In memoriam
De Voorzitter
Gisteren is overleden de heer Bettino Craxi, gewezen lid van het Europees Parlement, te Hammamet in Tunesië. Bettino Craxi was lid van dit Parlement van 17 juli 1979 tot 20 augustus 1983 en van 25 juli 1989 tot 30 april 1992. De heer Craxi was eveneens fungerend voorzitter van de Raad in zijn hoedanigheid van premier van de Republiek Italië, een functie die hij vervulde van 4 augustus 1984 tot zijn ontslag op 3 maart 1987. Mag ik u vragen te zijner nagedachtenis een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt een minuut stilte in acht)

Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
(De notulen worden goedgekeurd)

Stevenson

Ik vertrouw erop dat de Voorzitter dit verzoek zal inwilligen.

De Voorzitter
Mijnheer Stevenson, ik zal de Voorzitter verzoeken deze brief te zenden. Dat lijkt mij duidelijk.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, als voorzitter van de Commissie visserij en dus namens alle collega's van deze commissie schaar ik mij achter het verzoek dat onze collega uit Schotland, de heer Stevenson, zojuist gedaan heeft. Ik zou hieraan willen toevoegen dat zich kort geleden helaas ook een ongeluk heeft voorgedaan met een vissersboot uit Galicië, de Ros Alcedo, met een bemanning uit Galicië en Portugal. Dit schip is in de wateren van de Gran Sol in brand gevlogen. Helaas komt dit soort ongelukken vaker voor dan ons lief is, en daarom heeft onze commissie verzocht een initiatiefverslag te mogen opstellen over de oorzaken van de hoge kans op ongevallen en de grote risico's die het beroep van visser met zich meebrengt. Naar ik hoop krijgen we het groene licht voor dit verslag want het is duidelijk dat deze zwaar op de proef gestelde beroepsgroep de steun van deze Vergadering en ons aller steun hard nodig heeft.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Varela.

Resultaten van de meerjarige oriëntatieprogramma's voor de vissersvloot
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5- 0096/1999) van de heer Cunha, namens de Commissie visserij, over het jaarlijks verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de resultaten van de meerjarige oriëntatieprogramma's voor de vissersvloot aan het einde van 1997 (COM(1999) 175-C5-0109/1999 - 1999/2112(COS)).
Daarover heeft de heer Hudghton het woord gevraagd.

Hudghton
Ik hoop dat de leden mijn sterke belangstelling voor deze zaak begrijpen. Ik verzoek op grond van artikel 144 terugverwijzing van het verslag van de heer Cunha naar de commissie. Dit voorstel wordt gesteund door de Verts/ALE-Fractie. Afgelopen maandag heeft mijn collega de heer MacCormick vraagtekens gezet bij de ontvankelijkheid van een deel van paragaaf 6 van het verslag van de heer Cunha, en dit heeft te maken met zwaarwegende punten die ook vandaag waarschijnlijk weer aan de orde zullen komen. Maar alvorens op dit punt in te gaan, geloof ik dat er ook belangrijke politieke en praktische kwesties zijn met betrekking tot paragaaf 6 en de daarin genoemde voorstellen.
Het zou in ons aller belang zijn om te proberen tot overeenstemming in deze zaak te komen. Het zou dan ook goed zijn dat de Commissie visserij hierover verder kan beraadslagen en dat de commissie juridische zaken een advies over deze kwestie kan uitbrengen.
Gezien de twijfels en onduidelijkheid over paragraaf 6 zou terugverwijzing de mogelijkheid bieden voor verder overleg zowel met de visserijbranche als met onze deskundigen binnen de Commissie en daarbuiten. Ik verzoek om stemming over het verzoek tot terugverwijzing naar de commissie, zodat het onderwerp te zijner tijd en na verdere beraadslagingen opnieuw in het Parlement kan worden behandeld. Mocht er tot een stemming besloten worden, wil ik verzoeken om een hoofdelijke stemming te houden.

De Voorzitter
Mijnheer Hudghton, u doet inderdaad een formeel verzoek tot terugverwijzing naar de Commissie visserij op grond van artikel 144 van het Reglement. Wij kennen allemaal de regels die daarbij gelden. Bij zo'n verzoek kan het woord worden gevoerd door één voorstander en één tegenstander en indien nodig door de rapporteur of de voorzitter van de commissie. Is er een voorstander van het zojuist gedane verzoek?

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, zoals de heer Hudghton al zei en zoals de leden zich zullen herinneren, heb ik in de vergadering van maandag gezegd dat ik meende dat één element in dit verslag niet-ontvankelijk is omdat het geen rechtsgrondslag heeft. Dit is wel een beetje een paardenmiddel, en ik zou er niet gelukkig mee zijn als wij dit zouden moeten gebruiken terwijl wij een eenvoudiger methode tot onze beschikking hebben om de kwestie te heroverwegen voor zij uiteindelijk terugkomt in het Parlement.
Het is een heel belangrijk punt. Zoals ik het opvat, en vele van mijn collega's met mij, stelt paragraaf 6 van het verslag-Cunha in feite voor om het beginsel van de relatieve stabiliteit te ondermijnen, een beginsel dat sinds 1983 in feite de basis is geweest van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Dat heeft commissaris Fischler tijdens zijn hoorzitting hier in het Parlement ook bevestigd. Door een systeem van kortingen op vangstquota in te voeren zou dit beginsel ernstig ondermijnd worden en dit is wat paragraaf 6 in feite voorstelt. Dit punt zou moeten worden terugverwezen en besproken in de commissie, zowel in de Commissie visserij als in de commissie juridische zaken. Mag ik u daarom vragen het voorstel van de heer Hudghton te steunen.

Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, ik ben tegen het verzoek dat zojuist gedaan is.
In de eerste plaats omdat het verslag-Cunha met een meerderheid is goedgekeurd in de Commissie visserij. En niet alleen daarom. In het onderhavige verslag wordt uitgegaan van de gedachte waardoor dit Parlement zich in de verschillende verslagen over de beoordeling van de meerjarige oriëntatieprogramma's steeds heeft laten leiden.
Om in te gaan op de concrete opmerking van de heer MacCormick over de vraag of paragraaf 6 al dan niet een inbreuk vormt op het beginsel van relatieve stabiliteit, kan ik zeggen dat paragraaf 6 het beginsel van relatieve stabiliteit op geen enkele wijze bedreigt. In paragraaf 6 wordt alleen maar voorgesteld de quota's te korten als mogelijke sanctie voor degenen die de meerjarige oriëntatieprogramma's niet naleven, dat wil zeggen degenen die de meeste schade toebrengen aan de visbestanden. Er is dus geen sprake van een definitieve korting noch van een overheveling van quota's van sommige lidstaten naar andere.
Kortom, het beginsel van relatieve stabiliteit blijft gehandhaafd, evenals - want dat is waar sommigen zich bezorgd om maken - de verdeelsleutels van het beginsel van relatieve stabiliteit. Ik kan u dus zeggen dat er niet de minste reden is om te vrezen dat dit beginsel, het heilige beginsel van het gemeenschappelijk visserijbeleid, zou worden aangetast. Er wordt alleen maar voorgesteld serieuze sancties in te stellen - en omdat die een nogal gevoelige plek raken, wordt door sommigen een klaagzang aangeheven - die ervoor zullen kunnen zorgen dat de bestanden daadwerkelijk worden beschermd.

Cunha
Ik wil enkel zeggen dat het beginsel van relatieve stabiliteit hier niet ter discussie gesteld wordt, om de eenvoudige reden dat geen quota worden overgedragen tussen de lidstaten. Het gaat hier om een tijdelijke opschorting van quota teneinde de lidstaten te verplichten de doelstellingen van de MOP's na te leven. Dat wordt nog duidelijker als amendement 3 van de heer Ford wordt aangenomen, en ik stel als rapporteur dan ook voor dat u voor dit amendement stemt. Ten tweede wil ik zeggen dat ik de Europese Unie er met paragraaf 6 van mijn verslag op wil wijzen dat zij voor een doeltreffend sanctiesysteem moet zorgen. Als wij er niet in slagen straffen vast te stellen die de lidstaten dwingen de doelstellingen van de MOP's te halen, zullen de MOP's immers niet alleen zinloos zijn, maar zullen zij, hetgeen nog veel erger is, leiden tot discriminatie tussen lidstaten die zich wel aan de MOP's houden en hun vloot inkrimpen, en lidstaten die dat niet doen, maar toch niet bestraft worden.

De Voorzitter
Wij gaan nu over tot stemming over het verzoek om terugverwijzing naar de Commissie visserij. Het is een hoofdelijke stemming.
(Het verzoek is verworpen)
Het punt blijft gewoon op de agenda staan.
Het woord is aan de heer MacCormick.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, in artikel 143, lid 1, staat: "Bij opening van de beraadslaging over een bepaald agendapunt kan worden voorgesteld in het geheel niet te beraadslagen wegens niet-ontvankelijkheid van het betrokken onderwerp (prealabele kwestie). Dit voorstel wordt onmiddellijk in stemming gebracht." Ik stel voor dit agendapunt niet-ontvankelijk te verklaren en ik verzoek u dit voorstel onmiddellijk in stemming te brengen. Ik ben absoluut niet overtuigd door de argumenten die ik heb gehoord.

De Voorzitter
Mijnheer MacCormick, ook hier geldt de regel dat er een voorstander en een tegenstander het woord hierover kan voeren. Wie is vóór dit ordevoorstel om overeenkomstig artikel 143 van het Reglement niet te beraadslagen over dit agendapunt wegens niet-ontvankelijkheid.

Hudghton
Mijnheer de Voorzitter, ik steun het voorstel van mijn collega betreffende de niet-ontvankelijkheid van harte, dat wil zeggen de niet-ontvankelijkheid van paragraaf 6 van het verslag. Er is voldoende twijfel over de wettigheid van het voorstel met betrekking tot automatische quotaverlagingen om te verklaren dat paragraaf 6 - dus niet de rest van het verslag - niet-ontvankelijk is.

Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, het verbaast me dat sommige afgevaardigden opnieuw de aanval inzetten met hetzelfde argument dat ze al eerder gebruikt hebben, want bij het vorige ordevoorstel ging het ook om de ontvankelijkheid van paragraaf 6. Volgens mij heeft een grote meerderheid van de afgevaardigden hier duidelijk laten merken dat wij deze paragraaf ondersteunen, en daarover hebben we reeds gestemd. Als u wilt, herhaal ik dezelfde argumenten. Paragraaf 6 is niet in tegenspraak met het beginsel van relatieve stabiliteit omdat dit beginsel en de verdeelsleutels geëerbiedigd worden. De spreker die voor mij het woord heeft gevoerd zegt dat er twijfels bestaan. Om te zeggen dat paragraaf 6 moet worden geschrapt, moet je zeker zijn van je zaak. Als hij twijfels heeft, moet hij die eerst maar eens uit de wereld helpen. Ikzelf koester geen enkele twijfel, mijnheer de Voorzitter, en deze Vergadering heeft aangegeven dat zij er net zo over denkt.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van hetgeen hier gezegd is, vraag ik uw aandacht voor een ander voorstel van orde betreffende de naleving van het Reglement. We hebben al over de inhoudelijke kant van deze kwestie gestemd. We hebben gestemd over de vraag of een van de beginselen in paragraaf 6 ontvankelijk was of niet. Een grote meerderheid heeft het voorstel tot terugverwijzing naar de commissie verworpen, en stond dus op het standpunt dat deze paragraaf wel ontvankelijk was. Het gaat niet aan deze vraag nu nogmaals in stemming te brengen met als loos argument dat nu artikel 143 moet worden toegepast, daar hiervoor immers dezelfde reden van niet-ontvankelijkheid wordt aangevoerd. Ik kan u zeggen dat de niet-ontvankelijkheid waarvan sprake is in artikel 143 betrekking heeft op redenen van formele aard: omdat het punt niet op de agenda stond, of omdat er taalversies ontbraken, enzovoorts, maar niet op inhoudelijke aspecten, nog minder als hierover reeds beraadslaagd en gestemd is. Het is onaanvaardbaar als er nu op grond van een ander artikel weer een nieuwe motie van orde wordt gedaan als de Vergadering zich reeds over de inhoudelijke kant van de zaak heeft uitgesproken, en als zij bepaald heeft dat er niet naar de commissie wordt terugverwezen. Het heeft dus geen zin nog langer op spitsvondige wijze obstructie te plegen, en ik vind dat deze kwestie nu definitief moet worden opgelost, in overeenstemming met de oplossing waarvoor een meerderheid in de Vergadering zich heeft uitgesproken.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet voor of tegen pleiten, ik wil alleen maar zeggen dat dit een klucht is. Ik verzoek u het Reglement aandachtig te lezen, want wij hebben al gestemd over wat onze collega vraagt. Het is een heel ernstige zaak dat wij hier nogmaals over stemmen overeenkomstig artikel 143. Dit is een onaanvaardbare farce!

De Voorzitter
Het spijt mij, mijnheer Barón Crespo. Ik kan mij uw gevoelens voorstellen. Toch is dat niet helemaal juist. Daarnet is er gestemd overeenkomstig artikel 144, dat is de terugverwijzing naar een commissie. Die stemming hebben wij gehad en de terugverwijzing is afgewezen. Het blijft dus op de agenda staan. Vervolgens, en dat kan u mij niet verwijten, is er een ander ordevoorstel gedaan, namelijk om het agendapunt en het verslag niet-ontvankelijk te verklaren. Dat is een ander artikel, artikel 143 van het Reglement.
(Het ordevoorstel is verworpen)

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, uit het verslag van de Commissie over het eerste jaar van de tenuitvoerlegging van het vierde meerjarige oriëntatieprogramma voor de visserij, MOP IV, blijkt dat de brutotonnage van de communautaire vloot met 2% en het motorvermogen met 3% gedaald is.
Op 1 januari 1998 zat de communautaire vloot dan ook al ongeveer 16% onder de einddoelstellingen van MOP IV inzake vermogen en 7% inzake brutotonnage.
Wij dienen evenwel ernstig voorbehoud te maken bij deze schijnbaar optimistische evaluatie van de doeltreffende werking van de MOP's als middel om de omvang van de communautaire vloot aan de beschikbare voorraden aan te passen. Wij maken in de eerste plaats voorbehoud omdat de doelstellingen van MOP III en MOP IV moeilijk vergeleken kunnen worden, aangezien de criteria voor de meting van schepen en de indeling van de vloot in segmenten gewijzigd werden. Ons tweede bezwaar is dat nog altijd verschillende criteria gehanteerd worden in de lidstaten, zodat de evaluaties moeilijk vergeleken kunnen worden. Ik wijs er overigens op dat de Commissie er in haar verslag zelf voor waarschuwt dat de verstrekte gegevens niet echt betrouwbaar zijn.
Ons derde bezwaar tegen deze schijnbaar optimistische evaluatie in het verslag van de Commissie is dat deze doelstellingen in heel ongelijke mate door de lidstaten worden nageleefd. Twee lidstaten zijn deze doelstellingen niet nagekomen en een andere lidstaat verstrekt op een weinig aanvaardbare wijze informatie. Er zijn echter ook lidstaten, zoals Portugal, Spanje, Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk, die de einddoelen van MOP IV al gehaald hebben of - zoals Portugal - zelfs al verder gaan.
Dat is ook de reden waarom ik in mijn verslag twee soorten maatregelen voorstel. Ik pleit in de eerste plaats voor officieel erkende en homogene criteria voor de meting van schepen en de indeling in segmenten van de vloot, zodat de vloot van de verschillende lidstaten voortdurend en exact gecontroleerd kan worden en een vergelijkende evaluatie kan worden gemaakt. Dit is van essentieel belang voor een doeltreffende werking van de MOP's. Ten tweede moeten wij beschikken over een communautaire regelgeving die een doeltreffend sanctiesysteem vaststelt. Daarom en enkel daarom stel ik in mijn verslag bij wijze van voorbeeld voor - dat wil ik toch onderstrepen - dat de quota van lidstaten die de doelstellingen niet nakomen worden opgeschort, om hen aldus te dwingen dat wel te doen.
Ik vond het daarom zinvol amendement 13 van de heer Ford te aanvaarden, waarin onderstreept wordt dat deze opschorting tijdelijk is. Ik benadruk dat hier geen sprake is van overdracht van quota tussen de lidstaten en dat het beginsel van relatieve stabiliteit zeker niet geschonden wordt. Het gaat hier enkel en alleen om een tijdelijke opschorting, die bedoeld is om de lidstaten politiek te dwingen de MOP's na te leven. Dat is van essentieel belang, want eerder is gebleken dat de financiële sancties in het kader van het FIOV zinloos waren. Anders zullen de lidstaten geen enkele stimulans hebben om de gestelde doelen te halen. Als sommige lidstaten deze doelen halen en andere niet en wij de lidstaten die deze doelen niet halen, niet straffen, zorgen wij bovendien voor ernstige discriminatie tussen de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk visserijbeleid en straffen wij sommige vissers meer dan andere. Ik wijs er tenslotte nogmaals op dat, als deze twee soorten maatregelen die in mijn verslag vermeld worden, niet genomen worden, de MOP's niet alleen volledig zinloos zullen zijn, maar ook, hetgeen nog erger is, tot discriminatie en concurrentievervalsing tussen de lidstaten, tussen reders en vissers zullen leiden. In dat geval kunnen we deze programma's beter meteen opdoeken.

Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, we zijn een jaar verder en weer ligt voor ons het verslag van de Commissie over de naleving door de lidstaten van de maatregelen voor herstructurering van de vissersvloot, ditmaal over het jaar 1997. En ook dit jaar weer wekt het verbazing dat de Commissie een verslag heeft opgesteld dat een wirwar aan gegevens bevat die door sommige lidstaten zijn aangeleverd, waardoor dit verslag naar ons idee wederom een vrijwel onbruikbaar document is geworden.
In het Commissieverslag zijn vier manieren te onderscheiden waarop de lidstaten voldoen aan de verplichtingen in het kader van de naleving van de meerjarige oriëntatieprogramma's. Een beperkt aantal landen haalt niet alleen de globale doelstellingen voor het herstructureren van de vloot maar stuurt eveneens geharmoniseerde gegevens op - zoals de communautaire regelgeving trouwens vereist. Andere landen, de meeste, sturen nog steeds gegevens op terwijl ze de GT en de TRB door elkaar halen, waardoor het bijzonder moeilijk vast te stellen is in hoeverre zij voldoen aan de vereisten met betrekking tot het terugdringen van de tonnage. Dan is er nog een derde groep landen met twee lidstaten die zich niets gelegen laat liggen aan de globale doelstellingen van de meerjarige oriëntatieprogramma's. Tenslotte is er nog een derde lidstaat die zich de luxe permitteert om helemaal geen gegevens op te sturen, en die dat al drie jaar volhoudt.
Dit betekent dat er sprake is van een onaanvaardbare discriminatie, niet alleen tussen de landen die zich ten koste van ingrijpende saneringen van hun vloot aan de globale doelstellingen houden, maar ook ten opzichte van de landen die, ook al leven zij de globale doelstellingen niet na, op zijn minst aan de verplichting voldoen om gegevens te verstrekken, hetgeen hun echter sancties oplevert omdat zij zich niet aan de doelstellingen hebben gehouden.
Dat geldt echter niet voor een lidstaat die alle communautaire regels terzake aan zijn laars lapt, die gedurende drie opeenvolgende jaren geen gegevens heeft overlegd en die zich op die manier ook nog eens aan sancties onttrokken heeft. Dit is zo'n verlakkerij dat we niets anders kunnen doen dan vanuit een groot verantwoordelijkheidsgevoel de lidstaten die de doelstellingen wel naleven blijven aanzetten tot het aanpassen van hun vloot aan de visbestanden, in plaats van het tegenovergestelde.
Het trieste resultaat is dat we nog steeds die verplichtingen opleggen terwijl we op dit moment niet eens weten uit hoeveel vaartuigen de communautaire vloot eigenlijk bestaat, en nog minder hoeveel tonnage die eigenlijk heeft. In dit verband heeft de Commissie laten weten dat volgende maand de resultaten van een door experts verrichte studie beschikbaar worden gesteld over de omvang van de vloten in alle lidstaten met uitzondering van één. Ik zou willen weten of dat weer diezelfde lidstaat is.
Betekent dit nu dat de heer Cunha ons, als hij ons het komend jaar en de daaropvolgende jaren weer een van zijn uitstekende verslagen voorlegt over de beoordeling van de naleving van de meerjarige oriëntatieprogramma's, voor de zoveelste maal zal moeten waarschuwen voor het risico dat we lopen als een aantal lidstaten vasthoudt aan het idee dat het altijd de anderen zijn die voor de bescherming van de communautaire hulpbronnen moeten opdraaien?
Mijnheer de Voorzitter, aan deze situatie moet een einde komen. Daarom pleit onze rapporteur zeer terecht voor het instellen van sancties in de vorm van kortingen op de vangstquota's, niet alleen voor de landen die de doelstellingen niet naleven maar ook voor de lidstaten die blijven frauderen en gegevens blijven achterhouden.
De sancties die in het nieuwe parlementaire verslag worden voorgesteld betekenen ongetwijfeld een stap vooruit, maar zij zijn ontoereikend om deze situatie van niet-naleving, die al te lang voortduurt, een halt toe te roepen. Daarom steunen wij de rapporteur bij zijn verzoek om werkelijk overtuigende maatregelen en zijn dergelijke sancties hier ons inziens volkomen op hun plaats, in tegenstelling tot wat sommige anderen hiervan denken. Allereerst omdat het zover gekomen is dat een straf op de meest gevoelige plaats moet worden toegediend; ten tweede omdat, ook al maken de quota's niet deel uit van het structuurbeleid, de visbestanden door de niet-naleving van de regels van de meerjarige oriëntatieprogramma's in gevaar worden gebracht. En het uiteindelijke doel van het gemeenschappelijk visserijbeleid is toch juist de bescherming van de visbestanden.
Mijnheer de Voorzitter, na wat er vanochtend is voorgevallen zou ik nog een ding willen zeggen: ik heb altijd al geweten dat de heer Cunha over dit onderwerp goede verslagen en voorstellen indient, maar daar ben ik nu meer dan ooit van overtuigd. Naar mijn idee heeft hij nu de vinger op de wond gelegd. Ik zou willen dat de overige twee instellingen, zij die de beslissingen terzake moeten nemen, ervan doordrongen waren dat het probleem van de te grote vissersvloot waarmee we op het ogenblik in de Gemeenschap kampen, daadwerkelijk tot een oplossing kan worden gebracht door sancties op te leggen. Op die manier zouden we onze visbestanden en vooral ook onze vissers bescherming kunnen bieden.

Busk
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de heer Cunha met zijn uitstekende verslag, dat wij over de gehele linie kunnen steunen. Wij hechten veel belang aan de opmerkingen van de Commisie in het jaarverslag over de resultaten van de meerjarige oriëntatieprogramma's voor de vissersvloot in de Gemeenschap. We moeten er rekening mee houden dat het verslag uit 1997 dateert en dat we nu in het jaar 2000 zijn. Het jaarverslag wordt gekenmerkt door een aantal wijzigingen in de referentieniveaus en door gecompliceerde beoordelingen van metingen, die met voorbehoud geïnterpreteerd moeten worden, omdat niet alle landen zich aan de programma's houden. Sommige landen voldoen reeds aan de einddoelstellingen voor MOP IV, maar andere landen aarzelen nog of lopen achter. Ook zouden niet van alle landen betrouwbare gegevens beschikbaar zijn. Wij moeten erop wijzen dat er misschien grote onnauwkeurigheden zijn bij gebrek aan uniforme vergelijkingscriteria.
De heer Cunha wijst er in zijn verslag op dat de meerjarige ontwikkelingsprogramma's bedoeld zijn om een evenwicht te scheppen tussen de beschikbare visbestanden en de visserij-inspanning van de huidige communautaire vloot. Hij onderstreept dat een belangrijke inkrimping van de vloot een voorwaarde is voor een duurzame ontwikkeling in de sector. Hierbij denk ik vooral aan de jongeren die nog moeten beginnen. Ik denk aan investeringen in nieuwe vaartuigen. Ook een gelijke verdeling van de sociaal-economische lasten tussen de lidstaten is een duidelijke voorwaarde.
Wij zijn bezorgd over het verzuim - of bijna de onverschilligheid - van een aantal lidstaten wat betreft het verstrekken van betrouwbare gegevens over de toestand van hun vissersvloot. Het is zonder meer duidelijk dat een aantal lidstaten bijzonder weinig interesse toont voor de inkrimping van de capaciteit van hun vissersvloot, zoals in de doelstellingen en besluiten van de programma's is voorzien.
De Commissie visserij verzoekt de Commissie en de lidstaten uniforme en vergelijkbare metingscriteria vast te stellen. Dit moet een absolute eis zijn. De Commissie wordt verder verzocht meer controle uit te oefenen op de ontwikkeling van de vloten van de lidstaten. Wij staan hier volledig achter. Naast de versterkte controle wordt de Commissie verzocht acties vast te stellen of bestaande acties te verscherpen om de lidstaten te dwingen de bepalingen inzake de inkrimping van hun vissersvloot na te leven. Dit kan gebeuren door steun voor vernieuwing en modernisering van de vissersvloot af te schaffen of door een klacht tegen de lidstaat in te dienen bij het Hof van Justitie.
De heer Cunha stelt een quotaverlaging voor, als de lidstaten onvoldoende gegevens inleveren. Wij vinden dit niet de juiste methode. De vissers mogen niet gestraft worden voor de slordigheid van de lidstaten. Voor dit amendement hebben wij een stemming in onderdelen gevraagd. Ook met betrekking tot het beginsel van relatieve stabiliteit hebben wij een stemming in onderdelen gevraagd, omdat wij van oordeel zijn dat de dingen hier door elkaar gehaald worden en het in het Verdrag vastgelegde principe scheefgetrokken wordt.

McKenna
Laten wij, om dit debat in het juiste perspectief te plaatsen, eens bedenken dat het huidige meerjarige oriëntatieprogramma, de vierde generatie, in het geheel niet voldoet aan het wetenschappelijk advies van het comité-Lassen. Dit comité adviseerde een drastische inkrimping van de Europese vissersvloten zodat de visbestanden zich konden herstellen. De Raad kon dit niet accepteren, zodat de uiteindelijke verordening slechts relatief bescheiden inkrimpingen voorschrijft. Zo hoeft de totale communautaire vissersvloot zijn tonnage met slechts 2,3%, en het motorvermogen met slechts 3% in te krimpen, en dat in de loop van de vijf jaar dat het programma duurt.
Zoals het verslag van de Commissie laat zien, zaten de gezamenlijke Europese vissersvloten al begin 1998, toen het programma nog maar een jaar in werking was, ruim onder de doelstellingen. Dit bewijst niet zozeer dat de lidstaten goed hun best hebben gedaan, als wel dat de voorgeschreven inkrimpingen wel heel bescheiden waren, veel minder dan eigenlijk noodzakelijk was. Niettemin, en dit is het echte punt van discussie, hebben veel lidstaten zich niet aan de verordening gehouden en zijn veel vissersvloten te groot. Wat doen wij met deze lidstaten die zichzelf boven het Gemeenschapsrecht stellen en hun verplichtingen niet nakomen?
De Commissie heeft verscheidene oplossingen aangedragen: zij kan structuurfondsen inhouden, maar dit is alleen een bruikbaar instrument als de lidstaten ook daadwerkelijk van deze fondsen gebruik maken. Zij kan de lidstaten voor het gerecht dagen, maar dit is tijdrovend, duur en moeilijk. In haar voorstel voor de recente verlenging van het FIOV heeft de Commissie voorgesteld om lidstaten die niet voldoen aan de MOP's geen visvergunningen te verlenen in het kader van visserijovereenkomsten met derde landen. Zoals te verwachten was heeft de Raad deze maatregel niet overgenomen.
Toch moeten er doeltreffende middelen gevonden kunnen worden om lidstaten te overreden of te dwingen om hun wettelijke verplichtingen na te komen. De heer Cunha heeft de Commissie gevraagd de mogelijkheid te overwegen van quotasancties in geval de MOP-doelstellingen niet worden nageleefd. Sommigen beschouwen dit als in strijd met het beginsel van de relatieve stabiliteit, maar laten wij niet vergeten dat relatieve stabiliteit slechts een van de beginselen is van het gemeenschappelijk visserijbeleid. De basisverordening bepaalt ook dat de communautaire beheersystemen moeten bijdragen tot een permanent evenwicht tussen visbestanden en de exploitatie daarvan. Met andere woorden, als alle visbestanden uitgeput raken is de relatieve stabiliteit van een nulquotum niet echt veel waard.
Wij vinden dat we op zijn minst serieus over dit idee moeten nadenken. Er bestaat al een precedent in de vorm van verordening 847/96 betreffende de meerjarige TAC's. Volgens deze verordening wordt het quotum van een lidstaat dat zijn quotum in bepaalde visserijsectoren overschrijdt verlaagd, niet alleen met de hoeveelheid teveel gevangen vis zelf, maar met een extra hoeveelheid die toeneemt naarmate de omvang van de overschrijding groter is.
Dit is duidelijk een strafmaatregel, maar het werd niet beschouwd als een schending van het beginsel van relatieve stabiliteit. Misschien had het voorstel van de heer Cunha iets zorgvuldiger kunnen worden geformuleerd, zodat duidelijk was geworden dat eventuele kortingen niet permanent zouden zijn, maar tijdelijk. Om deze reden zullen wij het door de socialistische fractie ingediende amendement om hier het woord "tijdelijk" in te voegen steunen. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen het ermee eens zal zijn dat er een manier moet worden gevonden om te zorgen dat de lidstaten zich aan de wet houden.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, de analyse van het eerste jaar van de toepassing van de vierde generatie van de meerjarige oriëntatieprogramma's door de Commissie bewijst dat de situatie sterk verschilt van lidstaat tot lidstaat. Terwijl sommige landen de gestelde doelen niet gehaald hebben of geen betrouwbare gegevens verstrekt hebben, houden andere lidstaten zich wel aan de doelstellingen of gaan ze - zoals Portugal - zelfs verder.
Begin 1998 had de communautaire vloot al ruimschoots de einddoelstellingen van MOP IV gehaald, zowel voor de brutotonnage (min 16%) als voor het vermogen (min 7%). Terwijl Frankrijk en Nederland de doelstellingen van het MOP niet haalden en voor Italië gegevens ontbraken, ging Portugal niet alleen verder dan het Europese gemiddelde, maar was het met een vermindering van 38% voor de brutotonnage en 21% voor het vermogen het land dat de visserij-inspanningen van zijn vloot het meest verminderd had, met alle gevolgen van dien, zoals de sloop van schepen, banenverlies en de gevaren die het voortbestaan van zo'n 180 belangrijke gemeenschappen bedreigen.
De situatie van de visserij in de Europese Unie loopt dan ook sterk uiteen, zelfs als we de in het verslag verstrekte gegevens met de nodige voorzichtigheid analyseren, zoals de rapporteur onderstreept.
De huidige situatie is bijzonder ernstig voor Portugal en is vooral te wijten aan het gemeenschappelijk visserijbeleid, dat geen rekening houdt met de eigenheid van de verschillende lidstaten, hoewel ook het nationale beleid van lidstaten die de beste leerling van de klas willen zijn en de Europese regels het best willen naleven, een rol speelt.
Het is duidelijk dat een visserijbeleid dat gebaseerd is op beperkte steun voor de modernisering en renovatie van de vloot, op steunmaatregelen voor de sloop van schepen en de stopzetting van activiteiten, op slechte arbeidsvoorwaarden en een laag inkomen voor de vissers, en dat gepaard gaat met zware buitenlandse concurrentie, er mede verantwoordelijk voor is dat de nationale visserijcapaciteit drastisch gedaald is en dat de Portugese vissers uitwijken naar vloten van andere landen, in het bijzonder van de landen die zich niet aan de doelstellingen van het MOP houden en hun visserijcapaciteit zelfs verhoogd hebben.
Niet alleen de MOP's, maar ook het gemeenschappelijk visserijbeleid moet grondig gewijzigd worden. Hierbij moet speciale aandacht aan de eigenheid van elk land besteed worden, moet bijzondere steun worden uitgetrokken voor de renovatie en vernieuwing van de vloot van de lidstaten die de doelstellingen wel gehaald hebben, moeten steunmaatregelen genomen worden voor het voortbestaan van vissersgemeenschappen, moet voor betere levens- en arbeidsvoorwaarden voor de vissers gezorgd worden, en moet voorzien worden in schadevergoeding voor periodes van inactiviteit, zoals de stopzetting van de sardinevangst in Portugal, of voor andere noodzakelijke beperkingen van de visserijperiode.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de tenuitvoerlegging van het vierde meerjarig oriënteringsprogramma in de visserijsector is bijzonder moeilijk. Tijdens de vorige programma's zijn er door de sector immers al substantiële bijdragen aan de aanpassing van de vlootcapaciteit geleverd. Toch vraagt de Commissie om een verdere inkrimping van de capaciteit. Welnu, beneden een bepaalde grens is de omvang van de vloot niet meer voldoende om de investeringen voor de afzet- en haveninfrastructuur af te lossen en rendabel te maken. Wanneer wij binnen onze vangstquota's blijven kan dit tot een absoluut ongerechtvaardigde verplaatsing en inkrimping van het aantal boten leiden. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat de oriëntatieprogramma's, in de vorm van continue vlootreductieplannen, opgevat moeten worden als een blijvend onderdeel van het gemeenschappelijk visserijbeleid.
De leden van de Unie voor een Europa van Nationale Staten kunnen het verslag-Cunha zoals het nu is niet aannemen. Daarom heeft onze collega Dominique Souchet vijf amendementen ingediend die erop gericht zijn de vangstcapaciteit aan te passen, en haar niet onder dwang voortdurend en systematisch te verminderen. Het is toch immers onze doelstelling het voortbestaan van de vissersvloot van de lidstaten van de Europese Unie veilig te stellen. Ook stellen onze amendementen dat door de introductie van nieuwe onderdelen, zoals de samenstelling van de vangst en het soort visgerei, een vergelijking tussen het 3e en 4e programma lastig is. Eveneens wijzen ze erop dat het voor de lidstaten moeilijk is om binnen de zeer krappe termijnen al die gedetailleerde gegevens te leveren die hun gevraagd worden.
Bovendien zal onze fractie zich verzetten tegen paragraaf 6 van de ontwerpresolutie. Het Europees Parlement is niet in de positie om te eisen dat er, als de programma's of de aanzeggingsprocedure niet worden nageleefd, sancties worden opgelegd zoals extra quotaverlagingen. Allereerst ontbreekt daarvoor naar onze mening de rechtsgrondslag en daarnaast mag in ieder geval de grondslag van de oriëntatieprogramma's niet worden aangetast. Ik wil er nogmaals op wijzen dat die programma' s niet tot doel hebben de visserijactiviteit in Europa op te doeken, maar juist het voortbestaan ervan veilig willen stellen door de activiteit binnen de perken te houden.
Tenslotte heeft onze fractie eveneens twee amendementen ingediend die verband houden met de recente olievervuiling in Frankrijk. In deze amendementen wordt gevraagd de toepassing van de reductieprogramma's voor de getroffen gebieden te bevriezen. Het gehele Europees Parlement was deze week zeer begaan met deze ramp. Van onze fractie zijn Dominique Souchet en Philippe de Villiers naar het centrum van het rampgebied, de Vendée, gegaan en zij hebben ons bericht dat solidariteitsmaatregelen dringend noodzakelijk zijn. Het moge duidelijk zijn dat de visserijactiviteit in deze geteisterde gebieden een tijd lang zal afzwakken. Als we in deze omstandigheden voor de gehele Europese Unie dezelfde beperkende maatregelen willen doorvoeren, zonder rekening te houden met deze buitengewone omstandigheden, kunnen we nog wel meer rampspoed verwachten.

Farage
Mijnheer de Voorzitter, het beleid van mijn partij is erop gericht dat wij ons verzetten tegen het gemeenschappelijk visserijbeleid, en wel op grond van het feit dat wij vinden dat de visserij moet worden geregeld door de afzonderlijke lidstaten zelf. Dit betekent dat ik zal stemmen tegen het meerjarige oriëntatieprogramma MAGP, of de "Magpie", zoals wij het in het Verenigd Koninkrijk noemen, naar de bekende zwart-witte vogel die links en rechts jonge vogels doodt en bovendien bekend staat als dief - een beeld dat heel goed de mening van de Britse visserijsector over het gemeenschappelijk visserijbeleid weergeeft. Maar zelfs als ik niet op algemene gronden tegen het beleid zou zijn, zou ik tegen het verslag-Cunha zijn op grond van de specifieke inhoud ervan.
De belangrijkste reden hiervoor is de formulering van het verslag, bijvoorbeeld in overweging A op pagina 4, waar wordt gesteld dat "een passend beleid voor instandhouding van de visstanden een onontbeerlijke voorwaarde is om het voortbestaan van een rendabele en concurrerende communautaire visserij te garanderen." Mijn probleem is dat "Magpie" geen passend beleid voor instandhouding van de visstanden is, met de nadruk op het woord "passend". In de optiek van het Verenigd Koninkrijk is de essentiële fout in het visserijbeleid dat wij hebben moeten accepteren dat een groot aantal buitenlandse trawlers in onze wateren kwam vissen, trawlers waarover wij geen directe controle hebben. Voor ons is het geen kwestie van teveel boten die vissen op te weinig vis, zoals de Commissie ons wil doen geloven, maar van teveel EU boten die vissen op te weinig vis.
Een nog fundamentelere fout is het quotasysteem. Volgens de meest recente schattingen wordt jaarlijks 3,7 miljoen ton vis dood in zee teruggegooid. Dit is pas een echte milieuramp. Wij moeten het quotasysteem aanpakken. Het helpt helemaal niet mee aan het instandhouden van de visstand.
Ik zal tegen het verslag-Cunha stemmen omdat het nog meer sancties invoert, en daarmee nog meer vissers criminaliseert.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, het verslag dat onze rapporteur, de heer Cunha, heeft opgesteld, is naar mijn oprechte mening een uitstekend verslag waaraan, naar vanochtend gebleken is, grote behoefte bestond. Mijn oprechte gelukwensen aan zijn adres.
Ik zal kort en bondig zijn. We hebben het hier steeds over het probleem van de omvang van de vissersvloot gerelateerd aan de huidige visbestanden, over de overcapaciteit van de visserij, de overexploitatie van de bestanden door de te grote omvang van de vloot. De Commissie heeft de zogenaamde meerjarige oriëntatieprogramma's ingesteld die erop gericht zijn die relatie weer in evenwicht te brengen. Gebleken is eveneens dat er grote verschillen bestaan in de mate waarin de meerjarige oriëntatieprogramma's door de lidstaten worden nageleefd. Sommige lidstaten hebben de maatregelen strikt ten uitvoer gelegd en hun vloot soms tot 40% ingekrompen, andere zijn hierin niet geslaagd, en weer andere weigeren zelfs de gegevens met betrekking tot de naleving van de programma's te verstrekken. Het ergste is dat de landen die zich niet aan de programma's houden wel op dezelfde manier willen worden behandeld als degene die met straffe hand en pijn in het hart hun vangstcapaciteiten hebben teruggebracht, met alle opofferingen die dit op economisch en sociaal vlak gekost heeft.
Het verslag van de heer Cunha is dan ook van belang en noodzakelijk. De Commissie wordt hierin gewezen op de voornaamste gebreken van de programma's: onnauwkeurige planning, uiteenlopende vormen van inspectie, en vooral het ontbreken van gelijke criteria aan de hand waarvan de verschillende lidstaten hun vloot meten. Voorts wordt het gebrek aan doeltreffende sancties veroordeeld voor het afstraffen van lidstaten die de regels niet naleven. Dit gebrek aan sancties betekent in feite dat een aantal mechanismen die van nut konden zijn voor het doel waarvoor ze in het leven werden geroepen, gewoonweg zinloos zijn.
Daarom is het zaak dat de criteria geharmoniseerd worden en dat de staten die de programma's niet naleven middels doeltreffende maatregelen sancties krijgen opgelegd, zoals die welke bij wijze van voorbeeld wordt voorgesteld in het verslag van de heer Cunha, namelijk een beperking of korting - althans tijdelijk, als het amendement van de heer Ford wordt aangenomen - van de quota's van de overtredende lidstaat.
Laten we hopen dat de plenaire vergadering het onderhavige verslag ondersteunt, zoals het ook is goedgekeurd in onze Commissie visserij, met inbegrip van de door de rapporteur genoemde amendementen; laten we ook hopen dat de Commissie en de Raad terdege nota nemen van dit verslag, zodat ze een nieuwe stimulans geven aan een instrument dat van essentieel belang is voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het huidige gemeenschappelijke visserijbeleid. Deze doelstellingen zijn immers gericht op een duurzame ontwikkeling van deze sector, een ontwikkeling die door ons vanuit de Commissie visserij van dit Parlement wordt verdedigd.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, ik wil een essentië­le opmerking maken over het verslag-Cunha. Ik voel wel wat voor het politieke stand­punt dat onze nationalistische collega' s vanmorgen met betrekking tot paragraaf 6 ventileerden, maar ze kozen de verkeerde aanpak. Zij hebben de kwestie niet goed aangepakt en wij hebben tegen terugverwijzing van het verslag naar de com­missie gestemd. Wij zijn het er ook niet mee eens dat paragraaf 6 niet-ontvankelijk zou zijn. De beste benade­ring is het verslag in stemming te brengen en de politiek juiste weg te vol­gen.
Ik heb een amendement ingediend om een "tijdelijke quotaverlaging" in te voeren, in plaats van de in paragraaf 6 voorgestelde permanente quotaverlagingen in het geval de lidstaten het programma niet naleven. Indien dit amendement of iets van gelijke strekking wordt aangenomen, zullen wij het verslag steunen. Zo niet, dan zullen we het afkeuren. Een der­gelijk amendement zal regeringen dwingen zich aan de wet te houden zonder het beginsel van relatieve stabiliteit te ver­werpen, dat, zoals wij allemaal maar al te goed weten, sinds 1983 de grondslag vormt van het gemeenschappelijke visserijbeleid. Dit is de beste benadering en die zullen wij volgen in de hoop dat de andere fracties het verslag, voorzien van de nodige amendementen, zullen aannemen.

Attwooll
Mijnheer de Voorzitter, over het geheel genomen kan ik de heer Cunha met zijn verslag feliciteren, maar bij paragraaf 6 plaats ik wel twee kanttekeningen.
Allereerst, de automatische quotaverlaging die de lidstaten bij niet-naleving wordt opgelegd. Ik ben bezorgd dat dit er juist toe zal leiden dat de sancties op de verkeerde plaats worden opgelegd. Quotaverlagingen zullen ten kosten van de vissers en hun bestaansmogelijkheid gaan. Het druist in tegen de rechtvaardigheidsbeginselen om mensen te straffen voor de fouten van anderen.
Mijn tweede kanttekening betreft het beginsel van relatieve stabiliteit. In mijn optiek is het argument dat paragraaf 6 dit beginsel ondermijnt onweerlegbaar. In de huidige situatie gaat het om een automatische quotaverlaging zonder specificatie van de omvang of de tijdslimiet. Dit zou kunnen leiden tot een aanzienlijke uithol­ling van de traditionele visrechten. Dit is iets heel anders dan de verlaging in geval van overbe­vis­sing, waardoor zonder meer het evenwicht wordt hersteld. Ik weet dat er een amende­ment is waarin wordt gesteld dat de verlaging tijdelijk moet zijn, maar ik ben van mening dat het veel veiliger zou zijn om de verwijzingen naar quota' s en het beginsel van relatieve stabiliteit helemaal te schrap­pen. Ik ben het er volledig mee eens dat serieuze en effectie­ve straf­fen noodzakelijk zijn, maar laten we er alsjeblieft voor zorgen dat de beginselen van het gemeenschappelijke visserij­be­leid gerespecteerd worden en dat de straffen worden opgelegd aan hen die ze verdienen.

Hudghton
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Cunha is belangrijk, aangezien het tot doel heeft kritiek te leveren op de mate waarin lidstaten hun verplich­tingen nako­men. Als er op het niveau van de Europese Unie wetten en verordeningen zijn opgesteld, hebben de lidstaten en de rege­ringen uiteraard de ver­plichting deze na te leven. Dit beginsel ondersteun ik volledig, maar op welke wijze behoort een overtreder be­straft te worden? Zijn in dit geval nieuwe sancties noodzakelijk? Zo ja, is het aannemelijk dat de sancties die de heer Cunha voorstelt effect zullen sorteren?

In paragraaf 6 wordt getracht de kwestie van de quota­sancties te behandelen, die door de heer Cunha en mevrouw Fraga Estévez zo van harte worden ondersteund. Ik verontschuldig mij niet voor mijn voorstellen van orde van vanochtend.
Het voorstel om automatische quotaverlagingen toe te passen is misschien niet eens wettelijk, het is onpraktisch en nauwelijks uitvoer­baar en het bestraft de vissers, en niet de lidstaten, zoals mijn Schot­se collega zojuist zei; en bovenal dreigt dit voorstel het begin­sel van rela­tieve stabiliteit uit te hollen.
Mevrouw Fraga Estévez heeft ons er terecht aan herinnerd dat quotasancties in dit verband tijdens eerdere debatten in dit Parlement aan de orde zijn gesteld; in 1998 werd over een dergelijk voorstel gedebatteerd en het zou zelfs wel eens door dezelfde persoon kunnen zijn ingediend. De toenmalige commissaris, mevrouw Bonino, zei in haar antwoord op dit debat: "één amendement bevat voorstellen voor sancties. De Commissie is het om verschil­lende redenen met dit voorstel oneens. Ten eerste, omdat de automatische quotaverlaging voor niet-nalevende landen het basisbegin­sel van het ge­meenschappelijk visserijbeleid, dat van relatieve stabiliteit, ern­stig ondermijnt". Samenvattend zei ze: "Daarom zou ik het Parle­ment willen vragen om sancties in de vorm van een quotaverlaging te heroverwegen in verband met deze mogelijke implica­ties".
Ik hoop dat de nieuwe Commissie na het debat van vandaag dezelfde lijn zal volgen. Ik vind het jammer dat de heer Fischler niet aanwezig is om zelf te antwoorden, hoewel hij zich tijdens zijn hoorzitting zeer positief over de relatieve stabiliteit heeft uitgelaten, en dat doet mij deugd.
Er zijn amendementen op paragraaf 6 ingediend, maar ik kan ze niet steunen omdat beide het begin­sel van quotaverlagingen als sanctie aanvaarden. Quotabepaling be­hoort louter gebaseerd te zijn op wetenschappelijke en instandhoudingsdoelstellingen en niet te worden toegepast als een automati­sche sanctie. Om in gebreke blijvende lid­staten aan te moedigen hun MAGP-doelstellingen na te leven, dient een effectief systeem van sanctionering op rege­ringen gericht te zijn - niet op vissers. Wij hebben verzocht om een stemming in onderdelen over paragraaf 6 en ik hoop dat ons hiertoe de gele­gen­heid zal worden geboden. Ik hoop dat de leden van dit Parlement zich in begin­sel zullen keren tegen de toepassing van quotasancties als afschrikmiddel in deze kwestie.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, in dit debat over de meerjarige oriëntatieprogramma's moeten wij ons goed realiseren wat het uiteindelijke doel is van het beleid. In wezen gaat het toch om de bescherming van de visbestanden door de vangsten aan banden te leggen. Om de sector in staat te stellen de quota na te leven heeft de Europese Unie als aanvullende maatregel de lidstaten opgedragen hun vloten in te krimpen. De meerjarige oriëntatieprogramma's zijn dus geen doel op zichzelf, maar instrumenten ten dienste van de quotaregelingen.
Helaas moet ik constateren dat de rapporteur doel en middel omkeert. Dat blijkt als hij ervoor pleit een lidstaat die niet voldoet aan de MOP's, een quotumkorting op te leggen, ongeacht het feit dat deze de quota respecteert. Zo roept hij de meerjarige oriëntatieprogramma's uit tot het hoogste doel en degradeert hij de quota tot handige instrumenten. Lidstaten die de MOP-doelstellingen niet volledig naleven, maar wel de quota respecteren - hetgeen toch het uiteindelijke doel is - worden zo onevenredig zwaar gestraft. Ik denk daarbij aan Nederland dat zijn vloot inderdaad minder heeft ingekrompen, maar er wel in slaagt om met behulp van de zeedagenregeling binnen de quota te blijven. Zou het niet veel rechtvaardiger zijn om de lidstaten die voortdurend de quota overschrijden en dus werkelijk een bedreiging vormen voor de visbestanden, een extra inkrimping van de vloot op te leggen?
Tot slot, over de betrouwbaarheid van de gegevens over de vlootcapaciteit in de verschillende lidstaten bestaan grote twijfels. Beleid gebaseerd op onbetrouwbare gegevens is wanbeleid en tast de integriteit van het overheidsgezag aan. Daarom wil ik de Commissie dringend verzoeken de gegevens van de lidstaten grondig te laten verifiëren door een deskundige en onafhankelijke organisatie.

Maat
Voorzitter, allereerst wil ik de heer Cunha bedanken voor zijn grote deskundigheid. Ik moet constateren dat hij een aantal gegevens met betrekking tot het meerjarenoriëntatieprogramma goed over het voetlicht heeft gebracht. Hij geeft terecht aan dat heel veel gegevens onbetrouwbaar zijn, dat het moeilijk is om de juiste gegevens te krijgen en dat is een van de problemen van het Europese visserijbeleid. Tot zover heb ik zeer veel waardering daarvoor.
Mijn kritiek ligt op een aantal andere punten, want als je constateert dat gegevens onbetrouwbaar zijn, dat een programma in feite een aanvullend programma is en vervolgens pleit je voor sancties die zeer verregaand zijn, dan kan dat leiden tot discriminatie van lidstaten en zeker van vissers. Want op het moment dat je constateert dat gegevens onbetrouwbaar zijn, moet je ook kijken naar de sancties die je hanteert. Anders zou het kunnen gebeuren dat landen die een deel van het oriëntatieprogramma onvoldoende uitvoeren en daar al financieel voor gestraft worden - want dat is een feit in het bestaande beleid - dat die vervolgens ook nog eens extra gestraft worden, terwijl landen die de gegevens niet goed voor elkaar hebben daarvan gevrijwaard worden. Dat kan in mijn ogen dus niet.
Waar ik voor zou willen pleiten, ook in het kader van dit verslag, is dat wij komen tot een betere gegevensvergelijking in de Europese Unie. Harmonisatie van gegevens, betere controle en op basis daarvan een gericht beleid uitzetten.
Het tweede punt waar ik voor zou willen pleiten in dit verband is dat wanneer sancties worden getroffen, deze sancties worden beperkt tot het beleid dat gevoerd wordt. In dit geval het meerjarige oriëntatieprogramma en dat betekent dat lidstaten die daar op een of andere wijze niet aan kunnen voldoen, op dat punt van zaken eventuele sancties kunnen krijgen. Dat betekent dat ze minder geld kunnen krijgen. Dat is een sanctie die bij dit beleid hoort en niet meer. Ik zeg dat met nadruk, anders ben ik bang, omdat ik in die zin wel fundamentele kritiek heb op het meerjarige oriëntatieprogramma, omdat het te weinig gericht is op de handhaving van quota, als dat een middel is om daartoe te komen, dat met name lidstaten die een iets ander systeem hebben of een uitermate goede controle op de naleving van de quota, extra getroffen worden. In dit verband wil ik een sterk pleidooi houden voor de positie van visserijlanden rond de Noordzee en het Noord-Atlantische gebied.
Ik blijf erbij, Voorzitter, dat ik waardering heb voor de opzet van het programma van de heer Cunha, voor zijn verslag, maar ik heb heel sterke principiële bezwaren wanneer hij komt met sancties mogelijk in de sfeer van het korten van quota, ook al is dat tijdelijk. Dat middel kan in dit geval niet toegepast worden. Het is een heel ander beleid en ik vind dat dit Parlement dat punt van zaken principieel af moet wijzen en dat wij er voor moeten strijden dat wij in ieder geval komen tot een beter visserijbeleid met betere controle op wat er gebeurt. Op basis daarvan kunnen wij ook een beter beleid voeren. Dat is de eerste stap die wij moeten maken. Een tweede is het naleven van quota, daar hebben wij andere middelen voor. Het derde is, een meerjarig oriëntatieplan moet gericht zijn op herstructurering en niet anders.

Vairinhos
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Cunha van harte feliciteren met zijn uitstekende verslag. Geachte collega's, uit het verslag van de Commissie, waarin de inspanningen van de lidstaten geëvalueerd worden, blijkt dat Portugal ruimschoots de doelstellingen voor alle vlootsegmenten gehaald heeft; vastgesteld wordt tevens dat de informatie in de logboeken van de schepen en de situatie zoals die in het verslag van de Portugese regering geschetst wordt, grotendeels overeenstemmen.
In het verslag over 1997 ontbrak een aantal gegevens over vijf schepen en nu ontbreekt slechts informatie over drie schepen. De naleving van de doelstellingen van de MOP's, die positief zou kunnen en moeten zijn, werd zowel door de visserijsector, als door de pers en de publieke opinie in het algemeen negatief onthaald, aangezien naleving van de doelstellingen een vermindering van de capaciteit en een inkrimping van de vloot inhoudt. De lidstaten die zich aan de doelstellingen houden, mogen niet gestraft worden, en we moeten dat duidelijk maken aan onze vissers. Wij stellen dan ook een aantal doeltreffende sancties voor, zoals bijvoorbeeld een tijdelijke verlaging van de quota voor lidstaten die de doelstellingen niet naleven of zich niet houden aan de voor de indiening van gegevens vastgestelde termijnen.
Wij willen een aantal zaken verduidelijken: er wordt gezegd dat wij almaar meer schepen slopen, maar eigenlijk is dat niet zo, in ieder geval niet wanneer we het vergelijken met de bestaande situatie. Zo werden in Portugal 144 nieuwe projecten voor de periode 1992-1995, 194 nieuwe projecten voor de periode 1996-1999 en 40 nieuwe projecten voor 1999 ingediend. Ik wil de Commissie evenwel op het volgende wijzen: bij de aanpassing van de vloot moeten we voor ogen houden dat de arbeidsvoorwaarden aan boord en de hygiënische en sanitaire voorwaarden voor de visvangst gevrijwaard moeten worden. Welnu, hiervoor is soms een hogere brutotonnage nodig.
Tenslotte wil ik de Commissie verzoeken bij de eventuele opstelling van een MOP V niet vanaf nul te beginnen en rekening te houden met de inspanningen die de lidstaten al geleverd hebben, en met de resultaten die zij in het kader van eerdere MOP's geboekt hebben.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, ik wil even zeggen dat ik het verslag van de heer Cunha volledig steun. Hoewel ik zo mijn bedenkingen heb, zie ik geen enkele andere uitweg.
Het is interessant te bedenken dat de lidstaten die tegenwoordig beschikken over de grote vloten, deze vloten hebben opgebouwd in de zestiende en zeventiende eeuw. In Ierland zijn wij diep verongelijkt over de omvang van onze quota en de capaci­teit van onze vloot. We moeten niet verge­ten dat toen de andere zeevarende naties - Groot-Brittannië, Spanje en Nederland - in de zestiende en zeventiende eeuw hun vloten opbouwden, er nota bene een wet van kracht was die het trans­port van vis in Ierse schepen verbood. Dus in het begin van deze eeuw hadden wij nog steeds dezelfde soort boot, de kleine cur­rach, waarin St Brendan in de achtste eeuw naar Amerika voer. Daarom zijn de vissers die ik vertegenwoordig zeer veron­gelijkt.
Vandaag de dag hebben de Nederlanders zeven maal zoveel sche­pen van boven de 24 meter als Ierland, ook al bevat onze zee veel meer vis. Ik wil hierbij aantekenen dat wij niet tevre­den zijn en zeggen dat wij, als we een nuttig gebruik van de zeeën zouden maken en onze visgronden naar behoren zouden on­derhouden en beheren, waarschijnlijk twee maal zoveel vis uit de Europe­se wateren zouden kunnen halen. Het aantal banen zou gelijk blijven aangezien de capaciteit hiervoor reeds aanwezig is, maar de huidige opbrengst zou meer dan verdubbeld kunnen worden. Als we nu een verstandig systeem voor instandhouding en beperking opzetten, zal de visvoorraad voor de komende generaties veiliggesteld worden. "Rela­tieve stabiliteit" is hier een heilig princi­pe geworden, maar desondanks hoop ik dat door deze handelwijze een land als Ierland - dat aan de rand van de Atlan­tische Oceaan ligt en enorme visvoorraden heeft - eens een rechtvaardi­ger deel zal krijgen.

Van Hulten
Mijnheer de Voorzitter, de meerjarige oriëntatieprogramma's in de visserij zijn ingesteld om ervoor te zorgen dat landen zich houden aan de afgesproken vangstquota. Aangezien de lidstaten dat niet deden, was het nodig om vlootreducties op te leggen. In Nederland is gekozen voor een voor ons land typerende oplossing. Met de visserijsector zijn afspraken gemaakt over een vermindering van het aantal zeedagen. Zo hoeven moderne, goed renderende schepen niet uit de vangst te worden genomen en gaan bedrijven niet failliet, en natuurlijk het allerbelangrijkste, Nederland vangt op deze manier binnen de opgelegde quota.
Het verslag van de heer Cunha waar ik overigens waardering voor heb, beoogt nu landen die zich niet aan het MOP houden, automatisch op hun quota te korten. Dat druist niet alleen in tegen ieder beginsel van rechtvaardigheid, maar spant bovendien het paard achter de wagen. Immers, het MOP heeft tot doel landen te dwingen binnen hun quota te vissen. Het zou absurd zijn een strafkorting op te leggen, zeker een automatische strafkorting, aan een land dat binnen zijn quota vangt zoals Nederland. Daarmee wordt het middel boven het doel verheven.
Het is ook te vroeg voor een dergelijke maatregel. Nederland is een van de weinige landen die duidelijke gegevens verschaffen over de vlootcapaciteit en de vangstquota. Pas als er een uniforme wijze is waarop deze gegevens in alle lidstaten gemeten kunnen worden, kan daadwerkelijk worden nagegaan of alle lidstaten zich aan de doelstellingen houden.
Tot slot, door zich te houden aan de vangstquota door het aantal dagen waarop wordt uitgevaren te verlagen, houden de Nederlandse vissers zich tegelijkertijd aan de arbeidstijdrichtlijn. Alhoewel de visserijsector eigenlijk van die richtlijn is uitgesloten, hebben vissers natuurlijk ook recht op een passende rusttijd. Het verlagen van het aantal uit te varen dagen kan hiertoe bijdragen. Mijnheer de Voorzitter, mijn delegatie zal tegen het verslag stemmen als paragraaf 6 van de resolutie wordt aangenomen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de heer Cunha gelukwensen met zijn excellente verslag en mijzelf gelukwensen met de resolutie over het jaarverslag van de Commissie over de meerjarige oriëntatieprogramma's. Gezegd moet dat zowel het onderhavige verslag alsook de vorige resolutie van de hand van de heer Cunha, met betrekking tot de naleving van de meerjarenprogramma's in andere jaren, de Commissie bijzonder van nut zijn geweest bij het opstellen van nieuwe verordeningen. Dit geldt in het bijzonder voor de verordening betreffende het gebruik van de FIOV-fondsen, die voor de komende jaren is goedgekeurd.
De Commissie is het volkomen met de heer Cunha en andere sprekers eens wat betreft het belang van de meerjarige oriëntatieprogramma's om de toekomst van de communautaire vissersvloten veilig te stellen. Op een aantal kwesties zou ik echter nader willen ingaan.
Het eerste punt betreft de vereisten met het oog op de meting - die van essentieel belang is om de daadwerkelijke naleving van de meerjarige oriëntatieprogramma's door de verschillende lidstaten te kunnen nagaan. Het is een feit dat we er nog niet in geslaagd zijn om de meeteenheden volkomen te harmoniseren voor de overgang van het ene naar het andere stelsel, maar de Commissie houdt zich hier op het ogenblik mee bezig en heeft al verschillende initiatieven genomen. Zoals het verzoek om een gedetailleerd verslag aan een externe instelling die op dit gebied deskundig is, de Seafish Industries Authorities, die de bevoegde overheden van de verschillende lidstaten bezocht heeft teneinde op adequate wijze te kunnen onderzoeken hoe deze metingen moeten worden geharmoniseerd.
Op grond van dat verslag alsook andere verslagen van de hand van communautaire inspecteurs zal de Commissie te zijner tijd met een voorstel komen voor herziening van de verordening betreffende de metingen, dat wil zeggen een voorstel voor herziening van de overgang van het derde meerjarige naar het vierde meerjarige oriëntatieprogramma.
Geachte dames en heren afgevaardigden, mijnheer de Voorzitter, ik zou hieraan nog willen toevoegen dat de Commissie in samenwerking met het Europees Comité voor normalisatie (CEN) naar wegen zoekt om ook een gemeenschappelijke norm vast te stellen voor het meten van het aandrijfvermogen, eveneens een essentiële factor voor het bepalen van het vangstvermogen van een vloot.
Nadat we hebben gezien hoe het meerjarige oriëntatieprogramma beter kan worden gedefinieerd en hoe er verbetering kan worden aangebracht in de metingen van het vermogen van de verschillende vloten, zijn we dan nu bij het meest omstreden punt aangekomen: het toezicht op de naleving van de meerjarenprogramma's, het toezicht op de naleving van regelingen waarmee de Raad op voorstel van de Commissie akkoord is gegaan. De Commissie is niet bijster ingenomen met het verloop van deze zaak en ofschoon er wel vooruitgang is geboekt, is toch niet alles bereikt wat de Commissie destijds had voorgesteld.
Er zijn wel vorderingen gemaakt, daar het intrekken van overheidshulp een doelmatig instrument is gebleken, althans wat een lidstaat betreft die zijn opstelling gewijzigd heeft en meer informatie is gaan verstrekken. Ten aanzien van een doeltreffender naleving van het meerjarenprogramma is er dus wel vooruitgang geboekt.
Het lijdt geen twijfel dat het nieuwe structuurbeleid voor de visserijsector voor de periode 2000-2006 regelingen omvat waarmee sancties kunnen worden opgelegd, zodat de Commissie - eindelijk - de middelen krijgt om naleving van de doelstellingen van de verschillende meerjarige oriëntatieprogramma's door de lidstaten beter te kunnen afdwingen.
Degenen onder u die te kennen hebben gegeven dat ze ontevreden zijn omdat de goedgekeurde sancties haar hun oordeel niet ver genoeg gaan, zou ik willen zeggen dat dit niet komt door een gebrek aan wil van de zijde van de Commissie. De Commissie had aanvullende sancties voorgesteld die door de Raad verworpen zijn. Zoals bijvoorbeeld de sanctie dat landen die de meerjarige oriëntatieprogramma's niet naar behoren hebben nageleefd, de mogelijkheid zou worden ontzegd om deel te nemen aan de visvangst in nieuwe visgronden in derde landen, gefinancierd uit communautaire fondsen. Deze maatregel, die bijzonder doeltreffend zou zijn geweest, werd door de Raad verworpen. De Commissie zou dus wat graag de beschikking hebben over efficiëntere methoden om een betere naleving af te dwingen. Het ligt aan de Raad. Uiteraard is de Commissie niet van plan bij de pakken neer te zitten, het enige waar het aan ontbreekt is eenzelfde bereidheid van de kant van de Raad.
Wat betreft de controverse rond paragraaf 6 moet gezegd dat dit vanuit juridisch oogpunt een aantal problemen oplevert. Het is waar dat dit misschien in overweging zou kunnen worden genomen daar het uitsluitend om een tijdelijke korting gaat. Er zijn echter ook andere methoden ter sprake gebracht waarmee de Raad evenmin akkoord heeft willen gaan. Wij betwijfelen ten zeerste dat de Raad zijn standpunt wijzigt en een dergelijk voorstel accepteert. Mocht hij zijn standpunt wijzigen, dan zouden deze of andere voorstellen welkom zijn. In dat geval zouden er andere voorstellen worden ingediend, want de Commissie heeft dat natuurlijk al gedaan en het is de Raad geweest die hiermee niet akkoord heeft willen gaan.
Geachte dames en heren afgevaardigden, we mogen uiteraard niet vergeten dat de producenten vaak rechtstreeks onder sancties te lijden hebben. Als we een parallel trekken tussen visserij en landbouw - wat natuurlijk heel wel mogelijk is - dan zien we dat in de landbouw bepaalde sancties uiteindelijk de landbouwers treffen die hun inkomsten op zeker moment zien dalen. Inkrimping van de vloot in een bepaald land gaat natuurlijk ten koste van de bevolking van de vissers- en kustplaatsen die de inkrimping te verwerken krijgen. Sommige vormen van ingrijpen zijn van invloed op sociaal gebied, en elke lidstaat voor zich - c.q. de Gemeenschap - dient aanvullende maatregelen te treffen om de gevolgen hiervan te verzachten.
Geachte dames en heren afgevaardigden, de naleving van de meerjarige oriëntatieprogramma's, en in het bijzonder de naleving van de visquota's, alsook het beheer van de visbestanden, zijn van cruciale betekenis voor de toekomst van de Europese visserij.
Nogmaals mijn dank en gelukwensen aan de heer Cunha met zijn verslag, en wat de naleving en de sancties betreft herhaal ik dat de Commissie met constructieve voorstellen gekomen is die door anderen van de hand zijn gewezen. Het spreekt vanzelf dat de Commissie zich zal blijven inzetten voor een zo strikt mogelijke naleving van alle verplichtingen door alle lidstaten.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Palacio.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Rendementseisen voor voorschakelapparaten voor fluorescentielampen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0102/1999) van de heer Turmes, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de energierendementseisen voor voorschakelapparaten voor fluorescentielampen (COM(1999) 296 - C5-0010/1999 - 1999/0127(COD)).

Turmes
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, waarom moet er een Europese richtlijn voor het energierendement van fluorescentielampen komen? In de vijftien landen van de Europese Unie worden elk jaar 130 miljoen van dergelijke lampen in met name kantoorgebouwen aangebracht, waar inmiddels twee derde van het licht uit fluorescentielampen komt. In 1992 heeft de Commissie naar aanleiding van de conferentie van Rio een onderzoek laten verrichten om na te gaan welke concrete maatregelen in onze landen voor klimaatbescherming mogelijk zijn. Daarbij is opgevallen dat een van de least-cost-maatregelen in de Europese Unie een beter energierendement van fluorescentielampen zou zijn. Wij moeten wel beseffen dat deze lampen tien uur per dag, vijf tot zeven dagen per week, vijftig weken per jaar en gedurende ettelijke jaren branden. Daarom hebben zelfs heel geringe rendementsverschillen, van bijvoorbeeld maar drie of vijf watt, door de jaren heen wel degelijk een heel belangrijke weerslag op het stroomverbruik. De Europese Commissie is in 1993 gaan onderhandelen met CELMA, de vertegenwoordiging van ballastproducenten en heeft in 1996 een studie laten maken om zichzelf een wetenschappelijke grondslag te verschaffen voor een besluit. In deze studie van 1996 worden berekeningen gemaakt aan de hand van verschillende scenario's. Het meest vergaande scenario is de verdwijning van de markt van alle magnetische voorschakelapparatuur en het dekken van de marktbehoeften met enkel en alleen best available technology, met elektronische voorschakelapparatuur, waarvan het marktaandeel nu al 20% is. Dit scenario leidt tot een energieverbruik in heel de EU van 250 terawattuur, oftewel 250 miljard kilowattuur.
Ik kom uit Luxemburg. Heel het Luxemburgse stroomverbruik - industrie, huishoudens en kantoorgebouwen - bedraagt per jaar 6 terawattuur. Wij kunnen dus met deze richtlijn per jaar twee keer zoveel sparen als heel het stroomverbruik van Luxemburg. Dit is dus, met andere woorden, niet zo irrelevant als men op het eerste gezicht zou kunnen denken.
De Commissie heeft in 1999 een voorstel gedaan. Dit voorstel blijft zelfs nog achter bij het minst vergaande scenario van de studie, waartoe de Commissie zogezegd zelf in 1996 opdracht heeft gegeven. Dat komt doordat de phasing out van alle magnetische voorschakelapparatuur niet consequent wordt doorgezet. Er zullen nog verschillende magnetische apparaten op de markt blijven, waardoor wij in de komende jaren 100 miljard kilowattuur minder kunnen sparen. Daarom moeten wij als Parlement het voorstel van de Commissie aanscherpen. Ik heb reeds milieuargumenten genoemd, maar er is ook een technisch, financieel argument. De industrie zelf heeft op grond van het huidig ontwerp van de Commissie geprobeerd een raming te maken en na te gaan welke investeringssignalen met dit ontwerp de markt voor voorschakelapparatuur worden gegeven. Daarbij heeft zij vastgesteld dat over 5 à 8 jaar 50% van de voorschakelapparatuur waarschijnlijk uit de beste magnetische voorschakelapparatuur zal bestaan. Dat betekent dus in feite dat wij de markt een verkeer signaal geven. In plaats van het hele investeringsvolume naar de best available technology te laten gaan, naar de elektronische voorschakelapparatuur, zal een groot deel van investeringen naar de op een na beste technologie gaan.
Het is dus niet ondenkbaar dat de industrie, wanneer zij tijdens de komende 3 à 4 jaar in de op een na beste technologie zal hebben geïnvesteerd, zich over 5 à 6 jaar, bij de waarschijnlijk eerste herziening van de richtlijn, nog sterker zal verzetten, omdat zij er niets voor zal voelen pas gedane investeringen terug te draaien.
Ik heb nog wat achtergrondinformatie over de internationale context: de Verenigde Staten hebben een phasing out vastgesteld voor alle magnetische voorschakelapparatuur tot het jaar 2010. Met ons voorstel - en hier wilde ik graag ook de schaduwrapporteurs, mevrouw McNally, de heer Rovsing en de heer Beysen van harte bedanken - doen wij dus in feite niets meer dan hetgeen nu al in de Verenigde Staten op stapel staat.

Rovsing
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteur voor zijn uiteenzetting, waarmee ik het eens ben. Ik ben ook dankbaar voor de goede samenwerking tussen de fracties, waardoor wij verantwoorde, correcte en goede compromissen hebben gevonden. Daarom staat onze fractie achter deze compromissen.
Waarom krijgt dit thema onze aandacht? Om het kort te zeggen gaat het over de beperking van de CO2-uitstoot die door de mens veroorzaakt wordt. Wij weten dat naarmate de levensstandaard in Azië zal stijgen, 1,4 miljard Chinezen en 1 miljard Indiërs meer en meer energie zullen gaan gebruiken, waardoor hun energieverbruik, dat nu 10% van het Europees gemiddelde bedraagt, enorm zal toenemen. Zij zullen immers het gewone elementaire comfort zoals warm water en misschien airconditioning, transport en een moderne industrie, gaan verlangen. Wij hebben in Rio beloofd het milieu te beschermen. Dit document vervult deze belofte. Wij weten nu dat de door de mens veroorzaakte CO2-uitstoot voor 30% afkomstig is van de elektriciteitsproductie, die 35% van het totaal energieverbruik in de EU uitmaakt.
De lange fluorescentielampen vertegenwoordigen 53% van het elektriciteitsverbruik voor verlichting. Indien wij erin slagen de vooropgestelde doelstellingen te verwezenlijken, zal dit in het jaar 2020 een besparing van 6 miljoen ton CO2-uitstoot per jaar betekenen. Met andere woorden, een besparing van 10% in het elektriciteitsverbruik voor fluorescentielampen. Vertaald in geld betekent dit een besparing van 250 miljoen euro per jaar. Dit voorstel heeft dus aanzienlijke gevolgen voor het klimaat en voor de economie. Indien het voorstel zoals gepland wordt uitgevoerd krijgt de industrie veel tijd om zich aan te passen. De heer Turmes heeft dit ook reeds aangehaald. Ik herinner u eraan dat de industrie reeds sinds 1992 ervan op de hoogte is dat magetische voorschakelapparaten rond 2009 min of meer verboden zullen worden. Wat we nu beslissen, is dus niet nieuw.
In het door ons uitgewerkte compromis hebben wij gestreefd naar meer efficiëntie. Wij wilden in de eerste plaats het klimaat beschermen. Wij hebben gezocht naar economische voordelen en wilden voor de beperking van de CO2-uitstoot de gewone consument in zijn huis niet nodeloos met investeringen opzadelen, die hij niet kan afbetalen. Voorts hebben wij er ook voor gezorgd dat het noordelijke deel van de Unie, het noorden van Finland, Zweden en Noorwegen, Groenland en andere plaatsen waar de elektronische voorschakelapparaten niet deugen, de magnetische voorschakelapparaten in de toekomst kunnen blijven gebruiken. Alles bij elkaar zijn het uitstekende voorstellen en ik verzoek iedereen ze te steunen zoals in de fracties is afgesproken.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat u dit debat als leerzaam en verhelderend ervaart. Debatten zijn soms weinig opwindend; het is veel interessanter om te praten over dramatische weersomstandigheden en stormen in Frankrijk. Maar als we deze gebeurtenissen een halt willen toeroe­pen, is dit het omstandige technische werk dat ons te doen staat.
Ik wil de heer Turmes graag gelukwensen met zijn zeer grondige werk, zijn technisch deskundigheid en zijn bereidheid om met de leden van andere fracties serieus over compromissen te praten. Dat wordt op prijs gesteld en ik ben van mening dat dit de manier is om in dit Parlement verant­woordelijk te werk te gaan.
Als wij onze in Kyoto en elders aangegane verplichtingen serieus nemen en willen voorkomen dat het weer voor dramatische gebeurtenissen zorgt, moeten we voortvarend te werk gaan. Het is nu acht jaar geleden dat wij met de betreffende branche en met energiedeskundigen onderhandelingen startten over manieren waarop we de verlich­tingssec­tor konden gebruiken om energie te besparen. De redenen hiervoor zijn legio - energie-efficiënte verlichting is een uitermate ver­stan­dige investering voor bedrijven binnen de Europese Unie.
Wij moeten een interne markt hebben zonder ongerechtvaardigde handelsbelemmeringen. Onze onder­nemin­gen moeten in de gehele interne markt in dezelfde omstandigheden werken; er moet sprake zijn van de welbekende gelijk­e concurrentievoorwaarden, waarbij altijd rekening wordt gehouden met bepaalde nationale belan­gen en omstandigheden.
Elektriciteit, zo helpt de Commissie ons herinneren, maakt 35% van ons totale primaire energieverbruik uit en produceert 30% van de door de mens voortgebrachte kooldioxide-uitstoot. Het is van het grootste belang dat die sector alsmede de trans­port­sector worden aangepakt. Het is daarom zeer juist dat op ieder terrein waar energie wordt gebruikt, onderzoek wordt gedaan naar mini­male rendementseisen. We hebben dit met succes gedaan met betrekking tot huishoudboilers en industrieboilers, met koelkasten en vriezers en we hebben enkele vrijwillige afspra­ken - waarbij ik misschien wel bedenkingen zou kunnen hebben - in andere huishoudelij­ke apparaten­branches.
In een onderzoek dat in het Verenigd Koninkrijk, in ons alom bekende Building Research Centre werd uitgevoerd, staat dat de vaststelling van rendementseisen, in het bijzonder voor voorschakelapparatuur voor fluorescentielampen, blijkens dit onderzoek een van de meest effectie­ve acties is die de EU zou kunnen ondernemen om het energiever­bruik voor verlichting in bedrijfsgebouwen terug te dringen en dat dit derhalve nader onderzoek en ontwikkeling verdient. Dit zeer hoog aangeschreven onderzoekscentrum besloot dat dit de sector is waaraan we moeten werken.
Een probleem is echter dat degenen die de verlichting aanschaffen niet noodza­kelij­kerwijs degenen zijn die haar gebruiken. Investeer­ders in gebouwen zijn niet de mensen die daarna de elektriciteitsreke­ning gaan betalen. Gezien de gigantische hoeveel­heid licht­bronnen moeten wij er echter voor zorgen dat die kopers wel verstandige aanko­pen móeten doen, door te zorgen dat alleen de allerbeste kwaliteit op de markt komt.
We spreken alleen over recentelijk geproduceerde voorschakelapparaten voor fluorescentielampen. Wij zeggen niet dat ze stuk voor stuk morgen of over een week vervangen moeten worden. Dat zou onzin­nig zijn. Ons voorstel is dat wanneer de huidi­ge verlich­tingsbronnen in de loop van de volgende 15-20 jaar vervangen worden, dit zeer gefa­seerd, zorgvuldig en welover­wogen en met gebruik van de best moge­lijke techno­lo­gie zal plaats­vinden. Een zeer lange aanpassingsperiode, zo werken wij binnen de Europe­se Unie. We overvallen onze ondernemingen niet met verras­singspakketten waardoor ze ernstig in de problemen zouden raken.
De heer Turmes heeft het inderdaad verstandig aangepakt. De 800 werkne­mers in de magnetische voorzetapparatuurindustrie staan de volgende week niet op straat. Er zal ruim tijd worden genomen voor gelei­delijke invoering.
Wij in de socialistische fractie verwerpen de aanvullende amendementen die zijn ingediend. Ze stroken niet met de doel­stellingen van het verslag. Wij steunen echter de amendementen die wij hebben ondertekend als deel van het compromis en waarvan een groot aantal, zoals de commissaris onge­twijfeld zal bea­men, praktische formuleringen toevoegen. Ik hoop dat de com­missaris ons zal laten weten dat dit slechts een onderdeel is van haar doelstel­ling om energie-efficiëntie binnen de Europese Unie te bevorderen en dat ze van onze beloften meer zal maken dan louter politieke slogans.

Beysen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, het voorliggend verslag waaraan de heer Turmes met grote zorg heeft gewerkt, lijkt op het eerste gezicht een technische aangelegenheid. Evenwel heeft dit verslag mijns inziens een veel grotere draagwijdte, zoals trouwens ook reeds door de collega's werd onderstreept. Enerzijds is het het eerste verslag in dit nieuwe millennium dat een bijdrage zal leveren tot een zuiniger energieverbruik, en niemand zal betwisten dat de overlevingskansen van onze planeet in dit nieuwe millennium in belangrijke mate zullen bepaald worden door de wijze waarop wij in de toekomst met energie zullen omspringen. Vandaar dat men niet achteloos mag voorbijgaan aan dit initiatief. Anderzijds ben ik de mening toegedaan dat de wijze waarop dit verslag tot stand gekomen is via overleg met de betrokken industrie zowel als met de politici en met de Commissie, een goed voorbeeld is van wat men met een Franse term "cohabitation" zou noemen. Daarmee bedoel ik dat de beraadslagingen en de rondetafelgesprekken die aan het voorstel voor een richtlijn voorafgingen, hebben geleid tot een consensus tussen de industrie en de Commissie. Het verslag zoals het nu naar voren wordt gebracht, is eveneens het resultaat van compromisamendementen die goedgekeurd zijn door de belangrijkste politieke fracties en ik sluit mij aan bij hetgeen de vorige spreker, mevrouw McNally, heeft gezegd, dat het een werkwijze is die in de toekomst nog meer zou moeten gehanteerd worden.
In de compromisamendementen worden inzonderheid lange overgangsperiodes voorzien. Het komt erop neer dat de industrie nog praktisch tien jaar de tijd heeft om alle nodige aanpassingen door te voeren. Aan deze vaststelling dient bovendien nog te worden toegevoegd dat men aan industriële zijde reeds sedert 1992 op de hoogte was dat veranderingen onvermijdelijk waren. Bovendien is het ook goed te weten dat slechts vanaf 2009 de magnetische voorschakelapparatuur definitief zal moeten vervangen worden. Het belang van dit verslag, mijnheer de Voorzitter, ligt tevens in de belangrijke implicatie die deze richtlijn heeft voor de tewerkstelling van duizenden werknemers alsook in de bekommernis over de verstoring van het mededingingsbeleid. Immers, indien te korte overgangsperiodes zouden worden vastgesteld, is het duidelijk dat niet alleen een volledige productielijn maar ook de producent in gevaar zou komen, daar deze laatstgenoemde immers niet in de mogelijkheid zou zijn om die productielijn tijdig aan te passen. Uiteraard dient het de bedoeling te zijn dat bij de uitvoering van dit verslag regelmatig overlegd wordt met alle betrokkenen, zodat diegenen die tot dusver niet positief staan ten opzichte van het vervangen van de voorschakelapparatuur, de gelegenheid krijgen zich in het ontwikkelingsproces in te leven. Door een afweging te maken van de verschillende belangen en door nauw samen te werken met verschillende belanghebbenden, is het Parlement erin geslaagd duidelijk en goed onderbouwd wetgevend werk af te leveren. Collega Turmes weze erom gefeliciteerd.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, er is sprake van een verslag over een zeer technische zaak, maar het is voor zowel de energiebesparing als de werkgelegenheid in Europa van groot belang. De rapporteur heeft uitstekend werk verricht door de energiegevolgen van de richtlijn duidelijk te maken, maar tegelijkertijd heeft hij onvoldoende aandacht geschonken aan het feit dat als de richtlijn ten uitvoer wordt gelegd, er meer werklozen in Europa zullen komen, vooral in Duitsland, maar ook in Finland, Oostenrijk, Italië en Spanje.
In fluorescentielampen worden twee soorten voorschakelapparaten gebruikt die van invloed zijn op het energierendement ervan. Magnetische voorschakelapparaten produceren veel licht en veel warmte. In de noordelijke landen spaart deze warmte veel warmte-energie en is dus niet alleen verspilde energie. Elektronische voorschakelapparaten produceren meer licht en minder warmte en zijn wat hun energierendement betreft duidelijk beter dan magnetische voorschakelapparaten. Zij hebben de toekomst mits ze in financieel opzicht de concurrentie met magnetische voorschakelapparaten aankunnen.
Philips heeft ongetwijfeld zeer terecht in deze technologie geïnvesteerd. De producten van dit bedrijf mogen echter niet onder politieke dwang de enige Europese standaard worden. De heer Turmes stelt in zijn verslag voor magnetische voorschakelapparaten voor fluorescentielampen te verbieden, dit in tegenstelling tot wat de Commissie en de Raad aanbevelen. Als het verslag wordt aangenomen, maakt het standpunt van het Parlement de Europese industrie in deze sector kapot. Elders in de wereld zullen magnetische voorschakelapparaten gewoon gemaakt en gebruikt worden. Deze zijn noodzakelijk in de klimatologische omstandigheden van landen als het mijne: in koude of vocht kunnen alleen magnetische voorschakelapparaten worden gebruikt. Door het verbod zal de productie van magnetische voorschakelapparaten zich van Europa naar de ontwikkelingslanden verplaatsen. Dat heeft men in de VS al ondervonden.
Als wij arbeidsplaatsen in Europa willen behouden, kunnen wij het verslag-Turmes niet goedkeuren op de punten die naar voren komen in de amendementen van collega Westendorp y Cabeza. De productiekosten van elektronische voorschakelapparaten zijn tien maal hoger dan die van magnetische voorschakelapparaten en de bescherming van het milieu moet ook bekeken worden vanuit het oogpunt van het gebruik en hergebruik van materiaal.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, ik voer het woord voor de Technische Fractie van Onafhankelijke Leden, ook al spreek ik namens een van haar geledingen.
Aan ons is de kwestie van de voorschakelapparaten voor fluorescentielampen voorgelegd. Waar gaat het hier om? Elektrische stroom in fluorescentielampen, zoals in de lampen daar boven ons hoofd, wordt geregeld en gestabiliseerd door kleine apparaten, zogenaamde voorschakelapparaten. Sinds vijftig jaar worden deze voorschakelapparaten gemaakt van een koperspoel in een plaatijzeren koker. Ze worden "ferromagnetisch" genoemd. Tegenwoordig bestaan er echter elektronische voorschakelapparaten.
De traditionele voorschakelapparaten zouden, vooral door optredende weerstand, tot energieverlies leiden. Dit verlies zou tot 8 watt per uur kunnen oplopen, terwijl elektronische voorschakelapparaten niet meer dan 3 watt zouden verliezen. Ze zouden dus een besparing van 5 watt opleveren en wanneer je dat vermenigvuldigt met 130 miljoen voorschakelapparaten, zouden er miljoenen tonnen energie kunnen worden bespaard, zou er minder CO2 zijn, minder broeikaseffect en zou de mensheid beter kunnen ademhalen. Daarom zouden binnen acht jaar de magnetische voorschakelapparaten door elektronische moeten worden vervangen.
Dat elektronische voorschakelapparaten korter meegaan dan magnetische, zegt de heer Turmes er jammer genoeg niet bij. Er moeten er dus meer van worden geproduceerd, waarbij meer energie wordt verbruikt, waardoor de zojuist berekende besparingen een stuk minder worden. Bovendien worden voor de productie van elektronische voorschakelapparaten transistors gebruikt, die zware metalen zoals tantaal, germanium en zelfs arseen bevatten. En dan hebben we het nog niet over kunststoffen, dat wil zeggen verontreinigende stoffen die niet biologisch afbreekbaar zijn, terwijl het koper en plaatijzer van magnetische voorschakelapparatuur wel biologisch afbreekbaar zijn. Anders gezegd kun je stellen dat onze groene collega's zware metalen en arseen in het milieu dumpen voor een energiebesparing die minder voorstelt dan het lijkt.
Tegelijkertijd met het vergroten van de vervuiling wordt trouwens ook de werkloosheid vergroot, omdat de onderdelen die gebruikt worden bij de productie en de machines waarmee ze worden geproduceerd niet Europees zijn. Om bijgevolg importkosten te ontlopen, zal onze industrie zich verplaatsen waardoor arbeidsplaatsen verloren zullen gaan. Samenvattend blijkt dat, terwijl onze industrie alleen maar om een geleidelijk en selectief verbod vraagt, men met elektronische apparatuur hoogstens een beperkte bezuiniging op energiekosten bereikt. Maar dat gaat dan wel gepaard met een uitstoot van verontreinigende stoffen en een toenemende werkloosheid.
Het werkelijke probleem van de verspilling, namelijk de gloeilampen die in verhouding tot fluorescentielampen 50 watt verliezen, wordt hiermee niet aangepakt. Maar ja, gloeilampen worden geproduceerd door twee multinationals, Philips en Osram. En misschien klikt het tussen de mondiaal denkenden van de Europese Commissie, die van de vage groene multinational en die van de supranationale industrie, maar daar hoeft dan nog niet al het licht vandaan te komen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik kijk in de zaal omhoog en zie dat wij omringd zijn door voorschakelapparatuur. Deze zaal is volgens mij een voorbeeld van de manier waarop neonbuizen en voorschakelapparatuur samenwerken. Ik weet trouwens zeker dat wij hier al de zuinige elektronische lampen hebben. Het is immers bewezen dat elektronische voorschakelapparatuur reeds na een jaar of twee rendabel wordt. Hier krijgt men dus een heel goede return of investment en daarom schakelen eigenlijk alle moderne constructeurs en ontwerpers van gebouwen over op deze elektronische voorschakelapparatuur. Momenteel is de markt zelfs niet in staat om het benodigd aantal apparaten te produceren.
Deze technologie is dermate modern en aantrekkelijk dat de industrie het niet bij kan benen en de gevraagde hoeveelheden niet in de komende tijd kan produceren. Dat is het hoofdprobleem. Er is echter ook nog een ander probleem. Wij moeten namelijk ook zorgen voor een regeling waarmee kan worden gegarandeerd dat de apparatuur op het juiste tijdstip beschikbaar is. Anders zou er schaarste kunnen optreden. Als namelijk enerzijds de magnetische apparatuur niet meer wordt vervaardigd en anderzijds de elektronische apparatuur niet in toereikende hoeveelheden voorhanden is, kunnen er problemen op de markt ontstaan.
Ik ben echter desalniettemin voor een regelgeving, ofschoon ik er lang over heb nagedacht of een Europese richtlijn voor voorschakelapparatuur wel zin heeft. Ik ben voor een regelgeving omdat wij mijns inziens nog meer onderzoek moeten verrichten naar deze technologie. Wij zullen ervoor moeten zorgen dat in de toekomst alleen wordt geïnvesteerd in elektronische apparatuur. Vanuit het standpunt van de markt bekeken is dat weliswaar nu al vanzelfsprekend, maar toch kan deze richtlijn een stimulans zijn om nog meer en nog sneller te investeren en goed geld te verdienen.

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, de collega's die voor mij het woord hebben gevoerd, hebben aangetoond volledig thuis te zijn in deze uiterst technische materie van voorschakelapparatuur voor fluorescentielampen. Dit debat vindt echter nauwelijks gehoor en ik vraag mij dan ook af hoeveel collega's uiteindelijk met kennis van zaken hierover kunnen stemmen. Ik denk namelijk dat in alle wijsheid die men normaal gesproken vergaart tijdens de studie, het dagelijks leven en ook tijdens de politieke werkzaamheden, ternauwernood plaats is voor diepgaande kennis van voorschakelapparatuur voor fluorescentielampen. Ik vraag mij dan ook af of dergelijke thema's wel hier in de voltallige vergadering behandeld moeten worden. Zou het niet beter zijn deze binnen de commissie te houden? Het Reglement biedt ons daarvoor absoluut de mogelijkheid. Bepaalde onderwerpen zijn zo technisch dat men ternauwernood weet waarover men stemt, tenzij men natuurlijk genoegen neemt met de plusjes en minnetjes op de door anderen voorbereide stemlijsten. Dat is echter een ontaarding van de parlementaire activiteiten. Men moet zich bovendien afvragen of het Parlement zich überhaupt wel met dergelijke ingewikkelde en afschuwelijk technische zaken moet bezighouden. Zou het niet beter zijn de bevoegdheid voor dergelijke thema's toe te vertrouwen aan andere instanties, zoals ook in de nationale regelgeving gebeurt? De politieke aspecten daarvan zijn immers, zoals wij ook van de vorige sprekers hebben gehoord, miniem.
Ik wil nog een opmerking maken over de zogenaamde schone energie. Mijns inziens heeft niemand daar eigenlijk op gelet. Het is niet waar dat stroom schone energie is. Natuurlijk zal ik, als ik mijn huis met elektrische apparaten verwarm en niet met op een oliestookketel aangesloten waterradiatoren, mijn stad veel minder verontreinigen. Als wij er echter van uitgaan - zoals ook in het verslag staat - dat 30% van de CO2 in de lucht uit stroomproductie komt, is het misschien zinvol de kennis van de publieke opinie wat op te poetsen en de mensen tot andere gedachten te brengen. Daarom moeten de media meer duidelijkheid verschaffen over wat echte schone energie is en wat niet.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur, de heer Turmes, gelukwensen met zijn uitstekende verslag, en verder alle sprekers en het Parlement bedanken voor hun brede steun aan het onderhavige voorstel, dat naar het oordeel van de Commissie een significante bijdrage kan leveren aan een efficiënter energieverbruik, en waarin als doel wordt gesteld het elektriciteitsverbruik van de tertiaire sector met 20% terug te dringen.
Dat alles is noodzakelijk om het rendement van het elektriciteitsverbruik door de eindgebruikers substantieel te verbeteren, en om op die manier een bijdrage te leveren aan de naleving van onze in Kyoto aangegane verplichtingen.
In het voorstel is gekozen voor een voorzichtige benadering die gericht is op verhoging van het rendement zonder dat de fabrikanten van voorschakelapparatuur hierdoor al te zwaar belast worden. Geachte dames en heren afgevaardigden, zoals een der sprekers reeds onderstreept heeft, is er voorafgaand aan dit voorstel overlegd met de betreffende sector.
Geachte dames en heren, ons uitgangspunt was een voorstel in verschillende stappen. In de eerste fase, die een jaar na de goedkeuring van de richtlijn van kracht wordt, zullen de voorschakelapparaten met een laag rendement geleidelijk van de markt verdwijnen. Daarna volgt een tweede niveau van striktere normen, waarin het aantal conventionele voorschakelapparaten geleidelijk aan beperkt wordt en waarin het gebruik van voorschakelapparatuur met een hoog rendement verplicht wordt gesteld.
Om u een indruk te geven van de verandering die dit betekent, kan ik u zeggen dat de conventionele voorschakelapparaten thans zo'n twee derde deel van de totale afzet uitmaken. Dat betekent dat de tweede fase een aantal verstrekkende gevolgen zal hebben die van invloed zullen zijn op de industrie, reden waarom wij een overgangsperiode van vier jaar hebben voorgesteld.
Wat de voorgestelde amendementen betreft kan ik de geachte afgevaardigden met genoegen meedelen dat de Commissie alle door de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie ingediende amendementen overneemt, met uitzondering van de amendementen 1, 17, 19 en 20, betreffende de automatische invoering van het derde rendementsniveau.
De Commissie is het ermee eens dat een dynamische aanpak geboden is, en het voorstel voorziet dan ook in een eventuele derde fase. Naar onze mening is het echter een moeilijk haalbare kaart om nu al alle aspecten van die derde fase te bepalen. Het lijkt ons beter de technische en economische aspecten van de situatie pas te beoordelen bij het ingaan van de tweede fase, en dan, na de betrokken partijen te hebben geraadpleegd, vast te stellen of we al dan niet voor de derde fase kiezen, en zo ja hoe we dat moeten aanpakken, welke technische bepalingen en vereisten er dan moeten worden voorgeschreven, en in welke periode die fase van kracht zou moeten worden.
De Commissie kan dus wel het tweede deel van amendement 23 overnemen, maar niet het eerste deel. Om diezelfde reden kunnen wij wel akkoord gaan met een deel van amendement 1, dat anders geformuleerd is. Verder kunnen wij ons vinden in amendement 12 dat een doelmatige toepassing door de lidstaten tot doel heeft.
Zoals gezegd neemt de Commissie alle amendementen over die erop gericht zijn nader te specificeren dat alle voorschakelapparaten die hetzij als losse componenten dan wel als onderdelen van lampen worden verkocht, onder het voorstel vallen; dat zijn de amendementen 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 21 en 22. Ook met amendement 2 gaan wij akkoord, daar de Commissie uitsluiting van de genoemde soorten apparatuur onderschrijft. De amendementen 15 en 16 die de overgangsperiode tot anderhalf jaar optrekken hebben eveneens onze instemming. Tot slot stemt de Commissie in met amendement 8 betreffende het bevorderen van de rendementsnormen op internationale fora.
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren afgevaardigden, hiermee heb ik het standpunt van de Commissie ten aanzien van het onderhavige verslag voor u samengevat. Nogmaals mijn gelukwensen aan de rapporteur, de heer Turmes, die een uitstekend stuk werk heeft geleverd, en ik vertrouw erop dat de Raad een gemeenschappelijk standpunt vaststelt waarmee deze kwestie spoedig tot een oplossing kan worden gebracht.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de Palacio.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Stemming
McNally
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde aangaande mijn verslag over vrouwen en wetenschap. Wij kunnen hierover vanavond gerust debatteren, maar de stemming morgen kan naar mijn mening geen doorgang vinden, omdat er met name in de Franse versie grove vertaalfouten zijn geconstateerd, die voor verwarring kunnen zorgen. Ik wil u dan ook vragen af te kondigen dat wij eerst wachten op een gecorrigeerde versie en een door mij op te stellen resolutie en dat wij daarna, tijdens de eerstvolgende vergaderperiode, over het verslag zullen stemmen. De stemming morgen kan mijns inziens niet doorgaan, omdat met name de Franse vertaling zo schromelijk tekortschiet.

De Voorzitter
Ik zal dat nog eens bevestigen. Het debat over het verslag-McNally vindt vanavond plaats, maar de stemming wordt uitgesteld tot de vergaderperiode in Brussel.

Verslag (A5-0102/1999) van de heer Turmes, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de energierendementseisen voor voorschakelapparaten voor fluorescentielampen (COM(1999) 296 - C5-0010/1999 - 1999/0127(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Gezamenlijke ontwerpresolutie
over de milieuramp als gevolg van het vergaan van de Erika
(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)

Gezamenlijke ontwerpresolutie over de recente stormen in Europa
(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)

Gezamenlijke ontwerpresolutie over het vredesproces in het Midden-Oosten
Vóór de stemming:

De Clercq
Mijnheer de Voorzitter, dit amendement gaat eenvoudig om een vergissing die in de tekst van de resolutie, in paragraaf 5, is geslopen. Mijn amendement wil de tekst herstellen die overeengekomen was bij de opstelling van de gezamenlijke resolutie. Het gaat dus over een vergissing die wij proberen goed te maken met dit amendement.

Sakellariou
Mijnheer de Voorzitter, het spijt mij dat ik nu iets moet doen wat ik normaal gesproken niet doe, namelijk amendementen toelichten. De heer de Clercq is hier echter mee begonnen en daarom moet ook ik mijn mening geven.
Wij hebben een akkoord bereikt over de tekst die zwart op wit voor ons ligt. Daarin nodigen wij Israël uit de bezette gebieden te verlaten. De tekst is afgesproken zoals hij nu voor ons ligt. Nu willen de liberalen, en misschien ook nog anderen in deze zaal, deze zin met de uitnodiging aan Israël zich uit Libanon terug te trekken, schrappen. Dat is hun goed recht, maar dan moet men niet zeggen dat dit zo is afgesproken. Wij hebben afgesproken wat in de tekst staat.

De Voorzitter
Zoals u terecht stelt, gaat het hier nu niet over amendementen op de tekst. Wij gaan derhalve nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)

Gezamenlijke ontwerpresolutie over internationale kapitaalstromen
(Het Parlement verwerpt de gezamenlijke ontwerpresolutie)

Ontwerpresolutie (B5-0089/2000) van de heer Wurtz e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de belasting op kapitaalbewegingen
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)

Ontwerpresolutie (B5-0090/2000) van de heer Goebbels e.a., namens de PSE-Fractie, over de invoering van een belasting op kapitaal ("Tobin-belasting")
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)

Ontwerpresolutie (B5-0091/2000) van de heer Jonckheer e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over kapitaalbelasting ("Tobin-belasting")
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)

Ontwerpresolutie (B5-0092/2000) van de heer Cox e.a., namens de ELDR-Fractie, over de Tobin-heffing
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)

Verslag (A5-0096/1999) van de heer Cunha, namens de Commissie visserij, over het jaarlijks verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de resultaten van de meerjarige oriëntatieprogramma's voor de vissersvloot aan het einde van 1997 (COM(1999) 175 - C5-0109/1999 - 1999/2112(COS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Stemverklaringen - Verslag-Turmes (A5-0102/1999)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden heb ik voor de richtlijn inzake energierendement van voorschakelapparatuur voor fluorescentielampen gestemd. Ik heb ook voor enkele amendementen gestemd die echter niet door het Parlement zijn aangenomen. Ik ben absoluut voor energiebesparing. Ik kan u zelfs zeggen dat ik sedert enige tijd 's avonds een kaars gebruik bij de voorbereiding van de verslagen die ik in het Europees Parlement moet bespreken. Op die manier wil ik mijn steentje bijdragen aan de energiebesparing. Ik ben dus voor energiebesparing, maar daarbij moet men wel zijn gezonde verstand gebruiken. Men mag niet de activiteiten kapot maken die juist een bron van werkgelegenheid zijn voor de Europese burgers.

Wurtz
Het voorstel voor een richtlijn van de Commissie inzake de voorschakelapparaten voor fluorescentielampen, beoogt het rendement ervan te verhogen en het energieverbruik te verminderen. Het voorstel draagt daarvoor geleidelijke en evenwichtige maatregelen aan.
De commissie industrie, die de productie en verkoop van magnetische voorschakelapparaten uitsluitend ten gunste van elektronische voorschakelapparaten wil opheffen, heeft door de goedkeuring van een groot aantal amendementen deze evenwichtige aanpak verstoord. Deze maximalisatie gaat voorbij aan een hele reeks technische en wetenschappelijke argumenten, zowel op het gebied van energiebesparing als van technologische ontwikkelingen. Zo wordt genegeerd dat er bijvoorbeeld op de markt algemeen goed geaccepteerde energiezuinige magnetische voorschakelapparaten bestaan. Ernstiger nog is het feit dat het verslag van de commissie industrie de effecten van zijn voorstellen op de werkgelegenheid absoluut negeert. De opheffing van de productie van magnetische voorschakelapparaten zou de sluiting van talrijke productieplaatsen en het verlies van veel arbeidsplaatsen kunnen betekenen, zoals bijvoorbeeld voor de Vossloh-Schwabefabriek van Colmar.
Daarom heb ik, na de aanneming van talrijke amendementen, tegen het eindverslag gestemd. Uitvoering ervan zou erg bedreigend zijn voor de werkgelegenheid in deze sector. Ik doe een beroep op de Raad om de zojuist aangenomen amendementen te verwerpen.
Gezamenlijke resolutie over de olievlek voor de Franse kust

Caudron
 Door de schipbreuk van de "Erika" zijn de kustgebieden van West-Frankrijk momenteel vervuild.
We zijn er ons allemaal van bewust dat naarmate de tijd vordert, de kans op herhaling van een dergelijke fatale gebeurtenis groter wordt. Als gevolg van de schipbreuk van de " Exxon Valdez" bij de kust van Alaska, verbiedt de in 1990 in Amerika aangenomen wetgeving olietankers die niet voldoen aan de strengere en strikt gecontroleerde veiligheidseisen, de toegang tot de Amerikaanse havens.
Een onvermijdelijk gevolg hiervan zal zijn dat olietankers die niet aan deze eisen voldoen, in toenemende mate naar de Europese wateren zullen uitwijken en daardoor de vervuilingsrisisco's vergroten.
Daarom dient ons Europees Parlement zich met voorrang over deze problematiek te buigen en op korte termijn, eerst via de Commissie en vervolgens via de regeringen van de lidstaten, een pakket maatregelen in te voeren dat de bescherming beoogt van de maritieme en toeristische activiteit van het Europees kustgebied.
Onmisbaar daarbij is het, op zeer korte termijn, opzetten van een operationeel Europees maritiem agentschap, dat aan de hand van uniforme gestandaardiseerde methoden veiligheidsinspecties uitvoert op olietankers die naar Europese havens koersen.
Geachte collega's, het is ongetwijfeld nodig om een resolutie op te stellen en aan te nemen, maar op dit moment is het belangrijker om krachtige en ferme maatregelen te nemen om nieuwe rampen te voorkomen.
Gezamenlijke resolutie over de stormen in Europa

Caudron
Naar aanleiding van de storm die over Europa en met name over Frankrijk heeft geraasd, wil ik graag een aantal opmerkingen maken:
1 - Alhoewel het verband tussen deze storm, het broeikaseffect en de vervuiling niet onomstotelijk is komen vast te staan, zijn deze gebeurtenissen op z'n zachtst uitgedrukt wel een waarschuwing voor wat ons in de toekomst kan gebeuren wanneer we zo onbezonnen doorgaan met de vervuiling van de atmosfeer van onze planeet.
2 - Terwijl, ook in Europa, vaak "tegen de laagste inschrijving" is gebouwd en de voorkeur werd gegeven aan een bovengronds elektriciteitsnet, dat vaak ook nog eens heel lelijk is, maken we vandaag de rekening op van de werkelijke omvang van de hoge kosten van die verkeerde besparingen.
3 - Naar aanleiding van de acties die in gang werden gezet om de schade te repareren, werden we niet alleen met onze zwakheden en het gebrek aan middelen geconfronteerd, maar hebben we aan de andere kant ook een grote solidariteit mogen constateren en hebben we het belang kunnen zien van het begrip "openbare dienst" binnen een aantal openbare bedrijven die zo vaak het doelwit zijn van de overheersende ultraliberale ideologie.
Ik zou graag mijn erkentelijkheid willen overbrengen aan alle werknemers van de bedrijven die onvermoeibaar en zonder morren hebben gewerkt om al het verkeer weer op gang te brengen, de elektriciteits- en telefoonverbindingen te herstellen en de getroffen gezinnen onder dak te brengen.
4 - Tot besluit, wil Europa dichtbij zijn burgers zijn of blijven, dan moet het een forse financiële bijdrage in de kosten leveren.
Daarvoor moeten de lidstaten die vaak te terughoudend zijn, de benodigde financiële middelen ter beschikking stellen.

Desama
Het noodweer dat verschillende Europese landen heeft geteisterd, laat zien hoe kwetsbaar onze samenleving ondanks haar economische en technologische ontwikkeling is. Wij realiseren ons dat we niet gevrijwaard zijn tegen de catastrofale gevolgen van natuurrampen zoals overstromingen, aardbevingen of vloedgolven. Een aantal landen heeft dit probleem kunnen oplossen door de slachtoffers van dit soort verschijnselen schadeloos te stellen. Frankrijk is daarvan een voorbeeld, maar dat is een groot en welvarend land. Kleinere landen zijn daartoe niet in staat.
Zo wordt in België al 10 jaar gewerkt aan een regeling voor schadeloosstelling van slachtoffers van natuurrampen. Op Europees niveau blijken de regelingen met elkaar te botsen. Op de eerste plaats was het, voordat de interne markt tot stand kwam, mogelijk om met vaste prijzen en vrijstellingen te werken. Dit kan nu niet meer en dat lijkt me ook heel logisch. Daartegenover is het veel moeilijker te aanvaarden dat het niet mogelijk zou zijn om een onderling garantiefonds op te richten waarin alle maatschappijen die op de Belgische markt actief zijn verplicht moeten deelnemen. Op de tweede plaats zou de garantie van de staat pas in werking hoeven te treden op het moment dat al die fondsen zijn uitgeput (in het geval van een grote ramp).
Het gaat ons er vooral om dat de slachtoffers een totale onbeperkte garantie wordt geboden. Zij zijn al zo erg door het noodlot getroffen, moeten wij hen dan ook nog eens opzadelen met een ontoereikende dekking door de verzekering? Daarvoor is overheidsgarantie onontbeerlijk want geen enkele traditionele herverzekeraar werkt met onbeperkte voorwaarden. Dat is de enige manier om de prijs voor de consument op een aanvaardbaar niveau te houden.
Wanneer er een beroep wordt gedaan op de traditionele herverzekeraar heeft dat een regulerend effect op wereldniveau. Dat wil zeggen dat Belgische verzekerden op de een of andere manier meebetalen aan de orkanen in bijvoorbeeld Centraal-Amerika. Het is niet de bedoeling om de solidariteit te verbreken, maar om een rechtvaardig systeem te ontwikkelen waar niet alleen de wetten van de vrije markt gelden.
Ik voeg daaraan toe dat dat de enige manier is voor de staat om de garantie te hebben dat het systeem ook het algemeen belang respecteert, waarbij toezicht moet worden gehouden op de opbouw en het gebruik van de technische voorzieningen. Zonder zo'n 'recht op inzage' staat de overheid nooit garant. Alleen door middel van een gecontroleerd systeem voor herverzekering kan worden voorkomen dat op grond van de marktwerking wordt bepaald welke risico's wel of niet kunnen worden verzekerd.
Wanneer een systeem van nationale solidariteit niet wordt gedekt door een systeem dat, zelfs al is het maar tijdelijk, buiten de marktwerking opereert, worden risicogroepen uitgesloten terwijl we die juist willen beschermen (bijvoorbeeld woningen op de oever van een rivier). Om die reden stel ik het probleem van afwijking van de Europese wetgeving en van het traditionele recht op mededinging aan de orde. Dat idee is trouwens in overeenstemming met het Verdrag. Volgens artikel 87, lid 2, is het toegestaan dat de overheid hulp verleent ten behoeve van het herstellen van schade veroorzaakt door natuurrampen.
Het valt helemaal niet uit te sluiten dat zulke rampen zich opnieuw voordoen. Er moet nog steeds een oplossing worden gevonden voor de financiering van de schadevergoedingen aan de slachtoffers van natuurrampen. Een tijdelijke afwijking van het recht op mededinging zou een land als België hoop geven op een oplossing voor dit benauwende probleem.

Mauro
Ik heb mij uiteraard achter de resoluties over de stormen en de olievlek geschaard. Mijn medeleven gaat uit naar de slachtoffers van deze rampen. Ik denk hierbij in het bijzonder aan de bewoners van mijn regio, Champagne-Ardennes, die zwaar door het noodweer van december getroffen zijn.
Ik betreur de mogelijke gevolgen van de olievlek voor de gemeenten aan de Atlantische kust.
Ik vraag me af welke mogelijkheden er voor de jachthavens en plaatselijke overheden zijn met betrekking tot de blauwe wimpel 2000. De Europese blauwe wimpel getuigt al 20 jaar van de aanzienlijke inspanningen die de gemeenten zich op milieugebied getroosten. De blauwe wimpel 2000 heeft betrekking op zo'n 50 door de olievlek getroffen gemeenten, die zijn verspreid over 5 departementen.
Ik ben verder ongerust over het gerucht dat de toewijzing van de blauwe wimpels aan de Franse stranden langs de Atlantische Oceaan zou worden opgeschort. De stranden hebben niet alleen hun reputatie verloren, maar er is ook sprake van onrechtvaardigheid. Een aantal gemeenten krijgt immers wel blauwe wimpels en andere niet. Moeten we dit accepteren zodat het toerisme aan de Atlantische kust kan worden veiliggesteld, of moeten we geen enkele gemeente deze blauwe wimpels toewijzen, zodat er tenminste sprake is van een gelijke behandeling?
Ik wil de lidstaten en de Europese Unie verzoeken de problemen die uit deze rampen voortvloeien te verlichten met langlopende kredieten. Verder moeten we de burgers die tot diep in hun ziel getroffen zijn door de besmeurde stranden, de ontwortelde bomen en de enorme schade aan de bossen, moreel ondersteunen. Deze resoluties dragen hieraan bij.
De tijdfactor is belangrijk, want we praten hier niet, zoals multinationale ondernemingen, over de korte termijn. Het zal eeuwen duren om Frankrijk opnieuw te bebossen en dat dwingt ons tot bescheidenheid.
Gezamenlijke resolutie over het vredesproces in het Midden-Oosten

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, ik heb al aangekondigd dat ik een stemverklaring wil afgeven inzake de resolutie over het vredesproces in het Midden-Oosten. Het Europees Parlement heeft al eerder zijn steun uitgesproken voor een Palestijnse staat, en doet dit opnieuw in de paragrafen 2 en 3 van de onderhavige resolutie.
Als Zweeds christen-democraat vind ik dat de Europese Unie een bijdrage kan leveren aan een duurzame vrede in het Midden-Oosten, die uiteindelijk gebaseerd moet zijn op democratie, politiek pluralisme, eerbiediging van de mensenrechten, onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en een sociale en milieuvriendelijke markteconomie. Daartoe kan de EU bijdragen, door met geloofwaardig optreden meer vertrouwen te wekken dan zij op dit moment geniet bij de bevolking van Israël, de enige democratie in het Midden-Oosten.
Dat in de paragrafen 2 en 3 de kwestie van de eventuele vorming van een Palestijnse staat wordt genoemd, draagt er niet toe bij dat het onderhavige proces vertrouwen wekt. De Amerikaanse regering heeft zich nooit voor een Palestijnse staat uitgesproken, maar geniet tegelijkertijd groot vertrouwen in de regio, als een bemiddelaar in het vredesproces die constructieve bijdragen levert.
Een dergelijke rol zou de Europese Unie ook kunnen vervullen. De onderhavige verklaring over een Palestijnse staat verzwakt de mogelijkheden om zo'n rol te spelen. Bij de eindstemming heb ik mij dan ook van stemming onthouden.

Muscardini
De recente berichten uit Tel Aviv tonen aan dat in tegenstelling tot Gods wegen, de wegen van de vrede helaas niet oneindig zijn. Deze wegen kunnen vastlopen. Zij kunnen onderbroken of bemoeilijkt worden door terroristische aanslagen. Soms zijn zij bezaaid met onschuldige slachtoffers en worden hinderpalen opgeworpen voor de mensen van goede wil die zich aan beide zijden inspannen voor vrede.
De akkoorden van Sharm el-Sheikh en de onderhandelingen van Shepherdstown bewijzen echter dat, ondanks de talrijke moeilijkheden en de grote aanvankelijke meningsverschillen, compromissen mogelijk zijn en vooruitgang kan worden geboekt in de richting van vrede, alhoewel vrede zelf helaas nog niet in het verschiet ligt. Deze vrede is nog gehuld in het rookgordijn van de aanslagen. Zij struikelt steeds weer over terrorisme en allerlei soorten fundamentalisme. Zij wordt alsmaar gedwarsboomd door de eeuwige vijanden van evenwicht en veiligheid. Veiligheid is immers een van de belangrijkste factoren voor succes. Zonder veiligheid kan er geen vrede zijn en zonder vrede in het Midden-Oosten zal het Middellandse-Zeegebied onveilig zijn en blootgesteld blijven aan alle mogelijke avonturen.
De houding van de Israëlische premier Barak is echter begrijpelijk. Hij heeft de Palestijnse president Arafat voorgesteld de sluiting van een principeakkoord over de belangrijkste aspecten van de toekomstige, permanente status van de sedert 1967 door Israël bezette Palestijnse grondgebieden, met een tot twee maanden uit te stellen. Ook is het uitstel van de derde ronde van de vredesonderhandelingen tussen Israël en Syrië te wijten aan de door gebrek aan veiligheidsgaranties ontstane sfeer van onzekerheid.
De vaststelling van een nieuwe grens tussen Israël en Syrië betekent dat een vreedzame oplossing moet worden gevonden van de kwestie van de Golanhoogte en rekening moet worden gehouden met de veiligheidsvereisten van beide landen. Deze nieuwe grens is echter tegelijkertijd een absolute voorwaarde om vreedzame betrekkingen tussen de betrokken bevolkingen tot stand te brengen en het risico op nieuwe aanslagen, met al het daaropvolgend geweld, te verkleinen. Nieuwe vredesakkoorden tussen Israël en Syrië zijn in het belang van heel het Middellandse-Zeegebied en zouden een niet onaanzienlijke bijdrage kunnen zijn aan de totstandkoming van een nieuw evenwicht in het Midden-Oosten.
Wij zijn ervan overtuigd dat er in de wereld wel degelijk ook krachten werkzaam zijn die zich verzetten tegen evenwicht en veiligheid. Dat doen zij soms met ongehoorde wreedheid. Zij zijn de werkelijke vijanden van de vrede. Zij schuwen geen middel om regeringen te destabiliseren en onrust te zaaien. Zij zijn altijd daar aanwezig waar de spanning hoog oploopt. Soms provoceren zij deze spanning zelfs welbewust om een kink in de kabel van onderhandelingen te brengen of om stemming te kweken onder de publieke opinie en aldus de regeringen onder druk te zetten. Europa moet de moed hebben deze krachten te ontmaskeren. Europa moet zich niet alleen opwerpen als bemiddelaar en raadgever op diplomatiek niveau, tijdens het vredesproces, maar ook als een betrouwbare en vastberaden gesprekspartner in de strijd tegen de vijanden van de vrede. Het kan niet door de beugel dat internationale betrekkingen telkens weer verziekt worden door geweld en aanslagen, door terrorisme. Dit terrorisme moet aan de kaak worden gesteld. Men moet het onophoudelijk bestrijden. Wij leven met onze Israëlische vrienden mee, telkens wanneer zij getroffen worden door het blinde en meedogenloze terrorisme, maar wij moeten wel steeds efficiënter optreden tegen al degenen die de handen van deze terroristen wapenen.
Als de wegen van de vrede niet oneindig kunnen zijn, moeten wij er tenminste voor zorgen dat de wegen van de bestrijding van de doodshandelaren, van de werkelijke vijanden van de vrede, oneindig zijn.
Resoluties over belasting op kapitaalstromen

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, in de resolutie van het Europees Parlement over internationale kapitaalstromen, die we zojuist hebben verworpen, werd een veelomvattend en zeer interessant onderwerp aangesneden, maar het werd helaas oppervlakkig en slordig behandeld. Eerlijk gezegd had dit onderwerp beter verdiend.
Na wat onsamenhangende overwegingen werd in paragraaf 9 het eigenlijke onderwerp van de resolutie onthuld: de vraag of de Commissie binnen zes maanden een verslag op wil stellen omtrent het belang en de haalbaarheid van een belasting op internationale speculatieve kapitaalbewegingen. Vanuit dat oogpunt bezien, moet ik helaas zeggen dat er helemaal geen grond bestond voor het gevraagde verslag. Iedereen weet allang dat dat onmogelijk is. Het is namelijk absoluut onmogelijk om speculatieve kapitaalbewegingen van niet-speculatieve kapitaalbewegingen te onderscheiden, wanneer we tenminste geen willekeurige en bureaucratische criteria willen gebruiken die de uitwisselingen zouden beïnvloeden.
En zelfs als dat zou lukken, dan zouden we er ook nog in moeten slagen onderscheid te maken tussen de goede speculaties, die bedoeld zijn om kunstmatige situaties te testen om zo beter met de werkelijke economie rekening te houden en de slechte speculaties, die geacht worden, willekeurig overigens, vooral bedoeld te zijn om derden te benadelen. Dit onderscheid zou nog moeilijker te maken zijn dan het vorige. Kortom, in deze vorm was de resolutie van het Europees Parlement absoluut niet aan de orde.
Dit neemt niet weg dat de kwestie wel anders geformuleerd had kunnen worden. We hadden ons kunnen afvragen of een belasting op alle internationale kapitaalstromen opportuun zou zijn, ongeacht het karakter en zonder in te gaan op onderscheidingen die onmogelijk te maken zijn. Die vraag is zinvoller, maar nogmaals, die vraag is niet gesteld.
Toch antwoord ik op die tweede vraag dat zo'n uniforme belasting waarschijnlijk geen oplossing zou bieden voor monetaire crises waarachter meestal een wezenlijk gebrek aan evenwicht schuilgaat. In plaats van een nieuwe belasting in het leven te roepen om de kas te spekken - welke kas eigenlijk, dat weten we helemaal niet -, zouden we er beter aan doen het economisch beleid gezond te maken en bestaande belastingen en heffingen, met name op arbeid, te beperken.

Alavanos
Het verheugt ons dat het vraagstuk van de belasting op internationale kapitaalstromen eindelijk onderwerp van gesprek en besluitvorming is geworden in het Europees Parlement. Het initiatief tot dit debat kwam van onze kant, van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, maar kreeg uiteindelijk ook steun van andere fracties.
Dit is een zeer gewichtig vraagstuk. Wij mogen namelijk niet vergeten dat dagelijks over de tafel van de effectenbeurzen bedragen gaan die kunnen oplopen tot zelfs 1.800 miljard dollar. De jaarlijkse goederen- en dienstenhandel bedraagt ongeveer 6000 miljard dollar, evenveel dus als slechts vier dagen beursspeculatie. De heer Delors had gelijk toen hij de wereldeconomie vergeleek met een casino. Daarom verheugt het ons dat de parlementen van Finland en Canada zich, evenals de UNCTAD en de Verenigde Naties, voor belasting van kapitaaltransacties hebben uitgesproken.
Wij verwachten nu van de Commissie dat zij een voorstel doet voor een soort Tobin-belasting op kortlopende speculatieve kapitaalbewegingen. Eveneens vragen wij dat het Portugees en het Frans voorzitterschap dit vraagstuk tot prioriteit uitroepen. Deze belasting moet laag beginnen, geleidelijk aan opklimmen en dusdanig worden toegepast dat ongunstige gevolgen voor de reële economie, voor de handel en de investeringen kunnen worden voorkomen en middelen beschikbaar blijven voor onderwijs, milieu en ontwikkeling.
Dit moet een eerste stap zijn in de richting van een stelsel van voorschriften en belastingmaatregelen waarmee het verschijnsel van de zich als een olievlek uitbreidende internationale speculatie aan banden kan worden gelegd.
Ik heb voor de gezamenlijke ontwerpresolutie gestemd en betreur dat de christen-democraten en de liberalen de aanneming daarvan hebben voorkomen.

Bonde, Krarup en Sandbæk
Wij stemmen voor het compromisvoorstel omdat het goede bedoelingen bevat. Toch willen wij erop wijzen dat er over de eventuele invoering van een Tobin-heffing wereldwijd, in internationale en nationale fora, een debat dient plaats te vinden zonder dat dit tot gevolg heeft dat de EU een stuk van de bevoegdheid van deze fora afsnoept.

Fruteau
Ons economisch systeem heeft zijn grenzen laten zien. De financiële sector loopt niet gelijk op met de werkelijke economie en zorgt te vaak voor ontregeling van die economie. De huidige hoge werkloosheidscijfers, de steeds groter wordende kloof tussen Noord en Zuid en de toename van de armoede op wereldniveau zijn evenzovele blijken van deze trieste werkelijkheid! Kapitaalbewegingen op wereldniveau werken destabiliserend! Om die reden moeten wij zoeken naar maatregelen om transacties op de wisselmarkten te belasten teneinde de volatiliteit ervan te beperken en speculatieve kortetermijnoperaties in te dammen.
Een belasting zoals James Tobin, Nobelprijswinnaar voor economie, zich die voorstelde, zou een 'korreltje zand' in het goed geoliede raderwerk van het speculatiebedrijf kunnen beteken en daarnaast vormen ook de aanzienlijke sommen die daarmee zouden vrijkomen, aanleiding om zo'n belasting op te leggen. Wij weten namelijk dat het hierbij jaarlijks, zelfs bij een heel laag tarief (van ongeveer 0,05%), volgens de meest pessimistische schattingen om bijna 600 miljard frank zou gaan!
De Conferentie van de Verenigde Naties inzake Handel en Ontwikkeling (UNCTAD) stelt voor om die som toe te laten komen aan de staten waar de belasting wordt geïnd en aan een herverdelingsfonds voor de allerarmste landen.
Het vermogen dat op die manier bij de grote internationale kapitalisten wordt weggehaald zou op die manier weer bij de burger terugkomen en een geweldige impuls kunnen geven aan de ontwikkeling van de minst bedeelde landen. En we zouden eindelijk opereren binnen een verband waarin egoïsme heeft plaatsgemaakt voor solidariteit.
Om al die redenen heb ik voor de resolutie gestemd en ik ben dan ook blij dat onze Vergadering dit dossier weer ter tafel heeft gebracht. Zij loopt het risico zich de woede van weinig scrupuleuze speculanten op de hals te halen die met hun acties de meest kwetsbare economieën en soms zelfs ons gehele stelsel destabiliseren. Voorbeelden daarvan zijn de recente financiële crises in Zuid-Oost-Azië.

Krivine
Wij hebben voor het verzoek gestemd om een debat over de Tobin-belasting op de agenda te zetten omdat wij ervan overtuigd zijn dat zo'n heffing zelfs in beperkte vorm, in Europa een eerste stap zou betekenen naar een grotere sociale rechtvaardigheid en naar een andere verdeling van de welvaart. Niet dat we ons enige illusie maken dat deze ene belasting de werkelijke oorzaken zou kunnen wegnemen van de armoede. Die houden namelijk verband met het economische en financiële systeem dat op onze planeet de overhand heeft.
Wij stemmen voor alles wat gaat in de richting van een verzoek aan de Commissie om de haalbaarheid van de Tobin-belasting te onderzoeken. Wij stemmen daarentegen niet voor de overwegingen van de socialisten, Europees unitair links, de groenen en de liberalen in de door hen ingediende compromisresolutie, bedoeld om het heersende economische systeem te beschermen en te reguleren en om "het functioneren van de financiële wereldmarkten veilig te stellen, zelfs wanneer deze van hun excessen zijn ontdaan".

Laguiller
De vertegenwoordigers van de strijd van de arbeidersklasse zullen tegen de compromisresolutie inzake de belasting op kapitaalverkeer stemmen. Deze resolutie, met het zowel belachelijke als utopische voorwendsel om het internationale financiële systeem te "stabiliseren" en dit te "ontdoen" van excessen, bevestigt met name de doelstelling om dit nu juist te behouden. Ons standpunt is dat de mensheid niet alleen bevrijd moet worden van de excessen van het mondiale financiële systeem, maar ook van het financiële systeem zelf en van de kapitalistische organisatie van de economie waarvan dat systeem één van de fundamentele onderdelen is.
Niet alleen het kapitaal waarmee op de financiële markten op korte termijn wordt gespeculeerd, vertegenwoordigt een enorme, materiële, sociale en menselijke verkwisting voor de samenleving, maar eenvoudigweg al het kapitaal. De collectieve ontslagen en het schrappen van banen waarvan momenteel sprake is - van Michelin tot Alsthom - en waartoe bijna alle grote ondernemingen overgaan, terwijl zij toch van Europa profiteren, hebben als enige doelstelling een stijging te bewerkstellingen van de koers van hun aandelen op de beurs: is dit speculatie of de normale activiteit van kapitaal?
Als een resolutie een duidelijk voorstel voor invoering van de Tobin-belasting zou doen, zouden wij niet tegen stemmen, zodat onze stem niet zou worden verward met de stem van de gelukzalige bewonderaars van het kapitalistische systeem die iedere belasting op het grote kapitaal als een belediging beschouwen. De politieke doelstelling die wij de werkende klasse bieden, is dat er niet alleen een zeer hoge belasting moet worden geheven op het speculatieve kapitaal, maar ook op de winst van alle grote kapitalistische ondernemingen en op het privé-vermogen van de rijke klasse, zodat het geld dat op deze wijze geconcentreerd is in de handen van de staat, kan dienen voor het scheppen van zinvolle banen bij de overheid.
De belachelijke Tobin-belasting is echter geenszins een maatregel van sociale rechtvaardigheid en zal zelfs de speculanten niet eens tot last zijn; in plaats van een hindernis te vormen voor de verspilling en de onrechtvaardigheden van de kapitalistische economie, dient ze slechts om dit te versluieren.

Ribeiro e Castro
De bekommernissen die in de gezamenlijke ontwerpresolutie geuit worden, zijn erg belangrijk en hebben betrekking op een ernstig probleem, waarvoor wij niet langer de kop in het zand kunnen steken en doen alsof het probleem niet bestaat. Ik heb dan ook uitdrukkelijk alle paragrafen van de gezamenlijke ontwerpresolutie gesteund, met uitzondering van de paragrafen 4 en 8, waarvoor ik mij onthouden heb, omdat ze nodeloze of voorbarige details bevatten. In paragraaf 4 wordt een eenvoudige analyse van een heel ingewikkeld probleem gemaakt die mij niet helemaal correct lijkt; in paragraaf 8 wordt onmiddellijk voor maatregelen tegen off shore-centra gepleit en, losgerukt uit elk globaal en evenwichtig kader, zorgt dit voor irritatie bij Portugal inzake het huidige off shore-centrum op Madeira. Aangezien deze paragraaf 8 inmiddels door een meerderheid was aangenomen, zag ik mij tegen mijn zin genoodzaakt mij ook te onthouden bij de eindstemming. Ik betreur dat de gezamenlijke ontwerpresolutie uiteindelijk niet werd aangenomen, en wij moeten deze kwestie dringend opnieuw op een omzichtige, maar correcte wijze behandelen.
Ik heb mij bij geen enkele ontwerpresolutie van de verschillende fracties, die afzonderlijk in stemming gebracht werden, aangesloten omdat geen enkele ontwerpresolutie het evenwicht vertoonde dat de gezamenlijke ontwerpresolutie beoogde.
Verslag-Cunha (A5-0096/1999)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ook aan dit verslag over de resultaten van de visserijprogramma's heb ik als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden mijn goedkeuring gehecht. Het is mijns inziens volkomen terecht dat sancties worden opgelegd aan degenen die de richtlijn niet toepassen. Ik moet daar echter aan toevoegen dat na mijn stemverklaring van vrijdag 17 december 1999 - van de vorige eeuw dus - ons werk zelfs tot de vissen is doorgedrongen. Zij hebben mij schriftelijk - vissen kunnen immers niet praten - het volgende laten weten: "Goed zo, je hebt ons, vissen, verdedigd! Ga zo voort, jij bent zelf een kleine vis en daarom kan niemand beter dan jij de stem van ons kleine visjes laten horen! Vergeet daarbij vooral ook onze bejaarden niet! Die willen graag nog lang en gelukkig leven en zijn er dus vierkant voor dat men de visvangst daar beperkt waar de mensen zich niet aan hun verplichtingen houden". Zij hebben mij eveneens gevraagd - maar dat bewaar ik voor een andere gelegenheid - hun voorstellen voor de maasafmetingen van de visnetten door te geven. Ook de kleinere vissen willen graag nog lang genoeg leven om van hun pensioen te kunnen genieten.

Ribeiro e Castro
Ik heb gestemd overeenkomstig de standpunten die de CDS-Partido Popular terzake inneemt: wij hebben veel kritiek op het gemeenschappelijk visserijbeleid, dat de Portugese visserij en vissers zoveel schade toegebracht heeft, en wij volgen het optreden van commissaris Fischler met bijzonder wantrouwen. Wij steunen evenwel de standpunten van het verslag-Cunha, waarin geëist wordt dat de Commissie effectieve maatregelen voor controle en toezicht neemt; door de overtreders niet echt te straffen, discrimineert de Commissie de lidstaten die zich, zoals Portugal, wel aan het MOP houden, immers nog meer. Ik heb bijgevolg voor het eerste en laatste deel van paragraaf 6 gestemd, maar mij onthouden inzake de middelste delen, waarin voor concrete sancties gepleit wordt; deze sancties zijn voorbarig bij gebrek aan een adequate rechtsgrond en kunnen onaangepast zijn aan de situatie, wanneer het bijvoorbeeld om een louter administratieve inbreuk gaat. Ik heb mij onthouden bij de eindstemming omdat deze onderdelen inmiddels waren aangenomen en omdat paragraaf 5 niet afzonderlijk in stemming gebracht werd. De CDS-PP schaart zich achter de bekommernissen van het verslag en de resolutie, maar wil momenteel niets doen dat verward kan worden met steun voor het gemeenschappelijk visserijbeleid, dat in de praktijk op een nadelige manier voor Portugal wordt uitgevoerd.

Simpson
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde! Ik ben bijzonder blij dat u, na een periode van ziekte, hier weer als voorzitter terug bent en dat het zo goed met u gaat!

De Voorzitter
Dank u, hiermee is de stemming beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.44 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Acutaliteitendebat
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.

Tsjetsjenië
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties over Tsjetsjenië:
B5-0048/2000 van de leden Schori en Krehl, namens de PSE-Fractie, over de situatie in Tsjetsjenië;
B5-0065/2000 van de heer Haarder e.a., namens de ELDR-Fractie, over Tsjetsjenië;
B5-0067/2000 van de heer Markov e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de oorlog in Tsjetsjenië;
B5-0080/2000 van mevrouw Schroedter e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de oorlog in Tsjetsjenië;
B5-0082/2000 van de heer Oostlander e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de situatie in Tsjetsjenië.

Sakellariou
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, weer eens houdt dit Parlement zich met de situatie in Tsjetsjenië bezig, en terecht! Tijdens vorige vergaderingen hebben wij telkens weer gewezen op het enorme belang dat wij hebben bij een vreedzame en politieke oplossing van dit vraagstuk. Wij hebben een dringend beroep gedaan op de Russische regering en haar gevraagd dit vraagstuk niet zo te behandelen dat talrijke, door haar ondertekende overeenkomsten worden geschonden. Helaas kunnen wij nog geen ontspanning in deze oorlog melden. Het wordt zelfs steeds erger. De situatie is nog dramatischer geworden. De situatie van de burgerbevolking in Tsjetsjenië is zelfs onhoudbaar geworden. Wij hebben geen enkele mogelijkheid om humanitaire hulp te verlenen, ofschoon wij telkens weer erop hebben gehamerd - en de Russische federatie had ons daaromtrent tijdens de top van Istanboel ook toezeggingen gedaan - dat waarnemers van de OVSE en humanitaire hulporganisaties de mogelijkheid moeten krijgen om naar Tsjetsjenië te gaan.
Ik kan nu alleen nog maar herhalen wat reeds hier in dit Parlement is gezegd en wat wij nogmaals met onze gezamenlijke ontwerpresolutie duidelijk willen maken: wij willen een politieke oplossing in het conflict. Daarom moeten wij bij alle partijen aandringen op onderhandelingen.
Wij willen de situatie van de burgerbevolking verlichten en nodigen derhalve nogmaals de Russische federatie uit humanitaire organisaties en waarnemers van de OVSE tot Tsjetsjenië toe te laten.

Maaten
Voorzitter, de oorlog in Tsjetsjenië is voor een groot deel begonnen om redenen die meer te maken hebben met de binnenlandse politiek in Rusland dan met de situatie in Tsjetsjenië zelf. Ik vrees dan ook dat er weinig hoop is op een beëindiging van de oorlog voordat bij de verkiezingen van 26 maart de overwinning van Poetin is bevestigd, of het zou moeten zijn door een totale Russische overwinning voor die tijd.
Van belang is wat er gebeurt als het conflict eenmaal voorbij is en dat is moeilijk te voorspellen. Het is duidelijk dat de problemen in Tsjetsjenië en de Noord-Kaukasus, die tot de armste regio's van Rusland behoren, niet voorbij zijn als de oorlog zelf voorbij is. Wanneer de Tsjetsjenen in staat zijn terug te keren naar hun land zullen ze er weinig terugvinden waarmee ze hun bestaan kunnen opbouwen. In het verleden, na de vorige oorlog, kwam er niets terecht van de beloofde Russische reconstructie en het was moeilijk om buitenlandse hulp te bieden door problemen van zowel Russische als Tsjetsjeense kant.
Tegelijkertijd is het ook goed om naar de positieve voorbeelden te kijken, bijvoorbeeld naar de vooruitgang die is geboekt in de drie onafhankelijke Kaukasische staten, Armenië, Azerbeidzjan en Georgië. Daar is geen oorlogsdreiging meer en de Europese instellingen moeten zich bewust zijn van de andere situatie daar. Want zo kan het dus ook.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, de oorlog in Tsjetsjenië woedt inmiddels al vier maanden lang. Het Europees Parlement heeft deze oorlog veroordeeld en aangedrongen op een wapenstilstand en politieke dialoog. Het Parlement heeft ertoe bijgedragen dat humanitaire hulp kon worden verleend en financiële middelen van de Europese Unie in de richting van Tsjetsjenië konden vloeien. Helaas is het einde van de oorlog en het lijden van de burgerbevolking nog steeds niet in zicht, om van een duurzame oplossing van het conflict maar te zwijgen. Heeft de EU werkelijk alles gedaan wat in haar vermogen lag? Het is een feit dat de Raad en enkele lidstaten, waaronder ook de Bondsrepubliek Duitsland, uitermate terughoudend zijn in hun politieke, diplomatieke en economische reacties op de aanhoudende weigering van Rusland om een politieke dialoog te beginnen.
De Europese Unie en haar lidstaten moeten duidelijk maken dat het absoluut buitensporig gebruik van militair geweld voor een oplossing van het conflict in Tsjetsjenië en de massale schending van de mensenrechten niet door de beugel kunnen. Het Europees Parlement moet pleiten voor een opschorting van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Rusland, totdat Rusland instemt met een wapenstilstand. Afgezien daarvan moeten wij de lidstaten uitnodigen aanvullende politieke, diplomatieke en economische sanctiemaatregelen te nemen.
Wapenhandel en financiële ondersteuning van de oorlogvoerende partijen moeten onmiddellijk worden tegengegaan. Niemand betwist Rusland het soevereine recht om zijn territoriale integriteit te beschermen en terrorisme te bestrijden. De vraag is echter met welke middelen men dat wil bereiken. Het is moeilijk balanceren tussen dialoog en samenwerking met Rusland enerzijds en sancties ten gevolge van de oorlog anderzijds. Wij mogen Rusland niet vernederen en afzonderen, zoals dat in het afgelopen decennium helaas maar al te vaak is gebeurd. De samenwerking en het partnerschap met Rusland zijn voor beide zijden voordelig en onontbeerlijk voor een vreedzame ontwikkeling van Europa. Het extern beleid van de Europese Unie is echter pas geloofwaardig als wij in geval van oorlog en massale schending van de mensenrechten niet terugschrikken voor consequent politiek, diplomatiek en economisch handelen.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, gisteren zeiden mijn collega's nog dat Tsjetsjenië in de afgelopen maanden telkens weer punt één van de agenda is geweest. Dat klopt, maar wat is er van onze eisen terechtgekomen? De heer Sakellariou zei het al: wij moeten onze eisen telkens weer herhalen. Wij mogen dat mijns inziens ook absoluut niet beu worden. Zolang namelijk het militair geweld tegen de burgerbevolking in Rusland op zulk een dramatische wijze escaleert, moeten wij hier onze stem verheffen en zeggen: "Het moet afgelopen zijn! Dat accepteren wij niet! Dat is een schending van de internationale mensenrechten! Dat is geen interne aangelegenheid van Rusland".
De lijst met oorlogsmisdaden wordt steeds langer, of het nu gaat om de lijst van jongeren die uit de vluchtelingenstromen worden gepikt en gearresteerd, of om de lijst van talloze verkrachtingen die ik vandaag op de tafel in mijn bureau kreeg en die van onafhankelijke waarneemsters van mensenrechten afkomstig is. De vrouwen in de islamitische samenleving worden daardoor in een dramatische situatie gebracht en daarom moeten wij hun speciale aandacht schenken. Het zijn al die kleine persoonlijke drama's die ons ertoe aanzetten onze mond niet te houden. Intussen zijn ook veel belangrijke drinkwaterreservoirs door de bombardementen totaal verontreinigd door olie.
Ik verzoek de collega's dit amendement nog in de resolutie op te nemen. Dit gebeuren kwam ons namelijk pas ter ore toen wij onze gezamenlijke resolutie al hadden afgesproken.
Wij kunnen toch niet eenvoudig blijven toekijken! Het gaat om 100.000 vluchtelingen die, in tegenstelling tot hetgeen in Kosovo het geval was, zonder enige internationale hulp in Ingoesjetië verblijven. Deze piepkleine republiek kan het gewoon niet meer aan. Ik moet eerlijk zeggen dat ik hoogst verbaasd ben over het uitblijven van een reactie van de kant van de Commissie op onze eisen. Ik verwacht eigenlijk dat de Commissie ons vandaag concreet zal zeggen hoe zij de besluiten van het Parlement en de besluiten van Helsinki denkt uit te voeren. Dat wat u gisteren ten beste gaf, was werkelijke een beschamende vertoning voor dit Parlement.
Daarom verwacht ik ook dat men nagaat of hetgeen in Rusland gebeurt daadwerkelijk met paragraaf 2 van het.........
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, de regering van de Russische Federatie acht zichzelf een volwaardig lid, bijvoorbeeld van de Raad van Europa. Dit legt verplichtingen op die veel verder gaan dan allerlei internationale overeenkomsten ter bescherming van de mensenrechten, veel verder ook dan het oorlogsrecht. De relaties die wij met Rusland in verdragen zijn aangegaan, wijzen ook in die richting.
Maar de wijze waarop de Russische regering haar problemen met Tsjetsjenië probeert op te lossen, gaat dwars in tegen die internationale regels. Wij kunnen ons voorstellen dat terrorisme en bijvoorbeeld agressie tegen Dagestan moesten worden beantwoord. Het is zo dat de autoriteiten van Tsjetsjenië niet zo maar kunnen worden benoemd tot vertegenwoordigers van een geregelde democratische rechtsstaat. Het was hun bijvoorbeeld niet mogelijk om de wrede kidnappingen en gijzelingen te voorkomen in eigen gebied. Maar de middelen die Rusland gebruikt, zijn disproportioneel en op zichzelf te veroordelen en daarbij bedoel ik met name de bombardementen op de bevolking en de behandeling van de bevolking die bezig is dat land te verlaten.
Wij hebben de plicht om daartegen op te komen. Niet uit zelfgenoegzaamheid, want als iemand uit een voormalige koloniale mogendheid weet ik van dat soort oorlogen en de spijt die pakweg twintig, dertig jaar later pas bovenkomt over misdaden die begaan zijn. Maar de toekomst van Rusland en Tsjetsjenië, die gaat ons ter harte en daarom deze oproep.
De resolutie steunen wij dan ook van harte. De resolutie richt zich met name op humanitaire aspecten, op steunverlening, op verschuiving ook van het TACIS-programma in die richting, op diplomatiek overleg en mogelijkerwijze op overleg op grondslag van de OVSE over de stabiliteit in de Kaukasus.
Wij willen als Europese Unie samenwerken met internationale organisaties waar Rusland steun van verlangt en verwacht. Maar in elk geval zullen wij ook op deze wijze, ook als het hard moet, de dialoog met Rusland op alle mogelijke wijzen moeten voortzetten.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, wat is er in de vier maanden dat wij ons met deze kwestie bezighouden veranderd? Ten eerste hebben wij de fluwelen putsch van de heer Poetin gehad. Dat had hij heel handig gepland: op oudejaarsdag, kort voor het begin van het nieuwe millennium. Hij heeft daardoor weliswaar een heel machtige positie weten te veroveren, maar tegelijkertijd is hij een van de grootste politieke oorlogsprofiteurs van onze tijd geworden. Toch moet hij mijns inziens de macht die hij nu heeft, gebruiken om een punt achter de oorlog te zetten, om de paix des braves van generaal De Gaulle, de vrede van de dapperen, te sluiten. Hij heeft nu de kans een eind te maken aan deze moorddadige oorlog en wel vanuit een heel sterke positie. Als hem dat niet lukt, zullen zijn presidentiële verblijven waarschijnlijk van bloed overstromen.
Er is nog een tweede belangrijk punt. Er is nog een verandering merkbaar en wel in de Russische publieke opinie. Gelukkig hoort men nu ook kritiek, kritiek van moeders van soldaten, kritiek van media en van voorvechters van de mensenrechten. Het zijn nog minderheidsstemmen, maar daaruit blijkt wel dat ook in het Russische volk een geweten blijft functioneren en dat wij het Russische volk niet aansprakelijk mogen maken voor hetgeen zijn leiders doen.
Ten derde ben ik van mening dat men in Tsjetsjenië zelf blijk heeft gegeven van een bewonderenswaardige wil tot verzet. Daarom heb ik ook grote problemen met paragraaf 4 van de resolutie. Ik begrijp namelijk heel goed dat men de mensen in Tsjetsjenië probeert te beschermen en wil voorkomen dat zij het slachtoffer van een volkerenmoord worden. Mijns inziens moeten wij als Europese Unie eindelijk zware druk uitoefenen en artikel 2 van de partnerschapsovereenkomst in overweging nemen. Ook de Commissie en de Raad moeten eindelijk concrete druk uitoefenen, zoals het Parlement dat met zijn bescheiden mogelijkheden van meet af aan heeft gedaan. Wij moeten als EU met één stem spreken en mogen de duidelijke taal niet aan enkel het Europees Parlement overlaten. Wat de humanitaire hulp betreft is het voor ons beschamend dat bepaalde NGO's er allang in zijn geslaagd concrete hulp te verlenen. Ik weet dat een zending babyvoeding is aangekomen. Helaas slaagt de Commissie er echter niet in in de buurt van Tsetsjenië de noodzakelijke kanalen te openen en ik zou graag van de Commissie willen horen waarom dat niet lukt. Men moet eindelijk concrete humanitaire hulp verlenen, hulp tegen de volkerenmoord. Wat in Tsjetsjenië gebeurt, is namelijk volkerenmoord.

Krehl
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij houden ons niet pas sedert vier maanden, sedert het uitbreken van het tweede militair conflict, met het probleem van de Kaukasische volkeren en Rusland bezig. Daar hebben wij ook in het verleden vaak over gesproken. Tot nu toe hebben wij echter in het militair conflict tussen Rusland en het Tsjetsjeense volk nog steeds geen succes weten te boeken. Er heerst nog steeds geen vrede in dit gebied en ofschoon het Europees Parlement altijd een heel duidelijk politiek standpunt heeft ingenomen, hebben wij tot nu toe niets bereikt.
Mijns inziens zijn er nu echter, na de Doema-verkiezingen en het aftreden van Jeltsin, ook voor ons nieuwe politieke mogelijkheden. Mijns inziens moet het Europees Parlement niet alleen nadenken over de meest zinvolle sancties, maar ook proberen een politieke dialoog op gang te brengen met Russische politici. De samenstelling van de Doema is heel anders dan ooit tevoren en dat geeft ons een kans politieke bondgenoten te vinden in ons streven naar een politieke beëindiging van het militair conflict in Tsjetsjenië en naar herstel van de vrede.
Wij weten allen dat ook na beëindiging van dit militair conflict het probleem van de Kaukasische volkeren nog lang niet de wereld uit zal zijn. Wij hebben dus een politieke dialoog nodig. Wij hebben politieke samenwerking nodig. Dit conflict dateert immers niet van vandaag. Dit is het resultaat van de geschiedenis van de Kaukasische volkeren in Rusland, van hun verzet tegen Rusland, tegen deportatie en bezetting. Mijns inziens ligt het absoluut in de lijn van het Europees Parlement ook na de beëindiging van het militair conflict bondgenoten te zoeken voor een politieke dialoog.

Krivine
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn uiteraard verontwaardigd over het barbaarse karakter van de Russische interventie in Tsjetsjenië, verontwaardigd te zien hoe Boris Jeltsin en zijn kliek deze bloedbaden hebben kunnen gebruiken om de aandacht af te leiden van de ellende die zij met hun beleid over de Russische bevolking hebben uitgestort. De moorden in Tsjetsjenië leveren nu stemmen op in Moskou.
Maar de verontwaardiging omvat meer dan dit alleen. Hoe kan men begrip hebben voor de medeplichtige passiviteit van de mogendheden uit het Westen die zich voorvechters noemen van humanitaire en militaire hulp en die niet hebben geaarzeld om Irak en het voormalig Joegoslavië te bombarderen? Deze mogendheden kijken nu met een verliefde blik naar de alcoholistisch-mafiose klieken die Rusland leiden. Denk maar eens aan de enthousiaste woorden van Amerikaanse en Europese leiders die vol lof waren over de verdiensten van Boris Jeltsin. Door zich solidair te verklaren met de Russische regering, hebben ze de voorkeur gegeven aan de wetten van de markt ten koste van de bescherming van de rechten van de bevolking.
Laten wij ophouden met deze schaamtevolle hypocrisie en de onmiddellijke terugtrekking van de Russische troepenmachten en het recht op zelfbeschikking, de onafhankelijkheid van het Tsjetsjeense volk dus, eisen.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik wil hierbij graag eer betuigen aan Dimitri Neverovsky, lid van de transnationale radicale partij en lid van mijn partij, die is veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf, omdat hij gewetensbezwaren had, omdat hij zich verzette tegen de oorlog in Tsjetsjenië. Ik wil ook graag eer betuigen aan de actievoerders van de transnationale partij die, als enigen in Moskou, hebben gedemonstreerd tegen de oorlog in Tsjetsjenië.
Tot mijn spijt vind ik dat wij, om de redenen die mevrouw Schroedter reeds heeft genoemd, geen eer kunnen betuigen aan onze commissaris, Poul Nielson. Hij heeft vier maanden lang geen moment de tijd kunnen vinden om naar Tsjetsjenië te gaan, naar de regio, om ervoor te zorgen dat de Europese Unie ten minste op humanitair gebied - en ik heb het hier niet over het politieke vlak - een bevredigende reactie op de tragedie geeft. Ik vind dit bijzonder ernstig. Ik hoop dat wij de heer Nielson de komende dagen in Tsjetsjenië zullen zien, of in ieder geval in de regio, of in ieder geval in Ingoesjetië en dat hij zich eindelijk over deze vluchtelingen ontfermt.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, twee stemmen van Tsjetsjeense vrouwen, vluchtelingen. Eerste citaat: "Mijn zoon is 13. Als wij terugkeren, vrees ik dat de Russen hem dadelijk arresteren en laten verdwijnen" en, tweede citaat, "De Russen zijn geen bevrijders, maar bezetters. Vroeger terroriseerden ons de islamieten. Vandaag doen dat de Russische soldaten."
Het einde van het bloedvergieten in de noordelijke Kaukasus lijkt geenszins in zicht. Zonder enige schroom houdt de Russische minister-president en interim-president, Vladimir Poetin, een officiële delegatie van de Raad van Europa voor dat zij haar kritiek op de oorlog van het Kremlin niet dient te baseren op propagandamateriaal. Inderdaad, om de publicitaire regie van deze tweede Tsjetsjeense oorlog binnen enkele jaren heeft Moskou zich dit keer van meet af aan bekommerd.
Dat mag echter niet baten. De verhalen uit de immense schare van Tsjetsjeense vluchtelingen spreken voor zich. Evenmin laten alle Russische politici zich ringeloren en intimideren door Poetin en diens influisteraars. De hervormingsgezinde presidentskandidaat Grigorij Javlinskij bijvoorbeeld stelt onomwonden dat het een misdaad is een oorlog te benutten voor verkiezingsdoeleinden. Javlinskij pleit voor een dialoog met de Tsjetsjeense leiders én bevolking.
Deze Russische bezonnenheid verdient onze steun. Het reëel dreigende alternatief is immers een schier uitzichtloze guerrilla De voorliggende, politiek evenwichtige resolutie van het Europees Parlement beoogt dit afschrikwekkende en gevaarvolle scenario in elk geval te voorkomen. Het effect ervan kunnen wij sowieso meten wanneer Poetins bewindsman voor buitenlandse zaken, Ivanov, volgende week zijn opwachting maakt in Straatsburg bij de Raad van Europa.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij hebben druk op Rusland uitgeoefend om te komen tot een politieke oplossing in Tsjetsjenië. Onze sanctiedreigingen hebben niet tot resultaat geleid. Om een politieke oplossing te bevorderen moet er naar mijn mening een politieke dialoog met de Russische leiders worden begonnen, er moet dus met politieke middelen met de nieuwe leiders naar een politieke oplossing worden gezocht. Van de Doemaleden is 70% nieuw en Rusland heeft ook een nieuwe interim-president. Deze interim-president heeft verklaard een politieke dialoog te willen. Hij heeft al een ontmoeting gehad met een delegatie van de Raad van Europa waarmee hij drie uur lang heeft gesproken. Mijn voorstel is dat een delegatie van het Europees Parlement naar Moskou gaat om vooral een politieke dialoog met de nieuwe leiders te voeren. Ten tweede stel ik voor dat de commissaris voor Buitenlandse Zaken, Christopher Patten, eveneens een politieke dialoog over de situatie in Tsjetsjenië begint. Met politieke middelen kan men invloed uitoefenen op de politieke oorlog waarvan nu sprake is.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie blijft in de grond gehecht aan een partnerschap met Rusland op de lange termijn, gebaseerd op de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst en op de gemeenschappelijke strategie, teneinde de veiligheid en stabiliteit in Europa in een breder kader te versterken. In overeenstemming met het duidelijke standpunt van het Parlement acht de Commissie het derhalve verkeerd om alle communicatiekanalen af te snijden. Wij dienen vooral met de Russen te kunnen spreken over ons grote meningsverschil en over onze grote bezorgdheid ten aanzien van de situatie in Tsjetsjenië.
De Europese Raad van Helsinki heeft een zeer duidelijke boodschap afgegeven over de kritieke situatie waarin de burgerbevolking zich bevindt en over de noodzaak voor Rusland om de mensenrechten te eerbiedigen. Ik denk hierbij met name aan het ultimatum aan de inwoners van Grozny, het buitensporig en willekeurig gebruik van geweld tegen de burgerbevolking, de belemmeringen die worden opgeworpen voor een veilige en snelle humanitaire hulpverlening door de hulporganisaties en het gebrek aan een werkelijke politieke dialoog met de legitieme Tsjetsjeense autoriteiten.
De situatie is niet verbeterd sinds de Top in Helsinki. Hoewel het ultimatum aan de inwoners van Grozny niet is uitgevoerd, blijven wij ons grote zorgen maken over de noodsituatie van de burgerbevolking en in het bijzonder de personen die in Grozny in de val zitten. De omstandigheden voor het bieden van humanitaire hulp blijven moeilijk. Er is nog geen oplossing in zicht voor wat betreft het militaire conflict, gezien het feit dat de Russische troepen een vrij sterke tegenstand ondervinden. De interim-president, Poetin, spreekt nu over verlenging van de operatie. De vrees neemt toe dat de instabiliteit ook het naburige Georgië in zijn greep krijgt.
Het voorzitterschap en de Commissie zijn actief bezig met de toepassing van de conclusies van de Europese Raad van Helsinki, namelijk het uitvoeren van de gemeenschappelijke strategie, het opschorten van sommige bepalingen van de samenwerkingsovereenkomst en het strikt toepassen van de handelsbepalingen hiervan, de overweging om de TACIS-middelen te gebruiken voor humanitaire hulp en om TACIS 2000 terug te brengen tot een basisprogramma met een beperkt bereik. Deze kwesties zullen aanstaande maandag door de ministers van Buitenlandse Zaken worden besproken in de vergadering van de Raad Algemene Zaken. Het is duidelijk dat wij vandaag niet vooruit kunnen lopen op de resultaten hiervan. Maar ik zal ervoor zorgen dat mijn collega, de heer Chris Patten, in kennis wordt gesteld van de punten die in dit debat naar voren zijn gebracht, zodat hij deze kan doorgeven aan de Raad.
Tot slot wil ik graag benadrukken dat de verklaring van Helsinki reeds is omgezet in concrete maatregelen, waarbij in het bijzonder rekening wordt gehouden met het standpunt van het Parlement. Het Parlement wil immers dat de ondertekening van de overeenkomst voor wetenschap en technologie wordt opgeschort en dat de handelsbepalingen strikt worden toegepast, te beginnen met een actie in de staalsector tegen de exportbelasting op afval van niet-ijzerhoudende metalen. Daarnaast heeft de Commissie besloten om de begrotingsautoriteit niet te verzoeken om overdracht van de kredieten van het programma voor voedselhulp aan Rusland die vorig jaar niet gebruikt zijn.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, heeft commissaris Nielson zijn ontslag ingediend? Hier wordt niet over gesproken. Wat de heer Patten betreft, akkoord, maar de heer Nielson, de commissaris die verantwoordelijk is voor humanitaire zaken, is volledig afwezig.

De Voorzitter
Wij gaan hier geen discussie over houden. De heer Nielson kan hier deze week door omstandigheden niet aanwezig zijn, zoals de Voorzitter van het Parlement de vergadering maandag al heeft meegedeeld. Zij zei toen dat de heer Nielson haar persoonlijk een brief had geschreven waarom hij deze week verhinderd was.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, normaal gesproken mag men toch de commissaris een korte vraag stellen. Ik wilde alleen heel concreet vragen - deze vraag werd namelijk niet beantwoord - of er al dan niet humanitaire hulp wordt verleend. Ik bedoel natuurlijk nu, niet in de toekomst, maar op dit moment!

De Voorzitter
De commissaris mag deze vraag beantwoorden als hij dat wil, maar het is niet de normale procedure om tijdens het actualiteitendebat aanvullende vragen te stellen. Het actualiteitendebat kent een zeer strakke tijdsplanning. Als de commissaris echter het woord wil, dan geef ik hem dat gaarne.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, de heer Nielson heeft reeds aangegeven welke problemen er zijn met betrekking tot het verlenen van humanitaire hulp. Het probleem ligt vooral op dit vlak.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.

Ivoorkust
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties inzake Ivoorkust:
B5-0049/2000 van de leden Carlotti en Sauquillo Pérez del Arco, namens de PSE-Fractie, over de situatie in Ivoorkust;
B5-0063/2000 van de heer Van den Bos, namens de ELDR-Fractie, over Ivoorkust;
B5-0068/2000 van de leden Sjöstedt en Alavanos, namens de GUE/NGL-Fractie, over de situatie in Ivoorkust;
B5-0077/2000 van de heer Rod e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over Ivoorkust;
B5-0087/2000 van de heer Novelli e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de staatsgreep in Ivoorkust.

Van den Bos
Slechte regeringen moeten via de stembus verdwijnen en niet via de loop van het geweer. Dat geldt ook voor Ivoorkust. De terecht grote ontevredenheid over het corrupte regime-Bedié rechtvaardigt geen staatsgreep. Het gaat er nu om dat de nieuwe machthebbers zich aan hun woord houden en op korte termijn de democratie herstellen, een grondwet maken en uiterlijk in juni vrije verkiezingen houden onder internationaal toezicht. Ook is het essentieel dat de corruptie wordt aangepakt. Als het nieuwe regime zich niet aan de beloftes houdt, zal het samenwerkingsakkoord met Europa moeten worden opgeschort. De regering van nationale eenheid heeft zeer weinig tijd om het internationale vertrouwen te herstellen. Hoe eerder zij via de stembus zelf weer verdwijnt, hoe beter.

Laguiller
Volgens de compromisresolutie over de situatie in Ivoorkust moet de democratische legitimiteit worden hersteld. Maar waar gaat het hier over? Vanaf de schanddaad van de Franse koloniale overheersing, de dictatuur van Houphouët-Boigny, het zowel autoritaire als corrupte regime van Konan Bédié en het militaire regime van Guei, heeft de bevolking van Ivoorkust nooit werkelijk vrije verkiezingen, noch democratische rechten en vrijheden gekend. Achter de hypocriete woorden over democratie, streeft de resolutie vooral naar het herstel van de autoriteit van de staat en het veiligstellen van bezit.
Onze solidariteit gaat uit naar de overweldigende meerderheid van de bevolking van Ivoorkust, arbeiders, werklozen en kleine boeren die geen enkel bezit hebben en het hoofd nauwelijks boven water kunnen houden. Behalve de dictatuur en de ellende, hebben zij ook altijd moeten lijden onder de repressie van de staat. Ik wil ook graag nog wijzen op de verantwoordelijkheid van de Franse staat, alle regeringen samen genomen, die niet alleen het éénpartij-regime in Ivoorkust heeft gesteund, maar die dit ook als voorbeeld van stabiliteit en zelfs democratie heeft gesteld voor heel Afrika. En dat allemaal om de belangen te beschermen van de grote Franse industriële groepen die zich daar verrijken en het land verarmen. Laten wij de hand in eigen boezem steken, want als het echte militaire regime van Guei en de schijndemocratie van Bédié veroordeeld moeten worden, moeten de grote mogendheden en hun steun aan dictaturen in arme landen nog meer worden veroordeeld.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, enige maanden geleden heb ik hier door de heer Johan Van Hecke in gruwelijke en terechte bewoordingen de veroordeling horen uitspreken van die toenmalige regering die door een staatsgreep ten val gebracht is. Ik ben het eens met de collega's die zeggen: dat is niet de goede manier. Maar in zo'n land zijn er niet veel goede manieren om zoiets te doen. Dit regime was een slecht regime. Wij hopen nu dat er een proces kan op gang gebracht worden want democratie lijkt ons niet alleen een moment van verkiezingen te zijn.
Democratie is een proces en door gebruik te maken van de artikelen in de Overeenkomst van Lomé willen wij erop wijzen dat onderhandelingen misschien kunnen leiden, mits een goed engagement van de Europese landen, tot het gewenste resultaat. Men had ook kunnen kiezen voor het onmiddellijk uitsluiten van het land van de Lomé-hulp. Maar ik denk dat de gekozen procedure enige mogelijkheden biedt op voorwaarde dat wij zeer goed weten waar wij naartoe willen en dat wij ook gereed staan om dit land effectief te helpen.

Novelli
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, op 24 december heeft een militaire staatsgreep een abrupt einde gemaakt aan de democratie in Ivoorkust. De voorgaande sprekers hebben vrijwel alles al gezegd over de onvolkomenheden van het vorige regime. Er zijn beschuldigingen van corruptie geuit. Inderdaad ligt het voor de hand dat bij de binnenkort te houden presidentsverkiezingen de stemmen mogelijk gemanipuleerd zullen worden.
Ik wil deze gelegenheid aangrijpen om de aandacht van het Parlement te vragen voor een ander land waarover weinig wordt gesproken: Senegal, waar presidentsverkiezingen gehouden zullen worden en waar hetzelfde gevaar van manipulatie bestaat als in Ivoorkust. Maar het is duidelijk dat in Ivoorkust, net zomin als elders, dit gevaar niet als excuus kan worden gebruikt voor wat er zich daar heeft afgespeeld. Een militaire staatsgreep is geen overwinning voor de democratie en zal dat ook nooit worden.
Ons Parlement, dames en heren, dient deze staatsgreep te veroordelen, maar dat is natuurlijk niet genoeg. Er is een overgangsregering gevormd en het Europees Parlement dient druk uit te oefenen om in juni 2000 vrije en open verkiezingen te organiseren, overeenkomstig het verzoek van de West-Afrikaanse Economische Gemeenschap, waarbij waarnemers van de internationale gemeenschap aanwezig zijn en waarbij gebruik gemaakt wordt van betrouwbare kiezerslijsten.
Daarnaast wil ik dat de politieke leiders die bij deze staatsgreep gearresteerd zijn, vrijgelaten worden. De vrijheid van meningsuiting en de eerbiediging van de mensenrechten dienen opnieuw gegarandeerd te worden. In dit verband dient ons Parlement de actie van de Commissie op de voet te volgen door te verzoeken om het in gang zetten van de raadplegingsprocedure met het oog op een eventuele opschorting van de samenwerking tussen de Europese Unie en Ivoorkust. Dames en heren, mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de terugkeer van de democratie in Ivoorkust dient vanaf vandaag een constante zorg van ons Parlement te zijn en daarnaast ook van iedereen die wil dat het recht zegeviert over de macht.

Van Hecke, Johan
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de democratie blijft een uiterst broos gegeven in Afrika. Dat is eens te meer gebleken in Ivoorkust, nochtans een land dat lang doorging als een model van relatieve politieke en economische stabiliteit. Het is juist, het regime van Bedié was de laatste tijd snel aan het afglijden. Het IMF, de Wereldbank en de Europese Unie hadden dat afgelopen jaar hun hulp aan Ivoorkust opgeschort wegens gebrek aan transparantie en misbruik van overheidsgeld. Ook politiek liep het fout. De president begon autoritaire en repressieve trekken te vertonen, vooral toen hij zijn belangrijkste rivaal Watara op een erg omstreden manier liquideerde. Maar zijn al die overwegingen van dien aard dat zij een staatsgreep legitimeren? Dat is de hamvraag. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat de Europese Unie ten aanzien van Ivoorkust een veel mildere houding aanneemt dan in vergelijkbare situaties. Je kan toch moeilijk een staatsgreep in Burundi bestraffen door een embargo te ondersteunen en tegelijk in Ivoorkust snel weer overgaan tot de orde van de dag. Door deze coup niet ondubbelzinnig te veroordelen, dreigt men een alibi te geven aan de militaire leiders in Afrika om de macht te grijpen met de wapens. Daarom moet de Europese Unie de druk op de ketel houden en herstel van de rechtsstaat en de democratie door middel van vrije en eerlijke verkiezingen als conditio sine qua non stellen voor iedere verdere samenwerking met Ivoorkust.
Laat ons vooral geen twee maten en twee gewichten hanteren. Wat mij betreft, Voorzitter, zijn er geen goede of slechte staatsgrepen. Militaire oplossingen zijn waar ook ter wereld per definitie kortzichtige oplossingen.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie, het voorzitterschap en de lidstaten hebben hun grote bezorgdheid uitgesproken over de ontbinding van de openbare en wettelijke instellingen die op de militaire staatsgreep is gevolgd. De Europese Unie volgde de ontwikkeling van de situatie in Ivoorkust al met bijzondere aandacht sinds de oppositieleiders gearresteerd en gevangengenomen werden, sinds tegen de heer Ouattara een arrestatiebevel werd uitgevaardigd, en sinds de interetnische spanningen opliepen en de economische situatie verslechterde.
Momenteel is ons eerste doel het bevorderen van een snelle terugkeer naar de rechtsstaat en naar het normale functioneren van de democratische instellingen. De Commissie heeft daarom besloten de raadplegingsprocedure in gang te zetten, zoals voorzien in artikel 366 bis van de Overeenkomst van Lomé. Deze procedure is gelijk aan de procedure die vorig jaar is toegepast met betrekking tot Niger en Guinee-Bissau. De Raad heeft dit voorstel goedgekeurd. De Commissie en de Raad hebben Ivoorkust hiervoor uitgenodigd. De autoriteiten van Ivoorkust hebben twee weken de tijd om op deze uitnodiging te reageren. Vervolgens dient deze raadpleging binnen een maand plaats te vinden. Het Europees Parlement zal op de hoogte gehouden worden van het verloop van deze raadpleging.
Met deze raadpleging willen wij het volgende bereiken: een gedetailleerde evaluatie maken van de situatie in Ivoorkust; benadrukken dat de Europese Unie veel belang hecht aan de eerbiediging van de essentiële elementen van artikel 5 van de Overeenkomst van Lomé, te weten de eerbiediging van de rechtsstaat, de democratie en de mensenrechten; precies weten wat Ivoorkust van plan is te doen om de eerbiediging van deze essentiële elementen te garanderen; en tot slot een akkoord bereiken over de maatregelen die zullen worden genomen om inbreuken op deze essentiële elementen een halt toe te roepen. De Commissie en de Raad zijn druk bezig met de voorbereidingen voor deze raadpleging, maar ik kan u nu al vertellen wat ons doel is: wij willen van de autoriteiten van Ivoorkust de stellige toezegging dat zij de grondwettelijke orde zullen herstellen en dat zij een tijdschema voor deze overgang bekend zullen maken.
Indien de uitkomsten van de raadpleging niet naar tevredenheid zijn, heeft de Europese Unie op dat moment de mogelijkheid om passende maatregelen te nemen, waarbij zo nodig de samenwerking met dit land volledig of gedeeltelijk wordt opgeschort. Tot nu toe is er nog geen voorstel gedaan voor het opheffen daarvan, omdat wij willen voorkomen dat de bevolking hierdoor benadeeld wordt. Daarom zal er voorlopig geen enkel nieuw financieringsbesluit worden goedgekeurd, met uitzondering van projecten voor humanitaire hulp aan de armste bevolkingsgroepen.
Tot slot kan ik u verzekeren dat de Commissie het grootste belang hecht aan de raadpleging die in de komende dagen met Ivoorkust in gang gezet zal worden. Zij zal de ontwikkeling van de situatie in dit land en de eerbiediging van de mensenrechten op de voet blijven volgen en het Europees Parlement zal hierover worden geïnformeerd.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.

Mensenrechten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
Egypte
B5-0052/2000 van mevrouw Karamanou, namens de PSE-Fractie, over het sektarische geweld tussen Kopten en Moslims in Egypte;
B5-0056/2000 van de heer Le Pen e.a., namens de TDI-Fractie, over de slachting onder de Koptische christenen in Al-Kocheh in Egypte;
B5-0066/2000 van de heer Hugues Martin, namens de PPE-DE-Fractie, over de recente interconfessionele gewelddadigheden in Opper-Egypte;
B5-0069/2000 van mevrouw Morgantini e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de recente interconfessionele gewelddadigheden in Egypte;
China
B5-0050/2000 van de leden Schori en Colom i Naval, namens de PSE-Fractie, over China;
B5-0064/2000 van de heer Haarder e.a., namens de ELDR-Fractie, over de situatie van de mensenrechten in China;
B5-0079/2000 van de heer Gahrton e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de schendingen van de mensenrechten in China;
B5-0083/2000 van de heer Van Orden e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de mensenrechten in China;
Irak
B5-0038/2000 van de heer Collins, namens de UEN-Fractie, over de Koeweitse gevangenen in Irak;
B5-0053/2000 van de heer Sakellariou, namens de PSE-Fractie, over de gevangenen van de Golfoorlog;
B5-0062/2000 van de heer Haarder, namens de ELDR-Fractie, over de gevangenen in Irak na de Golfoorlog;
B5-0070/2000 van de heer Marset Campos e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de van oorsprong Koeweitse krijgsgevangenen in Irak;
B5-0074/2000 van mevrouw Boumédiene-Thiery e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de gevangenen van de Golfoorlog;
B5-0084/2000 van de leden Salafranca Sánchez-Neyra en Grossetête, namens de PPE-DE-Fractie, over de gevangenen in Irak na de Golfoorlog;
Tsjaad
B5-0078/2000 van de heer Lannoye e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de schendingen van de mensenrechten in verband met het aardoliewinning- en pijplijnproject van Tsjaad en Kameroen;
B5-0081/2000 van de leden Howitt en Kinnock, namens de PSE-Fractie, over de schendingen van de mensenrechten in verband met het aardoliewinning- en pijplijnproject van Tsjaad en Kameroen;
B5-0088/2000 van de heer Novelli, namens de PPE-DE-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Tsjaad.
Egypte

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, met de huidige resolutie wil ik uiting geven aan de ongerustheid van de socialistische fractie over de omvang van de gewelddaden en de bloedige conflicten tussen religieuze groeperingen. In landen zoals Egypte, Indonesië, Nigeria, Libanon, Tsjetsjenië en Kosovo beginnen haat en fanatisme zelfs een serieus gevaar te worden voor de vrede, de stabiliteit en de ontwikkeling.
De komst van het nieuwe millennium ging niet alleen vergezeld van feest en gejubel, maar helaas ook van bloedvergieten, van de meest ernstige rellen sedert jaren. Dit bloed werd geofferd op het altaar van de blinde haat, van de uit religieus fanatisme voortkomende haat. Wij erkennen dat de Egyptische regering inspanningen onderneemt om de extremisten te bestrijden en de slachtoffers van de gewelddaden schadeloos te stellen. Deze inspanningen dienen echter te worden versterkt. Men moet een diepgaand onderzoek instellen naar de oorzaak van de rellen, de schuldigen straffen en vooral maatregelen treffen om de democratie te verstevigen, de mensenrechten te eerbiedigen en tolerantie jegens andersdenkenden aan te moedigen.
Een belangrijke bijdrage aan de eerbiediging van de mensenrechten zou zeker ook de afschaffing zijn van de doodstraf, van deze middeleeuwse straf die nog steeds in Egypte bestaat. Wij weten dat aan het begin van het nieuwe jaar de Egyptische politie er slechts met moeite in is geslaagd een einde te maken aan de rellen in het zuiden van het land tussen christenen en moslims, waarbij 25 mensen om het leven kwamen en tientallen huizen en winkels werden vernield. Het was echter niet de eerste keer dat zich gewelddaden voordeden in Egypte. Reeds in 1992 en 1997 pleegden mohammedaanse fundamentalisten bloedige aanvallen op christenen. Daardoor liep het toerisme in Egypte zware schade op, met alle gevolgen van dien voor de economische en sociale ontwikkeling van het land.
Met deze resolutie wil ik tot slot de Raad en de Commissie uitnodigen in het MEDA-programma voorlichtingsacties op te nemen ter bevordering van mensenrechten en religieuze tolerantie.

Ducarme
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik graag benadrukken dat de dringende resolutie voor onze fractie in de eerste plaats een sterk pressiemiddel is om een actueel probleem te behandelen. Als de politiek geen grip op zo' n probleem heeft, kan een bestaand gevaar uit de hand lopen. In dit geval geloven wij dat de ingediende resolutie de urgentieprocedure niet rechtvaardigt. Wij zijn hier des te meer van overtuigd omdat wij allen bij de behandeling van dit onderwerp hebben opgemerkt dat de gerapporteerde feiten niet de politieke reikwijdte hebben die in de eerste overwegingen van de onderhavige resolutie wordt aangegeven. Het gaat meer om confrontaties van gemeen recht in een deel van Egypte dan om gebeurtenissen die voortkomen uit religieuze tegenstellingen.
Bovendien getuigt het van weinig tact om een aantal alinea' s uit de brief van de voorzitter van het Egyptische parlement aan de Voorzitter van het Europees Parlement, letterlijk over te nemen. Het lijkt me niet aanbevelenswaardig om argumenten te gebruiken van mensen die deze gebruikt hebben om zich te verdedigen. Ik denk ook niet dat het verstandig is. Bepaalde islamitische kringen hebben daarnaast een nogal agressieve opvatting over onze initiatieven. Wij vrezen dan ook dat wij hun een wapen in handen geven om te laten zien dat het Europees Parlement zijn boekje te buiten gaat in een situatie die een dergelijke haast en een dergelijke politieke vastberadenheid niet rechtvaardigt.
De liberale fractie zal nu niet voor deze resolutie stemmen. Wij zullen ons onthouden van stemming en behouden ons het recht voor om een ontwerpresolutie in te dienen die het Europees Parlement een veel bredere kijk zal bieden op de gebeurtenissen in Egypte en in heel Noord-Afrika als het gaat om de bescherming van de rechten van minderheden en de democratische rechten.

Martin, Hugues
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, voor u ligt een gezamenlijke ontwerpresolutie over de gewelddadigheden die onlangs in Opper-Egypte hebben plaatsgevonden, waarbij meer dan 20 Egyptische burgers om het leven zijn gekomen. Geachte collega's, zoals u misschien weet, ben ik tevens rapporteur voor de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Egypte. De onderhandelingen over de technische onderdelen zijn in juni vorig jaar afgerond en de definitieve tekst zal zeer binnenkort aan ons worden voorgelegd. Naar ik hoop zal deze overeenkomst het begin vormen van steeds nauwere betrekkingen tussen Egypte, dat een belangrijke rol speelt in het Midden-Oosten en het Middellandse-Zeegebied, en de Europese Unie.
De politieke situatie in het Midden-Oosten bevindt zich nu in een gunstige fase en ik wil dat aspect benadrukken om onze handelswijze in een bredere context te plaatsen. Met deze resolutie wil ons Parlement zijn gevoelens uiten over de gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden, maar wil het tevens duidelijk maken dat het bij de onderhandelingen met onze mediterrane partners zeer veel aandacht zal hebben voor de mensenrechten, zoals wij dat met al onze partners doen. Centraal in ons optreden staat de bescherming van de mensenrechten en van de democratie; wij moeten ons mijns inziens in deze kwesties onverzettelijk opstellen en degenen die deze weg inslaan aanmoedigen.
Alle collega's hebben gemerkt dat de Egyptische autoriteiten snel hebben gereageerd, zoals behoort, om een onderzoek ter plaatse uit te voeren en vooral om hulp te organiseren voor de slachtoffers van deze gewelddaden. President Mubarak is zich er zelf op het hoogtepunt van de crisis mee bezig gaan houden. Het is daarom volgens mij volstrekt duidelijk dat deze resolutie beschouwd moet worden als een positief signaal en een aanmoediging van onze kant en ik verzoek alle collega's om deze tekst, die het resultaat is van een compromis, goed te keuren. Ik wil graag de collega's en medeondertekenaars van deze ontwerpresolutie danken voor de goede wil die zij aan de dag hebben gelegd om tot een gezamenlijke resolutie te komen.
Ik zou willen afsluiten, mijnheer de Voorzitter, met de opmerking dat deze tekst een ontwikkeling heeft doorgemaakt en dat dit bovendien is gebeurd in samenwerking met de Egyptische autoriteiten, wat een zeer goed voorteken is.

Boumediene-Thiery
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de afgelopen tien jaar wordt Egypte geteisterd door een golf van geweld. Zowel de internationale gemeenschap als de Europese instelling doen er echter al jarenlang het zwijgen toe. Egypte speelt natuurlijk een fundamentele rol in het vredesproces in het Midden-Oosten en de geopolitieke situatie van het land zorgt ervoor dat bijna niemand iets durft te zeggen over dingen die Egypte kunnen ontrieven. Wij moeten daarom blij zijn dat er een debat over dit land wordt gevoerd, een land dat zich in het hart van het Euro-mediterraan partnerschap bevindt. Het is alleen wel jammer dat dit gebeurt omdat de huidige situatie zo slecht is.
Wij steunen uiteraard de inspanningen van de Egyptische regering bij haar strijd tegen de opkomst van het religieuze conservatisme, maar deze strijd tegen het extremisme is geen rechtvaardiging voor de schending van de rechten van de Egyptische bevolking en dan vooral van de politieke rechten. Deze strijd kan niet verhelen dat de vrijheid van meningsuiting en de fundamentele rechten, kortom de mensenrechten, met voeten worden getreden. Wij veroordelen in dit verband de handhaving van de doodstraf in dit land. Tot slot verzoeken wij de Raad om, in het kader van het MEDA-programma, specifieke acties te plannen voor de sociaal-economische ontwikkeling, de ontwikkeling van de democratie en het bevorderen van de tolerantie tussen alle etnische en culturele minderheden die tezamen de rijkdom van de Egyptische samenleving vormen.
China

Ford
Mijnheer de Voorzitter, het is niet meer dan terecht dat het Europees Parlement zijn bezorgdheid uitspreekt over de mensenrechtensituatie in China. Er hebben zich al zoveel incidenten voorgedaan dat wij deze problematiek gewoon niet langer kunnen negeren. Ik heb het dan over het etnisch-religieus geweld tegen minderheden en over de doodstraf die in China nog steeds wordt toegepast. Ook zijn wij bezorgd over de mate van politieke vrijheid in Hongkong en de situatie straks in Macao. Wij doen er goed aan China onder druk te zetten om zijn reputatie op het gebied van de mensenrechten te verbeteren. Wij in de EU moeten die druk blijven uitoefenen.
Toch ben ik op twee punten niet gerust. Ten eerste moeten wij oppassen dat wij de toetreding van China tot de WTO niet onnodig in gevaar brengen, omdat een WTO-lidmaatschap op de middellange termijn wel eens een betere uitwerking zou kunnen hebben op de hervorming van de Chinese economie en de mensenrechtensituatie in dat land dan welke andere maatregel ook. Openstelling van de Chinese markt en integratie van China in de wereldeconomie zullen zeker een positieve uitwerking hebben op de mensenrechtensituatie. In Chinese regeringskringen wordt dit door velen onderkend en ook met instemming begroet. Wij moeten oppassen dat wij, door te proberen het onderste uit de kan te halen, het kind niet met het badwater weggooien en uiteindelijk eigenlijk terug bij af zijn.
Ten tweede moeten wij China kritisch blijven volgen. Ik zal dat, waar nodig, blijven doen, maar ik hoop niet dat wij ons door alle aandacht voor China zullen laten afleiden van andere regimes in de wereld die een even slechte, zo niet nog slechtere reputatie hebben. Dat geeft China alleen maar een excuus om onze eisen te negeren.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, wat mij met betrekking tot China het meest verontrust, is dat de mensenrechtensituatie daar volgens vele bronnen steeds verder verslechtert ondanks alle contacten die wij met China hebben. De autoriteiten blijven hard optreden tegen dissidenten, tegen voorvechters van betere arbeidsvoorwaarden en tegen religieuze groeperingen. Zo zijn wij de afgelopen maanden geconfronteerd met het feit dat vele leiders van de Falun Gong-beweging zonder vorm van proces gevangen worden gehouden. Grove misstanden in China zijn de martelingen en de werkkampen. Maar het allerergste is misschien wel dat voor meer dan 60 verschillende vergrijpen, waarvan een groot aantal niet eens geweldsmisdrijven zijn, de doodstraf kan worden gegeven.
De terechtstellingen zijn voor ons wellicht het voornaamste punt van zorg. Volgens Amnesty International werden er in 1998 2700 doodvonnissen uitgesproken en 1769 voltrokken. Dat is een zeer ernstige zaak. Wij moeten de dialoog met China voortzetten. Wij moeten proberen om via dialoog en via onze handelsbetrekkingen de Chinese samenleving ontvankelijker te maken voor de Westerse benaderingswijze en wij moeten proberen de Chinezen ervan te overtuigen dat het anders moet.

Wuori
Mijnheer de Voorzitter, de situatie van de mensenrechten in China is inderdaad duidelijk verslechterd. Hongkong is een hoofdstuk apart en kan ook een specifieke voorbode van de toekomstige situatie zijn. De vlucht van de Karmapa Lama was op haar beurt een lichtpunt in China waar de vervolging op grond van religie steeds ernstiger wordt. Onder deze omstandigheden zeg ik "ja" tegen het WTO-lidmaatschap van China, maar tegelijkertijd moet worden geëist dat het land het VN-Verdrag voor de burgerrechten en politieke rechten ratificeert. Ook een retorische verbondenheid met de rechten van de mens is belangrijk, het is de eerste stap. Er moeten ook andere middelen worden benut om de bezorgdheid van de Europese Unie te laten zien en men moet vooral de kritische resolutie steunen die de Verenigde Staten op de komende vergadering van de VN-Commissie voor de rechten van de mens naar voren zullen brengen.

Van Orden
Mijnheer de Voorzitter, het bezoek deze week aan Straatsburg van de heer Martin Lee, een vooraanstaand democratisch leider in Hongkong, en de aankomst maandag in Brussel van een hoge Chinese WTO-onderhandelingsdelegatie maken de kwestie van de mensenrechten in China wederom tot een hoogst actueel onderwerp. Dat wij hiervoor aandacht vragen, betekent niet dat wij uit zijn op een confrontatie met China, een land waarvoor wij groot respect en veel bewondering hebben. Het is uitermate jammer dat de enorme economische vooruitgang die China pakweg de laatste tien jaar heeft geboekt, niet dezelfde vooruitgang heeft gebracht op het gebied van de politieke vrijheden, de vrijheid van godsdienst en de rechtsstaat. Natuurlijk moeten wij met China over dit soort zaken een dialoog aangaan, maar deze moet dan wel iets opleveren in de vorm van feitelijke hervormingen. Het kan niet zo zijn dat Westerse normen niet op China van toepassing zijn. Mensenrechten zijn universeel en Aziatische waarden zijn in dit opzicht niet anders dan de onze.
In Hongkong zien wij de moeizaam bedongen vrijheden en garanties steeds verder afkalven. Toch is het misschien niet zo verwonderlijk dat in China demonstraties naar aanleiding van de situatie in Tibet zijn verboden, als je bedenkt dat die in Londen ook maar amper worden toegestaan, wanneer de Chinese president op bezoek is.
De nieuwe machthebbers op het Chinese vasteland zouden eigenlijk moeten worden geprezen voor het afzweren van het communisme, maar in plaats van het communisme zien wij nu een gecorrumpeerde vorm van kapitalisme zonder democratische grondslagen opgang maken. De Chinese regering moet stoppen met het molesteren en gevangen zetten van christenen, zoals Li Dexian in de provincie Guandong, en ook met het onderdrukken van boeddhisten in Tibet en andere gebieden. Ik roep de Chinese autoriteiten op de moed te hebben om democratische pleitbezorgers als Martin Lee toe te staan zich in China vrij te bewegen. Wij willen een China dat volledig deel uitmaakt van de internationale gemeenschap, dat de democratische beginselen en de beginselen van de rechtsstaat respecteert. Wanneer zal China een tijdschema opstellen voor de invoering van democratie?
Commissaris Busquin, hoewel ik begrepen heb dat de Europese Unie normaliter mensenrechten en handelsbesprekingen gescheiden houdt, wil ik de Commissie toch vragen om de bezorgdheid van dit Parlement volgende week nadrukkelijk onder de aandacht van de Chinese WTO-onderhandelaars te brengen.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie laat zich graag voorstaan op haar reputatie als voorvechtster van de mensenrechten. Helaas zijn er enkele lidstaten die de mensenrechtensituatie in China niet willen veroordelen, omdat zij bang zijn daarmee hun handelsbetrekkingen te schaden. Deze politiek ondermijnt de morele autoriteit van de EU om uitspraken te doen over schendingen van de mensenrechten elders in de wereld.
Ik ben de rapporteur voor Hongkong in dit Parlement en ik ben bezorgd over het aantal incidenten in dat deel van de wereld, waarbij de mensenrechten wederom met voeten worden getreden. Het ontslag van de radio- en televisiedirecteur van Hongkong, Cheung Man-Yee, was een rechtstreekse inbreuk op de persvrijheid. Een ander voorbeeld is het verzoek van de regering van Hongkong om herinterpretatie van een recent en onwelgevallig vonnis van het Hooggerechtshof. Dit raakt aan het wezen van de rechtsstaat, aangezien de uitspraak van het hoogste beroepscollege eigenlijk had moeten worden aanvaard. De behandeling van Falun Gong-aanhangers en de weigering om LEGCO-wetgevers op het Chinese vasteland toe te laten, zijn stuk voor stuk tekenend voor de problemen die nog steeds in die regio spelen. Ik zal hierop in mijn verslag terugkomen. Het is van vitaal belang dat de EU, zowel als instelling als via de lidstaten, schendingen van de mensenrechten in China blijft veroordelen.

Plooij-van Gorsel
Mijnheer de Voorzitter, de mensenrechtensituatie in China is het afgelopen jaar sterk verslechterd. Denk aan het toenemend aantal executies, het verbond van de Falun Gong-beweging en de onderdrukking van Tibet, geïllustreerd door de recente vlucht van de veertienjarige Tibetaanse Karmapa Lama naar India.
Voor de liberale fractie is de maat nu vol. Een EU-China mensenrechtendialoog is uitstekend, maar als resultaten uitblijven, dient actie ondernomen te worden.
Nu de VS tijdens de komende vergadering in Genève een VN-resolutie over China wil ondersteunen, roep ik ook de Raad op dit te doen en wel met unanimiteit. Het verleden heeft namelijk aangetoond hoe schadelijk het is als bepaalde lidstaten hun nationale belangen laten prevaleren. Nederland heeft dat drie jaar geleden ondervonden toen het als voorzitter van de Europese Unie een VN-resolutie steunde die niet unaniem door de andere lidstaten gesteund werd. Economische sancties voor Nederland waren het gevolg.
Deze resolutie is de lakmoesproef voor onze mijnheer GBVB, de heer Solana. Op hem rust de ultieme taak de lidstaten dit keer op één lijn te krijgen, zodat de Raad eensgezind op de bres staat voor universele mensenrechten.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, de situatie op het gebied van de mensenrechten in China is nog steeds zeer ernstig. De meest fundamentele democratische rechten en mensenrechten worden niet geëerbiedigd. Pogingen om een politieke oppositie te vormen worden gestraft met opsluiting, gruwelijke straffen en uitwijzingen. Er zijn vandaag de dag duizenden gevangenen in het land. Pogingen tot het vormen van onafhankelijke vakorganisaties en tot georganiseerde strijd voor werknemersrechten worden, voor zover ze niet onder controle van de overheid staan, niet getolereerd. Het is beklemmend om te zien hoe een staat die in het belang van de arbeidersklasse zegt te handelen, deze klasse juist onderdrukt wanneer deze strijdt voor haar legitieme rechten. De doodstraf wordt beangstigend vaak uitgesproken en voltrokken. De vrijheid van godsdienst wordt niet geëerbiedigd. De aanhangers van de Falun Gong-beweging worden op een ontstellende en onvergeeflijke wijze vervolgd. Verscheidene minderheidsgroepen, zoals de Tibetanen, worden onderdrukt en het ontbreekt ze niet alleen aan democratische, maar ook aan culturele rechten. Er liggen bewijzen van een groot aantal gewelddaden van gevangenbewakers en van de politie.
Gezien dit alles is er zeer goede reden tot de kritische resolutie waarover wij straks zullen stemmen. Ik zal uiteraard voor de resolutie stemmen. Dat betekent echter niet dat ik alle delen van de tekst volmaakt vind. Ik vind bijvoorbeeld dat de inhoud van paragraaf 4 voor een deel anders geformuleerd had moeten worden. Ik had in de resolutie ook graag een passage opgenomen gezien over het gebrek aan vakbondsrechten in China. Wij zien immers hoe de Chinese regering heeft gereageerd op de jongste stakingen, demonstraties en pogingen tot vakorganisatie. Ik zou ook willen waarschuwen voor een ontwikkeling waarbij men de kritiek op het gebrek aan mensenrechten dempt, om economische en handelspolitieke voordelen te behalen.

Segni
Mijnheer de Voorzitter, maandagmiddag heb ik bij opening van de vergadering het Parlement en de Voorzitter gevraagd een boodschap te sturen aan de gouverneur van Texas en hem te verzoeken de doodstraf die deze dagen voltrokken zou worden, niet plaats te doen vinden. Het Parlement heeft dan ook vandaag redenen genoeg om zich diepgaand bezig te houden met de situatie in China waar de schendingen van de mensenrechten een ongekend niveau hebben bereikt. Ik kan mij volledig vinden in al hetgeen de collega's voor mij zeiden. De situatie van de mensenrechten in China verslechtert inderdaad dramatisch. China stelt zich weliswaar met veel moeite open voor nieuwe economische ontwikkelingen, maar raakt bij de eerbiediging van de mensenrechten steeds verder achterop. Amnesty International spreekt over niet minder dan 700 doodstraffen per jaar. Een andere bron vermeldt voor het afgelopen jaar zelfs 1400 uitgevoerde doodstraffen. Wat ook het echte cijfer moge zijn, het lijdt geen twijfel dat dit dramatische onthullingen zijn. De vraag is nu echter hoe de Unie en het Parlement deze situatie aan de kaak kunnen stellen. Ten eerste moeten wij mijns inziens onze inspanningen toespitsen op de volgende bijeenkomst van de VN-commissie van 20 maart aanstaande in Genève, waar dit vraagstuk als eerste punt op de agenda staat.
Ik wil het Parlement dan ook vragen of het niet zinvol is aan te dringen op aanwezigheid bij die vergadering van de Unie, of van misschien zelfs het Parlement. Het belangrijkste is echter - en dat werd ook al gezegd - dat niet alleen de Unie haar stem laat horen, maar dat de lidstaten ook een sterk en vastberaden gemeenschappelijk standpunt innemen. Terecht werd opgemerkt dat de Unie wel krachtige standpunten kan innemen, maar dat van die standpunten niet veel overblijft als de lidstaten vanwege hun economische of commerciële belangen uiteindelijk het tegendeel doen van wat zij hebben afgesproken.
Er is nog een vraagstuk dat moet worden besproken: de aanvraag tot lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie door China. Ik besef heel goed dat een dergelijk lidmaatschap heel gunstige aspecten vertoont en indirect voordelen kan opleveren, maar men mag dit verzoek niet loskoppelen van een wereldomspannend standpunt van de VN en van een krachtig verzoek aan China om in het onderhavige geval stappen in de goede richting te zetten. Aldus kunnen wij misschien van het terrein van verbale oproepen overstappen op concrete acties.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik heb goed nieuws voor u: westerse bedrijven, waaronder Europese bedrijven, investeren steeds minder in China en deze trend wordt steeds beter zichtbaar. Ons Parlement staat dus niet meer alleen in zijn verzet tegen de Raad en de Commissie. Deze instellingen voeren immers al jarenlang een kortzichtig beleid ten opzichte van de Volksrepubliek China. Dit beleid jegens het dictatoriale en communistische bewind in China is complex en vergelijkbaar met het EU-beleid dat destijds ten opzichte van de Sovjet-Unie werd gevoerd.
Het is dus goed nieuws dat de Europese ondernemers en industriëlen zich achter ons scharen. We moeten onze relatie met de ondernemers versterken zodat de Raad en de Commissie uiteindelijk worden gedwongen een onwrikbaar standpunt ten opzichte van de Volksrepubliek China in te nemen.
We moeten verder zorgen dat we over een alternatief beschikken, want zoals u weet verstaan de communisten alleen de taal der wapens. Het is dus belangrijk dat ze weten dat we de daad bij het woord zullen voegen. We moeten dus een geloofwaardig beleid voeren. We hebben een zeer goed en haalbaar alternatief. We kunnen met de grootste en dichtstbevolkte democratie ter wereld, India, een strategische alliantie sluiten. Ik geloof dat we in dit opzicht het Portugese voorzitterschap dankbaar moeten zijn. Portugal heeft immers de eerste topontmoeting tussen de Europese Unie en India aangekondigd. Hierdoor kunnen we het zojuist genoemde alternatief concreet vorm gaan geven.
Ik denk dat alleen dit alternatief de communistische Chinese leiders ervan kan overtuigen dat wij serieus een eind willen maken aan het communistische Chinese rijk en van China een democratisch land willen maken. Ook Tibet, oostelijk Turkmenistan en Binnen-Mongolië moeten democratisch worden gemaakt. Deze landen worden immers, net als Tsjetsjenië, op brute wijze gekolonialiseerd.
Krijgsgevangenen uit de Golfoorlog in Irak

Segni
Mijnheer de Voorzitter, vandaag houden wij ons bezig met verschillende aspecten van de dramatische mensenrechtenkwestie. Alhoewel wij aan de andere kant van de wereld zitten, moet het Parlement zijn stem verheffen, zeker nu de ernstige situatie in Irak voortduurt. Dit land is een bedreiging voor heel het gebied en maakt zich voortdurend schuldig aan flagrante schendingen van de mensenrechten.
Wij moeten aandringen op vrijlating van de Koeweitse gevangenen. Uit betrouwbare bron hebben wij vernomen dat Irak ongeveer zeshonderd krijgsgevangenen onder werkelijk onmenselijke omstandigheden vasthoudt. Ook dienen wij rekening te houden met de mening van vooraanstaande persoonlijkheden uit de Arabische wereld, van bijvoorbeeld de heer Abdel Meguid, de secretaris-generaal van de Arabische Liga, die aandringt op eerbiediging van de mensenrechten en verzoening tussen de Arabische landen. Wij mogen niet vergeten dat al dit onheil het gevolg is van een flagrante schending van het recht van de landen. Ik verwijs met name naar de aanval van Irak op Koeweit. Ik wil het Parlement dan ook verzoeken zijn stem te laten horen en rekening te houden met het feit dat, zoals uit betrouwbare gegevens blijkt, helaas ook in Koeweit een aanzienlijk aantal Iraakse krijgsgevangenen onder zorgwekkende omstandigheden wordt vastgehouden.
Wij moeten Koeweit ervan overtuigen dat het zijn rechten met des te meer kracht kan opeisen, als het eerst zelf aan zijn plichten jegens de mensenrechten voldoet.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, de situatie van de Koeweitse krijgsgevangenen is zonder meer dramatisch. Het gaat om meer dan 600 mannen en vrouwen die met bruut geweld uit hun land zijn meegevoerd door de Iraakse strijdkrachten bij hun terugtocht uit Koeweit, nadat zij dat land tien jaar geleden hadden bezet en geplunderd.
Het gaat om mensen wier identiteit vaststaat dankzij een bijzondere omstandigheid: aan het eind van de oorlog zaten er zo'n 4000 gevangenen in Bassora opgesloten. Op hun eerste reis namen de Iraakse militairen een deel van hun gevangen mee, zoals te verwachten naar Bagdad. Toen brak het Sjiietische oproer van Bassora uit dat op bloedige wijze werd onderdrukt maar waardoor de meer dan 3000 overige gevangenen konden ontsnappen en naar hun land terugkeren. Zij die terugkwamen konden op nauwkeurige wijze de identiteit beschrijven van degenen die met hen in gevangenschap hadden verkeerd.
Meer dan 600 vermisten op een bevolking van 700.000 Koeweiti's is een heel hoog percentage, en deze zaak heeft dan ook het gewicht gekregen van een echte nationale ramp.
Ondanks de inspanningen van het Rode Kruis en van de Verenigde Naties heeft het Iraakse regime telkens weer geweigerd ook maar iets los te laten over het lot van deze personen. De Koeweitse overheid is tegemoetgekomen aan de financiële noden van de gezinnen van deze gevangenen, maar in menselijk opzicht blijft het een enorme tragedie.
Ik heb ouders gesproken die gezien hebben hoe vier van hun kinderen werden opgepakt, met vrouwen die zagen hoe hun echtgenoot werd meegenomen, met jongeren die kinderen waren toen hun ouders gearresteerd werden. Bij de lijdensweg van de slachtoffers zelf komt dus het verdriet van hun familieleden, alsook aanzienlijke problemen van juridische aard, zoals die van vrouwen die na zoveel jaar niet weten of zij nog echtgenote dan wel weduwe zijn.
Het is mijn overtuiging dat de internationale gemeenschap moet eisen dat Irak opheldering geeft over deze gevallen. Hoe vreselijk die informatie ook moge blijken, het lijden van de gezinnen zal minder gruwelijk zijn dan in de huidige situatie van absolute onzekerheid die voor hen onverdraaglijk en in onze ogen ontoelaatbaar is.
Tenslotte zou ik de aandacht willen vestigen op een bepaald punt in de ontwerpresolutie. Namelijk het advies van het Parlement aan de Europese Unie en haar lidstaten om, als voorwaarde voor normalisering van de betrekkingen met Irak, vast te houden aan de eis dat de leiders van dat land opheldering verschaffen over de kwestie van de Koeweitse krijgsgevangenen. Voor de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten weegt deze eis niet minder zwaar dan de aan Irak gestelde eis tot ontmanteling van zijn kernwapens en zijn chemisch en biologisch wapenarsenaal. Moge onze resolutie ook enige troost bieden aan hen die in Koeweit druk blijven uitoefenen en de hoop niet verliezen, en tot waarschuwing dienen voor degenen in Irak die voor deze dramatische situatie verantwoordelijk zijn.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie heeft altijd elke vorm van embargo van de hand hebben gewezen omdat de bevolking hieronder het meest te lijden heeft. Wij hebben altijd de internationale legaliteit voorgestaan als samenlevingsvorm en als vreedzame oplossing voor conflicten. Daarom menen wij gezaghebbend genoeg te zijn om te eisen dat er opheldering wordt verschaft over het lot van deze gevangenen die bij de invasie van Koeweit op onwettige wijze zijn opgepakt. Maar ook eisen wij dat zij terugkeren naar Koeweit, hun vaderland, omdat hiermee de weg kan worden vrijgemaakt voor het oplossen van de overige problemen.
Het gaat echter niet alleen om deze kwestie - die door onze gewaardeerde collega Martínez Martínez bijzonder goed beschreven is - maar ook om de situatie in Irak waar de rechten van de mens voortdurend worden geschonden, waardoor het dagelijks leven in dat land ondraaglijk is. Daarom lijkt het ons wenselijk dit voorstel in te bedden in een context waarin Irak aan alle eisen van de Verenigde Naties voldoet, zodat het embargo kan worden opgeheven en het volk van Irak de democratie weer kan omarmen.

Wuori
Mijnheer de Voorzitter, het probleem van de krijgsgevangenen en vermisten maakt deel uit van de rampzalige situatie van de mensenrechten en de burgers in Irak. Al in 1992 zei de speciaal afgezant van de VN-Commissie voor de rechten van de mens, Max van der Stoel, dat de mensenrechtenschendingen in Irak sinds de Tweede Wereldoorlog nergens ter wereld werden geëvenaard. In zijn meest recente rapport van vorig jaar concludeert hij dat de situatie alleen maar is verslechterd. Wij moeten hier op een of andere manier iets tegen doen. De krijgsgevangenen zijn een eerste stap, maar de omstandigheden waarin de burgers leven verslechteren met de dag en bijvoorbeeld de wapencontrole moet in goede banen worden geleid. Het geschil rondom de heer Ekeus is een goed voorbeeld. Deze zaken moeten nu op systematische wijze naar voren worden gebracht.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil mij graag aansluiten bij onze collega's die in dit debat benadrukt hebben dat vele gezinnen in grote onzekerheid verkeren over het lot van deze 605 verdwenen gevangenen. Deze onzekerheid is ondraaglijk. Zo worden niet alleen de mensenrechten geschonden, maar ook het recht van ieder mens op een waardig bestaan.
Eist dit vraagstuk een spoedbehandeling? In mijn ogen wel. Deze kwestie duurt nu al 9 jaar, dat wil zeggen sinds het einde van de oorlog, en er is nog altijd niet aan de herhaalde verzoeken van dit Parlement en het Internationale Rode Kruis gehoor gegeven. Ik wil de zeer terechte opmerkingen van onze collega Martínez Martínez van zojuist opnieuw onder uw aandacht brengen. We moeten nu van de gelegenheid gebruik maken om de onderhandelingen tussen Irak en de Europese Unie te hervatten met het oog op de eventuele opheffing van het embargo. Ik ben van mening dat we dit vraagstuk om die reden aan een spoedprocedure moeten onderwerpen. Ook rechtvaardigt dit vraagstuk de ontwerpresolutie waarover dit Parlement zich moet uitspreken. Als we van deze gelegenheid geen gebruik maken, verzaken we onze plicht.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, de Arabische wereld is in beweging. De zojuist besproken conflicten in Egypte hebben niet in eerste instantie een religieus, maar een economisch motief en de Egyptische staat spant zich samen met de religieuze gemeenschappen op verantwoorde wijze in om de scherpe kantjes van het probleem af te halen. Egypte en Libië hebben een initiatief in de richting van Soedan ontplooid, waar zij vrede proberen te brengen. Wij moeten dit initiatief dan ook krachtig ondersteunen. Ondanks talrijke problemen spreekt Syrië met Israël. Alleen Irak volhardt in zijn onwrikbaarheid en mijns inziens moet ons dit aanzetten tot heroverweging van ons standpunt. Wij moeten een duidelijk beleid ter bevordering van mensenrechten en ontwapening voeren, juist jegens Saddam Hoessein. Ik wil echter met nadruk onderstrepen wat de heer Morillon zei. Wij moeten nu opnieuw gaan onderhandelen. Wij hebben een nieuw begin nodig om de mensen daadwerkelijk te kunnen helpen en vooruitgang te boeken. Wij moeten concrete maatregelen ter versoepeling van het embargo koppelen aan concrete vooruitgang, hetgeen ook betekent dat namen bekend moeten worden gemaakt van vervolgden en gedetineerden. Er moet eindelijk een Europees initiatief worden ontplooid om ook dit front in beweging te brengen.
Schending van de mensenrechten in Tsjaad en Kameroen in verband met de geplande aanleg van de oliepijpleiding

Maes
Mijnheer de Voorzitter, het is eigenlijk een wonder dat deze pijpleiding vandaag ter discussie staat in dit Parlement want daar is zoveel lobbywerk verricht om dat te verhinderen. We zijn blij dat we er vandaag over kunnen spreken. Dat is al een begin. Het gaat immers om een zeer omstreden oliepijpleiding tussen Tsjaad en Kameroen, twee landen die inzake mensenrechten, strijd tegen de armoede, rechtszekerheid bijzonder slecht scoren. Ons komt het voorbeeld van het Ogoniland opnieuw in het geheugen als wij bedenken welke schadelijke gevolgen het aanleggen van een oliepijpleiding kan hebben indien daar niet de juiste voorzorgen genomen worden en de juiste garanties gegeven.
Het is zelfs zo erg dat reeds nu de oliepijpleiding haar schaduw vooruit werpt, want degenen die zich in het land zelf durven veroorloven om er kritiek op uit te oefenen, worden in Tsjaad gewoon in de gevangenis geworpen. Als dat de manier is waarop in een rechtsstaat met milieuprotest wordt omgegaan, reeds nu, dan moeten wij ons afvragen wat er zou gebeuren bij zwaardere schade wanneer een corrupt regime zit te profiteren van het bestaan van zo'n pijpleiding. Wij wensen daarom dat de Europese Investeringsbank niet klakkeloos volgt wat de Wereldbank besluit. Want de Wereldbank is bezig met intensief lobbywerk opdat zij deze pijpleiding zou kunnen steunen en wij weten dat de mensen, de enigen die van de civil society werden uitgenodigd om in Amerika aanwezig te zijn op een protestvergadering, eigenlijk lobbyisten waren.
Wij vrezen dus ten zeerste dat de Europese leden die als lid zetelen in het bestuur van de Wereldbank niet de tijd zullen hebben om zich exact voor te bereiden op een standpunt hierover, gewoon omdat er zo weinig objectieve informatie aanwezig is. Daarom vraag ik u, mijnheer de commissaris, ervoor te zorgen dat de Europese Investeringsbank niet bijdraagt tot de steun aan deze pijpleiding, tenzij alle sociale en ecologische voorzorgen daadwerkelijk in acht zijn genomen.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, het is goed dat wij vandaag in het actualiteitendebat aandacht besteden aan het oliepijplijnproject van Tsjaad en Kameroen, dat al verscheidene jaren in voorbereiding is. Hiertoe is alle aanleiding, niet alleen omdat een besluit van de Wereldbank - naar verluidt - aanstaande is, maar ook omdat wij ons ernstig zorgen maken vanwege berichten over molestatie en intimidatie van tegenstanders van het project.
Ik heb gesproken met vertegenwoordigers van de regering van Tsjaad. Zij zeggen, anders dan wat hier aan de overkant van deze vergaderzaal werd beweerd, niet te hebben gedreigd met intrekking van de uitnodiging voor een EP-bezoek aan Tsjaad vanwege dit debat hier. Naar hun zeggen gaat het er bij dit project nu wel democratisch aan toe, worden de mensenrechten in acht genomen en is alles volkomen doorzichtig.
Als dat inderdaad zo is, waarom krijgen wij dan nog steeds berichten over intimidatie van de bevolking bij inspraakrondes? Waarom dreigt een Duitse ontwikkelings-NGO zich uit Tsjaad terug te trekken vanwege bedreigingen en molestaties door het leger van Tsjaad? Waarom moest een buitenlandse inwoonster van N'Djamena op 4 januari tot de ontdekking komen dat Tsjadische soldaten bij haar thuis hadden huisgehouden? Als het oliepijplijnproject zo transparant is, waarom wordt de doeltreffendheid ervan in onafhankelijke studies dan zo fundamenteel in twijfel getrokken? Zo plaatst professor Rosenblum van de Havard-universiteit bijvoorbeeld de nodige vraagtekens bij de betekenis van het project voor de armoedebestrijding. Professor Downing van de universiteit van Arizona komt tot de conclusie dat het project niet in overeenstemming is met de richtsnoeren voor inheemse volkeren van de Wereldbank. De universiteit van Warwick in Engeland denkt dat de prognose voor de bijdrage van het project aan het nationaal inkomen mogelijk naar beneden zal moeten worden bijgesteld als je rekening houdt met eventuele productieverliezen als gevolg van lekkages en dergelijke.
Het is een goede zaak dat het Europees Parlement zijn bezorgdheid uit over een Wereldbank die nog steeds vasthoudt aan de aloude politiek van privatisering, grote infrastructuurprojecten en een agrarische bulkproductie voor de export, waaraan tegenwoordig zo sterk wordt getwijfeld. Waarom willen de oliemaatschappijen niets weten van milieubeschermingseisen, waarom willen zij geen ontwikkelingsevaluaties laten uitvoeren en eisen zij het onvoorwaardelijke recht om in geval van maatschappelijke destabilisatie in te mogen grijpen waardoor zij zogezegd "carte blanche" krijgen om zich als een paramilitaire organisatie te gedragen? Is het volgens de Europese Investeringsbank echt verantwoord om in deze situatie rechtstreeks 8 miljoen euro aan ESSO te verstrekken? Wij willen niet nog een Ogoniland in Afrika.

Novelli
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil u ter verduidelijking van dit debat enkele cijfers voorlezen die verder voor zich spreken. Ik zal beginnen met Tsjaad, omdat de situatie daar het meest schrijnend is. Dit land staat op de vijfde plaats van de armste landen van de wereld. De levensverwachting ligt onder de 50 jaar. Een op de vijf kinderen, waarde collega's, wordt niet ouder dan vijf jaar. Het jaarinkomen per hoofd van de bevolking is 180 dollar. Kameroen is nauwelijks beter af, met een gemiddeld jaarinkomen van 650 dollar.
Waarom noem ik al deze cijfers op? Om de simpele reden dat hieruit blijkt dat deze landen, en met name Tsjaad, hoognodig hulp moeten krijgen bij hun ontwikkeling. Ze hebben hier immers recht op. Ik denk dat we met deze situatie in het achterhoofd moeten kijken naar de exploitatie van de olievelden in het zuiden van Tsjaad en naar de aanleg van een oliepijpleiding van Tsjaad naar de kust van Kameroen. Dit project is momenteel essentieel voor de ontwikkeling van deze twee landen. Denk eens aan de positieve gevolgen die de exploitatie van de olievelden kan hebben voor Tsjaad, namelijk een stijging van 10% van het BNP en extra inkomsten die variëren tussen de 5 en 10 miljard dollar.
De Wereldbank, die nog geen definitief advies gegeven heeft, volgt dit project op de voet en helpt Tsjaad bij de verwezenlijking ervan. Er wordt al 4 jaar diepgaand onderzoek gedaan naar de drie belangrijkste vraagstukken die met dit project samenhangen, namelijk het milieu, de sociale problemen en het beheer van de inkomsten die dit project genereert. De getallen spreken voor zich: er zijn 900 bijeenkomsten gehouden over het traject van de oliepijpleiding, 40.000 mensen hebben advies uitgebracht en 250 NGO's zijn ondervraagd. De directeur van de niet-gouvernementele organisatie World Wide Fund for Nature geeft zelfs aan dat vanuit milieu-oogpunt de aanleg van deze oliepijpleiding één van de beste projecten ter wereld is. Uiteraard moeten we de gevolgen van dit project nauwlettend in de gaten blijven houden en erop toezien dat het milieu en de bevolking er zo weinig mogelijk hinder van ondervinden. Dat is waar het in dit debat om draait.
Als de Wereldbank - ik begrijp overigens de kritiek daarop niet - na deze aanvullende onderzoeken onverhoopt een negatief advies mocht uitbrengen, is het uitgesloten dat het project zal worden uitgevoerd. Als de Wereldbank daarentegen besluit dit programma te onderschrijven, hoeven we ons minder zorgen te maken, hoe legitiem die zorgen ook waren, en zal de ontwikkeling van deze arme landen, waarover hier al zoveel gesproken is, nu eens concreet onze aandacht krijgen. De mensenrechten, waarde collega's, omvatten ook het recht op ontwikkeling.

Van den Bos
We hebben slechte ervaringen met olieprojecten in Afrika. Daarom dienen we deze buitengewoon kritisch te beoordelen op ontwikkelingsrelevantie en milieuvoorwaarden. De voorgenomen pijpleiding door Tsjaad en Kameroen kan voor deze landen substantiële inkomsten genereren die niet op een andere wijze te verkrijgen zijn. Mijn fractie stelt vast dat er aan de oorspronkelijke plannen nog grote bezwaren kleefden. Op al deze punten zijn de plannen inmiddels bijgesteld en de grote vraag is of dat nu voldoende is. Wij zijn van oordeel dat het project alleen op korte termijn doorgang kan vinden als onomstotelijk vaststaat dat aan de scherpste criteria wordt voldaan en ook de Wereldbank expliciet en ondubbelzinnig het groene licht heeft gegeven. Dat tegelijkertijd absoluut duidelijk is dat er geen mensenrechten meer worden geschonden. Alleen als dat het geval is, staat het de Europese Investeringsbank vrij om de leningen te verstrekken. Voor onze fractie is het een testcase of er ook goede ervaringen met olieprojecten in Afrika zijn op te doen.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie maakt zich zorgen over de recente geweldsuitbarstingen tegen christenen in de regio Al Kocheh in het zuiden van Egypte en betreurt de vele doden die daarbij zijn gevallen. De Commissie neemt nota van de maatregelen die de Egyptische regering reeds genomen heeft om de rust in het gebied te herstellen en is blij met de Egyptische toezegging dat alles in het werk zal worden gesteld om de daders voor het gerecht te slepen. De Commissie ziet het inleidend verslag van de Egyptische procureur-generaal met belangstelling tegemoet. Dit verslag zal naar verwachting volgende week worden gepubliceerd.
Uit de eerste aanwijzingen blijkt dat deze geweldsuitbarstingen een ander karakter hebben dan die van augustus 1998, die in eerste instantie het gevolg waren van het harde optreden en de onbekwaamheid van de ordetroepen en dus niet zozeer door ideologische motieven werden veroorzaakt. De recente gebeurtenissen blijken daarentegen een religieus karakter te hebben, hoewel een eenvoudig handelsconflict de directe aanleiding vormde. In het zuiden van Egypte, net als elders, vormt de chronische onderontwikkeling een voedingsbodem voor religieuze spanningen. Daarom moeten de maatregelen die gericht zijn op het herstel van de eensgezindheid onder de verschillende gemeenschappen, samengaan met de sociaal-economische ontwikkeling.
De Commissie wil in het kader van haar samenwerking met Egypte in eerste instantie een evenwicht bewerkstelligen tussen enerzijds maatregelen om de economische modernisering te bevorderen en anderzijds maatregelen op sociaal gebied. Onder de laatste valt ook de armoedebestrijding, de versterking van de burgermaatschappij en de bevordering van de mensenrechten. Het zuiden van Egypte is een van de gebieden waar de sociale maatregelen en de maatregelen ter bestrijding van de armoede voor zijn bedoeld.
De Commissie deelt de zorgen die de afgevaardigden van het Europees Parlement hebben geuit met betrekking tot de situatie van de mensenrechten in China, en met name in Tibet. Deze vraagstukken zijn op het hoogste niveau besproken tijdens de tweede Top tussen de Europese Unie en China, die 21 december 1999 in Peking werd gehouden. Op 14 januari heeft de Unie bovendien bij de Chinese minister van Buitenlandse Zaken formeel haar diepe bezorgdheid geuit over het lot van de politieke dissidenten, over het feit dat de leden van de christelijke kerken niet vrij zijn hun godsdienst uit te oefenen en over de behandeling van een aantal leden van de Falun Gong-beweging. Deze vraagstukken staan samen met die van de detentie-omstandigheden, de werkkampen, de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vereniging en de rechten van de vrouw en die van etnische minderheden op de agenda van de volgende bijeenkomst die in het kader van de dialoog tussen de Europese Unie en China over de mensenrechten op 25 februari in Lissabon zal plaatsvinden.
Tijdens de volgende bijeenkomst van de VN-mensenrechtencommissie zal de Unie haar standpunt bepalen op basis van de resultaten die tijdens deze dialoog tussen de EU en China worden geboekt. De Commissie beschouwt de verbetering van de mensenrechten in China en de onderhandelingen die met dit land worden gevoerd over toetreding tot de WTO als twee zeer belangrijke, maar afzonderlijke vraagstukken waar verschillende organisaties zich over moeten buigen en die ieder hun eigen aanpak vereisen. De Commissie is in het algemeen van mening dat de economische openstelling van China en de liberalisering van de handel met dit land de toetreding van China tot de WTO zullen versnellen en zullen leiden tot de verbetering van de mensenrechten, de versterking van de burgermaatschappij en de vorming van een rechtsstaat in China. In het kader van de dialoog met de WTO zal de Commissie bijzonder veel aandacht besteden aan deze aspecten.
Het vraagstuk inzake Tibet is reeds veelvuldig ter sprake gekomen via de bestaande communicatiekanalen met de Chinese overheid. De ambassadeurs van de trojka hebben overigens in 1998 een waarnemingsmissie naar Tibet gestuurd. De Commissie zal haar beleid inzake Tibet blijven voortzetten.
Wat het vraagstuk van de krijgsgevangen uit de Golfoorlog in Irak betreft, maakt de Commissie zich net als het Parlement zorgen over de onwil van Irak om samen te werken aan de oplossing van het vraagstuk van de vermiste Koeweiti's. De Commissie is zich ervan bewust dat deze situatie onverdraaglijk is voor de gezinnen van de vermisten. De Commissie wijst Irak erop dat het de resoluties terzake van de VN-Veiligheidsraad moet naleven. Zoals u terecht hebt benadrukt is het Internationale Comité van het Rode Kruis, overeenkomstig deze resoluties van de Verenigde Naties, belast met het vraagstuk van de verdwenen Koeweiti's. Helaas weigert Irak mee te werken, ondanks de tussenkomst van deze internationale organisatie. De Commissie onderschrijft de inspanningen van het Internationale Comité van het Rode Kruis. Aangezien de Commissie geen contractuele banden met Irak onderhoudt, bestaat er dus geen dialoog met de Irakese regering.
Verder wil ik u verzekeren dat de Commissie zich geheel achter de sancties schaart die door de Verenigde Naties zijn opgelegd naar aanleiding van de dramatische mensenrechtensituatie in dit land. Sommige afgevaardigden hebben het zeer belangrijke punt van de humanitaire hulp aan Irak ter tafel gebracht. Ik denk dat de Commissie, ondanks de Irakese schendingen van de resoluties van de VN-Veiligheidsraad, via ECHO deze humanitaire hulp aan het Irakese volk moet blijven verschaffen zodat zijn lijden kan worden verlicht. De Commissie is de belangrijkste verschaffer van humanitaire hulp aan Irak, en heeft sinds 1991 240 miljoen euro voor dit doel uitgegeven. In het kader van haar programma voor het jaar 2000 heeft ECHO een bedrag van 10 miljoen euro vrijgemaakt voor humanitaire hulp aan Irak. Er wordt hierbij overigens een duidelijk onderscheid gemaakt tussen enerzijds de bevolking en anderzijds het Irakese bewind dat de mensenrechten moet respecteren. De Commissie zal alle bepalingen hieromtrent steunen.
Wat betreft de aanleg van de oliepijpleiding in Tsjaad en Kameroen kan ik u zeggen dat de Commissie de mensenrechtensituatie op de voet volgt. Ze ziet erop toe dat het democratiseringsproces wordt geïntensiveerd, de rechten van de mens worden beschermd en de rechtsstaat wordt versterkt. Ook zal ze het project voor oliewinning en de oliepijpleiding naar de kust van Kameroen, op de voet volgen. De Commissie is niet direct bij de financiering van dit project betrokken. Ze heeft echter meerdere malen aangegeven dat ze vindt dat Tsjaad het recht heeft om zelf zijn enige natuurlijke hulpbron te exploiteren, mits het de benodigde voorzorgsmaatregelen treft ter bescherming van het milieu en de rechten van de plaatselijke bevolking. Ook vindt de Commissie dat Tsjaad er in dat geval voor moet zorgen dat de toekomstige olie-inkomsten daadwerkelijk worden aangewend voor de ontwikkeling van het land. Wij zullen de Europese Investeringsbank op deze punten wijzen.
In Tsjaad kan de exploitatie van olie een belangrijke rol spelen bij de ontwikkeling en consolidatie van de rechtsstaat. Het is dan wel van belang dat de olie-inkomsten op de juiste wijze worden besteed. Daarom moedigt de Commissie de regering van Tsjaad aan de dialoog met haar belangrijkste binnenlandse en buitenlandse partners over kwesties die met de oliewinning te maken hebben, voort te zetten. De plaatselijke gemeenschappen en NGO's moeten nauw bij de voorbereidingen betrokken worden. Zo kan er nog meer vooruitgang worden geboekt met betrekking tot de meest gevoelige vraagstukken inzake de oliewinning.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.

Situatie op de Molukken
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van zes ontwerpresoluties over de situatie op de Molukken:
B5-0034/2000 van mevrouw Maij-Weggen, namens de PPE-DE-Fractie, over de Molukken en Indonesië;
B5-0054/2000 van de leden Schori en Wiersma, namens de PSE-Fractie, over de Molukken;
B5-0059/2000 van de heer Maaten, namens de ELDR-Fractie, over de Molukken;
B5-0071/2000 van de leden Vinci en Brie, namens de GUE/NGL-Fractie, over de situatie op de Molukken in Indonesië;
B5-0073/2000 van de heer Lagendijk e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de Molukken;
B5-0085/2000 van mevrouw Maij-Weggen e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de Molukken in Indonesië.

Maat
Voorzitter, het is in feite de derde keer in een halfjaar dat wij de aandacht van de Commissie moeten vestigen op de situatie op de Molukken. Wij zijn ontevreden over de zeer beperkte wijze waarop de Commissie tot nu toe op de resoluties heeft gereageerd.
De gewelddadigheden op de Molukken zijn vorig jaar al begonnen. Zij stonden aanvankelijk in de schaduw van hetgeen er op Oost-Timor gebeurde, maar dat maakt de situatie op de Molukken niet minder ernstig. In oktober spraken wij van honderden doden. Inmiddels, drie maanden later, is er sprake van duizenden doden en nog veel meer gewonden en vluchtelingen.
Natuurlijk zijn de oorzaken divers. Het gebied is economisch achtergesteld onder het regime van Soeharto en dit regime heeft ook ertoe bijgedragen dat er een bedenkelijke migratiepolitiek is gevoerd. Maar wat ernstiger is, is dat er nu provocateurs zijn, net zoals op Oost-Timor, die de bevolking tegen elkaar opstoken en dat het leger een, helaas, bedenkelijke rol vervult. Dat laatste is nog bevestigd in een interview van president Wahid gisteravond op de Nederlandse tv, waarin hij stelde dat ook het leger verwijtbaar gedrag vertoont in dit conflict.
Onze resolutie richt haar kritiek nadrukkelijk niet op de nieuwe regering in Indonesië. Die doet oprecht haar best om de democratie te herstellen en de schendingen van de mensenrechten aan te pakken. Het kwaad in Indonesië blijkt veel meer te zitten bij agressieve moslimorganisaties en provocateurs in delen van het leger.
Wat kan de Europese Unie doen? Om te beginnen zou zij een waarschuwing kunnen afgeven, zoals ook de heer Holbrooke heeft gedaan, dat een staatsgreep van het leger in Indonesië niet wordt getolereerd.
Ten tweede zou een onafhankelijke onderzoekscommissie kunnen worden ingesteld en naar Indonesië worden gestuurd, liefst met een VN-mandaat, om vast te stellen wat er de afgelopen maanden is gebeurd. Tegelijkertijd zou een bemiddelingscomité naar het gebied kunnen worden gezonden om moslims en christenen met elkaar te verzoenen.
President Wahid heeft daarom al gevraagd en ook een naam genoemd. Het zou een goede suggestie kunnen zijn dat de Europese Unie een dergelijk initiatief zou steunen. En er is natuurlijk veel meer hulp nodig dan er nu wordt gegeven.
Tenslotte zou ik erop willen wijzen dat het wapenembargo moet worden verlengd. Er is alle aanleiding toe zolang de rol van het leger zo dubieus is.
Ik wil u erop wijzen dat de strijd en het geweld op de Molukken al veel te lang duren. Nederland kent een grote Molukse gemeenschap. Het is een Europese gemeenschap en om die reden kan de Europese Unie niet voorbijgaan aan de problemen van de Molukken. Wij roepen de Raad én de Commissie op aanmerkelijk meer daadkracht aan de dag te leggen dan zij tot op heden hebben gedaan.

Van Hulten
Voorzitter, ik spreek namens mijn collega Wiersma.
Voorzitter, het besluit van de Raad van ministers om het wapenembargo tegen Indonesië op te heffen is kortzichtig en prematuur. Indonesië heeft inmiddels de eerste stappen gezet op weg naar een democratische samenleving. Maar zoals de Amerikaanse VN-ambassadeur Holbrooke deze week nog eens onderstreepte met zijn waarschuwing aan het adres van het Indonesische leger, de overschakeling naar een volwaardig democratisch bestel is zeker nog geen gelopen race.
De rol die het Indonesische leger heeft gespeeld bij de onlusten op Oost-Timor is nog steeds niet opgehelderd. De spanningen in Indonesië nemen toe. Jakarta heeft de situatie op de Molukken niet in de hand. Dat maakte mijn collega Maat net al duidelijk. Grote groepen burgers voelen zich niet meer veilig.
Met een voortijdige opheffing van het wapenembargo dreigt Europa medeplichtig te worden aan een escalatie van het geweld. Wij zijn daarom van mening dat de Raad zijn besluit dient te heroverwegen. Wij doen een klemmend beroep op de lidstaten om, in afwachting van een nieuw besluit, de wapenleveranties niet te hervatten.
Wij vragen de Commissie en de Raad vier stappen te ondernemen. Ten eerste dient de Europese Unie een missie naar Jakarta af te vaardigen om met de regering-Wahid een uitweg uit de crisis te bespreken. Ten tweede dient de EU met de Indonesische regering afspraken te maken over het toelaten van onafhankelijke waarnemers op de Molukken. Ten derde dient er meer humanitaire hulp te komen voor alle delen van de bevolking. Tot slot dient er via de VN en de NGO's meer hulp te komen voor vluchtelingen en ontheemden.
Mag ik tot slot nog even zeggen hoe teleurgesteld wij als Nederlandse sociaal-democratische delegatie zijn over de houding van onze minister van Buitenlandse Zaken, die zich geen houding weet aan te meten in dit debat, eerst voorstander was van het wapenembargo en er na een bezoek aan Jakarta op terugkwam.
De Europese Unie moet nu handelen voor het te laat is. Ik doe een bijzonder beroep op het Portugese voorzitterschap van de Europese Unie om daarbij het voortouw te nemen.

Lynne
Mijnheer de Voorzitter, ik was zeer ontstemd toen ik hoorde dat de Raad maandag had besloten het wapenembargo niet te verlengen. Ik heb begrepen dat Frankrijk, Italië, Spanje en België vóór opheffing van het embargo waren en dat Groot-Brittannië zich, zoals gewoonlijk, afzijdig had gehouden. Dat moet ik dus verstaan onder een ethisch buitenlands beleid. Ik wil desalniettemin een dringend beroep doen op de Raad om dit besluit terug te draaien.
In de tussentijd zouden er geen wapens door de lidstaten mogen worden geleverd. Het besluit van de Raad komt op het verkeerde moment en geeft een verkeerd signaal af. Zelfs een minister uit het Indonesische kabinet vond het een verkeerd besluit. De democratie is kwetsbaar in Indonesië. Een staatsgreep door het leger hangt in de lucht, het geweld op de Molukken neemt toe en nu zijn er weer berichten dat in Lombok twaalf kerken in brand zijn gestoken en dat er 5000 mensen voor het geweld zijn gevlucht. Het leger zou hierin opnieuw de hand hebben gehad.
Ik verzoek de Raad met klem het wapenembargo weer in te stellen. Daarmee is de stabiliteit in Indonesië gediend.

Meijer
Voorzitter, de huidige eenheidsstaat Indonesië is een product van 350 jaar Nederlandse koloniale overheersing. De tot het christendom bekeerde bevolking van de Molukken werd gerekruteerd voor het koloniale leger dat de andere volkeren onder Nederlands gezag moest houden. Vijftig jaar geleden is een groot deel van de Zuid-Molukkers naar Nederland verhuisd en sindsdien heeft massale emigratie plaatsgevonden van inwoners van het dichtbevolkte eiland Java naar de overige eilanden. Dat maakt van de achtergebleven Molukkers een minderheid in de eigen regio. Het Indonesische leger heeft in 1965 een staatsgreep gepleegd, die waarschijnlijk één miljoen mensenlevens kostte. Ook na de verkiezingen van 1999 staat het leger nog steeds niét onder democratisch gezag. Het treedt op als aanstichter van tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen. Afgelopen maandag heb ik de Raad gevraagd om het wapenembargo tegen Indonesië te handhaven. Dat maakt het mogelijk dat Nederlandse en Franse bedrijven geen contractbreuk plegen als ze eerdere bestellingen van militair materieel niet uitvoeren. Europa mag niet verbaasd zijn dat in Indonesië burgeroorlogen blijven uitbreken als we weigeren te erkennen dat het leger belang heeft bij het uitvechten van etnische en religieuze conflicten die door de koloniale geschiedenis zijn opgeroepen.

Lagendijk
Voorzitter, de laatste keer dat we in deze zaal over de Molukken spraken, heb ik gezegd dat we op dat moment over de Molukken spraken, maar dat ik bang was dat we binnenkort over andere delen van Indonesië zouden moeten spreken. Dat was, voor alle duidelijkheid, geen ontkenning van de specifieke discussie en de specifieke problemen op de Molukken, maar een analyse van het probleem in Indonesië dat veel verder gaat dan alleen de Molukken en dat zeer structureel en diepgaand is. Helaas moet ik zeggen dat ik gelijk heb gekregen. De laatste berichten zijn nu dat zich ook op Lombok de meest vreselijke scènes afspelen, die herinneren aan de Molukken en aan andere plaatsen in Indonesië waar de strijd is losgebarsten en dat de volgende bronnen van onrust zich al aankondigen, bijvoorbeeld op Sulawesi. Dit alles is een uitvloeisel, onder andere van georkestreerde haatcampagnes, onder meer zelfs door de voorzitter van de wetgevende vergadering.
Hoopgevend daarentegen is de reactie van president Wahid. Ik denk ook dat het Europees Parlement er goed aan zou doen om hem te ondersteunen in zijn strijd tegen intolerantie en voor een gematigde liberale vorm van de islam. Maar ook vooral in zijn strijd tegen grote delen van het leger, het leger dat niet voldoende optreedt tegen onruststokers, sterker nog, zich weigert te verantwoorden, bijvoorbeeld voor zijn eigen rol op Oost-Timor.
Wat ik echter niet kan inzien is dat president Wahid gesteund zou worden door een hervatting van wapenleveranties. De EU heeft allerlei mogelijkheden om het proces in Indonesië te beïnvloeden. Het is door mijn collega's genoemd: waarnemers, humanitaire hulp. Maar daarbij hoort ook, en dat is vooral een beroep op de lidstaten, een wapenembargo. Wat nodig is in Indonesië, is het terugdringen van de rol van het leger. Niet het versterken daarvan door nog meer wapens te leveren.

Costa Neves
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik stel vast dat de Raad met zijn besluit om het wapenembargo tegen Indonesië niet te handhaven, deze maand ingaat tegen de aanbeveling die het Parlement vorige maand op grond van een ruime consensus deed. De situatie op de Molukken, waarnaar uitdrukkelijk verwezen wordt in de gezamenlijke ontwerpresolutie, bewijst dat de redenen die tot het embargo geleid hebben, niet gewijzigd zijn en dat het Parlement een coherent standpunt inneemt. Zoals ik een maand geleden ook al zei, verdient de huidige Indonesische regering, die in vrije verkiezingen verkozen werd en oog heeft voor de democratische waarden en in het bijzonder voor de mensenrechten, de waardering en de solidariteit van de internationale gemeenschap.
De situatie op de Molukken is geen op zichzelf staand geval in Indonesië, aangezien de militaire dictatuur onder Soeharto dit beleid van interne migratie aangemoedigd heeft en het Indonesische leger even hard optreedt als in Oost-Timor en doet alsof er niets veranderd is in Indonesië. Wij moeten dan ook voorzichtig en oordeelkundig te werk gaan bij het uiten van onze solidariteit.
Ik ben het er bijgevolg mee eens dat de internationale samenwerking versterkt moet worden en verleend moet worden in de vorm van humanitaire hulp voor Indonesië en een bijdrage aan de ontwikkeling van het land. Wij moeten zodoende onze waardering uitspreken voor het democratisch karakter van de huidige Indonesische regering en haar helpen om zich te laten gelden.
Ik ben tegen de verkoop van wapens aan het Indonesische leger, dat nog altijd niet begrepen heeft dat het nu in het kader van een rechtsstaat functioneert en dus afhankelijk is van de regering. In het licht van deze omstandigheden moet het wapenembargo tegen Indonesië zeker gehandhaafd worden.

Van den Bos
Het zou desastreus zijn als de militairen wederom de macht zouden overnemen in Indonesië. Daarom moet Europa president Wahid steunen in zijn pogingen de vrede op de Molukken te herstellen. Tot nu toe is de Europese Unie hierin tekortgeschoten. We moeten meer humanitaire hulp bieden en de Indonesiërs bijstaan om moslims en christenen rond de tafel te krijgen. Een Europese missie, bijvoorbeeld onder leiding van de Nederlandse oud-minister-president Lubbers, zou hier goed werk kunnen doen. De ELDR-fractie betreurt het dat het wapenembargo niet wordt verlengd. Er is nog steeds sprake van een spanningshaard en van schendingen van de mensenrechten. De Raad Algemene Zaken houdt zich dus niet aan de eigen Europese criteria voor een wapenembargo. Het besluit van de Europese Unie speelt de militairen in de kaart en dat is nou precies wat er niet moet gebeuren.

Montfort
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, na Egypte, Turkije en het Midden-Oosten in het algemeen, worden nu ook in Azië christenen onderdrukt, bedreigd en vermoord. Het wordt tijd dat we ons krachtig tegen deze praktijken uitspreken.
De boodschap van de godsdiensten van het Boek is duidelijk, eenvoudig en positief. Deze godsdiensten mogen daarom niet ter rechtvaardiging van deze afschuwelijke daden worden misbruikt. De islam heeft langzaam maar zeker de meeste christenen uit het Oosten verdreven. Wat doen wij concreet om deze mensen te steunen? Een veelheid aan instellingen in Frankrijk en de rest van Europa probeert ze te hulp te schieten om hun een andere keuze te bieden dan ballingschap. Ik zou deze instellingen vandaag van harte willen danken voor hun daden.
Wat een achteruitgang en verlies voor de landen waaruit deze christenen worden verdreven. De christenen woonden immers al in die landen voordat de islam er zijn intrede deed. De culturele oorsprong van deze landen is dus die van de christenen. De situatie op de Molukken is anders. De Indonesische regering probeert de situatie onder controle te krijgen, maar zonder succes. Ze is zelfs niet in staat invloed uit te oefenen op haar eigen legereenheden. Het is daarom van groot belang het wapenembargo te handhaven.
Ik vrees dat de christenen nogmaals met hun leven moeten betalen voor de crises waar ze zelf geen grip op hebben. Nogmaals worden ze als zondebok aangewezen. De crisis waarin de Indonesische staat zich bevindt heeft diepe economische, sociale, politieke en religieuze oorzaken. Daarom, waarde collega's, uit mijn fractie haar diepe afschuw over de huidige gebeurtenissen op de Molukken, net zoals ze indertijd haar onvrede tot uiting bracht over de situatie op Oost-Timor. De UEN-fractie is zeer bezorgd over het lot van de christenen in het Midden-Oosten en Azië.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, president Wahid blijft ontkennen dat het conflict op de Molukken is uitgelopen op een crisis. Het religieuze geweld aldaar komt volgens hem door een gewelddadige minderheid, de zogeheten "dark forces", die het conflict steeds weer nieuw leven inblazen.
Recente beelden en berichten doen echter anders vermoeden. Het op grote schaal in brand steken van kerken en moskeeën en de herhaalde oproepen tot een heilige oorlog, jihad, geven de ernst van de situatie aan. Ook de uitbreiding van de gewelddadigheden naar Lombok en Sulawesi baart grote zorgen. Reeds een jaar lang duurt inmiddels het onderlinge bloedvergieten op de Molukken voort.
Het is natuurlijk verleidelijk de directe schuldigen van een dergelijk conflict op te sporen. De Indonesische pers is daar dan ook volop mee bezig. Of dit echt bijdraagt aan de oplossing van de conflicten is nog maar zeer de vraag. Op dit moment lijkt het er zelfs op dat de media het geweld alleen maar verder aanmoedigen. De berichtgeving is niet zelden aanleiding voor nieuwe aanslagen.
Naast de pers speelt ook het leger een dubieuze rol. Zowel moslims als christenen uiten beschuldigingen aan het adres van het leger. Wahid probeert wel controle over het leger te krijgen, maar daarin is hij nog niet geheel geslaagd. Het lijkt daarom niet verstandig dat het wapenembargo tegen Indonesië nu wordt opgeheven.
De gezamenlijke resolutie roept de Raad, de Commissie en het Parlement op via delegaties bij te dragen aan de oplossing van de conflicten in Indonesië. We kunnen daar uiteraard niet binnenvallen en een aantal oplossingen voorschrijven. Binnen de Indonesische samenleving moeten etnische en religieuze minderheden en alle andere maatschappelijke actoren de opbouw van een burgermaatschappij ter hand nemen. Humanitaire hulp moet zo snel mogelijk geboden worden.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie steunt het standpunt dat het Parlement in zijn ontwerpresolutie heeft ingenomen met betrekking tot de plechtige belofte van de Indonesische regering om de democratie te versterken en de mensenrechten te eerbiedigen. Verder onderschrijft de Commissie de noodzaak de Indonesische regering te steunen in haar pogingen het geweld terug te dringen en de mensenrechten op de Molukken te herstellen.
De Commissie vindt dat de internationale gemeenschap in de huidige, zeer zorgelijke situatie haar bijdrage moet leveren aan de vreedzame dialoog op basis waarvan de vrede tussen de moslims en christenen moet worden hersteld. We kunnen de Indonesische regering op deze manier helpen, en moeten dus afzien van strafmaatregelen.
Deze houding blijkt ook uit de laatste verklaring van het voorzitterschap van 17 januari jongstleden. Ik kan u namens commissaris Patten verzekeren dat de Commissie deze verklaring onderschrijft. Op de Raad Algemene Zaken, die voor 24 januari gepland staat, zal het verzoek van het Parlement worden bestudeerd.
Tijden het bezoek dat de Indonesische president binnenkort aan Brussel en andere Europese hoofdsteden zal brengen, zullen we hem en zijn regering verzekeren dat wij alles in het werk zullen stellen om dit vraagstuk op vreedzame wijze op te lossen.
Wat de humanitaire hulp betreft zijn ECHO en de Commissie beide bereid deze te intensiveren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.

Venezuela
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende zes ontwerpresoluties:
B5-0047/2000 van de leden Muscardini en Ribeiro e Castro, namens de UEN-Fractie, over Venezuela;
B5-0055/2000 van de heer Medina Ortega, namens de PSE-Fractie, over de rampzalige overstromingen in Venezuela;
B5-0060/2000 van de leden Sánchez García en Di Pietro, namens de ELDR-Fractie, over de rampzalige overstromingen in Venezuela;
B5-0072/2000 van heer Wurtz e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de overstromingen in Venezuela;
B5-0076/2000 van de leden Knörr Borràs en Lipietz, namens de Verts/ALE-Fractie, over de rampzalige overstromingen in Venezuela;
B5-0086/2000 van de leden Marques en Salafranca Sánchez-Neyra, namens de PPE-Fractie, over de ramp in Venezuela.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, wie het actualiteitendebat van dit Parlement heeft gevolgd zal zich niet aan de indruk kunnen onttrekken dat de geschiedenis van Europa tot ons wederkeert. In het vorige debat over de Molukken hebben we namelijk veel Nederlands horen spreken, en naar ik vrees zal de commissaris nu we het over Venezuela hebben heel wat Spaans te horen krijgen. De geschiedenis van Europa laat ons niet los. Het zijn de Europeanen die erop uit trokken om hun vlag in den vreemde te planten, die nu op de een of andere manier door de gebeurtenissen elders worden beïnvloed. Wanneer een van ons het woord voert, zouden anderen - met name de commissaris - de indruk kunnen krijgen dat die spreker een klaagzang heeft aangeheven, terwijl hij of zij niets anders doet dan de mening van de kiezers verwoorden. Het is een feit dat de ramp in Venezuela in mijn land - Spanje - en in de regio waar ik vandaan kom - de Canarische Eilanden - wordt ervaren alsof die op eigen grondgebied had plaatsgevonden.
Wat ik betreur, is dat de heer Busquin, een commissaris van aanzien en een groot politicus, in staat de problemen te onderkennen, niet de commissaris is die met deze kwestie belast is, omdat die zijn schriftelijk antwoord waarschijnlijk al klaar heeft. En wat ik u zeg, zal zijn antwoord niet beïnvloeden want dat is vast en zeker onmogelijk. Ik hoop echter dat hij althans de ontwerpresolutie zal lezen en aandacht zal schenken aan sommige kwesties die ons bezighouden.
De ramp in Venezuela was geen gewone ramp. Er is sprake van 50.000 vermisten, ongeveer 50.000 doden, de verdwijning van een staat - de staat Vargas - waar zich de luchthaven Maiquetía en de haven La Guaira bevinden, de toegangspoort tot Venezuela. Die staat moet weer helemaal worden opgebouwd, en wel op zodanige wijze dat een dergelijke ramp zich niet nog eens kan voordoen. Want deze ramp is niet gewoonweg het gevolg van nalatigheid van de autoriteiten. Zij is het gevolg van de verzakking van een hele heuvelrug - de heuvelrug van het Parque Nacional van Ávila - en bij de wederopbouw zal daar dus rekening mee moeten worden gehouden.
Ik hoop dat de Commissie de overwegingen van het Parlement in acht neemt en dat zij de mogelijkheid onderzoekt om samen met andere instellingen en staten een soort "donorconferentie" of iets dergelijks te organiseren, zodat we allemaal samen de Venezolaanse regering kunnen helpen bij de wederopbouw van deze voor het land zo vitale regio.

Sánchez García
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, waarde collega's, voor ons, die als burgers van de Canarische Eilanden in een ultraperifere regio van de Europese Unie wonen, hebben de gebeurtenissen in Venezuela een speciale betekenis omdat duizenden inwoners van de Canarische Eilanden zich halverwege de vorige eeuw gedwongen zagen naar Venezuela te emigreren; het is zelfs zo dat we Venezuela een beetje als ons achtste eiland beschouwen.
Wij zijn dan ook bijzonder onder de indruk van de ramp waardoor de staten Vargas en Miranda half december getroffen zijn. De ramp is het gevolg van stortregens, lawines en overstromingen aan de Venezolaanse kust, aan de voet van de Ávila, het nationale park waarin ik uit hoofde van mijn beroep een tijd gewerkt heb. Vele mensenlevens zijn verloren gegaan, velen zijn gedupeerd, terwijl de materiële schade duizenden miljoenen euro beloopt.
Ten overstaan van deze ramp hebben wij allen, vanuit Europa en vanuit Amerika, op voorbeeldige, solidaire wijze gereageerd door humanitaire hulp en economische steun te bieden; er kwamen internationale reacties op alle niveaus, waaronder de Europese Commissie, een aantal lidstaten en sommige Spaanse gemeenten die door familiebanden met Venezuela verbonden zijn.
Nu de eerste fase voorbij is, en ondanks de dreiging van ander natuurgeweld tijdens de afgelopen dagen, is het meer dan ooit noodzakelijk dat niet alleen de waterhuishouding verbeterd wordt, maar ook dat woningen, voorzieningen en infrastructuur worden hersteld en weer opgebouwd, en dat er morele en economische steun wordt geboden aan de slachtoffers van deze natuurramp, die heeft geleid tot een van de grootste tragedies in de recente geschiedenis van Latijns Amerika, met name die van Venezuela.
Om die redenen hebben wij allen een ontwerpresolutie ingediend met als doel allereerst de Europese Unie ertoe te bewegen om, in samenwerking met de lidstaten en overige instellingen, onder meer een technisch en financieel samenwerkingsprogramma op te zetten waarmee de gevolgen van deze natuurramp kunnen worden verlicht. Ik kan u verzekeren dat de ramp in Venezuela in dit geval letterlijk te beschouwen is als een "actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwestie".

González Álvarez
) Mijnheer de Voorzitter, het trieste van de zaak is misschien wel dat we ons telkens opnieuw genoodzaakt zien om te spreken over de verschillende rampen die bepaalde gebieden steeds opnieuw lijken te treffen, of misschien ook wel het feit dat het om landen gaat die door hun grotere armoede en zwakkere infrastructuur een hogere prijs betalen dan wanneer zij sterker zouden zijn geweest. Hetzelfde kan gezegd worden over het aantal dodelijke slachtoffers onder de bevolking van Venezuela, dat - net als bij Mitch - enorm is.

Uiteraard vragen wij de Europese instellingen om financiële hulp - en zij hebben deze reeds geboden. Er is 3.500.000 euro voorgesteld om de eerste noodzakelijke kosten te dekken, maar wij vragen ook dat er op andere wijze met de Venezolaanse regering en de burgers wordt samengewerkt.
Eerder deze week spraken we over een ramp die in Europa plaatsvond. We zeiden toen dat klimaatsveranderingen daar mogelijkerwijze aan ten grondslag lagen en er zijn deskundigen die dit standpunt onderschrijven, immers, er is de laatste tijd een aaneenschakeling van 'natuurrampen', waarin het woord 'natuur' volgens ons niet op zijn plaats is. Wij menen namelijk dat menselijke activiteiten er een belangrijk aandeel in hebben.
In het geval van Venezuela - wij waren er vanwege de Conferentie van het Europees en het Latijns Amerikaans Parlement -, is duidelijk te zien dat er sprake is van een willekeurige urbanisatie en aanslagen op de natuurlijke leefomgeving, waardoor de situatie wellicht verergerd is.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, is het dringend gewenst alle infrastructuur opnieuw op te bouwen. De Europese instellingen, de lidstaten en enkele niet-gouvernementele organisaties moeten er samen met andere landen voor zorgen dat de gevolgen van deze ramp met haar verwoestende effect, in de mate waarin dit mogelijk is, bestreden worden.

Knörr Borràs
Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet onnodig herhalen wat reeds voor mij is gezegd. Ook ik kom uit een gebied, het Baskenland, waar een groot solidariteitsgevoel onder de bevolking leeft. Venezuela is altijd een immigratieland geweest voor Spanje en met name voor het Baskenland. Het steunde ons op voortreffelijke wijze gedurende de lange jaren van de dictatuur van Franco, zowel in moreel als in materieel opzicht.
Een ongeluk komt nooit alleen: dezer dagen bereikte ons het bericht dat er een aardbeving gemeten werd met een kracht van 6 op de schaal van Richter en ook een zeebeving.
Iedereen leeft dus mee en is solidair. Daarom wil ik deze interventie vooral richten op enkele andere zaken die verder gaan dan de materiële steun op korte termijn en de resolutie zelf. Het is nodig om de ontwikkelingsmodellen, niet alleen dat van Venezuela, maar ook dat van andere landen, opnieuw te bekijken en bij te sturen indien deze incoherente zaken bevatten met betrekking tot de bescherming van en respect voor het milieu. Een deel van de financiële steun moet bestemd worden voor de studie van deze aspecten en voor onderzoek naar het negatieve effect van bepaalde industrieën op het evenwicht in het milieu. Ook in andere landen dan Venezuela is dergelijk onderzoek gewenst.
Er zou een Conferentie moeten komen van de Europese Unie en Latijns Amerika om afhankelijkheidsrelaties te doorbreken, om ervoor te zorgen dat de export van energiebronnen aan banden wordt gelegd en de onbezonnen exploitatie ervan wordt stopgezet. We moeten er alles aan doen om rampen te voorkomen.
Er is dus reden genoeg om aandacht te schenken aan al deze punten en natuurlijk ook aan die van de resolutie.
Tot slot wil ik van de gelegenheid gebruik maken om u erop te wijzen dat er nog steeds meldingen worden gemaakt van schendingen van de mensenrechten in Venezuela. Deze worden gepleegd onder het mom van 'optreden tegen de plunderaars van de getroffen gebieden'. Wij kunnen onze ogen hier niet voor sluiten. Onze solidariteit met het Venezolaanse volk mag er niet toe leiden dat wij onze waakzaamheid verliezen als het gaat om figuren als president Chávez. Deze populistische president heeft zich bij sommige gelegenheden van een hoogst onverdraagzame kant laten zien en bedreigingen aan het adres van diverse sectoren geuit, de media incluis. En dan te bedenken dat er Europese machthebbers schijnen te zijn die 'om zijn grapjes kunnen lachen'.

Marques
Mijnheer de Voorzitter, Venezuela was voor meer dan 300.000 landgenoten het land van belofte, waar zij een beter leven konden opbouwen. Venezuela heeft hen net als de honderdduizenden andere Europese migranten met open armen ontvangen. Overigens is meer dan 70% van de Portugese immigranten in Venezuela afkomstig uit mijn regio, het eiland Madeira.
In het licht van deze nauwe band zijn wij diepbedroefd en getroffen door deze ramp, die evenwel ook een enorm gevoel van solidariteit heeft opgewekt. Wij zijn de Commissie dan ook dankbaar dat zij humanitaire hulp beloofd heeft. Nu de omvang van de ramp duidelijk wordt, blijkt echter dat deze hulp niet volstaat. Venezuela kent eigenlijk de ergste natuurramp die in de 20ste eeuw in Latijns Amerika heeft plaatsgevonden. Nu reeds staat vast dat minstens 15.000 mensen zijn omgekomen. Honderdduizenden mensen zijn dakloos. De materiële schade wordt op 10 à 20 miljard dollar geraamd. Er zijn 230.000 banen verloren gegaan.
In het licht van deze indrukwekkende cijfers en deze tragische gebeurtenissen moet de Europese Unie de solidariteit met Venezuela aanzienlijk opvoeren. Daarom ook heb ik in dit Parlement een ontwerpresolutie ingediend. Wij wilden dat het Europees Parlement, als vertegenwoordiger van de Europese volkeren, zijn deelneming en solidariteit betuigde. Wij wensen tevens dat het Parlement de Commissie met aandrang verzoekt de humanitaire hulp op te voeren, zodat de enorme nood op gebieden als medische hulpverlening, water- en voedselvoorziening, volksgezondheid, enzovoort, gelenigd kan worden. Wij willen de Commissie ook voorstellen een actieprogramma op middellange termijn voor het herstel van de infrastructuur en woningen vast te stellen, aangezien de wederopbouw van het getroffen gebied meer dan zeven jaar kan duren. Dit programma moet met behulp van financiële impulsen, goedkope leningen en bijzondere bijstand tevens de hervatting van de economische activiteit bevorderen en steunen. Wij wilden de Commissie tenslotte ook verzoeken al het mogelijke te doen en zoveel mogelijk middelen voor bovengenoemde maatregelen uit te trekken. Wij wilden niet dat het bij goede voornemens bleef.
Mijnheer de Voorzitter, dit was het minste wat we voor de slachtoffers van de overstromingen konden doen.

Salafranca Sánchez-Neyra
) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de Europese Unie een grote fout zou maken indien zij de omvang van de tragedie die in Venezuela heeft plaatsgevonden, zou onderschatten. Duizenden mensen hebben, zoals reeds eerder gezegd, het leven gelaten. Het is goed om onze solidariteit met woorden te betuigen, maar we moeten ook daden laten zien.
Het communautaire antwoord moet in de eerste plaats gericht zijn op de wederopbouw en het herstel van het land, waarbij verschillende aspecten in acht worden genomen: de humanitaire hulpverlening moet worden versterkt, evenals de noodhulp. Ook moeten er richtsnoeren met een aanvullend karakter worden vastgesteld voor de wederopbouw en het herstel. Ik zeg 'aanvullend karakter' omdat de Raad aanstaande maandag een verklaring zal aannemen over de grondslag van een akkoord van de ambassadeurs van het COREPER, waarin wordt gezegd dat er een inspanning zal worden geleverd op grond van de bestaande beschikbare middelen.
De middelen van Mitch zijn echter ontoereikend voor deze prioritaire kwestie. Dit Parlement vraagt - en het vraagt dit ook als tak van de begrotingsautoriteit - de Commissie een behoorlijk voorstel te formuleren dat de ontstane situatie het hoofd kan bieden.
De Commissie zou er ook goed aan doen de mogelijkheden te onderzoeken die geboden worden door de toepassing van handelsmaatregelen binnen het communautaire stelsel van algemene preferenties en de uitbreiding van kredieten door de Europese Investeringsbank.
Ook zou de Europese Unie de 'Internationale donorconferentie' kunnen ondersteunen, als blijk van haar solidariteit en mededogen. Zo kan zij op de hoogte blijven van hetgeen het noodlijdende Venezolaanse volk, dat met de Europese Unie bevriend is, op dit moment van ons verwacht.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, als men de schade in Venezuela zou projecteren op het gebied van de Bondsrepubliek, zou heel ons kustgebied zijn verwoest en zouden 200.000 mensen zijn omgekomen. Daaraan ziet men hoe groot het ongeluk is dat een land als Venezuela heeft getroffen. Het is ongetwijfeld macaber te zeggen dat het beste wat Venezuela momenteel kan overkomen een zo hoog mogelijke olieprijs is, opdat Venezuela zoveel mogelijk op eigen houtje kan financieren. Dat zou voor ons zeker onaangenaam zijn, omdat het duur zou zijn, maar het zou Venezuela goed uitkomen. Daarom komt Venezuela er ondanks alle schade nog beter vanaf dan bijvoorbeeld Midden-Amerika na de orkaan Mitch.
Toch is dit een schrale troost na alle verwoestingen. Het is dan ook zinvol te vragen om een internationale donorconferentie met actieve deelneming van de Commissie. Overigens verwacht ik, evenals mijn collega's, dat de Commissie zo spoedig mogelijk met een plan komt voor de manier waarop zij in overleg met de Venezolaanse regering hulp kan bieden.
De Venezolanen kunnen er zeker van zijn dat wij met hen meevoelen. Zij hebben natuurlijk afgezien van medeleven ook geld, fantasie en hulp bij de wederopbouw nodig. Mondialisering betekent voor mij niet alleen economie, maar ook solidariteit.
Wanneer zich dergelijke desastreuze rampen voordoen, moet men zich ook afvragen wat de oorzaken daarvan zijn. Ik vrees dat wij steeds meer gedwongen zullen zijn ons te gaan bezighouden met natuurrampen waaraan de mens medeschuldig is. Uiteraard staat de mens machteloos tegenover natuurlijke klimaatveranderingen, maar wij doen daar met onze broeikasgassen wel een schepje bovenop. Daar wringt juist ook de schoen. Helaas komt Europa zijn verplichtingen van Kyoto niet na. Ik hoop dat deze ramp, evenals - helaas - andere rampen, aanleiding zullen zijn om nog eens na te denken en maatregelen te treffen. Dan kunnen wij ook voorkomen dat wij onder de urgenties steeds weer over rampen moeten spreken. Wij moeten dus ook eens nagaan wat wij bij wijze van preventie kunnen doen om de omvang van de rampen misschien wat in te dammen. Als de natuur dergelijke rampen veroorzaakt, moet de mens er tenminste voor zorgen dat hij daaraan niet medeschuldig wordt.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie deelt de zorgen die door de leden van het Parlement over de rampzalige situatie in Venezuela zijn geuit. Ik zal de heer Nielson op de hoogte stellen van de verschillende opmerkingen die hier over dit vraagstuk zijn gemaakt. Gezien de omvang van de ramp heeft de Commissie direct gereageerd door al op 23 en 30 december 1999 beschikkingen voor humanitaire hulp ter waarde van 3,2 miljoen euro goed te keuren. Deze beschikkingen zijn al ten uitvoer gebracht. Aangezien de behoeften onmiddellijk geëvalueerd moesten worden, is een deskundige van het Bureau voor humanitaire hulp ECHO al op 22 december naar Venezuela afgereisd. Een permanente contactpersoon van ECHO zal in de komende dagen naar het rampgebied gaan om de humanitaire hulp te coördineren en erop toe te zien dat de programma's worden uitgevoerd.
De Venezolaanse minister van Volksgezondheid heeft bevestigd dat er een groot risico bestaat op epidemieën als cholera en lepra. Daarom bereidt de Commissie een derde beschikking van 2 miljoen euro voor met behulp waarvan het drinkwatersysteem hersteld moet worden en epidemiologisch toezicht kan worden uitgeoefend. Ik deel de mening van de heer Linkohr dat we een algemeen plan voor de bestrijding van toekomstige rampen moeten ontwikkelen. In een aantal studies wordt hier al op gewezen. Niet alleen de Commissie, maar de gehele internationale gemeenschap heeft snel en gul gereageerd op de oproep van de Venezolaanse regering. Volgens het Bureau van de Verenigde Naties voor de coördinatie van de humanitaire hulp is er nu in totaal voor 24 miljoen dollar hulp geboden. Ongeveer 10 miljoen dollar daarvan is afkomstig uit de Europese Unie.
Overeenkomstig de wensen van het Parlement bereidt de Commissie bovendien een missie van deskundigen voor om de situatie in Venezuela te evalueren en te bekijken welke specifieke maatregelen er nodig zijn. Op basis van de resultaten van deze missie zal de Commissie een besluit nemen over een plan voor de wederopbouw op de middellange termijn. De Commissie zal bij de herstelwerkzaamheden bijzondere aandacht aan het milieu schenken. In dit stadium kunnen we nog niet aangeven hoeveel geld er voor hulp zal worden vrijgemaakt. De hoogte van dit bedrag zal worden vastgesteld op basis van de resultaten van de missie van deskundigen en pas nadat andere donateurs zijn geraadpleegd.
De Commissie zal nauw met andere donateurs samenwerken zodat de inspanningen van de internationale gemeenschap zoveel mogelijk gecoördineerd kunnen worden en bekeken kan worden welke hulp prioriteit moet krijgen. Het is dus van groot belang dat er zo snel mogelijk een systeem wordt opgezet voor het coördineren van de hulp van de internationale gemeenschap.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.
(De vergadering wordt tot 17.30 uur opgeschort) (De vergadering wordt nogmaals onderbroken van 17.30 uur tot 18.00 uur)
VOORZITTER: DE HEER PROVAN
Ondervoorzitter

Martínez Martínez
) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag dat er in de notulen een aantekening wordt gemaakt van mijn protest tegen de vertraging van de stemming, die om 17.30 uur zou plaatsvinden, maar die zonder opgaaf van reden werd uitgesteld. Ik vind het getuigen van een totaal gebrek aan respect voor de plenaire vergadering en voor alle collega' s die hier op de afgesproken tijd waren. Ik zou het alleen aanvaarden indien er een gegronde reden voor bestond, zoals een hartinfarct van de Voorzitter bijvoorbeeld. Maar als een zodanige reden er niet is, vind ik dat er niet zo minachtend met de collega-parlementsleden kan worden omgesprongen.
(Levendig applaus)

De Voorzitter
Mijnheer Martínez, ik begrijp uw standpunt volkomen. Het enige wat ik op dit moment kan zeggen is dat dit zal worden doorgespeeld aan de Conferentie van voorzitters, die zelf om dit uitstel heeft verzocht. Het is in feite de plenaire vergadering die de agenda vaststelt, maar om de een of andere reden heeft de Conferentie van voorzitters, die op dit moment nog steeds in vergadering bijeen is, besloten de zitting met nog eens een half uur te schorsen. Ik zal er in ieder geval voor zorgen dat uw opmerkingen onomwonden worden doorgespeeld.
Ik hoop dat dit voor u een bevredigend antwoord is. Ik wil hierover nu niet verder gaan debatteren. Dit is nu eenmaal gebeurd. Hoe eerder wij met de stemming kunnen beginnen, hoe beter het is.
Ik ben van mening dat over dit soort zaken een goede discussie dient plaats te vinden en dat het Parlement zelf tot een gedegen afweging moet komen. Agandawijzigingen moeten niet via ad hoc besluiten geregeld worden.
Wij gaan nu over tot de stemming over de actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.
Tijdens de stemming over Tsjetsjenië

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil iets zeggen over de resolutie inzake Tsjetsjenië. In de Duitse versie is onder paragraaf 4 sprake van de Tsjetsjeense militie. In de oorspronkelijk Engelse tekst stond echter fighter. Fighter betekent evenwel strijders. Ik verzoek u dit dus in alle taalversies te laten corrigeren, want er bestaat een groot verschil tussen fighter en militie. Ik verzoek u dus paragraaf 4 in de verschillende taalversies te laten controleren.

De Voorzitter
U hebt volkomen gelijk, mijnheer Posselt. De tekst zal dienovereenkomstig worden aangepast.
Vóór de stemming over Egypte

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk, maar ik kom nog even op hetzelfde probleem terug. Wij hebben over de oorspronkelijk Engelse tekst onderhandeld en daarin is ergens sprake van sectarian clashes, of iets dergelijks. In ieder geval gaat het hier om het woord sectarian. In de Duitse versie staat: "Auseinandersetzungen zwischen muslimischen und koptischen Sekten". Daar klopt natuurlijk niets van en daarom verzoek ik u ook dit aan de Engelse versie te laten aanpassen.

De Voorzitter
Nogmaals, wij zullen voor een goede Duitse vertaling zorg dragen.
Na de stemming over de situatie op de Molukken (Indonesië)

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, de aanwezige commissaris zei dat het wapenembargo tegen Indonesië waarschijnlijk besproken zou worden in de Raad Algemene Zaken van 24 januari, dus volgende week maandag. Hij verzocht het Bureau dan ook om solidair te zijn, en erop toe te zien dat de resolutie die zopas werd aangenomen, onmiddellijk aan de Raad bezorgd zou worden en dat het secretariaat dus heel snel zou werken. Ik denk dat de ministers de krant lezen, maar het is belangrijk dat de resolutie die wij zonet aangenomen hebben, onmiddellijk aan de Raad wordt overgemaakt, aangezien het Europees Parlement zich hierin voor de tweede maal voor een verlenging van het embargo uitspreekt.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde! Vanochtend zijn er twee voorstellen van orde ingediend, één door collega Hudghton en één door mijzelf. In beide gevallen werd gevraagd om een hoofdelijke stemming, die wij belangrijk achtten. In de lijst met de uitslag van de hoofdelijke stemmingen is tot nu toe echter alleen de eerste stemming opgenomen, maar nog niet de tweede over de ontvankelijkheid. De leden zullen zich ongetwijfeld nog wel herinneren dat dit wel degelijk een hoofdelijke stemming was waarvoor wij de steminstallatie hebben gebruikt. Kunnen wij erop vertrouwen dat ook de uitslag van de tweede stemming morgenochtend in de lijst opgenomen is?

De Voorzitter
Wij zullen hiernaar zeker navraag doen, mijnheer MacCormick, en ervoor proberen te zorgen dat u deze lijst mee naar huis kunt nemen.

Interne markt en rechtsbescherming van de consument
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de mondelinge vraag (B5-0039/1999) van mevrouw Palacio Vallelersundi, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, aan de Commissie over een evenwichtige strategie voor de interne markt en de rechtsbescherming van de consument.

Palacio Vallelersundi
) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, gezien de tijd die mij hier gegund is, zal ik proberen om aan de hand van een voorbeeld het een en ander te verduidelijken. Er was eens, vóór de komst van het Verdrag van Amsterdam, een Raad, die debatteerde over de wijziging van het Verdrag van Brussel en het Verdrag van Lugano. Voor wie deze technische kwesties maar mysterieus vindt zij opgemerkt dat het een probleem van rechterlijke bevoegdheid betreft. Bij welke rechter moet men aankloppen als men een grensoverschrijdend geschil heeft? De Raad was unaniem en in het kader van de intergouvernementele samenwerking - dus weinig communautair en zeer dicht bij het internationale publiekrecht - tot een principeakkoord gekomen. Maar toen trad het Verdrag van Amsterdam in werking en moest overeenkomstig artikel 65 de wijziging van het Verdrag van Brussel en dat van Lugano gecommunautariseerd worden; van dit nieuwe verdrag moest een communautair besluit worden gemaakt, een verordening.
Toen verscheen de Commissie ten tonele. Vaardig als zij is besloot zij, om snel de eerste vruchten te kunnen plukken van het nieuwe Verdrag van Amsterdam, dat het communautariseren van een besluit betekent dat de titel wordt veranderd: daar waar 'verdrag' staat, moet nu 'verordening' staan, en dat was dat.
En zo kwam de Commissie met een ontwerpverordening over deze kwestie - de rechterlijke bevoegdheid - zonder voorafgaande raadpleging, zonder ook maar één keer overleg te hebben gepleegd met de verschillende directoraten-generaal.
Vandaag wordt in dit Parlement het verslag behandeld - dat slechts een advies is, want op dit gebied heeft het Parlement nog steeds weinig bevoegdheden -, dat werd opgesteld door mevrouw Diana Wallis, die naar ik hoop over dit onderwerp zal spreken.
Om mijn verhaal hier te beëindigen: we zouden hieruit wel wat conclusies moeten trekken.
In de eerste plaats het gebrek aan coördinatie bij de Raad. De Raad is immers niet de Raad, het is de Raad van ministers van Justitie. Meer bepaald is het de Raad van deskundigen op het gebied van het internationaal privaatrecht. Zij zijn het die over deze internationale verdragen hebben onderhandeld en deze specifieke materie per slot van rekening het beste kennen. Ook is er geen overleg gepleegd met de Raad Interne Markt en de Raad Algemene Zaken.
Daarnaast ook - en dit is nog belangrijker voor de toekomst - het gebrek aan coördinatie bij de Commissie. Het is waar dat de Commissie in een moeilijke periode zat doordat zij demissionair was, maar het is en blijft een gebrek aan coördinatie, want, mijnheer de Voorzitter, de hoorzitting over dit onderwerp vond pas plaats nadat de ontwerpverordening al gepubliceerd was. Zoiets druist natuurlijk geheel in tegen de meest elementaire regels van efficiëntie en getuigt van een gebrek aan respect voor de burgers en voor deze plenaire vergadering.
Tevens denk ik dat met dit voorbeeld duidelijk wordt geïllustreerd voor welke hachelijke situatie we ons geplaatst zien of - zo u wilt, mijnheer de Voorzitter - voor welke uitdaging: de criteria van de interne markt of de criteria van het internationaal privaatrecht. Houdt het communautariseren van een besluit - en we zullen dit nog vaak moeten doen - in dat overal waar het woord 'verdrag' staat, dit wordt vervangen door het begrip 'verordening'? De Commissie juridische zaken en interne markt vindt dat dit niet kan en ik hoop dat het Parlement dezelfde mening is toegedaan.
Het communautariseren van een besluit houdt eerst en vooral in dat alle wetsvoorstellen worden gescreend om te zien of deze niet in strijd zijn met de beginselen waarop de interne markt is gefundeerd. Dit geldt met name voor het beginsel van wederzijdse erkenning en het beginsel van het land van herkomst.
Communautariseren houdt in feite in dat de interne markt wordt gerespecteerd. Dit is zeer belangrijk, want de voltooiing van de interne markt betekent dat het grensgebied van de reeds bestaande en geldende voorschriften wordt afgetast. Een grensgebied dat vanwege het feit dat het verweven is met het procesrecht en natuurlijk ook met vele gebieden van het internationaal privaatrecht, niet duidelijk gedefinieerd is. Om die reden moeten we de criteria die ten grondslag liggen aan de interne markt niet uit het oog verliezen. Indirect zouden we de beginselen van de interne markt uithollen en we zouden afglijden naar een bijzonder gevaarlijke situatie.
Daar komt nog een ander gevaar bij, namelijk dat we in dit digitale tijdperk wel eens geneigd zijn om te zeggen: 'leve de globalisering, de interne markt is te klein geworden, laten we de wereld reguleren, waarom nog die interne markt, laten we de interne markt overslaan'. Maar laten we dan ook niet vergeten dat de Europese integratie gebaseerd is op de interne markt en dat we bovendien gebonden zijn aan een Verdrag dat ons dwingt de principes te respecteren die deze realiteit waarborgen en mede bepalen.
U zult zich afvragen waar de consumenten nu blijven. In het voorbeeld dat ik genoemd heb wordt getracht de consumenten te beschermen door ze de mogelijkheid te geven om bij hen om de hoek recht te halen, bij de rechter in hun woonplaats. Maar is dat de burger beschermen? Ik denk van niet. Het bewijs daarvoor wordt geleverd door het feit dat de burger normaal gezien geen rechtszaak aanspant voor de aanschaf van een klein apparaat, voor een aankoop in de winkel op de hoek. Waarom niet? Omdat het veel te duur is en veel te veel tijd in beslag neemt. Als we de burgers willen beschermen, laten we dan eerst oordelen over de twee door de Commissie voorgestelde maatregelen, de small claims procedure en de buitengerechtelijke oplossing voor conflicten tussen burgers onderling. Die maatregelen beschermen de burger: het zijn snelle, goedkope en efficiënte procedures.
Bovendien, mijnheer de Voorzitter, houdt het beschermen van burgers in dat we ze als volwassenen behandelen. Dat we niet denken dat de consument geen eigen keuzes kan maken. Ik denk dat een van de grote uitdagingen van Europa in deze digitale revolutie eruit bestaat om de cultuur en de principes van consumentenbescherming te veranderen. De consument moet worden beschermd, maar op een wezenlijke en niet op een formele manier. Er moet een cultuur groeien waarin het nemen van een risico niet vreemd is, dat wil zeggen, waarin de consument zelf de keuze heeft en zorgvuldig een risico kan afwegen.

Ik rond af, mijnheer de Voorzitter. Europa moet zijn waarden verdedigen, maar staat ook voor een andere grote uitdaging en dat is het vinden van het evenwicht tussen regelgeving en zelfregulering. Om de burgers te beschermen hebben we een solide kader nodig van wetgeving die bescherming biedt, maar ook een ruimte waarin, vanuit de burgermaatschappij zelf, systemen ontstaan die meer aansluiten op de tijd van nu, meer dus dan de systemen die wij vanuit onze instellingen kunnen vaststellen.
Onlangs, tijdens de Top in Madrid zei iemand me: "Mevrouw Palacio, op het Internet is twee maanden een jaar. Als jullie vier jaar over een richtlijn doen is dat een lange tijd" . Laten we dus wat sneller zijn, laten we onze waarden behouden, maar laten we ook inzien dat onze interne markt een prioriteit moet zijn.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag willen beginnen mijn dank uit te spreken aan het adres van het geachte parlementslid, mevrouw Palacio, dat zij mij de gelegenheid geeft om in te gaan op een materie die buitengewoon belangrijk is, maar ook buitengewoon complex. Ik zou daar het volgende over willen zeggen.
Evenals mevrouw Palacio hecht de Commissie met het oog op de totstandbrenging van een ruimte zonder binnengrenzen, zoals bedoeld in artikel 2 van het Verdrag van de Europese Unie, veel belang aan het beginsel dat ondernemingen hun goederen en diensten in de hele Unie moeten kunnen aanbieden zonder dat de lidstaat van bestemming hun discriminerende en ongerechtvaardigde belemmeringen oplegt. Want deze belemmeringen kunnen tot versnippering van de interne markt leiden doordat ondernemingen hun goederen of diensten moeten aanpassen aan de voorschriften van alle Europese Unie-landen waar zij actief zijn.
Dat is ons uitgangspunt. Het is een uitgangspunt dat wordt gedeeld door mevrouw Palacio, die immers daarnet heeft gezegd dat de Europese Unie gebaseerd is op de interne markt. Dat is de Commissie volstrekt met mevrouw Palacio eens. Voorwaarde voor de volledige aanvaarding van het beginsel van wederzijdse erkenning is wel dat alle lidstaten een passend en vergelijkbaar niveau van consumentenbescherming kennen.
In het door het geachte parlementslid genoemde voorstel voor een richtlijn betreffende bepaalde juridische aspecten van de elektronische handel wordt uitdrukkelijk bepaald dat het begrip "interne markt" in artikel 3 zich niet uitstrekt tot verbintenissen uit consumentenovereenkomsten. Zoals mevrouw Palacio weet, worden verbintenissen uit consumentenovereenkomsten geregeerd door de Conventie Rome I en dat staat dus los van de richtlijn over elektronische handel waarover op 7 december jongstleden politieke overeenstemming in de Raad is bereikt.
Wat betreft de recente initiatieven van de Commissie in het kader van de nieuwe Titel IV van het Verdrag van de Europese Gemeenschap neem ik aan dat mevrouw Palacio vooral doelt, en dat heeft zij daarnet ook eigenlijk al onder woorden gebracht, op het voorstel voor een verordening dat de Commissie in juli 1999, op basis van de werkzaamheden van een ad hoc groep van de Raad en na het politieke akkoord van de vijftien lidstaten, heeft goedgekeurd en dat tot doel heeft het Verdrag van Brussel van 1968 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken in het afgeleide Gemeenschapsrecht op te nemen.
Mevrouw Palacio heeft daar zo-even over gesproken en zij heeft de wijze van totstandkoming van de door de Commissie voorgestelde verordening gehekeld. Zij heeft ook gezegd dat er weinig overleg is geweest, niet alleen tussen Commissie en Parlement, maar zelfs tussen de verschillende Raden onderling.
De Commissie heeft de wijzigingen en het oorspronkelijke verdrag uit 1968 voorgesteld om dat toch reeds oude verdrag aan de moderne handelsmethoden en vooral aan de elektronische handel aan te passen. Nu lijkt het geachte parlementslid van mening te zijn dat de uitgangspunten van dit voorstel voor een verordening, die dus de Conventie van Brussel moet communautariseren, in strijd zouden kunnen zijn met het beginsel van het land van herkomst. Maar dat zou betekenen, indien zij gelijk zou hebben, dat ook de rechterlijke bevoegdheid onder dat beginsel zou vallen, hetgeen niet het geval is. Overigens bepaalt artikel 1 van het eerder genoemde voorstel voor een richtlijn betreffende elektronische handel zoals dat bij het politieke akkoord van december is vastgesteld, dat dat voorstel niet op de kwestie van de rechterlijke bevoegdheid van toepassing is. Zoals mevrouw Palacio weet, valt de kwestie van de rechterlijke bevoegdheid onder de Conventie van Brussel.
De huidige situatie is aldus dat er drie zaken naast elkaar staan. Er is de voorgestelde richtlijn betreffende elektronische handel. Er is de Conventie van Rome, waarnaar ik daarnet heb verwezen en er is de Conventie van Brussel. Dat zijn drie zaken die op dit ogenblik onafhankelijk van elkaar naast elkaar staan. De Commissie zal erop toezien, mijnheer de Voorzitter, dat er op passende wijze rekening wordt gehouden met de bedenkingen die vooral tijdens de hoorzitting van 4 en 5 november zijn geuit, over de mogelijke gevolgen van dit voorstel voor een verordening voor de interne markt, alsmede met de ontvangen verklaringen ten gunste van het voorstel. De Commissie is thans bezig met het analyseren van de talrijke en gedetailleerde standpunten die ze heeft ontvangen en zij zal te zijner tijd haar eventuele voorstellen bekendmaken.
Maar in ieder geval lijkt het mij wenselijk, zeker in het licht van de punten van kritiek die mevrouw Palacio naar voren heeft gebracht, dat de Commissie, alvorens enig initiatief te nemen, op de hoogte is van het standpunt dat het Europees Parlement in februari van dit jaar over het voorstel zal innemen.
Het lijkt mij ook noodzakelijk dat er passende, aanvullende oplossingen worden gevonden om tegemoet te komen aan de bezwaren die tijdens de hoorzitting door de consumentenvertegenwoordigers zijn geuit. Daarom moet er snel met alle belanghebbende partijen worden overlegd om alternatieven te vinden, zoals ook gevraagd door mevrouw Palacio, voor de vaak langdurige, kostbare en ingewikkelde gerechtelijke procedures ten einde grensoverschrijdende geschillen naar aanleiding van elektronische handelstransacties snel en met minder kosten voor de consument te beslechten.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, mag ik om te beginnen opmerken dat ik zeer ingenomen ben met wat de heer Bolkestein zojuist heeft gezegd, namelijk dat de Commissie heel zorgvuldig wil kijken naar het hele samenstel aan regelingen die van invloed zijn op de nieuwe wereld waarin wij leven, de nieuwe wereld van de elektronische handel.
Ik was gelukkig in de gelegenheid een deel van de hoorzittingen op 4 en 5 november bij te wonen. Uit het aantal geïnteresseerden en de kwaliteit van de bijdragen blijkt wel hoe sterk deze kwestie bij de mensen leefde en hoe bezorgd zij waren over het aanvankelijk voorgestelde beleid.
Mijn collega, mevrouw Wallis, die ons verslag opstelt, zal later nog aan het woord komen en ik wil nu niet op de zaken vooruitlopen noch haar het gras voor de voeten wegmaaien. Het verslag zullen wij later behandelen, maar sommige onderdelen ervan zullen u, commissaris, vast al wel hebben bereikt. Ik zal deze materie niet vanuit een juridisch oogpunt benaderen, aangezien ik binnen de juridische commissie, waarvan mevrouw Palacio voorzitter is, het voorrecht geniet een van de weinige niet-juristen te zijn. Mijn invalshoek is die van het bedrijfsleven en van de consument.
Het sleutelwoord in dit vraagstuk dat wij aan u, commissaris, voorleggen is evenwicht. Als wij om ons heen kijken zien wij dat met de opkomst van de elektronische handel of de elektronische communicatie het evenwicht op de markt sterk aan het verschuiven is ten gunste van de consument. De nieuwe communicatietechnologie maakt ons allemaal tot machtige consumenten dankzij de geweldige mogelijkheden die deze technologie ons biedt om wereldwijd te shoppen, prijzen te vergelijken en afwegingen te maken op basis van een overvloed aan informatie die gemakkelijk toegankelijk is. Wie van u dit nog nooit heeft gedaan, zou het zeker eens moeten proberen, want dankzij e-commerce, dankzij de mogelijkheden om via de computer informatie op te vragen, kun je aanbiedingen heel gemakkelijk met elkaar vergelijken en wordt winkelen een geheel nieuwe ervaring.
Ik zal dit met een simpel voorbeeld illustreren, een voorbeeld dat heel relevant is voor onze bemoeienissen met de wetgeving in de hele publieke sector. Het departement voor telecommunicatie in het Verenigd Koninkrijk heeft een website gemaakt waar consumenten uitgebreide informatie kunnen vinden over de aanbiedingen van de verschillende telefoonbedrijven. Als je vervolgens de gegevens omtrent je eigen telefoongebruik intoetst, kun je zien wat dat voor jou oplevert en de verschillende aanbiedingen met elkaar vergelijken. Dat soort mogelijkheden komt binnenkort binnen handbereik.
Deze nieuwe generatie machtige consumenten zal zich niet echt druk maken over de discussies die wij als wetgever vast nog wel zullen voeren over zaken als rechtsbeginselen en het toepasselijke recht, want, zoals mevrouw Palacio al aangaf, het aanspannen van een gerechtelijke procedure is niet iets waaraan de meeste winkelende consumenten, op het Internet of waar dan ook, nu in de eerste plaats denken. Voordat consumenten iets besluiten te kopen, zullen zij de zekerheid willen hebben dat het bedrijf waarmee zij van doen hebben, goede voorwaarden, garanties en verhaalsmogelijkheden biedt. Ook al is e-commerce nog een betrekkelijk onbekende marketingvorm - en wij zouden kleine bedrijven moeten aanmoedigen consumenten langs deze weg te benaderen -, de consument zal ongetwijfeld vragen om de zekerheid van een of ander keurmerk voor de elektronische handel, zoals dat bijvoorbeeld door de Britse consumentenorganisatie met veel succes is geïntroduceerd. Zij verdient daarvoor alle lof.
Een dergelijk initiatief moet in de hele Unie worden aangemoedigd. Ik wil de commissaris vragen dit mee te nemen als een van de vele punten die voor de consumentenwetgeving relevant zijn.
Consumenten zullen vragen om klachten- en geschillencommissies die net zo snel en efficiënt werken als de elektronische handel zelf. Zij zullen vragen om eenvoudige en doelmatige verhaalsmogelijkheden en om een aanspreekpunt waar zij met hun probleem terecht kunnen.
Eén ding is zeker met de elektronische handel en dat is dat de ontwikkelingen op dit terrein in een razend tempo gaan. Nieuwe producten en diensten verschijnen sneller dan ooit op de markt en onze taak als wetgever in dit Parlement is om die dynamiek te stimuleren en niet om die af te remmen. Wij willen consumenten stimuleren om bij het aanschaffen van producten gebruik te maken van elektronische informatie en wij willen ook het bedrijfsleven, en met name de kleine bedrijven, voor de elektronische handel enthousiast maken. Dit vraagt duidelijk om een bezinning op het wetgevingskader dat wij nu hebben.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij zetten vandaag het debat voort over een evenwichtige strategie voor de interne markt en de rechtsbescherming van de consument. Ons uitgangspunt vandaag is een mondelinge vraag. Daarin wordt met name gewezen op de tegenstelling tussen het principe van het land van oorsprong op de interne markt en het principe van het land van bestemming in de consumentenbescherming. In mondelinge vragen komt men namelijk onder een zekere schematisering niet uit. Ik geloof echter dat, zoals ook uit de besprekingen tot nu toe is gebleken, wij in feite niet veel opschieten met een discussie over deze twee principes, vooral wanneer wij streven naar een gepast rechtskader voor het elektronische handelsverkeer. Men vreest - terecht, moet ik zeggen - dat de mogelijkheid voor de burgers om bij de rechtbank van het land waar zij wonen op grond van het nationaal recht een klacht in te dienen, een remmende en zelfs afschrikkende werking zal hebben op de ontwikkeling van de elektronische handel. Wij weten echter tegelijkertijd dat zelfs deze mogelijkheid om in eigen land een klacht in te dienen maar al te vaak theorie blijft en nauwelijks wordt benut.
Wij kunnen echter zeker niet van de consumenten verlangen dat zij een beroep doen op de rechtbank van het land van oorsprong, van het land waar de aanbieder is gevestigd. Dan zullen bovendien de aanbieders zich in het land gaan vestigen waar de consumentenbescherming op het laagste niveau staat en waar meer algemeen de consumenten de minste rechten hebben. Op die manier draagt men evenmin bij aan het noodzakelijke vertrouwen, dat de elektronische handel natuurlijk ook nodig heeft voor zijn ontwikkeling.
Ik geloof derhalve niet dat wij veel baat hebben bij het nieuwe artikel 15 van de ingediende verordening en evenmin bij de beperking daarvan tot de off line handel. Wij hebben veeleer behoefte aan stelsels voor buitengerechtelijke geschillenregeling en aan procedures voor een snelle afwikkeling van de beroemde small claims. Ik ben derhalve verheugd over de door de Commissie in haar mededeling over de toekomstige strategie voorgestelde maatregelen. Ik ben vooral ook ingenomen met de steun aan initiatieven voor buitengerechtelijke on line procedures voor geschillenregeling en kijk uit naar het nieuwe groenboek over toegang tot het recht en de rechtsmiddelen van consumenten.
Mijns inziens moet het echter ook mogelijk zijn om samen met de Europese banken en creditcardorganisaties een veilig elektronisch geldverkeer en veilige stelsels van overboeking op te zetten die elektronische, direct afgerekende transacties mogelijk maken. Ook zullen wij in het dagelijks leven meer baat hebben bij een sterkere samenwerking van consumentenorganisaties en bij grensoverschrijdende bevoegdheden van organisaties, dan bij een theoretische strijd over het oorsprongsprincipe en het bestemmingsprincipe.
Nu hier kritiek is geuit op de voorstellen van de Commissie over de nieuwe ontwerpverordening, wil ik uitdrukkelijk naar voren brengen dat volgens mij de aanpak van de Commissie wel degelijk de juiste is. Nu al is in artikel 13 van de Conventie het probleem van de rechterlijke bevoegdheid geregeld. Nu al is de overgrote meerderheid van de rechtsgeleerden het erover eens dat dit artikel ook voor on line transacties geldt. De Commissie tornt dus niet aan de bestaande rechtssituatie. Zij moet bovendien, zoals bekend, op grond van artikel 95, lid 3 bij al haar voorstellen uitgaan van een hoog niveau van consumentenbescherming.
Daarom geloof ik dat de Commissie een juist voorstel heeft ingediend. De socialistische fractie steunt ook de voorstellen die mevrouw Wallis in de commissie juridische zaken heeft ingediend. Daarin staan enkele wijzigingen van de ontwerpverordening en wordt aangedrongen op aanvulling van het huidig systeem met de noodzakelijke procedures.
Tot slot wil ik namens mijn fractie nog zeggen dat wij pas op het principe van het land van oorsprong kunnen overstappen als de rechtsbescherming van de consumenten met extra procedures wordt versterkt en hen dus extra mogelijkheden tot rechtsbescherming worden geboden.

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, dit vraagstuk laat nog eens duidelijk zien welk spanningsveld er op de interne markt heerst tussen de belangen van bedrijven en de belangen van consumenten, een spanningsveld dat ik overigens nu, als rapporteur voor het verslag over het Verdrag van Brussel, maar al te goed ken.
Er is al gezinspeeld op meer coördinatie. Ik zou hier een benaderingswijze, of misschien wel een kreet, zo u wilt, willen introduceren, die op dit moment in Britse regeringskringen veel opgang maakt. Wij hebben het dan over joined-up thinking of joined-up administration. Dat wil zeggen bruggen slaan tussen departementen. Deze werkwijze getuigt tegelijk van een zekere rijpheid, van een zekere ontwikkeling, net zoals wij op school losse letters aaneen hebben leren schrijven.
De discussie over de rechterlijke bevoegdheden en de elektronische handel heeft dit conflict tussen consumenten en e-commercebedrijven onderstreept. Mag een consument naar de nationale rechter stappen om zijn recht te halen? Betekent dit niet de doodsteek voor de elektronische handel?
Ik wil een pakket maatregelen voorstellen waarin de justitiële toegankelijkheid, waarover in Tampere zoveel is gesproken, centraal staat.
Welnu, wil de interne markt goed functioneren - wil zij door kleine ondernemingen en consumenten ten volle worden benut en hun vertrouwen krijgen - dan moeten consumenten voor civiele zaken naar de rechter kunnen stappen. Er moeten procedures komen voor small claims en alternatieve geschillenbeslechting. Zij vormen een volstrekt wezenlijk onderdeel van de interne markt.
Onze commissaris zal natuurlijk zeggen dat dit meer op het terrein ligt van zijn collega, de heer Vitorino, en wellicht ook op dat van de heer Byrne. Dat wekt bij mij frustraties op. De heer Byrne en de heer Vitorino hebben zich in toespraken en verklaringen beiden voorstander getoond van de invoering van Europese procedures voor kleine gedingen. Wij moeten tussen die uitspraken een brug slaan. De Commissie moet geïntegreerd leren denken, als een geïntegreerd bestuur. Wij hebben nu de kans om de elektronische handel een hoge vlucht te laten nemen. Zo'n kans krijgen wij niet weer.
Daarnaast neigen wij naar harmonisatie als oplossing voor een aantal problemen in het spanningsveld tussen bedrijven en consumenten. Bij zo'n harmonisatieproces ben je echter vaak te zeer afhankelijk van wetgeving die in de praktijk star en inflexibel is, waardoor de interne markt juist weer wordt belemmerd. Dat zou het geval zijn met de privacy-richtlijn, een belangrijke regeling ter bescherming van de consument. Sommige lidstaten schijnen deze richtlijn zo strikt ten uitvoer te hebben gelegd, dat zij een belemmering voor de interne markt dreigt te worden.
Elektronische handel gaat wereldwijd. De besluiten die wij nemen, moeten onze burgers en bedrijven in staat stellen om in deze grotere markt te participeren. In Amerika, dat niet per se voor ons model hoeft te staan, is gekozen voor een combinatie van zelfregulering en gedragscodes met wetgeving achter de hand. Wij zouden ook een dergelijke combinatie van maatregelen in gedachten moeten houden. Eén mogelijkheid is hier al genoemd en daarbij zouden creditcardorganisaties een belangrijke rol kunnen vervullen. Om dit soort mogelijkheden echter te kunnen benutten, moeten wij wel in actie komen. De Commissie moet hieraan eensgezind en op een geïntegreerde wijze werken.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mevrouw Palacio en commissaris Bolkestein willen danken voor het uitwisselen van de stereotiepe inzichten en beleefdheden waarmee zij deze discussie zijn begonnen.
Ik sta er versteld van als ik bedenk - en het mag misschien heel banaal klinken, maar ik kan het niet nalaten te zeggen - hoe sterk de elektronische handel ons aller leven in de komende decennia en in deze verdere eeuw zal doen veranderen. Ik voor mij heb het afgelopen jaar voor het eerst mijn kerstaankopen via e-commerce gedaan. Mijn besluit werd mede ingegeven door mijn veranderde levensomstandigheden waardoor ik nu niet meer zo gemakkelijk in Edinburgh kan gaan winkelen. Ik heb trouwens ook mijn dochter, bij haar huwelijk kortgeleden in Texas, via e-commerce een bloemetje gestuurd, en - zoals u ongetwijfeld zult begrijpen, mijnheer de Voorzitter - was het voor een Schot een prettige bijkomstigheid dat hij zich daarbij de kosten van een overtocht kon besparen! Wij gaan een nieuwe wereld binnen. Maar daarbij doen zich, zoals hier al is gezegd, enkele uitermate lastige problemen voor.
Kleine bedrijven die ook buiten de eigen landsgrenzen willen opereren, zullen moeite hebben om zich een plaats op de markt te veroveren. Mevrouw Berger stipte dat al even aan, maar het lijkt mij niet zinvol startende ondernemers voor te houden waartegen zij zich moeten verzekeren. De lokale mogelijkheden om hierover advies in te winnen, worden steeds beter. Wat belangrijk is, is dat de rechtsbeginselen van het thuisland van toepassing zijn. Maar dat kan weer een heel ander probleem oproepen. Dan kunnen zich gevallen voordoen van afzetterij op afstand door bedrijven in het buitenland die weten dat zij weinig te vrezen hebben van een boze mevrouw Smit die zij per post een waardeloos artikel in de maag hebben gesplitst. Hoe moeten wij dat probleem ondervangen?
Al twee maal is het idee geopperd - en dat lijkt mij een zinvolle suggestie - om creditcardorganisaties als een soort risicospreiding te gebruiken, als zij tenminste bereid zijn hieraan medewerking te verlenen. Dan kunnen consumenten bepaalde rechten laten gelden tegenover de creditcardorganisatie in hun eigen land en die creditcardorganisatie kan weer bepaalde rechten laten gelden tegenover de producent of aanbieder in het land waar zij gevestigd is. Op die wijze zouden alle betrokken marktpartijen de risico's van e-commerce goeddeels kunnen afdekken. De Commissie zou dit nader moeten onderzoeken.
Dat neemt niet weg dat wij op de lange termijn moeten toewerken naar een harmonisatie van de wetgeving voor civiele en handelszaken in de hele Unie. Wij in het Verenigd Koninkrijk hadden, zoals u vast wel weet, mijnheer de Voorzitter, 300 jaar lang een zeer bloeiende interne markt met twee rechtssystemen die spontaan, niet onder druk, naar elkaar zijn toegegroeid. Wij moeten in Europa op den duur naar een soortgelijk model toe. Wij moeten, net als in Amerika, naar een verenigd Europa toe en wij moeten onze wetgeving daarop aanpassen.

Berlato
Mijnheer de Voorzitter, ik zal u het standpunt uit de doeken doen dat ik samen met de heer Nobilia heb afgesproken. Ik maak namelijk samen met hem deel uit van een speciaal met dit onderwerp belaste groep van de UEN-fractie.
Ons inziens is het door collega Palacio genoemde vraagstuk een van de grootste problemen van de interne markt. De voorgelegde regeling zit vol leemtes en komt te laat. Daarmee wordt de consument geen algemene zekerheid geboden, tenminste geen zekerheid waar hij ook daadwerkelijk iets mee kan aanvangen. Er is in deze regeling geen sprake van een uniforme rechtsbescherming van de consument. Integendeel, deze regeling is vaag en geeft aanleiding tot ongegrond discretionair handelen. Dit geldt zeker ook voor het door de indienster van de mondelinge vraag aan de orde gestelde vraagstuk. Zij noemt het voorbeeld van de elektronische handel en brengt daarmee vraagstukken te berde in verband met de verkoopmodaliteiten, de rechten van de koper, de mogelijkheden van terugtreding en de uiteenlopende vormen van verkoopbelasting. Dit probleem heeft echter ook een raakvlak met andere gebieden. Ik noem bijvoorbeeld de elektronische sector. De productie van elektronische onderdelen kan in verschillende landen plaatsvinden, ook buiten de Gemeenschap. De opslag en/of aanbrenging van het merkteken kan in een bepaalde lidstaat geschieden en de uiteindelijke assemblage in een andere lidstaat. Het probleem is bovendien niet zozeer gelegen in de betrouwbaarheid van de verschillende bestanddelen en in de eerbiediging van de wetgeving van het land van import of productie. Veeleer moet het geheel veel soepeler worden gemaakt.
De Europese Unie voert een vastberaden pleidooi voor de laatstgenoemde onderwerpen, zeer zeker wanneer zij vaststelt dat in de landen van de eindverbruikers, met het oog op een sterkere concurrentiepositie voor het bedrijfsleven, een specifiek gebruik is toegekend aan deze producten, uitgaande van duidelijke, vooraf bepaalde eigenschappen die een aanvulling zijn op de EU-voorschriften.
Dit concept vindt men trouwens ook terug in de agroalimentaire industrie. Het probleem betreft daar vooral de oorsprongsregeling in het kader waarvan aan de lidstaten uitzonderingen zijn toegekend. Daar spitst zich het probleem dan ook met name toe op de vermelding van bepaalde gegevens op het etiket van het uiteindelijk ter verkoop aan te bieden product.
Het lijdt geen twijfel dat een dergelijke situatie niet alleen onduidelijkheid en onzekerheid teweegbrengt, maar tegelijkertijd ook de mededingingsvoorwaarden aantast. Het midden- en kleinbedrijf zal hier met name het slachtoffer van worden, niet zozeer omdat het aan de een of andere nationale wetgeving moet voldoen, maar juist omdat het door de lacunes in de communautaire wetgeving minder kansen krijgt.
Het lijdt evenmin twijfel dat het voortbestaan van deze benadeling van het midden- en kleinbedrijf de werkgelegenheid ongunstig kan beïnvloeden. Hier kan men de werkgelegenheid nu eenmaal niet bevorderen met vereenvoudiging van administratieve procedures, vermindering van installatiekosten of betrokkenheid en goede wil van de sociale partners.
Uit het bovenstaande blijkt dat men niet alleen verordeningen moet uitwerken voor de verschillende producten en voor alle daarmee verband houdende vraagstukken, maar ook een sterke algemene visie moet hebben. Er moet een soort legislatieve filosofie komen die een baken kan zijn voor de interne markt. De interne markt zal zich daarnaar kunnen regelen en dan weten zowel de lidstaten als het bedrijfsleven bij voorbaat waar zij zich aan moeten houden.
Tot slot geloven wij dat de Commissie met haar controle op de versplintering van de markt verdienstelijk werk verricht, vooral met het oog op de toenadering tussen de nationale wetgevingen. Afgezien daarvan moet men echter ook zorgen voor uitvoering van het door de Europese Raad van Wenen uitgevaardigde en daarna met uitdrukkelijke verwijzing naar de interne markt bekrachtigde mandaat. Het doel daarvan moet de verbetering zijn van het Europees wetgevend kader en de Europese mededingingsvoorschriften, ofschoon deze verbetering natuurlijk ook vergezeld moet gaan van afschaffing van handelsbarrières en verbetering van dienstverlening.

Blokland
Voorzitter, de mondelinge vraag van de juridische commissie met betrekking tot eventuele handelsbarrières die kunnen ontstaan door consumentenregelgeving bevat alvast hun oplossing: verdere harmonisatie. Maar is dit wel nodig?
De interne markt heeft ervoor gezorgd dat producenten en consumenten beter over de grens terechtkunnen. Voor deze grensoverschrijdende transacties moet er adequate wetgeving zijn. Daarom is minimumharmonisatie van wetgeving nodig. Een hoog niveau van bescherming van consumenten betekent niet dat we via maximumharmonisatie alles Europees moeten regelen. Integendeel, we moeten zoeken naar de optimale oplossing voor de consument, in casu een vertrouwd referentiekader. Dat zal vaak een nationaal kader zijn.
Bij elektronische handel kan het land van herkomst in de Unie vrij willekeurig gekozen worden. Dat komt het vertrouwen van de consument niet ten goede. Daarom moet de consument de keus krijgen om voor de wetgeving van het eigen land te kiezen. Dat dit ongewenste handelsbarrières op zou leveren, lijkt mij onjuist. Consumentenbescherming creëert een noodzakelijke, politiek wenselijke randvoorwaarde voor de handel, ter bescherming van de zwakkere partij.
De aanpak van de Commissie leidt in ieder geval niet tot een eindeloos getouwtrek over het wenselijke niveau van harmonisatie. Het vergt evenmin de totstandkoming van nieuwe wetgeving op EU- dan wel nationaal niveau en het respecteert het subsidiariteitsbeginsel. Er is niets onevenwichtigs aan de strategie van de Commissie. Hoogstens aan die van de juridische commissie, die eeuwig hamert op het aambeeld van de communautarisering met argumenten die mij oneigenlijk voorkomen.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, topprioriteit voor de Europese Commissie, maar ook topprioriteit voor de Europese industrie en handel is e-commerce, de elektronische handel. We mogen niet vergeten dat ook de consument een groot aantal voordelen heeft bij het goed kunnen benutten van de e-commerce. Wat stellen we nu vast? Dat er een felle discussie gaande is tussen industrie en consumenten over het toepasselijke recht bij grensoverschrijdende handel welke steeds meer elektronisch plaatsvindt. De aanbieders van producten en diensten zijn voorstander van het beginsel van het land van herkomst volgens welk het recht van het land waar de aanbieder is gevestigd van toepassing is. Ik kan dat heel goed begrijpen.
Voorzitter, pak eens een voorbeeld. Als je als Portugees via internet een computer koopt van een aanbieder uit Finland. De Finnen hebben overigens een goede consumentenbescherming. Maar dan geldt daarbij het beginsel van het land van herkomst volgens het Finse recht. De dure computer komt echter niet aan terwijl je daarvoor toch al met je kredietkaart hebt betaald. Zou die Portugees graag een rechtzaak in Finland starten? Ik denk het niet. Dit zou betekenen dat je ook juridisch advies in Finland of over het Finse recht zou moeten inwinnen. Maar, mijnheer Bolkestein, er is meer. Meer dan datgene wat u genoemd hebt want de Europese consument wordt door meer regels beschermd dan alleen regelgeving inzake e-commerce of de verordeningen zoals u die net hebt genoemd. Er is namelijk ook nog een richtlijn "verkoop op afstand". Er komt een richtlijn "financiële diensten". Er is ook nog een privacy-richtlijn. Daarin zijn allemaal minimumwaarborgen, soms ook maximumwaarborgen, opgenomen voor de consument. De voorgestelde regelgeving inzake e-commerce voegt daar een aantal extra maatregelen aan toe.
Dan liggen er twee verschillende Commissievoorstellen met betrekking tot dit punt. Althans, de rechtsbescherming, te weten tot wie kun je je wenden? Enerzijds dus de e-commerce die gebaseerd is op het beginsel van het land van herkomst en anderzijds het voorstel voor die nieuwe aangepaste Brusselse verordening. Hoewel, en dat ben ik met de heer Bolkestein eens, beide voorstellen naar de letter best met elkaar gecombineerd kunnen worden, is in elk geval de achterliggende gedachte tegenstrijdig. Dat leidt dus tot de verwarring en het echt heel goed op gang komen van de rechtsbescherming bij die e-commerce, stuit derhalve op hindernissen. Voorzitter, ik vind dat wij als Europees Parlement de verantwoordelijkheid hebben om ook een goede consumentenbescherming te regelen. De consument is gebaat bij een transparant en consistent systeem van rechtsbescherming, want zonder consumentenvertrouwen kan de e-commerce niet echt zijn gang gaan en zich niet ten volle ontwikkelen. We moeten daarom, denk ik, meer dan we tot nu toe nog gedaan hebben, denken: wat zijn nu de alternatieve mogelijkheden om de consument, ook wanneer er iets fout gaat, rechtsbescherming te bieden? Dan denk ik, en daarom doe ik ook een beroep op commissaris Bolkestein, dat we toch veel beter moeten gaan kijken naar de alternatieve systemen inzake geschillenbeslechting. U weet, in Nederland hebben we een heel uitgebalanceerd systeem van alternatieve geschillenbeslechting die overigens ook al grensoverschrijdend mogelijk is waarbij de Stichting geschillencommissies het ook al mogelijk maakt dat mensen uit het buitenland in Den Haag bij die stichting komen protesteren en dat daar ook recht gesproken wordt.
Voorzitter, een van de oplossingen is: op zoek gaan naar een andere koers.

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, collega's, ik wil allereerst mevrouw Palacio Vallelersundi van harte bedanken voor het initiatief dat zij heeft genomen tot deze mondelinge vraag. Waar gaat het om? Men kan dit vraagstuk in een zin samenvatten: het spanningsveld tussen consumentenbescherming en elektronisch handelsverkeer. Anders geformuleerd: hoe kunnen wij de consumenten van de Europese Unie doelmatig beschermen zonder de ontwikkeling van de elektronische handel te belemmeren? De discussie spitst zich momenteel toe op de vraag welk principe moet gelden voor de vaststelling van de rechterlijke bevoegdheid en bijgevolg van het van toepassing zijnde recht bij grensoverschrijdende geschillen in de elektronische handel.
Moet een consument in geval van conflict zijn rechten hard maken in het land waarin de aanbieder van de goederen of diensten is gevestigd, of in het land waarin hij zelf woonachtig is? Welk recht is van toepassing? Ik wil vandaag niet al de argumenten voor en tegen herhalen die bij dit vraagstuk een rol spelen. Deze argumenten zijn voldoende bekend. De Commissie heeft hier in de maand november een hoorzitting over gehouden. Ik wil vandaag alleen duidelijk maken dat volgens mij de discussie over consumentenbescherming enerzijds en elektronisch handelsverkeer anderzijds te eng, te bekrompen is. Deze druist ook in tegen hetgeen de Commissie zelf in haar mededeling over een strategie voor de interne markt heeft uiteengezet.
In de mededeling van de Commissie wordt namelijk uitdrukkelijk gezegd dat in geval van conflict tussen de belangen van de consumenten en die van de bedrijven evenwichtige oplossingen moeten worden gevonden. De ontwikkeling van de elektronische handel in de Europese Unie moet daarbij een realistische kans krijgen. Men kan echter alleen een evenwichtige oplossing vinden tussen consumentenbescherming en e-commerce business als men de discussie niet beperkt tot de kwestie van de rechterlijke bevoegdheid en het van toepassing zijnde recht, maar breder opzet.
Het doel van het streven naar efficiënte consumentenbescherming moet toch zijn dat de consument snel, met weinig kosten en onbureaucratisch zijn rechten kan hardmaken. Wordt dit doel echter wel bereikt met de mogelijkheid voor de consument om in zijn woonplaats op grond van het nationaal recht een klacht in te dienen? Met een uitspraak in zijn woonplaats geeft men de consument in feite stenen voor brood, want die uitspraak moet in een andere lidstaat worden uitgevoerd. Dat kost meestal veel tijd, veel geld en veel moeite. Als men de consumenten doelmatig wil beschermen moet men alternatieven ontwikkelen voor de dure en moeizame procesvoering.
Buitengerechtelijke geschillenregeling, eventueel verbonden met verdere harmonisatiewerkzaamheden, is mijns inziens de toverformule. Het directoraat-generaal heeft zich reeds diepgaand beziggehouden met het vraagstuk van de buitengerechtelijke geschillenregeling en wel in verband met de grensoverschrijdende financiële dienstverlening. Vorig jaar oktober heeft zij hierover een hoorzitting gehouden. Ik geloof dat wij de kennis en ideeën uit het werkdocument van de Commissie, dat de grondslag was voor de hoorzitting, en de voor midden dit jaar geplande mededeling over de resultaten van dezelfde hoorzitting voor de elektronische handel, nauwkeurig onder de loep moeten nemen.
Het uitgangspunt van de richtlijn inzake elektronische handel verdient volgens mij in politiek opzicht de voorkeur boven de regeling van de Conventie van Brussel/Lugano en de Conventie van Rome II en mag dan ook niet door deze conventies worden aangetast. Daarom zou ik met het oog op de te volgen procedure willen voorstellen met de wijziging van de Conventie van Brussel/Lugano zolang te wachten totdat alle juridische knopen zijn doorgehakt, ofwel bij de wijziging van Brussel/Lugano de status quo van het belangenevenwicht tussen aanbieders en consumenten te handhaven.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag inderdaad in het kort willen ingaan op enige van de belangwekkende punten die door leden van uw Parlement naar voren zijn gebracht. Ik zou willen beginnen met een uitdrukking die de heer Harbour heeft gebruikt en ik zou ook van deze gelegenheid gebruik willen maken om de heer Harbour te bedanken voor de grote belangstelling die hij heeft getoond tijdens de hoorzitting van 4 en 5 november. De Commissie waardeert het altijd buitengewoon als leden van dit Parlement deelnemen aan een hoorzitting of andere activiteiten en ik zou dat graag, mijnheer de Voorzitter, bij deze gelegenheid willen onderstrepen. Welnu, de heer Harbour heeft gesproken over evenwicht en dat is natuurlijk datgene wat de Commissie nastreeft. U zult begrijpen, Voorzitter, dat ik niet alleen namens mijn persoon en mijn eigen directoraat-generaal spreek, maar namens de hele Commissie. In de Commissie heeft onder andere mijn collega Byrne zitting, die opkomt voor het belang van de consumenten, en ik heb in mijn beantwoording tijdens dit debat, Voorzitter, natuurlijk ook te maken met de standpunten van de heer Byrne zodat wij, zoals mevrouw Wallis dat heeft genoemd, een joined up administration tonen.
Welnu, dat evenwicht streven wij na en dat is een evenwicht tussen aan de ene kant de belangen van de producent en aan de andere kant de belangen van de consument. Het is welbekend en ook de argumenten zijn natuurlijk evident. Dat evenwicht streven wij na. Mij dunkt dat wij dat evenwicht hebben weten te bereiken in de richtlijn met betrekking tot de elektronische handel. Het beginsel van die richtlijn is dat het land van oorsprong een beslissende rol speelt wanneer gedingen ontstaan met betrekking tot de elektronische handel. Er is een derogatie met betrekking tot de openbare orde, zou ik in het algemeen kunnen formuleren. Maar die derogatie is strikt omschreven. Het moet gaan om bepaalde doeleinden en niet andere. Het moet een derogatie zijn die noodzakelijk is. Het land waar de inbreuk is gemaakt, de inbreuk op de openbare orde, moet ter verantwoording worden geroepen. Het moet de gelegenheid krijgen om maatregelen te treffen en de Commissie moet worden verwittigd. De Commissie moet in staat worden gesteld om op te treden tegen het land dat de inbreuk heeft laten gebeuren. Met andere woorden, het basisbeginsel van de richtlijn inzake elektronische handel is het land van oorsprong met een derogatie die evenwel zeer strikt is omschreven. Mag ik ook, Voorzitter, gebruik maken van deze gelegenheid om dit Parlement op te roepen op juiste, dat wil zeggen spoedige wijze, de richtlijn goed te keuren zodat deze met het verstrijken van de Raad Interne Markt in mei haar weg kan vinden naar het Europees recht. Iedereen wacht op een Europese richtlijn met betrekking tot elektronische handel en ik hoop dat wij dat in mei ook kunnen bereiken.
Voorzitter, ik zou dan graag een ander onderwerp willen aansnijden dat ook door een aantal parlementariërs is genoemd. Niet in de laatste plaats door mevrouw Palacio, maar ook bijvoorbeeld door mevrouw Oomen, en dat is de Conventie van Brussel. Ik incasseer de kritiek die mevrouw Palacio heeft geuit over de wijze waarop het voorstel van de Commissie tot stand is gekomen. Wij trekken daar lering uit. Maar ik zou het Parlement en in het bijzonder de juridische commissie toch willen oproepen om zich een mening te vormen over dat moeilijke punt van artikel 15. Want zie ik het goed, mijnheer de Voorzitter? Dan wijkt artikel 15 van het voorstel van de Commissie over die Conventie van Brussel in één belangrijk punt af van de oorspronkelijke conventie ten gunste van de consumentenbescherming. Immers, de oorspronkelijke conventie uit 1968 stelt twee vereisten aan de mogelijkheid voor de consument om de eigen rechten in te roepen. Van die twee vereisten is er in het voorstel van de Commissie één vervallen. Welnu, dat is een aangelegenheid die van groot belang is en die ook onder de verschillende organisaties die zich met deze zaak bezighouden, tot onrust aanleiding heeft gegeven. Het is een onderwerp dat de Commissie bezighoudt. Ik zal zelf volgende week woensdag met vier andere commissarissen, waaronder commissaris Byrne, commissaris Vitorino en commissaris Liikanen, een kleine vergadering houden om nader de gedachten te bepalen over artikel 15. Maar ik zou tegelijkertijd, als u mij toestaat Voorzitter, en als mevrouw Palacio mij toestaat, de juridische commissie willen oproepen om harerzijds ook aandacht te schenken aan artikel 15, zodat de Commissie in een vroegtijdig stadium weet wat de commissie van mevrouw Palacio vindt.
Er is terecht door mevrouw Wallis gesproken over dat begrip "joined up administration". Welnu, laten wij in overleg met het Parlement komen tot een nadere begripsbepaling betreffende artikel 15 zoals dat gedefinieerd is in het voorstel van de Commissie.
Daarnaast is door een aantal leden van dit Parlement, mevrouw Wallis heeft daarover gesproken, mevrouw Oomen heeft daarover gesproken en natuurlijk ook mevrouw Palacio, over small claim procedures aan de ene kant en over alternative dispute settlements aan de andere kant.
Het Parlement zal begrijpen dat dat geen aangelegenheden zijn die onmiddellijk onder mijn portefeuille vallen. Het zijn eerder zaken die mijn collega Vitorino aangaan. Dat neemt niet weg dat dit natuurlijk nauw verband houdt met deze hele materie. En dat het verband tussen die twee versnelde en vereenvoudigde methoden om een einde te maken aan juridische geschillen, dat die twee methoden natuurlijk eng samenhangen met het functioneren van de interne markt. Daarom voel ik mijzelf in hoge mate verbonden met dit dossier. Maar de eerlijkheid gebiedt mij om te zeggen dat Antonio Vitorino daar toch in de eerste plaats verantwoordelijk voor is.
Welnu, ik heb daarnet gezegd dat wij, vier à vijf commissarissen, volgende week woensdag bij elkaar komen. Ik zeg u toe dat ik de nadruk zal leggen op en aandacht zal vragen voor de noodzaak om te komen tot die twee versnelde, vereenvoudigde methoden om een einde te maken aan kleine juridische geschillen terzake van e-commerce.
Nogmaals, en met die opmerking zou ik graag willen eindigen. Wij proberen het evenwicht te zoeken. Wij proberen het evenwicht te vinden. Wij willen niet aan de ene kant wat de heer MacCormick heeft gezegd. Wij willen geen long distance rip-offs. Dat willen wij niet. Ik dank de heer MacCormick voor deze kleurrijke frase. Aan de andere kant willen wij ook niet wat mevrouw Wallis heeft gezegd, dat een overmaat aan bescherming leidt tot inbreuken op de interne markt. Dat willen wij niet. Wij willen niet het ene, maar wij willen ook niet het andere. Wij zullen tussen Scylla en Charybdis de juiste weg moeten zien te vinden ten voordele van de interne markt, dat wil zeggen: alle consumenten in Europa.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.

Vrouwen en wetenschap
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0082/1999) van mevrouw McNally, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over de mededeling van de Commissie "Vrouwen en wetenschap" - Vrouwen mobiliseren om het wetenschappelijk onderzoek in Europa te verrijken (COM(1999) 76 - C5-0103/1999 - 1999/2106(COS)).

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen mevrouw McNally van harte bedanken. Zij kon vanwege dringende verplichtingen elders haar verslag vandaag helaas niet zelf indienen.
"Vrouwen en Wetenschap" - Vrouwen mobiliseren om het wetenschappelijk onderzoek in Europa te verrijken: deze mededeling heeft twee doelstellingen. Men wil daarmee ten eerste een discussie op gang brengen tussen de lidstaten en beste praktijken bevorderen ter ondersteuning van vrouwen in de wetenschap en de technologie. Ten tweede wil men het aantal vrouwen dat betrokken is bij de door de Unie gesteunde onderzoeksactiviteiten verhogen. Daarbij moet rekening worden gehouden met de verplichting in het EU-Verdrag inzake gelijke kansen en verbetering van de kwaliteit van onderzoek, met andere woorden inzake gender mainstreaming.
Onderzoek en technologie is na landbouw en structuurfondsen de sector die het zwaarst drukt op de begroting van de Europese Unie. Wij zijn blij met de mededeling van de Commissie en de daarin vermelde doelstellingen. Wij nodigen dan ook de lidstaten uit hun werkzaamheden voor gelijke kansen en de samenwerking met de Commissie voort te zetten. Eveneens nodigen wij de Commissie uit betere, vergelijkbare gegevens over "vrouwen en wetenschap" op tafel te leggen, richtsnoeren te ontwikkelen, nieuwe maatregelen voor te stellen en daaromtrent over twee jaar een speciaal verslag aan het Parlement voor te leggen. De Commissie zet haar inspanningen voor betere vergelijkbare gegevens en vrouwelijke wetenschappers voort. Zij wil ontmoetingen beleggen met de betrokken partijen en twee grote conferenties organiseren waaraan nationale overheidsambtenaren, vrouwelijke wetenschappers en alle betrokkenen kunnen deelnemen.
De rapporteur spreekt uitdrukkelijk haar voldoening uit over de reeds in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek opgenomen maatregelen ter verhoging van de participatie van vrouwen. Daarin wordt ook aangedrongen op een 40%-deelname van vrouwen bij de verlening van Marie Curie-studiebeurzen en in alle raadgevende instanties. Verder is zij voldaan over de maatregelen die zijn voorgesteld voor het zesde kaderprogramma voor onderzoek. Vrouwen zijn traditioneel ondervertegenwoordigd in het wetenschappelijk onderzoek. De vrouwenbeweging heeft dan ook hard moeten vechten voor de huidige positie. Aan het begin van de vorige eeuw mochten de eerste vrouwelijke Europeanen in Finland een universiteit bezoeken. Toch zijn universiteiten nog tot op de dag van vandaag mannenbolwerken, ofschoon bijna de helft van de studenten tegenwoordig vrouw is. In mijn land, Duitsland, maakten vrouwen in 1995 voor het eerst de meerderheid uit van de eerstejaarsstudenten. Het Europees gemiddelde ligt op 103 vrouwelijke studenten tegen 100 mannelijke. Duitsland is hier hekkensluiter onder de EU-landen met 77 vrouwen tegen 100 mannen. Onder afgestudeerden zijn vrouwen echter in de meerderheid: 110 tegen 100. Duitsland en Ierland liggen beneden dit gemiddelde. Wat de studie betreft, kiest inmiddels twee derde van de vrouwelijke studenten voor taal- en geesteswetenschappen. Natuurwetenschappen hebben nog sterke stimulansen nodig. Begrip en belangstelling voor natuurwetenschappelijke en technische studies moeten van huis uit worden gekweekt en meer algemeen worden bevorderd via onderwijs, op school, op de kleuterschool, overal. Daarbij moet men ook nieuwe wegen bewandelen. Gemengd onderwijs is daar niet altijd de enige weg. Ook apart onderwijs voor jongens en meisjes kan hier een impuls geven, juist in de natuurwetenschappelijke en technische vakken.
Het gestegen kwalificatieniveau van vrouwen heeft echter niet zijn beslag gevonden in het wetenschapswezen. Bij het bezetten van vacatures aan universiteiten is de situatie nog steeds catastrofaal. Van de gewone hoogleraren in de Unie is slechts 5% vrouw en dat is nauwelijks meer dan in de jaren '20 van de vorige eeuw.
Gelijke kansen van vrouwen in de wetenschap moeten echter ook leiden tot een versterking van de inhoudelijke invloed van vrouwen. Vrouwen en de gender-problematiek moet worden beschouwd als fundamenteel onderzoek dat voor de Europese Unie van groot belang is. De lidstaten moeten nieuwe instrumenten ontwikkelen om het ongebruikte potentieel van vrouwen in onderzoek en opleiding te verhogen en uitwisseling van ervaringen te bevorderen. Men moet netwerken van vrouwelijke wetenschappers helpen en innoverende projecten steunen en verspreiden. Zo zien wij bijvoorbeeld dat in Spanje en Italië het aantal vrouwen in de natuurwetenschappen hoger ligt dan elders. Dat moet nauwkeurig onderzocht worden.
Er zijn ook voorbeelden uit Duitsland. Tijdens de Expo 2000 van Hannover in de komende zomer zal gedurende 100 dagen een internationale vrouwenuniversiteit voor technologie en cultuur plaatsvinden. Duizend aankomende vrouwelijke wetenschappers en 100 vrouwelijke professoren zullen daar werken aan een interdisciplinair, op onderzoek afgestemd programma op zeven gebieden: intelligentie, informatie, lichaam, water, stad, werk en migratie. De waardevolle ervaringen die daaruit zullen voortvloeien, zullen zorgvuldig moeten worden gecombineerd en geëvalueerd. Dan moet men ook besluiten of de universiteit als een virtuele campus met moderne informatietechnologieën moet worden voortgezet. Als een van de oprichtsters van deze vrouwenuniversiteit ben ik ervan overtuigd dat deze think tank aan de oplossing van veel van onze problemen kan bijdragen.
De EU mag geen kansen missen als zij het belang van het Europees onderzoek wil behartigen en haar positie met het oog op de mondialisering wil verstevigen. Wij krijgen ook een kans met de VN-conferentie Peking 5 plus, die in de zomer van dit jaar in New York zal plaatsvinden. Dan zal een internationale balans worden opgemaakt van alle bereikte en ook niet bereikte doelstellingen. Met consequent handelen van de politiek verantwoordelijken in de Europese Unie en in de lidstaten moet men, in samenwerking met de universiteiten, de organisaties van de onderzoeksinstellingen en het bedrijfsleven, doelgerichte structurele wijzigingen in de kadervoorwaarden teweegbrengen en een veranderingsproces op gang brengen waarmee kan worden voldaan aan de in het Verdrag van Amsterdam opgenomen verplichting tot gelijke kansen.
Onze toekomst ligt in de 21ste eeuw, zoals mevrouw McNally op zulk een voortreffelijke wijze in haar verslag tot uitdrukking brengt. Dit is geen cosmetische kwestie. Wij moeten veeleer moedige besluiten nemen tot diepgaande veranderingen. Ik wil nogmaals de rapporteur, mevrouw McNally, van harte bedanken.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen zeggen dat ik het woord voer namens mevrouw Elisabeth Monfort, de woordvoerster van de UEN-Fractie terzake. Ik zal dan ook de tekst voorlezen die zij in het Frans heeft voorbereid.
Mijnheer de Voorzitter, het doet me genoegen dat het debat in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft aangetoond dat er een grote mate van consensus bestaat over het verslag van mevrouw McNally. Met dit verslag wordt beoogd de deelname van vrouwen aan onderzoeksprogramma's te vergroten en te vereenvoudigen. Om verwarring te voorkomen, denk ik dat het begrip 'gelijke kansen' verduidelijkt moet worden. Niet iedereen verstaat er immers hetzelfde onder. In de eerste versie van dit adviesverslag werd bij de definiëring van dit begrip rekening gehouden met de legitieme wensen van vrouwen. Ze willen immers gelijke toegang tot wetenschappelijke studies. Verder willen ze dat er snel begeleidende maatregelen komen zodat ze toegang kunnen krijgen tot banen die qua verantwoordelijkheid aansluiten bij hun universitaire opleiding. Bij de definiëring van het begrip 'gelijkheid van kansen' is ook rekening gehouden met het complementariteitsbegrip, dat een voluntaristisch beleid met betrekking tot dit vraagstuk moet kunnen rechtvaardigen.
Ons Parlement moet uitgaan van de bestaande verschillen tussen man en vrouw en niet van de gelijkheid van de seksen, een axioma dat een inherente tegenstrijdigheid bevat. Als de seksen gelijk zouden zijn is er geen reden om naar gelijkheid te streven. In dat geval zou bij de verdeling van de banen alleen gekeken mogen worden naar de bekwaamheid van de kandidaat. We moeten dus accepteren dat er verschillen bestaan en dat man en vrouw complementair zijn. Alleen dan kan het evenwicht op basis van een voluntaristisch, pragmatisch en realistisch beleid worden hersteld. Een dergelijk beleid moet met name gericht zijn op het wegnemen van concrete en specifieke hindernissen, die vooral worden veroorzaakt door het feit dat alleen vrouwen moeder kunnen worden. Een willekeurig kwantitatief beleid dat gebaseerd is op quota zal de achterliggende problemen niet weg kunnen nemen.
Het zou goed zijn als het Parlement zijn goede wil om vrouwen meer toegang te geven tot functies waarin ze nog zijn ondervertegenwoordigd, zoals het onderzoek, zou vertalen in termen die definitief afrekenen met de holle retoriek.

Avilés Perea
) Mijnheer de Voorzitter, gelijke kansen voor mannen en vrouwen is een principe dat in de artikelen 2 en 3 van het Verdrag van Amsterdam gestalte heeft gekregen en het is nu ook een van de doelstellingen van de Europese Unie, waarmee bij alle communautaire beleidsvormen rekening moet worden gehouden.
De aanwezigheid van vrouwen in de wetenschappelijke wereld is de laatste jaren aanzienlijk toegenomen, maar nog niet genoeg. Er zijn meer vrouwen op de universiteit, in alle wetenschappelijke disciplines, maar op het terrein van de zogenaamde exacte vakken zoals wiskunde, informatica, ingenieurswetenschappen en architectuur, zijn vrouwen nog ondervertegenwoordigd. Daar komt bij dat nadat de studie met goede cijfers is afgerond, de wetenschappelijke carrière meestal niet wordt voortgezet. Dat komt vooral doordat zij daarbij enorm veel moeilijkheden ondervinden. Enerzijds omdat het wetenschappelijke werk zelf en de verdere ontwikkeling ervan niet goed is georganiseerd, anderzijds omdat het moeilijk is hun beroepsleven te verenigen met hun privé-leven.
Daarom vinden wij het van groot belang dat de Commissie belang stelt in de bevordering van de participatie van vrouwen in de wetenschappelijke wereld, in specifieke programma's, maar ook - en dit vinden wij nog belangrijker - dat er deelgenomen wordt in de context van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling voor de jaren 1998-2002. De maatregelen voor integratie van vrouwen zouden in de hierboven genoemde specifieke programma's kunnen worden opgenomen.
Vrouwen kunnen dankzij al hun specifieke kwaliteiten een grote bijdrage leveren aan wetenschappelijk onderzoek en zullen de wetenschappelijke wereld verrijken. Het uitgangspunt bij het stimuleren van de deelname van vrouwen moet zijn evenwichtigheid, waarbij gestreefd moet worden naar gelijkheid, zonder dat het belang van de professionele kwalificatie uit het oog wordt verloren.
Vrouwen moeten daarom vanaf de universiteit - met name in de exacte vakken - tot aan hun latere beroepscarrière gestimuleerd worden.
Jonge onderzoeksters moeten worden aangemoedigd door middel van de Marie Curie-beurzen, die ruim genoeg moeten zijn.
Vrouwen moeten op alle niveaus, ook bij de besluitvorming, kunnen deelnemen aan de wetenschappelijke wereld, dus niet alleen bij het onderzoek. Immers, het doel is verrijking en complementariteit ten opzichte van mannen.
Vanaf de schoolleeftijd moet de deelname van vrouwen aan de wetenschappelijke wereld worden aangemoedigd, in het bijzonder in de informatica, die enorm belangrijk is vanwege de toegang die het geeft tot andere wetenschappelijke terreinen, niet alleen in de Europese Unie, maar ook in de kandidaat-landen en de ontwikkelingslanden waar programma's van de Unie worden uitgevoerd.
Vrouwen moeten vanaf de schoolleeftijd worden aangemoedigd deel te nemen aan de wetenschappelijk wereld en de nieuwe technologieën. De grotere aanwezigheid van vrouwen in de wetenschappelijke wereld moet een weerslag zijn van het belang van de deelname van vrouwen op alle maatschappelijke terreinen. Een grotere aanwezigheid van vrouwen in het vijfde en zesde kaderprogramma zal exemplarisch zijn voor de gelijkheid tussen mannen en vrouwen en zal een grotere betrokkenheid bij een sector waarin zij van oudsher ondervertegenwoordigd waren, bewerkstelligen.
De belemmeringen die vrouwen ondervinden bij het verenigen van hun beroeps- en hun privé-leven moeten worden weggenomen. Dit is een noodzakelijke voorwaarde voor een grotere aanwezigheid van vrouwen in de verantwoordelijke beroepen. In het Parlement - en in het bijzonder in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen - zullen wij blijven werken aan de verwezenlijking van deze fundamentele doelstellingen die erop gericht zijn een groter evenwicht in de maatschappij te bereiken.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de Europese Commissie gelukwensen met haar initiatief tot mobilisatie van de vrouwen. Haar doel is de vertegenwoordiging van vrouwen in de wetenschap te versterken en het Europees wetenschappelijk onderzoek te verrijken.
Het is een feit dat het percentage vrouwen in het wetenschappelijk onderzoek en de technologie nog heel veel te wensen overlaat en omgekeerd evenredig is aan de vooruitgang die met het Europees beleid elders kon worden geboekt. In het onderwijs kunnen wij zelfs spreken van een triomftocht van vrouwen. Op bijna alle Europese universiteiten zijn er meer vrouwelijke dan mannelijke studenten. Mevrouw Gröner heeft daar zojuist heel interessante gegevens over verschaft.
Het lijdt geen twijfel dat de positie van de vrouw in het wetenschappelijk onderzoek meer algemeen sterk verband houdt met de onderwijskeuze en de positie van de vrouw in het gezin. De twee geslachten volgen verschillende studierichtingen, hetgeen een weerslag heeft op hun toekomstige ontwikkeling. Daarom moeten wij tijdig optreden, reeds tijdens de beroepsvoorlichting op school. Wij moeten de jonge vrouwen voorlichten over de gevolgen van hun keuzen voor het beroepsleven.
De handhaving van het traditionele rollenpatroon en de verdeling van het werk in mannen- en vrouwenbanen hebben een ongunstige weerslag op de ontwikkeling en de loopbaan van een vrouw. Daarom zijn maatregelen ter bevordering van de combinatie van gezins- en beroepsleven nog steeds onontbeerlijk. Mijns inziens moeten dergelijke maatregelen echter vooral op mannen van toepassing zijn. De mannen moeten leren hun carrière te combineren met hun aanwezigheid in het gezin, met hun privé-leven. Vrouwen maken de helft uit van het menselijk potentieel. Zij zijn de helft van de bron van talenten, capaciteiten en creativiteit in de wereld. Het voortduren van het huidig gebrek aan evenwicht in de kritieke onderzoeksector betekent een verlies aan kostbare hulpbronnen en heeft zelfs een weerslag op de ontwikkeling en de toekomst van de Europese Unie. Men zal geen enkele hedendaagse uitdaging het hoofd kunnen bieden als men geen beroep doet op de bijdragen, ideeën, capaciteiten en de fantasie van de vrouwen.
Het gaat hier dus niet alleen om een kwestie van rechtvaardigheid tussen mannen en vrouwen, maar ook om een kwestie van ontwikkeling. Wij moeten immers de concurrentiekracht en de innovatie in de Unie verstevigen. Dat houdt onder meer in dat het gelijkekansenbeleid zijn beslag moet vinden in alle andere beleidsvormen. In het vijfde kaderprogramma voor onderzoek wordt daar rekening mee gehouden. Wij steunen de initiatieven van de talloze netwerken van vrouwelijke wetenschappers die streven naar een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in de comité's en instanties waar beleid wordt uitgestippeld, projecten worden geselecteerd en geëvalueerd en besluiten worden genomen over de toewijzing van financiële middelen.
Wij vragen de Europese Commissie en de lidstaten na te gaan hoe het is gesteld met de vertegenwoordiging van vrouwen in het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de structuurfondsen, het vijfde kaderprogramma, de talloze wetenschappelijke en technische comités en in sleutelposities.
Tot slot wil ik de Europese Commissie vragen met de programma's voor pretoetredingssteun aan de kandidaat-landen en Turkije vooral ook het gebruik van de wetenschappelijke capaciteiten van vrouwen te bevorderen en vrouwen meer kansen te bieden om bij te dragen aan het wetenschappelijk onderzoek en de technologisch ontwikkeling.

Sörensen
Voorzitter, commissaris Busquin, collega's, wij in de Fractie de Groenen/Vrije Europese Alliantie hebben het verslag van mevrouw McNally over vrouwen en wetenschap met veel aandacht gelezen en zijn uiteraard niet tevreden met het onevenwicht dat er bestaat tussen de positie van vrouwen in de wetenschap en deze van mannen.
Wel vinden wij het belangrijk dat deze situatie belicht wordt en dat er voorstellen worden geformuleerd om tot een verbetering van de positie van de vrouwen te komen. Ondertussen publiceerde commissaris Busquin ook het verslag van een studie gemaakt in opdracht van de Europese Commissie.
Twaalf vrouwelijke topwetenschappers uit verschillende lidstaten hebben voor harde cijfers gezorgd die het onevenwicht in de wetenschappelijke wereld aantonen. Bovendien hebben zij heel concrete voorstellen geformuleerd om de huidige situatie ten aanzien van vrouwen te verbeteren. Uit de studie blijkt duidelijk dat de oorzaak van het onevenwicht in de wetenschappelijke wereld zelf aangepakt moet worden en niet bij de vrouwen die andere interesses en ambities zouden hebben en andere keuzes zouden maken. Dit blijken vooroordelen te zijn.
Zowel in de universiteiten, de onderzoeksinstituten als de industrie zijn er knelpunten. Binnen elk van deze werkkringen is er opnieuw een onevenwicht in de verdeling van de functies. Het percentage vrouwelijke professoren bijvoorbeeld varieert in de lidstaten van 4% tot maximaal 18% van het professorenkorps. Bovendien blijkt dat het percentage vrouwelijke professoren in eenzelfde instelling opmerkelijk lager is dan het percentage vrouwelijke assistenten.
Uit een analyse van sollicitatiedata blijkt dat vrouwen die duidelijk een wetenschappelijke carrière ambiëren in veel kleinere aantallen geselecteerd worden dan hun mannelijke collega's. Het hebben van kinderen blijkt zelfs geen struikelblok te zijn, integendeel, vrouwen met een gezin en kinderen zouden zelfs meer publiceren dan alleenstaanden.
Opmerkelijk is de vaststelling dat er in de zuidelijke Europese landen een hoger percentage vrouwen een wetenschappelijke baan heeft dan in de noordelijke. Een verklaring hiervoor is dat in deze laatste groep landen soepele mogelijkheden zijn voor loopbaanonderbreking, maar wel met als gevolg dat een herinstap in een wetenschappelijke carrière niet zo evident is.
Men dient dus uiterst waakzaam te zijn voor vrouwen en gezinsvriendelijke maatregelen en de nodige voorzieningen te treffen dat de vrouwen daadwerkelijk gelijke mogelijkheden als mannen behouden.
Wij hopen dat deze studie samen met het verslag van mevrouw McNally een aanzet zullen zijn om verdere initiatieven te nemen om de nood aan cijfermateriaal in te vullen. Wij rekenen erop dat de Europese Commissie stappen onderneemt om de omstandigheden te creëren dat de gedane voorstellen in praktijk omgezet kunnen worden.
Ik zou willen besluiten met de woorden van mevrouw commissaris Diamantopoulou: wij vechten voor onze rechten en niet voor voorrechten.

Fraisse
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik betreur het dat het debat over "Peking + 5" vorige maand naar het einde van de vergaderdag is verplaatst en dat hetzelfde nu gebeurt met het debat over vrouwen en wetenschap. Het lijkt wel of alle debatten over vrouwen altijd aan het einde van de vergaderdag worden gehouden en dat betreur ik.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, bij het lezen van het verslag van mevrouw McNally wordt meteen duidelijk dat het om een zeer belangrijk vraagstuk gaat. De titel "Vrouwen en wetenschap" kan misleidend zijn als deze wordt geplaatst in de oneindige rij titels "Vrouwen en...". Dat zijn allemaal belangrijke onderwerpen, maar soms komt het belang van een specifiek vraagstuk op deze manier niet goed uit de verf. Het vraagstuk dat hier ter tafel ligt heeft betrekking op de al eeuwenoude discussie over de gelijkheid van de seksen. Zijn vrouwen even intelligent als mannen? Kunnen vrouwen wetenschap bedrijven? Sommigen twijfelen hier nog altijd aan, terwijl het antwoord alleen maar kan zijn: ja. Maar hier beginnen de moeilijkheden. De positie van de vrouw in de wetenschap is zorgelijk en nog heel wat moeilijke vraagstukken wachten op een oplossing. De wetenschap is een symbolische activiteit die, net als de politieke verantwoordelijkheid, nog altijd tot de privileges van de man behoort. De man is niet bereid de politieke macht en de wetenschap te delen. In beide gevallen staat het mannelijk gezag op het spel. Daarom moeten we oplossingen voorstellen volgens het voorbeeld van de gelijkheid op politiek niveau die in sommige lidstaten van de Unie is ingevoerd.
Meisjes zijn zeer succesvol op school en daarom is het niet juist dat ze zo ondervertegenwoordigd zijn in de wetenschappelijke wereld. Hun wetenschappelijke carrière wordt niet door de wetenschap zelf belemmerd. Anders gezegd: alleen toegang tot de wetenschappelijke wereld is niet voldoende. Vrouwen moeten daadwerkelijk een plaats in de academische wereld verwerven en niet langer de positie van de eeuwige invitée innemen, zoals werd opgemerkt op het symposium dat in april 1998 door de Commissie werd georganiseerd. Wat de gelijkheid van de seksen betreft varen scholen en universiteiten niet bepaald een eenduidige koers. De exacte vakken zijn vaak zodanig opgezet dat meisjes hierdoor ontmoedigd raken. Het gemengde karakter van de opleiding en het in sommige gevallen seksistische gedrag van docenten, ouders en instellingen vormen problemen die nog lang niet zijn opgelost. De menswetenschappen hebben alleen betekenis als ze wijzen op de noodzaak de "man-vrouwdimensie" te betrekken bij alle sociale en humanitaire vraagstukken. De wetenschap moet in een breed kader worden geplaatst. De maatschappij kan niet bestudeerd worden zonder de "man-vrouwdimensie" daarbij te betrekken.
We hebben nog een lange weg te gaan. Het verslag van mevrouw McNally is volledig en complex en dat waardeer ik. Het is mijns inziens een belangrijk verslag. De rapporteur biedt weliswaar geen oplossingen, maar draagt wel remedies aan voor het vraagstuk van de wetenschapsuitoefening. Het verslag biedt met name gegevens, die uiteraard gekwantificeerd zijn, over het percentage vrouwen dat verschillende studies volgt, beurzen bemachtigt en diploma's haalt. Verder worden in dit verslag dwingende maatregelen voorgesteld ter bevordering van de aanwezigheid van vrouwen in de wetenschap. Het gaat hierbij om het bevorderen van studies over de mechanismen die aan seksuele discriminatie ten grondslag liggen en het installeren van werkgroepen en instanties voor toezicht binnen de algemene directies van de Commissie. Het doet me genoegen dat in dit verslag het vraagstuk van de macht van vrouwen in de wetenschap niet over het hoofd is gezien...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, in de Verdragen en in met name de artikelen 2 en 3 van het Verdrag van Amsterdam, wordt aan gelijke kansen voor mannen en vrouwen weliswaar grote waarde gehecht, maar in het beroepsleven komt daar eigenlijk nog bitter weinig van terecht. In de wetenschap en de technologie, waar wij nu een debat over voeren, is ternauwernood van gelijke kansen sprake. Daar bezetten vrouwen eerder de onzekere banen. Ook ligt hun inkomen lager dan dat van mannen. Nog geen 10% van de vrouwen voert onderzoekstaken uit of bekleedt leidinggevende posities. De geringe aanwezigheid van vrouwen is echter absoluut niet in overeenstemming met de talenten en capaciteiten van de vrouwen, met hun creativiteit en flexibiliteit op hoog niveau.
Met de Europese programma's wordt nu al in belangrijke mate bijgedragen aan de verbetering van de kwaliteit van onderzoeksresultaten en aan de uitdieping van de samenwerking tussen de lidstaten. Men kan veranderingen in de goede richting bewerkstelligen uitgaande van enerzijds statistisch materiaal en naar geslacht opgesplitste gegevens en anderzijds de kennis van de verschillende modellen die gebruikt worden bij de bevordering van vrouwen. Ook kan men een band leggen tussen bepaalde programma's van de Unie - zoals een aantal onderdelen uit de programma's SOCRATES en LEONARDO voor onderwijs en beroepsopleiding - en maatregelen op nationaal niveau, zoals leerplannen, waarin sterker de klemtoon moet worden gelegd op wis- en natuurkunde. Dan zullen jonge vrouwen zich de toegang tot de informatietechnologie kunnen veroveren. Veel van hen zullen erkende wetenschappers worden. Zij zullen carrière maken, maar dan niet meer in de klassieke vrouwenberoepen, in het onderwijs, de medische sector en de sociale sector, maar elders.
Wat is daarvoor nodig? Men heeft meer deeltijdbanen nodig, meer kinderopvangmogelijkheden in de bedrijven. Men heeft echter vooral meer vrouwen nodig in de raadgevende instanties, in de instanties waar projecten worden uitgekozen en de bezetting van posten wordt besloten. Ik ben het evenwel niet volledig eens met een vast quotum. Als men een minimumpercentage van 40% oplegt voor de aanwezigheid van vrouwen in onderzoeksprogramma's en onderzoeksinstanties, doet men het zelfbewustzijn van de vrouwen tekort die zonder dergelijke hulp hun weg hebben weten te vinden of zullen vinden. Ik kan een dergelijk quotum echter wel accepteren als dit wordt gehanteerd als een flexibel richtsnoer of als een referentie, aangezien de vertegenwoordiging van vrouwen in de wetenschap inderdaad veel te wensen overlaat.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de Commissie feliciteren met deze passende en uitstekende mededeling over vrouwen en wetenschap, waaruit blijkt dat er momenteel een onevenwicht bestaat en dat iets aan deze situatie gedaan moet worden. Ik wil ook collega Eryl McNally feliciteren met het uitstekende verslag dat zij heeft opgesteld en met de voorstellen die zij gedaan heeft.
Mijns inziens had dit verslag niet beter getimed kunnen worden. Hierin wordt erkend dat de deelname van de vrouw aan het beroepsleven van essentieel belang is voor de toekomst van Europa. De werkgelegenheidsgraad in Europa ligt lager dan die in de Verenigde Staten en Japan, en de nog altijd beperkte aanwezigheid van vrouwen in de meeste lidstaten is hier zeker niet vreemd aan.
Vrouwen kunnen een essentiële rol spelen om de Europese productie op te voeren, maar zij moeten ook een belangrijke bijdrage leveren aan de sociale zekerheid en dus aan het behoud van een maatschappijmodel. Het volstaat evenwel niet de hoeveelheid werk die vrouwen in de Europese Unie presteren, te analyseren. Voor ons zijn ook de kwaliteit van het gepresteerde werk en de maatschappelijke erkenning van essentieel belang. Die moeten net als de beroepskwalificaties van vrouwen overeenstemmen met hun aanwezigheid in de meest veeleisende sectoren op het vlak van beroepsopleiding, waar de Europese Unie met enorme tekorten kampt.
700 tot 800.000 vacatures in de Europese Unie worden niet opgevuld doordat er geen personeel is met de juiste opleiding op het gebied van de ontwikkeling van de informatiemaatschappij en het gebruik van nieuwe technologieën. Vrouwelijke wetenschappers in Europa moeten dan ook alle mogelijke kansen en steun krijgen, zodat zij in deze sector niet alleen de rol spelen die hun toekomt, maar die Europa ook nodig heeft.
Dit verslag komt net op tijd nu het Portugese voorzitterschap in maart eerstkomend in Lissabon een buitengewone top houdt over werkgelegenheid, economische hervormingen en samenhang voor een Europa van innovatie en kennis. Op deze top wil men de basis leggen voor een ontwikkelingsmodel dat ervoor moet zorgen dat de Europese economie een van de meest concurrerende wereldwijd wordt. Dat is onmogelijk zonder een massale inbreng van Europese vrouwelijke wetenschappers. Wij moeten dan ook een aantal positieve maatregelen nemen en we mogen dit niet overlaten aan de maatschappelijke ontwikkelingen en het mainstreaming-beleid. Ik koester terecht de hoop dat het Portugese voorzitterschap de nodige aandacht aan de deelname van vrouwen aan dit programma zal besteden, niet alleen omdat het Portugese ministerie van gelijke kansen hierbij betrokken is, maar ook omdat de Portugese premier de coördinatie van het programma dat aan de top van Lissabon zal worden voorgelegd - niet toevallig - aan een vrouwelijke wetenschapper heeft toevertrouwd.
Ik hoop dat de goede voornemens van de Commissie en de Raad worden omgezet in concrete voorstellen die voor een grotere participatie, zowel kwantitatief als kwalitatief, van de Europese vrouw op het gebied van wetenschap en nieuwe technologieën zullen zorgen.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij houden ons vandaag bezig met de toegang van vrouwen tot onderzoek en wetenschap. Noch met het document van de Commissie, noch met het onderhavig verslag wordt dit doel echter bereikt. Ten eerste wordt geen band gelegd met de algemene vrouwenproblematiek. Er worden geen kwantitatieve gegevens verschaft aan de hand waarvan men zich een duidelijk beeld zou kunnen vormen van de situatie. Het is niet voldoende statistieken te geven over de percentages mannen en vrouwen in universitaire studies. Er is een enorm verschil tussen universitaire studie enerzijds en onderzoeksactiviteiten anderzijds. Het grootste probleem met deze documenten is echter dat het vraagstuk niet wordt uitgediept en geen gewag wordt gemaakt van de oorzaak hiervan. Men verwijst heel algemeen naar het bestaan van ingewikkelde structurele barrières en zelfs naar het mannenbolwerk in de onderzoeksector. Dat is echter geen serieuze poging om tot een overtuigende verklaring van de situatie te komen.
Het onvermogen om productieve krachten, en met name de krachten van de mens, daadwerkelijk te gebruiken en de afwezigheid van gelijke kansen behoren nu eenmaal tot de fundamentele kenmerken van het kapitalistisch stelsel. Deze hebben heel ernstige gevolgen voor met name de sociaal meest kwetsbare bevolkingsgroepen, zoals jongeren en vrouwen. Het is dan ook geen toeval dat in de voormalige socialistische landen de situatie en de sociale positie van de vrouw veel beter waren dan in het Westen. De huidige samenleving heeft een vrouwvijandig kader gecreëerd, met behulp van bijvoorbeeld het beleid tot besnoeiing van de sociale voorzieningen en met de afbraak van de openbare socialezekerheidsstelsels. Daardoor komt de vrouw steeds meer onder druk te staan en wordt zij ertoe aangezet zich in haar traditionele rol terug te trekken. Dit geldt in bijzondere mate voor vrouwelijke wetenschappers.
Men kan dit probleem niet oplossen met de zogenaamde flexibiliteit en evenmin met deeltijdwerk. Men kan geen onderzoek doen als men zich niet met hart en ziel hieraan wijdt en systematisch werkt. Er worden heel wat voorstellen gedaan in de resolutie. Zo is er sprake van meer gedetailleerde statistieken, een netwerk van vrouwelijke deskundigen enzovoort. Daar kan natuurlijk niemand bezwaar tegen hebben. Het probleem wordt echter met dergelijke maatregelen niet opgelost en al helemaal niet met quota. Er is een heel ander beleid nodig, een beleid dat de mens in het algemeen en de vrouw in het bijzonder respecteert, een beleid dat niet in het teken staat van veel winst voor weinigen en uitbuiting van velen. Van de Europese Unie verwachten wij natuurlijk nooit zo'n beleid, maar wij verwachten wel van de volkeren van de Europese Unie dat zij een dergelijk beleid opleggen!

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik ben heel blij dat ik het woord mag voeren en mijn steun mag betuigen aan dit door mevrouw McNally ingediend programma ter bevordering van een zo groot mogelijke toegang van vrouwen tot de wetenschap.
Dit is mijn eerste spreekbeurt als vertegenwoordiger van de Partij van de (vrouwelijke) Gepensioneerden. Ik ben nationaal secretaris van de Partij van de Gepensioneerden, en mevrouw Giuseppina Cardazzi is voorzitster van deze partij. Wij geven dus een tastbaar bewijs van onze erkenning van de vrouw. Mijns inziens is er geen enkel gebied waar gelijke kansen voor mannen en vrouwen zo belangrijk zijn als in de wetenschap. Wij hebben alleen mannelijke wetenschappers gehad: Leonardo da Vinci, Michelangelo, von Braun, Einstein, enzovoort.
Nu moet u zich, commissaris Busquin, eens indenken wat er gebeurd zou zijn indien de vrouwen in de afgelopen tweeduizend jaar wel dezelfde kansen hadden gehad als de mannen! Mijnheer Provan, denkt u zich eens in hoe het geweest zou zijn indien de vrouwen zich al tweeduizend jaar hadden bevonden in de positie waarin de Commissie ze nu met dit voorstel wil hebben! Ik ben ervan overtuigd dat wij dan nu veel verder waren geweest.
Wij weten allen dat vrouwen langer leven dan mannen. Wij vragen ons alsmaar af wat dat toch is wat vrouwen op mannen voor hebben, maar ik ben er zeker van dat dit uit onderzoek zal blijken, ofschoon wij nu nog in het duister tasten. Dit programma is heel belangrijk, niet zozeer omdat het vrouwen werk verschaft, maar omdat het vrouwen in staat stelt hun tot nu toe verborgen wetenschappelijke talenten te tonen. Daarom is het mij een groot genoegen voor dit verslag te kunnen stemmen.

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de ervaring leert dat als men niet over zichzelf spreekt, men vaak wordt vergeten. Vanavond praten wij over onszelf. Ik dank u, waarde collega, voor uw vriendelijke en opwekkende woorden. Wij weten echter allen uit ervaring - en dat hebben wij ook uit de redevoeringen van vanavond kunnen opmaken - dat er geen sprake is van een gebrek aan goede wil en het ook niet aan de vrouwen zelf ligt. Er zijn ingewikkelde structurele barrières, men zou zelfs kunnen zeggen specifiek voor vrouwen geldende barrières die tot nu toe een grotere toegang van vrouwen tot wetenschap en onderzoek in de weg stonden. Wij zijn als vrouwen niet voldoende vertegenwoordigd, en niemand van de sprekers heeft dat vanavond betwist.
Als iemand echt in de wetenschap en het onderzoek wil werken, als iemand daar echte mogelijkheden wil hebben, moet hij permanent contact houden. Dat is voor vrouwen vaak echter ook het moeilijkste. Men moet als vrouw flexibel zijn. Vrouwen zijn gebonden aan hun gezin, aan hun kinderen en misschien ook aan de arbeidsplaats van hun man. Daarom moet men flexibiliteit bieden. Men moet de vrouwen tegemoetkomen en hun de mogelijkheid geven tot bijvoorbeeld permanente bijscholing, gezien de razendsnelle ontwikkelingen op deze gebieden.
Het vijfde kaderprogramma houdt zich speciaal bezig met de opneming van het gelijkekansenbeleid. Deze op EU-niveau vastgestelde verplichting tot gelijke kansen moet vooral ook in de wetenschap worden geëerbiedigd. Met moet zorgen voor instrumenten en methoden waarmee men het onderwijs van meisjes in de klassieke natuurwetenschappen kan bevorderen. Vrouwen bewijzen tijdens hun wetenschappelijke studies dat zij over academische kwaliteiten beschikken, maar krijgen als wetenschappers altijd nog minder salaris dan hun mannelijke collega's. Zij bekleden zelden topposities, zelden posities met verantwoordelijkheid. Wetenschappelijk onderzoek van een vrouw wordt door deskundigen vaak lager ingeschat dan dat van een man.
Wij zijn het vanavond met elkaar eens geworden in deze zaal. Wij zijn blij met het verslag van de Commissie en hopen dat daarmee voor meer vrouwen kansen zijn weggelegd in de wetenschap.

Vidal-Quadras Roca
) Mijnheer de Voorzitter, het principe van gelijke kansen voor mannen en vrouwen staat aan de basis van alle beleidsvormen van de Europese Unie en de wetenschap mag daarop geen uitzondering vormen. Daarom verwelkomen wij dit verslag van mevrouw McNally, evenals de mededeling van de Commissie over dit onderwerp. Het is te hopen dat het de volledige steun krijgt van dit Parlement.
Ik zou graag drie punten onder de aandacht brengen. Het eerste is het feit dat, zoals ook in de mededeling en het verslag gesignaleerd werd, het juist de zuidelijke landen zijn - Italië, Portugal en Spanje- waar het aantal vrouwen in de wetenschap het meest in overeenstemming is met het aantal mannen. Dit toont ons dat het belangrijk is om niet te vertrouwen op stereotiepen, zowel binnen de wetenschap als in het gewone leven.
Het tweede punt betreft de quota. Het is onmogelijk kwantitatieve elementen te vermijden als het gaat om de evaluatie van een bepaald beleid, maar deze quota moeten als iets globaals worden opgevat, als aanduiding van een trend, als een doelstelling op de middellange of lange termijn, als iets dat kan worden gerelateerd aan algemene termen, maar niet als een strakke cijferreeks die automatisch wordt opgelegd aan elke werkgroep en ieder evaluatiecomité.
De aanwezigheid van vrouwen in de wetenschappelijke wereld moet zonder ophouden worden aangemoedigd, gestimuleerd en bevorderd; obstakels en vooroordelen moeten worden weggenomen, maar in geen geval mag op de zaken vooruit worden gelopen. Het doel heiligt de middelen niet. De middelen moeten dus worden afgestemd op het doel en mogen het te beschermen goed of ideaal vooral niet in gevaar brengen. Dat is de kwaliteit, de nauwkeurigheid en de reikwijdte van de wetenschappelijke activiteit.
Tot slot het derde punt: er bestaat geen specifiek vrouwelijke of specifiek mannelijke wetenschappelijke methode. Madame Curie dacht hetzelfde als Lord Rutherford en madame Kowaleska dacht niet anders dan Elie Cartán. We moeten er alles aan doen het aantal vrouwen in de wetenschappelijke wereld in overeenstemming te brengen met het aantal mannen, maar we moeten niet zoeken naar kortetermijnoplossingen die ons verder afbrengen van ons doel.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft met deze mededeling een belangrijk politiek initiatief willen nemen met betrekking tot het vraagstuk van de plaats van de vrouw in het wetenschappelijk onderzoek. Het doet me genoegen dat dit initiatief zeer goed door dit Parlement ontvangen is. Ik wil deze instelling hartelijk danken voor de belangrijke rol die ze speelt in dit dynamische vraagstuk "vrouwen en wetenschap". De ontwerpresolutie die hier ter tafel ligt, is goeddeels op de door de Commissie voorbereide richtsnoeren gebaseerd. Dit is een goede en belangrijke stimulans.
De kwestie "vrouwen en wetenschap" is onderdeel van het grotere vraagstuk inzake het wetenschapsbeleid van de Unie. Zoals ik al tegen de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heb gezegd, willen we een politieke strategie ontwikkelen voor de verwezenlijking van een Europese ruimte voor onderzoek. De Commissie heeft op 18 januari jongstleden een mededeling hierover goedgekeurd. Met behulp van deze ruimte kan het potentieel van vrouwelijke wetenschappers beter worden gemobiliseerd. Bovendien kan zo het probleem van de ondervertegenwoordiging van vrouwen in het wetenschappelijk onderzoek beter worden aangepakt.
Wat betreft de deelname van vrouwen in het algemeen is de Commissie zich bewust van het debat over het quotabeginsel. Dit debat krijgt uiteraard ook steeds meer betrekking op de deelname van vrouwen aan wetenschappelijk onderzoek. De Commissie heeft niet voor de benadering van verplichte quota gekozen. Ze heeft immers een voorkeur voor kwantitatieve participatiedoelstellingen die zijn gekoppeld aan een follow-up en een evaluatie. De Commissie is van mening dat met behulp van deze methode de deelname van vrouwen kan worden vergroot, zonder het criterium van de wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoek uit het oog te verliezen. In het verslag van mevrouw McNally, dat met algemene stemmen door de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen is aangenomen, worden de richtsnoeren van de Commissie onderschreven. In deze richtsnoeren streeft de commissie naar een participatie door vrouwen van minstens 40% op een aantal terreinen waarop het vijfde kaderprogramma betrekking heeft. Het is belangrijk dat de vrouwen op deze wijze worden gesteund. Het percentage vrouwen in de adviesorganen ligt momenteel op 26%. Voor de controle- en evaluatieorganen is dit 24%. Dit is een aanzienlijke vooruitgang in vergelijking met het vierde kaderprogramma. Er moet nog veel werk worden verzet, maar ik denk dat we op de goede weg zitten.
Mevrouw McNally doet verder de aanbeveling om incidentie-onderzoek naar man-vrouwverdelingen in de specifieke programma's van het vijfde kaderprogramma in overweging te nemen bij het zesde kaderprogramma. De Commissie heeft de aanbesteding voor dit onderzoek al gepubliceerd, en zal de ontvangen offertes bestuderen. Op basis van de resultaten van dit onderzoek kunnen de richtsnoeren van het zesde kaderprogramma worden vastgesteld.
Het bevorderen van de gelijke kansen is echter een vraagstuk dat verder gaat dan alleen de communautaire onderzoeksprogramma's. Ik begrijp dat het Parlement wil dat dit vraagstuk in overweging wordt genomen bij de andere beleidsvormen van de Unie. De Commissie is hier al mee bezig en zal dit blijven doen, bijvoorbeeld in het kader van de richtlijnen voor de werkgelegenheid, vierde as, en in de wettelijke bepalingen inzake de structuurfondsen.
In haar hervormingsvoorstel, waarover een Witboek is verschenen, streeft de Commissie naar een evenwichtige vertegenwoordiging van beide seksen op ieder gebied en op alle niveaus in de hiërarchie. Mevrouw McNally wil onderzoeken waarom het aantal vrouwen dat een wetenschappelijke opleiding heeft voltooid zo sterk afwijkt van het aantal vrouwen dat uiteindelijk een functie in de wetenschap bekleedt. Sommige sprekers hebben hieraan gerefereerd. De oorzaken van dit verschijnsel zijn complex. In het verslag dat onlangs door de deskundigen van de ETAM is gepubliceerd wordt op dit vraagstuk ingegaan. Deze analyse moet worden voortgezet zodat de hinderpalen beter worden geïdentificeerd, evenals de wijze waarop ze kunnen worden weggenomen.
Er wordt doorgewerkt aan de uitvoering van het actieplan dat in de mededeling wordt gepresenteerd. In het verslag van de deskundigen van de ETAM wordt een balans opgemaakt van de ondervertegenwoordiging van vrouwen in het wetenschappelijk onderzoek. Mevrouw Sorensen heeft terecht gewag gemaakt van dit verslag, dat op 23 november in aanwezigheid van de afgevaardigden werd gepresenteerd. Het verslag is door onafhankelijke deskundigen opgesteld en vormt een zeer nuttig instrument om het debat over dit vraagstuk op gang te brengen en concrete maatregelen te formuleren.
Het Parlement zal de definitieve versie van dit document in handen krijgen. Er zijn echter ook nog andere ontwikkelingen gaande. Ik herinner u eraan dat er in juli vorig jaar een bijeenkomst van het netwerk van vrouwelijke wetenschappers heeft plaatsgevonden. Op 29 en 30 november heeft er een bijeenkomst van nationale functionarissen plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst werden de beleidsprogramma's van de verschillende lidstaten inzake de bevordering van de rol van de vrouw op wetenschappelijk gebied met elkaar vergeleken. De Commissie zal op dit gebied samen met de lidstaten maatregelen treffen. Mevrouw Gröner heeft de Duitse inspanningen op dit punt benadrukt. Samen met de nationale deskundigen ontwikkelen we statistische indicatoren over de participatie van vrouwen in het Europese onderzoek. Het is immers zeer belangrijk op alle niveaus over betrouwbare indicatoren te beschikken. De nationale deskundigen verrichten in dit opzicht zeer nuttig werk.
Ik wil u er tenslotte op wijzen dat er op 3 en 4 april in Brussel een grote Europese conferentie gehouden wordt om de balans op te maken met alle betrokken partijen: de nationale parlementen, de nationale regeringen en de onderzoeksinstellingen en -netwerken. Uw deelname aan deze conferentie is meer dan ooit van belang. Ik wil hier verder benadrukken dat de Commissie, overeenkomstig de belofte die ze in haar mededeling heeft gedaan, het Parlement regelmatig op de hoogte zal stellen van de vorderingen. Zoals u hebt aangegeven zullen we in 2001 een mededeling publiceren op basis van alle opgestelde verslagen.
Ik wil tenslotte aangeven dat het vraagstuk "vrouwen en wetenschap" verder reikt dan alleen de onderzoeksprogramma's van de Unie en dat er een breed debat over dit vraagstuk moet worden gevoerd. Er is hier uitvoerig over dit vraagstuk gedebatteerd. Ik denk dat de resolutie van het Parlement in deze context een belangrijke steun zal bieden. Ik dank u hiervoor.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt tijdens de volgende vergaderperiode plaats.
(De vergadering wordt om 20.00 uur gesloten)

