Jednominutowe wystąpieniawypowiedzi w znaczących kwestiach politycznych
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego są jednominutowe wystąpienia w znaczących kwestiach politycznych.
Ádám Kósa
(HU) Panie i panowie! Pragnę zwrócić uwagę państwa na kartę praw podstawowych w odniesieniu do osób niepełnosprawnych w ramach traktatu lizbońskiego. Rada Europy pracuje obecnie nad projektem nowych przepisów zakazujących dyskryminacji, a ja chciałbym podkreślić trzy aspekty. Po pierwsze, zgodnie z tą kartą nikt nie może być bezpośrednio lub pośrednio dyskryminowany dlatego, że ma niepełnosprawne dziecko czy kogoś niepełnosprawnego w rodzinie. Po drugie, od chwili obecnej ubezpieczyciele nie mogą odmówić ubezpieczenia ze względu na zaburzenia genetyczne czy niepełnosprawność danej osoby. Po trzecie, w prawach głoszonych przez instytucje Unii Europejskiej i chrześcijańską demokrację przykłada się wielką wagę do poszanowania jakości życia osób niepełnosprawnych. Chciałbym zwrócić uwagę koleżanek i kolegów posłów na te wszystkie sprawy, ponieważ chcę was prosić o poparcie dla utworzenia w tym tygodniu intergrupy ds. niepełnosprawności.
Jarosław Kalinowski
(PL) Panie przewodniczący! Unia Europejska, w której co siódmy obywatel przynależy do mniejszości narodowej może poszczycić się daleko idącą gwarancją poszanowania ich praw. Znaczenie motta Unii Europejskiej - zjednoczeni w różnorodności - warte jest tutaj podkreślenia. Każdy z nas na tej sali wie, że prawdziwą demokrację poznaje się po tym, jak traktuje ona swoje mniejszości. Traktat lizboński w sposób jednoznaczny nakłada obowiązek poszanowania praw osób należących do mniejszości, a karta praw podstawowych zakazuje wszelkich dyskryminacji ze względu na pochodzenie etniczne lub przynależność do mniejszości narodowej.
Niestety w Unii są jeszcze kraje, które mimo przyjęcia na siebie zobowiązań prawno-międzynarodowych swoją ukierunkowaną polityką zmierzają do asymilacji i wręcz wynaradawiania swoich mniejszości. Litwa, bo o niej mówię, od ponad dwudziestu lat nie tylko w sposób zaplanowany dyskryminuje swoich obywateli w różnych obszarach życia, ale od przystąpienia do Unii nawet takie praktyki nasila. Przykładem jest wyrok Trybunału w sprawie pisowni nazwisk polskich tylko w transkrypcji litewskiej.
Jarosław Leszek Wałęsa
(PL) Panie przewodniczący! 14 października Komisja Europejska ogłosiła swoją roczną strategię rozszerzeniową. Prezentuje w niej ocenę postępów dokonanych przez Bałkany Zachodnie i Turcję w dobie ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego oraz najważniejsze problemy, z jakimi będą musiały zmierzyć się te państwa w najbliższym czasie.
W swoim krótkim wystąpieniu jako członek delegacji do wspólnej komisji parlamentarnej Unia-Turcja chciałbym zachęcić Turcję do kontynuowania wysiłków podjętych na rzecz reform, których celem jest pełna demokratyzacja kraju oraz szybkie rozwiązanie konfliktów sąsiedzkich. Negocjacje akcesyjne osiągnęły stopień zaawansowania wymagający dołożenia przez Turcję jeszcze większych starań w wypełnianiu kryteriów członkostwa. Perspektywa przystąpienia do Unii powinna stanowić zachętę do umacniania demokracji i przestrzegania praw człowieka, jak również dalszej modernizacji kraju i osiągnięcia standardów Unii Europejskiej.
Marc Tarabella
(FR) Panie przewodniczący, panie i panowie! Co sześć sekund gdzieś na świecie umiera z głodu dziecko, a liczba osób cierpiących z powodu niedożywienia właśnie sięgnęła miliarda.
Tę bardzo poważną sytuację oceniono negatywnie podczas wrześniowego szczytu G-20 w Pittsburgu. Na szczycie tym ogłoszono, że na pomoc dla rolnictwa w krajach rozwijających się przeznaczone zostanie 20 miliardów dolarów. Nawiasem mówiąc, na szczycie G-8 w L'Aquili powiedziano to samo.
Jednakże podczas obrad światowego szczytu w sprawie bezpieczeństwa żywności, który odbył się 16 listopada w Rzymie pod auspicjami Światowej Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa, sytuacja była zupełnie inna: Szczyt ten, zlekceważony przez prawie wszystkich przywódców G-8, nie zakończył się zatwierdzeniem wcześniej przewidywanych środków. Nie dziwi więc, że w tekście liczącym około czterdziestu artykułów nie pojawia się żadna dokładna liczba, nawet owe 44 miliardów dolarów, których FAO, jak twierdzi, potrzebuje rocznie na utrzymanie systemów rolnictwa najuboższych krajów.
Autorzy deklaracji końcowej składają jedynie gołosłowne zapewnienia w związku z obietnicą złożoną w tej sprawie przez członków grupy G-8 - to znaczy tych, którzy zebrali się w L'Aquili. Potępiam zatem stosowanie tych podwójnych standardów i pytam, czy grupa G-20 będzie zdolna do wdrażania tych środków. Jak mawiał znany komik francuski Pierre Dac: "potrzeba bezgranicznej cierpliwości, aby czekać bez końca na coś, co nigdy nie nadejdzie”.
Antonio Masip Hidalgo
(ES) Panie przewodniczący! Sytuacja na Saharze Zachodniej jest bardzo poważna. Alarm podnoszony przez Obserwatorium Praw Człowieka w Asturii - w moim regionie - i przez wiele innych organizacji zasługuje na poważne traktowanie. Siedmiu więźniów oczekuje na procesy przed sądem wojskowym za to, że odwiedzili swoje rodziny w Tindouf. Są więźniowie polityczni, są tortury, ludzie znikają, a bohaterka sprawy pokoju i kandydatka do nagrody Saharowa, Aminatou Haidar, saharyjska Gandhi, wygnana została przez siły okupacyjne z tego terytorium. Jest to bezprecedensowa sytuacja z punktu widzenia prawa międzynarodowego.
Zwracam się do pani komisarz Malmström, członków Komisji Europejskiej, nowych przywódców w Radzie: Unia Europejska powinna się zaangażować we wsparcie dla tej niesłychanie represjonowanej ludności. W 20. rocznicę upadku muru berlińskiego, bardzo blisko nas jest inny mur stanowiący barierę dla wolności.
Posłuchajcie Aminatou! Uratujcie jej życie!
Carl Haglund
(SV) Panie przewodniczący! W ostatnich tygodniach ponownie otrzymaliśmy doniesienia na temat kiepskiego stanu Morza Bałtyckiego. Muszę więc naprawdę powiedzieć dziś też kilka słów na ten temat, również dlatego, że w ubiegłym tygodniu doszliśmy między Radą a Parlamentem do porozumienia w kwestii budżetu na 2010 rok. Cieszy to, że w budżecie owym przewidziano dodatkowe 20 milionów euro, które Parlament chciał przeznaczyć na strategię dla Morza Bałtyckiego.
Z pewnością przypomnę Komisji, kiedy będzie tu reprezentowana, że potrzeba nam podstaw prawnych strategii dla Morza Bałtyckiego, abyśmy faktycznie mogli zrealizować ją w praktyce, i aby zarezerwowane obecnie środki finansowe zostały rzeczywiście wykorzystane. Jak już wspomniano w sprawozdaniach, które otrzymaliśmy na przestrzeni ostatnich kilku tygodni, wskazuje się na pilną potrzebę podjęcia działań. Wiele różnych rzeczy musi się stać - i to szybko. Mam zatem nadzieję, że wszyscy zakaszemy rękawy i faktycznie zabierzemy się wkrótce do roboty. Potrzebne są działania, nie tylko nasze, ale także Komisji, Rady oraz stron, których ta sprawa dotyczy.
Hélène Flautre
(FR) Panie przewodniczący! W czwartek byłam w Tunisie na procesie poety i pisarza Taoufika Ben Brika, skazanego w Tunezji na podstawie niejasnych, opartych na prawie zwyczajowym zarzutów, które nikogo nie zwiodą. Od czasu "wyborów” w Tunezji, które odbyły się 25 października, nastąpił wybuch przemocy i nękanie obrońców praw człowieka w niespotykanej dotąd skali, na ile znam ten kraj.
W dniu 25 października prezydent Ben Ali niewątpliwie zdał sobie sprawę ze skali niezadowolenia narodu tunezyjskiego ze swojego przywódcy; a ambasady oraz Komisja Europejska, która niestety nie ma wizy politycznej uprawniającej do udziału w tego rodzaju rozprawie, okazały ogólny brak zainteresowania powstałą sytuacją.
Sądzę, że dziś musimy postawić sprawę bardzo jasno. Naszą winą jest niewypełnienie naszego prawnego obowiązku pomocy. Co powstrzymuje ambasady i Komisję Europejską przed szczegółowym przepytaniem pana Ben Ali - w imię naszych wiążących umów z Tunezją i wzajemnych zobowiązań - w sprawie jego działań, które są całkowicie sprzeczne z tymi zobowiązaniami?
João Ferreira
(PT) Umowa handlowa podpisana 4 listopada między Unią Europejska a Izraelem, mająca na celu liberalizację handlu produktami rolnymi, przetworzonymi produktami rolnymi oraz rybami i przetworami rybnymi, jest nie do przyjęcia z różnych powodów, które tu wskażemy.
Po pierwsze, jest ona nie do przyjęcia, ponieważ jest zgodna z neoliberalną polityką zaostrzającą obecny kryzys gospodarczy i społeczny, szczególnie w dziedzinie rolnictwa i rybołówstwa. Sytuacja ta staje się jednak szczególnie poważna, kiedy polityka ta jest promowana poprzez umowę z państwem naruszającym prawo międzynarodowe i najbardziej podstawowe prawa narodu palestyńskiego; państwem, które nie przestrzega swoich zobowiązań uzgodnionych w mapie drogowej na rzecz pokoju, okupuje strefę Gazy, buduje więcej osiedli, kontynuuje budowę muru i wypędza Palestyńczyków z Jerozolimy. Jest to państwo, w którym w dalszym ciągu następuje eskalacja naruszeń praw człowieka i międzynarodowych praw humanitarnych.
Odcinamy się od tego i potępiamy podpisanie tej umowy, w której przewidziany zostanie handel produktami z osiedli izraelskich na terytoriach palestyńskich, co podkreśla niezaprzeczalny i niemożliwy do przyjęcia współudział w popełnianych przez Izrael poważnych naruszeniach, które właśnie opisałem.
Pragniemy wyrazić w tym miejscu naszą pełną solidarność z narodem palestyńskim i stanąć w obronie jego prawa do budowania wolnego, niezależnego i suwerennego państwa.
Gerard Batten
Panie przewodniczący! Rosyjski emigrant Paweł Strojłow opublikował niedawno rewelacje na temat współpracy między brytyjską Partią Pracy a Związkiem Radzieckim w okresie zimnej wojny.
W radzieckich dokumentach archiwalnych znajduje się stwierdzenie, że w latach 80. XX wieku przywódca opozycji Neil Kinnock zwrócił się do Michaiła Gorbaczowa za pośrednictwem tajnych wysłanników, aby sprawdzić, w jaki sposób Kreml zareagowałby gdyby rząd laburzystowski wstrzymał realizację programu pocisków nuklearnych przyjętego w Trydencie. Jeżeli raport przekazany Gorbaczowowi jest prawdziwy, oznacza to, że lord Kinnock zwrócił się do jednego z wrogów Wielkiej Brytanii, by uzyskać aprobatę polityki obronnej swojej partii, a gdyby został wybrany, brytyjskiej polityki obronnej.
Gdyby raport ten był prawdziwy, lord Kinnock byłby winien zdrady stanu. Dostępne dokumenty muszą zostać zbadane przez władze brytyjskie na najwyższym możliwym szczeblu, a lordowi Kinnockowi należy umożliwić ustosunkowanie się do radzieckich dowodów.
Csaba Sógor
(HU) Smutny to fakt, że polityka uzasadniająca zbiorowe odbieranie praw obywatelskich mniejszościom może w dalszym ciągu, nawet dziś, stanąć na przeszkodzie w kolejnym etapie procesu integracji. Pragnę podziękować panu przewodniczącemu za to, co uczynił na rzecz przywrócenia normalności w Słowacji. Ustawa językowa jest zaledwie jednym takim smutnym, małym incydentem. Kolejnym przykładem jest przypadek Czech. Głowa państwa w Czechach musi wiedzieć, nawet bez odwoływania się do traktatu lizbońskiego, że dekrety Beneša wzięły się z egzekwowania zasady zbiorowej winy, a ich niezgodność z prawem nie wiąże się z uchwaleniem karty praw podstawowych; są one w istocie sprzeczne z ponad sześcioma dokumentami europejskimi. Jesteśmy pewni, że przyszłość traktatu lizbońskiego oraz UE określona zostanie nie przez ponowne zbiorowe odbieranie praw obywatelskich jak za czasów II wojny światowej, ale przez zabezpieczenie praw mniejszości zgodnie ze zwyczajową praktyką europejską gwarantowania autonomii w życiu kulturalnym.
Anna Záborská
(SK) W listopadzie minęła 20. rocznica przyjęcia przez ONZ Konwencji o prawach dziecka.
Rocznica ta wiąże się także z utworzeniem Intergrupy ds. Rodziny i Ochrony Dzieciństwa. Wyzwania, wobec których stoi UE - takie jak kwestie demograficzne, równowaga między pracą a życiem prywatnym, opieka nad osobami zależnymi od pomocy innych, integracja społeczna, zwalczanie ubóstwa pośród rodzin i dzieci oraz polityka solidarności międzypokoleniowej - wymagają wiedzy fachowej organizacji do spraw rodzin, nakierowanych na ochronę interesów dzieci.
W Konwencji o prawach dziecka stwierdza się, że dla pełnego i harmonijnego rozwoju swojej osobowości dzieci powinny wychowywać się w środowisku rodzinnym, w atmosferze szczęścia, miłości i zrozumienia. Intergrupa ds. Rodziny i Ochrony Dzieciństwa działa w Parlamencie jako platforma pluralistycznej wymiany poglądów posłów ze wszystkich grup politycznych. Zachęcam wszystkie koleżanki i kolegów posłów do wspierania tej grupy w swoich partiach politycznych. Umożliwi to temu Parlamentowi dalsze wypełnianie jego ważnej i pożytecznej roli.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) Sytuacja rumuńskiej społeczności we Włoszech budzi coraz większe zaniepokojenie. Cała Europa wie już, jakie podejmowano próby obwiniania całej społeczności za działania kliku przestępców. Rumuni napotykają co dzień na coraz większe problemy, czemu towarzyszy coraz większe zastraszanie i lęk.
Przedstawię jedynie kilka przykładów. Prasa doniosła niedawno o rażącym przypadku dyskryminacji. Dyrektor pewnej włoskiej firmy świadczącej usługi telefoniczne, kablowe i internetowe zalecał swoim pracownikom, żeby nie podpisywali umów z obywatelami rumuńskimi. Kolejny przykład: dziecko będące obywatelem rumuńskim o romskim pochodzeniu etnicznym zostało ranne, ale żaden szpital w Messynie nie chciał go przyjąć. Dziecko zmarło w drodze do Katanii. To zaledwie kilka konkretnych incydentów, jednakże Rumuni we Włoszech niemal codziennie spotykają się z podobną nieufnością.
Uważam, że należy skierować do rządu włoskiego wyraźny sygnał na szczeblu europejskim, by powstrzymał te akty dyskryminacji wobec imigrantów rumuńskich.
Derek Vaughan
Panie przewodniczący! Zamierzałem mówić o znaczeniu europejskich funduszy strukturalnych dla regionów takich, jak Walia, po roku 2013, ale muszę ustosunkować się do uwag wyrażonych wcześniej przez pana posła Battena na temat znanego brytyjskiego polityka i byłego komisarza Komisji Europejskiej. Oskarżanie takiej osoby o zdradę stanu jest, mówiąc oględnie, językiem nieparlamentarnym i powinien się tego wstydzić. Prosiłbym go o wycofanie tych uwag, a jeżeli tego nie uczyni, myślę, że pan przewodniczący powinien się do niego o to zwrócić.
Ivo Vajgl
(SL) W tej Izbie będziemy wkrótce mieli możliwość wysłuchania kandydata na stanowisko Wysokiego Przedstawiciela ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa.
Będzie to także dla nas swego rodzaju sprawdzian oraz wskazanie wpływu, jaki Europa może wywrzeć na proces pokojowy na Bliskim Wschodzie, jak również odpowiedź na pytanie, czy Unia Europejska może w ogóle odgrywać aktywną rolę w rozwiązywaniu tych problemów. Jak dotąd nie odnotowaliśmy zbyt wielu sukcesów, co zilustrował bardziej szczegółowo kolega poseł, który zabierał głos przede mną.
W ostatnich dniach toczy się dalej błędne koło przemocy na Bliskim Wschodzie. Najpierw terroryści z Hamasu wystrzelili rakiety, następnie Izrael odpowiedział niewspółmiernie, i po raz kolejny trudno jest rozróżnić między ofiarami cywilnymi a wojskowymi.
Jestem zdania, że nie wolno nam nawet na chwilę osłabić wysiłków, które podejmujemy na rzecz procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie.
Chris Davies
Panie przewodniczący! Żołnierze z Wielkiej Brytanii i wielu innych państw europejskich walczą i giną w Afganistanie. Mówi się nam, że idzie o bezpieczeństwo naszego kraju, które możemy osiągnąć zapobiegając powrotowi Al-Kaidy, o obronę demokracji lub zwalczanie narkotyków, o wspieranie Pakistanu lub opowiadanie się po stronie praw kobiet. Ale żadne z tych wyjaśnień już mnie nie przekonuje. Brak jest jednoznacznej strategii politycznej i nie wiem, jakiemu celowi służy śmierć naszych żołnierzy. Obawiam się, że zamiast zapewnić nam bezpieczeństwo, nasza obecność zwiększa zagrożenia, umożliwiając ekstremistom islamskim przedstawianie naszego wizerunku jako zagranicznych najeźdźców wspierających rząd przywódców wojskowych i baronów narkotykowych w wojnie domowej. Nasze działania sprzyjają nasilaniu się radykalnych antyzachodnich postaw islamskich. Potrzebna nam jest strategia dyplomatyczna; musimy rozmawiać z talibami, musimy promować pojednanie i dążyć do rozszerzenia składu obecnego rządu, musimy być również gotowi do wycofania naszych żołnierzy z ziemi afgańskiej.
Isabelle Durant
(FR) Panie przewodniczący! Jak pan wie, umowa między państwem belgijskim a GDF Suez została zawarta w październiku 2009 r. Rozszerza ona i umacnia monopol GDF Suez do 2025 roku. Jest to całkowicie sprzeczne z polityką liberalizacji. Jest to także decyzja, która potwierdzi monopol energii jądrowej, zagrażając planom wykorzystania energii odnawialnej i związanym z tym działaniom.
Kiedy słyszymy że organ regulacyjny, zamiast być niezależnym, zamierza ostatecznie przekazać nadzór nad rynkiem i cenami komitetowi kontynuacyjnemu, w którym ma zasiadać GDF Suez, wówczas naprawdę zaczynam się zastanawiać. Mam nadzieję, że Komisja zareaguje na to podejmując działania i zajmie się sytuacją, w której znajdujemy zarówno sędziego, jak i sądzonego, monitorującego i monitorowanego.
Mam zatem nadzieję, że Komisja zareaguje, szczególnie w przededniu szczytu kopenhaskiego, na którym zagadnienia energetyczne - zwłaszcza sprawa energii odnawialnej - będą miały oczywiście fundamentalne znaczenie. Mam nadzieję, że Komisja zadba o to, aby Belgia nie uzyskała tzw. pax electrica, którego głównym celem jest wzmocnienie monopolu utrzymywanego przez Electrabel GDF Suez.
Joe Higgins
Panie przewodniczący! Jutro kilkadziesiąt tysięcy pracowników sektora publicznego w Irlandii podejmie ogólnokrajowy strajk. Nisko opłacani urzędnicy służby cywilnej, pielęgniarki, nauczyciele i pracownicy samorządowi mają już dosyć bycia kozłami ofiarnymi kryzysu w Irlandii i światowego kapitalizmu i dość tego, że są zmuszeni płacić za kryzys, za który nie są odpowiedzialni.
Chcę z tego miejsca, z Parlamentu Europejskiego, przekazać najszczersze poparcie strajkującym jutro pracownikom. Rząd irlandzki nie ma żadnego demokratycznego mandatu dla swojego brutalnego programu cięć. Namawiam pracowników w Irlandii do rozszerzenia tej akcji, aby obalić ten niedemokratyczny rząd i wymusić wybory powszechne, co pozwali narodowi podjąć decyzję.
Rada UE oraz Komisja są także winne żądań brutalnych cięć w Irlandii. Instytucje te stały się jeszcze mniej wiarygodne w tym tygodniu po kolejnej cynicznej transakcji między EPP a Socjalistami i Demokratami w sprawie przewodniczących oraz powołaniu na stanowisko Wysokiego Przedstawiciela ds. Polityki Zagranicznej pani, która nigdy nie była wybrana do zgromadzenia publicznego, ale osiągnęła nowe stanowisko jako eksponat w sali feudalnych skamieniałości dlatego, że jest powierniczką brytyjskiej Partii Pracy.
Jasne jest, że pracownicy w całej Europie muszą sami stanąć do walki, a nie polegać na neoliberalnej większości w tej Izbie.
Andreas Mölzer
(DE) Panie przewodniczący! Jeden na siedmiu Europejczyków należy do mniejszości etnicznej. A jednak ochrona autochtonicznych mniejszości w Europie nie jest uważana za priorytet. Chociaż Brukseli nigdy nie dość odbierania wszelkiego rodzaju kompetencji państwom członkowskim, Komisja, twierdząc, że nie chce ingerować w sprawy wewnętrzne, uznała konflikty między mniejszościami za sprawę zainteresowanych państw. W Europie brak jest jednolitego podejścia. Przepisy prawa międzynarodowego stosowane są różnie w różnych państwach.
Przykładowo, Francja nie uznaje żadnych mniejszości etnicznych, a w Słowenii, decyzje AVNOJ w dalszym ciągu stanowią naruszenie prawa międzynarodowego. Z drugiej zaś strony, w Austrii mniejszość słoweńska korzysta z pełnej gamy możliwości rozwoju. W moim przekonaniu te oczywiste rozbieżności odzwierciedlają potrzebę ustanowienia prawa europejskiego dotyczącego grup etnicznych. Jeżeli Europa chce chronić różnorodność etniczną, którą wykształciła na przestrzeni dziejów, zasadnicze znaczenie ma opracowanie wiążącego w skali międzynarodowej prawa europejskiego dotyczącego grup etnicznych obejmującego mniejszości autochtoniczne. Byłaby to sposobność, aby UE dowiodła, że robi coś więcej niźli tylko wypowiadanie pustych słów na temat ochrony różnorodności narodowej w Europie.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Panie przewodniczący! Uroczystości, które odbyły się 9 listopada tego roku w Berlinie w 20. rocznicę zburzenia muru berlińskiego, uczciły zjednoczenie Niemiec, ale także pokazały drogę Europy Środkowo-Wschodniej do wolności, demokracji i likwidacji podziału nie tylko państwa niemieckiego, ale całej Europy.
Zburzenie berlińskiego muru podziału było końcem tej drogi, ale proces przemian w Europie Środkowo-Wschodniej rozpoczął się od wydarzeń na polskim wybrzeżu i powołaniu Solidarności pod przewodnictwem Lecha Wałęsy w sierpniu 1980 roku. Pamiętamy także o zrywach wolnościowych na Węgrzech w 1956 roku, o protestach czerwcowych w Poznaniu, o wydarzeniach 1968 roku w Czechosłowacji, czy poległych stoczniowcach w Gdańsku w 1980 roku.
Wielu zaangażowanych ludzi opozycji w różnych krajach walczyło o wolność i demokrację. Część z nich poświęciła swoje życie. Oddajemy im cześć i honor. Pamiętajmy także o tych politykach, którzy wykazali się wielką wyobraźnią i determinacją w budowie wolności, demokracji i gospodarki rynkowej.
Przewodniczący
Panie posłanki i panowie posłowie! Przerywam jednominutowe wystąpienia w znaczących kwestiach politycznych, żeby przekazać komunikat.
