Naar een wereldwijd bondgenootschap tegen klimaatverandering (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Anders Wijkman, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, "Naar een wereldwijd bondgenootschap tegen klimaatverandering tussen de Europese Unie en de arme ontwikkelingslanden die het ergst door de klimaatverandering worden getroffen".
Anders Wijkman
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag is een reactie op het wereldwijd bondgenootschap tegen klimaatverandering, dat tegen het einde van vorig jaar door de Europese Commissie is gelanceerd. Al met al is het bondgenootschap een uitstekend initiatief, vooral omdat er de erkenning uit spreekt dat lage-inkomenslanden groot gevaar lopen door de klimaatverandering.
Ironisch genoeg is het nog maar acht jaar geleden dat de Verenigde Naties het in New York eens werden over de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling. Er werd nauwelijks met een woord gerept over klimaatverandering en toch was het toen ook al duidelijk dat veel lage-inkomenslanden zwaar te lijden zouden krijgen van de negatieve gevolgen van de klimaatverandering.
Helaas was ook toen al de manier waarop we ons georganiseerd hebben - in nationale organisaties, regeringen enz. die in het ene traject aan klimaatbescherming werken en in het andere aan ontwikkelingssamenwerking - een geduchte belemmering om de bedreiging van klimaatverandering voor ontwikkelingspolitiek en armoedebestrijding in haar volle omvang te onderkennen.
Natuurlijk staan we voor een ontzaglijke uitdaging. Om lage-inkomenslanden te kunnen helpen zich enerzijds aan de klimaatverandering aan te passen en de risico's ervan te verminderen en anderzijds de negatieve effecten te mitigeren én om te kunnen zoeken naar synergie tussen beide doelstellingen, dient er bijzondere aandacht besteed te worden aan ontbossing, maar belangrijker nog is het om al deze overwegingen te vertalen naar de context van ontwikkelingsplanning en armoedebestrijding.
We mogen in geen geval opgescheept raken met een reeks afzonderlijke aanpassingsprojecten. In plaats daarvan dienen we adaptatie en risicovermindering tot een vanzelfsprekend onderdeel van ontwikkelingssamenwerking te maken.
De grote vraag bij de beraadslagingen in de Commissie ontwikkelingssamenwerking was hoe dit gefinancierd kon worden. Aan het voorstel van de Commissie hangt een bedrag van maar 60 miljoen euro - een druppel op een gloeiende plaat. Niemand weet hoeveel adaptatie en risicovermindering uiteindelijk kosten; niemand weet wat de technologische samenwerking in het kader van mitigatie gaat kosten. De Wereldbank, Oxfam, UNDP en andere organisaties hebben schattingen gemaakt, die uiteenlopen van 10 tot zo'n 100 miljard dollar per jaar. Bepaalde maatregelen leiden niet tot hogere kosten, bijvoorbeeld als je in je ontwikkelingsbeleid en armoedebestrijdingsstrategieën van meet af aan de negatieve gevolgen van de klimaatverandering verdisconteert. Maar van allerlei terreinen weten we dat er wel extra kosten gemaakt zullen worden: landbouwtechnieken, vermindering van de risico's van extreme weersgesteldheid, het stijgen van de zeespiegel, bescherming van de volksgezondheid en wat niet al.
De vraag is waar dit extra geld vandaan moet komen. In het verslag doen we een paar suggesties. Een daarvan is, heel vanzelfsprekend, een deel van de inkomsten te gebruiken die het veilen van emissierechten in de toekomst op zou moeten leveren. Het is heel belangrijk om geld voor de ontwikkelingslanden in deze context op de een of andere manier te oormerken.
Een andere suggestie is dat de lidstaten zich bij het initiatief van de Commissie aansluiten en niet op eigen houtje handelen. Dit is een nieuw beleidsterrein en dat maakt het zinvol om middelen bij elkaar te leggen.
Ten slotte dient alles wat we in deze kwestie ondernemen gezien te worden in samenhang met de klimaatonderhandelingen die volgend jaar in Kopenhagen plaatsvinden. Proactief optreden van Bijlage I-landen, met name die van de EU, is essentieel om tot een wereldwijd akkoord te komen.
Wat het verslag over de klimaatverandering in ontwikkelingsperspectief over genoemde - en tal van andere - onderwerpen te berde brengt, is bedoeld om het initiatief van de Europese Commissie sterker te maken, zowel wat zijn inhoud als wat zijn financiële armslag betreft.
Joe Borg
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met het verslag van de heer Wijkman en dank hem voor zijn niet aflatende steun voor het wereldwijd bondgenootschap tegen klimaatverandering. We zijn van mening dat het verslag in het algemeen de juiste zwaartepunten kiest en de grootste uitdagingen heeft weten te benoemen waar de internationale gemeenschap zich momenteel voor gesteld ziet in haar streven de ontwikkelingslanden te helpen met de aanpassing aan en de mitigatie van de klimaatverandering. We zijn met name te spreken over de voorstellen die het verslag doet, ten eerste om het wereldwijd bondgenootschap tegen klimaatverandering tot een uitwisselingsplaats voor initiatieven in de lidstaten te maken. We delen de mening dat de huidige maatregelen om de ontwikkelingslanden op dit belangrijke terrein te helpen gefragmenteerd en slecht op elkaar afgestemd zijn. Ze beantwoorden niet aan de beginselen van Parijs voor doeltreffende hulpverlening, waar alle EU-lidstaten mee ingestemd hebben.
Ten tweede het voorstel om een financiële langetermijndoelstelling voor het klimaatbondgenootschap te formuleren. Daarbij is het wel van het grootste belang dat de EU-lidstaten zich volledig aan deze doelstelling committeren, dat ze meer geld vrijmaken dat aan de ODA-norm voor ontwikkelingshulp voldoet, en dat ze nieuwe geldbronnen voor het bondgenootschap aanboren. Het is zinloos om de Europese Commissie deze financiële doelstelling alleen te laten formuleren.
Ten slotte het voorstel om een deel van de verwachte inkomsten uit het veilen van emissierechten in het kader van de Gemeenschapsregeling voor de emissiehandel vrij te maken voor het klimaatbondgenootschap en andere klimaatbeschermingsinitiatieven in de ontwikkelingslanden. Zeker in de huidige situatie is er behoefte aan blijvende ondersteuning van het Europees Parlement voor deze voorstellen, vooral door beïnvloeding van de beleidsmakers in de lidstaten.
Het verslag noemt een aantal punten die om een nadere toelichting door de Commissie vragen, met name wat de precieze meerwaarde van het klimaatbondgenootschap betreft. Dat is, kort gezegd, vooral bedoeld als kernelement van het klimaatbeschermingsbeleid van de Europese Unie. Dit beleid concentreerde zich altijd op mitigatie binnen en buiten de Unie. Met onze groen- en witboeken richten we ons nu voornamelijk op adaptatie binnen de Unie. Het klimaatbondgenootschap vormt de externe poot van ons adaptatiebeleid. Daar komt het belangrijke gegeven bij dat de internationale gemeenschap in december 2009 in Kopenhagen een mondiaal klimaatbeschermingsakkoord moet zien af te sluiten, wil er geen gat vallen tussen de Kyoto-overeenkomst en het vervolg daarop. Ontwikkelingslanden zullen zich alleen bij zo'n akkoord aansluiten als er specifiek naar adaptatie gekeken wordt. De Europese Unie dient ook hier een leidende rol op zich te nemen en het klimaatbondgenootschap is een manier om te tonen dat het ons ernst is.
Het verslag van de heer Wijkman had wel nadrukkelijker naar dit politieke gebod kunnen verwijzen. Daar komt bij dat de Europese Unie 's werelds grootste verstrekker van ontwikkelingshulp is. Klimaatverandering is zonder meer een bedreiging voor ontwikkeling. Het klimaatbondgenootschap is erop gericht aanpassing aan de klimaatverandering stevig in het Europese ontwikkelingsbeleid te verankeren.
Een laatste punt is dat het bondgenootschap ernaar streeft om bij de klimaatgerelateerde hulp diverse instrumenten te gebruiken en projectfinanciering in te ruilen voor een programmatische benadering. Alleen zo, is onze overtuiging, kan in antwoord op de klimaatverandering een effectief herstellingsvermogen aangekweekt worden. De Commissie is met het wereldwijd bondgenootschap tegen klimaatverandering al de implementatiefase ingegaan. Daarbij geeft zij alle nodige aandacht aan de voorstellen uit het verslag, met name waar het de nauwe betrokkenheid van vertegenwoordigers van partnerlanden betreft, evenals een zorgvuldige afstemming met andere, twee- en meerjaarlijkse, multilaterale initiatieven.
Ik sluit af met de bevestiging dat de Commissie de noodzaak onderkent om klimaatbescherming tot een integraal onderdeel van haar eigen hulpprogramma's te maken en om daarbij in nauw overleg te treden met de partnerlanden en ontwikkelingsorganisaties op nationaal niveau. Daarvoor kunnen we ons voordeel doen met het feit dat we in de OESO-verband bezig zijn richtlijnen op te stellen voor het verankeren van adaptatie in de ontwikkelingssamenwerking.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt dinsdag plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Mihaela Popa  
Dit initiatief is terecht als je het bekijkt in het licht van de verantwoordelijkheden die de Europese Unie op zich heeft genomen ten opzichte van ontwikkelingslanden, en ook gezien het feit dat de Europese Unie de grootste donor van humanitaire hulp ter wereld is.
In dit verband moeten we zien te voorkomen dat er een overlapping plaatsvindt van initiatieven voor ontwikkelingslanden die vanuit de Gemeenschap of vanuit de lidstaten genomen worden.
Wat betreft onze betrokkenheid bij de klimaatverandering lijkt het me essentieel dat die niet eenmalig is maar dat we ons rekenschap geven van het grote belang van preventieve actie in alle maatregelen die de Europese Unie neemt, met name die welke verband houden met ontwikkelingshulp.
Ten slotte ben ik van mening dat preventief optreden een prioriteit zou moeten worden waaraan voorrang wordt verleend boven acties naar aanleiding van humanitaire crises, vanuit de overweging dat de kosten van wederopbouw na een ramp vele malen hoger liggen.
De Europese Unie moet niet alleen haar solidariteit laten blijken maar ook haar gevoel van verantwoordelijkheid ten opzichte van andere regio's in de wereld. Het wereldwijd bondgenootschap tegen klimaatverandering is een belangrijke stap in die richting.
Pierre Schapira  
Het wereldwijd bondgenootschap tegen klimaatverandering moet een efficiënt instrument worden waarmee de armste landen zich kunnen aanpassen aan de gevolgen van dit fenomeen, waarvan zij de eerste slachtoffers zijn.
Dankzij de amendementen die de Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement in de commissie heeft ingediend is het uitstekend werk van de rapporteur nog verder verbeterd.
Wat betreft de financiering van het bondgenootschap, vindt de PSE-Fractie het net als de rapporteur betreurenswaardig dat het jaarlijkse bedrag dat de Europese Commissie heeft vastgesteld zo laag is.
Wij betreuren het overigens dat bijna structureel een beroep wordt gedaan op het EOF voor de financiering van nieuwe initiatieven zoals het bondgenootschap. Het gebruik van het EOF dient streng te worden gecontroleerd, zodat het daadwerkelijk dient voor de financiering van ontwikkelingsactiviteiten. Bovendien dient het gebruik van het EOF te worden beperkt tot het eerste jaar van de tenuitvoerlegging van het bondgenootschap. Daarom heeft de Commissie tot taak extra financiering te vinden voor het bondgenootschap.
De PSE-Fractie heeft er ook voor gepleit om de klimaatverandering nauw in verband te brengen met de huidige voedselcrisis. Het bondgenootschap moet met concrete initiatieven op dit gebied komen, zoals het aanleggen van groengordels om steden in het zuiden om de voedselproducerende landbouw te stimuleren.
Tot slot hebben wij erom verzocht dat er voor de productie van biobrandstoffen sociale, economische en milieucriteria worden vastgesteld en dat de voedselveiligheid wordt gewaarborgd voordat exportlandbouw wordt gestimuleerd.
