Genderaspecten van de economische neergang en de financiële crisis - Evaluatie van de resultaten van de routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2006-2010 en aanbevelingen voor de toekomst - Handvest van de rechten van de vrouw - follow-up (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag van Raül Romeva i Rueda, namens de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid, over de genderaspecten van de economische neergang en de financiële crisis,
het verslag van Ilda Figueiredo, namens de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid, over de evaluatie van de resultaten van de routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2006-2010 en aanbevelingen voor de toekomst, en
de mondelinge vraag van Zita Gurmai en Britta Thomsen, namens de S&D-Fractie, Ilda Figueiredo en Eva-Britt Svensson, namens de GUE/NGL-Fractie, Antonyia Parvanova, namens de ALDE-Fractie, en Marije Cornelissen, namens de Verts/ALE-Fractie, aan de Commissie: Handvest van de rechten van de vrouw - follow-up (B7-0305/2010).
Raül Romeva i Rueda
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat u mij de gelegenheid geeft over deze kwestie te praten. Laat ik beginnen met een vraag. Het is een heel eenvoudige vraag, maar wel een vraag die heel goed duidelijk maakt wat nu eigenlijk het probleem is waar we hier over praten: zouden we vandaag ook dit debat hebben gevoerd als we geen Lehman Brothers maar een Lehman Sisters hadden gehad? Dat zullen we nooit weten, want er is geen Lehman Sisters. Wel is duidelijk dat de situatie dan heel anders was geweest dan de situatie waarin we ons nu bevinden met de kredietcrisis en de financiële en economische crisis.
Er is een buitengewoon grote consensus onder vrouwelijke economen - zowel feministes als niet-feministes - dat de huidige crises zijn veroorzaakt door organisaties die in essentie worden geleid door mannen. We beschikken dus over een objectieve aanwijzing dat mannen rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor deze situatie.
We kunnen niet zeggen dat er geen crisis was ontstaan als de meerderheid van de bestuurders vrouwen waren geweest. Wel lijkt het mij evident dat de crisis dan andere oorzaken had gehad en ook anders zou zijn aangepakt, en natuurlijk zou ook het huidige herstel anders vorm hebben gekregen.
Ik denk dat het belangrijk is om nog een ander gegeven onder de aandacht te brengen: de financiële instellingen die naar verhouding de meeste vrouwen in hun bestuursorganen hebben, hebben veel minder onder crisissituaties geleden. Dat moet ons aan het denken zetten. En dat is ook precies wat we in dit verslag doen.
Met dit verslag willen we in overweging geven dat we deze crisis niet alleen moeten zien als een buitengewoon ernstig probleem maar ook als een kans om iets te doen aan de onderliggende oorzaken ervan. Het feit dat in veel beleidsplannen onvoldoende navolging wordt gegeven aan het beginsel van gelijke behandeling is één van die oorzaken.
In dit verband wil ik wijzen op enkele tekortkomingen in de beleidsreacties op deze crisis. Beleidsmatig is onvoldoende gebruik gemaakt van de mogelijkheden die de crisis biedt. Zo is nergens in de strategie voor de periode na Lissabon, de Strategie 2020, het genderaspect meegenomen. Vooralsnog is er tenminste geen expliciet verlangen tot het vaststellen van macro-economische beleidsplannen en werkgelegenheidsrichtsnoeren met een duidelijk genderaspect. Verklaringen zijn mooi, maar we hebben concrete toezeggingen nodig.
Doel van dit verslag is om op zijn minst een begin te maken met het debat hierover en enkele kwesties aan de orde te stellen die volgens ons belangrijk zijn. We zijn ons ervan bewust dat sommige lidstaten, sommige regeringen - waaronder de regering van het land dat nu het voorzitterschap waarneemt - al leiding geven aan het debat over dit thema en al enkele kwesties aan de orde hebben gesteld. Wij benadrukken en erkennen hun rol in dit debat. Daarnaast spreken we ook onze steun uit aan de komende voorzitterschappen, die soortgelijke kwesties op de agenda gaan zetten, of dat tenminste willen proberen.
Maar ik denk dat het belangrijk is om ook op iets anders te wijzen. Als we deze fouten werkelijk willen corrigeren, is het erg belangrijk dat we begrijpen dat een van de kernoorzaken het gebrek aan politieke wil is om een duidelijk beleid van gelijke behandeling te formuleren.
Vandaar dat we in dit verslag op de eerste plaats om politieke wil vragen, op de tweede plaats om verbeeldingskracht - ook belangrijk - en ten derde, en dit is de kern van het verslag, om concrete, duidelijke en vooral verplichte maatregelen, want goede voornemens zijn er al genoeg!
Wat we nodig hebben zijn duidelijke, en ik zeg het nog maar een keer, verbindende toezeggingen, toezeggingen die verplichtingen opleggen, die nagekomen moeten worden. Bijvoorbeeld het scheppen van volledige werkgelegenheid voor zowel vrouwen als mannen, maar vooral voor vrouwen. Dat zou een doel op zichzelf moeten zijn.
Een concrete doelstelling is bijvoorbeeld om het percentage werkenden onder de vrouwelijke beroepsbevolking vóór 2020 te verhogen tot 75 procent, of om de salariskloof te verminderen tot 0 of maximaal 5 procent, iets waar we al heel lang om vragen. Dit zijn maatregelen waar tenminste al over wordt gesproken en die volgens sommigen van ons - en ik herhaal het nog maar keer - een verplicht karakter moeten hebben.
We weten dat zowel commissaris Reding als het Spaanse voorzitterschap deze kwesties herhaaldelijk aan de orde hebben gesteld. Niet alleen de overige fracties maar ook andere landen moeten begrijpen dat dit geen gril is, maar een verplichting, een noodzaak en - ik heb het al eerder gezegd - een kans die ons door de huidige crisis wordt geboden. Ik wil afsluiten met mijn erkentelijkheid te betuigen voor het werk, de steun en alle bijdragen van de verschillende fracties, die ons in staat hebben gesteld een consensus-, een compromistekst te maken waarin niet alleen duidelijk wordt aangegeven wat het probleem is, maar ook wat de oplossing kan en moet zijn.
Ilda Figueiredo
rapporteur. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het verslag dat ik hier presenteer is het resultaat van de collectieve werkzaamheden binnen de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid, waarvan ook een hoorzitting met vrouwenorganisaties, deskundigen en deelname van de Europese Commissie zelf deel uitmaakten. Ik bedank iedereen voor zijn of haar bijdrage.
Bij de evaluatie van de routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2006-2010 hebben we vastgesteld dat er enige voortgang geboekt was, in het bijzonder op enkele fundamentele aspecten van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen, maar dat er in werkelijkheid onvoldoende politiek gewicht was om hier volledig uitvoering aan te geven.
Met name dient gewezen te worden op de nog steeds bestaande ongelijkheden in het dagelijks leven, zoals het probleem van de toegang tot banen met rechten en een waardig salaris, de armoede, het voortbestaan van discriminatie en stereotypen die de ongelijkheid in stand houden, bijvoorbeeld bij de toegang tot opleiding en promotie op het werk, naar leidinggevende posities, en in het economische en politieke leven. Daaraan wordt ook bijgedragen door bestaande tegenstrijdigheden in EU-beleid, en dit heeft geleid tot een situatie waarin meer dan 85 miljoen mensen in armoede leven, in meerderheid vrouwen en kinderen, tengevolge van werkloosheid, onzekere banen, lage lonen, pensioenen die onder de minimum levensstandaard liggen en gebrekkige toegang tot openbare voorzieningen van goede kwaliteit.
De huidige economische en sociale crisis heeft met name voor vrouwen ernstige gevolgen, en leidt tot een toename van de ongelijkheid en van de discriminatie. Dat geldt bijvoorbeeld voor de kloof in de beloning van mannen en vrouwen, die gemiddeld 17 procent bedraagt, en voor de indirecte discriminatie, die doorgaans verergert als de werkloosheid stijgt, en vrouwen en meisjes treft.
Ook de banen die de afgelopen jaren gecreëerd zijn, vooral de banen van jongeren en vrouwen, zijn overwegend onzekere en slecht betaalde banen, waarin de fundamentele rechten niet gerespecteerd worden, in het bijzonder als het gaat om het moederschap. Dat heeft mede geleid tot een laag geboortecijfer. Bijzonder ernstig is de veelvuldige discriminatie waarvan specifieke groepen vrouwen het slachtoffer zijn, in het bijzonder ouderen, vrouwen die de zorg hebben voor anderen die van hen afhankelijk zijn, migrantenvrouwen of vrouwen die tot een minderheid behoren, en vrouwen met een handicap.
Naast de grote armoede en de grote werkloosheid dragen ook geweld en discriminatie bij aan het in stand houden en zelfs een toename van de handel in vrouwen en kinderen, en aan de prostitutie in verschillende landen van de Europese Unie. Dit vraagt om dringende maatregelen. Helaas is het genderperspectief niet op een bevredigende manier meegenomen in de voorstellen die door de Commissie in de EU-strategie voor 2020 gedaan worden. We hopen dan ook dat hier opnieuw naar gekeken zal worden, en vooral dat de commissaris bij het uitwerken van de gendergelijkheidsstrategie zal ingaan op al deze kwesties. Maar dit gaat verder dan slechts één beleidsterrein van de Europese Commissie, en er is een veel grotere betrokkenheid nodig. Van de vele maatregelen die in dit verslag aan de orde komen, wil ik hier op vier onderwerpen ingaan.
Op institutioneel vlak stellen wij voor de nieuwe strategie voor gendergelijkheid in de Europese Unie gestalte te geven door middel van een actieprogramma en een politiek engagement op basis van het Actieplatform van Beijing en van de resultaten die daaruit zijn voortgekomen, vanuit de overweging dat de mensenrechten van vrouwen en jonge meisjes een onvervreemdbaar, integraal en ondeelbaar deel uitmaken van de universele mensenrechten. We bepleiten daarnaast dat de Raad het nieuwe voorstel aanneemt van de Europese Commissie over de strategie voor gendergelijkheid, na raadpleging van het Europees Parlement, om er meer politiek gewicht aan te verlenen en een nieuwe impuls aan het gelijkekansenbeleid te geven, en daar EU-middelen voor uit te trekken om de tenuitvoerlegging daarvan te faciliteren; dat de Raad, de Commissie en het Europees Parlement jaarlijks een bijeenkomst van de drie instellingen houden over de vorderingen die zijn gemaakt in het kader van de strategie voor gendergelijkheid in de Europese Unie, en dat er een jaarlijkse conferentie over gendergelijkheid wordt gehouden, waaraan wordt deelgenomen door vrouwenorganisaties en vakbondsorganisaties van de lidstaten, en verder uiteraard door leden van het Europees Parlement en van de nationale parlementen, waarbij telkens een tevoren bepaald thema centraal zal staan.
Verder wijs ik nog op de noodzaak om bij de voorbereiding van alle voorstellen de methode van gendermainstreaming toe te passen, en tot slot - ik ga zo afronden, mijnheer de Voorzitter - wijs ik op ons dringende verzoek tot toepassing en concretisering van de maatregelen die al zijn aangekondigd, zowel als het gaat om het Europees Genderinstituut en het Europees Waarnemingscentrum voor gendergerelateerd geweld, als om het onverkort uitvoeren van bestaande richtlijnen, zodat de emancipatie van vrouwen en hun persoonlijke en beroepsmatige ontwikkeling centraal kunnen komen te staan in ons initiatief en in de strategie zelf. Ik dank u zeer. Ik vertrouw erop dat u onze aanbevelingen in aanmerking zult nemen.
Zita Gurmai
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het feit dat de Commissie ervoor heeft gekozen haar belofte om de gelijkheid van mannen en vrouwen werkelijkheid te laten worden, te herhalen en te versterken, is een welkome ontwikkeling. De gekozen vorm is een document dat een 'Vrouwenhandvest' wordt genoemd en wordt gepresenteerd ter gelegenheid van de Internationale Vrouwendag.
Dit document is het gevolg van de belofte van Commissievoorzitter Barroso aan het Europees Parlement om een vrouwenhandvest op te stellen, tijdens besprekingen voorafgaand aan zijn verkiezing voor een tweede ambtstermijn. Het document is ook opgesteld ter gelegenheid van de vijftiende verjaardag van het Platform voor Actie van de Wereldvrouwenconferentie van de VN in Beijing en de dertigste verjaardag van het VN-verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen. Het document vervult dus vele rollen, die allemaal belangrijk zijn.
Hoe is de Commissie van plan de andere EU-instellingen, het maatschappelijk middenveld en andere belanghebbenden bij dit initiatief te betrekken?
Een recente Eurobarometerenquête over gendergelijkheid wees uit dat 62 procent van de Europeanen van mening is dat genderongelijkheid nog in veel delen van de samenleving voorkomt. Hoe gaat het Vrouwenhandvest dit beeld van ongelijkheid aanpakken? Hoe kan de inhoud van het Vrouwenhandvest worden vertaald naar meetbare en duidelijke doelstellingen?
Zoals gebruikelijk zal de Commissie blijven werken op basis van een vijfjarenstrategie voor gelijkheid tussen vrouwen en mannen. De huidige routekaart geldt voor de periode 2006-2010. Hoe wordt de volgende vijfjarenstrategie voor gendergelijkheid van de Commissie gekoppeld aan het Vrouwenhandvest en hoe worden de belanghebbenden bij dit werk betrokken?
Met betrekking tot de toekomst laat het verslag duidelijk zien waar onze huidige problemen liggen: onder meer de behoefte aan meer gegevens en het feit dat prestaties op het gebied van gendergelijkheid niet naar behoren worden beoordeeld bij gebrek aan duidelijke doelstellingen. Als u vastbesloten bent resultaten te behalen, moeten we de oorzaken van de ongelijkheid evalueren en de resultaten van onze handelingen beoordelen. Het verslag gaat over het beoordelen van de routekaart voor gendergelijkheid tussen 2006 en 2010, maar we moeten natuurlijk ambitieuzer zijn.
Tot slot wil ik het Europees beschermingsbevel nog noemen; we mogen niet langer wachten en moeten alle vrouwelijke slachtoffers in Europa de beste bescherming bieden. Ik verzoek de Commissie en de Raad onder leiding van het Spaanse voorzitterschap zo snel mogelijk een progressieve en effectieve overeenkomst te bereiken.
Eva-Britt Svensson
auteur. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, in een perfecte wereld had dit debat vanavond niet plaats hoeven te vinden. Dan zouden we in een samenleving leven waarin mannen en vrouwen gelijk zijn. Maar we leven niet in een perfecte wereld en daarom voeren we dit debat. Het mag echter niet bij een debat blijven. Er zijn concrete maatregelen nodig om de rechten van vrouwen en onze inspanningen ter bevordering van gendergelijkheid een duwtje in de rug te geven.
Een handvest voor de rechten van de vrouw, een handvest met een omvattende benadering op alle beleidsgebieden, is broodnodig. Ik denk en geloof dat het niet volstaat om verklaringen af te leggen en mooie woorden te spreken met betrekking tot gelijkheid. Individuele, kleinschalige maatregelen op verschillende gebieden volstaan niet. Er is een algemene aanpak van gelijkheidskwesties vereist - de gelijkheidsstrategie, het verslag van mevrouw Figueiredo - maar bovendien hebben we een universeel handvest voor de rechten van de vrouw nodig.
Om zo een handvest op te stellen, moeten we volgens mij gebruik maken van de kennis, de competentie en de ervaring die ook buiten het Parlement aanwezig is. Vrouwenorganisaties, niet-gouvernementele organisaties, het maatschappelijk middenveld in het algemeen beschikken over kennis, competentie en ervaring die wij zouden moeten gebruiken wanneer we een universeel handvest opstellen.
De Commissie kan een proces tussen de Europese instellingen, de nationale parlementen, niet-gouvernementele organisaties, enzovoort opstarten en coördineren om zo een handvest op te stellen. Ik ben ervan overtuigd dat we dankzij het engagement van mevrouw Reding op het gebied van gendergelijkheid de mogelijkheid hebben om samen met de Commissie zo een handvest tot stand te brengen.
Ik zou ook willen zeggen dat we vaak - in ieder geval voor elke verkiezing van het Europees Parlement - bespreken hoe we meer vrouwen kunnen laten deelnemen aan parlementsverkiezingen en hoe we meer vrouwen kunnen laten deelnemen aan de politieke besluitvorming in het algemeen. In dit opzicht vind ik dat het niet volstaat dat we vrouwen oproepen om deel te nemen aan de verkiezingen. Vrouwen en onze kiezers in het algemeen zijn slimmer dan dat. Zij kijken natuurlijk naar wat we hebben gedaan om hun dagelijks leven te veranderen en wat we in het Parlement hebben gedaan om hun levenssituatie te verbeteren, enzovoort.
Daarom moeten we nu deze zittingstermijn gebruiken om vrouwen in de EU en de wereld te tonen dat we ergens echt een verschil maken voor de realiteit waarin de meeste vrouwen leven.
Antonyia Parvanova
auteur. - (BG) Nu wij de resultaten evalueren die met de routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen zijn bereikt en tegelijk de toekomstige richtingen in deze sfeer proberen uit te zetten, dienen we bijzondere aandacht te besteden aan elk beleid dat direct dan wel indirect van invloed is op de gelijkheid tussen beide geslachten.
Wij verwachten dat de Europese Commissie komt met een beleid voor vrouwen die slachtoffer zijn geworden van onrecht, discriminatie, honger, armoede, mensensmokkel en alle mogelijke vormen van geweld. We moeten ons bewust zijn van het feit dat, ook al hoort de gelijkheid van vrouwen en mannen een absolute vereiste te zijn om de fundamentele mensenrechten ten volle te kunnen uitoefenen, en zou het een basisprincipe moeten zijn voor de Europese Unie, er voor vrouwen nog altijd elementen van ongelijkheid bestaan op het politieke vlak en in hun dagelijks leven.
Het is daarom van groot belang dat we werken aan de consolidatie van beleid dat is gericht op gelijkheid van de geslachten en dat een instrument vormt voor economische ontwikkeling en sociale cohesie. We moeten inzien dat er behoefte bestaat aan een nieuw en sociaal duurzaam model dat ertoe kan leiden dat alle vaardigheden die vrouwen bezitten in de economie worden geïntegreerd, dat de balans van verantwoordelijkheden tussen vrouwen en mannen in het openbare en het persoonlijk leven zich herstelt en dat er waarborgen komen voor een soortgelijk evenwicht tussen het leven in de beroeps- en de privésfeer.
Binnen de context van het besproken rapport over een routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen is deze mondelinge vraag van groot belang voor de houding van het Europees Parlement ten aanzien van beleid om de gelijkheid tussen de geslachten te bevorderen. Ik ben van mening dat met het Handvest voor de rechten van de vrouw, later dit jaar gevolgd door een strategie om de naleving daarvan af te dwingen, de vooruitgang die de laatste decennia op dit gebied is geboekt moet worden geconsolideerd en dat er een stabiel Europees beleid moet worden geformuleerd om tot een meer complete samenleving te komen.
We verwachten dat de Commissie in de strategie voor gelijkheid van vrouwen en mannen komt met maatregelen die waarborgen bieden voor concrete wetgevende initiatieven bij het bestrijden van geweld tegen vrouwen, en met legislatieve en niet-legislatieve instrumenten om een einde te maken aan discriminatie op de arbeidsmarkt, verschillen in betaling, de inzet van vrouwen voor ongeschoold werk, met effectieve maatregelen om in het kader van de Europese strategie 2020 de arbeidsparticipatie en de sociale voordelen voor vrouwen te vergroten, met programma's om de deelname van vrouwen aan de 'groene' economie te stimuleren, met beleid om vrouwen beter vertegenwoordigd te laten zijn bij de besluitvorming op bestuurlijk niveau, en met adequate wijzigingen in de wetgeving om meer vrouwen in leidinggevende functies geplaatst te krijgen.
Het is onze gemeenschappelijke plicht ervoor te zorgen dat men zich meer bewust wordt van de rechten van de vrouw en ik ben van mening dat onze gezamenlijke inspanningen zullen leiden tot een effectief Europees beleid dat is gericht op gelijkheid van vrouwen en mannen en waarvan de uitvoering wordt gewaarborgd door reële strategieën, maatregelen om deze toe te passen en concrete programma's. Graag wil ik er hier met nadruk op wijzen dat tijdens de thans heersende wereldomvattende economische crisis de rol van de vrouwen in de agrarische sector van doorslaggevend belang is.
Ons gezamenlijk optreden om de verschillen in werkgelegenheid weg te nemen en ervoor te zorgen dat meer vrouwen worden betrokken bij de leiding van commerciële bedrijven en, meer in het algemeen, bij alle mogelijke vormen van maatschappelijke activiteit, zal garant staan voor positieve resultaten. Wanneer de gelijkheid van de beide geslachten wordt gerealiseerd, zal dat op de productiviteit en de economische groei een heilzame invloed hebben en voor onze samenlevingen talrijke sociale en economische voordelen met zich meebrengen.
Commissaris, het schort ons gewoonweg aan ambitie. We zijn onwillig de kracht van het Europees Parlement te bewijzen. Wij moeten rekenschap afleggen aan onze kiezers, en zij zien de onopgeloste kwestie van ongelijkheid van de geslachten als hét grote probleem waarvoor de Europese Unie zich gesteld ziet. Daarom verwachten wij dat u ons steunt, zodat wij samen aan een oplossing van dat probleem kunnen werken.
Marije Cornelissen
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het is bijna een jaar geleden dat ons Europees Parlement is gekozen. Het is bijna een half jaar geleden dat commissaris Reding is aangesteld. We hebben samen dus nog vier jaar te gaan om echt een verschil te maken voor vrouwen en mannen. Hoe wij als Parlement en mevrouw Reding als commissaris aan het eind van die vier jaar worden beoordeeld, zal afhangen van de maatregelen die we nemen en de steun die we kunnen winnen in de maatschappij.
Niemand zal onder de indruk zijn van alleen maar woorden. Ik wil niet over vier jaar moeten zeggen: "Kijk, dit is een stuk papier van mevrouw Reding, en hier is een enorme stapel resoluties van het Parlement." Ik wil kunnen zeggen: "Ja, wij hebben ervoor gezorgd dat alle vaders in Europa twee weken ouderschapsverlof krijgen. Ja, wij hebben onze gelijkheidswetten uitgebreid naar alle terreinen en gezorgd dat ze ook van toepassing zijn op transseksuelen. Ja, wij hebben een systeem ingesteld dat genderpariteit garandeert voor de volgende Europese Commissie." Ik wil zeggen: "Ja, het beloningsverschil tussen mannen en vrouwen wordt kleiner, want meer vrouwen hebben een fatsoenlijke baan met een fatsoenlijk salaris. En ja, het verschil tussen mannen en vrouwen op het gebied van zorg wordt kleiner, want meer mannen leveren hun bijdrage aan de onbetaalde zorg."
Ik hoop dat alle fracties in dit Parlement zich zullen verenigen om morgen twee sterke verslagen af te leveren - de verslagen van mevrouw Figueiredo en de heer Romeva i Rueda - en ik hoop dat mevrouw Reding de moed zal hebben om deze verslagen om te zetten in daden, zelfs als er niet op voorhand een eenvoudige meerderheid is in de Raad.
We kunnen dit niet alleen. We moeten degenen voor wie dit belangrijk is erbij betrekken. Ik ben niet erg gelukkig met de manier waarop het Vrouwenhandvest tot nu toe is opgesteld, zonder betrokkenheid van het Parlement of het maatschappelijk middenveld, maar ik zal accepteren dat dit de manier is waarop de Europese Commissie de openingszet heeft gedaan om haar betrokkenheid bij gendergelijkheid te tonen.
Het is belangrijker wat er nu gebeurt. In antwoord op onze vragen zou ik heel graag van mevrouw Reding willen horen hoe zij een ambitieuze strategie voor de komende vier jaar gaat opstellen.
Isabel Martínez Lozano
Goedemiddag, mijnheer de Voorzitter. Dank u, dat u mij de gelegenheid geeft om vanavond aan dit debat deel te nemen. Namens het fungerend voorzitterschap van de Raad complimenteer ik u met de verslagen die u ons vandaag heeft voorgelegd. Ze geven zonder twijfel een juiste beschrijving van de problemen waar Europese vrouwen zich in deze moeilijke tijden voor gesteld zien, alsook van de uitdagingen waar wij als politici de komende jaren mee te maken zullen krijgen.
Aan de oplossing van de problemen die u vanavond aan de orde stelt, werkt het Spaanse voorzitterschap nu al zes maanden en de Commissie al enkele jaren.
Een deel van ons werk, een deel van het werk van het Spaanse voorzitterschap, was zoals gezegd gericht op het genderaspect van de nieuwe strategie voor groei en werkgelegenheid, de EU-2020-strategie, die naar verwachting donderdag 17 juli zal worden aangenomen. Dit wordt ongetwijfeld een cruciaal instrument, dat het komende decennium zijn stempel zal drukken op al onze beleidsplannen.
Behalve dat we het genderaspect in deze strategie hebben geïntegreerd, hebben we ook geprobeerd om de bestrijding van seksegerelateerd geweld bovenaan de agenda te krijgen. Feit is dat seksegerelateerd geweld, dat ongetwijfeld de vreselijkste uiting van ongelijkheid tussen man en vrouw is, nog steeds in alle lidstaten een ernstig sociaal probleem vormt, zoals ook wordt erkend in de verslagen die zojuist zijn voorgelegd.
We hebben dus enkele conclusies aangenomen gericht op het bevorderen van de doelstellingen en instrumenten van de Commissie en de lidstaten voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen. De aangenomen tekst verbindt de 27 lidstaten, alsook de Commissie, tot het ontwikkelen van gemeenschappelijke initiatieven en instrumenten voor het bestrijden van deze zweer in onze samenleving.
Eén van deze conclusies is dat een Europese strategie ter voorkoming en bestrijding van seksegerelateerd geweld moet worden geformuleerd. De Commissie werkt hier al aan. Het zwaartepunt van deze strategie moet liggen bij het verzamelen van vergelijkbare informatie op Europese schaal, het vaststellen van gemeenschappelijke doelstellingen en instrumenten, en de oprichting van een Europese waarnemingspost voor geweld tegen vrouwen, waartoe de eerste stappen moeten worden gezet.
Verder weet u dat de Raad in zijn conclusies, wat dit thema betreft, ook de oprichting voorstelt van een gratis hulplijn voor de slachtoffers van deze vorm van geweld, en een reeks maatregelen voor het versterken van hun sociale bescherming. Ook hebben we de Commissie gevraagd om te onderzoeken of er een rechtsgrond is voor mogelijke nieuwe wetgeving die ons in staat stelt dit type misdrijven in alle lidstaten doeltreffender te bestrijden.
Aan de andere kant is gelijke behandeling opnieuw onderwerp van Europees debat geworden nu de Raad Werkgelegenheid, Sociaal beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken van 7 juni jongstleden de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten heeft goedgekeurd. Zoals ik zo-even heb gezegd, zullen die richtsnoeren nu worden voorgelegd aan de Europese Raad van 17 juni. Gelijke behandeling van mannen en vrouwen vormt een essentieel onderdeel van deze richtsnoeren, niet alleen voor het herstel van de werkgelegenheid, maar ook voor het realiseren van het nieuwe model van intelligente, duurzame en inclusieve groei voor het volgende decennium. Omdat de noodzaak van duurzaamheid ook geldt voor een sociaal model dat moet voorzien in de zorg voor een bevolking die de komende twintig jaar aanzienlijk zal vergrijzen en het niet zo kan zijn dat men de verantwoordelijkheid voor deze zorg volledig bij vrouwelijke vrijwilligers blijft leggen.
Als één ding duidelijk is geworden uit de voorlopige overwegingen in uw verslagen, en uit de discussies die we in de loop van het Spaanse voorzitterschap hebben gevoerd, dan is het wel dat gezonde groei alleen mogelijk is als Europa kan rekenen op het potentieel, de capaciteit en de kennis van al haar burgers, en dus ook de vrouwen. Ofschoon het grootste deel van de hogeronderwijsdiploma's in de Europese Unie wordt uitgereikt aan vrouwen (60 procent), zijn vrouwen niet in staat hun potentieel volledig te benutten, wat te wijten is aan bepaalde structuren in onze productiesystemen, die even oneerlijk als inefficiënt zijn.
Om een einde te maken aan alle vormen van ongelijke behandeling op onze arbeidsmarkten, die een echt obstakel voor collectieve vooruitgang vormen, moet het werkgelegenheidspercentage van 75 procent vóór 2020 dat als doelstelling is geformuleerd, zowel op mannen als vrouwen betrekking hebben. Dat is niet alleen een kwestie van eerlijkheid. Wanneer we de werkgelegenheidspercentages voor mannen en vrouwen in de Europese Unie vergelijken, zien we dat het percentage werkende mannen 76 procent en het percentage werkende vrouwen 63 procent bedraagt. Bijgevolg moet de komende paar jaar een bijzondere inspanning worden geleverd om het aantal vrouwen op de arbeidsmarkt te vergroten. Zoals afgesproken, en de heer Romeva i Rueda heeft dit al opgemerkt, moet deze toename mede worden gerealiseerd door het dichten van de salariskloof, die vorig jaar in de Europese Unie gemiddeld bijna 18 procent bedroeg.
Ik wil ook de aandacht vestigen op andere kwesties met betrekking tot gendergelijkheid, die eveneens deel zullen uitmaken van de EU-2020-strategie, zoals het bestrijden van genderstereotypen in het onderwijs, onder meer bij beroepskeuze- en studieadvisering. We weten dat zulke stereotypen tot een gesegregeerde arbeidsmarkt leiden. Een andere kwestie is de noodzaak om beroeps- en privéleven met elkaar in balans te brengen.
Ook met betrekking tot sociale insluiting en armoedebestrijding - een buitengewoon belangrijk thema, mevrouw Figueiredo - hebben we speciale aandacht besteed aan de situatie van vrouwen, omdat zij een hoger armoederisico lopen dan mannen, doordat zij minder loon en lagere pensioenen ontvangen en zonder hulp van anderen de verantwoordelijkheid voor onbetaalde zorgtaken op zich nemen.
Wij zijn ook erg blij dat we met het Parlement een akkoord hebben bereikt over het voorstel voor een richtlijn betreffende de gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen. Door dit akkoord zullen we deze richtlijn tijdens de eerstvolgende bijeenkomst van de Raad kunnen aannemen. Deze richtlijn verschaft zelfstandig werkzame vrouwen en hun meewerkende echtgenoot of partner nieuwe rechten.
Zoals gezegd, hebben we op verschillende bijeenkomsten gesproken over alternatieve oplossingen en voorstellen voor de aanpak van de problemen waarover we hier vandaag debatteren. Tot slot, en commissaris Reding zal daar zeker nog op ingaan, hebben we ook gesproken over de toekomstige strategie voor gendergelijkheid, voor de periode 2011-2015, die de komende maanden ongetwijfeld het voorwerp van intensieve discussie in het Parlement zal zijn en waarvoor de Commissie in de loop van de komende maanden een werkplan zal voorleggen.
Ik ben ervan overtuigd, en hiermee sluit ik af, mijnheer de Voorzitter, dat het debat over de crisis en het economisch herstel ons niet moet afbrengen van versterking van het Europees sociaal model. Dat zou een enorme vergissing zijn, want versterking van dit model is juist nu hard nodig. Daarom is het ook zo belangrijk dat we doorgaan met deze debatten over gelijke behandeling. Het daartoe strekkende beleid heeft ons gedurende vele jaren niet alleen in staat gesteld om te groeien, maar ook om een benijdenswaardig en onberispelijk model van sociale cohesie te handhaven.
Viviane Reding
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben buitengewoon onder de indruk van het werk van uw rapporteurs. Ook ben ik erg onder de indruk van het feit dat de neuzen van de verschillende fracties op enkele kleine verschillen na zo sterk dezelfde kant opstaan. Dat is waar het om gaat: de weg en de bestemming zijn dezelfde, en dat is erg belangrijk.
Ook mijn grote dank voor uw aller nadruk - van al degenen die het woord hebben gevoerd; de rapporteurs alsook de auteurs van de mondelinge vraag - op het feit dat er genoeg woorden zijn geschreven en dat het nu tijd is voor daden. Ik ben het volledig met u eens. We weten per slot van rekening wat we willen en waarom we dat willen. We weten dat onze samenleving alleen maar vooruit kan komen als er gelijkheid bestaat tussen de seksen, niet alleen in vrouwenkwesties, maar ook horizontaal.
Dat was dan ook precies de reden waarom de Commissie voor het eerst in de geschiedenis haar vijfjaarlijkse mandaat is begonnen met een openingsverklaring, met een Handvest zoals het werd genoemd; de politieke belofte van elk lid van de Commissie om de gelijkheid van mannen en vrouwen binnen zijn of haar portefeuille te bevorderen en dus een verbintenis van de Commissie als geheel om gendergelijkheid hoog op de agenda te plaatsen.
Dat is één ding. Het tweede is: hoe komen we tot daden? Hoe zorgen we ervoor dat het Vrouwenhandvest waartoe de Commissie zich in maart verbonden heeft daadwerkelijk iets om het lijf zal hebben? Dat brengt ons bij de tenuitvoerlegging. Ten eerste heb ik al mijn collega-commissarissen gevraagd om een bijdrage te leveren aan de strategie, opdat deze niet alleen uit de pen van de commissaris vloeit die nu tot u spreekt, maar alle overige 26 commissarissen op hun eigen gebied een steentje bijdragen. Dat is van grote waarde, want dit is nog nooit eerder gebeurd en ook precies in de geest van wat de fracties hier neergelegd hebben.
Waar hebben we deze ideeën vandaan gehaald? De vijf prioriteiten van het Handvest zijn niet zomaar uit de lucht komen vallen. Integendeel, zij vormen het resultaat van een uitvoerige raadpleging onder de betrokken partijen gedurende 2009 in het kader van de voorbereidingen voor de nieuwe strategie. Ik sta straks even stil bij de strategie an sich.
Laat ik om te beginnen stilstaan bij de uitermate belangwekkende verslagen van het Europees Parlement. Allereerst het verslag van de heer Romeva i Rueda. Dit verslag ligt in de lijn van het Commissiestandpunt ten aanzien van de gevolgen van de crisis voor vrouwen en haar standpunt dat er bij maatregelen ter bestrijding ervan rekening dient te worden gehouden met de gevolgen voor vrouwen. Ook in het laatste jaarverslag inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen heb ik op dit onderwerp gewezen. Ik benadrukte toen al dat deze crisis vrouwen harder treft dan de vorige recessies, omdat nu veel meer vrouwen een betaalde baan hebben en bovendien omdat zij vaak in het zwakkere deel van de arbeidsmarkt zitten. Aan het begin van de crisis konden we zien hoe de werkloosheid onder mannen pijlsnel omhoog ging, met name als gevolg van de problemen in de bouwsector en de industrie. Op dit moment echter stijgt de werkloosheid onder mannen en vrouwen even snel en bestaat er het meer dan reële risico dat als gevolg van overheidsbezuinigingen en - hopelijk niet al te veel - bezuinigingen op genderonderwerpen, de werkloosheid onder vrouwen nog verder stijgen zal. We dienen ons daar serieus rekenschap van te geven en de nodige maatregelen te treffen. Dat is dan ook de reden waarom ik een warm voorstander ben van pogingen om gendergelijkheid een onlosmakelijk onderdeel te laten uitmaken van herstelmaatregelen. De crisis is wat mij betreft een unieke kans om beleid ten uitvoer te leggen dat in de toekomst een grotere gelijkheid van mannen en vrouwen geven zal, zowel op de arbeidsmarkt als in onze samenleving als geheel. Het voorzitterschap heeft het al duidelijk gezegd: onze doelstelling van een arbeidsparticipatie van 75 procent is onhaalbaar als we de vrouwen niet aan boord krijgen.
Dan wil ik nu even ingaan op de genderperspectieven van de Europa 2020-strategie. Drie onderdelen ervan zijn zonder de bijdrage van vrouwen gedoemd te mislukken. Zestig procent van de studenten die afstuderen zijn vrouwen, maar we 'benutten' ze niet op de arbeidsmarkt. Als we echter voor de slimme groei willen gaan, de groene economie waar we alle hoofden nodig hebben en waar we al deze goed opgeleide intellectuele vrouwen niet aan de zijlijn kunnen laten staan, dan blijven zonder vrouwen onze doelstellingen louter nobele wensen. Willen we de strategie voor 2020 überhaupt tot een succes maken, dan kan dat alleen door vrouwen een helpende hand te bieden. De doelstellingen zijn onhaalbaar als we de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt niet significant vergroten. Ik vind het dan ook een goede zaak dat het Europees Parlement blijft hameren op het belang van de genderdimensie in de strategie - een zeer goede zaak. We dienen er inderdaad voor te zorgen dat vrouwen daadwerkelijk hun steentje bijdragen aan de strategie en er ook de vruchten van kunnen plukken.
Onze gendergelijkheidsstrategie, die ik in het najaar aan u voor zal leggen, omvat een groot aantal uiterst concrete elementen - niet voor een paar daaropvolgende maanden, maar voor de komende jaren. We hebben een gedegen plan van aanpak nodig ten aanzien van de tenuitvoerlegging van deze zeer concrete elementen tussen 2010 en het einde van ons mandaat - uw mandaat als lid van het Europees Parlement en mijn mandaat als Europees commissaris. De strategie zal er daarom op gericht zijn de governance en de politieke dialoog te verbeteren en zal ten uitvoer worden gelegd in nauwe samenwerking met de belangrijkste partners op Europees niveau. Er werd hier in het Parlement zeer terecht geopperd dat we nu onmiddellijk een gendergelijkheidsstrategie zouden kunnen opstellen, maar dat het geheel dan door de lidstaten in de praktijk dient te worden gebracht. We kunnen zien dat alle in de loop der jaren - sinds het Beijingplatform - door de belanghebbende partijen opgebouwde instrumenten goed werken. In deze tijden van crisis moeten we ervoor zorgen dat deze goed blijven functioneren en dat niemand probeert deze af te schaffen. Daarbij reken ik op de hulp van het Parlement. Als er zich ergens ook maar één regering dergelijke ideeën in haar hoofd haalt, weet ik zeker dat wij ons hier in het Parlement roeren zullen.
Deze samenwerking die het fundament vormt van de ideeën voor de toekomstige strategie - zoals ik in het begin al aangaf kwamen de belanghebbende partijen tijdens de openbare raadpleging hiermee - dient dus te worden omgesmeed tot een vruchtbare - en zoals u bepleit, reguliere - dialoog. Dat brengt mij ertoe even in het bijzonder stil te staan bij het verslag van mevrouw Figueiredo over de nieuwe strategie. Mevrouw de rapporteur, uw idee voor een jaarlijkse tripartiete bijeenkomst van het Parlement, de Raad en de Commissie om de balans op te maken van alles wat er intussen is bereikt, lijkt mij ronduit uitstekend. Ik denk dat het zeer goed is dit idee verder op te pakken, aangezien het voor iedereen - voor de Commissie, voor de Raad en ook voor het Parlement - een goede stok achter de deur zal zijn om zich nog harder in te zetten. Een dergelijke gendergelijkheidsdialoog zou kunnen plaatsvinden op basis van een door de Europese Commissie opgesteld jaarverslag inzake gendergelijkheid. Ik beschouw dat als een zeer actieve en concrete manier van aanpak.
Ook reken ik op de steun van de lidstaten voor de activiteiten van de Commissie op gendervlak, allereerst door de nieuwe strategie goed te keuren - uiteraard nadat het Parlement is gehoord over de voorstellen die ik eind september zal indienen - en tevens door het Europees Pact voor de gelijkheid van mannen en vrouwen te verlengen.
Er zijn voor mij al met al drie aandachtsgebieden waarop het EU-optreden uiterst doeltreffend en tastbaar moet zijn. Dat betekent niet dat dit de enige drie aandachtsgebieden zouden moeten zijn, maar wel dat we deze drie aandachtsgebieden tot speerpunten van het genderbeleid zouden kunnen maken.
Allereerst dienen we vastberaden op te treden tegen het geweld tegen vrouwen en ervoor te zorgen dat slachtoffers goede bescherming krijgen. Onze gemeenschappelijke juridische ruimte dient een ruimte te zijn waarin slachtoffers voelen dat zij met waardigheid, respect behandeld worden en dat zij een hoge mate van bescherming en ondersteuning genieten - en dat op velerlei vlak, niet slechts op een enkele. Ik heb dit tot prioriteit uitgeroepen om ervoor te zorgen dat de Commissie reeds in de eerste helft van 2011 een veelomvattend pakket hierover uitbrengen kan. Ik weet dat het Belgische voorzitterschap tijdens een belangrijke conferentie ergens in november de balans wil opmaken van al hetgeen reeds is gedaan, van wat er nog aan zit te komen en van wat er allemaal nog te doen staat. In de herfst zal dus worden voortgeborduurd op het voorbereidende werk van het Spaanse voorzitterschap, wordt er een balans opgemaakt en zullen er aanvullende acties worden voorbereid, waarna er begin 2011 een veelomvattend pakket op tafel komt.
Ik zou graag nog eens willen herhalen wat ik tijdens mijn hoorzitting gezegd heb en wat ook duidelijk in het Handvest van de Commissie staat, namelijk dat de Commissie alle mogelijke instrumenten inzetten zal, indien nodig zelfs het strafrecht, om de genitale verminking van vrouwen uit te roeien. Er bestaat geen enkel excuus voor voortzetting van deze ongekend wrede, absoluut onaanvaardbare praktijk in Europa.
Ik ben verder van plan een juridisch instrument op te stellen ter vergroting van de deelname van vrouwen aan de besluitvorming. U heeft inderdaad helemaal gelijk: vrouwen zijn op alle niveaus, met uitzondering van universitaire studies, ernstig ondervertegenwoordigd in sleutelposities bij zowel de overheid als in het bedrijfsleven. Europa dient deze kloof zo snel mogelijk te dichten.
Ik weet dat ik niks gezegd heb over alle andere aandachtsgebieden, zoals de verschillende soorten verlof die we naast het moederschapsverlof zouden kunnen instellen, noch over de doelstellingen voor kinderopvang, de loonkloof of de opties waarover we beschikken om te zorgen voor meer transparantie bij al deze onderwerpen. De labels, de handvesten, de prijs enzovoort komen allemaal op de agenda te staan; eind september krijgt u een compleet pakket gepresenteerd.
Wat deze concrete acties betreft, is het dan vervolgens aan u om te zeggen van "Nee, dit is nonsens", of "dit moet worden aangescherpt" en om te zeggen wat er volgens u nog allemaal ontbreekt. Deze kar trek ik samen met mijn medewerkers. We hebben de bijdragen gehad van de belanghebbende partijen, we hebben uw verslagen gelezen en uw resoluties en ook hebben we de bijdragen gekregen van de ministers die tijdens het Spaanse voorzitterschap bijeen waren in een uitermate belangwekkende conferentie. Al met al denk ik dat we het voor elkaar krijgen en dat u over vier jaar zegt: "Ja, het is ons gelukt."
Lívia Járóka
namens de PPE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ondanks de vandaag besproken goede resultaten die er in de afgelopen vijftig jaar geboekt zijn met het Europese genderbeleid hebben we, zoals veel collega's al zeiden, nog veel werk voor de boeg. Veel werk voor wat betreft de ambitieuze doelstellingen van de EU-routekaart van 2006 en 2010 - trouwens, velen van u waren toentertijd hier toen we met de Commissie over de vorige routekaart spraken. Ik heb het over economische onafhankelijkheid, een gezonde combinatie van werk, prive'- en gezinsleven, gelijke vertegenwoordiging, bestrijding van geweld, uitroeiing van stereotypes en de bevordering van de gelijkheid van mannen en vrouwen in het buitenlands beleid. Dat is iedereen denk ik wel duidelijk.
Het is duidelijk dat om de doelstellingen van de oude routekaart te verwezenlijken en de doelstellingen van de nieuwe vast te stellen - datgene waar dit debat en alle verslagen over hadden moeten gaan - de Commissie specifieke maatregelen dient te treffen om de bestaande routekaart voldoende inhoud te geven en te leren van de onvolkomenheden ervan en deze uit de weg te ruimen.
Mijn grootste punt van zorg betreft de zichtbaarheid, de zichtbare invloed die we kunnen uitoefenen op nationale en regionale beleidsinstrumenten ten behoeve van de gelijkheid van mannen en vrouwen in de praktijk. Hoewel het - zoals de heer Romeva i Rueda reeds terecht zei - nog altijd moeilijk is een goed inzicht te krijgen in de gevolgen van de financiële crisis, is het ons allemaal wel glashelder dat deze episode in het bijzonder nadelig heeft uitgepakt voor vrouwen.
Het is helaas dan ook zo - en we kunnen dat niet vaak genoeg blijven herhalen - dat de ver achterblijvende investeringen in de economische en sociale kansen voor vrouwen de economische groei nagenoeg verstikken en dat deze de bestrijding van de armoede en sociale ongelijkheden in Oost-Europa verregaand bemoeilijken. Dan nog iets wat ontbrak in de oude routekaart - iets waar toen wel over gesproken, maar niet veel aan gedaan is - namelijk de bestrijding van meervoudige discriminatie. Discriminatie op een meervoudige basis van leeftijd, handicap, etnische of raciale afkomst, godsdienst of nationaliteit en sociaaleconomische status vormt een opstapeling van barrières voor de empowerment en sociale stijging van vrouwen. We spreken hier eigenlijk maar weinig over. Ook spreken we zelden over het belang van de vergaring, verwerking en publicatie van gedisaggregeerde gegevens. De belangrijkste instrumenten, tot slot,...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Edite Estrela
namens de S&D-Fractie. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw Martínez Lozano, in een artikel dat onlangs in Time-magazine verscheen, onder de titel "The New Sheriffs of Wall Street", wordt gesteld dat vrouwen niet de touwtjes in handen hebben op Wall Street en dat de financiële crisis niet aan hen te wijten is, maar dat er, wegens de ontoereikende regulering van de financiële markten, nu een beroep op hen gedaan wordt en dat zij nu in leidinggevende posities worden benoemd om de puinhoop op te ruimen die hun mannelijke collega-managers ervan gemaakt hebben.
Dat is interessant. Mannen hebben de crisis veroorzaakt en vrouwen mogen het nu oplossen. Even afgezien van de ironie daarvan: de wereldeconomie maakt de ernstigste recessie mee sinds de grote depressie. Dit heeft binnen de hele Europese Unie grote sociale gevolgen. De ernstigste gevolgen daarvan ondervinden vrouwen, omdat zij vaker te maken hebben met onzekere banen, een grotere kans lopen om ontslagen te worden en vaak minder gebruik kunnen maken van socialezekerheidsstelsels. In dat opzicht is de vrees terecht dat veel lidstaten zullen snijden in de sociale voorzieningen, waardoor opnieuw vooral vrouwen getroffen zullen worden. Het is niet rechtvaardig dat de zwaksten moeten betalen voor de fouten van speculanten.
Ik wil afsluiten met een felicitatie aan het adres van het Spaanse voorzitterschap, vanwege de prioriteit die het gegeven heeft aan de bestrijding van gendergerelateerd geweld.
Sophia in 't Veld
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag allereerst namens mijn fractie beide rapporteurs willen bedanken en zeggen dat mijn fractie beide verslagen van harte steunen zal, omdat deze over een buitengewoon belangrijk onderwerp gaan, namelijk de gelijkheid van man en vrouw, een onderwerp waarvan het belang ruimschoots wordt aangetoond door het grote aantal uiteenlopende onderwerpen dat in beide verslagen de revue passeert.
Helaas, waarde collega's, moet ik zeggen dat ik een beetje gefrustreerd ben. We zeggen hier wel dat we actie willen, dat we iets bereiken willen in de komende vier jaar, dat dit een onderwerp is van de allerhoogste prioriteit, dat de helft van de bevolking gediscrimineerd wordt en dat de helft van het potentieel onbenut blijft, maar waarom dan dit onderwerp als laatste 's avonds op de agenda gezet? Waar zijn de fractievoorzitters? Waarom accepteren wij dat dit niet de hoogste prioriteit is? Geachte collega's, ik stel voor dat we er ferm op aandringen dit onderwerp de volgende keer als sleuteldebat te agenderen en dat we onszelf aan de deur ketenen zolang dat niet wordt toegezegd. Ik vind dat we dit alles niet langer over onze kant mogen laten gaan.
Marina Yannakoudakis
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, in het debat van vanavond wordt gekeken hoe het lot van vrouwen kan worden verbeterd; soms door middel van positieve discriminatie als quota, soms met behulp van directe wetgeving inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen. Ik ben ingenomen met de verwijzingen waarmee de samenwerking tussen de lidstaten ten aanzien van de aanpak van loondiscriminatie voor gelijke arbeid en maatregelen ter bescherming van mannen en vrouwen tegen alle soorten geweld, met inbegrip van mensensmokkel en de genitale verminking van vrouwen, wordt versterkt. Dat neemt niet weg dat we ook daadkrachtig moeten werken aan de empowerment van vrouwen; door hun vertrouwen in eigen vaardigheden te versterken, door middel van onderwijs en door stappen te zetten naar een klimaat dat meer keuzevrijheid biedt.
Iemand die ooit onder het juk van de discriminatie leefde, zei eens: "Ik heb een droom". Ik heb ook zo'n droom. Ik kijk uit naar de dag dat we werken, niet alleen voor grotere gelijkheid op de werkvloer, maar ook om vrouwen de kracht te geven een vrije keuze te maken, genoeg kracht om hun eigen doelen na te jagen. Zo zou een routekaart voor vrouwen er werkelijk uit moeten zien. Dat kan alleen stapje voor stapje. We zijn het allemaal eens over het gelijkheidsbeginsel, ons fundamenteel recht mag ik wel zeggen, maar waarom zaken aan boord nemen die het zicht op de ware kwesties vertroebelen? De dossiers zijn complex en als we ons gaan bezighouden met kwesties die onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen, zoals overheidsuitgaven voor volksgezondheid, bewijzen we de zaak geen goede dienst.
Er staan rode strepen op de weg. Het spijt me dat ik het zeggen moet, maar als we zorgen willen voor gelijkheid, moet er op onze weg daarheen niets zijn dat ons afleidt. Alleen als we een duidelijke route volgen, kunnen we eendrachtig voortmarcheren.
Charalampos Angourakis
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben weliswaar heel wat woorden maar nauwelijks conclusies gehoord. Daarom zijn de twee verslagen voor mij in het beste geval lijsten met vrome wensen, met name het verslag over de gevolgen van de crisis. Ik zeg dit omdat de problemen die vrouwen door deze onaanvaardbare situatie ondervinden niet worden aangepakt.
Als vandaag in Griekenland de pensioengerechtigde leeftijd voor vrouwen wordt verhoogd met 5 à 17 jaar dan is dat volgens mij te wijten aan zowel het kapitalistische systeem als de 2020-strategie, die niet wordt betwist. Ik vraag mij af hoe mevrouw de commissaris kan spreken over maatregelen voor gelijkheid van vrouwen als zij deze strategie niet betwist.
Welke maatregel u ook neemt, mevrouw de commissaris, de 2020-strategie kunt u niet ongedaan maken. U betwist die zelfs niet! Daarom zijn wij van mening dat het probleem alleen opgelost kan worden met de strijd van de vrouwen, met de strijd van alle werknemers tegen de gevolgen van de crisis, met de strijd voor de omverwerping van het kapitalisme.
Angelika Werthmann
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil mij richten op twee aangelegenheden die mijns inziens buitengewoon belangrijk zijn: de economische en financiële crisis en de recessie die daar het gevolg van is. Deze mogen in geen geval worden gebruikt als argument om de vooruitgang die wij tot dusver hebben geboekt ten aanzien van de gendergelijkheid weer teniet te doen. Dat zou de economische groei op de middellange termijn verder schaden.
De loonkloof tussen mannen en vrouwen blijft bestaan en dat is vrees ik nog steeds in heel Europa het geval. Volgens het Europees gemiddelde bedraagt het verschil tussen mannen en vrouwen 17,8 procent. Helaas zijn er echter landen die daar ver boven zitten, zoals Oostenrijk, waar ik vandaag kom. Volgens het verslag over vrouwen van de Oostenrijkse overheid verdienen vrouwen slechts 58,4 procent van het bruto-inkomen van mannen. In slechts twee andere landen is het inkomensverschil nog groter. Het zou echter ons algemene streven moeten zijn om dit glazen plafond te verbrijzelen, zodat dit eindelijk tot het verleden behoort.
Barbara Matera
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik denk dat het belangrijk en terecht is om over het verslag van mevrouw Figueiredo te praten. Het is een verslag waarover binnen de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid - waarvan ik ondervoorzitter ben - lang is gediscussieerd toen de compromis-amendementen werden ingediend en ook toen de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) talrijke suggesties deed.
Dames en heren, het verslag voert overduidelijk zorgwekkende punten op die niet op een juiste en adequate manier zijn aangepakt en opgelost. Er wordt geen rekening gehouden met ethische en culturele kwesties die essentieel zijn voor een groot deel van de maatschappij die we vertegenwoordigen. Vooral ernstig is dat het verslag zich nog steeds niet concentreert op de beoordeling van de resultaten van de routekaart 2006-2010, juist nu we het einde van het vierjarenplan naderen en het belangrijk is dat het Europees Parlement zich over de kwestie kan uitspreken. Daarom verberg ik mijn twijfels over dit verslag niet.
Iratxe García Pérez
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Romeva i Rueda en mevrouw Figueiredo voor het werk dat ze hebben verricht voor de verslagen over de genderaspecten van de economische neergang en de routekaart voor de gelijkheid van mannen en vrouwen.
Het Parlement is zeer helder geweest in zijn standpunt dat beleid voor gendergelijkheid hoog op de agenda moet staan. We praten immers over een belangrijk actief, dat 52 procent van de Europese bevolking omvat.
Onze strategie moet aspecten omvatten als bemiddeling, gelijke vertegenwoordiging, bestrijding van stereotypen en bestrijding van alle vormen van seksegerelateerd geweld.
Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om commissaris Reding te vragen haar toezeggingen na te komen en te luisteren naar de herhaalde oproep van het Parlement, een groot aantal lidstaten en de Europese Vrouwenlobby, die vandaag een campagne voor het Europees beschermingsbevel is begonnen. Dit is niet het moment om verstrikt te raken in procedurele kwesties die de voortgang van het initiatief verlammen. Dit is het moment voor dialoog en begrip.
Wij hebben meer dan honderdduizend redenen om nu eindelijk te handelen, en niet langer te wachten. Het enige wat nodig is, is politieke wil.
Siiri Oviir
(ET) In de afgelopen vijf jaar hebben wij weliswaar zeker succes geboekt op het gebied van economische onafhankelijkheid van vrouwen en mannen, met een stijging van het percentage werkende vrouwen tot bijna 60 procent, maar tegelijkertijd hebben zich geen verbeteringen voorgedaan met betrekking tot het dichten van de kloof tussen de salarissen van vrouwen en die van mannen. Volgens de gegevens van 2007 kregen vrouwen gemiddeld 17 procent minder betaald dan mannen. In mijn land, Estland, bedroeg deze kloof ruim 30 procent. En 2007 was nog een jaar van economische groei. Welke cijfers zullen wij binnenkort te zien krijgen wanneer de volgende analyse verschijnt?
In elk land worden lijsten met de succesvolste ondernemingen gepubliceerd, worden de rijkste mensen bekendgemaakt en worden zij bejubeld. In de regel is 99 procent daarvan man. Als wij nu denken aan het grote verschil in salaris tussen mannen en vrouwen, dan wordt het duidelijk dat wat de winsten en uitgekeerde dividenden van deze mensen betreft vrouwen...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Krisztina Morvai
(HU) Ik ben zeer verheugd met het debat van vandaag over de rechten van vrouwen en de uitstekende verslagen. Ik ben er echter niet blij mee dat de meerderheid van de vrouwen, althans in mijn land, Hongarije, haar rechten niet kent en deze niet kan uitoefenen. Dit is een situatie die dringend moet worden aangepakt. Een van de redenen dat vrouwen hun rechten niet kunnen uitoefenen, is dat ze zich geen advocaat kunnen veroorloven. Aan wat voor oplossingen denk ik dan? Speciaal opgeleide juristen, gratis rechtsbijstandfaciliteiten, een voorlichtingssite die antwoord geeft op alledaagse problemen op het gebied van vrouwenrechten. Over wat voor vragen heb ik het dan? Ik krijg al maanden geen alimentatie, wat moet ik doen, waar kan ik terecht? Mijn man mishandelt me, ik word geslagen. Ik bel de politie maar die zegt dat dit een privéaangelegenheid is waar ze zich niet in mogen mengen. Hebben ze gelijk of kan ik toch ergens voor hulp aankloppen? Ik heb drie kinderen en ben nu al bij mijn twintigste sollicitatiegesprek met een drogreden afgewezen. Is het mogelijk een rechtsmiddel in te stellen? Toen mijn werkgever er achter kwam dat ik zwanger was, ben ik ontslagen. Kan ik ergens terecht voor hulp? Op deze en soortgelijke vragen moet...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Anna Záborská
(FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, het Handvest voor Vrouwenrechten, dat het onderwerp is van dit debat, verwijst naar de bepalingen van de Verenigde Naties. De slachtoffers van deze procedure zijn de nationale regeringen, die de uitsluitende verantwoordelijkheid dragen voor de tenuitvoerlegging van hun besluiten, genomen op basis van nationale behoeften. Een verwijzing naar de Verenigde Naties is een effectief middel om het gezag van nationale instellingen te kortwieken.
Wij hebben geen handvest nodig zo lang bestaande wettelijke instrumenten niet ten uitvoer zijn gelegd. Maar door collectieve onwetendheid verkiezen wij vrouwen een nieuwe verklaring voorgeschoteld te krijgen dan te strijden voor de tenuitvoerlegging van wettelijk bindende instrumenten.
Dit handvest draagt bij aan een paradoxale ontwikkeling in de Europese Unie. Het is al onze gewoonte om moraliteit te reguleren, maar nu zorgt social engineering voor een ongewone paradox in de Unie. Wij privatiseren staatseconomieën met vrije mededinging als voorwendsel, maar relaties tussen mannen en vrouwen worden genationaliseerd. De Unie kopieert de slechte ervaringen die we hebben opgedaan in Centraal- en Oost-Europa. Het is spijtig dat er bij social engineering geen rekening wordt gehouden met historische ervaringen teneinde een nieuwe mislukking te vermijden, waarvan vrouwen de eerste slachtoffers zullen zijn.
Marc Tarabella
(FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik verwelkom het verslag van de heer Romeva i Rueda, dat aandacht schenkt aan een aspect van de crisis dat maar al te vaak over het hoofd wordt gezien: dat van de gevolgen voor vrouwen.
Direct aan het begin van de crisis behoorden wij in het Europees Parlement tot de eersten om alarm te slaan over de schadelijke gevolgen die de crisis voor vrouwen konden hebben tenzij er deugdelijke maatregelen werden genomen. Wij hebben er ook op gewezen dat de crisis een kans bood om van de Europese Unie een samenleving te maken die zich meer rekenschap geeft van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen indien er sprake zou zijn van beleid en maatregelen van deugdelijk gehalte.
Wij moeten aannemen dat ons advies in de wind is geslagen, aangezien de diverse bezuinigingsmaatregelen niet voorzien in een gedifferentieerde aanpak van de crisis. De eerste door de crisis getroffen sectoren waren de fabricage en de bouw, die voornamelijk bronnen van mannelijke activiteit zijn. Sindsdien zijn de meeste sectoren aangetast en de eerste slachtoffers bevinden zich onderaan de sociaaleconomische ladder, waar vrouwen in de meerderheid zijn.
Wij moeten dit probleem dringend behandelen en de diverse door de Europese Unie en haar lidstaten aangenomen bezuinigingsplannen in de vrouwelijke vorm verbuigen. Ik wil niet dat we dertig jaar teruggaan in de tijd. Niets minder dan de onafhankelijkheid van vrouwen staat op het spel.
Roberta Angelilli
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de afgelopen dagen heeft de Europese Unie - ook om de economische crisis het hoofd te bieden - mijn land, Italië, gedwongen om te voldoen aan de verplichting om vrouwen die bij de overheid werken met 65 jaar met pensioen te laten gaan, waardoor hun pensioengerechtigde leeftijd gelijk wordt getrokken met die van mannen.
Ik denk dat we deze maatregelen, die in het teken van gelijke verantwoordelijkheden staan, moeten verwelkomen, maar ik denk ook dat vrouwen voelen dat ze andere prioriteiten hebben: de strijd tegen werkloosheid en tegen de onzekerheid van een baan, en het uitbannen van de onacceptabele salarisongelijkheid.
Dan is er ook het grote probleem van het gebrek aan dienstverlening. Om een voorbeeld te geven: het is erg moeilijk om over gelijkheid te praten wanneer er zo weinig kinderopvang is. Het is zelfs moeilijk om een baan te vinden en te houden. Ik ben ervan overtuigd dat de Europese Commissie zal laten zien ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Olga Sehnalová
(CS) Geachte mevrouw de commissaris, geachte collega's. De economische neergang en de financiële crisis hebben helaas ook de nodige genderaspecten. Op die manier zitten we met het reële risico dat de huidige ongelijkheden er alleen nog maar groter op worden. We hebben het over ongelijke lonen, het arbeidsrecht en de sociale bescherming in verband met het moederschap die onder druk staan, de algehele situatie op de arbeidsmarkt, enzovoort.
De lidstaten voeren nu als gevolg van de crisis allerlei bezuinigingen door. Dat is de bittere realiteit. Vooral de openbare dienstverlening en de toegankelijkheid daarvan zijn daar het slachtoffer van. Het leeuwendeel van de grotere ministeries ontspringt de dans; het geld wordt dáár weggehaald waar men de minste weerstand van de door de bezuinigingen in kwestie getroffen personen verwacht. Voor de rest gaat men er van uit dat de mensen zich op een of andere manier zelf wel zullen weten te redden, domweg omdat hun niets anders rest. Iemand moet voor de kinderen en de bejaarde ouders zorgen. Het zijn typisch vrouwen die dat op hun bord krijgen.
Bovenaan de lijst bezuinigingsmaatregelen treffen we onder meer de sector van de sociale dienstverlening aan waar met name vrouwen werkzaam zijn. De nationale regeringen dienen zich rekenschap te geven van hun grote verantwoordelijkheid ten aanzien van dit onderwerp; ze moeten gedegen rekening houden met de gendergevolgen van de door hen beoogde bezuinigingsmaatregelen en moeten zeer zorgvuldig en evenwichtig te werk gaan als zij lasten opleggen aan de burger.
Regina Bastos
(PT) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, beste collega's, om te beginnen zou ik willen zeggen dat het verslag over de evaluatie van de resultaten van de routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2006-2010 en aanbevelingen voor de toekomst wat ons betreft wel wat overtuigender en minder polemisch had mogen zijn. De manier waarop verschillende ethisch gevoelige vraagstukken benaderd worden, met name als het gaat om het vraagstuk van de seksuele en reproductieve gezondheid van vrouwen, had wel wat anders mogen zijn, als er echt naar de grootst mogelijke consensus gestreefd wordt.
Dit gezegd hebbende, wil ik erop wijzen dat in tijden van zogenaamde normale economische groei de zorg ten aanzien van de rechten van vrouwen al groot is, in het bijzonder wat de ongelijke situaties van mannen en vrouwen betreft, op het werk, in de samenleving, binnen het gezin, maar dat deze problemen ernstig verslechteren door de economische en sociale crisis waar we momenteel mee te maken hebben. Daarom is er een grotere strategische inzet nodig van de kant van de lidstaten op het niveau van de lokale en regionale overheden en van de kant van de EU-instellingen als het gaat om ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Rovana Plumb
(RO) De genderaspecten van de economische crisis, de routekaart voor gendergelijkheid en het Handvest voor de rechten van de vrouw zijn drie onderwerpen die één zaak gemeen hebben: de positie van vrouwen in de maatschappij. Als we de positie van vrouwen in de maatschappij echt willen verbeteren, hebben we specifieke maatregelen en beleid nodig, zoals tevens voorgelegd door het Handvest voor de rechten van de vrouw uit hoofde van het S&D-manifest.
Als we werkelijk willen dat vrouwen beter vertegenwoordigd zijn in de besluitvormingsstructuren in zowel de publieke als de private sector, is het van essentieel belang gendergelijkheid in te voeren in de Europese instellingen. Ik ben van mening dat het Europees Parlement en de Europese Commissie in dit opzicht een voorbeeld moeten stellen in 2014, door zich hieraan te verbinden en krachtige politieke wil te tonen.
Seán Kelly
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik vind het teleurstellend dat we in het jaar 2010 nog altijd over vrouwenrechten spreken, niettegenstaande het feit dat de EU grote vooruitgang geboekt heeft, met name op het vlak van gelijk loon voor gelijke arbeid.
Ik wil verder in het bijzonder stilstaan bij het gebrek aan vrouwenrechten in met name de Derde Wereld. Ik heb een aantal maanden als vrijwilliger in Malawi gewerkt en ben hevig geschokt door de manier waarop men daar met vrouwen omgaat. Ten eerste waren het de vrouwen die het leeuwendeel van het harde werk op de velden deden terwijl de mannen maar een beetje rondlummelden, en ten tweede waren de seksuele privileges van een aantal van deze mannen, vooral die van een vent met de naam "De Hyena", absoluut deerniswekkend.
Het is nu de hoogste tijd dat de Europese Unie ontwikkelingshulp aan deze landen afhankelijk maakt van de afschaffing van een aantal van deze deerniswekkende praktijken. Ook de NGO's zouden hier ietwat meer mee kunnen doen dan tot nog toe. Ik verheug mij op een Handvest van vrouwenrechten hier in Europa dat naar ik vurig hoop een model kan worden dat toepassing vindt in de rest van de wereld.
Silvia Costa
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de rapporteurs - die ik bedank - hebben een centrale kwestie te berde gebracht die ook commissaris Reding gedeeltelijk heeft aangepakt. We moeten waarborgen dat het beleid voor vrouwen en gelijke kansen doeltreffender wordt opgenomen en geïntegreerd in het algemene beleid op zowel Europees als lokaal niveau. Ik denk daarbij aan de crisis, armoede, ontwikkeling, samenwerking, werkgelegenheid en welzijnszorg.
Ik denk echter dat er drie kwesties zijn die moeten worden benadrukt door de Commissie, door ons in ons werk en door de lidstaten. Op de eerste plaats zou ik willen dat commissaris Reding de rol van vrouwen in het externe handelen van de Europese Unie benadrukt. Het verslag van mevrouw Figueiredo bevat een nieuw beleid waarop vrouwen meer opmerkzaam moeten worden gemaakt. De tweede kwestie is de steun van de Commissie aan de ontwerp-richtlijn over het Europees beschermingsbevel, dat een instrument van essentieel belang is om te waarborgen ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Elisabeth Köstinger
(DE) Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen jaren en decennia heeft de Europese Unie een voortrekkersrol ten aanzien van gendergelijkheid gespeeld. Deze Europese voortrekkersol moet worden uitgebreid. Ik beschouw het door de Commissie gepresenteerde Vrouwenhandvest als een onmisbare bijdrage aan gendergelijkheid in de Europese Unie. De initiatieven ter versterking van de rol van vrouwen in de economie, een gelijk loon en om het aantal vrouwen in leidende functies te verhogen, mogen echter geen loze woorden blijven. Daar moet daadwerkelijk actie op volgen. Het is met name van belang dat wij ons versterkt inzetten om mannelijke beleidsmakers van onze ambities te overtuigen. Vrouwenkwesties zijn maatschappelijke kwesties en gaan ons allemaal aan. Het mag echter niet zo zijn dat vrouwen binnen maar ook buiten onze samenleving nog steeds worden gediscrimineerd en daar moeten we resoluut tegen in actie komen.
Evelyn Regner
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, de reden waarom ik het woord heb gevraagd, is omdat ik van u, commissaris, verwacht dat u aan het einde van deze zittingsperiode daadwerkelijk een lijst met resultaten kunt voorleggen.
Uw aankondiging vandaag om EU-vereisten voor verplichte vrouwenquota in leidinggevende functies te introduceren is al bijzonder veelbelovend. Uw aankondiging is logisch, rechtvaardig, het is de hoogste tijd daarvoor en ze belooft met name economisch succes. In die zin hoop ik van harte dat u de daad bij het woord zult voegen.
Zelf heb ik steeds opnieuw getracht om amendementen in te dienen ten aanzien van de regulering van de financiële markten, de ondernemersethiek en werkgelegenheidsrichtsnoeren. Ik kijk al met...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Mariya Nedelcheva
(FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, de financiële crisis, die een economische en uiteindelijk ook een sociale crisis is geworden, heeft rampzalige gevolgen gehad voor de positieve ontwikkelingen waarvan tot dan sprake was op het gebied van gelijkheid tussen mannen en vrouwen.
Als het gaat om werkloosheidspercentages en salarisverschillen, is het duidelijk dat vrouwen meer te lijden hebben van de gevolgen van de crisis, omdat zij dikwijls in een veel kwetsbaardere positie verkeren dan mannen. Daarom is het belangrijk dat we ons duidelijke doelen voor de korte, middellange en lange termijn stellen, dat we specifieke maatregelen treffen waarmee dringende problemen kunnen worden aangepakt en dat we onszelf werkelijk voorzien van middelen ten behoeve van onze acties en onze ambities.
Zeker, de lidstaten hebben heel wat te doen op het gebied van collectieve bewustmaking en uitwisseling van beste praktijken. Maar evenzeer is het onze verantwoordelijkheid, hier in het Europees Parlement, om te voorkomen dat er teksten worden aangenomen die volstrekt inhoudsloos en van vernieuwing verstoken zijn. Wij moeten er juist voor zorgen dat zij passende en specifieke oplossingen bevatten. Eenvoud, doeltreffendheid, innovatie, dat is ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Monika Flašíková Beňová
(SK) Het voorliggende verslag is van hoogstaande kwaliteit en zeer gedetailleerd, waarvoor lof.
Ik zou graag even willen stilstaan bij een aantal specifieke, met name voor de postcommunistische landen karakteristieke zaken. Hier kregen met name typisch mannelijke sectoren overheidssteun, zoals bijvoorbeeld de exportgerichte automobielindustrie, in hoofdzaak het domein van mannen. Sectoren waarin met name vrouwen werken kregen daarentegen niet zulke overheidssteun.
Daarbij dient verder te worden aangetekend dat de postcommunistische landen nog altijd een semi-industrieel karakter dragen en het daarom uitermate moeilijk is ruimte te vinden voor de ondersteuning van de sectoren waarin juist veel vrouwen werken. Verder verwachten wij in de postcommunistische landen van Europa grote bezuinigingen op sociaal vlak, waarvan opnieuw weer voornamelijk vrouwen het slachtoffer zullen zijn. Het is dan ook van belang dat we ook hier oog voor hebben en er de nodige oplossingen voor proberen aan te dragen.
Hella Ranner
(DE) Mijnheer de Voorzitter, wat betreft deze aangelegenheid zijn wij het allemaal met elkaar eens en dat staat volgens mij in alle opzichten buiten kijf. Ik wil echter een voorstel doen om de zaken wellicht te kunnen versnellen en vooruitgang te kunnen boeken.
Wij zouden ervoor moeten zorgen dat we in alle verslagen die we hier in het Parlement behandelen altijd gendergelijkheid meenemen en daar rekening mee houden. Ik ben ervan overtuigd dat er vele dossiers zijn - niet allemaal, maar beslist een heleboel - waarin zaken op het gebied van gendergelijkheid zouden kunnen worden opgenomen. Wellicht biedt dat ons de mogelijkheid om ook van binnenuit sneller vooruitgang te boeken. Op die manier zou het Europees Parlement tevens een voorbeeldfunctie kunnen vervullen.
Karin Kadenbach
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik zou graag over een heleboel punten die we hebben behandeld iets willen zeggen, maar in het licht van de crisis wil ik opmerken dat we ons moeten richten op het doel om te voorkomen dat de last van de crisis door vrouwen gedragen wordt.
Als wij in alle nationale parlementen, maar ook hier in het Europees Parlement spreken van consolidering, dan mag deze consolidering niet ten koste van de sociaal zwakkeren en ook niet ten koste van vrouwen in het algemeen plaatsvinden. Als we nu gaan bezuinigen op sociale diensten, onderwijs en opleiding en met name op kinderopvang, dan heeft dat gevolgen voor de toekomst en voor het levensonderhoud van vrouwen. Het punt dat ik met andere woorden wil maken, is dat wij gender mainstreaming opnieuw nadrukkelijk in de Europa 2020-strategie moeten opnemen en dat gender budgeting in de toekomst een vanzelfsprekendheid wordt, want alleen dan zullen we in staat zijn om alles wat we vandaag wensen en waar we vandaag op aandringen, ook in de toekomst in Europa te realiseren.
Isabel Martínez Lozano
Mijnheer de Voorzitter, hier zijn vanavond een hoop interessante dingen gezegd. Ik feliciteer de geachte afgevaardigden met hun bijdragen en met de ideeën die naar voren zijn gebracht, die ongetwijfeld ook veel te maken hebben met de voorstellen om uit deze crisis te geraken.
Commissaris Reding zei dat we al meer dan genoeg documenten hebben en het nu tijd is om in actie te komen. Daar ben ik het volledig mee eens. Al vanaf 1995 vraagt het maatschappelijk middenveld de regeringen om actie te ondernemen. Actie ondernemen betekent dat we blijven werken aan echte gelijkheid en dat doen met verbeeldingskracht en politieke wil, zoals de heer Romeva i Rueda zei. Het creëren van echte gelijkheid betekent dat het leven van vrouwen wordt verbeterd, dat hun dagelijks leven wordt verbeterd, dat we ervoor zorgen dat mannen en vrouwen in hun dagelijks bestaan een beter leven gaan leiden.
Gedurende dit debat is steeds weer gezegd dat we deze crisis als een kans moeten zien. Daar ben ik het mee eens. Ook ik vind dat deze crisis ook kansen biedt. Voor sommigen zijn die kansen al manifest, maar we moeten niet uit het oog verliezen dat er ook risico's zijn en stappen terug.
Wat het vraagstuk van gelijke behandeling betreft, weten wij vrouwen maar al te goed dat het niet alleen maar vooruitgang is geweest. Er zijn ook stappen achteruit gezet. Stappen vooruit gingen steeds gepaard met stappen achteruit. Juist om die stappen achteruit te voorkomen, is het belangrijk dat we blijven streven naar Europese consensus, dat we de routekaart blijven volgen die ons de laatste jaren in staat heeft gesteld om gezamenlijk zo veel vorderingen te maken. Ook de lidstaten moeten die routekaart blijven volgen. Zoals de commissaris terecht heeft opgemerkt, is het heel belangrijk dat we de aanbevelingen van de Commissie blijven volgen.
Ik sluit af. We mogen geen afstand doen van onze onderscheidende kenmerken, van de samenhang van ons beleid. Door dat beleid heeft de hele wereld ons van onze beste kant gezien. Ik ben het met mevrouw Figueiredo eens als ze zegt dat als we deze beleidslijn willen voortzetten, we de coördinatie met de Raad, de Commissie en het Parlement moeten versterken, en natuurlijk moeten we ook steeds kijken wat het maatschappelijk middenveld wil.
Ik feliciteer het Parlement met dit debat en met de verslagen die vanavond zijn ingediend. Het Spaanse voorzitterschap heeft nog vijftien dagen voordat het voorzitterschap aan België wordt overgedragen. De afgelopen zes maanden hebben we getracht te voorkomen dat het vraagstuk van gelijkheid in deze in politiek opzicht gecompliceerde en complexe tijd ondergesneeuwd zou raken. Het spreekt vanzelf dat de Spaanse regering zich ervoor zal blijven inzetten dat het vraagstuk van gelijkheid bovenaan de EU-agenda blijft staan.
Viviane Reding
Mijnheer de Voorzitter, u bent de hele avond al zo vriendelijk en genereus geweest door mensen die wilden spreken daartoe de gelegenheid te geven en ik zou niet willen dat u zich van uw strenge kant moet laten zien door mij aan het eind van mijn toespraak het woord te ontnemen.
Daarom zal ik niet herhalen wat er al is gezegd. Ik wil alleen alle sprekers zeggen dat ik nota heb genomen van hun voorstellen en suggesties. Ik heb bovenal nota genomen van twee terugkerende punten van zorg: de effecten van de crisis op vrouwen en onze behoefte aan concrete actie.
Ik zal deze zorgen voorleggen aan het college van commissarissen en u eind september een actieplan voorleggen. Onze strategie zal een actieprogramma zijn dat de drie instellingen, samen met de sociale partners, met de belanghebbenden, waarmee ik vrouwenorganisaties bedoel en de organen die ijveren voor gelijke kansen in de lidstaten, gedurende de vier jaren van hun respectieve mandaten in de praktijk zullen brengen.
Dank u voor uw medewerking, dank aan alle vrouwen voor hun enthousiasme en dank, met name, aan het handvol mannen dat zich tussen al deze vrouwen staande heeft weten te houden.
Raül Romeva i Rueda
Mijnheer de Voorzitter, de frustratie die collega In 't Veld tot uitdrukking brengt, wordt natuurlijk door iedereen hier gedeeld. Maar uit het debat is ook duidelijk geworden dat het hier gaat, ten minste voor de aanwezigen, om een essentiële, belangrijke en cruciale kwestie. Dat is hoe we de kwestie van gelijkheid van man en vrouw ervaren, en dat zal ook zo blijven totdat enkele fractievoorzitters, waartoe zowel mannen als vrouwen behoren, begrijpen dat deze kwestie prioriteit moet hebben, en niet kan worden afgedaan met een debatje aan het einde van de avond.
Het tweede punt waar volgens mij nadrukkelijk op moet worden gewezen, is door enkele collega's op verschillende manieren tot uitdrukking gebracht: gelijkheid is geen gril of overbodige kostenpost, maar een noodzakelijke investering. En daarnaast is het natuurlijk ook gewoon een recht.
Dat is iets wat we ons goed voor ogen moeten houden wanneer we over dit type kwesties praten. We moeten begrijpen dat wanneer we ons in een crisissituatie als de huidige bevinden, het investeren van tijd, geld en inspanning in gelijkheid niet alleen vraagt om vernuft en vindingrijkheid maar duidelijk ook om politieke wil en onze volledige aandacht.
Het derde punt waarop ik kort wil ingaan en dat belangrijk is om te onderstrepen, is dat het realiseren van een werkgelegenheidspercentage van 75 procent vóór 2020 - voor mannen én vrouwen - alleen mogelijk is wanneer sprake is van actieve bevordering, wanneer vrouwen actief worden gestimuleerd om een grotere rol in het openbare leven te spelen en mannen worden aangemoedigd en verplicht een grotere rol in huis te spelen. Het één is niet mogelijk zonder het ander. Het is belangrijk dat we bij het vaststellen van beleid beseffen dat dat twee kanten van dezelfde medaille zijn. Doen we dat niet, dan verplichten we vrouwen opnieuw die twee extra werkdagen op zich te nemen.
Het vierde en laatste punt dat ik wil onderstrepen, is dat we moeten oppassen dat we de crisis niet gebruiken om te besnoeien op plaatsen waar dat het minste nodig is. We weten dat juist het Spaanse ministerie voor Gelijkheid op dit moment de kleinste begroting heeft en het gevaar loopt dat zijn toch al kleine begroting nog verder wordt verlaagd. Dat zou erop kunnen duiden dat het thema gelijkheid voor de Spaanse regering geen hoge prioriteit heeft. Besnoeien op de begroting van dit ministerie zou een ernstige fout zijn. Ik denk dat het belangrijk is dat de overige lidstaten niet alleen het belang van dit ministerie begrijpen, maar het zelfs kopiëren.
Ilda Figueiredo
rapporteur. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, ik wil er hier ook op wijzen dat een groot aantal leden van het Parlement aan dit debat heeft deelgenomen, ondanks het feit dat het 's avonds plaatsvindt. Dat is ongebruikelijk voor een debat op dit tijdstip. Een dergelijke betrokkenheid, ondanks de ongunstige omstandigheden waaronder het debat plaatsvindt, is al een overwinning voor de strijd voor de gelijkheid en de rechten van vrouwen.
Ten tweede wil ik zeggen dat tijdens de interventies van vanavond concrete acties zijn voorgesteld en ideeën, die we nu in praktijk moeten gaan brengen. We gaan deze uitdaging met zijn allen aan, we gaan nu over tot de praktijk. Ik geloof dat ik, tot slot, deze grotere politieke wil om de voorstellen, woorden en beloften in praktijk te gaan brengen, als een zeer positief aspect onthoud van het debat dat we vanavond hebben gehouden. Met deze grotere politieke wil, of het nu gaat om al het beleid van de Europese Unie en van de lidstaten, of om de specifieke acties die daarop volgen, om vrouwen zichtbaarder te maken, om met gelijkheid ook sociale vooruitgang te bereiken, hebben we, uiteindelijk, een positieve bijdrage geleverd, zodat we over vier jaar - zoals de commissaris al zei - een positieve balans kunnen opmaken van het werk dat we verzet hebben, met het Parlement, de Commissie en de Raad.
Daarom sluit ik af met te zeggen dat we met deze grotere politieke wil en de aandacht voor de dromen en aspiraties van vrouwen, er een belangrijke bijdrage aan kunnen leveren dat hun emancipatie en dromen gestalte krijgen in een context van persoonlijke en beroepsmatige ontplooiing, zodat alle vrouwen een waardig leven kunnen leiden, met werk, met banen met rechten, met deelname aan het sociale leven en, indien van toepassing, in het economische en politieke leven, en ook met een betere positie in het gezin.
De Voorzitter
Het debat is gesloten. De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Corina Creţu  
De EU-ministers van Sociale Zaken hebben erkend dat 120 miljoen Europese burgers onder de armoedegrens leven. Vergeleken met de statistieken van de periode voordat de crisis was losgebarsten, betekent dat in de EU een toename met 50 procent van het aantal armen in slechts twee jaar. De recessie heeft een gestage ontwikkeling van de afgelopen tien jaar verergerd: er worden veel meer vrouwen dan mannen door armoede getroffen. Werkloosheid, werken in onveilige omstandigheden, pensioenen die lager zijn dan het minimuminkomen en problemen met de toegang tot fatsoenlijke openbare dienstverlening zijn enkele van de belangrijkste oorzaken van het soort armoede waarbij men met recht kan spreken over de 'feminisering' van de armoede in Europa. Helaas hebben talloze rechtse regeringen hun beleid ter bestrijding van de genderkloof opgegeven, onder het voorwendsel van de recessie. Met name de begrotingen voor zorgdiensten en verlofregelingen zijn flink gekrompen, wat ernstige negatieve gevolgen heeft, ook voor kinderen. Nu we bijna halverwege het Europees Jaar van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting zijn, is het oordeel negatief. De toekomst ziet er niet bepaald rooskleurig uit nu er, zowel op regeringsniveau in vele lidstaten als op het niveau van de Europese instellingen, weinig tijd en aandacht is voor de degenen onder ons die het zwaarst worden getroffen, noch de wil om hun levens te verbeteren.
Vasilica Viorica Dăncilă  
Het uitbannen van iedere vorm van discriminatie op elk vlak van het maatschappelijke en economische leven is een essentiële voorwaarde voor de bescherming van mensenrechten en het welzijn van iedere burger. Het bevorderen van het beginsel van gelijke kansen voor mannen en vrouwen, evenals het zorgen voor een grotere deelname van vrouwen aan het economisch en maatschappelijk leven, met volledige rechten, zijn zaken die constant bovenaan de agenda moeten staan. Ik ben van mening dat deze aanpak moet worden opgenomen in het gemeenschappelijk landbouwbeleid, teneinde ervoor te zorgen dat beide seksen eerlijk en gelijkelijk worden vertegenwoordigd. Anderzijds zou deze aanpak een effectieve tenuitvoerlegging van diverse beleidsmaatregelen op Europees niveau kunnen waarborgen. Ik ben van oordeel dat gendergelijkheid in de economie enorm belangrijk is voor de plattelandsontwikkeling en dat de maatregelen die hiervoor in het kader van de tweede pijler ten uitvoer worden gelegd ook in het toekomstige GLB moeten worden behouden. Gezien het feit dat het beginsel van gendergelijkheid door Europese wetgeving wordt bevorderd en het een fundamentele eis is van de Europa 2020-strategie, zijn wij van mening dat dit in het toekomstige GLB moet worden opgenomen. Dat betekent dat er ook nieuwe instrumenten moeten worden gebruikt die dit beginsel bevorderen.
Joanna Senyszyn  
schriftelijk. - (PL) Het beginsel van gelijkheid van vrouwen en mannen wordt niet effectief nageleefd. Volgens het Spaanse parlementslid Elena Valenciano zijn koeien in de EU beter beschermd dan vrouwen. We worden op alle gebieden van het leven gediscrimineerd. We verdienen 18 procent minder dan de mannen, we zijn vaker werkloos en we zijn ondervertegenwoordigd in de politiek, het openbare leven en de zakenwereld. Het pijnlijkste is dat vrouwen zelfs de grondrechten niet ten volle kunnen uitoefenen. Het recht op leven en persoonlijke integriteit, alsook de reproductieve rechten, worden in het geval van vrouwen vaker geschonden. Onder meer in Polen wordt getolereerd dat de toepassing van de rechten van de mens in het geval van de vrouw onderhevig is aan beperkingen. In 1997 vond de voorzitter van het Constitutioneel Hof als motivering voor de verwerping van de liberalisering van het recht op abortus het vanzelfsprekend dat een zwangere vrouw een deel van haar burgerrechten moest worden ontnomen. Daarmee kwam zijn carrière niet ten einde, neen, het versterkte zelfs zijn 'moreel gezag'.
De genderproblematiek moet in hoge mate tot uiting komen in de EU-begroting. De economische crisis mag geen beperking teweegbrengen voor de maatregelen ter bevordering van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen. Alleen een consequente, politieke langetermijnstrategie kan resultaten opleveren. Het volstaat niet om alleen maar promotie te voeren voor de gelijke behandeling van vrouwen en mannen en de antidiscriminatiewet goed te keuren. Wetsvoorschriften zorgen niet automatisch voor gelijkheid. Er moet vanuit de basis worden gewerkt, er moet een sociaal bewustzijn en solidariteit met de vrouwen worden gecreëerd. Om de situatie van vrouwen te verbeteren moet de strijd worden aangegaan met stereotypes en discriminerende praktijken en moeten mannen die zich superieur wanen aan vrouwen uit het openbare leven worden geweerd.
Joanna Katarzyna Skrzydlewska  
schriftelijk. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de situatie van de vrouw op de arbeidsmarkt was voor de crisis niet bevredigend. Toch verbeterde ze ondanks moeilijke en nog steeds niet opgeloste problemen, zoals verschillende lonen voor gelijk werk of de ondervertegenwoordiging in leidinggevende functies in de zakenwereld. We moeten het hebben over die positieve trends. Een rapport van de Commissie laat zien dat de bijdragen van de vrouwen aan de economische groei van de EU sinds 1995 met een vierde is toegenomen en dat het arbeidsparticipatie onder vrouwen in de voorbije tien jaar met 7,1 procent is gestegen tot 59,1 procent. Als gevolg van de crisis neemt het werkloosheidscijfer bij de vrouwen sterker toe dan bij de mannen. Vrouwen werken vaker in de openbare sector en zijn daarom ook rechtstreeks bedreigd door afvloeiingen wegens bezuinigingsmaatregelen. De gehanteerde anticrisismechanismen zijn vooral gericht op een snelle terugkeer naar de arbeidsmarkt van vooral die personen die hun baan hebben verloren als rechtstreeks gevolg van de crisis, waardoor de langdurig werklozen over het hoofd worden gezien. Gedwongen door persoonlijke omstandigheden aanvaarden vrouwen momenteel vaker parttime banen met weinig werkzekerheid. Laten wij, nu we ons bewust zijn van al deze bedreigingen, horizontale oplossingen bieden om het werkgelegenheidsniveau van voor de crisis te behouden en neerwaartse trends tegen te gaan.
