Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 25 oktober 1996 werd onderbroken, te zijn hervat.

Samenstelling van het Parlement
De Voorzitter
De Oostenrijkse en de Finse autoriteiten hebben mij de lijst doen toekomen van de bij de verkiezingen van 13 oktober 1996 in Oostenrijk en 20 oktober 1996 in Finland in het Europees Parlement gekozen leden. De volledige lijst treft u aan in het verslag van deze zitting.
Ik heet de nieuwe en de oude, opnieuw gekozen collega's hartelijk welkom!
Wij verheugen ons op uw deelname aan de werkzaamheden. Opdat u ogenblikkelijk aan de slag kunt gaan, herinner ik u eraan dat krachtens artikel 7 van het Reglement ieder lid met volledige rechten zitting neemt in het Parlement en zijn organen zolang zijn geloofsbrieven nog niet zijn onderzocht of over ingebrachte bezwaren nog niet is beslist.
Nogmaals dank ik de scheidende Oostenrijkse en Finse leden van het Parlement heel hartelijk voor hun werkzaamheden en voor de uitstekende samenwerking, en ik wens hen voor de toekomst alle goeds toe!
(Applaus)
Verwelkoming
De Voorzitter
Thans heb ik het genoegen een door de heer Alois Glück geleide delegatie van de Conferentie van voorzitters van de CDU-fracties en CSU-fracties in de deelstaten en in de Bond van de Bondsrepubliek Duitsland te verwelkomen. Hartelijk welkom in het Parlement!

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vorige vergadering zijn verdeeld. Heeft iemand daarover iets op te merken?
(De Notulen worden goedgekeurd)

Novo
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, er zijn rampen die omwille van hun aard of betekenis iedereen, alle burgers van de Europese Unie treffen. Dat is het geval van de brand die afgelopen donderdag is uitgebroken in het stadhuis van Lissabon, de hoofdstad van mijn land. In een paar uur hebben de vlammen een groot deel van dit waardevolle voorbeeld van neoklassieke architectuur verwoest, een democratisch en architectonisch symbool van de stad Lissabon en een historische en culturele referentie van nationale allure. Afgezien van de al ingediende ontwerp-resolutie, waarvan wij graag hadden dat deze aanstaande donderdag werd besproken en aangenomen, denk ik de gevoelens van alle collega's in dit Parlement te vertolken wanneer ik u, mijnheer de Voorzitter, verzoek het initiatief te nemen om in naam van het Europees Parlement een solidariteitsboodschap te sturen aan het gemeentebestuur, en met name aan de burgemeester, die nog niet zo lang geleden onze collega was, aan alle wethouders en aan de bevolking van Lissabon. Ik weet zeker dat u dit zult doen. Hartelijk bedankt!

De Voorzitter
Geachte collega, het Parlement neemt met leedwezen kennis van de brand die het stadhuis van Lissabon heeft verwoest; ik zal nog deze week een blijk van medeleven aan de burgemeester van Lissabon doen toekomen om hem te laten weten hoezeer het Parlement het verlies van het stadhuis betreurt.

Kouchner
Mijnheer de Voorzitter, er zijn urgente kwesties die geen tijdverlies dulden. Urgente problemen op menselijk, politiek en moreel gebied. In Zaïre zijn 1.200.000 mensen op de vlucht geslagen. Zelfs als de Commissie, de Raad en heel Europa een inspanning willen leveren, wat ik ten zeerste verwelkom, dan nog, mijnheer de Voorzitter, telt elke minuut. Ik doe een beroep op u niet langer tijd te verliezen zoals we in andere gevallen doen. Elk uur, elke dag die voorbijgaat, heeft enkele tienduizenden doden meer tot gevolg.
Ik wil, mijnheer de Voorzitter, de agenda van deze vergaderweek, die zwaarbeladen is, niet in de war gooien, maar ik vraag u hierover onverwijld met de secretaris-generaal van de Verenigde Naties te spreken en persoonlijk, mijnheer de Voorzitter, bij hem te bemiddelen om het debat zo spoedig mogelijk te laten plaatsvinden. Er moet zo snel mogelijk een oplossing worden gevonden voor deze internationaal overduidelijke noodsituatie. Er moet zo snel mogelijk een delegatie van ons Parlement, dat niet is vertegenwoordigd, daarheen worden gezonden. En gezien de omvang van deze tragedie acht de delegatie het wenselijk dat zij bij wijze van uitzondering door u, mijnheer de Voorzitter, wordt geleid.

De Voorzitter
Geachte collega, ik kan ervan uitgaan dat uw verzoek door een ruime meerderheid van het Parlement gesteund wordt. Ik zal een schrijven met deze strekking aan de secretaris-generaal van de Verenigde Naties richten. Ik wijs u er overigens op dat dit punt reeds op de agenda van woensdag staat ingeschreven. Mijn schrijven aan de secretaris-generaal staat los van het debat; ik wilde u er slechts aan herinneren dat het Parlement aanstaande woensdag zowel over de situatie als over de maatregelen die wij van de Europese Unie verwachten, beraadslaagt.

Janssen van Raay
Voorzitter, een motie van orde, artikel 109, lid 3. Secretaris-generaal Vinci herinnert zich ongetwijfeld zijn betrokkenheid bij de reactie van het Parlement toen zich gewelddadigheden voordeden in deze vergadering. Ik was rapporteur van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, die de laatste zin - op mijn voorstel is het aanvaard door het Huis - heeft toegevoegd, en die luidt: " De secretarisgeneraal ziet erop toe dat deze tuchtmaatregel onmiddellijk ten uitvoer wordt gelegd, daarbij bijgestaan door het personeel van de Veiligheidsdienst van het Parlement." Donderdag van de vorige zitting - ik ga niet in op details en noem geen namen - heeft zich buiten deze zaal een handgemeen afgespeeld dat het aanzien van het Parlement heeft geschaad en ervoor heeft gezorgd dat in Nederland alle positieve dingen die het Parlement heeft gedaan uit de pers zijn verdwenen. Wat ik als rapporteur van dit artikel nu wil voorleggen is of dit ook buiten de vergaderzaal van het Parlement toegepast kan worden. Daar kom ik graag bij u op terug.

De Voorzitter
Geachte collega, u heeft de mogelijkheid om een verzoek daartoe in te dienen, dat vervolgens door de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten in behandeling zal worden genomen.
We kunnen thans niet midden in een zitting de agenda wijzigen. Artikel 109, lid 3 is volkomen duidelijk: er is slechts sprake van de vergaderzaal.

Hallam
Voorzitter, het spijt mij dat ik met een ordepunt kom, dat wellicht niet zo belangrijk lijkt, maar ik vind dat ik de leden van het Huis op de hoogte moet brengen van het feit dat mevrouw Hardstaff en ik ongeveer 20 minuten geleden twee fotografen, gewapend met sterke telelenzen, tegen het lijf zijn gelopen, die iemands kantoor aan het fotograferen waren vanuit het nieuwe gedeelte van het gebouw. We vroegen naar hun identiteit en verzochten hun te vertrekken. Daarbij hebben wij de hulp van de bewakingsdienst ingeroepen. Het schijnt dat er geen voorschriften bestaan op grond waarvan wij mensen die de privacy van leden van dit Huis schenden, kunnen vragen om het Parlement te verlaten.
Ik zou graag op zeer korte termijn uitgezocht willen zien waarom deze mensen maar mogen doorgaan met het fotograferen van onze kantoren en ik zou ook graag vernemen welke voorschriften er precies gelden voor fotografen in dit Huis. Het lijkt wel alsof zij aan geen enkele regel gebonden zijn en daar neem ik geen genoegen mee.

De Voorzitter
Ik heb begrip voor uw verzoek. Ik verzoek u deze kwestie in een schriftelijke nota neer te leggen opdat ik er dieper op in kan gaan.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de aandacht van het Parlement vestigen op een moreel, humanitair en politiek probleem. Tot voor kort was het de Grieks-Cypriotische ingeslotenen, die onvoldoende of helemaal geen medische verzorging genieten, toegestaan in Nicosia de groene lijn over te steken om zich in het vrije deel van Cyprus medisch te laten verzorgen of er verwanten te bezoeken. De Turkse autoriteiten hebben de groene zone tussen beide gemeenschappen vorige week evenwel gesloten. Een van de gevolgen is dat een Grieks-Cypriotisch echtpaar dat naar het zuiden van het eiland is gegaan om familie te ontmoeten, niet kan terugkeren naar de bezette gebieden waar hun minderjarige kinderen onbeschermd zijn achtergebleven.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u dan ook vragen in het kader van uw bevoegdheden stappen te ondernemen om deze willekeurige beslissing van de Turkse instanties ongedaan te maken.

De Voorzitter
Geachte collega, dit staat niet op de agenda, en ik laat thans geen opmerkingen over de agenda meer toe. Ik heb nog een hele reeks mededelingen te doen en ik meen dat deze eerst moeten worden afgehandeld.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u er slechts op wijzen, dat er zoëven opnieuw een fotograaf voor de ingang van de vergaderzaal stond om ons te fotograferen bij het tekenen van de presentielijst.
Ik verzoek u een eind te maken aan deze misstand. Aangezien er geen personeel van de bewakingsdienst in de buurt was, heb ik de fotograaf erop gewezen dat dit niet door de beugel kon. Ik verzoek u daarom de presentielijst hier in de vergaderzaal te doen leggen - achter u is er genoeg ruimte - dan wel erop toe te zien dat er een eind wordt gemaakt aan dit misselijke gesnuffel in het Parlement.

De Voorzitter
Geachte collega, voor fotografen in het Parlement gelden vaste regels. Het is bij voorbeeld verboden in het restaurant te filmen of te fotograferen. In beginsel is het echter tot op heden toegestaan om in de lobby en andere ruimten van het Parlement beeldopnames te maken. Als daar verandering in moet komen, moeten de voorschriften gewijzigd worden. Daarover zou het Bureau moeten beraadslagen. Ik kan dus niet uit mijzelf gewoon de regels veranderen voordat het Bureau zich over deze kwestie gebogen heeft.

Green
Voorzitter, net als U heb ik er absoluut geen bezwaar tegen wanneer fotografen of wie dan ook, openlijk foto's maken als ik de presentielijst teken. Ik ben hier om mijn werk te doen. Laat hen alsjeblieft verslag doen van het feit dat wij bezig zijn ons werk te doen in plaats van iets anders.

De Voorzitter
Dames en heren, moeten wij nu niet zo langzamerhand eens met onze beraadslagingen beginnen?

Wijziging van artikel 49 van het Reglement
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0348/96) van de heer Manzella, namens de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, tot wijziging van artikel 49 van het Reglement van het Europees Parlement betreffende het jaarlijks programma van de wetgevende werkzaamheden.

Manzella
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het programma van de wetgevende werkzaamheden is in alle democratische parlementen ongetwijfeld een van de meest gevoelige kwesties in de relatie tussen regering en volksvertegenwoordiging. Men kan zeggen dat deze relatie weerspiegelt en aangeeft in hoeverre een parlement, als wetgevende instantie, betrokken is bij het uitstippelen van de politieke richting in een grondwettelijk bestel. Het kan gaan om een monistisch concept van de regeringsinstelling wanneer de regering louter de uitvoerende macht van de parlementaire meerderheid is of om een dualistisch concept, wanneer de regeringsinstelling autonoom is ten opzichte van de volksvertegenwoordiging. Deze twee concepten blijken hoe dan ook het duidelijkst bij de opstelling van het werkprogramma van het parlement.
Zoals bekend beschikt ons Parlement niet over wetgevend initiatiefrecht, behalve via de vrij zwakke procedure van artikel 138 B van het Verdrag, uiteraard naast het incidentele initiatief via amendementen. Precies daarom verloopt de relatie met de overige instellingen van de Unie op het gebied van het programma van de wetgevende werkzaamheden op een heel aparte wijze.
Ik wil zeggen dat het Parlement in zijn betrekkingen met de overige instellingen over een duidelijker profiel moet beschikken bij het opstellen van de wetgevende richting, en dit zonder met de huidige institutionele taakverdeling te breken. Dankzij deze positie van procedurele aard zal het Parlement betrokken zijn bij het uitstippelen van de politieke richting, waarvan het daarentegen uitgesloten lijkt op het statische vlak van de bevoegdheden. Vandaar dit voorstel tot wijziging van artikel 49 dat ik aan de Vergadering mag voorleggen. Het vervangt de bepalingen van de tripartite verklaring - van de Raad, de Commissie en het Parlement - door het idee van een dynamische betrokkenheid van onze volksvertegenwoordiging bij de daadwerkelijke vaststelling van het programma en dit op voet van gelijkheid met de overige instellingen.
De kern van deze betrokkenheid is de vaststelling bij resolutie van de politieke prioriteiten voor het wetgevende programma. Dankzij deze positie die deze beslissing, die altijd een belangrijke beslissing is in de politiek, ons zal toekennen inzake wetgevende procedures zullen wij tenvolle betrokken zijn bij de vaststelling van de politieke richtsnoeren van de Unie hoewel wij in enge zin niet over het wetgevende initiatiefrecht beschikken.
Hoewel dit niet uitdrukkelijk gesteld wordt in onze tekst, moet deze resolutie, overeenkomstig het algemene voorbereidende principe dat voor parlementaire beslissingen geldt, uiteraard voorafgegaan worden door een onderzoek en keuze van de permanente commissies. Daarna kan de Vergadering op basis van een tekst, die door de Conferentie van fractievoorzitters wordt voorgesteld, de definitieve politieke prioriteiten vaststellen op grond van de voorstellen van de Commissie.
Voor de bespreking, de vaststelling en de keuze van deze prioriteiten geldt een tijdschema, dat loopt van de zitting van oktober tot die van december. Tijdens die laatste zitting moet het jaarprogramma goedgekeurd worden. Dit parlementaire werk zal worden vergemakkelijkt omdat bepaald is dat de Commissie bij de voorstellen ook de definitieve rechtsgrond en alle andere beschikbare gegevens inzake de financiële gevolgen, de naleving van het subsidiariteitsbeginsel en het dringende karakter van de maatregelen moet meedelen.
Volgens twee van de ingediende amendementen moet dit jaarprogramma, dat zo wordt vastgesteld en bepaald op grond van de politieke prioriteiten die dit Parlement vaststelt, om het halfjaar herzien kunnen worden bij het begin van een nieuw voorzitterschap van de Raad. Het lijkt uw rapporteur heel logisch en redelijk dat dit programma kan worden herzien aan het begin van een nieuw voorzitterschap en ik zal de desbetreffende amendementen dan ook steunen.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik ben dan ook van oordeel dat het Europees Parlement dankzij deze wijziging van ons Reglement, waarover in het kader van loyale interinstitutionele samenwerking reeds een akkoord is bereikt met de Commissie, voortaan een duidelijker rol zal spelen bij het bestuur van de Unie.

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, vandaag wordt het verslag van onze collega Manzella over de wijziging van artikel 49 besproken, een verslag waarvoor ik onze collega zou willen feliciteren, want hij heeft veel tijd geïnvesteerd in de voorbereiding en uitwerking ervan.
Mijnheer de Voorzitter, dit is de huidige stand van zaken: de Commissie heeft haar programma zoals te doen gebruikelijk in oktober gepresenteerd. Het Parlement heeft over dit programma een resolutie opgesteld en vervolgens heeft de Conferentie van voorzitters weken, ja maanden lang met de Commissie onderhandeld. Bij deze onderhandelingen waren ook ambtenaren en een van de commissarissen betrokken. Zoals gebruikelijk heeft het de nodige tijd geduurd vooraleer uiteindelijk een document in het Publicatieblad verscheen. Ik had hierover al eens enkele opmerkingen gemaakt tijdens het debat over het werkprogramma van dit jaar. We weten nog dat het werkprogramma van 1995 in augustus in het Publicatieblad is verschenen. In 1996 is het in mei gepubliceerd. Als we de werkzaamheden van de Commissie of de politieke activiteit van ons Parlement doeltreffend willen oriënteren dan is het niet met een werkprogramma dat op een dergelijke manier tot stand komt, dat wij daarin zullen slagen.
De Voorzitter van het Parlement heeft bijgevolg de Comissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten uitgenodigd om artikel 49 drastisch te vereenvoudigen.
Onze fractie, mijnheer de Voorzitter, is het erover eens dat deze vereenvoudiging zo breed mogelijk moet worden doorgevoerd. Volgens ons moet de Commissie voortaan eerst zijn werkprogramma presenteren, bijvoorbeeld in oktober. Vervolgens buigen het Parlement, de parlementaire commissies zich over de verschillende kwesties die hen aanbelangen. In december ligt er dan een resolutie klaar waarin wij de essentie van de werkzaamheden die het Parlement voor het komende jaar prioritair acht, te kennen geven.
Naar mijn mening beschikt het Parlement buiten het werkprogramma trouwens nog over andere mogelijkheden om op wetgevend niveau in te grijpen. Zo geeft artikel 138 B van het Verdrag ons bijvoorbeeld enig recht van initiatief. Ik vind dat het Parlement hier meer gebruik van dient te maken dan het tot nog toe heeft gedaan.
Onze fractie is het dus volkomen eens, mijnheer de Voorzitter, met de voorstellen in het verslag van mijnheer Manzella die in de richting gaan van een zo groot mogelijke vereenvoudiging. WIj zouden willen voorkomen dat deze vereenvoudiging bij de stemming over de amendementen in het gedrang komt, waardoor het artikel te complex zou worden voor de vaststelling van het werkprogramma van de Commissie.

Donnelly, Brendan
Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Manzella complimenteren met zijn voortreffelijk verslag waarin de opdracht die U en de andere fractievoorzitters eerder dit jaar aan de betrokken commissie had toevertrouwd, namelijk om te komen tot een eenvoudiger, doeltreffender en doorzichtiger procedure voor de respons van het Parlement op het wetgevingsprogramma van de Commissie, nauwgezet is uitgevoerd. Ik wil de heer Manzella daarvoor dankzeggen en zeg hem de steun van de EVP-fractie toe voor zijn verslag.
Ik wil nog enkele opmerkingen maken over de ingediende amendementen. Er zijn enkele door de PSE-fractie aangedragen amendementen die het in de commissie -zij het op een haar na- niet hebben gehaald en die nu opnieuw worden ingediend. Ik hoop dat het mogelijk zal zijn om, samen met diegenen die hiervoor binnen de PSEfractie verantwoordelijk zijn, tot een vergelijk te komen, waarbij wij zeker stellen dat daarvoor bij de stemmingen van morgen de vereiste meerderheid te vinden is. Het zou jammer zijn als er een onnodige rivaliteit zou ontstaan en een ieder alleen voor zijn eigen amendement zou stemmen, waardoor onze wensen uiteindelijk niet naar behoren op papier komen te staan.
Ik persoonlijk wil graag vasthouden aan amendement 3 van de heer Manzella. Dit amendement lijkt mij compacter en bondiger dan het door de PSE-fractie voorgestelde alternatief, namelijk amendement 8, en sluit ook naadloos aan bij wat U, voorzitter, hebt gevraagd. Ik hoop dat dit oorspronkelijke voorstel van de heer Manzella, kan worden gehandhaafd.
Voorts heb ik namens mijn fractie amendement 13 ingediend, waarin wij pleiten voor een halfjaarlijkse, door het Parlement uit te voeren evaluatie van de stand van uitvoering van het wetgevingsprogramma.
Ik herinner me uit de tijd dat ik nog voor Lord Cockfield werkte, dat hij een goede voortgang van het programma voor 1992 heel belangrijk vond. Dat is een nuttige vorm van zelfdiscipline en ik hoop dat wij hier ook een gewoonte van kunnen maken tijdens de behandeling van het wetgevingsprogramma.
Tot besluit is het mij opgevallen dat een van de amendementen die de heer Manzella heel terecht heeft opgenomen, beoogt om een hele passage te schrappen. Dat is evenwel, strikt genomen, tegen het bepaalde in artikel 125 van het Reglement. Maar ik weet zeker dat U dit amendement niet zonder reden heeft opgenomen en nu mij deze onregelmatigheid is opgevallen, zal ik een amendement met betrekking tot artikel 125 indienen, om duidelijk te maken dat in geval van wijzigingen in het Reglement zelf, amendementen waarbij bepaalde artikelen of bepaalde onderdelen worden geschrapt, volstrekt aanvaardbaar zijn. Ons Reglement is daarover niet helemaal helder en behoeft verbetering.
Met deze laatste opmerking wil ik de heer Manzella nogmaals mijn complimenten maken en zeggen dat mijn fractie morgen voor zijn verslag zal stemmen.

Gutiérrez Díaz
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, onze fractie is van oordeel dat het Reglement van het Parlement moet waarborgen dat onze Vergadering het wetgevingsprogramma van de Commissie goedkeurt op grond van de principes van eenvoud, transparantie en doeltreffendheid.
Wij zijn dan ook van mening dat de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement en de Commissie vervangen moet worden door een nauwere en versterkte interinstitutionele dialoog waarbij het wetgevingsprogramma periodiek wordt besproken door de Conferentie van voorzitters.
Ons inziens heeft de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten deze principes niet opgenomen in de tekst en beslist de paragraaf, waarin de betrokkenheid van de Conferentie van voorzitters en de Conferentie van commissievoorzitters was vastgesteld, uit het ontwerp-verslag te schrappen. Dit leidt ontegensprekelijk tot een eenvoudige en transparante tekst maar hij zou wel eens ondoeltreffend kunnen blijken om deze Vergadering echte controlebevoegdheid te geven over het wetgevingsprogramma. Deze controle vormt uiteraard één van de grondslagen van ons politieke optreden als Parlement.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wij hebben ons in dit verslag, dat collega Manzella zeker en vast met een grote zin voor verantwoordelijkheid behandeld heeft, in het bijzonder verzet tegen een keuze die in dit verslag gemaakt lijkt te worden. Ik wil van de tijd die rest gebruik maken om de rapporteur en de collega's erop te wijzen hoe gevaarlijk de te volgen weg naar mijn mening is indien niet een aantal amendementen worden aangenomen die enkele lichte verbeteringen aanbrengen.
Sinds enkele jaren hebben wij met de Commissie een procedure sui generis vastgesteld waarbij de Commissie en het Parlement - ik weet het - met veel moeite samenkomen. Wij hopen dit overigens ook te doen met de Raad - maar ik meen dat dit slechts éénmaal gebeurd is in vijf of zes jaar. Ik ben mij er overigens ook van bewust dat we op hardnekkige tegenkanting van de Commissie gestoten zijn om datgene, waarmee zij zelf had ingestemd, in de praktijk ten uitvoer te leggen. De Commissie onderschreef m.a.w. heel vaak het wetgevend programma maar hield er naderhand, soms zelfs doelbewust, geen rekening mee. Wij zijn zo ontgoocheld over deze procedure dat wij ze met dit verslag willen wijzigen en doeltreffender willen maken via een stemming in de plenaire vergadering: in het kader van deze passende en volkomen terechte maatregel spreekt het Parlement zich in een resolutie uit over het werkprogramma van de Commissie en vervolgens over het wetgevende programma, hetgeen ongetwijfeld ook een belangrijke en politiek veelbetekenende daad is. Wat wij als fractie daarentegen van weinig nut en zelfs nadelig voor het Parlement vinden, is dat men een stap terugzet en zich hiertoe beperkt. Men houdt niet langer vast aan de bepaling die u, mijnheer de Voorzitter, de taak toevertrouwde om met de Commissie en, zoals altijd gewenst, in aanwezigheid van de Raad te onderhandelen over het wetgevende programma, zodat we inderdaad zouden beschikken over een wetgevend programma dat in overleg met de overige instellingen is vastgesteld. Dit aspect verdwijnt enigszins in de wijziging van artikel 49 terwijl we deze eis, deze wens voor een in onderling overleg bereikt wetgevend programma terugvinden in minstens twee andere artikels van het huidige Reglement die niet gewijzigd worden. Dat is dan ook de reden waarom onze fractie een aantal amendementen heeft ingediend. Ik heb echter gemerkt dat ze niet adequaat vertaald zijn in sommige talen, bijvoorbeeld het Italiaans. Mijnheer Manzella, dit amendement heeft natuurlijk tot doel het idee te behouden dat de instellingen overleg plegen bij de vaststelling van het wetgevend programma. Wij zijn echter van oordeel dat een eenvoudige parlementaire resolutie niet volstaat en onze instelling en u, mijnheer de Voorzitter, geen waarborgen biedt opdat wij met de Commissie kunnen onderhandelen. Wij vinden het, naast een aantal andere minder belangrijke amendementen, vooral van belang dat dit idee wordt opgenomen in een andere, gewijzigde versie, die de essentie van het voorstel van de heer Manzella bewaart maar deze belangrijke verduidelijking aanbrengt.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie komt gewoonlijk niet tussenbeide in de beraadslagingen over interne aangelegenheden van het Parlement. Ze maakt vandaag evenwel een uitzondering voor het debat dat gewijd is aan een wijziging van het Reglement die niet zonder de actieve samenwerking tussen de Commissie en het Parlement kan worden toegepast en derhalve ook de Commissie aanbelangt. Om te beginnen wil ik de leden verzekeren dat de Commissie niet alleen tot die samenwerking bereid is maar ook uitvoering zal blijven geven aan de overeenkomsten die beide instellingen in het verleden hebben gesloten.
Ik wens over het onderhavige verslag het volgende op te merken. De Commissie - met name de heren Santer en Oreja - is opgetogen over de heel opbouwende dialoog die ze met de Parlementsvoorzitter en de heren Fayot en Manzella - voorzitter en rapporteur van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten - over dit onderwerp heeft gevoerd, en ze verheugt zich over het besluit van de commissie Reglement de heer Oreja op een van haar vergaderingen uit te nodigen om er het standpunt van de Commissie uiteen te zetten. Ik herinner eraan dat de Commissie en het Parlement het er na de vaststelling van het programma van de wetgevende werkzaamheden voor 1996 over eens waren dat de desbetreffende procedure ingrijpend moest worden vereenvoudigd en meer op de politieke prioriteiten moest worden afgestemd. Daar het verslag van de heer Manzella een weerspiegeling is van ons gemeenschappelijk streven de procedure in die zin te wijzigen, schaart de Commissie zich ten volle achter dit initiatief van het Parlement.
De Commissie gaat akkoord met het voorstel om in artikel 49 van het Reglement de algemene bepaling op te nemen dat de drie instellingen - dus ook de Raad - bij de vaststelling van het programma van de wetgevende werkzaamheden moeten worden betrokken. Ze betreurt evenwel dat het amendement waarin wordt verduidelijkt dat elke Unie-instelling binnen de grenzen van haar bevoegdheden aan die werkzaamheden zou deelnemen, door het Parlement niet als vanzelfsprekend wordt beschouwd en door de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten werd verworpen. De Commissie is dan ook van oordeel dat de nieuwe bepaling in lid 1 van artikel 49 in die geest moet worden uitgelegd.
Hoewel de Commissie het amendement aanvaardt waarin het Parlement aandringt op de indiening van het jaarlijks programma van de wetgevende werkzaamheden in oktober - wat we dit jaar al hebben gedaan - blijft ze erbij dat dit tijdschema voor haar heel strikt is. We zijn het wel volledig eens met de vereenvoudiging en verbetering die wordt voorgesteld in lid 3 van artikel 49, waar alleen nog wordt verwezen naar voorstellen van wetgevende aard en overeenkomsten met derde landen.
De Commissie maakt echter voorbehoud tegen het verzoek van het Parlement om in elk document dat in het programma van de wetgevende werkzaamheden wordt opgenomen, gegevens te verwerken over de voorgestelde rechtsgrondslag - een allang bestaand probleem - alsmede over de financiële gevolgen en de naleving van het subsidiariteitsbeginsel - wat tot moeilijkheden kan leiden zolang geen gedetailleerd voorstel hieromtrent is uitgewerkt. De Commissie is wel bereid haar reserves tegen deze bepaling op te geven, als de woorden in de mate van het mogelijke aan de paragraaf worden toegevoegd.
Tenslotte wens ik nog te benadrukken dat de voorgestelde wijziging van artikel 49 een stevige grondslag vormt voor een opbouwende en succesvolle samenwerking tussen het Parlement en de Commissie.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Hulp aan de ontwortelde bevolkingsgroepen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0344/96) namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0374/96-95/0162 (SYN)) over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad betreffende acties op het gebied van hulp aan de ontwortelde bevolkingsgroepen in de ontwikkelingslanden in Latijns-Amerika en in Azië (Rapporteur: de heer Howitt).

Howitt
Voorzitter, afgelopen vrijdag bereikte mij een bericht over een ernstig zieke vrouw, een lid van de inheemse bevolkingsgroep Rohingya, die met haar baby uit Birma was gevlucht naar een vluchtelingenkamp in Bangladesh. Een hulpverlener die de moeder kende, vertelde mij dat eind juli bij het kind een ernstige mate van ondervoeding was geconstateerd en dat het onder strenge medische controle stond.
Moeder en kind kregen een gesprek met het oog op repatriëring, terugkeer naar een land dat bekend staat als een van 's werelds grootste overtreders van de mensenrechten. Een land waar wordt gemoord, waar mensen massaal gevangen worden gezet en dwangarbeid moeten verrichten. Een land waar teruggekeerde vluchtelingen worden gedwongen om vlakbij de grens nederzettingen op te richten, waar zij door het Birmaanse leger worden geïntimideerd en alle hoop op verzoening hebben verloren.
Er werd mij gezegd dat dit vluchtelingenkind uit Birma zo ziek was, dat je met het blote oog wel kon zien dat het een terugreis niet zou overleven, maar de repatriëring ging toch door en vier dagen later werd aangifte gedaan van haar dood. Wij moeten in het debat van vandaag, in de onderhavige verordening en in de hulp die Europa op basis daarvan verleent, een signaal afgeven dat tragische geschiedenissen als deze moeten worden voorkomen. Humanitaire noodhulp moet snel beschikbaar komen voor mensen die voor vervolging zijn gevlucht met achterlating van al hun bezittingen. De hulp die Europa biedt, moet vluchtelingen echter ook helpen om hun gezondheid en bestaansmiddelen weer op te bouwen en het mogelijk maken dat zij zich weer in hun oude omgeving vestigen of elders een nieuw leven beginnen, een leven waarin echt hoop is op een veilige toekomst. Terwijl de wereld het lot van de vluchtelingen in Oost-Zaïre gadeslaat, vluchtelingen die verstrikt zijn geraakt in een etnisch conflict waar zij zelf niet om hebben gevraagd, moet onze eerste prioriteit zijn om een einde te maken aan de angst voor geweld. Vandaar dat wij opnieuw onze amendementen naar voren brengen, die moeten verhinderen dat via Europese vluchtelingenhulp medewerking wordt verleend aan een gedwongen terugkeer van vluchtelingen. Repatriëring moet op basis van vrijwilligheid geschieden en anders geen hulp vanuit Europa. Wij blijven de situatie van de 15 000 voormalige Vietnamese bootvluchtelingen die nu in Hong Kong verblijven, op de voet volgen. Eerbiediging van de mensenrechten en bereidheid tot verzoening moeten de grondslag vormen voor de hulpprogramma's -en tevens inachtneming van landrechten in landen als Guatemala, waar 70 % van de cultuurgrond in handen is van slechts 2 % van de bevolking.
Wij zijn verheugd over het feit dat onze amendementen uit de eerste lezing inzake conflictpreventie, inbedding van milieu-overwegingen, bestrijding van sexueel geweld en bijstand voor de plaatselijke bevolking die voor de opvang zorgt, in de regeling zijn opgenomen. Het is weliswaar een feit dat er voor deze programma's nu voor het eerst grondslagen worden vastgesteld, maar er blijven nog wel een paar belangrijke zaken open. Waarom wordt niet gerept over maatregelen om vluchtelingen zelf bij de programma's te betrekken en waarom ontbreken gerichte steunmaatregelen voor vrouwen, gehandicapten en andere sociale groepen? Deze maatregelen vormen een essentiële basisvoorwaarde voor het welslagen van dit soort programma's. Waarom wordt alleen steun verleend voor de basisgezondheidszorg, terwijl er ook een zorgvraag is voor de lange termijn om de psychische schade die het conflict heeft achtergelaten, te repareren? Als bewustmakingsmaatregelen inzake de gevaren van landmijnen kunnen worden opgenomen in de verordening inzake humanitaire hulp, waarom hier dan niet? Als Haïtiaanse ouders hun kinderen gedwongen de zee opsturen in de hoop dat zij asiel krijgen, waarom dan de weigering geld beschikbaar te stellen voor hereniging van deze kinderen met hun ouders?
Europa steunt dergelijke projecten en doet dit al tien jaar. Zo wordt bijvoorbeeld steun verleend voor een project in Bokeo, Noord-Laos, waar wij 1200 teruggekeerde vluchtelingen in twee dorpen helpen met het bouwen van huizen en een school. Daarnaast wordt nog hulp verleend voor een irrigatieproject en het opruimen van mijnen. Vanavond gaat het niet om een administratieve oefening in Europa. Wij moeten kijken naar wat wij in het veld aan het doen zijn, wij moeten luisteren naar de ervaringen van de vluchtelingen zelf en van de hulporganisaties en wij moeten komen tot nieuwe, pragmatische maatregelen. Met name de Raad van Ministers zou moeten ophouden met halsstarrig aan te dringen op voorafgaande goedkeuring van deze programma's door een bureaucratische procedure IIIa-commissie. De nieuwe commissie voedselhulp kost alleen al 153.000 ecu op jaarbasis, geld dat heel goed zou kunnen worden gebruikt om mensen met honger te voeden. Blijkens het antwoord op mijn parlementaire vraag betekent een en ander voor de vluchtelingenprogramma's dat in een kwart van alle projecten deze nieuwe omslachtige procedure moet worden gevolgd. De besluitvorming loopt hierdoor een vertraging op van minimaal drie maanden en betekent voor de twee ambtenaren die met deze programma's zijn belast, per jaar 70.000 bladzijden papierwerk extra, 70.000, dit is gekkenwerk! Laten we ophouden met het Europese politieke steekspel over de hoofden van de vluchtelingen heen. Er zijn wereldwijd 53 miljoen vluchtelingen en ontwortelde bevolkingsgroepen, dat zijn evenveel mensen als de gehele bevolking van mijn eigen land, Groot-Brittannië, een op elke 115 mensen op deze aarde gedwongen op de vlucht. Dit is zonder enige twijfel het lastigste vraagstuk waarvoor de mensheid zich vandaag de dag gesteld ziet. Laten wij in onze debatten blijk geven van het feit dat wij van de omvang van dit vraagstuk doordrongen zijn. Laten wij in onze besluitvorming blijk geven van ons vermogen om een waardig antwoord te geven.

Vecchi
Mijnheer de Voorzitter, de hulp voor vluchtelingen en ontheemden is de jongste jaren van fundamenteel belang geworden in het meer algemene ontwikkelings- en vredesbeleid.
Zoals terecht onderstreept wordt in het verslag van de heer Howitt, dat wij overigens ten volle steunen, moeten we acties, die gericht zijn op de naleving van de bepalingen van het internationale recht en de mensenrechten, combineren met positieve acties die tot doel hebben iets te doen aan de politieke en humanitaire aspecten van concrete crisissituaties.
In verband met het eerste aspect is het belangrijk te benadrukken dat de Conventie van Genève en het Protocol van Bellagio het recht op asiel en "non-refoulement" waarborgen voor iedereen die voor zijn leven vreest in zijn land van herkomst.
De rechtstreekse steun voor ontwortelde bevolkingsgroepen moet voldoen aan de strengste criteria inzake de doeltreffendheid van de hulpverlening, samenhang met de doelstellingen voor een politieke oplossing van humanitaire crises en het scheppen van voorwaarden voor duurzame ontwikkeling en eventueel voor de vrijwillige terugkeer of hervestiging van de vluchtelingen.
Vluchtelingen en ontheemden vormen geen vormeloze massa. Het gaat om mensen die geholpen moeten worden en opnieuw aangespoord moeten worden om het hoofd te bieden aan de huidige en toekomstige noden.
De herwaardering van de menselijke hulpbronnen en aandacht voor de zwaksten onder de vluchtelingen en ontheemden zijn de prioritaire voorwaarden om te vermijden dat hun levensomstandigheden op termijn onhoudbaar worden en de problemen, die tot hun uittocht geleid hebben, onoplosbaar.
Met de voorliggende verordening zal, indien ze de amendementen bevat die wij willen aannemen, de tussenkomst van de Europese Unie ten voordele van ontwortelde bevolkingsgroepen in Azië en Latijns-Amerika beter vastgesteld kunnen worden. Uiteraard mag ze niet de plaats innemen van een doeltreffend politiek optreden van de Europese Unie.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen mede namens mijn fractie rapporteur Howitt dankzeggen voor zijn verslag. Het gaat om het lot van vluchtelingen in Azië en Latijns-Amerika, die het hard te verduren hebben. Ik heb hun toestand met eigen ogen kunnen zien tijdens een bezoek dat ik iets meer dan een jaar geleden aan Midden-Amerika heb gebracht; ik heb bij die gelegenheid ook projecten bezocht waarbij vluchtelingen door de Europese Unie en door door de Commissie gesteunde NGO's geholpen werden. Het is heel erg om te zien hoe mensen verdreven worden, have en goed verliezen en langzaam hun bestaan elders weer moeten opbouwen.
De Commissie en de uit deze begrotingspost gefinancierde NGO's steunen de vluchtelingen bij het opbouwen van een nieuw bestaan. Deze hulp is onmisbaar. De hulpverlening ter plaatse mag niets in de weg worden gelegd; integendeel, we moeten deze juist zoveel mogelijk vergemakkelijken en ondersteunen.
In dat verband wil ik andermaal een bijzonder probleem ter sprake brengen dat mij is opgevallen bij mijn eigen bezoek - waarover ik u zoëven sprak - en ook tijdens het bezoek aan Nicaragua van een delegatie van het Parlement waarvan ik deel uitmaakte. Juist bij projecten die uit deze begrotingspost worden bekostigd, doen zich enorme problemen voor bij de aanschaf van materieel. Er zijn ons concrete voorbeelden genoemd van problemen die de NGO's en de Commissie ondervonden bij de aanschaf van auto's, omdat bij deze projecten bij voorrang Europése produkten moeten worden gekocht. Hier mogen dan wellicht bepaalde gronden voor bestaan, maar deze verplichting geeft grote problemen, omdat er voor Europese produkten geen infrastructuur, geen vervangende onderdelen zijn (de leverantie daarvan is namelijk uiterst ingewikkeld).
Het is daarom van belang dat de hulpverleners zeer flexibel tewerk kunnen gaan en dat zij bij problemen of Europese produkten die erg duur zijn, ook op produkten uit andere landen kan worden terugvallen. Met deze begrotingspost willen wij immers niet in de eerste plaats de Europese industrie steunen - zoiets zou toch niet te verantwoorden zijn - maar de bewoners ter plaatse. Als wij die mensen minder goed kunnen helpen omdat wij voor ons zelf bureaucratische hinderpalen opwerpen, dan wordt het doel van deze begrotingspost niet bereikt.
Ik had aanvankelijk op dit punt een amendement ingediend. Ik wil dit echter terugtrekken, omdat ik erop vertrouw dat de Commissie datgene wat de Raad op dit punt als compromis heeft voorgesteld, zo soepel uitlegt, dat de ter plaatse werkzame NGO's en medewerkers van de Commissie flexibele steun kunnen bieden en daarbij niet door overbodige bureaucratie gehinderd worden.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie zal het verslag van de heer Howitt steunen, niet alleen omdat hij de amendementen op deze verordening vermeldt die in eerste lezing door de Commissie aanvaard zijn inzake milieu-overwegingen, conflictpreventie en de strijd tegen seksueel geweld maar ook omdat hij erop aandringt om een aantal amendementen, die ons onmisbaar lijken, opnieuw in te dienen.
Mijns inziens zijn de volgende vier amendementen de belangrijkste: gewaarborgde medische hulp, specifieke steun voor groepen die zich in een bijzonder ernstige situatie bevinden, zoals inheemse vrouwen of kinderen, de betrokkenheid van de plaatselijke gemeenschappen en de vluchtelingen opdat de projecten slagen en tenslotte het standpunt inzake comitologie. Wij blijven er met name bij dat de comités een raadgevende functie moeten hebben. Wij zijn ook van oordeel dat nog nooit zo duidelijk gebleken is dat het gebrek aan besluitvaardigheid en een overdreven bureaucratie leiden tot schandalige situaties, zoals we die vandaag in Zaïre kennen. Wij dringen er dan ook op aan dat de Commissie dit amendement zou aanvaarden.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, de heer Howitt heeft een belangrijk verslag over de toestand van de vluchtelingen opgesteld. Wij steunen dit verslag. Ook de Commissie ontwikkelingssamenwerking was trouwens eensgezind in haar steun. De heer Howitt heeft zojuist gerept van 53 miljoen vluchtelingen. Volgens mij zijn het er veel meer. De cijfers variëren van 200 miljoen tot 500 miljoen, al naar gelang van wie als vluchteling wordt beschouwd (het hangt er bij voorbeeld vanaf of men milieuvluchtelingen meetelt). Veel mensen op het zuidelijk halfrond krijgen hier helemaal geen aandacht. Daarmee raak ik een politiek probleem dat hier in Europa speelt.
Vluchtelingen uit het zuiden worden hier dikwijls niet toegelaten. De terminologie verandert: de begrippen asiel en bescherming tegen gedwongen terugkeer (non-refoulement) worden langzamerhand zo omschreven, dat de mensenrechten van deze vluchtelingen hier niet meer gelden. Als een vluchteling van een dictatoriaal bewind een schriftelijke verklaring omtrent zijn status moet hebben, dan krijgen wij deze verklaring niet; met andere woorden: wij dienen een liberaler beleid te voeren.
Herintegratie van vluchtelingen in hun land van herkomst is belangrijk. Daarvoor moeten echter wel de noodzakelijke voorwaarden geschapen worden. De heer Howitt heeft over mijnen gesproken. Er is veel meer geld nodig om mijnen op te ruimen, zodat de mensen zich weer vrij kunnen bewegen. Vrijwillige terugkeer veronderstelt ook het recht op land waar de vluchtelingen voor hun vertrek aanspraak op hadden. Daar moeten wij ons sterk voor maken. De Commissie is aangesproken op bureaucratische hinderpalen. Ik hoop dat deze uit de weg worden geruimd, dat wij als Parlement dat blijven controleren en dat de mensen in de kampen - tachtig procent bestaat uit vrouwen en kinderen - erop kunnen rekenen dat hun rechten gerespecteerd worden en zij niet te maken krijgen met sexueel of ander geweld. De Commissie is verplicht hierop toe te zien.

Vanhecke
Voorzitter, de steun vanwege de Europese Unie aan ontwortelde bevolkingsgroepen in LatijnsAmerika en in Azië is geen eenvoudige zaak. Een theoretisch gemeenschappelijk standpunt betreffende de vluchtelingenproblemen in twee zo verscheiden werelddelen tegelijk, de rapporteur stelt terecht van Afghanistan tot Guatemala, is noodzakelijkerwijze bijzonder algemeen. Men kan zich trouwens de vraag stellen - in elk geval, ik stel mij die vraag - of een intergouvernementele samenwerking op een ad-hoc-basis, probleem per probleem aanpak dus, niet verstandiger, efficiënter en kostenbesparender zou zijn. Zeker als zelfs de rapporteur van, ik citeer opnieuw: " de bureaucratische nachtmerrie van de comitologie" gewaagt.
Dit gezegd zijnde zou ik van de gelegenheid die mij geboden wordt willen gebruik maken om twee fundamentele opmerkingen te maken betreffende het vluchtelingenprobleem in het algemeen, ook al omdat de rapporteur het nodig acht in zijn toelichting volstrekt overbodig nog eens het zogenaamde "racisme" en de zogenaamde "vreemdelingenhaat" in de Europese Unie op de korrel te nemen.
Eerste principe: er moet naar gestreefd worden vluchtelingen op te vangen in landen met een voor het essentiële gelijke cultuur aan die in het land van herkomst, bij voorkeur dus directe buurlanden. Dit betekent dat Europa geen niet-Europese vluchtelingen op zijn grondgebied moet toelaten. Er kan uiteraard altijd de menselijke uitzondering zijn die de regel bevestigt, maar de regel moet bestaan en moet ook effectief worden toegepast. Want indien men dat niet doet, komt ooit de dag dat onze volkeren niet meer tot verdere solidariteit met échte vluchtelingen bereid zullen zijn omdat zij het bedrog van de valse asielzoekers, in Europa toch 99 op de 100 gevallen, terecht beu zijn.
Tweede principe: er moet hoe dan ook worden gestreefd naar de zo spoedig mogelijke terugkeer van vluchtelingen naar hun landen van herkomst en zeker zodra dat kan zonder reëel gevaar voor hun leven. Want wij moeten er van uitgaan dat de afwezigheid van grote groepen vluchtelingen voor de autochtone bewoners van de betrokken opvanglanden dikwijls een erg zware belasting betekent en soms ook een gevaar voor de eigen identiteit én een haard van gevaarlijke conflicten. Het volstaat op dit ogenblik te zien wat er aan het gebeuren is in Ruanda en in Zaïre om dat te beseffen.
Ik vind tot mijn spijt de twee fundamentele principes die ik heb gesteld niet terug in de vandaag voor ons liggende documenten van het Parlement of van de Raad.

Kouchner
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats moet ik zeggen hoezeer ik het rapport van onze collega Howitt op prijs stel en hoe triest actueel het vandaag aan de dag wel is. Tussen 1970 en 1990 is het aantal vluchtelingen met een veelvoud van tien gestegen. Meer dan 20 miljoen mensen, elke dag 10.000, worden tot vluchten gedwongen. Drie kwart van deze 10.000 door het ongeluk getroffen personen zijn vrouwen en kinderen. Het aantal binnen de landgrenzen ontheemden, loopt op tot 24 miljoen. De laatste vijf jaar hebben de Verenigde Naties meer vredesoperaties op hun actief dan in de eerste dertig jaar van hun bestaan.
Ik ben bijzonder verheugd dat de auteur benadrukt dat een grotere flexibiliteit is vereist. De tijd dringt altijd. Onze procedures zijn te log - dat zegt iedereen, we zijn het er roerend over eens. Ik wil het liever niet hebben over de comitologie, het woord alleen al schrikt me af.
Evenals de auteur dring ik aan op een programma voor de vluchtelingen dat binnen een politiek van ontwikkelingssamenwerking past, anders zullen er steeds meer vluchtelingen komen. Tachtig procent van de vluchtelingen verblijft in de armste landen; ik wil er overigens op wijzen dat de overgrote meerderheid van de vluchtelingen in de eerste plaats door de arme buurlanden wordt opgevangen en niet door ons. Integendeel, we zouden van meer solidariteit blijk moeten geven.
Dit rapport bevat weliswaar technische aspecten waarop ik graag wat nader was ingegaan maar ik wil komen tot wat in mijn ogen de essentie ervan uitmaakt. Ik ben er voorstander van, net zoals de hele Commissie ontwikkelingssamenwerking, dat opnieuw amendementen opnieuw worden ingediend. Op dit moment zijn we wat het vluchtelingenprobleem aangaat, bezig met wat we het beste kunnen (wat een holle frase): humanitair voyeurisme. We weten wat er gaande is, we wachten tot het nog erger wordt en we doen niets.
Ik wil u eraan herinneren dat ons tot drie keer toe is gevraagd in te grijpen ten behoeve van de vluchtelingen in Zaïre: op het moment van de genocide in Ruanda, op het moment dat de aanwezigheid van een politiemacht binnen de vluchtelingenkampen noodzakelijk was en toen president Nyerere ons uit naam van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid vroeg in Burundi te interveniëren. We hebben niets gedaan. We kunnen dus niet langer spreken over het vluchtelingenprobleem - een last die op alle staten drukt en dan vooral de armste, en op de internationale gemeenschap - zonder dat we het hebben over preventie en ik dank de heer Howitt dat hij dat heeft gedaan. Preventie wil zeggen preventie van bloedbaden, vroegtijdig ingrijpen en niet zoals we het misschien gaan doen, ik bedoel wanneer ze allemaal al dood zijn.

Torres Couto
Voorzitter, ook ik wil collega Howitt feliciteren met zijn verslag, omdat het volgens mij een buitengewoon belangrijk verslag is over een thema dat de laatste tijd jammer genoeg permanent op onze politieke agenda heeft gestaan. De situatie met betrekking tot de vluchtelingen is wanhopig, het is een situatie waarvoor inderdaad preventieve maatregelen nodig zijn. Het is fundamenteel dat wij op het vlak van de preventieve diplomatie handelen, maar het is tevens fundamenteel dat een aantal maatregelen en beleidsvormen worden getroffen en gevoerd die de meeste volkeren die het slachtoffer zijn van deze situatie erbij helpen hun weg te vinden, een weg waardoor zij niet de situaties moeten beleven en ondergaan die wij jammer genoeg allemaal kennen en die onze huizen dagelijks binnenkomen via televisiebeelden.
Ik denk dan ook dat wij op dit moment zelfkritiek moeten uiten over ons eigen onvermogen. Europa heeft zijn rol niet gespeeld, Europa heeft veel minder gedaan dan gewenst was, Europa moet een veel actievere, veel vastberadener rol spelen, opdat dit probleem van de vluchtelingenhulp niet slechts op humanitair vlak wordt aangepakt, maar op een manier die, zoals ik al heb gezegd, past in het ontwikkelingsbeleid, dat telkens zeldzamer wordt en minder objectieve praktische resultaten heeft.
Ik geloof dat dit verslag - op voorwaarde dat de wijzigingsvoorstellen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking behoorlijk in acht en gevolgd worden genomen door de Commissie en de Raad - een eerste fundamenteel kader kan vormen voor een optimistischere aanpak van het vluchtelingenprobleem, die echt menselijker kan worden. Ik wil graag de nadruk leggen op de amendementen die te maken hebben met alle inspanningen met het oog op conflictpreventie, met het niet-discriminatiebeginsel, de vergoeding van alle schade aan het milieu, de opname van de mensenrechten in de programma's - wat mij fundamenteel lijkt -, evenals speciale bijstand aan de meest kwetsbare bevolkingsgroepen. Ik ben van mening dat al deze kwesties een erg actieve aanpak vereisen, want er valt geen tijd te verliezen met zo'n belangrijk dossier als dit.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wens eerst de heer Howitt geluk met zijn kwalitatief hoogstaand verslag, alsook met de wijze waarop hij bij de voorbereiding ervan met de Commissie heeft samengewerkt. De Commissie verheugt zich dan ook over de door de rapporteur ingediende aanbeveling voor de tweede lezing.
Het onderhavig voorstel voor een verordening van de Raad voorziet in een duidelijk referentiekader op basis waarvan de Commissie haar activiteiten ten gunste van ontwortelde bevolkingsgroepen in de ontwikkelingslanden van Latijns-Amerika en Azië kan voortzetten. De verordening moet ons verder in staat stellen bijzondere steun te verlenen aan bevolkingsgroepen die verplicht worden als gevolg van interne conflicten of oorlogen hun land of regio van herkomst te verlaten en daarom bijzondere ondersteuning behoeven in de overgangsperiode tussen de verstrekking van humanitaire noodhulp en de verlening van steun in het kader van ontwikkelingssamenwerking. Ik denk in dit verband aan bijstand met het oog op de zelfvoorziening van ontwortelde bevolkingsgroepen, alsmede voor hun integratie of reïntegratie in het sociaal-economisch weefsel van het land dat ze opneemt of waarnaar ze terugkeren.
Het voorstel voorziet in een uitgebreid netwerk van partnerschappen waaraan de Verenigde Naties, internationale NGO's, regeringen en plaatselijke gemeenschappen deelnemen, en streeft naar het opzetten van een breed gamma van initiatieven, met name acties die gericht zijn op opvang en levensonderhoud, de opleiding van medisch personeel, het herstel van kleinschalige infrastructuren en het op gang brengen van economische activiteiten, alsmede operaties ten gunste van vrouwelijke vluchtelingen en maatregelen ter bevordering van de milieubescherming.
Daar we willen voorkomen dat ontwortelde bevolkingsgroepen het slachtoffer worden van nog meer ellende, moeten we soepel en efficiënt kunnen optreden en inspelen op situaties die zich snel wijzigen - wat kan bijdragen tot het herstel van de sociale vrede in de landen waar de aanwezigheid van vluchtelingen tot spanningen leidt.
Het verheugt de Commissie dat het Parlement haar desbetreffende strategie in belangrijke mate steunt. Ze kan dan ook een aantal amendementen overnemen die de Commissie ontwikkelingssamenwerking in de tweede lezing voorstelt.
Dat geldt voor de amendementen 1, 2 en 3 die aandringen op de verwijzing in de verordening naar de beginselen van niet-discriminatie en "non-refoulement" alsmede naar het opzetten van democratische structuren en de volledige deelneming van alle betrokken groepen aan de vaststelling van de behoeften en de tenuitvoerlegging van hulpprogramma's. De Commissie aanvaardt tevens amendement 7 waarin wordt verzocht om een goede coördinatie met de lid-staten en de andere partners die aan de uitvoering van de acties deelnemen, alsook amendement 11 dat vraagt de evaluatieverslagen mede aan het Parlement beschikbaar te stellen.
De Commissie kan ook amendement 4 overnemen, op voorwaarde evenwel dat het woord "vrijwillig" met betrekking tot de terugkeer van ontwortelde bevolkingsgroepen wordt geschrapt. Hoewel de betrokken bevolkingsgroepen zich in beginsel bereid moeten verklaren om naar hun regio van oorsprong terug te keren, kan - jammer genoeg - niet worden uitgesloten dat volken waarvan de fundamentele rechten worden geschonden, verplicht worden gerepatrieerd. De Commissie is derhalve van oordeel dat ook in zulke gevallen de verordening moet worden toegepast en de nodige financiële middelen beschikbaar moeten worden gesteld.
De Commissie verwerpt evenwel amendement 5 betreffende de middelen voor technische bijstand en studies. We zijn het eens met het Parlement dat aandringt op het inzetten van deskundigen uit het ontvangende land, maar kanten ons tegen het voorstel de kosten van boekhoudinspecties, onderzoek, controle en evaluatie te beperken tot 3 % van de totale kosten van de actie. Het lijdt namelijk geen twijfel dat de kosten voor studies, boekhoudinspecties en beoordelingen die vereist zijn voor het welslagen van de acties, soms hoger kunnen oplopen dan het door het Parlement vooropgestelde percentage van de globale kosten. De Commissie aanvaardt evenmin amendement 6 dat voorziet in zowel regelmatige bijeenkomsten en gegevensuitwisseling tussen de vertegenwoordigers van de Commissie, de lid-staten en de andere donors en operationele partners in het ontvangende land als de coördinatie en het overleg met de bevoegde commissie van het Parlement en het liaisonbureau van de niet-gouvernementele organisaties. Het gaat duidelijk om een amendement dat geenszins rekening houdt met het ernstig tekort aan menselijk potentieel en materiële middelen van de Commissie. De amendementen 8 en 9 betreffen de comitologie en stellen voor de acties met een waarde van minder dan 2 miljoen ecu niet langer voor te leggen aan het comité van type 3 A, dat bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten. De Commissie is het in dit verband eens met de rapporteur die in zijn toelichting erkent dat deze materie één van de algemenere punten is die interinstitutionele overeenstemming vereisen, zodat ze ook deze amendementen niet aanvaardt.
De Commissie is het wel ten volle eens met het voorstel van de rapporteur waarin hij de Raad vraagt terug te keren naar de oorspronkelijke tekst van de Commissie waarin wordt voorgesteld de drempel van 5 miljoen ecu als voorwaarde te stellen voor de toepassing van de comitologie. Als een comité bij de besluitvorming wordt betrokken, is de Commissie in elk geval van oordeel dat die taak is weggelegd voor het ALA-Comité dat bij verordening (EEG) nr. 443/92 van de Raad werd ingesteld.
De Commissie verwerpt tevens amendement 10 waarin wordt bepaald dat de Commissie de algemene richtsnoeren vaststelt op basis van overleg met de autoriteiten, partnerorganisaties en begunstigden in de landen die steun ontvangen. Ook dit voorstel beantwoordt niet aan de mogelijkheden van de Commissie inzake menselijk potentieel en materiële middelen, zodat het gevaar niet denkbeeldig is dat bij uitvoering van deze bepaling het overleg over steunmaatregelen aan ontwortelde bevolkingsgroepen en de tenuitvoerlegging van het desbetreffend jaarprogramma vertraging oplopen.
Over het verzoek van het Parlement om een vertegenwoordiger van zijn bevoegde commissie naar dit overleg af te vaardigen, wil ik nog opmerken dat de Raad de comités horizontaal samenstelt. Het gaat dus om een onderwerp dat verband houdt met het interinstitutioneel evenwicht en in een andere context, bijvoorbeeld die van de Intergouvernementele Conferentie, moet worden aangepakt.
Ik wens de rapporteur, de heer Howitt, nogmaals geluk met zijn verslag, en dank de afgevaardigden die in dit debat tussenbeide zijn gekomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 plaats.

Duurzame ontwikkeling in de ontwikkelingslanden
op het gebied van milieubeheer
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0340/96), namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0373/96-95/0161(SYN)) met het oog op de aanneming van de verordening van de Raad met betrekking tot acties die in het kader van een duurzame ontwikkeling in de ontwikkelingslanden op het gebied van het milieubeheer worden uitgevoerd (Rapporteur: mevrouw Taubira-Delannon).

Kouchner
Mijnheer de Voorzitter, onze collega, mevrouw Taubira Delannon is zeker door problemen van lokale aard - iedereen weet welke - verhinderd van Guyana naar Straatsburg te komen. Als voorzitter van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, vervang ik haar dus onvoorbereid met minder charme en ongetwijfeld ook minder kennis.
Ik herinner u eraan dat deze kwestie zich binnen een heel bijzondere context afspeelt. De artikelen 130 U en 130 R van het Verdrag bepalen dat het beleid van de Gemeenschap inzake ontwikkelingssamenwerking gericht dient te zijn op een duurzame economische en sociale ontwikkeling van de landen. Zij stipuleren eveneens dat de Gemeenschap, als één van zijn doelstellingen, moet bijdragen tot de bevordering van maatregelen op internationaal niveau die het hoofd bieden aan regionale of mondiale milieuproblemen. Voorwaar een omvangrijk programma.
In dit geval streeft het voorstel voor een verordening naar toepassing van het beginsel van duurzame ontwikkeling. Voorts wil het mogelijk maken om in het ontwikkelingsproces van de arme landen rekening te houden met de factor milieu. Dat beoogt het eerste artikel van dit voorstel, dat een wettelijke basis wil leggen voor begrotingslijn B7-6200 die op initiatief van het Parlement in 1982 werd ingevoerd.
Graag wil ik de aandacht op een aantal krachtlijnen vestigen. Sinds 1980 hebben anderhalf miljard mensen in 15 landen, met andere woorden een kwart van de wereldbevolking, baat gehad bij een spectaculaire economische groei. Daarentegen hebben pakweg 100 landen, die ook een kwart van de wereldbevolking vertegenwoordigen, economische achteruitgang of stagnatie gekend. In 70 van die landen liggen de gemiddelde inkomsten onder het peil van die van 1980 en in 43 landen ervan zelfs onder het peil van die van 1970. Het vermogen van de 358 dollar-miljardairs die deze planeet rijk is, overstijgt het gezamenlijke jaarinkomen van de landen waar bijna de helft van de wereldbevolking woont. Sinds 1970 is de watervoorziening in de ontwikkelingslanden met twee derde teruggelopen.
Van dergelijke aard zijn de problemen die mevrouw Taubira Delannon in haar rapport aan de orde stelt en die zich voor een duurzame ontwikkeling aan de Gemeenschap opdringen. Eén miljard mensen zit zonder drinkwater; 1, 7 miljard is verstoken van rioleringen, wat in termen van epidemiologie en van gevolgen voor de volksgezondheid catastrofaal is. De verwoestijning kost Afrika jaarlijks 9 miljard, 42 miljard op wereldschaal. Tweehonderd miljoen mensen zijn het slachtoffer van woestijnvorming. Twintig miljoen hectaren tropisch regenwoud zijn ernstig aangetast of volkomen vernietigd. Al deze factoren bevestigen dat dit soort ontwikkeling niet duurzaam kan zijn.
De Europese Unie is, vergeet het niet, 's werelds grootste handelsmacht, de grootste donor van ontwikkelingshulp, waarvan ze tot 40 procent voor haar rekening neemt. Zij is echter ook één van de belangrijkste vervuilers. De ontwikkelingslanden daarentegen dragen vier maal minder dan de geïndustrialiseerde landen bij tot de uitstoot van vervuilende stoffen hoewel hun bevolking vier maal groter is. Tegen het jaar 2000 zullen 15 steden meer dan 11 miljoen inwoners tellen; 13 daarvan liggen in ontwikkelingslanden.
Het rapport van mevrouw Taubira Delannon spreekt niet alleen over de natuur en de bescherming ervan, het wil de mannen en vrouwen in de ontwikkelingslanden in bescherming nemen en is in de eerste plaats voor de lokale bevolking van belang. Niet alleen psychologisch en sociologisch maar ook politiek wordt aan hen in de ontwikkelingsprogramma's geen aandacht geschonken. Het uiteindelijke doel is een oplossing vinden voor de problemen die ik geschetst heb, namelijk die van water, gezondheid, energie, verstedelijking enzovoort.
Het is er de auteur, met instemming van de hele Commissie ontwikkelingssamenwerking, om te doen de regionale dimensie over de grenzen heen te intensiveren en niet alleen de nationale dimensie. Ten slotte onderstreept ze de ontoereikende middelen en de gebrekkige coördinatie waar alle betrokken sectoren onder lijden. In het licht van een duurzame ontwikkeling vereist de bescherming van het milieu nu eenmaal een inspanning op velerlei gebied. Ten tijde van de conferentie van Rio hebben we kunnen zien hoe alles heel snel scherpte en glans verloor, hoe stevig onderbouwd de concepten ook waren, hoe levendig de belangstelling toentertijd ook was, en hoe het vaak veel gemakkelijker is om te spreken over een bepaald aspect dat ons in de westerse landen raakt. Gaat het daarentegen over ontwikkeling, dan valt er plotseling geen mens meer te bespeuren, als u me deze uitdrukking veroorlooft, mijnheer de Voorzitter. Het beste bewijs hiervoor vind ik in de belangstelling van de Begrotingsommissie en het Parlement in het algemeen, wanneer het de begroting behandelt en de budgetten voor ontwikkelingssamenwerking voortdurend verlaagt. Hoe valt er onder dergelijke omstandigheden dan over het milieu te discussiëren?
Het lot van de amendementen die door het Parlement in eerste lezing zijn aanvaard, kan men als karikaturaal bestempelen. Er waren 44 amendementen ingediend, bijna allemaal van de Commissie ontwikkelingssamenwerking. Op één na werden ze allemaal verworpen. Je zou je nog gaan afvragen of dat ene amendement aan de aandacht van de Raad is ontsnapt of dat hij hem niet heeft gelezen of dat het gewoon een slecht amendement is. Eén op de 44. We hebben ze allemaal opnieuw ingediend. Deze amendementen hadden grotendeels tot doel het toepassingsgebied van de verordening van de Raad uit te breiden. Dit is trouwens de reden waarom de Raad ze niet heeft aangenomen, onder het voorwendsel dat het totaalbedrag op de begroting beperkt is. De rapporteur, mevrouw Taubira Delannon, stelt voor om de amendementen die in eerste lezing zijn aangenomen en door de Raad zijn verworpen, opnieuw in te dienen.
Daarenboven heeft de Raad nieuwe bepalingen opgenomen betreffende de looptijd van de verordening en het referentiebedrag. De Raad wenste aan de verordening een looptijd van drie jaar toe te kennen, de Commissie had een onbepaalde termijn voorgesteld. De rapporteur steunt het voorstel van de Commissie dat er op het gebied van milieubescherming een inspanning op lange termijn nodig is en dat de verordening geen einddatum mag bevatten. De Raad stelt een referentiebedrag voor van 45 miljoen ecu wat neerkomt op een dotatie van 15 miljoen ecu per jaar. Ook in dit geval deelt de rapporteur het standpunt van de Commissie dat er geen referentiebedrag dient te worden vastgelegd. Zij stelt voor deze referentie te schrappen.
Tot slot een paar woorden over die comitologie. De Commissie had aan de comités ALA, MED en FED - niemand buiten de muren van dit Parlement zal ooit weten waar deze acroniemen voor staan - de opdracht gegeven advies uit te brengen over de voorgestelde actiepunten, raadgevende comités van het type 1. Ook hier bezwijkt de Raad voor de verlokkingen! Naar aloud gebruik stelt zij een reglementeringscomité van het type 3a voor; de rapporteur pleit ervoor het voorstel van de Commissie opnieuw voor te dragen waarbij de Commissie ontwikkelingssamenwerking zich had aangesloten, met andere woorden een raadgevend comité. Zelfs de ergsten onder ons moeten hierom lachen.

Pimenta
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, zoals de voorzitter van de Commissie Ontwikkelingssamenwerking juist heeft gezegd, werd dit programma door het Europees Parlement opgezet als antwoord op de Conferentie van Rio en de daar naar voren gebrachte problemen.
Jammer genoeg heeft de Raad van Ministers dit programma nooit gesteund en de jaren zijn verstreken zonder dat deze begrotingslijn de noodzakelijke rechtsgrondslag had. Het is een uiterst belangrijke begrotingslijn, die steun mogelijk maakt aan door de plaatselijke overheden en de niet-gouvernementele organisaties opgezette/bevorderde lokale initiatieven. Het is echt een lijn ter ondersteuning van de duurzame ontwikkeling.
De Raad van Ministers geeft echter blijk van grote hypocrisie, want op hetzelfde moment dat hij de voorstellen van het Europees Parlement in de eerste lezing van het verslag-Taubira-Delannon afwijste, die tot doel hebben het actiegebied van deze begrotingslijn en van dit programma uit te breiden, ik herhaal op hetzelfde moment dat de Raad dit afwijst bij gebrek aan begrotingsmiddelen, heeft hij dit jaar in de begrotingsprocedure betreffende de begroting voor 1997 getracht de begroting van dit zelfde programma te verminderen.
Dat wil zeggen dat de Raads enerzijds zegt dat het programma niet kan worden uitgebreid omdat er geen geld is, en tegelijkertijd heeft hij in de begrotingsprocedure getracht de magere 15 miljoen ecu van deze begrotingslijn te verminderen. Het was het Europees Parlement dat hier vorige maand in de eerste lezing deze schamele 25 miljoen ecu opnieuw heeft ingevoegd.
Beste collega's, de menselijke drama's van de blikken sloppenwijken in Rio de Janeiro of Cairo, de verwoesting van de wouden, die vorig jaar het absoluut record heeft gehscoord/gehaald sinds de Conferentie van Rio in 1992, het schouwspel van de menselijke miserie, van kinderen in Afrika, van Ruanda tot Soedan, vereisen onze actie. Dit alles speelt zich voor onze ogen af en toch is de Europese Unie niet capabel een geloofwaardig programma te hebben met geschikte begrotingsmiddelen voor optreden in deze regio's van de wereld.
Als rapporteur van de milieucommissie steun ik hetgeen de voorzitter van de ontwikkelingscommissie hier heeft gezegd. Wij moeten de amendementen op het verslag-Taubira-Delannon steunen, wij moeten een onverzettelijke houding van harde kritiek ten opzichte van de schijnheiligheid van de Raad op het gebied van duurzame ontwikkeling blijven aanhouden.

Vecchi
Mijnheer de Voorzitter, in het licht van de verbintenissen die de internationale gemeenschap in 1992 op de Top van Rio de Janeiro is aangegaan en alle ernstige verslagen over de toestand van onze planeet zijn wij het ermee eens dat het milieu een steeds belangrijker rol moet spelen in de vaststelling van de ontwikkelingsstrategieën. Het gaat hier om een internationaal probleem dat zowel in het Noorden als in het Zuiden kordaat moet worden aangepakt.
Uiteraard mogen de bescherming en de bevordering van het ecosysteem niet primeren op de noodzaak om de mensheid en in het bijzonder de bevolking van de armste landen menswaardige levensomstandigheden en ontwikkeling te waarborgen.
Opdat milieu en ontwikkeling echter niet met elkaar in botsing komen, is deze ecologische omschakeling van de economie nodig die tot op heden meer blijkt uit de verklaringen van sommigen dan uit concrete keuzes. In werkelijkheid blijft men vandaag het milieu vernielen en wordt niet eens voor zelfs maar de meest beperkte doelstellingen van menselijke ontwikkeling geijverd.
Het is hoe dan ook een grote overwinning voor het Europees Parlement dat het optreden van de Europese Unie in het kader van de samenwerking met de ontwikkelingslanden sinds enige jaren ook acties op het gebied van het milieu bevat. De doelstelling van duurzame ontwikkeling moet echter alle bestaande beleidslijnen en maatregelen horizontaal doorkruisen.
Het voorstel voor een verordening dat we hier in tweede lezing bespreken moet ook de amendementen bevatten die het Europees Parlement heeft voorgesteld, opdat we de grote milieu-uitdagingen beter aankunnen.
Wij moeten ons echter zorgen maken over het feit dat de gemeenschappelijke financiële middelen die voor deze acties worden uitgetrokken louter symbolisch dreigen te zijn. Toch sporen wij het Parlement aan de amendementen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking aan te nemen. Die kunnen een stimulans vormen om de acties voor het milieu en duurzame ontwikkeling, die de Europese Unie samen met haar partners van de landen van het Zuiden kan voeren, vast te stellen en op te voeren.

Günther
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen een woord van dank aan de rapporteur, die dit verslag met een groot gevoel voor nauwkeurigheid heeft samengesteld. Ook het aantal amendementen toont aan dat de Commissie ontwikkelingssamenwerking dit onderwerp zeer serieus neemt en er zich intensief mee bezig heeft gehouden.
We kunnen gerust vaststellen, dat vroeger beslist te weinig gedaan is op het gebied van duurzame ontwikkeling bij milieubeheer in de ontwikkelingslanden; het milieu kreeg niet altijd voldoende aandacht. Van de andere kant dient zich een ontwikkeling aan die wij nauwelijks kunnen remmen; ik denk alleen al aan de plannen die een land als China met betrekking tot motorisering heeft. Ik wil met iedereen een weddenschap aangaan dat de motorisering in China niet met de allernieuwste techniek zal worden doorgevoerd, maar met die techniek die de Chinezen zich op de drempel van deze nieuwe ontwikkeling überhaupt kunnen veroorloven.
In het verslag wordt gesproken over de duurzaamheid van milieumaatregelen. Naar mijn mening moet duurzaamheid een maatstaf voor alle initiatieven op het gebied van ontwikkelingssamenwerking zijn, of het nu om gezondheidszorg, onderwijs of, zoals in dit geval, milieubeheer gaat. De vorige spreker heeft er reeds op gewezen dat wij begrotingspost B7-504 ook in de Commissie ontwikkelingssamenwerking verdedigd hebben, en ik hoop dat het Parlement dit standpunt overneemt.
Natuurlijk gaat het hier niet om bedragen waarmee wij duurzaam het milieu over de hele wereld kunnen verbeteren. Maar dat is ook niet bedoeling: het gaat ons om de steun aan modelprojecten. In de amendementen die wij opnieuw hebben ingediend, hebben we allereerst op het belang van plaatselijke initiatieven gewezen. Dat betekent evenwel niet dat men de regeringen in de ontwikkelingslanden van hun verantwoordelijkheid kan ontslaan. Het is bekend hoe moeilijk veel van deze regimes het hebben met milieubescherming en vooral met duurzame milieubescherming.
Nalatigheid op regeringsniveau kan niet door lokale initiatieven worden goedgemaakt. Het gaat niet aan dat regeringen bij voorbeeld grootschalige houtkapprojecten toestaan, terwijl men op lokaal niveau voor herbebossing verantwoordelijk is. Ik vraag mij overigens ook af, of wij met zulke brochures, waarvan ik betwijfel op zij op houtvrij papier zijn gedrukt, ons sterk maken voor de duurzame instandhouding van een gezond en biologisch verantwoord milieu.

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, op initiatief van het Europees Parlement is begrotingslijn B7-6200 gecreëerd om in het ontwikkelingsproces van de ontwikkelingslanden meer aandacht te besteden aan het milieu en de levensomstandigheden van de plaatselijke bevolking te helpen verbeteren. Het sleutelwoord dat wordt gebruikt is "duurzame ontwikkeling" en niet "volgehouden ontwikkeling" . Dit betekent dat de modellen voor ontwikkeling, produktie, consumptie en het huidige gedrag gewijzigd moeten worden ten einde de menselijke activiteiten en de ontwikkeling geleidelijk af te stemmen op duurzame, alias aanvaardbare, vormen van ontwikkeling. Die zullen ervoor zorgen dat we in een goed bewaard milieu kunnen leven en zullen tevens een behoorlijk niveau van sociaal welzijn en volksgezondheid waarborgen voor iedereen.
Het doel is ongetwijfeld ambitieus en of we het zullen halen hangt af van de coördinatie en de samenhang van de politieke strategieën die men wil volgen en van de daadwerkelijke integratie van de milieudimensie in alle andere beleidslijnen. Op die manier zullen we de onhoudbare druk zoveel mogelijk kunnen beperken die leidt tot de uitputting van de natuurlijke hulpbronnen, tot een verslechtering van de toestand van het milieu en bijgevolg tot een daling van de levenskwaliteit.
De te voeren acties moeten aandacht besteden aan vijf sectoren, waarvan de kenmerken elkaar onderling rechtstreeks beïnvloeden: industrie, energie, vervoer, landbouw en toerisme. Dit nieuwe instrument moet dus soepelheid aan flexibiliteit en doeltreffendheid paren om belangrijke innoverende gevolgen te hebben in de ontwikkelingslanden.
Ik feliciteer mevrouw Taubira-Delannon en ook de rapporteur, de voorzitter van de Commissie ontwikkelingssamenwerking. Wij zijn het ermee eens dat wordt onderstreept dat dit voorstel een kwalitatieve vooruitgang vormt maar betreuren uiteraard dat hiervoor zo weinig middelen worden uitgetrokken: slechts 15 miljoen ecu. Wij steunen de rapporteur dan ook wanneer zij voorstelt om, met uitzondering van amendement 1, alle amendementen, die in eerste lezing zijn aangenomen, opnieuw in te dienen in tweede lezing.

Eisma
Voorzitter, het lijkt erop of het milieubeleid de laatste tijd aan elan gaat verliezen. We hebben de mond vol van het belang van integratie van milieu in andere beleidsterreinen, maar ondertussen korten we op de een na andere begrotingslijn die juist integratie mogelijk zou moeten maken. In mei, we weten het allemaal, heeft het Parlement 44 amendementen goedgekeurd, die juist de integratie van milieu en ontwikkelingssamenwerking moeten verbeteren, en de Raad heeft van al die amendementen er slechts drie overgenomen. Bovendien vind ik het erg vreemd dat de Raad de looptijd van de projecten tot drie jaar heeft beperkt. Hoe kun je dit nu rijmen met een inspanning die juist op de langere termijn nodig is in deze sector? Ook bevreemdt het ons zeer dat de Raad slechts 45 miljoen ecu beschikbaar heeft gesteld, d.w.z. 15 miljoen ecu per jaar. Dit bedrag moet absoluut verhoogd worden, en ik vind dan ook dat het amendement van de Commissie ontwikkelingssamenwerking om het budget in 2000 met 50 miljoen ecu te verhogen absoluut ondersteuning verdient. Het is nodig om die financiële middelen in te zetten om juist de duurzaamheid in de ontwikkelingslanden te bevorderen. Het gaat om ontbossing, erosie, vervuiling, verwoestijning. We moeten wel prioriteiten stellen. Ik vind dan ook met de rapporteur dat wij ons beleid vooral moeten richten op innoverende projecten, zonne-energie bijvoorbeeld, en modelprojecten. We moeten natuurlijk ook rekening houden met de lokale milieu-eisen en lokale behoeften; dat is allemaal duidelijk. We moeten ons ook niet alleen maar richten op het platteland, maar ook op de grote steden met de geweldige afvalproblematieken.
Het is te hopen dat de Raad nu in tweede lezing wèl de aanbevelingen van het Europees Parlement overneemt en het belang van duurzame ontwikkeling niet alleen met de mond beleidt, maar ook met daden.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur heeft een verslag gepresenteerd waaraan zij veel werk heeft gehad, een verslag ook dat noodzakelijk is, aangezien voor begrotingslijn B7-504 bedragen worden verlangd waarover wij niets eens beschikken. De rapporteur heeft beschreven waar deze bedragen voor nodig zijn: voorlichting, modelprojecten, basisgroepen, NGO's, verenigingen, duurzame economie, stadsplanning, steun aan lokale initiatieven, vermindering van de aantasting van het klimaat, economie, de instandhouding van een gevarieerde flora en fauna enzovoort enzovoort.
Uit begrotingslijn B7-504 staat ons echter slechts 15 miljoen ecu voor de duur van drie jaar ter beschikking. Dat is volgens mij minder dan peanuts . Zo'n bedrag is niet slechts een schaamschortje, het is niet eens belachelijk: het is gewoonweg beschamend! Deze begrotingslijn is onwaarachtig als je ziet wat er door óns toedoen aan milieu vernietigd wordt in de Derde Wereld! Als in het verslag staat dat wij een groene staatshuishouding nastreven - en groen is hier bedoeld als duurzaam - dan vraag ik mij af, wat er alleen al aan milieu naar de knoppen gaat door het economisch beleid, de manier van economisch denken en handelen van de Europese Unie zelf!
Ik hoef wat dat betreft helemaal niet zo ver te gaan als mevrouw Günther en het voorbeeld van China noemen. U heeft natuurlijk gelijk als u zegt dat de autoproductie in China schadelijk is, maar wie produceert die auto's daar? Als Duitser weet ik dat het Mercedes-Benz, Volkswagen en Porsche zullen zijn. Dat ligt immers in de lijn van onze gedachte van transeuropese netwerken. Het kapitaal dat daar wordt weggehaald komt vervolgens naar ons toe, aangezien wij de markten liberaliseren en wereldwijd een economisch model verspreiden waarmee we nu precies deze wijze van door ons gelaakte produktie bevorderen.
In Rio de Janeiro is gesteld dat wij de uitstoot door het verkeer van CO2 aan banden willen leggen. Hoe staat het daarmee? Er is nog niets bereikt op dit gebied! Het is bekend dat de uitstoot zich in het 2020 zal hebben verdubbeld. Denkt u eens aan de schuldenlast die ontstaat wanneer in Manilla een kernreactor op een aardslenk wordt gebouwd en de bouw vervolgens moet worden stopgezet omdat ter plaatse aardbevingen voorkomen. De plaatselijke bevolking draait voor de kosten op, dat wil zeggen: zíj moeten de kosten van onze industrie betalen. Hoe zouden zij dat moeten doen met die povere vijf miljoen die wij nu vrijmaken?
Als wij ontwikkelingswerk willen verrichten, dan moeten wij de hand in eigen boezem steken. Wij moeten dan beginnen bij Shell in Nigeria, waar de bodem grondig verpest is, bij de invoer van hardhout uit de regenwouden, waardoor het drinkwater aldaar bedorven wordt, bij de opwekking van energie hier in de EU, bij de autoindustrie alhier.

Andrews
Voorzitter, ik wil de rapporteur complimenteren met haar voortreffelijk verslag. Ik sta volledig achter haar amendementen.
Het begrip duurzame ontwikkeling is van cruciaal belang voor de situatie in de ontwikkelingslanden. Op initiatief van het Europese Parlement, zoals U zich nog wel zult herinneren, is in 1982 een specifieke begrotingslijn gecreëerd die ontwikkelingslanden moet aansporen om in het ontwikkelingsproces rekening te houden met het milieu en te zorgen voor betere leefomstandigheden voor de lokale bevolking. Een van de dingen die wij in dit verband echter zeer betreuren, is de krappe financiële ruimte die hiervoor beschikbaar is.
Ik twijfel er niet aan dat het Ierse voorzitterschap het met de rapporteur eens is ten aanzien van de toegewezen kredieten, die schandalig laag zijn. Het voorstel wil het Vijfde Actieprogramma voor het Milieu tot aan de eeuwwisseling doortrekken en daarbij past een vernieuwing van de politieke inspanningsverplichtingen ten aanzien van het programma.
De rol van de Europese Unie op milieugebied wordt steeds belangrijker, niet alleen op communautair niveau, maar ook in ontwikkelingslanden. Het Europees milieuagentschap brengt in zijn evaluatie die is uitgevoerd in het kader van de herzieningsprocedure voor het Vijfde Europese Actieprogramma voor het Milieu, de navolgende aandachtspunten naar voren. Ten eerste is de vermindering van de milieubelasting, die op sommige terreinen is gerealiseerd, te gering om de kwaliteit van het milieu in algemene zin te verbeteren en een bijdrage te leveren aan een duurzame ontwikkeling. Ten tweede zal, als wij niet slagvaardiger optreden, een aanhoudende belasting van het milieu een uitermate zware aanslag betekenen op de gezondheid van de mens en de draagkracht van de natuur. Ten derde leiden de maatregelen die tot dusverre zijn genomen, niet tot een volledige integratie van de milieudimensie in de economie en evenmin tot een duurzame ontwikkeling. Wij moeten op alle niveaus blijven werken aan het publieke bewustzijn van het belang van een beter milieu. Wij moeten komen tot een beter milieubeheer en een hoger beschermingsniveau. Helaas ontbreken de daarvoor benodigde financiële middelen. Zoals de heer Telkämper en anderen reeds hebben gezegd, is dat ronduit schandalig. Ik hoop dat de Raad van Ministers zijn standpunt ter zake zal herzien.

Goerens
Mijnheer de Voorzitter, er zijn redenen genoeg om voorzichtig te blijven ten aanzien van het resultaat dat de toepassing van de verordening van de Raad naar verwachting zal opleveren in verband met de acties die in de ontwikkelingslanden in het kader van een duurzame ontwikkeling op het gebied van milieubeheer worden ondernomen.
Onze collega Kouchner heeft er trouwens daarnet nog op gewezen. De doelstellingen van de verordening zijn zeer lovenswaardig voor zover de Unie aanstalten maakt om een echte geostrategie voor het milieu te gaan voeren. Dit voorstel voor een verordening dient dan ook te worden beschouwd als een aanvulling op de bestaande hulpprogramma's, mechanismen, procedures en interventies. Toch kan men zich niet aan de indruk onttrekken dat het ambitieuze karakter van de doelstellingen van deze verordening alleen wordt geëvenaard door de bescheiden omvang van de gereserveerde begrotingsmiddelen. De luttele vijftien miljoen voor een periode van drie jaar is niet meer dan een symbolische stap in de goede richting.
Mijnheer de Voorzitter, zelfs als de strategie van de Unie voor een duurzame ontwikkeling zou kunnen rekenen op begrotingsmiddelen die ver boven de daarnet aangehaalde bedragen liggen, dan nog zou die strategie op talrijke tekortkomingen of lacunes stuiten waarvan de internationale gemeenschap blijk geeft. De hele internationale gemeenschap en niet alleen de Europese Unie dient te werk te gaan in de zin van de hoofdlijnen die de rapporteur heeft aangegeven. De Commissie zal haar volle gewicht in de schaal moeten leggen op de verschillende fora waar ook de andere grote acteurs op het internationale toneel, met name de Verenigde Staten en Japan om er maar enkele te noemen, aanwezig zijn om het idee dat aan de basis van deze verslagen ligt, een nieuwe impuls te geven en veld te doen winnen.
Ik denk hier meer bepaald aan de komende onderhandelingsronde over de wereldhandel. Laten we hopen, mijnheer de Voorzitter, dat de connotatie van duurzaamheid die aan dit verslag is verbonden, betrekking heeft op de ontwikkelingssamenwerking en niet alleen op het symbolische bedrag dat in de begroting is voorgesteld om het beleid waar we allemaal achter staan tot een goed einde te brengen.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil eerst de heer Kouchner, voorzitter van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, danken voor de tussenkomst waarin hij het verslag van zijn commissie heeft ingeleid.
De strategie van de Unie op het gebied van ontwikkelingssamenwerking wordt gekenmerkt door de geest van de Conferentie van de Verenigde Naties over milieu en ontwikkeling in Rio en het actieprogramma voor de 21ste eeuw dat er werd vastgesteld. Op grond van artikel 130 U van het Verdrag van Maastricht moet het beleid van de Gemeenschap op het vlak van ontwikkelingssamenwerking gericht zijn op de bevordering van de duurzame economische en sociale ontwikkeling van de ontwikkelingslanden, meer in het bijzonder van de armste onder hen. Het gaat om een doelstelling die de Unie tracht te verwezenlijken door de tenuitvoerlegging van ontwikkelingsprogramma's en -projecten en het aanknopen van internationale onderhandelingen.
De Unie heeft er zich toe verbonden de aanpak van de milieuproblemen bovenaan op de politieke agenda te plaatsen, waarmee ze de nodige openbare consensus wil bewerkstelligen om op dit stuk vooruit te komen. Met het oog daarop is het belangrijk dat we ook de bijzondere bijeenkomst van de Algemene Vergadering van de VN die in juni 1997 plaatsheeft, behoorlijk voorbereiden. Het gaat om een zitting die gewijd is aan de evaluatie van de verwezenlijking tot dusver van de conclusies van de milieuconferentie van Rio en waarop we vooral de aandacht willen vestigen op de budgettaire middelen die de Unie voor milieubeheer beschikbaar stelt, alsmede op het herziene follow-up-mechanisme voor haar initiatieven terzake. De maatregelen die de Unie uit hoofde van de verordening van de Raad inzake acties op het gebied van milieubeheer in de ontwikkelingslanden wil ondernemen, passen duidelijk in het internationale kader dat ik zoëven heb uiteengezet. Het gaat om wetgeving die de andere communautaire instrumenten aanvult, de reeds bestaande - nationale en internationale - initiatieven versterkt, de wereldwijde samenwerking op milieuvlak bevordert en - zodoende - de rol van katalysator vervult. Het lijdt geen twijfel dat de ervaring die we tot dusver met onze acties op het gebied van ontwikkelingshulp hebben opgedaan, het globale ontwikkelingsbeleid van de Unie zal stimuleren en de financiering van grootschaliger projecten mogelijk zal maken met de begrotingslijnen die traditioneel voor ontwikkelingssamenwerking worden voorzien.
De Commissie dankt het Parlement - meer bepaald mevrouw Taubira Delannon en de Commissie ontwikkelingssamenwerking, alsook de heer Pimenta en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming - voor dit uitstekend verslag. De rijke ervaring van het Parlement op het vlak van ontwikkelingssamenwerking en de politieke verbintenis die het voor het beleid terzake is aangegaan, zorgen voor een goede samenwerking op dit stuk tussen de Commissie en het Parlement. De Unie is mede door de aanhoudende steun van het Parlement uitgegroeid tot een essentiële factor voor de stimulering van duurzame ontwikkeling. De Commissie is er zich dan ook van bewust dat de amendementen waarover we ons vandaag buigen, het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op een verordening inzake acties op het gebied van het milieubeheer in de ontwikkelingslanden in hoge mate verbeteren.
In die zin verheugt het me dat de Commissie 34 van de 44 amendementen van het Parlement kan overnemen, met name de amendementen 1, 2, 4, 5, 6, 8 tot en met 18, 21 tot en met 24, 26, 33, 34, 36 en 39 tot en met 44, alsmede delen van de amendementen 7, 19, 31, 32, 35, 40, 41 en 42. De Commissie verwelkomt vooral de vele amendementen die het belang van informatieverstrekking benadrukken en op nauwe samenwerking met plaatselijke partners en initiatieven aandringen. Het gaat om amendementen die essentieel zijn voor de levensvatbaarheid van de communautaire projecten en programma's en welke de formulering van de verordening aanzienlijk verbeteren.
Tal van amendementen verzoeken om de opname van nieuwe thema's en prioriteiten in het gemeenschappelijk standpunt. Sommige ervan wijzen op problemen die verband houden met de bevolkingstoename, de volksgezondheid en de verspreiding van gevaarlijke afvalstoffen in het milieu - onderwerpen die van fundamenteel belang zijn voor de totstandbrenging van duurzame ontwikkeling. Andere dringen aan op steun die de ontwikkelingslanden in staat moet stellen de milieuproblemen aan te pakken waartoe ze uit hoofde van internationale overeenkomsten verplicht zijn, en pleiten voor het gebruik van duurzame energieën en preventieve maatregelen ter beperking van klimaatwijzigingen. Het gaat dus om amendementen die zeker in de verordening op hun plaats zijn. Mijnheer de Voorzitter, ik wil het nu hebben over de amendementen die de Commissie niet kan aanvaarden, met name de amendementen 3, 20, 25, 27 tot en met 30, 37, 38 en 43. Enkele ervan kunnen we niet overnemen, omdat we het niet eens zijn met de bewoording ervan. Hunnerzijds bevatten de amendementen 20, 28 en 30 - en amendement 19, dat we gedeeltelijk aanvaarden - bepalingen die de toepassing van de verordening minder flexibel maken omdat ze onverenigbaar zijn met één van onze doelstellingen, namelijk de lancering van modelprojecten op het gebied van het milieu. De amendementen 30, 41 en 42 houden daarentegen procedurele begrenzingen in met betrekking tot de vereiste gegevensuitwisseling tussen de instellingen. Ik wil in dit verband nogmaals herinneren aan de beperkte personeelsbezetting van de Commissie, waardoor de aanneming van die amendementen risico's inhoudt voor het goede beheer van de begrotingsmiddelen.
Andere amendementen - zoals de amendementen 40 en 38 - verwerpen we omdat ze een wijziging van de gangbare procedures binnen de Commissie veronderstellen of haar bevoegdheden aantasten om acties te ondernemen.
Mijnheer de Voorzitter, we kunnen niet ontkennen dat de Unie - vier jaar na de Conferentie van de Verenigde Naties over milieu en ontwikkeling - reeds heel wat voor het milieu heeft bewerkstelligd. Ze heeft belangrijke maatregelen genomen om haar steunprogramma's nauwer op het milieu af te stemmen, en ze heeft haar hulp steeds meer gericht is op domeinen waaraan in het actieprogramma voor de 21ste eeuw voorrang wordt gegeven. De Commissie is dan ook van oordeel dat de aanneming van de verordening voor acties op het gebied van milieubeheer in de ontwikkelingslanden - waarover we ons thans buigen - een instrument vormt dat de andere communautaire interventiemechanismen ten gunste van het milieu aanvult.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

HIV/AIDS in de ontwikkelingslanden
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0341/96), namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0372/96-95/0164(SYN)) met het oog op de aanneming van een verordening van de Raad betreffende acties op het gebied van HIV/AIDS in de ontwikkelingslanden (Rapporteur: mevrouw André-Léonard).

André-Léonard
Mijnheer de Voorzitter, armoede en het gevaar voor aidsbesmetting houden jammer genoeg verband met elkaar. Urgente maatregelen dringen zich op want de strijd tegen de verspreiding van de epidemie wordt een ware wedren tegen de klok. Vandaag schat men het aantal personen dat met het HIV-virus is besmet op 17 miljoen en als men mag afgaan op de voorspellingen van de Wereldgezondheidsorganisatie, verwacht men tegen het jaar 2000 een stijging van dit aantal tot 40 miljoen. Dat is dan nog een optimistische raming.
Noord en Zuid zijn door de epidemie getroffen, maar het is vooral in de ontwikkelingslanden, waar tachtig procent van de besmette personen leeft, dat de ziekte een zware tol eist. Daarentegen is er ontegensprekelijk sprake van een gebrek aan evenwicht op medisch gebied dat het Zuiden treft. De gevolgen van de epidemie in sommige landen van Afrika en Azië zijn nu al alarmerend te noemen. De slachtoffers vallen immers in de eerste plaats onder de actieve bevolking zodat het hart zelf van de sociaal-economische structuur wordt getroffen.
In 1986 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie een wereldomvattend programma opgesteld in de strijd tegen aids. In 1987 en 1988 heeft Europa de fakkel overgenomen. Dat programma is uitgebreid naar alle ontwikkelingslanden toe.
Er zijn tweehonderdtwintig projecten voor 85 landen gefinancierd. Daarvoor is deels geput uit middelen van het Europees Ontwikkelingsfonds, vrijwel het enige instrument dat een gemeenschappelijke politiek van ontwikkelingssamenwerking met de ontwikkelingslanden vaste vorm kan geven. Al tien jaar lang spant de internationale gemeenschap zich in om de gevolgen van de epidemie te beperken. Daaruit heeft men een aantal lessen kunnen trekken die ons in staat stellen een strategie voor de toekomst uit te stippelen.
Als rapporteur is het mijn bedoeling geweest om op basis van al deze constateringen de prioriteiten vast te leggen die we dienen te stellen als we willen verhinderen dat de aidsepidemie in de ontwikkelingslanden rampzalige proporties aanneemt. Daarom verdient dit hulpprogramma absolute voorrang. Gezien het betreurenswaardige tekort aan beschikbare middelen moeten we ons uitsluitend toespitsen op preventie. De ontoereikendheid van de fondsen is als een leitmotiv in het Europese ontwikkelingssamenwerkingbeleid, en Europa is dan nog de voornaamste geldschieter van ontwikkelingshulp.
De Unie heeft al een bedrag van 320 miljoen ecu gespendeerd aan de strijd tegen aids in de ontwikkelingslanden, maar we mogen ons geen illusies maken. Stel dat een nieuw geneesmiddel op de markt wordt gebracht om de ziekte te bestrijden, dan zou het door de buitensporig hoge prijs ervan onmogelijk zijn om het de miljoenen seropositieven in de derde wereld te verstrekken. De ramingen gewagen immers van bedragen in de orde van 15.000 dollar per jaar per patiënt. Het is dus nodig dat we onze acties toespitsen op preventie en dan in de eerste plaats in de armste landen. We moeten massaal en vroegtijdig investeren in die landen waar de epidemie nog in het beginstadium verkeert, want juist daar hebben de inspanningen om de verspreiding van de ziekte tegen te gaan de grootste kans van slagen.
De preventie dient vooral te zijn gericht op de armste lagen van de bevolking en de risicogroepen want zij reageren het best op dit soort informatiecampagnes. Informatie over seksuele hygiëne hangt vooral samen met adviezen aan moeders en jonge meisjes maar moet weliswaar evenzeer gericht zijn aan het mannelijke gedeelte van de bevolking, dat het probleem onderschat. Of een programma al dan niet doeltreffend is hangt niet alleen af van een behoorlijke dosis politiek engagement op alle niveaus en een actieve samenwerking tussen alle betrokken personen maar ook van een aanzienlijke uitbreiding van de beschikbare middelen.
In dat licht valt de vermindering van het budget voor ontwikkelingssamenwerking te betreuren. Het is hoogst noodzakelijk dat we de epidemie helpen indammen door middel van een strategie die rekening houdt met de problemen in verband met onderontwikkeling zoals armoede, overbevolking en ondervoeding. Het ontbreken van degelijk onderwijs is de belangrijkste oorzaak van deze plagen. Als we willen reageren dienen we de informatie over aids en de preventie ervan volledig te integreren in het dagelijkse programma voor ziektepreventie. Er dient ook voldoende medisch en paramedisch personeel te worden opgeleid dat op die taak berekend is. De betrokken groepen dienen gemakkelijke toegang te hebben tot die informatie en vooral tot de beschermende middelen door de massale distributie van gratis of goedkope voorbehoedmiddelen.
De centra voor gezinsplanning moeten de bevolking evenzeer inlichten over de beschermingsmogelijkheden tegen aids en niet alleen over zwangerschapsbeperking. In mijn rapport heb ik de doel- en risicogroepen opnieuw willen definiëren. Het betreft hier bekende personen uit de politiek, vertegenwoordigers van de religieuze gemeenschappen, onderwijzers, gezondheids- en onderwijsdeskundigen. Deze groepen moeten ertoe worden gebracht vrijwillig samen te werken bij programma's van vroegtijdige opsporing en de toepassing van beschermingsmaatregelen.
Ik wil hier vooral wijzen op een bijzondere bescherming voor de kinderen. De straatkinderen zien zich bij gebrek aan inkomsten soms gedwongen zich te prostitueren. Het ergst is het gesteld met de kinderen die zelf besmet zijn of die hun ouders door de ziekte verloren hebben. Het zou hier gaan om honderdduizenden kinderen over de hele wereld.
Ik zou graag afsluiten met erop te wijzen dat Tanzania met behulp van een programma tegen seksueel overdraagbare aandoeningen erin is geslaagd, het aantal nieuwe gevallen van besmetting met 42 procent terug te dringen. Deze resultaten zijn een reële aanmoediging. Ik wil ook een hommage brengen aan de nietgouvernementele organisaties; dankzij hen kunnen we de zwakste bevolkingsgroepen bereiken. Ten slotte wil ik erop aandringen dat het Parlement alles in het werk stelt en er zelfs een erezaak van maakt om amendement nr. 18 te aanvaarden betreffende een studie die als doel heeft een proces van solidariteit op gang te brengen waardoor het schrijnende gebrek aan evenwicht op medisch gebied tussen Noord en Zuid wordt opgeheven. Er zijn tekenen die erop wijzen dat aids in de komende jaren waarschijnlijk kan worden beteugeld. Deze veelbelovende geneesmiddelen dienen binnen het bereik te komen van iedereen, zonder discriminatie tussen rijk of arm, zonder enig onderscheid van etnische afkomst of ras, van cultuur of religie. We moeten ons ervan bewust zijn dat deze ziekte evenmin als milieuverontreiniging, grenzen kent. De toekomst van onze planeet staat op het spel.

Kinnock, Glenys
Voorzitter, een recente conferentie in Vancouver was genaamd "Eén wereld, één hoop" , maar het werd al snel duidelijk dat er twee werelden zijn als het op de bestrijding van deze ziekte aankomt. Zoals de rapporteur al duidelijk uiteengezet heeft, onderscheiden deze twee werelden zich door de armoede die er in de ontwikkelingslanden is. Aan elke medische doorbraak die op dit gebied wordt bereikt, hangt een hele hoge prijs, een prijs die 90 % van de aids-patiënten gewoon niet kan betalen.
Een vrouw uit Zimbabwe die tijdens die conferentie sprak, vond dat de conferentie moest worden omgedoopt tot "Derde Wereld, geen hoop" en dat was haar visie op de ongelijke situatie. Zoals mevrouw André-Léonard reeds opmerkte, is er op sommige punten al wel resultaat geboekt. Zo hebben bepaalde veranderingen in de educatieve sfeer al vruchten afgeworpen in zowel Thailand als Uganda. En ook in Tanzania is de situatie dankzij het STDprogramma duidelijk verbeterd: daar gaf onderzoek een daling van 42 % aan. Verder zijn er nieuwe mogelijkheden op het gebied van de verloskunde, die ook een gunstig effect hebben op het aantal besmettingen onder baby's als gevolg van een aan aids lijdende ouder. Hier kan een daling van circa 8 % worden bereikt, en dat is dus ook de moeite waard om meegenomen te worden.
We moeten ons evenwel de vraag stellen waarom in bijvoorbeeld Botswana, in Azië en in Zuid-Afrika het aantal aids-gevallen toeneemt. Wat is er in die landen aan de hand en waarom doet die ontwikkeling zich daar voor? Ik was dit weekeinde in Birma. Daar wordt het bestaan van aids niet erkend, en elke prostituée die een condoom bij zich blijkt te hebben, wordt opgepakt en kan een gevangenisstraf van een jaar tegemoet zien. Ook moet duidelijk worden waarom in een groot aantal van onze projecten de kwetsbaarheid van vrouwen nog niet echt wordt erkend en vrouwen heel vaak, zoals de Commissie al elders heeft gezegd, over het hoofd worden gezien. Ik wil graag van de Commissie weten of er onderzoek is gedaan naar mogelijkheden voor vrouwen om zich te beschermen, naar geneesmiddelen die vrouwen helpen beschermen en of er op dit gebied wordt samengewerkt met de farmaceutische industrie.
Tot besluit wil ik de Commissie vragen of zij met geneesmiddelenfabrikanten wil gaan samenwerken om de prijzen in het kader van bepaalde vergunningenstelsels op een lager peil te brengen, aangezien het prijskaartje duidelijk van cruciaal belang is bij onze pogingen om HIV en aids te bestrijden.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ook in dit geval rapporteur André-Léonard namens de EVPfractie dankzeggen voor haar werk. Wij zijn het op veel punten met haar eens en we zijn erin geslaagd goede compromissen en voorstellen voor verbetering voor het gemeenschappelijk standpunt uit te werken.
AIDS in de ontwikkelingslanden is een onderwerp dat de media momenteel misschien niet zo sterk interesseert, of dat in ieder geval in de openbare discussie niet zo veel tongen losmaakt. Niettemin speelt zich in de Derde Wereld iedere dag een ramp af, en wij moeten als Parlement een daad stellen en laten zien dat dit onderwerp ons wel degelijk bezighoudt.
Er is in het Parlement meermalen gesproken over de doorbraak in de behandeling van AIDS die zich lijkt te hebben voorgedaan. Echter, in de eerste plaats is nog lang niet zeker wat dit op lange termijn betekent, en ten tweede is het helaas zo dat deze behandeling voor de Derde-Wereldbewoners wellicht nooit betaalbaar zal zijn. Hier moeten wij iets aan doen. Het is onze plicht àlle mensen te helpen, en we moeten dan ook momenteel preventie als het belangrijkste voorbehoedmiddel beschouwen; daarvoor moeten meer middelen uit deze begrotingspost worden vrijgemaakt. Op dit punt mag ideologie geen rol spelen - dat zeg ik vrij en frank. We zijn ons er immers allemaal van bewust dat condooms de sleutel voor de oplossing van dit probleem vormen en het belangrijkste middel ter voorkoming van besmetting zijn. Daarom is amendement 12 belangrijk, en het Parlement moet ook onomwonden verklaren dat het gebruik van condooms een sleutel voor de oplossing van het probleem kan bieden.
Tegelijkertijd is het nu ook weer niet zo, zoals dikwijls wordt gezegd, dat het volstaat om condooms uit te delen. De problemen die ertoe leiden dat mensen condooms juist niet gebruiken, moeten ook in onze overwegingen worden betrokken. Evenmin is het zo dat condooms het énige middel ter voorkoming van AIDS vormen - dat is namelijk wetenschappelijk onjuist. Er zijn namelijk nog steeds mensen - en dat mag ook wel eens gewoon heel duidelijk gezegd worden - die geen condooms gebruiken omdat zij geen wisselende sexuele contacten onderhouden.
We moeten ons echter ook om die anderen bekommeren en daarom verdient amendement 12 steun en krijgt het die steun ook van onze fractie.
Ik ben de rapporteur en alle collega's dankbaar dat wij zonder ideologische drijfveren over deze kwestie hebben kunnen beraadslagen en dat er ook geen beschuldigende vinger in de richting van bij voorbeeld de Kerk is gestoken. Er zijn wel amendementen van die strekking ingediend, maar die zijn thans niet opnieuw ingediend. We moeten integendeel, zoals ook in het amendement wordt opgemerkt, de dialoog aangaan met die religieuze gemeenschappen die zich tegen het gebruik van voorbehoedmiddelen keren. In iedere religieuze gemeenschap zijn er ook verstandige lieden die aan de basis werken, die oog hebben voor het probleem, en die mensen moeten wij steunen.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, ik zou eraan willen herinneren dat AIDS steeds meer een probleem van vrouwen wordt. Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen sneller AIDS krijgen na met HIV te zijn besmet. Dit risico is voor vrouwen 2 tot 4 maal zo groot als voor mannen. Vrouwen dragen de ziekte ook over op de volgende generatie. De verspreiding van AIDS hangt dus samen met de positie van de vrouw. Als vrouwen in economisch en sociaal opzicht onzelfstandig zijn, krijgen ze niet de kans om aan hun partner eisen te stellen op seksueel gebied. Op de VN-wereldconferentie in Peking werd met betrekking tot de positie van vrouwen gezegd dat het verbeteren van de positie van de vrouw, dus het versterken van haar positie in economisch en maatschappelijk opzicht een uiterst belangrijke voorwaarde is voor het beteugelen van AIDS. In het onderhavige gemeenschappelijke standpunt van de Raad wordt steun aan vrouwen ook gezien als een maatregel om AIDS te voorkomen. De door mevrouw André-Léonard in haar verslag voorgestelde extra maatregelen, onder andere ter verhoging van het verantwoordelijkheidsgevoel van mannen op dit gebied, zijn uitstekend. Nu moet ervoor gezorgd worden dat er bij de uitvoering van dit besluit en bij de keuze van de te steunen projecten voldoende nadruk wordt gelegd op maatregelen die gericht zijn op het verbeteren van de positie van vrouwen. Het is namelijk bewezen dat de beste resultaten bereikt worden wanneer de aanpak van AIDS wordt geïntegreerd in bijvoorbeeld projecten in het kader van de basisgezondheidszorg en de gezondheidszorg op het gebied van voorplanting en seksualiteit en deze projecten niet als afzonderlijke programma's worden uitgevoerd.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw André-Léonard heeft een belangrijk verslag met concrete voorstellen opgesteld. Het is een belangrijke eis, de middelen uit de begrotingslijn voor innoverende maatregelen ter beschikking te stellen van de AIDS-bestrijding. Intensivering van communicatie-, voorlichtings- en scholingsacties is belangrijk om een verdere verspreiding van het aidsvirus te voorkomen. Methoden om de ziekte vroegtijdig te ontdekken moeten gesteund worden. Versterking van de gezondheidszorg en de welzijnszorg, dat kunnen we allemaal steunen.
Onderzoek naar de eventuele oprichting van een solidariteitsmechanisme om de behandeling van HIV-patiënten in de armste landen te verbeteren, lijkt mij een heel belangrijk punt dat onze steun verdient, evenals het feit dat wij bereid moeten zijn samen te werken op geneeskundig gebied, respectievelijk tot uitwisseling op dit terrein te komen. Ook aanmoediging van niet-discriminatie en bestrijding van stigmatisering, isolatie en/of gettovorming moeten onze steun krijgen, opdat de betrokken bevolkingsgroepen geholpen kunnen worden. De aanmoedigen van acties ter indamming van het virus - in het bijzonder de preventie - is een belangrijk element, en op dit punt zou ik een concreet voorstel willen doen: het Parlement heeft reeds meermalen opgeroepen tot de bevordering van de verkoop, de marketing en het kosteloos verstrekken van condooms. Ook hebben wij ons sterk gemaakt voor de bouw van een fabriek voor de productie van condooms in Afrika. Hier zou ik nog aan toe willen voegen: alle toeristen - zowel mannelijke en vrouwelijke - die van noord naar zuid vliegen, zouden op de luchthaven van vertrek een pakje condooms moeten krijgen en een informatiebrochure voor de gevolgen en de oorzaken van aidsbesmetting!

Schmid
Mijnheer de Voorzitter, AIDS vormt een ernstig gevaar voor de Derde Wereld. Het aantal besmettingen stijgt niet alleen in Afrika, maar ook in Azië en in Latijns-Amerika. Behalve het lijden van de betrokkenen doet zich het probleem voor dat er steeds meer wezen komen, dat de gezondheidszorg ontwricht wordt en dat de sexueel actieve generatie, die tegelijkertijd de economisch actieve generatie vormt, bijzonder zwaar getroffen wordt. Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad is in zijn huidige vorm niet aanvaardbaar; de Raad verklaart weliswaar dat AIDS bestreden moet worden, maar op beslissende plaatsen schrikt de Raad terug voor de realiteit.
Wat betekent dat? Ten eerste zijn de uitgetrokken begrotingsmiddelen - ongeveer 45 miljoen ecu voor drie jaar - te laag gesteld, wat kortzichtig is; iedereen die iets van de omvang van het probleem begrijpt, weet dat eigenlijk een tienmaal zo hoog bedrag nodig zou zijn. Iedereen geeft te weinig, ook de VS, de golfstaten en Japan, maar de situatie wordt er niet beter op als wij het slechte voorbeeld geven.
Ten tweede heeft het Parlement te kennen gegeven dat de massamedia en de voorlichting door de massamedia een bijzonder belang moeten worden toegekend. Juist in landen met een hoge graad van analfabetisme en met beperkte personele middelen voor voorlichting is dat bijzonder belangrijk. De Raad heeft deze gedachte helaas van de hand gewezen. Dat accepteren wij niet.
Ten derde heeft het Parlement in een compromis tussen socialisten en christen-democraten een formule gevonden die als volgt kan worden omschreven: we willen dat de Europese Unie een dialoog met de religieuze gemeenschappen aangaat die tot op heden het gebruik van condooms op godsdienstige gronden hebben afgewezen. Dit compromis is geschrapt. Ik zou er begrip voor hebben gehad als de Raad zou hebben betoogd dat zoiets niet in een verordening thuishoort maar tegelijkertijd had besloten wel deze gedachte te volgen. De Raad heeft deze passage echter geschrapt zonder er iets voor in de plaats te stellen, en dat gaat volkomen aan de werkelijkheid voorbij.
Als in Afrika een bouwvakker drie maanden lang van zijn gezin gescheiden moet leven, komt hij op een gegeven moment op een ander idee dan de rozenkrans te bidden of naar de kerk te gaan. Dan keert hij naar huis en haard terug, besmet zijn vrouw en voilá, de ziekte is geboren in zijn dorp. Het schrappen van genoemde passage is wereldvreemd. Ik maak al zeventien jaar deel uit van het Europees Parlement. Ik heb in al die jaren nog nooit meegemaakt dat alle collega's 's avonds hun nachtgebed zeggen en dan zich alleen te slapen leggen - en zij zijn slechts vijf dagen van huis weg.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Schmid. Voorbeelden kunnen soms tot opmerkingen leiden die het voorzitterschap niet zal maken.
De heer Kouchner krijgt het woord voor twee minuten.

Kouchner
Mijnheer de Voorzitter, ik zal me onthouden, de woorden zijn met de nodige kiesheid voor dit onderwerp gekozen. Maar nu ter zake. Ik zou willen zeggen hoezeer het mij verheugt dat ik heb gehoord wat mevrouw André-Léonard over haar verslag heeft gezegd en dat ik het heb gelezen. Het is een belangrijk verslag.
Niets is belangrijker dan taboes te trotseren en, zoals de heer Liese het uitdrukte, een kat een kat te noemen. U weet wat vandaag de dag de strekking is. Nu het in de rijke landen beter gaat, mijnheer de Voorzitter, is men al vlug geneigd te denken dat het misschien op een dag ook wel in de arme landen beter zal gaan. Kom nou, laten we ons geen illusies maken. Ik hoef er enkel de cijfers voor de levensverwachting op na te slaan. We weten niet eens, ik heb het hier bij herhaling mogen horen, dat de sterfte onder het meest actieve deel van de bevolking, de jongeren, diegenen die werk hebben maar ook diegenen die gewoon maar leven, dat die sterfte in sommige Afrikaanse staten zo hoog is dat er sprake is van een daling van de levensverwachting met tien jaar in Zambia, met acht jaar in Tanzania en met zeven jaar of meer in Ruanda. Dat betekent dat de mensen in hun dagelijkse bestaan zelf worden getroffen.
Ik wilde op één punt de nadruk leggen: we hadden de dialoog kunnen verbeteren. Als voormalig minister van Volksgezondheid heb ik verzoekschriften ontvangen van religieuze autoriteiten die in het geheim niet werkloos konden toezien en levens wilden redden. Dat had nog eens een mooie dialoog kunnen worden. Ik waardeer het dat mijnheer Schmid dit te berde heeft gebracht. Maar om het niet te ingewikkeld te maken, ik geloof dat we een nieuwe kans krijgen, die van amendement nr. 18.
Over amendement nr. 18 hebben we al veel met de Commissie gediscussieerd. De Commissie was bang dat er bij het streven naar medische solidariteit uiteindelijk twee werelden ontstaan, twee soorten mensen, twee soorten ziekten, dat er mensen zouden zijn die de middelen hebben om zich te laten verzorgen, bij ons, vooral dankzij de tritherapie en die is heel duur, dat weten we, en de anderen. Jaarlijks wordt in Frankrijk 12.000 frank per persoon aan gezondheid uitgegeven. In Afrika gaat het om een bedrag van 10 dollar. We moeten het probleem dus gezamenlijk bestuderen, ik bezweer het u, mijnheer de commissaris; we moeten de handen in elkaar slaan zodat we ons - zoals mevrouw Kinnock het al zei - door te proberen de laboratoria te overreden hun kosten te drukken, door bij ons te handelen binnen de preventiesystemen, in ieder land, werkelijk betrokken voelen en er een solidariteitsfonds van de grond komt dat eventueel mede door Europa wordt gefinancierd. We dienen over dit idee een debat aan te gaan zodat we niet meer met het schaamrood op de kaken tegen de landen van de derde wereld hoeven zeggen: jullie kunnen je niet laten verzorgen, het is te duur voor jullie. Laat de ziekte bij jullie maar zijn gang gaan. Wij zorgen wel voor onze eigen gezondheid. Zoals de heer Liese het al opmerkte, wat de toekomst brengen zal, weten we niet maar die tritherapie betekent wel een aanzienlijke vooruitgang. Echt, laten we de handen in elkaar slaan zodat de medische solidariteit niet tot dit Parlement beperkt blijft.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik dank eerst het Parlement voor zijn aanbeveling voor de tweede lezing betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een verordening betreffende acties op het gebied van HIV/AIDS in de ontwikkelingslanden.
Onze dank gaat vooral uit naar de Commissie ontwikkelingssamenwerking, met name haar rapporteur, mevrouw André-Leonard, die een verslag van uitzonderlijk hoge kwaliteit heeft samengesteld. De Commissie hecht veel belang aan de voortzetting van haar - succesvolle - acties die gericht zijn op de bestrijding van de HIV/AIDSepidemie welke zich in de meeste ontwikkelingslanden op verontrustende wijze blijft uitbreiden. Het communautair initiatief terzake dat in 1987 - in samenwerking met andere donors, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie - werd gestart, heeft zich geleidelijk ontwikkeld van een programma voor spoedhulp tot een actie die tal van sectoren bestrijkt.
Uit zowel de beraadslagingen in de Raad al de debatten die het Parlement in het kader van de aanbeveling voor de eerste lezing heeft geboerd, is gebleken dat de interventies van de Unie op dit vlak moeten streven naar de verwerkelijking van de volgende fundamentele doelstellingen.
Ten eerste, de indijking door preventie van de HIV/AIDS-epidemie en andere seksueel overdraagbare aandoeningen. Ik wijs er mevrouw Kinnock in dit verband op dat de Commissie momenteel in samenwerking met de farmaceutische industrie een studie uitvoert naar de wijze waarop de epidemie het doeltreffendst kan worden voorkomen, en - in overleg met dezelfde industrie - ook zal onderzoeken hoe de kosten voor behandelingen zo laag mogelijk kunnen worden gehouden.
Ten tweede, de versterking van de sector gezondheidszorg en de sociale sectoren zodat deze berekend zijn op de toenemende belasting in verband met de uitbreiding van de epidemie.
Ten derde, de verstrekking van steun die regeringen en gemeenschappen in staat moet stellen meer met de sociaal-economische gevolgen van de HIV/AIDS-epidemie rekening te houden.
Ten vierde, de stimulering van de wetenschappelijke kennis van de ziekte.
Ten vijfde, de bestrijding van discriminaties en van de maatschappelijke en economische uitsluiting van HIVpatiënten.
Ik wil het nu hebben over de amendementen die het Parlement in het kader van de tweede lezing heeft ingediend en waarvan de Commissie er sommige kan aanvaarden, met name die welke de aard van de voor financiering in aanmerking komende acties en de instrumenten ter verwezenlijking ervan verduidelijken of de procedure voor goedkeuring van de projecten betreffen. Het gaat om amendement 1 - dat vraagt de richtlijn ook toe te passen op andere seksueel overdraagbare aandoeningen als AIDS - amendement 2 - dat wijst op het vernieuwend karakter van de maatregelen die vallen onder de begrotingslijn voor steun aan de strijd tegen de HIV/AIDSepidemie - de eerste wijziging in amendement 11 - waarin op betere opsporingsmethodes naar de ziekte wordt aangedrongen - amendement 18 - dat verzoekt om onderzoek naar instrumenten met het oog op de verbetering van de behandeling van HIV-patiënten in de armste landen - de amendementen 6 en 25 - die pleiten voor de schrapping van de verwijzing naar het financieel referentiebedrag - en amendement 26 - dat voorstelt de deelneming aan aanbestedingen en opdrachten voor alle ontwikkelingslanden open te stellen.
De Commissie aanvaardt ook het eerste deel van amendement 28, dat gaat over de type van comité dat aan de Commissie advies uitbrengt over de ontwerpen van de te nemen maatregelen. Ze verwerpt evenwel de amendementen 4, 7, 9, 13, 16, 17 en 19 en de tweede wijziging in amendement 11, waarvan de inhoud reeds in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad aan bod komt. Hoewel de Commissie het eens is met de essentie van de amendementen 5, 12, 14, 15, 21 en 27 en het tweede wijziging in amendement 20, verzet ze zich tegen de formulering ervan en kan ze de amendementen in hun huidige vorm evenmin overnemen.
De Commissie verwerpt tevens de amendementen 3, 8, 10, 22, 23, 24 en 29, alsmede de eerste wijziging in amendement 20 en het laatste deel van amendement 28. Sommige ervan stroken niet met de doelstellingen en procedures van het communautair actieprogramma, waarbij ik denk aan amendement 8 dat aandringt op de inachtneming van de culturele en religieuze eigenheid - een bepaling die indruist tegen de strategie van het programma welke er duidelijk op gericht is de dialoog met de culturele sector en de religieuze gemeenschappen te stimuleren.
De Commissie kant zich eveneens tegen amendement 10 en de eerste wijziging in amendement 20, omdat de precieze definiëring erin van risicogroepen - vluchtelingen, migranten, trekarbeiders, enz. de betrokken bevolkingsgroepen vernedert en schandvlekt en - daarom - niet in de verordening thuishoort. Amendement 3 introduceert een nieuwe overweging waarin gesteld wordt dat HIV-besmetting op zich niet tot ontwikkeling van AIDS hoeft te leiden. Daar het gaat om een bewering die door wetenschappelijke bevindingen wordt tegengesproken, kan de Commissie ook dit amendement niet overnemen.
Bepaalde andere amendementen leggen overdreven beperkingen op aan het beheer van de acties op het gebied van HIV/AIDS - zoals de amendementen 22 en 24 - of kunnen leiden tot problemen van institutionele aard - waarbij ik denk aan het tweede deel van amendement 28 inzake de openbare vergaderingen van het comité. De Commissie kan die amendementen derhalve niet aanvaarden.
Enkele amendementen kunnen we niet overnemen, omdat ze niet beantwoorden aan de reële en operationele omstandigheden waaronder de communautaire interventies ter bestrijding van AIDS worden doorgevoerd, wat onder meer het geval is voor amendement 23 inzake de financiële bijdrage van de plaatselijke partners, alsmede voor amendement 29 dat de vaststelling van de algemene richtsnoeren aan een ruime raadpleging wil koppelen.
Mijnheer de Voorzitter, ik dank het Parlement nogmaals voor de belangstelling die het voor deze problematiek aan de dag legt, en verzeker de geachte afgevaardigden dat de Commissie haar inspanningen zal voortzetten om het hoofd te bieden aan de belangrijke uitdaging van de HIV/AIDS-epidemie.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Papoutsis.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Energie-efficiëntie - Gas en elektriciteit
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0350/96), namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0375/96-95/0131(SYN)) met het oog op de aanneming van het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende een meerjarenprogramma ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap - SAVE II (Rapporteur: mevrouw Bloch von Blottnitz); -het verslag (A4-0268/96) van mevrouw McNally, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad (COM(95)0369 - C4-0030/96-95/0208(SYN)) tot invoering van rationele planningstechnieken in de elektriciteits- en de gasdistributiesector.
Bloch von Blottnitz
Het verschil tussen woorden en daden is bij de Raad wel heel frappant! Ik zou nog eens de in Rio de Janeiro en Berlijn zo volmondig beleden verplichtingen in herinnering willen roepen: het zal onze voornaamste taak zijn, het ís onze voornaamste taak, het is een uitdaging enzovoort enzovoort om de uitstoot van CO2 terug te dringen tot op het niveau van 1990.
Het enige programma dat de EU echter momenteel heeft om ook maar een begin te maken met het voldoen aan deze eisen, is SAVE II. Wie nu echter zou menen dat de Raad dit programma krachtdadig steunt, die komt bedrogen uit. De Raad zou het gehele programma het liefst van de aardbodem zien verdwijnen. Dit is des te onbegrijpelijker als men bij voorbeeld beseft dat een studie van de Commissie aantoont, dat het energieverbruik tot het jaar 2000 jaarlijks met één procent zal stijgen, en alsof dat nog niet genoeg is, wijst de studie uit dat wij voor zeventig procent aangewezen zullen zijn op invoer van energie uit derde landen.
De goedkoopste vorm van energie is energiebesparing, dat weet iedereen; maar wie nu denkt dat er om die reden juist veel geld naar dit programma zou gaan, die komt opnieuw van een koude kermis thuis. In plaats van veel middelen toegewezen te krijgen, wordt SAVE II tot een alibi van voorwendsels en schijnredenen van de Raad; het programma verkommert in handen van de Raad. De Commissie had uitgaven ter hoogte van 150 miljoen ecu voor vijf jaar gepland. Dat is al niet zo veel, maar goed, het is toch iets. Daarop zegt de Raad dat het maar 45 miljoen ecu mag zijn, en liever eigenlijk nog wat minder. Als ik naar de begrotingspost 1997 voor tabak kijk, dan zie ik daar 1.032 miljoen ecu voor één jaar staan! Ik wil het nu niet hebben over wat voor programma's er op het gebied van gezondheidszorg bestaan. Om duidelijk te maken dat roken de gezondheid schaadt, geven wij miljoenen uit. Kijk, dat is nou een goed voorbeeld van het soort onzin waar wij hier dikwijls mee te maken hebben.
Ik zou er ook op willen wijzen, dat er ooit een programma THERMIE II heeft bestaan. Ook dat heeft de Raad laten indutten zonder zich erom te bekommeren. THERMIE II was bedoeld om het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te stimuleren, een nuttige vorm van omgaan met energie. Maar daar gaan iedere keer weer de lobbies tegen te keer en het eind van het liedje is dat er weer helemaal niets gebeurt.
Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad laat het ook helemaal afweten als het gaat om duidelijke doelstellingen en planning; het blijft algemeen en nietsverplichtend. Wat de evaluaties van SAVE II betreft, lijkt het mij dat men tegenwoordig evaluaties uitvoert om vervolgens het tegendeel te doen. Er zijn bij voorbeeld nog steeds geen wettelijke voorschriften voor de verwarming van gebouwen of voor het brandstofverbruik van gemotoriseerde voertuigen.
Hoe staat het eigenlijk met kracht-warmtekoppeling? Bij de evaluatie van SAVE I is duidelijk gebleken dat wéttelijke maatregelen het meeste effect hebben gehad. We zouden het er nog mee eens kunnen zijn dat er minder geld beschikbaar komt, maar dan willen we in plaats daarvan wel wettelijke maatregelen zien. Zoals echter nu de zaken gepland en tot uitvoering gebracht zouden moeten worden, is het geheel een wassen neus en schieten wij schromelijk tekort in onze taken! De energieverspilling is gigantisch in de EU. Als wij echt serieus op energieverbruik zouden willen bezuinigen, dan zouden we de komende vijf jaar dertig à veertig procent kunnen bezuinigen alleen al in de verwarming van gebouwen, en wel bij voorbeeld door warmte-krachtkoppeling. Wat we nu doen, is de atmosfeer verwarmen. Wat ons autopark betreft, geldt nog immer: hoe groter hoe beter. Grote wagens verbruiken tien tot twintig liter brandstof op honderd kilometer. Dat is volkomen waanzin en tegenover de generaties na ons zelfs misdadig!
Op grond van deze redenen heeft de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie opnieuw dezelfde amendementen ingediend die het Parlement bij de eerste lezing ten slotte bijna eenstemmig had goedgekeurd. Ik ben de commissie daar trouwens dankbaar voor. Ik zou er andermaal op willen wijzen dat wij twee vliegen in een klap vangen als wij echt serieuze maatregelen ter energiebesparing zouden nemen: we zouden niet alleen op energie bezuinigen, maar ook op kosten. Bedenkt u eens wat het ons kost om het milieu weer op te knappen! Bovendien zouden dergelijke maatregelen tienduizenden arbeidsplaatsen opleveren. We doen net alsof er volledige werkgelegenheid in de EU bestaat. Volgens mij is juist het tegendeel het geval!
Er zijn, kortom, tal van redenen om verstandig te handelen. Ik begrijp dan ook niet waarom dat niet gebeurt. Maar ik ben dan ook geen krachtige lobbyist, ik werk slechts voor armlastige milieuverenigingen en die hebben nu eenmaal nog niet de invloed in het Parlement die zij verdienen. Daarom ploeteren we maar zo'n beetje voort en verandert er niets van betekenis.

McNally
Voorzitter, ik wil mevrouw Bloch von Blottnitz een compliment maken voor haar betoog. Ik zal haar een steunbetuiging voorlezen, die als volgt gaat: " Wij steunen het programma SAVE II. Het is een rationeel en functioneel programma en levert een waardevolle bijdrage aan de inspanningen van de Commissie en de lid-staten op het gebied van de energie-efficiëntie" . Zij zal er vreemd van opkijken als ik haar zeg dat dit het officiële standpunt van de Britse regering is. Zoals zij al zei, als er werkelijk zo over het programma werd gedacht, waarom is er dan niet wat meer geld beschikbaar gesteld? Dat is nu precies wat het Parlement in de begrotingsprocedure voor elkaar probeert te krijgen. En ik denk dat het hele Parlement daarachter staat.
In mijn ogen is het bijzonder belangrijk dat extra aandacht wordt gegeven aan de regionale aspecten van SAVE II. Dit programma is een ideaal instrument om dit soort maatregelen op regionaal, stedelijk en insulair niveau in te passen. Ik ben het met mevrouw Bloch von Blottnitz eens dat de voorstellen ten aanzien van de comitologiecomités volstrekt onwerkbaar zijn en uitvoering van het programma zoals wij graag zouden zien, onmogelijk maken. Ik ben het ook met haar eens dat wetgeving de beste manier is om in de Unie tot gedragsverandering te komen.
Met deze opmerking wil ik overstappen op de ontwerp-richtlijn inzake rationele planningstechnieken, een verschrikkelijke titel. Het heeft iets sovjetachtigs, maar er is niets engs of ingewikkelds aan. Het is hele lichte kost, een richtlijn uit de lichtgewichtsklasse, of zoals het in de bokssport heet, het vlieggewicht. Het voorstel is aanzienlijk geamendeerd door de commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Ik moet zeggen dat enkele punten van kritiek op het document van de Commissie wel waren gerechtvaardigd, daar er enige onduidelijkheid heerste over begrippen als bijvoorbeeld geïntegreerde hulpbronnenplanning. Met alle amendementen incluis ligt er nu een document op tafel dat soelaas kan bieden. Het voorstel moet worden gezien tegen de achtergrond van de voortschrijdende liberalisering van de elektriciteitssector, later gevolgd door de gasdistributiesector. Met het oog daarop zouden er -en dat is alles wat het voorstel beoogt- plannen moeten worden opgesteld waarin de hulpbronnenalternatieven op een gelijke, vooraf overeengekomen economische basis worden beoordeeld. De lid-staten kunnen in hoge mate zelf bepalen hoe deze plannen eruit zien, wie ze moet opstellen, op welke wijze zij worden beoordeeld en dergelijke. Doelgroepen zijn huishoudens en kleine bedrijven. Grote ondernemingen hebben al geleerd dat je zuinig met energie moet zijn.
Vanuit deze optiek is de richtlijn in de eerste plaats gericht op de interne markt. Dat betekent dat de door de Commissie voorgestelde rechtsgrondslag niet de juiste is. De commissie juridische zaken en rechten van de burger is weliswaar in een zeer slecht bezochte vergadering tot een andere slotsom gekomen, maar ik kan mij niet in hun standpunt vinden. Zij moeten mijns inziens nogmaals stilstaan bij de achtergronden van deze richtlijn en het beoogde doel ervan. Ik houd dan ook vast aan mijn verzoek om wijziging van de rechtsgrondslag. Daarnaast is deze richtlijn ook van groot belang voor het milieu gezien het vraagstuk van de klimaatveranderingen. Aangenomen wordt dat het energiegebruik wel met 20 % omlaag kan, voornamelijk bij huishoudens en kleine bedrijven. Daarmee zou de uitstoot van CO2 met twee ton per persoon per jaar kunnen verminderen. Daarmee zou 20 % van de invoer van fossiele brandstof overbodig worden. Daarmee zou 20 % kunnen worden bespaard op investeringen in opwekkings- en distributiecapaciteit. Wij zouden kunnen zorgen voor meer werkgelegenheid, wij zouden niet meer onnodig geld aan energie hoeven te spenderen, maar dit geld voor andere dingen kunnen gebruiken om op die manier de economie te stimuleren.
Landen die tot de EU willen toetreden, moeten aan de eisen voor rationele planningsprogramma's voldoen. Dat geeft hun de kans om hun reputatie als notoire energieverspillers enigszins bij te stellen. Het idee is dat gas- en elektriciteitsbedrijven zorgen voor de juiste temperatuur in huis, dat zij zorgen voor de juiste temperatuur in de koelkast en garanderen dat je televisie en haardroger het doen. Het is niet de bedoeling om zoveel mogelijk elektriciteit en warmte-eenheden te verkopen. Daar zit de winstmarge niet. Wij moeten toe naar een systeem waarin de nutsbedrijven zorgen voor de juiste temperatuur in huis, in de koelkast, enz., en er ook nog winst voor hen overschiet.
We weten hoe wij dat voor elkaar kunnen krijgen. Energiebesparing is geen onbekend terrein meer. De technologie is voorhanden en kan natuurlijk ook worden geëxporteerd. Het gaat om technologie die over de hele wereld te gelde kan worden gemaakt.
De motivatie om doelmatig met energie om te gaan is bij huishoudens op zich onvoldoende aanwezig. Het is dan ook van groot belang om de distributiesector bij het geheel te betrekken, willen wij deze miljoenen huishoudens in de EU tot een gedragsverandering aanzetten. Ik moet zeggen dat wij van de grote en invloedrijke energieproducenten veel tegenwerking ondervinden en dat zij deze richtlijn met opzet in een kwaad daglicht hebben gesteld. Wij hebben de richtlijn naar aanleiding van hun suggesties aangepast. Zij waren hiermee echter nog niet tevreden en eerlijk gezegd denk ik ook niet dat zij ooit tevreden te stellen zijn.
Er is gesuggereerd dat niet een richtlijn, maar een aanbeveling het aangewezen instrument zou zijn. Dat is echter een misvatting! Een aanpak op basis van vrijwilligheid heeft in het verleden niet gewerkt en zal dat ook in de toekomst niet doen. Er is meer nodig dan alleen maar aansporingen en mooie woorden.
Dit is een mogelijkheid om onze mooie woorden in Rio in daden om te zetten. Wij kunnen in Kyoto hier niet weer mee komen aanzetten zonder zelf iets te hebben ondernomen. Ik vraag de Commissie derhalve waar zij staat. Wat is zij voornemens te doen om ervoor te zorgen dat de lid-staten doordrongen worden van de goede gedachtengang achter deze richtlijn, zodat zij de voordelen ervan gaan inzien en hun verzet opgeven? Dat is voor ons als Parlement van groot belang, dat geeft ons de ruimte om de dingen te doen die ik hier al eerder heb genoemd -ten aanzien van de werkgelegenheid, het concurrentievermogen, het milieu- en wel op een wijze die de instemming van de lid-staten wegdraagt. De Commissie moet nu een en ander voor elkaar zien te krijgen.

Haug
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren! U heeft het gehoord: het Parlement steunt het SAVE II-programma, aangezien de Europese Unie tijdens de conferenties van Rio de Janeiro en Berlijn zich in de vorm van verklaringen van de Raad ten minste politiek verplicht heeft tot maatregelen ter bescherming van het klimaat. En het Parlement wil ten minste deze verplichtingen respecteren en de gedane beloftes nakomen. Een belangrijke impuls aan rationeel energieverbruik is vereist als wij echt de uitstoot van CO2 in het jaar 2000 op het niveau van 1990 willen stabiliseren, of in elk geval dit doel nastreven. Daar hebben we echter meer geld voor nodig dan het door de Raad voorgestelde referentiebedrag dat in de begroting van SAVE II is voorzien.
Wat de Begrotingscommissie betreft, zijn vooral de amendementen 5, 12 en 13 van belang voor het gemeenschappelijk standpunt. Ik zal daar kort op ingaan.
Amendement 5: wij steunen het pleidooi om dubbel werk te voorkomen en bepleiten een nauwe coördinatie tussen SAVE II en andere energieprogramma's.
Amendement 12: net als in de eerste lezing zijn wij van oordeel dat de normenhiërarchie vereist dat, overeenkomstig het Verdrag, de bevoegdheid tot uitvoering van het programma en daarmee van de geplande begroting aan de Commissie wordt overgelaten en dat deze bepaling niet door een reglementair artikel mag worden afgezwakt.
Amendement 13: wij zijn tegen dit gemengde comité van type 1 en type 2 gekant. Deze poging om het communautair beleid te hernationaliseren zal er slechts toe leiden dat de uitvoeringskosten zullen stijgen. Wij hebben ons, met het oog op kostenverlaging, bij de eerste lezing al uitgesproken voor één vertegenwoordiger per lid-staat in het raadgevend comité. Wij zijn namelijk voor zuinige budgettering. Maar juist in tijden van spaarzaamheid is het noodzakelijk dat een zinvol programma tot stand komt, dat voldoende middelen krijgt toegewezen om een significante bijdrage aan de bescherming van het milieu te kunnen betekenen.
Wij hebben het al van mevrouw von Blottnitz en van mevrouw McNally vernomen: de nationale begrotingen zijn zwaar belast ten gevolge van achterblijvende belastingopbrengsten, die op hun beurt weer te wijten zijn aan de hoge werkloosheid en de daardoor veroorzaakte, immer stijgende uitgaven. Er is weinig innovatie in economie en wetenschap en juist daarom moeten wij het ijzer smeden nu het heet is. Er bestaan gefundeerde theorieën die stellen dat investeringen ter verlaging van het energieverbruik ten opzichte van overigens gelijkwaardige projecten in het kader van energievoorziening een meervoud van de besparingen opleveren in termen van arbeidsplaatsen. Een beleid gericht op energiebesparing heeft positieve werkgelegenheidseffecten. Werkgelegenheid levert belastingopbrengsten op. Belastingopbrengsten betekenen ontlasting van de begroting. U ziet het: zinvol meer geld uitgaven aan één bepaalde begrotingspost betekent veelal meer besparen dan min of meer ongeremd maar in het wilde weg geld te schrappen!

Watson
Voorzitter, ik wil mevrouw McNally complimenteren met haar -in mijn ogen- voortreffelijk verslag en met de succesvolle hoorzitting die zij over dit onderwerp in het Parlement heeft georganiseerd. Zij is uitgebreid ingegaan op de achterliggende redenen voor haar voorstellen. Ik wil er niet al te veel statistische gegevens bijhalen, maar uit alles blijkt dat wij 20 % minder fossiele brandstoffen zouden hoeven in te voeren -een besparing van ± 12 miljard pond op jaarbasis- als wij voorstellen zoals deze hier, aannemen. Wij zouden daarmee de CO2 -emissies kunnen terugdringen, kostenbesparingen voor het bedrijfsleven realiseren en nieuwe werkgelegenheid scheppen in de industrie voor energiebesparende technieken. Volgens een prognose zou deze bedrijfstak goed zijn voor 3, 4 miljoen arbeidsjaren.
Tijdens de behandeling van dit verslag in de commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid was de belangrijkste vraag of rationele planningstechnieken verenigbaar waren met een geliberaliseerde energiemarkt en gemeenschappelijke regels voor een interne elektriciteitsmarkt. Dit blijkt inderdaad het geval. Uit de met het SAVE-programma opgedane ervaringen, uit de positieve reacties vanuit het bedrijfsleven en vanuit de 34 nutsbedrijven die een en ander hebben uitgeprobeerd, blijkt dat veel mogelijk is. Er leeft echter binnen de energiesector een natuurlijk conservatisme. Wij hebben dan ook een kaderregeling nodig die het voor energiedistributeurs juridisch en economisch haalbaar maakt om leveranciers van energiediensten te worden in plaats van verkopers van een produkt, en die hen daartoe ook stimuleert.
De Europese Commissie zou mijns inziens een studie moeten uitvoeren naar het banenscheppend potentieel van investeringen in energiebesparingstechnologieën. Daarvoor wordt ook gepleit in het advies dat door mijn commissie is uitgebracht. Wij betreuren het dat de Energieraad geen inhoudelijke discussie heeft gevoerd over het gebruik van rationele planningstechnieken. Onze regeringen schijnen gebiologeerd te zijn door een liberalisering van de energiemarkt, daarbij de illusie najagend dat hogere omzetten automatisch hogere winsten betekenen. Wij weten nu al meer dan 20 jaar dat wij niet zo kunnen doorgaan. Onze ministers voor Energiezaken mogen zich tijdens hun bijeenkomsten in Brussel niet telkens verschuilen achter een collectief geheugenverlies. Ik vraag U dringend dit verslag te steunen.

Lannoye
Het voorstel van de Commissie om rationele planningstechnieken in haar omvangrijke energiebeleid te introduceren, is een goed voorstel. Ik geloof dat we het daar allemaal over eens zijn. Het zijn in ieder geval goede voornemens en ik deel de mening van de rapporteur in zijn analyse van de door te voeren verbeteringen. Ik denk dat we allemaal achter haar staan om te proberen dit voorstel te verbeteren.
Waarom is dit een goed initiatief? Drie argumenten komen uitgebreid aan bod in de toelichting van de Commissie: zo goed mogelijke benutting van het beschikbare kapitaal, de grootst mogelijke onafhankelijkheid op energiegebied en, aangezien het verbruik van fossiele brandstoffen daalt, de geringste weerslag op het milieu. Ik wil eraan herinneren dat de Commissie en de Raad zich ertoe hebben verbonden om in het jaar 2000 de uitstoot van CO2 op het niveau van 1990 te bevriezen. Maar we weten, de Commissie heeft het zelf toegegeven, dat we daar niet in zullen slagen tenzij het beleid verandert. Tenzij we dus een aantal belangrijke mechanismen inzake milieu- en energiebeleid wijzigen, zullen we de aangegane verplichtingen niet kunnen nakomen.
Welnu, ik breng u in herinnering dat ons Parlement, evenals andere instanties, zich ervoor uitgesproken heeft om nog verder te gaan wegens de toename van het broeikaseffect en tegen 2005 de uitstoot van CO2 met 20 procent te verminderen. Hoe kan de Commissie dan in het licht van deze gegevens een ambitieuze en relevante toelichting geven en vervolgens schuchtere maatregelen voorstellen? Want het dient gezegd, de maatregelen zijn bijzonder voorzichtig. Aan de ene kant laten ze de lid-staten het initiatief, aan de andere kant zeggen ze dat de distributiemaatschappijen ervan moeten worden overtuigd om in deze richting verder te gaan. Mijns inziens zullen we er op basis van dergelijk slap voluntarisme nooit in slagen om deze richtlijn toe te passen en nog minder om tot het resultaat te komen dat men op gebied van milieubescherming voor ogen heeft.
Het verwondert me daarbij dat sommige afgevaardigden, dat sommige fracties zelfs voorstellen geen richtlijn op te stellen maar een simpele aanbeveling te doen. Dit is toch wel het toppunt van onsamenhangendheid. Wat hier nodig is, is een krachtige richtlijn en een kaderrichtlijn. Dat is wat de rapporteur aanbeveelt en terecht.
Nog een paar aanvullende opmerkingen vooraleer af te sluiten. Als we echt resultaten willen behalen dan is het volgens mij van essentieel belang, om zoals in amendement nr. 10, de aandacht te vestigen op de noodzaak om de verticale integratie van de energielijn te doorbreken, vooral wat elektriciteit betreft. Zolang producenten, distributeurs en verkopers één en hetzelfde bedrijf zijn, zie ik niet goed hoe we met deze richtlijn een echt effectief resultaat bereiken. Dat is de reden waarom ik zo de nadruk leg op amendement nr. 10 en ik hoop dan ook dat het wordt aangenomen.

Desama
Mijnheer de Voorzitter, ik ga het niet lang hebben over het probleem SAVE 2. Ik denk dat Eryl McNally alles heeft gezegd wat er te zeggen viel over de steun van de socialistische fractie voor het verslag van mevrouw Bloch von Blottnitz. Graag had ik mevrouw Bloch von Blottnitz op een onschuldig grapje getrakteerd maar aangezien ze er niet is, zal ik het haar onder vier ogen vertellen, als u daar althans geen bezwaar tegen heeft.
Wat het verslag van mevrouw McNally over de rationele planning van de energiebronnen betreft, had ik graag een probleem onder ogen gebracht. Het verbaast me niet dat sommige fracties een voorstel willen indienen om de richtlijn door een aanbeveling te vervangen, ook al ben ik daar tegen gekant en ben ik persoonlijk voorstander van een richtlijn, evenals de socialistische fractie.
Als we het er allemaal over eens zijn dat we vat moeten krijgen op vraag naar energie en aanbod van energie, dan lijkt het me vanzelfsprekend dat we nu ook eens en voor altijd een weg moeten kiezen, zelfs al is dat dan een middenweg. We kunnen niet blijven beweren dat we voorstander zijn van een zo vrij mogelijke interne energiemarkt en tegelijkertijd volhouden, zoals de Commissie doet, dat er een geïntegreerde, of rationele planning zoals dat nu heet, van de energiebronnen moet komen. Wie ziet niet in dat dit fundamenteel onverenigbaar is. Uiteraard heb ik met aandacht het verslag van het Wuppertalinstituut doorgenomen en als dat geen enkele incompatibiliteit ziet dan is dat omdat het voorziet dat die interne markt maar matig geliberaliseerd zal zijn - en wat mij betreft, daar ben ik blij om - en dat het bij die rationele planning toch ook maar grotendeels bij een reeks vrome wensen zal blijven. Ja, in het licht van dergelijke veronderstellingen is er natuurlijk geen sprake van incompatibiliteit. Maar dan mag de Commissie in de toekomst de balans niet meer naar de ene of naar de andere kant doen doorslaan. Dat zal deze keer niet het geval zijn en, commissaris, wij danken u daarvoor. Maar het mag niet gebeuren dat de spanning tussen deze twee polen in de toekomst onhoudbaar wordt, anders wordt die incompatibiliteit pas echt fundamenteel.
Een ander probleem dat in deze kwestie opduikt, is de vraag op welk niveau het probleem van de geïntegreerde planning behandeld zou moeten worden. Ik wil hier graag op persoonlijke titel de commissaris een suggestie doen. Hij zou eens, na de goedkeuring van de richtlijn over de interne markt, kunnen nadenken of het opportuun is om in een mededeling de idee van rationele planning als onderdeel van de verplichtingen van de openbare dienst te bestuderen. Ik denk dat dit een aantal ditributie- of toeleveringsbedrijven ertoe zou kunnen aanzetten om stappen te zetten in de richting die de Commissie wenselijk acht.
Uiteraard geven we onze volledige steun aan de amendementen die door mevrouw McNally zijn ingediend en door de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie werden overgenomen. Zij hebben immers een grotere precisie op het oog, vooral wanneer het erop aankomt de ecologische en sociale kosten te evalueren. Ook hier zou ik erop willen wijzen hoezeer deze aanbeveling blijk geeft van een vaste wil tot harmonisatie en dat is uiteindelijk waar ook het hele Europees Parlement naar streeft.

Argyros
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de andere sprekers in het debat al uitvoerig naar de fundamentele doelstellingen van het meerjarenprogramma ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap hebben verwezen, loont het zeker de moeite te herinneren aan twee heel belangrijke - concrete - kenmerken van het programma SAVE II. Ten eerste, het nieuwe programma houdt rekening met de lessen die uit het programma SAVE I werden getrokken, en versterkt de acties en experimenteerprojecten die in het kader ervan zijn gestart. Ten tweede, SAVE II stelt nieuwe maatregelen vast voor een betere - tussentijdse - evaluatie van de initiatieven die in de context ervan worden ondernomen.
De talrijke en gecompliceerde doelstellingen van het meerjarenprogramma - die uitsluitend kunnen worden verwezenlijkt met een substantiële vermeerdering van de begrotingsmiddelen - maken het niet makkelijk de prioriteiten ervan te erkennen en zullen de tenuitvoerlegging van het programma bemoeilijken. Om de doeltreffendheid van de initiatieven te verzekeren, moeten de doelstellingen dan ook duidelijker en preciezer worden afgebakend en omschreven. Aangezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad daar niet toe bijdraagt, stelt de rapporteur enkele amendementen voor waarin op de uitvaardiging van een reeks aanvullende rechtsvoorschriften wordt aangedrongen. We vragen ons evenwel af of dat de geschiktste wijze is om de nijpende problemen in de sectoren energie en milieu te benaderen. We vrezen namelijk dat de extra communautaire wetgeving de soepelheid van het programma nog meer zal aantasten. Volgens ons zal de verwezenlijking van de ambitieuze doelstellingen van het programma vooral worden belemmerd door het besluit van de Raad de middelen ervoor te verlagen van 150 miljoen ecu - zoals de Commissie oorspronkelijk voorstelde - naar 45 miljoen ecu, wat neerkomt op een jaarlijks bedrag van 9 miljoen ecu. Deze - dodelijke - beknotting van de fondsen druist in tegen de gedurfde verklaringen van de Raad over het Europese lange-termijnbeleid voor het milieu op basis van de conclusies van de conferentie van Rio, waardoor het de Unie onmogelijk wordt doeltreffende initiatieven voor de bescherming van het milieu en de versterking van de energie-efficiëntie te nemen. We betreuren dan ook dat het Parlement als tak van de begrotingsautoriteit bij de opstelling van het ontwerp van algemene begroting niet actiever op dit gebied tussenbeide is gekomen en niet op nieuwe onderhandelingen met de Raad over dit probleem heeft aangedrongen.

Vieira
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het momenteel in discussie zijnde Save IIprogramma is buitengewoon belangrijk. Qua beginselen en doelstellingen is het een voortzetting van dat andere SAVE-programma dat in december 1995 is afgelopen en ook paste in het kader van een betere energie-efficiëntie en de niet-verslechtering van de CO2-emissies, waarvan wij de nadelige gevolgen voor onze planeet goed kennen.
Energie en milieu zijn aan de orde van de dag en er zijn nog andere interfaces van het grootste belang die telkens meer samen dienen te worden behandeld, besproken, uitgediept en geprogrammeerd, zoals vooral de kwesties energie-milieu-vervoer, milieu-landbouw, energie-industrie-milieu en milieu-toerisme.
Het voorstel voor een besluit? van de Raad aangaande dit meerjarenprogramma is in grote lijnen een degelijk document, vooral met duidelijke doelstellingen aangaande de energie-efficiëntie en -opbrengst en aangaande de verbetering van het rationeel energieverbruik. Het dekt diverse maatregelen en acties in een uitgebreide waaier die de lid-staten en hun regio's aangaan. Alleen dat, en op dit punt komt mijn fractie tegemoet aan de aanbeveling van collega von Blottniz, de financiële middelen die in het voorstel betreffende SAVE II worden aangestipt ontoereikend zijn voor het quinquennium 1996-2000, aangezien zij tenminste 150 miljoen ecu moeten bedragen. Terwijl er zovele initiatieven van discussieerbare aard en welslagen zijn met toereikende begrotingen is het onaanvaardbaar dat een programma van dit belang, zelfs voor het toekomstige evenwicht op deze planeet, vanaf het begin over zo'n beperkte kredieten beschikt.
Daarnaast moeten er ook meer acties zijn die onder SAVE II kunnen vallen, zoals op het gebied van het onderzoek, de demonstratie, de voorlichting en de opleiding, of op het gebied van de technische en technologische samenwerking. Ook het aantal co-financieringen? van particuliere en overheidsinvesteringen in de energiesector kan en moet hoger zijn in het geval van de perifere, ultraperifere en insulaire regio's, waar de ontwikkelingsgraad op dit gebied ook aanzienlijk lager is dan het Europese gemiddelde.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, commissaris, met genoegen wil ik namens de liberale fractie de beide rapporteurs van vandaag complimenteren met hun uitstekende verslagen.
Het energiebeleid van de Unie staat deze week prominent op de agenda van Straatsburg. Wij geven onze goedkeuring aan maar liefst zes verslagen over energie, waarvan twee wetgevend. Doelmatig energiegebruik of energiebesparing staat als algemene doelstelling in alle verslagen. Echter het budget, de realisering van deze doelstelling, is door de Raad gereduceerd tot 45 miljoen ecu voor de periode van vijf jaar. Dat laatste geeft meteen de prioriteit aan die energie en milieu in Europa hebben. De toekomstige energiesituatie in Europa en in de wereld wordt vooral bepaald door de milieuproblematiek. Waarom, vraag ik u, voorzitter, hebben wij dan in de Unie geen geïntegreerd gemeenschappelijk beleid voor energie en milieu? Waarom praten wij hier in het Parlement steeds over energie en milieu alsof het twee gescheiden gebieden zijn? Het deze week gescheiden behandelen van alle energieverslagen enerzijds en het actieprogramma op weg naar duurzame ontwikkeling anderzijds is hiervan een voorbeeld. Alsof milieukosten niet even hard op ons Europese bordje terugkomen als energiekosten!
Het is dan ook in dit licht voor mijn fractie onbegrijpelijk dat de Raad het programma SAVE met een zoethoudertje het bos instuurt door het drastisch verminderen van het gereserveerde budget. De liberale fractie steunt dan ook de amendementen van de rapporteur om het financieel referentiekader in het gemeenschappelijk standpunt te schrappen. De bevoegdheden van het Parlement betreffende de begroting dienen onaangetast te blijven.
Dan het verslag van mevrouw McNally. Rationale planningstechnieken in de elektriciteits- en gasdistributiesector zijn belangrijke instrumenten voor de vermindering van de CO2 -uitstoot. Energieleveranciers en -distributeurs kunnen klanten stimuleren minder energie te gaan gebruiken.
In een aantal lid-staten, o.a. in Nederland, bestaat twijfel over de noodzaak van deze richtlijn. In die landen is de sector soms al actief op deze terreinen. Maar in de meeste lid-staten wordt geen actie ondernomen tot doelmatig en efficiënt gebruik van energie. Daarom acht mijn fractie Europese wetgeving noodzakelijk en steunt zij het verslag van mevrouw McNally. Ik ben blij met de zaken die de heer Watson op dit terrein ook al genoemd heeft zoëven.
Mijn laatste punt. Ik zei u al, de toekomstige energiesituatie wordt vooral bepaald door de milieuproblematiek, maar ook door het toenemend energiegebruik in de ontwikkelingslanden. Dat vergt alternatieve energiebronnen. Fossiele brandstoffen zijn eindig en veroorzaken CO2 -uitstoot en wellicht klimaatverandering. Alternatief vormen de hernieuwbare energiebronnen. Deze zijn echter op dit ogenblik te duur om massaal in te zetten, vandaar dat deze optie op dit moment niet voldoet aan de eisen die een duurzame energievoorziening stelt. Een reden te meer om het verder ontwikkelen van hernieuwbare energiebronnen voortvarend aan te pakken. Dát, collega's, zou getuigen van een lange-termijnvisie op energievoorziening en een visie op een duurzaam milieu. In de liberale visie is dat een duurzame optie.

Izquierdo Collado
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beide rapporteurs feliciteren maar wil het vooral over het verslag van mevrouw McNally hebben. Wij behandelen niet zelden verslagen die willen herinneren aan de niet-naleving van de bepalingen en verbintenissen die op de Top van Rio zijn aangegaan en aan onze weinig consequente houding terzake. Wij bespreken hier vandaag een richtlijn die, met het oog op de invoering van rationele planningstechnieken om de energie-efficiëntie te bevorderen, vooral aandacht besteedt aan het kwantitatieve aspect van het energieverbruik. Ik wil eraan herinneren dat we het in deze richtlijn niet over hernieuwbare energiebronnen hebben. Dat is een ander debat. Wij hebben het hier over de planning met het oog op energie-efficiëntie van de energiebronnen die het meest gebruikt worden en het meest vervuilend zijn.
Andere verslagen behandelen het probleem van de kwaliteit van de energiebronnen en willen het vervuilende karakter beperken: de uitstoot van zwavel en andere belangrijke stoffen bij de verbranding van benzine en andere brandstoffen.
Ik wil stellen dat ik het er niet mee eens ben dat we niets doen. De maatregelen die de Raad op een aantal gebieden voorstelt zijn heel zwaar voor de sector, ze kosten miljarden ecu's en vergen zelfs de ombouw van raffinaderijen. Wat ik echter vooral wil beklemtonen is het feit dat mevrouw McNally erin geslaagd is zich te hoeden voor de neiging die wij normaliter in dit Parlement hebben om veel verder te gaan dan het akkoord dat bereikt is in het gemeenschappelijk standpunt. Zij heeft dus helemaal geen gebruik gemaakt van dit voorstel voor rationele planningstechnieken om een aantal strijdpunten inzake de industrie in te voeren. Mijns inziens is dit een enorme verdienste van de persoonlijke houding van mevrouw McNally, die ik feliciteer met haar verslag.

Mombaur
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren! Als de politiek alles regelt wat goed en mooi is, begaat zij een fout. Als de Europese Unie alles regelt wat goed en mooi is, begaat zij een bijzondere fout, aangezien zij ook zonder dat te doen helaas reeds veelvuldig aanleiding geeft tot kritiek. Dat gevaar dreigt bij het voorstel voor een richtlijn tot invoering van rationele planningstechnieken in de elektriciteits- en de gasdistributiesector opnieuw. Dit onbegrijpelijke begrip versluiert iets dat op zich goed is.
Energiedistributie- en leveringsbedrijven dienen niet alleen te investeren in energievoorziening maar ook in efficiënt energiegebruik. Dat wil zeggen: zij moeten niet alleen verkopers maar ook dienstverleners zijn. Dit gebeurt natuurlijk al lang op grote schaal, en wel krachtens de verantwoording die de betrokken ondernemingen moeten afleggen, maar - ook naar mijn mening - te weinig. Daarom zou het verstandig zijn, een dienovereenkomstige aanbeveling te doen uitgaan en aan te sturen op goede voorbeelden en op concurrentie. Als in plaats daarvan wordt getracht de zaak te regelen door nieuwe voorschriften, in dit geval een richtlijn van de Unie, dan kunnen daar vier opmerkingen bij gemaakt worden.
Ten eerste wordt in het voorstel voorbijgegaan aan het subsidiariteitsbeginsel, waar wij ons nu juist sterk voor moeten maken.
Ten tweede ademt het voorstel de geest van alweer nieuwe planning, autoriteiten, controles, enzovoort, kortom van bureaucratie, die heel wat nieuwe ambtenaren zal vergen waar de belastingbetaler voor op moet draaien.
Ten derde - en dit wil ik niet onder stoelen of banken steken - wind ik mij op over het feit dat in het Parlement maar wat gejongleerd wordt met rechtsgrondlagen, in dit geval zelfs tegen het advies van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger in. Er wordt minder gelet op de vraag of aan de voorwaarden voor een machtigingsgrondslag voldaan is dan op de vraag of het voor een ieder die hierover beslist, nuttig is of niet. Ik hoop dat het Hof van Justitie zich nog eens over deze kwestie zal uitspreken.
Mijn laatste opmerking: als ik lees dat de energiedistributeurs twee maatschappijen voor financieringsmechanismen via derden moeten oprichten, dan vraag ik mij in alle ernst af waarvoor wij in Europa een goed functionerend systeem van spaarkassen en banken hebben! Moet dit dan ook door de energieleveranciers worden overgenomen?
Laat ik mijn mening kort samenvatten: het streven vinden wij juist, de juridische vorm die eraan wordt gegeven vinden wij verkeerd. Mijn fractie zal zich daarom van stemming onthouden.

Guinebertière
Mijnheer de Voorzitter, een evaluatieverslag van het programma SAVE 1 heeft, zoals mijn collega's al zeiden, bevestigd dat de communautaire werkzaamheden op dit gebied, om de uitstoot van CO2 in de atmosfeer te reduceren en energie te besparen, gegrond en nuttig zijn. Helaas constateert het verslag ook dat de behaalde resultaten veel te mager zijn. Het programma SAVE 1 was een financiële dotatie toegewezen van 35 miljoen ecu - een bescheiden bedrag, dat moet men toegeven. De behaalde resultaten zijn blijkbaar in overeenstemming met de prijs-kwaliteitverhouding.
Vandaag behandelen we in tweede lezing van rapport van mevrouw Bloch von Blottnitz, die de amendementen van de eerste lezing opnieuw voorlegt. Daarbij stel ik me de volgende vraag: kan het programma SAVE 2 met de povere middelen die het tot op heden kreeg toegewezen wel een verzwaring van de doelstellingen aan? Ik wil eraan herinneren dat het energiebeleid van de Europese Unie niet minder dan vijftien programma's telt die ongetwijfeld allemaal wel eens beter op elkaar zouden kunnen worden afgestemd. Ze hebben allemaal hun eigen specialiteit maar allemaal hebben ze betrekking op energie. Mijns inziens is het vooral belangrijk dat deze programma's en de bedragen die eraan besteed zijn, terecht komen bij de regionale en lokale betrokkenen zodat men er eindelijk eens in slaagt oprechte belangstelling in de publieke opinie te wekken en borg te staan voor een concrete en praktische uitvoering van meetbare acties. Zelf heb ik nog een regionaal fonds voor energiebeheersing voorgezeten, ik weet dus hoe groot het belang is van deze fondsen.
Vandaag zijn we getuige van een ontsporing van de Commissie en de Raad. U vermenigvuldigt gezamenlijk de communautaire initiatieven, u stelt gezamenlijk voor om ze uit te breiden of liever gezegd om ze open te stellen voor de landen uit Midden- en Oost-Europa en gezamenlijk gaat u dan de financiële middelen verminderen. Beleid voeren is keuzes maken. Als het nut van een programma vaststaat, waarom krijgt het dan niet de middelen om door te gaan en als er realistische doelstellingen gesteld dienen te worden, waarom zijn dan ook de middelen niet realistisch? Vijfenveertig miljoen ecu zullen niet volstaan om deze doelstellingen te verwezenlijken! De politieke wil vertaalt zich nolens volens altijd in een financiële verplichting.

Blokland
Voorzitter, ik wil bij dit onderwerp eigenlijk alleen maar een aantal vragen stellen. De grootste vraag die ik heb is eigenlijk: bestaat dit Commissievoorstel eigenlijk nog wel? Mij is namelijk ter ore gekomen dat het in de Raad door alle vijftien lid-staten van de hand is gewezen.
Mijn belangrijkste vraag is dus aan de Commissie: wat is de status van het voorstel COM (95) 369 op dit moment? Die vraag lijkt me zeer van belang voor de verdere behandeling van het verslag- McNally.
We hebben in dit voorstel met een complexe materie te maken. De termen RPT oftewel Rationele Plannings Technieken en DSM, dat is Demand Side Management of in het Nederlands Vraagbeheersings-programma's, worden in het voorstel en in de amendementen vrolijk door elkaar heen gebruikt.
Ik vind dat niet erg gelukkig. Wat vindt de Commissie van het idee om het hele voorstel om te bouwen tot een soort aanbeveling aan de lid-staten om aan Demand Side Management te gaan doen?
Het verslag-McNally stemt ook in met een wetgevingsvoorstel. Ik vind dat een zwaar middel voor iets dat in feite vooral door het private bedrijfsleven moet worden ondernomen. Dat is tegelijk mijn kritiek op het Commissievoorstel. Is voor dit onderwerp wel wetgeving noodzakelijk? In mijn eigen land - Nederland - is men op het vlak van Demand Side Management al een heel eind. De door de Commissie beoogde omschakeling van de distributiebedrijven naar een soort van energie-dienstverleners is daar al een feit.
Mijn belangrijkste vraag blijft echter: bestaat het nog of bestaat het voorstel niet meer? En zo ja, wat is de Commissie van plan met haar voorstel en de amendementen van het Parlement te doen in het licht van het standpunt van de Raad?

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik dank eerst rapporteur Bloch von Blottnitz voor haar belangrijke bijdrage tot het debat over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende het meerjarenprogramma SAVE II.
We zijn er ons allen van bewust dat de gebrekkige toepassing van de energieheffing één van de redenen is waarom het programma SAVE II wordt gelanceerd. Het nieuwe programma is dan ook een initiatief dat zijn voorganger aanvult en verruimt, wat niet betekent dat het de enige actie is die de Unie in de energiesector zal ondernemen om haar verbintenissen met het oog op de vermindering van de CO2 -uitstoot na te komen.
Het spreekt vanzelf dat acties ter stimulering van duurzame energieën deel moeten uitmaken van de maatregelen voor energiebesparing. Ik kan het Parlement in dit verband meedelen dat de Commissie momenteel een geïntegreerde strategie ter bevordering van hernieuwbare energieën voorbereidt. Daar het voorstel terzake wellicht volgende week al wordt goedgekeurd, wordt het weldra overgemaakt aan het Parlement - dat veel belangstelling voor dit onderwerp toont - zodat zowel de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie als de Algemene Vergadering zich heel binnenkort over het voorstel kunnen buigen.
We weten allen dat we er de burgers, de industrie en de bevoegde besluitvormingsinstanties in de lid-staten - niet alleen om milieukundige redenen - moeten van overtuigen dat investeringen in energie-efficiëntie zinvol en dringend noodzakelijk zijn. Als we gebruik maken van de voornaamste instrumenten waarover we op dat vlak beschikken, kunnen we de Unie minder afhankelijk maken van energie-invoer, de industrie nieuw leven inblazen, de openbare uitgaven beperken en de aanwending van nieuwe energietechnologieën stimuleren. Het belangrijkste voordeel is evenwel dat we bijdragen tot zowel de schepping van een groot aantal arbeidsplaatsen als de oprichting van een - nieuwe - industriesector die in rationeel energiegebruik investeert.
Het programma SAVE II zal - zoals SAVE I - toezien op de evolutie van het energieverbruik en de normen voor energieverbruikende voorzieningen, en heeft tot taak de acties van de lid-staten op het gebied van energieefficiëntie en de uitwisseling van desbetreffende gegevens te coördineren en aan te vullen. Voorts wil het bijdragen tot de versterking van de samenhang tussen de regio's door de betere overdracht van kennis inzake energiebesparende strategieën, zulks van regio's met een geavanceerd vermogen op het vlak van energieefficiëntie naar gebieden die een belangrijke achterstand op dit stuk hebben. Het programma zal ook de regio's, steden en gemeenten bijstaan in de ontwikkeling van instrumenten voor energiebeheer, wat de initiatieven ter versterking van energie-efficiëntie zal stimuleren, vooral in sectoren waar de doeltreffendste resultaten op dit vlak kunnen worden verwacht en - uiteraard - zo dicht mogelijk bij de verbruiker. Tenslotte is het programma nog gericht op de voortdurende follow-up van de vooruitgang op het gebied van energie-efficiëntie.
De Commissie is het volledig eens met wat de rapporteur opmerkt over de begrotingsmiddelen voor SAVE II. Het lijdt geen twijfel dat de Unie met een vijfjarenprogramma waarvoor in totaal slechts 45 miljoen ecu wordt uitgetrokken, de uitdagingen in de sectoren milieu en energie niet kan aannemen. Het nieuwe programma is een instrument dat alleen tot successen zal leiden, als het door ons allen ten volle wordt gesteund. Daarom vraag ik het Parlement om - samen met de Commissie - op een verhoging van de begrotingsmiddelen voor het programma aan te dringen. Men moet begrijpen dat de Commissie de verbintenissen die ze met het oog op de vermindering van de CO2 -uitstoot is aangegaan, moeilijk kan nakomen met een programma dat onvoldoende wordt gefinancierd. Daar het gaat om een actie die de initiatieven van de lid-staten van de Unie aanvult, is dat trouwens ook voor de nationale regeringen van belang.
Ik wil het nu hebben over de amendementen van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, waarbij ik eerst nogmaals wens te wijzen op de bijzondere bijdrage van de rapporteur aan het onderwerp. De Commissie aanvaardt zonder voorbehoud amendement 4 en de amendementen 6, 7 en 11 over de indicatieve begroting. Ze kan ook de amendementen 1, 5, 8, 9, 12, 13, 14 en 15 gedeeltelijk overnemen. Als de formulering ervan wordt aangepast, willen we zelfs overwegen de inhoud ervan integraal te aanvaarden. Over amendement 13 wil ik opmerken dat de Commissie het eens is met de instelling van een comité van type 1, alsook met de wijziging in het amendement die het vooropgestelde maximumbedrag betreft. Ze verwerpt echter de andere wijzigingen die het Parlement aan artikel 6 van het gemeenschappelijk standpunt wil aanbrengen. Ik herinner eraan dat de Commissie wetgevende maatregelen ter verbetering van de energie-efficiëntie in de Unie kan - en zal - voorstellen, als de andere maatregelen - zoals vrijwillige overeenkomsten met de industrie - niet tot resultaten leiden.
Ik benadruk evenwel dat mogelijke wetgevingsinitiatieven van de Commissie op dit vlak niet van de aanneming van het meerjarenprogramma afhankelijk zijn, zodat het overbodig is in de onderhavige beschikking aan te dringen op de versterking van de communautaire rechtsvoorschriften - zoals dat het geval is in de amendementen 4, 8, 9 en 15, die de Commissie dan ook verwerpt. Een deel van amendement 9 en amendement 10 betreffen nieuwe - minder belangrijke - acties en maatregelen en de financiering ervan. Daar het gaat om initiatieven die al gedeeltelijk in het voorstel van de Commissie zijn opgenomen of niet in de context ervan passen, neemt de Commissie ze niet over.
De Commissie aanvaardt evenmin amendement 16 en een van de bepalingen in amendement 14, die het beheer van het programma minder soepel maken. Ze verwerpt tevens amendement 2 - omdat we van oordeel zijn dat het programma SAVE I wel tot de verbetering van de energie-efficiëntie heeft bijgedragen - en amendement 3 - omdat we vinden dat de ambitieuze doelstelling van 1, 5 % moeilijk kan worden verwezenlijkt.
Mijnheer de Voorzitter, ik dank het Parlement nogmaals voor het standpunt dat het vandaag over dit onderwerp heeft bepaald, wat de Raad van ministers van Energie in staat moet stellen het meerjarenprogramma ter bevordering van de energie-efficiëntie op zijn bijeenkomst van 3 december aanstaande definitief aan te nemen.
Ik wil nu dieper ingaan op het verslag van de heer McNally over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot invoering van rationele planningstechnieken in de elektriciteits- en de gasdistributiesector. Ik dank de rapporteur voor zijn uitstekend verslag over een onderwerp dat verband houdt met de versterking van de energie-efficiëntie en de strategie ter beperking van de CO2 -uitstoot in de Unie en - derhalve - met de verwezenlijking van de Europese milieudoelstellingen.
Het voorstel voor een richtlijn wil de elektriciteits- en gasdistributeurs verplichten planningstechnieken in te voeren die rekening houden met alle soorten van energiedragers, alsook met de vraagbeheersing en de mogelijkheid aan de vraag naar energie te voldoen. De Commissie is er zich ten volle van bewust dat het karakter van de nutsbedrijven in de Unie verschilt van lid-staat tot lid-staat, en laat daarom de invulling van de tenuitvoerlegging van de richtlijn aan het nationale niveau over. De nieuwe planningstechnieken moeten de nutsbedrijven in staat stellen de investeringsmogelijkheden in de energievoorziening en de vermindering van de vraag naar energie op gelijke economische grondslag te beoordelen, wat investeringen in zowel de energie-efficiëntie als de energievoorziening - waarvan de rentabiliteit in twijfel wordt getrokken - zal verzekeren en stimuleren. Daar niet alleen de nutsbedrijven maar ook de verbruikers en de hele samenleving financieel baat hebben bij de invoering van deze planningstechnieken op communautair niveau, verheugt het de Commissie dat het Parlement in grote lijnen instemt met de doelstellingen van het voorstel waarover we ons vandaag buigen. De Commissie blijft erbij dat nog enorme besparingsmogelijkheden in de energiesector bestaan die tot op heden niet werden toegepast. De ontwikkeling van een - economisch levensvatbare - industrie voor energie-efficiëntie houdt dan ook voordelen in voor de sectoren milieu en energie en draagt bij tot de stimulering van de werkgelegenheid in en de export van de Unie, waarbij zij opgemerkt dat de voorstellen inzake nieuwe planningstechnieken in de elektriciteits- en gasdistributiesector een aanvulling zijn van die betreffende de instelling van actieve en concurrerende nutsbedrijven in het kader van de interne markt.
Ik wil er in dit verband op wijzen dat het voorstel dat de heer Desama daarnet heeft gedaan, heel interessant is. Ik zal er bij de Commissie dan ook op aandringen om na de aanneming van de richtlijn met het oog op de totstandbrenging van de interne markt voor de energiesector te onderzoeken of het begrip rationele planning niet voor alle openbare diensten moet worden ingevoerd.
De nieuwe benadering van de nutsbedrijven in de Unie legt vooral de nadruk op de verbetering van hun mededingingsvermogen en hun dienstverlening aan de consument en veronderstelt - daarom - nieuwe planningsinstrumenten waarmee een breed gamma aan investeringsmogelijkheden ter bevordering van de concurrentiekracht van die bedrijven nauwkeuriger kan worden onderzocht en beoordeeld. De Commissie hoopt dan ook dat haar voorstel voor een richtlijn bijdraagt tot de snellere introductie van die instrumenten in de sector.
Ik wil het nu hebben over de amendementen van het Parlement, die het voorstel van de Commissie in hoge mate verbeteren. De Commissie aanvaardt de amendementen 6, 7, 8, 9 en 10, alsmede de eerste wijziging in amendement 5 en de tweede suggestie in amendement 12. Ze neemt ook amendement 13 over, met uitzondering van het deel dat verwijst naar de plannen en de door de lid-staat aangewezen bevoegde autoriteit. De Commissie verwerpt evenwel de amendementen 1, 2, 3 en 4 en het tweede deel van amendement 5, waarin wordt aangedrongen op de aanwending van artikel 100 A - en niet artikel 130 S - van het Verdrag als rechtsgrondslag voor de richtlijn. Ze is het evenmin eens met amendement 11, omdat ze van oordeel is dat vraagbeheersing een dienst is die ten goede komt aan de verbruiker - zodat het verzoek de financiële lasten niet op de consument te verhalen, tot onzekerheid zal leiden. De Commissie verzet zich ook tegen het eerste deel van amendement 12, omdat ze vindt dat een kwantitatieve doelstelling in dit geval niet gerechtvaardigd is. Voorts verwerpt ze het deel van amendement 13 dat betrekking heeft op artikel 2, sub a) van haar voorstel. Ze is namelijk van mening dat de lid-staten het desbetreffende besluit voor de bevoegde autoriteiten moeten nemen, zulks op basis van de nationale wetgeving terzake. Tenslotte kant de Commissie zich tegen het deel van amendement 13 dat betrekking heeft op artikel 2, lid 2, sub d) van haar voorstel. Het lijdt immers geen twijfel dat de toepassing van regelgevende mechanismen de maatregel enorm zal beperken.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil rapporteur McNally nogmaals danken voor zijn verslag, alsmede voor de mate waarin hij het Commissievoorstel steunt. Op zijn vraag van daarnet wil ik antwoorden dat de sommigen in de Commissie zich geruime tijd tegen het onderhavige voorstel hebben verzet. De Commissie heeft het voorstel uiteindelijk toch goedgekeurd en is na de aanneming ervan niet gezwicht voor de druk die door verschillende zijden werd uitgeoefend. De Commissie zet haar inspanningen terzake dan ook voort, en vergaart momenteel elke informatie die nuttig is om er de nationale regeringen van te overtuigen dat deze richtlijn de energiedistributiesector in de Unie de juiste weg wijst. Ik kan de rapporteur derhalve bevestigen dat ik de uitdaging aanneem, ook in de toekomst mijn verantwoordelijkheden zal opnemen en me voor de betrokken sector blijf inzetten. In die zin ben ik van mening dat we deze actie - met de steun van het Parlement - tot een goed eind kunnen brengen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Papoutsis.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 20.30 uur gesloten)

