Ryzyko zamknięcia Stoczni Gdańskiej (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dnia jest oświadczenie Komisji w sprawie ryzyka zamknięcia Stoczni Gdańskiej.
Charlie McCreevy
komisarz. - Panie przewodniczący! Zajmuję się tą sprawą w imieniu mojej koleżanki, Neelie Kroes, komisarz ds. konkurencji.
Komisja nie dąży do zamknięcia Stoczni Gdańskiej. Stocznia Gdańska odegrała zasadniczą rolę w europejskiej historii oraz w walce o wolność i o ponownie zjednoczoną Europę. Chcielibyśmy, aby ta stocznia dokonała realnej, daleko idącej restrukturyzacji i aby zaczęła odnosić sukcesy jako przedsiębiorstwo zdolne do konkurowania w oparciu o własne zasługi w UE i na światowych rynkach stoczniowych.
W ostatnich dekadach przemysł stoczniowy w całej Europie ulega restrukturyzacji. Komisja ma świadomość, że dla wielu stoczni i regionów jest to trudny proces. Wiele stoczni zamknięto i potencjał stoczniowy musiał zostać ograniczony. W przypadkach zastosowania krajowej pomocy państwa przy tej restrukturyzacji Komisja musiała wykonać swoje obowiązki wynikające z traktatu w celu zapewnienia, aby nie została zakłócona uczciwa konkurencja między stoczniami w Unii Europejskiej.
Komisja ma teraz taki sam obowiązek dotyczący jej interwencji w sprawie Gdańska. Warunki, na jakich pomoc państwa dla podupadających przedsiębiorstw jest zgodna z traktatem zostały wyraźnie przedstawione w wytycznych wspólnotowych w sprawie pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw.
Należyta restrukturyzacja Stoczni Gdańskiej była przez wiele lat odkładana; pieniądze ze środków publicznych nie zostały wykorzystane na utworzenie trwałych miejsc pracy, ale na utrzymywanie przy życiu firmy, która w normalnych warunkach rynkowych przestałaby istnieć.
Komisja ma potrójny cel. Po pierwsze, zapewnić, by restrukturyzacja Stoczni Gdańskiej doprowadziła do długoterminowej opłacalności przedsiębiorstwa. Mogłoby to ewentualnie oznaczać ograniczenie jej działalności, lecz w końcu doprowadziłoby do wyłonienia się mniejszej, ale bardziej wydajnej i samowystarczalnej stoczni.
Po drugie, w celu ograniczenia zakłócania konkurencji i wszelkich szkód dla europejskich konkurentów spowodowanych przez interwencję państwa, zdolność produkcyjna stoczni musi zostać ograniczona. Znaczący wkład w restrukturyzację powinien także mieć miejsce ze środków własnych, z uwzględnieniem sprzedaży aktywów, które nie są konieczne dla przetrwania stoczni, albo z zewnętrznych źródeł finansowania na warunkach rynkowych.
Po trzecie, zapewnienie równego traktowania. Stocznie w innych krajach, a także pozostałe polskie stocznie znacznie zmniejszyły swoje moce. Stocznia Gdańska nie może być wyjątkiem.
Fundusze strukturalne oraz pozostała pomoc UE została wykorzystana przez inne państwa członkowskie do poradzenia sobie z trudnym okresem przejściowym i do wsparcia dotkniętych regionów. Wielokrotnie przypominaliśmy polskim władzom o tej możliwości.
Komisja prowadzi i będzie prowadzić szczegółowy i konstruktywny dialog z polskimi władzami w celu znalezienia sposobu umożliwiającego spełnienie warunków dotyczących pomocy państwa oraz zatwierdzenie pomocy państwa. Ten proces trwa.
Stocznia Gdańska zasługuje na mającą szanse powodzenia przyszłość dzięki zdobyciu nowej i zrównoważonej pozycji w konkurencyjnym przemyśle stoczniowym w UE.
Janusz Lewandowski
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie Przewodniczący! Jako euro-deputowany z Gdańska poczuwam się do podwójnej odpowiedzialności: po pierwsze za los 3000 miejsc pracy i zakładu, który ma rangę symbolu w Polsce, po drugie jednak, za to, abyśmy wspólnie przestrzegali zasad racjonalnej gospodarki, na której wspiera się Wspólnota Europejska, i która przyniosła dobrobyt milionom mieszkańców Europy. Wierzę więc, że dzisiejsza debata nie będzie manifestacją polityczną. Polityki jest za dużo wokół Stoczni Gdańskiej. Była ona dotąd nadmiernie politycznie eksploatowana. Ufam, że będzie to krok w kierunku znajdowania optymalnych rozwiązań.
Wierzę również, że takie intencje przyświecały radykalnej lewicy w Parlamencie, która wywołała debatę, ale chciałbym jednak przypomnieć, że to nie marzyciele o ustroju szczęścia społecznego, ale praktycy realnego socjalizmu zwani u nas postkomunistami dwukrotnie w akcie politycznej zemsty likwidowali Stocznię Gdańską, co podcinało jej wiarygodność ekonomiczną i jest jednym ze źródeł dzisiejszych problemów.
Byłem świadkiem i skromnym uczestnikiem tego zbiorowego uniesienia w sierpniu 1980 roku, które zrodziło Solidarność, później ruch 10 milionów ludzi. Wiem, że wśród 3000 pracowników dzisiejszej Stoczni są ci, którzy wówczas ryzykowali życie w imię ludzkiej godności, w imię praw człowieka i innych wartości wypisanych na sztandarach Unii Europejskiej. Robili to z odwagą, ale i z rozwagą, bez użycia przemocy, dlatego ta droga, bez użycia przemocy, narzędzi terroru może być drogowskazem dla nas w XXI wieku.
I oczywiście chciałoby się, żeby te wielkie skupiska pracownicze, stocznie, kopalnie, huty, które były ostoją Solidarności, dawały jej moc nieporównywalnie większą niż osamotnieni dysydenci w innych krajach, żeby te skupiska stawały się teraz wzorami sukcesu ekonomicznego na wolnym rynku. Ale to jest bardzo trudne, niemożliwe w krótkim okresie czasu, o czym poucza doświadczenie wielkich ośrodków przemysłu ciężkiego na Zachodzie Europy, które potrzebowały całych dziesięcioleci, aby przekształcić się w nową ekonomiczną jakość. Zwłaszcza w tej branży, w branży stoczniowej, która staje wobec konkurencji z Dalekiego Wschodu, Korei, Chin, Wietnamu, gdzie decyduje nie tylko tani koszt siły roboczej, ale przede wszystkim rozmaite otwarte i zakamuflowane formy interwencjonizmu państwowego.
Chciałbym, aby ta złożoność docierała również do Komisji Europejskiej, bo jeżeli się tego nie bierze pod uwagę, to skutkiem są skupiska frustracji i podłoże populizmu politycznego w naszym kraju. Mogę zrozumieć zarówno frustrację stoczniowców, którzy mają poczucie historycznych zasług i którzy, jak to mówią, zderzają się z bezduszną biurokracją. Jak i z drugiej strony frustracje Komisji Europejskiej, która ma do czynienia z wyjątkowo niepokornym, krnąbrnym zakładem pracy, na którym wyłamały sobie zęby niejedne władze. Wiem, że pracownicy tej stoczni nie powinni być karani za niezbyt udolne, wręcz niesprawne prowadzenie tych spraw przez obecną ekipę rządową. Wiem również, że podstawą uzgodnienia powinna być długofalowa wizja, a nie naprędce pisane plany. Ta długofalowa wizja to jest inwestor, który wyposaży stocznię w nowoczesną technologię zamiast przestarzałych obecnie spornych pochylni. I wierzę, że dzisiejsza debata jest krokiem w tym właśnie kierunku.
Bogusław Liberadzki
w imieniu grupy PSE. - Panie Przewodniczący! Dobrze się stało, że odbywamy debatę na temat Stoczni Gdańskiej. Ważne są tu dwie bezpośrednie okoliczności tej debaty: pierwsza - są to rocznice podpisania porozumień szczecińskich 30 sierpnia i gdańskich 31 sierpnia 1980 roku, a druga bardzo ważna okoliczność, to aktualna kondycja finansowa Stoczni Gdańskiej.
Stocznia Gdańska jest symbolem historycznych przemian w Polsce, ale także początku wielkich przemian w skali Europy i w skali świata. To tutaj się zaczęło. To do Stoczni Gdańskiej również w latach osiemdziesiątych przyjeżdżali przywódcy wolnego świata, zachęcając do wytrwałości w walce. To tutaj także walczono o prawa człowieka, o wolność słowa, o wolne związki zawodowe, o godność ludzką, o rozwój na kształt ówczesnej Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej.
Jest to zatem żywy pomnik, z którego powinniśmy być dumni, ale jest to też stocznia - może przede wszystkim dzisiaj jest to przedsiębiorstwo produkujące statki. Przypomnieli o tym stoczniowcy tydzień temu w Brukseli: nie mówili oni o zasługach historycznych, mówili o sprawach gospodarczych, o swoim życiu, o swoich miejscach pracy. Otóż przemysł stoczniowy jest jednym z przemysłów globalnych - statki można łatwo kupować w Azji, niekoniecznie w Europie.
Mając powyższe na uwadze, panie komisarzu, w postanowieniach dotyczących konkurencyjności nie powinniśmy koncentrować się li tylko na tzw. "uczciwej konkurencji” wewnątrz Unii. Potrzebne jest podejście globalne, czyli spojrzenie na przemysł stoczniowy Unii Europejskiej w globalnym otoczeniu konkurencyjnym, a następnie rozważenie wszystkich uwarunkowań działalności stoczni wewnątrz Unii Europejskiej, w tym Stoczni Gdańskiej czy Stoczni Szczecińskiej.
Unijne uregulowania rynkowe są akceptowalne i akceptowane jako zasada, ale sposób ich wprowadzania w życie i harmonogram czasowy muszą być realistyczne, zwłaszcza adresowane do poszczególnych podmiotów. Zatem prywatyzacja jako środek do celu - tak, prywatyzacja jako cel, który ma być wykonany do określonego dnia - w tym momencie mogą być pewne wątpliwości. Zwracam się zatem do rządu polskiego o ścisłą współpracę z Komisją, a do zarządu stoczni o sprawne zarządzanie tym przedsiębiorstwem.
Bronisław Geremek
w imieniu grupy ALDE. - Panie Przewodniczący! Chciałbym przede wszystkim wyrazić radość, że dzisiaj Parlament Europejski rozważa tę sprawę, i wdzięczność za tę inicjatywę. Chciałbym podziękować Panu Komisarzowi McCreevy za dzisiejszą deklarację i powiedzieć, że jest rzeczą bardzo ważną, ażebyśmy myśleli o Unii Europejskiej jako wspólnocie.
Wchodząc do gmachu Parlamentu Europejskiego przechodzimy obok statuy, rzeźby, która powiada L'Europe a un coeur - Eurapa ma serce. Na język polityki to przekładając oznacza to siłę europejskiego modelu społecznego. To 27 lat temu robotnicy Stoczni Gdańskiej wystąpili do walki przeciwko systemowi komunistycznemu, wystąpili do walki o chleb i wolność, chcieli przywrócić sens pracy ludzkiej, chcieli uwolnić gospodarkę z monopolu państwa. Dziś ta historyczna stocznia staje przed dramatycznym poleceniem Komisji Europejskiej zredukowania swojej produkcji o 2/3, a w każdym razie zamknięcia dwóch pochylni.
Uważamy, że należy w tej sytuacji: po pierwsze, ograniczyć zamknięcie pochylni do jednej i w ten sposób przywrócić szansę rentowności stoczni. Po drugie, dać czas na racjonalizacje zarządzania stocznią, dlatego, że obecne zarządzanie pozostawia wiele do życzenia. Po to, aby stała się rentowna i po to, ażeby 3000 robotników nie straciło pracy. Po trzecie, pamiętać, że Stocznia Gdańska jest jednym z wielkich miejsc pamięci europejskiej i świadectw, że solidarność społeczna jest jedną z wartości konstytutywnych Unii Europejskiej.
Tej decyzji instytucji europejskie ignorować przecież nie mogą. Pragmatyzm naszych działań powinien iść w parze ze zrozumieniem, że budujemy Unię dla ludzi i dzięki ludziom. Siła w konstrukcji w europejskiej zależy od tego jak potrafimy być innowacyjni i konkurencyjni, ale jednocześnie jak potrafimy być wrażliwi na los słabych i mniej korzystających z dobrego losu. Taki jest też sens, w moim przekonaniu, liberalnego przesłania wolności. Odwołać bym się chciał także do pewnego wspomnienia jakie zachowuję: pokolenia Europejczyków we wszystkich krajach Unii Europejskiej, którzy nosili z dumą i z nadzieją znaczek Solidarności w klapie. Są ci ludzie i w tej sali. Skoro tak, to jest to pokolenie, które buduje jedność europejską i powinno być świadome znaczenia historycznego Stoczni Gdańskiej.
Marcin Libicki
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Towarzyszyłem robotnikom ze stoczni w czasie rozmów u pani komisarz Kroes i u pana komisarza Špidli. Byłem z nimi również w tym czasie, kiedy stali przed Komisją Europejską i apelowali do Europy o to, żeby im pomóc. Dzisiaj Stocznia Gdańska wychodzi z kłopotów finansowych, zaczyna pracować z zyskiem. Byłoby wielkim nieporozumieniem, gdyby w tym momencie silne restrykcje finansowe uniemożliwiły jej wypracowanie zysku finansowego i odniesienie sukcesu przez pracujących tam ludzi i nas wszystkich.
Chciałbym też zaznaczyć aspekt historyczny. Nie bylibyśmy dzisiaj w 27 państw w zjednoczonej Europie, Europie wolnej od groźby wojny atomowej, gdyby nie Solidarność, która zrodziła się właśnie w Stoczni Gdańskiej. O tym muszą pamiętać dzisiaj wszyscy, również ci politycy, którzy tu zasiadają.
Chciałbym też zwrócić uwagę na zupełną zgodność poglądów w tej sprawie, niezależnie od różnic politycznych, wszystkich mówców, którzy zabierali głos w tej sprawie dotychczas i jak sądzę będą zabierać. To musi być wzięte pod uwagę.
Francis Wurtz
w imieniu grupy GUE/NGL. - (FR) Panie przewodniczący! Cieszę się z tego, że moi koledzy z Konferencji Przewodniczących zgodzili się na moją propozycję, aby zwrócić się do Komisji o złożenie oświadczenia przed posłami zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do przyszłości Stoczni Gdańskiej.
Dyrekcja generalna ds. konkurencji nie potrzebowała tego nowego przypadku do zilustrowania swego toku myślenia. Spowodował on tak wiele protestów, że liczni obserwatorzy, których nie bardzo można posądzać o antyliberalizm, sami przez pewien czas traktowali je jako dogmatyczne. W chwili obecnej plan restrukturyzacji jest uważany za przekonywujący tylko wówczas, gdy przewiduje zwolnienie 1000 pracowników. Jest cała masa wcześniejszych przykładów, gdy przedsiębiorstwom mającym trudności kazano zlikwidować setki miejsc pracy, bo w innym wypadku będą musiały zwrócić pomoc, które potrzebna im była, aby przetrwać. Proszę nam powiedzieć, jaka stocznia działa teraz bez dotacji. Nie sądzę, aby ktokolwiek wątpił w to, iż przydzielanie dotacji powinno podlegać pewnym warunkom. Problem jednak polega na tym, że te warunki oznaczają duże ofiary dla pracowników.
W tym względzie, chociaż kolejni komisarze ds. konkurencji, jakich znałem nie dzielili raczej włosa na czworo i wyraźnie nie charakteryzowali się duchem społecznym, wiodąca dyrekcja generalna Komisji posunęła się tym razem jeszcze dalej pokazując, że jest tak samo obojętna na problemy polityczne, jak i na problemy społeczne. Czy Komisja, grożąc samemu istnieniu miejsca mającego takie znaczenie dla Polski, zdaje sobie sprawę z implikacji politycznych przesłania, jakie wysyła do mieszkańców tego nowego państwa członkowskiego zaledwie w trzy lata po jego przystąpieniu do UE? To chyba najmniej martwi strażników wolnej i niczym niezakłóconej konkurencji. Sądzą, że jest czas na świętowanie kluczowej roli robotników ze Stoczni Gdańskiej w walce o wolność - roli historycznej, jak powiedział pan komisarz McCreevy - i jest też czas na narzucanie im żelaznych reguł wolnego rynku.
Jeszcze jest czas, aby powstrzymać to nieodpowiedzialne działanie. Moim zdaniem pierwszym krokiem powinny być rzeczowe rozmowy z polskimi związkami zawodowymi, a nawet z Europejską Federacją Pracowników Sektora Metalowego. Należy wyjaśnić, jaką faktyczną kwotę pomocy wypłacono tym stoczniom, a przede wszystkim znaleźć rozwiązanie pozwalające na uniknięcie utraty miejsc pracy.
Oprócz tego, ten nowy przypadek, który podkreśla aż do granic absurdu ograniczoność kryteriów obecnie stosowanych w imię zapobiegania zakłóceniom konkurencji, umacnia jeszcze pogląd mojej grupy, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek ostateczna decyzja w sprawie przyszłego traktatu europejskiego, jest niezwykle istotne, aby odbyła się dogłębna, publiczna i szeroko zakrojona debata na temat celów Unii i na temat tego, czy są one zgodne z wprowadzonymi w życie kierunkami polityki.
Historia Stoczni Gdańskiej przypomina, że struktura polityczna, która nie jest w stanie sprostać własnym sprzecznościom i wynikającemu z nich postępowi, jest skazana na zagładę. Ta lekcja jest dzisiaj nadal aktualna i niektórzy europejscy przywódcy powinni się nad nią dobrze zastanowić.
Witold Tomczak
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie Przewodniczący! Sugerowane przez Komisję Europejską zamknięcie dwóch z trzech pochylni w Stoczni Gdańskiej pod groźbą zwrotu pomocy publicznej jest wielkim nieporozumieniem. Nie uwzględniono bowiem wielu elementów, w tym dotychczasowych działań na szkodę Stoczni ze strony politycznych niszczycieli i nieuczciwych biznesmenów czyhających na majątek i tereny w centrum miasta. Nieuczciwa prywatyzacja stoczni jest przedmiotem procesów sądowych.
Komisja nie ma rzetelnej wiedzy na ten temat. Dokonano już restrukturyzacji Stoczni, zwolniono tysiące pracowników, zlikwidowano 7 z 10 pochylni. Obecnie stocznia uzyskuje dodatnie wyniki finansowe. Zamknięcie dwóch pochylni zniszczy ten dorobek i ten wysiłek. Olbrzymia pomoc publiczną, jaką otrzymały stocznie w starych państwach członkowskich ominęła Stocznię Gdańską, nie stwarza to równych szans konkurencji, nie uwzględnia się też różnicy w metodologii liczenia rentowności stoczni.
Uderzenie w Stocznię Gdańską to także osłabienie przemysłu stoczniowego całej Unii Europejskiej. Przypominam, że udział Unii w światowej produkcji statków jest trzykrotnie niższy od udziału samej tylko Korei Południowej, która przecież dotuje ten przemysł. Wskazuje to na brak troski Komisji o długofalowe interesy gospodarcze Unii. Zamiary Komisji stoją w sprzeczności z celami strategii lizbońskiej.
Stoczniowcy Gdańska walczyli o solidarność, która nie oznacza brutalnej gry eliminującej konkurentów. Solidarność to nie puste hasło, to nie litość, ale odpowiedzialność i uczciwość, to stawanie w prawdzie. Czy dziś Unia Europejska sprosta tym wartościom?
Maciej Marian Giertych
Panie Przewodniczący! Stocznia Gdańska ma dla Polski szczególne znaczenie - jest nie tylko zakładem pracy, ale i symbolem politycznym. Próbowano ją zniszczyć w czasach komunistycznych. Zaangażowanie polityczne załogi oraz poparcie całego narodu spowodowało, że ówczesnym władcom nie udało się jej zlikwidować. Załoga ma świadomość szczególnego znaczenia tej placówki i reaguje na zagrożenia jak za ówczesnych czasów - protestami. Byłoby bardzo źle, gdyby placówka, która obroniła się przed władzą komunistyczną, musiała upaść pod naporem dyrektyw Unii Europejskiej.
Najbardziej istotne jest, by placówka ta pozostała stocznią, by należała do przemysłu stoczniowego, a nie do jakiegoś innego. Proponowana przez Komisję redukcja liczby pochylni z trzech do jednej pozbawiłaby ten zakład zdolności do długoterminowej rentowności w budowie statków. Potrzeba co najmniej dwóch pochylni, by mogła być kontynuowana dochodowa działalność stoczniowa.
Polska respektuje obowiązujące przepisy finansowe, ale wiemy, że budowa statków to nie jest już tak wrażliwy sektor w gospodarce Unii, by pomoc Stoczni Gdańskiej mogła zakłócić rynek. Komisja musi uwzględnić specyficzny charakter Stoczni Gdańskiej, musi ją potraktować specjalnie. Symbol walki o niezależność od władzy komunistycznej - Stocznia Gdańska - musi pozostać stocznią.
Józef Pinior
Panie Przewodniczący! Panie Komisarzu! Stocznia Gdańska jest wielkim symbolem Europy, miejscem, w którym robotnicy polscy, na czele z Lechem Wałęsą, w sierpniu w 1988 roku rozpoczęli strajk o wolność i sprawiedliwość. Stocznia stała się symbolem walki o prawa związkowe, polityczne i obywatelskie dla ruchu robotniczego na całym świecie. Chciałbym podkreślić znaczenie inicjatywy przewodniczącego Wurtza, dzięki której może dzisiaj w Parlamencie Europejskim odbyć się debata na temat ryzyka upadku Stoczni Gdańskiej.
Po raz pierwszy wypowiadałem się w obronie Stoczni Gdańskiej jeszcze jako działacz podziemnej "Solidarności” w listopadzie w 1988 roku, kiedy rząd Mieczysława Rakowskiego postawił stocznię w stan likwidacji pod pretekstem słabych wyników ekonomicznych. Niestety, Stocznia Gdańska stała się także symbolem upadku przemysłu ciężkiego oraz bezbronności pracowników i związków zawodowych wobec tego procesu, modelowym przykładem tego wszystkiego, co określa się mianem kasynowego kapitalizmu. Z tamtej dumnej stoczni, kolebki "Solidarności”, niewiele pozostało. Solidarnościowe rządy po 1989 roku nie przejmowały się losem stoczni. Zakład stawał się miejscem rynkowych spekulacji z jednej strony i demagogii oraz populizmu z drugiej.
Po wejściu do Unii Europejskiej polskie stocznie otrzymały pomoc publiczną od państwa. Stocznia Gdańska rozpoczęła restrukturyzację i wykazuje, że jest w stanie rentownie działać. Obecne żądania Komisji Europejskiej, dotyczące zamknięcia dwóch z trzech używanych przez stocznię pochylni do budowy statków, doprowadzą do utraty rentowności zakładu, w rezultacie do bezrobocia i dramatu wielu rodzin pracowniczych. Apeluję w Parlamencie Europejskim, w 27 rocznicę podpisania porozumień sierpniowych, o rozwagę w tej sprawie. Panie Komisarzu, zastanówmy się na mądrym kompromisem, który pogodziłby z jednej strony zasady jednolitego rynku, na straży których stoi Komisja Europejska, z interesem trzech tysięcy pracowników stoczni. Uratujmy Stocznię Gdańską!
Hanna Foltyn-Kubicka
Panie Przewodniczący! Mówiąc o Stoczni Gdańskiej Komisja w całym swoim pragmatyzmie zapomina o kwestii dużo ważniejszej od pieniędzy - o historii. Gdyby nie Stocznia, nie byłoby tu dzisiaj ani mnie, ani wielu innych posłów z Europy Środkowo-Wschodniej. Gdyby nie przemiany zapoczątkowane w Stoczni, cała Europa wyglądałaby teraz zupełnie inaczej - Europa zbudowana na takich wartościach, jak demokracja, wolność, równość czy poszanowanie praw człowieka, o które walkę symbolizuje Stocznia Gdańska. Właśnie od strajków w tej stoczni rozpoczął się demontaż komunizmu.
Unię Europejską stać na symbole, wystarczy spojrzeć na miejsce, w którym się znajdujemy i przypomnieć sobie, że w imię powojennego pojednania dwóch narodów jesteśmy w stanie wydawać rocznie ponad 200 milionów euro na comiesięczną podróż do Strasburga. Dlaczego też nie wesprzeć finansowo Gdańskiej Stoczni, która symbolizuje zakończenie zimnej wojny oraz wyzwolenie całej Europy Środkowo-Wschodniej od jarzma komunizmu?
Apeluję, więc z tego miejsca: nie pozwólmy upaść Stoczni, nie niszczmy kolebki "Solidarności”, nie przeliczajmy historycznej wagi tego miejsca na euro.
Mary Lou McDonald
Panie przewodniczący, panie komisarzu! Sam pan przyznał, jak ważnym symbolem jest Stocznia Gdańska i to, o czym przypomina. Oczywiście jednak stocznie to coś więcej niż ten symbol. Stanowią kamień węgielny całej regionalnej gospodarki, bezpośrednio i pośrednio zapewniając tysiące miejsc pracy. Zamknięcie lub ograniczenie działalności Stoczni Gdańskiej mogłoby doszczętnie zniszczyć całą regionalną gospodarkę, rujnując życie setkom tysięcy ludzi.
Panie komisarzu! Mówił pan o znaczeniu konkurencji, o znaczeniu wolnego rynku. Chciałabym usłyszeć od pana coś o znaczeniu tych miejsc pracy. Chciałabym, aby uznał pan strategiczne znaczenie tej stoczni dla Polski - a także tego przemysłu dla całej Unii Europejskiej. Myślę, że ta kontrowersja odsłania raz jeszcze przepisy dotyczące pomocy państwa i dokładny kierunek polityki UE. Myślę, że byłoby to ironią losu i czymś niemal tragicznym, gdyby upadek Stoczni Gdańskiej i wszystkiego, co ona symbolizuje był spowodowany ciężką ręką polityki UE, która, jak mi się wydaje, jest całkowicie oddana dynamice konkurencji, gospodarce rynkowej - z wyłączeniem całej reszty.
Genowefa Grabowska
Panie Przewodniczący! Nikt nie neguje faktu, że reguły wspólnego rynku i konkurencja to napęd dla europejskiej gospodarki, który gwarantuje jej szybki rozwój. Zakłady pracy, które nie sprostają tym wyzwaniom będą miały kłopoty, włączając w to ich likwidację, i jest oczywiste, że pracownicy tych zakładów będą protestowali.
Ale na protest polskich stoczniowców z ubiegłego tygodnia należy spojrzeć inaczej. Oni nie przyjechali do Brukseli, aby się żalić, aby wzbudzić współczucie czy prosić o pieniądze. Oni chcieli zaprotestować przeciwko decyzji, którą odebrali jako kolejny wyrok śmierci na ich stocznię i która wyśle na bruk przynajmniej tysiąc pracowników.
O co zatem im chodzi? Tym stoczniowcom, którzy byli w Brukseli, chodzi o równe szanse oraz o to, aby decyzja Komisji była oparta na wiarygodnych, sprawdzonych informacjach, albowiem rzeczywistość wskazuje, że stocznia wychodzi na prostą, że ma wreszcie szansę być przedsięwzięciem rentownym. A przecież prawo unijne pozwala na dodatkową pomoc w podobnych sytuacjach. Mamy przykłady zapisane w traktacie, kiedy z takiej pomocy korzystały wschodnie landy niemieckie.
Chcę także podkreślić, że nie był to protest polskiego rządu, ale protestowali obywatele Unii Europejskiej - stoczniowcy, którzy mają do tego prawo, którzy sami się zorganizowali i przyjechali zwrócić naszą uwagę, że dzieje się wokół nich coś złego. Powinniśmy to docenić, bo w ten sposób budujemy obywatelskie społeczeństwo.
I ostatnia sprawa: ich obecność w Brukseli wskazuje także na fakt, że mają ogromne zaufanie do Unii Europejskiej, a takie zaufanie wyraża całe polskie społeczeństwo i tego zaufania polskiego społeczeństwa do Unii Europejskiej nie powinniśmy zawieść ani my, ani Komisja Europejska.
Mirosław Mariusz Piotrowski
Panie Przewodniczący! W ubiegłym tygodniu do Brukseli przyjechała delegacja polskich stoczniowców protestujących przeciwko decyzji Komisji o likwidacji dwóch pochylni, co skutkowałoby masowymi zwolnieniami z pracy. Stoczniowcy uważają, że podejście Komisji do ich zakładu pracy jest zbyt rygorystyczne i niesprawiedliwe. Po odbytych rozmowach z komisarz Kroes i komisarzem Špidlą stoczniowcy wrócili do Polski z dużymi nadziejami. Komisja powinna zgodnie z zapowiedzią ponownie gruntownie przeanalizować sytuację Stoczni.
Pragnę nadmienić, że od wejścia Polski do Unii Europejskiej z mojego kraju wyjechało już około milion ludzi w poszukiwaniu pracy za granicą, przy czym liczba ta ciągle wzrasta. Podtrzymanie decyzji Komisji Europejskiej spowoduje nieuchronne zwolnienie tysięcy pracowników zakładu, który w tej chwili nieźle radzi sobie na konkurencyjnym unijnym rynku.
Formułuje się już podejrzenia o stronniczość Komisji i wspieranie innego lobby stoczniowego. W gąszczu wielu często niespójnych przepisów na pewno znaleźć można rozwiązanie satysfakcjonujące obie strony. Przyłączam się więc do apelu do zmiany krzywdzącej Stocznię decyzji i potraktowanie Stoczni Gdańskiej nie tylko jako zwykłego zakładu produkującego statki, ale także narodowego i europejskiego symbolu.
Charlie McCreevy
komisarz. - Panie przewodniczący! Chciałbym tylko podkreślić, że Komisja rozumie historyczne znaczenie Stoczni Gdańskiej oraz że jest to drażliwa sprawa. Wszyscy zgadzamy się co do celu polegającego na restrukturyzacji Stoczni Gdańskiej, aby mogła stać się ona stocznią opłacalną. Komisja chce popierać ten właśnie proces.
Komisja ma jednak obowiązek czynić to, jednocześnie gwarantując uczciwą konkurencję na europejskim rynku stoczniowym oraz spójność traktowania przedsiębiorstw będących przedmiotem restrukturyzacji. Mam nadzieję, że dyskusje toczące się między polskimi władzami i Komisją doprowadzą do zadowalającego rozwiązania.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
(Posiedzenie zostało zawieszone o godz. 11.15 na głosowanie i wznowione o godz. 11.30)
