Toespraak van de Voorzitter
De Voorzitter
Geachte voorzitter van de Raad, geachte voorzitter van de Commissie, mijne dames en heren, toen ik bijna vijftig jaar geleden voor het eerst de Elzas bezocht was Europa een bloedend continent, verwoest en verdeeld door de gevolgen van een halve eeuw van conflicten en door de Tweede Wereldoorlog. In het oosten waren tien Europese landen verdwenen achter het IJzeren Gordijn; in het zuidwesten zuchtten Spanje en Portugal onder de heerschappij van een dictator.
Een handvol Europeanen had op dat moment echter de moed en de visie om een nieuwe weg in te slaan en de confrontatie te vervangen door wederzijds begrip, een wederzijds begrip dat inhield dat gelegenheidsallianties of samenwerking op bepaalde punten plaatsmaakte voor het nastreven van een gemeenschappelijk belang via eveneens gemeenschappelijke democratische instellingen.
Het traject dat sindsdien is afgelegd mag indrukwekkend worden genoemd en de successen hebben alle verwachtingen overtroffen. De zes oprichtende landen hebben hun aantal uitgebreid gezien tot vijftien, waarmee zij een van de grootste welvaartsgebieden vormen. De val van de Berlijnse Muur en de beëindiging van de Koude Oorlog hebben miljoenen Europeanen in staat gesteld hun vrijheid te herwinnen en de weg naar integratie in te slaan, ondanks de moeilijkheden die zij daarbij ondervinden. In andere werelddelen wordt ons gemeenschapsmodel nagevolgd.
Het proces van de Europese opbouw is een succes geweest, ondanks de onvolkomenheden en de gebreken die iedere menselijke schepping nu eenmaal kenmerken. Waarom zijn onze burgers dan echter toch ongerust? Waarom hebben zij geen belangstelling voor dit proces of verwerpen zij het zelfs openlijk, juist nu de regeringen van de lidstaten en de instellingen van de Unie ambitieuze plannen aan het ontwikkelen zijn om de burger hierbij te betrekken en in te spelen op hun zorgen en belangen?
Het betreft hier een bekend verschijnsel: gesteld tegenover de problemen van het heden heeft men de neiging te vergeten welke moeilijkheden zijn overwonnen en raken de successen op de achtergrond. De problemen van dit moment zijn dan ook niet gering: er zijn achttien miljoen werklozen, het economisch herstel verloopt moeizaam en een groeiend aantal Europeanen bevindt zich in een situatie van maatschappelijke uitsluiting. Onze burgers hebben voldoende reden om zich af te vragen: waar gaan wij heen en waarom?.
Het is niet mijn bedoeling om in deze inaugurele rede uitputtend op deze vragen te antwoorden. Mijn doel is bescheidener: ik wil eraan herinneren dat de Europese Unie een essentiële doelstelling heeft, namelijk handhaving van de vrede. Wil deze doelstelling worden verwezenlijkt, dan is het absoluut noodzakelijk dat verder wordt gewerkt aan een betere en sterkere Unie.
Reeds in de Schuman-verklaring van 9 mei 1950 werd gewezen op de noodzaak van een Europese federatie voor de instandhouding van de vrede en zesenveertig jaar later is aan deze noodzaak niets veranderd. Misschien denken sommigen dat het gevaar van een wereldoorlog is geweken, doch men behoeft alleen maar te kijken naar Bosnië, Ruanda, Burundi, Zaïre, Somalië en andere tragische gebeurtenissen om te beseffen dat oorlog en geweld nog steeds dagelijks het wereldtoneel bepalen.
De Europese bevolking vindt het steeds moeilijker te accepteren dat de Unie niet in staat is in deze conflicten tussenbeide te komen, de conflicten te vermijden of de vrede te herstellen. Men kan niet langer volstaan met de mededeling dat niet méér kan worden gedaan omdat de Unie hiertoe de bevoegdheden ontbreken. Men moet erkennen dat het systeem voor samenwerking op het gebied van buitenlands beleid en veiligheid, zoals dit is ingesteld door het Verdrag van Maastricht, een volledige mislukking is gebleken en dat dit zo spoedig mogelijk moet worden vervangen door een ander, doelmatiger, dat wil zeggen een meer op communautaire dan op intergouvernementele leest geschoeid systeem, zoals reeds herhaaldelijk door dit Parlement is bepleit. Waarom meer communeautair en minder intergouvernementeel? Omdat - het kan niet genoeg worden herhaald - voor de opbouw van een verenigd Europa de communautaire weg synoniem is voor doelmatigheid, en de intergouvernementele weg gelijkstaat aan uitstel, traagheid en, uiteindelijk, mislukking.
Een vergelijking van het historische traject van de Europese Economische Gemeenschap met de geschiedenis van de Europese Vrijhandelsassociatie toont dit duidelijk aan. De moeilijkheden bij de ontwikkeling van de tweede en derde pijler van het Verdrag van de Unie hebben dit andermaal bewezen.
Europa moet zich niet alleen bezighouden met de vrede buiten haar grenzen. Ook intern wordt zij opgeschrikt door verschijnselen als terrorisme, de georganiseerde criminaliteit, kinderhandel of handel in drugs. Hiertegen kan door de lidstaten afzonderlijk niet doelmatig worden opgetreden; ook louter en alleen samenwerking op justitieel en politioneel terrein is vaak onvoldoende. Om de strijd aan te binden met de interne markt van de misdaad moet er één Europese justitiële en politiële ruimte komen.
Alles wijst erop dat de meeste regeringen van de lidstaten bereid zijn deze kwestie serieus aan de orde te stellen op de Intergouvernementele Conferentie. Deze bereidheid is echter niet voldoende als de communautaire instellingen vanwege de terughoudendheid van bepaalde lidstaten eens te meer buitenspel worden gezet. Het Parlement heeft verstandige voorstellen gedaan voor de wijze waarop kan worden overgegaan tot een geleidelijke communautarisering van die problemen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken die met samenwerking alleen niet kunnen worden opgelost. De lidstaten zadelen zich op met een zware verantwoordelijkheid indien zij niet in staat zijn hun soevereine bevoegdheden te bundelen in een gemeenschappelijke aanpak om problemen op te lossen die de vrede en de veiligheid van de burgers zo ernstig bedreigen.
Deze vrede, mijne dames en heren, hangt in onze Unie tevens af van de handhaving van een brede maatschappelijke consensus over de wijze waarop werk en welvaart worden verdeeld. Deze consensus is het resultaat van een langdurige strijd, waarbij de werkende klasse grote offers heeft moeten brengen en waarbij het tot vaak bloedige conflicten is gekomen, conflicten waaraan een einde kwam toen men in brede kring begon te beseffen dat de dialoog en het sluiten van akkoorden tussen de sociale partners een beter middel vormt om meer sociale rechtvaardigheid te bereiken. De formidabele impuls die de interne markt de economieën van de lidstaten heeft gegeven, is ongetwijfeld van doorslaggevend belang geweest voor het bereiken van de welvaartsstaat, die de consensus waarover ik zojuist sprak mogelijk heeft gemaakt.
De noodzaak om internationaal te concurreren met andere economische mogendheden en de veranderingen als gevolg van de inwerkingstelling van de interne markt maken aanpassing van deze welvaartsstaat aan de nieuwe omstandigheden noodzakelijk. Misschien moet dit gebeuren door niet zozeer de rol van de publieke overheden doch veeleer die van de sociale partners te versterken, maar in ieder geval dient dit te gebeuren - ik kan dit niet genoeg benadrukken - met instandhouding van de essentiële kenmerken van ons Europese sociale model, waar wij nooit van mogen afstappen.
Dit model berust op een delicaat evenwicht tussen de drie gemeenschappelijke waarden die ten grondslag liggen aan iedere democratische samenleving: vrijheid, gelijkheid en broederschap of solidariteit. Geen van deze elementen kan worden opgeofferd zonder de democratie of de sociale rust in gevaar te brengen.
Het is de taak van ons Parlement erop toe te zien dat deze waarden centraal blijven bestaan bij de verdere opbouw van Europa en in het functioneren van de communautaire instellingen, te beginnen - uiteraard - met het Europees Parlement zelf. In de brief waarin ik u vraag uw stem op mij uit te brengen heb ik enkele voorstellen gedaan en enkele wegen aangegeven, met name met betrekking tot de noodzaak het contact met onze kiezers te verbeteren, de afgevaardigden meer gelegenheid te bieden hun standpunten kenbaar te maken en onze debatten te verlevendigen. Daarnaast zou moeten worden gestreefd naar het verkrijgen van één enkel statuut, waarmee tegemoet zou worden gekomen aan de wens van een identieke behandeling van al diegenen die eenzelfde functie uitoefenen. Het ontbreken van een dergelijk statuut heeft ons aanzienlijke schade berokkend.
Ik wil hier nu verder niet ingaan op deze en andere interne kwesties van het Parlement, maar ik verzoek u wel nadrukkelijk mij te steunen in het streven naar meer transparantie en een grotere doelmatigheid van onze werkzaamheden, aangezien ik terdege besef dat de beste bedoelingen van iedere voorzitter gedoemd zijn te mislukken indien deze steun ontbreekt.
Om te kunnen inspelen op de bezorgdheid die leeft onder de burgers van de Unie is het absoluut noodzakelijk dat dagelijks wordt gewerkt aan meer kwaliteit, meer transparantie en een hoger participatiegehalte van de werkzaamheden van het Parlement. Het zou echter een onvergeeflijke vergissing zijn als wij onze inspanningen zouden beperken tot de veranderingen die noodzakelijk zijn voor een goed intern functioneren van onze instelling. De werkelijke doelstelling moet zijn het Parlement dichter bij de burgers te brengen. In dit verband kan worden gewezen op de aanzienlijke progressie die onder mijn voorganger, Klaus Hänsch, is geboekt. Ik zal mij ongetwijfeld bij talloze gelegenheden aan zijn voorbeeld spiegelen.
De inspanningen die wij de komende tweeëneenhalf jaar zullen verrichten om de afstand tot de burger te verkleinen en in te spelen op hun bezorgdheid en hun problemen zullen in belangrijke mate bepalend zijn voor de mate waarin zij de Europese verkiezingen van 1999 als een politiek belangrijke gebeurtenis zullen aanmerken die van belang is voor de richting waarin Europa zich in de toekomst zal ontwikkelen.
Dames en heren, wij vertegenwoordigen hier de Europese burgers en de Europese burgers verwachten van de Unie dat zij hun ten dienste staat om een samenleving te creëren met meer vrijheid, meer gelijkheid en meer solidariteit. Hiertoe is het noodzakelijk dat de Unie het hoofd weet te bieden aan de drie uitdagingen waarvoor zij zich gesteld ziet:
De eerste betreft de vernieuwing van de communautaire instellingen in het kader van de Intergouvernementele Conferentie. Ik heb zoëven reeds enkele fundamentele aspecten aangekaart, maar wil toch nog even stilstaan bij de noodzaak dat alle instellingen zodanig worden aangepast dat zij transparanter, democratischer en doelmatiger kunnen functioneren in een Unie die momenteel reeds vijftien leden telt maar spoedig nog meer leden zal tellen. Deze aanpassing zal mislukken als er alleen maar intergouvernementele organen of methoden worden toegevoegd aan een opbouwproces dat nu reeds wordt gekenmerkt door een zeer grote complexiteit.
Onze burgers begrijpen het ingewikkelde systeem van pijlers, procedures en rechtsgrondslagen dat onze Unie vandaag de dag kenmerkt niet en kunnen dit ook niet begrijpen. Zij zijn gewend aan een eenvoudig model: een of twee wetgevende kamers, een regering die regeert, rechtbanken die rechtspreken en toezien op naleving van de wet, een en ander vastgelegd in teksten opgesteld in een voor hen begrijpelijke taal. Indien men zich van dit model verwijdert zet men de democratische legitimiteit op het spel, verwijdert men zich tevens van de rechtstaat en legt men de kiem voor mislukking. Europa is gelukkig niet langer alleen een zaak voor gespecialiseerde minderheden; de vooruitgang was niet mogelijk geweest zonder de steun van de Europese burgers, een steun die zal verdwijnen als zij te maken krijgen met instellingen die zij niet kunnen begrijpen, sturen of controleren.
De tweede uitdaging is die van de Economische en Monetaire Unie. Het gaat niet alleen om een monetaire unie: wij zullen in de toekomst een eenheidsmunt hebben, maar niet alleen een eenheidsmunt. Er zal ook een gemeenschappelijk economisch beleid worden gevoerd, aangezien de brede richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten - zowel de landen die reeds deel uitmaken van de Monetaire Unie als de landen die in afwachting daarvan zijn - worden vastgesteld door de communautaire instellingen. Ons Parlement ziet zich op dit terrein gesteld voor een bijzondere uitdaging: het moet zien te bereiken dat deze richtsnoeren in overeenstemming zijn met de behoeften en belangen van onze burgers; dat de offers die worden gebracht om onze economieën te saneren worden vertaald in het scheppen van werkgelegenheid en een einde maken aan het verschijnsel van sociale uitsluiting. Op dit gebied is er sprake van een brede samenwerking met de nationale parlementen bij het zoeken naar formules en beleidsvormen die het gevaar kunnen bezweren van een tweedeling in de maatschappij die wij onder geen enkele voorwaarde kunnen toestaan.
De derde grote uitdaging waarvoor wij ons gesteld zien, dames en heren, is de uitbreiding van de Unie met de landen op ons continent. De enige werkelijk historische doelstelling voor de Europese naties van dit moment is de organisatie van een sterk en democratisch Europa dat in staat is een vredesrol in de wereld te vervullen.
Daartoe moeten wij ons allen verenigen in een unie die een toonbeeld vormt van politieke, sociale en geografische samenhang. Het is heilloos te streven naar een markt waar de een uitsluitend erop uit is economisch voordeel te behalen ten koste van de ander. Er moet sprake zijn van een gemeenschap, een zoeken naar gemeenschappelijke belangen, in goede banen geleid door democratische instellingen en geïnspireerd door een vastbesloten streven naar integratie. Dit vormt ongetwijfeld een andere cruciale uitdaging waar de Intergouvernementele Conferentie zich voor gesteld ziet. Het is de plicht van de IGC om kwesties die de burgers na aan het hart liggen, zoals de strijd tegen werkloosheid en sociale uitsluiting: het milieu en de gezondheid van de communautaire burgers, alle aandacht te schenken.
Het is onze taak, mijne dames en heren, om niet af te laten in deze strijd, in te spelen op de publieke opinie en de weg te bereiden voor de toekomst. Ik kan u alleen beloven dat ik kosten noch moeite zal sparen en altijd open zal staan voor uw initiatieven en aanbevelingen. Ik zeg dit in de vertrouwenwekkende wetenschap dat dit Parlement gelijk een goede schipper altijd in staat is gebleken zijn schip, bij nacht en bij ontij en in voor- en tegenspoed, veilig naar de haven te loodsen.
Onze medeburgers tasten vandaag de dag in het duister. En zoals indertijd de bemanning van de karvelen van Columbus zich verliet op haar kapitein zo rekenen zij nu op ons.Aan ons de taak om de juiste koers uit te zetten, deze koers vastberaden te volgen en hun te tonen dat aan de einder de nieuwe dageraad reeds gloort.
Deze historische doelstelling kan niet worden verwezenlijkt zonder versterking van de rol van ons Parlement. Zoals Kant reeds terecht stelde is iedere strijd via het Parlement een strijd voor de vrijheid. Evenals in het verleden zal het in de toekomst ook de strijd zijn voor gelijkheid en solidariteit, de strijd voor een toekomst in vrede.

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergaderingen van vrijdag 13 december 1996, maandag 13 januari en dinsdag 14 februari 1997 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Colom i Naval
Mijnheer de Voorzitter, in de Notulen van de dertiende sta ik niet op de presentielijst, wat ongetwijfeld aan mijn eigen verstrooidheid te wijten is.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Colom i Naval. We zullen dit nagaan.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, in de Notulen van 13 januari staat dat ik benoemd ben tot lid van het Europees Parlement, maar in ben gekozen .
In het Verenigd Koninkrijk is het zo dat ook als er tussentijds in het Europees Parlement een vacature ontstaat, we niet gewoon het volgende lid op een partijlijst nemen; nee, er vindt dan een tussentijdse verkiezing plaats.
(Applaus)
De Voorzitter
Dank u, mijnheer Corbett. Ik twijfel er niet aan dat de Intergouvernementele Conferentie rekening zal houden met uw commentaar, als zij er tenminste toe besluit, het onderwerp van een uniforme verkiezingsprocedure te behandelen, dat voor ons van zo'n grote betekenis is.

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, op bladzijde 9 van de Notulen staat dat de heer Falconer heeft gezegd dat er nog nooit een verkiezing heeft plaatsgevonden. Daar moet staan "deze verkiezingen" , want ik doelde op de verkiezing van de ondervoorzitters.
Op de tweede plaats is niet in de Notulen opgenomen dat ik bezwaar heb gemaakt tegen de procedure en dat u toen dit bezwaar naast u neergelegd hebt.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Falconer. We hebben hiervan kennis genomen. Het enige waarop ik gewezen heb, was dat u het bezwaar niet heeft gemaakt op het moment dat ik de betreffende vraag stelde, ofschoon ik daarna wel heb gezien dat u protest aantekende.

Herman
Mijnheer de Voorzitter, hoewel ik tijdens de vergadering van maandag aanwezig was, staat mijn naam niet op de presentielijst in de Notulen van maandag.

De Voorzitter
Wij nemen daar nota van, mijnheer Herman. Ik veronderstel trouwens dat u hebt gestemd en dat moet wel in de Notulen staan.

Green
Mijnheer de Voorzitter, mag ik u eraan herinneren dat in december een lid van dit Huis tijdens een van de stemmingen dubbel heeft gestemd door de stemkaart van een ander lid te gebruiken, en dat hij dit ook heeft toegegeven. Zoals u weet heeft het Huis over deze ernstige ordeverstoring beraadslaagd en daarna de zaak naar het Bureau verwezen. Kunt u ons vertellen wat het Bureau besloten heeft aan deze ernstige ordeverstoring in dit Huis te doen.

De Voorzitter
Dat is goed, mevrouw Green. Ter informatie van u allen lees ik graag de twee laatste alinea's van de notulen van het Bureau aan u voor, ofschoon de notulen van het Bureau, zoals bekend, openbaar zijn en onder alle afgevaardigden worden rondgedeeld. Ik zal deze twee laatste alinea's voorlezen:
"Het Bureau neemt kennis van een uiteenzetting van de Voorzitter, die in herinnering brengt dat uit hoofde van artikel 22, lid 3, van het Reglement het Bureau bevoegd is voor kwesties inzake het verloop der vergaderingen, maar dat het ter plenaire vergadering door mevrouw Fontaine genomen besluit het niet mogelijk maakt achteraf een sanctie op grond van artikel 110 op de heer Pasty toe te passen. De Voorzitter stelt het Bureau in kennis van zijn voornemen laatstgenoemde een schrijven te doen toekomen waarin hij op de ernst van de feiten zal wijzen en de schending van de elementaire beginselen van de parlementaire democratie, waardoor afbreuk wordt gedaan aan de reputatie en de waardigheid van het Parlement, zal zeggen te betreuren. Over een eventuele mededeling in de plenaire vergadering zal de Voorzitter van de vergadering moeten beslissen. Het Bureau neemt kennis van het besluit van de Voorzitter - na mevrouw Fontaine, Voorzitter van de plenaire vergadering tijdens het bewuste incident, te hebben gehoord en het advies van de leden van het Bureau te hebben ingewonnen - tot de heer Pasty een schrijven te richten waarin erop zal worden gewezen dat de bepalingen van de artikelen 117 en 110 van het Reglement uiterst strikt moeten worden geëerbiedigd en gehandhaafd." Nogmaals, in het besluit van het Bureau wordt dus alleen maar gezegd: " neemt kennis van het besluit van de Voorzitter - na mevrouw Fontaine, Voorzitter van de plenaire vergadering tijdens het bewuste incident, te hebben gehoord en het advies van de leden van het Bureau te hebben ingewonnen - tot de heer Pasty een schrijven te richten waarin erop zal worden gewezen dat de bepalingen van de artikelen 117 en 110 van het Reglement uiterst strikt moeten worden geëerbiedigd en gehandhaafd" .

Green
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Dit besluit van het Bureau werpt een aantal kwesties op. Ten eerste lijkt het me gezien de interpretatie die het Bureau van deze zaak heeft gegeven, duidelijk dat de voorzitter op dat moment het Reglement niet juist heeft geïnterpreteerd, want als er sprake is van zo'n ernstige ordeverstoring moet het betrokken lid op dat moment onmiddellijk worden uitgesloten. Aangezien de kwestie naar het Bureau is verwezen, en het Bureau stelt niet achteraf een sanctie toe te kunnen passen, is het duidelijk dat uitsluiting onmogelijk is doordat de voorzitter van dat moment het Reglement niet juist heeft geïnterpreteerd. Dat is zeer spijtig en mijn fractie zal in de toekomst, als er sprake is van dit soort fraude - ongeacht of die nu door iemand ter linker of ter rechter zijde van dit Huis wordt gepleegd - om onmiddellijke uitsluiting van de betrokkene vragen op het moment dat het incident plaatsvindt. Met minder nemen we geen genoegen.
Ten tweede wil ik u verzoeken te bevestigen dat de brief aan de betrokkene is toegezonden en deze brief aan het Parlement voor te lezen, zodat iedereen weet wat er nu precies namens dit Parlement gezegd is tegen een lid dat een ordeverstoring in dit Huis op zijn geweten heeft.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen onderstrepen dat het Bureau van dit Huis natuurlijk bevoegd is voor deze aangelegenheid. Door het initiatief van mevrouw Green hebt u kennis gegeven van de beslissingen van dat Bureau. Bovendien hebt u kennis gegeven aan ons Huis van de inhoud van de brief die het Bureau heeft gestuurd aan de heer Pasty. Ik denk dat de lectuur van deze brief, dat wil zeggen van de twee paragrafen die ik heb gehoord, betekent dat de terechtwijzing van het betrokken lid publiek wordt gemaakt en op zichzelf is dit natuurlijk een vorm van sanctioneren.

Anastassopoulos
Mijnheer de Voorzitter, we weten allen dat de interpretatie van het Reglement maar al te vaak tot discussies leidt. Dat is tevens het geval in het Bureau, dat zich ook over deze kwestie geruime tijd heeft gebogen. Hoewel ik veel respect heb voor mevrouw Green, ben ik het niet eens met haar opmerking over deze aangelegenheid. De waarheid verplicht me erop te wijzen dat mevrouw Fontaine, die ten tijde van het voorval voorzitter was van de vergadering, het Reglement geenszins verkeerd heeft uitgelegd. Het Reglement zegt immers dat de Voorzitter tot uitsluiting "kan" besluiten maar daartoe niet verplicht is, waardoor hij enige beoordelingsvrijheid mag betrachten. Mevrouw Fontaine hoefde de heer Pasty dus niet te sanctioneren en heeft het Reglement in die zin juist geïnterpreteerd. Ik herinner er trouwens aan dat ze de - lastige en vermoeide - vergadering over dit incident heeft geraadpleegd, waarna besloten werd het probleem aan het Bureau voor te leggen. Daarom mogen we nu niet de indruk wekken dat ze verkeerd heeft gehandeld. Aangezien - ik herhaal - het Reglement expliciet bepaalt dat de Voorzitter in zeer ernstige gevallen van ordeverstoring een lid "kan" - en niet moet - uitsluiten, heeft mevrouw Green het hier duidelijk bij het verkeerde eind. De heer Kerr, die naast mevrouw Green zit, kan overigens getuigen dat het Bureau zich - zoals ik zoëven heb gezegd - lange tijd met deze zaak heeft beziggehouden en uiteindelijk heeft besloten een schrijven aan de heer Pasty te richten, omdat het niet mogelijk was achteraf een sanctie uit hoofde van het desbetreffende artikel van het Reglement op hem toe te passen.

De Voorzitter
Dit is een moeilijke, gevoelige kwestie, die gevolgen heeft voor de reputatie van een der leden van deze Vergadering zoals ook voor de reputatie van de Vergadering zelf. Naar mijn mening moeten we nu eerst de vijf sprekers aan het woord laten die hierom gevraagd hebben. Daarna zal ik het verzoek van mevrouw Green inwilligen om haar het woord te verlenen. Maar voordat ik haar dat weer geef, zal ik u de visie van de Voorzitter op deze kwestie voorleggen.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Ik was bij het onderhavige incident aanwezig en het was de eerste keer dat ik een lid openlijk hoorde toegeven dat hij twee keer had gestemd, en hem daarvoor zijn excuses hoorde aanbieden. Hij heeft zijn excuses misschien niet helemaal zoals het hoort aangeboden, maar hij leek wel berouw te hebben.
Ik wil niemand aan de schandpaal nagelen. De stemming over het verslag-Zimmerman was zeer spannend, en een heleboel stemmen waren inderdaad op het nippertje, maar hoe geldig is de uitslag van de stemming dan nog? Hebben wij recht op een tweede stemming over dat verslag, want ik weet niet wat mevrouw Baldi gestemd zou hebben als ze aanwezig was geweest, en we weten ook niet of de heer Pasty zo heeft gestemd als mevrouw Baldi gewild zou hebben. We weten evenmin hoe vaak zoiets als dit voorkomt, want het werd pas toegegeven toen de heer Tomlinson ermee kwam. Velen van ons zagen het gebeuren, maar de bekentenis kwam pas nadat het aan de voorzitter was gemeld. We moeten deze zaken bespreken.

De Voorzitter
Mevrouw Malone, één ding moet volstrekt duidelijk zijn: wanneer de Voorzitter de uitslag van een stemming eenmaal bekend heeft gemaakt, kan die uitslag niet meer worden gewijzigd. Bovendien heeft de zittingsdienst in voorkomend geval vastgesteld dat, of die stem nu al dan niet naar behoren was uitgebracht, dit voor de stemuitslag niets uitmaakt. Daarom zou ik u erkentelijk zijn als we deze kwestie nu laten voor wat ze is. De beslissing hierover is al gevallen, en op dat moment heeft niemand de geldigheid van de stemming in twijfel getrokken. Daarom zal de stemuitslag ongewijzigd blijven wanneer het resultaat van de stemming door mevrouw Fontaine bekend is gemaakt.

Van Dijk
Voorzitter, over het resultaat van die stemming. Ik zou toch heel graag willen hebben dat u hier voor het plenum nog eenmaal bekend maakt wat het resultaat van die stemming was. Als mijn informatie juist is, was dit amendement zeer omstreden en is het met één stem meerderheid, dus met die stem van mevrouw Baldi die niet in de zaal was, aangenomen, hetgeen betekent dat als die stem niet zou zijn uitgebracht dit amendement niet zou zijn aangenomen omdat het niet de meerderheid zou hebben gehad. Dat maakt het natuurlijk des te kwalijker. Het was een zeer omstreden amendement. Ik begrijp absoluut niet dat er niet meer sancties tegen mijnheer Pasty worden genomen om dit soort uitwassen in dit Huis voor de toekomst te voorkomen. Ik zou graag hebben dat u de uitslag van de stemming hier nog een keer luid en duidelijk aan ons bekend maakt, zodat wij allen weten of u inderdaad gelijk hebt. Het was een hoofdelijke stemming, dus dat is mogelijk.

De Voorzitter
Mevrouw Van Dijk, ik verzoek u rekening te houden met hetgeen de Voorzitter zojuist gezegd heeft. Om te beginnen heb ik erop gewezen, dat de zittingsdienst van deze Vergadering geconstateerd heeft, dat de handeling in kwestie niet van invloed is geweest op de stemuitslag. Daarna heb ik gewezen op het Reglement: wanneer de uitslag van de stemming eenmaal bekend is gemaakt, kan die niet meer worden gewijzigd. Verder mag u niet vergeten, dat er in de notulen van de dag erna geen enkel bezwaar is gemaakt tegen deze stemming.

De Vries
Voorzitter, ik neem in dit soort debatten niet graag het woord, maar het gaat hier om een ernstige zaak waarbij het aanzien van ons Huis in het geding is. Ik ben persoonlijk niet aanwezig geweest bij de betrokken stemming en wens mij dus ook niet uit te spreken over wat er op de donderdag van de vorige zitting is gebeurd. Ik wens mij uit te spreken over het Reglement. Noch artikel 117, noch artikel 110 maakt melding van een rol van het Bureau. Alle verwijzingen in dit debat naar een rol van het Bureau zijn dus niet overeenkomstig het Reglement. Het Reglement spreekt slechts over de rol van de Voorzitter.
Mijn vraag, Voorzitter, is dus ook een rechtstreekse vraag aan u. Artikel 110 van het Reglement zegt dat in gevallen zoals dit, de Voorzitter, na een plechtige waarschuwing, het Parlement kan voorstellen zijn afkeuring over dat gedrag van het lid uit te spreken. Mag ik uw woorden zo vertalen, Voorzitter, dat u zojuist een plechtige waarschuwing hebt uitgesproken aan het adres van onze betrokken collega in overeenstemming met artikel 110 van het Reglement en dat u dus uw verantwoordelijkheid hebt genomen onder ons Reglement. Ik zou graag op dit punt van u een opheldering willen ontvangen.

De Voorzitter
Alvorens het woord aan mevrouw Fontaine te geven, zal ik de rechtstreekse vraag beantwoorden die de heer De Vries aan mij gesteld heeft. Ik wil het hebben over artikel 110 omdat in artikel 117 naar artikel 110 verwezen wordt, en omdat er een interpretatie bij is gegeven waarin juist gesteld wordt, dat gevallen waarop artikel 117 van toepassing is, moeten worden behandeld overeenkomstig artikel 110. In artikel 110 wordt gesteld: " In zeer ernstige gevallen van ordeverstoring kan de Voorzitter - let wel: kan , de Voorzitter van de vergadering is dus gerechtigd dit wel of niet te doen - na een plechtige waarschuwing onmiddellijk of uiterlijk tijdens de volgende vergadering - dus dezelfde dag of de dag erop - aan het Parlement voorstellen zijn afkeuring over het gedrag van het lid uit te spreken, hetgeen met zich meebrengt dat het lid de vergaderzaal onmiddellijk moet verlaten en daarin gedurende een termijn van twee tot vijf dagen niet mag terugkeren" .
Het is dan ook duidelijk, dat de Voorzitter van de vergadering, gezien de ernst van het feit, zijn bevoegdheden gebruikt. En ik herinner me - want ik was wel aanwezig -, dat er leden van de Vergadering waren die vonden dat deze zaak aan de Commissie Reglement moest worden voorgelegd, maar er was op dat moment niemand die om uitsluiting van de betrokken afgevaardigde heeft verzocht, terwijl men van mening was dat deze kwestie beter aan het Bureau kon worden voorgelegd. Misschien dat sommigen onder u die tijdlimiet vergeten waren, maar naar mijn idee - en dat is een bevoegdheid van de Voorzitter of van de Commissie Reglement - is het, wanneer die twee dagen eenmaal voorbij zijn, onmogelijk geworden om artikel 110 van het Reglement aan te houden en die sanctie op te leggen. Deze interpretatie van mij komt overeen met degene die de heer Hänsch in de notulen heeft laten opnemen. Die twee interpretaties komen dus overeen. Ik u nu echter zeggen, dat ik de Commissie Reglement de notulen van vandaag zal opsturen, zodat deze, als dat haar zinvol lijkt, deze interpretatie onder de loep neemt. Maar tot nog toe zijn zowel voorzitter Hänsch als ikzelf van oordeel, dat artikel 110 een heel duidelijke tijdlimiet stelt. Bovendien zou ik u erop willen wijzen dat volgens artikel 110, lid 2: " het Parlement het besluit tot deze tuchtmaatregel neemt op het door de Voorzitter vastgestelde tijdstip tijdens de vergadering waarop de hieraan ten grondslag liggende feiten zich hebben voorgedaan of gedurende een van de drie daaropvolgende vergaderingen" . Maar het voorstel voor die tuchtmaatregel moet dan wel diezelfde dag of de dag erna gedaan worden.
Daarom konden noch het Bureau noch voorzitter Hänsch op grond van hun bevoegdheden een sanctie opleggen. Nogmaals, als men van mening is dat dit moet worden veranderd, dan moet dat worden gedaan langs de daartoe geëigende weg, namelijk via de Commissie Reglement. Het Bureau was derhalve van oordeel - de notulen heb ik voorgelezen -, dat voorzitter Hänsch krachtens zijn bevoegdheid om te waken over het goede verloop van de vergaderingen, volledig gerechtigd was om zich tot de betrokken afgevaardigde te wenden en hem een brief te sturen.
U zegt dat ik die brief hier moet voorlezen. Ik wil u erop wijzen, dat als ik de brief van voorzitter Hänsch voorlees, ik ook het antwoord van de heer Pasty moet voorlezen, en wel om een heel voor de hand liggende reden: omdat een ieder die ergens van beschuldigd wordt, gerechtigd is om te worden gehoord, en natuurlijk voorziet het Reglement in deze gelegenheid tot verweer.
In deze omstandigheden en aangezien het Reglement niets zegt over het al dan niet voorlezen van dergelijke brieven, laat ik het aan de Vergadering over om te beslissen, of de brieven wel dan niet moeten worden voorgelezen.

McGowan
Mijnheer de Voorzitter, ik heb aan het begin duidelijk aangeven dat ik het woord wilde voeren. Ik heb twee belangrijke opmerkingen. Wat artikel 110 betreft is er geen twijfel mogelijk over de situatie. Het zijn artikelen waarover wij lang en breed hebben gediscussieerd, en waar het vooral om gaat is welke interpretatie het Bureau geeft aan het begrip "volgende vergadering" . Die volgende vergadering is dus vandaag, de eerste gelegenheid om deze zaak te behandelen. De artikelen bepalen heel duidelijk dat het Parlement beslist.
Iedereen weet dat het principe "een persoon, een stem" centraal staat in de werkzaamheden van dit Parlement, en ik moet u zeggen, mijnheer de Voorzitter - en ik hoop dat u goed luistert - dat u de vijfde voorzitter van het Europees Parlement bent met wie ik deze zaak bespreek. Twaalf jaar lang heeft dit Parlement er een gewoonte op nagehouden die door sommigen gekscherend "pingelen" wordt genoemd. Dit is de eerste keer dat het Bureau een onderzoek heeft uitgevoerd naar een lid dat uiteindelijk - zij het schoorvoetend - schuld bekend heeft.
Een ander belangrijk punt is dat dit Europees Parlement - voor een groot deel op kosten van de burger - vertegenwoordigers als internationale waarnemers de hele wereld over stuurt, bijvoorbeeld naar Afrika en Oost-Europa. Nog maar een week geleden ben ik, als vertegenwoordiger van de Socialistische Fractie, samen met de heer Stasi van de Fractie van de Europese Volkspartij en mevrouw André-Léonard van de Liberale Fractie teruggekomen van de eerste meerpartijenverkiezingen in Tsjaad. Wij waarnemers hadden als belangrijkste taak ervoor te zorgen dat er geen fraude werd gepleegd en dat niemand meer dan één keer ging stemmen. Als wij niet in staat zijn ons eigen Reglement te eerbiedigen, zullen sommigen van ons in het Europees Parlement een beroep doen op de internationale gemeenschap, inclusief de Vergadering ACS-EG, om de bij het Parlement zelf in zwang zijnde democratische praktijken te onderzoeken.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer McGowan. Dan vraag ik de Vergadering nu, of ik de betreffende brieven moet voorlezen.
(Het Parlement beslist dat de brieven worden voorgelezen) Dan zal ik de brieven dus voorlezen.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat u de brief gaat voorlezen. Ik wil wel even zeggen dat als u van plan was een hele briefwisseling te gaan voorlezen, dat volgens mij volkomen misplaatst zou zijn. Wij verzoeken u als Voorzitter van dit Huis een brief voor te lezen die door de Voorzitter van dit Parlement aan een lid is gezonden. Als dat lid met u een briefwisseling gaat voeren, is dat iets heel anders. Wij willen graag horen wat er in de brief staat die de Voorzitter naar aanleiding van een incident in deze plenaire vergadering heeft geschreven. Het Bureau moet dan het verdere verloop maar voor zijn rekening nemen.

De Voorzitter
Mevrouw Green, met alle respect voor uw standpunten moet ik u zeggen, dat degene die over de inhoud van de stemming beslist, de Voorzitter is, die tevens toeziet op de bescherming van de rechten van de afgevaardigden, als groep en individueel. Als een afgevaardigde zich door middel van een brief verdedigt tegen een beschuldiging, dan kunnen we als democraten op zijn minst naar zijn antwoord luisteren. Vervolgens kan een ieder hierop naar eigen goeddunken reageren, maar het is mij te enen male onmogelijk, een onzer collega's het recht te ontzeggen, zich tegen een beschuldiging te verweren, en dat zal ik dus ook niet doen. Ik zal u beide brieven voorlezen.

(FR) "Aan de heer Jean-Claude Pasty, lid van het Europees Parlement. Mijnheer de afgevaardigde, De Voorzitter van de vergadering, in casu mevrouw Nicole Fontaine, heeft mij medegedeeld dat u tijdens de stemming over het verslag van mevrouw Zimmermann over de bescherming van minderjarigen, op donderdag 12 december 1996, zoals u zelf in uw interventie hebt gezegd, twee maal hebt gestemd.
Dit is een daad van duidelijk ernstige aard, aangezien artikel 117 van het Reglement van het Europees Parlement bepaalt dat "het stemrecht een persoonlijk recht is. De leden brengen hun stem individueel en persoonlijk uit" .
Na het advies te hebben ingewonnen van de leden van het Bureau, met inachtneming van de bepalingen van de artikelen 117 en 110 en krachtens de taken en bevoegdheden van de Voorzitter overeenkomstig met name artikel 19 van het Reglement, moet ik u helaas mededelen dat uw handelwijze tijdens de vergadering van donderdag 12 december 1996 een overtreding van artikel 117 is en als een ernstige ordeverstoring dient te worden beschouwd.
Het is bovendien mijn taak u er officieel op te wijzen dat misbruik van het stemrecht in ons Parlement afbreuk doet aan de grondbeginselen van de parlementaire democratie en bijgevolg onvermijdelijk ernstige schade toebrengt aan het imago van ons Parlement en de waardigheid van de leden ervan.
Met de meeste..." enzovoort.
Ik heb van de heer Pasty een schrijven ontvangen dat als volgt luidt:
" Mijnheer de Voorzitter,
Uw voorganger, de heer Klaus Hänsch, heeft mij op 9 januari 1997 een schrijven, referentie 00090, doen toekomen over de stemming van donderdag 12 december 1996 betreffende het verslag van mevrouw Zimmermann over de bescherming van minderjarigen, waarmee ik niet akkoord kan gaan.
Dit schrijven is namelijk zo geformuleerd dat het aanleiding geeft tot een ernstig ethisch probleem, want er wordt van de veronderstelling uitgegaan dat ik opzettelijk twee maal heb gestemd, iets wat bijzonder ernstig zou zijn, terwijl ik alleen maar een technische fout heb begaan, waarvoor ik de volledige verantwoordelijkheid op mij neem, zoals ik reeds ter vergadering heb medegedeeld.
(Tekenen van onrust) Dit door de heer Hänsch, voormalig Voorzitter, ondertekend schrijven is mijns inziens, gezien de toespelingen die erin worden gemaakt en de strekking van wat erin wordt gezegd, een uitermate ernstige belediging van de zijde van de Voorzitter van de instelling. Ik stel mij derhalve terecht vragen over de ware beweegredenen die ten grondslag liggen aan de opstelling van dit document en over het gebruik dat men ervan wenst maken.
(Tekenen van onrust) Ik verzoek u bijgevolg na te gaan of het mogelijk is dit document nietig te verklaren en het te vervangen door een schrijven waarin de werkelijke gang van zaken wordt weergegeven.
Met de meeste..." enzovoort.
Het spreekt vanzelf dat de Voorzitter een verzonden brief niet kan noch mag nietig verklaren. De brief is verzonden en er is een antwoord op gekomen. Het enige besluit dat dan nog kan worden genomen, is dat de kwestie aan de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten wordt voorgelegd om na te gaan welke houding het Parlement in dergelijke gevallen rechtens dient aan te nemen.
Twee leden hebben ter zake het woord gevraagd. Daarna zetten wij de agenda voort.

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, het is helemaal niet mijn bedoeling dit debat langer te laten duren dan nodig is, maar aangezien mij de weinig benijdenswaardige taak te beurt is gevallen als Voorzitter van de vergadering deze moeilijke zaak te regelen, vind ik dat ik de leden enige uitleg verschuldigd ben.
Het was dus, nogmaals, tijdens de laatste vergadering van december, net vóór de kerstvakantie, dat dit incident zich voordeed. Een aantal leden heeft om een controle verzocht, die ik onmiddellijk, met het u bekende resultaat, heb laten verrichten.
Zoals de heer Anastassopoulos heel juist heeft opgemerkt, is artikel 110 ter zake heel duidelijk. De Voorzitter "kan" het lid de vergaderzaal doen verlaten. Dit is duidelijk en ik geloof dat het werkwoord "kunnen" in al onze talen dezelfde betekenis heeft.
Ik heb - om redenen waarmee niet noodzakelijk iedereen het eens is, dat spreekt vanzelf - geoordeeld dat ik de betrokken collega niet onmiddellijk de zaal moest doen verlaten. En, mijnheer De Vries, ik breng u in herinnering dat in artikel 22, lid 3, van het Reglement staat: " Het Bureau neemt besluiten inzake het verloop der vergaderingen" .
Dat is de reden waarom ik heb gedacht te moeten ingaan op een voorstel van, als ik mij niet vergis en ik denk dat de Notulen mij gelijk zullen geven, de heer Tomlinson om de kwestie aan het Bureau voor te leggen. Dit leek mij in zo'n netelige situatie een zeer gepast voorstel.
Ik heb dus gevraagd de kwestie onmiddellijk aan het Bureau voor te leggen. Zoals u ziet, heeft men er geen gras over laten groeien, aangezien het onmiddellijk daarop volgende Bureau, het laatste door de heer Hänsch voorgezeten Bureau, de kwestie met de u bekende resultaten heeft onderzocht.
Ik stel meteen ook mevrouw Van Dijk gerust: wij hebben natuurlijk gecontroleerd of de uitslag van de stemming over het genoemde amendement, amendement 13 op het verslag van mevrouw Zimmermann, anders zou zijn uitgevallen. Dat zou gelukkigerwijs niet het geval zijn geweest.
Tot zover wat ik over deze kwestie te zeggen had, waarde collega's.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wil even heel duidelijk stellen dat ik het optreden of het besluit van mevrouw Fontaine als voorzitter van dat moment beslist niet in twijfel trek. Ik ben het dan misschien niet met haar interpretatie eens, maar ik twijfel er niet aan dat zij overeenkomstig het Reglement heeft gehandeld, en ik waardeer het dat de heer Anastassopoulos zijn collega in het Bureau zo manhaftig heeft verdedigd. Ik heb geen twijfels jegens mevrouw Fontaine, al ben ik het dan met haar interpretatie niet eens.
Ik ben echter ontzet over de brief van de heer Pasty, die u zojuist hebt voorgelezen.
Voor alle duidelijkheid: wat in dit Huis gebeurde is door een groot aantal leden van dit Huis gezien . Het incident vond niet ergens achter gesloten deuren plaats, zodat het gebeurde op verschillende manieren zou kunnen worden geïnterpreteerd. Het bestaat gewoon niet dat iemand per ongeluk tegelijkertijd voor zichzelf en voor iemand anders een stem uitbrengt! Dat kan absoluut niet door de beugel, mijnheer de Voorzitter.
Het Reglement is duidelijk overtreden. Als de betrokkene - u zult wel gemerkt hebben dat ik zijn naam niet genoemd heb - na de brief van Voorzitter Hänsch werkelijk excuses aan dit Huis had aangeboden, had het incident als gesloten kunnen worden beschouwd. Maar nu vraag ik me af welke maatregel u als Voorzitter van het Parlement van plan bent te nemen tegen deze aanval op de Voorzitter van dit Huis door een lid dat bij een stemming zichtbaar onrechtmatig heeft gehandeld. Uw integriteit als Voorzitter en onze integriteit als leden staat op het spel.

De Voorzitter
Mevrouw Green, ik heb de Vergadering voorgesteld - en met dat voorstel is zij akkoord gegaan -, dat ik ook de brief van de heer Pasty zou voorlezen, zoals men welk verweer van wie dan ook zou voorlezen, en dat recht op verweer mag onder geen beding worden ingeperkt. Als ik de brief in kwestie voorlees, betekent dat nog niet dat hetgeen een van onze leden te zijner verdediging aanvoert, wordt geaccepteerd of toegejuicht.
Ik heb duidelijk aangegeven wat de conclusies van het Bureau waren, die het optreden van de heer Hänsch volledig ondersteunen; ik hoef dus niet nog eens in te gaan op wat het Bureau van deze Vergadering toen verklaard heeft.
De onderhavige kwestie is uiteraard vrij gevoelig. Toen de fungerend Voorzitter in plaats van zelf een beslissing te nemen, besloot de kwestie aan het Bureau voor te leggen, rees de vraag welk orgaan in dezen bevoegd is, en wat de juiste procedure is om deze kwestie tot een oplossing te brengen. Welnu, het orgaan dat in dezen bevoegd is, is de Commissie Reglement. Ik zal deze zaak dan ook aan de Commissie Reglement voorleggen, opdat zij gezien deze kwestie - die nog geen precedenten kent -, en indien zij zulks noodzakelijk acht, tot aanpassing van de betreffende regels komt.
Dat was genoeg voor vandaag, en ik beschouw deze kwestie als zijnde afgehandeld.
Mijnheer Martens, ik zal u het woord verlenen maar wel met het dringende verzoek, deze kwestie verder te laten rusten.

Martens
Ik zou zeer kort twee dingen willen zeggen: ik was aanwezig in de zaal op het ogenblik van de feiten. Het is juist dat de heer Tomlinson heeft voorgesteld de zaak voor te leggen aan het Bureau. Mevrouw Fontaine heeft dat gedaan met instemming van het Huis. Ten tweede: uw besluit de zaak nu te verwijzen naar de commissie Reglement, lijkt mij de juiste beslissing.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Martens.
De Notulen zijn goedgekeurd.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, ik zit al een half uur te vragen of ik het woord mag voeren over het Reglement, maar u hebt voortdurend mevrouw Green aan het woord gelaten, die een half uur nodig had om over eigen aangelegenheden te praten. Ik wil ook aan het woord gelaten worden, want ik ben net zo goed lid van dit Parlement. Wij zitten dan wel aan de rechterzijde van deze zaal, maar hebben toch ook recht op spreken!

De Voorzitter
Mevrouw Muscardini, het debat over dit onderwerp is nu gesloten. Niemand krijgt hierover nog het woord.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, ik doel op de functionaris die aan uw rechterkant zit. Misschien reikt zijn gezichtsvermogen niet tot hier, maar hij heeft me toch wel vijf à zes keer aangekeken. Ik eis om in dit Huis het woord te mogen voeren net zoals alle anderen, anders blijven wij hier zitten!

De Voorzitter
Mevrouw Muscardini, gedurende het eerste deel van de spreektijd heb ik iedere spreker die mij daarom verzocht, het woord verleend.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het helemaal niet hebben over deze bespreking. Ik wil alleen maar iets over het Reglement zeggen, over de regeling van de werkzaamheden, niet over de bespreking!

De Voorzitter
Mevrouw Muscardini, de Voorzitter wordt door de betreffende ambtenaren geïnformeerd, en hij leidt de vergadering op de manier die hem het beste lijkt. Natuurlijk kan hij zich vergissen, maar dat is dan vanuit de gedachte, dat agenda moet worden afgewerkt.

Verkiezing quaestoren (voortzetting)
De Voorzitter
Dan heb ik hier de uitslag van de tweede stemronde voor de verkiezing van quaestoren:
Aantal deelnemers: 449 Blanco of ongeldige stemmen: 13 Uitgebrachte stemmen: 436 Absolute meerderheid: 219
Hebben behaald:
de heer Bardong: 225 stemmen de heer Killilea: 182 stemmen de heer Paasio: 216 stemmen de heer Viola: 171 stemmen.
De heer Bardong heeft de absolute meerderheid van de uitgebrachte stemmen behaald. Ik wens hem geluk met zijn verkiezing.
Er zijn nog twee zetels van quaestoren vacant. Daarom moet er tot een derde stemronde worden overgegaan. Ik moet de afgevaardigden erop wijzen, dat voor de verkiezing van de nog te vervullen zetels een relatieve meerderheid voldoende is. De stembriefjes en de enveloppen zijn rondgedeeld. Aangezien er nog twee zetels te vervullen zijn, mag u niet meer dan twee namen invullen. Bij staking van stemmen zullen de oudste kandidaten gekozen worden verklaard.
(Er wordt tot stemming overgegaan) Ik zou de stemopnemers willen vragen zich naar zaal nr. 3 op de tweede verdieping te begeven, om tot het tellen der stemmen over te gaan.

Europese Raad van Dublin - Werkzaamheden van het Ierse voorzitterschap 
inclusief de resultaten van de conferentie van de Wereldhandelsorganisatie
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over
het verslag van de Raad en de verklaring van de Commissie over de bijeenkomst van de Europese Raad op 13 en 14 december 1996 te Dublin; -de verklaring van de fungerend voorzitter van de Raad over de activiteiten van het Ierse voorzitterschap en over de resultaten van de conferentie van de Wereldhandelsorganisatie van 9 tot en met 13 december in Singapore.Het woord is aan de heer Bruton, fungerend voorzitter van de Raad.

Bruton
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik u met uw verkiezing feliciteren en tevens de heer Hänsch lof toezwaaien voor het voortreffelijke werk dat hij tijdens zijn ambtstermijn heeft verricht. Het Ierse voorzitterschap van de Europese Unie, dat zojuist ten einde is gekomen, heeft zich gekenmerkt door een zeer nauwe samenwerking met het Parlement. De Ierse ministers die het voorzitterschap vertegenwoordigden en de verschillende commissies van het Parlement hebben ongeveer 40 verschillende vergaderingen met elkaar gehad.
We kunnen denk ik met recht stellen dat het Ierse voorzitterschap succesvol is verlopen. Dat is naar mijn mening te danken aan het feit dat wij tijdens ons voorzitterschap goed naar het Parlement geluisterd hebben en naar ons beste vermogen geprobeerd hebben het democratische mandaat dat u vertegenwoordigt in concrete acties van de Raad te vertalen.
We waren er tevens zeer op gebrand dat de burgers van Europa tijdens ons voorzitterschap zouden begrijpen wat we nu eigenlijk aan het doen waren en zich daarmee konden identificeren; dat ze bij zichzelf zouden zeggen: dit zegt ons iets. Daarom hebben wij aan het begin van het voorzitterschap vier slogans gekozen die in klare taal uitdrukken waar wij aan wilden werken. Dat waren: werkgelegenheid in Europa genereren, de straten in Europa veiliger maken, de zakken en portemonnees van de Europeanen met een solide munt vullen, en vrede voor Europa, tussen Europa en haar buurlanden, en tussen haar buurlanden onderling bewerkstelligen. Het doet mij deugd te kunnen zeggen dat we gedurende deze zes maanden vooruitgang hebben geboekt bij elk van deze vier thema's die ongetwijfeld voor alle Europeanen en voor hun leven een bepaalde betekenis hebben. In het verslag dat ik hier nu aan het Parlement uitbreng zal ik deze vier onderwerpen nader uitwerken.
Om te beginnen de kwestie van de solide munt: we kunnen met recht zeggen dat we op de Top van Dublin wezenlijke vooruitgang hebben geboekt bij de voorbereidingen voor de economische en monetaire unie. Met name de overeenkomst inzake het stabiliteits- en groeipact, de overeenkomst over het nieuwe Europees wisselkoersensysteem en over de rechtspositie van de euro, die aan het eind van het Ierse voorzitterschap werden gesloten, zijn een flinke stap op weg naar de solide munt die in de zakken en portemonnees van de Europeanen terecht moet komen. Mijn complimenten zijn vooral voor mijn collega, de minister-president van Luxemburg, Jean-Claude Juncker, vanwege zijn bijdrage aan wat wij op de bijeenkomst in Dublin hebben bereikt.
We hebben met name successen behaald op het vlak van de veiliger straten in Europa. Het gaat hier om een probleem dat de Europeanen heel erg bezig houdt: hoe veilig voelen ze zich - of niet - als ze hun huis verlaten of als ze in hun eigen huis zijn, hoe beschermd voelen ze zich tegen de georganiseerde misdaad. Zoals bekend nemen de geweldmisdrijven in intensiteit toe. Het aantal aangegeven misdaden stijgt misschien niet zozeer, maar die misdaden gaan wel met steeds meer geweld gepaard. Veel van deze geweldmisdrijven hangen samen met een toegenomen handel in illegale drugs.
Het doet mij genoegen u te kunnen zeggen dat het ons gedurende het Ierse voorzitterschap gelukt is de straten en trouwens ook de plattelandsgebieden in Europa voor onze burgers heel wat veiliger te maken. Wij hebben een resolutie over de handel in illegale drugs aangenomen. We hebben een gezamenlijke actie goedgekeurd inzake de onderlinge toenadering van wetten en praktijken van politie, douanediensten en bestuursorganen in de strijd tegen drugsverslaving en illegale drugshandel. We hebben een vijfjarenprogramma aangenomen waarmee drugsverslaafden geholpen worden de strijd met hun verslaving aan te binden en waarmee de frequentie van drugsverslaving wordt verminderd, en we hebben een programma aangenomen waarmee onze douane-instanties nauwer gaan samenwerken in de strijd tegen de drugs, om te voorkomen dat het Europa zonder grenzen dat wij hebben gecreëerd een Mekka voor criminelen wordt. Verder hebben we een heel belangrijk besluit genomen in Dublin: we hebben namelijk besloten een uitvoerig verslag over de georganiseerde misdaad te laten opstellen, dat het Nederlandse voorzitterschap in april dit jaar tegemoet kan zien.
De andere belangrijke doelstelling is werkgelegenheid voor de Europeanen genereren. Eigenlijk is dat de allergrootste uitdaging. Dat mensen verslaafd zijn aan drugs en daarmee een voedingsbodem voor criminelen creëren, komt meestal doordat dit de enige manier is om hun leven draaglijk te maken. Ze hebben geen werk, geen hoop, geen waardigheid, ze hebben het gevoel dat hun leven volkomen zinloos is, en in een poging dat alles uit te wissen zoeken ze hun heil bij verdovende middelen. Neem bijvoorbeeld het heroïnegebruik in Dublin, de stad waar ik het meeste van af weet: daar is in een specifiek, zeer herkenbaar geografisch gebied een heel nauw verband tussen langdurige werkloosheid en heroïnegebruik. Heroïnegebruik beperkt zich tot gebieden met langdurige werkloosheid. Soft drugs - andere drugs - vind je overal, maar heroïne houdt nauw verband met langdurige werkloosheid. Dat betekent dat er een verband is tussen de werkloosheidsproblematiek en veel van de andere problemen waar wij als samenleving mee kampen.
We hebben de verklaring van Dublin over werkgelegenheid aangenomen. In die verklaring staat dat de nationale regeringen uiteindelijk als eerste verantwoordelijk zijn voor het scheppen van werkgelegenheid, maar dat in de praktijk die taak bij de markteconomie berust. Ze berust bij bedrijven en particulieren, ofwel door hun eigen opleidingscapaciteit te vergroten zodat ze breder inzetbaar worden, ofwel - in het geval van bedrijven - door hun markten te vergroten, zodat ze meer mensen moeten aannemen.
Het is een illusie te denken dat politieke instellingen het werkloosheidsvraagstuk kunnen oplossen. Dat kunnen ze niet, of het nu nationale instellingen zijn of Europese. We moeten geen irreële verwachtingen wekken. Verklaringen over werkgelegenheid zijn niet geheel van risico ontbloot. We houden ons zelf voor de gek als we menen dat wij politici, door verklaringen af te leggen of zelfs door grote geldbedragen uit te geven, het werkloosheidsprobleem kunnen oplossen. Dat kunnen we niet. We verbeteren het kader wellicht, we verbeteren wellicht de achtergrond waartegen mensen de besluiten nemen waarmee banen worden geschapen. Maar de allergrootste verantwoordelijkheid hebben de mensen zelf.
De belangrijkste stappen die wij voor de werkgelegenheid kunnen zetten, liggen mijns inziens op het gebied van onderwijs en omscholing. Dat is volgens mij de grootste uitdaging voor de Europese Unie. De Europese Unie heeft zich van oudsher altijd afzijdig gehouden van onderwijs, en dit altijd beschouwd als een op de eerste plaats nationale verantwoordelijkheid. Wij hebben ons daarentegen wel heel intensief met opleiding beziggehouden. Maar is er in de moderne wereld wel zo'n duidelijk onderscheid tussen opleiding en onderwijs? Heeft elke opleiding eigenlijk niet ook een onderwijsaspect en heeft alle onderwijs eigenlijk niet ook een opleidingsdimensie?
Als we echt diepgaand willen bespreken hoe de Europeanen breder inzetbaar kunnen worden gemaakt, moeten we ons wellicht meer richten op het verbeteren van hun vaardigheden, hun onderwijs en hun mentaliteit.
In een moderne wereld die bestuurd wordt door informatietechnologie en wetenschappelijke ontwikkelingen, zijn het niet meer de praktische vaardigheden die bepalen hoe inzetbaar iemand is, maar steeds meer het denkvermogen, het communicatievermogen, het vermogen gegevens op een bepaalde manier samen te voegen en informatie te verwerken. Dát bepaalt of iemand inzetbaar is. Je kunt het de mensen niet aanleren, je moet de mensen zoveel ontwikkeling bijbrengen dat dit vermogen vanzelf ontstaat - dus mensen de ontwikkeling bijbrengen, zo u wilt, om de kracht te vinden die ze al in zich hebben; de mensen het besef bijbrengen dat de meesten van ons slechts 10 % van hun mogelijkheden bereiken en hen aanmoedigen ook de resterende 90 % te ontdekken. Dat is wat de werkgelegenheid in Europa betreft de uitdaging: de Europeanen stimuleren meer vertrouwen in hun eigen kunnen te hebben. Dat is wat de werkgelegenheid betreft de grote uitdaging.
Al deel ik de teleurstelling van het Parlement over het feit dat we geen middelen voor de TEN's beschikbaar hebben gesteld, we moeten niet net doen alsof dat nu doorslaggevend voor de werkgelegenheid is: dat is namelijk niet zo! Het werkloosheidsvraagstuk voor de Europeanen - de inzetbaarheid van de Europeanen - zal in de 21ste eeuw bepaald worden door onderwijs en opleiding.
Dan als laatste de vierde prioriteit die ik noemde, namelijk een vreedzaam Europa en vrede tussen Europa en haar buurlanden alsook vrede in de landen rondom Europa. We kunnen wel stellen dat er gedurende het Ierse voorzitterschap - na de eerste Top van Dublin - meer waardering is ontstaan voor de rol van Europa in het vredesproces in het MiddenOosten. Ik ben blij dat er vanochtend, misschien voor een deel dankzij de betrokkenheid van Europa, eindelijk een akkoord over Hebron is gesloten tussen premier Netanyahu en president Arafat; zover zijn we in ieder geval al gekomen.
Verder zijn tijdens het Ierse voorzitterschap onze betrekkingen met de Verenigde Staten ook verbeterd. Dat de president van de Verenigde Staten maatregelen heeft genomen om artikel 3 van de Helms-Burton-wet op te schorten is te danken aan het feit dat de vóór Kerstmis gehouden Top tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten zo'n succes was.
We dragen het voorzitterschap over aan Nederland, een van de grondleggers van de Europese Unie. Ik weet zeker dat ze het voortreffelijk zullen doen - dat doen ze nu al. Wij moeten echt alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat het Verdrag in Amsterdam wordt gesloten. Als het niet op het geplande tijdstip in Amsterdam wordt gesloten, zal de hele uitbreiding op de lange baan worden geschoven en zullen alle strategische aspecten die daaruit voortvloeien ook blijven liggen.
Iedereen weet dat de keuze van het tijdstip voor de verkiezingen in de verschillende landen van invloed op de besluitvorming is. Maar als er besluiten moeten worden genomen - en dat moet echt -, kunnen ze waarschijnlijk beter in één maand dan in vier maanden genomen worden. Er is volgens mij geen enkele dringende reden om de beproeving te rekken. We weten dat sommige van de besluiten ter tafel voor ons allemaal vervelend zullen zijn - dit zijn natuurlijk voor elk land weer andere. We kunnen deze klus beter in Amsterdam klaren dan hem uit te stellen, en ik hoop dan ook dat het zo zal gaan.
Ter afsluiting van deze opmerkingen wil ik nog zeggen dat Europa mijns inziens de afgelopen drie, vier jaar erg op zichzelf gericht is geweest: we hebben ons geconcentreerd op de eenheidsmunt, het nieuwe Verdrag, de interne markt. Onze gedachten draaiden noodgedwongen erg om ons zelf, want als we intern onze zaakjes niet op orde hebben, kunnen we extern geen actie ondernemen. Maar ik hoop wel dat als we dit allemaal geregeld hebben, de volgende fase van de ontwikkeling van Europa meer naar buiten gericht zal zijn. De wereld staat voor grote filosofische, culturele en ethische uitdagingen, waarbij Europa een grote rol kan en moet spelen.
Als u mij vraagt wat de grootste uitdaging op dit moment voor de Europese politici is, dan zou ik zeggen: niet de vraag welke instrumenten we creëren om het vraagstuk van de eenheidsmunt aan te pakken, of welke relatie er nu precies tussen Parlement en Commissie of tussen Raad en Parlement bestaat. Dat soort zaken is voor alle aanwezigen hier wel van belang, maar voor onze burgers misschien wat minder. Van belang is: begrijpen onze burgers in welk filosofisch, ethisch en cultureel project wij voor de 21ste eeuw verwikkeld zijn? Doorzien we het ethische vraagstuk waarmee we geconfronteerd worden door de enorme bevolkingsaanwas in Afrika, het vraagstuk van de armen die dit steeds kleiner wordende eiland van privileges - Europa - omringen? Doorzien we de ethische vraagstukken die zich vanzelf aandienen doordat wij zo'n groot deel van de hulpbronnen op de wereld verbruiken, en hebben we een manier om die vraagstukken aan te pakken? Als we de demografische toekomstverwachtingen voor over 50 jaar bekijken, weten we dat we niet op deze manier door kunnen gaan en ook niet kunnen toestaan dat andere landen zo doorgaan. We leven zogezegd op een demografische en ecologische tijdbom, die we onschadelijk moeten zien te maken, en we moeten het juiste begrip kweken om dat te kunnen doen.
Met behulp van de technologie hebben we een wereldmarkt gecreëerd: in een paar seconden tijd kan geld nu van de ene kant van de wereld naar de andere kant zoeven. Maar zoals iedereen weet, zijn markten niet alleen op regels gebaseerd, maar ook op een gedeelde ethiek. Als er geen gedeelde culturele kennis over de basis van het zakendoen bestaat, zullen er op de lange termijn helemaal geen zaken meer kunnen worden gedaan.
Hebben we een wereldomvattende ethiek? Begrijpen we de ethiek van het zakendoen op mondiaal niveau, of wordt de wereldmarkt die we hebben gecreëerd een ruimte zonder ethische beginselen, waar mensen elkaar gewoon uitbuiten zonder zich over de gevolgen druk te maken?
Begrijpen we dit, nu we onvermijdelijk aanstevenen op steeds hogere inkomens voor mensen die tot het neusje van de zalm behoren wat betreft hun vermogen om deze wereldmarkt te exploiteren? Begrijpen we dat dit betekent dat er nog steeds heel veel mensen zijn die volledig achterblijven? Is het niet zo dat globalisering de inkomensongelijkheid in Europa in zekere zin aanwakkert? En wat voor invloed heeft dat op de solidariteit die de Europeanen zo hard nodig hebben om een besef van identiteit, een besef van burgerschap te krijgen? Gaat het onderliggende besef van wat we zijn samen met de mondiale realiteit? Als je maar lang genoeg wroet, hebben we allemaal wel een idee van wat we zijn: Ierse chauvinisten, Franse chauvinisten, Britse chauvinisten, Schotse chauvinisten of wat dan ook. Is dat idee van wat we zijn - dat zeer nationaal getinte idee van wat we zijn - echt een relevante definitie voor een wereld die zo allesomvattend is geworden, een wereld waarin mensen van één etnische groepering fysiek binnen 24 uur van de ene naar de andere cultuur kunnen overspringen, en wat hun transacties betreft in een milliseconde? Deze manier om ons zelf te omschrijven, deze culturele identiteit die nog uit de vooroorlogse periode stamt past niet meer bij de wereld die we met de mondiale markt gecreëerd hebben.
Zodra de IGC achter de rug is en de eenheidsmunt ingevoerd - voorwaar geen geringe taak, dat geef ik toe -, zal het debat in Europa zich verplaatsen naar het terrein van de filosofie, de cultuur en de ethiek. En als het zich naar dit terrein begeeft, zal het publiek veel meer belangstelling voor Europa krijgen dan het nu heeft. De kloof tussen de burgers en de instellingen zal kleiner worden, omdat wij dan praten over dingen waarmee de mensen zich bezighouden en omdat we dan praten over Europa op een manier die direct aansluit bij de filosofische ideeën die de mensen over de zin van hun leven hebben. Dat is de uitdaging waar Europa de komende jaren mee geconfronteerd wordt.
(Applaus)
De Voorzitter
Dank u, mijnheer Bruton, voor uw betoog en voor de vriendelijke woorden waarmee u dit Voorzitterschap tegemoet bent getreden. Het woord is nu, namens de Commissie, aan de heer Santer.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de eerste minister, dames en heren, de balans van het Ierse voorzitterschap opmaken, is een aangename taak. Ierland heeft eens te meer bewezen dat een kleine land een groot voorzitter kan zijn. Het Ierse voorzitterschap heeft veel initiatieven genomen, had zich weldoordachte doeleinden gesteld. Ik kan ze niet allemaal opsommen en ik denk ook niet dat dit nodig is, omdat het resultaat van dit werk volgens mij duidelijk wordt weerspiegeld door de agenda van de Europese Raad te Dublin, die van deze top een belangrijke gebeurtenis heeft gemaakt.
Een maand later moeten wij deze Europese Raad in het licht van onze grote doelstellingen voor de Europese Unie beoordelen. Heeft hij het mogelijk gemaakt vooruit te komen op de weg van een alsmaar hechtere Unie tussen de Europese volkeren? Heeft hij de afstand tussen de Unie en de Europeanen helpen verkleinen? Heeft hij ten slotte met de nieuwe uitbreiding in het verschiet de grondslagen voor de toekomst van de Gemeenschap gelegd?
Op deze drie vragen antwoord ik "ja" , maar ik moet er wel onmiddellijk aan toevoegen dat Europa meer nodig heeft. We moeten doorgaan, blijven volhouden. Dat geldt voor de ene munt, voor de werkgelegenheid, voor de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, en ten slotte ook voor de Intergouvernementele Conferentie, die nu haar laatste fase ingaat.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb altijd gezegd dat de ene munt er zou komen, en wel binnen de afgesproken termijnen. De Raad te Dublin heeft de weg die ons naar die ene munt leidt, verder geëffend. Dit is een zeer positieve boodschap: de twee verordeningen over de juridische status van de euro werden principieel goedgekeurd. Er kan nu de laatste hand aan worden gelegd. De eerste verordening zou dit jaar nog in werking moeten treden, de tweede in 1998, wanneer de Raad zal hebben besloten welke lidstaten aan de eurozone deelnemen.
De Europese Raad heeft het nieuwe wisselkoersmechanisme goedgekeurd om te zorgen voor de eenheid van de interne markt tussen de landen die vanaf 1 januari 1999 aan de euro meedoen en de landen die er niet aan meedoen, tussen de landen die in de eurozone zijn, de landen die zich voorbereiden om erin te komen en de landen die erbuiten staan. Met name de overeenkomst die over het stabiliteits- en groeipact is bereikt, heeft de laatste wolken die boven de toekomst van de monetaire unie hingen, doen opklaren. Wij hebben het vereiste compromis gevonden en het is een goed compromis. Voor het begrotingsbeleid bestaat er vanaf nu een passend kader. Hieruit blijkt dat er een sterke politieke wil blijft bestaan, die op hetzelfde doel is gericht als de begrotingsinspanningen die de lidstaten in eigen land blijven doen. Ook op dat gebied herhaal ik wat van meet af aan mijn overtuiging is geweest: als de groei herneemt en de lidstaten hun inspanningen niet laten verflauwen, zal de euro-zone vanaf 1 januari 1999 een groot aantal deelnemers tellen.
De overeenkomst over het stabiliteits- en groeipact is op monetair gebied dus het signaal dat wij van deze Raad moeten onthouden. Het is een aansporing tot optimisme. Dit signaal werd overigens ook door de economische en financiële actoren in Europa en in de rest van de wereld gehoord. Iedereen weet nu dat er vanaf 1 januari 1999 rekening moet worden gehouden met de euro. De voorstelling van de toekomstige eurobankbiljetten tijdens dezelfde Europese Raad was een gelukkige samenloop van omstandigheden. Hierdoor heeft de ene munt een gezicht gekregen. Het was een illustratie van het zeer concrete karakter van ons project, dat alle Europeanen aangaat en dat een instrument in de strijd voor werkgelegenheid is. De Europese munt is voor mij een instrument en geen doel, het is een van de wapens waarmee wij de strijd om meer werkgelegenheid kunnen aanvatten.
Mijnheer de Voorzitter, wij mogen bij onze inspanningen voor werkgelegenheid geen enkele mogelijkheid onbenut laten. Dat is juist de zin van het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid. Niets mag onbeproefd worden gelaten om de werkgelegenheid te bevorderen. En ik feliciteer het Ierse voorzitterschap, dat zoals uit de Verklaring van Dublin over de werkgelegenheid blijkt, geen inspanningen heeft gespaard. De samenwerking tussen de Commissie en het voorzitterschap was uitstekend en vruchtbaar. Zij kwam tot stand rondom de doelstellingen van het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid, dat ik juist heb ontworpen om alle Europese actoren, op alle niveaus, tegen de werkloosheid in het geweer te doen komen. Er zijn bewijzen dat deze gedachte concreet veld wint en deze bewijzen zijn op hun beurt een krachtige stimulans om nog verder te gaan. En dan denk ik in de eerste plaats aan de lidstaten, want zij moeten voor de hervormingen zorgen. Als zij bovendien overleg plegen en hun inspanningen coördineren, dan zal er zich een Europees multiplicator-effect voordoen.
Overeenkomstig de conclusies van Essen heeft de Raad het tweede gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid aangenomen. Dit brengt ons weer een stap dichter bij ons doel: samen in het geweer komen tegen de werkloosheid. Hetzelfde kan worden gezegd van het besluit tot instelling van het comité voor de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt, dat de belangrijke taak heeft de Raad bij te staan bij de uitstippeling en de uitvoering van de Europese werkgelegenheidsstrategie. Wij moeten altijd samen vooruitgaan op de weg van de modernisering van onze economieën. En laten wij in plaats van ons aan sombere gedachten over te leveren, de schijnwerpers alstublieft richten op degenen die initiatieven nemen, die in beweging komen! Op plaatselijk niveau blijft men niet bij de pakken zitten. Daarom is de plaatselijke werkgelegenheidspacten in de Europese regio's zo'n goed onthaal te beurt gevallen. De Europese Raad heeft besloten er een zestigtal op te starten en te financieren.
Ook de sociale partners komen in het geweer en voor het eerst in de geschiedenis van de Gemeenschap hebben vakbonden en werkgevers een gezamenlijke verklaring tijdens de Europese Raad afgelegd. Zij onderhandelen momenteel op Europees niveau over de organisatie van de werktijd en over flexibiliteit.
Ook de interne markt is een van de prioriteiten van het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid. Ik geef geen overzicht van de vorderingen die ter zake onder het Ierse voorzitterschap zijn gemaakt. Wij moeten de interne markt, de ene grote markt niet alleen voltooien, maar ook alle mogelijkheden ervan benutten. Er zijn nog belangrijke groei- en werkgelegenheidsreserves. Ik heb dan ook de verbintenis aangegaan in juni aan de Europese Raad te Amsterdam een actieplan en een nauwkeurig tijdschema voor te leggen om deze doelstelling vóór 1 januari 1999 te bereiken. Het is mijn bedoeling de interne markt opnieuw dynamiek te geven door nauwkeurige en prioritaire voorstellen te doen om alle resterende lacunes aan te vullen.
Wij moeten er ook op toezien dat aan alle criteria voor een goede werking van deze markt wordt voldaan. Om alle mogelijkheden van deze markt te benutten, moet er bijvoorbeeld op worden toegezien dat de bedrijven goed op de hoogte worden gehouden van de nieuwe kansen die zich aandienen. Het voorzitterschap is erin geslaagd het derde meerjarenprogramma voor het midden- en kleinbedrijf te doen aannemen. Ik feliciteer het daarmee, want de kleine en middelgrote bedrijven speelt een cruciale rol in de werkgelegenheid en moeten weten dat de interne markt ook hun actieterrein, en niet alleen dat van de grote bedrijven, is.
Mijnheer de Voorzitter, als er één gebied is waarop het Ierse voorzitterschap een voorbeeldige bijdrage heeft geleverd, dan is het wel dat van justitie en binnenlandse zaken. Drugsbestrijding is een prioriteit van de burgers, maar het dient gezegd dat het ook een Ierse prioriteit was en te Dublin is gebleken dat het daarenboven een Europese prioriteit was. Om de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken te versterken, zijn er vier programma's aangenomen: GROTIUS, SHERLOCK, VOISIN en STOP. Als we dit jaar met deze programma's van start kunnen gaan, dan is die vooruitgang te danken aan het Ierse voorzitterschap.
Hetzelfde geldt voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad, die, zoals wij weten, geen grenzen kent. Onze lidstaten moeten zich solidair voelen en dat ook tonen. De Raad heeft besloten een werkgroep op hoog niveau in te stellen, die als taak heeft een actieprogramma met een strak tijdschema op te stellen. Ik stel een zekere vooruitgang, met name wat de instelling van de lidstaten hiertegenover betreft, vast. Dit zou veelbelovend kunnen zijn voor de IGC en daarom moet deze ontwikkeling nu in daden worden omgezet. Ik weet dat u mijn mening deelt. Als wij ons nu eindelijk voorzien van de middelen die wij nodig hebben om deze strijd te voeren, zullen de Europeanen zich daar ook rekenschap van geven.
Mijnheer de Voorzitter, ik kom nu tot wat bepalend zal zijn voor de institutionele toekomst van de Unie. De tekst die het voorzitterschap na zes maanden intensief werk heeft voorgelegd, zorgt ter zake voor meer duidelijkheid. Ere wie ere toekomt: het Ierse voorzitterschap heeft het afgelopen halfjaar de best mogelijke methode weten te kiezen en ook toegepast. Ik heb ook gezien hoe geëngageerd uw vertegenwoordigers, mevrouw Guigou en de heer Brok, zich voor de Intergouvernementele Conferentie hebben ingezet. Het verheugt mij trouwens dat de standpunten van het Europees Parlement en de Commissie op talrijke punten samenvallen. Maar laten wij ons niets wijsmaken: wij zijn nog ver verwijderd van de opneming in de Verdragsteksten van duidelijke antwoorden op de verlangens van de burgers en op de problemen in verband met de uitbreiding. Dat zal de taak van het Nederlandse voorzitterschap zijn. Wij komen daar dus vanmiddag op terug.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, u hebt tevens de wens geuit de resultaten van de Ministerconferentie te Singapore met ons te bespreken. Deze zijn over het geheel genomen positief. De Europese Unie heeft er immers verkregen dat de tijdens de Uruguay-Ronde aangegane verbintenissen, zoals wij wensten, opnieuw werden bevestigd, maar niet uitgebreid, zoals met name de textiel- en landbouwproducten exporterende landen wensten. De verklaring van Singapore over multilateralisme en non-discriminatie op het gebied van diensten is bemoedigend, net als de overeenkomst over de producten van de informaticatechnologie en de politieke verbintenis over de telecommunicatiesector.
In dit verband moet ik toch de passage van de ministeriële verklaring vermelden die aan het initiatief ten behoeve van de minst ontwikkelde landen is gewijd, want het is aan de Commissie te danken dat dit initiatief te Singapore niet in de vergeethoek werd gemanoeuvreerd. Het klopt weliswaar dat er inzake de relatie tussen milieu en handel en inzake de sociale grondrechten niet de door de Commissie gewenste doorbraak is bereikt, maar ik blijf ervan overtuigd dat wij in de toekomst onze ideeën verder zullen kunnen uitwerken, zoals wij nu trouwens al kunnen doen op twee andere gebieden waar de Gemeenschap veel belang aan hecht: de relatie tussen de handel en investeringen en tussen de handel en de nationale mededingingsregels.
Mijnheer de Voorzitter, er wordt vaak, te vaak beweerd dat de Europeanen geen vertrouwen meer in Europa hebben. Ik ben het daar niet mee eens en blijft er diep van overtuigd dat de Europeanen Europa gunstig gezind blijven. Als zij momenteel een afwachtende houding aannemen, dan is dat omdat men hun Europa jarenlang te ideologisch heeft voorgesteld. Dat is mijn aanpak niet: laten wij met beide benen op de grond blijven staan, laten wij de Europeanen bewijzen dat zij wat aan de Unie hebben. Dan zullen wij weer op hun steun kunnen rekenen! Ziedaar mijn politieke aanpak, die ook die van het Ierse voorzitterschap is geweest: de resultaten zijn er! Het Nederlandse voorzitterschap slaat dezelfde weg in, wij komen daar vanmiddag op terug. Europa kan er alleen maar wel bij varen!

Green
Mijnheer de Voorzitter, namens de Socialistische Fractie heet ik de minister-president van Ierland, John Bruton, vandaag in dit Huis welkom, en ik wil hem bij dezen bedanken en feliciteren met het voortreffelijke werk dat de Ierse regering tijdens haar zes maanden durende voorzitterschap van de Europese Unie heeft verricht.
Ierland heeft het voorzitterschap op een cruciaal moment overgenomen, toen het intergouvernementele proces zich in een impasse bevond en er eensgezinde pogingen moesten worden ondernomen om het weer zijn kracht terug te geven. Ofschoon mijn fractie veel kritiek heeft op het ontwerpverdrag zoals dat uit de tweede Top van Dublin is voortgekomen - straks zullen de specialisten in mijn fractie een groot aantal van deze kritiekpunten nader toelichten -, moet het Ierse succesvolle aandeel in het opstellen van een ontwerpverdrag waarin veel van de cruciale gebieden aan de orde komen, beslist een opmerkelijk wapenfeit genoemd worden. De lidstaten van de Unie hebben namelijk zeer uiteenlopende opvattingen over gevoelige kwesties als: flexibiliteit en stemmen met gekwalificeerde meerderheid; werkgelegenheid en de sociale dimensie; de derde pijler en drugsbestrijding; internationale misdaad en terrorisme; de ontwikkeling van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid; uitbreiding van de Unie, en nog veel meer.
Ierland nam bovendien het voorzitterschap over op een moment dat het tijdschema voor de Economische en Monetaire Unie om ingrijpen vroeg, een moment waarop het ontwerp van de EMU in veel lidstaten onder vuur lag en het veel eenvoudiger was geweest de druk van de ketel te halen en rustig af te wachten tot de volgende voorzitterschappen deze uitdagingen zouden aangaan.
Vandaar mijn hulde aan Ruairi Quinn, de fungerend voorzitter van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën onder het Ierse voorzitterschap, die vastbesloten was niet de gemakkelijke weg te bewandelen, maar zijn agenda af te werken. Hij was vastbesloten een overeenkomst over het stabiliteitspact te bereiken, en de laatste hand te leggen aan de juridische regelingen voor de euro en de structuur van het nieuwe EMS. Dit alles moest bovendien gebeuren in een fase waarin het Ierse voorzitterschap belast was met een overvol rooster van vergaderingen van de Raad, en met de netelige kwesties van de Uniebegroting van 1997, en daarnaast ook een lange reeks van vergaderingen met dit Parlement moest afhandelen. De heer Mitchell, die hier vanochtend aanwezig is, verdient daarvoor alle lof. Het voorzitterschap heeft ook ontmoetingen gehad met de commissies en fracties in dit Parlement, terwijl het ondertussen natuurlijk ook nog Ierland moest regeren en verwikkeld was in het gecompliceerde vredes- en verzoeningsproces in Noord-Ierland.
Misschien moeten we naar Ierland en zijn veerkrachtige economie, zijn groeiende mogelijkheden en ontluikende zelfvertrouwen kijken als we ons afvragen hoe het kan dat een van de kleinste landen van de Unie het als voorzitter van de Unie zo goed heeft gedaan. In tegenstelling tot zijn grote buurland begrijpt de Ierse regering het Europese perspectief, en als we vanochtend naar de heer Bruton hebben geluisterd weten we waarom. Ierland houdt zich met de processen van de Europese Unie bezig, niet alleen maar in de praktische zin des woords, maar vooral door na te denken over de Ierse vooruitzichten en over zijn plaats in de wereld. Dat kwam in de verklaringen van de heer Bruton goed naar voren.
Ik wil even kort iets zeggen over de agenda die de Unie de afgelopen zes maanden op het vlak van het buitenlands beleid heeft uitgevoerd. Ierland heeft ook op dit allermoeilijkste terrein een weloverwogen en zorgzame rol gespeeld. Wij hebben in dit Parlement de minister van Buitenlandse Zaken, Dick Spring, gefeliciteerd met de intelligente en fijngevoelige manier waarop hij de rol van Europa in het vredesproces in het Midden-Oosten heeft behartigd. Wederom in tegenstelling tot sommige staatshoofden in de Unie heeft het Ierse voorzitterschap gehandeld met een rijpheid die de Unie tot eer strekt, en ook daarvoor bedanken we de minister-president.
Wij aan deze kant van het Huis vinden dat uw voorzitterschap een succes is geworden. Dat betekent natuurlijk niet dat we het met elk besluit en elke verklaring eens zijn, maar dat verwacht de heer Bruton ook vast niet van ons. In feite is het tegendeel waar, maar we zien wel dat het Ierse voorzitterschap de Europese doelstellingen met verve en met integriteit heeft verdedigd. Hij heeft het pad geëffend voor het Nederlandse voorzitterschap en bewezen dat Europa op het internationale toneel een rol kan spelen. Zo'n rol is op dit moment cruciaal. De fungerend voorzitter weet vast nog wel dat de Europese Unie op de Conferentie van Barcelona - waar het Middellandse-Zeebeleid van de Unie werd geboren - een stimulerende rol bij het vredesproces in het Midden-Oosten heeft gespeeld. Net als ongetwijfeld iedereen ben ik blij dat vandaag het akkoord van Hebron is getekend.
Gezien de huidige spanningen in het oostelijke deel van het Middellandse-Zeegebied heeft de Unie nu de kans haar stimulerende rol weer op te pakken door het strijdperk van de Middellandse-Zeeconferentie te gebruiken om alle bij deze spanningen betrokken partijen, alle partijen die bij het Middellandse-Zeeproces betrokken zijn, bij elkaar te brengen; dat zijn Turkije, Griekenland en Cyprus.
Op korte termijn komen de ministers van Buitenlandse Zaken, ook die van Ierland, in het kader van de MiddellandseZeeconferentie bijeen om over veiligheidsvraagstukken te debatteren. Ik roep hen op, en ik hoop dat u, als scheidend voorzitterschap, maar als onderdeel van de trojka van de Europese Unie, hen ook zult oproepen hun aanzienlijke diplomatieke en politieke invloed aan te wenden om de spanningen te verminderen en de verschrikkelijk gevaarlijke wapenwedloop die nu in het oostelijke Middellandse-Zeegebied in gang is gezet, een halt toe te roepen. Het onderwerp dat nu al twee jaar lang op de agenda staat, namelijk de demilitarisering van Cyprus, moeten we met net zoveel kracht en vitaliteit nastreven als waarmee zij nu de wapenwedloop in het oostelijke Middellandse-Zeegebied opvoeren.
Tot besluit: het Ierse voorzitterschap heeft wat de IGC en de EMU betreft een goede basis voor de volgende voorzitterschappen gelegd, en bewezen dat we een fijnzinnige diplomatie in huis hebben, die aangeeft wat Europa kan doen en welke rol zij in de hedendaagse wereld kan spelen. Wij bedanken het voorzitterschap daarvoor.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Top van Dublin en het Ierse voorzitterschap waren een opmerkelijk succes. Zoals de voorzitter van de Commissie zopas heeft gezegd, is andermaal bewezen dat de vertegenwoordigers van een kleiner land grote voorzitters van de Europese Raad kunnen zijn. Dat was ongetwijfeld het geval met Taoiseach John Bruton en zijn ministers, die op een efficiënte manier en met een sterke Europese overtuiging hun opdracht hebben vervuld.
De euromunt staat nu op de rails. Niet alleen omdat de zeven eurobankbiljetten in vele landen in omloop zullen worden gebracht vanaf 2002, maar ook omdat in Dublin tot het "Stabiliteitspact" werd besloten.
Voor ons is dit stabiliteitspact niet als een keurslijf voor onze economieën. We zijn er integendeel van overtuigd dat het de rentevoeten zal doen dalen en economische groei en tewerkstelling zal bevorderen. Het is daarom hoog tijd dat wij onze medeburgers ervan overtuigen dat precies deze Economische en Monetaire Unie het beste wapen is tegen de werkloosheid die onze samenleving op zulke dramatische wijze blijft ondermijnen, en ik vind dan ook dat de verklaring over de werkgelegenheid die u hebt afgedwongen, mijnheer de Voorzitter, van de Europese Raad in Dublin een echte doorbraak is. Ik ken het milieu van de Europese Raad een beetje, u heeft inderdaad een echte doorbraak bewerkt en dit is een zeer groot succes.
In Dublin werd ook beslist dat tegenover de Europese Centrale Bank de ministers van Financiën een soort gemeenschappelijke economische regering zullen vormen. Zij moeten de externe relaties van Europa met de andere muntzones en meer bepaald met de dollarzone bepalen. De Europeanen zullen dus met de eenheidsmunt de monetaire turbulenties die hele sectoren van onze economie verstoren, op drastische wijze kunnen beperken.
Het Ierse voorzitterschap is er ook in geslaagd de onderhandelingen over de IGC in een politieke fase te brengen. Na het welslagen van de IGC in Amsterdam moeten wij beginnen met de uitbreiding. Zij is van kapitaal belang voor de stabiliteit van ons continent en ook voor de veiligheid daarvan. De volkeren van Centraal- en Oost-Europa koesteren hoge verwachtingen. Maar ik moet zeggen, als de Top van Amsterdam er niet in slaagt de Europese Unie op efficiënte, op doeltreffende en democratische wijze te organiseren, zou het niet verantwoord zijn deze onderhandelingen over de uitbreiding te beginnen.
Daarom moeten zeer gevoelige kwesties, zoals de samenstelling van de Commissie, de bevoegdheid van het Europees Parlement, de stemverhoudingen, de meerderheidsbeslissingen in de Raad, de bevoegdheden van het Hof van Justitie, worden geregeld. De Europese diplomatie moet een echt instrument van samenwerking en gemeenschappelijke veiligheid worden. De Europese defensie moet tot stand worden gebracht.
Helaas, ondanks de successen van uw voorzitterschap inzake buitenlands beleid, moet ik toch vaststellen dat de standpunten die in Dublin werden ingenomen bijvoorbeeld over de betrekkingen met Rusland, over de conflicten in de regio van de Grote Meren, de toestand in ex-Joegoslavië, nog niet beantwoorden aan een echt gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid. Bij gebrek aan politieke wil en door het ontberen van een gemeenschappelijk inzicht in de vitale belangen van de Europeanen op wereldvlak, zijn de voorwaarden nog altijd niet vervuld om Europa te boetseren tot een werkelijke macht die op voet van gelijkheid met de Verenigde Staten kan meespelen op het wereldtoneel.
Ook het regionaal en landbouwbeleid, de financiering van de Unie moeten worden aangepast. De aanpassing van deze financiering is een noodzaak opdat sommige lidstaten niet de indruk zouden hebben dat zij voor de uitbreiding discriminerende kosten moeten dragen.
De opmerkelijke vooruitgang, die ook in sommige nationale ministeries wordt aanvaard, ten gunste van een echte gemeenschappelijke politie, een soort Europese FBI en een Europese juridische ruimte, zijn goede voortekenen om samen te strijden tegen het terrorisme, de drugshandel en de internationale criminaliteit. Ook hiervoor moet het Ierse voorzitterschap hulde worden gebracht. Elk initiatief om justitie en binnenlandse veiligheid gemeenschappelijk aan te pakken en aan een democratische controle te onderwerpen zullen op onze steun kunnen rekenen. Essentieel voor de komende maanden is dat u de onderhandelingen met uw document voor de eerste keer in een politieke fase hebt gebracht. Ik hoop dat het momentum niet wordt vergeten en dat het Nederlandse voorzitterschap het roer zal overnemen in dezelfde geest, maar dat zullen we straks bespreken.
Ik wens u en ook de Commissie van harte geluk met de resultaten van de Top in Dublin.
(Applaus )

Collins, Gerard
Om te beginnen, mijnheer de Voorzitter, wil ik u met uw verkiezing feliciteren en u veel succes gedurende uw ambtstermijn toewensen. Cuirimse céad mile fáilte roimh Taoiseach na h'Eireann agus Aire Gnothai na h'Eorpa ata anseo chun deire oifiguil a chuir le Uachtaranacht Eireann don Comhphobail.
Ik heet de scheidende fungerend voorzitter van de Raad en zijn minister van Europese Zaken, Gay Mitchell, van harte welkom bij hun officiële bezoek aan het Europees Parlement ter afsluiting van het Ierse voorzitterschap van de Unie. Wij zijn allemaal heel blij dat het Ierse voorzitterschap zo'n succes is geworden. Onze oprechte dank gaat uit naar de Taoiseach en zijn collega's in de regering en naar de vele honderden ambtenaren die meegewerkt hebben; we zijn heel trots op u omdat u uw werk zo goed hebt gedaan.
Verder kan ik tot mijn vreugde zeggen dat de Top van Dublin een van de succesvolste Topbijeenkomsten van de afgelopen jaren was. Er is flinke vooruitgang geboekt bij de vier prioriteiten die het Ierse voorzitterschap bij aanvang van zijn ambtstermijn had aangekondigd en waaraan het Parlement zijn goedkeuring had gehecht, te weten de eenheidsmunt, de strijd tegen de misdaad en de drugs, de intergouvernementele conferentie en de bestrijding van de werkloosheid. De invoering van de eenheidsmunt binnen twee jaar ligt geheel op schema; het stabiliteits- en groeipact zorgt ervoor dat de financiële markten, de beleggers en het grote publiek er allemaal op kunnen rekenen dat de euro een stabiele munt zal worden die niet aan schommelingen blootstaat omdat een of meer regeringen binnen de nieuwe muntzone een korte-termijnbeleid voeren.
Ik ben blij dat er in Dublin vooruitgang is geboekt bij het versterken van de samenwerking tussen de landen van de Europese Unie in de strijd tegen de georganiseerde misdaad en de internationale drugshandel. De illegale drugshandel is verantwoordelijk voor onnoemelijk veel ellende in al onze landen; misdaden die gericht zijn tegen mensen en bezittingen hebben tot gevolg dat vele van onze burgers in voortdurende angst om hun eigen veiligheid leven. Degenen die uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor het leveren van de illegale drugs die nu in gemeenschappen in de hele Unie verkrijgbaar zijn, hebben lange tijd in internationaal verband geopereerd, en deze activiteiten kunnen nu alleen maar worden tegengehouden als er een gecoördineerde internationale aanpak komt.
De Unie moet middelen uit haar jaarlijkse begroting vrijmaken om smokkelaars te pakken zodra de drugs de Unie binnenkomen, om te voorkomen dat de stoffen die bij de vervaardiging van drugs worden gebruikt hun weg in de Unie vinden, en om een onderzoek in te stellen naar de witwasactiviteiten van de drugsbaronnen. De ontwerpherziening van de Verdragen, die door de intergouvernementele conferentie op de Top van Dublin werd gepresenteerd, vormt een hechte basis van waaruit men kan overgaan tot de laatste en meest omstreden fase van de onderhandelingen over een nieuw Verdrag.
De overeenkomst die op de Top bereikt werd over de ontwerpherziening van de Verdragen was een enorme doorbraak, en daarvoor zijn we speciale dank aan de betrokkenen verschuldigd, speciaal aan de regeringsvertegenwoordiger Noel Dorr voor de hoofdrol die hij hierin heeft gespeeld. Eén van de onderwerpen die in deze onderhandelingen nog steeds moeten worden uitgevochten is het aantal Europese commissarissen dat in de toekomst moet worden benoemd. De politieke legitimiteit van de Commissie dient in alle lidstaten en in de ogen van het electoraat van elk land te worden bewaard. Dat kan op de lange termijn alleen maar als elk land een volwaardige zetel in het collega van commissarissen heeft.
Een tweede institutionele kwestie waarover nog een besluit moet worden genomen, is de uitvoering van het voorzitterschap van de Raad in de toekomst. Her en der zijn geluiden opgegaan dat de kleine Europese landen niet de middelen en de capaciteiten hebben om de zware taak van het voorzitterschap van de Unie op zich te kunnen nemen, en dat het huidige systeem waarin het voorzitterschap elke halfjaar rouleert, afgeschaft zou moeten worden. Welnu, de feiten spreken voor zich: het Ierse voorzitterschap heeft de afgelopen zes maanden en met name op de Top van Dublin zo goed gepresteerd, evenals trouwens het voorgaande Ierse voorzitterschap, dat duidelijk is dat kleinere lidstaten wel degelijk efficiënte en succesvolle voorzitterschappen kunnen uitoefenen, en dikwijls kunnen bemiddelen bij overeenkomsten die de grotere lidstaten tijdens hun voorzitterschap maar niet voor elkaar kunnen krijgen. De ervaring van de afgelopen zes maanden leert dat er een goede reden is om het huidige roulatiesysteem van het voorzitterschap van de Raad in stand te houden.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, namens de Liberale Fractie wil ik allereerst u feliciteren, en verder ook de Taoiseach en zijn collega's in de regering feliciteren met het voortreffelijke verloop van het Ierse voorzitterschap van de Unie.
De afgelopen zes maanden laten zich vertalen in duidelijke aandachtsgebieden, grote inspanningen en een opmerkelijk goed resultaat. Deze periode heeft op de meest afdoende en onbetwistbare manier al degenen gelogenstraft die roepen dat een tussen de lidstaten roulerend voorzitterschap in de toekomst moet worden afgeschaft.
U hebt, Taoiseach, er geen enkele twijfel over laten bestaan dat de kleinere lidstaten - en voor Ierland was dat niet de eerste keer - zeer wel in staat zijn hun verantwoordelijkheden na te komen, en u hebt daarmee veel critici binnen de lidstaten, die met scherpzinnige argumenten voor een verandering pleiten, op het verkeerde been gezet.
Mijn complimenten gaan ook naar de Ierse overheidsdienst, die er met een relatief klein aantal ambtenaren in geslaagd is de voorbereidingen en afhandeling van het voorzitterschap te klaren, en dikwijls een groot deel van de ruim 2000 vergaderingen die nu eenmaal een essentieel onderdeel van het voorzitterschap vormen, te leiden.
Omdat het stabiliteitspact voorafgaande aan de tweede Top van Dublin door onzekerheid omgeven was, is de overeenkomst inzake dit pact als onderdeel van de noodzakelijke voorbereidingen op de Economische en Monetaire Unie misschien wel het belangrijkste politieke wapenfeit. Daarnaast heeft het Ierse voorzitterschap een overeenkomst over de rechtspositie van de euro en de algemene beginselen van het tweede Europese wisselkoersensysteem bereikt, en de ontwikkeling naar een eenheidsmunt in stand gehouden en verdiept. Ook hier weer kwam het vermogen van kleinere lidstaten om als eerlijke bemiddelaars tussen de grotere lidstaten op te treden, goed uit de verf, en werd het nog eens dunnetjes benadrukt door het Ierse voorzitterschap, met de hulp van de minister-president van Luxemburg, zoals hier vandaag al werd gezegd.
De Liberale Fractie is echter teleurgesteld dat er tot dusver zo weinig vooruitgang is geboekt met een aantal liberaliseringskwesties, speciaal op het gebied van telecommunicatie en postdiensten. Dit is niet zozeer aan het voorzitterschap te wijten, als wel aan een tekortschietende collectieve wil in de Raad zelf. En, verontrustender nog, het is te wijten aan een gebrek aan inzicht in de concurrentieverhoudingen van een meer open wereldeconomie - waarover de Taoiseach zo welbespraakt vertelde. Als hier niet iets aan gedaan wordt, zal dat Europa op de lange termijn banen kosten in plaats van dat het banen spaart, zoals zoveel voorstander van de huidige status quo kennelijk menen.
De diepste sporen heeft het Ierse voorzitterschap op het vlak van de intergouvernementele conferentie nagelaten. Het ontwerpverdrag kent zowel ambitie als realisme, en is een verdienste van de belangrijkste opsteller ervan, de heer Noel Dorr. We zijn echter wel teleurgesteld dat er op institutioneel niveau en bij het flexibiliteitsvraagstuk niet meer vooruitgang is geboekt. Het zou toch jammer zijn als we ons uiteindelijk in half-uitgedachte of half-geformuleerde oplossingen lieten meeslepen zonder daar goed over nagedacht en gepraat te hebben, want dat bepaalt of wij de uitbreiding daadwerkelijk aan kunnen; ook dit heeft de Taoiseach heel terecht als de volgende grote uitdaging na de IGC aangemerkt.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, alhoewel Ierland op het ogenblik niet in onze fractie vertegenwoordigd is, ofschoon we wel een partij samenwerken die deel uitmaakt van de Ierse regering, zou ik van mijn zijde en namens onze fractie eveneens het Ierse team willen bedanken voor het werk dat hij als Europees voorzitter verricht heeft.
De betogen van de heer Bruton zijn briljant en gedegen, terwijl zijn minister voor Europa zich in zijn betrekkingen met het Europees Parlement werkelijk voorbeeldig van zijn taak gekweten.
Daarnaast moet echter gezegd dat mijn fractie ook verontrust en in zekere mate teleurgesteld is over de resultaten van de Top, ofschoon ik weet dat het beeld dat we van het Ierse voorzitterschap hebben, er nog stukken op vooruit zal gaan als we het naderhand vergelijken met het Nederlandse voorzitterschap. Vanwaar die verontrusting en die teleurstelling? Vanwege de zwakte van de voorstellen voor institutionele hervormingen ten behoeve van een beter functioneren en verdere democratisering van de instellingen, en vooral de voorstellen met het oog op de uitbreiding.
We zijn natuurlijk wel ingenomen met de nieuwe titel over werkgelegenheid, maar er wordt nergens verwezen naar de bescherming van de openbare diensten, terwijl de beleidsvormen die voor werkgelegenheid moeten zorgen, niet van de vereiste instrumenten zijn voorzien. We betreuren het, dat er nauwelijks enige vooruitgang is voorzien op het gebied van kwesties die verband houden met het burgerschap, terwijl we het gevoel hebben dat de belangrijkste beslissingen van de hervorming op het laatste nippertje zullen worden genomen, zonder dat er sprake is van enige transparantie, noch van rechtstreekse voorlichting aan de burgers of aan degenen die hen vertegenwoordigen, zodat deze met de nodige verantwoording over de betreffende kwesties kunnen beraadslagen.
We zijn het niet eens met sommige verklaringen over werkgelegenheid en saneringsbeleid. We zien niet in, dat een straf begrotingsbeleid in combinatie met de invoering van de euro automatisch tot groei van de productie en van de werkgelegenheid zal leiden. Daarmee zijn wij het pertinent oneens. Wij geloven juist, dat de werkloosheid zal toenemen, en parallel daaraan ook de financiële speculaties. Het is zaak, dat financiële transacties in Europa die verband houden met speculaties, aan belastingregels worden onderworpen.
Er bestaan wel nieuwe kansen om werkgelegenheid te scheppen op het terrein van het milieu en van de sociale dienstverlening, maar die perspectieven zijn ontoereikend. Naar ons idee moeten we de derde fase van de Economische en Monetaire Unie kritisch onder de loep nemen, en moeten we nogmaals onze gedachten laten gaan over de uitwerking daarvan op de nationale economieën van sommige landen. Voorts huldigen wij een heel ander standpunt met betrekking tot de betekenis van het pact voor stabiliteit en groei.
Het leidt geen twijfel, dat dit pact in de toekomst bepalend zal zijn voor het begrotingsbeleid van de lidstaten, en dat het in een aantal landen voor ernstige problemen zal zorgen.
Wat het Europa van de burgers betreft, ondersteunen wij de bestrijding van de drugshandel - vooral het witwassen van zwart geld uit de drugshandel moet strenger worden aangepakt -, terwijl we het betreuren dat er niet besloten is tot de oprichting van een Europees observatiecentrum voor verschijnselen die verband houden met racisme en vreemdelingenhaat.
Wat externe aangelegenheden aangaat, zijn we het volkomen eens met de stellingen over Palestina, terwijl wij de tolerantie met en het overmatige begrip voor de Turkse regering afwijzen. De Turkse regering komt daarvoor niet in aanmerking, want zij is allerminst geloofwaardig als het gaat om de naleving van de mensenrechten, die door haar steeds vaker worden geschonden, en waarvan alle burgers van Turkije maar met name het Koerdische volk de dupe is.
Tevens zouden wij voorstander zijn van doeltreffender acties ten aanzien van Cuba, zodat er mogelijkheden konden worden gecreëerd voor een samenwerking tussen de Europese Unie en Cuba die vergezeld zou kunnen gaan van wederzijdse garanties met het oog op verdergaande democratisering.
Mijn tijd is op, mijnheer Burton, maar u dient goed te begrijpen, dat onze kritiek op waardering stoelt, en we hopen dat uw werk in de toekomst vruchten zal afwerpen op het niveau van de Intergouvernementele Conferentie. Zonder enige ironie zou ik de hoop willen uitspreken dat God ons in deze moeilijke tijden hoort en ter zijde staat, want op de instellingen alleen kunnen we niet vertrouwen.

Roth
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, geachte heren van de Raad en de Commissie, wat was december toch een mooie maand! Hoe hebben wij ons niet verheugd, mijnheer Santer, op de geschenken die wij in Dublin zouden krijgen! En dan was het zover, dan kwam de plechtige uitdeling van de kerstgeschenken - die ik ook maar op de televisie heb gezien - waar de Europese kerstmannen hun zakken openden en voor het oog van de camera's leegmaakten.
Het was zo aandoenlijk: John Major was tevreden, omdat hij alles kreeg wat zijn hartje verlangde. De heer Chirac zei dat Dublin ons het beeld van een nieuw Europa heeft geschonken. Kanselier Kohl sprak, helemaal in de kerstsfeer, van een karavaan die verder trekt. De heren Bruton en Santer dachten, op een wijze die onze dank verdient, aan degenen die uitgesloten zijn en zeiden dat de werkloosheid een onaanvaardbaar hoog peil heeft bereikt en geen grenzen kent. Het moest onze achterdocht bijna wekken dat iedereen, in volmaakte kerstsfeer, zo gelukkig en tevreden was.
Mij heeft dit alles doen denken aan een uitspraak, een heel andere uitspraak, een echte uitspraak, die dan ook niet afkomstig was van een vertegenwoordiger van deze top, maar van iemand heel anders. Deze uitspraak luidt, ik citeer: " Politiek kan hier worden gedefinieerd als het doorzetten van economische doelstellingen met behulp van de wetgeving" . Het was geen regeringsvertegenwoordiger, neen, het was Kurt Tucholsky die dit in 1919 heeft gezegd, net alsof hij in 1996 op deze Ierse namiddagtop mee rond tafel had gezeten. In deze ene zin wordt namelijk heel raak en heel precies uitgedrukt, wat er van de broodnodige en met veel tamtam aangekondigde hervorming terecht is gekomen: een project dat het bedrijfsleven in staat stelt nog meer dan vroeger ongestoord zijn gang te gaan; een project waarin de grondrechten van allen slechts vrome wensen zijn en, zoals John Bruton heeft gezegd, tot sint-juttemis worden uitgesteld; een project waarin de participatie van Oosteuropese landen in Europa wordt beperkt tot de rol van hulpagent bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad.
Natuurlijk ging het in Dublin om groei. Voor groei ben ook ik - en hoe! - maar wel voor een heel andere groei. Ik ben niet voor meer winst en meer ecologische verwoesting, maar voor meer democratie, voor meer sociale gerechtigheid, voor meer ecologische wijsheid, voor meer Europa, dus voor heel Europa, en dat alles met elkaar verbonden en niet achter elkaar geplaatst.
Dit Europa heeft voor zijn burgers dringend een democratisch en aan de beginselen van de rechtsstaat beantwoordend fundament nodig. Daarover wordt ook iets gezegd in het document over de Intergouvernementele Conferentie, maar alleen in de titel. De tekst zelf heeft nog maar bitter weinig te maken met democratie: niet meer doorzichtigheid, niet meer inspraak, niet meer participatierechten en niet meer democratische controle.
Ik vraag u of het niet dubbelhartig is dat de regeringsleiders zich thuis als Europese democraten voordoen en in Dublin antidemocratische machinaties appreciëren. Het stabiliteitspact van Dublin is eigenlijk een soort bedrijfsstatuut van, zo zou je kunnen stellen, de NV Europese Unie, die aan een ijzeren stabiliteitswet gehoorzaamt, zo in de aard van: ten eerste, de EU als industriële vestigingsplaats is onaantastbaar, haar te beschermen en te bevorderen is de hoogste plicht; ten tweede, de ongestoorde uitoefening van economische belangen is gewaarborgd, niemand mag tegen zijn geweten tot milieubescherming, tot bescherming van sociale en democratische rechten worden gedwongen.
Al de rest wordt geregeld door Europol en de euro, net alsof de euro en Europol een passe-partout, de ideale oplossing voor alle problemen zouden zijn en alsof de burgers werkelijk met deze beide verworvenheden geholpen zouden zijn.
Wie Europa echt wil, mag dit niet willen!

Saint-Pierre
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, sta mij toe dat ik, nu de Europese Raad te Dublin de Europese munt definitief op het goede spoor heeft gezet, mij in mijn uiteenzetting beperk tot de werkzaamheden in het kader van de Intergouvernementele Conferentie.
Zoals wij al in december in een resolutie hebben gezegd, heeft het door het Ierse voorzitterschap - dat wij moeten feliciteren - gewijzigde ontwerpverdrag de grote verdienste dat het een overzicht geeft van de stand van zaken op de IGC, die gekenmerkt is door een volledige blokkade op het gebied van de institutionele hervormingen en door het manifest ontbreken van de wil om vooruit te gaan bij een aantal regeringen.
Mijn fractie is van oordeel dat niemand zich nog de luxe kan permitteren te wachten, omdat het daardoor op het laatst tot een koehandel, met onzekere en onvoorzienbare resultaten, zou kunnen komen, die niet alleen de uitbreiding - wat op zich al heel erg zou zijn - maar ook de toekomst van de Unie in het algemeen in gevaar zou kunnen brengen.
Wij zijn ervan overtuigd dat ons Parlement, naast het uitwerken van voorstellen, een strategie moet ontwerpen, die het natuurlijk ook moet volgen. Wat moet in de komende zes maanden, naast het opmerkelijke werk van onze twee waarnemers en het aannemen van resoluties, de beleidsstrategie van onze Vergadering zijn? Deze vraag moeten wij ons des te meer stellen, omdat wij de instemmingsprocedure niet op het resultaat van de onderhandelingen kunnen toepassen.
Ik denk dat het nuttig is in herinnering te brengen dat het Parlement naar aanleiding van de laatste uitbreiding reeds had verklaard dat het zonder een ingrijpende institutionele hervorming geen andere uitbreidingen meer zou aanvaarden. Deze hervorming houdt onder meer in: reële medebeslissing van Europees Parlement en Raad, opgeven van het unanimiteitsbeginsel, verankering van de Commissie in het centrum van het institutionele bestel van de Unie en een bepaling inzake betere samenwerking om elke blokkade of verlamming in de toekomst te voorkomen.
Tot slot zou ik tot u, mijnheer Santer, nog het plechtige verzoek willen richten de Commissie het Parlement in deze strijd te laten vervoegen. De Commissie is immers de hoedster van de Verdragen. Zij zou een zware verantwoordelijkheid op zich laden, als zij de publieke opinie en de lidstaten niet zou waarschuwen voor de gevaren van een uitbreiding die niet wordt voorafgegaan door een echte institutionele hervorming.

De Gaulle
Mijnheer de Voorzitter, op de Europese Raad te Dublin is eens te meer de tegenstelling zichtbaar geworden tussen de landen waarvoor de munt slechts een economisch regelinstrument is en de landen die er het centrale element van hun beleid van maken.
Door het voorbeeld te volgen van Duitsland, dat de voorkeur geeft aan een revaluatie van de activa boven een beleid op aanmoediging van de vraag is gericht, begaan sommige Franse bewindslieden een strategische vergissing met ernstige gevolgen en een grote economische flater.
Hoe kan het immers in het belang van Frankrijk, maar ook van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië zijn dat men in Midden-Europa een uitgestrekt blok doet ontstaan onder controle van een Duitsland, dat met een traditioneel, op machtsevenwicht gericht beleid gemakkelijk in bedwang zou kunnen worden gehouden? De Europese constructie van vandaag is van een andere aard dan die van gisteren. De utopie van Jean Monnet is een ruimte van diffuse rivaliteiten geworden, een gigantisch pokerspel waarvan de inzet de hegemonie in Europa is. Een nieuwe strategie voor een oude doelstelling!
Anderzijds is er het stabiliteitspact, waarvan men nu noodgedwongen stabiliteits- en groei pact heeft gemaakt, in het kader waarvan men een uiterst star en bindend economisch model voor de lidstaten wil invoeren. Dit zou betekenen dat de lidstaten niet alleen hun monetair beleid, maar ook hun begrotingsbeleid, hun belastingbeleid, hun sociaal beleid, ja eigenlijk hun beleid zonder meer voorgeschreven zouden krijgen. In de bedrijfswereld bestaan activa alleen als ze winst opleveren.
Generaal De Gaulle zei dat Frankrijk voor het kiezen van zijn beleid niet ter markt hoefde te gaan. Degenen die beweren dat men zich op de markt moet verlaten, voeren in feite het beleid van de anderen. Geconfronteerd met deze overduidelijke waarheid hebben de deelnemers aan de top te Dublin zich neergelegd bij de slappe groei en de verplaatsing van bedrijven, hoewel ze wisten welke rampzalige gevolgen deze politiek van concessies voor de werkgelegenheid en de sociale samenhang zou hebben.
Dames en heren, u weet dat de voorwaarden voor de overgang naar de ene munt in 1997 verre van vervuld zullen zijn en dat de echte beslissing niet vóór de Franse parlementaire verkiezingen van 1998 zal worden genomen. Het Franse volk zal ten allen tijde, welke beslissing ook wordt genomen, via een referendum over Europa kunnen worden geraadpleegd. Dat is iets waar u niets aan zult kunnen veranderen!

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de Taoiseach, de Tánaiste, de heer De Rossa, en ook minister Mitchell en de Ierse ambtenaren feliciteren omdat ze voor eens en altijd hebben aangetoond dat een klein land niet alleen de verantwoordelijkheid voor het onthalen van het EU-voorzitterschap aankan, maar daar ook heel bedreven in is.
De afgelopen zes maanden heeft het Ierse voorzitterschap de ontwikkeling naar een eenheidsmunt in een hogere versnelling gezet; het heeft een geïntegreerde Europese werkgelegenheidsstrategie uitgestippeld waarvan het macroeconomisch beleid en de structurele hervorming deel uitmaken; het heeft de basis gelegd voor vergaande initiatieven om een doeltreffende Europese samenwerking tegen de georganiseerde misdaad in het algemeen en de drugshandel in het bijzonder op touw te zetten, en - even belangrijk - het heeft een opmerkelijk eenvoudig en leesbaar ontwerpverdrag geproduceerd, waarin de verschillende keuzen zijn aangegeven.
Terwijl wij deze keuzen afwegen, zijn de Commissie en de lidstaten met het nieuwste Europese devies op de proppen gekomen: flexibiliteit. Is dit nieuwste idee de kant-en-klare oplossing voor onze problemen, of is het meer een Trojaans paard dat de ontwikkeling naar een uiteindelijk federale Unie zal ondermijnen? Het laatste, vrees ik, vooral als het een systeem met zich meebrengt dat eerder de uitzonderingsbepalingen en de mogelijke versplintering aanmoedigt dan het nastreven van gezamenlijke doelstellingen. Ten behoeve van de integriteit van de Unie moet iedereen die erin gelooft dezelfde weg bewandelen en dezelfde kant uitgaan, zoals onze grondleggers duidelijk hebben aangegeven.
Deze centraal staande integriteit is belangrijker dan het strelen van de nationalistische ego's van weerspannige lidstaten die de vooruitgang tot dusver in de weg staan en blijven staan. Het is onacceptabel de opmars naar de Unie stop te zetten door belangrijke beginselen op te offeren, alleen maar om bepaalde dwarsliggende lidstaten bij ons te houden.
Denk aan de ervaring van Maastricht. Toen hebben we onze betrokkenheid bij het Sociaal Handvest en de eenheidsmunt afgezwakt om toch maar een consensus te bereiken. De prijs die we voor ons compromisstandpunt betaald hebben was echter niet een overeenkomst, maar een uitzonderingsbepaling en een afgezwakte tekst.
Daarom ben ik op mijn hoede voor de definitie van flexibiliteit die John Major eerder deze week gaf. Volgens die definitie kan namelijk een meerderheid van de lidstaten met een verdergaande integratie doorgaan, mits de afwijkende lidstaten hun toestemming hebben gegeven. Dat is geen flexibiliteit, dat is dictatuur van een minderheid over een meerderheid. Dit centrale thema moet zo snel mogelijk worden behandeld. Het door de overweldigende meerderheid van de lidstaten nagestreefde uiteindelijke doel van de Unie kan niet tot sint-juttemis worden afgedwongen. We moeten degenen die ons standpunt niet delen voor eens en altijd te verstaan geven dat we niet van plan zijn structuren voor meervoudige uitzonderingsbepalingen te creëren. In plaats daarvan moeten we structuren opzetten waarin ze indien gewenst helemaal buiten spel kunnen blijven en de rest van ons in staat stellen onze gezamenlijke opvatting over een verenigd Europa ongehinderd te verwezenlijken. Ik hoop dat het motto van het Nederlandse voorzitterschap "erin of eruit" zal worden.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de voorzitter van de Raad, de Top van Dublin zal waarschijnlijk de geschiedenis ingaan als een belangrijke etappe in de verwezenlijking - op de geplande datum, 1 januari 1999 - van de economische en monetaire unie, een van de grote beleidsdoelstellingen van Europa. Mijnheer de voorzitter, u verdient dus erkenning, voor het opmerkelijke werk dat onder uw gezag, tijdens de voorbije zes maanden van het Ierse voorzitterschap, is gepresteerd.
Het Ierse voorzitterschap heeft niet alleen aanzienlijke vorderingen op monetair gebied gemaakt, maar is er, overeenkomstig de doeleinden die het zich had gesteld, ook in geslaagd een ruime consensus tot stand te brengen over de krachtlijnen van het toekomstige werkgelegenheidsbeleid en over de maatregelen die in de toekomst beter moeten worden gecoördineerd om de drugshandel, de georganiseerde misdaad, het terrorisme en de seksuele uitbuiting van kinderen te bestrijden. Wij moeten het Ierse voorzitterschap dus feliciteren met zijn uitstekende resultaten en danken voor de inspanningen die het heeft geleverd om die te bereiken.
De sluiting van het stabiliteits- en groeipact, die als een beslissende etappe in de totstandbrenging van de monetaire unie wordt beschouwd, zal wegens haar gevolgen voor de toekomst van de Europese opbouw ongetwijfeld de meest gedenkwaardige gebeurtenis van deze Top blijven.
Uit een Gallup-opiniepeiling die in vier landen van de Europese Unie - Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Italië - werd gehouden, is duidelijk gebleken dat onze medeburgers wel degelijk beseffen wat er op het spel staat, dat ze ermee instemmen of dat ze het bezorgd tegemoet zien. Wat in de waagschaal wordt gesteld, is inderdaad niet zuiver technisch of economisch, maar politiek in de ware betekenis van het woord.
Met de invoering van een gemeenschappelijke munt, de euro, op de drempel van de 21ste eeuw, zal voor iedereen het uur van de waarheid slaan. Niemand zal eraan kunnen ontsnappen. Ofwel wordt het proces niet tot een goed einde gebracht en zal de Europese opbouw beperkt blijven tot wat hij nu is verworden, namelijk een grote markt, een douaneunie, die evenwel de neiging heeft meer en meer uiteen te vallen tot een groot vrijhandelsgebied dat aan alle winden van het mondialisme is blootgesteld. Ofwel wordt het proces tot een goed einde gebracht en wordt de Europese Unie, versterkt door de nieuwe solidariteit en discipline die de monetaire unie met zich brengt, een echte economische macht op het internationale toneel voordat ze, in het kader van de vernieuwde instellingen, ook een politieke macht wordt. Dit is meer dan een geleidelijke ontwikkeling, dit is een echte kentering in het proces van de Europese opbouw.
Als wij van die bocht met succes willen nemen, moet tegelijkertijd beweging komen in het hervormingsproces van Europese instellingen, dat momenteel op de Intergouvernementele Conferentie is aangevat, maar dat eigenlijk nog niet echt uit de startblokken is gekomen. Het Nederlandse voorzitterschap kan de fakkel nu overnemen en ervoor zorgen dat de top te Amsterdam op het gebied van de instellingen de tegenhanger wordt van wat de Top te Dublin op monetair gebied is geweest.

Neyts-Uyttebroeck
Mijnheer de Voorzitter, op mijn beurt zou ik mijn gelukwensen willen uitspreken aan het adres voor de Ierse regering voor de puike manier waarop ze het voorzitterschap heeft waargenomen. Ik zou mijn ene minuut willen besteden aan het institutionele aspect.
Zoals blijkt uit de eindverklaring van Dublin, is deze thematiek inderdaad nauwelijks aan bod gekomen en dat hoeft ons ook niet te verwonderen, want het Ierse voorzitterschap heeft terzake weinig voorstellen gedaan, ervan overtuigd zijnde dat de belangrijkste, de meeste delicate institutionele aangelegenheden pas in de finale onderhandelingsronde aan bod zullen komen. Dat betekent dat we misschien veel kunnen hopen, maar dat we tegelijkertijd veel moeten vrezen en in elk geval zeer waakzaam moeten zijn. Eén punt waar waakzaamheid geboden is, is het risico dat aangelegenheden van de derde pijler uit die derde pijler worden weggehaald, maar niet helemaal naar de eerste gaan en daardoor in een institutioneel limbus terechtkomen dat geen enkel parlement nog kan controleren.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, alle Europese Raden hebben hun geschiedenissen en sommige zullen Geschiedenis maken.
De Top van Dublin heeft uiteraard zijn geschiedenissen gehad. Vooral voorgeschiedenissen en dan vooral de voorafgaande vergadering van Neurenberg en de desbetreffende brief van Kohl/Chirac, die het document van het Ierse voorzitterschap overschaduwd heeft - nóg een voorgeschiedenis - slot van een voorzitterschap dat de mérite heeft getracht te hebben de sociale aspecten te valoriseren. Ook de bijeenkomst van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën, die veel materiaal heeft voortgebracht voor besluiten van politieke, principiële en technische aard en ook de geschiedenissen van de verklaringen van de hoogste regeringsleiders van de lidstaten die - wat niet vaak gebeurt - opties hebben verduidelijkt op een moment dat andere topontmoetingen voor de deur staan waar opties zullen moeten worden gemaakt.
Ik weet niet of Dublin wat zijn geschiedenissen betreft in de geschiedenis van de topconferenties herinnerd zal worden, maar het lijkt dat veel technisch terrein ontgonnen is terwijl men wacht op de gelegenheid en de mogelijkheid om politieke besluiten te nemen en er vele aanbevelingen zijn gedaan voor de volgende Europese Raad in Nederland.
Indien Dublin geschiedenis maakt, zullen het stabiliteitspact en de versterkte convergentie als thema's blijven, voor zover de beginselen van een stabiliteits- (en groei-) pact werden aangenomen dat, zoals Claudia Roth het treffend heeft gezegd, een recessiepact is, aangezien hierin de voorwaarden worden bepaald waarop de recessie als buitensporig beschouwde tekorten zal kunnen rechtvaardigen.
Alles wat te maken heeft met de uitbreiding en de werkgelegenheid is evenwel uitgesteld, omdat de uitbreiding deze als doorslaggevend geziene stap naar de eenheidsmunt niet mag verstoren, alsof de werklozen en de zo vaak herhaalde topprioriteit moeten en kunnen wachten.
Nogmaals was er op de Europese Raad geen plaats voor de reële economie, de sociale situatie zoals de mensen die beleven, de sociale strijd die niet stopt voor genomen opties, die uitgewerkt worden door deze hindernissen te omzeilen, hindernissen waarvan men zou willen dat zij kleiner waren. Maar dat is niet zo. Zij zullen de toekomst van deze "eenmaking" kenmerken en op doorslaggevende wijze bijdragen aan de geschiedenissen en de Geschiedenis van de toekomstige topontmoetingen.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag onze Taoiseach, de heer Bruton, welkom heten en het Ierse voorzitterschap, inclusief onze ambtenaren feliciteren met de vele inspanningen die zij zich getroost hebben. Wat het roulerend voorzitterschap betreft: daar ben ik het mee eens, dat moet zo doorgaan. Dat neemt niet weg dat ik met het resultaat niet tevreden ben.
De verrichtingen van het Ierse voorzitterschap hebben namelijk geen einde kunnen maken aan de pogingen om van de Europese Unie een militaire supermacht te maken, en hebben de breder wordende kloof tussen rijk en arm - het waarschijnlijke resultaat van de EMU - niet kunnen overbruggen. Het document waarin de ontwerpwijzigingen van het Verdrag zijn aangegeven heeft de titel "De Europese Unie in het voordeel van haar burgers veranderen" meegekregen. Dit is heel misleidend. Bepaalde wijzigingen in het onderdeel van het document dat over veiligheid gaat, leiden tot een grotere militarisering van de Europese Unie, en de enigen die daarvan profiteren zijn de wapenfabrikanten. Het is rampzalig dat de Ierse regering er niet in is geslaagd - en trouwens niet eens geprobeerd heeft - in de ontwerpwijzigingen dusdanige beschermingsmechanismen op te nemen dat de Ierse neutraliteit gewaarborgd wordt, en evenmin voorgesteld heeft ontwapening als doelstelling in het Verdrag op te nemen. De ontwerpwijzigingen zullen juist de betrekkingen tussen de Europese Unie en de met kernmateriaal bewapende Westeuropese Unie versterken en het plaveisel leggen voor het uiteindelijke samengaan van de twee instellingen.
Het in Dublin beklonken stabiliteitspact voor de EMU stemt niet bepaald tot vreugde, alhoewel het Ierse voorzitterschap verklaard heeft de strijd tegen de werkloosheid verder te willen opvoeren. In de haast een akkoord over de euro te bereiken is die strijd naar het tweede plan verschoven. De minister van Financiën, de heer Quinn, heeft de EMU omschreven als een in wezen politiek plan, maar hij heeft niet aangegeven welke politieke voordelen eruit zullen voortvloeien, en hij heeft evenmin de angst weten weg te nemen dat de EMU de kloof tussen rijk en arm zal vergroten. Verder zou het volgens mij heel dom van Ierland zijn met de EMU mee te doen als Groot-Brittannië zich afzijdig houdt, waar het steeds meer naar uit gaat zien. Ierland drijft nog niet een derde van zijn handel met de landen die waarschijnlijk de oprichters van de EMU zullen zijn, en 70 % ervan met Groot-Brittannië en de rest van de wereld.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, ook ik groet de Taoiseach en bedank hem voor zijn fantastische, ongedwongen betoog. Felicitaties heeft hij geloof ik al in ontvangst kunnen nemen. U kunt wel zien, Taoiseach, hoeveel achting de leden hier hebben voor de inspanningen die u en uw collega's tijdens het Ierse voorzitterschap hebben verricht. Dat moet voor u toch een flink hart onder de riem zijn. Ik ben heel trots op wat u bereikt hebt, en u kunt zelf ook met recht trots zijn op uw uitstekende werk. Deze top zal volgens mij als een op alle niveaus daverend succes de annalen ingaan. Ik wil me graag op drie onderwerpen concentreren.
Ten eerste had het Ierse voorzitterschap de taak een ontwerpverdrag ter vervanging van Maastricht op te stellen. Dit hebt u niet alleen, zoals beloofd, binnen de gestelde termijn gedaan, u hebt ook een 140 pagina's tellend document geproduceerd dat - in tegenstelling tot het huidige Verdrag - voor de gewone man een goed leesbaar en begrijpelijk stuk is.
Ten tweede blijkt uit het ontwerp dat er op de IGC bij een aantal belangrijke institutionele vraagstukken vooruitgang is geboekt. De belangrijkste verworvenheid is dat erkend wordt dat de besluitvorming verder dient te worden gedemocratiseerd.
Ik ben vooral blij met de toezegging dat de medebeslissingsprocedure zal worden gestroomlijnd, waardoor beide takken van de wetgevende macht van de Europese Unie, de Raad die de lidstaten vertegenwoordigt enerzijds, en wij, het Europees Parlement, dat de mensen vertegenwoordigt anderzijds, op voet van gelijkheid komen te staan.
Ook ben ik blij met de toezegging dat de reikwijdte van de medebeslissingsprocedure wordt vergroot. Tegelijkertijd ben ik me ervan bewust dat dit natuurlijk maar beginselverklaringen zijn. Ze moeten nog verder worden uitgewerkt. Ik hoop dat de ambities die het Ierse voorzitterschap aan de dag heeft gelegd en die in het ontwerpverdrag zijn geculmineerd, op tijd voor de Top van Amsterdam ten uitvoer kunnen worden gebracht.
Het tweede terrein waar succes werd geboekt was zonder enige twijfel de EMU. Daar hebben vele sprekers al op gewezen. Er is vooruitgang geboekt met het nieuwe Europese monetaire stelsel, de rechtspositie van de euro, en het stabiliteits- en groeipact. Als deze besluiten niet zo nauwkeurig waren geweest, was het hele EMU-project aan het wankelen gebracht. Nu is het van cruciaal belang dat deze successen opgevolgd worden door maatregelen die de democratische controle kunnen versterken, de rechten van de consumenten beschermen en de gewone mensen informeren over alle aspecten van de omschakeling op de eenheidsmunt, zodat de onheilsprofeten geen gelijk zullen krijgen. Als de EMU het vertrouwen van het publiek wil winnen, is dit wat er moet gebeuren. De verklaring moet beschikbaar en duidelijk zijn, en door bereidwillige media verspreid worden.
Als laatste ben ik blij met de verklaring van Dublin over de werkgelegenheid. Dit is een van de duidelijkste bewijzen die ik als parlementslid heb gezien van het feit dat onze wensen wel degelijk invloed op de Europese Raad kunnen uitoefenen. De heer Santer zal wel zeggen dat wij hier steeds maar weer over werkgelegenheid praten. Nu zien we dan eindelijk dat er actie wordt ondernomen met deze verklaring van Dublin over de werkgelegenheid.
Deze verklaring moet nu door echte actie worden gevolgd, zoals uiteengezet in specifieke instrumenten, realistische doelstellingen en doeltreffende tijdschema's. De Europese Unie moet proberen het werkgelegenheidsbeleid beter te coördineren en een op de groei gericht macroeconomisch beleid uit te stippelen. Het Nederlandse voorzitterschap moet verder gaan met specifieke maatregelen voor het verbeteren van het onderwijs, meer toegespitste opleidingen, en communautaire werkgelegenheidsinitiatieven, waarbij jeugdwerkloosheid en onderwijs en opleiding tijdens de gehele loop van het leven prioriteit moeten krijgen. Taoiseach, u vertelde hoe belangrijk onderwijs en opleiding is en u wees op het verband met drugsverslaving in steden als Dublin. Het doet mij deugd dat u de wensen en behoeften van de gewone mensen begrijpt.
Nogmaals mijn felicitaties en de beste wensen. Het doet mij goed dat de Ierse media deze maand in groten getale hiernaartoe gestroomd zijn. Ik hoop dat ze aan het thuisfront verslag zullen uitbrengen, zodat het Ierse publiek weet hoe hoog onze leiders worden geschat.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, Dublin en het voorbereidende document van de Topbijeenkomst kunnen naar een aantal princiepskwesties beoordeeld worden. De eerste is openheid. Wat is hier het resultaat? Artikel 189 B over de gezamenlijke besluitvorming en gemeenschappelijke regels, maar geen werkelijke vooruitgang. Op gebied van de subsidiariteit is een uitbreiding van de acquis communautaire geformuleerd. Er is geen enkel besluit genomen om bepaalde bevoegdheden terug te brnegen naar de lidstaten, hoewel de heer Santer dit meer dan eens wenselijk heeft genoemd. Democratie - er is gemeenschappelijke besluitvorming op een aantal bijkomende gebieden, maar alles bij elkaar is er minder parlementaire democratie, omdat verschillende bevoegdheden naar de EU worden overgeheveld. Werkgelegenheid - er worden bevorderende maatregelen genomen, maar het verlies aan banen door de verwezenlijking van de derde fase van de Economische en Monetaire Unie wordt niet gecompenseerd. Uitbreiding - hier ziet het ernaar uit dat enkele rijke landen in Oost- en Centraal-Europa of de rijkste onder hen in het jaar 2005 tot de Unie zullen kunnen toetreden, maar er is geen sprake van een vroegtijdige uitbreiding met alle landen. Milieu - er werden mooie verklaringen afgelegd, maar er zijn geen fundamentele wijzigingen, behalve de bevestiging van de rechtspraak waarin het Hof van Justitie de milieugarantie onwettig heeft verklaard en er een dispensatieregeling van maakt waardoor de Commissie elke afwijking in de lidstaten moet goedkeuren. Dit is dus in werkelijkheid een stap achteruit.
Wat de zes princiepskwesties van Denemarken betreft, moeten we vaststellen dat er geen vooruitgang is geboekt. In tegendeel, alles wat we niet willen, hebben we gekregen: unieburgerschap, politie, leger, gemeenschappelijke munt en machtsmiddelen in een federale staat. Het zal u niet ontgaan zijn, mijnheer de Voorzitter, dat ik mij hierbij niet kan aansluiten.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, bij het debat van vanmorgen zou ik drie kanttekeningen willen maken. Ik vind niet dat het Ierse voorzitterschap zoveel reden tot zelfvoldoening heeft. Zijn monetair beleid, waar het zo prat op gaat, kost ons handenvol geld en het werkgelegenheidspact, dat ook in het door het monetaire beleid opgelegde keurslijf wordt geperst, stuit op het krachtenspel van de vrije markt. Het echte probleem, de ondergewaardeerde dollar, wordt nergens aan de orde gesteld.
Op het gebied van de veiligheid is er ook van succes gesproken. Ik stel vast dat er in Frankrijk in 1950 250.000 misdrijven en overtredingen werden geregistreerd. In 1995 waren er dat 4, 5 miljoen. In het merendeel van de Europese landen doet zich dezelfde ontwikkeling voor en er is dit jaar geen aanzienlijke daling vast te stellen. De voorzitter heeft daarstraks gezegd dat het sombere, pessimistische levensgevoel een verklaring voor een bepaalde vorm van delinquentie en, met name, de behoefte aan drugs kon vormen. Ik denk evenwel dat het sombere levensgevoel veeleer te wijten is aan deze verlichte, maar o zo koele en gevoelloze beschaving, die onkundig is van de behoefte aan menselijke warmte die wordt bevredigd door familiegevoel, godsdienstig gevoel, vaderlands gevoel - gevoelens die al te vaak worden verwaarloosd.

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, het voorzitterschap van de afgelopen zes maanden, met Dublin II als top - " top" in beide betekenissen van het woord - was in handen van een klein land. Als Luxemburger verheug ik mij over het succes van het Ierse voorzitterschap, dat bewijst - als dat nog nodig was - dat het politieke engagement voor Europa niet afhangt van de omvang, noch van het aantal inwoners van een land. Wat mij, tussen haakjes, ook verheugt, is dat de heer Bruton de rol van de Luxemburgse premier in het compromis over de monetaire unie te Dublin heeft erkend.
Het Ierse succes is voor mij tevens een bewijs dat het systeem van het wisselende voorzitterschap het nog altijd doet. Het geeft aan ieder land, groot of klein, de mogelijkheid blijk te geven van zijn Europees engagement en zijn doeltreffendheid, ongeacht de omvang van zijn administratie. Ik denk dat dit de lering is die wij uit dit voorzitterschap moeten trekken met het oog op de institutionele discussies in het kader van de Intergouvernementele Conferentie.
Mijnheer de Voorzitter, het proces van de Europese opbouw verloopt traag en vergt geduld. We moeten ervoor zorgen geen valse hoop te wekken in verband met kwalitatieve sprongen voorwaarts. De Top te Dublin heeft op het gebied van de werkloosheid, bijvoorbeeld, niets opgelost. Het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid van voorzitter Santer, waar wij in het Europees Parlement onze waardering voor hebben uitgesproken, heeft niet de vereiste politieke impuls gekregen. Over de transeuropese netwerken kan, zoals de heer Bruton in herinnering heeft gebracht, trouwens hetzelfde worden gezegd.
Wij, socialisten, blijven ervan overtuigd dat de werkgelegenheid centraal moet staan in de wording van Europa. Dit is ongetwijfeld, zoals de heer Bruton heeft gezegd, een filosofische kwestie, een filosofische keuze. Europa zal niet worden gered door winst, maar door investeringen, door beroepsopleiding. En ik ben het eens met wat de Ierse premier over het belang van de beroepsopleiding heeft gezegd. Het zijn de ecologische en sociale normen die Europa zullen redden. Onze burgers begrijpen niet dat wij er niet slagen het "kapitalisme" , om dat grote woord ook maar eens te gebruiken, dat in de loop van de 20ste eeuw op nationaal niveau "beschaafder" kon worden gemaakt, ook op Europees niveau op dezelfde wijze bij te schaven. Mijnheer de Voorzitter, voor ons, socialisten, vormen werkgelegenheid, sociale normen, economische en sociale samenhang een onlosmakelijk geheel.
Tot slot zou ik nog mijn bijzondere waardering willen uitspreken voor de inspanningen van het Ierse voorzitterschap op het gebied van de binnenlandse veiligheid. Wij willen als socialisten dat een groot deel van wat wij de derde pijler noemen, wordt gecommunautariseerd en wij zullen de inspanningen van de volgende voorzitterschappen, het Nederlandse en het Luxemburgse, in die richting steunen.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik zou het Ierse voorzitterschap willen danken. U, mijnheer de Taoiseach, hebt persoonlijk door uw interesse en initiatieven in grote mate tot het succes van het voorzitterschap bijgedragen. Maar ik zou met name ook de heren Mitchell en Dorr voor de goede samenwerking willen danken, omdat ze op hun werk- en regeringsconferentie belangrijke bijdragen voor het Europees Parlement hebben geleverd.
Het Ierse voorzitterschap heeft de weg voor het laatste halfjaar onderhandelingen in het kader van de Intergouvernementele Conferentie geëffend. Nu er overeenstemming is bereikt over de laatste nog te regelen problemen op het gebied van de monetaire unie, kan men zich op de Intergouvernementele Conferentie concentreren. De monetaire unie is de laatste hoeksteen van de economische integratie. Nu moet de weg naar meer politieke integratie worden bewandeld. Ik ben van mening dat deze monetaire unie een bijdrage tot het concurrentievermogen van Europa is, een bijdrage tot meer stabiliteit en ook een bijdrage tot het scheppen van arbeidsplaatsen, en ik zie niet in, mijnheer De Gaulle, hoe deze monetaire unie tot dominantie van één land zou kunnen leiden. Deze monetaire unie leidt integendeel tot een zinvolle verdeling van de verantwoordelijkheid tussen de lidstaten van de Europese Unie en niet tot dominantie.
Het Ierse Raadsvoorzitterschap heeft in zijn document over de Intergouvernementele Conferentie uit het oogpunt van het Parlement een belangrijke stap gedaan door een Verdragstekst voor te leggen volgens welke medebeslissing de regel in de wetgevende besluitvormingsprocedure zou worden. Laten wij hopen dat daarover onder het Nederlandse voorzitterschap op deze basis inhoudelijk en methodisch zal worden onderhandeld. In het document staat ook dat de gekwalificeerde meerderheidsbesluiten die wij nodig hebben om de Unie in staat te stellen te handelen en tot uitbreiding over te gaan, moeten worden uitgebreid. Duitsland en Frankrijk hebben in hun brief voorgesteld van meerderheidsbesluiten de regel te maken, waarop dan specifiek genoemde uitzonderingen zullen gelden. Zij willen het proces dus omkeren. Als wij deze beide concepten bijeen zouden kunnen voegen, zou dat de doorbraak op het gebied van de institutionele hervorming zijn die wij zo dringend nodig hebben.
Er zijn nog vele andere dingen, zoals de bijdragen in verband met de voorrang in de derde pijler, op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid, waarover ik iets had willen zeggen, maar de tijd dringt. Sta mij toe dat ik nog twee punten aanstip. Wij moeten ervoor waken dat het niet tot een de-parlementisering komt - wat dat betreft zitten het Europees Parlement en de nationale parlementen in dezelfde boot - en dat het niet tot de instelling van een nieuwe derde kamer komt. In de eerste plaats zouden wij willen vaststellen dat wij de Intergouvernementele Conferentie slechts een succes zullen kunnen noemen, als het Europees Parlement volledige begrotingsbevoegdheid krijgt. Dat zal voor ons een heel belangrijk punt zijn, als wij straks de resultaten van deze Intergouvernementele Conferentie onder de loep nemen.

Azzolini
Mijnheer de Voorzitter, in de afgelopen zes maanden heeft het Iers voorzitterschap geconcentreerd zitten werken, en dat heeft de nodige vruchten afgeworpen. De Europese Raad van Dublin van een maand geleden heeft ervoor gezorgd dat de vier voornaamste prioriteiten die het voorzitterschap aan het begin van zijn mandaat op zich had genomen, op positieve wijze werden bezegeld. Onze fractie oordeelt daar heel enthousiast over en wil dat dan ook met zoveel woorden duidelijk maken in deze Vergadering.
Enkele van de behaalde resultaten wil ik hier naar voren brengen. Op het vlak van justitie en binnenlandse zaken heeft men een belangrijk pakket maatregelen over de streep getrokken. In de Economische en Monetaire Unie is meer schot gekomen en onder meer is men akkoord gegaan met een nieuwe opzet van het wisselkoersmechanisme. Men heeft overeenstemming bereikt over de verordeningen die het juridisch kader van de euro moeten afperken. De voornaamste beginselen en elementen van het stabiliteits- en groeipact zijn aangenomen: daarmee moet borg worden gestaan voor de begrotingsdiscipline in de Economische en Monetaire Unie. Ook op het vlak van de groei- en werkgelegenheidsstrategie heeft men belangrijke resultaten in de wacht gesleept: een en ander is uitgemond in de goedkeuring van een verklaring over de werkgelegenheid bevattende een gemeenschappelijk programma waarin gepleit wordt voor een hele reeks maatregelen die op nationaal en communautair niveau moeten worden uitgevoerd, teneinde het macro-economisch en structuurbeleid op synergische wijze in de hand te werken en kracht bij te zetten door middel van de programma's voor groei en werkgelegenheid van de afzonderlijke lidstaten. Op verzoek van de Europese Raad van Florence heeft men overeenstemming bereikt over een algemeen kaderdocument voor de ontwerpherziening van de verdragen, waarbij drie essentiële doelstellingen voor ogen staan: de Unie dichter bij de burgers brengen; het buitenlands en veiligheidsbeleid dermate versterken en uitbreiden dat er meer onderlinge samenhang komt en ook een grotere efficiency ; in het perspectief van de uitbreiding garanties bieden voor het goede functioneren van de instellingen en de doelmatigheid van het besluitvormingsproces. Het hele document vormt een uitstekende basis voor voortzetting van de onderhandelingen en als men maar gerichter gaat zoeken naar evenwicht en compromissen, zullen de in het voorwoord vermelde doelstellingen en ambities vast en zeker worden verwezenlijkt; onder meer dus het doel om op het tijdstip vastgesteld door de Intergouvernementele Conferentie, dat wil zeggen juni 1997, een nieuw en moderner Unieverdrag te presenteren dat opgewassen is tegen de beleidsuitdagingen van de XXIste eeuw, in de eerste plaats de toekomstige uitbreiding.
Het Ierse voorzitterschap heeft nog andere verdiensten, mijnheer de Voorzitter, maar daar zal ik niet verder op ingaan, bij gebrek aan spreektijd. De Ieren hebben thans de voorzittershamer aan Nederland overgedragen: laten wij de gelederen sluiten om in deze zes nieuwe maanden van Europese opbouw tot vruchtbare samenwerking te komen.

De Clercq
Voorzitter, ik zal mij beperken tot een bondige en dus onvolledige politieke evaluatie van de ministeriële conferentie van Singapore. In het algemeen mag men zeggen dat de balans van deze conferentie positief was. De Wereldhandelsorganisatie is versterkt uit deze conferentie gekomen. Eén van de grote verdiensten is zeker geweest het bereiken van een multilateraal akkoord over de informatietechnologie. Dé sector van vandaag en van de toekomst, waar nu reeds mondiaal 400 miljard dollar in omgaat.
Van belang is zeker de oprichting van een werkgroep voor openbare aanbesteding. Dit maakt het mogelijk dat verdere voorstellen uitgewerkt kunnen worden inzake concurrentie, investeringen en openheid van overheidsbestedingen. Helaas moeten wij ook vaststellen dat op onderwerpen welke onder meer tot onze prioriteiten behoorden, geen of slechts weinig vooruitgang werd geboekt.
Op het vlak van milieu mogen wij vaststellen dat helemaal niets werd bereikt. Erger nog, dit onderwerp werd praktisch niet ter sprake gebracht. Op het vlak van de sociale clausules is het zo dat als wij uitgaan van onze posities, zeer weinig is bereikt. Maar onze inspanningen zijn toch niet totaal vruchteloos geweest. Het feit dat de sociale clausule en in het bijzonder de verwijzing naar minimumarbeidsnormen werd opgenomen in de slotverklaring, mag als een overwinning worden beschouwd gezien de zeer sterke oppositie vanuit de ontwikkelingslanden.
Institutioneel. Het feit dat het Europees Parlement voor de allereerste maal sedert het ontstaan van de GATT ter plaatse haar voorstellen heeft kunnen doen, versterkt de rol die wij hebben in de algemene besluitvorming van de Unie. Het blijft echter waar dat de positie van het Parlement op zo'n conferentie niet duidelijk is. Zij laat onder meer niet toe een degelijke controle uit te oefenen op de Europese Commissie.
Mijnheer de Voorzitter, collega's, dit aspect verdient voor de toekomst onze volle aandacht, voornamelijk in het licht van de herziening van de Verdragen en van de volgende conferentie van de Wereldhandelsorganisatie.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad van Dublin betekent een verdere stap in de totstandbrenging van het Europa van de armoede en werkloosheid. De leiders van de grote lidstaten van de Unie, die geen oog hebben voor de ontgoocheling en ergernis van de Europese burgers, hebben in Ierland nogmaals aangedrongen op zowel de aanvaarding van het impopulaire stabiliteitspact - waaruit blijkt dat ze onverschillig zijn voor de tragische gevolgen ervan voor het productieve weefsel, de werkgelegenheid en de sociale bescherming in de landen van de Unie, vooral de armste lidstaten - als de verdere deregulering van de arbeidsmarkt en de bestendiging van het zogeheten saneringsbeleid, de strikte en eenzijdige soberheidsmaatregelen en de strenge budgettaire beleidsvormen die elke ontwikkeling onmogelijk maken.
De Top van Dublin heeft ook bijgedragen tot de verdere militarisering van de Europese Unie, wat zal leiden tot de versterking van de onrustgevoelens bij de Europese volken die streven naar vrede en sociale welvaart, een eind willen maken aan de overblijfselen van de koude oorlog - zoals de NAVO en de Westeuropese Unie - en aandringen op nationale referenda waarin ze hun zienswijze op Europa en diens toekomst te kennen kunnen geven en waarvan de uitslag wettelijk bindend is.
Ik wil nog benadrukken dat ik me zorgen maak over het voornemen van het voorzitterschap de onderhandelingen over de toetreding van Cyprus tot de Unie niet alleen met de wettelijke regering van het eiland te voeren - ongerustheid die nog wordt versterkt door de weigering van de Unie-instellingen de militaire dreigementen van Turkse regerings- en legerinstanties aan het adres van Cyprus, dat besloten heeft zijn defensie te versterken, te veroordelen. Ik verzoek de Unie en haar voorzitterschap dan ook de agressieve houding en militante acties van Turkije te verwerpen.

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, iedereen weet dat de WHO is geroepen om een heel belangrijke rol te spelen in een eerlijke regeling van het internationale handelsverkeer.
Het houden van de Conferentie te Singapore is dan ook een ontegenzeggelijke vooruitgang, die nuttig was om afspraken te maken die de mensheid vooruit moeten helpen op de weg van de vooruitgang. Maar op deze conferentie zijn ook zeer verschillende benaderingen en opvattingen, heel in het bijzonder ten aanzien van de sociale normen, aan het licht gekomen. Geloven dat het voldoende is in een slotverklaring de aandacht op dit probleem te vestigen om een goed geweten te hebben of dat het voldoende is dit vraagstuk naar de IAO te verwijzen onder het voorwendsel dat de internationale handel en de sociale rechten niet met elkaar mogen worden vermengd, getuigt, voorzichtig uitgedrukt, niet van veel ernst, zeker als men de beperkte actiemogelijkheden van deze instelling kent.
Voor mij staat dit gedrag gelijk met een vlucht voorwaarts waaruit de politieke wil blijkt van sommige regeringen van de Unie om het vraagstuk van de sociale normen binnen de WHO in de doofpot te stoppen. Mijn oordeel ten aanzien van de Unie, die zich niet eensgezind heeft kunnen tonen, is streng. Door niet aan één zeel te trekken, heeft de Unie de manoeuvres van bepaalde ontwikkelingslanden vergemakkelijkt. Ik ben streng voor de Unie, omdat ze meer had kunnen - en ook moeten - doen om de instelling van een werkgroep voor sociale normen in de WHO te verkrijgen.
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp dat het op zo moeilijke bijeenkomsten als die te Singapore niet altijd gemakkelijk is de beste compromissen te vinden. Maar ik vind het stuitend, ja bedroevend dat ontwikkelingslanden de informatietechnologie, whisky en cognac hebben kunnen ruilen tegen de uitbuiting, soms tot en met de dood, van miljoenen kinderen op het werk, en dat terwijl de cijfers over kinderarbeid, volgens de IAO zelf, nog altijd stijgen.
U zult mijn strenge reactie begrijpen, waarmee ik uitdruk dat de mens meer telt dan financieel gewin en waarmee ik tevens mijn trouw aan democratische, solidaire en humanistische waarden toon. Ik hoop vurig dat de Unie krachtige initiatieven neemt tegen elke inbreuk op de eerbiediging van de mensenrechten op het werk, dat zij niet aarzelt om de nodige maatregelen te nemen als er precieze gevallen van schending van de mensenrechten, zoals in Birma en elders, bekend zijn.
De keuze is dus aan ons: ofwel slagen wij erin de sociale normen in de WHO te doen opnemen, ofwel slagen wij daar niet in en zullen wij worden geconfronteerd met sociale strijd in talrijke landen die nu nog als politiek en sociaal stabiel bekend staan. Wat er momenteel in Zuid-Korea gebeurt, moeten wij als een ernstige waarschuwing opvatten.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, het Ierse voorstel houdt heel belangrijke thema's in, die hier echter al vaak werden besproken. Ik wil niet in onnodige herhalingen vervallen. Wie zou in beginsel niet instemmen met de geschetste programma's, bijvoorbeeld op het gebied van grondrechten, bewegingsvrijheid, versterking van het buitenlands en veiligheidsbeleid en geïntensiveerde misdaadbestrijding? Ook de burgers die ons ons mandaat hebben gegeven - en om een bijkomende vraag van de heer Brok te voorkomen: het gaat om een derde van de Oostenrijkse kiezers - ook deze burgers weten hoe belangrijk al deze waarden zijn en dat voortdurend aan het behoud en de verbetering ervan moet worden gewerkt. Ze weten ook dat over de in het document uitvoeriger besproken fundamentele kwesties tot op grote hoogte een consensus onder de lidstaten en hun vertegenwoordigers bestaat. Wat ze echter niet weten, is wat de Intergouvernementele Conferentie van het Verdrag in zijn geheel zal maken, met andere woorden in hoeverre dit Verdrag zal afwijken van het Verdrag waarmee zij hebben ingestemd.
Daarom betreuren wij dat, zoals wij vaak hebben gehoord, uit tactische overwegingen voor de toekomst van Europa belangrijke materiële, maar ook institutionele vraagstukken onopgelost zijn gebleven en dat de behandeling van die vraagstukken werd uitgesteld. Wij denken niet dat wij de bezorgdheid van de burgers over de toekomstige ontwikkeling tegengaan en de gepropageerde doorzichtigheid bereiken door de burgers in het ongewisse te laten. Hun bezorgdheid over de toekomstige ontwikkeling wordt daardoor veeleer versterkt, net als trouwens door uitlatingen zoals die van onze commissaris Fischler in een Oostenrijkse krant, dat hij zonder meer weigert het Europees Parlement bij het besluit over zijn begroting te betrekken.
Bezorgdheid in deze richting wordt echter ook gewekt door de geplande uitbreiding van de meerderheidsbesluiten en door het feit dat het voorzitterschap in zijn conclusies over Dublin II voorstelt de juridische kadervoorwaarden voor het gebruik van de euro op artikel 235 van het EG-Verdrag te laten steunen. Dat men die kant uit wil, valt trouwens meer en meer vast te stellen en wordt ook in een studie van de heer Bandet aangetoond. Hieruit blijkt nog maar eens dat de Gemeenschap, ondanks haar formele getuigenissen voor subsidiariteit, de neiging heeft op een betwistbare rechtsgrondslag een bevoegdheid op te eisen die haar volgens ons niet toekomt.

Morán López
Mijnheer de Voorzitter, ook mijn gelukwensen aan het Ierse voorzitterschap, dat de taak die het op een moeilijk moment in de ontwikkeling van de Unie op zich heeft genomen, tot een goed einde heeft gebracht, en waaraan we een aantal lijnen te danken hebben die wel eens de rails zouden kunnen zijn waarlangs we, in de laatste onderhandelingsronde, de Intergouvernementele Conferentie bereiken; als voorzitter van de Commissie institutionele zaken van dit Parlement zou ik me hier willen beperken tot het onderwerp van de Intergouvernementele Conferentie.
Het Parlement heeft een duidelijk standpunt ingenomen ten aanzien van de Conferentie en van de instellingen; dit heeft hij gedaan in twee verslagen die ten grondslag liggen aan resoluties terzake van het Parlement: het verslag Martin - Bourlanges, en het verslag Dury - Maij-Weggen. Deze verslagen zijn de afgevaardigden niet onbekend, en hieraan zal ik in dit betoog refereren.
De lijnen die op de Top van Dublin zijn uitgezet, tonen aan welke koers er tijdens deze laatste onderhandelingsperiode moet worden gevaren. Gedreven als we zijn om vanuit het Parlement ons steentje bij te dragen aan de taak van de Intergouvernementele Conferentie, moeten we constateren dat het betreffende document bepaalde zwakke kanten, onduidelijkheden en tekortkomingen vertoont. Zwakke punten zien we bijvoorbeeld op het gebied van de uitbreiding van de medebeslissingsbevoegdheid. De Intergouvernementele Conferentie is op de goede weg, maar van duidelijke keuzes en beslissingen is nauwelijks sprake.
De kwestie van de meerderheid in de Raad is niet aan de orde gesteld, terwijl dit in de huidige situatie van de Unie al een essentieel vraagstuk is, wat bij uitbreiding nog veel meer het geval wordt. Evenmin is er wezenlijke vooruitgang geboekt bij het formuleren van strategieën om de werkloosheid aan te pakken, het ernstigste euvel van de huidige beschaving en zeer zeker van de Unie. Ook op andere gebieden vertoont dit document tekortkomingen, vaagheden, een te grote bedeesdheid. Die bedeesdheid zien we bijvoorbeeld in de vaststelling van het buitenlands beleid en van de instrumenten om dat ten uitvoer te leggen; wat dit punt betreft, wordt de rol van de Commissie niet nader gepreciseerd.
Ook wat het GBVB betreft, ontbreekt het aan duidelijke conclusies. Aangaande de kwesties die verband houden met het burgerschap, zijn belangwekkende conclusies eveneens uitgebleven en wordt schijnbaar van de intuïtie uitgegaan. Verder zijn er onduidelijkheden ten aanzien van de nauwere samenwerking en de flexibiliteit, de twee begrippen die het waarschijnlijk mogelijk zullen maken dat onze Unie niet langer de Unie van de vijftien is maar de Unie van de twintig plus nog wat wordt. Het is te hopen dat deze vaagheden dit laatste halfjaar, waarin Nederland de scepter zwaait, worden opgehelderd en vermeden.
Tenslotte is de verhouding tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement er niet duidelijker op geworden in deze belangrijke beleidslijnen van het Ierse voorzitterschap, die naar onze mening trouwens een kader van grote betekenis vormen, waarmee we het Ierse voorzitterschap oprecht gelukwensen.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou nog een paar woorden over de Conferentie te Singapore willen zeggen. Ik stel telkens weer met een zekere verrassing vast hoe wij er in het Europees Parlement in slagen, bij grote conferenties zoals die van Dublin en succesvolle conferenties zoals die van Singapore, het behaalde succes door overtrokken eisen te kleineren in plaats van er waardering voor te tonen. Wij moeten als Europees Parlement toch ook eens waardering kunnen tonen voor positieve resultaten in plaats van altijd maar te vitten, opdat de mensen, als zij horen wat hier wordt gezegd, zien dat er schot in de zaak zit. Wie heeft baat bij deze negatieve voorstelling van zaken? En als de individuele sprekers dan achteraf eens nagaan wie hun daar dankbaar voor is, zullen zij vaststellen: hoogstens zij zichzelf, en dan nog niet eens terecht.
Wij hebben een conferentie te Singapore meegemaakt, waar van meet af aan heel sceptisch tegen aan werd gekeken. Het was een eerste evaluatieconferentie tijdens welke 150 landen volgens de consensusprocedure besluiten hebben genomen. De vijftien landen van de Europese Unie, vertegenwoordigd door de stem van de Raad en vooral van de Commissie, konden niets doen als één land, zij het Albanië of een ander land, zei: neen, dat wil ik niet. In die omstandigheden is deze conferentie een heel belangrijke, positieve mijlpaal met het oog op de verdere ontwikkeling van de WHO geweest. Ik zou dit hier uitdrukkelijk willen vaststellen en ik zou bovendien tegen de Raad willen zeggen: het verheugt mij dat het heeft gefunctioneerd, dat wij met één stem in Singapore zijn opgetreden. Dat was de verdienste van Sir Leon Brittan, die ik bijzonder hartelijk zou willen danken voor zijn geëngageerd optreden in nauw contact met toch vijftien verschillende ministers, die zich hebben gehouden aan het feit dat zij hun stem aan de Commissie hebben gelaten.
Ik vind ook dat wij daar als Parlement, voor zover mogelijk, goed waren geïntegreerd. Wij zijn er naartoe gegaan om deel te nemen en wij zouden daar in de toekomst mee door moeten gaan. Ik ben er in beginsel dankbaar voor, ook al bereiken parlementen nooit alles wat zij wensen.
Ook wat de resultaten betreft mogen wij zeer tevreden zijn. Het sluiten van een overeenkomst over informatietechnieken waarin ook de grote lijnen voor een toekomstige regeling in de telecommunicatiesector worden aangegeven, is een historische gebeurtenis met het oog op de verdere ontwikkeling van de wereldhandel. Ze zal bijdragen tot welvaart, de vrije handel bevorderen en wij kunnen dat allen wel bijzonder positief vinden, maar wij moeten dat ook zeggen.
Tot slot nog dit: natuurlijk bevinden de opkomende industrielanden en de ontwikkelingslanden zich in een bijzonder moeilijke situatie. Dag na dag lezen wij hoe onrustig het in deze landen is, hoe de sociale armoede er toeneemt en dat men er bang is dat wij door milieunormen en sociale normen hun concurrentievermogen willen verkleinen, is begrijpelijk. Er is mond-op-mond-beademing, een werkelijk dagelijkse poging nodig om deze landen ervan te overtuigen dat het in hun eigen belang is dat wij samen vooruitkomen. Singapore was een succesvolle conferentie. Wij kunnen als Europese Unie trots zijn dat wij erbij waren en ik kan alleen maar zeggen: verder in deze ontwikkeling zullen wij ons doel, namelijk een vrije wereldhandel, op lange termijn bereiken.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil het over Singapore hebben; ik vind eigenlijk dat we een apart debat over dit belangrijke onderwerp hadden moeten voeren. Ik wil het met name over China en Taiwan hebben.
Als er na bevredigende economische onderhandelingen politieke bezwaren tegen toetreding van China tot de WHO worden opgeworpen, is het terecht dat China daarover zijn beklag doet. Hetzelfde geldt voor Taiwan. De economische onderhandelingen over toetreding van Taiwan tot de WHO kunnen gemakkelijk, mogelijk zelfs binnen een paar weken, worden afgerond, en zo hoort het ook. Taiwan is een grote handelsmacht en een belangrijke democratie en moet worden toegelaten.
Het is voor de wereldhandelsregelingen niet goed de Republiek China te blijven weren, vanwege de eisen van de Volksrepubliek China. In dit geval is het verschil tussen een "republiek" en een "volksrepubliek" hetzelfde als het verschil tussen een jas en een dwangbuis.
Natuurlijk moet ook de Volksrepubliek lid worden, zodra er aan bepaalde basisvoorwaarden is voldaan. De WHO zal daar sterker door worden en de hervormingen in China worden erdoor bevorderd. Dankzij het nieuwe Chinabeleid van president Clinton zijn de standpunten van de Amerikanen en de Europeanen veel dichter bij elkaar gekomen. Wij van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij verzoeken onze onderhandelaars hun inspanningen op te voeren om een oplossing voor deze problemen te vinden. En als ze in Singapore niet aan de orde zijn gekomen, willen we graag weten waarom dan wel niet.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, we hebben Dublin gehad en we hebben Singapore gehad. Te Dublin heeft men het pact over begrotingsdiscipline aangenomen. Na een halve eeuw Keynesianisme heeft men ons uitgelegd dat rijkdom het resultaat is van het volgen van de mythe van het begrotingsevenwicht. Ik heb alle reeksen statistieken van de Amerikaanse overheidsfinanciën van de 19de eeuw en van de Europese overheidsfinanciën bekeken, en ik heb nergens een begrotingsevenwicht gevonden. Het is waar dat men een stabiliteitspact heeft aangenomen met daaraan gekoppeld een budgettair strafrecht waardoor het mogelijk wordt de volkeren te straffen die in staat van budgettaire dronkenschap achter het stuur zitten. Men heeft het ook over de ene munt gehad, die men ons voor 1999 belooft, en over de sociale bepaling, waarbij men doet alsof het land van Adam Smith, dat overal volkeren in de ellende heeft gestort, tegelijkertijd terug naar het ultraliberalisme kan grijpen en de sociale toer op kan gaan.
Gelukkig is er Singapore geweest. Het is zonneklaar dat er te Singapore een ramp werd voorkomen, aangezien men er het landbouwvraagstuk opnieuw wilde aansnijden. Dat heeft men dus niet gedaan. Maar, mijnheer Santer, laten wij niet opnieuw bij Punta del Este beginnen. De Verenigde Staten hebben de Fair Act aanvaard. In april 1996 hebben ze de productie losgekoppeld van de steun en nu nemen ze een machtspositie in met het oog op de hervatting van de onderhandelingen eind van het jaar 2000. Laten wij niet achterlopen, mijnheer Santer.
Het is waar, mijnheer de voorzitter van de Raad, dat u tegen ons hebt gezegd dat men een filosofische ruimte heeft gecreëerd. Dat was de grote bijdrage van Dublin. Ik breng u niettemin in herinnering dat Descartes in Frankrijk werd geboren en in Zweden is gaan sterven. Hij had ook, samen met Spinosa, en vóór Dublin, de filosofische ruimte uitgevonden.

Donnelly, Alan
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Ierse voorzitterschap, en in het bijzonder de ministerpresident en de Ierse minister van Financiën feliciteren met de vooruitgang die er bij de Economische en Monetaire Unie is geboekt.
December 1996 zal mijns inziens als het keerpunt van de economische en monetaire eenwording de geschiedenis ingaan. Was de Economische en Monetaire Unie voorheen slechts een ideaal van de Europese Unie, daarna werd ze een realiteit. Het is een belangrijke fase in de geschiedenis van Europa.
Maar ik wilde aandacht aan het pact voor stabiliteit en groei wijden. We moeten niet vergeten dat dit het pact voor stabiliteit en groei heet. De overeenkomst die in Dublin is bereikt dient absoluut naar de letter te worden uitgevoerd. De overeenkomst inzake het pact voor stabiliteit en groei zal hopelijk door alle ondertekenaars naar de letter worden nageleefd, en ik hoop ook niet dat leden van het Monetair Comité of de centrale bankiers of, sterker nog, een minister van Financiën van een grote lidstaat van de Europese Unie een achterhoedegevecht gaat leveren om het in Dublin bereikte compromis over dat pact te ondermijnen. Als er, wanneer dan ook, pogingen worden gedaan om die overeenkomst te wijzigen of minder stringent te maken, dan zal dat onomwonden door dit Parlement worden veroordeeld. Het is van het grootste belang dat de Ierse minister-president en het komende Nederlandse voorzitterschap deze overeenkomst nakomen.
Ten tweede wil ik terugkomen op iets dat de Ierse minister-president, de heer Bruton, zei over de rol die de regering speelt in de pogingen banen te scheppen en de economie aan te jagen. De openbare en particuliere sectoren in Ierland hebben de afgelopen jaren dankzij een voortreffelijke samenwerking mede de zeer hoge groeicijfers in Ierland bewerkstelligd, en dan ben ik wel teleurgesteld als de minister-president zegt dat het overheidsoptreden in een markteconomie vrijwel geen rol van betekenis speelt. Het multiplicator-effect van overheidsinvesteringen speelt een cruciale rol bij het aanjagen van groei en werkgelegenheid. Neem nou de Ierse economie, minister-president: in uw eigen economie zijn overheidsinvesteringen ontegenzeggelijk cruciaal geweest voor het bewerkstelligen van de groeicijfers die u de afgelopen jaren hebt bereikt. Daarom moeten er gezamenlijke maatregelen op Europees niveau worden genomen: een gemeenschappelijk economisch beleid, met name op het vlak van de overheidsinvesteringen, zodat we de groeicijfers omhoog kunnen stuwen en de werkloosheid te lijf kunnen gaan.
Tot besluit iets over de manier waarop we nu een gecentraliseerd monetair beleid hebben en verder wat we aan economisch beleid doen. Dit is aan Commissievoorzitter Santer en de Ierse minister-president gericht. Het is van het allergrootste belang dat de Raad, de Commissie en dit Parlement in de loop van 1997 een mechanisme als tegenwicht voor het gecentraliseerde monetaire gezag van de Europese Centrale Bank proberen te creëren, zodat er binnen de Europese Unie een soort van economisch bestuur ontstaat. Dat betekent een versterkt economisch en financieel comité van ministers van Financiën; het betekent een krachtiger rol voor de Europese Commissie; het betekent een krachtiger toezichthoudende rol voor het Europees Parlement. Dat moet ons doel in het jaar 1997 zijn. Ik hoop dat de Commissie en de Raad met voorstellen hierover zullen komen.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, ik schaar mij in de lange rij van mensen die het Ierse voorzitterschap feliciteren met zijn succesvolle optreden, en ik wil daar nog bij zeggen dat aangezien kleinere landen minder middelen hebben, het succes dat ze behalen des te meer lof verdient. Ik ben de heer Bruton, de Taoiseach , de heer Spring, de Tánaiste , en de heer Mitchell zeer erkentelijk voor hun buitengewone inspanningen en hun enorme bijdrage aan dat succes.
Verder wil ik hier vandaag mijn waardering uiten over het feit dat de heer Bruton ook al voordat hij fungerend voorzitter werd het Europese ideaal zeer toegedaan was. Door de jaren heen heeft hij het Europese ideaal uitgedragen en is hij een hardwerkende en goed geïnformeerde pleitbezorger van de Europese Unie geweest. Dat moet vooral op dit moment gezegd worden. In de nieuwjaarsboodschap die hij in zijn eigen land tot zijn eigen volk richtte, zei hij dat een van zijn drie doelstellingen is aan de vorming van een federaal Europa te werken. Het is voor ons in de instellingen veel gemakkelijker om deze zaken te bepleiten; daar zitten we tenslotte voor.
Er zijn drie belangrijke taken die wij de komende paar jaar moeten vervullen. Ik doel op de intergouvernementele conferentie, de eenheidsmunt en de uitbreiding. Sommige van deze dingen, met name de uitbreiding, zullen niet bereikt worden zonder offers van de mensen die nu al deel uitmaken van de Europese Unie. Succes op dit gebied behalen we niet door overeenkomsten tussen onze eigen instellingen - Raad, Parlement en Commissie - te sluiten. We moeten de nationale publieke opinie voor ons zien te winnen. Voor nationale en regionale parlementen is een grote rol weggelegd. Daarom waardeer ik het zo dat de huidige minister-president van Ierland, de heer Bruton, bijgestaan door de heer Mitchell, het Europese ideaal al zo lang in Ierland heeft gediend.
Ik wil nog kort iets zeggen over de uitspraak van mevrouw McKenna dat de Europese monetaire eenwording een slechte zaak is en dat Ierland daar niet mee in zee moet gaan. Ze zegt dit op grond van de handel met het Verenigd Koninkrijk en de rest van Europa. Haar cijfers kloppen niet meer. Wij exporteren tegenwoordig 40 % van onze goederen naar de kernlanden van de Europese Unie en 28, 5 % naar de Britse markt. En mag ik haar er verder nog op wijzen dat wij in de 170 jaar van monetaire eenwording met Groot-Brittannië minder vooruitgang hebben geboekt dan in de 17 jaar van monetaire overeenstemming met de landen van de Europese Unie.

Van Velzen, Wim
Voorzitter, ik hoop dat u het mij niet kwalijk neemt, maar de resultaten van het Ierse voorzitterschap en van de Top in Dublin bekijk ik vooral op hun waarde als startpunt voor het Nederlandse voorzitterschap, vooral als het gaat om de werkgelegenheid.
Zonder dat ik daarvoor het Ierse voorzitterschap een verwijt wil maken, wil ik toch constateren dat er over die onderwerpen zoveel mist hangt dat je niet kan zeggen, daar is nu zo veel duidelijkheid gecreëerd, dat kan niet meer fout gaan met het Nederlands voorzitterschap.
Wat wij bij de creatie van dat werkgelegenheidshoofdstuk bedoelden, was dat er in elk geval een balans zou komen tussen enerzijds de monetaire politiek en anderzijds de politiek voor groei, werkgelegenheid en cohesie in de Gemeenschap. Als wij kijken naar het resultaat van uw voorzitterschap, dan moet je in elk geval constateren dat die balans niet aanwezig is in het ontwerpverdrag.
Werkgelegenheidspolitiek moet volgens dit voorstel in lijn liggen met de economische richtsnoeren, dat is het enige wat erover gezegd wordt, maar het omgekeerde moet ook het geval zijn. Dat is nu precies het punt waar het om gaat. Men kan niet doorgaan met uitsluitend een economisch-monetaire politiek als niet tegelijkertijd wordt meegerekend wat de effecten voor de werkgelegenheid zijn. En dan niet uitsluitend voor de mensen die al werk hebben, maar voor de vele miljoenen die buiten het arbeidsproces staan en die ondanks de financiële operaties van de afgelopen jaren nog steeds geen baan hebben gekregen. Ik hoop dat dat gegeven nu eens een keer helder doordringt tot de discussies in de top.
Kortom, er is nog heel veel werk aan de winkel, vooral omdat het voorstel van het Nederlandse voorzitterschap in feite aan hetzelfde euvel lijdt. Het opnemen van de Essen-procedure in het Verdrag, wat wij nu van plan lijken te zijn, is absoluut niet voldoende. Verder hebben we een tijdschema nodig en concrete doelen en indicators. Pas dan zijn we in staat om de vrijblijvendheid van de verklaringen teniet te doen.
Ik wil tenslotte nog een opmerking maken bij de inleiding van de heer Bruton, die nogal een pleidooi hield voor meer scholing en training. In de eerste plaats is dat een verstandige opmerking, al is het alleen al omdat de lidstaten hun uitgaven voor scholing en training de laatste jaren drastisch hebben teruggebracht. Dat heeft overigens veel te maken ook met de EMU en nu met het stabiliteitspact. Maar ik wil met instemming een wetenschappelijk rapport citeren dat gisteren in mijn land verschenen is en dat erop wijst dat, hoe belangrijk scholing en training ook zijn voor de zogenaamde employability : er wordt geen enkele baan door gecreëerd. Ik citeer hier mevrouw Papandreou, een van de vorige commissarissen die hier in dit Huis zei: er zijn op dit moment in Europa al mensen die zes tot zeven maal zijn getraind en hertraind en nog steeds wachten op een baan. Dat vraagstuk wordt voortdurend genegeerd, voortdurend wordt gedacht dat scholing en training, dat economische stabiliteit automatisch werkgelegenheid zal creëren. Dat is nonsens als er geen sprake is van een flankerend beleid gericht op de concrete creatie van banen. Ik zou willen dat het stabiliteitspact van de heer Santer zich dáár in de eerste plaats op concentreerde.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zal het hebben over de derde pijler, de resultaten die Dublin tot dusver op dat gebied heeft opgeleverd en de verwachtingen die wij van de Intergouvernementele Conferentie hebben. Ons belangrijkste project op dit gebied is Europol. In het Verdrag van Maastricht was alles al afgesproken, maar het werd dan in aanslepende onderhandelingen over de overeenkomst op de lange baan geschoven en het is nu in de ratificatieprocedure van de nationale parlementen blijven steken. Het is een schandaal dat Europol nog niet functioneert.
De nationale parlementen zijn nu opgeroepen het hunne te doen om Europol in staat te stellen te werken.
Ten tweede, de overtuiging wint veld dat Europol, althans op middellange termijn, zelf handelingsbekwaam moet worden, niet om nationale politiediensten uit het zadel te lichten, maar om optimale onderhandelingsmogelijkheden te hebben; niet als Europees FBI, maar als een Europese politiedienst die bevoegd is voor bepaalde ernstige misdrijven die Europese dimensies vertonen.
Deze weg, die trouwens al door het Europees Parlement werd aangegeven, moet door de Intergouvernementele Conferentie worden ingeslagen.
Ten derde, wij eisen allen dat grote delen van de derde pijler worden gecommunautariseerd. Daarbij gaat het vooral om het asiel- en immigratiebeleid. Dat is juist. Als de grenzen in Europa wegvallen, zullen wij alleen met een gemeenschappelijk asielrecht succes hebben. Maar als wij die mening zijn toegedaan, dan moeten wij nu ook de moeite doen een gemeenschappelijk asielrecht uit te werken. Een materieel gemeenschappelijk asielrecht is dus de derde eis die als consequentie uit Dublin voortvloeit.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik deel de mening van de heer Nassauer niet altijd, maar vandaag kan ik niet anders dan het volledig met hem eens zijn. Want het is inderdaad een van de meest beschamende resultaten van de Top te Dublin dat er weer niets terecht is gekomen van Europol, en dat ligt naar mijn gevoelen niet aan het Ierse Raadsvoorzitterschap, maar aan de blokkadehouding van enkele regeringen van lidstaten. Europol wordt weliswaar altijd met veel tamtam aangekondigd als de organisatie die binnenkort de georganiseerde misdaad in Europa zal kunnen bestrijden, maar in feite levert dit buiten deze volmondige aankondigingen nooit iets op.
Europol zou het wondermiddel voor de bestrijding van de drugscriminaliteit zijn. Maar bestrijdt Europol de drugscriminaliteit? Neen!
Europol zou het wondermiddel voor de bestrijding van de nucleaire criminaliteit zijn, een thema dat overigens volledig uit de openbare discussie is verdwenen. Bestaat er eigenlijk geen nucleaire smokkel meer in Europa? Waarschijnlijk niet, want de verkiezingen voor de Bondsdag in Duitsland zijn weer voorbij.
Europol zou een middel zijn om het seksuele misbruik van kinderen te bestrijden, werd op de laatste Top te Dublin gezegd. Het zou overigens dringend noodzakelijk zijn dat er op dat gebied iets wordt gedaan. Maar er wordt niets gedaan.
Wij weten in dit Parlement al geruime tijd dat in de lidstaten restricties in verband met de nationale soevereiniteit - waar het welbeschouwd uiteindelijk om gaat - belangrijker zijn dan een efficiënte Europese bestrijding van de criminaliteit.
Wij hebben in onze fractie geen hoop dat er in de houding van de Raad of van de regeringen van de lidstaten verandering zal komen. Wij stellen onze hoop op u, mijnheer de voorzitter van de Commissie! U zou initiatieven moeten nemen en de lidstaten, bijvoorbeeld, eens duidelijk aan het verstand moeten brengen dat ze aan uw Commissiediensten die in de derde pijler werkzaam zijn, de nodige operationele middelen beschikbaar moeten stellen, zodat ze tenminste efficiënt kunnen werken.
Ik denk aan de UCLAF, de eenheid voor fraudebestrijding, die veel actiever zou kunnen worden tegen de georganiseerde misdaad. Als de Commissie in plaats van alleen maar het glas te heffen op wat op de topbijeenkomsten zogezegd wordt besloten, maar in werkelijkheid niet is besloten, ertoe zou kunnen besluiten de regeringen van de lidstaten eens goed aan te zeggen: ga de georganiseerde misdaad nu eindelijk eens met daden in plaats van met woorden te lijf, dan zou u, mijnheer Santer, zeker kunnen zijn van onze bijval. Maar deze bijval hebt u niet, als u alleen maar verklaringen aflegt waarin u zegt wat er allemaal is besloten, want dat wordt achteraf toch niet in daden omgezet. Toon meer moed, dan zal het Parlement aan uw kant staan.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, de Republiek Ierland hoort niet bij de grootste lidstaten van de Gemeenschap wat haar oppervlakte betreft, maar hoort wel bij de grootste wat haar successen betreft. Het grote engagement, de bekwaamheid en de vitale impulsen van het Raadsvoorzitterschap van de regering-Bruton verdienen alle respect. Dit voorzitterschap heeft bruggen van begrip geslagen en concrete resultaten geëist, in plaats van alleen maar de gebruikelijke woordenrijke, maar inhoudsarme verklaringen af te leggen. Heeft deze "doping" van Dublin ook plaatsgehad op het gebied dat de hoogste prioriteit heeft, namelijk de bestrijding van de werkloosheid van meer dan 18 miljoen Europeanen? Het is gelukt het bewustzijn van de lidstaten verder aan te scherpen en maatregelen te bundelen om resultaten te bereiken.
Daarbij horen: ten eerste, speciale steun voor de probleemdoelgroepen van langdurig werklozen, werkloze vrouwen en jongeren, mede door werkgelegenheidsinitiatieven op plaatselijk en regionaal niveau; ten tweede, duidelijke verhoging van de kwaliteit van opleiding en bijscholing om de internationale concurrentie aan te kunnen en veel flexibeler en mobieler te worden; ten derde, tenuitvoerlegging van de overeengekomen programma's voor de kleine en middelgrote bedrijven, die met gezonde structuren en met innovatievermogen nieuwe arbeidsplaatsen zullen scheppen.
Maar wij staan natuurlijk pas aan het begin van de noodzakelijke afschaffing van de administratieve en fiscale hinderpalen. En tot slot nog dit: het vertrouwenspact van Jacques Santer heeft meer en meer steun gekregen. Het naarelkaar-toegaan van de lidstaten, dat twee jaar geleden te Essen al met succes werd beproefd, en dat nu uit de Verklaring van Dublin duidelijk naar voren komt, is de beste weg naar meer gezamenlijke verantwoordelijkheid, coördinatie en samenwerking op Europees niveau. Er staat een toekomstig werkgelegenheidshoofdstuk in het Verdrag dat echt inhoud heeft, alsmaar minder in de weg.

Hughes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn twee minuten wijden aan één aspect van het resultaat van de WHO-conferentie te Singapore: naleving van de internationaal erkende essentiële arbeidsnormen in wereldhandelsafspraken.
Daarbij verdient minister Enda Kenny, de Ierse minister van Handel, alle lof omdat hij zich een tomeloze inzet heeft getroost om in Singapore de Unie ten aanzien van deze kwestie op één lijn te krijgen. Dat was bepaald geen sinecure, gezien het feit dat sommige van onze eigen lidstaten, niet op de laatste plaats het Verenigd Koninkrijk, mordicus tegen de vermelding van essentiële arbeidsnormen in de slotverklaring waren. Sommigen zullen wel teleurgesteld zijn over de paragraaf over arbeidsnormen in de slotverklaring, omdat deze weinig meer doet dan opnieuw bevestigen dat men het beginsel van dergelijke normen aanhangt, de rol van de IAO onderstrepen, en opmerken dat de IAO en de secretariaten van de WHO in deze zaak moeten blijven samenwerken. Het is geen operationele kwestie binnen het kader van de WHO geworden, en net zoals de heer Sainjon ben ik daar gefrustreerd over.
Ik ben op de conferentie in Singapore geweest en heb heel duidelijk gemerkt dat een aantal ontwikkelings- én ontwikkelde landen er helemaal niets voor voelde deze kwesties op te nemen; in plaats van daarover teleurgesteld te zijn sta ik net als Willy De Clercq, het hoofd van onze delegatie daar, op het standpunt dat alleen al het feit dat deze kwestie niet buiten de onderhandelingen is gehouden als een succes mag worden beschouwd.
Het vuur brandt nog steeds, maar dat is niet genoeg. De Socialistische Fractie roept zowel de Commissie als de Raad op om in hun voorbereidingen voor de komende ministerconferentie - die nu moeten aanvangen - uit te gaan van het standpunt dat we er nu voor moeten zorgen dat er vooruitgang wordt geboekt bij essentiële arbeidsnormen en bij milieunormen, en dat we voor een wereldhandel moeten zorgen die eerlijk en vrij tegelijk is.
Ik bedank het Ierse voorzitterschap van harte voor zijn waardevolle inspanningen op dit terrein.

Pimenta
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik het Ierse voorzitterschap feliciteren omdat het de afgelopen zes maanden zulk voortreffelijk werk heeft verricht en omdat het uitstekend met het Europees Parlement heeft samengewerkt, met name op het gebied van milieu en internationale samenwerking, zoals in Singapore wel gebleken is.
Mijnheer de Voorzitter, jammer genoeg is er in Singapore op milieugebied niets gebeurd. Het Europees Parlement verzet zich sinds twee jaar hardnekkig tegen het ontbreken van besluiten op het gebied van de betrekkingen tussen milieubeleid en GATT-voorschriften. In Singapore heeft de delegatie van het Europees Parlement onder het briljante leiderschap van Willy Declercq op alle vergaderingen duidelijk gemaakt dat zij niet kan goedvinden dat de Wereldhandelsorganisatie nog steeds geen rekening houdt met dertig jaar internationaal milieurecht en nog steeds geen rekening houdt met de wettelijkheid van de conventies die de handel in in gevaar zijnde soorten bestrijden, die het giftig afvaltoerisme bestrijden, die de ozonlaag beschermen of de klimaatveranderingen trachten te verminderen.
Wij kunnen niet blijven instemmen met de geheimzinnigheid waarmee de Wereldhandelsorganisatie optreedt en de manier waarop zij de niet-gouvernementele organisaties behandelt. Wij willen ons bovendien graag tot de Commissie wenden in verband met het belangrijke dossier inzake handel en milieu betreffende de leg-hold traps . Het is Sir Leon Brittan gelukt dat de Commissie de wil van de Raad van Ministers en van dit Parlement naast zich neer heeft gelegd door een beleid te blijven voeren dat de van kracht zijnde Europese regelgeving - verordening 91 - niet toepast en het standpunt van het Europees Parlement naast zich neerlegt, evenals de Milieuraad van december. Voorzitter Santer, u kunt er van op aan dat wij deze handelswijze van de Commissie op het gebied van handel en milieu en dan met name de leg-hold traps zullen aanklagen.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, terecht heeft het Ierse voorzitterschap de successen bij de voorbereiding van de monetaire unie onderstreept. Dat is verheugend. Eindelijk kunnen wij er ons ook een idee van vormen hoe groot de internationale dimensie van de monetaire unie zal zijn, want wij hebben stabiele monetaire randvoorwaarden, ook op internationaal gebied, nodig omdat het Bretton-Woodsstelsel is ingestort. Wij kunnen onze economieën niet in de wurggreep van de speculatie terecht laten komen, net zo min als wij handel en economie uitsluitend aan de markten mogen overlaten. In dat verband was de Conferentie te Singapore zeker een succes wat de verdere openstelling van de markt en de verdere vorderingen op de weg naar liberalisering betreft.
Naar onze mening blijft er - ook voor de Europese Unie - echter nog heel veel te doen om werkelijk aan de eisen van het Europees Parlement tegemoet te komen. Dan denk ik met name aan verdere vooruitgang bij de totstandbrenging van een faire wereldhandel. Onze voorschriften zijn niet alleen op sociaal gebied en milieugebied, maar ook op het gebied van het internationale mededingingssysteem veel te weinig ontwikkeld. Het gaat niet aan dat wij binnen de Europese Unie een wetgeving tegen monopolies en kartels uitvaardigen en deze kartels en monopolies op internationaal niveau tegelijkertijd weer mogelijk maken en stabiliseren. Daarom hebben wij een internationaal concurrentiesysteem nodig om de faire wereldhandel te helpen verwezenlijken.
Dat geldt ook op sociaal en milieugebied. Europa moet hierover, in tegenstelling tot in Singapore, met één stem spreken. Een voorzitterschap, een Commissie kan niets bereiken, als in Singapore duidelijk wordt dat de Europese Unie het niet eens is over deze voorschriften. Op dat gebied zijn er vorderingen nodig. Het mag niet zo zijn dat de vrije wereldhandel zo succesvol blijft en tot de groei van de economieën bijdraagt, omdat hij op uitbuiting van de mens en uitputting van de natuur en de hulpbronnen berust.
Wij kunnen de werkgelegenheidstop van Lyon vandaag toch niet zo afdoen. De verklaringen van de staatshoofden en regeringsleiders van de G7 dat wij de kansen van de mundialisering moeten benutten, kan ik alleen maar cynisch noemen, als de mensen en onze planeet het slachtoffer van zo'n beleid zijn. Daarom hebben wij nodig wat de GATT en de WHO altijd hebben gewild: een faire wereldhandel met een geheel van voorschriften, zoals wij als Europees Parlement altijd al hebben geëist.

Bruton
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil u allen bedanken voor uw loftuitingen aan het adres van het Ierse voorzitterschap en vooral voor de welverdiende complimenten aan staatssecretaris Gay Mitchell, die namens het Ierse voorzitterschap de betrekkingen met het Parlement voor zijn rekening heeft genomen.
Ik heb ter afronding nog vier opmerkingen. Dit is de tweede keer in mijn leven dat ik het woord richt tot het Europees Parlement; de eerste keer was in september. Toen werd het debat beheerst door pessimisme en kritiek op de verrichtingen van Europa. De teneur van dit debat is heel anders. Het is een positief debat waarin men eist dat Europa meer doet, maar tussen de regels door bemerk je dat men ervan uitgaat dat Europa ook meer kán doen. Dat die sfeer nu in januari zo veranderd is ten opzichte van september, is een eerbetoon aan de leiding van het Parlement, en het is ook een teken dat Europa gezond is.
Ten tweede, het verdrag dat het Ierse voorzitterschap in ontwerpvorm in Dublin heeft gepresenteerd is een verdrag voor de mensen. Het is een verdrag voor de burgers van Europa, geen verdrag puur voor een economische entiteit. Het bevat bepalingen voor een krachtdadiger optreden op het gebied van misdaad en drugs. Voor de eerste keer worden er in het verdrag bepalingen opgenomen voor het waarborgen van de individuele mensenrechten. Voor het eerst wordt in het Verdrag het begrip duurzame ontwikkeling ingevoerd, wat voor iedereen die bij het milieu betrokken is heel belangrijk is. Het ontwerp versterkt de Verdragsbepaling over de bescherming van de consument tegenover de bescherming van de producent. Bovendien wordt wat de medebeslissingsprocedure betreft het Europees Parlement voor het eerst op voet van gelijkheid met de Raad behandeld. Uit dit alles blijkt dat Europa met dit verdrag dichter bij de burgers komt te staan.
(Applaus) Dat brengt mij bij mijn derde punt. Dit verdrag moet geratificeerd worden, en dat kan pas als de burgers inzien dat het voor hen iets waardevols bevat. Zoals in het debat wel duidelijk werd, is dit niet iets waarover wij ons zelf ook maar enigszins op de borst kunnen kloppen. We moeten in al onze beraadslagingen over het verdrag absoluut niet vergeten dat we de verdragstaal moeten omzetten in iets waarvoor de mensen hun stoel voor de televisie, of de tafel waaraan ze met hun gezin zitten te eten verlaten om ergens in Europa naar een stemlokaal te gaan en "ja" te stemmen. Daarvoor is communicatie nodig. We moeten dit niet alleen goed doen, we moeten het ook vereenvoudigen en veranderen in iets dat een emotionele boodschap bevat waar de mensen positief op reageren. Dat is de politieke uitdaging die we moeten aangaan.
Ten slotte ben ik het roerend eens met alle leden die, vooral met betrekking tot Europol, stelden dat het niet volstaat een verdrag of verklaring aan te nemen als de ratificatie en de uitvoering in de lidstaten niet net zo sterk is als de politieke wil om de bepaling überhaupt aan te nemen. Wat dat aangaat moet het Parlement bedacht zijn op afvalligheid van afzonderlijke lidstaten. Wat de tenuitvoerlegging van verklaringen betreft aanvaard ik alle kritiek die hierover tegen de lidstaten wordt geuit. Onze reputatie is allesbehalve vlekkeloos, en trouwens ook de reputatie van degenen die met veel vertoon van woorden vóór goedkeuring van gemeenschappelijke Europese standpunten zijn is vaak allerbelabberdst als het erom gaat deze in daden om te zetten; vaak hebben degenen die het meeste kritiek op gemeenschappelijke Europese standpunten hebben en de goedkeuring ervan enorm vertragen, toch de beste staat van dienst als het gaat om het in de praktijk brengen van die standpunten.
(Luid en langdurig applaus)
De Voorzitter
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement negen ontwerpresoluties ontvangen.
De stemming vindt donderdag te 12.00 uur plaats.
Het debat is gesloten.

Verkiezing van de quaestoren (voortzetting)
De Voorzitter
Ik lees u de uitslag voor van de derde stemronde voor de verkiezing van de quaestoren:
Aantal deelnemers: 464 Blanco of ongeldige stemmen: 9 Uitgebrachte stemmen: 455
Hebben behaald:
de heer Killilea: 194 stemmen de heer Paasio: 214 stemmen de heer Viola: 169 stemmen.
Als gevolg van de derde stemronde verklaar is dat tot quaestoren van het Europees Parlement zijn gekozen de leden de heer Paasio en de heer Killilea, die ik van harte geluk wens met hun verkiezing.
Overeenkomstig artikel 16 van het Reglement wordt de rangorde van de quaestoren bepaald door de volgorde waarin zij zijn gekozen.

Stemming (aantal en ledental van de parlementaire commissies)
De Voorzitter
Aan de orde is de stemming over het ontwerpbesluit (B4-0028/97) van acht politieke fracties inzake het aantal en ledental van de parlementaire fracties.
Amendement nr. 1 is ingetrokken.
Het woord is aan de heer Fabre-Aubrespy voor een motie van orde.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, in verband met het zojuist door u vermelde amendement 1 zou ik een woord van dank willen richten tot de collega's die het met mij hebben willen ondertekenen en tot de EVP-fractie, die door een van haar zetels af te staan alle fracties in staat stelt vertegenwoordigd te zijn in de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten.
Het door dit amendement aan de orde gestelde vraagstuk was dat van de vertegenwoordiging van alle fracties in de commissies. Ik vind dat u aan de Reglementscommissie een praktijk zou moeten voorleggen die hier de laatste jaren ingang heeft gevonden en die erin bestaat bepaalde commissies een neutraal karakter te geven, wat naar mijn mening neerkomt op een overtreding van artikel 137 van het Reglement. Volgens dit artikel is inderdaad een rechtvaardige vertegenwoordiging van alle fracties en van de niet-ingeschreven leden in de commissies vereist, zonder dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen de commissies waaraan men geen neutraal karakter heeft gegeven en deze die wel als neutraal worden aangemerkt. Het is niet normaal dat de Conferentie van voorzitters aan welke parlementaire commissie ook waarin een fractie niet is vertegenwoordigd, en natuurlijk in de eerste plaats aan de Reglementscommissie, een voorstel kan doen. Ik denk dat dit punt enige verduidelijking behoeft om voor een passende interpretatie van artikel 137 te zorgen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Fabre-Aubrespy. Ik zal over uw verzoek nadenken. In elk geval weet u als plaatsvervangend en actief lid van de Commissie Reglement net zo goed als ik, dat iedere afgevaardigde of elke politieke fractie desgewenst zaken aan deze commissie kan voorleggen.
Ik leg het ontwerpbesluit in zijn geheel ter stemming voor.
(Het Parlement keurt het ontwerpbesluit goed)
(De vergadering wordt te 13.00 uur onderbroken en te 15.00 uur hervat)

Werkprogramma van het Nederlandse voorzitterschap inclusief de situatie in Servië
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de fungerend voorzitter van de Raad over het werkprogramma van het Nederlandse voorzitterschap, inclusief de situatie in Servië.
Het woord is aan de heer Van Mierlo, fungerend voorzitter van de Raad.

Van Mierlo
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, " Europa is de bakermat van de democratie" , zo zeggen wij graag. Toch zal niemand ontkennen dat er tussen het proces van de Europese integratie en democratische legitimatie daarvan nog immer ruimte bestaat. Welke verklaring men ook moge hebben voor dat tekort, het daagt ons uit om de noodzaak van een oplossing steeds voor ogen te houden.
In dit besef treed ik voor dit Huis. Het is mij een grote eer vandaag in uw midden te zijn in het bijzonder omdat u gisteren een nieuwe Voorzitter hebt gekozen. Mag ik u, mijnheer de Voorzitter, veel geluk wensen met uw verkiezing en ook veel kracht en wijsheid in uw nieuwe ambt.
Moge onze ontmoeting vandaag de basis leggen voor een vruchtbare samenwerking tussen Raad en Parlement in het komend half jaar.
De nota van het Nederlandse voorzitterschap is gekenschetst als sober. Dat is juist, maar het is onvolledig. Want we zijn sober omdat we ambitieus zijn. Bescheidenheid niet in, maar in functie van onze doelstellingen. Er is geen ruimte en geen tijd voor een paar nationaal bepaalde prioriteiten. Er is een Europese agenda en alleen maar die, en ik kan op dit moment geen grotere ambitie bedenken dan met die agenda de resultaten te bereiken die Europa nodig heeft.
In dit besef heeft Nederland in elk geval zijn voorzitterschapsprogramma voor het komende half jaar opgesteld. Het voortvarende werk van onze Ierse voorgangers is daarbij een grote steun in de rug. De tekst van ons voorzittersprogramma is u reeds schriftelijk toegekomen. Mijn mondelinge inleiding zal zich beperken tot de belangrijkste beleidsuitdagingen.
We zijn geneigd aan eeuwwisselingen een betekenis toe te kennen die het louter voortschrijden van een getallenreeks verre te boven gaat. Hoe dat ook zij, zeker is dat de aanstaande millenniumwisseling min of meer samenvalt met ingrijpende veranderingen in Europa. Veranderingen die de wanhoop uit de donkerste uren van deze eeuw eindelijk kunnen helen. Dat is geen natuurwet die zich zomaar voltrekt. Het is een historische kans om te grijpen en om vorm te geven. Die mag ons niet ontgaan. Jarenlang is er gediscussieerd over het dilemma rond de verhouding tussen verdieping en verbreding. Wat verdient de voorrang? De jongste Europese geschiedenis heeft dit debat uit zijn intellectuele vrijblijvendheid gehaald. Niemand kan zich meer verschuilen achter óf verdieping óf verbreding in de heimelijke verwachting dat het alternatief dan minder kans van slagen krijgt. De val van de Berlijnse muur heeft ons het historisch imperatief gegeven van verbreden. Tegelijkertijd hebben we ontdekt dat uitbreiden niet kan als we ons ook niet verdiepen. Het is dus én... én geworden.
De grootst mogelijke uitbreiding van de Europese Unie komt eraan. De uitbreiding die de Unie uiteindelijk met recht de kwalificatie "Europees" kan verschaffen. Tegelijkertijd werken we aan de grootst mogelijke beleidsmatige verdieping die de integratie ooit zal ondergaan; ik doel op het project van de Economische en Monetaire Unie. We hebben ons afgevraagd op welk moment van de geschiedenis van de Europese integratie wij de verantwoordelijkheid van het voorzitterschap krijgen. Dat is dus vlak voor het moment dat die twee mutaties in ons Europees evolutieproces gaan plaatsvinden, de uitbreiding en de totstandkoming van de Europese Monetaire Unie. En Europa is daar niet klaar voor. Daarom is de primaire ambitie van Nederland tweeledig: een Verdrag over zes maanden én een Verdrag van betekenis; een Verdrag dat ons in staat stelt die twee mutaties ook aan te kunnen. Daarom is onze eerste zorg het management van de IGC, het management van de aanloop naar de EMU en naar de uitbreiding. Daarnaast zijn er een paar vraagstukken van buitenlands beleid die van zo'n grote omvang zijn en voor Europa van zo groot levensbelang, dat ze onontkoombaar op ons bord liggen, dat ze geen prioriteiten zijn naar keuze, maar musts .
Eerst zal ik iets zeggen over de Intergouvernementele Conferentie, de EMU en de uitbreiding.
De Intergouvernementele Conferentie staat dus in het licht van de 21ste eeuw; in een eeuw die een ongedeeld Europa zal moeten kennen. Werken aan een IGC die tijdig en met een substantieel resultaat kan worden afgerond, is onze inzet. Een goede basis daarvoor hebben onze Ierse voorgangers gelegd. Maar ook andere bijdragen van Frankrijk, Duitsland, Portugal en de Benelux geven daaraan een belangrijke impuls. Het Europees Parlement levert een actieve bijdrage, zowel in de vorm van zijn resoluties over IGC-thema's als door de constructieve aanwezigheid in de onderhandelingsgroep van zijn leden de heer Brok en mevrouw Guigou.
Veel werk zal nog moeten worden verzet. Om te beginnen op de gevoelige terreinen waar de vooruitgang nog gering is: zoals het brede terrein van de institutionele hervormingen. Ik denk aan meer besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, aan de verhouding tussen de instellingen, waaronder het Europees Parlement. Ook de discussie over een gevoelig thema als flexibiliteit zal van nu af aan concreter moeten worden. Flexibiliteit is het sleutelwoord dat de ogenschijnlijke tegenstelling tussen verbreding en verdieping moet opheffen. De capaciteit tot flexibel optreden moet ruimte scheppen voor die beide uitgangspunten. Zonder flexibliteit zal een veel grotere Unie verstarren. Flexibiliteit is echter ook een medicijn om spaarzaam en met zorg toe te dienen. Een te grote dosis zal de Unie immers doen fragmenteren.
Intellectueel zal het ongetwijfeld het moeilijkste vraagstuk worden van de IGC, zoals de instituties politiek het moeilijkste probleem zullen zijn. Op beide terreinen zullen we meteen actie nemen om de witte plekken in de Ierse schets zo spoedig mogelijk ingevuld te krijgen.
We moeten de reeds bereikte voortgang op andere thema's vasthouden. Zo tekent zich tot mijn vreugde een trend af naar een grotere wetgevende bevoegdheid voor dit Huis. We zullen die krachtig ondersteunen. Dat geldt ook voor de versterking van uw rol bij de benoeming van de Commissie. Moet het gat in de Europese democratie niet van twee kanten gedicht worden? Dan rijst de vraag of en hoe de Europese functie van nationale parlementen versterkt kan worden, zonder dat dit ten koste gaat van het Europees Parlement.
We zijn het erover eens dat het internationale optreden van de Unie eindelijk de effectiviteit en samenhang krijgt die passen bij haar gewicht. Die consensus neemt niet weg dat een echt Europees buitenlands beleid maar moeizaam van de grond komt. Waarom is dat eigenlijk? Het geijkte antwoord verwijst naar de grote tegenstellingen die er zijn in nationale belangen. Maar zijn die zo groot als steeds wordt aangenomen? Bij nader inzien zijn er naar mijn gevoel naast enkele werkelijke harde tegenstellingen in nationale belangen, ook veel geconstrueerde tegenstellingen van nationale belangen. Dienen die laatste niet primair om de nationale identiteit te ondersteunen? Als dat zo is, dan gebeurt het omgekeerde van wat wij pretenderen: niet het beleid wordt gemaakt ten behoeve van het belang, maar het belang wordt geconstrueerd ten behoeve van het beleid. Laten we in dit besef de verlammende unanimiteitscultuur te lijf gaan.
Ook de verbetering van de aanpak op de terreinen van justitie en binnenlandse zaken - dat cruciale gebied van onze interne veiligheid - vraagt om vroegtijdige agendering in de IGC. De Unie moet slagvaardiger kunnen optreden tegen groeiende grensoverschrijdende criminaliteit en illegale drugshandel. Daarvoor is overigens niet alleen de uitkomst van de IGC bepalend. De Europese Raad van Dublin heeft diverse actievoorstellen ontwikkeld, waarmee wij aan de slag gaan en al zijn gegaan. Mogelijkheden voor versterking van de praktische samenwerking tussen nationale autoriteiten op deze terreinen zijn nog lang niet uitgeput.
De vormgeving van een nieuw Verdrag komt nu in de beslissende fase. Er komt alleen een nieuw Verdrag als iedereen zich daarvoor inzet. Niet om zoiets als de "eer van Amsterdam" , al is het wel onze eer om van Amsterdam een succes te maken.
De Economische en Monetaire Unie is onomkeerbaar op weg naar de derde fase. Een solide en stabiele euro is in zicht door een stevig stabiliteits- en groeipact. Door overeenstemming over de structuur van een nieuw wisselkoersmechanisme en over het wettelijk kader van de euro. Dit voorzitterschap zal alles in het werk stellen om de dynamiek en geloofwaardigheid van het proces te handhaven. In de eerste plaats door gedegen afwerking van de politieke besluitvorming in Dublin op de terreinen die ik zojuist noemde.
En laat ik vooral duidelijk zijn over onze opvattingen ten aanzien van het lidmaatschap. Het is heel eenvoudig: ieder land dat aan de criteria voldoet is welkom. En hoe meer, hoe beter. De uitbreiding van de Unie met Midden- en Oosteuropese en mediterrane landen vraagt grote inspanning van die landen, maar niet minder van ons. Voor mij staat vast dat een Unie zonder sterke fundamenten, een verdere aanzienlijke uitbreiding niet ongeschonden zal doorstaan. De kern van onze eigen Unie-voorbereiding ligt dus bij de noodzaak van een substantieel resultaat van de Intergouvernementele Conferentie. Het is ook de kern van ons voorzitterschap. Toetreding tot de Unie vraagt van de kandidaten intensieve voorbereidingen. Vooral om effectief aan de interne markt te kunnen deelnemen.
Toetreding vraagt ook een zo breed mogelijk draagvlak in de betrokken landen. Dat groeit niet d.m.v. louter technische abstracties, wel door een echte, intensieve dialoog. Zo komen wederzijdse percepties tot elkaar. Zo worden verwachtingen aan realiteiten getoetst. Het nadeel van de gestructureerde dialoog, zoals wij die thans voeren, is dat hij geen structuur heeft en ook geen dialoog is. Daarom zullen wij ernaar streven deze gedachtenwisselingen inhoudsvoller te maken. Door ons te beperken tot één of twee problemen die goed zijn voorbesproken. Dat geldt voor de integratie in haar volle breedte, van interne markt tot materies als de rechtsstaat en good governance .
Dan nog iets over de uitbreiding.
Een vreedzaam, democratisch en welvarend Europees continent in de volgende eeuw: dat is geen visioen meer, wèl een politieke opdracht om de komende uitbreiding te doen slagen. Het onderhandelingsproces zal ongetwijfeld taai, lastig en lang zijn. Maar daarbij moet het uitgangspunt zijn de vraagstelling die diep zit ingebakken in onze Europese beschaving. Dat is: hoe combineer je het principe van "gelijke kansen" met de werkelijkheid van ongelijke capaciteiten?
Ik ben mij ervan bewust dat het uitblijven van een duurzame oplossing voor de problematiek op Cyprus een niet geringe hypotheek kan gaan leggen op de uitbreiding als geheel. In dit besef, maar ook ten aanzien van de toetreding van Cyprus zelf, zullen wij bevorderen dat de Unie op dit moment alles in het werk stelt om zo'n oplossing naderbij te brengen, door intensief overleg te voeren met alle betrokkenen, uiteraard ook met Turkije. Aan dat overleg zijn we al begonnen, ook met de Verenigde Staten en de Verenigde Naties. Het is van belang dat we samenwerken binnen één agenda, zonder verborgen agenda's van de verschillende deelnemers. Ik hoop dat ook u in dit licht de nodige aandacht zult geven aan de relaties met dat land.
Tot zover de IGC, de EMU en de uitbreiding, die wij zien als een strategische driehoek. Maar daar blijft het niet bij. De wereld om ons heen wacht niet op zoiets als de afloop van een IGC. De burger en de economie evenmin. Daarom zullen we de voortgaande beleidsontwikkeling, de wetgeving, het beheer en het bestuur van de Unie onze volle aandacht geven. U heeft in onze voorzittersnota gelezen hoe we dat willen doen.
Grote interne uitdagingen zijn en blijven: grotere werkgelegenheid, werk onder goede arbeidsomstandigheden, persoonlijke en openbare veiligheid, bescherming van ons kostbaar milieu. Uitbanning van racisme vraagt dit jaar om een extra inspanning.
Het economisch fundament van de integratie - haar trouwe werkezel - is en blijft de interne markt. Het feitelijk functioneren van die interne markt vraagt voortdurend onze zorg en inzet. We mogen die niet isoleren. Het gaat niet alleen om meer markt in het perspectief van de komende ene munt. Ook om de samenhang van markt, milieu en de menselijke maat.
Extern optreden vraagt onze permanente aandacht. In de eerste plaats omdat de vele bloedige regionale conflicten ons niet koud mogen laten. In de tweede plaats omdat de belangen van de economische grote mogendheid die de Unie is, alertheid vereisen. Tenslotte ook omdat de verhouding tussen politiek en economie in de internationale verhoudingen veel gecompliceerder is geworden. Actief blijven opkomen voor mensenrechten en democratie behoort ook tot de kern van ons extern optreden. Deze waarden vormen immers het hart van wat Europese beschaving heet. Maar ook meer functionele redenen vragen steeds meer om een mensenrechtenbeleid op Europees niveau. Het is immers voor individuele lidstaten moeilijker geworden om zo'n beleid louter op bilaterale basis effectief te voeren. De inzet voor mensenrechten en democratie dient ook onderdeel te zijn van een brede en coherente aanpak van conflictpreventie en -beheersing.
Ik noem nog enkele belangrijke regionale uitdagingen.
Om te beginnen het vredesproces in het Midden-Oosten, waarin vandaag voor het eerst sinds lange tijd, zo niet een doorbraak, dan toch een duidelijke vooruitgang is te melden. Het vannacht bereikte akkoord over Hebron is een belangrijke stap op weg naar een rechtvaardige en stabiele vrede, een stap die aan het vredesproces het broodnodige nieuwe momentum kan verschaffen. Het is verheugend dat in de aanloop naar dit akkoord de Europese Unie heeft getoond, in nauwe samenwerking met de partijen en met de Verenigde Staten, een wezenlijke bijdrage aan dat vredesproces te kunnen leveren. Deze bijdrage behoeft zich niet te beperken tot de economische ondersteuning van het proces. Economie en politiek kunnen ook hier niet klinisch gescheiden worden. Zonder de Europese economische ondersteuning zou het onderhandelingsproces duidelijk in gevaar komen. Aan deze complementariteit ontleent de Unie het recht en de plicht tot een actieve politieke rol in het proces. Niet in de eerste plaats als onderhandelaar of bemiddelaar aan tafel, maar daarom niet minder politiek. De positieve waardering door alle partijen van de rol van onze speciale afgevaardigde, de heer Moratinos, onderstreept dit feit. Ik wil van deze gelegenheid gaarne gebruik maken om ook de grote waardering van het voorzitterschap uit te spreken voor zijn inzet en effectiviteit.
In ex-Joegoslavië is de rol van de Europese Unie veel meer expliciet politiek, omdat de militaire betrokkenheid van veel lidstaten de diplomatieke en humanitaire inspanningen aanvult. Grote aandacht en vindingrijkheid zijn nodig om de vaart in de vredesimplementatie te houden. Uitgangspunt daarbij zijn de recente Londense besluiten van de Peace Implementation Council .
Mij is vanuit uw midden gevraagd om iets te zeggen over de voorliggende resolutie in uw Parlement over de FRJ. Hoewel ik natuurlijk niet op de stemming van deze resolutie vooruit wil lopen, kan ik u verzekeren dat het voorzitterschap de strekking van uw resolutie steunt. De Raad heeft duidelijk en verscheidene malen de conclusies van het verslagGonzales onderschreven en president Milosovic opgeroepen de uitslag van de verkiezingen van 17 november te onderkennen. Ik maak op dit moment een rondreis langs alle lidstaten om de boodschap van het voorzitterschap te brengen en ook om van hen te horen wat de specifieke uitgangspunten voor hen zijn. Overal komt natuurlijk de situatie in Belgrado ter sprake. Er is een grote eenstemmigheid in gevoelens ten aanzien van de situatie daar. Ik ben ook van begin af aan bereid geweest en ben dat nog steeds, om naar Belgrado te gaan zogauw we het gevoel hebben dat we daar iets echt productiefs kunnen doen. Maar dat moment wil ik wel zorgvuldig uitzoeken. De berichten die ons recentelijk bereikten uit Belgrado, lijken erop te wijzen dat Milosovic, zij het stapje voor stapje, aan die oproepen gehoor geeft, vooral in de eerste plaats aan de oproepen van de demonstranten. De weg naar democratisering in de FRJ is echter nog lang en zolang nog geen bevredigend resultaat bereikt is in Servië, zal de wereld zijn druk op Milosovic en zijn steun aan de oppositie en de studentenbeweging moeten handhaven.
De opzet van het plan dat het post-Barcelonaproces heet, is goed. Dat wil zeggen, veelbelovend voor Euromediterrane stabiliteit in brede zin. De uitvoering is echter sterk afhankelijk van het verloop van bestaande regionale conflicten. Niet in de laatste plaats van het vredesproces in het Midden-Oosten. Dit voorzitterschap zal zich in elk geval krachtig inzetten voor de verdere ontwikkeling van het post-Barcelonaproces. Wij accepteren niet zoiets als een rolverdeling die zich toch dreigt te ontwikkelen in de Raad tussen noordelijke en zuidelijke lidstaten: de zuidelijke voor het mediterrane en de noordelijke voor de uitbreiding naar het oosten. De stabiliteit in de mediterrane regio gaat allen in de Unie aan! De buren van Spanje, Italië en Griekenland zijn de buren van ons, van de noordelijke landen.
(Applaus ) Daarom is het een extra voorrecht om als noordelijk land aan die opvatting uitdrukking te kunnen geven door het covoorzitterschap in het Barcelonaproces met grote aandacht en intensiteit uit te voeren.
Goede transatlantische betrekkingen blijven een hoeksteen van ons extern beleid. Ook hier weer een punt waar je absoluut niet minder aandacht aan kunt geven, omdat dat minder uit zou komen. Want die betrekkingen zijn niet meer vanzelfsprekend zoals in de koude oorlog, toen we totaal afhankelijk waren van de nucleaire wapens en de Amerikanen. Wie die betrekkingen nu wil en ze wil houden, zal ze moeten verzorgen, voeden en erin investeren. We mogen de transatlantislche dialoog niet verschralen tot alleen business and economics , omdat gezamenlijk Amerikaans-Europees optreden in mondiaal opzicht op sommige momenten essentieel kan zijn. Europa en Amerika hebben elkaar hard nodig in een wereld met veel bronnen van instabiliteit. Op zo veel terreinen - of dat nu het wereldhandelssysteem betreft, de beheersing van regionale crises of de omgang met Rusland - is nauwe transatlantische samenwerking de enige sleutel tot succes. Gebrekkige samenwerking staat daarentegen borg voor mislukkingen. Waar cultuur en belangen overeenkomen, moeten we de krachten bundelen. Bijvoorbeeld om onze gezamenlijke waarden te beschermen, zoals weer die mensenrechten. Waar deze verschillen zijn, moeten we ze bespreekbaar en hanteerbaar houden. Daarom moet die transatlantische dialoog en de uitvoering van het actieplan Europese Unie-Verenigde Staten actief bevorderd worden.
De schrijnende situatie in het Afrikaanse Grote-Merengebied vraagt vanzelfsprekend om Europese inspanningen. Naast verlenging van de humanitaire hulp zal de Unie zich in toenemende mate moeten richten op conflictpreventie en conflictbeheersing. Ook hierover zijn wij met de Amerikanen in gesprek, nu reeds, om te zien of we tot een effectieve gezamenlijke aanpak kunnen komen van dit zeer moeilijke vraagstuk.
Ik besef heel goed dat ik hiermee nog lang niet alle externe aandachtsgebieden heb genoemd, maar wil toch overgaan tot het slot en een paar gedachten naar voren brengen over het veranderende karakter van de Europese integratie.
Europese integratie gold in veler ogen lange tijd als een "technische abstractie" . Het thema had een overwegend marginale plaats in nationale politieke debatten. Met de val van het communisme en met "Maastricht" is Europa in het hart van de nationale politiek van alle lidstaten terechtgekomen. Traditioneel binnenlandse politieke thema's hebben een Europese dimensie gekregen, of je het wilt of niet. Deze ontwikkeling heeft het karakter van de integratie dramatisch veranderd. "Europa" viel min of meer samen met een technische agenda "daar in Brussel" . Europa wordt nu steeds meer de optelsom van nationale politieke gevoeligheden. Een buitengewoon lastige, een onvermijdelijke, maar naar mijn gevoel niet louter negatieve ontwikkeling! Lastig inderdaad, want de interactie tussen Europees en nationaal bestuur, tussen democratie op Europees en op nationaal niveau is veel en veel gecompliceerder geworden. Maar is ook nationaal bestuur niet steeds ingewikkelder geworden? Laten we elkaar op dit punt niets wijs maken!
Ik denk vaak dat de crisis die we in Europa hebben en de onmacht die we in Europa voelen, de optelsom is van al die onmachten op nationaal niveau, waardoor het ons aan wisselgeld ontbreekt als we in Brussel gaan onderhandelen. We hebben zo weinig ruimte en marges thuis om terug te komen met een boodschap die voor de achterban niet aangenaam is. Het is lastig en onvermijdelijk, maar er zit ook een positief aspect aan. Dat verwijst naar de volwassenwording van de integratie. Immers, waar dient Europese integratie toe als zij niet wortelt in het gemoed van onze Europese burgers? Als zij niet raakt aan zaken die hun aan het hart gaan? Burgers identificeren zich nu eenmaal vooralsnog gemakkelijker met hun eigen staat en hun eigen regio, maar ze beseffen steeds meer en voelen dat dagelijks aan den lijve, dat talloze uitdagingen het vermogen van die nationale staat te boven gaan. De burger en Europa, die twee hebben elkaar wel steeds meer in het oog. En toch zijn ze nog immer te veel vreemden voor elkaar.
President Vaclav Havel die in 1994 een indrukwekkende rede in dit Huis heeft gehouden, had deze problematiek ook op het oog. Bij lezing van het Verdrag van Maastricht verbaasde Havel zich over het feit dat gemeenschappelijke spelregels waren gemaakt voor een groep landen die onderling zo verschillend zijn. Onder de indruk was hij van die ingenieuze constructie. Maar zijn conclusie was: My reason has been spoken to, but not my heart . Nu is er een verschil tussen de dode letter van het Verdrag en de levende realiteit van de Europese integratie. Maar het feit blijft dat die Unie een constructie is en door velen ook als een constructie gevoeld wordt. Of men ooit zoiets als hartstocht kan vragen voor Europa als constructie, dat is voor mij nog maar de vraag. Heeft deze Europese eeuw ons niet het nodige geleerd over de ambivalente relatie tussen emotie, statelijkheid en oorlog? En ligt in die les niet juist de bestaansgrond van de constructie die Europese integratie heet?
Identificatie van Europeanen met de Europese bestuurslaag, dat is wel nodig. Maar dan in de vorm van wat ik zou willen noemen de redelijke emotie. Die kan natuurlijk niet worden afgedwongen. Niet door "kat en muis" -spel tussen hoofdsteden onderling en met "Brussel" , of door concurrentie binnen de democratie tussen Europees en nationaal niveau. Al helemaal niet door opgeschroefde Europese pretenties. Die leiden slechts tot een noodzakelijk tekortschieten en genereren dus bij voorbaat onvrede. Maar met het ambitieniveau van de zogenaamde Real -politiek komen we er evenmin.
Identificatie met Europa kan alleen groeien als die Europese constructie haar taken overtuigend weet te vervullen. En alleen als zij in brede zin democratisch gelegitimeerd is. Dus ook door transparant en toegankelijk zijn.
Identificatie met Europa is ook gebaat bij een eerlijk, open en zorgvuldig gevoerd debat tussen nationale politici over de grenzen heen. De toenemende Europeanisering van wat ik nationale gevoeligheden noemde, vraagt daarom.
Moeten we op dit punt met elkaar niet zoiets als een nieuwe cultuur ontwikkelen? Het Verdrag, tenslotte, hoeft voor mij niet tot het hart te spreken. Het mag wat mij betreft wél veel leesbaarder worden.
De Europese Unie is een constructie. Een unieke interactie tussen het boven-nationale niveau en de nationale lidstaten. Uniek ook in die zin dat het bijna gemakkelijker te zeggen is wat de Europese Unie níet is dan wat zij wél is. Europa bestaat in de ogen van de buitenwereld ook veel meer dan in de perceptie van Europeanen. Duidelijk te maken wat de Unie wèl is en vooral wat zij kàn en dus mòet zijn, dat is een opdracht voor alle deelnemers aan de Europese integratie. Niet alleen binnen de Europese instellingen, maar ook in onze nationale regeringen en in onze nationale parlementen.
Dat is in ieder geval de inzet van het Nederlandse voorzitterschap.
(Applaus )
De Voorzitter
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik zou u willen bedanken voor uw gelukwensen en voor de toespraak die u zojuist gehouden heeft.
Het woord is nu, namens de Commissie, aan de heer Van der Broek.

Van den Broek
Voorzitter, namens voorzitter Santer en de gehele Commissie wil ik graag een enkel woord toevoegen aan de boeiende inleiding van minister Van Mierlo, waarmee ik hem en zijn equipe gelukwens. U weet dat voorzitter Santer tot zijn spijt hedenmiddag niet in ons midden kan zijn omdat zijn aanwezigheid gevraagd is in de BSE-enquêtecommissie van dit Parlement.
Voorzitter, ik kan kort zijn. Op 7 januari jl. heeft de voltallige Commissie een bezoek gebracht aan Den Haag om daar de plannen van het Nederlandse voorzitterschap door te spreken en het was verheugend te constateren, in dit intensieve en zeer vruchtbare overleg, dat de prioriteiten volstrekt parallel lopen. Het spreekt overigens vanzelf en is ook geen verrassing. Wij erkennen allen dat het Nederlandse voorzitterschap in de komende zes maanden voor een buitengewoon zware taak staat, aangezien men niet kan spreken van één enkele prioriteit: er zijn meerdere prioriteiten. Misschien met een extra accent op die Intergouvernementele Conferentie, waar we allen zoveel van verwachten en waarover ik ook hier het volste vertrouwen wil uitspreken voor wat betreft het welslagen daarvan onder het Nederlandse voorzitterschap. Overigens, Nederlandse voorzitterschappen hebben met Intergouvernementele Conferenties enige ervaring en ik mag eraan herinneren dat ook Maastricht in 1991 niet zonder barensweeën het licht heeft gezien. Ongetwijfeld zal ook de weg naar Amsterdam een hobbelige weg zijn, maar het is de moeite waard. Uit de woorden van minister Van Mierlo hebben we ook allen kunnen begrijpen dat de motivatie bij het Nederlandse voorzitterschap groot is en dat de overtuiging, dat we zonder die succesvolle afsluiting in juni Europa stappen terug in plaats van vooruit laten zetten, diep bij ons is doorgedrongen. Zeker waar het om de uitbreiding gaat, zegt ook de Commissie toe dat zij zich erop voorbereidt om tegen het midden van dit jaar alle voorbereidende documenten voor het uitbreidingsproces gereed te hebben. Dat betreft de adviezen inzake alle tien lidmaatschapsaanvragen van Centraal- en Oosteuropese landen, inclusief de Baltische staten, alsmede het document over de effecten van de uitbreiding op onze diverse Europese beleidsterreinen, meer in het bijzonder het Europese gemeenschappelijk landbouwbeleid en het regionaal beleid. Dat betekent ook dat een nieuw financieel kadervoorstel zal worden gedaan voor de financiering van de Unie na 1999 en dat er een breed beleidsdocument op tafel zal komen waarin de politieke consequenties van de uitbreiding en de scenario's ten aanzien van het uitbreidingsproces zelf, terzake van onderhandelingen - hoe die te voeren, hoe met overgangsperioden om te gaan - op tafel zullen komen. Kortom, de Europese Commissie zal parallel aan de inspanningen van het voorzitterschap ook haar aandeel leveren. Dat geldt natuurlijk eveneens voor de andere grote thema's, zoals die van de Economische en Monetaire Unie en de bijdrage die de Commissie nog wil leveren aan het verdere debat en met name het institutionele debat in de Intergouvernementele Conferentie, waar ook bij ons de belangstelling voor het onderwerp "flexibiliteit" - en ik sluit me graag aan bij de opmerkingen die de heer Van Mierlo daarover heeft gemaakt - bijzondere aandacht heeft. U kunt binnenkort van de Europese Commissie een schriftelijke bijdrage daarover verwachten.
Het woord werkgelegenheid is gevallen. Ik ben daar blij om. U weet hoezeer Commissievoorzitter Santer èn de Commissie zich gecommitteerd voelen om in verband met werkgelegenheid te blijven hameren op de toegevoegde waarde die ontstaat dankzij convergentie van beleid op dit punt, dankzij werkgelegenheidsbeleid. Ook daar zullen in Amsterdam nadere voorstellen van de Commissie op tafel komen, o.a in de vorm van een actieplan om erop toe te zien dat het vrij verkeer in onze gemeenschappelijke interne markt verder wordt vervolmaakt.
Ten aanzien van het buitenlands beleid scharen wij ons achter de prioriteiten die zijn genoemd. Met de heer Van Mierlo ben ik het eens dat het er nog veel meer zijn dan de tijd toestaat hier te noemen.
Ik wil wel met een enkel woord nog iets zeggen over de situatie in Belgrado gezien de ontwerpresolutie die op tafel ligt en de vragen die daarover aan de Commissie zijn gesteld. Het spreekt vanzelf - en ook hier ben ik de echo van de heer Van Mierlo - dat de Unie, inclusief de Commissie, insisteert dat president Milosevic integraal de aanbevelingen van het González-comité opvolgt. Zoals het voor de Commissie vanzelf spreekt dat, alvorens dat is gebeurd en aan nog een aantal andere voorwaarden van het Dayton-proces is voldaan, er geen sprake kan zijn van het aangaan van formele banden tussen de Europese Unie en Belgrado, het aangaan van samenwerkingsovereenkomsten, het verlenen van technische hulp of het toekennen van handelspreferenties aan Belgrado, waarover wij voorstellen in portefeuille hebben, maar die gezien de huidige politieke situatie in Belgrado voor ons niet aan de orde zijn.
Ik wil nogmaals de heer Van Mierlo gelukwensen met zijn introductie en hem alle steun namens Commissievoorzitter Santer en de gehele Commissie toezeggen. Wij zien uit naar een intensieve samenwerking met het voorzitterschap.

d'Ancona
Voorzitter, het is voor mij een eer en het is ook plezierig om namens de socialistische fractie een paar opmerkingen te kunnen maken ter verwelkoming van het Nederlands voorzitterschap. Mijn fractie heeft daar grote verwachtingen van en ik denk ook dat de speech die minister Van Mierlo hier gehouden heeft, die verwachtingen onderschrijven, maar ook omdat wij niet twijfelen aan de Europagezindheid van de Nederlandse regering en van u in het bijzonder, mijnheer Van Mierlo. Maar zo gaat het nu eenmaal, een vriend prijst men niet alleen. Vriendschap verdraagt ook kritiek en ik wil een paar kritische kanttekeningen maken.
Om te beginnen is er meer aandacht nodig - en dat weet u ook wel - voor het overbruggen van de kloof tussen Europa en zijn burgers. Het Europa van de bureaucratie, van de bij nacht en ontij gehouden ministerraden, van de ondoorzichtige en onbegrijpelijke deals, dát Europa laat de harten van de Nederlanders en van de mensen in Europa niet sneller kloppen. Daarom verwachten wij van het Nederlandse voorzitterschap grotere openbaarheid, meer en betere inzage in de besluitvorming, meer overleg ook met het Europees Parlement. Het is toch eigenlijk van de gekke dat wij soms naar Stockholm moeten om te weten te komen wat er in de Raad is gebeurd. Nederland met zijn open en democratische traditie heeft hier een missie te vervullen en dat geldt ook voor die andere steen des aanstoots, namelijk het slechte financiële beheer van de middelen van de Unie. Parlement, Commissie en Raad moeten samen zorgen voor zuinig en correct gebruik van die middelen. Wij missen eigenlijk in de Nederlandse plannen concrete voorstellen voor het verbeteren van de controle. Ik moet u zeggen dat dat ook geldt voor de leden van dit Parlement zelf. Er moet een Europees statuut komen voor alle Europarlementariërs. Wij vragen daar al 10 jaar om en ik vind dat de Raad eraan moet meewerken. Wij verwachten van het voorzitterschap nog dit jaar initiatieven om een dergelijk statuut te realiseren.
Europa heeft draagvlak nodig. De burgers moeten weer in het Europese project gaan geloven. Dat kan ook door ervoor te zorgen dat de Unie intern haar zaak op orde heeft en dat kan ook door duidelijk beleid, door concrete en zichtbare resultaten. Vanzelfsprekend zijn wij blij met de inzet van het voorzitterschap op het terrein van de werkgelegenheid, want wij hebben in Europa banen nodig.In vele landen van de Unie ligt de werkloosheid boven de 10 % en natuurlijk leidt dat tot actie van de vakbonden. De leus "EMU is gelijk aan werkloosheid" is weliswaar onjuist, maar het blind najagen van monetaristische doelstellingen is dat evenzeer. Meer investeren in mensen, doorgaan met het verkorten van de arbeidstijd, meer mogelijkheden voor kortere of langere perioden van verlof, voor zorg, her-, om- of bijscholing, de plannen liggen er en wachten op uitvoering. Europa heeft daar wel degelijk, in aanvulling op wat de lidstaten doen, een taak. Europa heeft ook een sterker communautair beleid op het terrein van justitie en binnenlandse zaken nodig. Bij uitstek een terrein waar burgers zich om bekommeren. Het gaat om internationale criminaliteit, drugs- en racisme- bestrijding, fraude- en asielbeleid. In Maastricht werden plannen ontwikkeld om de derde pijler onder de eerste communautaire pijler te brengen, maar ik heb het gevoel dat het tegendeel gebeurde, want we zien nu juist de versterking van het intergouvernementele, dat kan dus niet.
Kritiek dus, maar laat ik ook een paar positieve dingen zeggen. We hebben erg veel waardering voor hetgeen er op het gebied van het milieubeleid wordt gezegd. Wij hebben daar een stevige agenda en dat geldt ook voor de ontwikkelingssamenwerking. Wij vinden het fantastisch dat men komt tot een gecoördineerde, geïntegreerde aanpak, zowel op het terrein van het milieu als op het terrein van de ontwikkelingssamenwerking. Ik zal niets zeggen over wat de minister hier gezegd heeft op het gebied van de IGC want dat onderschrijven wij vanzelfsprekend allemaal van harte.
Wij vinden dat Europa uit balans is. Alle aandacht is nodig om het evenwicht terug te brengen. Evenwicht tussen Noord en Zuid, ook financieel, evenwicht tussen Europees eigenbelang en internationale solidariteit. Inzet voor de EMU, maar ook voor werk, ook voor natuur, ook voor gelijke kansen. Natuurlijk is ook het voorzitterschap, dat begrijpen wij best, balanceren, evenwicht zoeken en niet uitglijden. Maar wanneer de evenwichtskunstenaar niet durft en stil blijft staan, dan valt hij onherroepelijk naar beneden.
Minister Van Mierlo, ik wens u moed en inspiratie op het slappe koord en ik hoop u in juli aan de andere kant te begroeten met een warm applaus namens de socialistische fractie.

Maij-Weggen
Voorzitter, ondanks het constructieve Europese verhaal waarmee ik minister van Mierlo wil complimenteren, is het Nederlandse voorzitterschap niet onder een al te goed gesternte begonnen. De onnodige en onverstandige discussie over een op zich gematigd Iers document over een gezamenlijke strijd tegen de internationale drugscriminaliteit, gaf blijk van gebrek aan inzicht in de positie van andere lidstaten en gebrek aan coördinatie in eigen Huis.
Ik hoop oprecht dat het voor de rest van het voorzitterschap beter gaat, ook al omdat Nederland in het verleden de Europese Unie altijd prima heeft geleid. We hebben dus een goede naam te verliezen op dit punt.
In 1991 lukte het de vorige Nederlandse regering uiteindelijk het Verdrag van Maastricht en het Verdrag voor de Economische en Monetaire Unie rond te krijgen. Dat was een prachtige prestatie van oud-premier Lubbers, van oudminister Van den Broek, nu hier aanwezig en van oud-minister Kok. En het is eigenlijk opmerkelijk dat voor ons land de nederlaag van Black Monday , waarover in Brussel en Straatsburg allang niet meer wordt gesproken, zoveel zwaarder lijkt te wegen dan het dubbele succes van december 1991. Is het masochisme, is het faalangst? Ik hoop niet dat het het laatste is, want dat is eigenlijk een slecht teken. Dat blijkt ook wel, want er zit weinig nieuws, weinig creatiefs en weinig ondernemends in het Nederlandse programma. Nederland past goed op de winkel, lijkt het wel, het werkt de lopende agenda af. Moed en inspiratie lijken een beetje te ontbreken. De belangrijkste taak die moet worden afgerond, is het afronden van de IGC.
Wat zijn hier voor ons als christen-democraten de belangrijkste ijkpunten? Waar zullen wij het resultaat op toetsen?
In de eerste plaats vinden wij dat in het nieuwe Verdrag duidelijk moet worden gemaakt wat het Europees burgerschap inhoudt. En hier wensen wij een belangrijke aanvulling op het Verdrag. We vinden dat in het Uniegebied geen enkele burger mag worden gediscrimineerd. Niet omwille van ras, niet omwille van afkomst, van godsdienst, van geslacht, van kleur, van geaardheid en ook niet omwille van handicap. We willen dus graag een artikel 1 van de Nederlandse grondwet en dan in het Europees Verdrag van Amsterdam.
Ook willen we dat de Europese Instellingen gedwongen worden hun bureaucratische en technocratische werkwijze aan te passen en open en transparant en democratisch te functioneren. Een algemeen recht op informatie voor de burgers, een wet openbaarheid van bestuur op Europees niveau en normale bevoegdheden voor het Europees Parlement, want het is te gek dat dit Parlement, na 18 jaar rechtstreeks verkozen te worden, nog steeds niet over alle bevoegdheden beschikt.
De Europese Unie moet verder een stevige rem zetten op de harmonisatie van absurde wetgeving in detail. De rare maalstroom die we hier krijgen over grasmaaimachines, over maten van bananen en aardbeien en over percentages vet in chocolade. Geelhoed had groot gelijk in Nederland: we moeten ons concentreren op de echte belangrijke problemen, op de grote internationale problemen van deze tijd, de strijd tegen de werkloosheid, de strijd tegen de milieuvervuiling, de strijd tegen de internationale criminaliteit, de drugshandel en wapenhandel. En daarom gaat men bij Europol wel achter gestolen auto's aan en nog steeds niet achter ontvoerde kinderen. En ook - ik vind dat mevrouw d'Ancona daarin groot gelijk heeft - moeten we een extra inspanning doen om de fraude beter in handen te krijgen. Waarom geen betere samenwerking tussen nationale rekenkamers en Europese rekenkamers? We moeten slagvaardiger optreden in de buitenlandse politiek. Het is nu eigenlijk zo dat we reageren als een dorp met vijftien brandweerkorpsen die eindeloos vergaderen voordat er wordt uitgerukt om een brand te blussen, en dan is het niet zo gek dat de Verenigde Staten ons passeert en al vaak aanwezig is in een bepaald brandgebied, voordat Europa überhaupt klaar is met de discussie.
Voorzitter, dát is de wijze waarop wij Europa willen aanpassen. Maar, ik heb grote zorgen over de houding van het Nederlandse paarse kabinet omdat men het op een aantal cruciale punten kennelijk niet eens is. Hoe zit het met de besluitvorming? Is het zo, dat de VVD nog steeds vasthoudt aan een veto op een aantal punten, dit terwijl de andere partners wel voor gekwalificeerde meerderheden zijn. Is het zo, dat de VVD zich eigenlijk nog steeds keert tegen een werkgelegenheidsbeleid, terwijl minister Melkert wel initiatieven wil nemen op dit vlak. Hoe zit het met het democratisch gehalte van de Unie als het gaat om de standpunten van het paarse fabinet? Klopt het dat de VVD-ministers zich hebben verzet in het kabinet tegen de uitbreiding van de begrotingsbevoegdheid, zodat we straks alleen de wetgevende bevoegdheid uitgebreid krijgen en niet de bevoegdheid ten aanzien van de begroting. Is het echt zo dat de helft van de Europese begroting ondemocratisch vastgesteld blijft worden, ook in de toekomst?
En dan de buitenlandse politiek. De VVD wil hier geen verruiming van Europese bevoegdheden, terwijl de andere partners dat wel goedvinden. Voorzitter, die problemen en meningsverschillen creëren een grote zwakte in het Nederlandse voorzitterschap. Hoe kun je een goede creatieve en moedige agenda opzetten, als je in eigen huis zo verdeeld bent? Er zit immers niet veel nieuws en creatiefs en ondernemends in het Nederlandse programma.
De EVP kiest voor vernieuwing in Europa en voor solidariteit met de landen in Centraal- en Oost-Europa. We kiezen voor eenheid in verscheidenheid, voor een krachtig, slagvaardig en communautair Europa. Dat is altijd de christendemocratische lijn geweest en die zullen we in de komende tijd ook uitdragen.
Ik voel mij "Nederlands" tot in het diepst van mijn hart en ik wil dat ook graag blijven, maar onze veiligheid en onze welvaart is alleen gegarandeerd in een gezamenlijk Europees Huis. Ik hoop van harte dat het Nederlands voorzitterschap slaagt. Ik ben veel liever trots op een goed resultaat van Nederland dan dat ik me moet generen voor de slechte resultaten en tegen die achtergrond wens ik vooral het paarse kabinet méér eenheid toe en ik wens minister van Mierlo, aan wiens Europese gezindheid ik geen minuut twijfel, heel veel succes en heel veel sterkte.

Van Bladel
Voorzitter, de Vader van mijn vaderland - ik geloof oprecht in een Europa van de naties - is de prins van Oranje uit Frankrijk en tegelijkertijd graaf van Nassau uit Duitsland. Het eerste voorbeeld van een Frans/Duitse samenwerking onder wiens leiding Nederland tot stand is gekomen. Willem van Oranje Nassau placht in moeilijke omstandigheden te zeggen in het Frans: Il n'y a pas besoin d'espérer pour entreprendre et ni de réussir pour persévérer . Men hoeft niet te hopen om te ondernemen noch te slagen om door te zetten. Dat wil ik de Nederlandse voorzitter graag meegeven, al zijn de omstandigheden niet zo uitzichtloos als in 1548. Ik dank de heer Van Mierlo voor zijn filosofisch constructieve bijdrage.
U bent weliswaar primus inter pares voor veertien lidstaten, maar gezien het feit dat het naoorlogse Europese idealisme is verbleekt en het Europese concept dreigt te verwateren, kunt u zich niet meer verschuilen achter begrippen als flexibiliteit en pragmatisme. Dat beseft u ook. Na de hereniging van Duitsland staan wij aan de vooravond van de uitbreiding, een historische kans om te voorkomen dat wij blijven steken in een uitgebreide handelszone.
Voorzitter, hoe gaat u nu in de praktijk om met het tweeslachtige Nederlandse drusgbeleid om via dat tweeslachtige beleid tot een succesvolle bestrijding van de criminaliteit te komen? De voorstellen voor verdieping blijven onduidelijk. Bent u nu wel of niet bereid een Benelux-wisselcommissaris te accepteren? Hoe kunt u blijven beweren zinvol in het vredesproces in het Midden-Oosten te opereren als u dat in Europa zelf niet hebt gedaan en ook niet doet? Het zijn opnieuw de Verenigde Staten die actief de Servische opositie steunen en de angel uit het kleine rakettencrisisje uit Cyprus halen.
Hoe onevenwichtig toch om schenders van mensenrechten als Algerije en Syrië te blijven steunen, terwijl de relatie met Turkije waaraan de Unie verplichtingen heeft en heel veel geld verdient, dreigt te verwateren. Waar bent u in het vermeende buitenlandse beleid nu eigenlijk mee bezig? Ik kan er geen lijn in ontdekken.
Dan het democratisch deficit. Dat zit niet bij het Europees Parlement, maar bij u! U bent de voorzitter van de geheime wetgeving in Europa. Toch geven wij u het voordeel van de twijfel. Aan het einde van de rit toetsen wij uw beleid aan de volgende punten. Is de wetgeving van de belangrijkste Europese wetgever, de Raad van ministers, net zo openbaar geworden als die van uw medewetgevend Europees Parlement? Verdragswijziging hoeft niet, reglement van orde is voldoende. Is het sociaal gezicht van Europa behouden door wettelijke medezeggenschap van werknemers?
Mensenrechten. Uw kritiek blijft in China hangen, maar in Suriname heeft ze zin. Maakt u duidelijk of Bouterse ten tijde van de moorden de Nederlandse nationaliteit had of niet en zorgt u dat dat misterieus verdwenen dossier over die nationaliteit boven tafel komt? Dat helpt de mensenrechten, dat bestrijdt de internationale drugshandel. Houdt u vast aan de harde euro bijvoorbeeld? Wat hebt u gedaan aan de bestuurbaarheid van de Europese Unie alvorens tot uitbreiding over te gaan? Die punten beoordelen wij aan het einde van de rit.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Nederlandse voorzitterschap namens de kleine delegatie binnen de Fractie Unie voor Europa alle succes toewensen, want Europa heeft het nodig, verdient het en wij moeten met z'n allen samenwerken aan de stabiliteit en veiligheid. Ik wens u veel succes, mijnheer Van Mierlo.

De Vries
Voorzitter, ik zou mij willen beperken tot de hoofdzaak, namelijk de Europese politiek en de Nederlandse binnenlandse politiek graag overlaten aan de collega's in de Tweede Kamer, waar mevrouw Maij-Weggen met zo veel nostalgie aan terugdenkt.
(Applaus ) De Europese Unie gaat de belangrijkste fase in van haar ontwikkeling sinds 1957. De Unie staat op een tweesprong. Ofwel in 2002 is er een munt, één munt, in Europa, noord en zuid, of wij verspelen deze kans voor de duur van een generatie. Of de Unie integreert de democratieën in Oost-Europa of zij verzaakt haar voornaamste opdracht. Of zij houdt de integriteit van haar unieke instellingen in tact, of Duitslands geopolitieke gewicht zal opnieuw wrok genereren in de rest van Europa.
In het licht van deze opgaven schrikken veel nationale leiders ervoor terug de noodzakelijke leiding te geven aan de Europese Unie. Al te vaak verkiezen zij het vuur van het nationalisme aan te wakkeren door hun handelen of nalaten. Te vaak geven zij toe aan de verleiding Europa de schuld te geven van onpopulaire nationale besluiten, terwijl zij zelf de eer opeisen voor wat de Unie heeft bereikt. Hierdoor dreigt de Unie het brandpunt te worden van de angsten van onze burgers in plaats van de focus van hun hoop. Dit is een gevaarlijke ontwikkeling. De Europese integratie is niet onomkeerbaar. Nationalisme is destructiever en de Europese Unie fragieler dan velen denken.
In dit licht zijn de belangrijkste opgaven voor de Unie onder het Nederlandse voorzitterschap helder. Zij zijn: ten eerste, ervoor te zorgen dat de ene munt straks stabiel en sterk zal zijn en ten tweede, de Unie voor te bereiden op de uitbreiding door haar slagvaardiger en democratischer te maken. Elf landen staan in de rij om toe te treden. Zes in Centraal- en Oost-Europa, drie in de Baltische regio en twee in de Middellandse Zee. Hoe groter de verscheidenheid in de Unie, des te moeilijker besluiten zullen worden. Een Unie van 18 tot 26 staten staat dus voor een fundamentele keus: ofwel het gebruik van het veto te beperken, of zich te zien afglijden naar een kleinere uitgave van de OVSE. Maar voor onze burgers wordt een Unie die niet meer snel of daadkrachtig kan besluiten al snel irrelevant. Zo'n Unie verliest definitief de steun van haar burgers. Niets schaadt de geloofwaardigheid van de Unie meer dan haar voortdurend falen met één stem te spreken in de internationale politiek. Dit is gedeeltelijk te wijten aan het misbruik dat van het vetorecht gemaakt wordt. Portugal blokkeerde een EU-akkoord met ASEAN, Spanje een overeenkomst met Canada, het Verenigd Koninkrijk hield een gemeenschappelijk standpunt tegen over chemische wapens, Griekenland blokkeerde het mediterraan beleid van de Unie. Het chantagepotentieel in het handelsbeleid en in de buitenlandse politiek van de Unie zijn op dit moment eenvoudig te hoog. Daarom is een verdragswijziging op dit punt noodzakelijk. Natuurlijk is een verdragswijziging alleen onvoldoende. Lidstaten moeten ook bereid zijn gemeenschappelijke belangen en principes samen te verdelen. Nergens is dit harder nodig dan in ex-Joegoslavië. Wanneer zal de Unie eindelijk optreden om Belgrado en Zagreb verdachten van oorlogsmisdaden te laten uitleveren? Zeker, de Unie maakt sympathieke opmerkingen over de conclusies van Londen. Maar het is allemaal weinig overtuigend en zeker niet effectief. Ik roep het Nederlandse voorzitterschap van de Unie dus op een gemeenschappelijke actie voor te stellen waarbij alle niethumanitaire hulp aan ex-Joegoslavië concreet afhankelijk wordt gemaakt van uitwijzing van verdachten aan Den Haag.
Onze burgers hebben ook dringend behoefte aan een Europees antwoord op de snel groeiende problemen van de grensoverschrijdende misdaad en migratie. Ik pleit voor een frontale aanval op fraude. Voor betere controle van onze buitengrenzen en voor een eerlijk systeem van lastendeling met betrekking tot vluchtelingen. Daadkracht op elk van deze punten vereist dat de lidstaten de verlammende werking van het veto beperken. De Unie moet in staat worden gesteld daar op te treden waar onze burgers dat willen, dat wil zeggen bij urgente internationale problemen. Het is tijd dat de Unie eindelijk gevolg geeft aan de beloften die de burgers in Maastricht zijn gedaan. Nationale politici moeten de Europese Unie meer laten zijn dan de optelsom van nationale egoïsmen. Moge het Nederlands voorzitterschap in deze zin een succes zijn.

Miranda
Voorzitter, ik wil dit tot nog toe in het Nederlands gevoerde debat onderbreken om een paar "penseelstreken" met zuidelijke kleuren aan te brengen. Zoals al is gezegd staan er drie hoofdthema's op de agenda met onderlinge verbanden die in bepaalde gevallen onscheidbaar zijn en die onvermijdelijk tot de prioriteiten van het Nederlandse voorzitterschap behoren. Ik heb het over de eindfase van de Intergouvernementele Conferentie, de derde fase van de Economische en Monetaire Unie en de uitbreiding. Er zijn echter andere onderwerpen die erg gevoelig liggen bij de burgers van onze landen en ook bijzondere aandacht verdienen. Uit deze lijst noem ik de toenemende sociale problemen - en heel in het bijzonder de vreselijke werkloosheidsplaag -, de deelname van de burgers aan het leven en de besluiten van de Unie en de concretisering - of niet - van de communautaire cohesie- en solidariteitsbeginselen die zijn vastgelegd in het Verdrag.
Allereerst wens ik op te merken dat het geen verrassing is, maar mijn overtuiging dat er met dit voorzitterschap weinig of geen vooruitgang wordt geboekt met betrekking tot de laatste drie aspecten die ik heb onderstreept. Immers, op sociaal vlak - en vooral op werkgelegenheidsgebied - ontwaren wij geen grote, aanzienlijke of diepgaande veranderingen ten opzichte van het gemeenschappelijk beleid dat tot op dit moment is gevoerd. Gezien de bestaande obsessie over de toepassing van de nominale convergentiecriteria voorziet men meer flexibiliteit, meer deregulering, meer onzeker werk, meer werkloosheid, enzovoort. Uiteraard stellen wij bepaalde verwijzingen in het programma van het Nederlandse voorzitterschap op prijs, zoals bijvoorbeeld die naar een grotere gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Maar wij zijn van mening dat dit in de huidige sociale situatie niet volstaat. Nieuwe richtsnoeren - en wat ons betreft een diepgaande verandering - zijn onontbeerlijk.
Hetzelfde kan worden gezegd over de deelname van de burgers die steeds meer verontrust zijn over en verwijderd zijn van het leven en de opties van de Europese Unie. Aan de vooravond van de afronding van de Intergouvernementele Conferentie en de derde fase van de Economische en Monetaire Unie is een geëngageerde inzet en een sterke deelname van de Europese burgers gewenst, waarbij men zich toespitst op een ruim, pluriform en geparticipeerd debat en op het horen van de burgers dankzij het houden van referendums over deze materies. Zoals het Europees Parlement overigens al heeft onderstreept. Maar het Nederlandse voorzitterschap is ook op dit gebied weinig actief en houdt zich aan de bekende beperkte verwachtingen aangaande de resultaten van de IGC en aan voornemens waarvan wij natuurlijk nota nemen, maar die ons al te vaag lijken.
Wat de cohesie betreft, daar is de leegte totaal, niet één woord hierover. Wat symptomatisch en ophelderend is voor een bepaalde visie op de Gemeenschap.
Ik keer nu terug tot de drie hoofdthema's waarmee ik mijn betoog ben begonnen. In het debat vanmorgen hebben wij al de gelegenheid gehad de resultaten van de Top van Dublin en zijn diverse aspecten te beoordelen, zodat wij niet zullen herhalen wat wij toen hebben gezegd en ons concentreren op een aspect dat mij bijzonder relevant en actueel lijkt. Dit heeft betrekking op de Economische en Monetaire Unie en staat in direct verband met het huidige voorzitterschap. Het gaat om de door de Nederlandse minister van Financiën gedane uitspraak over de beperkte groep landen die, zoals hij heeft beweerd, aan het begin van de derde fase van de EMU moet worden gevormd, waarbij prioriteit wordt verleend aan het ontwikkelingspeil of de sterkte van de economieën van deze landen en waarbij de naleving - of niet - van de nominale convergentiecriteria ondergeschikt wordt gemaakt. Een dergelijke uitspraak verbaast ons niet. Wij verwachtten al dat dit op een bepaald moment zou gebeuren, uit deze of een andere bron. Niet alleen omdat wij de genoemde criteria kunstmatig en willekeurig vinden, maar ook in de eerste plaats omdat de moeilijkheden om hieraan te voldoen overduidelijk zijn - zelfs door landen met sterkere economieën! -, in de tweede plaats omdat men eigenlijk een sterke munt wil creëren en ten slotte omdat wij altijd al hebben vermoed dat de uiteindelijke beslissing op dit gebied zou - of zal - worden genomen op grond van duidelijk politieke criteria. Dit alles maakt dan ook - en hiermee besluit ik - dat het huidige voorzitterschap strikt en objectief moet verduidelijken wat het effectief ter zake voorstelt. Dat is momenteel mijn verzoek aan het voorzitterschap.

Aelvoet
Mijnheer de Voorzitter, collega's, ik zet hier de rij voort van niet-Nederlanders die het woord nemen. Het is een goede gewoonte dat men elkaar in het begin van het jaar het beste toewenst en ik wens het Nederlands voorzitterschap vooral veel moed om de harde noten die in de komende maanden op haar af zullen komen, te kunnen kraken. Het werkprogramma dat is voorgelegd, daarin wordt gesteld dat Nederland zich gelukkig prijst met de schets van een nieuw verdrag, opgesteld door Ierland. Toch zou ik er de aandacht willen op vestigen dat een ruime meerderheid in dit Parlement er op gewezen heeft dat dit Verdrag, de voorstellen die daarrond circuleren namens het Iers voorzitterschap, hier niet in zo'n goede aarde valt en met name omwille van een héél belangrijk punt, namelijk dat de democratisering terzake heel weinig vooruit gaat. Meer bepaald, en collega Brok heeft dat hier zeer duidelijk vanmorgen gezegd, dat er een reëel gevaar dreigt bij de verdere uitbouw van de Unie, dat we werkelijk met een ontparlementarisering af te rekenen hebben en dat zou wel het laatste zijn. Want, het is natuurlijk maar al te gek langs de ene kant campagnes op te zetten om Europa eindelijk wat dichter bij de burger te brengen en langs de andere kant de vertegenwoordigers van die burgers zelf in de kou te zetten. Vandaar, dat ik er zou willen op wijzen dat de rol van de volksvertegenwoordiging juist moet versterkt worden en ik denk dat het BSE-schandaal, dat uitgerekend door onze onderzoekscommissie hier in alle scherpte is blootgelegd, op een overtuigende manier aantoont dat de rol van de verkozenen onvervangbaar is als men de belangen van de bevolking en namelijk de gezondheid van de burgers wil veilig stellen. De ervaring is dat Commissie en Raad veel te gemakkelijk onder de indruk komen van lobby's of van bepaalde regeringen van lidstaten. Ik denk dus dat het erop aankomt bewijzen te leveren dat het Parlement juist in staat moet zijn om die wezenlijke belangen veilig te stellen. Vandaar ook onze eis dat inzake landbouw er medebeslissingsrecht komt voor het Parlement, dat is anders geen doen.
Voor wat de voorstellen betreft inzake de interne markt, vind ik toch dat er wat te gratuit beweerd wordt dat dat de beste garantie zou zijn voor groei en werkgelegenheid. Over welk soort groei hebben we het dan? Een groei met meer vervuiling en met minder zicht op werkgelegenheid? Het is evident dat de binnenmarkt de laatste jaren helemaal niet goed gescoord heeft inzake werkcreatie en bovendien zou ik er de aandacht willen op vestigen dat we steeds vaker conflicten zien opduiken tussen goede milieunormen in lidstaten en de zogenaamde vrije concurrentie op die binnenmarkt. Indien Duitsland milieuvriendelijke energie fiscaal wil bevorderen, wordt dit als concurrentievervalsend van de hand gedaan, terwijl landen die een inspanning doen om milieukosten te internaliseren worden aangepakt, terwijl die de milieukosten externaliseren, de concurrentieverhoudingen scheeftrekken. Op dat soort praktijken die juist toenemen op de binnenmarkt, daarop kan nu eenmaal geen duurzame ontwikkeling worden gebouwd.
Ronduit teleurstellend zijn de aangekondigde initiatieven voor tewerkstelling. Het is weer eens een rapport waarin verwezen wordt naar ECOFIN die de laatste jaren bewezen heeft een blok aan het been te zijn in plaats van een stimulans. We hebben met vele collega's daar trouwens acties tegen gevoerd.
Tenslotte wil ik afronden met de stelling dat als u zegt mijnheer Van Mierlo, dat u zich de vraag stelt of een Europese constructie enthousiasmerend kan zijn voor de burgers, dat het antwoord daarop is dat dit in ieder geval alleen maar een beetje enthousiasmerend kan zijn als de Unie zich profileert als een emancipatorisch politiek project ten aanzien van een ongrijpbare en ongecontroleerde wereldmarkt. In plaats daarvan zien we juist dat dikwijls de Unie zichzelf bepaalt als ondergeschikt aan die wereldmarkt. Ik roep het Nederlands voorzitterschap op inzake mensenrechten in externe verhoudingen zeer actief te zijn. Nederland heeft wat dat betreft niet de beste reputatie, men laat het respect voor mensenrechten dan liefst over aan Europese initiatieven. Welnu, nu zitten jullie in de Europese voorzittersstoel, maak er dan alstublieft deze keer werk van en zet onder andere Milosevic onder druk om alle verkiezingsuitslagen in zijn land te erkennen.

Dell'Alba
"Mijnheer de Voorzitter" : deze aanhef zeg ik in het Nederlands, om net zoals collega Miranda in deze taal van wal te steken met mijn bijdrage aan dit oer-Nederlandse debat dat ook goeddeels in de Nederlandse taal wordt gehouden. Het doet mij werkelijk genoegen dat dit semester door Nederland wordt voorgezeten. Als lid van de transnationale radicale partij kan ik immers niet vergeten dat de Nederlander Bos voorzitter was van het voorbereidend comité dat van de Verenigde Naties gedaan heeft gekregen - ook dankzij hulp en steun van de Europese Unie - dat het jaar 1998 werd vastgesteld als datum voor de oprichting van het Internationaal Strafgerecht. Op die wijze werd concreet aangetoond hoe je kleine stappen in de goede richting kunt zetten als er maar politieke wil achter zit. Ik hoop van ganser harte dat er nog meer van dit soort stappen zullen worden gezet tijdens dit halfjaar van Nederlands voorzitterschap.
Natuurlijk zijn de uitdagingen die wij voor ons hebben en de uitdagingen die u voor u hebt van het grootste belang en zelfs van doorslaggevende betekenis voor de toekomst van de Europese Unie. Voor de Economische en Monetaire Unie is 1997 vanzelfsprekend een cruciaal jaar. Hopelijk slaagt het Nederlands voorzitterschap er dus in de suggesties ter harte te nemen die steeds vaker te beluisteren vallen, om namelijk niet alleen het verplichte traject naar de ene munt te volgen, maar tevens een politieke bezinning op te starten over de noodzakelijke compensatie van de regering van de economieën. Er moet immers niet alleen naar monetaire convergentie gestreefd worden, maar tevens moet via de ene munt gewerkt worden aan die economische regering waar Jacques Delors al om vroeg. Als dat er namelijk niet van komt, zal de dag waarop de ene munt in werking treedt ook misschien de dag worden dat de Europese publieke opinie definitief Europa en de Europese Unie de rug toekeert. Wij moeten juist al onze inspanningen daarop richten, en hierbij denk ik eveneens aan de beleidsuitdagingen die wij in mondiaal verband voor ons hebben. Ik hoop dat het Nederlandse voorzitterschap tijdens de IGC terdege rekening zal houden met het uitstekende document van de Commissie institutionele zaken, dat hopelijk morgen door het Parlement wordt aangenomen. Op die manier kan het Nederlandse voorzitterschap nog een extra, kostbare bijdrage leveren om het werk dat onder Ierse auspiciën opgestart was, tot een goed einde te brengen.
Wat betreft de uitdagingen die wij qua buitenlands en veiligheidsbeleid voor de boeg hebben, moet ik helaas constateren dat daar nog veel haken en ogen aan zitten, maar ik geloof ook dat diverse belangrijke zaken doorgedrukt kunnen worden als een regering maar vastberaden weet op te treden. Ik denk bijvoorbeeld aan het idee om uitstel op de doodstraf in te voeren, of ook het probleem China. Ik hoop dat u, wat dit laatste geval betreft, niet door de knieën gaat en u niets gelegen laat liggen aan het veto dat Italië en Frankrijk onlangs hebben uitgesproken om te verhinderen dat u een motie over China in gaat dienen bij de Commissie Mensenrechten in Genève. Ik zou zeggen, ga zo door: met aan uw zijde het Parlement kunnen er kleine stappen in de goede richting gezet worden!

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, de grootste uitdaging waar het Nederlands voorzitterschap voor staat, is ongetwijfeld de afsluiting van de IGC. Institutionele hervorming is nodig om de Unie geschikt te maken voor 25 of meer lidstaten. De Ierse algemene schets voor de herziening van de Verdragen bevat op dit punt slechts een inventarisatie van de problemen. Er is dus nog een moeilijke weg te gaan.
Intussen is wel duidelijk dat de herziening vooral in de richting van verdere verdieping van de Europese integratie gaat. Dat wil zeggen streven naar meer Europese bevoegdheden en verdere centralisatie van de besluitvorming op Europees niveau. Vanuit een bepaald concept voor de gewenste toekomstige structuur van de Unie ligt dit voor de hand. Er mag echter niet voorbij worden gezien aan de negatieve aspecten die daaraan verbonden zijn. Met name is te denken aan de groeiende kloof tussen het Europese bestuur en burgers.
Ik doe daarom een beroep op het Nederlands voorzitterschap om met betrekking tot dit verontrustende verschijnsel, dat de keerzijde vormt van verdere centralisatie, aan twee zaken speciale aandacht te besteden. Het Ierse document bevat daarvoor positieve aanknopingspunten.
Ten eerste, het goede voorstel om de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel in een aan het Verdrag toe te voegen protocol uit te werken. Op de Top van Edinburgh, eind 1992, zijn over dit principe als reactie op de Deense afwijzing van het Verdrag van Maastricht heldere uitspraken gedaan. Deze bepalingen zijn helaas door het Europees Parlement niet overgenomen en ook in het Ierse document niet. Toepassing van de uitspraken van Edinburgh kan echter aanzienlijk bijdragen aan vermindering van de hoeveelheid en detaillering van de Europese regelgeving. Dat is nodig om een Unie van 25 of meer lidstaten met steeds groter wordende onderlinge verschillen bestuurbaar te houden. In dat verband moet het Nederlandse voorzitterschap ook niet schromen om bepaalde zaken die naar de Unie zijn overgeheveld, zo nodig terug te geven aan de lidstaten.
Een tweede waardevol aanknopingspunt in het Ierse document is het voorstel om de positie van de nationale parlementen in het Europees bestuur te versterken. In discussies over de democratische controle van de Europese besluitvorming wordt veel gesproken over het democratisch tekort. Over het algemeen wordt de oplossing van dit probleem gezocht in uitbreiding van de bevoegdheden van het Europees Parlement. Echter, niet vergeten mag worden dat de nationale parlementen de basis van de parlementaire democratie in Europa vormen en dat dit ook door de burgers zo wordt beleefd.
Wij steunen dan ook de voorstellen die erop gericht zijn om de nationale parlementen, onder andere door tijdige toezending van Europese wetgevingsvoorstellen, stevig in het proces van Europese besluitvorming te integreren.
Flexibiliteit lijkt in de komende maanden het belangrijkste obstakel in de onderhandelingen te worden. Het idee is gelanceerd om landen die verdere soevereiniteitsoverdracht afwijzen, geen belemmering te laten zijn voor een kopgroep van landen die daartoe wel bereid zijn. Erg ingenomen met deze ideeën zijn wij niet. Het zal leiden tot een verbrokkeling van de samenwerking en zal de besluitvorming van de Unie ingewikkelder maken. Het lijkt ons beter om de samenwerking in EU-verband te beperken tot de beleidsterreinen die verband houden met de interne markt. Landen die verdergaand willen samenwerken op terreinen als buitenlands beleid en justitie kunnen daarvoor dan buiten het Verdrag om overeenkomsten sluiten.
Tenslotte, wij hopen dat het Nederlands voorzitterschap er in slaagt de IGC met succes te kunnen afronden. Maar wij achten een kwalitatief goed resultaat beter dan het halen van een zelfopgelegd tijdschema. Ik wens het Nederlands voorzitterschap veel geestelijke en fysieke spankracht toe.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, wij hebben naar uw toespraak geluisterd en er veel programma's en projecten in ontwaard die op onze instemming stuiten en een pluim verdienen. Maar hopelijk gebeurt hier niet wat al met zoveel andere voorzitterschappen is gebeurd, namelijk dat de dossiers eeuwig open blijven en de problemen uit de hand glippen, zodat de draad dan weer opgepakt moet worden door een volgend voorzitterschap.
Wij van Alleanza Nazionale zijn de mening toegedaan dat de maanden die wij nu voor de boeg hebben van cruciale betekenis worden. Immers, de IGC moet afgerond worden en daarmee zullen we eindelijk een interpretatiesleutel in handen krijgen om te begrijpen hoe de toekomstige Europese Unie eruit gaat zien. Wordt het een Europese Unie à la carte , waarin ieder land kiest voor wat het meest van zijn gading is zonder zich gebonden te voelen aan verplichtingen die hem niet aanstaan, of een Europa van de ene markt en ene munt, waar de besluitvorming over het financieel en monetair beleid van de afzonderlijke landen in handen ligt van de Europese Centrale Bank, of liever gezegd, van een beperkte kring bankiers behorend tot het zogeheten D-markgebied? Of krijgen we een Europese Unie die wordt uitgebreid tot de landen van Oost-Europa en dus een uitgerafelde unie wordt, als er althans geen verandering komt in de regels, dus een Unie met enorme maatschappelijke en werkgelegenheidsproblemen, die zo zeer haar aandacht opeisen dat initiatieven op andere beleidssectoren daar zwaar onder zullen lijden? Of wordt het - zoals wij van Alleanza Nazionale hopen - een Europa dat niet alleen economische en financiële cohesie toont, maar ook eindelijk met één stem gaat spreken over kwesties van buitenlands en veiligheidsbeleid? Een Europa dus dat de problemen van het Middellandse-Zeegebied van vitaal belang voor haar belangen en bestaan acht; zie bijvoorbeeld het probleem van de bevolkingsexplosie op de Noord-Afrikaanse kusten, met in het spoor daarvan de grote stroom van illegalen die wanhopig op zoek zijn naar werk en overleving?
Het Nederlandse voorzitterschap zou een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan deze en nog andere problemen, maar een paar losse opmerkingen uit die hoek en ook de uitspraken van de Nederlandse president van de Nederlandse Bank doen mij eerder denken dat de aandacht wellicht sterk geabsorbeerd wordt door de ene munt en de naleving van de criteria van Maastricht. Wat dit laatste betreft nog één kanttekening: ondanks dat mijn partij in Italië in de oppositie zit, wilde ik toch laten weten dat de Italiaanse regering momenteel sterk haar best doet om de afspraken van Maastricht na te komen. Wij van Alleanza Nazionale volgen dit allemaal met kritische blik, maar we moeten werkelijk constateren dat de inspanningen van de regering respect verdienen. Niemand heeft daarom het recht zich daarover laatdunkend of in superieure bewoordingen uit te laten.

De Voorzitter
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement zeven ontwerpresoluties ontvangen.

David
Mijnheer de Voorzitter, op het Nederlandse voorzitterschap rust een zware verantwoordelijkheid. Europa bevindt zich in een kritieke fase van haar ontwikkeling, en twee enorme uitdagingen doemen op aan de horizon. Allereerst natuurlijk de aanloop naar de laatste fase van de Economische en Monetaire Unie, en daarnaast de uitbreiding van de Europese Unie naar het Middellandse-Zeegebied en de landen van Midden- en Oost-Europa, die net zo belangrijk is.
De toetredingsonderhandelingen zullen zoals bekend pas beginnen als de intergouvernementele conferentie is afgerond en het Nederlandse voorzitterschap beëindigd. De onderhandelingen kunnen echter alleen een succes worden als het voorbereidend werk de komende zes maanden in gang wordt gezet. De nogal inhoudsloze gedachtenwisselingen van het verleden moeten nu plaats maken voor een echte poging tot een constructieve dialoog. Er moet een aantal belangrijke kwesties worden aangesneden, variërend van de interne markt tot de ontwikkeling in Oost-Europa van een burgermaatschappij in al haar facetten.
Daarbij moeten we onze aandacht ook richten op de hervormingen van de Europese Unie, die voor de uitbreiding noodzakelijk zijn. Wij allen in dit Huis beseffen dat institutionele veranderingen nodig zijn, maar we moeten wel bedenken dat onze begrotingsstructuren, met name de structuurfondsen en het gemeenschappelijk landbouwbeleid, grondig dienen te worden hervormd. Als deze veranderingen niet worden doorgevoerd zal er van uitbreiding gewoon geen sprake zijn.
De komende paar jaar moet de uitbreiding van de Unie naast de EMU bovenaan onze agenda staan. De vraag bij de uitbreiding is niet óf, maar wanneer en hoe. Uitbreiding is in het belang van zowel de Europese Unie als de kandidaatlanden. Ze is in het belang van de Unie omdat wij daardoor een grotere markt krijgen en omdat het mede voor vrede en stabiliteit zal zorgen. Ze is in het belang van de kandidaat-landen omdat de Unie hen kan helpen economische welvaart en politieke vooruitgang te bereiken.
Ik wil er nadrukkelijk op wijzen dat wij Europeanen allemaal samen de morele plicht hebben met de Midden- en Oosteuropese landen samen te werken, zodat zij de erfenis van de afgelopen veertig jaar achter zich kunnen laten. De aantasting van het milieu, het algemene economische wanbeheer en het smoren van elke democratische impuls zijn allemaal onderdelen van die erfenis. Wij moeten die dingen samen met de volkeren van Oost-Europa eens voor altijd uit de weg ruimen. Samen moeten we een nieuw, verenigd Europa opbouwen, een Europa waar zowel Oost als West deel van uitmaken.
Het tempo waarin de uitbreiding zich voltrekt en de mate waarin de enorme problemen zullen worden opgelost, zal voor een goed deel van het voorbereidende werk van het Nederlandse voorzitterschap afhangen. Ik hoop dat er goede voorbereidingen zullen worden getroffen, maar daar ga ik zonder meer van uit.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mevrouw de Voorzitter, ook míjn beste wensen aan het fungerend voorzitterschap. Naar mijn idee mag van een goed voorzitterschap verwacht worden, niet dat het in staat is alle problemen op te lossen die de Europese Unie op het ogenblik kent - wat praktisch gezien al onmogelijk is wegens tijdgebrek -, maar wel dat het, door bevordering van de consensus, een impuls weet te geven aan het Europese integratieproces, dat thans, mevrouw de Voorzitter, op een cruciaal punt beland is. En juist omdat het zich op dit cruciale moment bevindt, dient het fungerend voorzitterschap naar mijn mening met veel omzichtigheid, behendigheid en een grote dosis tact tewerk gaan.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, met uw welnemen zou ik willen opmerken, dat wij niet veel begrepen hebben van de uitspraken van uw collega de fungerend voorzitter van de ECOFIN, die volkomen onjuist heeft gesproken van een zekere hysterie onder bepaalde lidstaten om tot de Monetaire Unie te worden toegelaten.
Naar mijn idee, mevrouw de Voorzitter, is het niet aan het fungerend voorzitterschap om de capaciteiten van de lidstaten op waarde te beoordelen, zoals het ook geen zin heeft, de bestaande consensus nodeloos te verstoren, vooral als het om een materie gaat waarover alleen het Verdrag uitsluitsel kan geven. Maar in alle eerlijkheid moet gezegd, dat de fungerend voorzitter van de Raad in zijn betoog van vanmiddag heel wat duidelijkheid verschaft heeft, en de puntjes op de i heeft gezet.
Mevrouw de Voorzitter, wat we vanmiddag wél beoordelen, zijn de doelstellingen en prioriteiten van het fungerend voorzitterschap. In dat verband zou ik de fungerend voorzitter van de Raad twee vragen willen stellen. De eerste luidt, of het Nederlandse voorzitterschap naar aanleiding van de informele ECOFIN-Raad in april van plan is, om met een eerste analyse te komen van de herziening van de financiële vooruitzichten met het oog op de toekomstige financiering van de Gemeenschap. In de tweede plaats, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, zou ik willen vragen of hij het mogelijk acht dat de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie voor de herziening van de Verdragen worden afgesloten door veertien van de vijftien lidstaten, en of het contact dat u met de autoriteiten van de huidige Britse regering heeft gehad, het Nederlandse voorzitterschap een initiatief hebben opgeleverd om uit de impasse te geraken waarvoor een dergelijke situatie ons zou stellen.
Ik sluit mijn betoog af, mevrouw de Voorzitter, met dezelfde woorden waarmee ik begon, namelijk door het Nederlandse voorzitterschap succes toe te wensen, en de fungerend voorzitter erop te wijzen dat, zoals hijzelf aan het begin van zijn betoog heel juist heeft opgemerkt, de grote uitdaging van het voorzitterschap - die in zekere zin de uitdaging is waarvoor de hele Europese Unie zich gesteld ziet - hieruit bestaat, met tact en begrip een brug te slaan tussen eenheid en verscheidenheid, tussen de wettige belangen van de lidstaten, met inbegrip van het voorzitterschap, en de noodzaak de Europese Unie tot een orkest te laten uitgroeien met leden die een zuiver samenspel bereikt hebben.
In mijn fractie, mijnheer de fungerend voorzitter, hebben we twee manieren om dat te bereiken; de eerste manier is, om zo vaak als nodig blijkt, ideeën ondergeschikt te maken aan idealen, en onze tweede methode is, dat een ieder zijn baat zoekt in hetgeen de gemeenschap ten goede komt.

Santini
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ook ik sluit me aan bij het positieve commentaar dat is geleverd over de perspectieven die u hebt aangereikt voor de IGC, de Monetaire Unie, de uitbreiding en vooral de versterking van de dialoog. Maar in dit positieve kader zie ik toch iets dat mij dwars zit, en ik vind het heel vervelend dit negatieve commentaar te moeten inlassen. De Europese Unie dreigt namelijk duidelijk een stap achteruit te zetten in sectoren die verband houden met het politieke, sociale en economische reilen en zeilen van de Unie, met name de interne markt, het handelsbeleid, alsook de werkloosheid waartegen wij allemaal zo'n serieuze strijd aangebonden hebben. In uw programma rept u met geen woord over toerisme, mijnheer de voorzitter van de Raad! Ook in het verleden werd toerisme al in de Europese Unie beschouwd als een min of meer onnodig aanhangsel van beleidsvoering. Thans heeft het toerisme definitief het onderspit gedolven, want halverwege de vorige maand heeft de Raad van ministers het eigenhandig een kopje kleiner gemaakt. Het overlijdensbericht is al doorgedrongen tot de Commissie vervoer en toerisme, die voortaan waarschijnlijk alleen nog maar vervoerscommissie zal heten, tot grote ontsteltenis van al degenen die jarenlang gezwoegd hebben aan twee projecten.
Het eerste was een, nog timide, project dat "Gemeenschappelijke Acties voor Toerisme" heette en in 1994 was uitgedacht. Het was een heel bescheiden project, waar slechts 6 miljoen ecu mee gemoeid was. Als u bedenkt dat de Alpenregio waar ik vandaan kom en die slechts 450 duizend inwoners telt, 1 miljoen ecu meer krijgt van de Italiaanse overheid dan het bedrag dat de gehele Europese Unie bij elkaar uitgeeft voor dit project, krijgt u een idee hoe nodig het is dat men zich over de toeristische sector gaat ontfermen. Het andere project was gericht op het toerisme na het jaar 2000: met andere woorden een pasgeborene is prematuur overleden! Nota bene wordt toerisme in het Unieverdrag gedefinieerd als zijnde een fundamentele tak van bedrijvigheid. Dat spreekt overigens ook wel uit de cijfers, mijnheer de voorzitter van de Raad, want er zijn 9 en een half miljoen mensen werkzaam in de toeristische sector, een getal dat nog veel groter wordt als alle gezinnen erin verrekend worden. Bovendien komt 65 % van het werk dat in de toeristische sector wordt verricht voor rekening van vrouwen, en berekend is ook dat er 296 miljoen aankomsten per jaar in de Unie zijn. De totale inkomsten van de toeristische sector bedraagt 165 duizend miljoen dollar, dat is meer dan 5 % van het bruto binnenlands product van Europa. Maar kennelijk telt dit alles niet mee.
Het toerisme is dood en begraven, zei ik al. Natuurlijk niet het toerisme van Venetië, Parijs, Madrid en Amsterdam, want dat is iets vanzelfsprekends en onvermijdelijks, maar wel het toerisme van achtergebleven streken, van periferische gebieden, waar deze tak van bedrijvigheid moet zorgen voor het dagelijks brood op de plank en dikwijls de enige bron van inkomsten is. Dit is dan ook het toerisme dat ik u wil aanbevelen. U gelieve te bedenken dat dit soort toerisme tevens een instrument van cohesie is - een woord waar wij toch zeker de mond van vol hebben - het is een gelegenheid tot ontmoetingen, een stimulans om ons cultureel erfgoed, onze historische monumenten en ons kunstbezit te beschermen en op te vijzelen. Deze vorm van toerisme zet trouwens ook een groot aantal andere sectoren in beweging: vervoer, handel, landbouw. En dan zitten wij hier druk te delibereren over het lot dat zeldzame kleine visjes is beschoren bij de kweek van grote vissoorten of we zitten te emmeren over het cacaogehalte in chocolade! Mijnheer de minister, kijk alstublieft naar de twaalf landen die ja hebben gezegd tegen toerisme en baseer u niet op die drie landen die, profiterend van het absurde systeem van de unanimiteitsstemming, de duim omlaag hebben gehouden.

Bertens
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, welkom in ons midden. De succesvolle afronding van de IGC is van groot belang, dat weet iedereen, voor de toekomstige ontwikkeling van de Unie. En niet alleen behoeft de Unie een daadkrachtiger democratisch bestuur, maar de verdieping van de Unie is ook noodzakelijk voor de versterking van onze rol in de wereld, de uitbreiding van de Unie en een legitiem gezag dat de EMU kan dragen.
Ik roep de moeizame ratificatie en de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht in herinnering om het voorzitterschap, wellicht overbodig, op zijn grote verantwoordelijkheden te wijzen. Te veel geheimhouding en te weinig democratisering waren destijds bijna fataal voor het Verdrag van Maastricht.
Openheid en democratie zijn eisen die niet alleen in het Europees Parlement leven, maar die ook de toekomstige legitimiteit van de Unie bij de burgers zal bepalen. Niet door een dure informatiecampagne, maar door serieuze democratisering kunnen wij die legitimiteit veilig stellen.
Terecht wordt door het voorzitterschap veel aandacht besteed aan de efficiency en die vereist de afschaffing van het vetorecht, de besluitvorming, de gekwalificeerde meerderheid in de Raad. Maar voor een Europa van de burger is meer nodig. Meerderheidstemming vereist ook parlementaire controle. Die controle kan natuurlijk niet meer effectief op nationaal niveau worden uitgevoerd omdat de minister overstemd kan worden en toch gebonden is aan het genomen besluit. Daarom is controle door het Europees Parlement niet een wens van meer macht willende drammers maar een simpele eis van de democratie.
Democratie betekent meer. Het vereist ook dat vermeende efficiency-overwegingen er niet toe moeten leiden dat de Raad volhardt in de intergouvernementele financiering van het landbouwbeleid, en zoals het er naar uitziet, ook van het buitenlands beleid en het justitiebeleid. Van tweeën één, of de communautaire methode, maar dan ook parlementaire controle, of de inefficiency van financiering door aan formele soevereiniteit vasthoudende lidstaten. Bovendien moet er een einde komen aan de besteding van Europese fondsen zonder een degelijke parlementaire controle. Dat moeten wij immers ook hebben geleerd van alle fraudeschandalen.
De eerste beleidsdaad van het Nederlands voorzitterschap lijkt erop te wijzen dat alle heil wordt verwacht van flexibiliteit. Om het omzeilen van blokkades binnen de huidige of later uitgebreide Unie mogelijk te maken, zal flexibiliteit onvermijdelijk zijn. Wij moeten ervoor zorgen dat de gekozen institutionele engagementen de Unie efficiënt, democratisch en doorzichtig bestuurbaar houden.
Ik weet uit persoonlijke ervaring, dat is niets nieuws, dat deze minister, dit voorzitterschap de democratie een warm hart toedraagt. Ik heb er dan ook het volste vertrouwen in dat hij zijn uiterste best zal doen. Maar ik roep ook het voorzitterschap op om een actief buitenlands beleid te ontwikkelen. De instrumenten, hoe gebrekkig ook, zijn aanwezig. Deze instrumenten zijn hard nodig inzake Cyprus. De Unie mag zich niet verbergen achter het primaat van de Verenigde Naties. Dat heeft niet gewerkt. De onverstandige Cypriotische wapenaankopen laten slechts de instabiliteit van de status quo zien. Wij mogen niet vergeten dat de crisis en de instabiliteit het resultaat zijn van de Turkse bezetting van Noord-Cyprus die wij 23 jaar lang hebben geaccepteerd. Het voorzitterschap van de Unie draagt aan de vooravond van de toetredingsonderhandelingen een speciale verantwoordelijkheid.
Waaruit bestaat de wezenlijke bijdrage van de Unie waaraan de Nederlandse premier recentelijk refereerde? De Turkse overreactie mag niet tot het niet-nakomen van de beloftes aan Cyprus leiden. Daarom vraag ik mij af, wat moet ik met de berichten uit de Nederlandse media dat de Nederlandse regering de leverantie van luchtdoelraketten aan Turkije niet helemaal uitsluit? Het lijkt mij niet direct een goed voorbeeld van stille diplomatie.
Verder wens ik natuurlijk het voorzitterschap veel wijsheid en ambitie toe.

Carnero González
Mevrouw de Voorzitter, anders dan mijn collega en landgenoot de heer Ignacio Salafranca heb ik heel goed begrepen wat de achterliggende betekenis van de verklaringen is die de fungerend voorzitter van de ECOFIN-Raad bij monde van de minister van financiën van Nederland gedaan heeft, een betekenis die de eerste minister van dat land logischerwijs en op diplomatieke wijze heeft trachten te verdoezelen.
Hij heeft ons te verstaan gegeven, wat de Economische en Monetaire Unie in feite betekent, en meer nog, hoe deze gezien wordt door de landen die we de economisch en financieel sterke landen van onze Unie zouden kunnen noemen. Hij heeft aangegeven dat die Economische en Monetaire Unie zal neerkomen op een Europa met twee snelheden, en dat de "sterken" zich op het ogenblik afvragen, of sommige "zwakke" landen eigenlijk geen blok aan het been zullen zijn van dat Europa met twee snelheden.
Met andere woorden, hij heeft ons te verstaan gegeven wat er in het hoofd van de president van de Bundesbank en van een aantal andere hoge monetaire of regeringsfunctionarissen van dat Europa van de harde kern omgaat.
Ik heb de boodschap dan ook uitstekend begrepen. En ik denk dat vele Spanjaarden, Italianen, Grieken en andere Europeanen heel goed hebben begrepen welke toekomst ons in deze Economische en Monetaire Unie wacht. In zo'n geval kan diplomatie weinig meer doen om woorden als deze te verdoezelen die niet door het hart maar uit zuinigheidsoverwegingen werden ingegeven, wat ik zeg als iemand die zich geenszins vinden kan in dat rampzalige hoofdstuk van het Verdrag van Maastricht dat de Economische en Monetaire Unie heet.
Ik heb het grootste deel van mijn spreektijd besteed aan een onderwerp waarover ik eigenlijk helemaal niet zou praten, zodat er nog twee kwesties zijn waarover ik een opmerking zou willen maken. Ons debat gaat ook over de situatie in Servië. Ik vind dat dit Parlement het fungerend voorzitterschap moet vragen, dat het van president Milosevic eist dat hij alle uitslagen van de gemeentelijke verkiezingen van 17 november van het vorig jaar erkent. We mogen echter niet vergeten, dat nog een ander land dat uit het voormalige Joegoslavië is voortgekomen, wegens gebrek aan democratie problemen heeft ondervonden, onder meer om in de Raad van Europa te worden opgenomen, en dat land is Kroatië. We moeten één enkele meetlat hanteren, niet twee: dezelfde meetlat voor iedereen.
Tenslotte wil ik er nog op wijzen dat ik, als Spanjaard, wel enigszins teleurgesteld ben, dat in het programma van het Nederlandse voorzitterschap geen aandacht wordt geschonken aan het bevorderen van de betrekkingen met Cuba. Ik weet niet of dat te maken heeft met het feit, dat president Clinton een paar dagen geleden al zijn laatste woord hierover gesproken heeft, waarbij hij ons voor ons standpunt bedankte, in ruil waarvoor hij de onaanvaardbare wet Helms-Burton zal blokkeren of opschorten.

Van Dijk
Voorzitter, mijnheer Van Mierlo en mijnheer Patijn, uw collega Kok heeft over de EMU gisteren gezegd dat politici daar maar beter over kunnen zwijgen. Nou, ik kan u beloven, dat zal ik niet doen. Het gaat zeer slecht met de democratie in Europa als we daar niet over mogen praten, over een onderwerp dat de burgers steeds meer verontrust. En terecht, want de EMU in haar huidige vorm leidt tot sociale afbraak. Het biedt wel een budgettair keurslijf, maar geen maatregelen tegen belastingconcurrentie. Er zijn volop teksten over werkgelegenheid, maar geen instrumenten daarvoor. In de race naar de euro laten de lidstaten 20 miljoen werklozen in de kou staan. Zo'n eenheidsmunt leidt tot tweespalt. De zuidelijke landen zijn bang de EMU-boot te missen en minister Zalm - het is hier al gezegd - noemde die angst hysterisch. Hij was daarmee te openhartig.
Beste Zuid-Europese vrienden, u moest eens weten hoe Nederland praat over uw deelname aan de EMU. Men is u liever kwijt dan rijk. Voor een harde euro moet alles wijken en desnoods het Verdrag van Amsterdam. Want dat heeft premier Kok goed gezien: EMU-ruzies zitten de verdragsherziening inderdaad in de weg, terwijl een verdere politieke integratie juist voorwaarde is voor monetaire integratie. Een muntunie die geen sociale en ecologische unie is, die geen banen schept, dreigt ten onder te gaan aan verdeeldheid tussen regeringen en wantrouwen van burgers, want wat mij betreft mag de EMU in de ijskast totdat er een beter Verdrag is dat de Unie democratischer en slagvaardiger maakt en dat is al moeilijk genoeg.

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, wat kunnen we aan het begin van dit Nederlandse voorzitterschap wensen? In welke richting kan de toekomst van Europa, gezien de uiterst beperkende - en nog alsmaar beperkender - aspecten van de Verdragen worden gestuurd?
Allereerst, op economische en financieel gebied, zal het Nederlandse voorzitterschap moeten onderhandelen over de ene Europese markt en daardoor ongetwijfeld genoeg om het hoofd hebben met een hele reeks monetaire vraagstukken die bepalend zijn voor de toekomst van de beruchte ene munt.
Wat wij hopen, is dat men de Europese welvaart, de werkgelegenheid en wat er in Europa nog aan vrije ondernemingen overblijft, niet zal opofferen aan het dogma van de monetaire stabiliteit en dat de situatie van onze verschillende economieën niet te lijden zal hebben onder de starheid van de nieuwe monetaire regels die de nodige aanpassingen belemmert.
Het Nederlandse voorzitterschap zal, naar het ons zegt, ook actief zijn in het vredesproces in het Midden-Oosten. Laten wij hopen - maar gemakkelijk zal het zeker niet zijn - dat Europa daar met een andere stem zal spreken dan die van de Verenigde Staten. Onze belangen zijn niet dezelfde en wij hebben ook een andere rol te spelen.
Op het gebied van de criminaliteit zal het beslist nodig zijn terug te komen op bepaalde onvoorzichtige standpunten in verband met de openstelling van de grenzen, zowel binnen de Unie als daarbuiten.
Met betrekking tot de uitbreiding wensen wij dat het Europese voorzitterschap rekening zou houden met de gevaren die de uitbreiding van de Unie tot een land dat onlangs, helaas, door een onverklaarbare oorlog in tweeën werd verdeeld, inhoudt.

Marinho
Voorzitter, uitgaande van de Verdragen bepaalt het Nederlandse voorzitterschap in zijn programma op duidelijke en bondige wijze de uitdagingen die de weg naar de euro ons oplegt.
Normaal gesproken lezen weinigen, of indien dit gebeurt dan is het niet met veel aandacht, de beloften die worden gedaan in het werkprogramma van de voorzitterschappen. Dit keer zijn deze teksten voor ons van het grootste belang omwille van de daarin opgenomen politieke, publieke en universele verbintenissen van het Nederlandse voorzitterschap en ook omdat hierin de recente uitspraken van de Nederlandse minister van Financiën, Gerrit Zalm, worden tegengesproken die met één pennestreek en zonder de minste ingetogenheid de landen uit het Zuiden had verband op het gebied van de eenheidsmunt. Hij heeft onder meer twee bijzonder ernstige dingen gezegd: ten eerste dat hij het niet voordelig achtte dat de landen uit het Zuiden, waar de zon normaal schijnt in de winter, vanaf het begin deel uitmaken van de kopgroep van de eenheidsmunt; ten tweede dat hij de inspanningen die deze landen ontplooien om aan de convergentiecriteria te voldoen als een, ik veronderstel natuurlijk klimatologische hysterie beschouwt.
De fungerende voorzitter van de Raad Economische Zaken en Financiën mag niet dergelijke onzin uitkramen. In de eerste plaats omdat alleen op grond van het Verdrag en de strikte naleving van de door de Europese regelgeving opgelegde criteria zal worden bepaald wie wel of niet vanaf het begin meedoet. Op deze gebieden zijn wij allemaal gelijk en zijn er geen staten die gelijker zijn dan andere. Wat de Nederlandse minister heeft gedaan, is het spuien van een opinie zonder objectieve of juridische basis, op een erg gevoelig gebied van de betrekkingen tussen Staten en zich baserend op onbestaande communautaire voorschriften. In de tweede plaats was hij grof over de inspanningen van regeringen, burgers en landen die in de Europese belofte geloven en alles in het werk stellen om het overeengekomen bezuinigingsbeleid na te komen.
Zoals elk gemiddelde kenner van Europese zaken erkent, vormt dit beleid een onontbeerlijke bijdrage om de Europese overheidsfinanciën te saneren, de werkloosheid te bestrijden en het project van de eenheidsmunt ten opzichte van de Amerikaanse dollar en de Japanse yen geloofwaardig te maken.
Mijnheer de Voorzitter, ik neem nota van uw verklaringen aan het begin van het werkprogramma en van dit debat en ben hierover tevreden, zoals ik mij tevens de overwegingen herinner van de premier, Wim Kok, iemand waarvoor ik de grootste eerbied heb, en die deze uitspraken een gaffe vond. De heer Gerrit Zalm zal vele maanden, vele jaren nodig hebben, veel meer tijd dan een voorzitterschap duurt om het Verdrag betreffende de Europese Unie te bestuderen, de criteria van Maastricht te leren kennen, de prognoses van onafhankelijke organismen als bijvoorbeeld de OESO te lezen om uiteindelijk te moeten besluiten dat wij, dit geldt ten minste voor mijn land Portugal, op hetzelfde niveau staan als Nederland betreffende de meeste criteria van Maastricht en in een veel betere positie verkeren aangaande de overheidsschuld.
Het is precies daarom dat wij van mening zijn dat Nederland het volste recht heeft om, op voorwaarde dat het de criteria nakomt, net zoals Portugal, Spanje en Italië, deel uit te maken van de kopgroep van de eenheidsmunt. En mijn wens, een wens die ik aan het Nederlandse voorzitterschap richt, is dat het na afloop alles heeft gedaan om ervoor te zorgen dat het project inzake de eenheidsmunt een project is dat zo veel mogelijk Europese landen delen, gebaseerd op strikte vereisten, maar ook op gelijkheid tussen de staten van deze Unie.

Pack
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik zal het alleen over Servië hebben. Ik juich het besluit van de Raad van 9 januari toe waarin deze van de Servische regering eist dat ze de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen in Servië, dat wil zeggen de overwinning van het kartel van de oppositiepartijen Zajedno, volledig eerbiedigt, dat ze de persvrijheid waarborgt en een einde maakt aan de op onafhankelijke media uitgeoefende pressie, dat er een dialoog tussen alle politieke krachten in Servië op gang wordt gebracht.
Nadat een minister van Buitenlandse Zaken van deze Europese Unie voor Kerstmis door zijn overbodige bezoek, in combinatie met onverstandige uitspraken, in Belgrado het gemeenschappelijk buitenlands beleid van de Europese Unie opnieuw in diskrediet had gebracht, viel het bezoek dat ik vorige week, met de verklaring van de Raad op zak, aan Belgrado bracht mij helemaal niet moeilijk.
Het oppositiekartel Zajedno, de studenten en, met hen, honderdduizenden burgers komen nu al weken op straat. Als onze ministers van Buitenlandse Zaken dit gevoel van verandering eens van zo nabij zouden gaan opsnuiven als ik in de nacht van donderdag op vrijdag, zouden ze waarschijnlijk nog meer steun voor deze democratische opbouw formuleren, Milosevic en zijn regering met stringentere strafmaatregelen bedreigen en die maatregelen ook uitvoeren.
Al degenen die vinden dat we bij Milosevic althans weten waar we aan toe zijn en bij de oppositie niet, zouden eens even moeten nadenken en zich eens moeten afvragen waarom ze dat denken. Is iemand die in 1991 een democratische demonstratie in eigen land bloedig onderdrukte, die het bevel tot de aanval op Slovenië en de oorlog tegen Kroatië met de eerste massagraven bij Vukovar gaf, die de eerste verantwoordelijke was voor de oorlog in Bosnië met concentratiekampen, massagraven en verdrevenen, die door de Amerikaanse diplomaten in 1992 de butcher of the Balkans werd genoemd, misschien geloofwaardiger en beter geschikt om in Servië een democratie tot stand te brengen dan de leiders van de oppositie, die hij van hun verkiezingssucces wilde beroven? Hoe weifelend de politieke houding van de beide mannelijke leiders van het oppositiekartel de afgelopen jaren ook is geweest, ze hebben de laatste weken getoond dat ze met vreedzame middelen en met de steun van de burgerbevolking Servië een nieuw democratisch gezicht willen geven.
Ik verwacht dat het Westen hun minstens evenveel vertrouwen schenkt als Milosevic en nog meer, omdat ze een verbond zijn aangegaan met mevrouw Pesi&#x010D;, de leidster van de Civil Alliance , die zich van meet af aan tegen de oorlog in de regio heeft verzet. Ik verwacht ook dat de Europese Unie er meer belang aan zal hechten dat Milosevic en ook de anderen, als ze in de regering komen, de kwestie Kosovo eindelijk oplossen, want daar is het begonnen en daar zal het waarschijnlijk ook eindigen!
Dames en heren, Milosevic is ook niet langer de enige waarborg voor de uitvoering van het Akkoord van Dayton. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt nu in Sarajevo, in Pale en in Banjaluka en de dames en heren daar moeten ter verantwoording worden geroepen, moeten als onze gesprekspartners worden aangezien. En, dames en heren, alles zou eenvoudiger zijn, als Karadzi&#x010D; eindelijk zou zijn waar hij thuishoort.
Ik heb tijdens deze dagen en nachten te Belgrado gevoeld dat de mensen zich eindelijk uit de muffe atmosfeer en de repressie van het regime-Milosevic willen bevrijden. Ik hoop, geachte commissaris Van den Broek, dat u met de Europese Unie uw best doet om met name de onafhankelijke media en Radio 92, die een heel belangrijke rol speelt, dit democratiseringsproces te helpen begeleiden. De oorlog in het voormalige Joegoslavië begon uitgerekend ten tijde van het vorige Nederlandse voorzitterschap van de Raad, toen de heer Van den Broek minister van Buitenlandse Zaken was. Geachte voorzitter van de Raad, doet u alstublieft al het mogelijke om voor Servië de weg naar Europa te effenen en ook Bosnië echt tevreden te stellen.

Hermange
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, het halfjaar van het Nederlandse voorzitterschap begint in een enorm belangrijke periode voor de Europese Unie die wordt gekenmerkt door de tweevoudige uitdaging uitbreiding-verdieping.
In deze context van de Intergouvernementele Conferentie is het belangrijk dat we het door ons na te streven doel niet uit het oog verliezen, namelijk de verwezenlijking van een Europa van de mensen naast het monetaire Europa, dat wil zeggen de verwezenlijking van een Unie die aan de verlangens en de strevingen van de volkeren beantwoordt. Een Europa van de mensen is een Europa dat zich bezighoudt met de zwaksten, de meest hulpbehoevenden, de uitgeslotenen, de kinderen en de jongeren.
Daarom heb ik aandachtig geluisterd naar uw voorstellen inzake de werkgelegenheid en het sociale beleid, mijnheer de voorzitter. Het nastreven van de economische omstandigheden die gunstig zijn voor de ontwikkeling van de arbeidsmarkt moet de prioriteit zijn. Tegelijkertijd moet ook het Europese sociale model, dat rijkdommen voor onze samenlevingen en onze economieën schept, worden beschermd en ontwikkeld.
In dit opzicht rust op de Intergouvernementele Conferentie de zware verantwoordelijkheid dat ze de Europese Unie eindelijk onbetwistbare bevoegdheden op sociaal gebied moet geven, die de Unie met name in staat zullen stellen doeltreffender op te treden bij de bestrijding van sociale uitsluiting.
Het is ook wegens de verwoestingen - afhankelijkheid, armoede, gezondheidsproblemen - die drugsverslaving bij onze jongeren aanricht, dat het mij verheugt vast te stellen dat het Nederlandse voorzitterschap van de bestrijding van de internationale criminaliteit en de drugshandel een van zijn prioriteiten heeft gemaakt. Praktische samenwerking tussen de politiediensten, douanediensten en justitiële diensten om de drugshandel actief te bestrijden? Natuurlijk. Maar zoals u weet, mijnheer de voorzitter, is het ook nodig dat de Europese wetgevingen inzake de bestraffing van de drugshandel en het drugsgebruik worden geharmoniseerd. Zonder deze harmonisatie is er geen doeltreffende bestrijding en geen veiligheid voor al onze medeburgers, en met name voor onze jongeren, mogelijk.
Steeds in dezelfde geest vraag ik ten slotte aan het Nederlandse voorzitterschap het ernstige probleem van de kinderbescherming in Europa niet te verwaarlozen. Ik vraag dit niet omdat dit momenteel zo'n actueel onderwerp is, maar omdat het werkelijk van fundamenteel belang is voor de Europese opbouw.
Mijnheer de voorzitter, bij deze gelegenheid herhaal ik mijn voorstel inzake de oprichting van een Europees centrum tot voorkoming en bestrijding van geweld jegens minderjarigen. Ontworpen naar het model van de Europese agentschappen, zou dit centrum een instantie voor het coördineren van de actiemiddelen, maar ook een unieke plek voor informatie en uitwisseling zijn. Het opsporen van verdwenen kinderen zou de eerste, zeer concrete taak van dit centrum zijn. Hiertoe zou het de nationale onderzoekcentra en de door verenigingen en gezinnen in onze verschillende landen gecreëerde voorzieningen door een netwerk moeten verbinden.
Tijdens de stemming over de begroting 1997 hebben het Parlement en de Raad hun steun betuigd aan het opzetten van acties ten behoeve van de bescherming van het kind. Het is hoog tijd dat er aan het vastberaden besluit van toen concreet vorm wordt gegeven en ik doe een beroep op de voorzitter van de Raad om met de nodige wilskracht voor de verwezenlijking van dit project te zorgen, opdat de 80 miljoen kinderen die in de Europese Unie leven in een vriendelijk en, uiteraard, op een betere toekomst voorbereid Europa kunnen opgroeien.

Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, ik wens het Nederlands voorzitterschap succes toe in het komende halfjaar. Nederland behoort niet tot de grote lidstaten van de Unie en is een dynamisch land dat een positieve en op synthese gerichte rol kan vervullen - een rol die door de Europese burgers wordt aanvaard en socialer is dan die welke in het Verdrag van Maastricht werd verankerd.
Uit het werkprogramma dat de fungerend voorzitter van de Raad hier heeft uiteengezet, blijkt dat het nieuw voorzitterschap gevoelig is voor een reeks problemen die de rechten van de burger betreffen. Dat lijkt evenwel niet het geval voor een aantal belangrijke vraagstukken waarop het Parlement al meermaals de aandacht heeft gevestigd, waarbij ik vooral denk aan de schendingen van de mensenrechten door Turkije. Ik herinner er in dit verband aan dat het Hof voor de mensenrechten in Straatsburg de afgelopen maanden twee arresten heeft geveld waarin het Turkije veroordeelt wegens de schending van de mensenrechten van de Koerden en de inbeslagneming van de bezittingen van de GrieksCyprioten in het door Turkse troepen bezette gebied van het eiland.
Ik wil de Raadsvoorzitter derhalve op het volgende wijzen. Sedert begin dit jaar zijn de dreigementen van Turkije tegen Griekenland - een lidstaat van de Unie - en Cyprus - een land dat ermee is geassocieerd - alsmaar toegenomen. De islamitische premier van Turkije, de heer Erbakan, heeft gisteren nog openlijk met oorlog tegen die landen en met de bezetting van hun grondgebied gedreigd. Hij heeft verklaard dat Turkije niet zal aarzelen "Griekenland en Cyprus een - nieuwe - les te leren die vergelijkbaar is met de verdrijving van de Griekse bevolking uit Klein-Azië in 1922 en de bezetting van Noord-Cyprus in 1974" . We betreuren dat het voorzitterschap deze bedreigingen niet heeft veroordeeld, geen ernstig standpunt erover heeft ingenomen en alleen voornemens is de Associatieraad Europese Unie-Turkije samen te roepen, wat neerkomt op een diplomatiek initiatief zonder betekenis. Hoewel we geen muur tussen de Unie en Turkije willen oprichten en het land niet wensen te isoleren, moeten we er bij de Turkse regering op aandringen de democratie in de Unie en zijn lidstaten, alsmede in alle andere landen, te eerbiedigen. We manen de Unie en haar voorzitterschap dan ook aan de nodige moed aan de dag te leggen, hun verplichtingen tegenover de lidstaten na te komen en ze te steunen als ze met oorlog worden bedreigd. Hierop verwacht ik een duidelijk antwoord van het Raadsvoorzitter.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, men heeft de Nederlanders de afgelopen weken soms voorgehouden dat de eisen aan het voorzitterschap te laag zijn gesteld. Men kan echter evengoed zeggen dat ze zeer, zeer hoog zijn. De heer Van den Broek heeft er immers op gewezen dat er zeer veel overleg en inspanningen nodig zijn om tegelijkertijd de verdieping en de uitbreiding na te streven.
Ik vraag u, mijnheer de voorzitter van de Raad, of het u met name wat de uitbreiding betreft duidelijk is welke de voorwaarden zijn. Ze zijn hier al ten dele vermeld. Ik denk aan de institutionele voorwaarden. Afkomstig uit een klein land, zou ik u mijn steun willen toezeggen voor de stelling dat ook de kleine landen in een grotere Unie natuurlijk een voldoende sterke vertegenwoordiging moeten hebben. Ik denk aan de steun voor de regio's. Welke ideeën zal Nederland in de desbetreffende discussie inbrengen en zult u de steun voor de regio's ook zodanig opzetten dat hij ook in een uitgebreide Unie mogelijk blijft? Ik denk aan de steun voor de landbouw. Bent u bereid de omschakeling van een direct subsidiebeleid in de landbouwsector in de richting van steun voor het platteland met bijzondere aandacht voor sociale aspecten te steunen?
Twee zaken die zelden worden vermeld, maar waarvoor ik juist van de zijde van Nederland adequate steun verwacht, zijn uiteraard het milieubeleid en de modernisering van de kerncentrales in de oostelijke helft van Europa. Ik zeg u mijn volle steun toe voor uw inspanningen om werkelijk een oplossing voor dit probleem te vinden, maar ik denk dat aan zeer veel voorwaarden zal moeten worden voldaan.
Ten tweede vermeld ik heel in het kort iets wat in verband met ontwapening en oorlog zeer belangrijk is. Wij staan vlak voor een besluit over anti-personenmijnen en zullen met de steun van het Nederlandse voorzitterschap hopelijk ook kunnen bereiken dat anti-personenmijnen definitief worden verboden, dus zowel de productie, de handel, als de verdere verspreiding ervan, en dat de huidige anti-personenmijnen, voor zover beschikbaar, ook werkelijk worden vernietigd. Tot slot verzoek ik u ervoor te zorgen dat de Europese Unie bij deze belangrijke actie, die in het kader van de VN werd ondernomen maar waarin nu vooral Europa richtinggevend moet zijn, een succesvolle strijd tegen de antipersonenmijnen voert en ik hoop dat u dat nog tijdens uw voorzitterschap kunt bereiken.

Peijs
Mijnheer de Voorzitter, in de komende maanden gaat voor Europa de proef op de som genomen worden. Zal de Unie in staat zijn zichzelf zodanig te hervormen dat de 21ste eeuw met vertrouwen tegemoet gezien kan worden? Een nieuwe eeuw met talrijke uitbreidingen en alle daarbijbehorende integratieproblemen. Sommige van de hervormingen die nodig zijn om bestuurs- en democratische structuur aan de nieuwe situatie aan te passen, kunnen zeer pijnlijk zijn voor individuele lidstaten.
Nederland staat voor de niet geringe taak consensus te creëren rondom deze zeer moeilijke keuze. En in consensus is en was Nederland gespecialiseerd. Volgens sommigen is dat nu juist de kern van het succes van de poldereconomie. Juist het feit dat Nederland gewend is compromissen en consensus na te streven, kan het Nederlandse voorzitterschap tot een historisch voorzitterschap maken. Daarbij past niet, en ik denk dat mijn collega Salafranca het op een buitengewone beleefde manier gezegd heeft, waarvoor ik hem dank, in de eerste week van het voorzitterschap een minister van Financiën, die zijn opvatting zo onverbloemd en zo ondiplomatiek op tafel legt, dat gevreesd moet worden dat consensus en vertrouwen verder ver te zoeken zullen zijn. Zelfs een kind kan aftellen welke landen door minister Zalm als hysterisch worden beschouwd. Een land als Spanje, dat bijvoorbeeld juist zijn ambtenarensalarissen heeft bevroren om te kunnen voldoen aan de EMU-criteria kan dat thuis zeer moeilijk verdedigen als tegelijkertijd de EUvoorzitter in de pers verklaart dat deze regering hysterisch bezig is. Namens mijn fractie moet ik dan ook de Nederlandse voorzitter vragen om een verklaring van dit gedrag.
Ook de munt, Voorzitter, zal nog veel aandacht eisen van de Nederlandse voorzitter. De regelgeving omtrent de wettelijke status van de euro, de laatste hand aan het stabiliteitspact, een resolutie over een nieuw Europees Monetair Systeem, al deze punten vragen om vertrouwen en eenstemmigheid. Waar de munt grote instemming oproept bij de Unie, blijven er een aantal zorgen. Misschien is wel het Nederlandse voorzitterschap uitermate geschikt om deze problemen bij de kop te pakken. Ik doel dan op het arbeidsmarktbeleid en de werkloosheid in de Unie. Nederland kan de nadruk leggen op de noodzakelijke structurele aanpassingen in beleid ten aanzien van starre loonsystemen, aanpassingen van sociale voorzieningen en grotere arbeidsmobiliteit. Een punt van kritiek in het Nederlandse programma van het voorzitterschap, is de afwezigheid van een Toerismeraad. Langzamerhand mag algemeen bekend verondersteld worden, dat toerisme de grootste werkgever is in de hele Europese Unie. Waar zowel de Unie als de Nederlandse regering "werk, werk, werk" in hun vaandel hebben staan, is het des te onbegrijpelijker dat de Nederlandse voorzitter toerisme negeert alsof het niet bestaat. Verder wens ik de Nederlandse voorzitter van harte een burgervriendelijk Verdrag van Amsterdam toe, wat net zo creatief is als de stad zelf.

Crowley
Mevrouw de Voorzitter, evenals andere leden wil ik het Nederlandse voorzitterschap in dit voor de Europese Unie zo belangrijke jaar alle geluk toewensen. Het Ierse voorzitterschap heeft al een groot deel van de maatstaven die wij moeten volgen bepaald. Als je hoort hoe het Parlement vanochtend reageerde op het betoog van de vorige fungerend voorzitter, premier John Bruton, dan is het duidelijk dat de nadruk ligt op een Europa dat dichterbij de mensen staat, dat weet wat de mensen bezighoudt en daarmee rekening kan houden, dat snel kan reageren en angst kan verminderen, maar dat tegelijkertijd ook enthousiasme en gedrevenheid bij de mensen kan wakker maken.
In plaats van andere sprekers na te praten wil ik het Nederlandse voorzitterschap twee dingen noemen die wat mij betreft om optreden vragen. Het eerste wordt ook genoemd in het voorzitterschapsdocument dat al aan de leden is uitgedeeld, namelijk de strijd tegen de internationale misdaad en de illegale drugshandel. Dit is iets waarover de gewone man, die de belichaming van de Europese Unie is, zich het meeste druk maakt. Afgelopen maandag was er een programma op de BBC wereldtelevisie, waaruit opnieuw bleek dat 82 % van alle misdaden in Groot-Brittannië met drugs te maken heeft. Uit recente cijfers van de Ierse politiemacht blijkt dat 76 % van alle misdaden in Ierland met drugs verband houdt. Aangezien het Europol-drugteam in Nederland is gevestigd, hoop ik dat het Nederlandse voorzitterschap de door het Ierse voorzitterschap in gang gezette activiteiten zal voortzetten en gecoördineerde, gezamenlijke actie zal ondernemen; daarbij moeten deze kwesties van de derde pijler naar de eerste pijler worden overgebracht en moeten de lidstaten steeds meer gaan samenwerken in de strijd tegen deze walgelijke, verfoeilijke illegale handel.
Hiermee hangt mijn tweede en laatste punt samen, namelijk dat als de Europese Unie iets wil voorstellen, als het nieuwe verdrag inzake de Europese Unie iets wil voorstellen, dat het dan de meest kwetsbaren in onze samenleving moet beschermen, en dat zijn onze kinderen. In België loopt de zaak van de pedofielenbendes nog steeds. Verder zijn er de dagelijkse problemen waarmee kinderen kampen, niet alleen seksueel en emotioneel misbruik, maar ook armoede, het ontbreken van kansen en bescherming. De inzet is nu zo groot dat er toch een speciaal artikel in het nieuwe verdrag moet kunnen worden opgenomen, een artikel dat de Nederlandse regering hopelijk gedurende haar voorzitterschap zal indienen, om ervoor te zorgen dat de rechten en vrijheden van kinderen in dat verdrag worden neergelegd. Als we onze toekomst, lees: onze kinderen, niet kunnen beschermen, wat heeft het dan voor zin het heden te beschermen?

Theonas
Mevrouw de Voorzitter, het Nederlands voorzitterschap wordt belast met de tenuitvoerlegging van de besluiten van de Top van Dublin en de vorige Europese Raden betreffende de Intergouvernementele Conferentie, de derde fase van de Economische en Monetaire Unie en de uitbreiding van de Europese Unie tot de landen van Midden- en Oost-Europa. Het is evenwel zeker dat het met de desbetreffende acties zijn steentje zal bijdragen tot de totstandbrenging van het Europa van de armoede en werkloosheid. De volken van Europa mogen derhalve niet verwachten dat de werkzaamheden van het nieuwe voorzitterschap hun levenspeil en - voorwaarden en hun arbeidsomstandigheden de komende zes maanden zullen verbeteren.
Ik wijs er ook op dat de nieuwe Raadsvoorzitter de toestand in Servië in zijn verklaring heel voorzichtig heeft benaderd. Hoewel het Servische volk ten gevolge van het embargo met enorme moeilijkheden te kampen heeft en door de oorlogssituatie in de Balkanregio hard wordt getroffen, lijkt het land in staat de democratische processen te waarborgen en de democratische rechten te versterken. We moeten er dan ook voor zorgen dat de buitenlandse druk op Servië afneemt en het land niet aan internationale opportuniteiten ten prooi valt.
De nietigverklaring van de gemeenteraadsverkiezingen door de Servische regering en de reactie die dit besluit heeft uitgelokt, maken een oplossing noodzakelijk welke aan de rechtsorde in Servië en de concrete keuzes van de politieke machten in het land beantwoordt. Daarom moet worden uitgezocht wat de specifieke problemen zijn waarmee het Servische volk te kampen heeft, moet er een eind worden gesteld aan de huidige situatie in Servië - waarin degenen die tegen de rechten van het Servische volk en zijn land samenspannen, een vruchtbare bodem vinden - en moet de strijd van Servië voor meer democratie en sociale welvaart en voor vrede in de regio worden gesteund. In die zin kunnen we niet begrijpen dat men bijkomende sancties tegen het land wil nemen met het voorwendsel dat de rechten van de Servische oppositie moeten worden erkend. We mogen niet vergeten dat nieuwe strafmaatregelen uiteindelijk de Servische bevolking treffen en haar het leven zullen bemoeilijken. Het Servische volk, dat geduldig heeft gewacht op de tenuitvoerlegging van de akkoorden van Dayton en de opheffing van de sancties tegen zijn land, komt nu tot de vaststelling dat de verbintenissen niet worden nagekomen en - bovendien - elke gelegenheid wordt aangegrepen om de maatregelen in zijn nadeel te handhaven en uit te breiden, zulks op een ogenblik dat de pers meedeelt dat de Servische regering bereid is de rechten van de oppositie te erkennen en de resultaten van de recente gemeenteraadsverkiezingen te aanvaarden.
Daar de verkiezingsuitslagen in de belangrijkste steden - als Belgrado en Nis - blijkbaar al door de Servische regering werden erkend, kunnen we de houding van onder meer het Europees Parlement dat aandringt op nieuwe sancties tegen Servië, alleen maar als huichelarij bestempelen.

Willockx
Voorzitter, mijnheer de minister, 1997 is een uitermate belangrijk jaar voor Europa, het is hier al herhaaldelijk gezegd en terecht. Het is ook een jaar waarin Europa wordt geleid door kleine landen. De trojka bestaat inderdaad uit Ierland, Nederland, Luxemburg. Kleine landen met slagkracht, die de traditie van goed voorzitterschap van kleine landen willen doorzetten. Ongetwijfeld leverde Ierland behoorlijk werk. Nederland staat nu voor de zéér speciale, misschien wel historische opgave, om de finale van de Intergouvernementele Conferentie af te werken of de finale voor te bereiden. Wij hebben ten aanzien van het Nederlandse voorzitterschap, samengevat, een waakzaam vertrouwen. Vertrouwen in de traditioneel, efficiënte en pragmatische aanpak. Waakzaamheid ook omdat wij uit krantenknipsels, uit interviews met belangrijke pionnen van de paarse coalitie in Nederland, zoals de heer Bolkestein, soms dingen over Europa lezen die juist het omgekeerde zijn van inspiratie van wat wij met Europa willen. Ik reken er dan ook op, mijnheer van Mierlo, mijnheer de Voorzitter, mijnheer Patijn, dat u niet de inspiratie van mijnheer Bolkestein als gids gedurende het voorzitterschap van de Intergouvernementele Conferentie zult gebruiken, maar veeleer het Benelux-memorandum.
Mijnheer van Mierlo, ik ben blij dat u pleitte voor meer gekwalificeerde meerderheid. Het is essentieel voor de werkbaarheid van Europa. Toch ben ik ontgoocheld dat er reeds op de eerste persconferentie van het Nederlands voorzitterschap de eenparigheid inzake fiscaal beleid uitdrukkelijk werd onderstreept en bevestigd. Terwijl juist het Nederlandse voorzitterschap zoveel belang stelt in de band tussen fiscaliteit en tewerkstelling, terwijl juist het Nederlands voorzitterschap zoveel belang stelt in de CO2-taks, terwijl wij juist hebben vastgesteld dat de lijdensweg, de calvarietocht van de CO2-taks juist is veroorzaakt door die verlammende eenparigheid.
Mag ik mij ten derde speciaal richten tot mijnheer Patijn, als voorzitter van de Begrotingsraad.
Mijnheer Patijn, u bent getuige geweest van de complete malaise die is ontstaan tussen het Parlement en de Raad. Mag ik op u een beroep doen om op informele wijze op korte termijn te proberen deze malaise te doorbreken. Ik denk dat wij onze plichten hebben dat wij ons deel van de verantwoordelijkheid van de malaise hebben, maar dat deze voornamelijk gelegen is in het kamp van de Raad die de laatste jaren terzake niet goed heeft gefunctioneerd.

García-Margallo y Marfil
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren afgevaardigden, op 31 december hebben wij, een aantal afgevaardigden van dit Parlement, het glas geheven op het succes van het Nederlandse voorzitterschap, daarbij geïnspireerd door het succes van het vorige Nederlandse voorzitterschap, dat werd afgesloten met de ondertekening en bekrachtiging van het Verdrag van Maastricht.
Op 6 januari - op Vierkoningen, een teken aan de wand - debuteerde de Nederlandse minister van Financiën en fungerend voorzitter van de ECOFIN-Raad, met een aantal verklaringen waarin hij zich voorstander toonde van een zeer beperkte Economische en Monetaire Unie, ten einde de geloofwaardigheid van de euro te waarborgen.
Alsof die uitspraken al niet erg genoeg waren, voegde de minister van Financiën hier ook nog eens aan toe, dat de zuidelijke landen die erop inzetten tot de derde fase van de Unie te worden toegelaten, hysterische neigingen vertonen. En ten tweede wierp hij zich op als bondscoach voor de Europese selectie, door de derde fase te beperken tot Duitsland, de Benelux, Frankrijk en misschien als het meezit Ierland en Oostenrijk.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, in uw toespraak vroeg u zich af, waarbij u Havel citeerde, of men kan verwachten dat Europa de mensen met hartstocht vervult - de hartstocht die wij in dit Parlement natuurlijk wel hebben -, maar redevoeringen als die dragen er beslist niet toe bij, dat die hartstocht wordt overgebracht of verspreid onder de mensen van Europa.
De uitlatingen van de minister van Financiën, die u de dag daarop zonder veel overtuiging heeft trachten recht te trekken, zijn weinig tactvol, ze zijn lomp, in tegenspraak met het Verdrag betreffende de Europese Unie, en, wat het ergste is, ze geven blijk van een mentaliteit die moeilijk te rijmen valt met de standpunten van dit Parlement dat, ofschoon het altijd gezegd heeft voorstander te zijn van een stabiele, sterke en betrouwbare euro, heeft verklaard dat des temeer landen de Europese munt invoeren, des te beter dat zou zijn, omdat zo een onnodige breuk zou kunnen worden vermeden tussen Noord en Zuid, tussen arm en rijk, tussen het Europa van de grijze hemel en het Europa van de Middellandse Zee.
Er is een klassiek toneelstuk dat u waarschijnlijk wel kent, " Don Juan Tenorio" , waarin gezegd wordt dat berouw de ziel verlossen kan. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad is hier in het Parlement in de gelegenheid om de feiten nog eens officieel te onderstrepen door te zeggen, dat de enige wet betreffende de toetreding tot de Europese munt het Verdrag van Maastricht is - wat zijn minister van Financiën er ook van denken moge -; hij kan ook wat verder gaan door te zeggen, dat de Nederlandse regering graag zoveel mogelijk Europese landen tot deze munt ziet overgaan; of, laatste mogelijkheid, hij zou ook, gedreven door bezieling en hartstocht voor de Europese zaak, de verklaring kunnen geven die wij van hem verlangen, het Verdrag zodanig te interpreteren dat zoveel mogelijk landen met de Europese munt kunnen meedoen. In een opwelling van grootmoedigheid zou hij de inspanningen van regeringen zoals de mijne kunnen toejuichen, die zich ontzaglijke moeite getroosten om met de eerste lichting te kunnen meedoen, regeringen die vol enthousiasme zijn voor de Europese opbouw, de derde fase van de monetaire eenwording. Als hij dat doet, dan zal mijnheer de fungerend voorzitter zijn ziel misschien kunnen redden. Zo niet, dan weet ik zeker dat voor zijn ziel geen redding mogelijk is.

Wiersma
Mevrouw de Voorzitter, wat mij betreft hulde voor de uitvoerige toelichting van de minister van Buitenlandse Zaken van Nederland over het voorzitterschap van dat land. Ik wil het slechts over één zaak hebben in mijn bijdrage en dat is de kwestie Servië of om het beter uit te drukken de Federale Republiek van Joegoslavië.
Het Nederlands voorzitterschap kan wat dit Parlement betreft meteen aan de slag met de urgente buitenlandse politieke kwestie die wij in dit debat speciale aandacht willen geven. Wekenlang hebben wij met spanning de ontwikkelingen in de Federale Republiek Joegoslavië gevolgd. Weken van een indrukwekkend en vreedzaam protest tegen de vervalsing van lokale verkiezingsuitslagen. Voor de Serviërs was en is de maat blijkbaar vol.
Lang is de regering van Milosevic internationaal uit de wind gehouden vanwege Dayton. Dat gaat niet meer. Verkiezingsfraude is verkiezingsfraude en de OVSE-missie heeft dat zonder twijfel vastgesteld.
De Servische regering moet de aanbevelingen van de missie-González compleet opvolgen. Ook daarover kan geen twijfel bestaan. De Unie kan geen zaken doen met een regering die zo grof de democratische regels schendt. De Servische regering sluit met haar optreden de weg naar Europa af. De relaties moeten bevroren worden zolang president Milosovic niet voor 100 % heeft toegegeven. Commissaris Van den Broek, zo bleek straks, deelt gelukkig deze opvatting.
De Unie en de lidstaten moeten zich ervoor inspannen dat het IMF geen concessies doet aan de huidige Servische regering. Het gaat ons niet alleen om het rechtzetten van het verkiezingsresultaat. Die kwestie is een voorbeeld van het zorgelijk gehalte van de Servische democratie. Daarin moet verbetering komen. De Unie moet dat duidelijk maken, maar met de bereidheid mee te helpen bij de versterking van de democratie in dat land. Daarvoor is iedereen verantwoordelijk. Milosevic wankelt op dit moment. Zijn concessies hebben echter tot nog toe weinig indruk gemaakt op de demonstranten. De president van dat land heeft blijkbaar nog een paar zetjes nodig. Het voorzitterschap kan daarbij helpen door een speciale trojka-missie te organiseren en daarmee ter plekke de nodige druk uit te oefenen.
Ik was een beetje teleurgesteld over de reactie van minister Van Mierlo, die zei dat hij de strekking van de voorliggende resolutie deelt maar dat hij op dit punt nog niet zeker weet of hij nu wel zo'n daad moet stellen door met de trojka-missie daarheen te gaan. Ik vind dat de Europese Unie niet te lang moet wachten om daarmee niet weer het risico te lopen het initiatief aan de Amerikanen over te laten. Het is nooit precies vast te stellen op welk moment en met welk succes men zo'n missie kan ondernemen. Ik denk dat de mensen in Belgrado het recht hebben op een duidelijke presentie van de Europese Unie. De Europese Unie, ik zeg het nogmaals, moet meer zichtbaar in Belgrado aanwezig zijn. Dat is belangrijk voor de oppositie, nu, maar tegelijk een investering in de toekomstige relaties met een hopelijk meer democratisch land.

Valverde López
Mevrouw de Voorzitter, andere collega's hebben de politieke blunder van de Nederlandse minister van Financiën bekritiseerd. Ik vind dat dit onderwerp onze visie op het programma van het Nederlandse voorzitterschap niet mag vertroebelen, en ik wil de fungerend voorzitter van de Raad gelukwensen met het feit, dat hij als eerste van de voorzitters, naar de strekking en de tekst van de Verdragen, het essentiële karakter van het roulerend voorzitterschap van de Raad verwoord heeft, zich daarbij verre houdend van elke vorm van manipulatie of demagogie ingegeven door motieven van binnenlands beleid.
Ik vind ook dat we vanuit dit Parlement deze halfjaarlijkse beraadslagingen met het voorzitterschap van de Raad niet teveel moeten "nationaliseren" . Dit gezegd zijnde, mevrouw de Voorzitter en mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, zou ik aan de hand van de richtsnoeren van uw programma op een aantal aspecten van die Europese realiteit willen ingaan waarover u het had, om sommige elementen te belichten die wij in dit Parlement van wezenlijk belang achten. Naar mijn idee is het van groot belang dat uw voorzitterschap de laden van de Raad eens goed onder handen neemt, want dat is de instelling die het meeste achterligt met ontwerprichtlijnen en ontwerpverordeningen. Het zijn niet de Commissie noch het Parlement die het wetgevingsproces vertragen, het is de Raad die dat doet. Wat dat betreft is er werk aan de winkel, en we hebben grote verwachtingen van uw zorgvuldigheid.
Anderzijds zou u een belangrijke daad stellen, als u in de Raad de Verdragen en hun inhoud zou weten te bevorderen ter bestrijding van de ontaarde trends die de praktijk gebracht heeft. Met dit laatste bedoel ik, dat de Raad maar al te vaak een akkoord probeert te bereiken, ook in die gevallen waarin het Verdrag een stemming met gekwalificeerde meerderheid toestaat. Dat gaat ook tegen de Verdragen in, en hierdoor lopen vele besluiten onnodig vertraging op.
In het verlengde daarvan, mijnheer de fungerend voorzitter, zou er een einde moeten worden gemaakt aan de neiging van een aantal regeringen die hernationalisering van sommige beleidsvormen lijken na te streven. In concreto heb ik het hier over het milieubeleid; we mogen niet vergeten dat een van de voorstellen voor deze sector, waarop u in uw programma wijst, namelijk definitieve akkoord voor de instelling van een energieheffing, een stap is, waarop we al sinds 1992 zitten te wachten, sinds de tijd dat de Milieutop gehouden werd waarop we ons formeel hebben gebonden aan de internationale afspraak dat deze wetgeving weldra in de Europese Unie van kracht zou worden.
Wat andere terreinen betreft, zoals die welke onder het binnenlands beleid vallen, ben ik van mening dat het van dringend belang is, dat het Verdrag betreffende de Overeenkomst inzake Gemeenschappelijke Europese Grenzen definitief wordt goedgekeurd, zoals er ook spoed geboden is op het gebied van maatregelen ter bestrijding van het terrorisme, en uiteraard, zoals sommige collega's hier al gezegd hebben, voor de bestrijding van de drugshandel.
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn idee mag er in het volgende verdrag geen onenigheid ontstaan over de twee gescheiden werkterreinen van de nationale parlementen enerzijds en het Europees Parlement anderzijds. Elke vorm van vermenging van de betreffende bevoegdheden zou bijzonder negatief zijn voor de toekomst van ons werk.

Collins, Kenneth
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik graag zeggen dat ik in ieder geval wat het milieu betreft de doelstellingen van het Nederlandse voorzitterschap toejuich. Hun programma is naar mijn smaak ambitieus en onrealistisch tegelijk, wat een merkwaardig mengsel vormt: onrealistisch omdat er problemen spelen bij de tijdschema's en de organisatie van de Gemeenschap, die niet in hun programma terugkomen. Dat realisme moet echt nog worden ontwikkeld.
Het is prijzenswaardig dat ze het milieu- en gezondheidsbeleid goed in de andere beleidsvormen willen inbedden, met name in het werkgelegenheidsbeleid. Dat lijkt mij heel goed. Het doet mij deugd dat ze dat serieus oppakken. Maar ik heb daar wel een paar kanttekeningen bij.
Hopelijk zal Nederland gedurende de zes maanden van zijn voorzitterschap vooruitgang boeken bij het vijfde milieuactieprogramma, allereerst door ervoor te zorgen dat de overeenkomst van de Raad van december daadwerkelijk aan het Parlement wordt voorgelegd, zodat we met de tweede lezing kunnen beginnen. Hopelijk zullen ze hun best doen een overeenkomst over zowel drink- als zwemwater te bereiken. De eerste lezing in het Parlement is al achter de rug, en ik zie niet in waarom ze niet verder zouden moeten gaan. Ik verwacht echt dat hun dit wel zal lukken.
Ten derde ben ik het met hen eens dat de uitvoering en handhaving van het milieubeleid geweldig belangrijk is, maar ik verzoek hen niet al op de eerste Milieuraad tot een overeenkomst te komen, maar liever te wachten tot de tweede Raad, zodat ze over dit uitermate belangrijke onderwerp met het Parlement overleg kunnen voeren.
Ten vierde hoop ik dat ze eveneens het auto/olie programma zullen meenemen, maar ook dit weer niet tijdens de eerste Milieuraad, maar tijdens de tweede, want ik denk dat we hen daarmee wel kunnen helpen.
Als laatste hoop ik dat ze zullen inzien dat we nog geen kaderprogramma over water hebben, en dat ze derhalve de Commissie zullen aansporen een overeenkomst daarover te bereiken, zodat we daar gezamenlijk aan kunnen gaan werken. Ik wens ze voor de komende zes maanden veel succes, ondanks het obstructionisme van bepaalde lidstaten in de Raad.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, in reactie op het uitvoerige betoog van minister Van Mierlo zou ik eigenlijk nog iets willen zeggen dat misschien dat pietsje passie brengt waar hij zozeer naar snakt. Ik weet dat hij ervoor openstaat. Ik zou hem willen herinneren aan het feit dat de Europese integratie een buitengewoon dapper aanvaard waagstuk is geweest van vorige generaties die daarmee een droom hebben proberen te realiseren. Het ging erom dat niet meer zo veel over tegen elkaar gerichte zwaarden werd gesproken, maar veel meer over de efficiënte bediening van ploegscharen. Dat is eigenlijk gelukt. Je kunt dus eigenlijk zeggen dat wij in een stukje gerealiseerde utopie leven vandaag. Geef dat allemaal in handen van de bureaucratische pragmatiek en u houdt op den duur alleen nog maar een constructie over en dat was het begin van uw rede.
Maar ik denk dat het erg belangrijk is met name de dynamiek van de Nederlandse regering als voorzitter van de Unie het nodige mee te geven. Ik neem aan dat dat bij u ook in goede handen is.
Dan over de derde pijler, een onderdeel van die constructie. Het krampachtig vasthouden aan nationale soevereiniteit staat haaks op de veiligheid van de burger. Ik denk dat dat steeds meer wordt begrepen. Daarom is het nu van het grootste belang dat soeverein besloten wordt om criminaliteit op Europese schaal aan te pakken. Het is bijzonder gevaarlijk om in deze zeer klassieke sector van de rechtsstaat roekeloos voort te gaan zonder de nodige bevoegdheden van het Europees Hof en de nodige parlementaire controle op Europees niveau.
Ter herinnering: thuis kent u de parlementaire enquêtecommissie Van Traa over het gedrag van politie en justitie. We zullen moeten beseffen hoe roekeloos het is om zonder zo'n mogelijkheid op Europees vlak echt door te gaan in deze sector. Het is niet onze bedoeling, en nooit geweest, om bevoegdheden van nationale parlementen weg te halen maar alleen om die bevoegdheden die te vondeling zijn gelegd bij de Raad, bij een verkeerd adres in Brussel, een gezond communautair onderdak te verschaffen.
Ik vind dat u iets ambitieuzer zou moeten zijn en ten aanzien van asielbeleid hebt u een grappige opmerking over de Nederlandse politiek ter zake gemaakt. U pleit er eigenlijk voor dat de zorg voor een fraudebestendig paspoort in handen, geloof ik, van de Commissie wordt gelegd. Het lijkt daarop. Is dat niet een te eenzijdig Nederlands regeringsbelang? Denkend aan de geschiedenis vind ik dat daar een stuk humor in zit.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, het Nederlandse voorzitterschap zal niet gemakkelijk zijn. Het gevaar dat er vóór de Britse verkiezingen geen enkele belangrijke beslissing kan worden genomen, is groot en na die datum resten er het voorzitterschap slechts enkele luttele weken tot de top te Amsterdam. Het lijkt een onmogelijke taak, op een domein waar de burgers veel van de Unie verwachten, in enkele weken rond te krijgen wat anderen in verschillende maanden niet voor elkaar hebben gekregen.
De burgers willen dat hun persoonlijke veiligheid wordt gewaarborgd, dat de internationale criminaliteit doeltreffend wordt bestreden, dat de tegen kinderen begane misdaden, de drugshandel, de fraude en de corruptie doeltreffend worden bestreden. Maar wat stellen wij vast? Op al deze terreinen heeft het intergouvernementele systeem zijn ondoeltreffendheid bewezen. Of het nu om justitiële samenwerking of politionele samenwerking gaat, het schema is altijd identiek: de grote criminaliteit heeft haar Europese ruimte gecreëerd, terwijl degenen die haar zouden moeten bestrijden, zich verschansen achter de façade van hun zogenaamde soevereine belangen en, hierdoor, weinig of niets doen. Mijnheer de voorzitter, als we deze weg blijven volgen, stevenen we gegarandeerd op een mislukking af. Om de problemen op te lossen, hebben we integendeel communautaire structuren nodig, niet alleen op het gebied van visa, asiel en immigratie, maar ook - en eigenlijke vooral - op het gebied van misdaadpreventie en politioneel en justitieel optreden.
Hieruit moeten we duidelijk twee conclusies trekken. Ten eerste, degenen die zich vastklampen aan hun soevereiniteit, moeten weten dat als ze een deel van die soevereiniteit niet willen delen, het gevaar groot is dat ze die soevereiniteit in haar geheel zullen verliezen. Ten tweede, laat het Nederlandse voorzitterschap, als het er niet in slaagt te zijner tijd een doeltreffend pakket ter bestrijding van de georganiseerde misdaad rond te krijgen, die zaak niet afsluiten, maar aan het volgende voorzitterschap doorgeven. Het is namelijk beter wat langer te wachten tot men over een goede tekst beschikt, dan zich te haasten en vervolgens gedurende jaren gebukt te gaan onder de gevolgen van een systeem dat niet werkt.

Van Mierlo
Voorzitter, ik breng veel dank aan de geachte afgevaardigden voor hun inbreng, voor de lof natuurlijk en voor de waarderende woorden die gesproken zijn, maar ook zeker voor de kritische opmerkingen die gemaakt zijn. Want wij staan aan het begin van het proces en als voorzitter heb ik natuurlijk mijn eigen opvattingen weliswaar over een heleboel zaken die des Europa's zijn, maar ik moet toch als voorzitter vooral luisteren naar alle geluiden die er zijn, omdat zij allemaal een rol spelen straks wanneer wij ze moeten bundelen tot consensusopvattingen. Daarom ben ik dankbaar voor bijna alle gemaakte kritische opmerkingen, waarbij ik even afzie van die opmerkingen die een sterk nationale inslag hadden. Een afgevaardigde is daar uitvoerig mee bezig geweest en zei daarna ten overvloede dat zij zich van top tot teen Nederlandse voelt. Welnu, dat heeft zij dan ook geen moment verborgen gehouden. Maar ook haar ben ik dankbaar voor de kritische opmerkingen die zij gemaakt heeft en die ik ook kan gebruiken. Dat geldt eigenlijk voor alle afgevaardigden. Ik kan misschien ook wat korter zijn omdat heel veel van de gemaakte opmerkingen op het terrein liggen van de vakministers. Die zult u in ruime mate hier zien. Ik zal uw opmerkingen, die allemaal genoteerd zijn en die vooral ook op dat vlak liggen - bijvoorbeeld bijna alle opmerkingen die de heer Collins gemaakt heeft - zal ik overbrengen naar onze vakministers in hun hoedanigheid van Raadvoorzitters. Zij zullen met u daarover veel concreter kunnen dialogeren.
Velen hebben het gezegd - de heer Oostlander heeft het misschien nog het meest nadrukkelijk gezegd - wij zitten in een cruciaal jaar. Europa is zijn constructie met passie begonnen, maar daar zit geen tegenstelling in. Wat ik gezegd heb is dat wij niet moeten proberen meteen bij alle burgers passie te wekken voor deze constructie. Maar wij die ermee bezig zijn, moeten wel passie daarvoor hebben, anders kan het niet. Ik heb een duidelijke functionele passie nodig en die roep ik op bij anderen om dit werk te kunnen doen.
Het is onmogelijk om alles, zoals ik zei, in detail te behandelen. Maar ik neem een paar terreinen waar bijna iedereen over gesproken heeft. De werkgelegenheid is een punt geworden waar gaandeweg in de discussie op verschillende wijze over is gesproken. De een had grote verwachtingen, de ander is teleurgesteld. De derde vreest dat het milieu de dupe wordt. Het hele punt van de werkgelegenheid is al sinds Essen opgekomen als een taak voor het voorzitterschap en voor de Unie die steeds duidelijker voor ons ligt. De disputen waren vooral over de vraag wat je ermee in het Verdrag zou moeten doen. Zoals het er nu op het ogenblik uitziet, als ik rondkijk, dan zijn er nog wel wat landen die hun scepsis hebben over de vraag of je wel effectief in de Unie echt voor werkgelegenheid kunt zorgen, maar het is niet een scepsis over doelstellingen of over de verantwoordelijkheden, het is de scepsis over de vraag of het instrument door de Unie ook effectief kan worden opgebracht. Daarover gaat het. Maar gaandeweg, ook bij degenen die een meer sceptische opstelling hadden, is er toch meer begrip gegroeid. Het ziet er dan ook naar uit dat er een duidelijke paragraaf over in het Verdrag zal komen.
Ik kom nu bij de EMU waar velen over gesproken hebben en vaak zo alsof de EMU de vijand is van de werkgelegenheidsdoelstelling. Laat ik u zeggen dat dat naar mijn gevoel een foute opvatting is. Ieder land dat zijn economie op orde brengt, merkt dat dat op korte termijn kortstondige negatieve effecten op de werkgelegenheid kan hebben. Maar er ontstaat een situatie die daarna voor veel meer werkgelegenheid kan zorgen. Wij hebben dat zelf in Nederland meegemaakt en wij plukken daar nu de vruchten van. Eigenlijk is dat met de instelling van de EMU net zo. De EMU is niet de vijand van de werkgelegenheid. Het kan door het gedragspatroon dat het vraagt om daar geschikt voor te worden, kortstondig dit soort effecten hebben. In werkelijkheid zal het een gunstige, zo is de verwachting, uitwerking hebben op het vermogen om werkgelegenheid te creëren.
Ik denk dat het hier de plaats is om nog eens een keer opnieuw - ten overvloede eigenlijk want ik heb het zo duidelijk gezegd daarnet in mijn eerste interventie, maar misschien heeft, naar ik zo beluister, niet iedereen die kunnen horen - te zeggen hoe het zit met de houding van het Nederlandse kabinet ten aanzien van het punt van de toelating tot de EMU. Laat ik eerst even iets zeggen ter verdediging van mijn collega van Financiën. Ik kreeg de berichtgeving uit de verschillende buitenlandse kranten - en dat was de manier waarop ik ervan hoorde en toen schrok ik en dacht: mijn hemel, heeft hij dat gezegd, heeft hij dat bedoeld. Ik heb hem ernaar gevraagd en ik heb een heel correct antwoord van hem gekregen. Het woord hysterie is gevallen in de context van een beschrijving van landen die niet meteen het eerste jaar klaar zijn, maar een jaar later of twee jaar later, maar nog voordat de euro komt. En dat zijn landen die geacht worden om gewoon van het begin af aan mee te doen met de EMU. In dat verband heeft hij gezegd: dat heb ik liever dan dat zij op een hysterische wijze proberen in dat ene jaar klaar te zijn. Met andere woorden, inhoudelijk onthoud ik mij van een oordeel, maar het is in ieder geval zeer mensvriendelijk bedoeld. De betrokken landen hoeven zich in ieder geval niet beledigd te voelen door de gemaakte opmerking. Nu het standpunt waar het om gaat en wat door het hele kabinet in Nederland al twee jaar lang als standpunt wordt ingenomen, het standpunt van de minister-president, inclusief de minister van Buitenlandse Zaken en inclusief de minister van Financiën, dat is het standpunt dat ik onder woorden heb gebracht en ik kan dat niet concreter zeggen: iedereen die aan de criteria voldoet, is welkom en hoe meer hoe beter. Daar zitten verder geen bijgedachten bij van ja, dan toch misschien denken van... Nee, zo is het. Zo hebben wij het altijd gezegd. Het is wel zo dat in Nederland een opvatting bestaat dat je daar strikt in moet zijn in die criteria. Dat je niet moet gaan sjoemelen. Maar dit is de opvatting. Ik richt mij dus speciaal tot de landen die zich de luxe van de gekwetstheid een week lang hebben kunnen aanmeten.
Laat ik een paar opmerkingen maken over de democratie. Daar valt alles onder wat de burger verbindt met het besluitvormingsproces. Dat betekent dus én de transparantie én de controle van de parlementaire controles. Het speelt in de discussies van de IGC één van de belangrijkste rollen. Ik verwacht ook dat er op dit punt echt resultaten kunnen worden geboekt. Het Nederlandse voorzitterschap zelf wordt zeer geïnspireerd door de gedachte om het democratisch deficit kleiner te krijgen. Er zitten in onze voorstellen tal van bevoegdheden om de mogelijkheden van het Europees Parlement tot controle te vergroten. Wij staan daar niet alleen in. Het is wel zo, iedereen weet dat, dat hier verschillend over wordt gedacht. Het ene land geeft daar toch een wat andere lading aan dan het andere. Welnu, dat is nu eenmaal zo en dat geldt voor zoveel dingen. Het is onze opdracht om daar consensus over te krijgen. Maar twijfelt u niet aan de lading waarmee dat aangepakt wordt. Dat is toch het belangrijkste wat ik u hier op dit moment kan zeggen.
Laat ik iets zeggen over de opmerkingen die gemaakt zijn ten aanzien van de mensenrechten. Ik heb daar nog al wat aandacht aan besteed. Ik heb gezegd dat ik dat een toenemende taak voor Europa vind. Dit is uitgelegd als Nederland laat het mensenrechtenbeleid liever aan Europa over. Mag ik daar één ding over zeggen. Dat is "niet overlaten aan" uit gemakzucht. Ik zeg dit omdat ik merk dat àlle landen grote moeilijkheden hebben om een effectief mensenrechtenbeleid op hun dooie eentje te voeren. Ik denk dat we daarom ten opzichte van grote landen, de emerging economies als China en eigenlijk heel Zuidoost-Azië, Indonesië hoort daar net zo goed bij, omdat het zo belangrijk is, naar nieuwe wegen moeten zoeken om erover te praten en ervoor te zorgen dat we een kracht in handen krijgen om iets van die waarden overeind te houden dan wel terug te krijgen, daar waar zij verloren zijn. Dus u mag dat alleen in positieve zin interpreteren.
Er zijn een aantal opmerkingen gemaakt over de derde pijler. Laat ik nog eens nadrukkelijk zeggen hoe belangrijk Nederland die vindt, niet alleen voor window-dressing , niet omdat op dat punt een gevoelig debat is ontstaan tussen Frankrijk en Nederland over verschillende inzichten over het drugsbeleid. En, zegt u, die verschillen zullen nog wel een tijdje blijven bestaan, hoewel ik moet constateren dat er gaandeweg toch meer en meer begrip komt voor een drugsbeleid dat misschien een heel nationale concipiëring heeft, op een typisch Nederlandse manier is ingericht, maar dat wel resultaten afwerpt die, als ik het heel eerlijk mag zeggen, oneindig veel beter zijn dan in de omringende landen. Het is ontzettend moeilijk. Welk land kan het verkopen tegenover zijn burgers dat het een beleid dat zoveel positieve resultaten heeft, prijsgeeft alleen omdat een ander land dat wil of omdat er zoveel onbegrip is vaak daarover. Dat neemt niet weg dat er een grote verantwoordelijkheid ligt ook voor Nederland, daar waar negatieve effecten van die nationale aanpak van ons over de grens heen gaan naar andere landen. Ik kan u verzekeren dat ik het een uitdaging vind en dat ik er trots op ben dat juist Nederland nu leiding kan geven aan de high level group die èn de criminaliteit èn het drugsbeleid gezamenlijk moet gaan bestrijden, en dat we ook leiding kunnen geven aan het opzetten van die action commune waar zoveel over te doen is geweest. Ik ben ervan overtuigd dat wij kunnen laten zien dat er een veel intensere en grotere en effectievere samenwerking op deze punten te bereiken valt, zonder dat de essenties van een nationaal beleid prijsgegeven hoeven te worden.
Laat ik een opmerking maken - de heer De Vries heeft er iets over gezegd, maar ik geloof dat iedereen dat zo voelt - over het punt Joegoslavië en de oorlogsmisdadigers. We zijn opgeroepen om tot acties op dat terrein te komen. Laat ik u dit zeggen. Ikzelf beschouw het feit dat die oorlogsmisdadigers vrij kunnen blijven rondlopen als een zweer die, als we die niet kunnen wegkrijgen, de belangrijkste verhindering wordt om de doelstellingen te bereiken die we nastreven in Bosnië-Hercegovina, namelijk een multi-etnische staat, die ook multi-etnisch kan zijn, die kan functioneren. Niet alleen dat, het is ook voor het Tribunaal dat er op het ogenblik is en eigenlijk het wereldgeweten uitstraalt en symboliseert, maar geen misdadigers meer heeft om te functioneren, een belediging als het ware van ons streven naar internationale rechtsorde en bescherming van waarden. Het is om die reden dat wij niet berusten. Ik erken dat het heel erg moeilijk is om met de bestaande krachten in Joegoslavië te komen tot de arrestatie van deze mensen. Ik zal niet op de details ingaan. U kent ze voor een deel zelf ook. Maar het feit dat daar tot nu toe nog niet iets effectiefs aan is gedaan, betekent absoluut niet dat de landen van de Europese Unie daarin berusten. Je komt dan op een terrein terecht waarop het moeilijk is om in het openbaar te praten, want je gaat dan over andere soort acties denken. Het enige wat ik u kan vragen is om mij te geloven als ik zeg dat er niet berust wordt in dat feit, dat we ons dat niet kunnen permitteren.
Over flexibiliteit zijn een aantal opmerkingen gemaakt. Ik heb al gezegd, intellectueel wordt dat het moeilijkste probleem. Je kunt het het beste zo samenvatten: we hebben het nodig en je hoort er met achterdocht tegenover te staan, want anders gaat het integratieproces bedreigen voordat je het weet. Dat is de houding waarmee wij zullen proberen om toch vorm te geven aan die capaciteit die nodig is om, zoals ik dat genoemd heb, de verzoening tot stand te brengen tussen het imperatief van de uitbreiding en het imperatief van de verdieping. Verschillende snelheden kunnen hier de brug vormen, wanneer dat met zorg en behoedzaam wordt toegepast. Ook hier constateer ik dat er grote tegenstellingen zijn. Niettemin ben ik ervan overtuigd dat we tot aanvaardbare paragrafen kunnen komen in het Verdrag over de flexibiliteit, met grote terughoudendheid in de Gemeenschap over het algemeen ten aanzien van flexibiliteit in de eerste pijler. In de tweede pijler ligt het anders, omdat we daar zoeken naar de bevrijding van de tirannie van het veto. Dat is absoluut noodzakelijk. De heer Bertens, maar ook vele anderen zoals de heer De Vries, hebben daarop gewezen. Wij willen absoluut komen tot een effectiever, daadwerkelijk buitenlands beleid. Niet dat er zo vaak gestemd wordt, maar het bestaan van het vetorecht zelf werpt al zijn schaduw vooruit op de hele besluitvormingsprocedure in de Raad. Maar al te vaak leidt dat de consensus óf tot geen beslissing óf tot een beslissing met de kleinste gemene deler als basis voor de beslissing zelf.
Een enkel woord over Cyprus. Vele afgevaardigden hebben erover gesproken. Ik heb het al gezegd, als we Cyprus niet oplossen, dan worden we belemmerd in onze vrijheden, zowel wat de NAVO-uitbreiding betreft, als wat de uitbreiding van de Europese Unie betreft, althans dan ligt daar een bedreiging. Er moet met grote behoedzaamheid gewerkt worden. Het is ongetwijfeld zo dat we nu op het ogenblik een wat men noemt window of opportunity hebben om nu te handelen. Er zijn volgend jaar verkiezingen op Cyprus en we moeten eigenlijk nu de basis leggen voor de onderhandelingen die straks, een half jaar na afsluiting van de IGC, tot stand moeten komen. Er is een zekere verbetering in de situatie, maar dat is een tijdelijke, betrekking hebbende op de raketten die besteld zijn, maar die voorlopig, de eerstkomende zestien maanden daar niet zullen worden geplaatst. Ook met betrekking tot het overvliegen van Turkse en Griekse vliegtuigen. Er is door mij een beroep gedaan op beide partijen om zich te onthouden van alles wat kan leiden tot een verhoging van die spanning.
Laat ik nog één antwoord geven, zeer speciaal aan de heer Bertens, hoewel het eigenlijk niet hier thuishoort, het heeft toch ook een Europees element, namelijk over de eventuele levering van raketten aan Turkije. Het is doodgewoon zo dat hier sprake is van een NAVO-land. Turkije valt daardoor in de categorie van mogelijke wapenleveranties. Dat wordt weer heel kritisch beoordeeld op de vraag of die wapens kunnen worden ingezet tegen Koerden. Überhaupt wordt ieder officieel verzoek over een leverantie beoordeeld op de vraag of de levering spanningsverhogend werkt in een gebied. Dat zijn de criteria die normaal worden toegepast, die ook hier worden toegepast, maar er is op dit moment geen verzoek voor een levering, met andere woorden anticiperen op dit soort beslissingen, dat werkt op zichzelf ook alweer spanningverhogend. Dat is niet nodig en ik doe dat dus niet.
Nog een enkel woord over het Midden-Oosten. Er is een opmerking gemaakt dat wij daar andere belangen hebben dan de Amerikanen. Dat zal best misschien op details zo zijn. In het algemeen is het Midden-Oosten een bedreiging niet alleen van de vrede daar, maar als de vrede daar niet tot stand komt, dan is het een bedreiging voor de hele wereld. Ik denk dat waar het de basisbelangen betreft, de Amerikanen en de Europese dezelfde hebben.
Ik laat het hierbij, niet in de overtuiging dat ik iedereen naar tevredenheid heb geantwoord, maar in de overtuiging dat ik nog vele malen hier zal zijn en de gelegenheid zal hebben om op alle gemaakte opmerkingen nog nader in te gaan.

Pack
Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik betreur dat u eigenlijk alleen aan de Nederlandse leden een antwoord hebt gegeven, ofschoon dit hier toch een zeer Europees parlement is. Europees betekent net Duits, Frans, Portugees enzovoort! Ik heb een paar zeer concrete dingen over Servië gezegd en zou daar graag van u - dus niet alleen van de heer Van den Broek, maar ook van u als voorzitter van de Raad - een concreet antwoord op krijgen.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u hoeft niet veel te zeggen, maar wat u zegt, moet wel inhoud hebben.

De Voorzitter
U zult begrijpen dat het debat bijzonder lang geduurd heeft, en dat de tijd begint te dringen.

Van Mierlo
Voorzitter, het is waar, u hebt gelijk, het is een heel belangrijk punt op zichzelf maar ik word ook een beetje onder druk gezet, vanwege uw eigen agenda.
Ook de heer Wiersma heeft ten aanzien van Servië zijn teleurstelling erover uitgesproken dat ik niet meteen gezegd heb dat wij onmiddellijk met een trojka daar naartoe gaan.
Mag ik u zeggen dat op mijn trip langs de hoofdsteden Servië overal zeer uitvoerig aan de orde komt. Dat de gevoelens zeer congruent zijn en dat we allemaal bereid zijn om de rol te spelen die het meest effectief is. Op het moment dat we daar naartoe kunnen gaan om effectief iets te doen, gaan we daar naartoe. Maar je kunt niet zo maar alleen voor het gevoel daar naartoe gaan, want het kan best zijn dat als je daar geweest bent en je komt met lege handen terug je een contra-politiek effect sorteert, terwijl je drie dagen later misschien wel iets zou kunnen doen en dan kun je niet meer want je bent net geweest. Met andere woorden, we moeten het toch in de termen houden van wat effectief is, maar laat ik u zeggen dat alle landen blij zijn en met overtuiging staan achter diegenen die hebben laten zien dat er ook nog een ander Belgrado is dan dat van Milosevic. U hoeft daar niet aan te twijfelen, ik heb daar geen uitzondering op gehoord en ik verwacht die op de rest van mijn reis ook niet tegen te komen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met wat mevrouw Pack zoëven heeft opgemerkt, namelijk dat de fungerend voorzitter van de Raad ook de vragen van de niet-Nederlandse Parlementsleden moet beantwoorden. Ik heb de Raadsvoorzitter gevraagd een standpunt te bepalen over de verklaring van de heer Erbakan die in de hele Europese pers is verschenen en waarin hij beweert dat het Turkse leger klaarstaat om tegen Griekenland dezelfde acties te ondernemen als tegen Cyprus in 1974. Daar het voorzitterschap deze dreigementen van Turkije tegen een lidstaat van de Unie niet in de doofpot mag stoppen, verwacht ik dat het onmiddellijk zijn mening hierover uiteenzet.

Maij-Weggen
Ik heb één vraag die door drie fracties is gesteld en eigenlijk niet is beantwoord, namelijk de vraag hoe het Nederlandse voorzitterschap staat tegenover de zo gewenste uitbreiding van de begrotingsbevoegdheid van het Parlement naast de wetgevingsbevoegdheid, waarvan u wel zegt: daar staan we achter. Maar over die begrotingsbevoegdheid is twijfel gerezen door een aantal uitlatingen en dat wordt hier als zeer ernstig opgevat. Dus daar willen we graag een reactie van minister Van Mierlo op. Dat wordt niet alleen door onze fractie gevraagd maar door nog drie andere fracties.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ik heb maar twee vragen gesteld, maar in feite heb ik op geen van beide antwoord gekregen. De eerste vraag is heel eenvoudig: wat ik zou willen weten is, of de informele ECOFIN-Raad van de maand april van plan is vooronderzoek te verrichten naar de herziening van de financiële vooruitzichten om de Europese Unie in het jaar 2000 te financieren.
De tweede vraag is eveneens van belang, mijnheer de Voorzitter, namelijk of het fungerend voorzitterschap na de onderhandelingsronde - met name na de contacten met de huidige Britse regering - de mogelijkheid overweegt dat de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie voor de herziening van de Verdragen worden afgesloten met een akkoord tussen 14 in plaats van 15 leden.

Antony
Ik zal het heel kort houden, mijnheer de minister. U hebt gezegd dat iedereen zonder uitzondering het roerend eens was. Volgens mij waren er vijf jaar geleden, toen het bloedbad te Vukovar plaatsvond en men hier het Joegoslavische Rode Leger nog altijd steunde, inderdaad weinigen die het daar niet mee eens waren, behalve mijn vrienden en ikzelf. Vandaag maken wij ons niet alleen belachelijk maar ook te schande!

Van Mierlo
Voorzitter, ten aanzien van Turkije heb ik besloten de Associatieraad de verhoudingen met Turkije te laten bespreken. Turkije is een bondgenoot in NAVO-verband. Op Turkije is veel kritiek uit te brengen, maar zowel de positieve als de negatieve kanten zul je moeten behandelen en vandaar dat we de Associatieraad van Turkije zo vroeg mogelijk zullen houden om al deze punten in bespreking te brengen. Ik heb gisteren zeer duidelijk een beroep gedaan op de betrokkenen en in dat geval ook op de heer Erbakan om zich te onthouden van uitspraken en acties die spanningsverhogend werken. Maar u moet niet onderschatten dat op dit moment aan beide kanten spanningsverhogende uitwisselingen van gedachten plaatsvinden. Dat moet van beide kanten worden beheerst, anders komen we niet tot dat wat sowieso al moet gebeuren om bijvoorbeeld voor Cyprus een oplossing te vinden.
Wat de begrotingsinvloed betreft volsta ik met deze opmerking: de gedachtenwisselingen over het onderscheid tussen de verplichte en de niet-verplichte uitgaven in de IGC geven zeer weinig uitzicht, en het is gewoon reëel om dat onder ogen te zien, op een wegnemen van dat onderscheid. Dat wil niet zeggen dat iedereen vindt dat het zo moet blijven als het op het ogenblik is, maar ik heb u, meen ik, in een eerder stadium geantwoord dat sommige processen in het integratieproces nu eenmaal per definitie trapsgewijs verlopen. Voor dit moment verwacht ik weinig ruimte om verandering te brengen in het onderscheid tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven.
Over een informele bijeenkomst over de financiële vooruitzichten dienen in de eerste plaats de ministers van Financiën in de ECOFIN te beslissen. Er staat in het Nederlandse paper voor het voorzitterschap dat een informele, een puur tot niets verplichtende inventarisatie van standpunten zou kunnen plaatsvinden, maar er is zoveel protest tegen gerezen dat het de vraag is of deze bijeenkomst inderdaad zal plaatsvinden. Ik persoonlijk denk dat, wanneer één land herinnert aan de afspraak om dit achterwege te laten en op dat standpunt blijft staan, het niet mogelijk is om op dit punt de agenda te veranderen. Maar als de bijeenkomst al zou plaatsvinden, dan zal het slechts om een puur informele en tot niets verplichtende uitwisseling van gedachten gaan.
Er is ook een vraag gesteld over de situatie ten aanzien van het Verenigd Koninkrijk. Het is lastig om daar in één minuut op te antwoorden zonder op tenen te gaan staan. Ik voel er weinig voor dat de Veertien samen proberen tot conclusies te komen en het Verenigd Koninkrijk met al die dossiers in een geïsoleerde positie te laten verkeren. Het lijkt mij contraproductief. Je geeft dan aanleiding tot politisering en polarisatie in de verkiezingscampagne van het Verenigd Koninkrijk en daar hebben wij het minst belang bij.
Ik wil u zeggen dat ik geen enkele behoefte heb om mij in de verkiezingscampagne van het Verenigd Koninkrijk te mengen. Het is niet onze zaak, het is hun democratie, het zijn hun waarden die op het spel staan, en ik heb nog minder reden om mij uit te spreken over de meest gewenste winnaar. Het enige waartoe ik gerechtigd ben, en dat is namens heel veel mensen, dat is te hopen dat het de Britten lukt om op een niet al te negatieve manier over Europa te praten tijdens hun campagne. Want als dat wel het geval is, als daar een campagne ontstaat waarin de meest anti-Europees gezinde kandidaat de meeste stemmen kan trekken, ik zeg niet dat dat zal gebeuren, maar als dat zo zou zijn, dan zal de winnaar, wie het ook moge zijn, heel weinig ruimte hebben om in de korte tijd daarna tot onderhandelingen te komen. En laten we eerlijk zijn, we hebben de Britten nodig om Europa te maken en we willen ze er ook bijhouden. Om dat te doen, moeten we ons werk doen. We moeten dus zoveel mogelijk proberen te vergeten dat dat probleem er ligt. Laat hen die campagne voeren. Laten we ook met de Britten proberen om zo constructief mogelijk door de dossiers heen te gaan en laten we vermijden dat we situaties krijgen waarin de Britten op alle vitale punten in het eindstadium vóór de verkiezingen geïsoleerd staan. Voor de rest doen wij er verstandig aan om even niet teveel te denken aan die Britse verkiezingen. Het is ook een valse voorstelling van zaken om te menen dat het Verenigd Koninkrijk het enige land is dat op een aantal essentiële punten consensus in de weg staat. Dat is niet waar en we moeten weigeren dat beeld in stand te houden. Dat is niet in het belang van Groot-Brittannië en ook niet in het belang van Europa.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Van Mierlo.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn idee mogen we de gelegenheid die de dagelijkse praktijk van ons werk biedt, om onze agenda en de planning van onze werkzaamheden te verbeteren, niet voorbij laten gaan. Ik verzoek u, mijnheer de Voorzitter, aan het Bureau over te brengen dat debatten zoals het debat dat we net hebben afgesloten, beter moeten worden voorbereid, en dat hiervoor voldoende tijd wordt uitgetrokken, zodat wanneer het voorzitterschap van de Raad, zoals in dit geval, bereid is om zonder terughoudendheid en overeenkomstig de parlementaire tradities op onze vragen in te gaan, het voldoende tijd heeft om de vragen te beantwoorden; deze debatten mogen trouwens niet als een gewone beraadslaging worden beschouwd, want voor ons zijn ze van grote betekenis. Dan zou ik het voorzitterschap ook willen waarschuwen, dat op de agenda van de volgende vergaderperiode een debat met de Europese Raad staat ingeschreven. Ik hoop dat de Europese Raad erop gewezen wordt, dat het over voldoende tijd beschikt om in een open parlementaire dialoog met ons in discussie te treden, iets waarom dit Parlement altijd verzocht heeft en wat het vaak zo node mist. Dat is mijn verzoek, dat u naar ik hoop aan het Bureau zult overbrengen.

De Voorzitter
Goed. Ik zal dat aan het Bureau overbrengen.

Op afstand gesloten overeenkomsten
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0009/97) van de Delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad (C4-0666/96-00/0411(COD)) betreffende de bescherming van de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten (Rapporteur: mevrouw Oomen-Ruijten).

Oomen-Ruijten
Voorzitter, de bemiddelingsprocedure over verkoop op afstand heeft, vind ik zelf, een prima resultaat behaald. We hebben in deze onderhandelingen heel veel bereikt. Eigenlijk meer nog dan de Raad lief was en het is voor het eerst dat het standpunt van de Raad tussen het gemeenschappelijk standpunt na de tweede lezing en de bemiddelingsprocedure is veranderd. In die zin de eerste keer, dat hij, terwijl hij aanvankelijk niet inging op de wensen van het Parlement, die toch nog unaniem heeft goedgekeurd. Na alle amendementen van het Parlement hebben ze voor het eerst een dergelijk voorstel met een gekwalificeerde meerderheid aangenomen.
Ik heb in de delegatie gemerkt dat het blijven hameren op uitleg van de kant van de Raad, het uitleggen waarom je iets doet, het stellen van tegenvragen, vruchten kan afwerpen, en van de 31 amendementen zijn er dan ook maar liefst 26 in hun geheel of in aangepaste vorm in de tekst opgenomen.
Drie amendementen waren daarbij, hoofdzakelijk om technische redenen, overbodig geworden. Twee amendementen heeft de rapporteur om praktische redenen ingetrokken. Een goed resultaat als je bedenkt dat de Raad in eerste instantie eigenlijk geen enkel amendement wilde overnemen.
Uiteindelijk ligt er nu een richtlijn die in een dringende behoefte voorziet. Een belangrijk stuk consumentenbescherming op een gebied waar nog totaal geen Europese regels gelden en waar ze wel nodig zijn. Het is belangrijk, gezien de grote vlucht die de verkoop van goederen en diensten op afstand heeft genomen. Steeds meer worden bestaande maar ook nieuwe technologieën gebruikt. We gaan platen kopen via de televisie, we kopen kleren via Internet en we boeken onze vakantie per telefoon. Daar wordt steeds meer gebruik van gemaakt. Niet alleen in eigen land doen we dat, maar ook over de grenzen heen benaderen wij leveranciers en worden wij door leveranciers benaderd. Een mondige consument moet in de interne markt in staat gesteld worden om bij de aankopen die hij doet, ook weloverwogen te werk te gaan, weloverwogen keuzes te maken. Dat is niet alleen in het belang van de consument, maar dat is ook in het belang van degenen die goederen of diensten leveren.
Om die keuzes te kunnen bepalen, moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Een van de hoofdpunten is het recht op gedegen informatie. In de richtlijn wordt bepaald dat de consument voor het sluiten van de overeenkomst onder andere de prijs, belangrijkste kenmerken, wijze van betaling en, in voorkomend geval, de leveringskosten van goed of dienst moet weten. Ook wil het Parlement dat in geval van vooruitbetaling, wanneer niet de gelijkwaardige dienst wordt geleverd, het geld geretourneerd wordt. We hebben een aantal voorwaarden gesteld in deze richtlijn ten aanzien van de marketing. Er is een verbod gekomen op het gebruik van de fax, de gekoppelde telefoon, de telefonische oproep, en als de telefoon gebruikt wordt bij colportage of marketing, is er in elk geval nu een regelgeving dat niet meer zonder meer iedereen onder het eten gestoord kan worden.
Voorzitter, iets heel belangrijks, en waar de Raad eigenlijk niet aan wilde, en wat vroeger alleen maar in de kleine lettertjes van een overeenkomst geregeld was, is de levering van een gelijkwaardig goed. Dat zou dus betekenen dat als ik campagne moet voeren in mijn eigen land voor de verkiezingen en ik heb groene t-shirts nodig, en ze leveren mij rode t-shirts aan, dan kan ik die wel bij de socialisten kwijt, maar ik had wel groene willen hebben. De rode t-shirts moeten dus teruggestuurd kunnen worden en daar moet ik dan ook geld voor terugkrijgen.
Dit soort gevallen, normaal gesproken alleen maar in de kleine lettertjes geregeld, zijn nu ook in de wetgeving opgenomen en dat heeft erg veel moeite gekost.
Dan het punt van de financiële dienstverlening. Een amendement dat we op dat punt hadden ingediend, is helaas met een aantal stemmen - ik dank daarvoor nog steeds een aantal liberale collega's, D'66-collega's en dan nog een paar collega's aan de andere kant - niet aangenomen. Wat we wèl bereikt hebben - dat zeg ik ook tegen mijn collega Fernand Herman - is dat er nu een verbintenis gekomen is van de Raad ten aanzien van het Groenboek financiële dienstverlening, dat daar waar hiaten zijn, er ook nog nieuwe mogelijkheden komen voor wetgeving.
Wat dan geregeld zou moeten worden en wat eigenlijk ook hartstikke nieuw is, dat is het punt van het beroep. We hebben in deze wetgeving bepaald dat ook consumentenorganisaties ook in een ander rechtsgebied in beroep kunnen gaan. Ik denk dat dat volkomen nieuw is. Ik zou nog willen wijzen op de zelfregulering die, denk ik, goede mogelijkheden biedt om alle klachten te regelen. Ik wil nog wijzen op de bloemenbezorging; die zou onder de richtlijn vallen. Ook geheel nieuw is dat in een bemiddelingsprocedure, in gemeen overleg tussen Raad en Parlement, ook daarvoor een goede regeling is opgenomen.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, we hebben vanmiddag uitvoerig over belangrijke zaken gesproken, maar het is goed dat nu een van de sieraden van de Nederlandse politiek het eerste betoog tijdens dit Nederlandse voorzitterschap heeft afgestoken over een zaak die zij zich de afgelopen jaren helemaal eigen heeft gemaakt. Ik wil haar graag feliciteren met het feit dat zij zoveel tijd hieraan besteed heeft dat de richtlijn nu in een zeer bevredigende fase van de bemiddelingsprocedure verkeert. Verder wil ik haar nu alvast mijn excuses aanbieden, en ook aan commissaris Bangemann aan wie ik een vraag wil stellen, omdat ik zo dadelijk meteen weg moet om een andere vraag aan Commissievoorzitter Santer te gaan stellen in de tijdelijke BSE-commissie die tegelijk met dit debat bijeen is.
Ik heb maar een paar korte opmerkingen, want de rapporteur heeft het meeste al gezegd. Ten eerste, door de enorme toename van directe verkopen krijgt de consument tegelijk het beste én het slechtste van deze nieuwe wereld voorgeschoteld. Het beste, omdat hij toegang tot een heel scala van nieuwe diensten heeft. Het slechtste, omdat er geen bescherming is in de zin van kennis over de toegepaste verkooptechnieken. Soms heeft de consument in zo'n soort situatie dan te maken met wat in het Engels - dat is aan het Nederlands ontleend - een "forlorn hope" heet. In het Nederlands is dat geloof ik verloren hoop . Deze richtlijn probeert die situatie, waarin je niet genoeg weet over wat er met en rondom je gebeurt, recht te zetten.
Ik ben blij dat 26 van de voorstellen door het bemiddelingscomité zijn overgenomen, vooral gezien de treurige voorgeschiedenis en de vertraging van twee jaar in het voorgaande Parlement, doordat de Raad maar geen standpunt kon innemen. Nu zit er schot in de zaak en ik ben opgetogen over de dingen die we bereikt hebben.
Dan wil ik nog kort iets zeggen over de onderwerpen die de rapporteur op het tapijt heeft gebracht. Er is een aantal belangrijke aanvullingen op de tekst binnengekomen. Nu hebben de consumenten zeven werkdagen om eventueel nog van gedachten te veranderen. Ze zullen goed geïnformeerd worden wanneer ze vervangende goederen toegestuurd krijgen. Ze krijgen hun geld terug als ze van gedachten veranderen en ze hebben recht op volledige terugbetaling ingeval de leverancier failliet gaat of de onderhavige dienst niet verleent. Dat is allemaal prima, en samen met de bescherming tegen telefonische verkoop - een amendement waar ik me ook al eerder mee bezig heb gehouden - leidt dit tot een reële bescherming.
Het probleem van de financiële dienstverlening blijft echter bestaan. Commissaris Bonino had toegezegd een mededeling over financiële dienstverlening te zullen publiceren, en zo nodig een richtlijn op te zullen stellen. En wat hebben we een jaar na dato? Een nietszeggend Groenboek en geen wetgeving. Namens het comité en mijzelf wil ik commissaris Bangemann vragen hoe de Commissie nu tegenover dit voorstel staat. Dit Parlement verzoekt de Commissie en de nieuwe directeur-generaal van DG XXIV - als hij benoemd is - ten aanzien van de wetgeving op het gebied van financiële dienstverlening dezelfde doortastendheid aan de dag te leggen als de rapporteur heeft getoond.
Dan als laatste: aangezien ik afkomstig ben uit een land wiens regering zich verzet tegen proefprocessen door consumentenorganisaties, doet het mij genoegen dat die mogelijkheid nu in alle lidstaten aanwezig is. Zoals mevrouw Oomen-Ruijten terecht zei, is dit een nieuw begin, dat hopelijk door alle landen, waaronder het mijne, zal worden overgenomen. Ik verzoek het VK met klem om erkende consumentenorganisaties, en niet alleen de directeur-generaal van eerlijke handel, in staat te stellen dergelijke rechtszaken aan te spannen.
Dankzij de ijver van alle bij deze richtlijn betrokken personen, maar met name van de rapporteur, hebben de consumenten geen verloren hoop meer, maar de onwrikbare verzekering dat ze de juiste mate van bescherming zullen genieten.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik u feliciteren met uw herverkiezing als ondervoorzitter van het Parlement en wens ik u voorspoedig werk toe.
In de ontwerptekst over overeenkomsten die op afstand worden gesloten worden hoofdzakelijk drie dingen voorgenomen, in navolging van de intenties van het Europees Parlement: ten eerste - en dat hebben we al van de rapporteur vernomen - de consumenten moeten precieze en eenvoudige indicaties krijgen over alle noodzakelijke informatie, van het recht op terugstorting van geld tot de gedragscode en de algemene bepalingen. Ten tweede, harmonisering van modaliteiten en voorwaarden rondom het herroepingsrecht van de consument. Ten derde en ten laatste, invoering van een efficiënt systeem om grensoverschrijdende geschillen op te lossen.
Van de lidstaten wordt bovendien geëist dat zij de richtlijn binnen drie jaar na inwerkingtreding opvolgen, terwijl van de Commissie wordt gevraagd om binnen vier jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn een verslag op te stellen over de toepassing ervan.
Ons oordeel over het werk dat de rapporteur verricht heeft, luidt dus positief en bij dezen danken wij haar voor de resultaten. In tweede instantie willen we ook onze waardering te kennen geven voor het bemiddelingscomité en de Commissie: laatstgenoemde heeft genoeg bereidwilligheid aan de dag gelegd voor de compromis-tekst, waarin bijna alle door het Parlement ingediende amendementen verwerkt zijn.
Onze fractie zal dus steun geven aan het gemeenschappelijk ontwerp en op die manier zullen wij een steentje bijdragen om de eindconsument in bezit te stellen van een modern middel ter verdediging van zijn rechten.

Kestelijn-Sierens
Voorzitter, collega's, in tegenstelling tot amendementen die hier voor ons lagen in de tweede lezing, bespreken we vandaag een compromis dat getuigt van meer realisme en dat voor alle leden van het Huis aanvaardbaar is. Ik ben in het bijzonder verheugd dat de financiële diensten uitgesloten zijn. Niet dat ik deze sector wil sparen, maar de reden is dat de specificiteit van financiële transacties onverenigbaar is met het algemeen karakter van deze richtlijn. Nader onderzoek, ondermeer via het Groenboek, moet bestaande problemen aan het licht brengen. Verder sta ik achter artikel 10 inzake het gebruik van bepaalde communicatietechnieken en het zogenaamde cold calling . Spijtig genoeg dreigt het bereikte compromis een doodgeboren kind te worden aangezien cold calling in de ISDN-richtlijn op een verschillende en minder pragmatische manier wordt geregeld. Om dit te voorkomen heb ik, namens mijn fractie, een amendement ingediend op het verslag-Medina Ortega. In elk geval steunt mijn fractie het bereikte compromis voor de richtlijn inzake verkoop op afstand.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het verslag dat na de bemiddelingsprocedure met de Raad is teruggekomen, doelt op een juridische harmonisatie van de regeling voor op afstand gesloten overeenkomsten, die soms in oneerlijke concurrentie resulteren.
Er bestaan tegenwoordig talrijke technieken - drukwerk, gestandaardiseerde brieven, catalogi, telefoon, met of zonder menselijke tussenkomst of automatisch, radio, videofoon, fax, telewinkelen - en hun aantal zal in de toekomst nog toenemen door de inschakeling van CD-ROM of modem, waardoor de verbinding tussen mini-computers mogelijk wordt, enzovoort.
Ik feliciteer de rapporteur en ik neem er nota van dat de richtlijn een hele reeks instrumenten invoert die de verwezenlijking van deze doelstelling mogelijk maakt: herroepingsrecht binnen een bepaalde termijn, omkering van de bewijslast onder bepaalde voorwaarden, onderscheid tussen beroepsmensen en particulieren, uitsluiting van bepaalde overeenkomsten, met name deze die betrekking hebben op financiële diensten, specifieke informatie enzovoort.
Mijn enige voorbehoud houdt verband met een informatie die me van wezenlijk belang lijkt en die niet wordt vermeld in de ontwerprichtlijn, noch in het uitstekende verslag van mevrouw Oomen-Ruijten. Het gaat om het recht dat van toepassing is op deze overeenkomsten. Is dat het recht van het land waar het aanbod vandaan komt of van het land waar het zijn bestemming bereikt? Is dat het recht van het land vanwaar de bestelling is vertrokken of van het land waar ze is ontvangen? Dit is een heel fundamentele vraag, vooral in het licht van de mogelijkheid dat overeenkomsten aan het recht van derde landen worden onderworpen, waardoor het mogelijk zou worden de Europese wetgeving te omzeilen. Algemeen gesproken vind ik trouwens dat wij er belang bij hebben meer de voorschriften van het internationale privaatrecht dan de grondregels te harmoniseren.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Oomen-Ruijten was te bescheiden. Ze heeft werkelijk een groot succes geboekt en kan terecht fier zijn op het resultaat van haar werk, waarmee ik haar trouwens van harte feliciteer.
Ik ga heel in het kort op twee vragen in die nog werden gesteld. De heer Whitehead en anderen hebben nog op de financiële diensten gewezen. U weet dat wij daar een Groenboek over hebben voorgelegd, dat nog in de parlementaire commissies in behandeling is. Zodra deze discussie wordt afgerond, zullen wij vanzelfsprekend voorstellen doen, waarin wij ook rekening zullen houden met wat het Parlement daarover heeft gezegd. In verband met wat de heer Gollnisch heeft gezegd: dit voorstel verandert het algemene recht niet. Dat wil zeggen: voor de vraag welk recht van toepassing is, gelden de algemene regels die nu al bestaan. Wij hoeven daar niet aan te raken, omdat ze duidelijk genoeg zijn. Er bestaat daar een internationale overeenkomst over, die natuurlijk ook in dit geval van toepassing blijft.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Nieuwe levensmiddelen en nieuwe voedselingrediënten
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0006/97) van de Delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad (C4-0667/96-00/0426(COD)) betreffende nieuwe voedingsmiddelen en nieuwe voedselingrediënten (Rapporteur: mevrouw Roth-Behrendt)

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, om te beginnen zou ik een misverstand uit de weg willen ruimen dat misschien bij enkele leden, maar vooral bij de publieke opinie bestaat. Wie denkt dat wij met deze wetgeving erover beslissen of genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen ja dan neen op de markt mogen komen, vergist zich. Deze beslissing werd lang geleden al, om zo te zeggen stilzwijgend, genomen en wat wij vandaag moeten doen, is iets waartoe al vanzelf werd besloten, namelijk de toepassing van gentechnologie bij voedingsmiddelen wettelijk regelen, en wel in het belang van de consument de onderdelen regelen die belangrijk zijn, een wettelijk kader scheppen dat de consument beschermt en informeert en de industrie rechtszekerheid biedt.
Als rapporteur die zich al bijna vijf jaar met dit onderwerp bezighoudt, ben ik ervan overtuigd dat het voor u liggende compromis, waarover wij morgen stemmen, zowel veiligheid en informatie voor de consument, als rechtszekerheid voor de producerende industrie biedt.
Er zijn drie punten waarover ik iets zou willen zeggen: van het toepassingsgebied van deze wetgeving is geen enkel onderdeel uitgesloten. Bij levensmiddelenadditieven moet van het beginsel van de verticale wetgeving, zoals wij dat in de Europese Unie kennen, worden uitgegaan. Dat betekent dat de betrokken controles binnen de wetgeving over levensmiddelenadditieven of zoetstoffen moeten worden uitgevoerd. Wij hebben van de Commissie de verzekering gekregen - en ik vertrouw de heer Bangemann op het woord dat hij aan mij geeft en aan de plenaire vergadering heeft gegeven - dat elke juridische lacune, elke leemte in de wet die mocht worden ontdekt, zoals bij enzymen al het geval is, zal worden aangevuld. Dit is ook de taak van de Commissie en zo ver vertrouw ik haar ook.
Wij hebben een vergunningsregeling, die duidelijk de veiligheidscriteria en de controlecriteria regelt, en dit is ook in de wetgeving vastgelegd. Ik had misschien liever gezien dat we de vereenvoudigde procedure hadden kunnen schrappen, maar ik kan ook zeer goed met deze twee verschillende procedures leven. Dit is voor mij niet van doorslaggevend belang in het compromis.
Ten slotte is er de kwestie van de etikettering en dat is, belangwekkend genoeg, het punt waar bijna alles om draait. Als u, collega's, die al langere tijd lid bent van dit Parlement, even nadenkt, zult u zich herinneren dat er in 1992-1993 nog zo goed als geen sprake was van etikettering. Wij hebben met de Commissie en ook met de Raad een lange strijd gevoerd. Als wij vandaag in het compromis zeggen dat alle voedingsmiddelen die zich van andere onderscheiden, moeten worden geëtiketteerd, dan is dat iets wat ik met een gerust geweten kan verdedigen en wat de consument een hoge mate van informatie biedt. Overal waar er analysemethoden aan te pas komen, zal de consument weten dat het om een genetisch gemodificeerd product gaat, omdat het wordt geëtiketteerd. Als u weet, en zich herinnert, dat de analysemethoden bijvoorbeeld bij bestraling of andere procédés dagelijks, respectievelijk maandelijks veranderen, dan weet u ook dat het aantal voedingsmiddelen dat wordt geëtiketteerd en gekenmerkt de komende maanden en jaren ook duidelijk zal stijgen.
Tegen de critici van dit compromis zou ik willen zeggen dat het een illusie is te geloven dat hier zal gebeuren wat gebeurt in het sprookje van de Bremer stadsmuzikanten, waarin de ezel, de hond, de kat en de haan naar een ver land trekken, omdat ze denken: iets beters dan de dood vinden we overal. Dat is hier niet het geval! Wij vinden niet overal iets beters! Ik zal aandachtig naar mevrouw Breyer luisteren als zij straks aan het woord komt, ik verzoek haar nu ook naar mij te luisteren! Tegen de leden en de organisaties van buiten het Parlement die geloven dat als we hier geen compromis en geen wetgeving hebben, de vijftien lidstaten overmorgen wel een wetgeving zullen invoeren, kan ik alleen maar zeggen: laat me niet lachen! Deze parlementsleden lijken geen moeite te hebben om zich aan illusies over te geven. Dat kan weliswaar mooi zijn, maar bij wetgeving kan het ook gevaarlijk zijn.
Als de lidstaten dit wilden doen, hadden ze het al lang kunnen doen. Welke lidstaat heeft eigenlijk een volledige wetgeving met etikettering? Geen enkele, niet eens de mijne! Als wij aan de vereisten van de interne markt willen voldoen, dan weten wij dat alle goederen vrij beschikbaar zullen zijn, dat wil zeggen dat ze in de interne markt vrij zullen floaten, zich vrij zullen bewegen. Wat zullen we dan hebben? Misschien in drie of vier lidstaten ooit een wetgeving, als het wetgevingsproces in deze landen over twee tot drie jaar rond zal zijn. In alle andere lidstaten zullen we geen wetgeving hebben. We weten toch hoe moeilijk de discussie in de Raad is geweest. Waarom is de Raad het twee jaar lang niet eens kunnen worden over een gemeenschappelijk standpunt? Juist omdat de grote meerderheid van de lidstaten in de Raad het Europees Parlement niet wilde volgen wat het toepassingsgebied en de etikettering betreft. Natuurlijk is het compromis een compromis! Het is niet voor 150 % wat wij op ons verlanglijstje hadden staan! Dat had ik wel graag gehad, maar zo gaat het nu eenmaal niet in de wereld.
Wat het Europees Parlement na de tweede lezing in het bemiddelingscomité voor de Europese consument aan veiligheid, duidelijkheid en betrouwbaarheid, precies ook bij de etikettering, heeft bereikt, wat wij al vechtende hebben verkregen - want wij hebben ervoor moeten vechten - is een groot succes. Wij zouden zelfbewust genoeg moeten zijn om dit ook zo te zien en dit resultaat niet te kleineren, maar het met de nodige trots aan de mensen in de Europese Unie voor te leggen!

White
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur feliciteren met de fantastische onderhandelingen die zij in het bemiddelingscomité heeft gevoerd. Ook wil ik de Commissie, die de slotovereenkomst mogelijk heeft gemaakt, bedanken; ze is gedurende de bemiddelingsprocedure zeer behulpzaam geweest.
Net zoals mevrouw Roth-Behrendt heb ik het idee dat deze overeenkomst niet echt verdedigd hoeft te worden, omdat ze voor zich spreekt. Als we zo'n overeenkomst niet bereikt hadden, dan had ik niet kunnen zeggen - zoals ik dat nu wel doe - dat etikettering nodig is als er een verandering heeft plaatsgevonden die op het etiket moet worden vermeld. Schrapping van de uitdrukking "op significante wijze" en de concessies die de Raad heeft gedaan om die schrapping goed te keuren waren - als ik even een woordspeling mag maken - significant.
Als gevolg van dat compromis zitten we nu met een omslachtige uitdrukking opgezadeld. Nu zeggen we "als levensmiddelen niet langer gelijkwaardig zijn aan bestaande levensmiddelen of ingrediënten" . Dat is in de plaats gekomen van de uitdrukking "op significante wijze" . Dat vind ik jammer: het is onelegant en het was veel beter geweest als we gewoon die uitdrukking "op significante wijze" hadden geschrapt en het daarbij gelaten hadden.
Tegen onze critici moet ik zeggen dat ik het volledig eens ben met wat mevrouw Roth-Behrendt zojuist zei. Kunnen we redelijkerwijs verwachten dat de 15 lidstaten hun wetgeving opeens zullen gaan coördineren en etikettering in de gehele Europese Unie zullen gaan eisen? Het is trouwens het Europees Parlement dat zijn medebeslissingsbevoegdheid positief heeft aangewend en consumentenbescherming geëist heeft; daar was met het oorspronkelijke Commissievoorstel niks van terechtgekomen. Dit mag dan zelfingenomen klinken, we zijn wel hier om het Europese electoraat te vertegenwoordigen en wat dat aangaat hebben we onze doelen bereikt. Ik ben iedereen die bij het bemiddelingscomité betrokken is heel dankbaar voor het compromis dat we gezamenlijk hebben bereikt.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, in deze slotfase van het debat dienen we ons, zoals andere collega's al gezegd hebben, af te vragen welk signaal we hierover aan de publieke opinie geven. Welnu, dat moet een positief signaal zijn, want er is verbetering gekomen in de veiligheidsvoorwaarden van de producten, terwijl ook de voorlichting bevorderd wordt. Dat zijn dus positieve berichten.
Verder moet worden onderstreept, dat met deze verordening tevens de aanzet wordt gegeven tot doeltreffend wetenschappelijk onderzoek om alle risico's voor het milieu te voorkomen; voorts krijgen alle consumenten hiermee de zekerheid, dat hun recht op gezondheid beschermd wordt, terwijl er natuurlijk ook een aantal specifieke vereisten worden gesteld ter aanvulling van de voorlichting, waar nodig, aan de consument.
Anderzijds is het wat de etikettering betreft van belang - een gebied waarop zich een politieke veldslag geleverd is -, dat producten kwaliteitsproducten zijn, zoals het in het verkeer van belang is, dat we veilige snelwegen hebben en geen slechte wegen die vol waarschuwingstekens staan. Dat is wat we hier voor ogen hebben gehad: de consument allereerst primaire zekerheid verschaffen, om hem daarna voldoende te informeren.
Wat dat betreft was dit naar mijn idee een goede kans om tot een evenwichtige benadering te komen ten aanzien van de vraag, welke producten nu wel en welke niet als gelijkwaardige levensmiddelen moeten worden beschouwd, en om de interpretatie van dit gegeven duidelijk te definiëren. Naar mijn mening kunnen we wat dat betreft gerust zijn, en dat is het belangrijkste signaal dat we aan de burgers dienen af te geven.
Bovendien komt er met deze verordening een einde aan een debat dat al veel te lang geduurd heeft, en het is goed dat dit Parlement zich hiervoor actief heeft ingezet.
Ondanks het feit dat we het aanvankelijk op een aantal punten oneens waren, zou ik de rapporteur willen gelukwensen met zijn werk, zoals ook - waarom niet? - de heer Bangemann, die ons in de eindfase terzijde heeft gestaan bij de onderhandelingen met de Raad, en het is niet meer dan fair, dat te erkennen.
De Fractie van de Europese Volkspartij ondersteunt de resolutie die we in deze ontwerptekst bereikt hebben, ten volle.

Eisma
We mogen onszelf toch feliciteren, Voorzitter, met het bereikte resultaat en in het bijzonder mogen we rapporteur Roth-Behrendt feliciteren. Het is natuurlijk een compromis, maar als wij bedenken dat een aantal maanden geleden er in een groot aantal lidstaten nog een hele grote weerstand was tegen het gemeenschappelijk standpunt, dan mag ik wel zeggen dat we nu iets hebben bereikt. Natuurlijk is het essentieel voor ons dat producten of bestanddelen van producten die gemodificeerd zijn, nu geëtiketteerd moeten worden. Dat is ontzettend belangrijk voor de consument. Wij vinden het als liberalen erg belangrijk dat de consument de keus kan maken tussen een genetisch gemodificeerd artikel en een niet-gemodificeerd artikel. Natuurlijk is het een compromis, en ik kijk naar onze groene collegae, maar als u tegen dit voorstel stemt dan is het een stap terug. Het is dus iets of niets. Als we iets hebben, kunnen we ook beter controleren en hebben we betere wetgeving. Denkt u bijvoorbeeld eens aan de beslissing over genetisch gemodificeerde maïs. Nu hebben we iets om met de Commissie samen te werken op gemeenschappelijke basis. Ik zou zeggen, laten we allemaal voor dit voorstel stemmen, dan blijven we niet met lege handen staan.

Breyer
Het voor ons liggende compromis is een verordening tot niet-etikettering en misleiding van de consument. Het waarborgt niet dat alle genproducten worden geëtiketteerd, het is een nepverpakking. De consument blijft in het duister tasten. Net zo min als uit genetisch gemanipuleerde soja vervaardigde sojaolie wordt geëtiketteerd, wordt melk die afkomstig is van met genetisch gemanipuleerde groeihormonen behandelde koeien geëtiketteerd. Van volledige etikettering spreken, is gewoon etikettenzwendel. De novel food -verordening berust op dit ondeugdelijk compromis. Het is een geheimhoudingsverordening voor ruim 80 % van de gentech-voedingsmiddelen.
Het grootste deel van de genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen zal de consument heimelijk worden aangesmeerd. Dat lijkt sterk op dwangvoeding. In de verordening staat niet één zin over de inhoud van de etikettering. Maar de consument heeft recht op duidelijke en ondubbelzinnige etikettering. De etikettering wordt echter tot op grote hoogte aan de producent overgelaten en die zal zich heel eufemistisch en onduidelijk uitdrukken, zo in de trant van "volgens moderne biotechnologische methodes vervaardigd" of "voedingsfysiologisch geoptimaliseerd" , ja van vertegenwoordigers van de industrie heb ik zelfs al gehoord dat er "milieuvriendelijk geproduceerd" op het etiket moet komen te staan. Dit is een aanfluiting van de bescherming van de consument en van zijn wens inzake duidelijke en volledige etikettering! Het is duidelijk dat het compromis verwarring bij de consument zaait en de gentech-industrie de vrije hand geeft.
Het compromis waarborgt evenmin een ernstige vergunningsprocedure. Voor de meeste gentech-producten is een gewone melding bij de Commissie al voldoende. Het compromis waarborgt helemaal geen bescherming van de consument. Waar zijn eigenlijk de sanitaire keuringscriteria? Er zijn er gewoon geen! En dan van consumentenbescherming spreken is je reinste bedrog!
De risico's voor mens en milieu zijn voorgeprogrammeerd. Gentech-producten blijven nog altijd Russische roulette voor allergische personen. Een overheidsregister en volledige aansprakelijkheid bestaan niet. Ook dat draagt niet bij tot het scheppen van vertrouwen bij de consument. Het compromis is een klap voor de consumentenbescherming en vertoont zoveel gaten als een gruyèrekaas.
De bewering dat we beter af zijn met een slechte verordening dan met helemaal geen verordening, is een bewijs van politieke armoede en klopt niet. De verordening verhindert vergaande etiketteringsregelingen in de lidstaten. Ik beveel de rapporteur aan eens te herlezen wat ze in eerste en tweede lezing hierover heeft gezegd.
Het compromis is verraad van de consumentenbescherming! Het is een armzalig, beroerd besluit dat het vertrouwen van de burgers in de Europese Unie sterk zal aantasten!
Mijn dringende oproep aan u luidt dan ook: zeg neen tegen deze nepverpakking en geheimhoudingsverordening!

Weber
Mijnheer de Voorzitter, in mijn land wil 85 % van de bevolking geen genetisch gemodificeerde levensmiddelen consumeren. Als onze vergadering het democratische beginsel van keuzevrijheid voor de consumenten wil naleven, moeten we erop toezien dat de herkomst van de ingrediënten van ons dagelijkse brood duidelijk zichtbaar is. Dit betekent dat de consument het recht moet hebben te weten hoe het graan en de soja die hij eet geproduceerd zijn. De compromisrichtlijn waar het nu over hebben biedt in dit opzicht geen enkele garantie.
In de praktijk zouden de criteria voor het etiketteren van genetisch gemodificeerde levensmiddelen pas vastgesteld worden als deze richtlijn aangenomen is, en door de Commissie worden uitgewerkt. Dat noemen wij op z'n Luxemburgs "een kat in de zak kopen" . Alle gekheid op een stokje: dat moeten we denk ik niet doen. Anderzijds bestaan de criteria voor naleving van de voedselveiligheidsvoorschriften nog niet en moeten ook weer alleen door de Commissie worden vastgesteld. Na alles wat we met de gekke-koeienziekte hebben meegemaakt, moet het Parlement deze taak niet aan de Commissie overdragen.
Mocht de vergadering vóór dit compromis stemmen, dan zal de registratieprocedure de zogeheten "vereenvoudigde procedure" zijn. Deze registratie vindt niet bij de voedingsinspecties van de lidstaten plaats, maar bij de Commissie zelf. Ik vraag me af of de Commissie wel voldoende personeel heeft om de controlerende instanties met de vereiste kennis op te bouwen. In de praktijk komt het erop neer dat de Commissie de producenten moet vertrouwen. Dat zou ik persoonlijk niet doen.
Vanwege het gebrek aan doorzichtigheid en het gebrek aan veiligheid voor de consument raad ik u aan dit compromis te verwerpen.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, het Bemiddelingscomité en vooral mevrouw Roth-Behrendt verdienen alle lof omdat ze erin geslaagd zijn de uitzondering op de verplichte etikettering te schrappen voor producten die GMO's bevatten of eruit gemaakt zijn om louter agronomische redenen. Wij weten dat de Europese consumenten zeer sceptisch staan tegenover de genetische modificatie. Zij hebben het recht een deskundige keuze te maken en de bemiddelingstekst komt hier in zekere mate aan tegemoet. Helaas niet in voldoende mate dat we nu van een verantwoord consumentenbeleid kunnen spreken. Etikettering is consumentenvoorlichting en dient verplicht te worden. Alle types van producten moeten een etiket krijgen waarop onder andere meer uitleg staat over het productieproces. Ik wens bijvoorbeeld onder geen beding een product te kopen dat gemaakt is van een bestanddeel dat door toevoeging van een gen resistent is geworden voor, laat ons zeggen, Round Up. Op het ogenblik dat het drinkwater zo grote concentraties van Round Up zal bevatten dat men het wil verbieden of het gebruik ervan beperken, zal het economisch bijna onmogelijk zijn om de eenvoudige reden dat men ook de genetisch gemodificeerde planten niet meer zal kunnen gebruiken. Het is ook een groot probleem dat een product niet automatisch aan de vergunningsprocedure onderworpen is als het uit genetisch gemodificeerde organismen vervaardigd is, dit is alleen het geval als het bovendien een nieuw levensmiddel is. Hierdoor vallen alle genetisch gemodificeerde producten die reeds op de markt gebracht zijn, buiten deze verordening.
Last but not least ben ik er principieel tegen om de Commissie en de comités carte blanche te geven. Deze bemiddelingstekst beoogt dit nochtans. Belangrijke en politieke beslissingen worden buiten het bereik van de democratisch verkozen politici gehouden. Of een genetisch gemodificeerd levensmiddel zich op significante wijze onderscheidt van een traditioneel levensmiddel, wanneer en in hoeverre het geëtiketteerd dient te worden, wordt dus in gesloten comités beslist. In het kader van de grotere openheid in alle procedures, waartoe we besloten hebben, moet de Deense groep van de fractie ondanks de inspanningen van het Bemiddelingscomité tegen de bemiddelingstekst stemmen.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, collega's, bijna dag op dag tien maanden geleden hebben wij hier in tweede lezing over de amendementen van het Parlement op de novel food -verordening gestemd. Het is een feit dat zeker niet alle amendementen die velen in dit Parlement wensten, het toen haalden. Toch moet ik vandaag echt beginnen met mevrouw Roth-Behrendt te feliciteren, omdat ze zo creatief en schrander, op basis van wat in het bemiddelingscomité is gekomen, het best mogelijke voor de consument eruit heeft gehaald. Ik denk dat het Parlement trots mag zijn op het resultaat, als we bedenken van hoe weinig we eigenlijk zijn vertrokken.
Ik zou hier twee opmerkingen in verband met etikettering willen maken. Ten eerste moeten nu alle genetisch gemodificeerde organismen, als ze in een voedingsmiddel aanwezig zijn en uit agrarische of andere wijziging afkomstig zijn, worden geëtiketteerd, en dat is een heel verschil met het gemeenschappelijk standpunt van Raad en Commissie. Ten tweede berust de etikettering van genetisch gewijzigde ingrediënten - en ik verzoek u ook op de woordkeuze te letten, want ik spreek hier zowel van organismen als van ingrediënten - op het bewijs van andersoortigheid. Dat is heel belangrijk omdat er, juist doordat niet alle technieken worden opgesomd waarmee dit bewijs kan worden geleverd, voldoende ruimte voor nieuwe ontwikkelingen kan worden gelaten, wat bijzonder belangrijk is voor de consument.
Er is nog een laatste punt dat ik zou willen vermelden. Het is namelijk gelukt in artikel 14 vast te leggen dat de Commissie over een langere tijdruimte toezicht moet houden op de gevolgen voor de interne markt, maar ook voor de consumentenbescherming en de ontwikkeling van de volksgezondheid en ik denk dat wij dan ook heel wat meer zullen weten over het effect dat deze nieuwe voedingsmiddelen op de mens hebben.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, mag ik beginnen met mevrouw Roth-Behrendt oprecht geluk te wensen. Waarom? Ik weet hoe dat ging met de verkoop op afstand. U hebt als rapporteur niet het geluk gehad een commissaris te hebben die met u meewerkte. Nee, het was eerder mijnheer Bangemann die het Parlement tegenwerkte. Mag ik u daarom met het behaalde resultaat feliciteren. Dat is één.
Ten tweede, er waren destijds zes amendementen ingediend. U was er niet gelukkig mee dat wij dat als EVP-fractie gedaan hebben. Ik denk toch dat u die strijdbijl mag begraven, in die zin dat daar waar u de volle steun vanuit de EVPfractie hebt gekregen om die zes amendementen te realiseren, u dat wel gedaan hebt maar ook dat was zelf al te lastig. Dus een tweede felicitatie.
Ik hoor net mevrouw Breyer en ook de heer Weber die een tekst voorlas, en die deed of hier de consumenten belazerd werden. Ik zou de heer Weber die uit een land komt dat ook in de Benelux ligt, dolgraag eens uitnodigen naar Nederland om te komen kijken hoe het functioneert. Precies dat wat daar de consumentenorganisaties hebben gedaan, zit hier in de wetgeving die wij voorstellen. Dus geen consumenten belazeren, nee, ervoor zorgen dat er hoe dan ook iets goeds gebeurt.
Drie steekwoorden. Ten eerste, veiligheid. Wij hebben bij de BSE-affaire goed en veel geleerd. Ik denk dus daarom dat het absoluut van belang is dat die agronomische kenmerken, die eerst uitgezonderd waren, er nu inzitten.
Tweede kenmerk, dat is informatie. Informatie is nodig opdat de consument een goede keuze kan maken. Die informatie wordt nu gegeven. Er is geen uitzondering meer mogelijk, zodat de consument - en dat laat ons het Greenpeaceonderzoek zien - weet wat hij eet.
Een derde punt, en daar heb ik ook zorg over net als mevrouw Roth-Behrendt, dat is wat er nu gaat gebeuren met de aroma's en de extracten. Dat is nog niet geregeld en dat moet wel aangepast worden.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou mij willen aansluiten bij de verschillende sprekers die mevrouw Roth-Behrendt hebben gedankt voor de door haar geleverde inspanningen, ook al kom ik tot heel andere conclusies dan zij. Wij moeten ons morgen inderdaad uitspreken over de gewijzigde tekst van de ontwerpverordening, die veel wederwaardigheden heeft doorgemaakt, en om elk misverstand tussen ons te voorkomen, wil ik, persoonlijk, duidelijk stellen dat wij ons niet uitspreken over het werk van de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, dat een heel kleine - naar mijn mening "te" kleine - manoeuvreerruimte had om tot een goed resultaat te komen. We moeten ons uitspreken over het eindproduct en dit eindproduct is voor ons onaanvaardbaar.
Wij hebben daar verschillende redenen voor. Allereerst is het duidelijk dat bepaalde stoffen die bij de verwerking van voedingsmiddelen worden gebruikt, en met name enzymen, niet door de wetgeving worden bestreken. Wij hebben ook geen enkele juridische garantie in verband met de wetgeving die op oplosmiddelen, additieven en kleurstoffen zal worden toegepast. Wat ten slotte de risicobeoordeling betreft, wij weten uit de ons voorgelegde tekst dat voor een groot aantal met gentechnologie vervaardigde voedingsmiddelen een gewone mededeling aan de Commissie voldoende zal zijn. Op het moment dat ze op de markt worden gebracht, zal er geen vergunningsprocedure zijn.
Alleen daarvoor al geven wij de tekst een onvoldoende! Maar er is meer! Ook de etikettering is ontoereikend: er is een zekere vooruitgang merkbaar, maar er staan ook nog altijd veel onduidelijkheden in het beruchte artikel 8, waarover wij zo lang hebben beraadslaagd. Deze onduidelijkheden houden vanzelfsprekend de deur open om de Commissie een belangrijke manoeuvreerruimte te laten en wij hebben alle redenen om te denken dat de Commissie zich veel meer gelegen laat liggen aan de werking van de interne markt dan aan de veiligheid van de consument.
Per slot van rekening geloof ik dat alles in gereedheid is gebracht om van het gebruik van gentechnologie in voedingsmiddelen de gewoonste zaak van de wereld te maken, met name door een geleidelijke verzwakking van de wetgeving die op de regulering van het gebruik van gentechnologie is gericht. Dat lijkt mij onaanvaardbaar, te meer omdat wij weten dat er nog heel wat onduidelijkheid, met name over de gevolgen op lange termijn, bestaat.
Ik zou willen dat men uit de gekke-koeiencrisis de juiste lering trekt en ik ben wel een beetje verbaasd over het optimisme dat hieromtrent in het Parlement heerst. Welke conclusies moeten wij uit die crisis trekken? Allereerst dat het voorzorgbeginsel niet werd toegepast, dat er absoluut niet voor transparantie bij de werkzaamheden van de deskundigen werd gezorgd en dat er, ten slotte, al evenmin sprake was van informatie van de consument. Dat waren evenwel basisvereisten. Als men eraan had voldaan, had men de gekke-koeiencrisis kunnen vermijden.
Laten wij dus proberen niet de weg van een gekke-zalmencrisis op te gaan. Wij kunnen onzerzijds in geen geval aanvaarden dat het die richting uitgaat. Wij zien liever geen korte-termijnwetgeving tot stand komen. Liever nu een tijdelijke juridische lacune om later een betere wetgeving te hebben!

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, ik wil dit compromis dat het bemiddelingscomité inzake nieuwe levensmiddelen heeft bereikt bij het Huis aanbevelen. In dit compromis erkent het Parlement de technische aspecten die aan deze richtlijn inzake etikettering kleven, en de Raad heeft ermee ingestemd dat de mensen het recht hebben te weten wat er in hun eten zit. Deze richtlijn is noodzakelijk geworden door de ontwikkeling van genetische modificatie door middel van technologie. Inmiddels zijn de gunstige gevolgen van biotechnologie in andere sectoren, zoals geneesmiddelen, algemeen door het publiek aanvaard en is ook het nut daarvan duidelijk, maar dit is niet direct het geval wanneer het gaat om biotechnologie op het vlak van planten en dieren of om genetisch geproduceerde levensmiddelen. Volgens sommigen kan het commerciële gebruik en het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde zaden voor andere planten en voor de menselijke gezondheid schadelijk zijn.
Deze bezorgdheid, gekoppeld aan de economische en sociale aspecten van biotechnologie plaatst de beleidsmakers voor nieuwe problemen. Daarom hebben wij geprobeerd een etiketteringssysteem op te zetten dat ervoor zorgt dat consumenten weten wat ze eten en in staat zijn als consument een vrije keuze te maken. We hebben geprobeerd erop toe te zien dat er zoveel mogelijk informatie wordt gegeven, die tegelijkertijd echter hanteerbaar en uitvoerbaar moet zijn. Het is mij wel duidelijk wat de belangrijkste lessen zijn voor de mensen die de nieuwe biotechnologieën proberen te benutten. Alleen als er een open dialoog met de consument op gang wordt gebracht en het bedrijfsleven en de wetenschap een gezamenlijke inspanning leveren om zo open en eerlijk mogelijk te zijn, zal er een klimaat worden gecreëerd waarin het vertrouwen van de consument deze producten acceptabel kan maken.
Ik beveel dit voorstel bij het Huis aan in de overtuiging dat het Parlement hiermee een stap in de goede richting zet om de wensen van de consumenten in de Europese interne markt te verwezenlijken.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, deze verordening zal fungeren als vijgeblad voor de voedselindustrie. Men zal kunnen beweren dat het wel goed zit met de consumentenbescherming en dat we ons aan de eettafel geen zorgen meer hoeven te maken. Maar zo zit het dus niet in elkaar.
Kunt u, mijnheer Bangemann, uitleggen waarom de mededelingen inzake de veiligheid van nieuwe voedingsmiddelen niet openbaar zijn? Daaruit spreekt naar mijn mening een grove minachting van de consumenten.
Mijnheer Eisma, het is toch duidelijk dat sommige lidstaten gedwongen zullen zijn hun wetgeving te versoepelen. Het is dus verkeerd om te zeggen dat de Groenen onverantwoordelijk bezig zijn, als ze niet van plan zijn steun te verlenen aan de inwerkingtreding van deze verordening. Een groot aantal genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen wordt niet verpakt, maar er zijn veel mensen die niet willen meebetalen aan de productie van genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen.
Gelukkig heeft de opmerkzame consument nog de mogelijkheid om producten te kopen die een etiket dragen met de tekst "niet geproduceerd met behulp van genetische modificatie" . Maar het grootste raadsel, mijnheer de Voorzitter, is wie er eigenlijk behoefte heeft aan genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het resultaat van de bemiddeling waarover wij vandaag beraadslagen, is een klinkende oorveeg voor commissaris Bangemann. Hij wilde de etikettering van genetisch beïnvloede of gewijzigde producten immers verhinderen. De heer Bangemann zou eens een pakje condooms moeten bekijken. Daarop staat: lengte + 170 mm, binnendiameter 33 mm, wanddikte circa 0, 07 mm. Ik geloof niet dat een verliefd paartje interesse heeft voor de lengte, de breedte en de dikte van een condoom. Maar ik ben er wel van overtuigd dat alle burgers recht op nauwkeurige kennis van de herkomst en de eigenschappen van hun voedingsmiddelen hebben. Ze willen en moeten weten wat ze kopen. Met het bereikte compromis over de novel food -verordening bevestigen wij de mondigheid van de burgers en laten wij bij de aankoop de beslissing aan hen over. Dat is goed zo. Wij moeten de aldus gewijzigde verordening morgen met grote meerderheid aannemen, opdat wij eindelijk een voet tussen de deur krijgen om verder aan deze zaak te werken.

Thyssen
Voorzitter, het debat dat wij vandaag voeren is zoals wij weten ondertussen het sluitstuk van lange onderhandelingen. Er zijn nog altijd tegenstanders in deze zaal, gelukkig niet zo veel, die het dossier graag voorstellen alsof het hier gaat om een tegenstelling tussen belangen van de interne markt en die van de bescherming van de consument. Welnu, dat is niet het geval. Het resultaat was de moeite van het onderhandelen waard. Het is een succes voor de consument en ook voor het Parlement dat ervoor gezorgd heeft dat leemten in het toepassingsgebied en op het vlak van de etikettering zijn opgelost.
Het dossier heeft ons voor een aantal fundamentele keuzes gesteld. In de eerste plaats of wij de nieuwe voedingsmiddelen toelaten dan wel verbieden. Een algemeen verbod bestaat nergens ter wereld. Het is ook niet wenselijk. Het sluit de weg af voor positieve wetenschappelijke toepassingen en ontwikkelingen. Er is dus maar één alternatief: ze toelaten en dan rijst de vraag: in welke mate wij de vrijheid moeten doseren.
Het is duidelijk dat de huidige situatie waar de absolute vrijheid geldt, een slechte keuze is, niet in het minst voor de consument. Vandaag kan de verbruiker zijn rechten alleen achteraf doen gelden via aansprakelijkheidsregels. Voor het overige staat hij eigenlijk wat in de kou.
In de gemeenschappelijke ontwerptekst wordt de consument wel beschermd op een dubbele manier. De producten die op de markt komen, zijn onderworpen aan strenge vergunningsvoorwaarden. Ten tweede, er wordt tegemoet gekomen aan de vergaande maar terechte eisen van de consumenten op het vlak van de informatie.
Met deze regeling krijgt de biotechnologie verantwoorde kansen zonder dat de risico's voor de volksgezondheid onderschat worden. De consument wordt geïnformeerd en dat wij daartoe hebben bijgedragen kan onze rol ter bescherming van de consumenten alleen maar onderstrepen. Ik hoop dat de tekst met een heel grote meerderheid morgen zal worden aangenomen.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat we nooit spijt zullen krijgen van de stroom van optimisme waarop deze maatregel waarschijnlijk door het Europees Parlement zal worden gevoerd. Ik beschouw dit als een van de belangrijkste stukjes communautaire wetgeving die we dit jaar zullen gaan behandelen. Het heeft gevolgen voor het voedsel dat we eten en mogelijk ook voor de toekomst van de mensheid op aarde.
Ik behoor tot de optimisten die genetische technologie zien als iets dat hoop biedt, niet alleen op grotere voedselvoorraden, maar ook op een verminderd gebruik van pesticiden en herbiciden bij de productie van levensmiddelen. Maar ik heb wel enige twijfels. Ik ben er stellig van overtuigd dat wij als vertegenwoordigers van de Europeanen de plicht hebben waakzaam te blijven en erop toe te zien dat deze wet, die her en der nogal oppervlakkig is - dat zal de rapporteur zelf zeker toegeven - werkelijk werkt, waarbij alle nodige beschermingsmaatregelen voor de gezondheid van de mensen in Europa worden genomen.
Als ik het goed begrepen heb beraadt de Europese Commissie zich momenteel op acht goedkeuringen van genetisch gemodificeerde producten. Verder zijn er op dit moment ongeveer 40 genetisch gemodificeerde producten die buiten Europa op de markt zijn gebracht. Ik denk dat deze 40 producten zeer binnenkort hier in Europa voor goedkeuring zullen worden voorgedragen.
Zodra deze wetgeving eenmaal tot de geschreven wetten behoort staan de leden van het Europees Parlement met name twee dingen te doen. Ten eerste moeten we nauwkeurig in de gaten houden hoe genetisch gemodificeerde levensmiddelen worden geëtiketteerd. Dit mag niet zo ondoorzichtig zijn dat de bepalingen van artikel 8 hun inhoud verliezen.
Ten tweede moeten de leden van het Europees Parlement doordringen tot de geheime beraadslagingen van de twee belangrijkste comités van de Europese Unie: het Permanent Comité voor levensmiddelen en het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming heeft heel onplezierige ervaring met deze comités. Het is ons nooit gelukt een echte dialoog met hen te voeren. Maar als je deze verordening leest, zullen ze toch echt een centrale rol spelen bij het bepalen of deze levensmiddelen ja dan nee op onze tafels terecht zullen komen.
Ik hoop dan ook dat het dit Parlement in de toekomst zal lukken een veel nauwere band met deze comités te onderhouden. Het verslag van de tijdelijke BSE-commissie bewijst dat dit nodig is. BSE en het feit dat dit wetenschappelijke raadsel zo snel kon opkomen en zoveel onrust kon zaaien moet ons natuurlijk aan het denken zetten. We weten niet alles over de gevolgen van de dingen die we doen. We moeten heel goed zorg dragen voor de gezondheid van de Europeanen.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mijn tachtigjarige tante heeft mij verzekerd dat ze nooit van haar leven genetische gemodificeerde voedingsmiddelen zal kopen. Mijn jonge, dynamische neef beschouwt deze nieuwe voedingsmiddelen daarentegen als de definitieve doorbraak naar een tijdperk waarin er wereldwijd een einde zal komen aan misoogsten, levensmiddelenschaarste en hongersnood. Dat wij, de burgers van Europa, werkelijk de macht zullen hebben om voedingsmiddelen van de markt te laten verdwijnen door te beslissen ze gewoon niet te kopen, zal te danken zijn aan dit Parlement, als dat morgen dit voorstel aanneemt.
Nog nooit hadden de consumenten zoveel macht, nog nooit werden ze zo duidelijk en zo volledig geïnformeerd. Geen enkele sector van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen blijft inhoudelijk van de verordening uitgesloten. Wie iets anders beweert, zegt niet de waarheid! Veiligheid en keuringscriteria worden duidelijk beschreven in de verordening. Wie iets anders beweert, zegt niet de waarheid!
In de verordening wordt er uitdrukkelijk op gewezen dat producenten ook reclame kunnen maken met het feit dat hun producten normale voedingsmiddelen zijn. Het zal tot een fascinerende concurrentie, een wedloop om de gunst van de koper komen. Niemand hoeft bang te zijn dat hij in de toekomst genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen zal eten als hij dat niet wil. Wie iets anders beweert, zegt niet de waarheid!
Maar de menselijke drang naar wetenschappelijk onderzoek valt niet te onderdrukken. Wij, mensen, aanvaarden geen gesloten deuren. Iedere vooruitgang houdt ook gevaren in. Daartegen moeten de mensen worden beschermd. Daarover zijn geen compromissen mogelijk. Het waren altijd de moedigen die de vooruitgang hebben aangedurfd en die er dan ook de vruchten van hebben geplukt.
De gentechnologie betekent een revolutie in de geneeskunde. Misschien helpt ze echt om ook op voedselgebied schaarste of hongersnood terug te dringen.
Het zou onmenselijk zijn geweest te doen wat de Commissie en ook de Raad op het punt stonden te doen, namelijk de burger gewoonweg zijn keuzemogelijkheid ontnemen. De stemming van morgen zal een groots moment voor het Parlement, een overwinning van het Parlement op de Raad en de Commissie zijn!

Liese
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik ben van mening dat dit compromis een succes voor het Europees Parlement is. Men kan er natuurlijk over redetwisten of het een groot succes, dan wel een bevredigend succes is. Ik ben van mening dat wij het belangrijkste hebben bereikt. Telkens als er sprake is van modificatie aan een voedingsmiddel, moet dat op het etiket worden vermeld. Dit geeft de consument en met name allergische personen de mogelijkheid ieder mogelijk risico, zij het nog zo klein, uit te sluiten. Er is geen sprake van Russische roulette, mevrouw Breyer. Wat dat betreft liegt u! Niemand kan serieus beweren dat een verwerping van het compromis een beter resultaat zou opleveren. Bij een verwerping van het compromis zou dat gebeuren wat de Amerikaanse industrie en ook vele verantwoordelijken in de Europese Unie lange tijd hebben gewenst. Er zou namelijk helemaal geen etikettering zijn. Dat is ongetwijfeld ook de reden waarom alle Europese consumentenorganisaties bij ons op de aanvaarding van het compromis aandringen.
Ook de vaak gemaakte vergelijking met de octrooirichtlijn gaat niet op. Ten eerste lag er toen een slechte tekst, een slecht compromis ter tafel en hebben wij nu een goed compromis; ten tweede was het alternatief toentertijd dat we voor een zekere tijd - ongeveer twee, drie jaar - nog het naast elkaar bestaande nationale octrooirecht konden behouden, totdat we een beter Europees recht hadden. In dit geval is het compromis het alternatief. De andere keuzemogelijkheid is helemaal geen etikettering, want niemand kan mij wijsmaken dat de groenen serieus geloven dat alle vijftien nationale regeringen en parlementen nu vliegensvlug een etiketteringsregeling gaan aannemen. Ik heb de groenen en ook Greenpeace vaak in bescherming genomen tegen ongerechtvaardigde kritiek. Niet alles wat de groenen zeggen en ook niet alles wat Greenpeace zegt, is onzin. Maar concluderend zou ik willen zeggen dat de campagne die Greenpeace en de groenen nu tegen dit compromis voeren, onverantwoordelijke stemmingmakerij is. Mochten zij morgen hun slag thuishalen, dan zou dat alleen maar tot een consolidatie van de huidige, onaanvaardbare situatie leiden. Gensoja, genmaïs en andere levensmiddelen zouden dan zonder etikettering in de rekken blijven staan. Laten wij deze kans niet verprutsen en dus voorstemmen!

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, uit het slotdebat is nog maar eens gebleken hoe moeilijk het is op dit gebied een regeling te vinden waar iedereen vrede mee kan nemen, want de tegenstellingen - ik heb hier van "dwangvoeding" tot en met "een schitterende overwinning voor het Parlement" horen spreken - zijn toch nogal groot. Het gaat er ook niet om wie hier nu heeft gewonnen of verloren. Het ging erom een regeling te vinden die enerzijds tegemoetkwam aan de gerechtvaardigde eisen van de consumenten, maar die anderzijds ook uitvoerbaar was, want een regeling die niets oplevert, laat de consument zeker geen recht wedervaren. Ik heb dat van meet af aan gezegd. Het verheugt mij zeer dat wij een compromis hebben bereikt. De formulering is anders dan wij hadden voorgesteld, in plaats van het criterium dat het betrokken levensmiddel zich " op significante wijze" onderscheidt, wordt nu een keuringsprocedure ingevoerd waarmee het verschil moet worden aangetoond. Het ene wordt door het andere vervangen, maar dit is net zo'n goede regeling als de oorspronkelijk door ons voorgestelde regeling.
Ze zou echter niet goed zijn geweest zonder een dergelijke beperking, want dan hadden we een vrijwel onbeperkte etikettering ingevoerd. Tegen de leden van het Parlement die - overigens onterecht en in strijd met de waarheid - beweren dat wij geen etiketteringsplicht hebben voorgesteld, zou ik willen zeggen dat wij ons altijd voor etikettering hebben ingezet. Maar wij hebben er wel altijd bij gezegd dat ze uitvoerbaar moet zijn, met andere woorden dat ze bij de verdere verspreiding van de biotechnologie er niet toe mag leiden dat over enkele jaren 80 of 90 % van alle levensmiddelen moet worden geëtiketteerd. Dat is werkelijk niet in het belang van de consument. Dan zou niemand het nog au sérieux nemen. Dat hebben wij nu bereikt, op een andere wijze dan wij hadden voorgesteld, maar wij hebben het bereikt. Daarom sta ik halverwege tussen degenen die zeggen dat dit een enorme stap vooruit is en degenen die, zoals mevrouw Breyer, zeggen dat het helemaal niets is. Ik sta dicht bij de rapporteur. Daar heb ik trouwens tijdens de hele procedure gestaan.
In paragraaf 24, haar conclusie, beschrijft zij heel precies de vraag waarvoor het Parlement zich morgen gesteld zal zien: moet men een compromis aannemen dat niet aan alle wensen van het Parlement - ongeacht of die ja dan neen gerechtvaardigd zijn - tegemoetkomt, of heeft men beter helemaal niets? Moet men dus een eerste stap doen, want een eerste stap zou ook ik het willen noemen? Wat hier voor ons ligt, is niet het einde van het verhaal, en dan denk ik niet alleen aan enzymen of andere stoffen die nog niet onder deze regeling vallen, maar vooral aan de tenuitvoerlegging van de bepalingen. Dat zal namelijk niet zo'n eenvoudige klus zijn. Het gaat immers niet om wetteksten die de Commissie en de wetenschappelijke comités haarfijn uitleggen wat hun in ieder geval afzonderlijk te doen staat. Het zal dus niet zo eenvoudig zijn en daarom zou ik u willen verzoeken dit aan te nemen. Ik zou ook de rapporteur willen danken, want dit is werkelijk een heel belangrijke stap in een goede richting. Dat is uiteindelijk waar het om gaat, niet of men voor honderd procent kan doorzetten wat men had gedacht, want democratie is net niet dat je altijd voor honderd procent gelijk kan krijgen, maar wel dat iedereen het eens wordt over iets waardoor iedereen daarna beter kan leven dan voorheen.

Roth-Behrendt
Ik heb in de zeven en een half jaar dat ik deel uitmaak van dit Parlement, nog nooit de behoefte gevoeld het woord te vragen voor een persoonlijk feit. Ik probeer van dit soort middelen zo weinig mogelijk gebruik te maken. Vandaag moet ik het echter toch doen. Omdat het al zo laat is, zou ik niet meer willen ingaan op wat de leden en de commissaris hebben gezegd. Ik dank de meeste leden uitdrukkelijk voor hun bijdrage. Het persoonlijk feit heeft betrekking op het verwijt van mevrouw Breyer dat ik, die dit compromis steun, de mensen zou bedriegen, bedriegen wat de veiligheid van de consument betreft. Ik wijs dit verwijt van de hand en verzoek u dat in de Notulen op te nemen.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, ik zou van de gelegenheid gebruik willen maken om over een persoonlijk feit te spreken. De heer Liese heeft mij namelijk van een leugen beschuldigd. Hij heeft beweerd dat deze verordening niet tot Russische roulette voor consumenten en allergische personen leidt. Het tegendeel is waar! U weet dat er geen gezondheidscriteria bestaan. Maar u weet ook dat er geen methode bestaat om de allergeniciteit van deze gemanipuleerde voedingsmiddelen van tevoren te kunnen aantonen.
De Amerikaanse gezondheidsdienst geeft dit tenminste toe. Die zegt: als we niet over een methode beschikken om al in de periode vóór het op markt brengen de allergeniciteit van levensmiddelen vast te stellen, dan brengen we ze op de markt en worden ze op de consumenten getest. Dat is een bijzonder groot probleem voor allergische personen.
Vervolgens het verwijt van mevrouw Roth-Behrendt. Ik heb haar niet van een leugen beticht. Ook mevrouw Flemming heeft hier indirect verwijten gericht tot degenen die aan deze verordening twijfelen en die duidelijk hebben gemaakt dat genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen niet voor honderd procent zullen worden geëtiketteerd. Ik heb voorbeelden zoals met gentechnologische methoden geproduceerde groeihormonen genoemd. Zelfs de heer Bangemann zou toegeven dat dit niet kan worden vastgesteld en dat er geen methode bestaat om dit aan te tonen. En toch gaat het om een genetisch gemanipuleerd product.
Ik heb alleen maar gereageerd op de bewering van mevrouw Roth-Behrendt, als rapporteur, dat deze verordening volledige bescherming biedt. Ik denk dat ook andere sprekers en spreeksters duidelijk hebben gemaakt dat er geen sprake is van volledige bescherming. Wij hebben geen criteria. Mevrouw Roth-Behrendt - ja, nu luistert u niet naar mij - ik wilde u niet persoonlijk aanvallen en heb dat, denk ik, ook op geen enkel moment gedaan. Maar het is mijn recht als afgevaardigde en als consumentenbeschermster hier duidelijk te maken dat de gezondheidscriteria ontbreken. Er kan dan ook geen sprake van zijn dat wij met deze verordening de bescherming van de gezondheid mogelijk maken. Mevrouw Roth-Behrendt, noemt u alstublieft toch de gezondheidscriteria. Er staan er geen in de verordening!

White
Ik wil commissaris Bangemann vragen of hij het ermee eens is dat artikel 8 nu als gevolg van de bemiddelingsprocedure bepaalt dat er een uitgebreide etikettering moet zijn; mochten er, gezien de ervaringen, leemten blijken te zitten in het systeem van bescherming van de volksgezondheid, zal de Commissie dan overeenkomstig de aan de bemiddelingsovereenkomst gehechte verklaring ervoor zorgen dat er altijd een uitgebreide etikettering plaatsvindt?

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de heer Bangemann opnieuw een vraag gesteld en weer heeft hij niet geantwoord. Daarom zal ik de vraag nog een keer moeten herhalen: wat vindt de heer Bangemann van het feit dat de mededelingen inzake de veiligheid van genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen niet openbaar zijn?

Liese
Ik zal het heel kort houden. Als dat kan helpen, wil ik het woord "leugen" , dat ik niet in de uitgetikte tekst van mijn uiteenzetting terugvind, ten aanzien van mevrouw Breyer terugnemen. Maar ik blijf erbij dat het onjuist is dat in dezen Russische roulette met de consument wordt gespeeld en dat het onverantwoordelijke stemmingmakerij is bovendien te beweren dat er wat dan ook zou verbeteren als wij het gemeenschappelijk standpunt zouden verwerpen.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen de vraag van mevrouw Hautala. Ik heb er inderdaad niet op geantwoord, omdat ik dacht dat we, aangezien we slechts weinig tijd hebben, beter niet aan een inhoudelijke discussie konden beginnen. Het feit dat deze meldingen niet openbaar zijn, is heel normaal. Dat is ook zo bij andere door ons te onderzoeken aanvragen. Maar deze meldingen worden vervolgens wel openbaar gemaakt, want ze gaan naar de lidstaten, naar de wetenschappelijke comités en iedereen kan daar dan informatie inwinnen. Wij verplichten degenen die een melding doen dus niet hun melding in welk officieel blad ook te publiceren, maar wat wij nadien doen, wordt allemaal openbaar gemaakt.
Wat de heer White heeft gezegd, kan ik alleen nogmaals bevestigen. Ik heb het al op verzoek van de rapporteur gezegd en het staat overigens ook in artikel 14. Wij zullen alles wat gebeurt op de voet volgen. Er vindt een permanente monitoring plaats van alles wat gebeurt. Als er hier of daar lacunes optreden, zullen wij daar consequenties uit trekken en nieuwe voorstellen doen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Bangemann.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 19.30 onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Grensoverschrijdende overmakingen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0004/97) van mevrouw Peijs, namens de delegatie van het Parlement in het Bemiddelingscomité, over de door het Bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad (C4-0660/96-94/0242(COD)) betreffende grensoverschrijdende overmakingen.

Peijs
Voorzitter, het bemiddelingscomité, waar ik als rapporteur deel van uit mocht maken, heeft kunnen instemmen met de gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn grensoverschrijdende overschrijvingen. Als het Europees Parlement deze richtlijn deze week bekrachtigt, hebben we dan eindelijk die richtlijn. Er ligt een resultaat op tafel waarmee het Parlement tevreden kan zijn. De lidstaten moeten de richtlijn implementeren vóór 1 januari 1999 als de EMU van start gaat. Duitsland verwachtte tijdsproblemen bij de invoering en heeft in een aparte verklaring beloofd het uiterste te zullen doen om de termijn te halen. Wij hebben begrip voor hun moeilijkheden.
Waar is de richtlijn eigenlijk voor bedoeld? In de loop van de tijd is daar wat onduidelijkheid over ontstaan en ik geef u een korte toelichting. Het doel van de richtlijn is verbetering te brengen in de diensten voor grensoverschrijdende geldovermakingen door de doelmatigheid daarvan te bevorderen. Natuurlijk buitengewoon belangrijk als voorbereiding op de derde fase van de Economische Monetaire Unie. De interne markt en straks de invoering van de euro leidde ertoe dat het aantal grensoverschrijdende betalingen voortdurend stijgt in aantal en in waarde. Om optimaal van de interne markt gebruik te kunnen maken is het voor het bedrijfsleven en met name het midden- en kleinbedrijf van essentieel belang dat men snel, betrouwbaar en goedkoop tussen de verschillende delen van de Gemeenschap overmakingen kan verrichten. Zolang dit niet gegarandeerd is, bestaat er een groot obstakel voor het vrij verkeer van goederen en diensten in de Gemeenschap. Voor de burger maakt de richtlijn een einde aan een heleboel ergernis van dubbele en vaak hoge kosten, lange overmakingstermijnen en geen recht van klagen als de overmaking eenvoudigweg niet werd uitgevoerd.
De richtlijn geldt voor alle overmakingen die minder bedragen dan 50.000 ecu en voorziet vooral in een procedure die de kostentransparantie, de snelheid en betrouwbaarheid van de overmaking bevorderen. Ik denk dat de informatie die in de richtlijn geregeld is, het hart van de richtlijn is. Zo moet een instelling zowel vóór als na de overmaking de klant voorzien van adequate informatie en moeten de lidstaten zorgen voor passende en doeltreffende klachten- en beroepsprocedures voor het eventueel beslechten van geschillen. Ik denk een buitengewoon goede zaak voor onze burgers dat ze weten waar ze terecht kunnen. Dubbele kostenberekening is in de toekomst verboden.
Als er desondanks iets fout gaat bij de overmaking, is de instelling van de opdrachtgever verplicht de opdrachtgever, de klant van de instelling dus, voor een bedrag van maximaal 12.500 ecu te crediteren voor het bedrag van de grensoverschrijdende overmaking, vermeerderd met de rente die de klant is misgelopen en gemaakte kosten. Dat alles binnen een termijn van 14 bankwerkdagen nadat natuurlijk de afgesproken termijn tussen opdrachtgever en bank is verstreken. Vanzelfsprekend houdt iedere opdrachtgever, iedere klant van de bank dus, het recht om naar zijn nationale rechter te stappen om het resterende bedrag terug te vorderen.
Deze richtlijn bevordert dus zowel transparantie als betrouwbaarheid en snelheid bij grensoverschrijdende overmakingen. Zodra meer doorzichtigheid en duidelijkheid is verkregen, zal ook de prijs dalen. In feite zien we nu al het effect van het feit dat de richtlijn boven de markt hangt. Veel banken - ik zie dat in Nederland, ik zie dat ook in Duitsland - hebben al een euro-overschrijving gerealiseerd die al aan de eisen van de richtlijn voldoet. Je mag dus stellen dat het een hele belangrijke richtlijn is die het vrije verkeer van goederen en diensten in de Gemeenschap zal bevorderen.
Het uiteindelijke resultaat dat nu voor ons ligt, is in zijn totaliteit zeer positief. De wensen van het Europees Parlement en de Raad lagen, toen we aan de bemiddelingsprocedure begonnen, nogal ver uit elkaar. Ik denk dat het goed is dat beide partijen water in de wijn hebben gedaan en dat de grootste geschilpunten tot een oplossing zijn gekomen. Welke waren dat? Bijvoorbeeld de grootte van het toepassingsgebied, nu 50.000 ecu, dus alle overschrijvingen onder de 50.000 ecu vallen onder de richtlijn, de terugbetalingsverplichting: 12.500 ecu, en de inwerkingtreding van de richtlijn. Dus, op de dag dat we met de EMU starten, 1 januari 1999, is ook deze richtlijn van kracht. Wij hopen ook in Duitsland, maar misschien dat dat daar nog even langer duurt. We hebben een richtlijn die consument en bedrijfsleven in voldoende mate beschermt en die de interne handel in de Gemeenschap in goederen en diensten zal bevorderen.
Namens dit Parlement en de burgers die wij vertegenwoordigen, roep ik de lidstaten op zo snel mogelijk te voldoen aan de verplichtingen die deze richtlijn met zich brengt en die in het voordeel van alle Europese burgers en bedrijven is.

Harrison
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn betreffende grensoverschrijdende overmakingen is goed nieuws voor Europa, goed nieuws voor haar burgers, goed nieuws voor kleine ondernemingen en goed nieuws voor het Europees Parlement. En waarom dan wel?
Allereerst wat de burgers en consumenten betreft: iedereen heeft ooit wel eens geprobeerd geld over de nationale grenzen heen te sturen. De noordwand van de Eiger beklimmen is daarbij vergeleken een peuleschil. Denk maar eens aan hoe de gezichten achter het loket wegduiken als je het plaatselijke bankfiliaal binnengaat en aankondigt dat je voor het betalen van een vakantie geld van Engeland naar Frankrijk wilt overmaken; dat heb ik ooit eens gedaan. Het enthousiasme is ver te zoeken, en bovendien weten ze niet eens hoe zo'n transactie in zijn werk gaat, hoeveel ze kost, hoe lang ze duurt, en welke garanties je krijgt dat het geld niet ergens halverwege het Kanaal zoek raakt.
U bent uw verbijstering toch nog niet vergeten over het feit dat zowel de zendende als de ontvangende bank beide een aandeel in de provisie moeten hebben omdat ze deze elementaire taak in het elektronische tijdperk uitvoeren. Het is hoog tijd dat dubbele kostenberekening voor de bijl gaat, en dat gaat nu met deze richtlijn gebeuren. Wij van de Socialistische Fractie zijn er zeer op gebrand de consument te beschermen door een terugbetalingsverplichting in te stellen van maximaal 12.500 ecu bij elke transactie. De grootste oppepper voor de consument zal echter zijn dat er duidelijkheid moet komen over bankkosten en omstandigheden waaronder de overmaking plaatsvindt. Wanneer daar op voorhand eerlijke informatie over wordt verstrekt kan de klant de goedkoopste en beste dienstverlening uitzoeken. Concurrentie zal de duistere en stoffige wereld van de grote banken in het volle licht zetten en de vertragingen waarmee dergelijke transacties gewoonlijk gepaard gaan uitbannen. Een ingezetene van mijn kiesdistrict, mevrouw Dorothy Evans uit Ellesmere Port, werd zo wanhopig van het overmaken van geld naar Zweden voor haar tijdschriftabonnementen, dat ze uiteindelijk maar kronen per post ging versturen. Hulp is onderweg, Dorothy!
Goed nieuws ook voor KMO's die zich door hun angst om geld naar het buitenland over te maken ervan kunnen laten weerhouden volwaardig deel te nemen aan de interne markt in Europa. Waarom zou je winst op het spel zetten als een kredietoverschrijving voor het kopen van goederen of diensten de prikkel om grensoverschrijdende handel te drijven teniet doet? Op veilig spelen betekent in feite: " houd je verre van de interne markt" .
Goed nieuws voor het Europees Parlement en felicitaties aan mevrouw Peijs voor haar onverzettelijkheid jegens de Raad. Door de bemiddelingsprocedure in gang te zetten en een verstandig compromis met de Raad te sluiten hebben we laten zien dat het Parlement zijn nieuwe bemiddelingsbevoegdheden zeer bekwaam weet te hanteren. Opnieuw bewijst het Europees Parlement dat het van de mensen, door de mensen en voor de mensen is.
Mijn slotopmerking: dat het overboeken van geld van het ene land naar het andere nu veel doorzichtiger wordt, zal des te meer blijken wanneer de eenheidsmunt eenmaal is ingevoerd. Dan kunnen de banken geen omrekeningskosten meer in rekening brengen. Des te beter, dan wordt duidelijk wat de werkelijke kosten van de verleende dienst zijn. De donkere krochten van de Europese banken zullen dan in het volle licht van een gezonde concurrentie komen te staan. Deze richtlijn is ook goed nieuws voor de banken die in de grootse Europese onderneming, de Europese interne markt, concurrerender zullen worden.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, allereerst mijn felicitaties voor uw herverkiezing en ook aan u mijn beste wensen voor een voorspoedige werkperiode!
Zoals bekend, worden er jaarlijks circa 400 miljoen grensoverschrijdende betalingen in de Europese Unie verricht, waarvan de helft niet hoger ligt dan 2.500 ecu per operatie. Op basis van de huidige groeitendensen wordt geschat dat aan het begin van het jaar 2000 het totale aantal grensoverschrijdende bankoverschrijvingen, uitgezonderd de betalingen in contanten, boven een miljard ecu zal uitkomen. Een en ander is te danken aan de groei van grensoverschrijdende activiteiten en het toenemend verkeer van goederen, diensten en geld tussen de lidstaten op de ene markt. Het wordt dus dringend noodzakelijk dat er een reglementering komt, om de burger als bankcliënt in bescherming te nemen, ongeacht of hiermee een kleine of grote ondernemer wordt bedoeld dan wel een gewone spaarder.
Dit doel sluit ook goed aan bij de invoering en verspreiding van de ene munt. Een bankoperatie tussen twee steden van verschillende landen van de Gemeenschap moet op precies dezelfde wijze beschouwd worden als een operatie tussen twee steden van eenzelfde lidstaat, en daarbij mag men absoluut niet het volledige beheer van die operaties in handen van de kredietinstellingen leggen, dus het recht om modaliteiten, valuta en kosten naar believen in te vullen.
Wij kunnen ons grotendeels vinden in de gemeenschappelijk ontwerptekst, waar ook het bemiddelingscomité mee heeft ingestemd, en wij zullen het ontwerp dan ook niet onze steun onthouden. Wij danken de rapporteur voor het bereikte resultaat, maar tevens vind ik dat de Franse regering een dankwoord verdient. Zij had van deze kwestie immers een van haar prioriteiten gemaakt tijdens haar voorzitterschap, in het eerste helft van 1995, en had daarvoor afspraken gemaakt met de regeringen van bijna alle lidstaten en met dit Parlement. Ons Huis heeft dit plan gesteund in de innige overtuiging dat wij niet een Europa van de bankiers willen, maar wel van de burgers.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, onze fractie is in de voorfase met name nogal kritisch geweest met betrekking tot de hoogte van de bedragen en heeft er ook hard aan meegewerkt om te proberen de hoogte van de bedragen waarvoor deze richtlijn zou moeten gelden, naar boven bij te stellen. Desalniettemin ben ik van mening dat het resultaat dat er nu ligt waardering verdient en ik wil dan ook, evenals mijn collega's hier, mevrouw Peijs complimenteren met het bereikte resultaat. Onze fractie is van mening dat het van buitengewoon groot belang is dat de rechten van de consument en van de kleine bedrijven in ieder geval tot bepaalde bedragen adequaat beschermd worden. Maar het moet mij wel van het hart dat de banken misschien nog wel iets meer zouden kunnen bieden aan garanties en aan zekerheden in de afspraken met hun klanten. Als wij één Europa willen en één markt, dan moeten daar ook garanties met betrekking tot het betalingsverkeer bijzitten.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in het vorige debat heb ik mijn spreektijd bij vergissing verre van opgebruikt. Ik hoop dan ook dat u het door de vingers zult zien als ik mijn spreektijd nu een weinig overschrijd.
Ter zake, meer was beter geweest. Maar ik geloof dat wij in het bemiddelingscomité toch het een en ander hebben bereikt voor de mensen die ons hebben gekozen. Ondanks alle in het oorspronkelijke ontwerp aangebrachte verbeteringen is er nog altijd een probleem waar ik mij kopzorgen over maak: de aansprakelijkheidsgrenzen zijn te laag vastgesteld. Alles welbeschouwd wordt hierdoor een financieel risico dat het bestaan zelf van een bedrijf in gevaar kan brengen, van de economisch sterkere op de economisch zwakkere handelspartner afgewenteld.
Gelukkig hebben wetgevende regelingen geen eeuwigheidswaarde. Ze kunnen na een zekere tijd worden verbeterd. Ik hoop ook dat onze gesprekspartners van de Raad hun woord zullen houden. Ze hebben in het bemiddelingscomité beloofd dat de 30 maanden van de toepassingstermijn niet zullen worden opgebruikt en de richtlijn, indien mogelijk, op 1 januari 1999 overal in het nationale recht zal zijn omgezet.
Hopend op een spoedige herziening met meer bescherming voor de consument zullen wij het resultaat van de bemiddeling goedkeuren.

Kuhn
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de commissie consumentenbescherming, die haar advies kon uitbrengen, had wat de bescherming van de consument betreft natuurlijk hogere verwachtingen in de richtlijn gesteld. Toch heb ik in het bemiddelingscomité "ja" gezegd en ik verzoek ook het Parlement "ja" te zeggen. Wij hebben een richtlijn voor het grensoverschrijdende betalingsverkeer nodig en ik hoop dat de lidstaten de richtlijn, zoals beloofd, met ingang van 1 januari 1999, dus tegen de inwerkingtreding van de monetaire unie, zullen omzetten.
Het Parlement kon zijn eis dat de richtlijn voor alle overmakingen tot 50.000 ecu moet gelden, doorzetten. Hierdoor is nu het grootste deel van de overmakingen naar de particuliere sector en het MKB gedekt. De hoogte van de terugbetalingsverplichting van de banken bij niet-afwikkeling, dat wil zeggen bij overmakingen die weliswaar worden afgeschreven van de rekening van degene die de overmaking verricht, maar die niet bij de ontvanger binnenkomen, ten bedrage van 12.500 ecu, is een compromis dat bij de herziening van de richtlijn moet worden verbeterd.
In de bemiddelingsprocedure kreeg je soms de indruk dat de Raad denkt dat we nog in de tijd van de postkoets leven en dat het overgemaakte bedrag in baar geld wordt getransporteerd. Een vrijwillige verhoging door de banken zou zeer toe te juichen en wenselijk zijn.

Marín
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie zou ik het Parlement willen gelukwensen met zijn inspanningen om ervoor te zorgen, dat de bemiddelingsprocedure de resultaten zou opleveren waarmee wij vandaag tot deze gemeenschappelijke conclusie tussen de drie instellingen hebben kunnen komen. Ook is gebleken, dat de bemiddelingsprocedure soms een bijzonder positief effect heeft, en een methode is die alle mogelijkheden biedt om door middel van de interinstitutionele dialoog dit soort positieve resultaten te behalen. Naar mijn idee heeft mevrouw Peijs uitvoerig beschreven hoe het akkoord tot stand is gekomen dankzij de bemiddelingsprocedure; de meeste parlementariërs die in het onderhavige debat het woord hebben gevoerd, hebben gewezen op de voordelen die de consument, de individuele burger en het bedrijfsleven zullen ondervinden als deze richtlijn wordt goedgekeurd. Hopelijk stemt u ermee in, dat ik hier niet ga herhalen waaruit de resultaten van de bemiddeling bestaan.
De voordelen spreken voor zich. Het ging om een verzoek, vooral van diegenen die, zoals we van de verschillende parlementariërs hebben vernomen, van dit soort diensten gebruik maken. De situatie is nu een stuk duidelijker. De situatie is nu een stuk doorzichtiger, en bovendien, en dat is het belangrijkste - en hiermee sluit ik mijn betoog af -, is dit een goede maatregel om de interne markt zonder grenzen geleidelijk aan te versterken.
Mevrouw Peijs, ik bedank u dus voor uw woorden; dankzij u allen en ook dankzij de bemiddelingsprocedure hebben we hier vandaag dit positieve besluit kunnen nemen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Nauwere samenwerking tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0416/96) van de heer Bertens, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement (COM(95)0495 - C4-0489/95) over de Europese Unie en Latijns-Amerika - de huidige situatie en de vooruitzichten voor nauwere samenwerking.

Manzella
Mijnheer de Voorzitter, voordat wij starten met de bespreking van het verslag-Bertens, wilde ik uw aandacht vragen voor een procedurekwestie. Wij staan op het punt om twee verslagen te bespreken van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, zonder dat over deze verslagen het advies is ingewonnen van de delegatie voor Latijns-Amerika of van de delegatie voor Midden-Amerika.
Het kan zijn dat een en ander in reglementeringsopzicht te rechtvaardigen is, maar ik geloof toch dat het inhoudelijk gezien, dus met het oog op de praktische regeling van onze werkzaamheden, zinvol is als in dergelijke gevallen het advies wordt ingewonnen van de bij deze materie betrokken delegaties.
Dus, mijnheer de Voorzitter, als u denkt dat mijn opmerking gegrond is, zou ik u vragen of u eventueel de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten op dit probleem wilt wijzen, zodat deze vervolgens kan bezien welke rol de Parlementsdelegaties daadwerkelijk kunnen vervullen in de praktische uitvoering van onze werkzaamheden.

De Voorzitter
Mijnheer Manzella, daar de collega's die lid zijn van die delegaties vóór de stemming van morgen amendementen kunnen indienen - wat aan uw verzoek beantwoordt - ben ik van oordeel dat het verslag nu kan worden behandeld.

Manzella
Mijnheer de Voorzitter, ik had helemaal niet om uitstel gevraagd. Ik vroeg alleen of u van mening bent dat de kwestie onder de aandacht gebracht kan worden van de Reglementscommissie, zodat deze kan onderzoeken welke rol de delegaties in de toekomst bij dit soort aangelegenheden kunnen vervullen.
Het lijkt me dat het voor de praktische invulling van de werkzaamheden van ons Parlement niet zo zinvol is als in dergelijke gevallen geen beroep wordt gedaan op de delegaties die betrokken zijn bij Latijnsamerikaanse zaken.
Dit is slechts een opmerking die bedoeld is voor de toekomst, mijnheer de Voorzitter. Ik was absoluut niet van plan om uitstel te vragen.

De Voorzitter
Waarde collega, ik zal uw verzoek aan het Bureau voorleggen.

Bertens
Voorzitter, mag ik u in ieder geval op persoonlijke titel en ook namens mijn fractie feliciteren met uw herverkiezing als ondervoorzitter van het Parlement. Aan mijn collega Manzella hartelijk dank voor zijn onderstreping van het belang dat de delegatie Latijns-Amerika iets te maken moet hebben met dit verslag. Laat ik hem geruststellen, daar was ik zevenenhalf jaar lid van, dus dat zit wel goed en daarbij heb ik vijftien jaar van mijn korte leven daar geleefd waar wij nu over praten. In ieder geval, wij spreken elkaar nader, ik ben Nederlander en u bent Italiaan en dan zullen wij misschien op een andere manier met elkaar kunnen communiceren.
Ik dank de Commissie en vooral commissaris Marín voor de mededeling aangaande de toekomstige relaties met LatijnsAmerika. Dat continent is in volle beweging en een coherente visie van de Unie die alle aspecten van de relatie omvat, is van essentieel belang.
Te veel nog bezien Europeanen Latijns-Amerika met de ogen van de zeventiger en tachtiger jaren. Latijns-Amerika is niet langer het continent van de dictators, van de mensenrechtenschendingen, van de hyperinflatie, van de interessante maar o, zo geheime contra's of contra-contra's.
Dat is mede aan Europa te danken. De Unie heeft sinds begin jaren '80 een succesvol staaltje getoond van gezamenlijk Europees buitenlands beleid. De heer Marín weet dat als geen ander, de San José-dialoog. Collega Carnero ook een old hand in Latijns- en Centraal-Amerika, heeft er een goed verslag over geschreven. Met name zal hij daarin benadrukken op welke wijze het gezamenlijke Europese buitenlands beleid, dat niet hoeft geïnstitutionaliseerd te worden, wel werkt. En daarop bouwen wij nu voort.
Sindsdien heeft Europa echter stil gestaan, terwijl Latijns-Amerika snel veranderde. Een politiek van verzoening, democratisering en respect van de mensenrechten legde de basis voor politieke en sociale stabiliteit. Economische hervormingen en macro-economische stabilisatie verschaften de mogelijkheden voor economische wederopbouw. Deze ontwikkelingen gaven een grote impuls aan regionale samenwerking, Andino-pact, Mercosur, enzovoort.
Europa, andermaal, verzuimde mee te groeien en liet na talrijke mogelijkheden, die de recente ontwikkelingen boden, te benutten. De samenwerking behield het eenzijdige karakter van ontwikkelingssamenwerking. Geleidelijk verloren wij de Latijns-Amerikaanse markt aan de Verenigde Staten, die met NAFTA en met The Enterprise for America's Initiative in het gat sprongen, dat Europa achterliet. Inzake investeringen in en handel met Latijns-Amerika overvleugelt de VS op dit moment Europa volledig.
Nieuwe structuren in Latijns-Amerika zijn nog broos. 35 % van de bevolking bevindt zich onder de armoedegrens. Er is onvoldoende ruimte voor scholing en vorming. Drugs, corruptie en straffeloosheid ondermijnen de politieke structuren van Latijns-Amerika. De democratisering blijft onze aandacht verdienen. Een nieuwe vrede in Guatemala is een heuglijk feit, maar blijft natuurlijk heel zwak wanneer wij daar geen bijdrage aan blijven leveren.
Europa moet het nieuwe Latijns-Amerika als een volwassen partner tegemoet treden. De mededeling van de Commissie geeft daartoe een eerste aanzet. Het kan niet zo zijn, dat een dergelijk belangrijke regio met zijn nog broze structuren door het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid wordt genegeerd.
De aanzetten van een nieuw Latijns-Amerika-beleid van de Commissie zijn echter te vaag en te vrijblijvend. Ik verzoek de Commissie een actieprogramma uit te werken, dat concrete initiatieven voorstelt op het gebied van een nieuw beleid.
In mijn verslag heb ik een aantal voorstellen gedaan voor dergelijke concrete initiatieven. Deze strekken zich uit over buitenlandse politiek, economie, integratie, ontwikkelingssamenwerking, veiligheid en defensie.
Aangaande de buitenlandse politiek moet Latijns-Amerika worden beschouwd als een prioritair gebied. Wij moeten de transatlantische dialoog die wij hebben met de Verenigde Staten en Canada niet ombouwen naar een transatlantische dialoog met Latijns-Amerika. Maar Latijns-Amerika moet een vast agendapunt zijn.
Op het gebied van economie en integratie moet de Unie een regionale integratie aldaar blijven bevorderen en contact blijven houden met die regio's.
Inzake ontwikkelingssamenwerking ondersteun ik de prioriteiten van de Commissie. Als belangrijkste donor moet de Unie alle andere landen uitnodigen hun inspanningen te verhogen. Met name de VS stellen zich als donor te bescheiden op.
Veiligheid en defensie. Maar met veiligheid wil ik ook praten over drugssamenwerking. Drugssamenwerking moet worden uitgebreid naar andere delen van Latijns-Amerika dan de landen van het Andino-pact.
Veiligheid en defensie moeten ook op de Euro-Latijns-Amerikaanse agenda komen. Een werkelijk volwassen relatie met Latijns-Amerika vereist ook aandacht voor die terreinen. Samenwerking inzake preventieve diplomatie, vredeshandhaving en dergelijke zijn een mondiale zaak. Contacten tussen relevante organisaties zijn dan ook zeer gewenst.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, naar het advies van de commissie waarvan ik rapporteur ben, zal ik uiteraard ingaan op de aspecten die verband houden met energie, onderzoek en ontwikkeling.
Dames en heren, als we het over Latijns-Amerika hebben, dan spreken we van een markt van 450 miljoen mensen. De heer Bertens zei, dat de Europese Unie die markten verwaarloosd heeft. Niet op energiegebied, mijnheer Bertens. Vele lidstaten van de Europese Unie hebben grote investeringen gedaan in de energiesector. Die investeringen zijn naar mijn indruk zodanig, dat de lidstaten de laatste jaren zelfs toonaangevend zijn geworden op dat gebied.
Dit uitgestrekte deel van de wereld kent een aanzienlijke economische groei, die echter nog op een vrij laag ontwikkelingspeil staat, zodat te verwachten valt, dat het energiegebruik een enorme stijging te zien zal geven. Daarom stelt onze commissie er belang in, dat de energie efficiënt gebruikt wordt. We kennen al het programma ALURE, van het Algemeen Directoraat I van de Commissie, ter bevordering van de samenwerking tussen Latijns-Amerika en de Europese Unie, dat wel van betekenis maar volstrekt onvoldoende is. De middelen van dat programma zijn ontoereikend. We hebben voor dit programma meer middelen nodig, mijnheer de commissaris, want naar ons oordeel gaat het om een zaak van buitengewoon belang.
Voorts zijn wij van mening dat de hernieuwbare energiebronnen tot ontwikkeling moeten worden gebracht, met name de hydro-elektrische energiebronnen. Het ontwikkelingspotentieel van de hydro-elektrische energie is gigantisch in Latijns-Amerika. In tegenstelling tot andere energiebronnen veroorzaakt hydro-elektrische energie nauwelijks enige verontreiniging. Verder zijn er nog de wouden van de Amazone, die bijzonder rijk zijn aan kooldioxide. Deze energiebronnen moet in onze toekomstige samenwerking door middel van de vereiste overeenkomsten worden aangeboord.
Wat betreft de actievere rol die wij op het gebied van onderzoek en ontwikkeling dienen te spelen, hebben wij voorgesteld een aantal seminars te houden voor het uitwisselen van indrukken van de wederzijdse samenwerking, de uitwisseling van onderzoekers, en het opzetten van programma's op het gebied van voedsel, biotechnologie, energie, en vooral het gebied van het milieu.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, voor ons ligt een verslag, ook naar de mening van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, buitengewoon goed is. Het wordt hoog tijd dat de Europese Unie Latijns-Amerika gaat beschouwen zoals zij de overige Amerikaanse naties ziet, zoals de Verenigde Staten of Canada. De rapporteur heeft zeer terecht beklemtoond, dat onze betrekkingen de aarzelende beginfase allang te boven zijn, en hoe ze beginnen uit te groeien tot evenwichtige betrekkingen tussen regionale kernen die weten hoe ze met elkaar moeten omgaan. We weten hoe we met elkaar moeten omgaan, omdat we deel uitmaken van aanverwante culturen; sinds de toetreding van Portugal en Spanje tot de Europese Unie zijn de contacten tussen Latijns-Amerika en de Europese Unie geïntensiveerd en toegenomen.
Ofschoon het contact tussen Latijns-Amerika enerzijds en Portugal en Spanje anderzijds een historisch gegeven is, zoals dat ook geldt voor de Commonwealth en Groot-Brittannië, heeft de Gemeenschap wat de steun aan LatijnsAmerika betreft toch een andere positie ingenomen. Die steun moet tot uiting komen in de versterking van de verschillende organen die ervoor kunnen zorgen, dat wederzijds begrip een natuurlijke zaak wordt. Ik doel hierbij op instanties zoals de Europese Investeringsbank, de ECIP of de Al-INVEST; uit hun optreden blijkt dat de Europese Unie een positief standpunt inneemt ten aanzien van de door haar verstrekte ontwikkelingshulp, en dat de EU de eerste donor is - zij neemt 54 % voor haar rekening, terwijl de Verenigde Staten bijvoorbeeld minder dan de helft bijdragen -. Toch, ondanks deze feiten, zien we dat de Europese investeringen in de betreffende landen niet alleen niet meer groeien, maar dat ze zelfs aan het afnemen zijn. De Verenigde Staten van Amerika hebben 43 % van de handel weten te veroveren, en zij nemen 75 % van de rechtstreekse buitenlandse investeringen voor hun rekening. Waarom is die situatie zo ongelijk, en verkeren wij niet in dezelfde positie als de Verenigde Staten? In elk geval mijn complimenten met dit verslag, en mijn steun aan de Commissie ontwikkelingssamenwerking, in de hoop dat de betrekkingen met Latijns-Amerika zullen worden geïntensifieerd en genormaliseerd.

Cabezón Alonso
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren afgevaardigden, met belangstelling heb ik de tekst van het door de heer Bertens opgestelde verslag gelezen, alsmede de standpunten van de verschillende commissies die aan het verslag hebben meegewerkt. Naar mijn idee zijn dit belangwekkende en zinvolle teksten, die tot doel hebben, ideeën aan te dragen over de manieren waarop de betrekkingen tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika kunnen worden versterkt.
Zoals de heer Bertens zoëven al zei, is het Latijns-Amerika van nu niet meer hetzelfde als dat van tien, twintig jaar geleden. De wereld die men er nu aantreft, is veel complexer en rijker aan activiteiten, hij heeft zijn licht- en zijn schaduwzijden, maar hij biedt hoe dan ook enorme mogelijkheden. Een wereld waarin vele overeenkomsten bestaan, zeker, maar toch mag Latijns-Amerika niet tot één vaag geheel gereduceerd worden, waarbij de verschillen over het hoofd worden gezien. Latijns-Amerika is het opkomende Chili, het is het Nicaragua met zijn ernstige armoede, het is het Guatemala dat net een vredesakkoord ondertekend heeft, en het is Costa Rica, in zekere zin het voorbeeld van democratische stabiliteit. Latijns-Amerika is echter ook Colombia, met zijn brandhaarden van geweld die met de drugshandel te maken hebben, en het is Peru, waar we getuige zijn van het verwerpelijke gebruik van geweld en kidnapping als politieke instrumenten. Maar het is ook de Mercosur, een ambitieus project, en het Vrijhandelsverdrag tussen Mexico, Canada en de Verenigde Staten.
Naar mijn idee moet de Europese Unie zich in haar betrekkingen met Latijns-Amerika gaan toeleggen op een globale aanpak, waarbij zij de pluraliteit van dat continent dient te erkennen. We beschikken over de instrumenten voor een politieke dialoog. De Dialoog van San José, een instrument dat ook door commissaris Marín ontwikkeld is, is daarvan een voorbeeld, maar misschien is hij niet toereikend. We mogen niet het risico lopen, dat Latijns-Amerika de Verenigde Staten als prioritaire partner blijven beschouwen, terwijl zij de Europese Unie als trouwe metgezel ziet.
Het is bijzonder nuttig op de hoogte te zijn van de ontwikkelingen rond de investeringen en handelsstromen tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika, om vanuit die kennis de eventuele toekomstperspectieven te analyseren. Zo hebben we nog een heel stuk voor de boeg voordat alle mogelijkheden van de parlementaire dialoog zijn uitgeput, want de politieke dialoog van de Europese Unie met Latijns-Amerika, een belangrijk aspect, beperkt zich in vele gevallen tot een dialoog op ministerieel of regeringsniveau. Een parlementaire dialoog kan een waardevolle bijdrage leveren aan de consolidering van de democratie, of aan processen van regionale integratie.
Latijns-Amerika en de Europese Unie hebben elkaar nodig; het is zaak dat zij, vanaf voet van gelijkheid en in een sfeer van vertrouwen en samenwerking, de instrumenten voor samenwerking in handel en politiek nader uitwerken. Degene die de samenwerking tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika van dichtbij gadeslaat, komt tot de conclusie dat deze samenwerking een ruim gebied beslaat, dat echter, zoals de Commissie ook wel weet, voor de burger die een indruk wenst te krijgen van de niveaus waarop die samenwerking plaatsvindt, vaak slecht te overzien is.
Een van de problemen waaronder de meeste Latijns-Amerikaanse landen gebukt gaan, is de schuldenlast. De Europese Unie zou zich als actieve partner moeten opstellen die in staat is gecoördineerde, vernieuwende voorstellen te formuleren of te presenteren, om het gewicht van de externe schuldenlast van de Latijns-Amerikaanse landen te verminderen. En wel om deze reden, dat het om samenlevingen gaat met vaak grote, sociale verschillen, die steun nodig hebben voor hun economische hervormingen, voor het bestrijden van de werkloosheid en de armoede, voor economische hervormingen die de voorwaarden scheppen voor het consolideren of opzetten van beleidsvormen voor collectieve solidariteit, naar het voorbeeld van wat we in Europa de "welzijnsstaat" noemen.
Sommige Latijns-Amerikaanse landen hebben ernstige problemen in verband met de drugshandel en de corruptie, maar we mogen niet schijnheilig een beschuldigende vinger heffen zolang we op dit gebied niet resoluut de hand in eigen boezem steken, want cocaïne zou geen drug zijn als er geen mensen waren die het gebruikten.
Tenslotte nog de opmerking, mijnheer de Voorzitter, dat de tijd van de militaire dictaturen nu dan wel zo goed als voorbij is, maar dat het risico bestaat, dat de regeringsmacht in handen van populistische regimes komt, die geen oplossingen weten aan te dragen voor de structurele problemen van Latijns-Amerika. De Europese Unie en Latijns-Amerika zouden elkaar moeten treffen op alle mogelijke wegen waar samenwerking mogelijk is. Het voorstel van de Commissie gaat in die richting, en de voorstellen van de heer Bertens eveneens.

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, als het over de relatie Europa-Latijns-Amerika gaat, weet je nooit heel precies in welke familiegeschiedenis, ergens tussen verleden en heden, je je mengt. Conflicten, gesprekken, handel, kritiek wisselen elkaar af. Je ziet daar zussen en broers, neven en nichten, peterschappen die decennia, ja eeuwen standhouden, wijkplaatsen en ondernemende immigranten en emigranten. Wij houden ons vandaag echter bezig met de toekomst, namelijk met de regeling van de betrekkingen van de landengemeenschap van de Europese Unie met Latijns-Amerika, waardoor na conflictrijke jaren tussen dictatuur en democratie, de strijd voor de mensenrechten en de opbouw van gemeenschappelijke markten in Latijns-Amerika, voor beide partijen een partnerschap tot en met het jaar 2000 nieuw leven moet worden ingeblazen. Dat is zowel voor het gemeenschappelijk buitenlands beleid als voor ons extern handelsbeleid, die daar beide bij betrokken zijn, belangrijk. Deze beleidssectoren moeten van onze zijde en overeenkomstig de wens van het Europees Parlement, zoals in het zeer goede verslag van de heer Bertens wordt gezegd, beide door de EU worden gebruikt om een nieuwe transatlantische dialoog tot stand te brengen, waar ook de Verenigde Staten bij moeten worden betrokken.
Het Europees Parlement heeft zich gedurende vele jaren, sinds zijn eerste rechtstreekse verkiezing, voor deze dialoog ingezet. In artikel J.1 van het Verdrag van Maastricht wordt de ontwikkeling van een dynamisch beleid ten aanzien van Latijns-Amerika verlangd. Daar heeft het lange tijd aan ontbroken.
De ontwikkelingen in Europa hebben de belangstelling voor de politieke ontwikkelingen in Latijns-Amerika doen afnemen. Latijns-Amerika is zelf, ondanks zijn onbetwiste economische en democratische opleving in de jaren "90, wat in de luwte van de wereldpolitiek beland. Met haar mededeling "De Europese Unie en Latijns-Amerika - de huidige situatie en de vooruitzichten voor nauwere samenwerking 1996-2000" geeft de Commissie een weg aan waarlangs een nieuwe impuls aan deze betrekkingen kan worden gegeven. De adviezen van de betrokken commissies, het ononderbroken werk van de delegaties voor Zuid- en Midden-Amerika, de interparlementaire dialoog in het kader van de Interparlementaire Conferenties EP-Latijnsamerikaans Parlement beklemtonen hoeveel belang wij aan de conclusies van de resolutie hechten.
Wij hebben ons zeer ingezet voor de ontwikkeling van de Mercosur, de instelling van regionale parlementen in LatijnsAmerika, het Andesparlement, het Middenamerikaans Parlement. Wij mogen de moeilijke vraagstukken echter niet buiten beschouwing laten. Drugs, de afzonderlijke landen overstijgende criminaliteit en corruptie, de ontwikkeling van de handel in gevoelige sectoren, de strijd voor de versterking van de mensenrechten en de democratie mogen niet worden genegeerd.
Op de hoorzitting die vorig jaar in de Subcommissie mensenrechten werd gehouden over de kwestie van de straffeloosheid voor de onder de dictaturen begane misdaden tegen de mensenrechten jegens politieke tegenstanders, maar ook jegens talrijke burgers, die tussen de fronten terechtkwamen, is gebleken hoe gecompliceerd en gevoelig de problemen in de nasleep van zulke regimes zijn. Tussen democratie en onafhankelijke rechtspraak bestaat een nauwe samenhang.
Het democratische Europa heeft de plicht de stabilisatie van de democratie te steunen om het aandeel van de democratische landen in de wereldorganisaties te vergroten en gemeenschappelijke ideeën over het veiligheids- en defensiebeleid en derhalve over conflictpreventie te ontwikkelen.
Dat is onze taak en daarvoor hebben wij ons in het Europees Parlement tegenover de Commissie en de Raad ook altijd ingezet. Wij wensen het verslag veel succes toe.

Carrère d'Encausse
Mijnheer de Voorzitter, de huidige ontwikkeling in Latijns-Amerika is een van de gelukkigste gebeurtenissen aan het eind van deze eeuw. Dit gebied werd lange tijd als een kruitvat beschouwd waar guerrilla's en putschs elkaar alsmaar sneller opvolgden. Maar momenteel boeken vrede en democratie er vooruitgang en de Europese Unie moet dit proces ondersteunen en bijdragen aan de versterking ervan. Zoals de heer Bertens, die ik feliciteer met zijn uitstekende verslag, juich ik het initiatief van de Commissie en de grote lijnen van haar mededeling, die tot doel hebben een nieuwe impuls te geven aan de betrekkingen van de Unie met Latijns-Amerika, toe.
In de korte tijd die mij is toebedeeld, kan ik onmogelijk de drie prioritaire hoofdlijnen behandelen waarop de Commissie de samenwerking van de Unie wil afstemmen, ofschoon ze wel mijn goedkeuring wegdragen. Ik zal mij dus beperken tot wat ik als de noodzakelijke voorwaarde voor elke hervorming beschouw, met andere woorden tot de steun die Europa kan en moet geven aan de consolidatie van de democratische ontwikkelingen in Latijns-Amerika.
Men verwijt de Europese Unie vaak dat ze vóór alles economisch is, dat ze alles met een koopmansgeest bekijkt. In dat oordeel wordt geen rekening gehouden met haar bijdrage aan de ontwikkeling van de democratie in de wereld dankzij de samenwerkings- of associatieakkoorden die zij sluit met landen waar de democratie bedreigd was of is. Dat is het geval in het Latijnsamerikaans subcontinent, waar bepaalde democratische regimes kwetsbaar blijven en waar de Unie op beslissende wijze kan bijdragen tot een consolidatie van de aan de gang zijnde ontwikkeling. De voorstellen van de Commissie om een politiek en commercieel partnerschap tot stand te brengen tussen de Unie en deze landen beantwoorden aan dit streven, maar er zijn twee punten in het verslag waarover ik mijn twijfel zou willen uitspreken.
Ten eerste, de heer Bertens stelt voor het ministeriële kader waarin dit soort dialoog plaatsvindt te overschrijden, en wenst dat naast het organiseren van interparlementaire ontmoetingen, het Europees Parlement en zijn Latijnsamerikaanse tegenhanger deelnemen aan de ministeriële vergaderingen. Dat kan tot overbodige institutionele verwarring leiden, nu de banden met Latijns-Amerika, die tot dusver nogal los waren, weer worden aangehaald.
Ten tweede, de bestrijding van de drugshandel. In zijn toelichting oppert de heer Bertens dat het probleem van de drugshandel een kwestie van aanbod en vraag is en dat allereerst de voorwaarden voor andere vormen van ontwikkeling moeten worden geschapen, zonder dat daarom een echte oorlog tegen de drugs hoeft te worden gevoerd, want repressie is nooit doeltreffend geweest volgens de heer Bertens. Deze voorstelling van het probleem verontrust mij. Al klopt het uiteraard dat er voor andere vormen van ontwikkeling moet worden gezorgd in de gebieden waar deze producten worden geteeld, de drugshandel moet ook met alle middelen - nogmaals, " alle" zonder één uitzondering - worden belemmerd. De taak van de Europese Unie bestaat er ook in deze landen te helpen zich te ontdoen van deze gesel, die niet bijdraagt tot de vooruitgang van het democratische bewustzijn.

Novo Belenguer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de afgelopen jaren hebben een onmiskenbare toenadering tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika te zien gegeven, hetgeen vooral samenhangt met de toetreding van Spanje en Portugal tot de Europese Gemeenschap, waardoor de culturele contacten en uitwisseling tussen beide continenten zijn toegenomen en geïntensiveerd.
In dat verband zou ik willen zeggen, dat wij achter de strekking van het verslag van de heer Bertens staan; tevens wil ik nadrukkelijk wijzen op de prioritaire, fundamentele doelstelling om de verschillende acties ter bevordering van de ontwikkeling en consolidering van de democratie in de Latijns-Amerikaanse landen, uit te breiden en te versterken, zoals ook in de mededeling staat die de Commissie hierover heeft opgesteld.
Daarom achten wij het onontbeerlijk, dat de Europese bijdrage verhoogd wordt om meer rechtstreeks betrokken te zijn bij de economische hervormingen in de Latijns-Amerikaanse landen, om ervoor te zorgen dat de structurele hervorming die op het ogenblik plaatsvindt, succesvol verloopt, door de ontwikkeling en de vooruitgang van de verschillende LatijnsAmerikaanse regio's te bevorderen, waarbij vooral aandacht moet worden geschonken aan de enorme sociale en economische verschillen die het hele gebied kenmerken.
Om dat te bereiken moeten wij, vanuit de Europese Unie, meer daadkrachtige en ambitieuzere acties ondernemen zodat de betrekkingen met Latijns-Amerika een speerpunt worden van het nieuwe gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid. Laten we niet vergeten dat het traditionele handelsoverschot van Latijns-Amerika ten aanzien van de Europese Unie na te zijn verdrievoudigd in de jaren '80, is gaan afnemen aan het begin van de jaren '90, en in het jaar 1993 vrijwel verdwenen was.
De laatste drie jaar hebben een tekort opgeleverd dat al een bedrag ter hoogte van 150 miljoen dollar bereikt heeft. Tegelijkertijd is de Europese Unie haar plaats als eerste investeerder in Latijns-Amerika kwijt geraakt, wat aantoont dat de bestaande acties ter versterking van de samenwerking met Latijns-Amerika ontoereikend zijn, en dat de vereiste ambitie en dynamiek hierin ontbreekt.
Samenvattend, mijnheer de Voorzitter, achten wij het volstrekt noodzakelijk dat de Commissie een actieprogramma voor Latijns-Amerika opstelt dat, zoals gezegd, concrete, gemeenschappelijke voorstellen bevat, die enerzijds zijn gericht op de economische ontwikkeling, en anderzijds op de vrede, de democratie en een strikte naleving van de mensenrechten.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het verslag van de heer Bertens handelt over een mededeling van de Commissie over de betrekkingen van de Europese Unie met Latijns-Amerika, die natuurlijk op zichzelf moet worden bekeken, maar die ook moet worden gezien als een deel van een geheel van mededelingen over de betrekkingen met Canada, de Verenigde Staten en Midden-Amerika.
Dit geheel van samenhangende teksten weerspiegelt het gerechtvaardigde verlangen van de Europese Unie om haar betrekkingen met Amerika in zijn geheel te herdefiniëren in het kader van de zich wijzigende verhoudingen na de koude oorlog en om bij het aan de dag treden van een krachtige economische en commerciële ontwikkelingspool aan de randen van de Stille Oceaan voor een nieuw evenwicht te zorgen.
Ik verheug mij over de bekendgemaakte voornemens op het gebied van de strijd voor ontwikkeling en tegen drugs, de verdediging van sociale gerechtigheid en het milieu en het aanhalen van de culturele banden. Maar ik maak mij zorgen als ik onze ACS-partners hoor waarschuwen voor de voortdurende uitholling van de Overeenkomsten van Lomé door het in het wilde weg toekennen van handelspreferenties, en met name voor de verwoestende gevolgen van het SAP-drugs.
De negatieve gevolgen van dit stelsel, dat met de beste bedoelingen werd ontworpen, zijn nu bekend. Het heeft niet alleen niet bijgedragen tot een aanzienlijke terugdringing van de drugsproductie, maar heeft integendeel hele sectoren van de Europese tuinbouw en visserij vernietigd. Ik maak mij ook zorgen als ik zie dat de ontwikkeling van onze handelsbetrekkingen wordt voorgesteld als een proces dat noodzakelijkerwijs tot een intercontinentaal vrijhandelsgebied zal leiden, ook al wordt dit perspectief in dit stadium nog vrij vaag geformuleerd.
Als het werkelijk de bedoeling van de Commissie is een geheel van handels- en douaneovereenkomsten tot stand te brengen die een transatlantisch vrijhandelskader vormen, dat nog een versterking zal betekenen van de multilaterale tarifaire ontwapening waarmee al in het kader van de GATT-Overeenkomsten is ingestemd, dan vragen wij dat men ons de redenen, de voordelen, de nadelen, de kosten en de baten daarvan uitlegt. Welke gevolgen zal dit voor de werkgelegenheid in Europa hebben? Welke tegenprestatie zullen wij van onze partners vragen? Kunnen met name de gevolgen van dergelijke overeenkomsten voor de landbouwsector worden ingeschat rekening houdend met de productiviteit van de Zuidamerikaanse landbouw, de arbeidskosten en de sociale en milieunormen in die landen?
Om al deze redenen, mijnheer de Voorzitter, zal de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten, hoewel ze de kwaliteit van het door de heer Bertens verrichte werk erkent, zeer waakzaam zijn wat de concrete voorstellen betreft die de Europese Commissie eraan zal ontlenen.

Musumeci
Mijnheer de Voorzitter, gezien de geringe aandacht die de Europese Unie in de afgelopen jaren heeft gewijd aan de landen van Latijns-Amerika, treedt in dit debat heel duidelijk het probleem naar voren dat Europa nog steeds een alomvattende buitenlandse strategie moet ontberen: een strategie op politiek en handelsgebied maar ook op het vlak van de veiligheid. Gezegd moet worden dat de mededeling van de Commissie aan het Parlement tenminste de verdienste heeft dat na jaren van beschamende stilte thans uitdrukkelijk wordt gesteld dat er nieuw leven moet komen in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika. Ook moet gezegd worden dat rapporteur Bertens de moed heeft gehad om tekortkomingen en beperkingen in de mededeling van de Commissie op te sporen en aan de kaak te stellen, en eveneens is hij met serieuze en concrete oplossingen aan komen zetten.
Het is een grove fout om, zoals tot nu toe is gedaan, Latijns-Amerika te beschouwen als een van de vele partners aan de overkant van de Oceaan met wie de Unie relaties kan onderhouden op grond van vage en weinig inspirerende programma's. De Europese Unie en haar lidstaten moeten politiek gezien wel heel kortzichtig zijn, als zij LatijnsAmerika zo schromelijk verwaarlozen en het belang van dat gebied in politiek en cultureel opzicht maar niet willen onderkennen.
Latijns-Amerika is niet alleen belangrijk in strategisch opzicht, maar ook vanwege de historische en culturele band die wij met dat subcontinent hebben, en tevens vanwege de taalkundige eigenschappen die wij gemeen hebben. Vandaar dat dit deel van de wereld het meest Europese gebied buiten Europa is: miljoenen Italianen, Spanjaarden, Portugezen - om maar een paar voorbeelden te noemen - wonen daar al generaties lang, Europese emigranten strijden er zij aan zij met de plaatselijke bevolking tegen armoede en sociale uitsluiting.
Terwijl Europa voortdurend verstek laat gaan en haar rol als bevoorrechte partner maar niet na wil komen, wordt de leegte die zij achterlaat vliegensvlug ingenomen door de Verenigde Staten, die inmiddels 43 % van de handel van LatijnsAmerika en 75 % van de buitenlandse investeringen in dat gebied voor hun rekening nemen.
Het wordt hoog tijd dat de schade wordt ingehaald. De Europese Commissie en de Raad moeten een globaal actieprogramma op poten zetten voor een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid met Latijns-Amerika, en dat programma mag niet meer vaag en abstract klinken; er moet een beleid van economische samenwerking voor de volgende vier jaar komen met meer financiële middelen dan de huidige 1340 miljoen ecu; tevens dient er een gemeenschappelijke inspanning te worden gedaan om de handel in verdovende middelen tegen te gaan en diverse humanitaire, maatschappelijke en culturele activiteiten in de hand te werken. En voor alles moet Europa ervoor zorgen dat zij de hoofdrol toegespeeld krijgt in het ontwikkelingsproces van het Latijns-Amerikaanse continent. Wij zullen in de komende maanden controleren of de politieke bereidheid en de voorwaarden daarvoor bestaan.

Theorin
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Bertens graag bedanken voor zijn verslag. Dit verslag heeft evenals als de mededeling van de Commissie een belangrijke functie. De samenwerking die in het midden van de jaren '80 in het kader van de San-José-dialoog is gestart, moet worden uitgebreid en vernieuwd. De ontwikkelde politieke en economische instrumenten waarover wij thans beschikken, moeten worden aangewend en aan de tijd worden aangepast, zodat de Unie steun kan verlenen aan het in de regio aangevangen proces in de richting van democratie en bescherming van de mensenrechten. Er moeten nieuwe stappen worden gezet om de meningen en normen inzake deze kwesties in de beide werelddelen nader tot elkaar te brengen.
De EU is op het ogenblik de grootste financiële donor van Latijns-Amerika. Politiek gezien heeft de regio echter voor Europa aan betekenis ingeboet, ook al is men cultureel en ideologisch de laatste jaren dichter tot elkaar gekomen. Aspecten die in de relatie met de Unie belangrijk zijn, zoals de bevordering van de democratie, grotere eerbied voor minderheden, de bescherming van het milieu, de bestrijding van drugshandel en internationale criminaliteit, verbreden en verdiepen de onderlinge verbondenheid tussen beide werelddelen. In dit verband is het nodig de politieke dialoog tussen de EU en Latijns-Amerika uit te diepen, precies zoals de rapporteur aangeeft, zodat men deze positieve ontwikkeling verder kan koesteren en steunen.
Ik zet echter wel vraagtekens bij bepaalde aspecten van de samenwerking die in het verslag aan de orde komen. Als in dit verband wordt gesteld dat men in de politieke dialoog met deze landen veiligheid en defensie-aangelegenheden in de samenwerking op moet nemen, is men volgens mij op de verkeerde weg. Dat de EU internationale vredeshandhaving, conflictpreventie en versterking van de democratie moet steunen, spreekt volgens mij vanzelf. De beste manier hiervoor is, zoals de rapporteur zelf aangeeft, het uitstippelen van een wereldomvattend plan van aanpak voor de economische en politieke samenwerking met deze landen. Dat de EU op dit wereldwijde terrein de rol van de VN op zich zou nemen, is volgens mij onlogisch en verkeerd. Deze kwesties horen en moeten worden opgelost op internationaal niveau, door een orgaan dat de hiervoor vereiste legitimiteit bezit.
Het verslag noemt ook de controle op de wapenexport. Het is van groot belang dat deze export wordt beperkt. Binnen de VN is een vrijwillig register ingesteld voor de registratie van zware wapens. De EU moet zich ervoor inspannen dat dit register uitgebreid wordt, dat registratie verplicht wordt en dat het register alle wapens omvat, zowel zware als lichte. Dat moet worden gezien als de eerste stap in de richting van een wereldwijde beperking van de wapenhandel. Defensieaangelegenheden behoren niet tot de bevoegdheid van de EU en moeten daarom in internationaal verband worden geregeld. Ik kan onmogelijk mijn steun geven aan tendensen dat de EU, door regionale veiligheids- en defensieaangelegenheden te beïnvloeden, de rol van politie-agent van de wereld op zich neemt.

Salafranca-Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ook míjn gelukwensen aan de heer Bertens met zijn verslag, want het niet vaak dat er in dit Parlement onderstreept wordt, dat de betrekkingen met de landen van LatijnsAmerika niet alleen moeten worden versterkt maar ook moeten worden heroverwogen.
Mijnheer de Voorzitter, wat de buitenlandse betrekkingen van de Europese Unie betreft, is Latijns-Amerika het ondergeschoven kind. Zoals ik altijd zeg, zijn het geen giften die Latijns-Amerika nodig heeft, maar gelegenheden; van de drie wegen waarlangs het beleid van de Europese Unie de komende jaren tot uitdrukking zal komen - de politieke dialoog, de samenwerking en de handelsbetrekkingen -, denk ik dat het de politieke dialoog is, met die parlementaire dimensie die door andere collega's aan de orde is gesteld, welke toonaangevend zal zijn voor het ontwikkelen van de betrekkingen met Latijns-Amerika.
Want het waren politieke, niet economische motieven die ten grondslag lagen aan de Dialoog van San José, en de consolidering van de dialoog met de Groep van Rio berust eveneens op politieke, niet op economische gronden, zoals het ook politieke en niet economische motieven dienen te zijn die de leidraad vormen bij het ondersteunen van de overgang naar de democratie in Cuba, waarbij de fundamentele rechten en vrijheden ten volle moeten worden nageleefd en gerespecteerd, overeenkomstig het verzoek van dit Parlement.
Maar, mijnheer de Voorzitter, hoe belangrijk de politieke dialoog ook is, toch zal deze weinig tot geen resultaat opleveren indien hij niet vergezeld gaat van bepaalde acties voor samenwerking die deze politieke dialoog ondersteunen.
Ik ben blij de heer Bertens hier in ons midden te zien, omdat hij ook aanwezig was bij het debat met het Nederlandse voorzitterschap, waarin op geen enkele wijze gewag is gemaakt van de prioriteit van Latijns-Amerika. Naar mijn idee is het belangrijk, dat we ons er bij de goedkeuring van de begrotingen allemaal voor inzetten dat de ingediende amendementen - en ik zou de heer Bertens erop willen wijzen, dat de algemeen rapporteur lid van zijn fractie was - ook worden aangenomen.
Wat het aspect van de handel betreft, mijnheer de Voorzitter, mijns inziens zijn de gegevens over de Europese export over het jaar 1995, die begin januari beschikbaar zijn gekomen, bijzonder bevredigend. De productie van de LatijnsAmerikaanse landen wordt door ons echter niet gestimuleerd, omdat deze landen in feite wat heel wat producten betreft onze concurrent zijn, en vaak sluiten wij onze markten voor hen af.
Ik vind dat we tevreden kunnen zijn over wat er bereikt is, ofschoon we nog een lange weg te gaan hebben, en ik wil de heer Bertens nogmaals gelukwensen met zijn verslag.

Manzella
Mijnheer de Voorzitter, dit debat heeft bevestigd dat Latijns-Amerika heden ten dage de grens van de wereld is, in die zin dat er geen institutionele, economische, maatschappelijke of artistieke cultuur is die hier en nu geen rekening hoeft te houden met hetgeen tot luttele jaren geleden beschouwd werd als het desaparecido continent. De onderlinge afhankelijkheid van de landen in de wereld blijkt ook uit het grote aantal politieke vragen waar Latijns-Amerika ons voor plaatst. Zo zijn er tweehonderd miljoen armen, die steeds armer worden en in schril contrast staan met de tomeloze ontwikkeling die steeds grotere gebieden van dit continent doormaken. Een ander voorbeeld: Latijns-Amerika houdt nog steeds vast aan een rijk palet van nationalistische uitspattingen, hetgeen dikwijls ernstige schendingen van de rechtsstaat met zich meebrengt en scherp afsteekt tegen experimenten van regionaal bestuur die ook daar steeds vastere vormen aannemen. Nog een voorbeeld is dat in menig geval helemaal geen sprake is van juridische regelgeving in de volledige betekenis van het woord, hetgeen scherp contrasteert met de opkomst van een bewuste en subjectief ingestelde burgersamenleving.
Die tegenstrijdigheden moeten wij ons als Europese Unie volledig ter harte nemen, in het besef dat de wereld krap is geworden en die contrasten in zekere zin ook ons probleem zijn. Vandaar dat ik het op drie fundamentele punten met de heer Bertens eens ben: ten eerste, de transatlantisch-Europese dialoog moet van tweevoudige aard zijn en enerzijds op het noorden, anderzijds op het zuiden gericht worden; ten tweede, we moeten een globaal beleid ten opzichte van Latijns-Amerika opzetten en wel volgens de beproefde communautaire methode van doel, tijdpad en middelen; ten derde, naast het ministeriële kader moet er een interparlementair kader komen, waar dus exponenten van de burgermaatschappij inspraak krijgen en een klankbord vinden, en beide kaders moeten op hun beurt geplaatst worden in een context waarin Amerikaanse regionale modellen zoals MERCOSUR, welke steeds meer in zwang komen, zich kunnen meten met en afspiegelen op ons parlementair georiënteerd regionaal model.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik juich het verslag en de mededeling van de Commissie toe. Ik vind het belangrijk dat we de betrekkingen tussen de Europese Unie en het Latijnsamerikaans continent verder ontwikkelen om ervoor te zorgen dat we ons door de Verenigde Staten niet uit dit continent laten verdringen. Ik ben het bovendien eens met de rapporteur dat in de mededeling van de Commissie op talrijke gebieden concrete voorstellen ontbreken. Een actieplan zal de komende tijd dringend nodig zijn. Zo ontbreken bijvoorbeeld voorstellen om het drugsprobleem, dat in deze landen zeer acuut is, op te lossen. Er moet echter ook een specifiek programma worden uitgewerkt om met name via een gericht landbouwontwikkelingsbeleid voor vervanging van de drugsteelt door andere teelten te zorgen.
Ik juich de aanpak toe waarbij ervan wordt uitgegaan dat verdieping van de kennis over het andere continent en wederzijds begrip belangrijk zijn om de rechtsstaat te consolideren en de burgermaatschappij bij de ontwikkeling van een echte mensenrechtenstructuur te betrekken.
Uit mijn ervaringen in de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media en in de delegatie voor de betrekkingen met de landen in Zuid-Amerika heb ik geleerd hoe belangrijk het is dat vooral uitwisseling onder jongeren wordt bevorderd. Daarom zou ik willen voorstellen de bestaande programma's op het gebied van wetenschappelijke en technologische samenwerking met name voor universiteiten verder uit te breiden om juist jongeren en aankomende wetenschappers in de gelegenheid te stellen actief aan het nieuwe partnerschap deel te nemen en van de wederzijdse ervaringen te profiteren.
Over het geheel genomen is het bij aan Latijns-Amerika gewijde studies nodig een aanpak te vinden waarbij wordt geprobeerd de Europees-Latijnsamerikaanse ontwikkelingsgang vergelijkend te bestuderen, teneinde zowel de saamhorigheid als de verscheidenheid van beide culturen te begrijpen en vervolgens bij alle verdere maatregelen ook met deze inzichten rekening te houden. Alleen op die manier kunnen wij waarborgen dat de Latijnsamerikaanse cultuur als een zelfstandige cultuur wordt aanvaard en behandeld.
Tot slot zou ik nog op een ander punt willen wijzen dat mij voor verbetering vatbaar lijkt: de vaak bekritiseerde Europese bureaucratie bemoeilijkt ook in dit geval vaak de uitvoering van goede ideeën. Het is belangrijk dat de aanvraagmodaliteiten voor projecten worden vereenvoudigd en de onderzoekprogramma's beter worden beheerd. Alleen dan kan een snelle verwerking van de aanvragen en een snelle goedkeuring van de projecten gewaarborgd zijn.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, net als mijn voorgangers wil ik de heer Bertens feliciteren en hem ervoor bedanken dat hij amendementen heeft opgenomen die ik als onderdeel van het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking bij dit verslag heb ingediend. Met deze amendementen wordt ervoor gezorgd dat onze betrekkingen met alle Latijnsamerikaanse landen door ontwikkelingsbeginselen worden gedragen; de nadruk ligt daarbij op de zeer ernstige sociale gevolgen van het structuuraanpassingsbeleid, waarbij de burgermaatschappij een veel grotere rol krijgt toebedeeld in onze dialoog en overeenkomsten, en waarbij ook aandacht wordt besteed aan de toegang tot de eerlijke handel van niet door ons, maar door de landen zelf gekozen producten, hetgeen een gevoelig onderwerp is.
Verder ben ik het roerend eens met wat de rapporteur zegt over het belang van alternatieve ontwikkelingsmogelijkheden als onderdeel van de strijd tegen drugs. Vandaar dan ook onze beste wensen aan het met Europese middelen tot stand gekomen alternatieve ontwikkelingsprogramma dat eind vorig jaar in Bolivia is aangekondigd; het is het belangrijkste programma in zijn soort.
Wel vind ik het jammer dat we het niet nodig hebben gevonden om in de onderhavige resolutie twee andere amendementen van mij op te nemen; het ene was bedoeld om speciale programma's voor vrouwen te bevorderen, met inbegrip van voortplantingsrechten, en het andere om te bevestigen dat wij IAO-conventie nr. 169 zullen naleven en zullen vechten tegen de flagrante schending van de rechten van de inheemse volkeren, die nog steeds in vrijwel alle landen in de regio voortwoedt.
Ook schaar ik me achter de rapporteur wanneer hij in twijfel trekt of de Commissie haar vage aanzetten wel in de praktijk zal uitwerken. In overweging C stellen we: wat voor zin hebben democratische en sociale clausules in onze verdragen, als blijkt dat er nauwelijks iets ondernomen wordt om op de naleving van deze clausules toe te zien? In overweging I vragen we aandacht voor de milieubescherming, terwijl Europa in naam van de ontwikkeling nog steeds steun verleent aan grootschalige waterkrachtprojecten, waarvan er één - volgens plaatselijke gemeenschappen en NGO's - een van de grootste en waardevolste habitats van de regio zal vernietigen.
In deze regio leven 200 miljoen mensen onder de armoedegrens. Hoe valt dit te rijmen met de verklaring die commissaris Marin op 29 oktober jongstleden ten overstaan van de ontwikkelingscommissie heeft afgelegd, namelijk dat de Mercosur-landen van de lijst van ontwikkelingshulp zijn geschrapt, zodat men zich op armere landen als Bolivia en Peru kan concentreren? Een ogenschijnlijk welvarend land als Brazilië heeft meer armen dan welk ander land op deze aardbol ook, en Europa moet daar niet het stilzwijgen over bewaren.

Marín
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik de heer Bertens willen bedanken voor zijn verslag, waarin hij iets aan de orde stelt waarmee de Commissie zonder enig bezwaar akkoord gaat.
Gezien de banden op historisch en cultureel vlak die voor sommigen van overheersend belang zijn, en de banden op economisch en handelsgebied die voor anderen weer doorslaggevend zijn, zou de Europese Unie eigenlijk de natuurlijke neiging moeten hebben, te streven alles wat onze betrekkingen met Latijns-Amerika zou kunnen verbeteren, wat die meer inhoud zou kunnen geven, wat de Europese aanwezigheid zou kunnen versterken, en wat de kwaliteit en de kwantiteit van onze politieke, economische, financiële, culturele en handelsbetrekkingen zou kunnen waarborgen.
De mededeling van de Commissie over de manier waarop onze betrekkingen de laatste vijf jaar van deze eeuw eruit zullen zien, is feitelijk niet meer dan een handleiding met als doel, de grenzen van onze activiteiten aan te geven. De Commissie zal nu niet zozeer nieuwe ideeën lanceren over Latijns-Amerika, als wel trachten de enorme resultaten veilig te stellen die tot nog toe bereikt zijn, met name de laatste twee jaar, waarin een geheel nieuwe ontwikkeling gestalte heeft gekregen, van de Overeenkomst van San José tot de diverse regionale integratieprocessen.
Wat voor zin zou het nu hebben met nieuwe initiatieven te komen, als de Overeenkomst van San José in de tweede helft van het vorig jaar al opnieuw is aangepast tijdens de Raad van Ministers in Florence? Wat voor zin heeft het, met nieuwe ideeën te komen als we nog in een diagnostische fase verkeren om de onderhandelingen met de MERCOSUR, met Chili, en over de nieuwe optie voor de landen van het Andes-Pact, definitief van de grond te tillen, en terwijl we nog bezig zijn de juiste formule te vinden voor de onderhandelingen over de laatste overeenkomst die nog op stapel staat, namelijk die met Mexico?
Ik zou de komende 3 à 4 jaar liever besteden aan het consolideren van de activiteiten die al zijn opgezet, en welke van groot belang zijn geweest, want in feite is het pas sinds zo'n 2 à 3 jaar geleden dat de Europese Unie een speciale strategie voor het Latijns-Amerikaanse continent aan het uitstippelen is. Zoals de heer Cabezón al zei, is LatijnsAmerika geen uniform geheel. Het kent een grote verscheidenheid. Daarom moest er op veel flexibeler wijze tewerk worden gegaan, zodanig dat de Europese Unie, op basis van het horizontale niveau van de contacten met de Groep van Rio voor het voeren van de politieke dialoog, Latijns-Amerika van Noord tot Zuid een adequaat platform voor samenwerking kon bieden, overeenkomstig de regionale, territoriale en politieke behoeften en het niveau van economische ontwikkeling van ieder land. Op deze manier is er een begin gemaakt met de opzet van een plan voor subregionale integratie waaraan we steeds meer steun zijn gaan geven, en waarbij we ongetwijfeld een voortrekkersrol vervuld hebben.
De standpunten van de lidstaten en die van de Europese Unie lopen niet uiteen ten aanzien van de NAFTA bijvoorbeeld. Wat de NAFTA betreft, mijnheer Bertens, maken wij ons geen enkele zorg. De afgelopen 3 jaar heeft de NAFTA geen enkel ander Latijns-Amerikaanse land opgenomen. De laatste 3 jaar heeft de Europese Unie de MERCOSUR opgezet, Chili ondersteund, een nieuw San José op de rails gezet, een overeenkomst met Mexico gesloten, en een nieuw algemeen preferentiestelsel ingevoerd. We zouden de statistieken er nogmaals op moeten naslaan, maar volgens de cijfers van de OESO heeft de Europese Unie de laatste 3 jaar al 61, 5 % van de ontwikkelingssamenwerking voor haar rekening genomen. Daarna komt Japan met 19, 5 %, en op de derde plaats komen de Verenigde Staten met 14 %.
De Europese Unie kan moeilijk verweten worden, dat zij zich onvoldoende om het Latijns-Amerikaanse continent bekommert, als we volgens de cijfers van de OESO van het vorig jaar al goed waren voor 62 % van de door LatijnsAmerika ontvangen ontwikkelingssamenwerking, terwijl we de Verenigde Staten niet als voorbeeld hoeven te nemen die vorig jaar zelfs door Japan zijn voorbij gestreefd en die nauwelijks de 14 % haalden. Er valt de Europese Unie niets te verwijten, want we hebben werkelijk aanzienlijke inspanningen geleverd.
Waarin ik de heer Bertens wel gelijk geef, is dat het feit dat wij met die 62 % de voornaamste donor zijn op het vlak van de ontwikkelingssamenwerking, niet of onvoldoende bekend is. Daarin ben ik het met hem eens. Maar hoe wordt zoiets zichtbaar in onze huidige wereld? Om zichtbaar en aanwezig te zijn in de media wereldwijd is goede wil alleen niet genoeg, daarvoor is vooral geld, geld en nog eens geld nodig. Het is voor de Europese Unie heel moeilijk om zicht te hebben op wat ze doet als de instrumenten voor de communicatie - die in een mediamaatschappij als de onze een elementaire rol spelen - gewoon heel fragiel zijn.
Los daarvan heeft u met het oog op ons externe optreden niet minder dan 22 maatregelen voorgesteld, inzake het GBVB en de politieke dialoog; ik hoop van harte dat er voor dit onderwerp een oplossing wordt gevonden in het Verdrag van Amsterdam, want het GBVB is nou juist niet het terrein waarop de Europese Unie de meeste geloofwaardigheid geniet.
In de tweede plaats kan ik evenmin akkoord gaan met wat hier gezegd is over de achteruitgang van de betrekkingen op financieel en handelsgebied, nogmaals, omdat dat niet klopt met de gegevens van de OESO. Op dit moment is de Europese Unie in negen Latijns-Amerikaanse landen handelspartner nummer één, terwijl zij in acht landen op de tweede plaats komt. Tot deze negen behoren de landen die in economisch opzicht het meest van betekenis zijn, zoals de landen van de MERCOSUR, Chili, enz. enz.
De handelsstromen tussen beide continenten zijn de afgelopen drie jaar met 40 % toegenomen, wat een opvallende stijging is. En wat de financiële middelen betreft: de toename van de rechtstreekse Europese investeringen in productiesectoren is de afgelopen jaren gewoon spectaculair geweest. Sommige landen van de Europese Unie hebben hun rechtstreekse investeringen in de productie zelfs met drie vermenigvuldigd, en ik hoef geen voorbeelden te noemen want die zijn elke dag in de krant te zien.
Ik wil nogmaals uw aandacht vestigen op het onderwerp van de complementariteit van ons beleid met dat van de Verenigde Staten. Mijnheer Bertens, het afgelopen jaar, 1996 dus, hebben de Verenigde Staten inderdaad meer geïnvesteerd dan wij, maar zoals u weet, zijn rechtstreekse investeringen in de productie wat anders dan investeringsfondsen. De Europese Unie is nog steeds de belangrijkste partner van Latijns-Amerika, en vandaar de kwaliteit van onze samenwerking op het gebied van rechtstreekse investeringen in productiesectoren, dat wil zeggen, van kapitaal dat geïnvesteerd wordt, dat welvaart, arbeidsplaatsen en ontwikkeling oplevert.
We moeten dus goed uitkijken als we de OESO-statistieken inzake financiële stromen analyseren, want die stromen zijn niet altijd typerend voor het ontwikkelingsproces dat plaatsvindt, aangezien het om vluchtig kapitaal gaat dat komt en wegvloeit al naar gelang de hoogte van de rente.
Naar mijn idee staat ons nog heel wat te doen, zeker, maar we hebben ons niets te verwijten als je kijkt naar de sprong voorwaarts die in sommige sectoren zelfs spectaculair te noemen is. In economisch opzicht is er sprake geweest van een positieve ontwikkeling, en nu is het zaak dat we verder uitbouwen wat we de afgelopen jaren hebben opgezet.
Er is een gegeven dat niet veel aandacht heeft gekregen maar dat mijns inziens van essentiële betekenis is als het om Latijns-Amerika gaat. De balans valt nu positief uit, Latijns-Amerika is niet langer het continent van de gierende inflatie, noch van de militaire junta's, of van de financiële schulden. Er heerst politieke stabiliteit, er is veel vooruitgang geboekt, we zijn getuige geweest van meer dan één vredesproces, de schuldenlast is minder alarmerend. Het probleem waarmee Latijns-Amerika de volgende eeuw zal worden geconfronteerd, is niet gering, het is een probleem waarover we het in de toekomst beslist nog vaker zullen hebben, namelijk dat van de "sociale schuld" .
Latijns-Amerika heeft zijn sociale schuld nog niet betaald. Er is veel armoede en sociaal-economische uitsluiting. De groeicijfers stijgen spectaculair, met een gemiddelde van 7 of soms 8 % voor het hele continent, cijfers die doen denken aan de Aziatische tijgers. Maar naar ik vrees, zal die rijkdom echter niet naar behoren worden verdeeld.
Naar mijn mening is dat de werkelijke uitdaging waarvoor het Latijns-Amerikaanse continent zich de volgende eeuw zal zien gesteld. In economisch en financieel opzicht heeft het zich aangepast, en nu is het bezig, zich in politiek opzicht aan te passen. In de toekomst zal het zich moeten buigen over het probleem van de interne stabiliteit, dat wil zeggen: met de bestrijding van de armoede, omdat de economische en politieke verworvenheden die de afgelopen jaren bereikt zijn, anders niet in stand te houden zijn.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Dialoog van San José
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0418/96) van de heer Carnero González, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad (COM(95)0600 - C4-0102/96) betreffende de vernieuwing van de Dialoog van San José tussen de Europese Unie en Midden-Amerika.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, één snelle blik zou al voldoende zijn om te constateren dat het Midden-Amerika van het begin van de jaren tachtig en het Midden-Amerika van halverwege de jaren negentig mijlenver uit elkaar liggen. Van een gebied dat gebukt ging onder militaire regimes, onder gewapende conflicten en voortdurende schendingen van de mensenrechten, is het een regio geworden waarin pluralistische politieke stelsels opkomen die op het algemeen kiesrecht berusten, waarin de rechten van de mens steeds meer worden nageleefd, en waar akkoorden gesloten zijn waardoor het wapengekletter verstomd is, en de nationale verzoening tot maatstaf en doelstelling verheven is.
Het is het einde van de Koude Oorlog, en natuurlijk de inspanningen van de Midden-Amerikanen zelf, die ten grondslag liggen aan deze veranderingen ten goede, waarbij de duisternis plaats heeft gemaakt voor hoop. Maar ook het optreden van de Europese Unie heeft hiertoe bijgedragen, dat al ruim tien jaar gestalte krijgt in het zogenaamde San José-proces. Dat proces is een van de verdiensten van het buitenlands beleid van de Europese Unie die met recht op haar conto kunnen worden ingeschreven. Vooral als we bedenken, dat de aanzet tot dit proces, zijn eerste schreden en later zijn instandhouding onder moeilijke omstandigheden heeft plaatsgevonden, die werden veroorzaakt door het agressieve beleid van de Verenigde Staten van het Reagan-tijdperk.
Maar dat succes neemt niet weg dat er in Midden-Amerika nog veel werk moet worden verzet, zowel op politiek als op sociaal-economisch terrein, om tot een aanvaardbare situatie te komen. De democratie moet worden geconsolideerd door versterking van de rechtsstaat, en door ervoor te zorgen dat de individuele en de collectieve rechten van de mens ten volle worden nageleefd, wat onder meer betekent dat er een onafhankelijke rechterlijke macht moet worden opgebouwd om het verfoeilijke verschijnsel van de straffeloosheid doeltreffend te kunnen bestrijden.
Verder dient de Europese Unie bij te dragen tot de tenuitvoerlegging en de toepassing van de ondertekende vredesakkoorden, waarvan de laatste die van 29 december jongstleden, die werd gesloten tussen de regering van Guatemala en de leiding van de URNG, wat werkelijk heel goed nieuws was.
Bovenal zal het onontbeerlijk zijn, de enorme gebreken op economisch en sociaal gebied aan te pakken, die voortkomen uit het voortbestaan van de onderontwikkeling en die leiden tot ongelijkheid, armoede, marginalisering en sociale uitsluiting. De Dialoog van San José moet niet alleen vernieuwd worden, maar ook zoveel mogelijk worden versterkt en uitgebreid, waarbij het accent op zijn hoofddoelstellingen moet worden gelegd, en alle vereiste instrumenten moeten worden ingezet om die doelstellingen te verwezenlijken. Naast de reeds genoemde doelen op politiek en sociaal niveau, moeten deze nog twee doelstellingen omvatten waar de politieke en sociale doelstellingen feitelijk in opgaan, en dat zijn, enerzijds, de opname van Midden-Amerika in de wereldeconomie, niet door middel van een beleid van aanpassingen en bezuinigingen, maar door middel van strategieën waarin modellen worden bevorderd die gericht zijn op de ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen en het behoud van het milieu, en anderzijds het stimuleren van de regionale integratie.
Op al deze punten zijn de verschillende voorstellen gericht die zijn vervat in het verslag dat ik namens de Commissie buitenlandse zaken aan u voorleg, maar er is nog iets dat ik zou willen onderstrepen.
De opstelling van een globaal actieprogramma van het GBVB voor Midden-Amerika, dat van voldoende middelen moet worden voorzien, net zoals de vereiste kaderovereenkomst voor samenwerking, zou vergezeld moeten gaan van een financieel protocol dat een aanzienlijke verhoging van de middelen voor de samenwerking met Midden-Amerika omvat. Dat programma zou maatregelen moeten bevatten voor de modernisering en verdieping van de rechtsstaat, maatregelen bijvoorbeeld ter bestrijding van de straffeloosheid, ter verbetering van de mensenrechten, ter ondersteuning van de opvang van vluchtelingen en repatrianten, ter bevordering van het democratisch toezicht op de strijdkrachten en een vermindering van de uitgaven van defensie, evenals de bescherming van de Indiaanse volkeren en groepen zoals de vrouw; maatregelen ook zoals uitbreiding van het nieuwe algemene preferentiestelsel dat de landen van het Andespact genieten, met de Midden-Amerikaanse industrie; kwijtschelding, althans gedeeltelijk, van de buitenlandse schuld van de regio; de vereiste stimulering van de bestrijding van de drugshandel, en tenslotte al die maatregelen die de kwaliteit van het bestaan kunnen verbeteren en meer gelijkheid tot stand kunnen brengen, door, zoals ik zojuist zei, de strijd aan te binden met de armoede, de uitsluiting en de marginalisering.
Als we ons verder inzetten voor het intensiveren van de politieke dialoog tussen de Europese Unie en Midden-Amerika, dan dienen we ervoor te pleiten, dat zowel het Europees Parlement als het Midden-Amerikaanse parlement, de enige parlementen ter wereld die rechtstreeks via supranationale verkiezingen gekozen zijn, actief participeren in deze dialoog, en dat er een overlegforum voor de burgermaatschappij wordt opgericht, waarin rekening wordt gehouden met voorstellen zoals die van het ICIC (Iniciativa Civil para la Integración Centroamericana - Burgerinitiatief voor de Midden-Amerikaanse integratie) en waaraan instanties mogen deelnemen zoals de CIFCA (Iniciativa de Copenhague para Centro América - Initiatief van Kopenhagen voor Midden-Amerika).
Evenmin mag vergeten worden dat het onze wens is, dat de Europese Commissie hiertoe met voldoende personele en materiële middelen wordt uitgerust om haar taak het best te kunnen vervullen.
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn idee bestaat thans de noodzaak om het constructieve werk dat tot nog toe verricht is, voort te zetten, maar hieraan tegelijkertijd een nieuwe impuls te geven en onze inzet niet te laten verslappen, want Midden-Amerika en Europa hebben nog een heel wat werk voor de boeg.

Newens
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft via de dialoog van San José een flinke bijdrage geleverd aan de beëindiging van de afschuwelijke burgeroorlogen in Nicaragua, El Salvador en, recenter, Guatemala, en bewijst daarmee ontegenzeggelijk dat ze een positieve rol op het wereldtoneel kan spelen.
Dat er nu vrede is betekent echter ironisch genoeg dat er waarschijnlijk ineens veel minder aandacht aan de regio zal worden besteed, ondanks dat de meeste onderliggende problemen geenszins zijn opgelost. Dit verslag is van belang omdat het de fundamentele behoeften van de regio omschrijft en in onmiskenbare bewoordingen vaststelt welk beleid de Europese Unie nu moet volgen.
Het proces van San José moet worden voortgezet en de gelegenheid bieden van gedachten te wisselen en te discussiëren; dit moet niet alleen op de conferenties plaatsvinden - ik heb namens het Parlement op twee ervan gesproken -, maar ook via een grotere betrokkenheid van de burgermaatschappij in de regio. Alles moet in het werk worden gesteld om nieuwe schendingen van de mensenrechten te voorkomen en schendingen uit het verleden door middel van algemene amnestie en dergelijke te verdoezelen.
Verder moeten ook voor sociale vraagstukken de nodige inspanningen worden gedaan. Enorm veel mensen - met name de inheemse volkeren - leven in zeer behoeftige omstandigheden. Bestrijding van de armoede, gezondheidszorg en onderwijshervorming zijn van cruciaal belang, maar worden niet bereikt door middel van neoliberale oplossingen die van buitenaf worden opgelegd.
Regionale integratie is overduidelijk in het algemeen belang van de bevolking, maar alleen als er speciale maatregelen worden getroffen om de belangen van alle kwetsbare groepen te verdedigen. Het schuldenvraagstuk en de noodzaak het milieu te beschermen zijn eveneens kwesties die niet over het hoofd moeten worden gezien.
Dit verslag geeft aan hoe de beleidslijnen moeten worden ontwikkeld. De Europese Unie kan en moet haar rol in deze regio volwaardig spelen.

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, veel van wat over het verslag van de heer Bertens werd gezegd, geldt natuurlijk ook voor het goede verslag van de heer Carnero González. Ik zou mij daarom tot enkele opmerkingen over het specifieke probleem van deze regio willen beperken. Meer nog dan Zuid-Amerika is Midden-Amerika hier in het Parlement jarenlang het voorwerp van heftige debatten over de te volgen weg tussen de Europese partijen en hun Middenamerikaanse partners geweest. Vandaag heerst er in de meeste van deze landen democratie en vrede. Zopas heeft een democratisch gekozen president het tweede vrij gekozen presidentschap in Nicaragua op zich genomen, de EU heeft een overeenkomst met Nicaragua ondertekend waarmee ze de in dat land nagestreefde verbetering van het onderwijsstelsel en justitie wil ondersteunen.
De in het kader van de dialoog van San José sinds 1984 tussen Latijns-Amerika en de EU op gang gekomen dialoog en de resultaten daarvan zijn vermoedelijk een van de weinige echt succesvolle voorbeelden van een gemeenschappelijk buitenlands beleid. De kaderovereenkomst tussen de partnerlanden van het Algemeen Verdrag inzake Middenamerikaanse economische integratie van 1993 is een belangrijke hoeksteen van de samenwerking. Het moet nu worden bijgewerkt en gemoderniseerd. Waaraan het ons echter ontbreekt, is een geïnstitutionaliseerde parlementaire dialoog, die wij als EP ook op dit niveau wensen te voeren. Maar waar licht is, of het althans lichter werd, is er ook nog schaduw: hoge schulden, slechte economische voorwaarden, sociale tegenstellingen, integratie van terugkerende vluchtelingen, werkloosheid, een niet altijd functionerende integratie en omscholing van voormalige militairen enerzijds, maar ook van verzetsstrijders anderzijds bedreigen de nog niet stabiele democratieën. Er vinden nog altijd schendingen van de mensenrechten plaats. Wij hebben ons als Europees Parlement herhaaldelijk met deze problemen beziggehouden, bijvoorbeeld ook met de straatkinderen in Guatemala. Juist in Guatemala is er nu echter een vredesproces ingezet, waarmee wij de onderhandelingspartners hier nogmaals willen feliciteren. Wij juichen dit proces toe en steunen het. Het moeilijkste komt echter nog: de concrete invulling van dit proces. Na jaren van militaire acties, terrorisme, ontelbare doden, wantrouwen moet men nu samen één weg volgen, die niet gemakkelijk zal zijn. De Europese Unie is geroepen om via haar gemengde commissie een overleginstrument te worden. Wij moeten onze samenwerking met de regering en de partijen, de vakbonden en de maatschappelijke organisaties volhouden. Wij moeten initiatieven ter bevordering van de rechtsstaat en een onafhankelijke rechtsspraak, van de mensenrechten en de toepassing daarvan door politie en leger ontwikkelen.
De totstandkoming van een burgermaatschappij die werkelijk ook bereid is zelf politieke taken en verantwoordelijkheid op zich te nemen, economische en sociale vraagstukken op te lossen, is absoluut noodzakelijk. Wij moeten met programma's bijdragen tot plaatselijke ontwikkeling, decentralisatie, landhervorming, gelijkgerechtigde participatie van vrouwen, op wie niet uitsluitend in crisissituaties een beroep mag worden gedaan. Dat moet echt ons programma zijn, want als wij er niet voor helpen zorgen dat deze burgermaatschappij haar verantwoordelijkheid op zich neemt, als wij, als EU, niet helpen, dan zullen ook deze mooie woorden in het Parlement niets uithalen. Daarom verzoeken wij de Commissie ook werkelijk haar steun aan dit voorstel te geven.

Van Bladel
Voorzitter, soms valt er op de wereld nog met vreugde vast te stellen dat de dingen goed gaan en dat is in Midden-Amerika het geval. Tien jaar geleden was ik nog verslaggever in Nicaragua en in El Salvador om de strijd te verslaan en nu is er zelfs vrede in Guatamala uitgebroken.
Nu er vrede is, is het ook van belang dat rechtstaat en democratie worden geconsolideerd. De dialoog tussen de EU en Midden-Amerika heeft al vruchten afgeworpen. Er kan nog meer worden bereikt als de Commissie wil ingaan op het voorstel van de heer Carnero in zijn voortreffelijke verslag om met name een gedetailleerd meerjarenprogramma voor Midden-Amerika op te stellen. Dan, lijkt mij, moeten wij vooral opletten dat aan de uitvoering zoveel mogelijk maatschappelijke krachten kunnen deelnemen, de vakbeweging bijvoorbeeld. Want dit belang zien de meeste regeringen in die regio helemaal niet in. In Guatamala bijvoorbeeld is vorig jaar nog een vakbondsorganisatie van de ambtenaren volledig verboden. Het zou namelijk bijzonder jammer zijn, en dan sluit ik mij aan bij wat de commissaris in zijn vorige betoog op het verslag van de heer Bertens heeft gezegd, als er in Midden-Amerika hetzelfde gaat gebeuren als in Latijns-Amerika, namelijk wel groei maar geen evenredige verdeling. Dan blijft het slecht gaan met de mensen. Commissaris Marín heeft daarmee de spijker op de kop geslagen, zo moeten we het niet gaan aanpakken. Dus ik hoop dat de Commissie goed in de gaten houdt dat die sociale dialoog van start gaat, dat de vakbond eraan deelneemt, maar ook de werkgevers. U zult het misschien vreemd vinden, maar ook de werkgevers hebben totaal geen organisatiegraad in Latijns-Amerika. Dus een sociale dialoog zoals we die in Europa kennen tussen werkgevers en werknemers, dat zou het beste zijn.
Ik zie tot mijn vreugde dat niet alleen de commissaris hier is, de deskundige van Latijns-Amerika, maar ook de nieuwe ondervoorzitter van het Parlement, die uit mijn fractie komt. Ik hoop dat dit verslag van de heer Carnero een goed gevolg krijgt bij de Commissie.

Manzella
Mijnheer de Voorzitter, het proces van San José is erin geslaagd uit te groeien tot een model van geïntegreerd beleid van de Europese Unie. Onze landen en die van Midden-Amerika zouden dus een fout begaan, indien wij de waarde van dat proces niet zouden onderkennen en het zouden wegwuiven als gewoon wat geëxperimenteer met ontwikkelingssamenwerking. Als waar is dat Latijns-Amerika heden ten dage op het kruispunt van de mondiale vooruitgang staat, dan staan die landen midden op het kruispunt. Zij vormen de gevoeligste en fragielste schakel van de keten, maar ze zijn tevens doorslaggevend voor ons beleid: ik doel hiermee op ons totale beleid, dus het GBVB in ons jargon, en niet zomaar wat samenwerking. Als het die kant uitgaat, mijnheer de commissaris, dan zal het Parlement zijn volle steun eraan geven.
Dit houdt in dat wij voor Midden-Amerika ideeën en een plan moeten hebben met economische en institutionele doelstellingen die gelijk met elkaar oplopen. Dit plan moet op drie pijlers steunen. Allereerst, een impuls in de richting van regionalisering als de enige institutionele vorm die de positieve effecten van de globalisering kan uitbuiten en de negatieve gevolgen kan opvangen; ten tweede, een stimulans in de zin van een parlementair georiënteerde vorm van regionalisme, want dat is het meest moderne systeem om in die landen een beleid van bescherming van de mensenrechten en politieke rechten te waarborgen en de sociale dialoog daarbij te betrekken; in dat opzicht is het jammer dat het document van Florence helemaal niet rept over PARLACEN. Tot slot, doelgerichte hulpverlening, met voorkeur voor gemeenten en plaatselijke gemeenschappen, waarbij de Commissie en dit Parlement een nauwlettende controle moeten uitoefenen binnen de perken van hun bevoegdheden, om te voorkomen dat er geknoeid wordt, want dan zouden er nieuwe spanningen kunnen ontstaan in landen als Guatemala, die zich net van de burgeroorlog hebben bevrijd.

Marín
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, in de eerste plaats zou ik de rapporteur, de heer Carnero González, willen bedanken voor zijn verslag. De Commissie is het niet alleen in grote lijnen met hem eens, maar ook in een aantal specifieke opzichten die hij onder de aandacht gebracht heeft, want wat uit het verslag van de heer Carnero allereerst blijkt, is de noodzaak - en daarbij zou ik willen verwijzen naar wat ik eerder gezegd heb in mijn betoog over Latijns-Amerika -, om de Dialoog van San José te vernieuwen en verder uit te bouwen die, zoals een afgevaardigde zei, in al zijn bescheidenheid misschien wel de meest succesvolle en overtuigende actie van de Europese Unie is geweest op het terrein van de buitenlandse betrekkingen. Als we kijken naar hoe het met de Dialoog van San José gesteld was toen de Groep van Esquipulas van start ging en naar wat er in Midden-Amerika gebeurd is, en dan naar de politieke stand van zaken zoals die nu is, dan kunnen we concluderen dat er wat de politieke stabiliteit in Midden-Amerika betreft inderdaad reusachtige vooruitgang is geboekt. Het is een feit, dat het einde van de Koude Oorlog hiertoe heeft bijgedragen, zoals het ook waar is, dat met de vrede in Guatemala in feite de laatste burgeroorlog die nog in de regio bestond, tot een eind gekomen is.
Hoe dat gelukt is? De Dialoog van San José is al tien jaar geleden tot stand gekomen, en hij heeft de Koude Oorlog overleefd met als voornaamste doelstellingen: beëindiging van de burgeroorlog, de invoering van de democratie, en het plannen van een kader voor economische ontwikkeling.
Midden-Amerika is de afgelopen vijf jaar ingrijpend veranderd. Er is ook sprake geweest van bijzonder moeilijke, complexe politieke situaties waarvoor langs democratische weg oplossingen gevonden zijn, er is een einde gemaakt aan de burgeroorlogen. En nu dan de ontwikkelingen in Guatemala: aanstaande week, op 20 en 21 januari, zal het overlegcomité van donorlanden in Brussel bijeenkomen op initiatief en onder auspiciën van de Europese Commissie, waaruit blijkt dat onze deelname aan gecompliceerde kwesties zoals een vredesproces dan wel niet overheersend is maar wel steeds belangrijker wordt. Vandaar de conclusies van Florence voor een nieuwe blik op onze betrekkingen met Midden-Amerika.
Mijnheer Carnero, waar het in Midden-Amerika in feite aan ontbreekt, is het idee van een staat. Het doel dat wij dan ook in de eerste plaats voor ogen hebben, is het bevorderen van een vorm van gedecentraliseerde samenwerking met de burgermaatschappij. Ik ga ervan uit dat de NGO's, liefst de lokale NGO's, hierin geleidelijk aan worden opgenomen. De microprojecten - in Brussel komen er al zo'n 400 per jaar tot stand - kosten veel geld en veel werk, en ze zijn vanuit Brussel natuurlijk moeilijk te controleren. We hebben ideeën genoeg, we hebben voldoende geld, maar waaraan het ontbreekt is personeel. Daarom wil ik vele kleine projecten aan de nationale NGO's overdragen, en onze aandacht concentreren op de rechtsstaat, in het bijzonder op de volksvertegenwoordigingen - er zal samenwerking plaatsvinden voor de hervorming van verschillende parlementen, naar het voorbeeld van het proefproject in Paraguay -, op de hervorming van het staatsbestuur, de rechtspleging, de fiscus en het financieel beheer. Dat is het punt waarop de samenwerking de komende vijf jaar met name zal zijn gericht, zodat de overtuiging kan groeien dat een democratische staat om te kunnen bestaan in de eerste plaats een rechtsstaat dient te zijn, die alle vredesprocessen en politieke ontwikkelingen in het gebied geloofwaardigheid verschaft.
De reactie die we van de andere zijde van de Atlantische Oceaan hebben ontvangen, is werkelijk buitengewoon geweest, en het bewijs daarvan is, dat we geen enkele druk hebben uitgeoefend op de Guatemalteekse autoriteiten opdat zij, op de dag zelf van sluiting van het vredesakkoord, ons voorstelden om, aan de hand van de nieuwe richtlijnen van San José, het overlegcomité van donorlanden in Brussel bijeen te roepen; de Europese Unie zal dus opnieuw deze exercitie mogen leiden - en we kunnen dat ook, want het gaat om betrekkelijk bescheiden financiële projecten waar we wél personeel voor hebben -.
Nog veel sterker dan in andere landen van Latijns-Amerika, bestaat het probleem van Midden-Amerika uit uitsluiting en armoede. Wat dat punt betreft, ben ik ten aanzien van het Latijns-Amerikaanse continent tot de conclusie gekomen, dat er sterke, democratische en goed-functionerende staten moeten worden gecreëerd, omdat de ontwikkelingshulp anders weinig effect heeft.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de telecommunicatiesector
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0415/96) namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0470/96-00/0288(COD)) met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de telecommunicatiesector, met name in het kader van het digitale netwerk voor geïntegreerde diensten (ISDN) en digitale mobiele netwerken (Rapporteur: de heer Medina Ortega).

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, ik zou zeggen dat als we een verhullende naam hadden gezocht, een benaming die persé niet duidelijk mocht zijn, dat we dan geen grappiger titel hadden kunnen verzinnen dan degene die deze richtlijn of deze ontwerpaanbeveling voor een richtlijn gekregen heeft, want die luidt, althans in het Spaans - ik weet niet hoe hij mijnheer de commissaris in diens taal in de oren klinkt -: richtlijn betreffende de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de telecommunicatiesector, en met name in het kader van het digitale netwerk voor geïntegreerde diensten (ISDN) en van digitale mobiele netwerken. Het lijkt om een heel specifieke, mysterieuze kwestie te gaan.
In werkelijkheid gaat het om een richtlijn die de bescherming van personen dient te waarborgen op het vlak van de telecommunicatie. En om van de gelegenheid gebruik te maken nu de commissaris hier aanwezig is, moet gezegd dat de commissaris naar mijn idee, ten behoeve van het principe van de transparantie en ter wille van de verspreiding van het gemeenschapsrecht, als het goed is akkoord zou moeten gaan met wijziging van de titel zoals voorgesteld in amendement 2 van onze tekst, waarin gesproken wordt van de richtlijn betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de telecommunicatiesector. Naar mijn mening zou amendement 2 ertoe bijdragen, dat de burgers van de Gemeenschap beter begrijpen waarover wij het hebben.
Deze richtlijn is een aanvulling op een vorige richtlijn die we niet lang geleden hebben goedgekeurd, inzake de bescherming van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer in het algemeen, en die hier wordt toegepast op het vlak van de telecommunicatie.
Nog een amendement dat slechts een verduidelijkende functie heeft, en dat de Commissie waarschijnlijk niet voor zich heeft omdat het uitsluitend betrekking heeft op de Spaanse versie, is amendement 1, dat de uitdrukking "publieke telecommunicatiediensten" vervangt door "toegankelijke telecommunicatiediensten" .
In elk geval zou ik zeggen dat we wat deze richtlijn betreft goed werk hebben geleverd, we hebben de nodige tijd genomen, wat volgens mij een goede zaak is, omdat onduidelijkheden op die manier uit de wereld geholpen zijn. Het eerste voorstel voor een mededeling van de Commissie is van 1990, en dat ging samen met de algemene richtlijn voor de bescherming van gegevens. Het Parlement nam de nodige tijd, en kwam in 1992 met zijn eerste verslag. Naderhand is de richtlijn over databescherming zijn eigen leven gaan leiden, onafhankelijk van de richtlijn betreffende de bescherming van gegevens in de telecommunicatiesector. In feite is het gewijzigde voorstel van de Commissie aan het Parlement en de Raad al van het jaar '94, dat wil zeggen dat er vier jaar lag tussen het oorspronkelijke en het gewijzigde voorstel. De Raad heeft het gemeenschappelijke standpunt uiteindelijk in 1996 gegeven, en nu het Parlement hiervan kennis heeft genomen, zijn alle vragen en twijfels uit de weg geruimd.
In de Commissie juridische zaken hebben we hierover overlegd in de sfeer die onze commissie eigen is, een sfeer waarin de wens om tot overeenstemming te komen het wint van de verschillen in politieke overtuiging, en waarin de zorg om het waarborgen van de bescherming van persoonlijke gegevens centraal stond. Waarschijnlijk is het meest belangrijke innoverende aspect van deze richtlijn dat deze niet alleen van toepassing is op de bescherming van natuurlijke personen maar ook van rechtspersonen.
Wat absoluut zinloos is, en ik denk dat de Commissie het daarmee eens zal zijn, is om de subsidiariteit hier ter sprake te brengen. Het is absurd dat, in geval van een telefoongesprek van Parijs naar Londen, in het ene land de ene wet wordt toegepast, en in het andere land een andere wet, omdat het niet meer dan normaal is, dat als we de persoonlijke levenssfeer van mensen willen beschermen, dit overeenkomstig een en dezelfde wet geschiedt.
Het heeft hier echt geen enkele zin, de subsidiariteit aan de orde te stellen. Ik blijf erbij dat de reden waarom sommige Britse politici dat woord zo koesteren, gelegen is in het feit dat dit woord in het Engels bijzonder moeilijk uit te spreken is, en dat niemand precies weet, wat "subsidiarity" eigenlijk betekent.
Als er een telefoontje van Parijs naar Londen wordt gepleegd, dan raakt het kant noch wal als hierop in Parijs andere regels worden toegepast dan in Londen. Van subsidiariteit kan in dit geval dus geen sprake zijn, en dat is waar ons amendement 7 betrekking op heeft. Er is geen enkele reden om het subsidiariteitsbeginsel te hanteren. Deze richtlijn verschilt onder meer van de andere richtlijn in die zin, dat hij niet alleen op natuurlijke personen maar ook op de bescherming van rechtspersonen van toepassing is, en naar het oordeel van de Commissie juridische zaken is deze uitbreiding van de bescherming positief. Het is echter volkomen absurd als rechtspersonen in het ene land wel beschermd kunnen worden en in andere landen niet, omdat we dan weer met hetzelfde probleem zitten. Dat wil zeggen, als een multinationale onderneming van Parijs naar Londen belt, dan zou haar gesprek in Parijs dus misschien wél beschermd zijn maar in Londen niet. Dat is werkelijk absurd, reden waarom we een aantal amendementen hebben ingediend om hier een stokje voor te steken. Ofschoon ik als rapporteur alle amendementen dien aan te bevelen, kan ik u al zeggen dat een bepaalde politieke fractie, namelijk die waartoe ik behoor, zal proberen de wetgevende bevoegdheid van staten af te schaffen die hun bijvoorbeeld in de gelegenheid stelt, een onderscheid te maken tussen nationale bevoegdheden.
Kortom, wij zijn van mening dat er goed werk geleverd is, en mijns inziens hoeven er nu alleen nog maar enkele details te worden geregeld; de amendementen die we hebben ingediend, hebben enkel tot doel, de richtlijn wat eenvoudiger en logischer te maken, want het subsidiariteitsbeginsel is hier niet op zijn plaats, en van verschillende wetgevingen terzake kan evenmin sprake zijn.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, nu reeds wordt de informatiemaatschappij gekenmerkt door een bijna onbeperkt aantal communicatiemogelijkheden op gebied van telecommunicatie en datatransmissie. Deze mogelijkheden zijn even onvoorspelbaar als talrijk en daarom is het belangrijk dat het individu beschermd wordt voor misbruik en dat er democratische controle is. De gevorderde ontwikkelingen in de telecommunicatiesector laten de inzameling en verspreiding van persoonlijke gegevens toe, bijvoorbeeld over de persoonlijke interesses in de huiselijke sfeer, de seksuele geaardheid enzovoort. Ook voor het Internet moeten regels worden vastgesteld over de onschendbaarheid van het privé-leven en het mag niet zo zijn dat de toegang tot informatie op indirecte wijze verboden wordt, omdat dit automatisch met zich meebrengt dat iedereen gegevens uit de persoonlijke levenssfeer kan opvragen. Dit belet niet dat er een goede democratische controle moet zijn op het aanbod van het Internet, waarmee het onwettig verstrekken van informatie aan banden wordt gelegd. Vandaag kan men op het Internet alles vinden, van recepten voor een bom en foltermethodes tot bedreigingen aan het adres van werknemers en kinderporno. Dit zijn allemaal dingen die verspreid kunnen worden omdat er geen afzenderadres is. Indien we bijvoorbeeld de kinderpornografie willen bestrijden is het noodzakelijk dat ieder die op het Internet materiaal aanbiedt, altijd een adres achterlaat, een persoonlijke code of iets dergelijks, zodat hij de verantwoordelijkheid draagt. Het principe van vrijheid onder verantwoordelijkheid moet ook op het Internet gelden.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, zoals de rapporteur, die met dit verslag een prijzenswaardige prestatie geleverd heeft - en het onderhavige gemeenschappelijk standpunt is ongetwijfeld het resultaat van een moeizaam bereikte consensus -, zeer terecht heeft opgemerkt, is de titel van deze richtlijn zonder meer verwarrend en dubbelzinnig, hetgeen echter niet alleen voor de titel maar voor de hele tekst geldt, en het valt niet mee om hierin het oorspronkelijke ontwerp terug te vinden waarover deze Vergadering zich in eerste lezing heeft uitgesproken.
Dit gezegd zijnde moet worden benadrukt, dat deze richtlijn het hoofd moet zien te bieden aan een situatie die even complex als gevoelig is, en waarvoor dringend een oplossing moet worden gevonden. Dit hangt samen met de scheve situatie binnen een juridische ruimte die wordt gekenmerkt door grote verschillen tussen de nationale regelgevingen, omdat die ruimte de achtergrond vormt van de ware veldslag die zowel in economisch als in technologisch opzicht binnen de telecommunicatiesector woedt. En dat panorama wordt dan nog eens verder vertroebeld door de nieuwe wendingen waar deze richtlijn mee komt.
Tussen de eerste en de tweede lezing is de algemene richtlijn betreffende de bescherming van persoonsgegevens van kracht geworden, zodat de onderhavige richtlijn feitelijk een sectoriële richtlijn wordt, die meer is gericht op het beheer van gegevens op het specifieke gebied van de communicatie dan op de daadwerkelijke bescherming, en waarin voortdurend - dat kan ook moeilijk anders - wordt verwezen naar de algemene richtlijn.
Zoals de rapporteur al gezegd heeft, is deze richtlijn, in tegenstelling tot de oorspronkelijke ontwerprichtlijn, ook van toepassing op rechtspersonen, terwijl er tevens sprake is van een uitbreiding met betrekking tot bepaalde diensten die in de eerste versie niet aan de orde kwamen, zoals bijvoorbeeld video on demand en nog een aantal van dergelijke diensten. Gezien deze situatie zal de Fractie van de Europese Volkspartij morgen met haar stem de amendementen van de Commissie juridische zaken ondersteunen, met als enige en louter technische wijziging amendement nr. 12, dat door mijn fractie in de Plenaire is ingediend. Sommige amendementen hebben tot doel, de tekst te verbeteren, in die zin dat zij de rechtszekerheid willen vergroten, zoals het amendement op de titel die bij wijziging van de inhoud dit ook dient weer te geven. Zoals de rapporteur al zei, zijn er andere amendementen die betrekking hebben op het juiste gebruik van het subsidiariteitsbeginsel. De overige amendementen tenslotte hebben tot doel, de legitieme belangen van de consument en de afnemende bedrijven te beschermen.
De Fractie van de Europese Volkspartij zal er tevens voor stemmen dat de derde alinea van artikel 12 geschrapt wordt, evenals de overweging terzake, de nr. 20, want het is ons duidelijk dat er geen redenen zijn aan te wijzen waarom er onderscheid zou moeten worden gemaakt tussen natuurlijke en rechtspersonen bij de verwerking en de bescherming van hun legitieme belangen.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter en mijnheer de commissaris, zullen wij amendement nr. 11 ondersteunen, dat is ingediend door de liberalen, en dat wij noodzakelijk achten, niet alleen uit hoofde van de vereisten van de Europese markt, die slecht te rijmen zijn met de dubbele mogelijkheid die door de huidige tekst wordt opengelaten, maar ook omdat hiermee, naar ons idee, de legitieme belangen van het bedrijfsleven enerzijds en de legitieme belangen van personen en gebruikers bij bescherming van persoonsgegevens anderzijds meer in evenwicht worden gebracht.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, zoals gezegd zijn er binnen de telecommunicatiesector boeiende ontwikkelingen aan de gang. Het moet mij echter helaas van het hart dat ik soms het gevoel krijg dat wij deze kwestie behandelen alsof we ruggelings de weg naar de toekomst inslaan; wij stellen soms ontzettend ouderwetse eisen. Wij hebben het begrip "public service" of overheidsvoorziening in het leven geroepen. Wij willen dat iedereen er gebruik van kan maken tegen redelijke, d.w.z. lage kosten. Maar er zijn geen "gratis maaltijden" . Wij herinneren ons wat er in OostEuropa is gebeurd, waar men dacht dat er "gratis maaltijden" bestonden. Daar betalen toekomstige generaties de kosten van dit misbruik.
De richtlijn die we vandaag bespreken behandelt deze problematiek niet zo uitgebreid, maar bijvoorbeeld in artikel 8 komt ze gedeeltelijk aan de orde. De omschrijving die men in dit verband aantreft en trouwens ook in veel andere richtlijnen voor de telecommunicatiemarkt, komt volstrekt niet overeen met de heersende situatie in de lidstaten waar men het verst is gekomen met de liberalisering van de telecommunicatiemarkt, bijvoorbeeld in de Scandinavische landen. Aangezien wij in de verschillende landen zeer verschillende situaties zien, is het zeer gerechtvaardigd dat men het subsidiariteitsbeginsel toepast. Dat wij in de Scandinavische landen ver zijn gekomen en dat vrije mededinging het mogelijk maakt om de service te verbeteren en de gelijkheid tussen de regio's te bevorderen, kunnen wij ook met voorbeelden staven: de kosten voor binnenlandse en buitenlandse gesprekken zijn aanzienlijk gedaald en er is een sterke ontwikkeling geweest. Ik wil vermelden dat er vorig jaar 600 000 mobiele telefoons zijn verkocht in Finland, dat een bevolking van 5 miljoen mensen heeft. Niet alleen de Finse leden van dit Parlement hebben derhalve zo'n apparaat.
Welke les kunnen wij hiervan leren? Wel, dat wij met betrekking tot deze sectoren, waar de technische ontwikkeling hard gaat, niet moeten komen met ouderwetse eisen die leiden tot misbruik van onze hulpbronnen en tot aantasting van de concurrentiepositie van Europa. Ik hoop dan ook dat wij ons dit tijdens de discussie in de oren knopen.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, de telecommunicatiesector groeit en daarom is het belangrijk dat persoonsgegevens in digitale telecommunicatienetwerken tegen onbehoorlijk gebruik kunnen worden beschermd. Het is echter ook belangrijk dat burgers die dat wensen, kennis kunnen nemen van de inlichtingen die in de verschillende telecommunicatieregisters staan. In dit verband moet volgens mij het leidend beginsel de openbaarheid zijn, d.w.z. dat alles wat in de telefoongidsen staat, zoals telefoonnummers en adressen, openbaar is, tenzij het tegendeel is bepaald. Wat niet openbaar is, moet echter nauwkeurig worden aangegeven, en het beginsel van de persoonsbescherming mag geen voorrang krijgen boven het openbaarheidsbeginsel en ieders recht om kennis te nemen van de gegevens.
Dit is duidelijk geregeld in het Zweedse openbaarheidsbeginsel, en de wet ter bescherming van persoonsgegevens functioneert goed. Volgens mij mogen de harmoniseringsbepalingen niet zo ver gaan dat het openbaarheidsbeginsel niet kan worden gehandhaafd. Vanzelfsprekend moet afluisteren verboden zijn, en de abonnees moeten het recht hebben een geheim nummer te hebben. Ik ben van mening dat de uitwerking van de nadere bepalingen zo veel mogelijk op nationaal niveau moet gebeuren.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, zoals bekend en zoals de heer Medina Ortega ook al zei, dateert het oorspronkelijke voorstel voor deze richtlijn uit 1990, en werd het herziene voorstel in 1994 voorgelegd. Het heeft - eufemistisch uitgedrukt - langer geduurd dan gebruikelijk om tot een gemeenschappelijk standpunt te komen, en dat heeft dit Parlement begrijpelijkerwijs enig ongemak bezorgd. De Commissie is dit Huis dan ook zeer dankbaar voor zijn constructieve houding in zowel de eerste als de tweede lezing, en we zijn vooral de rapporteur, de heer Medina Ortega, die ook rapporteur was voor de algemene richtlijn betreffende gegevensbescherming, dankbaar voor zijn geduld en voor de scherpzinnige en productieve manier waarop hij de voorgenomen richtlijn in de tweede lezing heeft behandeld.
Als we deze richtlijn aannemen bewijzen we zowel het bedrijfsleven als de consument een dienst. Het is natuurlijk essentieel dat de snel groeiende telecommunicatiesector het vertrouwen van de gebruikers behoudt en het is ook duidelijk dat deze gebruikers erop moeten kunnen rekenen dat de toenemende stroom informatie die zij aan de netwerken toevertrouwen volkomen vertrouwelijk zal worden behandeld en niet gebruikt zal worden voor andere dan de door hen beoogde doeleinden.
Daarnaast wordt het publiek zich steeds meer bewust van privacy en gegevensbescherming, en de lidstaten moeten een afdoende antwoord op terechte bezorgdheden geven. Om te voorkomen dat nationale bepalingen teveel uiteenlopen - wat de vrije dienstverlening in de interne markt in de weg zou kunnen staan - dienen wij ervoor te zorgen dat we overeenstemming bereiken over een aantal uitgangspunten die in de hele Gemeenschap kunnen worden nageleefd. Kort gezegd: we moeten ervoor zorgen dat de informatiemaatschappij gelijke kansen en wederzijds voordeel voor iedereen biedt. Daarbij moeten de fundamentele rechten van de gebruikers nauwkeurig omschreven worden en een eerlijke concurrentie voor alle exploitanten gewaarborgd worden. Dat zijn de belangrijkste doelstellingen van deze richtlijn en tegen deze achtergrond zal ik u nu vertellen hoe de Commissie over de ingediende amendementen denkt.
De Commissie beschouwt de amendementen 2, 3, 4, 6, 7, 10 en 12 als een nuttige toelichting en verbetering op de tekst en zij kan deze dan ook zonder meer aanvaarden. Amendement 9 schrapt de mogelijkheid voor de exploitanten om abonnees een vergoeding in rekening te brengen als zij niet willen dat hun persoonlijke gegevens in een adressenbestand worden opgenomen. De Commissie is het met het Parlement eens dat een abonnee niet voor het recht op privacy hoeft te betalen en daarom kunnen wij dat amendement aanvaarden.
De rest van de amendementen kan echter niet worden overgenomen en ik hoop dat het Huis begrijpt en aanvaardt waarom dat zo is. Ten eerste amendement 5: ik moet het Huis erop wijzen dat de ontwerprichtlijn de lidstaten in staat stelt de toepassing van artikel 11 inzake adressenbestanden tot natuurlijke personen te beperken, d.w.z. tot particulieren. De reden hiervoor is natuurlijk dat de mogelijkheid voor rechtspersonen, commerciële bedrijven en dergelijke om te achterhalen of ze in een adressenbestand zijn opgenomen, niet een fundamenteel mensenrecht is, maar eerder een rechtmatig belang. Daarom was men van mening dat de regelingen waarmee het rechtmatige belang van rechtspersonen wordt beschermd niet zo normatief hoefden te zijn als de regelingen waarmee het recht op privacy wordt gewaarborgd.
Bovendien zijn er bij rechtspersonen natuurlijk minder dwingende redenen voor het aanbieden van kosteloze uitgebreide adressenbestandmogelijkheden aan te voeren dan bij particulieren. Het onderhavige amendement introduceert een nieuw element, namelijk het recht op informatie van de gebruiker, dat nergens in de richtlijn wordt behandeld, en dat als het a contrario wordt geïnterpreteerd, lijkt te zeggen dat de lidstaten in feite de mogelijkheid hebben rechtspersonen te dwingen in een adressenbestand voor te komen. Dat is natuurlijk niet de bedoeling en het werkt in ieder geval verwarrend. Daarom kan de Commissie dit amendement niet overnemen.
De Commissie kan evenmin amendement 8 overnemen, omdat er een redactionele fout in staat. Dit amendement is echter vervangen door amendement 12, en dat kan de Commissie wel aanvaarden. Amendement 11 kan ze weer niet overnemen. Dit amendement ontneemt de lidstaten de mogelijkheid particuliere abonnees meer bescherming te bieden tegen ongewenste oproepen. In het gemeenschappelijk standpunt kunnen de lidstaten in het geval van ongewenste oproepen ten behoeve van direct marketing kiezen tussen meedoen of afhaken. Dat betekent dat de regeringen ofwel dit soort oproepen in het algemeen kunnen verbieden, mits de abonnee aangeeft geen bezwaar tegen deze oproepen te hebben, ofwel dit soort oproepen in het algemeen kunnen toestaan, waarbij de abonnee openbaar kan laten registreren geen ongewenste oproepen voor direct marketing te willen ontvangen.
Zoals u waarschijnlijk wel weet is deze benadering eveneens gevolgd bij hetzelfde onderwerp in de richtlijn inzake op afstand gesloten overeenkomsten, die hier vandaag ook is behandeld. De Commissie kan dit amendement niet overnemen, omdat het een hoger beschermingsniveau onmogelijk maakt, terwijl daar geen dwingende reden in verband met de werking van de interne markt voor aan te wijzen is.
Dan het voorstel om lid 3 van artikel 11 te schrappen; de Commissie kan dit amendement niet overnemen, omdat er goede redenen zijn om de gedetailleerde bepalingen met betrekking tot de privacy van natuurlijke personen niet op precies dezelfde manier toe te passen als op rechtspersonen, zoals ik naar aanleiding van een eerder amendement al aangaf. Voor rechtspersonen gaat het niet om het recht op privacy, maar om het rechtmatig belang om te bepalen hoe zij in adressenbestanden worden opgenomen. Zij hoeven niet per se dezelfde keuzen te hebben als particulieren, en het aanbieden van kosteloze mogelijkheden hoeft niet altijd gerechtvaardigd te zijn. Daarom wordt er in artikel 11 van de voorgenomen richtlijn onderscheid gemaakt. De Commissie kan instemmen met een toelichting op artikel 11, lid 3, waarin wordt uitgelegd dat de rechtmatige belangen van rechtspersonen in alle gevallen moeten worden behartigd, maar niet noodzakelijkerwijs op dezelfde manier als het recht op privacy van natuurlijke personen. Zo'n toelichting op artikel 11, lid 3 zou als volgt kunnen luiden: " In dit geval moeten de lidstaten ervoor zorgen dat er voldoende mogelijkheden aanwezig zijn die, wat opname in adressenbestanden betreft, rekening houden met de rechtmatige belangen van abonnees die geen natuurlijke personen zijn.
Dan een laatste opmerking over de amendementen: de Commissie wil niet dat lid 3 van artikel 12 wordt geschrapt, wederom omdat er goede redenen zijn om op rechtspersonen niet precies dezelfde bepalingen toe te passen als op natuurlijke personen. Om hier enige helderheid over te verschaffen, zou het naar de mening van de Commissie verstandig zijn een zin toe te voegen aan lid 3 van artikel 12, zodat het als volgt gaat luiden: " De lidstaten kunnen de toepassing van lid 1 en lid 2 beperken tot abonnees die natuurlijke personen zijn, met dien verstande dat de rechtmatige belangen van abonnees die geen natuurlijke personen zijn, met name kleine en middelgrote ondernemingen, voldoende beschermd worden" .
Ik hoop dat de leden van het Huis de redenen van de Commissie om deze paar amendementen niet over te nemen, kunnen aanvaarden. Verder hoop ik dat we gebruik zullen kunnen maken van het feit dat de Commissie en dit Huis in wezen dezelfde mening zijn toegedaan, en de richtlijn nog begin dit jaar kunnen aannemen.
Ik dank de rapporteur en zijn collega's voor het werk dat ze ter verbetering van deze voorgenomen richtlijn hebben verzet.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, de commissaris heeft zonet een mondelinge wijziging op een van de amendementen voorgesteld. Ik hoop dat ik die op schrift te zien krijg, zodat we ons standpunt kunnen bepalen voordat de stemming plaatsvindt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Beheer van het luchtverkeer
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0381/96) van de heer Cornelissen, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het Witboek van de Commissie (COM(96)0057 - C4-0191/96) "Beheer van het luchtverkeer - Openstelling van het Europese luchtruim" .

Cornelissen
Mijnheer de Voorzitter, deze week ontving ik de laatste cijfers over de vertragingen in de luchtvaart. In november vorig jaar had meer dan 20 % van de Europese lijndiensten een vertraging van een kwartier of meer. Ik vrees dat na de verbeteringen in '93 en '94 de vertragingen weer fors oplopen. Dat betekent groot ongemak voor de reizigers en het kost handenvol geld. Deskundigen rekenen ons voor dat hier 2, 5 miljard ecu per jaar kan worden bespaard. Met andere woorden, 50 miljoen ecu per week wordt verkwist. Uiteraard zijn vertragingen ook niet goed voor de veiligheid, voor ons allen prioriteit nummer één. Volgens sommige schattingen bevinden zich meestal 60 à 70 vliegtuigen extra in de lucht als gevolg van de congestie. Congestie leidt ook tot meer luchtverontreiniging en geluidsoverlast. De reden voor deze congestie is niet een tekort aan luchtruim maar een onvoorstelbaar inefficiënt beheer van het Europese luchtruim. De luchtverkeersleiding in Europa is nog altijd een nationale zaak. We zijn een heel eind gevorderd met het afschaffen van de grenzen op de grond, maar in de lucht viert het nationalisme nog hoogtij. Zo bestaan er in Europa 49 ATC-centra, 31 nationale systemen, 18 hardware-leveranciers, 22 besturingssystemen en 30 programmeertalen. Ik wil niet ontkennen dat er aanzienlijke resultaten zijn bereikt sinds de ECAC-ministers in 1988 tot nauwere samenwerking besloten. We moeten daarmee zeker doorgaan, maar het is niet genoeg. Alles wijst erop dat de luchtvaart stormachtig zal groeien. Deskundigen voorspellen een verdubbeling in de komende tien jaar. Ongewijzigd beleid met voortgaande versnippering van het Europese luchtruim zal desastreuze gevolgen hebben. Het Witboek van de Commissie maakt dat overduidelijk. Een werkelijk Europese aanpak is broodnodig. Alleen een geïntegreerd ATMsysteem kan een duurzame oplossing bieden. Het Europese luchtruim moet worden gebruikt als een collectieve eenheid zonder nationale grenzen en verschillen tussen burger- en militair luchtruim moeten worden opgeheven. Ik heb begrepen dat de ECAC-ministers op 14 februari een besluit willen nemen over de toekomstige institutionele structuur van de Europese ATM.
Gelet op de bevoegdheid van de Europese Unie op dit gebied, wil ik graag de commissaris een paar vragen stellen: hoe denkt hij de Gemeenschapsbelangen hier veilig te stellen? Ik noem de noodzakelijke scheiding van regelgeving en beheer. Hoe wordt verzekerd dat planning en indeling van het luchtruim een bevoegdheid van de autoriteit zullen zijn? Hoe wordt vermeden dat een lidstaat door een veto de implementatie door een andere lidstaat verhindert? Hoe wordt democratische controle op communautair niveau veiliggesteld? Zouden we overigens niet toe moeten naar een Eurocontrol-conventie die sneller kan worden aangepast om in te kunnen spelen op technologische politieke of economische veranderingen? Is de commissaris bereid het Parlement op de hoogte te houden van de ontwikkelingen en met ons opnieuw te overleggen over toetreding als bekend is hoe de nieuwe conventie eruit ziet?
De Benelux en Duitsland hebben onlangs een geïntegreerd concept voor ATC-centra ontwikkeld dat voorziet in free route airspace boven 30.000 voet. Is de Commissie bereid dit soort regionale ontwikkelingen die op korte termijn tot capaciteitsverbetering leiden, te stimuleren? Dat is broodnodig, ook in het belang van de veiligheid. 1996 Was het slechtste jaar aller tijden voor de veiligheid in de luchtvaart. 57 Ongevallen met meer dan 1.800 doden en dan laat ik ongevallen waarbij sabotage aan de orde was buiten beschouwing. Ook in het belang van de veiligheid is een Europees luchtverkeerbeheer met heldere verdeling van bevoegdheden een absolute must . Na zo veel jaar discussie hoop ik dat de regeringen van de lidstaten de politieke moed opbrengen om eindelijk te kiezen voor de belangen van hun burgers.

Lüttge
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de grenzeloze hemel waarover Pam Cornelissen het herhaaldelijk heeft gehad, wordt helaas al te vaak een begrensde hel. Vorig jaar dienden mijn fractiegenoot Brian Simpson en ik een ontwerpresolutie in naar aanleiding van het ongeval in het Caribisch gebied waarbij alle 189 inzittenden van een toestel van Birgenair het leven lieten. Wij wilden daarmee duidelijk maken dat veiligheid in het luchtruim niet alleen de taak van Air Traffic Control is, maar dat er als één van de eerste vereisten ook rekening moet worden gehouden met andere elementen, zoals bijvoorbeeld technische veiligheidsnormen, maar ook gekwalificeerde opleiding van piloten en allen die in de omgeving van vliegtuigen werken.
Een deel van de door ons gestelde eisen is verwezenlijkt. Enkele lidstaten hebben stappen gedaan om een zwarte lijst in te voeren. Ik mag in dit verband ook de Duitse minister van Verkeer, de heer Wissmann, in positieve zin vermelden, omdat hij ervoor heeft gezorgd dat als er bij de verscherpte controles bepaalde gebreken worden vastgesteld, ook starten landingsverboden worden opgelegd.
Dat zijn echter allemaal niet meer dan eerste stappen. Ik verzoek de Commissie dan ook actief te worden op dit gebied en met name ook een richtlijn uit te werken om de toeroperators te verplichten de luchtvaartmaatschappijen in hun catalogi bekend te maken. In enkele lidstaten gebeurt dat al. Wij hadden de bedoeling deze regeling met onze ontwerpresolutie tot de hele Europese Unie uit te breiden.
Alles wat op deze gebieden kan worden gedaan moet onder een geïntegreerd luchtverkeersbeheersysteem, een Air Traffic Management, vallen. Wij dringen als Parlement al jarenlang aan op meer efficiëntie, compatibiliteit en betere productiviteit. Dat zijn wij, naar mijn mening, de consumenten, maar ook de luchtvaartmaatschappijen, die natuurlijk ook een brengschuld hebben, schuldig. Wij weten dat de Europese luchtvaartmaatschappijen in een heel felle concurrentiestrijd zijn gewikkeld en de cijfers over de extra kosten die de heer Cornelissen heeft genoemd, spreken eigenlijk voor zichzelf.
Als eerste stap moet er voor betere coördinatie worden gezorgd om verdere verkeerde ontwikkelingen te voorkomen. Dit moet er volgens mij toe leiden dat binnenkort de centrale bevoegdheid aan de Commissie wordt toevertrouwd en overeenkomstig het mandaat dat de Commissie voor de onderhandelingen met derde landen heeft gekregen, moet tevens een mandaat worden gegeven om ook deze elementen te integreren.
Ik denk dat het gemeenschappelijk luchtruim met de landen van Midden- en Oost-Europa en met het hele MiddellandseZeegebied moet worden verwezenlijkt. Het is er ons eigenlijk ook om te doen dat voor de gemeenschappelijke technologische uitrusting wordt gezorgd om alles werkelijk compatibel te maken. Ik koester bovendien ook de hoop dat hier Europese technologie kan worden gebruikt. Waarom moeten wij, gezien de capaciteit die wij in deze technologie bezitten, " elders" van anderen gaan kopen? Ik denk dat dat niet nodig is.
Een paar heel banale voorbeelden: mijn zoon, die verkeerspiloot is, vertelt telkens weer hoe lichtvaardig ook verkeersleiders zich soms gedragen, als hij over bepaalde landen, en met name Italië en Frankrijk, vliegt, waar verkeersleiders soms instructies in hun moedertaal geven. Het zou toch duidelijk moeten zijn dat wat de terminologie betreft de taal in het luchtverkeer Engels moet zijn. Dat moet allemaal worden opgenomen in deze lijst van te nemen maatregelen. Ik heb er weinig begrip voor dat zo'n risico lichtvaardig op de koop toe wordt genomen. Ik vind dat onverantwoordelijk. Ons doel is uniformisering in één Europese, mogelijkerwijs één gemeenschappelijke Europese luchtvaartautoriteit. Dat is ons gemeenschappelijke doel. Om dat te kunnen bereiken, moeten enkele tussenstappen worden gedaan, maar ik denk dat wij het over deze doelstelling eens zijn.
Beste Pam Cornelissen, van harte bedankt voor het werk dat u in dit verslag hebt gestoken. Ik wil hier in de plenaire vergadering van de gelegenheid gebruik maken om u ook van ganser harte te danken voor uw twee en een half jaar hard werken als voorzitter van de vervoerscommissie. Waarde collega's, onze vriend Pam Cornelissen heeft die taak nu neergelegd. Hij verdient onze hartelijke dank en waardering voor dat werk.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ook mijn gelukwensen aan de rapporteur de heer Cornelissen met zijn verslag over een zo gecompliceerd en moeilijk onderwerp als het Witboek over het luchtverkeerbeheer. Het is een feit dat de Commissie in het Witboek een zeer volledige en uitermate nauwkeurige analyse van de situatie geeft. Toch moet ik eerlijkheidshalve zeggen, dat ik het wel eens ben met de constatering van de rapporteur, dat de oplossingen die in het Witboek worden voorgesteld, niet van hetzelfde niveau zijn als de briljante analyse die de Commissie in het Witboek maakt. Het is een onhaalbare zaak om als oplossing van het probleem voor te stellen, dat de Unie gewoon lid zou moeten worden van Europol. Het is algemeen bekend, en dat bleek overduidelijk op de hoorzitting die de Commissie vervoer en toerisme georganiseerd had, dat Europol zijn verplichtingen niet is kunnen nakomen om een geharmoniseerd systeem voor luchtverkeerbeheer in Europa te waarborgen, omdat vele lidstaten Europol de supranationale bevoegdheden die ze deze instantie destijds hadden toegekend, weer hebben ontnomen.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb al vele malen herhaald, dat we hier met een ernstig en dringend probleem te maken hebben. Het is een ernstig probleem, omdat het van invloed is op de exploitatiekosten van onze luchtvaartmaatschappijen, die een wel heel hoge prijs betalen voor het gebrek aan een geharmoniseerd systeem voor luchtverkeerbeheer in Europa; het is ook een dringend probleem, want iedere keer dat er iets mis gaat, worden er verliezen geleden door onze luchtvaartmaatschappijen, terwijl onze burgers hiervan de hinder ondervinden. Naar mijn oordeel, mijnheer de Voorzitter, moeten we dit vraagstuk bijzonder serieus nemen.
Totdat de bevoegdheden duidelijk zijn afgebakend, en er oplossingen zijn gevonden voor de vraagstukken van institutionele, politieke, bestuursrechtelijke, wetenschappelijke en technische aard, kunnen wij niets doen. Wat ik altijd zeg, mijnheer de commissaris, is dat de bevoegdheden bij de Commissie liggen, en dat die de verantwoording heeft ze uit te oefenen, dat Eurocontrol de middelen heeft maar niet de bevoegdheden, en dat de Europese Conferentie van ministers van vervoer noch de middelen noch de bevoegdheden heeft, maar wel een heleboel ideeën. Ik verzoek u, mijnheer de commissaris, om met energieke voorstellen te komen ten einde de communautaire bevoegdheden te beschermen en oplossingen aan te dragen voor een probleem waardoor de kosten van onze luchtvaartmaatschappijen worden opgedreven, en het geduld van onze burgers op de proef wordt gesteld.

Wijsenbeek
Voorzitter, laat ook mij beginnen met de heer Cornelissen mijn complimenten te maken en dank te zeggen voor de tweeënhalf jaar dat hij met zeer grote ijver onze commissie heeft voorgezeten.
Dit verslag is daar in feite ook een uiting van alhoewel het een onderwerp is dat de heer Cornelissen al jaren her ook al in het nationale parlement heeft gevolgd en met grote ijver is hij blijven streven naar een betere luchtverkeersleiding. Nog steeds is het droef om te moeten constateren dat het er nog niet echt van gekomen is en dat de organisatie Eurocontrol, waar wij ons oorspronkelijk veel van voorstelden, in feite en in dit geval zou je haast letterlijk moeten zeggen, niet echt van de grond gekomen is.
Wat dat betreft zou ik zowel aan de rapporteur als aan de commissaris nog een nadere vraag willen stellen mede in verband met het programma van het Nederlandse voorzitterschap dat ons hedenmiddag is gepresenteerd. Daarin staat namelijk als één van de doelstellingen van het Raadsvoorzitterschap om de Europese Unie als zodanig lid te laten worden van Eurocontrol. Terwijl in paragraaf 17 van het verslag van de rapporteur eigenlijk toch iets anders staat. Ook hij zegt dat wij als zodanig moeten toetreden, maar, zegt hij dan in zijn verslag, wij zouden er eigenlijk iets anders aan toe moeten voegen of een nieuwe organisatie moeten opbouwen binnen de EU. Ik wil daar graag klaarheid over, want uiteindelijk is het voor de efficiency en de veiligheid van de passagier absoluut noodzakelijk dat wij tot een betere regeling en minder protectie komen.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, in telegramstijl enkele opmerkingen. Het versnipperde beeld dat het huidige beheer van het luchtruim vertoont is een klemmend probleem. Het maakt de luchtverkeersleiding extra duur en leidt tot kostbare vertragingen. Maar terwille van de objectiviteit moet gezegd worden dat problemen op de luchthavens en de sterke groei van het luchtverkeer hierbij ook een rol spelen. Desondanks mag er geen twijfel over bestaan dat een efficiënter systeem van beheer moet worden nagestreefd. Wij zijn van mening dat het voorstel van de Commissie om een scheiding aan te brengen tussen de regelgevende en operationele activiteiten van de luchtverkeersleiding daaraan een goede bijdrage levert. Ik acht het voorts ook een wijs beleid van de Commissie om uitsluitend de regelgeving op supra-nationaal niveau te brengen. Het streven van het Parlement om ook de uitvoering van het beheer van het luchtverkeer bij één Europese organisatie te brengen, mag de meest economische oplossing brengen, maar de nationale overheden willen het beheer van het luchtruim in eigen hand houden. Daarom, met dit voorstel, niettemin een stap vooruit. Maar de landen van Midden- en Oost-Europa moeten er wel bij betrokken worden.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, als inderdaad in het jaar 2010 een verdubbeling van het vliegverkeer wordt voorzien, wordt het dan geen tijd om eens een discussie te beginnen over wat dit betekent voor de infrastructuurvoorziening en voor de milieubelasting.

Belleré
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer Kinnock, de ene markt heeft een stormachtige groei van het luchtverkeer met zich meegebracht. Er komen voortdurend nieuwe vliegroutes en luchtvaartmaatschappijen bij en naar verwachting zal tegen het jaar 2010 het bestaande verkeer verdubbeld zijn.
Door de voortdurende toename van vervoersmaatschappijen en de opening van nieuwe luchthavens wordt er een forse druk uitgeoefend op het Europese verkeersstelsel en de verkeerscongesties in de luchthavens vormen nu al een geducht obstakel voor het vrij verkeer van goederen en personen.
Gezien dit scenario moeten wij ons dringend op de situatie bezinnen en de nodige voorstellen aandragen. Naar mijn mening is het efficiënt functioneren van de luchtverkeersdiensten een fundamentele vereiste voor het beheer van het luchtverkeer.
Tot op heden werd de luchtvaart beheerd door nationale operatieve systemen, en dat gaat nog steeds zo door. Maar deze systemen zijn allang niet meer opgewassen tegen de wassende verkeersstroom. Deze versnippering is niet alleen de voornaamste oorzaak van een hoop ongerief voor de passagiers vanwege alle vertragingen, maar tevens zorgt ze voor negatieve consequenties in termen van kosten, zowel voor de luchtvaartmaatschappijen als voor andere maatschappijen die in deze sector opereren. Bovendien gaat de versnippering van het beheer van het luchtverkeer ten koste van de veiligheid van de vluchten, zoals wel blijkt uit het grote aantal ongelukken en near-accidents dat in de jongste tijd heeft plaatsgehad.
Het wordt dus tijd dat men de blik op ver zet en een globale visie uit gaat werken over de verwachte groei in de nabije toekomst van het luchtverkeer. Daarom wordt het steeds dringender dat er één beheer van het Europese luchtruim komt: het luchtruim moet zo optimaal mogelijk benut worden door gebruikmaking van dezelfde voorschriften en dezelfde controlesystemen.
Men kan bijvoorbeeld strenge gemeenschappelijke voorschriften opstellen, om een zo hoog mogelijk veiligheidspeil te garanderen. Te denken valt eveneens aan harmonisering van werkmethodes en -procedures en de mogelijkheid om de toekenning van luchtvaartroutes te regelen op grond van de vraag naar verkeer. Andere belangrijke punten zijn de toepassing van nieuwe, geavanceerde technieken zoals digitale en satellietsystemen, die een enorme efficiency kunnen brengen in het beheer van het luchtverkeer, en gemeenschappelijke voorschriften op het vlak van de opleiding van luchtverkeersleiders.
De Commissie van haar kant analyseert slechts de huidige tekortkomingen in het luchtverkeer en beveelt aan dat in het beheer van het luchtverkeer het regelgevende werk gescheiden wordt van het operationele werk. Tevens wijst de Commissie op de noodzaak dat de hele Gemeenschap meedoet aan EUROCONTROL. Eerlijk gezegd hadden wij toch wat meer verwacht. De Commissie had een essentiële rol op zich moeten nemen. Maar in het Witboek is er geen sprake van een reële strategie op lange en middellange termijn om één controlesysteem van de grond te krijgen.
Gezien al deze overwegingen ben ik het eens met wat de rapporteur, de heer Cornelissen, heeft gesteld, en ik wil van deze gelegenheid profiteren om mijn waardering te uiten voor het verslag en het werk dat hij in deze tweeënhalf jaar heeft verricht als voorzitter van de vervoerscommissie.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, het verslag is eigenlijk een compromis, want in de commissie zijn er altijd meerdere stemmingen. Ik vind geen enkel van de drie voorstellen van de Commissie tevredenstellend, maar ik denk dat een van de voorstellen als uitgangspunt kan dienen. Het verslag beslaat ook alle technische en politieke aspecten en is zeer uitgebreid. Niettemin zijn wij het allemaal eens over één ding: dat er problemen zijn, staat als een paal boven water.
Er zijn drie dingen die ik wil zeggen. Ten eerste is het belangrijkste dat er een politieke beslissing wordt genomen of we in de gekozen richting verder gaan. Over het technisch aspect valt niet te debatteren. We moeten de Raad ertoe aanzetten een politieke beslissing te nemen. Het kan zijn dat er verschillende opvattingen over de techniek zijn of dat er onwil heerst, maar toch moeten we verder. Het Parlement moet de Commissie hierin stimuleren en steunen. Ten tweede is de EU alleen niet voldoende. Op dit punt ben ik het niet met de rapporteur eens. We hoeven geen democratisch orgaan dat zich alleen met de 15 lidstaten bezighoudt. Het gaat hier om het gehele Europese continent. Ook als ik mij op een hoogte van 30.000 voet bevind en de Poolse grens nader, is en blijft het probleem van de veiligheid hetzelfde. Bijgevolg kunnen we ons niet alleen op de Unie concentreren. Ten derde zijn de luchtvaartmaatschappijen medeverantwoordelijk voor de verslechtering van de situatie. Met een tekort aan materiaal en personeel voeren ze meer operaties uit, maar ze slagen er niet in zich aan de slots te houden. De maatschappijen die voldoende materiaal en mensen in dienst hebben, kunnen wel op tijd de lucht in. We moeten dit coördineren van check in tot check out. Het kan toch niet dat we de mensen naar de maan en naar het ruimtestation MIR sturen, maar dat we niet in staat zijn in ons eigen luchtruim met zijn druk luchtverkeer veiligheid te garanderen.
Ik wens de Commissie veel geluk in haar poging om de Raad ertoe te brengen voor een goede oplossing te kiezen.

McIntosh
Mijnheer de Voorzitter, mijn felicitaties aan de rapporteur, de heer Cornelissen. Hopelijk is dit niet het laatste verslag dat hij voor de commissie maakt. Verder heet ik de commissaris hier vanavond welkom en dank ik de Commissie voor haar voorstellen. In onze voorstellen moeten de Commissie en het Europees Parlement echter meer gemeenschappelijke uitgangspunten hebben. De heer Lüttge had het over één voertaal. Ik zou daaraan willen toevoegen dat de computers en de verschillende systemen die door de nationale luchtverkeersleiders worden gebruikt, veel meer op elkaar moeten kunnen worden aangesloten.
Ik aanvaard het voorstel van de ECAC om een gemeenschappelijk regelgevingsmodel met verschillende systemen te ontwikkelen. Ik hoop niet dat het zo is dat de commissaris gewoon niet wíl begrijpen - dat bedoel ik ook absoluut niet te zeggen - wat wij in het Europees Parlement voorstellen: geen monolithische structuur, maar gewoon één enkel systeem, met diverse leveranciers. We zouden hier in Europa meer van de Verenigde Staten moeten overnemen: één enkel luchtvervoerbeheersysteem, waarbij elke lidstaat zelf zijn eigen diensten kan organiseren en beheren, maar er wel gezamenlijk richtsnoeren en begrotingen worden vastgesteld.
Waar het echter voor iedereen die reist - zakenlui en toeristen niet op de laatste plaats - om gaat, is dat de investering die de lidstaten moeten doen niet meer kan wachten. Het luchtvervoer stijgt zodanig, en er maken zoveel mensen van ons toch al overbelaste systeem gebruik, dat deze begroting zonder uitstel moeten worden vastgesteld.
Ik beveel de voorstellen van het verslag-Cornelissen bij het Huis aan en ik hoop dat u het verslag van harte zult kunnen ondersteunen.

Stockmann
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, mijnheer de commissaris, wie zoals wij, afgevaardigden, twee tot vier maal per week een vliegreis moet maken, wordt gevoelig voor de problemen van het Europese luchtverkeersbeheer en de veiligheid in het luchtverkeer. Vertragingen zijn dagelijkse kost. Eén op vijf vluchten in Europa loopt vertraging op. Vertragingen, extra te vliegen trajecten en de daaruit voortvloeiende extra belasting van het luchtruim, alsook een toenemend aantal ongevallen en incidenten betekenen een belasting voor de Europese economie, de luchtvaartondernemingen en niet in de laatste plaats ook voor ons, consumenten. Dit is de schuld van de verouderde luchtverkeersbeheer- en luchtverkeersleidingssystemen, die met hun nationale opzet anachronistisch zijn. Dit is allemaal al lang bekend, net als trouwens de verwachte verdubbeling van de vliegbewegingen in de komende vijftien jaar. Het Parlement heeft al vaak energiek om een koerscorrectie verzocht. Zonder een kwalitatieve sprong bij de ATC-ATM-systemen zullen de genoemde problemen de komende jaren exponentieel toenemen. Zelfs bij een onmiddellijke beslissing voor een uniforme aanpak bij de invoering van de nieuwste technologieën zou nog ongeveer tien jaar nodig zijn voor de implementatie daarvan.
De oplossing waarnaar wij vandaag zoeken, moet dus goed zijn voor de komende dertig jaar. Daarom is er ook een kwalitatieve sprong bij de in het Witboek besproken wijziging van het institutionele kader van Eurocontrol nodig. Wij hebben één enkele oplossing voor geheel Europa nodig, en nog snel ook. De technische mogelijkheden om tot een oplossing te komen - van satellietnavigatie tot telematicatoepassingen in de beheersector - zijn voorhanden. Ook de financiële problemen bij hun verwezenlijking hoeven geen serieuze hinderpaal te vormen. Volgens mij zou er bijvoorbeeld aan een minimale kerosinebelasting kunnen worden gedacht, waarvan de opbrengst uitsluitend voor de verwezenlijking van zo'n ATC-ATM-systeem zou worden gereserveerd. De besparingen die een dergelijk systeem zou opleveren, zouden een compensatie vormen voor de extra belasting van de luchtvaartmaatschappijen.
Het hoofdprobleem ligt nog altijd op het institutionele vlak en is derhalve principieel oplosbaar, als wij er maar de wil toe hebben. Natuurlijk moet het daarvoor niet alleen tot ons, verkeerspolitici, doordringen dat we het luchtruim, waar wij onze neus in steken, niet meer als nationaal mogen zien. Met het oog op de eeuwwisseling zou een Europese wind of zelfs een Europese storm bij de oplossing van de komende luchtruimproblemen ons allen goed doen. Ook de rapporteur is van harte bedankt voor dit uitstekende verslag.

Sisó Cruellas
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Cornelissen eveneens willen gelukwensen met het uitstekende verslag dat hij heeft opgesteld, dat een kwaliteit heeft die we in al zijn verslagen terugzien. Naar mijn idee is het standpunt dat het Europees Parlement inzake de onderhavige kwestie inneemt, algemeen bekend. Deze Vergadering heeft bij verschillende gelegenheden al aangegeven, dat zij voorstander is van een enkel systeem voor luchtverkeerbeheer, ten einde de huidige versnippering op het niveau van de luchtverkeersleiding, nationale systemen, de aanschaf van automatiseringsapparatuur, operatieve systemen en programmeertalen te vermijden.
Een dergelijke versnippering zien we ook bij de keuze van technologie en normalisatie, zoals ook op het vlak van de verantwoording van verschillende internationale organisaties en van de staten als er beslissingen moeten worden genomen met betrekking tot een globaal beleid voor het luchtverkeerbeheer.
Die versnippering moet worden vermeden, want zij heeft een negatief effect op de veiligheid van het luchtverkeer, op de kwaliteit van de dienstverlening aan de passagiers, en op het kostenplaatje. Ze heeft ook slechte gevolgen voor het milieu, als gevolg van opstoppingen in het luchtvaartverkeer. Anderzijds, als de huidige situatie niet ingrijpend wordt veranderd, dan zullen we de toename van de activiteiten van het luchtverkeer, welke in het jaar 2010 naar schatting meer dan twee maal zo intensief zullen zijn als nu, niet langer het hoofd weten te bieden.
Bovendien mogen we niet vergeten, dat er met de programmering en toepassing van de vereiste maatregelen om tot één enkel beleid voor het luchtverkeer in Europa te komen, zo'n 10 jaar gemoeid zijn, aangezien er heel wat moeilijke obstakels van juridische, institutionele, politieke, technische en economische aard moeten worden genomen.
Daarom, dames en heren, ben ik van mening dat er dringend een strategisch plan moet worden opgezet om tot eenwording van het luchtverkeerbeheer te komen; daarbij is het zaak, dat het beheer geïntegreerd wordt in het transeuropese vervoersnetwerk, aangezien de doelstellingen terzake onmogelijk te verwezenlijken zijn op grond van de inhoud van het Witboek dat, zoals de rapporteur al zei, geen enkele concrete maatregel noch enig actieprogramma bevat.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, het verbeteren van de afwikkeling van het Europese luchtverkeer is een vraagstuk dat zeer veel dimensies kent. Het luchtverkeer veroorzaakt een groot aantal problemen, waarvan geluidsoverlast en schade aan het milieu de voornaamste zijn. De oplossingen voor deze problemen moeten zowel op nationaal niveau als met behulp van communautaire samenwerking gevonden worden. Voor ons Finnen is dit van uiterst groot belang, omdat we geografisch gezien in een uiterst kwetsbare positie verkeren bij het steeds intensiever wordende luchtverkeer. Op lange afstanden stapelen de vertragingen zich op en worden aansluitende verbindingen moeilijker.
De door de heer Cornelissen voorgestelde oplossing van de problemen door middel van een geïntegreerd paneuropees ATM-systeem moet gesteund worden. De situatie zou verbeterd kunnen worden door vliegroutes recht te trekken, maar ook door in de Oost-Europese landen systemen te ontwikkelen voor de burgerluchtvaart. Vanuit Fins oogpunt is het vooral nuttig om de Baltische staten te betrekken bij een betere samenwerking op het gebied van de luchtverkeersleiding in Europa. Er moet ook gekeken worden naar manieren om de luchtvloot van de republieken van de voormalige SovjetUnie te moderniseren en de veiligheid van het luchtverkeer aldaar te verhogen, onder andere door ervoor te zorgen dat de piloten de in de luchtverkeersleiding gangbare taal, het Engels, beter beheersen. We hebben hier te maken met een tikkende tijdbom, die de Unie zo snel mogelijk onschadelijk moet maken. Hier kunnen middelen uit de programma's TACIS en PHARE voor gebruikt worden.
De situatie moet echter ook op nationaal niveau worden bekeken. Het staat buiten kijf dat Eurocontrol en ATM, waarbij Finland ook deels betrokken is, geleid hebben tot een verbeterde coördinatie. Deze systemen zijn echter niet in staat om de verschillende luchtverkeersleidingssystemen in de lidstaten samen te voegen en veiliger te maken. Finland neemt voorlopig als enige lidstaat van de EU geen deel aan Eurocontrol, met als reden de angst dat de kosten voor de binnenlandse vluchten zullen stijgen en het beheer van de militaire luchtvaart en het onderhoud van minder frequent bezochte luchthavens bemoeilijkt zal worden. Finland, het meest noordelijke en meest oostelijke land van de EU, is een tamelijk groot, maar dunbevolkt land, zodat een dicht en betrouwbaar netwerk van binnenlandse lijndiensten voor Finland van levensbelang is.
Ondanks de centralisatie blijft de belangrijkste verantwoordelijkheid bij de lidstaten zelf liggen. Elk land moet zelf zijn verantwoordelijkheid nemen en bijvoorbeeld de ontvangsten uit de verkochte vliegtickets investeren in het beheer van het luchtverkeer in het eigen luchtruim. Er moeten niet alleen maatregelen worden genomen middels Europese samenwerking, maar ook dicht bij de mensen die de nadelen ondervinden van vervuiling en geluidsoverlast, veroorzaakt door het intensieve luchtverkeer.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik schaar me achter de leden die tijdens dit debat de heer Pam Cornelissen hebben geprezen voor de manier waarop hij de afgelopen tweeënhalf jaar de Commissie vervoer en toerisme heeft geleid, en wat mij aangaat voor de manier waarop hij dat de afgelopen twee jaar heeft gedaan. Voordat ik de heer Cornelissen kende, stond ik bekend om een in Engeland gangbare uitdrukking: " gebroken, of dubbel Hollands praten" , dat is een denigrerende manier om een gebrekkige communicatie te omschrijven. Nu ik de heer Cornelissen ken en het voorrecht heb gehad twee jaar lang met hem te werken, kan ik zeggen dat "dubbel Hollands" voor mij voortaan ook betekent: dubbel zo duidelijk en dubbel zo verstandig als andere verklaringen - althans, bijna altijd. Ik behoud het recht voor om in sommige situaties een uitzondering op mijn eigen regel te maken.
Overigens is mijn opvatting over "dubbel Hollands" uiteraard ook op de heer Florus Wijsenbeek van toepassing, hoe kan het ook anders?
Ik stel het oordeel van de heer Cornelissen en zijn collega's over dit onderwerp op prijs - zoals overigens ook over andere onderwerpen - en het doet mij dan ook bijzonder genoegen dat hun verslag een brede steun in de rug is van het Witboek van de Commissie over luchtverkeerbeheer, dat de titel "Ontsluiting van het Europese luchtruim" heeft meegekregen. Ik hoef het Huis niet te vertellen dat de ontwikkeling en modernisering van het luchtverkeerbeheer van cruciaal belang is voor de miljoenen reizigers in de Europese Unie en trouwens ook uit derde landen, die ons luchtruim gebruiken, voor luchtvaartmaatschappijen, luchthavens en eigenlijk voor iedereen die met deze tak van industrie te maken heeft. Ik hoop dan ook dat we wezenlijke, snelle vooruitgang en de nodige verbeteringen tegemoet kunnen zien; de redenen daarvoor zijn vanavond door de leden die aan dit debat hebben deelgenomen helder uiteengezet.
De burgerluchtvaart in de Unie is toegenomen, neemt nog steeds toe en zal de komende tien, vijftien jaar nog enorm toenemen, en daarom is het van cruciaal belang dat het luchtruimbeheer voortdurend verbeterd wordt om congestie te voorkomen, de veiligheid in de burgerluchtvaart te versterken en te bevorderen, en de ecologische en economische kosten terug te dringen, die enorm hoog zijn en, zoals verschillende afgevaardigden al hebben gezegd, voortvloeien uit vertragingen op de grond en in het luchtruim boven de Europese Unie.
De leden herinneren zich waarschijnlijk nog wel dat de inspanningen van de afgelopen jaren enige prijzenswaardige veranderingen sinds de crises van eind jaren '80 tot stand hebben gebracht. Feit is, zoals de heer Cornelissen ons vanavond terecht voorhield, dat het aantal vertragingen het afgelopen jaar opnieuw gestegen is; dat moet iedereen tegen zelfgenoegzaamheid wapenen en het moet tevens een stimulans zijn voor alle verantwoordelijke instanties, met inbegrip van de regeringen van de lidstaten, om te proberen het beheer van het Europese luchtruim ingrijpend te verbeteren.
Als onderdeel van de pogingen die verbetering tot stand te brengen heeft de Commissie verscheidene jaren lang aangevoerd dat de Europese Gemeenschap veel directer bij het luchtverkeerbeheer betrokken moet worden; de Commissie en dit Huis hebben dat steeds weer aangevoerd, niet uit hang naar macht of zoiets bekrompens, maar gewoon om praktische oplossingen voor chronische problemen aan te dragen. Die aanpak blijkt duidelijk uit de teneur en de inhoud van het Witboek dat we afgelopen maart hebben opgesteld, evenals uit het verslag waar we ons vanavond over buigen.
Kort samengevat worden er in het Witboek verschillende algemeen erkende tekortkomingen in de regelingen op Europees niveau voor het luchtverkeerbeheer blootgelegd; een heel scala van mogelijke oplossingen wordt aangedragen en de pragmatische conclusie wordt getrokken dat Eurocontrol - de organisatie die momenteel hoofdzakelijk luchtverkeerbeheersdiensten aanbiedt - nieuwe, bijkomende wetgevende en regelgevende verantwoordelijkheden moet krijgen. Verder wees het Witboek erop dat aangezien veel van deze nieuwe verantwoordelijkheden gebieden bestrijken die onder gevestigde communautaire bevoegdheid vallen, de Gemeenschap zelf op persoonlijke titel lid van het nieuwe Eurocontrol moet worden.
U weet ongetwijfeld dat het initiatief van de Commissie inzake het luchtverkeerbeheer tegelijkertijd is ontwikkeld met de INSTAR-studie die door de Europese Burgerluchtvaartconferentie is verricht; de Commissie is daar zeer nauw bij betrokken geweest en wij hebben daar trouwens ook een forse financiële bijdrage aan geleverd. Inmiddels wordt algemeen erkend dat beide initiatieven veel invloed zullen hebben op de toekomstige Europese regelingen voor ATM wat betreft het uitwerken van de verantwoordelijkheden, bevoegdheden en structuren van Eurocontrol. Ik heb er redelijk veel vertrouwen in dat het standpunt van de Commissie op de toekomstige institutionele regelingen voor ATM op Europees niveau kan worden samengevoegd met dat van de ECAC, waarbij de aandacht vooral uitgaat naar het verbeteren van Eurocontrol, naar meerderheidsstemmingen om de besluitvorming doeltreffender te maken, naar versterkte coördinatie en een betere informatievoorziening - allemaal onderwerpen die de heer Cornelissen en anderen in de loop van dit debat hebben aangesneden - en natuurlijk naar deelname van de Gemeenschap.
Een belangrijke kwestie is het lidmaatschap van de Gemeenschap van het nieuwe Eurocontrol, dat zelf ook weer vragen omtrent de bevoegdheid oproept; natuurlijk is dit vraagstuk nog niet opgelost, zoals sommige afgevaardigden hebben opgemerkt. We hopen echter dat dit debat in de Vervoersraad onder het huidige Nederlandse voorzitterschap verder zal komen, en de Commissie heeft onlangs ontwerprichtsnoeren voor de onderhandelingen opgesteld, waarmee de twee belangrijkste aanbevelingen van het Witboek die ik zojuist in mijn bijdrage noemde, ten uitvoer zijn gebracht.
Ik weet dat dit Parlement net als vele andere de besluiten van de Raad over dit onderwerp op de voet zal volgen en ik ben dan ook zeer dankbaar voor het grondige en ondersteunende verslag dat de heer Cornelissen en zijn collega's over de Commissievoorstellen hebben opgesteld. Ik zal in ieder geval - zoals de heer Cornelissen heeft verzocht - het Huis en de vervoerscommissie volledig van alle ontwikkelingen op de hoogte houden, in de wetenschap dat het Parlement ons steunt in onze inspanningen om de belangrijke verbeteringen door te voeren die voor het luchtverkeerbeheer in de gehele Europese Unie zo noodzakelijk zijn.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een heel duidelijke vraag gesteld: het Nederlandse voorzitterschap wil kennelijk dat de EU lid wordt van Eurocontrol, terwijl paragraaf 17 van het verslag gewag maakt van een nieuwe organisatie. Hoe denkt de Commissie hierover?

Kinnock, Neil
Zoals de heer Wijsenbeek uit ons Witboek wel begrepen zal hebben, zijn wij tot de realistische conclusie gekomen dat het in het belang van ons allemaal het beste is als de Gemeenschap lid wordt van wat we "een nieuw Eurocontrol" noemen. Het strekt het Nederlandse voorzitterschap tot eer dat het erkent en begrijpt dat we het over een nieuw Eurocontrol hebben, waarover de lidstaten met elkaar in debat zijn. Wij hopen te kunnen blijven rekenen op de steun van de Nederlandse regering en in het bijzonder van de minister van Vervoer, mevrouw Jorritsma, in onze pogingen de beraadslagingen in de ECAC en de voorstellen die wij - in alle redelijkheid en productiviteit, dacht ik - in ons Witboek hebben gedaan, op elkaar te laten aansluiten. Het doet ons plezier dat het Huis ons in deze onderneming steunt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag te 12.00 uur plaats.

Openbaar vervoer en overheidssteun
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0419/96) van de heer Castricum, namens de Commissie vervoer en toerisme, over openbaar vervoer en overheidssteun.

Castricum
Voorzitter, naar het gevoel van veel burgers wordt Europa steeds meer een aangelegenheid waarin markt en munt centraal staan. Het begrip voor die ontwikkeling wordt minder. Waar de voordelen van het vrije verkeer van personen, goederen en diensten eerder als een vanzelfsprekendheid werden ervaren, lijken de nadelen steeds meer in het oog te springen. De liberalisering van de markt en de consequenties van het streven naar de ene munt leidden tot onzekerheden en twijfels die knagen aan de wortels van de Unie. Tegen die achtergrond staan ook de publieke diensten ter discussie, het openbaar vervoer niet op de laatste plaats. Het initiatiefverslag dat we nu bespreken, is door de vervoerscommissie unaniem aanvaard. Het draagvlak kan wellicht verder vergroot worden wanneer we morgen het enige amendement van collega Wijsenbeek aanvaarden en ik stel dan ook voor om dat te doen.
In het verslag dat voorligt, heb ik geprobeerd over ideologische scheidslijnen heen het primaat van de overheid en de mogelijkheden van marktwerking op meer harmonieuze wijze bij elkaar te brengen. Ik hoop dat dat in essentie is gelukt. In tal van documenten, nog recent in het verslag over een citizen's network heeft dit Parlement het maatschappelijk belang van het openbaar vervoer benadrukt. Grotere betrokkenheid van de Europese Unie ligt voor de hand, vloeit als het ware logisch voort uit de eenwording van de markt en de sterk toenemende, met name ook grensoverschrijdende, mobiliteit. Economisch, ecologisch en sociaal is een grotere rol van het openbaar vervoer absoluut noodzakelijk. Tegelijk moeten we ons echter realiseren dat het recht op mobiliteit geen absoluut gegeven kan zijn. In het verslag wordt met zoveel woorden uitgesproken dat overheden de politieke verantwoordelijkheid moeten blijven dragen voor de publieke dienstverlening, dat een geliberaliseerde openbaar-vervoersmarkt geen enkele garantie biedt voor het functioneren van samenhangende netwerken en dat in veranderende omstandigheden de belangen van werknemers in het openbaar vervoer in die veranderingen mede een centrale rol dienen te spelen. Kern van het document vormt de gedachte dat openbaar vervoer in de breedste zin niet zonder overheidssteun kan functioneren, maar dat een bodemloze put, zo die nog mocht bestaan, beter kan worden gedempt door verstandig beleid. De burger heeft recht op publieke diensten, waaronder openbaar vervoer. Diezelfde burger heeft er echter ook recht op dat alles in het werk wordt gesteld om die diensten op een verantwoorde manier te organiseren en uit te voeren. Financiële inspanningen dienen resultaatgericht te zijn. Noodzakelijke saneringen moeten op een sociaal verantwoorde manier plaatsvinden. Bij dat alles moet worden bedacht dat uit onderzoek nog eens is gebleken dat er in de lidstaten van de Unie zeer uiteenlopende vormen van steun voor openbaar vervoer bestaan. Het zou goed zijn wanneer het initiatief werd genomen om vergelijkbare data te verzamelen en daarna te bezien of meer lijn kan worden gebracht in wat nu nog dikwijls onvergelijkbare grootheden zijn. Langzaam maar zeker zou op die manier kunnen worden toegewerkt naar een situatie waarin markt en munt een eigen plaats hebben, maar het belang van de burger en de verantwoordelijkheid van de overheid toch centraal staan.
Tot slot wil ik de vervoerscommissie bedanken voor de constructieve wijze waarop men mijn ontwerpverslag heeft benaderd, en al degenen die bouwstenen hebben aangeleverd voor de inhoud daarvan voor hun medewerking en creativiteit. Ik sluit me van mijn kant graag aan bij de woorden die eerder in de richting van collega Cornelissen zijn gesproken, waar het gaat om de manier waarop hij in de eerste 2 1/2 jaar van deze zittingsperiode de vervoerscommissie heeft geleid.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het verslag van de heer Castricum een goede bijdrage is in het debat over het openbaar vervoer. In het Parlement behandelen wij regelmatig de onderwerpen openbare dienstverlening en openbaar vervoer. In een aantal verslagen wordt dit als deel van het netwerk van de burgers beschouwd. Het verslag gaat dan ook niet over het al dan niet toekennen van steun, maar veeleer over de manier waarop, eens is besloten het openbaar vervoer steun te verlenen.
Algemeen kan men zeggen dat het automatisch verlenen van overheidssteun in het verleden steeds tot monopolisering of instandhouding van een monopolie heeft geleid en daarom principieel vermeden moet worden. Zoals we allemaal weten, gaat de evolutie ook in die richting. Het is echter even belangrijk te onderstrepen dat het openbaar vervoer niet altijd een winstgevende onderneming is. Een groot gedeelte van de vervoersector is geliberaliseerd. Dit betekent dat het vervoer juist in dunbevolkte gebieden vaak een probleem is. Men heeft hiervoor niet overal in de Unie een modeloplossing gevonden. Door dit verslag aan te nemen geeft het Parlement aan dat de mogelijkheid moet bestaan om openbaar vervoer te organiseren als men deze vorm van dienstverlening wenst te behouden. Als voorwaarde wordt echter gesteld dat het engagement van de overheid doorzichtig is en niet concurrentieverstorend werkt.
Ik heb de indruk dat we het struikelblok van de totale privatisering waarbij alles op marktwetten gebaseerd is, uit de weg geruimd hebben. Nu kiezen we voor openbare dienstverlening en openbare plicht, wat mij ten zeerste verheugt. Ik feliciteer de heer Castricum nog eens met zijn verslag.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik zou de heer Castricum namens mijn fractie van harte willen danken voor het ontwerpverslag. Volgens mij is het een uitstekend verslag, waarin het Europees Parlement zijn fundamentele opvatting formuleert over de dienstverlening in het vervoer, waarvoor steden, regio's en lidstaten in het belang van de burger moeten zorgen, alsook over de overheidssteun die voor het verstrekken van deze openbaar-vervoerdiensten eventueel nodig kan zijn.
Wij, christen-democraten, zijn het met de andere fracties in het Parlement erover eens dat de steden, regio's en lidstaten verplicht zijn de taken van het openbare personenvervoer over korte afstanden of van het openbare regionale vervoer in het belang van de gemeenschap te definiëren en voor de uitvoering ervan te zorgen. Goddank zijn de sociaaldemocraten uiteindelijk ook tot het besluit gekomen dat deze openbare openbaar-vervoerdiensten niet noodzakelijk door overheidsbedrijven moeten worden geleverd. Steden en regio's zouden de openbaar-vervoerdiensten veeleer moeten aanbesteden en de opdracht geven aan de particuliere of overheidsonderneming die de doeltreffendste, gebruikersvriendelijkste en goedkoopste offerte voor het leveren van die diensten doet en ook daadwerkelijk uitvoert.
Als dit Parlement het over deze beginselen eens is, en ik hoop, mijnheer de commissaris, dat ook de Commissie deze beginselen niet betwist, dan zien wij als christen-democraten, in tegenstelling tot de sociaal-democraten, niet in waarom de Intergouvernementele Conferentie een specifiek artikel formuleert en als aanvulling opneemt in het Verdrag van Maastricht, dat heel in het algemeen de openbare dienstverlening definieert.
Voorts zien wij ook niet dat wie dan ook met belangstelling zit te wachten op de uitvaardiging van nieuwe wettelijke voorschriften door de Commissie. Ik ben zeer benieuwd of de commissaris van mening is dat wij, als Europese Commissie en Europese Gemeenschap, absoluut nieuwe wettelijke voorschriften moeten uitvaardigen. Volgens mij spreekt het subsidiariteitsbeginsel juist tegen nieuwe Verdragsartikelen en nieuwe wettelijke voorschriften. Anderzijds zijn wij het als christen-democraten wel eens met de andere fracties in het Parlement dat de werking van het openbaar vervoer ruim boven de aangerekende vervoerprijs moet worden gefinancierd en dat overheidssteun, als hij dan toch nodig is voor het dekken van tekorten, prestatiegebonden moet zijn en voor alle aanbieders - ongeacht of het om overheidsdan wel om particuliere vervoersondernemingen gaat - open moet staan.
Als er speciale infrastructuur voor het openbaar vervoer over korte afstanden moet worden aangelegd, dan kan deze zeer wel door publieke opdrachtgevers worden gebouwd en ter beschikking gesteld. En ik ben het volledig eens met de heer Castricum dat de exploitant dan een passende vergoeding voor het gebruik van die infrastructuur moet betalen.
Ik geloof dat wij het in het Parlement over de beginselen grotendeels eens zijn. Daarom wachten wij nu op de uiteenzetting van de commissaris om te vernemen of ook de Commissie het met het voortreffelijke ontwerp van de heer Castricum eens is.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, inderdaad is dit verslag breed en zelfs unaniem gesteund door de Commissie vervoer en toerisme. Wij hebben daar eigenlijk ook een complement in gezien en in zekere zin is er toch ook wel een bepaalde overlapping van het verslag "Citizens Network" dat ikzelf in de vergaderperiode van november heb mogen presenteren.
Ondanks het feit dat collega Castricum mijn amendement wil ondersteunen, en ik ben hem daar zeer dankbaar voor, denk ik dat er toch nog een nuanceverschil zit tussen onze benaderingen. Ten eerste, moeten wij al dan niet streven naar een - ik zou haast zeggen-systematische subsidiëring? Ten tweede, in hoeverre strekt de - ik zou haast zeggen - plicht om openbare diensten en openbaar vervoer te verstrekken. Ik denk dat wij ook in het Groenboek Citizens Network geconstateerd hebben dat wij in bepaalde gevallen ook eigenlijk beter af zouden zijn wanneer er in bepaalde gebieden geen openbaar vervoer was, maar veeleer privévervoer dat naar behoefte kan worden ingezet en dat mogelijkerwijs zelfs ook dan nog op een bepaalde steun van de overheid zou kunnen rekenen. In ieder geval zijn wij het, denk ik, met elkaar eens over bepaalde gebieden en over de te stellen vraag tot hoeverre een netwerk strekt om subsidies te verlenen en wat een netwerk is. Dat is natuurlijk een zeer rekbaar begrip en dan kun je zeggen dat een netwerk het hele netwerk van een lidstaat is of slechts een bepaalde verbinding binnen die lidstaat die noodzakelijk is om een netwerk in stand te houden.

Novo Belenguer
Mijnheer de Voorzitter, in het kader van de communautaire acties die op vervoersgebied ontwikkeld worden, moet het een van onze belangrijkste doelstellingen zijn, dat we alle acties ondersteunen die een bepaalde vorm van universele openbare dienstverlening mogelijk maken, namelijk een openbaar vervoer dat voor alle burgers toegankelijk is, en dat beantwoordt aan de doelstelling van het maatschappelijk belang. Die openbare dienst, of die nu door een publieke instelling of door een particulier orgaan verleend wordt, dient te worden gereguleerd middels regels die door de staten zijn vastgesteld en gewaarborgd; deze moeten instaan voor de opzet en ontwikkeling van een veilig en doelmatig geïntegreerd vervoerssysteem, waarbij het gebruik natuurlijk gestimuleerd wordt door acties ter verbetering van de verhouding tussen prijs en kwaliteit van die diensten, om de burger op die manier te overtuigen van de eventuele reële voordelen die het gebruik van het openbaar vervoersnet te bieden heeft.
Vergeet u niet, dat in het Verdrag betreffende de Unie expliciet melding wordt gemaakt van de verplichting die ondernemingen hebben, om diensten te leveren die van algemeen economisch belang zijn. In dat verband zou het wellicht wenselijk zijn dat, bij de komende herziening van het Verdrag betreffende de Unie die in de loop van dit jaar zal plaatsvinden, die garantie nog explicieter voor openbare diensten gaat gelden.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen onderstrepen van welk belang het is dat het openbaar vervoer wordt veiliggesteld, in het bijzonder voor de perifere en plattelandsgebieden, gebieden die al minder ontwikkeld zijn en extra zwak staan als het gaat om netwerken van het openbaar vervoer. Met het oog hierop moet de openbare dienstverlening breedschaliger vervoersnetwerken plannen, waarin ook de perifere en plattelandsgebieden zijn opgenomen, die misschien minder spectaculair zijn maar wel van vitaal belang voor onze burgers.
Daarom - en hiermee sluit ik mijn betoog af - is het volstrekt onontbeerlijk, dat de Commissie continu de vinger aan de pols houdt en actief nagaat welke vorm van steun iedere lidstaat in de vervoerssector ontvangt, om op die manier het effect en de gevolgen daarvan goed te kunnen inschatten.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, er bestaat zoveel eensgezindheid over dit zeer voortreffelijke verslag van de heer Castricum, dat ik u niet lang wil ophouden. Dit verslag toont ook de verdere ontwikkeling, die zich niet alleen op het gebied van het vervoersbeleid, maar ook bij de beoordeling van overheidsprestaties, respectievelijk particuliere prestaties, voltrekt. Enkele jaren geleden werd er nog van "de markt tegen de staat" of van "de markt of de staat" gesproken. Vandaag gaat het er, zoals ook duidelijk uit dit verslag blijkt, om markt en staat optimaal te combineren, ten einde optimale prestaties te bereiken.
Zo duidelijk als het is dat dienstverstrekkingen op een markt moeten worden afgestemd, zo duidelijk is het ook dat we er helemaal zonder subsidies en helemaal zonder overheidsopdrachten niet zullen komen. Dat is vooral het geval in het vervoer, ongeacht of het om het stadsvervoer, het regionale vervoer of het interregionale vervoer gaat.
Terzake nog enkele opmerkingen: ook overheidsondernemingen dienen te beseffen dat ze voor een markt moeten produceren. Dat is in het verleden vaak niet het geval geweest. Overheidsondernemingen moeten zich hervormen. Alleen dan kunnen ze verwachten dat de burger hen aanvaardt. Ze moeten daar ook iets voor doen. Zo zou ik met name tegen de spoorwegondernemingen in mijn eigen land willen zeggen: u moet de stukken grond die u hebt, ook productief maken. U kunt daar niet gewoon op blijven zitten en verwachten dat de overheid, met andere woorden de burger, u geld toestopt, zodat u de subsidies in uw zak kunt steken. En de overheid moet er, ten tweede, voor zorgen dat haar bijdragen zo worden gegeven dat ze incentives inhouden, dat de bijdragen veeleer worden ingekrompen, dat de overheidsondernemingen het niet meer vanzelfsprekend vinden dat ze telkenjare een bepaald bedrag, en indien mogelijk het volgende jaar een nog hoger bedrag, krijgen.
Wat dat aspect betreft wordt in het verslag principieel een goede weg aangegeven, die men nog eens extra in een artikel kan motiveren en inhoudelijk gedefinieerd kan vastleggen, maar belangrijker dan welke principiële artikelen ook is de praktijk. Als Europa zich op deze praktijk richt, zal dit een zeer goede weg worden.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, in aansluiting op alle voorgaande sprekers wil ik allereerst de rapporteur, de heer Castricum, bedanken voor het werk dat hij aan dit verslag heeft besteed.
Op drie buitengewoon belangrijke punten wil ik in de discussie over het openbaar vervoer graag de nadruk leggen. Het eerste punt lijkt misschien triviaal, maar wij kunnen feitelijk vaststellen dat het openbaar vervoer buitengewoon belangrijk is. Onder andere daarmee kunnen wij problemen met overvolle wegen en milieuproblemen oplossen; maar daarvoor moet wel voldaan zijn aan een aantal eisen, bijvoorbeeld dat het openbaar vervoer toegankelijk is. Het moet er zijn als men het nodig heeft, anders wordt het nooit een alternatief voor het particulier autogebruik. Het moet ook goedkoop zijn, althans de prijs ervan moet kunnen concurreren. Anders zullen de reizigers er nooit voor kiezen.
Ten tweede is het belangrijk voor het openbaar vervoer dat er concurrentie is. Het openbaar vervoer is te weinig blootgesteld aan mededinging van andere openbaar vervoersinstellingen of andere actoren op het openbaar vervoersterrein. Ook dit is iets dat moet worden gestimuleerd.
Ten derde is het belangrijk dat wij van elkaar leren. Er bestaan grote verschillen tussen de lidstaten in de mate waarin het openbaar vervoer wordt gesubsidieerd, wat misschien komt door het feit dat er op zeer verschillende wijzen voor deze diensten wordt betaald. De gemiddelde kostprijs voor bijvoorbeeld de lijnbusdiensten in Zweden is 46 %. Dat percentage ligt wezenlijk hoger in België of Nederland. Er is geen reden om dit in deze voor de hele EU economisch krappe tijden te accepteren.
Als we deze voorwaarden kunnen vervullen, kan het openbaar vervoer naar mijn overtuiging in de toekomst een grote en aanzienlijk actievere rol spelen. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat wij deze doelstellingen enkel bereiken door het openbaar vervoer beter en doelmatiger te maken, en niet door automobilisten belastingtechnisch te straffen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn voldoening uitspreken over het feit dat het Parlement dit verslag van de heer Castricum heeft laten opstellen. In dit werkelijk voortreffelijke verslag wordt de financiering van het openbaar vervoer in de Unie - een belangrijk onderwerp - aan een grondige, bijtijdse herziening onderworpen. Een kind begrijpt dat de doelstellingen van het gemeenschappelijk vervoersbeleid alleen kunnen worden verwezenlijkt als er kwalitatief zeer goed openbaar vervoer is dat een reëel alternatief vormt voor de afhankelijkheid van de eigen auto; het is eveneens duidelijk dat verbeteringen in de doelmatigheid van het openbaar vervoer en de doorzichtigheid van de financiering van het openbaar vervoer derhalve in het economisch, sociaal en ecologisch belang van de Gemeenschap als geheel zijn.
Zoals het Huis weet - en zoals de heer Castricum en trouwens ook de heer Wijsenbeek al zeiden - hebben we geprobeerd dat onder woorden te brengen in ons Groenboek over het Citizens' network ; dat is vorig jaar rond deze tijd gepubliceerd en bevat een uitgebreide strategie om de mogelijkheden van het openbaar vervoer te benutten; voorts biedt het een handvat om bepaalde bestaande voorschriften te herzien, waaronder de voorschriften met betrekking tot de financiering. Verder is er een Witboek uitgekomen over een strategie om het spoorwegvervoer nieuw leven in te blazen, waarin eveneens onderzocht is welke verbeteringen vereist zijn, gezien het feit dat het grootste deel van de spoorwegen in de Unie financieel gesteund wordt vanuit de gedachte dat het spoorwegvervoer de kans moet krijgen zijn aandeel in ons openbaar-vervoersysteem te verhogen.
Nog zo'n voorbeeld - het derde - van de doelstellingen en uitgangspunten die de Commissie en het Parlement delen, is de mededeling die de Commissie onlangs over diensten van algemeen belang heeft gepubliceerd; daarin wordt vervoer als voorbeeld aangehaald van een sector waarin de Gemeenschap een speciale aanpak heeft ontwikkeld om aan de behoeften aan openbare diensten te voldoen.
De tijd dringt en daarom wil ik heel in het kort uiteenzetten wat de visie van de Commissie op de financiering van het openbaar vervoer is, waarna ik een paar korte opmerkingen over het onderhavige verslag zal maken. Ten eerste, zoals uit het verslag van de heer Castricum blijkt, moeten we niet vergeten dat veel voortreffelijke, openbare-vervoerdiensten door overheids- én private bedrijven zonder enige overheidssteun geleverd worden. Diensten die goed zijn opgezet, goed beheerd worden en voor de reizigers betaalbaar zijn, zullen waarschijnlijk wel zoveel betalende passagiers aantrekken dat ze kostendekkend zijn. Dit is een basaal, maar belangrijk gegeven, dat wij ook in het Groenboek over het Citizens' network hebben opgenomen.
Maar natuurlijk zijn er ook gevallen waarin de overheid terecht op het standpunt staat dat er een openbare behoefte aan een dienst bestaat die zuiver economisch gezien niet per definitie rendabel is; dat kan zich in stadsgebieden voordoen, maar ook, zoals verschillende leden in het debat al zeiden, in plattelandsgebieden. In dergelijke gevallen is het zonder meer terecht en noodzakelijk dat de overheid financiële steun verleent aan bepaalde diensten die door openbarevervoerbedrijven worden geleverd, en er zij op gewezen dat die financiële steun strikt genomen geen overheidssteun is.
Om voor de hand liggende redenen kan het besluit of er al dan niet financiële steun aan dergelijke diensten moet worden geleverd, het beste door de bevoegde en verantwoordelijke instanties in de lidstaten worden genomen. De Commissie heeft echter ook duidelijke verantwoordelijkheden. Ten eerste moet zij proberen een juridische structuur op te zetten die aansluit bij de situatie waarin het openbaar vervoer in de gehele Unie verkeert. Ten tweede moet ze de nodige bepalingen vaststellen om erop toe te zien dat steun voor openbare diensten niet gebruikt wordt als een verborgen en onberekenbaar middel om verliezen te dekken die aan inefficiëntie te wijten zijn, dat deze steun evenredig is en dat "doorzichtig" slaat op fundamentele, speciale diensten die aan de samenleving in het algemeen worden aangeboden.
Evenzo is het vaak terecht dat overheden een bijdrage leveren aan de kosten van infrastructuurprojecten voor het openbaar vervoer, omdat het duidelijk is dat gebruikers weliswaar op allerlei directe en indirecte manieren aan de door hen gebruikte vervoerinfrastructuur meebetalen, maar dat dit niet altijd helemaal kostendekkend is. Wat de financiële steun van de lidstaten betreft, moet overheidssteun bijdragen tot de ontwikkeling van openbaar vervoer in het algemeen belang, en de Commissie deelt de opvatting van de ontwerpresolutie dat de financiering van het openbaar vervoer doorzichtiger moet worden gemaakt, speciaal door de gegevens te verbeteren die in het jaarlijkse verslag over de mededinging en in verslagen over overheidssteun verschijnen.
De tijd staat me niet toe uitvoerig op het verslag van de heer Castricum in te gaan, maar ik wil wel iets zeggen over het idee om in het Verdrag een artikel speciaal voor de openbare dienstverlening op te nemen - de heer Castricum heeft dat onderwerp vanavond weer aangesneden, net zoals trouwens de heer Jarzembowski. Ik moet u zeggen dat de Commissie uw mening niet deelt dat zo'n soort nieuwe rechtsgrondslag nodig is. In onze mededeling over diensten van algemeen belang hebben wij ervoor gepleit in artikel 3 van het huidige Verdrag op te nemen dat de Gemeenschap zich ervoor moet inzetten een bijdrage aan de bevordering van diensten van algemeen belang te leveren. Deze aanpak geldt zeker voor vervoer, waar het juiste evenwicht tussen liberalisering en algemeen belang niet alleen door artikel 90 van het huidige Verdrag wordt verschaft, maar ook door het sectoriële artikel 77.
Ik hoop dat het Huis bij nader inzien ermee zal instemmen dat dit de meest praktische aanpak is om de in de ontwerpresolutie neergelegde doelstelling te bereiken; een doelstelling waar ik me geheel in kan vinden. Meer in het algemeen kan ik de commissie verzekeren dat de Commissie voortdurend haar best doet om de huidige voorschriften betreffende het openbaar vervoer te verbeteren en te voltooien. Wij nemen het subsidiariteitsbeginsel volledig in acht, maar houden daarnaast natuurlijk ook rekening met de problemen die in grensregio's en andere regio's met speciale vervoersbehoeften kunnen ontstaan.
Zoals zovelen in dit debat zijn mijn collega's en ik de mening toegedaan dat het openbaar vervoer een cruciale rol speelt in het oplossen van problemen als congestie, vervuiling en veiligheid van het vervoer, en door de juiste voorschriften op te stellen komen we daar al een heel eind verder mee. Ook om die reden valt het verslag van de heer Castricum bij mij in goede aarde, en ik beveel het daarom van harte bij het Huis aan.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats .
(De vergadering wordt te 00.15 uur gesloten)

