De evaluatie van sancties van de EU als deel van optreden en beleid van de EU op het gebied van de mensenrechten (debat)
De Voorzitter
Aan de orde is het door Hélène Flautre namens de Commissie buitenlandse zaken opgestelde verslag over de evaluatie van sancties van de EU als deel van optreden en beleid van de EU op het gebied van mensenrechten.
Hélène Flautre
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov heeft de heer Kouchner beschuldigd van een "zieke geest” toen deze over sancties tegen Rusland sprak. Men heeft mij gevraagd om mij in dit verslag met deze "geest” bezig te houden. Ik wil mijn dank uitspreken aan de Commissie en de Raad, die mijn ten dienst hebben gestaan en zich zeer behulpzaam hebben getoond.
Waar gaat het eigenlijk om in dit debat van vandaag over sancties? Hoofdzakelijk om twee dingen: in de eerste plaats om kritiek op het gebruik van sancties als middel ter bestraffing van allerlei gemene schurken op het wereldtoneel, dat wil zeggen van iedereen die tegen mijn eigen strategische belangen indruist: politieke sancties met een dubbele moraal. Het tweede punt van kritiek betreft het feit dat sancties niet doeltreffend zijn, vooral omdat zij averechtse effecten hebben, omdat er altijd mogelijkheden zijn om ze te omzeilen, zodat er maar beter van kan worden afgezien. Dit verslag heeft niet ten doel om tot meer sancties op te roepen of strengere sancties in te voeren of sancties af te schaffen. Het is van essentieel belang dat we achterhalen onder welke omstandigheden sancties doeltreffend zijn, en het doel van dit verslag is dan ook om ze vanuit allerlei gezichtspunten onder de loep te nemen.
Doeltreffend met het oog waarop? Met het oog op datgene wat we willen bereiken. Als het om schendingen van de mensenrechten of van het internationaal of humanitair recht gaat, moeten we ernaar streven het gedrag van diegenen op wie de sancties zijn gericht, te wijzigen. Dat is het belangrijkste doel. Sancties zijn noch een straf noch de toepassing van een soort Europees wetboek van strafrecht voor internationaal gebruik. Sancties zijn een instrument dat, politiek gezien, moeilijk te hanteren is en waarvan de tenuitvoerlegging heel wat voeten in aarde heeft, en dat erop is gericht een verandering van praktijken en gedrag te bereiken.
De EU is tot dusver afkerig geweest van omvattende sancties. Tot dusver heeft zij 31 sanctieregelingen tegen derde landen of entiteiten ingesteld, hoofdzakelijk wapenembargo's en gerichte sancties waarmee wordt beoogd een maximaal effect te sorteren op de entiteiten die zij tot een ander gedrag wil bewegen, waarbij de nadelige humanitaire effecten zoveel mogelijk worden beperkt. Op het eerste gezicht lijkt dit positief, maar ik kan er op het moment niet veel meer over zeggen. De EU gaat hier nog steeds te werk zonder ooit een omvattende effectbeoordeling te hebben uitgevoerd. Daarom zijn we nauwelijks in staat om te evalueren in hoeverre onze sancties ertoe bijdragen crises op te lossen en de mensenrechten te bevorderen.
Dit verslag heeft derhalve ten doel om voor een transparanter, consistenter en daarom ook geloofwaardiger sanctiebeleid van de EU te pleiten.
De eerste belangrijke taak die ons wacht, is een evaluatie. De tweede bestaat erin een striktere methode te ontwikkelen door eerst studies uit te voeren over specifieke situaties waarin sancties vereist zijn, teneinde te kunnen bepalen welke reacties het meest geschikt zijn om de gewenste veranderingen teweeg te brengen.
In de afgelopen dagen heeft u bijvoorbeeld de mogelijke maatregelen doorgenomen waarmee de EU invloed zouden kunnen uitoefenen op de Russische autoriteiten. Het positieve aan de conclusies is dat de doelstelling duidelijk is en in de praktijk kan worden geëvalueerd. Namelijk: naleving van de zes punten van de overeenkomst. Dit moet onder alle omstandigheden worden gewaarborgd. Het is van essentieel belang om duidelijke criteria vast te stellen die tot het einde toe - en dat kan soms een hele tijd zijn - de noodzakelijke en toereikende voorwaarden moeten blijven om de sancties te kunnen opheffen. Deze criteria moeten daarom realistisch en objectief meetbaar zijn.
Hoewel het na de gebeurtenissen op het Tiananmenplein tegen China afgekondigde embargo volledig legitiem is, mag het ons niet verbazen als het geen enkel positief effect sorteert, aangezien de Europese Unie de opheffing van het wapenembargo niet afhankelijk heeft gemaakt van concrete eisen.
Maar al te vaak is het sanctiebeleid vaag en rekbaar, beheerst door de politieke grillen van de meest invloedrijke lidstaten of door het commerciële of geopolitieke belang van de entiteit in kwestie. Ten behoeve van een geloofwaardig EU-beleid stel ik daarom voor om een netwerk van onafhankelijke deskundigen op te richten dat ertoe dient de Commissie te ondersteunen bij haar moeilijke taak, die zij onder ongelofelijke omstandigheden verricht, aangezien zij hiertoe nauwelijks de middelen heeft.
Let wel, het is niet de bedoeling om de Commissie het recht te ontnemen politieke initiatieven te nemen of voorstellen in te dienen. Het gaat er alleen om te waarborgen dat geïnformeerd besluiten worden genomen.
Dit is echter nog niet alles. Sancties zijn een instrument. Zij zijn één instrument onder vele andere. - ik verwijs naar de eerste beide verslagen van de Subcommissie mensenrechten. Er moet een omvattend en geïntegreerd beleid worden ontwikkeld. Doeltreffende sancties zijn niet mogelijk zonder een mensenrechtenstrategie voor het land in kwestie. Sancties moeten op alle niveaus worden besproken, en er moet volledig gebruik worden gemaakt van de controlemechanismen, zoals de mensenrechtenclausule.
Alle sancties die aan een land worden opgelegd, moeten vergezeld gaan van zichtbare, dus politieke, maar ook concrete steun voor de mensenrechtenverdedigers in dat land. Dat is ook een van de centrale punten van het verslag.
Tot slot wordt in dit verslag ook benadrukt dat elke moedwillige en onomkeerbare aantasting van het milieu mensenrechtenschendingen tot gevolg heeft, en daarom wordt de Raad en de Commissie verzocht dergelijke acties op te nemen op te nemen in de motieven die aanleiding kunnen vormen voor het opleggen van sancties. Het verslag herinnert eraan dat sancties van de EU ook kunnen zijn gericht tegen entiteiten of rechtspersonen zoals huurlingen of multinationals die het internationaal recht vrijwel straffeloos met voeten treden. Kortom, dit verslag beoogt te beantwoorden aan het huidige karakter van wereldcrises.
Jean-Pierre Jouyet
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, mevrouw Flautre, dames en heren, in de eerste plaats wil ik onze dank uitspreken voor het werk dat de parlementaire commissies en in het bijzonder mevrouw Flautre als voorzitster van de Subcommissie mensenrechten hebben verricht.
Het is belangrijk werk, vooral omdat de verhouding tussen de toepassing van restrictieve maatregelen en mensenrechten een zeer gewichtig vraagstuk is dat onlangs - zoals u ook heeft gezegd, mevrouw Flautre - weer de aandacht heeft getrokken van de verschillende spelers op het wereldtoneel. Mijns inziens dient te worden vermeld dat restrictieve maatregelen in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid onder meer ten doel hebben het fundament van de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te waarborgen. Toch is het legitiem om - zoals wij dit nu doen en zoals u dat in uw verslag heeft gedaan - vraagtekens te plaatsen bij het mogelijke effect van dergelijke maatregelen op de grondrechten van diegenen die erdoor worden getroffen. Om die reden, dames en heren, heeft de Raad een ontwerpnota over restrictieve maatregelen opgesteld, getiteld "Fundamentele beginselen voor het gebruik van restrictieve maatregelen”, waarin erop wordt gewezen dat wij erop zullen letten dat wij, ik citeer, "de mensenrechten en de rechtsstaat volledig eerbiedigen [...] in volledige overeenstemming met onze verplichtingen krachtens het internationaal recht”. Vanzelfsprekend blijft deze verplichting een van onze centrale prioriteiten.
We mogen niet vergeten dat de toepassing van restrictieve maatregelen niet beperkt is tot het mensenrechtenbeleid. Zij behoren tot het brede instrumentarium van het buitenlands en veiligheidsbeleid, en naast defensie en mensenrechten zijn er nog andere doelstellingen met betrekking tot vredeshandhaving, de verhoging van de internationale veiligheid, de bescherming van fundamentele belangen en de versterking van de veiligheid van de EU, of ook eenvoudigweg de bevordering van internationale samenwerking.
Sancties zijn daarom - zoals u reeds heeft benadrukt - onderdeel van een geïntegreerde, breed opgezette aanpak met betrekking tot een bepaald land, die daarnaast politieke dialoog, prikkels, conditionaliteit en andere instrumenten van het buitenlands beleid moet omvatten. Uit dit oogpunt ben ik blij dat het verslag zich aansluit bij de opvatting van de Raad dat al deze instrumenten, met inbegrip van restrictieve maatregelen, flexibel moeten worden ingezet.
U zult beseffen dat het voor een vergelijkende analyse niet volstaat om eenvoudig naar de verschillende sanctieregelingen te kijken en de mensenrechtensituatie in elk land als enige maatstaf te hanteren. Het is belangrijk om een stelsel van restrictieve maatregelen niet uit zijn verband te rukken en om niet geloven dat alles zomaar in orde komt wanneer dergelijke maatregelen ten uitvoer worden gelegd.
Wanneer restrictieve maatregelen worden toegepast in het kader van de strijd tegen het terrorisme, zijn zij er in de eerste plaats op gericht terroristische aanslagen te voorkomen, met name alles wat tot de financiering van deze misdaden kan bijdragen. De desbetreffende lijsten zijn bekend; zij worden gepubliceerd, evenals de maatregelen die daaruit voortvloeien.
Eén van de voorwaarden voor de voortzetting van dit systeem berust op twee pijlers: de eerste is dat deze maatregelen geloofwaardig moeten zijn, wat betekent dat deze lijsten zorgvuldig moeten worden bijgehouden, zodat zij de reële situatie weerspiegelen. De tweede is eerbiediging van de rechtsstaat, dus ook van een aantal fundamentele beginselen: transparantie van procedures, de mogelijkheid om naar de rechter te stappen en het recht op verdediging.
In dit debat - mijn excuses dat ik maar doorga, maar dit is een bijzonder actueel onderwerp - moeten we natuurlijk kennis nemen van het arrest van het Hof van Justitie van vanmorgen, dat met ingang van 3 december de krachtens een communautaire verordening genomen maatregelen tot bevriezing van tegoeden van de eisers, waartoe in toepassing van een resolutie van de Veiligheidsraad was besloten, opheft aangezien niet duidelijk is geworden waarom de eisers op de terroristenlijst stonden. Wij zijn van mening dat het Hof de Raad niet verbiedt om nieuwe maatregelen voor de bevriezing van tegoeden te nemen, vooropgesteld dat de betrokkenen inzage krijgen in informatie omtrent de vraag waarom dergelijke maatregelen tegen hen worden genomen, ofwel op het tijdstip waarop het besluit daartoe wordt genomen, of zo spoedig mogelijk daarna.
Wij nemen tevens nota van het feit dat het arrest van het Hof van Justitie specificeert dat de voorrang van de resoluties van de VN-Veiligheidsraad niet wordt betwist, en op deze basis worden daarom de voorschriften vóór 3 december aangepast, nadat het Parlement daarvan vooraf in kennis is gesteld.
Het verslag van mevrouw Flautre gaat nader in op het mechanisme voor de evaluatie van sancties, en de Raad wordt verzocht een evaluatie of effectbeoordeling uit te voeren van het sanctiebeleid van de EU. Ik wil u zeggen dat de Raad bereid is om dit te doen, en met name om te waarborgen dat ervaringen worden uitgewisseld en nationale beste praktijken voor de toepassing van restrictieve maatregelen worden ontwikkeld. De ervaring die is opgedaan met het uitwerken en uitvoeren van maatregelen in verschillende wordt in elk politiek debat dat wij in de Raad voeren in aanmerking genomen, en de Raad voert ook diepgaande discussies over de zin, de aard en de verwachte effecten van sancties, waarbij gebruikt wordt gemaakt van de verslagen van de hoofden van de EU-missies en berichten van de lidstaten.
Wat betreft de aard van de sancties zijn wij derhalve blij dat onze opvattingen overeenkomen met die van het verslag en met name dat de voorkeur wordt gegeven aan gerichte sancties boven algemene sancties. Wij hebben kennis genomen van het feit dat de Raad en de Commissie in het verslag worden opgeroepen een geschakeerde benadering te volgen - die samenvattend kan worden gekenschetst als benadering van "wortel en stok” - die volgens ons inderdaad de juiste benadering is.
Wij stemmen tevens in met de inschatting van het verslag met betrekking tot het belang van internationale samenwerking, die het fundament is van de geloofwaardigheid. Wij geven hoge prioriteit aan acties die in het kader van de Verenigde Naties worden ondernomen. In de Raad zorgen we, op basis van de in de Veiligheidsraad goedgekeurde resoluties en maatregelen, voor coördinatie met de landen waarmee de Europese Unie de nauwste banden onderhoudt. Wij zorgen er tevens voor dat de kwestie van mogelijke sancties wordt aangekaart tijdens bijeenkomsten in het kader van een politieke dialoog en in het mensenrechtenoverleg dat we met een reeks doellanden voeren.
Ten slotte spreekt het Europees Parlement in dit verslag de wens uit te worden betrokken bij alle stadia van het proces dat tot de opstelling, uitvoering en monitoring van restrictieve maatregelen leidt. De Raad is zich hiervan volledig bewust en is zeer verheugd over de grote belangstelling van het Europees Parlement voor het sanctiebeleid van de EU. Daarom zal de Raad er bijzonder op toezien dat het Parlement regelmatig op de hoogte wordt gebracht van de ontwikkelingen op dit gebied.
Tot slot wil ik wil ik mijn waardering uitspreken voor de inzet van het Europees Parlement op dit gebied en zou ik het willen aanmoedigen om de parlementaire contacten met derde landen optimaal te benutten teneinde het sanctiebeleid van de Europese Unie inzichtelijker te maken en de mogelijkheden te verkennen van gecoördineerde acties ter bevordering van de mensenrechten. Om deze redenen ben ik zo ingenomen met het verslag dat mevrouw Flautre ons zojuist heeft voorgesteld.
Benita Ferrero-Waldner
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte mevrouw Flautre, dames en heren, de Commissie heeft het verslag over de toepassing van sancties en over de evaluatie van sancties op mensenrechtengebied met belangstelling gelezen. Sancties behoren tot de meest doeltreffende instrumenten die de Europese Unie voor de bevordering van de eerbiediging van de mensenrechten in derde landen ter beschikking staan, en zijn met dit doel met name toegepast in Wit-Rusland, China, Myanmar, Oezbekistan, het voormalige Joegoslavië en Zimbabwe, om slechts enkele belangrijke voorbeelden te noemen.
De Commissie is verheugd dat dit debat over de tenuitvoerlegging en evaluatie van dit belangrijke instrument van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid wordt gevoerd. Zoals de voorzitter heeft gezegd - indachtig het feit dat het beleid meerdere doelstellingen heeft - moet elk besluit om in het kader van het GBVB sancties toe te passen, worden genomen nadat verschillende objectieve belangen zijn geëvalueerd en tegen elkaar zijn afgewogen. Daarom moet een evaluatie van de samenhang van het sanctiebeleid worden uitgevoerd, waarbij niet alleen moet worden gekeken naar de staat van dienst die derde landen op mensenrechtengebied hebben, maar ook rekening moet worden gehouden met de andere doelstellingen en criteria van het GBVB.
De systematische, unilaterale, en je zou kunnen zeggen: automatische toepassing van sancties tegen landen wier politici de mensenrechten niet volledig respecteren, lijkt niet wenselijk. De Europese Unie moet rekening houden met de gevolgen voor betrekkingen met de landen waarop de sancties zijn gericht, aangezien sancties evenzeer een economische als een politiek karakter hebben. We moeten echter niet alleen rekening houden met de gevolgen voor de diplomatieke betrekkingen, maar ook het effect voor de internationale activiteiten van onze economische actoren evalueren. Algemeen gesproken moeten sancties gericht zijn en alleen de leiders van de betrokken landen treffen, terwijl de bevolking, die toch al lijdt onder schendingen van de mensenrechten, moet worden ontzien. Wanneer tot de toepassing van sancties wordt besloten, moeten we bovendien de criteria vastleggen voor de mogelijke opheffing van de sancties - de exitstrategie - waarbij een zekere flexibiliteit moeten worden betracht voor gevallen waarin de betrokken derde landen aan de meeste, maar niet aan alle criteria voldoen.
Ik wil graag benadrukken dat sancties niet ter vervanging dienen van gerechtelijke procedures tegen diegenen die verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen. Deze misdaden vallen onder de bevoegdheid van de rechtbanken, met inbegrip van het Internationaal Strafhof. Sancties hebben echter wel ten doel politieke veranderingen in een derde land te bereiken, zoals de bevordering van respect voor de mensenrechten in het rechtsstelsel van het betrokken land. Ze zijn daarom op verandering gericht en kunnen worden opgeheven wanneer het beleid van het land is kwestie is gewijzigd. Zo heeft de Europese Unie bijvoorbeeld sancties aan het vroegere Joegoslavië opgelegd ter ondersteuning van het Internationaal Strafhof.
Wij vinden het belangrijk om de eerbiediging van de mensenrechten in derde landen te bevorderen, en we houden de toepassing in derde landen constant in de gaten. In ieder geval is het noodzakelijk om onder alle beschikbare instrumenten natuurlijk diegene aan te wijzen die het meest doeltreffend zijn. Een diepgaande analyse van de toepassing van sancties ter bevordering van een beleid dat de mensenrechten in acht neemt, lijkt ons bijgevolg een zinvolle strategie, en ik wil u daarom danken, mevrouw Flautre, voor dit initiatief.
Renate Weber
rapporteur voor advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking wil ik benadrukken dat de Europese Unie dit bijzondere instrument van het extern beleid met overleg en omzichtigheid dient te hanteren. Ongeacht de omstandigheden of het type sanctie dat wordt toegepast, bestaat er altijd het gevaar van negatieve neveneffecten die tot betreurenswaardige situaties kunnen leiden.
Ik ben er sterk van overtuigd dat sancties alleen behoren te worden toegepast wanneer diplomatieke inspanningen niet tot het gewenste resultaat leiden en dat de EU, opdat sancties effect sorteren, altijd een omvattende beoordeling van de situatie moet maken, over een coherente strategie moet beschikken en een nauwkeurige evaluatie van de resultaten moet uitvoeren. Om haar geloofwaardigheid te behouden en om niet van dubbele moraal te worden beschuldigd, moet de EU de toepassing of niet-toepassing van sancties rechtvaardigen, in de eerste plaats op basis van mensenrechten- en effectiviteitsoverwegingen.
Jas Gawronski
namens de PPE-DE-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens mijn fractie wil ik bevestigen wat reeds in de commissie over het verslag Flautre is gezegd: over het geheel gezien verwelkomen wij deze tekst, met name na een paar wijzigingen en, als ik dat mag zeggen, verbeteringen die uit onze amendementen resulteren en die door mevrouw Flautre zijn aanvaard. Wij willen haar danken voor haar open opstelling.
Dit verslag komt met nieuwe elementen en ontwikkelt een nieuwe aanpak ten aanzien van dit onderwerp (bijvoorbeeld het milieu als toereikende grond voor de toepassing van restrictieve maatregelen). Mijn fractie wilde onderstrepen dat het belangrijk is om duidelijke voorwaarden, haalbare doelstellingen en de juiste referentiecriteria vast te stellen wanneer sancties worden ingesteld. Om deze effectiever te maken heb ik ook willen benadrukken dat zij zo gericht mogelijk moeten zijn - commissaris Ferrero-Waldner heeft dit zojuist eveneens gezegd. Dergelijke sancties laten de burgerbevolking bijvoorbeeld ongemoeid en houden geen onselectieve maatregelen in die de bevolking in een isolement zouden doen geraken. In een van de paragrafen van het verslag staat dat VN-sancties de voorkeur verdienen boven EU-sancties.
Op dit punt is waarschijnlijk meer duidelijkheid nodig om te laten zien dat deze prioriteit de Europese Unie er niet van weerhoudt om in bepaalde situaties eigen sancties op te leggen indien dergelijke maatregelen, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, directer en gemakkelijker kunnen worden toegepast in termen van tijd, specificiteit en geografische nabijheid.
Met het partijoverschrijdende compromisamendement hebben we nu bepaald dat de geheime diensten, die de beruchte zwarte lijsten beheren waarover we hier in het Parlement kort geleden hebben gediscussieerd, in de strijd tegen het terrorisme met de nodige armslag moeten kunnen optreden opdat het systeem naar behoren kan functioneren. Bovendien heten die diensten "geheime diensten”, juist omdat ze in het geheim moeten kunnen opereren - wat natuurlijk niet op straffeloosheid en de schending van het internationaal recht mag uitdraaien.
Natuurlijk moet de Europese Unie een politieke evaluatie van de sancties uitvoeren. De maatregelen die wij treffen, moeten een significante impact hebben; indien dit niet het geval is, moeten de procedures voor de sancties worden herzien. Zoals mevrouw Flautre in haar toespraak heeft vermeld, wordt echter in het verslag voorgesteld om netwerken van onafhankelijke deskundigen op te zetten teneinde de sancties te kunnen evalueren.
Onze fractie zou liever zien dat de Raad zelf de nodige beslissingen neemt, aangezien hij meer bevoegdheden en meer autoriteit heeft dan externe deskundigen die deel uitmaken van een systeem dat niet door de regeringen wordt gecontroleerd. In deze zin stellen wij voor om tegen het nieuwe amendement te stemmen dat morgen in dit Huis zal worden ingediend door de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie, de Sociaaldemocratische Fractie en de Fractie van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa. Over het geheel gezien verwelkomen wij de resultaten, mijnheer de Voorzitter, zodat onze fractie voor het verslag van mevrouw Flautre zal stemmen. Wij feliciteren de rapporteur.
Maria-Eleni Koppa
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik mevrouw Flautre willen danken en haar feliciteren met haar uitstekende werk. Tegelijkertijd moet ik echter zeggen dat ik en mijn fractie teleurgesteld zijn dat het verslag tijdens de stemming over de amendementen in de bevoegde commissie sterk is gewijzigd.
Sancties behoren tot de middelen die ons ter beschikking staan m de mensenrechten in de hele wereld te verdedigen. Evenwel is het van cruciaal belang dat dergelijke sancties niet zelf een schending van de mensenrechten vormen: in onze poging om ongerechtigheden uit de wereld te helpen mogen we niet met nog grotere ongerechtigheden reageren.
We moeten ook aandacht besteden aan meer doelgerichtere economische maatregelen die het internationaal humanitair recht respecteren. Daarom hecht ik groot belang aan het in dit verslag voorgestelde mechanisme dat in gerechtelijke controle tijdens de tenuitvoerlegging van sancties voorziet, en aan de suggestie van de rapporteur om een netwerk van deskundigen op te zetten die voorstellen doen aan de Raad met betrekking tot de meest geschikte restrictieve maatregelen.
Vroegere sanctiemethoden, zoals embargo's op medicijnen of andere essentiële goederen, treffen de hele bevolking, met name kinderen en moeten daarom als onacceptabel van de hand worden gewezen.
Bovendien moeten de besluiten van de bevoegde justitiële instanties worden gehandhaafd. De Raad en de Commissie moeten eindelijk de procedure voor de registratie op de zwarte lijst van terroristische organisaties en personen, zodat de grondrechten van de betrokken personen of organisaties worden gerespecteerd en de geloofwaardigheid van de EU als voorvechtster van de mensenrechten in de wereld behouden blijft.
Het is van bijzonder groot belang dat we garanderen dat sancties doeltreffend zijn en dat we hierover binnen de Unie tot een gezamenlijk standpunt komen, en dat we voor samenwerking zorgen met andere internationale organisaties, zoals de Afrikaanse Unie en de ASEAN, die vaak dichter bij de probleemgebieden staan.
Naast de instelling en tenuitvoerlegging van sancties moeten er echter specifieke bepalingen zijn met betrekking tot de opheffing van de sancties. Er zijn permanente controles en vaste criteria nodig, zodat het doel van de sancties inzichtelijker wordt en deze kunnen worden beëindigd wanneer het doel bereikt is. Door een dergelijke benadering wordt de effectiviteit van de sancties vergroot en wordt ons beleid geloofwaardiger.
Tot slot wil ik erop wijzen dat ik oorspronkelijk van mening was dat er niet naar specifieke landen diende te worden verwezen. Aangezien er echter voor werd gekozen om sommige landen in de tekst te noemen, acht ik het van essentieel belang om Palestina niet te vergeten. Hier is het beleid van de EU duidelijk tegenstrijdig. De EU steunt de verspreiding van de democratie in de wereld, maar heeft besloten om sancties op te leggen aan de Palestijnse regering, die aantoonbaar door vrije en democratische verkiezingen is gevormd.
Sancties zijn geen middel om de wereld te veranderen, maar kunnen een belangrijk instrument zijn om landen die het internationaal recht en de mensenrechten schenden te dwingen hun beleid te wijzigen. Sancties moeten in de eerste plaats doelgericht, gerechtvaardigd en aan permanente controle en evaluatie onderworpen zijn.
Marco Cappato
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil de rapporteur danken voor het werk dat zij heeft verricht. Ik ben van mening dat het voorstel om samenhangender criteria voor het sanctiebeleid te formuleren precies op tijd komt. Ik wil vooral de nadruk leggen op het specifieke punt in paragraaf 6 van het verslag met betrekking tot milieumisdrijven, waarin wordt voorgesteld om sancties op te leggen in het geval van opzettelijke de aantasting van het milieu. Ik ben van mening dat dit voorstel serieus in overweging moet worden genomen.
Voor het overige zijn de beperkingen van het sanctiebeleid vaak te wijten aan zijn inconsistentie, maar zij hebben ook te maken met de beperkingen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU: hoe sterker en samenhangender dit beleid is en hoe meer dit beleid in de praktijk gestalte krijgt, des te coherenter zijn de sancties. Ons probleem in de Europese Unie is dat we vaak te angstig zijn. Het is soms moeilijk om tussen alle lidstaten een consensus te vinden om sancties op te heffen die we niet in staat zijn te handhaven. Ik zou deze gelegenheid, vóór het Franse voorzitterschap, willen benutten om allen te herinneren aan het feit dat sancties, bijvoorbeeld ten aanzien van Myanmar, veel minder effectief zijn wanneer zij zich niet tot energie uitstrekken.
Daarnaast moeten de mensenrechten en de democratie prioriteiten zijn van het extern beleid en dus ook van het sanctiebeleid. Tot dusver zijn zij dat niet, getuige de punten die in paragraaf 18 en 19 van het verslag Flautre aan de orde worden gesteld, namelijk de samenwerkingsovereenkomsten die clausules en regels bevatten die tot de eerbiediging van de mensenrechten verplichten. Deze clausules zijn voor de EU bindend, en toch worden ze systematisch veronachtzaamd.
Voordat we het over sancties hebben, moeten we daarom eerst mechanismen vaststellen om deze clausules te handhaven. We voeren weer gesprekken met Vietnam en andere Aziatische landen. We moeten mechanismen vaststellen, ook geleidelijke mechanismen, om sancties te voorkomen - ik ben zo klaar, mijnheer de Voorzitter - maar dit is alleen mogelijk wanneer we de legaliteit van de clausules en de door de EU ondertekende schriftelijke verklaringen respecteren.
Konrad Szymański
Mijnheer de Voorzitter, het is geen toeval dat de term "sancties” in het internationaal recht niet gedefinieerd is. Het gaat om een drukmiddel dat moeilijk te vatten is. De ambitieuze voorstellen van de rapporteur om de beginselen voor de toepassing van sancties te harmoniseren, zijn daarom nog moeilijker te verwezenlijken. Bovendien zouden ze wel eens contraproductief kunnen zijn.
Sancties vormen een onmisbaar instrument van het extern beleid van de EU. Gezien de brede bevoegdheden van de EU op het gebied van handel en grensbewaking zijn zij van groot belang voor de verwezenlijking van doelstellingen op het gebied van veiligheid en mensenrechten. Daarom zijn sancties onderdeel van het instrumentarium van het extern beleid, en daarom mogen we er niet voor terugdeinzen sancties op een nogal flexibele en soms ongepaste wijze toe te passen. In plaats van sancties aan een rigide stelsel van regels te onderwerpen, moeten we, omwille van de effectiviteit van ons internationaal beleid, de toepassing van sancties afhankelijk maken van een strategische politieke evaluatie. Onder dit algemene voorbehoud steunt onze fractie dit verslag.
Raül Romeva i Rueda
Mijnheer de Voorzitter, de dubbele moraal en het gebrek aan specifieke evaluatie- en monitoringinstrumenten die kenmerkend zijn voor het buitenlands beleid van de Europese Unie ten aanzien van sancties, vormen inmiddels een ernstige bedreiging voor de geloofwaardigheid van Europa.
In vele gevallen zijn deze sancties of restrictieve maatregelen, zoals ze ook worden genoemd, meer gebaseerd op bepaalde sympathieën en antipathieën dan op een duidelijke, coherente en overtuigende strategie, die er niet alleen op zou moeten zijn gericht om, overeenkomstig de doelstellingen van het GBVB, de veiligheid van de Europese Unie te waarborgen, maar ook om de mensenrechten, de fundamentele vrijheden, de rechtsstaat en goed bestuur in de wereld te bevorderen, zoals bepaald in artikel 11 van het Verdrag betreffende de Europese Unie.
Daarom moeten onverwijld evaluaties en studies worden uitgevoerd over het effect van sanctieregelingen, teneinde een sanctiebeleid te ontwikkelen dat zowel legitiem als doeltreffend is.
Dit is, kort gezegd, de doelstelling van het verslag Flautre. De basis van dit verslag dat het resultaat is van de werkzaamheden van de Subcommissie mensenrechten, is redelijk goed, en het bevat een aantal elementen dat mijns inziens van essentieel belang is. Zo benadrukt het bijvoorbeeld het feit dat de Raad zich er door de goedkeuring van de voornoemde fundamentele beginselen voor het gebruik van restrictieve maatregelen toe heeft verplicht deze maatregelen toe te passen als onderdeel van een omvattende aanpak, waarvan ook instrumenten als mensenrechten- en democratieclausules, het stelsel van algemene preferenties en ontwikkelingshulp deel dienen uit te maken.
Het verslag herhaalt ook het verzoek aan de Raad van de Europese Unie om onverwijld een gemeenschappelijk standpunt inzake wapenuitvoer aan te nemen dat de huidige gedragscode betreffende wapenuitvoer juridisch bindend maakt, zoals wij in dit Huis in het verleden regelmatig hebben geëist.
Sommige aspecten die ik van centraal belang acht, zijn echter weggelaten in dit verslag, en ik hoop dat zij in het debat en morgen in de stemming tijdens de plenaire vergadering aan bod zullen komen.
Ten eerste moeten de zwarte lijsten in de context van de terrorismebestrijding worden herzien, zodat de mensenrechten en de fundamentele procedureregels voor de betrokkenen worden gerespecteerd.
Ten tweede ben ik er, zoals reeds is gezegd, voor dat de Commissie een netwerk van deskundigen opricht dat voor concrete situaties voorstellen doet aan de Raad met betrekking tot de meest geschikte restrictieve maatregelen, regelmatig verslag doet van de ontwikkeling van de situatie op basis van de vastgestelde criteria en doelstellingen en zo nodig voorstellen doet voor verbeteringen bij de toepassing van sancties.
Vittorio Agnoletto
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil mevrouw Flautre danken voor haar uitstekende werk, hoewel dit, althans gedeeltelijk, in een verkeerd daglicht is gesteld door de stemming in de Commissie buitenlandse zaken, waardoor de Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement en de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie zich van stemming hebben onthouden, terwijl alleen de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten en de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa de sterk gewijzigde tekst hebben goedgekeurd, juist omdat de goedkeuring van een serie amendementen de politieke balans van het voorstel had veranderd. Ik weet ook nog dat mijn fractie, de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, hiertegen heeft gestemd in de commissie.
Als fractie beseffen wij dat de 13 ingediende amendementen, ook al zouden deze worden aangenomen, de politieke richting van het voorstel niet kan wijzigen. Hoewel wij voor het merendeel van de amendementen zullen stemmen, blijft onzeker hoe we uiteindelijk zullen stemmen.
Volgens ons is het probleem dat internationale betrekkingen op dialoog en wederzijds respect moeten zijn gebaseerd, ook al is er sprake van meningsverschillen. Sancties zoals deze moeten een laatste redmiddel zijn waarover de lidstaten en de internationale organisaties kunnen beschikken, maar in het verslag worden ze aangeprezen als het voornaamste middel van het extern beleid van de EU.
Wij zijn tevens van mening dat prioriteit moet worden gegeven aan zogenaamde positieve prikkels. Een land moet worden beloond als het zich er door de ondertekening van specifieke economische, commerciële en financiële overeenkomsten toe verbindt de mensenrechten te bevorderen en te eerbiedigen. In plaats daarvan legt het verslag echter de nadruk op negatieve maatregelen, die vreemd genoeg altijd op dezelfde verdachten, zoals Cuba, zijn gericht. Deze voorbeelden laten zien dat het sanctiebeleid in grote mate tekortschiet.
Kortom, we hebben meer samenwerking en minder unilaterale straffen nodig. Zelfs de Europese Unie heeft de rechtvaardigheid niet in pacht, zoals blijkt uit de ondraaglijke manier waarop we met migranten en Roma omgaan. Misschien moesten we sancties instellen tegen onszelf!
Bastiaan Belder
Voorzitter, de rapporteur acht het van belang dat het Europees sanctiebeleid in de eerste plaats wordt geëvalueerd en in de tweede plaats wordt geherwaardeerd (zie par. 11). Europees optreden door middel van het opleggen van sancties kán constructieve waarde hebben als de mensenrechtensituatie in het desbetreffende partnerland daadwerkelijk verbetert. Grondige evaluatie is dan zeker belangrijk om de effectiviteit van het sanctiebeleid te onderzoeken.
Raad en Commissie moeten echter een stevig debat aangaan over de inzet van het sanctiebeleid. Immers, als een helder kader ontbreekt, wat door collega Flautre al terecht is opgemerkt, is het moeilijk effectief sancties op te leggen. Ik vraag me af of eensgezinde sancties überhaupt mogelijk zijn gezien de diverse lidstaten binnen de Unie en hierbij denk ik aan het geval van Cuba, maar ook aan Zimbabwe. In het licht van de mogelijkheid tot herwaardering van het sanctiebeleid waarvoor collega Flautre tevens pleit, valt te betwijfelen of het sanctiebeleid wel zo'n passend middel is.
Kortom, om de situatie in partnerlanden van de Unie te verbeteren op het gebied van veiligheid en mensenrechten, is het van belang na te denken over het juiste instrument. Kunnen bijvoorbeeld ernstige schendingen van godsdienstvrijheid in China en India aanleiding geven tot werkelijk formeel optreden door de Europese Unie? Herbezinning over het Europese optreden in dit soort gevallen is op het moment meer aan de orde dan voorbarige herwaardering van het sanctiebeleid.
Overigens hoop ik het verslag-Flautre te steunen als een aantal amendementen niet wordt aangenomen.
Frank Vanhecke
(NL) Voorzitter, sta mij toch toe met een kritische noot te beginnen. Ik denk dat het nogal cynisch is om in een verslag over de mensenrechten herhaaldelijk te verwijzen naar de noodzakelijke toepassing van een aantal bepalingen van het Verdrag van Lissabon. Dat verdrag is, zoals we toch allen weten, in een democratische volksraadpleging verworpen in Ierland en het is alleen in Ierland verworpen omdat in geen enkel ander land burgers het mensenrecht krijgen zich democratisch over dit verdrag uit te spreken. Lissabon was trouwens maar een doorslag van een Europese grondwet die reeds eerder in volksraadplegingen in Frankrijk en in Nederland verpulverd werd. Laten we dus maar beginnen door de mensenrechten van onze eigen kiezers te respecteren en niet meer systematisch te verwijzen naar een verdrag dat werd weggestemd en juridisch dood is.
Een tweede kritische noot. Dit verslag staat bol van goede voornemens, maar de realiteit is toch wat anders. We hebben net de Olympische Spelen in China achter de rug, waar al onze Europese democraten zich uitgebreid aan de zijde van een communistisch regime manifesteerden, net zoals men dat in 1936 in nationaalsocialistisch Duitsland ook al deed. We zouden in die omstandigheden misschien beter een paar maanden beschaamde stilte in acht nemen, ook al erken ik dat het verslag zoals het nu voorligt naar de normen van dit Parlement merkwaardig evenwichtig genoemd mag worden en terecht een flink aantal zaken aanklaagt, zoals de toestanden in Cuba en in Zimbabwe. Er ontbreekt wel een ernstige waarschuwing aan het adres van de islamisering in de hele wereld, die een gevaar vormt voor alle vrijheden die de basis zelf van onze maatschappij vormen.
Ten slotte, nog één andere bedenking die me nauw aan het hart ligt. In onze eigen Europese landen, en zeker in mijn land België, worden hoe langer hoe meer muilkorfwetten geïnstalleerd die de vrije meningsuiting aan banden leggen en zelfs gevangenisstraffen opleggen omwille van opiniedelicten, in het bijzonder over kwesties die met immigratie en islamisering te maken hebben. Ik beschouw dit als een bijzonder zorgwekkende evolutie en vind dat wij wat dat betreft ook in dit Parlement, wanneer het over mensenrechten gaat, de vrije meningsuiting ook in onze eigen Europese lidstaten met hand en tand moeten verdedigen.
Drie kritische kanttekeningen dus bij een verslag dat anders zeker niet het slechtste is dat hier ooit werd voorgelegd en dat wij zullen steunen indien er morgen geen onaanvaardbare amendementen worden goedgekeurd.
Laima Liucija Andrikien
(LT) Het is duidelijk dat de meningen over het effect van sancties sterk uiteenlopen. Er zijn gevallen waarin sancties tegen een regime tot gevolg hebben dat onschuldige mensen moeten lijden en indirect een schaduweconomie en een zwarte markt in de hand werken. In sommige gevallen bestaat het gevaar dat mensenrechten worden geschonden doordat namen van personen op zwarte lijsten komen te staan. De geloofwaardigheid van sancties wordt verder verminderd doordat bij de toepassing ervan dubbele maatstaven worden gehanteerd, al naargelang het strategisch belang van de partner van de EU. Het meest recente voorbeeld is dat de EU geen sancties tegen Rusland heeft ingesteld hoewel Rusland inbreuk heeft gemaakt op het internationaal recht door het grondgebied van een soevereine staat - Georgië - binnen te vallen, onder het voorwendsel zijn burgers te willen verdedigen. Toch maken sancties nog steeds deel uit van het EU-arsenaal. Mijns inziens is het zo dat sancties een integraal deel van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zijn en moeten zijn of, beter gezegd, een middel om de mensenrechten en de democratie te bevorderen.
Het is begrijpelijk dat de EU een "wortel en stok”-aanpak gebruikt en probeert de toepassing van sancties te vermijden. Toch moeten sancties worden opgelegd indien dit noodzakelijk is, en het is van groot belang dat zij een brede, consequentere rol spelen in de strategie tot bescherming van de mensenrechten.
De rapporteur, mevrouw Flautre, heeft het embargo tegen China genoemd, dat na het bloedbad op het Tiananmenplein is ingesteld. Er is voorgesteld om dit embargo op te heffen. Maar, dames en heren, tot nu toe hebben we geen uitleg gekregen over het bloedbad op het Tiananmenplein dat de wereld heeft geschokt, noch hebben we verontschuldigingen ontvangen. Waarom zouden we deze sanctie dan opheffen? Ik wil erop wijzen dat de Europese Unie, met betrekking tot de instelling van sancties, nauwer dient samen te werken met andere landen en internationale organisaties en haar beleid en maatregelen met hen dient te coördineren, opdat de sancties effectiever worden.
Libor Rouček
(CS) Dames en heren, sancties vormen een integraal onderdeel van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie als het erom gaat de naleving van de mensenrechten te handhaven en de democratie en de soevereiniteit te beschermen. Hoewel de Europese Unie sinds bijna 20 jaar vele uiteenlopende sancties heeft toegepast is nooit een evaluatie van of studie over het effect van EU-sancties uitgevoerd. Daarom verwelkom ik het verslag van mevrouw Flautre als bijdrage op dit gebied. Ook verwelkom ik een groot aantal conclusies van dit verslag.
ook ik ben van mening dat het van essentieel belang is om de kennis en de analytische capaciteiten van de EU met betrekking tot de evaluatie van sancties te versterken. De ratificatie van het Verdrag van Lissabon en de oprichting van een Europese buitenlandse dienst zou een goede gelegenheid zijn om dit te doen. Als sancties worden toegepast, moeten zij deel uitmaken van een globaal concept voor het buitenlands beleid. Met andere woorden: ze mogen niet op zichzelf staan, los van andere instrumenten van buitenlands beleid en zonder coördinatie met andere spelers op het wereldtoneel. Sancties dienen bovendien vergezeld te gaan van positieve maatregelen en prikkels ter bevordering van de mensenrechten en van het maatschappelijk middenveld en de democratie. Ten slotte dienen sancties niet gekoppeld te zijn aan humanitaire hulp. Sancties dienen tegen concrete personen te zijn gericht, bijvoorbeeld met het doel om hun bewegingsvrijheid in te perken of beslag te leggen op hun vermogen, en niet tegen de slachtoffers van hun misdaden.
Janusz Onyszkiewicz
(PL) Mijnheer de Voorzitter, sancties zijn een belangrijk instrument van het extern beleid. Zij hebben ontegenzeggelijk bijgedragen tot de val van de apartheid in de Republiek Zuid-Afrika. Eigenlijk heb ik zelf ooit van sancties geprofiteerd, toen ik in 1983 in het kader van een door sancties afgedwongen amnestie uit de gevangenis werd vrijgelaten, hoewel dit helaas niet van lange duur was.
Toch blijft het effect van sancties vaak uit, zoals we in het geval van Zimbabwe en Cuba kunnen zien. Economische sancties worden vaak gebruikt om moeilijkheden te rechtvaardigen die in de eerste plaats het gevolg zijn van een incompetent dictatoriaal bewind.
Er bestaan echter sancties die zich niet voor dergelijke propagandamogelijkheden lenen, namelijk een inreisverbod voor de Europese Unie. Dit dient echter niet beperkt te blijven tot vertegenwoordigers van de hoogste autoriteiten, zoals in het geval van Wit-Rusland, maar moet ook van toepassing zijn op personen uit de middelste geledingen van het apparaat dat verantwoordelijk is voor onderdrukking en mensenrechtenschendingen. Dan zullen de gewone mensen zien dat de maatregelen niet tegen hen zijn gericht, maar tegen het dictatoriale apparaat.
Ģirts Valdis Kristovskis
(LV) Ik wil mijn lof uitspreken voor de pogingen van mevrouw Flautre om de mogelijkheden van de Europese Unie te versterken en haar autoriteit te verhogen. Ik twijfel er niet aan dat sancties op een flexibele manier moeten worden toegepast, maar tegelijkertijd wijst de rapporteur erop dat we geen dubbele maatstaven mogen hanteren. De geloofwaardigheid van Europese sancties wordt ondermijnd door een gebrek aan coherentie. De Europese Unie blameert zich als zij sancties afkondigt en zich er vervolgens niet aan houdt, zoals in het geval van Robert Mugabe. De Europese Unie behandelt landen buiten de EU niet zelden verschillend. Dat heeft consequenties. De berustende houding met betrekking tot de kwestie Georgië was in Rusland aanleiding tot zeer enthousiaste reacties. Volgens de Russen is militaire agressie de beste manier om de mensenrechten te beschermen. Zeker, de opvattingen lopen in de hele wereld uiteen. Het slappe optreden van het GBVB is een bewijs voor het feit dat in de EU zakelijke belangen voorop staan. In de praktijk draait het daarop uit. Helaas versterkt dit bij bepaalde grote machten het gevoel straffeloos te kunnen optreden en het internationaal recht met voeten te kunnen treden. De dubbele maatstaven die we vandaag toepassen zullen morgen voor nog meer problemen zorgen.
Erik Meijer
(NL) Voorzitter, sancties waren een geschikt middel om geleidelijk aan een eind te maken aan de meest erge vormen van koloniale overheersing en aan de apartheidsregimes in Zuid-Afrika en Zuid-Rhodesië. Het waren in het verleden altijd de tegenstanders van verandering die sancties afwezen en vooral de aandacht vroegen voor de negatieve neveneffecten. Daarentegen wezen de vertegenwoordigers van de armen en de onderdrukten in die landen erop dat ze de nadelen van de boycot accepteerden als de prijs die moest worden betaald voor hun bevrijding.
Sinds de langdurige economische boycot tegen het afschuwelijke regime van Sadam Hoessein in Irak weten we dat zo'n boycot er soms ook toe kan leiden dat de inwoners van zo'n land geïsoleerd raken, bang worden voor de buitenwereld en hun regering gaan steunen. Een boycot helpt zeker niet om wensen van de buitenwereld door te zetten tegen de wensen van de binnenlandse publieke opinie in. Het is en blijft wel een geschikt middel om in een land de onderdrukte publieke opinie en de strijd voor verbetering te ondersteunen. Als we scherp dat onderscheid maken, blijven sancties een nuttig instrument voor het bewerkstelligen van meer gelijkheid en democratie.
Kinga Gál
(HU) Hartelijk dank voor de spreektijd, mijnheer de Voorzitter. Ik ben van mening dat de evaluatie van communautaire maatregelen en sancties die deel uitmaken van het beleid van de Unie, extreem belangrijk is op het gebied van de mensenrechten, met name in een tijd van spanningen, zoals nu in het geval van de crisis in Georgië en daarvoor in het geval van Tibet of ook Zimbabwe. Daarom wil ik mevrouw Flautre feliciteren met haar verslag. Dit sanctiebeleid is gebaseerd op eng omschreven beginselen van mensenrechten en internationaal recht, die zijn bekrachtigd door tal van documenten van VN en de EU.
De problemen doen zich niet zozeer voor op het niveau van de beginselen, maar meer bij de toepassing ervan in de praktijk, waarin we te maken hebben met een gebrek aan samenhang, effectiviteit en evenwicht. Een systematische toepassing van mensenrechtencriteria is van essentieel belang om de geloofwaardigheid van de Unie te handhaven. Mijns inziens is er sprake van een gebrek aan samenhang omdat deze vaak wordt opgeofferd aan dagelijkse politieke belangen. Gezamenlijke actie is eveneens van cruciaal belang. Het heeft geen zin om gezamenlijke normen op te stellen als er in de praktijk sprake is van grote verschillen in de toepassing door de lidstaten. Zo heeft zich de EU weliswaar uitgesproken voor de bescherming van de mensenrechten in Tibet, maar er is een lidstaat van de Unie die Tibetaanse vluchtelingen het land uitzet. In het belang van een doeltreffende politiek moeten we een sanctiebeleid ontwikkelen dat transparant en uniform is en op duidelijk gedefinieerde doelstellingen is gericht. Naast eendrachtig optreden is ook een snelle of zelfs onmiddellijke reactie van belang. Het diplomatieke getouwtrek maakt niet alleen ons sanctiebeleid maar ook de hele Unie belachelijk. Het sanctiebeleid zal zijn doelstelling bovendien alleen bereiken indien het vergezeld gaat van positieve maatregelen ter ondersteuning van het maatschappelijk middenveld in de betreffende samenleving. Ik dank u voor uw aandacht.
Corina Creţu
(RO) Ik hoop dat dit verslag een belangrijke rol gaat spelen voor de versterking van het Europees beleid ten aanzien van de toepassing van communautaire sancties.
Ik acht het van essentieel belang dat de lidstaten coherenter optreden, zowel tijdens het besluitvormingsproces inzake sancties als met betrekking tot de toepassing ervan. Indien wij willen dat de Unie een sterke en gerespecteerde rol speelt op het wereldtoneel en dat haar maatregelen, met inbegrip van sancties, een zo groot mogelijk effect sorteren, is het van essentieel belang om grote solidariteit te betonen en de toepassing van verschillende maatstaven te vermijden.
Het is van vitaal belang dat sancties zo min mogelijk ten laste komen van de bevolking van de landen wier regimes aan sancties zijn onderworpen. De bevolking mag niet dubbel worden gestraft, aangezien zij reeds de dupe is van tirannieke of corrupte regimes. Ik ben blij dat mevrouw Flautre ook dit aspect heeft benadrukt.
Last but not least wil ik het over de opportuniteit van sancties hebben. Begin deze week hadden we met een specifieke geval te maken: de crisis in Georgië en het standpunt van de 27 lidstaten ten aanzien van Rusland. De resultaten van de top van maandag zijn onderwerp van heftige debatten, juist vanwege de discrepantie tussen de duidelijke en bijna felle bewoordingen van het standpunt en de terughoudendheid als het om de afkondiging van sancties gaat.
Ik ben van mening dat, zolang de problemen nog kunnen worden opgelost en de verslechtering van de situatie met behulp van dialoog kan worden voorkomen, sancties het laatste redmiddel moeten zijn.
Ignasi Guardans Cambó
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer verheugd over de in dit verslag naar voren gebrachte ideeën met betrekking tot sancties. Het is duidelijk dat ernstig over deze kwestie moet worden nagedacht: maar al te vaak blijken sancties geheel nutteloos te zijn en in vele gevallen absoluut onrechtvaardig; maar al te vaak schaden zij de zwaksten in de samenleving.
Waarom moeten de vissers in Mauritanië ervoor opdraaien dat er in hun land plotseling een staatsgreep is gepleegd? Wat heeft dat voor zin? De sancties moeten daarom aan een herziening en een analyse te worden onderworpen: zowel wat betreft de conceptuele kant als de toepassing ervan.
Als sancties te vaak en op te onsamenhangende wijze worden ingesteld, zoals de Europese Unie dat doet, verliezen zij - en dus ook de Europese Unie - bovendien hun geloofwaardigheid. Het is één ding om rekening te houden met onze eigen belangen, maar het is iets heel anders om deze als maatstaf te hanteren bij de vraag of er al dan geen sancties moeten worden opgelegd.
Het is van essentieel belang om een specifieke monitoring uit te voeren met betrekking tot de effectiviteit van deze maatregelen; het is van essentieel belang dat we intelligentere sanctiestrategieën toepassen, zodat diegenen die verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen er direct en persoonlijk door worden getroffen. We kunnen lering trekken uit de sancties die de Verenigde Staten aan Noord-Korea hebben opgelegd, en uit de bevriezing van bankrekeningen in Macao. Wij bestuderen dit voorbeeld, waar weinig publieke aandacht aan werd besteed, dat echter veel effectiever was dan reeksen persconferenties tegen een bepaalde regering.
Daarom steun ik dit verslag, maar de Commissie en de Raad hebben nog werk maken van de evaluatie van de genomen maatregelen, het waarom van die maatregelen en de manier waarop ze ten uitvoer worden gelegd.
Eoin Ryan
(EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur danken en haar verzekeren dat wij haar verslag zullen steunen.
De Europese Unie doet er goed aan een reeks harde politieke en economische instrumenten te hanteren die kunnen worden ingezet tegen regimes overal ter wereld die de mensenrechten van hun bevolking schenden. Maar de Europese Unie moet voorzichtig zijn als het om de toepassing van politieke en economische sancties gaat.
De EU is de grootste donor op het gebied van ontwikkelingshulp, maar zij moet in het geval van sancties met overleg en beleid te werk gaan. Het effect van sancties in Zimbabwe, Sudan en Birma, om slechts drie voorbeelden te noemen, is zeer nadelig gebleken voor de bevolking van die landen. We moeten er dus voor zorgen dat niet de armsten en de onderdrukten in die landen worden getroffen, maar de mensen die deze landen regeren.
Sommigen hebben Cuba genoemd. Ik begrijp niet waarom we sancties tegen Cuba hebben ingesteld. Er dienen weer normale handelsbetrekkingen met Cuba te worden opgebouwd: over tien jaar zou het dan een heel ander land zijn dan wanneer we vasthouden aan deze belachelijke sancties.
We moeten, zoals gezegd, voorzichtig zijn bij de toepassing van sancties, en als we al economische en politieke sancties instellen, moeten deze gericht zijn op diegenen die aan de macht zijn. Laten we hun financiële transacties in het buitenland aanpakken en hun reisbewegingen. Sancties kunnen zinvol zijn, maar zij zijn ook beperkt, met name wanneer zij alleen door de landen van de Europese Unie worden toegepast. VN-sancties zijn een veel sterker instrument dat veel effectiever kan zijn.
Ik steun dit verslag, maar ik ben van mening dat het nut van sancties beperkt is. Ze kunnen weliswaar effectief zijn, maar we moeten bij de tenuitvoerlegging ook met overleg en beleid te werk gaan.
Athanasios Pafilis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, onder het voorwendsel van de bescherming van de mensenrechten stelt het onderhavige verslag een zo effectief mogelijk gebruik voor van het onaanvaardbare en onmenselijke wapen van sancties en embargo's om het EU beleid door dwang en druk door te zetten tegen ander landen, volkeren en regeringen die zich tegen de kapitalistische barbarij verzetten.
De ingenieus geconstrueerde sancties die worden voorgesteld, vormen in combinatie met de financiering van non-gouvernementele organisaties zoals huurlingenlegers uit de EU de meest schaamteloze manier van ingrijpen in de binnenlandse aangelegenheden van andere landen. Dit druist in tegen de grondbeginselen van wat er nog over is van het internationaal recht.
Dit verslag neemt in de praktijk het embargobeleid over dat door de VS krachtens de Helms-Burton Act tegen Cuba is ingesteld; door deze wet worden zelfs ondernemingen uit derde landen die handel drijven met de VS er onder meer toe verplicht zich aan de door dit land afgekondigde sancties te houden.
Deze wet, met het bijbehorende embargo, is tijdens Algemene Vergaderingen regelmatig door een overweldigende meerderheid van de VN-leden veroordeeld. De wet betekent in feite dat nationaal recht wordt geëxporteerd, wat een inbreuk op en negatie van de internationale beginselen en het Handvest van de Verenigde Naties vormt.
Het beroep op de VN en de verwijzing naar de mensenrechten is een vijgenblad waarmee het agressieve beleid van de EU wordt toegedekt. Het is ongelooflijk hypocriet. Wij vragen u: waarom neemt u geen maatregelen tegen Rusland? Natuurlijk mogen we zulke maatregelen niet goedkeuren. Waarom treft u geen maatregelen tegen China? Natuurlijk zouden wij dergelijke maatregelen ook niet goedkeuren. De verklaring daarvoor is dat u daar economische belangen heeft. Diegenen die de mensenrechtenclausule in het verslag Agnoletto hebben geïntroduceerd, hebben het een en ander op hun geweten, aangezien zij de EU een alibi en een voorwendsel aan de hand hebben gedaan voor haar criminele beleid tegen het volk.
Diegenen onder ons die competent en verantwoordelijk genoeg zijn om hun eigen problemen op te lossen, zijn volgens ons de mensen zelf. Zij hebben absoluut geen behoefte aan zogenaamde beschermers, en al helemaal niet aan de EU.
Bogusław Sonik
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het gebruik van sancties dient een reëel en effectief onderdeel te worden van het extern beleid van de EU op het gebied van de mensenrechten. De conclusies van het verslag van mevrouw Flautre zijn goed bedoeld. Het beleid van dubbele maatstaven dat tot dusver wordt gehanteerd, moet worden gewijzigd. Het is zinvol om de clausule met betrekking tot mensenrechten en democratie uit te breiden tot alle handelsovereenkomsten die door de EU met derde landen worden gesloten. Het is van belang om tegelijkertijd politieke én economische sancties toe te passen, waarbij de eerstgenoemde erop moeten doelen vooral sectoren te treffen die een strategische bron van inkomsten vormen voor de regeringen. Wanneer we sancties toepassen, moeten we ook het maatschappelijk middenveld en non-gouvernementele organisaties in het betreffende land ondersteunen.
Ik krijg echter de indruk dat de goedkeuring van resoluties nog geen oplossingen oplevert. Gevallen waarin individuele lidstaten zich door hun eigen belangen laten leiden en inbreuk maken op de EU-solidariteit, zijn hiervoor het beste bewijs. Zonder een echte politieke wil aan de kant van de EU-lidstaten blijven resoluties papieren tijgers. Aan het standpunt van de autoriteiten van de EU ten aanzien van de Russische acties in Georgië zullen we kunnen aflezen of het extern beleid van de Unie de toets doorstaat. Het volstaat niet meer om zomaar bepaalde beginselen en eisen te verkondigen: het wordt hoog tijd om deze ook toe te passen. Dit is precies waar het verslag over gaat, en ik wil hiervoor mijn oprechte dank uitspreken aan mevrouw Flautre.
Katrin Saks
(ET) Een van de belangrijkste onderwerpen in dit verslag is volgens mij de kwestie van criteria.
Wanneer we sancties instellen moeten we ook criteria vastleggen met betrekking tot de vraag hoe, wanneer en onder welke voorwaarden die sancties dienen te worden opgeheven. Zonder dergelijke criteria zijn de sancties zelfs compleet zinloos.
Andizjan is hiervoor een voorbeeld. Voor het eerst omvatte een sanctieregeling een beleidsmechanisme van positieve maatregelen, wat betekent dat er een periode van zes maanden werd afgekondigd alvorens de sancties ten uitvoer zouden worden gelegd, zodat Oezbekistan de keuze had om binnen de gestelde tijd aan onze criteria te voldoen.
Het is goed dat er een positief mechanisme werd toegepast, maar ook hiervoor moeten criteria worden opgesteld: de sancties zullen pas worden opgeheven wanneer er sprake is van zeer positieve ontwikkelingen met betrekking tot het bloedbad van Andizjan.
Hiermee kom ik op het volgende belangrijke punt dat in het verslag wordt aangesneden, namelijk de oprichting van een onafhankelijke groep deskundigen op het gebied van sancties, die evalueren welke soort sancties en dienen te worden toegepast en wanneer dit dient te gebeuren.
Ook moet aandacht worden besteed aan de symbolische betekenis van sancties, een effect dat ik in Oezbekistan heb kunnen constateren. Dit effect valt moeilijk te kwantificeren. Weliswaar was het in de praktijk niet groot - het ging bijvoorbeeld om de visumregeling (de functionarissen, vooral diegenen waarop de sancties waren gericht, waren vertrokken) en het wapenembargo (er werden geen wapens naar Oezbekistan geleverd), maar de sancties hadden wel een grote symbolische waarde. Dit zag iedereen zo, van de taxichauffeur tot en met de minister.
Toomas Savi
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het extern beleid van de Europese Unie is baanbrekend door de toepassing van een positief conditionaliteitsmodel - de "wortelmethode” - dat succesvol wordt aangewend in de betrekkingen met de kandidaat-lidstaten.
Helaas zijn substantiële vorderingen op mensenrechtengebied in de ontwikkelingslanden niet altijd de meest effectieve maatstaf gebleken om hen ertoe aan te sporen vooruitgang te boeken, aangezien nieuwe spelers in de internationale arena zijn verschenen die aan politieke dumping doen. Het beleid van China in Afrika heeft bijvoorbeeld niets te maken met mensenrechten of democratie. Maar in plaats van de fundamentele waarden van de EU over boord te zetten mogen we niet bang zijn om zo nodig de "methode van de stok” te gebruiken teneinde te laten zien dat de niet-naleving van bepaalde fundamentele vereisten gevoelige consequenties heeft die derde partijen maar beter kunnen vermijden.
Ryszard Czarnecki
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het gebruik van dubbele maatstaven in het geval van schendingen van de mensenrechten is een ramp voor de EU. In de context van de Russische agressie tegen Georgië, maar ook een tijd daarvoor hebben we een situatie waarin bepaalde landen met een dictatoriaal of semi-dictatoriaal regime zachtzinnig worden aangepakt, omdat ze groot en rijk zijn, terwijl landen die de mensenrechten schenden, maar die vanuit Europees oogpunt of voor het Amerikaanse bedrijfsleven minder belangrijk zijn, veel strenger worden behandeld.
We mogen niet afzien van het gebruik van het instrument van sancties tegen landen die inbreuk maken op de mensenrechten en de burgerrechten en de Europese normen op dat gebied met voeten treden. Dit instrument mag echter niet worden gedevalueerd - we moeten het flexibel toepassen. In deze context mag de dreiging met mogelijke sancties tegen Rusland vanwege de oorlog in de Kaukasus niet worden ingetrokken.
To slot ben ik blij dat we de opzettelijke aantasting van het milieu erkennen als schending van de mensenrechten. Collega's uit Finland, Zweden en de Baltische staten spreken in dit verband over de potentiële dramatische gevolgen van de investeringen in de Nord Stream gaspijpleiding die op de bodem van de Oostzee wordt aangelegd.
Maria da Assunção Esteves
(PT) Mijnheer de Voorzitter, het beleid van Europa moet sterk worden gewijzigd om de mensenrechten serieus te nemen. Er moeten slimme en effectieve sancties komen die zijn gekoppeld aan een structurele en systematische respons. Europa heeft meer eendracht nodig. De fictieve grenzen doen zich nog steeds gevoelen wanneer we rond de tafel zitten en besluiten moeten nemen. Ook postkoloniale nostalgie en hedendaagse belangen spelen hierbij een rol. Toch is Europese autoriteit belangrijk voor de mensenrechten, evenals een intensievere en bredere integratie van de mensenrechten in het beleid. Een nieuw Europa is niet een Europa waar iedereen zelf beslist wat er moet gebeuren en hoe dit moet gebeuren. Een nieuw Europa is één orgaan waarvoor de mensenrechten niet alleen een doel op zichzelf zijn, maar een instrument vormen voor zijn geopolitieke strategie.
De koers is duidelijk: een sterk Europees politiek centrum, een Europees Parlement met besluitvormingsbevoegdheden, gezamenlijke verantwoordelijkheid in de diplomatieke aanpak van de lidstaten inzake de bescherming van de mensenrechten, met een sturende rol voor de Commissie, meer politieke en minder bureaucratische delegaties van de Europese Commissie in derde landen, het uitoefenen van druk op de Wereldhandelsorganisatie om naar de democratische staat van dienst van haar leden te kijken, de bevordering van organisatorische structuren naar het voorbeeld van die van de Unie, intensieve dialoog met de Afrikaanse Unie en de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties en andere regionale organisaties, het uitoefenen van druk ten behoeve van een reorganisatie van de Verenigde Naties, waarbij de Europese Unie een leidende rol dient te spelen, de uitwerking van een interne strategie ter vermindering van afhankelijkheden die gericht is op een gemeenschappelijk energiebeleid en een consequent defensiebeleid.
Dames en heren, het beleid op het gebied van de mensenrechten moet worden gerevolutioneerd.
Vural Öger
(DE) Mijnheer de Voorzitter, het huidige debat over mogelijke sancties tegen Rusland in reactie op het conflict in de Kaukasus toont eens te meer aan hoe onverantwoordelijk er soms met sancties wordt omgesprongen. Het is de vraag of zij op legitieme wijze kunnen worden toegepast als universeel, ongedifferentieerd middel en het is onduidelijk wanneer en hoe de effectiviteit van sancties is gewaarborgd.
Het is bijzonder belangrijk om de effectiviteit van EU-sancties correct te evalueren. Ze mogen niet de verkeerde groepen treffen, maar moeten doelgericht zijn. Vaak zijn alleen repressieve regimes voor misstanden verantwoordelijk. Welke evaluatiecriteria er moeten worden gehanteerd, is een centrale vraag die ondanks alle inspanningen nog steeds onbeantwoord is. Wanneer leiden sancties eigenlijk tot ander gedrag? In plaats van ad-hocsancties in te stellen zou ik de voorkeur geven aan een EU-strategie die in een coherent en duurzaam sanctiebeleid uitmondt. Daarvoor moeten we hier echter eerst een consensus bereiken over de optimale randvoorwaarden voor de toepassing van sancties. Tot dusver ontbreekt er nog steeds een doeltreffende sanctiestrategie.
Dit verslag is echter een stap in de goede richting. Het Europees Parlement is momenteel de belangrijkste bevorderaar van de mensenrechten. EU-sancties mogen geen agressief politiek instrument zijn, maar moeten in het belang zijn van de bevolking. Sancties die de burgerbevolking straffen zijn contraproductief en niet doeltreffend.
Ramona Nicole Mănescu
(RO) Sancties behoren tot het instrumentarium dat de Unie ter beschikking staat om haar mensenrechtenbeleid ten uitvoer te leggen.
Vanwege het gebrek aan studies over het effect van het sanctiebeleid van de Europese Unie is het echter, zoals de rapporteur reeds heeft gezegd, moeilijk om de gevolgen en de doeltreffendheid van dit beleid in het veld te evalueren en is er sprake van een gebrek aan transparantie, samenhang en ook legitimiteit van communautaire sancties.
Zolang de Europese Unie in haar gemeenschappelijk veiligheidsbeleid niet met één stem spreekt kunnen we moeilijk doeltreffende en systematische communautaire sancties instellen. Het is betreurenswaardig dat de Unie en de lidstaten niet op een systematische manier gebruik maken van sancties. Daarom ben ik van mening, mijnheer de Voorzitter, dat er, ten behoeve van het respect voor de mensenrechten, een coherente strategie voor het sanctiebeleid moet worden ontwikkeld, een strategie die rekening houdt met reeds ondertekende overeenkomsten en clausules, die dubbele maatstaven vermijdt en op die manier bijdraagt aan een grotere geloofwaardigheid van de Unie.
Ik feliciteer mevrouw Flautre met dit verslag.
Genowefa Grabowska
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het internationaal recht kent een Latijns beginsel dat als volgt luidt: par in parem non habet imperium. Dit betekent dat geen enkele staat over een andere mag oordelen of aan een andere staat sancties mag opleggen, maar dat behoort tot het verleden. De internationale gemeenschap is, geleid door gezond verstand en rationalisme, een heel andere koers ingeslagen. De primitieve sancties die staten vroeger in de vorm van represailles tegen elkaar gebruikten volgens het Bijbelse principe "oog om oog, tand om tand” uit het Oude Testament, heeft plaats gemaakt voor een gestroomlijnd mechanisme van collectieve, georganiseerde sancties, waarbij aan de hand van procedures wordt bepaald wie dit mechanisme wanneer en op welke wijze mag toepassen. Ik ben blij dat de Europese Unie een steeds verfijnder mechanisme voor de toepassing van sancties uitwerkt dat gedifferentieerd genoeg is om rekening te kunnen houden met de situatie en de mate van schuld.
Ik wil graag twee punten benadrukken. Ik ben voor verstandige en intelligente sancties die op zinvolle wijze worden toegepast, maar ik ben tegen zogenoemde preventieve sancties. Mijns inziens zijn preventieve sancties niet te rechtvaardigen. Ten tweede wil ik dit Huis oproepen meer aandacht te besteden aan de samenleving, aan onze burgers, door hen te informeren over het feit dat sancties geen primitieve straf betekenen maar een natuurlijke, gezonde reactie op ernstige schendingen van het recht en dat zij ertoe dienen de democratie te beschermen.
Reinhard Rack
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil een onderwerp oppikken dat al door enkele leden aan de orde is gesteld. Sancties mogen niet op de verkeerde groepen zijn gericht. Met name mogen de allerarmsten er niet door worden getroffen. Hier valt sinds geruime tijd een ontwikkeling te constateren, maar we moeten op deze weg verder gaan. In het verleden hebben we keer op keer meegemaakt dat in corrupte regimes die de mensenrechten met voeten treden, ook grote bedragen aan overheidsmiddelen worden in particuliere zakken verdwijnen en dan ergens op mooie bankrekeningen worden geparkeerd totdat het desbetreffende lid van het regime zijn geld wil afhalen en het wil gebruiken.
Dit betekent dat wij naar wereldwijde samenwerking moeten streven, zoals we dat ook bij de oprichting van het Internationaal Strafhof hebben gedaan. De Europese Unie kan hier een belangrijke rol spelen door erop toe te zien dat de verantwoordelijken niet de vruchten van een dergelijk beleid kunnen plukken.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer mevrouw Flautre met haar uitstekende, evenwichtige verslag. Ik zie drie gevallen waarin de Europese Unie dubbele maatstaven hanteert. Aan de ene kant is er sprake van dubbele maatstaven wanneer we twee kleine landen met elkaar vergelijken, waarvan het ene tegen ons is en een vijandig standpunt inneemt, en het andere beweert pro-westers en pro-Europa te zijn. Er is sprake van dubbele maatstaven tussen kleinere landen en de grote mogendheden, Rusland en China, omdat hier economische belangen een rol spelen. En er is sprake van dubbele maatstaven die onze geloofwaardigheid ondermijnen en de vraag doen rijzen of de Europese Unie het recht heeft derde landen met betrekking tot de mensenrechten en minderhedenrechten te kritiseren wanneer er sommige landen in de Unie zijn waar honderdduizenden ingezetenen de nationaliteit van die landen wordt onthouden, zoals in twee van de Baltische staten, of wanneer er een vooraanstaand land in de Europese Unie is dat op grond van zijn constitutie weigert regionale talen te erkennen. Ik dank u voor uw aandacht.
Zsolt László Becsey
(HU) Mijnheer de Voorzitter, Ik wil mij aansluiten bij diegenen die op dubbele maatstaven en inconsequenties hebben gewezen en zou de aandacht van mevrouw Flautre willen vestigen op paragraaf 22 van het verslag met betrekking tot het substantiëren van de landenstrategiedocumenten en de legaliteit van sancties of van een sanctiebeleid. In september 2004 heeft dit Huis besloten een onderzoeksmissie naar de Vojvodina, het noordelijke deel van Servië, te sturen, waarbij het niet alleen om een mensenrechtenkwestie gaat, maar ook om een kwestie van solidariteit omdat er vele Hongaren en ook Roemenen en Duitsers leven die daar door historische omstandigheden zijn beland. We hebben de ernstige mensenrechtensituatie in dat gebied onderzocht. Er werd besloten dat de Subcommissie mensenrechten een onderzoek zou instellen. Dit is na drieënhalf jaar nog steeds niet gebeurd. Daarom wil ik de Subcommissie mensenrechten verzoeken deze ernstige situatie in overeenstemming met die beslissing te onderzoeken, omdat het Parlement alleen in dat geval de aandacht van de Raad en de Commissie op de actuele situatie kan vestigen en een rol in het sanctiebeleid kan spelen.
Jean-Pierre Jouyet
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen zou ik willen antwoorden op mevrouw Flautre, en ook op mijnheer Romeva I Rueda en alle anderen die hebben gezegd dat we het sanctiebeleid moeten ijken, dat we een evaluatie en effectbeoordelingen nodig hebben. Dit lijkt me inderdaad een zeer belangrijk punt, en de Raad stelt er evenals het Parlement belang in om over sancties te kunnen beslissen en deze op basis van de best beschikbare informatie bij te kunnen stellen. De bestaande maatregelen worden regelmatig geherevalueerd op basis van effectbeoordelingen, en de Raad baseert zijn besluiten zo vaak mogelijk op verslagen van de missiehoofden in de betreffende landen, die in de beste positie te verkeren om de effectiviteit van de genomen maatregelen te beoordelen.
De Raad heeft zijn overleg met lokale en internationale non-gouvernementele organisaties in grote mate verder ontwikkeld en vandaag hebben we gezien dat het Parlement een zeer belangrijke rol toekomt bij deze evaluatie.
Sancties zijn echter ook een instrument dat een politiek karakter dient te behouden. We moeten uit methodisch oogpunt over een strategie beschikken, maar we mogen ons beleid niet al strikt vastleggen, noch mag het proces een automatisch karakter krijgen - ik wil dat hier zo duidelijk en verantwoord mogelijk zeggen - en daarom zullen er altijd verschillen zijn in onze beoordelingen. Ook in antwoord op mevrouw Koppa, die hier een zeer subtiele toespraak heeft gehouden, wil ik zeggen dat sancties een politiek instrument blijven. Zij vormen niet het enige instrument ter bevordering van de mensenrechten. Er zijn twee andere instrumenten, die de landen waarop zij zijn gericht in mindere mate stigmatiseren, maar ook tot de bevordering van de mensenrechten dienen, namelijk de conditionaliteiten waarin het uitbreidingsbeleid van het stabilisatie- en associatieproces voor de Balkan en het nabuurschapsbeleid voorzien, en de verplichte mensenrechtenclausules in alle overeenkomsten die de Europese Unie met derde landen of landengroepen sluit, waarbij de schending van die clausules tot de opschorting van de overeenkomsten kan leiden.
Ik wil mevrouw Koppa verzekeren dat er geen sprake is van een embargo op farmaceutische producten, maar slechts van een controlesysteem voor dergelijke producten voor zover het om producten voor tweeërlei gebruik gaat, die onder de non-proliferatieregeling vallen.
Mijnheer Cappato en mijnheer Gawronski hebben ook een interessant onderwerp aangekaart, en enkele sprekers zijn op de kwestie van de aantasting van het milieu teruggekomen. Thans maakt de aantasting van het milieu geen deel uit van de doelstellingen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, dus het klopt dat dit punt vanuit dit perspectief niet in aanmerking wordt genomen, en we moeten erover nadenken de aantasting van het milieu daarin op te nemen wanneer deze een gevaar vormt voor de internationale veiligheid of voor de rechten van de bevolking, voor de mensenrechten. Dit is een discussie die we op gang moeten brengen. Ik wil mijnheer Cappato ook zeggen dat de Europese Unie in de genoemde gevallen reeds gebruik heeft gemaakt van energiesancties, die onder verschillende omstandigheden zijn toegepast.
Ik wil een paar gevallen doornemen die u hebt genoemd: de recente ontwikkelingen natuurlijk. Wat betreft de oorlog tussen Rusland en Georgië zou ik duidelijk willen zeggen dat sancties hun doel missen als de consequentie daarvan is dat alle contacten met het betreffende land, in dit geval Rusland, worden verbroken. Ten slotte moeten we er ook over nadenken of het opleggen van sancties in dit geval in het belang van Georgië zou zijn. Ik zou allen willen verzoeken dit te overwegen.
Ik wil ook terugkomen op hetgeen hier is gezegd over het opstellen van criteria. Mevrouw Saks heeft dit punt genoemd. Dit is inderdaad een zeer belangrijke kwestie, vooral wat betreft Oezbekistan, dat kan ik u zeggen omdat ik daar heb deelgenomen aan een conferentie over Centraal-Azië en de aanwezigheid van de Europese Unie in die regio. Tijdens mijn bezoek had ik ook een ontmoeting met mevrouw Tadjibaeva, een politieke gevangene, die inmiddels is vrijgelaten. We hopen dat haar gezondheid er weer op vooruit gaat en dat zij de nodige zorg kan krijgen, maar ik kon ook constateren dat een beleid waarin de juiste criteria werden gehanteerd ervoor heeft gezorgd dat vooruitgang kon worden geboekt en dat de autoriteiten zich ervoor hebben ingezet om in ruimere mate te voldoen aan de door de Europese Unie gestelde eisen. Overigens zullen we in oktober opnieuw een bezoek aan het land brengen.
Met betrekking tot Cuba zou ik degenen die dit onderwerp hebben aangekaart, eraan willen herinneren dat de sancties tegen Cuba in juni 2008 zijn opgeheven, wat ons er niet van weerhoudt de ontwikkelingen op het gebied van de mensenrechten in dat land nauwlettend te volgen.
Dit waren de opmerkingen die ik wilde maken aan het eind van dit uiterst uitvoerige en waardevolle debat dat aantoont dat de inbreng van het Parlement noodzakelijk is.
Benita Ferrero-Waldner
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat dit een zeer nuttige discussie was waarin een aantal zeer belangrijke kwesties aan bod is gekomen waar we over na zullen moeten denken wanneer we ervoor kiezen sancties in te stellen, aangezien sancties niet het enige instrument van ons extern beleid zijn. We moeten sancties, na zorgvuldige overweging, altijd in combinatie met alle andere instrumenten toepassen, met inbegrip van ontwikkelingswerk of politieke en economische hervormingen in derde landen. Al deze instrumenten zijn op een doel gericht: de handhaving en bevordering van de mensenrechten.
Het verslag van mevrouw Flautre toont duidelijk aan dat we dit instrument verder moeten verfijnen en ervoor moeten zorgen dat ons stelsel van sancties zelf volledig in overeenstemming is met het internationaal recht en niet indruist tegen fundamentele mensenrechten die wij allen onderschrijven. Ik ben van mening dat onze rechtbanken - zoals het Europees Hof van Justitie in zijn arrest van vandaag - in grote mate bijdragen tot de ontwikkeling van ons sanctiestelsel en tegelijkertijd fundamentele beginselen waarborgen zoals de rechtsstaat en het recht op een behoorlijk proces. Nogmaals, we dienen de mensenrechten te bevorderen en de brede bevolking te ontzien en niet te bestraffen, noch economisch noch op andere wijze.
Dit is zeer belangrijk. Ik herhaal daarom dat onze sancties moeten zijn gericht op diegenen die voor mensenrechtenschendingen verantwoordelijk zijn en dat we - zoals mijnheer Rack heeft gezegd - bijvoorbeeld bankrekeningen moeten laten bevriezen en een visumverbod moeten uitvaardigen om de leiders of die verantwoordelijken allerlei mogelijkheden te ontnemen.
Een aantal sprekers, en ook mevrouw Flautre zelf, heeft om een behoorlijke evaluatie van EU-sancties verzocht en hebben voorgesteld een bepaalde methodologie te ontwikkelen. Volgens mij is Jean-Pierre Jouyet al kort ingegaan op het werk dat in dit verband wordt verricht in de Raad, waar ik geheel achter sta, en met name ben ik van mening dat we de ex ante-evaluatie een stuk moeten verbeteren voordat we sancties opleggen. Hier kan ik ook nog eens de diensten van onze delegaties aanbieden, aangezien zij ter plekke zijn en goed weten wat er aan de hand is; bijdragen van maatschappelijke en van mensenrechtenorganisaties kunnen hier ongetwijfeld van groot nut zijn.
Met betrekking tot de coherentie van het beleid zou ik willen zeggen dat sancties weliswaar een belangrijk instrument zijn, maar dat zij moeten worden aangevuld door een proactieve aanpak van ons ontwikkelingswerk: steun voor mensenrechteninstellingen, politieke hervormingen, de bevordering van het maatschappelijk middenveld. Birma/Myanmar is hiervoor een goed voorbeeld. Er zijn sancties, maar tegelijkertijd houden we mogelijkheid open om met NGO's en mensenrechtenorganisaties samen te werken. Ik geloof dat dit een belangrijke stap voorwaarts is.
Hélène Flautre
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat we deze discussie hebben gevoerd en over de bijdragen die u allemaal en die de fungerend voorzitter van de Raad en de Commissie hebben geleverd.
Ik geloof dat uit deze discussie zoiets als een gemeenschappelijke filosofie naar voren komt. Ik heb vele oproepen tot een consequenter beleid gehoord, tot een geloofwaardiger beleid dat dubbele maatstaven vermijdt, en ik heb de indruk dat dit de vraagstukken zijn waar we aan moeten blijven werken. Ik heb bij de opstelling van dit verslag veel geleerd uit discussies met verschillende mensen. Ik ben ervan overtuigd dat we nog veel werk voor de boeg hebben en dat de basis voor dit toekomstige werk moet worden gevormd door een omvattende en uitputtende evaluatie van het huidige sanctiebeleid, want als de vraag "Sancties of niet?” aan de orde is raken - zoals we nu met Rusland zien - de gemoederen al snel verhit, terwijl de media meteen op de loer liggen. Daarom hebben we een gedegen filosofie nodig en moeten we van gedachten wisselen en het eens zijn over onze procedures en ons beleid.
Om terug te komen op het netwerk van deskundigen: het ligt niet in de bedoeling om technische expertise te gebruiken om gevoelige politieke besluiten te vervangen, maar het gaat erom te waarborgen dat de gevoelige politieke besluiten zoveel mogelijk zijn gebaseerd op objectieve informatie. Wie een sanctiebeleid voert, moet het ten uitvoer leggen en zich houden aan wat sommigen van u "geheel objectieve criteria” hebben genoemd, aan de hand waarvan de daadwerkelijke effectiviteit van de sancties kan worden gemeten.
Ik ben ervan overtuigd dat we echte vooruitgang boeken. Er moet nog steeds een aantal punten worden verduidelijkt - dit hebt u zeker begrepen uit sommige toespraken - en dit was de reden waarom ik mij van stemming heb onthouden in de Commissie buitenlandse zaken. Dames en heren, ik ben van mening dat we niet kunnen beknibbelen op de volledige eerbiediging van de mensenrechten en het internationaal recht bij de opstelling van zwarte lijsten, of bij het opnemen van personen in dan wel het schrappen van personen uit deze lijsten. Het arrest van het Hof van Justitie waar u het zojuist over had, mijnheer Jouyet, maakt duidelijk wat onze taak op dit gebied is.
Dames en heren, ik verzoek u dit verslag aan te nemen, dat weliswaar niet perfect is, maar toch een respectabel verslag waar we trots op kunnen zijn en dat een goed instrument voor verdere werkzaamheden zal zijn.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt op donderdag 4 september 2008 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Desislav Chukolov  
schriftelijk. - (BG) Mijnheer Pöttering, mevrouw Flautre de meesten van u zijn hebben in de loop van uw politieke carrière wel eens in de oppositie gezeten. U kent die ervaring - de regeringspartijen doen alsof u niet bestaat, terwijl u hen van diefstal en twijfelachtige deals beschuldigt. In Bulgarije zijn momenteel echter de opvolgers van terroristen en absolute fascisten aan de macht.
Dit zijn de partijen die de driepartijencoalitie in Bulgarije uitmaken: goddeloze individuen die kerken de lucht in hebben gejaagd om indruk te maken op de Comintern, zoals de Bulgaarse socialistische partij; een partij rond de erfgenaam van Boris III die Bulgarije de Tweede Wereldoorlog insleepte en goede maatjes met Hitler was - dit zijn de dieven van de Nationale Beweging van Simeon II - en ten slotte de anticonstitutionele moslimpartij Beweging voor Rechten en Vrijheden, die uit terroristen bestaat die twintig jaar geleden treinstellen voor moeders met kinderen hebben opgeblazen.
Op 30 juli 2008 hebben de machthebbers mijn collega Dimitar Stoyanov in elkaar geslagen. Bij medisch onderzoek werd vastgesteld dat de boeven in politie-uniform hem 34 verwondingen hadden toegebracht.
Voor de achtergrond van een effectief EU-beleid voor de toepassing van sanctieregelingen in gevallen van grove schendingen van de mensenrechten, waarover u in uw verslag spreekt, dring ik erop aan dat dit Parlement en alle leden een standpunt innemen ten aanzien van dit voor ons allen beschamende incident en de regerende maffia in mijn land scherp veroordelen.
Urszula Gacek  
Het strafrechtelijk systeem dient ter bestraffing, afschrikking en de reclassering van de dader. Sancties hebben min of meer hetzelfde doel. Onze strafrechtelijke systemen straffen weliswaar, maar hoe succesvol ze zijn als het om afschrikking gaat, is een onbeantwoorde vraag. Sancties dragen eveneens weinig bij tot afschrikking en tot de herintegratie van landen die zich schuldig maken aan inbreuken op het internationaal recht en mensenrechtenschendingen.
Onderzoek naar de effectiviteit van meer dan 100 gevallen van economische sancties van na de Tweede Wereldoorlog heeft uitgewezen dat sancties het effectiefst zijn indien: de geëiste wijzigingen bescheiden zijn; machtige staten of landengroepen tegen een zwakker land optreden; het doelland afhankelijk is van de handel met landen die de sancties instellen; de sancties snel worden opgelegd en de schade die de oplegger van de sancties hierdoor loopt, beperkt blijft.
Wanneer de EU sancties instelt, dienen zij eng omschreven en doelgericht te zijn. Maatregelen die in overweging kunnen worden genomen, zijn onder meer: de bevriezing van financiële tegoeden, een verbod op financiële transacties, investeringsbeperkingen; handelsbeperkingen op bepaalde goederen; reisbeperkingen; beperkingen van de diplomatieke betrekkingen en restricties op het gebied van cultuur en sport.
Het is van vitaal belang dat de EU haar sanctiebeleid herziet, niet alleen om de gewenste wijzigingen teweeg te brengen in de landen die zich schuldig hebben gemaakt aan inbreuken, maar ook om haar eigen geloofwaardigheid te handhaven.
Bruno Gollnisch  
schriftelijk. - (FR) Het Europees Parlement, dat doet alsof het de VN is, zegt de heerschappij van de mensenrechten in de hele wereld te willen waarborgen. Het zou er echter beter aan doen om in eigen huis orde op zaken te stellen.
In Frankrijk, België, Duitsland, Oostenrijk worden duizenden burgers, waaronder academici, advocaten en door de burgers gekozen vertegenwoordigers berecht, veroordeeld, geruïneerd, ontslagen, gevangen genomen en van racisme beschuldigd omdat ze de immigratie kritiseren, worden beschuldigde van vreemdelingenhaat omdat zij legitieme nationale preferenties verdedigen, worden van revisionisme beschuldigd omdat zij vraagtekens plaatsen bij de "officiële” maar wisselende versies van de jongste geschiedenis, worden van homofobie beschuldigd omdat zij uiting geven aan een voorkeur voor natuurlijke gezinnen, die als enige in staat zijn het leven door te geven.
Deze politieke en justitiële vervolging strekt zich zelfs uit tot advocaten. In Duitsland werd Sylvia Stolz gearresteerd omdat zij de standpunten van haar cliënt voor de rechtbank verdedigde. In Frankrijk heeft de Orde van Advocaten van Parijs het erelidmaatschap van de gepensioneerde advocaat Eric Delcroix geweigerd en daarmee schande over zichzelf afgeroepen.
Rechters als Estoup in Versailles, Schir in Lyon en Cotte in Parijs zijn erop gebrand deze willekeurige wetten op brede schaal toe te passen, uit verachting voor de beginselen die de vrijheid verdedigen. Maar vooral zitten sommigen van de verantwoordelijken voor deze vrijheidsdodende wetgeving in dit Parlement. Onze verontwaardiging moet in de eerste plaats naar hen uitgaan.
Tunne Kelam  
schriftelijk. - (EN) De Europese Unie is gebaseerd op waarden, zoals democratie en eerbiediging van de mensenrechten. De bescherming en verdediging van deze waarden staat centraal in elk beleid van de Europese Unie.
De mensenrechten zijn geïntegreerd in het extern beleid van de EU. Toch spreekt de EU al te vaak niet met één stem en ontbreekt het haar aan de mogelijkheid om snel en efficiënt op massale schendingen van de mensenrechten te reageren.
Sancties vormen een onderdeel van het mensenrechtenbeleid, en toch worden ze niet altijd op dezelfde wijze toegepast. De EU mag niet wegkijken en uitzonderingen maken voor grote landen, zoals Rusland en China, dat in feite een koehandel drijft met mensenrechten en economische voordelen.
De economische betrekkingen met derde landen moeten zorgvuldig worden heroverwogen in het geval van voortdurende mensenrechtenschendingen, waarop moet worden gereageerd met sancties en het afbreken van verdere onderhandelingen.
Daarom verzoek ik de Commissie en de Raad met klem om vastberaden, eendrachtig en krachtdadig op te treden. Bovendien roep ik de EU op om het mensenrechtenbeleid voor alle landen op dezelfde wijze toe te passen en sancties op te leggen aan alle landen waar aantoonbaar mensenrechtenschendingen plaatsvinden.
Eija-Riitta Korhola  
schriftelijk. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, mevrouw Flautre, danken voor een evenwichtig en waardevol verslag, dat terecht aandringt op een herevaluatie van EU-sancties en op onderzoek als onderdeel van het bredere mensenrechtenbeleid van de EU. Zolang we niet over informatie beschikken die is gebaseerd op een diepgaand onderzoek, is het debat over de effectiviteit of ineffectiviteit van sancties zinloos.
Sancties kunnen in het kader van het mensenrechtenbeleid belangrijk zijn op twee complementaire manieren. Aan de ene kant zijn ze een morele boodschap van de Europese gemeenschap van waarden en als zodanig een waardevol signaal. Aan de andere kant kunnen zij een concreet effect hebben op de ontwikkeling in de doelstaat. Beide aspecten zijn ontegenzeggelijk van belang gebleken in gevallen waarin een blijvend resultaat is bereikt, bijvoorbeeld bij de beëindiging van de apartheid in Zuid-Afrika.
Het zal evenwel duidelijk zijn dat dergelijke resultaten niet alleen met sancties kunnen worden bereikt. Om blijvend verandering te kunnen brengen in de mensenrechtensituatie en de politieke situatie in een land is coördinatie en een omvattend gebruik van de instrumenten van het mensenrechtenbeleid vereist. Het Parlement heeft eerder benadrukt dat het belangrijk is om het mensenrechtenbeleid over het geheel gezien effectiever te maken.
Teneinde humanitaire rampen te voorkomen moeten we de mogelijkheid onderzoeken om doelgerichtere sancties in te stellen waardoor met name de leiders van een land en groeperingen die voor mensenrechtenschendingen verantwoordelijk zijn, worden getroffen. We moeten ons hoeden voor verlammende maatregelen die de groeimogelijkheden van kleine en middelgrote ondernemingen tenietdoen.
Mijn vraag in dit verband luidt welke criteria moeten worden gehanteerd bij de toepassing van sancties. Het valt te betreuren dat in de evaluatie van sancties al te vaak zorgen meespelen over de uitwerkingen daarvan voor de economische belangen van de Unie.
