Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst EG / Tadzjikistan (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
de verklaringen van de Raad en de Commissie over de sluiting van een Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EG en de Republiek Tadzjikistan, en
de aanbeveling van Alojz Peterle, namens de Commissie buitenlandse zaken, betreffende het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de sluiting van een Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Tadzjikistan, anderzijds
(12475/2004 - 11803/2004 - C6-0118/2005 -.
Cecilia Malmström
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, geachte Parlementsleden, mevrouw de commissaris, mijnheer Peterle, ik ben blij dat ik vanmiddag de mogelijkheid heb om de betrekkingen tussen de EU en Tadzjikistan te bespreken, en met name het belang dat wij hechten aan het leggen van een nieuwe grondslag voor onze betrekkingen met het land door het sluiten van een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst.
Ik weet dat het Europees Parlement grote belangstelling voor deze kwestie heeft. Al in februari 2008 spoorde u de lidstaten in uw resolutie over een EU-strategie voor Centraal-Azië aan om de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst snel te ratificeren en bevestigde u zodoende de bedoeling van het Parlement om de overeenkomst in de nabije toekomst aan te nemen.
Nu is de overeenkomst geratificeerd en koesteren we de sterke wens om de resterende stappen zo snel mogelijk te zetten, zodat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst zo snel mogelijk - hopelijk nog voor het eind van het jaar - in werking kan treden. In dat geval zal het een duidelijk signaal zijn dat we een nieuw hoofdstuk in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Tadzjikistan beginnen.
Tadzjikistan is een belangrijk onderdeel van onze algemene strategie voor Centraal-Azië. Dit moeilijk toegankelijke land is één van de armste landen ter wereld. Het heeft ook een slecht bewaakte grens met Afghanistan en is daardoor een belangrijke smokkelroute voor drugs, en voor radicale moslims een toegangsweg tot de regio. Daarom hebben wij er groot belang bij Tadzjikistan te steunen, voor het land zelf en om onze gemeenschappelijke problemen proberen op te lossen. Dat doen we al via een aantal contacten. In juli stuurde het Zweedse voorzitterschap een groep op hoog niveau naar de regio en gisteren vond in Brussel een ministerconferentie plaats met Centraal-Azië.
Tadzjikistan is echter één van de zeer weinige landen aan de oostelijke grens van de EU waar we na de Koude Oorlog nog geen globale overeenkomst mee hebben gesloten. Als we alle kwesties die ik net heb genoemd serieus willen aanpakken, moeten we een geschikt kader voor onze toekomstige betrekkingen tot stand brengen. Er moeten betere regelingen komen voor politieke dialoog en praktische samenwerking met Tadzjikistan, zodat ze de gemeenschappelijke uitdagingen waarmee de regio wordt geconfronteerd, beter weerspiegelen. Met een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst zou het mogelijk zijn kwesties van gemeenschappelijk belang op een gestructureerdere manier te bespreken: mensenrechten, het beginsel van de rechtsstaat, de strijd tegen drugshandel en georganiseerde misdaad, alsmede terrorisme en organisatie van het geloof.
Tezelfdertijd moeten we vooruitgang boeken met betrekking tot democratie, behoorlijk sociaal bestuur en mensenrechten in de regio. We zijn er ons terdege van bewust dat dit geen gemakkelijke taak is. Ik ben daarom erg ingenomen met de gestructureerde dialoog met Tadzjikistan over mensenrechten, die ons in staat stelt een oprechte discussie te voeren. De tweede ronde van die dialoog vindt op 23 september in Dusjanbe plaats.
We moeten Tadzjikistan blijven aanmoedigen om met een hervormingsprogramma te beginnen. De ontwikkelingen zijn vaak zeer zorgelijk. We zouden in het land een democratischere houding willen zien wat betreft het recht van vereniging, vrijheid van godsdienst, mediavrijheid en de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld. We moeten ons uiterste best doen om Tadzjikistan ervan te overtuigen dat de rechtsstaat moet worden geëerbiedigd in de strijd tegen illegale activiteiten, drugshandel en terrorisme. We moeten beklemtonen dat mensenrechten en fundamentele vrijheden gerespecteerd moeten worden als manier om etnische of culturele conflicten te voorkomen.
We zijn ook erg bezorgd over de omvangrijke corruptie in het land. Zij is nefast voor zowel de ontwikkeling van Tadzjikistan als voor effectieve bijdragen van donoren. We zouden alle beschikbare kanalen moeten gebruiken om er bij de Tadzjiekse autoriteiten op aan te dringen om dat probleem zo snel mogelijk aan te pakken. We kunnen er niet omheen dat alle transitkanalen - of in ieder geval een groot aantal - door Tadzjikistan lopen. Het land is kwetsbaar voor radicale bewegingen en internationale georganiseerde misdaad. We moeten Tadzjikistan meer steun geven om die activiteiten te bestrijden, en tezelfdertijd alternatieve inkomstenbronnen aanbieden. Die strategie vertoont veel gelijkenissen met ons engagement in Afghanistan en onze inspanningen om dat land te stabiliseren. We zijn ingenomen met de belangstelling van Tadzjikistan om samen te werken en steunen zijn inspanningen.
Tadzjikistan heeft blijk gegeven van een open en constructieve houding ten aanzien van discussies over onze gemeenschappelijke uitdagingen. Dat is positief. Die dialoog is een belangrijk onderdeel van de steun die we Tadzjikistan bieden bij zijn inspanningen om de samenwerking met zijn buren te verbeteren en oplossingen te vinden voor dringende en complexe regionale problemen, zoals de klimaatverandering, water- en grensbeheer. Aangezien we er groot belang bij hebben dat vele van die problemen effectiever en efficiënter aangepakt worden, ben ik ingenomen met de mogelijkheid om nieuwe grondslag voor onze betrekkingen met Tadzjikistan te leggen. De partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst geeft ons een kader waarbinnen we de bilaterale betrekkingen verder kunnen ontwikkelen en zodoende tot het globale doel van onze strategie in heel Centraal-Azië bijdragen. Daarom roep ik dit Parlement op zijn goedkeuring te hechten aan het sluiten van de overeenkomst, zodat ze zo snel mogelijk in werking kan treden.
Benita Ferrero-Waldner
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ten eerste wil ik de heer Peterle graag bedanken voor zijn uitstekende verslag, en ook de resolutie, waarin een heel goede analyse wordt gegeven van de situatie in Tadzjikistan en aanbevelingen worden gedaan die ik kan ondersteunen.
Sinds de EU-strategie voor Centraal-Azië in juni 2007 werd aangenomen, zijn onze banden met alle Centraal-Aziatische landen tot ons wederzijdse voordeel aangehaald. Onze onderlinge contacten zijn frequenter geworden, en we zien nu allemaal in wat de voordelen zijn van een grotere samenwerking op het gebied van veiligheid, grensbeheer- en controle, educatie, bestuur en diversificatie van de energievoorziening. Dankzij de strategie begint een nieuw soort partnerschap met de vijf Centraal-Aziatische republieken vorm te krijgen.
Maar deze overkoepelende strategie wordt duidelijk geschraagd door afzonderlijke en verschillende bilaterale verhoudingen die de diverse aspiraties en denkrichtingen van de desbetreffende landen weerspiegelen. Zoals u allemaal weet, wordt onze samenwerking met Tadzjikistan op dit moment nog steeds bepaald door de handels- en samenwerkingsovereenkomst die in 1989 met de Sovjet-Unie is gesloten, en die in 1994 door Tadzjikistan is bekrachtigd. Deze overeenkomst vormt geen volledige afspiegeling meer van onze ambities in het kader van onze strategie voor Centraal-Azië, en ondersteunt ook niet de verhouding die we momenteel met Tadzjikistan willen hebben.
Uw instemming met de nieuwe Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst EG/Tadzjikistan, waar u vandaag over debatteert, zou daarom een belangrijke stap vooruit betekenen, waarmee we onze samenwerking met dit land kunnen verbreden en verdiepen.
Zoals al gezegd, wordt Tadzjikistan vandaag de dag met grote economische en maatschappelijke uitdagingen geconfronteerd. Het is belangrijk - en ook in het belang van Europeanen - dat Tadzjikistan zijn problemen met succes kan aanpakken. Dit is een land dat over een lengte van bijna 1 500 kilometer aan Afghanistan grenst en dat dichtbij de Swatvallei in Pakistan ligt. Het is een grondgebied dat gevoelig is voor uitbreiding vanuit deze conflictgebieden en voor infiltratie door islamitische militanten.
Ook is Tadzjikistan van groot strategisch belang bij de pogingen de stroom van illegale drugs vanuit Afghanistan naar Europa te stuiten. Een grotere samenwerking met de Europese Unie kan er daarom toe bijdragen dat de verspreiding van instabiliteit wordt tegengegaan.
Een van de belangrijkste factoren in de kwetsbaarheid van Tadzjikistan is zijn zwakke economie. De armste van de Centraal-Aziatische republieken is vanwege de wereldwijde neergang zwaar getroffen door een aanzienlijke verlaging van de prijzen voor aluminium en katoen. Tezamen met een daling in de afdracht van 34 procent tijdens het eerste halfjaar van 2009 geeft dit reden tot bezorgdheid dat het armoedecijfer misschien zal stijgen, en dat zo'n hachelijke sociaaleconomische situatie maatschappelijke onrust kan uitlokken.
Ik denk dat we met het ondersteunen en stimuleren van onmisbare hervormingen nu op de juiste weg met Tadzjikistan zitten. Dit is ook waar de regelmatige bezoeken van de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie, de heer Morel, en mijn eigen bezoek in het voorjaar van 2008 op gericht waren. Er is vooruitgang, maar er moet beslist nog meer gebeuren. De regering heeft duidelijk gemaakt dat zij naast meer handel en samenwerking ook bereid is maatregelen te implementeren om het maatschappelijke welzijn, de volksgezondheid en het onderwijs te verbeteren, de corruptie aan te pakken en de mensenrechten te verbeteren.
Het feit dat president Rahmon de functie van ombudsman heeft gecreëerd is toe te juichen. De ombudsman zal voor ons een belangrijke contactpersoon zijn in de volgende ronde van de dialoog tussen de Europese Unie en Tadzjikistan over de mensenrechten op 23 september, waar u het over had. De hervorming van het rechtswezen komt nog maar langzaam op gang, maar we hopen dat de regering de aanbevelingen van een in Dusjanbe gehouden seminar van het maatschappelijk middenveld over de mensenrechten in beschouwing neemt, met name door middel van de hervorming van de rechterlijke macht en advocatuur en het nieuwe wetboek van strafvordering in Tadzjikistan.
Natuurlijk ben ik me bewust van uw bezorgdheid over de democratie en de mensenrechten in Tadzjikistan, en ik kan u dan ook verzekeren dat de Commissie deze bezorgdheid ook volledig zal betrekken in haar dialogen met dit land.
Voor wat betreft de economische hervormingen zien we vooruitgang, bijvoorbeeld in het opzetten van een mechanisme voor het oplossen van de schulden in de katoensector, dat hopelijk de weg zal banen voor landbouwhervormingen op een breder vlak en het invoeren van de vrijheid van bedrijfsvoering, hetgeen cruciaal is voor het aanpakken van de armoede in het land.
Wanneer het Europees Parlement vandaag instemt met de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst, zal dat ertoe bijdragen dat wij met Tadzjikistan kunnen blijven samenwerken aan een hele reeks politieke en economische hervormingen, waarbij democratie en mensenrechten in het bijzonder aan bod komen, en zal dat er ook voor zorgen dat deze volledig ten uitvoer worden gelegd. De hervormingsactiviteiten worden al ondersteund door een vrij groot bedrag aan bilaterale hulp van de Commissie. Dat is voor de periode van 2007 tot 2010 maar liefst 66 miljoen euro, en dat zal gedurende de drie jaren daarna, van 2011 tot 2013 zelfs tot 70 miljoen euro stijgen.
Onze hulp zal zich concentreren op sectorale steun voor sociale bescherming en gezondheid, hervorming van het beheer van de overheidsfinanciën en technische bijstand voor de ontwikkeling van de particuliere sector. Dit proces zal worden ondersteund door onze delegatie in Dusjanbe. Het ligt in mijn bedoeling dat ons regiokantoor aldaar voor het einde van dit jaar een volwaardige delegatie wordt om het hervormingsproces te stimuleren en de volledige tenuitvoerlegging van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst te vergemakkelijken. Ik hoop met name dat het ons zal helpen om de vooruitgang op de kernpunten die ik heb genoemd, kritisch te blijven volgen, welke punten we vervolgens zullen afmeten aan duidelijke benchmarks.
Alojz Peterle
rapporteur. - (SL) Het besluit om een partnerschapsovereenkomst te sluiten tussen de Europese Gemeenschappen, hun lidstaten en Tadzjikistan past in de strategie van de Europese Raad voor een nieuw partnerschap met Centraal-Azië en sluit aan bij de duidelijke wil van Tadzjikistan om de samenwerking met de Europese Unie op het gebied van handel en op tal van andere vlakken uit te bouwen.
Ik ben tevreden dat alle lidstaten deze overeenkomst hebben geratificeerd en dat we daarna, net zoals we al met Kazachstan, Kirgizië en Oezbekistan hebben gedaan, onze goedkeuring voor het sluiten van een overeenkomst met Tadzjikistan kunnen geven. Dat betekent het einde van de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de voormalige Sovjet-Unie.
Met haar fundamentele waarden en beginselen als uitgangspunt bewijst de Europese Unie met deze overeenkomst dat zij een strategisch belang ziet in de samenwerking met Tadzjikistan, dat ze als een zeer belangrijke partner in dat deel van de wereld beschouwt. De Europese Unie wil haar betrekkingen met Tadzjikistan uitdiepen en zo bijdragen tot veiligheid en stabiliteit, economische vooruitgang, ontwikkeling en consolidatie van de democratische instellingen, evenals tot de bescherming van de mensenrechten en de rechtsstaat.
De concretere doelstellingen van het Europese beleid over Tadzjikistan betreffen hoofdzakelijk het ondersteunen van de strijd tegen armoede, van goed bestuur en hervormingen, evenals het efficiënt bestrijden van drugshandel en georganiseerde misdaad. Het verslag schetst een kritisch beeld van de democratische toestand en drukt bezorgdheid uit over corruptie en de toestand van het maatschappelijke middenveld. Tegelijk roept het de regering van Tadzjikistan op om zo snel mogelijk de problemen op het gebied van onderwijs en opleiding aan te pakken.
Het verslag brengt bovendien terechte bezorgdheid tot uiting over de schending van de mensenrechten, vooral van de rechten van vrouwen, over godsdienstvrijheid, onafhankelijke rechtspraak en de voorwaarden voor het werk van maatschappelijke organisaties. Tegelijk verwelkomt het verslag het begin van de dialoog over mensenrechten, een vooruitgang die doorslaggevend is voor de ontwikkeling van bilaterale betrekkingen.
Deze overeenkomst weerspiegelt onze overtuiging dat Tadzjikistan het potentieel heeft om zich te ontwikkelen tot een modern en functionerend land dat in staat is om succesvol zijn regionale rol te spelen, vooral in de strijd tegen het extremisme vanuit Afghanistan en de rest van de regio. Het verslag wijst onder andere ook op het belang van energie en water, onderwerpen die raken aan de betrekkingen tussen de landen van Centraal-Azië en die gemeenschappelijk moeten worden opgelost.
Ten slotte wil ik mijn collega's bedanken voor hun constructieve samenwerking en de Commissie voor de waardevolle hulp. Bovenal bedank ik de ambassade van de Republiek Tadzjikistan voor de samenwerking.
Ik ben ervan overtuigd dat de Europese Unie aan de hand van deze overeenkomst haar huidige samenwerking met Tadzjikistan aanzienlijk zal kunnen uitbouwen en verdiepen. Ik hoop dat ze binnenkort ook in deze geest zal worden geïmplementeerd. Ik beveel van harte aan om deze overeenkomst met Tadzjikistan goed te keuren.
Filip Kaczmarek
Ik wil de rapporteur, Alojz Peterle, feliciteren met zijn zeer inhoudelijke en - dat zou ik willen benadrukken - zeer evenwichtige verslag over de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en Tadzjikistan.
Tadzjikistan is een land dat veel kritiek heeft gekregen om zijn gebrek aan democratie. Waar we het meest over vallen is het gebrek aan persvrijheid en godsdienstvrijheid en de corruptie. Ik wil nu niet op die beschuldigingen ingaan. Er zij echter wel op gewezen dat Tadzjikistan onlangs vooruitgang heeft geboekt bij de bestrijding van de corruptie en de verbetering van de mensenrechtensituatie, evenals op veel andere gevoelige gebieden. Bovendien is het een relatief stabiel land, wat belangrijk is gezien de strategische ligging. Daar is vandaag al over gesproken.
Als buurland van Afghanistan, met de daarmee gepaard gaande problemen van grootschalige drugsproductie en -handel, terrorisme en toenemend extremisme, en met een ander steeds instabieler buurland, Pakistan, kan Tadzjikistan een natuurlijke bondgenoot voor de Europese Unie vormen. Het is daarom in het belang van de Unie om de democratische processen in Tadzjikistan te blijven ondersteunen en het politieke, economische en sociale potentieel in het land te blijven versterken.
Laten we niet vergeten dat Tadzjikistan de armste van de voormalige Sovjetrepublieken is. Het stond afgelopen jaar als een van de slechts twaalf landen op de VN-lijst van landen die het ergst getroffen werden door de wereldwijde voedselcrisis. In dat verband ben ik blij dat er in het verslag ook herinnerd wordt aan de millenniumontwikkelingsdoelstellingen. Laten we Tadzjikistan ook aan deze doelstellingen herinneren.
De Europese Unie is de voornaamste handelspartner van Tadzjikistan. Beide partijen moeten streven naar een zo spoedig mogelijke tenuitvoerlegging van de overeenkomst, ter ondersteuning van de ontwikkeling en ter stabilisering van de economische situatie van het land. Met alleen maar kritiek leveren op wat er mis is in Tadzjikistan komen we er niet. We moeten ook een positief signaal afgeven dat we er belang aan hechten om de betrekkingen met dit land te uit te bouwen. Mijns inziens geeft het verslag van de heer Peterle, en daarmee het gehele Parlement, een dergelijk signaal af.
Niccolò Rinaldi
namens de ALDE-Fractie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, geachte collega's, het woord Tadzjikistan wordt zelden gebezigd in dit Parlement. Sprekend namens de Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa, en tevens als lid van de Commissie internationale handel en van de delegatie voor de betrekkingen met Centraal-Azië, verwelkomen wij daarom deze overeenkomst. Daarnaast juich ik ook dit besluit toe om in rap tempo verder te gaan met de opwaardering van onze vertegenwoordigingskantoren in dit gebied, waar de commissaris zojuist al over sprak.
Bovendien ligt Tadzjikistan, een land dat ons nog kan verbazen maar dat dikwijls wordt afgeschilderd als een buitenpost van Europa, niet aan de rand van de wereld, evenmin als de andere landen in Centraal-Azië en met name Afghanistan. In dit land spelen zich zeer belangrijke conflicten af op het vlak van drugshandel, de strijd tegen het autoritaire stelsel en tegen het fundamentalisme en de vestiging van de rechtstaat en de democratie. Helaas zijn beide momenteel nog uiterst broos.
Met dit wetgevingsinstrument kunnen we progressie boeken, niet alleen in economisch, maar naar ik hoop ook in politiek en cultureel opzicht.
Heidi Hautala
Mevrouw de Voorzitter, de voorwaarden om een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst aan te gaan met Tadzjikistan zijn veel gunstiger dan bijvoorbeeld met Oezbekistan en Turkmenistan, die totale dictaturen zijn. Tadzjikistan is enigszins op de goede weg en de Europese Unie kan met deze overeenkomst enige invloed op de situatie daar uitoefenen. Het was prettig om uit naam van de Raad en de Commissie te horen dat de samenwerking zich zal richten op de mensenrechten en democratie en het bevorderen van de rechtsstaat. Het was ook zeer goed te horen dat er in Tadzjikistan een ombudsman is aangesteld. In veel landen is dit een zeer belangrijk instrument en de Europese Unie moet haar volledige steun aan deze nieuwe instelling geven.
Ik wil de kwestie van de watervoorraden nog ter sprake brengen. Deze regio is rijk aan watervoorraden en de Europese Unie kan Tadzjikistan helpen zijn watervoorraden verstandig en democratisch te benutten, rekening houdend met de belangen van de landen die stroomafwaarts liggen en last kunnen krijgen van de grote waterkrachtcentrales. Ook op andere vlakken wil de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie het belang onderstrepen van regionale samenwerking, die nodig is voor het herstel van de lokale economie in Centraal-Azië.
Charles Tannock
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, Tadzjikistan is niet gezegend met de energie- en delfstofbronnen die andere landen in Centraal-Azië hebben. Dat is echter geen excuus om Tadzjikistan uit te sluiten ten gunste van zijn rijkere en grotere buurlanden.
Centraal-Azië is een regio die essentieel is voor de politieke veiligheid en de zekerheid van de energievoorziening van de Europese Unie. Voor wat betreft het versterken van banden met de EU zullen sommige landen in deze regio sneller vooruitgang boeken dan andere. Dat is onontkoombaar. Maar we moeten het idee van gezamenlijke betrokkenheid vasthouden en blijven werken aan de verbetering van de banden met een regio die tot voor kort diplomatiek gezien werd geïsoleerd en grotendeels over het hoofd werd gezien, vooral door de Europese Unie. Sommige landen in Centraal-Azië bevoorrechten boven andere brengt het risico met zich mee dat er in de regio wrijving en verdeeldheid ontstaat. Om precies te zijn, islamitische terroristen in de regio hebben zich erop toegelegd munt te slaan uit armoede en ontoereikend bestuur, zodat ze de mensen radicaliseren en hun boodschap van haat verspreiden kunnen.
De regering van Tadzjikistan heeft extremisme verworpen en probeert nu, met de hulp van de internationale gemeenschap, de democratie van haar land te versterken. Tadzjikistan draagt nog steeds de littekens van een brute burgeroorlog tussen de regeringstroepen en islamitische milities, die oplaaide na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw. De mensen in Tadzjikistan willen geen terugkeer van het bloedvergieten, en daarom hebben ze de NAVO-operaties tegen de taliban in Afghanistan op moedige wijze ondersteund. De ISAF-missie in Afghanistan is van levensbelang voor de toekomst van Tadzjikistan op de lange termijn en zijn wens in westelijke richting veilig verankerd te zijn.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat Tadzjikistan op het gebied van democratisering en mensenrechten geen goede staat van dienst heeft, maar ik ben ervan overtuigd dat de dialoog en betrokkenheid van de kant van de EU Tadzjikistan zal stimuleren in de richting van positieve veranderingen. Dat lijkt zeker het standpunt van de Europese Unie te zijn voor wat betreft Wit-Rusland en Oezbekistan, en dus verdient Tadzjikistan een gelijke behandeling. Daarom ondersteunt de ECR-Fractie een verdergaand strategisch politiek en economisch partnerschap met Tadzjikistan, waarbij beide partijen zich inzetten voor meer openheid en democratie, en hogere normen op het gebied van de mensenrechten.
Sabine Lösing
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, ik wil u bedanken voor het verslag. Als lid van de Commissie buitenlandse zaken heb ik de verantwoordelijke vertegenwoordiger van de Commissie tijdens een beraadslaging gevraagd welke betekenis deze overeenkomst heeft in het kader van het EU-immigratiebeheer. Hij gaf eenduidig te kennen dat de inwerkingtreding ervan de weg vrij zal maken voor samenwerking met het FRONTEX-agentschap en voor tal van regelingen op het gebied van migratiebeleid, zoals die betreffende terugkeerovereenkomsten en het beheer van de grens met Afghanistan. Deze 1 200 km lange grens tussen Tadzjikistan en Afghanistan, die hier reeds eerder werd genoemd, zal dan tevens voorwerp worden van het repressieve EU-beleid, dat gericht is op het buitensluiten van vluchtelingen.
De Europese Unie wil op deze manier al ver voor haar buitengrenzen een effectieve barrière opwerpen voor vluchtelingen. We zien opnieuw dat dit een fundamenteel onderdeel is van het Europese buitenlandse beleid. Het gevolg van dergelijke partnerschapsovereenkomsten is dat vluchtelingen in kampen terecht komen waar de omstandigheden zoals bekend mensonterend zijn. Neem bijvoorbeeld de situatie in Oekraïne. De problematiek is hier al algemeen aan bod gekomen. Als het zogeheten internationale immigratiebeheer op deze manier vorm krijgt, zal dat leiden tot ernstige schendingen van het Verdrag van Genève en van de internationale mensenrechten.
Ik roep de EU daarom op om nu eindelijk de oorzaken van het vluchtelingenprobleem en niet langer de vluchtelingen zelf te bestrijden. Het Europees nabuurschapsbeleid is een instrument om de vesting Europa nog ontoegankelijker te maken en wordt daarom door ons, de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, met grote argwaan bekeken.
Bastiaan Belder
namens de EFD-Fractie. - Mevrouw de Voorzitter, dit debat roept, eerlijk gezegd, dubbele gevoelens bij mij op. Aan de ene kant waardeer ik het dat in de resolutie van collega Peterle duidelijk de vinger wordt gelegd op de vele zere plekken in de Tadzjiekse economie en samenleving. Aan de andere kant vind ik het onbegrijpelijk dat op cruciale momenten op eufemistische wijze wordt gesproken over Tadzjikistan als een relatief stabiel land. Ik heb het zojuist weer in een debat gehoord en ik begrijp helemaal niet waar dat vandaan komt. Maar goed, de Europese Unie wekt de indruk dat deze overeenkomst er hoe dan ook moet komen. Dit heeft onmiskenbaar gevolgen voor de zeggingskracht van de vele kritiek die daarna nog geuit zal worden.
Helemaal verbijsterend vind ik wat ik lees in paragraaf 2 over de ontgoocheling van de Tadzjiekse overheid. Wij moeten het hebben, collega's, over de ontgoocheling van bijvoorbeeld de protestantse minderheid of de moslims die geconfronteerd worden met een godsdienstwet die diep ingrijpt in hun religieuze leven. In plaats van deze volstrekt misplaatste ontgoocheling, zou de Tadzjiekse overheid haar vele huiswerk binnenslands ter hand moeten nemen. Ik hoop, mevrouw de commissaris, dat het ook nauwlettend wordt gevolgd.
Pino Arlacchi
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben een groot voorstander van deze overeenkomst. Ik denk dat dit een grote stap vooruit is in de samenwerking tussen de Europese Unie en Tadzjikistan, dat om diverse redenen een heel belangrijk land is.
Ik zou graag een bepaalde bijdrage willen noemen die de EU heeft geleverd aan de stabiliteit en veiligheid van ons werelddeel. Tadzjikistan ligt op een cruciaal punt van de drugsroute die van Afghanistan naar Europa en Rusland loopt. Ten minste 30 procent van de heroïne die in Afghanistan geproduceerd wordt, komt via Tadzjikistan Europa en Rusland binnen. Tien jaar geleden heeft de internationale gemeenschap een grote operatie in Tadzjikistan opgestart, waarmee het complete drugsbestrijdingsapparaat werd versterkt, en ik blij om te zien dat dit, tien jaar later, goed werkt en zeer goede vorderingen maakt. Deze overeenkomst is een directe bijdrage aan de stabiliteit en veiligheid van Europa.
Ik zie in dat er nog steeds veel beperkingen zijn, en een aantal collega's heeft de problemen in Tadzjikistan voor wat betreft de mensenrechten, armoede, enzovoort onderstreept. Maar ik ben van mening dat Europa zich met deze overeenkomst van zijn beste kant laat zien, en ik ben er een groot voorstander van.
Pier Antonio Panzeri
(IT) Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ik ben ook zeer positief gestemd over deze samenwerkingsovereenkomst met Tadzjikistan, die kan bijdragen aan het behalen van, naar mijn mening, enkele belangrijke en welomschreven doelstellingen.
De eerste doelstelling betreft de strategische positie van dit land, dat daadwerkelijk een nuttige rol kan spelen bij de bevordering van een ruimte van vrede, veiligheid en stabiliteit. De tweede doelstelling is denk ik de groei van dat land in economisch en sociaal opzicht te stimuleren, in de wetenschap dat dit een van de armste landen in die regio is.
Tot slot moeten we ervoor zorgen dat vrijheid, democratie en rechten de leidende beginselen zijn bij de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst. Afgezien van de beperkingen waar we tegenaan kunnen lopen, denk ik dat we binnen dit Parlement vóór het onderhavige verslag moeten stemmen.
Jelko Kacin
(SL) Ik wil graag mijn collega Peterle voor het uitstekende verslag bedanken. 'Stan' betekent 'land' en Tadzjikistan is het laatste land met het suffix '-stan' dat we erkennen. Tot nog toe hebben we het over het hoofd gezien, wat volledig onterecht was.
De stabiliteit in Centraal-Azië is echter in het belang van de regio zelf, in ons belang en in het strategische belang van de hele wereld. Alle landen ter wereld zijn als communicerende vaten met elkaar verbonden. Daarom moeten we onze volwassenheid ook tonen door aan alle landen van die regio evenveel aandacht te besteden, ongeacht hun omvang, hun ontwikkeling of hun energievoorraad.
Ik ben dus van mening dat we nu een fout hebben rechtgezet en de achterstand hebben ingehaald. Ik feliciteer dan ook zowel de rapporteur als de Commissie, commissaris Ferrero-Waldner en het Zweedse voorzitterschap omdat deze vertraging nu eindelijk tot het verleden behoort. Vanaf nu wordt het beter.
Janusz Władysław Zemke
(PL) Ik wil u graag hartelijk bedanken voor de mogelijkheid om vragen te stellen. Ik denk dat het sluiten van deze overeenkomst een goed idee zal zijn, want het is een stap in de goede richting.
Ik vraag mij echter wel af en ik wil die vraag ook aan minister Malmström stellen: zou het niet wenselijk zijn om onder de vele activiteiten die de Europese Unie heeft gepland, meer nadruk te leggen op ondersteuning van Tadzjikistan bij het trainen van de mensen die verantwoordelijk zijn voor de bewaking van de grens met Afghanistan? We zijn ons er terdege van bewust dat het hier om een zeer ernstig probleem gaat: de grens is 1 500 kilometer lang en Tadzjikistan heeft grote moeite haar te bewaken, te meer daar er aan Afghaanse zijde een grote Tadzjiekse minderheid woont. Ik denk dat we, onder de uiteenlopende initiatieven die de Europese Unie ontplooit, ook zouden moeten denken aan hulp bij het trainen van troepen in Tadzjikistan en van de mensen die verantwoordelijk zijn voor het bewaken van die grens.
Bernd Posselt
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ook ik vind het verslag van collega Peterle uitstekend. Laten we duidelijk stellen dat de vrijheidslievende volkeren van Centraal-Azië belangrijke partners van ons zijn. Deze regio is keer op keer door vreemde machten onderdrukt. Voor het eerst sinds lange tijd, een periode van eeuwen, zijn deze landen vrij. We moeten deze gelegenheid daarom aangrijpen om werkelijk te gaan samenwerken als vrije partners.
Ik hoorde net iets over criminaliteit. Natuurlijk moeten wij gezamenlijk de criminaliteit bestrijden. Maar laten wij eerst onze ogen openen voor de cultuur van deze landen, deze eeuwenoude handelsnaties. Daar werd niet handel gedreven in drugs, maar in goederen die door de eeuwen heen van groot belang waren voor Europa en de rest van de wereld. Laten we ons daarom richten op partnerschap en niet op paternalisme.
Athanasios Plevris
(EL) Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag in willen gaan op het criminaliteitsvraagstuk dat eerder al werd genoemd en ook op de kwestie van de illegale immigratie. Het is een feit dat Tadzjikistan zich op een cruciaal punt bevindt, in een geopolitieke positie, en Europa zal moeten onderzoeken hoe het enerzijds de criminaliteit kan beperken, die vooral verband houdt met drugs uit Afghanistan, en anderzijds - in de eerste plaats - de migratiestromen.
Het is een feit dat Europa deze migratiestroom via Tadzjikistan uit Afghanistan, maar ook uit andere landen, niet aankan. Een situatie waar vooral de Middellandse Zeelanden vandaag de dag onder lijden, zoals Malta, Cyprus, Griekenland en Italië. Het staat echter vast dat uiteindelijk alle landen in Noord-Europa de prijs hiervoor zullen moeten betalen.
Natuurlijk moeten we de rechten van iedereen die uit de landen in kwestie komt eerbiedigen, maar op een gegeven moment moet Europa worden beschermd en moeten we beseffen dat we al die migratiestromen uit Azië niet aankunnen.
Cecilia Malmström
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, zoals de rapporteur, de heer Peterle, in zijn uitstekende verslag zegt, is de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst een deel van een ruimere strategie voor meer regionale stabiliteit in Centraal-Azië. Het is vanzelfsprekend dat wij deze grote stap zetten omdat de problemen zo talrijk en zo omvangrijk zijn en er zo veel landen door getroffen worden, vooral Afghanistan en Pakistan, maar elk land heeft zijn specifieke problemen. In zijn verslag kaart de heer Peterle dat allemaal erg systematisch aan.
Ik ben blij dat het Europees Parlement mensenrechten nog steeds hoog in het vaandel heeft staan. In Tadzjikistan zijn mensenrechten een probleem. Het land heeft nog veel werk voor de boeg met betrekking tot de eerbiediging van democratie, rechten en de rechtsstaat. Daarom is het, zoals de commissaris zei, zo waardevol dat we die dialoog over mensenrechten voeren. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie tijdens de vergadering van volgende week duidelijke taal zal spreken over Europese waarden en de verwachtingen die we van Tadzjikistan hebben.
De EU steunde de afgelopen zomer een conferentie die precies over de versterking van de rechtsstaat in Tadzjikistan ging en waar vertegenwoordigers uit wetenschappelijke kringen, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, niet-gouvernementele organisaties en buitenlandse deskundigen aan deelnamen, maar ook heel wat vertegenwoordigers van overheidsinstanties van Tadzjikistan zelf. Het gaat erom de onafhankelijkheid van de wetshandhavingsinstanties te verbeteren en de rechtsstaat te versterken.
Mevrouw Hautala stelde de kwestie water aan de orde. Dat is een erg belangrijke kwestie in de regio. De EU steunt een aantal duurzame ontwikkelingsprojecten voor waterkracht. Die projecten moeten gebaseerd zijn op wetenschappelijke onderzoeken, een regionaal perspectief hebben en rekening houden met de bestaande specifieke behoeften.
De heer Zemke sneed de kwestie van grenscontroles aan. Dat is een erg belangrijk punt. De steun van de EU aan de regio bedraagt 66 miljoen euro tot 2010 en daarna 70 miljoen euro voor de volgende periode van drie jaar. Dat zou zeker ruimte moeten bieden om de inzet, het beheer en de opleiding van douane- en politiepersoneel te versterken. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie hierop terugkomt.
Kortom, er zijn veel lastige en complexe problemen in Tadzjikistan en in de hele regio. We zien hier en daar wat hoopgevend licht aan het eind van de tunnel, maar we mogen de problemen niet onderschatten. Ik ben er zeer blij mee dat dit Parlement zo eensgezind vindt dat het belangrijk is de stap van een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst te zetten. Hiermee zullen we een beter instrument in handen krijgen om de stabiliteit te verbeteren en oplossingen voor die problemen te zoeken en om met het land een actieve dialoog over mensenrechten en democratie te voeren. De partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst is een belangrijke stap voorwaarts en dicht een lacune die tot dusver in de regionale strategie heeft bestaan.
Benita Ferrero-Waldner
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, wij vinden al heel lang dat een EU-strategie voor Centraal-Azië van essentieel belang is en een positief effect zal hebben op de veiligheid, de stabiliteit en het welzijn in de Centraal-Aziatische landen. Zoals de heer Tannock terecht zei, moeten we Tadzjikistan niet uitsluiten. Integendeel, ik vind dat we juist bij dit armste land van Centraal-Azië betrokken moeten zijn.
Toch zijn we ons er natuurlijk volkomen van bewust dat dit land met enorme uitdagingen geconfronteerd wordt. Volgens mij was het de heer Arlacchi die zei dat Afghanistan nog steeds de grootste producent ter wereld is van opiaten en heroïne, en uiteraard vindt het hele transport plaats door Tadzjikistan en andere Centraal-Aziatische landen heen. Afghaanse opium en heroïne worden het land uit vervoerd, hoofdzakelijk via Iran en Pakistan op de zuidelijke routes en via Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan en Kazachstan op de noordelijke routes. We weten dus dat dit een bijzonder belangrijk punt is. Maar we zien ook dat de productie van drugs in Afghanistan is teruggelopen, en het is nu dan ook echt een kwestie van samenwerken om deze daling nog verder voort te zetten.
Hiertoe hebben we BOMCA, ons grensbeheerproject geïntroduceerd. Dat is uitstekend, want het gaat het smokkelen tegen; het helpt deze landen om legaal handel te drijven, maar het gaat vooral de productie van drugs tegen. Ik heb die instellingen zelf bezocht, en ik kan u vertellen dat ze zeer goed werken. We organiseren ook trainingsprogramma's. Training is een van de programma's van de Europese Unie.
Ik zou ook de mensenrechtenkwestie opnieuw willen aanroeren. Met de nieuwe partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst zullen we een instrument in handen krijgen om onze dialoog met Tadzjikistan op dit gebied verder uit te diepen, en de overeenkomst bevat ook een clausule over de mensenrechten. Dit zal ons de gelegenheid en de middelen bieden om alle daarmee samenhangende kwesties met de Tadzjiekse autoriteiten te bespreken, zoals kinderarbeid, vrouwenrechten, vrijheid van vergadering en vereniging en vrijheid van godsdienst - absoluut, mijnheer Belder, want daar zijn nog steeds problemen mee.
Ook is water genoemd. Ik ben al vele jaren van deze problemen op de hoogte. We hebben geprobeerd de Tadzjieken te helpen en nu fungeren we als bemiddelaar tussen de Centraal-Aziatische landen. We zijn ervan overtuigd dat dit op regionaal niveau moet worden aangepakt, rekening houdende met de belangen en behoeften van de landen - zowel stroomopwaarts, dat wil zeggen Tadzjikistan en Koerdistan, als stroomafwaarts, dat wil zeggen Oezbekistan, Turkmenistan en Kazachstan. Volgens mij kan een blijvende oplossing alleen maar binnen deze context worden gevonden. Daarom werken we met alle landen samen, en in deze context is er voor 2010, volgend jaar dus, een dialoog gepland over het nationaal beleid van de landen op het gebied van water, waarin al deze kwesties aan de orde zullen komen, en dan zullen we natuurlijk proberen tot overeenstemming te komen.
Tot slot: de tijd is nu rijp om het eindstadium van de bekrachtigingsprocedure voor de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst te ondersteunen. Een intensievere samenwerking met Tadzjikistan, ondersteund door u, door het Parlement, is in het belang van onze burgers. Van een positieve uitkomst van de stemming zal een sterk signaal naar Tadzjikistan uitgaan dat de Europese Unie haar verplichtingen onder haar strategie voor Centraal-Azië nakomt. Dit zal de weg banen voor een partnerschap dat essentieel is voor onze eigen veiligheid en ons helpen een grotere regionale samenwerking te stimuleren, die zo elementair is voor de stabiliteit van Centraal-Azië.
Alojz Peterle
rapporteur. - (SL) Ik wil iedereen graag bedanken voor de attente woorden, de nieuwe invalshoeken en de nieuwe accenten. Ik juich toe dat ook uit dit debat blijkt dat dit Parlement één is en de wil heeft een krachtiger en nauwer partnerschap met Tadzjikistan tot stand te brengen. Het doet me bovendien deugd dat we ons van de identiteit van Tadzjikistan en van zijn speciale rol in de regio bewust zijn.
Ik zal tevreden zijn als we met evenveel aandacht toezien op de implementatie van deze overeenkomst, waartoe we algauw de kans zullen krijgen. Graag wil ik ook het belang van de rol van het Parlement bij deze samenwerking onderstrepen, waartoe we met onze delegatie naar landen in Centraal-Azië de gelegenheid zullen krijgen.
Ik ben ervan overtuigd dat we morgen met een grote meerderheid deze overeenkomst zullen kunnen afronden. Wanneer die in werking treedt, zullen de Europese Unie en Tadzjikistan de mogelijkheid hebben om op regionaal, bilateraal en globaal niveau samen te werken. Hartelijk dank voor uw samenwerking en hulp.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat is er door de Commissie buitenlandse zaken een ontwerpresolutie ingediend overeenkomstig artikel 110, lid 2, van het Reglement.
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt op donderdag 17 september 2009 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Jiří Maštálka  
schriftelijk. - (CS) Ik ben een warm voorstander van elk akkoord tussen de Europese Gemeenschappen en landen van de voormalige Sovjet-Unie, indien dergelijke akkoorden op gelijke rechten zijn gebaseerd en tot wederzijds voordeel strekken. In het vandaag aan de plenaire vergadering van het Europees Parlement voorgelegde verslag staat weliswaar dat de voorgestelde overeenkomst bijdraagt tot de versterking en bestendiging van de positie van de Europese Unie in Tadzjikistan en Centraal-Azië, zowel vanuit politiek, economisch en handelsoogpunt, maar toch wil ik dringend wijzen op de volgende conclusies waarmee ik het - en vele anderen met mij - verre van eens ben. De overeenkomst mag in geen geval gezien worden als een opmaat tot een mogelijke militaire aanwezigheid in het genoemde gebied. De Europese Unie dient te allen tijde onvoorwaardelijk te worden vormgegeven als een vredelievend project, gespeend van enige ambitie als supermacht of militaire ambitie. Het is in het desbetreffende gebied bovendien onmogelijk om de geproclameerde strijd tegen het terrorisme tot een goed einde te brengen zonder samenwerking met Rusland en andere buurlanden. En niet in de allerlaatste plaats zou ik erop willen wijzen dat ook de winning en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen plaats dienen te vinden in een geest van gelijkwaardigheid en wederzijds voordeel.
