Prawa wyborcze dla bezpaństwowców łotewskich w wyborach lokalnych (debata)
Przewodniczący
Następnym punktem obrad jest debata w sprawie pytania ustnego dotyczącego praw wyborczych dla bezpaństwowców łotewskich w wyborach lokalnych skierowanego do Komisji przez Davida Hammersteina w imieniu Grupy Zielonych/Europejskiego Sojuszu Wolności, Alexandrę Dobolyi w imieniu Grupy Socjalistów w Parlamencie Europejskim, Willy'ego Meyera Pleite'a w imieniu Konfederacyjnej Grupy Zjednoczonej Lewicy Europejskiej/Zielonej Lewicy Nordyckiej i Mariana Harkina w imieniu Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy - B6-0007/2009).
David Hammerstein
autor. - (ES) Panie przewodniczący! W Unii Europejskiej jest kraj, który wykorzystuje pojęcie "bezpaństwowości” do naznaczania nim setek tysięcy osób mieszkających w tym kraju. Ogromna większość z nich urodziła się w nim, i w nim pracuje, niemniej jednak, określa się ich epitetem "bezpaństwowcy”. Jest to naruszenie zasad panujących w Unii Europejskiej.
Jest to naruszenie zasad, ponieważ Unia Europejska opiera się na idei niedyskryminacji, na zasadzie równości, które są dziś w tym kraju negowane: nie uznaje się praw tych osób, oraz naraża się je na bezprecedensową dyskryminację jedynie z powodu ich pochodzenia etnicznego. Jest to niedopuszczalne.
Przeanalizowaliśmy konkretne przypadki w Komisji Petycji. Pierwsza sprawa dotyczyła mężczyzny, który zwrócił się do nas i oświadczył: "pierwszy raz wolno mi było głosować w wyborach kiedy studiowałem w Niemczech. Brałem udział w wyborach lokalnych w Niemczech, ale nie mogłem głosować we własnym kraju, ponieważ nie uznają mnie tam za obywatela. Nie mam innego paszportu. Nie mam innego kraju. Mam tylko ten kraj, i nie mogę głosować.” To naruszenie zasad.
Inny przypadek, który rozpatrywaliśmy w Komisji Petycji dotyczył mężczyzny, który zdał egzaminy językowe na Łotwie, który zna prawo, i któremu mimo to, odmawia się przyznania obywatelstwa, ponieważ państwo uważa, iż - i tu powtórzę słowa, które skierował do nas ambasador - "mężczyzna ten nie jest lojalny wobec państwa”. Jak to możliwe? Jak to możliwe, że sytuacja ta dotyczy 20-25% ludności państwa członkowskiego Unii Europejskiej?
Prosimy o poszanowanie praw podstawowych oraz o uświadomienie wszystkim istnienia tej sytuacji, zwłaszcza w obliczu faktu, iż niektóre kraje przystąpiły do Unii Europejskiej, nie spełniwszy kryteriów kopenhaskich. Prosimy również o wywarcie presji na Komisję, ponieważ jak dotąd, Komisja jedynie okazała słabość oraz całkowity brak zainteresowania i troski.
Alexandra Dobolyi
autorka. Panie przewodniczący! Ze smutkiem zauważam, że dziś, prawie pięć lat po rozszerzeniu, niewiele wskazuje na to, aby Łotwa okazywała szacunek swojej największej mniejszości. Zalecenia Parlamentu Europejskiego oraz innych licznych organizacji są całkowicie ignorowane.
Duża część populacji łotewskiej żyje w oderwaniu od państwa i jego instytucji. Nic zatem dziwnego, iż proces naturalizacji przebiega powoli. Przeistaczając ludzi w "obcych” oraz wydając im paszport "obcego” nie wzbudza się w nich uczucia przynależności do państwa. Osoby te nie uczestniczą. Nie podejmują decyzji. Nie głosują, nawet w tych miastach, w których ich odsetek sięga prawie 40%, i gdzie decyzje polityczne mają bezpośredni wpływ na ich życie.
Czy sytuacja ta jest dobra, czy zła dla Unii Europejskiej? Pytanie to kieruję do Komisji i Rady. Demokracja nie może rozwijać się bez społeczeństwa obywatelskiego, natomiast nie ma społeczeństwa obywatelskiego bez uczestnictwa. Uczestnictwo zaczyna się na poziomie społeczności lokalnej.
Osoby te urodziły się w tym kraju lub spędziły w nim większą część swojego życia, a mówimy tu o ponad 15% ludności Łotwy, czyli 372 tysiącach osób. UE musi podjąć działania w ich imieniu. Dlaczego Komisja nic nie robi w tej sprawie? Obywatele innych państw członkowskich mieszkający na Łotwie mogą głosować i kandydować w wyborach lokalnych oraz wyborach do Parlamentu Europejskiego, a setki tysięcy osób, które urodziły się lub spędziły większość swojego życia w tym kraju nie mogą skorzystać z tego prawa.
Chciałabym zapytać Komisję i Radę, co przedsięwzięły w związku z tą sprawą i czy zwróciły się w tej kwestii do władz łotewskich, oraz poprosić je o niezwłoczne podjęcie dalszych działań w tym obszarze.
Willy Meyer Pleite
Panie przewodniczący! Moja Grupa, Grupa Konfederacyjna Zjednoczonej Lewicy Europejskiej/Nordyckiej Lewicy Zielonych nie wahała się przedłożyć tego pytania ustnego Komisji, po tym jak podczas kilku sesji Komisji Petycji zapoznaliśmy się z tą sytuacją, w której znajduje się wielu obywateli Łotwy.
Pragnę zwrócić się do komisarzy i przewodniczącego Komisji. Niedopuszczalne jest, aby w XXI wieku, w Unii Europejskiej miały miejsce przypadki segregacji obywateli. Nie jest to zgodne z zasadami i wartościami Unii Europejskiej. W państwie będącym członkiem Unii od 2004 roku, które ma zaledwie 2.5 miliona mieszkańców, obowiązuje obecnie prawo niepozwalające 500 tysiącom tych osób na korzystanie z ich praw obywatelskich.
Osoby te określa się mianem bezpaństwowców. Mają oni czarnego koloru paszporty i z tego powodu nazywa się ich "czarnymi' lub "bakłażanami”. Mówi w ten sposób o nich nawet sama administracja, państwo, rząd. Są oni obywatelami, którzy nie mogą korzystać z należnego im prawa głosowania i kandydowania w wyborach.
Dlatego też uważamy, iż Komisja Europejska powinna wywrzeć znaczącą presję na rząd, aby zagwarantować, że przyjmie on szereg zaleceń wystosowanych przez różne instytucje, takie jak Komisja Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych, Komisja ds. Wyeliminowania Dyskryminacji Rasowej, Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy, Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy, urząd Komisarza Praw Człowieka Rady Europy oraz zalecenia wydanego przez nasz Parlament podczas debaty na temat przystąpienia Łotwy do UE w Rezolucji z 11 marca, w której jasno stwierdzono, iż należy znaleźć realne rozwiazanie problemu segregacji oraz kwestii osób, od których wymaga się, aby przedstawiły dowody mające na celu zweryfikowanie, czy urodziły się przez 1940 rokiem, czy też nie. Jest to po prostu niedopuszczalne.
Uważam, że nie wolno tolerować takiej sytuacji. Nie będziemy mogli współegzystować w Unii Europejskiej, jeśli sytuacja ta się utrzyma, dlatego też sądzimy, że ważne jest, abyśmy wszyscy - Komisja, władze Unii Europejskiej - przedstawili propozycje w podobnym duchu, w celu położenia kresu tej sytuacji.
W związku z tym nasza grupa oczekuje przedstawienia przez Komisję konkretnych propozycji w kwestiach, które poruszamy podczas tej debaty. Co się zaś tyczy języka, jesteśmy zaniepokojeni również tym, że według nowych przepisów - odbyły się w tej sprawie w zeszłym roku nawet demonstracje studentów - 60% programu nauczania musi być realizowane w języku łotewskim, co stanowi dyskryminację języka rosyjskiego w czystej postaci.
Przypominam sobie, że w moim rodzinnym kraju, w Hiszpanii, podczas dyktatury Franco zabronione było posługiwanie się językiem baskijskim, katalońskim czy galicyjskim. Języki te były po prostu zakazane. Dziś mają one status równorzędnego języka urzędowego. Uważam, że należy dążyć do ustalenia takiej sytuacji, aby nigdy więcej żaden obywatel Unii Europejskiej nie był pozbawiany możliwości wysławiania się w swoim rodzimym języku, który powinien mieć taki sam oficjalny status, jak każdy inny język urzędowy w danym kraju.
Dlatego też, wzywam Komisję do dynamicznego działania, aby raz na zawsze powstrzymać segregację, która ma miejsce w omawianym tu państwie członkowskim Unii Europejskiej.
Christopher Beazley
Panie przewodniczący! Chciałbym zabrać głos w kwestii formalnej. Posłowie tej Izby będą mieli różne punkty widzenia w odniesieniu do kwestii, która jest poruszana w debacie, ale pan, jako nasz przewodniczący, ma prawo, i w rzeczy samej obowiązek, poinformowania kolegów, w jaki sposób mogą oni wyrażać swoje poglądy, które mają prawo wyrażać.
Uważam, że ostatnie wystąpienie zawierało fragmenty, które otarły się o zniesławienie rządu jednego z krajów Unii Europejskiej. Mam w tej kwestii swoje zastrzeżenia. Myślę, że jeśli zajrzymy do naszego regulaminu, okaże się, iż zasady prowadzenia debaty w tej Izbie nie zezwalają posłom na używanie języka, którego zmuszeni byliśmy przed chwilą wysłuchiwać.
Przewodniczący
Ponieważ nie interpretuję wypowiedzi pana posła w sposób opisany właśnie przez pana, nie zamierzam korzystać z uprawnień, które daje mi regulamin.
Willy Meyer Pleite
(ES) Panie przewodniczący! Ponieważ wywołano moje nazwisko, pragnę powiedzieć, że podtrzymuję każde wypowiedziane przeze mnie słowo.
Jacques Barrot
wiceprzewodniczący Komisji. - (FR) Panie przewodniczący! Przytoczono tu przed chwilą przykład Hiszpanii. Ale należy zauważyć, że problem tego kraju rozwiązał nie kto inny, jak samo państwo hiszpańskie.
Komisja ma świadomość specyfiki sytuacji, w jakiej znajduje się rosyjskojęzyczna mniejszość na Łotwie. W ramach strategii przedakcesyjnej poczyniono ogromne starania w celu wspierania naturalizacji oraz integracji tej grupy, zgodnie z zaleceniami Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Rady Europy.
Komisja wielokrotnie podkreślała, że wszystkie zaangażowane strony, w tym sama mniejszość, muszą wnieść swój wkład w ten złożony proces i znaleźć rozwiązanie tej sytuacji.
Co się zaś tyczy kwestii udziału bezpaństwowców łotewskich w wyborach lokalnych, jeżeli chodzi o prawa wyborcze, Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską gwarantuje jedynie udział obywateli UE w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach lokalnych w państwie członkowskim w którym mieszkają, nawet jeśli nie są oni obywatelami tego państwa.
Udział w wyborach osób niebędących obywatelami państwa UE, a tym samym niebędących obywatelami UE, nie wchodzi w zakres prawa Wspólnoty.
Dlatego też Komisja nie może podjąć z Łotwą rozmów dotyczących udziału tych osób w wyborach lokalnych. Decyzje w tym obszarze podejmuje państwo członkowskie.
Rozumiem w pełni sytuację opisaną przez współautorów tego pytania ustnego, ale niestety nie mogę udzielić im żadnej innej odpowiedzi niż ta, że rozwiązanie problemu należy pozostawić Łotwie, ponieważ ze względu na brak narzędzi prawnych Unia rozwiązać go nie może.
Rihards Pīks
Dziękuję panu, panie przewodniczący. Chciałbym przypomnieć państwu, iż w moim małym kraju, na Łotwie żyje 2.3 miliona mieszkańców, z czego 1.6 miliona ma pochodzenie łotewskie. Niemniej, kształcenie podstawowe na Łotwie odbywa się w 8 językach mniejszości, a niektórymi z nich, np. romskim czy estońskim, posługuje się bardzo mała grupa ludzi. Kiedy mówimy o rosyjskojęzycznych bezpaństwowcach nie możemy używać pojęcia "tradycyjnej mniejszości”. Z perspektywy zachodniej można by ich określić mianem przybyszów lub imigrantów, którzy w czasach okupacji sowieckiej przybyli na Łotwę, ciesząc się wieloma przywilejami. Po pierwsze, mieli oni przywilej nieuczenia się języka kraju i ludzi, do których przybyli, i mówienia wyłącznie po rosyjsku. Mój kraj przyjął jedne z najbardziej korzystnych w Europie przepisów dotyczących naturalizacji, by wyjść tym osobom naprzeciw. Przez ponad dziesięć lat obowiązywania tego prawa, około 50% bezpaństwowców nabyło prawa obywatelskie. Jednak kiedy ostatnio, pod koniec 2008 r., przeprowadzano badanie grupy osób, które nie zostały naturalizowane, 74% z nich nie wyraziło życzenia uzyskania łotewskiego obywatelstwa. Po drugie, jedynie jedna trzecia bezpaństwowców wykorzystała swoje prawo do zarejestrowania się jako dzieci obywateli łotewskich urodzonych po odzyskaniu przez Łotwę niepodległości - zaledwie jedna trzecia. Dlaczego tak jest, nie wiem. Pani posłanka Ždanoka, która została wybrana na Łotwie i która reprezentuje obywateli łotewskich rosyjskiego pochodzenia, nie ukrywa faktu, iż po uzyskaniu przez bezpaństwowców praw wyborczych, następnym krokiem będzie podjęcie starań w celu przyznania językowi rosyjskiemu statusu drugiego oficjalnego języka lub wręcz oficjalnego języka. Co to oznacza? Po pierwsze, oznacza to utrzymanie przywilejów dla osób, które przybyły na Łotwę z Rosji, a po drugie, byłoby to podpisanie wyroku śmierci na język łotewski i kulturę łotewską, jako że osoby posługujące się językiem rosyjskim wspierane są przez kolejne 140 milionów osób z samej Rosji, osób z rosnącymi ambicjami nacjonalistycznymi. Sytuacja jest zupełnie inna w przypadku języka łotewskiego, biorąc pod uwagę, jak mały jest nasz kraj, jak niewielu nas jest. Kończąc, pragnę stwierdzić, że przystąpiliśmy do Unii Europejskiej nie po to, aby utrzymywać podzielone społeczeństwo, powstałe w wyniku sowieckiej okupacji, ale po to, by przezwyciężyć ten problem i zachować własną tożsamość. Dziękuję bardzo.
Proinsias De Rossa
w imieniu Grupy PSE. - Panie przewodniczący! Odpowiedź pana komisarza Barrota nie spełniła moich oczekiwań. Oczekiwałam z jego strony odpowiedzi bardziej pozytywnej, pomimo ograniczeń prawnych w zakresie jego kompetencji. Sądzę, że pan komisarz mógł zadeklarować, w duchu unijnej zasady różnorodności, że zrobi wszystko, co w jego mocy, aby zachęcić do zmian na Łotwie.
Pochodzę z Irlandii, mówię po angielsku. Angielski to mój ojczysty język, ale nie jestem Angielką: jestem Irlandką. Rzeczywistość jest taka, iż Unia Europejska składa się z wielu państw. Praktycznie we wszystkich naszych państwach są mniejszości i większości, których historia wiąże się przynależnością do imperium, byciem imperium lub byciem kolonią. Nie pozostało nam nic innego, jak to zaakceptować.
Jeśli przeprowadziłabym się na Łotwę i pomieszkała tam przez jakiś czas, mogłabym głosować w lokalnych wyborach. Jednakże setki tysięcy osób na Łotwie, które urodziły się w tym kraju, nie ma prawa głosować w wyborach lokalnych. Jest to niesprawiedliwe, ale - tu zwracam się pan posła Pīksa - prowadzi to również do autodestrukcji, ponieważ aby pokonać trudności i lęki, musimy zagwarantować wszystkim osobom mieszkającym w naszych krajach, że są one w nich mile widziane. Musimy zachęcać je do zaangażowania politycznego. Umożliwienie ludziom głosowania w wyborach lokalnych pozwoliłoby im poczuć się częścią społeczności oraz częścią władz ich lokalnych społeczności, jak również pomogłoby, jak już wspomniałam, przezwyciężyć bariery.
Jedną z największych społeczności migrujących w Irlandii są Brytyjczycy. Wszyscy oni mogą głosować w wyborach lokalnych w Irlandii. Nie wszyscy mogą natomiast głosować w wyborach krajowych, ponieważ nie wszyscy mają irlandzkie obywatelstwo. Mają oni jednakże prawo uczestniczenia w wyborach lokalnych, wnosząc tym samym istotny wkład w irlandzkie życie polityczne. Dlatego też, apeluję do osób w tej Izbie, które pochodzą z Łotwy - oraz z każdego państwa członkowskiego borykającego się z problemami mniejszości lub nawet większości - by miały na uwadze to, że aby przezwyciężyć trudności i lęki, musimy sprawić, by ludzie ci poczuli się mile widziani i włączyć ich w nasz proces polityczny, a nie trzymać ich z dala od niego.
Georgs Andrejevs
w imieniu Gruupy ALDE. - Panie przewodniczący! Przede wszystkim trzeba pamiętać, iż po 1945 roku, kiedy to Brytyjczycy, Francuzi, Belgowie i Holendrzy wycofywali się ze swoich kolonii, Rosjanie do nich właśnie wkraczali. Również w 1949 roku, kiedy to konwencją genewską zakazano zasiedlania terytoriów okupowanych, rusyfikacja Łotwy nasiliła się, a władze sowieckie zorganizowały napływ dwóch milionów imigrantów na jej terytorium.
Dlatego też można powiedzieć, że kiedy Republika Łotwy odzyskała swoją niepodległość w 1991 roku, osoby przybyłe na Łotwę podczas ery Sowietów przebywały na Łotwie nielegalnie. Tak więc teraz obywatelstwo jest przyznawane Rosjanom w drodze naturalizacji jako humanitarny akt ze strony rządu litewskiego, a nie jako prawo.
Według Karty Narodów Zjednoczonych prawo dotyczące obywatelstwa stanowi zasadniczo wewnętrzną sprawę danego państwa, i żadne inne państwo, a nawet sama ONZ, nie może w nie ingerować. Dlatego stanowisko władz łotewskich w odniesieniu do możliwości przyznawania praw wyborczych bezpaństwowcom jest stanowcze i niezmienne: prawo do głosowania stanowi integralną część obywatelstwa.
Stanowisko to jest zgodne z prawem i praktyką międzynarodową. Jednocześnie zaś Łotwa, przy znacznej pomocy finansowej z innych państw - z wyjątkiem Rosji - podjęła ogromne wysiłki w celu ułatwienia procesu naturalizacji i integracji łotewskich bezpaństwowców, zmniejszając ich odsetek do 16%, według stanu na koniec 2008 roku.
Naszym celem jest zagwarantowanie, aby wszyscy mieszkańcy Łotwy mogli ubiegać się o obywatelstwo, oraz by w pełni i skutecznie mogli oni korzystać ze swoich praw.
Rozumiem, że stanowisko Łotwy jest sprzeczne z polityką przedstawioną przez pana Karaganova w rosyjskim "Diplomatic Herald” z 1992 roku, jak również z poglądami jego zwolenników tu w Parlamencie Europejskim, niemniej jednak, nigdy nie przestaniemy bronić naszego kraju przed kampaniami dezinformacyjnymi.
Ģirts Valdis Kristovskis
w imieniu Grupy UEN. - (LV) Panie komisarzu, panie i panowie! Liberalne prawo Łotwy umożliwia każdemu dawanie wyrazu lojalności wobec państwa łotewskiego i demokratycznych zachodnich wartości. W wyniku tej polityki liczba bezpaństwowców spadła od 1993 roku o 59%. Większość firm na Łotwie należy do przedsiębiorców rosyjskich. Oto argumenty, które pozwalają nam na odrzucenie skarg przeciwko państwu łotewskiemu. Dodatkowo warto również wspomnieć, że na Łotwie mieszkają osoby będące członkami organizacji Interfront, osoby które walczyły przeciwko niepodległości Łotwy, nawoływały do utrzymania imperium zła, jakim był ZSRR, które w dalszym ciągu negują sowiecką okupację i nadal znajdują wytłumaczenie dla sowieckich zbrodni totalitaryzmu popełnionych w państwach nadbałtyckich, i które głosowały przeciwko łotewskiemu członkostwu w Unii Europejskiej i NATO. Możliwe, że to właśnie z uwagi na swoje przekonania, osoby te nie przejawiają chęci uzyskania łotewskiego obywatelstwa. Pozwólmy im zatem żyć w świecie starych wartości!
Tatjana Ždanoka
w imieniu Grupy Verts/ALE. - Panie przewodniczący! Omawiamy przypadek Łotwy dość szczegółowo, ponieważ jest on wyjątkowy. Łotewscy bezpaństwowcy nie są obywatelami żadnego państwa i nie mają prawa uczestniczenia w żadnych wyborach. Dla wszystkich pełnoletnich osób mających obecnie na Łotwie status bezpaństwowca kraj ten był na początku lat 90-tych miejscem stałego pobytu. Ostatni raz mogli oni skorzystać z praw wyborczych 19 lat temu, tj. w marcu 1990 roku, kiedy to powołano Radę Najwyższą Republiki Łotewskiej. Półtora roku później, ta sama Rada Najwyższa pozbawiła jedną trzecią swoich wyborców prawa wyborczego. Jest to jedyny taki przypadek w historii parlamentarnej.
Komisarz poruszył jedynie kwestie integracji bezpaństwowców w społeczeństwie oraz ich naturalizacji. Jednakże, takie podejście stanowi odwracanie sytuacji: bezpaństwowcy już stanowią część społeczeństwa - 32% z nich urodziło się na miejscu - i dla wielu procedura ubiegania się o obywatelstwo własnego kraju jest upokarzająca, zatem w imię zasad decydują się oni nie poddawać procesowi naturalizacji.
Dla łotewskiej elity politycznej pozbawienie tej niezmiernie znaczącej mniejszości jej podstawowych praw stanowi narzędzie utrzymania władzy. Używają oni starej metody "dziel i rządź”, dlatego też działania w imieniu łotewskich bezpaństwowców muszą zostać podjęte przez Unię Europejską.
Jestem przekonana, iż fundamentalne wartości UE, takie na pochodzenie etniczne oraz demokracja partycypacyjna muszą mieć pierwszeństwo przed kompetencjami krajowymi.
Christopher Beazley
Panie przewodniczący! Podczas dzisiejszej debaty usłyszeliśmy jak łotewska demokracja, niepodległość oraz wszelkie uczciwe normy społeczne zostały zmiażdżone przez dwóch zbrodniczych dyktatorów ubiegłego stulecia. Najpierw najazdu na Łotwę dokonał Stalin, następnie Hitler, a potem znów Stalin. Ludność łotewska była więziona, deportowana i skazywana na śmierć. Za sprawą Stalina na Łotwę przybyły nie tylko osoby rosyjskojęzyczne, ale także ukraińskojęzyczne i białoruskojęzyczne.
My wszyscy tu obecni, łącznie z panią poseł Ždanoką, potępiamy dziś Stalina oraz jego czyny, ale co w tej sprawie robimy, panie komisarzu? Czy nie zechciałby pan teraz publicznie oświadczyć, nie tylko, że nie ma pan kompetencji do ingerowania w te sprawę, ale również, że wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej powinny w pełni szanować wymogi prawne dotyczące prawa wyborczego? Myślę, że jest to ważne nie tylko dla Łotwy, ale i wszystkich naszych państw.
Z pewnością ludzie którymi kierują silne uczucia - tak jak to było w przypadku wielu rosyjskojęzycznych Łotyszami, którzy przyjęli łotewskie obywatelstwo - powinni przyjmować obywatelstwo kraju, z którego są dumni, w którym się urodzili i w którym mieszkają. Niech go nie odrzucają. Niech nie proszą o przywileje, jeśli nie chcą odegrać swojej roli. Mogą przyjąć obywatelstwo.
Znany jest przypadek palestyńskiego emigranta, który przyjął łotewskie obywatelstwo. Jeśli on nauczył się języka, jestem przekonany, iż rosyjskojęzyczni Łotysze mogą uczynić to samo. Oczywiście przypomina się nam, iż znacząca ich większość przyjęła obywatelstwo. Jeśli jest się częścią jakiegoś kraju, to sądzę, iż ma się zarówno prawa, jak i obowiązki.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Pragnę pogratulować pani poseł Alexandrze Dobolyi oraz współautorom. Omawiany problem stanowi obecnie jedną z najpoważniejszych kwestii w obszarze praw człowieka w Unii Europejskiej. Mam pełne zrozumienie dla wszystkich historycznych krzywd jakich doznali nasi łotewscy przyjaciele w wyniku potwornej sowieckiej asymilacji mającej miejsce w czasach stalinowskich. Bardzo dobrze znane mi są te praktyki, ale nic nie może usprawiedliwić historycznej zemsty. Doradziłbym moim łotewskim przyjaciołom pójście za przykładem Finlandii, która przez wieki padała ofiarą Szwecji, a jednak nigdy nie wzięła odwetu na szwedzkojęzycznych obywatelach Finlandii. Deportacja czy też asymilacja kilkuset tysięcy osób jest niemożliwa, dlatego też, należy przyznać im prawa wynikające z przynależności do UE. Jestem niezwykle zasmucony słowami pana komisarza Barrota, ponieważ zamiast wysłania jasnego sygnału, że sytuacja ta nie może dalej mieć miejsca i że przeczy fundamentalnym wartościom UE, pan komisarz rozkłada ręce i mówi, iż Unia Europejska nie może nic zrobić. Cóż, jest to dość smutne. Trzeba znaleźć historyczny kompromis pomiędzy łotewską większością i rosyjską mniejszością. To jedyne wyjście, nie ma żadnej innej możliwości. Dziękuję państwu za uwagę.
Inese Vaidere
(LV) Panie i panowie! Zeszłej jesieni zwróciłam się z pytaniem pisemnym do pani komisarz Ferrero-Waldner, wyrażając niepokój, że przywileje nadane przez Rosję bezpaństwowcom z Łotwy i Estonii w zakresie bezwizowego przekraczania granicy z Rosją spowodowały negatywne skutki, mianowicie niechęć do przyjmowania obywatelstwa. Pani komisarz Ferrero-Waldner zgodziła się za mną, jednakże dziś pewni posłowie - autorzy pytań - wykazują całkowity brak zrozumienia sytuacji, która panuje na Łotwie. Jeśli damy bezpaństwowcom jeszcze więcej praw, w tym prawo do głosowania w wyborach lokalnych, liczba bezpaństwowców, która zmalała o połowę od 1995 roku, najprawdopodobniej nie spadnie już wcale. Łotewskie prawo w zakresie obywatelstwa jest jednym z najbardziej korzystnych w Europie. Każdy z bezpaństwowców może nabyć pełne prawa, w tym prawo wyborcze, poprzez przyjęcie obywatelstwa. Sytuacja związana z łotewskimi bezpaństwowcami jest bezpośrednim wynikiem 50-letniej sowieckiej okupacji. Pewne siły polityczne, popierające tzw. kremlowską politykę ochrony rodaków, w dalszym ciągu dopuszczają się manipulacji, wykorzystując bezpaństwowców po to, by zwiększać swój kapitał polityczny. Dziękuję.
Roberts Zīle
(LV) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Stopień zainteresowania autorów tego pytania debatą łatwo oceniać na podstawie tego, że żadnego z nich nie ma już w tym momencie w Izbie, zatem nie usłyszą oni tego, co powiedziała właśnie pani poseł Inese Vaidere, mianowicie że rosyjska polityka wizowa jest bronią używaną nie po to, by wzmocnić proces naturalizacji na Łotwie, ale by osiągnąć przeciwny efekt. Niestety badania opinii publicznej potwierdzają, że większość tych osób nigdy nie stanie się łotewskimi patriotami, i że większość z nich jest już patriotami innego kraju. Gdyby udało im się jeszcze uzyskać dostęp do władz lokalnych, następnym krokiem byłoby oczywiście żądanie autonomii i przyznania ich językowi statusu języka urzędowego. Już teraz widać, jakie mogłyby być dalsze kroki. Pokazuje to rozwój sytuacji, w dłuższej perspektywie czasowej, w takich autonomicznych regionach jak Abchazja i Osetia Południowa - gdzie rozdaje się rosyjskie paszporty. Dziękuję.
Laima Liucija Andrikien
(LT) W normalnych warunkach moglibyśmy zaproponować, aby osoby mające prawo stałego pobytu, mogły uczestniczyć w wyborach do lokalnych władz samorządowych, ale wiemy aż za dobrze, iż o większości łotewskich bezpaństwowców nie można powiedzieć, że przybyli oni do kraju na normalnych warunkach. Ich przyjazd to bezpośrednia konsekwencja okupacji Łotwy prowadzonej przez Związek Radziecki. Jest to również wynik procesu rusyfikacji realizowanej przez ponad pięćdziesiąt lat, która była naruszeniem norm prawa międzynarodowego. Wszyscy mamy prawo wyboru - być obywatelami, czy być lojalnymi wobec naszego państwa, nieprawdaż? Jednakże każdy wybór ma swoje konsekwencje, i dlatego możemy jedynie winić samych siebie, a nie państwo, które dało tę wolność wyboru.
Henrik Lax
(SV) Jakie są konsekwencje pięćdziesięciu lat sowieckiej okupacji dla narodu łotewskiego? Dlaczego duża część rosyjskojęzycznej ludności nie chce ubiegać się o obywatelstwo? Jaki jest w tym udział Rosji? Łotwa potrzebuje naszego poparcia, a nie naszego potępienia, by móc zachęcić swoich bezpaństwowców do ubiegania się o obywatelstwo. Panu posłowi Tabajdi chciałbym zadać jedno pytanie: dlaczego Finlandia miałaby brać odwet na Szwecji i co to ma wspólnego z tą kwestią?
Paul Rübig
(DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Normą w Europie jest to, że obywatele poddają się obowiązkowi szkolnemu. Kształcenie obowiązkowe obejmuje poznawanie zwyczajów i kultury kraju, w którym się mieszka, po to by można było w nim żyć. Obowiązkowe kształcenie obejmuje również naukę języka tego kraju i ewentualnie również i innych języków. Stanowi ono podstawę kształcenia zawodowego i pokazuje, w jaki sposób rozwijała się i dokąd zmierza kultura danego kraju. Dodatkowo uczniowie uczą się historii. Obowiązek edukacyjny, w naszym tego słowa rozumieniu, pomaga żyć ludziom w zgodzie. Jeśli mieszka się w jakimś kraju, oczywiste jest to, że trzeba być w stanie rozumieć język tego kraju. Jest to cel, któremu służy dobry system regulujący obowiązek szkolny. W świetle powyższego chciałbym powiedzieć, że wiele problemów w Europie mogłoby zostać rozwiązanych dzięki skutecznemu kształceniu wszystkich osób mieszkających w kraju w ramach szkolnictwa obowiązkowego.
Jacques Barrot
Panie przewodniczący! Wysłuchałem uważnie obu stron.
Bardzo trudno byłoby Komisji przyjąć na siebie w obecnym kontekście realizację zadania rozwiązania tego problemu, które mieści się w kompetencji państwa łotewskiego. W tej sytuacji mogę jedynie zachęcić do podjęcia wewnętrznego dialogu, co moim zdaniem byłoby pożądane. Niestety to wszystko co mogę powiedzieć.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
