Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 21 januari 2000 werd onderbroken, te zijn hervat.

Angelilli
Mevrouw de Voorzitter, staat u mij toe erop te wijzen dat het morgen twee jaar geleden is dat een Amerikaans vliegtuig van de NAVO-legerbasis in Aviano een bloedbad veroorzaakte op de berg Cermis bij Cavalese in Italië door tijdens een oefenvlucht bij onvoldoende hoogte - lager dan de veiligheidslimiet - de kabels van een kabelbaan door te snijden. 20 Europese burgers vonden hierbij de dood. De familieleden van de slachtoffers hebben nog steeds geen financiële tegemoetkoming ontvangen van de regering van de Verenigde Staten. Bovendien is de verantwoordelijke piloot niet veroordeeld.
Ik verzoek daarom de Voorzitter van deze Vergadering en de voorzitter van de Commissie stappen te ondernemen bij de regering van de Verenigde Staten, zodat de familieleden van de slachtoffers onmiddellijk de hun toekomende financiële tegemoetkoming ontvangen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Angelilli. Ik neem nota van uw betoog.

Agenda
De Voorzitter
Aan de orde is het vaststellen van de agenda. Op verzoek van verschillende fracties en naar aanleiding van de zojuist gehouden bijeenkomst van de Conferentie van voorzitters stel ik u voor, overeenkomstig artikel 50 van ons Reglement, een debat in te schrijven over een actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwestie, namelijk de reactie van de Unie op de onderhandelingen die in Oostenrijk worden gevoerd met het oog op de vorming van een regering. Ik wil graag anderhalf uur voor dit debat reserveren.
Als u mijn voorstel onderschrijft, zal dit debat worden ingeleid door de heren Seixas da Costa, fungerend voorzitter van de Raad, en Prodi, voorzitter van de Commissie.
Wie wil zich voor dit verzoek uitspreken?

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, ik steun de beslissing van de Conferentie van voorzitters. In januari heb ik het voorzitterschap openlijk bekritiseerd, maar nu wil ik van de gelegenheid gebruik maken om in mijn eigen naam en die van de socialistische fractie te zeggen dat wij de verklaringen van het voorzitterschap rond dit thema opportuun vinden. Wij zijn het eens met de strekking, de timing en de vorm waarin zij zijn gedaan.

Dit gezegd zijnde, mevrouw de Voorzitter, is er moeilijk een debat te vinden dat beter aan de beschrijving uit artikel 50 van ons Reglement voldoet dan dit. Dit is inderdaad een debat over een actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwestie. Daarom zijn wij van mening dat de agenda voor dit debat moet worden gewijzigd.
(Applaus)

De Voorzitter
Wie wil zich tegen dit verzoek uitspreken?

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, ik wil mij om een zeer fundamentele en principiële reden tegen dit voorstel uitspreken. Ik baseer mij hierbij op artikel 7 van het Verdrag van Amsterdam.
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, wij verkeerden tot op heden in de veronderstelling dat de Europese Unie een samenwerkingsverband van vrije, onafhankelijke en soevereine staten was. Dit staat immers in de bepalingen van de Verdragen van Rome en Parijs, die aan de Gemeenschappen - later Unie - ten grondslag liggen. Vele ontwikkelingen hebben bij ons twijfel opgeroepen, maar we hebben dit samenwerkingsverband ondanks alles toch altijd als uitgangspunt beschouwd. Onlangs nog werd er, hoewel niet van harte, gesproken over het subsidiariteitsbeginsel.
Mevrouw de Voorzitter, vandaag verzoekt u ons, in navolging van de Conferentie van voorzitters, om inschrijving van dit actualiteitendebat. U baseert zich hierbij op artikel 50. Dit druist echter in tegen het beginsel van vrijheid. U stelt de soevereiniteit van de lidstaten ter discussie en ontkent het recht dat deze landen hebben om op basis van democratische verkiezingen zelf een regering te vormen. Straks komt het nog zover dat een meerderheid in dit Parlement zich met de vorming van regeringen wil gaan bemoeien. U mag niet vergeten dat onze regeringen het resultaat zijn van vrije, eerlijke, vreedzame en democratische verkiezingen die binnen de lidstaten worden gehouden. Als u overgaat tot goedkeuring...

De Voorzitter
Mijnheer Gollnisch, het spijt me maar uw minuut spreektijd is om. Ik weet dat u er altijd goed op toeziet dat het Reglement wordt nageleefd.

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, ik dacht dat mijn spreektijd drie minuten bedroeg. Neemt u mij niet kwalijk.
Als u dit voorstel goedkeurt, stemt u ermee in dat de Unie zich ontwikkelt tot een organisatie die de soevereiniteit en de vrijheid van de lidstaten schendt. Dit zou beteken dat we ons genoodzaakt zouden voelen de Unie te verlaten.

De Voorzitter
We hebben een voorstander en een tegenstander van dit voorstel gehoord. Ik breng daarom nu het voorstel tot wijziging van de agenda in stemming.
(Het Parlement keurt het voorstel goed)
Dit debat is in onze agenda ingeschreven.

Actualiteitendebat
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.

Onderhandelingen in Oostenrijk met het oog op de vorming van de regering
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de onderhandelingen in Oostenrijk met het oog op de vorming van de regering. Ik geef het woord aan de fungerend voorzitter van de Raad.

Seixas da Costa
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, er is mij gevraagd namens het Portugese voorzitterschap van de Europese Unie in dit Parlement ons standpunt uiteen te zetten over de politieke situatie in Oostenrijk en de gevolgen daarvan voor de betrekkingen tussen dit land en de overige lidstaten van de Unie. In de eerste plaats wil ik erop wijzen dat de op 31 januari door de Portugese premier afgelegde verklaring, in naam van drie andere lidstaten die eveneens tot de Europese Unie behoren, in het licht van deze specifieke context moet worden gezien. Het gaat met andere woorden om een gemeenschappelijk politiek standpunt dat gedeeld wordt door de staatshoofden en regeringsleiders van veertien landen en dat Portugal namens hen allen heeft verwoord. De reikwijdte en het toepassingskader van de tekst van dit gemeenschappelijk standpunt zijn perfect gedefinieerd, namelijk de bilaterale betrekkingen tussen elk van deze veertien landen en een Oostenrijkse regering waarin leden van de Oostenrijkse liberale partij zijn vertegenwoordigd. Ik zal de inhoud ervan even in herinnering brengen.
1 - De regeringen van de veertien lidstaten zullen op politiek niveau geen bilaterale contacten aangaan of aanvaarden met een Oostenrijkse regering die met de FPÖ in zee gaat.
2 - Oostenrijkers die zich voor een functie in een internationale organisatie kandidaat stellen, zullen niet op de steun van deze veertien landen kunnen rekenen.
3 - De in de hoofdsteden van de Unie gedetacheerde Oostenrijkse ambassadeurs zullen uitsluitend op technisch niveau worden ontvangen.
Ik geloof dat het de afgelopen dagen meer dan duidelijk is geworden waarom de veertien lidstaten dit standpunt hebben ingenomen. Om kort te gaan, de desbetreffende lidstaten zijn in het licht van de interne politieke situatie in Oostenrijk tot de conclusie gekomen dat een mogelijke deelname aan de Weense regering van een partij als de FPÖ het respect voor het door de lidstaten van de Europese Unie gehandhaafde gemeenschappelijke waardepatroon wel eens zou kunnen aantasten.
Iedereen is op de hoogte van het gedachtegoed dat de heer Jörg Haider in het openbaar verkondigt en van de ideeën die zijn partij op een aantal concrete beleidsterreinen aanhangt. Ik hoef u ongetwijfeld niet te herinneren aan zijn pogingen om het nazi-regime te vergoelijken, zijn houding tegenover buitenlanders en migrantengemeenschappen en zijn voorliefde voor een populistisch getint nationalisme dat ons niet onbekend in de oren klinkt.
Wij zijn het er allen mee eens dat deze partij een houding aanneemt die regelrecht indruist tegen de waarden die aan de Europese gedachte ten grondslag liggen en die overigens het referentiekader vormen voor de externe betrekkingen van de Unie, zowel met betrekking tot de op handen zijnde uitbreiding als op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Er dient nochtans op gewezen te worden dat de huidige situatie het gevolg is van de vrije wilsuiting van de Oostenrijkse kiezers. Deze moet hoe dan ook worden gerespecteerd en eender welk optreden terzake loopt het risico als een inmenging in de interne aangelegenheden van het desbetreffende land te worden beschouwd. Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, uiteraard trekt niemand in twijfel dat in Oostenrijk een democratisch regime heerst en het spreekt voor zich dat het resultaat van de afgelopen verkiezingen op het conto van de kiezers moet worden geschreven. De verkiezingen tonen echter eveneens aan - en dat mogen we zeker niet uit het oog verliezen - dat een ruime meerderheid van de Oostenrijkers zich tegen de partij van Jörg Haider blijft kanten. Wat wij betwisten en betreuren is nu juist dat men er bij de vorming van de regering voor heeft gekozen een gedeelte van de politieke macht in handen te geven van een partij wier leiders niet de minste garantie bieden betreffende de handhaving van de fundamentele principes die Oostenrijk gehouden is te eerbiedigen, verdedigen en bevorderen.

Oostenrijk heeft natuurlijk het volste recht om de regering te kiezen die het wenst, maar anderzijds hebben wij van onze kant ook het recht en de plicht ons uit te spreken over alle politieke opties die ons inziens in strijd zijn met de verplichtingen die Oostenrijk op internationaal vlak is aangegaan. Vandaag is het Oostenrijk, maar morgen kan eender welk ander land van de Europese Unie aan de beurt zijn.
(Applaus)
Ik herhaal, vandaag is het Oostenrijk, maar morgen kan eender welk ander land van de Europese Unie aan de beurt zijn. Bovendien weten wij maar al te goed dat de kwestie van de mensenrechten en de grondrechten, de fundamentele democratische beginselen en de principes van de rechtsstaat, de regelgeving voor de bescherming van de minderheden en de bestrijding van het racisme, de vreemdelingenhaat en de onverdraagzaamheid, vandaag de dag problemen zijn die de nationale grenzen overstijgen. Temeer daar het desbetreffende land deel uitmaakt van een gemeenschap van staten die dit referentiekader in het centrum van hun beschavingsproject hebben geplaatst. Het Europa dat wij willen opbouwen en versterken is meer dan een louter economisch project. Het gaat om een gemeenschap van waarden en principes die als basis moet dienen voor een politieke unie en de totstandbrenging van een op het solidariteitsbeginsel gebaseerde ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
(Applaus)
Daarom, mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, zijn wij van mening dat wij het recht en de plicht hebben onze Oostenrijkse vrienden te waarschuwen, zoals trouwens ook andere landen van buiten de Europese Unie hebben gedaan. Wij moeten hen met name duidelijk maken dat de oplossing waarvoor zij bij de vorming van de regering hebben gekozen niet zonder gevolgen kan blijven. Zij zal haar stempel blijven drukken op de betrekkingen die wij in de toekomst met hen zullen onderhouden zolang de partij van de heer Haider deel uitmaakt van de Oostenrijkse regering.
Met betrekking tot de concrete gevolgen heeft de Commissie in de verklaring die zij gisteren heeft afgelegd reeds een tipje van de sluier opgelicht. De Europese Unie zal haar werkzaamheden trachten voort te zetten waarbij zij met het oog op de strikte eerbiediging van de Verdragen uiteraard nauwlettend zal toezien op het doen en laten van de nieuwe Oostenrijkse regering. Het communautaire kader is een specifiek gegeven dat aan bijzonder concrete politieke en juridische regels is onderworpen. Precies daarom zal het een speciale handeling krijgen. Op deze manier zullen wij ervoor trachten te zorgen dat de werking van het communautaire raderwerk van de huidige situatie geen nadeel ondervindt.
(Langdurig applaus)

Prodi
. (IT) Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie is gisterochtend bijeengekomen en heeft autonoom en eenstemmig politieke besluiten van fundamenteel belang genomen. Gisteren schaarde zij zich in haar verklaring al achter de bedenkingen van 14 lidstaten van de Unie, die hier door de vertegenwoordiger van het voorzitterschap zijn herhaald. Vandaag kan ik, namens de gehele Commissie en ten overstaan van u allen, deze bedenkingen herhalen.
Staat u mij toe om, in de eerste plaats, nadrukkelijk de aandacht te vestigen op de politieke rol van de Commissie in situaties als deze.
De Commissie is, evenals het Parlement, een supranationale instelling van de Unie, die als zodanig geen bilaterale diplomatieke betrekkingen onderhoudt met de lidstaten.
Juist in momenten als deze, waarin de continuïteit, de samenhang en de waarden van de Unie in gevaar zijn, komt duidelijker naar voren wat de rol van de Commissie is.
Laten we niet vergeten, geachte afgevaardigden, dat het Verdrag van Rome de lidstaten niet de mogelijkheid biedt eruit te stappen, noch vrijwillig noch gedwongen. Dit omdat deze buitengewone constructie, de Europese Unie, berust op de vooronderstelling dat elke lidstaat, wanneer hij toetreedt tot de Unie, de grondbeginselen ervan onvoorwaardelijk en voorgoed aanvaardt. In de Verdragen zijn overigens precieze bepalingen opgenomen om te garanderen dat deze beginselen in acht worden genomen.
Dit betekent dat de Commissie haar taak zou veronachtzamen als ze de werkbetrekkingen met Oostenrijk zou afbreken, net zoals dat bij alle andere lidstaten het geval zou zijn.
Geachte afgevaardigden, wanneer een van de leden van de Unie in moeilijkheden verkeert, verkeert de hele Unie in moeilijkheden.
Een krachtige supranationale instelling mag niet een van haar leden isoleren, maar moet ervoor zorgen dat de lidstaat onverbrekelijk aan haar fundamentele waarden wordt gebonden. De Commissie zal zich hiervoor tot het uiterste inzetten.
Overbodig te zeggen dat de Commissie de ontwikkelingen in Oostenrijk op de voet zal volgen. De Europese Unie kan namelijk niet voortbestaan zonder de beginselen van vrijheid, democratie en eerbiediging van de rechten van de mens. Dit zijn de fundamenten van de Unie. Ze zijn de grondslag van de Unie, het resultaat en de weerslag van de plechtige gelofte van alle lidstaten om individuele personen en volkeren te eerbiedigen, ongeacht hun geloof, afkomst of situatie.
Deze beginselen zijn nauw verweven met de eerbiediging van de rechtsstaat. De Commissie staat garant voor de rechtsstaat en zal pal staan voor de verdediging van deze beginselen. Nog niet de kleinste schending van het recht van individuele personen of van om het even welke minderheid zal ongestraft blijven.
In de woorden van een afgevaardigde van het parlement van een van de kandidaat-landen: Europa is een unie van minderheden en daarom is wederzijds respect een eerste vereiste.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, een andere korte overdenking.
De Universiteit van Bologna, mijn alma mater, is al meer dan 900 jaar oud en daarmee de oudste universiteit ter wereld. Aan de wanden van een van de mooiste zalen hangen nog de wapenschilden van de studenten en professoren die eeuwen geleden aan deze universiteit hebben gestudeerd of gedoceerd. Het zijn er meer dan 7000 uit heel Europa, van Transsilvanië tot Engeland.
Ook toen al was Europa een gebied waarvan de grenzen niet bepaald werden door de politieke situatie van het moment, een gemeenschap met gedeelde waarden, idealen en kennis. De geschiedenis van Europa bestaat echter niet alleen uit culturele uitwisselingen, verspreiding van kennis en een solide kern van gedeelde waarden. De tegenhanger van de wapenschilden van de universitates zijn de monumenten voor de gevallenen van de oorlogen in elk dorp en elke stad in Europa.
De geschiedenis van Europa door de eeuwen heen wordt gekenmerkt door een ononderbroken reeks oorlogen en conflicten. Europa is de wieg van de westerse beschaving, maar heeft ook de gruwelijkste wreedheden uit de geschiedenis van de mensheid op zijn geweten. Daarom heb ik, toen ik het voorzitterschap van de Europese Commissie aanvaardde, een bezoek aan Auschwitz gebracht. Daarmee, op een herdenkingsplaats bij uitstek, heb ik, met een gepaste stilte, duidelijk willen maken dat Europa niet vergeet en dat het Europa van vandaag en morgen een unie van vrijheid, recht, veiligheid en vrede is, moet zijn en altijd zal blijven.
Vrijheid, recht, veiligheid en vrede: dat is namelijk waar de Europese Unie voor stond en staat. De opmerkelijkste, moedigste en succesvolste politieke constructie van de eeuw die zojuist is afgelopen, heeft haar burgers vrijheid, recht, veiligheid en vrede gegarandeerd. Dat is wat het verenigde Europa in de komende eeuw wil bieden aan toekomstige lidstaten.
Op dit moment zou ik eigenlijk bij de Universiteit van Leuven moeten zijn om samen met de Franse premier en de directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie, mevrouw Brundtland, een eredoctoraat in ontvangst te nemen.
Ik kom wat later op die ceremonie, maar ik geloof dat er geen betere manier is om een universiteit, een van de belangrijkste symbolen van Europese kennis, te eren dan door hier, in het Europees Parlement, het hoogste orgaan van volkssoevereiniteit, getuigenis af te leggen van mijn persoonlijke inzet en de inzet van de Europese Commissie, voor de verdediging van de waarden die de grondslag vormen van het verenigde Europa.
(Applaus)

Poeterring
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de voorzitter van de Raad, dames en heren, de Fractie van de Europese Volkspartij volgt de gebeurtenissen en de discussie over de ontwikkelingen in Oostenrijk met bezorgdheid en spanning. Het debat in onze fractie - ik geef dat graag toe en zie daarin een teken van onze sterkte - was levendig. Nog nooit werd over een probleem zo vaak het woord gevraagd als vandaag in onze fractie. Ik dank alle afgevaardigden voor de ernst waarmee zij de kwestie hebben besproken.
De Fractie van de Europese Volkspartij heeft eensgezind kritiek op vele uitspraken van de voorzitter van de FPÖ in Oostenrijk. Wij veroordelen zijn uitspraken van de laatste dagen aan het adres van de Franse president Chirac en de Belgische regering. Wij wijzen die beslist van de hand.
De Fractie van de Europese Volkspartij verdedigt de menselijke waardigheid, de rechtsstaat, de democratie en de vrijheid tegen zowel extreem-links als extreem-rechts.
(Applaus)
Velen weten wellicht niet dat de christen-democraten, die een groot deel van onze fractie uitmaken, hun oorsprong vinden in de strijd tegen het weinig menslievende, totalitaire nationaal-socialisme, maar ook tegen het totalitaire communisme.
(Applaus)De Fractie van de Europese Volkspartij komt vandaag op voor de waarden van de vaders van de Europese eenmaking: Robert Schuman, Alcide de Gasperi, Konrad Adenauer, Winston Churchill en vele anderen. Hun waarden zijn vandaag, in het jaar 2000, nog altijd de onze. Ze zijn onze maatstaf voor de beoordeling van de woorden en daden van de lidstaten en van de regeringen waarvan wij deel uitmaken. Wij hebben vertrouwen in onze Oostenrijkse vrienden van de Europese Volkspartij.
(Applaus)De Oostenrijkse Volkspartij heeft zich met Alois Mock en Wolfgang Schüssel - de ene was minister van Economische, de andere van Buitenlandse Zaken - meer dan enige andere partij ingespannen om Oostenrijk tot de Europese Unie te laten toetreden. Wij herinneren ons dat in het jaar 1998, nog niet lang geleden, iedereen hier in het Parlement het voorzitterschap van Oostenrijk positief heeft beoordeeld. De heer Schüssel, voorzitter van de ÖVP, heeft toen blijk gegeven van veel enthousiasme en inzet. De verkiezingen in Oostenrijk zijn nu achter de rug en ik vind dat het geen zin heeft op de kiezers te schelden. Er is met de SPÖ onderhandeld, maar jammer genoeg heeft dat niets opgeleverd. Dat komt doordat de syndicalisten van de SPÖ het door bondskanselier Klima beloofde economische en financiële saneringsprogramma niet wilden ondersteunen.
(Applaus van rechts, luidkeelse interrupties van links)Dat is de waarheid, hoe hard u ook roept. Als er een regering onder leiding van de ÖVP komt, verwachten wij dat ze de waarden en principes van de Europese Volkspartij, de achting en verdraagzaamheid jegens alle mensen, hoog houdt en het beleid van Europese eenmaking consequent voortzet, zoals de Republiek Oostenrijk dat al sedert tientallen jaren voorbeeldig doet. Wij zullen een Oostenrijkse regering onder leiding van de ÖVP beoordelen op haar respect voor de rechtsstaat, democratie en vrijheid. Mijnheer de voorzitter van de Commissie, wij danken u en heel de Commissie van ganser harte dat u niet pas vandaag, maar gisteren al een verstandig en evenwichtig standpunt hebt ingenomen waarin u de Verdragen van de Europese Unie verdedigt. Wij steunen de Commissie als hoedster van de Verdragen. Laten wij deze weg daarom samen gaan. De Fractie van de Europese Volkspartij wil een Europa van rechtvaardigheid, vrede en tolerantie. Wij willen in Europa niemand uitsluiten. Wij willen de Europese volkeren samenbrengen en ervoor zorgen dat op ons continent in de 21ste eeuw vrijheid, democratie en vrede heerst.
(Levendig applaus van de PPE-DE-Fractie)

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten wil zich met drie boodschappen tot de Europese publieke opinie richten. En laat het duidelijk zijn dat wij het over alledrie grondig eens zijn.
In de eerste plaats willen wij onze volledige steun en instemming betuigen met de verklaring van het voorzitterschap van de Raad en veertien lidstaten. Volgens ons drukt deze verklaring de gemeenschap van waarden uit die is opgebouwd door ons allen samen, en niet alleen door een afzonderlijke politieke strekking. Hoe dan ook staan de waarden van onze gemeenschap lijnrecht tegenover die van de partij die zich sarcastisch genoeg de Oostenrijkse Vrijheidspartij noemt. Het Europa dat wij aan het opbouwen zijn, komt voort uit bittere ervaringen die wij allen hebben doorgemaakt, en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten veroordeelt de beledigingen aan het adres van de Franse president, de Belgische regering en de socialisten. Ook wij zijn burgers van Europa. Over de Oostenrijkse socialisten wordt nu gesproken als landverraders. Ik zal u een ding zeggen: ik ben zelf jarenlang een landverrader geweest, als we generaal Franco mogen geloven.

Ook de heer Guterres was een landverrader volgens Salazar, en ik vind dat de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten dit in de verf moet zetten. En al heeft de Commissie haar rol als hoedster van de Verdragen volgens mij naar behoren gespeeld, toch wil ik u, commissievoorzitter Prodi, eraan herinneren dat u de Commissie bij het inhuldigingsdebat een regering van Europa heeft genoemd, en van een regering mag meer ruggengraat en meer moed verwacht worden. Dit is wat ik in deze situatie van de heer Prodi vraag.
(Applaus)
Met alle respect voor een uiterst efficiënte commissaris als de heer Fischler, gezien de tegenstrijdige verklaringen in de diverse talen over de vraag of de heer Prodi de heer Fischler al dan niet verzocht zou hebben af te treden, zou ik het erg op prijs stellen als u hierover duidelijkheid kon verschaffen aan het Parlement.
In de tweede plaats, mevrouw de Voorzitter, willen wij een duidelijke boodschap uitsturen naar het Oostenrijkse volk, een oproep aan de meerderheid van de Oostenrijkse bevolking die niet voor Haider heeft gestemd, die gestemd heeft voor de uitgesproken democratische partijen die de Europese kaart hebben getrokken. De heer Schüssel is minister van Financiën geweest, en ook kanselier Vranitzky heeft zijn bijdrage geleverd aan de toetreding van Oostenrijk. Zo fanatiek kunnen ze dus niet zijn. De toetreding van Oostenrijk tot de Gemeenschap hebben we samen tot stand gebracht. Zij is het werk van ons allemaal geweest, niet van deze of gene fractie. Daarom, mevrouw de Voorzitter, geloof ik dat wij het recht en de plicht hebben de Oostenrijkers te vragen goed na te denken en hun keuze te heroverwegen, want deze pest die ons in Europa al eerder geteisterd heeft zal niet alleen Oostenrijk schaden, maar kan zich ook verder verspreiden, zoals de geschiedenis heeft uitgewezen.
Daarom zou ik graag van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten willen horen of zij naast haar steunbetuiging aan de heer Schüssel, - waarmee we hetzelfde zullen bereiken als Chamberlain en Daladier destijds, in 1938, in München -, nog van plan is maatregelen te nemen ten aanzien van de Oostenrijkse Volkspartij, als die haar krankzinnige plan doorzet.
Ten derde, als wij ons niet verzetten tegen deze tegennatuurlijke alliantie, dan kan ik u vertellen dat we het voornaamste doel van de Europese Unie, de uitbreiding, als verloren kunnen beschouwen. Als u een Tsjech, een Slowaak of een Hongaar was, wat zou u dan vinden van een buurland dat u als een ander ras beschouwt en niet wil dat u toetreedt? Daarom geloof ik dat dit een grote dag is, het begin van een politiek Europa. Laten we de Raad steunen. Wij geloven dat het ons recht en onze plicht is het Oostenrijkse volk te vragen nog eens grondig na te denken over deze volkomen waanzinnige keuze.
(Applaus van de PSE-Fractie)

Cox
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie is ingenomen met dit debat. Dit is immers een beslissend moment. Voor het eerst in de geschiedenis van het moderne Europese project dreigt een extreem-rechtse partij het te halen. Dat is zeer onrustbarend.
De FPÖ beweert dat wij, als wij haar teksten en programma doornemen, het eens kunnen zijn met veel van wat daarin wordt gezegd. Dat is mogelijk, maar ik zou het vandaag willen hebben over de moeilijkheden die wij, liberale democraten, in onze liberale internationale al sedert lang met de Oostenrijkse FPÖ ondervinden.
Al in 1986 hadden wij redenen om aan te nemen dat de heer Jörg Haider niet een man was wiens principes of standpunten met het fatsoen of het moderne liberalisme strookten. In november 1991 hebben wij, na een lang intern debat in de liberale internationale en vele bezoeken aan Wenen om daar de problemen te bespreken, het lidmaatschap van de FPÖ opgeschort. Vervolgens hebben wij de partij in juli 1993 uitgesloten.

Wij hebben de FPÖ toen uitgesloten en wijzen nog altijd af wat de heer Haider nu vertegenwoordigt. Ik zal u zeggen wat wij in die lange periode hebben geleerd. Velen van ons zeiden dat wij de teksten moesten lezen. Nog veel meer van ons zeiden dat wij tussen de regels door moesten lezen en naar de context moesten kijken. In de politiek kunnen woorden opzwepen of verzoenen. Wij kwamen tot de conclusie dat de heer Jörg Haider de stem was van racisme en xenofobie. Hij speelt in op angst en exploiteert kwetsbaarheid. Daarom is dit een belangrijk debat. Wij moeten duidelijk maken dat, als wij extremisme aanvaarden, in Europa iets ernstigs aan de gang is.
(Applaus)
Ik voeg daar meteen aan toe dat wij niets tegen het Oostenrijkse volk hebben. Wij eerbiedigen het recht van de Oostenrijkse bevolking op een eigen democratisch proces. Wij komen op voor de rechten en constitutionele prerogatieven van de Oostenrijkse bevolking, maar hebben hier in het Europees Parlement de plicht te herinneren aan onze fundamentele waarden in artikel 6 van het Verdrag: vrijheid, democratie en eerbiediging van de mensenrechten. Ieder weldenkend mens in dit Parlement is ervan overtuigd dat die rechten universeel en ondeelbaar zijn en niets met huidskleur, stand of overtuiging te maken hebben. Wij moeten die rechten bevorderen en verdedigen. Inmiddels zeggen wij tot de Oostenrijkers dat wij niet boos op hen zijn.
Met betrekking tot het initiatief van het Portugese voorzitterschap moet ik zeggen dat wij het met de geest en politieke opzet daarvan eens zijn. Het initiatief is misschien niet volmaakt, maar wij geloven, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat het op idealisme berust en zijn daarom geneigd het te ondersteunen. Zoals Commissievoorzitter Prodi verkies ik de communautaire methode en vind ik dat wij naar de artikelen 6 en 7 van het Verdrag moeten kijken. Artikel 7 voorziet in de mogelijkheid van schorsing van rechten wegens ernstige en voortdurende schending van onze fundamentele waarden. Als instellingen moeten wij onderzoeken hoe wij daaraan betekenis en concrete vorm kunnen geven. Dan kunnen wij de communautaire methode toepassen om dit kankergezwel te vernietigen.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil ook iets tegen de heer Schüssel zeggen. De heer Schüssel heeft in de Europese politiek een eervolle staat van dienst. Nu wil hij op de rug van een politieke tijger de regering binnenrijden. Mijnheer Schüssel, u neemt daarmee een zware persoonlijke, nationale en Europese verantwoordelijkheid op u. U zult de geest en de letter van de Europese Verdragen moeten naleven.
Mevrouw de Voorzitter, dit debat betreft de essentie zelf van onze democratische waarden en instellingen en doet ons beseffen dat eeuwige waakzaamheid de tol van de vrijheid is. In Europa moeten wij, met onze ervaring van het weerzinwekkende racisme, waaronder wij in het verleden zwaar hebben geleden en dat ons duur is komen te staan, onderstrepen dat dit debat niet over de inmenging in de soevereine bevoegdheid van een land gaat. De democratisch gekozen instellingen van de Unie moeten laten zien dat wij, Europeanen, niet zullen dulden dat de klok wordt teruggedraaid.
(Levendig applaus)

Lannoye
Mevrouw de Voorzitter, de huidige ontwikkelingen in Oostenrijk zijn zeer ernstig. Voor de eerste keer bestaat er in de Europese Unie het gevaar dat er binnen de Raad van ministers en in ons midden vertegenwoordigers zullen zetelen die in woord en daad overduidelijk de waarden van de Europese Unie geweld aandoen.
Ik wil drie opmerkingen maken om de ernst van dit vraagstuk te verduidelijken. Persoonlijk denk ik dat als extreem-rechts in de Oostenrijkse regering plaats gaat nemen, andere landen het voorbeeld van Oostenrijk zullen volgen. Dit zou een zeer slecht politiek signaal zijn aan het adres van de wankele democratieën in de kandidaat-lidstaten.
Verder denk ik dat deze gebeurtenis de Europese Unie als zodanig schade berokkent. Naar buiten toe verliest ons beleid ter bevordering van de democratie en de mensenrechten aan geloofwaardigheid.
Volgens sommigen mengen we ons in de interne aangelegenheden van Oostenrijk en stigmatiseren we de Oostenrijkse burgers. We zouden ze veroordelen op grond van hun vermeende bedoelingen. Ik vraag me af of dit zo is. Het gaat hier immers om een politiek leider wiens uitlatingen we al jaren kennen en wiens woorden tegen alles indruisen waar wij voor staan. We lopen dus beslist niet op de zaken vooruit, en er is geen sprake van dat we de Oostenrijkse burgers stigmatiseren als we hen vriendelijk waarschuwen voor wat hun land binnenkort te wachten staat, met alle gevolgen voor Europa van dien. Het gevaar schuilt niet in een fundamentele verandering - ik denk dat de heer Haider daar te intelligent voor is - maar in een langzaam verval van de democratische rechten. Ook het gevaar van culturele besmetting is voor Europa buitengewoon groot.
(Applaus)Mevrouw de Voorzitter, hartelijk dank voor het steekhoudende en politiek intelligente betoog dat u namens het Parlement gehouden hebt.
(Applaus)Ik wil ook het voorzitterschap van de Raad danken voor zijn krachtige, steekhoudende en bedachtzame betoog.
(Applaus)Ik wil mij tenslotte richten tot de PPE-DE-Fractie voor wie ons betoog in eerste instantie, al dan niet gewild, bedoeld is. Ik wil mij richten tot de heer Poettering en indirect ook tot mijn landgenoot Martens, die ooit onze collega was. Mijnheer Poettering, ik heb gehoord dat u de ontwikkelingen in Oostenrijk gevolgd hebt. Ik had liever gezien dat u deze ontwikkelingen vóór was geweest en met name ook dat u zich namens uw fractie had uitgesproken tegen iedere vorm van samenwerking met mensen die verbaal geweld gebruiken, zwakkeren stigmatiseren, racistische uitlatingen doen en welwillend staan ten opzichte van het nazi-regime.
(Applaus)Mijnheer Poettering, ik wil uw democratische inslag niet ter discussie stellen, maar ik denk dat u een ernstige politieke fout maakt. In navolging van een van mijn illustere landgenoten, Paul-Henri Spaak, wil ik u zeggen dat het nu nog niet te laat is om van koers te veranderen.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie is van mening dat de Europese Unie momenteel staat voor de grootste politieke en ethische uitdaging sinds haar oprichting. Er zijn zeker momenten in het bestaan van de Unie geweest waarop regeringen van lidstaten politici telden wier opvattingen en handelen in strijd waren met de waarden van de Unie. Het rechts-extremisme van Haider en zijn medewerkers kenmerkt zich echter door openlijk racistisch, antisemitisch gedrag en deze mensen bepalen mede het beleid van de Unie.
Tegen wil en dank weet deze beweging zo een respectabele positie te verwerven die ze niet verdient. Ontoelaatbare normen winnen zo in heel Europa terrein. De plechtige uitspraken die binnen de Europese Unie over onze basiswaarden zijn gedaan, zouden zo wel eens van hun inhoud kunnen worden ontdaan. Het gaat hier om onze Europese waarden waarvan wij terecht eisen dat ze door de kandidaat-lidstaten worden gerespecteerd.
Daarom onderschrijven wij de verklaring van het voorzitterschap van de veertien lidstaten en van de Voorzitter van het Europees Parlement. In tegenstelling tot het kleurloze en halfslachtige standpunt van de Commissie schatten zij immers het gevaar van deze plotselinge opleving van het rechts-extremisme goed in.
Uiteraard moeten we voorkomen dat we het Oostenrijkse volk aan de schandpaal nagelen. Onze maatregelen moeten tegen Haider gericht zijn, maar het Oostenrijkse volk mag hierdoor niet geïsoleerd raken.
We moeten ons meer dan ooit solidair verklaren met de democraten in dit land en op juiste wijze reageren op de grote demonstratie die op 12 november in Wenen werd gehouden. Het is van belang dat we een dialoog aanknopen met de tegenstanders van Haider en nauw met hen samenwerken. Samen met hen moeten we het Oostenrijkse volk een ander perspectief bieden.
Tenslotte dienen we ons af te vragen hoe het zover heeft kunnen komen. Dit is in eerste instantie een vraag voor de Oostenrijkse politieke leiders. Hij is van fundamenteel belang voor de toekomst van de democratie in dit land. Hiermee richt ik mij met name tot de politici die hebben toegestaan dat extreem-rechts aan de macht kwam. Iedereen moet stilstaan bij de vraag hoe een gewetenloze demagoog de onder een groot deel van de bevolking bestaande frustraties en angsten over het gevoerde beleid heeft kunnen uitbuiten. Dit vraagstuk ligt nu ter tafel, en ik denk dat iedereen direct zijn of haar verantwoordelijkheden op zich moet nemen.
(Applaus)
Muscardini
Mevrouw de Voorzitter, dit debat had kunnen gaan over de noodzaak om de grondslagen van de Unie te versterken, zodat we die gezamenlijk kunnen verdedigen; in plaats daarvan zijn we gedwongen ons gedurende deze dagen bezig te houden met vormfouten en inhoudelijke fouten.
Wij staan versteld over de onbeholpen manier waarop sommigen met hun onvoorzichtige uitspraken Haider en Oostenrijk hebben gesterkt en de Unie belachelijk hebben gemaakt: met hun anticonstitutionele maatregelen hebben zij artikel 7 van het Verdrag met voeten getreden.
Nooit eerder is er sprake geweest van een dergelijk ernstig en grof geval van inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van een lidstaat. Natuurlijk kunnen we niet toestaan dat de fundamentele waarden van Europa geschonden worden. Het Italiaanse staatshoofd heeft in dat verband opgemerkt dat deze beginselen in een verdrag zijn opgenomen: hij noemde het Verdrag van Kopenhagen - ik ken dat verdrag niet en u ook niet, want het bestaat helemaal niet. Misschien bedoelde hij het Verdrag van Amsterdam: in artikel 6 van dat Verdrag worden enkele principes opgesomd en in artikel 7 de procedures voor het vaststellen van een ernstige en aanhoudende schending door een lidstaat van de principes uit artikel 6. Tot op dit moment heeft Oostenrijk deze principes niet geschonden, noch ernstig noch aanhoudend. Met deze verklaring mengt het voorzitterschap zich dus niet alleen in de binnenlandse aangelegenheden van Oostenrijk, maar discrimineert het ook, want een heel volk wordt erdoor gestraft en zijn kiesrecht wordt erdoor geschonden.
Tot nog toe is er geen politieke cohesie tot stand gebracht, niet eens voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad of ter bescherming van de slachtoffers van genocide; de gemeenschappelijke munt is allesbehalve stabiel en de economie is niet in staat werkgelegenheid te scheppen en armoede te bestrijden, maar wel wordt in een oogwenk en met de kracht van een beeldenstorm de geloofwaardigheid van de Unie tenietgedaan. Sancties kunnen worden opgelegd na de schending van de Verdragen, maar niet als een democratisch gekozen partij in de regering wordt opgenomen. Wat moeten we anders met de communistische landen, waar de communisten weer in opkomst zijn: gooien we deze landen ook uit de Unie als de communisten aan de macht komen, of wordt de kleinkinderen van Stalin alles vergeven?
(Applaus van rechts) De instellingen kunnen respect afdwingen en de beginselen opleggen met diplomatie, overredingskracht, cultuur en solidariteit, maar niet door dreigementen en ongrondwettelijke methoden.
Bilaterale betrekkingen bestaan tussen staten, dus de 14 hebben er niets mee te maken. Hier worden de Europese instellingen met voeten getreden voor partijpolitieke belangen, op een manier die een partij uit een voormalige totalitaire staat niet zou misstaan, maar niet past voor democratische vertegenwoordigers.
Met Haider zijn wij het op veel punten, te veel punten, niet eens - zoals we meerdere malen hebben geschreven - waaronder zijn aanspraak op het zeer Italiaanse Alto Adige. Maar dat wisten we al: het verontrust ons vandaag te merken dat andere vertegenwoordigers van de Unie de democratische rol ervan schijnen te hebben opgegeven.
Wij staan voor rechtszekerheid en democratie, voor de eerbiediging van de nationale soevereiniteit zolang die niet botst met de beginselen van het Verdrag of de mensenrechten. Wij geloven in Europa, terwijl anderen schijnbaar de aanzet hebben gegeven tot het uiteenvallen van de Unie. Dat is het gevolg van overhaaste uitbreiding, van onduidelijke rollen en taken.
Wij hebben het Europa van de zwalkende markt gecreëerd, niet het Europa van de beginselen, het recht en de politiek, en dit zijn nu de gevolgen! We kunnen niet anders dan de Commissie oproepen vast te houden aan haar gematigde standpunt en onze waardering uitspreken voor hen die de autonomie en de soevereiniteit van het Oostenrijkse volk verdedigen, zodat dit volk vrij blijft en solidair ten opzichte van andere volkeren.

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, het beleid dat wordt gevoerd is enorm hypocriet. De Raad lapt het Verdrag aan zijn laars en gebruikt een methode die volledig indruist tegen artikel 6 en 7, waarin staat aangegeven dat een lidstaat veroordeeld mag worden als er sprake is van ernstige en herhaaldelijke schendingen. In Oostenrijk kan van dergelijke schendingen niet gesproken worden. We weten dat er risico's bestaan, maar daar blijft het bij.
De Europese Unie en haar instellingen voldoen noch aan de criteria van artikel 6 en 7, noch aan die van Kopenhagen, terwijl dit van LMOE's wel wordt verwacht als ze willen toetreden tot de Unie. De huidige lidstaten zouden dus geen lid van de Unie kunnen worden. De ernstige en herhaaldelijke schendingen waarover we spreken hebben zich wel voorgedaan in sommige andere lidstaten, waaronder Italië en Frankrijk. Deze twee landen zijn respectievelijk nummer een en nummer drie op de lijst van veroordelingen door de Raad van Europa en het Hof van Straatsburg. Maar ook over België valt het nodige te zeggen, waarde Belgische collega's. Denk maar aan de Dutroux-affaire en de tientallen kinderen die ontvoerd, gemarteld en vermoord zijn door vooraanstaande mensen in dit land. Het onderzoek naar deze affaires is vastgelopen.
Waarde collega's, we zouden met een deel van de afgevaardigden de Raad en de Commissie kunnen dwingen zich met dit vraagstuk bezig te houden. Waarom hekelen de Oostenrijkers al 10 jaar of zelfs langer het nepotisme binnen de politieke partijen dat niet alleen Oostenrijk verrot en corrupt heeft gemaakt, maar ook landen als Italië en België, om maar niet te spreken van andere lidstaten van de Europese Unie? We moeten ons goed afvragen, waarde collega's, waarom 76% van de Belgische, 56% van de Franse en 53% van de Italiaanse burgers geen enkel vertrouwen in het rechtstelsel van hun land hebben...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Titford
Mevrouw de Voorzitter, de Fractie voor een Europa van Democratieën in Diversiteit en vooral mijn eigen partij vindt dit een bijzonder belangwekkend debat. Wij kunnen het volstrekt niet eens zijn met de opvattingen en het beleid van de heer Haider en betreuren zijn verwijzingen naar het Derde Rijk. Wij vinden het echter ook jammer dat het Europees Parlement zich wil gaan bemoeien met de politiek van een gekozen regering van een land, meer bepaald van een lidstaat van de Europese Unie. In mijn eigen land zijn de leden van mijn partij zeker geen racisten, maar wij kunnen moeilijk dulden dat de Europese Unie haar wil oplegt of zich met binnenlandse politiek bemoeit. Zal de Europese Unie zich ook bemoeien met het Britse parlement als wij gekozen worden?
Mevrouw de Voorzitter, de Oostenrijkse bevolking heeft de heer Haider tot lid van het Oostenrijkse parlement gekozen. Als ik het goed heb, heeft hij 28% van de stemmen behaald en komt er nu een coalitieregering. Mevrouw de Voorzitter, ik stel voor dat het Europees Parlement wacht om te zien of de partij van de heer Haider het beleid van Oostenrijk beïnvloedt. Pas dan kunt u zien of de mensenrechten er worden geschonden. Uw Parlement kan dan maatregelen overwegen om dat te verhelpen. Mevrouw de Voorzitter, pas dan kan het Parlement overwegen zich met de constitutionele situatie in een land van de Europese Unie te bemoeien.

Sichrovsky
Mevrouw de Voorzitter, als afgevaardigde van de Vrijheidspartij heb ik er begrip voor dat enkele collega's zich zorgen maken over de democratische ontwikkeling in Oostenrijk. Het zal u wellicht verbazen dat ik begrip heb voor hun ongerustheid over de eerbiediging van de mensenrechten, het verantwoordelijkheidsbesef tegenover het eigen verleden en de stabiliteit van de democratie in Oostenrijk.
Oostenrijk draagt zelf de verantwoordelijkheid voor het vaak twijfelachtige beeld dat buitenlanders er - terecht of niet - van hebben. De jarenlange weigering van onze regeringen om onze medeverantwoordelijkheid voor de gruwel van de Tweede Wereldoorlog toe te geven en de joodse slachtoffers en dwangarbeiders te vergoeden, hebben sterk aan dat negatieve beeld bijgedragen. De FPÖ vormt met de ÖVP nu een regering op grond van de uitslag van de verkiezingen van 3 oktober 1999, toen de oude regering werd weggestemd. Dat is het recht van de burgers van een land en het basisprincipe van de democratie. Toen de besprekingen tussen SPÖ en ÖVP waren mislukt, probeerden de socialisten een minderheidsregering te vormen en zochten zij steun bij de FPÖ.
Drie ministerportefeuilles werden aangeboden - u kan dat in de kranten nalezen -, aan een partij die hier fascistoïde wordt genoemd. Toen wij dat aanbod afwezen, werd een hevige lastercampagne op gang gebracht, wat wij nog steeds niet begrijpen. De FPÖ is in het Oostenrijkse politieke landschap een gevestigde partij. Ze levert de gouverneur van een van de negen provincies en maakt van alle andere regeringen deel uit. Veel Oostenrijkers vragen zich vandaag af waarom hun democratisch besluit plots wordt geïnterpreteerd als uitdrukking van een fascistoïde gezindheid en hoe het komt dat de lastercampagne pas op gang is gekomen toen de FPÖ een minderheidsregering van de SPÖ niet wilde steunen.
Wij worden hier - zonder naar ons programma te kijken - van tevoren veroordeeld, waardoor de vreselijkste periode van de Europese geschiedenis tot een politiek spektakel wordt gereduceerd. Ik walg ervan dat sommige van onze tegenstanders de miljoenen doden in de gaskamers van de concentratiekampen voor goedkope propagandadoeleinden gebruiken. Ik denk bijvoorbeeld aan de Italiaanse afgevaardigde Bertinotti, die gisteren op de Italiaanse televisie de heer Haider verweet dat hij de holocaust loochent. Mijnheer Bertinotti, u moest u schamen. Zelfs als u geen enkel politiek argument meer overheeft, geeft u dat nog niet het recht de doden voor uw goedkope propaganda te misbruiken.
Een democratisch gekozen politicus een nazi noemen maakt van u nog geen antifascist. U beledigt daarmee integendeel de echte slachtoffers van het nationaal-socialisme en bagatelliseert de fascistische dictaturen. U laat u leiden door uw vooroordelen, ziet af van elk politiek debat en gaat te werk op de manier die u zegt te bestrijden. De aanval tegen de nieuwe Oostenrijkse regering, de poging om het beleid van een lidstaat te beïnvloeden is een belediging voor de Oostenrijkse bevolking. Wij zijn daarom dankbaar voor de bijzondere houding van de Commissie.
In het nieuwe coalitieakkoord gaat het om democratische hervormingen, rechten van de oppositie, schadeloosstelling van de dwangarbeiders...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Stenzel
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen bestaat in Oostenrijk geen gevaar dat er opnieuw een eenpartijstelsel of een rechts totalitair systeem wordt ingevoerd. Oostenrijk is een stabiele democratie, waar de mensenrechten en fundamentele vrijheden door de grondwet en een onafhankelijke justitie worden gegarandeerd. Oostenrijk staat open voor de wereld, en voor vreemdelingenhaat en discriminatie is daar geen plaats.
Wat in Oostenrijk gebeurt, is een volkomen normale machtswisseling na democratische verkiezingen, waarbij het oude systeem werd weggestemd en voor de nodige economische en sociale hervormingen een stabiele parlementaire meerderheid werd gezocht en gevonden. Er komt een werkbare meerderheid, maar ook een slagvaardige oppositie. De Oostenrijkse Volkspartij, die ik in dit Parlement vertegenwoordig, was en is een partij die zich altijd consequent voor de integratie van mijn land in de Europese Unie heeft ingespannen en zich sterk met de waarden en het beleid van verdieping en uitbreiding van de Unie verbonden voelt.
Wij respecteren en accepteren het debat en hebben begrip voor de bezorgdheid van vele lidstaten over de weg die Oostenrijk is ingeslagen. Wij hebben daar begrip voor, omdat wij weten dat wij vandaag omwille van onze recente geschiedenis een bijzondere politieke verantwoordelijkheid dragen. Ons land was niet alleen het eerste slachtoffer van de dictatuur van Hitler, maar vele Oostenrijkers waren ook daders, hoewel ik elke collectieve schuld van de hand wijs.
Oostenrijk heeft, niet in de laatste plaats dankzij de ÖVP, zijn weg naar de Europese Unie gevonden. De plaats van mijn land is niet buiten maar binnen de Europese Unie...
..., en wel met alle rechten en plichten van dien. Ook een nieuwe regering moet beoordeeld worden op de waarden en principes die ze in haar regeerprogramma verdedigt en niet op basis van de vooroordelen die haar politieke tegenstrevers, maar ook de internationale media verspreiden. De inzet voor de mensenrechten, democratie en waarden van de rechtsstaat, de openhartige verduidelijking van de rol die Oostenrijk in het verleden heeft gespeeld, het doorgeven van de informatie over de grootste misdaad tegen de mensheid van de 20ste eeuw, de holocaust, zult u ook in het regeerakkoord van de toekomstige coalitieregering van ÖVP en FPÖ terugvinden.
Mijn partij staat er borg voor dat mijn land op de koers van de Europese Unie blijft en de waarden daarvan hooghoudt.
(Applaus)
Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte vertegenwoordigers van de Commissie, dit is voor Oostenrijk en Europa een zwarte dag. De leugens van de heer Sichrovsky en de paaiende woorden van mevrouw Stenzel kunnen daaraan niets veranderen. Twee onverantwoordelijke, machtsgeile politici verkopen het imago, de politieke rol en voor een deel ook de economische belangen van Oostenrijk.
(Applaus en interrupties)
Zij ruilen dat alles voor de positie van regeringsleider en deelname aan de regering. Dat de faam van Oostenrijk zo van goed naar slecht evolueert, nemen zij op de koop toe, net als het dreigende isolement van het land en zijn burgers. Zoals velen die jarenlang tegen Haider en zijn politiek hebben gestreden - ook mijn collega's van de sociaal-democratische delegatie in het Parlement -, vind ik het verkeerd dat de internationale gemeenschap maatregelen zou nemen die niet uitdrukkelijk tegen de regering en haar vertegenwoordigers gericht zijn.
Mijn kritiek en woede - ik zeg dat openlijk - gelden uitsluitend diegenen die deze reacties uitgelokt hebben en nog altijd uitlokken, namelijk de heren Schüssel en Haider en hun partijen,...
... en ook hun vertegenwoordigers hier in het Parlement. Mijnheer Poettering, u bevindt zich vandaag in een even moeilijke situatie als ik, zij het om andere redenen. U moet immers iets tegen uw zin verdedigen. U verdedigt de heer Schüssel. U moet echter naar de heer Schüssel van vandaag kijken, wiens uitnodiging voor de top van vertegenwoordigers van de christen-democratische partij, zo heb ik vernomen, onlangs is geannuleerd.
De heer Poeterring zegt dat Haider alleen van zijn aantrekkingskracht kan worden beroofd door hem in het politieke bestel op te nemen, en dat is een steekhoudend argument. Ik zeg echter dat hij evenmin als andere extreem-rechtse bewegingen in ons politiek bestel en dat van Europa kan of wil worden opgenomen. Wie op de vooroordelen tegenover buitenlanders en minderheden teert en die vooroordelen zelf ook voedt, wie bekrompenheid en onvrijheid in zijn vaandel voert, wie zich in de internationale betrekkingen onbehouwen en arrogant gedraagt en wie nog nooit ondubbelzinnig afstand heeft genomen van het nationaal-socialisme, is voornemens noch bereid te integreren!
(Applaus)De conservatieven laden de zware historische verantwoordelijkheid op zich dat ze vrijwillig met de wolf naar bed gaan en wachten tot ze worden opgevreten. Zo wordt de wolf - door de zelfopoffering van de ÖVP - gevoed in plaats van in toom gehouden. Ik heb er begrip voor dat Europa en de beschaafde wereld zo weinig mogelijk met zo' n regering te maken willen hebben. Er is echter ook het andere Oostenrijk, het Oostenrijk van de vele duizenden demonstranten tegen de regeringsdeelname van de FPÖ, die tegen deze regering zullen blijven betogen. Ik verzoek Europa dat Oostenrijk te steunen en te helpen.
(Applaus)Hoe sterker Europa wordt en hoe waakzamer het zich tegenover autoritaire tendensen opstelt, hoe beter wij het rechtse extremisme bij de wortels kunnen aanpakken. Europa is en blijft immers de beste garantie tegen vreemdelingenhaat, demagogie en een terugkeer naar de barbarij. Steun het Oostenrijkse volk tegen deze regering!
(Applaus)
Hautala
Mevrouw de Voorzitter, dit is een historisch moment, omdat het nu voor ons allen eindelijk geheel duidelijk is dat de Europese Unie geleidelijk aan een gemeenschap van waarden is geworden. Wij merken dit nu er aan de regering van een lidstaat een partij deel gaat nemen waarvan wij weten dat ze niet al deze waarden eerbiedigt. Ik wil ook opmerken dat de van de Raad afkomstige verklaring van de 14 lidstaten gerechtvaardigd was, omdat er in zekere zin ook sprake is van de samenstelling van de regering van de Europese Unie waardoor deze zaak ook een zaak van de Raad is. Ze is niet alleen een binnenlandse aangelegenheid van Oostenrijk.
Als parlementsleden moeten wij vooral onderstrepen dat het begonnen werk ter versterking van de grondrechten belangrijker dan ooit is. Het is belangrijker dan ooit dat de eerbiediging en de onschendbaarheid van de menselijke waarden alsmede de rechten van minderheden en de rechten van alle mensen die in de Europese Unie wonen, een essentieel onderdeel vormen van het rechtsstaatbeginsel van de Europese Unie. Het Handvest van de grondrechten moet daarom ook juridisch bindend zijn en mag niet tot alleen maar een verklaring beperkt blijven. Het is even belangrijk om de democratische krachten in Oostenrijk te steunen, niemand van ons wil Oostenrijk immers isoleren. Wij weten dat de meeste Oostenrijkers deze waarden respecteren. Zij hebben ook geprotesteerd, want niet alle protesten vonden buiten Oostenrijk plaats. Waarschijnlijk zijn ook veel proteststemmers op de been gekomen die al lange tijd een verandering in de Oostenrijkse politiek hebben gewild. Naar mijn mening moet het Parlement deze democratische krachten steunen. Ik doe ook een beroep op de president van Oostenrijk om nog eens alle mogelijkheden te onderzoeken om een regering van democratische krachten te vormen.

Bertinotti
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, ik wil slechts onderstrepen dat de houding waarop de voorzitter van onze fractie, Francis Wurtz, zojuist de aandacht heeft gevestigd, van grote waarde is.
Ik waardeer de verklaringen van het voorzitterschap van de Raad en het standpunt van de 14 landen die de contacten met de Oostenrijkse regering willen afbreken als de partij van Jörg Haider daarvan deel uitmaakt.
Ons standpunt is des te belangrijker omdat wij, zoals bekend, het fundamenteel oneens zijn met het beleid van dit Europa: het economisch en sociaal beleid, het democratisch tekort, de betrokkenheid van deze landen bij de desastreuze oorlog op de Balkan. Des te opmerkelijker is het standpunt dat wij vandaag innemen: een uitzonderlijk standpunt, want het gaat om een uitzonderlijk gevaar, dat van de wedergeboorte in Europa van een irrationele en neonazistische ideologie. Dit is niet alleen een gevaar voor Oostenrijk, maar voor heel Europa. Het gaat om ons allen, niet alleen om Oostenrijk. Het is bekend dat sociale omstandigheden als werkloosheid en onzekerheid dergelijke denkbeelden kunnen aanwakkeren. Dat geldt ook voor de culturele oorzaken: xenofobie, racisme. Maar het onvermogen en de onwil van deze extreem-rechtse groeperingen om hun houding te bepalen tegenover het nazisme is een potentieel gevaar voor Europa.
Het alpengebied en al onze landen zijn in het geding: de voorwaarden voor een bedreiging van de democratie en de beschaving van Europa worden gecreëerd. Het voorzitterschap heeft met zijn standpunt getoond dat het zich bewust is van deze bedreiging. Europa laat zien dat Auschwitz niet vergeten is; Europa laat zien dat het een ziel heeft. Nu moet het echter consequent zijn, om te beginnen de Commissie, maar die heeft zich juist zo ondoorzichtig en onstandvastig opgesteld dat het standpunt van het voorzitterschap er des te gunstiger bij afsteekt. De Commissie zou een voorbeeld aan het voorzitterschap moeten nemen.

Gobbo
Mevrouw de Voorzitter, collega's, alle voorafgaande sprekers hebben vandaag de soevereiniteit van het Oostenrijkse volk genoemd; in het licht van het fundamentele democratische beginsel van de eerbiediging van de mensenrechten, de vrijheid en de soevereiniteit der volkeren, tegen alle vormen van fascisme, nazisme en communisme, oud of nieuw. Juist deze soevereiniteit wordt het Oostenrijkse volk door dit Parlement ontzegd.
Het programma van de FPÖ bevat geen onderdelen die de beschuldigingen van schending van de in artikel 6 van de Verdragen genoemde beginselen van vrijheid, democratie en eerbiediging van de rechten van de mens, de fundamentele vrijheden en de rechtstaat rechtvaardigen.
Ik wil de collega's erop wijzen dat de fungerend voorzitter, die zo kritisch is tegenover Oostenrijk, onlangs de inwoners van Macao aan de soevereiniteit van de democratische Volksrepubliek China heeft overgeleverd. Maar wie weet is het voor de versterking van de democratie in de Unie wel wenselijk Oostenrijk te isoleren, een door de Oostenrijkse burgers democratisch gekozen partij in de beklaagdenbank te zetten en een land als Turkije, met de Grijze wolven, tot de Unie toe te laten treden.

Vidal-Quadras Roca
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, wij debatteren hier over een buitengewoon ernstige kwestie: niet meer en niet minder dan de dreigende toetreding tot een regering van een lidstaat van een partij waarvan de leer en de principes niet verenigbaar zijn met de conceptuele en morele grondslagen van de Unie zoals die zijn vastgelegd in haar oprichtingsverdragen.
Wat in het partijprogramma van de Oostenrijkse Vrijheidspartij te lezen staat onder artikel 1 van hoofdstuk 4, is schokkend voor iedereen met enig democratisch besef. Volgens dit artikel is de natie etnisch bepaald en is het ene volk superieur aan het andere. Dit roept aloude schrikbeelden op uit een eeuw die we net achter ons hebben gelaten, een eeuw die sommige historici hebben bestempeld als de eeuw van de gruwelen, precies dezelfde gruwelen als de heer Haider ons tot onze verbijstering opnieuw voorhoudt.
Natuurlijk is het Oostenrijkse volk soeverein en natuurlijk moeten we het principe van niet-inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van een lidstaat respecteren. Maar daar ligt het probleem niet. Het probleem is de vraag of de Unie onverschillig mag blijven tegenover een regering van een lidstaat waarin een partij van een dergelijke strekking wordt opgenomen. Ons antwoord op deze cruciale vraag is nee.

Los van strategische of tactische overwegingen, los van mogelijke rechtvaardigingen op basis van andermans gedrag, en al helemaal los van partijbelangen of electorale conjunctuur, verklaart de Spaanse delegatie van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten, in volledige overeenstemming met de Spaanse Partido Popular, dat zij het volkomen eens is met de verklaring van het Portugese voorzitterschap van 31 januari jongstleden, zowel naar de inhoud, de toon als de reikwijdte.
(Applaus)
Konrad Adenauer heeft ooit gezegd - en hij wist waar hij het over had - dat je een tijger het best kon kalmeren door je te laten verslinden. De geschiedenis is een bloemlezing van gebeurtenissen die vermeden hadden kunnen worden. Daarom, mevrouw de Voorzitter, beste collega's, moeten de Unie en dit Parlement het eenduidige signaal aan de publieke opinie geven dat de tijger van de onverdraagzaamheid, de xenofobie en het totalitarisme moet worden afgeslagen. Laten we geen zoveelste vergissing toevoegen aan de lange lijst van verzuim, laksheid en opportunisme die het verleden van Europa heeft gekenmerkt. We hebben er zwaar genoeg voor moeten boeten.
(Levendig applaus)

Lienemann
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, uitgangspunt voor onze Unie vormde het "dat nooit meer", waarmee werd bedoeld: "nooit meer rassenhaat, kampen, antisemitisme, extreem nationalisme en oorlogen". Met het oprichten van de Unie wilde men deze verschrikkelijke geschiedenis van de twintigste eeuw voor eens en altijd achter zich laten. De verschrikkelijke gebeurtenissen van destijds maakten in centraal Europa ieder menselijk ideaal kapot en dit vraagstuk is ook nu nog zeer actueel.
Als neofascisten ergens in Europa deel van de regering gaan uitmaken, is dit niet een zaak die alleen die soevereine lidstaat aangaat. Onze Unie is immers geen optelsom van lidstaten die onderling afspraken maken waar ze beter van worden. De lidstaten van deze gemeenschap delen een gezamenlijk lot en wanneer de belangrijkste waarden op het spel staan moeten alle democraten samen oplossingen zien te vinden om te voorkomen dat de fouten uit het verleden opnieuw gemaakt worden.
We moeten lessen leren uit het verleden. Toen Adolf Hitler in de jaren '30 op democratische wijze gekozen werd, zij het door een minderheid, zagen velen de ernst van de zaak niet in. In mijn land en wellicht ook elders, mijnheer Poettering, dachten sommige rechtsgeoriënteerde burgers dat ze beter af zouden zijn met Hitler dan met het Volksfront. Ze besteedden meer aandacht aan hun onderlinge conflictjes dan aan het wezenlijke probleem. Zo kon het drama zich voltrekken.
Wij moeten snel, krachtig en eensgezind reageren. Mijnheer Poettering, ik had graag gezien dat u een gesprek zou aangaan met de Oostenrijkse president, die, zoals iedereen weet, enorm in verlegenheid is gebracht door deze verschrikkelijke alliantie van partijen die samen de regering gaan vormen. We moeten dus snel en krachtig reageren. Uiteraard biedt het Verdrag ons de mogelijkheid maatregelen tegen Oostenrijk te treffen als de regering overgaat tot daden die onacceptabel of zelfs onherstelbaar zijn. De geschiedenis leert ons dat fascisten van geen ophouden weten. Ze beginnen met populistische uitlatingen en toespraken die doorspekt zijn van rassenhaat, verbeteren hun imago, infiltreren de instellingen, vergiftigen deze en slaan dan toe. Op dat moment is het te laat. In onze Verdragen staat wat we mogen doen als het reeds te laat is. Zover is het echter nog niet. We moeten er nu voor zorgen dat het zover nooit zal komen en dus een politieke oplossing proberen te vinden.
Ik onderschrijf daarom de voorstellen van de Raad. Ik betreur het gebrek aan wilskracht dat de Commissie heeft getoond. Deze instelling zou waakzaam moeten zijn en zich in deze periode standvastig moeten opstellen. De fascisten rekenen immers op de toegeeflijkheid van de democratie, en zijn erop uit gebruik te kunnen maken van de democratische beginselen om te zijner tijd een greep naar de macht te doen. We moeten daarom snel reageren. Als we de voorstellen van de Raad nu niet stellig onderschrijven, zullen de geschiedenisboeken later over ons schrijven dat we een tweede München hebben bewerkstelligd.

Vanhecke
Voorzitter, ik verheug mij over het feit dat in Oostenrijk de wil van de grote meerderheid van het volk wordt gerespecteerd en dat met deze regeringsvorming, in mijn ogen, een zeer belangrijke overwinning van de democratie is geboekt. Laat het zeer duidelijk zijn: een Europa dat zich ontwikkelt als een soort "big brother" die op stalinistische wijze en met stalinistische methodes waakt over de linkse political correctness van deze of gene lidstaat, voor dat soort Europa bedanken wij feestelijk.
De Europese democratie en de Oostenrijkse democratie heeft van niemand lessen te ontvangen en in het bijzonder niet van een Belgische regering waartoe door wapenhandelaren gefinancierde corruptiepartijen behoren. Een Belgische regering die de voorzitter van een dergelijke door het gerecht veroordeelde corruptiepartij tot Europees commissaris heeft benoemd.
Wij danken vandaag het Oostenrijkse volk voor deze democratische overwinning die belangrijk is voor alle volkeren van Europa en voor iedereen die vrijheid en vrije meningsuiting hoog in het vaandel draagt.

McMillan-Scott
Mevrouw de Voorzitter, dit debat werd geopend door de heer Da Costa, die alleen maar heeft bevestigd dat het EU-voorzitterschap de vorming van de regering van een van de lidstaten probeert te beïnvloeden. Dit debat en de situatie naar aanleiding waarvan het plaatsvindt, bevestigen dat Raad, Commissie en Parlement door de socialisten worden gedomineerd.
Mijn delegatie van 37 conservatieve en unionistische afgevaardigden van het Verenigd Koninkrijk is het volstrekt niet eens met de onderliggende filosofie, het programma of het discours van de Oostenrijkse Vrijheidspartij. Wij delen de algemene verbijstering over de houding van die partij tegenover het verleden, in het bijzonder de Tweede Wereldoorlog, maar ook over haar politieke houding ten aanzien van uitbreiding, immigratie, ras en tegenover de Europese Unie zelf. Wij zijn echter ook verbijsterd over de inschikkelijkheid van links tegenover de tirannie, de terreur en de excessen van de voormalige Sovjet-Unie. Het wordt hoog tijd dat de Partij van de Europese Sociaal-Democraten hun broederbanden met de Chinese communistische partij verbreekt.
Deze zelfde EU-regeringen hebben nooit iets gezegd toen in Frankrijk, Italië en in Duitse deelstaten regeringen met communisten werden gevormd en zelfs niet toen de Britse regering bereid was een regering te steunen waarvan vandaag in Noord-Ierland terroristen deel uitmaken.
Mevrouw de Voorzitter, dat is de hypocrisie van links.
Wij veroordelen die hypocrisie en het feit dat met twee maten wordt gemeten, in het bijzonder door de Britse regering en de vele andere socialistische EU-regeringsleiders, maar ook door de Verenigde Staten. Wij moeten aanvaarden dat de democratie soms onaangename resultaten oplevert. Wij moeten iets ondernemen tegen de onderliggende oorzaken en het verkiezingsproces zelf onderzoeken. Dat is onze opdracht. Wij mogen geen politiek standpunt innemen.

Schori
Mevrouw de Voorzitter, vertegenwoordiger van de Raad, mijnheer de commissaris, een week geleden werd het grote internationale holocaust-congres in Stockholm afgesloten. Dit congres had tot doel te zorgen dat de geschiedenis niet in de vergetelheid raakt en dat het het kwaad in de hedendaagse samenleving in de vorm van vreemdelingenhaat en neonazisme wordt bestreden. Het zou een belediging zijn voor de gedachte achter dit congres en de hele internationale gemeenschap om nu een partij, die flirt met het nazisme en die vreemdelingenhaat propageert, tot de Europese instellingen toe te laten.
Verder wil ik zeggen dat we ook consequent moeten zijn tegenover onszelf en onze normen en waarden. We eisen van de kandidaat-landen en de verdragslanden van de Overeenkomst van Lomé dat ze de mensenrechten naleven en tolerant zijn tegenover hun medemens. Dit moeten we eveneens van onszelf eisen. Daarom verzetten we ons tegen de huidige toestanden in Oostenrijk.
We kunnen niet verdergaan en doen alsof er niets gebeurd is. De Unie staat op het punt verdeeld te worden. De Unie is niet alleen een economische gemeenschap, ze heeft ook gemeenschappelijke waarden en normen, die we serieus nemen. Er is iets gebeurd: de Unie is bezig een ruggengraat en een ziel te krijgen.

Bayrou
Mevrouw de Voorzitter, zoals iedereen al aangaf is het vandaag een belangrijke dag. Vandaag wordt immers het eerste debat gevoerd over de Europese politieke realiteit, en dat is geen toeval. Het gaat nu mijns inziens niet over Europa, onze instellingen, Oostenrijk of de partij van de heer Haider zelf, maar om de bestaansredenen van de Unie, dat wil zeggen de reden waarom wij vandaag hier in deze vergaderzaal zitten. Deze vergaderzaal is niet gebouwd om te onderhandelen of geld te verdienen. Het gaat hier en binnen de overige Europese instellingen om morele waarden en gezond verstand.
We hebben in de 20ste eeuw ervaren dat democratieën bedreigd kunnen worden en dat de morele waarden en het gezond verstand waarover ik zojuist sprak door een dodelijk virus getroffen kunnen worden. Dit dodelijk virus is het extreem nationalisme, het populisme en de gedachte dat het eigen ras superieur is. We hoeven hiervoor alleen maar het programma van de heer Haider of de FPÖ te lezen, waarvan ieder hoofdstuk doorspekt is met deze elementen. Ik wil u in deze context in navolging van mijn vriend Vidal-Quadras de volgende zin voorlezen: "het vaderland kenmerkt zich in lokaal, etnisch en cultureel opzicht door zijn plaats, zijn cultuur en zijn ras". Uiteraard kunnen we dit soort uitlatingen niet accepteren.

Europa en, als ik zo vrij mag zijn naar mijn fractiegenoten te verwijzen, de christen-democratie en de geschiedenis van de christen-democratie hebben alleen betekenis als zij duidelijk te kennen geven dat de beweringen in dit programma volledig tegen hun eigen waarden indruisen en als ze weigeren dit soort ideologie en organisatie te accepteren, ongeacht de prachtige excuses die altijd worden aangevoerd als de geschiedenis zich herhaalt.
Daarom denk ik dat het Europees Parlement, dat in woord en daad een grotere vrijheid geniet dan de Raad of de Commissie, de lidstaten en Europese instellingen moet steunen die "nee" durven zeggen. Ons Parlement moet uitdrukkelijk en zonder omhaal duidelijk maken dat het de gebeurtenissen in Oostenrijk veroordeelt. Mevrouw de Voorzitter, u heeft zojuist in naam van ons allen een verklaring afgelegd die dit Parlement tot eer strekt. Het Europees Parlement zou eens moeten stilstaan bij de verklaring van een belangrijke Franse christen-democraat ten tijde van het Verdrag van München. Hij zei dat het beste moment om "nee" te zeggen, het eerste moment is dat zich daarvoor aandient.
(Applaus)

Thyssen
Voorzitter, wij maken ons zorgen, wij, dat zijn de Belgische christen-democraten en gelukkig ook nog heel veel andere collega's met ons. De coalitie die in een van de lidstaten in de maak is, is vast en zeker een Oostenrijkse aangelegenheid, maar zij heeft onbetwistbaar ook een Europese dimensie. Want wat bindt ons in Europa. In de eerste plaats toch de waarden en de beginselen van vrijheid, democratie en respect voor de rechten van de mens.
De voorzitter van de Oostenrijkse Vrijheidspartij, Haider, heeft meermaals uiting gegeven van de miskenning van deze waarden. Hij miskent ook de elementaire vormen van diplomatieke beleefdheid. Hij is een gevaarlijk man.
De christen-democratische partijen in mijn land hebben voor zichzelf al lang de keuze gemaakt en zij blijven daar ook bij, wel te luisteren naar het protest van de kiezers van extreem-rechts, maar nooit met leiders van extreem-rechts te onderhandelen. Waarden moeten voorrang krijgen op macht. Wij betreuren dan ook wat in Oostenrijk gebeurt. Meer nog, wij zijn erdoor door elkaar geschud. Wij zijn zwaar ontgoocheld. Wij vragen de ÖVP in laatste instantie toch nog andere oplossingen te onderzoeken. Wij blijven hameren op artikel 6 van het Verdrag. Wij blijven vechten tegen de banalisering van extreem-rechts. Als de coalitie dan toch doorgaat dan doen wij een appèl op onze collega's van de ÖVP om in programma's, zowel in woorden als in daden garant te staan voor het respect van de principes en van de waarden die de fundamenten uitmaken van de Europese integratie.
Voorzitter, dames en heren collega's, Oostenrijk wacht een zware verantwoordelijkheid.

Nassauer
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, het is duidelijk dat wij het er in het Parlement grotendeels over eens zijn dat wij de heer Haider en zijn politiek moeten afwijzen, maar het is ook duidelijk dat wij het niet eens zijn over de vraag hoe wij zijn politiek het best kunnen bestrijden. Hebt u zich al eens afgevraagd welk effect dit debat en de verklaring van de voorzitter van de Raad van vorig weekend in Oostenrijk zelf hebben? Hebt u zich al eens de vraag gesteld of wij niet medeverantwoordelijk zijn voor de verdere ontwikkeling van de politieke toestand in Oostenrijk, als wij ons daarover hier uitspreken? Hebt u zich al eens afgevraagd wat er zou gebeuren als de wens van een van onze vrouwelijke collega's in vervulling gaat en er in Oostenrijk binnen enkele dagen opnieuw verkiezingen worden gehouden? Alle waarnemers zijn het erover eens dat de positie van de heer Haider nog sterker zou worden. Wie wenst dat?
Moeten wij niet nadenken over de vraag hoe wij de politiek van de heer Haider moeten bestrijden? Europa is een rechtsgemeenschap. Democratie, respect voor de mensenrechten en de rechtstaat zijn grondbeginselen die wij moeten verdedigen. Democratie betekent dat wij verkiezingsresultaten wel mogen afkeuren, maar dat wij ons daar toch bij neer moeten leggen. Wij moeten de verkiezingsuitslag respecteren, en daarom moeten wij ons neerleggen bij de keuze die de Oostenrijkers om Oostenrijkse politieke redenen hebben gemaakt. De regels van de rechtsstaat verbieden het voorzitterschap van de Raad zich te uiten zoals het heeft gedaan, op een manier die niet met het Verdrag strookt.
Het is politiek niet verstandig de ÖVP te isoleren. De ÖVP moet als een democratische Europese partij, die de regels van de rechtsstaat in acht neemt, worden ondersteund. Oostenrijk moet lid van de Europese Gemeenschap blijven, en daarom moeten wij de collega's van de ÖVP in deze moeilijke situatie steunen. Wij mogen hen niet isoleren.
(Applaus)
Kinnock
Mevrouw de Voorzitter, in mijn geboortestreek luidt het gezegde: 'Voor een Welshman drie keer'. Zoals u kunt nagaan, heb ik drie keer de wens uitgedrukt kort te antwoorden op wat hier tijdens dit voortreffelijke en op een aantal ogenblikken ook meeslepende debat werd gezegd.
In de eerste plaats wil ik namens de heer Prodi en de andere leden van de Commissie uiting geven aan mijn erkentelijkheid voor het feit dat verschillende afgevaardigden hun begrip en steun hebben uitgesproken voor het standpunt dat de Commissie gisteren in haar verklaring heeft ingenomen.
Ik moet vervolgens ook reageren op het feit dat tijdens het debat kritiek werd geleverd op - ik gebruik dezelfde woorden - de dubbelzinnigheid, inschikkelijkheid en zwakheid van het standpunt van de Commissie. Ik moet het Parlement zeggen dat het standpunt en de maatregelen van de Commissie beslist niet door dubbelzinnigheid, zwakheid of inschikkelijkheid gekenmerkt zijn.
Gisterochtend hebben wij in onze verklaring, zoals het Parlement ook vanmiddag, uitdrukkelijk gezegd dat wij delen in de bezorgdheid die veertien lidstaten maandag in hun verklaring tot uiting hebben gebracht.
In de tweede plaats hebben wij uitdrukkelijk gezegd dat wij in nauwe samenwerking met alle lidstaten zullen zien hoe de situatie zich in Oostenrijk ontwikkelt.
In de derde plaats hebben wij uitdrukkelijk gezegd dat wij de waarden en bepalingen van artikel 6 van het Verdrag objectief zullen verdedigen, dat wij de rol zullen spelen die artikel 7 van het Verdrag ons opdraagt en ervoor zullen zorgen dat de waarden van vrijheid, democratie en fundamentele rechten in acht worden genomen. Van inschikkelijkheid, zwakheid of dubbelzinnigheid is dus volstrekt geen sprake. Als ik zeg dat dit het standpunt van de Commissie is, dan bedoel ik daarmee ook mijn goede collega Franz Fischler, die zelf Oostenrijker is. Ook hij heeft, als beëdigd lid van de Europese Commissie, eens temeer blijk gegeven van integriteit en onafhankelijkheid door onze verklaring van gisterochtend te onderschrijven.
Wie Franz Fischler op het matje wil roepen omdat hij de Oostenrijkse nationaliteit heeft, moet dus nagaan wat hij wil bereiken in dit debat, dat uiteraard wordt overschaduwd door verwijzingen naar xenofobie en nog dodelijker kwalen in de wereld. Ik zeg dat uit vriendschap en waardering voor mijn goede vriend en collega Franz Fischler.
Mevrouw de Voorzitter, ook het Portugese voorzitterschap heeft begrip voor ons standpunt. Dat bleek overduidelijk uit de woorden van de heer Da Costa, die verklaarde dat Portugal en de andere lidstaten ervoor willen zorgen dat de goede werking van de Gemeenschap door de huidige situatie niet wordt verstoord. Dat is beslist in het belang van iedereen. Om de naleving van het Verdrag te garanderen en de goede werking van de Gemeenschap veilig te stellen, doen wij wat wij gisteren in onze verklaring hebben gezegd. Mevrouw de Voorzitter, wij doen dat volstrekt objectief. Dat is onze plicht, maar ook een kwestie van overtuiging.
Tenslotte wijs ik erop dat wij begrip hebben voor de context waarin dit uiterst belanghebbende debat plaatsvindt. Verschillende afgevaardigden zijn, zoals ikzelf, al jarenlang vertrouwd met de aanstootgevende uitlatingen van de heer Haider, de vele xenofobe elementen in zijn politieke opvattingen en zijn strategie die erin bestaat agressieve verklaringen af te leggen en zich daarvoor, soms al een dag later, te verontschuldigen. Wij weten dat allemaal en herinneren ook aan zijn soms kort en selectief geheugen als het om het nazisme gaat.
Als wij daaraan denken, zijn ook ikzelf en mijn collega's, zoals vele afgevaardigden in alle fracties van het Europees Parlement, instinctief op onze hoede. De Commissie moet echter handelen op basis van waarden en van het recht, en niet alleen op basis van instinct. Zo zijn we tot de conclusie gekomen die wij gisteren hebben toegelicht. Daarom willen wij die waarden en het recht blijven verdedigen. Wij doen dat zonder zwakheid, inschikkelijkheid of dubbelzinnigheid, maar wel in dienst van de gehele Unie, elke lidstaat van de Unie en alle volkeren. Wij zullen dat met kracht, consequent en, zoals de heer Cox in dit debat verklaarde, uiteraard met grote waakzaamheid doen.

McMillan-Scott
Mevrouw de Voorzitter, de heer Da Costa heeft achteraan in de zaal naar deze opmerkingen geluisterd. Kan de heer Kinnock bevestigen dat de Commissie het eens is met het standpunt dat de heer Da Costa vandaag en in de recente verklaring van het voorzitterschap namens de regeringsleiders uitdrukkelijk heeft ingenomen? Is de Commissie het met de Raad eens?

Kinnock
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie heeft gisterochtend verklaard dat ze kennis had genomen van de standpunten in de gezamenlijke verklaring van veertien lidstaten en dat ze deelde in de bezorgdheid waardoor die verklaring was ingegeven. Het is dus duidelijk dat de Commissie sedert gisterochtend, zodra ze de kwestie kon bespreken, een standpunt heeft ingenomen dat met dat van veertien van de lidstaten strookt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Kinnock.
Ik denk dat we zojuist een groot politiek debat hebben gevoerd. Gezien de situatie had een dergelijk debat ook niet mogen uitblijven. Hartelijk dank, waarde collega's.
Het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties is gesloten is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Bezwaren tegen het voorzorgsprincipe
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de bezwaren tegen het voorzorgsprincipe.

Wallström
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats merk ik op dat ik deze mededeling over de toepassing van het voorzorgsprincipe met veel genoegen aan u voorstel. De tekst ervan heb ik samen met de heren Byrne en Liikanen geschreven.
Het voorzorgsprincipe is geen nieuw concept. De Gemeenschap hanteert het nu al sedert enige tijd op een aantal beleidsterreinen, zoals milieu en gezondheid van mensen, dieren en planten. Het wordt sedert Maastricht uitdrukkelijk vermeld in de milieubepalingen in het EG-Verdrag. Het komt ook voor in een reeks internationale teksten, onder meer in de Verklaring van Rio en het recentere Protocol over bioveiligheid.
De betekenis van het voorzorgsprincipe is duidelijk. Het houdt in dat op een bepaald beleidsterrein maatregelen worden genomen als de wetenschap geen uitsluitsel geeft, maar als er goede redenen zijn om aan te nemen dat de risico's groot genoeg zijn om actie te ondernemen. De toepassing van het voorzorgsprincipe heeft de jongste jaren almaar meer aandacht gekregen. Onder meer de BSE- en dioxinecrisis hebben het publieke debat gestimuleerd over de vraag in welke omstandigheden de toepassing van het voorzorgsprincipe gerechtvaardigd en noodzakelijk is. Wegens de toenemende belangstelling voor de kwestie heeft de Commissie het nuttig geacht een mededeling te doen om haar standpunt ten aanzien van de toepassing van het voorzorgsprincipe uiteen te zetten.
Met deze mededeling streeft de Commissie twee doelstellingen na. In de eerste plaats wil ze op duidelijke en samenhangende wijze uitleggen hoe ze het voorzorgsprincipe in haar risicobeheer toepast en in de toekomst wil toepassen. In de tweede plaats wil ze richtsnoeren formuleren voor de toepassing van het voorzorgsprincipe op basis van weloverwogen en samenhangende beginselen.
Wij hopen ook dat de mededeling zal bijdragen aan een beter begrip van de wijze waarop risico's moeten worden beheerd en dat ze de vrees zal wegnemen dat het voorzorgsprincipe op willekeurige wijze of als een verkapte vorm van handelsprotectionisme kan worden gebruikt.
Uitgangspunt van de Commissie bij de toepassing van het voorzorgsprincipe is dat ze voor een hoge graad van bescherming moet zorgen op het gebied van milieu en gezondheid van mensen, dieren en planten. Naar die doelstelling kan uiteraard niet worden verwezen om onredelijke of willekeurige maatregelen te rechtvaardigen. Dit betekent wel dat maatregelen kunnen worden genomen wanneer de wetenschap geen uitsluitsel geeft. Hoewel het voorzorgsprincipe, in tegenstelling tot wat sommigen beweren, geen politisering van de wetenschap inhoudt, brengt het ons toch op het kruispunt van wetenschap en politiek. De beslissing om het voorzorgsprincipe toe te passen hangt grotendeels af van de gewenste graad van bescherming en het risico dat de beleidsvormers bereid zijn voor de samenleving te accepteren. Die beslissing is daarom bij uitstek politiek. De maatregelen die vervolgens worden genomen, moeten evenwel stroken met de algemene principes van het risicobeheer en de richtsnoeren voor de toepassing van het voorzorgsprincipe en vormen daarom het belangrijkste element van het document.
De genomen maatregelen moeten evenredig zijn met het gekozen beschermingsniveau. Wij gebruiken geen sloophamer om een noot te kraken. Bij de toepassing van de maatregelen mag geen discriminatie ontstaan. Dat betekent dat de maatregelen niet mogen verschillen op basis van geografische herkomst. Ze moeten ook consistent zijn met vroeger genomen soortgelijke maatregelen. Als een bepaald product goedgekeurd is, moeten ook soortgelijke producten worden goedgekeurd. De maatregelen moeten steunen op een beoordeling van baten en kosten als wij actie ondernemen, maar ook als wij dat niet doen. Dat betekent dat de maatregelen kostenefficiënt moeten zijn en in het licht van nieuwe wetenschappelijke gegevens kunnen worden herzien. Bovendien moet het duidelijk zijn wie verantwoordelijk is voor de voorlegging van de nodige wetenschappelijke gegevens voor een algemener risicobeoordeling, met andere woorden van de bewijslast. Al die elementen moeten cumulatief worden toegepast.
Belangrijk is ook dat ter toepassing van het voorzorgsprincipe vele verschillende maatregelen kunnen worden genomen. Ik denk onder meer aan onderzoeksprogramma's, campagnes om de bevolking te informeren en aanbevelingen. De toepassing van het voorzorgsprincipe houdt dus niet noodzakelijk een verbod in.
Met deze mededeling is zeker niet het laatste woord over deze kwestie gezegd. Het is echter de eerste keer dat de Commissie het principe en de concrete toepassing daarvan op een gestructureerde wijze uiteenzet. Door wat uitvoeriger in te gaan op de vraag hoe de Commissie het voorzorgsprincipe toepast en in de toekomst wil toepassen, hopen wij de situatie op het niveau van de Gemeenschap te kunnen verduidelijken en aan het debat op Europees en internationaal niveau te kunnen bijdragen.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik dank u voor uw verklaring. Ik heb drie korte vragen. Wij hebben zeer lang op een standpunt van de Commissie over het voorzorgsprincipe moeten wachten. In het verleden was het niet duidelijk of de Commissie met één stem sprak. Mijn eerste vraag luidt of u hier ook de mening van de commissarissen voor industrie, buitenlandse handel, concurrentie en interne markt hebt vertolkt? U zult dat natuurlijk bevestigen, maar kennen die heren ook de consequenties?
Mevrouw Wallström, mijn volgende vraag luidt wanneer u dit principe in de wetgeving zult toepassen, bijvoorbeeld op het gebied van chemische stoffen?
Tenslotte wil ik nog weten of wij zullen weten wanneer het voorzorgsprincipe in de wetgeving wordt toegepast. Zal in elk voorstel uitdrukkelijk worden vermeld dat is onderzocht of het voorzorgsprincipe moet worden toegepast en wat het resultaat van dat onderzoek is?

Wallström
Mevrouw Roth-Behrendt, ik dank u voor deze vraag. Uiteraard staat de gehele Commissie achter wat ik heb gezegd. Dit is een mededeling van de gehele Commissie. De heer Byrne, de heer Liikanen en ikzelf hebben ze geschreven, maar de Commissie heeft ze vandaag eenparig goedgekeurd. De andere leden van de Commissie onderschrijven deze tekst en over de inhoud ervan vond overleg tussen alle Commissiediensten plaats. Over dit document is dus grondig nagedacht. Ik ben er dan ook van overtuigd dat alle Commissieleden kunnen zeggen welke richtsnoeren en principes in het document zijn opgenomen.
Wij passen de nieuwe werkwijze inderdaad ook al toe in andere moeilijke dossiers zoals dat van de nieuwe strategie inzake chemische stoffen. Ik ben ervan overtuigd dat wij uitdrukkelijk zullen zeggen dat wij het voorzorgsprincipe toepassen. Onlangs nog werd het voorzorgsprincipe toegepast toen ftalaten in speelgoed van zacht pvc werden verboden. Wij passen het ook op een aantal milieuterreinen toe. Het principe wordt vooral toegepast op het gebied van het milieu, maar natuurlijk ook op dat van de menselijke gezondheid. Wij zullen dus duidelijk proberen te zeggen hoe en wanneer het wordt toegepast.

Staes
Voorzitter, mevrouw de commissaris, over de relatie tussen wetenschap enerzijds en het inroepen van het voorzorgsbeginsel anderzijds stelt de mededeling dat het inroepen van dat voorzorgsbeginsel steeds een politieke beslissing vereist wanneer er een gebrek is aan wetenschappelijke bewijsvoering. Daardoor speelt men natuurlijk heel wat macht in handen van de wetenschap. Wij kunnen ons de vraag stellen, welke soort wetenschapper zal die documentatie leveren en wat verdedigen zij?
In de mededeling staat ook dat als er een voldoende erkende minderheid bestaat van wetenschappers, dat dit voldoende is om het voorzorgsbeginsel in te roepen. Ik zou willen vragen, wat is dan de definitie van een erkende minderheid? Hoe omschrijft u dat? Hoe komt u tot een erkende minderheid?
Als het gaat om een politieke beslissing zou ik ook willen vragen: wie neemt die politieke beslissing? Is dat de Commissie? Is dat de Raad? In welke mate zal het Europees Parlement daar een rol in kunnen spelen? Wat is de rol van de wetenschappelijke comités? Wat is ook straks de rol van de voedselautoriteiten die u zal gaan oprichten?
Tenslotte, zal die hele besluitvorming op een transparante, op een openbare wijze gebeuren? Dat zijn mijn drie vragen.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, dat is inderdaad juist. Er waren vele moeilijke kwesties en alles was niet altijd duidelijk, maar toch zal ik een aantal vragen proberen te beantwoorden.
Wie neemt de beslissing? Dat hangt af van wie de wetgever is. Dit is een aspect van het risicobeheer. De wetgever moet bijvoorbeeld rekening houden met de bezorgdheid van de bevolking over een bepaalde kwestie en moet op basis van de bekende wetenschappelijke gegevens op een bepaald ogenblik een beslissing nemen. Er is echter geen grote meerderheid van de wetenschappers nodig om het voorzorgsprincipe te kunnen toepassen. Het kan ook worden toegepast op basis van door een minderheid verstrekte gegevens of als de wetenschap geen uitsluitsel geeft. Het gaat hier uiteraard om het evenwicht tussen, enerzijds, het voorzorgsprincipe als politiek instrument en, anderzijds, de wetenschap.
Het is niet altijd gemakkelijk te beschrijven hoe het proces verloopt, maar aan de wetenschappelijke basis wordt niet getornd. Wij schakelen experts in om zoveel mogelijk wetenschappelijke informatie en feiten te verzamelen voordat wij een beslissing nemen. Dat moet in de toekomst zo blijven. U moet dit als een instrument van risicobeheer beschouwen. Wij moeten bijvoorbeeld beslissen of wij mensen in gevaar willen brengen of het milieu willen beschermen. Daarbij moeten wij naar de beschikbare wetenschappelijke gegevens kijken. Wij moeten dat allemaal beoordelen en de wetenschappelijke gegevens evalueren. Vervolgens moeten wij beslissen of wij al dan niet een maatregel nemen. Ik kan niet alle vragen van de heer Staes beantwoorden, maar dit alles verandert niets aan de wijze waarop wij nu wetenschappers of experts inschakelen.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een vraag over een concreet en actueel onderwerp waarop het voorzorgsbeginsel zou kunnen worden toegepast. Het betreft broomhoudende brandvertragingsmiddelen. De concentraties van deze nu ontdekte stoffen in de mens en het milieu worden steeds hoger. Volgens velen vormen ze een groot risico, terwijl anderen de omvang van het risico betwijfelen.
Onlangs riepen Zweden en Denemarken in de Raad van ministers de Commissie op om het initiatief te nemen tot een verbod op broomhoudende brandvertragingsmiddelen. Ik zou willen weten of u bezig bent met een dergelijk verbod. Zou het niet buitengewoon goed binnen uw visie op het voorzorgsbeginsel passen om een dergelijk initiatief te nemen?

Wallström
Mijnheer Sjöstedt, hartelijk dank voor uw vraag. De kwestie van de broomhoudende brandvertragingsmiddelen is belangrijk. Ze werd onlangs in de Milieuraad naar voren gebracht door een aantal ministers die willen dat de Commissie de beschikbare gegevens bekijkt en nagaat wat er eventueel gedaan moet worden. We hebben ons inmiddels over de kwestie gebogen en we zijn aan het bekijken hoeveel we momenteel weten en wat de mogelijkheden zijn. Ik wil echter benadrukken dat het toepassen van het voorzorgsbeginsel niet hetzelfde is als het instellen van een verbod, een totaalverbod. Er kunnen verschillende maatregelen genomen worden. Daarom mag het niet onmiddellijk geïnterpreteerd worden als een verbod. Er zou zo langzamerhand een verbod op broomhoudende brandvertragingsmiddelen kunnen komen, maar ik wil onderstrepen dat bij het voorzorgsbeginsel het hele spectrum van politieke inspanningen en maatregelen gebruikt kan worden.
Deze kwestie is uiterst actueel. De Commissie zal haar werk doen en de kwestie grondig bekijken voordat we terugkomen met een oordeel over de stappen die ondernomen moeten worden.

Goodwill
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Wallström zei dat het voorzorgsprincipe niet als verkapte handelsbelemmering mag worden gebruikt. Wordt die visie ook aan de overzijde van de Atlantische Oceaan gedeeld? Ik verwacht vooral problemen met hormonenvlees en genetisch gemodificeerde gewassen. Zullen de Amerikanen terzake hetzelfde standpunt innemen als wij?

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat ik mee kan delen dat we in Montreal een protocol inzake bioveiligheid hebben ondertekend. Een internationaal forum is erin geslaagd om het eens te worden over de definitie van het voorzorgsbeginsel. De totstandbrenging van dit protocol is naar mijn mening een doorbraak. Ik denk dat het een trend heeft gezet voor toekomstige discussies over het voorzorgsbeginsel. We kunnen het gebruiken als een voorbeeld van hoe het voorzorgsbeginsel geïnterpreteerd moet worden. Bovendien is het geaccepteerd als een belangrijk en doeltreffend instrument.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ik heb twee vragen en ik zal proberen het zeer kort te houden. De eerste vraag betreft de uitvoering van het voorzorgsbeginsel. Ik heb begrepen dat er onduidelijkheid bestaat over de interpretatie ervan. Moet er eerst een risicobeoordeling gemaakt worden inclusief een kosten-batenanalyse? In dat geval maak ik me zorgen. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat het instrument van een kosten-batenanalyse bepalend is voor het al dan niet inroepen van het voorzorgsbeginsel? Het voorzorgsbeginsel moet op de eerste plaats komen.
Mijn tweede vraag betreft de bewijslast. Ik kan me nog herinneren dat Margot Wallström in de parlementscommissie als commissaris werd geïntroduceerd. Ze was toen voorstander van een omgekeerde bewijslast. Dat wil zeggen dat de producent moet aantonen of zijn product schadelijk is of niet. Ik wil weten of dat ook geldt voor het document dat de Commissie nu heeft gepresenteerd.

Wallström
Hartelijke dank, Inger Schörling. Dit zijn twee belangrijke vragen. Ik ben blij dat ik de gelegenheid krijg om duidelijkheid te geven. Nee, men moet niet beginnen met een kosten-batenanalyse. Deze moet gebaseerd worden op een beoordeling van onze kennis van zaken, wat de wetenschap ons kan vertellen en hoe we het moeten zien in verhouding tot de risico's voor het milieu en de gezondheid van mensen en dieren. Als besloten is om een bepaalde maatregel te treffen, moet deze daarentegen rendabel zijn, zodat er geen inefficiënte maatregelen genomen worden. Een kosten-batenanalyse is dus niet het uitgangspunt.
De tweede vraag betreft de omgekeerde bewijslast. Dat moeten we in sommige gevallen inderdaad toepassen. Zoals ik al zei, is de chemicaliënstrategie een goed voorbeeld van een gebied waarop dit moet gebeuren. Maar dan praat je over één bepaald gebied, terwijl deze mededeling over het voorzorgsbeginsel alle verschillende, specifieke, politieke gebieden betreft. Daarom wordt in deze context niet de omgekeerde bewijslast of de vormgeving ervan besproken, maar juist het politieke besluitvormingsproces en dat wat eraan ten grondslag ligt. Het is echter volkomen waar dat er bijvoorbeeld voor chemicaliën een omgekeerde bewijslast moet komen.

Celli
 - (IT) Mijnheer de Voorzitter, om goed te kunnen functioneren moet het voorzorgsprincipe volgens mij tamelijk radicaal zijn, anders raken we verstrikt in een doolhof van interpretaties. Ik zal u een voorbeeld geven: er wordt aangetoond dat een bepaald verdelgingsmiddel tot gevolg heeft dat kinderen blind geboren worden; het is dus teratogeen. Het gaat hier om een verdelgingsmiddel, een schimmelbestrijdingsmiddel. De teratogene werking van dit middel is maar door één laboratorium in Engeland aangetoond, misschien omdat dit laboratorium als enige proeven heeft uitgevoerd. Volgens mij moet het voorzorgsprincipe bij een dergelijke bedreiging van de volksgezondheid garanderen dat het product onmiddellijk uit de handel wordt genomen, zoals in Nieuw-Zeeland is gebeurd. Mijn vraag is dus: wanneer de volksgezondheid in het geding is of de mogelijkheid van ernstige gevolgen voor de volksgezondheid niet uitgesloten is, is het dan nodig om een kosten-batenanalyse te maken? De 'kosten' van een blind kind zijn naar mijn mening te hoog - iets dergelijks kan door geen enkel voordeel worden gecompenseerd. Kortom, ik zou graag weten of in een dergelijk geval het voorzorgsprincipe zoals u dat opvat, mevrouw de commissaris, betekent dat het betreffende product hoe dan ook uit de handel wordt genomen, zolang het tegendeel niet is bewezen door andere laboratoria.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik wil dolgraag dat we het voorzorgsbeginsel zo kunnen toepassen dat het als radicaal wordt ervaren voor de bescherming van de gezondheid van mens en milieu. Het mag duidelijk zijn dat ik geen mening kan geven over dit speciale geval en het product dat hier wordt genoemd, maar ik zal zo snel mogelijk proberen om hier informatie over te krijgen.
We kunnen er niet omheen dat heel veel lidstaten, en natuurlijk ook andere landen, maatregelen hebben genomen volgens het voorzorgsbeginsel om de gezondheid van hun bevolking te beschermen, al gebeurde dat vaak onder een andere noemer. Het is in de eerste plaats natuurlijk geen kwestie van kosten. Het kan de samenleving juist zeer veel geld kosten als een bepaalde maatregel niet wordt genomen. Je mag evenmin gaan uitrekenen wat een mensenleven waard is ten opzichte van het nemen van een maatregel. Ik vind het echter volkomen vanzelfsprekend dat men op veel verschillende manieren een maatregel kan treffen en dat het dan op die manier moet gebeuren die het beste resultaat oplevert.

Naar aanleiding hiervan wil ik graag vertellen over een situatie waarin ik bepaalde mensen van wie ik het nooit had verwacht het woord rendabel hoorde gebruiken. Dat was tijdens een bezoek aan Afrika. In een hospice voor aids-patiënten ontmoette ik twee Ierse, katholieke nonnen die een stervende aids-patiënt aan het verzorgen waren. Ze hamerden erop dat we iedere dag datgene moesten doen wat het meest rendabel was, zodat er genoeg zou zijn voor hun patiënten; we moesten voorzichtig omspringen met onze hulpmiddelen. We kunnen hier iets van leren. We moeten onze middelen zo effectief mogelijk gebruiken, zodat we er zoveel mogelijk aan hebben.
Daarom is het niet goed om te beginnen met een soort kosten-batenanalyse, wat ook in de mededeling wordt gezegd. Je moet kijken naar de kennis die de wetenschap te bieden heeft, en deze moet gebruikt worden als een belangrijk politiek instrument voor de bescherming van het milieu en de gezondheid van de mens.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, een tweede kans krijgen om vragen te stellen is een zeldzame gunst. Mevrouw de commissaris, ik wil nog eens terugkomen op mijn eerste vraag, waarin ik naar de andere commissarissen vroeg en die wellicht schertsend klonk. U hebt ze ook beantwoord op de manier die ik verwachtte. Ik wil ze in verband brengen met een vraag van de heer Goodwill, namelijk over de verhouding tussen het voorzorgsprincipe en de wereld buiten de Europese Unie. Ik vraag dat niet zonder reden. U hebt terecht gezegd dat wij het voorzorgsprincipe nodig hebben als de wetenschap nog geen bewijzen heeft. Hoe voorkomen wij dat wij te allen tijde kwetsbaar zijn, bijvoorbeeld tegenover onze partners in de VS? Het Protocol inzake bioveiligheid volstaat immers niet. Hoe voorkomen wij dat uw collega's van industrie en buitenlandse handel u, zoals uw voorgangsters, steeds opnieuw de wind uit de zeilen nemen? Mevrouw de commissaris, daar gaat het om. Anders hoeven wij het hier niet over het preventiebeginsel te hebben.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het van groot belang om te wijzen op de drie richtsnoeren in deze mededeling voor de toepassing van het voorzorgsbeginsel, die weerleggen dat we dit beginsel altijd willen gebruiken voor protectionistische doeleinden.
Ik weet zeker dat er meer conflicten met de Verenigde Staten zullen komen. Het is naïef om te denken dat dat niet gebeurt. Maar sinds we dit protocol in Montreal hebben ondertekend, is er internationale erkenning en is er een gemeenschappelijke definitie opgenomen in een protocol over milieu, gezondheid en handel. Daarom is het een goed voorbeeld. We moeten ervan uitgaan dat er ook in de toekomst conflicten kunnen ontstaan, maar nu kunnen we laten zien dat we het voorzorgsbeginsel niet willekeurig gebruiken. We hebben er een aantal richtsnoeren voor en er is brede steun bij de bevolking voor het gebruik van het voorzorgsbeginsel, wat duidelijk vastgelegd is in deze mededeling.

De Voorzitter
 Dank u, mevrouw de commissaris.
Door de grote belangstelling voor het politieke voorzorgsprincipe heeft het debat bijna twee uur geduurd en nu is het onderwerp geen zaak voor het dagelijks bestuur meer, hoewel het te oordelen naar de interventies, de vragen en de antwoorden, een thema is waaraan veel waarde wordt gehecht.
Het debat is gesloten.

Intergouvernementele Conferentie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0018/2000) van de heren Dimitrakopoulos en Leinen, namens de Commissie constitutionele zaken, over de bijeenroeping van de Intergouvernementele Conferentie (14094/1999 - C5-0341/1999 - 1999/0825(CNS)).

Dimitrakopoulos
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst het Portugees voorzitterschap en de Commissie bedanken voor de goede contacten van de afgelopen tijd. Ook wil ik mijn co-rapporteur, de heer Leinen, nogmaals dank zeggen voor de uitstekende samenwerking.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de op til zijnde intergouvernementele conferentie is zeer belangrijk, algemeen beschouwd, maar meer speciaal ook met het oog op de uitbreiding. Dan zal beslist worden over de structuur en de werkwijze van de Europese Unie in de 21ste eeuw. Wij willen de Europese Unie in staat stellen doeltreffender, democratischer en doorzichtiger te werken en daarom ontkomen wij niet aan een uitgebreide en diepgaande hervorming van niet alleen de instellingen, maar ook hun werkwijze.
De eerste voorwaarde voor het welslagen van deze hervorming is de agenda waarmee de werkzaamheden van de intergouvernementele conferentie zullen worden ingeluid. Tijdens de top van Helsinki zijn hierover besluiten genomen. De agenda die daarbij werd afgesproken stelt ons echter allesbehalve tevreden. Daarmee wordt niet gegarandeerd dat de substantiële veranderingen die noodzakelijk zijn voor een versterkte efficiëntie, democratie en doorzichtigheid van de Europese Unie, ook daadwerkelijk zullen plaatsgrijpen. Op de agenda staan immers maar drie vraagstukken, die bovendien enkel de structuur en de werking van twee instellingen van de Europese Unie beogen en niet van alle instellingen. Ik zal hier echter niet over uitweiden want iedereen kent deze zaak.
Er zijn goede redenen voor onze kritiek. Enerzijds kloppen de Europese burgers bij ons aan met specifieke eisen, die zij soms zelfs op heftige wijze tot uiting brengen, en anderzijds brengt de reeds op stapel gezette uitbreiding van de Europese Unie problemen van een ongekende dimensie met zich mee. Daarom is men wel gedwongen op de agenda van de intergouvernementele conferentie vraagstukken te plaatsen die verband houden met een soepele werking van alle - en niet slechts enkele - instellingen, en met het dagelijkse leven van de Europese burger, vraagstukken dus waar het oog van de Europese burger dagelijks op valt.
Het Europees Parlement heeft hierover talrijke besprekingen gevoerd en verslagen geschreven. Daarin heeft het zich altijd onomwonden uitgesproken voor de bijeenroeping van de intergouvernementele conferentie. Het Europees Parlement heeft echter eveneens duidelijk gemaakt dat tijdens deze conferentie alle vraagstukken aan de orde moeten komen die een betere werking en een diepgaande hervorming van alle instellingen garanderen, evenals vraagstukken die de Europese burgers rechtstreeks aangaan. Ik noem als voorbeeld gezondheidszorg, energie, cultuur, vervoer en ook toerisme. Momenteel wordt nog gesproken over een eventuele verruiming van de agenda, en ik wil dan ook wat dit betreft mijn grote waardering uiten aan het adres van het Portugees voorzitterschap dat het Europees Parlement herhaaldelijk heeft beloofd hiervoor alles in het werk te zullen stellen. De betekenis die elke lidstaat aan de intergouvernementele conferentie moet hechten, moet echter onverminderd groot blijven, ongeacht het aantal vraagstukken dat op de agenda komt te staan. Het structurele kader waarmee Europa de toekomst ingaat is immers van doorslaggevend belang voor het welslagen van de Europese integratie en dus van vitaal belang voor elke lidstaat van de Unie.
Daarom verzoek ik u allen, waarde collega's, om aanneming van het advies dat ik samen met de heer Leinen aan u voorleg. Dan kan op 14 februari een begin worden gemaakt met de werkzaamheden van de intergouvernementele conferentie en kunnen onze twee vertegenwoordigers, de heren Brok en Tsatsos, gesterkt door het advies van het Parlement, zich van hun moeilijke taak gaan kwijten. Hetzelfde geldt overigens voor de Europese Commissie die ik in de persoon van commissaris Barnier nogmaals hartelijk bedank voor de goede contacten met het Europees Parlement en voor de opbouwende voorstellen.

Leinen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik ben het er met mijn co-rapporteur, de heer Dimitrakopoulos, over eens dat de in Helsinki goedgekeurde agenda niet volstaat om de uitdagingen van een uitbreiding met dertien landen tot een goed einde te brengen. Een mini-hervorming zou een gemiste kans zijn en zou ook de stabiliteit van de Europese Unie in gevaar brengen. Het Europees Parlement kan en mag niet tolereren dat de Europese Unie door te veel uitbreiding zonder verdieping in gevaar komt. Wij herinneren de regeringen eraan dat het Parlement zijn toestemming moet geven voordat een nieuwe lidstaat in de Unie wordt opgenomen. Het Parlement zal in zijn besluit over de uitbreiding zeker ook met de resultaten van deze intergouvernementele conferentie rekening houden.
Wij hebben op 18 november 1999 de hoofdpunten van onze agenda voor deze intergouvernementele conferentie 2000 opgesomd. Enkele punten wil ik opnieuw vermelden: voorschriften voor een betere samenwerking met 20 of 25 lidstaten, integratie van het veiligheids- en defensiebeleid in de Gemeenschap, opname van het Handvest van de burgerrechten in het nieuwe verdrag, een grondwettelijke basis voor de Unie door splitsing van het verdrag in een basis- en een tweede deel, herziening van artikel 48, zodat het Parlement bij toekomstige wijzigingen van het Verdrag op voet van gelijkheid aan de onderhandelingen kan deelnemen, en - ik wil dit ook vermelden - een statuut voor Europese partijen, zodat de volgende Europese verkiezingstrijd met Europese in plaats van nationale argumenten kan worden gestreden. Voorts is er ook de versterking van de instellingen en instrumenten voor het economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid van de Gemeenschap als tegenwicht voor de Europese monetaire integratie en gemeenschappelijke munt, waartoe wij al hebben besloten.
Wij willen naast een ruimere agenda ook een betere methode voor de opstelling van het nieuwe Europese verdrag. In het belang van de burger moeten wij het politieke proces tijdens de intergouvernementele conferentie transparanter maken. Daarom eisen wij dat het Parlement op elk niveau kan meewerken.
De Europese Unie is een unie van staten, maar ook een unie van volkeren. Dat moet ook in de methode voor de opstelling van een nieuw verdrag tot uiting komen. De vertegenwoordigers van het Europees Parlement moeten dan ook werkelijk aan de voorbereiding kunnen deelnemen, zowel op het niveau van de ministers als op de zittingen van de Raad, in zoverre die zich met de intergouvernementele conferentie bezighoudt.
De regeringen hebben besloten de intergouvernementele conferentie op 14 februari van start te laten gaan. Het Parlement zal tijdens deze vergaderperiode morgen zijn advies geven en aldus de voorwaarden creëren waarin de intergouvernementele conferentie van start kan gaan. Veel afgevaardigden hadden liever gewacht tot het Portugese voorzitterschap na zijn rondreis naar de hoofdsteden verslag had uitgebracht om te zien of er enthousiasme is voor een ruimere agenda. Wij hebben echter vertrouwen in het Portugese voorzitterschap, dat heeft beloofd op de top van Lissabon in maart nog meer agendapunten voor te stellen. Wij verzoeken de regeringen op dit voorstel van het Portugese voorzitterschap in te gaan. Wij hebben dus vertrouwen en hopen dat wij niet zullen worden teleurgesteld als wij ons advies nu al geven zonder te weten of er wel een nieuwe wind waait of wat de andere agendapunten zullen zijn.
Ons advies is een duidelijk signaal voor de regeringen. Ze mogen de laatste kans om de Europese Unie voor de uitbreiding te hervormen niet missen. Ze moeten ervoor zorgen dat het nieuwe Europese verdrag beter wordt geaccepteerd door een grotere transparantie en een volledige deelname van het Parlement te garanderen. Ik dank het Portugees voorzitterschap en de heer Barnier voor de samenwerking. Ik verzoek het Parlement ons advies met een grote meerderheid aan te nemen.

Seixas da Costa
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst zou ik een woord van dank willen uitspreken aan de twee voorgaande sprekers wegens het vertrouwen dat zij in ons stellen, met name in de werkzaamheden die het Portugese voorzitterschap op dit vlak tot dusver heeft uitgevoerd. Ik geloof dat ik sinds de bijeenkomst van de Commissie constitutionele zaken voldoende duidelijkheid heb laten bestaan over de vastberadenheid waarmee Portugal zich tot doel heeft gesteld deze intergouvernementele conferentie op te starten. Mijn woorden werden nadien trouwens bevestigd door de uitspraken van de Portugese minister van Buitenlandse Zaken in de plenaire vergadering van dit Parlement.
Wij zijn overigens van mening dat dit een unieke gelegenheid is om de Unie op de uitbreiding voor te bereiden. Hiertoe behoeven wij een zekere mate van ambitie en moeten wij tezelfdertijd tegemoetkomen aan de noodzaak om aan het einde van dit jaar concrete resultaten te boeken. Dat is de uitdaging die ons te wachten staat. Deze hindernis wordt nog vergroot door de moeilijkheden die bepaalde regeringen zullen ondervinden wanneer zij de geplande maatregelen aan hun respectievelijke parlementen ter goedkeuring voorleggen of, in voorkomend geval, aan een nationaal referendum onderwerpen. Wij moeten ons er goed van bewust zijn dat het ratificatieproces bijna twee jaar in beslag zal nemen en dat het derhalve bijzonder belangrijk is dat wij een goede afloop garanderen. Een mogelijke mislukking betekent voor de Unie een absolute nederlaag op alle fronten. Daarom moeten wij ervoor zorgen dat de eindresultaten van de werkzaamheden van deze conferentie voor de publieke opinie en de politieke sectoren van de verschillende landen voldoende aanvaardbaar zijn.
Ik heb de indruk dat het mechanisme dat wij voor deze conferentie hebben voorgesteld door de verschillende regeringen gunstig is onthaald. Met de oprichting van een voorbereidende werkgroep, die door mij wordt voorgezeten, hebben wij een antwoord willen bieden op de bedenkingen die het Europees Parlement heeft geuit in verband met de participatiegraad van zijn vertegenwoordigers op het huidige overlegniveau. In dit verband kan ik rekenen op het werk dat onze vrienden Broke en Tsatsos verrichten. Ik ben er overigens zeker van dat zij een bijzonder nuttige bijdrage zullen leveren aan het debat dat in de genoemde werkgroep zal worden gehouden. Ik wens hier nog aan toe te voegen dat wij ervan uitgaan dat zij als volwaardige partner aan dit debat deelnemen, op gelijke voet met de leden van de groep die door een lidstaat zijn aangewezen of de Commissie vertegenwoordigen.
Het feit dat het Portugese voorzitterschap ervoor heeft gekozen de minister van Buitenlandse Zaken tot voorzitter en hoofd van de ministeriële groep uit te roepen is mijns inziens een signaal in dezelfde richting. Op deze manier garanderen wij immers dat de Voorzitter van het Europees Parlement zich tot een vertegenwoordiger van een gepast niveau kan wenden. Zo worden tevens interpretaties vermeden als zou het niveau van de gesprekspartner inferieur zijn aan de rol die de Voorzitter van een instelling als dit Parlement bekleedt.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is moeilijk de contacten - en de inhoud van de contacten - die ik met de verschillende landen heb gehad samen te vatten, niet in de laatste plaats omdat ik mijn bezoek aan de verschillende hoofdsteden nog niet heb afgerond. Zoals u weet, ligt het in mijn bedoeling na te gaan hoe de verschillende landen de conferentie opvatten en wat hun verwachtingen terzake zijn.
Desalniettemin meen ik te kunnen besluiten dat de lidstaten bereid zijn het debat te openen. Dit betekent echter niet noodzakelijk - en ik acht het belangrijk dat dit van meet af aan duidelijk is - dat zij tot resultaten bereid zijn die overeenstemmen met de interpretatie die dit Parlement aan de inhoud van een aantal noodzakelijke hervormingen geeft. Maar de verschillende regeringen geven in ieder geval blijk van openheid, aangezien zij kunnen instemmen met verschillende door mij gesuggereerde thema's.
Het spreekt voor zich dat deze thema's verband houden met de institutionele kwesties waarvan het Portugese voorzitterschap meent dat zij onder zijn mandaat vallen. In dit opzicht wil ik enige duidelijkheid scheppen. Ons mandaat, het mandaat dat uit Helsinki is voortgekomen, beperkt zich naar Portugese normen niet enkel tot het mandaat van de drie leftovers van Amsterdam. Het mandaat dat ons in Helsinki is toevertrouwd omvat uiteraard de drie leftovers van Amsterdam, maar ook de daaraan gerelateerde institutionele kwesties. Hiertoe behoren logischerwijs de werkzaamheden in verband met de communautaire instellingen en de organen van de Unie, het probleem van de versterkte samenwerking, dat overigens nauw verbonden is met de leftovers zelf, maar ook andere kwesties zoals de juridische identiteit van de Unie, de vereenvoudiging van de Verdragen en andere ons inziens belangrijke problemen die op organische wijze met de herziening van het Verdrag betreffende Europese Unie verweven zijn. Ik denk dan onder meer aan de structuur van dit Parlement in de periode na de uitbreiding, de overgangsmaatregelen die ten uitvoer moeten worden gelegd indien de uitbreiding plaatsvindt voordat het mandaat van dit Parlement afloopt en de individuele verantwoordelijkheid van de commissarissen. Kortom, het betreft hier een reeks punten die naar onze mening op de agenda van deze conferentie kunnen en moeten worden geplaatst.
Wij hebben vastgesteld dat de lidstaten voor deze mogelijkheid openstaan. Ik wil hier benadrukken dat het in mijn bedoeling ligt deze initiatieven onder het Portugese voorzitterschap onverwijld op te starten en in gang te zetten en ook grotendeels uit te werken. Ik ben niet voornemens de werkzaamheden van de voorbereidende groep tot een soort miniherziening van thema's te laten verworden en - om het met de woorden van onze collega Napolitano te zeggen - notaris te spelen en de standpunten van de verschillende lidstaten op te tekenen. Het ligt niet in mijn bedoeling notaris te spelen, het ligt in mijn bedoeling met betrekking tot bepaalde kwesties concrete voorstellen te formuleren, waarbij ik uiteraard het risico loop dat deze voorstellen niet worden aanvaard.
Verder zijn wij voornemens de werkzaamheden van de groep in twee fasen te verdelen tijdens welke alle thema's zullen worden behandeld. In de eerste fase moeten de stemmingen bij gekwalificeerde meerderheid worden besproken. Vervolgens zal worden getracht de institutionele kwesties te definiëren die op de leftovers betrekking hebben. En pas dan zal het probleem van de Commissie en de stemmenweging aan bod komen. Het thema van de versterkte samenwerking zal bij de institutionele vraagstukken worden ondergebracht.
Tijdens het slotgedeelte, de tweede fase, zullen de reeds behandelde onderwerpen die op de ministeriële vergaderingen aan de orde zijn gesteld opnieuw worden bestudeerd. Tevens zal worden getracht de nieuwe kwesties te identificeren die aan de agenda van de werkzaamheden kunnen worden toegevoegd. Op dit punt is het van belang te weten of de kwesties inzake veiligheid en defensie al dan niet voldoende zijn uitgediept in elk van de afzonderlijke landen en in de slotfase van de conferentie kunnen worden opgenomen.
Hetzelfde geldt voor het Handvest van de grondrechten. Wij zullen te zijner tijd vaststellen of de debatten in de respectieve thuishavens, waar deze kwestie momenteel wordt besproken, ons in de gelegenheid zullen stellen dit thema tijdens de intergouvernementele conferentie te behandelen, met name tijdens het komende halfjaar.
Dit zijn in principe de voornemens van het voorzitterschap terzake. Wij zullen op de bijeenkomst van de Europese Raad in Lissabon een verslag voorleggen dat uiteraard slechts op de inhoud van de conferentie betrekking zal hebben. Deze gaat immers pas in februari van start en het verslag zal reeds in maart worden opgesteld. Tijdens de tweede Europese Raad zal het voorzitterschap onder zijn verantwoordelijkheid echter een tweede verslag presenteren. Wij hopen dat dit dieper gaat en indien mogelijk reeds een aantal concrete elementen omvat. Ik denk dan met name aan de tekst van de Verdragen. Wij nemen nota van de door de Commissie ingediende voorstellen. Als voorzitterschap verzamelen wij deze voorstellen. Zij zullen tijdens de debatten in het kader van onze conferentie een gepaste behandeling krijgen, ongeacht wat elk van de lidstaten vindt van de door de Commissie voorgestelde oplossingen.
Wij hopen alle suggesties en documenten die de lidstaten ons hieromtrent toesturen te kunnen opnemen. Wij zullen de lidstaten overigens verzoeken ons zo spoedig mogelijk hun bijdragen aan deze conferentie te bezorgen om te vermijden dat deze te laat komen. Hoewel de conferentie natuurlijk steeds openstaat voor suggesties van de lidstaten, zouden wij het op prijs stellen dat zij zo snel mogelijk hun standpunt bepalen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dat zijn ons inziens de werkzaamheden die tijdens de conferentie ten uitvoer moeten worden gelegd. Concreet betekent dit dat wij van onze kant vastbesloten zijn in het kader van de intergouvernementele conferentie tijdens het halfjaar van het Portugese voorzitterschap efficiënt en degelijk werk te leveren. Wij hopen dat wij aan het Franse voorzitterschap een tastbaar resultaat kunnen doorgeven dat in de mate van het mogelijke representatief is voor de algemene tendensen die zich gedurende onze werkzaamheden tussen de lidstaten aftekenen.

Méndez de Vigo
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese democraten was niet tevreden met het resultaat van de Europese Top in Helsinki. Wij vonden de agenda nogal beperkt, omdat onze fractie uitgaat van de inhoud van het Verdrag, meer bepaald het Protocol betreffende de instellingen in het vooruitzicht van uitbreiding van de Europese Unie. In Helsinki zijn de regeringen overeengekomen dat een beperkte hervorming volstaat zolang de Europese Unie minder dan 21 lidstaten telt, en dat er pas een hervorming ten gronde moet komen als het er meer worden.
Op dezelfde Top is besloten tot een uitbreiding met 13 nieuwe lidstaten. Nu is het niet consequent toetredingsonderhandelingen te openen met 13 landen en tegelijkertijd een beperkte hervorming na te streven. Wij willen dus dat het Verdrag wordt gevolgd en dat de agenda van de volgende intergouvernementele conferentie ruimte biedt voor een meer diepgaande hervorming van de Unie.
Niettemin, mijnheer de Voorzitter, voeren wij dit debat vandaag, omdat we de intergouvernementele conferentie niet wilden laten uitstellen. In theorie hadden we dat kunnen doen. We hadden de stemming op 17 februari kunnen laten plaatsvinden, en dan had de intergouvernementele conferentie niet op de veertiende kunnen beginnen. Wij hebben dit niet willen doen omdat we een duidelijk politiek signaal hebben willen sturen naar de regeringen en de kandidaat-lidstaten dat we deze hervorming willen doorvoeren juist om de uitbreiding te vergemakkelijken.
Mijnheer de Voorzitter, ik blij dit te kunnen zeggen tegen het Portugese voorzitterschap, want het geniet veel geloofwaardigheid bij dit Parlement. Het Portugees voorzitterschap heeft veel doelstellingen met het Parlement gemeen, en heeft toegezegd zijn uiterste best te zullen doen om meer kwesties op de agenda van de intergouvernementele conferentie te krijgen dan het strikte minimum.
Mijnheer de Voorzitter, de doelstellingen van het Europees Parlement waar ik het over heb zijn niet gericht op ons eigen belang als instelling. Hoe dan ook zal het Europees Parlement politiek versterkt naar voren komen uit het verdrag dat de intergouvernementele conferentie moet opleveren. Daar is een eenvoudige reden voor. In Helsinki is besloten de unanimiteitsvereiste voor een hele reeks domeinen af te schaffen en in plaats daarvan een stemming bij gekwalificeerde meerderheid in te voeren. Nu is het volgens het communautaire acquis al zo dat het Parlement medebeslissingsrecht geniet in kwesties waarover de Raad bij gekwalificeerde meerderheid beslist, en aangezien er meer van dat soort kwesties komen, zal het Parlement dus vaker medebeslissingsrecht krijgen.
Het Parlement zou zijn werk als supranationale Europese instelling niet doen als het niet nadacht over de politieke opzet van de Unie. Dat is dan ook precies wat we aan het doen zijn. Volgens ons vereist die politieke opzet dat er meer beleidsdomeinen aan bod komen, onder andere veiligheid en defensie. Rond deze laatste twee kwesties is de laatste tijd veel vooruitgang geboekt, en naar verwachting zullen ze worden opgenomen in het Verdrag. Voorts is er uiteraard het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Het opstellen daarvan is gisteren begonnen, en de start is volgens mij erg positief verlopen. We gaan er alles aan doen om de burgers van Europa te laten zien dat Europeaan zijn iets extra's inhoudt en dat de Europese burger ten opzichte van de Europese instellingen enkele fundamentele rechten geniet.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, zullen we onze voorstellen samen met de uitstekende voorstellen van de Commissie in een verslag concretiseren en voorleggen aan de intergouvernementele conferentie. Maar daar zullen we het verder een andere keer over hebben. Vandaag moeten wij het licht op groen zetten voor het samenroepen van deze conferentie, en de PPE-DE-fractie is daartoe bereid.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Sociaal-democraten kan ik u zeggen dat wij het advies van de rapporteurs namens de Commissie constitutionele zaken zullen goedkeuren. Wij stemmen in met de bijeenroeping van de IGC omdat wij onder de indruk zijn van de houding van het Portugese voorzitterschap. Dat is immers ingegaan op ons verzoek om de agenda van de IGC te verruimen. De benaming leftovers van Amsterdam is slecht gekozen. In feite gaat het om uiterst belangrijke onderwerpen en daarom stel ik voor dat wij ze de eerste drie onderwerpen van de IGC noemen.
Deze eerste drie onderwerpen zijn van zeer groot belang. Er zijn echter ook andere onderwerpen, die de lidstaten tijdens de vorige IGC al grondig hebben onderzocht. Ze zijn het daarover toen niet eens geworden, maar over die onderwerpen is zeker geen maanden overleg meer nodig. Daarover moet nu een politiek akkoord worden gesloten. Negen minuten - of misschien negen uur als het om een moeilijke kwestie gaat - moet voldoende zijn om een oplossing te vinden. Daarvoor hebben wij geen negen maanden meer nodig. In die omstandigheden zou het daarom dwaas zijn de agenda niet te verruimen.
Ook andere kwesties moeten hun beslag krijgen, in het bijzonder in het vooruitzicht van de uitbreiding van de Unie met zoveel nieuwe landen. Niemand vraagt om een opgetuigde kerstboom. Niemand vraagt om een IGC à la Maastricht waar honderd of meer onderwerpen worden besproken. Het zou evenwel goed zijn zes, zeven, acht of misschien negen onderwerpen te behandelen. Wij hebben tijd. Ik herinner aan de IGC die tot de Europese Akte heeft geleid. Die heeft maar vijf maanden geduurd. De IGC die tot het uitvoerige Verdrag van Maastricht heeft geleid, is een jaar aan het werk geweest. Alleen de IGC ter voorbereiding van het Verdrag van Amsterdam heeft anderhalf jaar nodig gehad. Iedereen wist toen echter dat wij op de uitslag van de Britse verkiezingen moesten wachten voordat de IGC iets kon opleveren. Hier lag de reden dus elders. Een jaar is voldoende om een groot aantal kwesties aan te pakken en zeker om werk te maken van de enkele belangrijke punten die wij aan de agenda willen doen toevoegen. Ik stel met voldoening vast dat de Commissie het daarmee eens is.
De Commissie heeft haar advies zopas bekendgemaakt en heeft precies gedaan wat het Parlement had gevraagd: ze heeft een volledig voorstel en concrete ontwerpartikelen voorgelegd. Ik dank de Commissie daarvoor, hoewel ik het uiteraard niet eens ben met alles wat ze zegt. Het voorstel van de Commissie vertoont volgens mij een aantal leemten. Toch heeft de Commissie goed werk verricht. Ik breng hulde aan de heer Barnier, die hier vandaag in ons midden is. De Commissie heeft bekendgemaakt welke belangrijke kwesties wij tijdens de IGC moeten aanpakken. Dat is voortreffelijk. Het Parlement, het voorzitterschap van de Raad en de Commissie ijveren alle drie voor een ruimere agenda. Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik hoop dat u de Europese Raad met die agenda zult kunnen doen instemmen, dat de IGC op Valentijnsdag onder een goed gesternte van start kan gaan en dat het Franse voorzitterschap ze tegen het einde van dit jaar met succes kan bekronen.

Duff
Mijnheer de Voorzitter, wij hoeven niet langer te vrezen dat de agenda voor de IGC beperkt zal zijn. Dat is een van de politieke conclusies die wij moeten trekken uit de belangrijke beslissing die veertien lidstaten gisteren hebben genomen om de betrekkingen met hun partner virtueel te bevriezen. Dat maakt het voor die lidstaten onmogelijk op de IGC geen operationele betekenis aan de bescherming en bevordering van de fundamentele rechten te geven. Het is nu al vreemd dat vertegenwoordigers van bepaalde lidstaten, in het bijzonder Groot-Brittannië en Frankrijk, in de werkgroep die het handvest opstelt, argumenteren dat een bindend handvest in zekere zin een inbreuk op de nationale soevereiniteit zou zijn.
Het is uiterst belangrijk dat de IGC de weg effent voor de opneming van een reeks fundamentele rechten in het Verdrag. Een eerste aspect daarvan is de verbetering van de toegang van de burger tot het Europees Hof van Justitie. Voorts moet de Unie zelf het Europees Verdrag ondertekenen. Daarnaast moeten de nationale parlementen en politieke partijen in de Europese Unie een grotere rol kunnen spelen en moeten ze een deel van de verantwoordelijkheid voor de totstandbrenging van een Europese parlementaire democratie op zich nemen.
Mijn fractie is ingenomen met de bijeenroeping van de IGC en zal zoveel mogelijk aan de herziening van het Verdrag meewerken.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, de fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie is van mening dat door het overhaaste advies van het Parlement over de intergouvernementele conferentie de gewenste confrontatie met de Raad politiek gezien zijn betekenis verliest en uiteindelijk irrelevant wordt.
We hadden liever wat meer duidelijkheid gehad over de agenda, wat meer zekerheid over de methode alvorens onze mening te geven. Eerlijk gezegd vinden wij het niet zo attent tegenover het Parlement dat het Portugese voorzitterschap de begindatum van de intergouvernementele conferentie heeft vastgesteld op 14 februari, de eerste dag van de vergaderperiode van Straatsburg.
Ik geloof bovendien dat we dit advies wel kunnen goedkeuren, aangezien het betrekkelijk relevant is, en dat zal de meerderheid van onze fractie dan ook doen. We willen er desalniettemin op wijzen dat het onaangenaam is te merken hoe weinig enthousiasme deze hervorming wekt.
Uit de gebeurtenissen in Oostenrijk blijkt duidelijk dat er in Europa een democratische vorm, een democratische structuur nodig is, dat de beginselen vastgesteld moeten worden waarop alle lidstaten zich moeten baseren. Het is pijnlijk dat de maatregelen tegen Oostenrijk zijn voortgekomen uit een overeenkomst tussen regeringen en dat de Europese Unie en haar instellingen niet eens de middelen en de consensus hadden gehad om op te treden tegen het verloop van de gebeurtenissen.
Ik geloof dat hieraan gewerkt moet worden, en wel tijdens de intergouvernementele conferentie. Ik hoop van harte dat het Europees Parlement het niet bij dit met tegenzin gegeven advies laat, en er bij de Raad en de lidstaten op blijft aandringen dat deze intergouvernementele conferentie niet alleen maar een technische exercitie moet zijn, maar met dezelfde hartstocht moet worden gehouden waarmee we hier enkele uren geleden hebben gedebatteerd.

Kaufmann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, wij kunnen niet vaak genoeg herhalen dat de door de Raad goedgekeurde agenda voor de intergouvernementele conferentie politiek onaanvaardbaar en volgens mij zelfs ronduit beschamend is. Dit is een historisch moment: wij onderhandelen - of zullen weldra onderhandelingen aanvatten - met 12 landen, zodat Europa binnen afzienbare tijd echt één kan worden. Hoe kunnen wij de Unie echter uitbreiden, als wij nu geen spijkers met koppen slaan? Onze fractie is daarom voorstander van de intergouvernementele conferentie. Die is volstrekt noodzakelijk en moet dringend van start gaan. Wij hopen dat ze resultaten zal opleveren die uitbreiding van de Europese Unie spoedig mogelijk maken.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, mijn fractie heeft met voldoening vernomen dat het voorzitterschap van de Raad met de huidige situatie niet tevreden is. Ik verzeker u dat ook de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links ervoor zal zorgen dat de Europese Unie haar huiswerk doet.
Het gaat om niet meer of minder dan de toekomst van Europa. Het gaat vooral om een Europa dat de burger als het zijne beschouwt omdat hij het mee vorm kan geven en omdat het beleid zijn problemen, vragen en behoeften au sérieux neemt. Politiek met gesloten deuren en binnenskamers overleg moeten tot het verleden behoren. Er moet transparantie zijn. Als voorzitter van de Raad moet u ervoor zorgen dat er verandering komt en dat de mensen de Verdragen kennen. Niet alleen moet alles worden gedaan om de burger van het verloop en de resultaten van de intergouvernementele conferentie op de hoogte te houden, maar bovendien moet hij ook directer bij het hervormingsproces worden betrokken.
Na afloop van de intergouvernementele conferentie moeten de politieke beslissers de moed hebben de burger in een referendum te vragen of hij het eens is met de wijze waarop Europa zich in de toekomst verder zal ontwikkelen. Dan zal Europa echt het Europa van de burger zijn en zal de Unie een veel betere democratische legitimiteit krijgen.
Ik wil het over nog een andere belangrijke democratische kwestie hebben. Ik ben lid van de werkgroep die haar werkzaamheden in verband met het Handvest van de grondrechten heeft aangevat. Voor mijn fractie en mijzelf volstaat een feestelijke aankondiging van dat handvest niet. Wat zal de burger zeggen als wij hem wel rechten geven, maar hij die niet kan afdwingen? Dat zou de geloofwaardigheid van de Europese Unie nog verder aantasten. De lage opkomst bij de Europese verkiezingen was als alarmsignaal duidelijk genoeg. Er moeten voor iedereen duidelijke rechten zijn en het Handvest van de grondrechten moet voor iedereen in de Unie bindend zijn. Daarnaar moeten wij in het belang van de burger samen streven. Ik verwacht van de intergouvernementele conferentie dat het desbetreffende besluit van Keulen aan het einde van het jaar wordt herzien.
Natuurlijk gaat het ook om de efficiëntie van de besluitvorming en de goede werking van de instellingen in een Unie met 27 of meer lidstaten. Alleen met een mini-hervorming, zoals die welke de Raad zich voorneemt, zal dat niet lukken. Wij moeten alle instellingen doorlichten. Er moeten moedige veranderingen komen en de kleine en grote landen moeten gelijke rechten krijgen. Als afgevaardigde uit een grote lidstaat leg ik daar bijzondere nadruk op. Ik dank de Commissie voor haar voorstellen en ben ervan overtuigd dat ook in het Europees Parlement grondig met de burger zal worden gedebatteerd over alle vragen die daarbij rijzen.
Ik wil het nog over een laatste punt hebben. In het advies van het Parlement wordt uitdrukkelijk om Verdragswijzigingen op het gebied van het economische beleid gevraagd. Door de globalisering van de economie en vooral door de invoering van de euro en het daarmee verbonden Stabiliteitspact is het niet voldoende dat wij onze besluitvormingsprocedures doorlichten. Er is vooral moed nodig om het tot nu toe in Europa gevoerde beleid kritisch te onderzoeken. Het gaat om een sociaal rechtvaardig Europa. Dat is nog altijd een actueel onderwerp, aangezien het er in de eerste plaats om gaat de strijd tegen de massale werkloosheid en armoede tot hoofdthema van het Europees beleid te maken. Wij moeten de moed vinden om artikel 4 van het EG-Verdrag te wijzigen, waarin de Europese Unie op traditioneel neoliberale wijze als een open markteconomie met vrije mededinging wordt voorgesteld. Ook Artikel 105 van het EG-Verdrag moet worden gewijzigd. De Europese Centrale Bank moet er in het Verdrag eindelijk toe worden verplicht met haar monetair beleid duurzame groei en werkgelegenheid te bevorderen.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten is van mening dat de op de Raad van Helsinki opgestelde agenda voor de volgende intergouvernementele conferentie strikt moet worden nageleefd, dat wil zeggen dat uitsluitend vraagstukken moeten worden behandeld die betrekking hebben op de wijze waarop de besluitvorming binnen de Unie na de uitbreiding zal plaatsvinden. Op basis van deze agenda kan er tijdens de IGC snel en doelmatig worden gewerkt aan de voorbereidingen voor de uitbreiding. Om deze reden kunnen we het advies van het Parlement en dat van de Commissie niet onderschrijven. Deze instellingen willen immers de agenda uitbreiden met onderwerpen waarmee ze het Europese stelsel steeds verder willen centraliseren en afgrendelen.
Onze fractie heeft enkele amendementen ingediend die samen een daadwerkelijk alternatief vormen voor de resolutie die hier ter tafel ligt. In onze amendementen stellen wij voor dat er op de volgende IGC gesproken wordt over een besluitvormingsstelsel waarin meer rekening wordt gehouden met de soevereiniteit van de nationale lidstaten. Wij betreuren het dat de Commissie in haar advies van 26 januari jongstleden blijft vasthouden aan haar stokpaardje van een naar het oosten uitgebreid, eenvormig Europa en een gecentraliseerde superstaat waarin beslissingen op basis van een gekwalificeerde meerderheid genomen worden. De federalisten denken dat ze de eenheid zo kunnen afdwingen, maar dit is een volkomen onzinnige gedachte.
In het Europa van na de uitbreiding, mijnheer de Voorzitter, zal de gedwongen standaardisering als gevolg van misplaatste meerderheidsbeslissingen onherroepelijk leiden tot het uiteenvallen van de Unie. Bovendien zal de onophoudelijke centralisatie van het Europese stelsel de afbrokkeling van de nationale staten tot gevolg hebben, met als consequentie dat ook het nationale patriottisme zal verdwijnen. We mogen niet vergeten dat dit patriottisme ons belangrijkste verdedigingsmotief is.
Op deze wijze wordt Europa verzwakt in plaats van versterkt. Europa verliest zo immers zijn identiteit en weet niet meer wat het verdedigt. Daarom hebben we altijd gezegd dat uitbreiding alleen mogelijk is als de diversiteit en de vrijheid van de Europese volkeren blijft bestaan. Voor Europa moet daarom een variabele geometrie gelden, die gebaseerd is op het respect voor de nationale soevereiniteit. Het doet ons genoegen dat deze gedachte binnen bepaalde groeperingen terrein wint. Helaas hebben deze groeperingen nog geen invloed in dit Parlement en in de Commissie.
Een Europa met een variabele geometrie is een Europa dat zijn nationale democratieën erkent, zijn lidstaten als hoeksteen ziet en het nationale patriottisme respecteert. Een dergelijk Europa probeert dus niet voortdurend zijn lidstaten en patriottisme te verzwakken of ondermijnen. Omwille van deze lidstaten zijn we bereid ons te verdedigen tegen bedreigingen van buitenaf en niet omwille van de dwingende en gecompliceerde besluitvormingsprocedures die de Commissie op de volgende IGC wil voorstellen.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil de voorzitter van de Raad namens de Italiaanse radicalen zeggen dat de mening van het Parlement hem niet ontgaan kan zijn. Het is geen toeval dat de laatste spreker de enige is die volledig achter het voorstel van de Raad staat - en ik zeg dit zonder enige ironie over het standpunt, alleszins respectabel, van de heer Berthu en zijn fractie. Het is geen toeval dat het besluit van de Europese Raad wordt gesteund door die afgevaardigden van dit Parlement die tegen een verdere Europese integratie zijn - overigens een zeer respectabel standpunt.
Dit is de boodschap van het Parlement aan de Raad. Ik hoop dat het Portugese voorzitterschap - en ik sluit me aan bij degenen die het hebben gecomplimenteerd - dit standpunt van het Parlement en de resultaten van onze compromiswerkzaamheden zal overbrengen aan de conferentie. Morgen zullen wij in elk geval een negatief advies uitbrengen over de agenda van de IGC. Er mag geen twijfel over bestaan dat onze stem morgen op deze manier moet worden geïnterpreteerd. Ons advies - technisch, juridisch noodzakelijk - is om de IGC op 14 februari bijeen te roepen, maar ons advies over de inhoud is negatief. We hoeven maar de feiten in ogenschouw te nemen: daarnet hadden we het over Oostenrijk, maar mijnheer de Voorzitter, we kunnen ook de beurzen nemen: in een jaar tijd heeft de euro 16% van zijn waarde verloren ten opzichte van de dollar. Misschien niet een regering, maar een goede huisvader zou zich in een dergelijk geval waarschijnlijk afvragen welke boodschap de burgers krijgen als tijdens de IGC alleen maar wordt onderhandeld over onderwerpen als het aantal Europese commissarissen.
Ons doel moet ambitieuzer zijn. Wij radicalen hebben amendementen ingediend om deze tekst te versterken. Wij vragen bijvoorbeeld nu al dat ook het Europees Parlement wordt betrokken bij de Europese grondwet, dat de amendementen van het Verdrag door het Europees Parlement worden aangenomen. Dat is een minimumeis, om de artikelen 6 en 7 nog eens ter sprake te brengen.
Er zijn andere thema's: zeer veel collega's hebben bijvoorbeeld, met de radicalen, het probleem van de zetel van de instellingen naar voren gebracht. Dit probleem moet naar onze mening ten minste op het niveau van de intergouvernementele conferentie worden besproken.
Tenslotte wil ik de hoop uitspreken dat wij morgen een krachtig, breed gesteund signaal zullen afgeven, zodat deze agenda, ook dankzij de inzet van het Portugese voorzitterschap, herzien wordt. Zo niet, dan hebben wij deze kans werkelijk voorbij laten gaan, niet alleen voor dit moment, maar ook voor de komende jaren.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, de voorzitter van de Commissie was niet helemaal eerlijk toen hij het vorige week over de intergouvernementele conferentie had. Hij zei dat voor sociale zaken nog steeds unanimiteit zal gelden, maar de Commissie stelt in haar ontwerp uitdrukkelijk voor meerderheidsbesluiten in te voeren voor sociale en fiscale aangelegenheden die verband houden met de interne markt. Dit betekent dat de meeste sociale stelsels door een meerderheid in Brussel gewijzigd kunnen worden, ook al zou dat tegen het unaniem advies van de Franse assemblee, het Brits lagerhuis of de Nederlandse Tweede Kamer indruisen. Met het uitgavenbeleid en de sociale condities van de burger raakt men de ziel van de democratie. Dit zijn immers thema's die de inzet zijn van verkiezingen, maar op die manier kunnen de kiezers ze niet langer beïnvloeden. Bij verkiezingen kunnen zij zich daarover niet meer uitspreken. Brussel weet het beter.
Voorzitter Prodi kondigde ook meer openheid aan, maar zijn voorstel voor een verordening is een regelrechte achteruitgang. Dat is bovendien niet alleen mijn mening, maar ook die van de Europese Ombudsman. Nu is de Commissie verplicht in elk concreet geval rekening te houden met de eis en verwachting van de burgers inzake openheid. Als de verordening van de Commissie wordt aangenomen, zal de Commissie het recht hebben zonder concrete overwegingen op voorhand een aantal categorieën van documenten uit te sluiten. Ze is ook van plan juridische criteria op te stellen voor vertrouwelijke en geheime documenten die nu in een aantal lidstaten voor het publiek toegankelijk zijn. Onder het mom van "meer openheid" sluit men een aantal documenten af van de openbaarheid. Dat is gewoon Orwelliaans. Ik verzoek de heer Prodi in de toekomst hier in het Parlement geen voorstellen meer te becommentariëren als ze niet gelijktijdig voor het kritisch oog van het publiek toegankelijk zijn. De heer Prodi zorgde voor een positieve reactie op een voorstel dat anders met kritiek bejegend zou zijn, door het recht op inzage van alle documenten die de Commissie in haar bezit heeft, in de ontwerpverordening positief voor te stellen, maar daarna volgt een lange lijst met uitzonderingen en de vertrouwelijkheid van deze uitzonderingen wordt wettelijk vastgelegd. In de Franse tekst staat "weigert", in de Engelse "moet", wat betekent dat de Commissie informatie moet achterhouden die nu in mijn land bijvoorbeeld openbaar is. Dan volgt een paragraaf met elastische bepalingen over de efficiëntie van de onderhandelingen en instellingen die voor allerlei doeleinden kan worden ingeroepen en daarom ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Brok
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, na de uiteenzetting van het Portugese voorzitterschap van de Raad heb ik het gevoel dat men met weloverwogen ideeën en veel openheid aan deze intergouvernementele conferentie begint. Het Europees Parlement zal van deze gelegenheid gebruik maken om zijn thema's naar voren te brengen. De voorbereidingen van de Commissie gaan tot nu toe in de juiste richting, al gaan ze voor het Europees Parlement niet ver genoeg. Wij moeten het daarover nog hebben.
Voor deze intergouvernementele conferentie is het erg belangrijk dat er een evenwicht wordt gevonden tussen slagvaardigheid, democratische legitimiteit en transparantie. Dat zijn drie voorwaarden voor de acceptatie van het Verdrag door de burger. Slagvaardigheid is nodig om de Europese Unie te kunnen uitbreiden. Dat wij hier daarstraks een ander debat hebben gevoerd, is daarvoor een belangrijke aanwijzing. In de Europese Unie moeten wij ook slagvaardig zijn als er eens een regering probeert alles te blokkeren. Dat betekent dat het meerderheidsbesluit een onontbeerlijke voorwaarde is om de Europese Unie op elk moment te kunnen laten werken. Dat is in verband met de uitbreiding vooral belangrijk als de wetgeving of de Verdragen moeten worden herzien. Wij willen de bevoegdheden van het Europees Parlement op dit gebied uiteraard versterken.
Het Europees Parlement moet zich ook met de Economische en Monetaire Unie bezighouden. Op dat gebied is er immers niet genoeg controle. De ministers van Financiën gedragen zich in de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën en in de Euro-11-Raad als een intergouvernementeel orgaan. Dat is onaanvaardbaar. In tegenstelling tot mevrouw Kaufmann ben ik geen voorstander van meer controle op de Europese Centrale Bank. Ik ben immers voorstander van de onafhankelijkheid van die bank. Op politiek gebied moet er natuurlijk wel controle zijn. De Commissie, de Raad en het Parlement moeten op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid samenwerken. Tot nu toe houdt vooral de Raad zich daarmee bezig, terwijl alleen de Commissie bevoegd is voor de primitieve maatregelen inzake crisisbeheer. Dat alles is in het totaalconcept niet goed genoeg geregeld. Wij moeten onderzoeken of daarin op de intergouvernementele conferentie veranderingen moeten worden aangebracht. Het Portugese voorzitterschap heeft al gezegd dat het zal onderzoeken of de opdracht van de intergouvernementele conferentie kan worden verruimd.
Een ander belangrijk punt is dat uit de huidige debatten, onder meer over een regering van een Europees land, blijkt dat wij in het Verdrag uitdrukkelijk moeten vermelden dat de Europese Unie geestelijk en moreel op de rechtsstaat en op het gemeenschappelijk en algemeen belang gericht is en dat op basis daarvan grondrechten in het Verdrag moeten worden opgenomen. Dat zou immers een krachtige stabiliserende factor zijn. Ik verzoek diegenen die zich op dit gebied tot nu toe terughoudend hebben opgesteld, daarover na te denken. Misschien kunnen wij dan met betrekking tot de grondrechten vooruitgang boeken.
De Europese Unie heeft geen behoefte aan nieuwe instrumenten of bevoegdheden. Ze moet over de instrumenten beschikken om haar bevoegdheden te kunnen uitoefenen. Wij moeten er daarom voor zorgen dat wij de taken die het Verdrag ons oplegt, met die instrumenten namens de burger kunnen uitvoeren. De intergouvernementele conferentie moet haar inspanningen vooral daarop toespitsen. Als wij op dat terrein vooruitgang boeken, kunnen wij onze blik op de historische opdracht van de uitbreiding van de Europese Unie richten. Dat is het belangrijkst. Ik ben ervan overtuigd dat wij daarin onder leiding van het voorzitterschap van de Raad zullen slagen.

Napolitano
Mijnheer de voorzitter van de Raad, in de verschillende interventies is duidelijk naar voren gekomen dat de meerderheid van de Commissie constitutionele zaken en ook van de voorzitters van de fracties in dit Parlement, zij het niet zonder weerstand, instemt met het standpunt van het Portugese voorzitterschap om de problemen niet verder te vergroten door de intergouvernementele conferentie uit stellen. Ik kan u verzekeren dat dat niet eenvoudig is geweest, vorige week, maar uiteindelijk heeft mijn commissie besloten het Portugese voorzitterschap vertrouwen te schenken en ik hoop dat dat vertrouwen niet beschaamd zal worden.
U heeft ons verteld over het begin van uw rondreis langs de verschillende hoofdsteden, over de moeilijkheden die sommige regeringen hebben om een consensus te bereiken in hun land en dus in hun parlement. Gisteren hebben wij een dag lang gediscussieerd met vertegenwoordigers van de 15 nationale parlementen, deskundige en zware delegaties. Ik vond het een zeer interessante dag. Het was niet de bedoeling conclusies te trekken, dat kon ook niet, maar het debat was zeker bemoedigend. Volgens mij moeten wij de vinger aan de pols houden, ons ervan verzekeren dat de nationale regeringen het parlement van hun land proberen te overreden adequate maatregelen te nemen die in overeenstemming zijn met de uitbreiding van de Unie en de weerstand van de parlementen niet als voorwendsel gebruiken om de conclusies van de intergouvernementele conferentie niet te tekenen. Wij zullen in elk geval onze samenwerking en onze dialoog met de nationale parlementen tijdens de gehele intergouvernementele conferentie verdiepen.
Gisteren hebben wij ook gediscussieerd over het advies van de Commissie - hier vertegenwoordigd door commissaris Barnier; wij hebben haar inzet onderkend, maar er waren verschillen van mening over de voorstellen. Ook u, mijnheer de voorzitter van de Raad, hebt verschillende standpunten naar voren gebracht. Gisteren is ook gebleken dat velen bang zijn dat de oorspronkelijke opzet van een politiek Europa door de uitbreiding op losse schroeven komt te staan. Dit risico wordt trouwens ook gesignaleerd in een interview dat wel aan niemands aandacht zal zijn ontsnapt dankzij de gezaghebbende auteur ervan, Jacques Delors.
We moeten er daarom voor zorgen dat er tijdens de intergouvernementele conferentie daadwerkelijk wordt gesproken over de verbreding van de democratische basis van de Unie, over de vraag hoe we het systeem van beginselen, waarden en recht dat aan de Unie ten grondslag ligt en de rol van de politieke instellingen van de Unie, onder andere op economisch gebied, kunnen versterken. Ook vandaag hebben we het in dit Huis daarover gehad, naar aanleiding van de situatie in Oostenrijk.
Wij rekenen op het Portugese voorzitterschap, op onszelf en op de Commissie om ervoor te zorgen dat dit alles besproken zal kunnen worden tijdens de intergouvernementele conferentie, op een constructieve en vruchtbare manier.

Van den Bos
Voorzitter, alleen een versterkt Europa kan de uitbreiding aan. Alleen een versterkt Europa is onkwetsbaar voor politieke opportunisten die onvrede exploiteren. Daarom zijn grondige hervormingen noodzakelijk en dus een uitgebreide IGC-agenda.
Het Finse voorzitterschap luisterde alleen naar minimalistische regeringen en was helaas stokdoof voor dit Parlement. Van zijn Finse voorganger kan Portugal leren hoe het niet moet.
Het is van groot belang dat het Europees Parlement en de Commissie bij deze IGC gezamenlijk optrekken. Zij hebben op veel punten dezelfde belangen en dezelfde inzichten. Een wezenlijk onderdeel van deze gezamenlijke inzet moet in elk geval zijn het instemmingsrecht van dit Parlement bij de komende verdragswijzigingen. Van alle prioriteiten weegt die het zwaarst. Wat is het oordeel van de Commissie hierover?
Het betekent ook dat onze Parlementsvoorzitter en de twee vertegenwoordigers op gelijk politiek niveau, dus niet alleen in de werkgroep, maar op politiek niveau als de Commissie moeten kunnen deelnemen. Er is geen enkele reden waarom rechtstreeks door de burgers gekozen vertegenwoordigers op een lager plan mee zouden kunnen praten dan de Commissie.
De grondige hervormingen zijn wij niet alleen verplicht aan de nieuwe lidstaten, maar ook aan onszelf. Als wij door de uitbreiding Europa laten verwateren, verzuipen wij in ons eigen politieke moeras.

Onesta
Mijnheer de Voorzitter, er zijn van die dagen dat ik de houding van dit Parlement echt niet kan begrijpen. Ik doel hiermee op de masochistische neiging van deze instelling om geen gebruik te maken van haar eigen bevoegdheden. Nadat het Parlement uit eigen beweging zijn deelname aan de IGC inperkte tot twee onbeduidende zetels, ziet het nu ook nog af van de mogelijkheid de agenda van de IGC uit te breiden. U moet toegeven dat het Parlement met dit overhaaste advies het enige wapen dat het Verdrag hem biedt, uit handen geeft. Het Parlement had immers eerst een uitgebreide agenda voor de IGC moeten eisen alvorens het zich uitsprak. Misschien was het Parlement te zwak, misschien ook wel te stom hiervoor. Dit zijn niet bepaald eigenschappen waar het Parlement trots op hoeft te zijn.
Waarom moeten we morgen, 3 februari, met spoed over dit advies stemmen? We hadden beter kunnen wachten tot de zitting van Straatsburg die op 14 februari begint. We hadden dan immers bij de Raad een volledige en dus samenhangende agenda kunnen afdwingen. Het is bepaald hypocriet om te verhullen hoe zwak we nu staan en om in onze resolutie zuur op te merken dat bij het opstellen van de agenda te weinig rekening is gehouden met de feitelijke situatie. In onze haast laten we juist de kans voorbijgaan om een ambitieuzere agenda af te dwingen.
Als aan het einde van deze IGC bepaalde democratische tekorten niet zijn aangevuld, dan kunnen de fracties die zo snel te werk wilden gaan hiervoor verantwoordelijk gehouden worden. Of we het nu willen of niet, het Parlement heeft zijn enige grip op de debatten door eigen toedoen verloren, en de besluitvorming zal nu weer in handen van de 15 lidstaten komen. De overgrote meerderheid van de afgevaardigden was in november vorig jaar van mening dat de debatten veel breder van aard moesten zijn dan die welke in Amsterdam zijn gevoerd. Ik wil deze afgevaardigden uitnodigen dit standpunt kracht bij te zetten door hun regering ervan te overtuigen dat een bredere IGC dankzij de Raad van Helsinki mogelijk is.
Dit is een sombere dag voor Europa. De situatie in Oostenrijk heeft immers duidelijk gemaakt dat democratie niet vanzelfsprekend is en dat we ons steeds opnieuw van de democratische waarden moeten blijven overtuigen. Ik denk dat we onze grondrechten op schrift moeten stellen en dat Europa, los van deze IGC, een grondwet nodig heeft.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, in de onderhavige ontwerpresolutie wordt opnieuw geëist dat de komende intergouvernementele conferentie een uitgebreide agenda moet hebben waarop ingrijpende hervormingen van de instanties staan. Als argument hiervoor wordt de komende uitbreiding van de Unie gebruikt. Ik ben ervan overtuigd dat dit een verkeerde beoordeling is. Een federale en centralistische EU die steeds meer te zeggen heeft over de lidstaten, is minder geschikt om uit te breiden. Een flexibele EU die zich richt op minder, maar belangrijkere gebieden en die de nationale verschillen en democratieën respecteert, is beter in staat om aanzienlijk meer landen op te nemen.
In overweging D van de ontwerpresolutie wordt een beter gecoördineerd en opener economisch beleid op EU-niveau geëist. Hier kan alleen over gesproken worden als er tegelijkertijd over de monetaire unie gesproken wordt. In deze tekst staat niets over de grote, democratische en politieke problemen met de eurozone en de Centrale Bank. Daar kun je niet aan voorbijgaan. Als men de EU democratischer wil maken, moet de hele constructie van de EMU opnieuw worden onderzocht. De Centrale Bank moet onder politiek toezicht komen, zodat de doelstelling van het wisselkoersbeleid bepaald wordt door politieke doelen zoals hoge werkgelegenheid en grote welvaart. Om dit mogelijk te maken, moet het toezicht op de Centrale Bank verbeterd worden. Het starre en mislukte monetarisme van het Stabiliteitspact moet opnieuw onderzocht en opgeheven worden, ten gunste van een uniform beleid waarin welvaart op de eerste plaats komt. Artikel 56 van het Verdrag, dat iedere ingreep in het vrije kapitaalverkeer, de valutaspeculatie, verbiedt, moet verwijderd worden, zodat de schadelijke valutaspeculatie door middel van politieke controle gestopt kan worden.
De meeste EU-landen hebben een regering die voor de meerderheid uit sociaal-democraten bestaat. Het is opmerkelijk dat, nu ze de kans hebben, niet één daarvan de doelstelling van de eurozone wil veranderen. Het is immers niet geloofwaardig als men zegt dat de eurozone tegenwicht kan bieden tegen het mondiale kapitaal.
In de resolutie wordt geëist dat het Europees Parlement meer invloed op de intergouvernementele conferentie moet hebben. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat de intergouvernementele conferentie een conferentie van de lidstaten is en moet zijn. Het zijn de parlementen, of bij referenda de bevolking van de lidstaten, die de ontwikkeling van het Verdrag moeten sturen. Daarom is het uitgesloten dat het Europees Parlement officieel invloed heeft op het onderhandelingsproces of de ratificatie.

Segni
Mijnheer de Voorzitter, de tekst van de Commissie constitutionele zaken is in essentie positief en ik zal dan ook voor stemmen, ook al had ik zelf een groot aantal amendementen ter uitbreiding ingediend.
De gebeurtenissen van de afgelopen dagen hebben duidelijk gemaakt dat de kritiek op de methode van de uitbreiding en de herziening van de Verdragen terecht was. De Unie kan niet tot 28 leden worden uitgebreid zonder het vraagstuk aan te snijden of Europa gemeenschappelijke beginselen en waarden heeft; of Europa niet meer is dan een vrijhandelszone of een hoger doel heeft: een supranationale Unie - in wat voor vorm precies, dat moet nog worden vastgesteld - die de weg wil wijzen naar een nieuwe beschaving en democratie.
Dat is wat bedoeld werd en wordt wanneer gevraagd wordt om een Europese grondwet. Bij de herziening van de Verdragen gaat het echter slechts om een paar interne regels: deze herziening is noodzakelijk en belangrijk, maar de fundamentele vraag die eraan voorafgaat is daarmee niet beantwoord: wat is Europa, wat zijn de gemeenschappelijke beginselen en dus, de doelstellingen en grenzen?
Maar de politiek wreekt zich: als ze door het raam weggejaagd wordt uit een debat over een beperkte agenda, keert ze door de deur weer terug, en wel door de voordeur, met het geval-Oostenrijk. Daar is immers een partij in de regering opgenomen met schijnbaar als fundamentele waarden intolerantie, xenofobie, vormen van racisme. En het gaat hier niet om banden met het verleden, maar om de toekomst. Niets is dan kortzichtiger dan ons in een linker- en een rechterkamp te verdelen.
Ik behoor tot de liberale katholieken: wij zijn niet links, maar wij zijn net zo gehecht aan tolerantie, aan de gemeenschappelijke Europese waarden als alle anderen. Wij willen niets te maken hebben met ideologieën die deze waarden ontkennen.
De Raad heeft er goed aan gedaan dit vraagstuk aan Europa en aan de wereld voor te leggen. Als deze waarden niet worden opgenomen in een fundamenteel Handvest van de rechten, in een Europese grondwet, heeft het Europa dat wij bouwen geen stevige en duurzame basis.
Commissaris Barnier, ik weet - tenminste, dat denk ik - dat u en de vertegenwoordigers van het Portugese voorzitterschap deze waarden delen: maakt u gebruik van de ruimte die de conferentie van december heeft gelaten om deze thema's en deze beginselen op te nemen; alleen zo kunnen we een duurzaam Europa bouwen.

Krarup
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat ik kan verwijzen naar een paar markante uitspraken van een kleine groep noordse sceptici en tegenstanders van het krachtige en groeiende integratieproces, dat in de grond de democratie in heel Europa bedreigt. Ik denk aan de uitspraken van de heren Bonde en Sjöstedt, die aanhaalden dat dit voorstel een aantal relatief onwillekeurige, maar ongetwijfeld rationele en machtsbewuste initiatieven voor een centralistische en federalistische EU bevat. Zij hadden het terecht over het probleem van de muntunie en het centraal bestuur en zij stelden daar enkele democratische alternatieve principes tegenover. De rationele politieke opschudding die momenteel in mijn land Denemarken plaatsvindt, heeft te maken met de onmogelijkheid om de Unie tegelijkertijd in de breedte en in de diepte uit te breiden. Als zoveel nieuwe lidstaten tot de Unie toetreden is het onmogelijk een intensievere kwalitatieve integratie naar de Verenigde Staten van Europa toe te verwezenlijken. Dit is echter precies wat er gebeurt. Bij elke geografische uitbreiding van de EU hebben wij meegemaakt dat de uitbreiding in de breedte telkens gevolgd werd door een intense verdieping en dat is precies wat de commissie in paragraaf 7 van de ontwerpresolutie voorstelt. Daarin pleit de commissie namelijk voor een verruiming van de agenda van de Conferentie en in het licht van de ontwikkeling van de voorbije dagen kan men zich afvragen waartoe intergouvernementele conferenties en verdragswijzigingen eigenlijk dienen, wanneer de regeringsleiders - met andere woorden de Raad - beslissingen nemen met betrekking tot de individuele lidstaat en daarmee het democratische proces in deze lidstaat raken. Wat je ook denkt van mijnheer Haider - ik persoonlijk beschouw hem als een zeer gevaarlijk politicus - je mag je niet mengen in het democratisch proces van een zelfstandige en vredelievende staat. Wanneer we intergouvernementele conferenties houden en verdragswijzigingen in overweging nemen, moeten we er steeds rekening mee houden dat de EU niet ophoudt zich te ontwikkelen, soms in strijd met het verdrag, zoals we vandaag gezien hebben.

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, ik heet commissaris Barnier en het Portugese voorzitterschap hier vanmiddag hartelijk welkom.
Op 14 februari begint de intergouvernementele conferentie, die tegen eind 2000 haar werkzaamheden moet afronden. De IGC heeft een zware opdracht, maar kan die zeker tot een goed einde brengen. Ik denk dat alle fracties het erover eens zijn dat de agenda van Helsinki onvoldoende is om de hervormingen uit te voeren die nodig zijn om Europa op de uitbreiding voor te bereiden. Wij mogen ons dus niet beperken tot wat men de belangrijke leftovers van Amsterdam noemt. Dat zijn de uitbreiding van de meerderheidsstemming - waarmee wij in mijn land instemmen behalve op belastinggebied -, de herweging van de stemmen in de Raad in het voordeel van de grotere landen en het aantal leden van de Commissie in een uitgebreid Europa.
Wat dat laatste punt betreft, wil Ierland het recht behouden om, ongeacht het aantal landen dat tot de Unie toetreedt, een volwaardig lid van de Commissie aan te wijzen. De kwestie van de herweging van de stemmen in de Raad is voor ons bespreekbaar op voorwaarde dat de grotere lidstaten aanvaarden dat elke lidstaat een volwaardig lid van de Commissie mag aanwijzen. Ik denk dat ik daarmee het standpunt van vele kleinere landen vertolk.
De intergouvernementele conferentie moet ook debatteren over de eventuele splitsing van de Verdragen in een politiek en een constitutioneel gedeelte. Wij stemmen in met een splitsing van de Verdragen als die geen beperking inhoudt van de controle die de kleinere lidstaten nu kunnen uitoefenen als over een herziening van het politieke deel van het Verdrag wordt onderhandeld. Als wij geen volwaardige vertegenwoordiger in de Commissie krijgen, kunnen wij met andere woorden ook niet aan het politieke debat deelnemen. Wij zullen de ontwikkelingen op dat gebied dan ook aandachtig volgen.
Wij kijken uit naar het Handvest van de grondrechten en zijn benieuwd wat het zal inhouden. Mijnheer de Voorzitter, in het Verdrag van Amsterdam is het aantal leden van het Europees Parlement op 700 bepaald. Wij zullen hier in het Parlement moeten debatteren over de vraag hoe dat aantal in het uitgebreide Europa zal worden verdeeld.

Tsatsos
Mijnheer de Voorzitter, ik wil van harte aanneming van het advies van de heren Dimitrakopoulos en Leinen aanbevelen. Daarin komt zonder meer onze teleurstelling tot uiting over de ontoereikendheid van de agenda. Tevens maken wij daarin echter duidelijk dat wij haast hebben met de intergouvernementele conferentie. Het gunstige tijdschema dat wij hebben vastgesteld, is daar een bewijs van.
Mijns inziens hoeft het Europees Parlement, op grond van de huidige Verdragsbepalingen, niet te verwachten dat het bij een politieke controverse zegevierend uit de strijd zal komen. Daarom is het verstandiger, in samenwerking met de Commissie, onze aandacht toe te spitsen op de formulering van opbouwende voorstellen voor de noodzakelijke hervormingen. Wij hebben reeds waardevolle voorstellen van de Commissie gekregen en moeten nu gebruik maken van de mogelijkheid tot dialoog, op elk politiek niveau, ook met de nationale parlementen. Op die manier kunnen wij een gunstig klimaat van samenwerking creëren en bijdragen aan kwalitatief hoogstaande hervormingen.
De vertegenwoordigers van het Parlement in de intergouvernementele conferentie hebben tot taak hun onderhandelingspartners duidelijk te maken dat wij met de institutionele hervormingen van de Unie ook de verantwoordelijkheid op ons nemen voor de constitutionele ontwikkeling van de Unie. Daarom moet men ervan doordrongen zijn dat van koehandel geen sprake kan zijn. De vraagstukken waar de intergouvernementele conferentie een oplossing voor moet vinden, zijn daar veel te gevoelig voor. Het zal een koud kunstje zijn oplossingen aan te dragen, maar de vraag is of die oplossingen bestand zullen zijn tegen de tand der geschiedenis.
Ik wil twee punten noemen waar het misschien om zal spannen. Het eerste punt betreft het evenwicht tussen grote en kleine landen, dat tot nu toe kon worden gevrijwaard. Europa is echter geen klassieke federale staat en kan dat ook niet worden. Onze oplossingen moeten derhalve stroken met de fundamentele opzet van de Europese Unie, van een unie van landen, en een unie van volkeren.
Het tweede terrein van confrontatie is moeilijker. Aangezien het aantal leden van de Europese Unie binnenkort zal stijgen, eisen wij meer doeltreffendheid van de toekomstige Unie. Haar instellingen moeten eenvoudiger en sneller kunnen werken. De Europese Unie is echter van nature - en zal dat ook blijven - een ingewikkeld verbond van verschillende staten. Er bestaan mogelijkheden tot vereenvoudiging en stroomlijning. Deze mogelijkheden zijn reëel, maar niet onbeperkt. Als wij de perken van deze mogelijkheden te buiten gaan, in de hoop daarmee een eenzijdige efficiëntie te bewerkstelligen, zullen wij de legitimatiegrondslag van de Europese Unie teniet doen. Ik ben echter optimistisch.

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, het mandaat van de intergouvernementele conferentie moet worden uitgebreid. De belangrijkste zaak die hieraan moet worden toegevoegd is de differentiatie binnen de Europese Unie. Het is te betreuren dat men zich ook hier in het Europees Parlement tot nu toe helemaal niet heeft beziggehouden met de differentiatie binnen de Unie die echter noodzakelijk is, opdat de Unie zich op de overeengekomen manier kan uitbreiden. Voormalig Commissievoorzitter Jacques Delors heeft in het openbaar opnieuw de gedachte naar voren gebracht van een Europese confederatie. Hij heeft ook gezegd dat de avant garde-landen die bij de integratie vooroplopen, sneller vooruitgang moeten kunnen boeken dan de andere en dat zij voor de duidelijkheid hun eigen instellingen moeten hebben. Huidig Commissievoorzitter Prodi en hoge vertegenwoordiger Solana hebben gelijksoortige gedachten geuit.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij heeft haar mening over de differentiatie binnen de Unie naar voren gebracht in de door haar in maart aangenomen verklaring. Hierin wordt voor Europa een systeem van concentrische cirkels, het "uimodel", voorgesteld. In de volgende IGC-resolutie moet het Parlement zich concreet bezighouden met de kwestie differentiatie en flexibiliteit. De resultaten van zowel de uitbreiding als de integratie worden bedreigd als wij niet in staat zijn het door de liberale fractie voorgestelde systeem van concentrische cirkels te creëren.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mevrouw Frassoni en de heer Onesta hebben zich al ietwat sceptisch uitgelaten over een aantal aspecten van de kwestie die ons hier bezighoudt. Ik maak mij zorgen over de subsidiariteit, niet alleen tussen de Unie en de lidstaten, maar ook tussen de lidstaten en hun regio's met intern zelfbestuur. Daarvoor is er onvoldoende aandacht en daarom is er heel wat waarover wij ons zorgen moeten maken.
Ik vestig in het bijzonder de aandacht op een van de gevolgen van de uitbreiding voor het Europees Parlement. Opdat het Parlement ook in de toekomst behoorlijk kan functioneren, is afgesproken dat het maximaal 700 leden mag tellen. Wij passen op dit ogenblik het principe van degressieve proportionaliteit toe: zes zetels voor elk land plus een zetel per half miljoen inwoners. Dat heeft tot gevolg dat Luxemburg met zijn 367.000 inwoners meer afgevaardigden in het Parlement heeft dan Wales, een Britse regio met gedeeltelijk zelfbestuur. Schotland heeft vijf miljoen inwoners, maar heeft in dit Parlement op dit ogenblik slechts acht afgevaardigden. Denemarken en Finland hebben evenveel inwoners, maar hebben elk zestien afgevaardigden.
Wat gaat er nu gebeuren als wij het maximum van 700 leden handhaven, de bevolking geleidelijk met 26% laten toenemen en ingaan op het volgens mij slechte voorstel van de Commissie om een Europese lijst van kandidaten in te voeren? Wat zal er dan gebeuren met bijvoorbeeld Schotland, dat ik hier vertegenwoordig? Welnu, dat zal geen enkele rol meer spelen!
Het hoeft de leden van het Europees Parlement in deze omstandigheden dan ook niet te verbazen dat de mensen in Schotland en soortgelijke landen zich afvragen of uitbreiding ook niet moet betekenen dat ook vanuit de bestaande lidstaten nieuwe landen tot de Unie worden toegelaten. In Schotland zijn steeds meer mensen die mening toegedaan.

Seguro
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, het debat dat wij hier vandaag voeren heeft een bijzondere politieke betekenis. Het gaat hier immers niet om een debat over de inhoud. Het gaat hier niet om punten die reeds op de agenda staan of punten die ontbreken en die wij allen graag zouden zien toegevoegd. Het gaat erom dat wij het politieke standpunt van het Europees Parlement ten aanzien van de op handen zijnde intergouvernementele conferentie willen bepalen. En op dat vlak is er niets nieuws onder de zon, op één uitzondering na. Het nieuwe element is dat het Europees Parlement door dit advies uit te brengen en het morgen ook daadwerkelijk aan te nemen een positieve strategie ontwikkelt die de uitbreiding van de agenda van de IGC ten goede zal komen. Op deze manier geeft het overigens tevens blijk van zijn bereidheid om door middel van zijn twee vertegenwoordigers en zijn Voorzitter bij te dragen aan de verrijking van een definitieve oplossing voor de herziening van het Verdrag. In het advies wordt gepleit voor de bijeenkomst van de IGC, maar tezelfdertijd wordt kritiek geuit - hoe kan het ook anders - op de inhoud van de agenda.
Op dit moment is de situatie binnen het institutioneel kader klaar en duidelijk. Iedereen kent het positieve en ambitieuze standpunt van het Portugese voorzitterschap, iedereen kent het standpunt van dit Europees Parlement, de Commissie heeft zopas een document opgesteld waarin zij een aantal van haar standpunten uiteenzet en voor bepaalde kwesties optionele oplossingen hanteert. Of om het in voetbaltermen uit te drukken, "de bal" bevindt zich momenteel in het kamp van de Europese Raad.
In dit verband, mijnheer de voorzitter en mijnheer Seixas da Costa, mijn dierbare vriend, zou ik u de volgende vraag willen stellen. Hoewel ik niet meer wil weten dan strikt noodzakelijk is teneinde de gemeenschappelijke doelstelling niet in gevaar te brengen, zou ik van u graag een aantal elementen willen vernemen die u ons zonder problemen kunt meedelen en die ons tot nut kunnen strekken. Ik zou het met andere woorden op prijs stellen dat u ons tot op zekere hoogte deelgenoot maakt van de informatie die u tijdens uw contacten bij uw bezoek aan de verschillende hoofdsteden heeft verzameld en van uw eigen standpunt terzake. Op dit moment komen de werkzaamheden in het Europees Parlement immers op de tweede plaats en moeten wij ons bovenal toespitsen op ons lobbywerk en onze pogingen om de nationale regeringen die weigeren meer punten aan de agenda toe te voegen te bewerken en op andere gedachten te brengen.
Mijn tweede vraag is aan commissaris Barnier gericht. Zij heeft betrekking op het initiatief van de Commissie. Ik was een van degenen die kritiek had. Ik was namelijk van mening dat de Commissie op de bijeenkomst van de Europese Raad in Helsinki verder had moeten gaan. Anderzijds vind ik wel dat de Commissie uitstekend werk heeft geleverd, ongeacht het feit of ik al dan niet instem met de oplossingen van het op 26 januari jongstleden aangenomen document. Maar waarom beperkt de Commissie zich tot de leftovers van Amsterdam en verwijst zij nauwelijks naar andere mogelijke punten? Waarom beperkt zij zich tot de vaststelling dat eventueel ook andere thema's kunnen worden toegevoegd, met name het Handvest van de grondrechten en de kwesties inzake het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid? Het is daarom dat ik de Commissie uitdaag om, net zoals zij uitstekend werk heeft geleverd met betrekking tot de reeds bekende voorstellen, ook hier het voortouw te nemen en nieuwe elementen uit te werken. Zij zou toch minstens alternatieven moeten aanbieden. Zo kunnen deze onderwerpen misschien later in de agenda worden opgenomen en aan het succes van de conferentie bijdragen.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot zou ik mijn oprechte felicitaties aan het Portugese voorzitterschap willen overmaken. Het is geen gemakkelijke taak, maar u mag er zeker van zijn dat zij in goede handen is.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, het is geen nieuws dat de Europese Unie op een kruispunt staat. Het is al vaak gezegd. Maar deze keer is het echt zo. We hebben - en dit is buitengewoon positief - de eenheidsmunt ingevoerd, en nu zijn we op weg naar de uitbreiding. De vraag is nu of we de uitbreiding goed voorbereid tegemoet gaan of niet. Kiezen we voor een uitbreiding zonder verdieping of voor een uitbreiding met verdieping? Dit is waar het om gaat, en dit is waar elke discussie over de intergouvernementele conferentie, haar agenda en haar werkwijze over moet gaan.
Het is duidelijk dat de Raad op dit moment niet kiest voor een uitbreiding met verdieping. Daarmee brengt hij de uitbreiding zelf in gevaar en ondermijnt hij de kansen voor een politieke Unie. Dit is moeilijk uit te leggen aan de publieke opinie. De Raad moet goed beseffen dat we veel verder moeten gaan bij de intergouvernementele conferentie, als we willen dat de toekomst van de Europese Unie wordt gebouwd op een uitbreiding met stevige fundamenten.
De Raad raadpleegt het Parlement, en het Parlement geeft zijn mening. Wij willen wel een intergouvernementele conferentie, maar niet zo een. Moet er een intergouvernementele conferentie komen? Natuurlijk. Maar niet zo'n soort intergouvernementele conferentie. De agenda moet veel verder reiken, we moeten veel meer moed tonen in de kwesties die we aan de orde stellen, we moeten veel meer transparantie en veel meer democratische gezindheid tonen. En meer democratische gezindheid betekent dat het Europees Parlement ruimer bij de besluitvorming moet worden betrokken en dat de Commissie vaker in staat moet worden gesteld - inderdaad, vaker - om gebruik te maken van haar initiatiefrecht. Het betekent ook zonder enige twijfel dat er duidelijke doelstellingen moeten worden geformuleerd. De functionalistische aanpak is verleden tijd, of dat nu goed is of slecht. De functionalistische aanpak heeft ons gebracht waar wij nu zijn. Heeft hij iets opgeleverd? Ja, maar het gaat er nu om een kwalitatieve sprong voorwaarts te maken, en in politieke termen wil dit zeggen, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat we onze partners in de Unie ervan moeten overtuigen dat te weinig doen op dit moment de slechtste dienst is die we de Europese Unie kunnen bewijzen.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in dit stadium en aan het einde van dit debat, dat ik met veel aandacht en interesse heb gevolgd, wil ik enkele aanvullende opmerkingen maken over de richtsnoeren en over de betogen die ik de afgelopen weken samen met voorzitter Prodi mocht houden.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, uw twee rapporteurs Dimitrakopoulos en Leinen hebben in hun verslag, dat na zeer nauwgezet werk tot stand is gekomen, voorgesteld dat het Parlement op grond van artikel 48 van het Verdrag een formeel advies moet aannemen. Aangezien dit advies is aangenomen, kan de intergouvernementele conferentie op 14 februari, overeenkomstig het voorstel van het Portugese voorzitterschap, daadwerkelijk van start gaan. De Commissie heeft van haar kant, op grond van ditzelfde artikel 48, een advies aangenomen dat men van de Commissie verwachten mocht. Het doet ons genoegen dat deze conferentie nu eerder van start kan gaan dan aanvankelijk werd aangenomen. Wij weten dat de komende weken zeer nuttig zullen zijn. Ik wil nu enkele opmerkingen maken naar aanleiding van wat ik in deze ontwerpresolutie gelezen heb en wat ik hier van sprekers van verschillende fracties heb gehoord.
Allereerst, geachte afgevaardigden, heeft de Commissie begrip voor de wens van een aantal EP-leden de agenda uit te breiden. Ik begrijp uw vrees dat de agenda te beknopt is. Toch ben ik van mening dat we op basis van het mandaat van Helsinki aan de slag kunnen. Ik had dit overigens al vlak na de Top van Helsinki in de Commissie constitutionele zaken te kennen gegeven. De Commissie heeft zich bij het opstellen van haar eigen advies op dit mandaat gebaseerd, maar heeft daarbij gebruik gemaakt van alle mogelijkheden die dit mandaat biedt.
We zijn niet beperkt tot wat men overigens ten onrechte de drie leftovers noemt. Net als Richard Corbett houd ik niet van het begrip leftovers, omdat het de indruk wekt dat het om drie kleine, onbelangrijke zaken zou gaan. Het gaat juist om drie zeer belangrijke en zeer complexe vraagstukken. Ze zijn zo complex dat het in Amsterdam aan collectieve politieke moed ontbrak om ze daadwerkelijk aan te pakken.
In reactie op de zorgen die de heer Seguro zojuist met betrekking tot dit vraagstuk uitte, wil ik hem zeggen dat wij ons niet tot deze drie vraagstukken willen beperken. Ik ben weliswaar van mening dat ze met prioriteit behandeld moeten worden, maar ze zijn niet de enige vraagstukken waarover men zich op de conferentie moet buigen. Wij moeten ook aan andere problemen het hoofd bieden en wij vinden dat er tevens naar andere kwesties moet worden gekeken op deze conferentie, als het Portugese voorzitterschap, en straks het Franse voorzitterschap, dat tenminste wil. Er moeten immers, zo kort voor de uitbreiding, belangrijke beslissingen genomen worden.
Wij zijn er klaar voor, of het nu gaat om het Handvest van de grondrechten waarvoor de werkzaamheden van start zijn gegaan, het GVBV en de institutionele gevolgen van de onderhandelingen die over het defensiebeleid zijn gevoerd, of het zeer moeilijke vraagstuk van de reorganisatie van de Verdragen waaraan wij blijven werken.
Ik heb veel opmerkingen gehoord over het advies van de Commissie. Deze opmerkingen hadden op al deze vraagstukken betrekking en gingen er soms diep op in. Soms werd er gedetailleerd gesproken over nieuwe ontwerpartikelen. Niemand heeft echter kunnen constateren dat we ons buiten het mandaat van Helsinki begaven. Dit bewijst dat we het mandaat eerbiedigen, maar dat we gebruik maken van iedere mogelijkheid die het mandaat biedt om vooruitgang te boeken.
Wat de deelname van het Europees Parlement aan de werkzaamheden van de conferentie betreft, denk ik dat minister Seixas da Costa het met me eens zal zijn dat u het niveau van de studie- en onderhandelingsgroep, waarvan uw twee vertegenwoordigers professor Tsatsos en Elmar Brok deel gaan uitmaken, niet moet onderschatten. Natuurlijk zullen net als bij iedere institutionele onderhandeling nog enkele laatste arbitrages worden uitgevoerd. De Raad, en met name de Raad Algemene Zaken, zullen zo het succes van deze conferentie gaan bepalen.
Ik wil overigens opmerken dat de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, deel uitmaakt van de Raad. Hij wil van deze plaats en rol naast de staatshoofden en regeringsleiders gebruik maken, zeker aan het eind van de onderhandelingen. De werkzaamheden van de Raad moeten goed worden voorbereid. Geachte afgevaardigden, deze voorbereidende werkzaamheden mogen niet worden onderschat. Ze zijn buitengewoon belangrijk en nuttig om tot een resultaat te komen dat van vergelijkbaar niveau is met hetgeen in Amsterdam is bewerkstelligd. Het gaat hierbij niet uitsluitend om technische verduidelijkingen. Ik denk dat de persoonlijke vertegenwoordigers van de ministers van Buitenlandse Zaken, uw twee vertegenwoordigers en ik als vertegenwoordiger van de Commissie tot de kern van de zaken zullen doordringen. Pas later, en op een ander niveau, zullen de laatste arbitrages plaatsvinden.
Tijdens deze conferentie, geachte afgevaardigden, gaat het niet alleen om de positie van de onderhandelaars, maar ook om de kwaliteit van hetgeen ze te zeggen hebben. Ik wil nogmaals in dit Parlement in herinnering brengen dat mijns inziens de status van de twee vertegenwoordigers van het Europees Parlement voor het van start gaan van de Top van Amsterdam weliswaar op sommige punten onduidelijk en ontoereikend was, maar dat de wijze woorden van mevrouw Guigou en de heer Brok zwaar hebben meegewogen in de onderhandelingen. Ik ben ervan overtuigd dat dit ook deze keer het geval zal zijn en ik zal erop toezien dat er naar de ideeën van uw twee vertegenwoordigers geluisterd wordt en dat er tijdens de onderhandelingen rekening mee wordt gehouden. Ik ben er zeker van dat het Europees Parlement net als de Commissie geen toeschouwer zal zijn bij de onderhandelingen.
Geachte afgevaardigden, wij wachten nu dus met veel belangstelling op uw advies waarin u zult aangeven wat de concrete prioriteiten en voorstellen van het Parlement zullen zijn met betrekking tot de onderhandelingen. Het is van groot belang dat de twee instellingen die bij de onderhandelingen aanwezig zullen zijn, de Commissie enerzijds en het Parlement anderzijds, net als de leden van de Raad de burgers van de Unie iedere dag en op ieder moment zullen uitleggen wat de inzet van deze conferentie is en welke oplossingen wij Europese instellingen aanraden om ervoor te zorgen dat de Unie na de uitbreiding goed kan blijven functioneren en het gemeenschappelijk belang kan blijven dienen.
De komende maanden, geachte afgevaardigden, zal de Commissie op nauwe en intelligente wijze samenwerken met uw twee vertegenwoordigers Tsatsos en Brok, en zo nodig onze standpunten nader tot elkaar brengen. Waarschijnlijk zullen we er niet altijd dezelfde meningen en standpunten op nahouden. Er zullen ongetwijfeld verschillen zijn, maar dat is normaal. Wat belangrijk is, is dat er sprake is van samenhang. Al sinds mijn aantreden bij de Commissie wil ik deze samenhang vergroten.
Het is van belang dat we met betrekking tot een zeer groot aantal vraagstukken op dezelfde golflengte zitten en deze onderhandelingen op een hoger niveau brengen. Dit is logisch, want - ik herhaal het nogmaals - we hebben met deze onderhandelingen hetzelfde doel voor ogen en we weten beiden dat ze van groot belang zijn voor de Europese Unie.
Ik wil tot slot nog snel drie aanvullende opmerkingen maken, mijnheer de Voorzitter. Allereerst wil ik de Commissie constitutionele zaken en haar voorzitter Napolitano danken voor hun bijzonder sterke en originele initiatief van gisteren om de bevoegde vertegenwoordigers van de nationale parlementen, de Commissie constitutionele zaken en de Commissie bijeen te brengen voor een eerste gezamenlijk debat. Deze dialoog tussen nationale parlementen, het Europees Parlement en onszelf is van bijzonder groot belang. Ik heb overigens gezegd dat ik mijn bijdrage zal leveren door naar ieder van de nationale parlementen af te reizen. Morgen ga ik naar Londen, over twee weken naar Berlijn en over drie weken naar Parijs. Zo zal ik van hoofdstad naar hoofdstad reizen om deel te nemen aan de dialoog. Ik vind dit een buitengewoon goed initiatief en ik wil u er hartelijk voor danken.
In de tweede plaats wil ik het Portugese voorzitterschap danken voor zijn goede wil. Dit geldt in het bijzonder voor de heer Seixas da Costa. In zijn betoog van zojuist kwam deze goede wil duidelijk naar voren. Ook werd duidelijk dat het Portugese voorzitterschap als het aan hem ligt meer wordt dan een tussentijds voorzitterschap. Portugal zal met deze onderhandelingen aanvangen. We weten heel goed dat ze niet binnen zes maanden kunnen worden afgerond en dat het Franse voorzitterschap ze zal voortzetten. We hopen dat deze onderhandelingen niet alleen voor het einde van 2000 afgerond zullen zijn, maar ook dat ze succesvol zullen zijn, hetgeen niet precies hetzelfde is.
Onderhandelingen afronden is iets anders dan onderhandelingen succesvol afronden. Frankrijk zal voor de aflossing zorgen, maar de omstandigheden waarin deze aflossing door uw toedoen, mijnheer de Voorzitter, en door toedoen van het Portugese voorzitterschap plaats zal vinden, zijn van groot belang voor het verdere verloop. Het is essentieel dat we de werkzaamheden onder uw leiding gedurende deze maanden gezamenlijk uitvoeren.
Wij hebben groot vertrouwen in, en hooggespannen verwachtingen over, de manier waarop het Portugese voorzitterschap deze taak zal vervullen. Portugal is een klein land, wat evenwel niet betekent dat het geen grote ambities koestert. Ik heb naar uw woorden en die van premier Guterrez en de minister van Buitenlandse Zaken geluisterd, en ik kan u zeggen dat ik alle vertrouwen heb in de ambitie van het Portugese voorzitterschap en de zeer goede wil waarmee het deze onderhandelingen zal voeren. Het kan in deze maanden op de steun van de Commissie rekenen.
Ik wil u tenslotte nogmaals zeggen dat er zeer veel werk verzet moet worden om de onderwerpen waarover onderhandeld wordt algemeen bekend te maken. Het zijn immers moeilijke onderwerpen die niet alleen betrekking hebben op de politiek, maar ook op het institutionele apparaat. Deze onderwerpen zijn niet altijd eenvoudig uit te leggen. Reden temeer voor de Europese afgevaardigden, ministers en commissarissen om wat tijd uit te trekken om de burger te informeren, kortom: om tijd te maken voor het publieke debat. De Commissie zal van haar kant initiatieven ontplooien om dit publieke debat op gang te brengen.

Grensoverschrijdende diensten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0007/2000 van mevrouw Berger, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor de terbeschikkingstelling, in het raam van verrichting van grensoverschrijdende diensten, van werknemers in loondienst die onderdaan van een derde land zijn (COM(1999) 3 - C4-0095/1999 - 1999/0012(COD));
A5-0012/2000 van mevrouw Berger, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over een voorstel voor een richtlijn van de Raad tot uitbreiding van het vrij verrichten van grensoverschrijdende diensten tot in de Gemeenschap gevestigde onderdanen van een derde land (COM(1999) 3 - C4-0096/1999 - 1999/0013(CNS)).

Berger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik moet mij verontschuldigen voor mijn lichte heesheid, maar als Oostenrijks afgevaardigde heb ik vandaag al heel wat moeten verklaren en zeggen. Ik wil de Commissie hartelijk danken voor haar initiatieven en voor de twee ontwerprichtlijnen waarover wij het nu hebben. Daarmee verhelpt ze twee ernstige gebreken van de interne markt, wat van groot belang is voor de Europese economie en voor 5 miljoen burgers van derde landen die als zelfstandigen of werknemers in de Europese Unie verblijven.
Op dit ogenblik zijn er al een aantal arresten van het Europees Hof van Justitie over werknemers. Ik heb het in het bijzonder over de arresten in de zaak-Rush Portuguesa en -Van der Elst. Daaruit blijkt dat de vrijheid van dienstverlening het mogelijk moet maken dat onderdanen van derde landen als werknemers voor grensoverschrijdende dienstverrichting ter beschikking worden gesteld zonder dat ze daarvoor een arbeidsvergunning nodig hebben. Het Europees Hof van Justitie had het niet expliciet over visa en verblijfsvergunningen. Ook de lidstaten konden dat probleem derhalve niet oplossen. Ook wat het wegvallen van de verplichte arbeidsvergunning betreft, hielden niet alle lidstaten zich echter aan de arresten van het Europees Hof van Justitie. Er bestaan nog altijd ontoelaatbare en vooral voor kleinere ondernemingen vaak onoverkomelijke barrières voor de grensoverschrijdende verrichting van diensten.
Wat de zelfstandigen betreft, verleent het huidige Gemeenschapsrecht onderdanen van derde landen niet het recht grensoverschrijdende diensten te verrichten. Er moet dus een rechtsbesluit komen. Beide ontwerprichtlijnen hebben ten doel het EU-ondernemingen makkelijker te maken vrij diensten te verrichten. Het gaat niet om oorspronkelijke rechten voor onderdanen van derde landen naar het voorbeeld van het vrij verkeer. Alle regelingen inzake binnenkomst en verblijfsrecht zijn accessoir. De Commissie juridische zaken en interne markt van het Europees Parlement en ikzelf zijn van mening dat de door de Commissie gekozen rechtsgrondslagen de juiste zijn en dat de Juridische Dienst van de Raad in zijn advies dus ongelijk heeft. Ik zie dan ook geen enkele juridische reden om de behandeling van beide ontwerprichtlijnen in de Raad niet spoedig voort te zetten.
Ik denk ook dat de Raad de richtlijnen met de door het Parlement voorgestelde wijzigingen gemakkelijker kan goedkeuren dan het voorstel van de Commissie. Veel van onze amendementen vinden hun oorsprong in bedenkingen die ook in de Raad zijn geformuleerd. Wij proberen die bedenkingen in overeenstemming te brengen met de taak die ons door het geldende recht en de economische wijsheid is opgedragen. Ook met het oog op de acceptatie in de Raad kan ik de Commissie er alleen maar toe oproepen de door het Parlement aangenomen amendementen zo volledig mogelijk over te nemen, ook als sommige daarvan sterk van de oorspronkelijke voorstellen van de Commissie afwijken. Ik ben ervan overtuigd dat de Raad het dan gemakkelijker eens zal kunnen worden.
Ik zal het nu over onze belangrijkste amendementen hebben. Een belangrijk onderscheid bestaat erin dat wij, in plaats van een systeem met een dienstverrichtingskaart en verplichte melding van elke opdracht, niet meer voorzien in de mogelijkheid dat voor elke opdracht de voorafgaande melding aan het ontvangende land kan worden geëist. Dat systeem lijkt ons praktisch onbruikbaar. Ter compensatie moeten voor de afgifte van de dienstverrichtingskaart alle mogelijke hinderpalen uit de weg worden geruimd en moeten in vergelijking met het voorstel van de Commissie strengere eisen voor de afgifte van de dienstverrichtingskaart vervuld zijn.
De voorwaarden inzake regelmatig werk, legaal verblijf en verzekering moeten niet alleen op het ogenblik van de afgifte van de bewijzen vervuld zijn, maar ook tijdens de hele geldigheidsduur van de kaart en tot drie maanden daarna. Dat moet het ontvangende land de zekerheid geven dat de werknemers en zelfstandigen, als hun werk gedaan is, terugkeren naar het land waar zij gevestigd zijn en dat zij bij ziekte of ongeval verzekerd zijn.
Binnenkomst en verblijf moeten ook voor de afgifte van de dienstverrichtingskaart in het kader van een contradictoire procedure worden geregeld. Wij zeggen dat er niet alleen een EU-dienstverrichtingskaart voor alle lidstaten moet worden gevraagd, maar dat er ook een kaart voor elke lidstaat afzonderlijk kan worden gevraagd. Ik denk dat dit systeem beter aan de behoeften beantwoordt. Ik verwacht dat ook van het voorstel om de minimumduur van de voorafgaande beroepsbezigheid tot drie maanden terug te brengen en de geldigheidsduur van de dienstverrichtingskaart op flexibele wijze aan de duur van de voorafgaande beroepsbezigheid af te stemmen. Wij blijven erbij dat de dienstverrichtingskaart maximaal 12 maanden geldig mag zijn.
Voor de zelfstandigen stellen wij bovenop de reeds genoemde amendementen voor het criterium van het land van verblijf te verscherpen en te voorzien in een mogelijkheid om eventueel misbruik in de vorm van schijnzelfstandigheid aan te pakken. Ik wil ook kort ingaan op de voorliggende amendementen, die verder gaan dan de amendementen van de Commissie juridische zaken en interne markt. Ik ondersteun alle door die commissie voorgestelde amendementen, die daar met eenparigheid werden goedgekeurd. Ik heb zelf namens mijn fractie vier amendementen ingediend over de juiste manier om naar een besluit van de Raad te verwijzen. De diensten van het Parlement hebben erg tegenstrijdige meningen over hoe naar een Raadsbesluit dient te worden verwezen - alleen met het nummer, alleen met de datum of met beide - en hoe uitvoerig dat moet gebeuren. Twee amendementen werden door de diensten geschrapt, omdat de inhoud ervan al in het verslag te vinden is. Ik trek de twee andere amendementen - amendement 18 betreffende het verslag over de zelfstandigen en 21 over de niet-zelfstandigen - in. Ik verzoek de Conferentie van voorzitters met klem het zo snel mogelijk eens te worden over de de comitologie en de manier van verwijzen. Dat zou het leven van de rapporteurs in het Parlement aanzienlijk vergemakkelijken.
Er ligt ook een amendement op beide verslagen van mevrouw De Palacio voor. Jammer genoeg kan ik dat amendement niet ondersteunen. Het wijzigt immers de inhoud van wat wij in de Commissie juridische zaken en interne markt met eenparigheid hebben goedgekeurd. Ik wil dat behouden. Tot besluit dank ik alle afgevaardigden die mij in die commissie met dit moeilijke verslag hebben geholpen. Ik noem in het bijzonder de heer Wieland, die de ondankbare rol van schaduwrapporteur speelde. Meer dan gebruikelijk is, heeft hij met goede en constructieve ideeën aan dit verslag bijgedragen, zonder als rapporteur te worden gelauwerd. Daarom vermeld ik hem hier.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat ik gelegenheid krijg om na de woorden van de rapporteur, mevrouw Berger, enige inleidende opmerkingen te maken waarna ik uiteraard met alle vereiste belangstelling zal luisteren naar de volgende sprekers en als u toestaat, Voorzitter, zou ik dan aan het einde van het debat meer nauwkeurig willen ingaan op de verschillende amendementen.
Mag ik zeggen dat de Commissie zich verheugt over de steun van het Europees Parlement voor de twee voorstellen voor het vrij verrichten van diensten en werknemers uit derde landen, het onderwerp van gesprek. Ik ben bijzonder dankbaar voor het werk dat mevrouw Berger heeft verricht bij de behandeling van deze voorstellen die politiek gevoelig liggen en die een juridische uitdaging vormen. Ik wil ook mevrouw Palacio van harte bedanken voor haar belangrijke bijdrage als voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt.
De Commissie verheugt zich in het bijzonder over de suggesties van het Parlement voor een meer efficiënte procedure voor de afgifte van de dienstverrichtingskaart. Wanneer de mogelijkheid wordt geboden om de dienstverrichtingskaart voor één of meer of voor alle lidstaten aan te vragen, dan wordt de procedure nog flexibeler.
De Commissie gaat ook mee met de voorgestelde flexibele geldingsduur van de kaart. Maar ik acht een arbeidsperiode van drie maanden onvoldoende als bewijs dat een werknemer in een lidstaat is gevestigd.
De Commissie kan ook instemmen met een bepaling voor de gevallen waarin het arbeidscontract tussen de dienstverrichter en zijn werknemer plotseling wordt opgezegd. Een efficiënte procedure voor de afgifte van de kaart houdt in dat ondernemingen die grensoverschrijdende diensten verrichten, hun rechten op grond van de interne markt ook daadwerkelijk kunnen uitoefenen.
Het lijkt ons overdreven wanneer andere lidstaten de mogelijkheid krijgen om voor de afgifte van een kaart stelselmatig controles met het oog op de openbare orde uit te voeren. Een onderdaan van een derde land die in een lidstaat een legale status heeft moet immers ook in andere lidstaten kunnen worden toegelaten. Dat belet deze lidstaten niet om in het kader van de voorgestelde meldingsplicht maatregelen in verband met de openbare orde te nemen.
Ook het voorstel dat de legale status in een lidstaat drie maanden na de geldigheidsduur van de kaart van kracht zou behoren te zijn, is voor de Commissie niet aanvaardbaar. Het is niet acceptabel dat de betrokken onderdaan van een derde land na afloop van de dienstverrichting nog langer in de ontvangende lidstaat blijft. Daarom steunt de Commissie in beide opzichten amendement 22 van mevrouw Palacio.
Wat het tweede voorstel betreft, begrijpt de Commissie de wens dat duidelijk moet zijn wat onder een zelfstandige moet worden verstaan en zij wil daarvoor in het gewijzigde voorstel met een oplossing komen.
Dit zijn enige inleidende opmerkingen over de belangrijkste amendementen. Ik hoop dat ik aan het einde van het debat, wanneer alle sprekers gesproken hebben, nogmaals van u de gelegenheid krijg om op de verschillende amendementen in te gaan.

Wieland
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Fractie van de Europese Volkspartij zal de amendementen van de Commissie juridische zaken en interne markt en de gewijzigde versie morgen met een grote meerderheid goedkeuren. Ik zal het maar over twee onderwerpen hebben.
Het ene is de vraag wat wij met deze richtlijn moeten bereiken. Enerzijds zijn er de economische belangen en die van het individu. Ik neem aan dat het om een rechtschapen en hardwerkend individu gaat. Anderzijds zijn er de belangen van de lidstaten, die er misschien ook eens van uit moeten gaan dat het om een hopeloos geval gaat. Als wij naar het belang van de lidstaten kijken, zijn er goede redenen om de lat voor het verkrijgen van de kaart vrij hoog te leggen.
Dan zijn er ook goede redenen om, ondanks deze kaart, in een verplichte aanmelding vooraf te voorzien. Als ik voor het andere uiterste kies en de lat zo laag mogelijk leg, bestaat het gevaar dat deze procedure tot niets leidt omdat de lidstaten de richtlijn niet aanvaarden. Ofwel er komt dus een richtlijn over de dienstverrichtingskaart, maar niemand zal die kaart kunnen krijgen omdat de lat te hoog ligt, ofwel er komt helemaal geen richtlijn.
Geen van beide mogelijkheden schenkt ons voldoening. Wellicht zijn ook de onderhandelingen in de Raad daarom vastgelopen. Wij hebben gepoogd een compromis te vinden tussen het ene belang: openbare orde, en het andere belang: een zo eenvoudig mogelijke oplossing. Wij willen een oplossing waarbij aan het bedrijfsleven bepaalde eisen worden gesteld, maar zodra aan die eisen is voldaan moet de rest zo eenvoudig mogelijk zijn. Wij willen daarom dat de dienstverrichtingskaart voor een of meerdere lidstaten wordt gevraagd.
Als een Franse firma een medewerker heeft die altijd in Denemarken werkt, moet hij dat kunnen doen met een dienstverrichtingskaart voor Denemarken alleen. Er zullen dan minder bureaucratische obstakels zijn. In ruil daarvoor willen wij wel dat de verplichte aanmelding vooraf wordt geschrapt en dat de werknemer alleen nog moet kunnen aantonen waarom hij in een andere lidstaat werkt, bijvoorbeeld aan de hand van zijn contract. Ik steun de amendementen van de Commissie juridische zaken en interne markt. Wellicht heerst er in de Commissie nog onenigheid.
Wij willen een flexibele oplossing. Als een lidstaat plotseling voor het probleem staat dat iemand met een dienstverrichtingskaart een diefstal heeft gepleegd, kan die lidstaat zich op deze richtlijn beroepen en de geldigheid van de kaart op flexibele en verstandige wijze herroepen.
Ik wil het heel kort nog over iets anders hebben. Met deze richtlijn hebben zich tot nu toe vooral juristen beziggehouden. Wij weten allemaal dat verschillende, soms heel oude onderdelen van het Verdrag nog uit de tijd van de EG stammen. Wij weten dat deze richtlijn op EG-recht en niet op EU-recht steunt. Voor de verkiezingen streefden wij - Raad, Commissie, Parlement, pers, vakbonden en ondernemingen - ernaar Europa voor de burger begrijpelijker te maken. Wij hebben de burger de overgang van EEG naar EG en EU in de maag gesplitst. Nu kent hij de EU. Wij bewijzen onszelf noch de burger een dienst door een kaart uit te geven die EG-dienstverrichtingskaart en niet EU-dienstverrichtingskaart heet. De burger stelt belang in de EU, die is voor hem reëel. Ik verzoek de Raad en de Commissie daarmee rekening te houden.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, het is al later dan iemand van ons bij de planning van de werkzaamheden voor deze vergaderperiode had verwacht en daarom zal ik zeer kort zijn.
Dat het al zo laat is, komt ten dele doordat wij daarstraks, overigens zeer terecht, uiting hebben gegeven aan het krachtige verzet van het Parlement tegen elke vorm van vreemdelingenhaat en racisme. Deze richtlijn houdt daarmee uiteraard niet direct verband. Ze betreft de vraag hoe wij op de behoeften van de interne markt kunnen ingaan, voor flexibiliteit kunnen zorgen en een redelijke en soepele regeling kunnen vinden om het onderdanen van derde landen mogelijk te maken als werknemer of zelfstandige aan de slag te gaan. Wij mogen een vreemdeling geen beperkingen opleggen om de eenvoudige reden dat hij of zij vreemdeling is.
Wij stemmen met dit voorstel in. Omdat wij dit een goed voorstel vinden, ondersteunen wij de meest liberale versie die volgens ons met het recht strookt.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen wil ik benadrukken dat mevrouw Berger en de Commissie juridische zaken en interne markt uitstekend werk hebben geleverd. Zij hebben vernieuwende ideeën aan deze richtlijn toegevoegd, en ik hoop dat ze zullen worden overgenomen door de Commissie en de Raad. Niettemin heb ik een amendement ingediend. Mevrouw Berger, in uw amendement nummer 2 op overweging 6 heeft u het over rechtszekerheid. Het eerste punt waarover wij van mening verschillen, is het verlengen van de driemaandelijkse geldigheidsduur van de verblijfsvergunning. Het enige wat dit oplevert, is rechtsonzekerheid. U maakt zich zorgen over de mogelijkheid dat een werknemer in loondienst ondergronds gaat als zijn werkvergunning afloopt. Dat is begrijpelijk. Ook de heer Wieland maakt zich hier zorgen over. Maar volgens mij wordt die kans alleen maar groter met die verlenging van drie maanden. Op de datum waarop de dienstverrichtingskaart verstrijkt, moet het afgelopen zijn. Dat is gewoon een kwestie van rechtszekerheid.
Anderzijds brengt u in punt d) van amendement 10, waarin u verwijst naar de eerste richtlijn, naar voren dat een lidstaat om redenen van openbare veiligheid of openbare orde de geldigheid van de kaart moet kunnen aanvechten. Op grond van artikel 4 van de richtlijn is er al sprake van enkele voorafgaande controles. Voor werknemers in loondienst binnen het Schengengebied heeft dit geen enkele zin, want zij hebben bij aankomst in de eerste lidstaat al een screening moeten ondergaan, en een tweede lidstaat kan deze persoon ex ante de toegang tot zijn grondgebied om gegronde redenen ontzeggen. Het heeft dus geen enkele zin deze rechtsonzekerheid in stand te houden.
De laatste paragraaf van mijn amendement 22 gaat over die gevallen waar het geen Schengenland betreft, en ik geloof dat het meer rechtszekerheid biedt. De discretionaire bevoegdheid van de lidstaten die u heeft opgenomen in punt e) van amendement 10 lijkt mij niet te sporen met de rest van uw overigens uitstekende verslag.
Ik verzoek het Parlement daarom mijn amendement aandachtig te bestuderen, en ik hoop dat we morgen tot een resultaat kunnen komen.

Inglewood
Mijnheer de Voorzitter, op het eerste gezicht hebben deze twee voorstellen betrekking op een aantal procedurele wijzigingen om het vrije verkeer in Europa te vergemakkelijken en om uitvoering te geven aan de recente rechtszaken waarnaar mevrouw Berger in haar inleiding verwees.
Wat Groot-Brittannië betreft, menen wij evenwel dat de voorstellen veel te ver gaan, zodat wij ze niet kunnen aanvaarden. Gedeeltelijk gaat het om de inhoud, maar gedeeltelijk ook om de rechtsgrondslag, die in het licht van de bijzondere positie van het Verenigd Koninkrijk een probleem vormt. Overeenkomstig de Verdragen voert het Verenigd Koninkrijk nog altijd grenscontroles uit. In het kader van de thans voorgestelde regeling kunnen onderdanen van derde landen die overeenkomstig de nieuwe procedures naar Groot-Brittannië willen komen, dat doen op basis van de dienstverrichtingskaart van een andere lidstaat en aldus de Britse grenscontroles omzeilen.
Als het huidige Britse systeem van grenscontroles moet veranderen, moet dat gebeuren door de Britse regering en het Britse parlement en niet terloops door een Europese regelgeving. Daarom zullen wij tegen deze twee voorstellen stemmen.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik dank mevrouw Berger en de heer Wieland voor hun inspanningen om de verschillende amendementen en belangen in het verslag zo evenwichtig mogelijk te behandelen. De twee voorstellen dragen aanzienlijk bij aan de toepassing van een van de vier basisprincipes van de interne markt, namelijk de vrijheid van dienstverlening. De nieuwe regeling voor grensoverschrijdende dienstverrichting zal zonder twijfel zowel de werking van de interne markt als het concurrentievermogen en de slagvaardigheid van de ondernemingen bevorderen.
De strikte kadervoorwaarden voor de afgifte van de - hier kom ik bij de heer Wieland terecht - EU-dienstverrichtingskaart zijn absoluut noodzakelijk. Ze moeten misbruiken als illegale immigratie en schijncontracten tegengaan. Ik hecht om drie redenen veel belang aan de richtlijn: de economische betekenis van de werknemers uit derde landen in de EU, het concurrentievermogen van ondernemingen en het vlot functioneren van de interne markt. Ik ben daarom blij met dit strikte kader. De controles door de lidstaten moeten dan weer zo efficiënt en eenvoudig mogelijk zijn.
Tenslotte wil ik de Commissie een vraag stellen die ook mij steeds wordt gesteld. Zal de richtlijn op de toetredingsonderhandelingen vooruitlopen? Hoe wordt artikel 1 geïnterpreteerd? Voor ons land, dat aan vele toetredingskandidaten grenst en in de toetredingsonderhandelingen een belangrijke rol speelt, is dat belangrijk.

Beysen
Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, zakenlui dienden tot hiertoe vast te stellen dat twee van de belangrijke vrijheden, met name het vrij verkeer van personen en diensten, niet van toepassing waren op hen. Zij dienden zich inderdaad nog te onderwerpen aan eindeloze bureaucratische immigratieprocedures van lidstaten waar een dienst moest worden verstrekt.
Er zijn ongeveer dertien miljoen onderdanen uit derde landen die verblijven op het Europese grondgebied. Ik ga ervan uit dat, alhoewel het exacte getal van zakenlui hierin niet gekend is, hun aantal zeker en vast niet gering zal zijn. Hun toegang tot het volledige grondgebied van de Unie werd tot hiertoe dus niet geregeld door het Gemeenschapsrecht.
De twee voorliggende voorstellen voor een richtlijn beogen het bevorderen van het vrij verkeer van diensten binnen de interne markt door middel van de invoering van de EU-dienstverrichtingskaart. Belangrijk lijkt het mij daarbij te onderstrepen dat het afleveren van die dienstverrichtingskaart op een flexibele manier zal gebeuren, namelijk binnen de vijf dagen nadat een eenvoudige verklaring werd afgeleverd aan een lidstaat waar de dienst zal worden verstrekt en dat tevens om misbruiken tegen te gaan, dit document een beperkte en niet-automatisch verlengbare geldigheidsduur zal hebben.
Ik heb met aandacht ook kennisgenomen van de bedenkingen die door de commissaris hier naar voren gebracht werden. Na onderzoek ook van de ingediende amendementen heb ik vastgesteld dat wij in belangrijke mate met deze bedenkingen akkoord kunnen gaan en ons stemgedrag daarop zullen afstemmen morgen.
Mag ik tot slot rapporteur mevrouw Berger bedanken om de grote zorgvuldigheid waarmee zij de verschillende amendementen heeft onderzocht en zodoende haar verslag een belangrijke zingeving heeft bezorgd. Ik denk dat wij met dit verslag opnieuw een stap hebben gezet in de verwezenlijking van de interne markt.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, dank u zeer voor de gelegenheid die ik van u krijg om meer in het bijzonder in te gaan op de verschillende amendementen en in het verloop daarvan zou ik ook graag iets willen zeggen in de richting van Lord Inglewood over de opmerking die hij daarnet heeft gemaakt.
Wat het eerste voorstel over werknemers uit derde landen betreft is de Commissie bereid de amendementen 2, 11, 12, 15, 16 en 22 over te nemen. Ook de amendementen 7 en 8 zijn aanvaardbaar, mits de situatie van de terbeschikkingstelling in de lidstaat van herkomst wordt vastgesteld.
De Commissie gaat ook akkoord met amendement 11, behalve dan met de voorgestelde periode van eerdere tewerkstelling van slechts drie maanden. Dat heb ik daarnet ook al uiteengezet. Ook amendement 13 is welkom voor zover hierdoor een flexibel toepassingsgebied van de kaart van een lidstaat tot alle lidstaten wordt ingevoerd. Wat de comitologie betreft zijn de amendementen 14 en 21 ook deels aanvaardbaar voor zover het de rechten van het Parlement betreft.
Amendement 10, moet ik met spijt zeggen, is voor de Commissie niet aanvaardbaar wat de periode van drie maanden en de rol van de lidstaat van bestemming betreft. De Commissie steunt in dat opzicht amendement 22, zoals ik ook al eerder heb opgemerkt. De overige amendementen zijn onaanvaardbaar. Persoonlijk heb ik sympathie voor de naam "EU-dienstverrichtingskaart" die in amendement 1 wordt voorgesteld, maar het Verdrag van Amsterdam laat dit niet toe.
Amendement 18 verwijst naar richtlijn 96/71 betreffende minimumlonen die al van toepassing is zodat er geen wijziging nodig is. Aanvaarding van amendement 17 door de Commissie zou betekenen dat er een eenvoudige aanmeldingsplicht zou gelden wanneer er geen geldige kaart is afgegeven. Dat is toch in strijd met de belangen in verband met de openbare orde der lidstaten.
Ook amendement 19 is onaanvaardbaar gezien mijn overwegingen bij amendement 10. De Commissie heeft hetzelfde standpunt over soortgelijke amendementen op het tweede voorstel. Ik wil daaraan toevoegen dat amendement 10 op dat voorstel volledig aanvaardbaar is.
Wat amendement 15 over de definitie van het begrip "zelfstandigen" betreft zal, zoals ik eerder heb opgemerkt, de Commissie zorgen voor een afdoende oplossing om aan de geuite bezwaren tegemoet te komen.
Dan wat betreft de opmerking gemaakt door Lord Inglewood. Hij heeft verwezen naar de grenscontroles die bestaan ten aanzien van het Verenigd Koninkrijk en ik zou in zijn richting willen opmerken dat er geen enkele verplichting voor een lidstaat is en derhalve ook niet voor het Verenigd Koninkrijk om de controles aan de nog bestaande grenzen af te schaffen of te wijzigen. Dat geldt, zoals gezegd, voor het Verenigd Koninkrijk. Dat geldt ook voor België waar dit aspect nog onlangs speelde.
Ten aanzien van de opmerking gemaakt door de heer Karas, misschien mag ik daar ten aanzien van opmerken, dat ik de indruk heb dat hij spreekt over de mogelijkheid dat werknemers uit Polen gebruikt worden bij hun tewerkstelling in zijn land. De Commissie zou willen voorstellen om een oplossing voor dit probleem te vinden waarbij dan die oplossing zou gelden voor alle ondernemingen gebaseerd in de Europese Unie die stafwerknemers uit niet-EU-landen tewerkstellen. De vraag is verder of de twee gevallen gelijkelijk behandeld zouden moeten worden. Dat is me dunkt een kwestie die thuis hoort in het debat over de uitbreiding van de Europese Unie en misschien niet in dit debat. Namens de Commissie zou ik mij gaarne ter beschikking willen stellen van de heer Karas voor het geval dat hij nadere informatie over dit inderdaad belangrijke punt zou willen. Ik hou mij daarvoor beschikbaar.
Tenslotte zou ik het Parlement willen danken voor het zeer constructieve debat over de belangrijkste aspecten van deze voorstellen en in het bijzonder natuurlijk de rapporteur mevrouw Berger.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Bolkestein.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Gerecht van eerste aanleg
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0003/2000) van de heer Marinho, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over:
I. het ontwerpbesluit van de Raad tot wijziging van besluit 88/591/EGKS, EEG, Euratom tot instelling van een Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen (5713/1999 - C5-0020/1999 - 1999/0803(CNS)), en
II. het ontwerpbesluit van de Raad tot wijziging van besluit 88/591/EGKS, EEG, Euratom tot instelling van een Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen (9614/1999 - C5-0167/1999 - 1999/0805(CNS)).

Marinho
Mijnheer de Voorzitter, het is niet duidelijk of de toekomstige herziening van de Verdragen in de context van de IGC de deur zal openen naar een herziening van het communautaire rechtsbestel. Het voorstel om deze kwestie op te nemen in de agenda die wij hier vandaag bespreken, werd gehandhaafd tot op de Top van Helsinki. Het kan nog steeds op de steun van verschillende lidstaten rekenen, ook de rechtbanken gaan ermee akkoord en het idee blijft leven in het Europees Parlement. De commissie juridische zaken bereidt momenteel een mijns inziens kwalitatief bijzonder goed advies voor over de aard en de reikwijdte van de rechtshervorming.
Ik twijfel er niet aan dat het volgende verslag van dit Parlement over de voorbereiding van de intergouvernementele conferentie deze kwestie uitdrukkelijk zal aanpakken en wel om drie redenen waarover naar mijn mening consensus heerst. Omdat het nodig is in minder tijd meer recht te spreken, omdat de rechtsgrondslag voor een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid moet worden gelegd en omdat het tijd wordt dat wij de Europese ruimte niet enkel als een handelszone en een economisch gegeven beschouwen. Wij moeten de burgers ervan overtuigen dat zij deel uitmaken van een op een democratische wetgeving en geheel van rechtbanken gestoelde rechtsgemeenschap die hun ethische en juridische grondrechten eerbiedigt en hun belangen behartigt, zelfs wanneer de nationale wetgeving niet sterk genoeg blijkt om een volwaardig burgerschap te garanderen.
Dit zijn de fundamentele redenen die een diepgaande hervorming van het hele communautaire rechtsbestel rechtvaardigen. Tezelfdertijd legitimeren zij een mogelijke hervorming van het Gerecht van eerste aanleg, zoals wij die hier vandaag bestuderen, ook al is de rechtsgrondslag in dit geval het Verdrag van Amsterdam.
Er zijn bovendien nog twee of drie andere redenen die de hervorming ten volle rechtvaardigen. Het gaat met name om het volgende: het gebrek aan evenwicht tussen het toenemende werkvolume en de technische capaciteit en de personeelsbezetting van de rechtbanken in Luxemburg, de strikte verplichting om het meertaligheidsprincipe te respecteren als gevolg van het respect voor de nationale taal en juridische tradities en de omstandigheid dat deze rechtbank - het Gerecht van eerste aanleg - de enige instantie is waar burgers en ondernemingen kunnen aankloppen om economische geschillen betreffende op hen van toepassing zijnde beslissingen te beslechten. Derhalve is het voorstel om het aantal rechters tot 21 uit te breiden volkomen gerechtvaardigd aangezien deze maatregel uiteindelijk toch de efficiënte werking van het gerecht ten goede komt. Op deze manier kunnen twee aanvullende kamers bestaande uit drie rechters worden ingericht.
De tweede hervorming heeft betrekking op de uitbreiding van de bevoegdheden van het Gerecht van eerste aanleg. Terwijl deze rechtbank tot dusver uitsluitend beroepen tot nietigverklaring van particulieren behandelde, zullen voortaan ook lidstaten hier beroep kunnen aantekenen. De gebieden die voor instelling van beroepen tot nietigverklaring door lidstaten in aanmerking komen zijn het vervoerbeleid, de op ondernemingen van toepassing zijnde mededingingsregels, steunmaatregelen van staten, handelspolitieke beschermingsmaatregelen, fondsen en financiële instrumenten en actieprogramma's in het kader waarvan communautaire financiële steun kan worden verleend, in het bijzonder beroepen in verband met fraude op de communautaire begroting.
Door de lidstaten in de gelegenheid te stellen beroep aan te tekenen bij het Gerecht van eerste aanleg kunnen zowel lidstaten als particulieren op dit niveau een proces over hetzelfde onderwerp instellen. Zodoende kan dit Gerecht ook kennis nemen van de door de lidstaten aangedragen beroepen zodat deze bij de afwikkeling van de gerechtelijke procedure op gelijke voet met de particulieren komen te staan.
Mijnheer de Voorzitter, misschien is het, zoals sommigen beweren, een oppervlakkige hervorming, maar het is bovenal een haalbare hervorming. Bovendien steunt zij op de toepasselijke regels van het Verdrag van Amsterdam. In feite gaat het hier om de hervorming die het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen zelf heeft gepland en aangevraagd, los van de IGC en op basis van het momenteel van kracht zijnde Verdrag.
Gezien de ruime consensus in de commissie vertrouw ik erop dat het Parlement zijn goedkeuring aan deze twee hervormingsvoorstellen zal hechten en voor het Gerecht zal stemmen. En dan kunnen we alleen maar hopen dat de Raad hetzelfde doet. Tot slot wens ik dat het Gerecht zijn nieuwe competenties, de nieuwe bevoegdheden die het op het gepaste moment van dit Parlement heeft gekregen, zo doelmatig mogelijk zal aanwenden.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik graag mijn complimenten uitspreken voor dit verslag. Hoewel het bij eerste lezing de indruk wekt niets anders te doen dan te bevestigen en goed te keuren, is er hard en efficiënt aan gewerkt. Die arbeid heeft trouwens zijn vruchten al afgeworpen. Het Finse voorzitterschap heeft in zijn document van 7 december 1999 toegezegd een studie naar de toekomstige wijziging in de structuur, de samenstelling en de bevoegdheden van de communautaire gerechtelijke instanties op de agenda van de intergouvernementele conferentie te zetten. Vandaar mijn grote waardering voor het werk van de heer Marinho.
Mijnheer de Voorzitter, de hervorming van de communautaire justitie is een dringende noodzaak geworden, willen we in de toekomst een rechtspraak binnen redelijke termijnen hebben en willen we een justitie hebben van hetzelfde kaliber als ons politieke project. We beschikken hier, zo moet ik met trots en tevredenheid vaststellen, over een mooie kans om te laten zien hoezeer wij Europeanen ervan overtuigd zijn dat het Europese politieke project veel meer is dan de interne markt, en dat het veeleer gebaseerd is op principes dan op economische belangen. En aan die principes, mijnheer de Voorzitter, ligt altijd gerechtigheid en dus rechtspraak ten grondslag. Maar justice delayed is justice denied: als de rechtspraak te traag is, brengt zij geen gerechtigheid meer. Daar moeten we ons op bezinnen.
In het werkdocument van het Gerecht van eerste aanleg staan alarmerende gegevens, in het licht waarvan de hervormingsplannen uit het verslag van de heer Marinho welkom zouden zijn. Al blijft het hier bij stoplappen, we zullen het ermee moeten doen, omdat we op dit moment geen grote hervorming van de intergouvernementele conferentie kunnen verwachten, zoals de rapporteur aangeeft. Wij moeten dus met oplossingen voor de dag komen die dan wel voorlopig mogen zijn, maar waarmee we zorgen voor een snellere en efficiëntere rechtspraak.
Ik zou in deze bijdrage bij twee punten willen stilstaan, twee punten die buiten het verslag als zodanig vallen, aangezien het Parlement volgens het Verdrag een erg beknopt verslag moet uitbrengen, zonder op de grond van de zaak in te gaan. Het gaat om twee ideeën van de heer Marinho die, zo meen ik te mogen zeggen, de steun genieten van de voltallige Commissie juridische zaken en interne markt. Het eerste is dat het Gerecht van eerste aanleg meer middelen moet krijgen, dat het een extra référendaire of hoofdambtenaar moet krijgen. Het tweede is dat het Gerecht van eerste aanleg en het Hof van Justitie elk hun eigen vertaaldienst moeten krijgen. Op dit moment moet het Gerecht van eerste aanleg erg lang wachten op de vertaling van zijn vonnissen. Nu leven wij in een gemeenschap die culturele en taalkundige pluraliteit als een van haar grondslagen beschouwt en in haar Verdrag heeft opgenomen. Er kan dus geen sprake van zijn dat zoiets belangrijks als een vonnis niet voor iedereen in zijn eigen taal beschikbaar zou zijn.
In verband met de intergouvernementele conferentie hebben wij twee dingen in gedachten. Ten eerste voor dit Parlement. Het lijkt me niet overbodig meer inspraak te eisen in wat er met het Hof van Justitie gebeurt, inclusief de benoeming van zijn rechters. Maar bovenal willen wij dat het Hof van Justitie ruimere bevoegdheden krijgt en over meer middelen beschikt om zijn functie naar behoren te vervullen. Wij willen met name dat het meer bevoegdheden krijgt inzake titel IV van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en dat er - tussen haakjes - enkele keuzemogelijkheden worden herzien, enkele inperkingen op de bescherming die de burger in deze domeinen geniet. Het gaat hier immers om materie die van groot belang is voor ons burgerschap. Overigens verwijs ik nogmaals naar de verklaringen van de laatste dagen.

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteur en ben ingenomen met de inhoud van zijn verslag. Door dit verslag ben ik gaan nadenken over twee problemen waarmee ik onlangs in mijn kiesdistrict werd geconfronteerd. Het gaat om twee zaken waarover het Europees Hof van Justitie een uitspraak moet doen.
De eerste zaak heeft betrekking op een lange hangbrug en de vraag of de tol aan de BTW onderworpen is. De uitspraak kan voor ons plaatselijk bedrijfsleven zware gevolgen hebben. De tweede zaak betreft een dame die over dertien weken met pensioen gaat en met ongeduld wacht op een uitspraak die haar financiële situatie als bejaarde sterk zal beïnvloeden. Dat zijn maar twee voorbeelden van reële problemen die achter de trage Europese rechtsbedeling schuilgaan. Vertraging in de rechtsbedeling kan voor mensen problemen doen rijzen en zelfs tragische gevolgen hebben.
Ik zeg niet dat onze nationale rechtsstelsels volmaakt zijn, maar al te vaak wachten onze rechters op een prejudiciële uitspraak van het Europees Hof van Justitie. Uit de statistieken blijkt dat de behandeling van prejudiciële vragen almaar meer tijd vergt. Dat is onrustbarend. Dit is geen kritiek op het Europees Hof van Justitie of op het personeel daarvan, maar wel op de structuur van het Hof en de gebrekkige middelen waarmee het in onze zich uitbreidende Europese Unie moet werken.
De voorstellen in dit verslag zijn voorlopig een goed lapmiddel, maar Europa is een juridisch bouwwerk en onze rechtbanken zijn van het grootste belang om Europa goed te laten functioneren. In het vooruitzicht van de uitbreiding moet de IGC zich op de grondige hervorming en herstructurering van onze rechtscolleges toeleggen. Anders zullen wij, gekozen vertegenwoordigers, steeds vaker worden geconfronteerd met klachten van burgers die geen toegang tot een snelle en doeltreffende justitie krijgen.

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik dank de heer Marinho voor dit uitstekende verslag. Ik ben het met zijn conclusies volkomen eens, vooral waar hij voorstelt de rechters van het Gerecht van eerste aanleg meer referenten en een eigen vertaaldienst te geven. Dat is nodig. Toen wij met de Commissie juridische zaken en interne markt in Luxemburg waren, hebben wij immers vernomen dat het Hof van Justitie bij de gemeenschappelijke vertaaldienst voorrang heeft op het Gerecht van eerste aanleg. Daardoor kunnen in het Gerecht van eerste aanleg vaak belangrijke zaken niet goed worden behandeld.
De hervormingen moeten echter verder gaan dan wat wij hier zullen besluiten. Het is bijvoorbeeld het overwegen waard of wij op een aantal terreinen, waarop nu al bepaalde organen min of meer rechtspreken - ik denk aan Alicante en de plannen voor het Europese ambtenarenrecht -, het Gerecht van eerste aanleg niet tot rechtbank van laatste aanleg kunnen maken en de bevoegdheid kunnen geven om definitief te oordelen. Wij moeten waarschijnlijk ook iets doen in verband met de trend in de Commissie om besluiten over mededinging te renationaliseren. Deze gevallen zouden dan immers niet meer voor het Gerecht van eerste aanleg, maar in de vorm van prejudiciële vragen voor het Hof van Justitie komen. Wij moeten afspreken hoe wij die situatie moeten aanpakken. Eventueel moet het ook mogelijk zijn prejudiciële vragen over de mededinging voor de gespecialiseerde kamer van het Gerecht van eerste aanleg te brengen.
Bovendien moeten wij overwegen of het Gerecht van eerste aanleg voor zulke kwesties bevoegd is. Afgevaardigden en fracties hebben daarover tegenover het Europees Parlement al geklaagd. Het gaat hier immers om constitutionele kwesties, en dat soort zaken moet logischerwijze voor het Europees Hof van Justitie en niet voor het Gerecht van eerste aanleg komen.
Een laatste punt: OLAF moet volgens de regels van de rechtsstaat worden gecontroleerd. OLAF zit nu in een vacuüm en kan doen wat het wil. OLAF moet door een rechtscollege worden gecontroleerd. Het Gerecht van eerste aanleg is het enige dat daarvoor in aanmerking komt. Dat zou het hervormingsproces een nieuwe impuls geven.

Inglewood
Mijnheer de Voorzitter, ook ik feliciteer de rapporteur met zijn verslag.
De Europese Unie steunt op het recht. Daarom moet ze ook over rechtscolleges beschikken om die wet te handhaven. Als de rechtbanken wegens een buitensporige werkdruk niet goed en snel kunnen werken wordt, zoals mevrouw Palacio Vallelersundi al opmerkte, een vertraagde rechtsbedeling zonder meer rechtsweigering. Volgens het Hof is dat juist wat er nu gebeurt. Het Hof geeft aan hoe wij het probleem kunnen verlichten. Zoals de heer Marinho opmerkte, is echter meer nodig. Daarvoor moeten wij echter op de intergouvernementele conferentie wachten.
In mijn eigen land doen verhalen de ronde over horden anonieme Brusselse bureaucraten, maar nooit over het aantal Europese rechters. Die staan met minder dan drie dozijn aan de top van de Europese rechtsorde. Als wij zien welke verantwoordelijkheid zij in het Europees rechtsstelsel dragen, kunnen wij moeilijk zeggen dat zij te talrijk zijn. Hoe belangrijk hun taak is, blijkt uit de politieke gevolgen van het uitblijven van een oplossing voor het Brits-Franse geschil over Brits rundvlees, dat in mijn land veel woede en frustratie heeft gewekt over de procedures die in de Unie voor de regeling van geschillen worden toegepast. Volgens sommige van mijn adviseurs is de reden van dit alles dat de procedureregels voor de Franse rechtbanken het voor niet-Fransen vrijwel onmogelijk maken tegen de Franse regering te procederen. In ieder geval blijkt dat de facto onmogelijk te zijn.
Dat steekt schril af tegen de situatie in het Verenigd Koninkrijk, waar Spaanse vissers in vergelijkbare omstandigheden met succes een vordering tegen de Britse regering hebben ingesteld.
Mijnheer de Voorzitter, in Frankrijk worden onderdanen van andere EU-lidstaten op basis van nationaliteit duidelijk gediscrimineerd, wat strijdig is met de Verdragen. Ik zou de commissaris, die zo vriendelijk was in het vorige debat enig commentaar op mijn opmerkingen te geven, dan ook willen verzoeken deze kwestie te bekijken en bij het Parlement en mijzelf over zijn bevindingen verslag uit te brengen. Ik zou graag hebben dat de commissaris in zijn slotbedenkingen zegt dat hij dat zal doen.

Bolkestein
Voorzitter, namens Commissievoorzitter Prodi zou ik graag als volgt willen antwoorden. De Commissie neemt kennis van het standpunt dat vandaag door het Europees Parlement wordt ingenomen betreffende het verzoek van het Hof en van het Gerecht dat ertoe strekt enerzijds de beoordeling van bepaalde beroepen die thans behoren tot de exclusieve bevoegdheid van het Hof aan het Gerecht toe te vertrouwen en anderzijds het aantal leden van het Gerecht te verhogen. Mag ik hieraan toevoegen dat ik namens de Commissie met veel belangstelling heb geluisterd naar de betogen die hier zo-even zijn gehouden en dat ik veel begrip heb voor de verontrustheid die de basis vormt voor die betogen. Die verontrustheid is terecht. Een en andermaal is gezegd justice delayed is justice denied. De Commissie heeft begrip voor die overwegingen. In het licht van dat begrip zou ik mijn antwoord als volgt willen voortzetten.
Zoals uw Parlement weet is de Commissie ervan overtuigd dat zonder een grondige hervorming de communautaire gerechtelijke instanties het risico lopen op korte termijn niet meer in staat te zijn hun opdracht binnen redelijke termijnen te vervullen. De Commissie heeft dan ook aan een groep van deskundigen raad gevraagd over het geheel van de hervormingen die zouden kunnen worden doorgevoerd om het Hof en het Gerecht in staat te stellen de kwaliteit en de coherentie van hun rechtspraak in de komende decennia te behouden.
De Commissie is zich bewust van het verzoek van het Gerecht tot versterking van zijn bezetting, maar momenteel is zij van mening dat de voorgestelde bevoegdheidsoverdracht in het licht van het onderzoek dat ik net heb genoemd moet worden geplaatst. Met andere woorden, als dat onderzoek eenmaal gereed is zal de Commissie haar advies zo spoedig mogelijk uitbrengen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Uitzonderlijke financiële steun aan Kosovo
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0022/2000) van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van uitzonderlijke financiële bijstand aan Kosovo (COM(1999) 598 - C5-0045/2000 - 1999/0240 (CNS)).
Ik hoor zojuist dat onze rapporteur enkele minuten vertraagd is. Ik stel u voor het debat onmiddellijk te beginnen. De rapporteur komt er zo aan en hij krijgt onmiddellijk het woord als hij de zaal binnenkomt. Ik geef daarom nu het woord aan de rapporteur voor advies, de heer Bourlanges, die namens de Begrotingscommissie zal spreken.

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, het gaat hier om een belangrijk en urgent vraagstuk. De Commissie heeft het Parlement verzocht zich er snel over uit te spreken. Het Parlement zal aan dit verzoek gehoor geven. Er sterven nu immers dagelijks mannen en vrouwen in Kosovo omdat het 25 graden onder nul is, de Kosovaren keihard werken om een minimum aan onderhoud te waarborgen, maar daarvoor niet betaald worden.
Wij zullen het urgentieverzoek dus honoreren. Er werd ons een bedrag van 35 miljoen euro gevraagd. Wij hechten graag onze goedkeuring aan dit verzoek en vragen de Commissie erop toe te zien dat het bedrag zo snel mogelijk wordt uitgekeerd. Het gaat om macro-financiële steun die de nodige reacties van liberale zijde zal oproepen omdat de liberalen van mening zijn dat een regering niet financieel mag worden geholpen. Dit is niet ons idee, want in ons advies staat dat het van groot belang is dat wij onze bijdrage leveren aan de vorming van een regering in Kosovo en dat het zeker niet absurd is direct bij te dragen aan de salariëring van de ambtenaren in de regio. Het zou overigens zeer nuttig zijn geweest als we dit in het Rusland van de jaren '90 hadden gedaan en zo de verzwakking van deze staat hadden voorkomen.
Het tweede belangrijke vraagstuk heeft betrekking op het feit dat verschillende donateurs toezeggingen hebben gedaan, maar dat wij overduidelijk de enige partij zijn die betaalt. Wij willen dat deze situatie verandert en hopen daarom dat de Commissie zich bereid toont de door ons voorgestelde amendementen met betrekking tot dit vraagstuk over te nemen. Wij willen het totaalbedrag aan steun dat wij ter beschikking stellen laten afhangen van de totale hoeveelheid geld die de andere donateurs aan steun bieden. Wij willen onze steun aan Kosovo niet verminderen, maar ervoor zorgen dat deze boven op die van andere donateurs komt. Wij stellen daarom voor de steun in twee tranches uit te keren, waarbij het tweede gedeelte ter beschikking wordt gesteld op het moment dat ook de andere donateurs over de brug komen.
Tenslotte hebben wij met betrekking tot deze kwestie drie verzoeken aan de Commissie. Allereerst willen wij dat ze ons regelmatig een overzicht geeft van de andere donateurs en de hoogte van hun donaties. Wij willen weten wat de anderen betalen op het moment dat wij zelf betalen.
In de tweede plaats willen we een nauwkeurig overzicht van de aanbestedingen die worden uitgeschreven en de wijze waarop ze worden uitgevoerd. Tijdens de begrotingsprocedure kregen we te horen dat er met spoed geld voor Kosovo moest worden vrijgemaakt, maar volgens onze informatie is er nog geen enkele aanbesteding openbaar gemaakt. Dat is een ernstige zaak omdat het de wederopbouw van Kosovo vertraagt.
Als logisch vervolg op wat ik zojuist heb gezegd, willen wij tenslotte dat de Commissie de Begrotingscommissie zeer regelmatig, dat wil zeggen maandelijks, op de hoogte houdt van de uitgaven die zijn gedaan. Wij beschikken over documenten van de Commissie waarin harde toezeggingen worden gedaan. Het gaat ons niet zozeer om harde toezeggingen, maar gewoon om toezeggingen. Wij willen weten wat er wel, en zeker ook wat er niet betaald is. Kosovo heeft inmiddels al teveel onder de lange betalingstermijnen moeten lijden.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, als wij het vandaag weer eens over Kosovo hebben, moeten wij ons afvragen wat daar al is gebeurd en of daar eigenlijk al wel iets is gedaan. Er zijn al enkele kleine stappen in de richting van een normalisering gedaan. In het kader van een debat zoals dit mogen die wel eens worden opgesomd. Sedert 9 februari is er een interim-raad - de Kosovo Transitional Council -, een soort interim-parlement waarin zowel de politieke partijen, de minderheden als de burgermaatschappij vertegenwoordigd zijn. Dat verheugt ons, maar die raad moet ook over een instrument en een strategie kunnen beschikken om zijn doelstellingen te kunnen bereiken. In de herfst zijn immers verkiezingen gepland. Niemand weet wat het resultaat van die verkiezingen zal zijn, welk parlement eruit naar voren zal komen en wat dan de bevoegdheden van dat parlement tegenover UNMIK zullen zijn. Veel is dus onzeker. Wij krijgen daarover geen informatie en waarschijnlijk weet niemand hoe het er nu precies mee staat. De Albanezen, die bij deze interim-raad worden betrokken, zouden eigenlijk beter moeten weten wat er gaat gebeuren.
Naast het herstel van de economie en de wederopbouw moet er ook voor worden gezorgd dat Serviërs, Albanezen en andere minderheden - ook de Roma - opnieuw kunnen samenleven, opdat het in de nabije toekomst tot verzoening kan komen.
Ik zal u de dingen noemen waarover wij ons kunnen verheugen. Wat de administratie betreft, zijn er al 34 inspecteurs van belastingen. Is dat niet schitterend? De mensen moeten nu ook ginds belasting betalen. Zij kunnen immers niet van de EU en andere donoren afhankelijk blijven. Een deel van het nodige geld moeten zijzelf opbrengen. Bovendien stellen wij vast dat al vier van de negentien departementen een leiding hebben. Ook dat is een stap in de goede richting.
Er hebben nu 130 rechters en officieren van justitie de eed afgelegd. Die kunnen rechtspreken, voor wat meer tolerantie zorgen en natuurlijk criminelen opsporen en veroordelen. Voor de rechtsstaat die wij willen opbouwen, is dat van groot belang. Het is ook goed dat het voormalige UCK bij de wederopbouw van het land betrokken is.
Ik sluit mij aan bij wat de Begrotingscommissie over de financiering heeft gezegd. Wij moeten de Commissie eraan herinneren dat ze er bij de andere donoren op aan moet dringen dat zij hun deel betalen. De Commissie kan niet alle kosten dragen. Ze is belast met de wederopbouw, de vierde pijler, maar kan niet ook voor de lopende uitgaven van de heer Kouchner opdraaien. Ze kan dat een of twee keer doen, maar ook de VN-donoren moeten in de buidel tasten. Er is een groot gat dat wij niet kunnen vullen. De wederopbouw is voor ons een grote opgave. Wij zullen worden beoordeeld op de wijze waarop wij die aanpakken.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde graag een paar preciseringen aanbrengen. In een debat bestaat altijd het gevaar dat de sprekers elkaar herhalen. Ik wil mij dan ook slechts op vier punten concentreren. Om te beginnen wil ik graag volkomen duidelijk maken dat de Unie de grootste donor is voor de wederopbouw van Kosovo. En aan mevrouw Albright wil ik graag zeggen dat de cijfers voor zich spreken, zoals we in de pers hebben kunnen lezen. Laat dit duidelijk zijn, hoezeer u ook zou willen dat het anders was.
De Unie heeft besloten 35 miljoen euro aan bijkomende macrofinanciële hulp ter beschikking te stellen voor de wederopbouw van Kosovo. Dit is gebeurd op grond van een rapport van het Internationaal Monetair Fonds, waarin de bijkomende financiële behoefte voor de wederopbouw geraamd wordt op 115 miljoen. Ik ben het volkomen eens met mevrouw Pack dat de Commissie meer druk zou moeten uitoefenen op de andere donoren om hun belofte in te lossen.
Verder wil ik uiting geven aan mijn diepe ongerustheid over de verklaring van een aantal ministers op de laatste Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën. Volgens hen ziet het ernaar uit dat het Portugese voorzitterschap er prioritair voor wil zorgen dat onder geen enkel beding nog iets aan de financiële vooruitzichten zoals die in Berlijn zijn overeengekomen wordt veranderd. Dit zet het akkoord op de tocht dat het Parlement en de Raad in december met grote moeite hadden bereikt, en dat inhoudt dat de financiële vooruitzichten zonodig zouden worden bijgesteld als de Commissie haar meerjarenprogramma voor de wederopbouw indient. Ik roep deze ministers op dit akkoord niet op de helling te zetten, want het heeft erg veel moeite gekost om het te bereiken.
De Commissie en commissaris Solbes die we hier vanavond mogen begroeten, zou ik willen vragen hun meerjarig financieringsprogramma - zoals het Parlement heeft gevraagd en zoals de Commissie ons ook heeft beloofd - tijdig bij ons in te dienen met het bijbehorende verslag, zodat het opgenomen kan worden in het volgende voorontwerp van begroting.
Tot slot nog dit. Al hebben we 35 miljoen vrijgemaakt, het blijft maar een lapmiddel, het is niet genoeg. Daarom moeten we het zo snel mogelijk eens worden over een meerjarig programma voor de broodnodige wederopbouw van Kosovo.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, vergeeft u mij dat ik te laat ben. Jammer genoeg staat dit andere politieke thema vandaag nog steeds op de agenda. De Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid beveelt aan de 35 miljoen euro vrij te geven. Ze doet dat omdat dat geld echt de getroffen bevolking ten goede kan komen. De punten waarop wij kritiek hebben, zijn niet ernstig genoeg om die mensen onze hulp te ontzeggen. Dat betekent echter niet dat wij onze kritiek vergeten. Wij zouden natuurlijk al veel verder staan, als de diensten van de Raad niet waren vergeten het Parlement tijdig op de hoogte te brengen en officiële gegevens voor te leggen. Dan hadden wij met kennis van zaken een grondig debat kunnen houden. Ik verzoek de diensten van de Raad ervoor te zorgen dat zoiets in de toekomst niet meer kan gebeuren. Alleen omwille van de getroffen bevolking zien wij ervan af daaraan consequenties te verbinden.
Wij moeten echter bepaalde eisen stellen. In de eerste plaats moet het geld zinvol worden gebruikt. Het mag niet in handen vallen van mensen die het voor andere doeleinden gebruiken. Het moet onder de controle van de heer Kouchner komen.
In de tweede plaats moeten de andere donoren hun verplichtingen nakomen. De Commissie en de Raad zijn het daar niet mee eens, omdat ze zeer reële problemen zien opduiken. De VN zijn verantwoordelijk voor deze opdracht. Het kan toch niet dat alleen de Europese Unie haar verplichtingen nakomt! De andere donorlanden moeten dat in het belang van de slachtoffers eveneens doen.
Wij moeten ons in de toekomst nog veel intensiever met deze kwestie gaan bezighouden, niet alleen met dit concrete project, maar met de hele ontwikkeling in Zuid-Oost-Europa en met de hulp die daarvoor wordt verleend. Dit bewijst eens te meer dat de Europese Unie wel wil helpen en geld wil geven, maar dat de politieke leiders het oneens zijn. Er zijn zoveel coördinatoren verantwoording verschuldigd aan zoveel werkgevers, dat wij binnenkort een coördinator voor de coördinatoren zullen moeten inzetten. Het zou misschien beter zijn als de verantwoordelijke instanties van de Europese Unie en de andere instellingen, van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa tot de Verenigde Naties, eens zouden samenkomen om een samenhangende en gecoördineerde aanpak af te spreken en te onderzoeken hoe de mensen daar echt kunnen worden geholpen.
Ik weet dat daarover in de Commissie hard wordt nagedacht. Als de Europese Unie de grootste inspanningen levert, moet ze echter ook de leiding krijgen en voor de nodige coördinatie kunnen zorgen, zodat de mensen ginds echt kunnen worden geholpen. Concurrentie tussen de verschillende internationale instellingen en verenigingen heeft geen zin. Wij moeten de mensen ginds helpen. De conferentie van donoren voor het Stabiliteitspact wordt telkens opnieuw uitgesteld, nu al tot eind maart. Niemand weet om welke projecten het eigenlijk gaat en niemand weet wat wij kunnen doen. Er worden ook steeds opnieuw persconferenties gehouden. Dat lijkt niet de goede manier om de mensen in dat gebied van Europa vrede en verzoening te brengen.
Geachte Commissie, geacht voorzitterschap van de Raad, wij verzoeken u daarom politieke initiatieven te nemen om te vermijden dat wij opnieuw in een noodsituatie komen en aan het einde van de maand maar moeten zien hoe we de rekeningen kunnen betalen. Er moet een langetermijnstrategie voor de steun voor die regio komen. Ik hoop dat u dan eindelijk uw politieke verplichtingen zult nakomen. Aan de toestand van de laatste maanden moet een einde komen.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, de alliantie had bij haar optreden in Kosovo als doel ervoor te zorgen dat zij die in Kosovo wilden blijven of naar deze provincie terug wilden keren, dat wil zeggen naar hun wortels en hun cultuur, dit ook daadwerkelijk konden. Dit is nog altijd de reden waarom de alliantie in Kosovo aanwezig is.
Eergisteren heb ik met veel genoegen naar een interview met de commandant van KFOR geluisterd, waarin hij aangaf dat de situatie in Kosovo er in dit opzicht langzaam maar zeker op vooruit gaat. Dit geldt met name voor de veiligheid. De criminaliteit heeft weer een acceptabel laag niveau bereikt. De Europese vertegenwoordigers die dit doel nastreven, en met name de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, raken echter ontmoedigd. Juist omdat het beter gaat, wordt er minder over Kosovo gesproken en lijkt de steun die aan deze provincie geboden wordt minder urgent.
Wij moeten ervoor zorgen dat in deze regio de oorlog plaatsmaakt voor de handel, net als overal op de Balkan. De economische steun die geboden wordt is zeker van zeer groot belang omdat de medewerkers in Kosovo hierdoor de gelegenheid krijgen actie te ondernemen. Ik wil in navolging van het betoog van Doris Pack van zojuist benadrukken dat wij in het Europees Parlement onze verantwoordelijkheid met betrekking tot dit vraagstuk niet uit de weg mogen gaan, maar dat dit uiteraard niet alleen voor ons geldt.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik dank de heer Brok hartelijk voor zijn verslag. Als de Raad zo snel had gewerkt als de heer Brok, zouden wij inderdaad al veel verder zijn. De lamlendigheid van de Raad is ronduit betreurenswaardig. De rapporteur zegt in zijn verslag terecht dat wij snel moeten helpen, maar ook dat wij dat niet onbeperkt of in het wilde weg moeten doen. Ik wijs in het bijzonder op amendement 5, waarin duidelijk staat dat met de middelen van de uitzonderlijke financiële bijstand uitsluitend Kosovaarse begrotingstekorten kunnen worden gefinancierd die ontstaan in overheids-, semi-overheids-, gemeente- en andere administraties en instellingen welke door de UNMIK worden gecontroleerd. Mijnheer de commissaris, wij ondersteunen de UNMIK, wij ondersteunen de instellingen van de Verenigde Naties, in het bijzonder de vierde pijler, en willen in Kosovo geen parallelle structuren steunen die daar nog altijd bestaan.
Wat moeten wij met dit geld doen? Ik wil het in het bijzonder over de mensenrechten hebben. Het Westen heeft in Kosovo voor de mensenrechten gestreden. Wat gebeurt er daar vandaag? De massale verdrijving van Serviërs kon worden stopgezet, maar bijna dagelijks zijn er onaanvaardbare incidenten waarbij mensen worden gedood of mensen het leven onmogelijk wordt gemaakt. Elke dag zijn er aanslagen op Serviërs, Roma en Bosniërs, maar ook op Albanezen. Ik ben geschrokken van het bericht - als het waar is - dat een Albanese arts die, ongetwijfeld niet zonder problemen, in het ziekenhuis in het Servische deel van Mitrovic werkte, dat uiteindelijk heeft opgegeven omdat hij steeds opnieuw doodsbedreigingen ontving. Wij kunnen zulke incidenten en situaties niet dulden.
Ik weet niet of het waar is, maar ik heb gehoord dat de Serviërs in het Servische deel van Kosovo nog altijd een mijn exploiteren. Er doen geruchten de ronde dat Servische milities nog steeds actief zijn. Voor mij maakt het geen verschil of in Kosovo een Serviër, Roma, Bosniër of Albanees wordt bedreigd of gedood. Voor mij is het onbelangrijk wie Kosovo wil opdelen. Wat ik wel belangrijk vind, is dat de door ons gefinancierde organen hun doel bereiken en in Kosovo een multi-etnische samenleving tot stand brengen. Er moet meer politie komen, want die is er echt te weinig. Er moet ook een onafhankelijke justitie komen, wat niet gemakkelijk zal zijn, en meer middelen voor de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten.
Dat moet allemaal snel gebeuren. Als wij niet snel hulp bieden zal de situatie verslechteren en kunnen nieuwe conflicten en crisissen losbarsten. Het is daarom goed dat wij snel hebben gehandeld, dat wij hebben erkend dat spoed vereist is en dat wij geld ter beschikking stellen. Nu willen wij daden. Wij willen in Kosovo successen zien. Ik verzoek de Commissie ervoor te zorgen dat dit geld goed wordt gebruikt, in het bijzonder voor de ontwikkeling van politie en justitie.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de leden van dit Parlement bedanken, en dan met name de rapporteur, voor de spoed waarmee zij deze materie hebben behandeld. Wij zullen er nu zonder enige twijfel in slagen de gelden voor Kosovo snel vrij te maken, en zo tegemoet te komen aan de zorgen van de heer Swoboda en mevrouw Pack.
Ik geloof dat ik de zorgen die vanavond in dit debat zijn geuit in drie categorieën kan onderverdelen. Om te beginnen heeft u gelijk dat we meer vooruitgang moeten boeken. Toch zijn we al een heel eind opgeschoten, getuige de douane, de banken en de belastingdienst. Maar wat houdt die vooruitgang dan in, wat moeten we dan financieren? Hier duikt een eerste meningsverschil op. In sommige van uw amendementen geeft u aan dat de financiële steun van de Unie naar een beperkter aantal instellingen moet gaan, zoals in amendement 3 en 5. Wij zijn daarentegen van mening dat er in beide gevallen meer manoeuvreerruimte moet komen voor het bestuur van de Verenigde Naties, dat de situatie op het terrein beter kent dan wij.
Volgens ons zou het te veel praktische problemen opleveren als we op voorhand gingen bepalen waar het geld naartoe moest. Laten we vertrouwen op het oordeel van degenen die op het terrein beter dan wij in staat zijn bepaalde beslissingen te nemen.
Een tweede zorg die een aantal van u naar voren hebben gebracht - als eerste de heer Bourlanges, maar ook een aantal anderen - is de vraag hoe het zit met de overige donoren. Is de Commissie een buitensporige inspanning aan het leveren terwijl de anderen hun deel niet doen? Een aantal amendementen op uw verslag gaat in deze richting, zoals de nummers 1, 2 en 4.
De heer Bourlanges en de anderen die dit punt aan de orde hebben gesteld, kan ik antwoorden dat het probleem niet zit in uw gedachtegang, want die delen wij volkomen. Het probleem is dat de lastenverdeling tussen de verschillende donoren momenteel bepaald wordt door de high level steering group, de stuurgroep op hoog niveau, en dat die verdeling geen juridische waarde heeft. Het gaat hier hoogstens om een politiek engagement.
Om die reden zouden we willen vragen amendement 1 zodanig te herformuleren dat het vrijgeven van communautaire steun niet meer aan voorwaarden is verbonden. Wij hebben al een schrijven van die strekking aan de heer Brok doen toekomen.
Over amendement 2 zou ik hetzelfde zeggen. Ook dit is aanvaardbaar voor ons, mits een kleine wijziging, want met de grondgedachte zijn we het verder eens.
Amendement 4 is min of meer van dezelfde aard. Op dit concrete punt kunnen we de heer Bourlanges misschien wat verder tegemoetkomen. We hebben de Raad al gevraagd in zijn beslissing een verklaring van de Commissie op te nemen over de voorwaarden voor verdere betaling. Wat wij voorstellen is dat wij het exacte bedrag van de tweede bijdrage en het moment van uitkering vaststellen op grond van de externe financiële behoeften van Kosovo en de bijdrage van andere bilaterale donoren. Anders gezegd: wij stellen niet onmiddellijk onze voorwaarden - of het lijkt ons effectiever niet onmiddellijk voorwaarden te stellen - maar we zullen dat wel doen als de tweede tranche moet worden vrijgemaakt. Op die manier beletten we onszelf niet meteen te blijven optreden en veroorzaken we geen problemen voor de bevolking van Kosovo, maar dwingen we de andere donoren toch dezelfde financiële inspanningen te leveren als wij.
Een derde punt betreft meerjarige programma's en is aan de orde is gesteld door mevrouw Dührkop. Ik zou u eraan willen herinneren dat projecten meerjarig zijn, maar dat programma's uiteraard onderworpen zijn aan de jaarlijkse toelagen uit de begroting.
Tot slot wil ik nog ingaan op uw verzoeken om bijkomende informatie. Om te beginnen is ons gevraagd het Parlement inlichtingen te verschaffen over het verloop van de aanbestedingen. Daarover kan ik zeggen dat de Commissie de parlementaire Begrotingscommissie vorige week een overzicht heeft bezorgd van alle contracten en betalingen die hebben plaatsgevonden sinds de task force in Kosovo van start is gegaan. De Commissie kan u op de hoogte blijven houden van verdere openbare aanbestedingen. Wij willen de aanbestedingen ook via het Internet bekendmaken, zodat er op dit punt zoveel mogelijk transparantie komt.
Het tweede punt waarop ik nog wilde reageren zijn de overige inlichtingen rond de macro-economische steun die van belang kan zijn voor het Parlement. In dit verband is de Commissie bereid de voorzitters van de bevoegde parlementscommissies regelmatig op de hoogte te houden, zonodig op vertrouwelijke basis als de aard van de informatie dit vereist. Hetzelfde geldt voor inlichtingen over de diverse projecten in het kader van de macro-economische steunverlening.
Dames en heren afgevaardigden, ik dank u en ik hoop dat we deze fondsen na de definitieve beslissing van de Raad kunnen vrijmaken. Zo kunnen we een positieve bijdrage leveren aan de grote inspanningen die langs verschillende kanten geleverd worden, in de gemeenschappelijke hoop dat de bevolking van Kosovo in de toekomst vreedzamer zal kunnen samenleven.

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, het doet me genoegen dat het Parlement, in het bijzonder de Begrotingscommissie, en de Commissie op één lijn zitten. Wij zullen onze afspraken nakomen en de Commissie bijstaan in haar taak. Ik moet echter toegeven dat ik enigszins ongerust ben over de uitlatingen van de commissaris met betrekking tot de toezeggingen die door de diensten van de Commissie aan de Begrotingscommissie zijn gedaan.
Deze diensten waren duidelijk met de Begrotingscommissie overeengekomen dat er overeenstemming bestond over de amendementen 4 en 7, dat wil zegen dat men het erover eens was dat de tweede tranche van de macro-economische steun nu reeds zou worden aangewend om de door de donateurs gemaakte afspraken na te komen. Ik zeg niet dat dit goed of slecht is, maar dat het is afgesproken. Ik begrijp nu uit de woorden van de heer Solbes dat deze toezeggingen niet zo hard zijn als ze leken.
Mijnheer de commissaris, afspraak is afspraak. Kunt u bevestigen dat deze toezeggingen door uw diensten aan de Begrotingscommissie zijn gedaan of bent u van plan deze toezeggingen te negeren? Dat zou immers betekenen dat u uw beloften aan ons niet nakomt.

Solbes
Nee, mijnheer Bourlanges, ik denk dat het hier een wezenlijk vraagstuk betreft. Het probleem luidt: hoe kunnen we het compromis dat we hebben geaccepteerd in praktijk brengen? Nogmaals, ik heb u voorgesteld dat de Commissie een verklaring zal laten opnemen in het besluit van de Raad, dat als volgt luidt:
Er zal te zijner tijd een besluit worden genomen over het precieze bedrag van de tweede tranche en over het tijdschema voor de tenuitvoerlegging. Hierbij zal rekening worden gehouden met de ontwikkelingen in Kosovo, de externe financiële behoeften en de bijdragen van andere bilaterale donoren.
(FR) Wij zijn van mening dat we onze afspraken zo goed nakomen.

Bourlanges
Mijn enige verzoek aan de Commissie is de Begrotingscommissie op de hoogte te stellen alvorens er met de tenuitvoerlegging van de tweede tranche begonnen wordt.

Solbes
Dit verzoek is mijns inziens geheel legitiem en wij zullen er dan ook gehoor aan geven.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

ALTENER
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0011/2000) van de heer Langen, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap - ALTENER (1998-2002) (C5-0333/1999 - 1997/0370(COD)).

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, hoewel hij zelf hier niet aanwezig is, bedank ik de heer Langen voor het werk dat hij heeft gedaan om het programma zowel in het Parlement als in de Raad aangenomen te krijgen. Het was een langdurig en lastig project. Er moet ook in de toekomst zeer veel worden geïnvesteerd in het onderzoek dat het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in kaart brengt.
Hoewel de nieuwe richtlijn veel goede kanten heeft, kent ze ook gebreken. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van turf. Men mag turf niet bij de groep fossiele brandstoffen indelen. Als turf niet direct als hernieuwbare, niet-fossiele energiebron geclassificeerd kan worden, dan moet hij vooral met het oog op de milieuheffing als een aparte groep worden beschouwd. Het is niet juist dat turf met dezelfde maatstaven wordt beoordeeld als bijvoorbeeld steenkool.
De ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen is een gedeeltelijke oplossing voor het beëindigen van de afhankelijkheid van de Europese Unie van geïmporteerde energie. Onderzoek is ook met het oog op de komende uitbreiding van de Europese Unie van zeer groot belang. De afhankelijkheid van geïmporteerde energie raakt het allermeest juist de verscheidene landen in Oost-Europa waarvan de economische structuren nog steeds te lijden hebben onder de in de Sovjettijd gecreëerde afhankelijkheid van Russische energie.
De Europese Unie moet zich aan de klimaatovereenkomst van Kyoto houden. Wij zijn immers allemaal bezorgd over het milieu en de toekomst van onze kinderen. Het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de totale energieproductie moet worden vergroot, maar dit moet tegelijkertijd op verstandige wijze gebeuren. Wij moeten beseffen dat wij onze productie van primaire energie nog lange tijd niet op hernieuwbare energiebronnen kunnen baseren. Hiervoor is energie nodig die het klimaat beschermt, namelijk kernenergie.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag om begrip. Ik ben wat laat omdat het debat een beetje sneller is opgeschoten dan verwacht. Ik dank mevrouw Matikainen-Kallström dat ze even voor mij is ingevallen. Zij heeft al het een en ander over de programma's ALTENER en SAVE gezegd. We staan hier aan het einde van een bemiddelingsprocedure over maatregelen op energiegebied voor 1998-2002. ALTENER betreft het belangrijke terrein van de hernieuwbare energiebronnen en moet de voorwaarden creëren voor de uitvoering van een actieplan op dat gebied. Het gaat in het bijzonder om een extra stimulans voor de particuliere en openbare investeringen in de productie en het gebruik van duurzame energie.
Het vorige programma is eind vorig jaar afgelopen en de Raad heeft de amendementen van het Parlement niet overgenomen. Daarom moest het bemiddelingscomité in actie komen.
De lidstaten hebben zich in de Raad met verbazingwekkende hardnekkigheid tegen dit programma voor alternatieve energieën en de passende financiering ervan verzet. Ik moet echter toegeven dat de Finse voorzitter van de Raad niet veel kon doen zolang de lidstaten de nodige verhoging van de kredieten tegenhielden. Het oorspronkelijke krediet van 81,1 miljoen euro, dat de Commissie had voorgesteld, werd door de Raad eenzijdig en zonder enige uitleg tot 74 miljoen teruggebracht. De eis van het Parlement om het oorspronkelijke krediet te herstellen was dan ook niet meer dan logisch.
Naast de financiële kant van het programma waren er nog enkele andere strijdpunten tussen de Raad en het Parlement. In het kader van de bemiddelingsprocedure konden wij het over enkele van onze belangrijke eisen met de Raad eens worden, onder meer over het feit dat wij naar aanleiding van de volgende herziening van het ALTENER-programma moeten onderzoeken of dat programma voor de geassocieerde mediterrane landen kan worden opengesteld. De Raad - zo werd ons verzekerd - zal daarover in het Publicatieblad een verklaring publiceren. Wat het financiële kader betreft, had de Raad, door het oorspronkelijke krediet te verminderen, de voortzetting van het programma bijna in gevaar gebracht.
Voor de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité ging het om de voortzetting van dit goede programma. Daarom stemden wij uiteindelijk in met het compromis, ook al vonden wij het niet bevredigend. Wij hebben aanvaard dat de middelen tot 77 miljoen euro worden verhoogd. Dat is een aanvaardbaar, maar geen bevredigend resultaat. Wij hebben het compromis aanvaard om de voorzetting van het programma niet in gevaar te brengen. Zonder extra inspanningen van de lidstaten lijkt het echter uitgesloten dat wij in 2010 15% van alle benodigde primaire energie uit hernieuwbare energiebronnen halen.
Wij hebben hiermee de voortzetting verzekerd van een EU-programma dat belangrijk is voor het milieu- en het economisch beleid en dat bijdraagt aan de vermindering van de CO2-uitstoot, de vergroting van het aandeel van de hernieuwbare energieën in de energiebalans, de beperking van onze afhankelijkheid van ingevoerde energie, het verzekeren van de energievoorziening en de samenhang tussen de lokale en regionale ontwikkeling. Dit is echter onvoldoende. De lidstaten zullen nog enorme inspanningen moeten leveren.
Het bemiddelingscomité heeft op 9 december van vorig jaar de definitieve tekst van het programma goedgekeurd en aldus het pad geëffend om ook in de toekomst studies en acties voor de ontsluiting van het potentieel van de hernieuwbare energiebronnen te bevorderen. Doordat het ALTENER-programma wordt voortgezet, kunnen ook proefprojecten inzake de totstandbrenging en ontwikkeling van infrastructuurvoorzieningen, kennisoverdracht en doelgerichte acties ter bevordering van de marktpenetratie van de hernieuwbare energiebronnen worden gesteund. Dat geldt in het bijzonder voor aardwarmte, windenergie, kleinere waterkrachtcentrales, passief en actief gebruik van zonne-energie in gebouwen en het gebruik van biomassa. Hieruit blijkt het belang, ook in de toekomst, van een goed kader voor de bevordering van alternatieve energiebronnen op Europees niveau.
Ik wil in het bijzonder de Commissie en mevrouw Palacio, de bevoegde commissaris, danken voor hun steun voor het standpunt van het Parlement. Het Europees Parlement is erin geslaagd een goed compromis te vinden en het gemeenschappelijk standpunt van de Raad te wijzigen. Ik zou graag hebben dat de afgevaardigden het resultaat van het bemiddelingscomité goedkeuren.

Rothe
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt de Fractie van de Europese Sociaal-democraten dat de bemiddelingsprocedure over het ALTENER II-programma een resultaat heeft opgeleverd. Ik dank de heer Langen voor zijn uitstekende verslag. Ik dank ook de voorzitter van de delegatie in het bemiddelingscomité, de heer Provan. Zoals de heer Langen al opmerkte, is er in het bemiddelingscomité een zware strijd geleverd.
Vandaag kunnen wij in het resultaat echter duidelijk de hand van het Europees Parlement zien. Zoals de heer Langen al zei, werden een aantal inhoudelijke opmerkingen en eisen van het Parlement overgenomen. Met betrekking tot het belangrijkste twistpunt met de Raad, de financiering van dit meerjarenprogramma voor de bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap, hebben wij beide - dat is al gezegd - ongeveer evenveel toegegeven. Dat is niet bevredigend, dat wil ik duidelijk zeggen. Wij hebben dit compromis echter aanvaard omdat wij het belangrijk vonden dat het programma snel van start kan gaan. In de volgende jaren moet het aandeel van duurzame energie in het energieverbruik immers tot ten minste 12% worden verdubbeld. Dat is de doelstelling van de Europese Unie. Daarenboven krijgt het ALTENER-programma, het enige EU-programma dat uitsluitend op de bevordering van de hernieuwbare energiebronnen gericht is, nu echt een sleutelrol.
In dit nieuwe vijfjarenprogramma moeten in de eerste plaats de acties uit het ALTENER I-programma worden uitgebreid. Het gaat onder meer om de verbetering van de uitwisseling van informatie en ervaringen op het gebied van de hernieuwbare energiebronnen, de oprichting van lokale en regionale energieagentschappen, de totstandbrenging van nieuwe en de bevordering van bestaande netwerken. Dat zijn maar enkele voorbeelden. Bijzonder belangrijk in het ALTENER II-programma zijn naar mijn mening de nieuwe acties om de marktpenetratie van duurzame energieën te vergemakkelijken en de maatregelen voor de uitvoering, begeleiding en controle van de gemeenschappelijke strategie en het gemeenschappelijk actieplan.
Er is nu een werkdocument van de Commissiediensten voor een campagne om op het gebied van de hernieuwbare energiebronnen een doorbraak te forceren. Die campagne maakt deel uit van de gemeenschappelijke strategie. Alle belangrijke aspecten van de hernieuwbare energiebronnen zullen worden bevorderd. Het ALTENER-programma moet die campagne begeleiden en ondersteunen. De totale kostprijs van de campagne is op ongeveer 30 miljard euro geraamd. Daarvan moet 75% à 80% uit particuliere bronnen komen, de rest uit de lidstaten en regio's. Het ALTENER-programma kan nieuwe investeringen stimuleren en vergemakkelijken en ons, in het belang van milieu, economie en werkgelegenheid, helpen ons doel te bereiken.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ook ik wil de heer Langen bedanken voor het goede werk dat hij met betrekking tot dit belangrijke onderwerp heeft verricht. Het door het bemiddelingscomité voorgestelde compromis inzake het ALTENER-programma heeft nogal wat strubbelingen doorgemaakt, maar is nu in ieder geval bevredigend te noemen. Er is rekening gehouden met het grootste deel van de amendementen van het Parlement en het is een positieve zaak dat de financiële middelen van het programma naar 77 miljoen euro worden verhoogd. De toename van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen is een ambitieus doel van de Europese Unie. In verhouding tot deze doelen zijn de financiële middelen echter zeer bescheiden. De middelen moeten worden aangewend voor pilotprojecten, onderzoek, informatie-uitwisseling en ook voor het creëren van een positieve houding ten opzichte van het gebruik van hernieuwbare energie.
De hoofdverantwoordelijkheid voor de toename van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen ligt bij de lidstaten. Hopelijk schudt dit programma de lidstaten wakker om vastberaden het gebruik van hernieuwbare energie te vergroten. In de toekomst moet echter ook de Unie haar inzet vergroten om het gebruik van hernieuwbare energie te bevorderen en moet zij garanderen dat hernieuwbare energie zonder belemmering op de markt kan komen. Het bevorderen van het gebruik van hernieuwbare energie is zeer belangrijk voor het milieu. De Unie kan haar milieudoelstellingen niet bereiken als het gebruik van hernieuwbare energiebronnen niet op actieve wijze wordt vergroot. Hernieuwbare energiebronnen verminderen de afhankelijkheid van geïmporteerde energie en een toenemend gebruik ervan verbetert het concurrentievermogen. Europa kan ook koploper worden in de industrie die apparaten produceert voor het gebruik van hernieuwbare energie. Men mag ook niet vergeten dat het gebruik van hernieuwbare energiebronnen een positieve invloed heeft op de regionale ontwikkeling en de werkgelegenheid.
Ook ik laat niet na nog even turf te noemen. In de lijst hernieuwbare energiebronnen wordt turf niet genoemd. Turf is in ieder geval in Finland echter een belangrijke, duurzaam gebruikte, langzaam hernieuwbare energiebron. Ik hoop dat turf in de toekomst aan de lijst hernieuwbare energiebronnen kan worden toegevoegd.

Turmes
Mevrouw de commissaris, waarde collega's, de leden van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie zijn verheugd over het bereikte akkoord. Onze dank gaat dan ook uit naar iedereen die heeft bijgedragen aan de onderhandelingen over een amendement dat zo ongeveer door de Groenen was opgesteld.
Als nieuweling in dit Parlement vind ik het vreemd te moeten constateren dat in de begroting honderden miljoenen euro's per jaar zijn opgenomen voor de tabaksteelt. Deze sector vormt immers maar een klein deel van de economie, levert nauwelijks banen op en kan niet op wereldniveau concurreren.
Daarnaast zie ik welke bedragen ter beschikking wordt gesteld voor de sector van de hernieuwbare energiebronnen, die niet alleen vanuit ecologisch oogpunt belangrijk is, maar ook een aanzienlijke economische groei zal kennen. Als we kijken naar het marktaandeel van kleine landen zoals Denemarken, die hun aandeel konden verwerven omdat ze als eerste in deze sector actief waren, dan geeft dit te denken. Op lange termijn moet deze sector van de hernieuwbare energiebronnen daarom meer geld worden toebedeeld.
Ik wil tenslotte nog iets zeggen over het programma. Ik denk dat het voor de ontwikkeling op lange termijn van de hernieuwbare energiebronnen erg belangrijk is dat deze een belangrijke plaats krijgen in de regio's. Verder moeten deze energiebronnen bijdragen aan de regionale economie en de werkgelegenheid. We mogen geen genoegen nemen met sommige, op korte termijn meer rendabele hot spots als we willen dat uiteindelijk 50% of meer van de energie afkomstig is uit hernieuwbare energiebronnen.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik de heer Langen met zijn verslag.
In het kader van het ALTENER-programma wordt het gebruik van hernieuwbare energiebronnen bevorderd. Ik vind dat wij zulke programma's, vooral wat het aspect ontwikkeling betreft, financieel moeten ondersteunen omdat ze reusachtige commerciële toekomstmogelijkheden bieden. Daarom stel ik met bijzonder grote voldoening vast dat het geld vooral naar projecten van kleine en middelgrote ondernemingen zal gaan.
De internationaal afgesproken doelstellingen inzake beperking van emissies kunnen niet door middel van deze programma's alleen worden bereikt. In dit verband moet ik eraan herinneren dat het energiebeleid een nationale bevoegdheid blijft. De nationale regeringen moeten dus alles in het werk stellen om de energie-efficiëntie te verbeteren en hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen. Ik vernam onlangs tot mijn groot genoegen dat Ierland heeft aangekondigd dat het 125 miljoen pond uittrekt voor de ontwikkeling van een ecologisch duurzame energiesector. Ik hoop dat ALTENER tot nog meer van zulke initiatieven zal leiden.
Zoals in de definitieve tekst terecht wordt opgemerkt, kunnen acties als deze helpen om de verschillen tussen de regio's te verkleinen. In mijn eigen kiesdistrict Leinster, dat grotendeels tot Ierlands enige doelstelling 1-gebied behoort, is de belangstelling voor het ALTENER-programma groot. Ik ondersteun alle inspanningen om de achterstand inzake economische ontwikkeling en infrastructuur, met inbegrip van de energiesector, in te halen.
Kortom, wij staan voor de grote uitdaging dat wij, zoals beloofd, de emissie van broeikasgassen door de energiesector overeenkomstig het Protocol van Kyoto moeten beperken en ondertussen ook de economische groei moeten bevorderen. Het ALTENER-programma is een waardevolle bijdrage aan de gezamenlijke inspanningen van de lidstaten.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, waarde collega's, de rapporteur heeft zojuist terecht in herinnering gebracht dat het einde van een lange en moeilijke bemiddelingsprocedure met de Raad over het ALTENER-programma in zicht is. Verder heeft onze rapporteur erop gewezen dat de Raad aanvankelijk 74 miljoen frank had voorgesteld ter bekostiging van dit programma, terwijl de Commissie - met steun van het Europees Parlement - van een bedrag van 81,1 miljoen euro uitging. Een eerste bemiddelingsbijeenkomst mislukte omdat de Raad zijn voorgestelde bedrag met slechts 1,9 miljoen euro wilde verhogen. Wij konden het met dit voorstel niet eens zijn omdat hiermee de bevoegdheden van het Europees Parlement opnieuw ter discussie werden gesteld.
Na een tweede bemiddelingsronde werd het bedrag met nogmaals 1,1 miljoen euro verhoogd en zo kwam dit compromis van 77 miljoen euro tot stand. Hoewel het aanvankelijk voorgesteld bedrag met 3 miljoen euro is verhoogd, betreur ik het dat de financiële middelen ontoereikend zijn om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken. De Raad wil niet echt over de brug komen, maar zegt wel belang te hechten aan een veilige energievoorziening, extra werkgelegenheid en milieubescherming. Deze belangrijke doelstellingen moeten worden bereikt en de hernieuwbare energiebronnen kunnen daarbij een beslissende rol spelen.
Ik heb mijn twijfels over de beperkte financiële middelen die voor dit programma worden vrijgemaakt. Toch steun ik persoonlijk dit compromis vanwege de inhoud van het programma, waaraan het Parlement actief heeft bijgedragen. Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam geldt immers voor dit programma de medebeslissingsprocedure. Het is vrijwel zeker dat met de aangekondigde maatregelen en acties de doelstelling van 12% hernieuwbare energie in 2010 bereikt kan worden, wat neerkomt op een verdubbeling ten opzichte van de huidige situatie. Hiertoe moeten wel de benodigde financiële middelen, met inbegrip van die van de overheid, worden vrijgemaakt. Dit programma vormt samen met het programma SAVE II, dat de milieudimensie in het energiebeleid opneemt, de basis voor een daadwerkelijke communautaire strategie die is gericht op enerzijds schone energie en anderzijds een verminderde afhankelijkheid van energie.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil tenslotte benadrukken dat er naast de voorgestelde maatregelen ook sprake is van wettelijke maatregelen, maar met name ook van budgetten om deze politieke wil te verwezenlijken. Tot slot wil ik uiteraard rapporteur Langen en alle leden van de commissie en het bemiddelingscomité feliciteren met het resultaat van hun werkzaamheden.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen wil ik mijn tevredenheid uitspreken over het akkoord dat wij in het bemiddelingscomité bereikt hebben over het ALTENER II- programma en mij aansluiten bij de opmerkingen van de diverse sprekers. Dankzij dit akkoord kan ALTENER worden opgenomen in het kaderprogramma voor energie. Dit alles zal een betere coördinatie, meer transparantie en een efficiëntere werking opleveren voor onze energieprogramma's, waartoe ook SAVE gerekend moet worden. Over SAVE gaan we het dadelijk hebben.
Ik moet zeggen dat het Parlement al die tijd werk van hoge kwaliteit heeft geleverd, en daarmee wil ik rapporteur Langen complimenteren, alsook de andere sprekers die zowel in de commissie als in de plenaire vergadering het woord hebben gevoerd. Zoals bekend is er discussie geweest. Zoals rapporteur Caudron zojuist heeft opgemerkt, hebben we onze toevlucht moeten nemen tot de bemiddelingsprocedure aangezien de eerste vergadering geen resultaten opleverde. We hebben een tweede vergadering moeten beleggen, ondanks het feit dat de cijfers ook toen niet buitensporig waren. Niettemin geloof ik dat we uiteindelijk tot een redelijk akkoord gekomen zijn. Het mag dan misschien niet volmaakt zijn, we kunnen nu tenminste onze projecten voortzetten.
Nogmaals mijn felicitaties aan rapporteur Langen voor het werk dat hij gedaan heeft, en mijn dank aan alle sprekers. Ook wil ik de heer Provan bijzonder bedanken voor zijn efficiënte optreden tijdens de bemiddeling. Hij heeft er mede voor gezorgd dat we uiteindelijk een positief resultaat behaald hebben. Tot slot dank ik ook de Raad voor zijn redelijke en flexibele opstelling.

SAVE
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0010/2000) van mevrouw Ahern, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van de energie-efficiëntie - SAVE (1998-2002) (C5-0334/1999 - 1997/0371(COD)).

Ahern
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de Raad en de Commissie voor deze degelijke en vruchtbare bemiddelingsprocedure die, wat niet altijd het geval was, ook in een opperbeste stemming is verlopen.
Ik kan u tot mijn voldoening zeggen dat het eindresultaat van de bemiddeling zeer bevredigend is voor het Parlement. In de gemeenschappelijke tekst zijn immers alle amendementen van het Parlement in hun oorspronkelijke of enigszins gewijzigde vorm overgenomen. Het uiteindelijk voor het programma uitgetrokken bedrag ligt ook aanzienlijk hoger dan wat de Raad in tweede lezing had voorgesteld. Wij vonden dat toen volstrekt onaanvaardbaar en hebben op dat punt heel wat vooruitgang geboekt. Ik stel dan ook voor dat het Parlement de voorstellen betreffende SAVE en de conclusies van de bemiddeling in derde lezing aanneemt.
Ik herinner het Parlement eraan dat het in tweede lezing dit verslag met acht amendementen had aangenomen en dat het daarin ook opnieuw het oorspronkelijk door de Commissie voorgestelde krediet had opgenomen. De Commissie nam vijf van de voorgestelde amendementen over, waaronder ook het amendement betreffende het begrotingskrediet. Ik dank de Commissie dat ze ons budgettair voorstel tijdens de gehele bemiddelingsprocedure heeft gesteund. Het voorstel van de Raad was immers onaanvaardbaar.
Tijdens de bemiddelingsprocedure werd een akkoord bereikt over de studies en acties die nodig zijn om de maatregelen van de Gemeenschap uit te stippelen, uit te voeren, aan te vullen en te beoordelen. Over de formulering van vijf andere amendementen werd een compromis gevonden. Het gaat om wetgevende en niet-wetgevende maatregelen, de invoeging van plaatselijke energiecentra en, wat zeer belangrijk is, de energie-auditsystemen voor de follow-up van de op het gebied van energie-efficiëntie gemaakte vorderingen. Ik hoop dat u het er allemaal mee eens zult zijn dat dit een grote vooruitgang is.
Voor de financiering heeft het Parlement, gelet op het magere oorspronkelijke aanbod van de Raad, een grote inspanning gedaan. Uiteindelijk stemde de Raad er pas na verschillende vergaderingen mee in dat bedrag substantieel te verhogen. We zijn erin geslaagd het oorspronkelijke bedrag van de Raad met twee miljoen te verhogen. Dat is een aanzienlijke stijging en ik beveel het Parlement dan ook aan daarmee in te stemmen. De Commissie heeft bevestigd dat ze de programma's daarmee kan uitvoeren. Dat was voor ons een belangrijk argument.
Toch is dit nog altijd een zeer bescheiden bedrag en zijn de kredieten voor dit programma dan ook veeleer symbolisch. Het geld voor een zuinig gebruik van energie komt nog altijd in de eerste plaats van de lidstaten. Als wij dit programma goedkeuren, moeten wij dat voor ogen houden. Dat wij op communautair niveau niet veel meer dan een symbolische daad kunnen stellen, is jammer omdat het enthousiasme op lokaal niveau groot is om, ook op het niveau van de Gemeenschap, maatregelen te nemen om energie te besparen. De Gemeenschap kan daartoe bijdragen door de plaatselijke initiatiefnemers met elkaar in contact te brengen, zodat ze elk in hun eigen regio niet telkens opnieuw het wiel hoeven uitvinden.
In de Gemeenschap en de Europese Unie moeten wij in dat opzicht een belangrijke rol spelen. SAVE is het enige communautaire programma voor de bevordering van het rationeel gebruik van energie. SAVE heeft voornamelijk betrekking op niet-technische aspecten en ondersteunt de totstandbrenging van energie-efficiënte structuurvoorzieningen. Opzet van het programma is het creëren van een omgeving waarin investeringen en energie-efficiëntie worden gestimuleerd. Wij moeten beseffen dat een zuinig energiegebruik het bedrijfsleven ook marktkansen biedt. Wij hebben heel wat gehoord over de mededingingsproblemen in verband met hernieuwbare energie, maar door een efficiënt energiegebruik kunnen wij bezuinigen, wat de bedrijven en eigenlijk iedereen ten goede komt. Daarom zou dit geen probleem mogen zijn en kunnen wij deze inspanningen allemaal ondersteunen.
Energie is net zoiets als het moederschap: we staan er allemaal achter, maar soms doen we weinig substantieels en concreets om moeders of mensen die energie willen bezuinigen te helpen. Wij kunnen veel meer doen. Wij hebben er ons plechtig toe verbonden de uitstoot van CO2 en broeikasgassen terug te dringen en onze afhankelijkheid van ingevoerde energie te verkleinen. Wij nemen niet de maatregelen die de burgers van ons verwachten. Wij zorgen er niet voor dat de burgers thuis, op kantoor of in de bedrijven concreet iets kunnen doen om de actie tegen de verandering van het wereldklimaat te ondersteunen. Dat zouden wij wel moeten doen.
Ik dank nogmaals allen die aan deze bemiddelingsprocedure hebben meegewerkt.

De Palacio
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik wil mevrouw Ahern nogmaals bedanken voor haar bijdrage als rapporteur van dit voorstel. Samen met andere leden van het Parlement heeft zij bijgedragen tot een buitengewoon redelijk eindresultaat. Het is in meerdere opzichten een verbetering, zowel ten opzichte van een van de voorstellen van de Commissie als ten opzichte van datgene wat de Raad in eerste instantie uit budgettair oogpunt had geaccepteerd. Zoals mevrouw Ahern heel terecht heeft opgemerkt, zijn de budgetten van SAVE en ALTENER vooral symbolisch, want het leeuwendeel van de uitgaven wordt eigenlijk gedragen door de lidstaten, de regio's en in sommige gevallen de gemeenten.
Hoe dan ook, al zijn de budgetten beperkt, deze programma's sturen het belangrijke signaal uit dat de Gemeenschap in haar geheel steun wil verlenen aan dit soort acties. Zij stellen ons in staat onze verplichtingen van Kyoto daadwerkelijk na te komen. Bovendien laat dit zien dat we streven naar meer diversificatie van onze energiebronnen, een veiliger energievoorziening en, in het geval van SAVE, naar een efficiënter verbruik.
Bovendien gaat van deze programma's - SAVE met zijn efficiënter verbruik en energiebesparing, ALTENER met zijn hernieuwbare energiebronnen - een grote technologische uitdaging uit, die vanuit economisch oogpunt in de hele Unie enorme mogelijkheden schept voor de industrie en daarmee voor de werkgelegenheid.
Ik wil alle leden van dit Parlement die het woord gevoerd hebben en die zich met deze materie hebben beziggehouden, en vooral de rapporteur, bedanken. Immers, in het voorstel dat de Raad heeft goedgekeurd zijn de meeste amendementen van het Parlement vervat, eigenlijk bijna alle, zij het met een paar wijzigingen. Bovendien is het oorspronkelijke voorstel in financieel opzicht verbeterd. Er is vers geld bij gekomen, en het Parlement heeft op zijn strepen gestaan. Als vertegenwoordiger van de Commissie hecht ik hier groot belang aan, en het doet me veel genoegen om hier de aandacht op te vestigen.
Ik wil alle sprekers nogmaals bedanken, en heel in het bijzonder ook de heer Provan, voor zijn buitengewone bijdrage aan dit hele debat, vooral in de loop van de bemiddelingsprocedure. Ik dank ook de voorzitter van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie en ook heel in het bijzonder rapporteur Ahern en alle volksvertegenwoordigers die aan deze werkzaamheden hebben deelgenomen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

CULTUUR 2000
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0009/2000) van de heer Graça Moura, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van één enkel programmerings- en financieringsinstrument voor culturele samenwerking (Programma "CULTUUR 2000") (C5-0327/1999 - 1998/0169(COD)).

Graça Moura
Mevrouw de Voorzitter, ondanks artikel 151 van het Verdrag van Amsterdam wordt het hoofdstuk cultuur in het gekortwiekte apparaat van programma's en financiële, technische en menselijke middelen ter bevordering van de Europese opbouw wel erg stiefmoederlijk behandeld. Het is een feit dat de doelstellingen die 50 jaar geleden aan de basis van het "Europees huis" lagen waarin wij nu leven, sterker op economische en sociale waarden waren toegespitst. Een ander feit is dat het Europees beleid tijdens de afgelopen vijf decennia de meest uiteenlopende en eigenaardige impulsen heeft ondergaan, al naar gelang de conjunctuur en de aangevoerde argumenten. De grondleggers van Europa moesten echter steeds de culturele basiswaarden indachtig blijven die ons ertoe hebben gebracht de voorwaarden voor een duurzame vrede te creëren. Deze culturele basiswaarden berusten op een diepgaande culturele diversiteit. Een Europa van nationale identiteiten kan lange tijd in vrede en welvaart leven mits deze culturele verscheidenheid haar vitaliteit bewaart. Daartoe is het onontbeerlijk dat mogelijke uitingen van bekrompenheid en agressiviteit ingegeven door wrokgevoelens die gewoonlijk in een verbeten nationalisme ontaarden, terstond worden uitgeroeid.
Te dien einde zijn wij aangewezen op wederzijdse kennis en eerbiediging van de waarden die ten grondslag liggen aan het burgerlijke humanisme en de verdraagzaamheid, de kennis, de artistieke schepping en de overige vormen van culturele creativiteit. Deze hebben hun wortels in de vruchtbare Europese humus en geven uitdrukking aan de edelste en diepste schatten van de menselijke geest. Welnu, als wij willen dat deze kennis en dit respect tot bloei komen, moeten wij ervoor zorgen dat zij kunnen steunen op een cultuurconcept dat aansluit bij de fundamentele dimensie van de Europese democratie.
Het lijdt geen twijfel dat de reële convergentie, de economische en sociale samenhang, de eenheidsmunt, de bestrijding van de werkloosheid en van de uitsluiting en zelfs de concurrentie factoren zijn die de gelijkheid, de ontwikkeling, de levenskwaliteit en de kansen van de Europese burgers bevorderen. Het lijdt geen twijfel dat het gemeenschappelijk defensie- en veiligheidsbeleid de identiteit en de aanwezigheid van Europa in de wereld zal versterken. Het lijdt geen twijfel dat Europa ernaar streeft zijn beleid inzake mensenrechten een universele uitstraling te geven.
Maar wanneer de beleidslijnen inzake cultuur hieraan geen hogere en werkelijk onderscheidende waarde toevoegen, zullen Europa en de Europese democratie geen lang leven beschoren zijn. Het is via de cultuur en niet anders dat vele miljoenen burgers zich als Europeanen identificeren en dit gevoel van tot Europa te behoren cultiveren, ontwikkelen en uitdiepen.
Op dit punt vertoont het Europees beleid een duidelijke leemte, mevrouw de Voorzitter. Er is sprake van cultuur, van culturele samenwerking, symbolische acties, grootse initiatieven, netwerken van culturele agenten en operatoren, maar er wordt met geen woord gerept over een cultureel beleid van de Europese instellingen, ook al zou dit in geen enkel opzicht tegenstrijdig zijn met het subsidiariteitsbeginsel. Er wordt soms zelfs in vrij expressieve bewoordingen gewezen op het belang van de cultuur voor het Europees project. In schril contrast hiermee wordt voor de programma's die in principe meer dan 300 miljoen burgers regelmatig of liever onafgebroken moeten bedienen een ronduit bespottelijk budget uitgetrokken. Deze programma's moeten de burger toegang tot zijn erfgoed verschaffen en de actieve en interactieve interesse voor het contact met de belangrijke waarden en creaties die er deel van uitmaken bevorderen. De Europese burgers die wij hier vertegenwoordigen, hebben het recht om van de instellingen van de Unie een meer coherente, efficiënte en vooral meer Europese houding te eisen.
De voorgaande beschouwingen dienen als inleiding bij de beoordeling door dit Parlement van de gemeenschappelijke ontwerptekst betreffende het programma CULTUUR 2000 die op 9 december jongstleden door het bemiddelingscomité is goedgekeurd. Ik herinner u eraan dat CULTUUR 2000 het enige financieringsinstrument en programma voor culturele samenwerking is. De bemiddeling heeft met betrekking tot nagenoeg alle in tweede lezing aangenomen amendementen tot bevredigende oplossingen geleid. Wij kunnen dan ook besluiten dat het standpunt van dit Parlement op correcte wijze in de tekst tot uiting komt. Ik denk dan met name aan de politieke prioriteit om met de in het kader van CULTUUR 2000 geplande acties zoveel mogelijk burgers te bereiken en daartoe de nodige voorwaarden te creëren.
Wat de begrotingsaspecten betreft, stootte de delegatie van het Parlement op de onwil van de Raad om het oorspronkelijke bedrag ter waarde van 167 miljoen euro op te trekken. Later werd nochtans een tussenoplossing gevonden die volledig op naam van commissaris Viviane Reding moet worden geschreven. Zij heeft zich persoonlijk voor deze constructieve oplossing ingezet.
Dankzij haar heeft de Commissie zich ertoe verbonden op 30 juni 2002 een verslag over de werking van het programma voor te leggen. Daarin zal zij bestuderen of de beschikbaar gestelde financiële middelen al dan niet toereikend zijn. In voorkomend geval zal zij voorstellen dit punt te herzien. Ik steek niet onder stoelen of banken dat het succes van dit voorstel in laatste instantie afhangt van het feit of er in de toekomst een institutioneel mechanisme wordt ingesteld dat aan de eigenlijke betekenis van de term "bemiddeling" beantwoordt. Desondanks zou ik deze Vergadering willen vragen haar goedkeuring te hechten aan de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst betreffende het programma CULTUUR 2000. Ik hoop nu reeds van harte dat dit initiatief een succes wordt.

Pack
Mevrouw de Voorzitter, wij hoeven hierover eigenlijk niet meer te spreken. Wij hebben in het laatste debat alles al gezegd. Jammer genoeg is er niets veranderd. De Raad heeft het almaar over cultuur, maar geeft er geen geld voor. Wij zijn er eigenlijk van overtuigd dat de lidstaten graag zouden schrappen wat in 1992 in het Verdrag van Maastricht is opgenomen. Niemand wil immers echt geld geven voor cultuur. Jammer genoeg is dat zo. Wij stellen dat vast.
Ik dank de rapporteur die zich, natuurlijk in samenwerking met mevrouw de commissaris, op werkelijk onvermoeibare wijze door dit zware werk geworsteld heeft. Inhoudelijk hebben wij eigenlijk ons doel bereikt, maar wat de financiering betreft, natuurlijk niet. Tijdens de bemiddelingsprocedure, waarin hoe dan ook een akkoord moet worden bereikt, krijgen wij een gevoel van onmacht. Eigenlijk is die procedure oneerlijk. Aan de ene kant staan mensen die alles kunnen afwijzen, terwijl wij aan de andere kant staan te bedelen voor een beetje geld voor cultuur. Dat is toch eigenlijk een schandaal. Het lijkt wel een verschrikkelijke Arabische bazaar waar wij in de zwakste positie staan.
Toch zijn wij blij dat het programma geworden is zoals wij dat wilden. Het beantwoordt aan wat de burger van ons verwacht. Wij steunen de kleine en middelgrote en niet de grote evenementen. Wij geven individuele burgers en kleinere actoren gemakkelijker toegang. Het feit dat er nu een enkele commissaris is voor cultuur, onderwijs en jeugd staat borg voor meer synergie tussen deze drie programma's. Die programma's zijn er voor de burgers van de Europese Unie.
Als wij al het geld bijeenleggen en daarmee synergie-effecten kunnen bereiken, kunnen wij een klein beetje tevreden zijn, maar niet meer dan dat. Ik hoop dat wij met dit beetje geld veel kunnen bereiken.

Aparicio Sánchez
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het eens met de grote woorden waarmee de rapporteur zijn bijdrage heeft geopend, en ik kan eraan toevoegen dat de Raad mij persoonlijk enigszins heeft teleurgesteld in de loop van de bemiddelingsprocedure. De Raad heeft geweigerd de term "Europees cultuurbeleid" of andere, soortgelijke termen te accepteren en heeft hiermee afbreuk gedaan aan de inhoud van de Verdragen. Hij weigert CULTUUR 2000 als meer te omschrijven dan een instrument voor culturele samenwerking. Bovendien heeft de Raad geen duimbreed willen toegeven aan de minimale financiële verlangens van het Parlement. Eigenlijk is dit laatste niet eerlijk ten aanzien van veertien leden van de Raad, want er was er maar een, Nederland, die zich zo halsstarrig opstelde. Wat hier maar weer eens is gebleken, is dat de bemiddelingsprocedure niet te verenigen valt met de unanimiteitvereiste binnen de Raad. De unanimiteitsvereiste maakt bemiddeling zo goed als onmogelijk en tast zelfs de waardigheid van het Parlement aan.
Maar, mevrouw de Voorzitter, dit alles neemt niet weg dat met de gezamenlijke tekst waarover wij morgen zullen stemmen - en de socialistische fractie zal voor stemmen - een van de belangrijkste programma's van de Europese Unie van start gaat. Door ons in te zetten op het vlak van cultuur geven we Europa een ziel, en in dit geval geldt dat des te sterker omdat CULTUUR 2000 uit een aantal prachtige subprogramma's bestaat die de laatste jaren vooral worden aanvaard door de meest dynamische en jonge burgers van de Europese Unie.
Tot slot wil ik nog zeggen dat rapporteur Graça Moura als mens een diepe indruk op mij heeft gemaakt. Zijn kennis, zijn kalmte en zijn intellectuele kaliber maken hem in mijn ogen tot de beste rapporteur die we ons voor dit verslag hadden kunnen wensen. Proficiat! Tot slot wil ik commissaris Reding, de heer Imbeni en voorzitter Gargani van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport feliciteren met de krachtige en intelligente houding waarvan zij, elk in hun eigen hoedanigheid, blijk hebben gegeven in de loop van deze hele bemiddelingsprocedure.

Sanders-ten Holte
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de rapporteur, ik zou willen beginnen met de heer Graça Moura van harte te bedanken voor zijn geweldige inzet gedurende de behandeling van dit programma CULTUUR 2000. Het is al eerder gezegd en wij hebben dat ook diverse malen met elkaar besproken, cultuur is natuurlijk ontzettend belangrijk als een autonoom gebied, dat wil ik nog eens benadrukken, maar ook als instrument bij uitstek om de Europese gedachte verder te brengen en de cultuur is van groot belang voor de burgers. Dat moeten wij vooral niet vergeten. De Europese stimulans die door dit programma wordt uitgegeven brengt geweldig veel te weeg, zeker voor kleine taalgebieden zoals Nederland waar niet alleen nationale mogelijkheden zijn, maar die ook vooral door de taal zijn steun nodig heeft.
Vandaag zijn wij aan het eind van een lang traject gekomen. Ik wil toch nog even ingaan, zoals ook anderen dat deden, op de onduidelijke en vooral ook ongewenste procedure. Codecisie en unanimiteit dat bijt elkaar. Dat is als een slang die in haar eigen staart bijt. Er valt niet veel te onderhandelen als een van de partijen van tevoren al stelt: wij kunnen over alles praten, maar het budget staat vast. Nu heeft, en dat wil ik dan toch nog wel zeggen ten opzichte van Nederland, de onderhandeling daarover in een eerder stadium plaatsgevonden. Het resultaat is 30% groei, dus wij zijn niet echt ongelukkig met het resultaat. Het is natuurlijk altijd beter, en ik zal daar ook altijd voor pleiten, meer geld beschikbaar te stellen en ook op een wat snellere manier. Maar ik denk toch dat dit programma goede kansen biedt voor tal van programma's.
Ik zou willen benadrukken dat cultuur niet alleen vanuit dit fonds wordt gesteund. Cultuur ressorteert niet alleen onder cultuur maar ook onder allerlei andere gebieden. Ook in de structuurfondsen is veel geld beschikbaar voor cultuur en dat moeten wij toch ook in ogenschouw nemen en er goed op letten. Ik zit gelukkig in de commissie regionaal beleid. Dus ik zal daar zelf op toezien dat dat ook in belangrijke mate aan de orde komt.
Ik denk dat wij ook gekozen hebben om toestemming te geven dat het budget voldoende toereikend is, want als het niet doorgaat is het toch slecht voor de burger. Daarin heb ik ook steeds de rapporteur gesteund. Maar ik vind wel dat het noodzakelijk is, en zo zegt hij het ook steeds, dat in de komende IGC er een wijziging komt van codecisie, dan moet er geen unanimiteit plaatsvinden.
Wij zijn zeer positief over de vele verbeteringen die hebben plaatsgevonden. Geen megaprojecten meer, ruimte voor culturele netwerken, goede aandacht voor leesbevordering, vertalen, vertalershuizen, zeker van belang voor de kleinere taalgebieden. Ik wil de rapporteur van harte gelukwensen en ook mevrouw Reding met CULTUUR 2000. Er rest mij nog te zeggen: nu gaan wij aan de slag.

Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het roerend eens met hetgeen de sprekers voor mij zeiden. Inderdaad bestaat er eensgezindheid tussen de fracties van het Europees Parlement en tussen de leden van de commissie cultuur.
Ook ik moet zeggen dat ik met grote tegenzin voor het gemeenschappelijke ontwerpbesluit van de Raad en het Europees Parlement zal stemmen. Dit is geenszins bedoeld als kritiek aan het adres van onze delegatie, de rapporteur en de voorzitter, de heer Gargani. Zij hebben integendeel uitstekend en keihard gewerkt. Evenmin heb ik het op commissaris Reding gemunt, die mijns inziens, binnen de grenzen van haar mogelijkheden, een prima houding heeft aangenomen. Ik ben echter wel furieus over het onaanvaardbare standpunt van de Raad.
Dit gemeenschappelijk standpunt is een schande! Slechts 167 miljoen euro voor zoveel jaar is een schande voor de Europese Unie! Zo worden wij gedwongen toneelgezelschappen, jonge musici, avant-garde kunstenaars en schrijvers met een kluitje in het riet te sturen. Tegenover één pleziertje dat wij hen bezorgen staan dertig teleurstellingen. Daarom komt Europa bij hen zo vreemd, zo vijandig en ongenaakbaar over. Daarom ervaren zij Europa als iets dat cultuurschepping in de weg staat. Europa zou daarentegen cultuur op alle mogelijke manieren moeten bevorderen. Onze weg wordt niet alleen bepaald door euro, uitbreiding of geostrategische overwegingen. Wij moeten de Europese eenwording ook vergezeld doen gaan van culturele bloei en daarom is dit zo triest wat nu uit de bus is gekomen.
Wij zullen geen streep verder komen als wij door blijven gaan met eenparigheid van stemmen, als zich het voorval van gisteren kan herhalen, toen de Nederlandse regering bij wijze van ultimatum deze 167 miljoen euro oplegde, en als bovendien op een slechte dag een man als Haider ons zal kunnen vertellen wat wij aan cultuur mogen doen. Daarom is het belangrijk dat tijdens de intergouvernementele conferentie besluiten worden genomen en knopen worden doorgehakt. Wij mogen niet langer gegijzeld kunnen worden door een regering. Het Europees Parlement moet in staat worden gesteld de Europese ruimte tot culturele bloei te brengen.

Poli Bortone
Mevrouw de Voorzitter, ik sta volledig achter de overwegingen van de rapporteur en ik bedank tevens de voorzitter van de commissie cultuur, de heer Gargani, voor zijn inzet tijdens de moeilijke bemiddelingsprocedure.
Het was zeker nodig de voorafgaande programma's te vereenvoudigen en te verdiepen, maar wij hoopten allemaal dat het project CULTUUR zou kunnen bijdragen aan een duidelijkere profilering van de verschillende culturele sectoren, ook en vooral van de minder bekende sectoren, juist van deze. Wij hopen dat dat tenminste in de evaluatieschaal zal gebeuren.
Wij hebben vertrouwen in de waarde van cultuuruitingen, ook als middel voor sociale en ook economische groei van een volk. Europa kan zich meten met de rest van de wereld, als het zijn culturele wortels ontdekt, zijn gemeenschappelijke culturele erfgoed benadrukt en de minder bekende culturele en linguïstische eilanden op waarde weet te schatten. Een van de grootste beperkingen van dit programma, bedoeld om de Europese cultuur te verspreiden, is de financiering. Dat is al meerdere keren naar voren gekomen en daaruit blijkt dat de Raad - maar dat geldt zeker niet voor mevrouw de commissaris - zich niet voldoende bewust is van het belang van de cultuur. Ook de tekst is een bewijs daarvan: het hecht meer belang aan de financiën dan aan de sociale integratie.
Wij denken dat het project CULTUUR 2000, ook al wordt het dan zo schraal bedeeld, een substantiële bijdrage kan leveren aan de gemeenschappelijke doelstelling van algehele groei van de Europese Unie en van het Europese burgerschap.

Perry
Mevrouw de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de eensgezindheid die hier vanavond heerst en zal het programma CULTUUR 2000 eveneens goedkeuren. Ik dank de rapporteur, de heer Graça Moura, die de taak van onze voormalige collega Nana Mouskouri heeft overgenomen. Beiden hebben voortreffelijk werk verricht.
In vergelijking met het onderwerp dat wij daarstraks hebben besproken, lijkt cultuur misschien minder belangrijk, maar dat is niet zo. In het Europees Parlement moeten wij vermijden dat dringende zaken onze aandacht afleiden van wat belangrijk is.
Waarom zeg ik dat cultuur belangrijk is? Welnu, in economisch opzicht creëert cultuur in Europa welvaart. Hoe zou het in Europa zonder onze culturele rijkdom met het toerisme staan? Belangrijker is echter dat cultuur de mens beschaaft. Cultuur ligt aan de basis van onze democratische overtuiging. Een samenleving zonder cultuur ijvert niet voor verdraagzaamheid, vrijheid en democratie.
De culturele verscheidenheid is belangrijk, maar wordt bedreigd. Het gevaar komt echter niet van Europa. Vele mensen in mijn land zeggen dat de Britse cultuur onder meer door Portugal, Duitsland en Finland wordt bedreigd. Wij drinken inderdaad port, we houden van Duits bier en we nemen graag een Finse sauna, maar het is niet Europa dat onze cultuur bedreigt. Overal in Europa zie ik mensen Coca Cola drinken, hamburgers eten, baseballpetjes dragen, naar Hollywoodfilms kijken en dat vaak allemaal tegelijkertijd doen. Ik geloof niet dat wij de Europese cultuur door protectionisme en regulering moeten beschermen, maar wel dat wij een helpende hand moeten uitsteken als dat kan. Dat is de bedoeling van CULTUUR 2000.
Ik verzoek de Raad dan ook nauwlettend op de uitvoering van dit programma toe te zien. Doen wij genoeg? Ik dank mevrouw Reding voor de steun en hulp die ze ons tot nu toe heeft gegeven en verzoek haar zich hiervoor te blijven inspannen. Wij staan aan haar kant.

Iivari
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil rapporteur Graça Moura en commissaris Reding hartelijk danken voor hun inzet bij het tot stand komen van dit programma. Het programma CULTUUR 2000 kreeg immers eind vorig jaar zijn definitieve vorm tijdens het overleg tussen het Parlement en de Raad. Het eindresultaat kan als redelijk worden beschouwd als men rekening houdt met het feit dat het goedkeuren van het programma in de Raad eenparigheid van stemmen vereiste. Het is te hopen dat in de komende IGC wordt besloten ook wat betreft cultuur besluiten met gekwalificeerde meerderheid te nemen. Het is zeer bijzonder dat de wetgeving die door een medebeslissingsprocedure tot stand komt, in de Raad eenparigheid van stemmen vereist.
Het kaderprogramma voor cultuur vervangt de huidige programma's CALEIDOSCOOP, ARIANE en RAPHAEL. Als men met de uitvoering van het programma begint, hoop ik vooral dat men volledig gebruik kan gaan maken van de mogelijkheden die het biedt voor de literatuur en het vertalen van boeken. Ik geloof en hoop dat de literatuur ondanks de opmars van nieuwe technologieën zijn positie behoudt. Wij hebben temidden van vluchtigheid en oppervlakkigheid de door de literatuur geboden verdieping nodig. Literatuur is ook van groot belang bij het doorgeven van ons cultureel erfgoed, het vergroten van de onderlinge kennis en het koesteren van de taalkundige rijkdom en de verscheidenheid aan talen. In dit verband is het zeer verheugend dat kort na de officiële start van de programma's SOCRATES en CULTUUR 2000 tijdens de Raad van Lissabon in maart, het Portugese voorzitterschap een vergadering organiseert over de positie van openbare bibliotheken. Ik hoop dat deze vergadering ook de Commissie aanspoort om in het vijfde kaderprogramma voor de informatiemaatschappij actief met bibliotheken rekening te houden.

Karas
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de rapporteur, dames en heren, wij komen aan het einde van onze agenda. Wij hadden het vandaag uitvoerig over Europa als gemeenschap van waarden, over tolerantie, menselijke waardigheid, mensenrechten, een positieve houding tegenover het uitbreidingsproces, openheid en respect voor elkaar. Het jeugd-, onderwijs- en cultuurbeleid zijn belangrijke werktuigen om tot die waarden te komen, de burger vertrouwen in de Europese Unie te geven en die Unie voor hem geloofwaardiger te maken.
De financiële middelen waarmee de Raad voor het cultuurprogramma heeft ingestemd, steken schril af tegen de grote betekenis van het cultuur- en onderwijsbeleid en van dit programma voor de doelstellingen van de Europese Unie. Culturele activiteit creëert identiteit, geeft uitdrukking aan individualiteit en eigen persoonlijkheid, schept verbanden en communiceert. Wij willen een bont Europa. Wij willen een Europa van verscheidenheid in eenheid. De mensen moeten de verschillen leren begrijpen en waarderen. Daarom hebben wij ons voor de verdeling van de kredieten over de verschillende soorten maatregelen uitgesproken. Wij willen geen sterke concentratie van de kredieten op grote netwerken. Wij willen de kleine en middelgrote evenementen en de individuele activiteit bevorderen. Wij willen immers duizenden bloemen laten bloeien.
Ik ben het eens met de vorige sprekers. Als wij de grondslagen van het cultuurbeleid in het belang van een Europees bewustzijn niet willen verzwakken maar versterken, zit er een tegenstrijdigheid in het unanimiteitsprincipe, de medebeslissingsprocedure en het bemiddelingscomité.

Junker
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, zoals we hebben gehoord, hebben alle fracties een gemeenschappelijke vijand, namelijk de Raad. Besluiten van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport belanden vaak in de bemiddelingsprocedure, omdat in de Raad altijd wel een lidstaat de cultuur als gijzelaar gebruikt om andere belangen te dienen. Het unanimiteitsprincipe blijkt dan een uitstekend instrument om alles te blokkeren. Gedurende bijna twee jaar al wordt naar een aanvaardbaar compromis gezocht. Nu kan het Europees Parlement het licht eindelijk op groen zetten. Zelfs het aflopen van de vroegere programma's CALEIDOSCOOP, ARIANE en RAPHAEL kon de Raad niet op de knieën krijgen. Een proefprogramma moest voor de overbrugging zorgen. Dat bewijst de zwakte van de cultuurpolitieke activiteiten van de Europese Unie.
De politieke strijd om de financiering en de inhoud van het programma staat niet in verhouding tot het resultaat. Van de 410 in 1999 voorgestelde projecten konden er slechts 55 voor in totaal 6,07 miljoen euro worden gesteund. Wat dit programma betreft, was de Raad niet bereid het Parlement ook maar met een euro tegemoet te komen. Het blijft dus bij een matige 167 miljoen euro tot 2004. Dat komt overeen met de uitgaven van een middelgroot Duits operagebouw voor die periode. In Europa is dit bedrag voor 29 landen en voor vijf jaar bestemd. Daar klopt toch helemaal niets van!
Zoals hier al is gezegd, moeten wij tevreden zijn dat wij tenminste inhoudelijk iets in de wacht hebben gesleept. Wij blijven hopen dat de Raad toch nog eens van mening verandert. Misschien zal hij op een dag inzien dat culturele activiteiten voor de Europese Unie geen gevaar vormen maar ze juist kansen bieden. Culturele samenwerking - ook dat is al gezegd - creëert werkelijk een identiteit, veel meer dan welke vervoersrichtlijn dan ook. De bevordering van de cultuur wordt algemeen geaccepteerd, wat echt niet van elk politiek besluit kan worden gezegd. Waar is de Raad dus bang voor?

Gargani
Mevrouw de Voorzitter, wie zoals ik de eer heeft de commissie cultuur voor te zitten, kan niet anders dan de woorden van de collega's onderschrijven en zijn gelukwensen uitspreken aan de rapporteur, de commissaris, mevrouw Reding, en alle betrokkenen. Zij hebben het, ook tijdens de bemiddeling, niet gemakkelijk gehad; zij hebben gevochten tegen de Raad, zoals u heeft gehoord. Ik heb gemerkt dat het principe van een cultuurplan op Europees niveau zich heeft doorgezet, maar dat er weinig kans is dat alle verzoeken van de Europese landen zullen worden ingewilligd.
Ik persoonlijk betreur het dat er uiteindelijk geen herzieningsclausule is goedgekeurd, hoewel mevrouw Reding met vooruitziende blik heeft toegezegd de kwestie over enkele jaren persoonlijk te herzien, een omvattende evaluatie door te voeren en zodoende de stand van zaken vast te stellen.
De culturele programma's van de afgelopen jaren - CALEIDOSCOOP, ARIANE en RAPHAEL - worden vervangen door een enkel programma, CULTUUR 2000. De rapporteur neemt hierover een standpunt in dat het Europees Parlement te denken moet geven - zoals iemand vanmiddag heeft gezegd -, maar dat benadrukt hoe belangrijk het is deel uit te maken van een grote gemeenschap waarvoor de interpretatie van de cultuur een democratische factor is. Dit zijn niet alleen retorische frasen, maar een teken van een nieuw, modern liberalisme dat de Europese staten verenigt en een ommekeer betekent voor het Europees Parlement en de Commissie.
Wij zitten allen op deze golflengte en ik geloof dat het resultaat van vandaag ertoe zal bijdragen deze strategie en deze kans voor Europa opnieuw te lanceren, ondanks de beperkte financiële middelen: een strategie die een bijdrage levert aan de economie en de ontwikkeling; dus de cultuur, en dus de institutionele, organisatorische structuur van een grote gemeenschap als basis van de economische ontwikkeling, en niet andersom, zoals Europa in het verleden gewend was te denken. De mens en de cultuur staan voorop en deze cultuur kan de economische ontwikkeling bepalen. Laten we dit resultaat nog eens bestuderen, laten we ons erover verheugen en laten we open staan voor deze nuttige strategie.

Reding
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij zijn aan het einde gekomen van een lang traject. Na deze bemiddelingsfase kunnen onze instellingen het nieuwe kaderprogramma CULTUUR 2000 formeel aannemen. Wij beschikken hiermee over een instrument waarmee we de komende vijf jaar duidelijke en goed gestructureerde maatregelen kunnen nemen die de culturele sector geen windeieren zullen leggen. Daar ben ik zeker van! Met groot genoegen begroet ik vandaag dit happy end, waarvoor ik iedereen in dit Parlement wil bedanken die een goede afloop van de bemiddelingsprocedure mogelijk heeft gemaakt.
Ik wil een bijzonder woord van dank richten tot de Commissie cultuur, jeugd, media, onderwijs en sport en met name tot haar rapporteur, de heer Graça Moura, en haar voorzitter, de heer Gargani. Verder gaat mijn dank uit naar de delegatie van het Europees Parlement, de verantwoordelijke leden van de fracties en het bemiddelingscomité en diens voorzitter, de heer Imbeni. Ze hebben allen een constructieve, evenwichtige en doorslaggevende bijdrage geleverd. Tijdens het gehele onderhandelingsproces waren ze mijn steun en toeverlaat. Deze moeilijke onderhandelingen zijn uiteindelijk in recordtijd afgesloten.
We beschikken nu over een kaderprogramma dat binnen de culturele sector het eerste in zijn soort is. Dankzij dit programma kunnen we andersoortige acties ondernemen en de cultuur op een meer globale, maar ook meer complete en diepgaande manier benaderen.
Wij mogen ons samen verheugen over deze resultaten waarmee we de toekomst op zeer positieve wijze tegemoet kunnen zien, ook al zijn de toegekende middelen lager dan we hadden gehoopt. Ik wil hier graag de aandacht vestigen op wat de heer Gargani zojuist gezegd heeft: de Commissie heeft een verklaring afgelegd over de tussentijdse evaluatie. Ze heeft verklaard dat ze in het verslag dat ze overeenkomstig artikel 7 van de beschikking van het Parlement en de Raad moet uitwerken, de resultaten van het programma zal evalueren en dat deze evaluatie ook betrekking zal hebben op de financiële middelen in het kader van de financiële vooruitzichten van de Gemeenschap. Indien nodig zal in het verslag een voorstel tot wijziging van de beschikking worden opgenomen en wel voor 30 juni 2002.
Geachte afgevaardigden, het gaat hier niet alleen om wat woorden op papier, maar om een formele toezegging. Doel is onze inspanningen ten gunste van een gemeenschappelijke culturele ruimte te vergroten. Binnen deze ruimte moeten de bijzondere eigenschappen en de diversiteit van onze culturen worden geaccentueerd. De culturen moeten elkaar echter ook onderling kunnen verrijken en de overige Europese burgers zullen hierin een belangrijke rol kunnen spelen. De inspanningen van het Europees Parlement waren hierbij van belang. Deze instelling toonde zich immers meer voorstander van kleine acties die direct de burgers betreffen, dan van zeer omvangrijke acties. Kortom, we zullen van het programma CULTUUR 2000 een programma van de individuele burger maken.
Ik hoop vurig dat de deelname van onze burgers zal toenemen en haar vruchten zal afwerpen. Ik zal mijn best doen ervoor te zorgen dat deze intensievere deelname tijdens de vijf jaren die het programma duurt, goed zichtbaar wordt. Ik weet dat u in uw regio's en landen samen met de deelnemers aan het programma uw best zal doen om van al deze bloemetjes, zoals een collega het uitdrukte, een groot, veelkleurig tapijt te vormen.
Ik wil dat dit programma een tastbare realiteit wordt en dat de cultuur voor onze burgers niet alleen op persoonlijk en sociaal-economisch vlak een element van verrijking wordt, maar ook een recht wordt, en een teken van hervonden verbondenheid binnen de Unie. Dit is wat het Europees programma CULTUUR 2000 ons zal brengen. Het programma zal niet concurreren met het cultuurbeleid van de verschillende lidstaten. De noodzaak van dit nationale cultuurbeleid van de lidstaten staat buiten kijf en ik hoop dat het nog verder zal worden ontwikkeld. Dit programma kan gezien worden als een aanvulling op het nationale beleid, ofwel als een brug tussen de verschillende culturen van onze verschillende lidstaten.
De deelname van de Europese burgers aan de cultuur moet worden vergroot. Dit lijkt me een zeer belangrijke taak waarvoor we ons moeten inspannen. Aan de hand van die deelname kunnen we bekijken hoe succesvol onze inspanningen en onze Unie zijn geweest. Meerdere afgevaardigden hebben zeer terecht het volgende in herinnering gebracht: als een Unie uitsluitend economisch van aard is, is ze gedoemd te mislukken. Maar als ze ook cultuur en beschaving omvat en de participatie van de burgers kan waarborgen, zal ze succesvol zijn.
Geachte afgevaardigden, ik wil de Unie in deze richting sturen. Hierbij gaat het met name om vijf hoofdlijnen. Allereerst moeten onze kunstenaars innoverend te werk kunnen gaan, dat wil zeggen dat ons programma hun de steun moet bieden die ze verdienen. In de tweede plaats moeten uitwisselingen, mobiliteit en opleidingen in de culturele sector worden bevorderd. In de derde plaats dient de samenwerking tussen de uitvoerders van cultureel beleid te worden geïntensiveerd. In de vierde plaats is het wenselijk dat een veel groter publiek, waaronder met name jongeren, bij het programma betrokken wordt. Tenslotte is het van belang dat het gemeenschappelijke Europese erfgoed en de geschiedenis van de Europese volkeren grotere bekendheid gaan genieten.
Dankzij de structuur, de transparante organisatie, de doelmatigheid en de evenwichtigheid van het programma, zal het een effectief en zeer belangrijk instrument worden om onze doelstellingen te verwezenlijken. Daarvan ben ik overtuigd.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het Parlement nogmaals bedanken voor zijn steun en de waarde die het aan de cultuur van de Unie hecht. Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement geen spijt zal krijgen van het feit dat het ons zijn steun heeft toegezegd. Ik beloof dat u ik persoonlijk bij iedere fase op de hoogte zal stellen van de actie die wij en onze burgers ondernomen hebben. Ik hoop dat dit programma een belangrijke rol zal spelen voor de toekomst van onze Unie.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris. Ik geloof dat we onze rapporteur nogmaals moeten bedanken.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 21.55 uur gesloten)

