Program reformy stoczni polskich (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest oświadczenie Komisji w sprawie programu reformy stoczni polskich.
Marek Siwiec
(PL) Pani przewodnicząca! Chciałem poinformować, że na sali, na galerii, znajduje się delegacja polskich związków zawodowych, która będzie słuchać naszej debaty. W jej skład wchodzą przedstawiciele Stoczni Gdańskiej, stoczni z Gdyni i stoczni ze Szczecina. Prosiłbym, aby pani powitała naszych przyjaciół z Polski.
Przewodnicząca
Dziękuję, panie pośle Siwiec; serdecznie witamy delegację.
Neelie Kroes
komisarz. - Pani przewodnicząca! Komisja świadoma jest historycznego znaczenia stoczni polskich, dlatego też bardzo ciężko pracujemy, aby znaleźć rozwiązanie, które pozwoli zrestrukturyzować sektor w sposób, który zainteresowanym obszarom zagwarantuje przetrwanie. W działaniach na rzecz realnego rozwiązania jesteśmy jednak uzależnieni od współpracy polskich władz. Mówiąc wprost, badanie dotyczące pomocy publicznej na rzecz stoczni trwa już około cztery lata.
Badanie to dotyczy znacznej kwoty pomocy operacyjnej dla stoczni w Szczecinie, Gdyni i Gdańsku. Nie licząc nawet gwarancji państwowych od roku 2002 do chwili obecnej, stocznia w Gdyni otrzymała od państwa polskiego - czyli od polskich podatników - pomoc wynoszącą około 167 tysięcy euro na pracownika. Jest to około 24 tysięcy euro na pracownika rocznie, a to oznacza, że dotowanie każdego pracownika stoczni jest przynajmniej dwukrotnie wyższe niż przeciętny dochód roczny pracownika w Polsce.
Nie licząc nawet gwarancji państwowych, całkowita pomoc otrzymana od 2002 roku przez stocznie w Gdyni i w Szczecinie wyniosła, w wartości nominalnej, odpowiednio około 700 milionów euro i 1 miliarda euro.
Pomimo tych pieniędzy stocznie oraz przyszłość zatrudnionych tam pracowników nadal są zagrożone. Chciałabym podkreślić, że to mnie naprawdę przeraża. Uważam, że należy wziąć pod uwagę przyszłe potrzeby pracowników. Uniknęli oni bolesnej, lecz koniecznej restrukturyzacji, którą przeszły na przykład stocznie niemieckie i hiszpańskie, i do której przygotowuje się w tej chwili Malta.
Komisja w ciągu ostatnich czterech latach zawsze miała otwarte drzwi dla kolejnych polskich rządów. Spotkałam się ze sporą liczbą polskich ministrów i premierów. Próbowaliśmy nieustannie osiągnąć porozumienie, ale niestety - mówię to z przykrością w sercu - władze polskie nie wykorzystywały tych możliwości.
W lipcu tego roku Komisja doszła do wniosku, że ostatnie plany restrukturyzacyjne nie gwarantują przetrwania stoczni, ale ponownie, świadomi znaczenia sprawy dla polskiej gospodarki i społeczeństwa polskiego, wykazaliśmy jako Komisja elastyczność i wydłużyliśmy o dodatkowe dwa miesiące, do 12 września, termin przedstawienia ostatecznych planów.
Latem, przedstawiciele Komisji pozostawali w stałej dostępności i przedstawiali polskim władzom uwagi do przedkładanych im projektów. Dokonałam starannej oceny planów restrukturyzacji przedstawionych przez polskie władze 12 września. Nie wiem jednak niestety, w jaki sposób można by wyciągnąć wniosek, że te zmodyfikowane ostateczne plany zagwarantują przetrwanie stoczni. W rzeczywistości plany te wymagają jeszcze większego pompowania pieniędzy publicznych w przyszłości, w tym pieniędzy na doraźną pomoc operacyjną.
Należy również podkreślić, że plany restrukturyzacji przedstawione 12 września - mówię o planach polskiego rządu - przewidują zwolnienie około 40% pracowników. Jednak ta ofiara byłaby złożona bez perspektywy trwałego zatrudnienia dla pozostałych pracowników, ponieważ stocznie najprawdopodobniej nie utrzymałyby się na rynku i w dalszym ciągu potrzebowałyby pomocy publicznej na koszt polskich podatników.
Taki rezultat nie jest akceptowalny. Nie jest akceptowalny z perspektywy przepisów UE dotyczących konkurencyjności, nie jest również akceptowalny z punktu widzenia przyszłości stoczni. Nie jest akceptowalny dla pracowników stoczni, a ujmując rzecz bardziej ogólnie, także dla polskiej gospodarki. Dlatego też w obecnej sytuacji nie widzę sposobu na uniknięcie przyjęcia negatywnego stanowiska w sprawie stoczni w Gdyni i w Szczecinie.
Ale rola Komisji nie polega jedynie na mówieniu "nie”. Pracowaliśmy aktywnie, aby pomóc polskim władzom w osiągnięciu rozwiązania, które zagwarantowałoby rentowną przyszłość komercyjną dla ośrodków gospodarczych Gdańska, Gdyni i Szczecina i trwałe miejsca pracy.
Zgodnie z tym scenariuszem, akcje stoczni w Gdyni i Szczecinie byłyby sprzedawane na warunkach rynkowych w kilku pakietach. Aktywa te byłyby połączone w pakiety w wyniku otwartego, nieograniczonego i w pełni konkurencyjnego przetargu, a pozostała po tej sprzedaży spółka szkieletowa przeznaczyłaby przychody ze sprzedaży aktywów na spłacenie otrzymanej przez lata pomocy, a następnie byłaby zlikwidowana, nabywcy akcji mogliby wówczas szybko wznowić działalność gospodarczą na terenach stoczni, bez obciążenia w postaci obowiązku spłaty ogromnych kwot pomocy publicznej, którą stocznie otrzymywały przez lata. Mogliby oni dzięki temu zatrudnić ponownie nawet jeszcze więcej osób niż w przypadku wdrożenia planów z 12 grudnia.
Mogę jedynie przypuszczać, że każdy inwestor zamierzający przejąć stocznie - lub przynajmniej niektóre z ich obecnych pasywów - byłby nawet bardziej zadowolony z nabycia najważniejszych aktywów produkcyjnych nieobciążonych długiem i rozwinięcia ich w konkurencyjny i zrównoważony sposób. Końcowy rezultat były prawdopodobnie pozytywny pod dwoma względami - z jednej strony liczba pracowników pozostawionych bez pracy byłaby niższa niż przewiduje się w planach restrukturyzacji przedstawionych przez polskie władze, a z drugiej strony, pracownicy zatrudnieni ponownie przez nabywców akcji mieliby bardziej stabilną perspektywę zatrudnienia dzięki rentownym przedsięwzięciom, ponieważ nie byłoby obciążenia zaciągniętymi wcześniej długami.
Rozwiązanie to, które byłoby podobne do ostatniego precedensu, jaki miał miejsce w przypadku linii lotniczych Olympic Airways, pozwoliłoby na rozpoczęcie od nowa działalności gospodarczej na terenach stoczni, z czego odnieśliby również korzyść zatrudnieni tam pracownicy.
Komisja sugerowała tę możliwość polskim władzom. Robiliśmy to kilka razy i mam nadzieję, że polskie władze skorzystają z naszej elastyczności i przedstawią nam konkretną propozycję. Pomiędzy władzami polskimi a przedstawicielami Komisji prowadzone są rozmowy techniczne na temat możliwego wdrożenia rozwiązania "Olympic Airways” w stoczniach Gdyni i Szczecina.
Jeśli chodzi o Gdańsk, to myślę, że jest duża szansa na pozytywny rezultat, jeśli elastyczność i dobra wola zostanie podtrzymana po obydwu stronach. Oczywiście zadacie mi państwo pytanie: dlaczego takie podejście dla Gdańska? Są ku temu dwa powody: po pierwsze, Gdańsk został już sprzedany podmiotowi prywatnemu, który zainwestował tam świeży kapitał, a po drugie, zobowiązania tej stoczni związane z udzieloną wcześniej pomocą mają o wiele mniejsze rozmiary niż w przypadku stoczni w Gdyni i w Szczecinie.
Komisja ze swej strony wskazała polskim władzom swoje stanowisko w kwestii oceny środków kompensacyjnych potrzebnych do zapewnienia zgodności z przepisami WE dotyczącymi pomocy publicznej. Ponieważ stocznia ta otrzymała w przeszłości mniejszą pomoc, możemy być pod tym względem mniej wymagający. W zamian za otwartość po stronie Komisji Polskie władze muszą teraz przedłożyć projekt planu restrukturyzacji dla Gdańska, aby pozwolić na omówienie wszystkich nierozwiązanych kwestii, a jak dotąd - co stwierdzam z żalem - nie otrzymaliśmy jeszcze takiego planu i jest bardzo ważne, aby polskie władze szybko go przedstawiły.
Ponadto, rząd polski może wystąpić o wsparcie z Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji - wniosek będzie najprawdopodobniej przyjęty pozytywnie - a skala interwencji zależałaby od kwoty współfinansowania, którą byłaby gotowa zainwestować strona polska, ponieważ Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji współfinansuje nie więcej niż 50% kosztów.
Zgodnie z dotychczasową analizą Komisji, wsparcie z Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji w przeliczeniu na jedną osobę wynosi od 500 do 10 tysięcy euro, do czego trzeba dodać taką samą kwotę finansowaną przez państwo członkowskie.
Podsumowując, mogę stwierdzić, że Komisja była bardzo przychylnie nastawiona przy ocenie tych spraw i wykazała znaczną dozę elastyczności. Zrobiliśmy wszystko co w naszej mocy i będziemy kontynuować współpracę z polskimi władzami na rzecz znalezienia rentownego ekonomicznie i trwałego społecznie rozwiązania, zgodnego z przepisami WE dotyczącymi konkurencyjności i ustanowionymi przez Komisję precedensami.
Następny ruch należy do władz polskich. Przyszłość stoczni i ich pracowników zależy od chęci władz polskich do współpracy z Komisją na rzecz szybkiego znalezienia pozytywnego rozwiązania w nakreślonych przeze mnie wcześniej ramach.
Przewodnicząca
Chciałabym zaapelować do posłów i ich poczucia dyscypliny i odpowiedzialności, ponieważ mamy bardzo napięte terminy. Mamy dziś wiele punktów posiedzenia, więc prosiłabym o skrupulatne przestrzeganie limitów czasowych.
Jerzy Buzek
w imieniu grupy PPE-DE. - (PL) Pani przewodnicząca, pani komisarz! Dziękuję za przybycie i zajęcie się sprawą stoczni, a także pozytywny wydźwięk końcówki wypowiedzi.
Jest oczywiste, że uznajemy zasadę konkurencji, że chcemy, aby europejskie firmy przynosiły zyski i zapewniały godne utrzymanie zatrudnionym ludziom. Stocznie polskie od dłuższego czasu mają trudności w zachowaniu tych reguł. Jednak decyzja negatywna Komisji w sprawie stoczni oznacza dzisiaj ich upadłość, a z taką sytuacją trudno się pogodzić.
Rozumiemy, że zasięg gospodarczy i społeczny upadłości stoczni jest regionalny, najwyżej krajowy, a Unia boryka się teraz z kryzysem globalnym. Nie warto jednak dodawać do tego ogólnego spowolnienia także dramatu polskich stoczni i polskich stoczniowców. Warto ratować europejski, polski przemysł stoczniowy. Dlatego nie wyobrażam sobie decyzji negatywnej i wnoszę o odłożenie decyzji, aby dać czas na działania polskiego rządu i inwestorów. Oczekujemy więc pozytywnego sygnału ze strony Komisji Europejskiej. W czasie restrukturyzacji będzie to oznaczało po pierwsze możliwość zachowania działalności tych firm właśnie jako stocznie produkujące statki. Nie uda się bowiem wznowić produkcji statków, jeśli struktura stoczni zostanie rozbita przy prywatyzacji. Po drugie, to pozytywne rozwiązanie będzie się wiązało z możliwością utrzymania lub odpowiedniego przesunięcia pracujących w stoczniach ludzi z zachowaniem ciągłości produkcji i zatrudnienia. Po trzecie, w tym czasie niezbędne będą pewne niewielkie działania osłonowe dla podtrzymania produkcji i uwiarygodnienia przekształceń. Warto wypracować optymalne rozwiązania i wierzę głęboko, że pani komisarz i Komisja na takie się zgodzą.
(Oklaski)
Martin Schulz
w imieniu grupy PSE. - (DE) Pani przewodnicząca! Moja grupa poprosiła o tę debatę z pani udziałem, pani komisarz, ponieważ nie zgadzamy się z panią praktycznie pod żadnym względem. W sytuacji, która panuje obecnie na rynku globalnym nie może pani po prostu powiedzieć, że stocznie muszą być zamknięte, ponieważ nie zostały spełnione pewne warunki wynikające z uregulowań. Jeśli zamknie pani teraz stocznie, teraz, przy obecnej sytuacji gospodarczej, jak właśnie pani stwierdziła, spowoduje pani w całym regionie katastrofę gospodarczą, a na tym nam nie zależy. Rząd polski - podobnie jak pani w Komisji i my w Parlamencie - potrzebuje zatem więcej czasu. W takiej napiętej sytuacji gospodarczej nie może pani po prostu powiedzieć "pewne punkty nie zostały spełnione i sprawa zakończona”.
Moja druga uwaga jest następująca. Argument, że 24 tysiące euro są wydawane na każde miejsce pracy jest dobry i słuszny, ale powiem pani rzecz następującą: byłem kiedyś burmistrzem pewnego miasta w Niemczech, gdzie funkcjonowała kopalnia węgla, powiedziano nam, że zbyt dużo pieniędzy wydaje się na każde miejsce pracy, więc kopalnia została zamknięta. Minęło 20 lat - 20 lat - zanim odzyskaliśmy połowę utraconych miejsc pracy. Nie będzie inaczej w przypadku polskich miast stoczniowych. Jeśli powie pani dzisiaj, że sprawa jest zakończona, to restrukturyzacja regionu zajmie pani co najmniej 20 lat.
Dlatego też niezbędne jest skoncentrowanie wysiłków na tym, aby zakłady te pozostały otwarte, a nie na ich zamykaniu. Wzywam zarówno Komisję jak i polski rząd - podobnie jak moi koledzy posłowie z grupy - do podjęcia wszelkich starań w celu zachowania polskich stoczni, we wszystkich trzech miejscach. Jest to jedna z decydujących kwestii, jakich od pani oczekujemy.
Jeśli polskie władze nie pracowały wystarczająco szybko, jeśli plany działań, o których pani komisarz wspomniała nie są jeszcze dostępne, to chciałbym Panią zapytać: czy pracownicy polskich stoczni mają być karani za to, że pewne władze, czy też rząd, nie wykonały swojego zadania? To właśnie mniej więcej pani nam mówi: pracownicy płacą cenę za braki rządu, czy administracji, a to jest całkowicie nie do zaakceptowania.
Dlatego też, uruchomienie Funduszu Dostosowania do Globalizacji jest dobre, ale musi go pani uruchomić w taki sposób, aby zapewnić podstawową pomoc, tak abyśmy mogli zachować stocznie, żeby uchronić konkurencyjny polski przemysł stoczniowy.
Jest to ważna kwestia dla tych spośród nas, socjaldemokratów, którzy nie pochodzą z Polski, i również dlatego biorę udział w tej debacie. Polskie stocznie, miejsca takie jak Gdańsk i Szczecin, były dla nas wszystkich ważnym symbolem polskiej demokratycznej walki z dyktaturą. Jest to inny powód, dla którego nie mogą one zostać zamknięte.
Janusz Onyszkiewicz
w imieniu grupy ALDE. - (PL) Pani przewodnicząca! Problem polskich stoczni, to nie jest problem nowy. Narastał on przez cały szereg lat. Kilka rządów niestety nie podjęło tego problemu w odpowiedni sposób. Dlaczego tak się stało? To nie miejsce i czas, żeby o tym mówić. Tych, którzy są za to odpowiedzialni będziemy rozliczać zgodnie z demokratycznymi procedurami w Polsce.
Ale dziś sytuacja jest trudna. Jest rzeczą zrozumiałą, że Komisja nie mogła przejść do porządku dziennego nad tymi zaniechaniami. Ale trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że rozmaite scenariusze niosą rozmaite koszty. Scenariusz poprawy sytuacji przez powiedzenie de facto, że stocznie powinny upaść, oczywiście niesie za sobą wiadome niebezpieczeństwa. Przede wszystkim chodzi tutaj o los pracowników, którzy być może w przyszłości będą mogli być ponownie zatrudnieni, ale czas pomiędzy tymi dwoma sytuacjami będzie dla nich czasem ogromnych niepewności, a także ogromnych zagrożeń.
Ponadto trzeba wziąć pod uwagę także i inny aspekt. Nie chcę tutaj wracać do tych, które były podnoszone, ale cały ten problem rozwiązania polskich stoczni i być może ten trudny czas, przypada na czas wyborów do Parlamentu Europejskiego. Byłoby bardzo niefortunne, gdyby tego rodzaju rozwiązania mogły dać amunicję tym, którzy cały czas, a w Polsce jest ich niestety niemało, opowiadają się przeciwko naszemu członkowstwu w Unii Europejskiej.
Chciałbym w związku z tym zaapelować do Komisji o wykazanie maksymalnej elastyczności w stosunku do Gdańska. A my z kolei będziemy oczywiście działać też w Polsce po to, aby polski rząd wykazał się również i determinacją i elastycznością.
(Oklaski)
Elisabeth Schroedter
Pani przewodnicząca, pani komisarz, panie i panowie! W imieniu Grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego, wzywam Komisję, aby przyczyniła się do zabezpieczenia przyszłości stoczniom.
Nie mówimy tutaj o krótkotrwałej restrukturyzacji, która często ma miejsce w krajach zachodnich. Nie wolno nam zapomnieć, iż te stocznie są obciążone przeszłością - nie tylko poprzez gospodarkę państwa socjalistycznego, ale również fakt wystąpienia błędów popełnianych w trakcie procesu akcesyjnego. W tym względzie, Komisja nie wzięła pod uwagę tego, iż kraj ten przechodził trudny proces transformacji, lecz także wtedy narzuciła nierealistyczne wymagania, które nie zadziałały na rzecz właściwego rozwoju społeczno-gospodarczego. Za zaistniałe błędy odpowiedzialność ponosi również Komisja.
Dlatego też nie ma w tej chwili absolutnie żadnego sensu odrzucanie pomocy publicznej i likwidacja miejsc pracy, aby następnie wspierać zwolnionych pracowników w ramach Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji. Jaki jest pożytek w tym momencie z udzielania dotacji na rzecz bezrobotnych? To byłoby wielkim rozczarowaniem dla społeczności lokalnej, za co Unia Europejska ponosiłaby odpowiedzialność. Bardziej sensowne wydaje się podjęcie właściwej inicjatywy na rzecz rozwoju stoczni w celu zapewnienia zrównoważonej przyszłości trzem miastom: Szczecinowi, Gdańskowi i Gdyni. To jest sposobność, którą powinniśmy wspierać, nie zaś jedynie reagować po fakcie. To jest jedyne wyjście, które widzę w tej sytuacji.
Popieramy opcję, według której Komisja powiedziałaby, że będzie pomoc publiczna, ale że w ramach tej pomocy publicznej chcemy, aby te miejsca pracy były zmodernizowane z punktu widzenia środowiska, tak, by zagwarantować długoterminową przyszłość stoczniom, a ich pracownikom długoterminowe miejsca pracy.
Adam Bielan
w imieniu grupy UEN. - (PL) Pani przewodnicząca! Siedziba Parlamentu Europejskiego, w której się obecnie znajdujemy, jest traktowana jako symbol pojednania francusko-niemieckiego. Wyłącznie z tego powodu Parlament Europejski utrzymuje dwie siedziby w pełni przystosowane do prowadzenia sesji plenarnych: w Brukseli i w Strasburgu. Europejscy podatnicy płacą za to kilkaset milionów euro rocznie.
Polskie stocznie, a w szczególności stocznia gdańska, są symbolem walki z komunistycznym reżimem. Są symbolem upadku żelaznej kurtyny dzielącej Europę na dwie części. To właśnie dlatego maszty z flagami państw członkowskich, stojące przed naszą siedzibą, powstały w Stoczni Gdańskiej. Dzięki bohaterstwu polskich stoczniowców, którzy walczyli o to, by Europa mogła się znów zjednoczyć, możemy się teraz tutaj wspólnie spotykać. Ci ludzie zasługują na szacunek, na godne i uczciwe życie.
Likwidacja stoczni, co proponuje Komisja Europejska, oznacza wyrzucenie na bruk kilkunastu tysięcy wykwalifikowanych pracowników i utratę źródeł dochodu dla kolejnych osiemdziesięciu tysięcy ludzi. Może to skutkować masową emigracją zarobkową. Polscy stoczniowcy tego nie chcą, oni chcą pozostać w swojej ojczyźnie i pracować w nowoczesnym, rentownym zakładzie.
Dlatego apeluję do pani komisarz Kroes - nie niszczmy tego wielkiego potencjału! Dajmy polskim stoczniom szansę na wyjście z finansowej zapaści. Pani przewodnicząca, zdaję sobie sprawę, że obecny polski rząd, a w szczególności minister skarbu, popełnił wiele błędów w ciągu ostatniego roku, ale za błędy i niekompetencję Aleksandra Grada nie mogą płacić dziesiątki tysięcy niewinnych ludzi. Szczególnie teraz, kiedy państwa zachodniej Europy pompują w swój system bankowy dziesiątki miliardów euro, nie licząc się z zasadami wolnej konkurencji, negatywna decyzja Komisji Europejskiej byłaby odebrana w Polsce jako akt złej woli.
Na koniec przypomnę, że Komisja Europejska nie była tak stanowcza, gdy na początku lat dziewięćdziesiątych zgadzała się na pomoc dla stoczni wschodnioniemieckich. Polskie stocznie z całą pewnością nie są od nich gorsze.
(Oklaski)
Ilda Figueiredo
Pani przewodnicząca! Nadszedł czas, aby Komisja zrewidowała swoją strategię dotyczącą stoczni w Unii Europejskiej. Przemysł stoczniowy w naszych krajach został złożony w ofierze na ołtarzu neoliberalizmu i istnieje poważne niebezpieczeństwo zniszczenia tego, co z niego pozostało, czy to w Polsce, czy w Portugalii.
Jest obecnie jasne, że strategia globalna realizowana przez Komisję Europejską w stosunku do konkurencyjności sektora stoczniowego jest nieodpowiednia. Podczas gdy są kraje, w których przemysł stoczniowy został odbudowany, w innych tak się nie dzieje. Portugalia doświadczyła zniszczenia swoich najważniejszych stoczni, takich jak Lisnave w Almadzie, która zatrudniała tysiące pracowników. Do dnia dzisiejszego nie wykonano w tym obszarze żadnych działań naprawczych. Nadal posiadamy stocznie w Viana do Castelo, które mają znaczenie strategiczne dla całego regionu i które wymagają wsparcia w modernizacji, w celu uniknięcia nowych poważnych problemów.
Dlatego też musimy wyrazić naszą solidarność z pracownikami przemysłu stoczniowego, czy to w Polsce, czy w Portugalii, czy w jakimkolwiek innym państwie członkowskim, i musimy domagać się rozwiązań, które uczynią ten przemysł rentownym. Skoro można przyjąć środki specjalne wobec kryzysu finansowego, to dlaczego odmawia się takich samych środków przemysłowi stoczniowemu. Chciałabym zadać pani komisarz to pytanie.
Witold Tomczak
w imieniu grupy IND/DEM. - (PL) Pani przewodnicząca, pani komisarz! Solidarność to jeden z drugim, nigdy jeden przeciw drugiemu. Problem polskich stoczni stawia przed nami zasadnicze pytanie - czy człowiek dla ekonomii czy ekonomia dla człowieka? W przypadku banków, które przez pazerność i nieudolne zarządzanie spowodowały kryzys finansowy, wskazano na człowieka, a raczej na bankowca. I oto świat zabiera pieniądze podatnikom, by ratować system finansowy, choć czysta ekonomia kazałaby winnych osądzić, a bankom upaść. Niestety w przypadku polskich stoczni stosuje się inną filozofię. Czy bankowiec jest lepszym człowiekiem od stoczniowca?
Polskie stocznie to symbol przemian, które doprowadziły do zburzenia muru berlińskiego i do budowy nowej Europy. Banki nie wniosły do naszej historii takich wartości. Jednak to bankom pomagamy, a w sprawie stoczni zwlekamy z decyzją. Trudna sytuacja polskich stoczni to nie wina pracowników, to nie brak umiejętności budowania statków. Przyczyny tkwią w złym zarządzaniu, w grze politycznej i niejasnych interesach finansowych związanych z upadkiem stoczni.
W czasie gdy wiele stoczni starej Unii otrzymywało pomoc publiczną, niszczono z pobudek politycznych Stocznię Gdańską, symbol walki o wolność i prawa człowieka. Upadłością polskich stoczni zainteresowani są ci, którzy spodziewają się dużych zysków z przejęcia majątku i atrakcyjnych terenów stoczni. Na upadku stoczni w sposób oczywisty skorzystają konkurenci, również ci spoza Europy. Warto podkreślić, że udział całej Unii w światowej produkcji statków jest trzykrotnie niższy od udziału samej tylko Korei Południowej, która przecież dotuje ten przemysł.
Szanowni państwo, okazuje się, że znaczna część pomocy publicznej nie została przekazana na rzeczywiste wspieranie stoczni. Należy to rzetelnie zbadać. Pani komisarz! Stworzenie szans rozwoju polskim stoczniom to nie tylko zapewnienie bytu tysiącom rodzin polskich stoczniowców i pracowników zakładów kooperujących. To szansa na rozwój nowoczesnej polskiej gospodarki, ale to także długofalowy interes Unii Europejskiej, która powinna wspierać swój przemysł okrętowy. Zatem uderzenie w polskie stocznie jest sprzeczne ze strategią lizbońską.
(Oklaski)
Sylwester Chruszcz
(PL) Pani komisarz, pani przewodnicząca! Sytuacja, w jakiej znalazły się dziś polskie stocznie na pewno wymaga podjęcia natychmiastowych działań przez rząd, całe środowisko stoczniowe i Komisję Europejską. Działaniami tymi powinna być raczej nie prywatyzacja, a choćby nacjonalizacja stoczni w celu jej gruntownej restrukturyzacji. Jaki bowiem jest sens udzielania jakiejkolwiek pomocy, skoro jedynym rozwiązaniem ma być prywatyzacja, a właścicielami stoczni staną się podmioty spoza Unii Europejskiej? To nie tylko zaburzenie warunków unijnej konkurencji, ale i pozbycie się przez Polskę strategicznego sektora gospodarki, sektora, w którym dziś pracuje i kooperuje ponad 100 tysięcy osób.
W kontekście globalnego kryzysu ekonomicznego i udzielenia ostatnio bankom pomocy, spowoduje to ich de facto nacjonalizację i pozostawienie w narodowych rękach. Pomoc publiczną przyznaje się w celu uzyskania rentowności przez naprawę przedsiębiorstwa. Między innymi takie działanie może uratować polski przemysł stoczniowy. Komisja Europejska od 2005 roku domaga się wyjaśnienia, na co została wydana przez polskie stocznie pomoc publiczna. Dobrze by było gdyby Komisja stosowała równe kryteria do podobnych działań na terytorium Unii w odniesieniu do innych stoczni.
Zamiast nieprzemyślanego pozbawienia się stoczni, strona polska powinna pociągnąć do odpowiedzialności osoby winne złego zarządzania tymi przedsiębiorstwami, począwszy od zarządów, na administracji centralnej kończąc. Wskazać należy ludzi odpowiadających za podjęcie niewłaściwych decyzji dla stoczni, a nie karać polskich podatników, z których to pieniędzy będzie zwrócona pomoc publiczna. Zwracam się do pani komisarz o roztropne działania. Na podjęcie skutecznych i odpowiednich działań potrzebujemy czasu. Na pewno ten czas nie będzie zmarnowany.
(Oklaski)
Czesław Adam Siekierski
(PL) Pani przewodnicząca! W moim kraju wszyscy oczekują pozytywnej decyzji ze strony Komisji. Powinniśmy doprowadzić do pozytywnego rozwiązania. Należy pomóc w restrukturyzacji polskich stoczni oraz modernizacji, a nie straszyć ich upadkiem. Likwidacja stoczni w Gdyni, Gdańsku i Szczecinie doprowadzi do likwidacji całego sektora gospodarki. Dziesiątki tysięcy osób pozostanie bez pracy, ludzie wyjdą na ulicę. Czy tego chcemy?
Jest wiele argumentów za tym, aby ratować polski sektor produkcji statków. Po pierwsze, eksperci są zgodni, że rośnie gwałtownie światowy popyt na statki. Po drugie, stocznie mają wypełniony portfel zamówień na kilka najbliższych lat, co gwarantuje ich rentowność w tym okresie. Po trzecie, polskie zakłady dysponują wykwalifikowanym kapitałem ludzkim i świetnym zapleczem technologicznym, który rokuje nadzieje na powodzenie w konkurencji ze stoczniami azjatyckimi. Po czwarte, upadek stoczni, masowe zwolnienia, będą równoznaczne ze zwiększonym obciążeniem dla systemu socjalnego państwa.
Nieubłagane stanowisko pani komisarz może zastanawiać, szczególnie patrząc z perspektywy gigantycznych kwot wydanych przez niektóre rządy europejskie na ratowanie banków zagrożonych kryzysem finansowym. Czy rzeczywiście brak analogii między tymi dwoma przypadkami? A może to tylko brak dobrej woli ze strony Komisji?
Ponawiam prośbę o pozytywne rozwiązanie sprawy polskich stoczni.
(Oklaski)
Bogusław Liberadzki
(PL) Pani przewodnicząca! Jestem posłem z Zachodniego Pomorza. Szczecin, jako stolica regionu, traktuje Stocznię Szczecińską jako jeden ze swoich symboli, podobnie Gdańsk i Gdynia. Pani komisarz! Wysoka Izbo! Jesteśmy w stanie kryzysu finansów, instytucji bankowych i kryzysu ratyfikacji traktatu reformacyjnego. Kończy się era liberalizmu, trzeba zatem uelastycznić stanowisko Komisji w sprawie pomocy publicznej nie tylko dla banków, które otrzymują pomoc publiczną. Przy okazji pani miernika na jednego pracownika banku - ta pomoc publiczna jest dużo większa, niż na jednego pracownika polskich stoczni.
Wnoszę o decyzję uznającą celowość udzielonej pomocy publicznej polskim stoczniom. Jako pomoc publiczna nie powinna podlegać zwrotowi. Były opóźnienia w reformowaniu przemysłu stoczniowego. Za zaniedbania i bezduszność trzech rządów, Komisja nie może karać 100 tysięcy ludzi w Polsce, jak mówił pan przewodniczący Martin Schulz.
Jaki jest stan rzeczy teraz? Stocznie mają inwestorów oczekujących na pozytywną decyzję. Stocznie mają programy restrukturyzacyjne. Jeżeli trzeba je ulepszyć, to zadanie Komisji. To zadanie też polskiego rządu. Wiemy jakie statki można produkować i co produkować oprócz statków. Pracownicy i związkowcy są niezwykle kooperatywni. Reformujmy zatem stocznie bez wstrząsów, ogłaszania upadłości, zwalniania pracowników, zrywania kontraktów przez dostawców i odbiorców.
Stocznie trzeba uczynić efektywnymi i konkurencyjnymi. Nie da się tego zrobić w kilka tygodni. Potrzebny jest co najmniej rok czasu i o to też wnoszę. Pani komisarz! Pani o tym dobrze wie, że czas jest potrzebny, natomiast pani porównanie z Olympic Airways nie wydaje się adekwatne do sytuacji stoczni. Zatem rok to nie jest dużo, kiedy rozstrzygamy o losach prawie 100 tysięcy rodzin.
(Oklaski)
Hanna Foltyn-Kubicka
(PL) Pani przewodnicząca! W Polsce narasta rozgoryczenie i złość. Opinia publiczna nie jest w stanie zrozumieć, dlaczego Komisja Europejska chce doprowadzić polski przemysł stoczniowy do bankructwa. Coraz częściej pojawia się pytanie: kto odniesie z tego największą korzyść? Czy niszczenie tego przemysłu stanowi krok w kierunku rozwoju Europy? Czy w momencie kryzysu na światową skalę, udzielania sektorowi finansowemu pomocy publicznej rzędu setek miliardów euro, rozsądnym i uczciwym jest domaganie się zwrotu kilkudziesięciu milionów pomocy udzielonej stoczniom kilka lat temu? Czy w takim momencie powinniśmy uśmiercać pracodawców i pozbawiać kooperantów głównego odbioru ich produkcji? Czy jesteśmy gotowi na efekt domina, którego skutki w dobie kryzysu mogą mieć fatalne konsekwencje?
Mam nadzieję, iż pogłoski dotyczące wpływu lobbystów na twarde stanowisko Komisji w tej sprawie, nie mają nic wspólnego z rzeczywistością. Idea solidarności, która dla moich rodaków narodziła się właśnie w stoczniach, w prostym ujęciu oznacza, iż wszyscy dbamy o dobro wszystkich, chyba, iż Komisja uważa, podobnie jak niektóre stworzenia w "Folwarku zwierzęcym” Orwella, że wszyscy Europejczycy są równi, ale niektórzy równiejsi.
Filip Kaczmarek
(PL) Pani przewodnicząca! Proszę Komisję Europejską o przyjęcie planów restrukturyzacji dla połączonych stoczni Gdynia i Gdańsk oraz dla stoczni Szczecin. Komisja powinna przyjąć te plany nie dlatego, że Stocznia Gdańska jest symbolem. Bycie symbolem jest ważne, szczególnie takim symbolem, jak Stocznia Gdańska, ale przecież nie zwalnia z szacunku dla prawa i ogólnych reguł. Plany restrukturyzacyjne należy przyjąć z innych względów - dlatego że są one dobre i prawdopodobnie jedyne możliwe, dlatego że odpowiadają na potrzebę modernizacji działalności stoczniowej, dlatego że ich realizacja ma doprowadzić do zachowania zasad wolnej konkurencji, dlatego że zakładają prywatyzację, która doprowadzi stocznię do samodzielnego funkcjonowania w warunkach rynkowych.
Powinniśmy być zadowoleni, że obecny polski rząd jest pierwszym rządem od wielu lat, który stara się realnie pomóc przemysłowi stoczniowemu wyjść z trudnej sytuacji. Poseł Bielan myli się tutaj głęboko, bo to dzięki ministrowi Gradowi mamy dzisiaj szansę na trwałe rozwiązanie tych problemów.
Dziś rano w tej sali prezydent Sarkozy powiedział: "chcieliśmy, aby Europa była zjednoczona”. Zjednoczenie polega również na zrozumieniu, że warto dać szansę na ratowanie polskich stoczni. Taką szansę dałoby właśnie przyjęcie planów restrukturyzacyjnych. Prezydent Sarkozy powiedział wprost: "Europa potrzebuje silnego przemysłu. Europa powinna produkować samochody, statki”. Jeżeli Komisja Europejska odrzuci plany restrukturyzacji, to kolejny europejski kraj przestanie produkować statki.
Logiczną konsekwencją dzisiejszego apelu prezydencji francuskiej powinno być przyjęcie planów restrukturyzacji polskich stoczni. Mamy wtedy szansę na europejski konsensus w tej sprawie, gdzie Parlament, Komisja i Rada wspólnie przyczynią się do uratowania polskich stoczni.
Andrzej Jan Szejna
(PL) - Pani komisarz! Nie mogę się zgodzić z ani jednym słowem pani liberalnych poglądów, które pani tu dzisiaj wygłosiła. Zaproponowała pani poćwiartowanie aktywów polskich stoczni, sprzedaż na bezwarunkowym przetargu, a następnie oddanie w ręce inwestora prywatnego. Zastanawiam się, w czyim interesie jest taka propozycja. Na pewno nie w interesie pracowników, nie w interesie tej stoczni, ale w interesie inwestorów.
Chcę pani również powiedzieć, że propozycja, którą pani złożyła, jest niestety niemożliwa w świetle prawa polskiego, bo to oznacza po prostu upadłość. Dlaczego Komisja i pani nie zaproponowała poćwiartowania majątku banków europejskich i sprzedaży ich majątku na bezwarunkowym przetargu? A rządy dzisiaj proponują: Holandia - 10 miliardów, Francja - 10,5 miliarda, Niemcy - 400 miliardów na poręczenia, bo to jest Europa socjalna i solidarna.
Wiem, że niektóre polskie rządy popełniły wiele błędów. Niestety te błędy są do naprawienia dzisiaj i dzisiaj polski rząd powinien mieć czas, co najmniej rok, na to, żeby te błędy nie uderzyły w polskich pracowników. Apeluję do pani o więcej czasu. Apeluję do pani o wrażliwość społeczną i myślenie gospodarcze. Polskie stocznie to są stocznie europejskie.
Ryszard Czarnecki
(PL) Pani przewodnicząca! Pamiętam, jak przed piętnastoma laty przedstawiciele Stoczni Szczecińskiej opowiadali mi o wydatnej pomocy Unii Europejskiej i państwa niemieckiego dla konkurencyjnego wobec Stoczni Szczecińskiej przemysłu stoczniowego Republiki Federalnej Niemiec. Mówię o tym dzisiaj, aby nagle nie okazało się, że Bruksela stosuje podwójne standardy, że są w Unii lepsi i gorsi, równi i równiejsi, stocznie obdarzone przychylnością Komisji Europejskiej i takie, gdzie szuka się dziury w całym.
Gdy najpierw przywódcy czterech największych państw Unii, potem kraje strefy euro, a wreszcie wszystkie 27 państw członkowskich decydują lekką ręką o wydaniu milionów euro na ratowanie banków, w których pracują setki ludzi, to w tym samym czasie kwestionuje się pomoc dla stoczni gdzie pracują tysiące ludzi, a z kooperantami, dziesiątki tysięcy. To nie polscy stoczniowcy powinni płacić wysoką cenę swojego bezrobocia w dziwnym meczu jaki toczy się pomiędzy Komisją Europejską a obecnym polskim rządem. Komisja zbyt łatwo podejmuje decyzje, które będą decydować o życiu lub śmierci stoczni w Szczecinie i Gdyni. Jeśli Komisja ma podejmować decyzje kontrowersyjne, niech da czas wszystkim stronom tego sporu. Niech zaakceptuje powstanie komitetu ekspertów, niech nie odwraca się plecami do polskich stoczniowców i ich rodzin.
Urszula Gacek
(PL) Pani przewodnicząca! Z satysfakcją wysłuchałam debaty na temat polskich stoczni i uważam, że większość polskiej delegacji stanęła na wysokości zadania, przedstawiając merytoryczne argumenty, a jednocześnie wstrzymując się od szukania winnych.
Nie możemy wyrazić zgody na likwidację, która w konsekwencji doprowadzi do rozparcelowania majątku stoczni. Pani komisarz stawia nam przykład greckich linii lotniczych, które poprzez likwidację mogły się pozbyć ciężaru długów i funkcjonować dalej. Niestety upadłość w polskich warunkach prawnych nie daje możliwości wyjścia szczuplejszym i zdrowszym po takiej kuracji. Dla polskich stoczni taka kuracja będzie zabójcza. Ale z bagażem długów stocznie nigdy nie odzyskają szansy na rentowne działania. Pani komisarz przedstawiła w wywiadzie w polskiej gazecie stanowisko, że ratowane obecnie zadłużone banki to kompletnie inny przypadek niż zadłużone stocznie. Zgadzam się - stocznie były źle zarządzane, trudna restrukturyzacja była odkładana w czasie, ale na pewno nie dopuszczano się tam skrajnie nieodpowiedzialnych, a nawet prawnie wątpliwych działań, jak to miało miejsce w sektorze bankowym. Za błędy polskich stoczni płacili polscy podatnicy, a za błędy europejskich banków płacimy i będziemy płacić wszyscy.
Debata pokazała, że jest zgoda na przekształcenie stoczni w sposób, który daje realną nadzieję na dochodowe funkcjonowanie w przyszłości. Wszyscy mamy świadomość, że jeżeli teraz Komisja przyjmie nasze argumenty, a Polska ponownie zaprzepaści szansę, to kolejnej na pewno nie będzie.
Marek Siwiec
(PL) Pani przewodnicząca, pani komisarz! A może to jest czas, aby uznać, że coś nowego się zaczyna w Europie, coś nowego zaczyna się na świecie? A może to jest czas, aby zmienić trochę swoją wrażliwość i zmienić trochę swój sposób myślenia? A może to jest taki czas, aby uznać, że nie ma dwóch stron w tym konflikcie, lecz tylko jedna? Jedna strona, po której jesteśmy wspólnie, chcemy coś zrobić dobrego. A może jest czas, aby pokazać polskim robotnikom, Polakom, że Unia może w tej konkretnej sytuacji zrobić coś dobrego?
Chciałbym panią zachęcić, aby stanęła pani po dobrej stronie. Chciałbym panią zachęcić, aby wysiliła pani swoją wrażliwość i swoją wyobraźnię, aby stanąć po tej nowej stronie, bo historia zmienia swój bieg właśnie teraz i może pani być po dobrej stronie.
(Oklaski)
Dariusz Maciej Grabowski
(PL) Pani przewodnicząca! Setki miliardów euro dla banków i instytucji finansowych są dostępne od zaraz w imię obrony wolnego rynku i Unii Europejskiej. Nie ma symbolicznej kwoty dla polskich stoczni, a przecież to głównie instytucje finansowe operacjami spekulacyjnymi doprowadziły do kryzysu światowego, a w Polsce poprzez aprecjację złotówki o ponad 30%, doprowadziły do zapaści przemysłu stoczniowego.
Dziś winnym kryzysu Unia daje pomoc z kieszeni obywateli, a ofiary likwiduje. Wyrok na polskie stocznie to także prezent dla stoczni niemieckich, które po 1989 roku otrzymały setki miliardów marek bezzwrotnej dotacji. Ponad 100 tysięcy miejsc pracy zlikwidowanych głównie w Polsce to cena, którą zapłacą Polacy, a nie Unia Europejska.
Czy ludzie i miejsce, z którego rozpoczął się ruch Solidarności, obalenie muru berlińskiego, wyzwolenie Europy, mają paść ofiarą arbitralnych decyzji z Brukseli podejmowanych w interesie spekulantów, którzy na gruzach i gruntach stoczni chcą zbić fortunę? Żądamy takich decyzji Komisji, które umożliwią ratowanie i rozwój przemysłu stoczniowego.
Janusz Lewandowski
(PL) Pani przewodnicząca, pani komisarz! Po tylu głosach, raczej polskich głosach, mam tylko dwie uwagi. Po pierwsze, przywołam list, jaki delegacja polska w grupie PPE-DE przekazała panu przewodniczącemu Barroso, przypominając, że za dawną żelazną kurtyną budowanie statków uważano za polską specjalność. Stąd stosunkowo wysoki poziom technologii i wysoka jakość kapitału ludzkiego. Było to swoiste wiano, które wnosiliśmy do wspólnej Europy, bardzo dobrze zresztą widoczne w postaci małych i średnich zakładów, które zupełnie dobrze sobie dzisiaj radzą, ale ukryte również jako potencjał, zwłaszcza potencjał ludzki, w tych trzech stoczniach, o których dzisiaj rozmawiamy. Dziś o wiarygodności planów tych zakładów na przyszłość przesądzają obecni i potencjalni prywatni inwestorzy, którzy chcą zaryzykować w przyszłość tych stoczni własne pieniądze.
Druga uwaga dotyczy mądrości polityki konkurencji w dzisiejszych niespokojnych czasach. Mianowicie ta mądrość nie może się kończyć na tym, by uporządkować relacje w sposób fair pomiędzy konkurentami z obszaru Europy. Musi zderzyć się i brać pod uwagę sytuację globalną. Zderzenie z konkurentami, którzy niekiedy uprawiają inną dyscyplinę - gdy Europa gra w piłkę nożną, oni grają w rugby. I że nie zawsze daje to dobre rezultaty, widać na przykładzie spoza polskiego podwórka - znana pewnie pani komisarz grupa Aker, najpotężniejsza grupa stoczniowa współczesnej Europy, konsolidująca stocznie skandynawskie, francuskie, niemieckie, a nawet brazylijskie, chyba po to, by oprzeć się dalekowschodniej konkurencji. Grupy Aker nie ma już od niedawna. To jest koreański STX. Coś poszło nie tak, jak trzeba. Tym bardziej w naszych niespokojnych czasach trzeba podejmować decyzje, również w odniesieniu do polskich stoczni, które stabilizują, a nie rodzą zagrożenia.
(Oklaski)
Dariusz Rosati
(PL) Pani przewodnicząca, pani komisarz! Pani komisarz, przedstawiła pani plan, który rzeczywiście może być podstawą pomyślnej restrukturyzacji polskich stoczni. Polski rząd już zaczął intensywne prace nad tym planem, ale kluczowym czynnikiem jest czas. Apelujemy do pani komisarz o to, aby Komisja wstrzymała swoją decyzję w sprawie stoczni. Apelujemy o to, aby dać więcej czasu polskim władzom do tego, żeby przygotować program, który będzie rokował sukces, i który pozwoli uratować 100 tysięcy miejsc pracy w Polsce i zostawi w Europie potężną branżę, która będzie zdolna konkurować na arenie międzynarodowej. A proszę o czas z dwóch powodów co najmniej. Po pierwsze, plan, który pani zaproponowała wymaga dokonania poważnych zmian legislacyjnych w Polsce, a to nie może się dokonać z dnia na dzień, dlatego potrzebne jest kilka tygodni, albo kilka miesięcy. Po drugie, jesteśmy w szczególnej sytuacji. Kryzys finansowy grozi ogólnym kryzysem w Europie. Ostatnia rzecz, pani komisarz, jakiej nam potrzeba w Europie to upadek całej branży.
(Oklaski)
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
(PL) Pani przewodnicząca! W tej debacie chcę zwrócić uwagę na trzy kwestie. Po pierwsze, dotychczasowe wsparcie finansowe udzielane polskim stoczniom miało charakter pomocy celowej. W związku z powyższym Komisja Europejska nie powinna domagać się jego zwrotu. Po drugie, wsparcie dla polskich stoczni to wsparcie dla europejskiego przemysłu stoczniowego, podobnie zresztą, jak udzielane wcześniej wsparcie dla przemysłu stoczniowego wschodnich Niemiec. Unia Europejska powinna posiadać nowoczesny i wydajny przemysł stoczniowy, w którym statki będą zamawiali europejscy armatorzy. Po trzecie, rozmiary pomocy publicznej udzielonej polskim stoczniom do tej pory, a także tej zapowiadanej w przyszłości, mają wymiar wręcz symboliczny w zestawianiu z informacjami o rozmiarach pomocy postawionej do dyspozycji europejskim prywatnym bankom, sięgającej blisko 2 biliony euro. Co więcej, decyzję w tej sprawie rządy poszczególnych krajów członkowskich podejmują tak pośpiesznie, że nie mają nawet czasu poinformować o tym Komisji Europejskiej.
Sugestie Komisji Europejskiej, jakoby najlepszym wyjściem dla polskich stoczni byłaby ich restrukturyzacja poprzez wydzielenie spółek produkcyjnych, jest nie do przyjęcia, ponieważ oznaczałoby to najprawdopodobniej rozczłonkowanie majątku stoczni i utratę przez nie możliwości produkcji statków.
Zbigniew Zaleski
(PL) Pani komisarz! Z jednej strony chcę docenić pani zrozumienie dla historycznego i moralnego wymiaru tych stoczni. Po drugie, myślę, że pani jest za inteligentna, żeby nie zrozumieć, że argument ekonomiczny dzisiaj nie ma siły. To, co robimy dla banków, a czego nie robimy dla stoczni - uważam, że to się nie utrzyma. Myślę też, że w trudnej sytuacji trzeba podejmować odważne decyzje. Może to jest ta okazja.
I trzecia rzecz - gdybym rysował czarny scenariusz, a więc upadłość i wykup tego majątku przez inwestorów prawdopodobnie gdzieś spoza Polski, bo w kraju takich nie mamy, wyobrażam sobie to tak samo, jak gdyby Siemensem albo Airbusem zarządzali Koreańczycy. Pytanie jest takie, czy jeżeli w długiej perspektywie taka potężna gałąź gospodarki narodowej, jaką są stocznie, znajdzie się w innych rękach, to będzie to korzystne dla Polski i dla Europy?
Bogdan Golik
(PL) Pani przewodnicząca, pani komisarz! W związku z tym, że dwukrotnie w lipcu i we wrześniu zadawałem pytania, na które nie otrzymałem odpowiedzi na piśmie, chciałbym zadać te pytania ustnie. Pytałem się, czy to prawda, że na spotkaniu Komisji Europejskiej z delegacją Ulstein Group, jednego z inwestorów, niejaki pan Soukup, przedstawiciel Komisji, dnia 20 czerwca - cytuję notatkę Komisji Europejskiej - odnosząc się do pytania o sugerowaną cenę transakcji zakupu Stoczni Szczecińskiej Nowa, pan Soukup wskazał, iż z uwagi na ciążące zobowiązania i straty, cena ta nie powinna być wysoka. W tym kontekście zwrócił się z zapytaniem, dlaczego Ulstein Group nie rozważa zakupu masy upadłościowej po ewentualnym postępowaniu upadłościowym, które zostanie wszczęte w wyniku wydania decyzji przewidującej zwrot pomocy. Podkreślił, iż w przypadku przejęcia masy upadłościowej nie ma możliwości otrzymania pomocy restrukturyzacyjnej, istnieje natomiast możliwość uzyskania wsparcia w ramach pomocy regionalnej na nowe inwestycje oraz stworzenie nowych miejsc pracy. Według mnie, wieloletniego przedsiębiorcy, jest to sugerowanie inwestorowi wstrzymania się i działanie na szkodę spółki. Czy tak rzeczywiście było, pani komisarz?
Ewa Tomaszewska
(PL) Stocznia Gdańska, kolebka Solidarności, główny aktor na scenie walki z komunizmem, dyskryminowana i decyzjami politycznymi komunistów doprowadzona do złej kondycji ekonomicznej, dziś czeka na pozytywną decyzję Komisji Europejskiej. To samo dotyczy całego przemysłu stoczniowego. Nie tylko stoczniowy przemysł Polski zależy od tej decyzji, ale także sytuacja przemysłu stoczniowego Unii Europejskiej na świecie. To jest problem konkurencji z Koreą, z krajami, gdzie nie tylko pomoc publiczna jest udzielana, ale także zaniżane są standardy zatrudnienia, nie respektowane są prawa pracownicze. I tutaj ta konkurencja nie będzie czystą konkurencją, jeśli traktować się będzie stocznie gorzej niż banki, które w nieuczciwy sposób zachęcały do kredytów hipotecznych.
Zdzisław Zbigniew Podkański
(PL) Pani przewodnicząca, pani komisarz! Upadek polskiego przemysłu stoczniowego nie jest potrzebny ani Polsce ani Unii Europejskiej. Musimy więc znaleźć wspólne dobre rozwiązanie.
Po pierwsze, Komisja Europejska musi wycofać żądania zwrotu środków publicznych, zwłaszcza, że w przeważającej mierze były one zaciągnięte na gwarancje rządowe dla kredytobiorców. Po drugie, żądanie od stoczni zwrotu środków publicznych w sytuacji, gdy Unia odchodzi od gospodarki rynkowej i nacjonalizuje banki jest działaniem nieuczciwym i podważającym sens Unii Europejskiej.
Po trzecie, gospodarka w Unii Europejskiej i w Polsce musi się rozwijać. Nie można rozwoju oprzeć wyłącznie na likwidacji bądź ograniczaniu produkcji poszczególnych branż. Po czwarte, dążenie do likwidacji stoczni, które zapoczątkowały ruch solidarnościowy i przemiany europejskie, może spowodować wybuch obronnego niezadowolenia społecznego, i to na dużą skalę, a to jest nikomu niepotrzebne. Po piąte, mamy w Unii blisko sto milionów osób żyjących na granicy bezpieczeństwa biologicznego. Komu jest potrzebne mnożenie biedy?
Marcin Libicki
(PL) Pani przewodnicząca! Nie ulega wątpliwości, że obserwujemy pewien kryzys zaufania do instytucji europejskich, kryzys w Irlandii, w Holandii, we Francji. W Polsce nie. Jak dotychczas nie. W Polsce jest zaufanie do instytucji Unii Europejskiej. Niestety ewentualne uniemożliwienie funkcjonowania i spokojnych przekształceń tych stoczni może doprowadzić do tego, że i w Polsce powstanie pewien kryzys zaufania do instytucji Unii Europejskiej, ze względu na to, że jednak dla wszystkich jest oczywiste, że są dwie miary, dwa standardy, inny standard był dla dawnych Niemiec Wschodnich, inny standard dzisiaj dla banków. Można mówić o różnicy proporcji, ale tego nie zrozumieją ci, którzy utracą pracę. Pani komisarz, kiedy miałem zaszczyt być u pani wraz z polskimi stoczniowcami, odniosłem wrażenie, na pewno słuszne, że pani chce znaleźć dobre rozwiązanie. Proszę bardzo, aby pani znalazła rzeczywiście najlepsze rozwiązanie i dała szanse tym stoczniom. Bardzo pani dziękuję.
Przewodnicząca
Bardzo przepraszam pana posła Janowskiego, pana posła Wojciechowskiego i pana posła Pęka, ale obawiam się, że nie możemy kontynuować wystąpień. Byłam aktywnym członkiem związków zawodowych przez 30 lat i rozumiem tragizm i dramat tej sytuacji, ale muszę oddać głos pani komisarz Kroes.
Neelie Kroes
komisarz. - Pani przewodnicząca! Jestem pod wrażeniem zaangażowania szanownych posłów w tę sprawę i z uwagą wysłuchałam wszystkich uwag, które dziś wygłoszono.
Z całego serca chcę udzielić odpowiedzi i jeśli pani przewodnicząca pozwoli, chciałabym zabrać nieco czasu, aby wyjaśnić jak w tej chwili przedstawia się rzeczywista sytuacja.
Pan poseł Buzek rozpoczął od przedstawienia sytuacji w Polsce i słusznie zauważył, że powinniśmy zaoferować pozytywne rozwiązanie na rzecz utrzymania aktywności gospodarczej. W istocie oferujemy takie właśnie rozwiązanie. Jeśli inwestorzy zainteresowani są produkcją statków, a niektórzy z nich mówią, że tak - i wiemy to nie tylko od jednego członka rządu, ale również od innych stron - to mogą nabyć aktywa w drodze przetargu, co podkreślałam. Proszę wziąć pod uwagę, że jeśli chodzi o stanowisko Komisji, to wspomniane rozwiązanie mogłoby skutkować rentowną działalnością gospodarczą w Polsce. Musimy rozmawiać tu o rentownej działalności gospodarczej, ponieważ nie chcę oferować pracownikom, których dotyczy sytuacja, czegoś, co nie jest rentowne.
Trwało to zbyt długo. Wszyscy ci ludzie mają prawo wiedzieć, co się dzieje i jaka będzie ich przyszłość, i nikt nie oczekuje, że powiemy po prostu: co możemy teraz zrobić, trudno, róbmy dalej to, co do tej pory. Mamy świadomość, że nie jest to już realna sytuacja. Mimo to, my, Komisja zrobiliśmy wszystko, co w naszej mocy, by wypracować rozwiązanie.
Dlatego też, jak powiedziałam wcześniej, rząd polski powinien najpierw zaproponować nam w sprawie Gdańska biznes plan, w którym przedstawiona byłaby realna przyszłość. Wszyscy pracujący tam fachowcy są w stanie wykonywać wyjątkowo dobrą pracę i wykonują już pracę, co do której można śmiało sądzić, że mogłaby być rozszerzona - stocznia jest przecież sprywatyzowana, właściciele poczynili inwestycje i można spodziewać się, że będzie to kontynuowane. Bardzo potrzebujemy jednak biznes planu, i bardzo państwa o to proszę. Państwo, którzy jesteście bardzo zaangażowani w polską sytuację, powinniście tak zwrócić się do polskiego rządu: "Hej, chłopaki i dziewczyny, teraz musicie dotrzymać słowa. My, jako posłowie do Parlamentu Europejskiego, nie akceptujemy już faktu, że nie wywiązujecie się z umowy.” Innymi słowy, nie dają oni rozwiązania dotyczącego kwestii, które są dla was ważne.
Zakładając, że do Gdańskiej części problemu podejdzie się w taki sposób, w jaki wspomniałam, przejdę teraz do dwóch pozostałych stoczni. Przedstawiłam właśnie, że do Gdyni i Szczecina można podejść w sposób dający realne zatrudnienie w przyszłości. O tym właśnie mówimy, dlatego też podałam przykład Olympic Airways. Oczywiście przedsiębiorstwa te są zupełnie różne - jedno zajmuje się budową statków, a drugie jest przedsiębiorstwem lotniczym. Ale pomimo to, pierwotna myśl w sprawie rozwiązania kwestii Olympic Airways dotyczyła likwidacji, a następnie aktywów, bez obciążenia w postaci spłaty wszystkich tych ogromnych sum pieniędzy, by w dalszej kolejności, przy pomocy nowych inwestorów, dać tym przedsiębiorstwom możliwość znalezienia rentownej przyszłości.
Panie pośle Schulz, nie powiedzieliśmy, że stocznie powinny zostać zamknięte. Szukamy dla nich sposobu, aby mogły być wystarczająco silne, by oprzeć się nadchodzącej recesji i prowadzić działalność, która najprawdopodobniej będzie w tych miejscach opłacalna, i tu leży szansa dla obydwu stoczni, gdy już utworzy się pakiety aktywów, jeśli weźmiemy pod uwagę, że jest kilku potencjalnych inwestorów, którzy po prostu są zainteresowani by zaoferować im rentowną przyszłość.
Panie pośle Schroedter, polskie stocznie były dłużej przekształcane niż stocznie wschodnio-niemieckie, i to w okresie rozkwitu gospodarki. Panie pośle Chruszcz, a także panie pośle Czarnecki, skoro porównujecie to panowie z sytuacją stoczni niemieckich - a słusznie jest powiedzieć, że sytuacja jest podobna do stoczni niemieckich - to mam dwie ogólne uwagi.
Po pierwsze musimy uświadomić sobie, że przemysł stoczniowy w takich krajach jak Dania czy Wielka Brytania, gdzie portfel publiczny nie był tak hojny, uległ znacznemu ograniczeniu, czy nawet zamknięciu. Wiem coś na ten temat ponieważ w moim kraju kilka stoczni zostało zamkniętych. Więc jeśli mówimy o równym traktowaniu, to musimy wziąć pod uwagę, że inne kraje członkowskie Unii Europejskiej też posiadają historię związaną z zamykaniem stoczni, które nie mogą już być rentowne.
Kilku posłów dokonało porównania z sytuacją w Niemczech. Łączna wielkość trzech stoczni w Polsce - Gdyni, Gdańska i Szczecina - jest porównywalna z wielkością stoczni niemieckich przed restrukturyzacją, a wielkość pomocy przyznanej dotychczas polskim stoczniom również jest porównywalna do wielkości pomocy, którą swoim stoczniom przyznały Niemcy - około 3 miliardów euro. Porównanie jest więc zasadne.
Jednakże, zarówno z punktu widzenia zaburzeń konkurencji, jak i zagwarantowania stabilności zatrudnienia, długość procesu restrukturyzacyjnego w Polsce jest czynnikiem działającym na niekorzyść. Podczas gdy stocznie w Niemczech zostały sprywatyzowane w 1993 roku i zakończyły restrukturyzację w latach 1995-1996, polskie stocznie kontynuowały dotowaną działalność przez bardzo długi okres, na długo przed przystąpieniem Polski do UE, a i od tego czasu były kilkakrotnie dofinansowywane.
Jak powiedziałam wcześniej, w 2008 roku minęło więcej niż 4 lata od przystąpienia Polski do UE i 8 lat od momentu wprowadzenia w Polsce w 2000 roku na mocy układu ustanawiającego stowarzyszenie z 1994 roku pierwszych regulacji dotyczących pomocy publicznej. Ponadto, przemysł stoczniowy korzystał z bezprecedensowego boomu przez ostatnie pięć lat. To również należy wziąć pod uwagę - nawet w czasach rozkwitu sektora nie było możliwe doprowadzenie stoczni polskich do stanu rentowności, więc musimy to uwzględnić. Nawet w tym okresie nie funkcjonowały one dobrze, w sposób porównywalny z innymi stoczniami.
Jeśli więc weźmiemy pod uwagę, że boom, zapewniający napływ zamówień i ciągły wzrost cen, stworzył odpowiednie warunki dla przeprowadzenia w Polsce daleko posuniętej restrukturyzacji, to szansa ta nie została wykorzystana przez Polskę. Eksperci w branży przewidują już recesję, nadwyżkę mocy wytwórczych na rynku światowym, która ma nadejść w ciągu dwóch lub trzech lat.
Podsumowując, porównanie z Niemcami może być słuszne. Tak, jest to podobna, niemal porównywalna sytuacja. Pokazuje ona, że polskie stocznie traktowane są w dokładnie taki sam sposób jak stocznie niemieckie. Te same kryteria stosowane są przy przyznawaniu pomocy publicznej, a najważniejszym z nich jest rentowność.
Wreszcie, należy również dokonać zestawienia z przypadkami, w których Komisja nie zatwierdziła pomocy publicznej, a nawet zażądała zwrotu nieprawnie przyznanej pomocy publicznej w innych państwach członkowskich. W sektorze stoczniowym przypominam sobie negatywne decyzje nakazujące zwrot pomocy - jak niektórzy z państwa pamiętają - podjęte w stosunku do publicznej stoczni hiszpańskiej IZAR, do stoczni greckich i paru innych.
Jeśli pan poseł Bielan mówi - co ja również zauważyłam w mojej wypowiedzi - że zajęło nam to lata, to stało się tak z powodu gospodarczej, społecznej i symbolicznej wagi polskich stoczni. Tak, zajęło nam to lata. Mam śmiałość tego bronić, ale najlepsza rzecz, jaką możemy dać bohaterom stoczni to rentowna przyszłość i o to właśnie państwa proszę: o realistyczne podejście, podejście, na które ci bohaterowie zasługują.
Jedno z pytań dotyczyło europejskiego przemysłu stoczniowego. Komisja, we współpracy z europejskim przemysłem stoczniowym, aktywnie wdraża zintegrowaną strategię - nazywamy ją "Przywództwo 2015” - ukierunkowaną na wzrost konkurencyjności przemysłu stoczniowego we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. W tym kontekście, dokonują się prace na rzecz pomocy stoczniom w Polsce i każdym innym miejscu, mające na celu zajęcie się kluczowymi wyzwaniami, przed którymi stoi ten sektor, na przykład poprzez ułatwianie innowacji i lepszą ochronę praw własności intelektualnej. Nieustanne dotowanie nie może być odpowiedzią na wyzwania stawiane konkurencyjności.
Członkowie Komisji, podobnie jak państwo, są zainteresowani rentownym przemysłem, który może funkcjonować bez interwencji państwowej i bez pomocy publicznej i uczestniczyć w konkurencji dzięki swym zaletom. Taka sytuacja ma miejsce w wielu stoczniach Europy, zwłaszcza w sektorze statków zaawansowanych technologicznie.
Pan poseł Tomczak i wielu innych posłów porównało dzisiejszą sytuację finansową sektora z sytuacją w bankowości, a komu służy gospodarka? Spadający udział UE w światowym przemyśle stoczniowym nie zostanie odwrócony poprzez podtrzymywanie w stoczniach nie mających przyszłości działań, a pan poseł Chruszcz i pan poseł Tomczak poruszyli ogólny problem kryzysu finansowego. Starałam się to wyjaśnić w moim pierwszym wystąpieniu. Chciałabym powiedzieć nieco więcej na temat niektórych z pytań zadanych przez państwa.
Zadano pytanie dotyczące możliwości mniej rygorystycznego stosowania zasad pomocy publicznej, w świetle pomocy publicznej zatwierdzanej przez Komisję dla instytucji finansowych. Jest to ciekawe pytanie i wykracza poza ramy państwa dzisiejszej debaty. Lecz jest również faktem, że musimy zobaczyć, dlaczego Komisja wydaje się być bardziej rygorystyczna w przypadku polskich stoczni, podczas gdy jednocześnie przyznaje ogromną pomoc bankom europejskim.
Sytuacja polskich stoczni, jeśli wolno mi to powiedzieć, jest zupełnie inna niż sytuacja sektora bankowego. Są dwa powody, które państwu wyjaśnię. Powód nr 1 - bankructwo ważnych banków europejskich mogłoby pociągnąć za sobą załamanie wielu innych instytucji finansowych i wywołać negatywne skutki systemowe dla całej gospodarki jednego lub większej liczby państw członkowskich. Rozważamy zatem teraz instrumenty krótkoterminowej pomocy dla banków, w przeciwieństwie do rozciągniętej na wiele lat pomocy restrukturyzacyjnej dla polskich stoczni. Poza tym, jeśli banki miałyby wymagać długoterminowej pomocy ze strony państwa, wówczas byłyby poddane podobnym wymogom jak polskie stocznie. Muszą one przedstawić wiarygodny plan restrukturyzacji. Muszą zapewnić długoterminową rentowność dla swoich beneficjentów. Jest więc rzeczywiście faktem, że obecnie w sektorze bankowym stosujemy wobec banków podejście oparte na restrukturyzacji i realnych biznes planach na przyszłość.
Nie rozumiem, dlaczego niektórzy z państwa są tak zaniepokojeni obywatelstwem nabywców aktywów stoczni. Jeśli są oni prawdziwymi przedsiębiorcami i są zainteresowani tymi aktywami, to pozwólmy im na to. Jesteśmy to winni pracownikom stoczni, którzy poszukują rozwiązania bez względu na narodowość czy protekcjonizm. To nie jest odpowiedź, której chciałabym udzielić pracownikom zainteresowanym swoimi miejscami pracy, miejscami pracy, które są rentowne.
Jest mi miło, że kilku posłów dostrzega, że stocznie są elastyczne i że nie przejawiamy wcale dogmatycznego podejścia. Jeśli jedyną możliwością jest tylko produkcja statków, to sądzę, że nie podchodzimy do tych przypadków w sposób profesjonalny. Powinno się tam zapewnić trwałą produkcję jakiegoś produktu wykorzystując fachowość tych ludzi. Jeśli popyt rośnie, a pracownicy i stocznie są kompetentne, w co wierzę - gdyż tak państwo mówią - to możemy dać im szansę uwolnienia się od ciężaru otrzymanej w przeszłości pomocy publicznej.
Widzę, że zaczynają się już państwo niecierpliwić, więc postaram się przejść do konkluzji. Jedna z głównych kwestii, wobec których mnie postawiono brzmi: czy nie może pani dać więcej czasu? Czy to jest sposób, w jaki powinniśmy postąpić z tą bardzo ważną kwestią? Myślę, że wszyscy ci pracownicy mają prawo zwrócić się do nas z prośbą o wysunięcie realnego rozwiązania gwarantującego im przyszłość. Stanowisko, jakie my, Komisja, prezentujemy, o co prosimy polski rząd oraz w czym potrzebujemy waszego wsparcia wobec polskiego rządu, to to, żeby byliświadomi. Przedstawcie tylko biznes plan dla Gdańska. Proszę, proszę, proszę. I bądźcie świadomi, że jest szansa dla Gdyni i Szczecina.
Rysuje się przed nami przyszłość, ale wobec tego musimy działać w taki sposób, aby uwolnić aktywa od obciążenia koniecznością spłaty pomocy publicznej udzielonej w ostatnich latach, by poprzez pakiety aktywów pojawiła się nowa przyszłość dla działań obudwu stoczni oraz obydwu obszarów i regionów.
Jest niezwykle ważne, aby te aktywa nie miały takiego obciążenia, bo jeśli na ich barkach będzie spoczywać ten ciężar, to będą się one cieszyły mniejszym zainteresowaniem inwestorów. Takie są po prostu prawidła obmyślania rozwiązań. Jeśli ma dokonać się likwidacja, to może ona być równoległa, a jeśli będzie równoległa, to nie zabierze tak dużo czasu.
Gdybym miała stanąć przed wszystkimi tymi pracownikami, to wolałabym im powiedzieć, przyjmijcie rozwiązanie, które proponuje wam Komisja. Jeśli przyjmiecie je, można je będzie szybko wykonać i nie mówcie mi, że nie możecie zmienić prawa, bo jest ono w Polsce takie, a nie inne Nie jestem pewna, że można dostosować prawo do tej sytuacji, ale gdyby tak było, to wy możecie po prostu zadziałać jak rząd. Przy moim doświadczeniu w minionym stuleciu na innym stanowisku wiem - i wiedziałam - że jeśli chce się rozwiązania, to możliwe jest znalezienie wyjścia. Proszę was z całego serca w imieniu wszystkich tych pracowników: zwróćcie się, proszę, do polskiego rządu.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Oświadczenia na piśmie (art. 142 Regulaminu)
Andrzej Tomasz Zapałowski  
na piśmie. - (PL) Pani przewodnicząca! Obserwując dzisiejsze działania Komisji w sprawie polskich stoczni, jestem utwierdzony w przekonaniu, iż kilka lat temu Polska nie powinna była wchodzić do UE na proponowanych warunkach. Miliony moich rodaków miało podobne zdanie, lecz większość łudziła się, że UE pomoże Polsce w wyrównaniu poziomu rozwoju do tzw. starej Unii. Nie dotyczy to tylko stoczni, ale także wielu innych dziedzin, np. rolnictwa. Jestem za uczestnictwem mojego kraju we Wspólnocie Europejskiej, ale jestem przeciwny i protestuję, aby Polskę traktować pod względem gospodarczym jak terytorium zdobyczne. Obserwuję jak innymi kryteriami traktuje się byłe komunistyczne Niemcy czy też sferę bankową. Tam pomoc publiczna jest dopuszczalna.
Dzisiaj, kiedy ważą się losy traktatu lizbońskiego, jestem przekonany, iż pod względem gospodarczym uzależni on całkowicie Polskę od brukselskiej biurokracji. Dlatego też w nadchodzących wyborach do Parlamentu Europejskiego narody Europy muszą poprzeć polityków, którzy powiedzą "nie” temu traktatowi.
