Tussentijdse evaluatie van het Europees actieplan voor milieu en gezondheid 2004-2010 (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Frédérique Ries, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, over de tussentijdse evaluatie van het Europees actieplan voor milieu en gezondheid 2004-2010.
Frédérique Ries
rapporteur. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de staatssecretaris - en mag ik onze waardering uitspreken over het feit dat u duidelijk moeite heeft gedaan om hier tijdig voor het debat aanwezig te zijn -, commissaris Dimas, dames en heren, gezondheid en milieu gaan niet altijd goed samen, zeker nu, aan het begin van de 21e eeuw. Onze burgers worden aan allerlei vormen van vervuiling blootgesteld, die meestal het gevolg zijn van een combinatie van verschillende factoren, en dat geldt ongeacht of men in de stad, op het platteland, aan zee of in de bergen woont.
Het is dan ook allesbehalve toevallig dat volgens de meest recente cijfers van Eurostat zes van de tien Europeanen vinden dat het uiterst of redelijk waarschijnlijk is dat hun gezondheid door milieuvervuiling wordt geschaad en ook, en dat is belangrijk, dat de Europese Unie op dit gebied niet voldoende actief is. Dat is waar ons hele debat vanochtend over gaat.
Allereerst wil ik mijn collega's en heel in het bijzonder de schaduwrapporteurs van dit verslag, mevrouw Ferreira, professor Trakatellis, mevrouw Breyer, mevrouw Belohorská en mevrouw De Brún bedanken voor de uitstekende samenwerking sinds we ons in 2003 met deze kwestie bezig zijn gaan houden. Want het was in 2003 dat de Europese Commissie hiertoe de aanzet gaf met het toenmalige SCALE-initiatief, dat gericht was op de gezondheid van kinderen, en daarna in het jaar daarop met dit actieplan, dat zal lopen tot 2010. Dit is een initiatief dat naar onze mening ontoereikend is, aangezien tijdens zijn vergadering in februari 2005 het Parlement een resolutie heeft aangenomen die, dat moet gezegd worden, behoorlijk kritisch was. Hierin werd simpelweg vastgesteld dat een actieplan, per definitie, niet als enige doel kan hebben meer gegevens te produceren en meer onderzoek te doen, ook al is dit van wezenlijk belang. We waren dan ook teleurgesteld, des te meer omdat een reeks lidstaten, met name Frankrijk met zijn nationale gezondheids- en milieuplan, alsmede veel Duitse deelstaten, België, Luxemburg, Nederland en andere landen met eigen ambitieuze nationale plannen doorgingen.
In hoeverre zijn we er nu drie jaar later in geslaagd om ziekten terug te dringen die toegeschreven kunnen worden aan de gevolgen van milieuvervuiling? Het lijkt me dat we op Gemeenschapsniveau nog niet veel hebben bereikt en daarom wil ik nu komen met een tussentijdse evaluatie van hoe de zaken er nu voorstaan. Natuurlijk, zoals we al vele malen hebben gezegd kan de Europese Unie bogen op een reeks successen bij de bestrijding van diverse vormen van vervuiling. Het is onmogelijk ze allemaal te noemen en ik verwijs hier alleen naar de recente wetgeving over de luchtkwaliteit - die voor een groot deel te danken is aan uw krachtige inspanningen, commissaris - het pesticidepakket dat bijna klaar is, en natuurlijk het REACH-initiatief dat zorgt voor de controle van meer dan 10.000 chemische stoffen en de meest problematische stoffen wil vervangen. Ik wil ook nog een ander belangrijk aspect noemen, namelijk de financiering door de Commissie in de afgelopen drie jaar van meer dan 38 projecten gewijd aan gezondheid en milieu, als onderdeel van het zesde kaderprogramma voor onderzoek, waarmee naar schatting meer dan 200 miljoen euro is gemoeid. Voor het overige en gezien de moeilijkheid, zoals ik al heb gezegd, om dit plan, waarvan de naam de inhoud niet erg dekt, te beoordelen, zou ik willen zeggen dat onze algemene indruk niet onverdeeld gunstig is.
Onze ontwerpresolutie van vandaag richt zich dus op de noodzaak tot herstel van het voorzorgsbeginsel, waarvan ik weet dat ook de staatssecretaris dit van groot belang acht. Net als zij geloof ik oprecht dat we dit beginsel moeten redden, nieuw leven moeten inblazen, een beginsel dat, zoals ik al eerder heb gezegd, uitgaat van actie en niet van afzijdigheid, en dat we ervoor moeten zorgen dat het toegepast wordt in het communautaire beleid, zoals voorzien in artikel 174 (2) van ons Verdrag en vastgelegd in de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie. In dit verband denk ik dat het belangrijk is dat we streven naar een verschuiving van de bewijslast voor alle productwetgeving - zoals voorzien in punt 13 van onze resolutie - want het is alleen maar normaal en niet minder dan vanzelfsprekend dat het de verantwoordelijkheid van producenten en importeurs is om aan te tonen dat een product onschadelijk is. Ik zou daaraan willen toevoegen dat de meeste consumenten, ten onrechte wellicht, hier al van uitgaan.
Het tweede en zeker niet minder belangrijke onderwerp van zorg komt aan de orde onder de punten 23 tot en met 25, namelijk het probleem van de klimaatverandering. Wij hebben dit cruciale probleem in nauwe samenwerking met deskundigen van de WHO bestudeerd. Deze deskundigen maken vooral melding van een verhoogde intensiteit en frequentie van hittegolven. Hoe zouden we kunnen vergeten dat er na de hittegolf van de zomer van 2003 sprake was van meer dan 70.000 extra sterfgevallen in een tiental Europese landen? Het lijkt ons dat er in deze situatie een systeem nodig is van preventieve maatregelen - vermindering van de blootstelling aan hitte, een waarschuwingssysteem en uiteraard hulp voor de ouderen. Ik zou er eveneens op willen wijzen dat de stijging van de temperatuur gepaard gaat met het optreden van bepaalde virussen, zoals het Chikungunya-virus in Italië in 2007, en dat dit allesbehalve een bijkomstig verschijnsel is, althans volgens de deskundigen, maar misschien een sein dat ons in Europa tal van pandemieën te wachten staan. Uiteraard vraagt dit ook om een antwoord dat rekening houdt met de mogelijke omvang van het probleem, en op zijn minst om een adequaat coördinatiesysteem tussen de Commissie, het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding in Stockholm en de verschillende Europese hoofdsteden.
Tot slot wil ik nog melding maken van wat voor de medische sector de soap, het feuilleton van de zomer van 2008 was, althans in een hele reeks landen - in Frankrijk, België en andere. Ik heb het over de stroom aan informatie, artikelen en studies, waarvan de meeste elkaar tegenspreken, over de al dan niet bewezen gezondheidsrisico's van mobiele telefoons, met name voor de meest kwetsbare groepen, vooral kinderen. De zeer, wellicht wat al te mediabewuste David Servan-Schreiber was niet de eerste die aan de bel heeft getrokken. Wat we in de paragrafen 21 en 22 van onze resolutie vaststellen is simpel: al deze verschillende studies lijken aan te tonen dat elektromagnetische velden van invloed zijn op de menselijke gezondheid; daarbij komt dat sinds 1999 de grenswaarden voor blootstelling hieraan niet meer zijn gewijzigd en daarom nog steeds gelden als de officiële EU-norm, terwijl er tegelijkertijd een compleet gebrek aan consensus is tussen onderzoekers over de vraag of GSM-golven een gezondheidsrisico vormen.
Deze wetenschappelijke onzekerheid zal nog wel even voortduren. Op een gegeven moment zullen beleidsmakers een beslissing moeten nemen en dat is wat we doen in de resolutie die vandaag wordt gepresenteerd.
Nathalie Kosciusko-Morizet
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, mevrouw Ries, dames en heren, de Europese burgers in alle landen zijn terecht bezorgd over de kwaliteit van het milieu en maken zich steeds meer zorgen over het verband tussen milieu en gezondheid.
De ministers van Milieu waren afgelopen december in de gelegenheid zich hiermee bezig te houden en de Raad hecht steeds meer belang aan deze kwestie. Het betreft hier verschillende ziektebeelden en hoewel ze talrijk zijn, zijn de feiten en de verbanden tussen vervuiling en gezondheid nog steeds niet goed vastgesteld. Het betreft hier aandoeningen van de luchtwegen, astma, allergieën, kanker en hormoon ontregelende stoffen, en vooral ziekten die de meest kwetsbare groepen van de samenleving treffen, zoals mevrouw Ries al heeft vermeld, waaronder kinderen, zwangere vrouwen, bejaarden en kansarmen.
De nieuwe strategie van de Europese Unie om duurzame ontwikkeling te bevorderen, zoals goedgekeurd door onze staatshoofden en regeringsleiders in juni 2006, ziet terecht de volksgezondheid als een van onze belangrijkste uitdagingen, en stelt zich ten doel gezondheid zonder discriminatie te bevorderen en de bescherming tegen de huidige gezondheidsrisico's te verbeteren. En dit alles dient te worden gerealiseerd - en ik zal hierop terugkomen - door middel van krachtige preventieve maatregelen.
Er zijn verschillende manieren om de huidige situatie te verbeteren en ze zijn allemaal genoemd. Er is betere samenwerking nodig tussen de gezondheidssector en de milieusector, die helaas nog wel eens de neiging hebben zich in een verschillende richting te ontwikkelen. Er is de noodzaak om de kwaliteit van het milieu te verbeteren, en dat is wat we doen, vooral door te werken aan de IPPC-richtlijn en het voorstel voor een richtlijn betreffende de kwaliteit van de bodem, waar we straks nog over zullen spreken. Ook staan we nu voor de noodzaak om de expertise van de Gemeenschap op dit gebied te verbeteren. Er is het werk dat we hier allemaal gezamenlijk doen op internationaal niveau, vooral binnen de Wereldgezondheidsorganisatie. Tot slot is er een doel dat we op een heel praktische manier willen verwezenlijken, namelijk een betere integratie van het milieu in al het relevante beleid, in alle relevante plannen en programma's, en vooral naar aanleiding van het gezondheids- en milieuprogramma, dat loopt van 2004 tot 2010. Kortom, het is belangrijk om deze tussentijdse evaluatie tot een goed einde te brengen om ervoor te zorgen dat de stappen die worden genomen zo effectief mogelijk zijn.
Net als u, mevrouw Ries, wil ook ik de noodzaak benadrukken van preventieve maatregelen op alle verschillende actiegebieden en ten aanzien van alles wat u in uw verslag hebt genoemd.
De Raad komt in zijn conclusies van afgelopen december, net als het Parlement vandaag, tot het oordeel dat er zo spoedig mogelijk actie moet worden ondernomen. We moeten snel handelen en we moeten de gebeurtenissen voor zijn. Ons handelen moet gestoeld zijn op preventie en op het nemen van voorzorgsmaatregelen. Daartoe dienen zeker nieuwe instrumenten te worden ontwikkeld om potentiële gevaren te kunnen anticiperen en analyseren zodra ze zich voordoen of wanneer er een vermoeden van is, en moeten we vervolgens in staat zijn deze verschillende problemen te zien tegen verschillende achtergronden, zoals die van de klimaatverandering of bioveiligheid, terreinen die allebei te maken hebben met de gezondheid van mensen.
Stavros Dimas
Mevrouw de voorzitter, dames en heren, ongeveer een jaar geleden heeft de Commissie de tussentijdse evaluatie van het Europees actieplan voor milieu en gezondheid 2004-2010 aangenomen. Deze evaluatie is een verslag over de huidige stand van zaken wat betreft de implementatie van het actieplan.
Het verheugt me dat het Europees Parlement positief heeft gereageerd op deze tussentijdse evaluatie en dat het net als de Commissie de wederzijdse interactie tussen milieu en gezondheid heel belangrijk vindt. Het verheugt me vooral dat het Franse voorzitterschap, zowel vandaag als via de minister bij eerdere gelegenheden, van zijn volledige steun heeft blijkgegeven voor dit onderwerp dat van zo groot belang is voor de Europese burgers.
Zoals u weet heeft het Europees actieplan voor de relatie tussen milieu en gezondheid als doel de informatievoorziening te verbeteren en onderzoek naar het milieu en de gezondheid van mensen te stimuleren, teneinde de gevaren en risicofactoren van het milieu voor de gezondheid van mensen beter te begrijpen. Daardoor zullen politieke leiders op Europees en nationaal niveau met effectievere wetgeving en maatregelen kunnen komen om de gezondheid van de Europese burgers te beschermen.
Het plan bevat 13 specifieke terreinen voor actie in de periode van 2004-2010. Het werd opgesteld na uitgebreide consultatie van deskundigen en organen die in Europa op het gebied van milieu, gezondheid en onderzoek werkzaam zijn.
Het actieplan benadrukt het essentiële belang van nauwe samenwerking tussen de diensten die betrokken zijn bij het milieu, de gezondheid en onderzoek, zowel op nationaal als Europees niveau. Deze samenwerking is essentieel voor een zo optimaal mogelijke aanpak van de gevolgen van de onderlinge invloed die het milieu en de gezondheid op elkaar hebben.
Tot mijn vreugde kan ik vier jaar nadat het actieplan werd aangenomen melden dat deze nauwe samenwerking tussen de verschillende diensten zich nu heeft geconsolideerd. Dit is duidelijk een zeer positieve ontwikkeling volgens de tussentijdse evaluatie van het afgelopen jaar.
Ik zal u daarvan een specifiek voorbeeld geven. De lidstaten werken nu samen om te komen tot een gecoördineerde aanpak van de kwestie van de menselijke biomonitoring. Hierbij zijn de ministeries van Onderzoek, Volksgezondheid en Milieu betrokken.
Ik denk dat het belangrijk is daaraan toe te voegen dat, na de goedkeuring van het voortgangsverslag van vorig jaar, de Commissie ook andere belangrijke activiteiten heeft ondernomen, vooral met betrekking tot menselijke biomonitoring, de relatie tussen klimaatverandering en gezondheid, de luchtkwaliteit in gebouwen, en onderzoek op het gebied van milieu, en gezondheid en elektromagnetische velden. Ik ben daarom blij dat deze onderwerpen in het verslag van het Europees Parlement zijn opgenomen.
Ik zal kort op de nieuwe ontwikkelingen ingaan. De Commissie wil nu de kwestie van de luchtkwaliteit in gebouwen breder benaderen. Deze benadering komt ook overeen met de resolutie van het Europees Parlement van 2005. Er zijn veel activiteiten ondernomen die verder gaan dan de specifieke doelstellingen in het actieplan. Zo zijn er bijvoorbeeld nieuwe onderzoeksprojecten gefinancierd door de Commissie, is er een werkgroep van deskundigen opgezet en is een Groenboek over tabaksrook en de wetenschappelijke zienswijzen daarover aangenomen. Er moet nog wel een beslissing worden genomen over de wettelijke middelen om de kwestie van de luchtkwaliteit in gebouwen zo goed mogelijk aan te pakken.
Wat betreft menselijke biomonitoring betreurt de Commissie het dat het door 24 lidstaten gezamenlijk ingediende voorstel niet geschikt werd geacht voor financiering op basis van het zevende kaderprogramma. In ieder geval zal er deze maand een nieuwe oproep worden gepubliceerd om voorstellen over menselijke biomonitoring in te dienen.
Ondertussen zal de Commissie haar voorbereidende werkzaamheden voortzetten met betrekking tot het proefproject binnen het kader van een ERA-NET netwerk en binnen het kader van een administratieve regeling met het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek in Ispra, in nauwe samenwerking met de lidstaten.
Wat betreft elektromagnetische velden volgt de Commissie voortdurend de wetenschappelijke ontwikkelingen via het Wetenschappelijk Comité voor nieuwe gezondheidsrisico's en via het MNT-netwerk voor elektromagnetische velden, een project in het zesde kaderprogramma.
De Commissie bevordert onderzoek op de belangrijkste gebieden die met dit onderwerp te maken hebben, teneinde te bepalen of de grenswaarden voor blootstelling die in de aanbeveling van de Raad zijn neergelegd herzien dienen te worden. De Commissie heeft onlangs elk Wetenschappelijk Comité voor nieuwe gezondheidsrisico's gevraagd om op basis van de meest recente gegevens en rapporten haar oordeel te heroverwegen.
Uit de tussentijdse evaluatie blijkt duidelijk dat de relatie tussen klimaatverandering en gezondheid een steeds belangrijker kwestie aan het worden is. Op de relatie zal worden ingegaan in het Witboek over aanpassing aan de klimaatverandering, dat naar verwachting zeer binnenkort zal worden uitgebracht.
Deze ontwikkelingen tonen dat de Commissie groot belang hecht aan een nog grotere integratie van het gezondheidsaspect in het Europese milieubeleid. Recente wetgeving, zoals REACH over chemische stoffen, en de nieuwe richtlijn over luchtkwaliteit, dragen bij aan een grotere milieu- en gezondheidsbescherming en zijn voorbeelden van een wederzijds voordelige manier om met de kwestie milieu en gezondheid om te gaan die de Europese burgers ten goede komt.
Tot slot wil ik de rapporteur, mevrouw Ries, bedanken voor haar verslag, haar uitstekende werk en de enorme belangstelling die ze heeft getoond voor de relatie tussen milieu en gezondheid. Ook wil ik herhalen dat de Commissie vast van plan is zich te blijven inspannen voor het actieplan voor milieu en gezondheid. De Commissie is vastbesloten te zorgen voor effectieve milieuwetgeving en voor de juiste toepassing van bestaande wetgeving, teneinde zowel het milieu als de gezondheid van de Europese burgers te beschermen.
Dit indachtig zal de Commissie een actieve rol spelen in de voorbereidingen voor de vijfde ministeriële conferentie over milieu en gezondheid, die is gepland voor juli 2009.
Françoise Grossetête
namens de PPE-DE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, graag wil ik eerst mevrouw Kosciusko-Morizet verwelkomen, wier opvattingen en doortastendheid met betrekking tot deze problematiek welbekend zijn, alsmede de commissaris. Natuurlijk wil ik ook mevrouw Ries gelukwensen met het uitstekende werk dat ze heeft verricht in verband met een kwestie die voor onze burgers bijzonder belangrijk is en bij hen heel gevoelig ligt. Hippocrates zei al dat om een goede dokter te worden je het klimaat moet bestuderen. Weliswaar kunnen we zeker erkentelijk zijn voor de inspanningen van de Europese Commissie sinds het lanceren in 2004 van het actieplan voor milieu en gezondheid, maar het is toch enigszins jammer dat dit initiatief niet is gebaseerd op een echt preventiebeleid dat gericht is op het verminderen van aan het milieu gerelateerde ziekten en uitgaat van een duidelijke doelstelling met een goede kostencalculatie. Toen we tien jaar geleden over de klimaatverandering debatteerden, kwamen gezondheidsrisico's als zodanig nooit ter sprake. Vandaag de dag leidt het frequente voorkomen van hittegolven, overstromingen, bosbranden en allerlei natuurrampen binnen de Europese Unie tot een verandering in het optreden van ziekten die door bacteriën en virussen worden veroorzaakt en door bepaalde insecten overgebracht. We moeten derhalve beter inzicht krijgen in de gevolgen die dit alles kan hebben voor de menselijke gezondheid, met name voor de gezondheid van de meest kwetsbare leden van de samenleving, zodat we de risico's beter kunnen beheersen. De belangrijkste doelstelling van het gezondheidsprogramma 2008-2013 is de factoren aan te pakken die van oudsher bepalend zijn voor de gezondheid, namelijk voeding, roken, alcoholconsumptie en drugsgebruik. Het huidige actieplan 2004-2010 echter is vooral gericht op bepaalde nieuwe gezondheidsproblemen en op de aanpak van milieufactoren die van beslissende invloed zijn op de menselijke gezondheid. Ik denk hierbij ook aan de luchtkwaliteit, elektromagnetische golven - een onderwerp waar reeds over is gesproken -, verontrustende nanodeeltjes, zoals we hebben gezien in het REACH-programma, stoffen die zijn aangemerkt als kankerverwekkend, mutageen of toxisch voor de voortplanting, hormoon ontregelende stoffen en alle gezondheidsrisico's van de klimaatverandering, waarover ik al heb gesproken. Ook wil ik erop wijzen dat aandoeningen van de luchtwegen op de tweede plaats staan als sterfteoorzaak en wat betreft voorkomen, verspreiding en kosten, en dat ze binnen de EU de belangrijkste doodsoorzaak vormen bij kinderen onder de vijf jaar en nog steeds toenemen, vooral vanwege de luchtvervuiling zowel binnens- als buitenshuis.
Ten aanzien van de volksgezondheid in het stedelijk milieu, en vooral wat betreft de luchtkwaliteit in gebouwen, dient de Commissie meer te doen aan de bestrijding van de vervuiling binnenshuis, gezien het feit dat Europeanen gemiddeld negentig procent van hun tijd binnen gebouwen doorbrengen. We weten dat dit onderwerp, deze relatie tussen milieu en gezondheid, een heel belangrijke en gevoelige kwestie is en ter wille van onze burgers dienen we hier zo snel mogelijk goede antwoorden op te vinden.
Anne Ferreira
namens de PSE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Kosciusko-Morizet, commissaris, dames en heren, ook ik wil alle lof uitspreken over het werk van onze collega en haar doortastende aanpak van dit dossier. Het is een doortastendheid die ik met haar deel omdat de relatie tussen milieu en gezondheid, die inmiddels algemeen wordt onderkend, politieke stappen van onze kant vereist.
Het is daarom essentieel dat we ons verder inspannen om onze kennis op dit gebied bij de tijd te brengen en vooral om actie te ondernemen teneinde de negatieve invloed van ons milieu op de menselijke gezondheid te beperken.
De verschillende onderwerpen zijn duidelijk vastgesteld en maken deel uit van het actieplan. Het was noodzakelijk om niet alleen rekening te houden met de gevolgen van de klimaatverandering en methoden van risicobeoordeling te ontwerpen, maar ook om te kijken naar andere factoren zoals elektromagnetische velden.
Tot mijn vreugde bevat het verslag ook een verwijzing naar het document uit 2007 van het Europees Milieuagentschap, waaruit blijkt dat luchtverontreinigende stoffen, met name fijnstof en troposferische ozon, een aanzienlijke bedreiging vormen voor de goede ontwikkeling van kinderen en de levensverwachting in de EU verlagen.
Ik vind het echter jammer dat gezondheidsproblemen die verband houden met de werkomgeving niet in de tekst zijn opgenomen. We dienen ons te realiseren dat miljoenen mensen nu lijden aan ziekten die te maken hebben met hun werkomgeving en die allerlei oorzaken kunnen hebben, zoals stress, werkbelasting, verschillende verontreinigende stoffen en spier- en skeletaandoeningen ten gevolge van slechte ergonomische werkomstandigheden, enzovoort. Ik hoop dat andere commissies hier serieus aandacht aan zullen geven.
Zoals mevrouw Ries al heeft gezegd, is het grote probleem ook dat we achterop beginnen te raken. Het lijkt me dat de Commissie niet voldoende in het werk heeft gesteld om de toezeggingen na te komen die zij zelf heeft gedaan. Als voorbeeld wil ik hier verwijzen naar de kwestie van de nanodeeltjes, die momenteel het onderwerp vormt van talloze rapporten en veel vragen oproept.
Zo lees ik bijvoorbeeld in de mededeling van de Commissie van 2007 over de doelstellingen voor 2004-2006 dat het de bedoeling was de mogelijke effecten van nanodeeltjes op de gezondheid en het milieu te bekijken. Vervolgens is voor de periode 2007-2010 voorzien in studie naar het mogelijke risico van nanodeeltjes voor de volksgezondheid. Dit betekent drie jaar om een onderwerp nader te bekijken en daarna nog eens drie jaar om er studie naar te laten uitvoeren. Het lijkt me dat we efficiënter te werk kunnen gaan dan op deze manier.
Er zijn ongetwijfeld redenen voor deze inadequate aanpak: gebrek aan personele middelen, gebrek aan financiële middelen. Maar welke geloofwaardigheid bezit de EU nog als ze zich niet houdt aan haar eigen toezeggingen? We weten dat in deze kwesties de Europeanen de toegevoegde waarde van de Europese dimensie weten te onderkennen. Laten we hen daarom niet teleurstellen.
Ik wil eindigen met een vraag aan de Raad en de Commissie: u, commissaris, hebt gesproken over samenwerking tussen de verschillende diensten en tussen de onderzoekteams, wat een goede zaak is. Vindt er ook coördinatie plaats tussen de verschillende nationale plannen voor milieu en gezondheid op overheidsniveau en het Europees actieplan? Tot slot wil ik u, minister, vragen of u, wanneer u opnieuw het woord neemt, ons misschien kan zeggen of bijvoorbeeld Frankrijk zijn inspanningen heeft gekoppeld aan die welke het heeft gedaan in het kader van de Grenelle de l'environnement.
Lena Ek
namens de ALDE-Fractie. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, gewoonlijk zeg ik dat de EU smaller maar scherper moet zijn, met andere woorden dat onze acties doelgericht dienen te zijn, terwijl we tegelijk het subsidiariteitsbeginsel respecteren. Dit actieplan is precies zo'n onderwerp waarvoor dit geldt. Ik wil enkele zaken aanstippen waar mevrouw Ries in haar verslag melding van maakt. Haar kritiek op het ontbreken van meetbare doelstellingen en indicatoren is een zeer ernstige zaak. We moeten deze aan het actieplan toevoegen. Ook de kritiek van mevrouw Ries en verschillende andere leden op het feit dat er onvoldoende voorzorgsmaatregelen zijn is een ernstige zaak. We moeten bij ons verdere werk rekening houden met deze kritiek op het plan.
Drie gebieden wil ik speciaal noemen: zwakke groepen, endemische ziekten en de relatie tussen klimaat en gezondheid. We moeten veel meer aandacht schenken aan de verschillen in de behandeling en medicatie van volwassenen en kinderen, en van vrouwen en mannen. Het is een schandaal dat dit nog geen vanzelfsprekende zaak is en nog niet wordt toegepast bij medisch onderzoek en medische behandelingen.
De initiatieven op het gebied van patiëntenmobiliteit in de interne markt zijn ongelofelijk belangrijk voor een aantal patiëntengroepen, bijvoorbeeld voor degenen met nekletsel, gezien het feit dat in de afzonderlijke lidstaten verschillende behandelnormen gelden.
Ik verwelkom de aandacht van het Franse voorzitterschap voor de ziekte van Alzheimer, een van onze belangrijkste endemische ziekten, maar we hebben ook een gecoördineerde aanpak van diabetes, astma en reuma nodig, om maar een paar voorbeelden te noemen. Dit geldt ook voor letsel dat het gevolg is van de werkomgeving.
We zien nu in Europa en over de hele wereld een trend naar meer pandemieën en een grotere verspreiding van virussen, bacteriën en parasieten op een wijze die sinds zeer lange tijd niet meer is voorgekomen. Veel hiervan is het natuurlijke gevolg van de klimaatverandering.
Doordat bacteriën resistent zijn geworden tegen antibiotica, werken medicijnen en behandelingen niet, en dit is een van onze meest urgente gezondheidsproblemen. Het is een schande dat in de grote farmaceutische bedrijven de ontwikkeling van nieuwe antibiotica grotendeels tot stilstand is gekomen. Ik hoop dat het voorzitterschap en de Commissie dit zeer ernstige en belangrijke probleem zo snel mogelijk gaan aanpakken!
Er is ook analyse nodig van de verschillende klimaatveranderingscenario's. Welk effect zou een wereldwijde temperatuurstijging van twee graden, vier graden of zelfs meer hebben op de gezondheid in Europa? We beschikken op het moment niet over dergelijke gegevens. Om concrete en goede beslissingen over het klimaatpakket te kunnen nemen moeten we ook beschikken over betrouwbare gegevens ten aanzien van de verschillende klimaatscenario's waarmee we in de toekomst te maken krijgen.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, als woordvoerder van de UEN-Fractie in het debat over de tussentijdse evaluatie van het Europees actieplan voor milieu en gezondheid 2004-2010, wil ik graag de aandacht vestigen op de volgende kwesties.
Ten eerste vereisen deze zeer terechte maatregelen ter verbetering van het natuurlijke milieu en ter bestrijding van de klimaatverandering extra financiële middelen. Dit plaatst overheden en economische entiteiten in de nieuwe lidstaten in een bijzonder moeilijke situatie. De nieuwe lidstaten zijn in hun ontwikkeling uiteraard vooral bezig met een inhaalslag ten opzichte van de meer ontwikkelde landen van de Europese Unie.
Ten tweede wil de Europese Unie de leiding op zich nemen spelen ten aanzien van bijvoorbeeld de beperking van kooldioxide-emissies, maar de Commissie heeft de grenswaarden vastgesteld zonder rekening te houden met de afstand die de afzonderlijke lidstaten in hun ontwikkeling nog hebben te overbruggen. Daardoor werd mijn land Polen een lagere emissiegrenswaarde voor kooldioxide opgelegd. Dit heeft geleid tot een onmiddellijke stijging van de elektriciteitsprijzen van tussen de tien en twintig procent. Ik durf er niet aan te denken hoe ver de energieprijzen na 2013 zullen stijgen, als de centrales al hun emissiegrenswaarden op de open markt zullen moeten kopen. Op deze manier is een zinvolle maatregel om kooldioxide-emissies te beperken en zo de klimaatverandering te bestrijden een last voor de consument geworden en heeft dit geleid tot steeds meer sociale onvrede.
Ten derde vereisen de terechte maatregelen die in het verslag over de gezondheidszorg worden genoemd ook extra financiële middelen. Het is vooral moeilijk voor de minder ontwikkelde lidstaten deze middelen te vinden, omdat ze al ernstige moeilijkheden ondervinden bij de financiering van de meest elementaire gezondheidszorg voor hun burgers. Tot slot wil ik nog mevrouw Ries bedanken voor het zeer uitgebreide en gedetailleerde verslag over de invloed van het natuurlijk milieu op de menselijke gezondheid.
Hiltrud Breyer
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, we zijn nu halverwege dit actieplan en het is tijd voor een evaluatie. We maken de balans op van wat er tot nu toe gedaan is, en daarbij dienen we ons af te vragen: zijn er enige zichtbare resultaten geboekt?
De Commissie leunt achterover en zegt dat ze tevreden is. Als echter de lucht die we inademen en het water dat we drinken ons ziek maken, is het hoog tijd dat Europa actie onderneemt en het voortouw neemt voor een nieuwe algehele aanpak van dit soort gezondheidsrisico's. Daarom kan het actieplan niet alleen maar worden beschouwd als slechts bijkomstig voor het bestaande EU-beleid, maar moet het nieuwe criteria stellen.
Ik ben blij dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid een zeer kritisch standpunt ten aanzien van het actieplan heeft ingenomen en aanzienlijke verbeteringen heeft geëist. Het is onze diepe overtuiging dat het actieplan gedoemd is te mislukken, tenzij het is gebaseerd op een pro-actief preventiebeleid. En één ding moet duidelijk zijn: zonder duidelijke kwantitatieve doelen blijft het een papieren tijger.
We zijn blij dat het milieuverslag een duidelijk groen karakter heeft, vooral waar het nanotechnologie betreft. Het is duidelijk dat in het actieplan niet voldoende rekening wordt gehouden met de potentiële nieuwe risico's. Het is zelfs schandalig dat wat betreft de risico's van nanotechnologie de Europese Commissie nog steeds de kop in het zand steekt en beweert dat de huidige wetgeving toereikend is. We weten dat juist het tegendeel waar is. Nanotechnologie kan zich in feite in een juridisch vacuüm ontwikkelen.
Dan is er de kwestie van elektrosmog: we weten dat elektromagnetische straling een groot en groeiend probleem vormt, dus het is totaal onaanvaardbaar voor ons, als Europees Parlement, om te morrelen aan grenswaarden die al veel te hoog liggen. Nog een ander probleem is de luchtkwaliteit in gebouwen: de EU heeft baanbrekend werk verricht wat betreft de bescherming tegen fijnstof, maar wat denkt zij te doen aan de luchtkwaliteit in gebouwen, gezien het feit dat wij het grootste deel van onze tijd in gesloten ruimten doorbrengen? De Commissie kan hieraan niet voorbij blijven gaan.
We vragen de Commissie te komen met duidelijke wetsvoorstellen voor verbetering van de luchtkwaliteit op alle relevante gebieden: bouwprojecten, meubellijm, enzovoort.
Een betere bescherming van bijzonder kwetsbare groepen zoals kinderen en zwangere vrouwen is ook een kwestie die ons zeer na aan het hart ligt, en voor wetgeving op al deze gebieden dient het voorzorgsbeginsel het leidend beginsel te zijn. Uiteraard hadden we graag meer willen bereiken, maar we hopen dat de Commissie het hier niet bij zal laten en er geen stilstand optreedt, maar dat we verdere vooruitgang zullen boeken.
Bairbre de Brún
Ik ben blij met dit verslag van mevrouw Ries.
Ik roep de Commissie en de lidstaten op om zich opnieuw volledig achter de doelstellingen van het Europees actieplan voor milieu en gezondheid te stellen en bovendien het plan uit te breiden door het ambitieuzer te maken en meer in harmonie met onze behoeften. Ik verwelkom in het bijzonder wat commissaris Dimas heeft gezegd. De toename van bepaalde vormen van kanker toont dat we niet op onze lauweren kunnen gaan rusten.
In het bijzonder is actie op het gebied van geestelijke gezondheid van het allergrootste belang. Een slechte geestelijke gezondheid is een belangrijke risicofactor voor zelfmoord in Ierland en bij onze jongeren is zelfmoord de belangrijkste doodsoorzaak. De EU moet meer steun bieden aan de ontwikkeling van adequate preventiestrategieën. Elke actie op EU- of internationaal niveau om ons te helpen de geestelijke gezondheid te bevorderen zullen we van harte toejuichen.
Ik steun ook de oproepen tot actie inzake de luchtkwaliteit in gebouwen en inzake de veiligheid van chemische verbindingen die in apparatuur en meubilair worden gebruikt. De Commissie heeft enkele belangrijke stappen ondernomen, maar we hebben een integraal beleid voor de luchtkwaliteit in gebouwen nodig gezien de omvang van ziekten aan de luchtwegen in de EU.
We moeten ook onze KMO's ondersteunen om ervoor te zorgen dat zij aan milieu- en gezondheidsvoorschriften kunnen voldoen, en stappen nemen waardoor ze de invloed die ze op het milieu hebben kunnen verbeteren. In mijn kiesdistrict werd een prachtig project dat zich hierop richtte ondersteund door Interreg.
Ons klimaat verandert en dit gaat gepaard met nieuwe uitdagingen op zowel gezondheids- als milieugebied. De nieuwe bedreigingen voor ons milieu en onze gezondheid ten gevolge van de klimaatverandering moeten met alle kracht en effectief worden bestreden.
Er is veel gedaan, maar mijn boodschap vandaag aan de Europese Commissie is dat er meer ambitie en zinnige concrete acties nodig zijn!
Irena Belohorská
(SK) Dank u, commissaris, en u, minister, dat u bent komen luisteren naar onze standpunten. Mijn dank gaat uit naar Frédérique Ries, de rapporteur, voor het opstellen van dit verslag. Dit is een zeer ambitieus programma, dat heel moeilijk, ja zelfs onmogelijk, te beoordelen is. Bovendien beoordelen we de uitvoering van ambitieuze doelstellingen binnen het uiterst gevarieerde geheel van 27 lidstaten met verschillende gezondheidszorgstelsels en met een verschillend natuurlijk milieu.
Een van de meest ernstige zorgen voor de toekomst is kanker. Voorspellingen daarover zijn vaak zeer bedreigend. Er zijn cijfers waaruit blijkt dat deze ziekte zal leiden tot een enorm bevolkingsverlies, voornamelijk onder werkenden en gepensioneerden. In veel gevallen is het effect van het milieu op de gezondheidstoestand van de bevolking duidelijk aangetoond.
Niet minder belangrijk - en het verslag onderschrijft dit - is informatieverstrekking aan de bevolking over zowel de invloed van het milieu op de gezondheid als het optreden van ernstige ziekten en over de mogelijkheden van diverse non-gouvernementele organisaties om deze activiteiten te ondersteunen.
Elke medaille heeft twee kanten: enerzijds spelen in de informatieverstrekking de Europese Unie of lokale instellingen een belangrijke rol, maar anderzijds is het zeer belangrijk dat de bevolking daar toegang toe heeft, dat ze weet hoe dergelijke informatie en feiten te verkrijgen en hoe ermee om te gaan.
Preventie is alleen effectief als die goed begrepen en geïnterpreteerd wordt en als aan deze voorwaarden wordt voldaan kunnen de effecten ervan in reële cijfers worden weergegeven. Het is mogelijk om het plan vanuit een kortetermijnvisie te beoordelen, maar de belangrijkste gevolgen van de toepassing van deze instrumenten kunnen het best beoordeeld en gekwantificeerd worden vanuit een langetermijnvisie.
Avril Doyle
(EN) Mevrouw de Voorzitter, deze evaluatie is een heel goede zaak, maar ik denk dat er ook meer openheid in het debat nodig is, en we moeten accepteren dat we mensen - onze burgers - niet kunnen beschermen tegen zichzelf. Evenmin moeten we wetgeving proberen te maken voor alle risico's in het leven. De algemene steun voor het EU-project loopt daadwerkelijk gevaar als we de indruk wekken dat we het als onze missie zien om elk aspect van ons leven te regelen - en dat is op dit moment de opvatting onder brede lagen van bevolking. We moeten er goed voor zorgen dat we precies duidelijk maken wat de essentie is van het EU-project.
Ik wil ook graag de zekerheid dat dit plan niet voornamelijk inhoudt dat reeds geplande projecten van een nieuw jasje en een nieuwe naam worden voorzien. We hebben behoefte aan een betere uitvoering van bestaande EU-wetgeving op lidstaatniveau, en beter toezicht en betere handhaving door de Commissie. Een diepgaander beoordeling en, inderdaad, discussie over de invloed en de effectiviteit van de bestaande wetgeving is wat mij betreft een prioriteit.
De eerste zorg wat betreft nieuwe wetgeving in dit Huis dient zich te richten op het klimaat- en energiepakket. De klimaatverandering zal op vele manieren van invloed zijn op de gezondheid, en zal onder andere in sommige delen van de wereld leiden tot ondervoeding als gevolg van voedselschaarste, tot doden en gewonden als gevolg van extreme weersomstandigheden zoals hittegolven, overstromingen, stormen en bosbranden en de daaruit voortvloeiende sociale problemen, tot een toename van een reeks diarreeziekten, tot een toename van ziekten aan hart en luchtwegen, tot ernstige problemen vanwege waterschaarste - meer dan veertig procent van de wereld zal, voor een deel, binnen tien jaar ook werkelijk te maken krijgen met een tekort aan water - en drinkwaterschaarste. Het is een zeer goede zaak dat deze resolutie over de tussentijdse evaluatie de gevolgen van de klimaatverandering voor de gezondheid onderkent en dat juich ik toe.
Een ander punt, een zeer ernstige kwestie die op Europees en nationaal niveau in feite nog steeds een stiefmoederlijke behandeling krijgt, is het hele terrein van de Europese geestelijke gezondheid. Een op de vier Europeanen kampt ten minste één keer in zijn leven met psychische problemen. In Ierland alleen al worden de kosten van geestelijke-gezondheidsproblemen geraamd op wel vier procent van ons BBP en, tragisch genoeg, vonden er alleen al vorig jaar meer dan 460 zelfmoorden, geregistreerde zelfmoorden plaats. Dat was een stijging van twaalf procent ten opzichte van het voorgaande jaar, 2006, en dat in Ierland, een land dat, na Luxemburg meen ik, het hoogst scoort op de lijst van landen met de beste leefomstandigheden. (Wie de criteria hiervoor opstelt, weet ik niet.) Maar we moeten dit probleem ter sprake brengen.
Dit probleem met de geestelijke gezondheid in Europa en de te verwachten problemen verdienen aandacht en adequate preventiestrategieën op dit uiterst belangrijke terrein. De prognose van de rapporteur dat het actieplan gedoemd is geheel of gedeeltelijk te mislukken, is verontrustend, en ik zou graag van de Commissie - maar ook van het voorzitterschap - de verzekering willen krijgen dat dit niet het geval zal zijn.
Evangelia Tzambazi
(EL) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik feliciteer de rapporteur met haar uitgebreide en samenhangende verslag, dat een objectieve beoordeling geeft van de vooruitgang bij de tenuitvoerlegging van het Europees actieplan 2004-2010, en tegelijkertijd melding maakt van tekortkomingen en nieuwe gegevens.
Ik wil wijzen op een aantal kwesties met betrekking tot de luchtkwaliteit in gebouwen en de gevolgen daarvan voor de menselijke gezondheid, vooral voor de meest kwetsbare groepen zoals kinderen en ouderen. Rekening houdend met het feit dat we negentig procent van onze tijd binnen doorbrengen, moet de Europese Commissie onmiddellijk daarvoor een strategie gaan opstellen, die vooral gericht is op het vaststellen van richtsnoeren en de bescherming van burgers die aan meerdere bronnen van biologische en chemische vervuiling worden blootgesteld.
Van essentieel belang is dat er een geschikt kader komt om de blootstelling aan chemische stoffen te beperken. Bijzondere nadruk moet worden gelegd op de toestand van openbare gebouwen, kantoren en scholen, zodat we de meest kwetsbare groepen kunnen beschermen.
Janusz Wojciechowski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het verband tussen gezondheid en milieu is duidelijk, net zoals het verband tussen milieu en landbouw, want verstandige en rationele landbouw draagt bij tot de bescherming van het milieu.
We worden helaas geconfronteerd met bepaalde ontwikkelingen in de landbouw, die schadelijk zijn voor het milieu. Kleine familiebedrijven zijn aan het verdwijnen en de Europese landbouw wordt steeds meer geïndustrialiseerd, hetgeen schadelijk is voor het milieu. Het landbouwbeleid moet meer doen ter bescherming van kleinere familiebedrijven, omdat ze milieuvriendelijker worden gerund.
GGO-technologie vormt eveneens een bedreiging. Deze blijft zich verspreiden, ondanks de ernstige bezorgdheid over de negatieve gevolgen van GGO-gewassen voor het milieu en de gezondheid van mens en dier. De Europese Unie moet de nodige voorzichtigheid in acht nemen met betrekking tot GGO's. Ik steun het verslag van mevrouw Ries, die een compliment verdient voor haar uitstekende werk.
Satu Hassi
(FI) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, mijn oprechte dank gaat uit naar de rapporteur, mevrouw Ries, voor haar uitstekende werk. Helaas moet ik het wel eens zijn met de kritiek van velen hier ten aanzien van het programma zelf. Het berust op bestaande maatregelen en laat niet zien hoe het verder moet.
Steeds weer wordt het voorzorgsbeginsel genegeerd als mensen enthousiast raken over nieuwe ontdekkingen. Dit blijkt ook nu weer met betrekking tot nanomaterialen en elektromagnetische velden. Nanomaterialen worden steeds gewoner, zelfs in consumentenproducten, maar de wetgeving loopt achter, hoewel onderzoekers waarschuwen dat nanomaterialen een gezondheidsprobleem kunnen gaan vormen op dezelfde schaal als asbest, tenzij we de risico's serieus nemen. Hetzelfde geldt voor elektromagnetische velden, waaraan honderden miljoenen mensen worden blootgesteld terwijl we maar heel weinig weten over de gevolgen daarvan. In sommige landen, zoals Italië, is er een veiligheidszone van 500 meter tussen basisstations en scholen, terwijl in Finland scholen soms zelfs een basisstation op hun dak hebben. Op deze terreinen zijn dringend nieuwe Europese normen nodig die rekening houden met de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek.
Jana Bobošíková
(CS) Dames en heren, ik ben het volledig eens met de beoordeling van mevrouw Ries van het actieplan voor milieu en gezondheid. Met de rapporteur ben ik van mening dat het plan bijna onuitvoerbaar is en gedoemd is te mislukken. Sommige doelstellingen van het plan, zoals het voorkomen van zelfdoding of de communicatiestrategie ten aanzien van de gevolgen van de klimaatverandering voor de menselijke gezondheid wekken verbazing. Het plan is slecht onderbouwd, zowel financieel als vooral ook organisatorisch. De uit te voeren maatregelen zijn vaag en roepen twijfels en vragen op in plaats van antwoorden te geven. Het document is ook een duplicaat van een soortgelijk plan van de Wereldgezondheidsorganisatie.
Het Europees actieplan voor milieu en gezondheid is helaas het zoveelste project waartegen terecht kan worden aangevoerd dat het een verspilling van het geld van de belastingbetaler is en een uiting van de zinloze bureaucratie in Brussel. Naar mijn mening dient de Commissie onmiddellijk met de uitvoering van dit plan te stoppen, nauwer te gaan samenwerken met de Wereldgezondheidsorganisatie en zeker niet over te gaan tot een nieuwe fase van het gezondheidsplan op Europees niveau.
Edite Estrela
(PT) Ik wil beginnen met mevrouw Ries te feliciteren met haar werk. De relatie tussen een slecht milieu en gezondheidsrisico's is nu duidelijk. Er zijn nu meer ziekten die in verband worden gebracht met milieufactoren en de klimaatverandering, zoals aandoeningen van de luchtwegen, allergieën en kanker.
De opwarming van de aarde ligt aan de basis van nieuwe pandemieën. Studies tonen aan dat door droogtes en overstromingen meer mensen sterven dan door welke andere natuurramp ook. Slechte luchtkwaliteit in scholen en gezondheidsinstellingen leidt ook tot ernstige problemen.
Steeds meer mensen worden ziek als gevolg van luchtvervuiling in de grote steden en in gebouwen, als gevolg van vervuiling van het water en zelfs van het grondwater, als gevolg van vervuiling van landbouwgronden door gewasbeschermingsmiddelen en als gevolg van het ontbreken van afvalwaterzuivering en stedelijke afvalverwerking. Er moeten maatregelen worden genomen om toekomstige problemen te voorkomen.
Luca Romagnoli
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, op het verslag van mevrouw Ries is absoluut niets aan te merken, vooral omdat de rapporteur de uitvoering van de geplande maatregelen nauwgezet en met niet-aflatende aandacht volgt en daarbij vragen stelt, en omdat ze om verdere inspanningen vraagt voor de verwezenlijking van de zo zeer verbeide preventiestrategie die Europese beleidsmaatregelen moet karakteriseren.
Ik juich eveneens het verzoek aan de Commissie toe om te komen met een Groenboek over de luchtkwaliteit in gebouwen, en ik wil de aandacht vestigen op de gevoeligheid die de rapporteur heeft getoond voor de bezorgdheid over de gevolgen van elektromagnetische velden voor de menselijke gezondheid.
Al met al kan ik instemmen met alles wat door mevrouw Ries is gezegd, en ik hoop dat dit verslag een zo breed mogelijke steun van het Parlement zal krijgen.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Klimaatverandering beïnvloedt de gezondheid van de mens aanzienlijk door de verspreiding van bepaalde besmettelijke en parasitaire ziekten, vooral als gevolg van de stijging van de temperatuur.
Wanneer er regelmatig hittegolven, overstromingen en branden op woeste gronden plaatsvinden, kan dit leiden tot allerlei ziekten, slechte hygiënische omstandigheden en sterfgevallen.
's Zomers heeft Roemenië steeds vaker te maken gehad met hitteperiodes, overstromingen en stormen. Afgelopen zomer zijn door overstromingen duizenden Roemeense burgers dakloos geraakt en moesten ze leven in slechte hygiënische omstandigheden.
Ik verzoek de Commissie Roemenië voldoende financiële steun te bieden om de gevolgen van deze natuurrampen te beperken.
Vermindering van de uitstoot door het vervoer, dat verantwoordelijk is voor zeventig procent van de vervuiling in de stad, zal de luchtkwaliteit verbeteren. Richtlijnen betreffende zaken als brandstofkwaliteit, vermindering van de emissies van wegvoertuigen en de bevordering van milieuvriendelijke voertuigen voor vervoer in de steden, zullen de milieuverontreiniging verminderen.
Niettemin is het belangrijk de uitvoering van de maatregelen en de resultaten die worden bereikt nauwlettend te volgen.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) Het internationale "BioInitiative”-rapport over elektromagnetische velden en hun gevolgen voor de gezondheid van de mens geeft aanleiding tot bezorgdheid en komt tot de bevinding dat de bestaande grenswaarden inzake de bescherming tegen niet-ioniserende straling verouderd zijn en dat onmiddellijke maatregelen nodig zijn om de blootstelling van mensen aan straling van de apparatuur van mobiele-telefoonexploitanten te verminderen.
Wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat deze straling gezondheidsproblemen veroorzaakt, zoals slaapstoornissen, kinderleukemie, aanzienlijke toename van stress, en dat het gebruik van een mobiele telefoon gedurende tien jaar de kans op hersenkanker verdubbelt. Het nieuwe actie- en gezondheidsplan dient rekening te houden met deze gevaren die toenemen als gevolg van het ontstaan van nieuwe technologieën en ook steeds meer optreden in landelijke gebieden en ontwikkelingslanden.
We moeten op dit gebied onderzoek blijven doen, en op terreinen die verband houden met de geestelijke gezondheid, zoals stress en depressie, om te bepalen of daar werkelijk verband bestaat met niet-ioniserende straling.
Genowefa Grabowska
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur met haar verslag over dit onderwerp, dat van zo groot belang is voor ieder van ons Europeanen. Ik wil me richten op één specifieke kwestie en het belang benadrukken van biomonitoring, waarmee de relatie tussen milieuvervuiling en de gezondheid van Europeanen kan worden gemeten. We dienen niet te beknibbelen op de middelen voor deze strategie. We moeten investeren in onderzoek en vervolgens de bevindingen in de praktijk toepassen. Bovendien moeten we niet alleen lippendienst aan het voorzorgsbeginsel bewijzen. We moeten dit beginsel altijd toepassen als we onzeker zijn over de mogelijke negatieve invloed van een specifiek milieuprobleem op onze gezondheid. Het voorzorgsbeginsel voorkomt ook de verspreiding van ziekten. Het zal de verspreiding van allergieën voorkomen en de manier waarop Europeanen leven en werken verbeteren. Ik denk dat de Europese Unie meer moet doen op het gebied van milieuziekten en meer doeltreffende actie moet ondernemen in het belang van de burger. Dat verwacht ik ook van de Commissie.
Miroslav Mikolášik
(SK) Ik feliciteer de rapporteur, mevrouw Ries, met haar verslag, dat laat zien hoe het staat met de uitvoering van het actieplan en dat met tal van aanbevelingen komt voor de volgende fase.
Ik ben blij met de maatregelen van de Europese Commissie om het milieu in binnenruimten te verbeteren. Als dokter vind ik deze stap erg belangrijk. Op kantoor, school en thuis brengen we allemaal het grootste deel van onze tijd in afgesloten ruimten door. Hoge niveaus van verontreiniging kunnen leiden tot astmatische ziekten, allergieën en zelfs kanker. Daarom steun ik het voorstel om een Groenboek te publiceren en te komen tot een goede Europese strategie met betrekking tot deze kwestie.
Ik vind het ook belangrijk om onze aandacht te vestigen op elektromagnetische straling. Technische vooruitgang kan, bij verkeerd of excessief gebruik, een duidelijk gezondheidsrisico vormen, in de vorm van slaapstoornissen, de ziekte van Alzheimer, leukemie of andere aandoeningen. De Europese Gemeenschap moet zich daarom actiever opstellen en een standpunt innemen over deze moderne bedreiging alsmede praktische stappen nemen.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Ik zou hieraan willen toevoegen dat de EU-bevolking aan het vergrijzen is en ik vind dat het Europese plan voor milieu en gezondheid zich bezig dient te houden met de problemen van ouderen.
Toch is het jaar 2010 een kortetermijnperspectief. Ik denk dat een langetermijnperspectief en een passende strategie vereist zijn. We moeten ook niet vergeten dat in de afgelopen jaren het geboortecijfer is gedaald. In sommige lidstaten is het kindersterftecijfer hoog. De economische duurzaamheid van de Unie is gebaseerd op een jonge en gezonde Europese bevolking en dientengevolge moet de Unie komen met een concreet actieplan om voor de natuurlijke groei te zorgen die de gemeenschap nodig heeft.
Tot slot wil ik u herinneren aan de noodzaak om onder de hoede van de Commissie epidemiologisch onderzoek te laten doen teneinde de invloed van elektromagnetische straling op de gezondheid van de mens te bepalen.
Nathalie Kosciusko-Morizet
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik wil de aandacht vestigen op het feit dat veel van de leden die in dit debat het woord hebben gevoerd ervoor hebben gekozen ook andere milieuproblemen erbij te betrekken en het lijkt me dat ze daarin gelijk hebben en u daarmee ons in feite oproept tot een betere coördinatie en meer integratie tussen de verschillende vormen van milieubeleid. Ik heb bijvoorbeeld kennis genomen van de verwijzing naar de klimaatverandering door mevrouw Ek, mevrouw Ţicǎu en ook de heer Kuźmiuk, ook al ging zijn interventie in een andere richting, en van de verwijzing naar agrarische problemen door de heer Wojciechowski, alsmede van de verwijzing naar de richtlijn stedelijk afvalwater door mevrouw Estrela. Al deze onderwerpen zijn met elkaar verbonden en deze duidelijke complexiteit moet ons extra motiveren onze kennis over milieu- en gezondheidskwesties te vergroten. Ja, mevrouw Doyle, het voorzitterschap is hiertoe volledig gemotiveerd. Dit zal worden gerealiseerd door middel van de richtlijnen waaraan we op dit moment werken, namelijk de IPPC-richtlijn, het voorstel voor een bodemrichtlijn en het energie-klimaatpakket, gezien de relatie met klimaatverandering. Door middel van deze richtlijnen pakken we op een bepaalde manier onderwerpen aan en stellen we relaties vast met verschillende bekende ziektebeelden zoals kanker, wat al door mevrouw Belohorská is genoemd.
Niettemin duiken er tal van nieuwe problemen op die door een aantal sprekers vandaag zijn aangeroerd. Het probleem van de elektromagnetische golven is reeds wat gedetailleerder onderzocht - ik denk hierbij vooral aan het Interphone-onderzoek - maar er verschijnen ook steeds weer nieuwe technologieën op de markt en die zullen ons er in elk geval toe dwingen om te komen met een aanpak voor de extreem lange termijn. Ik denk ook aan de luchtkwaliteit in gebouwen, een onderwerp dat door velen van u is genoemd en niet moet worden beschouwd als een nieuw probleem, omdat het altijd al heeft bestaan. Het is echter veel minder onderzocht dan dat van de kwaliteit van de buitenlucht, hoewel wij negentig procent van onze tijd binnen doorbrengen.
Mevrouw Ferreira wilde weten of er bijvoorbeeld een verband was op nationaal niveau in Frankrijk tussen het Grenelle-milieuplan en het Europees actieplan. In het kader van het Grenelle-milieuplan hebben we ons veel beziggehouden met milieu-en gezondheidskwesties en zijn daarbij op dezelfde problemen gestuit als door u op verschillende manieren zijn aangekaart. Allereerst hebben we de bekende ziektebeelden, die gebieden waarover goede documentatie voorhanden is en waarnaar verder onderzoek moet worden gedaan, onder andere naar de kwestie van kankers die met het milieu samenhangen. Dan hebben we alle nieuwe problemen waar onze acties veel verder kunnen gaan. Het Grenelle-milieuplan voorziet bijvoorbeeld in het classificeren van alle nanodeeltjes, in een verplichte registratie van nanodeeltjes die op de markt worden gebracht, in een beter regel- en bewakingssysteem voor de lucht in gebouwen en in betere controle van alle uitrusting en meubilair in gebouwen, waarvan een deel problemen veroorzaakt voor de luchtkwaliteit in gebouwen.
Mevrouw Ferreira, uw vraag betrof de coördinatie en of er eigenlijk wel sprake was van enige coördinatie tussen de nationale plannen voor milieu en gezondheid en het Europees actieplan. Het is duidelijk dat elke onderlinge afstemming problemen met zich mee zal brengen. We zijn momenteel in een fase waarin elke lidstaat zijn eigen plan opstelt, gebaseerd op zijn eigen specifieke probleemgebieden. Desondanks lijkt me dat er een zekere coördinatie zou kunnen worden ingevoerd zodra deze eerste fase is afgerond en dit zou dan de basis vormen voor de volgende fase van het proces. Tot slot zou ik graag, als u mij toestaat mevrouw de Voorzitter, willen refereren aan het feit dat vooral de vrouwelijke leden in deze vergaderzaal vanmorgen het woord hebben gevoerd, zonder dat ik daarbij de mannelijke collega's die ook aanwezig zijn en die ik dank voor hun bijdragen wil beledigen. Dat dit het geval is zie ik niet als een probleem, maar veeleer als een kans en misschien ook een teken van hoop.
Stavros Dimas
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik dank u voor de constructieve discussie die we hebben gevoerd over de belangrijke kwestie van de relatie tussen milieu en gezondheid. Ik denk dat deze discussie een heel goede gelegenheid is geweest om van gedachten te wisselen over de vooruitgang die is geboekt en het onderzoek dat op belangrijke gebieden is uitgevoerd, teneinde vast te stellen of de in de aanbeveling van de Raad vastgestelde grenswaarden voor blootstelling dienen te worden herzien.
De Commissie heeft onlangs haar wetenschappelijk comité gevraagd naar de nieuwe en meest recent geïdentificeerde gezondheidsrisico's, met het oog op een herziening van haar advies, rekening houdend met de meest recente informatie in het verslag.
De nieuwste ontwikkelingen en de initiatieven van de Commissie ten aanzien van de specifieke kwesties betreffende de relatie tussen milieu en gezondheid zijn heel belangrijk. Ze laten zien dat het, naast de samenwerking die zich op de middellange tot lange termijn ontwikkelt tussen de milieu-, gezondheids- en onderzoekssector, mogelijk is directe maatregelen te nemen om het gezondheidsaspect meer in het milieubeleid te incorporeren, wat zowel het milieu als de gezondheid ten goede zal komen.
Wat betreft de coördinatie die een van de sprekers noemde, wil ik het volgende zeggen. Coördinatie tussen de verschillende nationale actieplannen voor milieu en gezondheid vindt allereerst plaats via het forum over milieu en gezondheid onder auspiciën van de Europese Commissie, en ten tweede via de WHO, aan wier relevante activiteiten de Commissie actief deelneemt.
Ten aanzien van nanomaterialen heeft de Commissie zes weken geleden, op 17 juni 2008, een mededeling aangenomen over de toepassing van de EU-wetgeving op nanomaterialen, wat het belang onderstreept van de toepassing van het preventiebeginsel op dit gebied.
EU-wetgeving mag niet rechtstreeks verwijzen naar de term "nanomaterialen”, maar men kan ervan uitgaan dat de EU-wetgeving de risico's die samenhangen met nanomaterialen voor een groot deel dekt. De Commissie is natuurlijk tot de conclusie gekomen dat de uitvoering van de bestaande wetgeving moet worden geïntensiveerd en dat de desbetreffende teksten, zoals specificaties en technische instructies, moeten worden herzien, zodat ze beter kunnen worden toegepast op nanomaterialen. De Commissie zal uiteraard ook onderzoek blijven ondersteunen dat belangrijk is voor het opvullen van de bestaande kennisleemten.
Volgens de tussentijdse evaluatie is het duidelijk dat de relatie tussen klimaatverandering en gezondheid een van de kwesties is die steeds belangrijker worden, en ik ben blij dat dit vandaag door veel sprekers naar voren is gebracht. Dit onderwerp zal behandeld worden in het Witboek over aanpassing aan de klimaatverandering, dat binnenkort moet worden goedgekeurd.
Wat betreft de opmerking van onze Poolse collega, die niet direct betrekking heeft op het onderwerp van discussie, maar zeer belangrijk is in de context van het energie-klimaatveranderingpakket, wil ik zeer duidelijk stellen dat een stijging van de elektriciteitsprijzen in Polen en andere landen waar de elektriciteitsprijzen worden gereguleerd, nooit het gevolg zal zijn van de invoering van het veilen van de emissierechten voorvan broeikasgassen in het Europese systeem. De stijging zal het gevolg zijn van de noodzaak om verdere investeringen te doen in de energiesector, omdat er geen investeerders zullen zijn als niet het vooruitzicht bestaat dat hun investeringen in de energiesector winst zullen opleveren. De stijging zal ook plaatsvinden als gevolg van de liberalisering in de energiesector en de eenwording van de EU-energiemarkt.
Deelname aan de regeling voor de handel in CO2 ter bestrijding van de klimaatverandering zal goed zijn voor een prijsstijging van ongeveer vijftien procent. Ik benadruk dit, want ik heb onlangs in veel kranten verklaringen van Poolse ambtenaren gelezen als zou dit leiden tot een economisch probleem in Polen, enzovoort. Ik wil echt heel duidelijk stellen dat het geld dat nodig is voor de aankoop van CO2-emissierechten in het betrokken land blijft, bijvoorbeeld in Polen. Niet alleen dat, maar het zal Polen een bijkomend voordeel van ongeveer 1 miljard euro opleveren, afkomstig uit de herverdeling die het gevolg zal zijn van het veilen van rechten in de EU-landen met een inkomen per hoofd dat boven het EU-gemiddelde ligt.
Deze ongerustheid is dus ongegrond. Polen kan alleen maar beter worden van het systeem en van het pakket maatregelen dat besproken zal worden in het Europees Parlement en in de Commissie.
Het actieplan is een effectief middel om in de milieu-, gezondheids- en onderzoekssector alle krachten te bundelen op nationaal en communautair niveau, met als doel nog effectiever rekening te kunnen houden met de relatie milieu-gezondheid bij het formuleren van het milieubeleid.
Deze doelstelling moet nog intensiever worden nagestreefd, samen met alle betrokken partijen en met de steun van het Europees Parlement. Nogmaals wil ik benadrukken dat ik blij ben met de samenwerking die we hebben en met de steun van het Franse voorzitterschap.
Frédérique Ries
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag elk van de hier aanwezige leden gelukwensen met de hoge kwaliteit van het debat van vandaag. Naar mijn mening is dit een kwestie waar Europeanen zich zeer mee bezig houden en die aan de basis ligt van het "Europa van de burgers”. Dit is van essentieel belang. Ik wil al mijn collega's bedanken voor hun standpunten en evaluaties en ook voor de voorstellen die zij naar voren hebben gebracht, waarvan de meeste zeer ambitieus waren. Ik ga ze hier niet allemaal samenvatten, want dat is al gedaan door de staatssecretaris en commissaris Dimas.
Ik zou alleen zeer speciaal willen terugkomen op het vraagstuk van de elektromagnetische velden.
Mevrouw Kosciusko-Morizet noemde het Interphone-onderzoek, maar dat probleem heeft onze volle aandacht: de bevindingen van deze studie zijn niet volledig bekendgemaakt omdat sommigen vinden dat ze tegenstrijdig zijn, terwijl een aantal deskundigen die erbij betrokken zijn geweest en in Israël werken nu nadrukkelijk hebben gesteld dat er een verband bestaat tussen blootstelling aan GSM-golven en het ontstaan van oorspeekselklierkanker. We wachten daarom eigenlijk op bewijs vooraleer we tot actie overgaan. Zoals ik al eerder zei, is het aan de politici om een besluit te nemen wanneer er wetenschappelijke onzekerheid blijft bestaan.
Tot slot wil ik herinneren aan amendement 1, zoals voorgelegd in de plenaire vergadering, en ik wil u vragen dit te steunen, aangezien het is ingediend met steun van de meeste parlementaire fracties. Het bevestigt daadwerkelijk dat wanneer technologieën zich verder ontwikkelen en veranderen, zoals hier specifiek het geval is, de grenswaarden die gelden voor blootstelling ook aangepast moeten worden, anders doen we niets voor de consumenten die wellicht gevaar lopen. Ik hoop van harte dat het Franse voorzitterschap dit voorstel voor een wijziging van de aanbeveling van 1999 zal steunen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Gyula Hegyi  
schriftelijk. - (HU) Het Ries- verslag heeft betrekking op belangrijke kwesties betreffende de tussentijdse evaluatie van het Europees actieplan voor milieu en gezondheid. Binnen dit korte bestek wil ik graag de aandacht vestigen op de kwestie van zoet water. In Hongarije en veel andere EU-landen betekent de wereldwijde klimaatverandering in wezen een extreme verdeling van de regenval.
Overstromingen worden afgewisseld met droge maanden, en dit vraagt om een nieuwe strategie voor het waterbeheer. We moeten elke druppel zoet water op verantwoorde wijze beheren. Dit kan alleen worden bereikt door op EU-niveau samen te werken, en er moeten aanzienlijke communautaire middelen ter beschikking worden gesteld voor waterbeheer, op zijn laatst in de begrotingsperiode die in 2013 begint. Hiertoe behoort ook te zorgen voor gezond drinkwater in de hele Unie, en het gebruik van geneeskrachtig water en geothermische energie als warmtebron.
Enkele tienduizenden Europese burgers zijn gestorven als gevolg van hittegolven in steden, en ook voor de aanpak van dit probleem is water nodig. Via de waterprojecten in de derde wereld kunnen onze uitstekende deskundigen ook hulp bieden binnen het kader van EU-projecten. Laten we niet vergeten dat zoet water misschien wel de belangrijkste rijkdom van de eenentwintigste eeuw is!
Rareş-Lucian Niculescu  
schriftelijk. - (RO) Ik acht het wenselijk om in het verslag een verwijzing op te nemen naar de verplichting van de Commissie en de lidstaten om het Actieplan milieu en gezondheid voor kinderen in Europa te ondersteunen. De kwestie van de gezondheid van het Europese kind moet alle aandacht krijgen die het verdient, gezien de ernstige problemen waar alle lidstaten mee te maken hebben.
Ik wil u op de hoogte stellen van verontrustende cijfers van dit jaar over Roemeense scholen: een op de vier leerlingen lijdt aan een chronische ziekte. Volgens een officieel rapport zijn de belangrijkste oorzaken onjuiste voeding, gebrek aan fysieke activiteiten en schooltassen die te zwaar zijn. De meest voorkomende gezondheidsproblemen zijn problemen met het gezichtsvermogen, achterblijvende groei, ruggengraatvervormingen, spraakstoornissen en bloedarmoede.
Veel leerlingen en kinderen beneden de leerplichtige leeftijd hebben overgewicht en obesitas als gevolg van fastfood. Behalve dat ze in een natuurlijke omgeving leven die steeds gevaarlijker wordt voor hun gezondheid, lijkt de sociale omgeving waarin de kinderen zich ontwikkelen ook niet de meest geschikte. Daarom denk ik dat heel Europa de gezondheidsproblemen van kinderen zeer serieus moet nemen voordat we in een situatie terechtkomen waarin we ons afvragen hoe het Europa van morgen eruit zal zien.
Bogusław Rogalski  
schriftelijk. - (PL) Eerbiediging van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat is een van de prioriteiten van de Europese Unie. Indien nodig legt de Unie beperkende maatregelen oftewel sancties op, indien deze nodig zijn om de bovengenoemde doelstellingen te verwezenlijken. Sancties dienen alleen te worden toegepast in het geval van ernstige bedreigingen van de veiligheid of schending van de mensenrechten, of wanneer bemiddeling of diplomatieke maatregelen niet blijken te werken.
Het toepassen van sancties kan ook worden gerechtvaardigd in het geval van onherstelbare milieuschade aan de natuurlijke omgeving, als dit een bedreiging voor de veiligheid en dus een ernstige schending van de mensenrechten gaat vormen. Hierbij mag echter geen sprake zijn van het meten met twee maten. Daarmee bedoel ik gebrek aan consistentie of gelijkheid bij het opleggen of de uitvoering van sancties. De meest voorkomende sancties van de Europese Unie zijn het weigeren van visa en wapenembargo's. Bovendien zijn sancties een van de instrumenten die worden gebruikt in de strijd tegen het terrorisme.
De procedure voor het opstellen van een zwarte lijst met de namen van instellingen en entiteiten die in verband worden gebracht met terroristische activiteiten is een belangrijk onderdeel van het antiterrorismebeleid van de EU.
Gecoördineerde internationale actie is vereist om de effectiviteit van de sancties die zijn opgelegd te verbeteren.
De Unie moet goedgerichte slimme sancties blijven opleggen om specifieke problemen aan te pakken en tegelijk de humanitaire gevolgen of negatieve effecten voor personen tegen wie ze niet zijn gericht zo beperkt mogelijk houden.
