Stijging van de prijzen van voedingsmiddelen in de Europese Unie en in de ontwikkelingslanden (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de stijging van de prijzen van voedingsmiddelen in de EU en in de ontwikkelingslanden.
Louis Michel
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de dramatische stijging van de voedselprijzen sinds het begin van dit jaar heeft een wereldwijd bewustzijn van de mondiale voedselcrisis teweeggebracht.
Over een paar uur zal er in Londen een vergadering beginnen die de voornaamste partijen bij elkaar brengt die bij de voedselhulp betrokken zijn. Begin mei zal er een internationale conferentie worden gehouden met als onderwerp "Naar een groene revolutie in Afrika”. Alle politieke spelers, operatoren en deskundigen in deze sector zijn nu gemobiliseerd. We zien nu al een aantal jaren een gestage toename van de voedselprijzen in de wereld.
Sinds 2000 is de tarweprijs in dollars verdrievoudigd en zijn de prijzen van rijst en maïs verdubbeld. Het begin van 2008 heeft een stijging van nog eens twintig procent gebracht; dit leidde in onze geïndustrialiseerde landen tot zorgen over de koopkracht en in ontwikkelingslanden tot het risico van hongersnood voor hele bevolkingen. Wanneer je van minder dan een dollar per dag leeft en je het grootste deel van je inkomen aan eten uitgeeft, zijn deze stijgingen heel eenvoudig onhoudbaar.
Dit feit ligt ten grondslag aan de voedselprotesten die de afgelopen weken overal ter wereld hebben plaatsgevonden: in Haïti, Mexico, Egypte, Marokko, Kameroen, Senegal, Ivoorkust, Guinee, Mauretanië, Ethiopië, Oezbekistan, Jemen, de Filipijnen, Thailand en Indonesië. Onderzoeken tonen aan dat het tijdperk van goedkoop voedsel op de internationale markt voorbij is. We zullen niet meemaken dat de voedselprijzen naar hun vroegere niveau teruggaan en als er niet snel maatregelen worden genomen, zou de situatie nog onstabieler kunnen worden.
Het huidige klimaat van pijlsnel omhoog schietende voedselprijzen is een ernstige dreiging als het gaat om de politieke, financiële en sociale destabilisatie in veel landen over de hele wereld, dus we moeten snel reageren. Dit gaat de capaciteit van de Europese Commissie of zelfs de Europese Unie ver te boven. De hele internationale gemeenschap moet handelen.
Bij het kijken naar mogelijke oplossingen hebben we twee hoofdmogelijkheden aangewezen. Ten eerste moeten we levens redden en reageren op de sociale crises die zijn ontstaan door de snelle prijsstijgingen, in sommige gevallen verergerd door de nationale politieke situatie. Ten tweede hebben we duidelijk een strategie op de middellange en de lange termijn nodig. Het is evident dat de grootste fout het bieden van een humanitaire oplossing in de vorm van voedselhulp voor een structureel probleem als voedselzekerheid zou zijn. Ongetwijfeld zou dit op de korte termijn het geweten van sommige mensen sussen, maar noodvoedselhulp is niet genoeg om een structureel probleem aan te pakken.
Dus op korte termijn is het duidelijk nodig - naast maatregelen op landelijk niveau die gericht zijn op betere beheersing van de voedselprijzen - tegemoet te komen aan de behoeften van de kwetsbaarste bevolkingen die in echte humanitaire nood verkeren. Daarom moeten we aanvullende humanitaire noodhulp mobiliseren om de capaciteit van ECHO te vergroten om noodvoedselhulp te verstrekken.
Maar dit is geen gewone voedselcrisis. Dit is een koopkrachtcrisis die vooral de armsten treft die niet langer eten kunnen kopen. Daarom moet onze reactie ook gebaseerd zijn op andere vormen van voedselhulp, die bijvoorbeeld zijn bedoeld om de negatieve effecten op ondervoeding van kinderen tegen te gaan en de koopkracht van de kwetsbaarste huishoudens te ondersteunen. We moeten ook de snelle groei van het lokale landbouwaanbod bevorderen door de lokale boeren toegang te geven tot agrarische productiemiddelen, zaad en mest.
Met het oog op de omvang van de crisis en haar waarschijnlijke duur is het absoluut cruciaal dat de Europese Unie zich ook inzet voor een benadering op de middellange termijn die steun geeft aan het socialebeschermingsbeleid in de landen die het meeste risico lopen, met name in Afrika.
Op de lange en middellange termijn is de enige goede reactie dat we alles doen wat in onze macht ligt om het landbouwaanbod veilig te stellen. De productie moet wereldwijd toenemen om de internationale vraag bij te houden, al moet dit niet worden overgelaten aan de voornaamste exporterende landen. De Europese Unie heeft hiertoe al concrete maatregelen genomen. De braaklegging is bevroren, de melkquota zijn verhoogd en het douanerecht op graanproducten is afgeschaft.
Afrika dient zijn deel te doen, met onze hulp, en een groene revolutie te beginnen, zodat het zijn algemene afhankelijkheid van de internationale markt kan verminderen. De Afrikaanse landbouw is op dit moment de minst productieve ter wereld, maar hij heeft een enorm ontwikkelingspotentieel, op voorwaarde dat beleid wordt gehandhaafd dat familiebedrijfjes begunstigt en dat er prioriteit wordt gegeven aan investeringen, het vergroten van de productiviteit en het vergemakkelijken van de toegang van boeren tot landelijke en regionale markten.
De Commissie is al bezig van deze aanpak een kernprioriteit te maken. Wij waren de eersten die het belang van landbouw in het ontwikkelingsbeleid benadrukten, lang voordat andere internationale spelers dat deden. We hebben onze eigen programma's geëvalueerd op basis van die van de Afrikaanse Unie en voorgesteld de Europese hulp voor landbouw en plattelandsontwikkeling op één lijn te brengen met het landbouwontwikkelingsprogramma van de Afrikaanse Unie dat in juni 2007 is onthuld.
Bij het programmeren van het 10e Europees Ontwikkelingsfonds hebben we ervoor gezorgd dat de plattelandsontwikkelingssector als geheel een verdubbeling van de steun zou zien - 650 miljoen euro voor het 9e EOF, 1.250 miljoen voor het 10e EOF. Dat was niet gemakkelijk, omdat het zoals u weet aan de ontwikkelingspartners is de sectoren te kiezen waar de hulp zal worden geconcentreerd. Dit is een significante toename, een absolute stijging van honderd procent, hoewel ze zich niet laat vertalen naar een procentuele toename van het bedrag dat wordt gereserveerd voor landbouw en plattelandsontwikkeling. Het beschikbare geldbedrag is verdubbeld, maar het percentage van het Europees Ontwikkelingsfonds blijft min of meer hetzelfde.
In deze context stellen wij met voldoening vast dat de donorengemeenschap hernieuwde belangstelling toont voor de landbouwsector, die de laatste 25 jaar genegeerd is. De Commissie in haar geheel en in het bijzonder ik zelf als Commissaris die verantwoordelijk is voor Ontwikkeling en humanitaire hulp, zijn ons maar al te bewust van het politieke belang van de huidige crisis. Ik was in de gelegenheid hierover met de secretaris-generaal van de Verenigde Naties te spreken bij de laatste vergadering van de Africa MDG Steering Group, vorige maand in New York. Ik heb het ook besproken met de voorzitter van de Commissie van de Afrikaanse Unie, de heer Ping. Tijdens deze vergadering heb ik de uitdrukking "humanitaire tsunami” gebezigd, omdat ik het nodig vond de politieke leiders met een schok tot actie te bewegen, in plaats van gewoon te praten en beloften te doen.
De oorzaken van de crisis zijn divers en gecompliceerd, al moeten we ervoor waken ons in de details te verliezen. De vraag is toegenomen, met name in Azië, door de verbeterde levensstandaard van veel mensen die zich nu kunnen veroorloven meer en beter te eten. Dan is er de stijging van de olieprijzen, die een direct effect heeft op de kosten van transport en kunstmest. Voeg hier nog de problemen aan de aanbodkant aan toe die worden veroorzaakt door het effect van de klimaatverandering, en dan zien we een aantal van de ingrediënten van de huidige crisis.
Wat doet de Commissie? Ze werkt aan een langetermijnstrategie, waarvan ik al eerder zei dat ze cruciaal is. Het zal echter twee jaar duren voordat we de resultaten in de praktijk zien. Het vergroten van de landbouwproductie is geen kwestie van eenvoudig de kraan open draaien, dus we kijken ook naar de korte termijn en naar noodhulp. In maart jongstleden hebben we besloten nog 160 miljoen euro voedselhulp te geven; zojuist hebben we besloten 57 miljoen extra vrij te geven die waren begroot voor 2008, maar die veel eerder in het jaar beschikbaar zullen worden gesteld. We zullen 60 miljoen aan nieuw geld mobiliseren, dat ofwel uit een herschikking van rubriek 4 zal komen, ofwel uit een verzoek aan het Parlement om de noodreserve aan te spreken.
Ten slotte zou ik erop willen wijzen dat de Commissie deze situatie nauwlettend zal blijven volgen en klaarstaat om, al naar gelang de behoeften zich ontwikkelen, aanvullende financiering te overwegen indien noodzakelijk.
Janez Lenarčič
fungerend voorzitter van de Raad. - (SL) Allereerst zou ik me bij de afgevaardigden willen verontschuldigen voor mijn late binnenkomst. Ik was zojuist bij een vergadering met de Conferentie van commissievoorzitters en ik dank u dat u het debat zo hebt geregeld dat ik nu kan spreken.
De Europese Unie is zeer bezorgd over de stijging van de prijzen van landbouwproducten, die niet alleen in de Europese Unie een probleem wordt, maar ook elders in de wereld. Wij zijn ons bewust van de ernst en omvang van de potentiële gevolgen, in het bijzonder voor de armste landen van de wereld.
Waar liggen de oorzaken van dit probleem? Aan de kant van het aanbod is de prijsstijging voornamelijk te wijten aan het achterblijven van de opbrengsten, deels ten gevolge van de klimaatverandering, vooral waar het om graanproducten gaat, en de hogere productiekosten. Aan de andere kant doen de groei van de wereldbevolking en de snelle ontwikkeling van een aantal grote landen, zoals China, India en Brazilië, de vraag toenemen. Toegenomen koopkracht en een hogere levensstandaard in deze landen leiden tot veranderingen in de eetgewoonten. De toenemende vraag naar vlees en zuivelproducten heeft een indirect effect op de prijzen van voedergraan.
Sommige, of liever gezegd veel mensen noemen ook de zich uitbreidende markt voor biobrandstoffen en de daarmee gepaard gaande vraag naar landbouwproducten voor non-foodgebruik als een reden. Precies om deze reden proberen wij in de Europese Unie door middel van speciaal voor dit doel opgerichte werkgroepen heldere duurzaamheidscriteria op te stellen die de duurzame productie van biobrandstoffen met een minimaal effect op factoren als de voedselprijzen zullen vergemakkelijken.
Aangezien de redenen die voor de hogere voedselprijzen worden aangevoerd, zowel aan de vraag- als aan de aanbodkant structureel van aard zijn, valt te verwachten dat de prijzen en prijsstijgingen ook op de lange termijn op een hoger niveau zullen blijven dan dat waaraan we de afgelopen tien jaar gewend waren geraakt. Op mondiaal niveau heeft de stijging van de voedselprijzen een bijzonder kwalijk effect op landen waar landbouwproducten en voedsel een significant deel van de import uitmaken. Deze kwestie is vooral urgent in landen met lage en gemiddelde bruto binnenlandse producten en minder concurrentiegerichte structuren op het gebied van de productie van en handel in voedingsmiddelen.
Om de voorziening van basale voedingsmiddelen veilig te stellen is het onder andere noodzakelijk de landbouwproductie in armere landen te stimuleren. Tegelijkertijd moeten rijkere landen worden aangemoedigd subsidies voor ontwikkelingshulp aan de armste landen te verlenen en zich actiever met humanitaire organisaties te gaan bezighouden.
De Europese Unie streeft op diverse manieren naar het beteugelen van de stijgende voedselprijzen. Het doel van de recente hervormingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid was de Europese landbouw duurzamer en meer marktgeoriënteerd te maken. De Europese Unie heeft de braakleggingseis voor 2008 al goedgekeurd en zodoende de hoeveelheid bouwland bestemd voor de voedselproductie in de Europese Unie doen toenemen. De definitieve afschaffing van deze verplichting en de intrekking van energiegewaspremies zijn ook voorgesteld als deel van de herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Ook inspanningen om onderzoek te bevorderen dat de weg vrijmaakt voor productie van biobrandstoffen van de tweede generatie zijn belangrijk. Voor de productie hiervan zouden bijproducten zoals stro, schaafsel en afval in het algemeen worden gebruikt.
Als aanvulling is de EU bereid de exportsubsidies in 2013 op te heffen. In elk geval is de kwestie van de instabiliteit van de landbouwmarkten bezig een van de grootste uitdagingen te worden waarmee de landbouw en het landbouwbeleid van de Europese Unie te maken krijgen.
Met het oog op de omvang van de mogelijke gevolgen heeft de Raad Landbouw en visserij van de Europese Unie de kwestie van de hoge prijzen besproken tijdens zijn vergadering in april. Het is zeer waarschijnlijk dat hij dit op toekomstige vergaderingen verder zal bespreken en ministers zullen het probleem ook bespreken in andere Raadsformaties.
Internationale organisaties als de Voedsel- en landbouworganisatie (FAO), het Internationaal fonds voor landbouwontwikkeling, het Wereldvoedselprogramma en andere organisaties zetten zich ook actief in om de stijging van de voedselprijzen te beteugelen. Het Sloveense voorzitterschap zal deelnemen aan de internationale conferentie over wereldvoedselzekerheid en de uitdagingen van de klimaatverandering en bio-energie die begin juni in Rome zal worden gehouden onder de auspiciën van de FAO.
Ter afsluiting: de stijging van de voedselprijzen is een wereldwijd probleem en moet derhalve worden aangepakt met gepaste aandacht en met verhoogde krachtsinspanning op alle gerelateerde terreinen. Ons doel is het herstellen van de marktprijsstabiliteit.
(Applaus)
Joseph Daul
Mijnheer de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, commissaris, ik verwelkom uw verslag. U hebt absoluut gelijk, in het bijzonder met betrekking tot Afrika. De PPE-DE-Fractie is zeer bezorgd over het voedseltekort dat talrijke arme landen overal ter wereld treft, maar ook over de significante stijging van de kosten van de boodschappenmand van de consument in Europa. We horen hier niet genoeg over.
Allereerst roept de voedselcrisis om noodmaatregelen om verhongerende bevolkingen te helpen. In dit opzicht ben ik verheugd over het vrijmaken van middelen voor het Wereldvoedselprogramma. Deze maatregelen, hoe positief ook, zullen slechts tijdelijke verlichting van het probleem opleveren. In werkelijkheid is het de landbouw van de wereld die in al zijn onderdelen structureel moet worden hervormd. De voedselcrisis is een kans om diepgaand te discussiëren over de gewenste plaats van voedsel en landbouw in de wereldeconomie en in de Europese economie.
Vandaag de dag is Europa zich er meer dan ooit van bewust dat het de landbouw nodig heeft om zijn voedselzekerheid te garanderen. Om tegemoet te komen aan de groeiende vraag van economieën in opkomst moeten we de landbouwontwikkeling van deze landen stimuleren. De voornaamste uitdaging voor arme landen is zelfvoorziening op het gebied van voedsel; daarom moeten we hen helpen bij het opzetten van een economisch levensvatbare landbouw.
Het bevriezen van de Europese productie is niet langer een geschikt middel, zoals u opmerkte. Als we naar het aantal consumptiedagen kijken, is de graanreserve van de EU sinds 2005 gehalveerd en zou hij in een crisis maar een maand meegaan. Import zou niet genoeg zijn, omdat veel derde landen de neiging hebben hun productie voor de binnenlandse markt te bewaren. Daar hebben ze gelijk in. Basisproducten zijn het voorwerp van speculatie geworden. Een ton tarwe kan herhaaldelijk worden verkocht voordat hij bij de molen komt.
Veel mensen denken dat biobrandstoffen de schuld van de huidige voedselcrisis zijn. Dit is verre van waar. Zij vertegenwoordigen slechts twee procent van de huidige landbouwproductie in Europa. Wat ik zou willen zeggen is dat ik de lobby ten gunste van biobrandstoffen niet wil verdedigen, maar we moeten niet direct opgeven. We moeten aan die twee procent vasthouden, zodat Europa ook betrokken is bij de ontwikkeling van biobrandstoffen in de toekomst.
We moeten ons wenden tot plantenvariëteiten die bestand zijn tegen de nieuwe uitdagingen van de klimaatverandering en het toenemende tekort aan water. Om dit te bereiken moeten we in landbouwonderzoek investeren en realistisch en verantwoordelijk nadenken, en ik bedoel echt nadenken, over de kwestie van genetisch gemanipuleerde gewassen. Laten we onze ogen openen. De "check-up” van het gemeenschappelijk landbouwbeleid is het ideale moment om een echt debat te lanceren over het landbouw- en voedselbeleid van Europa.
Herinnert u zich het oude VS-beleid nog? Twee heilige beleidslijnen waar niemand aan mocht komen, defensie en voedselzekerheid; dat was wat het Congres ons vertelde. We moeten ophouden met het bepleiten van simplistische en puur economische oplossingen die geen langetermijnoplossingen voor de huidige crisis opleveren. Laten we erkennen dat het antwoord op het voedselprobleem alleen mondiaal kan zijn. Europa moet oplossingen vinden in samenwerking met internationale organisaties als de Wereldbank, het IMF en natuurlijk de WTO. We moeten een manier vinden om de schadelijke effecten van financiële speculatie te beperken terwijl bevolkingen door hongersnood worden getroffen. Sommige landen hebben aanzienlijke reserves die ze tot export blijven beperken. Speculanten gokken met de levens van hele bevolkingen. We moeten alles in het werk stellen om deze verschijnselen de kop in te drukken en de handel te vergemakkelijken.
Tot slot moet er een onderzoek komen naar de vraag waarom de prijsstijging zo hoog is, terwijl landbouwbasisproducten slechts een heel klein percentage van de totale prijs van voedingseindproducten vertegenwoordigen. De verantwoordelijkheden zijn nog niet duidelijk afgebakend en het lijkt erop dat sommigen welvaren bij de voedselcrisis.
Commissaris, we moeten de zaken ter hand nemen, we moeten de verschillende onderzoeken uitvoeren die nodig zijn zodat niemand kan profiteren ten koste van de armsten van de wereld of de meest benadeelde burgers van Europa.
Martin Schulz
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijn fractie heeft om dit debat gevraagd omdat wij geloven dat er dringend actie nodig is. Commissaris Michel heeft een aantal relevante en goede opmerkingen gemaakt over wat de Commissie nu direct kan doen. We hebben dit debat echter ook aangevraagd omdat we willen discussiëren over de principes achter de manier waarop de voedselprijzen zich nu ontwikkelen en de gevolgen hiervan.
Er zijn veel verklarende factoren. De wereldbevolking neemt toe, de hoeveelheid beschikbare bouwgrond is beperkt, de levensstandaard - en daarmee de mogelijkheid om eten te kopen en te consumeren - stijgt in grote delen van de wereld. Op zich is dat een positieve ontwikkeling. De vleesconsumptie in China neemt bijvoorbeeld snel toe. Dit doet echter de hoeveelheid afnemen die wereldwijd beschikbaar is. De stijging van de energieprijzen evenals politieke doelen - inclusief onze politieke doelen met betrekking tot het klimaat, bijvoorbeeld het feit dat de productie van biobrandstoffen aantrekkelijker wordt - leiden allemaal tot de resultaten die de heer Daul zojuist heeft beschreven.
Dit zijn allemaal verklarende modellen waarmee wij allen vertrouwd zijn. Er is echter één punt waarover ik het wil hebben, waarvan ik vind dat het niet vaak genoeg genoemd wordt. Mijn medeafgevaardigden zullen in hun opmerkingen in meer detail ingaan op de verschillende punten die ik net heb beschreven, maar ik wil één punt in onze besprekingen introduceren waarover we nooit spreken en dat volgens mij wezenlijk is in de crisis, en dat is het feit dat de grote beleggingsfondsen die bezit hebben genomen van alle niveaus van het economische leven en die elke dag honderden miljarden dollars over de wereld verplaatsen - dat deze beleggingsfondsen, de hedgefondsen, de voedselsector hebben overgenomen.
Het is niet mijn bedoeling kritiek te uiten op de mensen die de laatste honderdveertig jaar internationaal in basisproducten hebben gehandeld. Dat is volstrekt normaal, maar wat er nu gebeurt is niet meer normaal, namelijk dat er enorme bedragen worden ingezet op stijgingen van voedselprijzen en dat er een gigantisch gokspel aan de gang is. Dit betekent dat de banken in Europa hun klanten adviseren: "Profiteer zo veel mogelijk van de stijgende voedselprijzen, zodat u winst uit uw investeringen haalt.” Impliciet betekent dit: "Creëer een voedseltekort, zodat de prijzen zullen stijgen en u winst kunt maken.” Dames en heren, dat is niets minder dan naar "casinokapitalisme” kijken, dat voor ons op alle niveaus een bron van zorg is nu het aanschuift aan de tafels van de armen in de wereld. Dat is het echte morele schandaal achter deze crisis en dat is de reden dat we het in dit forum willen bespreken.
Meer dan ooit maakt deze crisis de noodzaak duidelijk van internationale controle van de financiële markten. Ik kan ermee leven dat er in een paar seconden enorme winsten worden gemaakt op welk terrein dan ook, in de goudhandel zo u wilt, maar niet als het gaat over het voeden van grote delen van de wereldbevolking. Dat is extreem immoreel en dat moet in dit debat niet onderschat worden.
Op dit punt moeten we de directe gevolgen bespreken die dit voor ons heeft. Wat voor repercussies heeft het voor de hervorming van het beleid inzake de landbouwbasisproductenmarkt hier in Europa? Welke rol speelt ons eigen exportsubsidiebeleid? Zijn wij met onze exporteurs bezig een bijdrage te leveren aan de voedseltekorten omdat de landbouw in de getroffen regio's zich zelfstandig niet voldoende kan ontwikkelen? Wat is ons antwoord op de vraag over grotere beschikbaarheid van bio-energie? Moet die automatisch vergezeld gaan van voedseltekorten en beperkte productie van voedingsmiddelen? Of zullen er in de volgende generatie technologische ontwikkelingen op het gebied van de biochemie plaatsvinden - en de heer Daul heeft hier gelijk - die ons op het punt kunnen brengen waar we niet langer alleen land hoeven te gebruiken dat tot dusver voor voedselproductie werd gebruikt?
Al deze vragen moeten we overwegen, maar ze moeten ons niet afleiden van één ding, en dat is dat we niet kunnen toestaan dat een uit zijn voegen barstend financieel systeem de honger in deze wereld verergert, alleen maar om een paar kapitalisten nog meer winst te laten maken.
(Applaus)
Graham Watson
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, de heer Michel sprak voor de Commissie, maar op de plaats van de Raad. Gelukkig heeft hij veel ervaring in beide instellingen en hebben wij daar profijt van.
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het afgelopen jaar is getuige geweest van alarmerende stijgingen in de kosten van basale voedingsmiddelen, zodat honderd miljoen mensen over de armoedegrens geduwd worden en honderdduizenden het risico lopen te verhongeren. Deze dreiging is zo ernstig dat ze alle voortgang in de richting van het doel van het halveren van de wereldarmoede in 2015 teniet zal doen.
De stijging van de levensstandaard in Europa is snel gegaan, zo snel dat zelfs mijn generatie zich op ons continent tuinen herinnert waar weinig groeide, behalve de eetlust van jonge kinderen. We moeten niet werkeloos toezien vanuit onze geprivilegieerde positie terwijl zich een ramp ontvouwt. We moeten nu meer geld aan het Wereldvoedselprogramma geven zodat het de bezitlozen kan voeden en mijn fractie verwelkomt de toezeggingen van de commissaris op dit gebied.
Velen geven de schuld aan de biobrandstoffen. De speciale rapporteur van de Verenigde Naties heeft biobrandstoffen zelfs een "misdaad tegen de menselijkheid” genoemd. Maar de redenen van de recente voedselprijsstijgingen zijn meervoudig en divers en dat moet de reactie van de internationale gemeenschap ook zijn.
De toename van de wereldbevolking, slechte groeiomstandigheden die verband houden met de klimaatverandering, verlies van bouwland aan industrieel gebruik, immorele speculatie met basisproducten en veranderende eetgewoonten hebben allemaal aan de huidige crisis bijgedragen. Zo is de vleesconsumptie in China gestegen van twintig kilo per hoofd in 1980 tot vijftig kilo per hoofd in 2007, en als voor elk kilo rundvlees 185 m2 land en 13 000 liter water nodig is terwijl dezelfde voedingswaarde uit soja kan worden gehaald tegen één procent van het land- en watergebruik, dan gaan we inzien hoe ingewikkeld het probleem is.
Verreweg de grootste boosdoener is de marktvervorming, die arme boeren in een armoedecirkel gevangen houdt en ze weinig stimuli geeft om meer voedsel te produceren. De hoge maatstaven voor duurzaamheid van bronnen en productie beschermen Europa doeltreffend tegen niet-duurzaam gebruik. Dus in plaats van biobrandstoffen als zondebok te gebruiken, moeten we een eind maken aan landbouwprotectionisme en uitvoerbeperkingen; we moeten actie ondernemen om de landbouwontwikkeling in de armste landen te verbeteren en om het succes te verzekeren van de Doha-ontwikkelingsronde om vrije, eerlijke en duurzame boerenhandel op wereldniveau aan te moedigen.
Het is het gemeenschappelijk landbouwbeleid dat aan de wortel van dit probleem ligt, niet de Europese biobrandstoffen; en het is de hervorming van het GLB die het zal oplossen, niet het laten zakken van de biobrandstofdoelstellingen.
We moeten ook ons collectieve gewicht in de strijd gooien om ervoor te zorgen dat criteria met betrekking tot de klimaatverandering en duurzaamheid in het handelsbeleid worden geïntegreerd. De waarheid is dat we ons kunne veroorloven de wereld te voeden en, zoals Dominique Strauss-Kahn heeft gezegd, "wereldwijde samenwerking kan het macro-economische kader en de stimuli leveren die nodig zijn om het probleem aan te pakken”.
Mijn fractie is van mening dat, met de goede politieke wil en de goede internationale samenwerking, globalisering de oplossing kan zijn in plaats van het probleem. Het is aan de Europese Unie om het voortouw te nemen.
Eoin Ryan
namens de UEN-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, alleen om te zeggen dat ik niet zal ingaan op de redenen waarom we zijn waar we zijn: de reden dat de wereld door enorme voedseltekorten getroffen wordt of zal worden, is hier door veel mensen grondig in kaart gebracht. Maar het zal voor ons op veel manieren een uitdaging zijn bij onze poging in 2015 een eind te maken aan de honger in de wereld. Ik denk dat hier op dit moment een enorme uitdaging voor ons ligt.
Dit is een wereldwijd probleem en er zal een wereldwijde reactie nodig zijn. We hebben op dat niveau andere problemen aangepakt en andere problemen geprobeerd aan te pakken, zoals de opwarming van de aarde. Ik ben ervan overtuigd dat de enige manier waarop we dit probleem kunnen aanpakken, door middel van een wereldwijde reactie is.
Zoals al gezegd is, zijn er veel redenen - toegenomen bevolking - en ja, ik denk dat het belangrijk is dat we de hulp direct uitbreiden. Maar we moeten naar een oplossing meer op de lange termijn kijken om erachter te proberen te komen hoe het precies komt dat de voedselmarkt zo is geworden. Zoals ik al zei, veel redenen zijn al geschetst, maar ik denk dat we naar een langetermijnoplossing moeten zoeken en ik geloof dat wij in deze Kamer de politieke wil hebben.
De ene groep die we zouden moeten aanmoedigen om hier meer aan te doen, zijn de Verenigde Naties. Die zouden een conferentie bijeen moeten roepen over de situatie op dit moment, en wij zouden alle steun moeten verlenen die we kunnen. Dat is de enige manier om dit te proberen te doen, want mensen zeggen dat de oorzaak misschien bij de hedgefondsen ligt, of bij speculanten, of bij droogte of wat ook maar, maar ik denk dat we wereldwijd al onze middelen en al onze politieke wil bij elkaar zullen moeten voegen om dit probleem de komende jaren te proberen op te lossen, omdat het een heel ernstig probleem is, in het bijzonder voor arme mensen over de hele wereld.
Friedrich-Wilhelm Graefe zu Baringdorf
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de jaren en decennia die nu achter ons liggen, hadden we een rampzalig lage prijs voor landbouwproducten en was het wezenlijk en dringend dat die wereldwijd zou stijgen. Dit is een zeer goede ontwikkeling omdat het prijsniveau onder de productiekosten voor biologische/rurale landbouw lag en dat het levensonderhoud van honderden miljoenen boeren vernietigd heeft, niet alleen in de derde wereld maar ook hier in de Europese Unie.
Als, zoals de heer Schulz zegt, dit wordt opgestookt door speculatie, dan heeft dat iets te maken met het feit dat nu, sinds de Europese Unie de uitvoersubsidies heeft afgeschaft en toegelaten dat de premies lager werden, we iets hebben dat meer op een interventiemechanisme lijkt, waar voedsel en veevoer met de prijs van olie verbonden zijn, omdat we benzine van voedsel en veevoer beginnen te maken. Dit bevordert speculatie, omdat in de hele wereld de mogelijkheid en noodzaak van veevoertransport toeneemt.
De Europese Unie is 's werelds grootste importeur van voedsel en veevoer. Dat betekent dat wij geen overschotten hebben en dat het mechanisme waarmee wij de import - die vijftig miljoen ton graaneenheden bedraagt, bijna onder de armoedegrens gekocht van derdewereldlanden - in levensmiddelen omzetten, die vervolgens weer tegen een miljardenprijs gedumpt en geëxporteerd wordt en onder de prijs van de regionale markten in de derde wereld wordt verkocht, uiteindelijk de boerenlandbouweconomie en de regionale subsistentie-economie heeft verwoest.
Daarom moeten we dit als een kans zien. Dat betekent niet dat ik denk dat biobrandstoffen de panacee zijn, want de energiebalans is negatief en dat wakkert speculatie aan, maar we moeten proberen materiaal dat feitelijk beschikbaar is, als afval, in energie om te zetten. Om het bot uit te drukken: we moeten goud uit stront maken, in plaats van te denken dat we concurreren met voedsel voor mensen. Het is niet haalbaar dat iedereen in de wereld een volle benzinetank en een vol bord heeft alleen op basis van de planten die groeien. In Europa zou het haalbaar kunnen zijn, omdat wij rijk genoeg zijn om die producten en die oogsten voor onszelf te kopen, maar de rest van de wereld zou honger lijden.
Ter afsluiting zou ik nog één gedachte willen toevoegen: we hebben achthonderdvijftig miljoen mensen die verhongeren, en die achthonderdvijftig miljoen mensen verhongerden ook al toen het prijsniveau rampzalig laag was. Wat er nu is gebeurd, is dat de koopkracht van de middenklassen in derdewereldlanden is afgenomen, zodat het voor deze mensen moeilijk is geworden andere consumptiegoederen te kopen. Dit dwarsboomt de strategie van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds. Nu roepen mensen om meer geld, maar de achthonderdvijftig miljoen hongerende mensen hadden dat geld eerder ook al nodig.
Luisa Morgantini
namens de GUE/NGL-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, voedsel is een recht en zou dus niet alleen onderworpen moeten zijn aan marktregels of financiële speculatie. We zijn getuige van een crisis en van protesten die herinneren aan onze rellen om brood, mensen die worden gedood omdat ze honger hebben.
Er zijn vele oorzaken en ze zijn al genoemd: de stijging van de olieprijs, subsidies voor de productie van biobrandstoffen, slecht weer, de toename van de vleesconsumptie, termijnspeculatie met voedingsmiddelen. Waar liggen onze verantwoordelijkheden? De heer Ziegler vat het probleem samen wanneer hij zegt dat de globalisering het monopolie op de schatten van de aarde heeft gekregen. De multinationals zijn verantwoordelijk voor structureel geweld; ze hebben een wereld van ongelijkheid en gruwelen gebouwd. We moeten een eind maken aan dit alles, zegt hij. Zullen we naar hem luisteren?
Naast de WTO-regels heeft de Europese Unie gekozen voor een gemeenschappelijk landbouwbeleid van subsidies dat nu, ook al leek het ooit inadequaat, nogal destructief blijkt voor het internationale evenwicht. De toepassing van quota op onze graanproductie, gecombineerd met braakleggingsmaatregelen, is mede verantwoordelijk voor de situatie waarmee we nu worden geconfronteerd.
Laten we oppassen voor de gemakkelijke aantrekkingskracht van een lobby voor genetisch gemodificeerde organismen die belooft de wereld van honger te verlossen - het is een vluchtige kortetermijnoplossing die enorme schade zou aanrichten. De Britse wetgeving is als waanzin omschreven omdat ze, al levert ze misschien minder vervuiling op, zeker biobrandstoffenquota omvat die de vernietiging van natuurlijke habitats niet voorkomen.
Van de mogelijke handelwijzen zou ik voorstander zijn van het voorstel van de heer Ziegler: een moratorium van vijf jaar op de productie van biobrandstoffen. We moeten ons houden aan onze belofte voor 2015 het aantal mensen dat van de honger sterft te halveren en Louis Michel heeft gelijk: het vergroten van de financiële steun voor het Wereldvoedselprogramma is niet de oplossing, ook al is het onze plicht, en zijn wij verheugd over het noodpakket en de tien miljoen dollar voor Haïti.
Wat betreft de steun die al is aangekondigd voor de Afrikaanse landbouw, ben ik zeer verheugd dat ik Louis Michel hoorde zeggen - als ik hem goed heb begrepen - dat die naar kleinere producenten zal gaan en zodoende de subsistentielandbouw zal steunen, die bijdraagt aan het overwinnen van de crisis met name voor de armsten, en niet naar multinationale bedrijven die zich vooral met export bezighouden, wat landen feitelijk nog armer en afhankelijker van invoer zou maken.
Graham Booth
namens de IND/DEM-Fractie. - (EN) - Mijnheer de Voorzitter, de EU heeft besloten dat we nu brandstof kunnen telen en vertelt ontwikkelingslanden dat ze in plaats van voedsel brandstof moeten verbouwen, zodat de EU zijn limousines kan blijven laten rijden. Sinds ik Parlementslid werd, is het moeilijk me een kwestie te herinneren die zo'n stortvloed aan brieven heeft veroorzaakt als het onderwerp van de biobrandstoffen. Ik heb meer dan honderd verzoeken ontvangen om tegen de duurzame-energiedoelstelling van de Commissie te stemmen.
Er was niet veel overtuigingskracht nodig, omdat ik als UKIP-Parlementslid sowieso tegen elke oplegging van EU-doelstellingen aan mijn land stem. In dit geval stem ik echter met genoegen tegen, omdat de stormloop op biobrandstoffen, een wezenlijk deel van de strategie van de Commissie, een sleutelfactor is in de dramatische stijging van voedselprijzen over de hele wereld.
Professor John Beddington, adviseur van de Britse regering, heeft gezegd dat er reële problemen zijn met het gebrek aan duurzaamheid van biobrandstoffen. Hij heeft gelijk. We zijn zo geobsedeerd geraakt door de opwarming van de aarde dat we de echte olifant in de kamer over het hoofd hebben gezien - de wereldwijde voedselcrisis. Voor boeren in bijvoorbeeld Afrika is er nu minder land beschikbaar voor het kweken van voedsel, omdat veel mensen in plaats daarvan brandstof kweken. Het leidt ook tot de vernietiging van regenwouden, met desastreuze gevolgen. Dus minder land voor voedsel betekent minder voedsel maar een toename in het aanbod aan mensen, wat onvermijdelijk een toename van de voedselprijzen inhoudt. Over de hele wereld en in Europa in het bijzonder zijn de voedselprijzen veel sneller gestegen dan de inflatie.
De EU gaat er prat op dat ze het voortouw neemt in milieuzaken. Zal zij dus het voortouw nemen in de erkenning dat biobrandstoffen niet het antwoord zijn? Biobrandstoffen doen de prijzen in de boodschappenmandjes over de hele wereld stijgen. Wij in het Westen zullen kreunen, een gezicht trekken en ons erbij neerleggen; in ontwikkelingslanden is het een zaak van leven en dood. De EU is nooit een vriend van de ontwikkelingslanden geweest. Reusachtige fabrieksschepen hebben de zeeën ten westen van Afrika leeggevist. Het dumpen van gesubsidieerde landbouwoverschotten heeft de winstmarges van veel van hun boeren verwoest en nu hun bevolkingen groeien, wordt hun land in plaats van voor het leveren van voedsel aan hun eigen mensen, gebruikt om onze auto's op de weg te houden.
Er zijn al gewelddadige voedselrellen over de hele wereld geweest, met wanhopige, hongerige mensen die graansilo's en supermarkten aanvielen. In sommige landen zijn er troepen op straat om wat er nog aan voedsel is te beschermen. Het risico van gewapende conflicten tussen en binnen staten is sterk toegenomen door het beleid van de EU - tot zover de EU als bewaarder van de vrede. Wat is nuttiger voor een dorpeling in Afrika? Een volle tank of een volle maag? Luister alstublieft naar het gezonde verstand en draai uw biobrandstoffenbeleid onmiddellijk terug.
Peter Baco
(SK) De stijgende voedselprijzen worden veroorzaakt door de huidige instabiliteit van de landbouwmarkten, die sowieso van nature instabiel zijn. De voornaamste taak van landbouwbeleid is derhalve altijd geweest, en is nog steeds, het elimineren van deze instabiliteit.
Laten we ons het bijbelse verhaal herinneren van de zeven vette en de zeven magere koeien: duizenden jaren geleden was de maatschappij al in staat de landbouwmarkten te organiseren en daardoor fluctuaties op deze markten te voorkomen en Egypte de voorwaarden voor welvaart te geven terwijl andere samenlevingen onder honger en oorlog leden door gebrek aan voedsel.
In de loop van haar geschiedenis heeft de mensheid zich in hoge mate ontwikkeld naar het vermogen van elke samenleving om de prioriteit van landbouwbeleid te accepteren. De worstelingen die we nu in de WTO zien, waar de nadruk ligt op militair en beheersingsbeleid of op nationale commerciële en economische belangen, bevestigen echter jammer genoeg dat het landbouwbeleid van vandaag totaal andere prioriteiten heeft.
Het veiligstellen van de stabiliteit van de landbouwmarkten moet derhalve een prioriteit voor de WTO worden, als we willen dat om het even welk nationaal beleid, inclusief ons gemeenschappelijk landbouwbeleid, enige zin heeft. Anders, dames en heren, zijn we een dood paard aan het schoppen en zullen we dat blijven doen totdat de mondiale voedselcrisis ons dwingt tot het nemen van radicale maatregelen, die uiteraard schadelijk zullen zijn voor boeren en het publiek, maar gunstig voor speculanten. Daarom is het het allerbelangrijkst dat we genoeg moed hebben om de koe bij de horens te vatten.
Mairead McGuinness
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat dit één van de belangrijkste debatten is die we in dit Parlement hebben gevoerd sinds ik er deel van uitmaak. Ik wil iedereen echter verzoeken hun obsessies, misvattingen en wellicht ook hun opvattingen te laten varen, omdat dit probleem nu eenmaal niet zal worden opgelost door tegen het GLB aan te schoppen, door onszelf de schuld te geven van de situatie waarin we ons bevinden.
Niemand had gedacht dat het zo ver zou komen - geen van de experts in de Commissie heeft voorspeld dat voedselveiligheid een probleem zou worden, geen van de grote politieke leiders heeft het er ooit over gehad - maar feit is dat Europeanen plotseling meer moeten betalen voor voedingsmiddelen en dat maakt ze erg bang. Misschien zit er toch een positieve kant aan het feit dat we op dit punt zijn aanbeland, want met dit besef zullen we wellicht werkelijk rekening gaan houden met de behoeften van de allerarmsten op de wereld, die momenteel buitensporig veel moeten betalen voor voedsel.
Ik wil graag een paar suggesties doen, te beginnen op Europees niveau, die een aantal van de voorgaande sprekers mogelijk zullen afschrikken. Mag ik u er opmerkzaam op maken dat niet alleen de prijzen van landbouwproducten stijgen, maar ook de productiekosten? Om voedingsmiddelen te produceren hebben landbouwers brandstof en energie nodig, en de kosten daarvan nemen toe. Landbouwers zullen hun productie alleen verhogen als dat winstgevend is, en dat is nu precies het probleem. Kijk maar naar de prijzen van meststoffen en de trend die daarin plaatsvindt. En vanwege de klimaatverandering hebben we in Europa de voedselproductie juist verminderd. Het is het één of het ander.
Maar laat ik het nu over de ontwikkelingslanden hebben. Bij andere gelegenheden - niet in dit Parlement, maar elders - heb ik al gezegd dat Afrika een gemeenschappelijk landbouwbeleid nodig heeft. Zo heeft Europa ook de basis voor zijn voedselproductie ontwikkeld - daarmee hebben we onszelf gevoed - en we moeten nu erkennen, zoals dat vandaag al eerder werd gedaan in dit Parlement, dat we onvoldoende hebben geïnvesteerd in landbouwkundig onderzoek en ontwikkeling en in landbouwvoorlichting.
Ik herhaal mijn standpunt: als de hoge voedselprijzen in Europa ons doen inzien dat we in de basis van onze beschaving moeten investeren, namelijk voedselproductie, en dat we in eerste instantie voor de ontwikkelingslanden moeten zorgen, dan zit er toch nog een positieve kant aan dit alles.. Ondanks het feit dat ook ik mij zorgen maak over de huidige situatie, ben ik hier vandaag wel gekomen in de hoop dat we eindelijk echt actie gaan ondernemen en het probleem van de voedselveiligheid serieus gaan nemen. Maar schop niet tegen het GLB aan!
Hannes Swoboda
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, een aantal objectieve factoren draagt bij aan of veroorzaakt de prijsstijgingen. Ook is er sprake van speculatie, zoals de heer Schulz uitvoerig heeft uitgelegd. Betekenen al deze dingen dat we machteloos zijn, dat we alleen maar lijdzaam kunnen toezien? Ik denk van niet. De commissaris en de vertegenwoordigers van het voorzitterschap van de Raad hebben een aantal punten genoemd. Ik wil u, commissaris, en uw collega's van de Commissie, hierbij verzoeken in de komende weken een uitgebreid programma op te stellen waarin mogelijke antwoorden aan bod komen. De burgers - zowel hier in Europa als wereldwijd - willen namelijk een antwoord op de vraag wat we wel en niet kunnen doen.
Een eerste punt is de ontwikkeling van een gezonde, duurzame landbouw. Dat is een aspect van vitaal belang. Ik wil niet herhalen wat al eerder is gezegd, maar enkel een korte aanvullende opmerking plaatsen. Kort geleden waren we in Kosovo, waar heel veel gebieden zijn waar de Europese Unie niets doet om het de eenvoudige mensen aldaar mogelijk te maken een passende vorm van landbouw te ontwikkelen. We moeten dus in onze eigen regio - in de Balkanlanden, Oekraïne en andere landen - meer doen om de ontwikkeling van duurzame landbouw te bevorderen.
Ten tweede kunnen we niet gewoon zeggen: "Ja, de prijzen stijgen nu eenmaal, en wat dan nog?”, omdat we weten wie er het zwaarst door worden getroffen. We weten dat mensen een groter aandeel van hun inkomen aan voedsel moeten besteden naarmate ze armer zijn, en dat zij er dus erger door worden getroffen. We dienen daarom duidelijke signalen af te geven met betrekking tot verdeling en welzijn, zodat toekomstige loonstijgingen, en in het bijzonder pensioenstijgingen, voornamelijk ten goede zullen komen aan de lagere inkomensgroepen hier in Europa. Uiteraard dient onze steun ook uit te gaan naar de lagere inkomens in de rest van de wereld.
Verder moeten we erop wijzen dat er in democratische landen, ook al is er sprake is van sociale onrust, natuurlijk toch veel beter wordt gereageerd op hongersnood en schaarste. De ontwikkeling van democratie is een belangrijke factor bij het bestrijden van deze ontberingen, niet alleen in alle EU-landen, maar ook vooral in de derde wereld.
Ten vierde zijn daar de effecten van speculatie, die al eerder ter sprake zijn gekomen. Betekent dit dus dat we helemaal niets kunnen doen? Zou Europa zich misschien proactief kunnen opstellen, bijvoorbeeld in het kader van het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) of de Wereldbank, en zou het door adequaat voorraden te beheren en beschikbaar te stellen in ieder geval deels de effecten van speculatie kunnen verminderen? We kunnen nu eenmaal niet zeggen "zo gaat dat nu eenmaal met speculatie”; we moeten onderzoeken wat we eraan kunnen doen. Hetzelfde geldt wellicht ook voor olie en gas - ook daar ligt voor ons nog een taak weggelegd.
Wat de doelstellingen van ons energiebeleid aangaat, denk ik dat we het kind niet met het badwater moeten weggooien. Het is absoluut waar dat de verwachtingen buitensporig hoog zijn, vooral met betrekking tot de eerste ontwikkelde technologieën. We moeten juist meer energieonderzoek doen om tot een tweede of derde technologie te komen, die vooral gericht is - en daar ben ik het volkomen mee eens - op het gebruik van biomassa en andere grondstoffen die geen schadelijk verdringingsseffect hebben, zoals nu nog het geval is. Ook op dit punt moet de Commissie samen met ons nadenken over oplossingen en de doelstellingen niet overboord zetten, maar ze aanpassen.
Tot slot herhaal ik nog eenmaal mijn duidelijke, krachtige boodschap: laten we de allerarmsten helpen - over de hele wereld, maar ook in Europa - toegang te krijgen tot gezonder voedsel ondanks de moeilijke situatie waarin we ons bevinden. Dat is het belangrijke doel van de Sociaal-democratische Fractie.
Thierry Cornillet
(FR) Mijnheer de Voorzitter, het onderwerp is bij andere sprekers al uitgebreid aan bod gekomen, maar het is beter dat we elkaar herhalen dan dat we elkaar tegenspreken.
Als je per dag een dollar hebt om van te leven en je daarvan 75 cent moet besteden om jezelf te voeden, kun je geen kant meer op als die kosten met veertig procent stijgen. Je kunt de kosten niet anders verdelen, dus verlaag je je dagelijkse voedselportie, stuur je je kinderen minder vaak naar school omdat dat geld kost en het belangrijker is dat ze te eten hebben, en vervolgens krijg je alle sociale problemen die daarmee gepaard gaan.
Dat is het probleem van de mensen, op individueel niveau geschetst. Het merendeel van de oorzaken is al de revue gepasseerd. Ik vind dat we deze oorzaken niet op ideologische wijze moeten willen interpreteren, omdat er nu eenmaal meerdere interpretaties mogelijk zijn. Biobrandstoffen kunnen zeker een oorzaak zijn, maar zij vormen slechts twee procent van de productie en één procent van het areaal, zoals de heer Daul zei, dus we moeten ophouden hier teveel belang aan te hechten.
Klimaatverandering is niet per definitie overal schadelijk, hoewel de gevolgen in sommige landen rampzalig zijn. Wat de verandering in eetgewoonten betreft, vind ik het zelf tamelijk goed nieuws dat een deel van de wereldbevolking beter eet. En met betrekking tot speculatie moeten we uiteraard een manier vinden om westerse kapitalisten ervan te weerhouden geld te verdienen dat eigenlijk aan rijsttelers in Vietnam toebehoort.
Het geldprobleem zal worden opgelost. Het spreekt voor zich dat we de 315 miljoen euro zullen vinden om aan de 2,9 miljard euro van het Wereldvoedselprogramma toe te voegen. De echte oplossing ligt echter, zoals de commissaris in zijn verslag schreef, bij de productieproblemen. We moeten de landbouw verbeteren, de productiviteit verhogen, in het bijzonder in Afrika, wat uiteraard investeringen vereist in onderzoek naar hybriden, en we moeten ophouden GGO's (genetisch gemodificeerde organismen) te demoniseren, omdat ze deel kunnen uitmaken van de oplossing.
We moeten ook in opleiding investeren. Om met de heer Dumont te spreken: "Geef een man een vis en je voedt hem voor één dag. Leer de man vissen en je voedt hem levenslang”. Ik denk dat we dat hier ook moeten toepassen. We moeten vooral in de infrastructuur investeren, want om de landbouw te verbeteren moet de irrigatie worden verbeterd en ook het transport, zodat goederen kunnen worden verstuurd van punt A naar punt B om te worden verkocht, en we moeten de opslag en de koelketen verbeteren als we export van deze goederen mogelijk willen maken.
Het is niet alleen aan de humanitaire fondsen om actie te ondernemen, maar aan iedereen. Alle steunmiddelen - het IMF, de Wereldbank, de Afrikaanse Ontwikkelingsbank (ADB) - moeten worden gemobiliseerd om de landbouw weer een centrale positie binnen het ontwikkelingsbeleid te geven. Voor ons is het tevens een gelegenheid om de voedselveiligheid bij humanitaire hulp opnieuw te overdenken. Laten we de nederigheid opbrengen om toe te geven dat de afhankelijkheid niet is verminderd, ondanks vele jaren humanitaire hulp. We moeten onszelf vragen stellen over de humanitaire hulp om ons geweten te sussen. Dit is geen geschikt moment voor ideologische interpretaties. Laten we ons concentreren op de externe oorzaken, bevolkingsdichtheid, natuurrampen, verlies van mensenlevens als gevolg van HIV en AIDS, en, bovenal, op het verband tussen slecht bestuur en humanitaire gevolgen.
Janusz Wojciechowski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het is nog niet zo heel lang geleden dat de Europese Unie zich voornamelijk bezighield met de overproductie van voedsel en onze debatten voornamelijk gingen over hoe we minder konden produceren. Het loskoppelen van subsidies en productie, het afschaffen van exportpremies en het behouden van productiequota hebben allemaal meegeholpen bij het beperken van de mogelijkheden van de Europese landbouw.
De werkelijkheid heeft dit beleid ingehaald. De eerste tekenen van een voedselcrisis zijn sneller verschenen dan wie dan ook had kunnen verwachten. Levensmiddelen worden duurder, er is steeds minder voedsel van eigen bodem, en importproducten worden steeds duurder en steeds minder veilig. In grote lijnen zijn dat de gevolgen van het beleid dat beoogt de landbouwproductie te verlagen.
We moeten onze benadering van het landbouwbeleid drastisch herzien en erkennen dat landbouw één van de steunpilaren van de Europese veiligheid is. Naast fysieke en energieveiligheid is ook voedselveiligheid een fundamentele veiligheidspilaar die zowel voor volken en staten als voor elk individu van belang is. Laten we ophouden aan te modderen met de landbouw. Laten we de landbouw erkennen als steunpilaar van onze veiligheid en laten we er onze steun aan verlenen, om de Europese voedselveiligheid te waarborgen en voedsel voor iedereen toegankelijk te maken.
Claude Turmes
(EN) Mijnheer de Voorzitter, landbouwbrandstoffen zijn niet de belangrijkste veroorzakers van deze crisis, maar het stimuleren van de productie van onefficiënte landbouwbrandstoffen van de eerste generatie op een moment als dit is geen goede beleidskeuze, en de verplichting van tien procent landbouwbrandstoffen is dan ook een slechte beleidskeuze.
Laten we onszelf nog eens in herinnering brengen hoe die verplichting is ontstaan. De automobielindustrie heeft druk uitgeoefend op de Commissie om de doelen inzake efficiëntie van auto's minder ambitieus te maken, en dit minder ambitieuze beleid is gekocht of gecompenseerd met de hogere doelstelling voor landbouwbrandstoffen. Op die manier wordt een mythe in stand gehouden waarmee we suggereren dat, in een wereld waarin miljoenen Chinese en Indiase jongeren ook dromen van een eigen auto, we kunnen doorgaan met het bouwen van enorme limousines en ze kunnen laten rijden op landbouwbrandstoffen.
Aangezien dit feitelijk niet mogelijk is op een planeet die over beperkte hulpbronnen beschikt, verzoek ik de Commissie dringend dit te heroverwegen. Wees ambitieuzer met betrekking tot efficiëntie van auto's. We moeten van een eendimensionaal beleid voor landbouwbrandstof naar een holistisch beleid voor energie uit biomassa toe, en we moeten de biomassa daar inzetten waar deze het meest efficiënt is, namelijk bij de productie van elektriciteit en warmte. Dat is overigens goedkoper dan het gebruik van inefficiënte landbouwbrandstoffen.
Dimitrios Papadimoulis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, volgens de VN worden meer dan veertig landen en meer dan honderd miljoen mensen met hongersnood bedreigd door een ware vloedgolf van hoge prijzen. Leden van de Commissie en de Raad, ook de inflatie voor de armen in de EU wordt erdoor opgedreven, in een veel sneller tempo dan de totale inflatie. Daarom is het noodzakelijk dat u de constateringen gaat omzetten in gecoördineerd overheidsingrijpen. We zijn immers geen theoretische instelling die enkel analytische verantwoordelijkheden heeft. Er is gecoördineerd optreden op Europees niveau nodig. Ook dient de Veiligheidsraad van de VN met spoed bijeen te worden geroepen.
U moet ophouden het GLB continu te onderschatten. U dient uw beleid inzake biobrandstoffen aan te passen en ervoor te zorgen dat de voedselprijzen niet langer zijn blootgesteld aan de ongecontroleerde markt en aan winstbejag.
Koenraad Dillen
(NL) Voorzitter, vandaag titelt de Franse krant Le Monde: "Voor 1 euro kan je niet veel meer kopen”. De stijgende voedselprijzen, de inflatie en de stijgende olieprijzen knagen aan het budget van de gezinnen. De sociale gevolgen van de recessie laten zich meer en meer voelen. De analyse van Le Monde geldt ongetwijfeld ook voor de andere lidstaten. Enkele sprekers hebben er al op gewezen dat in dit debat te vaak vergeten wordt dat het koopkrachtprobleem ook een probleem van Europa is geworden. Goed, solidariteit met de derde wereld juichen we allemaal toe, ook ik. Maar zoals een oud Frans spreekwoord het zegt: Charité bien ordonné commence par soi-même. Want als we dat vergeten, dan dreigen de Europeanen zich andermaal af te keren van een beleid dat ze niet begrijpen als het niet óók op hen wordt afgestemd.
We hebben het allemaal gehoord: de Commissie volgt de situatie op de voet. De Commissie heeft honderden miljoenen noodhulp uitgetrokken voor de meest getroffen mensen. We kunnen al deze blijken van goede wil alleen maar toejuichen, ware het niet dat ze andermaal getuigen van die typisch Europese ziekte kurieren am Symptom. Ik wil hierbij slechts op twee paradoxen wijzen. De Commissie zegt er alles aan te doen om de dalende koopkracht een halt toe te roepen. Maar hoe leg je de Europeanen uit dat je de koopkracht op peil wil houden als zij de enige zijn die morgen 200 euro per jaar en per gezin moeten ophoesten voor een ambitieus klimaatplan? Hoe wil je biobrandstoffen ontwikkelen voor onze energienoden, en tegelijkertijd de voedselschaarste tegengaan? Het zijn slechts twee elementen uit een groot debat, waar veel te weinig aandacht aan wordt besteed.
Andreas Schwab
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, de discussie is al een heel eind gevorderd. Daarom wil ik me op twee punten concentreren. Ik vind dat de heer Schulz volledig gelijk heeft als hij stelt dat de markten - met name de kapitaal- en beleggingsmarkten - zeer heftig hebben gereageerd op de toenemende onzekerheden die de afgelopen maanden zijn onstaan, niet alleen als gevolg van de subprime-crisis en ook niet alleen in Europa, en dat veel investeerders om die reden zijn overgegaan op betrouwbaardere investeringen voor de langere termijn. Dit heeft uiteindelijk bijzonder dramatische gevolgen voor consumenten over de hele wereld, omdat het onder meer een snelle stijging van de voedselprijzen heeft veroorzaakt.
Als we bijvoorbeeld naar de fondsen voor grondstoffen kijken, kunnen we vaststellen dat bepaalde fondsen tot wel dertig procent winst hebben behaald in de afgelopen jaren. Ons idee van een rechtvaardige wereld of een duurzaam beleid kan er toch zeker niet uit bestaan dat we eerst onze prijzen inflateren, dat de kapitaalmarkt de grondstof- en voedselprijzen opdrijft, en dat we daarna trachten solidariteit op te bouwen met de staten van zuidelijk Afrika en Zuid-Amerika om vervolgens navenant dure producten daarheen te verzenden?
We moeten inderdaad een beroep doen op de ECB en de internationale kapitaalmarkten om al het mogelijke te doen teneinde het vertrouwen in de bestaande, conventionele beleggingsmogelijkheden weer te doen toenemen, opdat beleggers de weg terug vinden naar deze strategieën en beleggingsmogelijkheden. Helaas heeft de heer Schulz niet aangegeven op welke manier dit zou moeten gebeuren. Ik geloof niet dat we machteloos staan, en denk dus dat we wel degelijk mogelijkheden hebben, maar ik denk dat we vooral moeten proberen de Europese Centrale Bank hierin een centrale rol te laten spelen.
Mijn tweede punt is dat we naar mijn mening ook moeten waarschuwen voor overdreven paniekreacties. De stijging van de voedselprijzen is op dit moment inderdaad aanzienlijk, zoals onze collega eerder al opmerkte. Ze is zeker ook van groot belang voor de consumenten in Europa en heeft drastische begrotingsbezuinigingen tot gevolg. Toch ben ik van mening dat het onze taak is ook hier in het Parlement er op duurzame wijze voor te pleiten - een aantal collega's heeft dit al aangekaart - dat we realistisch moeten omgaan met de verschillende energiebronnen als we ons deze doelstellingen werkelijk willen verwezenlijken.
Josep Borrell Fontelles
(ES) Mijnheer de Voorzitter, plotseling zijn door een crisis in de financiële en de onroerend-goedsector in het noorden en een voedselcrisis in het zuiden alle tegenstellingen van een ontregelde globalisering zichtbaar geworden.
Plotseling zijn de markten begonnen te speculeren met voedingsmiddelen, omdat er enorme winstmarges te behalen zijn. Als de prijs van rijst in zeven weken tijd stijgt van vierhonderd naar duizend US-dollar, kan geen enkele hoeveelheid biobrandstof die enorme prijsstijging verantwoorden. Dit is gewoonweg de markt, de heilige markt, die eerst met woningen heeft gespeculeerd en miljoenen mensen met schulden heeft geruïneerd, en die nu met voedsel speculeert, omdat daar nu eenmaal geld kan worden verdiend: duizend US-dollar voor een ton rijst!
Dit heeft niets te maken met een rationeel, structureel probleem dat kan worden verklaard door een gestegen vraag van de Chinezen of door een verminderd aanbod als gevolg van droogte.
Deze wereld heeft iets minder markt en iets meer regulering nodig. De globalisering kan niet blijven voortschrijden door middel van klappen die dit soort rampen veroorzaken; ze moet worden bestuurd. En op dit moment betekent het besturen van de globalisering onder andere het bevorderen van de mogelijkheden voor landbouwproductie in Afrika.
Een werelddeel als Afrika kan geen voedsel importeren, zoals de commissaris volkomen terecht zei. Afrika moet zelfvoorzienend zijn en om dat te bereiken zullen we vele beleidsmaatregelen moeten aanpassen, zodat we deze landen in staat kunnen stellen hun productiviteit te ontwikkelen, hen kunnen helpen bij de dingen waarvoor ze de kennis en de mogelijkheden hebben en bij wat ze zouden doen als ze geen rekening hoefden te houden met de omstandigheden van de markten - alweer die markten - die in de zoektocht naar concurrentie tot elke prijs menselijke tragedies van enorme omvang hebben veroorzaakt.
Haïti importeert tachtig procent van de rijst die het consumeert. Een paar jaar geleden was het nog volledig zelfvoorzienend. Waarom importeert het nu ineens rijst die in de Verenigde Staten wordt geproduceerd en in hoge mate gesubsidieerd is? Waarom hebben we dit land in een extreem afhankelijke positie geplaatst? Biobrandstoffen hebben inderdaad gezorgd voor een hogere prijs van Amerikaanse mais. Als dertig procent van de productie wordt verlegd, is het logisch dat de prijzen fluctueren.
De prijs van tarwe is echter niet veranderd als gevolg van biobrandstoffen: één procent kan onmogelijk zulke veranderingen teweegbrengen. We kunnen de technologische ontwikkeling van wat mogelijkerwijs het enige alternatief voor vloeibare brandstoffen is, niet stopzetten. Laten we dus buitensporige verlegging vermijden, maar laten we het kind niet met het badwater weggooien en laten we geen zondebokken zoeken voor problemen die niet worden veroorzaakt door technologische veranderingen of een wisselende vraag, maar door speculatieve activiteiten die de wereld niet zou moeten toestaan en waar we dan ook gezamenlijk, met alle politieke spelers, de strijd mee aan moeten gaan.
Niels Busk
(DA) Mijnheer de Voorzitter, sinds het gemeenschappelijk landbouwbeleid in 1957 is ingevoerd, heeft het ons voorzien van overvloedige hoeveelheden voedsel tegen redelijke prijzen. Als gevolg van een gestegen vraag worden consumenten nu echter geconfronteerd met forse prijsstijgingen van brood en melk, in het bijzonder omdat we over de hele wereld een aantal jaren met zeer slechte oogsten achter de rug hebben. De Europeanen beginnen hier nu de financiële gevolgen van te merken en voor de minder fortuinlijken leidt dit al tot moeilijke situaties. De situatie is compleet onhoudbaar voor de armste ontwikkelingslanden en voor de ontwikkelingslanden die afhankelijk zijn van voedselimport. Voor de ontwikkelingslanden die voedsel exporteren, zijn de hoge prijzen echter voordelig, omdat hun inkomsten hierdoor toenemen.
Ik wil hier graag benadrukken dat we onderscheid moeten maken tussen aanbodtekorten en hoge prijzen. We dienen aanbodtekorten serieus te nemen en er actie op te ondernemen. Zolang een liter cola nog meer kost dan een liter melk, denk ik echter niet dat de melkprijs onrealistisch hoog ligt. De Wereldbank heeft voorspeld dat de vraag naar voedsel in de periode tot 2030 met zestig procent zal toenemen, voornamelijk als gevolg van de gestegen vraag van landen als China en India, waar de toename van de vraag naar voedsel gelijk opgaat met de groei van de welvaart. Daarnaast moet worden opgemerkt dat onze graanvoorraden zich op het laagste niveau van de afgelopen zestig jaar bevinden - een gevaarlijk laag niveau. Als 2008 ook een slecht oogstjaar wordt, kan dat een tekort in voedselaanbod tot gevolg hebben waarvan niemand ooit had gedacht dat het mogelijk was.
We moeten de ernst van de situatie onderkennen; we moeten handeldrijven en de kansen die zich voordoen benutten. We moeten het juiste evenwicht zien te vinden tussen milieubehoeften enerzijds en de noodzaak voldoende voedsel te produceren om aan de vraag te kunnen voldoen anderzijds. In dit verband zullen we geen vooruitgang boeken, tenzij we bereid zijn over biotechnologie te praten en de angstcampagne op het gebied van genetisch gemodificeerd voedsel het hoofd te bieden door middel van objectieve informatie. Biotechnologie biedt naar mijn mening een aantal mogelijke oplossingen voor de huidige situatie. De in Europa alom heersende vrees voor GGO's heeft volkomen absurde gevolgen. We voeren onze dieren graanproducten die als voedsel voor de mensen gebruikt zouden kunnen worden, in plaats van diervoeder in de vorm van sojabonen en mais te importeren. Dat biobrandstoffen de schuld krijgen van de stijging van de voedselprijzen moet wel het gevolg zijn van een gebrek aan feitenkennis, want voedselgewassen worden in Europa doorgaans niet gebruikt voor biobrandstoffen.
We hebben veel bruikbare instrumenten tot onze beschikking. Bovenal zouden we gebruik moeten maken van de landbouwindustrie, die klaar is om de uitdaging aan te gaan. We zouden de landbouwindustrie juist moeten ontwikkelen in plaats van haar capaciteit te beperken, zoals de politiek de afgelopen jaren heeft gedaan. We moeten de bereikte milieuvoordelen handhaven, maar er zijn voldoende manieren waarop we deze voordelen kunnen behouden en tegelijkertijd de productie kunnen verhogen. Politieke beslissingen bepalen bijvoorbeeld hoeveel meststof er aan een maisveld mag worden toegevoegd. Dat moet natuurlijk hoofdzakelijk worden bepaald op basis van feitelijke en objectieve overwegingen.
Zdzisław Zbigniew Podkański
(PL) Mijnheer de Voorzitter, halverwege deze eeuw zullen er meer dan negen miljard mensen op onze planeet wonen. Niet alleen de bevolking, maar ook de vraag naar voedsel zal groeien, en dat is iets waar we nu al een tekort aan hebben - niet alleen in derde landen, maar ook in Europa. Europa en de wereld kunnen een grote voedselcrisis tegemoetzien.
Het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Europese Unie, dat is gebaseerd op beschikkingen, verboden, quota en contingenten, heeft ervoor gezorgd dat sommige staten van een voedselcrisis profiteren, terwijl andere staten erbij inschieten. Slechts een paar EU-lidstaten zullen goed uit deze crisis komen. Helaas zal het merendeel van de landen er schade van ondervinden, waaronder Polen, dat tot voor kort de op twee na grootste voedselproducent van de EU was en dat in het verleden genoeg vooraad had om zijn bevolking twee keer te kunnen voeden.
Voedseltekorten hangen nauw samen met hogere kosten. Volgens de Wereldbank zijn de voedselprijzen de afgelopen drie jaar in totaal met 83 procent gestegen. Ze stijgen nog steeds en zullen dat ook blijven doen.
Het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en de regeringen van veel landen weten dat voedseltekorten de biologische veiligheid van volkeren bedreigen. Na betogen van talloze vertegenwoordigers, waaronder een aantal uit Polen, heeft de Europese Unie 2 900 000 hectare braakland vrijgegeven voor graanproductie en de melkquota met twee procent verhoogd. Daarmee was het probleem echter niet opgelost. Het kortzichtige EU-landbouwbeleid is nog altijd van kracht. Er worden verwerkingsbedrijven gesloten, het bebouwde areaal wordt teruggebracht, er worden bomen gekweekt op landbouwgrond, en zo worden er nog veel meer maatregelen genomen die de voedselproductie beperken.
Wie zal ons in de toekomst voorzien van gezonde, goedkope voedingsmiddelen? In ieder geval Amerikaanse producenten, hoewel hun voedingsmiddelen genetisch gemodificeerd en dus niet gezond zullen zijn. Waarom wachten we dan nog? We weten toch immers al dat het EU-landbouwbeleid, dat is uitgevoerd om te voldoen aan de verwachtingen van bepaalde belangengroepen, nergens toe leidt, behalve dan tot een verlies van biologische zekerheid in de EU en een verslechtering van de situatie wereldwijd. Daarom is het niet alleen noodzakelijk het gemeenschappelijk landbouwbeleid te herzien, maar moet er ook opnieuw worden onderhandeld over reeds gesloten verdragen en moet er een nieuwe oplossing komen voor de toekomst.
Marie-Hélène Aubert
(FR) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie, de internationale gemeenschap, het IMF en de Wereldbank slaan alarm en bundelen hun krachten, wat een goede zaak is gezien de huidige voedselcrisis. Ze gedragen zich daarbij echter als pyromane brandweerlieden.
Ik ben van mening dat we toch de beleidsmaatregelen moeten herzien die de afgelopen twintig jaar zijn vastgesteld in het noorden en het zuiden: de structurele-aanpassingsplannen die zijn uitgevoerd door grote internationale financiële instellingen en die het vermogen van staten hun eigen economieën te organiseren en reguleren hebben ondermijnd, de terugtrekking uit en het gebrek aan belangstelling voor de landbouw in het kader van openbare ontwikkelingshulp, deregulering, de plotselinge liberalisering van de wereldhandel en de financiële stromen, die heeft geleid tot een soort ecologische sociale dumping en tot speculatie. Ik voel me niet prettig bij het feit dat wij wel advies geven en oplossingen aandragen, maar nog geen echte kritiek hebben geuit op wat er de afgelopen decennia is gebeurd.
Daarom zouden we niet zozeer moeten praten over voedselveiligheid, maar zouden we de betrokken landen, met name in Afrika, moeten toestaan hun eigen landbouw te ontwikkelen, hun eigen regionale markten te organiseren en te beschermen, jawel, ze op een bepaalde manier te beschermen, net als de Europese Unie heeft gedaan toen zij haar gemeenschappelijk landbouwbeleid ontwikkelde. Om dit te bereiken moeten we ook meer naar de landbouworganisaties in deze landen luisteren, want zij ondernemen actie, zij hebben ideeën en eenvoudige eisen die kunnen worden ondersteund met middelen die niet per definitie buitensporig zijn. Laten we in de eerste plaats beginnen te luisteren naar de spelers in het veld, die een hele reeks initiatieven voorstellen die het verdienen te worden aangemoedigd en ondersteund, vooral door de Europese Unie.
Diamanto Manolakou
(EL) Mijnheer de Voorzitter, hoe extremer arbeiders worden uitgebuit, hoe meer rijkdom er wordt vergaard door een kleine minderheid. Dat is kapitalisme. Tijdens betogingen van mensen die honger lijden klinkt overal, van Afrika tot het Midden-Oosten en van Zuidoost-Azië tot Latijns-Amerika, dezelfde slogan: "wij hebben honger!”.
In Egypte, Somalië, Bangladesh, India en elders in de wereld worden betogingen op bloedige wijze neergeslagen. Daarbij zijn doden en gewonden gevallen, en zijn honderden mensen gearresteerd. In Haïti, dat al bezet is door imperialistische troepen, zijn de vredestroepen van de VN de onderdrukkers - zij hebben zelfs op kinderen geschoten. Imperialisme is namelijk niets minder dan bezetting, toe-eigening en onderwerping. De woede die tijdens de betogingen wordt geuit geldt niet alleen de prijzen van voedsel, olie of biobrandstoffen; het is ook een protest van de mensen tegen armoede en vernedering, die worden verergerd door het kapitalistisch barbarisme.
Imperialistische organisaties en associaties maken zich zorgen om de opstand van de hongerenden en roepen op tot maatregelen die nauwelijks verschillen van de maatregelen die er nu toe leiden dat miljoenen mensen van honger omkomen. Jullie maatregelen zijn fragmentarisch. Jullie willen niet voldoen aan de basisbehoeften van de mensen, en deze maatregelen zorgen daar dus ook niet voor, want als ze dat wel zouden doen, dan zouden jullie aan rijkdom inboeten. Er is wél een oplossing. Werkelijke ongehoorzaamheid en verzet zullen namelijk de uitbuitende barbaarsheid van het kapitalisme omverwerpen.
Luca Romagnoli
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben het niet eens met wat er eerder is gezegd over het omhoogschieten van de prijzen. Ik vind het absurd dat er mensen zijn die überhaupt overwegen ontwikkelingslanden te voeden door ze planten voor brandstof te laten verbouwen in plaats van voedsel. Ik kan de pro-GGO-lobby absoluut niet steunen, omdat biobrandstoffen helemaal losstaan van voedingsmiddelen. Wat me vooral zorgen baart is het monopolie buiten Europa op octrooien en zaden, dat velen in hoge mate afhankelijk maakt van de Verenigde Staten en van Europese landbouwers.
Naar mijn mening is de prijsstijging niet het gevolg van klimaatverandering of van dure brandstof; zij hebben wel enige invloed, maar niet zoveel als de mensen zeggen. Er moet onder meer op worden gewezen dat we momenteel ook een zeer gunstige euro/dollar-wisselkoers hebben. Ik ben er daarentegen van overtuigd dat de prijsstijging het gevolg is van speculatie door de distributiesector, en in het bijzonder de grote detailhandelaren. Hoe valt het anders te verklaren dat de prijzen voor landbouwproducten in Italië de afgelopen zeven jaar bijna niet zijn veranderd en zeker niet in de mate waarin de consumentenprijzen zijn gestegen?
In Italië zijn het ofwel de multinationale grote detailhandelaren ofwel de coöperaties die gebruikmaken van een volkomen speculatieve kartelstrategie, ten nadele van de consument. Ik denk dat de koopkracht zich pas zal herstellen als er een moratorium op de consumentenprijzen komt. Ik ben het ermee eens dat de productiviteit en de consumptie worden bevorderd door minder markt, minder concurrentie en minder globalisering. Daarom zal ik tegen de verklaring van de Raad en de Commissie stemmen.
John Bowis
(EN) Mijnheer de Voorzitter, we hebben dertig jaar lang enige mate van voedselstabiliteit gehad in de wereld en daar is nu een einde aan gekomen. Het is een dramatisch, plotseling en schokkend einde. We hebben de voedselrellen gezien in Haïti, waarbij twintig mensen zijn omgekomen, en de prijzen van rijst, bonen en fruit die in een jaar tijd met vijftig procent zijn gestegen.
Een deel van het probleem is natuurlijk de bevolkingsgroei: tijdens mijn leven tot nu toe is de wereldbevolking gegroeid van tweeënhalf miljard naar zesenhalf miljard mensen. Daar kunnen we niet veel aan doen. Deels is het ook het gevolg van de nieuwe rijkdom in landen als China, waar de vraag naar chocola bijvoorbeeld met vijftien procent per jaar toeneemt, en daar kan van de aanbodzijde gewoonweg niet aan worden voldaan. Daar kunnen we ook niet veel aan doen.
Het is deels ook een gevolg van klimaatverandering, verwoestijning, veranderde neerslagpatronen, meer overstromingen enzovoort, en daar proberen we iets aan te doen. We hebben een pakket maatregelen om dat probleem aan te pakken en we beschikken uiteraard ook over de maatregelen die de commissaris vandaag heeft toegelicht: voedselhulp en landbouwsteun voor de armste landen.
Het is echter ook deels een gevolg van de stormloop op biobrandstoffen: de EU heeft voorgesteld het aandeel biobrandstoffen in de vervoersector op tien procent te zetten; in Amerika is dertig procent van de graangewassen nu bestemd voor de productie van ethanol, waardoor het voor voedsel beschikbare areaal kleiner wordt en de prijs van maismeel omhoog wordt gedreven.
De gevolgen hiervan zijn benadrukt door de verklaringen van de heer Jean Ziegler, waarin hij spreekt van misdaad tegen de menselijkheid. Dat gaat misschien iets te ver, maar er zit wel een kern van waarheid in. Het is ook zeker waar dat we op zoek moeten gaan naar biobrandstoffen van de tweede generatie. We moeten zoeken naar houtachtige biobrandstoffen voor transport in plaats van vloeibare. We moeten duurzaam biobrandstoffen gaan kweken. Als we dat doen - en niet door middel van monocultuur - dan zullen we ontdekken dat biobrandstoffen onderdeel van de oplossing kunnen uitmaken. Op dit moment lopen ze echter grote kans onderdeel van het probleem te worden.
Luis Manuel Capoulas Santos
(PT) We weten allemaal dat Europa en de wereld onverwacht zijn overvallen door een probleem dat vanwege zijn omvang en zijn economische en humanitaire gevolgen een veelzijdige benadering vereist en dat op Europees en internationaal niveau moet worden aangepakt. Dit is duidelijk geen landbouwprobleem, maar het is wel een probleem dat niet zonder de landbouw kan worden opgelost.
We zijn ons bewust van de verschillende oorzaken, maar we weten nog lang niet wat hun individuele bijdrage is aan de huidige situatie: een duidelijke stijging van de vraag, biobrandstoffen, het pure toeval van slechte oogsten in diverse gebieden op de wereld, de gevolgen van klimaatverandering, pure speculatie ontstaan uit de voorgaande oorzaken? De Commissie moet actie ondernemen om ons snel en gedetailleerd antwoord te geven op deze vragen. Daarnaast is het van bijkomend belang dat het onderbroken debat over de "health check” van het GLB en de WTO-onderhandelingen wordt verdiept en dat het tempo ervan wordt opgevoerd.
Deze crisis dwingt ons, als politieke beleidsmakers, een aantal vragen te beantwoorden, waarvan ik er een aantal wil aanstippen: Is het liberale model dat geleidelijk aan is toegepast op het gemeenschappelijk landbouwbeleid doeltreffend genoeg om met een dergelijk probleem om te kunnen gaan? Hoe kunnen we meer produceren zonder de duurzaamheid van de hulpbronnen in gevaar te brengen en welke alternatieven zijn er mogelijk, in het bijzonder voor diervoeding? Wat voor nieuwe interventiemechanismen kunnen we instellen om te voorkomen dat strategische openbare voorraden worden vervangen door speculatieve particuliere hamstervoorraden? Zijn de prioriteiten van het beleid inzake ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie en internationale instellingen de juiste?
We moeten snel actie ondernemen om te voorkomen dat we op nog onverwachtere wijze of door nog ergere situaties worden overvallen. De socialisten, en in het bijzonder degenen die zich met landbouwzaken bezighouden, zijn zich van hun verantwoordelijkheden bewust en zijn klaar om aan dit debat deel te nemen en bij te dragen aan het vinden van doeltreffende oplossingen voor dit probleem, dat op korte termijn wel eens het belangrijkste wereldwijde probleem zou kunnen worden.
Andrzej Tomasz Zapałowski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de groei van de wereldbevolking en de kwalitatieve toename van de consumptie in ontwikkelde landen hebben tot een aanzienlijke stijging van de voedselprijzen geleid. Dit hadden we kunnen zien aankomen. We zouden er eigenlijk niet geschokt door moeten zijn. Dit probleem zal alleen nog maar groter worden, aangezien de bevolkingsgroei zal doorzetten en de mensen in ontwikkelde landen kwaliteitsvoedsel zonder genetische vervuiling zullen vragen, dat uiteraard beduidend duurder zal zijn.
Intussen vragen we ons niet af hoe we de voedselprijzen in de EU kunnen verlagen, maar subsidiëren we de dure landbouw in de oude lidstaten, terwijl we in de nieuw toegetreden landen de goedkopere productie van gezonde voedingsmiddelen maar op beperkte schaal ondersteunen. Dit heeft uiteraard tot gevolg dat productie in deze landen geen enkele kans krijgt om te groeien. Europa heeft nu een uitgelezen kans om de negatieve handelsbalans met landen als China en India te herstellen, omdat de levensstandaard in deze landen gestaag toeneemt en de bevolkingsaantallen extreem snel stijgen. Zij zullen dan ook veel meer voedsel nodig hebben.
Horst Schnellhardt
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik heb twee berichten die zijn gerelateerd aan het debat van vandaag. Ten eerste hebben er in Haïti, Banglades, Egypte en ander landen hevige protesten plaatsgevonden tegen de hoge voedselprijzen. Ten tweede betogen de Europese landbouwers tegen de prijsdalingen in de zuivelsector. Dit lijken twee geheel tegenstrijdige berichten te zijn, maar ze horen toch echt bij elkaar en ze tonen aan dat er vele kanten zijn aan deze crisis. Er is een pakket maatregelen nodig om dit aan te pakken, want de verleidelijke optie van protectionisme via voedselproducenten en detailhandelketens is een aspect dat serieus moet worden genomen en dat als eerste moet worden aangepakt met beleidsmaatregelen.
In tegenstelling tot de heer Borrell ben ik niet van mening dat we zouden moeten reguleren, maar vind ik dat we voor meer concurrentie zouden moeten zorgen. Dat is de sleutel! Daarom zie ik ook niet het vaak genoemde verband tussen de voedselprijzen en de verbouw van hernieuwbare grondstoffen. Dat is onevenredig en lukraak. Feit is dat de vraag naar voedingsmiddelen is toegenomen, vooral in China en India. Dat is onvermijdelijk, maar desondanks moeten we vaststellen dat het voedseltekort nog niet dusdanig is, dat het deze prijsstijging rechtvaardigt.
Ik denk echter wel dat we maatregelen moeten nemen om de voedselproductie te verhogen. De steun aan onze landbouwers zou dienovereenkomstig moeten worden verhoogd. Ik geloof dat het verkeerd is het landbouwbeleid te herzien; het moet verder ontwikkeld worden, dat is een belangrijk uitgangspunt.
Daarnaast moeten we echter ook onze wetgeving onderzoeken en beoordelen of deze wel geschikt is voor een verhoging van de productie. Zo hebben we een heel aantal verordeningen die het gebruik van meststoffen en pesticiden beperken en die druk veroorzaken op de Kaderrichtlijn Water. Zij zijn nu niet verantwoordelijk voor de prijsstijgingen. We moeten nogmaals overdenken of op dit punt wel belangrijke ontwikkelingen nodig zijn.
Ook de kwestie van het braakland moet verder ontwikkeld worden. De braakligging moet worden opgeheven - er zou voedsel moeten worden verbouwd op dat land.
Alain Hutchinson
(FR) Mijnheer de Voorzitter, met het oog op de huidige voedselcrisis heeft de Europese Commissie zojuist aangekondigd dat ze de noodvoedselhulp aanzienlijk gaat uitbreiden. Dat is geweldig nieuws, maar de Commissie kan vooral door zich op deze structurele oorzaken te richten aantonen dat ze de omvang van de crisis heeft begrepen en dat ze erkent dat zij zelf en de EU volledig verantwoordelijk zijn voor wat er momenteel gebeurt.
Voor ons, de Europese socialisten, heeft de huidige crisis niets te maken met noodlot; ze is eenvoudigweg het gevolg van zeer duidelijke politieke beslissingen door de noordelijke landen in het algemeen over een hele serie onderwerpen. We moeten ons realiseren dat, terwijl iedereen zich - terecht - opwindt over de hongeroproeren, de Commissie, die met meerdere stemmen spreekt, de export van EU-landbouwproducten blijft subsidiëren ten koste van miljoenen kleine producenten in het zuiden die niet in staat zijn de concurrentie aan te gaan.
Onthoud dat sommigen binnen de Europese Unie het bedrag verlagen dat is bestemd voor openbare ontwikkelingshulp, terwijl ze precies het tegenovergestelde blijven beloven en volhouden. Ook goed om te onthouden is dat de Commissie nog steeds probeert zogenoemde economische partnerschapsovereenkomsten op te leggen aan ACS-landen, de armste landen ter wereld. Dat zijn overeenkomsten die zij niet willen, omdat het voor hen duidelijk is dat deze overeenkomsten de kiemen bevatten voor andere crises in de toekomst.
De lijst met beslissingen die de Unie en de Europese Commissie blijven nemen terwijl ze regelrecht ingaan tegen de aangekondigde doelstellingen inzake ontwikkelingssamenwerking, is lang. Wat valt er verder nog te zeggen over een systeem, ons systeem, waarin rijst of tarwe veilige beleggingen zijn geworden? Is het werkelijk rechtvaardig dat Europese banken hun klanten beleggingsproducten aanbieden die speculeren op de prijsstijging van landbouw- en voedselproducten?
Leunen we gewoon achterover en accepteren we dat we miljoenen mensen uithongeren zodat wij in milieuvriendelijke auto's kunnen rondrijden en onze groenvoorzieningen kunnen bewonderen? Nee, dat doen we niet. Daarom roepen we op tot meer samenhang tussen de verschillende beleidsmaatregelen van de Europese Unie en daarom lobbyen we krachtig bij de Commissie en bij de heer Barroso om de run op biobrandstoffen een halt toe te roepen door te werken aan de invoering van een moratorium, vergelijkbaar met dat uit het voorstel van de heer Ziegler bij de Verenigde Naties, op zowel hun gebruik als hun productie, en dat zolang ze concurreren met voedsel.
Tot slot wil ik mijn collega de heer Cornillet nog laten weten dat het citaat over vis van Mao Tse-tung afkomstig is en niet van René Dumont.
Maria Martens
(NL) Voorzitter, leden, commissaris, het is al gezegd, zo'n 850 miljoen mensen lijden dagelijks honger of zijn ondervoed. Het curieuze is dat het merendeel van deze mensen leeft op het platteland en zelf nota bene voedsel produceert. Dit is bizar. Iets is daar heel erg mis. Inmiddels hebben we ook te maken met de geweldige stijging van de voedselprijzen. Verschillende ontwikkelingen zijn hier debet aan en ze zijn al genoemd. Welvaartstijging in China en India met een toenemende vraag naar vleesproducten, de biobrandstofdoelstellingen van Europa en de Verenigde Staten, stijgende energieprijzen, noemt u maar op. Het Wereldvoedselprogramma heeft dit jaar 7 miljoen dollar meer nodig om hetzelfde aantal mensen te helpen als vorig jaar. De gevolgen voor de allerarmsten zijn immens.
Nieuwe strategieën zullen nodig zijn, allereerst op de korte termijn. Op de korte termijn zullen we de tekorten die bestaan bij het Wereldvoedselprogramma moeten aanvullen. En ik ben blij met de toezeggingen van de commissaris om hiervoor extra middelen in te zetten, bijvoorbeeld door de uitgaven voor de voedselhulp die voor later dit jaar zijn voorzien, naar voren te halen en door de reserves voor humanitaire hulp aan te spreken.
Maar een goed Nederlands spreekwoord zegt: voorkomen is beter dan genezen. Daarom moeten we vooral ook kijken naar de beleidsmaatregelen voor de lange termijn. Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat de ontwikkelingslanden voedselzekerheid kennen? Wat kunnen we stimuleren en hoe kunnen we hun de ruimte laten? Weten wij welk beleid van ons, van het IMF, van de Wereldbank, voedselzekerheid steunt dan wel in gevaar brengt? Kunnen wij met ons landbouwbeleid niet meer doen? Mijn vraag is ook aan de Commissie in hoeverre voedselzekerheid deel is geweest van het werkprogramma tot nu toe in de laatste jaren, want de globalisering komt immers niet uit de lucht vallen.
Als het gaat om "voorkomen is beter dan genezen”, dan wijs ik graag op de succesformule van het hongerproject, een internationale organisatie die via geïntegreerde aanpak in diverse landen al goede en duurzame resultaten heeft bereikt. Ik wil ook wijzen op de implementatie van de gemeenschappelijke strategie voor Afrika, de EU-Afrika-strategie. Daarin wordt nadrukkelijk aandacht gegeven aan partnerschap voor de ontwikkeling van de Afrikaanse landbouwsector. Mijn vraag is hoe de Commissie ook in dit opzicht actief is.
Reino Paasilinna
(FI) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, de energiesector staat voor een zeer ethische uitdaging. Energie en brood liggen nu met elkaar overhoop. Dit is niets minder dan het verschil tussen voorspoed en armoede.
Speculatie heeft tot gevolg dat de prijs van graan in de praktijk is gebonden aan de prijs van olie. Hoe hoger de olieprijs, hoe meer graan er zal worden ingezet als brandstof - tenzij we ingrijpen. Op dit moment wordt slechts zo'n twee procent van het graan gebruikt voor de productie van biobrandstoffen, maar dat percentage is aan het stijgen. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en de Verenigde Naties hebben berekend dat als de olieprijs de 56 dollar zou bereiken, de productie van graan voor voedsel met een paar procentpunten zou dalen en de prijs van graan, dus feitelijk die van voedsel, met ongeveer tien procent zou stijgen. Hoe zou die berekening eruitzien als de olieprijs zou blijven stijgen en de honderd dollar zou bereiken, zoals momenteel het geval is? We hebben dringend internationale normen en overeenkomsten nodig, zodat we een einde kunnen maken aan de stijging van de voedselprijzen en kunnen zorgen dat graan dat is bedoeld om brood mee te maken niet langer wordt gebruikt om brandstof te produceren voor de 4x4s op onze wegen.
We zouden ons nu allerlei bedreigende scenario's kunnen voorstellen, maar er is ook nog wat goed nieuws. Rusland werkt aan een programma om concurrerende hernieuwbare energie te produceren voor de Europese markt. Daarbij gaat het om hydro-elektrische energie, waarbij op grote schaal gebruik wordt gemaakt van waterreserves en bosmassa - het grootste project ter wereld in zijn soort.
Karl-Heinz Florenz
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik ben absoluut van mening dat we met een ernstig probleem te maken hebben. Ik wil u echter met klem adviseren het kind niet met het badwater weg te gooien, maar in plaats daarvan de werkelijke oorzaken van deze situatie te achterhalen.
Ik ben nogal verbaasd dat dit debat over voedsel voor veel van onze collega-parlementsleden zo onverwacht komt. De wereldbevolking is de afgelopen twintig jaar continu gegroeid. Elk jaar komen er tachtig miljoen mensen bij. Wie nu verbaasd is, zou zichzelf daarom moeten afvragen waar hij/zij de afgelopen tijd gezeten heeft.
We moeten onderzoeken op welke gebieden we wel iets kunnen doen en op welke punten we waarschijnlijk niets kunnen veranderen. Eén afkeurenswaardig punt is de kwestie van de wereldwijde beursspeculaties met graan- en cacaoproducten. De liquiditeiten aan de beurzen zijn enorm en speculanten zetten nu in op grondstoffen in plaats van op aandelen. Dit leidt vanzelfsprekend tot stijgende prijzen en menselijk leed, dat overigens ook veehouders in Europa treft. Op dit gebied moeten we aggressieve maatregelen instellen.
De uitvoerkorting is ons dierbaar, maar iedereen zegt dat deze nu moet worden afgeschaft. Dat is overigens al gebeurd, ze loopt in 2013 ten einde. We moeten echter niet vergeten de Verenigde Staten te zeggen dat ze hun voedselhulp op vergelijkbare wijze geleidelijk afbouwen, want alleen als we dat samen doen, kan dit middel functioneren. Om dit voor elkaar te krijgen, moeten we het landbouwbeleid en de landbouwproductie in de lastige landen van deze wereld begeleiden. En daarvoor zijn stabiele politieke verhoudingen in deze landen nodig. Voor veel landbouwers is wanbeleid teleurstellend, zijn eigendomsrechten onduidelijk en moeten ze torenhoge grondbelastingen betalen aan corrupte regeringen. Helaas bestaan er rassenconflicten en hebben mensen helemaal geen eigen vermogen om zaaigoed en tractoren aan te schaffen. Hoe moet een landbouwer gewassen verbouwen - en dat weet ik uit mijn eigen ervaring als boer - als hij geen zaaigoed heeft? Daar moeten we onze aandacht op richten.
Ik zou me kunnen voorstellen dat we behoefte hebben aan een Europees buitenlands landbouwbeleid. De Europese Unie dient haar hele gewicht in de schaal te werpen om deze tekortkomingen aan te pakken.
Bernadette Bourzai
(FR) Mijnheer de Voorzitter, vertegenwoordiger van de Raad, commissaris, dames en heren, in de eerste plaats wil ik de ernst en de dramatische gevolgen van de voedselcrisis benadrukken, die namelijk de armoede en de honger van de mensen in ontwikkelingslanden verergert.
De meest benadeelde mensen in onze westerse landen worden ook getroffen door de stijging van de voedselprijzen en lijden al maanden onder de dagelijkse prijsstijgingen. Er is nu dringend een oplossing nodig voor deze situatie, maar ook op maat gemaakte oplossingen voor de langere termijn, door het gemeenschappelijk landbouwbeleid dusdanig te herzien dat het kan dienen als beleid inzake ontwikkelingssamenwerking en door het instellen van een handelsbeleid in WTO-stijl dat misbruik van de machtspositie van supermarkten in Europa en voedselspeculatie tegengaat, omdat de landbouw nu eenmaal geen doorsnee economische sector is. De risico's van hongersnood en sociale en politieke destabilisering zijn te groot en bovendien is het recht op voedsel een fundamenteel mensenrecht. We kunnen de landbouw niet overleveren aan de markteconomie alleen of aan speculanten die vandaag de dag, na de crisis in de onroerend-goedsector en de crisis in energetische en minerale grondstoffen, op zoek zijn naar veilige investeringen.
We moeten onszelf uitrusten met instrumenten voor marktregulering en met solide en samenhangende beleidsmaatregelen op het gebied van landbouw en voedsel, en we moeten de noodvoorraden zo spoedig mogelijk aanvullen, zodat we voortaan op een dergelijke noodsituatie kunnen inspelen. Daarnaast moeten we in ontwikkelingslanden de prioriteit geven aan voedselproductie en voedselgewassen boven productie die niet voor voedseldoeleinden is bestemd, en dan met name landbouwbrandstoffen.
Gunnar Hökmark
(SV) Mijnheer de Voorzitter, het risico bestaat dat de voedselcrisis waar we momenteel mee te maken hebben, de mensheid een decennium terugzet op het gebied van armoede en dat ze instabiliteit en menselijk lijden veroorzaakt in een groot deel van de wereld.
Ik vind het belangrijk dit te benadrukken en tevens vast te stellen dat de landbouwsector niet zo'n snelle ontwikkeling heeft doorgemaakt als het geval was in de gemondialiseerde onderdelen van de wereldeconomie. Wat we momenteel zien gebeuren is het falen van gereguleerde landbouwmarkten, een gebrek aan open handel, en regelgeving die landbouwers verhindert hun land te gebruiken. Het is duidelijk dat we, als we dat willen, kunnen besluiten veel van de lastige problemen waar we momenteel mee kampen aan te pakken. In de strijd voor een beter klimaat is het een goede zaak om meer gebruik te maken van de beschikbare grond op deze aarde.
Als we meer producten verbouwen, draagt dat bij aan de voorziening in biobrandstoffen én in voedsel. Tegelijkertijd is er echter ook een mogelijkheid de deur open te zetten naar economische ontwikkeling in ontwikkelingslanden. Dat geeft ons in Europa bovendien de kans de weg te banen voor een landbouwsector die dynamischer en opener is.
De oplossing voor deze problemen moet echter niet worden gezocht in meer regulering en meer subsidies, maar in meer openheid voor landbouwers in Europa en over de hele wereld, zodat zij het voedsel en de biobrandstoffen kunnen produceren die de wereld nodig heeft. Met andere woorden: vrijere landbouw, vrijere landbouwers en vrije handel.
Als we erin slagen dat te bereiken, zullen we ook in staat zijn meer vooruitgang te boeken bij de internationale Doha-onderhandelingen, de vrijhandelsbesprekingen, terwijl we tegelijkertijd iets doen voor een beter klimaat en een betere wereld.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Mijnheer de Voorzitter, er zijn sociale spanningen in Europa en menselijke tragedies in andere werelddelen - en nu hebben de gevolgen van de prijsstijgingen van voedsel in Europa, die tot nu toe vooral in arme stedelijke gebieden te merken waren, ook de middenklasse bereikt. Op het Europese continent zijn er binnen de Unie ongeveer honderd miljoen arme mensen, en in Hongarije leven ongeveer drie miljoen mensen onder de armoedegrens. Hun toch al moeilijke situatie wordt verder verergerd door de gevolgen van zowel de gestegen prijzen van voedsel met vruchten als het vleestekort. De reeds bestaande EU-programma's, zoals de schoolmelkregeling en de schoolfruitregeling, zijn daarom van zeer groot belang. De huidige crisis toont aan dat we in 2013 een nieuw landbouwbeleid moeten hebben. De EU moet het merendeel van haar voedsel zelf produceren, voedsel van goede kwaliteit, en moet daarnaast landen buiten de EU helpen door middel van deskundigheid, kennisoverdracht en ontwikkelingen in landbouwproductie, zodat dit steeds grotere vormen aannemende mondiale probleem kan worden opgelost. Dank u voor uw aandacht.
José Albino Silva Peneda
(PT) Mijnheer de Voorzitter, de gestegen vraag vanuit opkomende economieën, de gestegen prijs van olie, en klimaatverandering zijn factoren die hebben bijgedragen aan de stijging van de voedselprijzen over de hele wereld, maar zij verklaren niet alles. De onstuimige opkomst van de financiële markten heeft bijgedragen aan de toegenomen speculatie, die aantrekkelijk is vanwege de opbrengsten die te behalen zijn met grondstoffenfondsen. Het bewijs daarvan wordt geleverd door de prijsstijging van voedsel, maar ook van nikkel, zilver en goud.
Het feit dat de voedselprijzen sinds 2005 met 83 procent zijn toegenomen in combinatie met het feit dat de allerarmsten een zeer groot percentage van hun inkomen aan voedsel besteden, houdt in dat we op dit moment te maken hebben met de belangrijkste factor die armoede en ongelijkheid vergroot. Wat nog veel ernstiger is, is dat we mogelijk aan de rand staan van een wereldwijde tragedie van niet te overziene omvang, die voor miljoenen mensen honger en overlijden tot gevolg zou kunnen hebben.
Het Internationaal Monetair Fonds heeft voor deze exacte situatie gewaarschuwd toen het stelde dat meer dan honderd miljoen mensen zouden kunnen overlijden, het merendeel in Afrika, als de voedselprijzen op hun huidige niveau zouden blijven. Eensgezind internationaal ingrijpen is dan ook dringend vereist om de hulp aan de meest hulpbehoevenden uit te breiden, want het gaat hier om miljoenen gevallen van leven of dood. Dat is echter niet voldoende! Er moeten mechanismen worden ingesteld om de internationale handel te reguleren en de financiële markten doeltreffend te kunnen controleren, om te voorkomen dat er speculatieve activiteiten plaatsvinden waar slechts een kleine minderheid voordeel van heeft en die ten koste gaan van honderden miljoenen arme en weerloze mensen. De Europese Unie is verplicht op mondiaal niveau leiding te geven aan dit proces, omdat alleen het aannemen van zo'n houding ertoe kan leiden dat het doel van het uitroeien van armoede en het bevorderen van vrede in de wereld niet langer een utopie is.
Riitta Myller
(FI) Mijnheer de Voorzitter, ik geloof niet dat de arme mensen in ontwikkelingslanden er beter van zouden worden als we de marktkrachten meer speelruimte zouden geven op de voedselmarkt zonder dit te reguleren, zoals hier is voorgesteld. Het mondiale kapitalisme zal in een morele crisis belanden als bekend wordt dat beursspeculanten aan de basis van de voedselcrisis staan.
Er is hier vandaag gesproken over biobrandstoffen en het feit dat ze met de voedselproductie strijden om beschikbare grond. Er is ook gesteld dat deze strijd nog niet al te grote vormen heeft aangenomen, tot nu toe in ieder geval. Toch dient dit probleem grondig geanalyseerd te worden, hoewel we niet overhaast conclusies moeten trekken.
We hebben brandstoffen nodig die uit hernieuwbare bronnen kunnen worden verkregen, maar uiteraard niet op een manier die ten koste gaat van het areaal voor voedselproductie. Verschillende landen en onderzoeksinstituten steken momenteel veel geld in onderzoek naar biobrandstoffen van de tweede en derde generatie. Deze brandstoffen concurreren niet met de voedselproductie. Naar verwachting zullen de brandstoffen van de nieuwe generatie al over een aantal jaar op de markt verschijnen. Er is geen enkele reden om onderzoek op dit gebied te beletten en daarom moeten we duidelijke duurzaamheidscriteria opstellen voor biobrandstoffen en op duurzame wijze biobrandstoffen van de tweede en derde generatie produceren.
Anna Záborská
(SK) Bij het oplossen van een probleem zoals dat waar we vandaag over debatteren, moet ook worden stilgestaan bij de oorzaak van het probleem. Net als de demografische crisis, mensenhandel, de opwarming van de aarde, kanker en terrorisme is het probleem van de stijgende voedselprijzen niet bij toeval of van de ene op de andere dag ontstaan.
Bovendien zijn we bij het aanpakken van de stijgende voedselprijzen en de effecten daarvan op de bevolking eerder geneigd te zoeken naar oplossingen voor de gevolgen, zonder na te denken over de oorzaken. De waarheid is echter dat we alleen kunnen voorkomen dat deze crisis verergert door het probleem aan de basis te bestrijden. Bij het zoeken naar oplossingen voor de stijgende voedselprijzen en de voedselcrises in sommige delen van de wereld moeten we ook aandacht besteden aan de kwaliteit en kwantiteit van beschikbaar voedsel, dat toch een fundamenteel onderdeel is van het leven van elke man en vrouw, van elk gezin of land op deze planeet.
Hoe kan een jongere zich immers lichamelijk, geestelijk en spiritueel ontwikkelen als hij/zij geen toegang heeft tot de daarvoor benodigde voeding? Hoe kunnen een vader en moeder voor hun gezin zorgen als ze geen eten hebben om op tafel te zetten? Laten we niet vergeten dat de rijkste landen degene zijn die, vaak zonder er voldoende over na te denken, de rijkdom van arme landen hebben uitgebuit zonder ze daarvoor enige vorm van vergoeding te bieden. Deze rijke landen hebben het ecologisch evenwicht niet gerespecteerd en vandaag de dag zijn de gevolgen van hun daden voor de armste bevolkingen zichtbaar.
Misschien hoeven we niet ver te zoeken. We zouden kunnen beginnen met onze eigen instellingen, waar elke dag een heleboel voedsel wordt weggegooid vanwege interne regelgeving, terwijl er heel dichtbij mensen wonen die honger lijden. Overal in de wereld geldt dat er meestal slecht te praten valt met hongerige mensen.
James Nicholson
(EN) Mijnheer de Voorzitter, we hebben er nog een uitdaging bij gekregen: het veiligstellen van onze voedselvoorziening. We zijn getuige geweest van een enorme stijging van de voedselprijzen en dat zal naar verwachting nog een hele tijd zo blijven. Er is geen aanbod meer van goedkoop voedsel. Ik heb altijd geloofd dat er niet zoiets als goedkoop voedsel bestaat, maar op het moment dat graan wordt ingezet voor energieproductie in plaats van voor voedselvoorziening, dan is het evenwicht verstoord. Wat we nu zien gebeuren is het domino-effect dat daar het gevolg van is.
De landen die het zich het minst kunnen veroorloven, worden het hardst getroffen en we weten allemaal waarom. We hebben niet langer braakland nodig; we hebben nu een morele verplichting om onze landbouwers aan te sporen meer te gaan produceren, om er zo voor te zorgen dat de prijzen niet volledig ontsporen en er geen hongersnood ontstaat in grote delen van de wereld.
We moeten de "health check” opnieuw bekijken om er zeker van te zijn dat we op de veranderde situatie kunnen inspelen. Dit alles zal een bitterzoete ervaring zijn voor de landbouwers en hun gezinnen. Jarenlang zijn ze immers bespot vanwege melkplassen en boterbergen. Waar zijn ze nu? Ze zijn allemaal verdwenen. We hebben in Europa op dit moment nog slechts een voedselvoorraad voor 27 dagen over, zoals de heer Daul ons eerder vanmiddag vertelde.
Ik vind ook dat we naar de normen voor GGO's moeten kijken. Dat onderwerp kunnen we niet langer blijven negeren. We overreguleren onszelf uit de markt. We hebben zoveel beperkingen ingesteld voor onze landbouwers dat velen van hen het bijltje er bij neer hebben gegooid en iets anders zijn gaan doen. We moeten meer gaan produceren, anders ontstaat er een ramp. We moeten onze landbouwers stimuleren dat extra voedsel te produceren. Deze crisis is niet voorspeld en niemand heeft dit zien aankomen, ongeacht hoe iedereen nu achteraf probeert te zeggen dat zij het wel hadden zien aankomen. Het is ons gewoon overkomen, dat is de waarheid. Nu moeten we er iets aan doen.
Albert Deß
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, sprookjes beginnen meestal met de woorden "Er was eens”. Met die woorden wil ik ook mijn betoog beginnen. Er was eens een wereldhandelsorganisatie, WTO geheten, die over de hele wereld een evenwicht tussen vraag en aanbod wilde creëren door middel van volledig vrije handel. De mensen in de armste landen beloofde ze een aanzienlijke toename van de welvaart, en de mensen in de rijke landen goedkoop voedsel, allemaal door de liberalisering van de handel. Zo luidt het sprookje; de werkelijkheid ziet er anders uit.
Wereldwijde vrije handel in de landbouwsector is geen geschikt instrument om honger en armoede in de wereld op duurzame wijze te bestrijden. De Wereldbank en de WTO moeten zich daar bewust van worden. Slechts een handvol landbouwconcerns, die voedsel exporteren uit de allerarmste landen zonder ook maar enige rekening te houden met de voedselsituatie zelf, heeft baat bij wereldwijde vrije handel in de landbouwsector. Mondiale handel in landbouwproducten is geen doeltreffend middel om armoede te bestrijden. Mensen in arme gebieden kunnen het voedsel niet meer betalen als de landbouwprijzen hoog zijn, en de landbouwers in hoog ontwikkelde gebieden kunnen geen voedsel meer produceren als de landbouwprijzen laag zijn, omdat het dan niet meer rendabel is. Ze botsen met elkaar. Ik betwijfel of de heer Zoellick van de Wereldbank, de heer Lamy van de WTO en - helaas moet ik dit zeggen - mijn fractiegenoot de heer Hökmark deze verbanden begrijpen. In de nabije toekomst zal er dan ook weinig veranderen in deze situatie.
Wat de landbouwprijzen in Europa betreft: in 1961 kreeg ik voor een kilo graan 26 cent. Twee jaar geleden kreeg ik nog maar 8 cent. Om die reden kunnen de landbouwprijzen onmogelijk de oorzaak zijn van de hoge voedselprijzen!
Mihael Brejc
(SL) Ik denk dat het landbouwbeleid grondig herzien moet worden voor wat betreft de diverse quota, toegewezen hoeveelheden, beperkingen en de verschillende stimuleringsmaatregelen om geen voedsel te produceren. Ik zou ook graag willen weten hoeveel landbouwgrond er nog braakligt in Europa. Ik schaar mij volledig achter het standpunt van de heer Nicholson, dat de landbouwproductie in Europa gestimuleerd dient te worden en dat er moet worden gekeken naar stimuleringsmaatregelen die het terugdringen van de landbouwsector tegengaan. De jongeren vertrekken, dus wie blijft er dan nog over om het land te verbouwen?
Dat we nu een voedseltekort hebben, betekent niet dat we meteen de poorten wijd open moeten zetten voor genetisch gemodificeerde landbouwproducten. Verder denk ik dat we onze verwachtingen ten aanzien van biobrandstoffen moeten bijstellen en dat we op onze binnenlandse markten zouden moeten onderzoeken waarom grote supermarkten altijd het meeste voordeel hebben van hoge prijzen. Samenvattend hoop ik dat de Europese Commissie onmiddellijk te nemen maatregelen en een strategie voor deze nieuwe situatie zal voorbereiden.
Neil Parish
(EN) Mijnheer de Voorzitter, we bevinden ons momenteel in een situatie waar we al slaapwandelend in zijn beland. Voedsel was immers lange tijd te goedkoop: de kostprijs lag onder de productieprijs. Drie jaar geleden kostte tarwe negentig euro per ton, wat onder de productieprijs was. Nu bedraagt de prijs 270 euro per ton en is het rendabel om tarwe te produceren.
Ik ben niet zo pessimistisch gestemd als veel van de andere sprekers vandaag, want als de markt de juiste prijs betaalt voor voedsel, dan zal het ook worden geproduceerd. Daarom moeten we de markt wat meer vrijheid geven. Europa is zeker in staat voedsel te produceren, want landbouwers in Europa hebben heel lang gesmacht naar een kans om voedsel te produceren, maar ze hebben de afgelopen twintig jaar steeds te horen gekregen dat er teveel voedsel was in de wereld en dat de voedselproductie daarom moest worden teruggebracht. Om die reden moeten we gebruikmaken van biotechnologie om de voedselproductie weer te verhogen, moeten we de bureaucratie verminderen en intussen de armsten in de wereld door deze kortdurende crisis - want dat is het - heen helpen. In een land als Zimbabwe, in Afrika, speelt ook behoorlijk bestuur daarbij een rol: met een gek aan het hoofd zal het land nooit worden gevoed.
Bogdan Golik
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het debat van vandaag is een van de belangrijkste in dit Parlement, zowel op politiek als economisch vlak, zoals wel duidelijk wordt door de samenstelling van de sprekers van vandaag. In dit debat draait het niet alleen om de stijging van de voedselprijzen, maar ook om mensen die omkomen van de honger. De betogen en analyses die we vandaag hebben gehoord in dit Parlement zijn overduidelijk. De prijs van tarwe is alleen al in het afgelopen jaar met 130 procent gestegen, de prijs van soja met 87 procent en die van rijst met 74 procent - dit zijn feiten. In de voorbije dertig jaar zijn de prijzen omlaaggegaan, maar wat er het afgelopen jaar is gebeurd was vele malen erger dan de waarschuwingssignalen hadden kunnen doen vermoeden.
De feiten zijn als volgt: er is een wereldwijd tekort aan voedsel en er is honger - 850 miljoen mensen lijden honger. In een tiental landen of meer hebben rellen plaatsgevonden, die nog verder zullen verergeren. Er zijn massaal tropische bossen gekapt, ook in het Amazoneregenwoud - met andere woorden, de wens naar biobrandstoffen weegt zwaarder dan de wens de honger in de wereld terug te dringen. In de komende jaren zal het tekort aan graan wereldwijd tweehonderd miljoen ton bedragen. De inflatie zal wereldwijd toenemen, het watertekort zal blijven bestaan, en consumenten in Europa zullen dertig tot veertig procent meer moeten gaan betalen dan een jaar geleden.
Wat moeten we doen? Dringend het gemeenschappelijk landbouwbeleid hervormen, omdat er ook in Europa miljoenen landbouwers armoede lijden, en op zo kort mogelijke termijn een internationale conferentie bijeenroepen opdat deze bepaalde beslissingen neemt en bepaalde conclusies trekt op basis van deze discussie en dit probleem.
Robert Sturdy
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben sinds 1994 lid van dit Parlement en de eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik zelden zoveel hypocrisie heb gehoord van mensen.
Zoals Jim Nicholson al zei, werden we jaren geleden gekritiseerd omdat we teveel voedsel produceerden. Nu worden we bekritiseerd omdat het voedsel een prijs heeft bereikt die waarschijnlijk realistisch en onvervalst is.
Maar wat kunnen we daar aan doen? Wel, commissaris, er is iets wat u kunt doen, wat u zelfs morgen al zou kunnen doen als u dat wilde. In de eerste plaats kunt u de antidumpingregelgeving opheffen op met name fosfaat en potas, maar ook op stikstof, die de Europese Unie binnenkomen en die naar de rest van de wereld worden verstuurd.
De heer Mandelson heeft die regelgeving ingesteld, maar ze vormt een groot probleem, want je hebt drie dingen nodig om voedsel te kunnen produceren: zon, water en ook stikstof, fosfaat en potas. Derdewereldlanden kunnen geen voedsel produceren tenzij ze deze stoffen tegen een betaalbare prijs kunnen kopen en op dit moment is de prijs van ongeveer tachtig Britse pond per ton gestegen naar ongeveer vijfhonderd Britse pond per ton. Als u daar iets aan doet, dan helpt u ook de rest van de wereld.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, we praten in de Europese Unie en bij de WTO al een aantal jaar over de liberalisering van de handel, die bedoeld was als vergemakkelijking van de handel, maar in werkelijkheid zijn we bezig een beperking op de landbouwproductie te implementeren. In Europa, maar ook daarbuiten, zijn we al geruime tijd bezig de productie systematisch te beperken.
De wereldwijde stijging van de voedselprijzen is het gevolg van gestegen productiekosten, energie-, brandstof-, meststof- en arbeidskosten. Laten we echter niet vergeten dat de prijs van een vat olie iets meer dan een jaar geleden nog 70 US-dollar bedroeg en de rentabiliteit van de landbouwproductie én van biobrandstoffen nog anders was, terwijl een vat olie vandaag de dag 115 US-dollar kost. Biobrandstoffen hebben deze crisis echter niet veroorzaakt. Ze maken slechts twee procent van de landbouwproductie uit, dus ze zijn er maar voor een deel debet aan.
Ik heb vandaag veel bezorgdheid gezien, om niet te zeggen angst, ook hier in deze vergaderzaal, maar haastige en ondoordachte actie zal niet helpen. We hebben een stabiel landbouwbeleid nodig, maar we moeten proberen die stabilisering ook op de financiële markten te vinden, niet alleen in de landbouw. Het gebrek aan toezicht op de financiële markten leidt tot speculatie en het ontstaan van gevaarlijke situaties, eerst op de hypotheekmarkt en daarma ook op de levensmiddelenmarkt. Stabilisering op financiële markten.
Janez Lenarčič
fungerend voorzitter van de Raad. - (SL) Een van de leden van het Europees Parlement, de heer Dillen, zei over de situatie op de voedselmarkt dat we niet alleen de symptomen moeten verlichten, maar de ziekte moeten genezen. Om dat te kunnen doen, moeten we eerst de juiste diagnose stellen. Ik vind dat dit een bijzonder nuttig debat was, dat de Raad kan helpen bij het stellen van de diagnose en bij het vinden van de juiste antwoorden en de juiste remedies.
Maar wat zijn nou de oorzaken van de huidige situatie op de wereldvoedselmarkt en de dramatische stijging van de voedselprijzen? De voornaamste oorzaak is een grotere vraag. Zoals al eerder genoemd, is de wereldbevolking gegroeid en de toegenomen vraag is voor een groot deel het gevolg van een hogere levensstandaard. Niemand kan verwachten dat deze mensen terugkeren naar hun karige voedingspatroon van voorheen.
Wat is het antwoord op deze grote vraag? Het aanbod vergroten. Ik wil hier graag opmerken dat de Raad al bepaalde maatregelen heeft ingesteld. Zoals ik eerder al zei in mijn inleidende betoog, kunnen we door de verplichting tot braakligging tijdelijk op te heffen ervoor zorgen dat de Europese landbouwers op productieve wijze tien procent extra landbouwgrond kunnen benutten. Het belang daarvan blijkt ook uit de verklaring van Joseph Daul over de hoeveelheid grond die momenteel in Europa wordt gebruikt voor biobrandstoffen. Later meer hierover.
We hebben ook de melkquota met twee procent verhoogd. Dit zijn nog maar een paar van de maatregelen die de Raad heeft ingesteld om het aanbod te vergroten. Naast het vergroten van het aanbod binnen de Europese Unie zelf, is het uiteraard ook belangrijk om stappen te ondernemen waarmee de voedselproductie in andere delen van de wereld kan worden verhoogd, met name in ontwikkelingslanden.
Een andere reden is dat de productie meer is gaan kosten, onder meer omdat de energieprijzen zijn gestegen. De antwoorden moeten we zoeken in de hoek van diepgaander onderzoek, optimalisering, nieuwe technologieën en vernieuwende productie in de landbouw.
Ook klimaatverandering is een reden. Langdurige droogte in één van de grootste graan- en rijstproducerende landen ter wereld heeft de opbrengst verlaagd en daardoor ook de bijdrage aan het aanbod op de wereldmarkt. Op dit gebied zoekt de Europese Unie naar antwoorden, in het verlengde van de lijn die is uitgezet in het pakket energiewetgeving waarover momenteel wordt onderhandeld. Het voorzitterschap heeft zichzelf ten doel gesteld hier voor het einde van dit jaar overeenstemming over te bereiken.
Over naar de biobrandstoffen. We kunnen onmogelijk blijven volhouden dat biobrandstoffen de voornaamste oorzaak zijn van de huidige situatie op de voedselmarkt, hoewel er ongetwijfeld enig verband bestaat. Desalniettemin is men over de hele wereld wel serieus met dit aspect bezig. Daarom is kort geleden op initiatief van het Sloveense voorzitterschap een ad-hoctaakgroep in het leven geroepen, die voornamelijk tot taak heeft permanente criteria op te stellen voor de productie van biobrandstoffen. Met die criteria willen we bereiken dat de productie van biobrandstoffen niet in de plaats komt van de productie van voedsel, dat er rekening wordt gehouden met de sociale aspecten en de impact van de productie van biobrandstoffen, en dat de biodiversiteit behouden blijft. Dit zijn echter maar een paar woorden over de activiteiten die de Raad ontplooit en over zijn benadering van dit serieuze probleem.
Ik wil graag nog iets anders aanstippen. Er bestaat geen slechtere combinatie van omstandigheden dan die van hoge voedselprijzen en armoede. Dat is een dodelijke combinatie die tot onrust leidt in een aantal ontwikkelingslanden; een combinatie die tot hongerdood leidt. Aangezien de voedselprijzen waarschijnlijk nog wel enige tijd hoog zullen blijven, moeten we meer ondernemen om de armoede te bestrijden. Het Sloveense voorzitterschap zal zich hier voor inzetten. Wij zijn van mening dat deze millenniumdoelstelling voor ontwikkeling één van de belangrijke thema's zou moeten zijn tijdens de eerstvolgende zitting van de Europese Raad. Europa boekt bijna geen vooruitgang meer bij het bereiken van deze doelstellingen. Wij willen de Europese Unie weer nieuwe impulsen geven om deze doelstellingen te bereiken en, zoals ik zojuist al zei, dit is naar onze mening één van de belangrijkste onderwerpen voor de zitting van de Europese Raad in juni.
Nogmaals bedankt voor dit debat. Ik herhaal nog eens dat ik ervan overtuigd ben dat de Raad dankzij dit debat de juiste diagnose zal kunnen stellen en de juiste remedies zal kunnen vinden.
Louis Michel
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, vanwege de beperkte tijd die ik tot mijn beschikking heb, zal ik zeer kort reageren. Eerst wil ik echter een paar punten van kritiek uiten.
Uiteraard ben ik het met sommige, maar niet met alle overwegingen en opmerkingen van vandaag eens, en daarom zal ik proberen me te richten op de punten die in mijn ogen verduidelijkt moeten worden.
Om te beginnen ben ik het eens met het feit dat de Europese Unie alleen niet in staat is oplossingen op effectieve wijze te implementeren; dat is vrij duidelijk, maar ook heel verhelderend. Het is duidelijk dat alle grote wereldspelers betrokken moeten zijn bij het implementeren van deze oplossingen en ik geloof dat dit proces inmiddels op gang is gekomen.
Ik wil toch graag opmerken dat wat ik hier vandaag heb gehoord bijzonder goed is voor de democratie en voor de kracht van het debat. Desondanks heb ik mensen tamelijk simpele ideologische standpunten horen innemen, en in één geval zelfs een extreem radicaal standpunt. Ik respecteer dat en ik heb daar absoluut geen vooroordelen over, maar ik ben ook van mening dat kortzichtige en bekrompen ideologische retoriek wel het laatste is waar de voedselcrisis baat bij heeft. Ik denk niet dat het iets zal oplossen, omdat het probleem pluriform en veelzijdig is. Er moet een hele serie oplossingen komen voor een hele serie oorzaken, want zoals de minister al zei, is er meer dan één oorzaak.
Neem bijvoorbeeld biobrandstoffen. De Europese Commissie heeft altijd benadrukt dat het van vitaal belang is om te zorgen dat investeringen in de ontwikkeling van biobrandstoffen worden omgezet in tastbare effecten op de armoede, vooral in plattelandsgebieden. We hebben nooit aanbevolen of gezegd dat biobrandstoffen overal zouden moeten worden verbouwd. We kunnen alleen biobrandstoffen verbouwen als mogelijke overproductie kan worden aangetoond. In landen die niet zelfvoorzienend zijn, is het verbouwen van biobrandstoffen uitermate gevaarlijk en absoluut af te raden. U ziet dat de antwoorden niet zo simpel zijn als ze lijken.
Ik wil ook nog iets anders zeggen, omdat ik het gewoonweg niet begrijp. Ik hoor leden van het Europees Parlement spreken die, denk ik, nog steeds geloven in de doeltreffendheid, de eer en de waarden van Europa en ook een zekere trots voelen om Europeaan te zijn. Ze zijn continu aan het klagen en zich aan het verontschuldigen. Want dit alles zou feitelijk de schuld zijn van Europa. Dat accepteer ik niet. Iemand heeft gezegd dat Europa niet van ontwikkelingslanden hield of ze niet hielp.
Europa is vandaag de dag goed voor 56 procent van de ontwikkelingshulp in de wereld. Op het gebied van voedselhulp bijvoorbeeld financiert Europa tegenwoordig producten op lokale markten en stuurt het niet zijn landbouwoverschotten naar ontwikkelingslanden. Ook moeten we ophouden onzin te vertellen over de politieke verantwoordelijkheid van Europa. Ik zelf ben tamelijk trots op wat Europa de afgelopen vijftig jaar heeft gedaan, in het bijzonder voor ontwikkelingslanden - en dat mag best een keer gezegd worden.
Biobrandstoffen: die vraag heb ik inmiddels beantwoord. Het is duidelijk dat de WTO moet worden hervormd, dat we verder moeten gaan met de WTO. Aan de andere kant: hoe zou de wereld er nu uitzien als er geen WTO was? Hoe zou het met de armoede in de wereld gesteld zijn? De WTO is de eerste internationale organisatie die probeert een aantal ethische beginselen terug te brengen in de wereldhandel. Ik herinner u hieraan omdat het al te eenvoudig is om het kind met het badwater weg te gooien. Van dit ideologische vooroordeel wil ik graag af. We moeten wel redelijk blijven.
GGO's: over dit onderwerp spreek ik uiteraard op persoonlijke titel, want het is absoluut onacceptabel om unilateraal betrokken te raken bij deze kwestie. Persoonlijk behoor ik niet tot de groep mensen die denken dat deze kwestie is afgehandeld. Het is een ideologisch vooroordeel om zomaar te zeggen dat GGO's slecht zijn. Dat is een soort sciëntisme, een soort geïmproviseerd sciëntisme. Ik vind dat het helemaal geen kwaad kan onderzoek te blijven doen naar manieren om te zorgen voor zelfvoorziening op voedselgebied, met name in arme landen. Dat is intellectueel gezien rationeel. Het tegenovergestelde doen zou niet rationeel zijn, intellectueel gezien, dat zou niet onbevooroordeeld zijn. Ik vind dat dit een keer gezegd moet worden.
Mijnheer Hutchinson, ik ga niet opnieuw in op uw eindeloze verhaal over EPO's - daarvoor bewonder en waardeer ik u te zeer. Ik zal u vertellen waarom ik voorstander ben van EPO's, van economische partnerschapsovereenkomsten om regionale markten te creëren. Dat is omdat ik geloof dat economische partnerschapsovereenkomsten waarschijnlijk een deel van de oplossing van het voedselveiligheidsprobleem zijn. Want zolang er geen economisch geïntegreerde regionale markten zijn, kunnen ontwikkelingslanden niet profiteren van de globalisering. Dat is mijn antwoord. We zijn het niet eens en ik vermoed dat we het wel nooit eens zullen worden over dit onderwerp, maar ik vind het toch belangrijk u nog eens aan mijn standpunt te herinneren.
Ik heb vandaag ook mensen horen praten over kapitalistisch barbarisme. Ik begrijp niet echt wat dat is. Voor mij is kapitalisme een economisch mechanisme, een economische machine die - tot het tegendeel wordt bewezen - veel meer positieve effecten heeft laten zien dan welk ander systeem ook. Nu ben ik ook geen fan van het kapitalisme, dat heb ik al vaak gezegd. Ik voel geen genegenheid voor het kapitalisme, het is slechts een middel om een doel te bereiken.
Overigens maak ik vaak en graag het onderscheid tussen kapitalisme en liberalisme. Natuurlijk willen mijn socialistische vrienden ze het liefst combineren, maar het zijn twee verschillende dingen. Dat moet gezegd worden. Maar goed, kapitalisme is dus een middel om een doel te bereiken en meer niet. Ik ben het eens met de stelling dat de markteconomie en het kapitalisme nooit verdienstelijk kunnen functioneren als er geen overheid is die regels opstelt en handhaaft, en die de verkregen rijkdom correct en rechtvaardig verdeelt, maar laten we alstublieft niet blijven hangen in ideologisch simplisme, want dan komt er zeker geen einde aan deze crisis. Dat moet gezegd worden vind ik.
Dat was zo'n beetje wat ik over dit onderwerp wilde zeggen. Er valt nog veel meer over te zeggen. Ik heb zowel van links als van rechts steekhoudende en belangrijke argumenten gehoord. De minister zei het al, we moeten deze discussie zeker voortzetten, maar op dit moment ben ik geconfronteerd met een noodsituatie en moeten we eerst het Wereldvoedselprogramma helpen manieren te vinden om een dreigende voedselramp af te wenden. De tweede prioriteit, op de middellange termijn, is op uitgebreide schaal steun te verlenen aan ontwikkelingslanden die niet zelfvoorzienend zijn, zodat ze meer kunnen gaan produceren. Als ik al die mensen hoor zeggen dat ze wetten en regelgeving willen instellen, vraag ik me toch af of we misschien de markteconomie wat meer zouden moeten beteugelen.
Ik wil u er echter wel aan herinneren dat onze landbouw een van de weinige economische sectoren is die enorm veel regelgeving kent en zelfs geïmproviseerd dirigisme, zoals ik het noem. Als het niet geïmproviseerd is, kan dirigisme resultaten opleveren, maar "stop-and-go”, geïmproviseerd dirigisme is nogal gevaarlijk. Misschien moeten we onszelf afvragen, zoals eerder ook is gezegd, of het feit dat de effecten van dit beleid in de landbouwsector niet helemaal overtuigend zijn geweest niet juist het gevolg is van teveel geïmproviseerd dirigisme in plaats van natuurlijke globalisering.
Ik ben geen voorvechter van de globalisering, ik zeg alleen dat ze bestaat en dat we haar niet in bedwang kunnen houden. Ja, we kunnen regels invoeren, via de WTO, via de Verenigde Naties, via een hele serie internationale organisaties, maar ik zie echt niet in hoe we dit allemaal van vandaag op morgen kunnen reglementeren en van al het systematische misbruik af kunnen raken door middel van regelgeving die we niet gemachtigd zijn uit te vaardigen.
Ik wil ook pragmatisch handelen. We gaan dus alles op alles zetten, en zijn daar al mee bezig, om de productie in ontwikkelingslanden te verhogen; dit lijkt mij de enige echte oplossing om dit fenomeen, dat ik inderdaad eerst aan de kaak wilde stellen, aan te pakken. Ik wilde de mensen er echt bewust van maken, want als er niets wordt gedaan, dan zal er een humanitaire ramp plaatsvinden, een voedseltsunami, die gepaard zal gaan met conflicten en onbeheersbare situaties.
Dank u voor dit debat. We komen ongetwijfeld op dit onderwerp terug. Het is een bijzonder productief en interessant debat geweest. Ik zal de beste argumenten die ik van beide zijden heb gehoord meenemen en inzetten bij de strijd voor een zaak die per slot van rekening toch nog steeds een gemeenschappelijke zaak is.
(Applaus)
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt tijdens de zitting van mei 2008 in Straatsburg plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
schriftelijk. - (PL) Mijn land, Polen, dat ik hier in het Europees Parlement vertegenwoordig, zou een grote producent van landbouwproducten kunnen zijn, producten die bovendien veel gezonder zijn dan het voedsel dat momenteel in het westen wordt geproduceerd. Doordat onze onderhandelaars fouten hebben gemaakt bij onze toetreding tot de EU, waren we door de ons opgelegde limieten gedwongen de Poolse landbouwproductie aanzienlijk te beperken. Dit beleid van kunstmatige beperking van de voedselproductie heeft nu drastische gevolgen voor heel Europa. Gepensioneerden worden het hardst getroffen door de stijging van de voedselprijzen en de gierende inflatie van de energieprijzen. Het armoedegebied in Europa groeit alarmerend en steeds grotere aantallen mensen leven in armoede, vooral gezinnen met veel kinderen, die momenteel moeite hebben van maand tot maand te overleven.
In de nieuwe lidstaten, en zo ook in Polen, zijn er nog veel stukken grond die tot nu toe nog nooit zijn gecultiveerd. Als we die in gebruik zouden nemen, zou de industrie bijvoorbeeld kunnen beginnen met de productie van biobrandstoffen, die een behoorlijke invloed hebben op de huidige stijging van de voedselprijzen. Om dit te kunnen doen, dienen de leden van de Europese Commissie hun benadering van het probleem echter radicaal te veranderen en dienen onmiddellijk maatregelen te worden genomen om het productiepotentieel van de nieuwe lidstaten te gaan benutten.
Ilda Figueiredo  
schriftelijk. - (PT) Hoewel de oorzaken voor de gestegen voedselprijzen in de Europese Unie en ontwikkelingslanden verschillen, kunnen we de rol van het GLB en het verleggen van de landbouwproductie richting biobrandstoffen niet negeren.
Diverse instanties benadrukken dit probleem. Zo heeft het Wetenschappelijk Comité van het Europees Milieuagentschap EMA laten weten van mening te zijn dat de EU het streefcijfer van tien procent biobrandstoffen in 2020 moet opschorten. Zelfs de voorzitter van de Wereldbank heeft over de voedseltekorten in bepaalde landen gesproken en heeft producenten van grondstoffen voor biobrandstof opgeroepen de verbouw daarvan tijdelijk te staken. De FAO zelf heeft al gewaarschuwd voor voedselrellen. In diverse Afrikaanse en Aziatische landen zijn er protesten geweest en er is sprake van ernstige sociale spanningen als gevolg van de voedseltekorten. Jean Ziegler, de speciale VN-rapporteur voor het recht op voedsel, heeft gezegd dat de massaproductie van biobrandstoffen een misdaad tegen de menselijkheid is vanwege het effect ervan op de voedselprijzen wereldwijd.
Daarom is het zo verbijsterend dat de Europese Commissie heeft bevestigd dat ze het streefcijfer van tien procent brandstoffen uit biomassa of plantaardige olie in de vervoersector handhaaft.
Silvia-Adriana Ţicău  
schriftelijk. - (RO) Volgens Eurostat zijn de werkelijke prijzen van landbouwproducten in de Europese Unie in 2007 met 5 procent gestegen in vergelijking met 2006 en heeft de grootste stijging, namelijk 15,8 procent, in Roemenië plaatsgevonden.
In Europa stegen de prijzen van melk en kip met 7,8 procent. De landbouwproducten die de grootste prijsstijging doormaakten waren granen (45,4 procent) en voedergewassen (11,5 procent). Ook in dit geval vond in Roemenië de grootste stijging plaats (29,2 procent).
Vorig jaar nam de producentenprijs van landbouwproducten met 4,6 procent toe, terwijl de kosten voor de producenten met 5,3 procent toenamen en de subsidiebedragen met 3,1 procent afnamen. In de nieuwe lidstaten zijn de kosten voor landbouwproducenten enorm gestegen en zijn de subsidies zeer laag. De inkomens van landbouwers daalden het sterkst in Bulgarije (-18,6 procent) en Roemenië (-16,1 procent). De lage waarde, het niet betalen van landbouwsubsidies en het moeilijk verkrijgen van landbouwkredieten, hebben het onmogelijk gemaakt landbouwtechnologieën te implementeren, en zodoende werden zeer kleine opbrengsten per hectare verkregen.
De strijd om de toepassing van landbouwgrond draagt ook bij aan de stijging van de voedselprijzen; in 2007 groeide het areaal dat was bestemd voor biobrandstofgewassen met 13,6 procent ten opzichte van 2006 en met 31,5 procent in vergelijking met de periode 2002-2006.
Iuliu Winkler  
schriftelijk. - (RO) De recente ontwikkelingen op de wereldmarkten voor landbouwproducten hebben tot een situatie geleid waar maar weinig regeringen bereid zijn iets aan te doen. Door de opzienbarende prijsstijgingen, met name voor basisgranen, dreigt voor miljoenen mensen nu hongersnood.
Regeringen en Europese instellingen dienen met een antwoord te komen op deze nieuwe realiteit.
Dit nieuwe prijsniveau van landbouwproducten biedt nieuwe mogelijkheden voor producenten, ook in de EU-lidstaten. In Roemenië woont veertig procent van de bevolking op het platteland en onder hen zijn veel landbouwproducenten.
De nieuwe realiteiten van de markten voor landbouwproducten bieden hun de kans hun economische resultaten te verbeteren en indirect ook hun levensstandaard te verhogen.
Helaas reageert de landbouwsector zeer langzaam op prijsveranderingen op de wereldmarkten. Kleine producenten hebben te kampen met ernstige bureaucratie en zijn in het nadeel als ze bij het onderhandelen over afnamecontracten moeten concurreren met grote distributieketens die een dominante positie op de markt hebben.
De EU zou kleine landbouwproducenten moeten steunen, zodat ze een hoger inkomen kunnen krijgen voor hun werk. De toegang tot de markten zou moeten worden vergemakkelijkt voor kleine landbouwproducenten en distributeurs over de hele wereld zouden moeten gaan voldoen aan transparante regels ter voorkoming van concurrentiebeperkende maatregelen.
