Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 9 mei 1996 werd onderbroken, te zijn hervat.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, vanochtend heeft de terroristische organisatie ETA in Cordoba een terroristische aanslag gepleegd waarbij een sergeant, de heer Miguel Angel Ayllón, is omgekomen. Namens mijn fractie veroordeel ik deze weerzinwekkende aanslag, met het verzoek dat onze condoléances worden overgebracht aan de familie van het slachtoffer; tenslotte moet nog eens worden gesteld dat het van essentieel belang is dat wij ons als democraten verenigen in de bestrijding van het terrorisme door de samenwerking binnen Europa te intensiveren.

De Voorzitter
Mijnheer Marset Campos, het Europees Parlement heeft zulke terroristische aanslagen al meermaals veroordeeld. Wij doen dat ook nu. Ik zal de verwanten van de slachtoffers ons medeleven betuigen.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve ontwerp-agenda die door de Conferentie van voorzitters op 15 mei 1996 is opgesteld overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld.
Vergaderingen van 20 tot 24 mei 1996 in Straatsburg:
De termijn voor de indiening van ontwerp-resoluties over Cuba wordt vastgesteld op dinsdag 12.00 uur, de termijn voor de indiening van amendementen op woensdag 12.00 uur.
Wat de spreektijd betreft, stelt de Fractie Unie voor Europa, met het oog op een soepeler verdeling van de spreektijd woensdagmiddag en woensdagavond, voor dat voor de debatten van 15.00 tot 17.30 uur en van 21.00 tot 24.00 uur een totale spreektijd wordt vastgesteld en niet, zoals thans het geval is, een aparte spreektijd voor het debat over de landbouwprijzen. Overeenkomstig het Reglement kan thans iemand voor en iemand tegen het voorstel het woord voeren. De heer Pasty heeft als eerste het woord gevraagd. Ik neem aan dat hij het voorstel wil verdedigen.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, ik vind inderdaad dat het debat dat wij woensdag in het begin van de middag zullen houden over de 29 landbouwverordeningen betreffende het volgende verkoopseizoen, waarschijnlijk een van de belangrijkste is van alle debatten in de loop van ons parlementair jaar. Waarom? Omdat het gemeenschappelijk landbouwbeleid met het visserijbeleid een van de weinige werkelijk gemeenschappelijke beleidsterreinen in de Europese Unie vormt en omdat de landbouwuitgaven, zoals u weet, de helft van de begroting van de Europese Unie uitmaken.
Het lijkt me dus niet normaal dat er een verkorte spreektijd voor de verschillende fracties zal gelden: 75 minuten voor negen parlementaire fracties is duidelijk onvoldoende, gezien het aantal collega's dat zich over dit thema wenst uit te spreken. Daarom vraag ik, zonder het verloop van onze werkzaamheden op woensdagmiddag in de war te willen brengen, om toewijzing van een totale spreektijd, zodat de fracties voor het landbouwdebat de sprekers kunnen inschrijven die het woord wensen te voeren.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp heel goed wat de heer Pasty vraagt. Er moet echter een probleem worden verholpen, wanneer gebeurt wat hij vraagt, want er is nog een heel belangrijk verslag onmiddellijk na het verslag Santini, namelijk het verslag Dankert over de kwijting voor de begroting van het Europees Parlement voor het jaar 1994. Zoals aanvankelijk al in de conferentie van voorzitters is overeengekomen, zou met twee uur spreektijd voor de landbouwprijzen het verslag Dankert om vijf uur aan de beurt komen en was er hoop op een enigszins integer debat.
Met wat nu wordt voorgesteld hebben wij geen idee wanneer het debat zal aanvangen. Dat betekent dat, indien de bespreking van het verslag Dankert pas 's avonds van start gaat, omdat het debat over het verslag Santini uitloopt, wij ons dan in een situatie bevinden dat het onwaarschijnlijk is dat er nog hoge ambtenaren van dit Parlement aanwezig zullen zijn, wanneer wij spreken over de kwijting voor de begroting van het Parlement van 1994.
Dat lijkt ons volledig onlogisch. Wij hebben er geen moeite mee dat het debat over het verslag Dankert om negen uur begint, mits wij er zeker van kunnen zijn dat de hoge verantwoordelijke ambtenaren tot en met de secretaris-generaal er zullen zijn voor het kwijtingsdebat over de begroting van het Parlement.

De Vries
Voorzitter, neemt u me niet kwalijk. De heer Pasty heeft een voorstel gedaan. U hebt een spreker tegen gehoord. Ik zou graag als spreker vóór het voorstel van de heer Pasty willen optreden en wel om twee redenen; in de eerste plaats omdat ik denk dat de heer Pasty een politiek verstandig voorstel heeft gedaan. Het is waar dat het landbouwdebat voor veel leden in dit Huis van groot belang is, niet alleen voor leden van de fractie van de heer Pasty, ook voor leden van andere fracties. Dus als het mogelijk is enige flexibiliteit aan te brengen in onze agenda door wat met spreektijd te schuiven, lijkt mij dat politiek voor het aanzien van dit Huis een verstandig voorstel. Natuurlijk moet het zo zijn dat wij voldoende tijd hebben voor het bespreken van andere zaken, maar ik heb mij enigszins verbaasd over de opmerkingen van collega Green. Het kan toch niet zo zijn dat wij de agenda van het Huis laten bepalen door de vraag of ambtenaren van het Huis aanwezig wensen te zijn of niet. Dit Huis is soeverein. Als wij als Parlement besluiten een onderwerp ons Huis betreffende te agenderen, dan spreekt het voor zich dat wij op u mogen vertrouwen, Voorzitter, om ervoor te zorgen dat de betrokken ambtenaren aanwezig zullen zijn.

De Voorzitter
Hiermee ronden wij af. Het Reglement is duidelijk. Ik heb er niet meteen aan gedacht dat de heer Pasty als indiener van het voorstel heeft gesproken. Ik dacht dat hij het voorstel kwam verdedigen. Als indiener van het voorstel heeft hij het recht zijn voorstel te verantwoorden. Vervolgens heeft mevrouw Green tegen het voorstel gesproken. De heer De Vries heeft het vervolgens verdedigd. Dat moet voldoende zijn. Nu moeten wij stemmen.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar duidelijkheid scheppen. Mijn fractie zal de motie steunen, als wij de verzekering kunnen krijgen dat, indien het debat over het verslag Dankert, dat over de kwijting van ons eigen Parlement gaat, later plaatsvindt, of dat het pas na negen uur 's avonds wordt gehouden, de hoge verantwoordelijke ambtenaren van dit Parlement aanwezig zullen zijn. Dit is voor ons een debat van cruciaal belang. Dus als wij deze verzekering kunnen krijgen, dan zal mijn fractie de motie goedkeuren.

De Voorzitter
Ik neem aan dat de hoge ambtenaren van het Parlement weten wat een plenaire vergadering is en dat ze plenaire vergaderingen over bepaalde onderwerpen ook zullen bijwonen. In een goed functionerend parlement moet dat wel zo zijn!
(Het Parlement stemt met het verzoek in)

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wil er alleen maar even op wijzen dat sommigen van ons hier om negen uur zijn voor de avondvergadering en precies weten wie er naar deze avondvergadering komt! Het is niet zo dat de mensen alleen maar komen wanneer er belangrijke besprekingen gaande zijn.

De Voorzitter
De secretaris-generaal heeft dat nu zelf gehoord. Hij zit hier naast mij. Hij zal bij zijn collega's beslist het nodige doen.
Vergaderingen van 5 en 6 juni 1996 in Brussel:
Wat de vergaderingen van 5 en 6 juni in Brussel betreft, heeft de Fractie van de Europese Volkspartij voorgesteld dat de Raad een verklaring aflegt over de niet-toelating van Kroatië tot de Raad van Europa. Die verklaring zou uiteraard op de agenda van woensdagmiddag worden ingeschreven. Het woord is aan mevrouw Oomen-Ruijten om het verzoek te motiveren.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, wij zouden dolgraag een verklaring hebben van de Raad over zijn besluitvorming in de Raad van Europa, schijnbaar door de vijftien samen. Ook al heeft de parlementaire assemblee van de Raad van Europa het goedgekeurd en een positief besluit genomen, hebben ze met z'n vijftienen toch een besluit genomen dat negatief was en wij willen daar graag een verklaring over hebben. Voorzitter, het zou kunnen zijn dat de Raad bereid is om dat op grond van artikel 37 nog deze week te doen, maar als dat niet het geval is, dan zeg ik u nu vast dat we ofwel een verklaring willen hebben, ofwel - en dat vinden misschien de andere collega's in dit Huis aangenaam - een mondelinge vraag met debat zouden willen aanvragen. Voorzitter, wat dat betreft zou ik u willen vragen om tijd vrij te maken. Het zou mogelijk kunnen zijn om dat te doen in plaats van het debat over de ombudsman.

De Voorzitter
U vraagt dus dat de Raad die verklaring in de eerste vergaderperiode van juni aflegt. Dat betekent dat wij dat punt op de agenda van de vergadering van woensdag 5 juni moeten trachten in te schrijven en dat de Raad dan eerst een verklaring aflegt. Aangezien niemand daartegen het woord wenst te voeren, neem ik aan dat het Parlement met dit verzoek instemt.
De agenda wordt aldus vastgesteld.

Teruggave en uitvoer van cultuurgoederen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0110/96 van de heer Escudero, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad (COM(95)0479 - C4-0463/95-95/0254(COD)) tot wijziging van de bijlage bij richtlijn 93/7/EEG van de Raad van 15 maart 1993 betreffende de teruggave van cultuurgoederen die op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van een lidstaat zijn gebracht; -A4-0111/96 van de heer Escudero, namens de Commissie cultuur, jeugd onderwijs en media, over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(95)0479 - C4-0558/95-95/0253(CNS)) tot wijziging van de bijlage bij verordening (EEG) nr. 3911/92 van de Raad van 9 december 1992 betreffende de uitvoer van cultuurgoederen.
Escudero
Mijnheer de Voorzitter, volgens het EGVerdrag diende er met het oog op de interne markt een ruimte te komen zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen gewaarborgd is. Maar dat vrije verkeer van goederen moest echter wel te verenigen zijn met de bescherming van cultuurgoederen als dragers van de rijke en gevarieerde cultuur van Europa. Dit betekende dat goederen in het algemeen vrijelijk konden circuleren, maar dat tegelijkertijd moest worden gezorgd voor bescherming van cultuurgoederen en handhaving van het artistiek erfgoed van ieder land; er moest worden vermeden dat de armste regio's werden beroofd van de tastbare tekenen van hun culturele identiteit, of dat de rijkere landen zich, uitsluitend als gevolg van hun handelsactiviteiten, meester zouden maken van het artistieke erfgoed van de armere regio's. Met het oog hierop hebben deze landen op grond van het EGVerdrag het recht om verbodsbepalingen of beperkingen in te stellen voor de inof uitvoer van cultuurgoederen.
Welnu, volgens de communautaire bepalingen mochten de lid-staten zelf vaststellen welke cultuurgoederen buiten het beginsel van de vrije handel zouden vallen, terwijl de Gemeenschap moest werken aan algemene, aanvullende beschermingsmaatregelen voor de in-, uit- en doorvoer van cultuurgoederen. Hiertoe werden twee juridische instrumenten in het leven geroepen, namelijk de verordening van 1992 betreffende de uitvoer van cultuurgoederen, en de richtlijn van 1993 inzake de teruggave van cultuurgoederen die op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van een lid-staat zijn gebracht. In deze instrumenten worden aangemerkt als cultuurgoederen die welke zijn opgenomen in een gemeenschappelijke bijlage bij de verordening en de richtlijn, waarin ze in categorieën zijn verdeeld en waarin hun economische waarde wordt vastgesteld.
Uit hoofde van de verordening moet voor deze goederen bij uitvoer een exportvergunning worden afgegeven, terwijl ze kunnen worden teruggevorderd als zij op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van ee lid-staat gebracht zijn. Bij de verschillende categorieën cultuurgoederen treffen we onder nummer 3 schilderijen aan, en onder nummer 4 tekeningen. Voor schilderijen is een drempelwaarde van 150.000 ecu vastgesteld, voor tekeningen ligt de drempelwaarde op 15.000 ecu.
Er is echter een probleem ontstaan rond een bepaald soort cultuurgoederen - om precies te zijn: aquarellen, pasteltekeningen en gouaches - die, om redenen die te ingewikkeld zijn om hier vanmiddag uit te leggen, in sommige landen als schilderijen en in andere landen als tekeningen worden beschouwd. Gezien die situatie zou de Commissie bij wijze van oplossing hebben kunnen voorstellen aquarellen, pasteltekeningen en gouaches op te nemen onder categorie 3, waarmee ze de economische drempelwaarde van schilderijen zouden krijgen, of onder categorie 4, waardoor de drempelwaarde voor tekeningen voor hen van toepassing zou zijn.
Hiermee zou echter de opvatting van een aantal landen, een minderheid, tekort worden gedaan, maar ook vanuit economisch standpunt zou deze oplossing geen stand houden. In algemene zin kan namelijk gesteld worden dat de prijs voor aquarellen veel lager ligt dan die voor schilderijen, en een stuk hoger dan die voor tekeningen. Als aquarellen in economisch opzicht gelijk zouden worden gesteld aan schilderijen, dan zou het merendeel van deze kunstwerken zonder controle worden verhandeld. Indien zij op gelijk niveau worden behandeld als tekeningen - met een drempelwaarde van 15.000 ecu -, dan zou er voor een enorme hoeveelheid van deze kunstwerken een exportvergunning nodig zijn, hetgeen een gigantische bureaucratische rompslomp tot gevolg zou hebben.
Als het vanuit terminologisch oogpunt en om economische redenen onmogelijk is om aquarellen, pasteltekeningen en gouaches eenduidig als schilderijen of als tekeningen te omschrijven, dan is het duidelijk dat er voor dit probleem maar één oplossing is. En dat is? Dat is de instelling van een aparte tussencategorie voor deze kunstwerken, tussen categorie 3 voor schilderijen en categorie 4 voor tekeningen in, een tussencategorie die we 3a hebben genoemd en die uitsluitend voor deze groep cultuurgoederen bedoeld is. Aangezien de waarde van aquarellen, pasteltekeningen en gouaches dichter ligt bij die van tekeningen dan bij die van schilderijen, zoals door financiële deskundigen op dit gebied erkend wordt, is er voorgesteld om de drempelwaarde van deze categorie, die ik hier vanmiddag bepleit, niet precies tussen de beide andere categorieën te laten liggen, maar dichter bij die van tekeningen, dat wil zeggen op een drempelwaarde van 30.000 ecu. Hiermee, mijnheer de Voorzitter, zou het lastige probleem van het catalogiseren en verhandelen van cultuurgoederen zijn opgelost, en zou een beginsel zijn overeengekomen dat in iedere rechtsorde vanzelf spreekt, namelijk dat iedereen hetzelfde verstaat onder dezelfde dingen, omdat er anders, zoals bekend, van die rechtsorde niet veel overblijft.
Tot slot zou ik er nog op willen wijzen dat dit voorstel tot herziening van de richtlijn en van de verordening inzake de uitvoer van cultuurgoederen vooral van technische aard is; aanleiding ertoe is een manco dat in de praktijk gebleken is maar dat de herziening en nadere bestudering van de richtlijn en van de verordening, waarover deze Vergadering zich eveneens te buigen heeft, niet in de weg staat.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, ik wens namens mijn fractie collega Escudero geluk met zijn waardevolle verslagen, die we aan het Parlement aanbevelen.
We wijzen evenwel ook op het schijnheilig karakter dat aan de onderhavige richtlijn en verordening ten grondslag ligt, waarbij we vooral het volgende willen benadrukken.
Ten eerste, we zullen de creatie van cultuurgoederen niet stimuleren door alleen de culturele en artistieke werken en niet de kunstenaars te beschermen. Hoewel dit probleem geen voorwerp uitmaakt van de wetgevingsvoorstellen waarover we thans debatteren, hebben tal van producenten van culturele goederen ons daarop gewezen - zodat we er toch de aandacht wensen op te vestigen.
Ten tweede, we zien niet in wat de bedoeling is van Gemeenschapswetgeving die alleen de internationale handel in cultuurgoederen beperkt, uitsluitend gericht is op het exportverbod van cultuurgoederen uit het land van herkomst en geenszins waarborgt dat onze burgers toegang krijgen tot de culturele en artistieke scheppingen en er kunnen van genieten. De onderhavige richtlijn en verordening, die geen bepalingen bevatten inzake culturele goederen in privéverzamelingen welke nooit het grote publiek bereiken, zorgen er enkel voor dat de waarde van de betrokken werken artificieel laag wordt gehouden. Als het de bedoeling is de overheid de kans te geven ze later goedkoop te verwerven - en ze op die wijze voor het grote publiek toegankelijk te maken - kan ik daar nog begrip voor opbrengen. Aangezien ik niet inzie hoe we de autoriteiten van de lid-staten daartoe kunnen verplichten, komt ons beleid evenwel neer op een poging de nadelige gevolgen van de huidige miserabele marktwetten voor de sector cultuurgoederen te beperken. Ik betwijfel echter of dat zal volstaan voor de aanpak van zowel de culturele problemen als de moeilijkheden die voortvloeien uit de marktordening voor en het vrije verkeer van kapitalen.

Ullmann
Mijnheer de Voorzitter, de heer Escudero heeft volkomen gelijk wanneer hij zegt dat het hier in de eerste plaats om een technische regeling gaat. Hij wijst er echter ook terecht op dat het uiteindelijk om de bescherming van cultuurgoederen gaat. Daarom onderschrijf ik zijn voorstel om voor aquarellen, pasteltekeningen en gouaches een afzonderlijke categorie in te stellen. Zo voorkomt men dat die kunstwerken ten onrechte op dezelfde of ten onrechte op een andere manier dan andere worden behandeld.
Wij moeten echter ook het advies van de Commissie juridische zaken volgen en na drie jaar de doeltreffendheid van zowel de richtlijn als de verordening aan een onderzoek onderwerpen.
Ik moet ook nog iets zeggen over de teruggave van nationale cultuurgoederen. Zolang een lid-staat van de Raad van Europa aan een wet over zogenaamde buitgemaakte kunst werkt, moeten wij volgens mij de vraag stellen wat eigendom of bezit van cultuurgoederen eigenlijk betekent. Ik meen dat wij die kwestie volledig opnieuw moeten bekijken en daarbij moeten denken aan de toegankelijkheid van cultuurgoederen, de bescherming ervan tegen misbruik en de plaats die ze in een regionale of lokale culturele context innemen. Wie is de eigenaar van de symfonie waaruit onze Europese hymne komt? Het antwoord op die vraag is volgens mij ook relevant voor beeldende kunst.

Leperre-Verrier
Voorzitter, ik denk dat wij ons kunnen geluk wensen met de beide voorstellen die ons vandaag ter bestudering zijn voorgelegd.
Immers, al ligt het beginsel van vrij verkeer van goederen ten grondslag aan onze Unie, wij zijn ons er allen van bewust dat het gevaarlijk zou zijn dit beginsel op culturele goederen van toepassing te verklaren, want culturele goederen zijn geen gewone goederen en de opheffing van de beperkingen van het verkeer tussen de lid-staten zou het verdwijnen van kunstwerken tot gevolg kunnen hebben.
We moesten dus iets doen tegen deze praktijk, die in het verleden helaas maar al te vaak is voorgekomen. We herinneren ons nog op welke wijze de nazi's kunstroven in de door hen bezette landen hebben georganiseerd. Deze praktijk is overigens niet geheel verdwenen. Daarom is de invoering van artikel 36 onbetwistbaar een vooruitgang: het geeft de lid-staten de bevoegdheid naar eigen inzicht beroep te doen op een beperkende clausule voor de in- of uitvoer van bepaalde culturele goederen ter bescherming van de nationale bezittingen van artistieke, historische of archeologische waarde.
Er zijn met deze verordening en deze richtlijn twee extra stenen aan het bouwwerk toegevoegd, omdat zij het begrip "nationaal bezit" introduceren waarmee een communautaire bescherming kan worden afgedwongen.
Nogmaals, wij kunnen onszelf alleen maar geluk wensen met beide voorstellen, die naar wij hopen worden aangenomen, zoals ook het verslag van de heer Escudero is goedgekeurd, die ik wens te feliciteren met zijn werk. Een opmerking echter en een punt dat ik betreur. Als het inderdaad van fundamenteel belang is cultuurgoederen te beschermen, dan is de blokkering van het programma Rafaël des te betreurenswaardiger.
Met dit programma werd immers het behoud van het Europese culturele erfgoed beoogd en we moeten wel degelijk onder ogen zien dat zo'n bescherming van ons erfgoed een minimumaantal regels en doelstellingen vooronderstelt, dat alleen door een programma kan worden geleverd.
Dus, waarde collega's, de boom van beide maatregelen is ontegenzeglijk een pluspunt, maar we mogen niet het bos van onze tekorten op het gebied van behoud van ons erfgoed vergeten.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, ik wens eerst de rapporteur geluk met zijn verslagen waarin hij wijst op het bijzondere belang van de bescherming van de verschillende soorten cultuurgoederen, die een instrument zijn tot uiting van artistieke creativiteit en tegelijk het historische erfgoed en de identiteit van onze volken weerspiegelen.
Het lijdt geen twijfel dat het cultureel erfgoed alleen waarde en betekenis heeft, als de volken die het hebben gecreëerd er ook kunnen over beschikken. We zijn het derhalve eens met collega Papayannakis die twijfelt aan het belang en het nut van cultuurgoederen welke deel uitmaken van particuliere verzamelingen van eminenties en uitsluitend worden beschouwd als een belegging waarvan de waarde - omwille van de schaarste van het produkt - voortdurend toeneemt. Daar cultuurgoederen geen gewone handelswaren zijn, zijn we in elk geval van oordeel dat de uit- en invoer en de vrije circulatie ervan moeten worden gecontroleerd en moeten worden verboden als dat nodig is om het nationaal, artistiek, historisch en archeologisch erfgoed van de lid-staten van de Unie te beschermen.
In die zin dringen we erop aan dat de Commissie echt de vinger op de wond legt en voorstellen indient die verder gaan dan die waarover we ons thans buigen. Ik wil haar dan ook vragen of ze voornemens is de eeuwenoude cultuurgoederen van onschatbare waarde te beschermen die uit landen als Griekenland werden gestolen. Is ze met andere woorden bereid om in het kader van de algehele herziening van richtlijn de lid-staten van de Unie waar die archeologische kunstschatten zich bevinden, ertoe te verplichten ze terug te geven aan de landen waar ze werden vervreemd. Ik herinner eraan dat de lid-staat die nog in het bezit is van delen van het Parthenon - een van de belangrijkste creaties van de menselijke geest - weigert die terug te bezorgen aan het land waar ze zich van oudsher hebben bevonden en waar ze thuishoren.
Mijnheer de Voorzitter, op deze vraag had ik graag een duidelijk antwoord van de Commissie.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, dit verslag beschrijft ons eindelijk eens een rechtsinstrument dat perfect evenwichtig is. Het betreft de artikelen 30 en 34, waarin het beginsel van vrij verkeer is vastgelegd, en artikel 36 met de voorwaarden van bescherming van het nationale culturele erfgoed.
Waarom dit artikel 36? Uiteindelijk gaat het erom te voorkomen dat, enerzijds, de verscheidenheid aan culturen wordt aangetast en, anderzijds, de armsten van hun culturele identiteit worden beroofd. We kunnen het op zo'n moment niet nalaten te denken aan de beroemde woorden van de Franse socialist Jean Jaurès, die stelde dat de armen enkel hun vaderland hebben. Want inderdaad, bij gebrek aan eigen bezit kunnen zij alleen van het nationale culturele erfgoed genieten, meer nog dan de andere burgers.
Het huidige culturele instrument, omvattende een verordening voor de uitvoer van cultuurgoederen en een richtlijn voor de teruggave van cultuurgoederen lijkt ons dus zeer evenwichtig. De voorstellen van de rapporteur tot invoering van een derde categorie kunstvoorwerpen voor de concrete toepassing van dit mechanisme, lijken ons de goede richting op te gaan en wij zullen deze tekst dus aannemen. Maar ik wil van deze gelegenheid gebruik maken, een probleem betreffende het principe ter sprake te brengen. Stelt het vrije verkeer altijd alle partners volledig tevreden? Gaat het niet om een unilateraal beginsel, een eenzijdige gedachte die even absurd is als het omgekeerde autarkische idee, waarmee ieder vrij verkeer onmogelijk zou worden gemaakt? Houdt de waarheid niet, zoals de filosoof Aristoteles al had gezien, het ware midden voor de gewone goederen? Waarom zou wat waar is voor cultuurgoederen, niet waar zijn voor andere goederen, want het begrip "cultuurgoed" is uiteraard verre van helder afgebakend.
Sommige goederen van zeer hoge kwaliteit, bijvoorbeeld in de mode of in de agroindustrie voor bepaalde wijnen, tonen duidelijk aan dat er beschermingsmechanismen noodzakelijk zijn om een nivellering door de wetten van de markt te voorkomen. Dat geldt overigens in alle gevallen wanneer de produktie van een kwaliteitsgoed niet automatisch winstgevend is voor de onderneming die het maakt. En dan is er nog het probleem van de toegankelijkheid ervan voor de armsten.
Om al deze redenen denk ik dus dat er een evenwicht moet zijn tussen beide beginselen: het beginsel van vrijheid en het beginsel van bescherming en het lijkt ons noodzakelijk om, onder behoud van het vrije verkeer als principe van economische verrijking, het beginsel te introduceren van "nationale preferentie" en van "Europese preferentie" , zoals dit overigens aanvankelijk ook in het Verdrag van Rome stond.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, het is uiteraard uiterst belangrijk dat cultuurgoederen die het artistiek erfgoed van de lid-staten uitmaken of dat in de toekomst zullen doen, in hun oorspronkelijke omgeving blijven. Dat vaak verschillende opvattingen over kunst bestaan, bij voorbeeld over de definitie van de verschillende soorten tekeningen en schilderijen, bewijst de culturele eigenheid van de lid-staten.
Alleen dat feit al toont aan dat de vaststelling van drempelwaarden voor de verschillende categorieën kunstwerken tot de bevoegdheid van de nationale staten moet behoren. De landen moeten zelf kunnen beslissen welke prioriteiten ze stellen en welke drempelwaarden ze vaststellen om het gevaar voor een artistieke uitverkoop af te wenden. Bij de voorgestelde algemene evaluatie van de toepassing van de verordening en de richtlijn moet de vaststelling van drempelwaarden voor kunstwerken evenzeer aan de lid-staten worden overgelaten als de indeling ervan als nationaal cultuurgoed.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, allereerst wil de Commissie de rapporteur, de heer Escudero, danken voor de gedane arbeid. Onze dank gaat ook uit naar de commissies die aan diverse aspecten van het vraagstuk hebben gewerkt: de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, de Commissie economische zaken en monetaire zaken en industriebeleid alsmede de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken.
De twee voorstellen waar wij ons heden over buigen, vormen een belangrijke technische verbetering op de situatie die was ontstaan rondom de verordening inzake de uitvoer van cultuurgoederen en de richtlijn over teruggave van cultuurgoederen. Deze twee rechtsmiddelen zijn uitgewerkt in het kader van de afronding van de ene markt, maar waren op een technisch probleem gestuit, en het is de bedoeling van dit voorstel om de zaak recht te breien. De Commissie vindt dit een noodzakelijke correctie, want de geharmoniseerde bescherming waarin deze twee rechtsmiddelen voorzagen, gold niet voor gouaches, pasteltekeningen en aquarellen. Afgezien daarvan wordt door toedoen van verschillende taalaanduidingen, maar tevens door culturele tradities die van land tot land afwijken, heel uiteenlopend gedacht over gouaches, aquarellen en pasteltekeningen: in bepaalde landen worden deze drie kunstvormen gerekend tot de schilderijen, en worden ze dus alleen beschermd als ze boven een hoge financiële drempelwaarde uitkomen; in andere landen worden ze ondergebracht bij de categorie tekeningen en genieten ze dus al vanaf een veel minder hoge financiële drempel bescherming. Om al die redenen vindt de Commissie dat de onderhavige voorstellen goed van pas komen.
Menig Parlementslid dat hier het woord heeft gevoerd heeft andere problemen aangekaart, problemen van meer algemene aard die veel verder gaan dan slechts de technische aspecten die thans ter bespreking staan. Tegen hen wilde ik zeggen dat de Commissie van plan is om nog voor dit jaar een afspraak te maken met het Parlement, om eens diepgaand van gedachten te wisselen over de bescherming van cultuurgoederen. Deze gedachtenwisseling kan plaatsvinden zodra de Commissie haar eerste driejarenverslag inzake de beoordeling van de toepassing van de verordening en de betreffende richtlijn gereed heeft. Dit verslag moet de Commissie opstellen op grond van het jaarverslag dat de betreffende lid-staten ons in zullen zenden. Nu was het de bedoeling dat de lid-staten in februari hun verslag zouden inleveren, maar tot op heden hebben niet alle lid-staten daaraan gehoor gegeven.
De Commissie dringt er dus op aan dat de betreffende documentatie haar zo spoedig mogelijk wordt toegezonden. In ieder geval is de Commissie bereid haar driejarenverslag binnen het geplande tijdsbestek in te dienen, dus nog in de loop van dit jaar, zodat daar een diepgaande bespreking over kan komen.
Wij zullen de diverse Parlementsleden heel dankbaar zijn indien zij zo veel mogelijk druk zouden willen uitoefenen op hun eigen landen, opdat dezen zo spoedig mogelijk hun jaarverslag doorzenden aan de Commissie.

De Voorzitter
Mevrouw Bonino, ik dank u.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Humanitaire hulp
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A40125/96), namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, inzake het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0098/96-95/0119(SYN)) over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende humanitaire hulp (Rapporteur: mevrouw Sauquillo Pérez del Arco).

Sauquillo Pérez del Arco
Mijnheer de Voorzitter, met de stemming over deze amendementen op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zijn we in de laatste fase beland van de inspraak van het Parlement in het wetgevingsproces dat tot doel heeft, het beleid voor humanitaire hulp van de Europese Gemeenschap van een rechtsgrondslag te voorzien. Het uitkomst is positief, niet alleen omdat het werkelijk noodzakelijk was dat een van de meest relevante activiteiten binnen het buitenlands beleid van de Gemeenschap aan regels gebonden werd, maar ook omdat het eindresultaat, naar de mening van de leden van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, gewoon goed is. Dat is te danken aan de overeenstemming die werd bereikt na moeizame onderhandelingen in de Raad, met de Commissie en met degenen die zijn betrokken bij de humanitaire acties van de Gemeenschap; onze aanbeveling is dan ook positief ten aanzien van het gemeenschappelijk standpunt in zijn geheel, waarbij we drie amendementen hebben voorgesteld die ik nu zal toelichten.
Het eerste amendement, over de vrijstelling van belastingen en douaneheffingen van de humanitaire, in de verordening geplande hulpoperaties, betreft een bepaling die ook in de overige verordeningen voor hulpverlening is opgenomen, en die verder geen problemen oplevert.
Het tweede amendement gaat over een meer omstreden punt waaraan dit Parlement bijzonder belang hecht: het karakter van het comité via hetwelk de Raad gaat deelnemen aan de besluitvorming inzake humanitaire hulp. Wil het Parlement consequent zijn, dat moeten we het voorstel van de Commissie en de Raad verwerpen om een comité van het type 3A in te stellen, dat zou worden belast met de besluitvorming rond maatregelen ter bescherming van de humanitaire hulp en het daarbij betrokken personeel, en met rechtstreekse acties van de Commissie en die van partnerschaporganisaties van de lid-staten. Het Parlement wijst comités van het type 3A uit principe af - omdat het dan de staten zijn die in laatste instantie de beslissingen nemen -, ondanks het feit dat het redelijk is als de lid-staten meer inspraak zouden krijgen in de besluitvorming met betrekking tot de voorstellen die in deze verordening worden genoemd, want voor de bescherming van hulp en personeel zouden bij voorbeeld militaire maatregelen moeten worden genomen. Toch willen we geen precedent scheppen dat de lijn die het Parlement tot nog toe gevolgd heeft, zou doorbreken. Daarom hebben we dit tweede amendement ingediend.
Het derde amendement tenslotte heeft betrekking op de verhouding tussen de Commissie en de organisaties waarmee de humanitaire acties ten uitvoer worden gelegd; het beantwoordt aan een verplichting die we met de niet-gouvernementele organisaties zijn aangegaan. Met de indiening van dit amendement slaan we meerdere vliegen in één klap: enerzijds voldoen we aan onze verplichtingen als afgevaardigden van de burgermaatschappij en derhalve van de niet-gouvernementele organisaties, en aan de daaraan gekoppelde verplichting om hun belangen ten overstaan van andere instellingen te verdedigen. Voorts reageren we hiermee op de ogenschijnlijk prijzenswaardige wens van de Commissie om haar betrekkingen met de niet-gouvernementele organisaties te verbeteren. En tenslotte zijn we van mening dat de verplichting om de actoren op humanitair gebied te informeren alleen maar ten goede kan komen aan de doorzichtigheid en coördinatie, wat twee sleutelbegrippen zijn in het voorstel van de Commissie.
Zoals gezegd, is het eindresultaat een adequate verordening voor humanitaire hulpverlening, en ik zou u dan ook willen verzoeken de aanbeveling van de Commissie ontwikkelingssamenwerking te ondersteunen. Ik zou hieraan nog willen toevoegen dat deze verordening, die een belangrijke stap vooruit betekent, hopelijk snel en doeltreffend ten uitvoer zal worden gelegd, met het oog op de steeds sterkere behoefte aan humanitaire hulp, door de conflicten in Afrika bijvoorbeeld, zoals in Burundi of Liberia. Nog meer te hopen is het, mevrouw de commissaris, dames en heren afgevaardigden, dat we ooit in staat zullen zijn om dergelijke conflicten te voorkomen, zodat die humanitaire hulp niet eens meer nodig is. Laten we humanitaire hulp verlenen om conflicten als deze in de toekomst te vermijden.

Kouchner
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, hier ligt een enorm en zeer dringend dossier voor ons: de humanitaire hulp, een van de meest positieve imago's die Europa in de ogen van de Europeanen heeft. Mevrouw Sauquillo heeft met geduld en met vastberadenheid de keuzes van de Commissie ontwikkelingssamenwerking inzake het belang van de humanitaire actie en de samenwerking tussen de verschillende actoren tot stand doen komen: Gemeenschap, lid-staten, internationale organisaties en NGO's. Dit werk strekt de Europese Unie tot eer, die als enige, ik zeg dit nog eens, een dergelijke vastberadenheid ten toon spreidt en over dergelijke instrumenten beschikt. Eerst het lichaam te hulp snellen, zei Albert Camus, eerst hulp brengen aan diegenen die deze het hardste nodig hebben, herstel- en wederopbouwwerken, ware ontwikkelingsprogramma's komen daarna aan de orde om de desastreuze gevolgen van ontheemde volkeren enzovoort trachten te verzachten. Dat is de zin van het werk van mevrouw Sauquillo, die ECHO en degenen die absolute noodhulp verlenen hiermee een steun in de rug geeft.
Wij wensen dat deze bepalingen worden uitgebreid tot humanitaire acties als het ruimen van landmijnen en wij zijn niet tevreden over de resultaten van de conferentie van Wenen hieromtrent. Om al dergelijke acties uit te voeren moest de coördinatie tussen de NGO's en de internationale organisaties worden verbeterd. Dat is gebeurd en het Parlement zal een jaarverslag over deze hulp krijgen. Wij stemmen er graag mee in dat de Commissie en ECHO zelfstandig kunnen besluiten over noodhulp tot maximaal 10 miljoen ecu. Wij zijn daarentegen veel harder en volgen veel argwanender de procedure van de comitologie - ik kan maar niet aan dit woord wennen - door de Raad. De beoogde procedure 3 a) lijkt ons duidelijk omslachtig, kostbaar en soms moeilijk uitvoerbaar. Ik zeg het met klem: noodhulp is noodhulp, pas op met vertragingen, men zal ons die niet vergeven. Ziet u de staten al in Liberia discussiëren of er een boot moet worden gezonden wanneer de mensen intussen verdrinken?
Enfin, deze strijd lever ik al meer dan twintig jaar, ik zie dat dit Parlement zich altijd moet bezighouden met conflictpreventie, een vorm van wettige en morele bemoeienis, die tevoren, altijd tevoren moet plaatsvinden, en niet veel geld uitgeven, efficiënt werken, zeker, zeer efficiënt zijn, meer dan de rest van de wereld, maar altijd te laat komen.
Dank u hiervoor, mevrouw Sauquillo.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens ons fractie wil ook ik mevrouw Sauquillo Pérez del Arco danken voor haar verslag. Het gaat hier om humanitaire hulp en dus om het leed van vele miljoenen mensen in de wereld. Wij weten allen dat wij met het geld uit de desbetreffende begrotingslijn niet alle leed in de wereld kunnen verlichten en het dus zeker niet kunnen wegnemen. Ik zou dan ook nogmaals willen onderstrepen dat wij de oorzaken van het leed en van de humanitaire problemen moeten aanpakken. Daarom hebben wij een doeltreffend buitenlands en veiligheidsbeleid nodig dat aan de vrede, de voorkoming van gewapende conflicten en de eerbiediging van de mensenrechten de hoogste prioriteit verleent. Daartoe moet op de intergouvernementele conferentie van 1996 eindelijk een definitieve beslissing worden genomen die ook een einde maakt aan de unanimiteitsvereiste.
Voorts moeten wij er, door middel van projecten op lange termijn, natuurlijk ook voor zorgen dat de situatie in vele landen stabieler wordt zodat geen humanitaire rampen uitbreken. Natuurrampen zullen altijd voorkomen, maar ook die zijn volgens mij geen louter toeval. De klimaatverandering veroorzaakt nu al meer wervelstormen. De wetenschappers voorspellen zeer duidelijk dat, als wij geen maatregelen nemen om het klimaat te beschermen, steeds meer natuurrampen zullen gebeuren. De Europese Unie moet, veel meer dan vroeger, een preventief milieubeleid voeren om dergelijke rampen te voorkomen.
Wat de begrotingspost betreft, meen ik dat wij het erover eens zijn dat wij met dit geld niet alle leed in de wereld kunnen wegnemen. Daarom moeten wij de oorzaken van dat leed aanpakken en het beschikbare geld bijzonder doeltreffend gebruiken. Het gaat hier om mensenlevens. Wat men verspilt, kan men niet gebruiken om mensenlevens te redden. Bovendien staan wij voor het probleem dat wij zo snel mogelijk moeten optreden en dat bepaalde controles, die ook op andere terreinen nodig zijn en worden uitgevoerd, op het gebied van de humanitaire hulpverlening onmogelijk zijn. Wij hebben die kwestie in de commissie uitvoerig besproken en ook de discussies gevolgd die daarover in de Raad hebben plaatsgevonden. Wij moeten hier een goed evenwicht vinden.
Mevrouw Sauquillo Pérez del Arco heeft zelf gezegd dat de procedure voor het comité ietwat kritisch wordt bekeken, ook omdat het Europees Parlement daaraan niet kan meewerken. Het best zou natuurlijk zijn dat wij, zoals de vertegenwoordigers van de Raad, bij alle politieke besluiten van de Commissie worden betrokken. Op dit ogenblik lijkt dat echter niet haalbaar.
Het alternatief, namelijk de Commissie zonder enig politiek mandaat volledig vrij te laten beslissen, houdt echter ook gevaren in. Persoonlijk zou ik willen opmerken dat een aantal uitspraken van de ambtenaren van de Commissie - niet van u, mevrouw Bonino - mij ietwat hebben geërgerd. Zo heb ik op de vraag hoe men een efficiënte aanwending van de middelen kan waarborgen, niet altijd een vertrouwenwekkend antwoord gekregen. Ik meen nochtans dat ook op dit gebied controle uiterst belangrijk is en dat de Raad een compromis heeft gevonden dat de nodige soepelheid biedt, zodat men geen jaren moet wachten tot het geld voor een bepaalde ramp wordt vrijgemaakt. Onze fractie heeft daarom besloten amendement 2 niet te ondersteunen. Wij menen immers dat het voor alle betrokkenen, ook voor de Commissie, beter is dat er een duidelijke en vooraf bepaalde regeling bestaat en dat de verantwoordelijkheid op verschillende schouders rust zodat de maatregelen met grotere vastberadenheid kunnen worden uitgevoerd.

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik feliciteer mevrouw Sauquillo omdat zij zo goed en nauwkeurig te werk is gegaan. Zoals ik al meerdere keren in dit Huis heb gezegd, is het helaas zo dat humanitaire hulpacties op gang komen zodra politieke en diplomatieke bemiddelingen stranden of althans geen zoden aan de dijk zetten.
Het is dus van vitaal belang ervoor te zorgen dat enerzijds de preventieve diplomatie haar toonaangevende rol terugkrijgt als reële factor van crisispreventie, en anderzijds dienen er consequente en gecoördineerde humanitaire strategieën te worden opgezet, voorzien van de nodige middelen, om conflictsituaties die men niet meer heeft kunnen bezweren in ieder geval op deugdelijke wijze het hoofd te bieden.
Bijna altijd zijn crisissituaties terug te voeren op situaties van onderontwikkeling en armoede. De humanitaire acties waar de Europese Unie de afgelopen jaren aan heeft deelgenomen, waren voornamelijk bedoeld om de bevolking in ontwikkelingslanden te hulp te schieten, want daar ontstaan de meeste conflicten, conflicten overigens die veelal van binnenlandse aard zijn. Het probleem is dat wij moeten uitvissen hoe er een efficiënte interventie van de Unie tot stand gebracht kan worden, uitgaande van het feit dat er geen recht bestaat op inmenging in de interne zaken van een land. Getracht moet dus worden het recht op humanitaire inmenging - dat enkele collega's van ons wel bekend in de oren klinkt - te versterken, om er op die manier voor te zorgen dat slachtofferhulp buiten iedere partijpolitieke overweging om kan geschieden. Het is dan ook de bedoeling van deze ontwerp-richtlijn dat de bestaande begrotingslijnen voor humanitaire hulp een juridische grondslag meekrijgen waarmee ingespeeld kan worden op de behoeften en de recente ontwikkeling van het communautaire optreden op dit vlak.
De VN heeft zich hoofdzakelijk toegelegd op crisisbeheer in plaats van crisispreventie. Het wordt tijd dat er een omslag komt in een dergelijke aanpak, want met de val van de Muur van Berlijn zijn de politieke verhoudingen heel anders komen te liggen, en een eventueel preventiebeleid wordt niet meer bepaald door het dualisme van het Oost-Westconflict. Het probleem is echter dat de VN vandaag de dag noch over de menselijke noch over de materiële middelen beschikken om een geloofwaardig en autonoom systeem van parate actie op poten te zetten. Het buitensporig gecentraliseerde bestuur van de VN leent zich bar slecht voor snelle preventieacties. Daarom is het beter dat West-Europa als factor van evenwicht gaat fungeren in dit nieuwe scenario. Een en ander gaat dan trouwens vooral op voor het Europees Parlement. Daarbij dient ernaar gestreefd te worden acties in de hand te werken die deel uitmaken van een globale probleemoplossingsstrategie. In ieder geval moet begonnen worden met een serieuze versterking van de preventieve diplomatie.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, ik begin met de laatste woorden van de rapporteur, mevrouw Sauquillo en mijn complimenten voor haar werk. Humanitaire hulpverleners waren inderdaad niet nodig wanneer er mogelijkheid was om het preventieve werk tot een goed einde te brengen. Daarom zou ik andermaal willen pleiten voor meer materiële ondersteuning, ook van de particuliere en privé-initiatieven vanuit dit Parlement, gezien ook het lidmaatschap van mevrouw Sauquillo van het forum voor preventieve diplomatie. Dan zouden we wellicht ook gevolg kunnen geven aan het unaniem aangenomen verslag - dat mijn naam draagt - over het recht op interventie, mevrouw Baldi, want dat verslag dat ligt er al drie jaar.
De Europese Unie heeft een zeer actieve rol inzake die humanitaire hulpverlening naar crisisgebieden en dat is maar goed ook. Voormalig Joegoslavië, Angola, de grote meren, we zijn er. Die inzet waardeer ik zeer en met mij alle leden van mijn fractie en misschien ook alle Nederlanders. Wij ondersteunen het streven om aan dit beleid eindelijk eens een juridische basis te geven. De Unie heeft behoefte aan flexibele regels om tot besluitvorming ter zake te komen. Het gemeenschappelijke standpunt van de Raad houdt mijns inziens teveel vast aan te complexe en tijdrovende comitologieconstructies. Ook daarom ondersteunen wij, de liberalen, de amendementen van de rapporteur ter zake.
Dit geldt overigens ook voor andere amendementen van de rapporteur; het is bijvoorbeeld, laten we wel wezen, absoluut te gek voor woorden, om belastingheffing door transit- en ontvangende landen van humanitaire hulp te accepteren. Dat gaat ten koste van de noodlijdende bevolking, maar dat gaat ook ten koste van mijn geweten. Het gaat er juist om om zoveel mogelijk hulp bij de bevolking te krijgen en niet te voldoen aan een aantal regels.
De Unie moet steeds voortgaan met het optimaliseren van de noodhulp, wij weten dat. De Unie zou haar beleid verder kunnen verbeteren door meer dan momenteel het geval is, noodvoorraden aan te houden in crisisgevoelige gebieden, zodat hulp snel ter plaatse kan zijn. Bovendien zou de hulp zoveel mogelijk in de regio of anders in andere ontwikkelingslanden moeten worden gekocht. Dit zou een goede stimulans zijn, bijvoorbeeld voor de agrarische sector ter plaatse.
Ten slotte verwelkom ik, en ik heb het al gehoord van de heer Kouchner, de vermelding van de noodzaak bij humanitaire hulpverlening aandacht te geven aan de opruiming van landmijnen, zodat niet nodeloos burgerslachtoffers vallen en ontwikkeling wordt geblokkeerd. Ik moet zeggen, het belang van dit debat is omgekeerd evenredig met de leegte van deze zaal.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, humanitaire hulp verlenen is een daad van menslievendheid in een noodsituatie als gevolg van een natuurramp - waarbij wij ons moeten afvragen of wij die niet mede hebben veroorzaakt -, of als gevolg van het falen van onze preventieve diplomatie of ons preventiebeleid. ECHO, het Bureau voor humanitaire hulp van de Gemeenschap, bestaat sedert 1992. Mevrouw Sauquillo heeft hier een belangrijk verslag voorgesteld dat voor de humanitaire hulp van de Gemeenschap duidelijke doelstellingen en algemene criteria vaststelt.
Wij hebben gezien dat met andere afdelingen van de Commissie en in de samenwerking tussen ECHO en de andere voor het ontwikkelingsbeleid bevoegde diensten van de Commissie problemen zijn gerezen. Men heeft ons gezegd dat die problemen zijn opgelost of weldra zullen worden geregeld. Een duidelijke tekst die de bevoegdheidsterreinen afbakent hebben wij echter nog niet gezien. Ik vind dat wij een onderscheid moeten maken tussen spoedhulp, hulp bij wederopbouw of rehabilitatie en ontwikkelingshulp. Dat onderscheid wordt in het verslag niet gemaakt. Alleen met een gemeenschappelijk programma kan men op het terrein van de humanitaire hulp iets tot stand brengen.
Bovendien is hier gezegd dat humanitaire hulp een onderdeel is van het buitenlands beleid. Ik vind dat de Europese Gemeenschap, als ze in het kader van de intergouvernementele conferentie een nieuw buitenlands- en veiligheidsbeleid ontwikkelt, moet vermijden dat men de humanitaire hulp misbruikt om het buitenlands beleid scherper te profileren. Harmonisatie met de VN-organisaties ontbreekt. Als de Europese Unie haar beleid scherper profileert, mag er daarom geen einde komen aan een goed functionerende samenwerking. Wij mogen ook geen eigen organen oprichten.
Ten slotte vind ik dat wij wat meer bescheidenheid aan de dag moeten leggen en dat wij de samenwerking met de NGO's moeten verbeteren. De NGO's hebben vaak kritiek geleverd op ECHO, vooral wegens zijn centralistische aanpak. Wij moeten aansturen op dialoog. Wij zijn op dat punt een kritische partner. Dan kunnen wij in echte noodsituaties humanitaire hulp verlenen.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, vandaag is een belangrijke dag voor ons, want we zijn eindelijk aanbeland bij het eindstation van een wetgevingstraject dat de humanitaire hulpverlening van de Europese Unie een juridische ondergrond moet bezorgen. Op wereldschaal beschouwd zijn de hulpacties van de Unie het meest omvangrijk, en dat is een gegeven dat wij niet over het hoofd mogen zien. Dit verslag komt dus al met al uiterst gelegen. Ik sluit me uiteraard aan bij de woorden van dank en felicitaties aan het adres van onze rapporteur, mevrouw Sauquillo, maar ik wilde ook commissaris Bonino bedanken. Zij deed en doet heel veel op het vlak van hulpacties, ze toont een onverdroten ijver voor de verschillende facetten van de humanitaire hulpverlening: daardoor wordt meer tot stand gebracht dan alleen maar het bieden van hulp en wordt nu al gepoogd richting preventie uit te gaan, waar zovelen van ons naar streven. Ook heeft commissaris Bonino dit dossier tot afronding weten te brengen met deze stemming van morgen en vervolgens met het eindbesluit.
Persoonlijk en namens mijn fractie verklaar ik dat wij voor onze amendementen zullen stemmen, met name die over de comitologie. Wat dit betreft ben ik eerlijk gezegd een beetje uit het veld geslagen vanwege het standpunt dat de Fractie van de Europese Volkspartij vandaag in dit Huis heeft ingenomen, want dat staat eigenlijk haaks op het standpunt dat de fractie in commissieverband had ingenomen, waar het verslag namelijk unaniem was aangenomen.
Ik hoop dat deze fractie zich alsnog zal bedenken, want - mevrouw de commissaris herinnert zich dat vast ook wel - er was sprake van een gedragscode en men had het over het belang dat de stemming in tweede lezing van het Parlement overgenomen zou worden door de Commissie. Ik weet dat er een compromis is en aangezien wij erop zitten te wachten dat de resultaten van de IGC een betere definitie van de comités opleveren, geloof ik dat het Parlement er andermaal op moet wijzen dat het zich zal verzetten tegen de comités 3A; vooral op dit gebied waar, zoals de heer Kouchner terecht opmerkte, spoed geboden is en de Commissie de handen vrij moet houden om met grote soepelheid te kunnen besluiten over wat de Raad ons vandaag oplegt.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, de commissaris heeft van de rapporteur, de voorzitter van de commissie en vertegenwoordigers van alle fracties gehoord dat hij teveel heeft toegegeven op het punt van de comitologie. De voorkeur van de Raad voor het opzetten van nieuwe, vertragingen veroorzakende en geheimzinnige comitologie-commissies doet afbreuk aan de hele verordening.
Het gaat om een verordening voor humanitaire hulp, die snel verlichting moet brengen voor onschuldige slachtoffers van rampen en conflicten in de hele wereld. Toch zullen alle besluiten over de bescherming van humanitaire hulp, goederen en medewerkers - ondanks het feit dat defensieve maatregelen specifiek zijn uitgesloten, evenals alle acties die rechtstreeks door de Commissie en de gespecialiseerde organisaties in de lid-staten worden gevoerd - nu naar de Raad worden verwezen en door de Raad worden gecontroleerd uit hoofde van diens buitensporig zware 3A-procedure.
Het had nog erger gekund en ik dank mevrouw Sauquillo Pérez del Arco, onze rapporteur, dat zij ervoor heeft gezorgd dat er een minder zware procedure komt voor urgentieprojecten tot 10 miljoen ecu, met globale plannen voor humanitaire hulp als die nu worden opgezet voor Angola, Sierra Leone en Sudan.
Niettemin volhardt dit Parlement vandaag, door amendement nr. 2 te steunen, in zijn verzet tegen iedere uitbreiding van dergelijke exorbitante 3A-comités. Niet alleen wordt hiermee de besluitvorming overgedragen van de Commissie naar de Raad, maar zij vindt ook plaats in vergaderingen waarvan geen tevoren gepubliceerde documenten of notulen bestaan, waarvan het Europees Parlement en al diegenen die instaan voor openheid en transparantie bij de besluitvorming zijn uitgesloten en waarbij de noodzaak documenten op te stellen de toch al zwaarbelaste ambtenaren van de Commissie afleidt van hun eigenlijke werk, namelijk een doelmatig beheer van de humanitaire hulp. De vertraging door het vertalen van dergelijke teksten in elf verschillende talen kan worden gemeten in aantallen doden extra.
Ons komt het voor dat de Raad meer geïnteresseerd is in het politieke spel van Europa dan in het bijstaan van mensen in nood. Wij vragen de commissaris het Parlement te steunen in onze aanpak van het probleem.

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mijn felicitaties richten aan mevrouw Saquillo Pérez del Arco voor haar uitstekende verslag. Maar zoals de heer Howitt al heeft gezegd, ook uit deze verordening spreekt de wens van de lid-staten om de uitvoerende verantwoordelijkheden van de Commissie volledig over te nemen.
De voorgestelde restrictieve comitologieprocedures tarten de democratische rol van dit Parlement, waaraan de Commissie verantwoording moet afleggen. De voorgestelde 3A-procedure is niet bepaald een voorbeeld van openheid of democratie. De werkzaamheden worden geheim gehouden en de leden worden door de regeringen benoemd. Zoals mijn collega Wynn al bij een eerdere gelegenheid heeft gezegd, kunnen dergelijke comités, die niet zijn gekozen en vrijwel altijd in het geheim bijeenkomen, zodat zij niet kunnen worden gecontroleerd door de begrotings- of wetgevingsautoriteiten, het wetgevingsproces ondermijnen.
Het is inderdaad betreurenswaardig dat de negen belangrijkste amendementen van het Europees Parlement niet in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zijn opgenomen. Het Parlement mag niet worden afgescheept met de bereidheid van de Commissie een jaarverslag in te dienen. Het Europees Parlement is op geen enkele wijze betrokken bij de jaarlijkse bespreking van algemene richtsnoeren voor de acties. Noch zijn wij betrokken - en dat betreuren wij - bij de periodieke beoordelingen of de doelstellingen zijn bereikt en hoe de richtsnoeren zouden moeten worden gewijzigd om de doeltreffendheid van de verschillende operaties te verhogen.
De procedures voor ECHO die worden voorgesteld, zijn buitengewoon gecompliceerd en zullen de snelle en doeltreffende actie die ECHO zo vaak moet ondernemen, ontmoedigen. Daarvoor in de plaats krijgen we langdurige procedures en vertragingen. ECHO staat al onder enorme druk - 15.000 contracten alleen al in 1995. Deze voorstellen zullen beleid, strategieën en coördinatie van ECHO onvermijdelijk schaden. Meer papierwerk betekent meer bureaucratische vertragingen en zullen het zeker onwaarschijnlijker maken dat onze programma's goed worden voorbereid of op de juiste doelgroepen zijn gericht.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, allereerst wilde ik een woord van danken richten tot de rapporteur, mevrouw Sauquillo, de voorzitter van de betreffende commissie en al degenen die een steentje hebben bijgedragen. Het doet me genoegen dat u dit verslag zo snel ter hand genomen hebt. Ik hoop dat op grond ook van de stemming van morgen de Raad ontwikkelingszaken die op 28 mei bijeen zal komen, dit dossier eindelijk af zal kunnen sluiten.
De rapporteur heeft gememoreerd hoe lang de onderhandelingen geduurd hebben en hoe moeizaam ze verlopen zijn. Ik kan dat bij dezen bevestigen. U kent het aanvankelijke voorstel van de Commissie inzake een raadgevend comité. De werkzaamheden van de comités zijn trouwens normaliter van vertrouwelijke aard of zelfs geheim, ongeacht of het nu gaat om een raadgevend comité, om een comité 2A of een comité 3A. Dit is een gegeven dat op alle comités slaat.
Voor wat mijzelf betreft, ik wilde eigenlijk drie dingen kwijt. In de eerste plaats ben ik het er persoonlijk mee eens, net als de hele Commissie trouwens, dat u de nadruk legt op de noodzaak van preventieve diplomatie, het humanitaire recht op inmenging ofwel het recht op inmenging om humanitaire doeleinden. Ik ben het bovendien eens met de velen onder u die hebben gewezen op het probleem van de landmijnen en de noodzaak de produktie daarvan af te schaffen, naast dus het probleem dat een groot aantal gebieden ontruimd moeten worden van mijnen. Dit zijn onderwerpen die enerzijds van institutionele aard zijn en dus aan de orde zullen komen in het kader van de Intergouvernementele Conferentie, maar anderzijds is met name het thema van de landmijnen ondertussen uitgegroeid tot een internationaal probleem, ofschoon men hier en daar slechts schoorvoetend over dat probleem wil praten.
De Commissie wil in ieder geval het Parlement geruststellen en u op het hart drukken dat wij inderdaad achter deze visie staan. Dit vooropgezet, kijk ik nu naar onze bevoegdheid voor vandaag en dit verslag, om te stellen dat de noodhulp behoefte heeft aan een juridische ondergrond. Dat is althans wat men van ons gevraagd heeft en ik geloof dat wij op dit vlak best wel goed werk hebben afgeleverd.
Voor wat de drie resterende amendementen betreft, wilde ik nog het volgende zeggen. Het eerste amendement, gaande over de vrijstelling van belasting, invoerrechten, tarieven en dergelijke, zal door de Commissie in haar voorstel verwerkt worden, want dit is voor ons iets waar absoluut niet aan getornd mag worden. Ik zal hier niet op bepaalde recente gevallen van humanitaire hulpverlening terugkomen, met name in een regio waar wij al eerder dit varkentje te wassen hadden, waar wij dus onderhandelingen met de betreffende autoriteiten hebben opgestart. Enfin, u weet daarvan af, en de Commissie gaat dus akkoord met het betreffende amendement.
Dan het tweede amendement over de comitologie. U weet dat de Commissie voor een raadgevend comité was. U weet ook dat de onderhandelingen zich lang voortgesleept hebben en dat wij uiteindelijk zijn aanbeland bij een compromis dat u bekend is en dat u tracht te verbeteren. Ik wilde in dit verband maar twee dingen zeggen. Allereerst hebben wij in dit Parlement wel veel verschillende meningen gehoord, maar toch zaten die veel meer op dezelfde golflengte dan wat wij in de Raad hebben beluisterd. Ik wil hier echter gaarne onderstrepen dat procedure 3A werkelijk bijzondere gevallen aangaat, met name de bescherming van slachtoffers of acties die uitgaan van de Europese Gemeenschap. Ik wilde er ook nog graag op wijzen dat in geval van spoedhulp de Commissie bevoegd is de nodige besluiten te nemen. Wij hadden natuurlijk ook liever een ander standpunt gehad, maar het komt ons voor dat wij dit compromis op het gemeenschappelijk standpunt nu maar beter kunnen aanvaarden.
Over het derde amendement wilde ik zeggen dat de Commissie altijd al en uit eigen beweging probeert om steeds meer een relatie van overleg met de nietgouvernementele organisaties te verkrijgen. Maar eerlijk gezegd geloof ik dat het betreffende voorstel moeilijk overgenomen kan worden in een verordening van de Raad. De Commissie stelt u dus een verklaring voor waarin een toezegging staat tot samenwerking en overleg met de NGO's. Het amendement wijst zij van de hand, om de eenvoudige reden dat volgens haar dit voorstel in de Raadsverordening niet op zijn juiste plaats is. Dus nogmaals, de Commissie wil met een eigen verklaring een heel precieze politieke toezegging doen ten overstaan van dit Parlement en onze NGO-partners.
Overigens geloof ik voor wat de verhouding humanitaire hulp/herstelacties betreft, dat de twee debatten die hierna aan bod komen nog een kans voor ons vormen om bepaalde aspecten beter uit te diepen, want de twee verslagen die hierna volgen gaan precies daarover.
Tot slot wilde ik u eraan herinneren dat de humanitaire hulpverlening niet alleen gericht is op ontwikkelingslanden. Heden ten dage komt die hulp helaas steeds vaker terecht bij landen als het voormalige Joegoslavië of landen die getroffen zijn door natuurrampen, of ook landen die objectief gezien niet met dezelfde problemen kampen als ontwikkelingslanden. Ik wilde het Parlement dus vragen er rekening mee te houden dat de humanitaire hulp geografisch verspreid is naar gelang van de behoeften en dus echt niet beperkt blijft tot de ontwikkelingslanden.
Ik sluit mijn betoog af door het Parlement en de rapporteur wederom te danken. Ik hoop dat onze samenwerking dankzij de nieuwe juridische grondslag niet alleen voort zal duren maar er zelfs kwalitatief op vooruit zal gaan.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bonino.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Beheer van humanitaire en voedselhulp
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0126/96), namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van de Raad (C4-0097/96-95/0160(SYN)) betreffende het voedselhulpbeleid en het beheer van de voedselhulp en van de specifieke acties ter ondersteuning van de voedselzekerheid (Rapporteur: de heer Telkämper).

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit verslag betreft het voedselhulpbeleid van de Europese Unie en verleent het een nieuwe rechtsgrondslag. Voor ik het verslag nader toelicht, zou ik graag nog iets over het voedselhulpbeleid zelf willen zeggen. Dat houdt immers meer in dan wat wij op de verschillende begrotingsposten beslissen.
Hoe is op dit ogenblik de situatie op de wereldmarkt? Meer dan 800 miljoen mensen zijn chronisch ondervoed. Elke dag sterven in de wereld even veel kinderen als een middelgrote stad bij ons in de Gemeenschap inwoners telt. Die aantallen zullen nog dramatisch stijgen. Er zullen zich nog hongerrampen voordoen. De oorzaken daarvan pakken wij in de regel niet aan. Die oorzaken zijn natuurrampen zoals wervelstormen, waarvan wij ons vaak niet afvragen waardoor die ontstaan.
Naar aanleiding van het vorige verslag werd hier over de rampspoedige verandering van het klimaat gesproken. Als wij in de Europese Unie beslissen transeuropese netwerken aan te leggen, zal de CO2 -uitstoot door het verkeer nog toenemen. Zo dragen wij tot die rampspoedige klimaatverandering bij en zijn wij mede de oorzaak van de honger in de wereld. Ons beleid moet dus in de eerste plaats op de omvorming van onze industriële samenleving gericht zijn.
Ook het aantal oorlogen neemt toe. De jongste jaren telde men op elk ogenblik meer dan vijftig gewapende conflicten in de wereld. In de Europese Unie zijn velen door de uitvoer van wapens rijk geworden. Wij moeten aan de produktie en de uitvoer van wapens een einde maken. Door de wapenindustrie op andere produkten om te schakelen kunnen wij zinvoller werkgelegenheid scheppen. In elk geval moeten wij bereiken dat elke uitvoer van wapens wordt geregistreerd.
Een tweede probleem is de schuldenlast. Onze banken verdienen daaraan veel geld en bovendien verhinderen die schulden dat de landen in het Zuiden zich kunnen ontwikkelen. Zo zijn die landen tot honger en rampspoed gedoemd. De GATT-onderhandelingen waren ellebogenwerk op wereldschaal. Als gevolg van de wereldwijde deregulering kunnen steeds meer gebieden niet genoeg voedsel voor zichzelf produceren. Dat is ons uitgangspunt. Dit programma voor het voedselhulpbeleid is op zichzelf wel zinvol, maar zal onvoldoende effect sorteren als wij ook op de andere terreinen ons beleid niet over een andere boeg gooien. Ik meende daarop vooraf te moeten wijzen om duidelijk te maken met welk probleem wij worden geconfronteerd.
Deze nieuwe verordening is zinvol, formuleert doelstellingen en spoort tot zelfvoorziening aan. Dat is voor de betrokken landen een stap in de goede richting. Bijzonder is - en daarop dringen de politici die zich met ontwikkelingssamenwerking bezighouden al jaren aan - dat deze verordening de voedseluitvoer en de bevordering van de voedselproduktie en -distributie in de ontwikkelingslanden van elkaar loskoppelt. Die loskoppeling van de EUlandbouwmarkt is een belangrijke stap vooruit.
Een andere stap voorwaarts is dat wij in de verordening hebben opgenomen wat diezelfde politici al tientallen jaren vragen, namelijk de ondersteuning en bevordering van driehoekstransacties. Het is zinvol dat de wederopbouw van die basiseconomie op plaatselijk niveau en door regionale markten kan worden verwezenlijkt, dat met andere woorden een land voedsel kan leveren aan een buurland waar hongersnood heerst. De extensieve landbouw wordt bevorderd. Wij hebben een hervorming van het VN-Wereldvoedselprogramma nodig. Die moet met dit programma, dat wij hier als wettelijke basis voorstellen, gepaard gaan.
Wij hebben in de interne toepassingsverordening raadplegings- en controlemechanismen ingebouwd om te voorkomen dat het landbouwbeleid en het ontwikkelingsbeleid met elkaar in botsing komen. Wij hebben meer geld nodig. Als wij het landbouwbeleid in de Europese Unie hervormen en de subsidies aan de landbouw verder terugschroeven, moeten wij die middelen gebruiken om bij voorbeeld de ecologische landbouw en de kleine en middelgrote bedrijven in het Zuiden te steunen.
Belangrijk was voor ons dat de regionale dimensie en de rol van de vrouw in de produktie werd beklemtoond. In vele gemeenschappen spelen de vrouwen in de landbouw en op het gebied van de voedselvoorziening een belangrijke rol. Die moeten wij met gemeenschappelijke programma's ondersteunen.
Zoals ook met betrekking tot het vorige verslag hebben wij kritiek op het feit dat het Europees Parlement te weinig bevoegdheden heeft. Om dit beleid vorm te geven hebben wij volgens mij de medebeslissingsprocedure nodig. Dat is een kwestie die de intergouvernementele conferentie moet regelen. De Raad, maar ook de burgers in onze lid-staten en de leden van onze nationale parlementen moeten dat goed beseffen. Zij moeten op hun regeringen druk uitoefenen opdat wij werkelijk democratische structuren tot stand kunnen brengen.
Wegens de oorzaken die ik daarstraks heb vermeld zullen wij in de toekomst zeker nog met hongersnood worden geconfronteerd. Een eerste aanwijzing daarvoor is de tarweprijs. Er ontstaan nieuwe markten. China koopt tarwe op. De tarweprijs is verdubbeld en het aanbod is kleiner geworden. Hier moeten wij iets ondernemen. Wij kunnen alleen iets bereiken door de internationale structuren te veranderen. Alleen als wij de landbouwproduktie, onder meer in onze Europese Unie, grondig hervormen, kunnen wij een echt voedselhulpbeleid voeren.

Kouchner
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, hoe zou men het niet eens kunnen zijn met de heer Telkämper? U kent het oude liedje: de noordelijke landen hebben al dertig jaar lang te kampen met een steeds terugkerende crisis van overproduktie in de landbouw, maar de planeet telt nog altijd 800 miljoen hongerende mensen. Hoe zouden we het niet met hem eens kunnen zijn? Hij heeft gelijk: het voedsel is er wel, maar het probleem in veel landen is, hoe zich dit te verschaffen, wanneer het jaarinkomen per hoofd van de bevolking minder dan 200 of zelfs 100 dollar bedraagt. Bij honger en ondervoeding is het hoofdprobleem over het algemeen niet de wereldproduktie, maar de spreiding ervan en de verdeling van de produkten onder de bewoners van deze aarde. Wat moeten we hieraan toevoegen? De heer Telkämper heeft deze aanbevelingen gepreciseerd en ik ben het uiteraard met hem eens.
Ik wilde in het bijzonder de nadruk leggen op een voor het antwoord wezenlijk element. Het betreft wat men noemt de transnationale dimensie van een regio, volgens welke aankopen zoveel mogelijk worden gedaan in een buurland of in het eigen land, dan wel in een andere regio van het eigen land, waar geen honger heerst. Deze zogenaamde driehoekstransacties zijn absoluut van wezenlijk belang voor de voedselveiligheid die wij zo belangrijk vinden, en moeten voorkomen dat de lokale voedingsgewoonten veranderen, maar zij moeten ook datgene ontwikkelen waarvoor wij strijden, namelijk de lokale produktie en handel.
We kunnen niet genoeg op dit punt blijven hameren. Europa heeft met succes getracht van de rechten van de mens de hoeksteen van zijn ontwikkelingsbeleid te maken. Zouden we maar hetzelfde kunnen doen met de honger- en armoedebestrijding door toe te geven dat er geen democratie mogelijk is zonder voldoende voedsel. En persoonlijk zou ik er evenmin bezwaar tegen hebben dat de schuldenlast van de arme landen kan worden weggestreept tegen ontwikkelingsacties en de bestrijding van honger en ondervoeding in de landen die dit verschuldigd zijn.
Ten slotte wilde ik hier officieel, met uw steun, voorstellen een grote waterconferentie te organiseren. Water vormt het wezenlijke element, zonder welke er geen preventief noch curatief beleid inzake ondervoeding en voedselproblemen bestaat. Een gezamenlijke aanpak van dit waterprobleem aan de vooravond van de XXIe eeuw zou de leden van dit Parlement sieren en, daarvan ben ik overtuigd, doeltreffend blijken.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wilde ik, zoals gebruikelijk is, de heer Telkämper geluk wensen. In ontwikkelingskwesties is hij een van onze betrouwbaarste en beste mensen, voor zover ik het kan beoordelen. Ik ben het volledig eens met zijn analyse van de situatie. Ik had de gelegenheid om zeer onlangs met hem naar Angola te reizen. Ik geloof niet dat we het over enige situatie die we daar hebben aangetroffen ook maar oneens waren, dus zijn analyse is de mijne en ik steun het volledig.
Het basisprincipe van alle voedselhulpbeleid van de EU moet uiteraard zijn, dat ervoor wordt gezorgd dat het desbetreffende voedsel naar die gemeenschappen en regio's gaat waar het het hardste nodig is. Voedselhulp op korte termijn is weliswaar van levensbelang in noodsituaties en in snel verslechterende omstandigheden, maar het Europese voedselhulpbeleid moet toewerken naar een voedselzekerheid op lange termijn voor de betrokken landen. De formulering van een lange-termijndoelstelling voor voedselveiligheid moet een strategische basis hebben met een specifieke doelgerichtheid van de hulp. Dit zou een regionalere aanpak van de voedselhulp betekenen, waarbij specifieke regio's worden geholpen hun eigen voedselproducerende infrastructuur op te zetten. De kleine boeren en voedselproducenten in de desbetreffende regio's moeten steun krijgen. Onderdeel van zo'n aanpak zal de verdere ontwikkeling van sectoraal beleid vormen op het gebied van landbouw, milieu, gezondheid, gezinsplanning en onderwijs. Macroeconomisch beleid als structurele aanpassingsprogramma's dienen in lijn te worden gebracht met de vereiste garantie van voedselzekerheid voor iedereen op lange termijn. Zekerheid biedende garanties voor de voedselvoorziening zullen bijdragen tot de bestrijding van de slopende armoede in deze landen en dienen als basis voor duurzame ontwikkeling en herstructurering. In wezen heben wij een geïntegreerde aanpak nodig, geen ad-hocbenadering; een aanpak die samenbindt en bestaande programma's en beleidsinitiatieven uitbouwt om een doeltreffender geheel te vormen. Als wij onze lange-termijndoelstelling van voedselzekerheid serieus willen nastreven, dan hebben we duidelijk middelen nodig om onze aspiraties te kunnen verwezenlijken. Mag ik u zeggen dat de kritiek die tot de heer Telkämper lijkt te zijn gericht, totaal ongerechtvaardigd is. Ik steun hem volledig en dank hem voor zijn aanpak.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik kort verwijzen naar mijn spreekbeurt eerder deze dag en wijzen op het feit dat in deze verordening over voedselhulp om het opzetten van een nieuw comitologiecomité 2 is gevraagd. Hoewel dit dankzij de rapporteur is beperkt tot niveau 2 b), gaat het nog altijd om een comité dat leidt tot extra vertragingen en bureaucratie in het zeer eenvoudige proces van voedselhulp aan mensen die honger hebben. Wij kunnen niet aan dit besluit voorbijgaan zonder hetzelfde bezwaar te maken dat wij al eerder hebben geuit.
Maar laat ik me positief opstellen door ook dit verslag te steunen en in het bijzonder de amendementen nrs. 5, 6 en 21, die volledig of gedeeltelijk in het gemeenschappelijk standpunt zijn aanvaard. Deze amendementen bieden de welverdiende erkenning dat vrouwen een vitale rol spelen bij de voedselproduktie en -verschaffing aan hun gezinsleden. In crisissituaties zijn het vaak alleen de vrouwen die voor het voedsel zorgen en voor deze rol verdienen zij bijzondere erkenning en steun in onze ontwikkelingsprogramma's.
Zelfs al voor de crisis begint hebben vrouwen en andere groepen te maken met de verschillende rechten op voedsel, die in veel samenlevingen zo gewoon is. Sociale positie bepaalt mede hoe snel vrouwen aan ondervoeding lijden en van honger sterven. Dit geldt uiteraard ook voor andere groepen, zoals ouderen, gehandicapten en kinderen. Voortplanting en gezinsplanning maken ook wezenlijk deel uit van onze benadering op dit terrein. Zij zijn van cruciaal belang als we willen dat voedselveiligheid realiteit wordt. Door bevolkingsgroei wordt weer een groter beslag op de voedselvoorziening gelegd, wat bij mislukte oogsten leidt tot crisis en hongerdood. Ondervoeding tijdens zwangerschap geeft hoge sterftecijfers en leidt tot handicaps door de hogere kansen op vitaminetekorten.
Met al deze factoren moet rekening worden gehouden, als wij met de goedkeuring van deze verordening een waar en duurzaam voedselhulpbeleid willen voeren.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, mijnheer de rapporteur, de Commissie wenst u te bedanken voor de snelheid en de interesse waarmee u het onderhavige dossier ter hand hebt genomen. Dankzij uw vlugge reactie zitten wij vandaag voor de goedkeuring van het advies aan de Raad en zal, naar ik hoop, de juridische grondslag op 28 juni zijn beslag krijgen, dus nog onder Italiaans voorzitterschap.
Het komt me voor dat dit dossier een uiterst belangwekkend vraagstuk behandelt, dat, zoals de rapporteur zelf al min of meer te kennen gaf, onlangs ook grote veranderingen heeft meegemaakt. Uzelf, mijnheer de rapporteur, verwees naar de nieuwe landen die netto-importeur van voedselhulp zijn geworden: samen met andere elementen, bijvoorbeeld de GATT en nog andere veranderingen van macroeconomische aard, wordt zodoende een volledig nieuwe dimensie aan het probleem van de voedselveiligheid gegeven.
Ik geloof dat dit probleem sedert de jaren tachtig nieuwe aspecten heeft aangenomen. In deze optiek bezien kan gesteld worden dat de topvergadering van de FAO, die zich in de komende maand november over dit vraagstuk zal buigen, voor ons allen een belangrijke ontmoeting wordt, niet alleen vanwege het grote aantal vooraanstaande deelnemers, maar ook omdat er naar mijn smaak een nieuwe wereldstrategie moet worden uitgevonden om het voedselprobleem het hoofd te bieden.
Daarom geloof ik dat de bespreking van vandaag en uw diverse bijdragen belangrijke elementen zullen aandragen. Ik wilde hier de nadruk vestigen op de drie kernpunten waarop de drie pijlers van het nieuwe politieke kader van hulp en voedselveiligheid gegrondvest zullen worden.
Allereerst wilde ik zeggen dat voedselhulp een fundamenteel bestanddeel is van het lange-termijnbeleid voor voedselveiligheid. Ik geloof dat dit een absoluut noodzakelijk element van integratie is, dus moet de voorkeur worden gegeven aan instrumenten als structurele voedselbijstand, plaatselijke voedselaankopen, driehoekstransacties. Ik zal straks nog op elk van deze aspecten terugkomen.
Bovendien moeten wij onze inspanningen voor inheemse ontwikkeling opvoeren. Dit is volgens mij een ander element waaruit een heel belangrijke actielijn uitgewerkt kan worden. Eveneens dient ervoor gezorgd te worden dat de armste bevolkingen een ruimere toegang krijgen tot voedselprodukten, althans vergeleken met wat werd geopperd in de richtsnoeren van de jaren tachtig, toen men namelijk meer focaliseerde op voedselbevoorrading via voedselhulp. Dus een nieuwe aanpak en een nieuwe strategie!
Aangezien de zaken er zo voor staan, kan de Commissie zich vinden in het merendeel van de door het Parlement ingediende amendementen. De Commissie is het vooral eens met al die amendementen - en aanvaardt die dus ook - waarin bijvoorbeeld aangedrongen wordt op meer respect voor milieueisen, op de noodzaak dat voedselhulp beschouwd wordt in het kader van economische hervormingen en structurele aanpassingen, de verbetering van drinkwatervoorziening van de bevolking - waar zojuist commissievoorzitter Kouchner aan herinnerde - positieve discriminatie ten gunste van kleine en middelgrote bedrijven van de particuliere sector en uiteraard alle acties ter bevordering van een grotere deelname van vrouwen, om voedselveiligheid op nationaal niveau, maar tevens op regionaal en gezinsniveau te garanderen.
De Commissie is het volledig eens met al die zaken, vandaar dat alle amendementen die daar betrekking op hebben, door ons aanvaard worden.
Daarnaast zijn er amendementen waar de Commissie wel mee kan instemmen, maar waarvan zij vindt dat er een andere formulering aan te pas moet komen. Dit geldt met name voor de amendementen 4, 8, 11, 12, 13 en 14. Inhoudelijk aanvaardt de Commissie die, maar dan wel graag met een andere formulering.
Wat ik nu wil doen, is even dieper ingaan op de amendementen die voor de Commissie niet door de beugel kunnen. Ik zal vooral de twee belangrijkste amendementen voor het voetlicht halen. In de eerste plaats is dat amendement 16. De Commissie is van mening dat door voedselhulp exclusief toe te kennen aan bevolkingen die niet zelf een oplossing weten voor hun voedseltekort en door alleen aandacht te besteden aan fundamentele voedseltekorten - zoals dus door u wordt voorgesteld - de draagwijdte van de voedselhulp alsook de acties voor voedselveiligheid gekortwiekt dreigen te worden.
Dan amendement 21, laatste streepje, over de communautaire financiering. De Commissie wil er vooral de nadruk op leggen dat de financieringen voor alle operaties gelden en niet bedoeld zijn voor afzonderlijke personen. De Commissie kan dus niet ingaan op verzoeken tot subsidiëring van afzonderlijke personen of verantwoordelijke personen.
En dan zijn we aanbeland bij amendement 25, dat naar mijn gevoel een sleutelprobleem vormt. Het gaat over de driehoekstransacties. In het voorstel van het Parlement wordt het idee geopperd voedselhulp te mobiliseren op grond van het volgende prioriteitenlijstje: in de eerste plaats worden de aankopen in het voedselontvangend land zelf gedaan, in tweede instantie wordt aangekocht in een ander ontwikkelingsland dat op een bijgevoegde lijst staat, in derde instantie worden eventueel aankopen gedaan op de communautaire markt.
Met een dergelijke voorkeursbehandeling gaat de Commissie niet akkoord. Zoals u weet, zijn wij in het lange debat met de Raad tot een standpunt gekomen waarin de drie opties op gelijk niveau werden geplaatst. Persoonlijk wil ik echter wel opmerken dat de Commissie sedert 1993 alle mogelijke inspanningen doet om voorrang te verlenen aan aankopen in de voedselontvangende landen, waar dat mogelijk is en zolang dat gaat, of anders in ontwikkelingslanden. Niet voor niets zijn de financiële middelen voor dit type operatie in 1993 gestegen tot 33 % van alle financieringen van de Gemeenschap en voor 1994 is dit percentage opgeklommen tot 38, 3 %. De Commissie wil hiermee dus te kennen geven dat zij weliswaar het amendement van het Parlement niet kan aanvaarden en zich moet houden aan het met de Raad afgesproken compromis, maar dat dit type driehoekstransacties reeds een relevante stijging heeft meegemaakt vergeleken met het totaal van de communautaire financieringen.
In amendement 32 wordt de Commissie gevraagd of zij borg wil staan voor de coördinatie. Daar gaat de Commissie niet mee akkoord, simpelweg omdat zij vindt dat het allang haar taak is in te staan voor coördinatie. Ik ben het met mijnheer Telkämper eens dat dit soms heel moeizaam gaat en lastig uit te voeren is, maar de Commissie beschouwt dit hoe dan ook als een institutionele taak die haar als vanzelfsprekend overkomt. Daarom wijzen wij dit amendement af.
Dan amendement 33 dat hoofdzakelijk betrekking heeft op het gemeenschappelijk standpunt. De Commissie vindt dat zij vandaag niet kan afwijken van dit gemeenschappelijk standpunt, dat trouwens al een slepende bespreking met de Raad achter de rug heeft.
Voor wat de indiening van de verslagen betreft, kijkend naar amendement 39 vindt de Commissie het correcter zich te blijven baseren op de verklaring-Williamson, welke de hoofdlijnen van een bestaand document verwoordt.
Afsluitend, mijnheer de Voorzitter, nu zo ongeveer de voornaamste thema's en aspecten van dit debat uitvergroot zijn: de Commissie vindt dat de door het Parlement gedefinieerde richtsnoeren een steun in de rug vormen voor bepaalde politieke ideeën waar wij volledig achter staan. Met deze richtsnoeren wordt eveneens het belang onderstreept van een hervorming van het communautair beleid op het vlak van veiligheid en voedselhulp.
Ik ben ervan overtuigd dat wij dankzij de toepassing van die richtsnoeren tijdens de definitieve aanneming van de verordening met klem kunnen wijzen op de fundamentele rol die dit stukje wetgeving te spelen heeft. Ik beschouw dit als een essentieel bestanddeel van ons ontwikkelingsbeleid, vooral als je bedenkt welke alarmerende perspectieven en uitdagingen er op het vlak van voedselveiligheid in het verschiet liggen. Wij allen streven er gezamenlijk naar - en dat is dan ook het ultieme doel van de communautaire hulp - dat de voedselontvangende landen hun eigen ontwikkeling kunnen bestieren.
Ik hoop dat wij met deze gemeenschappelijke intenties en op grond van de uitleg die ik heb kunnen verschaffen, ons werk voort kunnen zetten, rekening houdend ook met de belangrijke topontmoeting die de FAO in november zal houden.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bonino.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Herstel- en wederopbouwacties ten behoeve van de ontwikkelingslanden
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A40136/96), namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, vastgesteld door de Raad met het oog op de aanneming van de verordening van de Raad (C4-0099/96-95/0165(SYN)) betreffende herstel - en wederopbouwacties ten behoeve van ontwikkelingslanden (Rapporteurs: de heer Andrews en mevrouw Baldi).

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, met het oog op de bevordering van de ontwikkeling van de derde landen in de wereld en hun gang naar democratische mondigheid, is er een herbezinning nodig over de methoden van financiering en over de wijzen waarop het geld beheerd moet worden. In 1993 had het Europees Parlement gewezen op de behoefte aan hulp bij de structurele acties voor herstel en wederopbouw van de betreffende landen, en om aan die eisen te voldoen achtte het Parlement het nodig twee begrotingslijnen in te stellen, om namelijk de programma's voor hervestiging van Zuidelijk Afrika te financieren - lijn B7-5071 - alsook de acties voor herstel en opbouw van de ontwikkelingslanden - B7-5076. Op 29 januari 1996 heeft de Raad besloten die twee samen aan te nemen in het gemeenschappelijk standpunt dat wij thans bespreken. Wat mijzelf betreft, ik vraag om bijzondere aandacht van de Raad voor Zuidelijk Afrika.
Op die manier is afgesproken wat de voornaamste doelstellingen, voorwaarden en criteria zijn van die hulp die opgezet en uitgevoerd moet worden via een intensieve en feitelijke coördinatie tussen Raad en Commissie. Er bestaat een nauwe koppeling tussen menselijke relaties, democratie en ontwikkeling. Mensenrechten hebben namelijk veel grotere kans op welslagen als er in een land democratische stabiliteit heerst geflankeerd door een duurzaam ontwikkelingsbeleid. Economische moeilijkheden worden daarentegen dikwijls als voorwendsel gebruikt worden om de democratische verhoudingen kapot te maken.
De middelen die ter beschikking staan dienen dus gebruikt te worden ter aanmoediging en ondersteuning van die economische activiteiten die een duurzame hervatting van het produktiestelsel van die landen stimuleren, te beginnen bij de materiële en functionele heraanpassing van de basisinfrastructuren, met inbegrip van mijnopruimingsoperaties en acties voor sociale heraanpassing van vluchtelingen, ontheemden en oud-strijders, om de rampzalige effecten van de burgeroorlog te compenseren. Wij hebben de plicht ons concreet in te zetten voor al degenen die lijden, en wij kunnen niet ongevoelig blijven bij de aanblik van volkerenmoorden en hongersnood, of zich dat nu ver van ons bed afspeelt of aan de poorten van Europa. Europa en de gehele internationale gemeenschap moeten de hand meer aan de ploeg slaan om een beleid uit te werken dat economische armoede en sociale uitsluiting weg kan rukken, want dit zijn immers de eerste obstakels voor de vorming van een rechtsstaat. Eveneens moeten door middel van een nauwe coördinatie de programma's van de Europese Unie op het vlak van opleiding, educatie of herstel versterkt worden, om de betreffende landen te helpen verder te gaan met hun duurzame ontwikkeling of hier een begin mee te maken.
Als wij willen dat die landen stabiele partners worden voor het Europa van morgen, dan moet de humanitaire hulp vervangen worden door acties voor structureel herstel en wederopbouw, teneinde in de betreffende landen een goed functionerende en milieuvriendelijke economie overeind te krijgen waarmee een stabiele ontwikkeling kan worden ingezet.
Die acties moeten worden geplaatst in een ontwikkelingsschema voor de middellange en lange termijn. Daarbij dient men drie trajecten te volgen. In de eerste plaats moet de actieradius van de herstelacties worden uitgebreid, vooral waar het gaat om het opruimen van landmijnen en de bijstand voor de terugkeer van vluchtelingen en ontheemden. Ten tweede moeten vooral de plaatselijke capaciteiten van heractivering versterkt worden, met name via opleidingsacties. In de derde plaats moet er een versterking komen van de coördinatie en evaluatie van de projecten voor wederopbouw en moeten de voorlichtingsmodaliteiten ten opzichte van het Europees Parlement geherdefinieerd worden.
De Europese Unie en haar lid-staten vormen tezamen de belangrijkste donor van officiële ontwikkelingshulp ter wereld. Wat dat betreft liggen ze nog voor de Verenigde Staten en Japan bij elkaar. Ook wil ik er nog op wijzen dat ontwikkeling niet alleen een kwestie van economische vooruitgang is. De VNConferentie over milieu en ontwikkeling die in 1992 in Rio werd gehouden heeft het begrip duurzame ontwikkeling gelanceerd, daarbij duidend op een ontwikkeling die de mens respecteert in zijn relatie tot het milieu en het hele ecosysteem van de aarde, in een poging om bevolkingsgroei, ontwikkeling van de armste landen, en respect voor het milieu met elkaar te doen rijmen. Op het moment dat de Europese Unie haar hulpprogramma voor ontwikkelingslanden aanneemt, dient zij terdege rekening te houden met de eis dat economische groei en duurzame ontwikkeling hand in hand moeten gaan, anders lukt het gewoon niet de levensomstandigheden van achtergebleven bevolkingen concreet vooruit te helpen.

Andrews
Voorzitter, herstel is of moet nu, naar mijn mening, een belangrijke schakel in het ontwikkelingsproces zijn. Oorlog, burgeronrust of natuurrampen treffen steeds meer ontwikkelingslanden.
Het Europees Parlement, evenals de Paritaire Vergadering ACS-EU staan ferm achter het idee van een speciaal economisch herstel- en sociaal wederopbouwprogramma. Zo'n programma werd noodzakelijk geacht omdat de Gemeenschap een specifiek instrument miste voor situaties tussen zuiver humanitaire acties en hulp op middellange en lange termijn.
Gezien de zeer gevarieerde en complexe situaties in de verschillende ontwikkelingslanden en het nauwe verband tussen humanitaire, herstel- en gewone ontwikkelingsacties, hebben wij concepten nodig als basis voor het besluit. Dat is het doel van dit voorstel. Met deze concepten moeten flexibiliteit - dat woord schijnt hier erg "in" te zijn vanavond - flexibiliteit in de ontwikkeling en snelle actie mogelijk zijn zonder dat dit ten koste gaat van de noodzakelijke samenhang tussen de ondernomen acties.
Herstel moet de door rampen en conflicten getroffen bevolking en regio's in staat stellen de economie weer op te bouwen en de levensomstandigheden te verbeteren. Dit dient te worden bereikt door adequate technische bijstand en de levering van werktuigen en uitrustingen om de water- en elektriciteitsvoorziening en centra voor de eerstelijns gezondheidszorg, wegen en alle andere infrastructuren zodanig te herstellen, dat de periode voor humanitaire hulp en de langdurige afhankelijkheid van externe hulp kan worden verkort.
In de grond hebben wij zo snel mogelijk een raamwerk van voorwaarden voor een betere produktie- en dienstensector - de vitale infrastructuur - en van de sociale, institutionele en administratieve voorwaarden nodig. Hoe eerder wij optreden, hoe sneller de bevolking in staat zal zijn zichzelf te helpen en, wat even belangrijk is, hoe beter de voorwaarden zullen zijn voor ontwikkeling op middellange en lange termijn.
Voor zover de levens van humanitaire hulpverleners en de resultaten van de geplande actie niet in gevaar zijn, dient zo vroeg mogelijk met de herstelmaatregelen te worden aangevangen. Dat is niet alleen belangrijk voor de rechtstreeks betrokkenen maar ook om een eventuele uitbreiding van conflicten te voorkomen, die anders zouden kunnen voortwoekeren alleen al vanwege de miserabele levensomstandigheden.
Ten slotte wil ik de commissaris voorstellen de "dat kunnen we" -benadering van ECHO in dit proces over te nemen. Ik beveel het Parlement dit verslag aan.

Kouchner
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de commissaris heeft ons op knappe wijze over haar problemen met de Raad verteld en ik heb haar heel goed begrepen. Wij hebben dezelfde problemen, vaak nog veel grotere, en we moeten ons ernaar schikken. Maar ik stel hier de immense aandacht vast van de enkele aanwezigen - alhoewel de besten - voor dit debat, dat het grootste en armste deel van de wereld raakt. Wij zijn er allen van overtuigd dat de Europese Unie het grootste deel van de aandacht toont, die er nog resteert voor de humanitaire noodhulp, het herstel en de voedselzekerheid.
Het gaat om uitzonderlijke cijfers. Daarstraks spraken wij over de hoeveelheid steun. Welnu, u moet weten dat wij, de Europese Unie, 500.000 ecu per dag geven aan de regio rond de grote meren. Voor de regio rond de grote meren, Goma, Burundi en Rwanda vinden wij uiteraard geld, na de incidenten. We vinden ook geld voor het herstel. Maar er is nooit geld, er is nooit aandacht, er worden nooit politieke besluiten genomen voor de preventie. Op dit moment gaat het met Burundi bergafwaarts, maar wij doen niets en wanneer dan op een dag de beelden van het drama komen, zullen wij nog eens 500.000 ecu extra geven. Binnen de Commissie ontwikkelingssamenwerking hebben wij veel over deze drie thema's gesproken, die het Parlement sieren, en die mij opnieuw bezorgd maken over wat er komen gaat.
Ten tijde van de Europese Gemeenschap vormde ontwikkeling een van de grote beleidsterreinen. Tegenwoordig besteden wij hieraan minder aandacht en minder geld. Het verontrust mij ten zeerste wanneer ik moet vaststellen dat het Europees Ontwikkelingsfonds niet in de begroting is opgenomen en dat er minder aandacht aan deze werkzaamheden wordt besteed. Natuurlijk feliciteer ik mevrouw Baldi, de heer Andrews en de overige rapporteurs met deze dag, die is gewijd aan de allerarmsten, maar ik ben ongerust voor morgen, omdat dit immense deel van de wereld ons steeds ter harte gaat. We mogen echter niet vergeten dat wij, ondanks onze problemen, nog altijd de allerrijksten zijn.

Corrie
Mijnheer de Voorzitter, het is een triest feit dat er, naar welk continent we ook kijken, altijd burgeroorlog en massamoorden schijnen te moeten zijn met de afschuwelijke gevolgen ervan. De ene helft van de wereld lijkt van plan te zijn zichzelf te vernietigen, terwijl de andere helft de kosten draagt van de inspanningen om tot verzoening en wederopbouw te komen.
De werkelijkheid is, dat wij ieder jaar weer miljarden ecus spenderen om mensen enkel in leven te houden. Niet alleen aan hun fysieke behoeften moet worden voldaan, maar ook hun institutionele organisaties moeten weer worden opgebouwd opdat zij hun eigen zaken kunnen regelen. Daarom verwelkom ik deze verordening van de Raad inzake herstel en wederopbouw en feliciteer ik mevrouw Baldi en de heer Andrews met het werk dat zij in de Commissie ontwikkelingssamenwerking hebben verricht.
Het gaat om een gigantische taak, die stapsgewijs moet worden aangepakt, namelijk voedselvoorziening, onderdak, structurele instellingen en werkgelegenheid. Ik moet de NGO's ter plaatse hulde brengen, want zonder hun toewijding zou er heel erg weinig tot stand zijn gekomen. NGO-medewerkers wonen en werken vaak onder erbarmelijke omstandigheden en moeten voor hun leven vrezen en toch zijn zij door hun medisch en sociaal werk verantwoordelijk voor het redden van miljoenen mensenlevens.
Ieder wederopbouwprogramma vergt nauwe samenwerking tussen donor- en ontvangende landen. Natuurlijk dienen aanbestedingen en de gunning van contracten open te staan voor de lid-staten en de ontvangende landen, maar regionale samenwerking tussen de ontwikkelingslanden is ook van vitaal belang. Indien buurlanden diensten of goederen kunnen leveren, dan moet dat worden aangemoedigd, aangezien dit voor meer stabiliteit in de regio's zorgt. Voor al dit werk is zorgvuldige planning en besluitvorming nodig, gevolgd door voortdurend toezicht, en natuurlijk is de Commissie ontwikkelingssamenwerking van mening dat haar leden hierbij nauw betrokken moeten zijn. Het is ook belangrijk dat, waar mogelijk, lokale partners een financiële bijdrage leveren, zodat het project voortduurt ook na het opdrogen van de communautaire financieringsbron. Indien een project niet kan worden voortgezet zonder permanente subsidies, mag het alleen worden gesteund als het om humanitaire steun gaat als voedselhulp. Dit hele programma moet worden behandeld als een zaak van het allerhoogste belang en met de grootste urgentie voor het herstel van de sociale basisvoorzieningen voor miljoenen mensen in tientallen landen. We hopen en vertrouwen erop dat er spoedig actie zal worden ondernomen.

Aelvoet
Voorzitter, collega's, Bernard Kouchner heeft natuurlijk gelijk als hij zegt dat samenwerking met ontwikkelingslanden lang over haar hoogtepunt heen is. Er is de algemene trend: minder geld, minder aandacht. Waar het eigenlijk op neerkomt is dat al deze landen zich zo goed mogelijk inschakelen in de wereldmarkt, dat is de nieuwe oplossing. Wij zien daar ook natuurlijk de resultaten van. Vorig jaar kon Afrika 1, 5 % van de wereldinvesteringen naar zich toe trekken. Als wij het hier vandaag hebben over herstel en wederopbouwprojecten dan hebben wij het inderdaad over niet veel meer dan over levensbegeleiding, maar ook dat behoudt zijn belang hoe bitter dit ook mag klinken. Niemand twijfelt aan het belang hiervan.
Wel zouden wij er de aandacht op willen vestigen, en dat blijkt ook uit het verslag van mevrouw Baldi, dat snelheid van optreden inzake wederopbouw van het grootste belang is. Wat dat betreft denken wij dat deze wederopbouwacties een reële brugfunctie moeten hebben tussen de noodsituatie waaruit men vertrekt en in de richting moeten gaan van duurzame ontwikkeling.
Nu merken wij wel dat in de terminologie over duurzame ontwikkeling er meer en meer eensgezindheid bestaat als het erop aankomt dit in de praktijk in te vullen en daar rijzen toch wel vragen bij.
Toch willen wij onze tevredenheid uitspreken over het feit dat de Raad, alles bij elkaar genomen, een goed gemeenschappelijk standpunt heeft ingenomen waarbij ook rekening werd gehouden met de vele amemdementen die door het Parlement werden gemaakt, alhoewel niet allemaal. Wij betreuren dat een aantal elementen waar het Parlement de aandacht op had gevestigd, bijvoorbeeld de noodzaak om de nationale en lokale capaciteit te versterken door vorming, is weggelaten. Ook het aspect doelgroepenbenadering is onvoldoende overgenomen in het standpunt van de Raad, maar desalniettemin vinden wij dat het standpunt onze steun verdient en in ieder geval het verslag van mevrouw Baldi.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, ik hecht er in de eerste plaats aan de rapporteurs te danken voor hun zeer goede werk. Het door de Raad voorgestelde actieprogramma om herstel en wederopbouw in de ontwikkelingslanden te rationaliseren is belangrijk, omdat daardoor sneller en dus efficiënter kan worden gereageerd op de behoeften van de landen die het slachtoffer zijn van natuurrampen en oorlogen, en vooral de armste onder hen.
Ik wil niettemin twee punten onderstrepen, die naar mijn mening een goede uitvoering van het programma in de weg zouden kunnen staan. Het eerste punt betreft de logge structuren die worden ingevoerd om de Commissie te helpen. Raadgevende comités voor de Commissie zijn ongetwijfeld nuttig, maar zoals deze zijn opgezet in de oorspronkelijke tekst en nog veel ingewikkelder zijn gemaakt door de amendementen van de rapporteurs, lijken ze mij de werking van het hele programma buitensporig te verzwaren. Dit probleem lijkt me trouwens bij lange na niet beperkt tot onderhavige tekst.
Het tweede punt gaat over de tenuitvoerlegging van deze programma's. De Europese Unie moet met de grootst mogelijke zorgvuldigheid degenen die hiermee zijn belast controleren. De NGO's, ondernemingen en organisaties moeten vooral worden gekozen in de betrokken ontwikkelingslanden zelf en in de lid-staten van de Europese Unie. Het komt jammer genoeg maar al te vaak voor dat de communautaire middelen worden gebruikt door organen die in werkelijkheid slechts de façade van grote Amerikaanse ondernemingen vormen.

Howitt
Commissaris, bij de invoering van nieuwe comitologie in deze verordening blijven we mijlenver van elkaar. De Raad wil een 3a-comité voor alle acties van meer dan 2 miljoen ecu, terwijl u zich achter ons schaart en een 1a-adviescomité voor alle acties wenst. Ik moet u de vraag stellen: heeft u de moed te handelen naar uw eigen overtuigingen en naar de mening van het Parlement? Als ik al deze verordeningen bijeen neem, moet ik u vragen of u, met het oog op de ferme resolutie, die naar mijn overtuiging morgen met een grote meerderheid zal worden aangenomen, zult overwegen ieder van deze drie verordeningen in te trekken, tenzij de Raad tot een beter compromis bereid is. Ik wil u vragen specifiek op dit punt in uw antwoord op ons debat in te gaan.
Laat me echter de resterende spreektijd gebruiken om op een ander cruciaal, maar vaak verwaarloosd punt te wijzen, namelijk amendement nr. 5 op artikel 2, waarin wordt getracht gehandicapte personen in het herstelproces te betrekken. Het baart me zorgen dat in het gemeenschappelijk standpunt amendement nr. 5 naar verluidt is overgenomen, maar dat opnieuw de gehandicapte personen buiten de tekst zijn gevallen.
In de ontwikkelingslanden, evenals elders in de wereld, is het hoofdprobleem voor de gehandicapte medemensen eerder de houding en onwetendheid van gezonde mensen dan enig aspect van hun fysieke of mentale handicap. Invaliditeit is momenteel in nog teveel van onze ontwikkelingsprogramma's een non-issue en het zichtbaar maken van gehandicapte mensen vergt positieve aktie, risico's en experimenten.
In ontwikkelingslanden worden mensen invalide door bijvoorbeeld landmijnen; tegenover ieder kind dat door een landmijn wordt gedood, zijn er drie die voor hun leven invalide raken. Andere handicaps komen voort uit ondervoeding, zoals blindheid, en uit een vitaminetekort. Deze invalide kinderen en volwassenen hebben dezelfde behoeften aan werk, wonen en andere levensbehoeften, die wij via het herstelproces trachten te waarborgen.
Het leven van sommige gehandicapten kan veranderen door specifieke revalidatie, door oefeningen, hulpmiddelen om zich voort te bewegen, protheses enzovoort. Zij kunnen dan een bijdrage leveren aan hun samenleving in plaats van tot afhankelijkheid gedwongen te zijn. Maar hoofddoel in ons amendement is het streven, gehandicapte personen te helpen via normale programma's, bijvoorbeeld voor het onderwijs, waar kinderen leren binnen het normale onderwijsproces en waar gewone basistraining voor leraren doeltreffender kan zijn, niet alleen voor deze kinderen, maar voor alle kinderen met emotionele problemen.
Wij verzoeken u nog eens te kijken naar de formulering van amendement nr. 5 en ons een antwoord te geven op de comitologiekwestie.

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, in de afgelopen tien jaar zijn wij getuige geweest van een verschuiving in de prioriteiten van het algemene ontwikkelingsbeleid. Wij zijn meer militaire acties gaan financieren, naarmate spanningen en conflicten uit de hand dreigden te lopen. Door gebrek aan tijdige politieke actie moeten met humanitaire actie de brokstukken worden geraapt. Maar lange-termijninvesteringen in adequate ontwikkelingssteun lijken niet dezelfde prioriteit te krijgen. Het lijkt erop dat wij het belang van gerichte armoedebestrijdingsprogramma's niet op de eerste plaats zetten. Ik weet dat de commissaris ook vindt dat humanitaire hulp niet altijd mag worden gezien als vervanging van politieke actie.
Natuurlijk steun ik het beginsel achter het initiatief waarover wij vanavond spreken. De financiering van operaties die geleidelijkaan de humanitaire actie overnemen en de weg effenen voor de planning van de ontwikkeling op lange termijn, is zeer welkom. Uit de verordening blijkt in feite dat de Commissie erkent dat een betere coördinatie tussen de beschikbare instrumenten noodzakelijk is en dat ook de uitwerking van een meer holistische benadering van ontwikkeling zeer welkom is.
We moeten echter, zoals de heer Howitt heeft gezegd, kritiek hebben op de regelingen die de Raad voorstelt voor de tenuitvoerlegging. Voor subsidies van meer dan 2 miljoen ecu moet er beroep worden gedaan op een 3a-comité. De Raad moet zich hierin niet vergissen. Standaardisatie is geenszins gelijk aan vereenvoudiging. Dat is zeker hier het geval, waar de meest beperkende comitologie wordt gebruikt en dit zal de Commissie zeker beletten snel en efficiënt op te treden.
Velen van ons zullen zich maar al te goed de mislukking van het speciale initiatief voor het herstel van Afrika herinneren. Het is heel duidelijk dat de comitologie een rol heeft gespeeld bij wat uiteindelijk een totaal ondoeltreffende operatie bleek te zijn. Ik dring er daarom net als de heer Howitt bij de commissaris op aan, gehoor te geven aan het verzoek om verduidelijking van de mening van de Commissie over wat naar mijn overtuiging een zeer ferme reactie van het Europees Parlement op de hier voorgestelde comitologie-procedures zal zijn.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, ik wilde allereerst de twee rapporteurs, de heer Andrews en mevrouw Baldi, danken voor deze ontwerp-aanbeveling voor de tweede lezing inzake het gemeenschappelijk standpunt over de ontwerp-verordening voor herstel- en wederopbouwacties. Wij zijn het eens met verreweg de meeste suggesties en amendementen die worden aangereikt in de tekst, welke dan ook medeondertekend is. De betreffende amendementen versterken de algemene richtsnoeren en vloeien voort uit een grotendeels eensluidende politieke aanpak van Commissie en Parlement. Ik zal niet verder in detail treden over de amendementen waar wij mee akkoord gaan, want het lijkt me interessanter als ik het ga hebben over de amendementen waar wij problemen mee hebben.
Ik kan dus alvast zeggen dat de Commissie een fors aantal amendementen overneemt, vooral de amendementen die pleiten voor een betere definitie van de tekst, bijstand aan vluchtelingen en ontheemden, steun voor regionale integratie, enz. Dit accepteert de Commissie allemaal. Met name aanvaardt de Commissie ook het amendement op artikel 7, lid 1, sub a), b), c) en lid 2, dat de tekst overneemt van het Commissievoorstel inzake het type comité waar deze verordening in moet voorzien. Dus wat de comitologie betreft neemt de Commissie het amendement van het Parlement over, maar het deel van het amendement waarin aangedrongen wordt op transparantie, op openbaarheid van de werkzaamheden van het comité, laten wij achterwege. Het Parlement weet best dat dit een interinstitutionele kwestie is. Natuurlijk is de Commissie bereid de nodige pressie in die richting te blijven uitoefenen, maar wij moeten ook gewoon rekening houden met wat de realiteit is.
Er zijn een paar amendementen die voor ons problematischer zijn, vooral het amendement over Zuidelijk Afrika. De Commissie is de mening toegedaan dat we hier te maken hebben met een verordening van algemene en globale aard, en daarom lijkt ons de verwijzing naar één bepaald geografisch gebied uit de toon vallen; dit niet omdat de Commissie het goede van de zaak niet inziet, maar gewoon omdat wij te maken hebben met een algemene verordening, en het vermelden van een regionale realiteit vinden wij niet passen in dit type document. Afgezien daarvan, is de Commissie het niet eens met die amendementen die te weinig oog voor bestaande verhoudingen hebben, die dus te weinig rekening houden met de middelen, personeelskrachten en faciliteiten waar de Commissie over beschikt. Hetzelfde zij gezegd over de amendementen die al in het gemeenschappelijk standpunt voorkomen, bijvoorbeeld de voorstellen over het opruimen van landmijnen, over culturele aspecten en het duurzame karakter van het herstel en de wederopbouw. Naar ons inzicht maken al die amendementen reeds deel uit van de tekst van het gemeenschappelijk standpunt. Ook heeft de Commissie grote moeite met uw amendementen die duiden op het beheer van de operaties of waarin dingen gevraagd worden die de Commissie niet kan realiseren, vanwege beperkte menselijke of financiële middelen. Al die voorstellen nemen wij dus niet over. Precies gezegd heb ik het over de amendementen die artikel 6 wijzigen, van lid 1 tot en met de leden 5, 6, 7 en 8, en de amendementen die artikel 8, artikel 9 en 3 bis wijzigen.
Bovendien vind ik dat de amendementen op artikel 7, laatste lid, en artikel 8, tweede lid, eerlijk gezegd op interinstitutionele problemen slaan. De Commissie heeft er natuurlijk begrip voor dat het Parlement pressie wil uitoefenen, maar in het kader van de interinstitutionele betrekkingen zoals die thans zijn gecodificeerd, kunnen die amendementen voor de Commissie niet door de beugel.
Voor zover de inhoudelijke preciseringen over afzonderlijke amendementen. De Commissie wil hoe dan ook niet alleen wijzen op het politieke karakter van het onderhavige voorstel, maar tevens op de humanitaire kant van de zaak: de acties voor herstel en wederopbouw zijn een dure plicht voor ons, en wij moeten ons daar zo goed mogelijk van kwijten.
De hele kwestie van preventie staat nog open, maar wij hebben er hier al lang en breed over gesproken. De Commissie wil wel benadrukken dat alleen bepaalde landen van de Europese Unie tot nu toe aandacht hebben voor de problemen die verband houden met het herstel en de ontwikkeling van crisislanden. Het kost ons werkelijk grote moeite in internationale bestekken de politieke prioriteit van dit vraagstuk duidelijk te maken. De Commissie is het met u eens dat men in de wereld steeds minder oog heeft voor die problematiek, met alle politieke consequenties vandien.

Baldi
Ik dank de commissaris, maar er is nog één punt waar ik nog even samen met haar over wil praten. Wij hadden het over politiek belang, over bijzondere aandacht voor ontwikkelingslanden. Nu, wat Zuidelijk Afrika betreft wilde ik eraan herinneren dat dit Parlement samen met de Commissie het afgelopen jaar op begrotingslijn B6-5071 heeft gewerkt, om dat programma op een bepaalde manier vooruit te helpen. Pas dit jaar, in januari, heeft de Raad besloten de twee ontwerp-verordeningen bij elkaar te pakken. Ons leek het politiek belangrijk om tenminste een verwijzing naar die regio vast te houden, ook omdat men dat daarginds hard kan gebruiken. Sprekend over het opruimen van landmijnen, over bijzondere operaties in bepaalde gebieden, in bepaalde regio's ter wereld, leek het ons juist een heel zinnige gedachte om onze hulp en onze politieke interesse nader te specificeren en dit is trouwens vorig jaar door het Parlement ook unaniem zo verklaard. Dit element was inmiddels ook door de Commissie met interesse onthaald. Om die redenen willen wij deze bijzondere belangstelling voor de betreffende regio handhaven, wij vinden dat gewoon heel belangrijk.

Bonino
De Commissie is het met u eens, mevrouw Baldi, dat die regio bijzonder belangrijk is. Onze enige motivering is echter dat het instrument dat thans aan de orde is ook inhoudelijk gezien homogeen moet blijven. Het gaat hier dus helemaal niet om een politieke nuancering tussen wat uw bekommernis is en de onze. Het gaat alleen om homogeniteit van het onderhavige rechtsmiddel.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 19.15 uur gesloten)

