Verklaring van de Voorzitter
De Voorzitter.
Collega's, na een buitengewoon gewelddadige zomer, waarin militairen in Irak regelmatig werden aangevallen, er vreselijke aanslagen op onschuldige burgers plaatsvonden in Mumbai en Jeruzalem en ook dit weekend nog in Najaf, is het mijn trieste taak met name de bomaanslag op het hoofdkwartier van de Verenigde Naties in Bagdad in herinnering te roepen. Op 19 augustus 2003 kwam hierbij de speciale VN-gezant voor Irak, de heer Sergio de Mello om het leven, evenals verschillende VN-medewerkers, Iraakse burgers en medewerkers van andere humanitaire hulp- of bilaterale organisaties die op het moment van de aanslag in het VN-gebouw aanwezig waren voor een coördinerende vergadering.
Ik heb direct, namens u allen, een brief gestuurd aan de secretaris-generaal van de Verenigde Naties waarin wij ons medeleven en onze solidariteit betuigen aan de nabestaanden, vrienden en collega's van de slachtoffers.
Dit betekent een vreselijke klap voor de Verenigde Naties. We zijn ons ervan bewust dat door de tragische dood van de heer De Mello de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de heer Kofi Annan, niet alleen een bijzonder bekwame vertegenwoordiger en adviseur heeft verloren, maar ook een goede en hooggewaardeerde vriend. De heer Annan moet weten dat hij in deze sombere en zware tijden kan rekenen op de volledige en vastberaden steun van het Europees Parlement.
Deze dramatische gebeurtenis heeft het Parlement ook direct en op persoonlijk vlak getroffen. Onder de doden zijn een voormalig parlementair medewerker van een van onze afgevaardigden en de broer van een andere medewerker.
Het meest passende eerbetoon aan de vastberaden moed van de heer De Mello en de anderen die het leven lieten in Bagdad zou zijn dat de Verenigde Naties snel hun doelstellingen in Irak bereiken en ervoor zorgen dat het respect voor internationale wetten, rust en orde en aanvaardbare levensomstandigheden voor het Iraakse volk worden hersteld.
Ik wil het Parlement vragen ter nagedachtenis aan hen een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)

De Voorzitter.
De definitieve ontwerpagenda, zoals opgesteld door de Conferentie van voorzitters tijdens haar vergadering op donderdag 28 augustus 2003 op grond van artikel 110 en artikel 110 bis van het Reglement, is rondgedeeld. De volgende wijziging is voorgesteld:

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe, in verband met dit voorstel, het Parlement eraan te herinneren dat ik in 1991, in mijn hoedanigheid van Voorzitter van het Europees Parlement, de eer had bij afwezigheid van mevrouw Aung San Suu Kyi de Sacharov-prijs te overhandigen aan haar echtgenoot, een Brits staatsburger die inmiddels overigens is overleden. Zij heeft haar strijd voor dezelfde zaak sinds 1991 voortgezet. Ik vind dat wij dit niet alleen moeten bespreken in een actualiteitendebat, maar ook mevrouw Aung San Suu Kyi moeten aanmoedigen, haar hulde moeten brengen voor haar volharding en daarnaast haar rechtvaardige zaak moeten blijven steunen.
De Voorzitter.
Het Parlement is het overduidelijk volledig met u eens.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

Banotti (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik weet dat deze kwestie voor de zoveelste keer wordt aangehaald, maar kunt u ons zeggen of Air France - waar dit Parlement zeer gemengde gevoelens over heeft - bereid is haar vlucht vanaf Londen, die zij heeft opgeheven bij de eerste tekenen van concurrentie op deze route, te hervatten nu onze arme Ryanair niet meer op Straatsburg mag vliegen?
De Voorzitter.
Ik heb deze kwestie vorige week aan de orde gesteld bij de Franse minister van Europese Zaken. Ik heb begrepen dat zij hier met spoed aandacht aan zal besteden. Zodra ik meer informatie heb met betrekking tot verdere contacten die ik deze week zal hebben, stel ik het Parlement daarvan graag op de hoogte. Ik denk dat we tevens moeten leren van onze ervaringen, wat in dit opzicht ook een vorm van informatie is.

Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb nog iets aan deze opmerking toe te voegen. De woordvoerder van Brit Air, de dochteronderneming van Air France die deze dienst verzorgde, verklaarde vorige week in The Times van mening te zijn dat zelfs wanneer de rechter de veroordeling van de subsidie voor Ryanair zou bevestigen, zij mogelijk hun vluchten op Straatsburg niet zouden hervatten. Dit omdat zij op rendabeler bestemmingen proberen te vliegen. Daarop besloot ik een ingezonden brief te schrijven die in The Times is gepubliceerd. Hierin stond dat de Europese belastingbetaler ook wel rendabeler bestemmingen kon bedenken voor zijn subsidie aan dit rondreizende circus naar Straatsburg, dat jaarlijks 169 miljoen euro kost.
Tsatsos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, jammer genoeg moet ik hier mijn beklag doen over het onaanvaardbare en schandelijke gedrag van de illegale Turkse bezettingsmacht in Noord-Cyprus.
Afgelopen zaterdag zijn twee leraren van de Griekse basisschool van Rizokarpaso, Alexia en Grigoris Koukotsikas, samen met hun leerlingen verjaagd uit Rizokarpaso. Zij waren daar om hun opvolgers het schoolgebouw en het materiaal te overhandigen. Het coördinatiecomité van Karpasia is nu bang dat alle Grieks-Cyprioten die nog in Karpasia wonen zullen moeten vertrekken, te beginnen met de gezinnen met kinderen op de middelbare school. Sinds het voorstel om in Rizokarpaso een particuliere middelbare school op te richten, dreigt de Turkse bezetter ermee ook de basisschool van het stadje te sluiten, de enige overgebleven Griekse school in het bezette deel van Cyprus. Mijnheer de Voorzitter, ik hoef u niet te zeggen dat dit een zware schending is van bestaande grondrechten en internationale verdragen.
Ik verzoek u, Voorzitter, de Turkse autoriteiten in Ankara hierop aan te spreken. Zij zijn namelijk de opdrachtgevers van degenen die in het bezette deel van Cyprus het recht met voeten treden.

Villiers (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hetzelfde onderwerp bespreken. Al bijna dertig jaar moet de bevolking van de Grieks-Cypriotische enclaves in het noordelijk deel van Cyprus het zonder middelbaar onderwijs voor hun kinderen stellen. Bijgevolg moeten hun kinderen wanneer zij de leerplichtige leeftijd bereiken naar andere delen van Cyprus om lessen te kunnen volgen. Dit leidt tot het uiteenvallen van gezinnen en is puur en alleen bedoeld om de weinige Grieks-Cyprioten die nog in het noordelijk deel van Cyprus wonen uit dat gebied, dat momenteel onder Turks gezag valt, te verdrijven.
Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens heeft protest aangetekend en geconstateerd dat het hier een schending van artikel 2 betreft. Ik roep het Parlement op de heer Denktash dringend te verzoeken zijn besluit om de middelbare scholen niet te heropenen, terug te draaien. De mensenrechten en het recht op onderwijs zijn de gezinnen in deze enclaves al te lang onthouden. We staan aan de vooravond van de toetreding van Cyprus tot de EU en er zijn steeds sterkere tekenen van verzoening tussen de beide bevolkingsgroepen. Dit is daarom een uitstekend moment om blijk te geven van die verzoening door de middelbare scholen in de Grieks-Cypriotische enclaves weer open te stellen.

De Voorzitter.
Mijn antwoord aan de twee afgevaardigden is dat we de zaak bij de bevoegde autoriteiten in zowel Ankara als op Noord-Cyprus aan de orde zullen stellen.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag u namens het Parlement uw innige deelneming en medeleven te betuigen aan de familie van mevrouw Jean McConville, wier stoffelijk overschot vorige week bij toeval gevonden is. Zij was een van de negen mensen voor wier 'verdwijning' de IRA de verantwoordelijkheid heeft opgeëist. Deze vrouw - een 37-jarige weduwe en moeder van tien kinderen - werd bijna dertig jaar geleden ontvoerd, om het leven gebracht en op een onbekende plek begraven. Dat laatste geldt ook voor vijf anderen van die negen mensen.
Ik vraag u ook een beroep te doen op de Ierse en Britse regeringen om elke mogelijkheid tot bemiddeling met de IRA die zij hebben te benutten, zodat nauwkeurigere informatie kan worden ingewonnen over de plek waar deze vijf slachtoffers van IRA-terreur zijn begraven. De gemoedsrust waar de families van deze 'verdwenen' mensen behoefte aan hebben weegt zwaarder dan de bescherming en de veiligheid van de degenen die deze moorden op hun geweten hebben.
Helmer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, een week geleden was ik in het stadje Jogeva in Estland getuige van de promotietour voor het EU-referendum. Er waren professionele promotiedames in uniform die handenvol partijdig propagandamateriaal stonden uit te delen. Op een van de pamfletten, met het logo van de Fractie van de Europese Volkspartij, stond een mannelijk model met de bizarre tekst 'Stem vóór voor mannen met meer sex-appeal'.
(Gelach en applaus)
De heer Carsten Wilms, diplomaat aan de Duitse ambassade in Estland, hield een toespraak ten gunste van de toetreding. Dit is een duidelijke schending van artikel 41 van het Verdrag van Wenen uit 1961, dat diplomaten immers verbiedt zich te mengen in de binnenlandse aangelegenheden van gastlanden.
Mijnheer de Voorzitter, sluit u zich bij mij aan in het veroordelen van deze schending van het Verdrag van Wenen en kunt u een schrijven uitvaardigen naar de ministers van Buitenlandse Zaken van de lidstaten om hen te herinneren aan hun verplichtingen in deze kwestie?

De Voorzitter.
Als ik het goed heb begrepen, mijnheer Helmer, dan zei u dus dat die verwijzing naar 'mannen met meer sex-appeal' voorkwam op materiaal van de Fractie van de Europese Volkspartij. Dan wisten ze vast dat u lid bent van die fractie.
Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, met uw permissie wil ik opmerken dat de strijdkrachten in Irak, waar u het eerder over heeft gehad, in feite bezettingstroepen zijn.
Nu ter zake. Wij hebben vernomen dat de Roemeense justitie de Socialistische Arbeidspartij, met 110.000 leden en tot voor kort ook vertegenwoordigd in het parlement, geschrapt heeft van de lijst erkende politieke partijen. Dit is een volstrekt illegale beslissing, die indruist tegen Wet 14 van 2003 betreffende het functioneren van politieke partijen. Het besluit is genomen onder zware druk van de Roemeense regering op justitie en nadat de sociaal-democratische regeringspartij zich bemoeid had met de interne aangelegenheden van de Socialistische Arbeidspartij.
De Communistische Partij van Griekenland veroordeelt het illegale en onaanvaardbare optreden van de Roemeense overheid, die klaarblijkelijk iedereen wil muilkorven die opkomt voor grondrechten en socialistische idealen. Dit onwettige voorval kan niet anders dan verband houden met de komst van Amerikaanse militaire bases naar Roemenië en met de toekomstige toetreding van dit land tot de Europese Unie.

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, tot mijn spijt moet ik de kwestie van de klokkenluiders weer aankaarten. Het betreft een inwoner van mijn kiesdistrict, de heer Robert Dougal Watt, die voorheen voor de Rekenkamer werkte. Ruim een jaar geleden liet hij vele leden van het Parlement weten zich ernstige zorgen te maken over bepaalde aspecten van de gang van zaken binnen de Rekenkamer. Vervolgens ging hij met ziekteverlof en daarna werd hij onderworpen aan tuchtrechtelijke vervolging. Daar ik zijn afgevaardigde ben, nam ik contact op met de secretaris-generaal van de Rekenkamer. Dit deed ik niet om een oordeel te vellen over de juistheid dan wel onjuistheid van de zaken die de heer Watt naar voren had gebracht, maar simpelweg om de Rekenkamer erop te wijzen dat de heer Watt, of hij nu gelijk had of niet, naar mijn mening een sociaal gezinde man was die zich inzette voor wat hij zag als het algemeen belang. Hij dient het respect te krijgen dat mensen zoals hij toekomt.
Ik heb begrepen dat de tuchtraad vervolgens adviseerde hem te degraderen, maar op 13 juli 2003 hoorde ik dat hij zojuist was ontslagen. Dit is de eerste gelegenheid die ik heb om mijn collega's te zeggen hoe ontsteld ik ben over dit alles. Ik ben van mening dat dit Parlement moet onderzoeken of we klokkenluiders in de Europese Unie wel adequate bescherming bieden.
De regels zijn weliswaar bijgesteld en verscherpt, maar ik moet tot mijn grote spijt zeggen dat ik betwijfel of de procedures naar behoren functioneren. Juist diegenen onder ons die het sterkst geloven in de verdiensten van Europese integratie hebben er het grootste belang bij ervoor in te staan dat dit proces voortgezet wordt met onbetwistbare integriteit en dat rekening wordt gehouden met bescherming van het individu.
De Voorzitter.
De kwestie die u aan de orde stelt dient zeker in overweging genomen te worden. Misschien is de Commissie begrotingscontrole in eerste aanleg het meest geëigende parlementaire orgaan om zich over de kwestie te buigen.

Andrews (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, eind juli, begin augustus 2003 heb ik in Bogotá het slotpleidooi van de openbare aanklager bijgewoond in de rechtszaak tegen drie Ieren die ervan beschuldigd worden in Colombia leden van de guerrillabeweging FARC te hebben getraind. De bevelvoerder van het Colombiaanse leger, generaal Moro, eiste in een televisie-uitzending direct na het pleidooi de veroordeling van de mannen. Dit deed hij nota bene voordat de verdediging haar slotpleidooi had gevoerd. De delegatie van Amerikaanse en Australische waarnemers, onder wie advocaten, politici en vakbondsleden, stelde unaniem vast dat er geen belastend materiaal tegen de mannen was.
Deze rechtszaak is in vele landen nauwlettend gevolgd en mocht er een negatief vonnis komen dan is dat ongetwijfeld een rechterlijke dwaling. De Colombiaanse autoriteiten hebben zich in hun commentaar vele malen ernstig partijdig getoond, hetgeen twijfel oproept of in deze kwestie een eerlijk proces wel mogelijk is.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u vragen de e-mail betreffende deze zaak die ik eind juli naar uw kantoor heb gestuurd te beantwoorden. Bovendien wil ik u erop wijzen dat de bewaarder tijdens ons bezoek aan de gevangenis duidelijk liet merken dat deze drie mannen in geen enkele gevangenis in Colombia veilig zouden zijn. Daarom is het van groot belang, zeker nu de zaak zijn afronding nadert, dat u, mijnheer de Voorzitter, bemiddelend voor hen optreedt namens de leden van dit Parlement - zoals de Britse regering in veel gevallen doet wanneer haar burgers in moeilijkheden verkeren.

De Voorzitter.
U krijgt van mij een antwoord.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, een paar weken geleden was ik in Letland op uitnodiging van de Socialistische Partij van Letland. Daar heb ik informatie gekregen over enkele ernstige inbreuken op elementaire mensenrechten, waarover in de voortgangsverslagen over Letland nochtans niets terug te vinden valt.
Zo staat de Communistische Partij van Letland nog altijd buiten de wet. Meer dan 70.000 burgers hebben geen politieke rechten en kunnen evenmin de Letse nationaliteit krijgen omdat zij acht maanden voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie nog steeds lid waren van de Communistische Partij. Om dezelfde reden kunnen vele Letse burgers zich niet kandidaat stellen voor verkiezingen. In die situatie verkeert Alfred Rubiks, voorzitter van de in het parlement vertegenwoordigde Socialistische Partij, en vele anderen met hem.
Honderdduizenden burgers op een totale bevolking van 2,5 miljoen hebben geen identiteitsbewijs, hoewel velen al sinds een eeuw hun wortels in Letland hebben. Dertig procent van de bevolking heeft geen stemrecht en zal dus niet deelnemen aan de volksraadpleging over toetreding tot de Europese Unie. Die volksraadpleging is dus nu al ongeldig. Hoewel vijfenveertig procent van de inwoners van Letland Russischtalig is, werden de Russische universiteiten in 1998 gesloten. Na veel protest zijn de Russische lage en middelbare scholen wel weer opengegaan, maar zij beslaan slechts veertig procent van het onderwijsaanbod.
De Europese Unie laat dat allemaal oogluikend toe en is dus mede schuldig aan die toestand. Hier wordt weer eens met twee maten gemeten, niet alleen in Letland trouwens, ook in Estland en elders.
Hoe denkt u te reageren, mijnheer de Voorzitter, in de wetenschap dat dergelijke wantoestanden zoals ik al zei ook in Estland voorkomen, waar trouwens monumenten voor de SS worden opgericht?

De Voorzitter.
Ik zal de kwesties die u aan de orde heeft gesteld bekijken.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, u heeft al melding gemaakt van de tragische golf van terroristische bomaanslagen op onschuldige burgers. U noemde de aanvallen in Jeruzalem en Bagdad op 19 augustus 2003 en de gruwelijke aanval in Bombay op 25 augustus 2003. Nu is hetzelfde gebeurd in Najaf.
De bom in Jeruzalem kostte twintig buspassagiers het leven, onder wie ook kinderen. De aanslag werd gepleegd door de islamitische groepering Hamas, die daarmee de toenmalige wapenstilstand met Israël schond.
Ik vind het onbegrijpelijk dat de EU het de politieke vleugel van Hamas toestaat actie te voeren en fondsen te werven voor haar activiteiten en zogenaamde liefdadigheidsinstellingen binnen de Unie. De VS hebben de partij al op de zwarte lijst van verboden terroristische organisaties geplaatst en zelfs de Palestijnse Autoriteit heeft hard opgetreden door de financiële middelen van de partij te bevriezen en haar kranten op te heffen. Het is de hoogste tijd dat de Commissie en de Raad van Ministers eveneens actie ondernemen in onze gezamenlijke strijd tegen het internationaal terrorisme.

De Voorzitter.
Er zal een debat plaatsvinden over het Midden-Oosten tijdens de tweede vergaderperiode in september. Dit is een voorbeeld van een kwestie met betrekking tot het Midden-Oosten die op dat moment bij de betreffende instellingen aan de orde kan worden gesteld.

Patakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie zwijgt als het graf terwijl Sharons maffiaregering in Palestina grote misdaden pleegt.
Israël blijft politieke tegenstanders, topfiguren van Hamas, in koelen bloede vermoorden en bombardeert de Palestijnen, met doden en gewonden tot gevolg. En dan heb ik het nog niet eens over de muur der schande, die 8,5 meter hoog en reeds 150 van de geplande 350 kilometer lang is.
Ik vraag me af waarom de Europese Unie Israël blijft financieren en waarom de Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie, de heer Solana, die op dit moment in Israël verblijft, die moorden niet heeft veroordeeld?

André-Léonard (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, Thierry Falise en Vincent Reynaud, die in Laos waren opgepakt en veroordeeld tot meer dan twintig jaar cel, zijn gelukkig - zoals bekend - weer vrij. Over het lot van de Laotianen die hen vergezelden daarentegen weten we niets. Ik zou daarom willen weten hoe het met hen gesteld is en of het mogelijk is om informatie over hen te krijgen. Het zou toch vrij logisch zijn dat deze metgezellen ook op vrije voeten gesteld zouden worden. Het lijkt er echter op dat zij niet het geluk hebben gehad te kunnen profiteren van de bemiddeling van de minister van Buitenlandse Zaken voor de vrijlating van de journalisten.

De Voorzitter.
We zullen daarover inlichtingen inwinnen, mevrouw André-Léonard, en u en het Parlement vervolgens van deze zaak op de hoogte stellen.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, voor Maria-Hemelvaart ben ik in Roemenië geweest, onder andere in verband met mijn werkzaamheden als secretaris-generaal van de Robert Schuman-Stichting. Tijdens dat bezoek heb ik contact gehad met ondernemers en in het bijzonder met boeren en kwekers. Een van hun klachten wil ik overbrengen aan de commissaris en aan al de leden van de delegatie voor de betrekkingen met dat land. Met name de boeren beklaagden zich over onaanvaardbare achterstand bij de tenuitvoerlegging van de programma's ISPA en SAPARD. Zonder er doekjes om te winden zeiden zij dat die vertraging te wijten is aan het slecht functioneren van de overheidsinstantie die voor die programma's als filter moet dienen: er is gebrek aan basisinformatie, geen enkele hulp bij het opstellen van de projecten en willekeur bij het doorgeven van de projecten door Boekarest aan Brussel. De kosten voor adviezen - voor zover die al beschikbaar zijn - zijn buitensporig en de ambtelijke molens draaien zeer langzaam. Dat alles leidt tot vertragingen, met name ten nadele van de armste gebieden in Roemenië, die op geen enkele manier te rechtvaardigen vallen.
Ik verzoek u, mijnheer de Voorzitter, dit probleem in de Conferentie van voorzitters voor te leggen aan de leden van de delegatie voor Roemenië. Ik vraag de commissaris te doen wat in zijn vermogen ligt om deze zaak recht te zetten.

Dhaene (Verts/ALE).
Voorzitter, ik wil u melden dat we veilig zijn aangekomen hier in Straatsburg. Vijf leden van onze groep hebben het volledige traject gedaan, vijfhonderddertig kilometer. Kathalijne Buitenweg, Claude Turmes, Theo Bouwman, Miguel Mayol en ikzelf, we willen u bedanken voor de steun. Het was een echte promotie voor het fietsen in Europa, zowel op korte afstand als ook op lange afstand. Het was ook een promotie voor de Europese gedachte. We hebben vier landsgrenzen overschreden. Op die manier hebben we heel veel mensen ontmoet en de lokale autoriteiten waren blij ons te ontvangen. We nodigen jullie allemaal uit om het volgend jaar ook samen met ons opnieuw te doen.
Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mijnheer de Voorzitter, zonder verder in te gaan op de keuze van de hedendaagse Spaanse caudillos voor de heer Rajoy - die overigens doet denken aan generaal Franco 34 jaar geleden - wil ik het hebben over de betekenis van de schandelijke uitsluiting van mijn politieke partij ruim een jaar geleden.
In dit Parlement heeft men politiek pluralisme en culturele verscheidenheid hoog in het vaandel staan. Door Batasuna te weren maakt dus niet alleen Spanje, maar heel Europa een fout. Dit omdat het voor de toetredende landen van wezenlijk belang is dat er algehele overeenstemming bestaat over het principe dat een sterke, uitgesproken, hernieuwde culturele en politieke verscheidenheid een onontkoombaar feit is in het Europa van het nieuwe millennium. Europese integratie mag er nooit toe leiden dat de kleine landen gewoon worden geassimileerd: daarmee zouden onze culturele verscheidenheid en onderlinge samenhang verloren kunnen gaan. Dit Parlement kan niet om zijn verantwoordelijkheid op dit punt heen.
Zij die buiten de wet gesteld zijn zullen desondanks de politieke weg blijven bewandelen die leidt naar een definitieve oplossing voor het voortdurende conflict in Baskenland. Zij zullen blijven strijden voor snelle en efficiënte diplomatieke actie zonder voorwaarden. Mijnheer de Voorzitter, u kunt zeker zijn van mijn persoonlijke inzet.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, eind vorig jaar heeft de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité afspraken gemaakt over de definitieve inhoud van de tweede pijler van het Verdrag van Aarhus ofwel de richtlijn inzake de deelname van de bevolking aan de besluitvorming aangaande het milieu. Ik was rapporteur bij de bemiddeling. Essentieel voor het aannemen van het bemiddelingsresultaat was de belofte van de Commissie om in het eerste kwartaal van 2003 ofwel voor eind maart van dit jaar met een voorstel te komen over de derde pijler van het Verdrag van Aarhus. Overeenkomstig hetgeen in het bemiddelingscomité is besloten, voegde de Commissie bij de richtlijn, die in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen is gepubliceerd, een verklaring waarin zij deze belofte bevestigde.
Nu is de Commissie haar belofte nog steeds niet nagekomen. De Commissie heeft nog steeds niet de ontwerprichtlijn over de mogelijkheid van verhaal in milieuzaken goedgekeurd, hoewel nu al het derde kwartaal van het jaar begint en het voorstel dus zes maanden te laat is. Het niet nakomen van haar belofte door de Commissie schaadt in grote mate het vertrouwen van het Parlement en is onverdedigbaar en onaanvaardbaar.
Daarom vraag ik u, mijnheer de Voorzitter, onmiddellijk een brief te sturen naar de voorzitter van de Commissie, waarin het Parlement de Commissie op de gedane belofte wijst, waarin u de Commissie berispt om het feit dat zij zich niet aan haar belofte heeft gehouden en niet bereid was het Parlement ook maar enige uitleg over de vertraging te geven en waarin u eist dat de Commissie de ontbrekende voorstellen betreffende het Verdrag van Aarhus goedkeurt en ze in september aan het Parlement voorlegt.

De Voorzitter.
Stuurt u mij alstublieft een kort briefje of een e-mail met de relevante feiten zodat ik die vervolgens aan de Commissie kenbaar kan maken, zoals u voorstelt.

Martínez Martínez (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, op 14 augustus heeft zich een ernstig ongeluk voorgedaan in een olieraffinaderij van Repsol YPF in Puertollano, gelegen in mijn regio, Castilla-la Mancha. Deze raffinaderij is een van de belangrijkste van Spanje.
De explosie en de daarop volgende vuurzee had de dood van zeven werknemers tot gevolg. Ook vielen er talrijke gewonden te betreuren, wat tot grote beroering heeft geleid in de stad, in de provincie Ciudad Real en in heel Spanje.
Helaas is gebleken dat de beschermingsmaatregelen in deze zo gevaarlijke tak van industrie onvoldoende zijn, maar vooral ook hoezeer de rampen en hun fatale gevolgen in aantal toenemen door het stelsel van onderaanneming en in het algemeen door de arbeidsonzekerheid in Spanje, die drie keer zo groot is als gemiddeld in de Gemeenschap.
Ik wil de Voorzitter vragen om, in naam van het Parlement, ons medeleven en onze solidariteit te betuigen aan de families van de omgekomen en gewonde werknemers, maar ook aan de gemeentelijke, provinciale en regionale autoriteiten, die zo verdienstelijk en doeltreffend zijn opgetreden bij het ongeluk en de gevolgen daarvan.

De Voorzitter.
Ik geef graag gevolg aan uw verzoek.

Lipietz (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, velen van u zullen wel gehoord hebben van Ingrid Betancourt, senator voor de Groenen in Colombia, wier ouders herhaaldelijk in dit Huis aanwezig zijn geweest. Het is nu anderhalf jaar geleden dat zij is ontvoerd door de FARC, de Gewapende Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia. Haar familie en de Colombiaanse Groenen hebben, net als wij, de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie in het Europees Parlement, ervoor gepleit om op een humanitaire gevangenenruil aan te sturen, zonder daarbij na te laten de FARC te bekritiseren en te stellen dat het voorstel voor een politieke gevangenenruil onaanvaardbaar is. Gisteren heeft de Colombiaanse pers een cassettebandje ontvangen waarop Ingrid Betancourt een drieledige boodschap heeft ingesproken: ten eerste, als u een militaire operatie wilt uitvoeren om mij te bevrijden, mijn zegen heeft u, maar weest u voorzichtig! Ten tweede kan er alleen sprake zijn van humanitaire gevangenenruil tussen militairen en ten derde is wat ons, de politieke gijzelaars, betreft alleen een onvoorwaardelijke vrijlating door de FARC aan de orde.
Mijns inziens kan deze bijzonder verrassende boodschap enerzijds worden toegeschreven aan de buitengewone moed van Ingrid Betancourt, die niet aarzelt risico's te nemen omwille van haar politieke principes, en anderzijds aan de wil van de FARC zich bereid te tonen hun gevangene tot de publieke opinie te laten spreken, ook al komt deze boodschap grofweg neer op 'val ons aan!?.
Ik zou willen aandringen, dames en heren, mijnheer de Voorzitter, op onomwonden steun voor het derde gedeelte van de boodschap van Ingrid Betancourt, namelijk om in niet mis te verstane bewoordingen de FARC te verzoeken om eenzijdige vrijlating van al hun politieke gevangenen. Het is immers onaanvaardbaar om onderhandelaars of volksvertegenwoordigers in gijzeling te nemen.

Fitzsimons (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, het nieuws uit Groot-Brittannië dat de toekomst van de Thorp, de nucleaire opwerkingscentrale, er somber uitziet, klinkt de Ieren als muziek in de oren. Het Ierse volk is altijd sterk gekant geweest tegen het bestaan en de uitbreiding van nucleaire activiteiten in Sellafield. Ik heb daar de afgelopen twintig jaar vele malen over gesproken in dit Parlement. Ik heb als afgevaardigde van mijn partij de centrale tweemaal mogen bezoeken, waarvan één keer in het kader van het NIREX-onderzoek.
We waren echter vooral boos over het feit dat de centrale ons in 1993 werd opgedrongen. Voor de Britten is de Thorp-centrale al tijden een nucleair blok aan het been, maar de Ierse bevolking is al vele jaren fel tegen de fabriek, en zal dat ook blijven.
Vorige week werd bekendgemaakt dat de centrale mogelijk al op korte termijn zal worden stilgelegd. Ik hoop dat de Britse regering hier de nodige opheldering over zal geven. Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u dringend de Commissie te vragen streng toezicht te houden op deze situatie conform de bevoegdheden die het Euratom Verdrag aan haar toekent.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil het hebben over hetzelfde onderwerp. Graag wil ik op deze plaats mijn verontwaardiging uitspreken over het besluit van mijn regering - die van Frankrijk - om het transport van radioactief afval tot zeer geheim te verklaren. Dat betekent namelijk dat het in Frankrijk voortaan verboden is om de bevolking en haar vertegenwoordigers in te lichten wanneer transporten van radioactief materiaal voorbijkomen. Nu kennen wij allen hier aanwezig de gevaren van hoog radioactief afval en we weten eveneens hoe bezorgd onze medeburgers zijn als het om radioactief afval gaat, dat vooral afkomstig is uit kerncentrales.
Ik beschouw dit besluit, dames en heren, als een inbreuk op onze vrijheid van meningsuiting; het is strijdig met de resolutie van het Europees Parlement over de mededeling van de Commissie betreffende het verslag van de Permanente werkgroep voor de veiligheid van het vervoer van radioactieve materialen in de Europese Unie, die wij hier in februari hebben aangenomen. In die resolutie dringt het Parlement erop aan dat afgevaardigden en plaatselijke overheden informatie krijgen over het passeren van treinen met radioactieve afvalstoffen. Tevens hebben wij benadrukt dat we het recht hebben om vrij onze mening te uiten en vreedzaam te demonstreren wanneer deze treinen langskomen.
Daarom wil ik u vragen, mijnheer de Voorzitter, de Franse regering hierop aan te spreken en haar de resolutie van het Europees Parlement over te brengen, opdat zij terugkomt op haar van geen enkele werkelijkheidszin getuigende besluit. Ik van mijn kant zal doorgaan collega's en burgers die daarom vragen te informeren over het langsrijden van treinen met radioactief afval.

Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de aandacht vestigen op het feit dat de Britse regering - een Labour-regering weliswaar, hoewel ik haar niet als socialistisch zou willen karakteriseren - ernstig tekortschiet bij het eerbiedigen van de Europese antidiscriminatiewetgeving. Zij heeft in de afgelopen maanden zogenaamd zowel de richtlijn inzake ras en etnische afstamming als de kaderrichtlijn inzake werkgelegenheid ten uitvoer gelegd, maar in beide gevallen is de werkingssfeer van de nieuwe Britse regelgeving te beperkt met betrekking tot belangrijke terreinen waarop de EU-richtlijnen wel bescherming bieden. Het Verenigd Koninkrijk lijkt derhalve in strijd te handelen met EU-wetgeving.
Met betrekking tot de rassenrichtlijn weigert de regering bescherming te bieden tegen discriminatie op grond van huidskleur. Zij beweert namelijk dat het verbod op discriminatie op grond van ras of etnische afstamming zich niet uitstrekt tot huidskleur. Dit is absurd, kortzichtig formalisme van het ergste soort dat geen recht doet aan de vooruitstrevende positie die het Verenigd Koninkrijk binnen Europa altijd heeft ingenomen met zijn wetgeving op het gebied van rassenrelaties.
Wat de kaderrichtlijn betreft, geven de maatregelen die zogenaamd voortvloeien uit het verbod op discriminatie op grond van seksuele geaardheid in de EU-richtlijn werkgevers in de praktijk juist de mogelijkheid eisen te stellen op het gebied van seksuele geaardheid, mits die in de religieuze doctrine of geloofsovertuiging die zij aanhangen zijn opgenomen. Dit is een direct resultaat van het gelobby van conservatieve elementen binnen de Anglicaanse kerk die zich vijandig opstellen tegenover homoseksuelen. Dit kan betekenen dat iemand die homoseksueel is een baan aan een bijzondere school geweigerd kan worden, hoe gelovig hij of zij ook is.
Het is beschamend dat een regering die zes jaar geleden gekozen werd op basis van een verkiezingsprogramma waarin werd beloofd dat er een einde zou worden gemaakt aan alle vormen van onverdedigbare discriminatie, nu bereid is de Europese wetgeving aan haar laars te lappen om tegemoet te komen aan dit soort reactionaire denkbeelden.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de gevolgen van de hittegolf van deze zomer.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Parlement, de zomer van 2003, die nog niet eens is afgelopen, is in heel wat opzichten dramatisch geweest. Zojuist heeft u verzocht een minuut stilte te betrachten ter nagedachtenis aan alle medewerkers van de Verenigde Naties die zijn vermoord in Bagdad en er zijn nog meer zaken die erop duiden dat we een moeilijke en soms zelfs dramatische zomer achter de rug hebben.
Afgelopen donderdag ben ik in Portugal geweest en ik heb daar urenlang over de verwoeste gebieden Santarem, Portalegre en Castelo Branco gevlogen. Het was een desolate aanblik, waar mijn collega's mevrouw Diamantopoulou en de heer Vitorino al enkele dagen eerder de ernst van konden zien. Het deed mij terugdenken aan wat ik bijna een jaar eerder, dagen achtereen, in Duitsland heb meegemaakt, hoewel dat andere oorzaken had. Want ook de zomer van 2002 was dramatisch voor een groot deel van Centraal-Europa, voor de oostelijke deelstaten van Duitsland, voor Tsjechië, voor Oostenrijk en ook voor Frankrijk.
Als we te maken hebben met dergelijke ecologische rampen - en we weten heel goed dat die niet allemaal een natuurlijke oorzaak hebben -, met de slachtoffers daarvan - in Portugal hebben de bosbranden achttien mensenlevens geëist -, met de economische gevolgen - honderden hectaren land zijn verwoest en daardoor zijn duizenden Portugese boeren van hun inkomsten beroofd, en dan gaat het om het midden van Portugal, het armste deel van het land -, als we te maken hebben met duizenden mensen die niet meer kunnen werken als we ze niet onmiddellijk nieuw werk verschaffen en die geneigd zullen zijn naar de stedelijke gebieden aan de kust te verhuizen, dan moeten we op alle fronten en op alle niveaus in actie komen. In deze omstandigheden spreekt het vanzelf dat het bestuursniveau dat wij hier vormen - u als Parlement, wij als Commissie, en de Raad - een geschikt niveau is om de zaken aan te pakken. Daarom wil ik nogmaals, mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement en alle fracties bedanken dat ze de Commissie de gelegenheid hebben geboden om op een rijtje te zetten wat zij doet, wat ze wil doen en wat ze nog moet doen op Europees niveau.
Het eerste instrument waarmee we hulp kunnen bieden is het Solidariteitsfonds van de Europese Unie. Ik herinner mij, dames en heren, een van mijn eerste interventies die ik hier voor u gehouden heb. Velen van u weten dat ik al lang belangstelling heb voor het milieu en voor milieubescherming en in oktober 1999, toen ik nog maar net tot commissaris was benoemd, moest ik naar Griekenland om daar, mijnheer de Voorzitter, de gevolgen van een aardbeving in ogenschouw te nemen. Ik heb toen hier gezegd dat we geen noodinstrument hadden om op noodgevallen te reageren, op tragedies, op uitzonderlijke natuurrampen. We hadden alleen de gewone, alledaagse middelen. Pas na de ramp van vorig jaar, toen in Centraal-Europa grote overstromingen plaatsvonden, werd uiteindelijk dit Solidariteitsfonds in het leven geroepen. Het initiatief dat de Commissie in die richting had genomen werd onmiddellijk - en ik moet zeggen met grote doelmatigheid - opgepikt door dit Parlement: het werk van uw rapporteurs, de heren Rolf Berend en Ralf Walter, die ons hebben gesteund, staat mij nog helder voor de geest.
Dat Fonds was in drie maanden gereed. Elk jaar wordt een krediet van een miljard euro gereserveerd en daarmee is het nu ons belangrijkste instrument voor hulp bij het herstellen - over preventie zal ik het zo dadelijk hebben - van de schade van bosbranden zoals die welke in Portugal hebben gewoed of de bosbranden die op dit moment nog in Frankrijk woeden. Niet alleen is het Fonds zelf er heel snel gekomen, maar we kunnen ook buitengewoon snel reageren. Op 14 augustus in de aanvraag van Portugal bij de Commissie binnengekomen en vorige week, twee weken later dus, hebben we een noodhulp van 31,6 miljoen euro geboden voor hulpgoederen, tijdelijke huisvesting, energievoorziening, herstel van de belangrijkste infrastructuur en voedsel voor dieren, want alles is verwoest.
Dit jaar heeft het Solidariteitsfonds vijf aanvragen in behandeling genomen en er vier gehonoreerd (de uitbarsting van de Etna en de aardbeving in de regio Molise in Italië, de ramp met de tanker Prestige en nu natuurlijk Portugal) voor een totaalbedrag van 88 miljoen euro. In 2002 heeft het Fonds, dat nog maar drie tot vier maanden bestond, aan Duitsland, Tsjechië en Oostenrijk 728 miljoen euro aan hulp toegekend. Voor wat betreft Duitsland kan ik het Parlement meedelen dat ik aanstaande donderdag naar Dresden zal gaan in de deelstaat Saksen, waar ik vorig jaar ook ben geweest. Daar zal ik nagaan hoe de Europese gelden die zijn bestemd voor het herstel van de schade van de overstromingen gebruikt worden.
Dames en heren, buiten dit Solidariteitsfonds voor noodmaatregelen in gevallen waarvoor geen andere Europese hulp beschikbaar is, zijn er nog andere vormen van steun, vooral om een verwoeste economie weer op te bouwen; daar hebben we de structuurfondsen en het Cohesiefonds voor, die, afhankelijk van waar regeringen om vragen, gebruikt kunnen worden voor herstructureringen en herverdelingen. Zo heeft Portugal ons laten weten dat het een verzoek ging indienen om herstructurering en herverdeling van communautaire structuurfondsen voor een bedrag van 182 miljoen euro, om zo de wederopbouw van de bos- en landbouwhuishouding te kunnen aanpakken.
Staat u mij toe, mijnheer de Voorzitter, in verband met de structuurfondsen even af te dwalen. Onlangs verwees de heer Cox naar het vertrek uit uw midden van een man die, als voorzitter van de Commissie regionale zaken, vervoer en toerisme, voor u en voor mij erg belangrijk is geweest: de heer Luciano Caveri. Ik wil graag deze gelegenheid aangrijpen om hem te complimenteren en hem te bedanken voor de kwaliteit en de openheid die onze betrekkingen met deze commissie gedurende meerdere jaren gekenmerkt hebben.
Dames en heren, ik wil het graag hebben over een idee dat sommigen onder u misschien ter sprake zullen brengen, namelijk het idee dat de criteria voor het Solidariteitsfonds zoals wij die samen op voorstel van de Commissie hebben vastgesteld en die zijn aangepast of gewijzigd door de Raad, evaluatie behoeven. Ik wil niet beweren dat deze criteria, die wij nu anderhalf jaar consequent, objectief en onpartijdig bij alle rampen toepassen, nooit meer veranderd hoeven worden. Ik behoud mij daarom de mogelijkheid voor het functioneren van dit Fonds te evalueren - hetgeen voor 31 december 2006 zal moeten gebeuren - en om indien nodig met een wijzigingsvoorstel te komen voor de interventiecriteria van het Fonds.
Als gevolg van de hittegolf, die bosbranden in de hand werkt en verergert, hebben vele regio's, met name in het zuiden van Europa, nog andere vormen van economische en menselijke tegenspoed ondervonden. Ik denk dan vooral aan de droogte waar sommigen van u over zullen spreken. Ook op dat gebied is de schade aanzienlijk. Om een voorbeeld te noemen: in het noorden van Italië alleen al wordt de schade voor de zuivelproductie geschat op 70 miljoen euro en voor de akkerbouw en de voederbouw op 380 miljoen euro. Natuurlijk kan Europa, in het specifieke geval van droogte, bij het verlenen van hulp geen gebruik maken van het Solidariteitsfonds, want dat is daar niet voor bestemd. Om uw geheugen op te frissen: dit Fonds is bestemd om rampen het hoofd te bieden die voor geen enkele andere hulp in aanmerking komen. In het geval van droogte hadden we binnen het gezamenlijk landbouwbeleid al interventiemiddelen en die hebben we nog steeds. Wat dat betreft wil ik u graag eraan herinneren dat de Commissie op initiatief van mijn collega Franz Fischler in juli een aantal maatregelen heeft goedgekeurd om de producenten in alle getroffen gebieden tegemoet te komen. Deze betreffen vooral het gebruik van een vegetatieve bedekking voor braakliggend land, de inzet als veevoer van bepaalde interventievoorraden van granen en rijst, de mogelijkheid om de voorschotten in de rundersector te verhogen tot 80 procent en om bepaalde betalingen in de rundersector, de schapensector en de voornaamste sectoren van de akkerbouw te vervroegen.
Natuurlijk is de Commissie bereid om alle verzoeken met betrekking tot wijzigingen in het instrument ter ondersteuning van landbouw en plattelandsontwikkeling, die zouden kunnen worden ingediend door regeringen van lidstaten, zo snel mogelijk te bestuderen.
Ten derde wil ik het hebben over de civiele bescherming. Onlangs was ik in de gelegenheid om in Castelo Branco de mensen van de vrijwillige brandweer te ontmoeten. Zij hebben formidabel werk gedaan en overal waar dergelijke rampen gebeuren is een opleving merkbaar van de solidariteit, de saamhorigheid en de ruimhartigheid van mensen onder elkaar. De talrijke noodsituaties die we hebben meegemaakt en nog meemaken doen evenwel de vraag rijzen hoe de middelen voor civiele bescherming op Europees niveau gecoördineerd moeten worden. We hebben op het gebied van civiele bescherming in elk geval wel een communautair bestrijdingscentrum, dat is opgericht middels een beschikking van de Raad in oktober 2001 en dat tot taak heeft de Europese maatregelen in geval van een ernstige noodsituatie te coördineren. Dit is in de eerste plaats een coördinatie- en expertisecentrum en het is erg actief geweest bij bosbranden - net als ten tijde van de ramp met de Erika en die met de Prestige - en het heeft alle middelen ingezet die binnen het mandaat ter beschikking stonden. De ervaring leert ons echter, vooral deze zomer in Portugal, dat het centrum met zijn huidige mandaat helaas niet alle hulp kan bieden die nodig is in het geval van een ramp van grote omvang. Daarom zal de Commissie, op aandringen van mijn collega Margot Wallström, tegen het einde van september met voorstellen komen voor de wijze waarop deze situatie het best kan worden aangepakt. Mij dunkt dat dit een gebied is waarop we meer ambitie moeten tonen door na te denken over de financiële en operationele middelen die nodig zijn om effectievere interventies, met name door het centrum waarover ik het zojuist had, mogelijk te maken.
Welk voorstel of welke maatregel we ook aan u voorleggen, ik wil erop wijzen dat de civiele bescherming over het algemeen een nationale en in veel gevallen zelfs een regionale competentie blijft. Er kan dientengevolge niets worden ondernomen tenzij de Raad van ministers de Commissie verzoekt met een plan te komen. Ook moet ik zeggen dat dit Parlement ons kenbaar zal moeten maken, zoals een aantal afgevaardigden reeds gedaan heeft, wat het wil en hoever het wil dat wij gaan op dit terrein.
Ik heb het over het Solidariteitsfonds gehad, de droogte en hoe het staat met de aankomende voorstellen en overwegingen aangaande de civiele bescherming. Ik zou mijn betoog willen afsluiten met het te hebben over een overtuiging die ik al heel lang aanhang. Als het gaat over milieurampen - en ik zeg nog maar eens dat ik heel goed weet dat die niet allemaal natuurlijk zijn; er was niets natuurlijks aan de rampen met de Prestige en de Erika - heb ik altijd gedacht dat voorkomen minder kost dan genezen. Daarom is mij er veel aan gelegen dat preventie op alle niveaus prioriteit krijgt: op wereldschaal - ik zal het daar aan het eind van mijn betoog nog over hebben met betrekking tot Kyoto - en ter plaatse op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Om die reden zal ik me dan ook, wanneer we over een paar maanden de regionale beleidsprogramma's tussentijds bijstellen, met veel toewijding buigen over alle aanvragen van lidstaten en regio's voor bijstand in het kader van de structuurfondsen voor de programmeringsperiode 2000-2006, voor alles wat met preventie te maken heeft. Maar ik wil nog verder gaan, verder dan wat we gedaan hebben en wat we momenteel doen. In de voorstellen die de Commissie, zodra we onze besprekingen hebben afgerond, zal doen voor toekomstig regionaal beleid en cohesiebeleid willen wij namelijk min of meer verplicht stellen dat in alle regionale programma's maatregelen worden opgenomen ter voorkoming van rampen. Ook hoop ik dat wij samen de middelen vinden om op de begroting voor regionale en nationale programma's duurzame energie en schoon transport meer gewicht te geven.
Overigens, nu ik het over preventie heb: we weten allemaal dat voor preventie voldoende informatie, kennis van zaken en begrip onontbeerlijk zijn. Wat dat betreft vormt geografische informatie een belangrijk onderdeel van preventie en risicobeheer. De Commissie heeft een Europees informatiesysteem opgezet over bosbranden. Met dat systeem kan dagelijks een kaart worden gemaakt met daarop het brandgevaar op het hele Europees grondgebied. Dit is thans een vast onderdeel van het steunmechanisme van de Gemeenschap biedt aan bosdiensten voor civiele bescherming in de lidstaten. Ten slotte wil ik benadrukken dat met dit systeem ook een snelle en betrouwbare schatting gemaakt kan worden van de schade van bosbranden. Zo konden we vorige week bepalen dat de branden in Portugal 400.000 hectare bos hebben verwoest.
Dames en heren, ter afsluiting wil ik nog ingaan op de belangrijkste, moeilijkste en meest noodzakelijk vorm van preventie, namelijk preventie op wereldschaal. Met andere woorden, de maatregelen die de lidstaten en de Unie treffen als het gaat om de klimaatverandering. Alle klimatologen voorspellen dat het steeds waarschijnlijker wordt dat de huidige opwarming van het klimaat zal leiden tot aanzienlijke veranderingen in de verdeling van neerslag en droogte. Als die verwachtingen kloppen is het van vitaal belang voor de Gemeenschap en de lidstaten om voorop te blijven lopen en het goede voorbeeld te geven in de strijd tegen de klimaatverandering. Geen enkel land en zelfs geen groep van ontwikkelde landen als de Unie is in staat eenzijdig, ieder op eigen houtje en voor zichzelf, een dergelijk probleem op te lossen. Daarom wil de Unie dat het Kyoto-Protocol, dat al geratificeerd is door 113 landen, die tweederde van de wereldbevolking vertegenwoordigen, zo snel mogelijk in werking kan worden gesteld. Van haar kant heeft de Unie al vele maatregelen genomen om aan de doelstellingen van dat protocol te kunnen voldoen. Daarnaast heeft zij de beginselen van milieubeheer opgenomen in haar strategie en haar besluitvorming.
Zoals u weet, dames en heren, tonen echter niet alle lidstaten een even grote inzet of betrokkenheid, terwijl dat toch van cruciaal belang is. De meest recente uitstootgegevens laten zien dat tien van de vijftien huidige lidstaten nog bij lange na niet hun aandeel hebben bereikt van de doelstellingen om de uitstoot van broeikasgassen terug te brengen. Op 22 juli jongstleden heeft de Commissie gerechtelijke stappen ondernomen om te zorgen dat iedereen zich houdt aan de wetgeving van de Europese Unie ter verbetering van de luchtkwaliteit in Europa. Daarnaast hebben we, zoals u weet, een voorstel aangenomen voor een verordening voor de beperking van de emissie van bepaalde gefluoreerde broeikasgassen. De inspanningen die de Europese Unie verricht om aan haar verplichtingen vanwege het Kyoto-Protocol te voldoen gaan met dit voorstel een nieuwe fase in. Ten slotte - en daar kan de heer Franz Fischler meer over zeggen dan ik - wordt in de richtsnoeren voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid voortaan rekening gehouden met de nieuwe milieueisen.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als je het hebt over natuurrampen en alles wat deze zomer is voorgevallen dan heb je het onvermijdelijk ook over de economie, over duizenden hectaren aan verwoest bos, over een landbouweconomie die zwaar getroffen is en de gevolgen nog lang zal voelen. Je hebt het dan echter ook - en misschien is dat nog belangrijker - over de mannen en vrouwen die hun eigendommen hebben verloren en wier leven ingrijpend veranderd is. In dit betoog mag ik dan ook niet voorbijgaan aan de nagedachtenis van de vele duizenden landgenoten die overleden zijn als gevolg van de uitzonderlijke hitte die wij de afgelopen weken te verduren hebben gekregen. Misschien moeten we wat dat betreft ook proberen de omstandigheden in elk van onze lidstaten te begrijpen, moeten we nadenken over manieren om onze inspanningen en onze meetmethoden beter op elkaar af te stemmen en zijn er op het gebied van de volksgezondheid in Europa nog aanzienlijke verbeteringen nodig.
Zoals u weet heb ik, samen met Klaus Hänsch en Inigo Méndez de Vigo en namens u allen, geruime tijd deelgenomen aan het werk van de Conventie, aan het presidium en aan de Conventie zelf. Samen met veel afgevaardigden van het Parlement hebben we gepoogd de teksten op het gebied van de Europese inspanningen voor de volksgezondheid te verbeteren. De grondwetstekst zal ongetwijfeld een verbetering zijn, maar ik ben er niet zo zeker van dat die tekst ver genoeg gaat, gezien de waarachtig Europese omvang van bepaalde rampen. Ik zou dan ook, ofschoon dit onderwerp misschien niet veel te maken lijkt te hebben met de bosbranden in Portugal, willen benadrukken dat, als het gaat om de hittegolf en om grote rampen die van invloed zijn op de gezondheid van de Europese burgers, verdergaande communautaire samenwerking op het gebied van de volksgezondheid noodzakelijk is.
Coelho (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris dankzeggen voor zijn betoog maar ook voor zijn bezoek aan Portugal, de woorden die hij daar heeft uitgesproken en het gebaar van solidariteit dat hij namens de Commissie in de richting van mijn land heeft gemaakt. Twee collega's van de Commissie waren de commissaris trouwens al vooruitgegaan. Het is belangrijk dat men weet dat de Portugezen de uitspraak van commissaris Barnier dat hij in zijn hele politieke loopbaan nog nooit een dergelijke tragedie had gezien, zeer op prijs hebben gesteld. Hetzelfde geldt voor zijn opmerking dat het hulpbedrag van 31 miljoen euro uit het Solidariteitsfonds ontoereikend is of om het met zijn eigen woorden te zeggen dat het bedrag niet aan de verwachtingen beantwoordt.
Ik ben het met u eens, commissaris, dat Portugal door een ramp van ongekende omvang is getroffen. Men raamt de schade op meer dan 1 miljard euro. Ook volgens de gegevens van de Commissie is er meer dan 400.000 hectare bos verwoest, hetgeen overeenkomt met 5 procent van het grondgebied en 11 procent van het totale bosareaal. Zoals u al heeft gezegd, commissaris, heeft deze ramp mensenlevens geëist en is er sprake van enorme negatieve effecten op economisch, sociaal en milieuvlak die zich over een lange termijn zullen doen gelden.
Noodhulp is onontbeerlijk en essentieel voor degenen die alles zijn kwijtgeraakt. Door het efficiënt optreden van de Portugese regering, de plaatselijke overheden en solidaire non-gouvernementele organisaties wordt die hulp al geboden. Zoals u weet, commissaris, en zoals u in het verleden ook heeft gezegd, is er behoefte aan solidariteit vanuit Europa. Die solidariteit moet tot uiting komen in het hulpbedrag en in de snelheid van de hulpverlening. Ik zou deze twee aspecten willen benadrukken: de Europese hulp dient zowel een bepaalde omvang te hebben als met spoed de mensen in Portugal te bereiken.
Om het met uw woorden te zeggen, mijnheer de commissaris, de hulp beantwoordt niet aan de verwachtingen: het bedrag van 31 miljoen euro is slechts het geld dat is uitgetrokken voor noodhulp. De uitgaven die echter voor deze noodhulp in aanmerking komen belopen nu al 90 miljoen euro, dat wil zeggen driemaal het bedrag van de communautaire hulp. Zoals gezegd, raamt men de totale schade van de ramp op meer dan 1 miljard euro. De Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten had dan ook gelijk toen zij aandrong op een resolutie van het Europees Parlement over dit onderwerp. Ter afronding van dit debat dient het Parlement een resolutie aan te nemen waarin het zijn standpunt in dezen duidelijk maakt.
Mijnheer de commissaris, u heeft onder meer op de noodzaak van preventie gewezen. Wij staan wat dat betreft aan uw zijde, want ook bij bosbranden is het beter te voorkomen dan te genezen. Daarom zou het misschien de moeite waard zijn de maatregelen in het kader van Forest Focus nog eens te overwegen, zodat er genoeg geld beschikbaar komt om bosbranden te voorkomen. Het belang van het mediterrane bos voor de regionale en plaatselijke economie, het scheppen van arbeidsplaatsen, de bescherming van het territorium, de biologische verscheidenheid en de kwaliteit van het bestaan vereist dat.
Ik wil eindigen met een woord van dank aan alle landen van de Unie en daarbuiten die met het verlenen van noodhulp hun solidariteit met Portugal hebben betuigd. Zo bezoekt vandaag de Zwitserse president mijn land en hij heeft een bedrag van bijna 1 miljoen euro bij zich voor een van de zwaarst getroffen gemeentes, Mação. Tot slot wil ik nog een opmerking van commissaris Barnier benadrukken: de inzet van de brandweer en de bevolking die met moed, opofferingsgezindheid en heldendaden blijk hebben gegeven van hetgeen wij al wisten, namelijk dat bij rampen als deze, wanneer het slechtste in de mens soms bovenkomt, er ook vele mensen zijn die ons het beste laten zien wat de mensheid te bieden heeft.

Roth-Behrendt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Barnier. U heeft de situatie zeer duidelijk uiteengezet, en het verheugt mij dat u als voormalig milieuminister er ook op gewezen heeft dat rampen een oorzaak hebben. Onze collega's uit Zuid-Europese landen als Frankrijk en Portugal, die bijzonder zwaar getroffen zijn, vragen - naar mijn mening geheel terecht - onze solidariteit. Toch vind ik dat we het op dit moment niet alleen moeten hebben over de vraag of we 31 miljoen, 90 miljoen of 120 miljoen nodig zullen hebben om de schade te herstellen. Het is namelijk even duidelijk - en u, mijnheer Barnier, heeft dat ook al nadrukkelijk aangegeven - dat we bezig zijn met lapwerk. Als we meer willen doen dan elk jaar opnieuw de gevolgen te verhelpen zullen we moeten nadenken over de oorzaken van deze schade, temeer daar we vroeg of laat niet meer over voldoende middelen zullen beschikken om alle schade te herstellen.
Vanaf volgend jaar hebben we 25 lidstaten. Onze begroting zal daardoor echter niet verdubbelen, en we zullen ook in de toekomst door rampen worden getroffen: overstromingen, stormen, hittegolven en bosbranden, in wisselende volgorde. Zoals u al opgemerkt heeft, mijnheer Barnier, hangt dit samen met de klimaatverandering; dat is iedereen nu wel duidelijk. Maar zijn we ook bereid de consequenties te trekken uit deze wetenschap? Om het maar eens onomwonden te zeggen: nee, dat zijn we niet! We zijn hier geen van allen toe bereid, en we willen er ook eigenlijk helemaal niets over horen, omdat het een lastig onderwerp is.
We voldoen in de Europese Unie bij lange na nog niet aan de criteria van het Protocol van Kyoto. Er zijn maar drie lidstaten - Duitsland, Groot-Brittannië en Zweden - die in de buurt komen. Op het ogenblik voldoen we slechts aan de helft van deze criteria: het terugbrengen van de uitstoot van gassen die het klimaat aantasten en onder meer verantwoordelijk zijn voor het broeikaseffect. Broeikasgassen, die ontstaan in de landbouw, bij de afvalverwerking en vooral ook bij de opwekking van energie en in het verkeer. We zijn niet bereid maatregelen te treffen en consequent door te voeren om de oorzaken aan te pakken. De continue toename van het wegverkeer is zoals bekend een van de belangrijkste oorzaken van de alsmaar groeiende uitstoot van broeikasgassen. Tegenwoordig neemt het wegverkeer circa 20 procent van de totale uitstoot voor zijn rekening; dit zal in 2010 - het jaar waarin zal worden gekeken in hoeverre aan de criteria van het Kyoto-Protocol is voldaan - 28 procent zijn. Zoals u merkt hebben we het hier over rampen, maar we nemen geen maatregelen om ze te voorkomen.
Ik beschrijf het hier heel nuchter; het zal u niet verbazen dat onze doelstellingen wat het milieubeleid betreft nooit ambitieus zijn. Ik maak nu al zo'n veertien jaar deel uit van dit Parlement en heb me in die periode bezig gehouden met het milieubeleid. Ik weet echter ook precies hoe de zaken ervoor staan als het gaat om echte wetgeving. Wat gebeurt er als we spreken over belastingheffing op vliegtuigbrandstof - kerosine? Hoe zou het zijn als we tegen de heer Barnier zouden zeggen dat de inzet van de structuurfondsen strikt beperkt moet worden tot bijvoorbeeld het vervoer per spoor of milieuvriendelijke maatregelen? Ik zou dan wel eens willen horen wat de collega's uit de betreffende landen hiervan vinden!
We moeten eindelijk meer prikkels creëren om bijvoorbeeld het verkeer te verplaatsen van de weg naar het spoor, door middel van beloningen maar ook door straffen; straffen zien we hier echter nooit zitten. We zeggen ook altijd dat we de uitstoot van schadelijke stoffen door de industrie willen beperken, dat we maatregelen treffen om controles te verbeteren, dat we belasting heffen over activiteiten die schadelijk zijn voor het milieu. Wat hebben we begin dit jaar gedaan toen we onder andere van plan waren de opwekking van energie te belasten? We durfden het niet. De Raad durfde het niet aan en wij krabbelden allemaal opnieuw terug. De Commissie speelde weliswaar een voortrekkersrol, maar als puntje bij paaltje komt blijken de belangen in ons kiesdistrict uiteindelijk steeds de doorslag te geven. De industrie wil nu eenmaal geen inmenging. Zij produceert de chemicaliën - die zijn natuurlijk belangrijk! - en de pesticiden die we nodig hebben. We willen er niet echt iets aan doen, maar we zitten hier wel elk jaar na de zomer of in de herfst te praten over rampen.
Ik wil nog één punt aanroeren. De voorzitter van de Franse bond van bejaardentehuizen heeft gezegd dat er in Duitsland vier keer zoveel personeel in de bejaardentehuizen werkt als elders. Ik ben daar echt van geschrokken, en het is echt choquerend als je bedenkt dat de situatie in de Duitse bejaardentehuizen meestal rampzalig is. We moeten ons in de Europese Unie eindelijk eens solidair tonen op het gebied van de sociale zorg. We moeten eindelijk aangeven welke normen er gelden voor de burgers van de Europese Unie. Wie kan in een bejaardentehuis een waardig leven leiden? En hoe zit het met de ziekenverzorging? Het zou mooi zijn als er in de Europese grondwet duidelijke bevoegdheden op het gebied van het gezondheidsbeleid zouden worden vastgelegd. Dat is ons niet gelukt. Het is u ook niet gelukt. Blijkbaar ontbrak de wil; ik vind dat erg jammer. Wanneer we het hebben over rampen, dan gaat het enerzijds over het herstellen van de schade en de hulp aan onze collega's uit de getroffen landen. Het belangrijkste is echter dat we herhaling voorkomen, en ook dat zal ik in de toekomst van u vragen.
Ries (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag op mijn beurt commissaris Barnier willen bedanken voor de duidelijkheid en helderheid van de balans die hij voor ons heeft opgemaakt. In heel Europa, van Rovaniemi tot de Algarve is de zomer van 2003 gekenmerkt door brandende hitte en de consequenties van die hitte hebben een ongekend dramatische omvang aangenomen. Het was een wrede, onrechtvaardige zomer voor Europa, want zoals we gezien hebben zijn de zwaksten onder ons er voornaamste slachtoffers van. Bijna 20.000 ouderen zonder hulp en in sommige gevallen lijdend aan ademhalingsziekten waren niet opgewassen tegen de dodelijke hitte. Namens de liberale fractie zou ik graag allereerst mijn condoléances willen richten tot de families van de slachtoffers.
Tegelijk met deze menselijke tragedie, deze schok voor de volksgezondheid die in Frankrijk nog steeds nadreunt, hebben de bossen in de landen aan de Middellandse Zee welhaast onherstelbare schade opgelopen. Uitzonderlijk felle branden hebben deze zomer meer dan 400.000 hectare bos in de as gelegd. De hoeveelheid slachtoffers en de schade voor de economie en de natuur had nog groter kunnen zijn zonder de moed en de doelmatigheid van de brandweer, vaak bestaande uit vrijwilligers, de hulp van het Rode Kruis aan de getroffen bevolking en de onderlinge solidariteit van de lidstaten, zonder voorbij te gaan aan de materiele steun van derde landen. Europa heeft goed werk gedaan: de commissaris had het al over de 31 miljoen euro die is uitgetrokken uit solidariteit met Portugal - een solidariteit die in al onze verdragen haar grondslag vindt - en over de structuurfondsen. Daarnaast kunnen we ook constateren dat de ruim 23 miljoen euro die het communautaire programma voor onderzoek en gecentraliseerde bestrijding van bosbranden tot op heden gekost heeft niet voor niets zijn uitgegeven. De pilotprojecten voor bosbrandpreventie, het aanwijzen van risicogebieden en de wederopbouw van getroffen gebieden hebben, met name in Portugal, hun nut bewezen maar ook hun beperkingen laten zien. Want Europa doet nog niet voldoende. De enorme bosbranden in Portugal en in het zuiden van Frankrijk hebben één ding in elk geval aangetoond: in de meeste lidstaten is de luchtvloot van de brandweer aan het verouderen. Zonder de steun van buurlanden waarover ik al sprak en zeker zonder de hulp van de grote Russische vrachtvliegtuigen met hun watertanks van twaalf ton zou heel wat meer dan 400.000 hectare in rook zijn opgegaan. Daarom is de fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij - en hiermee beantwoord ik dus een van uw vragen - er voorstander van een Europese eenheid voor civiele bescherming in te stellen die inzetbaar zou zijn bij bosbranden en overstromingen, maar ook in gevaarlijke situaties in geval van met name industriële rampen. Een dergelijke versterking van de beschikbare menskracht moet samengaan met een versterking op het financiële vlak. Europa mag niet achterlopen bij Canada, Australië, de Verenigde Staten of Rusland. In het bijzonder moeten we overwegen om Europa uit te rusten met sterke, tot blusvliegtuigen omgebouwde bommenwerpers, aangepast aan de verschillende specifieke eigenschappen van ons continent. Ik kijk dan ook uit naar het moment dat commissaris Wallström met de commissievoorstellen komt die haar collega Barnier al aankondigde.
Evenmin mogen wij in Europa eraan voorbijgaan - en dat is tot nu toe nog niet ter sprake gebracht - dat 95 procent van deze branden door mensen is veroorzaakt. Het is dan ook dringend noodzakelijk, ja van vitaal belang dat de voorlichtingscampagnes richting de burgers worden geïntensiveerd. Eén peuk die uit het raampje van een auto wordt gegooid kan een heel bos van de kaart vegen. Wie nalatig is moet verantwoordelijk worden gesteld; ook dat is voor ons een beginsel bij brandpreventie.
Tot slot - en daarmee had ik ook kunnen beginnen - is het welhaast onmogelijk om geen verband te leggen tussen deze steeds terugkerende natuurrampen en de opwarming van de aarde. De liberale fractie steunt de Commissie in al haar inspanningen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Van de zomer hebben de ozonconcentraties in alle lidstaten recordwaarden bereikt. Ondanks de aanvallen die het geregeld te verduren heeft en ondanks zijn beperkingen moet het Kyoto-Protocol voor ons een instrument blijven, een minimale doelstelling volgens sommigen maar dan wel een doelstelling waar iedereen zich voor inzet. De Europese Unie moet het meer dan ooit tot stokpaard maken in haar internationale onderhandelingen.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de bosbranden die van de zomer in Portugal hebben gewoed, hebben ook landbouwgronden en stedelijke gebieden bereikt. Daarbij zijn huizen, fabrieken, scholen, elektriciteits- en telefoonnetwerken en andere infrastructuren vernietigd. Achttien mensen hebben de dood gevonden, vele gezinnen hebben have en goed verloren, vee en wild zijn omgekomen en 45.000 mensen zitten nu zonder enige bron van inkomsten. Het was een enorme ramp die de al moeilijke sociaal-economische omstandigheden van Portugal nog verder heeft verslechterd. Daarom hebben wij onmiddellijk om steun en solidariteit van de Europese Unie gevraagd. Volgens recente ramingen is er meer dan 400.000 hectare bos verbrand, hetgeen overeenkomt met 5 procent van ons grondgebied en 11 procent van ons bosareaal. In sommige gemeenten is zelfs meer dan 80 procent van het bos verbrand. De totale schade die de bosbranden hebben aangericht beloopt naar schatting meer dan 1 miljard euro.
Deze situatie vereist speciale steunmaatregelen. Zoals commissaris Barnier al terecht tijdens zijn bezoek aan Portugal heeft gezegd, is het bedrag dat de Commissie aan steun voorstelt gewoonweg onvoldoende. De steun moet verdergaan dan het uitspreken van medeleven en solidariteit met de nabestaanden van de slachtoffers en met alle anderen die door deze ramp zijn getroffen. Ook het toejuichen van het vastberaden optreden van de brandweerlieden en de bevolking, in weerwil van de schaarse middelen waarover zij beschikten, is niet voldoende. Nee, het bedrag dat het Solidariteitsfonds van de Europese Unie ter beschikking stelt, moet minimaal gelijk zijn aan het bedrag dat de Portugese regering heeft gevraagd: ruim 52 miljoen euro.
Maar de ernst van de situatie vereist buitengewone aanvullende maatregelen, zowel door het herprogrammeren van de structuurfondsen als door het gebruiken van de verschillende bestaande communautaire programma's. De strikte procedureregels van de fondsen dienen vereenvoudigd en versoepeld te worden. Dat betekent lagere kosten voor het beheer van de programma's maar ook meer steun voor het herstellen van de productiecapaciteit en de herbebossing van de getroffen regio's. Het is natuurlijk zo dat elk jaar de bosbranden in de Europese Unie, en met name in de zuidelijke landen, een ware plaag zijn die honderdduizenden hectare bos in vlammen doen opgaan. Wij mogen echter niet vergeten dat de weersomstandigheden waaronder Europa dit jaar heeft geleden de situatie hebben verergerd en moeilijk te bestrijden bosbranden van enorme omvang hebben doen ontstaan. Daarom dienen er op communautair, nationaal en plaatselijk niveau efficiëntere preventiemaatregelen te komen en moet de volksgezondheid in Europa meer aandacht krijgen. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft, met name in mijn land, de afgelopen jaren tot het verdwijnen van duizenden bedrijven geleid. Dientengevolge is in de gebieden met kleinschalige landbouw de traditionele complementaire relatie tussen bos en landbouwactiviteiten volledig ontwricht geraakt. Het GVB heeft daarbij bijgedragen aan het creëren van gunstige omstandigheden voor het ontstaan van grote bosbranden.
De maatregelen in het kader van de hervorming van het GLB zullen deze situatie nog verslechteren en daarom dienen de al getroffen maatregelen heroverwogen te worden. Wij doen een beroep op de Commissie de samenwerking met de nationale autoriteiten voort te zetten. Het doel van die samenwerking dient het beperken van de milieueffecten en het steunen van de getroffen bevolking te zijn. Daarnaast dient de Commissie echter ook de herbebossing te stimuleren door alle nationale initiatieven voor overheidssteun in die richting te steunen en het Forest Focus-programma te herzien, zodat het meer effect sorteert. Wij dringen er tevens bij de Commissie op aan een geïntegreerde communautaire strategie voor het bestrijden van bosbranden voor te leggen. Wij benadrukken voorts dat de criteria van het Stabiliteitspact onredelijk zijn voor de Portugese sociaal-economische realiteit, daar zij beperkingen opleggen in een situatie waarin forse overheidsinvesteringen nodig zijn. Daarom sporen wij de Commissie en de Raad aan het Stabiliteitspact te herzien, met name door met onmiddellijke ingang alle uitgaven en investeringen die verband houden met deze ramp uit te sluiten van de berekening van het begrotingstekort.

Turmes (Verts/ALE).
Mijnheer de commissaris, beste collega's, voor ons als politici zou deze zomer de laatste waarschuwing tot op heden moeten zijn om eindelijk in te grijpen tegen de klimaatverandering. We praten veel - allicht, en dat is ook goed - over de duizenden slachtoffers in Frankrijk en Portugal, maar we vergeten dat deze zomer in China 4 miljoen mensen zijn getroffen door overstromingen en de derde wereld veel zwaarder getroffen is dan wij. Zoals de kaarten er nu bij liggen moeten we een veel doortastender beleid gaan voeren. We kunnen het niet meer laten bij onze gebruikelijke procedures. Daarom hebben wij als groene fractie het initiatief genomen een open brief te schrijven aan de heer Prodi, waarvan ik u de belangrijkste punten zal noemen. Wij vragen het volgende:
Ten eerste moeten we een stabiliteitspact instellen met betrekking tot de klimaatverandering. We kunnen niet toelaten dat regeringen in Spanje, Portugal en Ierland onverschillig staan tegenover de klimaatverandering en dat de Europese Unie op het internationale toneel in haar hemd staat omdat deze regeringen hun verantwoordelijkheid niet nemen. De statistieken van het Europees Milieuagentschap laten duidelijk zien hoezeer deze regeringen achterlopen.
Ten tweede: wat valt ons op als we kijken naar het initiatief voor de Europese infrastructuur dat onlangs is ingediend door het Italiaanse voorzitterschap? Snelwegen, nog meer snelwegen, regionale vliegvelden en nog meer regionale vliegvelden. Dat is toch waanzin! We kunnen het vandaag de dag niet maken om de miljarden van de Europese Investeringsbank of de miljarden van de Europese begroting te spenderen aan een vervoersbeleid dat het spoor volkomen bijster is. Wij als groenen zijn voorstander van een beleid om de economie weer op gang te brengen, maar dat moet dan wel via het spoor gebeuren. Op dit moment beschikken we niet over het spoorwegnetwerk dat nodig is om een ander beleid voor het goederenvervoer in Europa ten uitvoer te kunnen leggen. Daarom moet er stevig in dergelijk beleid geïnvesteerd worden.
Ten derde heeft de hitte aan het licht gebracht dat de extreem gecentraliseerde elektriciteitscentrales geen elektriciteit meer dreigden te kunnen produceren wanneer de rivieren niet genoeg of te warm water bevatten. Kolencentrales en kerncentrales hebben een rendement van minder dan 35 procent. Dat betekent dat ze meer bezig zijn de atmosfeer op te warmen, met daarbij het risico de rivier tot vissoep te koken, dan dat ze op een milieuvriendelijke manier elektriciteit produceren. We moeten dus veel meer investeren in minder gecentraliseerde energievormen en wij als groene fractie willen u, mijnheer Barnier, bedanken dat u zich bereid verklaard heeft de criteria betreffende de structuurfondsen en de regionale fondsen te herzien.
De bosbranden in het Middellandse-Zeegebied hebben mij geschokt. Een van de problemen is het uitdunnen van het kreupelhout. In Oostenrijk hebben ze een beleid om de kwaliteit van hout te verbeteren. Op wereldniveau horen wij tot de voorhoede als het gaat om verwarming met hout. Wanneer elektriciteit wordt opgewekt moet nu op hetzelfde moment hout worden geproduceerd en, als Europa dergelijke projecten financiert, moeten het noodzakelijke uitdunnen van struikgewas en het verbeteren van de kwaliteit van hout aan elkaar gekoppeld worden.
Tot slot: Europa loopt over de hele linie achter voor wat energiebeheersing betreft. We wachten nu al een jaar op twee richtlijnen over energiebeheersing. In plaats van haar tijd te verdoen door de afbouw van het gebruik van kernenergie te dwarsbomen, zou mevrouw De Palacio er beter aan doen nu eindelijk eens met de richtlijnen te komen die Europa nodig heeft om zijn achterstand op dit gebied goed te maken. Wij hebben de heer Prodi geschreven om hem te vragen zijn team beter te laten samenwerken en hen in de hoogste versnelling te laten schakelen in de race tegen de klok die we moeten rijden om klimaatveranderingen tegen te gaan.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, op de eerste plaats wil ik onze Voorzitter, de heer Cox, dankzeggen voor zijn prompte reactie - terwijl de bosbranden in Portugal nog woedden - op de brief van collega mevrouw Figueiredo en op de brief die ikzelf namens mijn fractie heb geschreven. Wij zijn hem ook dank verschuldigd voor de snelle manier waarop hij direct op 11 augustus, tijdens zijn zomervakantie, heeft medegedeeld dat dit debat zou worden gehouden. Aan de andere kant wil ik de fracties en de Conferentie van voorzitters dankzeggen voor het feit dat zij besloten hebben om, zoals wij hadden gevraagd, dit debat vooraf te laten gaan door een verklaring van de Commissie en te laten volgen door de stemming over een resolutie.
Tevens wil ik commissaris Barnier danken voor zijn bereidheid vandaag hier bij het debat aanwezig te zijn, zijn woorden waarmee hij dit debat heeft geopend, de attente manier waarop hij ons land als vriend bezocht heeft en zijn verklaringen tijdens dat bezoek. Via hem wil ik ook de Commissie dankzeggen voor de aandacht die zij al met de eerdere bezoeken van de commissarissen Diamantopoulou en Vitorino aan Portugal had geschonken.
Na deze woorden van dank is het mijn taak u te vertellen wat er gebeurd is en een beroep op u te doen. Ik wil proberen duidelijk te maken welk drama ons land heeft meegemaakt: wij hebben drie weken lang doodsangsten uitgestaan terwijl ons land op extreme wijze met verwoestende branden te maken had. Hoewel er in dergelijke gevallen ongetwijfeld altijd meerdere factoren in het spel zijn, hebben de werkelijk verschrikkelijke weersomstandigheden de hoofdrol gespeeld. Niet alleen omdat de temperaturen, de vochtigheid en de aflandige winden abnormaal waren maar ook omdat de aard en de duur van die verschijnselen abnormaal waren. Het beklemmende van de situatie, het verschrikkelijke drama voor de mensen die er direct onder te lijden hadden en degenen die rechtstreeks betrokken waren bij het bestrijden van de branden, was dat wij ons midden in de ramp bevonden en heel goed beseften dat wij machteloos waren zolang de weersomstandigheden niet veranderden. De crisis raakte dan ook pas op 14 augustus - drie weken nadat de crisis in alle hevigheid was uitgebroken - over zijn hoogtepunt heen toen het extreem warme weer eindelijk omsloeg.
Zoals gezegd is dit een natuurramp met ernstige humanitaire, sociale en economische consequenties. Er zijn al wat cijfers genoemd: 5 procent van het Portugese grondgebied en 11 procent van het Portugese bos is in vlammen opgegaan. Die statistische gegevens zijn bedrieglijk, want in een aantal gemeentes die het zwaarst getroffen zijn is 80 procent van het bos verloren gegaan hetgeen overeenkomt met 50 procent van hun grondgebied. In sommige gemeentes is zelfs 70 procent van het territorium in vlammen opgegaan. Dat zijn cijfers, maar je dient de ramp met eigen ogen te aanschouwen. Dat heeft de commissaris gedaan en hij heeft er hier verslag van uitgebracht.
De afgelopen dagen ben ik weer teruggegaan naar plaatsen als Vila do Rei, Mação en Gavião. Om de collega's een idee te geven van de ramp: in Gavião, een dorp in het noorden van het district Portalegre, zag ik vanaf een belvedère op een heuvel achter de kerk richting binnenland kijkend over de heuvels tot aan de horizon - een gebied van vele kilometers - dat links, rechts en voor mij alles verbrand was. Vanwege deze omvang van de ramp vraagt Portugal om steun en solidariteit van de Europese Unie.
De commissaris heeft er terecht op gewezen dat de Portugese regering - bij het inroepen van de communautaire steunmaatregelen - en de Commissie snel gehandeld hebben. Ik sluit mij echter ook aan bij de collega's die het Europees Parlement vragen sneller en met guller hart te antwoorden op het verzoek van mijn regering. Portugal heeft aan het Solidariteitsfonds zo'n 50 miljoen euro gevraagd en volgens mij dient Portugal dat bedrag te krijgen. Ik heb begrip voor de maatstaven die de Commissie aanlegt, maar ik meen dat het Portugese verzoek redelijk is. Vijftig miljoen euro is immers het bedrag dat de Raad heeft genoemd, terwijl de crisis in Portugal nog volop aan de gang was. Het bedrag is ook gelijk aan de nationale bijdragen aan de door de commissaris reeds genoemde herschikking van de verschillende programma's. Maar volgens mij heeft de Portugese regering de juiste rekensom gemaakt en daarom zou ik er dan ook de steun van het Parlement voor willen vragen.
Zoals verschillende sprekers voor mij al hebben gezegd, gaat het hier niet alleen om het inzetten van geld van het Solidariteitsfonds maar ook om de noodzaak andere programma's op een gepaste wijze te herschikken. Dat zeg ik vooral, omdat het moment nadert waarop wij ons in tweede lezing moeten uitspreken over de verordening betreffende het Forest Focus-programma voor de periode 2003-2008.
Deze crisis, die vooral mijn land getroffen heeft, toont volgens mij aan dat het Europees Parlement gelijk had met zijn standpunt in eerste lezing. Daarom meen ik ook dat de vertegenwoordigers in de Raad van Italië, Spanje en Portugal zich een aantal maanden geleden terecht hebben onthouden bij de formulering van het gemeenschappelijk standpunt, waarbij zij erop wezen dat in dat programma meer middelen ter beschikking gesteld moesten worden voor de preventie van bosbranden. Ik vertrouw er dan ook op dat wij over enkele weken bij de tweede lezing van het voorstel unaniem het standpunt van het Parlement bij de eerste lezing zullen bekrachtigen en dat de Raad en de Commissie zich daarachter scharen.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben deze zomer de rampzalige gevolgen van de hitte kunnen zien: droogte, branden en vervuiling van water en lucht. Wij zijn echter vooral getroffen door het bijzonder grote aantal ouderen dat is overleden in een land als Frankrijk.
Normaal gesproken zouden wij echter niet de hulp van de Unie hoeven inroepen; onze Europese buren zijn immers ook getroffen en een groot land met behoorlijk bestuur zou een dergelijke situatie zelf moeten kunnen oplossen. Frankrijk bevindt zich op dit moment echter in een staat van buitengewone kwetsbaarheid doordat de begrotingsmarges toen dat mogelijk was, toen de belastinginkomsten overvloedig waren, niet zijn hersteld.
Daarbij heeft Frankrijk twee eigenaardigheden die erg negatief uitpakken. Ten eerste heeft het een zorgsysteem dat moeizamer functioneert, vooral tijdens de zomer, door een gebrek aan artsen en door de reductie van de werkweek tot 35 uur. Ten tweede lijkt het wel alsof families in Frankrijk meer uiteenvallen dan bij onze buren en dat gaat ten koste van de natuurlijke saamhorigheid. 
Ik wil daarover nog even opmerken dat de mobiliteitseis voor werknemers, die door de Europese Unie vaak verdedigd wordt, een aanzienlijke nuancering behoeft om zo, overal waar dat mogelijk is, de familiale en sociale samenhang beter in stand te houden. Vóór alles zal de EU in de toekomst haar interne en externe inspanningen ter bestrijding van het broeikaseffect en dus de klimaatopwarming moeten opvoeren. Doorgaan met de uitstoot van CO2 op het huidige niveau zou onder andere onomkeerbare gevolgen voor het klimaat hebben. We vragen de Unie dan ook om voortvarend verder te gaan met het in de praktijk brengen van het Kyoto-Protocol en te streven naar een betere integratie van energiebeleid en milieubeleid. Natuurlijk zal het gebruik van duurzame energiebronnen moeten worden aangemoedigd, maar vooral het gebruik van kernenergie, want die gaat met slechts weinig CO2-uitstoot gepaard. Kernenergie zal echter nooit breder ingang vinden als we niet het vraagstuk van het beheer en het verwerken van radioactief afval oplossen. Wij dringen daarom aan op grootschalig gemeenschappelijk onderzoek met hoge prioriteit, want daar hangt al het andere vanaf.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, een derde punt van overweging: ook met een betere beheersing van het wegvervoer kan de uitstoot van broeikasgassen worden teruggedrongen. Wij denken dat in het voorstel voor een richtlijn betreffende de tarifering van de vervoersinfrastructuur niet alleen de prijs van het onderhoud van de infrastructuur zou moeten worden opgenomen, maar ook de kosten, die op dit moment nog niet worden doorberekend, van de schade die dit vervoer toebrengt aan het milieu en daarmee aan de gemeenschap.

Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, helaas brengt een dramatisch verlopen zomer ons hier weer samen om te spreken over onderwerpen waar in het verleden in dit Huis al talrijke discussies over gevoerd zijn.
Ten eerste willen wij onze innige deelneming betuigen aan de slachtoffers van de bosbranden, vooral in Portugal maar ook in de andere landen die door gelijke rampen zijn getroffen, want Zuid-Europa heeft te maken met heuse milieurampen. De bossen die in de as zijn gelegd zullen opnieuw aangelegd moeten worden, met inachtneming van de eigenschappen van het klimaat en de natuur ter plaatse. En nu zijn die bossen verbrand, maar andere bossen zullen eveneens de gevolgen ondergaan van de droogte; je hoeft maar in onze berggebieden rond te rijden om al die bomen te zien waarvan de bladeren, nog voordat het herfst is, al volledig bruin zijn geworden. Die bossen zullen hersteld moeten worden en we kunnen ons afvragen of we met ons landbouwbeleid een echt beleid van inrichting en ontwikkeling van het platteland hebben weten te voeren.
Door het landbouwbeleid is het aantal boeren gedaald. Jammer genoeg kunnen we nu zeggen dat als we wat meer boeren op ons grondgebied hadden kunnen houden, de groene ruimte beter onderhouden en de bossen in betere conditie geweest waren. In plaats van louter als enig alternatief voor woestijnvorming te dienen waren die bossen dan productief geweest. Zojuist sprak een van onze collega's over hout als energiebron. Ik ben daar helemaal voor en ben daar zelf ook mee bezig op een landgoed waar ik verantwoordelijk voor ben. Wellicht moeten we ons landbouwbeleid herzien en in de eerste plaats onze boeren steunen die zwaar getroffen worden door de gevolgen van deze droogte, want iedereen zegt dat een heel jaar aan inkomsten verloren zal zijn. Veehouders weten nu niet hoe ze hun dieren moeten voeden en hebben snel hulp nodig. Die hulp is meestal wel toegezegd maar het duurt te lang voordat hij ook daadwerkelijk komt. We moeten op Europees niveau tonen dat we heel goed in staat zijn een op solidariteit gebaseerd beleid op te zetten.
Ook de weilanden zullen hersteld moeten worden en in het middelgebergte - die gebieden die u zo goed kent, mijnheer de Commissaris, en waaraan u zo verknocht bent - zal dit herstel moeten plaatsvinden zonder dat er irrigatie mogelijk is en zonder dat de boeren, op grond die erg moeilijk te ontginnen is, de beschikking hebben over mechanische middelen.
Ten slotte zou ik willen spreken over de waterproblemen, aangezien we misschien niet in staat zijn geweest een waterbeleid op poten te zetten dat de huidige problemen kan ondervangen.
Ook hebben we gesproken over de vergrijzing van de bevolking. Toen de Conventie werkte aan de voorbereiding van de toekomstige Europese Grondwet heb ik er nog op aangedrongen dat de volksgezondheid een belangrijk onderdeel van die Grondwet zou uitmaken, maar helaas is dat tot nog toe niet overgenomen en dat vind ik jammer.
Om nog een laatste punt te maken: ik zou simpelweg willen dat het verband tussen de natuurrampen en de verandering van het klimaat ons nu eindelijk eens aan zou zetten ons aan het Kyoto-Protocol te houden en het in werking te stellen. Ik denk niet dat belastingheffingen hiervoor een goed idee zijn. Europa moet innoveren. Het moet regeringen en burgers ervan overtuigen dat het beter is een andersoortig landbouwbeleid te propageren en dat de bossen moeten worden hersteld als productiebossen. Daarnaast moet het beleid gedecentraliseerd worden, dichter bij de mensen worden gebracht, en moeten het energiebeleid en het vervoerbeleid opnieuw worden bepaald. Ten slotte moeten we, heel simpel, een echt Europees beleid voor duurzame ontwikkeling voeren.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik voel mij verplicht allereerst mijn erkentelijkheid uit te spreken voor het optreden van commissaris Barnier tijdens de dramatische gebeurtenissen in Portugal. Hij gaf blijk van grote meelevendheid en intelligentie en in tegenstelling tot sommige andere functionarissen heeft hij dingen gezegd die de Portugezen graag wilden horen.
Zoals de commissaris zei heeft deze tragische zomer, met zijn dramatische aantal doden en verwoestende bosbranden, een bittere smaak nagelaten. Duizenden bejaarden zijn in verschillende Europese landen aan de warmte bezweken en ook de pieken aan ozonconcentratie kunnen de dood betekend hebben voor vele anderen. Gaat het hier om noodlottige weersomstandigheden of hebben wij hier te maken met de gevolgen van door menselijke tussenkomst veroorzaakte klimaatverandering? Gaat het hier om nalatigheid van de mens? Ongetwijfeld zijn beide verschijnselen tegelijkertijd in het geding.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, anderen hebben al gezegd dat het verwoeste bosareaal in Portugal 400.000 hectare is; meer dan al het bos bij elkaar dat in de andere Zuid-Europese landen is verbrand. Dat stemt tot nadenken. Waarom kent een land als Portugal, een land met een bescheiden territorium, zulke grote bosbranden? Houden de Portugezen soms van vuur? Zo zijn wij beschreven, daar wij graag met het feest van de Heilige Johannes vreugdevuren ontsteken en tijdens andere feesten vuurwerk afsteken. Ik geloof er echter niet in. Nee, het zijn de blunders en de nalatigheid van de overheid die voor een groot gedeelte verantwoordelijk zijn voor de ongelooflijke toestand deze zomer in Portugal.
De branden hebben de zwakke kanten aan het licht gebracht van het ongeorganiseerde en irrationele bosbeheer in Portugal. Zoals de commissaris zei, is de afgelopen decennia een chaotisch bosbeheer gevoerd in Portugal. Het Portugese grondgebied beslaat 90.000 vierkante kilometer en eenderde daarvan is bos. Dat bos bestaat voor het grootste gedeelte - tweederde - uit pijnbomen, die alleen voor de bouw worden gebruikt. De rest bestaat uit eucalyptusbomen, die voor het maken van papierpulp worden gebruikt, en de wonderbaarlijke kurkeik. Elke boomsoort, elke mediterrane plantensoort, heeft in de loop van duizenden jaren een strategie ontwikkeld om zich te beschermen en om te herstellen na een bosbrand. Het bos wordt echter jaar na jaar armer doordat het in struikgewas verandert of doordat er steeds meer harsbomen komen, die brandbaarder zijn dan de langzamer groeiende loofbomen, zoals de eik en de kurkeik. Bodemerosie doet de rest en dientengevolge rukt de woestijnvorming op.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Solidariteitsfonds is 'uit watersnood' geboren, maar wordt ingezet voor het vuur. Dat doet ons denken aan de twee primaire Griekse elementen van Thales en Heraclitus. Uit water geboren en nu voor het vuur ingezet, hoewel zoals gezegd die inzet bescheiden is. Het beschikbare bedrag, mijnheer de commissaris, is namelijk zeer gering. Daar het een druppel op een gloeiende plaat is, dient het volgens mij verhoogd te worden, gezien de enorme begrotingsproblemen waar Portugal op dit moment mee kampt.
De door de commissaris geopperde herschikking van de gelden van de structuurfondsen lijkt mij een goede oplossing om de herbebossing en de herordening van de vegetatie in Portugal te financieren. Wij zijn het dan ook eens met deze nieuwe aanwending. Het is belangrijk snel te handelen in Portugal, zolang de emotie in Portugal, en in Europa, nog niet is weggeëbd. Preventie is het sleutelwoord en verscheidene sprekers hebben al gezegd dat het de gulden regel is voor de bescherming van het bos. Maar ook waakzaamheid en politiecontrole in het bos en zware straffen voor degenen die zich aan het misdrijf brandstichting schuldig maken, zijn van belang. De centrale overheid moet een nieuwe rol krijgen bij het herordenen en reorganiseren van het Portugese bos en bij het aanpakken van de klimaatproblemen die wij op dit moment in Europa kennen. De klimaatverandering is namelijk zorgwekkend en wij dienen derhalve onmiddellijk maatregelen te treffen.

Vallvé (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats mijn dank uitspreken voor het feit dat dit debat over de problematiek van de hittegolf van afgelopen zomer op de agenda is gezet. Een hittegolf die bovendien een reeks rampen heeft veroorzaakt waarvan sommige, zoals de bosbranden, telkens terugkwamen.
Ik zou de gevolgen van de hittegolf van deze zomer echter los willen zien van een aandoening die endemisch is in Zuid-Europa, in het Middellandse-Zeegebied: die van de bosbranden.
Deze bosbranden komen misschien vaker voor tengevolge van de klimaatverandering, maar ook door wijzigingen in de omstandigheden van de bossen en het platteland. De ontvolking van het platteland is een gegeven. Wat ook een gegeven is, is dat het hout dat geproduceerd wordt in de bossen van het Middellandse-Zeegebied niet wordt geoogst en dus ook geen winst meer oplevert. Daardoor verdwijnt de economische functie van het bos en maakt plaats voor een andere, ook zeer belangrijke: de milieufunctie.
Maar de omstandigheden zijn anders: door de ontvolking verdwijnen de landbouwers die - laten we dat niet vergeten - de belangrijkste beschermers van het bos en de natuur zijn. De landbouwer is de eerste die een bosbrand het hoofd moet bieden.
Omdat het om een endemische aandoening gaat, moeten noodmaatregelen getroffen worden. Daarbij kan men denken aan een antibioticum, maar wat echt noodzakelijk is bij dit soort ziekten zijn de vaccins, in dit geval de preventiemaatregelen en het voorzien in hulpmiddelen die snel kunnen worden ingezet bij bosbranden.
Dit jaar, commissaris, hebben we de verwoestende uitwerking van de bosbranden gezien. U heeft geopperd de structuurfondsen en gedeeltelijk de cohesiefondsen aan te passen om dergelijke gevolgen te verzachten. Ik verzoek u ook te denken aan het communautair initiatief voor plattelandsontwikkeling Leader en hoe dit initiatief, dat vooral in bepaalde gebieden wordt toegepast, ook kan worden gebruikt in gebieden die door bosbranden zijn verwoest.
Ik denk dat we ook de maatregelen positief kunnen noemen die in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn getroffen in gebieden met grote droogte. Verder dank ik de brandweerlieden, boswachters en vrijwilligers voor hun bijdrage aan de bestrijding van de bosbranden.
We willen dat elk project vergezeld gaat van een milieueffectrapportage, maar dat zou voor bosbranden eigenlijk ook moeten gelden. Bosbranden zijn immers - ik herhaal - een endemische aandoening in Zuid-Europa, in de landen rond de Middellandse Zee.

Ainardi (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, inderdaad hebben veel Europese landen te lijden gehad onder de uitzonderlijk warme zomer - dat is het onderwerp van het debat van vanavond - en inderdaad is het nu tijd de balans op te maken. De hitte heeft verschrikkelijke gevolgen voor de bevolking en voor het grondgebied. In Portugal - daar is al door collega's over gesproken - is 5 procent van het land door brand verwoest. Dat is een nationale ramp.
Wat Frankrijk betreft wil ik allereerst mijn medeleven betuigen maar ook mijn verontwaardiging uitspreken over de omvang van de menselijke tragedie die wij hebben doorgemaakt. Vrijdag heeft de Franse regering bekendgemaakt dat tussen 1 en 15 augustus meer dan 11.000 extra sterfgevallen zijn geregistreerd waarbij het overlijden verband houdt met de hitte. Dat zijn huiveringwekkende cijfers. Natuurlijk moeten die ons aanzetten ons te beraden over een ieders plicht tot solidariteit met de meest kwetsbaren. Maar daarnaast moeten de nationale regeringen, en dan in het bijzonder de regering van Frankrijk, evenals de Europese Unie, bij zichzelf te rade gaan over het belang van een gezondheidsbeleid voor iedereen, over de noodzaak van goede noodvoorzieningen in ziekenhuizen, in voldoende mate beschikbaar voor iedereen, en over de noodzaak van bejaardentehuizen die beschikken over geschoold personeel en voldoende middelen om diensten van hoog niveau te kunnen waarborgen, kortom over een ambitieus beleid voor ouderen en voor de meest kwetsbaren in de samenleving. Voor dat alles is geld nodig. Er moeten dan ook beleidskeuzes worden gemaakt waarbij publieke bestedingen aangewend worden om te voldoen aan de behoeften van iedereen.
In Frankrijk hebben de branden vooral de streek Var getroffen en meer nog dan andere Europese landen zien wij ons geconfronteerd met een aantal vragen. Wat voor hulp moet er nu geboden worden aan de getroffen gebieden? Hoe moeten deze crises in de toekomst doelmatiger worden aangepakt? En vooral, hoe kunnen ze voorkomen worden en met wat voor preventiebeleid dan wel? Deze vragen gaan eveneens op voor de verschrikkelijke gevolgen van de droogte voor de landbouw. U draagt, mijnheer de commissaris, een aantal antwoorden op deze vragen en aanzetten daartoe aan, maar voor beide gevallen - bosbranden en droogte - moet gezorgd worden voor noodhulp - zowel in de vorm van steun uit het Europees Solidariteitsfonds als nationale steun - ten behoeve van de gebieden die door de branden zijn getroffen.
Veel boeren zien zich geconfronteerd met een dramatische situatie. De Europese Unie moet ten minste de nationale regeringen toestaan om hun voor de korte en de middellange termijn uitzonderlijke hulp toe te kennen. In Frankrijk is de situatie in de getroffen gebieden verpletterend. Door gebrek aan irrigatie is in het departement Lot-et-Garonne een verlies van de graanproductie voorzien van 50 tot 100 procent. Daarnaast is er gebrek aan veevoer, hetgeen een directe bedreiging vormt voor de veestapel. Overal hebben boeren een zeer aanzienlijk verlies aan inkomsten in het vooruitzicht. Tegelijk met deze hulp, moet er ook nagedacht worden over de te volgen werkwijze en over een doelmatige aanpak van crises die verband houden met uitzonderlijke natuurlijke omstandigheden. Ook dat vraagt om publieke middelen, die buiten de concurrentiewetten moeten vallen.
Ten slotte nog iets over de preventie en de oorzaken. Evenals sommige collega's wil ik benadrukken dat het echt hard nodig is om de modellen voor ruimtelijke ordening, landbouwontwikkeling en ook voor het transport, zoals we die nu hanteren, nog eens te overdenken. Het is makkelijk in te zien dat de tendens om steeds meer ruimte rendabel te maken, om onder het mom van bezuinigingen niet te investeren in brandpreventie, om prioriteit te geven aan landbouw op grote schaal en aan hoge opbrengst, en om het wegtransport te verkiezen ten koste van het spoor - ik zal hier verder niet over uitwijden - veel gevaren met zich meebrengt. Het is nu echt nodig dat we een ander model uitvinden waarbij we werkelijk rekening houden met het milieu, het gemeenschappelijk belang en de solidariteit. We moeten ons veel doortastender toeleggen op het Protocol van Kyoto, maar - om af te ronden - ik hoop dat alle rampspoed die onze medeburgers gedurende de afgelopen weken hebben meegemaakt ons ten minste doen inzien...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken).

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, elke zomer opnieuw wordt Europa door rampen geteisterd. Vorig jaar hulden de overstromingen ons in rouw, dit jaar is het de hitte: een ramp voor de volksgezondheid in Frankrijk, een ramp voor de natuur in Portugal en langs de hele Middellandse-Zeekust. Misschien zijn deze ernstige verstoringen van het weerbeeld het gevolg van de opwarming van ons klimaat, die zelf weer - dat is algemeen bekend - wordt verergerd door het broeikaseffect als gevolg van de uitstoot van koolstofdioxide.
In elk geval is iedereen zich er nu van bewust dat wij voorzichtiger te werk moeten gaan in onze omgang met de natuur. Daarnaast moeten we met meer medemenselijkheid te werk gaan in onze omgang met elkaar. Het schijnt dat in Parijs - en dat is een verschrikkelijk aantal - meer dan achthonderd mensen zijn overleden om wie niemand heeft gerouwd en naar wier lichaam niemand heeft omgekeken.
De ontwerpresolutie van onze fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie bevat een aantal zeer positieve aanbevelingen, waarvan ik er hier slechts enkele wil noemen. Op gezondheidsgebied vooral, moet de Commissie de lidstaten helpen om aan alle mensen de rechten te garanderen die zijn vastgelegd in artikel 35 van het Handvest en dan met name het recht op toegang tot preventieve gezondheidszorg zelfs in extreme klimatologische omstandigheden. Voor wat Portugal betreft, mijnheer de commissaris, vragen wij het Solidariteitsfonds om verdergaande interventie dan alleen noodhulp om dit land te helpen alle schade werkelijk te boven te komen. Verder moeten we om het broeikaseffect te verminderen de Commissie aansporen toe te zien op de naleving van het Kyoto-Protocol. Op dat gebied speelt het vervoersbeleid een aanzienlijke rol. Er moet dan ook meer gedaan worden om het gebruik van energiezuiniger transportmiddelen te bevorderen.
Zoals onze collega de heer Dhaene zojuist al vertelde is een aantal van ons op de fiets van Brussel naar Straatsburg gereisd, alwaar we aan het eind van de ochtend zijn aangekomen. Het is duidelijk dat het er hierbij om ging het gebruik van de fiets te promoten. In de trans-Europese vervoersnetwerken moet rekening gehouden worden met de fiets. Dat zou de betrokken overheden helpen bij het aanleggen of verbeteren van fietspaden tussen de lidstaten op het vasteland.
Onderweg, tijdens het laatste stuk van onze tocht, hebben we langs het kanaal tussen de Marne en de Rijn gereden. Dat is een prachtige route, maar wij hebben kunnen constateren dat dat kanaal weinig wordt gebruikt voor het vervoeren van goederen. Dat soort vervoer, dat minder vervuilend is dan het wegvervoer, verdient meer aanmoediging.
Ten slotte zou ik nog een laatste voorstel uit onze ontwerpresolutie willen lichten, namelijk het voorstel om een Europees korps voor civiele bescherming op te richten: de Groenhelmen. Hun interventie bij natuurrampen zou de lidstaten aanzetten om deze het hoofd te bieden.
Kortom, we moeten niet langer om de hete brij heen draaien waar het gaat om duurzame ontwikkeling en concrete maatregelen nemen. Dat proberen wij in onze ontwerpresolutie duidelijk te maken.

Martinez (NI).
Mijnheer de Voorzitter, er zijn 12.000 doden gevallen in tien dagen. Dat is drie keer zoveel als bij de Twin Towers. Duizend doden per dag, overleden in eenzaamheid, overgelaten aan hun lot. De lijken zijn opgeslagen in koelwagens, in caissons van het leger en in groente- en fruitmarkt in Rungis bij Parijs. Sinds de tijd van de Neanderthalers, nog ver voor Antigone, zijn de wetten op het begraven niet zó geschonden.
En waar speelt dit Timisoara zich af? Bij Milosevic? In Bagdad onder Saddam? In het Oostenrijk van Haider? In de kampen die bewaakt worden door de kapo's waar Berlusconi het over had? In Somalië of in Rwanda, het land van de duizend heuvelen? Nee, dit speelt zich af in Frankrijk! Het Frankrijk van de wereldkampioenschappen atletiek, het Frankrijk van de mensenrechten, het Frankrijk van de gouden medailles, het Frankrijk van Giscard d'Estaing, de vader van de Europese Grondwet waarin het recht op waardigheid, ook voor ouderen, in het eerste artikel is vastgelegd.
Waar vonden al die sterfgevallen plaats? 66 procent ervan vond plaats in bejaardentehuizen, in ziekenhuizen en in verzorgingscentra. Zij kregen niet te drinken en zijn gestorven aan uitdroging. Waarom? Omdat er geen verpleegkundigen, geen personeel, geen artsen waren. En waarom dat dan? Omdat het Stabiliteitspact dwingt tot bezuinigen en besparen. Dus wordt er gesneden ten koste van de zwaksten, die niet de straat op kunnen gaan, oftewel ten koste van de ouderen.
Het merendeel van de overledenen zijn vrouwen. Zij zijn niet gestorven door echtelijk geweld, zoals de vrouwencommissie gelooft en ook niet door discriminatie of ongelijkheid; ze zijn simpelweg uitgedroogd. Dat brengt ons bij de oorzaken, te weten de optelsom van twintig jaar gezamenlijke dwalingen. De gezamenlijke dwaling van het ultraliberalisme, het economisme - in de negentiende eeuw bracht het ultraliberalisme Zola voort, Victor Hugo, het proletariaat en miljoenen slachtoffers, en nu begint het ultraliberalisme ook weer slachtoffers de maken - en de gezamenlijke dwaling van het mensenrechtengeloof, waarbij tussen de formele rechten en de reële rechten niemand meer aan Lenin denkt, en niet te vergeten het farizeïsme waarvoor geldt dat hoe vuriger men de waarden ervan uitdraagt, hoe harder men ze schendt.
Wat moet er dus gebeuren? Natuurlijk, mijnheer Barnier, kunnen we kredieten aankondigen en plannen, een nieuwe economie, of een nieuwe hiërarchie. De waarheid is dat de statistieken uitwijzen dat onder de doden geen enkel lid van de elite en van de bourgeoisie te vinden is. De overledenen zijn allemaal arme mensen. Gelukkig is vleesmeel inmiddels verboden, anders waren ze geëindigd in mengvoederkorrels voor de intensieve varkenshouderij. Maar varkens worden natuurlijk niet aan hun lot overgelaten, in tegenstelling tot de Franse ouderen.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank commissaris Barnier voor de manier waarop hij het dramatische probleem van deze zomer heeft behandeld. Zoals altijd was zijn toelichting helder, met veel details over de activiteiten van de Commissie.
Bij het onderscheid tussen droogte en branden plaats ik echter vraagtekens. Met name als het gaat om de effecten voor het milieu en de economie kan ik met dat onderscheid moeilijk uit de voeten. Als er al een verschil is, dan heeft dat te maken met de oorzaak. Branden zijn immers helaas vaak te wijten aan de waanzin van een pyromaan, terwijl het bij droogte natuurlijk ontzettend moeilijk is te spreken van opzet.
Mijnheer de commissaris, staat u het mij toe deze voor Europa verschrikkelijke zomer te behandelen vanuit de invalshoek van de landbouw. Volgens mij is er in die sector sprake van een zeer omvangrijk probleem. De droogte van de afgelopen maanden is het zoveelste bewijs dat er onmiskenbaar sprake is van klimaatverandering met onomkeerbare effecten voor het milieu, met name voor de landbouw. Extreme gebeurtenissen zijn helaas de norm geworden: droogte, regen, cyclonen, overstromingen zijn de effecten van de woestijnvorming waar Europa mee te maken heeft, met name het mediterrane en het oostelijk deel van Europa. Deze ontwikkeling komt uiteindelijk als een gepeperde rekening op het bord van de landbouw terecht. De landbouw wordt in een crisis gestort, kosten rijzen de pan uit en de marges van de landbouwproducten op de markt krimpen zo sterk dat in een zomer als deze de voortzetting van de bedrijfsactiviteiten in grote delen van Europa in gevaar komt.
Ik wil hier niet louter een somber beeld schetsen, maar ik registreer gewoon een bepaalde situatie. Daarom zou ik graag hulp- en steuninstrumenten zien ten gunste van de landbouw. Het is belangrijk dat de Commissie over de hele linie een zorgvuldige beoordeling maakt van de situatie en concrete instrumenten goedkeurt voor het functioneren en het analyseren van de kwaliteit en de kwantiteit van de Europese watervoorraad voor de komende decennia, met name met het oog op het besparen op water.
Er zijn ook zaken die direct gedaan moeten worden. De schade door de droogte zal na het oogsten van de gewassen zeer omvangrijk blijken te zijn. Dat kan leiden tot het activeren van het Solidariteitsfonds, maar tegelijkertijd is het onontbeerlijk dat de landbouwers - net als bij andere rampsituaties - in aanmerking kunnen komen voor vervroegde uitbetaling van de communautaire premies. Daarom zou het instellen van een Europees toporgaan dat bij rampsituaties alle betrokkenen coördineert een nuttig instrument kunnen zijn, met name ten gunste van de landbouw.
Ik weet dat het moeilijk is een precieze raming te maken van de schade, maar die raming zal zeker de drempel benaderen om in aanmerking te kunnen komen voor de net door mij genoemde solidariteitsinstrumenten. Ik vraag de Commissie die raming op korte termijn te maken. Misschien zou de Commissie na grondig beraad met een hervormingsvoorstel kunnen komen dat zowel de uiteenlopende risico's als de nieuwe klimatologische omstandigheden van ons continent in aanmerking neemt. Dat zou een zeer nuttig en innovatief instrument zijn ter ondersteuning van onze landbouw.
Colom i Naval (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou ten eerste mijn diepe droefheid willen uiten over de dodelijke slachtoffers die er zijn gevallen. Ik geloof dat medeleven met de families onze eerste plicht is. Maar hoe terecht en onmisbaar dit ook is, wij kunnen ons niet tot deze uitdrukking van menselijke solidariteit beperken.
Er zijn mensen omgekomen - in mijn land is nog niet bekend hoeveel - en dat is ongetwijfeld het belangrijkst; maar ook zijn huizen, landschappen, flora en fauna verloren gegaan. De grond is door de hitte gescheurd en zal binnenkort, door de jaarlijkse regens langs de Middellandse-Zeekust in september en oktober, nog verder eroderen. Laten we daar rekening mee houden.
Natuurlijk hebben de hittegolf en de droogte bijgedragen aan deze ramp, maar hitte is in het Middellandse-Zeegebied geen nieuw verschijnsel. Het is al eerder gezegd, we hebben het al eeuwen warm. De temperaturen waren echter wel uitzonderlijk hoog, en dat zou iedereen die niet gelooft in klimaatverandering eens aan het denken moeten zetten. Regeringen, bedrijven en particulieren zouden passende maatregelen moeten nemen.
De mensen vragen zich af wat de Europese Unie hieraan doet. De commissaris stelt ons voor het Solidariteitsfonds in te zetten, en daar ben ik het mee eens - wat gezien mijn functie als rapporteur voor de Begrotingscommissie natuurlijk niet vreemd is - maar het Solidariteitsfonds, mijnheer de commissaris, is er voor natuurrampen. De rampen waar we nu over spreken hebben ook andere dan natuurlijke oorzaken. Er zijn pyromanen aan het werk; in veel gevallen is er sprake van criminaliteit. We moeten ons ook afvragen wat te doen met de richtlijn en de overige normen ten aanzien van onze verantwoordelijkheid voor het milieu, hoe we die toepassen, overbrengen en uitvoeren, hoe we die verantwoordelijkheid opeisen.
Ik ben in 1986 in dit Parlement begonnen. Ik geloof dat mijn eerste daad bestond uit het indienen van een ontwerpresolutie om te vragen om preventieprogramma's voor bosbranden in het Middellandse-Zeegebied. Die kwamen er vijf jaar later, in 1992, en er is een tienjarenplan geweest van 1992 tot 2002. Waarom zijn er altijd tegoeden overgebleven, mijnheer de commissaris? U heeft ons een aantal positieve voorbeelden voorgelegd, maar ik als begrotingsman kan u zeggen dat er elk jaar bij de overdracht van niet-gebruikte kredieten tegoeden uit dat fonds over zijn. Waarom? Waarom hebben de regeringen die niet gebruikt? Het lijkt me ernstig, want als ze niet gebruikt worden, zitten we volgend jaar weer met hetzelfde probleem.
Wij moeten communautaire actie ondernemen. De staten hebben hun eigen verantwoordelijkheid, maar ik geloof dat de Europese Unie hierin het voortouw moet nemen en maatregelen moet opleggen; anders moeten we erop vertrouwen dat, zoals elk jaar, de winter een einde maakt aan de zomerse branden.
Lipietz (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, zoals commissaris Barnier zojuist al zei, is het van belang dat de Unie zich solidair toont jegens de landen die zijn getroffen in hun bosbestand en in hun landbouwproductie. Niettemin zou het een ernstige zaak zijn om de natuurramp van deze zomer te reduceren tot de economische verliezen die hij met zich mee heeft gebracht. In de eerste plaats is het ook een enorme humanitaire ramp die voor heel Europa samengenomen qua omvang tien keer zo groot is als de aanslagen van 11 september. In feite hebben we hier te maken met de eerste grote zowel economische als humanitaire ramp die het gevolg is van de verstoring van het klimaat in de gematigde zone. Deze klimaatverstoring valt samen met een andere, eveneens rampzalige ontwikkeling, namelijk dat mensen meer en meer geïsoleerd raken, hoewel ze ook steeds meer hulp nodig hebben omdat ze oud zijn.
Ik laat het aan mijn groene collega's over om uiteen te zetten welke absolute prioriteiten gesteld moeten worden naar aanleiding van deze verschrikkelijke ervaring, van de ondergang van ons ontwikkelingsmodel: de noodzaak om Kyoto te versnellen, de afwijzing van het plan de economie te stimuleren via het wegvervoer, het plaatsen van vraagtekens bij kernenergie als alternatief voor fossiele brandstoffen en het noodgedwongen aanpassen van onze flora en onze woonomgeving aan de veranderingen die zich al voltrokken hebben. Net zo belangrijk is echter de aanpassing van ons volksgezondheidssysteem en van ons sociale vangnet om onze ouderen te beschermen tegen hevige klimaatveranderingen. De verslapping van familiebanden, inclusief het verschijnsel dat familieleden verder van elkaar vandaan gaan wonen - hetgeen te wijten is aan de individualisering van onze samenleving en de toenemende mobiliteit -, is een in hoge mate onomkeerbaar proces dat trouwens niet alleen maar negatief hoeft te zijn. Het hoeft niet fataal te zijn voor onze ouderen, en straks voor onszelf, mits algemene nutsvoorzieningen worden ontwikkeld die compensatie kunnen bieden, of dat nu vanuit de publieke sector of vanuit de dienstensector is, zowel associatief als coöperatief. Is het niet in de allereerste plaats zo dat Frankrijk in het bijzonder getroffen is doordat de afgelopen twee jaar de subsidies aan de organisaties van bejaardentehuizen zijn gehalveerd, zoals ook de uitkeringen voor zorgbehoevenden zijn teruggeschroefd?
Om die reden dringen wij er bij de Commissie op aan een groenboek op te stellen over de bescherming van bejaarden tegen risico's van klimatologische aard en tegen gezondheidsrisico's in het algemeen, en zich daarbij te baseren op de beste praktijken in Europa.

Ferrer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, deze zomer zijn de mediterrane bossen als gevolg van de uitzonderlijke weersomstandigheden helaas opnieuw door bijzonder hevige bosbranden geteisterd.
Maar afgezien van het verlies van mensenlevens dat we te betreuren hebben, afgezien van de danteske beelden als gevolg van de branden en de economische verliezen die ze veroorzaakt hebben, afgezien van dat alles is het duidelijk - gezien de omvang van de ramp die de Zuid-Europese bossen jaar in jaar uit boven het hoofd hangt en de gevolgen daarvan voor de Europese Unie als geheel - dat we een communautair beleid voor de preventie van bosbranden nodig hebben, voorzien van eigen financiële middelen. Dat beleid moet rekening houden met het speciale karakter van de mediterrane bossen, en de preventiemaatregelen moeten worden beschouwd als integrerend deel van de bosbouw, zoals dit Parlement op enig moment reeds had gevraagd.
We mogen niet vergeten dat de mediterrane bossen en de bossen van het noorden volstrekt verschillend zijn in ontwikkeling en dus ook aan compleet verschillende wetten onderhevig zijn. Bij vergelijkbare bodemgesteldheid is de beperkende factor voor de groei in de mediterrane bossen het water en in de noordelijke bossen het licht. In de mediterrane bossen, waar aan licht geen gebrek is, strijden de hogere bomen, de struiken en de planten vlak boven de grond om het water en, omdat water een beperkende factor is, moet iedere druppel die valt gebruikt worden. Dan daalt de grondwaterspiegel, de wortels reiken niet diep genoeg en sterven af, het staande hout verdicht zich en uiteindelijk komt de bosbrand - helaas - herhaaldelijk terug, waardoor we weer opnieuw kunnen beginnen.
Deze andersoortige ontwikkeling vereist ook een andersoortig bosbeheer: in de mediterrane bossen moeten beheer en preventie deel uitmaken van een onlosmakelijk geheel; dat is de enige manier om elke zomer deze golven van min of meer ernstige bosbranden, al naar gelang de weersomstandigheden, te voorkomen.
De mediterrane bossen zijn deel van het gemeenschappelijk erfgoed van alle Europeanen. Vandaar dat de strijd tegen de bosbranden niet alleen de verantwoordelijkheid moet zijn van de lidstaten of de regionale overheden die ter zake kundig zijn; anderzijds is correcte toepassing van het subsidiariteitsbeginsel ongetwijfeld van groot belang om de doeltreffendheid van de maatregelen te verbeteren. De communautaire bevoegdheden op milieugebied, tezamen met de in Kyoto door de Europese Unie aangegane verplichtingen vragen om meer ruimte op de begroting en een grotere betrokkenheid van de Europese Unie in de strijd tegen de bosbranden.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Savary (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik, aangedaan en met grote afschuw, stilstaan bij alle slachtoffers van de gezondheidscrisis die de oudere inwoners van ons land, Frankrijk, maar ook van andere landen, zo wreed heeft getroffen. Ik denk dat onze betrokkenheid in de eerste plaats naar hen moet uitgaan.
Ik wil het echter vooral hebben over de kwestie van de bosbranden. Helaas wordt het zo langzamerhand een gewoonte om ieder jaar weer ons medeleven te moeten betonen: waren het vorig jaar de overstromingen in Midden-Europa, dit jaar zijn het de bosbranden. Over het algemeen vinden wij wel passende woorden en hoeft aan onze oprechtheid niet te worden getwijfeld, maar vaak voelen wij ons machteloos als het gaat om het bieden van een adequaat Europees antwoord.
Lange tijd hadden we trouwens niets anders dan woorden te bieden totdat, na debatten over de hele breedte van het politieke spectrum en op uw initiatief, mijnheer de commissaris - en ik wil u daarmee complimenteren -, we het Solidariteitsfonds in het leven riepen. Vandaag de dag beantwoordt dit aan het breed gedragen streven ervoor te zorgen dat de Europese Unie zo dicht mogelijk bij haar burgers staat, met name wanneer zij in nood verkeren. U heeft ons verteld hoe dit nieuwe instrument wordt gebruikt. Ik geloof dat het zeer nuttig is. Het geeft verlichting in ernstige crisissituaties, maar vreemd genoeg maken we nu, door een bizarre wending van de geschiedenis, dezelfde situatie opnieuw door met de bosbranden.
Ooit hadden we een beleid, een instrument en een budget hiervoor - mevrouw Ferrer zei het net al - en dat is niet eens zo lang geleden; ze dateren van 1992. Het betrof een Europese regeling waarop alle bosbouwers of overheden die eigenaar waren van een bos direct aanspraak konden maken voor preventieve investeringen - want zoals u al zei, mijnheer de commissaris, is voorkomen beter dan genezen - in de concrete uitrusting voor brandbestrijding: brandgangen, waterputten, toegangswegen en dergelijke. Welnu, wij hebben het begin dit jaar een goed idee gevonden om deze regeling af te schaffen. Voor de periode 1992-1997 was er een budget van 52 miljoen euro en voor de periode 1997-2002 een budget van 77 miljoen euro. Nu is ons een andere regeling voorgelegd, Forest focus, met een heel ander doel, waarin de bescherming van bossen tegen brand niet meer voorkomt en niet is opgenomen in de begroting van 41 miljoen euro. Als we op deze weg doorgaan dan zullen we achteraf op 2003 terugkijken als het jaar waarin de Europese Unie ondanks rampzalig grote bosbranden de beslissing nam afstand te doen van haar beleid om de bossen tegen brand te beschermen.
Ik denk dat we onszelf de schertsvertoning maar beter kunnen besparen dat we straks door onze medeburgers worden teruggefloten. Mijnheer de commissaris, een aantal van ons, vanuit alle fracties, denkt dat 60 miljoen euro in geen verhouding staat tot de schade aan het imago van Europa door, juist op het moment dat een dergelijke ramp zich voltrekt, een instrument af te stoten dat dient om dergelijke rampen te voorkomen, dat naar tevredenheid werkt en waar bosbouwers overal in Europa om vragen.
Ik dring er daarom op aan om de acrobatische toeren die we, ondanks heftige tegenstand, hebben uitgehaald in verband met het Solidariteitsfonds, te herhalen. We zagen de noodzaak van het Solidariteitsfonds pas in na de overstromingen in Duitsland. Misschien dat we na de rampzalige bosbranden in Portugal ook - en dat hoop ik - terugkomen bij deze beschermingsregeling tegen bosbranden, die ons zeer van dienst is geweest. We zouden een slecht signaal afgeven, zo komt het me op dit moment voor, als we haar zouden prijsgeven.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het Maures-massief wordt op dit moment nog altijd geteisterd door branden. Wanneer je door dat verbrande gebied rijdt voel je de verslagenheid, de ontreddering en de woede van de bevolking. En ook al heeft de Commissie al voorgesteld het Solidariteitsfonds aan te spreken, wat kan dit Fonds uitrichten tegenover de omvang van deze ramp en de kosten die deze met zich meebrengt? Hele takken van de economie zijn vernietigd!
Trouwens, de natuur, die er al niet best voorstond, houdt niet op het gelag te betalen van ons inconsequente beleid. Wie gaat er opdraaien voor het herstel van de natuur of het in oude staat herstellen van de Natura 2000-gebieden? We hebben al zoveel moeite om deze gebieden überhaupt aan te wijzen, omdat ze maar al te vaak worden begeerd door een als een bezetene om zich heen grijpend toerisme. En zijn we niet ternauwernood ontkomen aan andere rampen, bijvoorbeeld doordat het rivierwater de kerncentrales niet meer kon koelen, zodat onder andere de Franse regering toestemming heeft gegeven om nóg warmer water te lozen?
Het is nu echt de hoogste tijd dat we daarmee ophouden, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris. U heeft zelf onze Kyoto-inspanningen tegen de opwarming van de aarde aangehaald. Maar wat doet de Unie om een andere vervoers- of energiebeleid af te dwingen? Deze hitte is namelijk - dat weten we allemaal en we hebben het keer op keer gezegd - maar een voorproefje van de problemen waar we straks mee te maken zullen krijgen. De meteorologen zijn het er unaniem over eens: dit is niet de laatste keer dat we een dergelijke hitte hebben gehad.
Mijnheer de commissaris, na deze rampen moeten we onmiddellijk in actie komen. En daar wringt hem de schoen, dat weten we allemaal. Zelfs hier gebruiken we dezelfde woorden met verschillende betekenissen. Duurzame ontwikkeling, duurzaam transport, duurzame economie, al het Europese beleid is tegenwoordig duurzaam. Welnu, om deze milieucrisis het hoofd te kunnen bieden moeten we van politiek veranderen; ons beleid moet duurzaam worden voor het milieu. We moeten een milieubeleid gaan voeren dat niet steeds maar weer het vijfde wiel aan de wagen is, zoals nu het geval is.
In onze beleidskeuzen moet het milieu een prioriteit zijn en dat is, zoals bekend, nog steeds niet het geval. We beschikken in de Commissie ook wel over de technische middelen om de zaak aan te pakken - het is niet de moeite om die hier uiteen te zetten; u kent ze maar al te goed - , maar waar het zo schrijnend aan ontbreekt, is de politieke wil, wat onze regeringen ook zeggen. Daarom, mijnheer de commissaris, rekenen wij volledig op u om de politiek te overtuigen andere keuzen te maken.

Cunha (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste zou ik de Commissie willen dankzeggen voor het snelle en gulle antwoord op de oproep van de Portugese regering hulp te bieden om de kosten van de schade die de branden hebben aangericht zo laag mogelijk te houden. Hoewel onze Voorzitter, de heer Cox, niet aanwezig is, wil ik hem danken voor de snelle wijze waarop hij gereageerd heeft op de brieven die verschillende Portugese leden van alle partijen, waaronder ikzelf, aan hem hebben gericht. Ik hoop dat u, mijnheer de Voorzitter, deze woorden van dank aan de heer Cox zult overbrengen. De eerste brief was van mijn partijgenoot de heer Coelho, mede ondertekend door meerdere partijgenoten. Ik wil de Voorzitter mijn erkentelijkheid betuigen voor de snelle wijze waarop hij gereageerd heeft op de door ons aan hem gerichte oproepen. Mijn dank gaat ook uit naar de fractievoorzitters voor de snelle wijze waarop zij besloten hebben dit spoeddebat over de hittegolf en de bosbranden - en naast dit meest zichtbare effect ook over andere kwalijke gevolgen van de hittegolf - te organiseren.
Ik wil in verband met deze Portugese tragedie een oproep richten aan de commissaris en een beroep doen op de goede wil van dit Huis. Het is algemeen bekend dat er sprake is van directe schade die voor iedereen zichtbaar is, maar er is ook schade op de lange termijn die niet minder belangrijk is. Van de rechtstreekse schade hebben wij een objectieve schatting, die in de buurt van 1 miljard euro komt. Uit de aan de Commissie voorgelegde berekeningen vloeit duidelijk voort dat Portugal aanspraak mag maken op bijna 100 miljoen euro (ongeveer 95 miljoen euro) uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie.
De Portugese regering heeft een aanvraag ingediend ten bedrage van ongeveer de helft van dat bedrag. De Commissie heeft 32 miljoen euro aan hulp voorgesteld. Wij ontkennen niet dat die steun belangrijk en positief is, maar het bedrag is in het licht van de behoeften bij lange na niet genoeg. De eerste reden daarvoor is de omvang van de ramp: het gaat om een bedrag van bijna 1 procent van ons bruto nationaal product en er is dit jaar net zoveel in vlammen opgegaan als in de afgelopen tien jaar bij elkaar. Wij kunnen het niet alleen aan, als wij ook nog eens rekening houden met de strikte financiële regels van het Stabiliteitspact.
Het tweede aspect betreft de effecten op de lange termijn, die in de toekomst beslissend zullen zijn. Het gaat hier immers om arme gebieden in het binnenland, waar bosbouw de voornaamste bron van werkgelegenheid was. Wij moeten nu economische steunmaatregelen in werking zetten, zowel in het kader van het bestaande communautair bestek voor steun, herstructurering en nieuwe aanwendingen, als in het kader van het komende communautair bestek. Voorts dienen wij aan steun te denken in het kader van het GLB, het regionaal-ontwikkelingsbeleid en het beleid voor plattelandsontwikkeling.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik wijzen op het essentiële feit dat er duidelijk iets meer nodig is dan een strategie voor het Europese bos. Het is ook duidelijk dat het mediterrane bos meer gevaar loopt dan het bos in het noorden van Europa. Wij moeten veel verder gaan en de Commissie dient haar voorstel voor Forest Focus dan ook te herzien. Dat voorstel is volkomen ontoereikend voor de preventie van bosbranden.

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ook ik wil uiteraard mijn solidariteit betuigen met de Zuid-Europese landen. Ik wil echter niet alles herhalen wat mijn collega's al gezegd hebben, maar dieper ingaan op de droogte in mijn eigen land. Diegenen die het zich kunnen herinneren weten dat er al vaker zeer droge zomers zijn geweest. Daarom behoor ik niet tot die mensen die deze uitzonderlijke zomer als een uniek fenomeen zien. Maar omdat de landbouwbedrijven toch al financieel zware tijden doormaken kunnen we de droogte moeilijk afdoen als ondernemersrisico.
Na de presentatie van de oogstresultaten bevestigen nu ook de officiële cijfers van het ministerie dat de oogst in Duitsland, maar ook in andere Europese landen, veel lager uitvalt door de droogte. U heeft er al op gewezen dat de Europese Commissie inmiddels enkele mogelijkheden heeft gecreëerd om de rechtstreekse betalingen aan de landbouw, die al lang noodzakelijk waren, eerder uit te keren. Ik vind dat een hoopvol initiatief. Het gaat hierbij niet om extra middelen, maar het plan vergroot de liquiditeit van bedrijven zodat ze veevoer kunnen kopen en opnieuw kunnen zaaien. Mijn vraag is echter - en hierover hebben we al kort in de Landbouwcommissie gesproken - of er werkelijk geen ongebruikte middelen uit de Europese landbouwbegroting beschikbaar zijn? Ik denk namelijk van wel. Kan men zich niet voorstellen dat er sneller hulp beschikbaar wordt gesteld, mede gefinancierd door de federale overheid, zoals enkele Duitse deelstaten hebben geopperd?
Ik wil tot slot nog een punt noemen dat al vaak is aangehaald, namelijk dat de droogte uiteindelijk voor de bosbouw, ook in ons eigen land, tot gevolg zal hebben dat veel boeren hun land niet met eigen middelen kunnen herbebossen. We moeten er serieus over nadenken hoe we dit probleem voor de plattelandsontwikkeling denken te gaan oplossen.
Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het ten hemel schreiend dat wij ons vandaag niet bezighouden met wetgeving inzake klimaatverandering. Gezien de opmerkelijke belijdenis van het milieugeloof die hier is afgelegd, zou het ons denk ik veel minder moeite kosten dan de afgelopen maanden om wetgeving aan te nemen. Dat zeg ik op basis van mijn ervaring als rapporteur voor dit onderwerp. In die hoedanigheid ben ik vaak tegen een zekere vorm van scepsis aangelopen als het om klimaatverandering ging.
Laten wij nu uit het gebeuren een aantal lessen trekken. Op de eerste plaats dienen wij voortgang te maken met een duurzaam beheer van het bos dat zich meer richt op inheemse en minder op uitheemse boomsoorten. Dat duurzaam beheer moet ook uitgaan van het gebruik van het bos voor meerdere doeleinden. De aanwezigheid van de mens door activiteiten als jacht, toerisme, bijenteelt, bosbouw, begrazing en landbouw is de beste manier om brandstichters af te schrikken en toezicht uit te oefenen. Wij moeten echter ook lessen trekken wat betreft de klimaatverandering. Bosbranden dragen direct bij tot klimaatverandering, daar er veel koolstofdioxide bij vrijkomt. Tegelijkertijd verminderen de branden onze capaciteit om koolstof te verwerken. Bovendien zijn bosbranden steeds vaker een gevolg van klimaatverandering. Wij bevinden ons echt onherroepelijk op de weg richting klimaatverandering. De jaren negentig waren het warmste decennium van de afgelopen tweehonderd jaar. Tijdens deze zomer zijn er in verschillende regio's van Zuid-Europa nog nooit eerder bereikte maximumtemperaturen geregistreerd. Wetenschappers voorzien een temperatuursstijging van 5,8 graden gedurende de komende honderd jaar. Daarom is het voor het interne beleid van belang in de vervoerssector voort te borduren op de stappen die elders al in de goede richting zijn gezet via emissiehandel en maatregelen ter vermindering van de uitstoot in de industrie en bij de opwekking van energie. Op extern vlak dienen wij met spoed druk uit te oefenen op de Verenigde Staten om toe te treden tot het Kyoto-Protocol. Kyoto kan nauwelijks een grote stap genoemd worden: 5 procent reductie, terwijl de wetenschappers zeggen dat wij de uitstoot wereldwijd met 70 procent dienen te verminderen.

Martin, Hugues (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, allereerst wil ik mijn medeleven uiten aan de mensen in alle gebieden van Zuid-Europa die door deze vreselijke bosbranden worden geteisterd. Dit is waarlijk een humanitair, ecologisch en economisch drama. Zoals u al zei, mijnheer de commissaris, is voorkomen goedkoper dan genezen. Alle aandacht zal dus gericht moeten worden op preventie en de hiertoe benodigde financiering.
In dat opzicht kan ik erop wijzen dat men in Aquitanië beginnende bosbranden in zeer hoge mate in bedwang weet te houden dankzij de aanleg van een netwerk van bospaden, brandgangen en greppels, de toename van het aantal waterpunten en de aanstelling van brandwachten. Het zijn preventiemaatregelen die hoofdzakelijk gefinancierd zijn via de welbekende Europese verordening (EEG) nr. 2158/92 voor de bescherming van de bossen tegen brand; een verordening die eind 2002 helaas is komen te vervallen. Ondanks het onbetwistbaar gunstige resultaat van die verordening heeft de Commissie - we hebben er al vaak op gewezen - enkel het onderdeel betreffende de bewakingmaatregelen overgenomen in haar voorstel met de naam Forest Focus. Preventie wordt wat haar betreft onderdeel van de plattelandsontwikkeling, waarvan de financiering uiterst onzeker is.
Hieruit blijkt dat de Commissie af wil van een Europees beleid ter bescherming tegen bosbranden en dat zij dergelijk beleid weer wil overlaten aan de lidstaten. Ik vind dat zij hiermee op politiek, economisch en milieuvlak een vergissing begaat. Ruim voor de verschrikkelijke bosbranden van deze zomer - nogmaals, ruim ervoor - om precies te zijn op 29 april van dit jaar, heb ik aan de voorzitter van de Europese Commissie, Romano Prodi, schriftelijk mijn verbazing kenbaar gemaakt over het standpunt van de Commissie. Tijdens de eerste lezing had de Commissie in feite verklaard de amendementen van het Parlement te willen verwerpen die voorzagen in de opname van brandpreventie in Forest Focus.
In haar antwoord kreeg ik slechts de bevestiging van de lijn die de Commissie voert en dat vind ik op zijn zachtst gezegd opmerkelijk. Als het Europees Parlement de discussies bij de tweede lezing over het voorstel inzake Forest Focus hervat, moeten we er met zijn allen voor strijden dat maatregelen ter preventie van bosbranden in Forest Focus worden opgenomen. De financiering hiervan is slechts een druppel in de oceaan van de communautaire begroting, maar met die druppel, mijnheer de commissaris, kunnen vele branden worden geblust.

Redondo Jiménez (PPE-DE).
Commissaris, u heeft gezegd dat voorkomen beter is dan genezen, en dat is hetzelfde als tegen kerkgangers zeggen dat ze naar de mis moeten gaan. Preventie is nu juist precies waarover we het hier hebben.
Bij de presentatie van Forest Focus heeft de Commissie het budget teruggebracht van achttien naar dertien miljoen euro en is in eerste instantie gezegd dat de ontbrekende vijf miljoen zijn doorgesluisd naar plattelandsontwikkeling; maar later heeft ze ons moeten meedelen dat dit geld nooit is overgemaakt, wat doet vermoeden dat het onderweg is kwijtgeraakt.
Zonder de woorden van de heer Martin en veel van mijn collega's uitgebreid te willen herhalen, is het uit politiek oogpunt niet fatsoenlijk dat de begroting voor de enige verordening die uitsluitend betrekking heeft op de bescherming van het bos, op de vervuiling en de bosbranden, met vijf miljoen euro wordt verlaagd, om vervolgens te zeggen dat we de bosbranden gaan bestrijden, maar zonder de preventie, dat we de vervuiling gaan bestuderen, de biodiversiteit vergroten en ook nog de steenkool bestuderen. Je kunt niet veel meer dingen doen met veel minder geld, want vijf miljoen euro op achttien miljoen is een aanzienlijk percentage.
Ik zou natuurlijk liever hebben gehad dat ik hier niet over had hoeven spreken, dat ik mijn klaagzang niet had hoeven houden, en me niet solidair had hoeven te verklaren met de nabestaanden van de slachtoffers van deze branden, of met het landschap, de huizen, enz., met alles wat verdwenen is. Ik vind echter dat het van kleingeestig beleid getuigt als de commissaris voor Milieu probeert de enige fondsen die er zijn, te reduceren en ons probeert te vertellen dat die zijn overgedragen aan plattelandsontwikkeling, terwijl in de eerste plaats de landen deze fondsen niet in hun programma's hebben kunnen opnemen en, in de tweede plaats, de fondsen niet eens bij plattelandsontwikkeling aanwezig zijn.
Dank u, commissaris. Ik verzoek u dit over te brengen aan commissaris Wallström, opdat wij de amendementen die het Parlement al heeft goedgekeurd, in tweede lezing ook kunnen goedkeuren.

Bastos (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, na hetgeen hier al gezegd is door de voorgaande sprekers zal ik niet origineel zijn. Helaas is het zuiden van Europa deze zomer geteisterd door branden - Frankrijk, Spanje, Italië - maar mijn land is in het bijzonder getroffen. In Portugal hebben in vijftien van de achttien districten branden gewoed, waarbij 5 procent van het nationale bosareaal verloren is gegaan. Deze ramp heeft gevolgen gehad voor de economie en het milieu, maar ook voor mensen. Ik kan dan ook alleen maar eer bewijzen aan de achttien dodelijke slachtoffers en mijn medeleven uitspreken met de nabestaanden. Ik wil echter ook mijn solidariteit betuigen met alle landgenoten die in hun bestaan getroffen zijn door deze branden. Zij leven nu in angst wat betreft de toekomst. Dat geldt met name voor de families voor wie het bos de belangrijkste - en soms de enige - bron van bestaan was.
De omvang van de ramp vereist onmiddellijke en adequate steun van de Europese Unie. In dit verband benadruk ik nog eens de opmerking van andere collega's over het efficiënte en snelle optreden van de Portugese regering die direct maatregelen heeft genomen om de sociale en humane gevolgen van de ramp zo beperkt mogelijk te houden. Ik wil de woorden van medeleven van commissaris Barnier noemen, en ook het financieel pakket van het Europees Sociaal Fonds dat hij vorige week bij zijn bezoek aan Portugal aankondigde.
Mijnheer de commissaris, u heeft de juiste toon weten te treffen en daar wil ik u voor danken. U heeft daarmee ons verdriet kunnen verzachten, maar zoals u zelf ook al heeft gezegd blijft de aangekondigde steun beneden de verwachtingen. Dit is een ramp met vele buitengewoon tragische kanten. Met uw welnemen wil ik dat aspect nog eens benadrukken: het is een uitzonderlijk dramatische ramp en in dergelijke uitzonderlijke gevallen moet er adequate hulp worden geboden. Wij hopen, mijnheer de commissaris, dat het klemmende beeld van de zwartgeblakerde gebieden die u na de branden in Portugal met eigen ogen heeft aanschouwd, voor u het nog ontbrekende argument was om een positief antwoord te kunnen geven op het redelijke en gepaste verzoek van de Portugese autoriteiten.

Maat (PPE-DE).
Voorzitter, allereerst wil ik mijn solidariteit betuigen met mijn Zuid-Europese collega's. Ik ben blij dat de Commissie dat ook heeft gedaan maar het geeft duidelijk aan dat de ramp die hen is overkomen Europese solidariteit noodzakelijk maakt. Europa moet laten zien wat het op sociaal gebied betekent.
Voorzitter, ik wil in dit debat ook nog een ander punt naar voren brengen. Het kan niet zo zijn dat de droogte waardoor de Europese landbouw zo hard getroffen wordt, leidt tot een financieel voordeel voor de Europese Commissie. Met name in de fabrieksaardappelteelt, om een voorbeeld te noemen, dreigt die situatie te ontstaan. Zowel in Nederland, Duitsland, Denemarken als Oostenrijk zal de opbrengst naar verwachting tientallen procenten achterblijven bij het jaarlijks gemiddelde. In tegenstelling tot bij andere producten, zoals consumptieaardappelen, zal deze schaarste niet leiden tot hoge prijzen. De CDA-delegatie in het Europees Parlement wil dat de Europese Commissie op korte termijn inventariseert hoeveel de productie achterblijft bij het vastgestelde quotum en welk financieel voordeel dat oplevert. Bijvoorbeeld een productiederving van 25 procent levert 30 miljoen euro besparing op voor de Europese Commissie, omdat bij dit gewas en bij een aantal andere gewassen de premie rechtstreeks gekoppeld is aan de opbrengst. Alleen om die redenen al is het gewenst om dat in beeld te brengen, te meer ook daar in 2004 bij deze gewassen een ontkoppeling zal plaatsvinden voor 40 procent , hetgeen betekent dat de premies dan niet langer afhankelijk zijn van de opbrengst. Juist dat systeem zal wellicht in 2003 al gedeeltelijk kunnen worden toegepast.
Daarnaast vindt de CDA-delegatie in het Europees Parlement dat de Commissie een Europese strategiediscussie zou moeten starten over kwantitatief waterbeheer. In kwalitatief opzicht is het Europees waterbeleid een succes geweest, maar nu overstromingen en watertekorten elkaar zo snel opvolgen, al een aantal jaren lang, is het noodzakelijk dat wij ook op het terrein van het effectief waterbeheer het nodige gaan doen met het oog op een toekomstige strategie.

Rovsing (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn idee hebben we een spannend debat gevoerd en ik wil op een paar punten commentaar geven. Wij hebben gesproken over de uitstoot van CO2, over het feit dat het klimaat afhankelijk is van de energiesituatie en we hebben het erover gehad dat we naar een meer duurzame vorm van energie toe moeten.
Ik heb tijdens de warme dagen in Denemarken, waar ik woon, eens gekeken naar onze talloze windmolens, waarbij ik geconstateerd heb dat ze stilstonden. Er was geen wind en daarom moeten we concluderen dat wind alleen het probleem niet oplost. Zon was er daarentegen genoeg en derhalve moeten we zonnecellen en fotovoltaïsche cellen zien te ontwikkelen, zodat we echt kunnen profiteren van de zon die zoveel energie naar de aarde stuurt. De nu opgedane ervaring dat een aantal energiecentrales in de problemen raakte in die zin dat ze niet in bedrijf konden blijven als het heel warm werd, moeten we compenseren door de aanleg van een goed, sterk hoogspanningsnet, zodat we echt energie tussen de verschillende regio's van Europa kunnen uitwisselen.
De bosbranden die er zijn geweest hebben geen langdurige invloed op het milieu, want de bomen zouden uiteindelijk ook CO2 gevormd hebben, op dezelfde wijze als hier is gebeurd, maar de omvang van de ramp is enorm. Dat hebben we allemaal gehoord en daar zijn we het allemaal over eens. Ik vind het ongelooflijk dat zulke grote gebieden in brand kunnen vliegen zonder dat je dat kunt tegenhouden. Dat brengt mij, zoals de heer Martin ook al gezegd heeft, op de noodzakelijke aanleg van een aantal zeer grote brandgangen, brede wegen of veel meer dan dat, bijzonder brede gangen door deze terreinen, zodat deze branden zich niet kunnen verspreiden in de mate waarin dat nu is gebeurd en we op die manier ons platteland en onze landbouwgebieden kunnen beschermen.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren afgevaardigden, ik dank de aanwezigen voor hun aandacht en degenen die het woord hebben gevoerd voor hun vragen, opmerkingen en commentaar. Ik zou met name tegen de heer Lage en zijn Portugese collega's willen zeggen dat ik hun dankbetuigingen zeer waardeer, al heb ik het gevoel niet meer dan mijn werk te hebben gedaan, zoals mevrouw Diamantopoulou en de heer Vitorino deden toen zij een bezoek brachten aan Portugal. Daar hebben zij onze Europese solidariteit uitgesproken en gezegd dat Portugal met woord en, vooral ook, daad zal worden bijgestaan. Er zullen concrete maatregelen worden getroffen, al begrijp ik dat die soms niet altijd even toereikend zullen lijken. In ieder geval dank ik u voor uw waardering.
De heer Coelho heeft erop aangedrongen de middelen spoedig ter beschikking te stellen. Vorige week woensdag, op dezelfde dag waarop ik kwam met het voorstel van 31,6 miljoen, stelde mevrouw Schreyer de noodzakelijke procedure voor die de twee takken van de begrotingsautoriteit, het Europees Parlement en de Raad, in staat stelt op zeer korte termijn, waarschijnlijk nog voor het einde van deze maand, een besluit te nemen dat ertoe strekt dat het geld effectief en in zijn totaliteit aan Portugal wordt overgemaakt in de maand oktober. De middelen komen dus per oktober beschikbaar.
Ik heb donderdag een onderhoud gehad met de Portugese minister van Financiën die zich bezighoudt met de verdeling van de bedragen voor de betaling of vergoeding van de meest urgente kosten. Nogmaals, ik ben diep getroffen door de solidariteit, de generositeit en de hulp niet alleen afkomstig van de Portugese bevolking, maar uit alle windstreken. En zoals de heer Coelho al zei, gaat het daarbij niet alleen om landen van de Europese Unie. Zo heeft Zwitserland een bijdrage geleverd en ook Marokko heeft zich niet onbetuigd gelaten. Ik vind dat fantastisch en het mag niet onvermeld blijven.
De heer Figueiredo en mevrouw Ferrer hebben opgeroepen, zoals zo velen onder u, de bossen te herstellen. Daar zal enige tijd overheen gaan. Bij kurkeiken zal het herstel langer vergen dan bij sparren, namelijk 40 jaar. Als men over de verbrande gebieden heen vliegt is het verrassend om te zien hoeveel wegen er eigenlijk door de bossen lopen. Er is goed te zien dat de mensen die leven van de bosbouw zorgden voor heel wat economische bedrijvigheid. Gedurende de herbebossing moet ervoor gezorgd worden dat deze mensen in hun levensonderhoud kunnen voorzien en niet in de verleiding komen te verhuizen. Er moeten dus banen worden geschapen, ongetwijfeld in andere bedrijfstakken, om te voorkomen dat de mensen wegtrekken. In ieder geval bevestig ik dat er een beroep gedaan zal kunnen worden op de Structuurfondsen die voor dit doel herschikt kunnen worden.
Enkelen onder u, mevrouw Redondo Jiménez, de heer Martin, mevrouw Ferrer, de heer Savary en de heer Vallvé, dringen er met klem op aan preventie- en beschermingsmaatregelen te treffen en geven daarbij uiting aan hun ongenoegen over de wijzigingen die de Commissie in Forest Focus heeft voorgesteld. Om een polemiek en vooral misverstanden te voorkomen zou ik u eraan willen herinneren, dan wel er nadrukkelijk op willen wijzen, dat de noodzakelijke beschermings- en preventiemaatregelen nog steeds gefinancierd kunnen worden uit hoofde van de programma's voor plattelandsontwikkeling en dat dit ook zo zal blijven. De nieuwe Forest Focus-verordening zal dus fungeren als aanvulling. Wat de Commissie heeft pogen te doen - al bestaan hier blijkbaar misverstanden over - is te voorkomen dat de verordeningen overlappen of overtollige bepalingen bevatten. Mevrouw Wallström zal trouwens zeer binnenkort in overleg treden met de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en bij die gelegenheid zal zij meer uitleg verschaffen hieromtrent.
In antwoord op de vragen van de heren Rovsing en Hugues Martin wil ik voorts zeggen dat het bij herbebossing kan gaan over regio's die verwoest zijn door bosbranden of door stormen. Ik heb delen gezien van onze regio Aquitanië, waar duizenden hectares bos geveld zijn door de stormen. Herbebossing moet derhalve op verschillende manieren aangepakt worden afhankelijk van de oorzaak. Ik denk hierbij met name, mijnheer Rovsing, aan zones met brandgangen. Ik geef u het volgende statistische cijfer: 10 procent van de kosten voor plattelandsontwikkeling over de periode 2000-2006 gaat naar maatregelen ten behoeve van bossen en een groot deel van dat geld is uitgetrokken voor bosaanplant. Geld is er dus; daar is geen gebrek aan. Wij beschikken over de capaciteit om al deze initiatieven te financieren. Ik zou dan ook willen herhalen dat wij - als het gaat om de Structuurfondsen, waarvoor ik directe verantwoordelijkheid heb, of om onderwijs, waarvoor mevrouw Diamantopoulou verantwoordelijk is of om plattelandsontwikkeling, hetgeen tot de portefeuille van de heer Fischler behoort - zeer flexibel kunnen zijn en alle voorstellen voor het herschikken of herprogrammeren van fondsen kunnen goedkeuren. Ik wijs in dit verband op het voorstel een bedrag ter hoogte van 182 miljoen euro uit te trekken voor Portugal.
De heer Ribeiro e Castro, mevrouw Bastos zojuist en de heer Cunha hebben hun ongenoegen geuit over de gestelde limiet van 31,6 miljoen. Zelf heb ik onlangs te kennen gegeven dat dit bedrag ongetwijfeld te laag is om alle behoeften te lenigen. Ik herhaal dat deze middelen volledig bestemd zijn voor spoedeisende maatregelen die nooit getroffen hadden kunnen worden zonder het Solidariteitsfonds. Had de ramp in Portugal zich twee jaar geleden voorgedaan, dan zouden de kredieten geen 31,6 miljoen maar nul hebben bedragen. Inhakend op wat de heer Savary zo-even zei, wil ik verklaren dat wij na de ernstige overstromingen het Solidariteitsfonds opnieuw hebben opgebouwd. Het oude Fonds bestond slechts uit enkele tientallen miljoenen euro's; wij hebben het opnieuw opgebouwd tot een hoogte van een miljard euro, al met al een hele verbetering. Dit gezegd hebbende, kan ik niet anders dan de criteria toepassen die door het Parlement en de Raad zijn goedgekeurd, waarbij ik er overigens op wijs dat de criteria die ik aanvankelijk had voorgesteld daar aanmerkelijk van verschillen. Wij hanteren de criteria op de meest onpartijdige en objectieve wijze. Dezelfde criteria die nu voor Portugal worden gebruikt zijn toegepast bij de overstromingen in Duitsland, Oostenrijk en de Republiek Tsjechië. Tegen mevrouw Bastos wil ik zeggen dat ik alleen criteria in overweging neem die volkomen in orde zijn bevonden. Wel vind ik dat de Commissie, als het Fonds twee jaar gefunctioneerd heeft, met een evaluatie en eventuele wijzigingen en aanpassingen moet komen.
Ik bedank mevrouw Ries voor haar commentaar over de kwestie inzake de civiele bescherming en ik zal mevrouw Wallström op de hoogte stellen van de steun die haar fractie geeft aan het idee van een Europese civiele beschermingsmacht.
De heer Mayol i Raynal, die reeds vertrokken is, wilde ik duidelijk maken dat ik bijzonder gecharmeerd ben van, als ik het goed begrepen heb, het idee voor een Europese fietsroute. Ik ben zeer geïnteresseerd in dit soort plannen voor fietsroutes en ik zal aan mevrouw De Palacio doorgeven hoezeer het Europees Parlement hieraan hecht.
Ten aanzien van het onderwerp preventie heeft een aantal afgevaardigden onder u gepleit voor wat vanzelfsprekend de beste preventie methode is, namelijk ervoor te zorgen dat mannen en vrouwen in de betreffende gebieden kunnen blijven wonen en werken. Mevrouw Grossetête had het over woestijnvorming, evenals de heren Vallvé, Fiori, Maat en Figueiredo. Dit is niet het moment om de verschillende aspecten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid ter sprake te brengen, maar ondanks de tekortkomingen en gebreken en daarbovenop de nieuwe oriëntaties ten aanzien van dit gemeenschappelijk landbouwbeleid, waarover ik reeds verklaard heb dat hierin beter rekening gehouden zou moeten worden met de milieueisen - dat is in ieder geval wat de heer Fischler voorstelt - gebiedt de eerlijkheid mij te zeggen dat als het gemeenschappelijk landbouwbeleid er niet geweest zou zijn, dat het einde zou hebben betekend van veel regio's waar nu nog steeds boerenbedrijven bestaan. Ik wil hieraan toevoegen dat als men deze activiteiten wil voortzetten, niet alleen landbouw of bosbouw, maar activiteiten in het algemeen in de plattelandsgebieden waar woestijnvorming een reëel gevaar is, een regionaal steunbeleid evenzeer onontbeerlijk is. En dat pleit voor een nieuw regionaal beleid, zelfs al moet het nog nader ontwikkeld worden, dat in het belang is van alle Europese gebieden.
Mevrouw Roth-Behrendt, de heer Moreira Da Silva en vele anderen onder u hebben het gehad over het grote mondiale vraagstuk omtrent Kyoto, het broeikaseffect, de opwarming van de planeet. Ik heb mijn opvatting over dit onderwerp niet onder stoelen of banken gestoken. Er mag niets aan het toeval overgelaten worden. Als we kijken naar de klimatologische ontwikkelingen kunnen we niet meer van toeval spreken. Ik heb het dan over de stormen die steeds meer in kracht toenemen, de steeds erger wordende hitte, de opwarming van de planeet die de hoge temperaturen veroorzaakt, de bosbranden en overstromingen die plotseling de kop opsteken en - daar zullen we de komende weken waarschijnlijk mee te maken krijgen - de rampen die verband houden met regen, onweer en erosie. Ik ben van mening dat de Europese Unie in dit opzicht een gemeenschappelijke, communautaire verantwoordelijkheid heeft om het Protocol van Kyoto naar de letter toe te passen, en om zoveel mogelijk landen, met inbegrip van Rusland, ertoe te brengen zich te houden aan het Protocol waarbij we ons richten op mondiale preventie. Naast de maatregelen die we moeten nemen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, zijn er natuurlijk alle andere beleidsvormen die - en ik richt mij nu tot de heer Turmes omdat het ik het met hem eens ben - ten uitvoer moeten worden gelegd met dit in gedachten. Dat geldt voor het beleid dat wij voeren met betrekking tot de Structuurfondsen of de fondsen voor het vervoer. Persoonlijk vind ik het uitermate belangrijk dat wij de balans in het Europees vervoersbeleid laten doorslaan in de richting van het spoor. Overigens wijs ik erop dat in het kader van het Cohesiefonds, waar ik verantwoordelijk voor ben, de helft van de kredieten is uitgetrokken voor het milieu en de andere helft voor het vervoer.
In dat kader zal ik de verrichtingen van de landen die tot de Europese Unie zullen toetreden nauwlettend volgen, mijnheer Turmes, omdat we moeten voorkomen dat deze landen, die zich nog in de herstructureringsfase bevinden, dezelfde fouten maken als wij na de oorlog op transportgebied hebben gemaakt. Ik doel daarbij op de aanleg van hoogspanningslijnen zonder rekening te houden met de omgeving, de aanleg van wegen dwars door steden en bovenal de prioriteit die werd verleend aan de aanleg van betonnen wegen en snelwegen in plaats van aan de ontwikkeling van het vervoer per spoor. Ik beloof u dat wij in het toekomstige Cohesiefonds meer zullen letten op een beter evenwicht. U heeft, mijnheer Turmes, een onderwerp vergeten waarmee ook ik me bezighoud, te weten het openbaar vervoer in de steden. Via het Cohesiefonds gaan wij steden zoals Warschau en andere steden ondersteunen met de inrichting van het openbaar vervoer. Ik zou willen dat er in de steden betere en meer aandacht wordt geschonken aan het stedelijk openbaar vervoer. Ik zeg nogmaals dat ik er in het toekomstige regionale beleid waar ik over sprak, naar streef de preventie van risico's in alle Europese regio's die steun zullen ontvangen, verplicht te stellen.
Mevrouw Ainardi en mevrouw Keppelhoff-Wiechert spraken in verband met het gemeenschappelijk landbouwbeleid over de droogte. Nogmaals, we zullen in het GLB, zoals commissaris Fischler al heeft laten zien, veel soepelheid betrachten wat betreft het beschikbaar stellen van hulp aan de boeren die op het moment buitengewoon zwaar getroffen zijn, in aanvulling op de steun van en in samenwerking met de nationale regeringen.
Mevrouw Ries heeft enkele aspecten op het vlak van educatie aangesneden. Er is onvoldoende tijd om gedetailleerd hierop in te gaan, maar één vorm van preventie is mijns inziens: uitleggen wat er op het spel staat en mensen opvoeden om aldus niet alleen opzettelijke of criminele handelingen maar ook achteloosheid zoveel mogelijk te voorkomen.
Ik ben het eens met de heer Berthu, die de noodzaak aangaf een onderzoeksprogramma te ontwikkelen. Mijn collega, de heer Busquin, is eveneens van plan de onderzoeksinspanningen op dit gebied te vergroten, want die zijn in Europa ontoereikend. Zoals de heer Colom i Naval al aangaf, zijn onderzoeksinspanningen in verband met de hitte en opwarming des te noodzakelijker aangezien zich in het laatste decennium, de periode 1990-2000, de warmste jaren sinds duizend jaar hebben voorgedaan. Het is dus noodzakelijk meer kennis op te doen over deze verschijnselen om ze zo doelmatig mogelijk te kunnen bestrijden.
Ik heb al gereageerd op de opmerkingen van de heer Fiori inzake de droogte. Hij vroeg de Commissie zich bezig te houden met de coördinatie van de watervoorraad. Ik weet heel goed wat iedereen wil, maar het probleem is dat er wat betreft de inrichting van gebieden en de planning van de watervoorraad veel niet-communautaire bevoegdheden bestaan, zoals nationale of regionale bevoegdheden.
Ten slotte kwam de heer Lipietz met een voorstel voor een groenboek over de bescherming van ouderen tegen klimaatgerelateerde ongevallen. Ik vind dat een interessant voorstel, in elk geval om een beeld te scheppen van wat zich in alle landen heeft afgespeeld en misschien om een soort overzicht te krijgen van deze crisis, alsmede van de manier hoe erop gereageerd is door de verschillende landen. Op basis daarvan zouden we kunnen komen tot een uitwisseling van 'beste praktijken'. Ik zal mijn collega David Byrne van dit voorstel in kennis stellen. Tegen de heer Turmes wil ik zeggen dat de brief waarover hij sprak en die gericht was aan de heer Prodi, zorgvuldig bekeken zal worden, niet alleen door de voorzitter van de Commissie maar door alle commissarissen die in het onderwerp geïnteresseerd zijn en met name door degene zojuist het woord heeft gevoerd.
De Voorzitter.
Hiermee is dit debat beëindigd.
De stemming vindt donderdag plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0258/2003) van de heer Radwan, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de toereikendheid van het eigen vermogen van banken (Bazel II) (2001/2257(INI)).

Radwan (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, komende herfst zal het Bazelse Comité waarschijnlijk een beslissing nemen over de toereikendheid van het eigen vermogen van banken in de toekomst. Wij zullen kritisch bekijken hoe de VS dit willen omzetten, en uiteraard op Europees niveau onze consequenties daaruit trekken. Als de beslissing deze herfst wordt genomen, dan is onze planning dat we volgend jaar het wetgevingsproces starten. Het huidige verslag gaat met name over de middenstand. Bazel II heeft tenslotte tot doel de internationale financiële markten te stabiliseren, en dat is iets waar alle partijen achter kunnen staan.
Het resultaat van Bazel II mag echter niet zijn dat diegenen getroffen worden die niet verantwoordelijk zijn voor de instabiliteit van de financiële markten - in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf dat, zo wordt steeds weer benadrukt, de ruggengraat van de Europese industrie vormt en de enige factor is die ertoe kan bijdragen dat we de economische crisis te boven komen.
Het is daarom des te belangrijker dat de studie waar al langer om gevraagd wordt nog voor de indiening van de ontwerprichtlijn wordt gepresenteerd, zodat zij kan worden meegenomen in het wetgevingsproces. Ik wil hier nader ingaan op een aantal punten uit mijn verslag die mij na aan het hart liggen.
Het eerste punt betreft de wetgeving. Ik vind het een slechte zaak dat we steeds meer soft law krijgen, dat wil zeggen wetgeving door internationale commissies die elke democratische legitimiteit ontberen. Ik bedoel dit niet als kritiek op hun werk op zich, maar op de wijze waarop ze het verrichten. Als dit alleen bij Bazel II het geval was, dan was het zo erg nog niet. Er worden echter steeds meer commissies in het leven geroepen zoals Bazel II, bijvoorbeeld de International Accounting Standards Board, waarin experts bijeenkomen en normen opstellen. Deze normen worden vervolgens aan het Europees Parlement en de Europese Commissie voorgelegd, en er wordt van uitgegaan dat wij ze zonder noemenswaardige correcties overnemen. Voor ons als verantwoordelijke politici is dit proces onacceptabel. We moeten een transparanter proces ontwikkelen waarin we controle kunnen uitoefenen op de samenstelling van deze commissies. Mijns inziens is het niet nodig dat we in de plenaire vergadering of in de commissie elk detail bespreken, maar we moeten als verantwoordelijke politici wel meer zeggenschap krijgen. Volgend jaar worden er immers weer Europese verkiezingen gehouden, en onze kiezers zullen willen weten waarom we deze beslissingen hebben genomen.
Dit brengt mij bij het tweede punt van de comitologie. Ik besef wel dat Bazel II geen typische Lamfalussy-procedure is, omdat wij bij de wetgeving zullen meebeslissen over de bijlagen. Toch maken we gebruik van de Lamfalussy-procedure, aangezien we in dat stadium zullen bepalen welke bijlagen via welke procedure worden gewijzigd. Ook hier bedoel ik dit niet als kritiek op de Lamfalussy-procedure op zich, maar ik wil wel eerst twee punten verduidelijken. Ten eerste de versterking van het recht, het evocatierecht, die een zaak is voor de Conventie over de grondwet, en ten tweede uiteraard een kritische beoordeling. Werkt de Lamfalussy-methode zoals de bedenkers voor ogen hadden of is er nog ruimte voor verbeteringen? Tot zover de fundamentele kwesties.
We hebben tot nu toe veel bereikt, zoals de grens van één miljoen euro; hier is ons inziens een inflatiecorrectie noodzakelijk. Verder hebben we de interne en externe kredietrisicobeoordeling ofwel rating voor elkaar gekregen - we moeten hierbij wel oppassen dat kleinere banken niet te maken krijgen met bureaucratische drempels; het diversificatiecriterium van 0,2 procent moet daar verdwijnen, en we moeten rekening houden met de procycliciteit. Er moet nog vóór inwerkingtreding van de wetgeving een studie komen waarin dit onderwerp opnieuw grondig wordt onderzocht. Hoe zal in de toekomst worden omgegaan met startende ondernemingen op dit gebied? In Bazel II is gedeeltelijke toepassing van de IRB-methode tot nu toe van de hand gewezen, maar op Europees niveau zullen we die absoluut nodig hebben. Dit zijn onze eisen met betrekking tot Bazel; als het Bazelse Comité overeenkomstig handelt kunnen we de regelingen zonder noemenswaardige wijzigingen overnemen. Mocht dit niet gebeuren, dan moeten we de noodzakelijke flexibiliteit op Europees niveau invoeren.
Bazel biedt echter ook kansen, zoals bijvoorbeeld rating voor kleine en middelgrote ondernemingen, waardoor bedrijven weten waar ze staan. De banken moeten dan wel tijd vrijmaken om de rating uit te leggen, met de KMO's samen te werken en hun verdere ontwikkeling te ondersteunen. Ook de nationale overheden moeten natuurlijk hun huiswerk doen. In mijn eigen deelstaat is steeds weer sprake van het traditionele tekort aan eigen kapitaal bij KMO's. Ik zou willen beklemtonen dat ik, als Beier, dit tekort aan eigen kapitaal niet als een positieve traditie beschouw. Integendeel, dit tekort is het resultaat van het verkeerde belastingbeleid dat de afgelopen decennia is gevoerd. Duitsland dient dit beleid nu te corrigeren.
Als alles volgens plan verloopt zal Bazel II in 2006 of 2007 worden omgezet. Als we eraan werken is deze doelstelling haalbaar, maar wat ons betreft is het geen dogma. Met andere woorden, wij behouden onszelf het recht voor ons nauwkeurig onderzoek te verrichten en ons besluit daarvan te laten afhangen.
(Langdurig applaus)

Bolkestein
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, dit is een belangrijk onderwerp. Ik wil om te beginnen zeggen dat de Commissie zich verheugt over dit initiatiefverslag, dat is opgesteld door de heer Radwan en de Economische en Monetaire Commissie. Wij waarderen het belang dat het Parlement aan deze kwestie hecht ten zeerste. Naast het intensieve overleg dat heeft plaatsgevonden naar aanleiding van de ontwerpvoorstellen van de Commissie, zal ook dit debat in belangrijke mate bijdragen aan het halen van de ambitieuze doelstelling om dit kader voor kapitaaltoereikendheid binnen de Europese Unie te aanvaarden op het moment dat het nieuwe Bazelse Akkoord wereldwijd ten uitvoer wordt gelegd.
Ik ben het volledig eens met het standpunt dat in het verslag wordt ingenomen, namelijk dat de geldende regels ten aanzien van de toereikendheid van het eigen vermogen van banken herzien moeten worden. Die regels zijn niet meer van deze tijd en sluiten niet langer aan op de realiteit binnen de financiële dienstensector.
Verder ben ik tevreden over het feit dat in het verslag de opvatting wordt onderschreven dat het nieuwe kader van toepassing moet zijn op een breed scala aan banken en beleggingsondernemingen. Dat leidt immers tot een uniforme standaard voor het houden van toezicht en tevens tot eerlijke concurrentie. Een van de belangrijkste doelstellingen van de Commissie is om ervoor te zorgen dat het nieuwe kader niet alleen geschikt is voor grote banken, maar ook voor minder complexe banken en beleggingsondernemingen. Wij hebben die doelstelling nu bijna bereikt.
Over het verlenen van bankkredieten aan het midden- en kleinbedrijf - waarover met name in het land van de rapporteur zorgen zijn ontstaan - wordt in het verslag terecht opgemerkt dat de onderhandelingen talrijke verbeteringen hebben opgeleverd. Uit de uitkomsten van de onlangs verrichte impactstudie blijkt dat de kapitaalvereisten voor kredietverlening aan het MKB zeer rechtvaardig zijn en dat deze vereisten waarschijnlijk lager zullen uitvallen dan onder de huidige regelgeving. Ook dat is een belangrijke reden om de nu geldende regels te herzien. In het verslag wordt opgeroepen tot verdere verlagingen van de kapitaalvereisten voor het MKB en eveneens tot verlagingen voor banken in verband met durfkapitaal en deelnemingen in jonge ondernemingen.
Het is mijn taak het Parlement te vertellen dat de Commissie zeer sterke bedenkingen heeft op dit terrein. Durfkapitaal is risicokapitaal. Als we prudentiële normen gebruiken om de kapitaalvereisten voor risicovolle investeringen kunstmatig te verlagen, dan brengen we juist die belangen in gevaar die we proberen te beschermen - namelijk de veiligheid van het spaargeld van de consument en de stabiliteit van het financiële stelsel.
In het verslag wordt ook aandacht besteed aan de zeer belangrijke kwestie van de dreigende procycliciteit ten gevolge van de nieuwe regels: wat als, in het geval van een economische recessie, de risicogevoeligheid van de nieuwe regels ertoe leidt dat er minder kredieten worden verleend? Het gaat hier om het vinden van een goed evenwicht tussen risicogevoeligheid - en de voordelen daarvan - en de eventuele negatieve procyclische werking. De Commissie is van mening dat de nieuwe regels die zij nu voorstelt inderdaad een goed evenwicht opleveren. Toch is dit zeker een aspect dat nauwkeurig in de gaten moet worden gehouden. We moeten snel op kunnen treden en de regels aan kunnen passen, mocht uit bepaalde ontwikkelingen blijken dat het gekozen evenwicht toch niet het juiste is.
Ik zal ter afsluiting herhalen wat ik gezegd heb toen de Commissie in juli haar derde overlegdocument publiceerde. Ik ben van mening dat het nieuwe kader voor kapitaaltoereikendheid goed is voor de financiële stabiliteit, goed voor de financiële instellingen en goed voor hun klanten. Daarom verwelkom ik dit verslag - waarvoor ik de heer Radwan nogmaals wil bedanken - als een extra stap die waarborgt dat het nieuwe Europese kader zo goed mogelijk wordt vormgegeven en op tijd wordt ingevoerd, zodat de Europese instellingen niet zullen worden benadeeld.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil de rapporteur, de heer Radwan bedanken en daarnaast op vijf punten ingaan.
Ten eerste: wij discussiëren hier over een initiatiefverslag van de Economische en Monetaire Commissie dat zij unaniem heeft aangenomen - mijn collega de heer Rübig zal straks nog iets zeggen over de activiteiten in de Begrotingscommissie. Daarmee laten we duidelijk blijken dat we er voor de mensen zijn en niet pas in actie komen als de ontwerprichtlijnen al op tafel liggen, maar als het nodig is, dat wil zeggen als het tijd wordt dat we onze stem laten horen en in de politiek iets gedaan te krijgen.
Ten tweede: dit parlementaire initiatief komt nog voor de besluitvorming in het Bazelse Comité en voor de presentatie van het voorstel voor de richtlijn kapitaaltoereikendheid ter stabilisering van de financiële markten. Wij hopen dat dit initiatief net zoveel invloed op de lange termijn zal hebben op beide zaken als onze activiteiten sinds het verslag van mevrouw Villiers hebben gehad.
Ten derde: ja, we hebben al veel voor het midden- en kleinbedrijf zoals banken kunnen doen, voor een transparanter politiek debat over dit onderwerp en voor de versterking van het Europese zelfbewustzijn in het Bazelse Comité.
Ten vierde: we zijn er nog niet, en daarom hebben we nog heel wat op ons verlanglijstje staan. Ten eerste het optrekken van het plafond van 1 miljoen voor het MKB aan het jaarlijkse inflatiepercentage; ten tweede het schrappen van het diversificatiecriterium van 0,2 procent; ten derde het rekening houden met zakelijke zekerheden; ten vierde het rekening houden met de specifieke financiële situatie bij bedrijfsoprichtingen en overnames. Ten vijfde willen we voorkomen dat banken met een onverantwoorde administratieve rompslomp te maken krijgen waar extra kosten aan verbonden zijn; ten zesde willen we garanties voor de transparantie van rating-criteria; op de zevende plaats de positieve waardering van onderzoeksactiviteiten en investeringsuitgaven bij het bepalen van de rating, en ten slotte willen wij dat de studie naar de effecten op het MKB wordt voorgelegd en wordt meegenomen in het voorstel van de Commissie.
Het vijfde punt heeft betrekking op onszelf. De politiek, de banken en de bedrijven moeten bij de voorbereiding op Bazel II en de richtlijn nog veel werk verzetten. Er moeten transparante samenwerkingsverbanden opgezet of uitgebreid worden. Alle drie de partijen hebben behoefte aan betere algemene voorwaarden. Ik ben dan ook blij dat de Oostenrijkse belastinghervorming de belastingdruk verlaagt wanneer winsten niet geïnd worden, aangezien daardoor het eigen vermogen toeneemt.

Ettl (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil collega Radwan feliciteren met zijn verslag. Alle kwesties die sinds de voorlopige voorstellen uit Bazel aan de orde zijn gesteld en die vereisen dat rekening gehouden wordt met de economische en maatschappelijke karakteristieken binnen de EU, worden hierin daadwerkelijk aangepakt. Veel eisen van dit Parlement zijn inmiddels ingewilligd, in Bazel door de internationale bankentoezichthouders en centrale banken en in Brussel door de Commissie. We hebben echter nog een aantal harde noten te kraken. Met name de Commissie zou onze wensen in haar overleg moeten meenemen, ook al nemen we formeel niet deel aan de procedure en zullen wij ons pas volgend jaar bezighouden met de richtlijn betreffende de opname van dit akkoord in het algemene acquis communautaire.
Het gevolg is dat deze procedure voor ons als leden van het Europees Parlement tamelijk gecompliceerd is; hij vergt bereidheid van de kant van de Commissie om samen te werken, en wel volledig. Als afgevaardigden vinden wij dat daarbij twee principes in acht genomen moeten worden. Ten eerste dient iedere wet op het toezicht op het bankwezen volgens ons uiteindelijk de crediteuren, dat wil zeggen de spaarders, te beschermen en ervoor te zorgen dat de financiële markten goed functioneren. Ten tweede moet het kapitaalakkoord, aangezien we in de EU streven naar een interne markt voor financiële dienstverlening, omgezet worden door middel van een richtlijn die uitsluitend ruimte laat voor speciale regelingen op nationaal niveau wanneer objectief gezien sprake is van bijzondere omstandigheden.
Voor het eerste principe is een objectieve definitie en een inschatting van de risico's die banken op zich hebben genomen noodzakelijk. Het eigen vermogen van banken wordt berekend op basis van het risico dat kredieten niet worden afgelost; dit heeft uiteraard gevolgen voor de rente die de kredietnemer moet betalen. Bazel II - want daar heb ik het over - moet dus een balans zien te vinden. Het akkoord mag niet tot onredelijke, buitensporig stijgende extra kosten voor banken en kredietnemers leiden, maar ook niet de werkgelegenheid verminderen en de innovatie afremmen. Ik weet dat het veel gevraagd is, maar het geheel is alleen acceptabel als aan deze fundamentele voorwaarde is voldaan.
We moeten er bij de voorbereiding van de richtlijn voor een grote, liquide interne markt op letten dat de lidstaten niet teveel uitzonderingsregels uitvaardigen. Ook de consumentenbescherming moeten we in Europees verband harmoniseren om de concurrentie niet bij de landsgrenzen te laten eindigen. Een van de kenmerken van onze maatschappijstructuur is de coëxistentie van het particuliere bedrijfsleven en de non-profit sector. Publiek-private partnerschappen zijn daar een voorbeeld van en alleen in zulke gevallen moeten nationale overheden eigen regelingen in het bankentoezicht kunnen opstellen.
Wanneer we deze kredietnemers over één kam scheren wordt het beoordelingssysteem duurder of worden bankkredieten minder vaak verstrekt. Ten slotte wil ik er nogmaals op wijzen dat toekomstige kredietverstrekkingen geen negatieve gevolgen mogen hebben voor de arbeidsmarkt. Bazel II mag echter ook niet gebruikt worden als excuus om kredieten op te zeggen of te beperken. De huidige conjuncturele onzekerheid mag niet verder vergroot worden doordat banken Bazel II de schuld in de schoenen schuiven. Alleen een objectieve inschatting van de risico's van afzonderlijke kredietnemers bij de berekening van de rentevoet en objectiviteit als het gaat om de bereidheid tot kredietverstrekking is vanuit bedrijfseconomisch oogpunt noodzakelijk, en overigens ook economisch wenselijk. Het is vanwege dit beginsel dat ik alleen maar meer instem met Bazel II.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, beste collega's, een nauwkeurige risicobeoordeling bij het verstrekken van kredieten is voor de stabiliteit van het bankenstelsel vanzelfsprekend heel belangrijk. Daarom steunen we de doelen van het Bazel II-Akkoord om de risicobeoordeling van banken te verbeteren. We hebben echter een paar kritische opmerkingen.
Ten eerste: het Bazelse Akkoord zou met name op internationaal opererende banken betrekking moeten hebben. Deze banken zouden namelijk een risico voor de internationale stabiliteit van het financiële stelsel kunnen vormen. In veel lidstaten spelen echter kleine lokale banken een belangrijke rol. We willen de garantie dat de door de nieuwe regels ontstane kosten voor de kleine banken beheersbaar blijven en er niet toe leiden dat de kredieten duurder worden. De Commissie is hierin weliswaar flexibeler dan het Bazelse Comité, maar nog steeds niet flexibel genoeg.
Ten tweede: De vrees dat het financieringsklimaat van het midden- en kleinbedrijf als gevolg van dit compromis zal verslechteren, is niet weggenomen. De grens van één miljoen euro moet worden verhoogd, omdat anders vooral de kredieten van kleine banken voor het MKB te duur worden. Het is volstrekt onbegrijpelijk dat er op Europees niveau geen gedetailleerde analyse is gemaakt van de gevolgen die de nieuwe regels betreffende het eigen vermogen hebben voor het financieringsklimaat van het MKB. De rapporteur dringt erop aan dat de MKB-studie wordt ingediend, nog voordat de nieuwe richtlijn in werking treedt, en dat met het resultaat van dit onderzoek rekening wordt gehouden. Wij ondersteunen de eis van de rapporteur van harte, omdat het MKB anders ernstig belemmerd zou kunnen worden in zijn functie van motor van de regionale economische groei.
Ten derde: De nieuwe regels betreffende het eigen vermogen lijken bijzonder nadelig uit te pakken voor de macro-economische stabiliteit, omdat een procycliciteit erg waarschijnlijk is. Bij een economische recessie stijgen normaal gesproken de kredietrisico's, waardoor banken minder kredieten verstrekken, minder investeren en zodoende de recessie versterken. Daarom moeten er volgens mij wijzigingen in de regelingen worden aangebracht, of anders zou dit punt nader onderzocht moeten worden.
Het vierde punt, de rapporteur heeft het al aangekaart, is dat de gekozen comitologieprocedure onvoldoende recht doet aan de belangen van het Europees Parlement. Er is per slot van rekening geen duidelijk onderscheid tussen de principieel politieke vraagstukken en de technische vraagstukken, waardoor het Parlement onder bepaalde omstandigheden niet in staat zou zijn in een later stadium amendementen in te dienen. Daarom dient de aanspraak op een formeel evocatierecht ten volle ondersteund te worden.
Ilgenfritz (NI).
Mijnheer de Voorzitter, als het Bazel II-Akkoord wordt uitgevoerd zoals het door het Bazelse Comité is uitgewerkt, zullen bedrijven die geen geld - dat wil zeggen, kredieten - nodig hebben makkelijker leningen kunnen afsluiten. Omgekeerd zullen bedrijven die wel kredieten - dat wil zeggen, geld - nodig hebben veel moeilijker aan leningen kunnen komen. In Oostenrijk wordt bijvoorbeeld ongeveer 65 procent van de bedrijven via bankkredieten gefinancierd. Het gemiddelde in de Europese Unie bedraagt slechts 46 procent.
Deze bedrijven hebben meestal een klein eigen vermogen. Vooral de bouw, de toeristenindustrie en de horecabranche worden gedupeerd. Het aandeel eigen vermogen van bijvoorbeeld de horecabranche in Oostenrijk bedraagt slechts 1,75 procent. Omdat echter juist het aandeel eigen vermogen in de toekomst bepalend moet worden bij het verstrekken van kredieten, zouden door Bazel II de bedrijven in deze branches geen of nauwelijks kredieten meer kunnen krijgen. De gevolgen zouden niet te overzien zijn. De bedrijven zouden niet meer kunnen investeren en moderniseren en zouden moeten sluiten. We zouden duizenden of zelfs een veelvoud daarvan aan bedrijven en arbeidsplaatsen verliezen. Ik ben het helemaal met de rapporteur eens dat hij een analyse van deze effecten eist, waarmee de negatieve gevolgen van Bazel II zichtbaar worden. Tegelijk moeten maatregelen worden genomen om deze negatieve gevolgen te voorkomen.

Villiers (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur feliciteren omdat hij hier hard aan heeft gewerkt en een uitstekend verslag heeft opgesteld waar ik mij volledig in kan vinden.
Ook ik acht het noodzakelijk tot een risicogevoelig kader te komen, waarbinnen het zorgvuldig verlenen van kredieten wordt beloond en onzorgvuldige praktijken worden bestraft. Verder ben ik het ermee eens dat de doelstelling moet zijn het akkoord zo parallel mogelijk met de Verenigde Staten ten uitvoer te leggen om te voorkomen dat de banksector in de Europese Unie geconfronteerd wordt met een concurrentienadeel.
Het stemt mij tevreden dat in het verslag van de heer Radwan het belang wordt onderkend van een gedegen kosten-batenanalyse en van het toesnijden van het kader op de behoeften van de diverse sectoren waarvoor de richtlijn inzake kapitaaltoereikendheid gevolgen heeft. Daaronder vallen zowel kleine als grote banken, beleggingsondernemingen en ondernemingen die zowel beleggings- als kredietverleningsdiensten aanbieden. In de toekomst moeten we deze richtlijn wellicht wijzigen om ook rekening te houden met de behoeften van ondernemingen die gespecialiseerd zijn in grondstofderivaten, indien die in het kader worden opgenomen.
Ik wil de Commissie feliciteren met de geboekte vooruitgang bij de behandeling van de kwestie van de kredietverlening aan kleine ondernemingen. Het is volledig terecht dat binnen het kader de kredietverlening aan kleine ondernemingen niet onnodig bestraft mag worden. Veel kleine ondernemingen hebben niets te vrezen van een risicogevoelig kader omdat het verstrekken van kredieten aan deze kleine ondernemingen weinig risicovol is en zij derhalve vanwege het Bazel II-Akkoord een goedkopere financiering kunnen krijgen. Er is echter een klein aantal startende ondernemingen dat wel zeer risicovol is en ik ben het met de commissaris eens dat daarop hoge kapitaalkosten van toepassing moeten blijven. Over het algemeen is het met betrekking tot het MKB zo - met name vanwege de herziening van de definitie van persoonlijke leningen, waaronder veel kredieten aan het MKB vallen - dat we werken aan een kader dat een eerlijk en evenwichtig antwoord biedt op het vraagstuk rond de kredietverlening aan het MKB.
Ik hoop dat er in het kader niet te veel wordt gekeken naar operationele risico's. De operationele risico's zijn immers nog niet eenvoudig te bepalen en we moeten zeer voorzichtig zijn voor we daaraan hoge kosten verbinden. We moeten flexibel omgaan met ontwikkelingen met betrekking tot de wijze waarop die kosten worden vastgesteld. Verder is het voor het kader van cruciaal belang dat wordt onderkend dat zekerheden, zowel zakelijke als financiële, een belangrijke risicobeperkende factor zijn. Dat is een belangrijk punt in het verslag-Radwan, dat wij als parlementsleden ook als zodanig moeten erkennen. We moeten verder het belang onderkennen van verzekeringen en aansprakelijkheidsverzekeringen voor het afdekken van risico's. Dit is met name van belang voor beleggingsondernemingen.
Tot slot moet binnen het kader geprobeerd worden aan te sluiten op de professionele praktijk. We moeten met het kader goede praktijken bevorderen en gebruik maken van de beste bestaande praktijken binnen de bedrijfstak, in plaats van misschien een totaal nieuw kader in te voeren bovenop de goede praktijken die al bestaan binnen de sector.

Randzio-Plath (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur heeft in zijn verslag terecht geschreven dat de veranderingen in de afgelopen jaren meestal positieve veranderingen zijn geweest. Onze commissie heeft heel duidelijk gemaakt wat ik ook wil laten zien: Bazel II streeft er terecht naar banken sterker te maken, en dat is een zeer loffelijk streven als we bedenken welke kosten bankcrises met zich meebrengen. Een belangrijke voorwaarde voor een duurzaam financieel stelsel is namelijk dat bij de prijsvorming van kredieten rekening wordt gehouden met de risico's.
Over Bazel II valt echter nog te discussiëren. Het debat duurt al meer dan vier jaar en ik vind het positief dat vooral in de eerste pijler de functie betreffende het risicogewicht is teruggebracht en duidelijk is afgevlakt. Daarmee worden mogelijke problemen in verband met het verkrijgen van kredieten ondervangen, vooral voor kleine en middelgrote ondernemingen. Bovendien is het goed dat kortere looptijden van leningen minder aantrekkelijk zijn geworden. Uit Europees gezichtspunt is het zeker ook belangrijk dat zakelijke zekerheidstellingen op dezelfde manier benaderd worden als financiële zekerheidstellingen.
We zouden ons echter eindelijk eens moeten realiseren dat Bazel II niet alleen gevolgen heeft voor de kleine en middelgrote bankinstellingen, maar ook voor het midden- en kleinbedrijf. De zeer gedifferentieerde, maar voor de bedrijven onmisbare subsidiestructuur in de EU moet behouden blijven. Een niet door risicobeoordeling gedekte toename van de kapitaalvereisten voor kredieten die verstrekt zijn door instellingen voor economische ontwikkeling en zelfhulporganisaties moet worden uitgesloten.
Dan zijn er nog een paar andere vragen: ik vraag me af waarom in de VS slechts tien banken zich aan Bazel II moeten houden en tien andere instituten Bazel II facultatief toepassen, terwijl in Europa alle kredietinstellingen Bazel II moeten naleven. Het is zeker zo dat de kleine Europese banken niet direct concurreren met de Amerikaanse instituten die de Bazelse regels niet nakomen. Dit geldt echter wel voor de ondernemingen die klant zijn van deze instituten. Hierdoor zou de concurrentiepositie van Europese ondernemingen op de wereldmarkt kunnen verslechteren. Dit vraagt om opheldering. Ik vind het belangrijk dat dit probleem aan de orde komt in het adviesrapport dat de Commissie hierover laat opstellen. Dit moet wel tijdig gebeuren, zodat daarin eventueel wijzigingen kunnen worden aangebracht.
Ten slotte moet er onderzoek plaatsvinden naar de problemen die zijn aangestipt door de onderzoeksgroep rond Charles Goodhart van de London School of Economics. Daarbij gaat het vooral om de al genoemde procycliciteit van Bazel II. De heer Radwan heeft gelijk dat het Europees Parlement de problemen van het midden- en kleinbedrijf en de mensen die daarin werkzaam zijn op tijd heeft aangepakt. Ik ben het ook met hem eens dat we dit moeten blijven doen en vooral dat we ervoor moeten zorgen dat de stem van het Parlement gewicht in de schaal legt en uiteindelijk ook gehoord wordt.
Kauppi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek graag mijn tevredenheid uit over het verslag van de heer Radwan over het aanstaande Bazel II-Akkoord. De ontwikkeling van een nieuw kader voor de toereikendheid van kapitaal zal de effectiviteit van de kapitaalregels maximaliseren door algehele financiële stabiliteit te garanderen, het vertrouwen in financiële instellingen te handhaven en de belangen van consumenten en depositogevers te beschermen. Niet alleen de bankensector zal hiervan profiteren, maar de gehele economie van de EU.
Hoewel een gestructureerde dialoog tussen toezichthouders, regelgevende instanties en de vertegenwoordigers van banken en beleggingsondernemingen cruciaal is voor het opzetten van een werkbaar kader voor kapitaaltoereikendheid, heeft een belangrijk element daarbij tot nu toe ontbroken, namelijk democratische controle. Daarom verheug ik mij over de doelstelling van de heer Radwan om het Europees Parlement te betrekken bij het debat over kapitaaltoereikendheid en zo enkele democratische elementen aan het besluitvormingsproces toe te voegen.
Het principe dat er rekening wordt gehouden met bedrijfsrisico's bij het vaststellen van de prijs van een lening is verstandig. Er moet op één en dezelfde manier met risico's worden omgegaan, ongeacht de juridische aard of de mate van complexiteit van de betreffende instelling. Desalniettemin zijn de zorgen die in het verslag en door vele collega's aan de orde worden gesteld ten aanzien van de financiering van het MKB terecht. In Finland bijvoorbeeld worden alleen grotere banken en een tiental bedrijven extern beoordeeld op kredietwaardigheid. Daarom is een kader dat alleen gebruik maakt van externe beoordelingen geen werkbare oplossing voor ons op de korte termijn. In plaats daarvan zouden er interne beoordelingen moeten worden ontwikkeld, die gebaseerd zijn op bepaalde kerngetallen, teneinde onredelijk hoge kosten voor het MKB te voorkomen.
Ik maak me verder zorgen over het grote aantal nationale keuzemogelijkheden. Ik vrees dat er hierdoor verschillen zullen ontstaan in de interpretatie en de toepassing van het nieuwe kader door de nationale toezichthouders. Deze nationale verschillen zouden tot oneerlijke concurrentie binnen de interne markt kunnen leiden.
Ook wil ik graag de wederzijdse erkenning met de VS noemen. Banken en beleggingsondernemingen uit de EU moeten niet worden benadeeld door de mogelijke belasting die voortvloeit uit de verschillende eisen die worden gesteld door de toezichthoudende autoriteiten in hun eigen land en het land waar ze actief zijn. Dit is voor ons een kwestie van het allergrootste belang, vooral binnen de delegatie van het Europees Parlement voor de betrekkingen met de Verenigde Staten, waar we over deze regels aangaande financiële zekerheid hebben gesproken.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Radwan, dames en heren, waar gaat het om bij Bazel II? Het gaat om kredietwaardigheid en om de zekerheden die daarvoor nodig zijn. Daarom vinden we het volgende heel belangrijk: wat zijn de gevolgen voor het midden- en kleinbedrijf? In Europa werkt tenslotte tweederde van de werknemers bij kleine en middelgrote ondernemingen. Bovendien neemt het MKB 80 procent van de belastingen voor zijn rekening. Daarom dringen we erop aan ter voorbereiding op de invoering van Bazel II een zogenaamd stabiliteitspact voor de kleine en middelgrote ondernemingen te introduceren. De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft een onderzoek laten uitvoeren door het STOA, het Europees Parlementair bureau voor de beoordeling van wetenschappelijk en technologisch beleid. Eén van de belangrijkste uitkomsten was dat banken, volgens kredietbeoordelingsprocedures, tot 400 procent meer zekerheidstellingen nodig hebben voor de financiering van risicovolle ondernemingen en startende bedrijven.
Dit zou ons duidelijk moeten maken dat we ook in de Begrotingscommissie aan de slag moeten gaan. Als lid van de Begrotingscommissie heb ik samen met de rapporteur, de heer Mulder, een voorstel gedaan om een pilotproject te starten. In dit project verlenen de Europese banken garanties aan het midden- en kleinbedrijf. Kleine en middelgrote ondernemingen zouden met name toegang moeten krijgen tot garanties tot 25.000 euro. We willen een bedrag van enkele tientallen tot honderden miljoenen reserveren om de kleine bedrijven te kunnen helpen. We willen ook een opleidingspakket, vooral ook voor de ministeries van Financiën. Het is hierbij noodzakelijk dat we net als bij het Lissabon-proces ook kijken naar de gevolgen die het belastingrecht heeft op allerlei structuren die in verband staan met eigen vermogen, voorzieningen, reserves, afschrijvingen, vennootschapsbelasting en voorschriften op het vlak van activiteiten zonder winstoogmerk. Hier valt nog veel te onderzoeken en ik verzoek de Commissie op deze onderwerpen in te gaan in haar onderzoek, dat al te lang op zich laat wachten, zodat de lidstaten en hun ministers zich zo goed mogelijk op Bazel II kunnen voorbereiden.

Bolkestein
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, de heer Radwan had het over de comitologie; ik wil benadrukken dat een van de belangrijkste opmerkingen die de Commissie heeft ontvangen is dat het nieuwe kader snel moet kunnen worden aangepast. Ook de Commissie is van mening dat dit buitengewoon belangrijk is en dat wordt ook in het verslag dat wij hier vandaag bespreken erkend. De Commissie begrijpt de zorgen van het Parlement aangaande het gebruik van comitologie: het is een terugkerend onderwerp waarover we in dit gebouw al vaak van gedachten hebben gewisseld. Deze zorgen komen ook aan de orde in het ontwerpverslag dat de heer Radwan heeft gepresenteerd.
Alle voorgestelde bepalingen, zowel artikelen als bijlagen, zullen worden opgenomen in het voorstel van de Commissie en alle zullen moeten worden aanvaard volgens de medebeslissingsprocedure. Het Parlement staat dan ook volledig in zijn recht alle kanttekeningen die het maar wil te plaatsen. Zoals ik reeds diverse malen in dit Parlement gezegd heb, steunt de Commissie de wens van het Parlement om artikel 202 van het Verdrag te wijzigen, zoals mevrouw Randzio-Plath maar al te goed weet.
Het tweede punt dat ik aan de orde wil stellen is de kwestie van het MKB. Een aantal afgevaardigden - de heer Karas, de heer Markov, mevrouw Villiers, de heer Ilgenfritz en anderen - zijn daarop ingegaan. Ik wil erop wijzen, en dat is ook door verschillende sprekers erkend, dat er talrijke verbeteringen zijn aangebracht om ervoor te zorgen dat er eerlijke en passende kapitaalvereisten worden gesteld aan het verlenen van bankkredieten aan het MKB. Ik zal enkele voorbeelden geven: een verlaging ten aanzien van de vereisten voor risicovollere leners; een korting van gemiddeld 10 procent voor kleinere leners; het opnemen van kredieten tot 1 miljoen euro aan het MKB in de particuliere leningportefeuille. De heer Karas heeft gevraagd of dat bedrag gecorrigeerd kan worden voor inflatie. Ik zou daar geen enkel bezwaar tegen hebben, maar dat is nu juist een van die zaken die volgens de comitologieprocedure moet worden vastgesteld.
Er zijn impactstudies uitgevoerd en de resultaten daarvan geven aan dat de nieuwe regels leiden tot eerlijke en gepaste kapitaalvereisten voor kredietverstrekking aan het MKB, dus het MKB heeft hier baat bij. Ik ben het derhalve niet eens met de heer Ilgenfritz. Ik wil hem wijzen op de zeer toepasselijke woorden van mevrouw Villiers, die zich precies op het tegenovergestelde standpunt stelde. Ik zou willen voorstellen een kort debat te laten plaatsvinden tussen deze twee afgevaardigden, maar de Commissie is het zonder meer eens met mevrouw Villiers.
Dan komen we bij de kwestie van het durfkapitaal, die met name door de heer Ettl aan de orde is gesteld. De Commissie deelt zijn mening dat durfkapitaal en deelnemingen in beginnende bedrijven belangrijke zaken zijn.
Het doel van prudentiële wetgeving - en daar hebben we het hier over - is echter het beschermen van het financiële stelsel en de belangen van deposanten en spaarders. De heer Ettl vroeg zelf om aandacht voor de noodzaak van consumentenbescherming. Om die reden moeten we er zeker van zijn dat we risicovollere investeringen, zoals bijvoorbeeld in bedrijven gefinancierd met durfkapitaal, niet te slap aanpakken, wat slecht zou kunnen zijn voor de bescherming van de consument. Maar zoals ik reeds heb gezegd, wil ik graag verduidelijken dat de korting voor kleine ondernemingen - oftewel de verlaging van de vereisten die kan oplopen tot 20 procent voor het verstrekken van kredieten aan kleinere ondernemingen - ook zal gelden voor deelnemingen in bedrijven die gefinancierd worden met durfkapitaal.
Een aantal afgevaardigden heeft om verdere studies gevraagd. In verband hiermee wil ik verwijzen naar de Raad van Barcelona, waar ook om verdere bestudering van de gevolgen van Bazel II op de Europese economie werd gevraagd. Die studie wordt op het moment verricht door PricewaterhouseCoopers. Het ontwerpverslag moet aan het einde van dit jaar zijn afgerond en het definitieve verslag moet eind maart beschikbaar zijn. De Commissie zal begin 2004 van de uitkomsten van de studie op de hoogte worden gesteld. Zoals ik eerder ook al zei, hebben we reeds impactstudies uitgevoerd en zal PricewaterhouseCoopers dus verdere studies uitvoeren op basis van verzoeken aan de Commissie tijdens de Raad van Barcelona.
Ik ben bijna aan het einde gekomen van wat ik op dit moment wilde zeggen, op het antwoord aan mevrouw Randzio-Plath na. Zij vestigde de aandacht op het feit dat in de Verenigde Staten slechts een beperkt aantal banken hoeft de voldoen aan de regels van het Bazel II-Akkoord. Volgens Roger Ferguson, de nummer twee van de Amerikaanse centrale bank, betekent het feit dat Bazel II alleen zal gelden voor de 'ten plus ten' Amerikaanse banken - de tien grootste en de tien grootste daarna - echter dat meer dan 99 procent van de Amerikaanse buitenlandse banktegoeden wel degelijk onder de regels valt. Om die reden kunnen we ervan uitgaan dat er sprake zal zijn van eerlijke concurrentie tussen Europese en Amerikaanse banken als zij elkaar op internationaal terrein beconcurreren.
Mevrouw Randzio-Plath en anderen noemden ook de kwestie van de procycliciteit. Zoals ik eerder al in mijn openingstoespraak zei is een grotere risicogevoeligheid een belangrijke zaak. Ik ben van mening - en ik hoop het Parlement met mij - dat in het verslag het juiste evenwicht wordt gevonden. Er zijn aanpassingen doorgevoerd om de procyclische werking van de voorgestelde regels te verminderen en dat is ook goed. Verder hopen wij dat een beter risicomanagement ten gevolge van de gehele Bazel II-procedure ertoe zal leiden dat banken zich beter kunnen voorbereiden op het tegengaan van de gevolgen van economische recessies.
De heer Radwan stelde in zijn interventie het belangrijke punt aangaande soft law aan de orde. Ik begrijp de zorgen van het Parlement op dit punt heel goed. Soft law houdt immers in dat het Parlement zou kunnen worden gepasseerd. Ik heb begrip voor diegenen die zeggen dat de hoeveelheid soft law binnen de perken moet worden gehouden zodat het democratisch gehalte van de wetgeving niet wordt aangetast. Ik heb begrip voor die opvatting, maar wat ik niet begrijp is hoe het concept soft law van toepassing zou zijn op de boekhoudnormen of op Bazel II.
De heer Radwan vestigde tevens de aandacht op de internationale boekhoudkundige normen. Beide terreinen - de boekhoudkundige normen en Bazel II - zijn vreselijk ingewikkeld. Ik denk dat de heer Radwan dat met mij eens is. Het is derhalve te verdedigen dat deskundigen op die terreinen worden ingeschakeld om regels te formuleren, zoals het geval is met de International Accounting Standards Board en met het Bazelse comité, waar de Commissie als waarnemer deel van uitmaakt.
Als zij hun werk gedaan hebben, zullen de resultaten in de vorm van richtlijnen worden gepresenteerd. Er komt dus een richtlijn over Bazel II en over internationale boekhoudkundige normen. Dat betekent dat het Parlement volledig het recht heeft al zijn klachten dan in te dienen en allerlei kwesties aan de orde kan stellen. Ik wil nogmaals benadrukken dat ik het standpunt van de heer Radwan aangaande soft law in beginsel deel, maar dat het niet juist is dit concept te hanteren in verband met het Bazel II-Akkoord of de boekhoudnormen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Bolkestein.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0180/2003) van de heer Koukiadis, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over de rechtsgrondslagen en naleving van het Gemeenschapsrecht (2001/2151(INI)).

Koukiadis (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het was voor mij een eer voor de Commissie juridische zaken en interne markt een initiatiefverslag op te stellen over de rechtsgrondslagen en naleving van het Gemeenschapsrecht.
De titel van het verslag is niet nauwkeurig en kan de lezer zelfs op het verkeerde been zetten. In werkelijkheid gaat het namelijk om het vinden van geschikte rechtsgronden zodat de Europese Unie zou kunnen voorzien in strafrechtelijke sancties voor bepaalde ernstige inbreuken op het Gemeenschapsrecht - een uiterst belangrijke kwestie die de Raad, Commissie en Parlement ten zeerste bezighoudt en waarover zij zeer verschillende standpunten innemen.
De meningen zijn diep verdeeld over de vraag of en in welke mate een dergelijke activiteit wettelijk kan worden geregeld. Om een goed gefundeerd verslag mogelijk te maken heeft de Commissie ingestemd met mijn voorstel om een openbare hoorzitting te organiseren met vertegenwoordigers van de verschillende denkrichtingen. Ik dank hen voor hun bijdrage. Het verslag is gebaseerd op de punten waarover min of meer overeenstemming bestaat. Ons gemeenschappelijke doel moet een doelmatiger toepassing van de gemeenschapsbepalingen zijn, met geloofwaardige oplossingen, want rechtszekerheid is in deze kwestie van cruciaal belang.
Strafrechtelijke sancties wegens ernstige inbreuken op het gemeenschapsrecht zijn vroeger ook al ter sprake gekomen in verband met wetsvoorstellen over milieubescherming, bescherming van de economische belangen van de Gemeenschap, het veiligstellen van intellectuele eigendomsrechten, verontreiniging vanaf schepen en verontreinigingsdelicten in het algemeen.
Het onderwerp is juridisch behoorlijk complex. Het bestaan van drie pijlers maakt de zaak nog ingewikkelder. Het verslag concentreert zich op de invoering van strafrechtelijke sancties in de eerste pijler. Om het probleem te verduidelijken beperk ik me tot de kernvraag, waarop het verslag een positief antwoord geeft, namelijk of de Gemeenschap de lidstaten kan verplichten strafrechtbepalingen in te stellen voor ernstige inbreuken op het Gemeenschapsrecht. Dit is de zogenoemde gemengde methode, waarbij de Gemeenschap de lidstaten verplicht tot het opleggen van strafrechtelijke sancties.
Wij hebben ons beperkt tot die methode omdat hierover blijkbaar grote overeenstemming bestaat. Daartegenover staat dat het rechtstreeks voorzien in strafrechtelijke sancties in het Gemeenschapsrecht, een soort communautarisering van het strafrecht dus, op ernstige rechtsbezwaren stuit. Het Verdrag bevat hiervoor geen duidelijke rechtsgrond, strafrechtelijke sancties maken deel uit van de nationale soevereiniteit van de lidstaten en het strafrecht is een onlosmakelijk deel van de nationale cultuur. Een ander bezwaar is dat strafrechtelijke sancties persoonlijke rechten beperken en dat veronderstelt een volledig uitgebouwd constitutioneel staatsbestel en geen onvoltooide rechtsorde zoals die van de Europese Unie, met de economie in het middelpunt en weinig democratische legitimiteit.
Ook al zou het de rechtstreekse communautaire methode worden, zou deze zich in elk geval beperken tot het voorzien in strafrechtelijke sancties. Er bestaat geen bevoegdheid om de sanctie in dit concrete geval op te leggen. Voor de zogenoemde nationale methode, het recht van de lidstaten om te voorzien in strafrechtelijke sancties voor ernstige inbreuken op het Gemeenschapsrecht, is er geen probleem. De lidstaten mogen die methode toepassen. De sanctie moet wel doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. Zo zou bovendien duidelijk worden dat het hier niet gaat om de harmonisatie van strafrecht en strafrechtelijke sancties, waarvoor alleen de derde pijler kan gelden en dan enkel in concrete gevallen. Met de grondwet in wording ontstaat er hiervoor een nieuwe grondslag. Op de wezenlijke vraag die eerder werd gesteld, namelijk of de Gemeenschap de lidstaten kan verplichten tot het opleggen van strafrechtelijke sancties, antwoordt uw rapporteur in het verslag dat de communautaire wetgever juridisch gesproken iets dergelijks kan verlangen van de lidstaten. Ik schaar mij achter het loyaliteitsbeginsel in artikel 10 van het EG-Verdrag; met andere woorden, de verplichting dat de lidstaten inbreuken op het Gemeenschapsrecht met doeltreffende sancties aanpakken. Nu we dus die verplichting voor de lidstaten erkennen, moet ook de communautaire wetgever kunnen voorzien in soortgelijke verplichtingen, althans in geval van ernstige inbreuken op de Gemeenschapswetgeving.
Een dergelijk initiatief van de Gemeenschap is volgens de huidige stand van het recht alleen geoorloofd in gevallen waarin de doelmatige naleving van gemeenschapsbepalingen op geen andere wijze kan worden gegarandeerd.
Ten slotte wordt in het verslag ook voorgesteld dat de Europese Commissie als hoedster van het communautaire belang als civiele partij kan optreden, althans in die gevallen waarin de lidstaten dit ook mogen. Het is bemoedigend dat de Conventie zich op dezelfde golflengte bevindt als enkele voorstellen in de ontwerpresolutie, zoals blijkt uit de artikelen I-13, III-65 en III-172. Wanneer het nieuwe Verdrag eenmaal van toepassing is, zullen we dit punt opnieuw moeten bekijken.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil de Commissie haar genoegen uiten over de hoge kwaliteit van het verslag-Koukiadis. Het is een waardevol document dat een goed beeld geeft van het spanningsveld tussen strafrechtelijke sancties en het communautair recht. Het verslag is bovendien het eerste institutionele document waarin deze problematiek, die zeker niet nieuw is, compleet en helder is beschreven. De diensten van de Commissie achten het overigens van belang om deze problematiek aan te pakken via verschillende werkdocumenten wanneer elk, of bijna elk, van de voorstellen die de heer Koukiadis in zijn verslag noemt, wordt ingediend. Het gaat daarbij met name om de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap, de bescherming van het milieu door middel van strafrechtelijke sancties, en om racisme en vreemdelingenhaat; onderwerpen die buiten de academische wereld nog nooit zo systematisch zijn behandeld.
Voorts is de Commissie verheugd over het feit dat veel van de in het verslag geformuleerde opvattingen overeenkomen met het standpunt van de Commissie. Net als de heer Koukiadis is de Commissie van mening dat het EG-Verdrag de Europese Unie geen algemene rechtsgrondslag biedt voor strafrechtelijke sancties.
Niettemin is de Commissie van oordeel dat de Gemeenschap, gezien de bevoegdheden waarover zij beschikt op grond van de in artikel 2 van het EG-Verdrag genoemde doelstellingen, bevoegd is om de lidstaten te verplichten sancties, en zo nodig strafrechtelijke sancties, op te leggen indien dit noodzakelijk blijkt om een communautaire doelstelling te verwezenlijken. Deze benadering berust, zoals de heer Koukiadis al zei, op de jurisprudentie van het Hof van Justitie uit hoofde van artikel 10 van het Verdrag. Ik citeer - "zijn de Lid-Staten [?] gehouden, alle passende maatregelen te nemen om de doeltreffende toepassing van het gemeenschapsrecht te verzekeren".
Daarentegen dient er rekening gehouden te worden met de bepalingen van titel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie als het gaat om de harmonisatie van de strafrechtstelsels in de lidstaten. Dit is bovendien het standpunt dat de Commissie, met steun van het Parlement, verdedigt tegenover het Hof van Justitie in de beroepsprocedure waarin zij de wettelijkheid betwist van het kaderbesluit inzake de bescherming van het milieu door het strafrecht.
Tot slot is de grote verdienste van het verslag-Koukiadis, en met name van zijn conclusies, naar mijn mening dat het perfect weergeeft op welk punt het onderlinge verband tussen de eerste communautaire pijler en de beproefde actiemiddelen in de derde pijler een permanente bron van moeilijkheden is. Daarnaast draagt deze situatie het risico in zich dat het besluitvormingsproces wordt geblokkeerd. De prijs die wij betalen voor het overwinnen van deze problemen is dat we kunstmatig onderscheid moeten maken tussen wetten die hetzelfde doel dienen, hetgeen tot gevolg kan hebben dat de activiteiten van de Unie in veel gevallen volslagen onbegrijpelijk worden voor de burger.
Voorts zijn het Europees Parlement en het Hof van Justitie ten aanzien van de eerste pijler bezorgd over de effectiviteit als het gaat om een verbetering van de democratische en rechterlijke controle. De Commissie verwelkomt daarom het voorstel voor communautarisering met betrekking tot Titel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie waar de Conventie voor pleit. De Commissie zal alles in het werk stellen om dit belangrijke initiatief door de intergouvernementele conferentie die volgende maand begint, te loodsen. Ik weet dat het Parlement wat dat aangaat volledig op één lijn zit met de Commissie.

Gil-Robles Gil-Delgado (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mag ik beginnen met de heer Koukiadis te feliciteren met zijn uitstekende verslag, dat bijzonder genuanceerd ingaat op deze uiterst delicate kwestie.
In het verslag wordt terecht een scheiding aangebracht tussen een paar specifieke grondslagen en het essentiële fundament voor het verzoek van de Gemeenschap aan de lidstaten om sancties in te stellen. Dat fundament is de loyaliteitsverplichting waaraan artikel 10 van het Verdrag van de Europese Unie is gewijd.
Het verslag belicht ook zorgvuldig - zoals de Commissie dat gedaan heeft - de op zijn zachtst gezegd merkwaardige situatie die ontstaat door de mogelijkheid gebruik te maken van enerzijds Titel VI en anderzijds de eerste pijler. De rapporteur dringt erop aan - zoals het Parlement altijd al gedaan heeft en zoals het ook hoort - dat zo mogelijk altijd de eerste pijler gebruikt moet worden. Dit laat onverlet - ook dat heeft de commissaris aangegeven - dat er een grote verbetering zou ontstaan als volgens de Europese Grondwet de pijlers - tenminste formeel - verdwijnen en de derde pijler naar de kenmerken van de eerste toegroeit. Dit is een kwestie die - ik ben het geheel met commissaris Bolkestein eens - tijdens de Intergouvernementele Conferentie aan de orde dient te komen.
Mijn fractie ondersteunt deze tekst van de heer Koukiadis, die bovendien zo flexibel is geweest twee van de punten te bedingen waarop wij toepassing van het proportionaliteitsbeginsel hadden gevraagd. Met andere woorden, er worden geen straffen geëist als hetzelfde doel met andere juridische instrumenten bereikt kan worden. In een enkel geval zal straffen nodig zijn, maar er moet altijd voor gezorgd worden dat het recht niet de zwaarste straf oplegt als het doel met een minder zware straf kan worden bereikt. De heer Koukiadis heeft dit in zijn verslag uitstekend samengevat, en ik wil hem daarvoor danken.
Ik vind dit dan ook een evenwichtig verslag, dat de aanhoudende zorg weergeeft van de Commissie en het Parlement dat het Gemeenschapsrecht geen gebakken lucht is, maar dat het doeltreffend moet zijn. Er is geen doeltreffend recht zonder sancties, zonder de mogelijkheid bij schending de naleving af te dwingen met behulp van de bijbehorende acties.
Wederom mijn gelukwensen aan de rapporteur en ik vertrouw erop dat het Parlement met ruime meerderheid zijn verslag zal goedkeuren.

Wallis (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur bedanken en feliciteren. Dit is een tijdig en goedgeschreven verslag over een kwestie die, zoals reeds is gezegd, buitengewoon ingewikkeld en gevoelig is.
Hoewel deze kwestie ingewikkeld is, hebben wij voor een praktische benadering gekozen. Op bepaalde momenten werden wij als commissie geconfronteerd met initiatieven van lidstaten die wilden dat wij straffen zouden opnemen in het verslag. Wij bevinden ons echter niet in de positie om aan hun verzoek te voldoen. De Raad en de lidstaten zullen tijdens de IGC, als zij deze positie in hun achterhoofd houden, inzien hoe verstandig onze voorstellen zijn.
Verder werd ik getroffen door het idee dat aan ons werd voorgelegd - gedurende de buitengewoon informatieve hoorzitting met deskundigen, in het kader van de voorbereiding van de heer Koukiadis voor dit verslag - dat de Gemeenschap moet kunnen beschikken over de middelen om haar bezittingen in de breedste zin van het woord te beschermen. Want daar hebben we het over: bezittingen in de breedste zin van het woord.
Toch wil ik één punt nadrukkelijk aan de orde stellen. Als we de Gemeenschap op dit terrein bevoegdheden geven - en dat moet - dan moet daar, om een zeker evenwicht te bewaren, tegenoverstaan dat de Gemeenschap het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens ondertekent. Als wij namelijk bepaalde bevoegdheden krijgen op strafrechtelijk terrein, al zijn deze nog zo beperkt, dan moet daar tegenover staan dat de betreffende wetgeving wordt getoetst aan fundamentele en basale waarden die een garantie zijn voor de mensenrechten van onze burgers.

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, zo laat op de avond valt er niet veel meer te zeggen, vooral omdat we het allemaal eens zijn over de verdiensten van dit verslag en het onderliggende punt. Ik wil kort drie principes aan de orde stellen.
Ten eerste is het duidelijk dat op het terrein van het strafrecht en strafrechtelijke sancties de vrijheid van burgers meer wordt aangetast dan op welk ander juridisch terrein dan ook. Daarom is het van cruciaal belang voor de vrijheid als fundamenteel onderdeel van de rechtstaat om over absolute zekerheid te beschikken ten aanzien van het bestaan van een geldige rechtsgrondslag om gebruik te maken van het strafrecht. Een van de dingen die in het verslag en de toelichting wordt gedaan is exact aangeven in hoeverre er inderdaad van een dergelijke rechtsgrondslag sprake is.
Ten tweede is het in een democratische Gemeenschap essentieel dat de volksvertegenwoordigers kunnen stemmen over de vraag of het strafrecht al dan niet moet worden uitgebreid. Alleen daarom al moeten we de derde pijler als een buitengewoon verdachte basis beschouwen voor wat voor aanpassingen in het strafrecht dan ook. In feite worden op deze manier immers eerst de democratisch gekozen volksvertegenwoordigers in dit Parlement op voorhand gepasseerd en vervolgens de volksvertegenwoordigers in de nationale parlementen ook nog eens achteraf. Daarom is het uitstekend om te ontdekken dat, zoals de heer Koukiadis laat zien, dit een zaak is voor de communautaire pijler.
Ik wil graag het punt over subsidiariteit en proportionaliteit in paragraaf 7 onderstrepen. Ook op deze manier wordt een signaal afgegeven aan de lidstaten om hun strafrechtsystemen op gepaste wijze te verbeteren, waarbij rekening gehouden wordt met lokale tradities op juridisch gebied. Dat is zonder meer van cruciaal belang. Dat zijn de drie belangrijke principes van dit uitstekende verslag.
Tot slot wil ik de heer Bolkestein opnieuw welkom heten na zijn korte verblijf in Schotland, waar hij buitengewoon welkom was.

Bolkestein
Ik zal het kort houden. Zoals de heer MacCormick al zei - ik verwelkom hem op mijn beurt terug in Brussel na onze twee vergaderingen in Edinburgh - zijn we het immers allemaal met elkaar eens.
Mevrouw Wallis stelde de ondertekening van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens aan de orde. Dat is een zeer goed punt. Er waren mensen die zeiden dat we in plaats van een Handvest van de grondrechten van de Europese Unie op te stellen, dat er nu ligt en waarschijnlijk deel zal gaan uitmaken van de nieuwe Grondwet - hoewel de meningen daarover verdeeld zijn - we simpelweg het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens hadden moeten ondertekenen. In de huidige situatie bestaat het gevaar dat de twee instrumenten een soort concurrenten van elkaar worden. Daarover is gedebatteerd, maar uiteindelijk werd toch de beslissing genomen, zoals mevrouw Wallis weet, om een Handvest van de grondrechten op te stellen. De vraag is nu of het nuttig is om, nu we het Handvest hebben, ook het Europees Verdrag nog te ondertekenen. Ik ben altijd op mijn hoede wat betreft overlappende instrumenten, dus ik vraag me af of de suggestie van mevrouw Wallis een goede is. Het is echter zonder meer de moeite van het overwegen waard.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Bolkestein.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 21.10 uur gesloten)

