
Donnelly, Brendan
Mevrouw de Voorzitter, een motie van orde naar aanleiding van artikel 136 over enquêtecommissies: gisterenavond heb ik samen met twee collega's geprobeerd toegang tot de vergadering van de BSE-enquêtecommissie te krijgen. Dat werd ons beleefd doch resoluut geweigerd. Voor alle duidelijkheid: het enige dat wij wilden was toegang krijgen; het was helemaal niet onze bedoeling aan de werkzaamheden deel te nemen of in de commissie te stemmen. Ik heb het Reglement er nog eens op nageslagen, maar het is niet helemaal duidelijk of de commissie het recht heeft andere leden van haar vergaderingen te weren, wat bij het grote publiek wel is toegestaan.
Ik wilde u alleen maar zeggen, mevrouw de Voorzitter, dat ik u een schrijven zal doen toekomen om u te vragen de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten te verzoeken een interpretatie van deze kwestie te geven. In afwachting daarvan roep ik de collega's van de commissie op hun collega's zoveel mogelijk toe te laten zodat zij deze politiek en agrarisch ongetwijfeld zeer belangwekkende en delicate kwestie kunnen volgen.

De Voorzitter
Ik heb daarvan nota genomen. Wij wachten op uw schrijven.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, vanmorgen heb ik tot mijn schrik ontdekt dat de enige Nederlandse televisiezender die wij hier in Straatsburg kunnen ontvangen, van het net is verwijderd. Juist nu het vandaag in Nederland Prinsjesdag is, dat is de opening van de Staten Generaal, en onze koningin de Troonrede voorleest, kunnen wij daar niet meer kennis van nemen. Ik zou u willen vragen, mevrouw de Voorzitter, om bij de burgemeester van Straatsburg te informeren of zij misschien kan zorgen dat er weer een Nederlandse zender beschikbaar is voor ons in het Parlement zodat wij het Nederlands nieuws kunnen volgen.

De Voorzitter
Wij nemen daarvan kennis.

Urgentverklaring
Jacob
Mevrouw de Voorzitter, op dit eerste verzoek om urgentverklaring betreffende verordening nr. 805/68, heeft de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling een positief antwoord gegeven en het verslag zal morgen gereed zijn.

Wynn
Een motie van orde, mevrouw de Voorzitter. U kunt dit ene verzoek om urgentverklaring niet apart behandelen, u moet ze alle drie tegelijk behandelen. Ik zeg dit vanwege de begrotingsdiscipline. Hoe u dat doet is verder niet van belang, maar als we het eerste verzoek aannemen, moeten we de andere twee ook aannemen. Het Parlement staat voor joker als het dit eerste verzoek wel aanneemt en de andere twee niet.

Funk
Mevrouw de Voorzitter, het gaat hier om drie afzonderlijke verslagen. Als de afgevaardigden de documenten ter hand nemen, kunnen zij zien dat de drie verslagen een verschillend nummer en ook een verschillende datum dragen. De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft zich gisteravond met een grote meerderheid voor de spoedbehandeling van het voorstel betreffende de gemeenschappelijke marktordening in de sector rundvlees uitgesproken.
Voorts heeft de commissie met een grote meerderheid de spoedbehandeling van de wijziging van de steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen afgewezen, omdat die kwestie niet urgent is. Het geld daarvoor hebben wij pas in 1998 nodig. Dat heeft de aanwezige vertegenwoordiger van de Commissie zelf bevestigd.
Ten slotte heeft de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling met een grote meerderheid ook het verzoek om toepassing van de urgentieprocedure voor het voorstel betreffende de verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuren verworpen.
Kortom, de commissie heeft zich duidelijk uitgesproken voor de toepassing van de urgentieprocedure voor het voorstel inzake rundvlees en tegen de spoedbehandeling van de andere twee verslagen.

De Voorzitter
De commissie beveelt een afzonderlijke stemming over de drie verzoeken aan. Wij stemmen nu eerst over de aanbeveling van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling om de drie verzoeken afzonderlijk in stemming te brengen.
(Het Parlement stemt met het voorstel in)

De Voorzitter
Wij stemmen nu over de verordening betreffende de gemeenschappelijke marktordening in de sector rundvlees.
(Het Parlement willigt het verzoek tot urgentverklaring in)

Graefe zu Baringdorf
Mevrouw de Voorzitter, zoals de heer Funk had voorgesteld heeft u het eerste verzoek in stemming gebracht. Het Parlement heeft daarmee ingestemd. Volgens de aanbeveling moet u nu ook de andere twee verzoeken in stemming brengen. Wij willen die verwerpen om de Commissie duidelijk te maken dat wij geen verband zien tussen rundvlees, steunregeling en voortgang van de landbouwhervorming in het algemeen.

Rocard
Mevrouw de Voorzitter, ik ben van mening dat het Reglement ons ertoe verplicht onze inkomsten en uitgaven in evenwicht te houden. Laten wij een oud-minister van Landbouw toestaan dit Parlement te verzoeken zich niet belachelijk te maken.
De verordening over het rundvlees gaat over uitgaven en de twee andere resoluties behandelen de ontvangsten. Wij kunnen niet over het een stemmen zonder over het ander, tenzij wij opnieuw de indruk willen geven dat wij onverantwoordelijk te werk gaan en ik betreur dat de Commissie van landbouw en plattelandsontwikkeling dit hier heeft gedaan. Er schuilt iets tragisch in deze houding. Ik verzoek dit Parlement dringend om logisch en verantwoordelijk te handelen en dat moet tot uiting komen in onze verordeningen.

Jacob
Mevrouw de Voorzitter, ik wil er eenvoudigweg op wijzen dat, rekening gehouden met de omvang van het onderwerp, het ons belangrijk lijkt een sereen debat te voeren, in plaats van de urgentieprocedure toe te passen. Wij willen serieus met de Begrotingscommissie kunnen onderhandelen en werken, in plaats van - zoals de heer Rocard heeft voorgesteld - in enkele uren in een budget van een miljard ecu te snoeien.
Wij stellen dan ook voor om de zaken serieus te nemen en de normale procedure te volgen. Derhalve weigeren wij ook de toepassing van de urgentieprocedure.
Voorstel voor een verordening van de Raad (COM(96)0422 - C4-0448/96-96/0212(CNS)) tot wijziging van verordening (EEG) nr. 1765/92 tot invoering van een steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen en tot intrekking van verordening (EEG) nr. 1872/94
(Het Parlement verwerpt het verzoek tot urgentverklaring)

Informatiemaatschappij - Auteursrecht en naburige rechten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0244/96 van de heer Herman, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over "Europa en de wereldwijde informatiemaatschappij - Aanbevelingen aan de Europese Raad" en de mededeling van de Commissie van de Europese Gemeenschappen: " Europa op weg naar de informatiemaatschappij: een actieplan" (COM(94)0347 - C4-0093/94) Rapporteurs voor advies (" Gomes" -procedure): de heer Barzanti voor de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, de heer Van Velzen voor de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid, de heer Kuhne voor de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, en mevrouw Plooij-Van Gorsel voor de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie; -A4-0255/96 van de heer Barzanti, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het door de Commissie voorgelegde Groenboek: " Het auteursrecht en de naburige rechten in de Informatiemaatschappij" (COM(95)0382 - C4-0354/95); -A4-0215/96 van de heer Medina Ortega, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over de voorstellen voor besluiten van de Raad (COM(96)0006 - C4-0212/96-96/0017(CNS)) tot ondertekening en goedkeuring, namens de Europese Gemeenschap, van het Europees Verdrag betreffende vraagstukken inzake auteursrecht en naburige rechten in het kader van de grensoverschrijdende satellietomroep.
Herman
Mevrouw de Voorzitter, dames, heren, geachte collega's, ik heb de eer het verslag in te leiden waarop de "Gomes" -procedure is toegepast. Met andere woorden, in een enkel verslag nemen wij vijf of zes andere verslagen op van de diverse betrokken commissies. Het eindresultaat beantwoordt helaas niet aan onze verwachtingen en hoop. Men kan zich afvragen waarom?
Ook al kan men de bijdragen van elk van deze commissies vanzelfsprekend positief beoordelen, moet men er zich van bewust zijn dat het eindverslag op grond van de omvang van het onderwerp - de informatiemaatschappij beslaat zoveel terreinen - niet anders kan zijn dan lang. Het eindverslag bevat ongeveer 120 paragrafen en dat geeft onvermijdelijk het gevoel dat het document slagkracht en radicaliteit mist. Wij hadden gehoopt, wij hadden gewild, in enkele woorden het essentiële tegen de Commissie te kunnen zeggen, maar dat is niet mogelijk gebleken. Wij hebben dan ook weer talrijke strevens opgenomen, wij hebben een veelvoud aan raadgevingen, angsten en bezorgde gevoelens naar voren geschoven en het eindresultaat is dat het document niet in duidelijkheid uitblinkt, en dat het ook geen groot effect zal sorteren. Ik betreur dit en ik vrees dat wij onze procedures in dat opzicht moeten wijzigen. Als het Parlement op dat vlak iets te zeggen wil hebben, moet het aanvaarden om op andere procedures een beroep te doen dan op de "Gomes" -procedure. Bovendien moeten wij afwachten hoe de amendementen eruit zullen zien waarover wij moeten stemmen en die wellicht evenmin bijdragen tot het verduidelijken van de boodschap.
Na dit gezegd zijnde, moet men vaststellen dat voor hen die de moed hebben om door te zetten, als men goed zoekt en alle paragrafen leest, dat het verslag het essentiële bevat. Maar dit essentiële is mengelmoes van overwegingen, die voor sommigen van algemene reikwijdte zijn en voor anderen zeer concreet, en deze concrete punten vinden geen weerslag in een algemene boodschap.
In een paragraaf zijn bijvoorbeeld fiscale bepalingen aangenomen, te weten een heffing die wordt gemeten, beoordeeld en zelfs becijferd. Vanzelfsprekend hoort een dergelijke maatregel niet in een dergelijk verslag. Wanneer men het heeft over de informatiemaatschappij zoals wij deze nu leren kennen, heeft men het over grote principes, spreekt men niet over kleine details zoals een bepaalde belasting, waarvan men overigens niet zegt hoeveel deze uiteindelijk exact bedraagt. Ik wil u zeggen dat het in dit algemene verslag aan relevantie ontbreekt.
Ik wil u op de belangrijkste punten van dit verslag wijzen. Allereerst is informatie geen handelswaar. Informatie heeft een impact op alle aspecten van het leven in de maatschappij, in het bijzonder in de moderne maatschappij. Europa staat voor een grote uitdaging en is er slecht op voorbereid. Wij moeten er vaart achter zetten als wij niet achterop willen raken, want iedere dag verandert alles. Meer dan ooit is het van belang om de omvang van het probleem goed in te schatten met het oog op de verdragen tussen de multinationals en vanwege het feit dat deze materie over de grenzen van de staten heengaat. Dit zich snel ontwikkelende fenomeen hebben wij nog niet overal goed ingeschat.
Ik was verbaasd omdat het accent allereerst en vóór alles op angst en bezorgdheid werd gelegd. Natuurlijk zijn deze gevoelens reëel en mogen zij niet worden verwaarloosd, maar moet men er zich daarentegen bewust van zijn. Maar daarbij mag het belangrijkste niet worden vergeten, namelijk om bij de tijd te zijn, als wij ons willen wapenen tegen ieder gevoel van bezorgdheid, tegen ieder gevaar dat ons bedreigt. En de gevaren zijn inderdaad reëel, de concentratierisico's zijn reëel, de vrijheid van meningsuiting staat onder druk, de ongelijkheid wordt steeds groter in de maatschappij, uitsluiting komt steeds vaker voor. Dat is allemaal waar. Maar dat zal onvermijdelijk ook doorgaan als wij niet onmiddellijk iets ondernemen. En wij ondernemen niet erg veel.
Er moet worden gezegd dat de meeste lid-staten zich nog bezighouden met de vorige oorlog, zoals in 1940 toen men dacht dat de Maginotlinie de tanks konden tegenhouden. Het lijkt een beetje op wat er nu gebeurt, met onze ideeën over de openbare diensten en de staatsmonopolies. Wij discuteren eindeloos over de inhoud van de universele dienstverlening en in de tussentijd komen er overal in de wereld netwerken, in de tussentijd zijn er servers die deze netwerken voeden, ontstaan er maatschappijen, worden er nieuwe diensten aan iedereen aangeboden en staan wij er buiten, of zijn wij steeds minder van de partij.
Dat is de boodschap die ik wil uitdragen. Ik wens dat het Parlement zich weer vermant, dat het niet in elk van de 120 paragrafen zoekt naar alle mogelijke en voorstelbare gevaren, alles wat het zou moeten doen, en dat het Parlement geen lijst van maatregelen toevoegt die onmogelijk uitvoerbaar zouden zijn als zij allemaal tegelijk moeten worden uitgevoerd, en zeker op korte termijn.
Ik sluit mijn boodschap af met de woorden dat het hoog tijd is zich te vermannen en over te gaan tot het essentiële.

Barzanti
Mevrouw de Voorzitter, de mogelijkheden die de wereldwijde informatiemaatschappij biedt zijn fascinerend - we staan nog maar aan het begin van een overweldigend avontuur - maar verontrustend. Ik zal hier verder niet ingaan op al die jobstijdingen die elke dag weer met verve over ons worden uitgestort. Het is onze taak als politici - en tegen de heer Herman zou ik ook willen zeggen als afgevaardigden - aan te geven wat er hier en nu gedaan moet worden.
We beseffen denk ik allemaal wel dat we flink achterop zijn geraakt. De techniek schrijdt voort en levert elke dag weer een zeer complex beeld op: ook de liberalisering schrijdt voort, vaak op een ongecontroleerde, wanordelijke manier, en de politiek dreigt tot toeschouwer te worden gedegradeerd. De voorschriften voor een gezonde ontwikkeling die tegenwicht kan bieden aan onevenwichtigheden en ongelijkheden zijn krachteloos of worden veel te laat vastgesteld en uitgevoerd.
Neem nu bijvoorbeeld de alomtegenwoordige netwerken, zoals Internet; met de opkomst van de multimedia vervagen en verdwijnen de grenzen tussen pc, televisie, min of meer traditionele omroepen, telefonie en satellietomroepen; het onderscheid tussen openbaar en privé, tussen het persoon en het collectief wordt daardoor steeds vager; gezien al deze ontwikkelingen moet het informatiebeheer een manhaftige stap zetten, maar niets duidt daarop, althans niets wezenlijks duidt erop dat dit gebeurt.
Het hoofdstuk over het auteursrecht en de aanverwante rechten, waarover ik vandaag namens de commissie juridische zaken een diepgaand verslag presenteer, lijkt misschien beperkt, maar is dat niet. De meeslepende dynamiek van de wereldwijde informatie dreigt een allesverslindende machine voort te brengen die elke boodschap als handelswaar beschouwt of als een tekst die voor zuiver economische doeleinden kan worden gebruikt zonder op zijn vindingrijkheid, taal, creativiteit en kunstzinnigheid te hoeven worden gewaardeerd.
Daarom wil ik vanuit de commissie juridische zaken enkele punten onder uw aandacht brengen: op de eerste plaats, als een auteur van een werk en de rechthebbenden bescherming genieten, moet deze bescherming losstaan van de manieren waarop het werk wordt verspreid. Een film is een film, een muziekuitvoering is een muziekuitvoering, die bepaalde rechten met zich meebrengt, een bepaald beheer vereist, enzovoorts. We moeten dus niet aan categorieën en instrumenten uit het verleden blijven plakken.
Op de tweede plaats moet ervoor gezorgd worden - zo staat het ook in onze resolutie - dat de burgers in gelijke mate toegang krijgen tot de werken en diensten die van openbaar belang worden geacht. Op de derde plaats: welk recht moet worden gebruikt voor het opstellen van regels voor een zo complexe sector? Deze vraag wordt in het voortreffelijke Groenboek van de Commissie gesteld, en wij zijn van mening - dat is een cruciaal punt - dat niet alleen het recht van het land van oorsprong toegepast moet worden om de bescherming zeker te stellen. De oplossing die wij bijvoorbeeld voor de richtlijn "kabel en satelliet" hebben aangegeven is onvolledig, omdat het criterium wereldwijd bezien niet toereikend is.
Verder moeten we ook rekening houden - paragraaf 14 is evenwichtig geformuleerd en wij willen geen krampachtige en simplificerende formuleringen - met het recht van het land van ontvangst, wat een elementair recht is, ten einde de beveiliging van de werken niet te verzwakken en gewetenloze delokaliseringsacties te voorkomen.
Op de vierde plaats is het morele auteursrecht naar onze mening een van de slagaders, een van de belangrijkste onderdelen van het Europese model voor de bescherming van werken en boodschappen, omdat daarmee een relatie tussen auteur en werk wordt gelegd die telkens als het werk wordt gebruikt wordt hernieuwd, en die het werk niet als een ding of voorwerp bestempelt, maar als een voortdurende schepping.
Wij realiseren ons - en dat is het vijfde punt - dat voor de oplossing van de bovengenoemde kwesties duidelijk omschreven wetsbepalingen niet toereikend zijn, evenmin als een consequente toepassing van internationale verdragen - ik denk daarbij aan artikel 6 van de Conventie van Bern, waaraan alle landen zich moeten houden; daarop moet toezicht worden uitgeoefend -; die kwesties kunnen alleen opgelost worden als Europa met één stem spreekt, één wil op internationaal niveau tentoonspreidt, met name ten aanzien van de Verenigde Staten, om er zodoende voor te zorgen dat deze conventies worden nageleefd. Er moeten elektronische systemen voor de identificatie van de werken worden opgezet, want zonder dit soort systemen is beveiliging onzes inziens niet mogelijk. Deze elektronische systemen, deze experimenten - die al ruimschoots in gang zijn gezet - om de werken een nummercode mee te geven moeten en zullen leiden tot een hoger beschermingsniveau in de strijd tegen de elektronische piraterij. Wij willen een internationale conventie, een internationaal verdrag tegen de handel in illegale kopieën, daar is vandaag de dag meer dan ooit behoefte aan.
Verder wil ik nog zeggen - ik moet immers nog mijn mening geven over het advies van de commissie juridische zaken, of eigenlijk over de door haar ingediende amendementen - dat wij wat het verslag-Herman betreft teleurgesteld zijn dat de Commissie geen overeenstemming heeft weten te bereiken over de door commissaris Monti ingediende ontwerp-richtlijn, die bedoeld is om het pluralisme van de media in het kader van de interne markt te bewaken. Deze ontwerp-richtlijn is een belangrijke stap op weg naar het vaststellen van duidelijke regels voor het ontstaan van de informatiemaatschappij. Zonder Europese maatregelen om illegale en abnormale machtsconcentraties te voorkomen kan er geen informatiemaatschappij worden opgebouwd waarin de burgerschapsrechten, het groepsgevoel en de wijdverbreide vraag naar kennis en cultuur duidelijke, indringende en reële antwoorden krijgen en niet geofferd worden op het altaar van een overduidelijke kwantitatieve en vergankelijke groei, die alles bij elkaar genomen inhoudsloos is en op de lange termijn niets te bieden heeft.

Medina Ortega
Mevrouw de Voorzitter, in tegenstelling tot wat het geval was bij de andere verslagen, waar wij ons in het proces van de totstandkoming van wetgeving bevinden, zou ik zeggen dat wij ons met het verslag dat ik vandaag mag inleiden, op redelijk stabiel terrein bevinden omdat er reeds een uitgewerkte communautaire wetgeving bestaat. Ik verwijs in dit verband naar richtlijn 92/100 van de Raad over de naburige rechten en naar richtlijn 93/83 over de intellectuele eigendom op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel.
Ik was in dit Parlement rapporteur van het verslag betreffende de richtlijn over rechten op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel. Tijdens de debatten in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger hadden wij de gelegenheid om onze standpunten te toetsen aan die van de Commissie voor wat betreft de meest geschikte procedure voor de goedkeuring ervan.
Aangezien in de vorige richtlijnen geen gebruik wordt gemaakt van de exclusieve bevoegdheid van de Europese Unie betreffende deze rechten, zijn wij van oordeel dat hier sprake is van de procedure voor gemengde akkoorden. Al sedert het Europees akkoord over het vervoer over de weg, dat wil zeggen: het arrest van het Hof van Justitie in de AETR-zaak, bestaat het gegeven dat er een bijzondere procedure moet bestaan voor deze gemengde akkoorden. Wij dienen te erkennen dat de Commissie op een voldoende redelijke manier te werk is gegaan. Aangezien de Commissie juridische zaken en rechten van de burger van oordeel was dat de procedure die de Commissie ons voorstelde aanvaardbaar was, meen ik dat het Parlement dezelfde mening toegedaan moet zijn.
Ten eerste is er een voorstel voor een besluit van de Raad voor de ondertekening en goedkeuring namens de Europese Gemeenschap en daarna, onder voorbehoud van deze goedkeuring, het advies van het Europees Parlement voor de ratificatie. Ik ben van oordeel dat dit een correcte procedure is. Bovendien stelt zich in onderhavig geval geen enkel probleem: niet alleen is het Europees verdrag over de bescherming van de auteursrechten in overeenstemming met de communautaire wetgeving, maar bovendien wordt in artikel 9 een speciaal voorbehoud gemaakt, dat zegt dat de partijen die lid zijn van de Europese Gemeenschap in hun onderlinge betrekkingen de speciale normen toepassen die onderling overeengekomen werden. Deze overeenkomst wijzigt de communautaire wetgeving geenszins, maar versterkt deze juist. Overigens heeft de Raad van Europa, bij het opstellen van het verdrag, rekening gehouden met wat de Gemeenschap in feite reeds had verkregen.
Vanuit juridisch oogpunt denk ik dat het positief is dat het Europees Verdrag van de Raad van Europa consolideert wat de Gemeenschap reeds had bewerkstelligd. Verwijzend naar een aantal juridische elementen - zo maakt de heer Barzanti bijvoorbeeld melding van het beginsel van de toepasbaarheid van de wetgeving van de staat op het grondgebied waarvan de oorsprong van de doorgifte zich bevindt -, ziet het ernaar uit dat wij op het gebied van de informatiemaatschappij en rekening houdend met de vooruitgang van de digitale telecommunicatie, waarin een soort verband bestaat tussen vraag en aanbod, een soort contract tussen de partij die omroept en de partij die ontvangt, de wetgeving van de plaats van ontvangst in overweging kunnen nemen. Op het gebied van satellietomroep en doorgifte via de kabel, moet het beginsel het gezamenlijke optreden zijn, waarbij als van toepassing zijnde wetgeving uitsluitend de wetgeving geldt van de staat op het grondgebied waarvan de oorsprong van de doorgifte zich bevindt, en dit ongeacht de problemen die zich kunnen voordoen vanuit het oogpunt van de delokalisering. Ik ben echter van oordeel dat de meest geschikte behandeling van de delokalisering niet zozeer te maken heeft met de intellectuele eigendom, dan wel met een ander soort maatregelen, voor fiscale eenmaking bijvoorbeeld, die er dan voor zou moeten kunnen zorgen dat iemand zich kan beroepen op de regelgeving van een bepaald land, indien wij er op het gebied van de intellectuele eigendom in slagen om verder de hele wetgeving inzake de intellectuele eigendom te harmoniseren.
Tenslotte is een van de elementen van dit akkoord de erkenning van de Conventie van Bern - de heer Barzanti stelde reeds dat de Conventie van Bern zowat de hoeksteen voor de hele sector is - en van het Verdrag van Rome van 1961 over de bescherming van uitvoerende kunstenaars, producenten van fonogrammen en omroeporganisaties.
Mevrouw de Voorzitter, ik ben van oordeel dat het Europees Parlement zijn goedkeuring moet hechten aan het verdrag, teneinde zo snel mogelijk te kunnen overgaan tot de ratificatie ervan. In dit concrete geval wil ik graag de nadruk leggen op de op dit ogenblik tamelijk vaak voorkomende goede wil en bereidheid tot samenwerking van de Commissie met het Parlement op het gebied van onderwerpen met een uitgesproken juridisch karakter. Het is goed dat de communautaire instellingen op deze punten nauw samenwerken.

Van Velzen, Wim
, rapporteur voor advies van de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid . Ik wil even reageren op de heer Herman, die eigenlijk de hele discussie indikt tot de stelling "we moeten meedoen" . Volgens mij is daar iedereen wel van overtuigd, dat is de discussie niet, maar de centrale vraag, mijnheer Herman, is hóe doen we daar aan mee en wat is daarin de verantwoordelijkheid van de overheid waar wij voor een belangrijk deel ook voor zitten. En ik vind dat in uw betoog toch te weinig centraal is gesteld dat de informatiemaatschappij naast alle marktmechanismen, ook mensenwerk is en dat het ook beslissingen zijn van o.a. overheden die bepalen of de informatiemaatschappij aan het eind ook voor gewone mensen en voor werknemers positieve effecten heeft gebracht.
Ik wil graag herinneren aan een van de centrale punten in het advies van de High Level Group, de experts die ingeschakeld zijn door de Commissie, dat het centrale probleem van de hele informatiemaatschappij waar we nu mee bezig zijn, de eerlijke verdeling is van de winst van die informatiemaatschappij en de actieve rol die daarbij de overheid te spelen heeft naast, en regelmatig denk ik ook, binnen die markt. En een van de problemen is daarbij inderdaad dat het buitengewoon moeilijk blijkt te zijn om voortdurend aspecten naast mekaar te brengen. Toen de interne markt werd gecreëerd, was het eerst allemaal liberalisering etc., pas later kwam de aandacht voor de sociale dimensie, kwam de aandacht voor de sociale consequenties en dat is nou precies wat hier binnen het Parlement ook gebeurt. Het schijnt buitengewoon moeilijk te zijn binnen het Parlement om de aspecten bij elkaar te brengen. Het blijkt buitengewoon moeilijk te zijn om een eind te maken aan de verkokering waarbij zaken óf puur economisch worden bekeken óf puur vanuit de sociale of vanuit de juridische aspecten. Waar wij voor pleiten is nou juist dat die integratie tot stand wordt gebracht en ik ben het volstrekt met de heer Herman eens dat de "Gomes-procedure" daarop absoluut geen goed antwoord geeft. Maar ik deel hier meteen mee, mijnheer Herman, dat als u aan die procedure wat meer leiding had gegeven en als de procedure niet zo vertraagd was geweest, dan hadden we al maanden geleden in dit Parlement de zaak afgestemd en dan hadden we dat niet gedaan na het verschijnen van het Groenboek sociale consequenties in de Europese Commissie.

Kuhne
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de vele discussies en de uiteenlopende bijdragen van de verschillende commissies tot dit verslag illustreren op zichzelf al hoe moeilijk het is om het in Europa eens te worden over de wijze waarop de informatiemaatschappij tot stand moet worden gebracht. Dit is niet slechts een probleem van werkwijze van de commissies maar, zoals uit de bijdragen van de rapporteur blijkt, ook van culturele verschillen en uiteenlopende ervaringen van de lid-staten.
Wat zijn nu de belangrijke punten voor de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media? In de eerste plaats beoordeelt onze commissie - wat velen die een vastgeroest beeld van die commissie hebben beslist zal verbazen - de informatiemaatschappij in beginsel positief. Voor de commissie is de informatiemaatschappij geen culturele dwaalweg, maar biedt ze grote mogelijkheden inzake culturele verrijking en democratische participatie.
Zoals de radio en de televisie ook het boek niet hebben verdrongen - nergens wordt meer gelezen dan waar ook radio en televisie bestaan -, zo zullen door de informatiemaatschappij alleen maar tal van nieuwe mogelijkheden ontstaan die de traditionele cultuurtechnieken niet zullen verdringen of doen verdwijnen.
Uiteraard zal men met die nieuwe mogelijkheden op een andere manier moeten leren omgaan. Zo zal de rol van de leerkracht in het onderwijs veranderen. In welke samenleving ziet het onderwijs er echter nog steeds hetzelfde uit als toen wij nog school liepen? Dat de dingen veranderen is normaal. In tegenstelling tot wat onder meer de heer Bangemann beweert, geloven de commissie en ikzelf echter niet dat onbegrensde commercialisering en de afschaffing van de bijzondere regelingen voor bij voorbeeld radio en televisie het beste middel zijn om de informatiemaatschappij tot stand te brengen en om daaraan zoveel mogelijk mensen te laten deelnemen.
Daarom herhalen wij dat voor radio en televisie bijzondere regels moeten blijven bestaan. Die kunnen wel worden genuanceerd. Dat zal men voor elk geval apart moeten nagaan. Wij moeten zorgen voor continuïteit in de besluiten zoals wij die hier al met betrekking tot de telecommunicatie-infrastructuur hebben genomen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, geachte commissarissen, de grootste uitdaging waar Europese bedrijven voor staan is de succesvolle ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Dit is de sleutel tot het verlagen van de werkloosheid en het versterken van het concurrentievermogen van de Europese industrie. Ook het midden- en kleinbedrijf moet concurrerend kunnen deelnemen aan de nieuwe ontwikkelingen, omdat daar nieuwe werkgelegenheid ontstaat. Als politici dienen wij ons af te vragen: wat betekenen nu die veranderingen richting informatiemaatschappij voor onze samenleving? Wat moeten wij doen op Europees niveau om een zachte landing te bewerkstelligen?
Ten eerste moet het Europees Parlement sneller op nieuwe ontwikkelingen inspelen. Het Bangemann-rapport en het actieplan van de Commissie dateren van respectievelijk mei en juli 1994. Nu, ruim twee jaar na datum, zijn alle verslagen van het Parlement eindelijk beschikbaar. Voorzitter, de slakkegang van het Parlement is in schril contrast met de snelle en onomkeerbare ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Wij, parlementariërs, moeten deelnemen, stimuleren, en niet remmen.
Ten tweede zullen er zich grote verschuivingen op de arbeidsmarkt voordoen. Immers in het digitale tijdperk zal een bedrijf zich daar vestigen, waar het qua kosten en belastingdruk het voordeligst is. De liberale fractie ziet het als haar belangrijke taak de burger optimaal voor te bereiden door onderwijs en training, door permanente educatie vanaf de basisschool, maar ook door middel van sturen door voorbeeldgedrag. Overheden - lokaal, nationaal en Europees - moeten ophouden met praten en zelf het voorbeeld geven. Burgers moeten aangemoedigd worden om deel te nemen. De informatiesnelweg zelf is daar een uitstekend medium voor. Voor de komende tijd zijn er een aantal moeilijk oplosbare politieke dilemma's.
Het is voor de overheid moeilijk de verleiding te weerstaan om de voorkeur te geven aan veiligheid boven privacy van de burger. Zo heeft de Unie bepaald dat telecom-verkeer afgetapt behoord te kunnen worden. De liberale fractie is niet overtuigd dat de zware wissel die dit op de democratie trekt noodzakelijk is en dat er inderdaad meer criminelen mee worden gevangen. Overheden krijgen ook meer problemen met het innen van belastingen omdat het moeilijk is de waarde van transporten over het netwerk te bepalen. Krijgen we straks een verschuiving van belasting op produkten of inkomsten na belasting op gebruik van grondstoffen?
Het laatste punt: overheden worden voor het eerst geconfronteerd met communicatie-technologie op wereldschaal. Terughoudendheid met wetgeving is daarbij geboden. Censuur op het internet is een heilloze weg. Het belemmert de vrijheid van meningsuiting en het vrije verkeer van diensten. Nationale wetgeving is in het grensoverschrijdende digitale tijdperk achterhaald.

Hallam
Mevrouw de Voorzitter, de informatiemaatschappij biedt eindeloze mogelijkheden. In mijn kiesdistrict, waarin uitgestrekte plattelandsgebieden liggen nabij de Welse grens bij Kington, in de Gouden Vallei en bij Newcastle on Clun, heb ik met eigen ogen gezien hoe de nieuwe technologie wordt gebruikt om nieuwe mogelijkheden en nieuwe banen voor de gewone man te creëren. Dat is heel opwindend, er kan heel veel moois uit ontstaan, maar er liggen ook gevaren op de loer. Het gevaar is namelijk zeer wel aanwezig dat de macht en de privileges in de stedelijke gebieden worden geconcentreerd. Het is allemaal mooi en aardig om te zeggen dat de grootschalige liberalisering van de telecommunicatie en de informatiemaatschappij banen zal scheppen, maar waar veel mensen zich zorgen over maken, is dat een handjevol mensen deze mogelijkheden naar zich toe zal trekken.
Ik heb het rapport van de heer Bangemann gelezen, en het baart me zorgen. Er spreekt een soort macho liberalisering uit: we moeten liberaliseren, want liberaliseren helpt, liberaliseren werkt. Veel mensen op het platteland zijn bang dat juist het tegenovergestelde zal gaan gebeuren.
We moeten erop toezien dat er een universele dienstverlening wordt verleend. We moeten voor de juiste stimuleringsmaatregelen zorgen, we moeten ervoor zorgen dat de plaatselijke projecten de juiste financiële middelen krijgen, dat alle hoeken van de Europese Unie strategisch met elkaar verbonden worden en dat voor alle tarifaire belemmeringen in de Europese Unie een enkelvoudig tarief geldt. Ik vrees echt dat het er uiteindelijk op uit zal draaien dat de weinige rijken nog rijker worden en de vele armen nog armer.

Waddington
Mevrouw de Voorzitter, ik wil even kort uw aandacht vestigen op de mogelijke gevolgen van de informatiemaatschappij voor de gelijke kansen. Ik spreek hierbij namens de Commissie rechten van de vrouw.
Het lijdt weliswaar geen twijfel dat er positieve, nieuwe mogelijkheden zijn die moeten worden toegejuicht en gebruikt, maar er zijn ook gevaren voor degenen die de tweederangsburgers van de informatiemaatschappij zouden kunnen worden. Zo kunnen met name veel vrouwen van de mogelijkheden worden uitgesloten omdat ze geen toegang tot de opleidingen en de technologie hebben. Uit recent onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat slechts een op de zeven Internetgebruikers vrouw is. Bewustmakingsactiviteiten, middelen en programma's zullen derhalve vooral op vrouwen en meisjes moeten worden afgestemd, met inachtneming van hun belangen.
Ten tweede zal het effect van de informatiemaatschappij op de aard van het werk nieuwe werkgelegenheid en werkmethoden genereren, wat speciale gevolgen voor vrouwen zal hebben: een toename in het tele- en thuiswerk, bijvoorbeeld. Daardoor wordt de sociale bescherming van thuiswerkers noodzakelijker. Hierbij moet rekening gehouden worden met gezondheids- en veiligheidsaspecten en met de kans op een sociaal isolement en onzekere werksituaties. De Commissie rechten van de vrouw rekent erop dat de Commissie en de sociale partners de kwestie van het thuis- en telewerk zullen behandelen en voorstellen zullen doen die de gevolgen van deze nieuwe werkmethoden zullen meenemen.
Ten derde, nu we weten dat informatietechnologie gebruikt wordt voor het afbeelden van gewelddadige en interactieve vormen van pornografie en racisme, moeten we inzien dat er op wereldwijd en Europees niveau pogingen moeten worden gedaan om dit tegen te gaan.
Het Parlement en de Commissie hebben de mogelijkheid programma's te ontwikkelen om ervoor te zorgen dat de burgers van Europa - mannen en vrouwen - kunnen profiteren van de ontwikkelingen van de informatiemaatschappij en van de informatietechnologie. Hopelijk zullen we er dan ook op toezien dat gelijke kansen bij onze programmering op de voorgrond staat.

Argyros
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid verheugt zich over het groenboek van de Commissie over het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij.
Ze onderstreept dat een krachtige bescherming van intellectuele eigendomsrechten en een evenwichtige behartiging van de belangen van alle op de markt opererende partijen een voorwaarde vormt voor de volledige ontwikkeling van de informatiemaatschappij.
Ze is dan ook van mening dat de bestaande regeling inzake het auteursrecht en de naburige rechten de grondslag dient te vormen voor de informatiemaatschappij, en ze onderstreept het belang van de beginselen van nationale behandeling, de vrijheid om contracten te sluiten en de keuze van het toepasselijk recht.
De commissie bevestigt niettemin de noodzaak om een zekere harmonisatie en/of verduidelijking te overwegen van: - het uitputtingsbeginsel, teneinde de internationale uitputting van auteursrechten te voorkomen; - het distributierecht, waardoor het uitputtingsbeginsel niet van toepassing is op de overdracht van ontastbare exemplaren van werken; - het reproduktierecht, zodat het ook op digitale reprodukties betrekking heeft en de bestaande uitzonderingen voor particulier gebruik uitsluit.
Ze onderstreept tevens het belang van vrijwillige vergunningsstelsels en systemen voor technische identificatie. Ze erkent in dit verband dat de systemen voor technische identificatie de normale exploitatie voor digitale werken zullen vergemakkelijken en kunnen bijdragen tot de bestrijding van piraterij, alsook dat er behoefte bestaat aan geharmoniseerde voorschriften die een verbod inhouden op de vervaardiging, de invoer of het gebruik van apparatuur welke bestemd is om technische maatregelen ter bescherming van werken die onder een auteursrecht vallen, te omzeilen.
Tenslotte verzoekt ze de Commissie gedetailleerde informatie te vergaren over de economische waarde van de activiteiten in verband met auteursrechten in Europa.

Mouskouri
Mevrouw de Voorzitter, commissarissen, waarde collega's, aangezien de heer Barzanti nagenoeg alle aspecten van het probleem in zijn verslag heeft behandeld, wil ik mijn interventie tot de volgende opmerkingen beperken.
Ten eerste, het is wenselijk dat de nationale wetgevingen inzake auteursrechten op het hoogste vlak, met name op communautair niveau, worden geharmoniseerd. Als we realistisch willen blijven en wensen dat de harmonisatie zo spoedig mogelijk wordt verwezenlijkt, moeten we evenwel streven naar een redelijke middenweg van bescherming en moeten we zorgen voor instrumenten waarmee doeltreffend op de tenuitvoerlegging en naleving van de desbetreffende wetgeving kan worden toegezien.
Ten tweede, over het beheer en de verwerving van rechten wil ik benadrukken dat het probleem van de bescherming van auteursrechten nog ingewikkelder wordt door de creatie van multimediale werken. De producenten ervan moeten immers de toestemming verkrijgen van alle betrokken auteurs en/of houders van rechten.
Het praktisch probleem dat zich daarbij stelt, is de informatievergaring inzake auteursrechten en naburige rechten. Een nuttig instrument in dit verband is ongetwijfeld het "gezamenlijk loket" , waarvan de rol evenwel nog niet duidelijk werd omschreven. We vragen ons af of het alleen gaat om een identificatie- en informatiecentrale over de bestaande rechten - die erop gericht is het verwerven van rechten te vergemakkelijken - of om een orgaan dat echt met het collectief beheer van de rechten wordt belast.
Ten derde, met betrekking tot het probleem van het moreel recht wil ik opmerken dat produkties momenteel zo worden aangewend dat ze bijzondere behandelingen en transformaties ondergaan, waarbij het moreel recht per definitie als een belemmering wordt beschouwd en steeds vaker het voorwerp van onderhandelingen uitmaakt. Als we de risico's daarvan niet willen inzien of - met andere woorden - van oordeel zijn dat contractuele vrijheid noodzakelijk is om de mogelijkheden van de informatiemaatschappij ten volle te benutten, bestaat het gevaar dat - vooral jonge - auteurs van dat recht afzien, wat ze zich achteraf wellicht beklagen. Daarom moeten maatregelen worden overwogen die de volledige afschaffing van het moreel recht uitsluiten.
Tenslotte, ik dring erop aan dat het begrip "privé-kopie" in de context van de informatiemaatschappij opnieuw wordt omschreven en het illegaal bezit ervan doeltreffend wordt gesanctioneerd. De regeling van dit probleem is - samen met de bescherming van het moreel recht en de passende vergoeding van auteurs - van essentieel belang voor de waarborging van onze scheppende rijkdom.
We kijken dan ook met belangstelling uit naar de voorstellen van de Commissie over reprodukties voor particulier gebruik.

Donnelly, Alan
Mevrouw de Voorzitter, ik wil Fernand Herman bedanken voor zijn uitmuntende verslag, en ook de andere rapporteurs bedank ik voor hun verslagen. Ik wil het verleden nu laten voor wat het is en een blik op de toekomst werpen, zoals Fernand Herman ook zei. Op 24 juli is er een nieuwe mededeling van de Commissie gekomen over de informatiemaatschappij van Corfu tot Dublin en over de nieuwe prioriteiten. Daar zou dit Huis zich nu mee bezig moeten houden, het moet niet terugkijken op de afgelopen twee, drie jaar.
In juni 1994 hebben we op Corfu inderdaad het programma voor de informatiemaatschappij op papier gezet. We hebben het concept uitgewerkt, maar het probleem is nu dat we twee jaar verder zijn en moeten nagaan in hoeverre dit proces zich heeft ontwikkeld en wat er in de toekomst moet worden gedaan om een nieuwe agenda voor de Europese Unie op te stellen. Zoals zo vaak in de Europese Unie is het begin goed. De lidstaten, de Commissie, Raad en Parlement hebben de handen ineengeslagen, en dan, na een jaar of twee, om welk onderwerp het ook gaat, zien we de lid-staten terugkrabbelen. Dan hebben ze allerlei budgettaire bezwaren, waardoor wij het concurrentievoordeel dat we op zoveel terreinen hebben behaald verliezen. Zo is het ook de informatiemaatschappij vergaan. Tegen de twee hier aanwezige commissarissen en tegen de leden van het Huis wil ik zeggen dat we het voorstel van de Raad voor de begroting van Info 2000 en voor de informatiemaatschappij maar hoeven te bekijken om te begrijpen dat de steun van de Raad aan de informatietechnologie niet eens voldoende is om de begrotingslijnen te handhaven die het komende jaar nodig zijn om de informatietechnologie voor de Europese Unie werkelijk te ontwikkelen.
Het gaat mij vooral om de vier onderdelen die commissaris Bangemann in zijn nieuwe mededeling heeft onderscheiden; de komende twee jaar zal die mededeling hier in het Huis ongetwijfeld aan bod komen, want dat is normaal gesproken de tijd die we nodig hebben om zaken af te handelen. Hij praat over verbetering van het ondernemingsklimaat, investeringen in de toekomst, mensen centraal stellen en de wereldwijde uitdaging aangaan. Dit zijn vier duidelijke agendapunten die wij in de Europese Unie moeten behandelen.
De Raad van ministers van Informatietechnologie komt op 8 oktober bijeen. We zouden tegen onze commissarissen moeten zeggen dat we ze na 8 oktober terug willen zien met een verklaring voor het Huis waarin ze ons mededelen wat de lid-staten nu van de ontwikkelingen in de informatiemaatschappij en de informatietechnologie vinden. Zullen ze de onderwerpen van de begrotingslijnen steunen? Zullen ze de wetgevings- en reglementeringsmaatregelen nemen die nodig zijn om de informatietechnologie te ontwikkelen? Zullen ze de netwerken opzetten die de mensen in staat stellen op scholen en openbare plaatsen van de voordelen van de informatietechnologie te profiteren?
De conceptuele overwegingen uit het verleden kunnen nu wel weg, die hebben we achter ons gelaten. Wat we nu nodig hebben zijn gedetailleerde, concrete voorstellen. We hebben de steun van de lid-staten nodig. We hebben de begrotingslijnen nodig zodat de Commissie haar programma's kan uitvoeren en we hebben een samenhangende strategie in Europa nodig zodat onze mensen, met name onze jonge mensen baat bij dit informatietechnologieprogramma kunnen hebben. Anders zal het concurrentievoordeel aan de kant van de Verenigde Staten en het Verre Oosten liggen en zal Europa opnieuw de boot missen.

Palacio Vallelersundi
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik vind dat deze Vergadering, net als bij zovele andere gelegenheden, haar taak hier naar behoren verricht. Vandaag zitten wij hier niet na te denken over de wetgevende rol van deze Vergadering, maar over haar activiteit als klankbord van de sociale realiteit die ons omringt. Daarom zijn deze uiteenlopende verslagen, deze alluviale verslagen, die in tal van gevallen wellicht niet technisch onderbouwd zijn, een weerspiegeling van de bezorgdheid van de samenleving. De samenleving staat op dit moment op een kruispunt dat van uitzonderlijk historisch belang is, een kruispunt zoals er zich, misschien sedert de ontdekking van Amerika, maar weinig hebben voorgedaan. Ik weet het niet. Misschien is dit kruispunt zelfs nog belangrijker en nog revolutionairder, omdat de sociale gebeurtenissen waarmee de maatschappij vandaag te maken krijgt een nog grotere invloed zullen hebben op ons bestaan. Meer dan welke ander splitsing in de geschiedenis dan ook zal deze een invloed uitoefenen op wat wij diep in ons zijn.
Mevrouw de Voorzitter, op dit ogenblik kristalliseren zich twee strekkingen waartussen de mensheid altijd al heeft moeten kiezen: de angst voor het onbekende en de uitdaging om nieuwe gebieden te ontdekken. En dat is dan ook wat uit deze verslagen naar voren komt: verwarring, rumoer. Er is geen duidelijk idee over omdat steeds weer de vraag de kop opsteekt die ongetwijfeld de fundamentele discussie uitmaakt: marktmechanismen of rechtsregels? Waar moeten wij de voorkeur aan geven? Aan het liberaliseren van de markten, aan het uitbouwen van de industrieën - en de rest wordt ons dan vanzelf wel in de schoot geworpen -, of moeten we juist beslissen dat de techniek waarmee alles geregeld wordt de juridische techniek is, aangezien de economie nooit een maatschappelijke orde kan bewerkstelligen als ze aan zichzelf wordt overlaten.
Op deze tweesprong moeten wij ons afvragen of het recht wel in staat is om deze maatschappelijke orde te creëren. Wij hebben hier immers te maken met een aantal juridische instrumenten die geen antwoord kunnen bieden op een aantal maatschappelijke fenomenen en die niet bij machte zijn om de nieuwe realiteit die zich aandient, te ordenen.
De andere belangrijke vraag die wij ons vandaag moeten stellen is: " Heeft een discussie, een optreden binnen de Europese Unie, wel zin tegenover een realiteit die globaal en wereldomvattend is en die juist eerder onderzocht moet worden op wereldomvattende internationale fora?" Ik ga ervan uit dat de rode draad ons zoals altijd zal worden aangereikt door het Recht en dat onze overwegingen geformuleerd moet worden vanuit een Europese Unie die met één stem spreekt. En dit omdat deze realiteit de twee fundamentele beginselen van onze rechtsordeningen in twijfel trekt: het onderscheid tussen het openbare domein en het particuliere domein, enerzijds, en het territorialiteitsbeginsel en het daarmee samenhangende souvereiniteitsbeginsel, anderzijds. Het gaat hier om twee basisbeginselen van de nationale rechtsordeningen die vandaag aan het afbrokkelen zijn.
Wij moeten op zoek gaan naar die rode draad om een antwoord te vinden op de maatschappelijke eisen: allereerst een aantal individuele eisen over de verhoudingen tussen privé-personen, over de manier waarop het evenwicht bewaard kan worden tussen auteursrechten en andere subjecten met juridisch beschermde legitieme rechten, over het domein van de bescherming van de privacy en, zonder enige twijfel, over het domein van de openbare vrijheden, met name het recht op informatie.
Bovendien dienen wij bij onze overwegingen rekening te houden met algemene belangen die wij niet over het hoofd mogen zien. Het eerste en belangrijkste algemeen belang is de scheppende activiteit in Europa, de bescherming van wat tot op heden steeds het specifieke karakter heeft uitgemaakt van het Europese auteursrecht, dat op cultureel vlak onlosmakelijk verbonden is met het scheppend vermogen waarover Europa beschikt.
Ten slotte lijdt het evenmin enige twijfel dat wij ook rekening moeten houden met andere vormen van algemeen belang die alles te maken hebben met het begrip openbare orde, vooral voor wat betreft een aantal groepen zoals kinderen, die beschermd moeten worden tegen deze stortvloed van nieuwe technieken. De maatschappij als geheel dient zich te beschermen tegen de georganiseerde misdaad, die dit dicht bebost en overwoekerd panorama wel eens zou kunnen gebruiken in het voordeel van zijn eigen vuige bedoelingen. En voor wat de internationale openbare orde betreft, moeten wij nadenken over welk recht van toepassing is.
Als wij al deze vragen bekijken dan denk ik dat het antwoord als volgt moet luiden: de Europese Unie biedt het kader dat nodig is voor gemeenschappelijke actie. Omdat de Europese Unie nu eenmaal de scheppende kiem in zich draagt van een politieke structuur wier bestaansreden er nu juist in bestaat om de nieuwe uitdagingen van de maatschappij aan te nemen.
En ter afronding, gezien het heersende rumoer dienen wij terug te keren naar de juridische beginselen van onze traditie, naar de beginselen waarmee de aanhangers van Sabinianus en Proculeus reeds het hoofd konden bieden aan de maatschappelijke realiteit van het oude Rome en die ook vandaag de dag nog steeds gelden.

Garosci
Mevrouw de Voorzitter, informatie is niet zomaar handelswaar, misschien is het zelfs helemaal geen handelswaar. Dat heeft de heer Herman in zijn inleiding goed verwoord, en hij heeft het bij de presentatie van zijn verslag ook duidelijk gemaakt. Zijn verslag is bepaald niet kort maar krachtig, integendeel, het is lang en uitvoerig, maar we hebben er wel een positief oordeel over omdat het ook een belangrijk, essentieel stuk is dat op een voor de informatie belangrijk moment komt. Informatie is namelijk wat de komende jaren op de diverse toepassingsgebieden het verschil zal uitmaken: op economisch vlak: denk maar eens aan de kansen voor het midden- en kleinbedrijf, waarvoor de ontwikkelingen in de technologie tijd- en efficiëntiewinst betekenen, zodat ondernemers eindelijk ondernemers kunnen zijn en er dus nieuwe banen worden gecreëerd; op sociaal vlak: bedenk maar eens hoeveel en welke toepassingsgebieden de technologie zal hebben - en al heeft -, van de gezondheidszorg tot de fiscus en de duizend andere raakvlakken tussen technologie en telecommunicatie; en als laatste op het vlak van de organisatie van de behoeften die de burger ook als consument heeft: van de deregulation - dat wil zeggen minder bureaucratie aan de openbare loketten - tot de mogelijkheid dat de openbare sector eindelijk in dienst komt te staan van de particuliere sector.
De heer Barzanti heeft het al gezegd: in dit scenario dreigt de politiek tot toeschouwer te worden gedegradeerd. Dat kunnen we ons ook vanwege onze institutionele rol niet veroorloven. Er moet steeds vaker opgetreden worden om de eerbied voor het privé-leven hoog te houden en een duidelijke scheiding tussen openbaar en particulier, tussen het collectief en de individu te handhaven; we moeten kortom de zekerheid van het recht hebben: het recht op naleving van het subsidiariteitsbeginsel, het recht op het vrije verkeer - een onderwerp dat commissaris Monti zeer na aan het hart ligt -, het auteursrecht, het morele en materiële recht tezamen: het recht - om het zo uit te drukken - van de eindgebruiker.

Vaz da Silva
Mevrouw de Voorzitter, ik zal het hebben over het op de multimedia toegepast auteursrecht, omdat dit omwille van zijn complexiteit kan worden beschouwd als een laboratorium waar zich diverse problemen voordoen en opstapelen, zodat nieuwe antwoorden vereist zijn. Het auteursrecht heeft betrekking op de cultuur, de economie en alle vrijheden. Hierbij staan uiteenlopende belangen op het spel die dienen te worden verzoend: het belang van de auteurs, dat van de producenten/distributeurs en dat van de consumenten. Het heeft een tweevoudig en tegenstrijdig doel: de bescherming van de auteurs en het snel en massaal produceren van nieuwe produkten.
In het door de Commissie opgestelde Groenboek wordt een uitvoerige problemenlijst gemaakt, maar de voorgestelde oplossingen zijn onzeker, omdat zij niet de tijd hebben gekregen om te rijpen. Het verslag-Barzanti brengt op zijn beurt enkele belangrijke ideeën naar voren, die niet anders dan algemeen kunnen zijn, die wij moeten onderstrepen en steunen. Hierin wordt gepraat over de bescherming van de rijkdom van het Europese moreel recht in tegenstelling tot het Amerikaanse copyright , over de harmonisatie van de wetgevingen inzake auteursrecht en naburige rechten in de 15 lid-staten, de voortzetting van de studie naar technische identificatiesystemen van werken waardoor een snel gebruik mogelijk is, de vaststelling van sancties voor wie de ingevoerde technische beschermingssystemen tracht te omzeilen, de bevordering van de samenwerking tussen de lid-staten en de coördinatie van hun werkzaamheden met die van de bevoegde internationale organisaties WTO, WIPO, TRIPS, zonder de belangrijke gedachtenuitwisseling in de Raad van Europa en de Unesco te vergeten, de opname van clausules inzake bescherming van auteursrechten in de akkoorden met derde landen in een poging om deze voorschriften universeel van toepassing te maken.
Elk van deze punten brengt moeilijkheden mee, waaronder ik het copyright -begrip zou willen noemen wanneer het betrekking heeft op betaalde werknemers.
Nana Mouskouri, als rapporteur van dit verslag voor de cultuurcommissie, benadrukt bovendien de rol van bibliotheken en culturele of onderwijsinstellingen en het belang om de kleine onafhankelijke producenten voor te lichten over en bewust te maken van de auteursrechtelijke problemen. Zij noemt de gewenste interdienstelijke samenwerking in de Commissie om de bezinning over inhoudelijke en technologische aspecten nauw op elkaar af te stemmen en benadrukt de noodzaak van rationalisatie aan de hand van het collectieve beheer van de rechten. Mevrouw de Voorzitter, ik besluit met de opmerking dat er zoals u ziet meer vragen dan antwoorden zijn, maar Europa weet dat het de multimediastrijd niet mag verliezen, weet dat het achterstand heeft en weet dat de auteursrechten precies de kern van deze kwestie vormen. Dit is een terrein waar subsidiariteit staat voor de gedwongen behandeling van het thema op Europees vlak, het enige doeltreffende vlak.

Svensson
Mevrouw de Voorzitter, het verslag bevat vele belangrijke opmerkingen over maatschappelijke effecten, maar ook tegenstrijdigheden en onduidelijkheden op het punt van de gevolgen op de lange termijn. Zo is de Commissie regionaal beleid bevreesd voor centralisering, terwijl de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid van haar kant gelooft in decentralisering. De Commissie rechten van de vrouw waarschuwt voor de gevolgen. Telewerken wordt toegejuicht door de Commissie economische zaken, maar er wordt niet gepraat over het gevaar van een zwakke onderhandelingspositie en het gebrek aan stimulerend contact met collega's op het werk. De vraag is hoe men kan voorkomen dat de commerciële overvloed aan informatie leidt tot onoverzichtelijkheid, gebrek aan kwaliteit en gefragmenteerde kennis. Een vraag tot slot: wie grijpt de macht als alles erop is gericht om de overheid terug te dringen? De neoliberale arrogantie van de Commissie jaagt iedere democraat schrik aan.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, ik wil collega Herman danken dat hij bij dit onderwerp zoveel aspecten heeft betrokken. Hierdoor is het naar mijn mening voor de eerste keer mogelijk om hier een echt veelomvattend debat te voeren over de informatiemaatschappij. Het mag duidelijk zijn dat we het hier hebben over niets minder dan een wereldwijde revolutie. De veranderingen die het teweeg zal brengen in ons dagelijks leven en in de wereldwijde verhoudingen zijn werkelijk enorm en daarom is het goed dat we de verschillende aspecten van dit onderwerp tegelijk kunnen behandelen.
Ik behoor tot diegenen die op het standpunt staan dat de mogelijkheden die door de informatiemaatschappij geboden worden door de politiek in goede banen moeten worden geleid. Zoals de heer Svensson al zei, sommigen geloven in decentralisering, anderen zien de gevaren van centralisering; sommigen vinden het prima dat arbeidsplaatsen worden omgezet in telewerk, anderen zien daar weer gevaar in schuilen.
Onze taak als politici is het formuleren van kaders hiervoor. Ikzelf wil het belang benadrukken van scholing, die gelukkig ook in dit verslag een rol speelt. Zoals de Commissie rechten van de vrouw al eerder in deze discussie naar voren heeft gebracht, moeten we zien te voorkomen dat zich een informatiemaatschappij van twee snelheden ontwikkelt.
Dan is er nog het interessante voorstel om naar het door mevrouw Cresson ontwikkelde model een half procent belasting te heffen op telecommunicatie. Ik hoop dat de geachte leden van de Commissie hun mening hierover zullen geven. Het zou niet zo gek zijn als deze middelen aangewend zouden worden voor scholing om ervoor te zorgen dat vrouwen en andere kansarmere groepen van de informatiemaatschappij kunnen meeprofiteren.
Het is echter wel zo dat een dergelijke belastingheffing vooral moet worden ingevoerd ten laste van de producenten van de technische infrastructuur van de informatiemaatschappij en niet van de gebruikers, omdat we immers de toegang tot de informatiemaatschappij van de gebruikers willen bevorderen, om het voor iedereen mogelijk te maken. In Finland bestond enige tijd geleden al een vorm van telecommunicatiebelasting, maar die hebben we snel weer afgeschaft, omdat het in feite een belemmering vormde voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Deze belasting kwam ten laste van de gebruikers van telecommunicatiemiddelen, niet van de fabrikanten.

Ewing
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Herman graag bedanken omdat hij zo snel heeft gewerkt en ons door de revolutie waar we middenin zitten tracht te loodsen. Ik wil het met name over de regionale, culturele en sociale aspecten hebben. We moeten kunnen rekenen op een universele dienstverlening die tot in de verste uithoeken reikt, bijvoorbeeld ook tot in de 90 bewoonde eilanden in mijn kiesdistrict.
Wij willen geen Europa van twee snelheden met een informatiemaatschappij die alleen nuttig is voor de geïndustrialiseerde regio's. Wij willen geen marginalisering van de perifere gebieden en geen overcentralisatie, wat wel degelijk tot de mogelijkheden behoort. De informatiemaatschappij kan het leven voor de mensen in de perifere gebieden werkelijk verbeteren; zo is bijvoorbeeld het afstandsonderwijs in het Verenigd Koninkrijk zich razendsnel aan het ontwikkelen. Wij hopen dat dit zal bijdragen tot de vorming van een universiteit voor de hooglanden en de eilanden, waarin door middel van deze moderne technologie alle instituten in mijn district aan elkaar zullen worden gekoppeld.
Op cultureel vlak doet het mij deugd dat de publieke omroepen uitzendingen in minderheidstalen verzorgen, omdat de culturele diversiteit van onze Unie een van onze oogappels moet zijn. Elke taal is een essentieel onderdeel van het Europese erfgoed en de informatiemaatschappij zal bijdragen tot het koesteren van deze kostbare talen. Ik wil dat scholen, culturele instanties, bibliotheken, gemeenschapscentra enz. vrij toegang tot de informatienetwerken krijgen.
We moeten ervoor zorgen dat deze informatiemaatschappij de mensen in staat stelt controle over de informatie te hebben in plaats van dat de informatie controle over de mensen heeft. Als we echter de sociale en regionale aspecten niet benadrukken, zouden de voordelen van de informatiemaatschappij voor ons allemaal wel eens in rook kunnen opgaan.

de Rose
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het lijkt alsof het doel van de Commissie in dit document niet echt de bescherming van de mens is, bescherming tegenover een informatiemaatschappij die een vernietigend effect kan uitoefenen op ons privé-leven, hetgeen overigens vaag vermeld wordt in de tekst, maar ook op het individu als arbeidswaar, in naam van dit begrip dat in alle communautaire documenten opduikt: de mededinging.
Laat de mens zich niet omlaag brengen tot het statuut van niets anders dan een leverancier van een dienst? Hoe zullen de mannen en vrouwen worden beschermd die nu en in de toekomst met de media werken? Zullen wij per stuk worden betaald zoals in de 19e eeuw? Prachtige sociale vooruitgang! Wat voor een samenleving wilt u eigenlijk opbouwen?
Ik richt mij hier vanzelfsprekend tot de leden van de Commissie, maar ook tot mijn collega's. Deze informatiemaatschappij kan misschien - en wij zijn ons hiervan bewust - een enorme troef betekenen, maar zij is wel voorbehouden aan een klein aantal, terwijl de voordelen billijk zouden moeten worden verdeeld. Het document dat ons hier in naam van een zogenaamde concurrentie is voorgelegd, vergroot de ongelijkheden alleen maar. De mens wordt steeds meer vergeleken met handelswaar. Door de informatiemaatschappij ziet men in feite de kloof steeds groter worden tussen het Europa en zijn humanistische waarden en een irrealistische, ja zelfs suïcidale, Unie die een ontwikkelingsmodel wil toepassen op een zeer instabiele economische en sociale realiteit. Deze benadering riekt naar kolonialisme dat niet meer op zijn plaats is. Kolonialisme? U denkt wellicht dat dat te sterk is uitgedrukt, maar het komt wel overeen met de werkelijke feiten.
Het concurrentie-idee dat de Commissie aanbeveelt, gaat slecht samen met het idee over de sociale vooruitgang. Het ultraliberale credo willen toepassen op Europa is in dit geval een verkapte vorm van kolonialisme. Waarom? Laat de Commissie daar maar een antwoord op geven. Hoe? Daarop heeft de Commissie helaas al geantwoord.

Hoppenstedt
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de heer Herman heeft over het standpunt van onze fractie het belangrijkste gezegd. Toch wil ik er nogmaals op wijzen dat zijn verslag door de andere verslagen is veranderd en dat het daardoor de essentie van ons standpunt niet duidelijk weergeeft. Ik vind het goed dat de heer Herman na een pauze van twee jaar nog eens een verslag voorstelt. In die tijd is de situatie volkomen veranderd. Twee jaar geleden wensten slechts weinigen over dit onderwerp het woord te voeren. Nu willen velen dat doen. In die twee jaar is sedert het verslag van de heer Bangemann en zijn groep een actieplan opgesteld en is er veel veranderd. Ik vind het belangrijk dat wij daarover hier in het Parlement een debat houden. Wij moeten de publieke opinie laten zien waar wij naartoe gaan en ze uitnodigen om aan het debat deel te nemen.
Na de oproep van de heer Herman moeten wij ons inspannen om een bepaald doel te bereiken. Dat sommigen daarbij bedenkingen hebben, mag niet alles tegenhouden. De totstandkoming van de informatiemaatschappij is een van de grootste uitdagingen waarmee Europa wordt geconfronteerd. De nieuwe diensten creëren voor onze burgers niet alleen onvermoede mogelijkheden inzake informatie, bijscholing, ontspanning en gebruik van allerlei diensten, maar confronteren de lid-staten en de regio's ook met een uitdaging op het gebied van het onderwijs. Zoals al herhaaldelijk is gezegd dragen wij hier een grote verantwoordelijkheid. Wij moeten de scholen op het net aansluiten, in de scholen media-onderwijs organiseren en er vooral voor zorgen dat het hoger onderwijs leerkrachten opleidt die dat media-onderwijs kunnen verstrekken. Reeds in het basisonderwijs moeten wij de kinderen en jongeren aan het dagelijks gebruik van beeldschermen gewennen en met dat mediaonderwijs hun bezorgdheid en misschien zelfs angst wegnemen. Niet alleen in Europa komen initiatieven op gang om de scholen op het net aan te sluiten, maar ook in Amerika is men daarmee bezig.
Als rapporteur over de transeuropese netwerken op het gebied van de telecommunicatie vind ik het jammer dat wij wel veel over die telecommunicatienetwerken spreken, maar aarzelen om ze echt tot stand te brengen en daartegen allerlei bezwaren aanvoeren. Zoals in het verslag terecht wordt onderstreept, moeten wij daarbij ook de minder begunstigde regio's en de zwakkeren in onze samenleving betrekken. Tegenover onze internationale handelspartners ondervinden de aanbieders van nieuwe diensten in Europa een aantal concurrentienadelen zoals hoge telecommunicatiekosten, de ten dele ontoereikende bandbreedte van de netwerken, het gebrek aan risicokapitaal en de versnippering van Europa in nationale markten, waardoor de Europese ondernemingen onvoldoende schaalvoordelen kunnen genieten. De totstandbrenging en instandhouding van een echte Europese interne markt voor de diensten van de informatiemaatschappij moet daarom een van onze hoofddoelstellingen zijn.
De Commissie heeft onlangs een mededeling en een voorstel voor een richtlijn voorgelegd inzake de vaststelling van een procedure voor de uitwisseling van informatie over wetgevende samenwerking op het gebied van de diensten van de informatiemaatschappij. Dat is positief omdat de verschillen in de nationale wetgeving Europa nog verder achterop zullen doen hinken. Ik vind het uiterst belangrijk dat wij dit wetgevend initiatief bevorderen om in Europa tot een eenvormige regelgeving te kunnen komen. Wij zouden in elk geval tijdig over de wetgeving moeten worden geïnformeerd om te voorkomen dat nodeloze hinderpalen worden opgeworpen.
Ten slotte zouden wij tijdens de begrotingsprocedure de begrotingslijnen inzake Info 2000 en de transeuropese netwerken opnieuw moeten opvoeren. Wij kunnen hier dan wel witboeken inzake werkgelegenheid aannemen en grote toespraken houden, maar als wij niet voor de nodige begrotingslijnen zorgen, zal Europa zich nooit verder kunnen ontwikkelen.

Giansily
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, de informatiemaatschappij van deze fin de siècle is veel meer dan een modeverschijnsel. Het gaat om een prioriteit voor Europa die zowel op het niveau van de Unie als op dat van onze staten opnieuw moet worden bevestigd.
Er moet op worden gewezen dat de mededeling van de Commissie over Europa en de informatiemaatschappij, naar aanleiding van het verslag van commissaris Bangemann, overigens positief is beoordeeld door de Raad tijdens de Top van Korfoe in 1994. De Raad heeft gewenst dat de diverse in dit plan voorziene acties ook binnen de gestelde termijnen op gang komen. De vastbeslotenheid van de Commissie om dit actieplan uit te voeren dient hier positief te worden begroet.
Laten wij er ook aan herinneren dat het thema van de "informatiemaatschappij" , dat centraal stond in het verslag-Bangemann, met name door het Duitse en Franse voorzitterschap in 1995 als prioritair werd beschouwd. Met voldoening kan dan ook worden vastgesteld dat sommige initiatieven vaste vorm krijgen, zowel op het vlak van de regelgeving als op dat van de concrete toepassingen in verschillende plaatsen van de Unie.
Men dient ook verheugd te zijn over de nieuwe partnerschappen tussen steden, regio's en de particuliere sector. Momenteel stellen wij vast dat er een aanzienlijke vooruitgang is geboekt bij de opkomst van deze informatiemaatschappij op Europees niveau. Laten we ter informatie eens de goedkeuring van een liberaal reglementair kader noemen in de telecommunicatiesector; de goedkeuring en de tenuitvoerlegging van de programma's voor onderzoek en ontwikkeling in het kader van het vierde onderzoeksprogramma; en op het vlak van de informatietechnologie, en dat van de telecommunicatietechnologie bijvoorbeeld de goedkeuring van programma's voor de totstandkoming van netwerken en de tenuitvoerlegging van modelprojecten in het kader van de G7 en tot slot het lanceren van talrijke initiatieven in de lid-staten, in het bijzonder in Frankrijk, wat de informatiesnelwegen betreft.
Wij zijn van mening dat het verslag van de heer Herman in de goede richting gaat. Hij legt namelijk de nadruk op de dringende noodzaak van een actieplan met prioriteiten inzake de toepassing: onderzoek en ontwikkeling, totstandkoming van diensten, bevordering van operationele toepassingen in de sectoren van algemeen belang - onderwijs, gezondheid, sociale uitsluiting, normalisatie. De in dit verslag gevolgde richtsnoeren voor het beleid voor de industrie en telecommunicatie, alsook de beschrijving van de juridische aspecten en de sociale gevolgen, zijn zeer verantwoord.
Dientengevolge verleent de Fractie Unie voor Europa haar steun aan het verslag van de heer Herman, maar uit wel haar voorbehoud over het voorstel voor de oprichting van een Europese regelgevingsautoriteit in de communicatiesector.

Teverson
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik commissaris Bangemann feliciteren omdat hij een pleitbezorger is van de informatiemaatschappij die voor de toekomst van Europa en voor onze concurrentiepositie zo vreselijk belangrijk is. We hebben de informatiemaatschappij nodig, ook al is het accent in de loop der jaren verschoven, zoals Alan Donnelly een paar interventies terug zo goed beschreef.
Twee korte opmerkingen. Ten eerste, de informatiemaatschappij biedt ons de mogelijkheid de verschillen weg te werken die als gevolg van de afstanden binnen de Unie zijn ontstaan, vooral in de plattelandsgebieden, waarvan ik er één vertegenwoordig. We moeten die uitdaging aangaan, met name voor de kleine en middelgrote ondernemingen, die een waardevolle component van de economieën van deze regio's zijn. Gek genoeg sta ik in velerlei opzicht achter het idee van een belasting of een lage heffing op informatie, omdat dit ons de mogelijkheid biedt een hypotheek op belastinggeld te nemen en geld weer terug te sluizen en te herinvesteren in een gebied waar het kan worden uitgegeven. Verder moeten we er ook voor zorgen dat technologieën zoals ISDN op gelijke wijze toegankelijk zijn - in het Verenigd Koninkrijk is toegang tot ISDN heel duur.
Ten slotte zou ik het Parlement een schot voor de boeg willen geven: ten eerste moeten we veel sneller handelen dan we bij dit verslag hebben gedaan. Ten tweede, zou het niet veel beter zijn een meer virtueel parlement op te bouwen, in plaats van al dat geld uit te geven dat het gebouw aan de overkant heeft opgeslokt? Daar zijn miljarden ecu aan uitgegeven, terwijl we eigenlijk onze eigen elektronische technologie in dit Parlement met spoed hadden moeten verbeteren.

Ullmann
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Bangemann, zowel het Groenboek van de Commissie als het verslag van de heer Barzanti getuigen van een kritische belangstelling voor de nieuwe informatietechnologieën. Dat is heel wat anders dan het "wij moeten meedoen" dat wij hier vanochtend hebben gehoord. Het Parlement moet beiden voor die houding erkentelijk zijn en hen daarin ook steunen.
Ik hecht in deze aangelegenheid bijzonder veel belang aan de bescherming van de persoonlijke vrijheid van de kunstenaar en zijn werk tegen de belangen en technologische vereisten van de commercialisering. Zoals de heer Barzanti heeft gezegd gaat het erom dat wij de verworvenheden van het klassieke auteursrecht in de Conventie van Bern moeten behouden en niet mogen prijsgeven. Ik vraag mij nochtans af of het op de originaliteit van de auteur gebaseerde auteursrecht uit de 19e eeuw en het op de intellectuele eigendom gebaseerde auteursrecht tegen de nieuwe technische uitdagingen opgewassen zijn. Vandaag gaat het volgens mij eerder om de persoonlijke vrijheid van de auteur bij de uitoefening van zijn rechten en om de vrije toegankelijkheid voor de publieke opinie.
Kunst kan en mag geen informatie worden. Kunst moet informatie en vrijheid van informatie mogelijk maken. Alleen als ze daartoe de mogelijkheid heeft, kan ze ervoor zorgen dat de informatiemaatschappij geen deformatiemaatschappij wordt.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mij rechtstreeks tot de heer Bangemann, tot de rapporteur, de heer Herman, en tot de heer Barzanti willen richten.
Mijnheer Bangemann, op Europees niveau heeft u in de totstandbrenging van de informatiemaatschappij de hoofdrol gespeeld. Zowel in positieve als negatieve zin zitten wij er nu middenin. De vraag die wij nu volgens mij zeer ernstig moeten onderzoeken is hoe die informatiemaatschappij eruit moet zien. Wij moeten debatteren over de vraag welk gezicht de informatiemaatschappij moet krijgen. Wij moeten onderzoeken wat in deze nieuwe situatie de verantwoordelijkheid van de staat moet zijn. De verantwoordelijkheid van de staat zal anders moeten zijn dan in het verleden. De staat zal regels moeten vaststellen en heeft dat ook reeds gedaan. Regels zorgen voor stabiliteit. Zo is het begrijpelijk dat men nu het Internet wil controleren en aldus het individu beter wil beschermen. De staat moet - u en wij zullen daarvoor in belangrijke mate verantwoordelijk zijn - die bescherming bieden, maar mag daarbij de meningsvrijheid van het individu of van het bedrijfsleven niet inperken.
Dat wordt geen gemakkelijke opdracht. Wij moeten - ook op internationaal niveau - een goed evenwicht tot stand brengen. Wij moeten een nieuwe morele code ontwerpen waarin onze oude morele opvattingen, die wij overal in de wereld terugvinden, worden opgenomen maar die toch ook iets nieuws bevat. Voor dat nieuwe moeten wij ons inspannen. In deze nieuwe wereld mag het niet zo zijn dat iedereen het recht heeft zijn eigen belangen te laten primeren of dat iedereen het recht heeft via het Internet zoveel pornografie of geweld te verspreiden als hij wil. Iedereen zal echter wel het recht moeten hebben naar buiten te komen met de opvattingen en meningen die hij gerechtvaardigd en relevant acht. In dat grensgebied een goed evenwicht vinden wordt een moeilijke klus.
Dat is een eerste aspect van de zaak. De staat heeft echter nog een tweede, volgens mij veel belangrijker taak. De staat moet er namelijk voor zorgen dat, zoals hier al is onderstreept, alle burgers en regio's toegang hebben tot het nieuwe netwerk en de nieuwe mogelijkheden die op dit ogenblik ontstaan. Computers, hardware, software, het Internet en het WWW zijn slechts middelen om toegang tot informatie te verschaffen. Die toegang tot de informatie is de essentie, het nieuwe. Het nieuwe bestaat erin te zoeken en kennis te verwerven. Het nieuwe bestaat erin dat in Europa en in de gehele wereld de mogelijkheid ontstaat om op een volstrekt nieuwe manier kennis te verwerven en om wat men met een modewoord intellectual capital noemt, te creëren. Hoe zal Europa daaraan meedoen? Welke mogelijkheden zullen wij de burgers bieden? Universele dienstverlening alleen biedt geen afdoend antwoord. Ook met de universele dienstverlening, althans zoals wij die ons vandaag voorstellen, liggen de kosten nog steeds te hoog. Hoe zal de toekomst eruitzien? Hoe zullen wij de burgers en de regio's bij dit alles betrekken?
Mijnheer Bangemann, vindt u ook niet dat de tijd gekomen is om ons af te vragen hoe wij alle scholen, universiteiten en bibliotheken in Europa op die nieuwe infrastructuur kunnen aansluiten? Meent u niet dat de tijd gekomen is dat wij, als politieke gangmakers van de verandering, onze verantwoordelijkheid voor deze ontwikkeling ook tot uiting brengen door een Europees initiatief te nemen om de scholen, regio's en bibliotheken toegang tot die nieuwe informatiebronnen te verlenen? Meent u niet dat wij moeten vermijden dat op Europees niveau verschillen ontstaan doordat bepaalde landen wegens de hoge kosten of een ontwikkelingsachterstand minder snel dan andere landen kunnen meedoen? Hoe beantwoordt u deze toch wel belangrijke vragen, waarvoor wij nog geen oplossing hebben? Ik pleit ervoor dat wij ons spoedig bij deze ontwikkeling aansluiten en een echt Europees antwoord formuleren.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement is tevreden dat de Commissie in haar groenboek heeft erkend dat ze niet alleen de ontwikkeling van de informatiemaatschappij moet steunen, maar er tevens moet voor zorgen dat de rechtspositie van de betrokken partijen nauwkeurig vastgelegd wordt. Waar is de eerbiediging van het privé-leven in de nieuwe informatiemaatschappij? Heeft het individu de mogelijkheid om zelf te bepalen welke informatie in het systeem opgeslagen wordt? En omgekeerd: wie kan controleren of de informatie die onze kinderen bijvoorbeeld uit het Internet slikken, eigenlijk wel openbaar mocht worden gemaakt? Als we willen dat de gewone mensen de informatie op Internet kunnen selecteren, dan moeten we ze daarvoor wapenen. Dit kan alleen door doelgericht aandacht te besteden aan opvoeding en onderwijs voor kinderen en volwassenen.
Een ander aspect dat mij bezighoudt, is: Wie heeft de middelen om op het Internet te surfen? Als het dezelfde mensen zijn die de middelen hebben om naar Barbados te gaan surfen, dan zitten we met een probleem. Gewone mensen kunnen zich geen open telefoonlijn voor een verbinding met het Internet veroorloven. De informatiemaatschappij is dus niet voor iedereen, maar slechts voor enkelen. Het is echter een evolutie die aan de gang is en we moeten blij zijn dat dit zo is en dat we kunnen volgen. Wij moeten alleen de evolutie onder controle houden, het mag niet omgekeerd zijn dat zij ons onder controle heeft.

Hendrick
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Herman graag feliciteren met zijn uitmuntende verslag, dat beslist tot de verbeelding spreekt als het gaat om hoe we verder moeten in het informatietijdperk. Natuurlijk getuigde het oorspronkelijke rapport van de heer Bangemann zelf al van een vooruitziende blik, omdat het de toekomst schildert die we hier in Europa willen hebben. Eén ding is namelijk zeker: wil Europa de komende eeuw met de Verenigde Staten en de opkomende landen in Azië kunnen concurreren, dan moeten we onze speerpunttechnologieën ontwikkelen, met name in de informatie-industrie, zodat Europa en de interne markt een succes zullen worden. Niet alleen voor het heden, maar ook voor de nabije toekomst. Dit betekent dat er echt een informatie-infrastructuur aanwezig moet zijn, die vrij gebruikt kan worden tegen een goedkoop tarief waar bedrijven, gemeenschappen en de samenleving als geheel baat bij hebben. Hoe vrijer en sneller die informatie in de gemeenschap kan circuleren, hoe sneller de economie kan worden verbeterd. Die infrastructuur is als de slagaders van de economie, en de slagaders van de economie zijn als de slagaders van het menselijk lichaam.
Ik wil met name uw aandacht vestigen op de nadruk op uitzendingen, omdat de ontwikkeling van uitzendingen vanaf de aarde in het verleden beperkt werd door de bandbreedte en door de hoeveelheid informatie die kon worden doorgegeven. Met de nieuwe infrastructuur, hetzij via digitale satelliettechnieken hetzij via glasvezeltechnieken, stijgt het aantal zenders dat in de gehele Unie ontvangen kan worden, waardoor ook de hoeveelheid informatie in de Unie zal toenemen. Dit zal er weer toe leiden dat software ontwikkeld moet worden om de toegang tot de gewenste informatie te vergemakkelijken. Als er honderden zenders zijn moeten de mensen sneller en gemakkelijker toegang tot de gewenste informatie krijgen zonder langs de zenders te hoeven "zappen" zoals bij conventionele televisietoestellen. Als we concurrerend willen blijven moeten onze onderzoeks- en technologie-instituten en universiteiten derhalve betrokken worden bij de ontwikkeling van deze nieuwe software. Helaas wordt het tempo op dit moment bepaald door Amerikaanse bedrijven; wij lopen onze achterstand in de ontwikkeling van deze software maar langzaam in. Gezien de initiatieven die in de Europese Unie worden ontplooid om deze software te ontwikkelen geloof ik echter dat we de achterstand wel degelijk kunnen inlopen en uiteindelijk zelfs het voortouw kunnen nemen.

Mohamed Alí
Mijnheer de Voorzitter, uitgaande van het beginsel dat het recht er dient te zijn ten behoeve van iedereen, bevinden wij ons vandaag ten overstaan van een kwestie die van cruciaal belang is voor de wereld van de cultuur en de communicatie. Wij zijn het volledig eens met de heer Barzanti waar hij de noodzaak onderstreept om een juist evenwicht te vinden tussen de bescherming van de auteursrechten en die van een redelijk gebruik door de consument, en wij willen vooral dat dit evenwicht behouden kan blijven. Daarom willen wij dat bij het gebruik van nieuwe technologieën, de bescherming van de auteursrechten en de naburige rechten prioriteit heeft boven iedere andere vereiste.
Anderzijds vinden wij het ontoelaatbaar dat er abusievelijk exclusieve rechten worden verleend voor het verslaan van gebeurtenissen die naar het grote publiek verspreid moeten worden via alle informatiedragers. Dit debat is in deze Vergadering via de diverse verslagen al een bekend gegeven en mijn fractie zal dit standpunt blijven verdedigen. Nog niet zo lang geleden heeft de Confederale Fractie Europees Unitair Links er in ditzelfde forum het Europees Parlement voor gewaarschuwd de ogen open te houden voor mogelijke gevaren. Nieuwe gevaren die de invoering van de nieuwe technologieën in de informatiemaatschappij met zich mee kan brengen. Daarom vonden wij het belangrijk een amendement in te dienen opdat er een verslag wordt opgesteld over de uitlening aan het publiek in de Gemeenschap waarin rekening wordt gehouden met de gevolgen van de totstandkoming van de nieuwe informatiemaatschappij, omdat wij van mening zijn dat de bescherming van de kunstenaar een van de beginselen is om de vrije toegang tot de nieuwe informatiedragers te garanderen.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, u kunt zich voorstellen dat dit voor de heer Monti en mijzelf een uiterst belangrijk debat is. Wij zouden immers graag hebben dat het Parlement ondersteunt wat wij doen. Uiteraard staan wij ook open voor kritiek als wij iets verkeerds doen.
De heer Herman heeft ons probleem zeer goed uitgelegd. Het probleem is de werkwijze van het Parlement. De Commissie kan die niet veranderen. Het Parlement moet dat zelf doen. Dat sedert de voorstelling van het eerste verslag zoveel tijd is verstreken, heeft natuurlijk tot gevolg dat in dit debat tal van aspecten aan de orde komen die inmiddels al geregeld zijn en dat wij te weinig op de nieuwe ontwikkelingen ingaan. Dat is een eerste probleem. Een tweede probleem is dat wij - u weet hoezeer ik het werk van het Parlement waardeer en daarom zal u het mij zeker vergeven dat ik dit zeg - niet tot een goed gesprek komen. Achttien leden van het Parlement hebben dit debat als rapporteur, rapporteur voor advies of vertegenwoordiger van hun fractie bijgewoond en hebben vragen gesteld en kritische opmerkingen gemaakt. Twaalf van hen zijn niet meer aanwezig. Mijn antwoord op hun vragen en kritische opmerkingen kunnen die dames en heren dus alleen via de moderne middelen van de informatietechnologie vernemen. Ik hoop dat dit zal gebeuren.
Voor mij is dat echt een probleem. Misschien vinden andere leden van de Commissie dat aangenaam, maar persoonlijk zou ik mij liever rechtstreeks tot de persoon richten die op mij kritiek heeft geleverd. Een aantal kritische opmerkingen die hier zijn geformuleerd wijzen ongetwijfeld op problemen maar men mag zeker niet beweren dat de Commissie onbekwaam is of zich niet met de problemen bezighoudt.
Ik zou het in de eerste plaats willen hebben over een verwijt dat wel niet meer zo vaak wordt geformuleerd, maar dat wij ook in dit debat hebben moeten horen. Men zegt dat de markt voor ons een obsessie is en dat wij in het wilde weg liberaliseren en ons niet bekommeren om de maatschappelijke gevolgen van wat wij doen. Dat verwijt is volstrekt ongegrond. Dat blijkt al uit het eerste verslag dat wij hebben voorgelegd. Wij hebben bij voorbeeld uitdrukkelijk voor de benaming "informatiemaatschappij" gekozen en hebben het, in tegenstelling tot de Amerikanen, dus niet over "informatiesnelwegen" . Volgens ons gaat het immers niet om een technisch probleem maar om een probleem van maatschappelijke ontwikkeling. Wij hebben het "Forum Informatiemaatschappij" opgericht, dat overigens wel in het verslag van de heer Herman wordt vermeld, maar waarover niemand het hier tijdens dit debat heeft gehad. Wij hebben daar een groot aantal leden uitgenodigd, zodat het Parlement - als die leden aan het Forum deelnemen en daarover verslag uitbrengen - met de werkzaamheden van het Forum rekening kan houden. In dat Forum zitten ook een aantal journalisten, ook van de openbare omroepen, die hun eigen voorstellen formuleren en ons bij ons werk helpen. Wij zeggen dus niet dat de markt alles wel zal regelen en dat wij alleen maar hoeven te liberaliseren.
Zoals de heer Herman heeft onderstreept en ook ik nog eens zou willen zeggen tot allen die voor de universele dienstverlening opkomen en vooral voor een voor alle burgers betaalbare toegang tot de nieuwe mogelijkheden pleiten, zullen wij, als wij niet dereguleren en de oude openbare monopolies niet afschaffen - dat is deregulering of liberalisering -, nooit voor een goedkope en overal beschikbare universele dienstverlening kunnen zorgen. Zo zijn de hoge telefoontarieven op dit ogenblik voor velen de enige of in elk geval grootste hinderpaal om van de nieuwe mogelijkheden gebruik te maken. Overal waar wordt gedereguleerd dalen de telefoontarieven. Ik wou dat ik u dat duidelijk kon maken. Dat heeft niets met liberalisme of socialisme of kapitalisme of wat dan ook te maken. Het is gewoon een feit, dat ook anders...
Ja, mevrouw, ik weet dat dat ons scheidt. Helaas, want over het overige zijn wij het beiden eens.
(DE) Ik zou toch zo graag duidelijk maken dat een monopolie, ook en vooral een openbaar monopolie, de prijzen hoog kan houden. Ik vraag u telkens opnieuw eens naar Finland en Zweden te gaan. Dat zijn twee landen die echt niet door het kapitalisme worden beheerst maar die een lange sociaal-democratische traditie hebben. Die twee landen hebben al zeer snel de openbare monopolies afgeschaft en de concurrentie laten spelen. Dat heeft tot gevolg gehad dat de tarieven zijn gedaald en dat overal een goedkope universele dienstverlening voorhanden is. Zweden en Finland zijn bovendien twee landen waar die universele dienstverlening moeilijk te verwezenlijken is omdat een groot deel van de bevolking in dichtbevolkte gebieden woont en de regio's in het noorden uiterst dun zijn bevolkt. Toch werkt het systeem. Als u mij niet gelooft, waarom gaat u dan zelf niet eens kijken? Nu goed, ik kan begrijpen dat een lid van de Commissie - misschien omdat hij iets wil bereiken - het mikpunt wordt van kritiek waartegen hij zelf niet veel kan doen. Nogmaals, ga zelf eens naar Finland en Zweden. Spreek ook eens met de Zweedse Post en de Zweedse telecommunicatiemaatschappij, die zich overigens op de markt voortreffelijk tegen de concurrentie weren. Dat komt doordat ze al lang op die markt aanwezig zijn. Wij moeten ervoor zorgen dat de nieuwkomers ook een kans krijgen. Wij willen van de markt dus echt geen jungle maken waar men elkaar als wilde dieren te lijf gaat. Dat wij moeten reguleren en dus een rechtskader moeten creëren staat in het verslag-Bangemann. Dat bevat drie hoofdstukken: hoofdstuk I betreft de deregulering, hoofdstuk II de regulering. Dat schijnt tegenstrijdig te zijn, maar wij hebben gezegd dat wij een regelgeving nodig hebben voor de privacy , voor de beveiliging van de informatie en voor het auteursrecht, waarover de heer Monti het nog zal hebben. De tegenstelling tussen, enerzijds, de jungle van de markt en, anderzijds, de goed geordende juridische ruimte, boezemt ons dus volstrekt geen angst in. Wij willen beide combineren.
Dat brengt mij bij de schrikbeelden. Ook die beletten het Parlement hardop te zeggen wat het denkt. Spreken alleen is onvoldoende. Wat men zegt, moet ook effect hebben. Uiteraard is er angst en onzekerheid, maar die moet men overwinnen. Men moet durven beginnen. Hoeveel afgevaardigden kennen de resultaten van de Home-CEBIT , de grote tentoonstelling in Hannover, waar iedereen - gebruikers, deelnemers, organisatoren en zelfs de pers - heeft gezegd dat hier inderdaad nieuwe werkgelegenheid ontstaat. De enige sector die op dit ogenblik nog banen creëert, is die van de nieuwe technologieën, vooral die van de informatie- en communicatietechnologie.
Als men dus niet alleen over de werkloosheid wil jammeren, maar daartegen ook iets wil doen, moet men die nieuwe mogelijkheden benutten. Zich bij het koor van de jammeraars aansluiten is onvoldoende. Zo versterkt men alleen maar de positie van de dwarsliggers.
Denken wij maar aan wat het Comité van de regio's heeft gezegd: voor het eerst hebben wij een technologie die elke afstand overbrugt. Deze technologie ontneemt het begrip afstand elke betekenis. Het maakt geen enkel verschil of u een bericht van Straatsburg naar Kehl of naar Sidney stuurt. Het ene duurt niet langer dan het andere omdat die berichten met de snelheid van het licht worden overgebracht. De factor tijd speelt op dergelijke kleine afstanden dus geen enkele rol meer. In de toekomst zal er echter ook economisch, qua prijs, geen verschil meer zijn. Dat wil zeggen dat afgelegen gebieden daarmee voor het eerst een kans krijgen doordat hun economisch nadeel, hun afstand tot de belangrijke economische centra, geen rol meer zal spelen. Het Comité van de regio's moet ook daarmee rekening houden. Ik zeg niet dat men niet mag eisen dat ook de afgelegen gebieden kunnen meedoen. Uiteraard kan men dat eisen, maar men moet erkennen dat deze technologie ook een belangrijke mogelijkheid is om dat te bereiken.
Het midden- en kleinbedrijf - dat is vandaag niet gezegd, misschien omdat wij dat altijd maar herhalen...
(Interruptie) Ja, maar in positieve zin. De heer Teverson heeft dat gezegd en ik dank hem dan ook voor zijn positieve ingesteldheid. Ik kom nu terug tot de kleine en middelgrote ondernemingen. Voor het eerst in de economische geschiedenis geldt de wet van het schaalvoordeel niet meer. Alleen een grote producent kan een auto maken. Als de heer Agyros en ikzelf vandaag besluiten auto's te gaan produceren, kunnen wij dat plan maar beter meteen weer opbergen. Wij kunnen geen auto's produceren omdat daarvoor een omvangrijk apparaat nodig is en wij dat schaalvoordeel niet hebben. Als de heer Agyros en ikzelf echter besluiten een computerprogramma te ontwikkelen, bij voorbeeld een computerprogramma dat al het positieve bevat dat men over de informatiemaatschappij kan zeggen, en als wij dat programma aan elk lid van het Parlement willen toesturen en het tot verplichte lectuur maken, dan kunnen wij dat met ons beiden en zonder hulp van anderen doen. Als u naar de grote ondernemingen in de informatiemaatschappij kijkt, zult u vaststellen dat die enkele jaren geleden als kleine bedrijven zijn begonnen. De kleine en middelgrote ondernemingen kunnen deze technologie dus gebruiken en ze in hun eigen voordeel tegen de grote bedrijven aanwenden.
Wij kunnen of moeten misschien bescherming bieden aan mensen die telewerk doen. Daartoe zijn ook amendementen ingediend. Het probleem is echter dat men een telewerker niet zonder meer in een van de vroegere categorieën kan onderbrengen. Dat is onmogelijk. Het Parlement zegt echter - ik begrijp de amendementen in elk geval op die manier - dat voor die mensen dezelfde arbeidsovereenkomsten en de beschermingsregels moeten gelden als voor afhankelijke werknemers. In een aantal gevallen kan dat gerechtvaardigd zijn, namelijk als die economische afhankelijkheid daadwerkelijk bestaat. In sommige gevallen kan dat echter volkomen ongerechtvaardigd zijn. Het is mogelijk dat u die regels dan toepast op personen die volstrekt niet als werknemers wensen te worden behandeld en die juist zelfstandig willen zijn. Wij moeten hier dus speciale regels uitwerken. Wij moeten in elk geval apart nagaan wat goed en verkeerd is.
Ook de heer Kuhne is hier niet meer aanwezig. Dit wordt een echt spookdebat. De heer Kuhne had het nogmaals over de openbare omroep. Ik heb overigens nooit gezegd dat voor de openbare omroep geen bijzondere regels kunnen gelden. Ik heb altijd gezegd en herhaal ook nu dat de oude regels, op grond waarvan de openbare radio- en televisieomroep zich heeft ontwikkeld, niet langer gerechtvaardigd zijn. Ze waren gerechtvaardigd omdat men met beperkte mogelijkheden toch een basisdienst wilde verzekeren.
Met de moderne technologieën - ik heb het nu niet over de mogelijkheid van het gebruik van satellieten als relais voor persoonlijke communicatie, een van onze grote thema's van de komende jaren, maar beperk mij tot de mogelijkheden van de kabel of de bestaande geostationaire satellieten nu al bieden - is van beperkte mogelijkheden geen sprake meer. De digitale techniek...
(EN) Nee, middelen zijn er genoeg. Dit is de grote technologische omwenteling. De nieuwe materialen en nieuwe overdrachtstechnieken bieden legio mogelijkheden.
(Interruptie van mevrouw Tongue) Dit argument werd in het verleden altijd aangehaald om de speciale aard van openbare dienstverlening op het gebied van omroep en televisie te rechtvaardigen. We moeten zorgen dat dit argument niet langer van toepassing is.
(DE) Het andere argument is dat van de basisdienst. Ik geef toe dat sommige programma's van openbare omroepen, vooral op het derde, vierde of vijfde kanaal, beantwoorden aan een behoefte die de privé-zenders nog niet vervullen. Mijnheer Kuhne, als ik de televisieprogramma's in het algemeen bekijk, vind ik niet dat de openbare omroepen, in tegenstelling tot wat ze beweren, iets bijzonders bieden. Op de Franse zender TF1 bij voorbeeld kunt u steeds opnieuw van die dwaze raadspelletjes zien. Aan de kandidaat wordt de volgende vraag gesteld: " Noem een grote Franse staatsman wiens naam met een N begint" . De man komt niet meteen op de naam. Dan zegt de presentator: " De tweede letter is een A" . Nog steeds geen antwoord. Bij de P begint de kandidaat na te denken en na een aantal minuten komt hij dan eindelijk op Napoleon. Sommige mensen schijnt dat nu eenmaal te interesseren.De Duitse televisie zendt programma's over zogenaamde volksmuziek uit. Welnu, niets staat verder van het volk dan die volksmuziek. De mensen die in die programma's optreden hebben met het volk volstrekt niets te maken en hebben geen flauw benul van wat bij het volk omgaat. De mensen die daar zitten, zijn cultureel zozeer aan zulke opvoeringen gewend dat ze zich kennelijk niets anders meer kunnen voorstellen. In het belang van de openbare omroep zelf wil ik er mij met klem tegen verzetten dat men dit als basisdienst bestempelt.
Dat betekent - dat is het laatste wat ik hierover zeg - dat ook de openbare radio- en televisie-omroepen er alleen maar voordeel kunnen bij hebben dat ze tegen andere zenders moeten concurreren. Meer zeg ik niet. Ik heb niets tegen de openbare radio- en televisie-omroepen. Ik vind het goed dat ze iets bijzonders brengen, maar ze mogen er niet voor terugschrikken met kwaliteit tegen de kwaliteit - of het gebrek daaraan - van de anderen te concurreren. Dat is alles. Dat geldt ook voor de Post. Men heeft het hier telkens opnieuw over de openbare dienst gehad. Ik heb niets tegen een openbare dienst. Als hij functioneert en nuttig is voor de burgers, is dat beslist een goede zaak. Als de openbare dienst echter zo goed is, waarom zou hij dan niet tegen andere dienstverleners kunnen concurreren? Dat is mijn vraag.
Nu zou ik misschien - ik ben wat uitvoeriger dan ik mij had voorgenomen, daarom ben ik vandaag ook bijzonder goed...
Ik zou ook snel nog eens willen herhalen wat de heer Herman al heeft gezegd. Als u met uw verslag tot dit debat wil bijdragen, moet u de amendementen nog eens bekijken. Mevrouw Mann heeft volkomen gelijk met betrekking tot het probleem van de scholen, waaraan wij overigens werken - wij hebben de lid-staten al aangesproken -, maar dit verslag beschrijft de situatie van twee jaar geleden. Wat wij in die twee jaar hebben gedaan, vindt men niet in het verslag. Zoals ik al heb gezegd, verwijt ik u dat niet. Ik verzoek u echter de verschillende amendementen nog eens te bekijken. Ik denk aan het amendement waarin staat dat het liberaliseringsproces van de telecommunicatie-infrastructuur het grote gevaar inhoudt dat in die sector banen verdwijnen. Mevrouw Castellina, zoals ik al talloze keren heb gezegd is dat bij het begin van het proces inderdaad het geval omdat een aantal banen alleen maar bestaan omdat een monopolist ze in stand houdt. Reeds na twee of drie jaar komen er echter banen bij. Dit amendement is dus louter defensief en pessimistisch en wekt de indruk dat het hier om de afbraak en niet om de bevordering van de werkgelegenheid gaat.
Mijnheer de Voorzitter, ik geef gevolg aan uw verzoek en zal niet nader op alle amendementen ingaan. Om zinvol te zijn mag een debat zoals dit echter geen dovemansgesprek worden. Wij moeten de argumenten voor en tegen bekijken en zien wat men doet, wat men onderneemt en waar de informatiemaatschappij zich in de goede richting ontwikkelt. De heer Blak heeft volkomen terecht opgemerkt dat deze informatiemaatschappij voor ons nuttig kan zijn. Als wij ze op de correcte wijze als instrument gebruiken, kan ze iets goeds opleveren. Men mag de informatiemaatschappij niet diaboliseren. Ze is niet de hemel op aarde, maar ook niet het einde van de menselijke samenleving. Soms heeft men het gevoel dat het Parlement het einde van de menselijke samenleving ziet naderen. U moet echter het voortouw nemen, proberen aan de spits te komen en niet achteraan blijven jammeren. Ik kan mij nog herinneren - de heer Caudron was hier, maar is weer weggegaan - welke problemen ik met de heer Caudron heb gehad toen wij van het analoge procédé D-2-MAC op het digitale procédé overstapten. Hoe heeft het Parlement er mij toen niet van langs gegeven! Wat heb ik niet allemaal moeten horen toen ik verklaarde dat het veel beter wast dat de markt zelf de facto normen bepaalde. Nu wenst de heer Herman tenminste feitelijke normen. Wij hebben met dat alles een groot succes geboekt. Dit is een succesverhaal. U moet dat beseffen en deze kans aangrijpen in plaats van te jammeren.
(Applaus)
Monti
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, dankzij de gedreven interventie van commissaris Bangemann kan ik het kort houden; net zoals hij onderstreep ook ik het belang van dit debat en breng ook ik de dankbaarheid van de Commissie over: het is alleen jammer dat dit debat niet door meer mensen wordt bijgewoond.
Het Europees Parlement speelt een zeer actieve rol in het debat over de regelgeving voor de informatiemaatschappij. De twee verslagen van de heren Herman en Barzanti zijn het bewijs van deze inzet. Wat het auteursrecht betreft heeft het Europees Parlement in het verleden een beslissend aandeel gehad in de goedkeuring van de vijf richtlijnen die er op dit terrein zijn. Het werkelijk uitstekende verslag van de heer Barzanti sluit duidelijk op deze traditie aan en getuigt van de goede samenwerking tussen Europees Parlement en Commissie.
In de informatiemaatschappij vormt de bescherming van de intellectuele eigendom een sluitsteen voor de ontwikkeling, die kan bijdragen tot de werkgelegenheid en tot de ontwikkeling van met name het midden- en kleinbedrijf, zoals commissaris Bangemann reeds stelde. Doel van het Groenboek van de Commissie was een breed debat uit te lokken over de problemen waarvoor de ontwikkeling van de nieuwe technologieën de regelgeving van de intellectuele eigendom stelt. De beleggers en de makers moet een passend niveau van bescherming worden geboden.
Bij het overleg, dat werd afgesloten met de afgelopen juni in Florence gehouden conferentie, bleken de betrokken sectoren zeer geïnteresseerd te zijn. Tijdens die conferentie, of eigenlijk tijdens het hele overleg is één behoefte duidelijk aan het licht gekomen: op communautair niveau moet er actie worden ondernomen voor een bepaald aantal onderwerpen die als prioritair worden beschouwd. Nu is de Commissie van plan op korte termijn een mededeling aan te nemen waarin de resultaten van het overleg worden beschreven en de nieuwe initiatieven worden aangekondigd die zij in de nabije toekomst wil gaan ontplooien.
Met het oog hierop zal de Commissie de conclusies van het verslag-Barzanti zeer zeker ter harte nemen. Ik kan u nu in ieder geval alvast vertellen dat de Commissie in deze toekomstige actie van plan is het noodzakelijke evenwicht tussen alle betrokken rechten en belangen te handhaven en te beschermen, evenals het hoge niveau van bescherming dat dankzij de communautaire harmonisatie is bereikt.
Op die manier kan er een regeling worden ontworpen die enerzijds de creativiteit en de vernieuwing zal beschermen en anderzijds het ontstaan van een concurrerende Europese industrie zal waarborgen.
De heer Barzanti zegt het te betreuren dat de Commissie nog geen richtlijn op het gebied van concentratie en pluralisme in de media heeft aangenomen. Zoals de heer Barzanti weet, is dit een technisch zeer ingewikkelde en politiek zeer gevoelige materie. Ik kan u echter zeggen dat ik mij persoonlijk voor dit initiatief zal inzetten, en dat de Commissie voornemens is de werkzaamheden voor een initiatief op dit terrein voort te zetten met inachtneming van het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel; ik vertrouw erop dat de Commissie op korte termijn hierover een standpunt zal kunnen innemen.
Verder moet het Parlement vandaag zijn standpunt kenbaar maken over de voorstellen voor besluiten van de Raad tot ondertekening en goedkeuring van het Europees verdrag betreffende vraagstukken inzake auteursrecht en naburige rechten in het kader van de grensoverschrijdende satellietomroep. Het verdrag vertoont veel overeenkomsten met de desbetreffende bepalingen van de communautaire wetgeving op dit terrein; als het Parlement een positief advies over de sluiting van dit verdrag uitbrengt - zoals de heer Medina Ortega in zijn glasheldere verslag voorstelt -, zal het een bijdrage leveren tot een wetgevend kader dat op paneuropees niveau wordt afgestemd.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, iets over het verslag-Herman: ik wil nogmaals wijzen op het belang van dit verslag, dat terecht de nadruk legt op de noodzaak een wetgevend kader te creëren voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij.
De Commissie heeft onlangs een aantal maatregelen uitgevaardigd, gebaseerd op de beginselen van de interne markt, als antwoord op de nieuwe, talloze uitdagingen waarop het verslag-Herman ons attent maakt. Ik noem naast de intellectuele eigendom en de bescherming van persoonsgegevens of van gegevensbanken het Groenboek over bedrijfscommunicatie en het Groenboek over de bescherming van gecodeerde diensten.
Tot besluit doet het mij deugd u te kunnen meedelen dat een ander recent initiatief van de Commissie het door het verslag-Herman ingeslagen spoor exact lijkt te volgen: het gaat hier om een ontwerp-richtlijn inzake een mechanisme om de toekomstige nationale wetsontwerpen op het gebied van de informatiemaatschappij doorzichtig te maken; dat is het ontwerp waar de heer Hoppenstedt het zojuist over had. Ik ben ervan overtuigd dat de doelstellingen van openbaar belang op dit terrein alleen kunnen worden beschermd door middel van op elkaar afgestemde maatregelen in plaats van via afzonderlijke nationale wetten die waarschijnlijk ook nog met elkaar in strijd zijn.
Nogmaals mijn dank aan de rapporteurs en aan iedereen die een bijdrage aan dit belangrijke debat heeft geleverd.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag te 12.00 uur plaats.

Rol van de publieke televisie-omroep
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0243/96) van mevrouw Tongue, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, over de rol van de publieke televisie-omroep in een multimediamaatschappij.

Tongue
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat commissaris Monti en commissaris Bangemann vandaag hier zijn, vooral commissaris Bangemann. Helaas hebben we maar heel weinig tijd. Ik zal niet op alle punten die u in uw antwoord noemde kunnen ingaan, maar ik zal in een paar opmerkingen weergeven hoe mijn fractie en naar ik meen de overgrote meerderheid van dit Parlement over de publieke televisie-omroep denkt.
Het is een uitgemaakte zaak dat televisie het moderne medium is voor informatie, onderwijs en amusement. Die woorden heeft de BBC als doopnamen meegekregen. Het zijn de beginselen die de BBC en andere Europese publieke televisie-omroepen hebben nageleefd. Laten we om te beginnen eens de oorspronkelijke, eerste vorm van publieke omroep beschrijven: televisie. Iedereen kan over televisie beschikken. Televisie biedt een referentiekader voor onze eigen nationale en Europese identiteit. Ze brengt een heel scala van opinie- en discussieprogramma's en evenwichtige reportages. Ze biedt een brede keuze aan programma's en heeft voor elk wat wils. Ze is politiek, redactioneel en financieel onafhankelijk. De publieke televisie is kortom het fundament van gezonde, interactieve, democratische samenlevingen. De macht van de televisie ligt in haar waarde als gemeenschappelijk referentiepunt voor miljoenen mensen. Televisie heeft het vermogen ons te verenigen, net zoals ze ons kan verdelen. Wij burgers kunnen door de inspanningen van de publieke televisieomroep worden verenigd of verdeeld, mijnheer Bangemann, door de nichewerking van honderden commerciële zenders. We moeten niet vergeten dat het de plicht van de publieke televisie-omroep is kwaliteit op het eerste plan te zetten en in het algemeen belang het pluralisme te bevorderen. De commerciële zenders zijn op de allereerste plaats verantwoording schuldig aan adverteerders en aandeelhouders. Onze taak en die van de PTO is één en dezelfde: alle Europese burgers dienen. Publieke televisie-omroep is de sleutel daartoe.
Op de eerste plaats: waarom is ze de sleutel tot ons economisch succes? Leidende figuren op het wereldtoneel gebruiken niet altijd hun economische macht om de Europese audiovisuele industrie te ondersteunen, een bedrijfstak waar in het jaar 2000 nog eens twee miljoen mensen werkzaam kunnen zijn. Publieke televisieomroepen daarentegen investeren in nieuw Europees talent, ondersteunen produkties, moedigen vernieuwingen aan en nemen risico's die commerciële zenders uit de weg gaan. Anders gezegd: publieke televisie-omroepen zijn het Hollywood van Europa. Alleen al de BBC investeert jaarlijks 1, 2 miljard pond in nieuwe programma's, dat is meer dan de totale investeringen in onze filmindustrie. Als de BBC echter niet behoorlijk gesteund en gekoesterd wordt door omroeporganisaties, regeringen en de Europese Unie, zal zijn aanzienlijke aandeel in de economische portefeuille van Europa verloren gaan.
Op de tweede plaats zijn PTO's de sleutel tot de instandhouding van onze cultuur, onze traditie en ons erfgoed. Radio en televisie zijn de vertellers van nu. Ja, u heeft ons een paar verhalen verteld, mijnheer Bangemann. Radio en televisie houden onze samenleving een spiegel voor. Ik keur het af dat de omroeporganisaties zich zo weinig met Europa bezighouden. Als onze televisie zich niet met ons continent bezighoudt, hoe moeten toekomstige generaties dan over ons continent op de hoogte raken? We mogen toch van onze publieke televisie-omroepen verwachten dat ze deze taak op zich nemen. Aan de andere kant zal het feit dat commerciële zenders dikwijls noodgedwongen afhankelijk zijn van goedkope tweedehands Amerikaanse produkties de oorspronkelijke Europese produktie van programma's geen goed doen en uiteindelijk voor onze Europese beschaving een flinke aderlating betekenen.
Op de derde plaats is de publieke televisie-omroep de sleutel tot democratische, vrije informatie. Zoals u al zei, heren commissarissen, zou het digitale tijdperk voor alle publieksgroepen, voor alle burgers, moeten leiden tot een bredere keuze en een volwaardige toegang tot de programma's. In plaats daarvan zien we dat er een tweedeling in de samenleving dreigt te ontstaan: enerzijds een groep die zich onpartijdige informatie kan veroorloven en anderzijds een groep die dat niet kan; een groep die wel het geld heeft om naar onze nationale sportcoryfeeën te kijken en een groep die dat geld niet heeft. Wat zal de Commissie tegen de heer Kirch zeggen als het gaat om het uitzenden van de komende twee wereldkampioenschappen? We wachten vol spanning af. Ze zullen het wel op de vrije toegankelijke televisie uitzenden. Democratie is gebaseerd op gelijke toegang tot evenwichtige informatie voor iedereen. Dit is een fundamenteel burger- en cultureel recht dat bepalend moet zijn in het digitale tijdperk. Zoals mijn verslag stelt staat ons derhalve het volgende te doen. Allereerst verzoek ik de Commissie kennis te nemen van de stemming van vandaag en onder meer de openbare dienstverlening en de publieke televisie-omroep te steunen in de toekomstige herzieningen van de verdragen; voorts moet zij ervoor zorgen dat iedereen gelijke toegang heeft door alle manieren van uitzenden in het digitale tijdperk te gebruiken, dat de financieringsmethoden worden uitgebreid en dat het de Europese publieke televisie-omroepen wordt toegestaan een gezamenlijk bod op rechten uit te brengen.
Ter afsluiting citeer ik Michael Grade, directeur van Channel 4 Television, die de ontwikkelingen als volgt samenvatte: " Er groeit een kloof tussen zenders die openbare dienstverlening als hoofddoel hebben en zenders die zuiver bedrijfsmatig te werk gaan en zoveel mogelijk winst proberen te maken" . Het beste medicijn hiertegen is wellicht de publieke omroepen - die het algemeen belang vooropstellen en zich sterk maken voor creatieve, authentieke produkties - met voldoende steun en financiële middelen te omringen. We moeten voor Europa, voor onze industrie, voor onze mensen, voor onze democratie zorgen. We moeten binnen de voor Europa opgestelde bepalingen, dat wil zeggen binnen onze verdragen, voor de publieke televisie-omroep zorgen.

Barzanti
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil graag mijn onvoorwaardelijke instemming met het onderhavige verslag betuigen. Het enige waar ik u op wil wijzen is dat de publieke omroep, zoals zojuist ook gezegd is, bepaalde kenmerken heeft, bepaalde doelen die nagestreefd moeten worden. Deze kenmerken, deze doelen moeten nu bijgesteld en omschreven worden in het kader van de gemengde systemen en met het oog op de globalisering van de markt.
Er bestaat geen Europees model van openbare dienstverlening, maar gemeenschappelijke problemen zijn er wel. De publieke zenders maken als verlener van een openbare dienst deel uit van de markt; ze moeten kunnen concurreren zonder dat ze daarvoor onterechte privileges denken te kunnen opeisen, ze moeten de uitdagingen van de concurrentie zeker niet uit de weg gaan. Wanneer echter bijvoorbeeld wordt gesteld - zoals commissaris Bangemann zojuist deed - dat de middelen onbeperkt zijn en het dus zinloos is op de houding van het verleden terug te vallen, moet er wel bij gezegd worden dat dit wat de mogelijkheden betreft weliswaar klopt, technologisch gezien is het arsenaal aan middelen inderdaad onbeperkt, maar dat er wel financiële, technische en materiële middelen aan te pas moeten komen om deze mogelijkheden te kunnen benutten.
Daar gaat het dus om: de openbare dienstverlening is in bepaald opzicht marktgericht en kan als zodanig dus geen monopolistische privileges of uitzonderingsposities opeisen, bijvoorbeeld ten aanzien van reclamemiddelen enz., omdat de openbare dienst voor de samenleving is bedoeld. Dat geeft haar recht op de financiële steun die haar onafhankelijkheid en zelfstandigheid kan vergroten en die ook haar aandeel kan vergroten in de nieuwe diensten, de nieuwe produktiecapaciteiten die de openbare dienstverlening heden ten dage absoluut nodig heeft om de uitdagingen het hoofd te kunnen bieden.

Hoppenstedt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de heer Bangemann heeft het debat daarstraks al ingeluid. Ik zou wel eens willen weten hoe hij het er bij de quiz vanaf heeft gebracht, wanneer hij op de oplossing is gekomen en de vraag heeft beantwoord. Ik zou ook willen weten hoe hij tegenover volksmuziek staat. Ik herinner mij dat het volksliedje "Hoog op de gele wagen" vroeger een populair deuntje was, maar vandaag wordt het niet zo vaak meer gezongen.
Wat nu het onderwerp van ons debat betreft, is het duidelijk dat iedereen hier het systeem met twee soorten omroepen wil. Wij hebben in alle lid-staten van de Europese Unie openbare en particuliere zenders nodig. Ik weet dat de openbare omroep in Duitsland, maar ook in andere landen, op de traditie van de beginjaren stoelt en dat die opbouwfase ook voor de Duitse Bondsrepubliek belangrijk was, vooral voor de totstandkoming van het democratisch bestel. Zoals sommigen weten, was ik ooit gedurende enkele jaren voorzitter van de omroepraad van de Noordduitse omroep. Ik ken dus de sterke en zwakke punten van de openbare omroep. Wie heeft echter geen gebreken?
Dames en heren, ik heb de indruk dat men in dit verslag de positie van de openbare omroep ten koste van andere zenders tracht te versterken. Volgens mij helpt het ons in onze toekomstige debatten geen stap vooruit als wij in dit verslag de privé-zenders op Europees niveau aanvallen. Dat is niet nodig. Men kan het waardevolle goed van de openbare omroep ook verbeteren zonder de privé-zenders aan te vallen. De Fractie van de Europese Volkspartij heeft getracht die negatieve strekking in het verslag bij te sturen en is daarin ook gedeeltelijk geslaagd. Ik hoop dat wij daarin ook in plenaire vergadering zullen slagen. Daartoe moeten onze amendementen worden aangenomen.
De openbare omroep wordt niet alleen in dit verslag behandeld. Ook naar aanleiding van de televisierichtlijn hebben wij een grondig debat over de openbare omroep gevoerd. Dat zal nog gebeuren. Het is niet goed dat de lobby van de openbare omroepen zo massaal ingrijpt, bij voorbeeld met betrekking tot artikel 1, dat alles wat daar aan nieuwe diensten ontstaat, ook omroep moet zijn om op basis van nationale wetgeving te kunnen deelnemen. Ik bedoel daarmee dat iedereen kan deelnemen. Het gaat echter niet op dat het telkens moet worden gefinancierd. Daarom kan ik de openbare omroepen alleen maar aanraden hier niet altijd zonder diepgang te werken. Dat helpt ons niet vooruit.
Ook in het debat over de sportrechten naar aanleiding van het initiatiefverslag van mevrouw Castellina, hebben wij het over de openbare omroep gehad. Ook toen heb ik gezegd dat het niet helpt dat wij de openbare omroep als enige echte behoeder van de omroepcultuur prijzen. Zoals hier al is gezegd, stellen wij ook bij de openbare omroep gebreken vast. Die moeten wij verhelpen om de omroep voldoende sterk te maken om tegen de privézenders te kunnen concurreren en om op Europees niveau aan het mondiale debat te kunnen deelnemen.
Wij hebben nood aan algemeen geldende regels, die alle interesses in Europa aan bod laten komen. Ik geef iedereen de raad deze thema's veel meer ontspannen te benaderen zonder - ik zeg dat in het bijzonder ter attentie van mevrouw Tongue - de negatieve ervaringen in eigen land tot maxime in Europees verband te maken. Ik meen niet dat wij hier de problemen in Italië of Groot-Brittannië kunnen behandelen of oplossen.
Wij moeten de paneuropese dimensie trachten te ontwikkelen om de openbare omroep ook in de toekomst nog een plaats te geven en zijn voortbestaan te garanderen. Ik geloof dat wij op de goede weg zijn als wij niemand als vijand aanwijzen en tegenover niemand vooroordelen koesteren.

Guinebertière
Mijnheer de Voorzitter, een parlementair initiatief van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, een initiatief dat goedgekeurd is door het Bureau van het Parlement, biedt ons vandaag de gelegenheid om onze mening te geven over de rol van de publieke televisie-omroep in een maatschappij die steeds meer door de media wordt beheerst.
Ik grijp deze gelegenheid aan om ja te zeggen tegen een publieke televisie-omroep, op voorwaarde dat de taak ervan goed omschreven is en beantwoordt aan ethische en kwaliteitscriteria die de overheidsfinanciering rechtvaardigen en die de kijkers, wie zij ook zijn, waar zij ook zijn, toegang verlenen tot informatie, cultuur, onderwijs, sport en fictie. Overigens wordt hierbij geen partnerschap tussen het publieke omroepbestel en de particuliere thematische zenders uitgesloten als de keuze hiervoor opportuun blijkt.
De audiovisuele sector kan niet als een gewoon handelsprodukt worden beschouwd. De nieuwe diensten zullen zich verder ontwikkelen - en de heer Bangemann zal mij hier niet tegenspreken - maar zij zullen wel een beroep doen op de portemonnee van de consument en zullen niet voor iedereen toegankelijk zijn.
De eindeloze escalatie van de televisierechten voor sportuitzendingen in het algemeen en voor voetbal in het bijzonder moet ons aan het denken zetten. In feite dragen de kosten van deze rechten enerzijds bij tot een verhoging van de prijs van de spelers, en anderzijds verplichten zij de zenders om steeds hardnekkiger te zoeken naar meer winstgevende reclame om deze rechten te betalen. Erger nog, hierdoor worden de zenders ertoe gebracht om de minst dure filmprodukties uit te zenden, hetgeen betekent dat wij overdreven veel Amerikaanse produkties te zien krijgen.
U, geachte collega's, die de liberale, ondernemende en commerciële geest predikt, gelooft u echt dat alles te commercialiseren valt? Heeft u zich al eens een wereld voorgesteld waarin onderwijs, sportbeoefening, gezondheid en de openbare orde in een zuiver commerciële omgeving passen, waarbij de marktpraktijken de vrije loop worden gelaten?
Nee, geachte collega's, het is niet allemaal handel en vrije onderneming. Helaas hebben wij vastgesteld dat deze vrijheid in staat is seks te commercialiseren, zo zeer dat zij ongetwijfeld al consumenten van dit produkt heeft gecreëerd, dat zij fantasieën heeft laten ontstaan en aangezet heeft tot een helaas te winstgevende handel. Op Internet worden racisme en vreemdelingenhaat al gecommercialiseerd. Laten wij oppassen voor de sterke geesten die de zwakke geesten uitbuiten.
De staat moet zich garant stellen voor de moraal alsook voor de volksgezondheid. Dat is de bevoegdheid die ik de staat opdraag en waarbij ik ja zeg tegen een publieke televisie-omroep.

Vaz da Silva
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Tongue - en hoe kan het ook anders met zo'n fervente rapporteur? - is een moedig en uitvoerig verslag. Mijns inziens is het alleen een beetje onevenwichtig. Opkomen voor de publieke televisie-omroep is een vanzelfsprekend iets en bovendien onze plicht. Het door elkaar gebruiken van openbare dienst en publieke televisie is echter niet coherent en foutief.
De openbare dienst kan en moet worden uitgevoerd door openbare en particuliere operatoren. Zij moet ook aanwezig zijn in alle omroepsystemen, ongeacht of die digitaal, analogisch, via kabel of satelliet gebeuren. Het is de plicht van de lid-staten om de voorwaarden hiervoor te creëren. Het is de plicht van de operatoren een sociale betekenis aan hun functie te geven en de verplichtingen die dit meebrengt op zich te nemen.
Welke zijn de prioriteiten van een openbare dienst in de Europese Unie? Het bieden van kwaliteit en diversiteit om zodanig een cultureel referentiepunt te vormen. Het informeren en aanmoedigen van gedachtenuitwisselingen door de betekenis van het burgerschap te consolideren. Het bijdragen aan de uitbreiding van de Europese esprit door produkten van verschillende herkomst te verspreiden en uitwisselingen en co-produkties tussen lid-staten te bevorderen. Het aanmoedigen dat burgers zendtijd krijgen naast de traditionele regeling van aan partijen en sociale partners toegekende tijd, waardoor wordt bijgedragen aan een vernieuwing van de uitoefening van de democratie.
De publieke televisie is een fundamenteel begrip in een democratische maatschappij. Hiernaar zou moeten worden verwezen in het aan herziening toe zijnde Unieverdrag. Het is niet rechtvaardig noch pertinent dat deze beperkt blijft tot openbare omroepen. Indien de particuliere omroepen meewerken, durf ik te zeggen dat de dagen van de publieke televisie-omroep zoals wij die vandaag kennen geteld zijn.
Mijnheer de Voorzitter, tot besluit roep ik de Commissie op het begrip openbare dienst nader te definiëren in het Groenboek over nieuwe diensten dat er dringend moet komen, want in de telecommunicatiesector vliegt de tijd. Ik roep de openbare en particuliere operatoren op hun enorme macht te gebruiken om de toeschouwers mee te sleuren in plaats van zich door hen te laten meesleuren. Ik roep ten slotte de lid-staten op om zich verantwoordelijk te gedragen door de Europese programma-industrie een solide economische basis te geven, nu voortgang te maken met het garantiefonds, de al bestaande paneuropese distributeurs te steunen en niet af te pingelen op de kosten van de openbare dienst, maar deze als het middel bij uitstek te zien om de democratie nieuw leven in te blazen.

Castellina
Commissaris Bangemann, u vraagt zich af waarom wij ons zo druk maken over de publieke omroep, u stelt dat "niemand de publieke omroep ter discussie wil stellen!" . Welnu, onze commissie produceert hoogst zelden initiatiefverslagen, en dat wij nu dan aan de publieke omroep zo'n verslag hebben gewijd komt omdat wij vinden dat de nieuwe situatie waartoe de nieuwe technologieën en de huidige liberaliseringen en privatiseringen hebben geleid de publieke omroep zwaar onder vuur neemt; niet dat de publieke omroep de hongerdood dreigt te sterven, maar hij wordt wel tot een randverschijnsel gedegradeerd omdat hij niet met de concurrentie op de wereldmarkt kan meekomen.
Daarom moet de rol, de noodzaak van de publieke omroep opnieuw worden onderstreept, terwijl tegelijkertijd alle maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat deze rol kan worden vervuld. Wat de regelgevende maatregelen betreft: wij zijn bang dat de richtlijn inzake de bescherming van het pluralisme, die ons lang geleden al beloofd is - voor het pluralisme is het bestaan van een sterke publieke omroep van levensbelang -, door de Commissie opnieuw op de lange baan is geschoven. En wanneer ik regelgevende maatregelen zeg, bedoel ik ook regelgevende maatregelen die de publieke omroep onafhankelijk van de markt kunnen maken. Dat is namelijk het kenmerk: onafhankelijk van de markt zijn betekent een rol kunnen vervullen die de televisie niet kan vervullen omdat ze afhankelijk is van de markt. Weet u, commissaris, waar tegenwoordig vraag naar is? Vrijwel alleen naar videospelletjes en pornografie.
Het kan toch niet zo zijn dat de grote informatiemaatschappij met al haar nieuwe technologieën alleen maar is uitgevonden zodat wij ons met videospelletjes, telewinkelen en pornografie kunnen vermaken? Zouden wij de school, die van onschatbare educatieve waarde is, aan de regels van de marktwerking toevertrouwen? Natuurlijk niet.
Televisie heeft tegenwoordig veel meer effect op de vorming van kinderen dan de school zelf. Dat is de crux, en daarom moet voor de publieke omroep een taak bewaard blijven die niet alleen door toepassing van het idee van universele dienstverlening bewaard kan blijven. Het zou faliekant verkeerd zijn het beginsel van universele dienstverlening ook toe te passen op de telecommunicatie, het te verwarren met de openbare dienstverlening van de omroepen. Daarom, mijnheer Bangemann, is het ook geen dwaze inval van de commissie cultuur om aan te dringen op versterking van de publieke omroep.
Dezelfde strekking heeft het document van het Forum van de informatiemaatschappij, dat u zelf hebt opgericht en dat steeds weer op dit idee hamert; dezelfde strekking hebben ook de resoluties van de Vergadering van de Raad van Europa, die net zoals wij zeer bezorgd is over de marginalisatie van de publieke omroep; en ook het Hof van Karlsruhe, van uw land, mijnheer de commissaris, heeft een uitspraak van dergelijke strekking gedaan en gezegd dat het ondenkbaar is dat de publieke omroep geen centrale rol behoudt, omdat het een grondwettelijk beginsel is.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur bedanken voor haar sympathieke uiteenzetting; haar standpunt wordt volgens mij ook binnen de Commissie breed gedragen. Het onderhavige verslag vormt in zekere zin het sluitstuk van het debat over de richtlijn "televisie zonder grenzen" , en van het debat over de uitzending van belangrijke sportevenementen, dat zich ook in deze Vergadering heeft afgespeeld. Daarom, en naar aanleiding van het debat dat al in het Europees Parlement is gehouden, is het nodig en in ieder geval belangrijk dat er maatregelen genomen worden om de publieke omroep een toekomst te geven, om hem in de toekomst te laten overleven.
Het is niet de bedoeling de rol van de privé-zenders in te perken of de concurrentie tussen beide aan te wakkeren; hun taken zijn verschillend, maar juist omdat ze verschillend zijn, omdat er verschillen in de diverse landen bestaan, moeten we ervoor zorgen dat de publieke televisie voldoende gesteund wordt en een belangrijke, cruciale rol voor het ontstaan van het Europees burgerschap kan spelen. De publieke televisie - zoals ook de rapporteur zegt - heeft immers een taak op het gebied van de Europese programmering, dat is niet alleen een nationale taak, maar ook een multiculturele taak; om de mogelijkheden van het pluralisme volledig te benutten moet de publieke televisie daarnaast zorgen voor vorming en informatie die onafhankelijk van de desbetreffende regeringen staan.
Daarom moet de publieke televisie niet met de commerciële televisie worden vermengd; zij moet een eigen, belangrijke taak vervullen, maar mag tegelijkertijd niet een staatstelevisie worden - in de slechte zin des woords. De nieuwe technologieën stellen ons voor grote problemen, maar juist daarom moet de publieke televisieomroep een zekere toekomst worden gegarandeerd.

Leperre-Verrier
Mijnheer de Voorzitter, de aanwezigheid van een publieke televisie-omroep in onze lid-staten is van uiterst groot belang. Derhalve moet Carole Tongue ook worden bedankt dat zij zich aan dit moeilijke dossier heeft gewijd waar ik haar mee gelukwens.
Net als zij ben ik ook van mening dat er gestreefd moet worden naar het behoud van deze geprivilegieerde uitzendruimte, namelijk die voor de publieke televisie-omroep. Wij mogen zeker niet naïef zijn en wij erkennen dat de totstandkoming van de informatiemaatschappij de termen van het debat heeft gewijzigd, want naast het verslag over de relaties tussen de publieke en de particuliere omroep, is er vandaag de dag het probleem van de gelijke toegang tot deze vele zenders die door de nieuwe technologieën zijn ontstaan. Welnu, wij weten dat bepaalde geografische, sociale of culturele verschillen een rem vormen voor deze vrije toegang.
Niettemin ben ik van mening dat de publieke televisie-omroep al zijn doeleinden slechts zal bereiken als deze omroep aan drie voorwaarden voldoet. De eerste voorwaarde is het respect van de televisiekijker, ongeacht zijn leeftijd, afkomst, of situatie. De publieke televisie-omroep moet dan ook een pluralistische en democratische ruimte creëren en afzien van het naäpen van de commerciële zenders in hun dolle rit naar hoge kijkcijfers.
De tweede voorwaarde is dat de publieke televisie-omroep zijn educatieve taak moet vervullen, met name inzake de pedagogie van het beeld. Maar al te vaak wordt vergeten dat het beeld een taal is die de televisiekijkers, met name de jongsten onder hen, moeten leren ontcijferen.
Het derde punt is dat de publieke televisie moet bijdragen tot het verantwoordelijk maken van hen die kijken. De televisie moet zich dan ook richten tot een televisiekijkende burger.
Tot slot wil ik erop wijzen dat de totstandkoming van een echte Europese audiovisuele ruimte verloopt via het bestaan van een open en dynamische publieke televisie-omroep.

Kuhne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij voeren hier een debat. Dat biedt mij voor het eerst de gelegenheid op de slotwoorden van de heer Bangemann in te gaan en dit voorrecht even om te keren. Mijnheer Bangemann, blijkbaar zien wij dezelfde dingen niet graag. Het grote politieke verschil is echter dat zowel ik als mevrouw Tongue en de commissie menen dat de positie van de openbare omroep in Europa niet mag worden herleid tot die van bij voorbeeld de Amerikaanse PBS, terwijl de rest van de markt uitsluitend door commerciële zenders wordt bediend. Dat is het politieke verschil.
Om die reden moet ook de openbare omroep sport- en amusementsprogramma's kunnen aanbieden. Ik ben het er met u over eens dat de openbare omroep tegen de concurrentie moet optornen. Hij moet dat echter wel op dezelfde voorwaarden als zijn concurrenten kunnen doen. Dat wil zeggen dat de Commissie bij voorbeeld niet mag beletten dat de openbare omroepen via hun Europese vereniging samen de rechten voor sportmanifestaties kopen. Als de nationale omroepen afzonderlijk tegen de grote mediagroepen moeten bieden - mevrouw Tongue gaf het voorbeeld van de twee wereldkampioenschappen voetbal -, is het duidelijk dat de openbare omroepen altijd aan het kortste eind zullen trekken.
Opdat de openbare omroepen onder dezelfde - ook financiële - voorwaarden kunnen concurreren moet de Commissie klaarheid scheppen en erkennen dat de financiering van de openbare omroep via het kijk- en luistergeld of een gemengde financiering niet strijdig is met de Verdragsbepalingen over het verlenen van staatssteun. De openbare omroepen moeten ook de nieuwe technologieën ongehinderd kunnen toepassen.
Ter attentie van de heer Hoppenstedt merk ik tot besluit op dat het probleem niet was dat men eiste dat elke nieuwe dienst automatisch omroep zou zijn. Die eis heeft belet dat een compromis in goede richting werd bereikt, maar wellicht kunnen wij dat voor de tweede lezing nog rechtzetten.

Galeote Quecedo
Mijnheer de Voorzitter, tijdens het debat en de stemming over deze zaak in de commissie kwam in het algemeen tot uiting dat de publieke omroep in praktisch alle lid-staten van de Europese Unie vrij belangrijk is, en ik denk dat dat zo moet blijven.
Zelfs als rekening wordt gehouden met de ontwikkeling van de particuliere sector, lijkt het zeker zo te zijn dat de te verwachten evolutie van de situatie de publieke omroepen bepaalde functies, die men in het audio-visuele panorama als essentieel kan beschouwen, in elk geval niet zal ontnemen. De aanwezigheid van de publieke televisie-omroep is dan ook in de eerste plaats noodzakelijk om de variëteit van de programma's aan te vullen, waarbij vermeden wordt dat commerciële argumenten - die overigens wel terecht zijn - leiden tot een omroep die al te zeer is toegespitst op de meest rendabele programma's met de hoogste kijkcijfers. Ook heeft de publieke omroep de belangrijke taak om het algemene kwaliteitsniveau van de programma's te verbeteren. Het is nu eenmaal zo dat het noodzakelijke en billijke streven naar economisch resultaat nogal lastig kan zijn als men bepaalde kwaliteitsprodukties op het scherm wil brengen die een aanzienlijk commercieel risico met zich meebrengen, een risico dat de publieke omroepen bereid moeten zijn te nemen. Vanuit het standpunt van zowel de regering als van de oppositie, zouden wij het erover eens moeten zijn dat de publieke televisieomroep bovendien een uitermate belangrijke rol speelt omdat deze onafhankelijke informatie moet verstrekken. En daarom is het nodig dat er in elk land een normering wordt opgesteld die deze onafhankelijkheid garandeert en die inmenging van de overheid verhindert.
Deze overwegingen mogen echter niet tot de conclusie leiden dat de rol van de publieke omroep beperkt moet blijven tot het uitzenden van programma's met lage kijkcijfers, dat wil zeggen tot een residuele functie. Integendeel, het bestaan van een minimale hoeveelheid kijkers, de variëteit van de programma's en de garantie dat deze programma's in alle huiskamers terechtkomen, kunnen worden beschouwd als de grondbeginselen van de publieke omroep.
Vanuit dit oogpunt wil ik twee vereisten naar voren brengen die in het verslag staan met betrekking tot de onmiddellijke toekomst van de publieke omroepen: de noodzakelijke zelfregulering in de programmering die elk risico op een slechte invloed voor de televisiekijkers elimineert, enerzijds, en - zoals de rapporteur gezegd heeft - de impuls die de overheid moet geven zodat de publieke omroepen een stimulerende rol kunnen spelen bij de ontwikkeling en de toegang van de burgers tot de nieuwe audiovisuele technologieën, anderzijds.

Arroni
Mijnheer de Voorzitter, wij staan volledig achter het verslag van mevrouw Tongue en zijn het er helemaal mee eens dat de publieke televisie bestaansrecht heeft en voldoende financiële middelen toegewezen moet krijgen. Ze heeft bestaansrecht, omdat ze samen met alle andere zenders het pluralisme in stand houdt, maar ze moet wel deel uitmaken van een systeem waarin de taak van de publieke omroep duidelijk is afgebakend. Ze moet financiële steun krijgen, omdat ze als openbaar orgaan een sociale taak heeft en daarvoor gesubsidieerd moet worden.
Ten aanzien van de manier van financiering verschillen wij van mening met het verslag. In een verslag over de publieke omroep mogen volgens ons de financieringsmethoden niet ontbreken; het is immers de financiering die het bestaan van de publieke omroep waarborgt op een manier die instaat voor de kwaliteit van en het evenwicht in het enorme televisie-aanbod van privé- en publieke zenders; deze kunnen alleen als geheel de functie van publieke omroep vervullen.
De financiering moet doorzichtig zijn en duidelijk zijn afgestemd op elke fase van de taak van publieke omroep die de televisie moet vervullen, dus niet meer om de eindejaarsverliezen aan te zuiveren, dat is een paternalistische handelwijze die de publieke omroep de mogelijkheid ontneemt zich te ontwikkelen en zelf na te gaan op welke terreinen ze inefficiënt bezig is. We moeten die dubbelzinnige vorm van gemengde financiering: kijk- en luistergeld/subsidie/reclame-inkomsten/aanzuivering van verliezen loslaten, want deze kent de publieke omroepen privileges toe die ze niet eens kunnen benutten. Ik vraag me af welke landen in Europa echt tevreden zijn over hun publieke televisie, behalve dan het Verenigd Koninkrijk - ik neem aan dat mevrouw Tongue aan haar eigen Engelse publieke televisie dacht - dat een uitstekende publieke televisie heeft en er - welk een toeval - prima in geslaagd is de financieringsmethoden duidelijk te bepalen en de financiering door de markt, dat wil zeggen reclame, te scheiden van de publieke financiering, dat wil zeggen kijk- en luistergeld.

Larive
Ik spreek in naam van de Liberale Fractie. Hallelujagezang over de publieke omroep, dat is het verslag-Tongue. De publieke omroep als een soort omroepkerk die waakt over de ziel van de kijker als een soort liefhebbende ouder in de huiskamer. Was het maar zo. De tegenprestatie in dit verslag: vrijstelling van enge Europese regels over mededinging en machtsconcentratie. Een liberaal "nee" op deze voorstellen.
In vogelvlucht. Ten eerste, ook liberalen zijn voorstander van een duaal bestel, d.w.z. een sterke publieke omroep die zorgt voor informatie, documentatie en eigen culturele identiteit, maar ook ruimte voor de commerciële omroep. Geen machtsconcentratie, maar keuzemogelijkheden. Ten tweede, dezelfde Europese regels voor publieke omroep en commerciële zenders die een voldoende ruimte bieden voor openbare dienstverlening. Ten derde, efficiency en professionalisering leveren de publieke omroep meer concurrentiekracht op dan grote subsidiestromen. De Nederlandse commissie-Ververs geeft daartoe een eerste aanzet. Ten vierde, universele dienstverlening is niet voorbehouden aan de publieke omroep. Het is heel goed mogelijk dat bepaalde taken daarvan aan privé-ondernemingen worden toevertrouwd. Ten vijfde, schadelijke machtsconcentratie en voortrekkerij zijn uit den boze. Prima dat het Europese Hof van Justitie op 11 juli de verlening aan de EU van de collectieve rechten op grote sportevenementen ongedaan heeft gemaakt. Ons criterium moet zijn: algemene toegankelijkheid en betaalbaarheid en dan kan het zowel de publieke als de commerciële omroep betreffen. Ten zesde, het doorbreken van de vaste rolpatronen in de mediawereld leidt dan wel niet tot echtscheiding, maar wel tot grote verwarring en concurrentieverstoring. De publieke omroep wordt min of meer gedwongen op de commerciële toer te gaan. Anderzijds zijn de nieuwe commerciële zenders die hun inkomsten puur uit de markt moeten halen, wel gebonden aan regels die niets te maken hebben met vrije markt, zoals quota en investeringsverplichting.
Voorzitter, commissaris Bangemann met zijn komende Groenboek en commissaris Monti hebben een belangrijke taak. Welke ondernemingen zijn belast met openbare dienstverlening? Wat is überhaupt openbare dienstverlening? Welke zijn de nationale en Europese regels voor televisiesubsidie en wat zijn de criteria en de beperkingen ervan. Ten slotte, het moge duidelijk zijn dat de Liberale Fractie dit verslag alleen kan steunen als een aantal amendementen wordt aangenomen en een groot aantal paragrafen uit de resolutie verdwijnt.

Pailler
Mijnheer de Voorzitter, bij de lezing van het verslag van Carole Tongue, die wij bedanken, ziet men zich iets aftekenen dat een publieke televisie-omroep in elk van onze lid-staten zou kunnen zijn. Een omroep die onafhankelijk is van de politieke en economische macht, veeleisend inzake de inhoud ervan en die de taak op zich neemt om democratische waarden over te brengen; maar toch ook een televisie die met dezelfde veeleisendheid op eerlijke manier - objectiviteit ter zake is sinds talrijke jaren als een illusie verjaagd -, informatie overbrengt, die op pluralistische wijze informatie brengt, verstrooit, cultiveert en opvoedt. Deze televisie mag niet worden beroofd van de noodzakelijke middelen voor de toegang ervan tot de informatiemaatschappij want dat is de enige garantie voor de burgers om toe te treden tot nieuwe diensten, zonder economische, sociale, noch geografische discriminatie.
Dit verslag verdient meer te zijn dan een initiatiefverslag, rekening gehouden met de nieuwe en recente weigering van de Commissie - en hierbij richt ik mij in het bijzonder tot u, mijnheer Bangemann - om een richtlijn voor te stellen inzake de mediaconcentratie en het pluralisme. Is er toekomst voor een publieke televisie-omroep in een omgeving die door vier of vijf groepen wordt gedomineerd, en in de toekomst hermetisch wordt afgesloten, waarbij de wereldmacht zich nu al aftekent door middel van dagelijkse herstructureringen, met een vreselijk offensief tegen het digitale? Om de autonomie en het voortbestaan van de publieke pool te versterken zou er in Europa echter een politieke wil moeten zijn om de produktiemiddelen te handhaven en te ontwikkelen. Voor Frankrijk bijvoorbeeld schijnt de Commissie de regering aan te moedigen en aan te zetten tot het herstructureren van de Franse produktiemaatschappij door privatisering. Ook al is de capaciteit aanwezig, ook al wordt de geavanceerde technologie toegepast, ook al bestaat er een materieel en technisch erfgoed - en om maar een voorbeeld te geven: digitale mobiele eenheden, studio's enz. -, dan brengt toch de ideologische verblinding van de regeringen en van de Commissie hen ertoe al deze belangrijke troeven te ontkennen in het belang van de financier, de heer Butler. Laatstgenoemde heeft de hoofdprijs gewonnen! Met een steun van 50 miljoen Franse frank krijgt hij een geschenk van 1, 4 miljard overheidsfondsen, plus het erfgoed dat zojuist werd beschreven en ontslaat dan 660 van de 1040 werknemers.
Na hetgeen u ons zojuist heeft gezegd, mijnheer Bangemann, denk ik dat men zich vragen moet stellen over het aantal potentiële arbeidsplaatsen, maar ook over de afschaffing van arbeidsplaatsen. Kijk maar eens naar de telecommunicatiesector: de dalingen in die sector - en u weet dit maar al te goed - spelen zich af op het gebied van de lange afstand-telecommunicatie en voor de grote ondernemingen, en zeker niet voor de gewone burger. Als je deze sector een eerlijke kans geeft is de openbare dienstverlening dan ook niet de belangrijkste publieke vijand, maar een toekomstidee!

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, hulde aan Carole Tongue voor haar betrokkenheid en haar welbespraaktheid in deze kwestie. Ik heb zelf belang bij dit vraagstuk als gelegenheidsproducent voor de publieke omroep en voor commerciële zenders in het Verenigd Koninkrijk. Daar kom ik zo dadelijk op terug.
Tegen enkele sprekers in dit debat - de heer Arroni en mevrouw Larive - zou ik willen zeggen dat we niet moeten vergeten wat de markt doen kan. Wij aanvaarden dat, wij aanvaarden de vitaliteit en de kracht van de markt. Maar de markt biedt geen authentieke diversiteit in alle omstandigheden, noch een universele dienstverlening wanneer dat het meest nodig is.
Laat mij u vertellen wat er in mijn eigen land aan de hand is. De BBC en Channel 4 zijn twee totaal verschillende vormen van publieke omroep: de een wordt gesubsidieerd (kijk- en luistergeld), de ander wordt uit reclame-inkomsten betaald. De een is de eerste en de ander de jongste en misschien ook laatste loot aan de stam van de publieke omroep. Wat gebeurt er nu met de BBC? Carole Tongue sprak daarover. De BBC is in de slag met adviseurs die haar manen op reclame over te gaan en het op een akkoordje te gooien met uitgerekend die mensen die haar trachten te vernietigen. Vandaag heeft ze bekendgemaakt dat ze op sportgebied moet afhaken, omdat er nu enorme financiële middelen worden ingezet om die groepen van het grote publiek weg te halen die de BBC nodig heeft om haar diversiteit en natuurlijk haar publiek te behouden. Nu zeggen figuren binnen onze regering dat Channel 4 moet privatiseren, de zender die nota bene het beste was toegerust om de nieuwe belangen te dienen met een opdracht als publieke omroeporganisatie in de vorm van een openbare organisatie zonder particuliere aandeelhouders. Wat de kwaliteit van de programma's betreft, wat de diversiteit van de diensten betreft is er geen enkele reden voor die privatisering te bedenken. Die is op het moreel van een bankoverval gebaseerd. Het is niets meer of minder dan een aanval op de middelen waarmee deze zender zijn kwaliteitsprogramma's in ons land kan brengen.
Neemt u mij niet kwalijk dat ik hoofdzakelijk over de situatie in Groot-Brittannië heb gesproken. Radio en televisie is een gebied waar we nog een beetje trots op kunnen zijn, maar we schamen ons diep over het soort uitzendingen dat Europa de komende tien jaar misschien zal moeten verduren.

Perry
Mijnheer de Voorzitter, nu ik de vorige spreker zo heb beluisterd, vraag ik me af waarom we niet trots kunnen zijn op de programma's van de publieke omroep en op de programma's van de privézenders. Dat is dacht ik toch het soort televisie dat we willen.
Het staat voor mij vast dat de publieke televisie-omroep als het gaat om het bevredigen van de kijkbehoeften van het publiek een belangrijke en waardevolle rol heeft gespeeld, speelt en zal blijven spelen. Dit geldt ongetwijfeld voor elk land van de Europese Unie, maar als Britse afgevaardigde breng ik graag hulde aan de zeer hoge normen en de leidende rol die de BBC in de publieke omroepwereld op zich heeft genomen.
Laten we echter de rol van de publieke sector ook weer niet overschatten. Ook moeten we de wettige en waardevolle rol niet vergeten die de privé-sector op het gebied van televisie heeft gespeeld en nog steeds speelt. Als dit debat over de pers zou gaan zouden we allemaal ernstige bezwaren hebben tegen een publieke pers. Ik weet nog niet zo zeker of we wel die boude beweringen over de publieke omroep moeten doen die we gemaakt hebben. Ik heb me van stemming onthouden toen dit verslag in de commissie kwam omdat het mijns inziens niet het gewenste eerlijke en juiste evenwicht bereikt.
Ik zal een aantal dingen noemen. Wat sport betreft is het niet goed voorbij te gaan aan de belangrijke financiële bijdrage van de privé-sector aan allerlei sportactiviteiten. Sport en de publieke belangstelling voor sportprogramma's is hier volgens mij op drie verschillende manieren bij gebaat. Er worden nu vanwege de privé-sector veel meer minderheidssporten uitgezonden. Sportverenigingen hebben meer geld, een eerlijker deel van het geld, en kunnen dat geld zelf weer naar de sport doorsluizen door faciliteiten en opleidingen te ontwikkelen om mensen voor die sporten te interesseren. Sportlieden zien hun vaardigheden nu op een eerlijke manier beloond worden en dankzij hun kunnen wordt sport het aanzien waard.
Verder sta ik achter de incidentele financiële bijstand van de Gemeenschap voor omroeporganisaties met een paneuropese opdracht, zoals Euronews. Ik betwijfel echter of deze steun oneindig moet zijn. Dat soort programma's heeft een publiek nodig als raison d'être en de marktwerking is de beste methode om dit soort organisaties ertoe te bewegen een publiek te zoeken. Hoge subsidies toekennen aan kwaliteitsprogramma's waar geen hond naar kijkt is geld over de balk smijten.
We staan aan de vooravond van een belangrijke ontwikkeling in de wereld van de televisieomroepen, het tijdperk van de digitale televisie staat voor de deur, maar ik ben ervan overtuigd dat we de privé-sector niet met beheersmechanismen en voorschriften buiten de deur moeten houden, en de publieke sector maar zijn gang moeten laten gaan zodat die in lethargie kan vervallen, niets vernieuwends meer brengt en zich niet meer om de wensen van het publiek bekommert.

Ahlqvist
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag beginnen met mijn partijgenoot Carole Tongue te bedanken voor haar uitstekende werk, niet alleen het werk aan het verslag zelf, maar ook haar inzet om dit zeer belangrijke thema vandaag in het Parlement besproken te krijgen.
Zoals Carole Tongue benadrukt, is de televisie nog steeds ons meest invloedrijke massamedium. Daarom is het zo ongelooflijk belangrijk dat de uitgezonden programma's worden gekenmerkt door kwaliteit, pluralisme en objectieve informatie. Wij moeten onze kinderen beschermen tegen geweld en pornografie, en tegelijkertijd zorgen voor amusement en informatie van hoog niveau. De televisie moet haar verantwoordelijkheid op zich nemen. De televisie heeft een voorbeeldfunctie, zeker op het punt van geweld. Kapitaalkrachtige publieke omroepen bieden hiervoor de garantie. De steun van de EU en de lid-staten moet worden verbeterd.
De televisie is ook een onontbeerlijk forum voor de zevende kunst - de filmindustrie. In een tijd waarin kleine onafhankelijke bioscoopzalen grotendeels hebben moeten wijken voor grote bioscoopcomplexen, die astronomische bedragen verdienen aan het vertonen van Amerikaanse massaproducten, is de televisie niet zelden onze enige kans om alternatieve en/of buitenlandse films te zien. Daarom hebben de omroeporganisaties ook in dit verband een zeer belangrijke rol, namelijk om het Europese publiek toegang te verschaffen tot de cultuur van het eigen land en het eigen werelddeel. Wat op de televisie wordt vertoond, weerspiegelt de geest van onze tijd, maar draagt er ook toe bij om de waarden van die tijd vorm te geven. Laten wij er daarom tezamen voor strijden dat deze waarden onze democratische en humanistische cultuur inderdaad waardig zullen zijn.

Imaz San Miguel
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag bevat een aspect dat ik graag wil benadrukken, namelijk dat financiering door de overheid van de publieke omroepen legitiem is. Maar ik zou hier nog iets aan toe willen voegen en dat is dat financiering door de overheid van de publieke omroepen in veel gevallen zelfs noodzakelijk is.
De uitleg is eenvoudig: de publieke omroep verstrekt de samenleving op veel vlakken een dienst die niet geheel door de markt gefinancierd kan worden. Een dienstverlening die nodig is om het multiculturele karakter te garanderen, om de taalkundige pluraliteit vooral in kleinere gemeenschappen te bevorderen, om de eigen produkties te stimuleren en om de culturele en educatieve dienstverlening uit te bouwen. En dat zijn diensten die de burger nu moet krijgen en in de multimediamaatschappij die nu gecreëerd wordt. Als nu de markt daar niet volledig voor in kan staan, dan moeten de openbare instellingen daarvoor zorgen.
Er zijn in onze maatschappij domeinen die niet beoordeeld kunnen worden volgens het concept van pure en harde concurrentie, en een daarvan wordt gevormd door de verplichtingen die een publieke omroep heeft tegenover de maatschappij en die proportioneel gecompenseerd worden via financiering door de overheid. Ik zal een duidelijk voorbeeld geven: het Baskisch wordt gesproken door 800.000 mensen; deze mensen hebben 50 miljoen franstaligen en 35 miljoen spaanstaligen als hun buren. In een dergelijke situatie kunnen we moeilijk verwachten dat de markt het audiovisuele gebruik van het Baskisch zal gaan bevorderen. Daarom moet de maatschappij de publieke omroep financieren. Immers de democratie veronderstelt tolerantie en respect voor het pluriculturele en in onze samenleving draagt de publieke omroep bij om daarvoor te zorgen. Door informatie aan natuurlijke gemeenschappen en op lokaal niveau te bevorderen, draagt men bij tot het vormgeven aan en opbouwen van een Europa vanuit de eerbiediging voor de identiteit, het zelfbestuur en de subsidiariteit.
Het is belangrijk dat het Europees Parlement deze boodschap lanceert en de Europese Commissie duidelijk zegt dat de gewone mededingingsregels in dit geval niet opgaan voor het totstandbrengen van een verenigd en pluralistisch Europa.

Junker
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij staan ongetwijfeld op een keerpunt in de geschiedenis van de omroep. Daarom is de stellingname van dit Parlement uiterst belangrijk. Doordat de omroep als cultuurgoed steeds meer op de helling wordt gezet, worden wij immers almaar verder in het defensief gedrongen.
Ik verwijs naar de hoorzitting die gisteren op uitnodiging van de Commissie heeft plaatsgevonden. Die heeft zich beraden over een regelgevend kader voor omroep en telecommunicatie op basis van een studie waarvan wij de inhoud alleen maar als uiterst teleurstellend kunnen bestempelen. Die studie laat vrijwel geen ruimte meer voor de openbare omroep. De in die studie voorgestelde nieuwe visie heeft uitsluitend aandacht voor de multimediamarkt, die alleen maar zoveel mogelijk winst wil maken.
Wij kunnen dat niet aanvaarden en eisen dat de Commissie het beloofde Groenboek voorlegt. Dat Groenboek moet over de nieuwe diensten klaarheid brengen. Wij moeten immers een antwoord formuleren op de volgende vraag: wat is, in het tijdperk van de multimediale globalisering, nog al dan niet omroep? De hier vaak geuite vrees dat wij met betrekking tot de culturele ontwikkelingen met de rug tegen de muur staan, is jammer genoeg niet ongegrond.
Het ziet ernaar uit dat wij ons nog alleen met randverschijnselen zullen mogen bezighouden, bij voorbeeld de bescherming van de jeugd, maar niet meer met de algemene toegankelijkheid of met informatie, educatie of amusement. Dat is nochtans een oorspronkelijke taak van de omroep en moet dat in deze tijd van digitalisering ook blijven. Die digitalisering opent weliswaar nieuwe technische mogelijkheden maar mag ons er niet toe verleiden afstand te doen van wat wij waardevol vinden.

Caudron
Geachte commissaris, geachte collega's, onze collega Carole Tongue van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media legt ons vandaag een belangrijk initiatiefverslag voor. Op mijn beurt wil ik ook eer betonen aan het kwalitatief hoogstaande werk dat nu voor ons ligt. Bij dezelfde gelegenheid wil ik ook tegen Carole zeggen op welk punt ik haar werk in de hele audiovisuele sector waardeer en tegen de heer Bangemann op welk vlak het goed zou zijn als hij vaker naar ons luistert als over deze sector gesproken wordt.
Wij zijn ons vandaag de dag allen bewust van het explosieve aanbod van televisieuitzendingen in de gehele wereld en niemand kan zich daarover beklagen. De veelvoud aan zenders en programma's garandeert de vrijheid van meningsuiting en houdt een gedeelte van de democratie in stand. Deze veelvoud is dan ook een noodzakelijke voorwaarde voor deze vrijheid, maar - en iedereen weet dit - het is geen voldoende voorwaarde.
Evenals de rapporteur hecht ik ook veel waarde aan het bestaan van een publieke televisie-omroep. De publieke omroep vertegenwoordigt en garandeert een zo groot mogelijke toegang tot kwalitatief hoogstaande uitzendingen, tot een televisie die de culturele rijkdom van de Europese Unie moet bevorderen. De publieke omroep stelt allen die niet over de financiële en technische middelen beschikken om alle particuliere zenders te ontvangen, in staat toegang te hebben tot de cultuur. De Europese Unie moet dan ook absoluut het behoud van deze publieke televisiezenders garanderen en de lid-staten de mogelijkheid geven om over de financiering ervan te waken. Als tegenprestaties zullen deze zenders zich dan aan een nauwkeurig kader houden dat overeenkomt met de redenen van hun bestaan. Dit netwerk van Europese publieke zenders kan en moet het geprivilegieerde distributiepunt worden voor Europese produkties en moet op dat vlak een stimulans zijn voor de particuliere zenders. Dat is belangrijk voor de uiteindelijke komst van een echt Europa van de burgers. Mijnheer Bangemann, wij zouden het zeer op prijs stellen als u ditmaal naar ons zou willen luisteren.

Bangemann
Mevrouw de Voorzitter, het is voor mij niet alleen een plicht maar - ik zeg dat ter attentie van de heer Caudron - ook een genoegen naar hem en de andere leden van het Parlement te luisteren. Bij ons eigen beraad hebben wij uiteraard met het verslag van mevrouw Tongue rekening gehouden. Wij zullen dat ook blijven doen. Alleen wordt de rol van de openbare omroep volgens mij - ook mevrouw Larive heeft dat uitdrukkelijk gezegd - in het verslag van mevrouw Tongue wel zeer optimistisch en positief voorgesteld.
Ik zou u allen willen verzoeken de openbare omroep even kritisch als de privé-zenders te bekijken. Het gaat bij voorbeeld niet op dat men, alleen maar omdat het om een openbare oproep gaat, geen kwaliteitseisen stelt. Wij willen kwaliteit en menen dat de eenvoudigste manier om daartoe te komen juist de concurrentie met privézenders is. Zo kan de luisteraar of kijker doen wat hij het best vindt.
Zoals mevrouw Tongue terecht heeft onderstreept, rijst wel de vraag naar de plaats van de openbare omroep in de door de concurrentie gekenmerkte context. In de huidige situatie heeft de openbare omroep voor- maar ook nadelen. Financiering via bijdragen of andere openbare middelen biedt een concurrentievoordeel, maar dat de openbare omroep vrijwel geen privé-inkomsten heeft, is dan weer een nadeel. Op dat punt zal men moeten beslissen wat men wil.
Ik kom nu tot wat de heer Barzanti heeft gezegd. Uiteraard zullen wij de kwestie van de openbare dienst en de openbare omroep onderzoeken. Ik zou de leden van het Parlement echter willen vragen ook eens naar een lid van de Commissie te willen luisteren. De Commissie luistert altijd naar het Parlement en dus zou u ook misschien eens naar mij kunnen luisteren.
Natuurlijk wordt daarover gediscussieerd. Over de openbare dienst moet ook worden gesproken. De vraag is uiteraard in hoever wij daarvoor Europese regels kunnen ontwerpen. Zo gelden voor de openbare omroep en de televisie in elke lid-staat andere regels. De heer Barzanti heeft gelijk en mevrouw Castellina vindt die nationale verschillen erg belangrijk. Het zou zeker verkeerd zijn nu een Europese regeling op te dringen.
Ik wil ook rechtzetten wat tijdens het debat over de controle op de concentratie in de mediasector is gezegd. De Commissie heeft dat niet geweigerd. Wij hebben aan de hand van een eerste ontwerp van de heer Monti een verkennend gesprek gehad. Slechts weinigen stonden achter de voorgestelde aanpak. Die aanpak was immers zeer Europees. Ook daar werd gezegd dat de mediaconcentratie in elk geval op dit ogenblik een probleem van de nationale lid-staten is. Zodra het een grensoverschrijdend probleem wordt, krijgt het een Europees karakter en moeten wij nagaan wat wij op Europees niveau kunnen regelen.
De heer Monti en ikzelf zijn de grootste pleitbezorgers van de controle op concentratie in de mediasector. In tegenstelling tot wat mevrouw Pailler meende, hebben wij die dus niet afgewezen. De discussie daarover is aan de gang. Wij wensen te regelen wat op Europees niveau kan worden geregeld.
Ten slotte wil ik ter attentie van mevrouw Castellina, die - zoals trouwens ook anderen - vreest dat de openbare omroep wordt gemarginaliseerd, het volgende opmerken. In de eerste plaats heeft dat niets met de nieuwe diensten te maken. Belangrijk is hoe men die nieuwe diensten definieert. De Commissie vindt het niet goed dat men te veel nieuwe diensten onder het begrip omroep onderbrengt. Ook de meerderheid in het Parlement deelt die mening. De reden is eenvoudig dat de voorwaarden inzake toelating en controle verschillend moeten zijn. Men kan niet elke nieuwe dienst aan die strenge regels onderwerpen. Vooral ter attentie van de heer Kuhne merk ik op dat wij er uiteraard geen bezwaar tegen hebben dat de openbare omroep die nieuwe diensten gebruikt of zelf aanbiedt. Dat is niet ons probleem. De moeilijkheid was alleen - ik hoop dat het geen echt probleem wordt - dat te veel van die nieuwe diensten als omroep werden beschouwd.
Nog een allerlaatste opmerking over die marginalisering: mevrouw Castellina, ik vind het jammer dat bij u alles is ingestort toen u mijn naam vernoemde. Dat heb ik uiteraard niet bedoeld. Ik verheug mij er echter over dat de openbare omroep inzake informatie en duiding niet langer een feitelijke monopoliepositie bekleedt, maar het tegen andere informatiebronnen moet opnemen. Dat de burgers bij voorbeeld ook door privé-zenders, waarvan sommige zelfs uitsluitend nieuwsberichten brengen, worden geïnformeerd vind ik volstrekt niet verkeerd. Mevrouw Tongue, dat iemand een feitelijk monopolie bezit en daarvan, zij het met de beste bedoelingen, ook gebruik maakt, is zeker geen toonbeeld van democratie. De Commissie wenst de openbare omroep noch de privé-zenders te diaboliseren. Zoals de heer Hoppenstedt blijven wij bij dit alles vrij bedaard. Wij hebben echter wel graag dat de mensen hun deugdelijkheid bewijzen. Als de openbare omroep zo goed is als mevrouw Tongue meent, hoeven wij ons over zijn toekomst geen zorgen te maken.

De Voorzitter
Ik dank commissaris Bangemann.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt dadelijk plaats.

Pasty
Mevrouw de Voorzitter, mijn verwijzing naar het Reglement heeft betrekking op de inachtneming van onze agenda.
Wij hebben gisteren voor een agenda gestemd waarin werd voorzien dat de tijd tussen 19.00 en 21.00 uur op dinsdag, en in iedere maandelijkse vergaderperiode, gereserveerd is voor de fractievergaderingen en dat de commissievergaderingen tussen 17.30 uur en 19.00 uur moeten plaatsvinden. Nu heb ik net vernomen dat ten minste twee commissies, de Begrotingscommissie en de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, besloten hebben tussen 19.00 en 21.00 uur bijeen te komen.
Dat is niet aanvaardbaar, want de fractievergaderingen zijn essentieel voor ons om ons door middel van discussie in staat te stellen ons standpunt voor de stemmingen te bepalen. Ik wil graag weten wie deze commissievergaderingen heeft kunnen toestaan buiten het hiervoor voorziene tijdsbestek en ik wil dat deze vergaderingen geannuleerd worden en in het tijdschema tussen 17.30 en 19.00 uur worden ingelast.

De Voorzitter
Mijnheer Pasty, ik neem kennis van uw bezwaren. Ik meen te weten dat deze vergaderingen omwille van dringende problemen zijn toegestaan. Maar ik wil u graag suggereren om deze kwestie bij de komende vergadering van de Conferentie van voorzitters, waarvan u lid bent, ter sprake te brengen.

Jacob
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een motie van orde indienen. Ik ben van mening dat ons Parlement vrij en ongeremd zijn uitspraken moet kunnen doen. Het schokte mij echter enigszins op de etage hieronder een kooi voor kalveren te zien terwijl wij dit onderwerp zullen bespreken. Als die kooi daar staat in naam van de vrijheid van meningsuiting, wil ik dat wel accepteren. Maar laat mij dan ook een oproep doen aan de veehouders uit de Elzas dat zij aanstaande vrijdag met levende dieren naar het Parlement komen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Jacob, ik ben ervan overtuigd dat deze incidenten de Vergadering er niet van zullen weerhouden om in alle vrijheid te stemmen.

Stemming
Mosiek-Urbahn
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, het voorstel voor een richtlijn tot wijziging van de richtlijn betreffende een solvabiliteitsratio voor kredietinstellingen, waarover wij nu gaan stemmen, verdient onze steun.
Het belangrijkste punt van het voorstel is de verlenging van de reeds op 1 januari 1996 verstreken risicoweging van 50 % op hypothecaire kredieten voor kantoorgebouwen en panden voor diverse handelsdoeleinden tot 1 januari 2001. De mogelijkheid van die risicoweging van 50 % gold tot nu toe slechts voor vier lid-staten en wordt tot alle lid-staten van de Europese Unie uitgebreid. De weging van het kredietrisico, dat wil zeggen de zekerheidsstelling voor de door de bank verstrekte financieringen met eigen kapitaal, is een elementair principe van banktoezicht. Het behoud van die risicoweging in de Europese Unie en de uitbreiding ervan tot alle lidstaten is economisch onderbouwd, door een groot aantal risicobuffers gerechtvaardigd en ook uit het oogpunt van de mededinging onbedenkelijk.
Wat de risicofactoren betreft, geldt een beleningsgrens van 60 % van de waarde van het onroerend goed. De waarde van het onroerend goed wordt op basis van strenge criteria bepaald en de goederen moeten bovendien extra verzekerd zijn.
In Europa stelt men een stijgende tendens vast. Als dit voorstel voor een richtlijn niet wordt aangenomen, stijgen de rente- en terugbetalingstarieven met 0, 25 %. Dat is in de huidige omstandigheden niet te rechtvaardigen. Daarom verzoek ik u dit voorstel aan te nemen.

De Voorzitter
Mevrouw Mosiek-Urbahn, u had mij gezegd dat u een korte verklaring wilde afleggen. Ik had in feite gewild dat zij een beetje korter was geweest.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Kirsten Jensen en Blak
Wij zijn het eens met de aanbeveling van de Commissie juridische zaken betreffende het voorstel van de Commissie. Er is al altijd behoefte geweest om de overgangsregeling in de richtlijn voor hypothecaire leningen voor commercieel onroerend goed te verlengen. De handelseconomische gevolgen zijn zo belangrijk dat wij het compromis nu steunen.
Verslag-Van der Waal
Holm
Het is volkomen juist dat er condities moeten worden geschapen om de binnenwateren meer betekenis te geven als vervoersweg. De ontwikkeling van de laatste jaren heeft helaas aangetoond dat het vervoer over de weg het meest is toegenomen, hetgeen verontrustend is voor ons gemeenschappelijk milieu. Daarom is het van het grootste belang dat we ons sterk inzetten voor milieuvriendelijk vervoerswegen zoals het spoor en de binnenwateren. Op deze gebieden zijn grote structurele investeringen nodig, in plaats van dat er, zoals nu, miljarden kronen worden geïnvesteerd in snelwegen en onnodige bruggen zoals de Sontbrug. De Raad heeft in dit verband een op zijn zachtst gezegd verontrustend standpunt ingenomen, waar het Europees Parlement krachtig op moet reageren.
Verslag-De Esteban Martin
Ford
Mevrouw de Voorzitter, namens de Socialistische Fractie wil ik commissaris Van den Broek graag bedanken voor zijn reactie op het debat over dit verslag over de mensenrechten in de Europese Unie. Hij heeft beloofd dat de Commissie een aantal maatregelen zal nemen om het seksueel misbruik van kinderen in de Europese Unie en het sekstoerisme tegen te gaan en pedofilienetwerken in het veld en op Internet nauwlettend in de gaten te houden. Dat deze maatregelen bepaald geen overbodige luxe zijn blijkt tragisch genoeg uit de gebeurtenissen in Engeland van de afgelopen paar jaar en uit de recente huiveringwekkende ontdekkingen in België.
Deze maatregelen kunnen echter alleen vruchten afwerpen als alle lid-staten hetzelfde doel nastreven. Ik zou graag willen weten of hij denkt de instemming van de vertegenwoordigers van de regering van het Verenigd Koninkrijk met deze maatregelen te kunnen krijgen; zij lijken namelijk bereid elke Europese maatregel van welk belang dan ook voor de mensen in Europa te offeren op het altaar van het euro-scepticisme en de subsidiariteit. We moeten Europol, de in Den Haag gevestigde verbindingsorganisatie voor politie en douane, inschakelen om informatie over deze kwesties uit te wisselen. Er moet nieuwe wetgeving op Europees niveau komen om niet alleen pedofilienetwerken, maar ook pornografie, neo-nazi's en racisten op Internet in de gaten te houden. De vraag is of we daarbij de gewenste hulp krijgen.
Verder wil ik de Commissie feliciteren met het feit dat 1997 het jaar tegen racisme zal worden, en haar bedanken voor haar steun aan het EU-waarnemingscentrum voor racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme, dat overeenkomstig de aanbevelingen van het raadgevend comité zal worden opgezet na op de Top van Florence te zijn gesteund. Hopelijk versprak hij zich toen hij zei te hopen dat de antiracismeclausule in de verdragen zal worden opgenomen. Commissaris Flynn heeft immers al gezegd dat er in het Gemeenschaps verdrag een antiracisme-clausule moet worden opgenomen, dat is een veel betere plek dat de vage beloften van de derde pijler.
Ter afsluiting, mensenrechten in de Gemeenschap moeten burgers in staat stellen lid te worden van religieuze organisaties en ze ook weer in alle vrijheid te verlaten, zonder deze organisaties een speciale belastingpositie toe te kennen die andere culturele en sociale organisaties ook niet hebben.

Van der Waal
Mevrouw de Voorzitter, de Nederlanders van onze fractie hebben om verschillende redenen tegen het verslag Esteban Martin gestemd. Om te beginnen zijn wij van mening dat er een duidelijk onderscheid bestaat tussen de klassieke grondrechten en de overige sociaal-economische en culturele rechten. De laatste bevatten voor een deel juiste uitspraken, maar het zijn politieke doelstellingen, geen mensenrechten.
Voorts vinden wij het bezwaarlijk dat in veel van deze paragrafen aangedrongen wordt op communautair optreden. Ook wij vinden dat racisme bestreden moet worden, maar de taak daarvoor ligt voornamelijk op nationaal niveau. De lid-staten zijn allen aangesloten bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en zijn zeer wel in staat om voor handhaving van de mensenrechten zorg te dragen. Ook sommige vrijheden worden zeer ruim ingevuld. Zo wordt bij vrijheid van meningsuiting een grens getrokken bij de persoonlijke levenssfeer en de goede naam van anderen. Ik mis hierbij godslastering, pornografie en uitingen van zedenkwetsende aard.
Tenslotte hecht ik er vooral aan te verklaren waarom wij tegen paragraaf 93 hebben gestemd, omdat een bepaald stemgedrag al te gemakkelijk het stempel extreem-rechts krijgt opgedrukt. De tendens die zich bij links voordoet om anderen, die minder extreme ideeën hebben dan zijzelf, zo aan te merken, ondermijnt de aandacht voor het werkelijke probleem. In uitspraken als die in paragraaf 93 toont het Parlement zich niet minder extreem en totalitair. Het feit dat de extreem-rechtse partijen er ideeën en praktijken op nahouden die ook wij verwerpelijk achten, houdt voor ons niet automatisch in dat deze partijen van de politiek en het bestuur uitgesloten moeten worden. Zolang zij functioneren binnen de regels van ons democratisch rechtssysteem is daar geen reden toe. Wij moeten in ons handelen hun methoden en wijze van optreden niet overnemen.

Le Gallou
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben de jaarlijkse komische situatie in verband met de rechten van de mens meegemaakt, maar het belangrijkste van de rechten van de mens is de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van denken!
Welnu, de Franse regering - die u volgens mij steunt, mevrouw de Voorzitter - maakt zich op om in naam van de nieuwe dominante en totalitaire ideologie - het antiracisme - voor een wet te stemmen die niet de handelingen, niet de woorden, niet de geschriften, maar wel de intenties, de bijgedachten die deze motiveren, veroordeelt. Met andere woorden, de Franse regering maakt aanstalten om een beleid van bijgedachten in te voeren en dat is een stap terug inzake de vrijheden en een juridische stap terug zonder weerga.
Deze wet heeft niet eenvoudigweg betrekking op enkele verkozenen van het Front National: zij bedreigt miljoenen Fransen in hun vrijheid. De ouders van de leerlingen - en ik geloof dat u zich voor een vereniging op dat gebied heeft ingezet - die, in afwijking van of als uitzondering op het scholenplan, hun kinderen les willen laten volgen op scholen met weinig immigranten, welnu, deze ouders kunnen nu door de nieuwe schurkachtige wet van de Franse regering worden vervolgd. De werkgever kan niet meer vrijelijk zijn personeel kiezen zonder het gevaar te lopen te worden vervolgd. Hetzelfde geldt voor de leerkrachten die ook in hun vrijheid worden aangetast. ...
(De Voorzitter ontneemt de spreker het woord) ... worden bedreigd door een wet van bijbedoelingen, een burgeroorlog-wet en wij moeten vermijden dat dit gebeurt, want dat betekent het einde van onze vrijheden.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Le Gallou. Ik wil u er ten overvloede op wijzen dat ik deze plaats bekleed in de hoedanigheid van Europees afgevaardigde, van ondervoorzitter en van voorzitter van de vergadering en niet in de hoedanigheid die u mij heeft toegekend.

Blot
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het stemmen voor een verslag over de rechten van de mens zou onze Vergadering ertoe moeten aanzetten over een vreselijke paradox na te denken.
Historisch gezien werd de meest edelmoedige verklaring - die van 1793 - goedgekeurd door de meest terroristische regering van die tijd. Dit fenomeen heeft zich na 1945 weer herhaald, toen Stalin de USSR de Universele Verklaring heeft laten tekenen. Omgekeerd heeft het Verenigd Koninkrijk, dat geen verklaring van de rechten van de mens heeft goedgekeurd, geen enkele misdaad begaan van die omvang als die van Robespierre of Stalin.
Dat moet de opstellers van verklaringen tot een bepaalde bescheidenheid aanzetten. Ik voeg eraan toe dat de grote filosoof Hegel uiteengezet heeft waarom het zoeken naar de absolute vrijheid door middel van de afkondiging van steeds uitgebreidere mensenrechten noodzakelijkerwijs uitloopt op terreur: wanneer een individu het algemene bewustzijn denkt voor te stellen, is hij geneigd om de minste oppositie van ieder ander niet meer te tolereren. En Hegel legt hierbij uit dat de liefde van allen concreet wordt omgezet in de haat van iedereen.
Derhalve ben ik van mening dat verklaringen over de rechten van de mens volstaan op nationaal niveau. Het is niet noodzakelijk om een verklaring op Europees niveau te ondertekenen.

Jung
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag is niet echt een verslag over de mensenrechtensituatie in de Europese Unie. In de eerste plaats bevat het nauwelijks feiten. In de tweede plaats kan het met zijn 126 punten en 24 amendementen, die wegens tijdgebrek onvoldoende zorgvuldig konden worden onderzocht, moeilijk goede voorstellen bevatten om de situatie te verbeteren. In de derde plaats gaat het verslag te vaak in op toepassingsproblemen, waarvoor de lid-staten bevoegd zijn, waardoor het strijdig is met het subsidiariteitsbeginsel en de bevoegdheden van de nationale parlementen ondergraaft. In de vierde plaats bestaat het grotendeels uit een opsomming van reeds genomen besluiten en telkens opnieuw herhaalde eisen, waardoor het een ten dele onoverzichtelijke en overladen opstapeling van onrealistische eisen is geworden. In de vijfde plaats is het verslag op een aantal essentiële punten ook naar de vorm onaanvaardbaar.
Wij willen dat de mensenrechten onverkort worden geëerbiedigd maar menen niet dat wij de mensenrechten een dienst bewijzen door dit verwarde eisenpakket, waarin allerlei problemen zoals het milieu en de strijdkrachten en de procesvoering in het Verenigd Koninkrijk worden aangesneden maar niet ernstig worden behandeld, aan te nemen. Daarom verwerpen wij het verslag in zijn geheel. Het leek ons niet zinvol een aantal positieve punten goed te keuren omdat wij ze dan al te zeer uit hun context lichten. Daarom hebben wij ons bij de stemming onthouden.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, ik zou mevrouw De Esteban Martin, die hier jammer genoeg niet meer aanwezig is, hartelijk willen danken. Zij heeft ervoor gezorgd dat bij de behandeling van dit verslag over de mensenrechten ook een aantal aandachtspunten van onze fractie aan bod komen. Ik vind het jammer dat zij vandaag van haar eigen fractie niet de steun krijgt die zij verdient. Wij kunnen dat echter alleen maar vaststellen.
Met de aanneming van dit verslag hebben wij vandaag een belangrijke stap voorwaarts gedaan. Het Europees Parlement beschikt nu opnieuw over een tekst op basis waarvan het ook over de schendingen van de mensenrechten buiten de Europese Unie kan spreken. Wie niet toegeeft wat in eigen huis verkeerd gaat, heeft immers ook niet het recht kritiek te leveren op wat elders schort. Met betrekking tot wat de heren Le Gallou en Blot hebben gezegd, wil ik alleen maar opmerken dat ook zij het recht hebben dwaasheden te verkondigen. Onzin vertellen is ook een recht van de mens. Dit is een debat over de mensenrechten, en daarom nemen wij hen hun nogal idiote opmerkingen niet kwalijk.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, links en rechts extremisme zijn al even verwerpelijk. In de praktijk kan men daartussen trouwens vaak geen onderscheid meer maken. wij moeten ze beide veroordelen.

Berthu
Het verslag van mevrouw De Esteban Martin over het respect van de rechten van de mens in de Europese Unie roert veel te veel onderwerpen aan om ze grondig te kunnen behandelen. Zo worden wij verzocht ons in een stemming uit te spreken over 125 zeer verschillende voorstellen van zeer ongelijke waarde, waarvan sommige absoluut van een twijfelachtig gehalte, zoals het voorstel dat ik in het debat voorafgaande aan de stemming aan de kaak heb gesteld. Dat verklaart ons voorbehoud.
Bovendien komt een wezenlijk probleem, waarover de IGC zich overigens zou moeten buigen, niet aan de orde, terwijl het recent toch door een aantal lid-staten is genoemd: het betreft het ontbreken van een beroepsprocedure tegen de besluiten van het Hof van Justitie wanneer dit prejudiciële arresten uitspreekt, of na een verzoek tot annulering over de interpretatie of geldigheid van een communautaire daad.
De arresten van het Hof kunnen immers op sommige bepalingen van het Verdrag een geheel nieuw en onvoorspelbaar licht werpen, zoals we onlangs met het arrest-Bosman hebben gezien. De onmogelijkheid om in dergelijke gevallen in beroep te gaan lijkt ons een ernstige schending van een fundamenteel mensenrecht, namelijk het recht op een rechtvaardige en volledige gerechtelijke procedure. En het feit dat een dergelijke lacune vaak geen individu maar een heel volk treft, vormt uiteraard een verzwarende omstandigheid.
Weliswaar zou men zich in geval van een omstreden arrest kunnen voorstellen dat de Raad de communautaire norm verduidelijkt. Maar dan nog moet dit eerst ter hand worden genomen door de Commissie, die het monopolie van het initiatiefrecht bezit, dus ook de macht om een en ander te blokkeren. Het is duidelijk dat dit geen gezonde situatie is. De volkeren kunnen hun lot op fundamentele punten niet zomaar laten bepalen, zonder te kunnen reageren, door een Hof van Justitie dat soms het Verdrag volledig anders interpreteert dan wat de nationale parlementen veronderstelden toen zij met de oorspronkelijke tekst instemden. Het wordt dus hoog tijd om nu een procedure uit te denken om de meest betwistbare arresten van het Hof van Justitie voor te leggen aan de nationale parlementen, of de volkeren.

Caudron
Dit verslag over de eerbiediging van de rechten van de mens in de Unie is een lijvig werk en is buitengewoon belangrijk. Vanzelfsprekend heeft het verslag aanleiding gegeven tot talrijke tegenstrijdige debatten onder ons en dat is nauwelijks verwonderlijk.
Toch is het zeer betreurenswaardig dat er niet een quasi-consensus is ontstaan. Natuurlijk zijn er onder ons bepaalde afgevaardigden waarmee geen debat over de mensenrechten kan worden gevoerd: zij ontkennen de rechten, zij treden ze met voeten en gaan er nog prat op ook. Met hen is geen enkel akkoord mogelijk, maar de democraten onderling zouden wel een akkoord kunnen bereiken.
Vanzelfsprekend verdedigt links in het Europees Parlement een ruim begrip van de fundamentele rechten van de mens. De linkervleugel aarzelt niet om hierin de sociale, economische, culturele of ecologische rechten op te nemen. Links heeft gelijk, want waar zijn de rechten van hen die geen werk hebben, noch bestaansmiddelen, noch huisvesting?
Vanzelfsprekend verdedigt de - op grond van zijn aantal - tweede politieke fractie van het Parlement een klassiek begrip van de mensenrechten, die in het algemeen geconcentreerd zijn rond de vrijheden en rechten inzake bezit, de fundamenten van het liberalisme.
Mijnerzijds betreur ik het echter dat wij het niet eens kunnen worden over zulke fundamentele punten als het aan de kaak stellen van iedere vorm van raciale, seksuele en religieuze discriminatie, van alle lichamelijke of geestelijke folteringen die nog in sommige lid-staten worden uitgevoerd, van de ellende waartoe werkloosheid en de dwaze jacht naar profijt tegen elke prijs leiden.
Kunnen wij het niet eens worden om absoluut alle boosaardige, racistische, xenofobe, ja zelfs antidemocratische gedachten te verwerpen, want zelfs binnen deze kring ontstaan deze gedachten soms? In Frankrijk wordt het dramatisch: er zijn geen grenzen meer. "Het slapende monster is gewekt!" ...
De democraten in het Europees Parlement zouden niet verdeeld mogen raken over een onderwerp dat zo fundamenteel is als de bevestiging en de verdediging van de mensenrechten. Dat is toch wel zeer ernstig! Laten wij ons collectief bewustzijn nu eindelijk openstellen voor de echte problemen, voor wat er echt op het spel staat, voor de echte drama's die op de loer liggen.

Dillen
Wanneer de bekommernis om de rechten van de mens een diepere betekenis wil hebben dan een louter formele, zal er nog heel wat moeten gebeuren aan verfijning. De zin voor maat en werkelijkheid mogen niet het slachtoffer worden van holle theoretici en wortelloze ideologen. Naast snoeiwerk is er evenwel vervollediging nodig.
Ook wanneer er vandaag nog geen sprake is van de rechten van volk en natie - wat niet genoeg betreurd wordt - moet iedereen het recht hebben ingebed te blijven in volk en natie.
Iedereen moet het recht hebben en in de toekomst ook behouden onbedreigd te zijn in zijn taal, onbedreigd in zijn cultuur, onbedreigd in zijn traditie, onbedreigd in zijn nationale eigenheid. Dat alles wordt nagelaten en onverdedigd. Wie werkelijk begaan is met de concrete rechten van de mens, moet er dringend zorg voor dragen dat er een recht op veiligheid komt dat meer dan een ijdel woord is. De doeltreffende strijd tegen kleine en grote criminaliteit is een dringende noodzaak en vooral de gewone man heeft er een onmiskenbaar recht op.
Met het oog op de toekomst heeft vooral de jeugd, hebben vooral de kinderen recht op bescherming en op lichamelijke en geestelijke integriteit. Ik voeg eraan toe dat ook het ongeboren kind, de ongeboren mens recht heeft op bescherming en leven. Wie dat recht niet erkent, verliest zelf het recht om zijn mond nog open te doen over de rechten van de mens.
Tenslotte, in een notendop: wanneer zal men eindelijk inzien dat men het niet over rechten kan hebben zonder het eveneens over plichten te hebben. Hoeveel onheil is er niet voortgekomen door het verafgoden van de rechten en het bespotten van de plichten!

Eriksson, Sjöstedt en Svensson
Wij stemmen vóór dit verslag, omdat wij het eens zijn met de inhoud. Waar wij tegen zijn, is dat de EU de functies van de Raad van Europa overneemt.
Wij zijn er natuurlijk vóór dat racistische misdaden dienen te worden bestraft, maar wij zijn niet voor een algemeen verbod op racistische organisaties.
Het verheugt ons dat er eindelijk wordt gestemd over dit verslag.

Gahrton, Lindholm en Schörling
, schriftelijk. (SV) Wij hebben vóór het verslag en de meeste afzonderlijke punten gestemd, omdat wij vinden dat de bescherming van mensenrechten in beginsel een algemeen-menselijk, grensoverschrijdende verantwoordelijkheid is. Daarentegen vinden wij niet dat de EU moet worden omgevormd tot een rechtspersoon met de bevoegdheid om het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens te ondertekenen, hetgeen bovendien volkomen onnodig is omdat het een toelatingsvoorwaarde voor alle lid-staten van de EU is, dat zij dit Verdrag hebben geratificeerd. Daarom hebben wij amendement nr. 19 van de Fractie Europa van Nationale Staten gesteund.
Wij willen daarnaast benadrukken dat alle concrete oproepen tot bescherming van mensenrechten die in het verslag worden gedaan, ressorteren onder de soevereine besluitvorming en internationale samenwerking van de lid-staten, wat ook zo moet blijven.

Holm
Naar aanleiding van dit grotendeels uitstekende verslag wil ik bepaalde delen onder de aandacht brengen.
Als homoseksuele personen gevaar lopen te worden uitgewezen naar derde landen, waar zij dreigen te worden blootgesteld aan vervolging of represailles op grond van hun homoseksualiteit, dienen deze aspecten zwaar te wegen bij de behandeling van hun zaak; men dient het zekere voor het onzekere te nemen en niet tot uitwijzing over te gaan.
Wat paragraaf 56 betreft, zou ik het liefst zien dat Europol en SIS nooit werkelijkheid worden. Maar als dat gebeurt, dienen deze databanken absoluut geen informatie van persoonlijke aard te bevatten, zoals gegevens over ras, religieuze en politieke opvattingen en seksuele geaardheid.
Ik wil wijzen op het belang van het beginsel dat degenen die militaire dienst weigeren op gewetensgronden, niet worden onderworpen aan gevangenisstraf of andere straffen. In plaats daarvan moet er een gelijkwaardige burgerlijke dienstplicht zijn, als alternatief voor militaire dienstplicht.
Het is van belang dat de lid-staten van de EU alle mogelijke maatregelen nemen om sekstoeristen in hun thuisland te kunnen aanklagen, en dat zij seksueel misbruik van minderjarigen in het thuisland van de kinderen verhinderen.
Ten slotte wil ik het belang benadrukken van het feit dat er internationale bepalingen inzake mensenrechten zijn, maar ik vind niet dat de EU zich met deze vraagstukken moet bezighouden, aangezien de wereld niet alleen bestaat uit de EU, en de lid-staten daar zelf voor moeten ijveren binnen grote internationale organisaties.

Kirsten Jensen, Sindal en Blak
De Deense sociaal-democraten in het Europees Parlement zijn in de eerste plaats tevreden dat het Parlement de situatie in de EU op gebied van de mensenrechten nauwlettend in het oog houdt. Dit is helaas nog steeds een noodzaak. De enige manier om iets te verbeteren is te blijven wijzen op de problemen en de wereld te tonen hoe slecht het met sommige dingen gesteld is.
Aan de andere kant vinden wij het amendement van Bertil Haarder over het verbod op organisatiedwang zeer merkwaardig. Het is niet omdat wij tegen de vrije keuze van vakvereniging zijn, maar het amendement bevat een achterliggende gedachte die voortkomt uit vakbondshaat en een poging is om het werk waaraan de vakverenigingen gedurende jaren hebben gewerkt, te vernietigen.
Bovendien vinden we het vreemd dat leden van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken een verslag over de mensenrechten hebben gebruikt om het recht op vereniging aan de orde te stellen. Het lid in kwestie moet toch weten dat juist het recht op vereniging, het stakingsrecht en organisatiekwesties in het algemeen gebieden zijn die buiten het Verdrag van Maastricht vallen.

Lindqvist
Ik heb vóór het verslag gestemd, omdat het een van onze belangrijkste taken als gekozen vertegenwoordigers in het Parlement is om op te komen voor de menselijke vrijheden en mensenrechten. Ik heb tegen gestemd of mij van stemming onthouden inzake enkele paragrafen van het verslag, bijvoorbeeld inzake het recht van woonplaats, dat volgens mij niet hoort tot vraagstukken rond de mensenrechten. Ik heb niet gestemd tegen deze punten omdat ik ze onbelangrijk vind, maar juist opdat ze niet worden verward met de kwestie waar het hier om gaat.

Ribeiro
Wij leggen de nadruk op de inspanningen die men zich heeft moeten getroosten opdat dit verslag er is en hierover wordt gestemd.
Aangezien wij een ruime, allesomvattende interpretatie van de mensenrechten hebben, lijkt de tijd die wij daaraan besteden altijd kort, zowel wat de betogen als de stemverklaringen betreft.
Bijzonder attent op het "glazen dak" van ons eigen huis - zoals de houding moet zijn van wie niet afziet van het recht de anderen te bekritiseren - betreuren wij de terechte verwijzingen naar Portugal en is het vooral schokkend dat de mishandeling van gevangenen in ons land wordt bestempeld als een "relatief veel voorkomend fenomeen" , zoals in de toelichting te lezen staat.
Wat erger is, is dat de situatie nog erger zou zijn indien het verslag niet op 1994, maar op 1995 of 1996 betrekking had, toen extreme voorvallen hebben plaatsgevonden die verontwaardiging en afkeer oproepen hoewel zij niet veralgemeend mogen worden!
Bezorgd om de veiligheid van de burgers weigeren wij deze te beperken tot de eerbiediging van de rechten van sommigen, terwijl vele anderen niet eens de veiligheid hebben om te overleven. Wij weigeren zelfs te aanvaarden dat de veiligheid van deze sommigen het geweld van de politiediensten tegen zovele anderen rechtvaardigt of hier een voorwendsel voor is.
Indien er niet de wil en de vastberadenheid was om te strijden voor een samenleving waarin de mensenrechten prioritair zijn, zou het beangstigend zijn te zien hoezeer de sociale situatie in de EU achteruit is gegaan, hoeveel meer slachtoffers zich hebben gevoegd bij de slachtoffers van aanslagen op de mensenrechten.
Om deze reden is dit verslag zowel noodzakelijk als opportuun en wij verwachten dat dit tot een resolutie en consequente actie leidt, zonder dubbelzinnige grenzen en zonder aarzelingen of ons geweten sussende compromissen.

Ford
Mevrouw de Voorzitter, u vroeg ons of we instemden met een lijst met namen van mensen die een schriftelijke stemverklaring willen afleggen. De regel is echter dat de leden aanwezig moeten zijn. Dat wordt vandaag natuurlijk heel moeilijk, omdat u de namen later pas doorgaf, maar ik vind dat we alleen de namen van mensen kunnen aanvaarden die daadwerkelijk aan de stemming tijdens het debat van vanmiddag hebben meegedaan. Je kunt geen stemverklaring afgeven over een stemming waar je niet aan meegedaan hebt.

De Voorzitter
Mijnheer Ford, u heeft volledig gelijk, maar wij hebben dit gecontroleerd. Er wordt gecontroleerd of de collega's die ingeschreven zijn, ook wel degelijk aanwezig zijn.
(De vergadering wordt te 13.25 uur onderbroken en te 15.00 uur hervat)

Gelijke behandeling in de sociale zekerheid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0256/96) van mevrouw Torres Marques, namens de Commissie rechten van de vrouw, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad (COM(95)0186 - C4-0422/95-95/0117(CNS)) tot wijziging van richtlijn 86/378/EEG betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in ondernemings- en sectoriële regelingen inzake sociale zekerheid.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft ons een wijziging voorgesteld van Richtlijn 86/368/EEG betreffende het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de bedrijfsregelingen inzake sociale zekerheid.
In de eerste plaats wens ik te onderstrepen dat wij het hier niet zullen hebben over het algemene sociale zekerheidsstelsel, maar dat wij uitsluitend de aanvullende regelingen zullen analyseren die bepaalde ondernemingen aan hun werknemers aanbieden en die in vele gevallen van groot belang zijn.
Nu het actiegebied afgebakend is, dient te worden gezegd dat dit voorstel voor een richtlijn technisch complex en politiek controversieel is. Derhalve is hierover in de Commissie rechten van de vrouw diverse malen beraadslaagd om te zien of we haalbaardere en evenwichtigere oplossingen konden vinden. De wijzigingsvoorstellen op de richtlijn die de Commissie ons nu voorlegt vloeien voort uit de Jurisprudentie van het Hof van Justitie met betrekking tot verschillende zaken, waarvan het arrest-Barber het bekendste is, ook al zijn er nadien andere uitspraken geweest die deze interpretatie hebben verduidelijkt.
De situatie is als volgt: zoals wij allen weten wordt in artikel 119 van het Verdrag betreffende de Europese Unie de gelijkheid van beloning tussen mannen en vrouwen vastgelegd. Maar daar waar dit artikel volgens de Jurisprudentie van het Hof van Justitie niet van toepassing is op de verplichte sociale zekerheidsstelsels, aangezien deze rechtstreeks bij wet worden gereglementeerd, geldt hetzelfde niet voor de bedrijfsregelingen inzake sociale zekerheid. Voor het Hof van Justitie worden deze gevallen van aanvullende regelingen beschouwd als een integrerend deel van de beloning en bijgevolg zijn afwijkingen hierop verboden.
Het is overigens zorgwekkend wat er aan het gebeuren is met de Jurisprudentie van het Hof op grond van het gelijkheidsbeginsel, aangezien men dit aan het gebruiken is niet om te waarborgen dat vrouwen evenveel verdienen als mannen - zoals wordt aangetoond in opeenvolgende verslagen verdienen vrouwen 20 % minder dan mannen -, maar om vrouwen bepaalde voordelen af te nemen die de samenleving hen rechtens toekende: bijvoorbeeld de mogelijkheid om vroeger met pensioen te gaan.
Het is ontegensprekelijk waar dat vrouwen zich met groot verantwoordelijkheidsgevoel van hun beroepsplicht kwijten en hun waarde is erkend. Maar de hele maatschappij weet dat het de vrouw is die de grootste rol speelt bij de opvoeding van de kinderen, van de nieuwe generaties en het beheer van het huishouden, en dit zonder specifiek voordeel.
Dé oplossing voor dit thema waarover wij momenteel aan het beraadslagen zijn, mijnheer de Voorzitter en geachte afgevaardigden, is dat wij de Intergouvernementele Conferentie te baat nemen om bij de herziening van het Verdrag van Maastricht de gelijkheid van mannen en vrouwen te boek te stellen als een grondrecht van de Europese burger en dat dit recht positieve maatregelen omvat die noodzakelijk zijn om ervoor te zorgen dat dit doel geen utopie blijft, maar werkelijkheid wordt.
Ondertussen moeten wij echter werken met het Verdrag dat wij hebben. Ik dien dan ook een pakket amendementen in en wens van de gelegenheid gebruik te maken om mijn hartelijke dank te betuigen voor de hulp en de bijdragen die ik uit diverse politieke hoeken heb ontvangen en waardoor het voorstel van de Commissie naar mijn mening aanzienlijk wordt verbeterd.
Samengevat gaat het om de volgende wijzigingen: ervan uitgaan dat deze sociale zekerheidsregeling atypisch en deeltijdwerk omvat. Dit zijn werkvormen die veralgemeend aan het worden zijn en vooral door vrouwen worden uitgeoefend. Het is zaak deze te beschermen.
Een tweede groep amendementen heeft betrekking op de actuariële berekening die vrouwen, onder het voorwendsel dat de statistieken aantonen dat zij een langere levensverwachting hebben, benadelen bij de berekening van premies en pensioenen. Welnu, het is niet bewezen dat werkende vrouwen langer leven en derhalve mogen zij niet worden benadeeld bij de pensioenberekening.
Een ander amendement beoogt het recht toe te staan om pensioenrechten op te bouwen bij deelname aan een sociale zekerheidsregeling. Een voorstel dat ik uiterst belangrijk vind is de invoering, zowel voor mannen als voor vrouwen, van meer flexibiliteit bij de keuze van de pensioenleeftijd, uiteraard onder te bepalen omstandigheden. Zou het niet natuurlijker en meer in overeenstemming met het leven dat wij leven zijn indien men binnen een vastgestelde periode, bijvoorbeeld tussen 60 en 70 jaar, de mensen de mogelijkheid gaf hun pensioenleeftijd te vervroegen of te verlaten? Waarom iemand die nog wenst te werken verplichten met pensioen te gaan en waarom iemand die eerder wenst te stoppen verplichten nog langer te werken?
Tot slot wil ik wijzen op een laatste amendement dat pas is ingediend door de PPE-fractie, dat mij erg interessant lijkt en dat ik volkomen steun. Het heeft betrekking op beide geslachten en belet dat de legitieme verwachtingen van iemand die zijn hele leven lang heeft gewerkt kunnen worden benadeeld. Ik hoop, mijnheer de Voorzitter en geachte afgevaardigden, dat deze bijdragen en die van de commissie sociale zaken aangenomen worden, ten einde de door de Commissie voorgestelde tekst te verbeteren.

Van Lancker
Voorzitter, beste collega's, ik zou eerst en vooral collega Torres Marques willen feliciteren met haar zeer behoorlijk verslag op een technische materie, tegelijkertijd eraan herinnerend dat dit toch wel een politiek zeer actueel thema is, alhoewel het zo niet direct uitschijnt. In verschillende Europese landen staan pensioenregelingen onder druk, worden stelsels hervormd en gelijke behandeling van mannen en vrouwen is dan ook een thema dat erg gevoelig ligt, vooral bij vrouwen.
Ik wil eerst en vooral zeggen dat dit Parlement en de Europese Commissie niet mogen toelaten dat Europese richtlijnen zouden misbruikt worden als alibi in besparingsronden op rug van de vrouwen, want dat is nog al eens vaak het geval met gelijke behandeling. Daarom wil ik twee bedenkingen maken bij het voorstel van de Commissie.
Ten eerste: vrouwen mogen niet de dupe worden van financiële belangen van de verzekeringsmaatschappijen. Verschillen in berekeningswijzen van werkgeversbijdragen voor mannen en vrouwen op basis van zogenaamd actuariële gegevens maken vrouwen duurder voor werkgevers, en zijn dus een handicap bij hun aanwerving. Veel juristen beweren trouwens, mijnheer de commissaris, tegen het Europees Hof van Justitie in, dat dit zelfs strijdig is met het Verdrag. Wij willen dan ook deze discriminatie geschrapt zien.
Ten tweede: formele gelijke behandeling garandeert niet automatisch feitelijk gelijke rechten voor vrouwen. Vaak wordt de ongelijke situatie van vrouwen op de arbeidsmarkt nog eens versterkt in hun pensioenrechten. Daarom kunnen er pas gelijke rechten komen als er ook in de pensioenstelsels, dus ook in de aanvullende pensioenstelsels, compenserende maatregelen genomen worden, om de laagste lonen te compenseren, om onderbroken carrières op te vangen, om deeltijds of a-typisch werk op te vangen waarmee vooral vrouwen te maken hebben. Gelijkschakeling van pensioenberekeningen moet geleidelijk gebeuren en moet dus ook compenserende maatregelen betreffen. Dat betreft onder andere het instellen van het recht op een behoorlijk minimumpensioen met een lage drempel, het toekennen van degelijke pensioenrechten, ook aan mensen die deeltijds werken of in a-typische werkvormen zitten, het invoeren en zelfs uitbreiden van gelijkgestelde periodes. Mijn vrouwelijke collega's in het Belgisch Parlement hebben deze eisenpakketten op de tafel gelegd van de Belgische regering, die er wellicht zal op ingaan. Ik hoop dan ook, mijnheer de commissaris, dat u met onze amendementen kunt instemmen op het Europese vlak.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, geachte collega's, weldra vieren wij de veertigste verjaardag van de inwerkingtreding van het Verdrag van Rome, maar artikel 119 van dat verdrag, dat gelijke beloning voor mannen en vrouwen voorziet, wordt nog altijd niet correct toegepast. Omdat dit artikel rechtstreeks toepasbaar is, omdat er nog altijd vermetelen zijn die het voor de rechtbanken durven aanvoeren en omdat het geen enkele afwijking toelaat op het sacrosancte principe van gelijke behandeling, vervallen gelukkig de bepalingen van de richtlijn die dergelijke afwijkingen bevatten. En wel op grond van de redenen die onze rapporteur duidelijk heeft uiteengezet en ik complimenteer haar met haar werk. De richtlijn van 1986 betreffende de tenuitvoerlegging van het principe van gelijke behandeling voor mannen en vrouwen in de sociale zekerheidsstelsels moet dan ook worden gewijzigd.
Ik wil hier niet uitweiden over de amendementen van de Commissie rechten van de vrouw, behalve over het amendement inzake het vaststellen van een identieke leeftijdsgrens voor vrouwen en mannen. Er zou geen sprake van mogen zijn om gelijke behandeling te verzekeren door de verworven rechten van het geslacht aan te tasten dat nu eens profiteert van de gunstigste leeftijdsgrens. Voor één enkele maal zijn het in het algemeen de vrouwen die hun recht op pensioen eerder kunnen laten gelden dan de mannen, maar over het geheel gaat het om een zeer bescheiden pensioen want zij hebben tientallen jaren lang in hun beroepscarrière lagere lonen ontvangen dan hun mannelijke tegenhangers. Dit geldt vooral voor degenen die weldra recht op pensioen hebben en ik weet waarover ik spreek want ik ben zelf het slachtoffer van dergelijke discriminatie.
Ik hoop dan ook dat dit Parlement voor het amendement zal stemmen dat ik namens mijn fractie over dit probleem heb ingediend en ik dank mevrouw de rapporteur voor haar positieve woorden.
Tot slot wil ik van de gelegenheid gebruik maken om de Raad ertoe aan te zetten uiteindelijk het voorstel voor een richtlijn van 1987 goed te keuren, tot wijziging van de richtlijn van 1979 betreffende de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de wettelijke sociale zekerheidsstelsels. Wij komen inderdaad in een vreemde situatie terecht. De loontrekkenden kunnen altijd worden gediscrimineerd in de wettelijke regeling wat de pensioenleeftijd en het nabestaandenpensioen betreft, terwijl dat niet meer het geval kan zijn in de bedrijfsregelingen voor de sociale zekerheid, en wel omdat de prestaties die de wettelijke regelingen bieden niet beschouwd worden als een beloning in de zin van artikel 119.
In bepaalde landen, zoals in mijn land, profiteert de grote meerderheid van loontrekkenden en zelfstandigen niet van de bedrijfsregelingen, maar vallen zij onder de wettelijke regelingen op het gebied van de sociale zekerheid. Het is hoog tijd om ook in deze regelingen een einde te maken aan de discriminatie inzake het nabestaandenpensioen en de pensioenleeftijd die verschilt afhankelijk van het geslacht. Overigens zouden vooral de mannen profijt hebben van het afschaffen van deze discriminatie, op voorwaarde dat de vrouwen niet worden gestraft om de gelijke behandeling van mannen en vrouwen te verzekeren.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, vandaag zijn onze werkzaamheden erop gericht vrouwen die een betaalde baan hebben meer bescherming te bieden en ervoor te zorgen dat ze net zo behandeld worden als mannen. Het is vandaag de dag immers ondenkbaar dat een werkende vrouw, een vrouw met een beroepsomgeving dus - of dat nu een fabriek of een kantoor is -, op het vlak van de sociale zekerheid nog gediscrimineerd kan worden. In een arrest van het Europese Hof van Justitie van zes jaar geleden is bepaald dat alle vormen van pensioen uit moeten gaan van gelijke beloning van mannen en vrouwen. Nu is de Commissie voornemens de geldende regelgeving te wijzigen ten einde dat beginsel volledig door te voeren en aan de actualiteit aan te passen.
In de amendementen, die unaniem door onze fractie gesteund worden, wordt voorgesteld flexibele pensioenen in te voeren zodat men op verschillende leeftijd met pensioen kan gaan. Bij de berekening van de pensioenen moeten de tijdvakken van werkloosheid in het leven van de werkende vrouw worden meegeteld; dat zijn perioden van zwangerschap en verzorging van kleine kinderen. Daarnaast moeten ook deeltijdwerkers sociale bescherming krijgen; deeltijdwerk kan op korte termijn de meeste werkgelegenheid opleveren.
Verder mag bij de berekeningen voor het stelsel van sociale zekerheid de actuariële factor geen rol spelen, dat wil zeggen de verschillende levensverwachting voor mannen en vrouwen. Een gelijk stelsel voor de beide seksen dus, waarbij erkend wordt dat de natuur voor vrouwen een langer leven in petto heeft.
Deze richtlijn is een fase, wellicht een van de belangrijkste fasen, in het proces naar volledige gelijkheid voor mannen en vrouwen wat de arbeidsomstandigheden betreft. De verschillen en strafbeperkingen voor de andere helft van de wereldbevolking, de vrouwen, zijn op dit moment namelijk nog te groot.
We hebben er geen behoefte aan vast te stellen of de vrouw nu meer of minder werkt dan de man; we stellen wel vast dat haar werk in gelijke mate bijdraagt aan het functioneren van de samenleving en wij eisen dan ook dat zij dienovereenkomstig behandeld wordt.

Larive
Voorzitter, de liberale fractie is blij met het verslag-Torres Marques. Commissaris Flynn, u en de Commissie, heeft er zich namelijk wel erg gemakkelijk van afgemaakt en puur de jurisprudentie van het Hof van Justitie in de richtlijn 86 willen opnemen en u heeft zich daarbij niet druk gemaakt over de nadelige gevolgen ervan voor vrouwelijke werknemers en daarom zijn onze amendementen zeer noodzakelijk.
Ik ben overigens ook teleurgesteld over de sociale commissie die geen enkel amendement heeft voorgesteld en het hoofd in de schoot heeft gelegd. Ik vind dat een reden te meer om de emancipatierichtlijnen en de code voor goed gedrag bij de vrouwencommissie als hoofdcommissie te laten. Waar gaat het nu om?
Ten eerste, rigide, gelijke pensioenleeftijd voor mannen en vrouwen moet worden gewijzigd in voor beide de keuze van een flexibele pensioenregeling. Ten tweede, mevrouw Van Lancker zei het ook, dezelfde actuariële berekening voor mannen en vrouwen bij de berekening van de bijdrage van de werkgever. Die hogere premie maakt de vrouw duurder voor de werkgever en levert dus indirecte discriminatie op. Bovendien, ik vraag mij af of ook voor de buitenhuiswerkende vrouw de levensverwachting nog steeds hoger is dan die van de man. Mag je dan ook minder premie betalen als je niet rookt of zoals vrouwen minder vaak in de gevangenis terecht komen waardoor het dus minder belasting kost.
Derde punt, aan uitsluiting van deeltijdwerkers moet een einde komen. Ook dat is indirecte discriminatie. Ten vierde, commissaris Flynn, beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, ik hoop dat u onze amendementen steunt, dat u daar ook bij het Ierse voorzitterschap op aandringt en ook doe ik nu al een beroep op het komend Nederlandse voorzitterschap om niet alleen onze amendementen te verdedigen maar ook om het bestofte Commissievoorstel van oktober 1987 boven water te halen dat de leemte van de eerste twee richtlijnen moet opvullen. Met de 21ste eeuw voor de deur moeten wij Europees Parlement er alles aan doen om eindelijk ook de directe en indirecte discriminatie bij zowel de wettelijke als de aanvullende sociale zekerheidsstelsels af te afschaffen. Sleutelwoorden daarbij moeten zijn: flexibiliteit en keuze, keuze voor mannen en vrouwen.

Sornosa Martínez
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, waarde afgevaardigden, de wijziging van deze richtlijn kan een verdere stap zijn in de richting van gelijke behandeling en van de toch al niet goedkope tenuitvoerlegging van artikel 119 van het Verdrag. De amendementen van mevrouw Torres Márquez - wie ik feliciteer - hebben voornamelijk betrekking op het opnemen van personen - binnen de beroepsstelsels inzake sociale zekerheid - met atypische arbeidscontracten, inclusief deeltijd-arbeidscontracten. Rekening gehouden met het feit dat de meerderheid van deze categorie mensen bestaat uit vrouwen en dat de te wijzigen richtlijn bestaat in de toepassing van het gelijkheidsbeginsel, moeten atypische arbeid en deeltijdarbeidscontracten worden opgenomen als een beroepsstelsel inzake sociale zekerheid, aangezien uitsluiting ervan voor de vrouw duidelijk discriminerend zou zijn. Als de wijziging van de richtlijn zich beperkt tot het uitvlakken van de tegenstrijdigheden die momenteel tussen het afgeleide en het primaire communautaire recht bestaan, dan blijft onze wetgevende activiteit achter de feiten aanhollen. Deze wijziging geeft ons dan ook de mogelijkheid om het gelijkheidsbeginsel op een coherentere manier toe te passen en ik denk dat wij daarvan moeten profiteren.

Van Dijk
Commissaris Flynn, ik weet dat het misschien geen aardige opmerking is, maar ik heb sterk de indruk gehad dat u, toen u deze richtlijn ontwierp, eerder de belangen van de pensioenfondsen in uw hoofd had dan de belangen van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Ik vind het eerlijk gezegd onbegrijpelijk dat u de gelegenheid van de wijziging van de vierde richtlijn niet te baat hebt genomen om de problemen van de actuariële factoren die hier al een aantal keren genoemd zijn, meteen op te lossen. Het Hof heeft steeds gezegd, een hogere pensioenbijdrage van werkgevers voor vrouwen wordt niet geregeld bij deze richtlijn en is dus toegestaan. U had het dus kunnen regelen bij deze wijziging. Het Parlement heeft dat gelukkig wel gedaan en ik hoop dan ook van harte dat de Commissie dit gaat overnemen, want het is van de gekke dat werkgevers verplicht kunnen worden om voor vrouwen meer pensioenpremie te betalen dan voor mannen. Bovendien - ik ken de commissaris als iemand die altijd heel trouw de uitspraken van het Hof volgt - als het gaat over de arresten die er zijn geweest over de terugwerkende kracht, over vanaf welk moment vrouwen pensioenrechten kunnen eisen en dat geldt dan met name voor deeltijdwerkers, heb ik gemerkt dat de Commissie niet wenst terug te vallen op wat het Hof wel gedaan heeft, de werking van artikel 119 sinds 1996, maar terugvalt op het Barber-arrest van 1990, waardoor dus een groot aantal jaren, en wel 14, voor een heleboel vrouwen verloren gaan.
Ik kan mij wel van harte vinden in het voorstel om de pensioenleeftijden gelijk te trekken, want vrouwen kunnen zich niet veroorloven om eerder met pensioen te gaan en dan op die manier ook verplicht te worden, moreel verplicht te worden, om alle zorgtaken maar op zich te nemen, want zij gaan immers eerder met pensioen en dat is allemaal omdat zij die zorgtaken doen. Daar moeten wij heel snel een eind aan maken. Ik ben het van harte eens met de flexibele pensionering. Het bereiken van gelijkheid, Voorzitter, maar ook commissaris Flynn, het bereiken van gelijkheid betekent rechten en plichten voor zowel vrouwen als mannen als pensioenfondsen.

Ahlqvist
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met mevrouw Torres Marques te bedanken voor haar zeer goede stuk werk met betrekking tot een al even gecompliceerd vraagstuk. Ik wil graag speciaal de aandacht vestigen op een bepaald gedeelte van het verslag, namelijk de atypische contracten.
Achter het begrip atypische contracten verbergt zich namelijk een vorm van uitbuiting van arbeidskrachten, die bestond tijdens het rechteloze systeem van vóór de industrialisatie in het midden van de 18e eeuw. In deze tijd brachten de ondernemers werk onder bij de mensen thuis, vooral bij vrouwen, en dat werk werd verricht tegen een zeer laag uurloon. Er bestaan vandaag de dag in Europa vele soorten van dit soort contracten; en de ontwikkeling van de informatiemaatschappij maakt dat dat er steeds meer worden. Vooral vrouwen, jongeren en immigranten komen in dit systeem terecht. Voor velen betekent het de eerste stap op de arbeidsmarkt, tegen een minimumloon en met een zwakke of geen enkele sociale bescherming.
Het is derhalve ten zeerste noodzakelijk om bij de sociale- zekerheidsregelingen rekening te houden met dit soort werk, en om atypische contracten uit te zonderen van de sociale-zekerheidsbepalingen voor ondernemingen of sectoren. Deze vormen een indirecte discriminatie van vrouwen en jongeren, die op die manier de rechteloze arbeiders van de 20e eeuw dreigen te worden.

Glase
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Flynn, dat wij ons in 1996 met het probleem van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de ondernemingsregelingen inzake sociale zekerheid moeten bezighouden is op zichzelf al hoogst betreurenswaardig. De strijd voor gelijke kansen is immers ook de strijd voor de erkenning van de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen.
Op papier hebben alle lid-staten van de Europese Unie kennelijk het beste voor. Ook de Commissie formuleert in dit verslag in fraaie bewoordingen een aantal voortreffelijke voornemens. In de praktijk zullen die echter het probleem van de ongelijke kansen niet oplossen. Daarom moeten de Commissie en de Raad oor hebben voor de fundamentele eisen van de Commissie rechten van de vrouw. Gelijke kansen mogen niet verkeerd worden begrepen. Bij de toekenning van sociale rechten en in de bijzondere ondernemingsregelingen moet men ook rekening houden met de belangrijke rol van de vrouwen in de opvoeding van de kinderen en de onbaatzuchtige verzorging van familieleden.
Steeds meer vrouwen kunnen om verschillende redenen nog alleen met een zogenaamd atypische arbeidsovereenkomst aan het werk. Voor die vrouwen is gelijke behandeling in de sociale zekerheid uiterst belangrijk. Zoals wij zoëven al hebben gehoord, geldt dat ook voor de deeltijdarbeid.
Ik hoop ten zeerste dat de aanneming van dit verslag de gelijke kansen in de praktijk weer wat dichterbij kan brengen.

Vaz da Silva
Voorzitter, gelijkheid tussen de geslachten is volgens mij vooral gelijkheid van kansen en verantwoordelijkheden. Daarom ben ik voorstander van het woord pariteit. Dit drukt een idee van co-existentie tussen mannen en vrouwen uit, gebaseerd op gedeelde rechten - toegang - en gedeelde plichten - taken -, waarbij de verschillen in vooruitzicht of handeling die deze of gene kunnen kenmerken intact blijven. Niets rechtvaardigt evenwel discriminaties in wetsteksten zoals de bestaande in richtlijn 79/007 en richtlijn 86/378, waarin afwijkingen van het beginsel inzake gelijke behandeling zijn bepaald. Artikel 119 van het Verslag vereist een gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Het Hof van Justitie bevestigt dit standpunt. Het uitstekende verslag van Helena Torres Marques heeft betrekking op de herziening van de richtlijn uit 1986. Die is goed, maar volstaat niet. Het is noodzakelijk dat de Intergouvernementele Conferentie het Verdrag zodanig wijzigt dat het fundamentele recht van gelijkheid tussen geslachten wordt opgenomen. Maar ook dat volstaat niet. De richtlijnen stellen niks voor als hierachter geen politieke wil van de Staten en geen sociaal bewustzijn van de burgers schuil gaat. In het geval van de gelijkheid ontbreekt dit kleine, maar noodzakelijke ingrediënt jammer genoeg nog.

Ribeiro
Voorzitter, de korte spreektijd waarover ik beschik, staat niet mij toe te praten over de technische en juridische aspecten van deze belangrijke kwestie, maar wel mijn gelukwensen en drie bondige opmerkingen. Mijn gelukwensen aan de rapporteur voor de gedocumenteerde toelichting en de voorstellen; drie opmerkingen om te onderstrepen dat sociale gelijkheid niet hetzelfde is als egalitarisme, dat de verwarring tussen deze twee begrippen in bepaalde gevallen tot standpunten kunnen leiden die negatief staan tegenover de afwijkingen en de positieve discriminaties die de strijd tegen de sociale ongelijkheid vereist, maar die het egalitarisme niet kan aanvaarden. Aangezien de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling zogenaamd één van de hoofddoelstellingen van het sociaal beleid van de Europese Unie is, indien dit beleid bestond, brengt men in herinnering dat artikel 117 van het Verdrag van Rome het beginsel van gelijkheid op de weg van de vooruitgang vastlegt, hetgeen bijvoorbeeld zou beletten dat het de pensioenleeftijd van vrouwen is die wordt aangepast aan de pensioenleeftijd van mannen, wanneer die gunstiger is, een aanpassing op de weg van de achteruitgang die misleidend wordt verpakt met egalitaristische argumenten. Het tegenovergestelde zou moeten gebeuren, want alleen zo kan men sociaal gelijk maken op de weg van de vooruitgang.

Jouppila
Mijnheer de Voorzitter, deze week, op vrijdag 20 september 1996, is het negentig jaar geleden dat tsaar Nikolaas II een verklaring ondertekende waarin de Finnen, zowel de mannen als de vrouwen, algemeen en gelijk stemrecht werd beloofd. De Finse vrouwen kregen dit recht als tweede in de wereld en als eerste in Europa. Bovendien kregen Finse vrouwen toen als eerste ter wereld passief stemrecht. Dit bevorderde de ontwikkeling van gelijke rechten in de noordse landen en in Finland.
In artikel 119 wordt de gelijkheid van mannen en vrouwen in het beroepsleven gegarandeerd. Met de richtlijn van 1979 werd beoogd het principe van gelijke behandeling te verwezenlijken door middel van wettelijke sociale zekerheidsstelsels. Is het niet hoog tijd om dit nu eindelijk eens ten uitvoer te brengen?
Gelijkheid tussen mannen en vrouwen is voor ons Finnen een vanzelfsprekendheid, maar dat is nog niet in alle lid-staten zo. In veel landen bestaat nog wetgeving waardoor vrouwen gediscrimineerd worden, onder andere op het gebied van sociale zekerheid. De EU moet nu de juiste richting wijzen en dergelijke praktijken ongedaan maken.
Het uitgangspunt van de ontwerp-richtlijn van 1987 was de individualisering van de sociale zekerheid. In Finland wordt dit principe al heel lang toegepast. Een sociale zekerheidsstelsel dat het individu als uitgangspunt neemt is de enige menselijke manier om de gelijke behandeling te bevorderen. Tevens moeten ook diegenen die thuis werken onder het sociale zekerheidsstelsel vallen, om het even of het hierbij gaat om mannen of vrouwen.
Op dit moment zijn bijvoorbeeld in Finland de vrouwen onder de 40 jaar aanmerkelijk beter geschoold dan de mannen en veelal worden ze ook beter betaald dan mannen. Een sociale zekerheidsstelsel dat het gezin als uitgangspunt neemt verslechtert de positie, de vrijheid en de waardigheid van de minder verdienende partner, ongeacht het geslacht.
Naast individualisering moet er absoluut voor worden gezorgd dat de sociale en pensioenuitkeringen ook beschikbaar komen voor deeltijdwerkers en flexibele werknemers. Dit zou de kansen van vrouwen om een zelfstandiger en veelzijdiger leven te leiden verbeteren, omdat veel vrouwen vanwege het krijgen of verzorgen van kinderen voor kortere of langere tijd of zelfs voorgoed van de arbeidsmarkt verdwijnen.
Vele lid-staten moeten hun sociale zekerheidswetgeving herzien om een werkelijke gelijkheid te kunnen doorvoeren, en de EU moet ze daarbij de helpende hand bieden. Ik wil mevrouw Torres Marques danken voor haar verslag en ik ben van mening dat de voorstellen in haar verslag, die ook door de Commissie rechten van de vrouw zijn goedgekeurd, ten uitvoer moeten worden gebracht.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de nationale regelingen inzake sociale zekerheid maken nog steeds een onderscheid tussen de geslachten. Vrouwen zijn nog steeds benadeeld ten opzichte van mannen. Het is uitstekend dat we nog eens een beroep hebben kunnen doen op het Hof van Justitie om de gelijke behandeling van mannen en vrouwen te bevorderen, maar het mag ook niet te ver gaan met het Hof van Justitie. We moeten ervoor zorgen dat de politici de wetgeving blijven maken, niet de rechters. Ik ben daarom net als de rapporteur een beetje teleurgesteld dat het voorstel van de Commissie niet verder gaat dan de jurisprudentie van het Hof en dat de Commissie geen nieuwe initiatieven heeft genomen noch heeft verbeterd wat het Hof was begonnen. Wij zijn dan ook in een situatie terecht gekomen waar de rechten van de vrouw in sommige gevallen verslecht zijn. Dit geldt onder andere voor de pensioenrechten en de bescherming van deeltijdse werknemers. Ik hoop dat we dit kunnen bijsturen door de amendementen van de rapporteur te steunen en ik hoop dat de Commissie rekening zal houden met de amendementen van het Parlement. De vrouwen zijn statistisch gezien niet degenen die de EU het meest steunen. Het is onze taak om de vrouwen te laten zien dat de EU iets voor hen doet. Hiertoe kunnen we dit voorstel gebruiken.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik u, mevrouw Torres Marques, bedanken voor uw uitnemende verslag over wat u terecht een zeer ingewikkelde en technische kwestie op het vlak van de bedrijfspensioenen noemt. De Commissie deelt in ruime mate de zorgen die u hebt geuit in uw verslag en in de ontwerp-resolutie waarover we ons vanmiddag buigen.
Het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen speelt in het gemeenschapsrecht een fundamentele rol. Bij de toepassing van dit beginsel moet doeltreffendheid en doorzichtigheid vooropstaan, om te voorkomen dat de nationale autoriteiten op alle niveaus die dit gemeenschapsrecht moeten uitvoeren, het spoor bijster raken. Verder dient erop worden toegezien dat de Europese burgers volledig voorgelicht worden over al hun rechten op dit specifieke terrein.
Dit voorstel voor een richtlijn is bedoeld om een richtlijn van afgeleid gemeenschapsrecht, namelijk richtlijn 86/378 betreffende gelijke behandeling van mannen en vrouwen in bedrijfs stelsels van sociale zekerheid, af te stemmen op een bepaling van primair gemeenschapsrecht, namelijk artikel 119 van het Verdrag, zoals geïnterpreteerd door het Hof van Justitie. In het arrest-Barber van 17 mei 1990 en in daaropvolgende arresten heeft het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen bepaald dat alle vormen van bedrijfspensioenen en alle vormen van uitkeringen voortvloeiende uit de bedrijfsstelsels van sociale zekerheid voor werknemers, een onderdeel van het loon vormen in de zin van artikel 119 van het EG-Verdrag, dat gelijke beloning van mannen en vrouwen voorschrijft.
Artikel 119 van het Verdrag is rechtstreeks van toepassing en kan door individuele personen voor de nationale rechtbanken gebruikt worden tegen zowel openbare als particuliere werkgevers. Het staat geen uitzonderingen op het beginsel van gelijke behandeling toe. Sommige bepalingen van richtlijn 86/378, waarin uitzonderingen op het beginsel van gelijke behandeling zijn opgenomen, met name ten aanzien van de pensioengerechtigde leeftijd en overlevingsuitkeringen - dat is artikel 9 van richtlijn 86/378 - zijn op bezoldigde werknemers niet van toepassing, omdat zij ten overstaan van de nationale autoriteiten een beroep op artikel 119 van het Verdrag kunnen doen. Aangezien dit een bepaling van primair recht is gaat ze boven richtlijn 86/378, die een bepaling van afgeleid recht is, en ook boven alle nationale wetten. Artikel 119 van het Verdrag is echter niet op zelfstandigen van toepassing, voor hen blijft richtlijn 86/378 gelden.
De Commissie heeft dit voorstel voor een richtlijn tot wijziging van richtlijn 86/378 ingediend met het oog op de rechtszekerheid en de helderheid, en om de samenhang met artikel 119 van het Verdrag te bewaren. De amendementen zijn alleen maar bedoeld om de jurisprudentie van het Hof om te zetten, en dit voorstel voor een richtlijn is dus zuiver declaratoir van aard. Ik wijs u erop dat overeenkomstig de declaratoire aard van het voorstel de Commissie uitsluitend de bepalingen van richtlijn 86/378 heeft willen wijzigen die, gezien de jurisprudentie, niet van toepassing bleken te zijn. Het voorstel is niet bedoeld als een allesomvattende codificatie van alle jurisprudentie van het Hof over gelijke behandeling op het gebied van de sociale zekerheid, en ook is het niet de bedoeling dat hiermee nieuwe wetgeving wordt ingevoerd die verder gaat dan de huidige jurisprudentie. Het behoeft geen betoog dat er geen nieuwe bepalingen kunnen worden ingevoerd die niet kloppen met de jurisprudentie, omdat dit alleen maar door een verdragswijziging kan worden bereikt.
Er zij op gewezen dat de Commissie diverse keren bij regeringsdeskundigen, Europese pensioenfondsen en verzekeringsvertegenwoordigers, het adviescomité voor gelijke kansen en de sociale partners advies heeft ingewonnen over de amendementen op richtlijn 86/378 in het kader van het arrest-Barber en opeenvolgende arresten. Er heerste in ruime mate consensus over de noodzaak richtlijn 86/378 aan te laten sluiten op de jurisprudentie van het Hof over artikel 119 van het Verdrag.
In de amendementen verklaart u bezorgd te zijn over de mogelijke gevolgen van deze jurisprudentie voor vrouwen, en dat raakt bij mij een gevoelige snaar. Ten einde te zorgen voor een gelijke behandeling van mannen en vrouwen zouden , nogmaals, zouden volgens deze jurisprudentie de bedrijfspensioenregelingen de pensioengerechtigde leeftijd van vrouwen kunnen optrekken of er in bepaalde gevallen toe kunnen leiden dat de premies die de werknemer in bepaalde regelingen afdraagt - ik heb het hier over gefinancierde regelingen - voor vrouwen anders liggen dan voor mannen, om gelijke uitkeringen te kunnen bereiken.
We moeten echter niet uit het oog verliezen dat we het hier over een gebied van de sociale bescherming hebben waar de onafhankelijkheid van de sociale partners van belang is, en waar kwesties als pensioengerechtigde leeftijd en inrichting en financiering van ondernemingsregelingen bepaald worden door onderhandelingen tussen de betrokken partijen en in het bijzonder tussen werkgevers en werknemers. De Commissie heeft dus maar heel weinig speelruimte - dat is alom bekend -, omdat zij net zoals elke andere instelling of persoon verplicht is de jurisprudentie van het Hof van Justitie in acht te nemen. Het is in dit stadium niet zinvol verder te willen gaan dan de jurisprudentie van het Hof, omdat de vereiste consensus toch zou uitblijven en omdat zo'n stap hoe dan ook te ver zou gaan voor de zuiver declaratoire aard van dit voorstel.
Bovendien kan de Commissie geen maatregelen voorstellen die niet binnen de reikwijdte van artikel 119 van het Verdrag vallen. Derhalve kunnen de amendementen over het laten meewegen van actuariële factoren - dat zijn de amendementen 2, 6, 7, 8, 9 en 10 - niet worden overgenomen, omdat ze voorbijgaan aan de jurisprudentie die duidelijk bepaalt dat actuariële factoren mogen worden meegewogen omdat de toepassing ervan buiten de reikwijdte van artikel 119 valt. Tegen de jurisprudentie ingaan betekent in dit geval nieuwe wetgeving introduceren en in ieder geval voorbijgaan aan de reikwijdte van richtlijn 86/378.
Dan de amendementen over atypische werknemers, met inbegrip van deeltijdwerkers - veel sprekers hebben dit genoemd: deze kan ik niet overnemen omdat ze overbodig zijn; de jurisprudentie bepaalt immers al dat discriminatie van deze categorie werkers indirecte discriminatie kan zijn. Ook de amendementen 11, 12, 13 en 14 zijn overbodig omdat daarin elementen verwerkt zijn die reeds in de jurisprudentie aanwezig zijn en dus hoeven die hier niet nog eens opnieuw aan de orde te komen.
Ik wil u graag bedanken voor uw steun en betrokkenheid op het gebied van gelijke behandeling van mannen en vrouwen. We zijn bondgenoten op dit terrein, maar het moet mij wel van het hart dat het acquis communautaire op Europees niveau van het allerhoogste belang is en de landen buiten de Europese Unie tot voorbeeld dient. Het is onze taak ervoor te zorgen dat een fundamenteel beginsel van gemeenschapsrecht volledig en met succes wordt toegepast, en dit voorstel waarover u uw advies moet uitbrengen probeert in elk opzicht aan die doelstelling tegemoet te komen.
Dan wil ik nog even iets zeggen over wat mevrouw Lulling zei, want dat was volgens mij heel belangrijk. Mevrouw Lulling vroeg namelijk of de Commissie bereid is de volledige gelijkheid ook toe te passen op gebieden die niet in de richtlijn worden genoemd. Mijn antwoord daarop is "ja" . Misschien herinnert u zich nog wel dat wij in 1987 een voorstel hebben ingediend dat tot doel had het beginsel van gelijke behandeling in sociale zekerheidskwesties op zowel wettelijk als ondernemingsniveau door te voeren. Het is nog steeds bij de Raad in behandeling, mevrouw Lulling, en het zou in deze fase verstandig zijn een aanpassing van dat voorstel uit 1987 te overwegen. Naar aanleiding van wat ik hier over deze kwesties heb gehoord ben ik van plan dat te doen. Ik dank u allen voor uw aandacht.

Larive
Voorzitter, ik denk dat ik de zaak niet goed begrepen heb, want enerzijds wenst de commissaris onze rapporteur Torres Marques geluk met haar uitstekende verslag en deelt mee dat de Commissie met grote zorg onze zorgen deelt. Anderzijds, maar het kan aan de vertaling gelegen hebben, is in mijn koptelefoon doorgekomen dat ondanks de felicitaties en de grote zorg waar de commissaris onder gebukt gaat, net als de aanwezigen in deze plenaire, hij dus de amendementen niet zal kunnen steunen omdat er geen consensus over zou zijn of dat al in de jurisprudentie is opgenomen. Kan de commissaris dit toelichten, want ik kan zijn zorg begrijpen maar ik kan niet begrijpen dat hij daar niks mee doet.

De Voorzitter
Mevrouw Larive, de commissaris heeft gepoogd dat uit te leggen. Daar zijn tussenkomst blijkbaar verkeerd wordt geïnterpreteerd, wil ik hem evenwel vragen daar nog even op terug te komen.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, er hoeft volgens mij geen enkel misverstand te bestaan over wat er hier gezegd is. Wij stellen een schoonmaakactie voor. De richtlijn van 1986 vertoonde een aantal onnauwkeurigheden vergeleken met de jurisprudentie, en dit is een declaratoir voorstel om de wijzigingen aan te brengen die nodig zijn om de bestaande jurisprudentie te kunnen opnemen. We voegen niet alle jurisprudentie toe, maar wat de jurisprudentie betreft is alles in de overwegingen vastgelegd.
Ik heb de amendementen doorgenomen en ben nagegaan wat de bedoelingen zijn. Sommige zijn overbodig omdat ze al behandeld zijn en andere zijn onaanvaardbaar omdat ze een wijziging van de huidige wet impliceren. Vanwege de beperkingen van artikel 119 zijn wij niet bevoegd dit te doen. In amendement 1 bijvoorbeeld wordt over de uitsluiting van deeltijdwerkers gesproken, maar dat is overbodig omdat dit punt al is verwerkt. Overweging 5 gaat ook over dat onderwerp. Zo zijn alle amendementen bekeken in het licht van wat in het kader van het huidige artikel 119 mogelijk is en van de vraag of het al in de jurisprudentie behandeld is. Alles wat we op grond van de amendementen kunnen bestuderen hebben we reeds behandeld.

Van Dijk
Voorzitter, ik begrijp dat u weinig tijd hebt en ik wil ook niet veel tijd meer van dit Hoge Huis vragen. Maar dit is een parlement en in een parlement hoort naar elkaars argumenten geluisterd te worden en op elkaars argumenten ingegaan te worden. Ik heb geconstateerd dat commissaris Flynn op een heleboel argumenten van ons niet ingegaan is. Ik heb geconstateerd dat hij geen enkele aanleiding ziet om enige van onze amendementen van de vrouwencommissie over te nemen waar hard en zorgvuldig aan gewerkt is. Als commissaris Flynn zegt dat hij niet de bedoeling heeft om bestaande wetgeving te wijzigen, dan begrijp ik niet waarom deze richtlijn gewijzigd moet worden. Er wordt bestaande wetgeving gewijzigd, en wel ten voordele van de pensioenfondsen en ten nadele van vrouwen. Dat stelt dit Parlement aan de orde en dat kan dit Parlement niet accepteren. Ik zou graag willen hebben dat de Commissie dit Parlement als een parlement behandelt en keurig netjes op de argumenten ingaat die hier naar voren zijn gebracht. Ik geloof dat daar een groot gebrek aan is geweest in dit debat, maar we zullen morgen - dat kan ik dan vast aankondigen bij de commissaris - voor de eindstemming met het juiste artikel in de hand om terugverwijzing vragen naar de commissie.

Flynn
Mevrouw Van Dijk insinueert hier het een en ander, en dan is, zoals zij zelf zegt, het Parlement de aangewezen plek om over deze kwesties van gedachten te wisselen.
Ik heb alle amendementen op een positieve manier benaderd en bekeken wat ik overeenkomstig artikel 119 zou mogen overnemen. Ik heb me met name gebogen over de kwestie van atypisch werk en het karakter van atypisch werk, omdat die in diverse amendementen terugkomt. Amendement 5 bijvoorbeeld heeft tot doel atypisch werk op te nemen. Mijn reactie daarop is dat atypisch werk als zodanig reeds is verwerkt, omdat atypische werkers deel uitmaken van de beroepsbevolking. Als u en het Parlement van mening zouden zijn dat amendement 5 uw doelstellingen gestalte geeft en iets nieuws, iets extra's toevoegt, zou ik uw amendement zonder probleem kunnen aannemen. Ik wijs u er als commissaris evenwel op dat het volgens het juridisch advies dat ik heb gekregen een overbodig amendement is omdat er al in voorzien is. Dat is de enige reden.
Ik zou nog een stapje verder willen gaan. U zei iets over andere kwesties betreffende bepaalde amendementen en over een standpunt dat u aangepast wilde zien. Daarom was de opmerking van de heer Blak en die van mevrouw Lulling ook zo belangrijk. Waar praten we hier nu over? We praten over bedrijfspensioenregelingen. We praten niet over wettelijke regelingen. Naar mijn bescheiden mening ben ik eerlijk genoeg geweest en heb ik aangegeven waar dit wat bepaalde soorten regelingen betreft voor vrouwen zeer nadelig zou kunnen zijn. Artikel 119 biedt mij echter niet de mogelijkheid hier op dit moment verandering in te brengen. Ik wil uw opmerkingen met alle plezier aan de Raad voorleggen en ze daar ook verdedigen, maar de kwesties die in de amendementen worden behandeld zijn wat de atypische werker betreft reeds ondergebracht en hoeven dus niet verder te worden besproken; ik weet natuurlijk wel dat u heel veel tijd in de amendementen hebt gestoken en ik begrijp de gedachte erachter ook wel, maar zo liggen de zaken nu eenmaal. Maar als het belangrijk voor u is en u wilt amendement 5 doorzetten, dan zal ik dat overnemen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Detachering van werknemers
De Voorzitter
Aan de orde is de tweede lezing (A4-0265/96) namens de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0327/96-94/0346(COD)) met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten (Rapporteur: de heer Peter).

Peter
Mijnheer de Voorzitter, vijf jaar na de voorlegging van de eerste ontwerp-richtlijn door de Commissie kan het Europees Parlement zich eindelijk over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad buigen.
Dat wij dat kunnen doen is in de eerste plaats de verdienste van het Italiaanse voorzitterschap in de eerste helft van 1996. Ik heb het daarvoor al elders hulde gebracht. Opzet van de richtlijn is ervoor te zorgen dat de beginselen van de interne markt - in dit geval de vrijheid van dienstverlening - en de economische en sociale samenhang niet met elkaar in botsing komen. Naarmate de integratie van de arbeidsmarkt in de EU vordert, doet de noodzaak van een regeling zich steeds sterker gevoelen. Het is sociaal schadelijk en concurrentievervalsend als werknemers uit een EU-land met lage lonen in een lid-staat met duidelijk hogere lonen tegen lage lonen dezelfde arbeid komen verrichten als de plaatselijke werknemers. De betrokken werknemers worden dan voor hun arbeid onvoldoende vergoed en de plaatselijke bedrijven kunnen niet concurreren tegen de als gevolg van de loondumping lage prijsoffertes. Hetzelfde geldt voor de terbeschikkingstelling van werknemers uit landen die niet tot de Gemeenschap behoren.
Wat het principe van het minimumloon betreft, is de aanpak in de ontwerp-richtlijn juist. Ook de benadering van de tijdens de detachering ontstane rechten op jaarlijkse vakantie is correct. De in de lid-staten bestaande wettelijke bepalingen over arbeidsbescherming en arbeidstijd moeten ook bij detachering zonder uitzondering en van bij het begin worden nageleefd. Een welkome verbetering is ook dat de ontwerp-richtlijn de ter beschikking gestelde werknemers de mogelijkheid biedt hun loon- en arbeidsvoorwaarden door de voor de arbeidsplaats bevoegde rechtbank te laten toetsen.
Uiteraard is de ontwerp-richtlijn in de loop van de beraadslagingen aanzienlijk verbeterd. Het debat over een regeling met of zonder verplichte drempeltermijn is daarvan een goed voorbeeld. Oorspronkelijk was bepaald dat de basisbepalingen over minimumloon en jaarlijkse vakantie in de eerste drie maand van de detachering niet zouden gelden. Nu geldt geen verplichte drempeltermijn meer. In de plaats daarvan zijn wel beperkte afwijkingen op de regel mogelijk.
In de eerste plaats wordt met het subsidiariteitsbeginsel in zover rekening gehouden dat de lid-staten, na raadpleging van de sociale partners, voor de eerste vier weken van de detachering kunnen besluiten de bepalingen over het minimumloon niet toe te passen. Bovendien is het ook aangewezen in het kader van een overeenkomst voor de levering van goederen voor acht dagen van de toepassing van de bepalingen inzake loon en vakantie af te zien; die uitzondering geldt niet voor de in bijlage 1 genoemde activiteiten in de bouwsector. In de derde plaats hoeven de bepalingen over het minimumloon en het recht op jaarlijkse vakantie niet te worden toegepast als de in het kader van de detachering uitgevoerde werkzaamheden van geringe omvang zijn. Over de definitie van wat met "geringe omvang" wordt bedoeld hebben de nationale staten in de richtlijn de verplichting op zich genomen om een wijziging aan te brengen.
De richtlijn geldt ook niet voor scheepsbemanningen op koopvaardijschepen. De Commissie sociale zaken en werkgelegenheid, waarvoor ik rapporteur ben, beklemtoont in dit verband dat ook gedetacheerde werknemers die in zeehavens baggerwerk verrichten of diensten aan de zeescheepvaart verlenen onder het toepassingsgebied van de richtlijn vallen. Bovendien wordt de Commissie uitdrukkelijk verzocht in het kader van haar rapportageplicht bijzondere aandacht te besteden aan de vraag hoe de gedetacheerde werknemers in de lid-staten van de Gemeenschap over de inhoud van de richtlijn worden geïnformeerd.
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur heb ik de commissie aanbevolen geen amendementen op het gemeenschappelijk standpunt aan te nemen. De commissie heeft mij daarin gevolgd. Ik zou nu ook de plenaire vergadering willen verzoeken de drie amendementen morgen te verwerpen. Daarvoor zijn er ten minste twee goede redenen. In de eerste plaats heeft het Parlement zich in de loop van de jarenlange beraadslagingen zijn positie grotendeels kunnen doorzetten. In de tweede plaats - en dat is op dit ogenblik de belangrijkste reden - dreigt elke verandering de gekwalificeerde meerderheid in de Raad in gevaar te brengen. Wie werkelijk van goede wil is, kan dat niet beogen. Deze richtlijn moet een van de fundamenten van de Europese sociale unie en zelfs een pijler van dat bouwwerk worden.

Hughes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil Helwin Peters oprecht bedanken voor het gedegen werk dat hij de afgelopen vijf jaar voor dit dossier heeft gedaan - hij heeft ons enorm geholpen. Commissaris Flynn wordt hier nogal onder vuur genomen, maar ik vind juist dat hij een compliment verdient voor zijn aandeel in dit dossier, dat hopelijk binnenkort met succes zal worden afgesloten. Soms stond dit vraagstuk wel op een bijzonder laag pitje, maar toch slaagde hij erin het pitje brandende te houden totdat het Italiaanse voorzitterschap zijn intrede deed en het pad effende voor het compromis dat afgelopen juni werd gesloten. Mijn gelukwensen dus aan hem voor de waardevolle rol die hij heeft gespeeld.
Dit voorstel over de detachering van werknemers is ongetwijfeld een heel belangrijk voorstel, op zijn manier net zo belangrijk als de eerdere richtlijn inzake ondernemingsraden. Als we dit voorstel op een volwassen manier willen behandelen, moeten we volgens ons dan ook precies doen wat de rapporteur heeft voorgesteld, en dat is het gemeenschappelijk standpunt nog deze week zonder enig amendement aannemen. Het gemeenschappelijk standpunt borduurt eigenlijk in zekere zin voort op het standpunt van het Parlement in de eerste lezing. Wat de drempeltermijn betreft bijvoorbeeld, of uitbreiding van het toepassingsgebied tot burgers uit derde landen, gaat het in feite verder dan het standpunt van het Parlement in de eerste lezing. Wij willen dus dat het zo snel mogelijk wordt aangenomen, en de beste manier om dit te bespoedigen is het gemeenschappelijk standpunt nog deze week zonder enig amendement aannemen.
Het onderhavige voorstel is gebaseerd op de artikelen 57 en 66 van het Verdrag, en heeft dus te maken met de vrijheid van verkeer en de vrijheid van dienstverlening in de interne markt, wat voor de werking van de interne markt zeer belangrijke, positieve aangelegenheden kunnen zijn. Maar zonder de bepalingen van een richtlijn als deze kunnen het ook zeer negatieve en destructieve aangelegenheden zijn.
In Groot-Brittannië hebben we al sinds tijden een komisch programma getiteld "Auf Wiedersehen, Pet " . Het gaat over een groep bouwvakkers afkomstig uit mijn regio, een streek met een hoge werkloosheid, die in een krot wonen op het bouwterrein in Duitsland waar ze werken. Het is een grappig verhaal over het wel en wee van deze groep mannen die buiten de Duitse samenleving in het schemergebied buiten de Duitse wet leven.
Het probleem is dat er in het echte leven maar bitter weinig te lachen valt. Vele duizenden mensen in streken zoals de mijne leven noodgedwongen op deze manier en daar is niets komisch aan. Ik geef hier niet af op Duitsland of op Duitse werkgevers: dezelfde situatie zou voor elk willekeurig koppel lid-staten kunnen gelden.
Ik krijg in mijn kiesdistrict wekelijks mensen over de vloer die de situatie niet meer aankunnen en mij hun problemen voorleggen. Dat zijn mensen die een bedrijfsongeval hebben gehad, die opeens ontdekken dat ze geen wettelijke werkgever hebben, die geen verhaal kunnen halen of schadevergoeding kunnen eisen, mensen die niet alleen geen geld krijgen voor het werk dat ze hebben gedaan, maar ook ontdekken dat hun vermeende werkgever geen sociale zekerheidspremies heeft afgedragen, of mensen die zich eigenlijk hebben laten bedotten en een buitensporige huur betalen voor een niet-vrije woning die eigendom van de werkgever is. De richtlijn inzake de detachering van werknemers zal niet al deze problemen oplossen, maar ze zal ons wel een kader bieden waarin mensen bescherming kunnen genieten en de vrijheid van verkeer en de vrijheid van dienstverlening kunnen uitoefenen.
Er is pas van vrijheid sprake als er echt gekozen kan worden. Deze richtlijn biedt de uitgangspunten om werknemers in staat te stellen een echte keuze bij het uitoefenen van deze vrijheden te maken. Ze verdient derhalve onze instemming.

Pronk
Meer dan drie jaar na de eerste lezing heeft de Raad een gemeenschappelijk standpunt bereikt. Ook nog meer dan een jaar nadat wij over deze zaken een debat gehad hebben. Ik geloof dat we inderdaad iedereen die daarmee te maken heeft gehad, daarmee mogen feliciteren, de rapporteur, de heer Flynn, maar bovenal in dit verband het Italiaanse voorzitterschap dat zo'n buitengewoon goede rol gespeeld heeft om dit gemeenschappelijk standpunt tot stand te brengen. De EVP wil het besluit van de Raad ondersteunen omdat nu het moment is hierover een besluit te nemen. Dit betekent echter niet dat de EVP niet een aantal kanttekeningen wil plaatsen. De opmerkingen van de EVP hadden wij in een verklaring bij deze richtlijn willen voegen en de heer Peter heeft ze eigenlijk net opgesomd. Het gaat om de bemanning van koopvaardijschepen. Het gaat om het toepassingsgebied van algemeen verbindend verklaarde CAO's en het gaat om het toezicht van de lid-staten op de minimumnormen. Het Reglement van dit Huis voorziet niet in zo'n verklaring en daarmee maakt dit Huis zich, denk ik, soms een beetje monddood. Maar wij willen daar in een volgende vergadering met een mondelinge vraag op terugkomen.
De EVP is verheugd dat de Europese werknemers nu niet meer gediscrimineerd worden ten opzichte van onderdanen van het land waarin zij tewerkgesteld worden. Hierop heeft met name de Europese Vakbeweging lang gewacht. Vooral in de bouwsector is men erg gehecht aan deze richtlijn, omdat zij in deze sector veel grensoverschrijdende problemen kan oplossen. Ook de sociale zekerheid en belastingfraude door koppelbazen kunnen zo beter worden bestreden. De detacheringsrichtlijn is een wezenlijk onderdeel van de sociale dimensie van de interne markt. Om een concurrentieslag, puur gebaseerd op loondumping in Europa te voorkomen, is de detacheringsrichtlijn essentieel. Het beginsel van de lex loci laboris wordt in de richtlijn toegepast. De wet van het land waarin een werknemer zijn werkzaamheden verricht, geldt. Door dit beginsel in de richtlijn op te nemen en ook vanaf de eerste dag te laten gelden, worden werknemers vanaf hun eerste werkdag gelijk behandeld. Buitenlandse werknemers hebben een recht op hetzelfde loon als de nationale werknemers, in dezelfde situatie uiteraard. Dit voorkomt dat werkgevers goedkope arbeidskrachten uit het buitenland aannemen, die veel minder betaald krijgen dan nationale werknemers. En, wat heel bijzonder is, de richtlijn geldt ook voor werknemers en werkgevers van buiten de Europese Unie die hier werkzaam zijn.
De EVP-Fractie vindt de richtlijn zo belangrijk dat zij het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zal ondersteunen, zonder amendementen. Vooral ook omdat dit aanzienlijk beter is dan het oorspronkelijke Commissievoorstel en heel dicht ligt bij de voorstellen van de EVP in de eerste lezing, die toen, mijnheer Peter, verder gingen dan die van de Socialistische Fractie. Het is belangrijk dat deze richtlijn zo snel mogelijk, en dat wil zeggen morgen, van kracht kan worden.

d'Aboville
Mijnheer de Voorzitter, het is eenvoudig te begrijpen waarom het zeevervoer uitgesloten is van het toepassingsveld van de richtlijn. In feite gaat het daarbij om een volledig geïnternationaliseerde markt en de toepassing van dergelijke maatregelen zou het concurrentievermogen van communautaire schepen ernstig aantasten en zou de reders ertoe brengen hun schepen tegen wil en dank onder goedkope vlag te laten varen. Daarentegen is de problematiek van de veerboten volledig anders en stellen wij in ons amendement voor om ze binnen het toepassingsveld te houden omwille van de volgende redenen.
De eerste van deze redenen betreft het principe van de eerlijke concurrentie, dat onze rapporteur nog eens heeft bevestigd, tussen de reders in de Gemeenschap. Laten wij het voorbeeld van de Kanaalverbindingen nemen. De jaarlijkse loonkosten voor een passagiersschip zijn zeer verschillend naargelang het een Frans of een Brits schip is. Een Frans schip: 37 miljoen Franse frank; hetzelfde Britse schip: 29 miljoen Franse frank. Als u echter de helft van het Britse personeel vervangt door Aziatisch personeel, dalen de loonkosten tot 19 miljoen Franse frank. Als deze kosten vergeleken worden met de 37 miljoen frank, waar is dan de eerlijke concurrentie?
Ik zal niet lang stil blijven staan bij de tweede reden die vanzelfsprekend een gevolg is van de eerste, want het gaat om het behoud van de werkgelegenheid van het zeevarend personeel in de Gemeenschap. De weinige tijd die mij rest wilde ik besteden aan een ander probleem, aan een ander gevolg van een dergelijke maatregel voor de veiligheid. Bij bijna alle ongelukken op zee, met soms catastrofale gevolgen, was dit probleem aanwezig. Of het nu om de oorzaak van een ongeval of om het optreden in een crisissituatie gaat, de menselijke factor is doorslaggevend. Aan boord van een schip, hoe modern ook, is veiligheid allereerst een zaak van mensen. Om die reden pleit de internationale code voor veiligheidsbeheer ook voor het vormen van een coherente bemanning, die goed getraind is om het hoofd te bieden aan noodsituaties en waarvan de leden in staat zijn om goed met elkaar en met de passagiers te communiceren.
De ervaring toont aan dat het een illusie is om te denken dat bepaalde leden van het personeel op een passagiersschip geen enkele rol hebben in een noodsituatie. De volledige bemanning moet getraind zijn inzake veiligheid.
Tot slot wil ik onderstrepen dat de frequente aflossing van de bemanningsleden, zoals dit op de schepen met een snelle rotatie wordt toegepast om overmatige vermoeidheid te voorkomen die met het speciale ritme van dit werk samenhangt, alleen maar mogelijk is als de personeelsleden in de onmiddellijke nabijheid van de haven wonen. Mijn collega's die niet voor ons amendement stemmen, nemen dan ook wat de veiligheid aan boord van passagiersschepen betreft, een zeer zware verantwoordelijkheid op zich.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, het is door meerdere sprekers hier gezegd: dit voorstel is een kwestie van take it or leave it . Onze fractie heeft in 1993 een toenmalig compromis gesteund en een meerderheid van mijn fractie zal ook ditmaal het voorstel steunen en is ook om diezelfde reden niet met amendementen gekomen.
Ik wil echter wel aandacht vragen voor een punt waar meerdere van mijn collega's over hebben gesproken en dat is de kwestie van het zeevarend personeel. Op dit moment is het in die sector toch, en dat moet gezegd worden, regelmatig een chaos. In de omringende havens van mijn woongebied komt het regelmatig voor dat hele bemanningen op straat gezet worden of zelfs schepen verlaten omdat men onder zulke slechte arbeidsomstandigheden werkt.
Ik wil erop wijzen dat wij in een mondialisering zitten van de wereldeconomie, dat de handel zal toenemen en dat wij steeds meer zullen doen per schip. Dit punt zal derhalve ook aangekaart moeten worden naar mijn opvatting in het wereldhandelsoverleg. Het kan niet zo zijn dat wij een wildwest hebben op zee, daar waar wij het anders goed regelen voor werknemers.

Stenius-Kaukonen
Mijnheer de Voorzitter, de behandeling van de richtlijn inzake de detachering van werknemers duurt nu al tergend lang. In veel landen heeft men door deze situatie problemen ondervonden, omdat van veel tijdelijk in een land gedetacheerde werknemers de lonen aanmerkelijk onder het nationale niveau lagen.
Het detacheren van werknemers maakt mogelijk dat werknemers uit lage-lonenlanden werk verrichten onder salarisvoorwaarden die zij misschien aanvaardbaar achten, maar die naar mijn mening ook voor hen slecht zijn. Deze praktijk verplaatst slechts de werkloosheid van een land naar een ander land en vergroot de druk om te korten op lonen en sociale voorzieningen in landen met hogere lonen en betere sociale voorzieningen. Dit is voor iedereen een slechte situatie.
Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad beantwoordt niet in alle opzichten aan de doelstellingen van de Europese vakbeweging. Vooral de uitzonderingen verzwakken de richtlijn en leiden tot problemen bij de toepassing. Het derde punt, waarin uitzonderingen worden toegestaan op grond van de geringe omvang van de te verrichten werkzaamheden, is onduidelijk geformuleerd. Het kan leiden tot zeer uiteenlopende praktijken bij de toepassing in de verschillende lid-staten.
Aangezien op grond van de eerste uitzondering al op nationaal niveau beslist kan worden over de toe te passen regelingen in het geval van werkzaamheden die een maand of korter duren, kan de vraag gesteld worden of dat niet voldoende is om ook die gevallen te omvatten waarbij het gaat om werkzaamheden van geringe omvang.
Ondanks deze kritische opmerkingen is het belangrijkste dat de richtlijn, met zijn gebreken, wordt aangenomen. Met deze richtlijn kan invloed worden uitgeoefend op de afspraken inzake arbeidsvoorwaarden voor werknemers die in bepaalde landen worden gedetacheerd en kan tevens worden voorkomen dat werknemers uit derde landen in de hele EU worden gedumpt.
De algemene verbindendheid van arbeidsvoorwaardenovereenkomsten is de hoeksteen van het Finse stelsel van overeenkomsten. Finland gaat bij de regelingen op het gebied van arbeidsvoorwaarden voor buitenlandse werknemers ook veelal uit van algemene verbindendheid en nu wordt hier in deze richtlijn de mogelijkheid toe geschapen. Ik dank rapporteur Peter voor het werk dat hij verricht heeft en ik hoop dat de Raad deze richtlijn snel in werking zal doen treden.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij zijn hier nu ongeveer onder ons. In de eerste plaats wil ik mij uitdrukkelijk aansluiten bij wat de heren Peter en Hughes hebben gezegd. Daar ik mezelf en een groene ben, moet ik echter toch nog een paar problemen aanstippen. Een eerste is dat van de uitzonderingen. Om tot een waterdichte regeling te komen, zal nog heel wat rechtspraak nodig zijn.
In de tweede plaats rijst het grote probleem van de voorlichting van de vreemde werknemers over hun rechten. Op dat gebied wacht de lid-staten nog veel werk. In de derde plaats is er, vooral wat Groot-Brittannië betreft, het probleem van de correcte definitie van het begrip werknemer. Er zijn immers veel schijnzelfstandigen. De meesten zullen als een schijnzelfstandige, die zijn fabriek in de vorm van een gereedschapskoffer bij zich draagt, naar Duitsland gaan. Op dat gebied is nog veel te doen.
Toch is het de hoogste tijd dat eindelijk iets gebeurt. Daarom moet het gemeenschappelijk standpunt zo snel mogelijk van kracht worden. Tot de afgevaardigden die dat met hun amendementen dreigen te verhinderen zou ik willen zeggen dat zijzelf en de heer d'Aboville zich tijdens de beraadslagingen over de IMO-richtlijnen en de Europese richtlijnen inzake de veiligheid en de bemanningen van schepen die Europese havens aandoen beter bij ons zouden aansluiten dan dat hier en nu te willen regelen. Wij kunnen dit nu niet op een drafje regelen zonder de oplossing van het centrale probleem in gevaar te brengen.
Uiteindelijk gaat het om de modernisering van de juridische en staatsburgerlijke status van de werknemer, die tegenwoordig van overal wordt aangevallen en uitgehold. Met de tweede registers en de uitvlagging is de scheepvaart daarvoor inderdaad het proefterrein geweest. Ik wil de heer Flynn dan ook graag feliciteren als hij erin slaagt de situatie te stabiliseren. Daarmee zou hij de historische verdienste hebben de eerste stap te hebben gezet naar een nieuwe omschrijving van de status van de werknemers als staatsburgers met eigen rechten en een passende bescherming. Daarvoor moeten wij ons samen inzetten.

Lis Jensen
Mijnheer de Voorzitter, het is niet verwonderlijk dat juist de richtlijn betreffende de detachering voor vele en lange discussies heeft gezorgd, ook in de Raad van ministers voor sociale zaken. De kwestie heeft zes keer op de agenda gestaan. Ze was aan de orde bij werkgevers en werknemers, in de Commissie en het Parlement en vermoedelijk ook in bredere maatschappelijke kringen in de lid-staten.
In de Europese context is Denemarken gekend voor verschillende dingen, onder andere voor de duidelijke afbakening tussen het CAO-overleg en de afspraken die via de wetgeving worden geregeld. Bepaalde werkgevers en -nemers zijn ongerust over de richtlijnen in het algemeen en over deze richtlijn in het bijzonder. Deze onrust steunt op de vrees dat het onderhandelingsrecht van de sociale partners ondermijnd wordt. Iedere keer wanneer een EU-richtlijn ten uitvoer moet worden gelegd, sneuvelt het vrije onderhandelingsrecht een beetje meer omdat de tenuitvoerlegging maar gedeeltelijk via onderhandelingen gebeurt. De rest gebeurt via wetgeving. In Denemarken staat vooral de bouwsector sceptisch tegenover de richtlijn, maar het ziet er naar uit dat de Raad in zijn besluit voor deze sector voorbehoud heeft gemaakt. Hoe zit het echter met de andere branches? De richtlijn houdt geen rekening met de problemen waarmee de andere sectoren volgens ons geconfronteerd kunnen worden. In het verslag van de heer Peter staat dat de drempeltermijn is afgeschaft waarna enkele uitzonderingen volgen. In punt 1 van de toelichting staat bijvoorbeeld het volgende: " Wanneer de terbeschikkingstelling van een werknemer niet langer duurt dan één maand, kunnen de lid-staten overeenkomstig de in hun land geldende gebruiken en tradities in overleg met de sociale partners besluiten de bepalingen inzake minimumlonen niet toe te passen" . Betekent dit niet dat er nog steeds een drempeltermijn van één maand blijft bestaan? Wij wijzen er ook op dat de rol die de overheid in deze samenhang toebedeeld krijgt, een inbreuk is op het vrije onderhandelingsrecht van de sociale partners in Denemarken. In punt 3 staat verder: " Over het algemeen kan worden voorzien in een afwijking van de bepalingen inzake betaalde vakantiedagen en minimumlonen, wanneer de te verrichten werkzaamheden van geringe omvang zijn." "Welke lid-staat mag definiëren wat zij onder geringe omvang verstaan?"
De FTF, de Deense vakbond voor ambtenaren en overheidspersoneel heeft in dit verband ook gezegd dat het stakingsrecht door deze richtlijn bedreigd wordt en we moeten hen gelijk. De richtlijn vormt een reële bedreiging. Ze brngt ons weer een stap dichter bij de harmonisatie van het sociaal overleg en de arbeidsmarkt en daarom kunnen wij dit verslag niet steunen.

Nußbaumer
Mijnheer de Voorzitter, vooral de financiële randvoorwaarden inzake de detachering van werknemers met het oog op het verlenen van diensten in een andere lid-staat moet wettelijk worden geregeld om een einde te maken aan de loondumping in de Gemeenschap. Doordat de nationale bepalingen inzake loon massaal worden omzeild is het werkgelegenheidsaanbod op de plaatselijke arbeidsmarkt, vooral in de bouwsector, in vele regio's abnormaal klein. Bovendien vervalt dan ook de mededinging tussen de verschillende ondernemingen. De richtlijn van de Raad strekt ertoe de loondumping aan banden te leggen en de distorsies op het gebied van de vrije dienstverlening tot een voor alle werknemers concurrentieneutraal niveau te beperken.
Belangrijk is daarom de bepaling in de richtlijn dat de betrokken lid-staat binnen een maand zelf kan beslissen. De lid-staten moeten immers zelf kunnen uitmaken of ze de regeling zonder drempelperiode van bij de aanvang van de dienstverlening toepassen of hoogstens nog een maand wachten. Dat de lid-staten die keuze hebben, is belangrijk omdat voor de detachering van werknemers uit hoge- naar lage-loonlanden, vooral voor korte periodes, geen bureaucratische hinderpalen moeten worden opgeworpen. Bij de detachering van werknemers uit lage- naar hoge-loonlanden worden, doordat de regeling onmiddellijk in werking treedt, de plaatselijke werknemers beschermd en concurrentiedistorsies verhinderd.
Wij moeten echter goed beseffen dat deze richtlijn over de detachering slechts een stap is in de strijd tegen de concurrentiedistorsies en voor de versterking van het concurrentievermogen van de ondernemingen en derhalve ook voor het behoud van de werkgelegenheid. Even belangrijk zijn de verdere flexibilisering van de arbeidstijd en de verlaging van de belasting op arbeid, vooral in de hoge-loonlanden. Ook die maatregelen kunnen het concurrentievermogen van de ondernemingen verbeteren.

Crepaz
Mijnheer de Voorzitter, zoals hier al is gezegd hebben wij lang op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad over de zogenaamde detacheringsrichtlijn moeten wachten. Dat de Raad daarvoor zoveel tijd nodig heeft gehad is voor mij het zoveelste bewijs dat in de Raad - de verzameling van de nationale regeringen in de Europese Unie - regelingen op sociaal gebied, als ze al niet worden geblokkeerd of afgeschoten, dan toch op de lange baan worden geschoven.
De heer Peter zegt in zijn verslag dat het Parlement in de loop van de beraadslagingen over het gewijzigde ontwerp van de Commissie en het gemeenschappelijk standpunt zijn positie op belangrijke punten heeft kunnen doorzetten. Dat is belangrijk. Op sociaal gebied is het Europees Parlement immers de motor van de Europese Unie.
Het voortreffelijke verslag van de heer Peter is daarvan het beste bewijs. Het verschaft de Raad geen enkel excuus om de inwerkingtreding van de richtlijn nog langer uit te stellen. Ik hoop dat de inwerkingtreding van deze detacheringsrichtlijn een sociaal signaal zal zijn en dat de bevolking van de Unie dat signaal zal horen. Ik hoop dat de richtlijn ertoe zal bijdragen dat de Europese sociale unie alweer wat geloofwaardiger wordt.
Ik zou nog even nader willen ingaan op het probleem dat de opstelling en uitvaardiging van een detacheringsrichtlijn onontbeerlijk heeft gemaakt. De werknemers in landen met hoge lonen en een dure maar goede sociale bescherming worden door werknemers uit landen met lage lonen en een geringe sociale bescherming in hun bestaan bedreigd, vooral in de arbeidsintensieve en zeer conjunctuurgevoelige bouwsector. Daarom moeten wij ervoor zorgen dat op dezelfde plaats voor hetzelfde werk in beginsel hetzelfde loon wordt betaald, zo mogelijk vanaf de eerste werkdag.
Tegen een dergelijke regeling wordt telkens opnieuw aangevoerd dat ze afbreuk doet aan een van de vier fundamentele vrijheden van de interne markt, namelijk het vrij verkeer van personen. Dat kan best zijn, maar toch is deze richtlijn onontbeerlijk om een aantal uiterst negatieve effecten van de vrije mededinging te corrigeren. Deze richtlijn moet de werknemers in het gastland beschermen. Tegelijkertijd zorgt ze ervoor dat werknemers uit lage-loonlanden niet voor een habbekrats in een ander land moeten gaan werken. Ik ben ervan overtuigd dat de toepassing van deze richtlijn het concurrentievoordeel dat de werknemers in de landen met lage lonen op de vrije arbeidsmarkt genieten, niet ongedaan zal maken. Zover gaat de richtlijn in de voorliggende versie nu ook weer niet. De richtlijn voorziet in uitzonderingen.
De lid-staten moeten de uitvoering van deze richtlijn nu doordrijven. Ik ben het er met de heer Peter over eens dat het concrete effect van de richtlijn in de eerste plaats van de doeltreffendheid van de door de lid-staten aangewende controle-instrumenten afhangt. De Commissie moet de landen bij de toepassing van de richtlijn op de vingers zien. Ik hoop dat het verslag dat de Commissie het Parlement over enkele jaren zal voorleggen, zal constateren dat loondumping in de kwetsbare sectoren van de arbeidsmarkt geen probleem meer is.

Schiedermeier
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, deze richtlijn over de detachering van werknemers met het oog op het verrichten van diensten beantwoordt aan een noodzaak. Het principe van de shareholder value wordt op dit ogenblik met een hoofdletter geschreven en boven de menselijke waardigheid geplaatst op grond van het hypocriete argument dat men het vrij verkeer van werknemers niet wil beperken of om andere drogredenen.
Ik zou graag de levensomstandigheden willen beschrijven van de werknemers die uit Groot-Brittannië, Portugal of de Oosteuropese landen naar Duitsland komen. Met een loon van vijf à acht mark per uur leven zij opeengepakt in barakken of wooncontainers. Omdat ze zich geen maaltijd in een pension kunnen veroorloven stellen zij zich tevreden met brood en worst om voor hun familie wat over te kunnen houden. Waar blijft hier de menselijke waardigheid?
Ik vind dat eindelijk werk moet worden gemaakt van de gelijke behandeling van werknemers binnen en buiten de EU. Niemand wijst er overigens op dat ook hier de concurrentie wordt vervalst. Enkele EU-landen hebben al voortreffelijke maatregelen genomen om zulke toestanden te verhinderen. Andere lid-staten, die dergelijke maatregelen nog niet hebben genomen, strijken inmiddels de winst op. Ik vind dat de Commissie die concurrentiedistorsies moet verhinderen. Dat is haar taak. Daarmee kan ze ook de economische criminaliteit en de met die praktijken verbonden sociale misbruiken terugdringen.
Deze richtlijn duldt geen uitstel meer. Ik ben het er dan ook met de heer Peter over eens dat wij positieve noch negatieve amendementen mogen aannemen. Wij zullen alle amendementen verwerpen. Wij mogen de aanneming van de richtlijn immers niet langer tegenhouden en mogen ook niemand in de Raad nog een kans geven om tussenbeide te komen.
Ik dank de heer Peter en de heer Flynn dat zij hiervan werk hebben gemaakt. Mijnheer de Voorzitter, ik zou het nog kort over de belangstelling van de media willen hebben. Als wij het vandaag over de Europese vennootschap zouden hebben, zouden hierboven vele televisiezenders het debat volgen. Nu het om sociale aangelegenheden gaat, zijn ze jammer genoeg niet te bespeuren.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel is bedoeld om de wetgevingen van de lid-staten op elkaar af te stemmen ten einde dwingende voorschriften op te stellen voor ondernemingen die hun werknemers in een andere lid-staat van de Unie detacheren. Zo'n harmonisatie gaat natuurlijk de territoriale bevoegdheden van de lid-staten te boven, en verdient derhalve de speciale aandacht van de Unie.
Deze beschermingsregels moeten een eind maken aan de rechtsonzekerheid waarmee detacheringen gepaard gaan en tegemoet komen aan de behoeften van de werknemers; voorts moeten ze de voorwaarden voor een eerlijke concurrentie scheppen. Er zij op gewezen dat de richtlijn niet tot doel heeft de harmonisatie van de materiële regels van de lid-staten met betrekking tot het arbeidsrecht en de omstandigheden waaronder dat verwezenlijkt wordt, maar meer bedoeld is om de verordeningen te coördineren om zodoende een prioriteitenlijst op te stellen.
Wij zijn van mening dat de Unie een communautair instrument in het leven moet roepen dat al deze kwesties regelt. De richtlijn gaat over het statuut van de werknemers en over de tendens naar onderaanbesteding, die gebaseerd is op het beginsel om het werk door niet-nationale ondernemingen te laten verrichten. Wij vertrouwen erop dat de Commissie het bedrijfsleven in het zuiden afdoende zal beschermen, zodat het zijn concurrentiebeginsel gestand kan doen zonder dat dit afbreuk doet aan de desbetreffende sociale rechten van de werknemers.
Ter afsluiting: wij hechten groot belang aan de geplande verplichting tot wederzijdse informatie en samenwerking tussen de lid-staten; ook de landen die in de Raad niet hebben ingestemd met het gemeenschappelijk standpunt moeten aan deze verplichting worden gehouden.

Correia
Voorzitter, deze richtlijn geeft de Europese Unie een rechtsgrondslag om loondumping in alle lid-staten te bestrijden en heeft tot doel komaf te maken met de discriminatie en de uitbuiting waaraan duizenden werknemers, met name Portugese, onderworpen zijn wanneer zij in andere landen van de Unie gedetacheerd zijn; en belangrijker nog, de eerbied en de waardigheid te herstellen waarop de werknemers recht hebben, niet toestaand dat de internationale concurrentie tussen ondernemingen gebeurt ten koste van de devalorisatie van de arbeid.
Ik moet hier toegeven dat de vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt gelijk geeft aan de strijd van de vakverenigingen op Europees vlak en van de vakverenigingen in de belangrijkste industrielanden. Maar niets of niemand is volmaakt. Deze richtlijn, die veeleisend is voor de bouwsector, discrimineert op zekere wijze de andere bedrijvigheidssectoren. Het bestaan van toepassingsafwijkingen voor de landen kan leiden tot ongelijke behandeling tussen de bedrijvigheidssectoren, tussen ondernemingen en tussen werknemers.
Tot slot, de definitie van collectieve arbeidsovereenkomsten of arbitraire besluiten zoals deze zijn geformuleerd, kan de gelijke behandeling van nationale en buitenlandse ondernemingen die dezelfde diensten verlenen niet waarborgen. Wij van onze kant keuren de maatregelen goed die de sociale dumping en de uitbuiting van werknemers beogen te bestrijden, maar wij kunnen niet aanvaarden dat via deze maatregelen ongunstige discriminaties in praktijk worden gebracht ten opzichte van de Portugese ondernemingen die op de gemeenschappelijke markt werkzaam zijn en nog veel minder kunnen wij aanvaarden dat dezelfde maatregelen niet gelden voor bedrijven uit derde landen.
Wij betreuren dat zoveel tijd is verstreken tussen de indiening van het eerste voorstel voor een richtlijn en vandaag, met de daaruit voortvloeiende achterstand van meer dan zes jaar bij het treffen van de noodzakelijke maatregelen ter bestrijding van sociale dumping op de Europese interne markt. Ik benadruk dit aspect om nogmaals een beroep te doen op de Commissie, de Raad en de lid-staten opdat de sociale dimensie van de Europese eenmaking het vereiste belang krijgt.
Laten wij hopen dat de Commissie ingaat op de door de rapporteur gedane eis om binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn een verslag voor te leggen. Misschien dat uit de analyse van dit verslag blijkt dat onze bekommernissen gerechtvaardigd waren.

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, deze ontwerp-richtlijn, die in de Raad overigens door Groot-Brittannië en Portugal is afgewezen, gaat ervan uit dat de bouwsector in de zogenaamde hogeloonlanden bescherming nodig heeft en dat de detachering van werknemers uit de zogenaamde lageloonlanden een vorm van loon- en sociale dumping is die oneerlijke concurrentie tot gevolg heeft.
De hoofdoorzaak van de in vele zogenaamde hoge-loonlanden vastgestelde loon- en sociale dumping is echter de zorgwekkende toename van de illegale arbeid. Met dit ontwerp van detacheringsrichtlijn wil men echter de legale detachering van werknemers uit lage-loonlanden naar hoge-loonlanden door hogere vergoedingen oneconomisch maken. Een dergelijke beperking van de legale detachering draagt echter volstrekt niet bij tot de bestrijding van de grootste kwaal, namelijk de illegale arbeid.
Het toestaan van het in een CAO overeengekomen of door de overheid bepaalde minimumloon doet bij de detachering van werknemers uit lage-loonlanden naar hoge-loonlanden niet alleen het loonkostenvoordeel te niet, maar maakt het ook onmogelijk of in elk geval veel moeilijker om voor gedetacheerde werknemers in gastlanden met een hoger loonniveau werk te vinden.
In combinatie met artikel 7 a, lid 2 beschermt artikel 48 van het EG-Verdrag echter de vrijheid van de werknemers om op door henzelf bepaalde voorwaarden in alle lid-staten te werken. Dat recht op vrij verkeer is een van de pijlers van de voltooiing van de interne markt en geldt ook voor gedetacheerde werknemers die in een ander land werkzaam zijn volgens de arbeidsvoorwaarden die in hun eigen land gelden. Als deze ontwerp-richtlijn wordt aangenomen, wordt de uitoefening van dat recht grotendeels onmogelijk gemaakt of in elk geval sterk bemoeilijkt. Dat de uitoefening van dat recht wordt verhinderd of bemoeilijkt is een onaanvaardbare aantasting van het vrij verkeer.
De eenzijdige uitschakeling van de concurrentiefactor loonkosten stelt buitenlandse aanbieders van diensten in de bouwsector bloot aan een met de basisbeginselen van de Europese interne markt strijdige verdringing.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Peter bedanken voor zijn voortreffelijke verslag. Verder wil ik het Parlement bedanken voor zijn genereuze reactie op de inspanningen die wij tot dusverre ten behoeve van de definitieve goedkeuring van dit voorstel hebben verricht.
Er is een breed draagvlak in dit Parlement voor het gemeenschappelijk standpunt dat de Raad op 3 juni heeft vastgesteld inzake het voorstel voor een richtlijn betreffende de detachering van werknemers met het oog op het verrichten van diensten. Ik denk, mijnheer Konrad, dat u verwoord hebt wat wij allemaal in gedachten hadden in onze pogingen dit nu eindelijk af te handelen. Het feit namelijk dat de vrijheid van verkeer beschermd moet worden als een fundamenteel recht en als pijler van de Europese Unie, en ook - zoals de heer Peter zei - dat loondumping, sociale dumping en allerlei soorten dumping voorkomen moeten worden. Ik wil vooral de heer Hughes en zijn collega's bedanken, want zij hebben de toegevoegde waarde van dit voorstel uit de doeken gedaan, en ook lijkt het mij zaak een dankwoord te richten tot de destijds fungerend voorzitter, de heer Treu, die zijn uiterste best heeft gedaan om zijn collega's van de noodzaak van het laatste compromis te overtuigen. Door dit gemeenschappelijk standpunt goed te keuren zet u natuurlijk ook de deur open naar een zeer snelle goedkeuring van de richtlijn. Verder wil ik u feliciteren met de verbeteringen die u tijdens de goedkeuringsprocedure in het oorspronkelijke voorstel voor een richtlijn hebt aangebracht. Eén van u zei dat het zes keer in de Raad Sociale Zaken is besproken, maar volgens mij waren dat er bijna acht.
Zoals de Commissie in haar jongste mededeling aan het Parlement stelt, heeft het gemeenschappelijk standpunt nu een aantal belangrijke onderdelen waarin de amendementen van het Parlement van februari 1993 vervat zijn. Ofschoon de voor wetsconflicten arbeidsrecht geldende voorschriften een zeer complex terrein vormen, is het ons toch gelukt een realistisch stuk op te stellen dat het evenwicht tussen economische vrijheden en de rechten van werknemers in stand houdt. Om al deze redenen kan de Commissie de onderhavige amendementen niet overnemen, want zij zullen het moeizaam bevochten evenwicht hoogstwaarschijnlijk in gevaar brengen.
Er is gesproken over de ro-ro diensten, met name door de heer d'Aboville. Bij roll-on/roll-off diensten is echter geen sprake van detachering in de zin van de onderhavige richtlijn. Dit is niet de juiste plaats om problemen op dit gebied te behandelen en we kunnen het desbetreffende amendement dan ook niet overnemen. Ro-ro schepen vervoeren goederen en passagiers van de ene lid-staat naar de andere, maar de bijbehorende onderneming wordt niet naar een andere lid-staat verplaatst; na afloop keren de ro-ro schepen weer naar hun uitvalsbasis terug. In zo'n geval worden werknemers niet gedetacheerd in de zin van de richtlijn; bovendien is over het algemeen op ro-ro schepen het vlaggerecht van toepassing. Detachering van werknemers van een schip dat onder de vlag van de ene lid-staat vaart naar een schip dat onder de vlag van een andere lid-staat vaart komt hoogst zelden voor, en dus kunnen we het desbetreffende amendement niet overnemen.
De heer Wolf zei dat het heel moeilijk zal zijn deze richtlijn in nationaal recht om te zetten, en daar heeft hij denk ik gelijk in, maar toch is het onze taak erop toe te zien dat het gemeenschapsrecht met succes en naar behoren wordt uitgevoerd. Ik kan de heer Wolf en het Huis verzekeren dat we de omzetting van deze wetgeving nauwlettend in de gaten zullen houden, want in de toepassing ervan komt het transnationale karakter van de bepalingen naar voren. Ik kan hem verzekeren dat de Commissie de bepalingen zoals toegepast in de lid-staten onder de loep zal nemen, evenals de maatregelen die genomen zullen worden als niet aan de richtlijn wordt voldaan. Ook zal de Commissie nauwlettend toezien op de stappen die de lid-staten nemen om de in artikel 4 genoemde informatie algemeen beschikbaar te stellen. Dit hebben we in het verleden al een aantal keren gedaan, en met veel succes. Bovendien is de Commissie bereid de lid-staten te helpen de nodige middelen te verkrijgen om toepassing van de richtlijn te vereenvoudigen.
Tot besluit wil ik iedereen bedanken die zo vol lof heeft gesproken over de inspanningen van de commissaris en de Raad ten behoeve van deze zeer belangrijke wetgeving.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Arbeidstijdverkorting
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0207/96) van de heer Rocard namens de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid over arbeidstijdverkorting.

Rocard
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, vijf minuten om het werkloosheidsprobleem te behandelen is niet veel! Ik zal hier niet onze procedures aan de kaak stellen, maar laten wij echter wel erkennen dat zij soms vreselijk bespottelijk zijn. Enfin, daar gaan we!
De ontwerp-resolutie die aan u is voorgelegd, vandaag ter behandeling en morgen ter stemming, bevat slechts één onderwerp: het verzoek aan de Commissie om met alle moderne econometrische en informaticamiddelen de haalbaarheid en doeltreffendheid te onderzoeken en te verdiepen van een nieuw beleid van sociale premies dat erop gericht is een aanzienlijke arbeidstijdverkorting te stimuleren om zo de werkloosheid substantieel te verminderen. Dit verslag is het resultaat van 18 maanden werk en debatten binnen uw Commissie sociale zaken en werkgelegenheid.
Waar gaat het om? De massawerkloosheid woedt in Europa. Niets laat veronderstellen dat deze werkloosheid in de komende jaren aanzienlijk vermindert: de technologische revolutie vernietigt nu en in de toekomst enorm veel arbeidsplaatsen en de laatste versie ervan, de "informatie-revolutie" , begint effecten te sorteren waarvan iedereen onderkent dat deze verwoestend zijn. Al lang geleden is de dienstensector gestopt met het aannemen van personeel afkomstig uit de industrie- en landbouwsector.
Onze regeringen - met inbegrip van de regering die ik heb mogen leiden - hebben alles geprobeerd, in een ware opeenhoping van maatregelen die elkaar qua kosten overtroffen en die niet veel hebben veranderd aan de massale en vreselijke aard van het verschijnsel. Eén mogelijke oplossing werd echter niet voldoende overwogen, namelijk de massale verkorting van de arbeidstijd. Het verslag bevestigt dit en stelt u deze oplossing voor. Is het een doeltreffende mogelijkheid voor het scheppen van arbeidsplaatsen? Er bestaat twijfel over. Er is geen zekerheid verworven, maar de inzet is de moeite waard om deze mogelijkheid grondig te bestuderen. En wij stellen voor, de Commissie hierom te verzoeken.
Een dergelijk proces is veel te complex om op uniforme en plotselinge wijze bij wet te worden opgelegd. Het kan slechts tot stand komen door onderhandelingen van ondernemingen. Het probleem van de overheid is uit te vinden hoe dit proces vastberaden kan worden gestimuleerd zonder zich in de plaats te stellen van de sociale partners. En dan kan de arbeidstijdverkorting alleen maar meer ingang vinden als hierom wordt gevraagd en dit gebeurt enkel als de lonen in grotendeels gelijke mate worden behouden. Is dat mogelijk? In ieder geval, niet ten laste van de ondernemingen die te maken hebben met zo een sterke concurrentie dat dit proces voor hen alleen maar aanvaardbaar is bij gelijkblijvende kosten per eenheid produkt en zonder verhoging van de lasten. En aangezien de staten anderzijds alleen een begrotingstekort hebben, kunnen zij evenmin aanvaarden deze tekorten te verhogen.
De lid-staten in de Unie geven voor de gevolgen van de werkloosheid ruwweg 4, 5 % van het bruto nationaal produkt uit, dat wil zeggen een totaal bedrag van ongeveer 350 miljard ecu in de Unie, en dit is de enige financiële reserve. Op verzoek van de Fractie van de Europese Volkspartij heb ik aanvaard dit hoge cijfer niet in de geschreven tekst van de resolutie op te nemen, want er zijn enkele onzekerheden omtrent de evaluatie. Maar onthoudt u dit enorme cijfer toch maar. Deze uitgaven dienen om de werklozen te steunen, zonder ook maar enige arbeidsplaats te creëren. Als de werkloosheid in groten getale afneemt, zal deze uitgavenpost ook dalen. De zo gerealiseerde besparing kan misschien ter beschikking worden gesteld van de ondernemingen om de inkomensverliezen met 85 tot 95 % te compenseren, waarover onderhandeld moet worden.
Het nieuwe idee dat bestudeerd moet worden, is het omvormen van de sociale premies, en wellicht hier en daar - Verenigd Koninkrijk, Denemarken - van de premies die de ondernemingen moeten betalen. Verminder deze met bijna de helft als de arbeidsduur tot minder dan 32 uur per week daalt en vermenigvuldig ze met meer dan twee als deze boven de 32 uur komt. De berekening moet zo worden gemaakt dat een onderneming die noch zijn personeelsbestand, noch de arbeidstijd verandert, dezelfde lasten zou moeten betalen - wij willen hier niet de tekorten vergroten - maar dat een onderneming die de arbeidsduur aanzienlijk zou verkorten, een grote bezuiniging zou kunnen realiseren op het vlak van de lasten die zij zou kunnen aanwenden om het inkomensverlies te compenseren. Hierdoor zou de onderneming niet hoeven te ontslaan, en zou zij nieuw personeel kunnen aanwerven en bijgevolg besparingen kunnen doen voor de overheid en de sociale instellingen.
De berekeningen tonen aan dat men kan verwachten dat er op korte termijn enkele miljoenen arbeidsplaatsen worden geschapen in de Unie. Nergens worden er maatregelen bestudeerd die een dergelijk krachtig effect sorteren. Wij streven ernaar dat de grote meerderheid van dit Parlement zich aansluit bij hetgeen geen Europese wet is, maar wel een verzoek om een idee te onderzoeken. Op verzoek van de Fractie van de Europese Volkspartij en van de liberale fracties hebben wij ook aanvaard de titel van de tekst, namelijk "Resolutie over arbeidstijdverkorting" te wijzigen in "Resolutie over de verkorting en aanpassing (Reduction and Adaptation) van de werktijd" . Wij hebben eveneens veel amendementen geaccepteerd. U zult het morgen zien in de tekst, ik heb geen tijd gehad om deze te beschrijven. Om controverse te vermijden hebben wij ook geaccepteerd om niet het enorme bedrag van de financiële handelingen, van de uitgaven voor de werkloosheid te vermelden dat kan worden verlaagd.
Daarentegen heb ik de liberale fractie gevraagd, en naar ik meen met een positief resultaat, om haar gelijktijdige verzoek aan de Commissie inzake een studie naar de doeltreffendheid van de gesubsidieerde arbeidsplaatsen terug te trekken, want het gaat hier niet om gesubsidieerde arbeidsplaatsen, maar over een tariefbeleid, hetgeen er niets mee te maken heeft. Laten wij geen verwarring zaaien.
Ons Parlement rekent het zich tot een grote eer om aan de Commissie, maar ook aan de volledige publieke opinie, een vernieuwend, sterk en wellicht uiteindelijk doeltreffend idee voor te leggen voor de strijd tegen de werkloosheid.

Fitzgerald
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Rocard en de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid bedanken voor dit zeer interessante en inspirerende verslag. Ofschoon de regeringen sinds de Top van Essen gezamenlijk een beleid hebben uitgestippeld op het gebied van groei, opleiding, flexibiliteit van de arbeidsmarkt en hervorming van de sociale zekerheid, is er onvoldoende aandacht besteed aan de arbeidstijd en hoe deze ons werkloosheidsprobleem kan helpen oplossen.
Dit onderwerp is een vervolg op het Witboek van voormalig Commissievoorzitter Delors. Er zijn in Europa 18 miljoen werklozen, terwijl er daarnaast mensen zijn die buitensporig lange dagen maken; het is de taak van de Commissie en de lid-staten nauwkeurig te onderzoeken welke bijdrage arbeidstijdverkorting aan de oplossing van het werkloosheidsprobleem kan leveren. Wel moeten we inzien dat arbeidstijdverkorting geen panacee voor het oplossen van de werkloosheid is. Het is geen vervanging van economische groei. Het is geen vervanging van verbeteringsgebieden die zwaar getroffen zijn door langdurige werkloosheid en de langdurig werklozen weer in het economische verkeer opnemen.
Arbeidstijdverkorting kan echter wel een bijdrage leveren, en daarmee moeten we ons bezighouden. In Ierland is onderzocht welke bijdrage arbeidstijdverkorting eventueel kan leveren. Uit dat onderzoek blijkt dat het zou leiden tot 1 % extra banen - dat is niet niks, maar het is zeker niet dé oplossing van het probleem. Eén van de redenen waarom arbeidstijd nooit zo hoog op de ideeënlijst heeft gestaan, is dat het zoveel ingewikkelde zaken met zich meebrengt. Diegenen onder ons die betrokken zijn bij de omzetting van de arbeidstijdrichtlijn die om reden van veiligheid en gezondheid in werking is getreden, weten op wat voor problemen wij aan beide zijden zijn gestuit: aan de kant van de werknemers, die met overwerk veel geld verdienen en niet willen dat daarin gesnoeid wordt, en aan de kant van de werkgevers die heel lage lonen betalen en menen dat hun kosten zullen stijgen als ze de lonen niet kunnen aanvullen door hun werknemers veel overuren aan te bieden. Het is dus geen sinecure de arbeidstijd te verkorten. Zoals ik al zei is er reeds een stroom aan kritiek uitgestort over degenen onder ons die ermee in de slag zijn gegaan ten einde aan de termijn van 23 november voor de arbeidstijdrichtlijn tegemoet te komen.
Er is al een aantal dingen op de rails gezet waarin enkele van deze kwesties aan de orde komen. Op de eerste plaats zal de omzetting van de arbeidstijdrichtlijn - ook al was die oorspronkelijk bedoeld als gezondheids- en veiligheidsmaatregel - gevolgen hebben voor de arbeidstijdverkorting en voor het terugdringen van buitensporige overuren. Op de tweede plaats worden er mogelijkheden op dit terrein gecreëerd door de opening van de onderhandelingen tussen de sociale partners in het kader van het sociaal protocol over deeltijdwerk.
We moeten ons bewust worden van de problemen en de kwesties waar het om gaat. Als we een en ander niet eerlijk onderzoeken, kunnen we geen echte vorderingen maken. Ten eerste, als we het hebben over het delen van arbeidstijd, hebben we het in wezen over het delen van het inkomen dat het werk oplevert, of dat nu vrijwillig gedeeld wordt doordat mensen een lager loon nemen, door vrijwillige vervroegde pensionering, door gedeelde banen, door gezinsvriendelijker arbeidsregelingen, door deeltijdwerk, of dat het gedeeld wordt door de herverdeling van de sociale premies, waar het in het verslag van de heer Rocard om draait. We moeten ons realiseren dat we het hebben over een herverdeling van inkomen en we moeten ons realiseren wat dat betekent.
Als we de mogelijkheden willen nagaan om uit de besparingen op de sociale zekerheid arbeidstijdverkorting te financieren zonder loonsverlaging voor de huidige werknemers, moeten we erkennen wat het centrale probleem is. In mijn land raakt 3 % van de beroepsbevolking elke maand werkloos of neemt een nieuwe baan; er is dus al sprake van een massale ontwikkeling waarin mensen dan weer mét, dan weer zonder werk zitten en waarin mensen hun arbeidstijd al aanpassen. Betalen voor iets dat al gebeurt leidt tot extra kosten boven de marginale kosten van het betalen voor de extra's - de extra beweging in arbeidstijd die we zouden kunnen ontketenen als sommige van deze voorstellen worden uitgevoerd.
Als we het voorstel van het verslag oprecht willen bestuderen, moeten we het soort argumenten bekijken waar kritiek op zal komen. Ten eerste, de vraag waarom Europa met haar arbeidstijdrichtlijn komt op een moment waarop onze concurrenten 24 uur per etmaal werken. Zal dat nadelig zijn voor onze concurrentiepositie? Dat is een vraag waarop een eerlijk antwoord moet komen. We moeten vragen of dit tot een geringere flexibiliteit op de arbeidsmarkt zal leiden op een moment dat onze concurrenten buiten Europa zich volkomen flexibel opstellen. Wij willen dat flexibiliteit en sociale bescherming hand in hand gaan, maar we willen onze concurrentiepositie niet verliezen. Ook daarmee moeten we ons bezighouden.
Verder moeten we bekijken welke gevolgen het voorstel voor het midden- en kleinbedrijf zal hebben. Drie, vier uur per week weghalen in een bedrijfje waar twee, drie of vier mensen werken leidt niet noodzakelijkerwijs tot een nieuwe baan. Het kan ertoe leiden dat het bedrijf produktiever wordt of dat de wijziging in de kosten door een lagere produktie wordt opgevangen. In grotere bedrijven is beter te zien hoe arbeidstijdverkorting - bijvoorbeeld door een systeem met vier ploegen te veranderen in een met vijf ploegen - extra banen kan opleveren. Maar we moeten naar de praktische kanten van het voorstel kijken.
Ik ben het helemaal eens met de strekking van het verslag, namelijk dat we de kwestie van de arbeidstijd met verbeeldingskracht moeten benaderen. In de strijd tegen de werkloosheid mag geen enkele oplossing zomaar onder tafel worden geveegd, wat de problemen ook zijn - en ik heb een paar van de mogelijke problemen geschilderd. We moeten de zaak van alle kanten bekijken en nagaan welke bijdragen - grote of kleine - de veranderingen op dit terrein kunnen leveren.
Tot besluit: ons voorbeeld van de werkweek is op Victoriaanse leest geschoeid: de man werkt en de vrouw blijft thuis om de kinderen te verzorgen, haar mans' sokken te wassen en het eten op tafel te zetten. Maar de tijden zijn veranderd en nu is het zo dat de meeste vrouwen in de Gemeenschap buitenshuis werken, dat veel mannen en vrouwen verzorgingstaken hebben, of dat nu voor kleine kinderen, bejaarde ouders of gehandicapte familieleden is.
We moeten nagaan welke verschillende manieren van arbeidstijdverkorting aan de behoeften van de individu tegemoet kunnen komen. Als we door het ontwikkelen van meer gezinsvriendelijke, mensvriendelijke arbeidsomstandigheden ook extra arbeidstijd kunnen creëren die we aan de werklozen kunnen toebedelen, slaan we twee vliegen in één klap. Wij werken in Ierland momenteel aan een aantal voorstellen voor deeltijdarbeid die ik de komende paar weken aan de regering hoop te kunnen voorleggen. We verwachten niet dat deze voorstellen ons werkloosheidsprobleem zullen oplossen, maar wel dat ze daarin een niet te veronachtzamen aandeel zullen hebben.
Ter afronding: ik ben blij met het verslag-Rocard. Het zet ons tot denken aan. Het is volgens mij niet gewoonweg een kwestie van uitvoeren van de voorstellen. Er moet heel wat werk worden verzet en heel wat onderzoek worden gedaan, en er is heel wat kritiek waaraan tegengas moet worden gegeven. Maar met de nodige moed en creativiteit kunnen Raad, Commissie en Parlement vast wel gezamenlijk nagaan welke bijdrage arbeidstijdverkorting kan leveren aan het oplossen van het werkloosheidsprobleem, het grootste probleem in Europa, een probleem dat centraal staat in het Ierse voorzitterschap.

van Velzen, Wim
Voorzitter, eerlijk delen van werk is voor mijn fractie een belangrijke doelstelling. Het is onaanvaardbaar dat juist in een samenleving waar de lof van de arbeid zo vaak bezongen wordt, minstens 18 miljoen mensen - maar waarschijnlijk meer dan 30 miljoen - buiten hun wil werkloos zijn.
Natuurlijk bestaat, zoals ook de minister al gezegd heeft, de oplossing van de werkloosheid niet uitsluitend uit het verkorten van arbeidstijd. Het scheppen van nieuwe werkgelegenheid is zeker zo belangrijk. Maar de informatiemaatschappij waarop velen hun hoop richten, brengt op zijn best op langere termijn nieuwe banen, maar vernietigt er vele op korte termijn. Dat de economische groei niet alle werklozen helpt, is genoegzaam bekend. Daarbij komt ook nog eens een keer dat de overheid en de quartaire sector, beide goed voor vele banen, inkrimpen, gebukt als ze gaan onder het juk van de EMU-criteria.
Op korte termijn groeit daarmee het belang van arbeidstijdverkorting en het tegengaan van overwerk. Voor de gehele Unie wordt het aantal overwerkuren inmiddels geraamd op 3 tot 4 miljoen banen. Het is daarom een logische oplossing die onder andere Klaus Zwickel, de voorzitter van de Duitse Metaalbond, bood: beloon overwerk voortaan in vrije tijd.
Vaak worden er problemen gemaakt over de productiviteit in de hogere loonkosten. Onderzoek in mijn land - zoals u weet komt daar arbeidstijdverkorting en part-timewerk nogal veel voor - heeft aangewezen dat de relatie korter werken en de omvang van de productie vele malen positiever is dan vaak wordt gesuggereerd. Het leerde dat mensen die korter werken, vaker grotere productiviteit en hogere kwaliteit leveren, bewuster met hun tijd omgaan, bewuster prioriteiten stellen en frisser tegen zaken aankijken, een hogere motivatie hebben en last but not least minder voor ziekte verzuimen. Een rij van positieve effecten die uiteraard de productiviteit en de kosten positief beïnvloeden.
In het CAO-overleg, waar in mijn land tot arbeidstijdverkorting wordt besloten, betalen de werknemers al jarenlang voor de arbeidstijdverkorting met zeer gematigde looneisen en meer flexibiliteit. Het is jammer dat enkele fracties in het Europees Parlement arbeidstijdverkorting proberen gelijk te stellen aan flexibiliteit en/of reorganisatie van arbeidstijd. Zij doen daarmee groot onrecht aan het verslag-Rocard. Tegenover de dogmatici die oplossingen uitsluitend zien in flexibilisering of reorganisatie, biedt Rocard juist een mix van strategieën die beide partijen, werkgevers en werknemers, zouden kunnen stimuleren tot arbeidstijdverkorting. Vooral degenen die marktmechanismen aanprijzen, zouden door elkaar voorgestelde mechanismen waarin sociale premies worden gedifferentieerd, sterk moeten aanspreken, evenals positieve financiële prikkels voor werkgevers die een bijdrage leveren aan de werkgelegenheid. Dat lijkt mij behoorlijk marktconform. Zij die onderzoek naar dit model of mechanisme willen tegengaan, wekken de indruk dat ze bang zijn voor de uitkomsten van zo'n onderzoek. Daarmee kan je dogma's wellicht beschermen, maar je neemt als politicus afstand van de verantwoordelijkheid om alles te doen aan de bestrijding van de werkloosheid.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, de bestrijding van de werkloosheid is de topprioriteit van de Unie. Ten aanzien van die grote politieke en sociale uitdaging moeten wij nieuwe wegen bewandelen, maar er ook op toezien dat de voorstellen uitvoerbaar zijn. De heer Rocard heeft het in zijn initiatiefverslag over arbeidstijdverkorting. Hij stelt met verbazing vast dat daarover tot nu toe amper is gesproken en vermoedt dat het onderwerp angst inboezemt. Dat is een misvatting. Vele pogingen om de arbeidstijd te verkorten en anders te organiseren zijn mislukt omdat ze onuitvoerbaar bleken te zijn. De vierdagenweek bij VW kan noch in de automobielsector, noch elders worden veralgemeend.
De verdeling van de arbeid is een defensieve strategie. Om de werkloosheid te overwinnen, hebben wij nieuwe en concurrerende werkgelegenheid nodig. Wij hebben nood aan politieke randvoorwaarden die groei mogelijk maken en een gunstig klimaat voor investeringen en innovaties creëren. Alleen als het bedrijfsleven concurrerend is, ontstaat ruimte voor flexibele veranderingen in de arbeidstijd. Dat alles ontbreekt in het verslag van de heer Rocard.
Het voorstel om het op de werkloosheidsuitkeringen bezuinigde geld door overheidsinstanties te laten verdelen om het loonverlies te compenseren zal in niet veel landen kunnen worden uitgevoerd. Als dit tot staatsdirigisme leidt, is het volledig onverenigbaar met onze opvatting over het sociale partnerschap. Wij pleiten voor arbeidstijdregelingen in het kader van collectieve arbeidsovereenkomsten die zijn afgestemd op de behoeften en de arbeidsprocessen van de bedrijven en die door de sociale partners worden goedgekeurd.
Onze twijfel aan de juistheid van het door de heer Rocard geraamde bedrag van 350 miljard ecu kon niet worden weggenomen. Dat geld is geen financiële reserve waarover men vrij kan beschikken. De lid-staten moeten de gelden die ze niet nodig hebben veeleer gebruiken om de staatsschuld te verminderen en te stabiliseren. De gedachte dat de produktiviteit van de openbare diensten niet kan worden verhoogd is stuitend en volstrekt ongerechtvaardigd. Wij, leden van de Fractie van de Europese Volkspartij in de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid, zijn erin geslaagd het verslag van de heer Rocard een nieuw gezicht te geven. Bovendien heeft de rapporteur vrijwel alle amendementen overgenomen die wij onder de titel "Aanpassing van de arbeidstijd" hadden ingediend. Daarmee heeft hij afstand genomen van de grondgedachte van een studie van de Commissie die uitsluitend de arbeidstijdverkorting beoogde.
De oorspronkelijke versie voorzag in een aanbeveling waarin de voorwaarden voor arbeidstijdverkorting reeds waren bepaald. Dat wil zeggen dat de analyse weliswaar moest worden gemaakt, maar dat de resultaten ervan voor de rapporteur vooraf vaststonden. Zo worden dure studies een goedkope klucht.
De positie van de Europese Volkspartij is duidelijk. Wij zijn voor een doordachte en flexibele aanpassing van de arbeidstijd. Wij zijn voorstander van meer deeltijdarbeid op vrijwillige basis en volgens de behoeften van de ondernemingen en de situatie op het gebied van de werkgelegenheid. Wij zijn ook voorstander van een soepele overgang naar het pensioen en van deeltijdarbeid voor oudere werknemers. Ook voor dat alles moet er in de studie van de Commissie plaats zijn.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, alvorens te beginnen wil ik graag de fungerend voorzitter van de Raad, minister Fitzgerald, in dit Huis welkom heten. Zij is iemand met wie ik in het verleden in het Nationaal economisch en sociaal forum veel heb samengewerkt, voor wier mening ik groot respect heb en wier advies ik in veel gevallen aanneem. Verder wil ik ook de heer Rocard bedanken voor zijn standvastigheid en volharding, want daarmee heeft hij dit verslag erdoor weten te krijgen, ondanks de soms felle tegenstand van bepaalde fracties; zelf was ik er heel sterk tegen gekant.
Thomas Moore noemde het land van de hoop Utopia. Daar hebben het vandaag over. We hebben het over een ideaal dat we allemaal dolgraag verwezenlijkt zouden zien: een kortere werkweek, meer geld, minder belasting, meer vrije tijd. De realiteit is echter anders. De realiteit is dat we gedoemd zijn te mislukken als we niet concurrerend zijn, als we onze bedrijven en ondernemingen niet in staat stellen te bloeien, te groeien en op de wereldmarkt concurrerend te zijn. Het gaat er daarbij niet alleen om dat bestaande banen worden beschermd, maar ook dat we langdurig werklozen aan nieuwe vormen van werk proberen te helpen.
Zelfs in dit debat van vandaag verschillen de meningen over hoeveel werklozen we op dit moment in Europa hebben. Volgens de heer Rocard meer dan 20 miljoen, volgens de heer Van Velzen 30 miljoen - misschien was de vertaling fout, in dat geval excuses. De minister en fungerend voorzitter van de Raad noemde een getal van 18 miljoen. Alleen over dit onderdeel lopen de meningsverschillen dus al hoog op. Als we praten over invoering van nieuwe vormen van arbeid en arbeidstijd moeten we toch wel weten wat we willen bereiken en vanuit welke basis we te werk gaan.
In het onderhavige verslag wordt geen overzicht van de gevolgen gegeven, zelfs niet ten aanzien van wat door de Commissie de motor achter de ontwikkeling van de economie en de werkgelegenheid in de Unie wordt genoemd: het MKB. Bovendien gaat het verslag er abusievelijk vanuit dat internationale onderzoeken hebben uitgewezen dat de werkgelegenheid mede dankzij arbeidstijdverkorting zal toenemen. De OESO stelt echter in haar jongste rapport dat arbeidstijdverkorting niet tot een stijging van de werkgelegenheid zal leiden, en ook dat we mensen al in een vroeg stadium aan de kant zetten. Er is een nieuwe vorm van leeftijdsdiscriminatie die mensen ertoe dwingt vroeg met pensioen te gaan, waardoor het enorme reservoir aan kennis en ervaring voor ons verloren gaat.
(De Voorzitter onderbreekt de spreker)

Boogerd-Quaak
De heer Rocard is erin geslaagd om ons allen zeer aan het werk te zetten, zowel in de commissie sociale zaken als in onze eigen fracties en ik kan hem en mijn collega's verzekeren dat de debatten in mijn fractie in ieder geval nog niet verstomd zijn. Maar ik kan hem ook verzekeren dat, voor wat mij betreft, ik zal ervoor pleiten het verslag een kans te geven. Niet omdat ik van mening ben dat dit de oplossing is voor alle kwalen, absoluut niet.
Aan de andere kant vind ik wel dat het een feit is dat wij een politieke opdracht hebben om de werkloosheid in Europa te bestrijden met alle mogelijke middelen die ons ten dienste staan. En er zit een interessante gedachte in het verslag-Rocard. En die interessante gedachte is dat hij zegt: geef incentives via belastingen en sociale premies, met name voor die aantal uren die je wilt bevorderen en die gedachte wil ik een kans geven. Ik weet niet zeker of het werkelijk een oplossing is. De heer Rocard heeft mij als opponent meegemaakt in de commissie sociale zaken. Ik heb daar vele malen gezegd dat voor mij arbeidstijdverkorting ook een aantal vervelende kanten heeft. In mijn land, hetzelfde land als dat van de heer Van Velzen, zijn er ook voorbeelden met betrekking tot arbeidsverkorting waar de werknemers tijd inleverden en loon inleverden en er nooit een baan bijkwam. Ik ben daar bijvoorbeeld zelf het slachtoffer van geweest in het verleden. Dus dat is echt geen illusie. Het is ook een oplossing die veeleer geldt voor de grote ondernemingen, daar makkelijker uitvoerbaar is en misschien veel minder zal bijdragen in de kleinere ondernemingen.
Ik ben ook degene geweest in de sociale commissie die zeer gepleit heeft voor een andere organisatie van de arbeid in het licht van arbeidstijdverkorting. Voor mij gaat het niet alleen om arbeidstijdverkorting per week, maar misschien ook om arbeidstijdverkoring gedurende het arbeidzaam leven, gedurende een jaar, en om veel flexibeler omgaan met het inzetten van arbeid in de relatie tot de productiemiddelen, tot de gebouwen, tot de manier waarop wij de diverse arbeidspatronen over een week verdelen. De heer Rocard is zo groot geweest, en dat vind ik werkelijk zeer groot, collega's, om de argumenten die wij hebben aangedragen in de commissie sociale zaken, ter harte te nemen en een groot gedeelte van onze amendementen ter zake over te nemen. Er zullen natuurlijk mensen zeggen: hij moet zijn verslag binnenhalen, nee, dat geloof ik niet. Ik geloof dat de heer Rocard tot de mensen behoort, die bereid zijn te luisteren naar collega's en interessante gedachten mee te nemen. En mijn verzoek aan de Commissie is om hetzelfde te doen.
Ik dank ook de voorzitter van de Raad, die zeer goed heeft nagedacht over dit probleem en ook een aantal punten heeft genoemd zoals het midden- en kleinbedrijf, die nadere studie vragen. Ik zal dus dit verslag verdedigen in mijn fractie. Het is niet zeker dat ik het helemaal haal, maar ik denk dat toch een groot deel van mijn fractie voor dit verslag zal stemmen om het een kans te geven.

Stenius-Kaukonen
Mijnheer de Voorzitter, in de Finse industrie heeft men geëxperimenteerd met het 6 + 6-model en dat heeft tot goede resultaten geleid. De gebruikstijd van machines is verlengd en de werknemers blijven beter geconcentreerd, en daarnaast is het voor werknemers gemakkelijker om werk, privéleven en vrijetijd te combineren. Dit komt ook tot uiting in een vermindering van de afwezigheid door ziekte of anderszins.
Dankzij de groei van de produktiviteit is het bij deze experimenten mogelijk de werknemers hetzelfde salaris te betalen, en dat gebeurt nu nog steeds, ondanks de kortere werktijden. Dit wordt dus mogelijk gemaakt door de groei van de produktiviteit. De uit leden uit Zuid-Europa bestaande meerderheid van onze fractie is om begrijpelijke redenen van mening dat salarisverlagingen in geen geval mogen worden toegestaan.
In de publieke dienstensector is het moeilijk om datgene te bewerkstelligen wat ik hiervoor schetste voor de private sector. In veel sectoren in Finland zijn moeizame onderhandelingen gevoerd, en niet overal zijn overeenkomsten bereikt, omdat de werknemers het niet eens waren met die overeenkomsten.
Daarom denk ik dat het nodig is dat men name in de publieke sector wordt aangetoond dat werktijdverkorting en herverdeling van arbeid economische voordelen kunnen opleveren, waarmee mogelijke salarisverlagingen gecompenseerd kunnen worden. Het liefst voor honderd procent. Door middel van verlaging van de werkloosheid kan op de overheidsuitgaven aanzienlijk worden bespaard. Het creëren van werkgelegenheid moet worden bevorderd, niet alleen door middel van subsidies maar ook door het herzien van de regelgeving inzake de heffing van sociale premies. Het in het verslag voorgestelde model om gradaties aan te brengen in de betaling van sociale premies op grond van de werktijden is een goed idee.
We hebben nu praktijkvoorbeelden nodig, die in de openbaarheid moeten worden gebracht. Het beste voorstel in dit verslag is om de Commissie te verzoeken de resultaten van de experimenten in verschillende landen te verzamelen en de lid-staten en sociale partners bij te staan bij het onderhandelen over nieuwe experimenten. Dit is een zeer belangrijk initiatief en ik wil de heer Rocard danken voor het goede werk dat hij verricht heeft.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie De Groenen is zeer blij met dit verslag en met het initiatief om de arbeidstijdverkorting te beschouwen als een belangrijk middel om de werkloosheid te verminderen. Misschien kan het ook een doorbraak betekenen voor een nieuwe zienswijze op het aanwenden van onze gemeenschappelijke middelen, d.w.z. de middelen van de staat. Misschien kunnen die worden gebruikt als vergoeding voor loonderving.
Wij hadden natuurlijk het liefst een verslag gehad dat niet zo doordrenkt was van de meer behoudende krachten binnen het Europees Parlement, en dat wij de meer openhartige beschrijvingen van situaties en voorstellen hadden gekregen die de heer Rocard in het begin bezigde. Wij mogen niet verdoezelen dat een grote werkloosheid grotere tegenstellingen binnen de maatschappij met zich meebrengt, en dat ze ook leidt tot meer conflicten, en een voedingsbodem is voor geweld, racisme en aantasting van de democratie. Het zou daarom vernederend zijn geweest als wij niets tot stand hadden kunnen brengen. Wat nu voor ons ligt, is feitelijk het beste dat gezien de omstandigheden tot stand heeft kunnen komen.
Het uitgangspunt van de Fractie De Groenen is altijd geweest dat arbeidstijdverkorting om allerlei redenen goed is. Vanzelfsprekend opdat het werk kan worden verdeeld en de werkloosheid daalt, maar ook omdat arbeidstijdverkorting leidt tot meer gelijke kansen en gelijkheid en een betere kwaliteit van het leven. Ze verschaft ook mogelijkheden om een functionerend sociaal netwerk op te bouwen, dat op zijn beurt zorgt voor zekerheid en vrijheid.
Hiernaast zijn vanzelfsprekend ook een aantal andere maatregelen nodig om meer banen en een duurzame kringloopsamenleving tot stand te brengen. Ik denk dan bijv. aan "groene" belastingverschuiving en investeringen in nieuwe energie- en vervoerssystemen. Deze maatregelen, die nog nauwelijks geformuleerd zijn, zouden in de praktijk ook vele honderdduizenden arbeidsplaatsen scheppen.
Er ligt een amendement om het woord "aanpassing" van de arbeidstijd in de titel op te nemen. Dit woord kan op allerlei manieren worden uitgelegd en misschien verkeerd worden begrepen. Ik ben daarom van mening dat "aanpassing" of "flexibiliteit" niet mag betekenen dat sociale en arbeidsrechtelijke regels buiten spel worden gezet. De partijen, d.w.z. de werknemers, de werkgevers en de staat moeten daarentegen geven en nemen bij hun gemeenschappelijke inspanningen, zodat een arbeidstijdverkorting van betekenis kan worden doorgevoerd.

Vandemeulebroucke
Mijnheer de Voorzitter, Raad en Commissie hebben de vraag naar arbeidsverkorting eigenlijk een hele tijd voor zich uitgeschoven. Er waren zogenaamd andere prioriteiten die niet toelieten dat men over dit een debat hield. Er was de zogenaamde 3 %-norm van Maastricht en dus de zogenaamde automatische stop van de sociale kwesties. Er waren de permanente klachten van de werkgevers over de te hoge sociale lasten en het afbreken van ons concurrentievermogen. Er was intussen het aangroeiend fenomeen van delokalisatie naar landen uit Midden-Europa en Zuidoost-Azië. Er waren ook - laat ons dat bekennen - ideologische patstellingen tussen wat progressief genoemd wordt en behoudsgezind. Daarom komt dit debat zeker op zijn tijd, om opnieuw de kans te geven aan verbeelding en aan creativiteit.
Drie jaar geleden hebben wij met onze partij in Vlaanderen een congres georganiseerd over arbeidstijdverkorting. Het werd toen niet als realistisch gehouden en zeker als onmogelijk bestempeld. Vandaag komt dit debat op zijn juiste plaats, namelijk hier in het Europees Parlement. Laat ons duidelijk zijn: arbeidstijdverkorting is niet dé mirakeloplossing ter bestrijding van de werkloosheid. Er moeten diverse wegen bewandeld worden. Arbeidstijdverkorting is er één van, maar het is vooral een nieuwe morele dimensie die wij proberen te creëren. Arbeidstijdverkorting kan dus ook geen veralgemeende maatregel zijn. Het zou moeten resulteren uit het resultaat van onderhandelingen per sector, eventueel per bedrijf, zodat men voldoende kan inspelen op de plaatselijke omstandigheden en de concurrentiepositie van de sector of van het bedrijf in kwestie.
Er zijn een aantal amendementen op dit verslag die spreken van arbeidstijdverkorting zonder loonverlies. Dat lijkt sympathiek, maar - we moeten eerlijk zijn - een dergelijke benadering lijkt onrealistisch. Daarom zal mijn fractie deze amendementen niet steunen. De rapporteur heeft het ons inziens bij het rechte eind wanneer hij een andere piste bewandelt en voorstelt om het globale bedrag van 350 miljard ecu, dat nu uitbetaald wordt aan werkloosheidsuitkeringen, dat dit gedeeltelijk zou worden benut ter compensatie van inkomstenverliezen.
Dan is er de christen-democratische fractie die een reeks amendementen heeft ingediend, om het begrip arbeidstijdverkorting uit het verslag te halen, eufemistisch, aanpassing van de arbeidstijd. Het is naar mijn mening een schending van eerdere afspraken. Ik moet erop wijzen dat in dat verslag van een tijdelijke commissie van werkgelegenheid het verslag van de heer Coates wij toen afspraken hebben gemaakt om net inzake arbeidstijdverkorting niet al te veel uit te wijden want er kwam meteen het verslag-Rocard. Vandaag ligt dat er. Het is een verslag dat onder meer vele onderzoeken voorstelt, vele studies vraagt. Die zijn er nu nodig en laat ons daar absoluut mee beginnen. Wij staan immers, naar mijn mening, op scharniermomenten van de geschiedenis. Fundamenteel gaat het over een debat over wat wij, als politieke fractie, welke aanspraak wij zien inzake levenskwaliteit, inzake nieuwe maatschappelijke aanpassing. Dat is de grote zin van dit debat.

Lis Jensen
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag-Rocard staat onder andere dat de werkloosheid een allesoverheersend probleem is. Daarover kunnen we het mijns inziens allemaal eens zijn, maar de vraag is: wie moet het probleem aanpakken? Is het de Europese Unie, de lid-staten of beide? Dit verslag gaat ervan uit dat beiden iets moeten doen. Laat mij duidelijk stellen dat er naar mijn mening over de grenzen heen altijd een uitwisseling van ideeën moet zijn. Dit geldt ook voor het thema van de werkloosheid. Wij wensen echter geen meer verplichtende samenwerking. Ik ben tegen een gemeenschappelijk EU-voorstel voor de bestrijding van de werkloosheid. Ik vind persoonlijk dat het verslag-Rocard enkele goede oplossingen voorstelt, waaronder een algemene arbeidstijdverkorting, maar dit moeten de lid-staten zelf bepalen, via de wetgeving of via CAOovereenkomsten.
Algemeen gesproken vind ik het ongelooflijk dat er in EU-verband telkens weer over de bestrijding van de werkloosheid wordt gesproken terwijl er aan de andere kant ijverig gewerkt wordt aan de uitvoering van de derde fase van de EMU. De lid-staten wordt aanbevolen een convergentiebeleid te voeren, wat zoals algemeen bekend het aantal werklozen doet toenemen. Verschillende deskundigen waaronder ook EU-aanhangers, hebben gezegd dat de volledige verwezenlijking van de EMU tot een grotere werkloosheid zal leiden. Indien het tijdschema in het Verdrag van Maastricht gevolgd wordt, voorziet de Economische Raad van de Arbeidersbeweging in Denemarken een stijging van de werkloosheid in de Europese Unie met 1 miljoen.
Er ontbreekt een duidelijke afbakening tussen de bevoegdheid van de lid-staten en die van de Unie. Ik vind dit een zwak punt in het verslag. In deze zaal wordt het belang van het behoud van de culturele verscheidenheid vaak beklemtoond. Ik maak er u attent op dat het afsluiten van CAO's door de sociale partners een van de kenmerken van Deense cultuur is. Wij willen dat het zo blijft. Laat ons de culturele verscheidenheid in de vijftien lid-staten behouden. Elke lid-staat kan het werkloosheidsprobleem per slot van rekening zelf oplossen.

Lang, Carl
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik betreur het dat de heer Rocard, die toch drie jaar premier van Frankrijk is geweest, niet van deze tijd gebruik heeft gemaakt om de werkloosheidsplaag uit te roeien met behulp van de wondermiddelen die hij ons vandaag voorstelt. Gedurende de twee zevenjarige ambtsperioden van François Mitterand is het aantal werklozen in Frankrijk echter gestegen van een naar drie miljoen. Maar de heer Rocard is op ideologisch vlak niet geëvolueerd en helaas is hij ook niet afgestapt van zijn Malthusiaanse en pessimistische visie op de economie.
Neen, de hoeveelheid beschikbaar werk in de Europese Unie, en met name in Frankrijk, heeft niet eens en voor altijd het maximumniveau bereikt. Als men onze markten tegen ongebreidelde concurrentie beschermt, als men een krankzinnig belastingstelsel hervormt waarin werk, inspanning en de ondernemingen worden beboet, als men afstand doet van de hersenschimmen van Maastricht en de overgewaardeerde deviezen ervan, als men de levensstandaard van de staten verlaagt, als men de immigratiestroom omkeert, als de consumptie wordt aangezwengeld, dan zal men nieuwe arbeidsplaatsen creëren.
Neen, de economische overgangen zijn niet zuiver aritmetisch. Zij zijn dynamisch en evolutief, levend, en zij passen dan ook niet in de volledig esoterische, intellectuele ideeën die in uw toelichting staan. Wat blijft er van uw theorieën over als deze worden toegepast op het MKB, op de kleine en middelgrote ondernemingen van minstens 10 werknemers? Opdat men het nuttig vindt om de gebruiksduur van outillage te verlengen, ofwel om meer te produceren, moet er toch wel een vraag bestaan. U zegt dat de gemiddelde arbeidsduur een variabele is die gebonden is aan het werkgelegenheidsniveau. Hoe kan het dan dat de werkloosheid in de Verenigde Staten daalt of zo laag is in Japan, terwijl de arbeiders van deze landen statistisch gezien langer dan Europeanen werken? De wekelijkse, maandelijkse of jaarlijkse arbeidstijdverkorting zal dan ook niet automatisch een daling van de werkloosheid inhouden.
En tot slot wellicht het belangrijkste, u denkt niet aan de mensen. De kwaliteit en de kwantiteit van het werk van de mensen dalen niet in uw boekhoudkundige visie van de werkroosters. De kaderleden, voor wie geen overuren bestaan, zullen nog net zo veel werken, ook al worden zij geacht 32 uur te werken. De arbeiders worden beroofd van hun bijkomende inkomsten daar zij geen overuren meer mogen maken, en het is niet het behoud van hun aanvankelijke basissalaris waardoor zij de maand kunnen rondkomen. Neen, mijnheer Rocard, de mensen zijn niet onderling verwisselbaar, noch identiek en zij kunnen niet als computermodellen worden beschouwd.
In feite weigert u een heldere diagnose te maken over de oorzaken van de werkloosheid. Mondiale vrijhandel, immigratie, een abnormaal belastingstelsel, u heeft alle middelen van de wanhopige geprobeerd, het is dweilen met de kraan open, en er zijn meer dan vijfentwintig miljoen echte werklozen in Europa. Uw verslag is alleen maar een politieke coup die geen ander belang heeft dan het belang dat u is toegekend door een politieke klasse die op drift geraakt is en door een medeplichtige syndicale klasse, die beide onbekwaam zijn om in te spelen op de uitdagingen van de economische, sociale, politieke, demografische en morele crisis waardoor Europa getroffen wordt.

Weiler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil niet nader ingaan op wat de heer Lang heeft gezegd, maar het scepticisme bij de Fractie van de Europese Volkspartij heeft mij toch zeer verbaasd. Sedert het Witboek van de heer Delors werd door de verkorting van de arbeidstijd in de noordelijke lid-staten immers 8 % meer banen geschapen. In Nederland is de toename van de werkgelegenheid met 30 % zelfs voor de helft het gevolg van de arbeidstijdverkorting. Ook in Duitsland is een derde van de nieuwe banen tussen 1983 en 1992 aan de arbeidstijdverkorting toe te schrijven.
Wij moeten evenwel goed beseffen dat groei alleen nog amper nieuwe werkgelegenheid creëert. Volgens het Prognos-instituut in Bazel zal er bij voorbeeld in Duitsland in 2010 niet meer werkgelegenheid zal zijn dan in 1992. Dat is vooral toe te schrijven aan de verhoging van de produktiviteit. De werkgelegenheid zal wel toenemen in de diensten- en de informatiesector, maar zal dalen in de produktiesector en in de landbouw.
Als politici kunnen wij daartegen uiteraard niet met een defensieve houding volstaan. Arbeid biedt niet alleen economische zekerheid, maar is ook de belangrijkste mogelijkheid tot zelfontplooiing. Daarom vind ik de concepten die de heer Rocard hier heeft uitgewerkt - het gaat inderdaad niet alleen om arbeidstijdverkorting - uiterst positief. Met dit verslag geeft hij ook nieuwe stimulansen aan het debat in de nationale parlementen en op Europees niveau. Gedurende vele jaren waren de werkgevers tegen arbeidstijdverkorting en drongen zij uitsluitend aan een flexibiliteit die erop neerkwam dat de werknemers altijd beschikbaar moesten zijn en moesten komen werken als zij werden opgeroepen. Dat is inmiddels veranderd.
In Duitsland is Volkswagen slechts een voorbeeld. Geachte collega van de CDU, u vergist zich wanneer u denkt dat er geen andere voorbeelden zijn. Zelfs het MKB test op dit ogenblik moderne, innovatieve arbeidstijdprojecten uit. De voorstellen van de heer Rocard zijn belangrijke bouwstenen voor een Europees werkgelegenheidsbeleid.

Pronk
Voorzitter, het is bekend dat mijn fractie nog wat problemen heeft met het huidige verslagRocard en vandaar dat ik uitermate verbaasd was over datgene wat de heer Vandemeulebroucke hier net te berde bracht, namelijk dat wij ons niet aan onze afspraken zouden houden. Wij hebben ons nota bene onthouden in de commissie sociale zaken en dan is het logisch dat men nog niet akkoord is. Ik denk dat zelfs de heer Vandemeulebroucke dat zou moeten weten.
De EVP roept op tot een gedegen onderzoek en studie dat de Commissie moet laten uitvoeren. Op grond van deze studie moeten wij conclusies trekken. Daarom hebben wij veertien amendementen ingediend. Als deze amendementen in het verslag worden ingebracht, is het voor onze fractie aanzienlijk acceptabeler dan van te voren. Dat kan ik u wel verzekeren.
Herinrichting van de arbeid is niet het enige middel om werkloosheid op te lossen. Het kan, en daarin ben ik het eens met het Raadsvoorzitterschap, één van de middelen zijn die meer mensen aan het werk helpt. Hierbij moet de heer Rocard niet vergeten dat niet alle nieuwe banen die ontstaan door geregistreerde werklozen worden opgevuld. Uit het Witboek blijkt dat drie van de vier nieuw gecreëerde banen door andere, zoals door herintredende vrouwen, jongeren en mensen die van baan wisselen, worden ingenomen. De stelling van de heer Rocard dat de overheid 350 miljard ecu bespaart doordat zij minder werkloosheidsuitkering hoeft uit te keren, gaat dus maar gedeeltelijk op. Het kan zelfs onder omstandigheden leiden tot meer uitgaven.
Als Nederlander wil ik toch ook wat positiefs zeggen over de herinrichting van de arbeid. In het begin van de jaren '80 is in Nederland door werkgevers en werknemers samen met de overheid besloten om te gaan experimenteren met de herinrichting van de arbeid dat in veel gevallen goed gewerkt heeft. Dit besluit is slechts te plaatsen in de zeer slechte economische toestand van dat moment.
Sinds het kabinet-Lubbers in de jaren '80 is de werkloosheid met de helft verminderd. Arbeidtijdsverkorting kan dus wel een bijdrage tot een oplossing zijn, mits de totale kosten van de onderneming niet stijgen. Arbeidstijdverkorting die de kosten wel doet stijgen, leidt tot een vermindering van werkgelegenheid. Dit wordt soms ontkend. Als de kosten echter niet stijgen wordt de concurrentiekracht niet aangetast en kan die zelfs marginaal verbeteren. Daarom is het de moeite waard om de herinrichting van de arbeid te bestuderen, maar nog geen definitieve besluiten te nemen.

Hermange
Mijnheer de Voorzitter, het verslag over de arbeidstijdverkorting dat vandaag voor ons ligt, getuigt van de bekwaamheid van ons Parlement om essentiële bijdragen te leveren aan de problemen van onze tijd. Ik wil de rapporteur dan ook complimenteren met zijn belangrijke werk, zijn vasthoudendheid en zijn enthousiasme waarmee hij bij alle gelegenheden zijn voorstellen verdedigt.
Hetgeen hij vaststelt is goed, de mogelijke wegen die hij voorstelt zijn eveneens interessant. De oplossingen die hij aandraagt zou ik echter toch enigszins willen afzwakken.
Allereerst heeft Europa in zijn diversiteit zowel behoefte aan een verkorting als aan een flexibele reorganisatie van de arbeidstijd ten einde deze aan te passen aan de behoeften van de sector en aan de situatie van de onderneming, waarbij met name rekening wordt gehouden met de bijzondere kenmerken van het MKB. In die zin geven de amendementen die ingediend zijn door onze fractie en die van de Fractie van de Europese Volkspartij de oplossingen een veel realistischere en aanvaardbare wending voor alle landen en politieke stromingen binnen onze Vergadering.
Een tweede punt lijkt mij van fundamenteel belang. Dit verslag verschaft een constructieve basis voor reflectie op Europees vlak over de mogelijkheden en gevolgen van een reorganisatie, ja zelfs een verkorting van de arbeidstijd, maar kan echter niet de positieve of negatieve resultaten voorspellen van de studies en de raadplegingen waarom het verzoekt. In die zin lijken de amendementen van de Fractie van de Europese Volkspartij, die de Europese actie ter zake ondergeschikt maken aan het resultaat van de opgedragen studies, mij zeer geschikt.
In dezelfde geest is het weinig realistisch om a priori arbeidstijdverkorting voor te stellen zonder loonvermindering, dank zij een automatische compensatie door de staat. Ter verduidelijking van dit punt stellen wij dan ook voor de compensatie te verbinden met de effectieve daling van het aantal werklozen en derhalve van de kosten ten laste van de gemeenschap.

Cars
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Rocard is doordrenkt van twee grondgedachten: de eerste is dat de hoeveelheid werk een constante is, die enkel wordt beïnvloed door de productiviteit. Wanneer er niet voldoende banen zijn voor iedereen, moeten ze worden gerantsoeneerd en verdeeld. Daarnaast moet een strafbelasting worden opgelegd aan degenen die meer willen werken. De andere gedachte is dat werken iets akeligs is, waar de arbeider het liefst onderuit wil komen.
Deze grondgedachten leiden tot conclusies die volstrekt ingaan tegen de eisen van de toekomst. De leeftijdsverdeling verschuift binnen een decennium dermate sterk, dat er ernstige generatieconflicten dreigen. Het wordt dan voor het steeds dalende aantal deelnemers aan het arbeidsproces moeilijk om het steeds maar stijgende aantal ouderen te verzorgen. Daarom moeten wij de werkloosheid oplossen, terwijl wij tegelijkertijd de productiviteit verbeteren en de pensioengerechtigde leeftijd verhogen.
De heer Rocard bepleit arbeidsrantsoenering, terwijl het juist nodig is de hoeveelheid werk te vermeerderen. Anders staan wij over enige jaren aan de vooravond van een maatschappelijk trauma van enorme afmetingen. Binnen tien jaar, mijnheer de Voorzitter, zal ons debat van vandaag volstrekt irreëel blijken.

Bertinotti
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben tegen het verslag-Rocard bezwaren die loodrecht staan op de kritiek die de conservatieve partijen ertegen in te brengen hebben. Wij ontwaren in het verslag een tegenstelling tussen analyse en programmasuggesties, tussen suggesties en politieke keuzen.
Het staat buiten kijf dat we geen heil meer moeten verwachten van het beleid van de hoeveelheden, van de groei, van de toename van het bruto produkt: deze hebben, zo is gebleken, helemaal niet tot een daling van de werkloosheid geleid. Het verslag stelt terecht voor de verdeling en de verkorting van de arbeidstijd centraal te stellen; deze op zich waardevolle analyse blijft echter in de praktijk in sommige illusies van de jaren '90 steken, waardoor de arbeidstijdverkorting nog geen doorgang heeft kunnen vinden.
Eén van die illusies is de arbeidstijdverkorting te koppelen aan een beleid van flexibiliteit dat vaak eenzijdig door de ondernemingen in de praktijk wordt gebracht, en aan allerlei aspecten die de arbeidstijdverkorting zozeer afzwakken dat ze niet meer zichtbaar is. Nog onuitvoerbaarder is de suggestie om de arbeidstijdverkorting aan een loonsverlaging te koppelen. Als dat de bedoeling is komt die arbeidstijdverkorting er dus niet.
In Europa en in veel landen is er een zodanig loonsituatie ontstaan dat de werknemers dikwijls via overwerk ertoe gedwongen worden hun werktijden juist uit te breiden in plaats van te verminderen. Als de arbeidstijd geflexibiliseerd wordt en er alleen maar duidelijk afgebakende beleidsvormen worden uitgestippeld, doet zich voor wat in veel landen gebeurt: dan stijgt het effectieve aantal gemiddelde arbeidsuren per dag in plaats van dat het daalt, en, alsof dat nog niet genoeg is wordt met het stijgen van de pensioengerechtigde leeftijd ook de werkzame periode verlengd, zodat in veel Europese landen vandaag de dag de produktie en de produktiviteit stijgt, evenals de werkloosheid en het gemiddeld aantal gewerkte uren.
We moeten veranderen, vooral nu er een recessie opdoemt die ons zal dwingen uit de analyse van de heer Rocard de meest rationele en vergaande conclusies te trekken. We moeten een voorstel voor een op de arbeidsduur gerichte, aanzienlijke arbeidstijdverkorting doen, want een echt werkgelegenheidsbeleid moet een aanzienlijke verkorting behelzen en zich op de arbeidsduur richten.
Als de Europese Gemeenschap voor Europa bindende doelstellingen kan formuleren, namelijk het deficit en het tekort terugdringen, dan moet zij ook in staat zijn bindende doelstellingen aan te geven voor de beperking van de arbeidsduur wat aantal uren en wat arbeidsduur betreft, opdat de regeringen en de sociale partners hun maatregelen op deze doelstellingen kunnen afstemmen. Anders klopt de analyse nog wel, maar de politieke conclusies niet meer.

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, de arbeidstijdverkorting ligt in de lijn van onze economische geschiedenis. Het verslag van Michel Rocard heeft de verdienste, uiteindelijk, in het groot, een echt maatschappelijk probleem aan de orde te stellen en ik wil de rapporteur dan ook bedanken.
Vanzelfsprekend gaat het hier om een controversieel onderwerp en de tegenstanders van de arbeidstijdverkorting hebben gemakkelijk spel om te zeggen dat de werkloosheid onophoudelijk daalt in de Verenigde Staten of in het Verenigd Koninkrijk en dat men nooit zoveel heeft gewerkt. Maar om welk soort werk gaat het? Veelal om deeltijdarbeid, onderbetaald, een verdeling van de arbeidstijd tussen rijken en armen, een zeer snel toenemende arbeidsonzekerheid.
Ik geloof evenmin dat de arbeidstijdverkorting de enige oplossing is voor de strijd tegen de werkloosheid. Arbeidstijdverkorting is een van de oplossingen en ligt in de lijn van een globale strategie waarin parameters aan bod komen zoals groei, aanzwengeling van de consumptie, ja zelfs de monetaire situatie, want met een overgewaardeerde Franse frank en Duitse mark, heeft de werkloosheid nog vele mooie dagen voor zich liggen.
In plaats van een manier om de schaarste aan arbeidsplaatsen op te vangen, moet arbeidstijdverkorting het resultaat zijn van een verandering van onze instelling ten opzichte van arbeid, die de centrale plaats aan het verliezen is die de arbeid enkele jaren geleden nog innam. Aan de vooravond van de 21e eeuw vormen de problemen inzake onderwijs, permanente opleiding, cultuur, beroepsactiviteit en pensioen meer dan ooit één geheel dat moet uitmonden in een veel grotere levenslange vrijheid voor het individu.
Ik geloof meer in een geïndividualiseerde dan in een geglobaliseerde arbeidstijdverkorting. Zeer technische en te algemene maatregelen dreigen uit te lopen op een mislukking. De geïndividualiseerde arbeidstijdverkorting is voor mij de definitie van een levensproject voor iedere loontrekkende, via een jaarlijks systeem verbonden met een aanzienlijke arbeidstijdverkorting, met aanwervingen als gevolg.
Naar mijn mening is de onderneming de enige plaats die geschikt is voor dit soort onderhandelingen. Als de arbeidstijdverkorting per branche wordt doorgevoerd, ben ik natuurlijk tevreden, maar ik stel vast dat er op dat niveau tal van moeilijkheden aan het licht komen. In de bedrijven beginnen de onderhandelingen daarentegen al interessanter te worden; enkele voorbeelden hiervan hebben wij al gezien, namelijk bij Volkswagen, Philips en elders.
Er moet dus alles in het werk worden gesteld opdat de technologische innovatie geen factor is voor het verlies van arbeidsplaatsen, maar voor het creëren van nieuwe activiteiten. En met betrekking tot de lonen is het niet juist om ervan uit te gaan dat hierop moet worden beknibbeld al naargelang de arbeidstijdverkorting, want het gevolg hiervan zou zijn dat de consumptie nog meer wordt afgeremd en dat de arbeidsonzekerheid wordt versterkt.
Michel Rocard noemt het bedrag van 350 miljard ecu, dat uitgegeven wordt aan de werkloosheid. Laten wij dan ook zonder omwegen bekennen dat het tijd is om deze middelen op slimme manier te gebruiken, bijvoorbeeld om de lonen op hun oorspronkelijk niveau te handhaven in het geval van arbeidstijdverkorting en om alle lasten op te heffen die op de lage lonen wegen.
Tot slot nog een idee dat mij na aan het hart ligt: de triptiek opleiding, onderzoek en arbeidstijdverkorting. Technologische vernieuwingen met behulp van onderzoek verbinden aan arbeidstijdverkorting, dat lijkt mij inderdaad een te volgen mogelijkheid. Hoe het ook zij, niets kan zonder de vakbonden worden ondernomen, met name met het Europees Verbond van Vakverenigingen, en zij moeten een doorslaggevende rol spelen.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, Michel Rocard dacht een machine te hebben uitgevonden voor het verminderen van de werkloosheid, hij heeft een machine uitgevonden om in de tijd terug te gaan, en niet alleen maar tot in de tijd van Léon Blum en de befaamde 40 uren, maar wel 2500 jaar terug, naar de debatten van Socrates en van de sofisten.
Er is werkloosheid, er is ontreddering. Michel Rocard heeft hier veel weet van. Het probleem is economisch, politiek; het probleem is filosofisch omdat arbeid gelijk staat met schepping, met de mens. Kijk maar naar Michelangelo. Het is de hand die, door Michelangelo, de Sixtijnse kapel schildert.
Ten opzichte van een dergelijk probleem bestaat de wetenschappelijke houding erin de oorzaken te zoeken. De oorzaken zijn duidelijk. Er is werkloosheid en ongetwijfeld zijn er vele redenen voor, maar er is een reden en dat is een waarheid als een koe: er is werkloosheid omdat er niet genoeg arbeidsplaatsen zijn, en er zijn niet genoeg arbeidsplaatsen omdat men deze heeft vernietigd toen zij bestonden. De arbeidsplaatsen worden niet gecreëerd wanneer men erop zit te wachten, en zij zijn bezet als men ze nodig heeft.
Wij zijn van mening dat deze arbeidsplaatsen met name bezet zijn door de immigranten. U denkt dat zij bezet zijn vanwege buitensporige werkroosters, en dat er alleen maar nieuwe instrumenten moeten worden ingevoerd. En u zegt dat arbeidstijdverkorting de grote wet in de geschiedenis is: 3200 uur aan het eind van de 19e, 1700 uur nu, na de wetten van 1900, 1902, 1904, 1906 en uw vrienden voegen er zelfs aan toe dat het bruto nationaal produkt gelijk is gebleven.
Als er vandaag de dag 3200 uur gewerkt zou worden, zouden er geen 22 miljoen arbeidsplaatsen zijn, maar 11 miljoen. De arbeidstijdverkorting heeft dus 11 miljoen arbeidsplaatsen geschapen. In feite is uw leuze eenvoudig: minder werken zodat iedereen kan werken. Dat is overigens de titel van het werk van Guy Asnar. Dan stelt u de middelen voor: progressief pensioen, verkorting van de wekelijkse arbeidsduur. Professor Godet noemt dat de week van de vier donderdagen in "Le grand mensonge" ; afschaffing van overuren, vervanging door rust - hetgeen bij de politie wordt toegepast zonder overigens veel problemen op te lossen -, langere arbeidsonderbrekingen (sabbaticals), pauzes tijdens de werkdag en de nieuwe organisatie van de arbeid in de levenscyclus.
Ik ga akkoord dat u de analyses van Modigliani herneemt over de levenscyclus. Maar gedurende een levenscyclus neemt het belastingwezen 17 jaar van het beroepsleven van de mens in beslag om alle verplichte heffingen te betalen! Herzie het belastingwezen en u verkort de arbeidstijd.
Als men uw logica volgt zijn er natuurlijk problemen. In 1982 heeft men de arbeidstijd verkort en het heeft niet geholpen. Wat doet men? Is het loon gelijk? U zegt ja, er is een reserve van 350 miljard. Wat doet men met het zwartwerk, want hoe korter de officiële arbeidstijd, des te langer de officieuze? Wat doet men met de natuurlijke structuur van de kosten? U bekijkt alles negatief.
De realiteit, Michel Rocard, is dat uw methode gekend is. Het is de methode van de sofisten. Ik zal het u dadelijk aantonen. Aangezien arbeidstijdverkorting arbeidsplaatsen creëert, dan heeft men per slot van rekening voor een nul-arbeidstijd een oneindig aantal arbeidsplaatsen. Er is een oneindig aantal arbeidsplaatsen op voorwaarde dat men in een gesloten economie leeft. Maar in een open economie worden de vrijgekomen arbeidsplaatsen direct ingenomen. En uw eindresultaat, Michel Rocard, is dan ook dat van de Malthusiaanse protestant. U bent Michel Foucault, u gelooft in de zich nooit wijzigende geschiedenis, u gelooft in het structuralisme, met uw pessimistische model. In feite bent u geen socialist, noch een liberaal, u ben een internationale pessimist. U gelooft aan de rantsoenering, gelooft aan de rustige ellende, maar wij zijn optimistische nationalen.

De Voorzitter
Wij sluiten het debat af omdat het vragenuur is aangebroken. Het debat zal om 21.00 uur worden voortgezet.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het Vragenuur voor vragen aan de Commissie (B4-0838/96).

De Voorzitter
Vraag nr. 30 van Ben Fayot (H-0577/96):
Betreft: Initiatiefrecht van het Europees Parlement
Krachtens artikel 138 B van het EU-Verdrag heeft het Europees Parlement het recht met meerderheid van stemmen van zijn leden de Commissie te verzoeken passende voorstellen in te dienen inzake aangelegenheden die naar het oordeel van het Parlement communautaire besluiten voor de tenuitvoerlegging van dit Verdrag vergen.
Voor de vaststelling van de gemeenschappelijke verklaring inzake het wetgevingsprogramma voor 1996 heeft het Europees Parlement twee initiatiefverslagen op grond van artikel 138 B goedgekeurd (verslag-Rothley (A4-0201/95), goedgekeurd op 26.10.1995, PB C 308/95, en verslag-Alber (A3-0232/94), goedgekeurd op 20.4.1994, PB C 128/94). In zijn resolutie betreffende het wetgevingsprogramma voor 1996 heeft het Europees Parlement de Commissie verzocht wetgevingsvoorstellen naar aanleiding van de genoemde initiatieven voor te leggen. In het ontwerp van het Europees Parlement voor een gemeenschappelijke verklaring betreffende het wetgevingsprogramma was deze eis eveneens vervat. Hoewel de Commissie zich ook in de gedragscode van 15 maart 1995 verplichtte aandacht te schenken aan initiatieven van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 138 B, heeft zij tot dusverre geen passende voorstellen ingediend.
Hoe denkt de Commissie rekening te houden met het - beperkte - initiatiefrecht dat het Europees Parlement sinds Maastricht heeft gekregen? Wanneer is de Commissie voornemens voorstellen naar aanleiding van vorenvermelde initiatieven in te dienen?

Bangemann
, lid van de Commissie. (DE) Mijnheer de Voorzitter, wat de resolutie-Rothley (A4-0201/95) betreft, weten wij zeer goed dat grote problemen rijzen wanneer slachtoffers van een ongeval een verzekeringsmaatschappij in een andere lid-staat om schadevergoeding moeten vragen. Ook de verzekeringsmaatschappijen zelf weten dat en hebben daarom een aantal initiatieven genomen. Wij hebben met alle betrokkenen uitvoerig overleg gepleegd, waaraan trouwens ook de heer Rothley heeft deelgenomen, om na te gaan hoe wij het best te werk gaan. Wij gaven de voorkeur aan een door de betrokken partijen onderhandelde overeenkomst. Dat bleek echter onmogelijk. Daarom denken wij er nu aan een regeling voor te stellen waardoor alle Europese verzekeringsmaatschappijen in elke lid-staat een gevolmachtigde schaderegelaar moeten aanstellen, waardoor de lid-staten worden verplicht sancties te nemen tegen verzekeringsmaatschappijen die geen gevolmachtigde aanstellen en waarbij in de lid-staten informatiebureaus worden opgericht die de slachtoffers kunnen zeggen wie de gevolmachtigden in hun eigen land zijn.
Wat het verslag-Alber aangaat, hebben wij in ons halfjaarlijks verslag het Parlement reeds voorgelicht. Wij hebben verschillende studies besteld waarin zal worden nagegaan hoe de aansprakelijkheid in de lid-staten is geregeld en hoe de verschillende aansprakelijkheidsregelingen worden toegepast.
Die studies kunnen tegen het einde van het jaar worden afgerond. Vervolgens zullen wij op basis daarvan een mededeling voorleggen. Zo kunnen wij dan met het Parlement beslissen hoe wij deze kwestie het best kunnen regelen.

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, vanzelfsprekend dank ik de commissaris voor zijn uiterst nauwkeurige antwoord inzake het verslag-Rothley en het verslag-Alber. Ik had deze vraag gesteld omdat wij niets zagen gebeuren. Ik zou van de Commissie graag willen weten hoe - in principe - zij op dit initiatiefrecht van het Europees Parlement, dat bij het Verdrag van Maastricht krachtens artikel 138 B is ingesteld, zal ingaan.
Geachte commissaris, u weet dat dit initiatiefrecht zeer beperkt is, dat het ook strikt gereglementeerd is door ons huishoudelijk reglement en dat er aan zeer nauwkeurige voorwaarden moet worden voldaan. Ik zou graag van de Commissie willen weten of zij positief of beperkend tegenover deze initiatieven van het Europees Parlement staat.

Bangemann
De Commissie is ingenomen met die bepaling. Wij hebben het Parlement ook ondersteund om die bepaling in het Verdrag van Maastricht te doen opnemen. Uiteraard nemen wij het initiatiefrecht van het Parlement ernstig, te meer daar het ten aanzien van de Commissie geldt. Het zou vanwege de Commissie werkelijk niet erg collegiaal zijn als wij het Parlement in de uitoefening van dat recht zouden hinderen. Daarom heb ik u deze toelichting gegeven. Soms hebben de initiatieven betrekking op uiterst ingewikkelde en moeilijke kwesties. Dat is begrijpelijk, want anders zouden die kwesties al zijn aangepakt. Daarom neemt dat wat tijd in beslag, maar uiteraard is het initiatiefrecht van het Parlement voor ons belangrijk en houden wij daarmee rekening.

White
Ik moet zeggen dat ik heel blij ben met het antwoord van de commissaris.
Mag ik de Commissie erop wijzen dat artikel 138 B een recht bevat waaraan de Commissie hopelijk op een positieve manier zal meewerken. Uiteraard zijn wij de gekozen instelling, en u helaas niet, ook al hebben we u onze steun gegeven door met de benoeming van de huidige Commissie in te stemmen. Ik hoop dat u onze ideeën serieus zult nemen, want het zijn ideeën die u kunt gebruiken en die wij samen met u kunnen gebruiken en die een positief resultaat zullen boeken.
Neem bijvoorbeeld de gezondheidskaart, waarover we eerder dit jaar in het Huis hebben gedebatteerd. Ik heb daar zelf een onderzoek naar ingesteld, maar wederom weet ik niet hoe het tijdschema eruit ziet. Kunt u ons helpen, want als u ons met de ontwikkeling van een Europese gezondheidskaart kunt helpen, dan hebben we iets dat we samen met de Commissie aan een breder Europees publiek voor praktisch gebruik kunnen voorleggen - daar gaat het om. Kunt u ons het tijdschema voor de gezondheidskaart uitleggen?

Bangemann
Eerst wil ik het even hebben over het algemene probleem, waarop u nogmaals heeft gewezen. Elk jaar voeren wij met het Parlement een debat over het wetgevingsprogramma dat wij willen uitvoeren. Wij bespreken daarbij zowel de voorstellen van de Commissie als de wensen van Parlement. In het kader van dat debat zijn een aantal initiatieven minder formeel behandeld dan eigenlijk nodig was. Het Parlement beschouwt - laten wij een voorbeeld nemen dat de laatste weken aan de orde was - pornografie op het Internet terecht als een dringend probleem. Welnu, de Commissie heeft al gezegd dat ook wij dat als een dringend probleem beschouwen en dat wij zullen nagaan hoe wij de verspreiding van pornografie via het Internet kunnen beperken of verhinderen.
Hoewel de gezondheidskaart op mijn programma staat, weet ik niet hoever wij daarmee staan. Die kaart is een onderdeel van ons proefproject. Wij hebben een proefproject over de informatiemaatschappij op het gebied van de gezondheidszorg. Wij werken daaraan. Ik kan jammer genoeg niet zeggen wanneer wij zullen weten op welke voorwaarden die kaart kan worden ingevoerd. Dit is niet alleen een technisch probleem, maar vooral een probleem van geheimhouding van beschermde persoonsgegevens. U zult het er met mij beslist over eens zijn dat, als op die kaart niet alleen de ziektegeschiedenis maar ook persoonlijke gegevens worden vermeld, wij ervoor moeten zorgen dat die gegevens niet in de handen van onbevoegden vallen. Men kan dat probleem technisch oplossen, maar dat vraagt tijd. Wij zullen u graag schriftelijk over de huidige stand van zaken op de hoogte brengen.

De Voorzitter
Vraag nr. 31 van Angela Billingham (H-0619/96):
Betreft: Normen voor kampeer- en caravanterreinen
Toerisme is een belangrijke bedrijfstak in Europa en het reizen met tent en caravan is de voornaamste en snelst groeiende manier om met vakantie te gaan.
In veel Europese landen is kennelijk geen regeling voor toegewezen kampeerruimte, terwijl in het Verenigd Koninkrijk de aanwezigheid van brandblusapparatuur, sanitaire voorzieningen en andere kwesties door de Caravan Sites Act van 1968 worden geregeld. Veel consumenten zijn het slachtoffer van misleidende reclame over kampeer- en caravanterreinen.
Bestaan er momenteel Europese verordeningen inzake veiligheids- en hygiënische normen voor kampeeren caravanterreinen in de Europese lid-staten, of overweegt de Commissie maatregelen om te zorgen dat in alle Europese lid-staten hoge normen voor kampeer- en caravanterreinen worden gehanteerd?

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, deze vraag heeft niets te maken met de ramp die zich onlangs in Spanje heeft voorgedaan. Die heeft echter nogmaals aangetoond dat op dit gebied regels nodig zijn. Tot nu toe gelden vrijwel uitsluitend de regels van de bevoegde nationale diensten en de overeenkomsten van de organisaties van pachters van kampeerterreinen. Op dit ogenblik bestaan op Europees niveau geen bepalingen inzake de veiligheid en de bescherming van de gezondheid op kampeerterreinen.
Algemene regels - zo zijn er in elke lid-staat regels tegen misleidende reclame - gelden vanzelfsprekend ook voor kampeerterreinen. De veiligheid en gezondheidsbescherming op kampeerterreinen maakt, net zoals de veiligheid en gezondheidsbescherming in vakantieverblijven, hotels, discotheken en pretparken, deel uit van de veiligheid bij dienstverrichtingen in het algemeen. In het kader van ons consumentenbeschermingsbeleid worden die overwegingen steeds belangrijker. Wij hebben overigens al in 1990 een voorstel betreffende de aansprakelijkheid voor gebrekkige dienstverrichtingen voorgelegd. Het Parlement heeft dat echter niet aanvaard. Daarom hebben wij dat voorstel toen ingetrokken. Wij overwegen echter de indiening van een nieuw voorstel om de kwestie te regelen.

Billingham
Dank u hartelijk voor uw antwoord, commissaris. Zoals u al zei vloeit deze vraag niet voort uit het door u genoemde ongeluk, maar het maakt dit onderwerp wel een stuk dringender.
Tegenwoordig gaan miljoen mensen in heel Europa met een caravan op vakantie. Iedereen die een gezin heeft weet dat als je na uren rijden 's avonds laat op een caravanterrein aankomt - wellicht met humeurige kinderen - , je echt geen fut meer hebt om te gaan kijken of het kampeerterrein wel veilig is. We hebben gezien welke tragische gebeurtenissen hebben plaatsgevonden, en ik denk dus dat je hier van een groeiende noodzaak kunt spreken. Er vinden op dit gebied enorme ontwikkelingen plaats en ik heb met belangstelling vernomen dat dit al eerder in het Parlement aan de orde is gekomen, maar vervolgens afgewezen werd. Aangezien een en ander nu veel dringender is geworden, hoop ik echt dat Commissie en Parlement dit opnieuw als een kwestie aan de orde kunnen stellen die dringend moet worden behandeld. We hebben, zoals u terecht zei, drie gebieden, maar deze drie gebieden moeten wel aan elkaar gekoppeld worden, en dat kan het beste met behulp van een herkenbare procedure.

Bangemann
U heeft volkomen gelijk. Over de ramp in Spanje hebben wij onvoldoende informatie om uit te maken of ze het gevolg is van een gebrek aan voorschriften of van een gebrekkige naleving en controle van bestaande voorschriften. Jammer genoeg garanderen voorschriften alleen nog geen succes. Alleen als de voorschriften worden toegepast en als op de toepassing ervan controle wordt uitgeoefend, kunnen zulke rampen tot op zekere hoogte worden vermeden.
Ik ben het er met u over eens dat deze kwestie spoed vergt. Jammer genoeg is het probleem in de politiek vaak dat men, als men iets wil regelen vooraleer zich problemen hebben voorgedaan, vaak op onwil stuit. Vooral in uw land vindt men weinig gehoor als men iets wil regelen voor er iets is gebeurd. Als er dan iets gebeurt, komt iedereen zeggen dat wij dringend iets moeten doen. Ik denk aan de veiligheidsgordels in autobussen. Toen ik bevoegd was voor de interne markt en voorschriften inzake de veiligheid van autobussen had uitgewerkt, botste ik in een aantal lid-staten, ook in uw land, op felle kritiek. Als er echter iets gebeurt, vraagt iedereen waarom de Commissie niet al lang voorschriften heeft voorgesteld. Ook daarmee moet men rekening houden. Wat de grond van de zaak betreft, zijn wij het evenwel eens. Wij behandelen deze kwestie met spoed.

Harrison
Vindt de commissaris niet ook dat het door mevrouw Billingham aangesneden probleem duidelijk aantoont dat in het kader van de herziening van de IGC toerisme tot de bevoegdheden van de Europese Unie moet worden gerekend - zoals velen van ons hebben aangevoerd -, zodat er in het geval van het vrij verkeer van personen - zoals door dit vraagstuk wordt geïllustreerd - gemeenschappelijke voorschriften zijn die daadwerkelijk instaan voor de veiligheid van toeristen?

Bangemann
Volgens mij kunnen wij op basis van de Verdragen nu al regels uitvaardigen. Wij zijn bevoegd voor de interne markt. Diensten worden op de interne markt geleverd. Als de dienstverrichting slecht is en daardoor schade ontstaat, kan dat op basis van de bestaande wettelijke bepalingen nu al worden geregeld.
Ik denk daarbij aan onze verordening betreffende de produktaansprakelijkheid. Wij hebben een verordening over de aansprakelijkheid van de producent als zijn produkt gebreken vertoont. De aansprakelijkheid geldt voor elke producent die een gebrekkig produkt verkoopt. Die verordening werd in het kader van onze algemene bevoegdheid voor de interne markt uitgevaardigd. Ze kan zonder meer ook op dienstverrichtingen worden toegepast.
Dat betekent niet dat ik niet wil dat het toerisme een bevoegdheid van de Unie wordt. Om deze kwestie te regelen is dat echter niet nodig. Wij kunnen daarvoor nu al regels uitvaardigen.

De Voorzitter
Aangezien de vraagstellers niet aanwezig zijn, komen de vragen nrs. 32 en 33 te vervallen.
Vraag nr. 34 van Karin Riis-Jørgensen (H-0700/96):
Betreft: OESO-overeenkomst inzake scheepsbouw
In verband met verordening (EEG) 3094/95 betreffende de tenuitvoerlegging van de OESO-overeenkomst inzake steun aan de scheepsbouw is op 19 december 1995 een geheime verklaring van de Raad aangenomen. Naar verluidt staat deze verklaring haaks op het in de OESO-overeenkomst geformuleerde verbod aan de scheepsbouw steun te verstrekken, alsook op het scheepsbouwbeleid van de Unie overeenkomstig de "zevende scheepsbouwrichtlijn" .
Kan de Commissie een interpretatie van de geheime verklaring geven en bevestigen dat overheidssteun aan de scheepsbouw na ratificering van de OESO-overeenkomst niet meer mogelijk is?

Bangemann
Wij hechten veel belang aan de ratificatie van de OESOovereenkomst. Die zou ons in staat stellen ons eigen scheepsbouwbeleid een steviger basis te geven. Volgens die overeenkomst zijn subsidies niet toegestaan. De verklaring van de Commissie waarnaar het geachte lid verwijst, is echter niet in tegenspraak met de OESO-overeenkomst. De in de verklaring vermelde gevallen moeten door de Commissie worden onderzocht. Zij bepaalt daartegenover haar standpunt en maakt dat in het Publikatieblad bekend. Die besluiten kunnen, zoals in de OESO-overeenkomst is bepaald, in de Parties Group aan de orde worden gesteld als aan hun verenigbaarheid met de OESO-overeenkomst wordt getwijfeld. Zo kan al wat wij doen door onze partners worden gecontroleerd en ter sprake worden gebracht als ze daarmee problemen hebben. Wij hopen dat de overeenkomst kan worden geratificeerd. Zoals u weet, ligt het probleem niet bij Japan of Korea, maar bij de Amerikanen, die voor deze onderhandelde tekst in het Congres geen meerderheid krijgen en die voor de verkiezing van de nieuwe president deze kwestie zeker ook niet verder zullen behandelen. Daarom hopen wij dat na de verkiezingen duidelijk zal worden of de Verenigde Staten bereid zijn deze OESO-overeenkomst te ratificeren.

Riis-Jørgensen
Ik dank u voor uw antwoord, mijnheer de Commissaris. Helaas kreeg ik geen antwoord op het laatste punt van mijn vraag waarin ik de Commissie verzoek te bevestigen dat overheidssteun aan de scheepsbouw na de ratificering van de OESO-overeenkomst niet meer mogelijk zal zijn. Zou u mij hierop alsnog willen antwoorden? Ten tweede wil ik graag vernemen wat de Commissie voornemens is te doen om ervoor te zorgen dat de Verenigde Staten ondertekenen. Ik begrijp natuurlijk dat we president Clinton niet kunnen dwingen om te tekenen, maar welke strategie volgt de Unie om zeker te zijn dat de Verenigde Staten de OESO-overeenkomsten ondertekenen en bekrachtigen? Tenslotte heb ik de indruk, voor zover ik uit het antwoord kan opmaken, dat de verklaring van de Commissie in feite niet veel inhoudt. Waarom was de verklaring geheim? Waarom was ze niet voor iedereen toegankelijk? Waarom werd naast het protocol van de Raad een geheime verklaring aangenomen, wanneer deze niets inhield zoals de heer Bangeman liet verstaan?

Bangemann
Protocollen moeten vooral geheim zijn als er niets in staat. Dan krijgen ze immers meer gewicht. Dat mag u dus niet verbazen. Hier staat echter wel iets in. Het is niet zo dat deze verklaring geen betekenis heeft. De verklaring betekent dat buiten de OESO-overeenkomst andere vormen van steun mogelijk blijven, bij voorbeeld voor onderzoek en ontwikkeling en steun op regionaal niveau. Zo is de oprichting van een scheepswerf in het kader van een regionaal programma nog steeds mogelijk als wij dat zinvol achten. Zulke steunmaatregelen sluit de OESO-overeenkomst niet uit. Elke dergelijke steunmaatregel van een nationale of regionale regering moet echter worden gemeld. De Commissie stelt dan een onderzoek in en maakt het resultaat daarvan in het Publikatieblad bekend. Eventueel kan een van onze partners dan van mening zijn dat die steun niet met de OESO-overeenkomst strookt. In dat geval zullen wij de kwestie met die partner bespreken. Eigenlijk is dat vanzelfsprekend. Zonder betekenis is dat echter zeker niet. Nu u dit in de openbaarheid heeft gebracht, kunnen wij daarover ook openlijk spreken. Misschien heeft u echter wel een fout gemaakt door dit in de openbaarheid te brengen.

Blak
Toen ik de vraag van mevrouw Riis-Jørgensen las, was ik diep geschokt. Ik vreesde werkelijk dat er sprake was van geheime werkzaamheden en overeenkomsten, schandalen enzovoort. Nu hebben wij in Denemarken te maken gehad met een rapport van een firma die mevrouw Riis-Jørgensen overigens zeer goed kent en dit rapport stelde evenmin iets fundamenteels voor. De heer Bangemann bevestigde dat er geen geheime dingen in staan. Het is iets dat gewoon in het Officiële Publicatieblad van de EG terug te vinden is.

Bangemann
U haalt een en ander door elkaar. De verklaring van de Commissie staat niet in het Publikatieblad. In het Publikatieblad zou staan dat een land, bij voorbeeld Denemarken, zijn scheepswerven steunt. Ik weet dat Denemarken dat nooit heeft gedaan en ook nooit zal doen. Als het dat echter toch zou doen, zouden wij dat natuurlijk moeten onderzoeken. Wij zouden dan het resultaat van dat onderzoek in het Publikatieblad bekendmaken. Dat is de procedure die wij volgen.

Kjer Hansen
Het wordt hoe langer hoe onduidelijker waarover deze verklaring nu eigenlijk gaat. Onlangs vernamen wij van de bevoegde Deense minister terzake dat de verklaring van geen betekenis was, maar als ik de commissaris nu goed begrijp is de verklaring wel degelijk van belang. Daarom is de verklaring er ook gekomen en wordt ze ook geheim gehouden. Kunnen we geen duidelijk antwoord krijgen op de vraag waarom deze verklaring geheim moet blijven? Is het omdat ze in strijd is met de tekst dat ze niet openbaar kan worden gemaakt? Moeten we uit de woorden en de houding van de commissaris besluiten dat hij geheime verklaringen aanvaardbaar vindt? Vindt de commissaris het een goede gewoonte om op deze manier te verhinderen dat de burgers en de ondernemingen de inhoud van de aangenomen teksten kennen?

Bangemann
Ik probeer het opnieuw. Wellicht heb ikzelf tot de verwarring bijgedragen. Als met iets ironisch bedoelt, hoort men dat aan de intonatie. Misschien is die ironie bij de vertolking verloren gegaan. Ik zet nu alles zonder ironie nog eens op een rijtje.
In de Raad is gedebatteerd over de vraag of de OESO-overeenkomst elke steun aan de scheepsbouw verbiedt. Namens de Commissie heb ik verklaard dat de overeenkomst volgens ons voortaan elke rechtstreekse steun aan de scheepsbouw verbiedt. Ik geef een voorbeeld: als bij een werf een schip wordt besteld en het betrokken land kent die werf voor 20 % steun toe, wordt het schip voor de opdrachtgever duidelijk goedkoper. Zulke steun is volgens de OESO-overeenkomst niet toegestaan. Tot zover is volgens mij alles duidelijk.
Iets anders is natuurlijk steun voor onderzoek en ontwikkeling. Wij hebben trouwens een programma voor de modernisering van de scheepsbouw, dat wij samen met onze G7-partners, dus ook met Amerika en Japan, ten uitvoer leggen. In het kader van dat programma wordt onderzocht hoe de informatietechnologie kan worden gebruikt om het produktieproces te rationaliseren, onder meer door de toeleveranciers op het juiste ogenblik in het produktieproces in te schakelen. Dat programma wordt in het kader van ons beleid inzake onderzoek en ontwikkeling gedeeltelijk door ons gefinancierd. Het gaat hier om de bevordering van onderzoek en ontwikkeling. Dat is duidelijk. Ik geef een ander voorbeeld. Een scheepswerf wil de geluidshinder beperken en daartoe passende maatregelen nemen. De werf moet daarvoor investeren en die investering wordt ondersteund. Dat heeft niets met de scheepsbouw te maken, maar kan als een milieumaatregel worden beschouwd. Welnu, dergelijke steunmaatregelen vallen niet onder de OESO-overeenkomst. Wij onderzoeken die echter wel. Iedereen die zulke steun wil verlenen, moet dat aan de Commissie melden. De Commissie stelt dan een onderzoek in en gaat na of die steun niet in strijd is met artikel 92 of een andere bepaling van het Verdrag. Vervolgens wordt de steun verboden of, als hij met het Verdrag overeenstemt, toegestaan. Die beslissing wordt dan in het Publikatieblad gepubliceerd. Dat is de procedure.
Die werkwijze is van belang. Er bestaan geen geheime verklaringen. Alle verklaringen kunnen op elk ogenblik worden ingekeken. Als u de Raad een vraag wil stellen, zal de Raad u over die verklaringen beslist uitleg geven.
De Commissie heeft nog minder reden om zulke verklaringen geheim te houden. Wat wij verklaren, is immers wat wij menen. U vraagt mij nu naar onze mening en ik deel u die hier in openbare vergadering mee. Wij hebben niets te verbergen. Ben ik nu voldoende duidelijk geweest?

De Voorzitter
Vraag nr. 35 van Hugh McMahon (H-0641/96):
Betreft: Registratie van de farmaceutische produkten Smoltine en Azamethipos
Kan de Commissie mij de verzekering geven dat de registratie van Smoltine en Azamethipos, die voor de Schotse zalmkwekerijen van zeer groot belang zijn, op objectieve wetenschappelijke criteria gebaseerd zal zijn en niet onnodig zal worden vertraagd?

Bangemann
Zoals altijd wijst de heer McMahon ook nu op een reëel probleem. Eerst moet ik echter zeggen dat bij het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling in Londen geen toestemming is gevraagd voor het in de handel brengen van de produkten die de heer McMahon in zijn vraag vermeldt.
Voor deze produkten wordt de vaststelling van gemeenschappelijke maximumresidugehalten overeenkomstig verordening 2377/90 van de Raad gevraagd. Ik merk op dat de vaststelling van een maximumresidugehalte geen toestemming inhoudt om een produkt in de handel te brengen, maar slechts een van de voorwaarden voor die toestemming is. Eerst moet dus worden vastgesteld of het maximumresidugehalte niet wordt overschreden. Pas daarna kan worden uitgemaakt of het farmaceutisch produkt in de handel kan worden gebracht.
Die toelating wordt pas gegeven als het farmaceutisch produkt dat de reeds beoordeelde stof bevat ook voldoet aan de door de richtlijnen 81/851 en 81/852 opgelegde wetenschappelijke en objectieve criteria inzake veiligheid, kwaliteit en werkzaamheid en als geen andere communautaire voorschriften die toelating in de weg staan.
De door de heer McMahon vermelde produkten zijn voor vissen bestemd. Voor Azamethipos werd op 25 juni van dit jaar een maximumresidugehalte vastgesteld. Met betrekking tot somato salm is de situatie anders. Het Comité voor veterinaire produkten heeft geen positief advies gegeven en daarom moet de Raad voor die stof een verordening uitvaardigen. Daartoe wordt aan de Commissie weldra een voorstel voorgelegd.
Het Comité voor veterinaire produkten heeft een negatief advies gegeven omdat somato salm gelijkenissen vertoont met BST. Om die reden heeft de Commissie het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling bijkomende informatie gevraagd over de risico's van een verkeerd gebruik van somato salm . Het Bureau heeft die mogelijkheid inmiddels uitgesloten. Zo staan de zaken op dit ogenblik.

McMahon
In zijn laatste antwoord zei de commissaris dat schadelijk gebruik inmiddels uitgesloten is. Omdat ze Smoltine niet kunnen gebruiken - dat is bedoeld voor het overbrengen van de vis van zoet naar zout water - moeten ze waterstofperoxyde gebruiken, dat is een heel duur middel dat zeer schadelijke gevolgen voor de vis heeft. Het tweede middel, Azamethipos, wordt ter bestrijding van zeeluis gebruikt; zeeluis vormt voor de zalmindustrie in de gehele Unie, niet alleen in Schotland, een groot probleem; het remt de groei en brengt de visbestanden in gevaar. Kan de commissaris mij verzekeren dat hij snel zijn goedkeuring zal geven, nu deze problemen opgelost lijken en aangezien deze middelen voor de Schotse zalmindustrie van groot belang zijn? De zalmindustrie in Schotland, Ierland en elders in de Unie is er zeer op gebrand dat deze middelen zo snel mogelijk worden vrijgegeven, aangezien tests hebben uitgewezen dat de middelen voor vissen noch voor mensen schadelijke gevolgen hebben.

Bangemann
Op basis van wat ikzelf weet over de gevallen die ik van bij het begin heb gevolgd zou ik het volgende willen zeggen. Het Parlement vindt het terecht belangrijk dat de Commissie haar controletaak ernstig neemt als het om farmaceutische produkten gaat, ongeacht of die voor mensen of voor dieren bestemd zijn.
Het Parlement zou de Commissie terecht bekritiseren als wij in deze aangelegenheid lichtvaardig zouden handelen. Daarom heb ik, toen de vraag werd gesteld of dit middel kan worden geregistreerd, gezegd dat wij het advies van de wetenschappelijke comités en van het Bureau voor geneesmiddelenbeoordeling moesten afwachten. Ik heb gezegd dat wij het produkt niet zonder meer konden registreren, ook al heeft men een reeks documenten en bewijsstukken voorgelegd waaruit moet blijken dat somato salm ongevaarlijk is. Ik hoop dat u het daarmee eens is.
De Schotse zalmindustrie is belangrijk. Wij willen niets onwettigs doen. Wij kunnen ook geen produkt verbieden als daartoe geen reden bestaat. Wij hebben de procedure stipt gevolgd. Wij hebben eerst het Wetenschappelijk Comité geraadpleegd. Dat heeft negatief geantwoord. Vervolgens hebben wij het advies van het Bureau gevraagd en het daarna om bijkomende informatie verzocht. Volgens het Bureau is er geen enkele reden om het middel te verbieden. Omdat het Wetenschappelijk Comité een negatief advies had uitgebracht, konden wij het echter niet zonder meer registreren. Dat is nu eenmaal de te volgen procedure. Wij moeten de kwestie nu aan de Raad voorleggen. Wij zullen dat doen. Dan moet de Raad beslissen. Dat is de procedure. De leden van de Commissie zijn, zoals de heer White daarstraks heeft gezegd, weliswaar niet gekozen, maar handelen wel uiterst zorgvuldig. Dat is volgens mij ook in het belang van de Schotse zalmindustrie.
Zalmen zijn overigens altijd al van zout in zoet water en omgekeerd terechtgekomen. U weet zeer goed dat zalmen in zoet water paaien, dat ze vervolgens naar zout water zwemmen en dat de jonge zalmen op hun beurt in zoet water komen paaien. De overgang van zout naar zoet water en omgekeerd is voor een zalm dus volkomen normaal. Toch heb ik niets tegen een produkt dat die overgang misschien vergemakkelijkt, op voorwaarde dat het onschadelijk is. Dat moet de Raad nu echter beslissen.

De Voorzitter
Vraag nr. 36 van Lyndon Harrison (H-0649/96):
Betreft: Politiek inzake generieke geneesmiddelen
Welke maatregelen overweegt de Commissie om de produktie en het gebruik van generieke geneesmiddelen te ontwikkelen en te bevorderen?
Is de Commissie voornemens voorstellen te doen om de fabrikanten van generieke geneesmiddelen in staat te stellen dergelijke geneesmiddelen nog vóór het verstrijken van hun octrooien te testen en te laten registreren?

Bangemann
Wij hebben altijd beide soorten geneesmiddelen als belangrijk beschouwd. In het kader van ons industriebeleid voor de farmaceutische industrie doen wij dat ook vandaag nog. Wij hebben nood aan bedrijven die aan onderzoek doen en nieuwe geneesmiddelen ontwikkelen. Dat onderzoek wordt overigens almaar duurder omdat slechts een klein percentage van de ontwikkelde geneesmiddelen uiteindelijk ook op de markt komt. Na het verstrijken van de voor nieuwe geneesmiddelen geldende octrooibeschermingstermijnen, hebben wij echter ook generieke geneesmiddelen nodig. Wij hebben dus nood aan een industrie die de formule overneemt en tegen geringere kosten een soortgelijk geneesmiddel aanbiedt dat voor de consument minder duur en dus interessant is.
Men mag echter niet vergeten - ik hoop dat ook de heer Harrison dan niet doet - dat er geen generieke geneesmiddelen zouden bestaan als een aantal ondernemingen niet aan onderzoek zouden doen. Als geen nieuwe geneesmiddelen worden ontwikkeld, kunnen achteraf op basis van dat onderzoek ook geen goedkopere geneesmiddelen worden vervaardigd. Daarom moeten wij een evenwicht tot stand brengen. Ik meen dat wij daarin tot nu toe zijn geslaagd.

Harrison
De commissaris heeft het volledig bij het rechte eind als hij zegt dat we een evenwicht moeten zien te vinden, maar hij zal waarschijnlijk toch ook wel weten dat er bedrijven zijn die naar Amerika verhuizen om het werk voorafgaand aan het verstrijken van de octrooien te laten doen, waarmee ze Europa onder de duiven schieten omdat wij de kleine bedrijven, met name de KMO's in de farmaceutische industrie, niet voor het werk voorafgaand aan het verstrijken van de octrooien kunnen inschakelen. Mijnheer de commissaris, als we niet iets ondernemen om het produktiewerk tijdens het verstrijken van de octrooien vooruit te helpen, zullen de patiënten daar met hun leven voor betalen, omdat zij anders gebruik hadden kunnen maken van de op die manier geproduceerde goedkopere geneesmiddelen.

Bangemann
Mijnheer Harrison, u weet beslist dat wij op internationaal niveau reeds een uiterst belangrijke stap hebben gedaan, ook voor de Amerikaanse en Japanse ondernemingen. Wij hebben de octrooibeschermingstermijn verlengd als hij door langdurige tests wordt verkort.
Ik geef een concreet voorbeeld. Als iemand een geneesmiddel heeft ontwikkeld moet hij dat uiteraard laten registreren. Dat vergt een aantal tests die veel tijd in beslag nemen. Het kan zijn dat de octrooibeschermingstermijn al voor de helft of nog meer verstreken is voor het geneesmiddel op de markt komt. Welnu, wij hebben op internationaal niveau afgesproken dat wij de tijd die nodig is geweest voor de tests bij de octrooibeschermingstermijn voegen, zodat de totale beschermingstermijn even lang is als wanneer het geneesmiddel onmiddellijk op de markt zou zijn gebracht. Dat is een belangrijke nieuwe maatregel, die de situatie van de bedrijven die aan onderzoek doen aanzienlijk heeft verbeterd. Op die manier hebben wij het probleem opgelost.
Als ondernemingen nog steeds overwegen naar landen buiten de Unie te vertrekken, is dat eerder wegens de biotechnologische mogelijkheden die vele, vooral kleine bedrijven, daar worden geboden. Ik hoef u daarover niet veel uitleg te geven. De vertwijfelde strijd die ik nu al vele jaren tegen het Parlement voer om ook voor deze kwestie een goede oplossing te vinden, zal hopelijk weldra iets opleveren. Aansluitend bij het debat over het verslag van de heer Rocard merk ik op dat het hier om een werkgelegenheid creërende en concurrerende bedrijfstak gaat. Wij jagen die echter naar landen buiten de Unie. Dat is uiteraard onzinnig. Als wij dat doen, hoeven wij ook de arbeidstijd niet te verkorten. Als er geen werkgelegenheid meer is, helpt het ook niet dat wij de arbeidstijd verkorten. Belangrijk is dat wij werkgelegenheid hebben. Daarom hebben wij een duidelijke wettelijke regeling nodig.

De Voorzitter
Vraag nr. 37 van Mikko Rönnholm (H-0652/96):
Betreft: Administratieve coördinatie van de bosbouwsector
De bosbouw is in de lid-staten van de Europese Unie van aanzienlijke betekenis voor de economie en de werkgelegenheid. Daarom is het zeer belangrijk om de concurrentiepositie van deze sector op communautair niveau te versterken.
De administratieve aangelegenheden van deze sector worden echter in de Commissie zeer gedecentraliseerd behandeld. Momenteel is de verantwoordelijkheid voor de sector verdeeld over minstens vijf verschillende directoraten-generaal. Wat heeft de Commissie ondernomen of is de Commissie van plan te gaan ondernemen om een effectieve coördinatie van de aangelegenheden met betrekking tot de bosbouwsector binnen de Europese Unie en de administratie van de Commissie te waarborgen?

Bangemann
Ook wij vinden de bosbouw belangrijk. Sedert de jongste uitbreiding van de Unie met Finland, Zweden en Oostenrijk, is het bosareaal in de Unie tot meer dan 120 miljoen hectare verdubbeld. De celstofproduktie is van 9 tot 31 miljoen ton per jaar gestegen, de produktie van papier en pulp met meer dan 50 % van 45 tot 69 miljoen ton per jaar. Het gaat hier dus wel degelijk om een belangrijke industrie.
Wij zijn ook een netto-uitvoerder van papier, niet alleen van hoogwaardige soorten, maar ook bij voorbeeld van krantenpapier. Uiteraard wordt druk handel gedreven in bosbouwprodukten, zowel binnen als buiten de Unie. De bevordering van het concurrentievermogen van de bosbouwsector is een van de doelstellingen van het industriebeleid van de EU.
In juli van vorig jaar hebben wij bij DG III een dienst voor hout en papier opgericht. Die dienst is nu volledig operationeel en wordt de belangrijkste gesprekspartner van de industrie.
Andere belangen van de bosbouwsector betreffen andere bevoegdheidsterreinen van de Commissie. Ik denk daarbij aan het milieubeleid, waarvoor mevrouw Bjerregaard bevoegd is, maar ook aan het beleid inzake onderzoek en ontwikkeling. Die bevoegdheden overlappen elkaar maar zijn ook complementair. De Commissie heeft er eigenlijk nooit problemen mee gehad haar verschillende diensten te coördineren en ook de leden van de Commissie werken in deze aangelegenheid goed samen.

Rönnholm
Mijnheer de Voorzitter, het bosbouwbeleid heeft vele aspecten. Een van de ingewikkeldste daarvan betreft de certificering. Private natuurbeschermingsorganisaties zijn nu begonnen met het verkopen van dergelijke certificaten aan bosbouwbedrijven. Deze ontwikkeling vormt een bedreiging, mede omdat de democratische controle op een dergelijk wijze van certificering geheel ontbreekt. Ik zou willen vragen of de Commissie, met name de sector die zich met industrie bezighoudt, voorstander is van de ontwikkeling van een uniform en rechtvaardig communautair bosbouwcertificaat, dat rekening houdt met de in de verschillende landen heersende omstandigheden.

Bangemann
Wij weten dat dit een probleem is. Daarom heeft de nieuwe dienst, waarover ik het zoëven had, zich actief in het debat over de problemen met betrekking tot de certificering gemengd. Onze gesprekspartners zijn de betrokken bedrijfstakken, maar wij hebben ook andere belangengroepen bij het gesprek betrokken. Wij hebben de eerste en tot nu toe enige gezamenlijke bijeenkomst van al die betrokkenen op EU-niveau georganiseerd, namelijk het discussion forum on the ECO-certification of forests en forest products . Wij hebben dus wel degelijk iets ondernomen. Op dit ogenblik bespreekt de Commissie een discussietekst waarin verschillende mogelijkheden worden voorgesteld om het probleem van de certificering op te lossen. Wij hopen dat wij ook actief kunnen deelnemen aan de voorbereiding van het intergouvernementeel panel voor de bosbouw en vooral ook aan de bespreking van de problemen rond handel en milieu, zodat wij daarvoor eindelijk een goede oplossing kunnen vinden.

De Voorzitter
Vraag nr. 38 van Felipe Camisón Asensio (H-0678/96):
Betreft: Nummering telefoonverbindingen
Welke plannen heeft de Commissie ten aanzien van de nummering van telefoonaansluitingen en in hoeverre hebben deze plannen gevolgen voor de abonneenummers?

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, dat probleem houdt ons voortdurend bezig. Het is immers uiterst belangrijk dat de nummering op oordeelkundige wijze gebeurt. Tot nu toe hebben wij echter van de invoering van Europese nummers afgezien en zijn wij het met twee richtlijnen alleen eens kunnen worden over een gemeenschappelijk noodnummer 112 en een gemeenschappelijk internationaal toegangsnummer 00. De Commissie is voornemens voor het einde van dit jaar een Groenboek over de nummering te publiceren. Wij moeten nagaan hoe de nummering in de Europese telecommunicatiesector gebeurt, vooral ook in het vooruitzicht van de liberalisering in 1998. Die liberalisering zorgt voor meer marktdeelnemers, nieuwe diensten en meer klanten. De klanten kunnen dan naar een andere operator overstappen en hebben er dan belang bij dat zij hun nummer kunnen meenemen.
Het Groenboek over de nummering zal die kwesties behandelen, met inbegrip van de harmonisatie van nationale plannen, de toewijzing van kosteloze nummers voor telefoondiensten, de vrije keuze van de operator en de uitwerking van een nummeringsprogramma voor Europa op lange termijn.
Zoals men zich kan voorstellen is de adressering van klanten in een geliberaliseerde telecommunicatieomgeving een moeilijke kwestie. De vraag van de heer Felipe Camison Asensio is inderdaad zeer relevant. Wij moeten ervoor zorgen dat gebruikers hun nummer kunnen behouden als ze naar een andere operator overstappen. Dat is onze bedoeling. Op die manier willen wij de consument vrije keuze bieden op het gebied van kwaliteit, dienstverlening en kostprijs.

Camisón Asensio
Commissaris, ik dank u voor de informatie die u ons zojuist heeft verstrekt en ik ben blij omdat ik vernomen heb wat ik via dit initiatief te weten wilde komen: namelijk wanneer de Commissie precies het Groenboek zal voorleggen en u heeft gezegd dat dat eind dit jaar het geval zal zijn. Dit onderwerp, dat niet alleen van invloed is op één enkel land, maar op alle landen van de Europese Unie, is belangrijk omdat het vooral het concurrentievermogen van alle lid-staten beïnvloedt. Bovendien dient dit zo geregeld te worden dat het systeem compatibel is in alle lid-staten. Het is dan ook een echt moeilijke taak en wij zijn blij dat men aan deze zaak begint te werken.

Bangemann
Ik kan u het tijdschema geven dat wij willen volgen. Tegen 1 januari 1998, het moment van de liberalisering, willen wij zes doelstellingen bereikt hebben. In de eerste plaats de vrije keuze van de operator, in de tweede plaats de number portability voor de lokale verbindingen, in de derde plaats de bevordering van de nationale harmonisaties, wat betekent dat wij voor convergentie tussen de nationale nummeringsplannen willen zorgen, in de vierde plaats de totstandbrenging van een Europese ruimte voor de nummering van telefoonaansluitingen, met andere woorden de totstandbrenging van een gemeenschappelijke toegang, in de vijfde plaats de totstandbrenging van een gemeenschappelijk kader voor de regeling en het beheer van de nummers om te voorkomen dat uiteenlopende nationale regelingen ontstaan en, ten slotte, tegen 1 januari 2000, de mogelijkheid om vooraf een operator te kiezen, wat voor de gebruiker uiteraard veel eenvoudiger zal zijn.
Wij overwegen de overdraagbaarheid van nummers ook te laten gelden voor gebruikers van mobiele en persoonlijke communicatienetwerken, en voor gebruikers van generieke diensten; na het jaar 2000 zal dan een langlopend nummeringsplan worden uitgevoerd, waarin een Europese landcode wordt gecreëerd en het beheer van deze code op Europees niveau zal plaatsvinden.
(DE) Wij hopen dat wij daarin zullen slagen. Ik weet dat wij op de steun van het Parlement mogen rekenen. De lid-staten aarzelen nog, maar dat is in elk geval ons programma.

De Voorzitter
Vraag nr. 39 van David Bowe (H-0682/96):
Betreft: Extractiemiddelen
In de bijlage bij richtlijn 88/344/EEG betreffende het gebruik van extractiemiddelen bij de produktie van levensmiddelen en bestanddelen daarvan (herzien in de richtlijnen 92/115/EEG en 94/52/EEG ) is het extractiemiddel 1.1.1.2 tetrafluorethaan niet opgenomen. Hoewel het Britse Wetenschappelijk comité voor voedsel dit middel toelaatbaar acht voor gebruik, kan het 1.1.1.2 tetrafluorethaan extractieproces of de produkten daarvan niet op de markt worden aangeboden omdat het niet is opgenomen in bovenvermelde richtlijn.
Het trage en bureaucratische mechanisme voor de herziening van de richtlijn betreffende extractiemiddelen heeft tot gevolg dat bedrijven die dergelijke nieuwe innovatieve produkten ontwikkelen het risico lopen financieel te gronde te gaan. Kan de Commissie ervoor zorgen dat genoemde richtlijn spoedig wordt herzien en er een nieuw aanvullend artikel aan wordt toegevoegd dat de lid-staten de vrijheid geeft de verkoop en het gebruik van nieuwe produkten op tijdelijke basis toe te staan afhankelijk van de toestemming van de Commissie?

Bangemann
De Commissie meent dat bij de toepassing van richtlijn 88/344 met betrekking tot de erkenning van nieuwe extractiemiddelen aanzienlijke vertragingen kunnen optreden. Ook de heer Bowe maakt zich daarover zorgen. De verklaring daarvoor is dat wijzigingen in de richtlijn alleen kunnen gebeuren via de medebeslissingsprocedure met twee lezingen in het Parlement en de aanneming van een gemeenschappelijk standpunt voor de tweede lezing. Mijnheer de Voorzitter, dat betekent dat de begrijpelijke wens van het Parlement dat zulke wijzigingen volgens de normale wetgevingsprocedure en dus volgens de medebeslissingsprocedure worden behandeld vertragingen veroorzaakt. Wij hebben dat altijd gezegd. Men kan niet alles hebben. Als u snelle beslissingen wil, moet u een andere procedure kiezen, wat de medewerking van het Parlement volstrekt niet uitsluit. Dat hebben wij altijd al beklemtoond. Als u, zoals in dit geval, op de toepassing van de medebeslissingsprocedure staat, duurt het langer.
Toch hebben wij een voorstel tot wijziging van de richtlijn betreffende de extractiemiddelen voorgelegd. Dat houdt in dat tetrafluorethaan voor gebruik in levensmiddelen worden toegelaten. Dat voorstel onder nummer 96... werd met het oog op de eerste lezing reeds aan het Parlement voorgelegd. De Commissie hoopt dat de kwestie snel wordt onderzocht zodat de economische verliezen van de producenten van levensmiddelen wegens het verbod op het gebruik van dit extractiemiddel zo klein mogelijk kunnen worden gehouden. Wij zijn het er met de heer Bowe over eens dat de extractiemiddelenrichtlijn opnieuw moet worden bekeken om dergelijke vertragingen te vermijden, maar dan moet u zelf over uw eigen schaduw springen. Wij kunnen dat immers dat niet alleen. Als het Parlement aan de medebeslissingsprocedure vasthoudt, kan ik u niet beloven dat wij snel tot een besluit kunnen komen.
Andere richtlijnen zoals die over de levensmiddelenadditieven voorzien in procedures voor een voorlopige toelating, waarvan de lid-staten gebruik kunnen maken. Wij zouden evenwel verkiezen dat aanpassingen aan de technische vooruitgang, zoals in dit geval, aan de Commissie worden overgelaten en dat het Parlement, als het dat wenst, daaraan op een af andere manier kan meewerken of een soort blokkeringsrecht krijgt als het meent een besluit van de Commissie te moeten tegenhouden. Dat is waarschijnlijk de beste oplossing, maar om daartoe te komen is de goede wil van alle betrokkenen vereist.

Bowe
Ik wil de heer Bangemann bedanken voor zijn antwoord en ik wil hem met name bedanken namens de kleine en middelgrote ondernemingen in mijn kiesdistrict, die dit voorstel voor een wijziging met instemming zullen begroeten. Als het aan mij ligt zal het zo snel mogelijk door het Parlement worden aangenomen. De heer Bangemann zegt in een aan mij persoonlijk geschreven brief dat dit een trage Europese wetgevingsprocedure is geweest, die niet met de juiste snelheid is aangepakt. Wat wij nodig hebben is inderdaad niet deregulering, maar juiste en efficiënte regelgeving.

Bangemann
Ik kan uw standpunt alleen maar onderschrijven, en ik hoop dat iedereen hier er zo over zal denken.

De Voorzitter
Vraag nr. 40 van Marjatta Stenius-Kaukonen (H-0714/96):
Betreft: Endotoxinegehalte in moedermelk
Uit onderzoeksresultaten die kort geleden zijn gepubliceerd blijkt dat er in vervangingsmiddelen voor moedermelk hoge concentraties endotoxine zijn aangetroffen. Volgens een internationale onderzoeksgroep zijn er op de Europese markt verschillende merken zuigelingenvoeding (waaronder de produkten van Nestlé) met een toxinegehalte dat kan oplopen tot 700 nanogram per milliliter. Dit kan de gezondheid van kleine kinderen ernstig bedreigen, omdat bij volwassenen een duizendste nanogram in het bloed al voldoende is om griep of andere symptomen te veroorzaken. Het bacteriegehalte in zuigelingenvoeding moet dan ook zo snel mogelijk aan maximumwaarden worden gebonden. Is de Commissie op de hoogte van deze onderzoeksresultaten? Welke maatregelen gaat de Commissie nemen ter bescherming van de consumenten?

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat wij nu al de gehele voedselketen hebben gevolgd. Nu zijn wij bij de zuigelingenvoeding beland. Dat is uiteraard een belangrijk aspect van ons beleid inzake levensmiddelen. De Commissie is op de hoogte van het endotoxineprobleem en de berichten in de pers over het onderzoek waarnaar in de vraag wordt verwezen. Volgens de informatie waarover de Commissie beschikt, zijn de resultaten van dat onderzoek niet in wetenschappelijke publikaties verschenen en zijn ze ook niet ter controle aan andere wetenschapslieden voorgelegd. Vele levensmiddelen, ook zuigelingenvoeding, bevatten endotoxine. Endotoxine is een onderdeel van bacteriëncellen en is op natuurlijke wijze in levensmiddelen aanwezig. Het gaat om grote molecules die na het verteringsproces in de maag normaal gesproken niet door de darmwand in de bloedsomloop terechtkomen. Daarom is het volgens de wetenschap voor volwassenen noch zuigelingen gevaarlijk melk of melkprodukten te gebruiken die endotoxine bevatten.
Endotoxine kan maar ziekten veroorzaken als het in de bloedsomloop terechtkomt. Dat gebeurt niet via levensmiddelen. Op dit ogenblik is het volgens de wetenschap niet nodig grenswaarden voor endotoxine in zuigelingenvoeding of microbiologische grenswaarden ter beperking van het endotoxinegehalte vast te stellen. Wij zullen de evolutie echter volgen en maatregelen nemen als nieuwe wetenschappelijke onderzoeksresultaten dat nodig maken.

Stenius-Kaukonen
Mijnheer de Voorzitter, dank aan de heer Bangemann voor zijn antwoord. Ik heb deze kwestie nog nader bestudeerd nadat ik deze vraag heb ingediend en ik heb eigenlijk dezelfde informatie gekregen als de heer Bangemann net in zijn antwoord naar voren heeft gebracht. In een Finse krant werd echter bericht dat het slecht is indien verpakkingen van zuigelingenvoeding te lang open blijven staan. Poeders moeten altijd worden gemengd met water van goede kwaliteit en snel daarna worden gebruikt. Het is dus belangrijk dat er goed met deze zuigelingenvoeding wordt omgegaan en dat het genuttigde produkt van goede kwaliteit is. Ook is aangetoond dat het endotoxinegehalte toeneemt indien de toegevoegde stoffen van slechte kwaliteit zijn, de hygiëne slecht is en het produkt te lang wordt bewaard, waardoor de kwaliteit achteruit gaat. Wordt het niet tijd om de kwaliteit van melk en zuigelingenvoeding beter te controleren en is de Commissie van plan iets te ondernemen op dit gebied?

Bangemann
Als iemand zulke levensmiddelen bij voorbeeld lange tijd onafgedekt en ongekoeld ergens laat staan, is dat een onvoorzichtigheid die men met wettelijke bepalingen vrijwel onmogelijk kan voorkomen. Wat men wellicht zou kunnen nagaan is of op de verpakking van zuigelingenvoeding - ik weet niet of dat al gebeurt - niet moet worden vermeld dat zulke levensmiddelen zorgvuldig moeten worden behandeld en dat ze niet onafgedekt mogen blijven staan. Wij zijn bereid na te gaan of dat in de lid-staten of in onze eigen verordeningen of richtlijnen voorgeschreven is. Dat is wellicht het enige wat wij kunnen doen.
Als iemand uit nalatigheid en ondanks alle waarschuwingen zulke levensmiddelen onzorgvuldig behandelt, kan de wetgever dat vanzelfsprekend niet verhelpen.

De Voorzitter
Vraag nr. 41 van Maj Theorin (H-0628/96):
Betreft: EMU
De vakorganisatie LO heeft in de momenteel in Zweden gevoerde discussie de vraag opgeworpen of er in de toekomst nog sprake zal zijn van een democratische verankering van besluiten in het kader van het monetaire beleid. Andere vooraanstaande deelnemers aan de discussie hebben de vraag gesteld of er na de uitvoering van een gemeenschappelijk monetair beleid geen verdere stappen moeten worden gezet naar een gemeenschappelijk financieel beleid.
Is de Commissie ook de mening toegedaan dat de democratische verankering van besluiten op monetair gebied verloren gaat zodra de bevoegdheid om besluiten te nemen van de door het volk gekozen vertegenwoordigers van de lid-staten aan ambtenaren bij de Europese centrale bank wordt overgedragen?
Is de Commissie niet van mening dat met de invoering van een gemeenschappelijk monetair beleid noodzakelijkerwijze ook verdere stappen vereist zijn naar een gemeenschappelijk financieel beleid en een gemeenschappelijk fiscaal beleid?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, evenals de geachte afgevaardigde hecht de Commissie ook veel waarde aan de eerbiediging van de democratische principes. In dat opzicht wijst zij erop dat de ratificaties van het Verdrag betreffende de Europese Unie overeenkomstig de nationale procedures van iedere lid-staat, en dus democratisch, zijn verlopen.
Wat de inhoud van het Verdrag betreft, wordt in artikel 109 A voorzien dat de president, de vice-president en de overige leden van de directie benoemd worden in onderlinge overeenstemming door de regeringen van de lid-staten op het niveau van de staatshoofden en regeringsleiders, na raadpleging van uw Vergadering. Deze benoemingsprocedure biedt dan ook alle garanties voor doorzichtigheid en democratie. Het protocol betreffende de statuten van het Europees stelsel van de Europese Centrale Bank bevat overigens bepalingen voor het garanderen van een toezicht van de bank en de werking ervan. De Europese Centrale Bank is bijvoorbeeld verplicht een jaarverslag voor te leggen aan het Europees Parlement, de Raad, de Commissie, alsmede aan de Europese Raad. De president van de Europese Centrale Bank en de overige leden van de directie kunnen, op verzoek van uw Vergadering, worden gehoord door de bevoegde commissies van het Parlement.
De goede werking van de Economische en Monetaire Unie rust op twee besluitvormingspolen: de monetaire en de economische pool. Aan de monetaire pool zal vorm gegeven worden door de toekomstige Europese Centrale Bank die als taak heeft het monetaire beleid in volledige onafhankelijkheid te voeren. Dat is de garantie van de geloofwaardigheid van de Europese munt. Dat is ook de garantie van de strijd tegen de inflatie, die een verwoestende rol speelt voor onze economieën en in het bijzonder voor de minst begunstigde bevolkingen.
De economische pool zal door de Raad van Ministers worden vertegenwoordigd, die samengesteld is uit leden van de regering en dus democratisch is gevormd. Deze Raad zal een belangrijke economische rol spelen omdat hij de economische beleidsvormen coördineert. Hij zal de richtsnoeren geven voor het wisselkoersbeleid - artikel 109 van het Verdrag gaat hierover - en bevoegd zijn op het vlak van werkgelegenheid en economische samenwerking.
De Economische en Monetaire Unie is dan ook een democratisch en evenwichtig geheel, waarin iedere instelling een welbepaalde en nuttige rol heeft. Dat is overigens tegelijkertijd de voorwaarde voor de goede werking ervan en voor de aanvaardbaarheid door de burgers.

Theorin
Zeer veel dank voor uw antwoord. In Zweden staat een overweldigende meerderheid negatief tegenover de EMU. Daar zijn zeker verscheidene redenen voor. Twee van de belangrijkste vertegenwoordigers van de regering, de minister-president en de minister van financiën, zijn van mening dat de EMU en een gemeenschappelijk monetair beleid niet mogelijk zijn zonder een gemeenschappelijk financieel beleid, d.w.z. een gemeenschappelijk belasting- en uitgavenbeleid.
De Amerikaanse econoom Martin Feldstein schrijft in "The Economist" dat de economische argumenten vóór de EMU zo twijfelachtig en de risico's zo duidelijk zijn, dat het project nooit zou zijn doorgevoerd als er geen belangrijke politieke nevendoelstellingen zouden zijn. De twee doelstellingen die hij noemt, zijn neoliberalisme en federalisme.
Volgens mij wordt de democratie niet gediend door het beslissingsrecht inzake het financiële beleid en het monetair beleid te ontnemen aan de nationale parlementen en regeringen. Controle, mijnheer de Commissaris, is niet hetzelfde als democratie en door gekozen volksvertegenwoordigers bepaald beleid. De Monetaire Unie, en in het verlengde daarvan een gemeenschappelijk financieel beleid, zijn de droom van de federalisten, maar de nachtmerrie van de democratie.

de Silguy
Ik geloof dat men twee zaken moet onderscheiden. Enerzijds de gevolgen van de Economische en Monetaire Unie, die positief zullen zijn voor de economie in het algemeen en voor de burgers. In feite is het verminderen van de tekorten een goede zaak, in de eerste plaats voor de werkgelegenheid. De verwezenlijking van de gemeenschappelijke munt, dat wil zeggen het opheffen van monetaire schommelingen, is eveneens een goede zaak voor de groei en de werkgelegenheid.
Anderzijds is er de uitleg voor de burgers, om hen ervan te overtuigen dat de Economische en Monetaire Unie noodzakelijk is en een goede zaak is. In dat opzicht ben ik van mening dat de campagne die gemeenschappelijk door de Commissie en het Europees Parlement is gelanceerd, een typisch voorbeeld is en alle leden van het Parlement, evenals van de Commissie, moeten zich hierbij betrokken voelen.

Smith
De ontwikkeling naar een volwaardige monetaire unie vereist dat de munteenheden van de lid-staten onherroepelijk aan de eenheidsmunt worden gekoppeld. Ik weet niet hoe dat in de rest van de Europese Unie toegaat, maar het beginsel waarvan het Britse parlement uitgaat, is dat geen enkel Parlement zijn opvolgers de wet kan voorschrijven. Het voert echt te ver om een onherroepelijke, dus definitieve, koppeling van een munteenheid te willen. Of is er soms in de toekomst een manier waarop een lid-staat die van mening is dat het systeem niet werkt zich kan terugtrekken?

de Silguy
U stelt daar een theologisch probleem aan de orde. Tot het Europese stelsel kan men altijd toetreden, maar men kan nooit uittreden. Dat is geen nieuw aspect van het Verdrag van Maastricht vergeleken met het Verdrag van Rome of de overige Europese verdragen.
Ik ben echter van mening dat de voordelen voldoende groot zijn en voldoende positief opdat onze bevolkingen zich van het nut van deze Unie bewust zullen zijn. Ik voeg hieraan toe, en dit is volgens mij zeer belangrijk, dat vandaag de dag, op het moment dat de kapitaalbewegingen volledig geliberaliseerd zijn, de soevereiniteit op monetair vlak niet afgezwakt zal worden door de Economische en Monetaire Unie. De Economische en Monetaire Unie zal een middel zijn waarmee onze lid-staten gezamenlijk op monetair vlak een soevereiniteit kunnen terugvinden, die zij helaas iedere dag meer en meer verliezen.

Bonde
De vraag van mevrouw Theorin is een zeer belangrijke vraag. Ik wil de heer Silguy graag vragen welke economist zal zeggen dat een land met inkomsten uit aardoliewinning op dezelfde manier moet reageren op de verdubbeling of halvering van de aardolieprijs als een land dat energie moet invoeren. Het is niet redelijk een muntunie voor te stellen met implicaties op gebied van valuta en munten zonder parallele bevoegheden te voorzien op het gebied van financieel en fiscaal beleid en andere vormen van economisch beleid. Als men voor een centraal geregeld economisch beleid is, moeten alle beleidsinstrumenten aanwezig zijn. Men kan geen voorstander zijn van een scheiding tussen de beleidsinstrumenten zoals in het Verdrag van Maastricht.

de Silguy
Geachte afgevaardigde, door het olie-voorbeeld te geven, neemt u het voorbeeld van het land - een van de twee landen - dat juist de mogelijkheid heeft van opting out , dat wil zeggen wel of niet deel te nemen en het is aan dit land om te besluiten of het mee wil doen aan de Economische en Monetaire Unie. Ik stel vast dat, zelfs voor dit land, het belang van de olieinkomsten aanzienlijk gedaald is sinds een twintigtal jaar en wij stellen in Europa een steeds grotere convergentie tussen de economieën vast. Ik ben van mening dat voor het goed functioneren van een monetaire unie het belangrijk is om een goede coördinatie van het begrotingsbeleid van de diverse lid-staten te hebben en dat iedereen hetzelfde doel voor ogen heeft.
Het is niet belangrijk om de economische en begrotingsbeleidslijnen te centraliseren. Dat zou, volgens mij, tegen de geest van het Verdrag ingaan, tegen onze tradities. Maar het is wel belangrijk dat wij onze middelen zo inzetten - en hierbij denk ik in het bijzonder aan het stabiliteitspact waarover de Commissie binnenkort een voorstel voorlegt aan uw Vergadering -, dat het voeren van het economisch beleid en van het begrotingsbeleid in onze lid-staten, in dezelfde richting kan gaan. Namelijk dat wij gezamenlijk onze gemeenschappelijke doelstellingen vaststellen en dat wij ervoor zorgen dat de door elk land gestelde doeleinden elkaar aanvullen en coherent zijn.
Ik voeg er overigens aan toe dat indien dit niet het geval is, de markten dit soort gedrag, dit soort afwijkingen uiteindelijk zouden sanctioneren. Per slot van zaken zou dit door middel van monetaire bewegingen en hogere interesten leiden tot minder groei en meer werkloosheid.

De Voorzitter
Vraag nr. 42 van Hans Lindqvist (H-0637/96):
Betreft: Doelstellingen en manieren ter bestrijding van de werkloosheid
Tijdens de top van Florence in juni werd besloten om door te gaan met de invoering van de economische en monetaire unie, de EMU. De ingediende voorstellen inzake maatregelen ter bestrijding van de werkloosheid werden op de lange baan geschoven. De EMU heeft hoofdzakelijk betrekking op het bestrijden van de inflatie, het creëren van prijsstabiliteit en het laag houden van begrotingstekorten en overheidsschulden. De EMU kent geen criteria betreffende het verlagen van de werkloosheid of het scheppen van banen. Sinds in Maastricht is besloten om de EMU in te voeren, is de werkloosheid gestegen.
Tegen deze achtergrond zou ik commissaris De Silguy het volgende willen vragen: Welke doelstellingen heeft de commissaris voor het verlagen van de werkloosheid in de EU? Welke constitutionele en concrete maatregelen gaat de commissaris nemen om de werkloosheid te verlagen en om werkgelegenheid te scheppen in de lid-staten van de EU? Wanneer zullen deze maatregelen worden gepresenteerd?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, in het onderhavige geval deelt de Commissie de analyse van de geachte afgevaardigde niet. De werkloosheid dateert niet van de ratificatie van het Verdrag betreffende de Europese Unie. De werkloosheid is in Europa ontstaan tijdens de eerste oliecrisis in 1973 en ik voeg eraan toe dat de wisselkoersschommelingen de werkgelegenheid in Europa ook ernstig hebben aangetast. Men heeft dit in 1992-1993 gezien en zelfs in 1995. Wat zijn de oorzaken van de werkloosheid, heel eenvoudig uitgelegd? De oorzaken zijn tweeledig. Allereerst zijn zij conjunctureel. Beseft men voldoende dat de monetaire schommelingen in het voorjaar van 1995 Europa alleen al 2 % groei en 1, 5 miljoen arbeidsplaatsen voor 1995 en 1996 hebben gekost? Alleen een duurzame en noninflatoire groei op middellange termijn zal kunnen bijdragen tot het scheppen van arbeidsplaatsen. De oorzaken zijn echter eveneens in grote mate van structurele aard en ik denk hierbij in het bijzonder aan de extreme starheid van de arbeidsmarkt hetgeen de Unie verhindert om zo goed mogelijk van de groei te profiteren om arbeidsplaatsen te scheppen.
Voor het oplossen van de werkloosheid op grote schaal stelt de Commissie een globale strategie voor die ik al aan uw Vergadering heb mogen voorleggen. Ook al is de sanering van de economieën, die met de totstandkoming van de Economische en Monetaire Unie samenvalt, vandaag de dag de voorafgaande voorwaarde voor het scheppen van arbeidsplaatsen in Europa, dan moeten de lid-staten toch absoluut adequate structurele begeleidende maatregelen nemen. Dat is overigens de strekking van het vertrouwenspact dat voorzitter Santer heeft voorgesteld.
De Commissie neemt dan ook volledig haar verantwoordelijkheden op zich op het vlak van de werkgelegenheid. Ik wil erop wijzen dat de werkgelegenheid hét doel is van het economisch beleid. In het advies dat de Commissie heeft ingediend voor de Intergouvernementele Conferentie, heeft zij gevraagd of de werkgelegenheid in het Verdrag verheven kan worden tot een kwestie van gemeenschappelijk belang van de lid-staten van de Unie, evenals het economisch beleid en het wisselkoersbeleid.

Lindqvist
Jawel, mijnheer de Commissaris, er is een verband. Het Verdrag van Maastricht heeft toch duidelijk aangetoond dat datgene dat als Europa's grootste probleem wordt beschouwd, niet is opgelost.
Als het de bedoeling was geweest om de werkgelegenheid op de eerste plaats te stellen, dan zou men toch zeker niet in plaats daarvan de prioriteit hebben verleend aan lage inflatie en prijsstabiliteit, en de werkgelegenheid uit het Verdrag van Maastricht hebben gelaten. Daarover zijn geen regelingen opgenomen. Er zijn 18 tot 20 miljoen mensen werkloos. Toen wij het lidmaatschap van de EU aanvroegen, was bijvoorbeeld in Zweden de werkloosheid 2 %. Vandaag de dag, 5 jaar later, is het 14 %. Het gaat natuurlijk niet aan om te stellen dat dat allemaal aanpassingsproblemen zijn in verband met de EMU, maar het zou juist andersom moeten zijn. De werkloosheid zou immers dalen.
Op mijn vragen heb ik geen antwoord gekregen. Wat voor voorstellen heeft de Commissaris om de werkloosheid te verminderen? Wanneer worden deze voorstellen gepresenteerd en welke constitutionele en andere beleidsmatige voorstellen gaat u presenteren, zodat de werklozen enigszins merken dat dit prioriteit heeft in plaats van begrotingstechnische beginselen?

de Silguy
Ik ken niet alle cijfers uit mijn hoofd, maar het is interessant om de ontwikkeling van de overheidstekorten te bekijken in verhouding tot de ontwikkeling van de werkloosheid. Ik stel dan vast dat in Europa de overheidstekorten en het aantal werklozen sinds 1975 gelijk opgaan. Bijgevolg lost men het werkgelegenheidsprobleem niet op door de overheidstekorten nog groter te maken. Als de overheidstekorten arbeidsplaatsen zouden scheppen, zouden wij, gezien de omvang ervan in Europa, een overschot aan arbeidsplaatsen hebben.
Ik ben daarentegen van mening dat wij alleen door middel van een strikt begrotingsbeleid en door middel van een sanering van de overheidsfinanciën de voldoende en beste voorwaarden scheppen voor een grotere groei. U moet weten dat als de overheidstekorten in Europa met 1 % worden verlaagd, dat er dan 60 miljard ecu vrijkomt per jaar, die zouden kunnen dienen voor de financiering, niet meer van de schulden en de tekorten, maar van de produktieve investering. De eerste voorwaarde voor het scheppen van arbeidsplaatsen is dan ook het terugvinden van een gezonde, stabiele, non-inflatoire groei en dat gebeurt via de sanering van de overheidsfinanciën.
Voor het overige is de kern van de werkloosheid van structurele aard. De Commissie heeft deze Vergadering, de Raad van Ministers en de Europese Raad herhaaldelijk globale werkgelegenheidsstrategieën voorgelegd. Op dat punt wil ik verduidelijken dat als de werkloosheid hoofdzakelijk van structurele oorsprong is, dat wij de werkloosheid slechts kunnen bestrijden met behulp van structurele maatregelen. Er bestaan geen wonderen, dit gebeurt niet van de een op de andere dag.
Ik wil er echter wel aan toevoegen dat het in bijna alle gevallen om maatregelen van nationale aard gaat. Ik denk hierbij in het bijzonder aan de reglementeringen inzake de arbeidsmarkt; aan de reglementering van de arbeidstijd en voor de industrieën aan de lastenverlaging voor arbeidskrachten door middel van het belastingwezen of de sociale premies. Dat verloopt dan hoofdzakelijk via maatregelen van nationale draagwijdte. Op communautair niveau kunnen wij echter op een bepaald aantal vlakken, door versterking van de sociale dialoog, door middel van de beschikbare begrotingsmiddelen, de communautaire dimensie gebruiken om deze maatregelen hun volle omvang te verlenen en voldoende begeleiding te geven voor de inspanningen die op nationaal vlak moeten worden gedaan.
Laten wij de rollen op dat vlak niet omdraaien. Wij willen niet het subsidiariteitsbeginsel ontkrachten en wij wensen dat de regeringen en de lid-staten hun verantwoordelijkheden op zich nemen samen met de sociale partners en in aanvulling op hetgeen de Commissie doet.

Morris
We hebben de afgelopen week gezien wat het antwoord van de werkende bevolking, de werknemers en de vakbonden in Duitsland is op de bezuinigingen op de overheidsdiensten en uitkeringen die de Duitse regering voorstelt in haar vastbeslotenheid om aan de Maastricht-criteria voor de EMU te voldoen.
Dit is mijn vraag, en het is een oprechte vraag: welke flexibiliteit laten de criteria van Maastricht toe? Bijvoorbeeld, stel de regering van een bepaalde lid-staat heeft besloten haar middelen aan te wenden voor het creëren van banen, en stel dat dit in strijd met de criteria van Maastricht zou worden geacht, zou zo'n besluit dan door de Commissie en de Raad zelf als onaanvaardbaar worden beschouwd?

de Silguy
Geachte afgevaardigde, voor ons is het scheppen van arbeidsplaatsen absoluut een goede zaak! Ik geloof niet dat men van het debat moet afwijken. Gemeenschappelijke munt of niet, de lid-staten hebben vandaag de dag geen andere oplossing dan de overheidstekorten te verlagen. U sprak terecht over het gebruiken van het geld om arbeidsplaatsen te scheppen. Vandaag de dag wordt er 50 % van het spaargeld van de huishoudens gepompt in de financiering van de tekorten van de lid-staten en van de instellingen voor de sociale zekerheid. Dit geld zou beter gebruikt zijn als het werd aangewend voor het scheppen van arbeidsplaatsen, en dat is nu juist de reden waarom de overheidstekorten moeten worden verminderd.
Er is geen andere oplossing: als de lid-staten het niet doen, zullen de markten hen sanctioneren en per slot van zaken zouden de rentevoeten in deze landen stijgen. Bijgevolg zou de groei afnemen en dan zou het nog moeilijker zijn om arbeidsplaatsen te scheppen. Het gaat er niet om het Verdrag soepeler te maken. Wij zullen niets aan het Verdrag toevoegen. Wij zullen niets uit het Verdrag schrappen. Wij zullen het Verdrag toepassen zoals voorzien. En ik heb er vertrouwen in dat een groot aantal landen aan het einde van volgend jaar aan de door het Verdrag gestelde voorwaarden zal voldoen.
Laten wij geen toelatingsexamen afnemen voordat de student in de juiste klas zit waarin wij hem dit kunnen voorleggen. Laten wij niet op dit examen vooruitlopen. Dat zou contraproduktief en inopportuun zijn en onverschilligheid kunnen opwekken, terwijl de macro-economische prioriteit, zelfs al zou deze niet voldoende zijn om werkgelegenheid te scheppen, vandaag de dag voor de lid-staten bestaat uit het weer in orde brengen van hun financiën en niet boven hun stand te leven.

De Voorzitter
Vraag nr. 43 van Jan Andersson (H-0646/96):
Betreft: Welke landen zijn minimaal vereist voor invoering van de EMU
Gezien het feit dat momenteel zeer weinig landen de convergentiecriteria halen, is het van belang om te weten hoeveel landen naar de mening van de Commissie vereist zijn om de EMU te kunnen verwezenlijken. Tevens is het van belang om te weten welke landen naar de mening van de Commissie een sleutelpositie innemen en daarom in ieder geval mee moeten doen om de EMU tot stand te kunnen brengen.
Hoe ziet volgens de Commissie de kleinst mogelijke uitvoerbare EMU eruit?

de Silguy
Geachte afgevaardigde, ook al kan de Economische en Monetaire Unie vanuit juridisch standpunt met slechts twee lid-staten functioneren, is de Commissie van mening (en dit is volgens mij gewoon een kwestie van gezond verstand) dat het belang en de voordelen van de Economische en Monetaire Unie zonder Frankrijk, zonder Duitsland en zonder een groot aantal andere lid-staten vanzelfsprekend geringer zouden zijn.
In dat geval bestaat er geen enkele vooraf vastgestelde lijst. Gezien de vooruitgang op het vlak van convergentie - waar ik zojuist over sprak - is de Commissie ervan overtuigd dat een groot aantal landen gereed zal zijn om vanaf het begin aan de Economische en Monetaire Unie deel te nemen. Maar overeenkomstig hetgeen de staatshoofden en regeringsleiders in december 1995 in Madrid hebben vastgelegd, zal het besluit om over te gaan tot de Economische en Monetaire Unie op zijn vroegst in 1998 worden genomen door de Europese Raad, op basis van de verslagen van het Europees Monetair Instituut en na raadpleging van uw Vergadering. De evaluatie zal dan ook eind 1997, begin 1998 gebeuren waarbij de resultaten van 1997 worden bekeken. De Commissie kan veel, maar zij kan nog niet in een kristallen bol lezen en ik kan dan ook niet vooruitlopen op de resultaten van volgend jaar.
Naar aanleiding hiervan wil ik erop wijzen dat er niet op de termijnen vooruitgelopen moet worden. Dat zou niet nuttig zijn. Het debat over dit onderwerp kan het convergentieproces slechts afremmen. Welnu, een verslapping van de inspanningen voor de begrotingsconsolidatie zou ongegrond zijn, in de huidige toestand is het nog noodzakelijk dat de verlaging van de tekorten wordt voortgezet - en in sommige gevallen zelfs versterkt - want juist een verlaging van het overheidstekort - en ik wil de nadruk leggen op dat fundamentele punt -, draagt ertoe bij het spaargeld te verhogen dat beschikbaar is voor werkgelegenheidsscheppende investeringen en derhalve ook tot het verlagen van de rentevoeten.

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, ik dank u voor uw antwoord. De reden dat ik deze vraag stel, is dat er overal in Europa zeer aan de EMU getwijfeld wordt, iets wat mij verontrust. Als het slechts een paar landen zijn die bij het van start gaan van de EMU zullen deelnemen, denk ik dat de twijfel in Europa zal blijven bestaan. Doen er daarentegen veel landen mee en zijn er maar een paar die erbuiten staan, dan denk ik dat de mening in die landen die niet meedoen en waar misschien grote twijfel heerst, o.a. in mijn land Zweden, te zijner tijd zal veranderen en dat deze landen zullen meedoen met de EMU, aangezien de voordelen en de kracht van de EMU zullen toenemen naarmate er meer landen meedoen.
Wat de verhouding tussen werkgelegenheid en de EMU betreft, is het duidelijk dat een al te stringente begrotingsaanpassing de werkgelegenheid op korte termijn negatief kan beïnvloeden. Op langere termijn zie ik echter geen tegenstelling tussen inflatiebestrijding en werkloosheidsbestrijding.

de Silguy
Volgens mij is er momenteel een beoordelingsverschil tussen het beeld dat men in bepaalde landen, in bepaalde publieke opinies, heeft van de mogelijkheid om de gemeenschappelijke munt tot stand te brengen enerzijds en de exacte toestand anderzijds. Ik kan u zeggen dat het ritme versneld wordt en dat wij aan het eind van het jaar klaar zullen zijn met de voorbereidende werkzaamheden voor de Economische en Monetaire Unie.
De Europese Raad van Dublin zal zich moeten uitspreken - en de Commissie zal hierover binnenkort voorstellen voorleggen aan uw Vergadering - over het juridisch statuut van de euro, het stabiliteitspact, dat de mogelijkheid geeft voor een goed begrotingsbeheer, en het nieuwe Europese Monetaire Stelsel, dat voorkomt dat Europa in tweeën gehakt zal worden met aan de ene kant de landen die vanaf het begin deelnemen aan de gemeenschappelijke munt - de "ins" -, en aan de andere kant de landen die er nog niet vanaf het begin bij zijn maar wel voornemens zijn deel te nemen - de "pre-ins" . Naar mijn mening is er momenteel een enorme sprong vooruit gedaan, is er een grote politieke en technische wil om de Economische en Monetaire Unie binnen het gestelde tijdschema tot stand te brengen.
Anderzijds zeg ik en houd ik eraan vast dat de economische voorspellingen die wij in het voorjaar hebben gedaan en die wij aan uw Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid hebben voorgelegd, nu op 17 september, nog steeds gelden. Ik heb er alle redenen toe om dit te denken. Derhalve bevestig ik hetgeen ik in mei heb gezegd: er zal een groot aantal - en ik heb zelfs gesproken over een meerderheid wat de fameuze referentiewaarde van 3 % betreft - lid-staten zijn dat de overgang aan het eind van 1997 kan maken.
Geachte afgevaardigde, er blijft nog wel een probleem bestaan inzake uitleg en overreding; u heeft gelijk, in uw land ligt het zeer gevoelig, evenals overigens in andere landen, zoals in Zweden. Ik geloof effectief dat er een inspanning moet worden gedaan om te tonen dat, gemeenschappelijke munt of niet, er geen andere oplossing is dan het verlagen van de overheidstekorten en het is niet de verlaging van de overheidstekorten waardoor arbeidsplaatsen verloren gaan; integendeel, deze verlaging maakt het mogelijk arbeidsplaatsen te creëren; evenzo is het noodzakelijk om aan te tonen dat de monetaire stabiliteit een factor voor de groei is, en dus een factor voor het scheppen van werkgelegenheid.
Ik ben mij ervan bewust dat er een mededeling gedaan dient te worden. Deze mededeling moet naar mijn mening iedereen en alle politieke, sociale en economische verantwoordelijken van de verschillende landen mobiliseren. Europa staat op een keerpunt, en aan alle landen moet duidelijk worden getoond dat zij er belang bij hebben om toe te treden tot de gemeenschappelijke munt, in plaats van zich afzijdig te houden.

De Voorzitter
Aangezien de vraagsteller niet aanwezig is, komt vraag nr. 48 te vervallen.
Vraag nr. 49 van Jonas Sjöstedt (H-0624/96):
Betreft: Milieuvoorschriften in de nieuwe lid-staten
Bij de toetredingsonderhandelingen kregen Zweden, Finland en Oostenrijk het recht om gedurende vier jaar aan een aantal strengere regels op milieugebied vast te houden. Tijdens de overgangsperiode zou de EU haar overeenkomstige regels bezien met als doel deze strenger te maken. Volgens een document van DG 11, gedateerd 10 april 1996, acht de Commissie het onmogelijk dat de EU het niveau van haar milieuvoorschriften zodanig verhoogt dat het correspondeert met dat in de nieuwe lid-staten. Uit het document blijkt ook dat het onduidelijk is of voor deze regels de mogelijkheid geldt dat overeenkomstig artikel 100 A, lid 4 om voortzetting van bijzondere regels wordt verzocht.
Kan de Commissie bevestigen dat zij het niet mogelijk acht de EU-voorschriften tot het niveau in de nieuwe lid-staten te verscherpen? Acht de Commissie artikel 100 A, lid 4 van toepassing op de overgangsbepalingen indien het EU-niveau gedurende de periode van vier jaar niet wordt verhoogd?

Bjerregaard
Zoals ik bij vorige gelegenheden reeds heb gezegd, is het een van de prioriteiten van de Commissie om de herziening voor het einde van de vierjarige overgangsperiode af te ronden met resultaten die de nieuwe lid-staten tevredenstellen. Het document van de Commissie van 10 april 1996, waarnaar in de vraag verwezen wordt, vertegenwoordigt niet het officiëel standpunt van de Commissie. Voor zover ik weet was het document een intern werkinstrument ten behoeve van de diensten van de Commissie. In het document worden een aantal alternatieve scenario's beschreven voor het geval de herzieningsprocedure eind 1998 niet is afgesloten. Voor mijn persoonlijk standpunt verwijs ik naar mijn toespraak in het Europees Parlement op 3 juli 1996, waar ik duidelijk maakte dat het steeds mijn opvatting is geweest om de nieuwe lid-staten, wat mijn beleidsterrein betreft, te verplichten hun milieu- en gezondheidsnormen na de overgangsperiode te verlagen. Ik was weliswaar nogal verbaasd over de reactie van de pers na het debat van 3 juli, maar dat is niettemin mijn standpunt.
Ik kan bevestigen dat de technische kant van de herziening van een groot aantal van de bepalingen die aan herziening toe zijn, goed vordert en dat de herziening vermoedelijk in de loop van de overgangsperiode afgesloten zal kunnen worden.

Sjöstedt
Ik wil de Commissaris graag bedanken voor haar antwoord en speciaal voor haar verduidelijking dat dit document niet de houding van de Commissie weergeeft. Het document is echter zeer interessant, en ik wil er dan ook twee vragen over stellen.
In het document wordt verwezen naar een ander document van de Juridische Dienst, van 13 december 1995, waarin wordt gesteld dat er problemen zijn met het toepassen van de zogenaamde milieugarantie voor de nieuwe landen. Ik vraag mij af of dit document openbaar is of kan worden gemaakt, en wat voor soort problemen er zijn in verband met artikel 100a.4, de zogenaamde milieugarantie.
In het document wordt ook gesteld dat het moeilijk zou zijn om in de Raad een meerderheid te krijgen als men de hoogste normen van de lid-staten zou voorstellen. Ik zou graag de mening van de Commissaris hierover horen.

Bjerregaard
Uiteraard veronderstelt de procedure dat er een politieke eensgezindheid bestaat tussen de meerderheid in de verschillende lid-staten en dat kan ik natuurlijk op geen enkele manier garanderen. Het kan zijn dat sommige lid-staten er een andere opvatting op nahouden, waardoor problemen kunnen ontstaan. Ik ga ervan uit dat de lid-staten perfect op de hoogte zijn van de interne procedures. Wat ik wel kan beloven is dat de Commissie ervoor zal zorgen klaar te zijn, zodat een politieke behandeling mogelijk is. Ik persoonlijk ben van mening dat we een zo hoog mogelijk niveau moeten nastreven, zodat de nieuwe lid-staten hun normen niet hoeven te verlagen. Daar streven we dan ook naar.

De Voorzitter
Vraag nr. 50 van Birgitta Ahlqvist (H-0625/96):
Betreft: Milieusaneringswerk op het schiereiland Kola
De milieusituatie op het schiereiland Kola kan als rampzalig worden omschreven. Zo zijn de radioactieve stralingswaarden er 500 maal hoger dan normaal in Europa. Door de problemen ter plaatse worden ook de lid-staten van de Europese Unie getroffen.
Onderzoekt de Commissie mogelijkheden voor de Europese Unie om hulp te bieden bij de milieuzorgwerkzaamheden op het schiereiland Kola? Bestaan er plannen voor concrete maatregelen?

Bjerregaard
De Commissie beschikt niet over informatie die de bewering dat de stralingswaarden op het schiereiland Kola in het noordwesten van Rusland 500 keer hoger zijn dan de normale Europese waarden kan staven. In het gebied worden grote hoeveelheden radioactief afval verzameld. De Commissie heeft onlangs een onderzoek afgesloten waarbij ze gegevens heeft verzameld om een overzicht te krijgen van het radioactief afval. De publicatie van een rapport hierover is aan de gang. Daarnaast is de Commissie momenteel bezig met een onderzoek naar de stralingseffecten van het dumpen van kernreactoren in de arctische wateren. Alle radioactieve afvalstoffen op het schiereiland worden momenteel opgeslagen in tijdelijke opslagplaatsen aan land of op schepen. De meeste van deze opslagmogelijkheden zijn op lange termijn niet geschikt en ze voldoen niet aan de moderne veiligheidsnormen. Als gevolg van de economische crisis in Rusland waren de afvalproducenten niet in staat nieuwe faciliteiten te creëren voor de verwerking van radioactief afval. In 1995 werd beslist via TACIS een aantal projecten in dit gebied te steunen die met de verwijdering van radioactief afval te maken hadden. Hiervoor werd 5 miljoen ecu uitgetrokken. Daarnaast is er in de begroting voor 1996 nog eens 1 miljoen ecu subsidie voorzien voor de verwijdering van nuclaire brandstof van het opslagschip "Lepse" dat in de haven van Murmansk ligt. Ik heb eerder al vragen beantwoord in het Parlement en ik wil nog eens onderstrepen dat wij de problemen in verband met het schiereiland Kola zeer ernstig nemen.

Ahlqvist
Mevrouw de Commissaris, ik dank u voor uw antwoord. De situatie op het schiereiland Kola is rampzalig. De installaties voor de opslag van afval lekken en de stralingswaarden zijn hoog. Volgens een document van de Commissie zijn die 500 maal hoger dan normaal in Europa. Geen enkel ander land ter wereld heeft zo veel kernreactoren op zo'n kleine oppervlakte, en enkele daarvan horen tot de tien gevaarlijkste ter wereld. Volgens Bellona zijn 16 kernreactoren in de Karazee gedumpt. De schepen roesten weg en hun radioactieve lading zinkt. Er moet iets gedaan worden. Het gaat niet alleen om de toekomst van het schiereiland Kola, maar om heel Europa. Wij lopen allen gevaar.
In 1995 heeft Noorwegen een brochure opgesteld voor al zijn inwoners. Wat doet de EU? Hoe veel geldelijke middelen investeren wij in de toekomst in dit grote probleem; en werkt de EU samen met anderen?

Bjerregaard
Ik deel de ongerustheid van de vraagsteller over deze problemen en het is ook daarom dat de Commissie zich actief inzet voor deze kwestie. Laat mij nog iets zeggen over de TACIS-projecten. Het grootste project heeft te maken met de verwijdering van radioactief afval en zal afgesloten worden met de oprichting van een opslagplaats en een veiligheidsbeoordeling van deze plaats en de gekozen locatie. Hiermee is een bedrag van 3 miljoen ecu gemoeid. Andere projecten houden zich bezig met de tijdelijke opslag van radiocatief afval, waarbij de bestaande faciliteiten beoordeeld worden en de oprichting van nieuwe faciliteiten voorbereid wordt. Hier is een bedrag van een half miljoen ecu mee gemoeid. Bovendien wordt een evaluatie gemaakt van het beheer en de opslag van gebruikte brandstof in het gebied, waaronder de transportfaciliteiten, de ontwikkeling van een regionaal beheersbeleid voor radioactief afval en werkzaamheden van meer algemene aard zoals de opleiding van personeel voor het beheer van radioactief afval. Tenslotte is er het project rond de "Lepse" waarover ik het daarnet al had. De Commissie is dus zeer actief en ze probeert uiteraard ook samen te werken met andere geïnteresseerde partners op dit gebied.

De Voorzitter
Vraag nr. 51 van John Iversen (H-0626/96):
Betreft: Milieukeuren
Kan de Commissie de milieu-organisaties geen taken opdragen ten aanzien van het opstellen van criteria voor milieukeuren zodat de bevolking van Europa het kenmerken weer als geloofwaardig beschouwt?
De Commissie is momenteel bezig met het wijzigen van haar schema voor milieukeuren. Een van de uitgangspunten hierbij is dat de milieukeuren gedeeltelijk zullen worden geprivatiseerd door het mandaat hiervoor te geven aan een Europese organisatie voor milieukeuren. Deze organisatie zou als taak krijgen om criteria op te stellen in samenwerking met bevoegde overheden en andere relevante sectoren.

Bjerregaard
In haar werkprogramma voor 1996 kondigde de Commissie een wijzigingsvoorstel voor verordening 880 van 1992 inzake een EU-regeling voor de toekenning van milieukeuren aan. De belangrijkste reden hiervoor is - en ik ben ervan overtuigd dat de heer Iversen dit weet - de noodzaak om de regeling te verbeteren en efficiënter te maken aan de hand van de huidige ervaringen. Met de bestaande verordening bepaalt de Commissie zelf de criteria voor de milieukeuren volgens een naar mijn mening zeer ingewikkelde procedure. Daarom overweegt de Commissie de mogelijkheid om deze taak in de gewijzigde verordening aan een geschikte onafhankelijke instantie over te laten. Wij denken nog steeds na over de vorm en de samenstelling van een dergelijk orgaan. Wij zijn van mening dat onafhankelijkheid en neutraliteit bij het vastleggen van de criteria van doorslaggevend belang zijn voor de geloofwaardigheid en het succes van milieukeuren en daarmee in feite ook voor de efficiëntie ervan. Ongeacht de formule die wij uiteindelijk voorstellen, zal de Commissie ervoor zorgen dat het voorstel bepalingen bevat betreffende de inspraak van de milieuorganisaties bij de opstelling van criteria voor milieukeuren. Ongeacht de wijziging van de verordening zorgt de Commissie er nu reeds voor dat de milieuorganisaties geraadpleegd worden voor de vaststelling van de criteria voor milieukeuren onder de bestaande verordening.

Iversen
Ik dank u voor het goede antwoord. Ik vind het boeiend te horen dat de Commissie nog steeds plannen heeft met de milieukeuren. Ik ben tevreden over de manier waarop dit zal gebeuren. Ik heb maar één vraag die een beetje verder gaat. Ik ben enigzins verontrust over de ontwikkeling van de milieukeur. Ik heb vernomen dat de Deense regering, en misschien niet alleen de Deense regering, zich bij een andere milieukeur wil aansluiten. Strikt genomen heb ik daar niets op tegen, maar aan de andere kant vind ik dat de consumenten er geen voordeel bij hebben dat er meerdere milieukeuren zijn. Daarom zou ik graag uw commentaar willen horen over het idee van de Deense regering om tegelijkertijd zowel de zwaan als de Europese milieukeur te gebruiken. Is dit naar uw mening mogelijk? Zullen de consumenten niet de verliezers zijn in dit spel met verschillende soorten milieukeuren?

Bjerregaard
Er bestaan nu al verschillende milieukeuren. Een van de meer bekende is de milieukeur die vooral in Duitsland zeer goed functioneert en verder is er de veelbesproken Noordse milieukeur, de zwaan. Ik heb de indruk dat de matige doorbraak op Europees niveau te wijten is aan de zware procedures. Het heeft te lang geduurd voor de voorstellen ook maar op tafel lagen. Dit is in feite ook de reden waarom we nog steeds de bestaande milieukeur gebruiken en gepoogd hebben de huidige procedure zo efficiënt te maken dat we een goedkeuring krijgen en terzelfdertijd proberen de regeling te verbeteren. Ik hoop dan ook dat een betere regeling voor de consumenten een duidelijkere voorlichting zal toelaten. Tot het zover is, moeten we zeggen dat de consumenten beter gediend zijn met de voorlichting die er nu is dan met helemaal geen voorlichting.

De Voorzitter
Aangezien de vraagsteller niet aanwezig is, komt vraag nr. 52 te vervallen.
Vraag nr. 53 van Eva Kjer Hansen (H-0656/96):
Betreft: Geheime verklaring over de richtlijn inzake de verwijdering van de giftige stoffen PCB en PCT
Kan de Commissie bevestigen dat zij er zelf op heeft aangedrongen de verklaring inzake de interpretatie van de richtlijn niet openbaar te maken, en dat de verklaring strijdig is met de tekst van de richtlijn?
Acht de Commissie het geheim houden van een verklaring in overeenstemming met de gedragscode van 1995 over openheid, en vindt zij het bestaan van geheime verklaringen op basis van democratische beginselen aanvaardbaar?
Is de Commissie de mening toegedaan dat het geheim houden van de verklaring zal leiden tot een onredelijk verschil in behandeling van EU-burgers, daar de wetstekst in de lid-staten verschillend wordt geïnterpreteerd?

Bjerregaard
De Commissie heeft reeds de gelegenheid gehad om haar standpunt bekend te maken betreffende de verklaringen over de bijeenkomsten van de Raad in de briefwisseling met de heer Klaus Hänsch, voorzitter van het Parlement en als antwoord op de mondelinge vragen van de leden Krarup, Cot en Casini vorig jaar. Ik wil de houding van de Commissie in dit verband daarom nog eens kort herhalen. De Commissie is voorstander van een grotere openheid en transparantie in het wetgevingsproces en begroette daarom de gedragscodex die de Raad in oktober 1995 goedkeurde. De gedragscodex houdt in dat verklaringen over bijeenkomsten bijna automatisch openbaar worden gemaakt. In het concrete geval van de richtlijn over PCB en PCT bleek uit de onderhandelingen over de definitieve goedkeuring van deze richtlijn, dat een verklaring die bij de start van de onderhandelingen was opgesteld, met name in januari 1995, dus vóór de Raad de gedragscodex goedkeurde en ten tijde van de vorige Commissie, niet voldeed aan de eisen inzake rechtszekerheid. Met andere woorden, het risico bestond dat de rechtssituatie niet duidelijk was. Daarom is de tekst van deze verklaring gewijzigd. Er moet uiteraard voor gezorgd worden dat de verplichtingen uit hoofde van de PCB/PCT-richtlijn door alle lid-staten op dezelfde manier geïnterpreteerd worden. De verklaring wordt nu samen met de richtlijn, die naar alle waarschijnlijkheid een van de komende dagen wordt aangenomen, gepubliceerd. Ik persoonlijk vind dit een goede oplossing, vooral omdat de verklaring nu gepubliceerd wordt.

Kjer Hansen
Om te beginnen dank ik u voor het antwoord, maar ik moet zeggen dat het mij verwondert dat u tevreden bent met de publicatie. Is het niet zo dat uzelf en de Commissie erop aangedrongen hebben om de verklaring geheim te houden? De publicatie gebeurt alleen omdat Denemarken de geheimhouding van de verklaring geboycot heeft. Ik wil graag weten hoe de commissaris hier in het algemeen tegenover staat. Kan de commissaris een garantie geven dat er geen andere geheime verklaringen binnen haar gebied zullen zijn? Is de commissaris van oordeel dat haar houding altijd door de gehele Commissie gesteund wordt? Kan de commissaris het Parlement een garantie geven dat de Commissie zelf geen geheime verklaringen meer zal opstellen? Ik vind het bedroevend dat ik niet eens een antwoord kan krijgen op mijn schriftelijke vragen, maar het zou mij verheugen als ik nu een duidelijk statement van de commissaris zou kunnen krijgen.

Bjerregaard
Ik vind eerlijk gezegd dat de vraagsteller de eerste keer al een zeer duidelijk antwoord heeft gekregen. Het ging over een geval waarin het voorstel zelf en de geheime verklaring juridisch niet in overeenstemming waren. Daarom was de Commissie van mening dat de zaak herbekeken moest worden en dat is ook gebeurd. De richtlijn wordt nu gewijzigd en de verklaring wordt gepubliceerd. Ik kan de veronderstelling dat dit alleen gebeurt als antwoord op de reactie van een enkele lid-staat dus niet beamen. Overigens verwijs ik naar mijn eerste antwoord, waarin ik heb gezegd dat de Commissie de gedragscode die zij samen met het Parlement heeft aangenomen, wenst na te leven.

De Voorzitter
Vraag nr. 54 van Alex Smith (H-0658/96):
Betreft: Gevaren van verarmd uranium
Op 19 september 1994 heeft de Europees commissaris (de heer Paleokrassas) mij schriftelijk verzekerd dat volgens de Commissie de gevaren voor gezondheid en milieu als gevolg van verarmd uranium minimaal zijn.
Onlangs heeft het Britse dagblad "The Sunday Times" op 21 juli van dit jaar bericht dat de Autoriteit voor atoomenergie van het Verenigd Koninkrijk in een verslag van 1993 heeft bevestigd dat er vergiftigingsverschijnselen kunnen optreden als gevolg van verzwakt uranium en dat "het probleem niet zal verdwijnen" .
Is de Commissie bereid een kopie van dit verslag op te vragen - getiteld "Besmetting met verzwakt uranium in Koeweit" - en haar standpunt over de gevaren van verarmd uranium te herzien?

Bjerregaard
De Commissie beschikt niet over documenten in verband met de gevolgen van het gebruik van verarmd uranium in de Golfoorlog, waarvan sprake is in het artikel in The Sunday Times en waarnaar de vraagsteller verwijst. Ik weet dat er tussen de Commissie en de Geachte Afgevaardigde een uitvoerige briefwisseling over dit thema bestaat. De Commissie ziet op dit ogenblik geen reden om haar opvatting die ze in de genoemde briefwisseling tot uiting heeft gebracht, te wijzigen.

Smith
Mijnheer de commissaris, bent u bereid een kopie van dit verslag op te vragen en de gevolgen ervan te bestuderen? De Britse regering neemt het ogenschijnlijk niet serieus en in dit geval richt subsidiariteit ook niets uit. Is de Commissie bereid een actievere rol te spelen?

Bjerregaard
Laat mij naast de algemene beschouwingen over de risico's voor gezondheid en milieu bij het gebruik van verarmd uranium als munitie toevoegen dat het risico voor stralingstoxiciteit van verarmd uranium niets te maken heeft met de chemische toxiciteit van de stof, die vergelijkbaar is met die van lood, hoewel ze iets hoger kan zijn. Het is iets anders wanneer de stof voor munitie gebruikt wordt. Hier vormen de deeltjes die vrijkomen bij verhitting en bij wrijving op het ogenblik dat een projectiel inslaat, het grootste risico. Dergelijke deeltjes zijn over het algemeen onoplosbaar. Het risico bij de blootstelling aan deze deeltjes wordt in hogere mate bepaald door de stralingstoxiciteit van verarmd uranium dan door de chemische toxiciteit. Een manier van blootstelling is het inademen van deze deeltjes waardoor ze in de longen terechtkomen, maar het resuspendeerproces van deze deeltjes is zeer onefficiënt. Het risico dat de neergevallen deeltjes na een inslag nog ingeademd worden is reeds veel kleiner dan in de beginfase. Ik zal niet verder ingaan op de details over dit probleem, maar wij blijven deze zaak uiteraard volgen.

De Voorzitter
Het Vragenuur is gesloten. Vragen die wegens tijdgebrek niet zijn behandeld, zullen schriftelijk worden beantwoord.
(De vergadering wordt te 19.30 onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Arbeidstijdverkorting (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag (A4-0207/96) van de heer Rocard over arbeidstijdverkorting.

Andersson
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik Michel Rocard graag bedanken voor zijn uitstekende verslag, hoewel hij hier niet aanwezig is om mijn dankbetuiging in ontvangst te nemen.
De grote werkloosheid is op het ogenblik het grootste probleem in Europa. Daarvoor moet in financiële zin worden betaald met passieve werkloosheidsuitkeringen, en er moet sociaal voor worden betaald in de vorm van meer uitsluiting, meer misbruik en criminaliteit. Op termijn moet er waarschijnlijk ook in democratische zin voor worden betaald, aangezien de mensen die buiten de arbeidsmarkt staan, hun geloof in het democratisch systeem verliezen.
Op alle niveaus zijn maatregelen tegen de werkloosheid nodig: op lokaal, regionaal, nationaal en op Europees niveau. Er bestaat geen maatregel die op zich zelf toereikend is, maar er is een hele reeks van investeringen nodig. Vóór alles is een economisch beleid nodig waarin de strijd tegen de werkloosheid ten minste evenveel prioriteit krijgt als de bestrijding van de inflatie. Wij hebben groei en meer vraag nodig. Daarnaast dient er massaal te worden geïnvesteerd in opleidingen, om de competentie van de Europese werknemers over de hele breedte te verhogen. Maar er is ook arbeidstijdverkorting nodig, om arbeidsplaatsen te scheppen voor diegenen die op het ogenblik werkloos zijn. De oplossing van dit probleem ligt niet in één maatregel, maar in de totaliteit van maatregelen.
In mijn land, Zweden, staan vandaag de dag economen, werkgevers en vakbondsmensen, enkele uitzonderingen daargelaten, zeer negatief tegenover arbeidstijdverkorting, maar ik doe dat niet meer. Ik ben overtuigd door Michel Rocard en het door hem opgestelde verslag, en ik denk dat een arbeidstijdverkorting samen met andere maatregelen een waardevolle bijdrage zal zijn aan de strijd tegen de werkloosheid.
Wij moeten meer ervaringen uitwisselen, over de grenzen van de staten heen, inzake de vraag welke verschillende modellen het meest succes hebben gehad bij de pogingen die gaande zijn en die reeds zijn verricht. Er is ook behoefte aan een analyse van de stimulansen die nodig zijn om een arbeidstijdverkorting tot stand te brengen. Michel Rocard heeft gewezen op een stimuleringsvoorstel dat succesrijk kan zijn. Het is een belangrijke bijdrage, maar het is belangrijk dat ook andere bijdragen naar voren worden gebracht.
Behalve dat arbeidstijdverkorting kan bijdragen tot meer arbeidsplaatsen, betekent ze vanzelfsprekend ook een kwaliteitsverbetering van het leven voor het individu - voor de werkloze die een baan kan krijgen, maar ook voor degene die op het ogenblik een baan heeft, en meer tijd kan krijgen voor zijn familie, vrijetijdsbesteding, maatschappelijke activiteiten en politiek werk. Op deze manier kunnen wij arbeidstijdverkorting gebruiken, d.w.z. om de levenskwaliteit te verbeteren, maar ook om meer banen te scheppen.

Hernández Mollar
Mevrouw de Voorzitter, ik moet de heer Rocard nageven dat hij er ten overstaan van zoveel voluntarisme en intentieverklaringen over het sociale drama van de werkloosheid binnen de Unie, in elk geval in geslaagd is om met een accuraat en concreet voorstel voor het Parlement te komen dat een intensief en uitgebreid debat op gang heeft gebracht. Het gaat hier dan ook om een persoonlijk en intelligent succes van de heer Rocard.
Ook weet ik zeker dat hij grote inspanningen heeft geleverd om de standpunten op één lijn te krijgen. Wij mogen en kunnen ons ten overstaan van de tragedie van de werkloosheid immers absoluut niet verschuilen achter inflexibele standpunten. Het is een kwestie die ons op de een of andere manier allen aangaat. Desalniettemin gaat zijn voorstel om de arbeidstijd te verkorten, zoals het naar voren is gebracht, mank aan een aantal gebreken waarmee toch wel rekening gehouden dient te worden.
Ten eerste is niet bewezen dat arbeidstijdverkorting ook inderdaad arbeidsplaatsen schept. Er is een soort contradictie in het verslag. Enerzijds vraagt het verslag om studies te verrichten, om de diverse ervaringen te analyseren, maar tegelijkertijd stelt het voor om de maatregelen zo goed als onmiddellijk in de praktijk te brengen. Wij zijn er voorstander van om een en ander wat meer te laten rijpen en het verder te bestuderen en te analyseren.
Ook wil ik de heer Rocard eraan herinneren dat bijvoorbeeld zijn collega Felipe González - die er na 13 jaar socialistisch bestuur voor gezorgd heeft dat in Spanje de grootste werkloosheid van Europa heerst - juist deze maatregel heeft voorgesteld bij zijn laatste verkiezingscampagne, maar dat de sociale partners de handschoen niet hebben opgenomen.
Anderzijds kan de salarisvermindering die de arbeidstijdverkorting met zich meebrengt moeilijk gecompenseerd worden met overheidsgeld, zoals de heer Rocard voorstelt. Daardoor zou immers het ene mechanisme tot herverdeling van het inkomen de plaats innemen van een ander. En uiteindelijk zouden de middelen voor deze maatregel dan nog steeds uit de zak van de belastingbetaler moeten komen. Als de overheid het in het verslag beschreven mechanisme zou stimuleren, dan zou binnen de maatschappij en de vakbonden de eis ontstaan om het in alle sectoren en ondernemingen ten uitvoer te leggen. Als ik zie dat de werkdag van mijn buurman verkort wordt, terwijl hij hetzelfde salaris behoudt dankzij overheidsgeld, dan zou ik voor mezelf onmiddellijk eenzelfde behandeling opeisen.
En, tot slot, flexibilisering, aanpassing of verkorting van de arbeidstijd kan niet worden opgelegd; het moet worden besproken, zoals de rapporteur ook erkent. Het besluit ertoe dient te worden genomen door de sociale partners en in de bedrijven zelf. Er bestaat een deugdelijk instrument, namelijk de meerjarenplannen voor de werkgelegenheid, die het middel moeten zijn in elke lid-staat, nadat er in de betrokken sectoren over is gesproken - voornamelijk tussen ondernemers en werknemers -, om deze maatregelen tot aanpassing en verkorting van de arbeidstijd om te zetten in maatregelen tot bestrijding van de werkloosheid.

Colli Comelli
Mevrouw de Voorzitter, het voorstel om algemene arbeidstijdverkortingen te gebruiken in de strijd tegen de hoge werkloosheid in de landen van de Europese Unie lijkt tot mislukken gedoemd. Met dit voorstel wordt in feite erkend dat uitbreiding van de werkgelegenheid onmogelijk is. Het enige positieve en geloofwaardige antwoord op de werkloosheid is nog steeds de vorming van nieuwe arbeidsplaatsen door middel van nieuwe ondernemersinitiatieven. Dat betekent dat de arbeidsmarkt flexibeler moet worden. De stelling dat algemene arbeidstijdverkorting automatisch leidt tot een toename van het aantal arbeidsplaatsen is niet bewezen, en derhalve volstrekt onaanvaardbaar. In landen zoals de Verenigde Staten en Japan, die geen arbeidstijdverkorting hebben doorgevoerd maar juist langere werkdagen aanhouden dan in Europa, blijkt het aantal arbeidsplaatsen te zijn gestegen. Het concurrentievermogen van de ondernemingen, met name van het MKB en de zeer kleine bedrijven, moet worden bevorderd en gestimuleerd.
Arbeidstijdverkorting zal ernstig afbreuk doen aan het concurrentievermogen; regelgeving bedenken die de organisatorische mogelijkheden van ondernemingen, hun produktiebehoeften onderdrukken, betekent het voortbestaan van die ondernemingen op het spel zetten, om van het stimuleren van een dubbele baan maar helemaal te zwijgen. Om de werkloosheid te bestrijden dient de arbeidstijd op verschillende manier opnieuw ingedeeld te worden, bijvoorbeeld werk voor bepaalde duur en deeltijdwerk, tijdelijk werk, vormen van part-time werk aan het begin, bestemd voor onervaren jongeren, en van part-time werk aan het eind, bestemd voor oudere werknemers. Verkorten van de arbeidstijd betekent niet werkgelegenheid creëren, maar het reeds bestaande werk duurder maken.

Nordmann
Mevrouw de Voorzitter, een minuut volstaat niet om alle aspecten van het verslag de revue te laten passeren.
Ik beperk mij dan ook tot punt twee, het belangrijkste punt - en ik mag dan ook wel zeggen, het beste - van het verslag van de heer Rocard dat ik wil ondersteunen. Want punt twee bevat het meest vernieuwende voorstel dat ons sinds jaren is voorgelegd. Dit voorstel hakt de Gordiaanse knoop door tussen het concurrentievermogen en de arbeidstijdverkorting, en toont aan dat arbeidstijdverkorting en het concurrentievermogen van ondernemingen hand in hand kunnen gaan.
Dit essentiële voorstel geeft een nieuwe impuls aan het debat en blijkt economisch gezien mogelijk en vanuit sociaal standpunt geschikt te zijn. In deze geest wil ik dan ook, namens de liberale fractie, onze steun toezeggen aan deze intelligente en vernieuwende richting die het archimedisch punt kan vormen, het steunpunt om de zwaarste last van onze tijd te verlichten, namelijk het ontbreken van volledige werkgelegenheid.

Ribeiro
Mevrouw de Voorzitter, één van de manieren om de werkloosheid te bestrijden is ongetwijfeld het verkorten van de arbeidstijd van degenen die werk hebben. Maar arbeidstijdverkorting met dit doel heeft alleen zin als deze dient om meer banen te creëren voor wie geen werk heeft. Rocard had dit aanvankelijk ten doel: het verkorten van de arbeidstijd om arbeidsplaatsen te creëren. Gefeliciteerd met het initiatief. Maar op zijn parcours via onderhandelingen en compromissen is hij volgens ons de kluts kwijt geraakt en wel zozeer dat een andere titel gerechtvaardigd is, en geen aanpassing van de titel. Hij heeft immers een ander doel nagestreefd, hij heeft gezocht naar een nieuwe configuratie van de arbeidstijd. Deze nieuwe configuratie van de arbeidstijd heeft via flexibilisering en onzekerheid een betere benutting van de apparatuur op het oog, evenals een toename van de produktiviteit en het concurrentievermogen zonder enige garantie van nieuwe arbeidsplaatsen, integendeel! Hierbij wordt de onvermijdelijkheid van een loonsvermindering voor werkloze werknemers aanvaard die eventueel wordt gecompenseerd via ingewikkelde mechanismen. Men is onderweg de eerste, de prioritaire, de enige doelstelling om de werkloosheid te bestrijden en meer werkgelegenheid te scheppen kwijtgeraakt. Misschien naïef van ons, maar wij hadden er graag toe bijgedragen dit oorspronkelijke idee weer op te vissen en de manier tegen te gaan waarop het is uitgewerkt. Wij denken dat dit mogelijk was geweest indien duidelijk was uitgegaan van het beginsel van een arbeidstijdverkorting met dit doel en indien een maximale arbeidsduur was aangenomen, niet alleen per week, maar per dag, per maand of per jaar. De toepassing van een dergelijk beginsel en de concretisering van deze maximumduur hadden in alle lid-staten moeten gebeuren overeenkomstig de respectieve sociale situatie en sociale betrekkingen. Het is zaak te onderstrepen dat het verslag zich heeft gedistantieerd van zijn thema - arbeidstijdverkorting - en van zijn doel - bestrijding van de werkloosheid - die achterwege zijn gelaten omwille van afspraken ten dienste van economische en ondernemingsbelangen.

Nußbaumer
Mevrouw de Voorzitter, de uitleg van de heer Rocard noch een lekker avondmaal hebben mij mijn mening kunnen doen herzien. Het verslag van de heer Rocard gaat er ten onrechte van uit dat Europa een afgesloten geheel vormt en dat de beschikbare arbeid tussen alle werkenden moet worden verdeeld. Die misvatting heeft de planbureaucratie in de Sovjetunie overeind gehouden tot het Sovjetrijk aan economische uitputting ten onder ging.
Europa is geen economisch eiland der gelukzaligen maar komt door handelsverdragen, associatieovereenkomsten en WTO-criteria zo zwaar onder druk te staan dat het nog moeilijk tegen de internationale concurrentie kan optornen. In 1994 en 1995 ging bij voorbeeld Oostenrijk op een jaar tijd vijf plaatsen achteruit: het staat niet meer op de elfde, maar op de zestiende plaats.
Met nog slechts 1.722 arbeidsuren per jaar, de jongste gepensioneerden ter wereld en een tekort van 100 miljard op de buitenlandse handel is Oostenrijk een typisch bewijs dat ook arbeidstijdverkorting het concurrentievermogen aantast en dat de werkloosheid zeer snel kan stijgen. Aan de basis van het verslag van de heer Rocard kan alleen de vraag liggen hoe men meer werkgelegenheid kan creëren. Ook het voorgestelde systeem van deeltijdarbeid kan echter maar worden toegepast als men voldoende stimulansen geeft om op deeltijdarbeid over te stappen, als die overstap op vrijwillige basis gebeurt en als de betrokken werknemers naar een volledige baan kunnen terugkeren. Dat toont voldoende aan dat alleen creativiteit en ondernemingszin, samen met een systeem van stimuli voor op prestatie gerichte arbeid, kansen biedt om de concurrentiepositie te verbeteren en daardoor nieuwe banen te creëren.

Cabezón Alonso
Mevrouw de Voorzitter, waarde afgevaardigden, ik denk dat de grootste waarde van dit verslag bestaat in het debat dat het op alle niveaus ontketent: vakbonden, ondernemers, politici, communicatiemedia, deskundigen, enz., die op de een of andere manier deelnemen aan de discussie over hoe wij arbeidstijdverkorting in verband brengen met het scheppen van werkgelegenheid zonder verlies aan concurrentievermogen en zonder een noemenswaardige daling van de inkomens en verworven rechten; over hoe wij datgene wat in onze landen wordt besteed aan compenserende of passieve beleidsmaatregelen, omzetten in actieve beleidsmaatregelen gericht op het creëren van arbeidsplaatsen. En dat is geen eenvoudig onderwerp. Als het wel zo was dan zou zelfs dit debat overbodig zijn.
Het gaat er hier niet om dat er gekozen moet worden voor een lineaire verkorting van de werkdag, die algemeen is en die door de wet wordt opgelegd. Het gaat hier niet om de verdediging van een minimale verkorting van de arbeidstijd die pijlsnel geabsorbeerd wordt door de produktiviteit, zonder dat er effecten zijn voor de werkgelegenheid; die minimale arbeidstijdverkortingen die bij collectieve onderhandelingen wel eens meer aan bod komen. Evenmin betreft het hier een tekst waarin men tracht de werkelijkheid en de noodzaak van dit debat in al onze samenlevingen te verdoezelen. Dit verslag is niet een soort wonderformule, omdat er bij dit onderwerp geen plaats is voor wonderen. De heer Rocard brengt ideeën naar voren, hij komt met suggesties, geeft formules, stelt voorstellen op, steeds op een vrijwillige basis en onder voorbehoud van overeenstemming tussen de sociale partners. Er bestaat een potentieel aan nieuwe arbeidsplaatsen dat zou kunnen profiteren van deze formules voor arbeidstijdverkorting.
De technische formules voor de toepassing ervan zijn altijd discutabel en kunnen ook besproken worden. Zij zijn niet de belangrijkste doelstelling van dit verslag. Zelf heb ik een aantal twijfels en bezwaren opgeworpen, die ik ook met de rapporteur besproken heb, over bepaalde aspecten van de tekst die wij vandaag bespreken. Ik denk dat dat volkomen normaal is. De tekst van afgevaardigde Rocard getuigt tegelijkertijd van nauwgezetheid en van flexibiliteit. Mijns inziens is het een belangrijke politieke inbreng, waarvoor ik de rapporteur feliciteer.
Het is een debat dat vandaag niet wordt afgerond; het begint juist in dit Parlement. Ervaringen die nu op andere plaatsen gestalte beginnen te krijgen moeten geanalyseerd worden en de resultaten ervan bestudeerd; we moeten wachten op de reactie van de sociale partners en uiteindelijk ook op de reactie van een samenleving die zeer vaak gebukt gaat onder dit grote probleem van de werkloosheid, dat wij zomaar niet met berusting mogen aanvaarden. En aangezien het het grootste probleem is dat wij hebben moeten wij - onder andere met verbeeldingskracht - een oplossing trachten te vinden met de formules die werkgelegenheid kunnen creëren. Aangezien er momenteel geen andere traditionele formules meer voorhanden zijn en gezien het feit dat de economische groei evenmin in staat is om de beschikbare arbeidskrachten aan de slag te helpen, stelt een rationeel, ernstig en rigoureus debat over arbeidstijdverkorting ons misschien in staat om te zien hoe men in de onmiddellijke toekomst arbeidsplaatsen kan scheppen.

Bourlanges
Mevrouw de Voorzitter, de vraag die in het verslag van de heer Rocard wordt gesteld is van bijbelse eenvoud: waarom zou het overheidsgeld ertoe moeten dienen de werkloosheid te financieren, terwijl het de werkgelegenheid kan financieren?
Deze vraag is zo simpel dat men zich afvraagt waarom de regeringen van de Europese Unie, overigens te beginnen met die van de heer Rocard - en hij is zo hoffelijk geweest om dit daarstraks te erkennen -, in de afgelopen 25 jaar hier geen serieus antwoord op hebben kunnen geven. In feite is deze angstvalligheid begrijpelijk want achter de eenvoud van de vraag schuilt een geheel van zeer complexe vraagstellingen. Ik wil er drie belichten maar er zijn talrijke andere.
Ten eerste gaat het om een principekwestie. Moet er eerder gewerkt worden aan de arbeidstijdverkorting of moet er gestreefd worden naar een verlaging van de arbeidskosten, met name die voor laag geschoolde arbeid? De heer Rocard geeft de voorkeur aan de eerste hypothese. Wij verwachten van de Commissie dat zij ons helpt een duidelijk besluit te nemen waarbij de voordelen van de arbeidstijdverkorting worden belicht evenals de eventuele negatieve effecten die gepaard gaan met de inactivering van een gedeelte van de best geschoolde, meest gemotiveerde en meest actieve arbeidskrachten.
De tweede kwestie betreft de methode. Moet men de methode van niets voor niets toepassen: " ik verminder jouw sociale premies, maar jij moet als onderneming mensen in dienst nemen" , of moet men zich tevreden stellen met het gebruiken van de sociale premies als stimulans? De heer Rocard, die veel liberaler is dan de meeste liberalen, kiest voor de stimulerende methode. Dat is een moedige keuze zijnerzijds. Wij keuren het initiatief goed en ook daar verwachten wij weer dat de Commissie ons helpt de gevolgen ervan te overzien.
De derde kwestie is de financiering. Alles hangt af van aanwervingen op grote schaal en er wordt verondersteld dat dit het gevolg is als de sociale premies worden verlaagd. Maar wat gebeurt er als de aanwerving niet verloopt zoals gepland, als de ondernemingen liever hun concurrentiepositie versterken in plaats van banen te creëren? En dat is nu juist de vraag.
Wellicht zijn wij het niet allen eens met Michel Rocard over onze antwoorden op deze vragen, maar wij zijn het wel allen met hem eens om al deze vragen aan de Commissie voor te leggen.

Vieira
Geachte commissaris, geachte afgevaardigden, hoewel het werkloosheidsprobleem een cruciale kwestie is, kunnen wij niet aanvaarden dat de veralgemeende arbeidstijdverkorting het beste, het enige en het geschiktste antwoord is om de werkloosheid te verminderen en nog minder om deze op te lossen. In vele landen zijn dergelijke experimenten gevoerd zonder bevredigend resultaat, dat aanzienlijk beneden de verwachtingen is gebleven. Anderzijds zijn er landen, zoals Portugal, waar de gemiddelde arbeidsduur nog ver verwijderd is van de maximumduur die in dit verslag wordt genoemd.
Wij vinden onontbeerlijk dat arbeidstijd flexibel wordt, zodat de bedrijven hierover vrij kunnen onderhandelen met hun werknemers met het oog op hun gemeenschappelijk belang. In de toekomst, maar niet op korte termijn, dient de arbeidstijd korter te zijn, dat leert de geschiedenis ons. Maar op dit moment moet men erg voorzichtig zijn, aangezien de kosten ten gevolge van de toepassing van de maatregelen inzake arbeidstijdverkorting niet door de ondernemingen, noch door de werknemers en zelfs niet door de lid-staten kunnen worden gedragen. Hoe dan ook, mijn gelukwensen aan mijnheer Rocard voor zijn onvermoeibare werk en de openheid waarvan hij altijd blijk heeft gegeven aangaande dit thema, wat hem tot eer strekt.

González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, we moeten absoluut erkennen dat dit verslag positieve punten heeft. Op een ogenblik waarop de werkloosheid het grootste probleem is dat wij hebben, vind ik het alleen al positief dat er een debat op gang komt over de verdeling van de werkgelegenheid.
Dit verslag bevat bepaalde aspecten waarin wij ons kunnen vinden, zoals het beperken van het aantal overuren, de vervroeging van de pensioengerechtigde leeftijd, het verzoek aan de Commissie om een studie te verrichten naar de diverse ervaringen. Er zijn echter fundamentele kwesties waarmee wij het jammer genoeg niet eens kunnen zijn. Eén daarvan is de inkomensverlaging die gepaard gaat met de arbeidstijdverkorting. In een land als Spanje bijvoorbeeld, en in de zuidelijke landen in het algemeen, waar het algemeen minimumloon 60.000 peseta's kan bedragen, een miserabel salaris dus, kan een salarisverlaging helemaal niet in overweging genomen worden. Maar bovendien wordt helemaal geen rekening gehouden met andere variabelen zoals bijvoorbeeld de uitermate belangrijke stijging van de produktiviteit. In mijn land is de produktiviteit in 10 jaar met 25 % gestegen, de salarissen echter maar 7 %. Waarom zou deze marge ten gevolge van de produktiviteitsstijging niet gebruikt kunnen worden om de arbeidstijd te verkorten, en waarom zouden we niet denken aan andere economische methodes? Wij zijn van mening dat het verslag-Rocard aspecten bevat die de zuidelijke landen, en concreet gesproken Spanje, niet zouden kunnen accepteren.

Schreiner
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van de heer Rocard gaat wel van zeer optimistische veronderstellingen uit. Mijnheer Rocard, het probleem is dat geen enkele overheid in de Europese Unie duurzame werkgelegenheid kan creëren. Dat kunnen alleen de bedrijven. Met betrekking tot de bewering dat arbeidstijdverkorting werkgelegenheid creëert, is gebleken dat de kleine en middelgrote bedrijven, als ze rationaliseren, geen banen kunnen scheppen en dat de grote bedrijven hun produktie gedeeltelijk naar andere landen en markten verplaatsen. Ook op die manier kan men het probleem dus niet oplossen.
Wat ik in het verslag en in dit debat mis, is aandacht voor de vraag hoe het in Europa met de externe loonkosten staat. Die vormen immers een belangrijk onderdeel van de kosten van de arbeid. Zolang wij in Europa zulke grote verschillen vaststellen - in IJsland 31, 2 %, in Oostenrijk 102, 4 % en in de Europese Unie gemiddeld 78 % van het nettoloon -, zal het creëren van werkgelegenheid in bepaalde Europese regio's altijd een probleem zijn. Ik meen dat wij ook nog een ander aspect moeten belichten. Wij moeten het midden- en kleinbedrijf massaal ondersteunen. Er zijn op dit ogenblik in de Europese Unie 18 miljoen of meer werklozen. Als wij ervoor kunnen zorgen dat enkele honderdduizenden of miljoenen kleine en middelgrote ondernemingen worden opgericht zou dat een aanzienlijke bijdrage in de strijd tegen de plaag van de massale werkloosheid zijn.

Iivari
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van Michel Rocard over de verdeling van werk is een belangrijk document. Ik ben het diep in mijn hart eens met de wens dat er verdere maatregelen zullen komen zowel op communautair niveau als in de lid-staten. Het overwinnen van de werkloosheid is onze belangrijkste taak. Pas als we daarin slagen kunnen we de grondslagen leggen voor de opbouw van een gemeenschappelijk Europa.
Werkloosheid brengt grote individuele problemen met zich mee. De hardnekkigheid en voortdurende groei van de harde kern van de werkloosheid vormen bovendien een bedreiging voor de evenwichtige ontwikkeling van de maatschappij. Ik hoop echter, dat we bij het debatteren over het belang van werkverdeling niet de versterking van de industriële basis van Europa vergeten.
Europa moet in de mondiale strijd om investeringen het hoofd boven water zien te houden. Om daarin te slagen is er onder andere een blijvend lage rentestand nodig, een effectieve verkeers- en informatie-infrastructuur, geschoolde werknemers, meer investeringen in onderzoek en ontwikkeling en een duurzaam energiebeleid.
Omdat Europa niet met de rest van de wereld mag concurreren ten koste van de werknemers, moet er meer aandacht worden geschonken aan vakbekwaamheid. Daarom wil ik de nadruk leggen op het belang van verlof voor scholing bij het verdelen van de werktijd. Verder stel ik vast dat jonge gezinnen prijs stellen op flexibele werktijden als de kinderen nog klein zijn. Ook is het een goede zaak om oudere werknemers de gelegenheid te bieden tot deeltijdwerk. Bovendien zijn er sectoren die zich heel goed lenen voor een verdeling van de werktijd in 6 + 6 uur.
Er moet grondig worden nagedacht over modellen voor werkverdeling, want we moeten onze maatschappij niet verdelen in personen die blijvend buiten de arbeidsmarkt staan en personen die bijkans bezwijken onder de grote werklast. Het is belangrijk dat de sociale partners bij deze werkzaamheden worden betrokken.

Menrad
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de heer Rocard noemt de massale werkloosheid terecht een probleem dat de sociale cohesie in de lid-staten en in de gehele Unie bedreigt. Ik ben het er met hem over eens dat voor dat probleem geen pasklare oplossing bestaat. In zijn aanbevelingen concentreert hij zich echter al te zeer op een drastische arbeidstijdverkorting.
Arbeidstijdverkorting is op zichzelf geen middel om de groei te bevorderen. Toch zijn er concrete voorbeelden die aantonen dat daardoor ontslagen zijn vermeden en dat de beschikbare arbeid over meer werknemers is verdeeld.
Ook ik verwijs nogmaals naar de specifiek op Volkswagen toegesneden arbeidstijdregeling. Die heeft verhinderd dat vele duizenden werknemers op straat kwamen te staan. Het vertrouwenspact van de Commissie komt volgens mij neer op flexibiliteit. Daarmee is positieve flexibiliteit bedoeld. Zo begrijpt de Fractie van de Europese Volkspartij het in haar amendementen, die het woord "arbeidstijdverkorting" op enkele plaatsen in het verslag door de woorden "aanpassing van de arbeidstijd" willen vervangen. Het gaat immers ook om deeltijdarbeid en andere modellen van arbeid op maat.
De jongste jaren zijn "ademende" fabrieken ontstaan, zoals Opel in Rüsselsheim, waar men een arbeidstijdcorridor heeft ingevoerd en waar dus naargelang het arbeidsaanbod langer of korter wordt gewerkt.
Wij mogen bij de werknemers geen te hoge verwachtingen wekken. Wij mogen hen bij voorbeeld geen strikt wiskundige maar verkeerde formules voorspiegelen en hen bij voorbeeld niet voorhouden dat een verkorting van de arbeidstijd met 10 % ook 10 % nieuwe banen oplevert. Een lineaire arbeidstijdverkorting van Dresden tot Porto zou voor vele kleine en middelgrote ondernemingen ook ondraaglijk zijn.
Mijn fractie verduidelijkt met enkele amendementen wat ik hier heb gezegd. Daarmee komen wij niet in botsing met de sociaal-politieke denkbeelden van de heer Rocard, zoals ik die de jongste twee jaar heb leren kennen. Ik dank hem uitdrukkelijk voor de voortreffelijke wijze waarop hij ons aan het denken zet. Wij kunnen het probleem van de werkloosheid in Europa echter alleen samen oplossen.
Daarom verzoek ik het Parlement de amendementen van de Fractie van de Europese Volkspartij aan te nemen.

Podestà
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, voor veel landen van de Europese Unie is werkgelegenheid op dit moment een van de hoofdproblemen, en dat zal in de toekomst wel zo blijven. Het is dus een heilige plicht voor ons Parlement om zich met dit onderwerp bezig te houden en een bijdrage te leveren aan het terugdringen van de zorgwekkende werkloosheid. Om dit doel te kunnen bereiken moet echter een klimaat worden geschapen dat bevorderlijk is voor de groei van de concurrentiepositie van de Europese ondernemingen, met name van het midden- en kleinbedrijf, en dus van het hele Europese stelsel, ten opzichte van de andere wereldeconomieën.
Op deze weg voortgaan betekent de door de ondernemingen voortgebrachte rijkdom vergroten en dus ook de werkgelegenheid beschermen, het stelsel van sociale zekerheid in stand houden en de instandhouding van een sociaal beleid in de landen van de Unie mogelijk maken: al deze doelstellingen dreigen verloren te gaan als de ondernemingen niet geholpen worden hun concurrentiepositie en efficiëntie te vergroten.
Het voorstel van de heer Rocard, hoe nauwgezet en met ongetwijfelde kennis van zaken ook opgesteld, wil deze mogelijkheden voor de ondernemingen juist afzwakken, omdat het een belangrijke kans om de arbeidsbetrekkingen flexibeler te maken verandert in een beperkend, bindend en methodisch voorstel: anders gezegd, in een zware extra directe en indirecte last voor de Europese ondernemingen. Mijn fractie zal er derhalve niet voor kunnen stemmen.

Mather
Mevrouw de Voorzitter, in de European Voice van deze week wordt de Duitse bondskanselier Helmut Kohl geciteerd, die "Duitsers met klem aanraadt harder te werken, hun opleiding eerder af te maken en later met pensioen te gaan" . Kanselier Kohl wil dus dat de mensen harder en langer werken, en de heer Rocard wil dat ze korter en minder gaan werken. Ik vrees dat deze aansporingen beide minder effect zullen sorteren dan de besluiten van de werknemers zelf. Aan de ene kant kan ik het wel waarderen dat het verslag van de heer Rocard een aantal stimulansen bevat, maar aan de andere kant lijkt dit met toch niet wenselijk. Ik denk daarbij aan de schade die zijn stimulansen de nationale verzekeringsstelsels van de lid-staten zouden berokkenen. Volgens mij zijn we op weg naar verzorgingssystemen die veel meer gebaseerd zijn op een duidelijke relatie tussen de premies en het verzekeringsbeginsel en de uiteindelijke uitkering aan de burgers. Het nieuwe transparantiebeginsel dat we proberen te omschrijven gaat volgens mij niet samen met een stelsel waarin premies voor de eerste 32 uur werk willekeurig worden verlaagd, en vervolgens voor extra uren worden verhoogd.
Een ander bezwaar tegen het verslag-Rocard, dat inderdaad goed onderbouwd is en allerlei interessante suggesties bevat, wordt mij ingegeven door overweging M over de produktiviteit van de openbare diensten. Daar wordt een compensatiesysteem voorgesteld, waarvan al eerder sprake is, omdat "een verhoging van de arbeidsproduktiviteit in de openbare dienstensector minder gemakkelijk te realiseren is dan in de particuliere sector" . Ik vraag me af of die uitspraak klopt. Velen van ons zijn denk ik van mening dat er in de openbare dienstensector vaak een groter gebied is om de produktiviteit te verhogen, en uit de gegevens blijkt dat deze verbeteringen met behulp van meer concurrentie en liberalisering vrij snel bereikt kunnen worden. Ik vrees dan ook dat de Britse conservatieven dit verslag niet kunnen steunen.

Burenstam Linder
Mevrouw de Voorzitter, het is helaas niet zo eenvoudig dat men de werkloosheid kan uitbannen door simpelweg de werktijden te verkorten en iedereen hetzelfde salaris te laten behouden als vroeger. Een dergelijke arbeidstijdverkorting zou de productiekosten verhogen en de concurrentievermogen en de werkgelegenheid verminderen. Speciaal voor kleinere ondernemingen zouden er grote problemen ontstaan. Omvorming van de huidige werkloosheidsuitkeringen tot subsidies voor ondernemingen, zodat deze de verloren arbeidsinkomsten kunnen vergoeden aan diegenen die korter gaan werken en daarnaast lonen kunnen betalen aan de werklozen die dan hopelijk zullen worden aangesteld, zou het begin zijn van een ongecontroleerde subsidie-jungle en zou werkgelegenheid scheppen voor bureaucraten en controleurs.
Het voorstel om te onderzoeken hoe en of arbeidstijdverkorting de werkloosheid kan verminderen, kan, zo het al niet prijzenswaardig is, in ieder geval de indruk maken onschuldig te zijn. Maar het voorstel heeft een zwakke plek, nl. dat politici in alle landen weer een excuus hebben om werkelijke maatregelen tegen de werkloosheid uit te stellen. Daarnaast maakt het passende maatregelen moeilijker, doordat heel wat kiezers ertoe worden verleid te denken dat er mooie oplossingen bestaan, en zich minder inspannen in plaats van meer.
Velen in het Europees Parlement spreken terecht over de gesel van de werkloosheid. Maar de feitelijke maatregelen staan in geen verhouding tot al het gepraat. In het Verdrag van de Europese Unie een hoofdstuk opnemen over werkloosheid en een onderzoek vragen naar arbeidstijdverkorting is weinig substantieel. Welke maatregelen zijn er nodig? In een Unie die gemaakt is om winsten te boeken door deregulering van internationale markten, zou het natuurlijk moeten zijn om ook de binnenlandse markten te dereguleren; de belangrijkste hiervan is de arbeidsmarkt. Voor een hoge werkgelegenheid is er ook behoefte aan een betere algemene ontwikkeling, aan hogere opleidingen op topniveau om geavanceerde technologie in de productie door te voeren, aan betere arbeidsvoorwaarden voor kleine bedrijven, en aan een lagere belastingdruk, die eigen inspanningen stimuleert, wat voor vele mensen langere werktijden zal inhouden.

Flynn
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik het Parlement en met name u, mijnheer Rocard, hartelijk bedanken voor het feit dat u een initiatiefverslag aan de arbeidstijd hebt gewijd. U hebt op die manier deze belangrijke kwestie een zeer hoog aanzien verleend. U hebt mij er vaak over verteld en over het algemeen heeft uw initiatief veel weerklank gevonden.
Van belang is dat dit onderwerp wordt benaderd vanuit de optiek die u hebt gekozen: u hebt de mens centraal gesteld. Men heeft zo vaak de neiging te praten over flexibiliteit, schaalverkleining, efficiëntie en dat soort dingen, en het menselijk element uit het oog te verliezen. Ik ben er heilig van overtuigd dat het doel van het financieel beleid is de kwaliteit van het bestaan voor iedereen te verhogen. Volgens mij ben ik niet de enige die er zo over denkt: ook de meerderheid van de leden van dit Huis en met name u, mijnheer Rocard, denkt er zo over.
Een ander belangrijk kenmerk van uw benadering is de nadruk die u op samenwerking en dialoog legt. Dat is een van de grondbeginselen die we op weg naar de 21ste eeuw moeten uitwerken. De arbeidsverhoudingen die gebouwd zijn op gekrakeel en geruzie moeten we vaarwel zeggen en we moeten oplossingen zien te vinden waar iedereen profijt van heeft. Anders gezegd: situaties waarin winnaars en verliezers zijn, of helemaal geen winnaars, moeten veranderd worden in situaties waarin alleen maar winnaars zijn, waarin iedereen de winnaar kan en moet zijn.
Mijnheer Rocard, de Commissie is momenteel bezig met een Groenboek over arbeidsorganisatie en arbeidstijd, en de eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat het een reactie op uw initiatief is. Bij de opstelling van het Groenboek en ook van het werkprogramma van de Commissie voor 1997 zullen we beslist proberen de in uw ontwerpresolutie neergelegde verzoeken om maatregelen van de Commissie mee te nemen. Vele sprekers - net zoals overigens de amendementen - hebben getracht flexibiliteit van de arbeidstijd tegenover arbeidstijdverkorting te plaatsen. Ik ga hier in dit debat geen partij trekken. Wat ik ga proberen, is het onderwerp in een breder kader te plaatsen, zoals we ook in het aangekondigde Groenboek naar vermogen zullen doen. Ik raak er steeds meer van overtuigd dat een van de grootste uitdagingen waarvoor wij staan is, onze opvattingen over werk aan te passen aan de nieuwe wereld waarin we leven. Wij hebben hier in Europa weinig moeite gehad de nodige kapitaalinvesteringen in nieuwe technologieën te doen, dat was absoluut niet moeilijk. Waar we tot dusver heel vaak in gefaald hebben, is de manier waarop arbeid wordt ingedeeld aan te passen aan deze nieuwe technologieën. Dat is het onderwerp dat wij - met name in het Groenboek - naar aanleiding van wonen en werken in de informatiemaatschappij hebben uitgewerkt - de mens op de eerste plaats. Ik denk dat we hier moeten beginnen als we die situatie met alleen maar winnaars willen bereiken.
Mijns inziens is produktiviteit de sleutel tot deze vraagstukken. Eén van de sprekers heeft dat heel welbespraakt onder woorden gebracht. De veranderingen die in de arbeidsorganisatie plaatsvinden zullen namelijk noodgedwongen tot verbeteringen in de produktiviteit leiden. Deze verbeteringen in de produktiviteit moeten worden aangewend om de kwaliteit van het bestaan voor alle mensen te verbeteren. Dat heeft mevrouw González Alvarez heel duidelijk gesteld, en daarvoor dank ik haar.
Dan kom ik nu bij de kwesties die rechtstreeks op de arbeidstijd betrekking hebben. Sinds de uitvaardiging van het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid hebben we heel veel aandacht besteed aan arbeidstijd, en maatregelen getroffen om een flink aantal studies te publiceren - daar vroeg u met name om, mijnheer Rocard. Een aantal van die studies is reeds afgerond, maar bij andere zal dat nog wel even duren. Uit onderzoek blijkt dat een beleid voor de herverdeling van werk niet noodzakelijkerwijs zal slagen. Wel lijken die onderzoek aan te tonen dat arbeidstijdverkorting onder bepaalde omstandigheden een positief effect op de werkgelegenheid kan hebben, maar dan alleen als er aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. De belangrijkste voorwaarde is dat de arbeidstijdverkorting in het kader van een grotere flexibiliteit moet plaatsvinden. Het heeft geen zin de arbeidstijd te korten als tegelijkertijd hetzelfde patroon van arbeidsorganisatie wordt aangehouden. Het is dus geen of-of-keuze, want het een kan niet zonder het ander. Een andere voorwaarde is dat de herverdeling van arbeidstijd gepaard moet gaan van een actief opleidingsbeleid, want anders zal er beslist een tekort aan deskundigheid ontstaan.
Wat de lonen betreft hebben de afgelopen jaren die arbeidstijdverkortingen het meest succes geboekt die in langlopende onderhandelingspakketten zijn opgenomen. Het voordeel van die langlopende pakketten is dat de verhoging van de produktiviteit gebruikt kan worden om de arbeidstijd gedurende een aantal jaren te korten, terwijl tegelijkertijd op de loonsverhogingen ter compensatie van de arbeidstijdverkorting kan worden beknibbeld. Als laatste, om een verdere scheiding van de arbeidsmarkt te voorkomen moeten veranderingen in de arbeidstijd worden gezien als onderdeel van het gelijke-kansenbeleid.
U noemt in uw verslag, mijnheer Rocard, een aantal methoden. Wegens tijdgebrek kan ik ze niet allemaal opnoemen, maar bij twee ervan wil ik toch even stilstaan. De belangrijkste oplossing die in uw verslag wordt aangedragen houdt in dat besparingen op de werkloosheidsuitkeringen gebruikt worden om loonsverliezen vanwege arbeidstijdverkorting te compenseren. Het verband tussen arbeidstijdverkorting, produktiviteit en lonen is evenwel een complex verband dat per sector en zelfs per land varieert, zoals reeds gezegd is, net zoals ook de stelsels van sociale zekerheid natuurlijk variëren. We zullen dit nader moeten bestuderen. U wilt dat wij dat doen en het hele Huis vraagt daar ook om.
Verder wil ik nog kort iets zeggen over deeltijdwerk, dat door veel sprekers is genoemd. Het is een onderwerp dat jarenlang van het kastje naar de muur is gestuurd en zoals uit uw verslag ook blijkt, hebben maar bitter weinig regelingen echt vruchten afgeworpen en zijn er tal van problemen. Maar ik geloof echt dat we nu toch al een heel eind op weg zijn om een conflictsituatie om te zetten in een situatie met alleen maar winnaars; zoals de meesten van u al weten zijn de sociale partners op dit moment naar aanleiding van een initiatief van de Commissie verwikkeld in onderhandelingen over een overeenkomst op Europees niveau met als doel het juiste evenwicht tussen flexibiliteit en zekerheid te vinden. We moeten het belang van deze specifieke ontwikkeling niet onderschatten.
Tot besluit: de Commissie wordt verzocht stappen te ondernemen en vijf dingen te noemen die we nu al doen of zullen gaan doen. Ten eerste gaan wij het Groenboek over arbeidsorganisatie en arbeidstijd opstellen, zoals ik zojuist al zei. Onlangs is het Groenboek over de informatiemaatschappij gereedgekomen, zoals ik al zei. Ten tweede is arbeidstijd een van de onderwerpen die in het kader van het Europees pact zijn besproken. Ten derde hebben wij een initiatief genomen dat heeft geleid tot onderhandelingen tussen de sociale partners op Europees niveau over flexibiliteit en werkzekerheid. Ten vierde zijn we bezig met een Witboek over de sectoren en activiteiten die momenteel buiten de richtlijn inzake arbeidstijd vallen. Dat sluit aan op punt 6 van uw ontwerpresolutie. Verder zullen we de gevraagde studies op deze gebieden voortzetten en veel aandacht besteden aan de in de resolutie aangesneden onderwerpen.
Mijnheer Rocard, u hebt wel wat losgemaakt! Ik weet dat u hier persoonlijk heel erg bij betrokken bent, u hebt mij daar vaak over verteld. Ik ben blij dat u het hier in het Parlement aan de orde hebt gesteld; we zullen er nog wel vaker over komen te spreken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Meting van de luchtverontreiniging
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0267/96) namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0330/96-94-0194(SYN)), met het oog op de aanneming van een beschikking van de Raad tot invoering van een regeling voor de onderlinge uitwisseling van informatie over en gegevens van meetnetten en meetstations voor luchtverontreiniging in de lid-staten (Rapporteur: mevrouw Pollack).

Pollack
Mevrouw de Voorzitter, deze richtlijn gaat over een regeling voor de onderlinge uitwisseling van informatie en gegevens van meetstations voor luchtverontreiniging. Het is een middel om vooruitgang te boeken bij de verbetering van de luchtkwaliteit. Iedereen weet dat het hard nodig is maatregelen ter bestrijding van de luchtverontreiniging te treffen. Een groot deel van de huidige waarneming van de luchtkwaliteit schiet nog tekort, omdat op sommige verontreinigende stoffen niet overal wordt gecontroleerd en op andere helemaal niet. Bovendien zijn de gegevens die de lid-staten op grond van de wetgeving van 1982 moeten leveren niet in de gehele Europese Unie met elkaar te vergelijken. Meer uitwisseling van informatie over luchtverontreiniging zal de lucht die we inademen natuurlijk niet schoner maken. Alleen als deze informatie openbaar wordt gemaakt kan ze gebruikt worden als middel om toezicht uit te oefenen op de verontreiniging en het leven van de Europese burgers te verbeteren. Voorgesteld wordt wederzijds gegevens uit te wisselen over 34 verontreinigende stoffen die momenteel al in de lid-staten worden gemeten. Dit betekent dat er op dit moment geen nieuwe meetstations nodig zijn en er geen nieuwe kosten zullen rijzen. Het probleem bij deze nogal minimalistische aanpak is dat een van de doelstellingen van de richtlijn is de reikwijdte uit te breiden en de kwaliteit van de aan de Commissie overgebrachte gegevens te verbeteren. Het Parlement wil derhalve - dat wordt in amendement 5 verwoord - dat wanneer de eerste ronde van gegevens is beoordeeld en de door de lidstaten verstrekte gegevens ontoereikend blijken te zijn, de Commissie nagaat of de meting van verontreinigende stoffen als vermeld in bijlage I.2 verplicht moet worden gesteld.
Als we dit kleine stapje voor de verbetering van het systeem niet zetten, hoe kunnen we dan verwachten dat de lid-staten de kaderrichtlijn inzake luchtkwaliteit uitvoeren? Zoals ik al zei is deze richtlijn in feite een middel om het pad te effenen voor het bereiken van de doelstellingen zoals neergelegd in die zeer belangrijke kaderrichtlijn die we onlangs pas in de tweede lezing in dit Parlement hebben behandeld.
Ik zal vanavond niet al teveel tijd van het Huis vragen, ik zal mijn spreektijd niet volledig benutten, omdat we de eerste lezing al gehad hebben en daarbij onze standpunten kenbaar hebben gemaakt. Ik wil alleen maar zeggen dat de vijf amendementen die de Commissie milieu, volksgezondheid en consumentenbescherming op het gemeenschappelijk standpunt heeft ingediend, duidelijk, redelijk, en niet al te overdreven zijn en voor zichzelf spreken. Voorgesteld wordt allereerst de titel te vereenvoudigen, omdat we niet willen dat de Europese Unie haar jargon in de hele Unie verspreidt. We willen - en dat is heel belangrijk - dat het publiek toegang tot de gegevens kan krijgen. Om ervoor te zorgen dat deze gegevens voor het publiek ook werkelijk nuttig zijn, moeten ze in een duidelijke, begrijpelijke vorm openbaar worden gemaakt. In amendement 5 stellen we voor het beoordelingsproces te verscherpen zodat we, als de beoordeling daadwerkelijk plaatsvindt en een en ander niet zo goed blijkt te zijn als we dat graag willen, de mogelijkheid kunnen overwegen in de toekomst over te gaan op een stringenter regime.
Ik vertrouw dit verslag aan de Commissie en de Raad toe, en ik hoop dat onze amendementen in de tweede lezing kunnen worden overgenomen.

Myller
Mevrouw de Voorzitter, de voortdurend toenemende allergieën en andere ziekten tengevolge van de luchtverontreiniging vormen een indicatie van het groeiende probleem dat luchtverontreiniging momenteel is. Voor een werkelijke verbetering van de luchtkwaliteit moeten er gezamenlijke acties worden genomen. De meetresultaten van verschillende landen moeten vergeleken kunnen worden. Hiervoor moet een gemeenschappelijke meetprocedure ontwikkeld worden, evenals gemeenschappelijke regels inzake de plaats van de metingen.
Rapporteur Anita Pollack benadrukt in haar verslag terecht dat informatie inzake luchtverontreiniging openbaar moet zijn. Dit is nodig omdat de Europese burgers er recht op hebben om te weten op welke manieren hun gezondheid bedreigd wordt. Als informatie uit de verschillende landen onderling vergeleken kan worden, kunnen burgers de verantwoordelijke politici en overheden in eigen land aansporen tot een intensievere bestrijding van luchtvervuiling.
Het verkeer is de ergste luchtvervuiler. Het verkeer is verantwoordelijk voor 62 % van de uitstoot van koolmonoxyde en voor 50 % van de stikstofdioxyde. Dit veroorzaakt vooral problemen in steden en andere dichtbevolkte gebieden.
De Europese Unie moet nu verdere maatregelen nemen door hogere kwaliteitseisen te stellen aan brandstoffen. In een markteconomie werken markteconomische oftewel prijspolitieke middelen het best. Een brandstof van hogere kwaliteit moet goedkoper geprijsd worden. In Finland zijn hiermee goede resultaten bereikt.
Het gevaar is echter dat dit instrument wordt tegengewerkt door de communautaire belastingregels. In geen geval mogen we toestaan dat middelen die hun nut bewezen hebben en die de burgers ten goede komen - en in dit geval betrekking hebben op de verbetering van de luchtkwaliteit - niet toegepast mogen worden omdat ze niet in een of ander kader passen. Ik vind dat wij Europeanen recht hebben op een betere kwaliteit van de lucht en dat hiervoor alle middelen benut moeten worden.

Estevan Bolea
Mevrouw de Voorzitter, van de vijf amendementen die mevrouw Pollack wenst te handhaven en die door de Commissie en de Raad niet werden overgenomen, steunen wij de eerste vier.
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat mevrouw Pollack gelijk heeft dat de titel die zij voorstelt veel duidelijker is dan degene die u voorstaat. U zegt dat deze titel de inhoud van het besluit beter tot uitdrukking brengt, maar de titel is zo lang en zo ingewikkeld dat ik denk dat alles wat wij doen om de wetgeving van de Unie te vereenvoudigen, de moeite waard is.
Anderzijds zegt u het verzoek van mevrouw Pollack, om de informatie waarover u beschikt ter beschikking van het publiek te stellen, niet te steunen, omdat de lid-staten dit reeds doen. Maar natuurlijk doen de lid-staten dit en er is ook een richtlijn die iedereen verplicht om deze informatie ter beschikking van het publiek te stellen.
Mevrouw Pollack, zoals wij in de commissie al gezegd hebben, steunen wij amendement 5 niet, omdat wij het niet realistisch vinden. Dit besluit houdt nauw verband met de richtlijn inzake luchtkwaliteit. Bijlage I bevat zes verontreinigende stoffen die reeds in alle of bijna alle landen gemeten worden, maar in Bijlage I, punt 2 worden nog eens 7 stoffen opgenomen die met uitzondering van koolmonoxyde - dat wij ook allemaal meten - niet worden gemeten. En ze worden niet gemeten omdat dat waarschijnlijk niet nodig is. Ik weet niet of in alle Britse steden nikkel, arsenicum, cadmium of kwik apart worden gemeten. Ook geloof ik, mevrouw Pollack, dat u niet in die branche gewerkt heeft want als dat wel zo was dan zou u weten hoe moeilijk en hoe nutteloos het soms ook is om metingen te verrichten - omdat deze verontreinigende stoffen niet in meetbare hoeveelheden voorkomen, in het beste geval slechts in de vorm van sporen. U stelt in amendement 5 twee dingen voor: ten eerste om de door de Commissie en de Raad voorgestelde termijn van vijf jaar - die wij juist vinden - voor een herziening van dit besluit te veranderen in drie jaar. Maar na drie jaar zullen wij nauwelijks over de informatie beschikken die nodig is om te bepalen of het besluit goed is of niet. Daarom vinden wij een termijn van vijf jaar beter. En ten tweede staat in de in het gemeenschappelijk standpunt goedgekeurde tekst dat men dan zal bekijken of het besluit al dan niet gewijzigd wordt, terwijl u zegt dat alle landen verplicht moeten worden om de 13 verontreinigende stoffen te meten, alsmede nog een groot aantal andere stoffen die op bepaalde plaatsen gemeten moeten worden. Men kan hier niet veralgemenen, omdat er in industriegebieden bepaalde problemen zijn terwijl deze in stedelijke gebieden - ten gevolge van het vervoer - weer helemaal anders liggen en dus moeten er andere verontreinigende stoffen worden gemeten.
De commissaris wil ik nogmaals verzoeken zich er voor in te zetten om betere en niet meer wetten te maken. Op het gebied van het milieu zijn wij allemaal enorm gefrustreerd omdat er zoveel wetten zijn gemaakt waarmee zo weinig bereikt is. Misschien komt dat omdat men in sommige gevallen ambitieus geweest is en vooral weinig concreet; men was verwarrend. Wij hopen dat u bij het herzien van de regelgeving er een deel van kunt herleiden en dat er betere in plaats van méér wetten komen.

Olsson
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst mevrouw Pollack bedanken voor haar opbouwende en goede verslag, dat als doelstelling heeft om de mensen meer invloed te geven op hun eigen milieu.
De luchtverontreiniging is immers een groeiend probleem in steden en langs snelwegen, maar ook voor mensen, dieren en planten in de hele Unie. Zweden heeft hier zeer veel van mogen merken door de zure regen, die hoofdzakelijk uit Groot-Brittannië en Midden-Europa komt.
De EU neemt een belangrijke stap met het instellen van een gegevensuitwisseling over luchtverontreiniging tussen de lid-staten. Zo'n totaalbeeld van de omvang van de luchtvervuiling vergemakkelijkt gemeenschappelijke investeringen in een schonere lucht. Voor veel Zweedse burgers was en is de noodzaak tot samenwerking op milieugebied een belangrijk argument om de slagvaardigheid van de EU te vergroten.
Een gemeenschappelijke basis met betrekking tot de luchtkwaliteit binnen de Unie zal een sterk argument vormen voor krachtige maatregelen tegen verzuring en overbemesting als gevolg van luchtverontreiniging. Maar pas wanneer de burgers toegang krijgen tot duidelijke informatie, kunnen zij de milieu-acties opvoeren en de politici ertoe brengen om goed gefundeerde besluiten te nemen, die de verontreiniging verminderen. Het is daarom onbegrijpelijk dat de regeringen, via de Raad van Ministers en de Commissie, het geheel aan informatie over luchtvervuiling niet toegankelijk willen maken voor de burgers. De mensen moeten toch weten hoe slecht het er voor staat, d.w.z. hoe kwalijk de situatie van het milieu is, om druk op hun politici te kunnen uitoefenen? Daarom moet de informatie over milieuverontreinigingen openbaar worden gemaakt.
Wederom blijkt dat het Europees Parlement de plaats is waar men ervoor ijvert om de stem van de burgers in de Europese samenwerking te laten horen. Ik hoop dat de Raad van mening verandert en zich kan schikken in de voorstellen van het Parlement op dit gebied.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, als wij onze toekomst veilig willen stellen, moeten wij de voorgestelde waarden analyseren om op basis van objectieve gegevens doeltreffende maatregelen tegen de luchtverontreiniging te kunnen treffen. Ik ondersteun volkomen de amendementen die ertoe strekken het opschrift te vereenvoudigen en de verzamelde informatie bekend te maken. In Opper-Oostenrijk worden de luchtverontreinigingswaarden in de dichtbevolkte gebieden al permanent gemeten en op openbare plaatsen en in de kranten gepubliceerd. Voorts moet zo snel mogelijk werk worden gemaakt van de uitwisseling van gegevens in de gehele Europese Gemeenschap.
Toch moeten wij ook rekening houden met de bedenkingen van de lid-staten bij de toepassingstermijn. Het voorstel vergt immers volkomen nieuwe structuren die in extreme gevallen niet op drie, maar slechts op vijf jaar tot stand kunnen worden gebracht. Wij wensen natuurlijk dat de landen de gegevens in onderlinge wedijver zo snel mogelijk beschikbaar stellen. Daarbij zullen wij erop toezien dat de beschikking op alle terreinen zo snel en zo efficiënt mogelijk wordt uitgevoerd. Ik dank mevrouw Pollack van harte voor haar fundamentele opmerkingen.

Bjerregaard
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik de Commissie milieubeheer en vooral de rapporteur, mevrouw Pollack, nog eens danken voor het werk dat zij voor dit belangrijke maar ook zeer technische thema hebben geleverd. Ik wil nog eens herhalen dat dit voorstel en de richtlijn betreffende luchtkwaliteit die in mei van dit jaar werd behandeld, elkaar aanvullen. Samen vormen deze twee voorstellen een belangrijk en uitgebreid pakket maatregelen om de luchtkwaliteit in Europa te verbeteren.
In eerste lezing aanvaardde de Commissie 10 van de 11 amendementen van het Parlement volledig of principieel. 5 van deze 10 amendementen werden volledig of gedeeltelijk overgenomen in het gemeenschappelijk standpunt. In tweede lezing heeft het Parlement 5 amendementen ingediend waarvan de Commissie er 4 volledig of principieel en 1 gedeeltelijk kan aanvaarden. De amendementen 1, 2, 3 en 4 zijn een doelmatige aanvulling van de voorgestelde eisen en kunnen na bepaalde redactionele wijzigingen overgenomen worden.
Amendement 5 betreft drie thema's: de indiening van een verslag over de tenuitvoerlegging van de beschikking bij het Parlement, het tijdstip voor deze evaluatie en de herziening van de beschikking. De indiening van een rapport bij het Parlement is een gebruik dat we nu al kennen en is voor de Commissie geen probleem. De verkorte termijn voor de indiening van een rapport kan de Commissie niet aanvaarden en vele sprekers hebben het hierover gehad. De voorgestelde termijn van drie jaar betekent namelijk dat de periode voor uitwisseling van gegevens in werkelijkheid slechts 2 jaar zal bedragen. Dit vinden wij te kort om een redelijke basis voor een evaluatie te hebben. Het laatste deel van het amendement wil de meting van verontreinigende stoffen verplicht maken voor lid-staten die ontoereikende gegevens verstrekken. Dit is niet aanvaardbaar, omdat het niet overeenkomt met de eisen in de beschikking, die zich beperken tot de uitwisseling van door de lid-staten verzamelde gegevens. De eis om nieuwe stoffen te meten zal opgenomen worden in de richtlijnen inzake luchtkwaliteit.
Tenslotte wil ik u de resultaten meedelen die in het kader van dit voorstel zijn bereikt. Het gemeenschappelijk standpunt dat de Raad heeft vastgesteld, bevat verschillende amendementen uit de eerste lezing. Samen met de amendementen die de Commissie vandaag heeft goedgekeurd vormen ze een waardevolle en functionele aanvulling op het beleid inzake luchtkwaliteit dat met de kaderrichtlijn werd gestart.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Vervoer van afvalstoffen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0266/96) namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0331/96-95/0107(SYN)) met het oog op de aanneming van de verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 259/93 van de Raad betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschappen (Rapporteur: de heer Virgin).

Virgin
Mevrouw de Voorzitter, ik zal kort ingaan op de achtergronden van dit agendapunt. Al in 1993 kwam er een verordening van de EU met een verbod op de uitvoer van gevaarlijke, voor verwijdering bestemde afvalstoffen, naar landen buiten de OESO. Dit verbod betrof niet de uitvoer voor hergebruik. Tijdens de Derde Conferentie der Partijen bij het Verdrag van Bazel werd besloten om per 1 januari 1998 de uitvoer te verbieden van gevaarlijke, voor hergebruik bestemde afvalstoffen, vanuit OESO-landen naar niet-OESO-landen. De Commissie heeft daarom iets meer dan een jaar geleden een voorstel voor zo'n verbod ingediend. Dit voorstel volgde de aanbevelingen van het Verdrag van Bazel.
De beschrijving van gevaarlijke afvalstoffen volgens het voorstel van de Commissie staat in bijlage 3 van de verordening, de zogenaamde oranje lijst, en in bijlage 4, de zogenaamde rode lijst. Wij van de Commissie milieubeheer vonden dit ontoereikend, in welke mening wij krachtig gesteund werden door het Parlement. Wij hebben daarom voorstellen gepresenteerd ter aanvulling van de voorstellen van de Commissie; deze omvatten o.a. de eigen EU-lijst van gevaarlijke afvalstoffen, opgesteld volgens een besluit van de Raad uit 1994, en wel nr. 904. De reden was heel eenvoudig dat hergebruik van stoffen van deze lijst absoluut niet zonder milieurisico's zou kunnen geschieden.
Na een heleboel heen en weer gepraat vorige herfst, waarbij o.a. de zaak werd terugverwezen, is het ons gelukt om een compromis te bereiken met de Commissie, dat inhield dat er een nieuwe bijlage wordt opgesteld, bijlage 2 a, met de eigen lijst van de EU volgens besluit 94/904 van de Raad. In dit verband wil ik de Commissie graag bedanken voor haar constructieve samenwerking om dit compromis tot stand te brengen. Zonder twijfel was ons oorspronkelijke voorstel weinig precies, maar dat komt gedeeltelijk doordat het Parlement niet beschikt over onderzoeksgelden die nodig zijn om een exact voorstel te presenteren. Het compromis houdt derhalve in dat ons voorstel nu de vorm kan krijgen van een meer gebruiksklaar voorstel.
Het Parlement heeft op 16 januari jl. het compromis aanvaard. De reactie van de Raad was dat deze zich voorlopig enkel achter het oorspronkelijke voorstel van de Commissie stelde. In een bijlage inzake het toevoegen van de afvalstoffen die vallen onder het besluit van de Raad 94/904, bevestigt de Raad echter de noodzaak om dit onderwerp bij de voortgezette behandeling mee te nemen. Ik moet zeggen dat ik deze uitspraak zo uitleg, dat de Raad ons standpunt zal aanvaarden, op voorwaarde dat hier in het Parlement een grote meerderheid voor is. Zakelijk gezien houdt dit standpunt een betere milieubescherming in dan het oorspronkelijke voorstel van de Raad.
Als deze kwestie deze keer tot een goed einde komt, is het feitelijk een uitstekend voorbeeld van de rol van het Parlement in belangrijke vraagstukken, een voorbeeld dat duidelijk aantoont h oe de kaarten liggen, en dat als aanschouwelijk voorbeeld zou kunnen dienen voor de mensen van de Unie.
Waar dit voorstel eigenlijk over gaat, is de verantwoordelijkheid voor gevaarlijke afvalstoffen. In een op hergebruik gerichte samenleving zal het streven sterk gericht zijn op het verminderen van het afval. Als dat dan gebeurt, moeten er methoden worden ontwikkeld voor een milieuvriendelijke verwerking. De technische ontwikkeling moet zich op dit doel richten. Het standpunt van het Parlement in de kwestie die wij nu behandelen, is met deze gedachtengang in overeenstemming.
Ik wil eindigen met de Commissie een vraag te stellen die met dit agendapunt te maken heeft, namelijk: " wanneer komt er een voorstel tot ratificatie van het Verdrag van Bazel?" Deze vraag heeft direct verband met dit punt; ze is bedoeld om "een wettelijke basis" aan de hele operatie te geven.

Myller
Mevrouw de Voorzitter, gevaarlijke afvalstoffen en het vervoer daarvan vormen over de hele wereld een groeiend probleem. Het draait hierbij om geld. Sommigen willen hun afval voordelig kwijtraken en anderen willen er gebruik van maken als goedkope grondstof. Men kan de ontwikkelingslanden moeilijk kwalijk nemen dat ze op zoek zijn naar goedkope grondstoffen. Het is echter de taak van de ontwikkelde landen om te waarborgen dat ons afval niet tot problemen leidt in landen waar de afvalverwerking nog niet voldoende ontwikkeld is, of waar er helemaal geen aandacht aan afvalverwerking wordt besteed.
In het Verdrag van Basel is vastgelegd dat afval dat bestemd is voor recycling niet naar landen buiten de OESO vervoerd mag worden. Zoals al eerder is gesteld in de door rapporteur Virgin ingediende amendementen en in het eerdere standpunt van het Parlement, stroken de communautaire regels inzake gevaarlijke afvalstoffen momenteel niet met de bepalingen in het Verdag van Basel. Dit kan ertoe leiden dat ook als gevaarlijk geclassificeerde afvalstoffen naar landen worden vervoerd die ze niet als zodanig kunnen of willen herkennen.
De EU en haar lid-staten hebben de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat de mazen in de wetgeving geen bedreiging vormen voor de volksgezondheid in de arme landen. Deze verantwoordelijkheid moeten we ook willen dragen. De Raad probeerde zich in zijn standpunt achter technische problemen te verschuilen. Het is goed om te horen dat de rapporteur van mening is dat de Raad zich waarschijnlijk achter de in dit verslag naar voren gebrachte standpunten zal stellen.
Het moet duidelijk zijn dat afvalstoffen die binnen de Unie als gevaarlijk worden aangemerkt, niet naar landen buiten de OESO vervoerd mogen worden. Dit vereiste moet zo snel mogelijk van kracht worden. Het vervoer van afvalstoffen moet verder met terughoudendheid geschieden en met inachtneming van het principe dat afvalstoffen zo dicht mogelijk bij de bron verwerkt en hergebruikt moeten worden.
Indien dit principe niet wordt nageleefd, ook niet tussen lid-staten onderling, kan er een situatie ontstaan waarbij bepaalde landen hun verantwoordelijkheid voor het recyclen van afval proberen te ontlopen door hun afval aan andere landen te verkopen. Dit leidt dan tot overbodig vervoer en onnodige druk op het milieu, wat op zijn beurt weer de milieuvoordelen vermindert die zijn verkregen door het recyclen van afval.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik onderstreep het belang van de opname van categorie 2a. Die omvat afvalstoffen die wel op de lijst van gevaarlijke afvalstoffen staan, maar volgens bijlagen III en IV paradoxaal genoeg niet als gevaarlijk gelden. Dat onderscheid is onbegrijpelijk omdat men aldus nooit tot een allesomvattende en eenvormige regeling kan komen. Bovendien zijn die categorieën afvalstoffen niet altijd volkomen onschuldig. Denken wij maar aan verontreinigd metaalschroot, arsenicum uit metaalverharders en afgewerkte smeer- en koelmiddelen.
In tegenstelling tot de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt vind ik het ook belangrijk dat wij de uitvoer van alle voor hergebruik bestemde gevaarlijke stoffen verbieden zolang niet is gegarandeerd dat de voorwaarden voor een milieuvriendelijke recycling ook in de landen van bestemming vervuld zijn.

Baldi
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw de commissaris, het door de Commissie ingediende voorstel voor wijziging van verordening 259/93 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen de Unie is bedoeld om een verbod op de invoer en uitvoer van gevaarlijke afvalstoffen in te stellen, zowel van afvalstoffen die bedoeld zijn voor verwerking als van afvalstoffen die bedoeld zijn voor recycling.
Dit voorstel staat haaks op het feit dat enerzijds het milieu moet worden beschermd en anderzijds de betrokken commerciële belangen moeten worden meegewogen: zo maken enkele niet-OESO- landen er bezwaar tegen dat de handel in gevaarlijke afvalstoffen aan teveel beperkingen wordt gebonden om bepaalde stoffen als grondstof te kunnen gebruiken, en willen enkele lid-staten hun afvalstoffen blijven uitvoeren.
De compromis-amendementen van Parlement en Commissie hebben een belangrijk resultaat geboekt, omdat ze voorstellen de uitvoer van gevaarlijke afvalstoffen met ingang van 1 januari 1998 te verbieden en omdat ze het begrip "gevaarlijke afvalstof" willen aanpassen aan de definitie van het Verdrag van Bazel. Hieraan zijn de amendementen 1 en 2 gewijd, en deze worden dan ook door mijn fractie gesteund.

Pimenta
Mevrouw de Voorzitter, dit onderwerp sleept al meer dan tien jaar aan. Ik herinner mij dat de Europese Commissie in 1986 al een eind wilde maken aan de uitvoer van gevaarlijke, giftige afvalstoffen buiten de OESO-zone. Dit schandalig afvaltoerisme blijft in handen van een echte mafia, vaak de Mafia zelf. In Portugal kennen wij dit via de invoer van besmet, toxisch en gevaarlijk metaalschroot dat in één geval vanaf Zwitserland naar Portugal wordt uitgevoerd en in een ander geval vanaf Duitsland, materiaal dat wordt geclassificeerd als "niet-gevaarlijk metaalschroot" .
Vandaar dat ik hier het uitstekende verslag van collega Virgin steun, omdat hierin wordt getracht, onafgezien van het technisch standpunt, een eind te maken aan dit schandalig afvalstoffentoerisme door het onderwerp uit ethisch en moreel oogpunt aan te pakken. In de eerste plaats omdat hierin een definitieve datum wordt vastgesteld, in overeenstemming met de verplichtingen die wij in het Verdrag van Basel op ons hebben genomen. In de tweede plaats omdat het verslag een eind maakt aan dit "gat" in onze wet betreffende de classificatie in Bijlage II van stoffen die giftig en gevaarlijk zijn, maar niet als dusdanig waren geclassificeerd. Het is niet meer dan rechtvaardig dat wij morgen een uitstekende stemming krijgen, zodat de Raad van Ministers geen "subtiliteiten" kan invoeren in de wet die kunnen leiden tot toekomstige complicaties en de voortzetting van dit schandalige afvaltoerisme.

Gahrton
Mevrouw de Voorzitter, dit is een oud vraagstuk, waarbij de Groenen het voortouw hebben genomen. Ik herinner me een boek van mijn voorganger hier in het Europese Parlement, de Belg François Rolants de Vivier, die al tien jaar geleden de omgang met gevaarlijke afvalstoffen heeft beschreven, o.a. hoe men arme landen ertoe bracht om voor beperkte geldbedragen afvalstoffen te accepteren, waarvan werd gezegd dat ze volstrekt ongevaarlijk waren, maar die in werkelijkheid zeer milieugevaarlijk waren.
Het wordt slechts langzaam wat beter, maar het wordt in ieder geval beter. Zoals ik al eerder heb gezegd, treedt de heer Virgin in deze kwestie op als een "groene" , als een goed lid van de Zweedse Miljöpartiet. Dat is zeer positief. Wij hebben geen wijzigingsverzoeken, maar wij kunnen dit verslag steunen, als een stap voorwaarts.
Maar daarmee is het probleem niet opgelost. Ik ben dezer dagen in Hongarije, Tsjechië en Slowakije geweest. Daar heerst grote onrust bij de milieubewegingen en ook in andere kringen, dat de regelingen waartoe wij nu zullen besluiten, niet gelden voor het ogenblik dat deze landen aangesloten zullen zijn bij de OESO en eventueel bij de EU, maar dat er dan heel andere omstandigheden zullen gelden. Deze landen zijn bang de dumpplaats te worden voor het afval van de rijkere EU-landen. Dat houdt in dat het subsidiariteitsbeginsel in principe natuurlijk ook binnen de Unie moet gelden. Dit is een kwestie waarover zo snel mogelijk moet worden gepraat, en ik hoop dat de heer Virgin, en vooral zijn hele fractie, ook in dit geval voorrang zullen geven aan de zorg voor het milieu boven de zorg voor de vrijhandel.

Lindqvist
Mevrouw de Voorzitter, dit is een zeer belangrijk verslag. Het onderwerp is belangrijk, maar het is ook belangrijk als een opinievormend voorbeeld voor de internationale handel. De rapporteur pleegt met nietszeggende beleefdheidsfrasen te worden gelukgewenst, maar dat ben ik niet van plan. Ik zeg alleen dat hij een goed stuk werk heeft verricht - tegen de stroom in, kan wel worden gezegd, aangezien de Raad geen van de eerdere wijzigingsvoorstellen van het Parlement heeft goedgekeurd.
Het voorstel van het Parlement is beter dan dat van de Raad, aangezien het voldoet aan de internationale eisen van het Verdrag van Bazel. Dit is een goede manier voor de EU om een belangrijke milieukwestie en milieuaanpak te stimuleren. Op 1 januari 1998 wordt een verbod op uitvoer van afvalstoffen van kracht. Er zijn heldere definities en lijsten, die aangeven welke afvalstoffen worden bedoeld. Het voorstel is dus concreet en duidelijk, en het is belangrijk dat het Parlement dit voorstel steunt en de Raad dwingt het te aanvaarden. Ik ben vol goede hoop dat dat zal gebeuren.

Bjerregaard
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de Commissie milieubeheer en met name de rapporteur, de heer Virgin, voor hun werk met dit voorstel. Ik ben het met de rapporteur eens dat dit een uitstekend voorbeeld is van goede samenwerking en van de actieve rol die het Parlement kan spelen. Ik zal de bedoeling van het voorstel kort uiteenzetten. Het beoogt de wijziging van de verordening uit 1993 betreffende de overbrenging van afval. Deze verordening is een belangrijk instrument voor de bescherming van derde landen tegen de ongewenste invoer van gevaarlijk afval van geïndustrialiseerde landen. Zoals alle sprekers hebben aangestipt, beoogt de Commissie met dit voorstel een verbetering van deze bescherming door het bestaande verbod op de uitvoer uit de Europese Gemeenschap van afval die voor definitieve verwijdering bestemd is, uit te breiden.
Op 1 januari 1998 zal het verbod op de uitvoer van gevaarlijk afval ook gelden voor de uitvoer van afvalstoffen die bestemd zijn voor opwerking en hergebruik naar alle niet-OESEO-landen. Zoals u weet zal dit voorstel het mogelijk maken om in de communautaire wetgeving een besluit op te nemen dat in het kader van de Conventie van Basel is genomen en dat gevolgd werd door de goedkeuring van een wijziging van deze conventie volgens dezelfde richtsnoeren.
In eerste lezing werden het Parlement en de Commissie het eens over vier wijzigingen in het oorspronkelijke voorstel. De belangrijkste wijziging ging over de uitbreiding van het toepassingsgebied van het voorstel zodat het niet alleen geldt voor de afvalstoffen in bijlage III en IV van de verordening betreffende de overbrenging van afval, maar ook voor afvalstoffen die niet in deze bijlagen maar wel op de EU-lijsten van gevaarlijk afval staan. Dit soort afvalstoffen zal opgenomen worden in een nieuwe bijlage IIa die de Commissie zo snel mogelijk zal opstellen. Ik kan u meedelen dat de diensten van de Commissie reeds met de voorbereidende werkzaamheden begonnen zijn om een voorstel te kunnen sturen naar de commissie voor technische aanpassing, zodra de wijziging van de verordening betreffende de overbrenging van afval, waaronder de beapling over een neiwue bijlage IIaa, aangenomen is. De Commissie zal er uiteraard voor zorgen, dat het Europees Parlement op de hoogte gesteld wordt wanneer een officieel voorstel aan de commissie wordt voorgelegd.
Ik wil nog iets zeggen over de amendementen die het Parlement in tweede lezing heeft ingediend. Hoewel de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt geen enkel amendement uit het gewijzigde voorstel van de Commissie heeft aanvaard, stelde de Commissie tijdens de onderhandelingen vast dat de Raad zich bereid toonde deze amendementen na de tweede lezing in het Parlement te overwegen. Ook de rapporteur en andere sprekers hebben deze bereidheid vastgesteld. Het verheugt de Commissie dan ook dat dezelfde amendementen opnieuw zijn ingediend en zij verwacht dat ze zullen aangenomen worden.
Tenslotte wil ik de milieucommissie nog eens danken voor haar positieve en actieve houding in deze zaak. Zoals de heer Pimenta opmerkte gaat er een lange geschiedenis aan vooraf. Ik ben er zeker van dat alle leden van het Parlement de aanbeveling van de commissie kunnen volgen en ik vind dat we hiermee een belangrijke stap hebben gezet in de goede richting wat het milieubeleid betreft.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Bescherming van wilde fauna en flora
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0262/96) namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0285/96-00/0370(SYN)) met het oog op de aanneming van de verordening (EG) van de Raad inzake de bescherming van in het wild levende dier- en plantesoorten door controle op het desbetreffende handelsverkeer (Rapporteur: mevrouw Van Putten).

Van Putten
Voorzitter, alle aanwezigen hier kennen het belang van het onderwerp. Wij spreken over het inkaderen van een miljardenhandel en dat moeten wij met ratio doen, juist om de illegale handel, die een geschatte omvang heeft van zo'n 17 miljard dollar per jaar, in de greep te krijgen. Wij zullen dus met ratio met dit onderwerp om moeten gaan. De illegale handel van planten en dieren benadert die van de drugs- en de wapenhandel.
Het is triest op zich dat de natuurlijke omgeving tot een economisch goed is gemaakt. Dat is mijn persoonlijke noot en dat is waar het hart spreekt. Het is triest om te zien dat planten en dieren, maar zelfs in dit tijdperk ook al kinderen, tot een economisch goed zijn gemaakt. Maar ook planten en dieren hebben recht op gelijkwaardigheid of althans op een goede bescherming. Dit doet mij denken aan een Indiaan die in de onderhandelingen met president Washington ooit zei toen hij over zijn land onderhandeld werd: hoe kunnen wij ooit de lucht verkopen? Nu, daar zijn wij met planten en dieren al redelijk naar op weg. Die persoonlijke noot vanuit het hart wil ik hierbij wel maken. Dus spelen er bij dit onderwerp veel emoties.
Maar ik ga terug naar de ratio en de ratio is de werkelijkheid en dat is dat die handel plaats vindt. Het heeft de Raad dan ook, met dank aan het Franse voorzitterschap, vijf jaar gekost om tot een overeenstemming te komen.
Het ontbreken van Europese wetgeving in het kader van de interne markt was de aanleiding voor de CITESpartijen om de Europese Gemeenschap vorig jaar in de Verenigde Staten aan te klagen toen de partijen van de zogenaamde Washington-Conventie bijeen waren, omdat Europa zo laat was. Het is juist de Europese milieubeweging, en op de uitzonderingen binnen die milieubeweging kom ik zo, die zegt dat het absolute noodzaak is dat er zo snel mogelijk een duidelijke heldere wetgeving komt.
De nieuwe verordening die nu voor ons ligt, heeft wel degelijk een vooruitgang gebracht op de oude wetgeving. Al is nog niet iedereen tevreden. Maar dat kan nooit in de politiek. De grote verschillen tussen nationale wetgevingen en dus de onmogelijkheid alles goed te controleren op de Europese markt maken een gezamenlijke structuur noodzakelijk, en die is er nu. Laat ik een paar voorbeelden noemen van waar vooruitgang werd geboekt.
Wij hebben de rechtsgrondslagwijziging naar 130 S gezien, dat hebben wij al geaccepteerd als Parlement, en het geeft duidelijk aan dat de wetgeving allereerst en vooral in dienst staat van de bescherming van flora en fauna. Die bescherming van flora en fauna is daarbij nr. 1 en staat voorop. Een ander voorbeeld: artikel 16 schept nieuwe mogelijkheden voor sancties, inclusief het aanpakken van een onverantwoord transport en vervoer. Het staat er duidelijk in. Volgende voorbeeld: het is nu veel duidelijker dan in de bestaande wetgeving dat de lid-staten maatregelen moeten nemen om te confisqueren wanneer de wet wordt overtreden en niet wordt voldaan bijvoorbeeld aan transportzaken of als de juiste papieren niet beschikbaar zijn bij het transport. Ook, heel duidelijk zeg ik dit ook aan mensen die kritiek hebben, wanneer het gaat om Bijlage B-soorten, kan er geconfisceerd worden.Een ander voorstel: Bijlage D, die is nieuw. Europa heeft zelfs verdergaand dan de Conventie een Bijlage D opgevoerd. Daar moeten wij nog wel wat mee in de toekomst en die hebben wij ook geamendeerd als Parlement, maar er is vooruitgang. En last but not least er is sneller optreden en flexibiliteit mogelijk om soorten die duidelijk op eens in bedreiging komen, bijvoorbeeld door handel, op een hogere lijst te zetten zodat handel of helemaal verboden wordt of streng gecontroleerd gaat worden: Bijlage B.
Er zijn betere definities en de transportproblemen zijn wel degelijk opgenomen, maar zoals zal blijken niet voldoende. Dat is ook de kritiek van het Huis. Er is kritiek, met name van onze Duitse collega's, die nog strikter willen zijn. De emoties daarvan respecteer ik en kan ik begrijpen. Maar, en zij gaan overigens vooral op de vogels in, het gaat hier om 30.000 soorten. Het gaat hier ook om het mee krijgen van andere landen. Wat hebben wij eraan als één lid-staat op een bestaande interne markt heel vergaande richtlijnen heeft en we wel die interne markt met open grenzen hebben. Men moet soms toegeven, hoe pijnlijk dat ook kan zijn. Wij zijn in vooruitgang. Dus wel degelijk begrijp de kritiek, maar ik vind het jammer als dat zou betekenen dat wij de hele wetgeving van tafel vegen. Wat een bizar aspect is in de kritiek in dit Huis, en ik steun die kritiek zeker niet, is waar het gaat om werkelijk een ondergeschikt belang: wanneer wij over 30.000 soorten spreken en ineens de valkeniers en de lobby op komen zetten. Maar terugkomend op die kritiek, het Parlement heeft wel degelijk terechte amendementen aangevoerd op het transport wanneer dat leidt tot verarming; dan gaat het naar lijst D.
Tenslotte, ik ga niet in op alles wat het Parlement verder heeft geopperd, een hoop amendementen, maar wel belangrijk is het compromisamendement. Ik hoop dat de commissaris werkelijk begrijpt dat dat overgenomen moet worden, afwijzen zou volstrekt naast de werkelijkheid zijn en dat moeten wij dus niet doen.

Graenitz
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Bjerregaard, dames en heren, de Conventie van Washington inzake de bescherming van de soorten werd in 1973 gesloten en wordt dus binnenkort vijfentwintig jaar. Vele van de soorten die men met die overeenkomst wilde beschermen, bestaan echter al niet meer. Ze werden bejaagd of op ontoelaatbare wijze verzameld. Tijdens het vervoer zijn vele dieren gestikt of van dorst omgekomen, vele planten verdord.
Eigenlijk worden wij aldus beroofd van het gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid. Soorten zijn uitgeroeid en verdwenen. Wij kunnen ze niet terugbrengen. De mensen die na ons komen zullen dat nog veel minder kunnen doen.
Slechts een klein aantal planten wordt door de mens als cultuurgewas gebruikt. Wij hebben niet eens beseft welke kansen verloren gaan als die planten van de lijst van de soorten verdwijnen. Het natuurlijk evenwicht wordt ook door het verdwijnen van die dieren verstoord.
Daarom is dringend een verordening nodig. Ik zou mevrouw Van Putten hartelijk willen danken voor de inspanningen die zij daarvoor heeft gedaan.
Ik hoop ook dat de Verklaring betreffende de bescherming van dieren in de Slotakte van het Unieverdrag overeenkomstig de wens van het Parlement op de Intergouvernementele Conferentie zal worden uitgebreid zodat de dierenbescherming ook stevig in het Verdrag wordt verankerd.
Hoezeer ik het werk van mevrouw Van Putten ook waardeer, toch ben ik het op één punt niet met haar eens. Ik denk dat niet alleen voor de planten en dieren van lijst A van de bijlage begeleidende documenten nodig zijn, maar ook voor die van lijst B.
Wij willen lijst A zo kort mogelijk houden en voorkomen dat daarop nog andere soorten terechtkomen omdat men daaraan niet genoeg aandacht heeft geschonken. Nu wij de bureaucratie in de Unie trachten terug te dringen, meen ik dat men ook moet nagaan of in de gehele Unie een enkel begeleidend document kan worden ingevoerd.

Grossetête
Mevrouw de Voorzitter, wat het verslag betreft van mevrouw van Putten betreffende de toepassing in de Gemeenschap van de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantesoorten, oftewel CITES, moet er allereerst op gewezen worden dat deze tekst een verordening uit 1982 vervangt. In feite gaat het om een aanpassing aan de huidige stand van zaken, om een verbetering, waarbij rekening moet worden gehouden met de ontwikkelingen in de CITES-Conventie die in 1973 in Washington werd vastgesteld.
Er moet eveneens op worden gewezen dat het hoofddoel van dit voorstel voor een verordening is om de in het wild levende dier- en plantesoorten te beschermen tegen de negatieve effecten die gepaard gaan met de handel ervan en om de uniforme toepassing van de door de CITES vastgelegde instrumenten inzake het handelsbeleid te verzekeren.
De huidige ontwikkeling van de internationale illegale handel in levende specimens maakt het dringend noodzakelijk dat de tekst voor de toepassing van de in 1982 door de Raad vastgestelde Overeenkomst wordt verstrakt en verbeterd. Vanuit dat standpunt kan men de steeds grotere vertraging die sinds 1991 is opgelopen alleen maar betreuren, vooral daar deze vertraging met name te wijten is aan de problemen inzake de keuze van de rechtsgrondslag van deze verordening.
Ik wil benadrukken dat de belangrijkste verbeteringen die in deze tekst zijn aangebracht betrekking hebben op een verscherpte douanecontrole, waardoor doeltreffender tegen de ontwikkeling van deze illegale handel gestreden kan worden, op zwaardere sancties die de lid-staten kunnen opleggen bij niet-naleving van de verordening en tenslotte op het waarborgen van goede vervoersvoorwaarden voor de levende specimens die verhandeld worden.
Ik feliciteer de rapporteur met zijn werk in die richting en ik sta volledig achter de koers van de tekst van het gemeenschappelijk standpunt.
Ik wil echter onderstrepen dat artikel 9, lid 1, van het gemeenschappelijk standpunt een echt probleem vormt voor de beoefening van de valkejacht. Dit is een zeer oude, traditionele activiteit die deel uitmaakt van ons erfgoed en die men in stand moet trachten te houden. Voor de valkejacht mogen er geen overmatig zware administratieve vereisten gelden. De valkeniers moeten vanzelfsprekend aan algemene regels worden onderworpen betreffende de handel in de door hen gebruikte specimens. Zij moeten dan ook de legale aankoop van hun dier kunnen bewijzen, zoals de tekst dit voorziet, maar het is niet denkbaar om ze te onderwerpen aan voorafgaande toestemming voor iedere verplaatsing van hun dier op het grondgebied van de Gemeenschap, zelfs niet als het om een oorspronkelijk in het wild levende valk gaat.
Bovendien moet men rekening houden met het feit dat er slechts weinig valkeniers zijn in de Europese Unie en dat er nog minder valkeniers zijn die dieren gebruiken die niet in gevangenschap zijn geboren en dat zij zich vaak moeten verplaatsen. Deze verplaatsingen worden overigens niet uitgevoerd voor commerciële doeleinden en derhalve staan zij ook niet in verband met het onderwerp van de verordening.
Volgens mij is het dan ook redelijk en zonder gevaar voor het behoud van de in het wild levende roofvogels die in het kader van de valkejacht worden gebruikt, om zonder voorafgaande toestemming hun verplaatsing binnen de Gemeenschap toe te laten, op voorwaarde dat deze vogels rechtstreeks naar hun toegelaten lokaties worden teruggebracht.

Cabrol
Het gemeenschappelijk standpunt dat wij nu bespreken toont de wil van Europa aan om de bedreigde soorten beter te beschermen door de handel ervan te controleren.
Een overmaat aan verboden van de handel in of de verplaatsing van de dieren zou echter het behoud van de biodiversiteit in de weg kunnen staan. Derhalve vragen wij u om met name twee amendementen te steunen: amendement 32, dat, zoals mevrouw Grossetête heeft gezegd, toelaat dat een valkenier zijn valken verplaatst van zijn woonplaats naar zijn jachtgebied, want deze oude jachtmethode, de valkejacht, is reeds erkend in de Vogel-richtlijn. Stemmen voor dit amendement staat gelijk aan het goedkeuren van de inspanningen van de valkeniers om in samenwerking met wetenschappelijke kringen onderzoek te verrichten voor de bescherming, het behoud en zelfs de herinvoering van bepaalde prooivogels, zoals de slechtvalk.
Ten tweede amendement 30, waarin gepleit wordt voor onderzoek op dieren in geval van ziekten waarvoor geen enkele behandeling bestaat, onderzoek dat alleen op deze dieren kan worden uitgevoerd. Zoals bekend heeft het onderzoek op dat vlak geleid tot een grote vooruitgang inzake de bescherming en het welzijn van de mens, maar ook van de dieren zelf. Dat mag niet worden vergeten.

Eisma
Mevrouw de Voorzitter, misschien kunt u eens bewerkstelligen dat we niet altijd dinsdagnacht over milieu-onderwerpen spreken. We worden altijd een beetje weggestopt op de dinsdagavond. Misschien kunnen we ook eens overdag over belangrijke onderwerpen als milieu spreken.
Nog geen week geleden las ik in een Nederlandse krant dat de politie van Londen een grote partij hoorn van de neushoorn in beslag had genomen. Het gaat hier om de grootste vondst aller tijden, zo las ik. We weten allemaal dat die neushoorn uiterst zeldzaam is. Wat ik echter niet wist is dat dit vergrijp in Groot-Brittannië slechts twee jaar gevangenis oplevert. De waarde van die partij neushoorns kan zo op een slordige 10 miljoen worden geschat. Dit geeft wel aan dat de illegale handel in de bedreigde soorten een zeer winstgevende activiteit is. Dit wordt in stand gehouden door een ongecontroleerde handel en gebrekkige sancties.
Het bovenstaande voorbeeld is helaas geen incident. Het bewijst dat de Europese toepassing van CITES veel te wensen overlaat. Elke dag worden er illegaal bedreigde dier- en plantensoorten verhandeld, zowel dood als levend. Alleen wordt het niet altijd ontdekt omdat er te weinig personeel is of omdat er onvoldoende controlemechanismen zijn. Wij moeten dus in Europa aan onze CITES-verplichtingen voldoen en wij moeten strengere wetgevingen introduceren. Het moet wel reëel en controleerbaar zijn en daarom steunen wij van harte het verslag van mevrouw Van Putten. De afgelopen decennia - wij weten dat allemaal -zijn veel dier- en plantensoorten uitgestorven of zeer zeldzaam geworden. Daarom is dit verslag zo belangrijk. Het gaat hier om het behoud van de bio-diversiteit, een zaak van levensbelang, zo dachten wij.
Tegen deze achtergrond als slot, is het erg betreurenswaardig dat bij zo'n belangrijk onderwerp een detailkwestie als de valkerij zoveel misplaatste aandacht krijgt. Juist nu het Europees Parlement de gelegenheid heeft om deze verordening aan te scherpen, is het beschamend dat de discussie wordt beheerst door dergelijke futiliteiten en oneigenlijke feiten, temeer omdat het hier gaat om een misverstand. Derhalve zal onze fractie ook tegen het amendement - ondermeer 29 - stemmen. We zijn uiterst benieuwd wat de commissaris als reactie zal geven op amendement 5.

González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, volgende week zal de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming in Brussel de herziening van het vijfde milieuactieprogramma "Op weg naar een duurzame ontwikkeling" behandelen. In sommige van de amendementen die zijn ingediend wordt het uitsterven van vele soorten aan de kaak gesteld - in sommige gevallen tot 30 % -. Met haar aanbeveling tracht mevrouw van Putten te voorkomen dat er nog meer soorten uitsterven. Wij vinden het voorstel evenwichtig en noodzakelijk. Wij zouden het verkeerd vinden, zoals de heer Eisma zegt, indien deze aanbeveling gevaar zou lopen als gevolg van een kwestie die tegen de achtergrond van het behoud van de soorten eigenlijk een detailkwestie is.
Wij vinden dat mevrouw Van Putten in de conclusie duidelijk uiteenzet dat de biodiversiteit, het behoud van de soorten, tot het gemeenschappelijk erfgoed behoren. Wij hebben de plicht om dit zo goed mogelijk aan onze nakomelingen door te geven. Wij hebben in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming uw aanbeveling goedgekeurd en zullen hier in de plenaire vergadering hetzelfde doen.

Bloch von Blottnitz
Mevrouw de Voorzitter, in tegenstelling tot mevrouw Van Putten meen ik dat dit voorstel voor een verordening geen verbetering brengt. Ik meen integendeel dat men hier een van de laatste kansen heeft gemist om de wereldwijde handel in wilde soorten planten en dieren, deze plundering van onze aarde, een halt toe te roepen. Ik betreur dat des te meer daar de EU een van de grootste importeurs en een echte consumentenmarkt is.
Na meer dan vier jaar onderhandelen heeft de Raad een tekst aangenomen waarin van voorzorg of duurzaamheid nog slechts weinig te merken is. Het gaat hier nog uitsluitend om de plundering en de vernietiging van de biodiversiteit. Het toppunt is dat men van officiële zijde zegt dat elke soort zelf de financiële middelen moet verdienen die voor haar instandhouding nodig zijn. Wat is dat nu voor een mentaliteit? Mag leven alleen nog bestaan als het zelf geld verdient? Wil dat zeggen dat uilen, ara's of valken nog alleen met een chequeboekje onder de vleugel vrij mogen rondvliegen? Ik vind dat schandelijk. Voor een beschaafd volk en voor beschaafde landen is zoiets een schande. In Europa kunnen 500 soorten zoogdieren en vogels en meer dan 110 soorten orchideeën nu vrij worden verhandeld. Nog veel erger is dat wat wij nu besluiten ver achterblijft bij wat het Parlement in 1993 heeft beslist. Wij gaan erop achteruit.
Om die reden moet ik voorstellen - ik heb dat ook al namens mijn fractie gedaan - dat wij het gemeenschappelijk standpunt verwerpen. Dat is immers een stap achteruit. Dat het vervoer beter wordt geregeld helpt ons niet vooruit. Een kooi is geen biotoop. Voor de dieren op transport worden gezet is 90 % ervan al omgekomen. Van de rest sterft het grootste deel tijdens het vervoer. Ik vrees alleen maar dat het Parlement die stap alweer niet zal willen doen. Bij ons gaat handel immers altijd voor. Voor duurzaamheid en voor onze verantwoordelijkheid ten aanzien van de komende generaties hebben wij weinig aandacht. Bij ons gaat het in de eerste plaats om geld verdienen.
Alleen om die reden heb ik samen met mevrouw Graenitz en de heer Pimenta vier amendementen ingediend. Die amendementen houden een kleine verbetering in en houden ook beter rekening met onze eigen verantwoordelijkheid. Daarom hoop ik dat u die amendementen zult aannemen. Wij mogen dit gemeenschappelijk standpunt en dit verslag niet aannemen. Ze zijn immers een stap achteruit. Wij weten allen dat elke dag wel ergens een plante- of diersoort definitief verdwijnt. De wereld is een samenhangend systeem waarin elk element een belangrijke functie heeft. Hoe meer wij van dat systeem vernietigen, hoe meer wij onszelf ten gronde richten. Wij zijn allen met elkaar verbonden.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie vindt het van het grootste belang dat de gewijzigde CITES-verordening, waarover wij het hier hebben, zo spoedig mogelijk in werking treedt.
De Europese Unie werkt er aan mee dat de diversiteit in de schepping in hoog tempo wordt teruggedrongen, als wij de handel in bedreigde dieren en planten niet goed regelen. Wij weten dat de wereldwijde handel inmiddels tussen de 3, 5 en 5 miljard ecu bedraagt, waarvan naar schatting 1/3 deel illegaal is. Een groot deel van die handel is Europees. Alle reden om de controle- en definitieproblemen hier in de Unie zo snel mogelijk uit de wereld te helpen. Vijf jaar van overleg vind ik al rijkelijk lang.
Ik wil mijn waardering uitspreken voor de wijze waarop mevrouw Van Putten dit dossier de afgelopen periode heeft begeleid. Zij heeft er terecht op gewezen dat er haast geboden is. Elke dag die gewonnen wordt, betekent bij wijze van spreken het behoud van een bedreigde soort.
De transport-problematiek speelt bij de handel in dieren en planten een hele belangrijke rol. Wij kennen allemaal de schrijnende foto's van de bergen dode vogels, die op luchthavens uit de transporten worden gehaald. Tussen de 10 % en 70 % van de getransporteerde dieren haalt het eindpunt niet. Toch ben ik het met mevrouw Van Putten eens dat de onderhavige verordening niet de meest geschikte plaats is om de vervoersvoorschriften in vast te leggen. De voorziening in artikel 16, lid f, waarin lid-staten wordt opgedragen sancties te zetten op grof vervoer van de dieren, lijkt mij genoeg. Het sluit aanvullende nationale voorschriften niet uit.
Natuurlijk staat of valt deze verordening met de controle op de naleving en de scholing van het douanepersoneel. Daarin zal heel veel geïnvesteerd moeten worden. Voor bepaalde vogel- en plantensoorten is het een bijna onmogelijke opgave om vast te stellen of het document de lading inderdaad dekt. Toch is dit de enige manier om de verordening te laten werken. Ook ondersteunen wij het voorstel van de rapporteur om een speciale werkgroep in het leven te roepen die zich met alle uitvoeringsproblemen gaat bezighouden.
De meeste amendementen van het verslag zullen wij dus steunen.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, wij moeten deze tekst op een aantal punten aanpassen om hem gemakkelijker te kunnen toepassen en om hem voor de rechtsinstanties plausibeler te maken. Zo moet het opschrift in de zin van amendement 16 worden gewijzigd om de inhoud van de tekst te verduidelijken. Wij moeten de dieren en planten beschermen door de handel te controleren. Als Europees Parlement moeten wij er met de amendementen 42 to 47 voorts voor zorgen dat de oeroude, plaatselijk in ere gehouden traditie van de valkerij met respect voor de dieren en voor de wet kan blijven bestaan. De valkerij heeft het voortbestaan van vele roofvogels veilig gesteld. Het is administratief ondoenbaar en onbillijk elk transport van een jachtvogel aan een voorafgaande toestemming te willen onderwerpen.
Valkeniers houden roofvogels niet voor commerciële doeleinden of als huisdieren. Als men zulke vogels houdt, moet men ze voor hun eigen welzijn elke dag kunnen laten vliegen. Het zou voorts een oorlogsverklaring aan de valkerij zijn als men de hoofdzakelijk door valkeniers gehouden roofvogels onder de strenge bescherming van de verordening zou plaatsen. Dat zou afbreuk doen aan de ernst van het voorstel en van de vogelrichtlijn 79/409. Daarom moeten wij de tekst wijzigen zoals in de amendementen 60 en 61 wordt voorgesteld.

Baldi
Mevrouw de Voorzitter, met verordening 3626/82 zijn de maatregelen van CITES en van de Conventie van Washington in de Gemeenschap ten uitvoer gelegd; deze maatregelen hebben tot doel een wereldwijde controle in te stellen op de handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten en aanverwante produkten.
Om de huidige wetgeving aan de actualiteit aan te passen heeft de Commissie in februari '94 een gewijzigde versie van die van '91 ingediend, waarin ook de rechtsgrondslag wordt gewijzigd van artikel 100 A van het Verdrag in artikel 100 S; daarmee werd dus de medebeslissingsprocedure van de Europese instellingen gewijzigd in een procedure waarin het Europees Parlement alleen maar wordt geraadpleegd.
De verordening is in ieder geval niet alleen voor de bescherming van de soorten van vitaal belang, maar ook voor een goede ordening van de handel in deze soorten en de afgeleide produkten, waarmee miljarden gemoeid zijn, omdat er naast de legale handel een aantal omvangrijke illegale praktijken plaatsvindt die de illegale drugsen wapenhandel naar de kroon steken.
De douanecontroles moeten derhalve worden opgevoerd, maar bovenal moeten de acties van de lid-staten beter op elkaar worden afgestemd, waarbij ook de eventuele sancties moeten worden vastgesteld. Verder is het van belang tradities aan te houden die wilde diersoorten in stand kunnen houden en tegelijkertijd ontheffingen te verlenen waardoor bepaalde vogelsoorten - zonder enig gevaar uiteraard - kunnen worden vervoerd binnen gebieden die reeds in andere communautaire wetgeving zijn omschreven; dat hebben wij samen met de Volkspartij in amendement 32 gesteld, dat door mevrouw Grosstête is toegelicht.
De amendementen van mijn fractie zijn door de milieucommissie verworpen, maar kennelijk worden ze toch door veel fracties gesteund, omdat ze opnieuw in deze Vergadering zijn ingediend; het gaat daarbij om de amendementen 33 en 35 die wij als geestelijke vaders natuurlijk steunen.

Tamino
Mevrouw de Voorzitter, natuurlijk weten wij allemaal dat de zogeheten CITES-conventie betrekking heeft op bedreigde dier- en plantensoorten; als bioloog wil ik een paar kanttekeningen plaatsen bij dit idee van bescherming van bedreigde soorten. Het gaat namelijk niet meer om het redden van bedreigde soorten, maar om de instandhouding van complexe ecologische evenwichten die in de natuur bestaan en die niet alleen bedreigd worden doordat bepaalde soorten waarvan nog maar een paar exemplaren leven verdwijnen, maar ook doordat soorten waarvan in bepaalde gebieden heel veel exemplaren leven minder worden; dat is een vermindering die het evenwicht ernstig kan verstoren.
We moeten verder kijken dan onze neus lang is, en wat dat aangaat schiet de conventie helaas tekort. Het gemeenschappelijk standpunt maakt het nog onmogelijker om op een positieve manier verder te gaan, omdat het dieren en planten als voorwerpen ziet, als verhandelbare dingen, en niet als levende wezens die als zodanig moeten worden beschermd; wij Groenen kunnen dat niet accepteren.
Het vervoer in kooien met de gebruikelijke middelen van vervoer leidt tot een regelrechte slachting, tot een regelrechte vernietiging van levende wezens. Daarom vinden wij Groenen dat het gemeenschappelijk standpunt ingrijpend dient te worden gewijzigd, waarbij de belangrijke amendementen van de rapporteur en met name van de Fractie De Groenen moeten worden aangenomen.

Vieira
Mevrouw de Voorzitter, ik zal heel bondig wijzen op enkele aspecten in verband met dit debat. Wij moeten speciale en heel terechte aandacht besteden aan de wouden en de andere natuurlijke ecosystemen die van groot belang zijn voor het Europees erfgoed en soms voor de hele wereld, die nog bestaan in vele van onze min of meer uitgebreide zones, zoals bijvoorbeeld op vele eilanden die deel uitmaken van het communautair grondgebied. Al vele jaren wordt namelijk bewezen en onderstreept dat vele plante- en diersoorten die deze ecosystemen vormen, onafgezien van andere belangen, ook echte relikwiën zijn, de laatste vertegenwoordigers van een Europees-continentale flora en fauna die al sedert eeuwen verdwenen is. Het specifieke geval van de eilanden die de biogeografische regio Macronesië vormen verdient alle technische en materiële steun van de Gemeenschap opdat, in samenwerking met de respectieve regeringen, de talrijke planteof diersoorten die hier endemisch of exclusief zijn en vooral die welke met uitsterven bedreigd zijn, dat deze een sterke bescherming krijgen en kunnen overleven in het belang van de wetenschap en de mensheid. Dat wij deze bescherming allemaal behoorlijk weten te concretiseren, zoals men heel goed tracht te doen in de verordening van de Raad die ons is voorgelegd en die hoofdzakelijk de controle op de handel in wilde fauna en flora beoogt, maar laten wij niet over het hoofd zien dat deze vaak frauduleuze commercialisatie wat de Europese ruimte betreft is geïntensifieerd na de invoering van het vrij verkeer dat heeft geleid tot de afschaffing van de douanestructuren die niet altijd efficiënte controle uitoefenden op de invoer en uitvoer van levende planten en dieren. Het volstaat niet goede wetten uit te vaardigen of adequate voorschriften op te stellen om de eerbied voor de natuur te handhaven of te verbeteren. In de eerste plaats moeten de lid-staten en hun regio's bewust worden gemaakt van het belang van het probleem en van een snelle en efficiënte handeling naargelang en vervolgens dient aldaar de oprichting te worden bevorderd, gestimuleerd en gesteund van mechanismen en organismen die de beginselen en de aanbevolen maatregelen doeltreffend in praktijk kunnen brengen.

Van Putten
Voorzitter, ik realiseer me dat ik net iets vergeten ben. Het zal de tijdsdruk geweest zijn. Er was nog een vraag in mijn verhaal aan de commissaris en ik hoop dat ze die kan meenemen. Het is de vraag of, naar een bericht dat de milieucommissie heeft bereikt, er met name voor de valkerij, waarvan al terecht door een aantal gezegd is dat het een klein punt betreft in een veel te grote zaak en dat het wordt hier opgeblazen, maar of er voor hen een speciale regeling in ontwerp is. Ik zou willen weten of dat verhaal klopt dat er iets voor hen speciaal geregeld zou worden zodat ze hun sport kunnen bedrijven.

Bjerregaard
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik de milieucommissie danken en vooral de rapporteur, mevrouw Van Putten, die voor dit voorstel puik werk heeft geleverd. Zoals verschillende sprekers hebben opgemerkt, behandelen wij vandaag een voorstel uit 1991. Het heeft een lange weg afgelegd en intussen was de oude verordening van kracht. Dat was niet goed en we zijn dringend aan een nieuwe verordening toe. Ik heb de indruk dat alle sprekers het hierover eens zijn. Tot zover is alles okee.
Het ziet er echter naar uit dat de eensgezindheid hier enigszins ophoudt. Laat mij direct naar de kern van het probleem gaan, namelijk amendement 5 van het Parlement. Ik begrijp het zo dat amendement 5 een compromis is tussen de verschillende opvattingen in het Parlement, behalve die van mevrouw Bloch von Blottnitz die tijdens het debat over een ander voorstel leek te spreken dan dit waarover wij het hier hebben. Amendement 5 is op zich uitstekend, omdat hiermee het aspect van dierenwelzijn in het voorstel geïntroduceerd wordt. Ik persoonlijk heb dan ook veel sympathie voor dit amendement. Op basis van de gegevens die ik heb ontvangen van de medewerkers van Directoraat-Generaal XI, die reeds jaren met dit onderwerp bezig zijn, zou de goedkeuring van dit amendement de verwerping van het voorstel in de Raad tot gevolg hebben en dan staan we nog altijd even ver. Dan zitten we nog steeds zonder nieuwe verordening. De reden waarom we nu zo ver gekomen zijn en een voorstel ter behandeling alsook een compromis hebben, is juist dat de Raad zo moeizaam zijn gemeenschappelijk standpunt heeft vastgesteld, wat dan uiteindelijk een belangrijke stap vooruit betekende en niet in het minst te danken was aan de bijdrage van het Parlement met de eerste lezing in 1993, die een belangrijke invloed had op de formulering van de tekst van het gemeenschappelijk standpunt. Zonder al te veel in detail te gaan, wil ik met enkele punten illustreren hoe belangrijk het nieuwe voorstel voor een verordening is.
Ten eerste is de bestaande verordening beperkt tot diersoorten die in CITES opgenomen zijn. Het voorstel tot wijziging van de verordening biedt de mogelijkheid ook diersoorten op te nemen die niet onder CITES vallen. Ten tweede kon alleen de Raad de bijlagen van de bestaande verordening wijzigen. Het nieuwe voorstel geeft de Commissie de mogelijkheid om bijlage B tot D te wijzigen. Ten derde: het toepassingsgebied van de tenuitvoerleggingsverordening van de Commissie is sterk uitgebreid, zodat de Gemeenschap sneller en efficiënter kan reageren op de gewijzigde behoeften inzake instandhouding. Dit zijn slechts enkele voorbeelden en tijdens het debat werden er nog genoemd. De lijst zou uiteraard veel langer kunnen zijn. Tenslotte vind ik dat amendement 7, dat de Commissie kan aanvaarden, een goed alternatief is voor amendement 5. Het legt een zinvol verband tussen het probleem van het sterftecijfer van vogels tijdens het transport en de aspecten met betrekking tot handel en instandhouding.
U zult begrepen hebben dat ik in deze zaak de verschillende politieke mogelijkheden overwogen heb en dat ik tot het besluit gekomen ben dat het beter is een voorstel te doen goedkeuren, ook al is het misschien niet zo goed als men zou willen met betrekking tot het welzijn van de dieren. Ik vind het politiek verantwoord dit aspect te laten vallen, omdat het probleem van het vervoer van exotische levende vogels die tot een bedreigde soort behoren, reeds aan bod komt in een bestaande richtlijn, met name richtlijn 91/628 van de Raad. Het probleem van de sterfte tijdens het vervoer kan daarom bij de handhaving van de genoemde richtlijn behandeld worden. Uit mijn toespraak vandaag zult u kunnen opmaken dat ik bezorgd ben over een eventuele verwerping van dit voorstel. Op dit voorstel is door vele mensen lang gewacht.
Mijn standpunt betreffende de amendementen is als volgt. Zoals gezegd kan ik amendement 5 niet aanvaarden, maar zal ik amendement 7 in het nieuwe voorstel voor de Raad opnemen. Amendement 7 is in mijn ogen een goede oplossing voor het probleem dat het Parlement onder de aandacht heeft gebracht. Ik kan eveneens de amendementen 1, 14, 15, 17 en 24 aanvaarden en met een wijziging in de formulering ook de amendementen 10, 13, 18, 19, 20, 21, 22 en 30. Hieruit volgt dat ik de amendementen 2, 3, 4, 6, 8, 9, 11, 12, 16, 23, 25, 26-29, 31, 32, 33 en 34 niet kan aanvaarden. Ik zal op de late uur niet verder uitweiden over de redenen hiervoor, maar indien het Parlement een toelichting wenst, sta ik natuurlijk ter beschikking. Wat de laatste vraag van mevrouw van Putten over de valkerij betreft, zijn er op dit gebied, voor zover ik weet, geen bijzondere regels in voorbereiding.
Vooraleer te besluiten wil ik graag nog eens mijn respect uiten voor de omvangrijke en geëngageerde inzet van de rapporteur, mevrouw Van Putten. Ik hoop tenslotte dat we erin slagen een voorstel te doen goedkeuren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Bestrijdingsmiddelen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0251/96) van mevrouw Breyer, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming over het voorstel voor een richtlijn van de Raad (COM(95)0272 - C4-0284/95-95/0154(CNS)) tot wijziging van:
richtlijn 76/895/EEG van de Raad van 23 november 1976 betreffende de vaststelling van de maximale hoeveelheden residuen van bestrijdingsmiddelen in en op groenten en fruit; -richtlijn 86/362/EEG van de Raad van 24 juli 1986 tot vaststelling van maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen in en op granen; -richtlijn 86/363/EEG van de Raad van 24 juli 1986 tot vaststelling van maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen in en op levensmiddelen van dierlijke oorsprong; -richtlijn 90/642/EEG van de Raad van 27 november 1990 tot vaststelling van maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen in en op bepaalde produkten van plantaardige oorsprong, met inbegrip van groenten en fruit.
Breyer
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de Europese regelgeving inzake de vaststelling van maximumgehalten aan redisuen van bestrijdingsmiddelen moet worden aangepast. Hoofddoel van dit voorstel voor een richtlijn is de uitbreiding van het toepassingsgebied van de te wijzigen richtlijnen tot verwerkte en gedroogde produkten en de samengestelde verwerkte produkten, alsmede de harmonisatie van de bepalingen over de produkten waarvoor bij de uitvoer een uitzondering wordt gemaakt en de controleprogramma's.
De Commissie wil de desbetreffende bepalingen op het zogenaamde landbouwartikel 43 baseren. Volgens dat artikel worden residu's van bestrijdingsmiddelen bij de produktie van levensmiddelen als onvermijdelijk beschouwd. De Commissie wil vooral de landbouwproduktie verhogen. Voor haar komen de milieu- en gezondheidsbescherming slechts op de tweede plaats. In de wetgevingsprocedure volgens artikel 43 heeft het Europees Parlement het recht te worden geraadpleegd.
Voorts zal een door de Commissie opgericht comité de maximumgehalten uitsluitend op grond van toxicologische overwegingen vaststellen. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming heeft daarom een verslag voorgelegd dat de milieu- en gezondheidsbescherming een hogere prioriteit verleent. Wij weten dat er meer dan achthonderd verschillende bestrijdingsmiddelen bestaan. Vele stoffen zijn kankerverwekkend, veranderen het genetisch materiaal en verzwakken het immuunsysteem. Bij de vaststelling van maximumgehalten aan residu's van bestrijdingsmiddelen moet men ook rekening houden met de bescherming van de consument en het milieu. Dat is mogelijk als men, zoals de Commissie milieubeheer voorstelt, artikel 100 als rechtsgrondslag voor de richtlijn neemt.
Bij de vaststelling van maximumgehalten aan residu's van bestrijdingsmiddelen steunt men op dit ogenblik op dierproeven en op de ADI-waarde en gaat men uit van volwassenen met een lichaamsgewicht van zeventig kilo. Men houdt dus geen rekening met de werkelijke samenstelling van de bevolking of de bijzondere risico's die zieken, kinderen en verzwakte personen lopen. Met de mogelijke wisselwerking tussen verschillende bestrijdingsmiddelen houdt men geen rekening. De Commissie milieubeheer stelt daarom een eenvormige maximumconcentratie van 0, 01 milligram werkzame stof per kilogram levensmiddel voor. De grenswaarde voor drinkwater is weliswaar honderd keer strenger, maar voor vaste levensmiddelen zoals groenten moeten wij honderd keer meer bestrijdingsmiddelen toelaten omdat de aanwezigheid daarvan veel moeilijker kan worden aangetoond.
Toch zou dat voor het milieu en de gezondheid een grote verbetering zijn. Op dit ogenblik mogen levensmiddelen immers tienduizend keer meer pesticiden dan drinkwater bevatten. Wij menen dat, als wij voor drinkwater een hoog beschermingsniveau bieden, wij dat ook voor de vaste levensmiddelen moeten doen, vooral daar de mens voor meer dan 80 % via vaste levensmiddelen en dus niet in vloeibare vorm water opneemt.
Voorts stelt de Commissie milieubeheer een samengesteld maximumgehalte van 0, 05 milligram voor. Dat moet de gezondheidsrisico's inperken die van de onbekende wisselwerking tussen verschillende werkzame stoffen uitgaan. Onlangs nog heeft een studie in New Orleans in de Verenigde Staten uitgewezen dat het gecombineerde effect van verschillende chloorhoudende bestrijdingsmiddelen veel schadelijker is voor de gezondheid dan elke stof apart. De voorstellen van de Commissie milieubeheer houden overigens ook een deregulering in doordat ze de procedure vereenvoudigen. In plaats van voor elk levensmiddel, bij voorbeeld rabarber of bloemkool, een aparte waarde vast te stellen, stellen wij, naar het voorbeeld van de drinkwaterrichtlijn, voor dat voor bestrijdingsmiddelen een eenvormig maximumgehalte en daarnaast een samengesteld maximumgehalte worden vastgesteld. Die vereenvoudiging toont ook duidelijk aan dat wij hier het milieu beter willen beschermen.
Om het milieu beter te beschermen willen wij de verontreiniging door bestrijdingsmiddelen beperken. Reeds in 1991 heeft een in de Verenigde Staten uitgevoerde kosten-batenanalyse aangetoond dat 90 % van alle bestrijdingsmiddelen overbodig is. Programma's om het gebruik van bestrijdingsmiddelen te beperken hebben in Zweden, Denemarken en Nederland aangetoond dat het ook anders kan. Op vijf jaar tijd is het gebruik van werkzame stoffen in Zweden met 50 % gedaald. In Denemarken was dat met 30 % op zeven jaar.
Dat bewijst dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen kan worden beperkt zonder de landbouwproduktie in gevaar te brengen. Het verslag stelt voor een geïntegreerde plantenbescherming toe te passen. In de Agenda 21 van de Conferentie van Rio heeft de EU zich daartoe al verbonden. Het verslag dringt aan op een bindende definitie van het begrip "goede landbouwpraktijken" , in overeenstemming met de verplichtingen die de EU in Rio op zich heeft genomen. Volgens mij kunnen wij het probleem van de residu's in levensmiddelen alleen maar oplossen door in de landbouw geen pesticiden meer te gebruiken.
Tot besluit zou ik de heer Fischler nog willen citeren. Hij verklaarde - en ik ben het daarmee eens - dat het, cynisch genoeg, juist de BSE-crisis is geweest die de bezinning over de heroriëntering van de landbouw in de EU heeft gestimuleerd. Ik meen dat wij voor de markt moeten produceren en dus met de markt rekening moeten houden. Daarom verzoek ik u het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming aan te nemen.

Redondo Jiménez
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ten eerste wil ik even terugkomen op hetgeen mevrouw Breyer als laatste punt opmerkte, omdat het heel eenvoudig is om in dit Parlement aan demagogie te doen met een aantal gegevens die maar gedeeltelijk met de waarheid overeenstemmen. Het is heel eenvoudig om te zeggen dat men de hoeveelheid bestrijdingsmiddelen in Zweden met 50 % of in Denemarken met 30 % omlaag kan brengen, maar daar is het klimaat totaal anders dan in andere landen van de Europese Unie; de gewassen zijn niet bepaald hetzelfde en de landbouwintensiteit evenmin. En vooral is het zo dat in bepaalde landen van de Europese Unie gemiddeld 300 dollar per hectare wordt uitgegeven, terwijl dat bedrag in andere landen 30 dollar per hectare is. Later, als we allemaal op hetzelfde niveau staan, kunnen we zeggen dat wij de hoeveelheid fytosanitaire produkten in en op onze gewassen allemaal moeten verlagen.
Voor wat de ontwerp-richtlijn betreft, gaan wij een heel eind mee met hetgeen de Commissie gezegd heeft. De Commissie wil een oplossing bieden voor reële problemen die zijn vastgesteld bij de toepassing van deze richtlijnen die zij ons voorstelt te wijzigen, voor wat betreft de harmonisering van de nationale wetgevingen inzake maximumresidugehalten en waaruit ernstige hindernissen voortkomen voor de interne markt van plantaardige produkten.
Ook wil de Commissie een aantal oudere richtlijnen moderniseren. Zij wil de harmonisering van zeer belangrijke aspecten, zoals het toezicht op de naleving van de maximumgehalten aan residuen die tot dusverre werden overgelaten aan het oordeel van de lid-staten, verbeteren en bevorderen. En zij wil vaart zetten achter de procedure voor het vaststellen van de communautaire maximumresidugehalten.
Met de goedkeuring van dit voorstel zouden wij een grote overeenstemming tot stand brengen tussen de richtlijnen 86/362, 86/363 en 90/642. Het is een stap die voorafgaat aan de taak om ze in een nieuwe vorm te gieten, want het is duidelijk zo dat de Commissie ofwel geen redenen heeft gevonden om dat te rechtvaardigen, ofwel heeft zij grote technische moeilijkheden ondervonden bij de aanpak daarvan. Ik ben het eens met het standpunt van de Commissie om het in verschillende etappes te doen. Immers, als we het zouden doen op de manier die mevrouw Breyer voorstelt dan zou dat betekenen dat we de trap in één sprong bestijgen in plaats van trede voor trede, zoals voor ons allemaal de normale manier is. Ik zou de Commissie willen vragen om één voorstel voor een richtlijn op te stellen indien het verslag-Breyer wordt goedgekeurd, om de technische en wetenschappelijke problemen te kunnen oplossen met voldoende juridische garanties.
Wij stellen vast dat dit voorstel qua vorm helemaal anders is dan richtlijn 76/895 en ik denk dat de reden daarvoor is dat deze richtlijn de nationale maximumresidugehalten van de lid-staten niet harmoniseert, maar dat het een aantal communautaire minima vastlegt voor de nationale maximumresidugehalten die gelijk kunnen zijn of hoger kunnen liggen ingevolge het bepaalde in artikel 3.2. De enige manier om dit op te lossen is volgens mij een herziening van de maximumgehalten van de actieve stoffen in Bijlage II en ze over te nemen als communautaire maximumresidugehalten in Bijlage II van richtlijn 90/642, iets waarmee de Commissie begonnen is in richtlijn 93/58. Wanneer dat is afgerond kunnen wij richtlijn 76 intrekken en ik zou de Commissie willen vragen om er zo spoedig mogelijk voor te zorgen dat deze maximumresidugehalten gelijkgesteld worden.
Een ander aspect dat ik graag naar voren wil brengen is de overeenstemming die men tracht te bewerkstelligen tussen de criteria om maximumresidugehalten te bepalen in plantaardige gewassen en de criteria voor zuiver drinkwater waarbij men gemakkelijkheidshalve over het hoofd ziet dat er internationaal erkende en toegestane wetenschappelijke bases zijn voor het bepalen van deze maximumresidugehalten, hetgeen kan leiden tot handelsbelemmeringen bij de invoer uit derde landen, enz., en dat gaat in tegen de akkoorden van de Wereldhandelsorganisatie. Het is duidelijk dat drinkwater niet behandeld kan en ook niet mag worden met bestrijdingsmiddelen. Het kan zelfs gebeuren dat de colloïden van de bodem in sommige soorten water een hogere waarde te zien geven dan degene die in het verslag vermeld staan. Ook in planten zitten actieve stoffen die in natuurlijke vorm voorkomen in plantaardige gewassen, die een veel hogere waarde te zien geven dan degene in het verslag. Als deze voorschriften er inderdaad zouden komen dan zouden zelfs ecologische landbouwmethodes waarmee wij het allemaal eens zijn, onmogelijk worden.
Er is een ander aspect dat ik kenbaar wil maken aan deze Vergadering: de vermelding van dieetprodukten en babyvoeding. Het is niet redelijk dat men verse voedingsmiddelen op de markt mag brengen - zoals wortelen - die geschikt zijn voor menselijke consumptie, behalve voor baby's en voor zieken. Hoe zit het hier met de bescherming van de consument? De consument dient gewaarschuwd te worden dat het produkt niet goed voor ze is. En zogende moeders, kunnen die het produkt wel gebruiken? Het is niet coherent. De maximumresidugehalten moeten erop gericht zijn om op wetenschappelijk wijze de afwezigheid van gezondheidsrisico's te dekken voor alle mensen vanaf hun geboorte. Ik ben zo vrij om op nog een andere tegenstrijdigheid te wijzen: hetzelfde maximumresidugehalte toewijzen voor een vers produkt als voor een verwerkt produkt, voor een heel produkt of delen ervan, kan tot grote tegenstrijdigheden leiden.
Ten slotte zou ik de Commissie willen verzoeken om met veel zorg de amendementen te bestuderen die de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft ingediend en die unaniem werden goedgekeurd. Ook het verslag van mevrouw Breyer, waarvoor wij als fractie een andere rechtsgrondslag gevraagd hebben, namelijk toepassing van artikel 100 A van het Verdrag, dient met zeer veel aandacht bestudeerd te worden.

Graenitz
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Bjerregaard, dames en heren, hoeveel gewasbeschermingsmiddel verdraagt de consument? Dat is de vraag die de leden van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming zich bij de behandeling van het verslag van mevrouw Breyer moesten stellen. Dat verslag heeft betrekking op vier richtlijnen over de residu's van bestrijdingsmiddelen in en op levensmiddelen en granen. Ik vind dat de bundeling in een enkele richtlijn, die mevrouw Breyer voorstelt, de zaken administratief vereenvoudigt. Ik vind ook dat de programma's, die in enkele landen al bestaan, om het gebruik van bestrijdingsmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen, gemakkelijker in een enkele richtlijn kunnen worden ingepast dan in vier verschillende, zoals de Commissie oorspronkelijk heeft voorgesteld. Dat maakt de zaken administratief veel eenvoudiger.
Zoals u weet, ben ik geen jurist. Het gezond verstand zegt mij echter dat artikel 100 A, dat de interne markt betreft, een veel betere rechtsgrondslag is dan die waarover men het nu heeft. Het probleem dat wij vandaag bespreken, betreft immers de consumenten op de interne markt. Als wij artikel 43, dat de landbouw betreft, als rechtsgrondslag nemen, sluiten wij een deel van de mensen uit die deze produkten willen consumeren. Artikel 130 S, dat het milieu betreft, is ongetwijfeld uiterst belangrijk. Het gaat hier ook om een milieuprobleem, maar volgens mij moeten wij hier de consumentenbescherming meer gewicht geven.
De aanwending van gewasbeschermingsmiddelen is zeker een milieuprobleem. Door het overmatig gebruik van al die produkten wordt het milieu immers sterk bedreigd.
Er ligt ook al een mededeling over de bescherming van de waterreserves voor. Er zijn voorstellen voor een drinkwaterrichtlijn, een richtlijn met het oog op de ecologische bescherming van de wateren. Ik meen dat wij zulke richtlijnen en grenswaarden voor drinkwater pas in alle eerlijkheid kunnen vaststellen als wij kunnen voorkomen dat allerlei stoffen via de lucht of de bodem in het drinkwater terechtkomen. Wij beschikken in Europa niet over zoveel water dat wij het op een of andere manier in gevaar mogen brengen.
Men zou ook moeten nagaan in hoever een intensief gebruik van gewasbeschermingsmiddelen invloed heeft op de dierenvoeding. Uiteindelijk besproeit men niet alleen wat de consumenten rechtstreeks verbruiken, maar ook wat de dieren eten. Wij moeten ons grondig bezinnen over de vraag wat op welke manier in de voedselketen wordt geïntroduceerd.
Een geïntegreerde benadering brengt ons tot een duurzame ontwikkeling. Die wensen wij allen en streven wij ook al in vele programma's uitdrukkelijk na. Als wij willen dat landbouw en milieu in evenwicht met elkaar kunnen voortbestaan moeten wij naar een milieuvriendelijke landbouw evolueren.
Evenwicht in de natuur zorgt ook voor evenwicht in de landbouw en evenwicht tussen de produktie en de vraag. Volgens mij komt men aldus uiteindelijk ook tot een evenwichtig inkomen voor de boeren.
Tot besluit kan ik u meedelen dat mijn fractie het standpunt van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming ondersteunt.

Valverde López
Mevrouw de Voorzitter, voor ons ligt een ontwerp-richtlijn die de harmonisatie op het vlak van de pesticiden die al jaren bezig is, moet afronden en versterken. Dit nieuwe voorstel zorgt voor een betere bescherming van de gezondheid van de consument, zonder dat de produktie in gevaar wordt gebracht. Het is belangrijk hier op te wijzen en het nog eens te bevestigen. Men garandeert dat er een veel systematischer verslag zal komen en dat de verwachting, verwoord in de richtlijn van 1991 betreffende het op de markt brengen van pesticiden met de vaststelling van de daarmee overeenkomende maximumresidugehalten in de diverse landbouwprodukten, realiteit zal worden. Anderzijds moeten er procedures komen voor het oplossen van gevallen waarin de intracommunautaire handel hindernissen ondervindt. Spanje heeft zeer vaak te lijden gehad - de laatste jaren misschien wel té vaak - van dit probleem bij de uitvoer van groenten en fruit, alsmede bij andere produkten die nog gevoeliger liggen, zoals kindervoeding. Daarom zijn wij blij met dit nieuwe voorstel van de Commissie waarmee deze artificiële problemen vermeden zullen worden.
Deze richtlijn had de algemene steun van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming moeten krijgen. Maar de rapporteur heeft - wellicht door een overmaat aan ijver - voorstellen ingediend die wel goed bedoeld maar misschien niet helemaal trefzeker zijn en die niet overeenkomen met de behoeften. En daarom kunnen wij die voorstellen niet steunen zoals wij eigenlijk wel hadden gewild.
Velen van ons kunnen akkoord gaan met uw voorstellen als zijnde uiteindelijke doelstellingen en als oriëntatie van hoe een pesticidenbeleid eruit moet zien. Maar wij mogen onze wensen niet verwarren met voorstellen voor een wetgeving die nageleefd dient te worden. Het akkoord gaan met de grondslag van de biologische strijd is één ding, maar weerstand bieden tegen de huidige beperkte mogelijkheden voor de toepassing ervan is iets heel anders.
Ook kunnen wij ons vinden in de idee dat er rekening gehouden dient te worden met de synergieën van de verschillende produkten, maar het is iets heel anders, mevrouw Breyer om te pretenderen dat alle mogelijke produkten die van invloed zijn op de stofwisseling, ook al zijn ze onschuldig, beschouwd dienen te worden als sporen van pesticiden. Dit verandert de berekening van het residugehalte totaal. Ook mogen wij niet toestaan dat men de publieke opinie doet geloven dat besluiten over de communautaire normen genomen worden door bureaucraten zonder dat er enige controle is, terwijl de procedure - en dat weet u heel goed - totaal anders is: de procedure is bijzonder ingewikkeld en er komen onafhankelijke wetenschappers aan te pas, alsmede comités die de regering vertegenwoordigen, de Commissie en onrechtstreeks ook dit Parlement, omdat wij de besluiten die op communautair niveau genomen worden, van heel nabij volgen.
Ten slotte denk ik dat wij niet mogen vergeten dat er eigenlijk slechts twee soorten landbouw bestaan: de landbouw die pesticiden en mest mag gebruiken en de landbouw die dat jammer genoeg niet mag en daarom ook niet geheel zelfvoorzienend kan zijn. Ik denk niet dat het verstandig is om de potentiële technische risico's van de vooruitgang al te zeer op te blazen en de indruk te wekken dat wij geen oog hebben voor datgene wat daadwerkelijk tragisch is in onze samenleving: namelijk dat er nog steeds miljoenen kinderen en volwassenen sterven door gebrek aan voeding.

Cabrol
Mevrouw de Voorzitter, de richtlijn die wij momenteel bespreken maakt de standaardisatie mogelijk van de regeling die ontstaan is uit 4 eerdere richtlijnen waarin de maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen in groente en fruit, granen en levensmiddelen van dierlijke oorsprong zijn vastgelegd.
Dat was noodzakelijk want in een nog recent tijdperk heeft de landbouw geleid tot een te hoge concentratie van bestrijdingsmiddelen in levensmiddelen en in water, met name door het gebruik van nitraten. Sindsdien hebben de landbouwers zich ingespannen om deze situatie te verbeteren en zijn er wetenschappelijke en technische studies over de gevaren van bestrijdingsmiddelen uitgevoerd, waardoor een voor ieder geval aangepaste regeling mogelijk is.
Om die reden zijn wij het dan ook absoluut niet eens met het advies van de rapporteur die een maximumgehalte aan residuen op 0, 01 mg per kilo wil vastleggen voor alle voedings- en landbouwprodukten, zoals deze in de handel worden gebracht, een gehalte dat gelijk is aan het geldende maximumgehalte voor drinkwater. Deze voedingsprodukten zijn op generlei wijze vergelijkbaar met drinkwater en de toepassing van dat gehalte voor de landbouw zou tot een aanzienlijke verlaging kunnen leiden van het aantal bruikbare actieve substanties, hetgeen grote agronomische en economische gevolgen zou hebben voor de landbouw en voor onze voeding.
Het lijkt ons niet redelijk om regelingen voor te stellen die onmogelijk toegepast kunnen worden en derhalve moeten de amendementen 10, 11, 14, 15, 20 tot en met 24 dan ook niet worden goedgekeurd.

Olsson
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag beginnen met te zeggen dat mevrouw Breyer een uitstekend stuk werk heeft verricht en het voorstel voor de richtlijn heeft uitgebreid, zodat het ook de grenswaarden omvat. Ik kom hierop terug.
In Zweden heeft de samenleving, de boeren en de consumenten tezamen, baanbrekend werk verricht inzake de vermindering van chemicaliën in de landbouw. Het is de taak van ons hier in het Europees Parlement om een dergelijke ontwikkeling te bevorderen. Tegelijkertijd moet deze kwestie natuurlijk ook worden aangekaart in andere internationale fora, bijv. de Wereldhandelsorganisatie, zodat geïmporteerde levensmiddelen niet van slechtere kwaliteit zijn dan die welke wij zelf produceren.
De Europese samenwerking dient er zoals bekend voor om het gebruik van chemicaliën sterk terug te dringen, maar om dit te doen slagen, moet het Europese Parlement meer invloed op de besluiten hebben. Dat krijgen wij als wij het voorstel van de Commissie milieubeheer volgen en de rechtsgrondslag in artikel 100 A veranderen. Het gebruik van chemicaliën in de landbouw is natuurlijk een milieuvraagstuk en een consumentenvraagstuk en niet alleen een landbouwkwestie, wat allicht het geval is als artikel 43 wordt gehandhaafd.
De verantwoordelijkheid om het gebruik van chemicaliën in de landbouw te verminderen, kan niet bij de afzonderlijke landbouwer of bij de consumenten worden gelegd. Daarvoor zijn de producenten van bestrijdingsmiddelen veel te sterk. Het is een politieke taak om door middel van wetgeving de grenswaarden aan te scherpen en daardoor giftige residuen in het voedsel te voorkomen. Het samenvoegen van meerdere richtlijnen voor residuen van bestrijdingsmiddelen zorgt voor een duidelijker wetgeving.
De landbouw in de hele EU dient te worden bepaald door natuurlijke omstandigheden. De ecologische landbouw en een geïntegreerde landbouw die in grotere mate wordt bedreven onder natuurlijke omstandigheden, moeten in de toekomst de norm vormen voor onze landbouwproductie. Het is belangrijk dat het Europees Parlement vaststelt dat de lid-staten zich houden aan de voorschriften van de Conferentie van Rio inzake het verminderen van het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Het gebruik van grote hoeveelheden chemicaliën om levensmiddelen te produceren kan in de toekomst niet zo doorgaan. Het is natuurlijk ook absurd om hogere residuen bestrijdingsmiddelen toe te laten in het voedsel dan in het drinkwater; voedsel moet niet giftiger zijn dan water.
Ik heb grote sympathie voor het voorstel van mevrouw Breyer voor een algemene grenswaarde van 0, 01mg/kg en ook voor een samengeteld gehalte van 0, 05 mg. Helaas ontbreekt het nog aan voldoende wetenschappelijke basis om zo'n voorstel te kunnen invoeren. Wij kunnen het daarom niet steunen. Maar ik hoop dat de Commissie snel in het Parlement terugkomt met een voorstel over lagere grenswaarden.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, binnen mijn fractie liggen de meningen over het verslag-Breyer verdeeld. Allemaal zijn we het eens over de noodzaak van schoon drinkwater, maar niet allemaal kiezen we daarvoor dezelfde middelen.
Ik sta achter het standpunt van de rapporteur, dat de residuen op voedingsmiddelen een aanknopingspunt kunnen zijn voor het beschermen van het grondwater. Op dit moment zien we dat overschrijdingen van de grondwaternorm voor drinkwaterwinning met tientallen en soms zelfs honderden procenten voorkomen. Daardoor nemen de winbare reserves voor de drinkwaterwinning in Europa jaar op jaar af. Daar komt nog bij dat je bestrijdingsmiddelen, als ze eenmaal in het grondwater zitten, er niet meer uit kunt filteren. Dat vind ik een onaantrekkelijke gedachte. Daarom moeten we het probleem bij de bron, dat is bij het spuiten, aanpakken.
Die hoge concentraties in het grondwater zijn er gekomen doordat er in de landbouw door onoordeelkundig gebruik te veel bestrijdingsmiddelen in het grondwater terecht komen. Het wordt hoog tijd dat de land- en tuinbouwers sterkere prikkels krijgen om hun bestrijdingsmiddelengebruik terug te dringen. Uit zichzelf zullen ze het niet snel genoeg doen, dat is de afgelopen tientallen jaren wel gebleken. In mijn eigen land, Nederland, is een paar jaar geleden een ambitieus programma opgestart om het gebruik van deze stoffen te reduceren, maar de resultaten vallen tegen. Als het via vrijwillige afspraken niet lukt, dan moet het maar via deze onaantrekkelijke weg van de residuen-wetgeving.
De vereenvoudiging van de residuen-wetgeving die mevrouw Breyer voorstelt, heeft als extra voordeel dat het tot een verbetering in de controle zou kunnen leiden. Als je maar met één getal voor alle stoffen werkt, wordt ook de handhaving aanzienlijk vereenvoudigd. Ik hoop van harte dat de Landbouwraad wat met dit signaal doet.
Nog een opmerking: de drinkwaterrichtlijn spreekt over 1/10 microgram per liter. Hier gaat het om 1/100 milligram per kilo. Dat scheelt een factor 100. Ik denk dat het van belang is om die twee zaken goed uit elkaar te houden en ik begrijp uit het debat dat daar nog steeds grote problemen over zijn.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, voor Oostenrijk zou de vaststelling van deze maximumresidugehalten betekenen dat het grootste deel van de in de laatste ontwerp-verordening genoemde restwaarden en reststoffen moet worden geschrapt. Dat zou niet alleen tot gevolg hebben dat onvoldoende levensmiddelen van plantaardige oorsprong kunnen worden geproduceerd, maar dat ook de Europese economie en landbouw op internationaal niveau niet meer zou kunnen concurreren.
Als men deze willekeurig bepaalde en toxicologisch ongegronde residugehalten moet respecteren, kunnen groenten en fruit niet meer op de gewone manier worden geproduceerd. Ook de invoer van verse waren in de wintermaanden wordt dan onmogelijk. Wij pleiten daarom voor het behoud van het huidige systeem met afzonderlijke maximumresidugehalten. Dat systeem is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en houdt rekening met de toxicologische eigenschappen van de werkzame stoffen en met de goede landbouwpraktijken bij de produktie van de betrokken levensmiddelen. Bovendien zijn die maximumresidugehalten uit voorzorg vastgesteld en betekenen ze niet dat de consument risico loopt als ze worden overschreden.
Mijn vraag aan de Commissie luidt als volgt: kan men het gebruik van bestrijdingsmiddelen en meststoffen door biotechnologische of genetische technieken terugdringen?

Bjerregaard
Mevrouw de Voorzitter, ik weet dat aan de behandeling van het voorstel door het Parlement een lang en gedetailleerd onderzoek van de vele aspecten voorafgaat. Ik wil dan ook eerst de rapporteur, mevrouw Breyer, danken, alsook de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de Commissie juridische zaken en rechten van de burger voor het werk dat zij voor dit voorstel hebben verricht. Laat mij beginnen met te zeggen dat de Commissie het hoofdstandpunt van het verslag steunt, dat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tot een minimum beperkt zou moeten worden en dat produktiemethodes zoals geïntegreerde controle van parasieten en ecologische landbouw kunnen bijdragen om dit doel te bereiken. Namens de bevoegde commissaris wil ik u er op wijzen dat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de conventionele landbouw streng geregeld wordt door de bepalingen van richtlijn 91/414 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen. Deze bepalingen houden in dat de middelen slechts gebruikt mogen worden in de minimumhoeveelheden die nodig zijn voor een goede parasietencontrole en in omstandigheden die geen risico vormen voor de gezondheid van de mens noch onaanvaardbare gevolgen hebben voor het milieu. De Commissie is van mening dat het evenwicht tussen de noodzaak van een beperkt en veilig gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en de voordelen van deze middelen voor de landbouw niet voldoende tot uiting komen in de overwegingen van de amendenten 6 tot 10. De Commissie kan deze amendementen dan ook niet aanvaarden. Ze kan daarentegen amendement 43 principieel aanvaarden en is daarom bereid een algemene overweging in te voegen, waarin de noodzaak van een beperkt en veilig gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tot uiting komt en de positieve rol die een aantal methodes zoals geïntegreerde productie en ecologische landbouw spelen, benadrukt wordt.
De Commissie kan amendement 42 niet aanvaarden, omdat de voorgestelde overweging verwijst naar de principes voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in ecologische landbouw, die indien nodig onder verordening 2092/91 van de Raad betreffende ecologische productiemethodes voor landbouwproducten en de vermelding hiervan op deze producten en op levensmiddelen, thuishoren. Wat de rechtsgrondslag betreft, is de Commissie van mening dat voor elk juridisch voorschrift in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in de zin van artikel 39 van het Verdrag, artikel 43 zoals verankerd in de jurisprudentie van het Hof van Justitie, de juiste en enige rechtsgrondslag is. De Commissie kan amendement 1 bijgevolg niet aanvaarden.
De amendementen 14 en 22 en de daaruit volgende technische amendementen 11, 15, 20, 23, 24 en 31 beogen de invoering van een samengeteld arbitrair maximumgehalte van 0, 01 mg per kg voor alle pesticiden en alle oogsten ongeacht het toegelaten gebruik en de toxicologische kenmerken van de actieve stof in kwestie. De Commissie kan deze amendementen en de grondgedachte ervan niet aanvaarden om de volgende redenen. Ze negeren de procedure die wereldwijd gevolgd wordt, zoals de Codex Alimentarius, waarbij de maximumgehaltes op een wetenschappelijke manier worden vastgelegd. De wetenschappelijke basis voor maatregelen ten behoeve van de gezondheid van gewassen moet ook gerespecteerd worden in het kader van de nieuwe procedure voor maatregelen ten behoeve van de gezondheid van de mens en van de dieren volgens de overeenkomst binnen de Wereldhandelsorganisatie. De voorgestelde wijziging zal tot conflicten met onze handelspartners leiden. Last but not least zal een verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tegen schadelijke organismen het concurrentievermogen van de Europese landbouwsector en de voorziening van landbouwproducten ernstig in gevaar brengen. De Commissie is het ermee eens dat het duidelijker was geweest om alle wetgeving inzake residuen van pesticiden in één enkele richtlijn onder te brengen of toch ten minste om de betreffende richtlijnen te codificeren. De Commissie vindt het echter te vroeg om dit nu te doen, omdat richtlijn 76/895 op korte termijn niet meer geldig zal zijn. Het is ook noodzakelijk om eerst meer ervaring op te doen met de nieuwe voorgestelde procedures, voor we aan nieuwe taken beginnen. De Commissie kan op dit ogenblik dan ook niet instemmen met de amendementen 2 tot 5, 16, 17 en 33, maar ik kan bevestigen dat de ideeën nader onderzocht zullen worden met het oog op toekomstige voorstellen. De Commissie zal echter onmiddellijk de mogelijkheden nagaan om de betrokken partijen regelmatig bijgewerkte en overzichtelijke tabellen toe te sturen met gegevens over de maximumgehaltes in de Gemeenschap van alle pesticidencombinaties, indien dergelijke gehaltes zijn vastgesteld.
De Commissie is van mening dat een aantal amendementen nuttige, technische verbeteringen van het voorstel zijn en kan daarom lid 5 van amendement 14, dat de controlebepalingen in richtlijn 76/895 verbetert, principieel aanvaarden. De Commissie kan voorts ook de amendementen 12, 13 en 18 aanvaarden voor zover ze de betreffende bepalingen in richtlijn 76/895 in overeenstemming brengen met de bepalingen in de later aangenomen richtlijn. De Commissie kan amendement 21 overnemen. De Commissie is het ermee eens dat de bemiddelingsprocedure zonder onnodige vertraging ingeleid moet worden en ook toegepast kan worden voor gedroogde, verwerkte en samengestelde levensmiddelen. De Commissie kan de amendemnten 25, 26, 28, 29, 32, 39 en 49 principieel aanvaarden, dit geldt ook voor de amendementen 27, 30, 38 en 48 die nader omschrijven hoe de resultaten van de controlemaatregelen gebruikt moeten worden. De Commissie kan de amendenten 35, 37, 41, 45, 47 en 51 principieel aanvaarden. De Commissie oordeelt dat de keuze van een regelgevend comité voor de vaststelling van de maximumgehaltes gerechtvaardigd is, omdat het om zeer technische beslissingen gaat. Ze zijn gebaseerd op een wetenschappelijke evaluatie van goed gedefinieerde technische gegevens. Dezelfde procedure is bovendien reeds vastgesteld voor gelijkaardige technische maatregelen zoals bijvoorbeeld de voorlopige maximumgehaltes uit hoofde van artikel 4, lid 1, sub f. Het spijt de Commissie dan ook dat zij amendement 19 niet kan aanvaarden. De Commissie kan wel instemmen met een verduidelijking van de gegevens die als basis dienen voor de vaststelling van de maximumgehaltes. Daarom kunnen wij de amendementen 34, 36, 40, 44, 46 en 50 aanvaarden. Het laatste deel van deze amendementen is evenwel onaanvaardbaar, omdat de eisen voor de gegevens over residuen van bestrijdingsmiddelen bepaald zijn in richtlijn 91/414.
De Commissie is ervan overtuigd dat de richtlijn, eens ze is aangenomen, de toepassing van de geldende EUvoorschriften inzake maximumgehaltes voor residuen van bestrijdingsmiddelen in landbouwproducten aanzienlijk zal verbeteren. Samen met richtlijn 91/414 die het op de markt brengen en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen regelt, zal ze bijdragen tot een efficiëntere vaststelling van de maximumgehaltes volgens internationaal toegepaste wetenschappelijke methodes en rekening houdend met een hoog beschermingsniveau van de gezondheid van mens en dier, wat in de wetgeving van de EU een algemeen streven is.
Mevrouw de Voorzitter, mijn verontschuldigingen voor dit lange antwoord.

Breyer
Mevrouw Bjerregaard, kan u uitleggen hoe het komt dat de waarden voor residu's de afgelopen tien jaar voortdurend zijn verlaagd en op basis van welke wetenschappelijke gegevens dat is gebeurd? Mevrouw Redondo en de heer Valverde hebben gezegd dat het gehalte van 0, 01 milligram willekeurig is bepaald.
Welnu, ik heb hier de verordening over de maximumresidugehalten die op 1 september 1994 in de Duitse Bondsrepubliek is uitgevaardigd. Die bepaalt dat het gehalte van 0, 01 milligram per kilogram levensmiddel moet gelden als er geen andere maximumresidugehalten zijn. Men kan de Duitse Bondsregering toch niet verwijten dat ze geen werkelijkheidszin heeft als ze dat zelf voorstelt.
Mevrouw Bjerregaard, mijn laatste opmerking is tevens een vraag. Een aantal amendementen, vooral van mevrouw Redondo, verwijzen naar bijlage 6 bij richtlijn 414/91. Die bestaat echter niet meer. Op 18 juni heeft het Europees Hof van Justitie, na een klacht van het Europees Parlement, beslist dat die bijlage niet meer bestaat. Dat betekent dat er op dit ogenblik geen beoordelingscriteria meer zijn. Ik zou van de Commissie dan ook graag vernemen wat er moet gebeuren als ze, nu bijlage 6 niet meer bestaat, de Commissie milieubeheer niet volgt. Dat is volgens mij een niet alleen moeilijke maar ook prangende vraag die wij met het oog op de stemming van morgen wellicht ook aan het presidium moeten stellen. Hoe moeten wij dat probleem aanpakken?

Bjerregaard
Ik zal het debat niet langer maken. Ik heb gepoogd om in naam van commissaris Fischler een grondig antwoord te geven op alle vragen die verband houden met de ingediende amendementen en ik ben er zeker van dat er tijdens de behandeling in de commissies gelegenheid was om dieper in te gaan op de details, ook met betrekking tot de beschikbare wetenschappelijke resultaten en maximumgehaltes die in het voorstel genoemd worden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
Ik dank u allen, alsmede de tolken en ik herinner u eraan dat onze volgende vergadering morgenochtend te 9.00 uur zal plaatsvinden.
(De vergadering wordt te 23.50 uur gesloten)

