Verklaring van de Voorzitter
De Voorzitter.
Voordat ik overga naar het onderwerp van het debat van vanochtend, wil ik graag in aanwezigheid van de fungerend voorzitter van de Raad een korte verklaring afleggen over de ernstige ontwikkelingen van de afgelopen dagen in het Midden-Oosten.
We hebben met toenemend ongeloof gezien hoe het geweld en de vergeldingsacties de laatste dagen een verschrikkelijke omvang hebben aangenomen. Dergelijke militaire acties zijn in twee decennia niet meer voorgekomen. De regio, en in het bijzonder Israël en de Palestijnse gebieden lijken steeds dichter bij een grootscheepse, meedogenloze oorlog te geraken.
In deze dramatische ontwikkelingen heeft het Parlement een verantwoordelijkheid: het moet alles in het werk stellen om te voorkomen dat de heilige plaatsen in een slagveld worden veranderd. We moeten de unanieme oproep die de VN-veiligheidsraad gisterenavond deed tot een onmiddellijk staakt-het-vuren actief steunen. De Hoge Vertegenwoordiger van de EU weet dat ons Parlement zijn inspanningen ten behoeve van de vrede en een staakt-het-vuren ten volle steunt.
Ook wil ik vanochtend graag officieel laten notuleren dat het Parlement de heer Moratinos, de vertegenwoordiger van de Europese Unie ter plaatste, grote erkentelijkheid verschuldigd is voor zijn persoonlijke moed en onwankelbare inzet. Wellicht neemt hij mij deze opmerking niet in dank af, maar ik had gisteren de gelegenheid uitgebreid met hem te spreken over de diplomatieke inspanningen die hij namens de EU onderneemt om de communicatiekanalen naar alle kanten toe open te houden. Hij is een van Europa's onbezongen helden.

Ik beloof u dat ik namens het Parlement geen moeite zal schuwen om bij te dragen aan vrede en te proberen deze regio van de afgrond vandaan kan houden. Ik heb stappen ondernomen om de heer Shimon Peres en Yasser Arafat uit te nodigen voor een toespraak tot dit Parlement, in een poging hen ertoe over te halen deze afschuwelijke cyclus van geweld te doorbreken. Ik hoop dat ze op het aanbod zullen ingaan. Wij zouden hen ontvangen als voorvechters van de vrede in deze uiterst zware tijd.
Ik ben nog steeds bereid om - als de omstandigheden het toelaten, in overleg met de heer Solana en met steun van het Spaans voorzitterschap - samen met de voorzitter van de Knesset, Avraham Burg, naar Ramallah af te reizen en daar in de Palestijnse Wetgevende Raad Abu Ala te ontmoeten.
Er dreigt een complete oorlog uit te breken. We moeten alles doen wat ons vermogen ligt om dat te voorkomen. Ik wil vanochtend namens dit Parlement en de gehele mensheid een dringend beroep doen op de betrokkenen om een einde te maken aan het geweld en een dialoog te beginnen, opdat vrede een kans krijgt.
(Levendig applaus)

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u feliciteren met uw verklaring. U hebt zojuist gedaan wat u moest doen. Gisteravond had mijn fractie zelf een Palestijn en een Israëliër uitgenodigd die ons een beschrijving hebben gegeven van de herbezetting van Ramallah. Ze hebben ons verteld over de bombardementen van de kampen en de verschrikkingen van de aanslagen in Jeruzalem. Ook hebben ze verslag uitgebracht over de situatie in Ramallah, dat in duisternis werd gehuld en gebombardeerd werd op het moment dat president Arafat de heer Moratinos verwelkomde. De bombardementen vonden vlakbij de plek van hun ontmoeting plaats.
U hebt zojuist verwezen naar het terechte besluit om president Arafat en de heer Shimon Peres uit te nodigen. Het is mijns inziens een goede zaak dat u dit terechte besluit in herinnering hebt gebracht. Dit Parlement heeft voorts besloten om een delegatie op hoog niveau naar het Midden-Oosten te sturen.
Ik stel voor dat wij gevolg geven aan dit besluit en dat wij een delegatie op daadwerkelijk hoog niveau sturen, zoals bijvoorbeeld onze fractievoorzitters of zelfs de Voorzitter van ons Parlement.

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, namens de socialistische fractie zou ik steun willen geven aan uw verklaring van zo-even, evenals aan de resolutie van de VN-veiligheidsraad. Die resolutie is een historische mijlpaal omdat hierin voor het eerst nadrukkelijk wordt gesproken over de door de Europese Unie beklemtoonde noodzaak van erkenning van een Palestijnse staat.
Ik zou er met klem op willen wijzen dat het voor een duidelijker beleid met betrekking tot het conflict in het Midden-Oosten van het grootste belang is dat de VN, de Europese Unie, de Verenigde Staten en Rusland in staat zijn om gezamenlijk actie te ondernemen. Die boodschap moet mijns inziens worden benadrukt, mijnheer de voorzitter van de Raad, omdat het ook belangrijk is dat de Raad zich in dezen eensgezind opstelt en de acties ondersteunt van onze vertegenwoordiger in het Midden-Oosten. Zoals het Parlement tijdens zijn plenaire vergadering van februari in zijn met overweldigende meerderheid aangenomen resolutie te kennen heeft gegeven, is het van het allergrootste belang dat ook de Raad één lijn aanhoudt waar iedereen vol overtuiging achter kan staan, zodat vooruitgang mogelijk wordt en de tragische vicieuze cirkel waarvan we nu getuige zijn, kan worden doorbroken.
Overigens ben ik van mening, mijnheer de Voorzitter, dat de door u voorgestelde initiatieven, die reeds waren vervat in onze resolutie, onze gemeenschappelijke wens verwoorden.
Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook onze fractie spreekt haar dank uit voor de verklaring die u hebt afgelegd. Wij staan geheel aan uw zijde als het gaat om een vredesregeling, of een poging tot een vredesregeling in het Midden-Oosten. Weliswaar voeren we nu geen debat over het Midden-Oosten, omdat we het immers over de uitbreiding gaan hebben, maar het is onze diepste overtuiging dat onze strijd tegen het wereldwijde terrorisme alleen succesvol zal zijn wanneer wij, de Verenigde Staten van Amerika en de Europese Unie, met dezelfde vastberadenheid en op dezelfde manier het vredesproces tussen Israël en Palestina steunen. Daartoe zouden er van westerse zijde nog wel wat meer signalen mogen worden afgegeven. Ik dank u hartelijk voor uw initiatief.
Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u van harte danken voor uw woorden en hoop dat als er daadwerkelijk een delegatie naar Ramallah en Jeruzalem zal afreizen, ze niet alleen ontmoetingen zal hebben met vertegenwoordigers van de diverse instellingen maar ook met vertegenwoordigers van de Palestijnse en Israëlische burgers. Ik ben namelijk van mening dat alleen vrede kan worden bewerkstelligd in het Midden-Oosten als het maatschappelijk middenveld zich mobiliseert.

Riis-Jørgensen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, namens de ELDR-Fractie wil ik heel graag mijn dank uitspreken voor deze steun en voor hetgeen u vandaag gezegd heeft. De situatie is verschrikkelijk. Elke dag vallen er in deze gebieden doden: kinderen, jongeren, ouderen, onschuldige mensen. Wij moeten alles doen om u te steunen, en als Parlement moeten wij ook de overige partijen aansporen om actie te ondernemen. Volgens mij is het belangrijk dat wij als democratisch gekozen vertegenwoordigers deze taak op ons nemen en onder de huidige omstandigheden zowel onze sympathie als onze afschuw laten blijken.

De Voorzitter.
Ik dank de collega's voor hun steun aan mijn verklaring en de mogelijke initiatieven.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de uitbreiding. Het verheugt ons ten zeerste dat de heer Piqué I Camps, de fungerend voorzitter van de Raad, vandaag aanwezig kan zijn om dit debat te leiden.

Piqué
Mijnheer de Voorzitter, voordat ik begin met het onderwerp waarvoor wij hier vandaag bijeen zijn, de uitbreiding, zou ik met uw permissie een aantal opmerkingen willen maken over de situatie in het Midden-Oosten. Allereerst zou ik mij willen scharen achter de zojuist door de Voorzitter afgelegde verklaring. Dat is een uitstekende verklaring waar ik het volledig mee eens ben.
Al geruime tijd zijn wij bijzonder actief op politiek en diplomatiek vlak teneinde een uitweg te vinden uit de huidige situatie en de geweldspiraal in het Midden-Oosten.
Zoals bekend gaan de Europese Unie en de Raad uit van het vermoedelijk door ons allen gehuldigde standpunt dat dit conflict niet langs militaire weg kan worden opgelost. Er bestaat geen alternatief voor het vredesproces. Vrede kan uitsluitend worden verwezenlijkt met een vreedzame coëxistentie van twee staten in de regio, van de staat Israël, met internationaal erkende grenzen en met het recht zich veilig te voelen, en een Palestijnse staat die in elk opzicht levensvatbaar is, met name in politiek, economisch, sociaal en territoriaal opzicht.
Anderzijds is het op dit moment van cruciaal belang dat er een staakt-het-vuren overeen wordt gekomen, en daarom zou ik van deze gelegenheid gebruik willen maken om mij - uiteraard - te scharen achter de resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, maar ook om aan te geven dat de Europese Raad instemt met de noodzaak van een ogenblikkelijk staakt-het-vuren. Dat staakt-het-vuren moet de kans bieden tot een gezamenlijke aanpak van de veiligheidsvraagstukken die onmogelijk kunnen worden opgelost als de politieke aspecten niet opnieuw bij het proces worden betrokken. Een oplossing zal eveneens de economische aspecten moeten omvatten, wat gezien de erbarmelijke levensomstandigheden en de ellendige situatie waarin de Palestijnse grondgebieden op het ogenblik verkeren, onontbeerlijk is.
Er staat ons heel veel te doen en er liggen vele initiatieven en ideeën op tafel. Ik wil hierbij mijn steun betuigen aan het initiatief van de Saoedi-Arabische kroonprins, die in mijn ogen een waardevolle bijdrage is waarop kan worden voortgeborduurd. Hopelijk krijgt dit initiatief de steun van de hele Arabische Liga op de top van deze organisatie eind deze maand in Beirut, en zullen we met vereende krachten het vredesproces opnieuw op de rails kunnen zetten. Daaraan zou ik nog iets willen toevoegen: in dit verband is het van groot belang en vrijwel onontbeerlijk - zoals ook in de resolutie van de Veiligheidsraad staat, en door sommige sprekers vandaag werd opgemerkt - dat overleg plaatsvindt op internationaal niveau. 
Wij zijn er allen van overtuigd dat een oplossing van het conflict niet haalbaar is als de Verenigde Staten daar niet bij betrokken zijn, maar wij zijn er evenzeer van overtuigd dat die oplossing niet uitsluitend mag worden gezocht in een ingrijpen door de Verenigde Staten. Aan het overleg tussen de Europese Unie, de Verenigde Staten, Rusland en de Verenigde Naties zou volgens mij ook moeten worden deelgenomen door de Arabische wereld, en met name bepaalde landen, maar ook door de Arabische wereld in het algemeen, via de Arabische Liga. Doel hiervan is de partijen er uiteindelijk van te overtuigen dat het zaak is deze dynamiek van actie en reactie te doorbreken die nergens toe leidt, omdat iedereen weet waarin de uiteindelijke oplossing van dit conflict gelegen is, hetgeen al het doden en al het lijden zo mogelijk nog absurder maakt.
Derhalve ben ik van mening dat we onze inspanningen in deze richting moeten voortzetten. Ik ben u bijzonder dankbaar voor uw woorden en dit Parlement voor zijn steun. Ik verzeker u dat wij deze lijn zullen aanhouden. We stellen momenteel een zeer heldere en exacte verklaring op voor de Raad van Barcelona die overmorgen zal plaatsvinden. Naar ik hoop zullen de overige internationale actoren die in Barcelona aanwezig zijn deze verklaring kunnen onderschrijven, en zal aldus een bijdrage worden geleverd tot het bereiken van de vrede waar zoveel mensen naar smachten en die nu vaak nog zo veraf lijkt.

Als u mij toestaat, mijnheer de Voorzitter, zou ik nu willen overgaan naar het onderwerp waarvoor wij hier vandaag in deze eerste interventie bijeen zijn gekomen, en wel de uitbreiding van de Europese Unie.
Zoals u weet, vormt de komende uitbreiding van de Europese Unie een van de voornaamste strategische uitdagingen waarmee de Unie sinds haar oprichting geconfronteerd is. Bekend is ook dat het Spaanse voorzitterschap de uitbreiding als een van de belangrijkste prioriteiten beschouwt. In Nice is het prioritaire karakter van de uitbreiding reeds beklemtoond, waarbij een route werd uitgezet met onze taken voor dit halfjaar. 
In Götenborg zijn vervolgens duidelijke tijdslimieten gesteld. Bepaald werd dat de onderhandelingen met de landen die zich voldoende hebben voorbereid eind 2002 moeten worden afgerond. In Laken gingen we nog een stap verder. Toen werden de parameters voor deze laatste onderhandelingsfase vastgesteld en ook opgemerkt dat bij voortzetting van het huidige tempo wellicht 10 landen voldoende zouden zijn voorbereid. Verder werd bepaald welke parameters aan de onderhandelingen mogen en moeten worden opgelegd opdat ze adequaat kunnen verlopen, wat inhoudt dat niet alleen het bestaand acquis maar ook het financiële kader van Berlijn moet worden geëerbiedigd.
Ik zou willen benadrukken dat deze uitbreiding een grote uitdaging is. Er zullen namelijk landen toetreden die in vele gevallen - ik denk nu met name aan de landen van Oost-Europa - amper 15 jaar geleden nog totalitaire dictaturen en een planeconomie hadden, en in de regel behoorden tot een bondgenootschap dat tegenover het Atlantisch Bondgenootschap stond. Nogmaals, dat was amper 15 jaar geleden.
De veranderingen in die landen zijn dan ook zo diepgaand en ze hebben zich in zo korte tijd voltrokken dat zij de uitbreiding een geheel eigen en speciaal karakter verlenen. Deze uitbreiding zal om al die redenen aanzienlijk verschillen van de vorige uitbreidingen, en zal derhalve ook van andere aard is.
Als fungerend voorzitterschap van de Raad van de Unie hebben wij dit halfjaar als voornaamste doelstelling - een door de routebeschrijving opgelegde doelstelling - gemeenschappelijke standpunten te bereiken over de hoofdstukken waarmee ons voorzitterschap belast is. Dat zijn de laatste hoofdstukken die nog moeten worden afgesloten. Ik doel hiermee op de budgettaire en de financiële aspecten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, het regionaal beleid - de structuur- en cohesiefondsen - de financiële en budgettaire aspecten en regelingen, en tenslotte het hoofdstuk met betrekking tot de instellingen.
Het gaat hierbij uiteraard om buitengewoon gecompliceerde en moeilijke hoofdstukken waarmee ongeveer 80% van de communautaire begroting gemoeid is. Alleen dit gegeven toont al aan hoe groot de uitdaging is waar wij allen voor staan. We zullen alle inspanningen leveren om deze doelstelling te verwezenlijken, onder meer omdat we inzien dat elke vorm van vertraging de operatie in haar geheel in gevaar kan brengen.
Het debat over deze hoofdstukken - waarop we op een later tijdstip vermoedelijk een toelichting krijgen - is van start gegaan met de indiening door de Commissie van een mededeling over het financiële kader van de uitbreiding, alsook van een aantal horizontale documenten over zowel het regionaal beleid als de landbouw.
Als het interne debat in de Raad is afgesloten - we hebben al een paar bijzonder intensieve en diepgaande debatten achter de rug - zal de Commissie ons, zoals zij heeft beloofd, een aantal voorstellen voor een gemeenschappelijk standpunt doen, zo mogelijk in maart of anders begin april, afhankelijk van de uitkomst van die debatten.
Ik moet u zeggen dat het fungerend voorzitterschap van de Raad deze documenten positief beoordeelt, daar zij naar ons idee een goede, solide basis vormen voor de onderhandelingen. Ze zijn redelijk en evenwichtig, en daarin worden ook het acquis en de financiële drempels van Berlijn geëerbiedigd, conform de besluiten van de Top van Laken. Wij zitten nu in een cruciale fase en zullen dan ook alles in het werk moeten stellen om te vermijden dat de eventuele pogingen voor het opstarten van een hervorming van bepaalde gemeenschappelijke beleidsvormen een storend effect hebben op de onderhandelingen voor de uitbreiding of deze overlappen, wat onherroepelijk zou resulteren in een vertraging van de uitbreiding.
Het fungerend voorzitterschap van de Raad zal alle zeilen bijzetten om deze taak met succes te volbrengen, ofschoon wij terdege beseffen dat het hierbij, zoals reeds gezegd, om de meest gecompliceerde en meest delicate hoofdstukken van de onderhandelingen gaat. Het is niet zo dat we het niet met elkaar eens zijn over het te zijner tijd van start doen gaan van de hervorming van de beleidsvormen op uitgavengebied. Daar gaat het niet om. Waar het wel om gaat is dat deze hervormingsprocessen moeten worden aangepast aan de reeds vastgestelde tijdschema's, hetgeen betekent dat andere wegen moeten worden bewandeld dan de uitbreidingsonderhandelingen.
Het fungerend voorzitterschap van de Raad weet dat het bij zijn pogingen om dit project goed op de rails te krijgen, kan rekenen op de bereidwilligheid van de lidstaten die alle van het belang van deze operatie doordrongen zijn. Wij hopen eveneens te kunnen rekenen op de doeltreffende medewerking van de Commissie die, na indiening van de horizontale documenten over het regionaal beleid, de landbouw en het financiële kader van de uitbreiding, en na de Vijftien over hun standpunten te hebben gepolst, de Raad in de loop van de komende dagen voorstellen zal doen voor een gemeenschappelijk standpunt, voorstellen die aanvaardbaar zullen voor de Vijftien en waarover met de kandidaat-landen kan worden onderhandeld. Ik moet toegeven dat de Commissie uitstekend werk verricht, met name de verantwoordelijke commissaris die vandaag onder ons is en die ik derhalve wil bedanken voor zijn werk.
Het fungerend voorzitterschap van de Raad hoopt eveneens te kunnen rekenen op de steun van de kandidaat-landen die, naast de aanzienlijke inspanningen die zij zich getroosten om het communautaire acquis daadwerkelijk over te nemen en in te voeren, aan de onderhandelingstafel blijk zullen moeten van realiteitszin.
Uit het oriënteringsdebat dat heeft plaatsgevonden in de Raad in zijn verschillende samenstellingen - zoals in de Raad Algemene Zaken, de Landbouwraad, en de Ecofin-Raad - is ons gebleken dat er gevoelige punten en uiteenlopende gezichtspunten bestaan tussen de lidstaten, wat niet meer dan natuurlijk is. Ik ben er echter van overtuigd dat we uiteindelijk, naarmate we vorderingen maken met deze debatten, wel degelijk tot coherente en solidaire standpunten zullen komen die aanvaardbaar zijn voor de kandidaat-landen. Uiteindelijk zullen we namelijk een oplossing moeten zien te vinden die een evenwicht betekent tussen verschillende vereisten. De eerste vereiste is dat de uitbreiding een politieke prioriteit is, en de tweede dat men zich houdt aan de logica van de onderhandelingen, dat wil zeggen aan de omzetting en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van het gehele acquis, dat gemeenschappelijk is en geen andere systemen toelaat.
Zoals gezegd moeten ook de in Berlijn vastgestelde begrotingsdrempels worden gerespecteerd. Tenslotte is het zaak dat we aandacht schenken aan de redelijke verwachtingen van de kandidaten en daar adequaat op reageren.
Ik twijfel er niet aan dat we er gezamenlijk in zullen slagen een akkoord te bereiken, de moeilijkheden daargelaten die zich op dit moment nog voordoen in deze delicate hoofdstukken.
Wij willen echter niet alleen proberen gemeenschappelijke standpunten in te nemen ten aanzien van de hoofdstukken met een financiële impact en de hoofdstukken voorlopig af te sluiten die destijds wegens hun gecompliceerde karakter niet konden worden afgesloten, maar zijn wij ook van plan een begin te maken met een hele reeks werkzaamheden ter vergemakkelijking van het toetredingsproces. 
Enerzijds zullen we de aanzet geven tot de werkzaamheden van het comité dat belast zal zijn met de opstelling van de toetredingsakte en alle aanverwante instrumenten. Dit comité zal onverwijld aan de slag gaan in nauwe samenwerking met de kandidaat-landen.
Anderzijds zal de Commissie ons dit halfjaar een actieplan voorleggen met het oog op de naleving van het derde criterium van de uitbreiding, het zogenaamde criterium van Madrid, dat betrekking heeft op de daadwerkelijke invoering van het acquis door elk kandidaat-land. Dat aspect is in deze laatste onderhandelingsfase van vitaal belang en zal in juni aanstaande worden bestudeerd door de Raad van Sevilla.
Voorts hebben wij ons ten doel gesteld om gedurende ons voorzitterschap een begin te maken met alle nog niet-afgesloten hoofdstukken voor Bulgarije en, indien mogelijk, voor Roemenië. Voorwaarde hiervoor is natuurlijk dat we kunnen rekenen op de informatie en de overige benodigde elementen die de Commissie en deze twee landen aan de Raad moeten overleggen. Het lijdt geen twijfel dat Bulgarije en Roemenië een aanzienlijke inspanning hebben geleverd, die ook is erkend in Laken en waarop ik hier in het Parlement graag de aandacht wil vestigen. Het is bijzonder belangrijk dat we beide landen positieve signalen blijven geven met betrekking tot onze belofte voor hun deelname aan het uitbreidingsproces, een belofte die zo spoedig mogelijk ingelost moet worden.
Verder zou ik het geval Cyprus onder de aandacht willen brengen. Ofschoon de hereniging van Cyprus geen voorwaarde is voor toetreding, is het duidelijk dat deze een stuk gemakkelijker zou verlopen als er een oplossing werd gevonden voor de huidige situatie. In elk geval zal Spanje als voorzitterschap alle steun verlenen aan de desbetreffende pogingen van de VN. Wij vertrouwen erop dat het vooruitzicht van de uitbreiding een stimulans zal zijn om de verdeling van het eiland op te heffen.
Overeenkomstig de conclusies van Laken zal het voorzitterschap tenslotte een impuls geven aan de strategie voor de voorlopige toetreding van Turkije. Wij doen dat met het oog op een nieuwe fase in de voorbereidingen van Turkije voor de aanpassing van dat land aan het communautair acquis, en met het oog op de mate waarin het aan de politieke criteria van Kopenhagen voldoet. Ons doel is nieuwe doelstellingen te formuleren voor het toetredingsproces van Turkije.
Er wacht ons dit halfjaar dus een hele reeks taken en verplichtingen om een gestage vooruitgang van het onderhandelingsproces veilig te stellen. Waar het om gaat, is dat we op de Raad van Kopenhagen aan het eind van dit jaar zo ver zijn opgeschoten dat de onderhandelingen met de kandidaat-landen die zich werkelijk voldoende hebben voorbereid, kunnen worden afgesloten.
Wij zijn ervan overtuigd dat de uitbreiding met succes moet worden bekroond. Het is onze morele plicht om steden als Praag, Boedapest of Ljubljana als even Europees te beschouwen als Madrid, Barcelona of Rome. Als de uitbreiding niet door zou gaan, zou dat bovendien ernstige gevolgen hebben voor zowel de huidige leden van de Europese Unie als voor de niet toetredende landen. Als minister van Buitenlandse Zaken van Spanje doet het mij deugd erop te wijzen dat mijn land volgens de eurobarometers bovenaan de lijst staat van landen waarin de uitbreiding de meest fervente steun van de burgers heeft, en de Spaanse regering voegt zich natuurlijk geheel en al naar dit verlangen van zijn burgers.
Het mag in geen geval zo zijn dat het uitbreidingsproces wordt beïnvloed door de politieke conjunctuur in sommige lidstaten waarin binnenkort verkiezingen worden gehouden, of door de tragische gebeurtenissen van 11 september. Die factoren zullen uiteraard evenmin van invloed zijn op onze bereidheid om ons met vereende krachten in te zetten voor het verwezenlijken van de doelstellingen die we ons hebben gesteld in Nice, in Götenborg en in Laken.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, ik wil namens de Commissie allereerst u, Voorzitter, hartelijk danken voor uw verklaring over de situatie in het Midden-Oosten. Ik kan u verzekeren dat de Commissie zich volledig schaart achter de inhoud van uw verklaring, achter die van de Raadsvoorzitter en die de fractievoorzitters.
Dit is een moment waarop we blijk moeten geven van politieke eensgezindheid. We moeten laten zien dat het de gemeenschappelijke, vaste overtuiging is van alle politieke instellingen van de Europese Unie dat er een einde moet komen aan het geweld in het Midden-Oosten en dat de rede een kans moet krijgen.
Voorzitter, dames en heren, als u het goed vindt ga ik nu over naar het onderwerp van onze bespreking. Het jaar 2002 is inderdaad een beslissend jaar voor de uitbreiding. Door de Europese Raad van Göteborg en die van Laken, en door de besluiten van het Europees Parlement over dit onderwerp is er een politieke stuwkracht ontstaan en zijn er zulke hoge verwachtingen gewekt dat het nu niet meer mogelijk is dit proces te vertragen. Iedere vertragingstactiek zou gevaarlijke, niet meer in de hand te houden consequenties hebben. De reeds bereikte politieke en economische stabilisering zou in het hele gebied tussen de Oostzee en de Zwarte Zee in gevaar kunnen worden gebracht.
Daarom blijft ons doel alle kandidaat-lidstaten die voldoende zijn voorbereid vóór de Europese verkiezingen van 2004 als nieuwe lidstaten op te nemen. Het ziet er goed uit. De onderhandelingen vorderen volgens plan. We liggen volledig op schema. Dankzij de uitstekende samenwerking met het Spaanse voorzitterschap vertrouw ik erop dat het nog tijdens het Spaanse voorzitterschap zal lukken om met de tien landen die in Laken als mogelijke kandidaten voor het lidmaatschap in 2004 werden genoemd, alle onderhandelingshoofdstukken af te ronden. Ik moet alleen een uitzondering maken voor het financiële pakket en het hoofdstuk 'instellingen?.
Zoals in het tijdschema voor de onderhandelingen is voorzien zal de Commissie in de komende weken ontwerpvoorstellen presenteren voor de gemeenschappelijke standpunten over de hoofdstukken landbouw, regionaal beleid, begroting en instellingen. We zijn bovendien van plan om dit jaar met Bulgarije en Roemenië de onderhandelingen te openen over alle resterende hoofdstukken. Ook komen we met een meer uitgewerkte en uitgebreidere pretoetredingsstrategie voor deze landen.
Ik wil nu graag op enkele politieke kwesties ingaan die in de afgelopen weken en deels in de afgelopen dagen aan het licht zijn gekomen en eventueel een probleem of belemmering kunnen vormen. In de eerste plaats wil ik de discussie over de Benes-decreten oppakken. Het gaat hier naar de opvatting van de Commissie niet om een juridisch probleem maar allereerst om een politiek-moreel vraagstuk. Al jaren proberen de Commissie en vele anderen door middel van talloze vertrouwelijke gesprekken een oplossing voor deze kwestie te vinden. Volgens de Commissie zijn de Benes-decreten over onteigening zowel in strijd met het huidige Tsjechische recht als met het Europees recht. Ze zijn dus verouderd en hebben geen rechtskracht meer. We moeten daarom gezamenlijk proberen om deze kwestie tot zakelijke proporties terug te brengen en het uitbreidingsproces niet met onderwerpen opzadelen die tot het verleden behoren.
We moeten tot een vergelijk zien te komen waardoor het voor alle betrokkenen mogelijk wordt om stabiele en duurzame betrekkingen met elkaar te onderhouden in een geest van goed nabuurschap en gezamenlijk vorm te geven aan de toekomst van Europa. Om met elkaar binnen de Europese Unie te kunnen samenleven is natuurlijk de vraag van belang of de Tsjechische rechtspraktijk bij de teruggave van eigendom een discriminerend effect heeft. Ik heb met voldoening kennisgenomen van het feit dat de Tsjechische regering deze kwestie van haar kant onderzoekt. Ook juich ik toe dat het Europees Parlement verzocht heeft om een onafhankelijk advies met betrekking tot deze kwestie. Momenteel bekijkt ook de Commissie dit vraagstuk nog eens vanuit alle juridische invalshoeken.
Ik kan u echter nu al meedelen dat de Tsjechische regering zich tegenover de Commissie bereid heeft verklaard stappen te ondernemen en de Tsjechische wetgever te vragen de Tsjechische rechtstoestand te wijzigen indien zou blijken dat de huidige rechtspraktijk niet verenigbaar is met het Europees recht.
Een ander onderwerp waaraan we dit jaar meer aandacht moeten schenken is de toekomst van de regio Kaliningrad. Na de toetreding van Polen en Litouwen wordt Kaliningrad een Russische enclave binnen de Europese Unie. De Russische regering heeft een reeks vragen opgeworpen over het probleem van de toegang, het grensoverschrijdend verkeer en de energievoorziening. Ik vind dat we deze vraagstukken moeten bekijken in samenhang met de algehele ontwikkeling van het Oostzeegebied. Het gaat om veel meer dan om het sluiten van een transitovereenkomst en het oplossen van het visumprobleem. Voor beide kwesties proberen we een regeling op te stellen in het kader van het bestaande Schengenacquis.
De Commissie heeft vorig jaar reeds haar visie gegeven op alle zaken die nog moeten worden geregeld en benadrukt dat zij bereid is daarover gesprekken te voeren. Die gesprekken moeten nu binnen de overlegorganen die er tussen de Europese Unie en Rusland zijn, doelgericht worden voortgezet. Ik wil echter duidelijk stellen dat het niet mogelijk is om in het kader van het uitbreidingsproces apart met Rusland over de kwestie-Kaliningrad te onderhandelen. We kunnen niet onderhandelen over de rechten van derden en al helemaal geen afspraken maken die ten laste van derden komen.
De belangrijkste vraag is of we er in zullen slagen het gebied rondom Kaliningrad te betrekken in de ontwikkelingsdynamiek van het Oostzeegebied. Als het niet lukt om Kaliningrad mee te laten profiteren van de steeds sterker wordende economische dynamiek van de regio, dan zal het echte probleem worden gevormd door de toenemende sociaal-economische verschillen tussen Polen en Litouwen enerzijds en het gebied rond Kaliningrad anderzijds. Wij moeten die verschillen kleiner maken om te voorkomen dat de impuls die de uitbreiding aan de economische groei zal geven, zal leiden tot sociale en politieke spanningen in dit deel van het Oostzeegebied. Dat is namelijk het eigenlijke gevaar, dat het verschil in ontwikkeling sociale en politieke spanningen zal veroorzaken die tot uitbarsting zouden kunnen komen.
Laat u mij ook nog iets zeggen over de kwestie-Cyprus. Ik was de afgelopen week in de gelegenheid om op Cyprus een aantal politieke besprekingen te voeren, met name met de leiders van de beide gemeenschappen, de heer Kliridis en de heer Denktash. Ik ben met goede moed uit Cyprus teruggekeerd. Op dit moment vinden directe onderhandelingen plaats over de oplossing van de kwestie-Cyprus. Mijn indruk is dat beide onderhandelaars op vastberaden, serieuze en betrokken wijze een duurzame politieke oplossing nastreven. Er is nog geen doorbraak bereikt, er is nog geen overeenstemming over concrete punten, maar ik heb wel kunnen vaststellen dat er sprake is van een toenadering die betrekkelijk kort geleden nog niet voor mogelijk werd gehouden. Ik wil daarom beide partijen nogmaals aanmoedigen om de besprekingen op constructieve wijze voort te zetten en de gelegenheid te baat te nemen om ruim voor de afronding van de toetredingsonderhandelingen overeenstemming te bereiken over een solide en duurzame vredesregeling.
Tot mijn genoegen hebben zowel de heer Kliridis als de heer Denktash mij verzekerd dat zij vasthouden aan de doelstelling om vóór juni van dit jaar een akkoord te bereiken over de hoofdlijnen van een politieke eenwording. De Commissie zet haar intensieve contacten met de Verenigde Naties voort om ervoor te zorgen dat een politieke oplossing in overeenstemming is met de geldende regels van het Europees recht. Vanuit onze optiek is het natuurlijk absoluut noodzakelijk dat Cyprus als subject van het volkenrecht internationaal handelingsbekwaam is en binnen de instellingen van de Europese Unie met één stem spreekt. Verder moet Cyprus de internationale verplichtingen die het aangaat, ook in eigen land kunnen toepassen en uitvoeren.
De Commissie heeft op 30 januari voorstellen gedaan voor een gemeenschappelijk financieel kader voor de uitbreiding. We beogen daarmee de samenhang te garanderen tussen de onderhandelingen die met betrekking tot het landbouwbeleid, het structuurbeleid en het begrotingshoofdstuk worden gevoerd. We streven bovendien naar een uitbreiding onder voor alle partijen aanvaardbare voorwaarden. Er mag en zal geen sprake zijn van een tweederangs lidmaatschap. De uitbreiding moet echter solide worden gefinancierd en de kosten moeten ook voor de lange termijn te ramen zijn. Tijdens de voorbereidingen voor de gemeenschappelijke onderhandelingspositie de komende weken zal de Commissie zich op de volgende uitgangspunten baseren. In de eerste plaats zijn de spelregels duidelijk sinds in 1999 in Berlijn het besluit over Agenda 2000 werd genomen. Het globale plafond dat in Berlijn werd afgesproken zal niet worden overschreden, ook nu we misschien wel tien nieuwe lidstaten toelaten, terwijl de besluiten van Berlijn van zes nieuwe lidstaten uitgingen.
In de tweede plaats moeten de nieuwe lidstaten in principe in alle gemeenschappelijke beleidsterreinen participeren, in sommige gevallen pas na een overeengekomen overgangstermijn. Daarbij moet worden opgemerkt dat zowel door de kandidaat-lidstaten als door ons om een overgangstermijn kan worden verzocht.
In de derde plaats moeten de nieuwe lidstaten er na de toetreding financieel niet slechter voor staan dan voor die tijd. Het spreekt vanzelf dat wij niet mogen toestaan dat de lidstaten die dan het armst zijn, tijdens de eerste jaren van hun lidmaatschap voor de rijkere lidstaten moeten betalen. Het zou dus beslist onaanvaardbaar zijn indien de nieuwe leven vanaf het begin een positie als nettobijdrager zouden hebben.
In de vierde plaats mogen onze voorstellen in geen geval vooruitlopen op de toekomstige invulling van gemeenschappelijke beleidsterreinen. Dat geldt ook voor het landbouwbeleid. Daarom lopen de voorstellen van de Commissie ook op geen enkele wijze vooruit op de financiële vooruitzichten voor de periode na 2006. Zoals u weet is ons pakket vooral een hulppakket voor het structuurbeleid omdat de behoefte op dit terrein het grootst is. Misschien moet ik het percentage eens noemen: van het totale pakket is 76% gereserveerd voor structuur- en cohesiemaatregelen en voor maatregelen op het gebied van plattelandsontwikkeling; van het totale financiële pakket zal 76% worden besteed aan directe investeringen voor de ontwikkeling van deze landen. We stellen voor om alleen voor het Cohesiefonds meer middelen beschikbaar te stellen, maar niet voor de structuurfondsen. Daarmee wordt het zwaartepunt gelegd bij projecten op het gebied van milieu en verkeersinfrastructuur. Daar is de vraag het grootst en op die gebieden zijn de kandidaat-lidstaten ook verplichtingen aangegaan. Wij moeten hen helpen om aan die verplichtingen te voldoen.
De Commissie acht het met name noodzakelijk dat de nadruk wordt gelegd op plattelandsontwikkeling. We moeten structuurmaatregelen in plattelandsgebieden actief bevorderen en van de gelegenheid gebruik maken om herstructureringen door te voeren. In Berlijn zijn voor de periode tot 2006 geen concrete berekeningen uitgevoerd met betrekking tot directe inkomenssteun voor boeren. Dat is waar, maar de Commissie heeft wel in de begeleidende memoranda bij Agenda 2000 zeker driemaal gewezen op het feit dat het acquis uniform is, dat er op den duur geen twee stelsels van landbouwbeleid naast elkaar kunnen bestaan en dat de directe subsidies tot het acquis behoren. We moeten ons daarom in de onderhandelingen met dit onderwerp bezighouden.
De nieuwe lidstaten zullen na toetreding over de hele linie hun bijdrage aan de begroting leveren, terwijl sommige maatregelen op het gebied van het structuur- en landbouwbeleid pas na enige tijd gevolgen voor de begroting zullen hebben. De Commissie is daarom van plan om, evenals bij eerdere uitbreidingsrondes, de mogelijkheid te scheppen voor een forfaitaire compensatie in de begroting. Daarover kan natuurlijk pas helemaal aan het eind van de onderhandelingen een concreet besluit worden genomen.
Volgens de Commissie ligt er zowel in politiek als inhoudelijk opzicht een evenwichtig pakket op tafel. Het concept is opgezet. We maken goede voortgang met de onderhandelingen. Het is duidelijk hoe de volgende etappe eruit zal zien. De tijd tot de Europese Raad in Sevilla zullen we moeten gebruiken om voor de EU een gemeenschappelijke onderhandelingspositie uit te werken met betrekking tot het landbouwbeleid, het structuurbeleid, het begrotingshoofdstuk en het institutionele hoofdstuk. Afgaande op het verloop van de discussie in de Raad tot nu toe ben ik er optimistisch over dat dit ook zal lukken.
De Commissie zal bovendien aan de Europese Raad in Sevilla een verslag voorleggen over de uitvoering van de actieplannen voor het opzetten van administratieve capaciteiten in de kandidaat-lidstaten. Eind oktober dit jaar zal de Europese Raad onder Deens voorzitterschap beraadslagen over de voortgangsverslagen van het jaar 2002 en zich bezighouden met concrete aanbevelingen van de Commissie. Deze concrete aanbevelingen van de Commissie zullen betrekking hebben op de vraag met welke kandidaat-lidstaten de Europese Raad in Kopenhagen eind dit jaar de onderhandelingen formeel kan afronden. Dan kan meteen een begin worden gemaakt met de slotfase van de onderhandelingen. Voor een succesvolle afronding van dit proces blijven de nauwe samenwerking met en de politieke steun van het Europees Parlement onmisbaar.
Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de Fractie van de Europese Volkspartij/Europese Democraten steunt de algemene strategie zoals die door de voorzitter van de Raad en commissaris Verheugen uiteengezet is. De commissaris sloot zijn verklaring af met de opmerking dat de steun van het Europees Parlement onmisbaar is. Dat is een juiste constatering. Laten we hopen dat dit hele proces waarin we ons nu bevinden, uitmondt in een resultaat waarvan zowel de Raad als de Commissie en het Europees Parlement kunnen zeggen: 'Wij zijn tevreden over de uitkomst en we stemmen met het onderhandelingsresultaat in?.
De voorzitter van de Raad heeft, evenals commissaris Verheugen, nog eens de nadruk gelegd op het tijdschema. Het is immers onze fractie geweest die heeft voorgesteld de onderhandelingen zo te voeren dat de eerste landen die tot de Unie willen toetreden, aan de Europese verkiezingen van 2004 kunnen deelnemen. Daardoor moeten we de onderhandelingen wel voor het eind van het jaar afronden, op zijn laatst begin 2003. Ik hoop dat het tijdens het Deense voorzitterschap lukt, want dan is de cirkel rond: tien jaar geleden werden de criteria van Kopenhagen vastgelegd en nu zouden dan in Kopenhagen de onderhandelingen worden afgerond. Het is ook heel symbolisch dat Spanje nu in deze belangrijke fase het voorzitterschap uitoefent, een land uit het zuiden, dat nu ook het belang van Midden-Europa centraal stelt. Daarmee brengen wij ook tot uiting wat wij met ons gemeenschappelijk beleid beogen: de uitbreiding van de Europese Unie - het gaat natuurlijk ook om Cyprus en Malta maar toch voornamelijk om de Midden-Europese landen - is geen zaak waarbij slechts enkele lidstaten van de Europese Unie belang hebben. De uitbreiding is een gemeenschappelijk belang van alle lidstaten van de Europese Unie.
Natuurlijk is er nog veel werk te doen. Dat weten wij allemaal. We moeten ook vandaag geen enkel land iets garanderen door te zeggen: 'Jij zit er in ieder geval bij?. Elk land zal zich moeten inspannen zodat we straks ook tot een bevredigend eindresultaat komen.
We weten dat er nog over veel hoofdstukken moet worden onderhandeld. We hopen dat dat tot resultaten leidt. Wij vinden echter ook dat er rekening moet worden gehouden met gewettigd vertrouwen. Ik ben weliswaar geen landbouwdeskundige maar ik wil ook van mijn kant uitdrukkelijk stellen dat we met Agenda 2000 en met de tussentijdse evaluatie die commissaris Fischler zal voorleggen, voor onze boeren in de Europese Unie geen dingen mogen vastleggen die in wezen niets met de uitbreiding te maken hebben. Wij willen het gewettigd vertrouwen van onze boeren beschermen.
Mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, er is gesproken over Kaliningrad. Ik sta er helemaal achter, mijnheer Verheugen, dat u die kwestie vermeld hebt. Ik sprak kortgeleden met de burgemeester van Pillau, in het westelijke deel van de Oblast Kaliningrad. Voor hen is het zeer belangrijk dat zij direct contact kunnen opnemen met de Commissie in Brussel en niet alles via Moskou moeten laten lopen, want de lijnen via Moskou zijn erg lang. Misschien kunnen wij er in onze besprekingen met Rusland ook voor zorgen dat er rechtstreekse, directe contacten zijn tussen Kaliningrad, het vroegere Königsberg, en de Europese Unie en haar lidstaten.
Ik zou echter ook Oekraïne willen noemen. We weten dat het westelijke deel van Oekraïne vroeger het oosten van Polen was. We moeten natuurlijk de veiligheid aan de grenzen garanderen. We moeten alles in het werk stellen om te voorkomen dat maffia- en drugscriminaliteit en andere vormen van zware criminaliteit via de oostgrens van Polen de Europese Unie binnenkomen. Toch moeten we anderzijds ook zo soepel zijn dat mensen die daar contacten hebben over de grens, mensen die in het westen van Oekraïne wonen en van Poolse afkomst zijn, op een gemakkelijke manier mensen in Polen kunnen ontmoeten. Er mag geen nieuw ijzeren gordijn tussen de mensen ontstaan. Ik geloof dat dit voor onze betrekkingen met Oekraïne van groot belang is.
Ik denk dat de Raad, de Commissie en het Parlement een gezamenlijke opgave hebben: we moeten nog heel veel lobbyen, zowel in de kandidaat-lidstaten als in de Europese Unie, om iedereen ervan te overtuigen dat het lidmaatschap van de landen van Midden-Europa en van Malta en Cyprus een geweldige kans biedt voor de Europese Unie om stabiliteit op ons continent te bewerkstelligen, met name voor de landen in Midden-Europa. Het biedt ook in economisch opzicht een kans, want de handel met de Midden-Europese landen, tussen de Europese Unie en die landen, heeft inmiddels bijna dezelfde omvang als onze handel met de Verenigde Staten. Dat brengt een dynamiek teweeg waarvan wij allemaal profiteren.
Bij de uitbreiding is ons oog weliswaar vooral op het oosten gericht maar het is heel belangrijk dat wij juist in deze dagen - daarom nogmaals hartelijk dank, Voorzitter, voor uw initiatief inzake het Midden-Oosten - onze blik ook naar het zuiden richten, naar het Middellandse-Zeegebied. De uitbreiding in oostelijke richting en onze betrekkingen met de landen rond de Middellandse Zee, met de Arabische en islamitische wereld, hebben evenveel prioriteit. Wanneer we als Europese Unie vastberaden, moedig en toekomstgericht optreden, dan kunnen we denk ik ook in de gebieden ten oosten en ten zuiden van de Europese Unie een grote bijdrage leveren aan vrede en stabiliteit. Ik denk dat dat de gezamenlijke opdracht is van de Raad, de Commissie en het Parlement. Wanneer we dat samen voor elkaar krijgen, dan heeft u in de Commissie en in de Raad natuurlijk onze volledige steun.
Schulz (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte collega's, commissaris Verheugen merkte volledig terecht op dat wij ons in de slotfase van een onomkeerbaar proces bevinden. De uitbreiding kan niet meer worden tegengehouden, en wie haar wil vertragen, zou een ernstige fout maken en een historisch onjuiste stap doen. Het lijkt mij niet dat iemand in dit Parlement dat wil.
Maar dit onomkeerbare proces vergt wel de inzet van beide partijen. Wij hebben gediscussieerd over de kandidaat-lidstaten en over het werk dat zij dienen te verzetten. In die debatten zijn veel zinnige dingen gezegd. Wij moeten echter ook kritisch naar onszelf kijken en ons afvragen hoe wij er zelf in deze slotfase voor staan. Kent de Europese Unie zelf aan de vooravond van haar uitbreiding geen tekortkomingen meer en ligt er geen werk meer op ons te wachten? Daarom wil ik nu ingaan op twee facetten van het debat van de afgelopen anderhalf jaar en iets zeggen over de nabije toekomst.
Na de Top van Nice riepen de Commissie en het toenmalige voorzitterschap van de Raad dat de Unie nu wel gereed was voor de uitbreiding, en zelfs in dit Parlement werd daarop gehamerd door sommige collega's. Een grote meerderheid van het Europees Parlement was echter van mening dat dit niet het geval was. Wij namen daarop het initiatief tot het zogeheten post-Niceproces. Dat heeft godzijdank geleid tot de instelling van een Conventie die de tekortkomingen van met name de Europese instellingen ten aanzien van de uitbreiding uit de weg moet ruimen.
Het Verdrag van Nice schiet namelijk ernstig tekort, met name op de volgende terreinen: vereenvoudiging van de besluitvorming, hervorming van de Raad, structurele hervorming van de Commissie en democratisering. Met het Verdrag is in feite een mechanisme gelanceerd om soepeler tot meerderheidsbesluiten te komen, en dat maakt alles alleen maar ingewikkelder in plaats van eenvoudiger. U heeft gelijk, commissaris Verheugen, dat, als wij ons daarbij baseren op deze structuren, de uitbreiding niet meer kan worden tegengehouden en nog steeds noodzakelijk en historisch juist is. Maar dit leidt ook tot een gevaarlijk immobilisme van de Europese Unie, met als resultaat dat de mensen zich nog meer van haar dreigen af te keren. Daarom zijn het welslagen van activiteiten van de Conventie en het welslagen van de uitbreiding onlosmakelijk met elkaar verbonden. De Conventie moet de Europese Unie daadwerkelijk gereedmaken voor de uitbreiding.
U wees erop dat het Europees Parlement hieraan zijn steun dient te verlenen. Inderdaad, het Europees Parlement is in tweeërlei opzicht een belangrijke partner, enerzijds omdat wij erop zullen toezien dat de noodzakelijke interne democratische hervormingen in de Europese Unie ook werkelijk vóór de uitbreiding worden gerealiseerd, voor de Europese verkiezingen dus, en anderzijds omdat wij, als onderdeel van de begrotingsautoriteit, uit alle macht zullen proberen aan de financiële eisen te voldoen.
Zoals commissaris Verheugen heel juist opmerkte, zijn de criteria helder maar verhullen zij nog steeds ernstige problemen die om een oplossing vragen. Dat zijn overigens niet alleen problemen die voortvloeien uit de uitbreiding en de financiering daarvan, maar ook uit de besluiten die ertoe leiden dat de Europese Unie binnen het buitenlands beleid en het veiligheidsbeleid extra financiële taken toebedeeld krijgt, die eveneens moeten worden bekostigd uit de begroting en die verschuivingen daarin tot gevolg hebben.
Dat betekent dat wij als Europees Parlement de komende twee jaar heel duidelijk tot uitdrukking dienen te brengen dat wij in het uitbreidingsbeleid een partner van de Raad en van de Commissie zijn, een partner die steun biedt maar die de Commissie en de Raad ook kritisch zal volgen als het gaat om democratie, om de hervorming en om de financiering van het proces.
Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de commissaris heeft de voornaamste uitdagingen - zoals de problemen met Kaliningrad, de Benes-decreten en Cyprus - waar de uitbreiding ons voor stelt, duidelijk uiteengezet. Hij heeft het uitgebreid gehad over de kosten die de uitbreiding met zich meebrengt. Ik ben echter heel blij dat de fungerend voorzitter heeft gewezen op de veel hogere kosten die niet-uitbreiding met zich mee zou brengen. Zoals de fungerend voorzitter al zei, kan het wel zijn dat deze landen in onze ogen 'slechts? 15 jaar hebben moeten wachten om tot de Unie te kunnen toetreden, maar in hun ogen lijken deze 15 jaren meer dan anderhalf keer zo lang als de 10 jaar dat Spanje heeft moeten wachten voordat zij tot de Unie kon toetreden. Ik geloof dat het onze plicht is alles in het werk te stellen om het uitbreidingsproces te bespoedigen. Het voorzitterschap moet deze week tijdens de bijeenkomst van de Raad in Barcelona de eerste stap in dat proces zetten.
Mijnheer de Voorzitter, u benadrukte dat we de verantwoordelijkheid hebben ons verdeelde continent te herenigen. We moeten hen die zich bij ons willen aansluiten welkom heten zodra zij er klaar voor zijn. Het is echter niet in de eerste plaats een begrotingsvraagstuk: de economische voordelen zijn gigantisch en daar ligt een taak voor Barcelona. Wij moeten namelijk de moed hebben zelf de moeilijke economische hervormingen door te voeren die we terecht van de toetredende landen verlangen. Dit betekent dat we het in Barcelona eens moeten worden over belangrijke economische hervormingen en dat we een manier moeten vinden om het gemeenschappelijke landbouwbeleid aan te pakken en onze instellingen te hervormen.
De staatshoofden en regeringsleiders mogen de kans om tot echte economische hervormingen te komen niet laten liggen. De gas- en elektriciteitsmarkt voor zowel groot- als kleingebruikers moet uiterlijk 2005 worden opengesteld. We moeten onszelf opnieuw uitspreken over het pakket wetgevingsmaatregelen in het Actieplan financiële diensten en de discussie in de Raad weer op gang zien te krijgen. Ook moeten we voortgang zien te boeken op het gebied van de overheidsopdrachten en het Europees octrooi.
Als we onze doelstelling om binnen de financiële perspectieven te blijven willen halen, betekent uitbreiding ook dat het gemeenschappelijke landbouwbeleid moet worden hervormd. Als we naar een modern beleid voor plattelandsontwikkeling willen, de koppeling met productie willen verbreken en een ecologisch verantwoord, duurzaam beleid willen creëren dat onze boeren tot steun is, moet er iets worden gedaan aan overproductie en afval, die kenmerkend zijn voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid, en aan de verontrustende gevolgen van de intensieve landbouwmethoden voor de volksgezondheid.
Het perspectief van de uitbreiding dwingt ons er ook toe de Conventie tot een succes te maken. Onze instellingen en onze besluitvormingsprocedures zijn net een Trabant terwijl we een Mercedes nodig hebben. We moeten komen tot een constitutionele regeling voor de Unie van de eenentwintigste eeuw die verder gaat dan Nice, die is gebaseerd op gemeenschappelijke rechten en waarden, die rekening houdt met de oprechte zorgen van onze burgers en die is gestoeld op verantwoordelijkheid, democratie en efficiëntie. Wat we hier voor alles nodig hebben is een verantwoorde benadering door onze lidstaten. Het komt de financiële discipline niet ten goede als de Italiaanse minister van financiën vraagtekens zet bij de financiering van de uitbreiding. Het is een kwalijke zaak als de regeringsleider van een van onze grote lidstaten de Commissie ervan beschuldigt iets tegen zijn land te hebben, de cultuur van een van zijn industriële producenten om zeep te willen helpen en het altijd op zijn land voorzien te hebben: een uit 25 of 27 lidstaten bestaande Gemeenschap heeft een sterk dagelijks bestuur nodig.
Als we een verantwoordelijke benadering van de Midden- en Oost-Europese landen verwachten, moeten we zelf ook meer verantwoordelijkheid aan de dag te leggen. Ik hoop dat er, naarmate het Deens voorzitterschap later dit jaar en de historische besluiten ten aanzien van de uitbreiding dichterbij komen, een verantwoordelijk, eensgezind en doelgericht West-Europa zichtbaar wordt dat deze nieuwe democratieën in hun midden verwelkomt.
Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik moet zeggen dat er een verbazingwekkende kentering te constateren valt. Voor de uitbreiding van de Europese Unie zijn al vele luisterrijke namen verzonnen, zoals 'Europese Operatie van de eeuw' of 'Vredesproject voor heel Europa'. Sinds enkele weken is daar een nieuwe aanduiding bijgekomen, namelijk 'Bezuinigingsoperatie Uitbreiding'.
Op deze Operatie van de eeuw besparen de vijftien Europese ministers van Financiën zomaar 18 miljard euro ten opzichte van de tijdens de Top van Berlijn gepresenteerde financiële vooruitzichten, en niet omdat de ramingen daarvoor een beetje te hoog waren uitgevallen. Integendeel, destijds riepen kritische stemmen al dat de begroting te krap zou zijn om de uitbreiding te financieren, maar uit angst voor nettocijfers zei men: dan kunnen we nog altijd onze reserves inzetten. Het tegendeel is evenwel het geval. Al weken roept de Commissie dat de uitbreiding niets mag kosten, maar dat is de omgekeerde wereld want een vredesproject kost nu eenmaal een lieve duit. Er mag geen twee-klassen-Europa ontstaan want dat leidt tot sociale spanningen, migratie en een achterstand in de ontwikkeling.
Daarom eisen de groenen een herziening van de financiële voorstellen. Het is niet waar dat er voor de plattelandsontwikkeling en de structuurfondsen meer geld wordt uitgetrokken. Juist op die terreinen wordt er, in vergelijking met de uitgangspunten van Berlijn, duidelijk beknibbeld. Eigenlijk zou de 15 miljard euro die in 2002 en 2003 naar de ministers van Financiën van de vijftien EU-landen zullen terugvloeien, voor de uitbreiding moeten worden gebruikt. Het zou een kleinzielig voorstel en een brevet van armoede van de Commissie zijn als werd gepoogd om de "phasing-in" tot 2007 te laten voortsudderen. Dat betekent namelijk: geen hervorming in het landbouwbeleid en uitstel van de "midterm review" waarin wordt bekeken of de Europese Unie het nodige huiswerk wel heeft gedaan. Met dit alles kunnen wij ons niet verenigen. In het toekomstige landbouwbeleid dienen subsidies te worden gekoppeld aan ecologische en sociale criteria en mogen projecten alleen worden gefinancierd als de hervorming wordt gesteund. De nieuwe lidstaten moeten dan echter wel gelijkwaardige partners zijn in die hervorming.
Een belangrijk voorstel van het Europees Parlement wordt door de Commissie nog steeds van de hand gewezen, namelijk de versterking van de plattelandsontwikkeling, in samenwerking met de plattelandsbevolking. Ik vind dat de Commissie niet langer bekrompen mag handelen. Zij dient de moed te hebben om hervormingen door te voeren en te zeggen: de uitbreiding mag iets kosten, want zij moet een succes worden.
Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, als Deense hoop ik natuurlijk dat ons doel haalbaar is, zodat er sprake is van een proces 'van Kopenhagen tot Kopenhagen? en wij in het najaar tot de definitieve ondertekening kunnen overgaan. Maar als democraat en internationalist twijfel ik er zo af en toe aan of wij wel zover komen. Ik zie nog een heleboel obstakels. Sommige daarvan zijn genoemd maar volgens mij zijn er nog andere die ook het vermelden waard zijn.
We hebben hier horen spreken over de ontwikkeling sinds de val van de Muur tot heden. Er is gesproken over landen van Midden- en Oost-Europa die de weg van planeconomie en militarisering verlaten hebben. Heel mooi natuurlijk maar op welke weg komen ze terecht wanneer het niet die van planeconomie en militarisering is? Laatst hadden wij in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid een discussie over de transatlantische betrekkingen, en alle panelleden waren van mening dat de Europese landen zich erop moeten voorbereiden dat ze hun defensiebudgetten moeten verhogen met tussen de drie en vijf procent van hun BNP, enkel en alleen om tegemoet te kunnen komen aan de algemene verwachtingen inzake de militaire capaciteit van de EU. Wat betekent dat voor de kandidaat-landen en voor hun economie?
Ik vrees dat de bevolking van Midden- en Oost-Europa bij het uiteindelijke referendum tegen aansluiting zullen stemmen, als het tot ze doordringt wat voor voorwaarden wij hun bieden. Zo'n negatieve referendumuitslag zou naar mijn mening rampzalig zijn. Dus ik ben niet tevreden met het financieel pakket dat in verband met de uitbreiding is samengesteld. Ik accepteer niet dat men zegt dat het niets mag kosten. Ik accepteer niet dat de kandidaat-landen een overgangsfase van tien jaar moeten doorlopen voordat ze het idee hebben volledig geïntegreerd te zijn op economisch gebied, zeker niet als de voorwaarden ook nog eens door ons gesteld worden en als wij het vrije verkeer van werknemers voor de kandidaat-lidstaten niet op dezelfde manier willen laten gelden als voor de huidige lidstaten. Ik voorzie ernstige problemen als dit alles doordringt tot de burgers van de kandidaat-landen die te zijner tijd in een referendum moeten stemmen over het lidmaatschap. Daarom roep ik in deze laatste fase op tot extra inspanningen ter bestrijding van de zojuist genoemde gedachte dat het niets mag kosten. Ik ben het volledig eens met mevrouw Schroedter van de Verts/ALE-Fractie dat wij hier spreken over waarschijnlijk het grootste vredesproject van ons leven. Moet dat nu echt mislukken doordat het niets mag kosten? Zijn wij werkelijk zo kleingeestig in onze samenwerking dat wij vinden dat het grootste vredesproject van ons leven niets mag kosten? Ik wil graag meewerken aan campagnes om de rijke lidstaten ertoe te bewegen om hiervoor te betalen, en dat geldt dan ook voor mijn eigen land. Denemarken moet bereid zijn om te betalen; dat is vanzelfsprekend. Als wij zeggen dat het niets mag kosten, geven wij daarmee aan dat wij eigenlijk niet van harte instemmen met dit gigantische project.

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de EU-Conventie komt op een cruciaal moment in het bestaan van de Europese Unie. In de Verklaring van Laken worden de successen van de Europese Unie van de afgelopen 25 jaar beschreven maar ook de schaal van de uitdagingen waar we nu voor staan.
Het debat dat we hier vandaag voeren betreft de uitbreiding van de Europese Unie. Het enthousiasme en de vastberadenheid van de kandidaat-lidstaten die tot de EU willen toetreden, bieden het duidelijkste bewijs dat de Europese Unie een enorm succesverhaal is. Ik ben blij met de deelname van parlementaire vertegenwoordigers van de kandidaat-lidstaten aan de Conventie en ik verheug me op de frisse kijk die zij op allerlei zaken zullen hebben.
Institutionele hervorming gaat hand in hand met de uitbreiding van de Europese Unie. De verordeningen en richtlijnen die via de drie besluitvormingsprocedures in Europa worden vastgesteld, moeten worden gestroomlijnd en vereenvoudigd.
In Göteborg heeft de Europese Raad besloten dat de kandidaat-lidstaten die klaar zijn om tot de Europese Unie toe te treden, de toetredingsonderhandelingen tegen het eind van het jaar mogen afronden. De doelstelling om tegen 2004 nieuwe lidstaten tot de Europese Unie toe te laten is zeer ambitieus maar het is geen luchtkasteel. De uitbreiding van de Unie heeft de hoogste beleidsprioriteit bij alle belangrijke wetgevende organen van de Europese Unie.
Onze vastberadenheid en moed bij deze uitbreidingsonderhandelingen mogen niet onderdoen voor de vastberadenheid en moed die de kandidaat-lidstaten zelf tentoonspreiden bij de invoering van de verschillende wetten ter voorbereiding op de toetreding tot de Europese Unie als volwaardige lidstaten.
Het Spaans voorzitterschap buigt zich thans over de lastigste onderdelen van de uitbreidingsonderhandelingen, met name landbouw, de structuurfondsen en begrotingskwesties. Ik heb er alle vertrouwen in dat alle partijen over deze onderdelen overeenstemming zullen bereiken en dat ze tot een eerlijk en evenwichtig akkoord zullen komen.
De kandidaat-lidstaten hebben substantiële voortgang geboekt als het gaat om de criteria van Kopenhagen inzake de herschikking van de wetgeving en de tenuitvoerlegging van nieuwe Europese verordeningen en richtlijnen die een breed scala van economische en sociale sectoren bestrijken. Dankzij de aanmerkelijke voorgang die de kandidaat-lidstaten hebben geboekt op het gebied van nieuwe EU-wetgeving, kunnen de uitbreidingsonderhandelingen in een hoger tempo worden voortgezet.
Er is zonder enige twijfel substantiële voortgang geboekt bij het vergroten van de onafhankelijkheid, transparantie en efficiëntie van het openbaar bestuur in de kandidaat-lidstaten en bij het verbeteren van de werking van hun rechtsstelsel. Efficiënt openbaar bestuur is niet alleen noodzakelijk om nieuwe EU-wetgeving te kunnen invoeren, maar ook om ervoor te zorgen dat de financiële middelen van de EU op effectieve wijze worden aangewend.
Dit jaar is zonder enige twijfel doorslaggevend voor het uitbreidingsproces en voor de toekomst van Europa. Deze instelling zal zeer nauw samenwerken met het Spaans en het Deens voorzitterschap van de Unie om ervoor te zorgen dat de uitbreidingsonderhandelingen slagen. We zullen dezelfde vastberadenheid aan de dag moeten leggen als in het verleden om tot constructieve antwoorden te komen. Ik geloof dat dit Parlement beschikt over de welwillendheid en de vastberadenheid die nodig zijn om dat voor elkaar te krijgen.

Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen wijzen op het gevaar dat wij de nieuwe kandidaat-landen als tweederangsleden behandelen.
In de Conventie zijn de nationale parlementen bijeengekomen om hun twee vertegenwoordigers voor het presidium aan te wijzen, zonder dat de vertegenwoordigers van de kandidaat-landen überhaupt waren uitgenodigd. Ik heb op 25 februari een voorstel ingediend op grond waarvan de kandidaat-landen zelf twee vertegenwoordigers voor het presidium konden kiezen. Dit voorstel is niet eens gedistribueerd, laat staan behandeld. Het presidium heeft zijn eerste bijeenkomsten zonder vertegenwoordiging van de nieuwe landen gehouden. Die landen moeten natuurlijk dezelfde rechten hebben, waaronder het recht op tolken die het gesprokene in hun taal vertalen.
Komend weekend komen de regeringsleiders in Barcelona bijeen. De grote landen willen af van de rechtsgelijkheid die verankerd is in de wisselende voorzitterschappen. Er dreigt een situatie te ontstaan waarin de EU intergouvernementeel bestuurd wordt door vertegenwoordigers van grote landen, die dan supranationaal optreden ten opzichte van de kleinere landen. Zo interpreteer ik de nota die de heer Solana met het oog op de Top van Barcelona heeft opgesteld. Dat is een variant die niet alleen door de EU-critici moet worden verworpen, maar door ons allen. De voorstellen geven aan de kandidaat-landen het signaal af dat zij wel mogen meedoen maar niet met dezelfde rechten.
Het initiatief van de Commissie voor de landbouw gaat ook uit van twee soorten lidstaten. Het zou verstandiger en goedkoper zijn om de prijssubsidies in de EU nog vóór de uitbreiding geleidelijk af te schaffen, en de kandidaat-landen en onze eigen boeren compensatie te geven.
Het signaal in de richting van verschillende behandeling is verkeerd en zeer schadelijk. Dat geldt ook voor het besluit van de Top van Nice om Tsjechië en Hongarije twee zetels minder in het Europees Parlement te geven dan EU-landen met minder inwoners reeds hebben. Ik wil de Commissie nogmaals oproepen om de zogenaamde screeningrapporten openbaar te maken. Daarin staat beschreven hoever de kandidaat-landen zijn gevorderd met het invoeren van onze wetgeving. Dat is informatie waarop de burgers recht hebben, zowel in onze landen als in de kandidaat-landen. Op dit punt worden alle burgers gediscrimineerd. Onderhandelingen over wetgeving moeten in alle openheid plaatsvinden, zoals dat in alle parlementen gebeurt, en de burgers van de kandidaat-landen moeten ook de gang van zaken rond de geleidelijke afschaffing van hun eigen wetten kunnen volgen. De nieuwe discussienota van de heer Solana had rechtstreeks aan ons voorgelegd moeten worden, zoals ik gevraagd had. In plaats daarvan heb ik de inhoud nu gehoord dankzij een lek. Laten wij een einde maken aan dit geheimzinnige gedoe en de Commissie voor het Hof slepen als zij de screeningrapporten niet openbaar maakt.

Suominen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik verwijs naar het algemene betoog van de voorzitter van onze fractie en behandel enkele, waarschijnlijk slechts kleine details. Hoewel alle kandidaat-landen gelijkwaardig behandeld moeten worden, mag dat niet betekenen dat er helemaal geen rekening gehouden hoeft te worden met de verschillende maatregelen die zij vóór de toetredingsonderhandelingen hebben genomen of met hun specifieke omstandigheden vanwege hun natuurlijke hulpbronnen of hun geschiedenis. Ik verwijs vooral naar de situatie in het dichtbij Finland gelegen Estland.
Het is onredelijk als Unie te eisen dat de elektriciteitsproductie in Estland, die op olieschalie is gebaseerd en op de vrije markt niet concurrerend is, in snel tempo geliberaliseerd moet worden, terwijl Frankrijk en deels ook Duitsland na vijftig jaar nog steeds de liberalisering van hun eigen energiemarkt tegenhouden. Estland is tot zijn geluk nog niet aangesloten op het Europese elektriciteitsnetwerk. Een ander specifiek aspect houdt verband met de Estlandse melkquota's die de Unie wil vastleggen op het niveau van het begin van het vorige decennium toen Estland - terecht of niet - zijn productie verminderde. De huidige productiehoeveelheden - die van groot belang zijn voor het nog altijd sterk van de landbouw afhankelijke Estlandse platteland - passen daarom niet in dat quotakader. Dergelijke maatregelen beïnvloeden beslist de mening die de plattelandsbevolking en de bevolking van Oost-Estland over het EU-lidmaatschap hebben en bij een referendum zullen uiten.
Kaliningrad neemt altijd een belangrijke plaats in als er over de uitbreiding, de noordse dimensie en onze houding ten opzichte van Rusland wordt gesproken. Ik ben beslist een groot voorstander van samenwerking met Rusland maar ik ben blij dat commissaris Verheugen ons eraan herinnerde dat Kaliningrad een deel van Rusland is waarover met het oog op de uitbreiding geen speciale onderhandelingen gevoerd kunnen worden. Rusland is ook de eerste verantwoordelijke als het gaat om samenwerkingsvoorstellen en deelname aan fondsen. Ik wil onderstrepen dat Kaliningrad ook geen echt belangrijk onderdeel is van de problemen en de mogelijkheden van de noordse dimensie, die liggen elders: in Moermansk, in de regio Sint-Petersburg, dichtbij de Finse grens dus.

Lalumière (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, in dit debat over de uitbreiding wil ik graag een aspect benadrukken dat niet direct in de onderhandelingen zelf aan de orde komt, maar wel van groot belang is voor het welslagen van de nieuwe toetredingen. Ik doel hier op de verklaringen die van tijd tot tijd - en in mijn ogen te vaak - worden gedaan door de verantwoordelijke leiders van de kandidaat-landen. Het gaat hier om politieke verklaringen die betrekking hebben op bilaterale conflicten tussen buurlanden in Midden-Europa die willen toetreden tot de Europese Unie.
Ik denk bijvoorbeeld aan een kwestie die u zelf ter tafel hebt gebracht, mijnheer de commissaris, namelijk die van de recente, venijnige uitlatingen van de Hongaarse premier over de Benes-decreten. Snedige antwoorden van de Slowaakse premier, zijn Tsjechische ambtsgenoot en de voorzitter van het Tsjechische parlement zijn niet uitgebleven. Het gevolg van deze polemiek was dat de Top van Visegrad is uitgesteld. Tijdens deze Top wilden Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije hun standpunten op elkaar afstemmen alvorens ze de laatste fase van de onderhandelingen zouden ingaan. Een dergelijke afstemming zou zeer nuttig geweest zijn.
Ik wil mij hier niet uitlaten over de achtergrond van de Benes-kwestie. Dat hebt u immers zelf al heel goed gedaan, mijnheer de commissaris. Ik wil hier wel kwijt dat ik de sfeer van wantrouwen die uit deze polemiek blijkt, ten zeerste betreur. Het behoeft geen betoog dat er bij sommige leiders en onder de burgers van de kandidaat-landen nog altijd zeer krachtige nationalistische gevoelens bestaan. Het is uiteraard begrijpelijk dat na al die jaren van onderdrukking de hang naar vrijheid en onafhankelijkheid bijzonder groot is. Ik weet zelf maar al te goed hoe de situatie in die landen was vlak na de val van het communisme en de Sovjetunie. De gevoeligheden en reacties die worden tentoongespreid kan ik dan ook goed begrijpen. Toetreding tot de Europese Unie betekent niet zozeer dat men het verleden moet vergeten, maar wel dat men het achter zich moet laten. Ik heb vaak betreurd dat er bij de onderhandelingen over de toetreding alleen naar de criteria van Kopenhagen wordt gekeken. Ze zijn weliswaar objectief maar ook vrijwel geheel materialistisch. Vanuit psychologisch oogpunt spelen de politieke criteria nauwelijks een rol. Natuurlijk zijn zaken als geestesgesteldheid, mentaliteit en bijbedoelingen moeilijk te meten. U hebt dit punt terecht in herinnering gebracht, mijnheer de commissaris. Ik wil u evenwel uit vriendschap met de kandidaat-landen laten weten dat hun toetreding tot de Unie zich in een klimaat van vertrouwen moet afspelen. Natuurlijk willen wij dat deze landen tot onze Unie toetreden, natuurlijk bereiden wij deze toetreding voor en natuurlijk is onze hoop hierop gevestigd, maar de wil moet wel aanwezig zijn om samen te leven. Er mag dus geen sprake zijn van wantrouwen of zelfs verzet.

Dybkjær (ELDR). -
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de Raad en de Commissie bedanken voor hun inspanningen. Ik hoop dat men erin slaagt om eventuele politieke hindernissen te nemen en de onderhandelingen in Kopenhagen met succes af te sluiten.
Maar dan komen wij in de volgende fase, namelijk het verwerven van steun voor het project bij de burgers door middel van referenda, en in dat verband wil ik graag op één aspect wijzen dat de helft van de bevolking aangaat, namelijk de vrouwen. Het lijdt geen twijfel - en de commissarissen hebben ons dat ook verzekerd - dat het acquis van de EU zal worden ingevoerd. De formele kant is echter maar één kant van de zaak; de andere kant is de praktijk, en zoals bekend is de situatie van de vrouw in de kandidaat-landen feitelijk niet verbeterd sinds de val van de Muur. Daarom wil ik vragen of er in de werkzaamheden van de Commissie en de Raad ook maar ergens rekening wordt gehouden met de mogelijkheden om de positie van de vrouw in de betrokken landen te verbeteren. Als dat niet het geval is, kan dat leiden tot problemen met de referenda, tot ondervertegenwoordiging van de vrouwen bij de verkiezingen voor het Parlement en tot ondervertegenwoordiging van de vrouwen in het overheidsapparaat. Dus ik wil graag antwoord van de Commissie en de Raad op de vraag of er speciale initiatieven worden genomen met het oog op de vrouwen in de onderhavige landen.

Nogueria Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, net als mijn partij en mijn fractie ben ik het ermee eens dat de uitbreiding naar het Oosten als een onomkeerbaar proces moet worden beschouwd. Welnu, die conclusie, die op historische argumenten berust, mag ons niet blind maken voor de verplichtingen die hieruit voortvloeien. Zojuist is hier Königsberg genoemd, dat thans in Rusland ligt maar dat ooit de geboorteplaats was van niemand minder dan Kant, een van de geestelijke voorvaderen van het moderne Europa. We moeten goed beseffen dat Oekraïne net zo Europees is als Polen. Feitelijk ligt het historische Galicië, het andere Galicië, deels in Oekraïne en deels in Polen, met Krakow als hoofdstad.
Laten we ook goed voor ogen houden dat bij de toetreding van Turkije de grenzen van Europa zich zullen uitstrekken tot in Azië. Met bovengenoemde conclusie mag dan ook niet voorbij worden gegaan aan de politieke problemen en onzekerheden die bepalend kunnen zijn voor dit proces. We krijgen immers te maken met een Unie met 500 miljoen inwoners en vooralsnog 28 staten, als de Balkan niet toetreedt. In een dergelijke Unie zijn Europese instellingen vereist die sterker zijn dan de huidige en die de diversiteit meer weten te respecteren. Anderzijds werpt dit ook de concrete vraag op welke grondwet we wenselijk zullen achten.
Wat de economische onzekerheden betreft heeft iemand gezegd dat de Europese begroting na 2006 zou kunnen worden gehandhaafd op 1.27% van het Europese BNP. Dat lijkt mij onmogelijk, als we tenminste de structuurfondsen en de Europese beleidsvormen willen handhaven en in het bijzonder het werkgelegenheidsbeleid. De ervaringen in Duitsland spreken voor zich: ondanks hun enorme inspanningen zijn de Duitsers er nog niet in geslaagd om de verschillen met het Oosten uit de weg te ruimen.
Verder is het zaak dat wij ons buigen over de problemen op het gebied van het milieu en het vervoer, en over andere problemen, met inbegrip van de problemen die, geachte collega's, betrekking hebben op dit Parlement. Volgens het Verdrag van Nice - waarvan niet duidelijk is of het reeds van kracht zal zijn bij de toetreding van de betrokken landen - zal dit Parlement 732 afgevaardigden tellen. Wat zal de uitbreiding inhouden, treden er tien landen toe of niet? Ik vind dat deze onzekerheden grondig moeten worden onderzocht.
Tenslotte ben ik van oordeel dat we ons naar aanleiding van de uitbreiding naar het Oosten moeten afvragen welke rol Europa eigenlijk behoort te spelen in de wereld. Een nog rijker geschakeerd Europa dient een wereldmacht te zijn gericht op vrede en solidariteit. Het karakter van Europa sluit uit dat het een militaristische grootmacht wordt zoals de Verenigde Staten.
Het Europees Parlement behoort deze overwegingen mijns inziens te maken en ervoor te waken dat het zich enkel bezighoudt met het beschrijven van de kleinere problemen die zich voordoen, want de problemen zijn groot en talrijk.

Modrow (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft in haar vijftigjarige bestaan reeds verscheidene uitbreidingsprocessen doorgemaakt, maar nog nooit is er sprake geweest van een zo sterke ongelijkheid als in de huidige ronde. In feite geschiedt de opname van nieuwe leden niet consequent op basis van gelijkheid en solidariteit. Het debat over de Republiek Tsjechië vind ik onverdraaglijk. Wie de zogeheten Benes-decreten wil toetsen en eigendomskwesties aan de orde stelt, mag het volkenrechtelijke karakter van het twee-plus-vier-proces bij de vereniging van beide Duitse staten niet buiten beschouwing laten. Wie, op welk terrein dan ook, op de steun van Rusland wil kunnen rekenen, mag geen misstap begaan als het om Kaliningrad gaat.
Het toetredingsproces wordt door Brussel meer als eenrichtingsverkeer beschouwd. Daarover heeft collega Schulz al gesproken. Van de kandidaat-lidstaten wordt geëist dat zij reeds voor toetreding onvoorwaardelijke verplichtingen op zich nemen en investeringen doen, maar hun toetreding moet zo min mogelijk kosten. Concerns, banken en verzekeringen spinnen nu al goed garen bij de opening van hun markten, maar de steun bij de toetreding van andere landen, ook van Spanje, was aantoonbaar beter. De huidige kandidaat-lidstaten genereren gemiddeld nog niet de helft van het bruto binnenlands product van de Europese Unie; de drie Baltische staten slechts een derde. Het productieniveau van deze landen ligt deels nog onder dat van 1990. Dat betekent dat de pretoetredingsinvesteringen weinig effect hebben gesorteerd.
Er moet een nieuw structuur- en cohesiebeleid komen, een beleid dat waarborgt dat de minder ontwikkelde regio's in de huidige en toekomstige lidstaten steun ontvangen, en dat geldt in het bijzonder voor de grensstreken. We hebben dus concepten nodig die de burgers van de kandidaat-lidstaten er werkelijk van overtuigen dat het lidmaatschap van de Unie wel degelijk in hun voordeel is.

Mussa (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil uw aandacht vestigen op iets dat nauw verband houdt met de uitbreiding van de Unie en volgens mij niet veronachtzaamd mag worden: de bescherming van de menselijke gezondheid, hetgeen altijd al het hoofddoel was van elk ontwikkelingsbeleid in de landen van de Europese Unie.
Volgens het Verdrag van Amsterdam moet bij de opstelling en uitvoering van alle beleidsvormen en activiteiten van de Gemeenschap een hoog niveau van gezondheidsbescherming worden gegarandeerd. Wij streven ernaar deze gezondheidsbescherming te bewerkstelligen door middel van een gemeenschappelijk, efficiënt en aan hoge kwaliteitsnormen beantwoordend volksgezondheidsstelsel, waartoe ook in het communautair actieprogramma 2001-2006 voor de volksgezondheid een voorstel wordt gedaan.
Natuurlijk zijn voor de verwezenlijking van dergelijke doelstellingen specifieke beleidsvormen nodig, beleidsvormen waarmee geleidelijk aan het niveau van de beroepskwalificaties en het wetenschappelijk onderzoek in de volksgezondheidsstructuren van de lidstaten van de Unie kan worden opgetrokken. Tevens moeten wij beseffen dat de volksgezondheidsstelsels en -beleidsvormen van de kandidaat-landen voor toetreding ver achter zijn bij die van de Europese Unie. Daarom moeten wij mijns inziens van meet af aan, via studies en simulaties in de lidstaten, erachter zien te komen wat de gevolgen kunnen zijn van de uitbreiding van de Unie op de volksgezondheid. 
Bovendien is het wenselijk na te gaan op het acquis communautair daadwerkelijk is overgenomen in de MOL's. Men zal controlemaatregelen moeten nemen om te voorkomen dat met de toetreding van de kandidaat-landen het kwaliteitsniveau van de medische zorg in de landen van de Unie omlaag wordt gehaald, gezien vooral ook het aanzienlijke gebrek aan medisch en verpleegkundig personeel
Krarup (EDD). -
Mijnheer de Voorzitter, dit debat draagt één centrale boodschap uit, namelijk dat het lidmaatschap van de Europese Unie zo ongeveer het hoogste politieke geluk is voor de lidstaten en voor de Unie als geheel. Ik zou willen dat deze veronderstelling juist was, maar ik ben er helaas van overtuigd dat deze boodschap inzake het Unieproject een gigantische en angstaanjagende illusie zal blijken te zijn. De wens is de vader van de gedachte, en die gedachte blokkeert een enigszins nuchtere kijk op de werkelijkheid. Weliswaar zijn er verscheidene problemen genoemd maar niet de cruciale problemen zoals de opgelaaide politieke kwestie van de Benes-decreten, de kwestie-Cyprus, de onopgeloste economische problemen rond de landbouw, de structuurfondsen en dergelijke, de begrotingsproblematiek, en de vrees dat bepaalde lidstaten en de kandidaat-lidstaten tweederangsleden worden.
De wezenlijke en fundamentele problemen zijn echter zoals bekend niet van politieke en economische aard. Het cruciale probleem is dat het proces van uitbreiding naar het oosten een enorme verandering met zich meebrengt. Het is van essentieel belang dat wij het wettelijk kader scheppen voor dit van historische omvang zijnd veranderingsproces. Achter deze wetgevingsproblematiek, die al moeilijk genoeg is, verschuilen zich zoals gezegd democratische problemen. Het laatste criterium van Kopenhagen houdt in dat er een overheidsapparaat moet worden opgezet dat de communautaire wetgeving op correcte wijze handhaaft, toepast en ten uitvoer legt. De bestaande rapporten over dit gigantische probleem zeggen hier niets over, en zelfs al is er een apparaat van competente juristen die in staat zijn om de verandering uit te voeren, dan nog zal dat in democratisch opzicht compromitterend zijn, want hoe betrek je de bevolking bij dit proces? Het ogenblik van de waarheid nadert.

Oostlander (PPE-DE).
Geachte voorzitter van de Raad, geachte commissaris, uw toespraken hebben mij natuurlijk ook bijzonder getroffen, met name het idee dat wij nu op weg zijn naar een uitbreiding van de Europese rechtsorde naar meer landen, zodat er een Europese vrede ontstaat van staten die hun verantwoordelijkheden ook kennen. Een vrede "Europese stijl". Ik heb ook zeer veel vertrouwen in het beleid van de commissaris bij de onderhandelingen, de principes waar hij van uitgaat zijn de mijne. Ik vind het ook prima dat hij de druk op de ketel houdt tot op het laatste moment, tot oktober en dat van tevoren niet wordt gezegd dat er sowieso tien toetreden. Het blijft altijd aan condities onderhevig.
Ik wil een specifieke vraag stellen over het punt van de kosten van de uitbreiding. Enkele andere collega's hebben hier ook al over gesproken, en ook in het kader van de Commissie buitenlandse zaken hebben we erover contact gehad met de commissaris. De kosten van de uitbreiding: ik geloof de commissaris helemaal als hij daarover stelt dat die in feite niet boven de begroting gaan die ons is toegestaan. We hebben bezuinigd opdat de uitbreiding binnen de begroting mogelijk wordt. Toch horen we allerlei andere geluiden in de verschillende lidstaten, naargelang men er belang bij heeft om van dit punt een nummer te maken. Ik hoorde daarstraks al Italië noemen, ik moet ook mijn eigen land noemen, mijn eigen regering die zegt dat de extra kosten enorm zouden kunnen zijn. De staatssecretaris voor Europese zaken heeft in een cryptische uitdrukking gezegd dat dit Nederland wel een bedrag kan kosten van 0 tot 1 miljard. Hetgeen bewijst dat hij a) een geweten heeft en b) bovendien ook een campagneleider is. Het zou bijzonder goed zijn, denk ik, mijnheer de commissaris, als er nog eens een gezagsvolle analyse zou worden gegeven van die berekeningen die in de lidstaten worden gemaakt en die een heel andere uitkomst te zien geven dan de berekeningen van de Commissie. Dat kan toch op een neutrale manier gebeuren en ik denk dat het belangrijk is, ook naar onze bevolking toe, dat men weet wat waarheid is, wat juistheid is en wat ongerechtvaardigde nachtmerries zijn. Daarbij komt natuurlijk dat onze problemen ontstaan doordat wij zelf ons eigen landbouwbeleid niet tijdig hebben hervormd. Wij hebben gewoon ons huiswerk niet gemaakt en die andere landen zadelen we wel op met hun huiswerk - en dat doen ze - en intussen zitten wij te klagen. Mijnheer de Voorzitter, ik moet ook zeggen dat ik bijzonder blij ben met de uitspraken van de commissaris ten aanzien van de Benes-decreten. We zijn er allen heel druk mee bezig en ik merk ook dat in de Nederlandse samenleving verenigingen zich bijvoorbeeld melden met claims, voorbeeld ten aanzien van Polen. En ik zou het erg belangrijk vinden als er van de zijde van de Commissie en de Raad duidelijkheid kwam over wat voor claims nu met een beroep op Kopenhagen reëel zijn en welke claims dat niet zijn. Ik denk dat duidelijkheid daarover bijzonder belangrijk is om de positieve stemming van onze bevolking ten opzichte van de uitbreiding ook zo te houden.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte voorzitter van de Raad, geachte commissaris, het doet mij veel deugd dat de twee inleidende sprekers hebben gewezen op de grote visie maar ook op de problemen die er nog liggen. Er zijn namelijk nog ettelijke struikelblokken die wij uit weg dienen te ruimen, en daarbij werken, zoals reeds opgemerkt, niet alle krachten in de lidstaten en ook in de kandidaat-lidstaten even goed mee.
Een dergelijk struikelblok is zonder twijfel de discussie over de Benes-decreten. Over de historische betekenis van deze decreten worden zeer verschillend gedacht. Maar, en voor die opmerking ben ik de commissaris erg dankbaar, relevant voor toetreding is alleen of die decreten vandaag de dag nog steeds een discriminatoir effect hebben, kortom of er in de kandidaat-lidstaten nog wetsbepalingen van kracht zijn die indruisen tegen het acquis communautaire. Dergelijke bepalingen en hun gevolgen moeten uit de wereld worden geholpen. Het verheugt mij zeer dat nu ook de Tsjechische en de Slowaakse regering het hierover eens zijn. Bij de opbouw van een nieuw Europa zijn wij niet gebaat bij een herziening van de Benes-decreten, noch bij een verankering van deze decreten in de Verdragen van de EU. In plaats van ons te verliezen in nationalistische schermutselingen moeten wij de visie van een groot Europa in het oog houden.
De uitbreidingsronde 2004-2005 zal in vele kandidaat-lidstaten tot grote voldoening leiden. Zij die buiten de Europese Unie blijven, zullen echter teleurstellingen te verwerken krijgen. Wij dienen te overwegen of we deze landen niet alleen meer financiële hulp ter doorvoering van hun hervormingen moeten geven, maar ook een realistische - ik onderstreep: realistische - streefdatum moeten geven voor hun toetreding tot de Unie, mits zij dan de vereiste vooruitgang hebben geboekt. Men name in Roemenië en Bulgarije leeft de angst dat hun toetreding op de lange baan wordt geschoven. Tevens moeten wij erover nadenken of er niet ook nieuwe landen op de kandidatenlijst moeten worden gezet, iets wat in mijn ogen momenteel alleen voor Kroatië kan gelden.
In het geval van Turkije moet echter goed worden bekeken hoe moet worden gereageerd op hun aanspraken inzake compensatie voor hun - nog niet overduidelijke - welwillende opstelling in de kwestie Cyprus. Ook hier moet duidelijk zijn dat er pas een datum voor het begin van onderhandelingen met Turkije kan worden vastgesteld als wordt voldaan aan het politieke criterium van Kopenhagen. Naarmate de contouren van het toekomstige Europa zich steeds scherper aftekenen, moeten we naar mijn mening meer gaan nadenken over hoe we de politieke en organisatorische banden met die landen verder kunnen aanhalen die ook naar mijn mening buiten de Europese Unie zullen blijven, zoals Rusland of verscheidene landen in het Middellandse-Zeegebied. Per slot van rekening bestaat Europa niet uit de Europese Unie alleen. Er zijn ook andere staten, en met hen willen wij een nieuwe, sterke, toekomstgerichte samenwerking opbouwen, met als doel het behoud van een krachtige Europese Unie.
Malmström (ELDR). -
Mijnheer de Voorzitter, toen wij op 9 november 1989 voor de televisie zaten te kijken naar de mensen die in een democratische roes over de Berlijnse Muur klommen, voelden wij allen dat wij een historisch moment meemaakten. Nog diezelfde nacht startte het uitbreidingsproces of de hereniging van Europa, zoals de liberale fractie het liever uitdrukt.
Nu staan wij op het punt om een verenigd Europa te scheppen, een EU voor heel ons werelddeel. Dat is natuurlijk niet minder dan een historische sensatie.
Wij moeten het nu echter niet bij retoriek laten. In de praktijk hebben wij te maken met ernstige problemen: financiële problemen, problemen rond de landbouw en oude grensconflicten. Wie zei dat het eenvoudig zou worden? Wie dacht dat het niets zou kosten? Wie dacht dat wij ons geen opofferingen hoefden te getroosten? Natuurlijk heeft de uitbreiding haar prijs, maar ze is het waard.
Uiteraard moeten er nog vele problemen worden opgelost maar wij mogen niet verdrinken in details. Het jaar 2002 is ongelooflijk belangrijk voor de uitbreiding, maar het is ook een jaar met verkiezingen in zes lidstaten en drie kandidaat-lidstaten. De Europese problemen zullen daarbij een belangrijke rol spelen, maar er is een zeer groot gevaar dat het belang van de binnenlandse politiek zwaarder weegt dan dat van de Europese vraagstukken en de uitbreiding. Daarom zijn een sterk Europees leiderschap en een krachtig optreden van de Commissie nodig om in deze beslissende maanden de vaart in het proces te houden. Het jaar 2002 mag geen verloren jaar worden. De uitbreiding mag geen vertraging oplopen.

Nassauer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, uit de mij tot grote tevredenheid stemmende uitlatingen van commissaris Verheugen ten aanzien van de Benes-decreten blijkt dat de Commissie sterk van visie is veranderd. Eerder, mijnheer de commissaris, hamerde de Commissie er steeds op dat het om een bilaterale aangelegenheid zou gaan die los diende te worden gezien van de Europese uitbreidingsonderhandelingen. Dat u dit blijkbaar onhoudbare standpunt nu heeft opgegeven, juich ik ten zeerste toe. Mijn complimenten daarvoor! Kennelijk gebeurde dit ook door toedoen van de door de heer Zeman aangezwengelde discussie, waarin deze zo ver ging - en dat mag hier best eens worden vermeld, want dat vind ik wel het stuitendste dat hij heeft gezegd - om de Israëliërs aan te raden de Palestijnen net zo te behandelen als de Tsjechen na de Tweede Wereldoorlog de Hongaren en de Sudetenduitsers hadden behandeld. Voor een dergelijke mentaliteit is in de Europese Unie geen plaats. Daarom juich ik ook ten zeerste toe, commissaris Verheugen, dat u de discussie rond deze decreten in verband met de Europese rechtsorde heeft gebracht en dat u daarin ook politieke en morele kwesties ontwaart die in tegenspraak zijn met de rechtsorde van de Europese Unie. Ook constateert u dat ze achterhaald zijn omdat ze straks binnen de EU niet meer rechtsgeldig zullen zijn, en dat we er in de geest van goed nabuurschap voor dienen te zorgen dat zij geen obstakels meer vormen op de weg naar uitbreiding.
Daarmee dringen zich ook vragen op die moeten worden beantwoord. Als de decreten geen rol meer spelen in de rechtspraktijk, zoals de Tsjechische regering beweert, waarom worden zij dan niet zonder meer geschrapt? Maar als ze wel nog van invloed zijn op de rechtspraktijk, en helaas zijn er veel aanwijzingen in die richting, hoe kan dat dan in overeenstemming worden gebracht met de Europese rechtspraktijk? En de hamvraag: hoe staat de Tsjechische regering niet alleen tegenover excessen, maar ook tegenover de verdrijving van hele bevolkingsgroepen, iets wat we tegenwoordig met het begrip 'etnische zuivering' aanduiden?
Het valt dan ook bijzonder toe te juichen dat de Commissie buitenlandse zaken nu deskundigenonderzoeken wil instellen, want deze kwesties raken niet alleen aan het identiteitsgevoel van de EU als rechtsgemeenschap, maar ook aan het fundament van het project 'Europese Unie?. Deze kwesties dienen te worden opgelost voordat wij de uitbreiding daadwerkelijk tot een goed einde kunnen brengen.

Walter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de uitbreiding van de Europese Unie vormt een krachtsinspanning, een krachtsinspanning voor vijfhonderd miljoen mensen op dit continent, vijfhonderd miljoen mensen in de vijftien lidstaten van de Unie en in de landen die willen toetreden. Het is echter niet - zoals u zei, commissaris Verheugen - een inspanning die onvermijdelijk is. Nee, het is een inspanning die wij graag bereid zijn te verrichten omdat wij voor het toekomstige Europa een solidariteitsgemeenschap tot stand willen brengen, een gemeenschap waarin toekomstige generaties op een goede sociale basis en onder ecologisch optimale omstandigheden in vrede met elkaar kunnen leven en economisch succesvol kunnen werken.
Voor deze inspanning moet wij het een en ander overhebben. Zij vergt niet alleen onze persoonlijke inzet, niet alleen de inzet van de politici, niet alleen de steun van de bevolking, maar ook heel concrete cijfers die onze plannen moeten schragen. Ook daarbij moeten wij stilstaan, niet alleen als reactie op de angst die onder de bevolking leeft. Het is hoe dan ook van belang om een beeld te geven van de financiële consequenties van de diverse stappen die wij moeten doen. Ik als lid van de Begrotingscommissie hou dat natuurlijk scherp in de gaten.
We hebben nu gehoord dat dat allemaal binnen de financiële vooruitzichten valt die in 1999 in Berlijn zijn vastgesteld. Wat de Commissie heeft gepresenteerd is inderdaad voldoende tot het jaar 2006. Maar tussen al deze cijfers bevindt zich natuurlijk het een en ander dat wij dienen te bespreken. Eén punt heeft commissaris Verheugen zelf al aangesneden. Het is niet te verteren dat de nieuwe lidstaten van meet af aan nettobetalers kunnen zijn. Van landen die slechts de helft van het bruto binnenlands product van de bestaande lidstaten hebben, kunnen we niet eisen dat ze als nettobetaler beginnen omdat de betaling direct dient te geschieden, terwijl terugbetaling altijd enige tijd op zich laat wachten.
In deze financiële vooruitzichten hebben wij de pretoetredingssteun beschreven. Bij die pretoetredingssteun is er in eerste instantie van uitgegaan dat er reeds vanaf 2002 landen zouden toetreden. Dat is echter niet gebeurd. Niettemin blijft de steun per jaar hetzelfde, namelijk drie miljard euro. Als er in 2004 dan werkelijk tien landen zouden toetreden, dan zou de resterende drie miljard euro overblijven voor twee landen, namelijk voor Bulgarije en Roemenië. We moeten bepalen wat nu eigenlijk de bedoeling is, hoe we dat gaan aanpakken.
Tot slot moeten wij er ook over nadenken hoe het na 2006 verder moet. We kunnen niet gewoon maar zeggen: tot 2006 is het goed, en daarna zien we wel weer. U zei dat de verhouding tussen structuurfondsen en landbouwbeleid 75 : 25 moet worden. In onze huidige begroting is die verhouding 45 : 35, en wel in het voordeel van het landbouwbeleid. Een dergelijk rigoureuze verandering valt op zo'n korte termijn helemaal niet te realiseren. Dat betekent dat wij heel goed moeten bespreken hoe het nu verder gaat. Aan die discussie zullen wij als Begrotingscommissie een constructieve, maar zeer kritische bijdrage leveren.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u heeft vanochtend een inleiding gegeven over dit onderwerp. Met alle respect voor u en uw ambt heb ik een verzoek aan u. In uw hele rede heeft u geen enkele keer de rol vermeld die het Europees Parlement speelt in deze uitbreidingsonderhandelingen. Wij zijn echter, evenals de Raad, begrotingsautoriteit. Het zou mooi zijn als u daarmee in uw handelswijze ook rekening wilt houden.
Caveri (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben heel wat geëist van de kandidaat-landen en vele criteria opgesteld, maar van tijd tot tijd moeten wij ook stilstaan bij onze plichten. Ik zou er hier graag drie van willen noemen.
Allereerst moeten wij de burgers duidelijk maken wat er hier op het spel staat. Wat dit punt betreft schiet de informatievoorziening in onze landen tekort. In de tweede plaats moet het cohesiebeleid worden heroverwogen, in die zin dat er rekening moet worden gehouden met de punten die in het tweede verslag van de Commissie staan genoemd. Het beheersen van de kosten van de uitbreiding dient echter op de eerste plaats komen te staan. Tot slot dienen we stil te staan bij de gevolgen die de uitbreiding heeft voor het vraagstuk van het federalisme en dat van de democratie in Europa. De Conventie houdt zich nu weliswaar dagelijks met deze problematiek bezig, maar we mogen niet uit het oog verliezen wat het centrale probleem is: we hebben in Europa behoefte aan meer democratie.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met grote aandacht geluisterd naar hetgeen de fungerend voorzitter en de Commissie hebben gezegd. Ik heb twee vragen. Ik heb nog niet helemaal begrepen wat u van plan bent te doen met Bulgarije en Roemenië. U zet waarschijnlijk een stap vooruit, maar ik begrijp het niet helemaal. Verder weet ik niet wat onze doelstellingen zijn voor later, wat het resterend gedeelte van de Balkan betreft waar wij met de tot nu toe genomen besluiten een zwart gat hebben gecreëerd, in het hart van Europa.
Mijn tweede vraag, mijnheer de fungerend voorzitter, luidt als volgt: ik ben optimistisch en geloof dat spoedig de eerste toetredingshandtekeningen zullen worden gezet, maar hebben wij er rekening mee gehouden dat de dan lidstaten geworden kandidaat-landen moeten leren hoe het Europees Parlement werkt en wij - zoals wij ook in het verleden hebben gedaan - hier in het Parlement in Straatsburg en Brussel vertegenwoordigers van hun parlementen moeten ontvangen, totdat er Europese verkiezingen worden gehouden? Hebben wij daar de nodige voorzieningen voor getroffen op bijvoorbeeld begrotingsgebied? Met andere woorden hebben wij gezorgd voor de technische faciliteiten? Mijns inziens moeten wij de noodzakelijke maatregelen nu treffen. Dat zou bovendien een zeer positief teken zijn aan het adres van de kandidaat-landen.

Raschhofer (NI). -
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de Commissie buitenlandse zaken heeft opdracht gegeven tot het opstellen van een juridisch advies over de kwestie van de Benes-decreten. Daar ben ik erg blij mee. Naar mijn mening vormen zij niet alleen een bilateraal probleem. Nog steeds worden zij in de rechtspraktijk toegepast, en daardoor dringt de vraag zich op of deze decreten wel stroken met artikel 6 van het Verdrag van Amsterdam. Helaas heb ik hierover tot nog toe in de voortgangsverslagen geen woord gelezen.
Commissaris Verheugen heeft gezegd dat de Benes-decreten niet alleen een juridisch, maar ook een politiek-moreel probleem vormen. De etnische zuiveringen en deportaties tijdens de meest recente Balkanoorlogen stonden absoluut niet los van Europa. Dat geldt eveneens voor de kern van de Benes-decreten. Reeds in 1992 kwam de volkenrechtdeskundige Felix Ermacora in een juridisch expertiserapport over de Benes-decreten tot de slotsom dat deze met het geldende volkenrecht onverenigbaar zijn. Dit geeft aan dat zij ook niet kunnen stroken met het EU-recht. Ik wacht de conclusies van dit deskundigenonderzoek alsmede de reactie daarop van de Commissie en de Raad met spanning af.

Garriga Polledo (PPE-DE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, een historische stap als de uitbreiding kan alleen worden overwogen als er een zeer brede consensus voor bestaat. Ik zou hier met klem willen wijzen op de noodzaak een consensus te bereiken over de financiële aspecten.
De Europese Unie heeft de afgelopen jaren gefunctioneerd aan de hand van een meerjarenakkoord dat wordt vastgelegd in de zogeheten financiële vooruitzichten. Door middel van het meerjarenakkoord en dankzij die consensus konden twee fundamentele doelstellingen worden verwezenlijkt, te weten een goede interinstitutionele verstandhouding - onontbeerlijk voor de opstelling van de jaarlijkse begroting - en de opstelling van een financieel meerjarenprogramma - een buitengewoon nuttig instrument van het begrotingsbeleid.
Iedereen hier in het Parlement herinnert zich nog hoeveel moeite het kostte om in 1999 in Berlijn overeenstemming te bereiken over de meest recente financiële vooruitzichten, die van kracht zijn tot het jaar 2006. Verder is iedereen ervan doordrongen dat de onderhandelingen over de nieuwe financiële vooruitzichten voor de periode tot 2013 uiterst moeizaam zullen verlopen, met nieuwe leden in dit Parlement en met nieuwe lidstaten in de Raad, wat wil zeggen dat de twee takken van de Begrotingsautoriteit hun werk onder volkomen andere omstandigheden zullen moeten verrichten.
Behalve met andere variabele factoren zal bij de nieuwe financiële consensus ook rekening moeten worden gehouden met de gevolgen van een reeds hervormd landbouwbeleid, met de reële convergentie in de huidige doelstelling-1-regio's - die de gevolgen zullen ondervinden van het statistische effect - en het absorptievermogen van de nieuwe lidstaten. Er zal zelfs een nieuwe beslissing moeten worden genomen met betrekking tot de eigen middelen en hun plafond dat nu is vastgesteld op 1,24%, en zal moeten worden geratificeerd door de lidstaten.
Kortom, misschien dienen de onderhandelingen over de nieuwe financiële vooruitzichten niet eerder van start te gaan dan wanneer duidelijk is dat er een volledige consensus tussen alle partijen kan worden bereikt. Mocht de uitbreiding kunnen worden verwezenlijkt met het huidige financiële kader, dan zouden we misschien moeten overwegen dat te verlengen totdat we de beschikking hebben over een globale evaluatie van de nieuwe financiële situatie.

Kreissl-Dörfler (PSE).
Mijnheer de voorzitter, geachte collega's, het staat buiten kijf dat er op dit moment over een van de lastigste hoofdstukken in het uitbreidingsproces wordt onderhandeld: de landbouw. Daarom wil ik direct één ding vooropstellen: er mag en zal geen koppeling komen tussen een hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de toetreding van nieuwe lidstaten, al zouden sommigen dat graag zien. Het ene onderwerp moet los van het andere worden behandeld, wat echter niet inhoudt dat er van beide kanten niet aan een hele reeks eisen en regels dient te worden voldaan. In de eerste plaats dient het acquis communautaire integraal te worden gewaarborgd, met name op veterinair en phytosanitair terrein, op het terrein van de kwaliteitsnormen voor veilige levensmiddelen, alsmede de handhaving van de regels op het gebied van de dierenbescherming. Dat er daarvoor in sommige sectoren een tijdelijke overgangsregeling zal komen, is een duidelijke zaak. Voorts moet het SAPARD-programma in het kader van de pretoetredingssteun nu eindelijk volledig ten uitvoer worden gelegd, want de behaalde resultaten zijn tot nu toe onvoldoende. Wij steunen ook de voorstellen van de Commissie om de directe betalingen aan de nieuwe lidstaten na hun toetreding in eerste instantie trapsgewijs en in de vorm van productieonafhankelijke, oppervlakgerelateerde betalingen te verrichten en de kredieten voor productieonafhankelijke agrarische ontwikkelingsprogramma's aanzienlijk te verhogen om de sociale acceptatie in deze landen, Polen bijvoorbeeld, te bevorderen. De landbouw en de plattelandsontwikkeling vormen in deze landen nog steeds een centrale factor en dat zal nog lang zo blijven, en overigens niet alleen daar! Het is noodzakelijk om in de gehele Europese Unie de multifunctionele landbouw in al zijn facetten tot uitgangspunt van de steun te maken, om op die wijze de tweede pijler verder uit te breiden, niet alleen met het oog op de WTO-onderhandelingen.
Ik wil nogmaals benadrukken dat de solidariteitsgedachte die onze Gemeenschap beheerst en kenmerkt, uitgehold noch afgeschaft mag worden. Dit betekent echter niet dat het gemeenschappelijke landbouwbeleid niet aan hervorming toe zou zijn. Dat geldt, uitbreiding of geen uitbreiding, zowel voor de lidstaten als voor de kandidaat-lidstaten. Wie van de woordvoerders van de boeren aanneemt dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid helemaal niet hervormd hoeft te worden, die versnelt daarmee slechts de ondergang van de boerenlandbouw waarvan altijd zo luidruchtig wordt geëist dat die behouden blijft.
Aan het adres van het Raadsvoorzitterschap: misschien begint het bij sommigen nu te dagen dat het in 1999 bij de onderhandelingen over de Agenda 2000 zo nu en dan wat zinvoller was geweest om iets minder nationaal en meer Europees te denken. Want erfhoeven zullen en mogen er niet meer bestaan, nietwaar, mijnheer de voorzitter van de Raad? Wij als Parlement wensen de uitbreiding en daarmee de eenwording van Europa, en ik weet zeker dat dat niet zal mislukken door toedoen van de landbouwproblematiek. Daarvoor zullen de commissarissen Fischler en Günter Verheugen zeker zorgen.
Böge (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil meteen aan het begin van mijn betoog in herinnering roepen dat dit Europees Parlement niet alleen met een absolute meerderheid van afgevaardigden en driekwart van de uitgebrachte stemmen akkoord dient te gaan met de toetredingsverdragen per land, maar dat dit overeenkomstig artikel 25 van het Interinstitutioneel Akkoord ook geldt voor de bijbehorende overdracht van middelen. Daarom is het een goede zaak dat het Parlement zowel door de Commissie als door de Raad vanaf het begin bij de onderhandelingen is betrokken.
Waar gaat het nu eigenlijk over? Het is in eerste instantie van belang dat de tussenbalans wordt opgemaakt, zoals ook in Berlijn onder het Duitse voorzitterschap is besloten. Ten tweede gaat het om het in gang zetten van de verdere ontwikkeling van het beleid van de Gemeenschap na 2006, waarbij te allen tijde rekening gehouden moet worden met parallelle gebeurtenissen in die periode, zoals de uitbreiding naar het oosten en de Wereldhandelsronde. Ik wil daarbij uitdrukkelijk de volgende aantekening maken: een te grote ambitie brengt het tijdschema van de uitbreiding in gevaar. Ik wil ook benadrukken dat ik de huidige voorstellen van de Commissie, bijvoorbeeld op het gebied van het landbouwbeleid, begrotingstechnisch verantwoord vind.
Het is ongetwijfeld ook van belang om op het vlak van het structuurbeleid te discussiëren over de mogelijkheid aanpassingscenario's voor de structuurfondsen op te zetten. Ik ben het wat dat betreft volledig met mijn collega, de heer Walter, eens. Wij zullen ook aandacht moeten besteden aan speciale regelingen met betrekking tot het Cohesiefonds. Gelden deze uitsluitend tot 2006 of blijven ze ook nog gedurende een bepaalde periode na 2006 van kracht? Het venijn zit in dit geval in de details. Wij moeten onszelf niet voor de gek houden. Wij zullen ons ook moeten afvragen of de gebrekkige omzetting van de pretoetredingshulp tot nu toe een lakmoesproef is voor de omzettings- en toetredingscapaciteiten van de kandidaat-landen, of dat wij de dingen zelf zo ingewikkeld hebben gemaakt dat niemand er meer wijs uit kan worden.
Daarom hoop ik dat de Conventie tot overtuigende beslissingen zal leiden over de handelingsbekwaamheid van de instellingen en de noodzakelijke concentratie van bevoegdheden. Ik voeg daaraan toe dat ik persoonlijk twijfel of datgene waar wij op dit moment met betrekking tot de slagvaardigheid en de taalregeling over discussiëren, daadwerkelijk een definitieve oplossing zal opleveren. Laten we met name op één ding letten: wij hebben oplossingen nodig waarvoor een meerderheid te vinden is, oplossingen die niet alleen op instemming van de parlementaire instanties kunnen rekenen maar ook op die van de bevolking in de nieuwe én in de oude lidstaten van de EU. Vanuit dat oogpunt moeten we gezamenlijk aan het werk gaan!
Podestà (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, er werd gezegd dat dit een onvermijdelijk, niet te stuiten proces is. Het is echter ook een proces dat in goede banen geleid moet worden. Wij moeten erkennen dat deze landen grote inspanningen hebben ondernomen maar tegelijkertijd moeten wij enkele vragen tot onszelf richten met betrekking tot drie delicate onderdelen van dit proces. Zoals gezegd zijn Bulgarije en Roemenië twee landen die achterop zijn geraakt en deel uitmaken van een historisch kritisch gebied, de Balkan, dat zoals wij allen weten in de afgelopen eeuw rampen heeft veroorzaakt. Wat bent u, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, van plan te ondernemen om het integratie- en toenaderingsproces van de Balkan tot de Unie te versnellen?
Het tweede punt dat ik aan de orde wilde stellen gaat over de betrekkingen met de landen van de Middellandse Zee. Kennelijk kijken wij toch een beetje scheel in dit Parlement. Enerzijds hebben wij twee uur geleden geapplaudisseerd voor het initiatief van onze Voorzitter dat tot doel heeft het vredesproces in Palestina anders te benaderen en onze betrokkenheid te versterken, en anderzijds zien wij dat na Barcelona het mediterrane beleid zo goed als dood is. Hoe kan men een efficiënte dialoog tot stand brengen als men niet inziet dat ook met concrete hulp vorderingen kunnen worden gemaakt in de richting van vrede?
Dan nog iets over de publieke opinie. Ik heb tot mijn genoegen vernomen dat er een coherent pakket zal worden gepresenteerd voor het landbouwbeleid en het beleid van de structuurfondsen. Vooral in de landen van de Unie is de publieke opinie wantrouwig ten aanzien van het uitbreidingsproces; de een wat meer en de ander wat minder, maar alles bij elkaar is er wantrouwen in alle lidstaten. Daarom geloof ik dat daarop moet worden gereageerd.
Laatste opmerking: de talen. Ik haak in op hetgeen de heer Böge zojuist zei. Mijns inziens moet het principe van veeltaligheid worden gehandhaafd. Met de uitbreiding nemen wij enerzijds een historische uitdaging op ons, een taak waarin wij absoluut niet willen mislukken, maar anderzijds moeten wij voorkomen dat onze culturen en volkeren hun identiteit verliezen.

Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik zou aan het begin van mijn verklaring commissaris Verheugen graag willen bedanken voor het feit dat hij de Benes-decreten tot onderwerp van discussie heeft gemaakt. Daardoor heeft hij er namelijk op gewezen - en het Europees Parlement heeft dat in verschillende resoluties ook al duidelijk gemaakt - dat deze kwestie wel degelijk een Europese dimensie heeft. U heeft terecht geconstateerd, mijnheer de commissaris, dat er niet alleen juridische, maar ook politieke en morele problemen bestaan die voor het integratieproces relevant zijn. Ik wil ook benadrukken dat tot mijn genoegen door de Tsjechische regering en ook door de Tsjechische publieke opinie te kennen is gegeven dat er alles aan gedaan zal worden om een einde te maken aan nog bestaande discriminerende effecten op juridisch gebied als gevolg van een aantal Benes-decreten. Op deze manier kunnen ook de barrières die de uitbreiding bemoeilijken, uit de weg geruimd worden. Ik steun die houding. Ik betreur echter ten zeerste dat enige afgevaardigden opgemerkt hebben dat de uitbreiding onontkoombaar is. Alsof we nu alles in het werk moeten stellen om dit proces te bespoedigen omdat het toch niet meer tegen te houden is! Dit proces is niet alleen niet meer te stoppen, het is zelfs uiterst wenselijk, en wel uit de grond van ons hart!
Juist door de uitbreiding met de Midden- en Oost-Europese en noordelijke landen kunnen we de historische last van ons afgooien die we sinds Jalta met ons meedragen. Door die uitbreiding gaat de tweedeling in Europa tot het verleden behoren. Hier zullen wij allemaal baat bij hebben en dat geldt met name voor landen zoals Oostenrijk en Duitsland die direct van de groeimarkten kunnen profiteren die zich voor hun deur bevinden!
Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het 45jarig bestaan van de Europese Unie bevestigt hetgeen de Communistische Partij van Griekenland allang had vastgesteld, namelijk dat de Unie werd opgericht om de belangen van het grootkapitaal te behartigen, en niet de belangen van de volkeren, zoals sommigen zeggen. De werknemers van de Europese Unie zien dat met name de afgelopen tien jaar hun rechten steeds meer worden beknot of zelfs geheel worden afgeschaft.
Dat geldt voor hun arbeidsrelaties, pensioenrechten, democratische vrijheden en loon. Werkloosheid, armoede en repressie grijpen steeds meer om zich heen. Vooral de kleine en middelgrote bedrijven op het platteland en in de steden worden kapot gemaakt. Er worden voortdurend maatregelen getroffen om de macht van de grote economische belangen te versterken, die sowieso steeds autoritairder wordt. Er wordt een Europa opgebouwd dat zich niet verzet tegen het barbaars gedrag van de VS, maar samen met de VS optrekt of de VS zelfs de loef probeert af te steken op hun gevaarlijke, paranoïde weg, een weg die zelfs de ondergang van onze planeet zou kunnen betekenen.
De volkeren van de kandidaat-landen hoeven derhalve geen heil te verwachten van de toetreding wat de bescherming van hun vitale belangen betreft. Zij hebben reeds de wrange vruchten moeten plukken van hun pretoetredingsrelatie, zoals herstructurering en plundering van heel hun overheidssector door het buitenlands kapitaal, afschaffing van hun sociale verworvenheden en versterking van hun lokale, vaak maffia-achtige uitbuiters, die zich opwerpen als de bevoorrechte partners van de Europese Unie.
De Communistische Partij van Griekenland is solidair met de volkeren van de kandidaat-landen en spoort hen derhalve aan zich te verzetten tegen dit proces. Wat Palestina betreft wil ik ook vandaag weer de Europese Unie vragen de financiering van het criminele regime in Israël te stoppen en elke band op het gebied van de bewapening te verbreken opdat een eind wordt gemaakt aan deze misdaad tegen het Palestijnse volk.

Piqué
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle leden van dit Parlement bedanken die het woord hebben gevoerd. Met grote belangstelling heb ik naar hen geluisterd. Helaas ontbreekt mij de tijd om elke vraag apart te beantwoorden, zoals ik zou willen. Het leek me een voor iedereen buitengewoon zinvolle uitwisseling van ideeën en indrukken, die kenmerkend is voor de volwaardige samenwerking tussen de verschillende instellingen van de Europese Unie, en met name tussen de Raad, het Parlement en de Commissie. Niettemin zou ik een aantal algemene, mijns inziens relevante opmerkingen willen maken.
Naar mijn idee heeft deze grootscheepse operatie van de uitbreiding de steun van een duidelijke en vrijwel onverdeelde meerderheid. Verder lijkt iedereen ervan doordrongen dat we ons dienen te houden aan de gestelde tijdschema's, zodat een flink aantal van de landen die nu nog kandidaat-landen zijn, kunnen deelnemen aan de volgende verkiezingen van het Europees Parlement in 2004.
Er is een opmerking gemaakt over de historische component van de uitbreiding, en die opmerking was volkomen terecht. De uitbreiding is een politieke operatie maar daarnaast ook een historische stap gericht op de definitieve eenwording van Europa, na de tweedeling als gevolg van de koude oorlog en het op afschrikking gebaseerde evenwicht, na de verdeling van Europa in verschillende blokken. Het is nochtans waar dat we met deze uitbreiding waarschijnlijk niet de geografische grenzen van het Europese bouwwerk hebben bereikt.
Net als iedereen zal ik hier ook uitgaan van maximum 10 landen waarmee de onderhandelingen eind 2002 moeten worden afgerond. Daar zijn we naartoe aan het werken, maar we hebben nog vele problemen en obstakels voor de boeg. Sommige afgevaardigden hebben in dit verband gewezen op de situatie in Bulgarije, Roemenië, Turkije, de Balkan en Oekraïne.
Ik zou willen zeggen we bij het spuien van onze kritiek op het huidige proces van de Europese opbouw vaak vergeten dat de Europese opbouw en de hele politieke opzet van de Unie uiteindelijk een onmiskenbare successtory zijn geworden, waaraan aanvankelijk zes landen deelnamen en nu 15; zeer binnenkort zouden dat er 25 kunnen zijn, daarna 27, 28, en in de toekomst misschien nog veel meer.
Niemand wil graag bij een verliezend team gaan, bij een club waaraan van alles mankeert. In de regel wil iedereen spelen voor een team dat de zaakjes goed voor elkaar heeft en dat goede resultaten behaalt.
Als voorbeeld wil ik de Balkan noemen, zowel de oostelijke als de westelijke Balkan, zodat ik ook op Bulgarije en Roemenië kan ingaan. In mijn betoog heb ik gezegd - hetgeen is bevestigd door commissaris Verheugen - dat we Bulgarije en Roemenië bijzonder duidelijke en positieve signalen moeten geven, teneinde in de loop van de komende maanden samen met hen alle hoofdstukken te openen en de onderhandelingen voor hun toekomstige toetreding zoveel mogelijk te bespoedigen. Voor die landen is het Europese perspectief van buitengewone betekenis, net zoals dat destijds voor Spanje het geval was.
In de ogen van Spanje is Europa altijd een symbool geweest van vrijheid, van consolidering van de democratie, van sociale rechtvaardigheid, modernisering en economische vooruitgang. Voor deze landen is dat net zo, en zij hebben net zoveel recht als wij destijds hadden om toe te treden tot de Europese Unie. Diezelfde overweging kunnen we maken, zij het op wat langere termijn, ten aanzien van de westelijke Balkan.
Wat hebben wij deze landen te bieden? Wat wij hun te bieden hebben is perspectief, het vooruitzicht op integratie. Wat wij hun te bieden hebben is de mogelijkheid tot voortzetting van hun democratische consolidering en hun interne hervormingen, want er bestaat geen alternatief voor het vooruitzicht en het toekomstbeeld van de Europese integratie.
Dat toekomstbeeld zal het beste middel zijn om te voorkomen dat het weer tot confrontaties komt en er weer een oorlogssituatie ontstaat zoals die waarin deze landen niet lang geleden nog verkeerden. Daarom is de Europese Unie in het kader van het Stabiliteitspact de met een aantal van deze landen overeengekomen associatie- en stabiliteitsakkoorden op de rails aan het zetten. Die akkoorden hebben elk hun eigen tijdschema maar onze doelstelling is duidelijk en zij houdt in dat al die landen op een gegeven moment het recht zullen hebben zich kandidaat te stellen voor toetreding tot de Europese Unie.
Dat is de operatie waarmee wij ons bezighouden, en daarom is het zo belangrijk dat we de zaken nu goed aanpakken. Hierbij zijn integriteit, nauwkeurigheid, discipline en realisme geboden. Ik heb aandachtig geluisterd naar sommige leden van dit Parlement die zeiden dat de financiële vooruitzichten moeten worden heroverwogen en dat er een prijskaartje hangt aan de uitbreiding. Natuurlijk hangt er een prijskaartje aan maar die kosten zullen worden opgenomen in het kader van de overeengekomen financiële vooruitzichten.
Voorts heb ik een aantal sprekers horen zeggen dat het tijd wordt om aan de hervorming van de gemeenschappelijke beleidsvormen te denken. Dat spreekt vanzelf maar wie nu zegt dat die debatten, zowel het debat over de financiële vooruitzichten als dat over de hervorming van de gemeenschappelijke beleidsvormen, deel moeten uit maken van de toetredingsonderhandelingen, dient wel beseffen - wat ik duidelijk zou willen stellen - dat we ons dan niet zouden kunnen houden aan de tijdschema's van de uitbreiding. Wie een voorstander is van de uitbreiding en wie wil dat we ons houden aan de voorziene tijdschema's, dient goed te beseffen dat we ons daar dan ook daadwerkelijk aan moeten houden omdat de hele operatie anders mislukt. Volgens mij zijn de Raad en de Commissie het op dit punt volkomen met elkaar eens, en naar ik hoop ook met het Parlement. Alleen een zeer brede consensus zal ons in staat stellen aan de verwachtingen van onze burgers te voldoen.
Ik zou willen afsluiten met een laatste opmerking die me eveneens relevant lijkt. De politieke wil van de Europese Unie ten aanzien van de uitbreiding staat buiten kijf, wat echter niet betekent dat reeds besloten is dat de onderhandelingen met 10 kandidaat-landen persé voor het einde van het jaar moeten zijn afgerond.
De politieke wil is onontbeerlijk maar vooralsnog ontoereikend, want de onderhandelingen moeten in hetzelfde tempo worden voortgezet, en de kandidaat-landen zullen moeten aantonen dat zij de bestuurlijke, juridische, kortom de politieke capaciteiten in huis hebben om het communautaire acquis in hun wetgeving om te zetten. Ook zullen ze ons ervan moeten overtuigen dat ze in staat zijn om die omzetting te voltooien, daar het ons anders slecht zal vergaan, zowel de huidige als de toetredende leden. We hebben ons er allen toe verplicht ervoor te zorgen dat de uitbreiding succesvol verloopt.
Ik hoop dat de politieke wil van de Europese Unie net zo groot is als die van de kandidaat-landen en gedaan zal worden wat gedaan moet worden, zodat we te zijner tijd inderdaad het politieke besluit kunnen nemen om de onderhandelingen af te sluiten, aanvankelijk met 10 landen en in de toekomst met meer.

Verheugen
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik wil het Parlement van harte bedanken voor de zeer brede steun die het Raadsvoorzitterschap en de Commissie bij het uitbreidingsproces hebben ondervonden. Ik vind het erg belangrijk dat deze eensgezindheid en samenwerking ook in de toekomst wordt gehandhaafd.
Een paar korte opmerkingen. Ten eerste lijkt het mij noodzakelijk er nogmaals heel duidelijk op te wijzen dat we niet nog eens nieuwe uitbreidingsvoorwaarden kunnen creëren, ook al zou het zeer wenselijk zijn om bepaalde hervormingen in het beleid en ook in de opbouw van de Europese Unie te bespoedigen. Hoe zeer ik ook begrijp dat de uitbreiding als argument wordt gebruikt om vaart achter die kwesties te zetten, zo zeer waarschuw ik ook voor elke vorm van koppeling van die kwesties aan de uitbreiding. Dat zou in de kandidaat-landen namelijk slechts als een extra belemmering worden beschouwd en als een nieuwe bevestiging van hun reeds bestaande vermoedens dat we het einddoel steeds weer verder opschuiven op het moment dat de kandidaten de finishlijn bijna bereikt hebben. Dat mag niet gebeuren!
Ik begrijp bijvoorbeeld ook niet wat nou precies het probleem met de Conventie is. Waarom zouden de huidige kandidaat-landen niet als nieuwe lidstaten nu al gelijkwaardig en volledig mee kunnen beslissen over de resultaten van de Conventie? Als iemand van mening is dat ze daartoe niet in staat zijn, heeft hij of zij het bij het verkeerde eind.
Ik wil met klem waarschuwen voor het waanidee dat we nu nog snel ons zilveren bestek en kostbare servies in veiligheid moeten brengen voordat de armoezaaiers uit het Oosten arriveren. Wie deze houding ten opzichte van de uitbreiding aanneemt, heeft absoluut geen besef van de historische dimensie van dit probleem.
De tweede opmerking heeft betrekking op de financiën. Ik ben blij met de aansporingen van de vertegenwoordigers van de Begrotingsautoriteit dat de Commissie de taak van de Begrotingsautoriteit dient te respecteren. Als u van mening bent dat wij meer geld moeten uitgeven, verzoek ik u vriendelijk met de Raad te regelen dat er meer geld komt. Zo lang dat niet het geval is, zal de Commissie zich strikt aan de taken van de Raad en het Parlement houden, en ik kan u verzekeren dat dat ook afdoende is. Het zou onzinnig zijn om aanzienlijk meer geld ter beschikking te stellen, omdat we nu al tot de grens zijn gegaan van hetgeen wij, gezien het bestedingsvermogen in de kandidaat-landen, kunnen verantwoorden. Het is gewoonweg niet waar dat zij slechter behandeld worden dan de huidige lidstaten. Gemeten aan hun bruto nationaal product ontvangen de toekomstige nieuwe lidstaten aanzienlijk meer steun uit de Europese begroting dan de huidige cohesielanden.
De bewering dat wij met twee maten meten, is alleen correct met dien verstande dat de kandidaat-landen tot op zekere hoogte bevoordeeld worden. Ze worden in ieder geval niet benadeeld.
Mijn laatste opmerking is aan het adres van de heer Oostlander. Er zijn tientallen onderzoeken, zoals die uit Nederland, waaruit blijkt dat de kosten van de uitbreiding in werkelijkheid veel hoger zouden uitvallen dan onze prognoses aangeven. Deze onderzoeken, inclusief de Nederlandse onderzoeken, hebben allemaal één ding gemeen: ze gaan uit van politieke veronderstellingen die nooit werkelijkheid zullen worden. Er wordt bijvoorbeeld uitgegaan van onderhandelingsresultaten die er nooit geweest zijn en die er ook nooit zullen komen. Als het uitgangspunt van de onderhandelingen zodanig zou zijn dat de nieuwe lidstaten uiterlijk 2005 aan het milieu-acquis zouden moeten voldoen, dan kost dat inderdaad 130 miljard euro en dan zou dat geld ook opgebracht moeten worden. Wij onderhandelen echter helemaal niet op deze manier. Wij onderhandelen zodanig dat we binnen het kader van de financiële mogelijkheden blijven en wij gaan ook geen financiële verplichtingen aan voor de periode na 2006. Ik hoef het Europees Parlement toch niet uit te leggen dat het onmogelijk is om op een manier te onderhandelen waardoor financiële verplichtingen zouden ontstaan die niet door het Parlement en door de Raad zijn gedekt. Als een dergelijk uitbreidingsverdrag financiële risico's met zich mee zou brengen, zou u dat immers nooit goedkeuren. Er bestaat geen financieel risico bij de uitbreiding. Ik heb zo mijn vermoedens waarom in bepaalde lidstaten bepaalde discussies op basis van bepaalde achtergrondinformatie in gang zijn gezet. Vanwege mijn positie als lid van de Europese Commissie kan ik daar helaas geen verder commentaar op leveren.
Dan de opmerking dat de begroting van de Europese Unie geen ruimte biedt voor belastingverhogingen en schulden, hetgeen betekent dat wij feitelijk niet meer kunnen uitgeven dan de bijdragen van de lidstaten ons toestaan. Die opmerking is misschien terecht, en het zou ook bij elke minister van Financiën van de Europese Unie bekend moeten zijn dat het zo werkt.
De discussie over de Benes-decreten heeft mij gesterkt in de overtuiging dat de Commissie door moet gaan met de behoedzame behandeling van deze kwestie. Ik verzoek iedereen die aan deze discussie deelneemt om de grootst mogelijke genuanceerdheid en behoedzaamheid aan de dag te leggen. Niet alle luidruchtige opmerkingen van de afgelopen tijd hebben ertoe bijgedragen dat wij ons doel dichter naderden. Ik ben het met iedereen eens die van mening is dat er behalve de zuivere onderhandelingskwesties ook nog andere vragen en problemen opgelost moeten worden voordat we besluiten kunnen nemen. Wij willen namelijk geen zware historische last meenemen naar onze gemeenschappelijke Europese toekomst.
De Voorzitter.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het debat over de verklaringen van de Raad en de Commissie - Stand en vooruitzichten van de transatlantische betrekkingen, met inbegrip van de belasting op de invoer van staal.

Piqué
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen wil ik het Parlement hartelijk danken voor de mogelijkheid die het mij biedt om over de huidige stand van de transatlantische betrekkingen te spreken. Daaruit blijkt mijns inziens dat het Parlement belang hecht aan de buitenlandse acties van de Europese Unie. Bovendien is dit een gepast initiatief, gezien de gebeurtenissen van de afgelopen maanden en de eerste topbijeenkomst van de Europese Unie en de Verenigde Staten sinds 11 september.
De Europese Unie en de Verenigde Staten hebben zonder enige twijfel een historische relatie. Hiermee wil ik niet alleen aangeven dat deze relatie al heel lang bestaat, maar ook benadrukken dat deze relatie zeer belangrijk en uniek is. De banden tussen de bevolking en de regering van de Europese Unie en de Verenigde Staten zijn sterk en duurzaam, en berusten op fundamentele waarden zoals eerbiediging van de mensenrechten, individuele vrijheid, rechtsstaat, democratisch bestuur en vrijemarkteconomie. Het verleden heeft meer dan eens aangetoond dat de Europese Unie en de Verenigde Staten, als ze harmonisch samenwerken, een doorslaggevende bijdrage kunnen leveren aan de verwezenlijking van positieve veranderingen in de wereld. De komst van democratische regeringen wordt gestimuleerd, de mogelijkheden voor handel en investeringen worden verbeterd, de armoede in minder bedeelde gebieden wordt verminderd en het milieu wordt op wereldniveau beschermd.
Door de gebeurtenissen van 11 september werden wij niet alleen herinnerd aan onze politieke en economische banden, maar ook aan de waarde die Europeanen en Amerikanen hechten aan de beginselen die ten grondslag liggen aan onze betrekkingen, aan de beginselen van vrijheid, democratie en de eerbiediging van de rechten van mensen. 
Ter inleiding wil ik de woorden citeren waarmee het Spaans voorzitterschap zijn prioriteiten voor dit half jaar met betrekking tot de transatlantische betrekkingen heeft beschreven: 'De gebeurtenissen van 11 september hebben - zo dit mogelijk was - nog sterker aangetoond dat de Europese integratie onlosmakelijk verbonden is met de transatlantische betrekkingen. Europa kent nu vrede en welvaart. Wij moeten de jonge Europese generaties er echter op wijzen dat wij dat onder andere te danken hebben aan de gulle en solidaire instelling van vele Amerikanen toen Europa, nog niet zo lang geleden, een groot slagveld en iets later een grote rokende puinhoop was. Nu moeten wij onze solidariteit tonen, en Spanje zal dat in zijn hoedanigheid van voorzitter van de Europese Unie vastberaden stimuleren?. 
Minder dan 24 uur na de afschuwelijke aanslagen in New York en Washington op 11 september heeft de Europese Unie haar volledige solidariteit betuigd met de Amerikaanse regering en het Amerikaanse volk. Op 20 september hebben de Europese Unie en de Verenigde Staten afgesproken samen te werken om een brede coalitie te kunnen vormen in de strijd tegen de gesel van het terrorisme. Op die manier werd een gemeenschappelijke overeenkomst gesloten over een tot dusver ongekende samenwerking op wereldniveau ter bestrijding van het terrorisme, van terroristische leiders, netwerken en organisaties.
Uit dit besluit blijkt de kracht van de transatlantische betrekkingen, de gemeenschappelijke waarden en de vastberadenheid om gezamenlijk de strijd aan te gaan tegen fanatisme en intolerantie. De veiligheid en het welzijn van de burgers ligt ons en de Verenigde Staten na aan het hart. Wij zullen daarom kosten noch moeite sparen om onze samenlevingen van het dreigende terrorisme te vrijwaren. Wij zullen er met name op toezien dat de wet en het recht op individuele vrijheid uiterst zorgvuldig nageleefd worden.
Het voorzitterschap geeft de hoogste prioriteit aan de ontwikkeling van de samenwerking tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten op het gebied van de strijd tegen het terrorisme. Derhalve wordt grote nadruk gelegd op de ministeriële ontmoeting tussen de EU en de VS van 10 april aanstaande in Madrid, en op de topontmoeting tussen de EU en de VS van 2 mei aanstaande in Washington. Wij kunnen tevreden zijn met de resultaten die wij de afgelopen maanden geboekt hebben samen met onze Amerikaanse bondgenoten, maar wij mogen niet vergeten dat wij nog een lange weg te gaan hebben.
Na de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van Santiago de Compostela van 14 februari jongstleden is afgesproken dat het voorzitterschap de Raad om een onderhandelingsmandaat zal vragen voor de sluiting van een uitleveringsovereenkomst en een overeenkomst voor wederzijdse juridische bijstand op strafrechtelijk gebied op grond van de artikelen 24 en 38 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. 
Het voorzitterschap zal de Raad een ontwerpmandaat presenteren, zodat deze daar op 25 april een uitspraak over kan doen. Wij zijn ons ervan bewust dat dit mandaat duidelijk en flexibel moet zijn en een bijdrage moet leveren aan de huidige situatie. Uiteraard moeten de in de nationale grondwetten opgenomen beperkingen en de op de Europese waarden gegrondveste garanties met betrekking tot procesvoering gerespecteerd worden.
De internationale kwesties vormen evenwel een wezenlijk onderdeel van de uitwisseling van informatie en gedachten in de transatlantische dialoog. Met onze dialoog over het GBVB proberen wij onze standpunten met betrekking tot de meeste relevante kwesties, met inbegrip van het veiligheidsbeleid, op elkaar af te stemmen en haalbare oplossingen te vinden voor internationale conflicten. Zo hebben wij bijvoorbeeld de conflicten in Afghanistan en het Midden-Oosten bekeken, en blijven deze bekijken.
Gedurende de afgelopen vijftig jaar hebben de Europese Unie en de Verenigde Staten een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van normen en de oprichting en stimulering van instellingen ter bevordering van vrede en welvaart. Dat gebeurt in het kader van verschillende internationale organisaties, zoals de Verenigde Naties, de NAVO, het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie. Gedurende twee generaties waarborgt het verbond tussen Europa en de Verenigde Staten de vrede op ons continent. Op dit moment is Europa dichter dan ooit bij de verwezenlijking van zijn wens naar hereniging. Wij hebben nu de verantwoordelijkheid om de goede verstandhouding met de VS te behouden en daarvoor moeten wij het akkoord hernieuwen om gezamenlijk het hoofd te bieden aan de eisen en dreigingen van deze tijd.
Mijnheer de Voorzitter, de EU en de VS hebben betrekkingen die tot de meest complexe, rijke en gevarieerde economische betrekkingen ter wereld behoren. De dagelijkse onderlinge handel bedraagt bijna 1,2 miljard euro. Dat bedrag vertegenwoordigt ongeveer 37 procent van de wereldhandel in goederen en 45 procent van de wereldhandel in diensten. De rechtstreekse investeringen van de EU in de VS bedragen ongeveer 675 miljard euro. Drie miljoen arbeidsplaatsen in de VS zijn direct van deze investeringen afhankelijk en een op de twaalf Amerikaanse werknemers is bij Europese bedrijven in dienst. Wij mogen daarbij absoluut niet vergeten dat deze immense handel en investeringen open en ongehinderd kunnen plaatsvinden. Daar waar dat niet het geval is, lossen wij onze verschillen op door middel van overleg en dialoog. Wij zijn voortdurend op zoek naar praktische, snelle en evenwichtige oplossingen, en dat gaat niet altijd even makkelijk.
Afgelopen november is tijdens de ministeriële vergadering van de WTO in Doha besloten om onderhandelingen te beginnen met het oog op een nieuwe multilaterale onderhandelingsronde. Dat is een duidelijk voorbeeld van de gunstige weerslag van de Europees-Amerikaanse samenwerking. Deze samenwerking overstijgt de eventuele meningsverschillen met betrekking tot doelstellingen en belangen en staat in dienst van het overkoepelend gemeenschappelijk belang. Tegelijkertijd mag het ons niet verbazen dat de ingewikkelde economische en handelsbetrekkingen kunnen leiden tot meningsverschillen en discussiepunten. Daaraan wordt soms vanwege de grote invloed, in vergelijking met de omvang van de handel, grote waarde gehecht. Deze discussiepunten spelen op bepaalde momenten een sleutelrol en drukken een stempel op de onderhandelingen tussen de desbetreffende politici en de media. Er zijn daarentegen maar weinig mensen die stilstaan bij de compromissen en oplossingen die wij in het verleden hebben gevonden voor controversen. Ik wil hierbij herinneren aan de bananenoorlog die lang heeft geduurd en waarvoor onlangs een oplossing gevonden is.
Daarom willen wij nu onder andere een nieuwe positieve aanpak voor de ontwikkeling en versterking van de bilaterale handel. Daaraan wordt te vaak te weinig aandacht besteed, doordat de onenigheden een grote rol spelen.
Het voorzitterschap wil benadrukken dat het noodzakelijk is gebruik te maken van het tot dusver onbenutte potentieel van de handelsbetrekkingen om in deze conflictsituatie te gaan samenwerken. Ik ben ervan overtuigd dat wij daardoor in staat zullen zijn het hoofd te bieden aan andere kwesties zoals die van de Foreign Sales Corporation, de genetisch gemodificeerde organismen of de onlangs gerezen kwestie van de staalhandel. 
Wat deze laatste kwestie betreft wil ik erop attenderen dat het geschil met de Verenigde Staten is ontstaan door de op 5 maart aangekondigde beslissing om beschermende maatregelen te nemen tegen de import van bepaalde staalproducten. De VS leggen heffingen tot 30 procent op, afhankelijk van de producten, en daaruit blijkt helaas dat ze eenzijdig protectionistische maatregelen willen nemen die inbreuk plegen op de resultaten die de Europese Unie en de overige productielanden in Parijs onder de auspiciën van de OESO hebben geboekt. Dat is in deze belangrijke periode een zeer ongunstig precedent voor de nieuwe multilaterale onderhandelingsronde. Alle lidstaten en de Raad ondersteunen de door de Commissie genomen maatregelen en wij ondersteunen met name het beleid van commissaris Lamy.
Ik kan u verzekeren dat het voorzitterschap veel belang hecht aan deze kwestie. De Commissie en de lidstaten zullen nauw betrokken worden bij de toekomstige ontwikkelingen in deze kwestie, omdat wij vastbesloten zijn de juiste maatregelen te nemen binnen alle noodzakelijke instanties om de belangen van de Unie beschermen.
Mijnheer de Voorzitter, het is logisch dat de Europeanen en de Amerikanen soms uiteenlopende belangen hebben bij belangrijke internationale kwesties. Dat mag echter geen beletsel zijn voor onze samenwerking. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de Conferentie van Monterrey. Wij hebben een consensus kunnen bereiken tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, die ook alle andere landen ter wereld onderschrijven. Dat is een goed voorbeeld voor Johannesburg. Daarentegen geldt dat voor het milieu niet. De Europese Unie heeft een belangrijke stap vooruit gezet met de ratificatie van het Protocol van Kyoto tijdens de Milieuraad van enkele dagen geleden, terwijl de Verenigde Staten met de aanneming van het door president Bush aangekondigde programma zich meer van deze doelstelling lijken te verwijderen. Toch is het voorzitterschap ook in dit geval van mening dat deze kloof overbrugd moet worden, ook al lijken de standpunten ver uit elkaar te staan. Wij zullen de komende weken een vergadering op hoog niveau hebben met de tijdens de transatlantische top in Göteborg opgericht werkgroep.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot wil ik zeggen dat de mogelijkheden voor de partijen om een positieve en bevorderlijke invloed uit te oefenen op de werkzaamheden absoluut niet verwaarloosbaar zijn. De Europese Unie, die steeds Europeser wordt, moet haar verantwoordelijkheid als vriend en bondgenoot van de Verenigde Staten volledig op zich nemen. Het voorzitterschap zal zich daarom ten volle inzetten voor een volledige ontwikkeling van de betrekkingen met de VS. Samen met de lidstaten en de Commissie zullen wij alles in het werk stellen om er voor te zorgen dat de top op 2 mei in Washington aan de verwachtingen van beide partijen voldoet. De bijdragen van het Europees Parlement tijdens het debat vandaag zullen derhalve buitengewoon belangrijk zijn. Ik wil u daar op voorhand voor danken.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, het voorzitterschap van de Raad is zojuist in zijn betoog over onze handelsbetrekkingen begonnen met overwegingen van algemene aard over de stand van de transatlantische betrekkingen, om vervolgens in te gaan op de kwestie van het staal. Ik zal in mijn betoog een tegengestelde volgorde aanhouden. Dat doe ik niet om mij af te zetten tegen het voorzitterschap - ik ben juist van mening dat wij zeer goed samenwerken - maar omdat de Commissie natuurlijk meer afhankelijk is van de actualiteit.
Laten we dus beginnen met het staal. Zoals u allen weet, heeft afgelopen week de meest recente protectionistische actie in de metaalindustrie plaatsgevonden. Deze vorm van protectionisme kan beschouwd worden als een chronische tekortkoming van het Amerikaanse handelsbeleid. Deze situatie is geheel in strijd met de lofzang van de Amerikaanse regering over de zoete vruchten van de vrijhandel. Nogmaals hebben de Verenigde Staten blijk gegeven van hetgeen als "periodieke vrijhandel" kan worden omschreven: de ene dag wordt hij omarmd en de andere dag verguisd. Welnu, op 6 maart rustte er een vloek op de vrijhandel.
De maatregelen die president Bush heeft aangekondigd met betrekking tot de staalindustrie zijn duidelijk politiek van aard. Ze hebben noch een rechtgrondslag, noch een economische basis. Wij Europeanen hebben in de jaren 80 en 90 in sociaal en financieel opzicht een hoge prijs voor de herstructureringen moeten betalen. Wij weten dat dit de enige manier is om zich aan te passen en de economie concurrerend te maken. De Verenigde Staten hebben gekozen voor een heel andere oplossing. Ze weigeren de ingrijpende, onderliggende problemen van hun metaalindustrie aan te pakken, en wentelen die problemen op het buitenland af.
Het is niet toelaatbaar dat de import de schuld krijgt van alle problemen die de Amerikaanse metaalbedrijven ondervinden, ook al is er nog altijd sprake van capaciteitsoverschotten op de wereldmarkt.
Met deze besluiten worden de aanpassingsproblemen van de Amerikaanse metaalindustrie op de rest van de wereld afgeschoven, en met name op ons. Gezien de omvang en kwaliteit van de producten die wij naar de Verenigde Staten exporteren, denk ik dat wij waarschijnlijk het grootste slachtoffer van deze maatregelen zullen worden. Het eerste, directe effect van de Amerikaanse maatregelen heb ik zojuist beschreven. Er is echter nog een tweede, indirect effect dat waarschijnlijk nog veel grotere gevolgen zal hebben. Door deze maatregelen bestaat er een gerede kans dat een groot gedeelte van de metaalproducten die niet meer op de Amerikaanse markt kunnen worden verkocht, op de Europese markt terecht zal komen.
De Unie zal op dit gebied alle mogelijke maatregelen nemen die tot haar beschikking staan om haar industrieën en haar banen te beschermen. In tegenstelling tot de Verenigde Staten zullen wij ons echter houden aan het strikte kader van de internationale afspraken die wij hebben onderschreven.
Wij gaan deze kwestie uiteraard voorleggen aan de WTO, die de Amerikaanse maatregelen vervolgens moet veroordelen. Maar dat is niet het enige wat wij willen ondernemen. Het gaat hier niet om een conflict tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, maar om een veel breder conflict. Deze maatregelen zullen immers de metaalmarkt in de gehele wereld ontregelen.
Het is zonneklaar dat dit besluit in overtreding is met de bepalingen van de vrijwaringclausule van de WTO. Volgens deze bepalingen mogen dergelijke maatregelen namelijk alleen getroffen worden in geval van een plotselinge sterke groei van de invoer. Dat is hier niet het geval.
Wij zullen verder maatregelen van de Amerikanen eisen ter compensatie van de totale Europese export die door de Amerikaanse maatregelen wordt getroffen. Afhankelijk van hun reactie zullen wij overwegen of het wenselijk of mogelijk is om onze tariefquota ten gunste van de Verenigde Staten op te schorten.
Tot slot moeten wij onze eigen markt beschermen tegen het gevaar dat metaalproducten op de Europese markt worden gebracht omdat ze niet langer op de Amerikaanse markt kunnen worden verkocht. Dit is het belangrijkste punt. Wij hebben alle procedures in werking gesteld om dit te voorkomen en maatregelen getroffen om het gevaar van deze toestroom van goederen naar de Europese markt weg te nemen. Een aantal weken geleden, dus nog voor er sprake kon zijn van een toename van de invoer, hebben wij voor extra toezicht gezorgd. Wij zijn dus voorbereid. Wij hebben de benodigde voorzorgmaatregelen getroffen. Onze maatregelen zijn overigens geheel in overeenstemming met de WTO-regels. Wij zullen onze markt niet afsluiten voor de invoer van staal. Wij willen er alleen zeker van zijn dat Europa geen vergaarbak wordt van alle metaalproducten die aanvankelijk voor de Amerikaanse markt bestemd waren. Wij zullen ervoor zorgen dat onze maatregelen van kracht worden op het moment dat de Amerikaanse grenzen daadwerkelijk dichtgaan.
Waarom zullen wij ons aan de WTO-regels houden terwijl de Amerikanen nu duidelijk besloten hebben om ze aan hun laars te lappen? De reden hiervoor is dat wij de wereldmarkt niet als een soort "Wilde Westen" willen beschouwen waarin iedereen maar kan doen wat hem goeddunkt. Er zijn regels en disciplines die in dergelijke gevallen het functioneren van het multilaterale systeem waarborgen. Net als de Raad en uw Parlement vinden wij dat het belang van de Unie op middellange en lange termijn beter is gediend bij een goed en gedisciplineerd functioneren van een multilateraal systeem. Wij dienen ons hier dan ook voor in te zetten. Wij beschikken over een geherstructureerde, productieve, sterke en concurrerende Europese metaalindustrie en hebben er dus belang bij dat de heldere spelregels worden toegepast.
Kortom, de Unie is getroffen door onrechtvaardige en ongegronde maatregelen. De Commissie heeft in nauwe samenwerking met alle betrokken partijen - Raad, Parlement, industrie en metaalbonden - besloten om krachtig te reageren en daarbij gebruik te maken van alle middelen die tot haar beschikking staan. Wij zullen onze bedrijven en banen beschermen tegen de indirecte gevolgen die zeer schadelijk kunnen zijn. Voorts zullen wij ons argument blijven verkondigen dat het Amerikaanse besluit slecht is voor de Amerikaanse economie, voor onze metaalindustrie en voor de wereldhandel.
Laten we dus niet de bredere context van onze handelsbetrekkingen uit het oog verliezen door deze recente gebeurtenissen. Net als de voorzitter van de Raad ben ik van mening dat onze handelsbetrekkingen in het algemeen van goede kwaliteit zijn en wereldwijd garant staan voor het grootste handels- en investeringsvolume in bilaterale zin. Deze handelsconflicten halen vaak de voorpagina van de kranten. We mogen evenwel niet vergeten dat ze slechts betrekking hebben op een klein gedeelte van onze handel. Wij hebben immers samen met de Verenigde Staten ook nog een positieve agenda die moet worden beheerd, zowel op multilateraal als bilateraal niveau.
Ik zal nu snel nog iets zeggen over de multilaterale betrekkingen. De heer Piqué heeft zojuist, naar ik meen, terecht een punt aan de orde gesteld. In Doha is namelijk duidelijk aangetoond dat als de Verenigde Staten en Europa nauw met elkaar samenwerken op een aantal gebieden, ze veelbelovende multilaterale beslissingen kunnen bewerkstelligen. Zo is in Doha besloten om van start te gaan met een nieuwe onderhandelingsronde.
Ik wil nu nog even stilstaan bij onze bilaterale betrekkingen. In het kader van ons transatlantisch economisch partnerschap zullen er natuurlijk altijd bilaterale prioriteiten bestaan. Wij zullen het idee blijven steunen dat wij samen moeten blijven werken aan positieve maatregelen ter verbetering van de bilaterale handel. Dat is niet altijd eenvoudig. Wij moeten ons onverzettelijk tonen en denken aan de middellange en lange termijn wat betreft de wederzijdse erkenning, de samenwerking op reglementair gebied, de voedselveiligheid en de bescherming van gegevens. In veel gevallen hebben wij resultaten geboekt, ook al toont de pers zich in de dagbladen niet altijd even enthousiast. Wij moeten onze gedachten eens laten gaan over andere initiatieven waarmee we de transatlantische agenda kunnen vernieuwen. Ik doel hier op initiatieven die wellicht op wat meer weerklank kunnen rekenen of in politiek opzicht beter zichtbaar zijn. Sommige afgevaardigden hier vinden dat deze transatlantische agenda teveel wordt ingegeven door gewoonten en gebruiken en soms zelfs volkomen ongeïnspireerd is. Wij willen hierover graag het debat beginnen. Wij hebben zelf onze ideeën. Zo onderhandelen wij bijvoorbeeld over een eventueel transatlantisch akkoord op het gebied van het luchtvervoer - wij wachten in dit kader ongeduldig op het arrest van het Hof -, over samenwerking op het gebied van de intellectuele eigendom en over een snellere harmonisatie van de regelgeving op het gebied van boekhouding, financiën en verzekeringen. Met het oog op de komende transatlantische Top zijn wij overigens begonnen met een debat over mogelijke initiatieven op dit gebied. Persoonlijk ben ik voorstander van dergelijke initiatieven.
Afgezien van het conflict over de metaalkwestie moeten wij onze overige conflicten in goede banen zien te leiden, en dat zijn er nogal wat. De kwestie van het met hormonen behandeld rundvlees is nog altijd niet beslecht, ook al zijn de onderhandelingen veelbelovend. De kwestie met de clementines moet ook nog worden opgelost. Hetzelfde geldt voor de Amerikaanse exportvrijstellingen en het omvangrijke vraagstuk van de Foreign sales corporations. Ons beleid in deze kwesties is duidelijk: wij moeten de internationale afspraken respecteren. Dat geldt natuurlijk ook voor de Amerikanen. In het geval van de fiscale exportsubsidies houden de Verenigde Staten zich nu voortaan aan de regels. Wij zullen alle middelen aanwenden die tot onze beschikking staan om ervoor te zorgen dat de Verenigde Staten hun afspraken ook daadwerkelijk nakomen.
Tot slot wil ik nog wat kwijt over de algemene stand van de transatlantische betrekkingen. Dit punt is reeds uitvoerig door het voorzitterschap van de Raad aan de orde gesteld. Ik ben van mening dat na 11 september de hoop bestond dat de Verenigde Staten zich op diplomatiek gebied wat meer multilateraal zou opstellen in de wereld. Helaas moet ik constateren dat dit niet het geval is en dat de enkele unilaterale neigingen van voor 11 september - de internationale overeenkomst ter bestrijding van de criminaliteit, het ABM-Verdrag, Kyoto - niet zijn verdwenen. Integendeel, de Commissie vindt dat de veranderingen die door de recente gebeurtenissen nodig zijn gebleken, alleen kunnen worden doorgevoerd als we kunnen beschikken over sterke multilaterale instellingen en het internationale recht strikter wordt toegepast. Dat is nu meer dan ooit nodig.
Deze boodschap willen wij aan onze Amerikaanse gesprekspartners proberen over te brengen tijdens onze bijeenkomsten. Het is nodig dat wij ons samen buigen over de uitdagingen, excessen, mogelijkheden en risico's van de globalisering, en dat wij ons gezamenlijk inzetten voor een betere samenwerking in deze wereld, waarin de onderlinge afhankelijkheid alsmaar groeit. De volgende mogelijkheid hiervoor is de transatlantische top van 2 mei. Wij zullen alles in het werk stellen om tijdens deze top bepaalde samenwerkingsvormen tussen de Verenigde Staten en Europa nieuw leven in te blazen. Ik denk hierbij aan terreinen als de drugsbestrijding, de justitiële samenwerking en, waarom niet, aan de voorbereidingen op de top van Johannesburg. Op deze laatste top zal de wereld de Verenigde Staten en Europa immers hard nodig hebben.

Elles (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de fungerend voorzitter van de Raad en de commissaris bedanken voor het commentaar dat ze vanochtend hebben gegeven. Ik meen dat we zijn aangeland in een kritiek stadium in de ontwikkeling van de transatlantische betrekkingen in wereldwijd verband.
Ten eerste, als we kijken naar het wereldwijde verband, is het - zoals beide sprekers aangaven - heel duidelijk dat er sinds 11 september 2001 een duidelijke kentering heeft plaatsgevonden in de wijze waarop de Amerikanen hun plaats in de wereld zien. We zien een Amerika onder vuur, een Amerika dat we op 12 september in dit Parlement herkenden, maar dat we nu, twaalf maanden later, misschien niet meer herkennen.
Ten tweede lopen onze veiligheidsbetrekkingen gevaar, want als het gaat om verantwoordelijkheden buiten ons eigen gebied, kunnen we niet meer automatisch uitgaan van de politieke consensus die aan de NAVO ten grondslag ligt. We zien de militaire kloof groter worden en er kunnen ook moeilijkheden ontstaan rond de uitbreiding van NAVO-acties.
Ten derde komt de krachtige stimulans van de Nieuwe Transatlantische Agenda in gevaar door een gebrek aan politieke visie en wellicht ook door frustraties over het uitblijven van resultaten onder de verschillende bij de dialogen betrokken partijen.
Wat het staalconflict betreft, doet het me deugd te horen dat de commissaris het besluit van de VS betreurt. De Commissie dient compensatie te eisen en op zoek te gaan naar juridische middelen om represailles te kunnen nemen. Ik wil hieraan toevoegen dat het zeer ongunstig zou zijn als de VS, zoals de heer Aldonas van het Amerikaanse Ministerie van Handel heeft voorgesteld, dit staalconflict zouden koppelen aan de meer algemene problemen in de wereldeconomie. Die kant moeten we vooral niet op.
Mijn vierde punt is wat we in de huidige omstandigheden kunnen doen. Het is inderdaad verleidelijk om te denken aan tariefrepresailles. Zoals The Times op 7 maart schreef, zou Bush invoerbarrières in zijn dwaasheid echter als een doel op zich zien. Het zou een volstrekt zinloze poging van de Amerikanen zijn om niet-levensvatbare arbeidsplaatsen in de staalindustrie te behouden. Daarom moeten we zoeken naar een breder transatlantisch partnerschap waarin de rol van Europa en Amerika kan worden vastgelegd en waarin we samen aan onze gemeenschappelijke belangen kunnen werken. Dit betekent dat we verantwoordelijkheden van meer mondiale aard bij de NAVO kunnen leggen. Verder moet uw ontmoeting op 2 mei tijdens de EU/VS-top, die is bedoeld om de Nieuwe Transatlantische Agenda af te stemmen op de nieuwe uitdagingen, ervoor zorgen dat de politieke gemeenschappen hier volledig bij worden betrokken.
Tot slot is het aan u om leiderschap te betonen. We moeten onverzettelijk zijn en opkomen voor onze belangen in dit staalconflict, maar we moeten het bredere verband niet uit het oog verliezen en een beeld vormen van hoe het transatlantisch partnerschap er in de eenentwintigste eeuw uit dient te gaan zien.
Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, wat de transatlantische betrekkingen betreft moeten wij mijns inziens uitgaan van het huidige kader, namelijk de verklaring van Madrid van december 1995 die onder Spaans voorzitterschap is opgesteld. De fungerend voorzitter van de Raad heeft geloof ik niet gewezen op deze verklaring, die ons huidige kader vormt. Ik weet niet of dat ligt aan het feit dat een socialistische regering deze verklaring heeft opgesteld, maar ik wil hem hoe dan ook adviseren hier in mei rekening mee te houden, omdat deze regering de voorzitter van de Unie was. Ik ben het ook met de heer Elles eens: wij moeten samenwerken, zodat de Spaanse regering deze uiterst belangrijke verklaring op een gegeven moment binnen de Raad kan stimuleren.
Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad echter wel zeggen dat het om verschillende redenen goed zou zijn deze verklaring te actualiseren. In de eerste plaats op grond van de situatie na 11 september. Wij hebben ons niet alleen solidair verklaard met de Verenigde Staten, maar ook maatregelen genomen. Wij zijn dan ook van mening dat wij in deze strijd zoals altijd - en dat moet duidelijk gezegd worden - bondgenoten zijn. Wij moeten op basis van gelijkheid samenwerken. Onze Amerikaanse bondgenoten moeten begrijpen - en daarop hebben verscheidene Europese ministers gewezen - dat wij gelijk zijn aan elkaar. Europa is niet hun mindere en kan derhalve niet zonder meer eenzijdige beslissingen opvolgen. Dat geldt voor veel zaken. Wij moeten samenwerken in het Midden-Oosten, Afghanistan en op de Balkan. Hopelijk gaan de VS hun standpunt met betrekking tot Kyoto heroverwegen en denken ze met name nog eens goed na over een aantal verontrustende aankondigingen van de regering-Bush.
Met betrekking tot de staalkwestie, die commissaris Lamy heeft uitgewerkt, zijn wij van mening dat wij zeker een daadkrachtige houding moeten aannemen en tegenmaatregelen moeten nemen. Wij begrijpen bijvoorbeeld niet waarom de Amerikaanse handelsgezant, de heer Zoellick, de theorie aanhangt dat er een samenzwering op wereldniveau plaatsvindt, om aan te geven dat de Verenigde Staten via de import van staal worden aangevallen. De geschiedenis van de Europese Unie is begonnen met de Gemeenschap van Kolen en Staal waarbij sprake was van een omschakelingsproces. Ik snap wel dat president Bush de verkiezingen wil winnen, maar de Amerikanen moeten hun staalindustrie hervormen en dat betekent dat er offers gebracht moeten worden. Wij moeten echter niet opdraaien voor de kosten van de hervorming van de Amerikaanse industrie. Dat moet duidelijk zijn. Bovendien zijn er voorstellen om de industrie te hervormen zoals de toepassing van een heffing van 2 procent. Het raakt echter kant noch wal dat wij dat moeten betalen als het Parlement nog steeds het hoofd moet bieden aan de bananenoorlog, de hormonenkwestie en de GGO's en steeds moet opletten welke tegenmaatregelen het kan nemen binnen zijn bevoegdheden.
Onze Amerikaanse vrienden en bondgenoten moeten begrijpen dat ze zo niet te werk kunnen gaan. Daarom verzoeken wij de Commissie zich zo hard mogelijk op te stellen om hen tot inzicht te brengen.

Clegg (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de aankondiging vorige week was al kwalijk genoeg. De opmerkingen van enkele Amerikaanse functionarissen, waaronder de heer Aldonas, dat protectionisme eigenlijk gerechtvaardigd is om bredere macro-economische factoren te beïnvloeden, zijn mogelijk nog kwalijker. Deze opmerkingen getuigen van een gevaarlijke en gebrekkige economische filosofie die krachtig moet worden afgewezen. De vraag is: hoe doen we dat?
Ten eerste moeten we onze vriendschap verstevigen met de bondgenoten waarmee we iets tegen het Amerikaanse unilateralisme willen doen. Als er binnen mijn fractie één tactische zorg bestaat over het dreigen met voorzorgsmaatregelen om de uitvoer van staal van de VS af te buigen naar Europa, is het dat we het gevaar lopen landen als Rusland, India en Brazilië van ons te vervreemden, en met deze landen moeten we binnen de WTO en de OESO samenwerken om op deze Amerikaanse stap te kunnen reageren. Daarom willen we de commissaris en natuurlijk de Raad vragen te proberen met deze landen tot vrijwillige bilaterale uitvoerbeperkende akkoorden te komen om te voorkomen dat staal dat nu naar Amerika wordt uitgevoerd voortaan naar Europa wordt uitgevoerd. Als we hier niet in slagen, lopen we het gevaar dat we uitgerekend ruzie krijgen met de mensen waarmee we een front tegen deze Amerikaanse houding moeten vormen.
Mijn tweede punt is dat we niet moeten overdrijven. Er zit binnenlandse politiek achter dit besluit. Het wordt alleen maar ongedaan gemaakt of beperkt als de binnenlandse politiek dat voorschrijft. Om dat voor elkaar te krijgen moeten we met groot geschut dreigen zodat we tot de binnenlandse politiek in de VS doordringen. Toevallig beschikken we ook over groot geschut in de vorm van maatregelen die we in het kader van het conflict rond de foreign sales cooperation kunnen treffen, ook al getuigt dat niet van veel stijl. Natuurlijk willen we deze zaken formeel niet met elkaar vermengen, maar we moeten niet naïef zijn. Het conflict rond de FSC is de beste manier om druk op de binnenlandse politiek uit te oefenen, wat absoluut noodzakelijk is om enige verandering te brengen in de houding van de Amerikanen en de internationale rechtsorde te herstellen in plaats van ons te schikken in het economische oerwoud van George Bush.
Lagendijk (Verts/ALE).
Voorzitter, natuurlijk heeft het feit dat wij hier vandaag debatteren over de transatlantische relaties alles te maken met 11 september. Maar laat er geen misverstand over bestaan, 11 september heeft gezorgd voor een stroomversnelling in een al veel langer lopend proces, namelijk het vinden van een nieuwe relatie tussen de EU en de Verenigde Staten. Daarbij spelen veel structurele oorzaken een rol: de sterkere, toegenomen rol van de Europese Unie als economische supermacht en het einde van de Koude Oorlog en daarmee een andere rol voor de Verenigde Staten in Europa. De EU is niet langer het jongere broertje van de Verenigde Staten, dat er trots op is om in de schaduw van de Verenigde Staten te lopen, maar de EU is, hoop ik, ook niet de jongvolwassene die precies wil doen wat het grote voorbeeld tot nu toe altijd gedaan heeft. De EU moet zelfverzekerd een eigen rol spelen. De EU moet niet bang zijn voor onenigheid, niet bang zijn om als ze het niet eens is met de Verenigde Staten dat te laten blijken. Maar vooral moet de EU niet proberen de Verenigde Staten te kopiëren. Laat ik daar twee voorbeelden van geven.
De verhoging van de defensiebudgetten met een enorm bedrag, veel groter dan het gezamenlijke budget van Frankrijk en Groot-Brittannië samen. Betekent dat nu dat ook de Europese Unie haar defensiebudgetten enorm zou moeten verhogen? Nee, wat mij betreft, omdat het geen enkele zin heeft te proberen de kloof die geslagen is te overbruggen met de gedachte dat we daarmee een geloofwaardige partner zouden zijn. De taak van de Europese Unie is om zelf na te denken over een geloofwaardige mix van militaire middelen, maar vooral over zaken waar de Europese Unie goed in is: conflictpreventie, crisis management en nation building, zie Macedonië en zie Afghanistan.
Vrij naar de Amerikaanse president Roosevelt zou ik willen zeggen: "Let us speak softly, let them carry a big stick". Maar ook aan het dragen van wapens zijn grenzen verbonden, Voorzitter, en die grenzen zijn overschreden in de plannen van de Verenigde Staten die nu zijn uitgelekt over het gebruik van nucleaire wapens.
Het kan niet zo zijn dat de Verenigde Staten de rol van nucleaire wapens niet, zoals wij zouden willen, vermindert en terugdringt, maar ze een nieuwe rol geeft in een nieuwe strategie, de drempel voor gebruik verlaagt, de grens tussen nucleaire wapens en niet-nucleaire wapens laat vervagen. Dat is een ontwikkeling waarover de Europese Unie niet bang mag zijn te zeggen dat ze het daar niet mee eens is. Het vervagen van de grenzen tussen nucleaire en niet-nucleaire wapens is een gevaarlijke ontwikkeling en we weten allemaal dat de dreiging met nucleaire wapens het vinden van oplossingen bijvoorbeeld in Irak, bijvoorbeeld in Iran, alleen maar zou bemoeilijken. Het heeft geen enkele zin daarmee te dreigen, en we moeten niet bang zijn dit te zeggen. Sterker nog, ik vind dat het een oproep zou moeten zijn aan de Franse en de Britse regering om nu eindelijk eens duidelijk te maken wat zij willen met nucleaire wapens. Wat mijn fractie betreft, is het antwoord duidelijk: voor nucleaire wapens is geen rol weggelegd in het toekomstige Europese veiligheidsbeleid.
Als laatste voorbeeld het Midden-Oosten. Natuurlijk is het beter om samen met de Amerikanen een diplomatiek offensief te houden. Dat moeten we ook doen, maar we moeten niet zitten wachten op de Verenigde Staten. De Europese Unie kan niet alleen diplomatiek maar vooral economisch haar eigen rol spelen. Daarbij hebben we een unieke kans om de druk op beide partners op te voeren en we zijn bovendien verplicht om ons eigen mensenrechtenbeleid geloofwaardig te houden.
Voorzitter, de Europese Unie is een economische supermacht die haar weg probeert te zoeken in de wereld. Dat zal lukken als we met één stem spreken. Dat zal lukken als we er niet voor terugdeinzen om openlijk kritiek uit te oefenen op andere supermachten. Dat zal vooral lukken als we niet proberen de Verenigde Staten te kopiëren. De Europese Unie is geen militaire supermacht die op eigen houtje haar zin kan doordrijven in de hele wereld en we moeten dat ook niet willen zijn. De EU is ook geen naïeve mecenas die wel betaalt als de Verenigde Staten het vuile werk hebben opgeknapt. Natuurlijk moeten de Verenigde Staten, ook militair, in staat zijn om in hun eigen achtertuin de vrede te bewaren. Daarbuiten moeten we vooral doen waar we goed in zijn: dat is praten, praten, nog eens praten, compromissen sluiten en uiteindelijk betalen. De EU heeft de Verenigde Staten nodig als de zaken uit de hand lopen maar de Verenigde Staten heeft de EU nodig om ervoor te zorgen dat de zaken niet teveel uit de hand lopen.
Brie (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik kan het met heel veel uitspraken van de voorzitter van de Raad eens zijn, met name wat de noodzaak van strategisch positieve betrekkingen met de Verenigde Staten betreft. Ik ben echter vooral ook mijn collega, de heer Lagendijk, dankbaar dat hij de kritiekpunten zo duidelijk aan de orde heeft gesteld. Volgens mij is het zinloos om vanuit een lafhartige opstelling ten opzichte van een bevriende natie de problemen weg te wuiven die zich in de huidige betrekkingen met de VS voordoen. Naar mijn mening is het dringend noodzakelijk - en ik zou hier eigenlijk een superlatief willen gebruiken - absoluut dringend noodzakelijk dat wij zeer open over de transatlantische betrekkingen discussiëren. En op dat vlak, mijnheer de Raadsvoorzitter, lopen onze meningen uiteen, vanwege datgene dat niet gezegd is, vanwege de dingen die u niet aan de orde heeft gesteld. Wij kunnen tegenwoordig blijkbaar niet de moed opbrengen om te erkennen dat de rol van de Europese Unie binnen de internationale betrekkingen bedreigd wordt. Wij missen de moed om de meningsverschillen met de VS te erkennen. We missen de moed om te erkennen dat er op dit moment nauwelijks van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid sprake kan zijn. Dit heeft ook buiten de staalsector verstrekkende gevolgen.
Ik ben in ieder geval al blij dat het Europese bedrijfsleven de meningsverschillen met de VS benoemt en zich niet alleen maar voor een onbeperkte ondersteuning uitspreekt. Zo is er bijvoorbeeld de terugtrekking uit het ABM-verdrag, en zijn er de eenzijdige verklaringen die duidelijk strijdig zijn met de geldende verdragen. Het probleem in dergelijke gevallen is overigens altijd dat degenen met de koptelefoon op hiervan kennis nemen, terwijl degenen die een gesprek staan te voeren er helemaal niks van horen.
Wij worden geconfronteerd met een eenzijdige verklaring van de VS over het non-proliferatieverdrag; met een blokkade van de controles op biologische wapens. Er is van de zijde van de VS sprake van een ontmanteling van de controlerende instantie voor het verdrag inzake chemische wapens. Er is aangekondigd dat ze zich zullen terugtrekken uit het verdrag inzake ruimtewapens. Er is sprake van inbreuken op het humanitaire volkenrecht en van de non-ratificatie van het Kyoto-verdrag en van het internationale protocol voor het Internationale Strafhof. Het is niet mijn bedoeling om dit allemaal als het ware tot één negatief scenario samen te smelten, maar het is toch wel duidelijk dat er grote verschillen met Europa bestaan. Daarnaast kan men het toch ook alleen maar eens zijn met wat mijn collega Joost Lagendijk over nucleaire wapens heeft gezegd. Ik ben ervan overtuigd dat er nog meer macabere ideeën in de strategieën van de VS - en waarschijnlijk ook in die van Rusland - voorkomen, maar nu deze Amerikaanse plannen naar buiten zijn gebracht, lijken ze toch duidelijk gericht op het vernederen van Rusland terwijl dat land de Verenigde Staten juist zo bereidwillig heeft gesteund.
Ik pleit ervoor dat de Europese Unie deze ontwikkeling niet alleen tegengaat door een waarlijk multilaterale aanpak, maar ook door een versterking van de rol van de VN. De EU moet haar mogelijkheden als civiele macht gebruiken, een macht die preventieve conflictoplossingen praktiseert, en moet daarnaast een concreet gemeenschappelijk buitenlands beleid ontwikkelen. De belangrijkste voorwaarde daarvoor is dat we, los van alle overeenkomsten, juist die onderlinge meningsverschillen een actieve rol laten spelen binnen het Europese beleid.

Belder (EDD).
Wij bevinden ons vandaag op een kritiek moment in de transatlantische betrekkingen. Die staan een half jaar na de frontale terreuraanvallen op de VS echt onder hoogspanning. Hoofdoorzaak is de verdere ontwikkeling van de internationale antiterreurcoalitie. Gelijk met het islamitische terreurnetwerk van Al Qaida zegt president Bush potentiële terreurstaten militair de wacht aan. Voor deze doortastende aanpak doet het Amerikaanse staatshoofd een dringend beroep op alle coalitiegenoten. Precies dit appèl roept zeer gemengde gevoelens op aan Europese zijde. Al gauw klinkt dan weer het standaard-Europese verwijt van vóór 11 september 2001: Amerikaans unilateralisme.
Dit veelgehoorde Europese verwijt aan het adres van Washington vloeit echter wel voort uit een fundamentele zwakte aan eigen kant. Recente analyses tonen immers duidelijk aan dat de militair-technologische kloof tussen de transatlantische bondgenoten verontrustend doorgroeit. De Europese NAVO-lidstaten leggen steeds minder militair gewicht in de schaal. Deze ongelijke situatie binnen de NAVO oefent stellig een stimulerende werking uit op Amerikaans unilateralisme op veiligheidsgebied. Zie het strijdtoneel Afghanistan.
Wil Europa, mijnheer de Voorzitter, internationaal meetellen én zijn eigen veiligheid niet in de waagschaal stellen, dan zijn een geloofwaardige Europese defensie-inbreng in de NAVO en een coherent, realistisch Euro-Atlantisch veiligheidsconcept nú meer dan urgent. Op straffe van internationale marginalisering en isolering van Europa!
Inzake het uitgebroken staalconflict tussen de VS en de EU valt daarentegen geen redelijke verontschuldiging aan te voeren voor dit staaltje van ongeremd Amerikaans protectionisme en unilateralisme op handelsgebied. De zwakte van de eigen staalindustrie afwentelen op die van andere landen door een importheffing van 30 procent gedurende drie jaar, voert de spanning in de transatlantische betrekkingen nog eens extra op. Voorts brengt deze eenzijdige Amerikaanse regeringsmaatregel de nieuwe handelsronde binnen de WTO in gevaar. Bovenal sorteert de ingreep een negatief effect op de Amerikaanse economie: tegen het behoud van 9000 arbeidsplaatsen in de Amerikaanse staalsector staat het mogelijke verlies van maar liefst 75.000 arbeidsplaatsen in andere economische sectoren vanwege hogere staalprijzen.
Mijnheer de Voorzitter, hoe verder? Een handelsoorlog tussen de VS en de EU zou stellig op het slechtst denkbare politieke moment komen. Pogingen tot beslechting van het geschil binnen het WTO-verband zijn derhalve verre te prefereren. Bijvoorbeeld door een serieuze Europese bijdrage tot ontspanning en versterking van de transatlantische relaties.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
Het debat wordt om 15.00 uur voortgezet met een verklaring van commissaris Solbes.
Banotti (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. U weet wellicht dat het gehele e-mailsysteem van het Parlement nagenoeg is vastgelopen. Dit probleem is veroorzaakt door ene Dr Rath uit Duitsland, die ons met berichten heeft overspoeld. Kennelijk heeft deze persoon grote belangen in verband met de kwestie van de vitaminetherapie waarover we vanochtend stemmen.
Ik heb al verschillende malen in dit Parlement geprotesteerd over dergelijke volstrekt ongehoorde aanvallen op ons systeem. Zoiets kunnen we niet hebben. Het vormt een ernstig probleem voor de Parlementsleden. Ik verzeker de Parlementsleden dat we er alles aan doen om dit te verhelpen. Ik herhaal nogmaals dat alle leden hun systeem van een filter kunnen laten voorzien als ze last hebben van dergelijke e-mailberichten, zodat ze worden verwijderd. De alomtegenwoordige Dr Rath - waar hij zich ook bevindt, en ik vermoed dat hij hier aanwezig is - heeft echter diverse keren wijzigingen in het bericht aangebracht, waardoor het zeer lastig is voor onze dienst om deze berichten te blokkeren. Als we ze hadden kunnen blokkeren, hadden we het gedaan. Ieder Parlementslid kan echter een filter aanvragen voor zijn of haar computer om deze contraproductieve e-mailberichten tegen te houden.
Cashman (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag iets wat de heer Banotti zojuist heeft gezegd, rechtzetten, aangezien we ons in een latere vergadering over spamming en ongevraagde commerciële e-mailberichten zullen buigen. Waar wij hier mee te maken hebben is geen spamming. Spamming is niet-gericht en wij zijn duidelijk het doelwit van gerichte e-mailberichten.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, wat betreft deze hele spamming-aangelegenheid, raakt iedereen in dit Parlement bijzonder gefrustreerd door deze hetze. Maar ik heb vanochtend met organisaties in het Verenigd Koninkrijk en Ierland gesproken en die raken duidelijk net zo gefrustreerd als wij. Misschien ben ik paranoïde, maar ik vraag me af of de industrie hierachter zit in een poging een reactie van de Parlementsleden los te krijgen. De organisaties waarmee ik werk hebben echter wanhopig geprobeerd een eind te maken aan deze stroom van e-mailberichten.

De Voorzitter.
We laten de zaak over aan de quaestoren. Zij zullen bekijken welke stappen er moeten worden genomen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de stemming.
Procedure zonder verslag: 
Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten (CPV) (COM(2001) 449 - C5-0376/2001 - 2001/0179(COD)) 
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)

Verslag (A5-0055/2002) van de heer Fitzsimons, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie over het programma "Schone lucht voor Europa" (CAFE): naar een thematische strategie voor de luchtkwaliteit (COM(2001) 245 - C5-0598/2001 - 2001/2249 (COS)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0058/2002), namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld, met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 97/67/EG met betrekking tot de verdere openstelling van de postmarkt in de Gemeenschap voor mededinging (14091/1/2001 - C5-0642/2001 - 2000/0139(COD)) (rapporteur: de heer Ferber) 
Vóór de stemming:

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, het standpunt van de Commissie inzake deze amendementen is als volgt. De Commissie aanvaardt alle compromisamendementen op het gemeenschappelijk standpunt die tijdens de tweede lezing zijn ingediend, dat wil zeggen de amendementen 1, 2 en 3. De Commissie kan de overige amendementen die afwijken van het gemeenschappelijk standpunt, dat door een meerderheid werd gesteund, echter niet aanvaarden.

De Voorzitter.
Ik ben blij u te kunnen mededelen dat vandaag een delegatie van de land- en bosbouwcommissie van de Canadese senaat op de officiële tribune heeft plaatsgenomen. Deze delegatie wordt geleid door de heer Gustaffson.
De delegatie heeft in Brussel en Straatsburg deelgenomen aan besprekingen over de landbouw. We heten haar leden hier van harte welkom. We hechten grote waarde aan onze bijzonder nauwe betrekkingen met onze Canadese partners.

De Voorzitter.
We gaan nu verder met de stemming.
Verslag (A5-0046/2002) van mevrouw Malmström, namens de Commissie constitutionele zaken, over het wetgevings- en werkprogramma van de Europese Commissie (wijziging van artikel 57 van het Reglement) (2001/2110(REG)) 
Vóór de stemming:

Wuermeling (PPE-DE). -
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wij hebben inmiddels zes wijzigingen op het Reglement met de benodigde meerderheid van stemmen aangenomen. Nu moeten we stemmen over het besluit onder paragraaf 1 waarin gesteld wordt dat deze wijzigingen op het Reglement zijn aangebracht. Dat zou een soort eindstemming zijn die echter volgens mij krachtens artikel 180, lid 2 van het Reglement niet noodzakelijk is. Daarom verzoek ik van de stemming over paragraaf 1 af te zien. Daarmee omzeilen we tevens een ander probleem: paragraaf 1 zou met 314 stemmen aangenomen moeten worden, terwijl voor paragraaf 2 een gewone meerderheid voldoende zou zijn.

De Voorzitter.
Mijnheer Corbett, ik begrijp dat u het een en ander van het Reglement afweet.

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de heer Wuermeling gelijk heeft.

De Voorzitter.
Het is goede gewoonte om wel over het ontwerpbesluit te stemmen, maar ik ben het eens met de opmerking van de heer Wuermeling en de heer Corbett. Ik zou de voor het Reglement bevoegde commissie willen vragen zich over deze kwestie te buigen. Eén correctie: omdat dit nu een ontwerpbesluit is, is er geen gekwalificeerde meerderheid vereist. Het gaat nu gewoon om een eenvoudige meerderheid van stemmen.

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik verwijs naar de stemming over het amendement van de heer Elles. Dat amendement werd niet aangenomen omdat er een gekwalificeerde meerderheid vereist was.

De Voorzitter.
Het amendement maakt deel uit van het ontwerpbesluit. Het betreft hier derhalve geen wijziging van het Reglement, dus is geen gekwalificeerde meerderheid nodig. We zullen uw commissie hier echter naar laten kijken. U heeft zes maanden de tijd om me te vertellen of ik gelijk had of niet.
(Het Parlement neemt het besluit aan)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0038/2002), namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld, met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (lawaai) (zeventiende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1 van richtlijn 89/391/EEG) (10479/1/2001 - C5-0546/2001 - 1992/0449A(COD)) (rapporteur: mevrouw Thorning-Schmidt) 
Vóór de stemming:

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, wat dit verslag betreft kan de Commissie de amendementen 1, 2, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 17, 18, 20 en 22 geheel overnemen. Deze amendementen verbeteren namelijk de kwaliteit van de tekst of verduidelijken de boodschap.
Wij kunnen de amendementen 4, 15, 16 en 19 gedeeltelijk accepteren en verwerpen de amendementen 3, 5, 13, 21, 23 en 25.

Thorning-Schmidt (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Gisteren, toen wij over deze kwestie discussieerden, vroeg ik de Voorzitter of wij dit onderwerp niet op een andere manier konden behandelen, waardoor er een levendiger discussie zou ontstaan. Ik stelde voor dat ik vier minuten zou spreken en daarna de behandeling zou afronden met één minuut van mijn spreektijd. De Voorzitter reageerde zeer vriendelijk en zei dat dat wel kon, en het is allemaal heel goed verlopen.
Mijn vraag aan u, mijnheer de Voorzitter, is of u de zittingsdienst duidelijk wilt maken dat deze procedure hier in het Parlement heel goed kan worden toegepast, en dat ze wordt gesteund door de Conferentie van voorzitters, omdat ze tot een levendiger debat leidt. Toen ik de zittingsdienst vroeg of dit mogelijk was, zei men echter dat deze behandelingsprocedure niet mogelijk was. Daarom wil ik u, mijnheer de Voorzitter, vragen om de zittingsdienst uit te leggen dat men deze manier van vergaderen hier in het Parlement feitelijk kan toepassen. Dat zorgt voor levendiger discussies, en in het Reglement staat niets wat deze manier van vergaderen verhindert.

De Voorzitter.
Dat is een zaak waar ik op dit moment niet op in kan gaan. De Voorzitter heeft tezamen met een groep voorzitters het startsein gegeven voor een debat over de vraag hoe we de plenaire bijeenkomsten boeiender kunnen maken. Uw vraag hoort thuis in dat debat. Daarnaast heeft de heer Corbett zoals u allen weet een uitstekend verslag opgesteld over de vraag hoe we de procedures van dit Parlement zouden kunnen verbeteren. In zijn verslag komt ook deze kwestie ter sprake.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0044/2002), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld, met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake voedingssupplementen (12394/2/2001 - C5-0640/2001 - 2000/0080(COD)) (rapporteur: mevrouw Müller) 
Vóór de stemming:

Jackson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Ik breng dit punt naar voren als voorzitter van de commissie die dit verslag aan het Parlement aanbiedt en in het bijzonder namens de rapporteurs. De leden van dit Parlement zullen zich bewust zijn van de grote publieke belangstelling voor deze kwestie en het gelobby waaraan we allen zijn blootgesteld. Ik ben niet tegen lobbyen; een levendig parlement dient dit van alle kanten toe te juichen.

Maar de omstandigheden rond deze ene richtlijn zijn ongewoon en ernstig. Ten eerste is de rapporteur, mevrouw Müller, die uitstekend werk heeft verricht, op ongehoorde wijze lastiggevallen en bedreigd. Er zijn leugens verspreid omtrent haar motieven. Ten tweede hebben de personen in kwestie onder leiding van Dr Rath uit Duitsland het Parlement misleid. Ze hebben zich als nieuwsploeg de toegang verschaft tot de commissievergadering toen haar verslag werd aangenomen en hebben het materiaal gebruikt om een video te samen te stellen waarin een karikatuur wordt geschetst van de opvattingen van de Commissie milieubeheer en haar rapporteurs.
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag u te onderzoeken wat hieraan kan worden gedaan. Ik zou het voorzitterschap willen vragen te zoeken naar een manier om dergelijke buitensporige, bedrieglijke en beangstigende praktijken aan te pakken.
(Levendig applaus)
Het is waar dat ze in dit geval meer kwaad dan goed hebben gedaan, zoals mevrouw McKenna al zei - en het moet gezegd worden dat er veel tegen deze richtlijn in te brengen is - maar we moeten als Parlement een procedure opzetten om onszelf in het vervolg te beschermen. In sommige nationale parlementen zou de persoon in kwestie in een dergelijk geval voor het parlement moeten verschijnen, waar hij een berisping zou krijgen en hem gevraagd zou worden zijn verontschuldigingen aan te bieden. Zoiets zouden wij ook kunnen overwegen.
(Applaus)
Maar gegeven het feit dat er nu elektronische middelen zijn waarmee we onder het gelobby kunnen worden bedolven, moeten we iets doen. Ik vraag de Voorzitter van het Parlement zich hier met spoed over te buigen.
(Applaus)

De Voorzitter.
Ik wil even duidelijk maken dat mevrouw Jackson heeft gesproken als voorzitter van de commissie en ter verdediging van de rapporteur van die commissie, hetgeen haar goed recht is. Ik wil hier niet uitgebreid over debatteren.
Mevrouw Banotti heeft al opgemerkt dat de quaestoren zich over deze kwestie zullen buigen. Mijns inziens hoeven we hier op dit moment dan ook niet verder op in te gaan. Mocht men over deze zaak nog opmerkingen hebben, dan dient men die te richten tot mevrouw Banotti. Zij zal ervoor zorgen dat de quaestoren ze bij hun onderzoek in ogenschouw zullen nemen.

(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0042/2002), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld, met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de richtlijnen 90/425/EEG en 92/118/EEG van de Raad met betrekking tot de gezondheidsvoorschriften voor dierlijke bijproducten (10407/1/2001 - C5-0588/2001 - 2000/0230(COD)) (rapporteur: mevrouw Paulsen)
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0043/2002), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld, met het oog op de aanneming van een verordening van het Europees Parlement en van de Raad tot vaststelling van de gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten (10408/1/2001 - C5-0589/2001 - 2000/0259(COD)) (rapporteur: mevrouw Paulsen) 
Vóór de stemming:

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de amendementen 1 en 10, die door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid met meerderheid van stemmen zijn aangenomen, hebben betrekking op het verbod op en de verwijdering en verwerking van keukenafval en etensresten.
Inmiddels heeft de rapporteur compromisamendement 25 ingediend. De amendementen komen op één punt na met elkaar overeen. Ze bevatten namelijk verschillende tijdsaanduidingen. In de amendementen die de Commissie milieubeheer heeft aangenomen, is de tijdsaanduiding 30 juni 2002. In amendement 25 van mevrouw Paulsen waarover nu gestemd gaat worden, is de tijdsaanduiding 'vóór de inwerkingtreding van deze verordening'. Ik zou graag mondeling als amendement willen voorstellen dat in de beide amendementen die door de Commissie milieubeheer zijn aangenomen ook de tijdsaanduiding 'vóór de inwerkingtreding van deze verordening' wordt overgenomen en dat deze amendementen aldus gewijzigd in stemming worden gebracht.
De Commissie heeft gisteren meegedeeld dat zij noch de amendementen 1 en 10 noch amendement 25 over kan nemen. Dat betekent dat er sowieso sprake zal zijn van een vervolgprocedure en daarom is het belangrijk dat wij de drie amendementen allen in deze gewijzigde vorm in stemming brengen. Ik wil er echter nu meteen op wijzen - zodat ik niet nogmaals het woord hoef te voeren - dat zelfs als dit mondelinge voorstel met de vereiste meerderheid wordt afgewezen, wij deze amendementen desondanks in stemming kunnen brengen, omdat de tijdsaanduiding geen verplichting voor de Commissie met zich meebrengt. Zij heeft immers het recht van initiatief en kan dus sowieso de knoop doorhakken. Het is een aanbeveling en ook als dit nu niet lukt, stel ik desondanks voor om de drie amendementen allemaal aan te nemen.

Paulsen (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de zaak ligt niet zo eenvoudig dat de amendementen 1 en 10 enerzijds en amendement 25 anderzijds op enigerlei wijze identiek zijn.
De mondelinge wijziging van amendement 1 en 10 is geen redactionele wijziging, maar zou het fundament onder het hele verslag weghalen en het zeer moeilijk maken om tot een vergelijk te komen.
Ik kan dit mondelinge amendement niet aanvaarden. Ik verzoek de collega's om hun steun te geven aan amendement 25, waarmee de speciale problemen van zowel Duitsland als Groot-Brittannië met huishoudelijk afval en gebruikte spijsolie kunnen worden opgelost. Nogmaals: ik kan de mondelinge wijziging niet aanvaarden!

De Voorzitter.
U weet wat er in het Reglement staat. Indien 12 afgevaardigden gaan staan om bezwaar te maken tegen een mondeling amendement kan dat amendement niet in aanmerking worden genomen. Dat is hier het geval.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)

Verslag (A5-0077/2002) van de leden Turmes en Rapkay, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 96/92/EG en richtlijn 98/30/EG betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en aardgas (COM(2001) 125 - C5-0184/2001 - 2001/0077(COD)) 
Vóór de stemming over amendement 72:

Turmes (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, we hebben zojuist tegen amendement 71 gestemd. Als we naar de tekst van amendement 72 kijken, zien we dat hierin wordt verwezen naar artikel 17, lid 2 bis. Aangezien dit artikel nu is vervallen, stel ik voor om amendement 72 betrekking te laten hebben op artikel 16, lid 2.

Adam (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een mondeling amendement indienen om een ongelukkige typefout die in een eerder stadium is gemaakt te herstellen. Ik wil graag het woord "not" invoegen, zodat de formulering als volgt is: "independent from other activities not relating to the transmission system". Ik weet zeker dat de rapporteur dit begrijpt, maar ik bied het Parlement verontschuldigingen aan voor de oorspronkelijke typefout.

Rapkay (PSE)
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, wij hebben nu met betrekking tot het elektriciteitsgedeelte enkele besluiten genomen waarbij we moeten oppassen dat die niet al te veel met het aardgasgedeelte in botsing komen. Staat u mij derhalve toe om op drie gelegenheden het woord te voeren: allereerst bij de stemming en bloc, vervolgens bij amendement 162 en tot slot nog een keer bij de amendementen 149 en 184. Het betreft geen inhoudelijke opmerkingen, maar opmerkingen over de aanpassingen.
Staat u mij toe mijn standpunt over het eerste blok voor te leggen. Wij hebben zojuist amendement 173 van de liberalen via een hoofdelijke stemming verworpen. Nu doet zich het probleem voor dat we in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie over dit onderwerp wat de elektriciteit betreft geen besluit hebben kunnen nemen, terwijl dat voor aardgas wel gelukt is. De liberale fractie heeft nu getracht om datgene wat ons bij het aardgas wel gelukt is, op overeenkomstige wijze ook voor elektriciteit te realiseren. Dat hebben we verworpen. In amendement 147, dat deel uit maakt van dit blok, komt echter juist het aspect aan de orde dat we inhoudelijk wat de elektriciteit betreft hebben verworpen. Voor aardgas bestaat een bepaalde voorkeur die nu eenmaal voor elektriciteit niet bestaat, namelijk de voorkeur met betrekking tot de termijn voor het openstellen van de markt zoals wij die in de Commissie industrie hebben voorgesteld. Wij willen dat het openstellen van de markt voor aardgas altijd met enige vertraging ten opzichte van de elektriciteitsmarkt plaatsvindt. Nu is er juist met betrekking tot dit punt sprake van een systeembreuk. Dat wil zeggen dat we logisch gezien tegen amendement 147 zouden moeten zijn, maar ik heb geen idee hoe wij dat procedureel-technisch zouden moeten doen, omdat dat amendement op de stemlijst immers deel uitmaakt van het blok. Dat betekent dat u een beslissing moet nemen, mijnheer de Voorzitter, of amendement 147 uit dat blok gelicht wordt om apart in stemming te worden gebracht. In overeenstemming met de zojuist gehouden stemming zou dit amendement dan verworpen moeten worden. Ik hoop dat ik voldoende onduidelijk ben geweest!
De Voorzitter.
Ik bewonder uw pogingen om logica aan te brengen in het werk van dit Parlement, hoewel er nergens in het Reglement staat dat onze handelingen op logica moeten zijn gebaseerd.
Vóór de stemming over amendement 136:

Rapkay (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dit onderwerp ligt iets eenvoudiger dan het voorgaande. Het gaat er hier alleen om dat er iets rechtgezet wordt. Ten eerste is het de bedoeling van amendement 162, overigens een gezamenlijk voorstel van de PSE- en PPE/DE-Fracties, om hetgeen we voor de elektriciteit besloten hebben, in overeenstemming te brengen met het besluit dat we nu voor aardgas gaan nemen. Het is letterlijk hetzelfde als het besluit dat we voor elektriciteit hebben genomen. Volgens de logica van de stemlijst betekent dat echter dat we eerst tegen het amendement van de Commissie industrie moeten stemmen en vervolgens amendement 162 moeten steunen. Bij het doorgeven is er echter iets fout gegaan. Het besluit over elektriciteit heeft inderdaad betrekking op artikel 8, lid 5. In amendement 162 staat nu ook correct 'artikel 8, lid 5'. Bij aardgas moet dat echter niet artikel 8, lid 5, maar artikel 7 bis, lid 1, zijn en dat zou uiteraard formeel daar ook gewijzigd moeten worden; dat is alleen maar een technische aanpassing.
De Voorzitter.
De diensten hebben me meegedeeld dat ze die verandering al hadden opgemerkt en dat de technische correctie al heeft plaatsgevonden. De aanbeveling van de rapporteur luidt: verwerp 136 en neem 162 aan. Natuurlijk is het Parlement vrij te doen wat hij wil.
Vóór de stemming over amendement 149:

Rapkay (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het betreft wederom een aanpassing die echter nu weer iets gecompliceerder van aard is dan zojuist het geval was.

Eigenlijk hoeft u helemaal niet te luisteren. Als u gewoon doet wat ik u voorstel, is het allemaal heel eenvoudig.
(Gelach)
Nu even serieus. Wij hebben zojuist gestemd over het gedeelte dat op elektriciteit betrekking had. Dat is een weerspiegeling van het amendement van de Commissie industrie. Het voorstel van de Fractie van de Europese Volkspartij is erop gericht om een tegenstrijdigheid tussen artikel 14, dat de aardgassector betreft, en artikel 22 uit de weg te ruimen teneinde een strikte consistentie te bewerkstelligen. Ik wil met nadruk zeggen dat ik het daar helemaal mee eens ben. Als we echter uitsluitend over het voorstel van de PPE-Fractie stemmen, dan zou uiteraard het wezenlijke aspect dat op de elektriciteitssector betrekking heeft, verloren gaan. Aan de andere kant, als de stemming volgens de stemlijst verloopt - namelijk dat door het aannemen van amendement 149, amendement 184 overbodig wordt - ontstaat weer het probleem van de inconsistentie met het andere artikel. Ik heb overlegd met de indiener van het voorstel en die kan wellicht de volgende procedure bevestigen: wij brengen allereerst amendement 149 van de Commissie industrie in stemming waarna de PPE-Fractie haar amendement intrekt met uitzondering van het gedeelte dat de inconsistentie opheft. Dat gedeelte wordt dan vervolgens toegevoegd aan amendement 149. Op deze manier zou de inconsistentie tussen elektriciteit en aardgas en binnen de gassector opgeheven worden.
(Applaus)

Turmes (Verts/ALE)
Ik breng m'n collega's misschien in verwarring, maar het is niet helemaal juist, want als we voor het amendement van de PPE-DE-Fractie stemmen, krijgen we een andere formulering van artikel 22, het artikel over de regelgevende instantie op het gebied van elektriciteit en gas. Ik laat het aan de wijsheid van de vergadering over, maar ik persoonlijk stem tegen het amendement om de consistentie met artikel 22 te behouden. Als we deze kwestie vandaag niet oplossen, gebeurt dat wel bij de tweede lezing.

Jarzembowski (PPE-DE)
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, er zijn bij ons twee redactionele foutjes in de tekst geslopen. De eerste fout betreft amendement 48. Daar moet 'bevoegde instanties', in het meervoud, staan. Daar waren de Raad en het Parlement het over eens. Dat was het eerste foutje bij de formulering van een amendement. Amendement 52 bevat ook een kleine fout. Bij de schriftelijke formulering zijn namelijk twee woorden weggevallen. In amendement 52 zijn die woorden voor de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid echter juist van belang. Daarom zou ik u willen vragen om de beide mondelinge amendementen in aanmerking te nemen en aldus in stemming te brengen.
De Voorzitter.
Indien er geen bezwaren zijn, zullen we stemmen volgens het mondelinge amendement van de heer Jarzembowski.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verslag (A5-0051/2002) van de heer Andreasen, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de mededeling van de Commissie betreffende een nieuw kader voor praktische samenwerking in verband met het voorlichtings- en communicatiebeleid van de Europese Unie (COM(2001) 354 - C5-0465/ 2001/2192(COS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0365/2001) van mevrouw Izquierdo Rojo, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over vrouwen en fundamentalisme 
(2000/2174(INI)) 
Vóór de stemming over amendement 21:

Van der Laan (ELDR).
Voorzitter, er is een probleem in de Nederlandse versie en ik heb begrepen dat die ook bestaat in verschillende andere taalversies. Het gaat hier om het woord identiteit, dat is fout, het moet zijn identificatie. We willen niet dat religieuze symbolen en politieke symbolen in paspoorten en op identiteitskaarten komen te staan. Daar gaat het om.

De Voorzitter.
U heeft gelijk. De Nederlandse tekst dient aan de andere teksten te worden aangepast. De diensten hebben me verteld dat zij hiervan al op de hoogte waren, dus de technische aanpassing heeft plaatsgevonden.
Vóór de stemming over amendement 29:

Izquierdo Rojo (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, wij willen een compromisamendement indienen. Wij willen graag weten of de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links het eens is met de toevoeging 'inclusief die op basis van fundamentalisme? aan het einde van amendement 29. De tekst zou dan als volgt luiden: 'dringt er bij de Commissie en de Raad op aan bij de toepassing van de sancties gebaseerd op de mensenrechtenparagrafen in de associatie- en andere overeenkomsten, schendingen van de rechten van de vrouw mee te laten wegen, inclusief die op basis van fundamentalisme?.
Het gaat hier om een compromisamendement dat een toevoeging zou zijn. Overigens, mijnheer de Voorzitter, wil ik erop wijzen dat bij taalkundige problemen de Spaanse versie doorslaggevend is.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, aangezien het al laat is zie ik af van al mijn mondelinge stemverklaringen van vandaag.

De Voorzitter.
Dat is erg aardig van u. U hebt weer goed naar uw moeder geluisterd.

Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, met het gemeenschappelijk standpunt van de Raad over de liberalisering van de postdiensten wordt een gecontroleerde openstelling van de postmarkt in Europa gewaarborgd. De geplande streefdata en gewichtsmaxima dienen gehandhaafd te worden. Daardoor ontstaat een stapsgewijze en geordende liberalisering van de postsector met alle voordelen die een eerlijke mededinging met zich meebrengt. Zoals altijd bij de liberalisering van bepaalde diensten van algemeen belang, dient het openstellingsproces in georganiseerde banen geleid te worden waarbij de voorzieningszekerheid en de sociale aspecten gewaarborgd moeten blijven.
Het compromis dat in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme gesloten is over de periodieke verslaglegging door de Commissie over de toepassing van de richtlijn als informatiebron voor de toekomstige ontwikkeling, is dan ook toe te juichen. Bij de beleidsvorming dient in ieder geval rekening gehouden te worden met de economische, sociale en territoriale gevolgen van het liberaliseringproces. Het is echter twijfelachtig of het daadwerkelijk een van de doelstellingen van de richtlijn moet zijn om aanbevelingen voor de sociale partners vast te leggen, zoals onder meer in een van de amendementen werd verlangd.

Dehousse (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn collega's zijn net als ik van mening dat van alle sectoren die de kwellingen van de liberalisering hebben moeten ondergaan, de postdienst niet alleen de belangrijkste is, maar ook het hardst is aangepakt.
De Commissie en de Raad van ministers willen maar niet inzien dat de post meer is dan alleen een dienst ten behoeve van de bevolking. Ze sluiten hun ogen voor het feit dat de post in alle lidstaten en regio's van de Unie een zeer belangrijke sociale rol vervult. Er wordt gezegd dat de post moet worden geprivatiseerd, maar men vergeet dat het zeer belangrijke sociale aspect dat de post voor de bevolking vertegenwoordigt hiermee ook verdwijnt. Met name de minst bedeelden zijn het slachtoffer van deze situatie.
Het Parlement had overigens de eerste voorstellen die hem waren voorgelegd verworpen. De voorstellen die vandaag in stemming zijn gebracht bevatten verbeteringen, maar nemen de sociale dreiging niet weg. Integendeel, het lijkt er steeds meer op dat er niets is voorzien voor de financiering van de universele dienst. Ook lijkt het alsof er niets is gedaan om de ongelijkheden als gevolg van natuurlijke omstandigheden te compenseren. Wat alles nog erger maakt is dat er door de aanbevolen maatregelen veel banen zullen verdwijnen, met als gevolg dat het geweld waaronder de Europese bedrijven reeds zwaar gebukt gaan, alleen nog maar zal toenemen.
Om die reden hebben mijn collega's en ik alle constructieve amendementen gesteund, ongeacht de herkomst van deze amendementen. Wij zullen ons in de toekomst waakzamer opstellen dan ooit tevoren.

Berthu (NI)
De geschiedenis van de Europese richtlijnen over de liberalisering van de markt voor postdiensten laat duidelijk zien welke methode de Commissie volgt: forceren en camoufleren. Zij maakt kundig gebruik van de wapens die het Verdrag haar in handen geeft, door met behulp van haar exclusieve initiatiefrecht haar zienswijze op te leggen en zo haar tegenstanders beetje bij beetje terug te dringen. Ook het Europees Parlement, dat in deze zaak veeleer voorstander van een gematigde opstelling was, moet deze tactiek ondergaan.
Dit is des te betreurenswaardiger wanneer, zoals nu en in veel andere gevallen, het standpunt van de Commissie in de grond uiterst eenzijdig en discutabel is. De Commissie heeft immers geen bewijs geleverd dat het volledig openstellen van het postverkeer voor concurrentie in een land als Frankrijk per saldo een gunstig resultaat oplevert. Toch is dit het doel waar zij ons de facto heen leidt. Met welk recht eigenlijk? Hoewel het verdedigbaar lijkt dat de Commissie zich bezighoudt met het transnationale postverkeer, lijkt het interne postverkeer ons de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke lidstaten te zijn.
De Commissie hanteert dit onderscheid echter niet. Commissaris Bolkestein heeft deze vergadering zojuist uitgelegd dat "de interne markt voor postverkeer moet worden voltooid". Bestaat deze interne markt op dit moment dan soms niet? Is het soms niet mogelijk vlot een brief van Frankrijk naar Denemarken of Engeland te sturen? Het is gewoon te gek voor woorden. De interne markt bestaat al, en commissaris Bolkestein verraadt alleen maar dat de Commissie eigenlijk een heel ander doel nastreeft, namelijk eenmaking, en daar zitten we bepaald niet op te wachten.
Deze zaak stelt een andere, algemenere vraag aan de orde: waar ligt de scheidslijn tussen de bevoegdheden van de Commissie inzake mededinging (die op dit moment buitensporig zijn) en die van de lidstaten inzake hun nationale openbare nutsvoorzieningen? Wij vinden dat bij twijfel de lidstaat het laatste woord moet krijgen, uiteraard onder voorwaarde dat die zich daarbij baseert op de duidelijke wil van het volk. We mogen de Commissie niet het gevoel geven dat zij haar macht op het vlak van concurrentie maar kan blijven uitbreiden, laat staan dat zij daartoe ook effectief de kans mag krijgen.
Daarom zou de Conventie die bijeen gaat komen om over de toekomst van Europa na te denken deze belangrijke kwestie ter discussie moeten stellen.

Bordes en Laguiller (GUE/NGL)
. (FR) Wij hebben voor het amendement van de GUE gestemd omdat daarin het voorstel van de Raad wordt verworpen om de postsector in zijn geheel vrij te maken. Wij hebben dit niet alleen gedaan om onze afkeuring te laten blijken voor de houding van de Raad, die geweigerd heeft rekening te houden met de makke amendementen van het Europees Parlement. Zelfs met de amendementen of de voorstellen tot afzwakking van het Parlement zou dit ontwerp namelijk onaanvaardbaar zijn.
Wij verwerpen het voorstel in zijn geheel omdat we volledig gekant zijn tegen elke vorm van privatisering of invoering van het rentabiliteitsprincipe bij de posterijen.
Door de tekst van de Raad te verwerpen, verwerpen we tevens het volledige beleid van de nationale regeringen en de Europese instellingen, een beleid dat bedoeld is om de openbare nutsvoorzieningen te ontmantelen. Het is een reactionair beleid dat zowel aan de gebruikers schade berokkent als aan de werknemers van de posterijen.
Wij hebben geweigerd deel te nemen aan de stemming over de amendementen omdat noch de voorgestelde tekst, noch deze beleidsdaad als zodanig te amenderen of te verbeteren valt.

Caudron (PSE)
. (FR) Het is duidelijk dat we de afgelopen jaren enorme vooruitgang hebben geboekt in het definiëren en tot stand brengen van een universele dienstverlening door de posterijen. Hetzelfde geldt trouwens ook voor andere domeinen, zoals de energievoorziening. Aan het begin van de jaren '90 was het nog nauwelijks voorstelbaar dat wij vandaag zo ver zouden staan.
Ik vind die vooruitgang dus een goede zaak. Er bestaan nu niet te verwaarlozen garanties voor de toegankelijkheid en de kwaliteit van de universele dienstverlening, voor een minimumaanbod aan producten, en voor het feit dat technologische innovaties in die universele dienstverlening kunnen worden geïntegreerd.
Niettemin bestaat er enige twijfel en bezorgdheid over de vraag of er wel voldoende evenwicht is tussen het openbare en het marktgerichte karakter van de posterijen, of het netwerk voor postbestelling in onze steden en dorpen wel in stand gehouden zal worden, en of de juiste prijzen gehanteerd zullen worden. Vandaar dat ik de amendementen heb ondertekend die de Commissie verplichten regelmatig verantwoording af te leggen aan het Europees Parlement over de evolutie van de interne markt. Vandaar ook dat ik, net als bij de eerste lezing, samen met de Groenen getekend heb voor het gewichtsmaximum van 150 gram (met toepassing van prijsvoorwaarden).
Ik betreur de verwerping van het amendement dat de overige "garanties garandeerde". Wij dienen nu met de grootst mogelijke waakzaamheid toe te zien op de uitvoering van de teksten.

Darras (PSE)
Voor ik begin, wil ik graag een woord van dank uitspreken aan het adres van onze rapporteur voor de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, de heer Markus Ferber, alsook aan alle andere leden van deze commissie voor hun werk, waarvan de vrucht thans voor ons ligt.
Het compromisamendement van rapporteur Ferber is echter niet bevredigend, om niet te zeggen onaanvaardbaar.
Niet bevredigend omdat in dit amendement een eenzijdige evaluatie gevraagd wordt, exclusief uit te voeren door de Commissie, en niet, zoals ik graag had gezien, door alle betrokken partijen.
Onaanvaardbaar omdat er geen enkele garantie gegeven wordt dat we een hoge mate van sociale cohesie kunnen handhaven nu het oorspronkelijke voorstel van het Parlement uit de boot valt om de volgende etappe van de liberalisering beperkt te houden tot 150 gram en het viervoudige van het basistarief.
Om een tweede reden onaanvaardbaar omdat in dit amendement de voorwaarden voor toegang tot de bestaande netwerken voor nieuwe aanbieders buiten beschouwing worden gelaten.
Om een laatste reden onaanvaardbaar omdat in dit amendement ook geen rekening wordt gehouden met de vraag hoe de universele dienstverlening gefinancierd moet worden. Als er een eis legitiem is, is het immers wel die rond de financiering. We hebben eenvoudig het recht te weten hoe de universele dienstverlening gefinancierd zal worden, met andere woorden, hoe we kunnen zorgen dat de universele dienstverlening überhaupt blijft voortbestaan.
Desondanks zal ik bij gebrek aan beter voor het gemeenschappelijk standpunt stemmen. Als we deze tekst opnieuw proberen te amenderen, lopen we immers het risico dat het gemeenschappelijk standpunt in zijn geheel sneuvelt. In dat geval er misschien geen enkele richtlijn over de posterijen, en dan dreigt deze sector binnen twee jaar volledig geliberaliseerd te worden.
Ik stem meer uit voorzorg dan uit enthousiasme voor dit gemeenschappelijk standpunt. Ik vind het namelijk te zeer doordrongen van een cynisch liberalisme.

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
Bij de stemming in eerste lezing op 14 december 2000 hebben wij met een handjevol Parlementsleden gestemd tegen de "gecontroleerde en geleidelijke openstelling van de markt voor postdiensten". Degenen die beweerden dat de openbare dienstverlening in haar voornaamste aspecten gehandhaafd bleef - ook al waren zij voorstanders van openbare nutsvoorzieningen - hebben we nog van het tegendeel trachten te overtuigen. Maar dat was geen rekening houden met de vastbeslotenheid van de Commissie en de regeringen om alle openbare nutsbedrijven te liberaliseren en vervolgens te privatiseren. Op het vlak van termijnen of reikwijdte van de liberalisering voldoet geen enkel compromis. Daarom hebben wij tegen het gemeenschappelijk standpunt gestemd en blijven wij opkomen voor de posterijen als openbare nutsbedrijven. Een dergelijk standpunt is ook het enige dat ons in staat stelt de kwaliteit voor alle gebruikers te handhaven en ook in de toekomst iedereen van de posterijen gebruik te laten maken, met name op het platteland en in de volksbuurten. Het is ook het enige standpunt waarmee we de werkgelegenheid kunnen handhaven. Door de nieuwe richtlijn aan te nemen, effenen de leden van het Parlement met één pennenstreek het pad voor 450.000 ontslagen in deze sector in Europa, waarvan 50.000 in Frankrijk. De tijd is aangebroken om de bevolking, de werknemers en hun organisaties te mobiliseren tegen het liberale dogma dat onze behoeften en grondrechten tot koopwaar reduceert en voor het behoud openbare en op Europese schaal gecoördineerde posterijen die onder toezicht staan van de bevolking.

de La Perriere (NI)
Het compromis over de liberalisering van de posterijen van de lidstaten, dat op de vergadering van de Raad op 15 oktober jongstleden met de steun van onder andere de socialistische regering van Frankrijk uit de bus is gekomen, lijkt ons gebaseerd op een aantal nogal gevaarlijke dubbelzinnigheden.
In naam van de Franse uitzonderingspositie en het voorzorgsbeginsel, dat we moeten toepassen om de gelijkheid van al onze medeburgers te waarborgen, heb ik geen steun verleend aan dit wankele compromis. Het is namelijk niets anders dan een blanco cheque voor de Commissie om de Franse posterijen tegen 2006 te ontmantelen.
De economie mag niet de enige leidraad zijn van het Europese beleid.
Frankrijk heeft gekozen voor kwalitatief hoogstaande posterijen, met overal in het land voorzieningen die voor iedereen tegen standaardtarief beschikbaar zijn. Zo moet een openbaar nutsbedrijf er volgens ons uitzien, en wij willen ons systeem dan ook tot elke prijs behouden.
Openbare nutsvoorzieningen vallen stuk voor stuk onder de bevoegdheid van de lidstaten. Daarom wil ik graag aangetekend zien dat elke lidstaat de vrijheid behoudt zijn posterijen uiteindelijk naar eigen goeddunken in te richten.

Meijer (GUE/NGL)
. Nutsvoorzieningen zoals posterijen, openbaar vervoer, energievoorziening en drinkwaterleiding zijn om goede redenen al meer dan een eeuw grotendeels een overheidsmonopolie. Het gaat om onmisbare voorzieningen die door concurrentie zouden worden gehinderd om voor allen tegen een betaalbare prijs ononderbroken beschikbaar te zijn. Je zou verwachten dat voorstanders van politieke en economische eenmaking streven naar fusie tussen de staatspostbedrijven van alle lidstaten en naar Europese eenheidspostzegels. In plaats daarvan gebruikt men in de neoliberale fase het naast elkaar bestaan van verschillende postbedrijven om ze met elkaar te laten concurreren en om daarnaast toegang te verschaffen voor Amerikaanse of Australische bedrijven of voor nieuwe bedrijven die tegen lagere prijzen met slechtere arbeidsvoorwaarden een slechtere dienstverlening aanbieden. Na overnemingen en faillissementen zijn over 20 jaar drie wereldconcerns de baas en blijkt het afdwingen van elke bescherming voor personeel, milieu en consumenten onmogelijk. In eerste lezing heeft de meerderheid van het EP een verdere gewichtsverlaging van de in een concurrentiestelsel te distribueren post onder 150 gram afgewezen, evenals het mettertijd doorstoten naar nog verdergaande vormen van liberalisering. Onder de bedreiging van mogelijke toepassing door de Europese Commissie van andere regels die nòg minder waarborg bieden voor een universele dienstverlening berusten nu de sociaal-democraten na een jarenlang verzet alsnog in die verworpen plannen. Ik vind die berusting overbodig en schadelijk en stem voor verwerping.

Souchet (NI)
Iedere lidstaat moet zijn openbare nutsvoorzieningen volledig naar eigen inzicht kunnen blijven inrichten. Het is aan de lidstaat en aan de lidstaat alleen om te bepalen welke aspecten hoe geregeld dienen te worden. Allicht moet zo'n lidstaat erop toezien dat nutsbedrijven niet verlamd raken door zuiver corporatistische belangen, willen zij volledig tegemoet komen aan de behoeften van de bevolking. Maar er kan geen sprake van zijn dat de Commissie zich, op grond van een ruime interpretatie van de bevoegdheden die haar op het vlak van mededinging zijn toegekend, het recht toeëigent te bepalen hoe de openbare nutsvoorzieningen die een volk al dan niet worden aangeboden eruit moeten zien.
Wij zijn ertegen dat de Monnet-methode vandaag op de posterijen en morgen op andere openbare nutsvoorzieningen wordt toegepast. Met de Monnet-methode bedoel ik in dit geval een onbesuisde, algehele en stapsgewijze deregulering zonder dat er enig voorafgaand onderzoek is gedaan naar de gevolgen. Zodra de interne markt daarmee gediend is, is de Commissie namelijk bereid het risico te nemen dat binnen afzienbare tijd de sociale functie van de posterijen uit het oog wordt verloren, dat de territoriale dekking van onze landen afneemt, dat de kwaliteit van de dienstverlening zakt en dat de kosten aanmerkelijk stijgen. De effectenbeoordeling komt er zoals gewoonlijk weer als alle beslissingen genomen zijn en er geen weg terug meer is.
Wij hebben tegen het verslag-Ferber en tegen het gemeenschappelijk standpunt van de Raad en de Commissie gestemd omdat wij tegen dit beleid van voldongen feiten zijn. Terzijde, dat gemeenschappelijk standpunt wordt actief ondersteund door één component van de Franse regering en fel bestreden door de twee andere...

Berthu (NI)
Het verslag-Malmström over het jaarlijks werkprogramma dat de Commissie bij het Parlement heeft ingediend lijkt op het eerste gezicht een sympathieke kant te hebben: zonder dat dit met zoveel woorden wordt gezegd, holt het het initiatiefmonopolie van de Commissie uit en zet het dat monopolie te kijk als unilateraal en antidemocratisch.
Aan de andere kant wordt de essentie over het hoofd gezien. Er wordt namelijk niets gezegd over het recht van de Raad om datzelfde werkprogramma goed te keuren.
Uit het verslag-Malmström blijkt allereerst dat naarmate het Europees Parlement aan kracht begint te winnen, het initiatiefmonopolie van de Commissie zwaarder en zwaarder op dat Parlement begint te wegen. Het probeert daarom zijn prioriteiten door te drukken. Dit heeft vorig jaar december trouwens tot spanningen geleid, toen de Commissie haar programma voor 2002 indiende.
Het akkoord tussen Commissie en Europees Parlement dat zojuist is goedgekeurd, bevat een tijdschema om in de loop van het jaar n-1 gezamenlijk een werkprogramma op te stellen voor het jaar n. Dat is een goed initiatief. Maar het roept wel een volgende vraag op: waar is het bijbehorende tijdschema voor de dialoog met de Raad?
Zo'n tijdschema zou des te meer op zijn plaats zijn om de volgende drie redenen: 1) van de Europese instellingen is de Raad degene met de diepste democratische wortels, aangezien hij steunt op de nationale parlementen; 2) in tegenstelling tot het Parlement beschikt hij, in theorie, reeds over een reële macht om het werk van de Commissie impulsen te geven en te sturen, en wel op basis van artikel 4 van het Verdrag betreffende de Europese Unie; 3) tot slot heeft de Raad een totaalbeeld van het werk dat op Europees niveau gedaan moet worden, omdat hij ook zicht heeft op de initiatieven die de lidstaten moeten nemen in het kader van de intergouvernementele pijlers.
Bij gebrek aan uitleg op dit punt lijkt het verslag-Malmström dus vooral op een zet van twee oude strijdmakkers - de Commissie en het Europees Parlement - om stiekem korte metten te maken met de meest fundamentele rechten van de Raad.

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, neem me niet kwalijk dat ik beslag leg op uw tijd. U bent, net als ik, op de hoogte van een campagne die wordt gevoerd door de Schotse krant de Daily Record en u weet dat er in het kader daarvan enkele bijzonder onaardige dingen zijn gezegd over onze collega mevrouw Thorning-Schmidt, wier waardevolle verslag we vandaag hebben aangenomen. Ik betreur zeer wat er is gezegd. Het is echter wel zo dat dit waardevolle verslag, dat werknemers beschermt tegen geluid, onbedoelde neveneffecten kan hebben in de muziekbranche. Ik ben heel blij dat amendement 23 en 25 zijn aangepast en dat daardoor onder andere de doedelzakblazers zijn gered. Ik denk dat ik hier in het Parlement de enige doedelzakspeler ben, dus dit verheugt mij zeer! Ik wil echter tegen mevrouw Thorning-Schmidt zeggen dat haar Schotse collega's het betreuren dat zij op zo'n onheuse manier in onze pers is bejegend.

De Voorzitter.
We verheugen ons al op het geluid van de doedelzakken bij het eerstvolgende Burns Supper.

Alavanos (GUE/NGL)
De initiatieven met het oog op een communautaire wetgeving voor de vaststelling van minimale gezondheids- en veiligheidsnormen bij de blootstelling van werknemers aan met lawaai verbonden gevaren gaan de goede kant uit. In bepaalde landen zoals Griekenland is de situatie werkelijk bij de wilde konijnen af. Vaak ontbreken de meest elementaire veiligheidssystemen.
Daarom is het belangrijk dat:
lage grenswaarden worden vastgesteld voor het ondernemen van actie (83 db);
de verantwoordelijkheid voor het nemen van maatregelen bij de werkgevers wordt gelegd en niet bij de werknemers; daarom mogen de middelen ter bescherming van het gehoor niet mee worden gerekend;
de referentieperiode wordt vastgesteld op één werkdag, en niet op een week, waardoor het ongerief van de werknemers en hun blootstelling aan lawaai alleen maar verlengd zou worden.
Deze standpunten worden tot uiting gebracht in door het Europees Parlement ingediende amendementen - en daarom heb ik daar voor gestemd - maar niet in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad.
Tot slot is het belangrijk dat controlemaatregelen worden ingevoerd om te voorkomen dat het bij woorden blijft.

Crowley (UEN)
 - (EN) Mijn fractie heeft altijd op het standpunt gestaan dat er naar een veiligere werkomgeving voor alle werknemers moet worden gestreefd en wij hebben ons in het verleden altijd achter realistische initiatieven geschaard waarmee dit doel werd nagestreefd.
Net als veel andere leden hadden wij grote problemen met de inhoud van dit verslag, met name voor wat betreft de omvangrijke eisen die aan de werkgever worden gesteld en de twijfelachtige emissiewaarden. Daarom konden we veel van de ingediende amendementen niet steunen en we vonden het ook teleurstellend dat veel amendementen toch werden gesteund.
We waren wel blij dat het amendement om de muziekbranche uit te sluiten werd aangenomen. Dat is zeer verheugend, want ik en vele leden met mij hadden de indruk dat dit niet de juiste plaats was om ons met een zeer gespecialiseerde sector bezig te houden.
We moeten ook verheugd zijn over het feit dat de Raad bereid is om veel amendementen die door het Parlement in eerste lezing zijn ingediend te aanvaarden en we hopen dat de welwillendheid die het Parlement aan de dag heeft gelegd in de toekomst gelijkelijk zal worden beantwoord.
Wat mijzelf betreft: ik heb niet deelgenomen aan de stemming, aangezien ik ernstige bedenkingen had ten aanzien van de inhoud van het verslag en veel amendementen, en als voormalig musicus leek het mij niet juist om mijn stem uit te brengen.
Over het algemeen is onze fractie tevreden met het resultaat en we hopen dat dit nieuwe realisme blijvend zal zijn.

Titley (PSE)
 - (EN) Ik steun van harte dit verslag van mijn socialistische collega, waarmee het gemeenschappelijk standpunt van de Raad over de blootstelling van werknemers aan geluid wordt aangescherpt. Werknemers mogen aan zulke hoge geluidsniveaus worden blootgesteld dat het onmogelijk is om met elkaar te praten. We krijgen maar één paar oren en het is van cruciaal belang om die te beschermen. Bovendien is het beter dat maatregelen ter bestrijding van geluidsoverlast en letsel ten gevolge daarvan preventief zijn - voorkomen is beter dan genezen - en dat de verantwoordelijkheid op dit gebied als een collectieve en niet als een individuele zaak wordt beschouwd.
Om ervoor te zorgen dat deze richtlijn zo doeltreffend mogelijk is, moeten we met bestaande instrumenten werken en voorkomen dat we opnieuw het wiel uitvinden. Daarom moet het Europees Agentschap voor de gezondheid en de veiligheid op het werk maximaal worden benut. Hierdoor zal de uitwisseling van optimale praktijken op het punt van aanvaardbare geluidsniveaus worden vereenvoudigd en gestimuleerd. Bovendien is het logisch dat deze richtlijn zo breed is dat zij zich ook uitstrekt tot werkgevers en werknemers die eigen baas zijn, aangezien zij een belangrijk deel van de hedendaagse beroepsbevolking vormen.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Müller gestemd, en zeg dit in volle overtuiging. Ik sta volledig achter de zaak van mevrouw Müller en hoop dat zo spoedig mogelijk gevolg wordt gegeven aan zowel de door mevrouw Jackson tot het Parlement gerichte verzoeken en haar verklaringen, als aan de beloften van quaestor Banotti, dat een oplossing zal worden gevonden voor deze ongeoorloofde en onaanvaardbare inmenging - ongeoorloofd niet alleen voor de werkzaamheden van het Parlement maar mijns inziens voor heel de democratie, voor de manier waarop in een parlement de zaken worden behandeld - en ervoor wordt gezorgd dat dergelijke inmengingen, waarin zelfs met de dood is gedreigd, zich niet opnieuw kunnen voordoen en degenen die daar verantwoordelijk voor zijn naar behoren worden aangeklaagd. Ik heb vertrouwen in het werk van mevrouw Banotti.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur de uitslag van de stemming van vandaag. Hiermee is een zware slag toegebracht aan het recht van het publiek om voor alternatieve medicijnen te kiezen, het recht om te trachten het zonder de farmaceutische industrie en haar producten te stellen. Gisteravond wees commissaris Byrne het idee van de hand dat de farmaceutische industrie hier iets mee te maken had, maar ik vraag me af waarom ze dit dan zo graag willen doordrukken. Hij probeerde duidelijk de indruk te wekken dat degenen die tegengeluiden laten horen zegslieden van de voedingssupplementenindustrie zijn. Dat is niet het geval. Wij zijn voorstander van het recht van mensen om te kunnen kiezen. Dat recht is hun vandaag ontnomen.
Sommige leden van dit Parlement maakten de belachelijke opmerking dat ik mensen maar moet aanraden om meer sinaasappelen en groenten te eten. Neem het voorbeeld van zwangere vrouwen. Die zouden heel veel broccoli moeten eten om de benodigde hoeveelheid foliumzuur binnen te krijgen, dus zo'n argument is ridicuul. Wat hier vandaag is gebeurd, is koren op de molen van de farmaceutische industrie, die vanaf nu meer klanten zal hebben omdat meer mensen ziek zullen worden.
Het is ook een aanval op het beleid van individuele lidstaten. Als lidstaten geen soepel beleid in hun land hanteren, moeten zij dat wijzigen en ze moeten niet de overige lidstaten dwingen om hun normen af te laten zakken tot die van hen.

Banotti (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de amendementen op het verslag-Müller gesteund, hoewel ik sterk de aanvechting voelde om dr. Rath - of is het r-a-t? - en zijn volgelingen een opdonder te geven, die dit Parlement niet slechts de afgelopen maanden, maar een jaar lang hebben belegerd. Ik wil mij ook aansluiten bij mevrouw McKenna met de opmerking dat vitaminen - die ik persoonlijk, als verpleegkundige, niet als een voedingssupplement beschouw - in ons land vrij verkrijgbaar zijn en dat ik nog nooit heb gehoord dat iemand een overdosis vitamine C of een andere vitamine heeft binnengekregen.
Daarom heb ik - met tegenzin, want ik had alles willen doen om de plannen van dr. Rath te dwarsbomen - voor de amendementen gestemd, die helaas niet zijn aangenomen. Ik ben het met mevrouw McKenna eens dat de vrije verkrijgbaarheid van deze producten - die ik, ik herhaal, niet als een voedingssupplement beschouw - geen enkel probleem heeft opgeleverd, en ik zie geen reden om de verkoop van deze producten aan banden te leggen.

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen opmerken dat de hele discussie over deze richtlijn laat zien dat het dringend noodzakelijk is dat er duidelijkere wetten en verordeningen moeten komen. Er heerst grote verwarring over de interpretatie, omdat in artikel 4 wordt verwezen naar bijlagen en andere zaken. Laten wij er allen voor zorgen dat we een betere wetgeving steunen.

Borghezio (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft besloten de Europese burgers het recht te ontzeggen op onbeperkte toegang tot natuurlijke en van bijwerkingen verstoken geneesmiddelen. Men heeft geprobeerd de aandacht van ons, Europese afgevaardigden, af te leiden van een eenvoudige waarheid, namelijk dat sinds mensenheugenis nog nooit iemand is gestorven aan vitaminen, maar wel aan bepaalde andere producten uit sterk gesofistikeerde laboratoria van de farmaceutische multinationals, zoals blijkt uit het geval van Lipobay. Er zijn tienduizenden kankerpatiënten die zich op efficiënte wijze verzorgen met vitaminen en natuurlijke stoffen zoals de aminozuren lysine en proline.
Deze richtlijn geeft steun aan een verzoek van een sterke farmaceutische lobby en druist in tegen het recht en het belang van de Europese consumenten. Het is geen toeval dat in de Europese Commissie iemand zetelt - de heer Bolkestein - die lid is van de raad van bestuur van de op een na grootste farmaceutische industrie. Niemand zegt dat hij bij deze richtlijn is betrokken, maar hiermee worden wel in een klap de gezonde, kleine en middelgrote bedrijven van voedingssupplementen weggevaagd en wordt korte metten gemaakt met de vrijheid van therapiekeuze van vierhonderd miljoen Europeanen.

Bordes en Laguiller (GUE/NGL)
Wij zijn voorstander van alles wat in de richting gaat van onderlinge toenadering van de nationale wetgevingen, vooral op dit gebied, als dat tenminste ook een verbetering voor de consument tot gevolg heeft. Maar in dit geval heeft iets anders de rapporteur en de indieners van de meeste amendementen geleid, namelijk de kapitalistische belangen van de voedingssupplementenbranche. Dit ligt er zo dik op dat bijvoorbeeld het Franse werkgeversverbond voor deze sector een fax aan alle leden van het Europees Parlement heeft gestuurd met de volgende, onverholen cynische aanhef: "De Franse voedingssupplementenindustrie wil haar vertegenwoordigers in het Europees Parlement graag bij voorbaat danken voor hun bereidheid voor deze richtlijn te stemmen".
Prima, laat "de vertegenwoordigers" van die mensen maar voor dit verslag en deze richtlijn stemmen! Wij hebben maar voor een enkel amendement gestemd: het amendement dat de tekst in zijn geheel verwerpt.

Grossetête (PPE-DE)
Een groot aantal Europese burgers gebruikt vitaminen en minerale voedingssupplementen.
In het kader van een Europees beleid ten gunste van de consument moeten we ervoor zorgen dat het gebruik van deze stoffen niet uit de hand loopt en dat de aangeboden producten van goede kwaliteit zijn.
Deze aanbeveling sluit bij die wensen aan. Zij reikt een passend Europees wetgevend kader aan dat het vrije verkeer van deze producten ongemoeid laat terwijl de consument kan rekenen op een betere bescherming van zijn gezondheid, alsook op correcte en passende informatie over de aangeboden producten.
Een van de doorslaggevende elementen voor wat betreft de veiligheid van deze producten is de maximumdosering van mineralen. Maximaal toegestane doseringen van vitaminen en mineralen in deze producten zijn belangrijk om te zorgen dat ze met mate gebruikt worden. Uit wetenschappelijke gegevens blijkt immers dat het innemen van bepaalde vitaminen en mineralen in te grote hoeveelheden een ongewenste en zelfs schadelijke uitwerking kan hebben.
Voorts mag de lijst met stoffen niet worden bevroren, aangezien er nog andere stoffen met een voedings- of fysiologische functie aan deze regeling moeten kunnen worden toegevoegd. Naargelang er meer ervaring op dit gebied wordt opgedaan, hoop ik dat de Commissie aanvullende voorstellen en bijpassende wetgevende maatregelen bij het Europees Parlement en de Raad zal indienen voor andere nutriënten en stoffen die een uitwerking kunnen hebben die vergelijkbaar is met die van voedingssupplementen.

Hortefeux (PPE-DE)
Ik heb voor het verslag van mevrouw Emilia Franziska Müller gestemd en wil graag benadrukken dat onze rapporteur uitstekend werk heeft geleverd.
Ik ben verheugd dat ons Parlement eindelijk een uitspraak doet over een onderwerp van dermate groot belang. Wij moeten er momenteel over waken dat deze producten geen enkel risico inhouden voor de gezondheid en dat zij zodanig gelabeld worden dat de Europese consument duidelijk, correct en passend geïnformeerd wordt over hun samenstelling.
Het is wenselijk dat er een minimumdosering voor deze voedingssupplementen wordt vastgelegd, zodat duidelijk is dat zij voldoende vitaminen en mineralen bevatten om de werking te verkrijgen die zij verkondigen.
Als we het eenmaal eens zijn over de principes voor het vastleggen van de minimum- en maximumdoseringen, is het bepalen van de limieten voor elke nutriënt afzonderlijk op basis van het advies van het Wetenschappelijk Comité voor de Menselijke Voeding niet meer dan een technische aangelegenheid.
Laten we niet uit het oog verliezen dat het innemen van bepaalde vitaminen en mineralen in te grote hoeveelheden een ongewenste en zelfs schadelijke uitwerking kan hebben. Vandaar dat we de veiligheid van deze producten moeten garanderen, met name door etiketten aan te brengen met een duidelijke gebruiksaanwijzing en vooral ook een vermelding van de hoeveelheid die ingenomen mag worden.
Op die manier kan de Europese burger in alle rust kiezen uit het enorme aanbod vitaminen en mineraalsupplementen dat momenteel op de markt wordt aangeboden, zonder dat hij zich voortdurend moet afvragen of hij zijn gezondheid daarmee schaadt.

Meijer (GUE/NGL)
In het afgelopen jaar zijn alle EP-leden gebombardeerd met e-mails over voedingssupplementen en vitaminepreparaten. Daar zit zowel een wetenschappelijke theorie als een economisch belang achter. De theorie van Linus Pauling, die in het verleden bekend werd door zijn verzet tegen kernwapens, is interessant. Het economisch belang van Mathias Rath, die vanuit Nederland waren verzendt naar klanten in Duitsland waar zijn producten verboden zijn, kan daarentegen geen reden zijn om wetgeving aan te passen. Voor deze voedingssupplementen dient hetzelfde te gelden als voor andere omstreden producten die door mensen worden geconsumeerd in de verwachting dat zij gunstig zijn voor hun gezondheid. Als de overheid ingrijpt behoort dat uitsluitend te gebeuren om mensen te beschermen tegen schade. Onafgeronde discussies, wetenschappelijke onzekerheid en blijvende meningsverschillen over de werkzaamheid van stoffen kunnen niet worden beëindigd door middel van een wetgeving die alles wat afwijkt van de gevestigde medische wetenschap bij voorbaat uitroept tot kwakzalverij. Ik constateer dat veel mensen deze producten gebruiken en dat zij elk verbod ervaren als nodeloze betutteling door een bureaucratische overheid. Onder die omstandigheden moet de EU zich beperken tot het bestrijden van schadelijke stoffen. Omdat zij eventuele andere maatregelen beter kan overlaten aan de nationale wetgever, die meer en sneller rekening kan houden met veranderingen in de publieke opinie, stem ik voor verwerping.

Sacrédeus (PPE-DE)
Ik heb tegen het verslag gestemd. Naar mijn mening heeft het geen rechtsgrond, want de EU heeft geen wetgevingsrecht op het gebied van de volksgezondheid. De kwestie van de voedingssupplementen moet worden geregeld in de nationale wetgeving en niet door de Europese Unie.
De EU heeft ook geen initiatieven genomen tot het reguleren van wetgeving inzake de zeer ernstige problematiek rond verslaving aan bijvoorbeeld alcohol en drugs. Dat men dat nu wel probeert op het gebied van natuurlijke voeding - wat ertoe kan leiden dat mensen aan zelfmedicatie gaan doen met behulp van vitaminesupplementen - roept een aantal principiële vragen op.
In wiens belang is dit initiatief eigenlijk? Waarom wordt het juist op dit gebied genomen? Wat voor gevolgen heeft het voor de individuele burger? Welke ondernemers ondervinden er nadeel dan wel voordeel van?
Op deze vragen hebben wij geen bevredigend antwoord gekregen.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag verklaren dat ik voor het verslag-Paulsen heb gestemd en met name ook voor amendement 10. Ik ben principieel van mening dat de hygiënevoorschriften heel nauwlettend en streng gehandhaafd moeten worden en dat de normen ook dienovereenkomstig verhoogd moeten worden. Het is echter niet zinvol om recyclebaar materiaal te verwijderen - en ook etensresten zijn recyclebare materialen - als die verwijdering kosten voor de gemeenschap met zich meebrengt, terwijl er ook een mogelijkheid bestaat om die etensresten op een zinvolle manier te gebruiken. Ik ben blij dat het Europese Parlement die mening ook is toegedaan, zij het met een nipte meerderheid. Ik hoop dat we in het kader van de verdere procedure ook de bijbehorende toestemming van de Commissie zullen krijgen, zodat recyclebare materialen niet willekeurig verwijderd worden - waaraan ook nog kosten verbonden zijn - maar dat ze na recycling opnieuw gebruikt kunnen worden.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE). -
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor de gelegenheid die u mij gegeven heeft om een mondeling amendement in te dienen en daar ook nog een toelichting op te geven. Het amendement heeft helaas de benodigde 314 stemmen net niet gehaald. Dat is wat het amendement betreft nogal vervelend, maar doet niets af aan het feit dat het Parlement thans middels compromisamendement 25 de Commissie heeft verzocht om een wetgevingsvoorstel in te dienen. Daarmee komen we in een medebeslissingsprocedure terecht en dan regelen we een en ander wel via een eigen verordening. Ik doe een beroep op de landen die zich tot nu toe alleen maar voor een verbod hebben uitgesproken, om er voor te zorgen dat deze stoffen volgens de voorschriften verwijderd worden, omdat ze anders een gevaarlijke uitwerking kunnen hebben. Ik verwacht van de Commissie dat zij haar controlerende taken in de overgangsperiode totdat er een verordening beschikbaar is waarin alles geregeld wordt, zodanig uitoefent dat we de catastrofen die we hebben meegemaakt - zoals mond- en klauwzeer en de varkenspest - die ook veroorzaakt kunnen worden door onbehandelde etensresten, niet nog een keer hoeven mee te maken.
Grossetête (PPE-DE)
De gezondheid en de veiligheid van de consument hebben bij mij altijd op de eerste plaats gestaan.
Ik wil graag twee essentiële opmerkingen maken over zaken waarvoor ik strijd heb geleverd in de parlementaire commissie.
Beslissingen van de Europese Unie moeten consequent zijn. Bovendien moeten we ze doeltreffend houden door het aantal regels dat op eenzelfde onderwerp slaat zoveel mogelijk beperken. Dankzij de regels voor preventie, bestrijding en uitroeiing van bepaalde overdraagbare spongiforme encefalopathieën uit Verordening (EG) nr. 999/2001, worden de dierlijke bijproducten van slachthuizen en uitsnijderijen van herkauwers al aan strenge en gecontroleerde gezondheidsvoorschriften onderworpen. Om consequent te blijven en de regels uitvoerbaar te houden is het daarom overbodig deze instellingen in het toepassingsgebied van een andere verordening met dezelfde doelstellingen op te nemen.
De Europese Unie moet verder uitvoerbare beslissingen nemen. Zoals we weten, is er onvoldoende behandelings- en destructiecapaciteit voorhanden (verbranding of begraving op stortplaatsen) om maatregelen die gericht zijn op afvalwater afkomstig van zuiveringsstations van slachthuizen - vaak gemeenschappelijke zuiveringsstations - op te korte termijn in de hele Unie uit te voeren, of het nu gaat om categorie 1 of 2. Dit soort lacunes is met name aan het licht gekomen toen het gebruik van dierlijk meel in diervoeder verboden werd, waardoor de lidstaten gedwongen werden dierlijk meel in aanzienlijke hoeveelheden op te slaan in afwachting van verbranding. Als we er ettelijke miljoenen ton producten bij krijgen die vernietigd moeten worden - of behandeld voordat ze kunnen worden gebruikt - krijgen we opnieuw met opslagbeperkingen te maken, omdat het afval niet in continubedrijf kan worden verbrand of behandeld. Zoals we weten kan opslag een risico met zich meebrengen voor de volksgezondheid en het milieu. Daarom moet er een bruikbaar tijdschema worden opgesteld om dit afval op een redelijke, veilige en milieuvriendelijke manier te kunnen beheren op communautair niveau.

Hyland (UEN)
 - (EN) Ik spreek graag mijn waardering uit aan het adres van de rapporteur, mevrouw Paulsen, voor de inspanningen die zij ten aanzien van dit belangrijke verslag heeft geleverd. Een BSE-crisis zoals die van de afgelopen jaren mag de Europese consumenten en boeren en de rundvleesindustrie niet nog eens bedreigen. Ik denk dat we de Commissie grote dank verschuldigd zijn voor het feit dat zij systematisch een reeks wetgevingsvoorstellen heeft ingediend die erop gericht zijn om alle afzonderlijke kwesties die samenhangen met de oorspronkelijke crisis aan te pakken.
De Commissie en de lidstaten hebben, in nauwe samenwerking met de agrarische gemeenschap en de rundvleesindustrie, de nodige stappen genomen om veilige werkwijzen in de veehouderij en de voedselproducerende industrie, alsmede een veilig product voor de Europese consument en onze voornaamste exportmarkten te garanderen. Veel stappen en maatregelen hebben grote opofferingen met zich meegebracht en dat moeten we goed blijven beseffen.
Het voorstel waar we het nu over hebben, is erop gericht om één wettelijk kader te creëren dat de voorwaarden moet verduidelijken voor het omgaan met dierlijke bijproducten. Het belangrijkste uitgangspunt is dat de enige bijproducten die in diervoeders, en derhalve in de voedselketen, mogen terechtkomen die bijproducten zijn die direct geschikt zijn voor menselijke consumptie. Met andere woorden, als je ergens niet zelf een lepel van in je mond kunt stoppen, moet je het ook niet aan de varkens voeren.
Als parlementslid dat een grotendeels agrarisch kiesdistrict vertegenwoordigt en afkomstig is uit Ierland, de lidstaat die het meest afhankelijk is van het boerenbedrijf, sta ik volledig achter het strenge karakter van dit voorstel. Ik vind absoluut dat het voeren van spoeling aan varkens volledig moet worden verboden. We hebben gezien welke schade er kan ontstaan door een laksere houding. Ik ben er ook van overtuigd dat teruggewonnen plantaardige oliën op geen enkele manier in voedsel moeten worden verwerkt.
De rapporteur heeft het uiterst zinnige voorstel gedaan om etensresten en keukenafval te ontheffen van de bepalingen van deze verordeningen met betrekking tot vervoer, identificatie, enzovoort, en om dit materiaal te laten vallen onder nationale bepalingen en de kaderrichtlijn inzake afval.
Wat betreft de kwestie van afvalwater van slachthuizen ben ik van mening dat hier opnieuw naar moet worden gekeken, aangezien hier een grote hoeveelheid afvalmateriaal onder valt. De situatie zou al worden verhelderd als het woord 'slib? in de bijlage werd gedefinieerd.
Tot slot wil ik de commissaris verzekeren dat hij de volledige steun van het Parlement heeft op dit belangrijke terrein van de voedselveiligheid. In dit verband wil ik hem aansporen om enige druk uit te oefenen op de Raad om een definitief besluit te nemen over de vestigingsplaats van de uiterst belangrijke autoriteit voor de voedselveiligheid. De bescherming van de Europese consument en de betrouwbaarheid van de voedselketen blijven tot de belangrijkste aandachtspunten van dit Parlement behoren.

Bordes en Laguiller (GUE/NGL)
Het verslag over grensoverschrijdende handel in elektriciteit gaat in eerste instantie over het creëren van de interne markt. Maar via die interne markt is het er vooral op gericht de elektriciteitsbranche open te stellen voor concurrentie, en in feite, al staat het er niet met zoveel woorden, te privatiseren. Dit wil zeggen dat de koek van de elektriciteitsvoorziening voor meer dan 300 miljoen Europeanen verdeeld mag worden onder de grote particuliere groepen. Alsof dat nog niet genoeg is - maar geheel in dezelfde lijn - beveelt de rapporteur aan overal in de Europese Unie de consument te laten opdraaien voor de kosten van het openstellen van de nationale netten voor de particuliere sector.
Wij verzetten ons met kracht tegen de privatisering van de elektriciteitsproductie en -voorziening, net zoals we ons verzetten tegen alle andere privatiseringen van openbare nutsbedrijven die de nationale staten en de Europese instellingen aan het doorvoeren zijn. Dit beleid kan immers alleen maar nadelig zijn voor zowel de werknemers in de betrokken sectoren als de overgrote meerderheid van de consumenten.
Wij veroordelen dit beleid van ontmanteling voor de openbare nutsvoorzieningen. Het is er uitsluitend op gericht is de winsthonger van kapitalisten te stillen, of dit nu openlijk wordt toegegeven, zoals in het verslag-Mombaur, of - tamelijk slecht - verdoezeld wordt met overwegingen over het milieu, zoals in het verslag-Turmes-Rapkay. Wij hebben dus tegen deze twee verslagen gestemd.

Caudron (PSE)
Energie is geen doorsnee koopwaar! Hoe vaak heb ik het al niet gezegd...
Er moet rekening worden gehouden met een gegarandeerde continue bevoorrading en de zware investeringen waarmee de sector gepaard gaat.
Er moet gekeken worden naar zijn functie als openbare nutsvoorziening en zijn belang voor de ruimtelijke ordening.
Desondanks heeft de Commissie, in vervolg op de Europese Raad van Lissabon en in antwoord op het verzoek de interne markt voor gas en elektriciteit snel af te ronden, een mededeling, een voorstel voor een verordening en een voorstel voor een richtlijn gepresenteerd met de bedoeling de liberalisering van de gas- en elektriciteitsmarkt te versnellen met het oog op een volledige openstelling in 2005.
Op de Top van Stockholm hebben alle lidstaten deze vervroeging goedgekeurd, met uitzondering van Frankrijk, dat zich fel verzet tegen deze datum.
De Commissie wenst de openstelling van de elektriciteitssector te vervroegen, zodat de niet-huishoudelijke consument zijn leverancier met ingang van 1 januari 2003 vrij kan kiezen, en alle overige consumenten ten laatste begin januari 2005.
Voor gas zijn deze data voor de niet-huishoudelijke consument 1 januari 2004 en voor alle consumenten begin januari 2005.
Dit is volkomen onverantwoord en ontoelaatbaar.
Dit is een karikatuur van het ultraliberale Europa dat ik bestrijd.
Gezien de krachtsverhoudingen binnen het Europees Parlement en binnen Europa, is dat geen gemakkelijke strijd.
Daarom heb ik met P. Herzog en G. Savary een compromisamendement gesteund om de data en de voorwaarden voor openstelling voor concurrentie uit artikel 19 te wijzigen. Daarbij wordt benadrukt dat er een gelijkschakeling nodig is om individuele huishoudens eenzelfde tarief te garanderen.
Daarom heb ik in de slotstemming tegen dit verslag gestemd.
Frankrijk zou dit standpunt moeten verdedigen op de Raad van Barcelona.

Lulling (PPE-DE)
 - (DE) Allereerst vind ik het van belang om te constateren dat er in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie geen meerderheid bestond voor het gedeelte van het verslag over een richtlijn betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en aardgas waarvoor de heer Turmes verantwoordelijk was.
Als er sprake was geweest van een verslag-Turmes in plaats van het thans voorliggende verslag-Rapkay/Turmes dan zou dat verslag nooit vandaag aan onze plenaire vergadering zijn voorgelegd.
Wij steunen uiteraard de drie belangrijkste doelstellingen achter het liberaliseringsproces in de elektriciteits- en aardgassector. Wat dat betreft, is ons signaal aan de Top in Barcelona ook duidelijk en onomstreden, namelijk:
1) Wij willen de zekerheid dat consumenten de vrijheid hebben om hun eigen leverancier te kiezen.
2) Wij willen een eerlijke en transparante toegang tot alle netwerken voor alle leveranciers.
3) Wij willen dat alle lidstaten een bindend systeem hanteren waardoor het verwezenlijken van de onder 2) omschreven doelstelling wordt gegarandeerd.
De heer Turmes was echter van mening dat hij in zijn deel van het verslag over de elektriciteitssector zijn volledige ideologie en alle daarmee samenhangende wensdromen van de groenen moest integreren, terwijl die ideologie en wensdromen niets met het betreffende onderwerp te maken hebben. Zijn bijdrage schiet dus wat deze punten betreft zijn doel voorbij. Net als mijn collega's heb ik tegen die punten van de resolutie gestemd. Aangezien wij ons nu in de medebeslissingsprocedure van het Parlement en de Raad bevinden, heeft de heer Turmes met zijn roodgroene verlanglijst het onderwerp dat hier aan de orde is - een weloverwogen en evenwichtige liberalisering van de elektriciteitsmarkt in de EU - geen goede dienst bewezen.
(Ingekorte stemverklaring overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement.)
Meijer (GUE/NGL)
Bevordering van de internationale handel in gas en elektriciteit leidt tot meer problemen op het gebied van milieu, consumentenbescherming en prijsstabiliteit. Ik ga daarop nader in bij het verslag-Mombaur. De rapporteurs Turmes en Rapkay doen - naar gisteren bleek tot verdriet van de woordvoerder van de EVP-ED-fractie - voorstellen om de gevolgen van het verslag-Mombaur wat minder schadelijk te maken. Hun streven is sympathiek maar moeilijk uitvoerbaar omdat het twee onverenigbare doelstellingen wil combineren. Ze aanvaarden meer nadruk op de marktwerking, waarbij het gaat om groei en winst, en proberen toch milieu en consumenten te beschermen. Ik steun graag hun poging om in de rekeningen voor de verbruikers en in voorlichtingsmateriaal de herkomst van de elektriciteit uit te splitsen in percentages en de gevolgen voor de productie van broeikasgassen en nucleair afval, en dat ook toe te passen op geïmporteerde energie. Dat geldt ook voor financiële maatregelen om investeringen in warmtekrachtkoppeling en windmolens te begunstigen. Minder tevreden ben ik met de nadruk op het streven om ook biogas te liberaliseren en ervoor zorg te dragen dat milieuverplichtingen de concurrentie tussen bedrijven niet beperken, al is dat misschien een toegeving aan de meerderheid van de industriecommissie. Hoewel ik de omstandigheden waaronder dit voorstel wordt gedaan afwijs, steun ik het in afwijking van mijn fractie bij gebrek aan beter.

Titley (PSE)
 - (EN) Ik ben blij met het plan om de energiemarkten van Europa anders te organiseren: hierdoor zullen de markten opener en voor iedereen toegankelijker worden. Als in de definitieve richtlijn een groot aantal van de door de Commissie industrie voorgestelde amendementen wordt opgenomen, zal het klimaat voor de Europese energieconsumenten aanzienlijk gunstiger zijn dan nu het geval is. Rekeningen zullen meer elementaire informatie bevatten en het zal duidelijker zijn voor de consument waarvoor hij precies betaalt. Nog belangrijker voor de Europese consument is het voorstel om de netten op niet-discriminerende wijze open te stellen voor verschillende concurrenten. De basiswetten van de economie vertellen ons dat meer concurrentie op het net uiteindelijk tot lagere prijzen leidt: dat is goed nieuws voor sommige consumenten die in het huidige stelsel veel te veel betalen. Het is ook goed nieuws voor kleine energiebedrijven die soms vanwege de hoge entreekosten ervan worden afgeschrikt om verder uit te breiden. Gas en elektriciteit zijn basisbehoeften, geen luxegoederen, en deze richtlijn zal zeer gunstig uitpakken voor de meeste Europese consumenten en sommige energieproducenten.

Meijer (GUE/NGL)
Vroeger hadden we een kleinschalige opwekking en distributie van elektriciteit, georganiseerd per gemeente of provincie en onder verantwoordelijkheid van de voor dat gebied gekozen volksvertegenwoordiging. Nu zijn we op weg naar opwekking en distributie door internationale concerns waarop de democratie geen enkele invloed heeft. De nadelen daarvan zijn inmiddels volop gebleken in Amerika, met name bij de stroomonderbrekingen in Californië en bij het faillissement van Enron. Maar ook in Europa zien we nu al negatieve gevolgen. De Nederlandse energiebedrijven, tot voor kort in eigendom van gemeenten en provincies, hebben veel geïnvesteerd in schone opwekking van elektriciteit. Nu wordt die schone productie inmiddels als te duur beschouwd, en wordt via het grensoverschrijdende koppelingsnet vuile elektriciteit geïmporteerd die afkomstig is van steenkool, bruinkool en kernenergie. Dat koppelingsnet is ooit aangelegd om elkaar te kunnen helpen in het geval van rampen en bij het ontstaan van pieken in het stroomgebruik, maar nu wordt de capaciteit ervan volledig gebruikt voor internationale handel. De strekking van het verslag -Mombaur over grensoverschrijdende elektriciteitshandel wijs ik daarom af, ook al wordt door de voorstellen van Turmes en Rapkay meer aandacht besteed aan een boekhouding van broeikasgassen en nucleair afval, aan stimulering van windmolens en warmtekrachtkoppeling, en aan consumentenbescherming. Die doeleinden zullen uiteindelijk niet met elkaar verenigbaar blijken, zodat ik tegenstem.

Meijer (GUE/NGL)
Luchthavens zijn aangelegd in dichtbevolkte gebieden, en ze trekken nog eens extra economische groei aan waardoor steeds meer mensen komen te wonen in hun nabijheid. Vliegtuiglawaai is daarmee geworden tot een plaag voor een steeds groter deel van de mensheid. Hoe meer een gebied voor zijn transportbehoefte afhankelijk is gemaakt van luchtverkeer, hoe groter de ziekmakende overlast. De enige manieren om deze overlast tegen te gaan is beperking van het luchtverkeer tot lange afstandsvluchten, het totstandbrengen van grotere afstanden tussen luchthavens en woonbebouwing, minder voorrang voor economische groei of wereldhandel en weigering van lawaaierige vliegtuigen. Over lawaaioverlast wordt duidelijk anders gedacht in Amerika en de Derde Wereld. De Derde Wereld is te arm om op zulke zaken te letten en in het rijke Amerika zijn bedrijfswinsten belangrijker dan alle andere overwegingen. Wie in Europa de geluidsoverlast echt wil beperken moet niet tevreden zijn met de recent bereikte overeenstemming op wereldschaal binnen de ICAO, maar behoort zelf zonodig scherpere normen te stellen. Het voorstel om per 1 april de daarvoor bedoelde 'hushkit'-verordening in te trekken is vooral bedoeld om een handelsoorlog met Amerika te vermijden. Ik ben het met de rapporteur voor advies de heer Blokland eens dat dit voorstel niet ver genoeg gaat en dat het te langdurig uitzonderingen blijft toestaan, en stem tegen.

Titley (PSE)
 - (EN) Ik sta volledig achter dit verslag over de mededeling van de Commissie, die erop is gericht om de uitwisseling van informatie tussen de EU en haar burgers te verbeteren. Anti-EU-campagnes in landen zoals Ierland hebben duidelijk aangetoond dat er behoefte is aan een positieve communicatiestrategie. Bovendien laten de praktische beleidsregels die in dit verslag worden beschreven zien dat de EU er serieus werk van wil maken om dichter bij de Europese burger te staan en om het algemeen heersende idee dat de EU geleid wordt door een bureaucratische elite te weerleggen. Wanneer de nadruk wordt gelegd op zaken die het dagelijks leven van de burger raken, zoals voedselveiligheid, de euro, en justitie en binnenlandse zaken, zullen de burgers zich volop in het debat over Europa mengen. Bovendien is het zeer zinvol dat bij deze informatie-uitwisseling de nadruk op decentralisatie ligt: er zijn grote verschillen tussen de regio's in de EU en de plaatselijke autoriteiten weten precies waar regionaal behoefte aan is en welke kwesties lokaal van belang zijn. Zij kunnen absoluut het beste de rol vervullen om informatie over de EU te verspreiden. Ook is het van cruciaal belang om de regionale tv erbij te betrekken.
Ten slotte zal het idee om bij de informatiecampagne meer gebruik te maken van internet ervoor zorgen dat deze campagne niet alleen kosteneffectief is, maar ook milieuvriendelijk. Aangezien het Europees Parlement de Europese instelling is die het dichtst bij de Europese burgers staat, zou het logisch zijn als het Parlement de centrale instelling in deze informatiecampagne werd.

Smet (PPE-DE).
Namens mijn fractie deel ik de redenen mee waarom we tegengestemd hebben. Ten eerste vanwege de kwaliteit van het verslag. Het is een zeer verward verslag. Het is heel moeilijk om er een weg in te vinden. Een tweede reden is dat religie, fundamentalisme en schending van de mensenrechten op één lijn gezet worden en dat is voor ons onaanvaardbaar. Een derde reden is dat er aan de Europese Unie een aantal opdrachten gegeven worden die haar niet toekomen: onder andere het oprichten van een vrije universiteit voor vrouwen, enz. We willen trouwens geen aparte vrouwenuniversiteit, wij willen gemengde universiteiten. Dus om die redenen hebben wij tegen het verslag gestemd.

Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen het onderhavige verslag gestemd omdat het de verwachtingen die in de titel gewekt worden, niet waar kan maken. De meeste aandacht gaat uit naar het godsdienstig fundamentalisme, terwijl de andere uitingen slechts kort genoemd worden. Het godsdienstig fundamentalisme is weliswaar de belangrijkste en meest overheersende uitingsvorm, maar dat neemt niet weg dat het voor een vruchtbare discussie noodzakelijk is om het probleem van het fundamentalisme als geheel te onderkennen. De bedreiging door het fundamentalisme neemt verschrikkelijke vormen aan die na de aanslagen van 11 september, waarbij een grote verachting voor de medemens aan de dag werd gelegd, in gruwelijkheid nauwelijks meer overtroffen kunnen worden. Als men de situatie echter recht wil doen, mag men zich niet alleen tot religieuze aspecten beperken. Net zoals mensen die bezeten zijn van de gedachte van een fundamentalistische maatschappijstructuur, in alle mogelijke functies aangetroffen kunnen worden, is het fundamentalistische gedachtegoed ook in alle maatschappelijke geldingen doorgedrongen.
Het logische gevolg van deze constatering kan dan ook alleen maar zijn dat het volledige probleemgebied onder de loep moet worden genomen en niet slechts één enkele uitingsvorm, ook al is dat de stroming die de meeste aanhangers kent.

Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de stemming merkte een van mijn Nederlandse collega's op dat hij niet goed wijs kon worden uit een gedeelte van het Nederlandse verslag. Ik kon in het Engelse verslag met moeite iets zinnigs ontdekken! Met dit verslag is politieke correctheid naar een geheel nieuw plan gebracht. Het is contraproductief om een belangrijke kwestie als godsdienstig fundamentalisme te benaderen met een tirade van politiek fundamentalisme van het soort waar dit verslag bol van staat.
Ik sta met name kritisch tegenover punt 29, ook in geamendeerde vorm, waarin de scheiding van kerk en staat als de meest aanvaardbare regeringsvorm wordt beschouwd. Ik hoef u er niet aan te herinneren, mijnheer de Voorzitter, dat in mijn land, en dus ook in het uwe, het staatshoofd tevens het hoofd van de staatskerk is. Dat stelsel werkt heel goed. Ik hoop niet dat het Parlement een beroep doet op de koningin om af te treden en dat we misschien in haar plaats de heer Kinnock tot president kunnen kiezen!

Berthu (NI)
Het verslag-Izquierdo Rojo over "vrouwen en fundamentalisme", dat zojuist met een krappe meerderheid is aangenomen ondanks onze tegenstem, is voortgekomen uit een goed basisidee, dat in de loop van de besprekingen echter volledig is verworden.
Samen met een gestage stroom niet-geassimileerde immigranten komen voor een deel ook vernederende ideeën over vrouwen de Unie binnen. Deze geven in sommige gevallen aanleiding tot wrede folteringen, zoals vrouwenbesnijdenis. Oorspronkelijk was het dan ook onze bedoeling om duidelijk te maken dat de rechten van de vrouw overal in de Unie nauwgezet moesten worden gerespecteerd.
Helaas is het Parlement er uiteindelijk voor teruggedeinsd om de kwaal waaraan wij lijden bij de naam te noemen, namelijk een instroom van niet-geassimileerde immigranten die vaak uit landen met een islamitische achtergrond komen. In plaats daarvan is het Parlement gevlucht in aseptische verklaringen of, erger nog, in algemene veroordelingen die zonder onderscheid op alle Europeanen lijken te slaan en die ten onrechte iedereen met de vinger wijzen.
Hetzelfde gebeurt met het begrip fundamentalisme zelf. Onder die noemer wordt namelijk onbekommerd de strikte beoefening van de ene godsdienst die het individu midden in de samenleving plaats - het christendom - over een kam geschoren met de strikte beoefening van een andere godsdienst - de Islam - die het individu aan de gemeenschap onderwerpt. Het gaat hier echter om twee heel verschillende zaken.
Als kroon op dit werk doet het Europees Parlement tenslotte de aanbeveling om onder de komende richtlijnen inzake asielrecht, die ter uitvoering van het Verdrag van Amsterdam moeten worden uitgevaardigd, alle vrouwen uit de wijde wereld die "het slachtoffer zijn van vervolging" op te vangen. Het ware consequenter geweest als we daarbij meteen ook de afschaffing van het pact voor begrotingsstabiliteit hadden gevraagd!

Bordes en Laguiller (GUE/NGL)
Het verslag heeft als verdienste dat het religieus fundamentalisme en regimes die dat in de praktijk brengen met de vinger wijst en daarmee een van de meest verachtelijke vormen van vrouwenonderdrukking in de wereld aanklaagt. Wij hebben voor de punten gestemd waarin dit soort praktijken aan de kaak wordt gesteld en voor maatregelen die het leven makkelijker moeten maken voor vrouwen die de barbaarse vrouwenhaat in hun land moeten ontvluchten. Voor de tekst als geheel hebben wij ons echter van stemming onthouden.
Hoewel de tekst terecht het islamitisch fundamentalisme veroordeelt, staat er namelijk heel wat minder in over de diverse andere vormen van fundamentalisme - meer in het bijzonder katholiek fundamentalisme - waar vrouwen het slachtoffer van zijn tot in de lidstaten van de Europese Unie, met name in Ierland, Portugal en een aantal Duitse deelstaten.
Het feit dat het vrouwen verboden wordt hun zwangerschap vrijwillig te onderbreken, om met andere woorden over hun eigen lichaam te beschikken, is op zich al een vorm van vrouwenhaat en onderdrukking.
De Europese Unie zou heel wat geloofwaardiger overkomen als zij eerst voor eigen deur veegde en vrouwonvriendelijke praktijken in haar eigen lidstaten verbood, voordat ze met goede bedoelingen van leer trekt tegen vrouwenhaat en islamitisch-fundamentalistische regimes. De Europese instellingen hebben zich met medeweten van de Europese regeringen het recht toegeëigend een achterlijke maatregel als nachtwerk voor vrouwen op te leggen. Waarom vertikken ze het dan om op Europees niveau zoiets elementairs af te dwingen als het zelfbeschikkingsrecht van de vrouw, waar ook het recht op vrijwillige abortus onder valt?

Caudron (PSE)
Graag wil ik mevrouw Izquierdo Rojo van ganser harte feliciteren met haar uitmuntende initiatiefverslag, dat er is gekomen in vervolg op de hoorzitting "Vrouwen en fundamentalisme" die gehouden is op 23 januari 2001. Iedereen is het erover eens dat het fundamentalisme diverse gedaanten kan aannemen. Het kan religieus zijn van aard, politiek of ideologisch. Er wordt te weinig aandacht besteed aan het feit dat vrouwen als eersten het slachtoffer zijn, en dat vaak niemand zich daar iets van aantrekt!
Hoewel de Europese Unie dit fenomeen in derde landen aan de kaak moet stellen, heeft zij geen belerend vingertje op te steken, want hetzelfde gebeurt binnen haar eigen grenzen. Het bewijs is de stortvloed aan e-mails die de leden van het Europees Parlement over zich heen hebben gekregen met het verzoek dit verslag te verwerpen omdat het "een bedreiging voor de waardigheid van de vrouw en het recht op leven van elk menselijk wezen tot aan zijn natuurlijke dood" zou inhouden.
Ik sta daarentegen achter de eis uit het verslag dat vrouwen gelijke rechten moeten genieten, met name het recht om over hun eigen lichaam te beschikken, het recht te kiezen wanneer zij een gezin willen stichten, het recht op een eigen levenswijze en het recht zelf hun persoonlijke relaties in te vullen. Het lijkt me al even essentieel dat de lidstaten wetgeving uitvaardigen om elke praktijk die de lichamelijke en geestelijke integriteit en de gezondheid van de vrouw in gevaar brengt, zoals vrouwenbesnijdenis, te verbieden.
De menselijke ellende die de Taliban in 1996 voor 11 miljoen Afghaanse vrouwen hebben gebracht mag hier zeker niet onvermeld blijven. Vrouwen werden opgesloten in hun chador, kregen geen toegang tot onderwijs of medische verzorging, moesten in het openbaar lijfstraffen ondergaan, en moesten "in mensonterende omstandigheden zien te overleven". Het is onze plicht het nieuwe bewind onder druk te zetten, zodat de politieke veranderingen die Afghanistan nu doormaakt ook leiden tot een reële verbetering in de leefomstandigheden van de vrouw.
De strijd om de erkenning van de rechten van de vrouw zou integraal deel moeten uitmaken van het externe beleid van de Europese Unie. Ik denk aan de uitvoering van MEDA en LOME. De clausule over de mensenrechten wordt maar al te vaak onder het vloerkleed geschoven om het een of het ander economisch of handelsverdrag niet in gevaar te brengen.
De rapporteur toont ons diverse wegen in de strijd tegen het fundamentalisme. Ik leg vooral de nadruk op de scheiding tussen kerk en staat, en dus op een glasheldere afscherming van het openbaar belang. Dit is toch regel nummer een! Voor het overige is een politieke modernisering niet mogelijk zonder dat de vrouw in het beheer van het openbare leven de plaats krijgt waar zij recht op heeft.

Ferrer, Concepció (PPE-DE)
De mens heeft op grond van zijn waardigheid rechten en fundamentele vrijheden die om geen enkele reden geschonden mogen worden. Daarom ben ik tegen het fundamentalisme en de ontkenning van het recht op vrijheid van de mens, man of vrouw, en zijn recht op een vrije keuze. De Europese Unie moet er alles aan doen om de eerbiediging van mensenrechten te beschermen en bevorderen waar ze geschonden worden.
In het verslag-Izquierdo Rojo worden de religieuze waarden en de religie - en dat geldt niet alleen voor het christelijk geloof - impliciet ook veroordeeld, door de veroordeling van het fundamentalisme en dat kan ik niet accepteren. Aan de ene kant staat de vrijheid om religieuze beginselen te eerbiedigen die in overeenstemming zijn met de mensenrechten en aan de andere kant staat het opleggen van gedragsregels die de ontkenning van de waardigheid van de mens en een schending van de mensenrechten inhouden. Enerzijds staat de verdediging van de scheiding van staat en kerk, waarmee ik het volkomen eens ben, omdat dat de basis vormt voor een democratisch systeem, en anderzijds staat de ontkenning, in naam van secularisatie, van de vrijheid van de kerk en andere religieuze gemeenschappen om zich te profileren, dat wil zeggen, het recht om in het kader van hun standpunten gebeurtenissen in het maatschappelijk en politiek leven die het leven van de burgers bepalen te beoordelen.
Vandaag heeft het Europees Parlement dit verslag aangenomen, maar dat is slechts een magere bijdrage aan de vrijheden die wij willen bevorderen. Na de veroordeling van het fundamentalisme is er in werkelijkheid een nieuwe vorm van fundamentalisme die men ons wil opleggen, namelijk seculier fundamentalisme. Dat moet net als iedere andere vorm van fundamentalisme veroordeeld worden, omdat het ook de vrijheid van ieder mens ontkent om zijn eigen levensvorm te kiezen. Dit is de reden waarom ik tegen het genoemde verslag heb gestemd.

Gill (PSE)
Ik heb mij bij de amendementen van stemming onthouden en ik heb tegen het definitieve verslag gestemd, omdat ik mij ernstig zorgen maak over het gebrek aan evenwicht in het verslag. Impliciet zijn in dit verslag westerse culturele waarden aanwezig waaruit vooringenomenheid spreekt ten aanzien van de rechten van vrouwen in de islam. Ik plaats vraagtekens bij de wijsheid van het Parlement met betrekking tot de opstelling van dit verslag en bij het feit dat daarmee een oordeel wordt geveld over andere culturen en hun waarden. Volgens mij komt dit verslag voort uit een oppervlakkige zienswijze en een zeer bekrompen en beperkte kennis van de islamitische manier van leven.
Ik ben een groot voorstander van gelijke kansen voor vrouwen waar ook ter wereld, maar ik denk dat het essentieel is dat vrouwen in verschillende delen van de wereld zelf kunnen bepalen wat zij onder vrijheid verstaan, en dat er rekening moet worden gehouden met de verscheidenheid aan culturen en waarden die voor hen van belang zijn.

Gollnisch (NI)
De afgevaardigden van het Front National zullen tegen het verslag van mevrouw Izquierdo Rojo stemmen.
Het verslag bevat zeker enkele positieve punten, zoals de opmerking dat het ene fundamentalisme niet met het andere bestreden dient te worden (overweging M), maar in een aantal opzichten is het een slecht of zelfs erg slecht verslag.
Zo is het om te beginnen merkwaardig dat de titel van het verslag gewijzigd is. Oorspronkelijk was het een verslag over 'vrouwen en de islam?, maar die benaming is veranderd, om niet op zere tenen te trappen natuurlijk en, vooral, om koste wat kost aan die verheven eis van 'politieke correctheid' te voldoen. En om ons nog wat meer schuldgevoel aan te praten wordt in overweging A gesteld dat 'het begrip fundamentalisme voor het eerst rond 1920 in de Verenigde Staten opkwam en dat hiermee vooral de christelijke geloofsovertuiging werd bedoeld?. Wat zouden de elf miljoen Afghaanse vrouwen daarvan denken, vrouwen die onder het fundamentalistische regime van de Taliban jarenlang de toegang is ontzegd tot alle openbare plaatsen, het onderwijs en het beroepsleven, vrouwen die jarenlang verstoken zijn geweest van medische zorg, die geslagen en zelfs verkracht zijn!
Het Parlement werpt zich in dit verslag op als moraalridder - maar met welk recht eigenlijk? Op grond van welke bevoegdheden? Hoe kunnen religie en fundamentalisme, het geestelijke en het wereldlijke over één kam geschoren worden? Religie wordt hier systematisch gelijkgesteld aan fundamentalisme, zonder enig oog voor de werkelijkheid.
Dit verslag is niet meer dan een allegaartje van stereotiepe ideeën, en die leiden altijd weer tot hetzelfde: omkering van waarden en versterking van het moreel verval. Wat moeten we bijvoorbeeld denken van paragraaf 33, waarin de leiders van de christelijke kerk opgeroepen worden homoseksualiteit van vrouwen te erkennen? Verder is ook deze tekst weer een instrument dat dient ter bevordering van het pro-immigratiebeleid van Brussel. In de paragrafen 18, 19 en 21 wordt de strijd tegen het fundamentalisme handig als voorwendsel gebruikt om te vragen om een soepeler asielverlening voor vrouwen, en via eenzelfde kunstgreep wordt in paragraaf 24 onder het mom van een preventief beleid opgeroepen te werken aan de sociale integratie van de immigranten, vluchtelingen en minderheden die in de Unie verblijven.
Om al deze redenen - en de lijst is verre van volledig - moet dit verslag verworpen worden. Het kan niet zo zijn dat het Parlement onder het mom van de strijd tegen het religieus fundamentalisme een andere, wellicht nog willekeuriger vorm van fundamentalisme bedrijft: fundamentalisme dat voortkomt uit opportunistische overwegingen en dat gericht is tegen een verschijnsel dat door de huidige meerderheid als normaal beschouwd wordt.

Klaß (PPE-DE)
 - (DE) De bestudering van deze thematiek is noodzakelijk en dient principieel gesteund te worden omdat veel vrouwen het slachtoffer van fundamentalistische discriminatie zijn. Het onderhavige verslag doet echter geen recht aan deze probleemstelling, omdat daarin de indruk gewekt wordt dat fundamentalisme uitsluitend een kenmerk is van bepaalde godsdiensten. Het politieke, maatschappelijke en ideologische fundamentalisme, dat een negatieve houding ten opzichte van vrouwen propageert en verwoestende gevolgen heeft voor hun levenskwaliteit, wordt echter buiten beschouwing gelaten. Een dergelijke inperking is in strijd met het christelijk-ethische waardesysteem. Door deze eenzijdige, antireligieuze benadering wordt de belangrijkste doelstelling - een adequate analyse van het thema 'vrouwen en fundamentalisme' - niet verwezenlijkt. Het verslag is onevenwichtig, tegenstrijdig en ongenuanceerd en gaat daardoor helemaal voorbij aan de strijd tegen de discriminatie van vrouwen. Godsdienstvrijheid en bescherming tegen discriminatie vormen zeer belangrijke elementen van de grondrechten en mogen niet tegen elkaar uitgespeeld worden. Daarom heb ik tegen het verslag gestemd.

Lulling (PPE-DE)
Toen de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen toestemming werd verleend een initiatiefverslag op te stellen over vrouwen en fundamentalisme, was er natuurlijk de hoop dat met dit verslag eens te meer de aandacht gevestigd zou kunnen worden op het feit - genoegzaam bekend - dat miljoenen vrouwen in de wereld verstoken zijn van elementaire burger- en mensenrechten.
Maar er was meer. We hadden ook de hoop dat we met dit verslag in handen de zaken daadwerkelijk in beweging zouden kunnen zetten en daar waar nodig vooruitgang zouden kunnen boeken. Een geweldige kans, maar die hebben onze rapporteur en degenen die haar gevolgd zijn helaas laten lopen, zoals ook moge blijken uit het feit dat het verslag in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen met slechts 15 stemmen voor en 7 tegen is goedgekeurd, terwijl ook de goedkeuring van het advies van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, met slechts 18 stemmen voor bij maar liefst 11 onthoudingen, wat dit betreft boekdelen spreekt.
De twee vrouwelijke rapporteurs behoren beiden tot de socialistische fractie van dit Parlement. Ik betreur vooral de weinig coöperatieve en zelfs ronduit onbuigzame opstelling van de rapporteur van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, die niet voor rede vatbaar leek te zijn en ongevoelig bleek voor alle oproepen om niet alles op één hoop te gooien. Ik kan dan ook niet anders dan tegen dit verslag stemmen, onder andere omdat de rapporteur zonder enige nuancering aan te brengen alle religies verwerpelijke fundamentalistische tendensen toedicht en, vooral, omat ze deze resolutie gebruikt om tot in detail het asiel- en immigratiebeleid van de Europese Unie vast te leggen.
Dat kunnen we natuurlijk niet accepteren, en het valt te betreuren dat de rapporteur met haar halsstarrige pogingen dit verslag een bepaalde richting in te duwen de vrouwen die het slachtoffer zijn van fundamentalisme en derhalve ook dit Parlement zulk een slechte dienst heeft bewezen.

Meijer (GUE/NGL)
Alle mensen zijn gelijkwaardig, maar er zijn altijd mensen die er belang bij hebben om dat te ontkennen. Slavernij, racisme, koloniale oorlogen, kinderarbeid, hongerlonen voor arbeiders, te lage prijzen voor grondstoffen en het onthouden van gelijke rechten aan vrouwen zijn daarvan het resultaat. Om hun positie te behouden grijpen sommige bevoorrechten naar citaten uit de Bijbel of de Koran, die hun wangedrag zouden moeten rechtvaardigen. Pas in de loop van de afgelopen eeuw hebben vrouwen in verschillende Europese landen dezelfde rechten verworven als mannen, zoals kiesrecht, recht op werk, recht op gelijke beloning, toegang tot leidinggevende functies, recht op ontbinding van een mislukt huwelijk en gelijkwaardig erfrecht. Nog steeds bestaat er een achterhoede van mannen die zich daartegen verzet. Nieuw is de groei door immigratie van het aantal mannen dat afkomstig is uit culturen die gelijkheid tussen vrouw en man afwijzen. een deel van hen houdt hun dochters thuis, huwelijkt ze uit en straft ze voor het zelfstandig zoeken van contacten met jongens. Ik steun volledig het voorstel van de commissie voor de rechten van de vrouw om niet uit te gaan van familierecht uit de landen van herkomst, geen steun te geven aan staten die vrouwen discrimineren en ook de vanwege hun geslacht vervolgde vrouwen onder het vluchtelingenrecht te laten vallen.

Sacrédeus en Wijkman (PPE-DE)
Het verslag over vrouwen en het fundamentalisme stelt vele belangrijke vraagstukken aan de orde. Het is een onomstotelijk feit dat vrouwen in grote delen van de wereld op dit moment beroofd zijn van hun rechten en onderdrukt worden, op grond van wat wij aanduiden als religieus, politiek of ideologisch fundamentalisme.
Als christen-democraten wijzen wij deze schendingen van de mensenrechten met kracht af, en wij veroordelen de behandeling waaraan vrouwen zijn en worden blootgesteld. Denkt u maar aan Afghanistan onder het Taliban-regime.
Het verslag vertoont echter zulke fundamentele gebreken dat wij ons er uiteindelijk niet achter hebben kunnen scharen. Er staat bijvoorbeeld geen definitie in van het begrip fundamentalisme. Tijdens het lezen kan men tot op zekere hoogte concluderen dat het gaat om gewelddadige en repressieve regimes of om allerlei stromingen van meestal religieuze aard, maar het verslag maakt een onduidelijk verschil tussen individuele gevallen van fundamentalisme en een algemene visie op religie en religieuze instellingen.
Het verslag stelt ettelijke malen dat godsdienst een privé-aangelegenheid is en dat religieuze instellingen 'zich niet moeten bemoeien met het openbare en politieke leven van staten?. Wij geloven in een levenskrachtige burgermaatschappij, waarin ook plaats is voor kerken, en wij willen niemand het recht ontzeggen om aan het publieke debat deel te nemen.

Uca (GUE/NGL)
 - (DE) Ik heb me bij dit verslag van stemming onthouden. Het is belangrijk dat de rechten van vrouwen gegarandeerd worden. Fundamentalisme komt in alle maatschappelijke geledingen voor en niet alleen maar in de islamitische godsdienst, zoals in dit verslag telkens weer naar voren komt. Het verslag is eenzijdig en veroordeelt slechts een paar landen die de rechten van vrouwen niet erkennen.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.58 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is de voortzetting van het debat over de verklaringen van de Raad en de Commissie over de transatlantische betrekkingen met inbegrip van de belasting op de invoer van staal.

Souchet (NI).
Nagenoeg op de kop af een half jaar na de gebeurtenissen van 11 september moeten we bijna verbijsterd vaststellen dat in de balans die het voorzitterschap van de Unie opmaakt van de transatlantische betrekkingen slechts een bescheiden plaats is ingeruimd voor de lessen die we moeten trekken uit deze ramp. Het lag voor de hand dat de tragedie van 11 september voor de Europese landen aanleiding zou zijn om uitvoerig stil te staan bij de vraag waarom het internationale islamitisch terrorisme Europa gekozen heeft als uitvalbasis voor de aanvallen op Amerika. Wat zijn dan de bijzondere faciliteiten die onze landen te bieden hebben, en hoe kunnen we die onbruikbaar maken? Welke gevolgen moeten we verbinden aan het feit dat terroristische netwerken en dergelijke gebruik blijken te maken van de asielprocedures?
Natuurlijk, onze politiediensten hebben goed werk geleverd, in nauwe samenwerking met de Amerikaanse diensten, en dankzij hun onderzoekingen weten we thans meer over de aanwezigheid van terroristennetwerken in onze landen. Met betrekking tot de diepere betekenis van de elfde september zien we echter een kloof ontstaan aan deze en gene zijde van de Atlantische Oceaan: wat hier gezien wordt als een ongeval wordt daar beschouwd als een symptoom van het ontstaan van een nieuwe wereldorde, die gedomineerd wordt door het internationale terrorisme. De mededeling van de Raad illustreert dit verschil van interpretatie: de aandacht gaat zeker niet in de eerste plaats uit naar doeltreffende maatregelen om het enorme gevaar dat ons allen bedreigt het hoofd te bieden - maatregelen worden zelfs nauwelijks genoemd. Er is enkel sprake van een vaag onderhandelingsmandaat met het oog op de totstandkoming - in een vage, verre toekomst - van een overeenkomst inzake wederzijdse rechtsbijstand. Mijnheer de Voorzitter, we hebben het hier over een merkwaardige en gevaarlijke discrepantie, een verschil van opvatting dat een ernstige bedreiging vormt voor de transatlantische betrekkingen en onze eigen veiligheid.

Van Velzen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, collega's, het is buitengewoon teleurstellend dat, als we gaan spreken over de transatlantische relaties tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, we uiteindelijk ook spreken over een staaloorlog. Dat is buitengewoon teleurstellend, omdat we er vanuit gaan dat president Bush toch zou moeten behoren tot de grote voorvechters van de markteconomie, laat staan dat hij zou behoren tot de voorvechters van protectionistische maatregelen. Om verkiezingsredenen zou het natuurlijk wel te begrijpen zijn dat hij deze maatregelen treft, maar vanuit zijn overtuiging om op te treden in de richting van vrije handel, is dat natuurlijk een onbegrijpelijke houding en moeten we die ook ten zeerste afkeuren.
Het is temeer teleurstellend omdat we net zijn begonnen met de vierde ministeriële bijeenkomst in het kader van het wereldhandelsoverleg in Doha, en dan komt er zo'n maatregel overheen. En dit is nog niet de laatste, Voorzitter, want als ik het goed begrijp willen de Verenigde Staten zelfs voor de landbouwproducten in die richting gaan.
Voorzitter, we gaan daarmee dus volstrekt de verkeerde kant op. Als ik mij beperk tot staal, wijs ik er op dat mijn land, Nederland, zich bijvoorbeeld met uw land zeer veel moeite heeft getroost om de staalindustrie te herstructureren. Dat heeft direct en indirect duizenden banen gekost in uw land en in ons land. Dit betekent dus dat wij de prijs zouden moeten gaan betalen van het gebrek aan herstructurering in de Verenigde Staten. Naar mijn mening zijn er vanuit de Europese Unie heel goede voorstellen op tafel gekomen om te kijken of er niet een soort fonds opgebouwd kon worden om ook mee te helpen aan de herstructurering van de staalindustrie in de Verenigde Staten. Die voorstellen zijn nu natuurlijk van tafel en dat betekent dus dat we niet verder komen en dat de dure kosten van het staal in Amerika, - en dat is absoluut niet alleen vanwege de dure dollar, maar natuurlijk ook vanwege de stelsels van sociale voorzieningen en pensioenen in de staalindustrie - dat dit soort problemen de facto op ons worden afgewend.
Voorzitter, ik denk dat Barcelona gebruikt moet worden om ook een diplomatiek offensief te starten, naast de normale maatregelen die u, commissaris Lamy, moet nemen door uiteraard ook te dreigen met tegenmaatregelen ten opzichte van de Verenigde Staten. Maar waar het om gaat is dat we ook in Barcelona een diplomatiek offensief moeten beginnen om de Verenigde Staten duidelijk te maken dat dit type van protectionistische maatregelen alleen maar leidt tot een geweldige verstoring van de vrijhandel en daarmee ook tot een geweldige verstoring van het creëren van banen. Het is precies het omgekeerde signaal dat we nodig hebben: we willen allemaal meer banen creëren op mondiaal niveau. Wat nu gebeurt, is het tegenovergestelde. Dus, Voorzitter, doe ik een dringend beroep op de Commissie en de Raad - ik ben blij dat de Raad er nu is - om er in ieder geval in Barcelona voor te zorgen dat er initiatieven worden genomen.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, de socialisten hebben altijd deel uitgemaakt van een beweging voor wereldwijde vrede. Na de koude oorlog verdedigden ze multilaterale akkoorden die wapensystemen, speciaal kernwapens, kwantitatief en kwalitatief op het laagst mogelijke niveau moesten brengen. Europa heeft ervoor gekozen om het vredesdividend te gebruiken om de armoedekloof te dichten. We worden vandaag de dag in de multipolaire wereld geconfronteerd met meer dan honderd regionale conflicten, met voornamelijk burgerslachtoffers, en vaak ook nog gefinancierde illegale wapenhandel en handel in natuurlijke grondstoffen, zoals olie en diamant. Onze kracht was en is conflictpreventie. Staten verkruimelen in Afrika, warlords werken heel slim samen met internationale terroristische netwerken, en dan is intensieve samenwerking tussen alle lidstaten van de internationale rechtsorde het enige antwoord. Europa moet een onafhankelijke, kritische, maar uitgesproken partner zijn van multilateraal handelende Verenigde Staten. In dat licht bezien, moet unilaterale VS-politiek worden bekritiseerd, zoals Patten en Solana terecht deden, terwijl gezamenlijke acties moeten worden gesteund. Erg belangrijk voor het Midden-Oosten is een onmiddellijk gezamenlijk project,- dat is vanochtend gezegd -, en dit project van de Europese Unie en de VN is zeer urgent. We willen dan ook prioriteit geven aan de strijd tegen internationale terroristische netwerken en ook aan de situatie in Irak, maar dan wel via de VN en niet unilateraal. We onderstrepen dat dit alles niet past in het kader van een ouderwets soort anti-amerikanisme, maar gebaseerd is op de erkenning dat alle mensen van goede wil elkaar nodig hebben. Niemand kan de wereld in zijn eentje regelen, Voorzitter. Speciaal de geruchten in de Los Angeles Times dat het Pentagon plannen maakt voor het gebruik van kernwapens tegen zeven staten, waaronder Rusland en China, wekt onze grote bezorgdheid. Dat gaat in tegen internationale verdragen die alle landen trachten te binden aan een beperking van kernwapens, in de wetenschap dat we elkaar nu reeds vele malen kunnen doden met het potentieel. Wij vragen Commissie en Raad dringend een krachtig verzet te tonen tegen de voorbereiding op een nieuwe en gevaarlijke kernwapenrace. We geloven nog steeds dat de beste veiligheid ligt in het overbruggen van de kloof tussen rijk en arm, waarmee we een wereld als een gezamenlijke plek voor alle mensen van goede wil creëren, tegenover internationale terroristen. Dat initiatief van Europa en de Verenigde Staten zouden wij graag willen zien, ook concreet in Monterrey bij het invullen van de 0,7 percent.

De Clercq (ELDR).
De transatlantische relatie Europa-VS komt opnieuw onder zware druk te staan. Europa en de Verenigde Staten spreken steeds meer dreigende taal met elkaar en dit over uiteenlopende zaken. Afgelopen week nog ontketende president Bush een nieuwe handelsoorlog door de invoer van staal met importheffingen aan banden te leggen. Terecht heeft de Europese Unie een klacht ingediend bij de Wereldhandelorganisatie tegen deze draconische maatregelen. Hoewel onze handelsgeschillen met de VS maar één tot twee percent van onze handels- en investeringstromen uitmaken, kunnen ze onze wederzijdse relatie veel schade berokkenen. Handelsgeschillen halen steeds de voorpagina's en ondermijnen de politieke relatie die momenteel al zeer broos is. Elk nieuw handelsgeschil is er één teveel. Er moeten dus dringend meer inspanningen worden geleverd om potentiële conflicten in een vroeg stadium op te lossen. De transatlantische relatie heeft dringend nood aan nieuwe positieve impulsen in ons aller belang.

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de groenen hebben meer dan tien jaar lang hun best gedaan om de mythen bloot te leggen die de kern vormen van de vrijhandelstheorie. Nu weten we zeker, zoals we altijd al vermoedden, dat de retoriek van de VS en zijn grootste ondernemingen bombast was. De invoerheffingen van de VS staan ver af van een op armoedebestrijding in de arme landen gerichte ontwikkelingsagenda en laten zien hoe dat land door middel van handelsbepalingen toegang probeert te krijgen tot andere markten, terwijl het de industriële belangen in eigen land beschermt. De VS gaat duidelijk uit van het standpunt dat vrijhandel eenrichtingsverkeer is voor een supermacht: dat is gunstig voor Amerikaanse exporteurs, maar niet zo gunstig voor de Amerikaanse binnenlandse industrie.
Stel dat eens tegenover de ondubbelzinnige woorden die de VS tijdens de WTO-bijeenkomst in Doha aan het adres van ontwikkelingslanden richtte. Die kwamen erop neer dat deze landen hun markten moesten liberaliseren en dan vanzelf de vruchten zouden plukken van de mondialisering. Op een of andere manier zou dan ook vanzelf de armoede verdwijnen en er een duurzame ontwikkeling volgen. De arme landen weten echter al heel lang dat dit vaak absoluut niet het geval is.
Het enige goede dat misschien kan voortvloeien uit de eenzijdig door president Bush ingevoerde staalimportheffingen is dat er een serieus debat op gang komt over de inherente tekortkomingen en zwakten van het vrijhandelsmodel. Een dergelijk debat is hoogstnoodzakelijk want er is een groeiend verzet tegen de wereldwijde ongelijkheid die besloten ligt in het bijbehorende dictaat dat elk land de internationale concurrentiepositie boven alle andere binnenlandse belangen moet stellen. De reactie hierop varieert van Indiase boeren die om een verhoging van heffingen vragen om zich te beschermen tegen de invoer van goedkoop voedsel, tot staalarbeiders, met inbegrip van de arbeiders in de volledig gereorganiseerde Britse staalindustrie, die tot de ontdekking komen dat ze nu nog steeds niet kunnen concurreren met staal uit Roemenië.
De EU moet echter enkele tegenmaatregelen overwegen, maatregelen die het juiste signaal zullen afgeven aan de VS. Ik wil graag horen hoe de Raad en de Commissie hierover denken. Omdat de VS heeft geweigerd het Kyoto-protocol uit te voeren vanwege de gevolgen die dit zou hebben voor de Amerikaanse industrie, kan de EU bijvoorbeeld een energiebelasting heffen op alle goederen van Amerikaanse makelij. We kunnen ook overwegen om de import van genetisch gemanipuleerd voedsel uit de VS volledig te verbieden, omdat de EU-ministers onder druk van de VS, zich beroepend op de vrijhandelsregels, niet in overeenstemming met de publieke opinie hebben gehandeld en deze producten niet van onze markten hebben geweerd. De EU heeft al te lang gewacht om de heer Bush van repliek te dienen.

Boudjenah (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de balans van de transatlantische betrekkingen dient vanzelfsprekend opgemaakt te worden tegen de achtergrond van de huidige politieke situatie.
Dan moeten we het in de eerste plaats hebben over het besluit van de VS quota vast te stellen voor staalimporten en deze te belasten met een heffing van 30 procent. De Europese Unie exporteert meer naar de Verenigde Staten dan enige andere handelspartner van de VS, en de Unie is dan ook het zwaarst getroffen. De staalimporten uit Europa kunnen echter bezwaarlijk gezien worden als de oorzaak van de problemen van de Amerikaanse staalindustrie: ze zijn sinds 1998 met 33 procent afgenomen.
We hadden al de geschillen over hormoonvlees en GMO's, en daar komt nu dus een nieuw twistpunt bij, dat grote economische en sociale gevolgen zou kunnen hebben voor de Europese staalindustrie. De Commissie heeft dan ook alle reden een klacht in te dienen bij de WTO, zoals de heer Lamy heeft aangekondigd, maar ze zou er ook goed aan doen onmiddellijk tegenmaatregelen te treffen ten aanzien van de import van Amerikaanse goederen.
In ieder geval blijkt uit deze recente beslissing van de regering-Bush eens te meer dat ze vastbesloten is een unilaterale weg te bewandelen op tal van terreinen: op economisch en handelsgebied, maar ook op cultureel en militair vlak, en met name dat laatste punt is reden tot grote bezorgdheid. Zo heeft de New York Times het bestaan onthuld van een geheim aanvalsplan van het Pentagon tegen Irak, Iran, Libië, Syrië, Noord-Korea en ook Rusland en China. Daarbij zou een offensief gebruik van kernwapens tot de mogelijkheden behoren, bijvoorbeeld in het kader van een Arabisch-Israëlisch conflict.
Om met John Isaac te spreken, een leidende figuur binnen het Amerikaans verenigingsleven: dokter Folamour loopt nog steeds rond in het Pentagon. Dit afglijden van de Amerikaanse supermacht naar een filosofie van permanente oorlog onder het mom van bestrijding van het terrorisme vormt een zeer ernstige bedreiging voor de gehele planeet.
De Amerikanen zijn bezig hun rol in de wereld opnieuw te bepalen en daarbij telt voor hen maar één ding: de veiligheid van het eigen land. De Amerikanen hebben echter geen monopolie op het recht in deze wereld. Ik wijs in dit verband op de verontrustende uitspraken van John Bolton, Amerikaans onderminister van Buitenlandse Zaken, die tijdens de ontwapeningsconferentie te kennen heeft gegeven, en ik citeer: 'Ons beleid is simpelweg pro-Amerikaans. De Verenigde Staten gaan het gevaar te lijf met alle middelen die het land ter beschikking staan?.
Deze nieuwe koers, die gepaard gaat met een verhoging van de defensiebegroting met 15 procent - overeenkomend met het totale budget voor ontwikkelingshulp van alle landen van de OESO tezamen - alsmede het plan voor een antiraketsysteem zouden het begin kunnen inluiden van een nieuwe wapenwedloop. Maar de strijd tegen het terrorisme dient op een geheel ander vlak gevoerd te worden: we dienen ons te richten op de voedingsbodem van het terrorisme en op het vinden van werkelijke oplossingen.
Ook in dat opzicht staan de Verenigde Staten de ontwikkeling naar een rechtvaardiger wereld in de weg. Amerika weigert immers nog steeds een aantal internationale verdragen te ondertekenen, zoals de verdragen betreffende de rechten van het kind, ontwapening, biologische wapens, het Internationaal Strafhof, de klimaatverandering en Kyoto, om maar eens enkele te noemen. En dan heb ik nog niet eens over de partijdige opstelling van de Amerikanen met betrekking tot het conflict in het Midden-Oosten.
Zo kunnen we ook niet langer zwijgen over de doodstraf, een staatsmisdaad wanneer hij uitgevoerd wordt door een supermacht die de gehele wereld haar wetten en waarden wil opleggen. Wetten en waarden waaraan wij geen boodschap hebben. Vele burgers, ook in Amerika zelf, verzetten zich tegen dat wereldbeeld en staan een op solidariteit gebaseerde mondialisering voor. Europa - en dat is ook een van de boodschappen van het Sociaal Wereldforum van Porte Alegre - moet gehoor geven aan de krachtige oproep van de burgers om de mondialisering in die richting om te buigen.

Schwaiger (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, de transatlantische betrekkingen hebben de afgelopen jaren af en toe onder grote druk gestaan. Veel handelsconflicten hebben wij kunnen oplossen op een voor iedereen bevredigende en professionele wijze. Dit lukte echter alleen omdat wij ons als lid van de Wereldhandelsorganisatie moesten houden aan bepaalde regels voor een vrije en faire wereldhandel en omdat de Wereldhandelsorganisatie de enige internationale organisatie is die beschikt over een stelsel van geschillenbeslechting met sanctiemogelijkheden.
Met haar importheffingen op staal verlaten de Verenigde Staten nu echter deze gemeenschappelijke handelsbasis. De maatregelen zijn met name onaanvaardbaar voor ons, Europeanen, omdat ze vooral onze staalsector zullen raken. Bijna de helft van de Europese staalexport naar de Verenigde Staten is de dupe van deze importheffingen. Bovendien zouden wij door omgeleide handelsstromen wel eens dubbel onder de Amerikaanse maatregelen kunnen leiden. Dat accepteren wij niet. Wij zullen niet meedoen aan het spel van de Verenigde Staten de belangen van hun werknemers uit te spelen tegen de belangen van onze werknemers.
De Europese staalindustrie heeft de afgelopen jaren met veel succes een herstructurering uitgevoerd. Dat heeft echter wel veel banen gekost, wat heel ingrijpend was. Het moet de Verenigde Staten duidelijk zijn dat het niet in haar belang is aan het begin van het handelsoverleg in Doha het vertrouwen op te zeggen in de multilaterale akkoorden en het onpartijdige stelsel van geschillenbeslechting van de WTO te ondermijnen. Inzake de bilaterale contacten met de Verenigde Staten komt het erop aan dat de Europese Unie vastberaden laat zien dat ze deze zwaarwegende en ongerechtvaardigde ingreep in de vrije wereldhandel niet zal accepteren. De EU moet wijzen op de middelen waarover ze momenteel beschikt.
Waarom dreigt de Commissie niet met tegenmaatregelen na het besluit van het panel voor de Amerikaanse exportbevordering? Ik denk dat wij dit de Verenigde Staten nu duidelijk moeten maken.

McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ogenschijnlijk irrationeel gedrag heeft meestal wel een verklaring. Het besluit van president Bush om importheffingen op staal in te voeren is irrationeel. De heffingen zijn een flagrante schending van de wereldhandelsregels. De import is niet ineens rampzalig gestegen. De Amerikaanse staalindustrie is al heel lang niet concurrerend en bevindt zich al geruime tijd in het slop. Door de heffingen zullen de problemen van de Amerikaanse staalindustrie niet worden opgelost, maar zullen de bondgenoten van Amerika ernstig worden benadeeld. Er zullen banen sneuvelen in andere sectoren in Amerika en de wereldhandelsbetrekkingen zullen worden geschaad.
Waarom zou president Bush, met dit alles in gedachten, dit irrationele besluit nemen? We weten wel waarom. Hij wil stemmen winnen in staalproducerende gebieden met het oog op de verkiezingen in november en hij doet dat zo wanhopig dat hij er graag zijn internationale geloofwaardigheid voor opoffert. En wij in de EU en anderen in de rest van de wereld moeten het gelag betalen! Bijkomstige schade heet dat! Dat kan natuurlijk niet worden getolereerd. Wij subsidiëren de staalindustrie niet, wij dumpen geen staal. Wij hebben zware tijden doorgemaakt toen we bezig waren onze staalindustrie concurrerend te maken. Onze markt is open. Deze doelbewuste aanval op de broodwinning van de Europese staalarbeiders is op geen enkele manier te rechtvaardigen.
Bedenk dat dit de president is die meent dat hij een wereldleider kan zijn. Misschien is hij een wereldleider op het gebied van militaire macht, maar hij is een werelddomkop als het gaat om fatsoensnormen en respect voor anderen. Commissie, komt u tegen hem in het geweer. Wij staan allemaal achter u en u hebt wettelijke en effectieve middelen om op te treden. Doet u iets!

Nicholson of Winterbourne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ontstemd over de oorlogszuchtige houding van de Verenigde Staten ten opzichte van de vrije staalmarkt, zeer zeker omdat vrijhandel al sinds de achttiende eeuw het kenmerk is van de VS. Ik ben ontzet over de verzwakking van het zo belangrijke transatlantische verbond die ermee gepaard gaat: een verbond dat 's werelds grootste vredesbevorderende macht van dit moment vertegenwoordigt, een macht die bovendien de 1 miljard armsten ter wereld ongekende kansen op welvaart biedt.
Aangezien de Europese Unie en de VS elementaire waarden gemeen hebben, wil het er bij mij echter niet in dat de Verenigde Staten serieus van plan zijn deze destructieve koers te blijven volgen. Ik zie dit dan ook als een puur politieke manoeuvre van president Bush, die binnenlandse groeperingen en bepaalde belangengroeperingen te vriend wil houden. Wij moeten ons hard opstellen, dan zullen wij ons doel bereiken. Het gaat om een goede zaak en ook de argumenten zijn in orde. Ik geef mijn onvoorwaardelijke steun aan de Commissie en de Raad. Ik denk dat de Wereldhandelsorganisatie, met steun en onder druk van de EU, het juiste zal doen en het standpunt van de VS zal verwerpen, en dat president Bush het daar van harte mee eens zal zijn.

Morillon (PPE-DE.
Mijnheer de Voorzitter, de gebeurtenissen van 11 september hadden moeten leiden tot een versterking van de transatlantische band, gezien de gedeelde emoties en de uitingen van solidariteit. Thans lijkt het er evenwel op dat deze band juist verslapt is. Er is sprake van een crisis in het Atlantisch Bondgenootschap, nadat voor het eerst in de historie artikel 5 van het NAVO-verdrag van toepassing is verklaard. De reden is dat de Amerikanen het niet nodig gevonden hebben de NAVO te betrekken bij de oorlog in Afghanistan.
De NAVO beraadt zich over haar standpunt ten aanzien van dit unilaterale optreden, en sommige NAVO-functionarissen beschouwen het als het bewijs dat de Amerikanen niet meer echt geïnteresseerd zijn in de Europese partners. Ik onderschrijf die analyse en ik deel de gevoelens van frustratie die eruit voortvloeien, maar ik ben het niet eens met de conclusies die er veelal aan verbonden worden.
Ik heb altijd de opvatting verdedigd dat crisispreventie en crisisbeheer door de internationale gemeenschap moeten plaatsvinden in regionaal verband. Kijkt u maar naar wat er gebeurd is in de Balkan, in het begin van de crisis: we hebben soldaten naar het oorlogsfront gestuurd die afkomstig waren uit alle delen van wereld, van Vancouver tot Wladiwostok en van Moskou tot Buenos Aires, en al had die actie een grote symbolische waarde, effectief is ze bepaald niet geweest. Wil er sprake zijn van een doeltreffend optreden ter handhaving van de vrede waar ook ter wereld, dan moeten de betrokkenen goed op de hoogte zijn van de cultuur en de geschiedenis van het land in kwestie.
Dat is ook het uitgangspunt geweest van de internationale gemeenschap bij haar inspanningen ten behoeve van de totstandkoming van een inter-Afrikaanse vredesmacht. En het is die gedachte die de Amerikanen ertoe gebracht heeft bij hun acties in Afghanistan de Afghaanse verzetsstrijders in te schakelen die een einde trachtten te maken aan het barbaarse bewind van de Taliban.
In 1993 heb ik in Brussel reeds gezegd dat de opdracht van de NAVO in de eerste plaats is: interveniëren op het grondgebied van Europa en in de aangrenzende gebieden, in het bijzonder rond de Middellandse Zee en in het Midden-Oosten, teneinde een zone van vrede en stabiliteit te garanderen en te bevorderen.
Mijns inziens is het legitiem dat de Amerikanen in het kader van het Bondgenootschap en in het licht van onze toegenomen welvaart een steeds dringender beroep op ons doen om een deel van de last over te nemen wanneer het gaat om de verdediging van Europa, een taak die nog steeds nagenoeg geheel op hun schouders rust. De Europeanen dienen zich in mijn ogen voor te bereiden op het moment in de toekomst waarop zij alle verantwoordelijkheid zullen dragen voor het leadership dat de Amerikanen naar eigen zeggen geleidelijk willen overdragen. Maar dan moeten de regeringen van de lidstaten van de Unie daartoe wel bereid zijn, en dan moeten ze daarvoor ook de nodige middelen beschikbaar stellen. Wat denkt u, mijnheer de Voorzitter, zijn ze daartoe eindelijk bereid?

Mann, Erika (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, collega's, ik wil graag ingaan op iets dat vanmorgen is gezegd. Volgens mij worden de transatlantische betrekkingen regelmatig op de proef gesteld. Wij hebben hier niet te maken met een nieuw probleem of een nieuwe ruzie. Staal is een oud thema. Zoals veel collega's voor mij al hebben gezegd, moeten wij vastberaden reageren. Maar dan wel met verstand, wijsheid en vooruitziende blik.
De fungerend voorzitter van de Raad heeft erop gewezen dat onze betrekkingen historisch zijn en we veel gemeenschappelijke waarden hebben, maar wij overstappen van een crisisdynamiek op een dialoogdynamiek. Ik ben het hier volkomen mee eens. Dit betekent natuurlijk wel dat de Raad nieuwe initiatieven moet nemen. Het Spaans voorzitterschap heeft de new transatlantic agenda opgericht. Ik vind dat het Spaans voorzitterschap een analyse en een onderzoek moet verrichten en bij de volgende top met nieuwe voorstellen moet komen. Mijn vraag is wat u over deze kwestie tot dusverre heeft uitgewerkt en hoe de voorstellen van het Spaans voorzitterschap over deze kwestie eruit zullen zien?
Wij hebben een update nodig. Mijn collega, James Elles, heeft dat vanmorgen gezegd. De Europese Unie heeft een strategie nodig die verder reikt dan de bestaande. Het voorstel van de Commissie is goed, maar niet goed genoeg. Bovendien houdt het geen rekening met alle factoren. Met name de strategie van de Europese Unie komt niet duidelijk genoeg naar voren. Commissaris Lamy heeft vanmorgen gezegd dat hij een aantal terreinen aan het onderzoeken is. Hij noemde onder andere intellectuele eigendom en accountantscontrole. Ik zal hiervoor voorstellen doen in het verslag dat ik samen met mijn collega James Elles voor de Commissie buitenlandse zaken zal schrijven uit naam van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie.
Interessant genoeg zult u zien dat de betrekkingen op economisch gebied nauw met elkaar verweven zijn en wij in veel sectoren al kunnen spreken van een transatlantische markt. Dit betekent natuurlijk niet dat handelsproblemen hiermee goedgepraat kunnen worden. Integendeel, wij zullen maandag in Toledo met een kleine delegatie zijn. Het thema Verenigde Staten en WTO staat op de agenda. Misschien kunt u nog kort vertellen hoe wij op deze top moeten handelen.

Plooij-van Gorsel (ELDR).
Voorzitter, collega's en mijnheer de voorzitter, wat is er toch aan de hand in de Verenigde Staten sinds Bush is aangetreden? Met een stalen gezicht kondigt hij unilaterale maatregelen af, maatregelen die a) contraproductief zijn voor de transatlantische relatie, b) niet conform de WTO-afspraken zijn en c) tot een golf van protectionisme in de wereld zullen leiden.
Een importheffing van 30% op staal, voornamelijk gericht op de Europese Unie is een groot onrecht. Heeft onze Europese staalsector de afgelopen jaren niet zeer succesvol een herstructurering doorgevoerd? Wij hebben nu geen overcapaciteit. Door importbeperking in de Verenigde Staten gaat daar de prijs van staal omhoog, waarna de broodnodige herstructurering van de Amerikaanse staalsector kan worden gefinancierd. Maar collega's, het gevolg voor Europa is stijging van de invoer door dumping op onze markt, dus dalende prijzen van staal met alle gevolgen van dien, met name voor de werkgelegenheid. Een bedrijf als Corus in Nederland en Engeland zal extreem zwaar getroffen worden, want dit laatste scenario kost ons heel wat banen.
Ik vraag de Europese Unie en met name commissaris Lamy en het voorzitterschap wat zij hieraan gaan doen?

Atkins (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik was tussen 1987 en 1989 minister van Staal in het Verenigd Koninkrijk en verantwoordelijk voor een bedrijfstak die kampte met een teveel aan personeel, geen concurrentie en een overvloed aan achterhaalde werkmethoden, een bedrijfstak dus die regelrecht op een ramp afstevende. Toen de bedrijfstak geprivatiseerd werd, volgde er een traumatische tijd waarin fabrieken sloten en arbeidsplaatsen verloren gingen, een tijd waarin het moreel zich op een dieptepunt bevond. Men moest er echter doorheen, wilde men überhaupt nog een toekomst hebben. We willen niet dat dit nog een keer gebeurt omdat een macht van buiten, zoals de VS, zich kennelijk niet houdt aan de regels van de WTO, en vooral omdat de Verenigde Staten zelf hoognodig hun oude fabrieken dienen te reorganiseren en de werkgelegenheid en de pensioenpraktijken efficiënter dienen te maken, om hun eigen bedrijfstak gezonder te laten zijn, maar niet ten koste van de Europese sector.
Ik vind het, zacht gezegd, verontrustend dat Roemenië een van de landen is waarvoor de Verenigde Staten van Amerika een uitzondering maken. Roemenië is het land van Sidex, dat nauwe banden onderhoudt met Ispat, het bedrijf van Lakshmi Mittal die Tony Blair en Labour 125.000 Britse pond gaf voor hun verkiezingscampagne en er vervolgens meer dan wie ook bij president Bush op aandrong een 30%-tarief op te leggen, ter bescherming van zijn Amerikaanse en Roemeense staalbelangen, iets wat de doodssteek zou kunnen betekenen voor de Britse bedrijven en de Britse werkgelegenheid. Aan wiens kant staat dit maatje van Tony eigenlijk? Zo te zien niet aan de kant van de Britse en Europese werknemers, omdat Mittal naar schatting 1 miljard dollar winst met deze deal zal binnenhalen. Die donatie van 125.000 Britse pond was een echt koopje, een goedkope, cynische investering die letterlijk zijn geld zal opbrengen.
We kunnen het dan ook niet via de Labourregering spelen, maar wel via de Commissie. We moeten onze steun geven aan de commissaris, die hardnekkig protesteert en indien nodig zal overgaan tot represailles, maar we moeten wel voorzichtig te werk gaan. De OESO-besprekingen moeten gewoon voortgang vinden en tot resultaat leiden. Wat denkt u van wat gerichte actie tegen producten uit Pennsylvania, Ohio en West Virginia?

Westendorp y Cabeza (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, de transatlantische betrekkingen zijn zeer belangrijk. Het was een van de prioriteiten van het vorige en het huidige Spaanse voorzitterschap en daarom moeten wij er alles aan doen om dat zo te behouden.
Net als in iedere relatie zijn er twee partijen, maar op dit moment moeten wij constateren dat de regering-Bush alles op eigen houtje wil doen. Zij wil alles doen volgens de woorden van Frank Sinatra 'I'll do it my way?. Dat geldt zowel voor de politiek - ik heb maar twee minuten, dus daar kan ik niet verder op ingaan - als voor de economie.
De economie heeft deze betrekkingen nog nooit op de proef gesteld. Wij gingen ervan uit dat economische nadelen uitzondering en economische voordelen regel waren. Maar nu zijn ze te ver gaan. Dat geldt zowel voor staal als voor mandarijnen, waaraan niet zo veel aandacht besteed wordt. Het gaat om twee verschillende kwesties, omdat het probleem rond de mandarijnen slechts één land treft, met name de regio waar commissaris Solbes vandaan komt, terwijl het probleem rond staal ons allemaal treft. In beide gevallen worden de regels van de Wereldhandelsorganisatie geschonden en benadelen de Verenigde Staten zichzelf.
Wij moeten zowel de indirecte nadelen - wij kunnen mijns inziens maatregelen nemen die te maken hebben met verlegging van het handelsverkeer - als de directe nadelen bestrijden. Er zijn verschillende mogelijkheden: wij kunnen maatregelen in WTO-verband nemen, maar dat kost tijd en is derhalve geen optie voor de korte termijn. Wij kunnen ook voor de laissez-faire-methode kiezen en dus helemaal niets doen. De industrieën die daar immers mee te maken hebben en die grondstoffen van staal invoeren krijgen immers een slechtere concurrentiepositie waardoor wij ze kunnen vervangen. Mijns inziens moeten wij echter onmiddellijk stappen nemen. Wij hebben immers voorlopige maatregelen binnen handbereik door de uitspraak van het 'panel? over de Foreign Sales Task Corporation. Daarom moeten wij onmiddellijk in actie komen.

García-Margallo y Marfil (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, in een passage in het alom bekende toneelstuk Julius Caesar staat een zin die luidt: 'Het kwade, geliefde Brutus, staat niet in de sterren, maar zit in onszelf die onder de sterren leven?.
Dit citaat lijkt mij bijzonder toepasselijk op dit moment, omdat de kern van het probleem niet in de protectionistische maatregelen ligt die de Verenigde Staten treffen, maar in de reactie die de Europese Unie moet hebben op deze economische problemen. De problemen rond staal en mandarijnen - waarnaar mijn goede vriend, de heer Westendorp y Cabeza, verwezen heeft - staan niet op zichzelf maar hebben een oorzaak en gevolgen.
Er is in het Parlement gesproken over het verbod op de import van met hormonen behandeld vlees, over de bananenoorlog, over de exportsteun die een WTO-panel illegaal heeft verklaard. Er zijn discussies geweest over de uitoefening van bevoegdheden, over bepaalde fusies door commissaris Monti en de steun voor bepaalde Amerikaanse producten.
In deze haat-liefdeverhouding maak ik mij niet zo zeer druk om het verleden als wel om de toekomst. De regering-Bush dreigt zichzelf te verliezen in allerlei protectionistische maatregelen en dat blijkt nu uit twee gevallen, namelijk de staalkwestie - en hierbij ben ik het volledig eens met mijn fractiegenoot, de heer Atkins - en de kwestie rond de mandarijnen, waarover de heer Westendorp y Cabeza gesproken heeft. Zoals het Parlement weet, hebben de VS op 30 november de eenzijdige beslissing genomen de grenzen daarvoor te sluiten.
De Spaanse regering en mijn fractie hebben de Commissie op 12 december hiervan in kennis gesteld waarop zij onmiddellijk stappen heeft gezet. Hartelijk dank voor dit snelle handelen. De Spaanse regering heeft op 14 februari eveneens verzocht een WTO-procedure te openen vanwege het mislukken van de opgestarte dialoog.
Ik vraag u nu om in het geval van de mandarijnen dezelfde doeltreffendheid te tonen als in de staalkwestie. Daarbij gaat het immers om heffingen die in mijn ogen verkeerd en volstrekt illegaal zijn, terwijl het bij de mandarijnen om een veel drastischere maatregel gaat, namelijk het sluiten van de grenzen. Het is goed om deze kwestie bij de WTO aan te kaarten. Voordat er echter een oplossing gevonden wordt, zullen er in het geval van de mandarijnen nog heel wat campagnes gevoerd moeten worden. Daarom verzoek ik nu om onmiddellijke veroordeling en herstel.
Wij moeten de Verenigde Staten dwingen aan de onderhandelingstafel te gaan zitten om de staal- en mandarijnenkwestie op te lossen. Wij moeten de pressiemiddelen gebruiken waarnaar mijn goede vriend en landgenoot, de heer Westendorp y Cabeza, reeds verwees.

Désir (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, na 11 september leken de Verenigde Staten een nieuwe koers te gaan varen, gebaseerd op de gedachte van een breed partnerschap op internationale schaal. Ze betaalden hun achterstallige bijdragen aan de VN en traden in overleg met de Europeanen en vele andere partners. Sinds de State of the Union is er echter sprake van een harde lijn: unilateraal optreden op alle gebieden is thans het parool. Het ziet er naar uit dat deze koerswijziging kwalijke gevolgen heeft, te oordelen naar het rapport van het Pentagon over de wijziging van de strategie inzake het gebruik van kernwapens, die offensief ingezet zouden kunnen gaan worden tegen Rusland, China en een groot aantal andere landen. Daardoor komen de verhoudingen in het bondgenootschap onder grote druk te staan, zeker na de recente beslissingen met betrekking tot de import van staal. Thans is het zaak dat Europa zich opwerpt als een belangrijke partner die eraan hecht dat vriendschap en solidariteit van twee kanten komen. Dat is nodig voor het evenwicht in de relatie tussen Europa en de VS, maar ook, en nog meer zelfs, voor het evenwicht in de wereld. Europa dient duidelijk te maken dat de instabiliteit in de wereld van vandaag, de vele bedreigingen en het gebrek aan evenwicht niet enkel bestreden kunnen worden met militaire middelen. We moeten duidelijk maken dat ook de strijd om vrede gewonnen dient te worden, dat evenveel energie gestoken moet worden in het wegnemen van de ongelijkheden en in het doven van het vuur in brandhaarden zoals het Midden-Oosten als in het bestrijden van het terrorisme.
Wat de staalkwestie betreft moet Europa zich hard opstellen. Het is zeker goed te wijzen op de verplichting multilaterale afspraken na te komen, zoals commissaris Lamy vanochtend heeft gedaan. Maar dan moeten we ook niet aarzelen nakoming van dit soort afspraken af te dwingen wanneer Europa in het gelijk wordt gesteld bij de WTO. U begrijpt, ik doel hierbij op de zaak van de Foreign Sales Corporation. Ik zou de Commissie dan ook willen vragen of ze voornemens is daadwerkelijk over te gaan tot de tegenmaatregelen die we volgens de WTO mogen treffen, gezien de recente beslissingen van de VS met betrekking tot de staalimport en gezien de schendingen van de handelsverdragen op het punt van exportsubsidies waaraan de Amerikanen zich reeds eerder schuldig hebben gemaakt.

Cushnahan (PPE-DE).
De Europese Unie en de Verenigde Staten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wij hebben zeer nauwe betrekkingen die in ons beider verleden zijn geworteld, en hebben eveneens vele waarden gemeen. De versterking van onze oude, transatlantische betrekkingen is in ons beider belang. Deze betrekkingen moeten evenwel zijn gebaseerd op gelijkheid en wederzijds respect.
In het Amerikaanse uur van nood, na de aanvallen van 11 september, reageerde Europa met royale steun en solidariteit, en terecht. Jammer genoeg is dit soort solidariteit en samenwerking niet terug te vinden in het buitenlandse beleid van de VS: vóór 11 september schitterde het door afwezigheid in de kwestie-Kyoto; het laat verstek gaan in een gezamenlijke aanpak in de kwestie van het Midden-Oosten - ons meest urgente politieke probleem van dit moment, een probleem waarin de Verenigde Staten jammer genoeg een partijdig standpunt innemen - en het moest wijken voor de recente beslissing van de VS om importtarieven op staal te heffen.
Bovendien verraadt de terugkeer van de VS naar het unilateralisme - die met name tot uiting komt in hun plannen om de oorlog tegen het terrorisme uit te breiden tot Irak - een minachting voor onze rol in internationale aangelegenheden. Het lijkt erop dat voor de VS de transatlantische betrekkingen er simpel zijn voor het gemak, om te gebruiken als het hun uitkomt, en om links te laten liggen als het beleid en de belangen van de VS prioriteit hebben.
Al deze ervaringen en met name de ervaringen van de afgelopen tijd onderstrepen hoe cruciaal het voor de EU is om haar rol op het gebied van het buitenlandse beleid, met inbegrip van haar vermogens op het gebied van defensie en militaire aangelegenheden, te versterken, zodat er een juist evenwicht kan worden bereikt in onze transatlantische betrekkingen.

Evans, Jonathan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, deze week komt in Barcelona de Europese Raad bijeen om voort te bouwen op de Lissabon-procedure. Op deze bijeenkomst zullen wij aandringen op meer actie in de richting van voortgezette deregulering en liberalisering. Daarbij moeten wij opletten dat we de lessen van een flexibele werkgelegenheid in ons opnemen. Verschillenden onder ons hebben al sinds hun komst hier in het Europees Parlement het gevoel dat er op deze plek veel mooie woorden gesproken worden over de vrijhandel, maar dat er ook sprake is van veel protectionisme onder de lidstaten hier in Europa.
Het hele Europese plan voor het bevorderen van een uniform concurrentiebeleid en het aanpakken van de staatssteun is gericht op het realiseren van een vrije handel. In deze context zijn degenen onder ons die zichzelf tot de beste vrienden van de Verenigde Staten rekenen enorm teleurgesteld over de actie die de president van de VS heeft ondernomen. Het is niet overdreven om te zeggen dat wij ons er in zekere zin door verraden voelen.
Ik koppel dit niet aan onze steun aan de Verenigde Staten na de gebeurtenissen van 11 september. De gebeurtenissen van 11 september waren zo gruwelijk dat ze niet mogen worden gerelateerd aan welk soort overeenkomst op welk ander beleidsgebied dan ook. Voor degenen onder ons voor wie de VS als voorbeeld van een gedereguleerde, geliberaliseerde economie heeft gefungeerd, was het echter een enorme klap om te zien hoe president Bush in de confrontatie met de moeilijkheden die zijn staalindustrie ondervindt, heeft gekozen voor protectionisme. Wat het allemaal nog erger maakt is dat wij vandaag in de Financial Times een rechtvaardiging voor deze daad moeten lezen, afkomstig van Robert Zillick, de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger. Het spijt mij voor de heer Zillick - die naar wij dachten een vriend van de Britse conservatieven was - maar ik moet zeggen dat hij door dat artikel elke geloofwaardigheid die hij in de handelsbesprekingen had, teniet heeft gedaan.
De vertegenwoordigers van de VS die dit debat gadeslaan moeten weten dat zich daarin natuurlijk degenen hebben gemeld die zich wel vaker aan anti-Amerikanisme bezondigen, maar ook degenen die zich vriend van de Verenigde Staten noemen en zich nu volkomen in de steek gelaten voelen.

Corbey (PSE).
De transatlantische betrekkingen zijn nu in onstuimig vaarwater. Het bootje van de Europese Unie heeft het zwaar te verduren op de golven van het Amerikaans machtsvertoon. De staalcrisis is in de eerste plaats politiek. President Bush weet zich intern gesteund door zijn kiezers. Van de buitenwereld werd nauwelijks vergelding en geen politieke reactie verwacht en dat gaf de ruimte om werkloosheid af te wentelen op de buitenwereld. Het bootje van de Europese Unie volgt nu zuchtend een legalistische koers. We moeten alle mogelijkheden en middelen binnen de WTO optimaal benutten. Onze vergelding moet overtuigend zijn. Maar ook dat geeft nu niet veel vertrouwen in een goede afloop op de korte termijn. Onze boot zou groot genoeg moeten zijn om het zware weer te verduren. Maar we hebben ook goed stuurmanschap nodig. Een politieke crisis vraagt wel om een politiek antwoord en daarover moeten wij ons beraden.
Intussen roep ik de Commissie, en vooral commissaris Liikanen, ertoe op intern politieke daden te stellen. We moeten bouwen aan een behoorlijk schip. We hebben nauwelijks nog een staalbeleid, laat staan een staalpolitiek. We zitten op de oceaan zonder reddingssloepen voor de werknemers. Als we iets van deze staalcrisis moeten leren dan is het eerherstel voor een Europese staalpolitiek.

Bowe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, we kunnen hier allemaal vandaag wel de regering van de VS gaan staan veroordelen om de onrechtvaardige, illegale en volkomen oneerlijke tarieven die zij heffen op staalproducten die in de VS worden geïmporteerd, maar wij weten allen dat de tarieven simpelweg zijn ingevoerd voor kortdurend politiek gewin en dat is op zich al erg genoeg. Wij moeten ons echter ook als één man uitspreken voor duidelijke, vastberaden en serieuze actie. We moeten laten zien dat het ons ernst is.
De Commissie moet nu snel binnen de WTO actie ondernemen om deze tarieven ongedaan te maken. We moeten ervoor zorgen dat er voorzorgsmaatregelen worden getroffen om te voorkomen dat een stortvloed van goedkope importproducten onze eigen bedrijfssector schade berokkent. Deze maatregelen moeten worden ingevoerd voor alle niet-Europese staalbronnen, in de vorm van quota's op basis van de importniveaus van 1998. Dat is een eerste vereiste als we onze eigen bedrijfstak fatsoenlijk willen beschermen.
Ik ben er geen voorstander van om in dit geval vuur met vuur te bestrijden. In plaats daarvan moeten we een grote koude emmer logica, gezond verstand en internationaal recht over het hoofd van de regering van de VS leegkiepen en hen weer bij zinnen brengen.

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, het voorzitterschap van de Raad heeft vol aandacht naar alle sprekers geluisterd tijdens dit debat. Wij hebben alle standpunten goed in ons opgenomen.
De minister van Buitenlandse Zaken, die vandaag in zijn functie van fungerend voorzitter van de Raad gesproken heeft, heeft er reeds op gewezen dat het economisch beleid een communautaire aangelegenheid is en dat de Europese Commissie de volledige bevoegdheid heeft om alle noodzakelijke beslissingen te nemen. Mijns inziens heeft de Commissie namens de Europese Unie een krachtig standpunt ingenomen met betrekking tot het staalprobleem, een standpunt dat afgelopen maandag openbaar werd gemaakt en unaniem overgenomen door de Raad.
Daarom moeten wij vertrouwen hebben in het vermogen van de Commissie om - zoals ik reeds zei - dit probleem op te lossen, de noodzakelijke bezwaren te maken, de noodzakelijke compensaties te vragen en vergeldingsmaatregelen te nemen die uiteraard binnen het gestelde kader van de Wereldhandelsorganisatie blijven. De fungerend voorzitter van de Raad is van mening dat wij blijk geven van onze kracht als wij de Verenigde Staten verzoeken zich aan de regels te houden die alle oprichters van de Wereldhandelsorganisatie hebben aangenomen. Het is daarom van groot belang dat de Europese Unie het voorbeeld geeft en als eerste niet alleen de procedures maar ook de regels van de Wereldhandelsorganisatie eerbiedigt.
Er is eveneens gesproken over de mandarijnenkwestie die een ander economisch probleem met de Verenigde Staten is op dit moment. De fungerend voorzitter kan in dit geval alleen maar zeggen dat de getroffen lidstaat - in dit geval Spanje - zijn klacht bij het Comité 133 moet indienen en dat de Commissie overeenkomstig de uitspraak van dit comité moet handelen. Alles wijst erop dat de getroffen maatregelen niet in verhouding staan tot de veronderstelde dreiging van de Middellandse-Zeevlieg die de Verenigde Staten hebben aangevoerd als reden om de import van mandarijnen te verbieden. Het Comité 133 dat zich met dergelijke zaken bezighoudt, zal met deze factoren rekening houden en de Commissie een mandaat geven om vervolgens stappen te nemen.
Herhaaldelijk werd opgemerkt dat de Verenigde Staten zowel bij economische als politieke kwesties helaas vaak unilaterale beslissingen nemen. Het voorzitterschap is het eens met de vele standpunten die hier naar voren zijn gebracht en daarom zal de komende top tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten op 2 mei in Washington een goede gelegenheid zijn voor het voorzitterschap van de Raad en de Commissie om de Amerikaanse president te wijzen op de Transatlantische Verklaring. Deze werd in 1995 ondertekend en verplicht alle deelnemers ertoe samen te werken, zich te concentreren op de zaken die hen binden en niet de zaken die hen scheiden. De Verenigde Staten en Europa moeten zich, zoals zij altijd hebben gedaan in hun nauwe samenwerking, concentreren op de zaken die voor beide partijen van belang zijn en zich richten op de overeenkomsten, niet de verschillen. Uiteraard leveren standpunten die de Verenigde Staten scheiden van de Europese Unie en van de gehele internationale gemeenschap geen bijdrage aan het vinden van voor beide partijen aanvaardbare standpunten. 
Dit debat is mijns inziens zeer nuttig geweest. Wij zullen de vele standpunten die hier naar voren zijn gebracht meenemen in onze voorbereidingen op de volgende transatlantische top. Mijnheer de Voorzitter, ik wil u en het Parlement danken voor alle standpunten die tijdens dit debat zijn verkondigd.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik benadrukken dat ook de Commissie de betrekkingen met de Verenigde Staten van cruciaal belang acht. Dit mag ons er echter in geen geval van weerhouden de belangen van de Europese Unie op doortastende wijze te behartigen.
Het debat van vandaag heeft zich gaandeweg toegespitst op de huidige problemen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, vooral het staalconflict, alhoewel ook andere onderwerpen de revue zijn gepasseerd. Wat te doen? Dat is de hamvraag. Een aantal onder u meent dat wij het staalconflict moeten koppelen aan andere handelsproblemen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie. Als onze kracht ligt in de verdediging van het multilateralisme is het niet meer dan logisch dat wij deze contradictie bestrijden met behulp van de multilaterale regels. Het lijkt ons geen goede oplossing en bovendien niet de beste strategie voor het verdedigen van de belangen van de Unie op lange termijn.
Er gingen ook stemmen op om het staalconflict in verband te brengen met andere onderwerpen, zoals bijvoorbeeld de Foreign Sales Act of de hormonenkwestie. Wij vragen ons ook hier af of een pakketoplossing, middels een politiek debat, de te hanteren formule moet zijn.
Wij gaan ervan uit dat onze sterke positie jegens de Verenigde Staten steunt op de noodzaak de op multilateraal niveau gemaakte afspraken te respecteren. Die weg moeten wij bewandelen. Vandaar dat de eerste stap absoluut moet liggen in het benutten van alle bij de Wereldhandelsorganisatie bestaande procedures. Daaronder verstaan wij niet alleen de tijdrovende procedures maar ook de noodzakelijke vergeldingsmaatregelen, dit alles dus binnen het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Natuurlijk kan dit ons ertoe brengen specifieke vrijwaringclausules toe te passen die - ik loop nu op de situatie vooruit - de ontwikkelingslanden het minst treffen. Het doel van de vrijwaringclausules is namelijk niet het afsluiten van onze markten maar het handhaven van de traditionele handelsbetrekkingen met onze leveranciers.
Uiteraard is de door enkelen onder u genoemde mogelijkheid van vrijwillige exportrestricties niet compatibel met de Wereldhandelsorganisatie.
Wat de clementines betreft - de voorzitter van de Raad heeft hier al over gesproken - wijs ik er slechts op dat de onderhandelingen met de Verenigde Staten tot doel hebben het probleem vóór de volgende oogst op te lossen. Net als bij het staalconflict zullen wij ook hier niet aarzelen alle juridische middelen die de Wereldhandelsorganisatie biedt, te benutten.
De Commissie stelt met voldoening vast dat er een grote mate van overeenstemming bestaat tussen de Europese instellingen over de noodzaak de multilaterale instellingen hun werk te laten doen en de uitdagingen van de globalisering het hoofd te bieden. Samen met onze Amerikaanse gesprekspartners streven wij naar de best mogelijke oplossing waarbij wij de unilaterale optie proberen uit te sluiten.
Pascal Lamy heeft vanochtend reeds gezegd - en ik wil dat benadrukken - dat er absoluut gezocht moet worden naar een akkoord, iets wat doorechode in de woorden van al degenen die hier pleitten voor een nieuwe, positieve impuls voor de transatlantische betrekkingen. Dat betekent niet dat wij de bestaande problemen niet op alle mogelijke manieren zullen bestrijden.
Zoals u weet, bestuderen wij momenteel de verschillende opties. Elke nieuwe bijdrage van uw kant is meer dan welkom.
Tot slot zou ik u willen bedanken voor uw duidelijke steun aan de onverzettelijke houding van de Commissie. Wij hopen dat uw resolutie de standpunten van de Europese Unie over dit voor eenieder zo belangrijke onderwerp, bekrachtigd.

De Voorzitter.
Ik heb zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement ontvangen.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de mondelinge vragen:
(B5-0010/02) van de heer Bouwman, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, aan de Raad over de modernisering van Verordening (EEG) 1408/71 betreffende het vrije verkeer van personen en de uitbreiding ervan tot onderdanen van derde landen die legaal in de Europese Unie verblijven
en
(B5-0011/02) van de heer Bouwman, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, aan de Commissie over de modernisering van Verordening (EEG) 1408/71 betreffende het vrije verkeer van personen en de uitbreiding ervan tot onderdanen van derde landen die legaal in de Europese Unie verblijven.

Lambert (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mij verontschuldigen voor de afwezigheid van onze commissievoorzitter, de heer Bouwman, die helaas deze week ziek is zodat mij, als rapporteur van het Parlement over dit onderwerp, de eer te beurt valt de vraag in te leiden.
Het Parlement is zich al heel lang bewust van de problemen met betrekking tot de rechtsgrondslag voor de uitbreiding van Verordening (EG) 1408/71 tot onderdanen van derde landen die daarmee, in het kader van het voorstel voor een vereenvoudigde modernisering van deze verordening, dezelfde rechten krijgen als de burgers van de Europese Unie. Zoals de leden van dit Parlement weten, heeft deze verordening tot doel de stelsels van sociale voorzieningen van de lidstaten te coördineren waar het gaat om personen die zich buiten hun eigen landsgrenzen begeven en daar werken.
Ik heb bezwaren gehoord met betrekking tot de uitbreiding van deze verordening tot onderdanen van derde landen. Enkele van die bezwaren grenzen aan het xenofobische en zijn allesbehalve ingegeven door de rede. U zult ongetwijfeld weten dat overeenkomstig het advies van de juridische dienst van het Parlement de artikelen 42 en 308 van het Verdrag van Amsterdam, zoals oorspronkelijk ook voorgesteld door de Commissie, de juiste rechtsgrondslag waren voor deze uitbreiding en ook voor de verordening als geheel. Het Europees Parlement was het daarmee eens, net als de meerderheid van de lidstaten, en die rechtsgrondslag was de basis voor de gelijke behandeling van onderdanen van derde landen die legaal in de Europese Unie verblijven en voor de volledige betrokkenheid van het Parlement via de medebeslissingsprocedure.
Daarnaast was volgens velen onder ons deze dubbele rechtsgrondslag een sterk signaal voor de erkenning van de bijdrage die onderdanen van derde landen leveren aan het leven in de Europese Unie. Bovendien voldeed het zeker aan de tweeledige doelstelling: vereenvoudiging van de procedure en eerlijke rechtspleging. Voor mij was die dubbele rechtsgrondslag een duidelijk teken van een Europa dat niemand uitsluit. Net als vele anderen begrijp ik, als ik het arrest van het Europees Hof van Justitie in de zaak-Khalil lees, niet waarom daarmee de rechtsgrondslag waarop de Raad en de Commissie het voorstel voor de uitbreiding van de verordening baseren, wezenlijk veranderd zou moeten worden.
De zaak-Khalil heeft, voorzover ik van juridische deskundigen begrepen heb, betrekking op mensen die toch al vallen onder Verordening (EG) 1408/71, als het gaat om toestemming voor legaal verblijf in een andere lidstaat en dus voor grensoverschrijding. Zij vallen onder dit arrest omdat het statenloze mensen zijn die tengevolge van internationale historische afspraken dezelfde rechten op sociale voorzieningen hebben als de onderdanen van het land waarin zij zich momenteel bevinden. Maar het feit dat zij onder de verordening vallen geeft hun geen recht op vrij verkeer. De verordening voorziet niet in vrij verkeer. Het voorziet in bepaalde rechten voor degenen die zich verplaatsen, via de coördinatie van de stelsels van sociale voorzieningen.
In de verklaring van de Raad van afgelopen december en het nieuwe voorstel van de Commissie wordt de verandering van rechtsgrondslag niet toegelicht. Er wordt alleen melding van gemaakt. Het Parlement wil nu graag opheldering. Welk specifiek element in het arrest in de zaak-Khalil heeft de Raad doen concluderen dat artikel 63, lid 4 de juiste grondslag is, terwijl dat daarvoor niet de meerderheidsopinie was? Heeft de door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens behandelde zaak Gaygusuz contra Oostenrijk - waarin werd gesteld dat nationaliteit de gelijke behandeling van onderdanen op het gebied van sociale voorzieningen niet mag belemmeren - niet geleid tot de conclusie dat er sprake is van gelijke behandeling in de verordening en daarmee in de parallelle rechtsgrondslag? En waarom zou het Europees Parlement zich niet mogen inlaten met een terrein zoals dit, dat het leven van zoveel mensen rechtstreeks raakt? Vandaar eveneens onze wens om ook helderheid te creëren omtrent de situatie waarin werknemers in toetredingslanden zich bevinden tijdens de overgangsperiode - welke deze ook moge zijn - wanneer zij geen recht op vrij verkeer hebben.
De Raad en de Commissie zullen ongetwijfeld ook weten dat het Parlement zich zorgen maakt over de complexe situatie die geldt voor werknemers die voor hun werk de grens over moeten. Het Belgisch voorzitterschap heeft een aantal voorstellen op dit gebied ingediend, maar de op dit moment bereikte overeenstemming is minimaal, zoals blijkt uit parameter 8 met betrekking tot medische zorg. Wat zijn dus de kansen op verbeteringen voor deze groep werknemers? We vragen de Commissie ook haar visie te geven op een aantal zaken ten aanzien waarvan ook de Raad kennelijk wat minder enthousiast is over het Commissiestandpunt. Wij willen ook graag weten of de steeds nauwer wordende banden tussen het belastingstelsel en het stelsel van sociale voorzieningen door de Raad en de Commissie worden aangepakt, hetzij binnen de context van de verordening hetzij elders.
Wij weten allemaal dat de Raad en de Commissie de mobiliteit binnen de beroepsbevolking graag vergroot willen zien, en als lid van de Commissie verzoekschriften weet ik ook dat een aantal personen die in andere lidstaten werken van mening is dat hun situatie er moeilijker op wordt door het gebrek aan doeltreffende informatie, maar ook door tegenstrijdigheden binnen het coördinatiestelsel.
Volgens velen onder ons wekt de Raad de indruk dat het vrij verkeer moeilijk te verwezenlijken is. Wij weten dat het een complexe administratieve zaak is, maar talrijke details betreffende de uitsluiting van bepaalde uitkeringen en de complexe regelgeving werken gewoon als obstakels. Soms lijkt het wel makkelijker om kogellagers in de Europese Unie te verplaatsen dan mensen.

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft de Raad op 6 februari 2002 een ontwerpverordening voorgelegd waarin de bepalingen van verordening (EEG) 1408/71 worden uitgebreid tot onderdanen van derde landen die hier eerder, louter uit hoofde van hun nationaliteit, buiten vielen.
De Raad heeft besloten artikel 63, lid 4 als rechtsgrondslag te nemen, zoals voorgesteld door de Commissie. Overeenkomstig artikel 63, lid 4 moet de Raad de voorwaarden goedkeuren krachtens welke onderdanen uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven, zich in een andere lidstaat kunnen vestigen.
De Raad meent dat in het licht van de jurisprudentie van het Hof van Justitie en met name van het arrest Khalil C-95/99, artikel 42 van het EG-Verdrag geen afdoende rechtsgrondslag is voor deze uitbreiding. Uit het arrest-Khalil blijkt namelijk, mijnheer de Voorzitter, dat het Hof het opnemen van de staatlozen en de vluchtelingen uit verordening (EEG) 1408/71, gebaseerd op artikel 51 - het huidige artikel 42 - van het EG-Verdrag, slechts dan toelaat wanneer het een beperkte categorie personen betreft waarover de lidstaten internationale afspraken hebben gemaakt. Het Hof heeft het volgende bepaald: 'de Raad kan niet verweten worden dat hij, bij de uitoefening van de hem krachtens artikel 51 van het EG-Verdrag toegekende bevoegdheden, ook rekening heeft gehouden met de staatlozen en de vluchtelingen die woonachtig zijn op het grondgebied van de lidstaten, dit in naleving van de eerder door de lidstaten aangegane internationale verbintenissen.?
Zoals de advocaat-generaal in punt 59 van de conclusies stelt: 'een coördinatie waarbij de staatlozen en de vluchtelingen zijn uitgesloten, zou de lidstaten uit hoofde van de internationale verplichtingen dwingen tot het opzetten van een tweede coördinatiestelsel louter en alleen voor deze zeer beperkte categorie personen.?
De Raad is bijgevolg de mening toegedaan dat een besluit genomen moet worden volgens de in het EG-Verdrag voorziene procedure. Als artikel 63, lid 4 wordt aangenomen als rechtsgrondslag voor de uitbreiding van de coördinatie tot onderdanen uit derde landen, zal de Raad zich moeten uitspreken op basis van de in artikel 67 vastgelegde de procedure.
Wat de grensarbeiders betreft heeft de Raad een principeakkoord bereikt op het vlak van de ziektekostenvergoeding en de werkeloosheidsuitkering, waarbij de situatie van de voormalige, gepensioneerde grensarbeiders als uitgangspunt dient. Volgens de bepalingen van de huidige verordening ontvangt de grensarbeider een ziektekostenuitkering in natura op het grondgebied van de bevoegde lidstaat maar vervalt dit recht zodra hij met pensioen gaat. Voor de continuïteit en de voorzetting van gestarte behandelingen zou de voormalige grensarbeider aanspraak moeten kunnen blijven maken op een ziektekostenuitkering in natura in de lidstaat waar hij heeft gewerkt.
Tot slot het werkloosheidsaspect. In het geval dat de werkloos geworden werknemer voor het laatst actief was in een lidstaat die niet de bevoegde lidstaat is, wordt ernaar gestreefd hem zo goed mogelijk te integreren op de arbeidsmarkten. Bovendien zou deze persoon gegarandeerd onder het socialezekerheidsstelsel moeten vallen waarbij de financiële aspecten van deze kwestie en een doeltreffende controle geregeld dienen te zijn.
De relatie tussen fiscaliteit en sociale zekerheid is een onderwerp waarvoor de lidstaten in beginsel bevoegd zijn en niet de Unie.
In algemene zin wil ik benadrukken dat in de richtsnoeren voor de werkgelegenheid in 2002 de aandacht wordt gevestigd op de noodzaak fiscale stelsels en schadeloosstellingen aan te passen om een negatieve doorwerking hiervan op de werkgelegenheid, met name op die van vrouwen, te voorkomen.
Onderdanen uit kandidaat-landen zullen na de toetreding eenvoudigweg lid zijn van de Gemeenschap en dus vallen onder de toepassing van verordening (EEG) 1408/71. Mogelijke uitzonderingen op deze regel - te denken valt bijvoorbeeld aan overgangsperioden - worden vastgesteld binnen het kader van de toetredingsakkoorden waarover momenteel onderhandeld wordt.

Solbes
. (ES) Mijnheer de Voorzitter, ik zou namens de Commissie als volgt willen reageren op de door mijnheer Bouwman in zijn mondelinge vraag geuite twijfel: in de eerste plaats delen wij de mening van het fungerend voorzitterschap van de Raad dat artikel 63, lid 4 van het EG-Verdrag de juiste rechtsgrondslag is. Het is niet nodig de tekst voor te lezen aangezien het voorzitterschap dat al heeft gedaan. Wij menen dat het arrest-Khalil van oktober vorig jaar aantoont dat artikel 51 (het huidige artikel 42) als rechtsgrondslag niet voldoet en ons dwingt de in 1997 voorgestelde beschikking opnieuw te bekijken. Wij denken dat met de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam en de nieuwe bepalingen onder titel 4, artikel 63, lid 4 de correcte rechtsgrondslag is waarbij wij tegelijkertijd willen aantekenen dat artikel 308 van het Verdrag alleen kan worden toegepast indien er geen enkele andere rechtsgrondslag te vinden is.
U vraagt ook naar de mening van de Commissie met betrekking tot een aantal door de Raad geformuleerde parameters, namelijk de parameters 6, 10 en 11, over de akkoorden tussen landen, de werkloosheidsuitkering en de kinderbijslag.
Om te beginnen kan de Commissie instemmen met parameter 6 aangezien deze mogelijkheid ook in de huidige verordening wordt geboden. De Commissie vindt het positief dat in tegenstelling tot de huidige verordening, de nieuwe verordening criteria vastlegt voor het behoud van deze akkoorden, met name wanneer deze gunstiger uitvallen voor de betrokken persoon.
In de tweede plaats betreurt de Commissie het gebrek aan vooruitgang op het vlak van de werkloosheidsuitkeringen. Parameter 10 behelst geen wezenlijke verbetering van de huidige bepalingen, vooral omdat er geen concrete oplossing wordt geboden voor de situatie van de grensarbeiders.
Wat de kinderbijslag betreft meent de Commissie dat alhoewel parameter 11 niet volledig strookt met het eigen voorstel, de ingebouwde garantie op een maximale uitkering voor de uitkeringsgerechtigde een stap voorwaarts is. In vergelijking met de huidige verordening betekent dit een verbetering van de situatie voor gepensioneerden en wezen, aangezien deze nu vallen onder hetzelfde kinderbijslagstelsel als zelfstandige werknemers en werknemers in loondienst.
Verder stelt u ook een vraag over de relatie tussen fiscaliteit en sociale zekerheid. Verordening (EEG) 1408/71 verwijst inderdaad naar de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels in de lidstaten. Er bestaan geen expliciete normen voor de coördinatie van de fiscale systemen en dit wordt grotendeels opgevangen door de bilaterale akkoorden over dubbele belastingheffing die vrijwel alle lidstaten hebben gesloten. Deze akkoorden zijn geënt op het OESO-model, wat betekent dat inkomsten uit loonarbeid (of als zelfstandige) slechts eenmaal belast worden, ofwel in het land waar de activiteit is uitgevoerd ofwel in het land van verblijf. Dat land is dan dus niet alleen bevoegd voor de fiscaliteit maar ook voor de sociale zekerheid.
Het Hof van Justitie heeft bevestigd dat, bij gebrek aan harmonisatie op communautair niveau, de lidstaten de toekenningscriteria voor de fiscale bevoegdheid mogen opstellen om dubbele belastingheffing te voorkomen. Daarbij is het echter niet meer dan logisch dat zij de beginselen van de communautaire wetgeving respecteren waaronder het verbod op discriminatie uit hoofde van nationaliteit.
Dan tot slot enkele opmerkingen over de uitbreiding. In de eerste plaats zijn - zoals het voorzitterschap reeds zei - de onderhandelingen met de kandidaat-landen over verordening (EEG) 1408/71, hoofdstuk 2 voor alle landen met uitzondering van Estland tijdelijk of definitief afgerond. Hoofdstuk 2 gaat onder meer over de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels. Deze hangt echter af van wat er tijdens de onderhandelingen over de bijlagen uit de bus komt. De administratieve commissie voor de sociale zekerheid van migrantwerknemers is hiermee belast en binnenkort zal deze commissie de resultaten van haar discussies over de posten die volgens de kandidaat-landen moeten worden opgenomen in deze bijlagen, voorleggen aan de werkgroepen van de Raad.
Tot besluit is het zo dat zodra kandidaat-landen toetreden tot de Europese Unie, verordening (EEG) 1481/71 van kracht wordt voor de inwoners van deze landen. Er is namelijk geen overgangsperiode voorzien voor de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Voorzitter, het is een mengeling tussen boosheid en verdrietig zijn. En waarom, Voorzitter? Omdat ik zowel vanuit de Raad als vanuit de Commissie geen begin van een antwoord krijg. We zijn op deze interne markt voor het vrije verkeer van goederen, personen en diensten. Ik zeg ook personen, en dit is met name een probleem dat in grensregio's sterk speelt. Maar de antwoorden die ik krijg, zijn niet adequaat.
Als ik kijk naar de regio waar ik zelf vandaan kom, dan zie ik dat de arbeidsmarkt daar niet meer kan functioneren als we niet ook mensen uit het buitenland halen. Voor die mensen moeten we het natuurlijk wel aangenaam maken om te komen. Dat betekent allereerst dat je ervoor moet zorgen dat werknemers die in een lidstaat werken op dezelfde manier daar op de werkvloer zowel belastingen als sociale premies betalen. Ik zou dus willen weten of het niet mogelijk zou zijn om een soort 1408, maar dan voor de fiscaliteit van grensarbeiders, te maken. Dat is vraag één.
Vraag twee, Voorzitter, en dan spreek ik de Raad aan en kijk ik naar wat u zo mooi noemt de Raadsparameters. Ik vind het overigens heel verdrietig dat de commissaris niet aanwezig is. De commissaris die echt bevoegd is voor dit dossier, de commissaris die ook weet hoelang dit dossier al sleept. Kijkend naar die Raadsparameters - en, meneer De Miguel, ik heb zeer hoge achting voor u - stel ik vast dat hetgeen u in de Raadsparameters hebt geschreven absoluut contrair is aan hetgeen in recente rechtspraak van het Europese Hof van Justitie aan ons is voorgelegd. En ik vraag me af of u werkelijk denkt dat u dit dossier, waarbij ook het Parlement sinds Amsterdam in het kader van de medebeslissing is betrokken, erdoor kunt krijgen. Want de kwesties die u noemt, zoals uitkering bij ziekte en de kinderbijslag - en ik hoor hetzelfde van de commissaris - zijn precies contrair aan hetgeen is uitgesproken. Dus, Voorzitter, met alle respect voor mevrouw Lambert, zij heeft goed gesproken, ook over de derde-landenproblemen en ik ben het met haar eens, maar dit moet anders.

Weiler (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, collega's, wij hebben deze vragen ten eerste gesteld om opheldering te krijgen en ten tweede om de hele zaak nu eens aan het rollen te brengen. Het moge nu wel duidelijk zijn dat het Parlement niet begrijpt - ook niet na de bijdragen van commissaris Solbes en de vertegenwoordiger van de Raad - waarom de rechtsgrondslag zonder opgaaf van redenen is veranderd in artikel 63, lid 4. 
Wij hebben de Raad na Tampere geloofd, toen de Raad verkondigde dat onderdanen van derde landen, oftewel burgers die in de EU werken en leven, legaal bij ons verblijven en niet afkomstig zijn uit een van de vijftien lidstaten, dezelfde kadervoorwaarden krijgen als de EU-burgers.
De Europese instellingen willen meer duidelijkheid en transparantie, niet pas ná de Conventie. Deze nieuwe voorstellen scheppen echter nog meer verwarring dan voorheen. Als we namelijk met twee verschillende rechtsgrondslagen moeten werken, is dat heel onduidelijk. Bovendien is het storend dat het Parlement hierbij niet kan meebeslissen. Wat een kortzichtige strategie van de Commissie! U weet dat wij tot dusverre altijd aan uw zijde hebben gestaan, bij modernisering, bij verandering, bij verbetering voor werknemers in Europa. Wanneer u nu het Parlement buitenspel zet, is dat volgens mij niet alleen een kortzichtige, maar ook een gevaarlijke strategie. Groot-Brittannië, Ierland en Denemarken zouden namelijk een opting out bij verordening 1408 kunnen aanvragen, wat fataal zou zijn omdat niemand in het Parlement een nieuwe opting out in het sociale beleid kan toejuichen. Het sociale beleid wordt dan een bonte lappendeken. Dit zal werknemers zeker niet het vertrouwen geven dat ze eigenlijk in de Europese instellingen moeten krijgen. Wij zijn toch allemaal blij dat Groot-Brittannië zijn opting out voor het sociale beleid heeft ingetrokken. Willen wij het nu langs deze weg weer invoeren?
De tweede reden voor onze vraag was natuurlijk ook de noodzaak beweging te brengen in de hervormingsplannen. Ik herinner me dat een modernisering van deze richtlijn al in 1992 in Edinburgh werd beloofd, een modernisering welteverstaan. Ik wil het publiek er nog eens aan herinneren dat verordening 1408 geen harmonisering van de sociale systemen betekent, maar een coördinatie. Met andere woorden, het zijn de kadervoorwaarden om de burgers aan te moedigen en te helpen hun mobiliteitsmogelijkheden in Europa te gebruiken. Om de paar weken doen de Raad en de Commissie een beroep op de jeugd, de werknemers en de burgers om van deze mobiliteit gebruik te maken. De kadervoorwaarden vormen echter een zeer complexe en belemmerende regelgeving. In Duitsland zouden we zeggen dat het zelfs voor ingewijden een gesloten boek is.
De twaalf parameters die nu voor ons liggen, zijn niet de kwalitatieve verbetering die wij eigenlijk hadden verwacht. Ik ben het uiteraard eens met de kritiek van mijn collega's Lambert en Oomen-Ruijten, maar ook met de kritiek die u, mijnheer Solbes, uit naam van de Commissie heeft uitgesproken.
Wat ik nog mis is een termijn. Wij hadden verwacht dat het Spaans voorzitterschap tot juni een goed, weloverwogen en reëel voorstel op tafel zou leggen.

Jensen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de interpretatie van de Verdragen door de Commissie en de Raad. Uiteraard moet men artikel 63 gebruiken als rechtsgrondslag om aan burgers van derde landen vrij verkeer te garanderen. Ik heb overigens al eerder bepleit om op dit moment niet al te veel aandacht te besteden aan die rechtsgrondslag, want het gaat er nu om dat wij de rechten van deze burgers veiligstellen. Ik vind echter wel dat wij er op de langere termijn voor moeten zorgen dat ook het Parlement directe zeggenschap krijgt op dit gebied. In dat verband zullen de Verdragen gewijzigd moeten worden, en ik moet tot mijn schande zeggen dat mijn eigen land - vanwege de Deense voorbehouden - zich tijdens de onderhandelingen over het Verdrag van Nice verzet heeft tegen zeggenschap op dit punt. Ik ben het volkomen eens met mevrouw Weiler dat wij af moeten van een situatie waarin sommige landen voorbehouden maken voor gedeelten van een dergelijk beleid. Wij moeten allen één lijn trekken.

De Miguel. -
Mijnheer de Voorzitter, ik kan slechts zeggen dat ik aandachtig heb geluisterd naar de opmerkingen van de geachte Parlementsleden en dat het voorzitterschap uiteraard blijft nadenken over dit onderwerp.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen heel kort in te gaan op een aantal vragen.
Ten eerste het belastingsysteem en de sociale zekerheid. Het belastingsysteem valt onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten en wordt bepaald aan de hand van de verblijfplaats. Dat is de regel en bijgevolg bestaan er verschillende benaderingen, afhankelijk van de betrokken lidstaat. Het socialezekerheidsstelsel is op communautair niveau geregeld via verordening (EEG) 1408/71 waarbij de plaats van bedrijvigheid het uitgangspunt vormt. Wij hebben geen fiscale harmonisatie en daarom geldt het zojuist vermelde systeem dat in beginsel geënt is op de OESO-akkoorden.
Ten tweede werd er gevraagd wat wij voorhebben met de sociale zekerheid. Uiteraard streven wij naar één en hetzelfde socialezekerheidsstelsel en gelijke rechten voor alle burgers van de Unie én voor alle legaal ingezetenen.
Wat het probleem van de opting out van Ierland en het Verenigd Koninkrijk betreft wordt inderdaad, zoals u weet, gekeken naar een nieuwe rechtsgrondslag. Ierland heeft al aangegeven akkoord te gaan. Het Verenigd Koninkrijk is nog niet zo ver. Volgens de planning zal het Verenigd Koninkrijk begin mei hierover een besluit nemen.
Tot slot is het de bedoeling met behulp van deze nieuwe versie de oudere tekst te moderniseren via een eenvoudiger definitie die begrijpelijker is voor de gebruikers van het bestaande juridische stelsel. In de nieuwe tekst worden zowel de uit de arresten van het Hof van Justitie voortvloeiende conclusies opgenomen als de amendementen die sinds 1971 zijn aangenomen.
Er is inderdaad een discussie gaande over de rechtsgrondslag maar wij zijn er uiteraard van overtuigd dat de huidige rechtsgrondslag binnen het bestaande systeem de juiste is. Natuurlijk is de Commissie er nooit op uit geweest de rechten van het Parlement in te perken.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0062/2002) van de heer Trentin, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de Europese economische situatie, voorbereidend verslag voorafgaand aan de aanbeveling van de Commissie betreffende de globale richtsnoeren voor het economisch beleid (2002/2014(INI)).

Trentin (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, er tekent zich kennelijk een langzaam economisch herstel af in de Verenigde Staten en Europa, alhoewel het tempo en de omvang van dit herstel nog onzeker zijn. Wel is duidelijk dat dit herstel sterk gedifferentieerd is, afhankelijk van de betrokken sectoren, en vervlochten is met herstructurerings- en moderniseringsprocessen die soms ondersteund worden met massale overheidsinvesteringen en onaanvaardbare protectionistische maatregelen, zoals het geval is met de staalsector in de Verenigde Staten.
De Europese Unie is nu hoe dan ook met een probleem geconfronteerd. Zij moet zien te voorkomen dat door de afwachtende houding van de Europese regeringen en de Unie het overwinnen van een dermate gedifferentieerde en tegenstrijdige recessie gepaard gaat met een vergroting, in plaats van een verkleining, van de enorme innovatie- en concurrentieachterstand die Europa nu al heeft ten opzichte van de Verenigde Staten.
Daarom zeg ik in mijn verslag dat het noodzakelijk is een pro-actief beleid te voeren - en onze hoop is wat dat betreft op de Top van Barcelona gevestigd - en vooral een policy mix te maken overeenkomstig de indicaties van Lissabon, waarmee de in Nice goedgekeurde sociale agenda opgenomen kan worden in een gecoördineerd, op verhoging van de actieve bevolking en volledige werkgelegenheid afgestemd economisch en sociaal beleid.
Hoe belangrijk deze vereiste is wordt pas goed duidelijk als men kijkt naar de noodzaak het Stabiliteitspact en met name het criterium voor het begrotingstekort - minder dan 3% van het BBP - te eerbiedigen. Daardoor zijn maar heel weinig middelen beschikbaar voor een anticyclisch economisch beleid van de lidstaten. Wij zeggen dan ook in het verslag dat het niet gaat om concentratie van meer bevoegdheden in Brussel, maar om het maken van zorgvuldige keuzes en om een coördinatie van het overheidsoptreden, opdat er op Europees niveau een positieve kritische massa en synergie ontstaat wat overheidsoptreden en particuliere investeringen betreft.
Men moet dus kiezen. In het verslag zeggen wij dat het noodzakelijk is prioriteit toe te kennen aan de stimulering van het investeringsbeleid en niet zozeer aan een ongedifferentieerde vermindering van de belastingdruk, met uitzondering van de belasting op arbeidskosten.
Wat de openbare en particuliere investeringen betreft, dringen wij erop aan dat de strategie van Lissabon nieuw leven wordt ingeblazen, waarvan de tenuitvoerlegging in met name bepaalde landen ernstige en zorgwekkende vertraging heeft opgelopen. Dat betekent dat men de communautaire middelen en de nationale investeringen bij voorkeur moet richten op de strategische sectoren, zoals onderzoek, innovatie en levenslang leren - die een vast bestanddeel moeten gaan vormen van de structurele hervorming van de arbeidsmarkt -, de verwezenlijking van een Europees infrastructuur- en dienstennetwerk, om te beginnen op het gebied van de telecommunicatie.
Bovendien moet men ervoor zorgen dat de communautaire projecten beter worden gecoördineerd met de richtsnoeren van economisch en sociaal beleid van de regeringen. Er moet beter en tijdig - in dit geval gaat het om de zomer - worden gecoördineerd om invloed te kunnen uitoefenen op de besluitvorming in de nationale parlementen die in een vroeg stadium moeten worden geïnformeerd over en betrokken bij de initiatieven van de bevoegde commissies van het Europees Parlement.
Men moet niet alleen coördinatie wensen maar ook bedrijven, door bijvoorbeeld voorstellen te doen - zoals de Europese Commissie - voor open samenwerking tussen de verschillende regeringen wanneer het gaat om gemeenschappelijke projecten voor onderzoek, innovatie, levenslang leren en beleidsvormen voor actief ouder worden. Dat laatste is een absolute voorwaarde om te voorkomen dat de hervorming van de sociale voorzieningenstelsels ten koste gaat van de pensioenrechten van de werknemers.
Ook de sociale dialoog moet onderdeel zijn van deze policy mix. Het uitgangspunt daarbij moet de vaststelling zijn van richtsnoeren en vormen van financiering van het bijscholingsbeleid. De deelname van de sociale partners aan de verwezenlijking van een moderne verzorgingsstaat, van een verzorgingsstaat die een beslissende factor is in het streven naar duurzame ontwikkeling in de richting van volledige werkgelegenheid, is een van de belangrijkste kenmerken van het Europees sociaal model.
Daarom moeten wij in Barcelona een stokje zien te steken voor alle pogingen om de collectieve onderhandelingen af te zwakken en het Handvest van de grondrechten te ondermijnen en gedeeltelijk inhoudloos te maken.

Radwan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, om te beginnen wil ik de rapporteur hartelijk danken voor de goede samenwerking. Ik heb echter ook wat aanvullingen op het verslag. In Lissabon werd immers volmondig verkondigd dat wij nummer een in de wereld zouden worden.
Nu is duidelijk dat het niet zo snel zal gaan als velen hadden gehoopt. Intussen moeten we ons misschien ook afvragen of deze doelstelling niet te ambitieus was. Misschien moeten we eerlijk zijn en haar maar helemaal vergeten. Velen schuiven het nu op 11 september en beweren dat het eigenlijk te maken heeft met de recessie in de Verenigde Staten. De tragische gebeurtenissen van 11 september hebben zeker een negatieve invloed gehad op onze economie, maar de neerwaartse economische ontwikkeling in Europa is al van eerdere datum. Met name Duitsland, de grootste nationale economie in de Europese Unie, heeft veel meer problemen dan landen als Nederland en Groot-Brittannië, die economisch gezien veel nauwer verweven zijn met de Verenigde Staten. Daarvan moeten wij ons afkeren. Ik ben echter bang dat op de top in Barcelona weer grote doelstellingen zullen worden verkondigd, maar dat het huiswerk niet wordt gemaakt. Europa mag per slot van rekening geen verwachtingen wekken die ze niet kan nakomen. De lidstaten moeten hun uitspraken na elke top serieus nemen en hun huiswerk maken, zoals een flexibilisering van de arbeidsmarkt of een goede belastinghervorming.
Ik waarschuw er ook voor niet telkens weer over coördinatie op Europees niveau te spreken: een dergelijke coördinatie kan "schijnbevoegdheden" tot dat niveau optillen. Uiteindelijk kan op dit gebied echter niets worden veranderd. Wat wij op Europees niveau nodig hebben is een offensief voor de middenstand, waar de meeste arbeidsplaatsen zullen worden geschapen. Wij gaan ervan uit dat negen van de tien arbeidsplaatsen in de toekomst in ondernemingen tot duizend werknemers worden gecreëerd. Hier moeten we kadervoorwaarden scheppen om te voorkomen dat de middenstand wordt overladen met bureaucratische maatregelen en grote inspanningen vanuit Brussel. Deze voorwaarden moeten er tevens voor zorgen dat de lidstaten financiële steun blijven geven. Tenslotte is het ook van belang dat wij hierover een duidelijk standpunt innemen. Dat blijkt ook uit de discussie over de blauwe brief. Ik wil de Commissie en commissaris Solbes nadrukkelijk bedanken dat zij er met klem op hebben aangedrongen dat de 3% strikt moeten worden nageleefd. De discussies van de afgelopen maanden op dit gebied hebben schade toegebracht aan niet alleen de stabiliteit en de groei van de markt, maar ook het aanzien van Europa, de Europese economieën en de euro. Wij moeten ons daarvan afkeren. Wij moeten geloven in onze eigen economische kracht. Wij moeten niet zeggen dat de Amerikanen economisch herstel nodig hebben zodat het naar Europa overslaat, wij moeten dat zelf voor elkaar krijgen.
Tot slot nog dit. Ik hoorde zojuist iemand zeggen "overheidsbemoeienis coördineren". Daarvoor wil ik waarschuwen! Het beste sociale beleid is een goed economisch beleid.
Santos (PSE). -
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, dit initiatiefverslag plaatst het Europees Parlement in het middelpunt van de discussie over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de Europese Unie voor de komende jaren, en dit is een buitengewoon goede zaak.
De rapporteur stelt de juiste diagnose en beschrijft op rationele wijze de echte redenen voor de huidige recessie in Europa om vervolgens consequent een adequate therapie voor te stellen. Hiertoe benadrukt hij de politieke noodzaak dat het Europees Parlement en de nationale parlementen een actieve en regelgevende rol vervullen bij het vastleggen van de hoofdlijnen van het economisch beleid. Ten aanzien van de openbare financiën wordt in het verslag de nadruk gelegd op het belang van een stabiele referentiewaarde door er nogmaals op te wijzen dat het doel van het groei- en stabiliteitspact, namelijk een begrotingstekort van maximaal 3%, absoluut moet worden geëerbiedigd.
In het verslag wordt echter ook erkend dat een zekere flexibiliteit vereist is om het openbaar beleid te kunnen benutten als instrument voor de stimulering van de economie, zonder van het nultekort voor 2004 een fetisj te maken die niets te maken heeft met de realiteit. Aangaande het structureel beleid wordt aanbevolen instrumenten toe te passen om de algemene economische context te verbeteren, in het bijzonder op het vlak van de opleiding, de toegang tot openbare diensten, de totstandbrenging van de kennismaatschappij of de aanpassing van de arbeidsmarkten. Ten slotte wordt in het verslag benadrukt dat de doelstelling van de buitengewone Top van Lissabon tijdens de buitengewone Top van Barcelona verder moet worden nagestreefd.

Gasòliba i Böhm (ELDR). -
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, collega's, in de eerste plaats wil ik namens de Liberale Fractie onze steun uitspreken voor het verslag van collega Trentin. Het is een goed doortimmerd verslag geworden waarbij gezocht is naar een consensus. Het goede samenspel tijdens de commissievergaderingen heeft geresulteerd in een verslag dat een juiste afspiegeling is van eenieders inspanningen.
Dit verslag had niet op een beter tijdstip kunnen komen: overmorgen komt de Europese Raad bijeen in Barcelona om het proces van Lissabon te evalueren en toezeggingen in de wacht te slepen. Onderwerpen waar de Liberale Fractie steeds op gehamerd heeft en die commissaris Solbes goed genoeg kent om niet in detail te hoeven treden, zullen de revue passeren: de noodzaak de meest beschermde sectoren te liberaliseren, het openstellen van markten, de beklemtoning van opleiding en onderwijs, het vrijmaken van meer middelen voor wetenschappelijk onderzoek en technologische ontwikkeling: kortom, de verwezenlijking van de doelstellingen van Lissabon. Wij hopen dat tijdens de bijeenkomst van Barcelona aanzienlijke vooruitgang wordt geboekt op dit gebied.
Ik wil er op wijzen dat het verslag van de heer Trentin niet echt een sociale dimensie bevat terwijl deze wel is opgenomen in de doelstellingen van Lissabon. Helaas lijkt men hieraan voorbij te willen gaan. Dat is ook de reden waarom ik vind dat de demonstraties tegen het Europa van het kapitaal - tegen het Europa dat wij juist opbouwen en dat ook al werkelijkheid is - onterecht zijn.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Aznar, fungerend voorzitter van de Unie, heeft zeer juist de drie kernbegrippen van het Europees economisch beleid aangegeven: liberalisering, privatisering en mededinging. Zij vormen zogezegd de uiers van de Unie.
Deze uiers - vergeeft u me dat ik het zeg - bevatten echter bedorven melk. Zo leidt de ontmanteling van de voorheen redelijk goed functionerende openbare diensten tot allerlei misstanden en gebreken op sociaal terrein: zie de spoorwegen in Groot-Brittannië, de posterijen en de gezondheidszorg in Frankrijk of de elektriciteitsvoorziening in het algemeen in Catalonië.
In Lissabon is de doelstelling verkondigd om van de Unie in het jaar 2010 de meest concurrerende economie ter wereld te maken. Maar de prijs daarvoor is hoog: een voortdurende strijd van iedereen tegen iedereen. We zijn wel heel ver verwijderd geraakt van het streven naar geluk dat de meest lucide politici van het einde van de 18e eeuw beschouwden als een onvervreemdbaar recht van het individu. Er zal sprake zijn van stress, voortdurende stress, van onzekere banen in alle sectoren, van sociale uitsluiting van vele burgers en wellicht op termijn zelfs van een tragedie als in Argentinië. Biarritz, Göteborg, Nice, Laken - overal zijn de burgers de straat opgegaan om te protesteren tegen dit soort uitwassen. Wellicht verheffen ze hun stem ook morgen weer, in mijn eigen stad, Barcelona. Ik ben van mening dat we moeten luisteren naar die stem, en ik denk dat het verslag-Trentin in dit opzicht tekortschiet.

Herzog (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou Bruno Trentin willen bedanken voor de kwaliteit van zijn werk en zijn open aanpak. In zijn diagnose onderstreept hij dat er geen sprake is van een cyclische afhankelijkheid van Europa ten opzichte van de Verenigde Staten en dat de kloof op het gebied van onderzoek en technologische innovatie tussen beide zijden van de Atlantische Oceaan groter dreigt te worden, daar Europa met betrekking tot de publieke en private investeringen een grote achterstand heeft op dit gebied. De vraag is: hoe moeten we hierop reageren? Onze commissie heeft gekozen voor coördinatie van de nationale beleidsmaatregelen, in aansluiting op de bindende bepalingen van het Stabiliteitspact. We kunnen echter niet om de constatering heen dat deze coördinatiemechanismen buitengewoon ondoeltreffend zijn geweest, en we moeten ook vaststellen dat de lidstaten met dit pact wel een nuttige discipline inzake het overheidstekort opgelegd wordt, maar nergens is vastgelegd welke beleidsmaatregelen genomen moeten worden om de doelstellingen van Lissabon te verwezenlijken. Bovendien leidt de verscherping van de concurrentie op fiscaal gebied er enkel toe dat de overheidsuitgaven teruggedrongen worden, ook daar waar overheidsinvesteringen hard nodig zijn. En is het ten slotte niet zo dat de lidstaten weigeren de Unie uit te rusten met de fiscale en begrotingsinstrumenten die nodig zijn om een investerings- en ontwikkelingsbeleid te ondersteunen?
Daarom ben ik, in tegenstelling tot de heer Radwan en in afwijking van wat in het verslag betoogd wordt, van mening dat we niet kunnen volstaan met de middelen waarin de huidige Verdragen voorzien. We zullen verder moeten gaan dan coördinatie alleen en moeten proberen de bevoegdheden uit te breiden. De globale richtsnoeren en het Stabiliteitspact moeten herzien worden wil er sprake zijn van daadwerkelijke samenwerking, en we moeten alles in het werk stellen om de Unie uit te rusten met de belasting- en begrotingsmiddelen die ze nodig heeft om een werkelijk economisch beleid te voeren.
Ons Parlement dient de historische gelegenheid die zich thans aandient dan ook aan te grijpen: we moeten het initiatief nemen om op dit punt een aantal voorstellen uit te werken voor de Conventie. Het zou een enorme desillusie zijn, en ik denk zelfs een ernstige politieke fout, als deze Conventie geen pogingen zou ondernemen om de economische Unie te versterken en haar meer beleidsinstrumenten in handen te geven, op een moment waarop grote onzekerheid bestaat over de ontwikkeling van en de cohesie binnen de Gemeenschap.

Nobilia (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, in zijn verslag stelt collega Trentin enkele vraagstukken aan de orde die van groot belang zijn voor de toekomst van de Unie. Hij doet dit op heldere wijze en legt een band tussen de economische en sociale aspecten. Het doel is betrokkenheid en deelneming opdat ondanks alle innovatie toch een sociaalzekerheidsstelsel kan worden behouden.
Een ding is daarbij hoe dan ook belangrijk: men mag niet gaan zitten wachten totdat het Amerikaans herstel zich daadwerkelijk doet gevoelen. Een van de vele redenen daarvoor is dat wij eigenlijk niet zozeer geloven in de standvastigheid van het herstel aan de overkant van de oceaan. Wij hebben weliswaar enerzijds een neerwaartse tendens in de werkloosheid en een goed verloop van Nasdaq maar anderzijds een sterke verhoging van de aardolieprijzen, misschien ten gevolge van de oorlogswind in de olieproductielanden.
Elk van deze aspecten is op zich al een bekrachtiging van hetgeen in het onderhavige verslag staat, maar eveneens een bevestiging van de noodzaak hieraan een zuiver Europese dimensie te geven. De handhaving van het Stabiliteitspact is daar een onderdeel van. Er is namelijk een ander aspect dat ons tot nadenken aanzet in de Verenigde Staten: paradoxaal genoeg wordt het in omloop zijnd kapitaal verhoogd. Misschien doet men dit bewust om de inflatie wat aan te wakkeren en aldus de enorme overheidsinvesteringen die zijn gebezigd af te toppen. Iets dergelijks kan Europa zich in ieder geval niet permitteren, met zijn vijftien volkomen verschillende economieën.
Natuurlijk hopen wij dat Unie zo spoedig mogelijk tot een efficiënte open coördinatie zal komen van niet alleen het economisch beleid maar ook het sociaal beleid, en dat ook eens wordt nagedacht over het belastingbeleid. Daarbij moet men evenwel oppassen: als men niet zorgt voor een voortdurende en concrete betrokkenheid van de achterban kan er van een voor allen vruchtbare economische groei geen sprake zijn. In het verslag wordt uitdrukkelijk gesproken over de noodzaak van een sterkere deelneming van de lokale instanties. Het tweede cohesieverslag bevestigt dat. Deze noodzaak is echter des te dringender naarmate de uitbreiding dichter bij komt. Men moet zorgen voor betere informatie over de communautaire steunmaatregelen. Men moet zorgen voor betere resultaten van deze maatregelen, zeer zeker als wij beseffen dat bijvoorbeeld veel EOGFL-kredieten in de lidstaten onbenut blijven. Verder is het niet alleen noodzakelijk de MOL's duidelijk op de hoogte te stellen van het toekomstig optreden en de manier van optreden, maar deze landen eveneens, omwille van solidariteit, te vragen meer maatregelen te treffen om het gebruik van de pretoetredingskredieten te controleren. Wij mogen namelijk niet vergeten dat die landen met het stelsel van eigen middelen nog lang niet op kruissnelheid zijn, en derhalve niet over voldoende financiële middelen beschikken om, meer algemeen gesproken, aan cofinanciering te kunnen doen
Tekenend is bijvoorbeeld dat deze landen zelfs de grootste moeite hebben om de wetenschappelijke bewijzen te leveren die de Unie vraagt voor de opneming van milieugebieden op de Natuur 2000-lijst, hetgeen echter een voorwaarde is voor de verwezenlijking van de Trans-Europese netwerken. Derhalve zou het wenselijk zijn de MOL's sterker te betrekken bij niet alleen de opstelling van de communautaire richtsnoeren en programma's maar ook het vervoersbeleid, met inbegrip van de communautaire corridors.
Ter afsluiting kunnen wij dan ook stellen dat hoe opportuun economische en sociale richtsnoeren ook mogen zijn, de harmonische en geïntegreerde verwezenlijking daarvan net zo belangrijk is. Daarbij moet men de blik gericht houden op de nieuwe grenzen?..
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter.
Het spijt me, ik moet u nu helaas onderbreken. U praat al 22 seconden te lang. Houdt u zich alstublieft aan de spreektijd van 3 minuten.

Blokland (EDD).
Het lijkt erop dat Europa met zijn nieuwste speeltje de 'euro? niet echt tevreden is. Nieuwe beleidsterreinen moeten inmenging van Europese instellingen dulden of worden door Brussel geannexeerd. Ik denk dan in het bijzonder aan het vraagstuk van de werkgelegenheid dat nu in de schijnwerpers van de Brusselse bureaucratie staat.
In het verslag van de heer Trentin worden bij uitstek nationale beleidsterreinen zoals onderwijs en arbeidsregelingen genoemd. Het is een verslag dat over de economische toestand pretendeert te handelen, maar juist normatief voorschrijft dat in de lidstaten de werkgelegenheid moet worden bevorderd door onderwijs en flexibele arbeid.
Met prachtige volzinnen wordt duidelijk gemaakt dat de bevordering van de werkgelegenheid vanuit Brussel moet worden geregeld. Onderwijs, wetenschappelijk onderzoek en het arbeidsbeleid worden genoemd als terreinen waarop Europa een coördinerende rol moet spelen om de doelstellingen van het Lissabon-proces te realiseren. Maar hoe moet Europa dat doen? En kan Europa wel het beleid op die terreinen gaan voeren? En misschien wel de belangrijkste vraag: willen wij eigenlijk wel dat Europa zich hierover uitspreekt?
Onderwijsbeleid en het beleid om mensen deel te laten nemen aan het arbeidsproces horen thuis in de lidstaten. Daar weet men welk soort onderwijs en welke arbeidsmaatregel nodig is om iedereen die dat kan te laten participeren in arbeid en zorg. Juist in de lidstaten, waar overheid en burger dichterbij elkaar staan, is het mogelijk de wensen van die burger tot uitdrukking te laten komen. In een verslag over de toestand van de Europese economie horen mijns inziens deze zaken niet thuis.
Het mag duidelijk zijn dat ik volledig achter de doelstellingen ter bevordering van werkgelegenheid, goed onderwijs en een eerlijk sociaal systeem sta. Echter, naar mijn stellige overtuiging is het geen taak van de Europese Unie om op deze beleidsterreinen actief een bijdrage te leveren aan de beleidsvorming. Het zou dan ook van wijsheid getuigen als het Parlement terughoudend zou zijn.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, een half jaar na de aanslagen van 11 september zien we in de Verenigde Staten de economie en de werkgelegenheid weer aantrekken, terwijl Europa achterblijft, in een klimaat van onzekerheid en tegenstrijdige signalen. Tegen die achtergrond lag het voor de hand dat in het verslag-Trentin, dat opgesteld is in het kader van de vaststelling van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid in 2003, een lans gebroken zou worden voor ingrijpende hervormingen waarmee een schokeffect teweeggebracht zou kunnen worden.
Dat is echter niet het geval. Het verslag bevat enkel alom bekende hervormingsvoorstellen als stimulering van levenslang leren, versterking van onderzoek, voltooiing van de markt voor financiële diensten en openstelling van de energie- en vervoersmarkt, voorstellen die op korte termijn nauwelijks soelaas bieden. Ook zien we hier weer de traditionele roep om meer Europese coördinatie op begrotingsterrein teneinde, en ik citeer, 'positieve synergie tot stand te brengen?, maar het resultaat ervan zou wel eens meer rigiditeit kunnen zijn.
Wij echter willen deze gelegenheid vooral aangrijpen om op te roepen tot een forse vermindering van de verplichte inhoudingen, want die vormen het grootste probleem in de landen met een geringe economische groei. Dit thema zal stellig een grote rol gaan spelen in de campagne voor de Franse presidentsverkiezingen. Maar natuurlijk valt het fiscaal beleid niet onder de directe bevoegdheid van Europa, en de ongelukkige uitspraken in dit verband van commissaris Solbes in een Frans dagblad gisteren zijn dan ook volkomen misplaatst. Daarin zegt hij met zoveel woorden dat voor de belastingverlagingen die door een van de kandidaten in het vooruitzicht zijn gesteld de noodzakelijke dekking via vermindering van de uitgaven ontbreekt.
Dat is een stoot onder de gordel, in de eerste plaats omdat de plannen van onze kandidaten nog niet geheel duidelijk zijn en in de tweede plaats omdat commissaris Solbes geen premier is van een of andere economische regering van Europa. Die bestaat niet, en dus moet het Franse volk zelf kunnen beslissen!

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, om te beginnen wil ik mijn dank uitspreken voor de sfeer in de Economische en Monetaire Commissie. Er is namelijk veel bereidheid tot samenwerking nodig voor de opstelling van dit verslag en de volgende verslagen, met name voor de legislatieve verslagen op het gebied van financiële diensten. Bovendien worden deze verslagen bij de zoektocht naar een sterkere Europese Unie gezien als een motor. Ik zie dan ook een verband tussen het verslag-Trentin en het reeds aangenomen verslag over de economische gevolgen van 11 september. Wij hebben ze in de commissie immers altijd samen behandeld. Dat hoef ik niet te herhalen.
Ik sta achter de doelstellingen van Lissabon. Ze zijn ambitieus. Wij hebben ambitieuze doelstellingen nodig, want als wij een pas op de plaats maken en zelfgenoegzaamheid tentoonspreiden, zullen wij niets bereiken. Wij zullen deze doelstellingen echter alleen bereiken, als wij ons huiswerk maken. Dat geldt niet alleen voor het Europees Parlement, maar in het bijzonder ook voor de Raad en de regeringen van de lidstaten. Wij moeten deze fase van vertraging beëindigen. Dat staat ook in het verslag. Maar voor het beëindigen ervan moeten we maatregelen nemen en niet blijven afwachten. Bovendien moeten wij beseffen dat we zelf initiatieven zullen moeten nemen en niet moeten blijven wachten op een herstel van de Amerikaanse economie. Wij moeten namelijk onafhankelijk worden van de conjunctuur in de Verenigde Staten.
Voor mij betekent dit dat wij een goed functionerende interne markt nodig hebben. Wij moeten er dan ook alles aan doen om de vastgestelde richtlijnen op tijd te realiseren, de obstakels op de interne markt te verwijderen en door de verschillende verdeling van verantwoordelijkheden meer coördinatie op de interne markt te krijgen om marktvervalsing te voorkomen. Ons doel is een actieprogramma voor de financiële diensten, structurele hervormingen, naleving van het stabiliteitspact en sociale markteconomie.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag beginnen met het punt waarmee collega Karas eindigde, namelijk gelijke kansen op concurrentiegebied. Ja, we hebben een interne markt, maar eigenlijk hebben we vijftien nationale kadervoorwaarden op deze interne markt. Daarmee zijn er nog geen gelijke concurrentiekansen. Er zijn geen gelijke concurrentiekansen tussen grote ondernemingen en het midden- en kleinbedrijf, omdat de belastingheffing daar al heel verschillend is. Er is geen kansengelijkheid tussen wereldwijd en regionaal handelende ondernemingen. Er is geen gelijkheid van concurrentievoorwaarden als je kijkt naar de belastingsystemen in de lidstaten en hoe de toegang tot de markt is gegarandeerd.
Als wij zeggen dat wij de meest dynamische economische regio ter wereld willen worden, moeten wij het economisch potentieel verhogen. Eenvoudig gezegd betekent dit dat wij moeten rationaliseren of de omzet moeten verhogen. Rationaliseren dient weliswaar het belang van de bedrijfseconomie, maar niet dat van de staathuishoudkunde, omdat dit arbeidsplaatsen kost. Wanneer we de omzet willen verhogen, hebben we een markt nodig. Voor een markt zijn kopers nodig. Kopers moeten geld hebben. Dit betekent dat we de vraag moeten stimuleren. De vraag moet komen uit overheidsinvesteringen en private investeringen. Dit betekent dat de mensen ook genoeg inkomen uit arbeid moeten hebben om de producten te kunnen kopen. Ik heb niets aan het allerbeste, meest hoogstaande, duurzaamste, goedkoopste product, als er niemand is die het kan betalen.
Ik geloof dan ook niet dat de tegenstelling economisch beleid versus sociaal beleid die altijd wordt gemaakt, kan kloppen. U zei, mijnheer Radwan, dat het beste economische beleid tegelijkertijd het beste sociale beleid is. Ik zou dat graag willen omdraaien: een goed sociaal beleid is ook een goed economisch beleid. Dan hebben wij namelijk een gemeenschappelijke basis. Investeringen horen er daarom bij. Onderwijs is mijns inziens geen consumptie, maar een investering in de toekomst, omdat ik nieuwe producten moet ontwikkelen. Daar heb ik vakmensen voor nodig. Dit moet dan ook in het hele kader van investeringsactiviteiten worden meegenomen.

Langen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook de oud-communist Markov is niet op iets nieuws gekomen! Wij praten hier over het verslag-Trentin dat wij in de commissie unaniem hebben aangenomen en dat richtsnoeren moet geven voor het economisch beleid, voor een besluitvormingsproces waarin de Commissie als volgende aan zet is.
In dit systeem van coördinatie en meningsvorming wil het Parlement relatief vroeg een rol spelen zonder een bonte mengeling van producten aan te bieden. Het is echter niet alleen een bezigheid om onszelf te vermaken. Artikel 4 van het EG-Verdrag schrijft dit gemeenschappelijk economisch beleid, dit gecoördineerde economisch en financieel beleid ook uitdrukkelijk voor. En mijnheer Markov, daarin vindt u ook: "?.met inachtneming van het beginsel van een open markteconomie met vrije mededinging". Dat is ons beginsel en daarom staan de realisering van de interne markt en de verdere liberalisering van staatsdiensten op de voorgrond. Daarom discussiëren wij over het feit dat wij ons klaar moeten maken voor concurrentie op wereldniveau, dat wij hindernissen in de lidstaten moeten wegnemen en hervormingen moeten aanpakken, niet omdat onze fractie dat wil, maar omdat het in het programma van de Commissie staat. Hier rijst de vraag die collega Radwan aan de orde heeft gesteld: waar liggen de bevoegdheden van de Commissie en waar die van de lidstaten? Wanneer is subsidiariteit nodig en wanneer moeten we handelen? Hier kan ik kort over zijn: wat de Commissie ook heeft vastgesteld of het Parlement heeft besloten, de Raad, oftewel de aaneensluiting van de vijftien regeringen, was in het verleden eerder de rem dan de motor van deze noodzakelijke Europese ontwikkeling, die vanwege de invoer van de euro als munteenheid natuurlijk dringender is dan ooit.
Dit debat en het besluit van het Parlement hebben dan ook alleen maar zin als wij van de lidstaten verlangen dat zij hun verplichtingen nakomen en niet langs de zijlijn blijven staan. Dit betekent dat in de grote landen waar de hervormingsachterstand groot is, nationale hervormingen moeten worden aangepakt.

Schmid, Herman (GUE/NGL). -
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Trentin bedanken voor zijn interessante verslag. Ik interpreteer dit verslag zo dat het weliswaar een duidelijke keuze maakt voor het stabiliteitsbeleid, maar ook - en dat is het meest kenmerkende - pogingen doet om uitwegen te vinden, openingen te maken, de regels te versoepelen en te zorgen voor een grotere vrijheid van handelen. De amendementen van de sociaal-democratische collega's gaan nog verder in die richting, dus in de richting van wat meer ruimte voor expansie en innovatie.
Dit is een positieve ontwikkeling. Volgens mij heeft de Europese economie, die nog steeds gekenmerkt wordt door een grote werkloosheid, groeiende sociale problemen en stagnatie op belangrijke terreinen zoals onderwijs en onderzoek, namelijk behoefte aan meer expansie, dynamiek en innovatie.
Als men het economisch-politieke debat in de Europese Unie volgt, gaat het heel vaak over regels, controles, verboden, allerlei vormen van coördinatie, discipline en dergelijke. Eigenlijk ziet het er helemaal niet uit alsof wij een liberale markteconomie scheppen, maar integendeel een nogal bureaucratische, zware economie.
Volgens mij moeten wij juist krachtig investeren in stimulansen voor de economie, in overheidsmaatregelen op het gebied van onderwijs en onderzoek. Dat is werkelijk nodig om de doelen van Lissabon te kunnen bereiken.
Ook moet krachtig worden geïnvesteerd in verbetering van het milieu en wij moeten, zoals de heer Markov heeft benadrukt, de koopkracht versterken en ervoor zorgen dat de vraag wordt gestimuleerd, zodat de ondernemingen weer durven te investeren en wij ons kunnen richten op kwaliteit en op inspanningen om de ambitieuze doelstellingen van Lissabon te verwezenlijken.
Helaas ziet de praktijk er anders uit. Wat ik zie is een soort dwangbuis van stabiliteit, regels en discipline. Dat is niet voldoende.

Andria (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, met het verslag-Trentin worden ongetwijfeld de eerste fundamenten gelegd voor de belangrijke toekomstige besluiten van economisch beleid. Men moet echter met meer ingrijpende en gedetailleerde voorstellen komen, niet alleen om te voorkomen dat alleen principeverklaringen worden afgelegd maar ook om snel tot concrete tenuitvoerlegging te kunnen overgaan.
De Europese leidende klasse heeft tot taak het model van sociale en markteconomie opnieuw te overwegen, te herschrijven en te actualiseren en daarbij het belang van de sociale aspecten te bevestigen. Als men alleen zijn handtekening zet onder algemene steunmaatregelen voor innovatie, opleiding en flexibiliteit, en deze maatregelen daarna op het beslissende moment niet in praktijk brengt, maakt men zich schuldig aan een gebrek aan eerbied voor de werkende klasse en brengt men deze zelfs regelrecht schade toe.
Om uit de knel te raken moet men corporatieve belangen bestrijden. Die zijn namelijk niet te verzoenen met de vereisten van de moderne hervormingen. In plaats van de straat op te gaan - of de werknemers de straat op te sturen - zouden de vakbonden zich moeten afvragen wat in de periode tussen 1992 en 2000 van de aanzienlijke bedrijfsproductiviteit in de zak terecht is gekomen van de werknemers.
Het voorstel voor een ommezwaai op het gebied van de werkgelegenheid is toegespitst op een nieuwe onderhandelingsstructuur en flexibele lonen. De nieuwe onderhandelingsstructuur kan regionaal of territoriaal zijn, en het midden houden tussen centrale onderhandelingen en bedrijfsonderhandelingen. Het doel daarbij is de versterking van het bedrijfsniveau in flexibele salariëring, daar waar de productiviteit wordt gecreëerd en de individuele bijdrage wordt beoordeeld.
Solbes
. (ES) Mijnheer de Voorzitter, ik ga proberen kort te reageren op het merendeel van de hier aangekaarte onderwerpen waarbij ik in de eerste plaats de heer Trentin wil bedanken voor zijn verslag. Het is een goede bijdrage aan de discussie over de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid. Net zoals wij dat deden in onze beraadslagingen is het verslag in principe toegespitst op twee doelstellingen: een korte-termijndoelstelling - hoe het beginnende herstel te consolideren en om te buigen in een duurzame groei voor Europa - en een tweede doelstelling - hoe onze problemen met betrekking tot het groeipotentieel het hoofd te bieden en de doelstellingen van Lissabon te realiseren. Dat is bijzonder nuttig zo vlak voor de Top van Barcelona.
Ik ben het eens met de stelling dat onze moeilijkheden dateren van vóór 11 september. Wij werden reeds vóór die datum geconfronteerd met een afgezwakte economische groei. Ook deel ik de mening dat de gevolgen van de economische ontwikkeling in de Verenigde Staten zwaarder zijn uitgevallen dan wij aanvankelijk hadden verwacht. Ik meen echter wel te moeten vaststellen dat het in deze periode door de Unie gevoerde economische beleid correct was. De monetaire autoriteiten hebben van de grotere prijsstabiliteit geprofiteerd door de rentevoeten te verlagen terwijl budgettair bezien de economische bedrijvigheid werd gesteund via de automatische stabilisatoren en de in deze periode doorgevoerde fiscale tegemoetkomingen.
Ik vind niet dat wij een procyclisch beleid hebben gevoerd. Kijkt u alleen al naar de gevolgen, uitgedrukt in procenten, in Europa van de automatische stabilisatoren.
Dit goede macro-economische beleid werpt nu al vruchten af. Ik denkt dat wij nu al kunnen zeggen dat de economische terugloop tijdens het laatste trimester van vorig jaar een dieptepunt heeft bereikt en dat de belangrijkste indicatoren wijzen op een beginnend herstel. Wij zijn momenteel bezig met de prognoses voor 2002 en ik kan u meedelen dat wij uitgaan van een in de loop van dit jaar aantrekkende groei die de potentiële groei zal benaderen of misschien zelfs overstijgen aan het eind van het jaar.
Naar twee elementen gaat onze aandacht echter vooral uit: in de eerste plaats de loonontwikkeling die in deze periode uitstekend werd gecoördineerd en daardoor niet alleen als prijsstabilisator kon functioneren maar ook werkgelegenheid heeft opgeleverd. Wij hopen dat dit beleid kan worden voortgezet.
In de tweede plaats is daar de noodzaak het herstel te gebruiken voor het consolideren van de begroting. Dit is echt van het allergrootste belang. De problemen van de afgelopen maanden vloeien in wezen voort uit het feit dat de vorige economische opleving niet is omgezet in een evenwichtige begroting of een begrotingsoverschot. En nu moet u uit mijn woorden niet afleiden - zoals één van de sprekers deed - dat er nooit belangstelling zou zijn geweest voor een intern politiek debat. Het enige dat ik heb willen zeggen is dat elke belastingvermindering, gelet op de begrotingsverplichtingen, ofwel moet voortkomen uit een belastingoverschot ofwel gecompenseerd moet worden door dalende uitgaven. Ik heb dat al heel vaak gezegd en zal het ongetwijfeld nog herhalen maar volgens mij is dat niet het enige punt dat past binnen onze begrotingsdiscipline.
Waar moeten wij heen op de lange termijn? Ongetwijfeld ons groeipotentieel verhogen, met andere woorden Lissabon op de rails zetten. En dat zijn de doelstellingen die wij opnieuw zullen tegenkomen bij de discussie over de grote richtsnoeren voor het economisch beleid.
Hoe kunnen wij ons productiepotentieel uitbreiden? In het verslag dat de Commissie naar Lissabon heeft gestuurd, worden enkele van de in onze ogen cruciale uitdagingen aangekaart. Lissabon is inderdaad een tienjarenprogramma. Op dit moment gaan wij na wat wij de komende twaalf maanden moeten doen, en dat betekent dat wij een aantal topprioriteiten moeten definiëren, zeker voor de arbeidsmarkt. Mijnheer Trentin heeft naar dit onderwerp verwezen en wijst in zijn ontwerpresolutie op het belang van levenslang leren, mobiliteit, flexibiliteit en veiligheid. Ook noemt hij de niet-loonkosten van de arbeidskrachten, met name voor de laagste inkomensklassen.
Ik ben het roerend eens met al deze stellingen maar ik zou er nog een punt aan willen toevoegen. Wij mogen niet vergeten dat arbeid compensatie met zich mee moet brengen. Wij hebben een systeem nodig dat mensen ertoe aanzet te gaan werken. Om dit te bewerkstelligen, moeten de fiscale systemen, de sociale context en de arbeidswetgeving worden gemoderniseerd. Ik denk dat wij de valkuilen van de werkloosheid, die onze situatie ongetwijfeld negatief beïnvloedt, moeten zien te omzeilen.
De garantie op werk moet gebaseerd zijn op opleiding en scholing en dat is iets waar iedereen actief aan kan werken. Wanneer deze zekerheid louter en alleen stoelt op een rigide arbeidswetgeving kan dat weliswaar op korte termijn voordelig uitpakken maar zal het uiteindelijk onvermijdelijk remmend werken op de modernisering en de economische efficiency.
Zoals uit de ontwerpresolutie blijkt, is werkgelegenheid niet alleen een probleem van loonkosten maar betreft het ook loonstructuren die per economische sector moeten zijn aangepast aan de verschillen in productiviteit.
Ook wij verwijzen naar de goederen- en dienstensector. In de ontwerpresolutie wordt gewezen op het belang van geïntegreerde netwerken voor vervoersinfrastructuren en diensten. Bovendien pleit u in uw ontwerpresolutie voor een krachtig mededingingsbeleid en stelt u voor de consument de keus te laten tussen verschillende dienstennetwerken.
De Commissie staat daar volledig achter. Wij vermelden ook de noodzaak te investeren in prioritaire infrastructuurprojecten omdat alleen zo onze groeicapaciteit op lange termijn kan worden gestimuleerd.
In ons recente verslag over de toepassing van de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid voor 2001 wijzen wij op het feit dat in bepaalde netwerkbranches de voormalige operatoren nog altijd een aanzienlijk marktaandeel in handen hebben. Dat geeft wel aan dat de openstelling van de markt nog niet optimaal is. Het is dus hoogstnoodzakelijk meer mededinging te creëren, iets wat in laatste instantie de burgers ten goede zal komen.
Mijnheer Trentin - en hij is daarin niet de enige - signaleert tot slot een uitermate belangrijk punt, namelijk de noodzaak meer aandacht te besteden aan de kenniseconomie.
In zijn ontwerpresolutie pleit hij voor een grotere rol voor onderzoek en ontwikkeling. Onderzoek en ontwikkeling is absoluut een essentiële factor voor een duurzame productiviteitstijging. Dat zijn onmisbare elementen willen wij van onze economie de sterkste ter wereld maken, zoals één van de doelstellingen van Lissabon luidt. Het klopt dat er vooruitgang is geboekt bij onderzoek en ontwikkeling maar het is ook waar dat de financiële steun vooral in de overheidssector terechtkomt terwijl de grootste winst van dit soort investeringen in de particuliere sector te halen valt. Hier moet zeker aandacht aan worden besteed. Ik hoop dat Lissabon resulteert in een conclusie voor deze sector. Wij zullen sowieso ons best moeten doen om deze situatie te verbeteren. Datzelfde geldt overigens ook voor het communautair octrooi, een zaak die van fundamenteel belang is voor de technologische innovatie.
Mijnheer Trentin heeft ook een aantal elementen aangekaart die verband houden met een grotere betrokkenheid van de nationale parlementen bij dit soort discussies. De Commissie zou niets liever willen. Het Parlement, en met name de COSAC, heeft dit soort initiatieven in het verleden al eerder gestimuleerd, wat bijzonder nuttig is gebleken.
Tot besluit zou ik willen zeggen dat de Commissie op dit moment van mening is dat de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, het basisdocument hierover, moeten stroken met de in Lissabon gemaakte afspraken. Wat dat betreft zijn alle bijdragen van het Europees Parlement ter verbetering van die richtsnoeren meer dan welkom. Deze bijdragen zullen samen met de uit Lissabon voortspruitende debatten de hoeksteen vormen van ons document dat, naar goede gewoonte, in april zal worden gepresenteerd, zodat het in de daaropvolgende maanden kan worden bediscussieerd.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Solbes!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende drie verslagen:
A5-0060/2002 van de heer Lipietz, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het aanvullende toezicht op kredietinstellingen, verzekeringsondernemingen en beleggingsondernemingen in een financieel conglomeraat en tot wijziging van de Richtlijnen 73/239/EEG, 79/267/EEG, 92/49/EEG, 92/96/EEG, 93/6/EEG en 93/22/EEG van de Raad en van de Richtlijnen 98/78/EG en 2000/12/EG van het Europees Parlement en de Raad (COM(2001) 213 - C5-0159/2001 - 2001/0095(COD));
A5-0069/2002 van de heer Goebbels, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende handel met voorkennis en marktmanipulatie (marktmisbruik) (COM(2001) 281 - C5-0262/2001 - 2001/0118(COD)), en
A5-0072/2002 van de heer Huhne, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het prospectus dat gepubliceerd moet worden wanneer effecten aan het publiek worden aangeboden of tot de handel worden toegelaten (COM(2001) 280 - C5-0263/2001 - 2001/0117(COD)).

Lipietz (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het is nu negen maanden geleden dat de Economische en Monetaire Commissie zich voor het eerst gebogen heeft over het Commissievoorstel voor een richtlijn betreffende dit zeer technische maar tegelijkertijd uiterst actuele onderwerp.
Met het uiteenspatten van de luchtbel van de e-economie vorig voorjaar is eens te meer duidelijk geworden dat het bankwezen een bedrijfstak is met een hoog risico. De aanslagen van 11 september, de voortdurende stijging van het aantal ongevallen in de industrie en de toename van het aantal natuurrampen als gevolg van het broeikaseffect hebben duidelijk gemaakt dat ook in het verzekeringswezen de risico's groot zijn, en die risico's nemen alleen maar toe.
Jaren geleden al is de Europese Unie evenals de rest van de wereld begonnen de prudentiële normen voor deze bedrijfstaken te standaardiseren, evenals de vormen van toezicht door de bevoegde autoriteiten. Thans moet het werk afgemaakt worden voor de financiële conglomeraten binnen zowel het bankwezen als de verzekeringssector. Die kwestie is bijzonder dringend in Europa, dat voorop loopt bij de ontwikkelingen in het bank- en verzekeringswezen, en ze is des te urgenter daar de ontwikkeling van levensverzekeringsproducten en alle mogelijke vormen van pensioensparen via kapitalisatie grote risico's met zich meebrengt voor de samenleving als geheel. Immers, wat zou er gebeuren als de spaartegoeden voor de lange termijn van de toekomstige gepensioneerden in rook zouden opgaan door de crash van risico-investeringen? De onderhavige richtlijn is bedoeld om dat te voorkomen, en ze dient snel vastgesteld te worden omdat we van Europa niets minder dan de veiligste haven van de wereld op het gebied van financiële activiteiten willen maken. Dat geografisch gegeven zal leiden tot verbetering van de rating, en zo kunnen we een doorslaggevende impuls geven aan de financiële concurrentiepositie.
Ik zal niet verhullen dat sommige collega's in het begin van de discussie terughoudend stonden ten aanzien van het opleggen van nieuwe verplichtingen aan de financiële wereld. Tijdens de discussies werd af en toe de vraag opgeworpen in hoeverre het zinvol zou zijn dat Europa met eigen vereisten zou komen vóór de afronding van de onderhandelingen van Basel over dit onderwerp in 2004. Eén specifieke gebeurtenis heeft evenwel een einde gemaakt aan die gereserveerdheid: de ondergang van het conglomeraat Enron in de Verenigde Staten als gevolg van niet-naleving van de prudentiële normen en falend toezicht.
Je zou kunnen zeggen dat Europa met deze richtlijn Enron-proof wordt, en die gedachte heeft de laatste bedenkingen bij de collega's weggenomen. Ja, deze richtlijn is dringend noodzakelijk, en nee, ze mag niet afgezwakt worden, noch ten aanzien van het toepassingsbereik, noch ten aanzien van het strenge en doorzichtige karakter van de prudentiële normen, op de naleving waarvan de autoriteiten moeten toezien.
Gedurende deze negen bewogen maanden heeft onze commissie ontmoetingen gehad met vertegenwoordigers van de sector, en ze heeft veel van hun argumenten in aanmerking genomen, voor zover deze in overeenstemming waren met het gezond verstand en het algemeen belang. Daarbij denk ik met name aan twee groepen amendementen: enerzijds de wijzigingsvoorstellen met betrekking tot de keuze van de berekeningsmethode en de aanwijzing van de coördinator voor het aanvullend toezicht en anderzijds de amendementen betreffende de versoepeling van de vereisten inzake eigen vermogen voor concerns die nog geen conglomeraten genoemd kunnen worden.
Laatste punt: uw rapporteur heeft bij al zijn werkzaamheden de volle medewerking gehad van de Commissie en van het Belgische en later Spaanse voorzitterschap van de Raad. Een welgemeend woord van dank aan het adres van deze instellingen lijkt me dan ook op zijn plaats. In deze zaak is gebleken dat de drie instellingen van de Unie tezamen in korte tijd veel kunnen bereiken wanneer het algemeen belang en het belang van de Europese Unie op het spel staan.
Op het moment waarop ik deze woorden tot u richt, dat wil zeggen om 17.15 uur, heb ik een vijftal compromisamendementen uitgewerkt waarin de belangrijkste elementen zijn opgenomen van de amendementen die vorige week zijn ingediend. Deze compromisamendementen vormen mijns inziens een goede basis om te komen tot een consensus tussen de meeste fracties en bevatten ruimschoots voldoende elementen om het noodzakelijk compromis met de Raad te bereiken.
Ik denk dan ook dat het Parlement morgen een tekst zal kunnen aannemen waarover zo goed als iedereen het eens is en die niet veel verschilt van de tekst die de Raad zal goedkeuren. Dat betekent dat deze richtlijn na de eerste lezing al, of na anderhalve lezing om het zo maar te zeggen, vastgesteld zal kunnen worden. Dat zou me bijzonder veel deugd doen, want zo voorkomen we dat affaires als die met Enron zich ook in Europa zullen voordoen en tegelijkertijd brengen we hiermee een wetgevend kader tot stand dat we op tafel kunnen leggen in de onderhandelingen in Basel. Zo kunnen we de gehele wereld de regels die Europa heeft vastgesteld ten voorbeeld stellen en meteen het dividend incasseren dat voortvloeit uit een hogere notering voor onze financiële activiteiten.

Goebbels (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, vaak is beweerd dat de komst van de euro als katalysator zou werken voor grootschalige hervormingen in Europa. Dat geldt in het bijzonder voor de financiële markten, die nog steeds sterk verbrokkeld zijn.
Volgens de Commissie zou de totstandkoming van één grote financiële markt ertoe moeten leiden dat de financieringskosten voor alle economische actoren dalen. De financiële markten blijven echter kwetsbaar, en daarom is het nodig parallel aan de vorming van deze grote markt regulerende instanties op te richten met ruime bevoegdheden, niet om voortdurend in te grijpen, maar om in te grijpen wanneer de regels van het gezond verstand door bepaalde actoren overtreden worden. Deze uitgangspunten liggen ten grondslag aan het voorstel voor een richtlijn betreffende marktmisbruik.
Laat één ding duidelijk zijn: het voorstel van de Commissie is een goede tekst, waarin de wezenlijke problemen krachtig aangepakt worden. Europa ontbeert op dit moment de strafrechtelijke middelen om handel met voorkennis en marktmanipulatie doeltreffend aan te pakken. Lange tijd zijn deze praktijken dan ook in zekere zin gedoogd. Maar eenieder die handel met voorkennis bedrijft of tracht de markt te manipuleren is schuldig, schuldig aan het bestelen van alle andere actoren van de markt. Wanneer marktspelers met voorkennis in enkele minuten enorme bedragen weten te verdienen, zijn de kleine beleggers en de eerlijke mensen in het vak daarvan immers de dupe. Tegen de achtergrond van de aanslagen van 11 september kunnen we verder stellen dat het voorstel van de Commissie op het juiste moment komt. Immers, de garantie van anonimiteit bij beurstransacties maakt het terreurbewegingen mogelijk hun afschuwelijke daden te financieren, en Europa is het derhalve aan zichzelf verplicht ook op financieel gebied maatregelen te treffen.
Dan zou ik nu, mijnheer de Voorzitter, kort willen ingaan op de belangrijkste doelstellingen van deze richtlijn. De tekst moet helder geformuleerd zijn om te vermijden dat bij de opstelling van secundaire wetgeving te veel vrijheid ontstaat. We kunnen niet volstaan met vage definities, met name niet wanneer het gaat om het begrip marktmanipulatie. Daarom hebben we deze tekst zodanig opgesteld dat de definities altijd aangevuld kunnen worden, naar gelang van de vindingrijkheid van de marktdeelnemers. We menen een goed evenwicht gevonden te hebben tussen nauwkeurigheid en flexibiliteit. De financiële producten waarop de richtlijn betrekking heeft worden in de tekst genoemd, maar ze zijn zodanig omschreven dat rekening gehouden kan worden met financiële innovaties.
Verder hebben de marktspelers terecht hun bezorgdheid geuit met betrekking tot de voortzetting van algemeen aanvaarde marktpraktijken. Wat dit betreft vertrouwt het Parlement op de zogeheten 'Lamfalussy?-procedures, die moeten leiden tot secundaire wetgeving die voor alle partijen acceptabel is. Vanuit het streven een constructieve bijdrage te leveren zijn we verder gegaan op de weg die was ingeslagen door de Commissie. De nadruk dient gelegd te worden op preventieve maatregelen. De kans op misbruik van vertrouwelijke informatie neemt toe wanneer de verspreiding van informatie tekortschiet. Meer transparantie is derhalve onmisbaar. Dat betekent, in de eerste plaats, dat de emittenten alle voorwetenschap moeten publiceren op hun websites en, in de tweede plaats, dat personen met leidinggevende verantwoordelijkheden binnen die emittenten voor eigen rekening verrichte transacties openbaar dienen te maken. Die informatie moet snel toegankelijk gemaakt worden, zodat de marktdeelnemers deze elementen in aanmerking kunnen nemen.
Deze pragmatische benadering heeft ons ertoe gebracht enkele bepalingen in het voorstel van de Commissie te amenderen. Zo leek ons de verplichting voor financiële tussenpersonen om orders die hun als verdacht voorkomen te weigeren weinig realistisch. Hoe kan een tussenpersoon in enkele seconden tot een gefundeerd oordeel komen, terwijl de onderzoeken van de regulerende instanties naar verdachte transacties soms maanden duren?
In dezelfde lijn ligt de door ons voorgestelde aanpassing met betrekking tot de instelling van één enkele bevoegde autoriteit. We moeten op dit punt een zekere mate van flexibiliteit behouden. Daarom moet het mogelijk zijn dat de bevoegde autoriteit een deel van haar bevoegdheden overdraagt aan andere autoriteiten of aan de beurzen zelf. Wel blijft de aangewezen bevoegde autoriteit in laatste instantie verantwoordelijk.
We hebben ons tevens beziggehouden met de voorwaarden inzake de tenuitvoerlegging van de richtlijn. De huidige procedures zijn buitengewoon ondoeltreffend. Dertien sancties slechts zijn tussen 1995 en 2000 opgelegd voor marktmanipulatie in de zeventien landen van de Europese Economische Ruimte. Het subsidiariteitsbeginsel staat harmonisatie op Europese schaal van strafrechtelijke en administratieve sancties in de weg. Wij geven de voorkeur aan administratieve sancties, en wij vragen de Commissie dan ook een indicatieve lijst van administratieve maatregelen en sancties op te stellen.
Voorts heb ik aandacht gevraagd voor de financiële middelen die aan de regulerende instantie ter beschikking moeten worden gesteld. In Europa gaat het maar al te vaak om lachwekkend lage bedragen. In de Verenigde Staten wordt naar aanleiding van de Enron-affaire gediscussieerd over verruiming van de financiële middelen voor de Securities and Exchange Commission (SEC). Maar wist u dat het budget van de SEC nu al zo'n vijftig maal hoger ligt dan dat van de Duitse toezichthouder?
Ten slotte heb ik de grensoverschrijdende samenwerking willen versterken door te pleiten voor een instantie met arbitragebevoegdheid. Een bevoegde autoriteit waarvan een verzoek om inlichtingen wordt afgewezen moet de arbitrage van collega-autoriteiten kunnen inroepen. De bevoegde autoriteit moet beschikken over reële bevoegdheden, maar die dient ze wel met overleg uit te oefenen. Verder moet ze gebruik kunnen maken van de expertise van de marktdeelnemers. Daarom stellen wij voor een adviescomité op te richten bij elke bevoegde autoriteit van de lidstaten.
Ter afsluiting zou ik erop willen wijzen dat de modernisering van de financiële markten niet alleen een grotere doeltreffendheid vergt, maar ook een meer onbaatzuchtige opstelling van alle partijen. De financiële markten aan beide zijden van de Atlantische Oceaan lijden ontegenzeglijk aan dezelfde kwalen: veelvuldige belangenconflicten, ondoorzichtige boekhoudkundige praktijken, tekortschietend toezicht op operaties buiten de boeken en op afgeleide producten. Wil er daadwerkelijk van modernisering van het geldwezen sprake zijn, dan dient eenieder daaraan zijn bijdrage te leveren. Een Parlement met oog voor de realiteit moet de dialoog aangaan met alle betrokkenen en open staan voor alle lobby's, maar die staat soms een ander belang voor ogen dan het algemeen belang.
Dat algemeen belang, mijnheer de Voorzitter, wordt naar mijn gevoel gediend met deze tekst, waarin tegelijkertijd voldoende rekening gehouden wordt met de legitieme belangen van de financiële wereld. Ik zou bepaalde lobbyisten deze uitspraak van sir Howard Davies, voorzitter van de FSA, willen voorhouden: 'Some well paid lawyers are talking high priced, high-octane nonsense?. Een opmerking die ook van toepassing is op bepaalde juristen van de Commissie, die zich onmisbaar willen maken door steeds weer nieuwe problemen op te werpen. Mijnheer de Voorzitter, ik zou een beroep willen doen op commissaris Bolkestein om het fragiele politieke akkoord op dit gebied tussen onze instellingen in stand te houden.

Huhne (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, dit is een belangrijke mijlpaal in de vorming van de interne markt. Vandaag debatteren wij over twee ontwerprichtlijnen, inclusief de richtlijn betreffende het prospectus, waarvan ik de eer heb als rapporteur namens het Parlement te mogen optreden. Het betreft hier ontwerprichtlijnen waarin de gedelegeerde bevoegdheden, waarvoor Baron Lafalussy's comité van wijzen een voorstel heeft gedaan, zijn vervat. Wij hopen allen van harte dat deze nieuwe manier van omgaan met de financiële regelgeving een verandering zal blijken te zijn en een stap op weg naar de vorming van een interne markt, waarvoor de grondslag is gelegd door het in het leven roepen van de euro en de geslaagde invoering van deze munt.
De richtlijn betreffende het prospectus is bedoeld om de grondregels vast te leggen die gelden wanneer emittenten van aandelen, obligaties of andere effecten in de vijftien lidstaten beleggers benaderen. Op dit moment moet een bedrijf volgens voorschrift vijftien maal een ander soort toestemming vragen voor vijftien verschillende reeksen informatiedocumenten. Dat is onzin. Het betekent gescheiden markten bij nieuwe emissies, hogere regelgevingskosten, hogere kapitaalkosten voor het bedrijfsleven en minder keuze voor beleggers. Ik twijfel er dan ook niet aan dat één enkel stelsel voor prospectussen voordelen voor iedereen kan creëren en kan zorgen voor meer keuze en een hogere opbrengst voor beleggers, en lagere kapitaalkosten en financieringsmogelijkheden voor bedrijven. De interne markt is een winst-winstspel, geen nulsomspel.
Bij het opstellen van de eisen voor een EU-prospectus is het belangrijk een evenwicht te vinden tussen het verlagen van de kapitaalkosten voor bedrijven en de bescherming van de beleggers. Er moeten genoeg potentiële baten zijn om beide aspecten veilig te stellen en dat is dan ook het evenwicht dat wij in de commissie hebben getracht te vinden. Ik ben met name mijn collega's, mevrouw Piia-Noora Kauppi en de heer Harald Ettl, als schaduwrapporteurs, en hun respectievelijke fracties, dankbaar voor hun hulp en samenwerking. We hebben geprobeerd een opening in dit voorstel te creëren via diepgaande hoorzittingen om inzicht in de situatie te krijgen, en ik hoop dat er binnen het Parlement een aanzienlijke mate van consensus bestaat over een groot aantal van de kernproblemen en mogelijke oplossingen daarvan.
Wij waren het er allen over eens dat wij bijvoorbeeld de professionele markt voor euro-obligaties vrijstelling wilden geven van de vereiste prospectusverplichting, maar dat we die verplichting natuurlijk wel wilden opleggen in het geval de emittent kleine beleggers wilde aantrekken. Het brede kader daarvoor wordt door het hele Parlement gedragen. We hebben nog één probleem op te lossen: moeten we voor elke euro-obligatie die onder de vrijstelling valt een minimumbedrag van 50.000 of van 100.000 euro aanhouden? Ik hoop dat u het ermee eens bent dat 50.000 euro genoeg is om kleine beleggers uit te sluiten, omdat het grotere bedrag problematisch zal blijken zelfs voor professionele beleggers die gewend zijn te handelen in eenheden van 10.000 euro.
De tweede belangrijke groep amendementen heeft betrekking op de vraag of bedrijven hun prospectussen jaarlijks moeten bijwerken of dat zij dat, als ze niet meer obligaties of aandelen uitgeven, niet hoeven. Over het geheel genomen was de commissie het eens met het standpunt van de regelgevers van de EU - de FESCO en nu ook de CESR - en waren wij het met hen eens dat het zinnig is een dergelijke jaarlijkse bijwerking facultatief te maken, als de emittent van obligaties of aandelen opnieuw wil emitteren. Bovendien is dit geen richtlijn die betrekking heeft op algemene informatieverplichtingen van bedrijven die handelen op de markt. Wij zullen het overleg op dat gebied mettertijd aangaan.
Ik heb ook met veel genoegen steun gegeven aan een amendement van de socialistische fractie, waarin werd voorgesteld kleinere bedrijven toestemming te geven hun prospectus, indien gewenst, bij te werken bij het indienen van hun jaarverslag.
Wij hebben ook over het algemeen geprobeerd om de Commissie, daarin geadviseerd door de Effectencommissie, rekening te laten houden met verschillende effecten en emittenten, waaronder kleine bedrijven. De informatieverplichtingen zullen dan ook op specifieke omstandigheden toegesneden zijn. Dat brengt mij bij een volgend compromisamendement. Op grond van dit amendement zou een nationale bevoegde instantie, indien gewenst, de mogelijkheid krijgen om bedrijven met een marktkapitalisatie van minder dan 350 miljoen euro te ontheffen van de EU-verplichting, zolang zo'n bedrijf niet buiten die lidstaat op de markt actief is. Dit lijkt een groot bedrag, maar ik wil er slechts op wijzen dat er enkele beursgenoteerde bedrijven zijn die op dit moment voldoen aan de definitie voor kleine en middelgrote bedrijven en die hieronder zouden vallen. Zo heeft de British Technology Group slechts 182 mensen in dienst, een omzet van 22 miljoen euro en een balans van 32 miljoen euro. Het is een KMO, maar met een marktkapitalisatie van, op dit moment, 1,6 miljard euro. Kleine bedrijven kunnen een enorme waarde hebben, en er zijn slechts een paar Nobel-wetenschappers in het bedrijf voor nodig om dat te laten gebeuren. Als het gaat om het creëren van een maatregel ter bescherming van de belegger, lijkt het mij beter om dergelijke ondernemingen binnen het kader te laten vallen.
Tot slot wil ik uitleggen waarom ik de vrije keuze van de emittent voor een regelgevende autoriteit belangrijk vind. Wij willen dat de regelgevers samenwerken en dat doen ze ook steeds meer. Wij willen ze ook een prikkel daartoe geven. Als we emittenten toestaan te kiezen tussen hun regelgevende autoriteiten - in grote lijnen zoals dat nu ook al het geval is - bijvoorbeeld met betrekking tot alle effecten behalve aandelen op de binnenlandse markt, kunnen we ervoor zorgen dat de samenwerking wordt uitgebouwd en dat we geleidelijk aan de basis leggen voor één interne regelgevende autoriteit in de Unie.

Lehne (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik vertegenwoordig de Commissie juridische zaken en interne markt als rapporteur voor de richtlijn over marktmisbruik. Wij hebben natuurlijk hoofdzakelijk geprobeerd ervoor te zorgen dat het resultaat van onze beraadslagingen de richtlijn juridisch gezien correct houdt. Het hoofdprobleem waarmee we werden geconfronteerd, was de kwestie van de comitologie. De oorspronkelijke ontwerprichtlijn voorzag in een zeer algemene definitie van marktmisbruik en heeft daarnaast het grote aantal details, de eigenlijke definities, naar de bijlage verbannen en voor de comitologie toegankelijk gemaakt. Naar onze overtuiging kan strafrecht echter - en hier gaat het om strafrecht - alleen door de wetgever zelf worden besloten en niet in een comitologieprocedure.
Wij zijn daarom om te beginnen heel blij dat de rapporteur van de Economische en Monetaire Commissie en ook deze commissie als dusdanig gezorgd hebben voor aanpassingen die in de buurt komen van het advies van de Commissie juridische zaken en interne markt.
Het tweede juridische aspect waar het ons met name om ging, was dat de Commissie gezocht heeft - en daar hadden wij ook begrip voor - naar een resultaatgerichte in plaats van een schuldgerichte aanpak. Wij hebben echter te maken met het elementaire rechtsbeginsel dat zonder schuld ook geen sancties kunnen worden vastgesteld. Zouden we dat wel doen, dan handelen we in strijd met alle bepalingen inzake grondrechten die in de loop der tijden in onze lidstaten zijn gegroeid. Bovendien strookt het niet met de regels die in het Handvest van de grondrechten van Nice zijn vastgelegd. We kunnen dergelijke sancties zonder schuld derhalve niet opleggen!
Wij hebben ook gekeken naar de mate van schuld. Naar onze mening is marktmisbruik een misdrijf dat veel lijkt op andere vermogensmisdrijven zoals fraude. Fraude door nalatigheid of diefstal door nalatigheid bestaat echter niet. Zoiets kan alleen met voorbedachten rade, oftewel opzettelijk worden gedaan. Daarom was het een van de wensen van de Commissie juridische zaken en interne markt dat in principe ook opzet vereist is.
Wij zijn heel blij dat de rapporteur bereid is tot een compromis en deze overwegingen van de Commissie juridische zaken en interne markt in zijn concept wil integreren. Wij roepen tot slot alleen nog de Raad op er bij zijn besluitvorming zorg voor te dragen dat de grondrechten in acht worden genomen. Deze oproep is niet zonder reden met name gericht aan de ministers van Financiën die daarvoor verantwoordelijk zijn!
Radwan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn dank aan de rapporteur en in het bijzonder aan de Commissie. In het verslag-von Wogau over de comitologie hebben wij ook het segment bedrijfsleven ingevoerd. Ik was schaduwrapporteur voor de financiële conglomeraten bij dat verslag en ik denk dat er vooraf heel goed is samengewerkt tussen de Commissie, de Raad, het bedrijfsleven en het Parlement. Dit is eigenlijk een oproep aan de Commissie om deze goede ervaringen tussen het bedrijfsleven, het Parlement en de Commissie voort te zetten en vooraf al irritaties en mogelijke verkeerde interpretaties uit de weg te ruimen. Wij zijn hier redelijk goed in geslaagd en ik denk dat wij op deze manier in overeenstemming met de marktsituatie zullen kunnen gaan samenwerken.
Er wordt hier steeds maar weer gezegd dat het zo'n ingewikkeld technisch verslag is. Het heeft natuurlijk ook grote consequenties. Ik houd mij uiteraard aan de wens van de Voorzitter het kort te houden, maar op een of twee punten wil ik graag ingaan, met name op het herhaaldelijk genoemde faillissement van Enron. Ik denk dat we dit faillissement serieus moeten nemen en over de gevolgen moeten nadenken. Een gevolg zou bijvoorbeeld kunnen zijn hoe wij voortaan met accountants- en consultingbedrijven in Europa omgaan. Tenslotte gaat het er in deze sector ook om dat wij rekening houden met de ontwikkelingen, namelijk dat er steeds meer financiële conglomeraten ontstaan die grensoverschrijdend werkzaam zijn, komend uit het joint forum, parallel begeleid door Basel II. Het Europees Parlement moet ervoor zorgen dat de burgers worden beschermd, maar ook dat onze ondernemingen concurrerend blijven in deze wereldwijde concurrentieslag. Hier moeten wij een aantal corrigerende maatregelen treffen. Ik denk dat wij hierover in het Parlement met terughoudendheid hebben gesproken en veel problemen uit de weg hebben kunnen ruimen. Ik geloof dat dit een goed voorbeeld kan zijn van hoe wij met deze onderwerpen moeten omgaan.

Randzio-Plath (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de drie rapporteurs hartelijk danken. Ik denk dat deze samenwerking een voorbeeld kan zijn voor de Commissie en de Raad en aantoont hoe ze te werk moeten gaan bij verder overleg. Ik denk dat het heel belangrijk is dat de Commissie en de Raad zich inzetten voor meer slagvaardigheid van het Europees Parlement op dit terrein - zoals ook is voorzien in het verslag-Lamfalussy - zodat wij onze democratische rechten in het toezichtcomité ook adequaat en volledig neutraal kunnen uitvoeren.
De drie richtlijnen waarover wij vandaag discussiëren en morgen zullen stemmen, willen de versnippering van de Europese financiële markten tegengaan, een bijdrage leveren aan hun aantrekkingskracht en concurrentievermogen, maar ook de financiële stabiliteit en de consumentenbescherming versterken. Afschaffing van obstakels die toegang tot de markt verhinderen en van bureaucratische voorschriften en verwijdering van achterhaalde en niet-flexibele toezichtstructuren ten gunste van flexibelere en meer marktgerichte toezichtregels en instrumenten zijn absolute voorwaarden voor het creëren van een geïntegreerde financiële markt en voor handhaving van de concurrentiepositie van de Europese financiële bedrijven.
Zij mogen er echter niet toe leiden dat de financiële stabiliteit in gevaar komt en de rechten van de consument bij grensoverschrijdende transacties verslechteren. Wij moeten ervoor zorgen dat het kwaliteitskenmerk van de Europese financiële markten bestaat uit volledige transparantie met strikte regel- en toezichtmechanismen en bijbehorende sancties. Wij moeten tenslotte ook het vertrouwen van veel privé-beleggers terugwinnen voor deze wijze van spaargeldvorming, niet in de laatste plaats in het belang van een kapitaalgedekt aanvullend pensioen. Hiervoor hebben wij geen verklaringen van goed gedrag nodig, maar duidelijke, bindende regelingen met sancties.
Dit geldt ook voor de richtlijn betreffende financiële conglomeraten. Hij brengt de integratie zeker een beslissende stap dichterbij. Om met het oog op de globalisering en internationalisering van de financiële markten concurrerend te blijven moeten de Europese financiële ondernemingen een nieuwe positie op de markt veroveren. Het groeiend aantal overnames en fusies in dit verband laat zien dat dit proces in volle gang is. Deze structuurverbetering voor het creëren van internationaal concurrerende ondernemingen moeten wij zeker toejuichen. Ze mag er echter niet toe leiden dat dergelijke financiële groepen en conglomeraten zich in toenemende mate aan toezicht onttrekken, dat tot dusverre nationaal en in de meeste lidstaten zelfs sectoraal is georganiseerd.
De zaak-Enron heeft ons met de neus op het risicopotentieel van financiële groepen gedrukt die een gecompliceerde structuur hebben en onvoldoende toezicht krijgen. Met de onderhavige richtlijn scheppen wij een belangrijke uniforme Europese rechtsgrondslag voor samenwerking tussen de toezichthoudende autoriteiten. Tevens verhinderen wij daarmee multi gearing van eigenvermogensinstrumenten binnen een groep.
Ter voorkoming van overdreven veel administratieve rompslomp eisen wij met recht dat de verantwoordelijkheid voor de controle op financiële conglomeraten en groepen wordt gelegd bij één toezichthoudend orgaan dat aan de hand van wettelijk gedefinieerde criteria moet worden vastgelegd. Van groot belang is hierbij ook dat wij er met betrekking tot het geldigheidsbereik van de richtlijn en multi gearing van het eigen vermogen gelukkig in zijn geslaagd een compromisoplossing te vinden waar ook mijn fractie volledig achter staat.

Riis-Jørgensen (ELDR). -
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het allereerst hebben over het voorstel inzake aanvullend toezicht op financiële conglomeraten, waar ik mij uitvoerig mee heb beziggehouden in mijn hoedanigheid als schaduwrapporteur van de ELDR-Fractie. Om te beginnen wil ik rapporteur Lipietz graag bedanken voor het enorme stuk werk dat hij heeft verricht tijdens de parlementaire behandeling van deze ontwerprichtlijn. Daarnaast wil ik de heer Radwan en mevrouw Villiers bedanken, met wie ik een zeer nauw contact heb onderhouden tijdens ons werk met het oog op de stemming van morgen. En last but not least wil ik commissaris Bolkestein graag dankzeggen voor zijn inspanningen om een reële interne markt voor financiële diensten tot stand te brengen.
Op verreweg de meeste punten hebben wij in de Economische en Monetaire Commissie in nauwe samenwerking met de Commissie gemeenschappelijke oplossingen gevonden voor de problemen die van verschillende zijden aan de orde zijn gesteld. Het concrete voorstel is ingegeven door de wens om stabiele financiële markten in Europa te garanderen. Wij moeten schandalen à la Enron zien te vermijden. Maar tegelijkertijd moet er niet meer gereguleerd worden dan noodzakelijk is. Het belangrijkste is daarom te zorgen voor een effectieve controle om te voorkomen dat financiële conglomeraten hetzelfde kapitaal gebruiken om zich op verschillende plaatsen te consolideren. Ik wil graag mijn steun betuigen aan de mondelinge amendementen die de heer Radwan met het oog op de stemming van morgen zal indienen op de amendementen 44, 46 en 48. Ik begrijp dat de voorgestelde amendementen ook voor de Commissie aanvaardbaar zijn. Een positieve stemuitslag morgen is voor mij het zoveelste bewijs dat het Europees Parlement zo nodig medeverantwoordelijkheid op zich neemt. Ik ben er een sterk voorstander van om zaken niet op de lange baan te schuiven als er oplossingen mogelijk blijken te zijn. Die oplossingen hebben wij hier in het Parlement gevonden, en nu is het aan de Raad om voor de rest te zorgen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw Riis-Jørgensen. Ik moet de heer Bolkestein en alle afgevaardigden helaas mededelen dat we dit debat nu gaan onderbreken. Om 21.00 uur zetten we het debat voort. 
Mijnheer García-Margallo, ook u zult om 21.00 uur moeten terugkomen. Het spijt me, maar we moeten ons aan de agenda houden.

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Raad (B5-0008/2002).
Zoals gewoonlijk is de fungerend voorzitter van de Raad, de heer de Miguel, hier aanwezig om de vragen te beantwoorden. Ik dank hem voor zijn aanwezigheid.
De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, de toestand in Tsjetsjenië is nog steeds zorgwekkend. Uit recente rapporten van de Bijstandsgroep van de OESO, de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa en twee NGO's - Memorial en Artsen zonder Grenzen - blijkt dat de toestand in dit deel van Rusland nog steeds dramatisch is.
Op grond van de informatie uit deze rapporten heeft de Europese Unie de Tsjetsjeense kwestie in alle recente gesprekken met de Russische autoriteiten aan de orde gesteld, en zal dat blijven doen. Dat is niets nieuws: de Europese Unie heeft zich reeds herhaaldelijk in ondubbelzinnige termen uitgelaten over de situatie waarin de vluchtelingen, evenals de ontheemden binnen Tsjetsjenië zich bevinden en de wijze waarop de mensenrechten in deze regio worden geschonden.
De Europese Unie houdt dus vast aan een principieel standpunt, dat betekent dat we bij Rusland zullen blijven aandringen op verandering in de situatie. Rusland moet daarvoor elke gelegenheid te baat nemen en bovendien bereid zijn de hulp van bevoegde internationale organisaties te aanvaarden. Het is overigens niet zo dat er het afgelopen jaar helemaal niets is gebeurd. De vraag verwijst naar resolutie 1270 van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, waarin gesteld wordt dat er - hoe frustrerend langzaam ook - toch enige vooruitgang wordt geboekt, en dat dit te maken heeft met een gewijzigde opstelling van de Russische Federatie ten aanzien van de wijze waarop dit conflict moet worden benaderd.
President Putin heeft verklaard dat leden van de krijgsmacht die de mensenrechten schenden zullen worden berecht en veroordeeld, en dat geeft toch wel aan dat er inderdaad iets veranderd is. De Unie is buitengewoon ingenomen met deze verklaring, en we hopen nu dat de Russische autoriteiten hun belofte gestand zullen doen en aldus nieuwe schendingen van de mensenrechten zullen voorkomen.
We hebben ons altijd op het standpunt gesteld dat de bestrijding van extremisme en terrorisme binnen het kader van de rechtstaat dient te geschieden. Wie wind zaait zal storm oogsten, en wie zonder enige terughoudendheid geweld inzet zal daar nog vele jaren de gevolgen van ondervinden. Intussen moet natuurlijk ook de stabiliteit van de regio worden gehandhaafd.
De Raad is het erover eens dat alleen een politieke oplossing een einde kan maken aan het conflict in Tsjetsjenië. We hebben begrepen dat de Russische autoriteiten geprobeerd hebben met vertegenwoordigers van Mascadow tot een vergelijk te komen, maar dat deze pogingen helaas geen resultaten hebben opgeleverd.
De Europese Unie laat geen gelegenheid ongebruikt om aan te dringen op een politieke oplossing. De OESO speelt daarbij een belangrijke rol, aangezien de Bijstandsgroep ter plaatse aanwezig is.
De Europese Unie maakt zich ook grote zorgen over de veiligheid van journalisten en de mate van vrijheid die ze hebben om op onafhankelijke wijze van de toestand verslag te doen, reden waarom we ons opnieuw hebben uitgesproken over de omstandigheden waarin de informatiemedia in Rusland hun werk moeten doen.
De Unie heeft zich bovendien een grote inspanning getroost om ervoor te zorgen dat internationale humanitaire organisaties in Tsjetsjenië kunnen opereren. De Unie heeft via ECHO - het Europees Bureau voor humanitaire noodhulp - rechtstreeks meegeholpen om humanitaire hulp te verlenen. Ze is vanaf het begin van het conflict steeds één van de belangrijkste donoren geweest.
De Unie spreekt geregeld met de Russische autoriteiten over veiligheidskwesties. Niet al te lang geleden is een vertegenwoordiger van de Commissie naar Tsjetsjenië afgereisd om de toestand ter plaatse te onderzoeken. Bovendien is de Trojka bezig met de organisatie van een bezoek aan de regio, op het niveau van missiehoofd.
Tot slot een opmerking over de vervolging van degenen die de mensenrechten hebben geschonden. De Europese Unie wijst erop dat het Tribunaal voor de rechten van de mens in Den Haag een aantal gevallen wil gaan bestuderen. Het Tribunaal zal de eerstvolgende maanden een datum vaststellen voor een uitspraak over de ontvankelijkheid van enkele van deze gevallen. De Europese Unie zal de ontwikkelingen uiteraard op de voet volgen.

Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, ik dank de Raadsvoorzitter voor het heel uitgebreide antwoord en ik ben blij dat hij zelf zegt dat de situatie in Tsjetsjenië nog steeds dramatisch is.
Ik neem nota van de verklaring van de Raad dat de Raad de toestand in Tsjetsjenië zal blijven bespreken bij alle ontmoetingen met de Russische overheden. Ik dank de Raadsvoorzitter ook expliciet voor de veroordeling die hij heeft uitgesproken ten aanzien van alle mensenrechtenschendingen en omdat hij aandringt en blijft aandringen op verandering. Ik dank ook de Raadsvoorzitter voor de herbevestiging van het standpunt dat alleen een politieke oplossing het Tsjetsjeense conflict kan beëindigen. Hij zegt ook dat de Europese Unie iedere mogelijkheid zal aangrijpen om tot die politieke oplossing te komen en hij verwijst, terecht denk ik, naar de contacten tussen de Russische overheid en de regering van de Tsjetsjeense president Mascadow. Het is duidelijk dat die gesprekken een duwtje in de rug verdienen, maar mijnheer de Raadsvoorzitter, u ontgoochelt mij een beetje met uw zeer diplomatiek taalgebruik. Het is duidelijk dat de contacten met de Russische overheid de komende weken zullen opgedreven worden. De Russische eerste minister komt naar Brussel, er is een EU-top eind mei. Ik zou u willen vragen welke concrete initiatieven u zult ondernemen om de mooie intentieverklaring die u vandaag heeft afgelegd ook daadwerkelijk hard te maken? Dat is mijn concrete, aanvullende vraag. Ik dank u voor uw antwoord.

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, de Raad en de Commissie zijn op dit moment druk bezig met de voorbereidingen voor de Top tussen de Europese Unie en Rusland, die op 28 mei aanstaande in Moskou gehouden zal worden. Alle op Tsjetsjenië betrekking hebbende kwesties zullen in het kader van deze bilaterale dialoog aan de orde worden gebracht.

Dupuis (NI).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, het is nu dertig maanden geleden dat de oorlog voor de tweede maal is uitgebroken in Tsjetsjenië, maar commissaris Poul Nielson heeft nog steeds zijn gezicht niet laten zien in het land. We hebben het hier over een uiterst dringende humanitaire kwestie, en mijn vraag aan u luidt dan ook: hoe lang gaat het volgens de Raad nog duren voordat commissaris Nielson een bezoek brengt aan Tsjetsjenië? Moeten we denken aan drie jaar, vier jaar, of misschien wel vijf jaar? Dan heb ik nog een tweede vraag. President Putin en president Mascadow hebben beiden een onderhandelaar benoemd. Is het voorzitterschap van de Raad bereid tot een gesprek met deze twee onderhandelaars, die door beide partijen erkend worden en dus beschouwd kunnen worden als legitieme gesprekspartners? Komt er zo'n ontmoeting?

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, ik bevind me niet in een positie om deze vraag te beantwoorden.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, volgens berichten in de Duitse pers lijkt de toestand in Tsjetsjenië zich toe te spitsen. Er staan bij ons lange artikelen in de kranten waarin staat dat zich in Tsjetsjenië doodseskaders van het Russische leger bevinden en een dorp zich tot de Verenigde Naties zou hebben gewend, omdat het al 33 keer is onderworpen aan zogenaamde zuiveringen. Ik zou u willen verzoeken ervoor te zorgen dat een EU-delegatie ter plaatse de toestand in Tsjetsjenië bekijkt en controleert hoe de toestand werkelijk is, want journalisten mogen daar alleen nog onder begeleiding van officieren heen. Terwijl de Raad van Europa zeer wel aanwezig is in Tsjetsjenië, heeft de EU tot dusverre nog geen bezoek afgelegd. Daarom mijn vraag: denkt u dat het mogelijk is daar een EU-missie naar toe te sturen?

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, of er wel of geen delegatie wordt gezonden is iets dat met Rusland moet worden besproken. Rusland is immers een soevereine staat, en de Unie heeft geen enkel recht zich te mengen in interne aangelegenheden van een soevereine staat als de Russische Federatie. Als we het met de Russen eens worden over een missie, dan willen wij daar graag aan meewerken. Op dit moment is dat echter een zaak voor multilaterale organismen, te weten, de Raad van Europa en de OESO.

De Voorzitter.
Mijnheer Dupuis, voor de goede orde moet ik u erop wijzen dat de fungerend voorzitter van de Raad het recht heeft te antwoorden zoals hij dat gedaan heeft. U bent met dat antwoord niet tevreden, maar ik wil hier geen debat beginnen. Ik vraag u daarom om uw vraag zo beknopt mogelijk toe te lichten.

Dupuis (NI).
Wellicht zou de heer de Miguel kunnen toezeggen de zaak ter sprake te brengen in de Raad en in een later stadium met de informatie te komen die hij op dit moment niet kan verschaffen. Hij kan in ieder geval niet volstaan met de mededeling dat hij de vraag niet kan beantwoorden. Zo wordt het spel hier niet gespeeld. Hij behoort mijns inziens te zeggen dat hij sommige van de vragen die hem gesteld zijn nu, op dit moment, niet kan beantwoorden en dat hij ze daarom zal voorleggen aan de Raad. Voor zover ik weet is de Raad echter gehouden in beginsel op alle vragen antwoord te geven.

De Miguel.
Zeker, mijnheer de Voorzitter, ik kan daar een antwoord op geven. Uit de aard der zaak en ook uit respect voor de leden van dit Parlement behoort het zo te zijn dat elke vraag die hier tijdens het vragenuur gesteld wordt, een vraag is aan de Raad en niet aan één aan de voorzitters van de Raad. Het voorzitterschap geeft de vraag door aan de Raad. Ik heb u dus gezegd dat ik u geen antwoord kan geven, eenvoudigweg omdat ik nog niet met de Raad over deze vraag overleg heb kunnen plegen. Dat ik uw vraag aan de Raad zal doorgeven va de soi. U zult toch begrijpen wat ik met die uitdrukking bedoel.

De Voorzitter.
 Omdat de vragen nrs. 2 en 3 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld. Vraag nr. 2 van Alexandros Alavanos (H-0063/02):

Betreft: Maatregelen van het Spaanse voorzitterschap tegen antiglobaliseringsprotesten

Volgens bepaalde berichten zou de Spaanse regering speciale snel inzetbare politie-eenheden organiseren om demonstraties van globaliseringstegenstanders te verhinderen, die in diverse Spaanse steden gepland zijn tijdens het Spaanse Raadsvoorzitterschap. Voorts zouden er persoonlijke gegevens worden verzameld van personen die hebben deelgenomen aan soortgelijke demonstraties in andere Europese steden. Deze gegevens zouden worden vergaard in samenwerking met de politiemachten van een groot aantal lidstaten van de EU. Ook zou de Spaanse veiligheidsdienst al maanden lang de websites van de anti-globaliseringsorganisaties observeren.

Kan de Raad bovengenoemde gegevens bevestigen? Kan worden gegarandeerd dat de persoonlijke gegevens van de burgers van de Europese Unie zullen worden beschermd en dat er in de Europese Unie geen belemmeringen zullen worden opgeworpen aan de vrijheid van meningsuiting?  Vraag nr. 3 van Mihail Papayannakis (H-0108/02):

Betreft: Standpunt van het Spaanse voorzitterschap inzake bijeenkomsten

Het Spaanse voorzitterschap stelt in een nota (van 29.1.2002) aan de Werkgroep Terrorisme van de Raad voor om door middel van een besluit van de Raad een uniform formulier in te voeren voor de uitwisseling van informatie over terroristische activiteiten tijdens de topconferenties van de EU of andere bijeenkomsten van internationale of communautaire organen. Het gaat om actievoerders van al dan niet legale organisaties die naar de mening van de opstellers van de nota andere dan de opgegeven activiteiten verrichten, waardoor zij terroristische organisaties indirect helpen hun doelen te verwezenlijken. De opstellers zijn van mening dat een dergelijk optreden een ernstige bedreiging inhoudt, die in de naaste toekomst eventueel nog groter kan worden. Volgens de nota is het voorstel van het voorzitterschap een zeer nuttig instrument voor de preventie en zo nodig de onderdrukking van gewelddadig radicalisme van de jeugd in de centra van de grote steden. Kan de Raad aangezien dergelijke analyses en voorstellen op zijn minst discutabel zijn en volstrekt in tegenspraak zijn met het fundamentele recht van vrijheid van meningsuiting en van vergadering meedelen wat zijn officiële standpunt in dezen is?

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, de Raad zou graag de aandacht willen vestigen op mondelinge vraag nr. 0967/01, waarin artikel 33 van het Verdrag betreffende de Europese Unie wordt aangehaald. Daar staat: 'Deze titel - Titel VI, Bepalingen inzake politiële en justitiële samenwerking in strafzaken - laat de uitoefening van de verantwoordelijkheden van de lidstaten ten aanzien van de handhaving van de openbare orde en de bescherming van de binnenlandse veiligheid onverlet?.
Wat de bescherming van gegevens betreft: met betrekking tot de automatische verwerking van persoonlijke gegevens is 1981 het Europese Verdrag inzake Persoonsbescherming afgesloten, en dat verdrag is door alle lidstaten van de Europese Unie geratificeerd.
Op 13 juli 2001 hebben de Raad en de vertegenwoordigers van de lidstaten conclusies aangenomen met betrekking tot de veiligheid bij Europese Raden en andere gelegenheden. Daarin wordt gesteld dat één van de doelstellingen van de Europese Unie erin bestaat om binnen de Unie een ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te creëren. Burgers hebben het recht om vrijelijk hun mening te uiten en vreedzaam te demonstreren. Die rechten zijn opgenomen in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Burgers mogen dus hun mening uiten en demonstreren, behalve als zij daarmee hun eigen veiligheid of die van andere burgers in gevaar brengen of eigendommen van anderen beschadigen.
In diezelfde conclusies wordt benadrukt dat er een constructieve dialoog in gang moet worden gezet tussen de organisatoren van openbare manifestaties en de autoriteiten van het gastland. Daarnaast is het van belang dat de politie en douane contact met elkaar onderhouden om er voor te zorgen dat legitieme demonstraties niet misbruikt worden voor individueel of collectief geweld.
Met betrekking tot de vraag van de heer Papayannakis kan ik u het volgende vertellen. De voorbereidende instanties die zich met deze vraag bezighouden hebben in januari en februari werkbesprekingen gevoerd, met volledige inachtneming van de mensenrechten en de grondrechten, en geheel conform de Verdragsbepalingen. Het Spaanse voorzitterschap heeft het recht de maatregelen te nemen die het nodig acht.

Alavanos (GUE/NGL).
Ik dank u voor uw antwoord. Ik wilde mededelen dat collega Papayannakis naar de Conferentie van delegatievoorzitters moest en daarom hier niet aanwezig kan zijn. Ik heb vastgesteld dat de fungerend voorzitter van de Raad een heel algemeen antwoord heeft proberen te geven en enkele principes heeft genoemd, zoals de verdragen inzake gegevensbescherming, hetgeen interessant is.
Ik wilde vragen of het Spaans voorzitterschap praktische voorbereidingen aan het treffen is, niet om de lijn-Berlusconi te volgen - waardoor heel wat problemen zijn ontstaan, grondrechten van de burgers van de Europese Unie werden geschonden, en vredelievende Griekse burgers en burgers van andere landen toegang tot het Italiaans grondgebied werd geweigerd - maar om de lijn van, laat ik zeggen, PortoAllegre te volgen, en of het Spaans voorzitterschap dus met andere woorden pogingen onderneemt om een kader te scheppen waarbinnen manifestanten op legale en vreedzame wijze uiting kunnen geven aan hun wil en eisen. Daarom wil ik u vragen wat u te zeggen hebt over het overleg met de organisatoren, enzovoort.

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen zeggen dat ik elke vergelijking die de afgevaardigde zojuist in zijn interventie heeft gemaakt tussen de regering van de heer Berlusconi en die van de heer Aznar afwijs.
Elke regering voert haar taken uit binnen het kader van haar bevoegdheden, en ik kan u verzekeren dat de Spaanse regering bij de uitvoering van de taken die haar uit hoofde van het voorzitterschap van de Raad van de Unie toevallen, de beginselen van de ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid zal respecteren. Ze aanvaardt de uit het voorzitterschap voortvloeiende verplichtingen.
Ik kan u zonder meer garanderen dat we in het geheel niet van plan zijn de in het Verdrag opgenomen grondrechten - het vrije verkeer van personen - te beperken. Daarbij moet ik echter wel aantekenen dat de Spaanse regering bereid is alle nodige maatregelen te nemen om te verhinderen dat mensen die de vreedzame demonstraties willen misbruiken in hun kwade opzet slagen. We zullen niet toelaten dat Barcelona in een slagveld verandert en er geweld wordt gepleegd, met vernietiging van eigendommen en agressie tegen personen.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, wij weten allemaal dat de acties tijdens dergelijke bijeenkomsten in eerste instantie voortkomen uit educatieve tekortkomingen. Daarom heeft het Europees Parlement voorgesteld in de WTO een parlementaire vergadering in te stellen die in de toekomst discussies kan voeren met niet-gouvernementele organisaties en geïnteresseerde groepen, en zodoende op parlementair niveau de communicatie met de burger kan versterken. Ik zou u, mijnheer de Raadsvoorzitter, willen vragen welke initiatieven het Spaans voorzitterschap denkt te ondernemen om dit plan zo snel mogelijk te verwezenlijken?

De Miguel.
Ik kan u verzekeren dat de problemen waarmee we te maken hebben gekregen, niet ontstaan zijn omdat er geen dialoog gevoerd is.
De Raad van de Unie heeft bij verschillende gelegenheden aangegeven dat hij bereid was een dialoog aan te gaan. De Spaanse regering voert op dit moment besprekingen met al de organisaties die in Barcelona op vreedzame wijze willen demonstreren en uiting willen geven aan hun mening. Iedereen die op deze manier wil demonstreren heeft het recht dat te doen en het recht gehoord te worden. Dat is het onvervreemdbare recht van elke Europese burger.
Ik geloof achter niet dat mensen die vreedzaam demonstreren behoefte hebben aan een nieuw forum om een dialoog te voeren. De daarvoor benodigde fora bestaan immers reeds. Uw initiatief is hoe dan ook goed bedoeld. Maar als er een parlementaire vergadering opgezet zou worden, met nieuwe dialoogmogelijkheden, dan zou dat alleen maar betekenen dat er een extra forum gecreëerd wordt, en ik geloof niet dat het opzetten van meer fora zal bijdragen tot de oplossing van dit probleem. Demonstraties worden door gewelddadige groepen en groepjes misbruikt. Deze mensen willen helemaal geen dialoog. Het enige dat ze willen is van de gelegenheid gebruik maken om gewelddaden te plegen en verwarring te zaaien.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 4 van Camilo Nogueira Román (H-0066/02):

Betreft: Vermeend standpunt van het Spaanse voorzitterschap over de oprichting van een senaat van de Unie op basis van het Comité van de regio's

Juan José Lucas, minister van het Spaanse voorzitterschap, heeft onlangs in een negatieve reactie op het standpunt van diverse nationaliteiten en regio's die net als hun collega's uit België, Duitsland Oostenrijk en het UK in de Raad van ministers vertegenwoordigd willen zijn, verklaard dat zij al goed in het Comité van de regio's vertegenwoordigd zijn. Hij stelt daarnaast voor deze raadgevende instelling tot de senaat van de EU om te vormen.

Kan het voorzitterschap van de Raad de inhoud van dit voorstel van de heer Lucas verklaren?

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, ik moet u erop wijzen dat ik geen commentaar kan leveren op het standpunt dat leden van de Raad erop na houden. De door u gestelde vraag valt overigens niet onder de bevoegdheden van de Raad, maar onder die van de Intergouvernementele Conferentie die momenteel wordt voorbereid met de op 14 en 15 december 2001 tijdens de Raad van Laken in het leven geroepen Conventie.
Verder wil ik u graag verwijzen naar het antwoord dat de Raad tijdens het vragenuur in de maand februari in de voltallige vergadering aan mevrouw Miguélez Ramos heeft gegeven met betrekking tot de vertegenwoordiging van de lidstaten binnen de Raad.

Nogueira Román (Verts/ALE). -
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, de Spaanse premier weigert om arbitraire redenen en tegen de heersende tijdgeest in de nationale, in de grondwet erkende volkeren en regio's een plaats toe te kennen in de Unie en vooral in de Raad van ministers, en gaat daarmee voorbij aan hetgeen Duitsland, België, het Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk reeds in praktijk brengen. Hij baseert zich hierbij op een absolutistische opvatting van soevereiniteit, die haaks staat op die van gedeelde soevereiniteit, een fundamenteel beginsel van de Europese Unie.
De regering gaat niet alleen zo ver - zoals blijkt uit de woorden van de heer Lucas, lid van de Raad en minister, die zeer dicht bij de premier staat - dat zij de nationale constitutionele organen wil veroordelen tot een raadgevende rol in een in politiek opzicht vleugellam Comité van de Regio's, maar zij wil deze laatste instantie ook nog, onder miskenning van de realiteit in de Unie, omvormen tot een senaat. Hiermee gaat zij in tegen voorstellen zoals dat van de Duitse bondskanselier Schroeder, die de functie van senaat wil voorbehouden aan de Raad zelf. Erger kan het niet. Derhalve vraag ik de voorzitter van de Raad waarom de Spaanse regeringen binnen de Unie vasthoudt aan een dergelijk anachronistisch concept van soevereiniteit?

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat ik deze vraag al beantwoord heb.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de staatssecretaris, u heeft zojuist een verwijzing gemaakt naar het antwoord dat u hier in de voltallige vergadering aan mevrouw Miguélez Ramos gegeven heeft. Ik heb destijds ook een interventie gepleegd en diezelfde vraag gesteld, maar ik heb geen antwoord ontvangen. Ik wil u nu in de eerste plaats vragen mij een kopie te sturen van het antwoord dat u mevrouw Miguélez Ramos heeft gegeven.
Verder zou ik graag willen dat u mij vertelde of in het Verdrag betreffende de Europese Unie nu wel of niet wordt aangegeven dat de ministers van de regionale regeringen mogen deelnemen aan de Raden van Europese ministers.

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot het antwoord dat ik aan mevrouw Miguélez Ramos heb gegeven zal ik het volgende doen. Ik stuur u het volledig verslag van de vergadering van dit Parlement. Die verslagen zijn overigens openbaar, en ik geloof dat u meer tijd heeft om die teksten door te lezen dan ik.
Met betrekking tot de tweede vraag kan ik u vertellen dat het Verdrag de lidstaten toestaat om zelf, op soevereine wijze te beslissen wie hen in de Raad vertegenwoordigt. Het is dus voor elk land een interne aangelegenheid om te beslissen wat men wil doen en wie men als vertegenwoordiger wil sturen.

De Voorzitter.
U hebt moties van orde, maar het is mijn plicht u erop te wijzen dat we hier niet kunnen ingaan op hetgeen aan deze moties ten grondslag ligt. U moet hier dus een echte motie van orde van maken. Wie zullen we het eerst aan het woord laten voor een punt van orde? Ik begin met de heer Ortuondo. Gaat u gang voor een motie van orde.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil er alleen maar op wijzen dat er een verwijzing is gemaakt naar mevrouw Ramos, en dat ook ik toen een vraag heb gesteld. Ik heb toen geen antwoord ontvangen. Ik geloof niet dat men van mij kan verlangen dat ik het volledig verslag van de vergadering raadpleeg. Ik heb recht op een antwoord. Ik heb tenslotte een vraag gesteld.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag willen weten of ik net als bij een eerdere vraag recht heb op een antwoord van de Raad en of ik dezelfde procedure kan volgen om een adequaat antwoord te krijgen?

De Voorzitter.
Als Voorzitter van deze vergadering zie ik het aldus: de fungerend voorzitter van de Raad verwijst naar een antwoord dat hij een week of wat - of misschien wel een maand - geleden op dezelfde vraag heeft gegeven. De fungerend voorzitter van de Raad heeft het auteursrecht op het antwoord op die vraag. Ik vind dat het nu aan u beiden is om uw geschil op te lossen.

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, uw vraag heeft betrekking op twee zaken: het actieprogramma en het Wereldfonds.
Met betrekking tot dat actieprogramma wil de Raad u erop wijzen dat hij in zijn resolutie van 14 mei 2001 over het actieprogramma en de versterking van de strijd tegen HIV (Aids) malaria en tuberculose - één en ander binnen het kader van armoedebestrijding (document 8495/01) - aangegeven heeft welke acties volgens de Raad voor de bestrijding van deze drie ziekten absoluut essentieel zijn.
Als ik acties zeg, bedoel ik natuurlijk eerst en vooral het kunnen beschikken over farmaceutische producten. Dat betekent dat de Trips-overeenkomst over intellectuele eigendom op ruime wijze geïnterpreteerd moet worden. Zo kunnen we althans iets doen aan de gezondheidsproblematiek. We kunnen dus gebruik maken van de mogelijkheid om ondernemingen te dwingen in bepaalde, uitzonderlijke omstandigheden licenties te verstrekken. Dat kan onder andere als de volksgezondheid in het geding is.
In de tweede plaats is het van belang dat we meer middelen vrijmaken voor onderzoek en ontwikkeling. De capaciteiten van de zich ontwikkelende landen moeten worden uitgebreid. Bovendien moet de ontwikkeling van producten van algemeen nut gestimuleerd worden. Ik denk dan aan nieuwe behandelwijzen en vaccines.
Voorts willen we graag deelnemen aan de werkzaamheden van internationale organisaties. Er bestaan reeds samenwerkingsovereenkomsten met de WGO, de VN - als het om Aids gaat -, de Wereldbank en andere internationale organisaties, zowel in de openbare als in de particuliere sfeer. Als voorbeeld noem ik het Algemeen samenwerkingsverband voor vaccines en immunisering (GAVI). Het is de bedoeling om deze overeenkomsten verder uit te werken.
De Verenigde Naties hebben van 25 tot 27 juni een Algemene Vergadering gehouden. Op de tweede dag, 26 juni, is een speciale bijeenkomst georganiseerd en tijdens die bijeenkomst heeft de Raad de zojuist genoemde resolutie gepresenteerd. Bovendien heeft de Raad meegeholpen bij de formulering van de slotverklaring van deze bijzondere zitting.
Met betrekking tot het Wereldfonds voor de bestrijding van aids, tuberculose en malaria, verwijst de Raad naar de beslissing die de Raad en het Parlement op 6 december 2001 hebben genomen over de bijdrage van de Europese Gemeenschap aan dat Wereldfonds. Krachtens die beslissing zal de Commissie voor het jaar 2001 zestig miljoen euro in dit fonds storten. Deze storting zal geschieden binnen het kader van een financieringsovereenkomst die de Commissie nog moet afsluiten met de depositoafdeling van de Wereldbank. In genoemde beslissing is ook vastgelegd dat de Commissie in 2002 aan het Europees Parlement en de Raad een eerste verslag zal voorleggen over het beheer en de werkwijze van dit Wereldfonds.
Wat toekomstige bijdragen betreft: de Raad wacht nu op voorstellen van de Commissie om de bestaande verordeningen bij te stellen. Het gaat dan eerst en vooral over de verordening van 24 maart 1997 betreffende acties voor de Aids-bestrijding in de ontwikkelingslanden. In die verordening moeten bovendien de bijdragen voor de gezondheidszorg op het gebied van de geboorteregeling worden opgenomen. Tot slot moet ook de verordening van 22 juli 1997 worden aangepast. Deze verordening heeft betrekking op het demografisch beleid van de ontwikkelingslanden en de programma's die deze landen voor dat doel ontworpen hebben.
Met betrekking tot de activiteiten die het Fonds tot nu toe ontwikkeld heeft, kan de Raad u mededelen dat de raad van beheer op 29 januari in Genève bijeengekomen is. Bij die gelegenheid zijn organisaties uit landen die zwaar door de epidemieën getroffen zijn opgeroepen om financieringsvoorstellen in te dienen. De eerste reeks subsidies zal in april worden toegekend, en dat zal tevens de eerste subsidietoewijzing van het Fonds zijn. Eind april zal de raad van beheer van het Fonds voor de tweede keer samenkomen.
Als u meer gedetailleerde informatie wenst kunt u zich het best rechtstreeks tot de Commissie wenden. Zij is immers in de raad van beheer van het Fonds vertegenwoordigd.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de fungerend voorzitter van de Raad graag bedanken voor de gedetailleerde informatie die hij mij vanmiddag verschaft heeft. Aids is in Afrika, en dan vooral in Centraal-Afrika - Oeganda, Burundi, Rwanda - een enorm probleem. Het Parlement - of, om precies te zijn, de Commissie ontwikkelingssamenwerking - wil daarom natuurlijk graag weten wat voor beleid de Raad en de Commissie gaan voeren met betrekking tot het beheer van dit Fonds. Het Parlement heeft immers 120 miljoen euro voor dit Fonds vrijgemaakt. U zegt dat 60 miljoen euro reeds gestort is, en dat het eerste verslag spoedig, in april, zal worden gepresenteerd. We zullen het beheer vanaf dat moment nauwlettend in de gaten blijven houden.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 7 van Josu Ortuondo Larrea (H-0076/02):

Betreft: Optreden van het Spaanse voorzitterschap in het Europees Parlement

In het eerste halfjaar 2002 bekleedt Spanje het voorzitterschap van de Europese Unie. Het vorige halfjaar was België voorzitter en zowel op de website van het Belgische voorzitterschap als tijdens haar optreden in het Europees Parlement hebben wij kunnen constateren dat de Belgische regering vaak gebruik heeft gemaakt van alle talen die in de verschillende regio's officiële talen zijn.

Kan de Raad meedelen waarom in de respectieve, op de Spaanse grondwet gebaseerde autonomiestatuten is vastgesteld dat het Catalaans, het Galicisch en het Baskisch ook als officiële taal gelden, terwijl deze talen - in tegenstelling tot die van België - niet worden gebruikt bij het optreden in het Europees Parlement? Het is bekend dat hiervoor geen tolken beschikbaar zijn, maar waarom worden deze talen zelfs niet gehanteerd op de website van het Spaanse voorzitterschap?

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, de fungerend voorzitter van de Raad wil er graag op wijzen dat het taalregime door de Raad vastgesteld wordt overeenkomstig artikel 290 van het EG-Verdrag. Deze moet hierover bij unanimiteit beslissen.
Het standpunt van de Raad in deze materie is vastgelegd in verordening (EG) 1 uit 1958, en die verordening is later bij de toetreding van nieuwe lidstaten een aantal malen aangepast. Binnen de Europese Unie gelden thans elf talen als officiële werktalen.
De website van het Spaans voorzitterschap is ook beschikbaar in de talen die volgens de Spaanse grondwet binnen Spanje als officiële talen gelden, maar dat valt buiten de verantwoordelijkheden van Raad van de Unie.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de staatssecretaris, ik geloof dat we het hier hebben over de bereidheid open te staan voor cultuur en democratie. Er zijn in Europa meer dan 100 verschillende volkeren die meer dan 100 verschillende talen spreken. Het jaar 2001 is door de Europese Unie uitgeroepen tot het Internationale jaar van de taal.
Het is een kwestie van bereidheid. Wij hebben in 2001 in Spanje allerhande culturele activiteiten proberen te organiseren om de binnen het Spaanse grondgebied gesproken talen te beschermen en zo de linguïstische diversiteit te stimuleren. Er worden naast het Castiliaans namelijk ook nog andere talen gesproken: het Bable of Asturisch, het Catalaans, het Galicisch, het Baskisch, en vele andere talen die allemaal bestaansrecht hebben.
De Spaanse regering heeft niet toegelaten dat er iets voor deze talen wordt gedaan. Ik wil u daarom vragen wat de reden is voor deze bekrompen en antidemocratische houding met betrekking tot iets dat een essentieel onderdeel uitmaakt van de culturele diversiteit binnen Spanje en Europa?

De Miguel.
Ik ben bang dat u zich in het verkeerde forum bevindt. Uw fractie kan deze vraag beter stellen op de voltallige vergadering van het Spaanse parlement. Ik herhaal, de Raad van de Unie heeft hier niets mee te maken. Ik verschijn hier in het Europees Parlement als vertegenwoordiger van de Raad van de Unie, en niet als vertegenwoordiger van de Spaanse regering. Ik kan dus geen antwoord op uw vraag geven.

De Voorzitter.
We gaan door naar de volgende vraag. We weten dat enkele afgevaardigden graag deel zouden nemen aan een debat over dit onderwerp. Dat geldt ook voor mij, maar als Voorzitter kan ik dat niet doen, ook al is de naam Bable gevallen, de taal van de streek waar ik geboren ben.

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft steeds prioriteit gegeven aan de mensenrechten en de bescherming van minderheden in de kandidaat-landen.
Dit is een essentieel element van de pretoetredingsstrategie, en dat geldt voor alle kandidaat-landen. Dat blijkt ook uit de politieke voorwaarden voor toetreding zoals die in 1993 tijdens de Europese Raad van Kopenhagen zijn vastgelegd.
Met betrekking tot Roemenië wordt in het kader van de pretoetredingsstrategie ook gekeken naar de wijze waarop kinderen worden behandeld. In het voortgangsverslag voor het jaar 2000 belicht de Commissie de vorderingen die Roemenië bij de voorbereiding op de toetreding in dit opzicht heeft geboekt. In dat verslag spreekt de Commissie haar bezorgdheid uit over het feit dat de verschillende landen allemaal een eigen adoptiewetgeving hebben, en dat de wetgeving en de praktijk op dit gebied van land tot land sterk uiteenlopen. Dat kan er namelijk toe leiden dat bij beslissingen over adoptie niet uitsluitend gekeken wordt naar het belang van de minderjarige, maar andere overwegingen een belangrijkere rol kunnen spelen. Om deze en andere redenen heeft de Roemeense regering besloten internationale adopties tijdelijk op te schorten. De associatieovereenkomst met Roemenië is op 28 januari 2002 door de Raad herzien. Onder de doelstellingen en prioriteiten wordt nu ook vermeld dat Roemenië de schorsing van internationale adopties moet laten voortduren totdat er een nieuwe wet wordt aangenomen die verenigbaar is met de belangen van de kinderen en de internationale verplichtingen van Roemenie, en er een voldoende uitgebreid administratief apparaat ontwikkeld is om eerbiediging van de nieuwe normen af te dwingen. De schorsing duurt dus voort, en daarnaast heeft de Roemeense regering in december 2001 maatregelen uitgevaardigd om ervoor te zorgen dat adoptieprocedures die op het moment van de schorsing nog bij de rechtbanken liepen uiteindelijk zullen kunnen worden voortgezet. Voor een aantal kinderen is in de lidstaten namelijk reeds een adoptieprocedure ingezet, met alle wettelijke garanties, en de voorzitter van de Raad is van mening dat deze procedures binnen een redelijke termijn moeten worden afgesloten.
Ik kan u verzekeren dat de Europese Unie de ontwikkelingen in Roemenië op de voet volgt. Dat geschiedt eerst en vooral via de organen die krachtens de Europese kaderovereenkomst gecreëerd zijn, de Associatieraad en het Associatiecomité.

Gil Robles Gil-Delgado (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de fungerend voorzitter van de Raad graag bedanken, en niet alleen voor de gedetailleerdheid van zijn antwoord. De Raad heeft, eerst onder het Belgisch voorzitterschap en nu onder het Spaans voorzitterschap, veel gedaan om - in de woorden van de Raad - 'binnen een redelijke termijn? een oplossing te vinden voor de volgende twee problemen. Allereerst moet het Roemeense adoptiestelsel afgestemd worden op de in deze materie geldende internationale verdragen. Daarnaast moet er een oplossing worden gevonden voor al die gezinnen die een adoptieprocedure hebben ingezet onder de vroeger geldende Roemeense wetgeving, en die nu niet geholpen kunnen worden.
Ik wil nu een aanvullende vraag stellen. Is de Raad bereid zijn invloed - ik zal geen sterkere uitdrukking gebruiken - bij de Roemeense autoriteiten aan te wenden om ervoor te zorgen dat er nu eindelijk iets wordt gedaan aan deze twee kwesties? De Roemeense autoriteiten hebben immers beloften gedaan. Ik heb het dus niet alleen over de tenuitvoerlegging van de nieuwe wetgeving, maar ook over de voortzetting van de vastgelopen procedures.

De Miguel.
Mijn antwoord luidt: ja. Gisteren heeft er een Associatieraad plaatsgevonden, waarbij gesprekken zijn gevoerd tussen Roemenië en de Spaanse minister van buitenlandse zaken, die daar optrad als fungerend voorzitter. We hebben gesproken met de Roemeense minister van buitenlandse zaken, de heer Geoana, en deze heeft ons verzekerd dat men al het mogelijke zal doen om een oplossing te vinden voor al die adoptieprocedures die, zoals u zelf heeft aangegeven, ingezet zijn onder de vroegere wetgeving en die nu zijn vastgelopen.
Het gaat er dus om de reeds ingezette, maar vervolgens geblokkeerde procedures weer voort te zetten, om zo te voldoen aan de verwachtingen zoals die gewekt zijn bij de gezinnen die deze procedures zijn begonnen. Verder moet er natuurlijk gewerkt worden aan de implementatie van de nieuwe wetgeving. Dat is ons gisteren door de Roemeense delegatie verteld, en men heeft ons verzekerd dat men zich zal blijven inzetten om aan de eisen van de Europese Unie te voldoen.

De Voorzitter.
Ik moet u allemaal - en in het bijzonder de heer Ortuondo, die mij het woord gevraagd heeft - wijzen op Bijlage II 'procedure voor het vragenuur zoals voorzien in artikel 43?. Daarin wordt onder punt 4 met betrekking tot aanvullende vragen het volgende vermeld: 'Ieder lid kan naar aanleiding van elke vraag een aanvullende vraag stellen. Het kan in totaal slechts één aanvullende vraag aan de Raad en twee aanvullende vragen aan de Commissie stellen?. We zijn nu bezig met vragen aan de Raad, en dat betekent dat u geen aanvullende vragen meer kunt stellen, mijnheer Ortuondo. Als het over een motie van orde gaat, kunt u uw gang gaan; verre van mij u dat te verhinderen. U krijgt de gelegenheid motie van orde, maar u kunt geen aanvullende vragen meer stellen.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Goed, dan stel ik mijn vraag als motie van orde, want als ik het goed begrepen heb, heeft u zojuist gezegd dat elke afgevaardigde bij elke vraag een aanvullende vraag mag stellen.

De Voorzitter.
Nee, u heeft me verkeerd begrepen, of ik heb het niet goed uitgelegd. Ik heb u het Reglement voorgelezen.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE). -
Ik zal u wel verkeerd begrepen hebben en daarom niet langer aandringen. Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter.

De Voorzitter.
Bij het vragenuur voor vragen aan de Commissie kan elke afgevaardigde naast de gewone vragen ook nog twee aanvullende vragen stellen. Bij de vragen aan de Raad is echter maar één aanvullende vraag toegestaan. Ik zie dat niet iedereen het Reglement met de nodige aandacht heeft gelezen. Zo heel erg is dat niet, maar ik mag u dan wel op de regels wijzen.

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, met alle respect voor de afgevaardigden Carnero en Cerdeira, moet ik er helaas op wijzen dat de Raad niet in staat is om op hun vraag antwoord te geven, en wel om twee redenen. Allereerst is het zo dat de Raad geen commentaar levert op in de pers verschenen artikelen, en verder valt het onderwerp niet onder de bevoegdheden van de Raad.

Cerdeira Morterero (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mag ik uit het antwoord van de heer de Miguel afleiden dat de Raad van mening is niet bevoegd te zijn voor initiatieven ter bestrijding van de discriminatie die burgers ondervinden op grond van hun seksuele geaardheid? Is de Raad van mening dat het niet zijn zaak is dat artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam en artikel 21 van het Handvest voor de Grondrechten van de Europese Unie ook werkelijk nageleefd worden? En geldt dat ook niet voor het besluit van de Raad van 27 december 2000 voor de opstelling van een communautair programma ter bestrijding van discriminatie?
Ik wil de heer de Miguel er graag aan herinneren dat zich elke dag weer vele burgers tot het Parlement richten om de aandacht te vestigen op het feit dat ze gediscrimineerd worden op grond van hun seksuele geaardheid. Dat is iets dat mij ter harte gaat en ik geloof dat dit wel degelijk onder de bevoegdheden van de Raad valt. En dan heb ik het niet alleen over het concrete geval dat we nu bespreken.

De Miguel.
Hartelijk dank, mevrouw Cerdeira. Wat ik bedoel is dat het concrete geval dat u noemt binnen de religieuze sfeer valt. De Rooms-katholieke Kerk is hier bevoegd, niet de Raad. Er is met betrekking tot de in de vraag genoemde persoon alleen sprake van discriminatie in de zin dat de Rooms-katholieke Kerk voornemens is disciplinaire maatregelen te nemen tegen een priester die zich op een bepaalde wijze bekend heeft.
Het is dus een zaak die binnen de religieuze sfeer valt, en daarover verkiest de Raad zich niet uit te spreken.

Carnero González (PSE).
Mijnheer de voorzitter van de Raad, in een democratisch bestel - en dat is de Europese Unie - kan geen enkele organisatie, of dat nu een confessionele of een lekenorganisatie is, boven de wet staan, en met de wet bedoel ik de fundamentele normen en waarden die de omgang tussen de burgers bepalen en vorm geven.
Daarom geloof ik dat dit geval wel degelijk onder de bevoegdheid van de Raad valt. De Raad moet ons nu gaan vertellen welke maatregelen genomen zullen worden om te verhinderen dat duizenden en duizenden burgers van de Europese Unie gediscrimineerd worden op grond van hun seksuele geaardheid en dat men ze brandmerkt als ziek of ontaard. Volgens mij is de Raad bevoegd om via de daartoe geëigende kanalen duidelijk te maken dat elke instelling verplicht is tot naleving van de waarden die - zoals mijn collega mevrouw Cerdeira zei - verankerd zijn in het Verdrag en het Handvest van de grondrechten dat de Raad niet al te lang geleden zelf heeft opgesteld en uitgevaardigd.

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard zijn alle organisaties binnen de Europese Unie verplicht om de fundamentele normen met betrekking tot personen te respecteren. Ze mogen dus niet discrimineren. Het geval dat u hier noemt valt echter onder de interne aangelegenheden van de Rooms-katholieke Kerk, en de Raad wil zich daar niet mee bemoeien omdat hij daartoe niet bevoegd is.

Cashman (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst acht de Raad zich kennelijk niet bevoegd op het gebied van de rechten van natuurlijke personen. Maakt dit de Raad onbekwaam? Ik zou graag een antwoord op deze vraag willen?
Aanvaardt het voorzitterschap daarnaast dat lidstaten de plicht hebben dergelijke discriminatie te veroordelen, omdat zij hun handtekening hebben gezet onder de kaderrichtlijn inzake werkgelegenheid waarin discriminatie ook op grond van seksualiteit verboden wordt, een kaderrichtlijn die in 2003 moet zijn omgezet?
Tot slot, is het voorzitterschap bereid een principieel standpunt in te nemen en dergelijke discriminatie in algemene zin te veroordelen? Die discriminatie werpt een vloek op degenen die zich eraan bezondigen en op degenen die er of door hun stilzwijgen of door hun gebrek aan daadkracht mee instemmen?

De Miguel.
Nee, mijnheer de Voorzitter. De Raad is niet voornemens om in dit geval actie te ondernemen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 11 van María Izquierdo Rojo (H-0084/02):

Betreft: Spaans voorzitterschap en de betrekkingen met Marokko

Op welke wijze denkt het Spaanse voorzitterschap de betrekkingen met Marokko te bevorderen?

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, het Spaans voorzitterschap is heel tevreden over de betrekkingen met Marokko, en we willen deze betrekkingen op een aantal vlakken verder ontwikkelen. We moeten allereerst de associatieovereenkomst die op 1 maart van kracht is geworden implementeren. In die overeenkomst wordt gesproken over samenwerking op een hele reeks gebieden. We willen een vrijhandelszone tot stand brengen en een politieke dialoog opzetten. Dat zijn immers zaken die voor de ontwikkeling van dat land van groot belang zijn.
Op een aantal van de in de overeenkomst genoemde gebieden is reeds vooruitgang geboekt, en voor een aantal sectoren is een werkgroep opgezet.
De tweede bijeenkomst van de Associatieraad wordt op 13 maart 2002 in Rabat gehouden. Bij die gelegenheid kunnen we spreken over de uitvoering van de overeenkomst en verdere ideeën ontwikkelen voor toekomstige activiteiten. Is het vandaag trouwens niet de dertiende? Het voorzitterschap zal ook een aantal onderwerpen van politieke aard aanroeren, zoals de mensenrechtensituatie en de Westelijke Sahara. We kunnen daarnaast spreken over de wijze waarop we de betrekkingen tussen de Europese Unie en Marokko verder kunnen uitwerken, met het oog op de voorbereiding op de derde ontmoeting tussen de Europese Unie en Marokko in het kader van de Associatieraad. Die zal in principe tijdens het tweede semester van 2002 onder Deens voorzitterschap plaatsvinden. De laatste vergadering werd immers in oktober 2001 gehouden.
De onderhandelingen die de Commissie met Marokko over de landbouw voert, zijn begin januari van start gegaan. De bedoeling daarvan is om de uitwisseling van landbouwproducten tussen de Unie en Marokko te liberaliseren. Overeenkomstig de bepalingen van de associatieovereenkomst zullen deze onderhandelingen hervat worden wanneer het Associatiecomité op 14 mei bijeenkomt. Ze zullen uiterlijk eind 2002 afgesloten worden.
Het voorzitterschap blijft Marokko steunen bij de samenwerking op regionaal en subregionaal niveau. Dat geldt ook voor de samenwerking binnen het kader van de Arabische Maghreb-Unie en het proces van Agadir. Via dat proces hopen we een vrijhandelszone op te zetten tussen Marokko, Egypte, Jordanië en Tunesië. Ook andere landen uit de regio die met de Europese Unie associatieovereenkomsten hebben afgesloten kunnen tot die vrijhandelszone toetreden.
Daarnaast onderhoudt het voorzitterschap de dialoog en de samenwerking met Marokko op het gebied van migratiebeleid, met inbegrip van clandestiene immigratie. De bedoeling is dat we samen het actieplan implementeren dat de Raad in oktober 1999 voor Marokko heeft opgezet. Dat actieplan is gericht op de sociaal economische ontwikkeling en de integratie van Marokkaanse ingezetenen die nu legaal in de lidstaten van de Unie verblijven. We hopen hiermee ook de migratiestromen in de hand te houden, één en ander met respect voor het asielrecht. Op dit moment gaat er een aantal projecten van start. Die projecten hebben betrekking op de sociaal economische ontwikkeling, de levens- en arbeidsomstandigheden van Marokkaanse gemeenschappen binnen de Europese Unie en het beheer van de grenscontroles. Verder willen we helpen bij de bestrijding van illegale migratie.
Gisteren is in Rabat de groep sociale zaken en migratie bijeengekomen. In de loop van het volgende semester zullen besprekingen worden gehouden met het oog op het sluiten van een terugname-overeenkomst tussen de Europese Unie en Marokko.
Met betrekking tot de visserij kan ik u mededelen dat de Raad het belang erkent van goede betrekkingen tussen de Europese Unie en het Koninkrijk Marokko op dit gebied. De Raad zal zich daarvoor blijven inzetten en ervoor zorgen dat de samenwerking voor beide partners goede resultaten oplevert.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is geen antwoord maar de opsomming van nog te houden ontmoetingen. Met beleid heeft dat nauwelijks iets te maken, en ik ben dan ook teleurgesteld over dit antwoord. De vraag luidde immers wat voor ideeën het Spaans voorzitterschap had over de betrekkingen met Marokko. U heeft eigenlijk niets gezegd. Deze opsomming van ontmoetingen had net zo goed voor een ander land kunnen gelden.
Ik had liever dat u mij een ander soort antwoord gaf. Vertelt u mij dus welke prioriteiten en welke doelstellingen het Spaans voorzitterschap nastreeft met betrekking tot Marokko. Het gaat ons om prioriteiten en doelstellingen, en niet om een agenda. Anders komen we niet verder dan het gebruikelijke blabla.

De Miguel.
Het spijt me dat u zich alleen de data van de vergaderingen kunt herinneren, en de inhoud van hetgeen ik gezegd heb langs u heen is gegaan. Ik zal daarom herhalen wat ik gezegd heb. Er zijn door het voorzitterschap drie vergaderingen georganiseerd: één op de twaalfde - gisteren, dus -, één op de dertiende - vandaag - en één op de veertiende, ofwel morgen. In de betrekkingen tussen Marokko en de Europese Unie spelen drie grote prioriteiten, en die vormen het onderwerp van deze vergaderingen.
Gisteren heeft het Migratiecomité een vergadering gehouden om het belangrijkste onderwerp te bespreken: de migratie van Marokkanen naar de Europese Unie en de situatie van de Marokkaanse immigranten binnen Europa. We proberen Marokko te helpen bij het vinden van oplossingen voor dit probleem.
Vandaag komt de Associatieraad bijeen om te spreken over het samenwerkingsbeleid met Marokko. Het gaat dus niet alleen over economische aangelegenheden, maar ook over beleidszaken. Verder zal er gesproken worden over de projecten die binnen het kader van de associatie- en ontwikkelingsovereenkomst zijn opgezet. Die overeenkomst is namelijk het belangrijkste instrument in de betrekkingen tussen Marokko en de Europese Unie.
Morgen zal in Brussel het comité bijeenkomen dat belast is met de herziening van de uitvoer van Marokkaanse landbouwproducten naar de Europese Unie. Dat is voor Marokko de belangrijkste prioriteit: de uitvoer van producten naar de Europese Unie.
Als u vindt dat dit eigenlijk niets voorstelt, dan zult u er toch genoegen mee moeten nemen, aangezien ik er niets aan kan toevoegen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 12 van Jonas Sjöstedt (H-0085/02):

Betreft: Exportsubsidies van de EU voor landbouwproducten

De EU geeft jaarlijks niet minder dan vijf miljard euro uit aan exportsubsidies voor de eigen landbouwproducten. Deze subsidies schaden andere landen, niet het minst de ontwikkelingslanden, ernstig in hun mogelijkheden zich op de markt voor landbouwproducten staande te houden. De Rekenkamer heeft er ook op gewezen dat de uitgaven niet op bevredigende wijze worden gecontroleerd. In de WTO is harde kritiek geleverd op de EU-subsidies en in de conclusies van de WTO-bijeenkomst in Qatar is de doelstelling opgenomen de subsidies nader te bezien. Wat zijn de plannen van de EU om in de komende jaren te komen tot een vermindering dan wel afschaffing van de subsidies?

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, de Raad wil er graag op wijzen dat de Europese Unie, als het gaat om de handelsbetrekkingen met de ontwikkelingslanden, de op één na belangrijkste exporteur en de belangrijkste importeur van landbouwproducten is. De Europese Unie is dus 's werelds belangrijkste importeur van landbouwproducten uit ontwikkelingslanden.
De Europese Unie importeert meer landbouwproducten uit ontwikkelingslanden dan de Verenigde Staten, Canada, Japan, Australië en Nieuw-Zeeland samen. Tussen 1997 en 1999 heeft de Europese Unie jaarlijks voor meer dan 35 miljard euro landbouwproducten uit ontwikkelingslanden ingevoerd. In het overgrote merendeel van de gevallen is daarover geen invoertarief berekend. Voor een paar uitzonderlijke gevallen gold een uiterst laag tarief.
De Europese Unie voert dus wel degelijk een uiterst actief beleid ten gunste van deze landen, onder andere via twee belangrijke programma's die erop gericht zijn de uitvoer van ontwikkelingslanden naar de Europese Unie te stimuleren. Het eerste programma is gebaseerd op algemene preferenties; het tweede initiatief is u beslist bekend: EBA, ofwel, everything but arms.
De Raad wijst er verder op dat er in het kader van de Wereldhandelsorganisatie - waarvan 144 landen lid zijn, waarvan de meeste ontwikkelingslanden - op basis van de in 1994 in Marrakesj ondertekende akkoorden een overeenkomst gesloten is die er onder andere toe moet leiden dat subsidies die de mededinging op de wereldmarkten verstoren omlaag worden gebracht.
Kortgeleden werd in november 2001, tijdens de met de Verklaring van Doha ingeluide ontwikkelingsronde, besloten om niet alleen te streven naar een verdere afbouw van deze handelsbelemmeringen maar de ontwikkelingslanden tegelijkertijd te helpen bij een billijkere deelname aan de wereldhandel.
In het kader van deze nieuwe multilaterale handelsbesprekingen heeft de Unie zich ertoe verbonden om voor 1 januari 2005 een evenwichtig en voor alle partijen gunstig handelsakkoord tot stand te brengen. De Gemeenschap staat op het standpunt dat de exportsubsidies en -kredieten verder omlaag moeten. Ze wil bovendien iets doen aan staatsondernemingen en andere monopolies op de uitvoer. Zo kan men immers één markt gebruiken om een andere te subsidiëren. We willen daarnaast een einde maken aan bepaalde voedingspraktijken die er eigenlijk op gericht zijn overschotten weg te werken, markten te penetreren en de mededinging op die markten zoveel mogelijk ongedaan te maken.
De Raad heeft nog geen voorstellen van de Commissie ontvangen. Zoals u weet doet de Commissie de voorstellen voor het gemeenschappelijk handelsbeleid. Zodra we voorstellen ontvangen, zullen we ze bekijken in het licht van de zojuist genoemde richtsnoeren. De Commissie houdt overigens dezelfde richtsnoeren aan. Er bestaat op dit gebied dus geen enkel conflict tussen de Commissie en de Raad. De bedoeling is om de ontwikkelingslanden een extra voordelige positie te geven, zodat deze landen hun producten naar de Europese Unie kunnen uitvoeren.

Sjöstedt (GUE/NGL).
Ik dank de voorzitter van de Raad voor zijn uitvoerige antwoord. Ik vind deze grote exportsubsidies in wezen onsolidair. Ze hebben een vernietigend effect op de landbouwmarkt in grote delen van de Derde Wereld. Een rechtvaardig handelsbeleid kan pas worden bereikt wanneer deze subsidies worden afgeschaft.
Ik heb twee aanvullende vragen. De eerste vraag betreft de enorme fraude met exportsubsidies, waarop onder andere de Rekenkamer heeft gewezen. Welke maatregelen worden er genomen om deze fraude te lijf te gaan?
De andere vraag luidt: in hoeverre kan ik er op grond van de uiteenzetting van het voorzitterschap van uitgaan dat het Spaanse voorzitterschap na indiening van het Commissievoorstel zijn steun zal verlenen aan een sterke reductie van de exportsubsidies?

De Miguel.
Ik geloof dat er binnen de Europese Unie voldoende instrumenten bestaan om toezicht te houden op de uitgaven. De Commissie zelf, het Parlement en OLAF volstaan om vast te stellen of er fraude wordt gepleegd, en ik ga ervan uit dat tegen fraude in de toekomst net zo streng opgetreden zal worden als dat in het verleden het geval is geweest.
Met betrekking tot het opheffen van exportsubsidies kan ik u als voorzitter geen antwoord geven. Dat antwoord moet van de Raad komen. Ik kan u wel vertellen dat Spanje tegen exportsubsidies is. De voorzitter van de Raad zal echter moeten kijken wat het standpunt van de Raad als geheel is, en daar kan ik u op dit moment nog niets over vertellen. We hebben namelijk nog geen voorstellen van de Commissie ontvangen en de lidstaten hebben zich over dit onderwerp nog niet uitgesproken.

Patakis (GUE/NGL).
Het lijdt geen enkele twijfel dat een poging wordt ondernomen om huidig steunstelsel op grond van de GATT-overeenkomsten te veranderen. Als het wordt veranderd zal dat in het nadeel zijn van de landbouwproducten en het inkomen van de kleine, arme boeren. Hierbij mogen wij echter niet uit het oog verliezen dat 20% van de bedrijven 80% van de steun opstrijkt. Reeds uit het verslag-MacSharry bleek dat de steun voor de landbouwers in met name het Zuiden opgetrokken moest worden om aan de behoefte van de Europese Unie in bepaalde productiesectoren te kunnen voldoen. De Unie heeft een tekort aan katoen, tabak, olijfolie, groenten, fruit en andere producten: 70% van de totale behoeften wordt ingevoerd. Ten tweede zijn de communautaire producten van uitstekende kwaliteit en goed voor de consumenten van de Europese Unie.
Daar ik geen duidelijk antwoord heb gekregen en de Raad naar zijn zeggen nog geen duidelijk standpunt heeft, wil ik de Raad het volgende vragen: zal de Raad, uitgaande van de conclusies van de top van Doha, instemmen met de afschaffing van subsidies en zo ja, zal hij dan rekening houden met het feit dat in landen zoals Griekenland en andere zuidelijke landen de landbouwers er de brui aan zullen geven, met alle gevolgen van dien, zoals het plotselinge verdwijnen van de kleine landbouwbedrijven, stijgende werkloosheid, verwaarlozing van het milieu, enzovoort?

De Miguel
De fungerend voorzitter van de Raad kan niet goed voorspellen wat de uitkomst van het debat over de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zal zijn. Het zal wel één van de meest verhitte debatten van de komende maanden worden, dat wel. De landbouwsubsidies staan namelijk centraal in de discussie over de hervorming.
Ik zou u daarom willen vragen nog even geduld te oefenen en tot juli te wachten. Dan zal de Commissie een voorstel doen voor midterm review van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, overeenkomstig de financiële vooruitzichten en het in 2000 in Berlijn gesloten akkoord. Zodra we een Commissievoorstel hebben kan er in de Raad een discussie op gang worden gezet. Het Parlement zal ongetwijfeld snel vernemen wat precies de problemen zijn en zal aldus betrokken worden bij deze uiterst belangrijke hervorming. Dit voorzitterschap - of het volgende - zal dus voldoende gelegenheden krijgen om op dit soort vragen te antwoorden. 
Het spijt me dat ik u nu niets kan vertellen, maar er zijn gewoon voorstellen gedaan.

De Voorzitter.
Ik wil de afgevaardigden er graag op wijzen dat het vragenuur bedoeld is voor concrete vragen. Het is niet de bedoeling dat we hier een algemeen debat beginnen. Daar zijn andere gelegenheden voor, en we kunnen daarvoor dan veel meer tijd vrijmaken. Bij het vragenuur hebben we één minuut voor elke vraag, en één minuut voor elk antwoord. Ik heb het over niemand in het bijzonder en niemand hoeft zich aangesproken te voelen. Mijn opmerkingen zijn bedoeld om allen aan de regels te herinneren.

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, ik kan hier een antwoord op geven. Op 12 februari 2002 heeft de Ecofin-raad besprekingen gevoerd over de door Portugal en Duitsland gepresenteerde aanpassingen van hun stabiliteitsprogramma's. De Raad heeft daarnaast de aanbevelingen van de Commissie bestudeerd. Die aanbevelingen zijn erop gericht genoemde lidstaten op tijd te waarschuwen dat hun overheidstekort niet te hoog mag oplopen. Dit is wat we bedoelen met 'vroegtijdige waarschuwing?.
In deze aanbevelingen spreekt de Commissie haar bezorgdheid uit over de toename van het overheidstekort in deze twee landen. Zowel de Duitse als de Portugese regering hebben toegezegd hun best te zullen doen om het tekort in 2002 niet hoger op te laten lopen dan 3% van het BBP. Ze hebben bovendien beloofd dat ze de begrotingsevolutie in 2002 nauwlettend in de gaten zullen houden en geen maatregelen zullen nemen die zouden kunnen leiden tot een toename van het tekort. Verder zullen ze alles in het werk stellen om uiterlijk 2004 weer op het juiste spoor te geraken. Duitsland verbindt zich ertoe in de buurt van een begrotingsevenwicht te komen, terwijl Portugal denkt een werkelijk begrotingsevenwicht te kunnen bereiken.
De Raad en de Commissie zijn van mening dat de beloften van de Duitse en Portugese regering volstaan om de in de aanbevelingen van de Commissie uitgedrukte bezorgdheid weg te nemen. Dat was tenslotte de reden om deze twee staten te waarschuwen. De Raad heeft daarom besloten de aanbevelingen naast zich neer te leggen en de procedure te sluiten. De redenen daarvoor zijn uitgelegd in de twee verklaringen die de Raad heeft afgegeven met betrekking tot de begrotingssituatie in Duitsland en Portugal. Deze verklaringen zijn openbaar gemaakt.

Sacrédeus (PPE-DE).
Hierbij dank ik het Spaanse voorzitterschap voor dit antwoord. Ik heb nog enige aanvullende vragen:
Vindt de Commissie het positief dat de Commissie en de Raad tot verschillende conclusies gekomen zijn ten aanzien van de begrotingstekorten van Portugal en Duitsland? Is het iets verdienstelijks als men tot een verschillend oordeel komt?
Wat vindt het Spaanse voorzitterschap van de waarschuwing die een paar jaar geleden uitging naar Ierland, toen de regering daar de belastingen verlaagde om concrete verkiezingsbeloften na te komen? Was dat een gerechtvaardigde waarschuwing, gezien de manier waarop Portugal en Duitsland nu behandeld worden?
Hoe beoordeelt u de geloofwaardigheid van het stabiliteitspact in het licht van de verzwakte positie van de euro als wereldmunt, die ten opzichte van de dollar is gedaald van 1,30 naar 0,90?
En ten slotte, mijnheer de voorzitter van de Raad: vindt u dat dit besluit een precedent schept?

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil er allereerst op wijzen dat het besluit van de Raad geen precedent schept. De Raad zou nooit willens en wetens een voor de Unie schadelijk besluit nemen. Hij neemt alleen besluiten als hij ervan overtuigd is dat zulke besluiten goed zijn voor de Europese Unie en de lidstaten.
Met betrekking tot het vermeende verschil tussen de interpretatie van de Raad en die van de Commissie wil ik u alleen vertellen dat de Commissie de uit het Verdrag voortvloeiende verplichting om toezicht te houden op de naleving het stabiliteitspact volledig is nagekomen. Ze heeft de Raad voorgesteld het 'vroegtijdig waarschuwingssysteem? te activeren en de Raad heeft daarop naar behoren gereageerd. De Raad heeft vervolgens dit besluit genomen, na eerst van de betrokken lidstaten duidelijke garanties en beloften te hebben ontvangen.
U zegt mij dat ik een vergelijking moet maken tussen het besluit aangaande Ierland en dit besluit, dat betrekking heeft op Duitsland en Portugal. De Raad heeft ten aanzien van Ierland het besluit genomen dat hem op dat moment als juist en correct voorkwam. Ik neem aan dat daar goede redenen voor waren. Nu heeft de Raad met betrekking tot Duitsland en Portugal opnieuw een beslissing genomen, in de veronderstelling dat de genomen beslissing de beste is. De Raad kan landen die het risico lopen de doelstellingen van het stabiliteitspact te missen aanbevelingen doen en heeft daarbij volledige beslissingsbevoegdheid. De Raad kijkt bij elke beslissing naar de specifieke omstandigheden. Die waren in het geval van Ierland niet dezelfde als die welke nu voor Duitsland en Portugal gelden. We hebben van die twee landen garanties ontvangen en alle leden van de Raad hebben die geaccepteerd. De Raad heeft dus geheel soeverein besloten, en daarbij zijn verantwoordelijkheden aanvaard. De Raad is daartoe bevoegd.

De Voorzitter.
Ik moet u mededelen dat meer afgevaardigden gevraagd hebben aanvullende vragen te mogen stellen. Ik kan echter maar twee afgevaardigden het woord geven, en ik doe dat in de volgorde waarin ze het woord hebben gevraagd. De heer Tannock mag de eerste vraag stellen, en daarna is de heer Fatuzzo aan de beurt.

Tannock (PPE-DE).
Door het uniforme monetaire beleid en de eenheidsmunt is het onvermijdelijk dat buitenlandse directe investeringen gepleegd zullen worden in de lidstaat met de laagste inkomsten- en vennootschapsbelastingtarieven. Hoelang zal het duren voordat de roep klinkt om een serieuze belastingharmonisering in Euroland? En hoe lang zal het duren voordat de huidige EU-begroting - die afgetopt is op 1,27% van het BBP van de lidstaten - onvoldoende wordt bevonden voor het stabiliseren van een eenheidsmuntzone, met name na het op handen zijnde uitbreidingsprogramma, dat naar verluidt in 2004 van start zal gaan, en met name als een lidstaat slachtoffer wordt van een asymmetrische schok, zodat het door een of ander centraal EU-fonds uit de penarie geholpen moet worden?

De Voorzitter.
U weet dat u zo concreet en compleet mogelijke vragen moet stellen. De vragen die u stelt hebben met elkaar te maken, maar het is aan de voorzitter van de Raad om uit te maken of hij ze al dan niet tegelijk wil beantwoorden.

De Miguel.
Uiteraard streeft de Unie ernaar van de belastingwetgeving van de gehele Unie te harmoniseren, en niet alleen die van de eurolanden. Deze kwestie gaat dus ook uw land aan. Ik neem aan dat het u bekend is dat dit een onderwerp is waarover bij unanimiteit besloten moet worden. We maken dus maar heel langzaam vorderingen, maar we gaan vooruit. De Ecofin-raad is dus wel degelijk van plan het werk aan de belastingharmonisatie binnen de Unie voort te zetten. Ik hoop dat we erin slagen die harmonisatie tot stand te brengen, en dus niet alleen in de eurolanden maar in alle landen van de Unie.

Fatuzzo (PPE-DE).
Klopt volgens de fungerend voorzitter wat de Italiaanse premier, Berlusconi, en zijn minister van Financiën, Tremonti, hebben verklaard, dat zij namelijk, toen zij in 2001 de macht in handen kregen na verschillende centrum-linkse regeringen, een gat in de begroting hebben aangetroffen van 8.550 miljoen euro, een gat dat door de vorige regeringen was weggemoffeld en nu dankzij de controle van de huidige regering aan het daglicht is gekomen? Klopt dat? Weet u daar iets over?

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, dit onderwerp valt niet onder de bevoegdheden van de Raad. Ik kan op deze vraag dus geen antwoord geven.

De Voorzitter.
We komen nu bij de laatste vraag aan de voorzitter van de Raad. Hij moet hier beslist om zeven uur weg, anders mist hij zijn aansluitende vlucht.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 14 van Raimon Obiols i Germà (H-0090/02):

Betreft: Vooruitzichten van het proces van Barcelona

Op 24 januari ll. heeft de fungerend voorzitter van de Raad voor de Commissie buitenlandse zaken verklaard dat de situatie van het proces van Barcelona zowel vanuit economisch als vanuit politiek oogpunt "zorgwekkend" is.

Daarnaast zijn er de recente verklaringen van de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Hubert Védrine, die op de jaarlijkse bijeenkomst van de EuroMeSCo op 31 januari ll. gezegd heeft dat het proces van Barcelona met enorme sociale en politieke hinderpalen wordt geconfronteerd en dat bij het lanceren van het proces misschien is uitgegaan van een iets te utopische en al te globale visie.

Meent het Voorzitterschap dat de verwachtingen en de politieke wil met betrekking tot het proces van Barcelona moeten worden teruggeschroefd, of dat het Euromediterrane partnerschap integendeel de hoogste politieke prioriteit moet krijgen, met name in het licht van de gebeurtenissen van 11 september?

Kan het Voorzitterschap nadere informatie verstrekken over concrete voorstellen die het op de komende Euromediterrane conferentie in Valencia ter tafel wil brengen?

Welke institutionele mechanismen moeten volgens het Voorzitterschap worden gecreëerd of versterkt om een proces van gezamenlijke besluitvorming met de mediterrane partners op gang te brengen?

Wat denkt het fungerend Voorzitterschap van het voorstel om de voortgang van het Euromediterrane proces te bevorderen via versterkte samenwerking?

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, het voorzitterschap heeft van meet af aan alle pogingen tot ontwikkeling van het proces van Barcelona gesteund. Er is met de gebeurtenissen van 11 september een nieuwe situatie ontstaan, en daarom is tijdens de Raad van Gent van 19 en 20 oktober jongstleden besloten een dialoog op voet van gelijkheid aan te gaan tussen onze beschaving en de Arabische en Islamitische wereld, vooral in het kader van het proces van Barcelona. Er wordt dus bijzondere aandacht aan dit aspect besteed.
Ik kan u verzekeren dat de intensivering van de met het proces van Barcelona verband houdende activiteiten inderdaad een prioriteit is voor het Spaans voorzitterschap. Het voorzitterschap stelt alles in het werk om van de euromediterrane conferentie van ministers van Buitenlandse Zaken, die op 22 en 23 april in Valencia zal worden gehouden, een succes te maken. Met het oog op de voorbereiding van die ontmoeting is er tussen 18 en 22 februari een missie naar de Maghreb-landen gestuurd. De voorbereidingen zijn nu bijna voltooid. We gaan spreken over politieke, economische en sociaal culturele onderwerpen. Als we namelijk tijdens de ministersconferentie in Valencia concrete overeenkomsten willen sluiten, moet wij goed voorbereid zijn. We hebben van alle landen die bij het proces van Barcelona betrokken zijn de verzekering ontvangen dat ze in Valencia aanwezig zullen zijn.
Het feit dat alle delegaties hebben aangegeven dat ze nu, op een moeilijk moment in het vredesproces in het Midden-Oosten, in Valencia willen samenkomen is op zich een teken dat er bereidheid tot samenwerking bestaat, en dat men voortgang wil boeken in het proces van Barcelona, ondanks de moeilijkheden die de staat Israël en de Arabieren in het Midden-Oosten bij het vredesproces ondervinden.

Obiols i Germà (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet dat de voorzitter van de Raad door mijn schuld zijn vliegtuig mist. Met zijn antwoord in het achterhoofd zal ik mijn vraag nog eens herformuleren en er twee concrete vragen van maken. Eén: u verwijst naar het voorstel van het voorzitterschap om een euromediterrane ontwikkelingsbank op te zetten. Denkt de fungerend voorzitter dat dit voorstel succes kan hebben, of zullen we genoegen moeten nemen met een reeks facilities of de belofte dat van de MEDA-programma's optimaal gebruik zal worden gemaakt?
De tweede vraag is ook heel concreet. U zegt dat niet alleen derde landen uit het Middellandse-Zeegebied aanwezig zullen zijn, maar ook de ministers van Buitenlandse Zaken van de lidstaten van de Unie. Kan de fungerend voorzitter van de Raad mij verzekeren dat de schandalige vertoning van de laatste euromediterrane conferentie niet herhaald zal worden? Daar waren van de vijftien lidstaten namelijk maar vier ministers van Buitenlandse Zaken aanwezig.

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, ik moet mij bij voorbaat verontschuldigen. Ik moet namelijk een vliegtuig halen. In het Reglement staat trouwens dat het vragenuur om exact zeven uur afgesloten moet worden. Ik wil best langer doorgaan, maar vandaag kan dat echt niet. Ik kan u wel verzekeren dat het voorzitterschap hier overeenkomstig het Reglement tot op de laatste minuut aanwezig zal zijn.
Ik wil graag op de vragen van de heer Obiols antwoorden, aangezien hij heel verstandige vragen stelt. Zeker die tweede vraag, hoe beschamend die voor ons ook moge zijn.
We dringen erop aan dat de ministers van de geassocieerde mediterrane landen, de Arabische landen en Israël, aanwezig zijn. Nu wijst u op het schandaal van vorig jaar, toen er maar vier ministers van de Unie aanwezig waren, terwijl die Unie toch vijftien lidstaten telt.
U kunt zich voorstellen hoe hoog Spanje deze kwestie destijds opnam, aangezien Spanje toen wel op ministerieel niveau vertegenwoordigd was. U kunt zich dan ook voorstellen dat de voorzitter aan deze kwestie bijzonder belang hecht. We hebben daarom al het mogelijke gedaan om ervoor te zorgen dat alle ministers aanwezig zijn. We hebben er herhaaldelijk op gewezen dat het van fundamenteel belang is dat de ministers van Buitenlandse Zaken van de Unie fysiek aanwezig zijn bij een ministeriële ontmoeting als de onderhavige, waarbij gesproken zal worden over de herziening van het proces van Barcelona.
We hebben van de ministers van alle lidstaten van de Unie de nodige garanties ontvangen dat zij in Valencia aanwezig zullen zijn. Ik zelf - of anders de minister van Buitenlandse Zaken, de heer Piqué - zal u spoedig de resultaten mededelen van deze conferentie, die na deze vergaderperiode, of liever gezegd na de volgende vergaderperiode zal plaatsvinden. Ik hoop dat we u dan kunnen vertellen dat de ministers inderdaad aanwezig waren. Indien niet, dan zullen we serieus gewetensonderzoek moeten verrichten. Het Parlement kan hierbij een rol spelen en de aandacht van de regeringen van de lidstaten op dit soort zaken vestigen.
Wat uw vraag over de mediterrane ontwikkelingsbank betreft: ik kan u daar op dit moment nog niets definitiefs over zeggen. Ik kan u wel vertellen dat het Spaans voorzitterschap, en vooral de voorzitter van de Europese Raad, de heer Aznar, hier heel hard aan gewerkt heeft. We hebben in alle hoofdsteden op het hoogste niveau gesprekken gevoerd en we hopen nu een bevredigende oplossing te vinden.
Alles lijkt erop te wijzen dat er in Barcelona overeenstemming bereikt kan worden over een formule voor de oprichting van een filiaal van de Europese investeringsbank, de EIB. Van begin af aan is op een dergelijke formule aangedrongen. Dit filiaal zou onafhankelijk mogen optreden en een zekere ontwikkeling kunnen doormaken, met gaandeweg steeds meer bevoegdheden. Het eindresultaat zou dan een veel ambitieuzere instelling kunnen zijn dan die waaraan we nu onze goedkeuring willen verlenen. Ik geloof dat we voor deze kwestie in Barcelona wel degelijk een oplossing kunnen vinden. We zouden die dan heel graag tijdens de ministeriële conferentie in Valencia over het proces van Barcelona willen presenteren.

De Voorzitter.
De fungerend voorzitter van de Raad is altijd zijn verplichtingen nagekomen, en hij heeft me gewaarschuwd dat zijn verplichtingen hier vandaag om dringende redenen om zeven uur zouden aflopen. Enkele afgevaardigden hebben daarom afgezien van hun interventie. Er is echter nog een motie van orde die we moeten behandelen. De voorzitter van de Raad mag nu met een gerust hart vertrekken. Ik zal de motie van orde afhandelen.
Het woord is aan de heer MacCormick, voor een motie van orde.

MacCormick (Verts/ALE).
Even heel kort: de vraag die ik vandaag bij wijze van motie van orde wilde stellen, is door de heer de Miguel afgehandeld in een zeer hoffelijke, hulpvaardige en vriendelijke brief, die ik vanmiddag van hem kreeg. Ik wil hem daar zeer hartelijk voor bedanken en hem laten weten dat de inwoonster van mijn kiesdistrict deze daad zeer op prijs zal stellen.

De Miguel.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb inderdaad een geschreven vraag van de heer MacCormick ontvangen, en ik wilde daar ook zeker op reageren. Ik had echter ook een brief van hem, en daarom heb ik de vraag schriftelijk beantwoord. Daar staat alles in, en ik heb hem dat schriftelijk antwoord vandaag doen geworden. Dat antwoord is op papier natuurlijk veel uitgebreider dan ik hier ooit mondeling had kunnen doen. Ik dank de heer MacCormick dat hij daarvoor erkentelijk is.

De Voorzitter.
Ik ben blij dat de fungerend voorzitter van de Raad en de heer MacCormick zulke goede betrekkingen onderhouden. Ik had niet durven hopen dat het zo'n constructieve motie van orde zou worden.
Ik wens u een goede reis, mijnheer de fungerend voorzitter.
De heer Ripoll wil ook graag iets zeggen over dit onderwerp, maar ik neem aan dat hij daar gezien de omstandigheden van zal afzien. Wilt u een verklaring afleggen?

Ripoll y Martínez de Bedoya (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat de heer MacCormick een antwoord op zijn vraag ontvangen heeft. Het is echter wel zo dat dit dergelijke manifestaties schade toebrengen aan één van de belangrijkste toeristische regio's van Europa, de Balearen. Het zou dan ook beter zijn geweest als ook wij een vraag hadden kunnen stellen. Ik geloof namelijk dat de persoon namens wie de heer MacCormick zijn vraag stelt eigenlijk alleen maar op een schadevergoeding uit is, eenvoudigweg omdat de Britse onderneming die de reis had georganiseerd hem niet betaald heeft. En nu vindt hij dat de Spaanse staat dat maar moet doen. Door zijn optreden schaadt hij het imago van Spanje op een wijze die in geen verhouding staat tot hetgeen gebeurd is.
De Voorzitter.
Zoals u zult begrijpen, kunnen we met het oog op de tijd niet verder op deze kwestie ingaan. U zult dat zeker wel kunnen uitleggen aan de bevolking van de Balearen. 
Ik vind het spijtig dat we niet meer tijd hebben, maar wij kunnen onmogelijk doorgaan.
Aangezien het vragenuur voor vragen aan de Raad is afgesloten, zullen de vragen nrs. 15 en 33 schriftelijk worden beantwoord

De Voorzitter.
Aan de orde is de voortzetting van de gecombineerde behandeling van drie verslagen namens de Economische en Monetaire Commissie:
A5-0060/2002 van de heer Lipietz, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het aanvullende toezicht op kredietinstellingen, verzekeringsondernemingen en beleggingsondernemingen in een financieel conglomeraat (COM(2001) 213 - C5-0159/2001 - 2001/0095(COD));
A5-0069/2002 van de heer Goebbels, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende handel met voorkennis en marktmanipulatie (marktmisbruik) (COM(2001) 281 - C5-0262/2001 - 2001/0118(COD)), en
A5-0072/2002 van de heer Huhne, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het prospectus dat gepubliceerd moet worden wanneer effecten aan het publiek worden aangeboden of tot de handel worden toegelaten (COM(2001) 280 - C5-0263/2001 - 2001/0117(COD)).

Della Vedova (NI).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de onderhavige verslagen tonen aan dat het boven alles verheven doel van transparantie en een hoog niveau van disclosure op de financiële markten in botsing kan komen met andere, even belangrijke vereisten, zoals de noodzaak te voorkomen dat kleine bedrijven bezwijken onder al te grote bureaucratische lasten.
Mijns inziens hebben de rapporteurs en de Economische en Monetaire Commissie goed werk verricht en een evenwicht weten te bewerkstelligen tussen de verschillende vereisten. Ik ben derhalve van mening dat het Parlement de in de commissie met ruime meerderheid goedgekeurde voorstellen moet aannemen.
Ik heb nu twee opmerkingen. Wat ten eerste de invoering van het zogenaamd Europees paspoort betreft, dat bedoeld is om het aantrekken van kapitaal in de Europese Unie te vergemakkelijken en goedkoper te maken, ben ik van mening dat de in de commissie goedgekeurde aanpak van de rapporteur, de heer Huhne, absolute instemming verdient. Wat ten tweede de mogelijkheid betreft voor de landen om emittenten met een marktkapitalisering van minder dan 350 miljoen euro - de door de rapporteur voorgestelde drempelwaarde - uit te zonderen van de verplichtingen van de richtlijn, ben ik van mening dat daarmee de noodzaak van informatietransparantie kan worden verzoend met de noodzaak van bescherming van de wat minder kleine bedrijven.
Ik rond af: voor mij zijn de argumenten die pleiten voor een keuzemogelijkheid van de emittent wat de bevoegde autoriteit betreft overtuigend. Dit is een mechanisme dat vorderingen mogelijk maakt bij het vergelijken van de door de autoriteiten in de lidstaten gevolgde praktijken. Zoals altijd doemt ook in dit geval de vogelverschrikker van de race to the bottom op, oftewel kwaliteitsverslechtering. Volgens mij moet men evenwel meer vertrouwen hebben in het vermogen van de markt om het kaf van het koren te scheiden en de beste praktijken te kiezen.

Mann, Thomas (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, gelet op de toenemende complexiteit van de financiële instrumenten en de razendsnelle gegevensoverdracht via internet is het niet eenvoudig onderscheid te maken tussen correct gebruik en misbruik van voorkennis. De onduidelijke definiëring van dit begrip heeft bijvoorbeeld alleen al in Duitsland in de afgelopen twintig jaar aanleiding gegeven tot tien lange en dure gerechtelijke procedures. In overeenstemming met het verslag-Lamfalussy en het parlementaire antwoord hierop, het verslag-von Wogau, heeft onze Economische en Monetaire Commissie eenstemmig vóór de comitologieprocedure gepleit.
Wij hebben veel aandacht geschonken aan een nieuwe definitie van voorkennis. Hieronder verstaan wij informatie die alleen voor ingewijden toegankelijk is en direct of indirect betrekking heeft op emittenten van financiële instrumenten. Als deze informatie via de traditionele of elektronische media wordt verspreid, zou die aanzienlijke invloed kunnen hebben op de koersen of prijzen van deze financiële instrumenten. Van manipulatie is sprake als doelbewust onjuiste of misleidende informatie over belangrijke feiten wordt verspreid op basis waarvan derden direct of indirect voordelen of winsten kunnen behalen. De instelling van specifieke bepalingen voor journalisten hebben wij overigens kunnen verhinderen. Hoewel zij niet anders mogen worden behandeld dan degenen die zich schuldig maken aan marktmanipulatie, blijft de persvrijheid in elk opzicht gewaarborgd.
Wij hebben voor de lidstaten een richtsnoer uitgevaardigd voor het opleggen van sancties en maatregelen. Wij hebben beginsels geformuleerd in de vorm van voorstellen aan de Commissie voor de uitoefening van uitvoeringsbevoegdheden. Wij hebben een lijst van financiële instrumenten opgesteld. Het is de bedoeling dat nieuwe producten onder de reikwijdte van de richtlijn vallen. Verder hebben wij het belang onderstreept van zogenaamde Chinese muren, die voorkomen dat informatie van een deel van een activiteit doorlekt naar een ander deel. Wij hebben erop gehamerd dat hier streng op wordt gecontroleerd in de desbetreffende ondernemingen.
Wij zijn het erover eens geworden dat er in elke lidstaat van de Europese Unie één bevoegde autoriteit moet worden aangewezen om doeltreffende controle uit te oefenen. In die autoriteit dienen de verschillende bevoegdheden van de nationale instanties te worden samengebundeld. Die autoriteit dient nauw samen te werken met vergelijkbare instanties van andere landen. Ik beschouw de eensgezindheid tussen het Parlement, de Commissie en de Raad over het merendeel van deze voorstellen als een groot succes, dat grotendeels te danken is aan de rapporteur, de heer Goebbels. Als schaduwrapporteur van de PPE-DE-Fractie feliciteer ik hem met zijn vaardigheid in de totstandbrenging van goede compromissen, waarin een groot aantal van onze voorstellen terug is te vinden.
De herziening van de richtlijn, die tevens op nieuwe ontwikkelingen is afgestemd, kan leiden tot meer samenhang op de Europese financiële markten en uiteindelijk tot meer vertrouwen bij de beleggers. Dat biedt goede perspectieven voor een bijzonder gevoelig terrein van onze geglobaliseerde economie!

Ettl (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, het feit dat wij in de Economische en Monetaire Commissie met dit verslag hebben ingestemd - ik doel op het Verslag-Huhne - betekent nog niet dat wij het in principe eens zijn met alles wat er in dit verslag wordt vermeld. Onze bereidheid tot medewerking mag niet te zeer op de proef worden gesteld. Ik zou nog eens de aandacht willen vestigen op onze doelstellingen, de doelstellingen van mijn fractie, en die zijn: gebruikersvriendelijkheid en marktgerichtheid. De richtlijn betreffende het prospectus dat gepubliceerd moet worden wanneer effecten aan het publiek worden aangeboden of tot de handel worden toegelaten, moet zorgen voor een doorzichtige markt en transparante producten. Daar zijn wij het volkomen mee eens. De beleggers hebben behoefte aan goede informatie. Wij willen geen toestanden zoals bij Enron of Maxwell.
Het is duidelijk dat deze richtlijn niet kan voorkomen dat er fraude wordt gepleegd bij de aanbieding van effecten. Deze richtlijn en de genoemde flankerende voorzieningen waarover wij beschikken, moeten ertoe bijdragen dat wij ons in de toekomst kunnen bezighouden met producten die in de eerste plaats betrouwbaar zijn.
Mijn kritiek op uw verslag, mijnheer de rapporteur, is dat u het in de eerste plaats geschreven hebt met het oog op de grote beleggers. Ik wil u echter erop wijzen dat er ook een florerende markt bestaat voor kleine particuliere beleggers. Bij de KMO's spelen bovendien hele andere factoren mee. Zo hebben KMO's sterke behoefte aan een aantrekkelijke kapitaalmarkt en moeten zij kapitaal aan kunnen trekken tegen een redelijk tarief. Onze belangrijkste doelstelling moet zijn de kopers meer veiligheid en kwaliteit te bieden op het gebied van waardepapieren. Verder is het voor een goede markttransparantie absoluut noodzakelijk dat de prospectusplicht voor Europese prospectussen een ruimer geldingsbereik heeft, en die noodzaak kan ik hier in eerste lezing niet ontdekken.
Jammer genoeg konden wij het op het vlak van de marktkapitalisering, voorlopig althans, slechts eens worden over een bedrag van 350 miljoen euro. Ik hoop dat er nog wat extra flexibiliteit in het pakket zit, want met deze grenswaarde zouden wij de KMO's namelijk grotendeels of bijna volledig uitsluiten en de werkingssfeer van de richtlijn aanzienlijk inperken.
Mijnheer de rapporteur, ik kan u in alle ernst zeggen dat mijn fractie best een constructieve bijdrage wil leveren aan de opstelling van deze richtlijn, maar dan moet u zich wel iets flexibeler opstellen. Ons stemgedrag zal afhangen van uw flexibiliteit in deze. Ik hoop dat ik uiteindelijk met het verslag in zal kunnen stemmen.

Kauppi (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, wij stemmen morgen over de ontwerprichtlijn inzake het Europese prospectus voor effecten. Deze moet het mogelijk maken dat emittenten overal in de Europese Unie hetzelfde prospectus kunnen gebruiken. Het voorstel van de Commissie is in vele opzichten een waardevolle stap vooruit. Bij nadere bestudering en uit contacten met marktdeelnemers blijkt echter duidelijk dat het oorspronkelijke voorstel verscheidene knelpunten bevat die gewijzigd moeten worden. In mijn beperkte spreektijd kan ik alleen de belangrijkste noodzakelijke wijzigingen noemen die wij in de commissie hebben aangenomen.
De emittenten moeten vrij kunnen kiezen in welke lidstaat zij zich op de beurs of de markt willen laten noteren. Er zijn veel verschillende typen effecten waarvoor niet in elke lidstaat een markt is. Op bepaalde markten is aanzienlijk meer ervaring met de verschillende typen effecten. Voor de emittenten die in de Europese Unie opereren zou het daarom beter zijn als zij overeenkomstig de huidige praktijk ook in de toekomst hun prospectus ter behandeling aan een bevoegde autoriteit kunnen geven in de lidstaat waar de effecten aan het publiek worden aangeboden of concreet tot de handel worden toegelaten en dus niet in de lidstaat waar zij hun statutaire zetel hebben.
Ondernemingen die in hun land van herkomst willen blijven, zullen natuurlijk niet van de interne markt profiteren en hebben het gemeenschappelijke prospectus voor effecten dan ook niet nodig. Ik steun daarom het voorstel dat stelt dat de lidstaten het recht op een uitzondering kunnen geven aan ondernemingen die onder een bepaalde grens blijven als zij slechts in één lidstaat effecten op de beurs laten noteren. Dat vergemakkelijkt vooral het werk van de kleine en middelgrote ondernemingen, maar biedt hun natuurlijk ook de mogelijkheid, als zij dat willen, een in de hele Gemeenschap geldig paspoort voor prospectussen aan te schaffen en op die manier van de interne markt te profiteren.
De vertaalkosten vormen een aanzienlijk probleem en om buitenlandse beursnoteringen van ondernemingen te vergemakkelijken, moeten die lager worden. Prospectussen voor effecten zijn vaak zeer lange, gedetailleerde teksten. Het volstaat dat het prospectus wordt opgesteld in een taal die gebruikelijk is in de financiële wereld en dat alleen de samenvatting wordt vertaald in de taal van het gastland. Dat is duidelijker in vergelijking met het oorspronkelijke Commissievoorstel en zowel de emittenten als de beleggers zullen ervan profiteren.
Ook de door de Commissie voorgestelde verplichte jaarlijkse actualisering van het registratiedocument, het zogeheten self registration-systeem, is problematisch. Dit systeem helpt ondernemingen die veelvuldig op de markten in verscheidene landen kapitaal aantrekken en hun hele prospectus actualiseren. Dat is natuurlijk goed. Die benadering is echter niet juist in zeer algemeen voorkomende gevallen waarin slechts één keer of om de paar jaar kapitaal wordt aangetrokken.
Ik wil vooral rapporteur Huhne en ook de collega's in de Economische en Monetaire Commissie bedanken voor de goede en structurele samenwerking. Wij hebben een grote en evenwichtige eensgezindheid over de noodzakelijke wijzigingen bereikt. Ik hoop dat wij ons bij de stemming van morgen houden aan wat is afgesproken. Afwijken van de in de commissie bereikte compromissen bemoeilijkt aanzienlijk het creëren van een Europese financiële markt.

Berès (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst de Commissie gelukwensen met haar aanvankelijk voorstel voor het prospectus. Ofschoon wij mijns inziens wel degelijk in staat zijn deze tekst te verbeteren vrees ik dat, als het Parlement de Economische en Monetaire Commissie volgt, er een verslechtering uit de bus zal komen. Ik hoop dan ook dat het Parlement morgen dit vraagstuk op het juiste spoor zal terugbrengen.
Wij zijn allen voor eenmaking van de financiële markten. Dat is een van onze belangrijkste taken als wij de doelstellingen van Lissabon willen bereiken. Wij mogen daarbij echter niet uit het oog verliezen wat aan de overkant van de oceaan is geschied. In deze dagen wordt druk gesproken over de Enron-zaak. Daarbij kan het toch niemand ontgaan zijn dat het totaal gebrek aan transparantie, het totaal gebrek aan geloofwaardigheid van de financiële informatie, een van de oorzaken was van de ontstane situatie?
Wij mogen evenmin uit het oog verliezen dat dagelijks een groot aantal start-ups sterft, alhoewel er tegelijkertijd een even groot aantal geboren wordt. Wij hebben behoefte aan een open financiële markt, aan een voor iedereen toegankelijke, transparante, zekere en gezonde markt, aan een markt zonder concurrentieverstoring en met bescherming voor iedereen. Met andere woorden de bedrijven moeten toegang krijgen tot goedkope financiële diensten maar tegelijkertijd moeten alle spaarders, met inbegrip van de kleintjes, worden beschermd.
Mijns inziens zijn wij daar geconfronteerd met twee essentiële principes die opnieuw in de tekst van de Economische en Monetaire Commissie moeten worden opgenomen.
Ten eerste hebben wij behoefte aan een eenvoudige regel wat de autoriteit betreft die belast wordt met het toezicht op het prospectus, en dat is de regel van het land waar de emittent zijn zetel heeft. Dat is de basisregel in heel de opbouw van de interne markt, en die moeten wij handhaven; daar hebben wij behoefte aan. Wij hebben behoefte aan een vakkundige autoriteit die duidelijk omschreven, niet te delegeren taken meekrijgt. Dat zijn drie sleutelelementen wat de toezichthoudende autoriteit betreft.
Bij de werkingssfeer van de richtlijn stelt zich het vraagstuk van het MKB. Wij hebben net zoveel informatie nodig over het MKB als over de grote ondernemingen. Men zou, als men perse wil versoepelen het, het MKB eventueel de mogelijkheid kunnen geven tot het verstrekken van jaarlijks informatie. Het MKB mag echter onder geen beding worden uitgesloten van de werkingssfeer van de richtlijn. Dan zal namelijk het Europees paspoort niet geheel tot zijn recht kunnen komen.

Villiers (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik steun een aantal van de in de commissie goedgekeurde amendementen over conglomeraten. Het Commissievoorstel dient in belangrijke mate te worden herzien. Met name de bepalingen aangaande financiële holdingmaatschappijen zijn veel te streng en zouden banken en verzekeringsmaatschappijen ten aanzien van een hele reeks aandelen te zeer beperken bij het beleggen. Dat is vooral belangrijk voor verzekeringsmaatschappijen die hun pensioenfondsgelden beleggen. Dit Parlement heeft duidelijk de wens te kennen gegeven dat beleggers toegang krijgen tot een breed scala van verschillende aandelen. In hun huidige vorm zouden voornoemde bepalingen het een verzekeringsmaatschappij of bank door de strikte aftrekregelingen vrijwel onmogelijk maken pensioenfondsgelden in andere financiële instellingen te beleggen. Ik hoop daarom dat de in de amendementen 44, 46 en 48 voorgestelde compromissen worden aangenomen. Wij hebben misschien nog niet precies de juiste oplossing gevonden, maar het is duidelijk dat de bepalingen betreffende financiële holdingmaatschappijen gewijzigd moeten worden.
Wat artikel 14, lid 1 betreft hoop ik dat de Raad en de Commissie de besprekingen zullen voortzetten. Ik weet dat zij het administratieve proces met betrekking tot conglomeraten met moedermaatschappijen in derde landen zullen moeten stroomlijnen.
Ten aanzien van prospectussen dient het Parlement het voorbeeld van de commissie te volgen. In het Commissievoorstel wordt een uniform kader aangehouden dat bedoeld is voor grote aandelenemissies op de diverse Europese financiële markten. Het Parlement moet het voorstel zó amenderen dat de gevarieerdheid van die markten erin tot uitdrukking komt. De actualisering van het registratiedocument dient op vrijwillige basis te geschieden en niet verplicht te zijn. Het feit dat dit laatste het geval is in het Amerikaanse regelgevingssysteem betekent niet dat wij dat hier moeten overnemen. Het Amerikaanse regelgevingssysteem is niet altijd navolgenswaardig, zoals recente gebeurtenissen maar al te duidelijk hebben aangetoond.
Kleinere ondernemingen dienen gedeeltelijk te worden uitgesloten van de voorstellen, zoals de commissie al voorstelt, en het is vooral belangrijk dat wij oog hebben voor de specifieke problemen van kleinere ondernemingen, met name van die ondernemingen die slechts in één deel van de Europese Unie kapitaal aantrekken en zaken doen. Wij moeten het huidige regelgevend kader voor de professionele obligatiemarkten handhaven. Als het om zeer verfijnde markten gaat - sterker nog, een van de meest succesvolle geïntegreerde markten in de Europese Unie - heeft het geen zin beschermingsmaatregelen toe te passen die bedoeld zijn voor kleine beleggers in aandelen. De emittenten moeten kunnen kiezen, anders krijgen wij dezelfde problemen als met de bestaande prospectusrichtlijn. Dat is van essentieel belang voor een werkelijke integratie van de markt voor het aantrekken van kapitaal.
Het Commissievoorstel levert op het punt van marktmisbruik grote problemen op. Mijn complimenten aan de heer Goebbels voor de wijze waarop hij enkele daarvan heeft aangepakt. Een aantal onderdelen van de richtlijn baart mij echter nog zorgen. Een richtlijn die volstrekt onopzettelijk gedrag bestraft, veroorzaakt aanzienlijke problemen. Ik hoop dan ook dat de Commissie en de Raad zullen instemmen met de door de heer Goebbels in de compromisvoorstellen ter sprake gebrachte veilige havens, die gebaseerd zijn op een veilige haven voor een acceptabele marktpraktijk. Dit is met name belangrijk in de context van derivaten. De reikwijdte van de definitie van voorkennis zou het namelijk uiterst moeilijk maken gewone risico's af te dekken die te maken hebben met, bijvoorbeeld, het tijdelijk stokken van het aanbod of nieuw onderzoek dat op eventuele nieuwe bronnen van aanbod wijst. Als dergelijke informatie onmiddellijk bestempeld wordt als 'voorkennis? maakt dat het afdekken van risico's onmogelijk en komt de derivatenmarkt tot stilstand. Ik verzoek de Commissie, de Raad en het Parlement met klem onze amendementen over dit punt serieus te bekijken.
Het is van vitaal belang 'Chinese muren? te erkennen wanneer het wetsvoorstel niet langer slechts op personen van toepassing is, maar ook op bedrijven. Het is uitermate belangrijk dat wij bedrijven stimuleren de interne informatiestroom in te dammen als dat maar enigszins mogelijk is, en ik ben de rapporteur dan ook zeer dankbaar voor het feit dat hij gehoor heeft gegeven aan mijn zorgen hierover. 'Chinese muren? kunnen nuttig zijn als goed wordt toegezien op het functioneren ervan. Wij moeten ondernemingen aanmoedigen 'Chinese-muurregelingen? toe te passen en goed op de naleving daarvan toe te zien.
Tot besluit: het is van cruciaal belang dat journalisten en de vrijheid van meningsuiting goed beschermd worden. Derhalve dienen de voorstellen, waar zij betrekking hebben op het publiceren van financiële informatie door journalisten, op een aantal punten radicaal gewijzigd te worden.

Van den Burg (PSE).
Rondom de top van Barcelona is veel frustratie te horen over het ontbreken van tempo. Ik denk dat we vandaag in het Europees Parlement laten zien dat wij wel vaart gemaakt hebben en ik denk dat de commissaris daar tevreden over zal zijn. Ik zal vooral ingaan op het verslag van de heer Lipietz. Ik wil hem ook feliciteren met zijn verslag over financiële conglomeraten. We hebben daar in Nederland heel veel ervaring mee.
Maar ik wil toch vooral een aantal algemene opmerkingen maken. Wij worstelen dus in Nederland al langer met dat probleem van toezicht op dynamische ontwikkelingen in de markt die grensoverschrijdend maar ook sectoroverschrijdend zijn. En het probleem is, hoe je dat toezicht moet aanpassen aan die dynamische ontwikkelingen. In het financiële dienstenactieplan is vooralsnog gekozen voor een aanpak om de regels in de lidstaten door verschillende toezichtautoriteiten, zoveel mogelijk te stroomlijnen, en dan van daaruit toe te werken naar een level playing field voor de markten. In deze pragmatische benadering past het om aan de lidstaten over te laten om te kiezen hoe ze hun toezichtstructuur inrichten. Ik zie dat uitdrukkelijk als een voorlopige oplossing, die ook wat nadelen heeft. Maar ik denk dat het van belang is om ons ook te richten op de toekomstige oplossing, op een toekomstig toezicht, dat dan op Europees niveau plaats zal moeten vinden. En die structuur zal efficiënter, doorzichtiger en minder gedecentraliseerd moeten worden om werkelijk effectief te kunnen zijn. Je kunt niet alles in gedetailleerde regels neerleggen. In Nederland hebben we veel ervaring met een benadering waar de autoriteit die toezicht houdt, redelijk veel discretionaire bevoegdheden heeft, maar dat biedt een probleem als je het ook grensoverschrijdend voor andere lidstaten wil goedkeuren, voor de grote hoeveelheid aan autoriteiten die er is. Dus ik denk dat we toch een debat moeten gaan voeren over een sterke Europese toezichthouder en dan de vraag ook moeten stellen hoe we dat gaan verdelen, of we dat dan inderdaad naar sectoren doen. Ik denk dat dit volstrekt achterhaald is, maar we kunnen de vraag stellen of we wellicht nog een functioneel onderscheid moeten maken tussen gedragstoezicht en prudentieel toezicht. Ik denk dat daarbij ook de rol van de Europese Centrale Bank ter sprake moet komen. Ik begrijp dat er inmiddels ook in die kringen wat meer nagedacht wordt over een mogelijke rol in het toezicht. En ik zou dus concluderend graag willen voorstellen dat zowel de Commissie als het Europees Parlement initiatieven voor zo'n verregaande discussie nemen.

García-Margallo y Marfil (PPE-DE).
Mevrouw de voorzitter, bij de reglementering van de effectenmarkt moeten twee doelstellingen met elkaar worden verzoend: ten eerste moeten de Europese ondernemingen meer mogelijkheden worden geboden om goedkoper aan geld te komen en ten tweede moet de belegger worden beschermd. Ik geloof dat deze verzoening tot stand is gebracht in het verslag inzake marktmisbruik evenals, dankzij een aantal amendementen betreffende transacties, in de richtlijn inzake toezicht op financiële conglomeraten.
Ik ben echter van mening dat met het verslag van de heer Huhne helaas een drievoudige aanval worden gepleegd op het beginsel van rechtsbescherming. Daarbij gaat het om de definitie van publieke offerte, de keuze van de autoriteit die toezicht houdt op de prospectus en de uitsluiting van kleine en middelgrote ondernemingen van de informatieverplichting.
Ik zou deze punten stuk voor stuk onder de loep willen nemen. Aangaande de definitie van publieke offerte stelt de rapporteur voor om de belegger in de laatste fase, d.w.z. de fase die onmiddellijk voorafgaat aan de sluiting van het contract, te informeren. In mijn ogen dient deze informatie beschikbaar te worden gesteld en openbaar te worden gemaakt op het moment dat de belegger om geld wordt gevraagd en het is duidelijk dat mijn formulering, die overeenstemt met die van de Commissie, niet uitsluit dat bij deze verkenning met professionele beleggers de beleggingsmogelijkheden worden geanalyseerd.
Ten tweede wil ik ingaan op het voorstel inzake de volledig vrije keuze van de toezichthoudende autoriteit. Ik ben in een vroeger leven financieel inspecteur geweest en ik geloof niet dat het een goed idee is als de belastingbetaler zijn eigen belastinginspecteur mag kiezen, en ook niet als de financiële instellingen de instantie die het definitieve toezicht uitoefent mogen uitzoeken. Ik ben van mening dat het voorstel van de Commissie coherenter is, meer in de lijn van de vroegere richtlijnen ligt en getuigt van gezond verstand, aangezien de nationale autoriteit immers het beste op de hoogte is van het toe te passen nationale recht, waarover zij de belegger dient te informeren. Bovendien houdt deze benadering minder risico's in omdat de formule van volledige vrijheid mijns inziens tot een concurrentiestrijd tussen de toezichthoudende autoriteiten zou leiden om de meetlat lager te leggen en beleggers aan te trekken, hetgeen ten koste zou gaan van de rechtsveiligheid.
Wat het laatste punt betreft, namelijk de kleine en middelgrote ondernemingen, ben ik het niet met het voorstel van de rapporteur eens om deze ondernemingen van de voorafgaande controle uit te sluiten, te meer omdat het juist de kleine en middelgrote ondernemingen zijn die beschikken over een kapitaal van 350 miljoen euro, hetgeen dus zou betekenen dat 80% van de ondernemingen die aan de beurs genoteerd staan, zouden worden uitgesloten.
Helaas kan ik mijn betoog niet afmaken. Ik zal de dialoog voortzetten met de heer Huhne, eerst schriftelijk en naar ik hoop later ook mondeling.

Bolkestein
Mevrouw de Voorzitter, dit is een gecombineerd debat over drie onderwerpen. Ik wil graag allereerst de heer Lipietz complimenteren met zijn uitstekende verslag. Daaruit blijkt dat hij dit technisch gecompliceerde, maar ook economisch belangrijke onderwerp beheerst.
Ik kan de volgende amendementen dan ook zonder voorbehoud overnemen: de amendementen 2, 3, 7 tot en met 10, amendement 9 zoals verbeterd met amendement 50, de amendementen 18 tot en met 30, 35, 36, 40 en 42. Deze amendementen vormen een welkome versterking en daadwerkelijke verheldering van het voorstel.
Evenzo kan ik een aantal amendementen qua strekking aannemen. Deze amendementen gaan een heel eind in de goede richting, maar moeten nog enigszins bijgeschaafd worden om verwarring of mogelijke tegenstrijdigheden te voorkomen. Amendement 6 kan verbeterd worden door het te combineren met amendement 9, wat een goede reeks macro-economische criteria zou opleveren aan de hand waarvan bepaald kan worden welke groepen onder de definities van de richtlijn vallen. In amendement 17 wordt verduidelijkt hoe speciale groepsstructuren onder de werkingssfeer van de richtlijn gebracht kunnen worden. Ook dat is een welkome verduidelijking, maar de formulering zou nog enigszins aangescherpt kunnen worden. In amendement 31 wordt gesteld dat de Commissie het bedrijfsleven dient te raadplegen. Daar ben ik het mee eens. Ons inziens is het amendement echter te beperkt. Op basis van dit amendement zou slechts een handvol Brusselse federaties geraadpleegd hoeven te worden. De Commissie pleit ervoor een zo breed en zo representatief mogelijk gedeelte van het bedrijfsleven te raadplegen. Ik denk dat ook het Parlement dat noodzakelijk zou achten.
De amendementen 32 tot en met 34, 44, 46 en 48 beogen de kapitaalaftrek te wijzigen om dubbel gebruik van het eigen vermogen en inflatie van de vermogensbasis van ondernemingen te voorkomen. Ik sta achter de strekking van deze amendementen. De drempel van twintig procent voor verzekeringsaftrek lijkt een goed compromis. De voorgestelde formulering dient slechts enigermate te worden verbeterd met het oog op de algehele samenhang van de tekst. De amendementen 43, 45 en 47, die volledig in tegenspraak zijn met de amendementen 44, 46 en 48, zijn dan echter niet acceptabel.
Slechts enkele amendementen kan ik helaas niet overnemen. In de eerste plaats zijn dat de amendementen die een aanzienlijke beperking van de reikwijdte van de richtlijn beogen, namelijk de amendementen 4, 5, 11, 12 en 49. Zij hebben ten doel de maatregelen uitsluitend te laten gelden voor groepen met een moeder/dochterrelatie. Dat is geen correcte afspiegeling van de realiteit. Op groepen die volgens een ander beginsel georganiseerd zijn wordt dan geen toezicht uitgeoefend. Ik denk bijvoorbeeld aan horizontale coöperaties of gemeenschappelijke ondernemingen zoals de Rabobank in Nederland of de DG Bank in Duitsland. Door deze amendementen wordt ook iedereen uitgesloten die nauwe banden heeft met een conglomeraat. Na de gebeurtenissen rond de Spaanse bank Banesto weten wij allemaal hoe belangrijk het is toezicht uit te oefenen op dergelijke groepen, met name als het om transacties binnen een groep gaat.
Een tweede groep amendementen die ik helaas niet kan overnemen heeft betrekking op de berekening van de kapitaaltoereikendheid. Dit betreft de amendementen 15, 16, 37 en 39. Ik kan ermee instemmen dat de inhoud wordt verplaatst van de bijlage naar de artikelen van de richtlijn, maar de daarnaast voorgestelde aanzienlijke wijzigingen van de definitie van kapitaal kan ik niet steunen. Daarmee zouden de kapitaalnormen voor ons bedrijfsleven fundamenteel ondermijnd worden. Ten eerste wordt in de Engelse versie van amendement 16 één woord van het oorspronkelijke voorstel veranderd, waardoor de deur wordt opengezet voor allerlei soorten risicodekkend kapitaal, ongeacht de kwaliteit van dat kapitaal. Ik heb begrepen dat dit een typefout is - dat kan gebeuren - maar ik wil graag bevestigd zien dat de Franse en de Duitse teksten, waarin de oorspronkelijke tekst niet gewijzigd is, de juiste zijn. Ten tweede kan ik er niet mee instemmen dat minderheidsbelangen worden inbegrepen in groepskapitaal - zoals in de laatste zin van amendement 15 staat - als niet eveneens alle risico's in de groep zijn gedekt.
De derde groep amendementen die ik niet kan steunen bestaat uit de amendementen 1, 13, 14, 38 en 51. Deze beogen onze financiële groepen keuzevrijheid te geven ten aanzien van de methode voor de berekening van hun kapitaaltoereikendheidsvereisten. Dat is de taak en de verantwoordelijkheid van onze overheden. Zij kunnen die verantwoordelijkheid niet door middel van zelfregulering doorschuiven naar het bedrijfsleven. Ik ben het ermee eens dat de overheid met iedere groep overeenstemming dient te bereiken over de vraag hoe de kapitaaltoereikendheidsvereisten daarvoor berekend moeten worden. Wij zullen ongetwijfeld een aanvaardbaar compromis kunnen vinden, maar ik vraag uw begrip voor het feit dat ik deze amendementen te ver vind gaan.
Tot besluit wil ik beklemtonen dat dit een zeer welkom en constructief verslag is. Enkele zojuist genoemde uitzonderingen daargelaten draagt het daadwerkelijk bij tot een spoedig akkoord en ik heb er alle vertrouwen in dat wij aanvaardbare compromissen kunnen bereiken over de volgende amendementen: 1, 4, 5, 11 tot en met 16, 37 tot en met 39, 49 en 51. In de Raad maakt men ook reeds vorderingen en een akkoord tussen de instellingen lijkt nabij.
Dan kom ik nu op het verslag van de heer Goebbels. Er is buitengewoon veel vooruitgang geboekt wat dit dossier betreft. In de allereerste plaats wil ik de rapporteur, de heer Goebbels, zeer hartelijk danken voor alle inspanningen die hij heeft verricht. Daarbij stond hij, zoals wij allen bij tijd en wijlen, onder zware druk. Het is een uiterst gecompliceerd en gevoelig dossier en ik juich het toe dat de rapporteur de doelstelling van deze richtlijn vastberaden heeft verdedigd: het aanzienlijk verbeteren van de integriteit van de Europese financiële markten. Ik wil eveneens de schaduwrapporteur en de leden van de Economische en Monetaire Commissie bedanken voor hun bereidheid dit dossier zo spoedig mogelijk te behandelen.
Wij zijn het er allemaal over eens dat de Europese Unie niets te maken wil hebben met hebzuchtige financiële oplichters. Wij willen stabiele, transparante, geïntegreerde en efficiënte Europese markten voor alle consumenten en beleggers. Deze richtlijn moet bijdragen tot een betere bescherming van de belegger en tot Europese financiële markten die in de toekomst betrouwbaarder en aantrekkelijker zijn. Hij moet de internationale bezorgdheid over handel met voorkennis en manipulatie op Europese markten wegnemen die de afgelopen jaren is geuit.
De geachte afgevaardigden beseffen ongetwijfeld dat recente gebeurtenissen het belang van deze zaken aantonen. Niet alleen de aanslagen van 11 september hebben bewezen dat een hoog beschermingsniveau voor de markt noodzakelijk is. Schandalen als het Enron-debacle, waarnaar vanavond reeds een aantal malen verwezen is, maken duidelijk dat er regels nodig zijn om de markt veiliger te maken en misbruik en fraude te voorkomen. Een goede werking van de effectenmarkten en vertrouwen van het publiek in deze markten zijn voorwaarden voor aanhoudende economische groei en welvaart. Marktmisbruik verhoogt de kosten voor financieringsmaatschappijen, schaadt de integriteit van de markt en schrikt beleggers af. Wij moeten alle middelen aanwenden om marktmisbruik met wortel en tak uit te roeien. Met deze richtlijn zorgen wij voor een hoge marktintegriteit en stellen wij gezamenlijke normen vast tegen marktmisbruik in heel Europa, hetgeen Europese financiële markten in de toekomst aantrekkelijker maakt.
De Commissie steunt alle in het verslag van de heer Goebbels voorgestelde amendementen, behalve de daarnaast door mevrouw Echerer ingediende amendementen 75 en 76, de door de heer Lehne ingediende amendementen 88 en 89 en het door de heer Herzog ingediend amendement 87.
De Commissie heeft echter nog haar twijfels over amendement 2 inzake de comitologie. In amendement 1 wordt duidelijk verwezen naar de verklaring die voorzitter Prodi op 5 februari, tijdens de vorige vergaderperiode van dit Parlement, heeft afgelegd en naar mijn brief van 2 oktober 2001 aan de voorzitter van de Economische en Monetaire Commissie, mevrouw Randzio-Plath. Gezien het feit dat de Commissie dit amendement reeds heeft overgenomen, is amendement 2 niet noodzakelijk. Tijdens het debat over het verslag van Lord Inglewood over internationale standaarden voor jaarrekeningen heb ik bovendien nogmaals benadrukt dat wij ons volledig committeren aan deze belangrijke verklaring over de tenuitvoerlegging van de wetgeving inzake financiële diensten.
Ten tweede komen in het amendement niet alle door onze instellingen overeengekomen onderdelen tot uitdrukking en stemt de formulering van de verklaring van Commissievoorzitter Prodi niet geheel overeen met amendement 2, hetgeen misinterpretaties tot gevolg zou kunnen hebben. Bovendien zou ik de heer Goebbels willen zeggen - en dit is een belangrijk punt - dat ik betwijfel of de Raad zal instemmen met de verschillende formuleringen. Ik kan niet namens de Raad spreken, maar deze verschillen zouden wel eens tot problemen kunnen leiden die wij beter kunnen vermijden. Daarom geeft de Commissie er de voorkeur aan dat aan te houden wat eerder is overeengekomen.
Eén ding verzeker ik u: de Commissie zal de verplichtingen die zij op zich heeft genomen in haar verklaring tot de plenaire vergadering en in mijn eigen brief aan mevrouw Randzio-Plath ten volle en naar de letter nakomen. Als de plenaire vergadering de door de Economische en Monetaire Commissie goedgekeurde amendementen steunt, evenals enkele van de aanvullende amendementen die vandaag ter tafel liggen, hoop ik dat de Raad deze tekst eveneens kan aannemen, zodat wij slechts één lezing nodig hebben. Dat zou een grote stap voorwaarts zijn op weg naar de door ons allen gewenste integratie van de Europese financiële markten in 2005. Ook zou het een teken zijn van vertrouwen in de Europese Raad van Barcelona. Ik hoop dat alle hier aanwezige afgevaardigden en zij die morgen stemmen het daarmee eens zijn en de richtlijn aannemen.
Tot besluit wil ik ingaan op het verslag van de heer Huhne over het voorstel voor een richtlijn betreffende prospectussen. Ook nu wil ik in de eerste plaats mijn dank betuigen aan de heer Huhne. De vele amendementen verduidelijken ons voorstel. In grote lijnen staan wij achter de sterk verbeterde formulering met betrekking tot euro-obligaties. Wij kunnen 46 amendementen accepteren, namelijk de amendementen 1, 3, 4, 7 tot en met 9, 13, 18, 19, 22 tot en met 26, 29, 30, 38, 39, 41, 43, 44 tot en met 56, 58 tot en met 61, 63, 64, 66 tot en met 72 en 75. Niettemin moeten sommige daarvan misschien nog herschreven worden met het oog op de algehele samenhang van de tekst.
Ik maak mij evenwel bezorgd over een aantal amendementen dat het Parlement mogelijk zal aannemen. In de eerste plaats vrees ik dat het Parlement in de nasleep van het Enron-debacle de fundamenten van de huidige EU-wetgeving zelfs nog zal verzwakken. Ik doel hiermee op de bepaling dat bedrijven die kapitaal willen aantrekken onder het publiek, informatie moeten verschaffen in een door de bevoegde autoriteit goedgekeurd prospectus. Dat is waar het in amendement 35 om gaat. Is dit Parlement werkelijk bereid een amendement te steunen dat ten doel heeft meer dan 75 procent van alle in Europa genoteerde bedrijven in staat te stellen kapitaal aan te trekken zonder een prospectus te publiceren? Mevrouw Berès heeft hier onlangs eveneens op gewezen. Het zou voor sommige EU-markten betekenen dat slechts één of twee bedrijven een prospectus hoeven uit te brengen. Hoe leggen wij dat uit aan de Europese beleggers?
Wat de Commissie betreft heeft het voorstel voor een richtlijn betreffende het prospectus twee doelen: het aantrekken van kapitaal gemakkelijker te maken voor Europese emittenten en een adequaat beschermingsniveau te verwezenlijken voor de beleggers. Beide doelen zijn even belangrijk. Aan de bescherming van beleggers is in de discussie echter nauwelijks aandacht besteed.
Een tweede reden tot zorg is het feit dat een aantal van de voorgestelde amendementen tot meer fragmentatie zal leiden, en niet tot minder. Wij moeten bepalen wat goed is voor de EU als geheel en wij willen geen gerommel met nationale systemen. Laat dit volkomen duidelijk zijn: mijn collega's en ik zullen alles in het werk stellen om met dit Parlement tot een akkoord te komen over deze voor de interne kapitaalmarkt cruciale tekst, maar deze problemen moeten worden opgelost.
Laat ik in het kort ingaan op mogelijke oplossingen voor enkele van de voornaamste politieke kwesties. De Commissie is tegen vrijstelling voor kleine en middelgrote ondernemingen. Zij is niettemin bereid te zoeken naar een kosteneffectieve oplossing waardoor KMO's toegang krijgen tot de kapitaalmarkten tegen een redelijke prijs, met het juiste regelniveau en met de noodzakelijke bescherming voor de belegger. Wij hebben er altijd voor gepleit de voorschriften voor de informatievoorziening aan te passen aan de specifieke aard van KMO's en wij zijn bereid te overwegen KMO's te ontheffen van de verplichting jaarlijks het prospectus te actualiseren, zoals in amendement 71 wordt voorgesteld.
Wij stemmen in met het voorstel van de rapporteur euro-obligaties die in grote eenheden worden aangeboden vrij te stellen. De voorgestelde minimumeenheid, 50.000 euro, achten wij evenwel te laag. Bijgevolg steunen wij de amendementen 66 en 67, aangezien de Commissie van mening is dat daarmee goed werk is verricht.
Met betrekking tot de jaarlijkse actualisering van het prospectus zijn wij weliswaar bereid vrijstelling te overwegen voor KMO's, maar waar het grote bedrijven betreft zullen wij voet bij stuk houden, niet in de laatste plaats omdat driehonderd van onze grootste in de VS genoteerde bedrijven reeds aan deze verplichting voldoen. Onze beleggers moeten dezelfde informatie krijgen als de beleggers in de Verenigde Staten. Wij zijn het er ongetwijfeld allemaal over eens dat onze beleggers niet ondergeschikt zijn aan de Amerikaanse.
Wat de bevoegde autoriteit betreft, ten slotte, wensen wij vast te houden aan één administratieve instantie per lidstaat. Wij zijn bereid te verklaren dat bevoegdheden gedelegeerd kunnen worden, mits de uiteindelijke verantwoordelijkheid blijft berusten bij de ene administratieve bevoegde autoriteit. Wij stemmen er niet mee in dat men een regelgevende autoriteit kan kiezen, wat zou kunnen leiden tot de beruchte neerwaartse concurrentiespiraal. Wel zijn wij genegen enige flexibiliteit te overwegen voor emittenten van obligaties en voor degenen die vanuit derde landen opereren.
Kortom, de Commissie verwerpt 29 amendementen, te weten de amendementen 2, 5, 6, 10 tot en met 12, 14 tot en met 17, 20, 21, 27, 28, 31 tot en met 37, 40, 42, 57, 62, 65, 73, 74 en 76. Wij aanvaarden de amendementen betreffende de comitologie aangezien zij onze instemming daarmee weerspiegelen, maar wij zijn van mening dat amendement 10 in dit verband overbodig is. De situatie is dezelfde als in het geval van amendement 2 in het verslag van de heer Goebbels, dus ik hoef onze argumentatie niet in haar geheel te herhalen. Wij beschouwen amendement 10 als overtollig in het licht van amendement 1, waarin verwezen wordt naar de resolutie van het Parlement en mijn brief aan mevrouw Randzio-Plath.

De Voorzitter.
Bedankt, commissaris Bolkestein.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van twee verslagen namens de Economische en Monetaire Commissie:
A5-0061/2002 van de heer Pérez Royo, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad strekkende tot het garanderen van een effectieve belastingheffing op inkomsten uit spaargelden in de vorm van rente in de Gemeenschap (COM(2001) 400 - C5-0402/2001 - 2001/0164(CNS));
A5-0048/2002 van de heer Della Vedova, over het fiscaal beleid in de Europese Unie: prioriteiten voor de komende jaren (COM(2001) 260 - C5-0597/2001 - 2001/2248(COS)).

Pérez Royo (PSE)
. (ES) Mevrouw de Voorzitter, om het belang van dit debat te onderstrepen zou ik willen herinneren aan de lange weg die deze ontwerprichtlijn heeft afgelegd. De oorsprong is te vinden op 24 juni 1988, toen de richtlijn inzake de liberalisering van het kapitaalverkeer werd aangenomen. De opstellers van deze richtlijn waren zich bewust van de uit deze liberalisering voortvloeiende mogelijkheden voor ontduiking van nationale belastingen op kapitaalrente door belegging in een ander land dan het land waar de belegger woonachtig was. Om het kort te zeggen, het risico bestond en bestaat dat iedere lidstaat, ieder land dat deel uitmaakte of uitmaakt van de Europese markt die destijds aan het ontstaan was en die thans is voltooid, voor de overige lidstaten als belastingparadijs zou kunnen functioneren.
Voor dit risico is, zoals ik reeds zei, gewaarschuwd door de opstellers van de richtlijn inzake de liberalisering van het kapitaalverkeer. Commissie en Raad wilden daarom destijds reeds binnen een jaar, namelijk in 1989, wetgeving aannemen ten aanzien van dit extreme verschijnsel, de fiscale kant van de liberalisering van het kapitaalverkeer. De Commissie heeft in 1989 volgens schema een voorstel voorgelegd - onder de toenmalige commissaris Scrivener - dat vooral stoelde op de invoering van een bronbelasting - withholding tax - op betalingen aan ingezetenen van andere lidstaten, maar dit werd door de Raad verworpen. In zekere zin was hier sprake van een legislatieve abortus. In 1997 legde de Commissie in het kader van het zogenoemde Monti-pakket een nieuw voorstel voor op basis van een coëxistentiemodel, waarover het Parlement advies heeft uitgebracht. Maar ook dit voorstel heeft niet de unanieme goedkeuring van de Raad kunnen wegdragen. De volgende stap was het akkoord van Santa Maria de Feira, waar de Europese Raad - dat wil zeggen de staatshoofden en regeringsleiders - uitgaande van een voorstel van de Ecofin-raad een politiek beginselakkoord bereikte op basis van een aantal punten die ik nog nader zal toelichten.
Ten eerste hebben de lidstaten zich ertoe verplicht een systeem in te voeren voor uitwisseling van informatie over de betaling van rente aan ingezetenen van andere lidstaten, hetgeen impliceert dat het bankgeheim moet worden opgeheven.
Ten tweede werd bij wijze van uitzondering en voor een overgangsperiode toegestaan dat bepaalde landen - meer concreet België, Oostenrijk en Luxemburg - in plaats van informatie-uitwisseling, dat wil zeggen in plaats van opheffing van het bankgeheim, een systeem van bronbelasting invoeren.
Ten slotte is besloten dat de invoering van dit gehele juridische stelsel afhankelijk wordt gesteld van de onderhandelingen met derde landen (Zwitserland, Verenigde Staten, Andorra, e.a.) over de toepassing van soortgelijke maatregelen en van de tenuitvoerlegging hiervan door de lidstaten in de van hun afhankelijke gebieden (Kanaaleilanden e.a.).
Het richtlijnvoorstel waarin de richtsnoeren van Feira zijn verwerkt stemt ons tot grote voldoening, en het strookt voor zover wij begrepen hebben in grote lijnen met de benadering die wordt gevolgd door de OESO, die momenteel het meest actieve forum voor discussie op dit vlak is.
Het wezenlijke probleem in deze context zijn uiteraard - en daarmee kom ik aan het einde van mijn betoog, mevrouw de Voorzitter - de onderhandelingen met derde landen. Om het kort te maken: hoe kunnen we Zwitserland ertoe bewegen het bankgeheim op te heffen? Al loop ik het risico om als optimistische naïeveling afgeschilderd te worden, zou ik toch willen stellen dat alles in het leven aan verandering onderhevig is en dat zelfs het Zwitserse bankgeheim niet meer is wat het was. Zo zijn de Verenigde Staten erin geslaagd door interne regelgeving een voorschrift in te voeren, de Qualified intermediary agreement, uit hoofde waarvan banken in Zwitserland en andere landen verplicht zijn de Internal Revenue Service op de hoogte te stellen van aan een cliënt uit de VS - een US person - gedane betalingen vanaf een VS-rekening, het bankgeheim ten aanzien van deze betalingen op te heffen ofwel 30% in te houden. Het ligt voor de hand dat dit voorschrift kan worden ontdoken door de rekening simpelweg tot een niet-Amerikaanse rekening om te vormen. Natuurlijk kan dit vraagstuk niet worden vergeleken met de strijd tegen het terrorisme, maar ook hier blijkt dat unilaterale benaderingen bij de bestrijding van onheuse praktijken (in dit geval belastingontduiking op internationaal niveau) niet alleenzaligmakend zijn.
Derhalve zou het een goede zaak zijn indien de Europese Unie en de Verenigde Staten op dit vlak de handen ineen zouden slaan. Ik geloof dat wij in onze onderhandelingen met de Verenigde Staten en andere landen deze benadering moeten volgen. Wij vertrouwen - en hiermee eindig ik, mevrouw de Voorzitter - op de Commissie die de onderhandelingen over het probleem van de belasting op spaargeld, waarvoor eerlijk gezegd allang een oplossing had moeten worden gevonden, met tact en kundigheid zal weten te voeren.

Della Vedova (NI)
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik wil allereerst de collega's van de Economische en Monetaire Commissie bedanken voor hun bijdrage aan het debat over dit verslag en voor hun amendementen. Mijns inziens ligt er nu een verslag op tafel waarover zowel onze commissie als - hopelijk - heel het Parlement voldaan kan zijn.
In het verslag wordt in het algemeen een gunstig oordeel uitgesproken over de twee mededelingen van de Commissie: de mededeling over de strategie voor het belastingbeleid en de mededeling over de strategie voor een geconsolideerde belastinggrondslag voor pan-Europese ondernemingen. Wij zijn het in grote lijnen eens met de algemene doelstellingen die daarin tot uiting komen, als ook met de instrumenten die bij de verwezenlijking daarvan zullen worden ingezet.
Aan het begin van het verslag wordt gewezen op de constante toename van de belastingdruk in de afgelopen twintig jaar. Slechts in de allerlaatste jaren is deze licht - maar nog lang niet genoeg - verminderd. Gezegd wordt dat de hoge belastingdruk een van de redenen van de gebrekkige groei is in de Europese Unie.
De Commissie onderstreept in haar mededelingen dat een zeker niveau van belastingconcurrentie misschien onvermijdelijk is en zou kunnen bijdragen aan een vermindering van de belastingdruk. Zij erkent dat belastingconcurrentie een goede bijdrage kan zijn aan de reglementering ter voorkoming van onjuiste gedragingen. In het verslag wordt de klemtoon gelegd op het beginsel van belastingconcurrentie en wordt eraan herinnerd dat, zoals uit de ervaringen van de afgelopen jaren blijkt, dit verenigbaar is met een continue coördinatie van de wetgevingen op belastinggebied waarmee de hinderpalen voor de verwezenlijking van de interne markt moeten worden weggewerkt. Belastingconcurrentie is wel degelijk verenigbaar met de verwezenlijking van de interne markt. Er is immers geen sprake van een absolute gelijkschakeling van de mededingingsvoorwaarden. Belastingconcurrentie is slechts een van de vele variabelen in het mededingingskader van elk van de lidstaten en tussen de lidstaten.
Zoals Nobelprijswinnaar Mundell, een van de grondleggers van de eenheidsmunt, heeft verkondigd, is belastingconcurrentie zelfs niet in strijd met de invoering van de euro. Verder moeten wij, wat het thema van de belastingconcurrentie betreft, herhalen dat in werkelijkheid ook geen sprake is van een race to the bottom¸ van een wedren die, zoals gevreesd wordt, zal leiden tot een radicale vermindering van de belastingontvangsten en die de landen van de noodzakelijke middelen zou beroven. Wij hebben veeleer kunnen vaststellen dat ondanks belastingconcurrentie de belastingheffing in de Europese Unie de afgelopen decennia is toegenomen.
Zoals uit het verslag blijkt hebben wij ons gebogen over het vraagstuk van de belastingdruk op arbeid. Het is echter niet rationeel te denken - en evenmin bewezen - dat deze belastingdruk het gevolg is van een verminderde belastingdruk op kapitaal. De ter beschikking staande gegevens leveren daarvoor geen enkel bewijs.
Dan ga ik nu over tot enkele andere onderwerpen, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris. Wat de BTW betreft wordt in het verslag herhaald dat het noodzakelijk is een systeem in te voeren waarmee het beginsel van het land van oorsprong volledig kan worden toegepast. Dat is een prioriteit voor het definitieve systeem. Ten aanzien daarvan zijn volgens ons de Commissiedocumenten niet duidelijk genoeg. Daarin staat weliswaar dat het doel is het beginsel van het land van oorsprong in te voeren, maar er worden verder geen termijnen en modaliteiten genoemd. In het verslag wordt instemming betuigd met enkele tips voor de verbetering van het huidig systeem, maar ook aangedrongen op de invoering van een definitief systeem.
Wat de accijnzen op met name alcohol en tabak betreft wordt in het verslag verwezen naar hetgeen reeds door het Parlement tot uiting was gebracht in het verslag-Katiforis. Verder wordt wat de milieubescherming betreft niet alleen het beginsel van 'de vervuiler betaalt? erkend maar ook het feit dat dit beginsel niet perse alleen met belastinginstrumenten hard gemaakt hoeft te worden. Ook wordt in het verslag gesproken over energiebelasting. Daarover wil ik zeggen dat het, gezien de huidige concurrentieverstoringen en het gebrek aan symmetrie op de energiemarkten, absoluut noodzakelijk is de belasting op energieproducten zo spoedig mogelijk te harmoniseren.
Wat de directe belasting betreft, wordt in het verslag, mijnheer de commissaris, aangedrongen op een zo spoedig mogelijke voltooiing van de toepassing van de in het belastingpakket opgenomen maatregelen. Ook zeggen wij dat met name de bepalingen moeten worden ingetrokken die een onderscheid maken tussen ingezetenen en niet-ingezetenen en aldus fraude in de hand werken. Bovendien zijn deze niet verenigbaar met de interne markt.
Wat de strategie voor de invoering van een geconsolideerde belastinggrondslag voor de op Europese schaal opererende ondernemingen betreft, wordt in het verslag instemming betuigd met het besluit van de Commissie en wordt voorgesteld tenminste tijdelijk - in afwachting van een geconsolideerde belastinggrondslag - het beginsel van de home state taxation toe te passen. Wij bevestigen in ons verslag dat de vaststelling van de belastingtarieven, van het belastingniveau, overgelaten moet worden aan de verschillende landen.
Ter afsluiting wil ik nog, wat de instrumenten betreft, mijn steun betuigen aan de inspanningen die tot doel hebben 'zachte wetgevingsinstrumenten? in te voeren. Dat betekent zelfregulering van de kant van de lidstaten. Ook wil ik nog wijzen op het beginsel van medebeslissing van het Parlement op belastinggebied, en op de noodzaak met gekwalificeerde meerderheid te besluiten over administratieve aspecten maar niet over belastingtarieven en belastinggrondslag. Ik ben als rapporteur dan ook voor de twee amendementen.

Andria (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, het verslag van de heer Pérez Royo verdient waardering voor zijn evenwichtige en vakkundige aanpak. Het vraagstuk van de belasting op inkomsten uit spaargelden is zeer delicaat en kon niet anders worden aangepakt.
De Commissie en de Raad hebben in de loop der tijd drie verschillende wegen in overweging genomen, en zijn daarbij herhaaldelijk van gedachten en strategie veranderd. Deze drie wegen zijn: bronbelasting, informatie-uitwisseling en een combinatie van beiden. Uiteindelijk werd gekozen voor informatie-uitwisseling, en na een verhit debat in de Economische en Monetaire Commissie werd deze beperkt tot natuurlijke personen. Als schaduwrapporteur heb ik mij ervoor ingezet dat van de richtlijn rechtspersonen werden uitgesloten. Een bedrijf - ongeacht het soort vennootschap - is hoe dan ook gedwongen een begroting op te stellen en aan te nemen. Als daarop investeringen in spaarproducten voorkomen, moet de opbrengst daarvan op de balans worden vermeld. Daarom is uitbreiding van de mededeling tot rechtspersonen niet alleen overbodig, maar zou zelfs een averechtse uitwerking kunnen hebben, aangezien daardoor de mededeling onnodig verzwaard zou worden.
Dan moet ook het probleem in verband met de derde landen worden aangepakt. Als de derde landen hier niet mee instemmen, wordt heel de richtlijn ondermijnd. Dan zullen er namelijk bij de tenuitvoerlegging geen uniforme voorwaarden heersen tussen lidstaten en derde landen, en dan zal het een koud kunstje zijn om in real time aanzienlijke sommen spaargeld over te maken. De Europese Raad van Feira heeft in zijn conclusies op ondubbelzinnige wijze duidelijk gemaakt dat de derde landen eerst voldoende garanties moeten geven voor deze of soortgelijke maatregelen, en dat dan voor 31 december 2002 met eenparigheid van stemmen kan worden besloten over de aanneming en tenuitvoerlegging van de richtlijn.
Een ander belangrijk aspect betreft de lidstaten die voor zeven jaar zijn uitgesloten van de mededelingsplicht: België, Oostenrijk en Luxemburg. Zoals echter in amendement 14 op artikel 10, lid 1 staat zullen deze lidstaten aan het eind van de overgangsperiode gedwongen zijn volledig deel te nemen aan de automatische uitwisseling van informatie. In de artikelen van de richtlijn wordt ook elke poging tot anonimiteit verijdeld. Men moet zorgen voor een soepele tenuitvoerlegging en een oog gericht houden op het witwassen van illegaal geld. Zonder witwasmogelijkheden zal het nationaal en internationaal terrorisme niet lang het hoofd boven water kunnen houden.
Daarom maak ik in mijn amendement 6 op artikel 3, lid 2, letter b duidelijk gewag van alle aan de richtlijn voorafgaande, contractuele betrekkingen, met gedetailleerde identiteitsbeschrijving op het moment dat zij onderworpen zijn aan bewegingen. Het zou wat dit betreft nuttig zij na te denken over een centrale Europese registratie-instantie om controle te kunnen uitoefenen op alle belangrijke geldbewegingen die verbonden zouden kunnen zijn met, of verdacht worden van banden met het internationaal terrorisme.

Randzio-Plath (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur, de heer Pérez Royo, hartelijk danken voor zijn verslag, waaruit onmiskenbaar blijkt dat er op dit terrein nog heel veel werk moet worden verzet. Ook de heer Della Vedova wil ik hartelijk danken voor zijn weloverwogen voorstel. Wij weten allemaal dat belastingcoördinatie in de Europese Unie een heel moeilijk gebied is. Bijna niemand heeft het meer over belastingharmonisatie. Bovendien zijn wij ons ervan bewust dat een belastingwedloop een schadelijke effect kan hebben op de economieën van de lidstaten en op de ontwikkeling van het bedrijfsleven in de Europese Unie.
Ook wil ik rapporteur Della Vedova ervoor bedanken dat hij het onderwerp van de medebeslissing van het Europees Parlement opnieuw op de voorgrond heeft geplaatst. Ik denk namelijk dat wij bij de Verdragshervorming en de debatten over een Europese grondwet ons moeten bezinnen op de vraag tot hoever de grenzen reiken van de nationale soevereiniteit in het fiscaal beleid. Een en ander betekent dat wij nieuwe wegen moeten inslaan, met name om te bepalen in hoeverre het in het gemeenschappelijk belang is om de hoekstenen van het fiscaal beleid vast te stellen. Ik ben dan ook van mening dat de Conventie er goed aan doet zich ook over dit onderwerp te buigen. Zij dient aan te dringen op Verdragshervormingen ten aanzien van het communautair belastingbeleid. Die moeten ertoe leiden dat het eenparigheidsbeginsel wordt ingeruild voor het meerderheidsbeginsel.
Van die situatie zijn wij natuurlijk nog ver verwijderd. Nu buigen wij ons over het werkelijk uitmuntende werk van de Commissie, dat geleid heeft tot een bijzonder pragmatisch en zakelijk juist document. Het is echter wel zo dat de balans die de Commissie heeft opgemaakt ons op coördinatiegebied van enige illusies kan beroven. Ook zijn de bevindingen ten aanzien van de belasting over de toegevoegde waarde enigszins teleurstellend, want wij zullen het beginsel van het land van oorsprong voorlopig nog niet toe kunnen passen. Hoewel wij ons nooit mogen laten afleiden van ons doel verdient de pragmatische aanpak van de Commissie echter steun.
Een aantal andere gebieden op het vlak van de belastingcoördinatie is niet goed afgestemd op de toekomst. Ik denk dat het voorlopig niet mogelijk zal zijn om met de belastingregeling voor ondernemingen de doelstellingen van het Monti-pakket te verwezenlijken. Het is in ieder geval noodzakelijk dat belastingparadijzen worden aangepakt en de concurrentieverstorende gunstige belastingregelingen voor niet-ingezetenen, ongeacht de vraag of het gaat om natuurlijke of rechtspersonen, worden afgeschaft. Daarnaast moeten wij ons richten op uniforme definities in het belastingrecht, van de belastinggrondslagen tot aan termen als meerwaarde. Ik zou het ten zeerste verwelkomen als wij het in het Europees Parlement eens zouden kunnen worden over een uniform taalgebruik in deze regeling. Ik weet zeker dat dit de regeringen tot meer initiatieven zou bewegen.

De Clercq (ELDR).
Ik zal me in mijn minuut spreektijd beperken tot het verslag- Pérez Royo over de belasting op spaargelden. Ik verheug mij erover dat de rapporteur het door mij in de Commissie juridische zaken ingediende amendement heeft overgenomen, waarin wordt gesteld dat deze richtlijn afhankelijk zal zijn van een te bereiken akkoord tussen de Europese Unie en een aantal derde landen die dan aan dezelfde mededelingsplicht moeten voldoen. De Europese Raad had zich in zijn conclusies van Feira immers in die zin uitgesproken. Dergelijke onderhandelingen zijn trouwens reeds bezig. Het is dus goed dat deze voorwaarde ook duidelijk in de tekst van de richtlijn wordt opgenomen, wat tot hier toe, eigenaardig genoeg, niet het geval is. Dergelijk akkoord met een aantal derde landen en met de zogenaamde afhankelijke gebieden is volgens mij zeer belangrijk om een gelijke behandeling van spaargelden zowel binnen als buiten de Europese Unie te garanderen, belastingvermijding uit te sluiten en aanzienlijke kapitaalvlucht te voorkomen. Vervolgens betreur ik wel dat geen amendementen in overweging werden genomen inzake de toepassing van de richtlijn op rechtspersonen. Dit zou inderdaad uitsluiten dat belangrijke spaarvermogens van natuurlijke personen op een rekening van een vennootschap worden geplaatst, om aldus buiten de toepassing van deze richtlijn te vallen en dat kan toch niet goedgekeurd worden.

Lulling (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil alleen iets zeggen over het verslag-Pérez Royo en duidelijk maken dat ik allesbehalve enthousiast ben over het in Feira bereikt compromis met betrekking tot de belasting op spaarinkomsten. Het voorstel voor een richtlijn van de Commissie moet natuurlijk uitmonden in een wetgevingstekst, hetgeen betekent dat het resultaat een compromis zal zijn. Dit voorstel is dus niet echt meer de vrucht van het initiatiefrecht van de Commissie. Als de Commissie graag als redacteur optreedt voor de Raad is dat prima, maar dan had zij toch op zijn minst een redactie kunnen voorleggen die beter aan de juridische normen beantwoordde dan de onderhavige tekst. Dat is het minst dat men kan verwachten van een wetstekst.
Ik ben derhalve de Economische en Monetaire Commissie erkentelijk voor de overname van het merendeel van mijn amendementen. Ik heb deze ingediend om een minimum aan rechtszekerheid te garanderen. Onze socialistische rapporteur is van het compromis van Feira afgeweken en heeft geprobeerd deze ontwerprichtlijn te radicaliseren. Hij had aanvankelijk zelfs voorgesteld de werkingssfeer uit te breiden tot rechtspersonen en alle beleggingsfondsen te belasten, zonder enig onderscheid. Gelukkig heeft hij aan het kortste eind moeten trekken. Ik betreur natuurlijk dat men in Feira het co-existentiemodel over de boeg heeft gegooid. Ik ben er namelijk nog steeds van overtuigd dat automatische informatie-uitwisseling tussen lidstaten over uitbetaalde rente een instrument is en geen absolute voorwaarde voor het waarborgen van de belasting op grensoverschrijdende spaarinkomsten. Bronbelasting is voor mij een net zo goed instrument. Dat zou bovendien een model zijn dat ook de derde landen die onze concurrenten zijn, zouden kunnen toepassen. Wij moeten hoe dan ook met hen tot een akkoord komen. Zij moeten zich verbinden tot equivalente maatregelen in hun eigen land voordat de richtlijn van de Europese Unie in werking treedt. Om duidelijk te zijn: als Zwitserland uit gehechtheid aan het bankgeheim - hetgeen zijn goed recht is - weigert informatie uit te wisselen, zal er geen sprake van kunnen zijn dat mijn land, alhoewel het zich heeft uitgesproken voor deze informatie-uitwisseling, daartoe ook daadwerkelijk in de praktijk overgaat.
Ik ben ervan overtuigd dat informatie-uitwisseling niet de oplossing is die uiteindelijk zal worden aangehouden. De meest efficiënte en minst bureaucratische oplossing is bronbelasting. Als daarvoor een redelijk percentage wordt vastgesteld kan bronbelasting zelfs een eigen middel worden van de Europese Unie.

Thyssen (PPE-DE).
Voorzitter, in tegenstelling tot mijn collega Lulling vind ik dit voorstel wel verdedigbaar. Het is toch zo dat wie behoorlijk wil besturen niet alleen de juiste wetten moet maken, maar er ook voor moet zorgen dat aan die wetten de hand wordt gehouden. En als we vaststellen dat de lidstaten dat niet alleen kunnen, dan moeten we ze een handje helpen daar waar wij dit dan wèl kunnen doen. In België weten we trouwens heel goed waarover we hier spreken. We hebben al jarenlang een monetaire unie met Luxemburg, hetgeen het grensoverschrijdend betalingsverkeer, met het doel de belasting op roerende goederen te ontwijken, effectief bevorderd heeft. De burgers vergeten maar al te graag dat ze de roerende inkomsten uit een ander land moeten aangeven aan de belastingadministratie van hun eigen land. En het kan dus geen kwaad ook hen een handje toe te steken. Uiteindelijk kan dit de belastingerosie tegengaan en zorgt het ook voor een meer natuurlijk functionerende interne markt.
Voorzitter, het heeft mij altijd heel zinvol geleken om op dit vlak orde op zaken te stellen, in eerste instantie op de interne markt, en om dit niet noodzakelijk afhankelijk te stellen van akkoorden met derde landen. Als ik de conclusies van Feira goed gelezen heb dan wil de Raad die conditionering wèl. Als ik het voorstel van de Commissie lees, dan staat dit weer niet in de tekst die normalerwijze de neerslag moet zijn van het akkoord van Feira. En daarom wil ik graag nog eens aan de Commissaris vragen wat volgens hem nu de voor- en de nadelen van een conditionering zijn en ik zou hem ook willen vragen of hij ons nog eens kan informeren over de stand van zaken in de lopende onderhandelingen met derde landen. Het is interessant voor het Parlement om te weten of die hoopgevend zijn, wanneer die eventueel kunnen afgerond worden en hoe we de timing van de inwerkingtreding van dit voorstel aan de resultaten van die onderhandelingen moeten koppelen.

Bolkestein
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil de heer Della Vedova bedanken voor zijn verslag over de Commissiemededelingen met betrekking tot het algemeen belastingbeleid en de vennootschapsbelasting op de interne markt. Ik wil ook graag de heer Pérez Royo bedanken voor zijn verslag over het voorstel voor een richtlijn inzake belastingheffing op inkomsten uit spaargelden.
Ik wil beginnen met het verslag van de heer Della Vedova, dat ik ten zeerste toejuich. Het is wellicht zinvol als ik u kort in herinnering breng welke motieven aan deze twee Commissiemededelingen ten grondslag liggen. De lidstaten behouden volkomen terecht de verantwoordelijkheid voor veel onderdelen van het nationaal belastingbeleid. Er bestaat echter op veel terreinen een groeiende behoefte aan een belastingbeleid op EU-niveau. Een belangrijke vraag is: hoe ver dient de harmonisatie te gaan? De Commissie is de mening toegedaan dat op het gebied van de indirecte belastingen een hoge graad van harmonisatie noodzakelijk is. Dergelijke belastingen kunnen een directe belemmering vormen voor het vrij verkeer van goederen en diensten op de interne markt. Een zekere mate van harmonisatie heeft op dat gebied inmiddels reeds plaatsgevonden. Ik besef terdege dat dit Parlement nogal eens verschil van mening heeft gehad met de Commissie over het niveau van de accijnzen op tabak en alcohol, een onderwerp dat mevrouw Lulling na aan het hart ligt.
Het behoeft echter geen betoog dat de huidige grote niveauverschillen tussen de lidstaten frauduleuze transacties en legitiem grensoverschrijdend winkelen in de hand werken, wat tot zowel concurrentievervalsing als verlegging van de handelsstroom leidt. Ik ben daarom van mening dat voor een permanente oplossing van deze problemen een grotere onderlinge aanpassing van de tarieven vereist is tot een niveau waarop de voornoemde effecten zich niet langer voordoen of teruggebracht worden tot een hanteerbaar peil.
Anderzijds is harmonisatie van personenbelastingen niet nodig, tenzij deze discriminatie of dubbele belasting tot gevolg hebben. Er is echter een grijze zone van directe belasting van mobiele belastinggrondslagen - in het bijzonder de belasting op bedrijven en kapitaal - waar de situatie minder scherp omlijnd is en die rechtstreekse gevolgen kan hebben voor de interne markt. Het zogeheten belastingpakket, waarvan de richtlijn inzake spaargelden een belangrijk onderdeel is, heeft ten doel de mogelijke erosie van belastingopbrengsten en schadelijke belastingconcurrentie tegen te gaan. Om een evenwichtig Europees belastingbeleid tot stand te brengen moet evenwel ook aandacht worden geschonken aan de zorgen van de belastingbetalers, hetzij personen, hetzij bedrijven. Dit houdt in dat obstakels voor de uitoefening van de door het Verdrag gewaarborgde fundamentele vrijheden uit de weg moeten worden geruimd. Op dit punt is onze mededeling betreffende vennootschapsbelasting van belang. Daarin behandelen wij de belastingbelemmeringen waarmee grensoverschrijdende ondernemingen in de Europese Unie te maken hebben. Wij hebben een aanzienlijk aantal van dergelijke belemmeringen vastgesteld, en u zult het met mij eens zijn dat dit een verbazingwekkend aantal is, gezien het feit dat de interne markt reeds tien jaar bestaat. Wij dragen eveneens mogelijke oplossingen aan.
Wij hebben gekeken naar een aantal mogelijke oplossingen voor dit probleem, zowel doelgerichte als alomvattende. De laatste zouden bedrijven op termijn een geconsolideerde heffingsgrondslag opleveren voor de vennootschapsbelasting op hun activiteiten in de gehele EU. Ik ben uiteraard buitengewoon dankbaar voor de steun die de heer Della Vedova in zijn verslag hieraan geeft.
Om de diverse doelen te bereiken die ik zojuist in verband met belasting op EU-niveau heb geschetst, zal de Commissie gebruik moeten maken van allerlei methoden, inclusief niet-wetgevende instrumenten. Ook wat dit punt betreft ben ik uitermate dankbaar voor de onvoorwaardelijke steun voor dit beleid in het verslag van de heer Della Vedova.
Dan kom ik nu op het verslag over het voorstel voor een richtlijn betreffende belastingheffing op inkomsten uit spaargelden. Om te beginnen doet het mij deugd dat een aanzienlijk aantal van de voorgestelde amendementen in overeenstemming is met de op 13 december 2001 goedgekeurde ontwerprichtlijn, waarin de wijzigingen zijn opgenomen waarover de Ecofin-raad met het oog op de onderhandelingen met derde landen het eens was geworden. De onderhandelingspositie van de Gemeenschap ten opzichte van derde landen kan alleen maar worden versterkt door de grote mate van overeenstemming tussen de Raad en het Parlement over de tekst van het voorstel.
De Commissie is van mening dat de amendementen waarmee de Raad op 13 december heeft ingestemd de wetsteksten verbeteren en verduidelijken, maar dat zij het voorstel voor een richtlijn niet wezenlijk veranderen. In het licht van de bijzondere tijdsdruk waaronder wij werken meent de Commissie dan ook dat deze amendementen geen herziening van het voorstel voor een richtlijn rechtvaardigen.
Enkele van de door de Economische en Monetaire Commissie voorgestelde amendementen betroffen de onderhandelingen met derde landen en de afhankelijke en geassocieerde gebieden van de lidstaten, en meer in het bijzonder de rol van het Parlement daarin. Het Parlement kan gerust zijn: ik ben van plan het Parlement volledig op de hoogte te houden van deze onderhandelingen en het is geenszins mijn bedoeling de prerogatieven van het Parlement te ondermijnen. Ik ben het volkomen met de heer Pérez Royo eens dat dit voorstel een belangrijke internationale dimensie heeft.
Dat is ook precies de reden dat de Commissie de Raad om toestemming heeft gevraagd - en deze heeft gekregen - om onderhandelingen aan te gaan met de zes derde landen die in de conclusies van de Europese Raad van Feira genoemd worden, namelijk de Verenigde Staten, Zwitserland, Andorra, Liechtenstein, Monaco en San Marino. Doel van deze onderhandelingen is ervoor te zorgen dat maatregelen worden genomen die gelijkwaardig zijn aan het binnen de Gemeenschap toegepaste systeem.
Tegelijkertijd zijn de lidstaten gehouden ervoor te zorgen dat hun eigen afhankelijke en geassocieerde gebieden dezelfde maatregelen nemen. De besprekingen met de derde landen en afhankelijke gebieden worden hopelijk vóór de zomer afgerond.
Ik wijs met klem op de bepaling in de conclusies van de Raad van Feira dat deze onderhandelingen met derde landen en afhankelijke en geassocieerde gebieden aan de aanneming van de richtlijn vooraf dienen te gaan. De Commissie kan bijgevolg geen amendementen aannemen die beogen de toepassing van de richtlijn, wanneer deze eenmaal is aangenomen, afhankelijk te maken van het resultaat van dergelijke onderhandelingen. Het risico bestaat dat zulke amendementen onze onderhandelingspositie ten opzichte van de derde landen ondermijnen. Deze landen willen er immers terecht van op aan kunnen dat de lidstaten de richtlijn ten uitvoer zullen leggen als zij instemmen met de toepassing van gelijkwaardige maatregelen.
Wat het door mevrouw Thyssen aan de orde gestelde punt betreft: de besprekingen met de derde landen moeten voorafgaan aan de aanneming van de richtlijn. De akkoorden met die landen vormen een politieke voorwaarde voor de aanneming van de richtlijn. Daar moeten wij ons dus bij neerleggen.
Tot besluit bedank ik het Parlement nogmaals voor zijn steun aan de voorgestelde richtlijn inzake belastingheffing op inkomsten uit spaargelden. Ik verzeker het Parlement dat ik het naar mijn beste vermogen op de hoogte zal houden van ontwikkelingen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Bolkestein.
Mevrouw Lulling heeft een motie van orde.

Lulling (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik heb het woord gevraagd voor een persoonlijk feit. Ik ben stomverbaasd over hetgeen mevrouw Thyssen zei over mijn persoon en mijn land. Mevrouw Thyssen is geen lid van de Economische en Monetaire Commissie en heeft niet deelgenomen aan het debat in de fractie over de belasting op spaarinkomsten. Wilt u derhalve laten notuleren dat zij met haar verklaringen 'de plank mis slaat??
Thyssen (PPE-DE).
Ik denk dat mevrouw Lulling mij verkeerd begrepen heeft. Ik heb alleen maar gesproken over de mensen van mijn eigen land. Ik heb helemaal niemand van Luxemburg aangevallen of verkeerd bejegend, denk ik. En ik ben natuurlijk geen lid meer van de Economische Commissie, maar ik ben dat wel 10 jaar lang geweest. In een vorige ronde van dit debat - over het tweede voorstel van de Commissie ter zake - was ik schaduwrapporteur voor mijn fractie, dus ik heb het dossier toch een beetje gevolgd, mevrouw Lulling. Maar ik had zeker niet de bedoeling iemand van Luxemburg te beledigen of wat dan ook. Ik denk ook dat ik dat niet gedaan heb; als ik dat zou gedaan hebben, mijn excuses daarvoor, maar ik denk dat mevrouw Lulling eventjes mijn tekst goed moet lezen en dan zal ze vaststellen dat er geen enkel probleem is.

De Voorzitter.
Dank u, mevrouw Thyssen. Het lijkt mij een goed idee als de geachte afgevaardigden dit misverstand na afloop even uitpraten.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0409/2001) van de heer Carnero Gonzàles, namens de Commissie constitutionele zaken, over de rechtspersoonlijkheid van de Europese Unie (2001/2021(INI)).

Carnero González (PSE)
. (ES) Mevrouw de Voorzitter, vergissingen zijn niet meer dan menselijk, en dit geldt momenteel al helemaal. Indien bij een opiniepeiling gevraagd zou worden of de Europese Unie een eigen persoonlijkheid bezit, zouden de meeste mensen waarschijnlijk met ja antwoorden. En daarin zouden zij zich flink vergissen, al zouden hieruit tenminste drie dingen blijken: ten eerste dat de huidige situatie met betrekking tot de institutionele architectuur van de Europese Unie ondoorzichtig is; ten tweede dat de burgers niet voldoende worden voorgelicht door hun regeringen over onderwerpen zoals dat waar wij ons thans mee bezighouden en ten derde, en dit is ongetwijfeld het belangrijkste punt, dat de werkelijkheid vooruitloopt op de besluiten die door de Intergouvernementele Conferenties tot op heden zijn genomen. De burgers geloven dat de Europese Unie een eigen persoonlijkheid heeft, maar de regeringen hebben haar deze op de conferenties niet willen geven.
De Europese Unie bestaat sinds het Verdrag van Maastricht - en dat is nu al weer een paar jaar oud -, maar noch destijds, noch daarna heeft zij een echte rechtspersoonlijkheid gekregen. Het laatste voorbeeld was het Verdrag van Nice. De vraag is waarom de regeringen deze stap nog steeds niet hebben gezet.
De Europese Unie blijft zo te zeggen een minderjarige die onder het wettig gezag van haar ouders, de Europese Gemeenschappen, staat.
Ik vraag mij dan ook af of wij deze tegenstrijdige, vrijwel niet te begrijpen situatie nog veel langer kunnen handhaven? Het antwoord is duidelijk: nee, omdat de huidige situatie tot verwarring leidt op juridisch, politiek, internationaal, intern en institutioneel vlak en vooral, zoals ik aan het begin reeds zei, bij de burgers.
Ik zou drie voorbeelden op internationaal niveau willen noemen. Wanneer men bijvoorbeeld naar Equatoriaal-Guinea reist, stelt men vast dat de delegatie van de Commissie de delegatie van de Commissie van de Europese Gemeenschappen en niet die van de Europese Unie is. Wanneer men naar onze vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties luistert, luistert men naar de vertegenwoordiger van de Europese Gemeenschappen en niet die van de Europese Unie. Of men hoort met voldoening dat Europa heeft besloten binnenkort het Protocol van Kyoto te ondertekenen om vervolgens te moeten vaststellen dat het niet de Europese Unie is, die deze stap zal zetten, maar de Europese Gemeenschappen.
Dit verslag valt samen met de instelling van de Conventie over de toekomst van Europa, die als het naar het Parlement gaat een constitutioneel karakter moet krijgen. Dit zullen wij dan ook al vanaf het begin duidelijk maken.
Wij willen dat de Conventie en vervolgens de Intergouvernementele Conferentie het vraagstuk van de rechtspersoonlijkheid voor de Europese Unie onder de loep nemen, hetgeen overigens in Laken ook is besloten. Rechtspersoonlijkheid voor de Unie zou grote voordelen met zich meebrengen: ten eerste zou hierdoor in juridisch opzicht meer duidelijkheid ontstaan; ten tweede zou de Unie op internationaal niveau beter worden waargenomen en slagvaardiger worden; ten derde is rechtspersoonlijkheid een wezenlijke voorwaarde voor de invoering van een systeem ter bescherming van de grondrechten op het niveau van de Unie; ten vierde zou de politieke unie duidelijker in beeld komen en de identificatie van de burger met de Europese Unie zelf worden vergemakkelijkt, en ten vijfde zou een en ander ertoe bijdragen de disfuncties die voortvloeien uit het pijlersysteem uit de weg te ruimen.
Wij zijn bovendien echter van mening dat de rechtspersoonlijkheid noodzakelijk is om de politieke unie te voltooien en dat de Unie met het oog op het constitutionaliseringsproces ook een eigen rechtspersoonlijkheid dient te hebben. Dit is een conditio sine qua non om deze doelstellingen op coherente wijze te kunnen bereiken.
Als hiertoe niet wordt besloten, dient men zich af te vragen wat het onderwerp van de toekomstige constitutionele tekst zal zijn. Wie wordt de protagonist van een Europese grondwet: de Unie of de Gemeenschappen? Eén van tweeën zal het komende zomer moeten afleggen. Derhalve dringen wij erop aan dat de Unie in de toekomstige Europese grondwet rechtspersoonlijkheid wordt toegekend.
Hiernaar wordt verwezen in het verslag van de Commissie constitutionele zaken, waarvan ik de eer heb rapporteur te zijn, evenals in de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid en de Commissie juridische zaken en interne markt, die een uiterst positieve bijdrage terzake hebben geleverd.
Ook de twee landen echter die laatstelijk het voorzitterschap van de Raad hebben waargenomen, België en Spanje, hebben zich er, naar ik meen, voorstander van getoond de Unie rechtspersoonlijkheid toe te kennen.
Mevrouw de Voorzitter, dit is geen onderwerp voor juristen, maar een vraagstuk dat voor iedere burger begrijpelijk is: hij moet ervan uit kunnen gaan dat hij burger is van een Unie met een eigen rechtspersoonlijkheid die democratisch en op transparante wijze kan en moet regeren, en die haar verantwoordelijkheden op zich neemt.

Laschet (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de rapporteur heeft een beschrijving gegeven van de huidige stand van zaken met betrekking tot de drie Gemeenschappen en de Europese Unie. Op het gebied van het extern beleid kampen wij met een speciaal probleem. De verschillende Gemeenschappen zijn vertegenwoordigd in internationale organisaties, zoals de FAO, en hebben een zetel en een stem in de organen van de Verenigde Naties. Op het vlak van het extern beleid daarentegen is de Unie binnen internationale organisaties niet present, en dat terwijl er zich de laatste drie jaren enorme ontwikkelingen hebben voorgedaan op dit gebied. Zo is in 1999 de heer Solana aangetreden die een duidelijk stempel heeft gedrukt op het Europese externe optreden. Verder is op 1 januari 1999 de euro ingevoerd en kwam er een gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid tot stand met doelstellingen die in 2003 verwezenlijkt moeten zijn. De ambitieuze doelstellingen staan echter niet langer in verhouding tot de rechtsgrondslagen in de Verdragen.
Bij de sluiting van overeenkomsten berust krachtens de artikelen 24 en 38 van het Verdrag de aansprakelijkheid bij de Gemeenschappen of de lidstaten. Overigens worden er overeenkomsten gesloten - dat moeten wij ons goed realiseren - zonder dat het Parlement hierin is gekend. Er worden in internationale verdragen beloftes gedaan op begrotingsgebied die het Parlement op grond van onze bijzondere situatie moet inlossen. Ik vind dan ook dat de Conventie de kwestie van de rechtspersoonlijkheid opnieuw op de agenda moet zetten. Juist met het oog op de toestand na 11 september is deze rechtspersoonlijkheid nodig, mede om de bijdrage van de Europese Unie in de Verenigde Naties te vergroten. Een en ander betekent niet dat het extern beleid van de Europese Unie het buitenlands beleid van de afzonderlijke lidstaten in de Verenigde Naties als zodanig moet vervangen; zij kunnen naast elkaar blijven bestaan. Een rechtspersoonlijkheid zou het extern beleid van de Unie beter op de kaart zetten, de Unie in staat stellen doeltreffender naar buiten toe op te treden en bovenal zorgen voor transparantie voor de burgers. De Commissie pleit ervoor deze punten op te nemen als onderwerp van discussie in de beraadslagingen van de Conventie.

Bodrato (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de resolutie over de rechtspersoonlijkheid van de Europese Unie is een van de bijdragen van het Parlement aan de Conventie die is belast met de opstelling van de Europese grondwet. In het verslag van de heer Carnero González wordt duidelijk gemaakt dat de toekenning van een rechtspersoonlijkheid een onontbeerlijke stap is in de constitutionalisering van de Verdragen en meer coherentie zal brengen in de verschillende Europese beleidsvormen.
De vijanden van de Unie hebben het over een superstaat, over een Europa dat ten prooi is gevallen aan een staatloze bureaucratie. In werkelijkheid is Europa helemaal geen bedreiging voor de nationale identiteiten en zijn de nationale identiteiten geen bedreiging voor Europa. Politieke eenheid is het enige middel om te voorkomen dat de afzonderlijke lidstaten onder de voet worden gelopen door een wild om zich heen slaande mondialisering, of dat door de moeilijkheden de spoken van het nationalisme opnieuw opduiken. Wij vertrekken hoe dan ook niet vanaf nul. In het verleden hadden wij op grond van het Verdrag een rechtspersoonlijkheid voor de Europese Gemeenschappen, maar met de oprichting van de Unie is wat dat betreft een leemte ontstaan die nu opgevuld moet worden. De Raad heeft zich hier herhaaldelijk over gebogen maar is nooit tot een duidelijke conclusie gekomen.
De publieke opinie en alle landen die betrekkingen onderhouden met Europa zijn ervan overtuigd dat zij een autonoom eenheidssysteem tegenover zich hebben. Bovendien kan de Europese Raad in het kader van het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid beraadslagen over de eerbiediging van de procedures die een aanloop zijn tot de rechtspersoonlijkheid. Het is noodzakelijk de voordelen daarvan voor de Europese burgers en voor het imago van de Unie in de wereld te onderkennen.
Het klopt niet dat wij bij het bouwen van ons gemeenschappelijk huis bij het dak beginnen. Bij het bouwen van de pilaren duiken enkele problemen op, maar daarvoor wordt met het voorstel van de heer Carnero een oplossing geboden. Dit voorstel haakt in op een Parlementsresolutie van 1997 over het internationaal recht, het communautair recht en de grondwetten van de verschillende lidstaten. Toen al werd in die resolutie uitdrukkelijk verwezen naar de noodzaak van een rechtspersoonlijkheid voor de Unie.
Wij kunnen natuurlijk niet vooruit lopen op de Conventie, maar met deze resolutie wordt een belangrijke impuls gegeven aan de constitutionalisering. Ons inziens hangt daarvan de toekomst van het democratisch Europa af.

Napolitano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag van de heer Carnero González wordt op het juiste moment een fundamenteel vraagstuk aan de orde gesteld. De rechtspersoonlijkheid van de Unie is daar een belangrijk aspect van.
Waar het bij dit vraagstuk om gaat, is snel gezegd: de Europese Unie moet eindelijk een gezicht, een duidelijk profiel krijgen. Wel, kortgeleden nog zei men tegen ons: 'Pas maar op!?. Het Europese opbouwproces heeft weliswaar vorderingen gemaakt maar het was een gemaskerd proces. Het heeft nooit zijn trekken en zijn intenties onthuld maar wel ingespeeld op bewuste dubbelzinnigheden teneinde de weerstand te verminderen en de meest hardnekkige oppositie de wind uit de zeilen te nemen. Op die manier hebben wij tientallen jaren lang een opeenvolging gehad van partiële successen, van feitelijke solidariteit - een geliefde uitdrukking van Jean Monnet die in de Schumanverklaring van 9 mei 1950 is gegrift. Men heeft maar wat aangemodderd, zonder duidelijkheid te verschaffen over het politieke en institutionele subject dat opgroeide, en zonder al te veel pretenties te koesteren ten aanzien van de coherentie in de Europese opbouw.
Wel, zie hier nu ons antwoord: het is hoog tijd dat duidelijkheid wordt geschapen; het is hoog tijd dat de geleidelijk aan gegroeide supranationale entiteit, die zichzelf nu ook een gemeenschappelijke munt heeft gegeven, een onmiskenbaar gezicht krijgt. De Conventie moet zeggen wat wij zijn en wat wij willen. Het feit dat het communautair Europa een oorspronkelijk opbouwproces is, een proces zonder historische precedenten en voorbeelden, betekent niet dat het iets vaags en ontastbaars is, en zeer zeker niet dat het eeuwig mank zal lopen.
Wij moeten een antwoord geven op de legitieme vragen van de burgers en ons voorstellen als een unie met een duidelijk doel en een duidelijke institutioneel evenwicht, een unie die zich in een grondwet erkent, een sterke rol in de wereld wil spelen en zich derhalve een rechtspersoonlijkheid geeft. Daarop is de solide, overtuigende motivering van het voorstel van de heer Carnero González gegrondvest. De Commissie constitutionele zaken betuigt daar haar volledige instemming mee.

Duff (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de meeste mensen zouden op dit moment willen dat de Europese Unie een grotere rol speelde op het wereldtoneel, maar zij lijken soms niet goed te weten hoe. Vanavond wordt deze vraag ten dele beantwoord in het uitmuntende verslag van de heer Carnero González. Het verwerven van een internationale rechtspersoonlijkheid zou de Europese Unie een krachtig instrument verschaffen. Ten eerste zou zij daarmee internationaal een duidelijker gezicht krijgen. Ten tweede worden wij, als de Unie meer aanzien krijgt, ertoe aangespoord verantwoordelijker op te treden. Met een internationale rechtspersoonlijkheid zal de Unie een meer proactieve rol kunnen spelen binnen de Verenigde Naties, het IMF en de Wereldbank. Wij zullen onze rol en de functies van de Commissie op het gebied van de handel en het milieu erdoor kunnen versterken.
Een internationale rechtspersoonlijkheid is echter geen unilaterale aangelegenheid. Als wij willen dat onze rechtspersoonlijkheid krachtens internationale wetgeving erkend wordt, dan zullen wij haar moeten verdienen. Het zal een stap in de goede richting zijn als de Unie zelf verdragssluitende partij wordt van het verdrag van de Raad van Europa. Dit zou een aanvulling vormen op de ontwikkeling van ons eigen, op het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie gebaseerde stelsel van fundamentele rechten.
Dit verslag bereidt degenen van ons die zitting hebben in de Conventie voor op een leidende rol. Wij zijn de rapporteur dankbaar voor zijn uitnemende werk.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de toekenning van een rechtspersoonlijkheid aan de Europese Unie, naast de rechtspersoonlijkheid waarover de Europese Gemeenschappen reeds beschikken, zal werkelijk niet veel zoden aan de dijk zetten, tenminste als dit een op zich staand feit blijft. Als men daarmee echter diepgaande veranderingen teweeg wil brengen, moet deze rechtspersoonlijkheid - zoals ook op verschillende plekken in het verslag van de heer Carnero González staat - gepaard gaan met andere, veel belangrijkere hervormingen, zoals de samensmelting van de pijlers, de toekenning van de bevoegdheid tot het eigener beweging sluiten van verdragen, de communautarisering van de besluitvorming en de uitvaardiging van een supranationale grondwet.
Daarom heeft het verslag in zoverre gelijk dat deze hervorming op zich niet zal leiden tot overdracht van meer bevoegdheden aan de Unie. Inderdaad kan een eenvoudige vereniging van landen, waarbinnen bij eenparigheid wordt besloten, een rechtspersoonlijkheid hebben. Het klopt echter niet dat, zoals in het verslag staat, deze rechtspersoonlijkheid op zich al zal zorgen voor coherentie en voor eenheid in de presentatie en de zichtbaarheid van de Unie. Met andere woorden, deze hervorming heeft niets om het lijf, en als zij iets om het lijf zal hebben, zal dat enkel en alleen te danken zijn aan het feit dat zij vergezeld gaat van samensmelting van de pijlers, communautarisering en constitutionalisering. Dat zijn echter ook de specifieke kenmerken van een superstaat - of hoe men het ook wil noemen - of iets soortgelijks.
Daarom heb ik een minderheidsstandpunt opgesteld dat aan het verslag is gehecht, en heb ik de heer Carnero González een deal voorgesteld: ik zal instemmen met een rechtspersoonlijkheid voor de Unie als u, mijnheer Carnero González, instemt met te zeggen dat in de Europese grondwet - als die er komt - het primaat van het nationale grondwetten, de keuzevrijheid van de lidstaten op wereldvlak en besluitvorming bij eenparigheid of de variabele geometrie in het kader van de derde pijler moeten worden erkend.
Als u daarmee instemt, mijnheer Carnero González zou ik misschien voor uw verslag kunnen stemmen. U zult daar echter niet mee instemmen omdat achter uw verslag iets schuil gaat dat in feite niets heeft uit te staan met hetgeen daarin wordt verkondigd.

Inglewood (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Britse conservatieven zullen zich onthouden van stemming over dit verslag. Er bestaat grote onenigheid binnen de delegatie. Sommigen menen dat het voorstel een stap is in de richting van een Europese superstaat. Anderen zijn er na lang nadenken werkelijk nog niet uit en weer anderen geloven dat dit voorstel juist een met loopgraven omgeven bolwerk tegen een superstaat zal creëren en steunen het derhalve.
Dit zijn oprechte, individuele overtuigingen, zoals ook ikzelf oprecht overtuigd ben van mijn standpunten. Het is niet alleen onwaarschijnlijk dat het zin heeft in deze omstandigheden te proberen je collega's te dwingen hun eigen standpunten te verloochenen bij een onderwerp als dit, maar het zal hun opvattingen ook niet veranderen. Het zal uitsluitend problemen veroorzaken.
Hoewel het onderwerp van veel niet-wetgevende resoluties van de Commissie constitutionele zaken uitermate belangrijk is, behoren de resoluties van het Parlement in de wereld van de echte politiek zelf tot de minder belangrijke onderwerpen waarover wij stemmen. Het getuigt daarom mijns inziens van dwaasheid en een gebrek aan inzicht om een burgeroorlog te beginnen over zaken die er eigenlijk niet zo heel veel toe doen. Vandaar dat wij dit onderwerp en vergelijkbare kwesties benaderen als waren wij een ruimdenkende kerk. Dit heeft als doorslaggevend voordeel dat het een verstandige benadering is en dat kan vermoedelijk van geen enkele andere weg gezegd worden die ons in deze omstandigheden openstaat.

Leinen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van Carlos Carnero waar wij ons over buigen, is inderdaad van groot belang, en als het verzoek om de Unie rechtspersoonlijkheid toe te kennen gehonoreerd wordt, zou dat in kwalitatief opzicht een flinke sprong vooruit betekenen naar de eenheid van Europa zoals die zich aftekent voor de burgers in onze lidstaten en natuurlijk ook voor de partners van de Europese Unie. Er zijn er maar weinig mensen die onderscheid weten te maken tussen de Europese Gemeenschap enerzijds en de Europese Unie anderzijds. De Europese constructie is gecompliceerd, wekt veel verwarring en leidt tot een groot aantal nadelen.
De heer Berthu stelt zeer terecht dat dit verzoek deel uitmaakt van de grote hervorming die wij nastreven. Over zaken als de juridische overkoepeling van de drie pijlers en de stroomlijning van de besluitvormingsstructuren hebben wij al besloten in het Verslag-Leinen/Méndez de Vigo en in andere verslagen. Het enige dat nog ontbreekt is de rechtspersoonlijkheid als hoeksteen van het geheel. Met het verslag van Carlos Carnero kunnen wij die hoeksteen presenteren.
Ik sluit mij volledig aan bij de conclusie in dit verslag dat de Conventie een uitgelezen mogelijkheid is om de discussie over dit vraagstuk te heropenen. Het is nodig dat Europa met één stem spreekt op het wereldtoneel. De heer Laschet en andere afgevaardigden hebben al gewezen op de absurde toestand dat de Gemeenschappen wel vertegenwoordigd zijn in internationale organisaties en de Europese Unie niet. Dit maakt het allemaal zeer gecompliceerd. Een rechtspersoonlijkheid is ook voor justitie en binnenlandse zaken van belang. Ik heb me laten vertellen dat er besloten is 5 miljoen euro uit te trekken voor Europol. Dat is een prima besluit want wij willen dat Europol goed functioneert. Het geld kan echter niet geaccepteerd worden omdat Europol nu eenmaal geen middelen uit de gemeenschapsbegroting mag aannemen. Europol mag alleen geld aannemen van de lidstaten. Dit voorbeeld illustreert duidelijk genoeg hoe absurd de huidige structuur is en ik hoop dan ook dat onze vertegenwoordigers samen met de anderen in de Conventie op het gebied van deze rechtspersoonlijkheid een stap naar voren kunnen zetten, een stap die tevens tegemoet zal komen aan het recht van de burgers een aanklacht in te kunnen dienen tegen de Unie. Ik wil alle succes toewensen aan de Conventie en mijn dank gaat uit naar Carlos Carnero!

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, met uw permissie wil ik er graag op wijzen dat één toeschouwer het debat nog steeds volgt vanaf de tribune. Gezien het late uur is dat onze aandacht meer dan waard.
De Commissie staat volledig achter de ontwerpresolutie. Deze komt op het goede moment, aangezien de Conventie die de volgende intergouvernementele conferentie moet voorbereiden juist aan haar taak begonnen is. Het is van groot belang dat degenen die zitting zullen nemen in de Conventie en de deelnemers aan de volgende Intergouvernementele Conferentie beseffen hoe belangrijk deze kwestie is voor de doeltreffendheid en de geloofwaardigheid van de Unie, en dat er een geschikte oplossing gevonden moet worden.
Wij weten wat de zwakke punten van het huidige systeem zijn en hoe moeilijk het voor buitenstaanders te begrijpen is, net als de andere oplossingen waartegen de Commissie zich in het verleden heeft verzet, zoals het toevoegen van nóg een rechtspersoonlijkheid aan de huidige structuur. Wij moeten de mensen ervan overtuigen dat het van cruciaal belang is de Unie één enkele, volledige rechtspersoonlijkheid te verlenen. Vanzelfsprekend is daarvoor de actieve steun van het Europees Parlement van essentieel belang, evenals de mate van overeenstemming die nu in verscheidene parlementaire verslagen naar voren komt, zoals in het verslag-Carnero González en het verslag-Lamassoure, en in de adviezen van de diverse geraadpleegde parlementaire commissies.
Het Europees Parlement kan erop rekenen dat de Commissie deze ontwerpresolutie in het komende debat zal steunen.

De Voorzitter.
Mijnheer de commissaris, namens onze enige maar oplettende toeschouwer wil ik u bijzonder hartelijk danken.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0050/2002) van mevrouw Carlotti, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over de werkzaamheden van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU in 2001 (2001/2012(INI)).

Carlotti (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, elk jaar presenteert het Europees Parlement een verslag over de werkzaamheden van de Parlementaire Paritaire Vergadering ACS-EU. Welnu, in 2000 is met de sluiting van de Overeenkomst van Cotonou een nieuwe realiteit ontstaan waardoor dit verslag totaal van aard is veranderd. Met de Overeenkomst van Cotonou zijn de doelstellingen van de samenwerking namelijk ingrijpend veranderd. Nu wordt gestreefd naar een ander partnerschap, naar een meer evenwichtig en efficiënt partnerschap. Dat betekent dat de spelregels van de PPV moeten worden gewijzigd, of dat liever gezegd een daadwerkelijke culturele verandering tot stand moet worden gebracht.
Wat is nu de stand van zaken in dit proces? De Parlementaire Paritaire Vergadering zit nu enigszins in het slop. In het jaar 2000 ontstond grote hoop op een nieuw tijdperk in de betrekkingen tussen de EU en de ACS-landen, maar deze hoop werd in het daaropvolgende jaar 2001 gelogenstraft. De werkgroep heeft weliswaar een groot proces voor aanpassing van de werkmethoden op stapel gezet, maar dit proces stuitte op talloze hinderpalen en velerlei verzet.
Ik geef u drie voorbeelden. Ten eerste de traagheid van de Europese landen bij de ratificatie: slechts drie landen hebben geratificeerd, Denemarken, Zweden en het Verenigd Koninkrijk, en wij hier, de Europese Unie. Ofschoon wij weten dat in heel veel Europese landen de ratificatieprocedures ellenlang zijn, is dit voor de ACS toch een slechte politieke boodschap. Voor eind 2002 zouden alle Europeanen moeten hebben geratificeerd.
Ten tweede is te onpas gebruik gemaakt van de stemming volgens het principe 'één land, één stem? in de Vergadering. Dat is een aantasting van het parlementair karakter van de Vergadering. Ik stel voor slechts op beperkte schaal daarvan gebruik te maken, en ik wil met name dat de Europeanen onderling afspreken dat zij daartoe geen toevlucht zullen nemen. Het vraagstuk van het stemrecht is van fundamenteel belang. Door het debat over artikel 2 van het reglement zijn talrijke polemieken ontstaan. Men moet opnieuw met kracht het beginsel op de voorgrond schuiven dat alleen parlementsleden afgevaardigd mogen worden. Het door de werkgroep opgesteld compromis waarin duidelijk wordt aangegeven in welk geval gestemd kan worden door niet-parlementsleden, is werkelijk het allerlaatste dat wij kunnen aanvaarden.
Wij moeten zien hoe wij nu uit dit slop geraken. Daarvoor worden in dit verslag enkele voorstellen gedaan. Ik zal er slechts enkele noemen, die een concreet instrument zijn in dienst van de democratie: democratische premies, financiële of materiële steun bij de verbetering van de werking van democratisch gekozen parlementen en een betere vertegenwoordiging van de oppositie. Voor de ACS luidt het beginsel 'één land, één stem?. Inderdaad spreekt elk land met één stem. Het is voor de parlementsleden van de oppositie onmogelijk hun stem te laten horen. Om daar verandering in te brengen moeten wij een open debat op gang brengen, een debat zonder taboes, over een herweging van de stemmen. Het voorstel dat collega Martinez een jaar geleden heeft gedaan, te weten drie afgevaardigden per land, gaat voorlopig de goede kant uit.
Daarmee rijst echter onmiddellijk ook een financieel probleem. De Commissie heeft een rigoureus financieel onderzoek ingesteld en besloten een speciaal fonds te reserveren voor de reizen van de ACS-afgevaardigden en de organisatie van de bijeenkomsten. Eigenlijk is de PPV de enige vergadering die geen begroting heeft. Daarom moet haar een nieuwe bevoegdheid worden gegeven waarmee zij financiële en politieke controle kan verrichten op de ontwikkelingsfinanciering.
Dan nog een laatste opmerking: het Europees Parlement zou extra aandacht moeten besteden aan de werkzaamheden van de ACS en tenminste een keer per jaar hier, in de plenaire zaal van het Europees Parlement, een groot debat moeten organiseren over de verschillende aspecten van de samenwerking.

Knolle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijn dank gaat uit naar collega Carlotti voor haar uitstekende verslag. Mevrouw Carlotti, in uw verslag staan enkele wenken ten aanzien van het te voeren beleid op de weg naar een daadwerkelijke parlementaire en democratische vergadering. Het verslag bevat heel wat nuttige wijzigingsvoorstellen en het is dan ook goed dat er nog voor de conferentie in Kaapstad een besluit over wordt genomen. Zo kan dit verslag nog meegenomen worden in de besprekingen aldaar.
Collega Carlotti heeft al een groot aantal aanbevelingen in het verslag genoemd. Als schaduwrapporteur wil ik kort een standpunt innemen over een paar punten. De Overeenkomst van Cotonou heeft geleid tot een fundamentele herformulering van de doelstellingen op het gebied van de samenwerking tussen de Europese Unie en de ACS-landen. Belangrijke inhoudelijke en politieke verbeteringen in deze Overeenkomst zijn voortgekomen uit voorstellen van het Europees Parlement. Als co-voorzitter heeft collega Corrie de laatste jaren uitstekend werk geleverd op dit gebied. Het resultaat is een ambitieuze overeenkomst die nieuwe bakens uitzet voor de samenwerking. Nu is het echter van belang deze Overeenkomst ook concreet in te vullen. De werkwijze en procedures van de PPV moeten efficiënter worden en in overeenstemming worden gebracht met een echte parlementaire, paritaire en democratische vergadering.
Dit proces, dat vorig jaar op gang is gebracht, moet nu worden voortgezet. De vergadering moet met nieuwe bevoegdheden worden uitgerust waardoor ze in staat wordt gesteld een betere financiële controle uit te oefenen op de uitgaven van de door de Europese Unie verleende ontwikkelingshulp. Meer toezicht en een betere begrotingscontrole gekoppeld aan regelmatige contacten tussen de afgevaardigden van de vergadering en de afgevaardigden uit de begunstigde landen kan ertoe leiden dat oneigenlijk gebruik van de EU-middelen wordt voorkomen en dat de hulpverlening ook werkelijk is afgestemd op de behoeften van de ACS-landen.
In het verslag wordt tevens gepleit voor meer samenwerking met het maatschappelijk middenveld en niet-gouvernementele organisaties. Gelet op de politieke dimensie van de Overeenkomst van Cotonou zou het wenselijk zijn als er een dialoog tot stand zou komen tussen de burgers en de beleidsmakers in de ACS-landen en de EU-lidstaten.
Obstakels voor de transformatie van de PPV in een echte parlementaire en paritaire vergadering moeten zo spoedig mogelijk worden weggenomen. Het is bijzonder spijtig dat de ratificatie van de Overeenkomst door de lidstaten van de Europese Unie een uitermate moeizaam proces is. Het risico dat hierdoor een verkeerd signaal uitgaat naar de opkomende landen waarmee de Unie nauwe historische, politieke en culturele banden onderhoudt, mag niet worden onderschat.

Martínez Martínez (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het uitstekende verslag van Marie-Arlette Carlotti vormt niet alleen een optimistisch bewijs van vertrouwen in het potentieel van de Overeenkomst van Cotonou, maar ook een appel aan allen om dit potentieel niet tot de zoveelste gemiste kans te laten worden, maar de Overeenkomst ook wat de meest ambitieuze doelstellingen ervan betreft te verwezenlijken.
In het verslag wordt benadrukt dat met Cotonou een beslissende stap wordt gezet in het proces dat enkele decennia geleden op gang is gebracht voor de samenwerking tussen de Europese Unie en een groeiend aantal landen uit Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan om de ontwikkeling van deze landen te stimuleren.
Wij hebben hier te maken met een proces dat thans tot rijping komt en dat wordt aangepast aan de huidige tijd. De nieuwe Overeenkomst is door de Europeanen niet opgelegd aan de ACS-landen, maar is het resultaat van lange en serieuze onderhandelingen tussen partners die allen in dezelfde mate erkend en gerespecteerd worden en die over dezelfde rechten beschikken.
De Overeenkomst bevat naast de economische en commerciële aspecten ook een nieuwe politieke dimensie die ertoe zou moeten leiden dat op het wereldtoneel een gemeenschap ACS-Europese Unie verschijnt die vereend wordt door democratische waarden. Deze gemeenschap zou een uiterst grote invloed hebben waar het gaat om de totstandbrenging van rechtvaardigheid, evenwicht, vrijheid, recht, vrede en gelijkelijk verdeelde en gedeelde welvaart. Maar het grote vertrouwen dat uit het verslag spreekt is alleen gerechtvaardigd indien alle partijen hun verantwoordelijkheid ten opzichte van de Overeenkomst op zich nemen.
Derhalve appelleert de rapporteur ook in eerste instantie aan de lidstaten van de Unie, die de ratificatie van de Overeenkomst van Cotonou niet als prioriteit beschouwen. Tevens dringt zij er bij het Parlement op aan passende aandacht te besteden aan de naleving van de Overeenkomst van Cotonou en wijst zij de afgevaardigden die als vertegenwoordiger van het Parlement zitting hebben in de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU op hun verantwoordelijkheid. Tenslotte roept de rapporteur ons ertoe op ons ervoor in te zetten dat deze vergadering een echt paritair en parlementair karakter krijgt en in deze context op solidaire en volledig democratische wijze te werk te gaan.
In het verslag wordt onderstreept dat ook de ACS-landen verantwoordelijk zijn voor de omzetting van de Overeenkomst zodat de Paritaire Parlementaire Vergadering echt op gang kan komen. Tevens zijn zij verantwoordelijk voor de verwezenlijking van de democratie, de eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat als garanties voor hun eigen vooruitgang en als effectieve bijdrage tot de met de Overeenkomst nagestreefde wereld van stabiliteit en vrede.

Dybkjær (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag om te beginnen mevrouw Carlotti gelukwensen met haar verslag. Ze heeft uitstekend werk verricht, en het is ook uitstekend dat dat werk wordt afgesloten vóór de volgende bijeenkomst van de Parlementaire Paritaire Vergadering ACS-EU, die zoals bekend reeds volgende week plaatsvindt. Het is een belangrijk verslag, en mevrouw Carlotti heeft dan ook een aantal principiële overwegingen op papier gezet. Op een paar van die overwegingen zal ik nader ingaan, maar eerst wil ik er nog even met nadruk op wijzen dat het natuurlijk niet veel zin heeft om hier te staan praten over de Overeenkomst van Cotonou als wij die niet geratificeerd kunnen krijgen. Wij moeten de lidstaten nogmaals oproepen om daarvoor te zorgen. Ik geloof dat er de laatste maanden slechts één land bijgekomen is. En hoewel veel landen van plan zijn de Overeenkomst te ratificeren, ontbreken de definitieve handtekeningen dus nog steeds. Met de ACS-landen is het iets beter gesteld, maar het gezamenlijke aantal is nog absoluut niet voldoende.
Verder kan men zeggen dat een dergelijke Overeenkomst natuurlijk evenmin echt veel waard is als er geen fatsoenlijke sociale bijstand komt. Ook op dit punt mankeert er nogal wat, en ik hoop dat het de commissaris - of zijn medewerkers - inderdaad lukt om morgen tijdens de formele vergadering van ministers van Buitenlandse Zaken een proces op gang te brengen. Daarbij gaat het bepaald niet om de doelstelling die ik graag had gezien, namelijk 0,7 procent, maar ik moet erkennen dat dat doel op dit moment onhaalbaar is. Het enkele feit dat er een bindend proces op gang komt zal echter al van cruciaal belang zijn.
Dan wil ik graag nog twee punten uit het verslag van mevrouw Carlotti aan de orde stellen. Het eerste punt is de kwestie van onze eigen werkmethoden. Op dat punt zijn wij volgens mij absoluut nog niet ver genoeg gevorderd. Ik vind dat wij te veel besluiten nemen en te weinig overleggen. Het tweede punt is de samenstelling van de ACS-EU-delegatie, die zoals bekend niet erg doelmatig is. Dat er slechts één vertegenwoordiger van de ACS-landen in zit, leidt in democratisch opzicht tot een wanverhouding, en ik vind dan ook dat wij opnieuw naar deze kwestie moeten kijken. Moeten er met het oog op een betere vertegenwoordiging bijvoorbeeld twee keer zoveel vertegenwoordigers van beide kanten in de delegatie zitten, en moet er dan slechts één keer per jaar worden vergaderd? Of zijn er nog andere ideeën?

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag van mevrouw Carlotti is zeer welkom en ik feliciteer haar met haar uiterst gedegen en verreikende werk. Ik ben vooral getroffen door de kracht waarmee het motief van een daadwerkelijk samenwerkingsverband erin naar voren komt. In het verslag wordt eveneens duidelijk gemaakt dat de Paritaire Vergadering ACS-EU een unieke plaats in het moderne politieke leven inneemt en dat deze relatie ondanks al haar gebreken model kan staan voor nieuwe en vernieuwende betrekkingen tussen het Noorden en het Zuiden. Dat laatste is tegenwoordig misschien wel meer dan ooit noodzakelijk voor de opbouw van een vreedzamere en duurzamere wereld. Dat wil niet zeggen dat het functioneren van deze relatie niet voor verbetering vatbaar is. Mevrouw Carlotti verdient lof voor haar voorstellen in dit verband. Op enkele daarvan wil ik graag nader ingaan.
Ten eerste is een echt samenwerkingsverband ook consistent en coherent. Een echt samenwerkingsverband is niet alleen zichtbaar in het ontwikkelingsbeleid van de EU, maar ook in haar handels- en economisch beleid. Het is niet slechts een samenwerkingsverband binnen de perken van de Paritaire Vergadering, maar strekt zich uit tot andere internationale instellingen zoals de Wereldhandelsorganisatie, de Wereldbank en de Verenigde Naties.
Met name in de Wereldhandelsorganisatie is buitengewoon veel ruimte voor nauwere samenwerking tussen de EU en de landen van Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan. Er staat ons op handelsgebied een aantal enorme uitdagingen te wachten. Ik denk daarbij niet in de laatste plaats aan de onderhandelingen over de regionale economische partnerschapsovereenkomsten. Deze kunnen schadelijke gevolgen hebben voor enkele van de armste ACS-landen die er eenvoudig niet aan toe zijn hun markten open te stellen voor de EU en die evenmin de onderhandelingscapaciteit hebben om aan het onderhavige proces of aan het proces van hun eigen regionale samenwerkingsovereenkomsten deel te nemen. Het is daarom van essentieel belang dat de Paritaire Vergadering actief vorm geeft aan en toezicht houdt op dit proces. Een grotere betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld zal eveneens uitermate belangrijk zijn. Ik ben verheugd over de voorstellen in het verslag die ten doel hebben de opvattingen van niet-gouvernementele organisaties op meer gestructureerde wijze hun beslag te doen vinden in de werkzaamheden van de Paritaire Vergadering. 
Tot slot moet een samenwerkingsverband bestaan uit gelijkwaardige partijen. Wij moeten dringend een manier vinden - en de middelen voor de financiering ervan - om de fundamentele ongelijkheid qua vertegenwoordiging aan te pakken. De vertegenwoordiging van de EU weerspiegelt namelijk de politieke structuur en het politieke spectrum van het Parlement, terwijl de ACS-landen één stem per land uitbrengen, waardoor de gevarieerdheid van de politieke denkbeelden niet tot uitdrukking kan komen.
De Paritaire Vergadering is een uniek instrument van samenwerking en solidariteit tussen het Noorden en het Zuiden. Wij moeten dit instrument naar waarde schatten, verbeteren en als model gebruiken voor samenwerking tussen het Noorden en het Zuiden.

Junker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het verslag van mevrouw Carlotti, een zeer belangrijk document over de samenwerking met de ACS-landen, heeft een nieuwe kwaliteit gekregen. In het verslag worden namelijk ook de nieuwe mogelijkheden beschreven waarover wij na de Overeenkomst van Cotonou kunnen beschikken. De samenwerking met de ACS-landen heeft een nieuwe democratische dimensie gekregen en dat betekent dat ook de organisatie van deze samenwerking een nieuw democratisch tintje moet krijgen. In het verslag wordt nadrukkelijk verwezen naar het parlementaire karakter van de PPV, dat ik van wezenlijk belang acht en dat concreet moet worden ingevuld. Het is daarom belangrijk dat het Parlement nog voor de conferentie van Kaapstad een besluit neemt over dit verslag, dat ons een steuntje in de rug zal geven bij de hervormingen op samenwerkingsgebied.
Wij hebben rugwind nodig, met name voor een versteviging van de parlementaire dimensie, maar ook om de doelstellingen die wij geformuleerd hebben te verwezenlijken. Er is gesteld dat de opstelling van een nieuw reglement niet geheel zonder slag of stoot verlopen is. Het is dan ook van groot belang dat wij, gesteund door dit verslag, de onderhandelingen in Kaapstad tot een goed einde kunnen brengen. Wij zullen zeker overeenstemming kunnen bereiken over een structuur voor de permanente commissies, die ons in staat stelt de samenwerking in deze parlementaire vergadering op een nieuwe leest te schoeien. Wij hebben ons tot nu toe steeds moeten behelpen met het oude stelsel van ad hoc werkgroepen, maar met de commissies kunnen wij ons nu ononderbroken aan onze taken wijden. Ik verwacht dat wij veel intensiever zullen kunnen werken aan de heersende vraagstukken en nauwer kunnen samenwerken met de collega's van de ACS-landen.
Verder zullen wij via de regionale bijeenkomsten meer invloed kunnen uitoefenen. Die bijeenkomsten zullen ook anderen die binnen het samenwerkingsverband met de ACS-landen nog niet aan bod zijn gekomen, op de voorgrond kunnen treden.

Rod (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, voor de ACS-landen stond het jaar 2001 in het teken van de inwerkingtreding van de Overeenkomst van Cotonou. De ratificatie daarvan door het Europees Parlement in januari jongstleden zal de lidstaten aanmoedigen hetzelfde te doen en aldus financiering mogelijk maken.
De Parlementaire Paritaire Vergadering heeft haar werkzaamheden aangepast aan haar nieuwe rol op met name het gebied van de bevordering van de democratisering. Zij is een instantie waarin de wil van de volkeren en de democratische waarden tot uiting komen en daarom is voor haar een hoofdrol weggelegd. Haar bevoegdheden zijn echter beperkt. Zij is niet meer dan een politieke tribune zonder besluitvormings- of uitvoeringsbevoegdheden. Daarom moeten haar nieuwe bevoegdheden worden toegekend, zowel politieke en financiële als operationele bevoegdheden, en haar de noodzakelijke logistieke middelen ter beschikking worden gesteld. Men moet derhalve een werkgroep oprichten en deze belasten met de follow up van de evaluatie van de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij het partnerschap. Ook moeten de afgevaardigden worden betrokken bij de onderhandelingen over het toekomstig handelsstelsel ASC-EU. Wij zullen derhalve vol overtuiging voor het verslag van mevrouw Carlotti stemmen. Zij heeft uitstekende voorstellen gedaan voor de door haarzelf genoemde andere punten. Zo heeft zij eraan herinnerd dat de voorwaarde voor de democratisering van het ACS-landen de democratisering is van de gemeenschappelijke instellingen en de ontwikkelingshulp in het algemeen.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste zou ik mevouw Carlotti willen feliciteren met dit verslag, dat een weerspiegeling vormt van haar onvermoeibare inzet voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en de ACS-landen.
De banden die wij met de 77 landen uit Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan onderhouden zouden eigenlijk tenminste op dezelfde belangstelling moeten kunnen rekenen als de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten en de kandidaat-lidstaten, waarover wij de afgelopen dagen met groot enthousiasme hebben gedebatteerd.
Maar al mogen de lidstaten dan niet veel belangstelling hebben voor deze betrekkingen - zoals blijkt uit het feit dat tot nog toe slechts vier landen de Overeenkomst van Cotonou hebben geratificeerd - dit dient wel te gelden voor het Parlement. In het bijzonder omdat de betrekkingen met deze landen volgens de nieuwe Overeenkomst gebaseerd zijn op de politieke dialoog, waarvan de Parlementaire Vergadering een fundamentele pijler is.
Namens de Socialistische Fractie dring ik er bij de lidstaten - en met name mijn eigen land, Spanje, dat het voorzitterschap van de Raad waarneemt - op aan vaart te zetten achter de ratificatieprocedure.
De Parlementaire Paritaire Vergadering werkt momenteel, net als het Europees Parlement, aan een herziening van haar reglement met het oog op een echte democratisering van de betrekkingen tussen de Unie en de ACS. Onze inspanningen zijn er in eerste instantie op gericht het functioneren van de vergadering te verbeteren en deze om te vormen tot een echt paritair en parlementair orgaan. Momenteel is de vergadering niet paritair. Van Europese zijde zijn weliswaar alle ideologieën en politieke stromingen van het Europees Parlement vertegenwoordigd, maar de ACS-landen hebben slechts één stem per land, een stem die natuurlijk de opinie van het gezag weergeeft. Zij is ook niet paritair in de zin van gelijke kansenm, en parlementair is zij evenmin omdat de vertegenwoordigers van de ACS-landen voor de overgrote meerderheid geen parlementariërs zijn.
De geloofwaardigheid van onze samenwerking met de ACS-landen, die in kwantitatief opzicht niet te verwaarlozen is, komt in het gedrang wanneer deze samenwerking niet gepaard gaat met een hervorming en een versterking van de in naam meest representatieve instelling van dit partnerschap, namelijk de Parlementaire Paritaire Vergadering.
Afgelopen week hebben wij tijdens een seminar gesteld dat er zonder democratie geen ontwikkeling is, en dit is een prioritair doel van de internationale gemeenschap en de Europese Unie. Ik dring er ook bij de Commissie en de Raad op aan om de ACS-landen middelen ter beschikking te stellen om hun institutionele capaciteiten te vergroten, met name waar het gaat om de representatieve organen, en om de organisatie van het maatschappelijk middenveld en participatie hiervan in de planning van de samenwerking te bevorderen.
Ik ben van mening dat dit een goed verslag is waaraan aandacht moet worden besteed.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur, mevrouw Carlotti, hartelijk danken voor al het werk dat zij voor dit verslag heeft verzet. Ik dank ook allen die aan het debat van vanavond hebben bijgedragen.
Ik merk dat mevrouw Carlotti in haar verslag nogal de nadruk legt op het belang van het parlementaire karakter van de Paritaire Parlementaire Vergadering en de rol die deze Vergadering moet spelen bij het bereiken van de in de Overeenkomst van Cotonou vastgestelde doelstellingen. Ik ben het hier van harte mee eens en ik kan de Vergadering slechts aansporen haar eigen legitimiteit en democratisch karakter te versterken, bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat zij louter uit parlementariërs bestaat.
Ik heb nota genomen van wat een aantal van u heeft gezegd over de noodzaak van een bredere samenstelling van de Vergadering, zodat er meer verschillende standpunten in vertegenwoordigd zijn. Dit zal waarschijnlijk wel tot enige discussie leiden, omdat dergelijke zaken in de Overeenkomst van Cotonou zijn vastgelegd. Ik kan mij echter goed vinden in de poging om ruimte te scheppen voor oppositiepartijen, zodat ook zij hun standpunten in de parlementaire vergadering naar voren kunnen brengen.
Een ander belangrijk punt betreft de herziening van de regels met betrekking tot de financiering, met het doel ervoor te zorgen dat de parlementariërs van alle ACS-landen aan alle bijeenkomsten van de Vergadering en andere vergaderingen kunnen deelnemen. De Commissie vindt het uiteraard van groot belang dat de parlementariërs uit de ACS-landen op dezelfde wijze kunnen participeren als hun Europese collega's, zodat de ACS-landen en de Europese lidstaten op voet van gelijkheid kunnen samenwerken. Wij zijn bereid de mogelijkheid van een herziening van de afspraken over onze bijdragen aan het fonds voor de deelname van de ACS-landen nog eens goed te bestuderen. Ik hoop de daarvoor benodigde financiële ramingen van het ACS-secretariaat spoedig te ontvangen.
Mevrouw Carlotti stelt voor een speciaal fonds op te richten om de Vergadering te financieren. Als ik het goed begrijp, bestaat een dergelijk fonds al en wordt dit fonds genoemd in de Verklaring betreffende de Gezamenlijke Instellingen, die als bijlage bij de Overeenkomst van Cotonou is gevoegd. Dit fonds bedraagt ongeveer 4.000.000 euro. Het dekt de kosten van de Gezamenlijke Raad en de Paritaire Parlementaire Vergadering en wordt beheerd door het ACS-secretariaat. De bijdrage van de Gemeenschap aan dit fonds kan niet worden verhoogd, maar met wat creativiteit moet het toch mogelijk zijn voldoende geld te vinden voor de deelname van de ACS-landen. Wij moeten dit praktisch bekijken. Onze strategie is om relatief veel energie te steken in het versterken van het maatschappelijk middenveld en in pogingen om de NGO's in dat maatschappelijke middenveld in onze ACS-partnerlanden rechtstreeks te financieren. In dat licht zou het toch onbillijk zijn als wij het werk van de parlementen zouden verzwakken terwijl we de politieke activiteiten van niet-gekozen instellingen in onze partnerlanden versterken. Vandaar mijn sympathie en begrip voor de noodzaak om dit allemaal goed te laten verlopen.
Mevrouw Carlotti stelt ook voor de Vergadering actiever te betrekken bij het toezicht op het beheer van de EOF-kredieten. Ik ben het in principe met haar betoog eens. Wij moeten er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de Vergadering de adviserende rol die zij krachtens de Overeenkomst van Cotonou heeft gekregen, ook goed kan vervullen. U begrijpt echter ook ongetwijfeld dat dit niet mag leiden tot nieuwe ingewikkelde procedures en eisen op het gebied van de rapportage. Dat zou onze huidige problemen om het hele systeem goed te laten functioneren, immers nog verder vergroten. Ik beloof u dat wij u goed op de hoogte zullen houden van de uitvoering en de werking van het EOF, en uiteraard juichen wij discussie over dit thema in de Paritaire Vergadering zeker toe. Dit blijkt ook duidelijk uit het feit dat wij bij de totstandkoming van de Overeenkomst van Cotonou en de voorbereidende werkzaamheden voor de strategienota's per land voor het 9e Europese Ontwikkelingsfonds welbewust alle parlementen en burgers van onze ACS-partnerlanden hebben betrokken op een manier die verwachtingen wekt. Daarom is het des te belangrijker en logischer om de parlementariërs nauw te betrekken bij de discussies over het algemene functioneren van de samenwerking.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, lopen wij, zoals verschillende leden al hebben aangegeven, inderdaad achter op het tijdschema van het ratificatieproces. Vier of vijf lidstaten hebben de Overeenkomst nu geratificeerd. Dat zijn Denemarken, Finland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk, en ik geloof dat nu ook Frankrijk het ratificatieproces heeft afgerond. Technisch gesproken heeft dit tot dusver niet tot echte problemen geleid, maar dat zal wel het geval zijn als dit proces niet vóór het zomerreces wordt afgerond. Ik zou niet graag willen dat door het ontbreken van de ratificatie van de Overeenkomst door een of meer lidstaten vertraging zou ontstaan bij de bestedingen ter plaatse en de planningsactiviteiten. Dat zou werkelijk al te beschamend zijn. Ik ben erg blij met wat er vanavond is gezegd en ik vraag de leden van het Europees Parlement met klem om in hun eigen land hun invloed aan te wenden en ervoor te zorgen dat dit proces snel kan worden afgerond.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0049/2002) van mevrouw Carrilho, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en van de Raad tot verlenging en wijziging van Verordening (EG) nr. 1659/98 van de Raad betreffende gedecentraliseerde samenwerking (COM(2001) 576 - C5-0509/2001 - 2001/0243(COD)).

Carrilho (PSE)
. (PT) Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens blijkt steeds duidelijker dat vraagstukken betreffende samenwerking en ontwikkeling vandaag de dag een centrale plaats innemen in de internationale politiek. Er dient dringend te worden gestreefd naar effectievere samenwerking en naar verbeteringen op het vlak van de duurzame ontwikkeling in verschillende delen van de wereld, als wezenlijke voorwaarde voor een veiligere en vreedzamere toekomst. Dit is de strategie die de Unie moet volgen wanneer zij haar capaciteiten op het vlak van het buitenlands beleid inzet, alleen al omdat dit de enige strategie is waaruit Europa als winnaar tevoorschijn kan komen zonder overwonnenen achter te laten. Gedecentraliseerde samenwerking behoort tot de ideeën die stilletjes opkomen en die stroken met de overwegingen en activiteiten waarnaar ik zojuist heb verwezen. Het begrip gedecentraliseerde samenwerking dient echter nog nader te worden ingevuld. Het zou dan ook een goede zaak zijn indien dit in het kader van de mededeling van de Commissie over het maatschappelijk middenveld en de ontwikkeling, die ons door commissaris Poul Nielson voor oktober in het vooruitzicht is gesteld, zou worden omschreven.
Het Europees Parlement heeft gedecentraliseerde samenwerking van zijn kant altijd al beschouwd als een uiterst zinvolle benadering van de ontwikkelingssamenwerking. Ook in de Overeenkomst van Cotonou wordt het belang van de bijdrage van het maatschappelijk middenveld tot het ontwikkelingsproces onderstreept en voorgesteld de rol van de maatschappelijke en niet-gouvernementele organisaties op alle vlakken van de samenwerking te versterken. De initiatieven en acties die onder de begrotingslijn vallen waarop de onderhavige verordening betrekking heeft, zijn juist gericht op de bevordering van de ontwikkeling met meer participatie en diversificatie, versterking van het maatschappelijk middenveld en van verschillende structuren op plaatselijk administratief niveau met het oog op de opbouw van de democratie. Dit zijn overigens enkele van de belangrijkste vereisten voor een effectieve vermindering van de armoede.
De Commissie heeft het nu over een nieuwe etappe en stelt dat 'het moment daar is om van de experimentele fase over te stappen naar consolidatie van het concept op grotere schaal in het kader van de officiële samenwerking?. Dit doel kan onze volledige goedkeuring wegdragen. Het staat buiten kijf dat dit onderwerp een breder opgezet debat zou verdienen, alleen al omdat de medebeslissingsprocedure van toepassing is, maar de Commissie heeft haar voorstel kort voor het verstrijken van de verordening voorgelegd. Indien wij dit voorstel niet in eerste lezing zouden aannemen, zou er een juridisch vacuüm ontstaan waarvan juist degenen die wij willen helpen de dupe zouden worden. Tegen deze achtergrond zijn er intensieve werkzaamheden op gang gekomen in een geest van onderlinge samenwerking waarbij vertegenwoordigers van verschillende NGO's, de Commissie, de Raad en het Spaans voorzitterschap waren betrokken. Het Parlement heeft ernaar gestreefd de coherentie en samenhang van de verordening te verbeteren. Het heeft een aantal amendementen voorgesteld, en in de toelichting verwijs ik naar de zoektocht naar een identiteit, om zo te zeggen, van de gedecentraliseerde samenwerking.
Indien de voorstellen die thans op tafel liggen, worden goedgekeurd, krijgen wij een verordening inzake gedecentraliseerde samenwerking die ons het volgende garandeert: ten eerste beschikken wij dan tot het jaar 2003 over een instrument met een financieel kader van 24 miljoen euro; ten tweede wordt de gedecentraliseerde samenwerking geconsolideerd en de verantwoordelijkheid van de plaatselijke actoren voor de ontwikkeling van hun eigen samenleving en van hun betrekkingen met de Europese partners versterkt, en ten derde impliceert de verordening dat de gedecentraliseerde samenwerking zelf blijft voortbestaan als middel voor de versterking van de doelstellingen van de Commissie ten aanzien van de 'eigen inbreng van de partnerlanden in hun ontwikkelingsstrategieën en betrokkenheid daarbij van zo veel mogelijk segmenten van de samenleving?.

Martens (PPE-DE).
Allereerst wil ik de rapporteur complimenteren en ook bedanken voor de inspanningen die zij heeft geleverd voor dit dossier. Ik weet dat de onderhandelingen met de Commissie en de Raad niet makkelijk zijn geweest en dat vooral ook het tijdsbestek erg krap was. En dat brengt mij op een eerste punt. Ik heb namelijk het gevoel dat bij de Commissie en de Raad, zeker sinds het Europees Parlement in Amsterdam medebeslissingsrecht kreeg op het gebied van ontwikkelingssamenwerking, de neiging bestaat om te proberen voorstellen op dit gebied er snel door te drukken bij het Parlement. En door die heel korte termijnen is er voor ons eigenlijk weinig tijd om diep en uitvoerig op de zaken in te gaan. En als je vraagt wie er uiteindelijk wordt op aangekeken op hoe het geld besteed wordt, dan is het niet de Raad, dan is het niet de Commissie maar dan zijn wij het, de volksvertegenwoordigers. En dan is het jammer dat er zo weinig tijd is.
Nu wat het verslag gedecentraliseerde samenwerking betreft. Zoals bekend, is voor ons christen-democraten het maatschappelijk middenveld meer dan een loze term. En we zijn blij dat ook andere partijen langzaamaan het belang ervan inzien. Het betrekken van NGO's en maatschappelijke organisaties bij het verstrekken van hulp in ontwikkelingslanden is natuurlijk van groot belang. Het is een belangrijke stap op weg naar grotere zelfstandigheid en een grotere zelfvoorzieningsgraad van de bevolking in de getroffen gebieden. Waar we op moeten letten - en verschillende NGO's waarmee ik contact heb gehad over het verslag wijzen mij daar nog eens op - is het belang van een goed omlijnd kader voor gedecentraliseerde hulp, en wel om versnippering van die hulp te voorkomen. Dit brengt mij bij de amendementen die ik namens onze fractie heb ingediend. Om gerichte, gedecentraliseerde hulp te geven is het van belang dat de Commissie ons snel de verwachte mededeling over het maatschappelijk middenveld doet toekomen. Mevrouw Carrilho verwees daar ook naar. De organisaties op het terrein, de betroffen actoren in de landen zelf, willen graag weten waar ze aan toe zijn. En de belofte was dat de Commissie deze mededeling onder het Belgisch voorzitterschap klaar zou hebben.
In de Overeenkomst van Cotonou wordt de rol van het maatschappelijk middenveld benadrukt. Maar ook voor niet-ACS-landen is het belangrijk dat er een pré-debat hierover plaatsvindt, zodat gedecentraliseerde samenwerking in een meer strategisch kader geplaatst kan worden en we meer helderheid krijgen over de toekomst van deze verordening d.w.z. over wat er na 2003 te gebeuren staat. Vandaar dat ik wilde dat de Commissie in het verslag expliciet aan deze belofte herinnerd werd.
Voorzitter, we zien allemaal met lede ogen aan wat er deze dagen is Zimbabwe gebeurt. We zien hoe een land dat voor een groot deel steunt op hulp uit de EU, alle oproepen uit diezelfde EU om eerlijke en democratische verkiezingen schoffeert en ons er zelfs toe noopt onze observatiemissie terug te roepen. Is het geen bewijs bij uitstek voor het falen van het klassieke model van ontwikkelingssamenwerking? Persoonlijk ben ik ervan overtuigd dat ontwikkeling van onderaf, waarbij kleine groepen burgers direct worden aangesproken, een veel positievere uitwerking heeft met het oog op een rechtvaardige, democratische en zelfvoorzienende samenleving waarnaar wij streven.

Rod (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, als Europees Parlement waren wij degenen die in de jaren 90's het initiatief namen tot de instelling van een begrotingslijn voor gedecentraliseerde samenwerking. Dit principe had ook zijn beslag gevonden in de Overeenkomst van Lomé IVbis, waarmee aldus werd afgeweken van het beginsel van samenwerking tussen landen. Dit concept heeft nu, volgens de woorden van de Commissie, vorderingen gemaakt en bewezen goed gefundeerd en efficiënt te zijn.
De Commissie stelt nu voor de toepassing van de verordening met twee jaar te verlengen. Wij kunnen het daar alleen maar mee eens zijn, behoudens enkele voorbehouden ten aanzien van de vorm. De verordening is namelijk slechts voorlopig en nogal vaag. Daar staat van alles en nog wat in: gedecentraliseerde samenwerking, maatschappelijk middenveld en NGO's. Ontbreekt er soms een strategie van de Commissie op dit gebied? Bovendien heeft in de Overeenkomst van Cotonou de deelneming van het maatschappelijk middenveld van de ACS-landen aan het partnerschap haar beslag gevonden, ten koste van de gedecentraliseerde samenwerking die daarin zo goed als verdween.
De al maanden geleden door de Commissie beloofde mededeling over het maatschappelijk middenveld van de ontwikkelingslanden zal waarschijnlijk opheldering bieden over deze begrippen en een gecoördineerde aanpak van de Europese Unie op dit gebied voorstellen, maar deze mededeling laat nog steeds op zich wachten.
Het vraagstuk van de gedecentraliseerde ontwikkelingshulp houdt namelijk gelijke tred met het vraagstuk van de hulp aan het maatschappelijk middenveld. In beide gevallen is het doel steun te geven aan de lokale krachten en de zwaarte, en soms ook het gebrek aan transparantie van nationale programma's te vermijden.
De Commissie schijnt dat te hebben begrepen. Zij is immers van plan de twee begrotingslijnen samen te smelten. Her en der wat bijschaven zonder raadpleging van het Europees Parlement volstaat echter niet. Uit de overschrijvingen van kredieten van de ene begrotingslijn naar de andere blijkt dat er geen allesomvattende visie is en er weinig consideratie is voor de begrotingsautoriteit.
Wij zijn natuurlijk voor rechtstreekse steun aan projecten ter plekke. Wij zijn echter wel wat geïrriteerd over acties te elfder ure. Deze begrotingshervorming kan alleen geschieden binnen een kader waarin absolute duidelijkheid wordt verschaft over het begrip van gedecentraliseerde samenwerking en de betrekkingen met de NGO's van het Noorden en het Zuiden. Deze twee extra jaren moeten worden gebruikt om diep na te denken over de samenwerking tussen de Europese Unie en de lokale instanties in de ontwikkelingslanden en over hun bijdrage aan de duurzame ontwikkeling.
Wij zetten ook vraagstekens bij de definities: wat is gedecentraliseerde samenwerking, samenwerking tussen nationale entiteiten van het Noorden en het Zuiden, of steun aan de lokale en regionale autoriteiten van de ontwikkelingslanden? Wat is het maatschappelijk middenveld? Deze vraag wordt steeds urgenter nu de Overeenkomst van Cotonou ten uitvoer wordt gelegd. In werkelijkheid gaat het hier meer algemeen om bestuur en democratie. De voorwaarde voor de ontwikkeling van de landen van het Zuiden is hun democratisering, dat wil zeggen de betrokkenheid van de burgers bij de oriëntaties van het land.
Welnu, deze betrokkenheid van de burgers kan op verschillende manieren tot uiting komen. Een manier is de deelneming aan verkiezingen voor lokale, regionale en nationale regeringen. Daarom is het van doorslaggevend belang dat steun wordt gegeven aan verkiezingen en aan de versterking van de institutionele capaciteiten op de verschillende niveaus van besluitvorming en administratie. Een andere manier is de rol te spelen van economische en sociale acteur in de ondernemingen of het verenigingsleven. Daarom is het eveneens belangrijk dat rechtstreekse steun wordt gegeven aan de NGO's en het MKB.
Deze twee zaken druisen niet tegen elkaar in maar vullen elkaar veeleer aan. De Commissie moet het debat voortzetten en hier meer vaart achter zetten. Het is namelijk hoog tijd dat de lokale bevolkingen hun ontwikkelingsmiddelen terugkrijgen.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur, mevrouw Carrilho oprecht danken voor haar werk voor dit voorstel en speciaal voor haar inspanningen om de wetgevingsprocedure in eerste lezing af te ronden.
Het doel van ons voorstel was simpelweg de rechtsgrondslag voor de begrotingslijn voor de gedecentraliseerde samenwerking met nog eens twee jaar te verlengen. Hierdoor wordt de continuïteit van de begrotingslijn gewaarborgd en zal er tijd vrijkomen voor een grondige discussie met alle betrokken partners over de manier waarop de begrotingslijn kan bijdragen aan de versterking van de lokale actoren in het Zuiden. De heer Rod suggereerde in zijn redevoering dat wij te weinig overleg hebben gepleegd, maar in feite zijn wij juist door wat wij nu doen druk bezig ervoor te zorgen dat dat overleg er komt. Het resultaat van deze discussie moet vervolgens de basis vormen voor een herziening van de strategische richtsnoeren voor het instrument van de gedecentraliseerde samenwerking.
Ik begrijp de dringende wens van het Parlement om de verschillende instrumenten voor de versterking van de lokale actoren op te nemen in een samenhangende strategie voor grotere betrokkenheid van het maatschappelijke middenveld in het Zuiden bij de ontwikkelingssamenwerking. Ik ben het met u eens dat wij hierover een debat moeten voeren. In de tweede helft van dit jaar kunt u een mededeling verwachten over de strategie voor steun aan het maatschappelijke middenveld in de ontwikkelingslanden. Zoals gezegd, hadden wij beloofd dat deze mededeling eerder zou verschijnen. Wij zijn echter met een te smalle basis begonnen, waardoor het mondiale aspect niet goed tot zijn recht kwam. Zoals ook hier al gezegd is, zijn er grote verschillen tussen de ACS-landen en de rest van onze partnerlanden. Naar onze verwachting zal de discussie over de participatie van de maatschappelijke organisaties worden voortgezet als onderdeel van de algemene discussie over de verdere bevordering van de gedecentraliseerde samenwerking en de toekomst van een speciale begrotingslijn op dit gebied. Ik wil hier nog één opmerking aan toevoegen: de steun die wij in de toekomst aan de NGO's en de niet-gouvernementele actoren in de ACS-landen kunnen geven, gaat veel verder dan de bevoegdheden en mogelijkheden van deze begrotingslijn. Voor landen buiten de ACS ligt de zaak anders. Daar hangt veel meer af van de specifieke strategie die wij met ieder land apart overeenkomen. Dit sluit de mogelijkheid van soortgelijke actie niet uit, als wij daarover tot overeenstemming kunnen komen met het partnerland.
Verder is vrijwel iedereen het erover eens dat het goed is de Europese NGO's te stimuleren om in het Zuiden met partnerorganisaties te werken. Dit was eigenlijk de kerngedachte achter deze speciale begrotingslijn voor cofinanciering. In zekere zin kunnen wij deze begrotingslijn als een geweldig succes beschouwen, omdat wij hem tot een onderdeel van de ACS-filosofie hebben gemaakt. Wij vragen nu immers ook de NGO's in het algemeen om rechtstreeks met partners in het Zuiden samen te werken. Tegen deze achtergrond denken wij dat het nuttig is een bredere en meer open discussie te voeren over de voordelen van een specifieke begrotingslijn voor dit onderwerp. Ikzelf heb echter besloten dat wij eerst een brede, open discussie moeten voeren en onszelf voldoende tijd moeten gunnen om iedereen in de gelegenheid te stellen aan die discussie deel te nemen. Dat is precies wat het hier besproken verslag mogelijk maakt.
De voorgestelde amendementen zijn vooral bedoeld om ervoor te zorgen dat de verordening voldoet aan de nieuwste comitologieprocedures en goed aansluit bij andere recent aangenomen verordeningen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Ook wordt erin toegelicht welke actoren in het maatschappelijk middenveld in aanmerking komen voor steun.
De Commissie kan tot haar genoegen zeggen dat zij met al deze amendementen instemt. De amendementen vormen het bewijs van de vruchtbare gesprekken tussen de rapporteur, de werkgroep van de Raad en de diensten van de Commissie.
Ik hoop dat ook de Raad zal instemmen met alle door het Parlement ingediende amendementen, zodat de verordening zo snel mogelijk kan worden aangenomen op een manier die recht doet aan deze eerste lezing.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0009/2002) aan de Commissie, van mevrouw Berès e.a., namens de Fractie van de Europese Sociaal Democraten en de Fractie van de Europese Volkspartij (christen-democraten) en Europese Democraten, over de ouderlijke verantwoordelijkheid.

Gebhardt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, beste collega's, staat u mij toe op dit late uur vooral de dames en heren in de tolkencabines te begroeten. Wij mogen hen dankbaar zijn, want zij zorgen ervoor dat de afgevaardigden van de verschillende lidstaten met elkaar kunnen communiceren en zodoende dichter bij elkaar kunnen komen.
Dat is ook waar het om gaat bij de vraag die wij over de ouderlijke verantwoordelijkheid hebben gesteld. Als wetgever dienen wij de mensen niet te vertellen hoe zij hun leven in moeten richten. Wij moeten echter wel het juiste kader scheppen waarbinnen de mensen hun eigen keuzes kunnen bepalen. Daarom heeft de Europese Unie zich in de Verdragen verplicht aan het Handvest van de grondrechten.
De volkeren van de Europese Unie leven al meer dan 50 jaar vreedzaam naast elkaar. Maar terwijl onze zo verschillende samenlevingen zijn verbroederd, staan man en vrouw, als zij afkomstig zijn uit verschillende lidstaten, vaak op voet van oorlog met elkaar als hun huwelijk op de klippen loopt. Het zijn vaak de kinderen die het meest hiervan te lijden hebben. Er staan regelmatig berichten in de krant van ouders die hun kinderen ontvoeren. Soms worden kinderen door ouders onder druk gezet waardoor zij zich niet in alle vrijheid kunnen ontwikkelen. Wij mogen onze ogen niet hiervoor sluiten. Wij moeten inzien dat dit soort conflicten, waarbij het ogenschijnlijk alleen gaat om een familieruzie waarbij slechts enkele personen betrokken zijn, voor problemen zorgen met een Europese dimensie. Het zijn de wrijvingsgebieden op interstatelijk justitieel vlak die grote problemen veroorzaken voor de ouders en hun kinderen. Daar moeten wij een einde aan maken. Daarom hebben wij in onze vraag aan de Commissie een aantal punten aan de orde gesteld op basis van gesprekken die wij met de betrokkenen zelf hebben gevoerd.
Wij hebben in de mondelinge vraag voorstellen geformuleerd waarmee een aantal juridische problemen opgelost kan worden en waarmee de justitiële samenwerking soepeler kan verlopen ten gunste van de kinderen. Ik hoef de details hier niet uit de doeken te doen, mijnheer de commissaris; u hebt ze kunnen lezen en het zou me deugd doen als u onze voorstellen stuk voor stuk zou beamen. U zou er vele mensen een dienst mee bewijzen. Bovendien zou u hiermee de burgers duidelijk kunnen maken dat Europa meer is dan de juridisch gedefinieerde ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
Ik hoop dat u samen met het Parlement duidelijk kunt maken dat Europa een ruimte is waarbinnen de mensen zich in elke lidstaat, ongeacht de grenzen, geborgen kunnen voelen, ook als er ruzie is ontstaan tussen partners. Met deze mondelinge vraag proberen wij duidelijk te maken dat wij de volgende drie zaken nodig hebben: een duidelijke en omvattende wetgeving, betrokken juristen die de wetgeving uitvoeren op basis van samenwerking en onderling begrip en met het oog op de belangen van hun cliënten, en niet in de laatste plaats gemeenschappelijke basisbegrippen. Ik hoop dat u deze vraag bevredigend zult kunnen beantwoorden.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, ik zal uiteraard mijn best doen. De Europese Raad van Tampere heeft bij de instelling van een gemeenschappelijke justitiële ruimte met vrij verkeer van beslissingen tussen de lidstaten, het bezoekrecht als prioriteit aangewezen. Deze prioriteitstelling is een reactie op de sociale realiteit, waarin burgers in toenemende mate verhuizen van de ene lidstaat naar de andere, waarbij gezinnen uiteenvallen en nieuwe gezinnen worden gevormd.
Zoals de geachte afgevaardigde al zei, werkt de Commissie momenteel aan een nieuw voorstel waarin zowel het Commissievoorstel over de ouderlijke verantwoordelijkheid van september 2001, als het Franse initiatief over het bezoekrecht van juli 2000 als de 'Brussel-II?-verordening zijn verwerkt. Wij verwachten dit voorstel in april 2002 te kunnen indienen.
Net als bij het Commissievoorstel en het Franse initiatief is het doel oplossingen te creëren die uitgaan van het wederzijdse vertrouwen dat toch een wezenlijk onderdeel is van een gemeenschappelijke juridische ruimte, zodat het kind zo goed mogelijk wordt beschermd. Dit betekent dat wij verder gaan dan het compromis dat in het Verdrag van Den Haag was bereikt, maar tegelijkertijd erkennen wij wel het belang van die verdragen voor de aanpak van internationale situaties. Hiertoe heeft de Commissie in november 2001 een voorstel ingediend betreffende de ondertekening van het Verdrag van Den Haag van 1996.
De Commissie deelt volledig uw dringende wens om dit vraagstuk snel tot een oplossing te brengen. Dit lijkt nu mogelijk, vooral gezien het feit dat de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken het tijdens de informele vergadering in Santiago de Compostela in februari 2002 eens zijn geworden over de noodzaak van een oplossing voor de hele Gemeenschap. Deze oplossing houdt in dat in gevallen van ontvoering van kinderen de lidstaat waar het kind gewoonlijk verblijft het laatste woord heeft, terwijl de lidstaat waar het kind naartoe is ontvoerd alleen voorlopige maatregelen kan nemen. Wij vertrouwen erop dat dit werk de steun zal blijven krijgen van het Europees Parlement.
Volkomen terecht wijzen de geachte afgevaardigden op het belang van wederzijds vertrouwen tussen de nationale rechters bij de uitvoering van beslissingen die in een andere lidstaat tot stand zijn gekomen. Via de verschillende GROTIUS-programma's steunt de Commissie al jaren projecten die erop gericht zijn rechters uit verschillende landen bij elkaar te brengen om zo het onderlinge begrip van de lidstaten voor elkaars rechtssystemen te bevorderen. Een aanzienlijk deel van deze projecten is speciaal gericht op het familierecht.
Wij zullen dergelijke projecten blijven ondersteunen via het nieuwe kaderprogramma voor justitiële samenwerking in burgerlijke zaken dat eind maart zal worden aangenomen. Het nieuwe programma, met een looptijd van 2002 tot 2006, zal ruimere begrotingsmiddelen krijgen dan de vorige programma's. Met betrekking tot de uitvoering van het nieuwe programma in 2002 wil ik u er graag op wijzen dat de Commissie overweegt prioriteit te geven aan opleidingsprogramma's voor beoefenaars van juridische beroepen over de instrumenten van de Gemeenschap op het gebied van justitiële samenwerking in burgerlijke zaken, waaronder bijvoorbeeld ook de 'Brussel-II?-verordening.
Bovendien zal het nieuwe programma het ook mogelijk maken dat de Commissie zelf maatregelen neemt om een goede toepassing en uitvoering van de communautaire wetgeving te garanderen. Het spreekt vanzelf dat dergelijke maatregelen ook de instrumenten op het gebied van het familierecht kunnen betreffen.
Ik moet hier ook melding maken van het Europese justitiële netwerk voor burgerlijke zaken, dat eind dit jaar zijn beslag zal krijgen. Dit netwerk zal ook het wederzijdse begrip van elkaars rechtssystemen tussen de lidstaten bevorderen. Bovendien zal het bijdragen aan het benoemen en oplossen van problemen op het gebied van justitiële samenwerking in burgerlijke zaken.
De Commissie meent dan ook dat, voor wat de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken betreft, met inbegrip van het familierecht, de voor het bereiken van de door de afgevaardigden genoemde doelstellingen benodigde instrumenten reeds beschikbaar zijn.
Voortbouwend op het VN-Verdrag voor de rechten van het kind bepaalt het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie dat bij alle zaken waarbij een kind betrokken is, het belang van dat kind altijd voorop moet staan. Zoals al is opgemerkt, is 'het belang van het kind? een vaag begrip dat verschillend kan worden geïnterpreteerd. Uiteindelijk hangt de invulling van dit begrip af van het oordeel van de rechter over alle aspecten van de betreffende zaak. Ons werk zou bijzonder gebaat zijn bij een multidisciplinair project dat duidelijkheid schept over de stand van zaken wat de verschillende opvattingen over 'het belang van het kind? betreft. Dit zou de kennis van elkaars rechtssystemen bevorderen en daardoor leiden tot meer wederzijds vertrouwen. Dit is onmisbaar voor een vrij verkeer van beslissingen. Een dergelijk project zou in aanmerking komen voor subsidie uit het bovengenoemde nieuwe kaderprogramma voor justitiële samenwerking in burgerlijke zaken.

Banotti (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, u hebt een heleboel lovenswaardige projecten opgesomd. Als rapporteur zie ik met veel belangstelling uit naar het definitieve voorstel dat voor april op stapel staat en dat in de vraag ook wordt genoemd. Het probleem is dat wij te maken hebben met een groot aantal ernstige praktische problemen. Zo zitten mevrouw Gebhardt en mevrouw Berès bijvoorbeeld in Frankrijk in een commissie die zich met dit onderwerp bezighoudt. Ik heb begrepen dat er daar op dit moment ongeveer 50 zaken spelen. Bij de zaken die ikzelf behandel, lijkt het grootste probleem te zijn de gevallen waar ouders hun omgangsrecht wordt ontzegd door de ouder die de voogdij over het kind heeft.
Ik wil hier graag in het openbaar de zaken noemen waar ik momenteel mee bezig ben. De heer Eric Comet, wiens kinderen in Finland verblijven, kreeg door het hof in Finland de voogdij toegewezen. Hij heeft deze voogdij nooit kunnen uitoefenen. Zijn kinderen willen hem niet meer zien. In Zweden hebben wij twee gevallen van vaders die het recht proberen te krijgen om hun kinderen te bezoeken: Philippe Paquay en Kevin Willoughby. In Duitsland gaat het om de heer Guy Foster en de heer Chris McMullen. Duitsland wordt door de meeste mensen die met dit soort zaken te maken hebben, beschouwd als het land met de meeste problemen op dit gebied. Een van de bekendste zaken is waarschijnlijk die van Lady Catherine Meyer, de vrouw van de Britse ambassadeur in Washington, die haar twee zoontjes in de afgelopen zes jaar precies 24 uur heeft gezien.
In Nederland hebben wij de heer Morales-Gouvenne en in Oostenrijk Noël Dumont. Het probleem is dat met name in Duitsland maatschappelijk werkers volgens de Duitse wet in sommige gevallen besluiten kunnen nemen over omgang en voogdij zonder rekening te houden met besluiten die door rechters in andere landen zijn genomen. In heel veel gevallen hebben de betrokken rechters slechts éénmaal in hun carrière met een dergelijke zaak te maken. Zij zijn daardoor niet op de hoogte van wat het Verdrag van Den Haag en hopelijk nu ook deze nieuwe verordening betekenen.
Helaas zien wij nog steeds dat ouders hun kinderen gebruiken als wapen in de strijd tussen de seksen. Dit is nog steeds een van de kernproblemen in dit soort zaken.
Commissaris, u noemde het Verdrag van Den Haag van 1996, dat - gelukkig - afgelopen november is geparafeerd. Het is echter nog door geen enkele lidstaat ondertekend, en ook niet door de Gemeenschap. Dit leidt tot ernstige problemen. De essentie van die wetgeving is toch immers de erkenning van het recht van ieder kind om allebei zijn ouders te kennen en contact met hen te hebben.

Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat u commissaris Vitorino duidelijk kunt maken dat de afgevaardigden hier werkelijk op de bres staan voor deze zaak en daarvan een politieke aangelegenheid willen maken. Kinderen kunnen niet zoveel lawaai maken als bommen maar ook voor hen is het nodig de exequator-procedures af te schaffen. Zij hebben behoefte aan de inzet van de politici. Als de Commissie van de mobiliteit van de Europeanen inderdaad een prioriteit wil maken om te kunnen harmoniseren en een Europese arbeidsmarkt tot stand te kunnen brengen, moet zij instemmen met iets dat toch als een paal boven water staat, namelijk dat wij een Europees familierecht in de Europese justitiële ruimte nodig hebben.
De deskundigen werken al jarenlang aan deze teksten en geloven niet meer in de mobilisatie van de politici. Daarom moeten wij de handen uit de mouw steken en deze taak op ons nemen. Mijns inziens kan deze mondelinge vraag een bijdrage daaraan zijn.
Hoe moet het Europees recht eruit zien? Wij hebben de mechanismen van Den Haag. Er is ongetwijfeld ruimte voor een communautair recht, voor een recht van de leden van de Europese Unie. Daarom wil ik uw aandacht vestigen op een aantal moeilijkheden. Ten eerste moeten wij voorkomen dat met het Europees recht getornd wordt aan het principe dat de rechter van de woonplaats bevoegd is. Dat is een onaantastbaar recht als wij het hoofd willen bieden aan de realiteit en conflicten op harmonieuze wijze willen oplossen. Het is inderdaad mogelijk vertrouwensnetwerken op te richten. Dat is van essentieel belang want anders zal hetgeen een normaal recht zou moeten zijn in de Europese Unie, namelijk automatische terugkeer, nooit hard gemaakt kunnen worden. U hebt programma's genoemd voor de ontwikkeling van deze vertrouwensmaatregelen. Gebruikt u ze dan. Wij hebben die nodig om uitwisseling te bevorderen, om ervoor te kunnen zorgen dat wanneer een Franse rechter zich uitspreekt over ouderlijke zorg, over terugkeer na ontvoering, men niet in de verleiding komt nationalistisch te reageren. Dit geldt niet alleen voor de Franse rechter, maar ook de Ierse, Duitse of Finse rechter. Dan is goede hoop gewekt door de informele Raad van Santiago de Compostella. Dat is een goed teken, maar de duivel zit in het detail en daarom is het van essentieel belang dat de voorwaarden voor de terugkeer van kinderen absoluut worden gerespecteerd. Het doet er niet toe of het om ontvoering, bezoekrecht of het recht op onderdak gaat, deze terugkeer moet geschieden overeenkomstig de geest van het recht van het land van verblijf.
Dan wilde ik u tot slot nog vragen opheldering te verschaffen over het derde aspect van onze vraag: denkt u dat het mogelijk is voor de Commissie om een werkgroep in het leven te roepen en aldus een denkproces onder Europeanen op gang te brengen over deze plaag, over een begrip dat zoveel uitspraken vervuilt, namelijk het belang van het kind, dat wij ook hebben opgenomen in het Handvest van de grondrechten?

Cashman (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor zijn aanwezigheid hier op dit late uur.
Wij hebben verschillende keren het woord ontvoering gehoord. Ontvoering kan uiteraard in verschillende vormen plaatsvinden en het kan ook heel subtiel gebeuren. Mevrouw Banotti noemde zojuist de kwestie van een inwoner van mijn kiesdistrict, de heer Guy Foster. Staat u mij toe dit geval in het kort te vertellen. Het gaat hier immers om de levens van echte mensen.
De heer Foster heeft zijn kind nooit kunnen bezoeken sinds zijn Duitse vrouw na hun scheiding met het kind naar Duitsland terugkeerde. De afspraak was dat het kind bij de moeder zou wonen en dat de heer Foster het recht had zijn kind onbeperkt te bezoeken. Toen de moeder echter eenmaal in Duitsland was, verwaarloosde zij het kind en had zij psychiatrische zorg nodig. Het kind werd vervolgens ondergebracht bij de grootmoeder van moederskant.
Ondanks hardnekkige pogingen van de heer Foster om met zijn zoon in contact te komen, is hij steeds bij hem vandaan gehouden. Hij kreeg zijn zoon niet te spreken en kon hem niet bezoeken omdat de moeder en de grootouders steeds weigerden de benodigde informatie te verschaffen. Een rechter heeft hierover een uitspraak gedaan, maar de heer Foster kreeg pas na de zitting bericht dat deze had plaatsgevonden. De relevante documenten waren slechts beschikbaar in een voor hem vreemde taal. De overdracht van de zorg aan de grootmoeder kon dus plaatsvinden zonder dat de heer Foster hierover zijn mening kon geven. Naar mijn overtuiging is hem het fundamentele recht ontzegd - en wordt hem nog steeds ontzegd - om zijn kind te zien. Ook heeft hij niet de mogelijkheid gehad van een eerlijk proces. In de ogen van degenen onder ons die vinden dat wij altijd het langetermijnbelang van het kind voorop moeten stellen, klopt dit toch van geen kanten.
Mevrouw Gebhardt noemde twee kernwoorden: hulp en in staat stellen. Wij zitten hier met vijftien verschillende lidstaten, met verschillende talen en verschillende culturen. Wij mogen de taal echter nooit gebruiken als middel om mensen van een gesprek uit te sluiten of hun hun rechten te ontzeggen. Daarom verzoek ik de Commissie dringend maatregelen te nemen, om op het niveau van de Gemeenschap vindingrijkheid aan de dag te leggen, op het niveau van de lidstaten wederzijdse erkenning en justitiële samenwerking te garanderen en een einde te maken aan deze menselijke tragedies, waarvan de gevolgen veel langer zullen duren dan dat wij hier zitten.

Evans, Robert J.E. (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Gebhardt begon met te zeggen dat Europa een gebied is waar mensen zich veilig voelen. Veiligheid was zelfs de raison d'être voor wat tegenwoordig de Europese Unie is. De pioniers streefden ernaar een vreedzaam Europa te stichten. Daarin zijn zij uiteraard geslaagd. Tegenwoordig kennen wij vrede en de burgers verwachten veilig te zijn. Wel wordt de Europese Unie er maar al te vaak van beschuldigd zich met onbelangrijke zaken te bemoeien. Een te groot deel van het werk van het Europees Parlement lijkt niet relevant te zijn voor het leven van gewone burgers. Soms ontdekken wij een gebied waarop echt wetgeving nodig is en dan staan wij vaak machteloos. Mevrouw Banotti en de heer Cashman hebben ons voorgehouden dat dit een van die gebieden is waarop wetgeving nodig is en waar Europese maatregelen naar mijn idee bepaald zouden worden toegejuicht.
De gevallen van omgangsrecht waarover wij hebben gehoord en waar ouders het recht op omgang met hun kinderen wordt ontzegd, zijn werkelijk ten hemel schreiend. Door dit soort dingen wordt de ellende van scheidingen nog groter. Het van elkaar gescheiden zijn in tijd en ruimte, door afstanden van honderden kilometers en dure vliegreizen, veroorzaakt veel pijn en verdriet bij zowel ouders als kinderen.
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, in de afgelopen jaren hebben het Parlement, de Raad en de Commissie samengewerkt om te komen tot een gemeenschappelijke markt voor goederen en kapitaal en eerlijke en vrije handel voor burgers met geld. Nu dienen wij te gaan zorgen voor een eerlijke markt en vrije handel voor burgers, zodat gezinnen en kinderen kunnen werken en zich kunnen verplaatsen op basis van eerlijke en doelmatige regels en met Europese instellingen die deze regels ook uitvoeren.
De heer Cashman zei dat de Europese Unie uit vijftien landen bestaat. Daarin heeft hij gelijk, maar met de uitbreiding met tien of twaalf landen in aantocht moet ik er niet aan denken wat de gevolgen op dit gebied kunnen zijn als wij geen maatregelen nemen en er niet in slagen doeltreffende wetten in te voeren, wetten waardoor de Europese Unie veilig wordt voor al haar burgers, zowel kinderen als ouders.

Nielson.
Mijnheer de Voorzitter, ik hoef maar een paar opmerkingen te maken. Mevrouw Banotti vroeg of het door de Commissie aangekondigde voorstel inderdaad in april beschikbaar zal zijn. Dat is inderdaad het geval. Ieder ander tijdstip zou zeker niet in het belang van de Commissie zijn. Wij verwachten het dan ook in april te kunnen presenteren en bespreken.
Mevrouw Berès vroeg of ik het derde deel van de vraag over het belang van het kind had vergeten. Ik herhaal de laatste zinnen van mijn eerste redevoering: ons werk zou bijzonder gebaat zijn bij een multidisciplinair project dat duidelijkheid schept over de stand van zaken wat de verschillende opvattingen over 'het belang van het kind? betreft. Dit zou de kennis van elkaars rechtssystemen bevorderen en daardoor leiden tot meer wederzijds vertrouwen. Dit is onmisbaar voor een vrij verkeer van beslissingen. Een dergelijk project zou in aanmerking komen voor subsidie uit het bovengenoemde nieuwe kaderprogramma voor justitiële samenwerking in burgerlijke zaken. Dit is volgens ons de juiste manier om dit vraagstuk aan te pakken. Ik heb heel goed en met veel belangstelling geluisterd naar de verschillende bijdragen in deze discussie. Wij zijn op dit punt vanavond weer een stap verder gekomen.

De Voorzitter.
Mijnheer de commissaris, namens alle hier aanwezige parlementariërs wil ik u hartelijk danken voor uw antwoord.
(De vergadering wordt om 0. 05 uur gesloten)

Zrihen (PSE)
Mijn stemgedrag en dat van mijn collega's met betrekking tot het verslag-Rapkay/Turmes laat zich als volgt verklaren:
1. Ik sta uiterst sceptisch tegenover de interpretatie die commissaris de Palacio geeft aan het begrip liberalisering, dat zij opvat als een vrijbrief voor ongeremde deregulering. In deze interpretatie vinden wij niets terug van onze aandachtspunten noch van onze zorgen op sociaal vlak ten aanzien van de liberalisering van de gas- en elektriciteitsmarkt.
2. Het betreft hier niet een louter technisch verslag, zoals men misschien zou denken. Deze kwestie raakt miljoenen burgers in hun dagelijks leven. Die moeten maar afwachten of ze binnenkort nog gas en elektriciteit geleverd krijgen, terwijl dat toch openbare diensten zijn waarvan het voortbestaan door iedere lidstaat, en nu dan Europa, toegezegd is.
3. Wij zijn het aan onszelf verplicht de dienstverlening aan en de tarieven voor de particuliere afnemers te garanderen, zorg te dragen voor een veilig distributienetwerk en via contractuele afspraken een investeringsverplichting op te leggen aan de producenten en distributiebedrijven die zich richten op de particuliere markt.
4. Welk beeld dragen wij uit van Europa, wanneer we hoog opgeven van de openstelling van de markt en de daling van de prijzen voor particuliere gebruikers terwijl een groot deel van de bevolking wellicht de toegang tot deze diensten ontzegd zal worden?
5. Het verzet van de Commissie tegen één tariefstructuur voor alle woongebieden en de uitslag van deze stemming versterken onze vrees voor perverse effecten van de liberalisering.
6. Dat betekent tevens dat wij ons zullen blijven inspannen om voor eenieder het recht op energievoorziening te garanderen en dat we zullen blijven ijveren voor bescherming van de openbare dienstverlening aan de burgers.

