitarną. Sankcje powinny być wymierzone przeciwko konkretnym osobom, na przykład w celu ograniczenia możliwości ich działań lub konfiskaty ich majątku, ale nie przeciwko ofiarom ich przestępczego postępowania.
Janusz Onyszkiewicz
Panie Przewodniczący! Sankcje to istotny instrument polityki zagranicznej. Ich skuteczność różnie bywa oceniana. Zapewne przyczyniły się one do upadku apartheidu w Republice Południowej Afryki. Ja sam zresztą jestem ich beneficjentem, jako że w wyniku amnestii, wymuszonej sankcjami, wyszedłem w 1983 roku z więzienia, choć niestety nie na długo.
Zawodzą one jednak bardzo często, jak to ma miejsce na przykład wobec Zimbabwe czy Kuby. Sankcje gospodarcze są często wykorzystywane, by usprawiedliwić trudności, które są przede wszystkim wynikiem nieudolnych dyktatorskich rządów.
Jest jednak jeden rodzaj sankcji, który takich okazji propagandowych nie stwarza. To zakaz wjazdu na teren Unii Europejskiej. Nie może on jednak obejmować jedynie przedstawicieli najwyższych władz, jak to ma miejsce w przypadku Białorusi. Musi objąć osoby także ze średniego szczebla aparatu represji i łamania praw człowieka. Wtedy zwykli ludzie będą wiedzieli, że podjęte środki nie uderzają w nich, a w aparat dyktatorskiej władzy.
Ģirts Valdis Kristovskis
(LV) Chciałbym polecić przedstawione przez panią Flautre próby wzmocnienia zdolności Unii Europejskiej oraz powiększenia jej autorytetu. Nie mam wątpliwości co do tego, czy sankcje należy nakładać w sposób elastyczny. Sprawozdawczyni wskazuje również na niedopuszczalność stosowania metody dwulicowych. Brak spójności zagraża wiarygodności sankcji i polityk Europy. Unia Europejska kompromituje się, wprowadzając system sankcji, a następnie go nie przestrzegając, jak miało to miejsce w przypadku Roberta Mugabe. Unia Europejska nie tak rzadko traktuje państwa spoza jej granic w odmienny sposób. To ma swoje konsekwencje. Uległe stanowisko UE wobec sprawy Gruzji przyczyniło się do prawdziwej eksplozji entuzjazmu w Rosji. Zdaniem Rosji najlepszym instrumentem ochrony praw człowieka jest agresja militarna. Oczywiście na świecie dominują różne wartości. Niska skuteczność WPZiB jest dowodem na to, że UE zależna jest od interesów. To musi mieć miejsce, jeśli przy ocenie tego zjawiska kierujemy się względami praktycznymi. Niestety, fakt ten sprawia, że wzrasta poczucie bezkarności wśród pewnej części potęg światowych, jak również ich świadomość, że mogą łamać prawa międzynarodowe. Dzisiaj stosowane dwulicowe metody przyczynią się do jeszcze liczniejszych problemów w przyszłości.
Erik Meijer
(NL) Panie przewodniczący! Sankcje były właściwym instrumentem do tego, aby stopniowo eliminować najgorsze formy rządów kolonialnych oraz segregację rasową w RPA i Zimbabwe. W przeszłości sankcje odrzucali zawsze przeciwnicy zmian, a ponad wszystko zwracali oni uwagę na negatywne skutki takich działań. Z drugiej strony, przedstawiciele biedniejszej i uciskanej warstwy społecznej w tych krajach otwarcie mówili, że akceptują niekorzyści związane z bojkotem stanowiącym cenę za ich uwolnienie.
Wieloletni bojkot gospodarczy za czasów obrzydliwych rządów Saddama Husseina w Iraku nauczył nas, że tego rodzaju polityka może czasami doprowadzić do wyizolowania mieszkańców danego kraju oraz wzbudzenia w nich strachu do świata zewnętrznego i udzielania wsparcia swojemu rządowi. Bojkot z pewnością nie pomaga w przeforsowaniu życzeń świata zewnętrznego przez opór powszechnej w danym kraju opinii, ale nadal stanowi on odpowiedni środek wspierania tłumionej opinii publicznej oraz walki o poprawę sytuacji w kraju. Jeśli dokonamy jednoznacznego rozróżnienia według tych wytycznych, sankcje pozostaną przydatnym instrumentem do rozpowszechniania równości społecznej i demokracji.
Kinga Gál
(HU) Panie przewodniczący! Dziękuję za udzielenie mi głosu. Mam poczucie, że ocena unijnych środków oraz sankcji, które wchodzą w skład polityk UE, jest niezwykle ważna z punktu widzenia praw człowieka, szczególnie w tak niespokojnych czasach, czyli w obliczu kryzysu w Gruzji, a wcześniej również kwestii Tybetu, czy nawet Zimbabwe. Chciałbym dlatego pogratulować pani poseł Flautre jej sprawozdania. Przedmiotowa polityka sankcji opiera się na jasno określonych zasadach praw człowieka i praw międzynarodowych, opisanych w potężnym zbiorze dokumentów ONZ i UE.
Problemy nie pojawiają się na poziomie zasad, ale w chwili ich stosowania, ponieważ ma wtedy miejsce brak spójności, skuteczności i zrównoważenia. Systematyczne wdrażanie kryteriów praw człowieka jest konieczne do zachowania wiarygodności Unii. Uważam, że większa spójność jest potrzebna, ponieważ poświęca się ją często na rzecz codziennych interesów politycznych. Integracja działań jest równie ważna. Nie ma sensu, abyśmy ustanawiali wspólne normy, jeśli istnieją poważne odchylenia w przypadku stosowania ich w różnych państwach członkowskich. Na przykład, gdy UE stawała w obronie praw człowieka w sprawie Tybetu, okazało się, że jedno z jej państw pozbywa się uchodźców z tego regionu. W celu poprawienia skuteczności politycznej musimy stworzyć politykę sankcji, która będzie przejrzysta, jednolita i oparta na jasno określonych celach. Oprócz integracji działań, ważne jest także reagowanie w sposób szybki, czy nawet natychmiastowy. Możemy zauważyć, że kłótnie na szczeblu dyplomatycznym ośmieszają nie tylko naszą politykę sankcji, ale również całą Unię. Wszystkie te starania odniosą jednak skutek tylko wtedy, gdy będą im towarzyszyć pozytywne środki wspierające odnośne społeczeństwo obywatelskie. Dziękuję za uwagę.
Corina Creţu
(RO) Mam nadzieję, że przedmiotowe sprawozdanie odegra ważną rolę w umacnianiu europejskiej polityki dotyczącej stosowania sankcji wspólnotowych.
Jestem przekonana, że konieczne jest uzyskanie wyższego stopnia spójności pomiędzy państwami członkowskimi w przyszłości, zarówno w procesie decyzyjnym dotyczącym sankcji, jak i w odniesieniu do ich właściwego stosowania. Jeśli chcemy, aby Unia Europejska była silna i cieszyła się szacunkiem na arenie międzynarodowej, a jej działania, w tym te dotyczące sankcji, odnosiły największy możliwy skutek, to ważne jest, aby pokazać światu wielką solidarność i uniknąć korzystania z różnych systemów odniesienia.
Konieczne jest, aby sankcje w jak najmniejszym stopniu dotykały ludności krajów, wobec których je zastosowano na szczeblu politycznym. Nie pozwólmy, aby ludność ta cierpiała podwójnie, mając na uwadze jej bezsilność względem opresyjnego reżimu czy skorumpowanego rządu. Cieszę się, że pani przewodnicząca również podkreśliła ten aspekt zagadnienia.
Wreszcie, sprawa nie mniej ważna: chciałabym podnieść kwestię możliwości stosowania sankcji. Na początku bieżącego tygodnia byliśmy świadkami specyficznej sytuacji: stanowiska 27 państw członkowskich wobec Rosji w obliczu kryzysu w Gruzji. Wyniki szczytu w poniedziałek są przedmiotem zażartych dyskusji, właśnie za sprawą rozbieżności pomiędzy zdecydowanym i cechującym się gwałtownością stanowiskiem a niechęcią do stosowania jakichkolwiek sankcji.
Uważam, że dopóki istnieje możliwość rozwiązania problemu, a dialog może zapobiec pogorszeniu się sytuacji, dopóty sankcje powinny stanowić środek stosowany w ostateczności.
Ignasi Guardans Cambó
(ES) Panie przewodniczący! Przemyślenia przedstawione w sprawozdaniu w związku z sankcjami są bardzo pożądane. To oczywiste, że temu zagadnieniu trzeba poświęcić więcej uwagi: zbyt wiele razy sankcje okazywały się zupełnie bezowocne, a w wielu przypadkach zupełnie niesprawiedliwe; zbyt wiele razy bowiem krzywdziły najsłabsze jednostki w społeczeństwie.
Dlaczego rybacy w Mauretanii muszą płacić za to, że w ich kraju nagle doszło do zamachu stanu? Jaki to ma sens? A zatem sankcje wymagają analizy i przeglądu: zarówno sama koncepcja sankcji, jak i ich stosowanie.
Co więcej, gdy nakłada się je zbyt często i w sposób niekonsekwentny, tak jak to czyni Unia Europejska, tracą one wiarygodność, podobnie jak traci ją Unia. Jedną sprawą jest branie pod uwagę naszych interesów, a zupełnie inną mierzenie tego, czy nałożenie sankcji jest dobrym rozwiązaniem.
Konieczne jest, abyśmy dysponowali określonym mechanizmem nadzorującym skuteczność takich środków; konieczne jest, abyśmy upowszechniali inteligentne metody sankcjonowania, tak aby były efektywne względem osób odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka w sposób bezpośredni i osobisty. Wyciągamy wnioski z tego, jak Stany Zjednoczone postąpiły z Koreą Północną i jak wyglądała sytuacja z Macau, gdzie zamrożono konta bankowe. Analizujemy ten przykład, któremu media poświęciły niewiele uwagi, ale który był bardziej skuteczny niż organizowanie licznych konferencji prasowych przeciwko poszczególnym rządom.
Dlatego też popieram omawiane sprawozdanie. Nadal jednak pozostaje wiele pracy do wykonania ze strony Komisji i Rady, tak aby móc prawdziwie nadzorować działania, ich przyczyny i sposób realizacji.
Eoin Ryan
Panie przewodniczący! Po pierwsze chciałbym podziękować sprawozdawczyni i zapewnić ją, że będziemy popierać jej sprawozdanie.
Dobrze, że Unia Europejska ma do dyspozycji zestaw twardych instrumentów politycznych i ekonomicznych, które można wykorzystać przeciw reżimom naruszającym prawa człowieka swoich obywateli. Jednak Unia Europejska musi być bardzo ostrożna, jeśli chodzi o nakładanie sankcji politycznych lub ekonomicznych.
Unia Europejska dostarcza największą pomoc zagraniczną, ale musi działać mądrze i roztropnie, jeśli chodzi o sankcje. Skutki sankcji w Zimbabwe, Sudanie i Birmie, żeby wymienić tylko trzy kraje, były bardzo szkodliwe dla zwykłych obywateli. Dlatego musimy upewnić się, że sankcje nie dotykają najbiedniejszych i najbardziej uciskanych, ale że są skierowane przeciw tym, którzy są u władzy.
Niektórzy wspomnieli o Kubie. Nie mogę zrozumieć, dlaczego mamy sankcje wobec Kuby. Kuba powinna znowu być przywrócona do normalnego handlu. W ciągu 10 lat Kuba stałaby się zupełnie innym krajem, gdybyśmy to uczynili, zamiast utrzymywać te śmieszne sankcje.
Musimy być ostrożni, jak powiedziałem, przy nakładaniu sankcji, a kiedy nakładamy gospodarcze i polityczne sankcje, muszą one być skierowane przeciwko tym, którzy są u władzy. Ograniczmy ich interesy finansowe za granicą lub pozbawmy ich możliwości podróżowania. Sankcje mogą być przydatne, ale są ograniczone, zwłaszcza gdy są stosowane jedynie przez kraje Unii Europejskiej. Sankcje ONZ są o wiele surowsze i mogą być o wiele skuteczniejsze.
Popieram to sprawozdanie, ale myślę, że sankcje są ograniczone. Mogą być skuteczne, ale musimy również kierować się ostrożnością i mądrością w ich wdrażaniu.
Athanasios Pafilis
(EL) Panie przewodniczący! Pod pretekstem praw człowieka przedmiotowe sprawozdanie proponuje najskuteczniejsze wykorzystanie niedopuszczalnej i nieludzkiej broni, jaką są sankcje i embarga w celu narzucenia polityki UE za pomocą wymuszenia i presji na kraje, ludy i rządy, które sprzeciwiają się kapitalistycznemu barbarzyństwu.
Proponowane sankcje, sprytnie ukierunkowane, w połączeniu z finansowaniem organizacji pozarządowych jako najemników UE, stanowią najbardziej bezwstydną otwartą interwencję w wewnętrzne sprawy państw. Jest to łamanie podstawowych zasad tego, co jeszcze pozostało z prawa międzynarodowego.
Sprawozdanie w praktyce przyjmuje politykę embarga stosowaną przez Stany Zjednoczone wobec Kuby na mocy ustawy Helmsa-Burtona, która między innymi zobowiązuje nawet firmy z państw trzecich handlujące ze Stanami Zjednoczonymi do przestrzegania narzucanych przez nie sankcji.
Ta ustawa i embargo były wielokrotnie potępiane przez zdecydowaną większość członków ONZ na Zgromadzeniu Ogólnym. Jest to po prostu przeniesienie prawa krajowego, co stanowi nadużycie i zaprzeczenie międzynarodowych zasad i Karty Narodów Zjednoczonych.
Apelowanie do ONZ i mówienie o prawach człowieka to listek figowy zakrywający agresywną imperialistyczną politykę UE. Jest to niesamowita hipokryzja. Pytamy: dlaczego nie podejmujecie żadnych działań wobec Rosji? Oczywiście nie zgodzilibyśmy się na to. Dlaczego nie podejmujecie działań wobec Chin? Nie zgodzilibyśmy się, rzecz jasna, na takie działania. Odpowiedź jest taka, że macie tam interesy gospodarcze. Ci, którzy wprowadzili do sprawozdania Agnoletto zapis o prawach człowieka ponoszą dużą winę, ponieważ dali UE alibi i pretekst do jej przestępczych działań przeciw obywatelom.
Sami obywatele są, jak sądzimy, wystarczająco kompetentni i odpowiedzialni, aby rozwiązać własne problemy. Nie potrzebują oni samozwańczych obrońców, zwłaszcza z UE.
Bogusław Sonik
Panie Przewodniczący! Stosowanie sankcji powinno stać się rzeczywistym i skutecznym elementem polityki zagranicznej Unii Europejskiej w obszarze praw człowieka. Wnioski zawarte w sprawozdaniu Hélène Flautre zmierzają w dobrym kierunku. Dotychczasowa polityka stosowania podwójnych standardów w stosowaniu sankcji wymaga zmian. Celowe jest rozszerzenie stosowania klauzuli dotyczącej praw człowiek i demokracji na wszystkie umowy handlowe zawierane przez Unię krajami trzecimi. Ważne jest jednoczesne stosowanie sankcji politycznych i gospodarczych, przy czym te pierwsze powinny uderzać głównie w sektory stanowiące strategiczne źródło dochodów rządów. Jednocześnie ze stosowaniem sankcji należy wspierać społeczeństwo obywatelskie i organizacje pozarządowe w danym kraju.
Mam jednak wrażenie, że uchwalanie rezolucji nie jest wystarczającym rozwiązaniem. Przykłady, w których poszczególne państwa członkowskie kierowały się partykularnymi interesami i łamały solidarność unijną, najlepiej o tym świadczą. Bez rzeczywistej woli politycznej ze strony państw członkowskich Unii Europejskiej rezolucje pozostaną tylko na papierze. Stanowisko władz Unii Europejskiej wobec działania Rosji w Gruzji będzie sprawdzianem tego, czy polityka zagraniczna Unii europejskiej w obszarze praw człowieka zdaje egzamin. Nie wystarczy już głoszenie słusznych zasad i wymogów. Czas najwyższy zacząć je stosować i o tym właśnie jest to sprawozdanie, za co chciałem pani Hélène Flautre serdecznie podziękować.
Katrin Saks
(ET) W moim przekonaniu jednym z najważniejszych zagadnień w tym sprawozdaniu jest ustanowienie wskaźników (benchmarks).
W momencie nakładania sankcji musimy również określić wskaźniki dotyczące tego jak, kiedy i na jakich warunkach sankcje te mają być zniesione. Bez takich wskaźników same sankcje pozostaną bezcelowe.
Weźmy jako przykład Andidżan. Po raz pierwszy system sankcji zawierał mechanizm działań pozytywnych, co oznacza, że nałożenie sankcji poprzedzał sześciomiesięczny okres, a Uzbekistan mógł zdecydować, czy chce podporządkować się naszym kryteriom i miał na to czas.
Dobrze, że zastosowano mechanizm pozytywny, ale on również powinien podlegać ocenie poprzez wskaźniki: dopóki rozwój sytuacji odnośnie do masakry w Andidżanie nie będzie bardzo pozytywny, sankcje nie zostaną zniesione.
Dochodzimy do kolejnego ważnego zagadnienia poruszonego w sprawozdaniu. Chodzi o powołanie niezależnej grupy ekspertów do spraw sankcji, którzy wydawaliby opinie na temat rodzajów sankcji i tego, kiedy należy je nałożyć.
Należy również zastanowić się nad symbolicznym znaczeniem sankcji, czymś, czego doświadczyłam w Uzbekistanie. Trudno jest je opisać. Mimo że konsekwencje sankcji nie były dotkliwe - na przykład system wizowy (urzędnicy, w większości ci, przeciwko którym został wprowadzony, wyjechali) i embargo na broń (nie dostarczano tam broni) - miały one wielką wartość symboliczną. Wszyscy tak uważali, od taksówkarza po ministra.
Toomas Savi
Panie przewodniczący! Polityka zagraniczna Unii Europejskiej jest pionierska pod względem stawiania pozytywnie wyrażonych warunków - "metody marchewki” - w relacjach z państwami kandydującymi.
Niestety nagradzanie postępu w dziedzinie praw człowieka w krajach rozwijających się nie zawsze okazuje się najskuteczniejszą metodą zachęcania ich do postępu, ponieważ na międzynarodowej arenie pojawili się nowi gracze stosujący polityczny dumping. Na przykład chińska polityka w Afryce nie ma żadnego odniesienia do praw człowieka ani demokracji. Ale zamiast ustępować w kwestii podstawowych wartości UE, nie powinniśmy obawiać się stosowania w razie potrzeby "metody kija”, aby pokazać, że w przypadku niespełnienia pewnych podstawowych wymagań, będą wyciągnięte poważne konsekwencje, których radzi się stronom trzecim unikać.
Ryszard Czarnecki
Panie Przewodniczący! Nieszczęściem Unii Europejskiej jest stosowanie podwójnych standardów w zakresie łamania praw człowieka. Od dawna, a ostatnio także w kontekście agresji Rosji na Gruzję, mamy do czynienia z sytuacją, w której stosuje się taryfę ulgową wobec krajów, co prawda, dyktatorskich lub pół-dyktatorskich, ale bogatych czy wielkich oraz krajów także łamiących prawa człowieka, ale mniej istotnych z punktu widzenia europejskiego, czy także amerykańskiego biznesu.
Nie powinniśmy rezygnować z instrumentu sankcji wobec krajów, które łamią prawa człowieka i obywatela, gardzą europejskimi standardami w tym zakresie. Ale ten instrument nie powinien się dewaluować, powinniśmy stosować go elastycznie. W tym kontekście nie należy odrzucać groźby ewentualnych sankcji wobec Rosji za wojnę na Kaukazie.
Bardzo się cieszę, kończąc, że chcemy uznać za naruszenie praw człowieka świadome wyrządzanie szkody środowisku naturalnemu. Koledzy z Finlandii, Szwecji, krajów bałtyckich mówią w tym kontekście o potencjalnej dramatycznej w skutkach ekologicznej inwestycji Nord Stream gazociągu północnego na dnie Bałtyku.
Maria da Assunção Esteves
(PT) Panie przewodniczący! Europa potrzebuje poważnej zmiany, w wyniku której prawa człowieka będą traktowane poważnie. Inteligentne i skuteczne sankcje muszą iść w parze ze strukturalną i systemową odpowiedzią. Europa potrzebuje więcej jedności. Mit granic wciąż daje o sobie znać podczas podejmowania decyzji, podobnie jak postkolonialna nostalgia i bieżące interesy. Jednak prawa człowieka wymagają europejskiego autorytetu i więcej intensywnej i ekstensywnej integracji. Nowa Europa nie jest Europą, w której każdy decyduje, co i jak chce robić. Nowa Europa jest jednym ciałem, a w prawach człowieka upatruje nie tylko cel, ale także instrument swojej geopolityki.
Droga jest prosta: silne europejskie centrum polityczne, prawo do podejmowania decyzji dla Parlamentu Europejskiego, wspólna odpowiedzialność państw członkowskich w dyplomacji za obronę praw człowieka, kierownicza rola Komisji Europejskiej w tym zakresie, bardziej polityczne i mniej biurokratyczne delegacje Komisji Europejskiej w krajach trzecich, nacisk na Światową Organizację Handlu, aby badała demokratyczną godność swoich członków, promowanie struktur organizacyjnych identycznych z unijnymi, intensywny dialog z Unią Afrykańską i Unią Narodów Południowoamerykańskich oraz innymi regionalnymi organizacjami, nacisk na reformę Organizacji Narodów Zjednoczonych, w wyniku której Unia Europejska odgrywałaby kluczową rolę, stworzenie wewnętrznej strategii przeciw zależności skoncentrowanej na jednej polityce energetycznej i spójnej polityce obronnej.
Panie i panowie! Potrzebujemy rewolucji w polityce dotyczącej praw człowieka.
Vural Öger
(DE) Panie przewodniczący! Obecna debata nad ewentualnymi sankcjami wobec Rosji w odpowiedzi na konflikt kaukaski jeszcze raz pokazuje, jak często nieodpowiedzialnie szafuje się sankcjami. Jest dyskusyjne, czy są one uzasadnione jako uniwersalny instrument i nie wiadomo, kiedy i jak ich skuteczność jest rzeczywiście zagwarantowana.
Szczególnie ważne jest, aby poprawnie ocenić skuteczność sankcji UE. Nie powinny być one zwodnicze; przeciwnie, powinny być dostosowane do potrzeb. Odpowiedzialne są często represyjne reżimy. Głównym pytaniem pozostaje, mimo wszelkich wysiłków, jakie zastosować kryteria oceny. Kiedy sankcje rzeczywiście prowadzą do zmiany zachowania? Zamiast nakładanych ad hoc sankcji wolałbym strategię unijną, która zaowocowałaby spójną i zrównoważoną polityką w zakresie sankcji. Jednak musiałby zostać wypracowany konsensus w zakresie ich optymalnych warunków zastosowania. Wciąż brakuje skutecznej strategii odnośnie do sankcji.
To sprawozdanie jest jednak krokiem we właściwym kierunku. Parlament Europejski jest obecnie najważniejszym podmiotem działającym na rzecz praw człowieka. Sankcje UE powinny być agresywnym instrumentem politycznym, ale powinny służyć interesom obywateli. Sankcje, które dotykają ludność przynoszą skutek odwrotny do zamierzonego i mijają się z celem.
Ramona Nicole Mănescu
(RO) Sankcje są jednym z instrumentów, których może używać Unia w celu wdrażania polityki dotyczącej praw człowieka. Niemniej jednak, jak również zauważyła sprawozdawczyni, brak opracowania dotyczącego wpływu polityki sankcji stosowanej przez Unię Europejską powoduje, że trudno jest oceniać jej konsekwencje i skuteczność w praktyce i w rezultacie brak jest przejrzystości, spójności lub nawet legitymizacji wspólnotowych sankcji.
Dopóki Unia Europejska nie mówi jednym głosem w sprawie wspólnej polityki bezpieczeństwa, trudno jest stosować skuteczne i systematyczne sankcje. Niestety Unia i państwa członkowskie nie stosowały sankcji w sposób systematyczny i dlatego, panie przewodniczący, uważam, że konieczne jest stworzenie spójnej strategii odnośnie do polityki sankcyjnej, strategii, która uwzględni już podpisane porozumienia i klauzule, unikając podwójnych standardów i w ten sposób przyczyniając się do zwiększenia wiarygodności Unii.
Gratuluję pani poseł Flautre jej sprawozdania.
Genowefa Grabowska
Panie Przewodniczący! Jest w prawie międzynarodowym taka łacińska zasada, która brzmi: "Par in parem non habet imperium”. Oznacza to, że państwo nie może sądzić innego państwa, że nie może także nakładać na niego sankcji, ale to przeszłość, to historia. Społeczność międzynarodowa, kierując się rozsądkiem i racjonalizmem dokonała ogromnego zwrotu. Sankcje prymitywne, które państwa stosowały wobec siebie na zasadzie odwetu, według biblijnej zasady pochodzącej ze Starego Testamentu: "oko za oko, ząb za ząb”, zastąpiono wspaniałym mechanizmem sankcji kolektywnych i zorganizowanych, gdzie procedury decydują o tym, kto, kiedy i w jaki sposób może tego mechanizmu użyć. Cieszę się, że Unia Europejska wypracowuje coraz doskonalszy mechanizm używania sankcji, również różnicując je w zależności od sytuacji, stopnia popełnionej winy.
Chcę podkreślić dwie rzeczy. Jestem za sankcjami mądrymi i inteligentnymi, rozsądnie stosowanymi, ale przeciw tzw. sankcjom prewencyjnym. Uważam, że sankcje prewencyjne są nadużyciem. Po drugie, apeluję, abyśmy poświęcali więcej uwagi społeczności, naszym obywatelom, informując ich, że sankcje nie są prymitywną karą, ale naturalną i zdrową reakcją na silne naruszenie prawa i działają w obronie demokracji.
Reinhard Rack
(DE) Panie przewodniczący, pani komisarz! Chciałbym podjąć temat poruszony już przez kilku posłów. Sankcje nie mogą być skierowane przeciw niewłaściwym osobom. W szczególności nie mogą krzywdzić najbiedniejszych z biednych. Mamy tu coś, co rozwija się od jakiegoś czasu, ale musimy dalej kroczyć tą ścieżką. W przeszłości widzieliśmy nieraz, że skorumpowane reżimy depczące prawa człowieka cechują się przywłaszczaniem ogromnych ilości publicznych pieniędzy, które są zamieniane na prywatny kapitał umieszczany następnie na kontach, dopóki odpowiedni członek reżimu nie będzie mógł po nie sięgnąć.
Sprawia to, że musimy dążyć do współpracy na szczeblu światowym i osiągać ją, tak jak w strategii powstałej w Międzynarodowym Trybunale Karnym. Unia Europejska może tu odegrać ważną rolę, zapewniając, by zyski z tej polityki nie docierały tam, gdzie nie chcemy, aby docierały.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Panie przewodniczący! Gratuluję pani poseł Flautre znakomitego, wyważonego sprawozdania. Dostrzegam trzy przypadki, w których Unia Europejska stosuje podwójne standardy. Z jednej strony podwójne standardy pojawiają się, kiedy mamy do czynienia z dwoma małymi państwami, z których jedno przeciwstawia się nam i jest wrogie, a drugie określa się jako prozachodnie i proeuropejskie. Widzimy podwójne standardy wobec małych państw i większych mocarstw, Rosji i Chin, ponieważ tu w grę wchodzą interesy gospodarcze. I jest jeszcze trzeci podwójny standard, który stawia pod znakiem zapytania naszą wiarygodność i to, czy Unia Europejska ma prawo krytykować kraje trzecie odnośnie do praw człowieka i praw mniejszości, kiedy w Unii Europejskiej są państwa, w których kilkaset tysięcy osób nie ma obywatelstwa, jak w przypadku dwóch państw bałtyckich, lub gdy konstytucja pewnego wiodącego mocarstwa w Unii Europejskiej wciąż nie uznaje języków regionalnych. Dziękuję za uwagę.
Zsolt László Becsey
(HU) Panie przewodniczący! Chciałbym dołączyć do tych, którzy zwracają uwagę na podwójne standardy i niekonsekwencję oraz chciałbym zwrócić uwagę pani poseł Flautre na punkt 22 sprawozdania, dotyczący uzasadnienia sprawozdań państw i legalności sankcji lub polityki w dziedzinie sankcji. We wrześniu 2004 r. ta Izba podjęła decyzję, aby wysłać misję rozpoznawczą do Vojvodiny, północnej części Serbii, gdzie chodzi nie tylko o kwestię praw człowieka, ale także solidarność, ponieważ żyje tam bardzo wielu Węgrów, Rumunów i Niemców, którzy znaleźli się tam wskutek zawieruchy dziejowej. Przyjrzeliśmy się tam poważnej sytuacji praw człowieka. Zdecydowano, że sprawę zbada Podkomisja Praw Człowieka. Tak się nie stało, nawet po trzech i pół roku. Dlatego prosiłbym, aby Podkomisja zbadała tę poważną sytuację zgodnie z decyzją, ponieważ tylko wtedy Parlament będzie mógł zwrócić uwagę Rady i Komisji na rzeczywistą sytuację i podjąć działania w ramach polityki dotyczącej sankcji.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie i panowie! Na początku chciałbym odpowiedzieć pani poseł Flautre i panu posłowi Romeva i Rueda oraz tym, którzy mówili o potrzebie oceny, przeprowadzania ocen wpływu. Rzeczywiście wydaje mi się to bardzo istotne, a Rada podziela troskę Parlamentu o to, by decyzje odnośnie do sankcji i ich aktualizacje były oparte na jak najlepszych informacjach. Istniejące środki są regularnie poddawane ponownej ocenie w oparciu o oceny wpływu; Rada opiera swoje decyzje tak często jak to możliwe na sprawozdaniach szefów misji w danym kraju, którzy mogą najlepiej ocenić ich skuteczność.
Rada zwiększyła również znacznie zakres konsultacji z lokalnymi i międzynarodowymi organizacjami pozarządowymi i dzisiaj Parlament pokazał, że ma w tej ocenie do odegrania bardzo ważną rolę.
Jednak prawdą jest także, że sankcje są instrumentem, który musi zachować polityczny charakter. Musimy mieć strategię z punktu widzenia metodologii, ale nie możemy ograniczyć sobie pola działania, ani nadać procesowi charakteru automatycznego - chcę powiedzieć to tutaj w sposób jak najbardziej jasny i odpowiedzialny - dlatego w naszej ocenie zawsze będą różnice. Odpowiadam również pani Koppie, która mówiła bardzo elokwentnie: sankcje pozostają instrumentem politycznym. Nie są jedynym instrumentem służącym szerzeniu praw człowieka. Istnieją dwa inne instrumenty, które mniej piętnują państwa, wobec których są używane, ale które również służą szerzeniu praw człowieka. Są to warunki zawarte w polityce rozszerzenia w ramach procesu stabilizacji i stowarzyszenia z Bałkanami i europejskiej polityce sąsiedztwa oraz obowiązkowe zapisy o prawach człowieka we wszystkich porozumieniach zawieranych przez Unię Europejską z państwami trzecimi lub grupami państw, których naruszenie może spowodować zawieszenie tych porozumień.
Chciałbym zapewnić panią Koppę, że nie ma żadnego embarga na produkty farmaceutyczne, a jedynie system kontroli, tam, gdzie te produkty mają podwójne zastosowanie i z tego powodu podlegają przepisom dotyczącym nierozprzestrzeniania. Rada podziela pogląd wielu osób, że sankcje powinny pozostać dotkliwe, ale nie wobec ludności.
Panowie Cappato i Gawroński podnieśli również istotną kwestię i kilka osób powróciło w swoich wystąpieniach do zagadnienia szkód w środowisku. Obecnie szkody w środowisku nie figurują wśród celów wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, więc prawdą jest, że z tego punktu widzenia nie są brane pod uwagę; powinniśmy zastanowić się nad uwzględnieniem szkód w środowisku, tam gdzie stanowią one zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego lub praw człowieka. Jest to dyskusja, którą trzeba zapoczątkować. Chciałbym również powiedzieć panu Cappato, że we wspomnianych przypadkach Unia Europejska stosowała już sankcje energetyczne i było to w różnych okolicznościach.
Chciałbym jeszcze zatrzymać się nad kilkoma niedawnymi sprawami, które państwo poruszyli. Jeśli chodzi o wojnę między Rosją i Gruzją, powiedziałbym bardzo jasno, że sankcje nie mogą osiągnąć swojego celu, jeśli konsekwencją miałoby być zerwanie wszystkich kontaktów z danym krajem, w tym przypadku z Rosją. Wreszcie należy zastanowić się, czy nałożenie sankcji byłoby w interesie Gruzji. Prosiłbym wszystkich państwa o rozważenie tego.
Chciałbym również powrócić do tego, co powiedziano o wskaźnikach, o których wspomniała pani poseł Saks. Jest to bardzo ważna sprawa, szczególnie jeśli chodzi o Uzbekistan; przekonałem się o tym, będąc tam na konferencji dotyczącej Azji Środkowej i obecności w niej Unii Europejskiej. Podczas mojego pobytu spotkałem się także z panią Tadjibaeva, więźniarką polityczną, którą teraz uwolniono; mamy nadzieję, że jej zdrowie się poprawi i że zostanie jej zapewniona właściwa opieka. Zauważyłem też, że dobra polityka w zakresie wskaźników oznacza, że można osiągnąć postęp i że ze strony władz widać większe zaangażowanie na rzecz spełnienia kryteriów określonych przez Unię Europejską. Nawiasem mówiąc, powrócimy tam jeszcze w październiku.
Jeśli chodzi o Kubę, chciałbym przypomnieć tym, którzy o niej wspominali, że sankcje wobec Kuby zniesiono w czerwcu 2008 r., co nie oznacza, że nie obserwujemy uważnie sytuacji praw człowieka w tym kraju.
Te właśnie wyjaśnienia pragnąłem poczynić na końcu tej niezwykle szczegółowej i intensywnej debaty, która świadczy o konieczności zaangażowania Parlamentu.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Panie przewodniczący! Sądzę, że była to bardzo pożyteczna dyskusja, która podkreśliła kilka bardzo ważnych zagadnień, nad którymi musimy się zastanowić, kiedy decydujemy się na sankcje, ponieważ sankcje są tylko jednym z narzędzi naszej polityki zagranicznej. Zawsze musimy je stosować po uważnej całościowej refleksji, razem ze wszystkimi innymi narzędziami, w tym pracą rozwojową lub reformami politycznymi i gospodarczymi w krajach trzecich. Wszystkie te narzędzia służą jednemu celowi: zachowaniu i szerzeniu praw człowieka.
Sprawozdanie pani poseł Flautre jasno pokazuje, że musimy udoskonalić to narzędzie i zapewnić pełną zgodność naszego systemu sankcji z prawem międzynarodowym i podstawowymi prawami człowieka, które wszyscy uznajemy. Myślę, że nasze sądy - tak jak dzisiaj Europejski Trybunał Sprawiedliwości - przyczyniają się znacznie do rozwoju naszego systemu sankcji, jednocześnie strzegąc podstawowych zasad, takich jak państwo prawa i prawo do obrony. Powinniśmy szerzyć prawa człowieka i ratować szerszą populację, a nie karać ją ekonomicznie lub w inny sposób.
Jest to bardzo ważne. Dlatego powtarzam: musimy wymierzać sankcje przeciwko tym, którzy łamią prawa człowieka, i jak powiedział pan poseł Rack, decydować się na przykład na zamrażanie kont i zakazy wjazdu, aby w ten sposób ograniczyć możliwości przywódców i osób odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka.
Kilka osób, które zabierało głos, w tym pani Flautre, zwróciło się o właściwą ocenę sankcji UE i zasugerowało opracowanie pewnej metodologii. Myślę, że Jean-Pierre Jouyet wspomniał krótko o pracy wykonanej w tym obszarze w Radzie, którą chciałabym poprzeć; sądzę, że w szczególności powinniśmy dopracować nieco ocenę ex ante przed nałożeniem sankcji. Mogę tu znowu polecić nasze delegacje, ponieważ znajdują się one na miejscu i posiadają bardzo dobrą wiedzę na temat tego, co się dzieje; wkład społeczeństwa obywatelskiego i organizacji praw człowieka jest również z pewnością bardzo przydatny.
Co do spójności chciałabym powiedzieć, że sankcje są ważnym narzędziem, ale muszą być uzupełnione proaktywnym podejściem w naszej pracy rozwojowej: poparciem dla organizacji praw człowieka, reform politycznych, promowania społeczeństwa obywatelskiego. Birma/Myanmar jest tego dobrym przykładem. Pomimo nałożonych na nią sankcji wciąż pozostaje możliwość współpracy z organizacjami pozarządowymi i praw człowieka. Myślę, że jest to jedna z ważnych dróg naprzód.
Hélène Flautre
sprawozdawczyni. - (FR) Panie przewodniczący! Jestem zadowolona z tej dyskusji i z wypowiedzi państwa i urzędujących przewodniczących Rady i Komisji.
Myślę, że poprzez tę dyskusję wyłania się coś na kształt wspólnej filozofii. Słyszałam wiele apeli o bardziej spójną politykę, bardziej wiarygodną politykę, unikającą podwójnych standardów i wydaje mi się, że są to zagadnienia, nad którymi musimy dalej pracować. Pisząc to sprawozdanie, wiele się nauczyłam poprzez rozmowy z różnymi osobami. Naprawdę wierzę, że pozostaje jeszcze wiele do zrobienia i że podstawą tej przyszłej pracy musi być wszechstronna ocena obecnej polityki w dziedzinie sankcji, ponieważ kiedy pojawia się to zagadnienie - widzimy to dzisiaj w przypadku Rosji - temperatura natychmiast wzrasta, a media szukają sensacji. Dlatego potrzebujemy bardzo solidnej filozofii i musimy naprawdę działać wspólnie i zgodnie odnośnie do naszych procedur i polityki.
Wracając do kwestii sieci ekspertów, myślę, że nie chodzi o korzystanie z fachowej wiedzy technicznej w celu niepodejmowania wrażliwych decyzji politycznych, ale zapewnienie, by te wrażliwe decyzje polityczne były w jak największym stopniu oparte na obiektywnych informacjach. Kiedy stosuje się politykę sankcji, trzeba ją dogłębnie rozumieć i szanować to, co wielu z państwa określiło jako "zupełnie obiektywne wskaźniki”, które pozwalają zmierzyć skuteczność sankcji.
Myślę, że naprawdę czynimy konkretny postęp. Wciąż jeszcze kilka kwestii należy wyjaśnić - zdają sobie z tego państwo sprawę, wysłuchawszy kilku z wystąpień - i dlatego wstrzymałam się od głosu podczas głosowania w Komisji Spraw Zagranicznych. Panie i panowie! Uważam, że nie możemy być zbyt mało restrykcyjni, jeśli chodzi o wymagania odnośnie do pełnego poszanowania praw człowieka i prawa międzynarodowego, w opracowywaniu czarnych list, w umieszczaniu na nich nazwisk lub usuwaniu ich. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości, o którym właśnie była mowa, panie urzędujący przewodniczący Jouyet, w pełni nas do tego zachęca.
Panie i panowie! Zachęcam państwa do przyjęcia tego sprawozdania, nie doskonałego, ale bardzo solidnego, z którego wszyscy możemy być dumni i który będzie dobrym narzędziem roboczym.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 4 września 2008 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Desislav Chukolov  
na piśmie. - (BG) Panie przewodniczący Pöttering, pani poseł Flautre! Większość z państwa była w którymś momencie swojej kariery w opozycji. Nie jest państwu obce to doświadczenie - sprawujący władzę udają, że nie istniejecie, podczas gdy wy oskarżacie ich o kradzieże i podejrzane interesy. Jednak w Bułgarii spadkobiercy terrorystów i zwyczajnych faszystów są obecnie u władzy.
Oto partie, które tworzą trzypartyjną koalicję w Bułgarii: bezbożnicy, którzy wysadzali w powietrze kościoły, aby zrobić wrażenie na Kominternie, tacy jak Bułgarska Partia Socjalistyczna (BSP); następnie partia utworzona wokół spadkobiercy Borysa III, który wciągnął Bułgarię w drugą wojnę światową i nie omieszkał całować się z Hitlerem - są to złodzieje z Ruchu Narodowego Symeona II (NDSW); wreszcie antykonstytucyjna partia islamska Ruch na rzecz Praw i Wolności, która składa się z terrorystów, którzy około dwadzieścia lat temu wysadzali w powietrze wagony kolejowe dla matek z dziećmi.
30 lipca 2008 r. obecna władza pobiła mojego kolegę Dimitara Stoyanova. Obdukcja wykazała 34 obrażenia zadane przez opryszków w policyjnych mundurach.
W kontekście efektywnej polityki UE w dziedzinie stosowania sankcji w przypadku rażącego łamania praw człowieka, której poświęcone jest przedmiotowe sprawozdanie, wzywam Parlament i każdego z posłów do wyrażenia swojej opinii na temat tego karygodnego zdarzenia i surowego potępienia mafii rządzącej w moim kraju.
Urszula Gacek  
na piśmie. - System wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych służy do karania, odstraszania i rehabilitacji przestępcy. Podobnie sankcje służą temu samemu celowi. Nasz wymiar sprawiedliwości może wymierzyć karę, ale kwestią otwartą pozostaje, na ile jest skuteczny w odstraszaniu i rehabilitacji. Tak samo sankcje mają często ograniczony wpływ na odstraszanie i rehabilitację państw, które łamią prawo międzynarodowe i prawa człowieka.
Badania oparte na skuteczności ponad 100 przypadków sankcji gospodarczych od pierwszej wojny światowej pokazały, że największe prawdopodobieństwo ich skuteczności zachodzi jeżeli: żądana zmiana jest niewielka; duże mocarstwa lub grupy państw oddziałują na słabsze państwo; państwo obłożone sankcjami jest rzeczywiście zależne od handlu z tymi, którzy nakładają sankcje; sankcje są nałożone szybko i szkoda dla nakładającego sankcje jest ograniczona.
Kiedy Unia Europejska będzie nakładać sankcje, muszą być one dokładne i właściwie ukierunkowane. Należy rozważyć następujące środki: zamrożenie aktywów finansowych, zakaz transakcji, ograniczenia w inwestycjach; ograniczenia handlowe odnośnie do konkretnych towarów; restrykcje dotyczące podróżowania, dyplomacji, kultury i sportu.
Konieczny jest przegląd polityki sankcji UE, nie tylko w celu osiągnięcia pożądanych zmian w państwach, wobec których stosowane są sankcje, ale także w celu zapewnienia własnej wiarygodności.
Bruno Gollnisch  
na piśmie. - (FR) Parlament Europejski, bawiąc się w ONZ, twierdzi, że chce ustanowić panowanie praw człowieka na całym świecie. Zrobiłby lepiej, gdyby zaprowadził porządek we własnym domu.
We Francji, Belgii, Niemczech i Austrii tysiące obywateli, w tym pracownicy naukowi, publicyści i wybrani w wyborach reprezentanci narodu są sądzeni, skazywani, rujnowani, usuwani z pracy, wsadzani do więzienia i oskarżani o rasizm za krytykę imigracji, oskarżani o ksenofobię za obronę uprawnionych preferencji narodowych, oskarżani o rewizjonizm za krytykę "oficjalnych”, ale zmieniających się prawd współczesnej historii, oskarżani o homofobię za wyrażanie preferencji dla normalnej rodziny, jedynej zdolnej przekazywać życie.
To polityczne i prawne prześladowanie dotyka nawet adwokatów. W Niemczech aresztowano Sylvię Stolz za obronę poglądów swojego klienta w sądzie. We Francji rada adwokacka w Paryżu zhańbiła się odrzuceniem honorowego członkostwa emerytowanego adwokata Erica Delcroix, zamiast stanąć w jego obronie.
Sędziowie tacy jak Estoup w Wersalu, Schir w Lyonie i Cotte w Paryżu prześcigają się w tym, aby te arbitralne prawa były powszechnie stosowane bez względu na jakiekolwiek zasady chroniące wolność. Przede wszystkim jednak niektórzy z tych, którzy są odpowiedzialni za to zabijające wolność ustawodawstwo zasiadają w tym Parlamencie. To przeciwko nim powinno skierować się nasze oburzenie.
Tunne Kelam  
na piśmie. - Unia Europejska opiera się na wartościach takich jak demokracja i poszanowanie praw człowieka. Ich ochrona i upominanie się o nie stanowi istotę każdej polityki unijnej.
Prawa człowieka znalazły się w głównym nurcie polityki zagranicznej UE. Niemniej jednak zbyt często UE nie mówi jednym głosem i nie jest zdolna reagować szybko i skutecznie na rażące naruszenia praw człowieka.
Sankcje są częścią polityki dotyczącej praw człowieka, ale nie są one stosowane jednakowo. UE nie powinna przymykać oczu i czynić wyjątków dla wielkich państw, takich jak Rosja i Chiny, co w istocie jest poświęcaniem praw człowieka dla zysków gospodarczych.
Należy dokładnie przemyśleć stosunki gospodarcze z krajami trzecimi w przypadku długotrwałego łamania praw człowieka, które musi spotkać się z sankcjami i zamrożeniem dalszych negocjacji.
Dlatego usilnie wzywam Komisję i Radę do reagowania z determinacją, jednością i siłą. Ponadto wzywam UE do stosowania polityki dotyczącej praw człowieka jednakowo i do nakładania sankcji na każde państwo, któremu udowodniono rażące łamanie praw człowieka.
Eija-Riitta Korhola  
na piśmie. - (FI) Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować sprawozdawczyni, pani poseł Flautre, za wyważone i wartościowe sprawozdanie. Słuszny i właściwy jest położony w nim nacisk na ponowną ocenę sankcji UE i badania w ramach szerszej polityki UE odnośnie do praw człowieka. Dopóki nie mamy informacji opartych na badaniach na dużą skalę, debata na temat skuteczności lub nieskuteczności sankcji pozostanie jałowa.
Sankcje mogą być ważne w polityce dotyczącej praw człowieka na dwa uzupełniające się sposoby. Z jednej strony są moralnym przesłaniem europejskiej wspólnoty wartości i jako takie cennym sygnałem. Z drugiej strony mogą mieć wymierny wpływ na rozwój państwa obłożonego sankcjami. Obydwa te aspekty były niewątpliwe ważne tam, gdzie osiągnięto rzeczywiste i trwałe rezultaty, na przykład w Południowej Afryce, gdzie nastąpił rozpad polityki apartheidu.
Jest jednak chyba oczywiste, że same sankcje nie mogą osiągnąć takich rezultatów. Aby rzeczywiście i trwale zmieniła się sytuacja polityczna i odnośnie do praw człowieka w danym kraju, konieczna jest koordynacja i szerokie zastosowanie instrumentów polityki dotyczącej praw człowieka. Parlament podkreślał już, jak ważne dla polityki praw człowieka jest posiadanie skuteczniejszego zgromadzenia.
W celu uniknięcia katastrof humanitarnych należałoby zbadać możliwość zastosowania bardziej ukierunkowanych sankcji, które dotykałyby zwłaszcza przywódców państw i grupy, które łamią prawa człowieka. Powinniśmy być ostrożni, zwłaszcza jeśli chodzi o wyniszczające środki, które nie pozwalają się rozwijać małym i średnim przedsiębiorstwom.
Moje pytanie brzmi: jakie kryteria należy zastosować, aby nałożyć sankcje? Niestety zbyt często za oceną sankcji kryje się obawa o to, by były odpowiednie, co opiera się na interesach handlowych Unii.
