Werkprogramma van het Duitse voorzitterschap ensituatie in Kosovo
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de fungerend voorzitter van de Raad over het werkprogramma van het Duitse voorzitterschap en de situatie in Kosovo.
Ik geef het woord, namens de Raad, aan de heer Fischer die ik van harte dank voor zijn aanwezigheid hier vanmorgen.
Applaus

Fischer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met de invoering op 1 januari 1999 van de gemeenschappelijke munt, de euro, in elf lidstaten zette Europa een historische, ja misschien zelfs revolutionaire stap. Het Europese integratieproces kreeg daardoor een in kwalitatief opzicht nieuwe dimensie. Voor het eerst in de geschiedenis van het Europese integratieproces - het bijna wonderbaarlijk te noemen antwoord van de Europese volkeren op het wankele machtsevenwicht, de overheersingsdrang en de verschrikkelijke oorlogen op ons continent - droegen landen een essentieel onderdeel van hun nationale soevereiniteit, namelijk de zeggenschap over de eigen munt, over aan een Europese instelling. Inderdaad heeft de Europese integratie daardoor een nieuwe politieke dimensie gekregen. De munt, de veiligheid en de grondwet zijn de drie hoofdbestanddelen van de soevereiniteit van de moderne nationale staten. De invoering van de euro was een eerste stap om die bevoegdheden in de Europese Unie op gemeenschappelijk leest te schoeien. Waarschijnlijk zal enige tijd nodig zijn voordat men het belang van die stap voor Europa en de internationale politiek volledig kan inzien.
De invoering van een gemeenschappelijke munt is niet in eerste instantie een economisch, maar een soeverein en dus bij uitstek politiek besluit. Met de invoering van een gemeenschappelijke munt heeft Europa eveneens gekozen voor een eigen weg naar de toekomst en, in hechte samenwerking met onze transatlantische partners, voor een eigen rol in de wereld van de toekomst. Inderdaad was de EU tot nu toe slechts ten dele een politieke instantie, maar door het bestaan van een gemeenschappelijke munt en het ontbreken van politieke en democratische, gemeenschappelijke structuren zullen spanningen ontstaan waardoor een dynamiek op gang zal worden gebracht die de huidige status-quo reeds in de nabije toekomst aan het wankelen zal brengen.
Volgens mij zullen degenen gelijk krijgen die bij de invoering van de euro wezen op zowel de grote kansen alsook de evengrote risico's van de gemeenschappelijke munt voor de EU, al naar gelang de houding van de lidstaten ten aanzien van het verdere politieke integratieproces. De kansen zullen volgens hen overwegen als de invoering van de euro wordt aangegrepen om, met het oog op de voltooiing van de politieke unie, nieuwe stappen te zetten naar communautarisering. De risico's zullen echter overwegen indien op die moedige stap van de EU geen andere, even moedige stappen volgen ter voltooiing van de integratie, hetgeen onder meer ook betekent dat de Europese Unie zo snel mogelijk moet uitbreiden met de Midden- en Oost-Europese landen.
Applaus
Het politieke vernuft, maar ook het belang van de lidstaten dwingen ons te voorkomen dat wij voor deze keuze worden geplaatst. Door de geslaagde invoering van de euro hebben wij kansen gekregen en die moeten wij absoluut aangrijpen. Daarom moeten wij de politieke slagkracht van de EU versterken en ons institutionele bestel aan de nieuwe taken aanpassen. Ons kompas moet een met nieuwe lidstaten uitgebreide, politieke unie zijn. Deze is het logische uitvloeisel van de Economische en Monetaire Unie.
Het is de hoofdtaak van het Duitse voorzitterschap van de Raad de structuren en de procedures van de Unie voor te bereiden op de omvorming van een West-Europese Unie in een pan-Europese en tegelijkertijd wereldwijd slagvaardige Unie. Voor de komende zes maanden hebben wij vier prioriteiten. In de eerste plaats willen wij, voor de buitengewone top van Brussel van 24-25 maart, de onderhandelingen over Agenda 2000 succesvol afsluiten. Dat is geen willekeurig gekozen datum. Als wij het tot dan niet eens zijn geworden, zullen wij serieuze vraagtekens moeten zetten bij het vermogen van de Unie om zichzelf te hervormen, alhoewel juist die hervormingen een absolute voorwaarde zijn voor de uitbreiding. De onderhandelingen over Agenda 2000 zijn moeilijk, uiterst moeilijk. Dat lijdt geen twijfel. Een oplossing kan alleen in het kader van een algemeen evenwicht tussen de verschillende belangen worden gevonden. Het Duitse voorzitterschap zal erop toezien dat welke oplossing ook wordt gevonden, de zwakste EU-partners daar niet de dupe van zullen zijn. Wij willen dat op de Europese Raad van eind maart een evenwichtige oplossing uit de bus komt.
Applaus
Hoewel de standpunten ten aanzien van een aantal belangrijke punten nog ver uiteen liggen, ben ik na mijn rondreis ter voorbereiding van het voorzitterschap tot de overtuiging gekomen dat een akkoord mogelijk is. Ik heb tijdens mijn rondreis voor Kerstmis vastgesteld dat alle lidstaten bereid zijn constructief te onderhandelen en voor eind maart tot een akkoord te komen. Wij weten allen dat dit alleen mogelijk zal zijn, indien wij Agenda 2000 als een groot pakket behandelen en iedereen bereid is tot compromissen. Er mogen geen winnaars of verliezers zijn. Het Duitse voorzitterschap wacht dan ook een moeilijke evenwichtsoefening. Wij rekenen daarbij echter op de steun en het begrip van het Europees Parlement, waarmee wij nauw willen samenwerken.
Wij moeten nu zo snel mogelijk de fundamentele problemen aanpakken. In het structuurbeleid dienen wij de inspanningen te concentreren op de structureel zwakste en meest hulpbehoevende regio's. De steunmaatregelen moeten eenvoudiger en milieuvriendelijker worden, sterker worden gedecentraliseerd en een grotere bijdrage leveren aan de werkgelegenheid. Toekomstige slagvaardigheid en legitimiteit vereisen een billijke lastenverdeling. Als economisch sterkste lidstaat zal Duitsland ook in de toekomst zijn Europese verantwoordelijkheid dragen en de grootste nettobetaler blijven. Bij de lastenverdeling doen zich inmiddels echter een aantal onrechtvaardigheden voor en daaraan moet iets worden gedaan. Deze wens deelt Duitsland met andere lidstaten. De Commissie en ook tal van lidstaten erkennen dit inmiddels als een legitieme wens.
De uitbreiding en de volgende WHO-onderhandelingsronde dwingen ons ertoe het gemeenschappelijk landbouwbeleid ingrijpend te hervormen en de landbouwuitgaven terug te schroeven. Als wij de nog overwegend agrarische Midden- en Oost-Europese landen in de Unie willen opnemen, kunnen wij het Europese landbouwbeleid niet zonder meer voortzetten. De Europese landbouw moet concurrentiekrachtiger en milieuvriendelijker worden. Wij mogen daarbij echter de belangen van onze boeren niet uit het oog verliezen.
In de tweede plaats willen wij duidelijke vorderingen maken op de weg naar een doeltreffend werkgelegenheidsbeleid. De strijd tegen de werkloosheid is de grootste zorg van de mensen in Europa. Zij verwachten terecht dat niet alleen de nationale regeringen de werkloosheid aanpakken, maar ook de Europese Unie een bijdrage levert. Daarom willen wij op de Europese Raad van Keulen een Europees werkgelegenheidspact aannemen. Dat pact moet uiting zijn van een actief arbeidsmarktbeleid waarin, meer dan tot nu toe het geval was, de klemtoon wordt gelegd op preventie en bestrijding van langdurige werkloosheid, werkloosheid van jongeren en discriminatie van vrouwen op de arbeidsmarkt.
In de derde plaats willen en moeten wij de Europese Unie zo snel mogelijk uitbreiden.
Nu de koude oorlog voorbij is, mag de EU niet tot West-Europa beperkt blijven. In de Europese gedachte zelf ligt besloten dat de Europese Unie zich tot heel Europa moet uitstrekken.
Applaus
Bovendien biedt de geopolitieke realiteit ons geen enkel serieus alternatief, hetgeen betekent dat de geschiedenis zelf reeds in 1989 en 1990 heeft beslist OF wij naar het oosten moeten uitbreiden. Het HOE en het WANNEER is nog onduidelijk. Dat zullen wij moeten beslissen.
De uitbreiding van de Europese Unie naar het zuiden was een groot economisch, maar ook politiek en democratisch succes. Deze heeft de toenmalige toetredingskandidaten en geheel Europa economische welvaart en democratische stabiliteit gebracht. Dat succes moet de uitbreiding naar het oosten van de Europese Unie nu overdoen. Alleen door de Midden- en Oost-Europese partners in de Unie op te nemen kunnen wij in Europa voor duurzame welvaart, vrede en stabiliteit zorgen. Alleen door zich voor het oosten open te stellen kan de Europese Unie dat waar maken wat zij pretendeert te zijn: een namens heel Europa sprekende culturele ruimte en waardegemeenschap. Wij, Duitsers, vergeten ook niet welke onschatbare bijdrage de volkeren van Midden-en Oost-Europa hebben geleverd aan de beëindiging van de deling van Duitsland en Europa.
Een onstabiel gebied aan de grenzen van de huidige Europese Unie is in het licht van onze ervaringen in de Balkan politiek onaanvaardbaar. Bovendien zouden wij aldus ons woord breken tegenover de nieuwe democratieën, hetgeen voor Europa fatale gevolgen zou hebben. Elke bewuste vertraging of belemmering van de uitbreiding zou de EU op een politiek en economisch, gevaarlijke en dure omweg zetten, aan het einde waarvan uiteindelijk toch de, op grond van de realiteit en de risico's, onontkoombare uitbreiding zal staan. Om al die redenen hebben wij volgens mij geen andere keuze dan de Europese Unie met de eerste kandidaten uit te breiden.
Applaus
Voor het uitbreidingsproces hebben wij zowel een strategische visie als praktische werkelijkheidszin nodig. Wij moeten ervoor zorgen dat de onderhandelingen over de uitbreiding zo snel mogelijk concrete successen kunnen opleveren. Daarom moeten wij ons onverwijld over de toekomst van Europa bezinnen. Alhoewel wij ons nu dus gaan toeleggen op de voorbereiding van de structuren van de EU op de uitbreiding - waarvoor de succesvolle afronding van de onderhandelingen over Agenda 2000 onontbeerlijk is - betekent dit geenszins dat wij de uitbreiding zelf op de lange baan schuiven. Integendeel!
Uitbreiding en toetreding moeten qua ontwikkeling gelijk op lopen. Hoe sneller de Europese Unie de nodige hervormingen uitvoert en hoe intensiever de kandidaat-landen hun interne hervormingen voortzetten, des te sneller en soepeler zal het uitbreidingsproces vorderen.
Daarom pleit Duitsland voor een snelle uitbreiding van de Europese Unie naar het oosten. Wij willen absoluut tijdens ons voorzitterschap schot brengen in de toetredingsonderhandelingen. De kandidaat-landen die nog niet aan onderhandelingen deelnemen, moeten een eerlijke kans krijgen om zich bij de andere landen aan te sluiten. De inhaalstrook moet vrij blijven. Het is nog te vroeg om een datum voor de eerste toetreding te noemen. Als er echter dankzij de vorderingen in het onderhandelingsproces licht gaat schijnen aan het einde van de onderhandelingstunnel en Agenda 2000 in maart kan worden afgerond, zullen wij wellicht tegen eind 1999 of in 2000 een concrete toetredingsdatum kunnen noemen. Waarschijnlijk zullen wij dan zelfs een datum moeten noemen, daar dit een gunstige weerslag zal hebben op het onderhandelingsproces zelf.
In de vierde plaats willen wij de slagvaardigheid van de Europese Unie op het gebied van het buitenlands beleid versterken. Alleen met een echt buitenlands beleid kan de Unie de vrede in Europa garanderen en in de wereld gewicht in de schaal leggen. Zelfs de grote lidstaten van de Europese Unie zullen door de steeds sterker wordende mondialisering steeds minder in staat zijn op eigen houtje hun belangen te verdedigen en de vrede te garanderen.
In de multipolaire wereld van de 21ste eeuw moet de Europese Unie zich daarom tot een zelfstandige en politiek slagvaardige unie ontwikkelen. Wij moeten ons daarop tijdig voorbereiden door een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid uit te stippelen dat die naam waardig is. Wij zullen ervoor zorgen dat het Verdrag van Amsterdam, zodra dit in werking treedt - volgens de huidige stand van zaken in het ratificatieproces uiterlijk op 1 juni - onmiddellijk op alle terreinen wordt toegepast. Op het gebied van het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid bevat het Verdrag een reeks nieuwe instrumenten die de slagvaardigheid van de Europese Unie zullen versterken.
De benoeming van een mijnheer of mevrouw GBVB zal ons hopelijk een flink eind op de goede weg brengen. Dat zal echter alleen mogelijk worden als deze mijnheer of mevrouw een politiek zwaargewicht is en over doorzettingsvermogen beschikt....
Interruptie
... Er zijn ook ambtenaren die aan die twee voorwaarden voldoen - ik moet daartegen met klem protesteren.
Nog onder ons voorzitterschap moet ook de eenheid voor beleidsplanning en vroegtijdige waarschuwing worden opgericht. Verder moeten wij het nieuwe instrument van de "gemeenschappelijke strategie' en tegelijk daarmee de mogelijkheid van meerderheidsbesluiten in het kader van het GBVB invoeren. Wij willen het nieuwe instrument in de eerste plaats gebruiken voor de aan de Europese Unie grenzende gebieden. Op de Europese Raad van Keulen willen wij een eerste gemeenschappelijke strategie voor Rusland - en zo mogelijk ook voor Oekraïne - goedkeuren. Een stabiele, welvarende en democratische burgermaatschappij in Rusland is voor de stabiliteit in geheel Europa van het grootste belang.
In deze fase moeten wij bij het GBVB zoveel mogelijk gemeenschappelijk optreden en de nieuwe instrumenten intensief gebruiken. Belangrijk is dat wij de terreinen die voor geheel Europa van belang zijn, beter afbakenen. Dat is ook nodig om aan de publieke opinie te laten zien dat wij in geheel Europa een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid voeren.
In de komende zes maanden willen wij onze politieke visie haar beslag doen vinden in een concreet bouwplan. Wij mogen onze blik daarbij echter niet alleen richten op het alledaagse werk. Europa heeft zijn kracht altijd uit een vruchtbare combinatie van visie en concreet handelen geput. In de komende zes maanden mogen wij derhalve bij het zoeken naar praktische oplossingen voor de problemen het perspectief niet uit het oog verliezen.
De volgende stap na de goedkeuring van Agenda 2000 - en dit is een reden temeer om Agenda 2000 nu met succes af te sluiten - is de institutionele hervorming van de Europese Unie. De uitbreiding maakt die hervorming noodzakelijk. Anders loopt de Unie institutioneel vast. Als wij een slagvaardige Europese Unie met 21 of meer lidstaten willen, moeten wij nu de nodige hervormingen uitvoeren.
Voor de slagvaardigheid van een uitgebreide Unie is de vraag of iedereen bereid is op zoveel mogelijk terreinen meerderheidsbesluiten te nemen, van doorslaggevend belang.
Applaus
De nieuwe bondsregering wil op lange termijn de eenparigheidsregel in de Europese Unie beperken tot kwesties van principiële aard, zoals Verdragswijzigingen. Tijdens de Europese Raad van Wenen is overeengekomen dat de Europese Raad van Keulen een besluit zal nemen over de behandeling van de in Amsterdam niet geregelde institutionele kwesties. Ik stel voor dat wij in Keulen het startschot geven voor een nieuwe intergouvernementele conferentie. Deze zou omstreeks het jaar 2001 kunnen worden bijeengeroepen.
Applaus
Op lange termijn moeten wij ons afvragen wat de doelstellingen en methodes van de verdere integratie moeten zijn. In de Europese Unie zijn wij meer dan veertig jaar te werk gegaan volgens de geniale Monnet-methode, die voorzag in stapsgewijze versterking van de integratie, echter zonder blauwdruk van het einddoel. De methode was uiterst succesvol. Daarmee hebben wij onze doelstellingen van de jaren "50 kunnen bereiken: geen oorlog meer, economische wederopbouw en voorspoed.
Oorlog is binnen de Europese Unie politiek en militair onmogelijk geworden. Dat is op ons continent, waar in het verleden zo vaak oorlog is gevoerd, het grootste succes van de Europese integratie. Wij mogen dat nooit vergeten.
Applaus
Met de invoering van de euro is de economische en monetaire integratie grotendeels afgerond. Slechts op een beperkt aantal terreinen, zoals een hechtere coördinatie van het belastingbeleid, waarvoor Duitsland ijvert, wacht ons nog werk. Waarom willen wij de integratie voortzetten? Volgens mij hebben wij daarvoor twee goede redenen. Ten eerste kunnen zelfs de grootste Europese landen zich in deze tijd van mondialisering niet meer alleen redden en moeten wij de daaruit voortvloeiende uitdagingen gemeenschappelijk, als Europeanen, aangaan. Ten tweede is de totstandbrenging van stabiliteit bij onze buren niet alleen een historische en morele opdracht voor Europa, maar ook in ons eigen belang. Crisispreventie is altijd beter, goedkoper en vooral humaner dan acute crisisbestrijding.
Applaus
De grootste tekortkomingen in de Europese Unie doen zich vandaag voor op het gebied van de politieke integratie en de Europese democratie. Hoe kunnen wij ook daar vooruitgang boeken? Na Maastricht en vooral na Amsterdam stelt zich het vraagstuk van een Europese grondwet intensiever dan ooit. Een publiek debat in de lidstaten over die kwestie zal de politieke integratie nieuwe impulsen geven.
Ik hecht daarbij meer belang aan de inhoud en de doelstellingen van dit vraagstuk dan aan de formulering van een rechtsgrondslag. Het beeld van de gemeenschappelijke toekomst en het einddoel van Europa zijn op dit ogenblik nog vaag. Een debat over de Europese constitutie kan hier duidelijkheid brengen en een richting aangeven. Belangrijke vragen voor onze toekomst zijn nog niet beantwoord. Welk idee - voor mij is dit een centrale vraag omdat dit idee uiteindelijk Europa's toekomstige ziel zal vormen - kan de mensen voor Europa warm maken? Hoe moeten de bevoegdheden tussen Europa, lidstaten en regio's worden verdeeld? Waar hebben wij meer of misschien ook minder Europa nodig? Waar liggen de Europese grenzen? Hoe kunnen wij de totstandbrenging van een Europese publieke opinie bevorderen en de democratische legitimiteit van de Europese Unie en haar instellingen versterken? Op die vragen verwachten de mensen terecht een antwoord. Wij zullen die samen moeten proberen te beantwoorden.
Om de Europese Unie sterker en slagvaardiger te maken moeten wij haar op vier belangrijke politieke terreinen versterken.
In de eerste plaats heeft Europa meer democratie nodig. De besluitvorming in de Unie moet transparanter en voor de mensen begrijpelijker worden. De bevolking moet eindelijk weten wie in Brussel wat en met welke legitimiteit besluit.
Het Verdrag van Amsterdam verleent het Europees Parlement belangrijke nieuwe rechten en bevoegdheden. Toch mag dit maar een tussenstap zijn. Naarmate de slagvaardigheid van de Unie toeneemt, moeten haar handelingen ook steeds meer democratisch worden gelegitimeerd.
Applaus
Ik vis niet naar complimentjes! Ik ben er als Europeaan vast van overtuigd dat de bevoegdheden van het Europees Parlement verder moeten worden uitgebreid. Ook dat moet een thema worden voor de volgende intergouvernementele conferentie. Een grotere legitimiteit betekent dat het Europees Parlement als gelijke partner mee moet kunnen beslissen over alle aangelegenheden waarover de Raad meerderheidsbesluiten kan nemen.
Applaus
Ook bij de benoeming van de Commissie kan het Europees Parlement een grotere rol spelen dan hetgeen in het Verdrag van Amsterdam is opgenomen. Wij moeten ons ook beraden over een grotere rol voor de nationale parlementen. Ook daarin voorziet het Verdrag van Amsterdam reeds. Om de rechten van de burgers te versterken, stelt Duitsland voor op lange termijn een Europees handvest van grondrechten op te stellen.
Applaus
Daarvoor willen wij onder ons voorzitterschap een initiatief nemen. Wij willen de legitimiteit en identiteit van de Europese Unie bevestigen. Bij de opstelling van een handvest van grondrechten moet niet alleen het Europees Parlement, dat met zijn ontwerpgrondwet van 1994 reeds belangrijk voorbereidend werk heeft verricht, maar ook de nationale parlementen en zoveel mogelijk maatschappelijke groepen worden betrokken.
In de tweede plaats moet het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in het teken staan van de Europese waarden inzake vrede en eerbiediging van de mensenrechten en een doeltreffend crisisbeheer mogelijk maken. De mensenrechten hebben in deze tijd van mondialisering niet alleen een humanitaire, maar ook politieke en economische betekenis. Dat is tijdens de crisis in Azië duidelijk gebleken. De zogenaamde opkomende markten kunnen alleen maar investeringen aantrekken als daar ook naar milieuduurzaamheid en eerbiediging van de mensenrechten wordt gestreefd.
Applaus
Vrije markten kunnen zich alleen duurzaam ontwikkelen indien zij zijn ingebed in een veelomvattende vrijheidscultuur en gegrondvest zijn op mensenrechten, machtenscheiding, rechtsstaatsprincipes, democratische partijen, vrije vakbonden, een onafhankelijke pers en een kritische publieke opinie. Tijdens ons voorzitterschap zullen wij proberen het profiel van de Europese Unie wat de mensenrechten betreft, te versterken. Het nieuwe verslag van de Europese Unie over de mensenrechten moet voor transparantie zorgen en de Europese Unie en de lidstaten tot handelen aansporen.
Een efficiënte, preventieve en operationele aanpak van conflicten veronderstelt een versterkte toepassing van meerderheidsbesluiten en eensgezind optreden in de G8, de internationale financiële instellingen en de Verenigde Naties.
Amsterdam kan slechts een etappe zijn, als wij een, na uitbreiding, slagvaardige unie willen op het gebied van het buitenlands beleid.
In de derde plaats moeten wij met het oog op een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid Europa een eigen defensie-en veiligheidsidentiteit geven. Wij zien dat zich de laatste tijd bij internationale aangelegenheden opnieuw een gevaarlijke tendens in de richting van unilateralisme en weg van multilateralisme voordoet. Die tendens heeft in het kader van de Verenigde Naties reeds een uiterst ongunstige weerslag gehad waarover wij niet anders dan ongerust kunnen zijn. Ook de vredeshandhaving vergt een legitimatie door multilaterale organisaties. Daarom moeten er daadkrachtige, politieke instanties zijn die samen met andere partners, op grond van het volkenrecht, uit het internationale politieke bestel een orde van vrede kunnen en willen afleiden. Ook dit is een belangrijke uitdaging voor het toekomstige Europa.
Onze collectieve defensie blijft ook in de toekomst een taak voor de NAVO. De Europese Unie moet echter ook het vermogen ontwikkelen tot eigen militair crisisbeheer, als zij vindt dat optreden noodzakelijk is en als onze Noord-Amerikaanse partners niet willen meedoen. Dat thema heeft door het initiatief van premier Blair in Pörtschach en de Frans-Britse ontmoeting in Saint-Malo een nieuwe impuls gekregen. Na de interne markt en de Economische en Monetaire Unie kan de totstandbrenging van een Europese defensie- en veiligheidsidentiteit zeer belangrijk worden voor verdere uitdieping van de Europese Unie. Als voorzitter van zowel de Europese Unie als de WEU zullen wij proberen van de in Pörtschach op gang gebrachte dynamiek gebruik te maken. Wij willen nog voor de Europese Raad van Keulen een verslag opstellen over de mogelijkheden van verdere ontwikkeling van de Europese defensie- en veiligheidsidentiteit.
In de vierde plaats staat in het Verdrag van Amsterdam dat wij op het gebied van justitie en binnenlandse zaken naar een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht moeten streven. Die doelstelling willen wij stapsgewijs verwezenlijken. Op de buitengewone Europese top van Tampere in oktober moeten wij een balans opmaken en richtsnoeren voor de toekomst formuleren. Onder ons voorzitterschap willen wij net zo goed spreken over de lastenverdeling in het kader van het asielbeleid als over de humane aanpak van de massale vluchtelingenstromen. Een belangrijk punt voor Europa's slagvaardigheid en aanvaardbaarheid is een doeltreffende bestrijding van de internationale georganiseerde criminaliteit. Daarom moeten wij de grensoverschrijdende politiesamenwerking intensiveren en de operationele mogelijkheden van Europol versterken.
Ook deze kwesties dwingen ons ertoe een Europees handvest van de grondrechten op te stellen.
Applaus
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, tijdens mijn rondreis voor Kerstmis ter voorbereiding van ons voorzitterschap, had ik in het congrescentrum van Madrid een onderhoud met mijn Spaanse collega op het moment dat daar ook de Peace Implementation Conference voor Bosnië bijeen was. Terwijl wij, ministers van Buitenlandse Zaken van Spanje en Duitsland, met onze delegaties een aantal belangrijke beslissingen van de Europese Unie aan het voorbereiden waren en spraken over het Europa van de 21ste eeuw, over het Europa van de integratie, moest de Peace Implementation Conference oplossingen zoeken voor het Europa van het verleden, het Europa van het nationalisme en de oorlog. De historische gespletenheid van Europa werd op die dag in Madrid tastbaar gedemonstreerd, maar tegelijkertijd werd ons duidelijk gemaakt wat onze historische taak was. Beide alternatieven zijn op dit ogenblik zeer reëel. Wij, het Europa van de integratie, mogen het Europa van het verleden echter geen kans bieden. Dat zou voor ons continent een ramp zijn.
Alleen het Europa van de integratie biedt ons perspectieven. Alleen dat Europa kan de tegenstellingen op ons continent op vreedzame wijze oplossen en de Europese Unie in de snel veranderende wereld tot een politiek geheel maken. Aan het Europese huis van de EU is al door verschillende generaties met politiek succes gebouwd. Het is nu de taak van onze generatie om het Europa van de integratie te voltooien.
Langdurig en levendig applaus

Santer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik zal het kort houden vandaag. Ten eerste omdat ik tijdens mijn toespraak van gisteren reeds de belangrijkste punten van het Duitse voorzitterschap heb kunnen toelichten en ten tweede omdat ik het volledig eens ben met het programma dat de voorzitter van de Raad u zojuist heeft gepresenteerd.
Gistermorgen was ik met heel mijn team in Bonn voor de gebruikelijke ontmoeting ter gelegenheid van de aanvang van het voorzitterschap. Ik moet zeggen dat de werkzaamheden op uiterst constructieve wijze zijn verlopen. Ik ben onder de indruk van de vastberadenheid van de Duitse regering. Zij is van plan al haar energie in dienst van Europa te stellen.
En vastberadenheid is zeker nodig! De strategie van Wenen behelst immers een loodzwaar programma voor het Duitse voorzitterschap. De eerste zes maanden van dit jaar zullen een stempel drukken op de ontwikkeling van de Unie. Daar komt natuurlijk bij nog dat Duitsland eveneens het voorzitterschap zal bekleden van de G7-G8, de West-Europese Unie en Schengen. Ik zie hierin een zware taak, maar ook een unieke kans om voortgang te boeken bij belangrijke onderwerpen, zoals de invoering van de euro, de opneming van Schengen in het Verdrag en de vaststelling van een echt defensiebeleid.
Mijnheer de Voorzitter, Agenda 2000 vormt natuurlijk in de komende zes maanden de grootste uitdaging. Hierover is reeds alles, of zo goed als alles gezegd. Nu is het tijd om te onderhandelen en te blijven onderhandelen. Wij kunnen rustig stellen dat Agenda 2000 bepalend is voor de toekomst van de Unie, want zonder serieuze hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zullen wij over enkele jaren opnieuw geconfronteerd worden met onbeheersbare overschotten. Zonder hervorming van de structuurfondsen zouden de zo belangrijke inspanningen voor economische en sociale cohesie geleidelijk aan kracht inboeten en zonder overeenstemming over de toekomstige financiële perspectieven zou de Unie weer terecht komen in de oude situatie van eindeloos kissebissen over de begroting met alle bittere gevolgen van dien voor de ontwikkeling van de Unie. Een mislukking zou uiteraard een zware hypotheek leggen op het voornemen tot uitbreiding dat op dit moment ongetwijfeld het meest ambitieuze plan voor de 21ste eeuw is.
Ik ben ervan overtuigd dat het voorzitterschap van de Raad, het Parlement en de Commissie samen die uitdaging bij de horens kunnen vatten. De politieke wil hiertoe is in alle hoofdsteden aanwezig, zoals voorzitter Fischer zojuist heeft benadrukt. Iedereen is zich ervan bewust dat er compromissen moeten worden gesloten. Dat is in Wenen al duidelijk geworden en dat heb ik ook tijdens mijn bilaterale contacten bevestigd gekregen.
Het tweede belangrijke thema tijdens dit voorzitterschap is in mijn ogen de problematiek van de groei en de werkgelegenheid. De euro is er, dat lijdt geen twijfel, maar nu moeten wij onze munt levensvatbaar maken. Dit betekent dat de economische coördinatie in elk opzicht moet worden versterkt en met name ook op fiscaal vlak. Dit wens ik te benadrukken. Naar buiten toe moet de Unie, of het nu in het kader van de G7-G8 of van internationale financiële organisaties is, met één stem spreken. Zij moet één enkele stem laten horen en present zijn. U weet dat ik vanaf het begin van mijn mandaat veel belang heb gehecht aan de bestrijding van werkloosheid. Wij hebben de laatste tijd wat dat betreft veel bereikt en ik ben dan ook verheugd over het in Wenen genomen besluit om tot een echt pact te komen, waar ik al sinds 1996 om vraag. De bijeenkomst in Keulen wordt op dit punt belangrijk.
Tijdens het Duitse voorzitterschap treedt het Verdrag van Amsterdam in werking. Voor het welslagen ervan moeten wij nauwe banden onderhouden met het Europees Parlement. Samen moeten wij instaan voor een wrijvingsloze besluitvorming met name voor de vraagstukken die met het nieuwe Verdrag aan een andere besluitvormingsprocedure zullen zijn onderworpen. Dit is overigens ook van toepassing voor Agenda 2000.
Een van de belangrijkste vernieuwingen van het Verdrag betreft de totstandbrenging van een daadwerkelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Ik weet dat het Duitse voorzitterschap hier veel belang aan hecht. Zo is er bijvoorbeeld dringend behoefte aan een gecoördineerde aanpak van de immigratie- en asielproblematiek. Bestrijding van de georganiseerde criminaliteit heeft in alle lidstaten prioriteit. Dit probleem moet gezamenlijk worden opgelost, want dat verwachten onze burgers.
Er moeten reeds tijdens het Duitse voorzitterschap vergaande voorbereidingen worden getroffen voor de speciale top van Tampere tijdens het Finse voorzitterschap. Zoals voorzitter Fischer zojuist al zei, komt de volgende institutionele hervorming reeds in het verschiet, terwijl het Verdrag van Amsterdam nog maar net van kracht wordt. Dat is kenmerkend voor de Europese Unie.
De buitenlandse betrekkingen nemen tijdens het Duitse voorzitterschap een zeer belangrijke plaats in. Ik heb al zo vaak gezegd dat als er een terrein is waarop nog veel vooruitgang nodig is en Europa's rol moet worden versterkt, het de buitenlandse betrekkingen wel zijn. In het verleden ontbrak daartoe wel eens de politieke wil. Met de hoge graad van integratie die wij nu hebben bereikt, met de invoering van de euro en met de komst van een multipolaire wereld is een dergelijke houding niet langer verdedigbaar. Ik ben niet van plan hier de lange lijst van onze betrekkingen met de verschillende gebieden in de wereld de revue te laten passeren. Ik zal u slechts enkele voorbeelden geven. Nooit eerder waren onze betrekkingen met de Verenigde Staten zo belangrijk en zo hecht als nu. Het hoeft niemand te bevreemden dat er in zo'n geval verschillen van mening ontstaan. Ik noem als voorbeeld de bananenkwestie waarvan de implicaties zich, eerlijk gezegd, niet beperken tot deze lekkere fruitsoort, maar veel verder gaan. Het probleem moet worden opgelost volgens onze regels en deze zijn in het onderhavige geval identiek aan de regels van de Wereldhandelsorganisatie.
Dergelijke kwesties mogen echter onze betrekkingen, die toch in feite een heel andere dimensie hebben, niet vergiftigen. Hierbij denk ik onder meer aan het gebied van de defensie waar wij al tientallen jaren nauw samenwerken met onze Amerikaanse partners. Het is de taak van de Europeanen om deze betrekkingen te verstevigen, in het wederzijds belang van hun eigen identiteit.
Mijn tweede voorbeeld heeft betrekking op onze relaties met Rusland. Dit grote land is ondanks de huidige problemen nog steeds een groot land. Wij hebben de laatste tijd de kwaliteit van de relaties tussen de Unie en Rusland kunnen verbeteren en ik vertrouw erop dat het Duitse voorzitterschap op de ingeslagen weg zal voortgaan.
Geachte afgevaardigden, ik ga eindigen, want voorzitter Fischer heeft een beeld geschetst waar ik volledig achter sta.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat ik met deze zeer korte uiteenzetting voldoende heb aangetoond hoe belangrijk het Duitse voorzitterschap voor de Unie is. Ik wil hier nadrukkelijk opnieuw bevestigen dat de Commissie het voorzitterschap de komende zes maanden met raad en daad zal bijstaan en de taken op zich zal nemen die zij volgens de verdragen en traditiegetrouw dient uit te voeren. Ik ben er zelf zeker van dat als wij in juni aanstaande de balans gaan opmaken, wij zullen vaststellen dat de Unie een nieuwe fase is ingegaan, een voor de eenwording van Europa beslissende fase.
Applaus

Green
Mijnheer de Voorzitter, de heer Görlach zou vandaag als eerste namens mijn fractie het woord hebben moeten voeren. Ik hoor echter dat hij een ongeluk heeft gehad op het ijs buiten dit gebouw en met een hoofdwond in het ziekenhuis is opgenomen. Ik hoop dat het niets ernstigs is. Ook hoop ik dat dit Parlement geen bezwaar heeft tegen de verandering van de sprekerslijst van mijn fractie.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk betreur ik dit voorval waardoor ik als eerste spreker van de socialistische fractie het woord moet voeren ten zeerste, maar anderzijds verheugt het mij dat ik de gelegenheid krijg de nieuwe fungerend voorzitter van de Raad van de Europese Unie namens mijn fractie persoonlijk welkom te heten.
Dit is trouwens niet het enige Duitse voorzitterschap. Duitsland neemt op dit moment maar liefst vijf voorzitterschappen waar: het voorzitterschap van de Raad van Europa, het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie, het voorzitterschap van de G-8, het voorzitterschap van de Schengen-groep en het voorzitterschap van de West-Europese Unie.
Mijnheer de minister van Buitenlandse Zaken, ik hoop van harte dat u in de komende zes maanden over de nodige energie zal beschikken om aan deze talrijke verantwoordelijkheden het hoofd te kunnen bieden. U kunt bij het uitvoeren van uw taken in elk geval rekenen op de steun van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten.
De fungerend voorzitter van de Raad van de Europese Unie heeft gesproken over de beschikbare middelen. Zoals de voorzitter zelf heeft gezegd, wordt de grondslag voor de opbouw van deze Gemeenschap gevormd door het concept van Jean Monnet en Robert Schuman, dat berust op de verwezenlijking van concrete stappen, op economische vooruitgang. Inderdaad hechten wij hier in deze Gemeenschap groot belang aan economische kwesties. Kijkt u maar naar de debatten van gisteren, dan zult u vaststellen dat wij ons de hele dag lang met dit soort problemen hebben beziggehouden. Ik stel mij daarbij de vraag, mijnheer de Voorzitter, of wij niet het risico lopen een louter op cijfers gebaseerde gemeenschap tot stand te brengen, indien wij ons beperken tot de analyse van de financiële middelen. Ik vrees namelijk dat boekhouding de overhand gaat krijgen boven studie van de economische realiteit. Ik zeg dit omdat ik bij een studie van de verhouding tussen middelen en doelstellingen de indruk krijg dat deze Gemeenschap een uitstekende investering is. Onze bijdrage aan de communautaire begroting beloopt iets meer dan 1 % van het BBP. En met deze bijdrage die iets hoger ligt dan 1 % van het BBP zijn wij er in Europa tijdens de afgelopen vijftig jaar in geslaagd een einde te maken aan de oorlogen waarvan zo veel Europeanen het slachtoffer werden. De hele communautaire begroting zou worden opgeslorpt door een enkele dag oorlog tussen twee Europese landen.
Ten tweede moet ik erop wijzen dat wij Europa hebben omgevormd tot een soort eiland van stabiliteit, vooruitgang, vrede en democratie, waar de rest van de wereld ons om benijdt.
Daarom moeten wij mijns inziens in dit debat over de middelen meer aandacht besteden aan de verhouding tussen middelen en doelstellingen, zonder echter meteen afbreuk te doen aan het belang van de boekhoudkundige argumenten. Wij moeten in de eerste plaats nagaan in hoeverre de verschillende lidstaten meer ontvangen van de Gemeenschap dan hun toekomt. Het is immers niet ondenkbaar dat een lidstaat enerzijds een minieme bijdrage levert, maar anderzijds bedragen ontvangt die in geen enkele verhouding staan tot haar investering.
Mijnheer de Voorzitter, het voornaamste probleem waarmee de Europese Unie mijns inziens op dit moment te kampen heeft, is de samenhang. De Unie bevindt zich namelijk in een wereld vol gevaren die gekenmerkt wordt door een verregaande instabiliteit. Er staan ons heel wat uitdagingen te wachten. Onze eerste opdracht is de bestrijding van de werkloosheid, zoals de fungerend voorzitter van de Raad zelf heeft opgemerkt. De vaststelling dat 10 % van onze burgers momenteel geen vergoede beroepsactiviteit uitoefent, is bijzonder zorgwekkend, niet enkel vanuit economisch maar tevens vanuit sociaal oogpunt.
Ik geloof dat het Europa waarnaar wij streven een samenhangend Europa moet zijn, zowel op sociaal als op territoriaal gebied, en dat het in dit verband allerminst aanvaardbaar is dat verschillende snelheden ontstaan in de economische ontwikkeling of in de sociale ontwikkeling. Het Europa dat wij wensen op te bouwen mag volgens mij geen Europa zijn dat enkel de rijken tot nut strekt en de armen aan hun lot overlaat. Dit mag geen Europa zijn van een kleine groep bevoorrechte burgers met een hoge levensstandaard - zoals het geval is in andere belangrijke, moderne en geïndustrialiseerde samenlevingen - maar moet een evenwichtig Europa zijn, niet alleen in sociaal opzicht, maar op elk gebied.
Mijnheer de Voorzitter, de volgende sprekers van mijn fractie zullen dieper ingaan op een aantal van de zojuist door mij genoemde punten en daarom wil ik besluiten met de opmerking dat ik in mijn uiteenzetting de voornaamste aspecten heb genoemd van de koers die de socialistische fractie tijdens het Duitse voorzitterschap zal aanhouden.

Poettering
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de voorzitter van de Raad, dames en heren, het Duitse Raadsvoorzitterschap is op een historische dag van start gegaan: op 1 januari 1999 werd de Europese Monetaire Unie een feit. Dat project werd eerst als hersenschim afgedaan, maar door de vastberadenheid van velen kon het toch worden uitgevoerd. De monetaire unie is het werk van velen. Namens de Fractie van de Europese Volkspartij zou ik bij het begin van het Duitse voorzitterschap dank willen zeggen aan de man die Duitsland door drie voorzitterschappen, in 1983, 1988 en 1994, heeft geleid, aan Helmut Kohl, ex-kanselier van de Duitse Bondsrepubliek en ereburger van Europa.
Applaus
Mijnheer de voorzitter van de Raad, wij wensen dit Duitse voorzitterschap evenveel vastberadenheid, dynamisme en moed toe als Helmut Kohl voor Duitsland en in Europa aan de dag heeft gelegd. Mijnheer de voorzitter van de Raad, wij wensen u toe dat u, door uw woorden en daden, het vertrouwen van onze Europese partners in de Europese politiek van Duitsland niet alleen kunt behouden, maar nog kunt versterken.
Wij vinden het jammer - en dit is geen partijpolitieke kwestie - dat uw realisme ook de indruk heeft gewekt dat het toetredingsproces moet worden vertraagd. U hebt dat vandaag gelukkig zo tot uitdrukking gebracht dat wij daarmee kunnen instemmen, maar toch is die indruk ontstaan. Het is een veeg teken dat de Poolse president Kwasniewski hier op 18 november in het Europees Parlement sprak over een verkeerd signaal dat de Centraal-Europese volkeren zou kunnen ontmoedigen in hun hervormingsproces. Laten wij de Midden-Europese volkeren een hart onder de riem steken. Wij vragen u het toetredingsproces te bespoedigen.
Wij hebben de politieke en morele plicht alles in het werk te stellen om de Midden-Europese volkeren zo snel mogelijk tot de waardegemeenschap van de Europese Unie te kunnen doen toetreden. Ook vertrouwen is daarbij belangrijk. Wat de Duitse politiek de afgelopen zestien jaar en ook daarvoor heeft bereikt, mag nu niet worden teruggedraaid. Dat betekent echter ook dat wij de strategie van het Noord-Atlantisch bondgenootschap niet lichtvaardig op de helling mogen zetten. Ook hier gaat het om het vertrouwen van de Midden-Europese volkeren.
Wij weten uiteraard dat het voor onze eigen bevolking moeilijk is de noodzaak van een snelle toetreding te aanvaarden. In de politiek mogen wij ons echter niet op opiniepeilingen baseren, maar moeten wij doen wat nodig is en de mensen in Europa daarvan proberen te overtuigen.
Applaus
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u hebt gezegd dat u voorstellen voor een institutionele hervorming zult voorleggen. Wij vinden dat goed en verzoeken u het Europees Parlement op voet van gelijkheid met de Commissie bij dat beraad te betrekken. U wilt Agenda 2000 op de top van maart goedkeuren. Wij vinden dat goed en wensen u daarbij veel succes.
U hebt gesproken over de Duitse bijdrage. Iedereen zal zijn steentje moeten bijdragen om tot een billijke oplossing te komen. De nettobijdrage van Duitsland is zeker hoog. Er moeten correcties komen. Met het oog op het debat in Duitsland zou het Raadsvoorzitterschap en zijn vertegenwoordigers er echter ook eens op moeten wijzen dat Duitsland bijvoorbeeld in 1997 een overschot van 81 miljard DM had op zijn handelsbalans met de andere EU-landen. Ook dat is een stuk van de waarheid en ook dat moeten wij de mensen zeggen.
Tekenen van onrust, interrupties
De hoge werkloosheid is ook voor ons een moeilijk probleem. De Europese partners moeten van elkaar leren hoe zij meer werkgelegenheid kunnen scheppen. Wij mogen echter niet de indruk wekken dat wij het probleem kunnen oplossen door het werkgelegenheidsbeleid op de schouders van de Europese Unie te leggen. Als wij het probleem van de werkloosheid niet op nationaal niveau kunnen oplossen, mogen wij daar vervolgens Europa niet de schuld van geven. Europa mag niet de zondebok worden. Wij willen de lidstaten geen alibi verschaffen.
Tenslotte nog een laatste opmerking. Het regeerakkoord in Bonn, dat ook een Europese dimensie heeft, bepaalt dat de regeringspartijen de twee Duitse leden van de volgende Europese Commissie leveren. Wij hopen dat dit niet het laatste woord van de bondsregering zal zijn. Als het Duitse voorbeeld navolging vindt en als de volgende Europese Commissie alleen uit leden van regeringspartijen zal bestaan, zal de Europese Volkspartij die Commissie haar vertrouwen niet kunnen schenken. Wij vragen u daarmee rekening te houden.
Interrupties
Mijnheer de voorzitter van de Raad, wij wensen u tijdens uw voorzitterschap veel succes toe. Uw succes is ook dat van Europa. Wij willen samen vooruitgang boeken om een Europese Unie tot stand te brengen die sterker, democratischer en slagvaardiger is en ook in de 21ste eeuw de vrede en de vrijheid op ons oude, maar zich voortdurend vernieuwende Europese continent kan handhaven.
Applaus

Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Fischer, ik ben het in grote lijnen met uw programma eens. Dit beantwoordt in grote mate aan hetgeen de liberale fractie in het Parlement allang wenst. Ik moet u echter opmerkzaam maken op een tegenstrijdigheid tussen hetgeen u vandaag hebt gezegd en de - ook voor de Europese Unie niet onbelangrijke - indruk die uw bondskanselier in alle debatten in Duitsland en in Europa wekt, namelijk dat alleen de discussie over nettobetalers telt en dat er niets kan gebeuren zolang dat probleem niet is geregeld.
Ik betreur dat, omdat ik denk dat Europa meer is dan een som van nationale belangen. Eerlijk gezegd werkt mij hetgeen uw bondskanselier gisteren nog benadrukte, dat hij namelijk op een zo openhartig mogelijke wijze de Duitse belangen wil verdedigen, enigszins op de zenuwen. Wij verdedigen hier allemaal nationale belangen. Ik vind dat als motto voor een voorzitterschap echter niet gepast. Ik ben dan ook van mening dat wij met het debat over de nettobetalers zeer voorzichtig moeten zijn. Het is overduidelijk dat dit een zeer belangrijk debat is. Ik verzoek u echter die kwestie niet aan het begin, maar aan het einde van ons debat over de hervormingen te behandelen. Eerst moeten wij duidelijkheid scheppen omtrent de noodzakelijke steunstelsels. Daarna moeten wij zien hoeveel geld nodig is en tenslotte moeten wij onderzoeken hoe wij de lasten billijk kunnen verdelen. Mijnheer de voorzitter van de Raad, bij dit laatste debat zult u in de liberalen objectieve en rechtvaardige gesprekspartners vinden.
Wat uw andere opmerkingen betreft, wil ik in het bijzonder uw uitspraken over het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid en over met name de mensenrechten en het constitutioneel bestel van de Europese Unie beklemtonen. Ik wens u daarbij veel succes. Laat u zich in het debat over de nettobetalers echter niet voor de kar spannen van die landen die ons ervan willen overtuigen dat onze toekomst in het zogeheten Europa van de naties ligt.
Applaus

Collins, Gerard
Mijnheer de Voorzitter, de Duitse regering heeft het voorzitterschap van de Europese Unie inmiddels overgenomen en is daarbij een grote uitdaging aangegaan. In het kader van Agenda 2000, waarmee wij ons op de komende uitbreiding van de Europese Unie voorbereiden, worden talloze cruciale Europese beleidsprogramma's opnieuw onder de loep genomen.
Ik ga ervan uit dat de succesvolle start van de euro, waar we onlangs getuige van zijn geweest, de Duitse regering ervan heeft overtuigd dat stabiliteit een noodzakelijke voorwaarde is voor het succes van de Europese beleidsprogramma's. De Europese eenheidsmunt heeft haar succes te danken aan zorgvuldige en evenwichtige planning. 290 miljoen mensen in de elf deelnemende lidstaten zullen daar nu de vruchten van kunnen plukken.
Ik zou er bij de Duitse regering op willen aandringen de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en van de structuurfondsen op een evenwichtige en onpartijdige manier te benaderen, evenals de toekomstige financieringsregeling van de Unie. We moeten alle Europese regeringen en alle Europese instellingen te allen tijde als partners blijven betrekken bij het opstellen van de belangrijkste beleidsprogramma's van de Europese Unie.
Ik zou ten eerste de aandacht willen vestigen op de discussie omtrent de toekomstige financiering van de jaarlijkse begroting van de Europese Unie. Een optie die wat mij betreft niet in aanmerking komt, is de renationalisatie van de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dit is een algemeen beleid dat voor heel de EU geldt. Als we de nationale regeringen gaan dwingen tot 25 % van de landbouwbegroting voor eigen rekening te nemen, zou dat het functioneren van het GLB ongetwijfeld verstoren en versnipperen. De recente BSE-crisis en de ineenstorting van de Russische markt voor landbouwproducten uit de EU hebben talrijke landbouwbedrijven ernstige schade toegebracht, met name in de rundvleessector. Als een deel van het GLB zou worden gerenationaliseerd zou de huidige onzekerheid alleen maar toenemen.
Ten tweede kan er nooit sprake zijn van hervorming van de structuurfondsen van de EU als de financiële steun aan de vier cohesielanden op losse schroeven komt te staan. De Europese structuurfondsen hebben een belangrijke rol gespeeld bij de aanpassing van de minder ontwikkelde en perifere landen aan de totstandkoming van de interne markt en aan de invoering van de Europese eenheidsmunt. Wij in Ierland zijn weliswaar blij met de economische vooruitgang die we de afgelopen jaren hebben geboekt, maar vinden wel dat deze vooruitgang moet worden geconsolideerd. Er moet nog veel worden gedaan voor de verbetering van de vervoersinfrastructuur en de milieubescherming in Ierland en voor de aanpassing aan de Europese normen. Op deze manier kan de Ierse economie een positieve bijdrage leveren aan de groei in de eurozone.
Tenslotte wil ik nog opmerken dat alle perifere landen en regio's binnen de Unie zich in dezelfde situatie bevinden. Het is voor het succes van de euro en de interne markt van essentieel belang dat de vele zinvolle inspanningen die de afgelopen jaren zijn verricht, door middel van een gegarandeerde beschikbaarheid van middelen uit de structuur- en cohesiefondsen worden geconsolideerd totdat deze regio's het Europese gemiddelde hebben bereikt.

Moreau
Mijnheer de voorzitter, democratie, grondrechten van de mens, vrede en multipolaire wereld: dat zijn de thema's die u noemde en waaraan onze fractie veel waarde hecht.
De vorderingen met de euro en de integratie zijn echter niet de middelen, of niet de enige middelen om deze doelstellingen te bereiken. Daarvoor zijn op z'n minst nieuwe, andere richtsnoeren nodig. De tot nu toe gevolgde richtsnoeren hebben, zoals niemand zal kunnen ontkennen, een sociaal en democratisch tekort veroorzaakt. Er kan geen sprake zijn van een voorspoedig en vreedzaam Europa, zolang werkloosheid en armoede blijven groeien.
Tijdens de Top van Pörtschach, waar de werkgelegenheid en de groei als prioriteit zijn gepresenteerd, werd gelukkig een andere toon aangeslagen, waarover wij verheugd zijn. Jammer genoeg heeft dit niet in de besluiten van Wenen zijn beslag gevonden. De komende top van Keulen die door het Duitse voorzitterschap moet worden voorbereid, mag niet opnieuw op een teleurstelling uitlopen. Onze burgers maken zich in de allereerste plaats zorgen om de werkloosheid en deze zorgen worden nog aangewakkerd door de voorziene groeivertraging waarvoor afdoende maatregelen nodig zijn.
Wij zeggen ja tegen het Europees pact voor de werkgelegenheid, maar het moet niet bij mooie woorden blijven. Allereerst moet het veel te strakke keurslijf van het stabiliteitspact worden losgemaakt. Wij moeten de interne vraag als basis voor een gezonde economie behouden. De taken en de bevoegdheden van de Europese Centrale Bank moeten worden herzien, omdat prijsstabiliteit niet het hoogste ideaal van de Europese Unie mag zijn en bankiers niet over een dusdanige macht mogen beschikken dat de democratisch gekozen regeringen geen andere taak rest dan het lenigen van de sociale noden.
Onze fractie heeft tijdens de Top van Wenen 13 voorstellen ingediend die aansluiten bij hetgeen de vakbonden en vakverenigingen hebben voorgesteld. Wij hopen dat het Duitse voorzitterschap er rekening mee zal houden.
Voor de financiële toekomst van de Unie is het mijns inziens absoluut noodzakelijk de strakke boekhoudmentaliteit te laten varen. Europa kan alleen worden gefundeerd op solidariteit en vrijgevigheid en niet op egoïsme en kleinzieligheid. Waarom zou men niet kunnen zoeken naar nieuwe financieringsbronnen, zoals bijvoorbeeld een belasting op kapitaaltransacties, in plaats van de landbouwuitgaven te beperken, waarvan Frankrijk en de zuidelijke landen de tol moeten betalen? Onze fractie is daar in ieder geval tegen.
Tenslotte wil ik nog twee problemen noemen met betrekking tot het buitenlands beleid. Ten eerste wil ik wijzen op de rol van de Raad in het moeizaam verlopende vredesproces in het Midden-Oosten en ten tweede noem ik de betrokkenheid van de Raad bij het welslagen van het vredesplan in de westelijke Sahara. Men oefent druk uit op de Marokkaanse regering om deze ervan te overtuigen de voorstellen van de Verenigde Naties te aanvaarden voor de organisatie van een referendum over rechtvaardige en vrije zelfbeschikking.

Aelvoet
Mijnheer de voorzitter van de Raad, heren voorzitters van de Commissie, Parlement, collega's, u zult het wel geloven als ik zeg dat het voor mijn fractie een bijzondere dag is die tot de geschiedenis met een grotere G van de groene beweging behoort en zelfs een plaats krijgt in het Europese verhaal van vandaag en morgen.
Niet from a jack to a king , maar van een straatcontestant tot minister is op zich een evolutie die tot de verbeelding spreekt. Als nu ook nog de verbeelding aan de macht komt en zich doorzet dan mogen wij gelukkig zijn: Welkom Joschka Fischer! Uw aanwezigheid hier als vertegenwoordiger van de Raad heeft een hoge symboolwaarde. Het is een voorlopig hoogtepunt van de geschiedenis van een generatie die zich in de jaren "68 gelanceerd heeft om een radicale omwenteling van de samenleving in Europa en de wereld op gang te brengen. Daaruit zijn zeer veel bewegingen ontstaan die onder andere aanleiding hebben gegeven tot het ontstaan van de groene stroming in Europa. En hier staan wij nu in de Europese instellingen, uiteraard op een verschillende plaats, om protestkracht, beslissingskracht en sturingskracht te ontwikkelen. Uw lange ervaring behoedt u er natuurlijk voor te verwachten dat wij ons als brave koorknaapjes gaan gedragen die alleen maar de hoogmis van het Duits voorzitterschap gaan bezingen. Het zal water en vuur zijn, zon en stormwind, dat maakt het debat spannend.
De bestrijding van de werkloosheid wordt een centrale bekommernis van het voorzitterschap. Als het lukt de Europese regeringen tot een gemeenschappelijke actie te brengen die gecoördineerd is, kan de massawerkloosheid met succes worden aangepakt. Na de Top van Luxemburg moet absoluut gezorgd worden dat er overtuigende vervolgverhalen komen en geen uitstel van Wenen over Keulen naar Helsinki.
Wij verheugen ons over het Duitse initiatief in een EU-manifest over grondrechten evenals over de inzet voor een internationale strategie ter bestrijding van mensenrechtenschendingen én van hun oorzaken. Over asiel en Schengen zijn wij heel wat minder enthousiast, maar het model van dubbele nationaliteit in het Duits regeerakkoord is innoverend en kan uitstraling krijgen als een nieuw model in en voor Europa. Het is betekenisvol dat collega's van de CDU het nodig vinden dit innoverend initiatief dat politieke rechten geeft aan medeburgers met een petitie-actie te ondergraven. Daarmee wordt inderdaad extreem-rechts gedachtegoed versterkt.
Uiteraard hopen wij dat onder uw voorzitterschap stappen vooruit kunnen worden gezet in de richting van de invoering van een Europese energiebelasting. Dit is aangewezen om de dodelijke arbeidsvernietigende belasting op arbeid te verlaten. Maar onze allergrootste bekommernis gaat effectief naar de toekomst van Agenda 2000. Uiteraard moet de achterhaalde uitgavenstructuur geëvalueerd worden en het landbouwbeleid grondig hervormd. Dat staat buiten kijf.
Het is juist dat ook het Europees Parlement het moeilijk heeft om voor die landbouwhervorming iets coherents uit te werken. Dat merken wij deze week. Maar het hoofdpunt is: hoe wordt het nettobetalersdebat gevoerd? Het is volkomen juist als u zegt dat de verdeling van de lasten herzien moet worden. Maar het zou een regelrechte catastrofe zijn als de Raad het nettobetalersdebat ten koste laat gaan van de financieringsplanning van de uitbreiding. Europa kan niet alles tegelijk willen: én stabiliteit, geen migratiedoorstroming, én een uitbreiding die op de lange baan wordt geschoven en die zo weinig mogelijk kost. Wij wensen u, ondanks deze kritische bedenkingen, een zeer succesvol voorzitterschap en u mag rekenen op onze kritische constructieve samenwerking.
Applaus

Lalumière
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, namens mijn fractie heet ik u en uw voorzitterschap van harte welkom. Uw voorzitterschap is het laatste van ons mandaat en wekt om velerlei redenen hoge verwachtingen. Uw waardevolle en opbouwende toespraak heeft deze verwachtingen zelfs nog versterkt. U wekt verwachtingen omdat Duitsland een groot land is. Duitsland is het meest dichtbevolkte en economisch het machtigste land van Europa. Dat is geen reden om u te overladen met zware lasten en verantwoordelijkheden. Dit is gewoon een feit waar niemand onderuit kan, u niet en wij niet. U wekt verwachtingen, maar ook nieuwsgierigheid. Uw regering en uw meerderheid zijn immers aan de macht gekomen na een langdurige regeringsperiode van kanselier Kohl.
Het is duidelijk dat onze fractie blij is met deze nieuwe linkse meerderheid. Wij hopen dat de sociale problemen, de werkgelegenheid, de sociale rechtvaardigheid en de burgerrechten - ik denk met name ook aan de voorschriften voor het verwerven van de Duitse nationaliteit - meer aandacht zullen krijgen dan voorheen. Wij weten echter ook dat de voormalige kanselier kan bogen op uitstekende Europese prestaties en dat het niet eenvoudig is om de fakkel over te nemen. Wij hebben vertrouwen in u, mijnheer de voorzitter van de Raad. Wij weten dat u persoonlijk zeer bij Europa bent betrokken en hebben met aandacht naar u geluisterd.
Iedereen weet echter dat een beleid wordt beoordeeld op de daden en niet alleen op de mooie woorden. Wij popelen dus van ongeduld om te zien of u in staat zult zijn tijdens de komende raadsvergaderingen een aantal vastgelopen thema's vlot te trekken. Ik denk met name aan het financiële en budgettaire luik van Agenda 2000 en aan de toekomst van de grote beleidsvormen van de Unie, zoals het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ik denk ook aan de institutionele hervorming van de Unie die, zoals u reeds zei, onontbeerlijk is voor het welslagen van de toekomstige uitbreiding. Hiertoe hebben wij ons allemaal verbonden en deze moet in weerwil van de talrijke problemen worden verwezenlijkt.
Staat u mij toe even terug te komen op het financiële luik van Agenda 2000. Wij weten welke problemen dit in Duitsland veroorzaakt. De Duitse publieke opinie geeft steeds vaker blijk van ongenoegen over de in haar ogen buitensporige belasting. Dit heeft onlangs zelfs geleid tot kritiek van de Duitse pers op de Commissie. De Commissie werd beschuldigd van verspilling, wanbeheer en zelfs fraude en malversaties. Steeds vaker wordt van alles een grote kluwen gemaakt. Gerechtvaardigde verwijten en valse beschuldigingen worden op één hoop gegooid. Ik vrees dat dit alles zal leiden tot een vermindering van Duitslands betrokkenheid en een aantasting van de geest van solidariteit met de probleemgebieden in de Unie, met de ontwikkelingslanden en de landen van Midden- en Oost-Europa.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, uw woorden van zojuist hebben ons gerustgesteld. Zorgt u er echter voor dat Duitsland het imago bewaart dat het sinds de Tweede Wereldoorlog heeft gehad, het imago van een efficiënt, machtig, rijk en solidair land.
Applaus vanuit sommige banken

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de heer Fischer heeft ons zojuist het beeld geschetst van een volledig geïntegreerd Europa waarin geen landen meer bestaan, maar alleen nog maar regio's en alle belangrijke besluiten met meerderheid van stemmen worden genomen. Voor ons is dit geïntegreerde Europa een grote vergissing. Door de landen als landen ondergeschikt te maken, maakt men de ziel van Europa kapot. Mijn fractie heeft een alternatief voorstel gedaan, een meer democratisch voorstel. Het Duitse voorzitterschap heeft zich voor de komende tijd als hoogste prioriteit gesteld op 25 maart een besluit te kunnen nemen over het nieuwe financiële kader de Unie. Dit kader zal niet alleen een stempel drukken op de uitbreiding, maar ook duidelijk weergeven welk Europa ons in de komende jaren voor ogen staat.
Wat de ontvangsten betreft, zijn wij van mening dat het idee van een bijdrage per lidstaat, evenredig aan het BNP, de enige echt eenvoudige, doorzichtige en rationele oplossing is. Het is vooral de enige oplossing waarin duidelijk de aard van de Unie naar voren komt. De unie is een vereniging van landen die van haar leden jaarlijks een bijdrage ontvangt. Bovendien is dit de enige oplossing waarmee de landen hun uitgaven kunnen beheersen. Als wij andere, minder beheersbare vormen van bijdragen accepteren, zoals bijvoorbeeld een Europese belastingheffing, steken wij bij voorbaat de kop in het zand voor toekomstige financiële ontsporingen.
Wat de uitgaven betreft stemmen wij in met de vaststelling van een algemene bovengrens voor de lopende uitgaven, hetgeen inhoudt dat in de loop van de tijd de uitgaven in reële termen zullen teruglopen. Een deel van de Europese financiële middelen bestaat momenteel uit nutteloze uitgaven, een andere deel wordt verspild en met weer een ander deel wordt gefraudeerd. Om de rest te behouden is een strikter en eerlijker beheer nodig en dat bereiken we nooit als we geen paal en perk stellen aan de uitgaven. Onze fractie heeft altijd haar twijfels uitgesproken over met name de doelmatigheid van de structuurfondsen in hun huidige omvang en daar moet men dan ook rigoureus in gaan snoeien.
De financiële middelen van Europa zullen tenslotte in de komende jaren gebukt gaan onder een groot gebrek aan samenhang. Door de gemeenschappelijke munt wordt de van de marktmechanismen uitgaande, automatische onderlinge aanpassing van de staatshuishoudingen tenietgedaan. De nationale economie zal onvermijdelijk op lange termijn worden vervangen door een van Brussel uitgaande, financiële herverdeling. Een belastingtechnisch voordelig aanpassingssysteem wordt dan vervangen door een belastingtechnisch duur systeem. Het is hoog tijd dat de regeringen met de waarheid voor de dag komen en hun burgers vertellen dat deze keuze de communautaire begroting uit de pan zal doen rijzen.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Santer, mijnheer de voorzitter van de Raad, eindelijk staan de zaken nu op een rijtje! Nu hebben wij een gemeenschappelijke munt, zoals Duitsland wilde, nu hebben wij een centrale bank in Frankfurt met van de Bundesbank afkomstige topmanagers, nu hebben wij een door Duitsland ingegeven buitenlands beleid in de Balkan en een opening naar het Oosten waarvan vooral Duitsland de geopolitieke vruchten zal plukken. Het is niet meer dan normaal dat het recht zich schikt naar de feiten en Europa wordt voorgezeten door Duitsland.
Tijdens uw voorzitterschap zal dus worden gesproken over werkgelegenheid, GLB en natuurlijk over de financiën van de Europese Unie die Duitsland zo na aan het hart liggen. Daar wringt echter de schoen, in de financiën! We weten allen hoe de vork in de steel zit: er zijn landen die aan Europa verdienen - dat zijn de cohesielanden waar men per jaar 300 of zelfs 600 euro per inwoner krijgt - en er zijn landen als Nederland en uw land, Duitsland, die aan het kortste eind trekken. Als Fransman begrijp ik u heel goed, want ook wij hebben enorme bedragen - zelfs 4 miljard euro per jaar - verloren, net zo veel als de supersnelle treinverbinding Parijs-Bordeaux ons in een jaar aan investeringen kost. Ik weet echter maar al te goed dat Europa gebaseerd moet zijn op solidariteit. De heer Cohn-Bendit geeft daar zelfs een praktisch bewijs van: hij is zelfs solidair met terroristen en is er zelf een.
Desalniettemin worden de huidige verschillen almaar groter en is de situatie ten hemel schreiend. Hoe kunnen wij de 6 miljoen Franse werklozen uitleggen dat zij zich moeten opofferen voor de Ieren, alhoewel de Ieren naar verhouding veel minder werkloosheid hebben? Hoe kunnen wij de armen en de mannen en vrouwen die het slachtoffer zijn van de begrotingsdiscipline uitleggen dat zij solidair moeten zijn en dus nog armer moeten worden? Door de kosten van de uitbreiding naar het oosten zal de armoede sowieso drastisch toenemen.
Ik weet dat er een compromis moet worden gevonden. U zult daar uw best voor doen, met renationalisering van het GLB en vaststelling van een bovengrens voor de uitgaven. Misschien kan uw voorzitterschap nog wat licht in het duister brengen, want waren de laatste woorden van Goethe niet: ?licht, licht" ? Meer licht betekent met de waarheid voor de dag komen. De limiet van 1, 27 % van het BNP zal niet worden gerespecteerd. Met de waarheid is trouwens al de heer Santer in alle oprechtheid voor de dag gekomen. Hij zei immers dat werd nagedacht over communautaire vennootschapsbelasting, communautaire inkomstenbelasting en milieubelasting, weliswaar het toppunt van belastingidiotie, maar, och, waarom ook niet?
Dat is de waarheid: Europa betekent kosten en kosten betekenen meer belastingen.

Anastassopoulos
Mijnheer de Voorzitter, op de drempel van de 21ste eeuw is het de taak van dit nieuwe Duitse voorzitterschap om de onopgeloste problemen uit het verleden, de zorgen van het heden en de uitdagingen van de toekomst het hoofd te bieden.
De wereld zit in een stroomversnelling, de onderlinge afhankelijkheid wordt steeds groter, maar de Europese burgers zijn ongerust. Zij maken zich zorgen om de vrede, de werkgelegenheid, de veiligheid, de Europese Unie. Zij worden de Europese Unie nog steeds gewaar als iets dat ver weg is. Het succes van de euro is niet voldoende om hen gerust te stellen. De politieke unie moet inderdaad onze kompas zijn, maar misschien hebben wij een politieke, federale euro nodig om ooit zover te komen.
Hoe denkt het Duits voorzitterschap deze problemen bij de horens te vatten? Wij hebben vandaag een fantastische redevoering gehoord. Deze was doorspekt met goed geformuleerde slogans, verklaringen over de vier belangrijkste politieke gebieden en nieuwe initiatieven. Maar waar bleef de inhoud? Wij zijn echt niet behept met vooroordelen, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, maar het is onze plicht u duidelijk te maken dat voor grote problemen grote beleidsvormen en middelen noodzakelijk zijn. Met mooie verklaringen komt men niet ver.
In theorie lijkt een werkgelegenheidspact een goed idee te zijn. Is een dergelijk pact echter voldoende om de werkloosheid en met name de werkloosheid van jongeren en vrouwen echt te beperken? De werkloosheid is de laatste tijd inderdaad wat teruggelopen, maar is desalniettemin nog steeds een regelrechte plaag voor Europa. Daarom hebben wij grote twijfels ten aanzien van een dergelijk pact. Wij willen echter niet dat de Europese Unie de zondebok wordt voor dit reusachtige probleem.
De Europese Unie zou inderdaad dichter bij de burgers kunnen komen, indien het Duits voorzitterschap met iedereen een echte, eerlijke dialoog, een dialoog zonder dubbelzinnigheden en schijnheilige standpunten zou beginnen. Dat zou beter zijn dan initiatieven en manifesten aan te kondigen. Ik maak alleen een uitzondering voor het Europese handvest van de grondrechten. Daar moet men vóór zijn. Men kan niet Europa enerzijds openstellen en anderzijds beroven van een deel van zijn reeds schamele middelen, uitgaven en bijdragen.
Is dat het grote probleem waar enkele regeringen en met name de Duitse regering zo angstvallig een oplossing voor proberen te vinden? Ja, zegt men dan, maar Duitsland betaalt niet minder dan 60 % van de communautaire begroting. Dat betwisten wij absoluut niet. Alleen heeft noch Duitsland, noch de Commissie ons ooit uitgelegd wat Duitsland terugkrijgt voor deze bijdragen. De voordelen daarvan kunnen macro-economisch worden berekend en als wij een dergelijke berekening krijgen, weten wij allen waar wij aan toe zijn. Dan kunnen wij het probleem van de eerlijke lastenverdeling open en eerlijk bespreken. Renationalisatie van het gemeenschappelijk landbouwbeleid kan natuurlijk geen oplossing zijn. Dat zou geen stap vooruit maar achteruit zijn.
Hetzelfde kan worden gezegd van de uitbreiding met de Midden- en Oost-Europese landen en Cyprus. Cyprus werd onlangs gedwongen een voor hem zeer pijnlijk bewijs te geven van zijn bereidheid om het uitbreidingsproces te vergemakkelijken. Hoe kan men nu enerzijds zeggen dat men alles in het werk wil stellen voor een snelle verwezenlijking van de uitbreiding en anderzijds een poging doen om de daarvoor noodzakelijke middelen te beperken? Het programma dat wij vandaag gepresenteerd hebben gekregen, behelst nog talrijke andere tegenspraken. Aan dit programma was trouwens het een en ander voorafgegaan waardoor veel verwarring was ontstaan.
Ondanks onze politieke meningsverschillen zijn wij bereid met het Duitse voorzitterschap samen te werken. Wij willen ons gemeenschappelijk inzetten voor Europa. Wij willen de voorbereidingen treffen die noodzakelijk zijn om de instellingen aan te passen aan de nieuwe omstandigheden. Wij willen dat er eindelijk een begin wordt gemaakt met een gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid. De Europese verkiezingen van juni staan voor de deur. Moet het Duits voorzitterschap niet eindelijk het voorstel van het Europees Parlement tot invoering van een gemeenschappelijk kiesstelsel overnemen? Daar heeft de heer Fischer vandaag met geen woord over gerept.
Wij hopen van ganser harte, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat uw werk met succes zal worden bekroond. Wij moeten u echter waarschuwen. Na het aanvankelijk gebrek aan duidelijkheid en eensgezindheid zijn heel wat Europeanen met heimwee gaan terugdenken aan oud-kanselier Kohl. Past u derhalve op met uw beleid, als u tenminste wilt voorkomen dat de nostalgici van de heer Kohl nog talrijker worden!

Fischer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, men heeft mij gevraagd nogmaals het woord te voeren, maar niet om te antwoorden. Alhoewel ik als parlementslid het liefste zou opspringen om onmiddellijk te reageren op de vele opmerkingen die ik hier heb gehoord, zal ik met antwoorden wachten tot het einde van het debat. Men heeft mij gevraagd als vertegenwoordiger van het voorzitterschap iets over Kosovo te zeggen.
Ik ga uit van de huidige situatie. De huidige ontwikkelingen baren ons inderdaad hele grote zorgen. Niet alleen had er In Kosovo allang een politieke overgangsregeling gevonden moeten zijn, maar ook van kracht moeten zijn geworden, overeenkomstig het akkoord tussen de heer Holbrooke en de regering in Belgrado. Dat akkoord is voor de toekomstige ontwikkelingen in Kosovo zeer belangrijk. Zonder deze overgangsregeling wordt het immers uiterst moeilijk tot eerst een duurzaam proces van niet-oorlog en dan een duurzaam proces van vreedzame consensus en vrede te komen.
De militaire confrontatie escaleert: er zijn ontvoeringen, aanslagen en moorden. Ik hoop dat voor de zeer gespannen situatie van gisteren vandaag een oplossing kan worden gevonden. Dat is alleen mogelijk door onderhandelingen. De Bondsrepubliek Duitsland spant zich daar samen met haar partners voor in. Wij doen mee aan het civiele toezicht op het conflict in het kader van de OVSE en aan het ongewapend, militair toezicht op het luchtruim dat deel uitmaakt van niet alleen het algemene toezicht, maar ook het akkoord tussen Holbrooke en de regering in Belgrado en van de extraction force . De extraction force is er niet om het toezicht in het kader van de OVSE uit te voeren. Dit is een troepenmacht die de ongewapende civiele medewerkers van de OVSE alleen in geval van nood te hulp moet komen.
Wij moeten een akkoord zien te bewerkstelligen waarmee een vreedzame ontwikkeling mogelijk wordt. De dreigementen van de NAVO hadden tot doel een humanitaire catastrofe onder de Albanese burgers in Kosovo af te wenden. Dat is ons weliswaar gelukt, maar nu moeten wij politieke vorderingen maken en dat is uiterst moeilijk. De Albanezen slagen er bijvoorbeeld niet in een gemeenschappelijke onderhandelingsdelegatie te vormen. Dat is nochtans zeer belangrijk. Ook de onenigheid tussen de betrokken partijen over de te volgen strategie is een grote moeilijkheid. De Albanese zijde wil onafhankelijkheid, het Westers bondgenootschap wil die onafhankelijkheid welbewust niet. Ook Belgrado wil geen onafhankelijkheid, maar de manier waarop men met de meerderheid in Kosovo omgaat, met de zware schendingen van de mensen- en minderheidsrechten, kan echt niet door de beugel. De onduidelijke opzet van het Westers bondgenootschap maakt de situatie nog ingewikkelder.
Toch zie ik geen enkel aanvaardbaar alternatief voor een stabiliseringsstrategie. Deze moet uitgaan van de naleving van het tussen Holbrooke en Belgrado gesloten akkoord. Nu de heer Hill er met zijn pendeldiplomatie helaas niet in is geslaagd de driejarige politieke overgangsregeling voor Kerstmis van start te laten gaan - zoals nochtans in het akkoord was afgesproken - zullen wij nu in het kader van de contactgroep krachtiger moeten optreden. Staat u mij toe en passant op te merken dat die politieke overgangsregeling belangrijk is omdat wij in Kosovo een civiele, gelegitimeerde autoriteit nodig hebben. Zonder een dergelijke autoriteit, dat wil zeggen zonder een regionaal parlement, zonder een uitvoerende en rechterlijke macht, zonder politie en justitie, is een duurzaam vredesproces in Kosovo onmogelijk. Daarom is het zo belangrijk dat het politieke akkoord wordt uitgevoerd.
Ik zou van dit debat gebruik willen maken om een oproep te doen aan alle betrokkenen, ook aan Albanese kant. Ik hoop dat zij de kans van dit proces niet zullen missen en vooral geen geweld meer zullen gebruiken. Geweld lost de problemen in Kosovo niet op, maar veroorzaakt wel veel leed. Wij proberen nu vorderingen te maken met de contactgroep. Dat is allesbehalve eenvoudig. Na de ontvoering van de Servische soldaten moeten wij een militaire confrontatie zien te voorkomen en ik hoop echt dat ons dat met een akkoord zal lukken.
Afsluitend wil ik nogmaals onderstrepen dat het politieke akkoord zeer belangrijk is. Daar draait alles om. Wij mogen niet vergeten dat Kosovo een deel is van Europa. Dat wil ik hier in het Europees Parlement nadrukkelijk zeggen. De problemen ginds zijn onze problemen en daarom zal de politieke oplossing van dit conflict - waarbij veel meer op het spel staat dan alleen Kosovo - voor de ontwikkeling van een Europees buitenlands beleid, voor een Europese identiteit op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid, veel meer betekenen dan alle resoluties, intentieverklaringen en toespraken bij elkaar. Daarom zullen wij, als voorzitterschap en als lid van de contactgroep, alles doen wat in ons vermogen ligt om van dit proces een succes te maken. Maar nogmaals: het zal allesbehalve eenvoudig zijn!
Applaus

Hänsch
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, over Kosovo zijn er in het verleden veel meningsverschillen en conflicten geweest tussen de Raad en het Parlement. Dat zal in de toekomst niet anders zijn. Bij het probleem-Kosovo en de mogelijkheden voor oplossing van het conflict, en die oplossing mag niet uitblijven, staat het Europees Parlement aan uw kant. Daar kunt u op rekenen!
Applaus
Dan kom ik nu terug op Agenda 2000. Ik ben blij dat u hier niet met de boekhouding voor de komende zes maanden bent komen aandraven, maar de besluiten die onder het Duitse voorzitterschap van de Raad zullen worden genomen in een breder perspectief, in het perspectief van de ontwikkeling van de Europese Unie hebt geplaatst. Agenda 2000 is een allesomvattend pakket en u hebt aangedrongen op de naleving van het tijdschema. Evenals de meerderheid van het Europees Parlement - daar ben ik van overtuigd - wil ook mijn fractie dat het tijdsschema voor de goedkeuring van Agenda 2000 wordt nageleefd.
Wij hebben ons daarop voorbereid en kunnen in april of mei de nodige besluiten nemen. Alleen moet ook de Raad klaar zijn voor dit debat. Wat u op de top in maart zult voorleggen, moet immers grotendeels ook door het Europees Parlement worden goedgekeurd. De Raad doet er derhalve goed aan vooraf, en niet achteraf, met het Europees Parlement te overleggen, want anders dreigt het tot een confrontatie te komen.
Ten tweede beschouwen wij Agenda 2000 als een geheel. Ik vind het door de Commissie voorgestelde compromis goed. Dit is flexibel maar op sommige punten misschien wel voor verbetering vatbaar. Dit pakket kan echter niet door iets anders worden vervangen. Dat moet voor het Parlement en de lidstaten het uitgangspunt zijn voor een akkoord.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, staat u mij toe iets te zeggen met het oog op de discussies in onze lidstaten en onder andere met het oog op het binnenlands beleid in ons eigen land. Ik richt mij ook tot de collega's die telkens weer solidariteit eisen van de Bondsrepubliek Duitsland. Men kan niet enerzijds vragen om hervorming van het landbouwbeleid en anderzijds in eigen land zeggen dat in het landbouwbeleid alles bij het oude blijft.
Applaus
Men kan niet enerzijds vragen om hervorming van de structuurfondsen en bestrijding van de werkloosheid en anderzijds eisen dat allen die tot nu toe van de structuurfondsen hebben geprofiteerd - en dat is 51 % van de bevolking - daarmee moeten kunnen doorgaan. Ook dat kan niet. Men kan niet enerzijds zeggen dat het financiële kader in acht moet worden genomen en anderzijds eisen dat voor de uitbreiding van de Europese Unie naar het oosten meer wordt uitgegeven.
Men kan niet en de partners in de Europese Unie warm willen maken voor de uitbreiding naar het oosten en tegelijkertijd billijke bijdragen en zelfs een substantiële vermindering van de nettobijdragen aan de Europese Unie eisen. Tijdens de komende onderhandelingen kan tot maart nog veel worden bereikt. Dat zal ook nodig zijn. Een ding kan men in Brussel echter niet: de fundamentele rekenregels van de Gemeenschap buiten werking stellen. Dat kan zelfs niet iemand die gewoon is met fundamentalisten om te gaan. Wij willen het hele pakket in april of mei goedkeuren. Mijnheer de voorzitter van de Raad, daarmee zijn wij het enige Parlement dat er niet voor terugschrikt om nog voor de verkiezingen alle moeilijke knopen in verband met Agenda 2000 door te hakken. Wij zouden graag hebben dat onze moed werd gehonoreerd. Helpt u ons daar een beetje mee!
Wij hebben de hervormingen van Agenda 2000 ook nodig met het oog op de financiële vooruitzichten, om de Europese Unie voor te bereiden op de uitbreiding naar het oosten. Dat is echter niet de enige reden voor hervorming, begrijpt u mij niet verkeerd! De Unie moet hoe dan ook worden hervormd, maar wij hebben de hervorming ook nodig om de Unie voor te bereiden op de uitbreiding. Dat wordt na de invoering van de euro onze grote historische opdracht.
Agenda 2000 is maar een deel van de hervorming. Ik ben erg blij dat u ook gewezen hebt op de institutionele hervormingen, die samen met Agenda 2000 de Unie klaar moeten maken voor de uitbreiding en dat u daarvoor een allesomvattend concept hebt geschetst. Ik wil nu kort iets over die institutionele hervorming zeggen.
Men moet niet denken dat minder Europa synoniem is met een Europa dichter bij de burger. Het tegendeel is waar. Een unie die in staat is de dingen te doen die de burgers van haar verwachten, staat dichter bij de mensen dan alle mogelijke verklaringen van ministers van Buitenlandse Zaken of subsidiariteitsverklaringen in onze lidstaten. Hoe solider de Unie is, hoe flexibeler haar besluiten en instellingen kunnen zijn.
Hoe sterker de instellingen van de Unie zijn, hoe sterker ook haar democratische grondslag moet zijn. Ik zeg dat ook met het oog op het debat dat wij deze week nog moeten voeren. Hoe geloofwaardiger de instellingen zijn, hoe efficiënter ze op Europees niveau zijn.
Het is waar dat wij in de laatste veertig jaar Europa hebben opgebouwd om herhaling van het verleden te voorkomen. Dat was goed, dat hoorde zo en daar moeten wij mee doorgaan. In een duizendjarige Europese geschiedenis van oorlogen is vijftig jaar vrede in het grootste deel van Europa echter een zeer korte tijd. Wij hebben geen enkele garantie dat dit altijd zo zal blijven. Daarom moeten wij ons dagelijks, telkens weer opnieuw inspannen voor evenwichtige belangenbehartiging, goede verstandhouding, gemeenschappelijke instellingen en gemeenschappelijke besluiten in de Europese Unie. Dat is een moeilijk proces.
Ik zou graag hebben dat niet altijd alleen de parlementariërs en de leden van het Europees Parlement, maar ook de regeringen in de lidstaten het Europese beleid dat zij door de week in Brussel vaststellen, thuis verdedigen en dan niet alleen op zondag, maar ook tijdens gewone weekdagen. In onze lidstaten zijn er ministers - ik heb het nu niet over u persoonlijk, mijnheer de voorzitter van de Raad, maar dit moet in het kader van een dergelijk debat ook eens gezegd kunnen worden - die van maandag tot vrijdag in Brussel allerlei regels, verordeningen en richtlijnen vaststellen en op zaterdag en zondag thuis verkondigen dat Brussel weer onzin heeft verkocht. Dat moet ophouden.
Applaus
Zo kan het niet verder. Zo maakt u de bevolking onzeker over Europa. Dat geldt voor de regeringen van alle lidstaten, ongeacht politieke kleur, laat dat duidelijk zijn.
De eenmaking van Europa is niet meer in eerste instantie belangrijk om een herhaling van het verleden te voorkomen, maar om opgewassen te zijn tegen de taken van de toekomst. Wat moet er dus gebeuren? Niet alleen moeten wij van de euro een succes maken, maar wij moeten ook een oplossing vinden voor de vraagstukken in verband met de gevolgen, de lasten en de risico's van de invoering van de gemeenschappelijke munt voor de hele Europese Unie. Daarom hebben wij een basisdocument, een handvest van grondrechten nodig. Ik wil graag dat het Europees Parlement bij de opstelling van die grondrechten een hoofdrol speelt. Dat is een taak voor het nieuwe Parlement na de verkiezingen.
In de tweede plaats - de gedachte bestaat, wij moeten ze alleen nog formuleren en verduidelijken - moet Europa zorgen voor een evenwicht tussen het absoluut noodzakelijk economische prestatievermogen en sociale rechtvaardigheid. Deze sociale rechtvaardigheid mag niet enkel een sociaal aanhangsel zijn, maar moet de grondslag zijn voor ons economische prestatievermogen. Dat evenwicht wordt telkens weer op de helling gezet en moet dus telkens weer opnieuw worden gevonden. Hetzelfde geldt voor het evenwicht tussen de vrijheid van de naar waarheid en rechtvaardigheid zoekende mens en zijn verantwoordelijkheid voor de samenleving. In dit evenwicht ligt echter de essentie van Europa. Dat is het fundament waarop wij voortbouwen, waarop wij een slagvaardige Europese Unie kunnen bouwen, een unie waarvoor een rol in de wereld is weggelegd. Europa moet deze rol spelen om haar principes, haar grote traditie op het gebied van de mensenrechten en de sociale rechten in de wereld uit te dragen en te verwezenlijken. Dat Europa zal niet alleen het verstand, maar ook het hart van de mensen weten te winnen. Mijnheer de voorzitter van de Raad, helpt u ons dat doel te bereiken.
Applaus

Galeote Quecedo
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, niemand kan ontkennen dat het Duitse voorzitterschap een bijzonder moeilijke taak te beurt valt. Ik hoop en ik wens dat wij erin zullen slagen het met de motie van afkeuring aan de orde gestelde probleem op passende wijze op te lossen. Ik zeg dit in alle oprechtheid, want niemand heeft er baat bij dat de zaken uit de hand lopen en zeker het fungerend voorzitterschap niet, vermoed ik.
In de eerste plaats zou ik willen onderstrepen dat ik geen moeite heb de prioriteiten die de heer Fischer hier vanochtend heeft uiteengezet te onderschrijven. Wij hebben met name meer werkgelegenheid nodig, zeker nu Europa op wereldvlak moet concurreren. Er dient extra aandacht te worden besteed aan het coördinatieproces van de beleidslijnen inzake werkgelegenheid waarmee in Luxemburg een aanvang is gemaakt, alsmede aan de tenuitvoerlegging van een actief werkgelegenheidsbeleid op Europees niveau. U had het over een Europees werkgelegenheidspact.
Wat de versterking van de buitenlandse betrekkingen van de Unie betreft, verlenen wij onze onvoorwaardelijke steun aan de prioriteiten die u hier vanmorgen heeft uiteengezet voor de politieke unie en voor eveneens de toetreding van de landen uit Midden- en Oost-Europa en Cyprus.
Wat de landen buiten Europa betreft, zou ik willen wijzen op het uitzonderlijke belang van de samenwerkingsprocessen met de mediterrane landen en de landen in Latijns Amerika. Voor de komende maanden staan enkele belangrijke gebeurtenissen op stapel.
Wat Agenda 2000 betreft, steunen wij uw pogingen om de onderhandelingen nog dit halfjaar af te ronden. Hopelijk zal ons dat lukken. Daarbij mag u echter, als u kans van slagen wilt hebben, een aantal principes niet uit het oog verliezen. In de eerste plaats moeten alle lidstaten financieel bijdragen aan de uitbreiding en de daaruit voortvloeiende onkosten. Ten tweede dient de Unie genoeg financiële middelen te blijven houden voor haar eigen beleidsvormen, hetgeen inhoudt dat de financiële steun voor de samenhang gegarandeerd moet blijven. Ten derde moeten wij een inkomstensysteem tot stand zien te brengen dat de financiële mogelijkheden van de verschillende lidstaten beter weergeeft. Ten vierde mag onder geen beding willekeurig in de uitgaven worden gesnoeid. Ten vijfde mag men niet vergeten dat de onderhandelingen over Agenda 2000 aan een voorwaarde zijn onderworpen, namelijk de eerbiediging van de bepalingen van het Verdrag. Ik raad u aan voor de reële convergentie te kiezen, mijnheer Fischer. Dat is voor Europa een uitstekende investering. Ik waardeer de toon en de evenwichtige formulering van uw woorden en wens u veel geluk en veel succes.

Cars
Mijnheer de Voorzitter, de winter heeft in Europa zijn intrede gedaan, maar nergens komt de kou harder aan dan bij de tienduizenden of misschien wel honderdduizenden Kosovaren die de bergen in gevlucht zijn uit angst voor de handlangers van Milosevic. De vluchtelingen die uit de bergen zijn teruggekeerd, hebben hun huizen vaak platgebrand en met vergiftigde waterputten teruggevonden. Bovendien is er reden om aan te nemen dat de gevechten in Kosovo met het naderen van het voorjaar heviger zullen worden. Laten wij in dat verband niet vergeten wat de oorzaak van de ontstane situatie is. De oorzaak is dat de Serviërs tien jaar lang de Kosovaren - 90 % van de bevolking van Kosovo - hebben onderdrukt.
Europa zweeg, zolang de Kosovaren protesteerden met louter vreedzame middelen. Nu verlangen wij dat zij onder een voortdurende Servische heerschappij vrede aanvaarden. Volgens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij mogen bij de vredesonderhandelingen die er moeten komen, geen voorwaarden vooraf worden gesteld. Wij zouden graag zien dat er snel een wapenstilstand kwam, maar wij willen niet voorschrijven welke gevolgen een uiteindelijke oplossing van het conflict moet hebben voor de toekomst van Kosovo en de Kosovaren.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, allereerst wil ik u gelukwensen met uw benoeming en de algemene lijnen van uw programma. Ik ben het in grote mate daarmee eens. Ik hoop dat u snel aan de slag gaat en vorderingen zult maken.
Mijnheer de minister, het Europa van gisteren, het Europa van het nationalisme, de verdeeldheid en de achterstand beperkt zich geografisch niet tot een bepaald gebied. Dit Europa tref je niet enkel in bepaalde landen aan. Dit Europa zit overal, in het hoofd van de mensen, in de politieke praktijk van Europa en de Europese Unie. Als wij dit Europa willen wegwerken moeten wij daar de politieke strijd beginnen. Het Europa van morgen, het Europa van de integratie, zoals u dat terecht noemde, moet voor alle burgers, voor alle landen worden opengesteld. Dit Europa moet alle burgers, alle landen en alle volkeren in Europa perspectieven bieden.
Wij spreken nu over Kosovo en de Balkan in het algemeen. Neemt u mij niet kwalijk als ik zeg dat het Europa van morgen de landen en de volkeren in dit gebied geen enkel perspectief biedt. Voor hen wordt geen plaats vrij gemaakt, voor hen wordt geen voorstel gedaan. Dit stuk Europa komt niet in aanmerking voor uitbreiding, nu niet en in de verre toekomst niet. Het ontbreken van dit gebied is een stuk Europa van gisteren, mijnheer de fungerend voorzitter en ik verzoek u daar eens over na te denken.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Behalve uzelf lijkt er vrijwel geen enkel lid van de Europese Volkspartij aanwezig te zijn in deze vergaderzaal. Wordt dit debat misschien geboycot door de christen-democraten?

De Voorzitter
Mijnheer Corbett, er hebben reeds heel wat leden van de Europese Volkspartij deelgenomen aan het debat. Ik begrijp dus niet hoe u tot die conclusie komt.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, de christen-democratische fractie pleegt op dit ogenblik overleg omdat ze met het gedrag van twee sociaal-democratische leden van de Commissie nog niet in het reine is gekomen.
Gelach

Hänsch
Mijnheer de Voorzitter, mag ik uit de aanwezigheid van heer Brok hier concluderen dat hij het met het gedrag van de twee sociaal-democratische commissarissen wel eens is?
Gelach

De Voorzitter
Collega's, ik sta altijd open voor dit soort debatten, maar ze moeten niet te lang duren.

Cohn-Bendit
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik zou eerst kort iets over onze eigen instelling willen zeggen. Of de Fractie van de Europese Volkspartij hier door twee of drie leden is vertegenwoordigd en wij hier met zijn tienen zitten, doet er niet toe. Als de mensen de beelden van dit belangrijke debat zien, zullen zij, welk excuus wij ook aanvoeren, op het Europees Parlement beslist kritiek leveren. Wij zijn er altijd als de kippen bij om de Commissie of anderen te hekelen, maar zouden ook ons eigen gedrag tijdens plenaire vergaderingen eens kritisch moeten bekijken. Dat was mijn opmerking vooraf. Overigens zou de heer Poettering, die altijd zo slim formuleert, ook de namen Schmidhuber en Bangemann als voorbeeld kunnen noemen voor hoe de Commissie er vroeger al eens uit heeft gezien. Ik vind het ongelooflijk dat, juist nu zoveel over de toekomst van Europa wordt gesproken, hier zo weinig leden van de Fractie van de Europese Volkspartij en andere fracties aanwezig zijn. Dat is echter hun probleem, niet het mijne.
Ik zou de fungerend voorzitter van de Raad drie kleine aanbevelingen willen doen om van het Duitse voorzitterschap het succes te maken dat hij ervan wil maken. In de eerste plaats is het debat over het einddoel zeer belangrijk. Daarover zou ook een maatschappelijk debat op gang moeten worden gebracht. De Europese Unie bestaat echter al en kan niet wachten op de uitkomst van dat debat. Daarom moet in Keulen worden afgesproken dat in 2001, wanneer een nieuwe intergouvernementele conferentie plaatsvindt, ook een EU-handvest van grondrechten zal worden goedgekeurd. Van een nieuwe intergouvernementele conferentie zonder handvest van grondrechten kan geen sprake zijn. Europa's openstelling zou daardoor onmogelijk worden en onzichtbaar blijven.
In de tweede plaats vind ik het gevaarlijk dat het Duitse voorzitterschap, om welke reden dan ook, niets over het Middellandse-Zeebeleid zegt. In Europa vrezen sommigen immers - wellicht ten onrechte - dat Europa en Duitsland zich nog alleen naar het oosten zullen richten en de problemen van het zuiden zullen vergeten. Daarom vind ik het belangrijk dat wij in onze betrekkingen met het zuiden en meer bepaald met het Middellandse-Zeegebied, ook de kwestie van de mensenrechten telkens weer in het middelpunt plaatsen van onze gesprekken met bijvoorbeeld partners zoals Algerije. Het gaat niet alleen om de bestrijding van het terrorisme, maar ook om de mensenrechten en de manier waarop een land het terrorisme bestrijdt. Dat is de toekomst van de democratie en dat zouden wij ook met onze partners in het Middellandse-Zeegebied en vooral met Algerije moeten bespreken.
In de derde plaats wil ik een bijdrage leveren aan het debat over de hamvraag: nettobetalers en nettobijdragen. Wij kunnen een politieke instelling niet telkens nieuwe taken geven en tegelijkertijd met financiële bezuinigingen steeds meer paal en perk gaan stellen aan haar manoeuvreerruimte. Bij de Commissie hebben wij de voorbije dagen gezien waartoe dat leidt. De Commissie heeft gezegd dat ze over te weinig mensen beschikt om al haar taken te vervullen. Zo ontstaan de problemen. Daarom moeten wij goed nadenken. Welke hervormingen zijn in de landbouw noodzakelijk? Welke lasten uit het verleden moeten wij wegwerken? Hoeveel moet Groot-Brittannië meer betalen? Wij willen meer gelijkheid en meer gelijkgerechtigheid, maar moeten ook de vraag stellen hoeveel de Unie in haar geheel meer moet betalen om haar opdrachten te kunnen vervullen.
Applaus

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst de fungerend voorzitter hartelijk willen bedanken voor zijn toespraak en voor het programma van het Duits voorzitterschap. Het is lang geleden dat wij hier in dit Europees Parlement een door dergelijke federale ambities geïnspireerde toespraak hebben gehoord. Mijn fractie zal het voorzitterschap in de komende weken zeker een aantal concrete voorstellen doen. Ik heb niet voldoende tijd om ze allemaal te noemen en beperk me derhalve tot een enkel voorstel.
Er zijn op dit moment binnen de internationale gemeenschap meer dan honderd landen die de doodstraf in feite hebben afgeschaft. Dat is dus de meerderheid. Alle voorwaarden zijn derhalve vervuld voor de goedkeuring van een wereldwijd moratorium op de doodstraf door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties dit jaar. Ik wil graag van het Duitse voorzitterschap vernemen of het van plan is om in de komende week een initiatief in die zin te nemen. Laten wij herhaling van de mislukking van vorig jaar zien te voorkomen en deze kans aangrijpen om gunstige voorwaarden te scheppen voor de goedkeuring van een wereldwijd moratorium op de doodstraf door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 2000.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u bent de eerste Raadsvoorzitter van wie de politieke legitimiteit voortkomt uit de milieubeweging. Ik wil er u op wijzen dat elk beleid en elke politieke handeling vruchteloos en zinloos zullen zijn als daarmee niet ook de fundamentele kwestie van de milieuproblematiek wordt aangepakt. De 20ste eeuw is bijna voorbij. Wij staan op de drempel van de 21ste eeuw. U moet goed beseffen dat wij ons de verspilling van natuurlijke rijkdommen en de milieuvernietiging van de 20ste eeuw niet meer kunnen veroorloven.
Ik vraag mij af in hoeverre u uw ecologische toekomstvisie denkt te kunnen waarmaken. Ik hoop namelijk dat u uw milieubewustzijn, dat u heeft gebracht waar u nu bent, niet samen met uw legendarische sportschoenen hebt uitgetrokken om ze ergens in een kelder te laten beschimmelen. Als dat zo is, vraag ik u tenminste uw milieuopvattingen opnieuw naar boven te halen.

Van Velzen
Voorzitter, de Top in Luxemburg heeft een eind gemaakt aan de schier onafzienbare rij van onverplichtende verklaringen over werkgelegenheid. Althans leek deze top een eind te hebben gemaakt aan die reeks, want als we kijken naar de resultaten van de Top van Wenen, dan zie wij dat daar zeer veel bladzijden zijn gewijd aan werkgelegenheid, een terrein dat mij en allen zeer ter harte gaat, maar dat er geen concrete besluiten zijn genomen, dat er in feite zeer veel opdrachten zijn gegeven aan het huidige voorzitterschap. Ik wens ze bij de uitvoering daarvan uiteraard buitengewoon veel succes toe. Ik hoop dat zij de spirit van wat besloten is in Luxemburg weer op kunnen pakken. Dat betekent met behulp van benchmarking komen tot concrete doelen, niet alleen op nationaal niveau maar ook op Europees niveau. Luxemburg was een begin, een belangrijk begin, maar er is nog zeer veel nodig om dat proces uit te breiden en te verdiepen.
Op dit moment zie ik een soort slijtage waarbij men een bureaucratisch proces start ter uitvoering van wat in Luxemburg al besloten is en met weinig aandacht voor de vernieuwing die daar in de eerste plaats bedoeld is. Van de vele opdrachten die gegeven zijn in dit voorzitterschap kan ik er uiteraard maar een paar aanstippen. Heel belangrijk vind ik, als het Duits voorzitterschap erin zou slagen om een serieuze coördinatie tot stand te brengen tussen de economische en de sociale politiek. Bij hun aantreden in eigen land hebben zij daarover naar mijn mening zeer veel verfrissende opvattingen bekend gemaakt. Die zijn wat getemperd naarmate het voorzitterschap dichterbij kwam maar ik hoop dat zij deze opmerkingen, deze politiek, niet uitsluitend voor binnenlands gebruik zien maar ook voor Europees gebruik. Ik ben ervan overtuigd dat een coördinatie van sociaal en economisch beleid alleen op nationaal vlak geen betekenis heeft als u er niet in slaagt om dat ook Europees stevig in de steigers te zetten. Ik hoop met andere woorden dat uw pogingen voor Bündnis für Arbeit , voor arbeid of werkgelegenheidspacten ook op Europees gebied zeer energiek en naar ik hoop ook succesvol op kunt zetten.
Hoewel werkgelegenheidspolitiek mij ter harte gaat, krijg ik zo langzamerhand het gevoel alsof men denkt dat het hele sociale beleid uitsluitend gedekt wordt door werkgelegenheid, door arbeidsmarktpolitiek. Maar sociale politiek is meer. Wij hebben altijd gevraagd, niet om een pact voor werkgelegenheid, maar een pact voor werkgelegenheid, duurzaamheid en solidariteit. Dat lijkt een beetje op het zoeken naar de derde weg, alsof solidariteit een taboe is maar ik zou het buitengewoon op prijs stellen als de Duitse regering erin slaagde om het onderwerp solidariteit stevig op de agenda te krijgen. De interne cohesie van Europa is nog één van de belangrijkste opdrachten die wij hebben. In al het gekakel en het gezeur over de financiële verplichtingen vind ik dat het onderwerp cohesie als doelstelling van de Unie veel te weinig in het licht wordt gesteld. Daarin heeft naar mijn mening dit voorzitterschap ook een excellente bijdrage. Ik ben blij dat ik word opgevolgd door de heer Brok en ik hoop dat hij in zijn speech laat merken dat de geringe aanwezigheid van zijn fractie niet een probleem is, zoals Cohn-Bendit het ziet, maar een probleem is voor het ganse Parlement. Het is een schande dat men een voorzitterschap niet ziet als iets dat staat voor het hele Parlement en niet uitsluitend voor één fractie.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat ik de heer Cohn-Bendit eens in deze zaal mag begroeten.
Interrupties
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wij bevinden ons in een bijzondere situatie. Ik hoop dat u begrip hebt voor de enigszins verwarde indruk die daardoor ontstaat.
De oppositie in Duitsland, de CDU/CSU, zal zich ook hier in het Europees Parlement voor de voortzetting van het Duitse Europese beleid inspannen. Uit uw uiteenzetting van daarstraks is mijns inziens gebleken dat u naar continuïteit in het Duitse Europese beleid streeft en dat u daardoor de basis legt voor een constructieve samenwerking in de komende maanden.
Wij zouden natuurlijk ook graag weten of u de Raadsvoorzitter voor buitenlandse zaken bent en de bondskanselier de Wilhelmijnse Raadsvoorzitter voor binnenlandse zaken is. Die tegenstrijdigheden, die af en toe zichtbaar worden, moeten uiteraard worden weggewerkt. Mijnheer de voorzitter, u zult op Europees niveau moeilijk de nodige compromissen kunnen sluiten als in Duitsland een heel andere stemming wordt gekweekt. Ik hoop dat u daarvoor een oplossing kunt vinden.
Ik dank u in het bijzonder voor wat u over de institutionele hervormingen hebt gezegd. De Europese Raad van Keulen moet leiden tot meer meerderheidsbesluiten, meer medebeslissingsbevoegdheid en een handvest van de grondrechten. Met de medewerking van het Europees Parlement moet dat alles zo worden uitgewerkt dat wij in de komende twee jaar de nodige stappen kunnen doen om de Europese Unie op de uitbreiding voor te bereiden.
Tijdens uw voorzitterschap moet u een aantal besluiten nemen, onder meer over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Ik verzoek u bij de aanstelling van de hoge vertegenwoordiger en de samenstelling van de analyse- en planningseenheid meer naar de nationale parlementen en het Europees Parlement dan naar uw diplomaten te luisteren. Die eenheid moet Europa een meerwaarde geven en mag geen onderonsje van de directeurs voor politieke zaken worden.
Tenslotte nog een laatste opmerking. Wij zijn het er allen over eens dat het werkgelegenheidsbeleid een belangrijke zaak is. Daarom heeft de vorige bondsregering in Amsterdam en Luxemburg met de coördinatie van het Europese werkgelegenheidsbeleid ingestemd en daaraan ook meegewerkt. Meer dan coördineren, doelstellingen formuleren en benchmarking kunnen wij echter niet omdat daarvoor de nodige instrumenten ontbreken. Met het werkgelegenheidspact mogen wij niet de indruk wekken dat wij van Finland tot Portugal dezelfde collectieve arbeidsovereenkomsten kunnen toepassen of het arbeidsmarktbeleid op dezelfde manier kunnen financieren. U had het daarstraks over het arbeidsmarktbeleid. Soms hebben wij de indruk dat sommigen rond het werkgelegenheidsbeleid zo kort voor de Europese verkiezingen een grote show willen opvoeren om Europa de schuld voor het falen van het nationale werkgelegenheidsbeleid in de schoenen te schuiven en zichzelf aldus een alibi voor de nationale verkiezingen te verschaffen. Wij mogen Europa niet tot zondebok maken.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, de sociaal-democraten hebben er geen enkele moeite mee te applaudisseren als de verdiensten van de heer Kohl worden geprezen, maar nu zijn wij blij hier de minister van Buitenlandse Zaken van de nieuwe Duitse regering welkom te mogen heten.
Applaus
Mijnheer Fischer, ik heb aandachtig naar uw uiteenzetting geluisterd. De kwaliteit en de geest van dit debat beletten mij u nu suggesties te doen voor de grenswaarden die moeten worden veranderd en de milieuvoorschriften die dringend aan herziening toe zijn, hoewel ik dat graag zou doen en ook zou kunnen doen.
Toch wil ik graag enkele opmerkingen maken en deze sluiten goed aan bij wat u zelf zei. Als u zegt dat Europa en de Europese Unie groter worden, dat Europa een steeds hechtere eenheid vormt en dat wij dat ook allemaal wensen, mag u een ding niet uit het oog verliezen: er moeten ook transversale beleidsvormen zijn. Deze moeten als zodanig worden erkend en ook als zodanig worden behandeld.
De heer Van Velzen had het over het sociaal beleid. Dat is zeker een voorbeeld voor een dergelijk beleid. Ik ben hier voor mijn fractie verantwoordelijk voor het milieubeleid, de consumentenbescherming en het gezondheidsbeleid. Als wij willen dat Europa een steeds hechtere eenheid wordt, moeten wij ook werk maken van de opneming van dergelijke transversale beleidsvormen in andere beleidsterreinen. Dat wil zeggen dat het milieubeleid een vast bestanddeel moet worden van het vervoerbeleid, het energiebeleid en het economisch beleid. Het milieubeleid is trouwens ook een motor voor het werkgelegenheidsbeleid. Dit wordt weliswaar door iedereen, ook door de nieuwe bondsregering, erkend, maar concreet komt daarvan niet veel in huis. Ik hoop dat wij over zes maanden zullen kunnen vaststellen dat de Top van Cardiff en die van Keulen meer hebben opgeleverd dan wij dachten en dat de Commissie nu door de geïntegreerde vorm van wetgeving verplicht is het milieubeleid in andere beleidsvormen en onder andere ook in het structuurbeleid, op te nemen.
Mijnheer de Raadsvoorzitter, u had het over transparantie. Ik heb u onderbroken en verontschuldig mij daarvoor. Ik weet dat de burgers vaak niet weten hoe de wetgeving in de Europese Unie tot stand komt. Zij weten trouwens vaak ook niet hoe dat in hun eigen land gebeurt. Ik vind dat verkeerd en daarom vind ik het goed dat u naar transparantie streeft. Transparantie betekent evenwel ook dat duidelijk wordt gemaakt wat de lidstaten moeten aanvangen met de door hen zelf goedgekeurde wetgeving van de Europese Unie.
In Duitsland was het schering en inslag wel in te stemmen met de communautaire wetgeving en met name de milieuwetgeving, maar als puntje bij paaltje kwam deze niet in het nationaal recht om te zetten of niet toe te zien op de naleving daarvan, zoals duidelijk blijkt uit de feiten. Ook dat is strijdig met transparantie en daarom verzoek ik u ook daar iets aan te doen. Als wij voor de mensen in geheel Europa iets willen doen, dus ook voor de mensen in de kandidaat-landen, moeten wij er vooral voor zorgen dat zij in een leefbaar milieu kunnen leven.
Wij hebben hier vandaag uitvoerig over het buitenlands beleid en over grote verbanden gesproken. Ik voel mij in zulke omstandigheden altijd heel klein en bescheiden en probeer dan niet te veel te zeggen. Uiteindelijk gaat het echter altijd om de mensen die in deze wereld en in dit Europa leven. Die mensen ademen, eten en drinken en moeten hun leven in ons milieu doorbrengen. Als wij dat milieu niet leefbaar kunnen houden, kan ook van een buitenlands beleid geen sprake meer zijn. Mijnheer de voorzitter van de Raad, daarom wil ik graag dat u, als u weer teruggekeerd bent naar huis, naar Bonn, overweegt van het milieubeleid een prioriteit te maken in het politieke leven van Duitsland en in het Europese eenmakingsproces.
Applaus

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte collega's, het voorzitterschap van de Bondsrepubliek Duitsland is onder een gelukkig gesternte van start gegaan. Iedereen, niet alleen in Europa, maar in heel de wereld, is van mening dat de invoering van de euro een succes was en dat Europa daarmee een historische stap deed op de lange weg naar eenwording. Duitsland heeft zich daarvoor veel inspanningen en zelfs opofferingen getroost en u begrijpt, mijnheer de Voorzitter, dat ik hiermee ook kanselier Kohl wil eren. Hij heeft deze koers met moed en vastberadenheid tot het einde toe volgehouden.
Vandaag wil ik het Duitse voorzitterschap van ganser harte succes wensen. Het heeft een zware verantwoordelijkheid op zich genomen. Tijdens dit voorzitterschap moeten immers strategische besluiten worden genomen die de contouren van het toekomstig Europa zullen bepalen. Natuurlijk willen wij Europa uitbreiden met de Midden- en Oost-Europese landen die zich bij ons willen en kunnen voegen, maar dit is niet het enige Europa dat wij willen. Wij willen ook een politiek Europa, een Europa dat zijn instellingen vernieuwt om beter te kunnen beantwoorden aan de verwachtingen van zijn burgers.
Al luisterend naar uw toespraak kreeg ik het gevoel, mijnheer de voorzitter, dat de prioriteiten van uw voorzitterschap in ruime mate aan deze doelstellingen tegemoet komen. Over twee onderwerpen wilde ik u echter enkele gedachten meegeven.
Het eerste onderwerp is Agenda 2000. Wij stemmen in met uw voornemen om de beraadslaging daarover, indien mogelijk, op de top van 24 en 25 maart af te sluiten. Dit tijdschema moet absoluut worden aangehouden, als wij willen dat het Europees Parlement in het korte tijdsbestek dat het nog rest tot de Europese verkiezingen van juni aanstaande, volledig de rol speelt die het moet spelen.
Ik stem ook in met uw opvatting dat de toekomstige financiële perspectieven van de Europese Unie, de hervorming van het structuurbeleid en het gemeenschappelijk landbouwbeleid een groot, onverbrekelijk geheel vormen. Om tot de door u gewenste duurzame oplossingen te komen, moeten een ieders gevoeligheden worden gerespecteerd. U weet evengoed als wij dat bepaalde lidstaten, terecht, gevoelig zijn voor het vraagstuk van de financiële bijdrage, andere voor het vraagstuk van de cohesie van onze Gemeenschap en weer andere voor het gemeenschappelijk beleid dat de grondslag vormt van onze Unie. U heeft mij vast wel begrepen, mijnheer de voorzitter. Ik heb het over het gemeenschappelijk landbouwbeleid en graag wil ik u daar heel eenvoudig mijn mening over geven.
De invoering van maatregelen die in feite leiden tot renationalisering, of een gedeeltelijke renationalisering, van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zou een politieke fout zijn die de idee van de Europese Unie bij talrijke burgers teniet zal doen. Beste mijnheer Hänsch, natuurlijk heeft nooit iemand gezegd dat alles bij het oude moet blijven. Mijns inziens gaat echter hetgeen op het spel staat ver uit boven de nationale belangen van wie dan ook. De ontwikkeling van ons platteland is nu eenmaal absoluut noodzakelijk voor het evenwicht in onze Europese ruimte. Ik hoop dat u hierover na wilt denken.
Mijn tweede onderwerp gaat over de instellingen. Als wij kiezen voor een weliswaar open, maar ook sterk en verenigd Europa, hebben wij instellingen nodig die Europa handelingsbekwaam maken. Anders lopen wij het risico, zoals u al zei, dat onze instellingen een institutioneel hartinfarct krijgen. U was duidelijk ten aanzien van de gevoelige punten waarop wij moeten blijven hameren. U heeft aangekondigd dat tijdens de top van Keulen het startsein zal worden gegeven voor een nieuwe intergouvernementele conferentie. Ik wil u echter een vraag stellen. Vindt u ook niet dat de tekortkomingen van de intergouvernementele methode voldoende duidelijk aan het daglicht zijn getreden? Misschien kunt u ons zeggen of er misschien geen andere middelen zijn, meer creatieve methoden om het gewenste resultaat te bereiken?
Ik wil u nogmaals veel succes wensen met uw voorzitterschap.

Rehder
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, dames en heren, de heer Brok, die nu naar de vergaderzaal van zijn fractie vlucht, wil ik nog het volgende naroepen: de SPD onderscheidt zich van de Europese Volkspartij en haar Duitse leden ook door het feit dat ze geen partij is die alles snel vergeet. Daarom verbaast het mij dat zij na zestien jaar lang aan de regering geweest te zijn, nu al voorspellen dat de nieuwe bondsregering schipbreuk zal lijden met het werkgelegenheidsbeleid en zich daarvoor zal moeten verantwoorden. Dat is uiteraard absurd. Iedereen in Europa ziet dat ongetwijfeld in.
Wat velen in Europa niet begrijpen is het beleid voor het platteland, het landbouwbeleid. Wie denkt dat het landbouwbeleid wordt hervormd, omdat de Europese Unie algemeen wordt hervormd, moet goed beseffen dat de landbouwhervorming ook zonder uitbreiding onontbeerlijk was geweest. Deze hervorming is niet op de agenda gezet omdat de door iedereen gewilde uitbreiding naar het oosten op stapel stond. Bovendien gaat het in de landbouwhervorming niet alleen om de, weliswaar belangrijke, kwestie van de landbouwprijzen, uitvoerrestituties en compenserende betalingen, maar wel degelijk ook om de toekomst van het platteland, dat 80 % van de Europese Unie uitmaakt en vooral ook om de vraag hoe wij in en buiten de landbouw op het Europese platteland de werkgelegenheid kunnen behouden, nieuwe banen kunnen scheppen en het milieu kunnen beschermen.
De Europese publieke opinie betwist die doelstellingen niet. Er heerst echter al lang onenigheid over de vraag hoe het geld van de EU voor het platteland moet worden gebruikt. De president van de Europese Rekenkamer heeft er onlangs nog op gewezen dat 80 % van het Europese belastinggeld voor het platteland en het landbouwbeleid in de zak terecht komt van slechts 20 % van de boeren, namelijk de rijksten en dat die situatie onhoudbaar is. In Europa begrijpt niemand hoe zoiets mogelijk is.
Daarom moeten wij met Agenda 2000, als een van onze grote prioriteiten, duidelijk maken dat het landbouwbeleid vooral ook een sociaal beleid moet zijn. Het kan niet door de beugel dat iemand met een inkomen van miljoenen, die dankzij gunstige omstandigheden en rationalisering op grote schaal zijn bedrijf bijna heeft weten om te bouwen tot een eenmansbedrijf en dankzij uitstekende contacten op de wereldmarkt veel geld weet te verdienen, uiteindelijk nog net zoveel recht op steun heeft als een boer in een minder begunstigde regio die keihard moet werken om het hoofd boven water te houden.
Wij, sociaal-democraten, benijden de Europese global player niet om zijn economisch succes. Wij vragen wel dat een boer in een minder begunstigde regio, die nooit kan meespelen op de wereldmarkt, maar wel het milieu waardevolle diensten bewijst en aldus het platteland in stand houdt, voor zijn werk ook passend wordt beloond. Daarmee is de kring gesloten.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u hebt bij het begin terecht gezegd dat wij niet alleen behoefte hebben aan solidariteit met de zwakste lidstaten, maar ook aan solidariteit met de zwaksten in onze samenleving. Welnu, daartoe behoren ook de plattelandsbewoners.
Applaus

Bianco
(IT ) Mijnheer de voorzitter van de Raad, u hebt belangrijke dingen gezegd en ons ongetwijfeld ambitieuze perspectieven geschetst: een nieuwe intergouvernementele conferentie, een nieuwe Europese grondwet, een autonoom en onafhankelijk gemeenschappelijk buitenlands- en defensiebeleid, versterking van de WEU, meerderheidsbesluiten van de Raad en uitbreiding van de bevoegdheden van het Parlement. Dit zijn zeer belangrijke zaken, mijnheer de voorzitter, maar het zijn voornemens en een oud spreekwoord luidt: "De weg naar de hel is met goede voornemens geplaveid" .
Daar ligt echter niet het probleem. Het probleem is vast te stellen in hoeverre de middelen, waarvoor de Duitse regering klaarblijkelijk heeft gekozen, stroken met de door u aangegeven doelstellingen. Dezelfde vragen heeft ook onze voormalige Voorzitter, de heer Hänsch gesteld in een interview met Die Zeit . Helaas is door een aantal uitspraken van kanselier Schröder, de koele houding van een van uw ministers jegens de euro, de eis tot vermindering van de bijdragen en de dreigingen met vermindering van de steun aan de landen van het zuidelijk Middellandse-Zeebekken, een indruk gewekt die weinig goeds voorspelt.
U heeft zeer zeker enkele twijfels weggenomen. Dat geven wij toe. Er blijven echter nog genoeg twijfels over. Ik zou er u aan willen herinneren dat dit Europa grotendeels is gebouwd door een klein aantal leiders die uit een bepaalde cultuur, een christen- democratische cultuur, voortkwamen. Zullen de regeringen met een socialistische meerderheid in staat zijn het gebouw te voltooien? Wij hopen dat van harte. Uw ideeën gaan duidelijk in die richting, maar laten wij hopen dat uw ideeën de doorslag zullen geven.
Ook de problemen met betrekking tot de werkloosheid kunnen uitsluitend in een Europees kader worden opgelost. Hoe moeten wij echter de werkloosheid aanpakken? Ik heb zojuist geluisterd naar de opmerkingen van een socialistische collega. Hij sprak weer over het uitoefenen van druk op de centrale bank om een versoepeling van het strikte, maar gezonde financiële beheer te verkrijgen. De procedures die daarvoor worden voorgesteld, doen ons sterk denken aan een nieuw soort geleide economie. Kunnen we deze wegen bewandelen? Nee, absoluut niet. Ik herhaal, mijnheer de voorzitter, het verbaast mij ten zeerste dat u met geen woord hebt gerept over het Middellandse-Zeebekken, zoals ook de heer Cohn-Bendit reeds opmerkte. Ik dank u wel voor uw verklaringen over Kosovo.
Staat u mij toe tot slot nog een aanbeveling te doen. Daar de Voorzitter hier Grieks spreekt, wil ik u iets in het Latijn zeggen: "laus nova nisi oritur etiam virtus amittitur" . Het overeenkomstige Duitse spreekwoord luidt "Wer nicht vorwä rts geht, der kommt zurück " , ofwel: "stilstand is achteruitgang" . Ik vrees dat dit Europa's lot zal zijn, als het niet vooruit gaat.

De Voorzitter
Misschien is het wel leuk om te vernemen dat de Voorzitter, evenals veel andere collega's, Latijn heeft moeten leren om rechten te kunnen studeren.
Niemand heeft dus problemen om u te begrijpen.

Colom i Naval
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u heeft in uw politiek getinte uiteenzetting veel aandacht besteed aan het begrotingsvraagstuk. Met uw welnemen zou ik nochtans willen opmerken dat in de Europese Unie de grote financiële akkoorden zijn gesloten in de kleine lidstaten. De momenteel van kracht zijnde financiële vooruitzichten zijn niet vastgesteld in Edinburgh, zoals sommigen denken, maar een jaar later in België, onder het Belgische voorzitterschap.
De Duitse regering, de nieuwe Duitse regering, staat voor de uitdaging deze tendens, deze traditie te doorbreken. In mijn hoedanigheid als rapporteur voor Agenda 2000 wens ik haar dan ook veel geluk en succes toe. Ik hoop dat wij erin zullen slagen.
Mijnheer de voorzitter, ik heb zeer aandachtig naar u geluisterd. In het document waarin u uw prioriteiten uiteenzet, worden twaalf regels gewijd aan het financiële beleid en het begrotingsbeleid van de Unie. In de rest van de tekst laat u ontelbare andere beleidsterreinen de revue passeren zonder van de centen gewag te maken.
Op de Europese Raad van Wenen werd bepaald dat Agenda 2000 moest worden behandeld: "...in een geest van solidariteit en zonder afbreuk te doen aan de begrotingsdiscipline" . U heeft verwezen - en ik heb mij dat goed in het hoofd geprent - naar een rechtvaardige oplossing die niet ten koste van de zwakste leden mag gaan en u heeft daartoe de samenwerking van het Parlement gevraagd. Mijns inziens hebt u de vraag echter niet op de juiste wijze geformuleerd. De samenwerking van het Parlement heeft u, mijnheer de voorzitter, maar de vraag is of wij de samenwerking van de Raad hebben. Op 8 december zag de Raad zich genoodzaakt een mededeling uit te vaardigen waarin hij beloofde de diezelfde ochtend met de Commissie en het Parlement gesloten akkoorden te zullen naleven en niet te zullen uithollen. Dus, mijnheer de voorzitter, is het de Raad die de problemen veroorzaakt. Discipline is niet identiek aan besparing. Discipline is identiek aan een sober en efficiënt beheer. U mag deze twee termen niet verwarren. Zonder het Parlement kunnen er trouwens geen financiële vooruitzichten tot stand komen. Daarom zou ik kort een aantal punten in herinnering willen brengen die voor het Parlement van essentieel belang zijn en die de Raad nog steeds niet ten volle schijnt te begrijpen.
In zijn resolutie van 4 december 1997 heeft het Parlement zich uitgesproken tegen de nationale bijdragen en tegen het principe van de "juste retour" , de terugbetaling. U heeft terecht opgemerkt dat de euro een stap voorwaarts betekent in de opbouw van een nieuwe Europese soevereiniteit. Weest u dan ook zo moedig en zorgt u voor daadwerkelijke voortgang met deze Europese soevereiniteit. Zorgt u voor een voorstel voor echte, Europese eigen middelen. U moet toch toegeven dat het systeem van de nationale bijdragen niet erg strookt met de geest van Europa en vanuit het oogpunt van de politieke eenwording van Europa zelfs als een stap achteruit kan worden beschouwd.
Het Europees Parlement heeft zich, net zoals de Europese Commissie te zijner tijd, uitgesproken voor het Cohesiefonds en tegen de cofinanciering van het GLB. Wij hebben dringend behoefte aan meer flexibiliteit, mijnheer de voorzitter. Het Parlement heeft, zoals u weet, zijn twijfels over de financiële gevolgen van de in Agenda 2000 voorgestelde hervormingen. Op dit moment beschikken wij ook over verslag nr. 10/98 van de Rekenkamer, van december jongstleden, over Agenda 2000. Daarin wordt nog meer scepticisme aan de dag gelegd. Er zullen clausules en instrumenten voor meer flexibiliteit moeten worden ingelast. Daarmee staan of vallen de financiële perspectieven.
Tot slot wil ik, mijnheer de voorzitter, nog kort een bijzonder belangrijk hoofdstuk aanstippen: de uitbreiding. Wij die indertijd van de Europese eenwording werden uitgesloten omdat ons land door een dictator werd geregeerd, zijn fervente aanhangers van de uitbreiding naar het oosten. U heeft de kosten genoemd die het uitblijven van de uitbreiding met zich mee zou brengen en in dit opzicht ben ik het volkomen met u eens. Maar denkt u nu werkelijk dat wij deze uitbreiding kunnen voorbereiden met de uiterst schaarse kredieten waarover wij in het kader van de financiële vooruitzichten beschikken en met al die besparingen in Europa en in de huidige begroting? Een financieel gekrompen Europa kan toch onmogelijk tot een geografisch uitgedijd Europa worden.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, om te beginnen zou ik er nogmaals op willen wijzen dat de Fractie van de Europese Volkspartij hier tijdens de uiteenzetting van de voorzitter van de Raad vrijwel voltallig aanwezig was. Mijnheer de voorzitter van de Raad, u hebt ook van de Duitse christen-democraten applaus gekregen. Als u doet wat u hebt gezegd, kunt u ook op onze steun rekenen. Daarom is de opmerking van daarginds ook niet gerechtvaardigd. Als ik kijk wat er bij de socialisten zit, zie ik dat daar slechts vier mensen meer aanwezig zijn dan bij de christen-democraten. Daarover hoeven zij dus echt niet op te scheppen.
Ik wil mij nu, om op het debat terug te komen, beperken tot enkele opmerkingen over Kosovo. Na de roemloze uitkomst van de onderhandelingen tussen Holbrooke en Milosevic zei ik dat het Westen de etnische Albanezen in Kosovo weldra zou verwijten dat zij niet willen toegeven. Hoe is de situatie in Kosovo nu? De Servische soldaten, die eerst werden teruggetrokken, zijn allang naar Kosovo teruggekeerd. De Servische politie in Kosovo is zwaarbewapend. Gerichte aanvallen op Albanese dorpen en burgers zijn dagelijkse kost. Het UCK reageert op die Servische terreurdaden met vertwijfelde en niet altijd aanvaardbare acties, die echter vooral aantonen dat de Albanezen het almaar moeilijker krijgen en om hulp roepen.
Waar blijft de politieke stap waarop u vroeger hebt aangedrongen? Al in oktober 1998 moesten wij vaststellen dat Milosevic geen politieke oplossing wenste. Hij wil Kosovo etnisch zuiveren en de machtsverhouding tussen Albanezen en Serviërs in het voordeel van deze laatsten omkeren. Mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte heer Cohn-Bendit, hij boekt daarbij grote successen. Overal zijn mensen op de vlucht. Zij zoeken hun toevlucht niet alleen in de bossen, in Albanië of Macedonië, maar ook in Bosnië bevinden zich vluchtelingen uit Kosovo. Uiteraard komen ook vluchtelingen naar Duitsland en Italië. De missie van de OVSE-waarnemers is een klucht en kan niets opleveren. Wij moeten die waarnemers terugtrekken, want anders zullen wij in de media alleen nog horen dat die mensen in levensgevaar verkeren en niet langer dat de Albanezen, die al sedert negen jaar in levensgevaar zijn, de grootste ellende en ontbering doorstaan.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, toen u verklaarde dat de extraction force zich in Macedonië bevindt om de OVSE-waarnemers te beschermen, merkte ik dat u tegenover die kwestie niet helemaal onverschillig staat. Dit is een belediging voor alle mensen die ginds sedert negen jaar onder de Servische apartheid gebukt gaan. Die troepen dienen niet om de Albanese burgers te beschermen, maar de enkele OVSE-waarnemers, die eigenlijk beter naar huis zouden terugkeren. In Kosovo kunnen zij immers niets uitrichten.
Zoals bekend hebben de Albanezen een aantal Servische soldaten gevangen genomen. Wat heeft de wereld de voorbije negen jaar echter gedaan? Hebben wij geprotesteerd toen elke dag Albanezen werden gearresteerd en gefolterd? Ik plaats vraagtekens bij wat hier in het debat de aandacht krijgt. De contactgroep heeft de jongste maanden niets meer gedaan. Trekt u de OVSE-waarnemers in vredesnaam terug en laat een internationale troepenmacht, ook van Russische soldaten, in Kosovo voor vrede zorgen, zodat eindelijk een politieke overgangsregeling kan worden getroffen die in het gebied een echte oplossing kan opleveren. Anders zullen wij op de lange duur zelf meemaken wat wij elke dag uit de media vernemen.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ook ik wil het over Kosovo hebben. Mijn fractie en ikzelf feliciteren u met wat u daarstraks hebt gezegd. De thema's die u hebt aangesneden, ook met betrekking tot het buitenlands beleid, waren precies de thema's waarvan wij mochten verwachten dat ze door het Duitse Raadsvoorzitterschap zouden worden behandeld.
Over Kosovo heeft u weinig concreets gezegd. Ik zou u dan ook willen vragen uw standpunt op een aantal punten nog te verduidelijken, vooral na hetgeen mevrouw Pack, die ik nochtans zeer waardeer, heeft gezegd. Ik ben het niet met haar eens. Ik meen dat wij in Kosovo alleen naar een vreedzame regeling mogen streven en dat wij daarover, hoe moeilijk dat ook mag zijn, een consensus moeten proberen te bereiken. Wij moeten aanvaarden dat wij daarvoor jaren nodig zullen hebben. Het was een grote vergissing te geloven dat in Bosnië in enkele maanden tijd een vreedzame regeling tot stand kon komen. Wij moeten tegen de Serviërs zeggen dat wij hun agressief optreden niet kunnen dulden, maar moeten ook het UCK duidelijk maken dat wij met zijn acties, die ook tegen Albanezen en tegen de heer Rugova gericht zijn, niet kunnen instemmen. Wij hebben in deze zaal hulde gebracht aan de heer Rugova. Dat wij de acties van het UCK verbaal steunen is daarmee in tegenspraak. Wij kunnen dat niet aanvaarden en daarom moet het voorzitterschap daarover een duidelijk standpunt innemen.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, in de tweede plaats hebt u in vele interviews gezegd dat organisaties zoals de OVSE ook voor u niet iets bijkomstigs zijn en dat men dergelijke instanties niet zo maar terzijde kan schuiven. Ieder van ons kent de gebreken van de OVSE, maar wij moeten die organisatie proberen te versterken en mogen ze niet opgeven. Ik vind dan ook niet dat de OVSE-waarnemers moeten worden teruggetrokken. Ik vind dat de OVSE bescherming nodig heeft en dat wij de troepen in de regio, in het bijzonder in Macedonië, moeten versterken om ze in staat te stellen de OVSE te beschermen. Het zou een ramp zijn, mocht de OVSE falen omdat ze onvoldoende militaire bescherming krijgt. Kosovo kan een voorbeeld zijn van de wijze waarop EU, NAVO en OVSE kunnen samenwerken en een vreedzame oplossing kunnen vinden.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ook op een derde punt wil ik u uitdrukkelijk ondersteunen. U zei dat de multilaterale aanpak door de tendens naar een unilaterale benadering in gevaar wordt gebracht. Zoals ik dat ook al eens in verband met Kosovo heb gezegd, kunnen zich uitzonderlijke situaties voordoen waarin wij ongebruikelijke beslissingen moeten nemen. Dat sommigen in Amerika de uitzondering tot regel en de regel tot uitzondering willen verheffen, vind ik echter uiterst gevaarlijk.
Tenslotte wil ik nog kort ingaan op wat u over Rusland zei. Rusland is een partner die met ons kan en wil samenwerken en het Duitse voorzitterschap heeft nu de grote opdracht Rusland opnieuw in het partnerschap met de EU op te nemen en sterker bij de NAVO te betrekken, ook na de huidige crisissituatie. U hebt gelijk, wij hebben Rusland als partner nodig, maar wij kunnen er niet helemaal op rekenen dat Rusland zelf dat ook wil. Wij mogen echter niet rustig gaan zitten afwachten totdat Rusland de beslissingen neemt, maar moeten van meet af aan proberen van Rusland een sterke partner te maken voor een nieuwe vredesorde in Europa en daarbuiten. Dat moet voor het voorzitterschap van de Raad een belangrijke doelstelling zijn.

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de grootste gebeurtenis bij het begin van het Duitse voorzitterschap van de Raad was beslist de invoering van de Europese munt. Voor Europa werd daarmee een nieuw tijdperk ingeluid. Mijnheer de voorzitter van de Raad, persoonlijk had ik graag gehad dat bij die belangrijke gebeurtenis op 31 december van vorig jaar ook de Duitse minister van Financiën aanwezig was geweest.
Wat is nu onze belangrijkste opdracht? Welnu, dat is de uitstippeling van een gemeenschappelijk economisch beleid voor Europa, de gemeenschappelijke strijd tegen de werkloosheid. Om de werkloosheid te bestrijden, moet heel wat op nationaal niveau gebeuren. Om de werkloosheid te bestrijden moeten wij zeker ook de groei stimuleren. Wij stellen vast dat sommigen zich daarover zorgen maken. Het Duitse instituut voor het bedrijfsleven verwacht dat de groei dit jaar misschien slechts 1, 4 % meer zal bedragen. Ik sluit dat niet uit. Over de oorzaak van die groeivertraging moeten wij echter van gedachten kunnen wisselen.
Sommigen schrijven de verminderde groei toe aan de wereldwijde economische crisis, de gebeurtenissen in Azië, Amerika en elders. Volgens mij wordt deze groeivertraging echter ook voor een deel door onszelf veroorzaakt. Een van de grote opdrachten van de nieuwe Duitse regering bestaat erin dat ze de ondernemingen duidelijk moet maken waarom het eigenlijk gaat. In gesprekken met vele ondernemers stel ik namelijk het volgende vast. Als ik hen vraag waarom zij, ondanks de lage rente en de gunstige algemene voorwaarden, toch niet investeren, hoor ik steeds vaker dat zij niet willen investeren zolang de algemene voorwaarden niet duidelijk zijn en zij in de krant elke week wat anders lezen. Hier ligt een van de grote opdrachten van uw regering.
Tot besluit zou ik nog een vraagstuk willen aanstippen waarvoor in de komende zes maanden qua wetgeving nog het een en ander moet worden gedaan. De invoering van de euro is nu ongeveer rond. Een nog grotendeels onbeantwoorde vraag is wat in het jaar 2002 gaat gebeuren: zullen wij dan van de ene op de andere dag op de nieuwe munt overstappen of zullen de euro en de nationale munten nog gedurende enige tijd naast elkaar bestaan? Na vele gesprekken met detailhandelaars, ambachtslieden en gemeenten kom ik steeds meer tot de overtuiging dat het naast elkaar bestaan van de nationale en de Europese munt kosten zullen veroorzaken waarvoor wij de betrokkenen niet mogen laten opdraaien. Daarom moeten wij, Commissie, voorzitterschap van de Raad en Europees Parlement, in de komende zes maanden een initiatief nemen om ervoor te zorgen dat voor de invoering van de nieuwe biljetten en muntstukken 1 januari 2002 de rescontredag is.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik ben zeker niet de enige die met gemengde gevoelens naar uw uiteenzetting over de doelstellingen van het Duitse voorzitterschap van de Raad heeft geluisterd. U hebt in uw uiteenzetting een krachtige visie ontwikkeld en u noemde daarbij het Europa van de integratie versus het Europa van het verleden, de rechten van de mens, de institutionele hervormingen, de besluitvorming bij, in de regel, meerderheid in de Raad en een krachtig Europees Parlement. Waarom hebt u echter in alle talen gezwegen over de hervorming van de Commissie en de belangrijke kwestie van de comitologie, zeer zeker in deze buitengewone omstandigheden? Overigens hebt u in uw uiteenzetting ook niet veel over de toekomstige actie van de Europese Unie gezegd.
U had het over een package deal voor Agenda 2000 in maart, over minder betalen voor met name de nettobetalers en over een verlaging van de landbouwuitgaven. Uw uitspraken en ook die van andere leden van de Duitse regering waren de laatste maanden echter herhaaldelijk aanleiding tot dubbelzinnigheden. U hebt daarstraks met uw uiteenzetting min of meer hetzelfde gedaan. Ik hoop alleen maar dat de indruk die is ontstaan in verband met de uitbreiding, waarover u ook vandaag nog eens sprak, verkeerd is. Mijnheer de voorzitter van de Raad, u hebt gezegd dat voor de uitbreiding geen alternatief bestaat. De heer Schröder heeft daarover de laatste maanden heel andere signalen uitgezonden. Ik hoop alleen dat hetgeen u namens het voorzitterschap zei, het officiële programma is en blijft.
Het vorige Oostenrijkse voorzitterschap heeft met betrekking tot de uitbreiding zeer bewust duidelijke signalen gegeven. Ik hoop dat ook u op dat gebied een aantal concrete politieke stappen zult ondernemen. Alleen op die manier kunnen wij er immers voor zorgen dat de 21ste eeuw, zoals u ook zelf al zei, in Europa in het teken van de integratie en niet in het teken van het verleden komt te staan.

Menrad
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, de bondsregering en uzelf hebben de bestrijding van de werkloosheid terecht het hoofddoel van het Duitse voorzitterschap genoemd. Daarvoor kunnen natuurlijk niet miljarden aan subsidies worden gegeven. Subsidies zijn ongeschikt om de structurele werkloosheid aan te pakken. In het Handelsblatt merkte de bondskanselier onlangs terecht op dat wij het werkgelegenheidsbeleid in de lidstaten van de Europese Unie moeten harmoniseren. Ik zeg dat wij dat beleid beter moeten harmoniseren want wij hoeven de wereld niet voor de tweede keer te scheppen.
Onder het Duitse voorzitterschap in 1994 was men het er al over eens dat de nationale maatregelen moesten worden gecoördineerd. Op de buitengewone Werkgelegenheidstop van Luxemburg werd, onder leiding van de heer Juncker, de procedure van Essen verbeterd met de toevoeging van richtsnoeren en nationale actieplannen. Daarvoor is benchmarking, beste Wim van Velzen, inderdaad een noodzaak.
Een ander succes was in 1994 de richtlijn voor de Europese ondernemingsraad. Daar gaat het om informatie en raadpleging van de werknemers, terwijl het bij de Europese vennootschap, die het voorzitterschap ook tot prioriteit verklaarde, om de sedert lang omstreden kwestie van economische medezeggenschap gaat. Als werkmethode voor de Europese vennootschap heeft het Parlement het succesvolle recept van de Europese ondernemingsraad aanbevolen: flexibiliteit, onderhandelingen tussen de sociale partners over medezeggenschap en, als die onderhandelingen niets opleveren, Europese minimumnormen. Dankzij die methode kon het Oostenrijkse compromisvoorstel ons dicht bij ons doel brengen. Nu moet er eindelijk een politiek akkoord in de Raad komen. Ik wens minister van Arbeid Riester bij die onderhandelingen evenveel succes als zijn voorganger Blüm in 1994 had met de onderhandelingen over de Europese ondernemingsraad.

Fischer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou in de eerste plaats willen antwoorden op wat twee sprekers over Kosovo zeiden. Ik begrijp dat mevrouw Pack emotioneel reageert, maar ik ben het volstrekt niet met haar eens. Wij moeten eens nagaan wat de uiterste consequentie van haar stelling is. Als wij de OVSE-missie zouden terugtrekken, zou het binnen de kortste keren oorlog zijn. Dat is de kern van de zaak: er zou opnieuw oorlog uitbreken en er zouden opnieuw talloze slachtoffers vallen.
Ik wil graag de situatie uit historisch oogpunt kort toelichten. Sedert 1989/1990 zien wij dat door onopgeloste conflicten - die voor een deel nog uit het verleden stammen en waarbij het hier gaat om de nasleep van de Balkanoorlog van voor de Eerste Wereldoorlog - door de toen getrokken grenzen en bepaalde autoritaire of zelfs dictatoriale regimes die de mensenrechten op grove wijze aan hun laars lappen, situaties kunnen ontstaat die in het oude Europa zeker op oorlog zouden zijn uitgedraaid en die, na verdrijving of uitmoording van talloze onschuldigen en ongelooflijke materiële schade, aanleiding zouden zijn geweest tot het trekken van nieuwe grenzen. Jammer genoeg hebben wij dat in Bosnië moeten meemaken. Men had het echter uitgevochten. Dat was in het verleden Europa's logica en u kent de noodlottige gevolgen daarvan. Dergelijke oorlogen worden dan in de regel geïnternationaliseerd door de partij die het onderspit dreigt te delven. Een burgeroorlog slaat in de regel, logischerwijs, altijd over. Dan krijgt men inmenging van regionale mogendheden en uiteindelijk zullen dan heel andere conflicten in de betrokken regio een rol gaan spelen, waardoor ook grote en machtige landen, met hun eigen geschiedenis en nog niet bijgelegde belangenconflicten of grensgeschillen, in de oorlog worden meegesleurd. Dat zou dus weer een grote Balkanoorlog betekenen.
Europa mag dat niet laten gebeuren. Dat zou ons terugbrengen naar het verleden. Het gaat niet alleen om de materiële verwoestingen, om de ontzaggelijke ellende, maar ook om de vernietiging van de Europese veiligheidsorde en de Europese integratie. Dat mogen wij niet vergeten. Daarom is stabilisering de enige oplossing. Ik vraag mij echter af of Europa sterk genoeg is om zijn interne problemen op te lossen. Vandaag is dat kennelijk nog niet het geval. Belangrijk is dat wij conflicten voorkomen. Wat zou, met andere woorden, het concrete gevolg van die Balkanoorlog zijn? In feite zou dat betekenen dat de Europese Unie de verantwoordelijkheid voor de gehele regio op zich neemt.
Wij zien dat nu al in Bosnië. Zonder het naarstige werk van de hoge vertegenwoordiger, zonder de aanwezigheid van de geallieerde troepen, zonder het civiele werk, zonder de verantwoordelijkheidsaanvaarding van de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie, zouden wij in Bosnië opnieuw in een situatie van confrontatie of bloedige conflicten zijn geraakt. Dat betekent echter dat wij, Europeanen, antwoorden moeten vinden. Daar moeten wij eens op doordenken, niet per se nu, maar later. Op de Europese Raad van Wenen hebben de ministers van Buitenlandse Zaken tijdens het diner een eerste uitvoerige, open en volgens mij ook belangrijke discussie over die vragen gehouden. Hoe moet de politieke strategie op lange termijn voor de oplossing van die conflicten eruit zien om oorlog, verdrijving, massale terreur en schending van mensenrechten te voorkomen? Die vraag moeten wij snel beantwoorden.
Ik ben het er volkomen mee eens dat wij ons in dat verband ook meer met Rusland moeten bezighouden. Ik vind de Russische houding in de VN-Veiligheidsraad op dit ogenblik niet erg constructief. Die houding is nog altijd die van de ene supermacht tegenover de andere, de Verenigde Staten. Rusland krijgt hier de kans om een constructieve rol te spelen, maar maakt daarvan geen gebruik. In een constructieve dialoog met Rusland proberen wij vooruitgang te boeken. Alle ministers van Buitenlandse Zaken vinden dat wij een centrale strategie moeten uitstippelen, maar daarbij niet aan traditionele steun mogen denken. Rusland is immers te groot om de kwestie in termen van hulp te bekijken. Rusland is daarvoor een veel te belangrijke partner voor de veiligheid en stabiliteit in Europa. Voor ons is het echter uiterst belangrijk dat hiervoor een gemeenschappelijke strategie wordt ontwikkeld.
Dat is niet in tegenspraak met de problemen in het Middellandse-Zeegebied en ik dank allen die daarop hebben gewezen. Onlangs kreeg ik bezoek van de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Sharon. President Arafat komt later eveneens. De Commissie reist in februari naar het Midden-Oosten. Dat is haar tweede reis en deze betreft niet alleen Noord-Afrika, maar ook het vredesproces in het Midden-Oosten. Hoe dan ook is het Midden-Oosten onze tweede buurregio, hoewel de Europese Unie er de rol van de Verenigde Staten niet kan of zal overnemen. Hoe meer vooruitgang wordt geboekt in het vredesproces, waarvoor volgens mij geen beter alternatief bestaat, des te meer de betrokkenen in het Midden-Oosten zullen inzien dat wij buren zijn. Welke rol de Europese Unie dan zal spelen en hoe het vredesproces kan worden bevorderd, zijn vragen waarop wij met de voortzetting van het Barcelona-proces in Stuttgart een antwoord willen formuleren. Ook hier mogen wij de uitbreiding naar het oosten niet tegenover de problemen in het zuiden stellen. Wij willen Europa tot stand brengen. Omdat er verschillende belangen zijn, zal Europa er anders uitzien dan bijvoorbeeld Duitsland of Spanje, waarbij ik deze landen slechts noem omdat zij geografisch uit elkaar liggen. Onze Europese belangen zijn gemeenschappelijke belangen en moeten ook als zodanig worden verdedigd.
Staat u mij toe nu kort en samenvattend te antwoorden op een aantal mijns inziens zeer interessante vragen. Dat de Duitse politiek op Europa gericht is, staat buiten kijf. Dat geldt ook voor het beleid van de nieuwe bondsregering. Wij zetten het werk van de vorige bondsregeringen voort. Bovendien zou Duitsland de grote verliezer zijn als wij daarin iets zouden veranderen. Voorzover het begrip nationaal belang nog betekenis heeft, kan ik namens de bondsregering zeggen dat de Europese integratie voor ons het hoogste nationale belang is. Dat is voordien zo geweest en dat is ook nu nog zo. Dat in de Duitse Bundestag een andere meerderheid is ontstaan, verandert niets aan ons nationale belang. Duitsland zal zijn Europese verplichtingen ook onder de nieuwe bondsregering nakomen.
Applaus
Nogmaals, wat ik hier heb gezegd, is ook het standpunt van de bondsregering en de bondskanselier. Wie gisteren heeft gehoord wat de bondskanselier in de discussie met de Commissie heeft gezegd, kan dat alleen maar bevestigen. Wij zitten op dezelfde lijn. Als leden van de bondsregering verdedigen wij allen hetzelfde standpunt. Wij mogen de komende hervormingen niet met de mentaliteit van een boekhouder benaderen. Ik zou hier nogmaals het Duitse standpunt willen toelichten.
Wij moeten de Unie klaarstomen voor de uitbreiding. Na de invoering van de euro wordt de uitbreiding van de Europese Unie de volgende historische stap. U moet goed beseffen wat het zou betekenen als de Europese Unie, nu de koude oorlog voorbij is, tot West-Europa beperkt zou blijven. Dat zou een historische mislukking zonder weerga zijn en dat zou de ziel van Europa, de integratiegedachte, laten verkommeren. Ook zou dat een historische onrechtvaardigheid zonder weerga zijn jegens de kandidaat-landen uit Midden- en Oost-Europa. Daarom moeten wij nu alles in het werk stellen om die volgende historische stap te doen.
De tweede grote historische uitdaging is de geleidelijke totstandbrenging van de politieke dimensie van de Europese Unie. Persoonlijk geloof ik niet dat wij een global player - zoals dat in het nieuw-Duits of het nieuw-Europees heet - kunnen zijn, of met andere woorden in de monetaire en financiële eredivisie van de wereld kunnen spelen, als onze politieke structuren zich in een dimensie bewegen die, in vergelijking met hetgeen wij op het gebied van het monetaire beleid hebben gepresteerd, eerder op een provinciale voetbalcompetitie lijkt.
Applaus
Dat is voor Europa en overigens ook voor de stabiliteit van de munt geen goede zaak. Daarom ben ik er vast van overtuigd dat onze tweede historische uitdaging de versterking van de Europese instellingen is. Democratie betekent voor mij nog altijd ook versterking van de democratie. Dat is uiterst belangrijk. U moet bedenken dat wat nu de Duitse strategie wordt genoemd en waarop ik straks terugkom, verband houdt met een legitimatiedeficit in het openbare leven in Duitsland. Dit deficit moet men zeer zorgvuldig onderzoeken, als men belang heeft bij een verdere ontwikkeling van de Europese instellingen en van deze instellingen democratische instellingen wil maken
Die twee grote uitdagingen moeten wij nu aangaan. Hoe kunnen wij dat doen? Als wij Europa een politieke dimensie willen geven, moeten wij gaan uitbreiden en versterken, hetgeen betekent dat wij ons huiswerk moeten doen. De Europese Raad van Cardiff heeft besloten in maart een buitengewone bijeenkomst te beleggen omdat drie dingen op stapel staan. Ten eerste zal het Verdrag van Amsterdam weldra in werking treden en dit zal niet alleen onze slagvaardigheid, maar ook de nood aan hervormingen verhogen. Ten tweede vinden in juni Europese verkiezingen plaats en het Europees Parlement moet ook nog in staat worden gesteld zijn bijdrage aan de omzetting van de in Agenda 2000 opgenomen hervormingen te leveren. Ten derde moeten wij tegen het einde van het jaar ook nog een aantal budgettaire knopen doorhakken, onder meer in verband met de herindeling van de steungebieden.
Deze datum is dus bewust gekozen. Volgens het perspectief van deze historische uitdagingen - dat wil dus zeggen uitbreiding en gelijktijdige omvorming van de Europese Unie tot een politieke unie - zullen dan de volgende voorzitterschappen een begin moeten maken met de institutionele hervormingen, als wij het tijdsbestek dat wij hebben ook daadwerkelijk willen gebruiken.
De nieuwe bondsregering heeft zich in uiterst moeilijke omstandigheden - wij zijn immers pas kort geleden aangetreden, hetgeen ook voor het Europese reilen en zeilen niet onbelangrijk is - bereid verklaard Agenda 2000 tot prioriteit van ons voorzitterschap te maken en daarover op de buitengewone top in maart tot een akkoord te komen. Ik probeer mij voor te stellen wat er gebeurt als wij daarin niet zouden slagen. Op 27 maart zouden de staatshoofden en regeringsleiders dan "s ochtends vroeg voor de publieke opinie verschijnen en zeggen dat ze hebben gefaald. Dat zou dan deze keer onmiddellijk aan de beursnoteringen zijn af te lezen. Ook vroeger mislukten er wel eens toppen, maar deze keer zou dat heel erg zijn. Op 1 januari 1999 heeft de Europese Unie een nieuwe dimensie en daarmee ook een nieuwe verantwoordelijkheid gekregen. Ik neem aan dat iedereen weet wat ik daarmee bedoel.
Wij kunnen echter alleen slagen - en ik heb het nu over onze kostbare centen - als alle landen bereid zijn afstand te nemen van hun volkomen legitiem - ook voor Duitsland volkomen legitiem - nationale belang. Door de nationale belangen ontstaat een spanningsveld dat gebroken wordt door compromissen ten behoeve van de integratie en in dat spanningsveld functioneert Europa. Wij kunnen enkel succes boeken als de landen een echte stap vooruit zetten en alle, op evenwichtige wijze, het nationale belang opgeven. Wij willen een evenwichtige oplossing. Zoals ik daarstraks al zei, mag bijvoorbeeld het zuiden niet voor de uitbreiding naar het oosten opdraaien. Dat zou absurd zijn. De uitbreiding naar het zuiden, zoals trouwens ook de toetreding van Ierland, was en is op economisch, sociaal, democratisch en veiligheidsgebied een succesverhaal dat wij met de uitbreiding naar het oosten willen en moeten herhalen.
Ik ben oud genoeg om mij nog de militaire staatsgreep in Griekenland te herinneren. Ik herinner mij ook de militaire dictaturen in Spanje en Portugal en de discussies over de vraag of in de jaren "70 in Italië al dan niet een militaire staatsgreep heeft plaatsgevonden. Dat alles behoort nu tot het verleden. De Europese integratie is een succesverhaal. Wij moeten dat voortzetten.
Applaus
De rol van Duitsland is ook de uitdrukking van onze economische macht. Over onze economische macht mogen wij niet klagen, maar moeten wij ons verheugen. Wij weten dat wij niet alleen materieel, maar in het licht van onze geschiedenis, ook politiek en cultureel veel aan Europa te danken hebben. Ook de nieuwe bondsregering weet dat en zal daarom haar Europese verplichtingen nakomen. Ik mag rustig zeggen dat ik vanuit de oppositie, hoewel ik soms wel kritiek had, het Europese beleid van bondskanselier Kohl op de belangrijkste punten heb ondersteund. Ik vind dat volstrekt niet ongewoon. Als men van een zaak overtuigd is, is dat in een Parlement normaal, vooral als het om historische kwesties gaat.
Mijn fractie in de Duitse Bundestag was tijdens de jongste zittingsperiode de eerste die zich voor het Europa van de Elf heeft uitgesproken en die voorstander van deelneming van Italië was op een ogenblik dat anderen, zoals bondskanselier Kohl, nog lang niet zo ver waren. Wij hebben wel degelijk kritiek uitgeoefend op de 3 % en op wat daarachter schuilging. Daarom hoef ik hier ook niets in te halen en ik schroom ook niet Helmut Kohl daarvoor te bedanken. Hij is op de Europese Raad van Wenen terecht tot ereburger van Europa uitgeroepen. Na Amsterdam is hij enigszins uit de rol gevallen.
In Amsterdam is de Duitse Bondsrepubliek voor het eerst op de rem gaan staan.
Interrupties
Dat mogen wij niet vergeten. De coalitie - ik heb het nu niet over het binnenlands, maar over het Europees beleid - trok naar de verkiezingen met een standpunt dat, zoals u beter weet dan ik, niet langer onomstreden was. Dat standpunt luidde als volgt: de Unie moet zo spoedig mogelijk naar het oosten worden uitgebreid, Duitsland wil minder betalen en de Duitse boeren moeten meer krijgen. Dat strookt in deze wereld niet met de wetten van de logica. Daarom moeten wij het Duitse standpunt hier duidelijk en ondubbelzinnig formuleren. Dat heb ik vandaag namens de bondsregering gedaan.
Wij vinden niet dat wij van onze nettobetalerpositie moeten afstappen. Voor ons gaat het niet om een debat tussen de toplanden en de armere landen. Het is echter duidelijk dat het stelsel op een aantal punten onevenwichtig is en daar iets aan gedaan moet worden. Een Duits politicus kan in Duitsland moeilijk uitleggen waarom landen met een hoger bruto nationaal product per hoofd minder betalen dan wij of zelfs niet eens netto bijdragen. In eigen land spelen zulke dingen uiteraard een rol. Ik hoef dat niet tegen de Duitse afgevaardigden te zeggen, maar de anderen wijs ik erop dat het Duitse Europese beleid, op grond van de bijzondere situatie in West-Duitsland na de Tweede Wereldoorlog, eigenlijk altijd onomstreden was. Dit was tot Maastricht een kwestie voor enkel en alleen de politici. Met Maastricht werd dat anders. Voortaan zal, evenals uw regering in uw eigen landen, elke Duitse regering het volk achter zich moeten krijgen. Vroeger was dat vanzelfsprekend en hoefde, zoals de Duitse afgevaardigden zeer goed weten, daaraan geen bijzondere aandacht te worden besteed. Sedert Maastricht liggen de kaarten echter anders.
Daardoor heeft het debat over de nettobetalers uiteraard ook een binnenlandse dimensie gekregen. Wij mogen dat niet vergeten en ik vind dat ook volkomen normaal. Het grote probleem is echter dat wij onze structuren willen klaarstomen voor de uitbreiding. Ik maak mij niet zozeer zorgen over de huidige situatie, waarin duidelijk verbeteringen moeten worden aangebracht, als wel over het feit dat als wij de huidige structuren niet veranderen, de lastenverdeling als gevolg van de uitbreiding zo onevenwichtig zal zijn dat zij onaanvaardbaar wordt en ook niet meer verkocht kan worden. Omdat ik de uitbreiding wil, is voor mij deze correctie onontbeerlijk. Ik vind dat politiek volkomen verantwoord en vind niet dat die eis tegen Europa gericht of een blijk van nationale zelfzucht is, integendeel! Die correctie is een kernpunt van de onontbeerlijke structurele hervormingen.
Om Agenda 2000 rond te krijgen, zullen wij alle aspecten moeten bekijken. Agenda 2000 bestaat uit vijf delen. Voor de kwestie van een constante begroting, in reële termen, zal een compromis nodig zijn. Daarvoor zijn er vijf interpretaties, maar toch denk ik dat een compromis mogelijk is. De Duitse minister van Financiën heeft gisteren gezegd dat de EU-begroting niet sneller mag groeien dan de nationale begrotingen. Dat zal ongetwijfeld een belangrijke indicatie zijn voor het debat. Wij hechten uiteraard ook veel belang aan de structuur van de begroting. Daarstraks is al gezegd dat het platteland 80 % van het grondgebied van de Europese Unie uitmaakt. Wij mogen echter niet vergeten dat op het platteland geen 80 % van onze bevolking woont.
Het tweede belangrijke punt is het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De voorstellen van de Commissie voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid liggen op tafel. Over de renationalisering van het landbouwbeleid zou ik nogmaals het volgende willen zeggen. Cofinanciering betekent niet dat het landbouwbeleid wordt gerenationaliseerd. Als dat de bedoeling was, zou de Duitse bondsregering daarmee niet kunnen instemmen. Wij willen geen gehele of gedeeltelijke renationalisering van het landbouwbeleid. Cofinanciering betekent dat de lidstaten een nationale bijdrage leveren. De politieke besluiten worden ook in de toekomst in Brussel genomen. Dat is een belangrijke vaststelling. Elke renationalisering is dus uitgesloten. Wij beogen hiermee overigens alleen de rechtstreekse inkomenssteun. Dat is het tweede belangrijke punt. Wij vinden het voor de toekomstige Europese Unie na uitbreiding en voor de toekomst van de landbouwmarkten onontbeerlijk dat ook de lidstaten hier een financiële bijdrage leveren.
Laten wij ons afgezien daarvan geen illusies maken: alle politici die zich met de landbouw bezighouden, weten dat de WHO-onderhandelingen in 2002 ons zwaar onder druk zullen zetten en aanpassing van ons landbouwbeleid zullen eisen. Dan zal hetgeen wij nu in het bananenconflict en met het hormonenvlees meemaken, in het niet verzinken bij wat ons dan te wachten staat. Vele van onze huidige landbouwsubsidies passen eenvoudig niet in de WHO. Dat zal ons onder druk zetten om ons beleid te hervormen.
De drie modellen die de Commissie in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft voorgesteld, moeten verder worden besproken. De lidstaten hebben verschillende voorkeuren. Daarnaast hebben wij de structuurfondsen en het Cohesiefonds. Ik weet hoe belangrijk die middelen zijn en hoe het met hun productiviteit is gesteld, maar mijns inziens moeten wij ook hier iets ondernemen. Daarbij mogen wij natuurlijk de problemen van Portugal met bijvoorbeeld de structuurfondsen niet uit het oog verliezen. Ook moeten wij de situatie van Spanje zorgvuldig bekijken. Wij streven naar een evenwichtige oplossing.
Om tot een evenwichtige oplossing te komen moeten wij beslist ook het probleem van de Britse rebate, de Britse terugbetaling bekijken. Dat is het vijfde belangrijke punt. Niet alleen Duitsland maar, zoals op mijn rondreis is gebleken, ook Nederland en andere nettobetalers vinden dat uiterst belangrijk. Wij willen van dit alles een groot pakket maken, wat zeker niet eenvoudig zal zijn. Op de Europese Raad van Wenen heeft de Portugese premier in de historische Hofburg, waar ooit het Congres van Wenen plaatsvond, herinnerd aan het antwoord van Talleyrand op de vraag hoelang het Congres van Wenen had geduurd: het laatste kwartier. Dat zal ook voor de buitengewone Europese Raad gelden.
De afgevaardigde die daarstraks Goethe citeerde, is hier jammer genoeg niet meer aanwezig. Hij citeerde de laatste woorden die Goethe op zijn sterfbed heeft uitgesproken. Ik weet niet of Goethe dat echt zo heeft gezegd. Zijn woorden worden op twee manieren geïnterpreteerd. Volgens sommigen verviel hij aan het einde van zijn leven opnieuw in de tongval van Frankfort. Volgens serieuze interpretaties wilde hij zeggen: "mer licht, so schlecht" . Van Goethe kan men echter werkelijk ook wel iets anders citeren. Goethe was een echte Europeeër en was op Europa gericht. Met nationalisme had hij volstrekt niets te maken. Ik vind dat wij die Goethe moeten citeren.
Mijnheer Hänsch, ik dank u van ganser harte voor uw ondersteuning van de oplossing voor het Kosovo-conflict en wijs het Europees Parlement erop dat een nauwe samenwerking ook in ons belang is. Morgen al wordt het debat met minister Verheugen in het kader van de triloog voortgezet. Dan zal ook nader worden ingegaan op een aantal kwesties die hier zijn aangestipt. Wij hebben alle belang bij een intensieve dialoog en dus willen wij niet alleen een versterking van het Europees Parlement, maar ook een actievere rol voor het Parlement bij de uitvoering van de grote opdrachten die ons wachten. Het Europees Parlement moet daarbij een hoofdrol spelen.
Mijnheer Brok, staat u mij toe u en alle anderen erop te wijzen dat ik lang genoeg in de oppositie heb gezeten om te weten hoe moeilijk oppositie voeren wel niet is. Oppositie betekent echter ook dat men intelligente kritiek levert en de regering het vuur zo na aan de schenen legt dat zij niet zonder meer een antwoord klaar heeft. Als wij na twaalf dagen voorzitterschap het verwijt krijgen dat wij alleen met aankondigingen weten te komen, dan geef ik dat grif toe. Als ik na twaalf dagen meer had kunnen doen, zat ik nu niet in de politiek. Dan had ik wonderen kunnen verrichten en dan was ik hier op de verkeerde plaats. Dan had ik een kerk moeten stichten of wat dan ook.
Gelach
Wie kan echter wonderen verrichten? Na twaalf dagen kan ik zeggen wat wij bereid zijn te doen, zodat wij daarop later kunnen worden beoordeeld. Meer kan ik nu niet doen. Ik stel wel vast dat de oppositie veel van ons verwacht en de lat zeer hoog legt.
Als de heer Brok, die de heer Kohl nadrukkelijk heeft bedankt - wat ik ook al herhaaldelijk heb gedaan - ons echter verwijt dat wij op de top van Keulen, enkele dagen voor de Europese verkiezingen, de aandacht van het falen van de lidstaten op het gebied van het arbeidsmarktbeleid willen afleiden, levert hij kennelijk onbewust kritiek op de strategie van de vorige regering. Wij hebben die data immers niet afgesproken. Dat is niet het werk van de nieuwe bondsregering. Wij konden dat niet eens en de oppositie heeft de vorige bondsregering ook niet gehypnotiseerd. Daartoe waren wij niet in staat. Dat de Top van Luxemburg dat heeft beslist en dat in Wenen geen vooruitgang is geboekt, kunt u de nieuwe bondsregering niet verwijten. Daarvoor zijn wij nog niet lang genoeg aan de macht. In het belang van een goede samenwerking moeten wij ons van zulke doorzichtige polemieken onthouden. Daar schieten wij bij het oplossen van onze problemen ook niet veel mee op. Het aantal punten waarover wij het met elkaar eens zijn, is veel groter.
Tenslotte onderstreep ik nogmaals wat een afgevaardigde hier over de rol van Duitsland heeft gezegd. Wij weten dat wij nettobetaler zullen blijven. Duitsland komt niet op zijn verbintenissen terug. Dat zou volstrekt niet met onze belangen stroken. Het is in ons belang dat Europa een politieke unie wordt. De Duitse mark in de euro laten opgaan was niet vanzelfsprekend. De Duitse mark had immers een grote betekenis als nationale munt, niet alleen voor West-Duitsland, maar sedert de vereniging in 1989/1990 ook voor onze landgenoten in het oosten van Duitsland. Wij hebben die beslissing in de Duitse Bundestag met een ruime meerderheid genomen. Dat besluit bindt ook de nieuwe bondsregering. Wij hebben de taak de Europese Unie onder het Duitse voorzitterschap op de uitbreiding voor te bereiden, de werkloosheid te bestrijden, de institutionele hervormingen op gang te brengen, de democratie in Europa te versterken en de Europese integratie te bevorderen tot de Europese Unie ook een politieke unie is.
Applaus

De Voorzitter
Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik dank u en wens u veel succes.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u hebt weliswaar niet minder dan een half uur gesproken, maar ik denk dat de collega's, die eerder reeds twee uur naar u hebben geluisterd, uw betoog met de grootse aandacht hebben gevolgd.

Pack
Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik neem aan dat u daarstraks een en ander niet heeft gehoord omdat u met de heer Cohn-Bendit in gesprek was. Dat is u beiden vergeven. Dat u mijn woorden als emotioneel afdoet, getuigt echter van mannelijke arrogantie. Daarop wil ik graag reageren. Ik houd mij al sedert tien jaar, waarschijnlijk dus langer dan u, met Kosovo bezig. Ik verwijt u dat niet, maar u mag mij ook mijn gevoelens niet verwijten. Ik vind alleen dat u, terwijl ik al jaren tevergeefs preventieve maatregelen voor Kosovo vraag, na tien jaar niet mag zeggen dat wij preventief moeten optreden.
In de tweede plaats heb ik niet gezegd dat de OVSE zich uit Kosovo moet terugtrekken en dat daar niemand mag blijven. Wellicht hebt u niet gehoord wat ik wel heb gezegd, namelijk dat de aanwezigheid van de OVSE op dit ogenblik geen zin heeft omdat ze daar niets kan doen. De OVSE kan in Kosovo nog minder doen dan de VN-soldaten in Bosnië hebben gedaan. Ik vind dat wij in Kosovo samen met de Russen een internationale troepenmacht moeten stationeren om de weg voor een vreedzame oplossing te effenen.
Nog kort de volgende rechtzetting: de heer Westendorp is niet de vertegenwoordiger van de Europese Unie, maar van de internationale gemeenschap, inclusief de Europese Unie. Ik verzoek u volgende keer goed te luisteren naar wat ik zeg.
Applaus

Cohn-Bendit
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Pack, wij zijn beiden nogal emotioneel. Dat is niet typisch vrouwelijk, maar is in deze aangelegenheid volkomen gerechtvaardigd. In de negen jaar waarin geen preventief beleid werd gevoerd, was echter niet deze maar een andere bondsregering aan de macht, die altijd heeft ontkend dat preventie noodzakelijk was. Dat moet u ook zeggen.

Fischer
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Pack, ik geloof niet dat wij reden hebben om elkaar zo in de haren te zitten. Nogmaals, wanneer het om Kosovo of Bosnië gaat, zijn emoties niet typisch mannelijk of vrouwelijk. Ik wil niemand discrimineren. Ook ik ben daar emotioneel bij betrokken. Wie zich met die kwestie bezighoudt, kan volgens mij niet anders. Ik begrijp dat iemand zich door zijn gevoelens laat leiden - in verband met Bosnië waren gevoelens zeker niet de slechtste raadgever - maar dan moet hij of zij wel tot het einde doordenken. Mevrouw Pack, het helpt niet te zeggen dat in Kosovo, tegen de wil van de soevereine regering van het land in, een internationale troepenmacht moet worden gestationeerd. In Bosnië bestond een soevereine regering, die een duidelijke internationale rechtsgrondslag voor de internationale troepenmacht heeft gecreëerd. Daar wringt de schoen en dit is een reusachtig probleem. Als wij, tegen de wil van de regering in, een internationale troepenmacht naar het grondgebied van een door alle EU-lidstaten en door de internationale gemeenschap erkende staat zouden sturen, zouden wij een groot probleem doen rijzen.
Een tweede punt is deelneming van Rusland. Op dit ogenblik willen de Russen niet meedoen en u kunt hen daartoe beslist niet overhalen.
Een derde punt is wat wij daarmee zouden willen bereiken. Is dat afscheiding? Wat betekent afscheiding echter als een derde van de Macedonische bevolking van Albanese afkomst is? Ik stel die vragen om u duidelijk te maken dat het geen zin heeft onze spieren te laten rollen. Alle leiders stellen zich die vragen honderd keer per dag. Mijn fractie en ook de nieuwe vertegenwoordiger van de bondsregering voor de mensenrechten, het voormalig parlementslid Popper, spannen zich nu al sedert vele jaren in om meer voor Kosovo te doen en oplossingen aan te reiken. Toen het UCK nog niet bestond, hebben wij ons bijvoorbeeld ervoor ingespannen dat Rugova een sterkere positie kreeg.
Jammer genoeg is de situatie niet geëvolueerd zoals wij dat wilden. Vandaag is de toestand anders. Wij hebben echter wel degelijk inspanningen gedaan. De Albanese gesprekspartners zijn naar Bonn gekomen en wij onderhouden nauwe contacten met hen. De Albanezen denken echter dat zij het Westen voor hun kar kunnen spannen om strategische doelstellingen te bereiken waarmee het Westen het niet eens is. Ook dat moet u weten. De westerse landen ijveren voor een autonoom statuut. Dat achten wij onontbeerlijk. Of en in hoeverre daarvan ooit iets in huis zal komen is een vraag die vrij gekozen parlementsleden terecht stellen. Dat daarover wordt gedebatteerd, ook door de publieke opinie, acht ik in het licht van onze ervaringen volkomen normaal.
Mevrouw Pack, als ik dit alles nu tot het einde toe doordenk - dat is geen kritiek op uw standpunt, waarvoor ik veel begrip heb - kunnen wij niet anders dan streven naar stabilisering, hoe onvolmaakt die ook mag zijn. Het allerbelangrijkste daarbij is dat wij een politieke overgangsregeling voor Kosovo kunnen uitwerken waarmee zowel de Kosovaren als de Joegoslaven kunnen instemmen.
Volgens mij zijn er voor die stabiliseringsstrategie geen geldige alternatieven. Daarom heb ik u gezegd dat wij met alle macht aan een vreedzame oplossing moeten werken, samen met onze partners in de contactgroep, maar ook in de Europese Unie en in andere instellingen. Ik denk daarbij aan Noorwegen, dat de OVSE voorzit, maar ook aan alle andere landen die zich voor een vreedzame oplossing inzetten.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad.
Het debat is gesloten.
Ik wilde de heer Görlach van harte beterschap wensen. Ik zie dat hij na zijn ongeval nog juist het staartje van het debat heeft kunnen meekrijgen.

Openheid in de Unie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0476/98) van mevrouw Lööw, namens de Commissie institutionele zaken, over openheid in de Europese Unie.

Lööw
Mijnheer de Voorzitter, de achtergrond van dit verslag is dat openheid en transparantie door het Verdrag een aanzienlijk sterkere positie hebben gekregen. Dit was overigens ook voor en tijdens de voorbereidingen van het nieuwe Verdrag een krachtige eis van het Europees Parlement. Aangezien deze zaak uiterst belangrijk is voor de burgers en te maken heeft met de democratische legitimiteit van de EU, waren wij in de Commissie institutionele zaken van mening dat het Parlement in een eigen initiatiefverslag de beginselen van een dergelijke, nieuwe openheid zou moeten aangeven, voordat de Commissie met haar eerste wetgevingsvoorstel terzake zou komen. Men verwacht namelijk dat de Commissie een dergelijk voorstel zal doen, zodra het Verdrag is geratificeerd. Het Parlement krijgt dan gelegenheid om deze zaak nogmaals te behandelen.
Wij zijn in de commissie grondig te werk gegaan met zowel een openbare hoorzitting als een rondetafelconferentie. Bovendien hebben de diensten voor onderzoek van het Parlement een vergelijkende studie gemaakt van de wetgeving die in de lidstaten bestaat voor openbaarheid. De wetgeving in de diverse lidstaten varieert enorm. Hierbij moet misschien worden opgemerkt dat noch met mijn verslag, noch met het Verdrag van Amsterdam wordt getracht veranderingen aan de lidstaten op te leggen. Het doel is veeleer te komen tot een regelgeving, een nieuwe cultuur op het punt van openheid en transparantie binnen de instellingen van de EU. Het Verdrag maakt weliswaar alleen gewag van openheid in de Commissie, de Raad en het Parlement, maar in dit verslag geven wij aan dat volgens het Parlement openheid alle andere instellingen binnen de EU zal moeten betreffen. Natuurlijk moet men zich daarbij realiseren dat openheid niet overal even goed valt te verwezenlijken. Het spreekt voor zich dat bijvoorbeeld Europol niet dezelfde mogelijkheden heeft voor het openbaar maken van documenten als vele andere instellingen.
Het Verdrag van Amsterdam behandelt expliciet het recht van de burgers om kennis te nemen van documenten. Daaraan is ook het merendeel van mijn verslag gewijd. Ik deel de opvatting dat juist de toegang van burgers tot documenten het essentiële element is in het openbaarheidsbeginsel. Willen de burgers kunnen beoordelen of een besluit juist is, dan moeten ze kunnen beschikken over de stukken waarop dat besluit is gebaseerd. Bovendien werkt openheid corruptie, machtsmisbruik en gekonkel tegen.
In grote trekken houdt dit voorstel in dat zowel alle inkomende als alle uitgaande documenten van enig belang binnen de instellingen van de EU, openbaar moeten zijn. Vanzelfsprekend kunnen er redenen zijn waarom een document vertrouwelijk wordt verklaard, maar de wetgeving dient nauwkeurig te definiëren op welke gronden een document vertrouwelijk verklaard kan worden. Dat mogen geen vage en algemeen geformuleerde redenen zijn. Daar moet een lange, goed gedetailleerde en goed gemotiveerde lijst voor worden opgesteld.
Opdat de burgers weten welke documenten opgevraagd kunnen worden, moeten openbare registers worden opgesteld. Ook moeten er natuurlijk methoden komen voor opsporing van documenten binnen een instelling, zodra deze documenten worden opgevraagd. De nieuwe techniek, Internet, moet alle burgers in de EU in staat stellen die registers te raadplegen. De afstand naar Brussel hoeft dus niet langer een belemmering te zijn, als men volledig gebruik wil maken van het burgerrecht op toegang tot documenten.
De commissie was zeer eensgezind, alhoewel tijdens de voorbereidingen veel collega's twijfels uitten over de mogelijkheid van brede steun voor de radicale veranderingen die onze voorstellen impliceren. Waarschijnlijk zullen deze voorstellen veel verder gaan dan menig lid van zijn eigen land gewend is. Ik durf dan ook te hopen op een brede steun bij de stemming, wat natuurlijk een sterke druk op de Commissie zou betekenen om met een voorstel te komen dat tegemoet komt aan de eisen van het Parlement. Ook heb ik twijfels moeten horen over de bereidheid van de Commissie om het beginsel van openbaarheid van documenten ook daadwerkelijk ten uitvoer te brengen, daar daarvoor een geheel nieuwe cultuur is vereist. Ik kan bevestigen dat het flink wat inspanning zal vereisen, en dat het niet van een leien dakje zal gaan. Het gaat niet alleen om het opstellen van een nieuwe regelgeving. Er zullen nieuwe administratieve procedures, waarschijnlijk zelfs een nieuwe technische structuur en bovenal middelen voor scholing van personeel moeten komen. Ik kan mij niet aan de gedachte onttrekken dat dit in feite goed past in het kader van de noodzakelijke hervormingswerkzaamheden die de voorzitter van de Commissie vorig jaar heeft beloofd.
Nu ik het zoveel over de Commissie heb, moet ik er nogmaals op wijzen dat de onderhavige kwestie voor alle instellingen van de EU geldt. Niet in de laatste plaats moet de Raad zelf er zorgvuldig notitie van nemen en nagaan hoe hij nu zijn eigen voorstel in het Verdrag moet naleven. Ook voor het Parlement zal er meer werk aan de winkel zijn.
In het verslag behandelen wij ook een groot aantal vragen met betrekking tot andere aspecten van openheid en transparantie. Ik noem als voorbeeld meer mogelijkheden tot het houden van openbare vergaderingen en het gebruik van Internet voor het verspreiden van informatie en kennis over actuele kwesties. Ik zal hier nu niet dieper op ingaan, omdat men dit in het verslag kan nalezen. Ik wil het laatste gedeelte van mijn spreektijd echter gebruiken om de amendementen nog wat toe te lichten.
Deze zijn in onze parlementaire commissie onderzocht en met grote meerderheid verworpen. Aangezien een rapporteur nu eenmaal ook goed moet luisteren naar de mening van de commissie in haar geheel, kan ik deze amendementen niet steunen, al koester ik voor enkele daarvan sympathie. Het gaat hier met name om de twee amendementen betreffende de zogenaamde vrijheid van informatieverschaffing, een uiterst centraal en ook heel apart onderdeel van het Zweedse openbaarheidsbeginsel. Het gaat daarbij om de bescherming van de afzonderlijke ambtenaar bij verstrekking van gegevens aan de media. Dit is een wetgeving die zelfs in het overige Noorden zijns gelijke niet kent en het heeft mijns inziens althans in deze fase geen zin om te proberen deze in de EU te introduceren.
Er is ook een amendement waarin wordt gesteld dat de EU-wetgeving de nationale wetgeving niet mag uitschakelen. Het is wellicht passend om af te sluiten met een kort commentaar hierop. Het streven van dit verslag is in de Europese Unie de invoering van codes te bevorderen waarmee alle landen kunnen leven en waarmee men niet in conflict komt met welke nationale wetgeving dan ook, ook al gaat deze nationaal gezien zeer ver.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, thuis krijgen wij voortdurend het verwijt dat wij ver van de mensen staan. Wij kunnen dat weerleggen door voor meer transparantie en democratische controle te zorgen. De burgers van Europa hebben daar recht op. Transparantie en democratische controle brengen ons dichter bij de mensen. Wij moeten vaker aan de burger denken dan om de vijf jaar, kort voor de verkiezingen. Er moet nog veel gebeuren. Dat blijkt niet alleen uit het verslag van mevrouw Lööw, maar ook uit de twintig conclusies in mijn, door de Commissie juridische zaken en rechten van de burger eenparig goedgekeurde advies.
Om meer transparantie te krijgen lijkt de verbetering van de informatiemogelijkheden van de burger mij het belangrijkst. Finland en Zweden hebben in dat opzicht een benijdenswaardige cultuur ontwikkeld. Wij moeten dit goede Scandinavische voorbeeld in heel de Europese Unie volgen. Waarom zouden wij de burger een zo breed mogelijke toegang tot dossiers en documenten ontzeggen? Wat belet ons dit recht uit te breiden voor, bijvoorbeeld, rapporteurs van het Parlement? Waarom kan de Raad niet even openlijk werken als het Europees Parlement?
Waarom hebben vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie een vaste plaats in onze commissies, maar geldt het omgekeerde niet voor het Parlement of voor tenminste zijn rapporteurs? Dichter bij de mensen staan vergt echter meer dan transparantie. Doorzichtigheid van het politieke leven en van de besluitvorming veronderstelt dat de burgers daarin participeren. De instellingen van de Europese Unie moeten mechanismen ontwikkelen die het voor de burgers mogelijk maken hun eigen ideeën en overwegingen kenbaar te maken. Dat is een basiseis van de democratie. Als wij aan het Europa van de toekomst bouwen, moet iedereen meewerken, niet in de laatste plaats in het belang van onze geloofwaardigheid.

Voggenhuber
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met grote voldoening heb ik tijdens het vorige debat de verklaringen van de nieuwe voorzitter van de Raad over de noodzaak van een Europese constitutie en de opstelling van een handvest van de grondrechten gehoord. Hoe groot mijn voldoening wel is, weten wellicht de leden van de Commissie institutionele zaken, die ik al sedert vier jaar met deze eis lastig val en van wie ik niet zelden het antwoord gekregen heb dat de tijd daar nog niet rijp voor is. Mijnheer Herman, mijnheer Bourlanges, zo snel wordt de tijd rijp! Wellicht was daar echter wel een groene voorzitter van de Raad voor nodig!
Ook het in dit verslag behandelde probleem houdt met dit noodzakelijke, grondige democratiseringsproces verband. Wat wij nu behandelen, is een bijzonder verwaarloosd aspect van de democratisering, maar dat is wellicht het gevolg van een misverstand. Wij hebben het hier in het Parlement en in de commissies vaak over transparantie, openbaarheid, public relations en informatiediensten. Daarmee geven wij weliswaar toe dat het met de democratie niet best gesteld is, maar wij doen er niet veel aan.
Transparantie betekent doorzichtigheid. De democratische term daarvoor is openbaarheid. Dat is waar de burgers van Europa recht op hebben: niet de transparantie maar de openbaarheid van de wetgeving, een bestuur dat al zijn handelingen openbaar verantwoordt, het recht van het Parlement op controle en informatie, ook in de tweede en derde pijler, de openbaarmaking van de besluiten en de besluitvormingsgrondslagen, ook op het vlak van de binnenlandse veiligheid en het buitenlands beleid, en het recht op informatie van de burger. Het gaat hier niet om informatiediensten, het werk van de pers of de visie van de Europese instellingen op openbaarheid.
Het gaat hier niet om transparantie of om begrippen die in de democratie van geen belang zijn en die tot de public relations behoren. Het gaat om het recht van de mensen op openbaarheid als grondslag van democratie.

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, het is weliswaar toeval dat wij het deze week over een verslag over de openheid in de Unie hebben, maar dat maakt de tekst van mevrouw Lööw des te actueler. Als er meer transparantie of meer openbaarheid was geweest, hadden de Commissie en het Europees Parlement deze week wellicht niet in discussie hoeven te treden. Er moeten dan echter ook spelregels komen die kunnen zorgen voor de broodnodige, betrouwbare voorlichting aan de burgers. Tijdens verkiezingscampagnes komen de tekortkomingen op dit gebied duidelijk aan het licht. Wij hebben geen veilingmeesters, maar juiste informatie nodig.
Het verslag van mevrouw Lööw over openheid in de Unie doet een serieuze poging om de daarvoor in het Verdrag van Amsterdam opgenomen bepalingen in een concrete vorm te gieten. Daartoe moet een interinstitutionele code worden opgesteld. Dat is een moeilijke, maar werkelijk noodzakelijke klus. De opgenomen Verdragsbepalingen kunnen duidelijk voor meer openheid zorgen. Als men echter ook instellingen zoals het Hof van Justitie, de Europese Centrale Bank, de Europese Rekenkamer en de Europese Investeringsbank daarbij wil betrekken, moet over veel voorstellen zeker nog nader worden gesproken.
Het is zeker wenselijk - op dat punt zijn wij ingenomen met het verslag van mevrouw Lööw - dat de besluiten van de Raad en het COREPER transparanter worden gemaakt door de toegang tot de documenten te verbeteren. Mevrouw Lööw zegt ook terecht dat de administratie van de EU de burgers sneller en vriendelijker moet voorlichten, wat eigenlijk vanzelfsprekend zou moeten zijn, en dat veeltaligheid de transparantie bevordert. Het is duidelijk dat gebruik moet worden gemaakt van moderne elektronische middelen. Wij mogen echter niet zover gaan als de meeste amendementen, vooral amendement 4. Mijn fractie stemt echter met de grote lijnen van het verslag in. In het verslag staan veel eisen en het Europees Parlement moet dus goed weten dat het de nodige financiële en personele middelen beschikbaar moet stellen. Wij moeten immers voorkomen dat de Commissie en de andere instellingen ons achteraf weer komen zeggen dat het gebrek aan efficiëntie het gevolg is van een gebrek aan middelen. Zo wordt ook het dilemma van vandaag gerechtvaardigd. Ik hoop dat dit verslag over de openheid in de Europese Unie de basis legt om zoiets voortaan te voorkomen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, zoals gezegd is het een interessante samenloop van omstandigheden dat wij na de discussie van gisteren over het beheer, vandaag discussiëren over openheid en over de vraag hoe wij de Unie geloofwaardiger kunnen maken. Gisteren werd een fundamentele waarheid geconstateerd: er is een uniforme beheerspraktijk nodig. Wij kunnen niet verder leven met vijftien verschillende culturen en vijftien verschillende opvattingen. Dat geeft alleen maar aanleiding tot allerlei geruchten over ongeregeldheden. Wat mij gisteren daarentegen verontrustte, was dat de voorzitter van de Commissie met geen woord heeft gerept over een tijdschema voor de openbaarheidsregelgeving die de rapporteur nastreeft. Wanneer krijgen wij dit te zien? Wat zullen daarvan de beginselen zijn?
Dit betekent dat de verantwoordelijkheid bij het Parlement ligt. Ik ben bang dat de Commissie niet verder is gekomen dan de uitspraak: il faut faire une profonde réflexion . Dat betekent dat wij allen de beginselen die collega Lööw in haar voortreffelijke verslag heeft gepresenteerd, moeten steunen. Ook in mevrouw Gebhardts advies staan uitstekende zaken. Er moeten regels komen met duidelijke rechten voor de burgers en plichten voor de instellingen. Dat is de beste manier om het heersende wantrouwen weg te nemen en de geloofwaardigheid van de instellingen van de EU te herstellen.

Lataillade
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mevrouw Lööw heeft een uitstekend verslag ingediend dat getuigt van voorzichtigheid en moed op een gebied waar het belangrijk is evenwicht en maat te bewaren. Dat is ook uit het debat van gisteren wel duidelijk geworden.
De rapporteur geeft aan dat transparantie bepalend is voor de toekomst van de Europese Unie. De burgers van de Unie ervaren de unie als een ver van hen verwijderde bureaucratie. Ook wijst mevrouw Lööw erop dat transparantie kan bijdragen aan het voorkomen van corruptie en machtsmisbruik.
In dit verslag staan twee aspecten op de voorgrond: de vorm en de inhoud. De vorm is niet alleen een kwestie van tekst, maar ook gedrag. Ik geloof dat onze rapporteur dat uitstekend heeft geformuleerd. Het tweede aspect is de inhoud. Zolang de Europese instellingen - niet alleen wij maar ook de Commissie en daarover hebben we gisteren uitgebreid gedebatteerd - bij de burgers van de Unie niet het noodzakelijke begrip wekken voor hun werk en niet alle noodzakelijke informatie verschaffen, komt Europa geen stap vooruit.
Het is onze taak als Europese afgevaardigden de burgers beter te informeren. Pas dan kunnen wij een juist oordeel verwachten over ons handelen en over de ontwikkeling van Europa. Daar dit verslag ons inziens buitengewoon evenwichtig is, zal de UPE-Fractie met groot genoegen voor stemmen.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, meer openheid in wetgeving en beheer is van doorslaggevend belang voor de democratisering van de EU. Openheid is het beste middel tegen corruptie en wanbeheer. Zonder openheid kan het publiek zijn wetgevers niet controleren en ter verantwoording roepen. Daarom juich ik het verslag van mevrouw Lööw toe. Ik deel de meeste van haar standpunten, hoewel ik vind dat het verslag iets verder had kunnen gaan en op belangrijke punten iets duidelijker had kunnen zijn.
Het is zonneklaar dat de Commissie nog steeds niet begrepen heeft wat werkelijke openheid inhoudt. Dit blijkt speciaal uit twee actuele voorbeelden. Allereerst is er de schorsing van de heer Van Buitenen, de ambtenaar die het Parlement de waarheid omtrent de fraudes heeft verteld. Hieruit blijkt hoe autoritair de houding van de Commissie is. Daarom is vrijheid van informatieverschaffing nodig. Deze kan werknemers die hun recht op informatie van het publiek uitoefenen, beschermen tegen eventuele bestraffing. Ik heb dan ook een amendement hiervoor ingediend. Verder is ook de brief van voorzitter Santer aan de Zweedse minister-president Göran Persson een uiterst merkwaardige zaak. Het is volstrekt onaanvaardbaar dat de Commissie als een soort opiniebewaker uitrukt wanneer een van de regeringsleiders binnen de Unie gerechtvaardigde kritiek op haar handelen heeft geuit.
Het minst sterke deel van het verslag-Lööw zijn de passages over openbare vergaderingen van de Raad. Het zou een democratische vanzelfsprekendheid moeten zijn dat alle wetgeving in het openbaar geschiedt. Maar dat eist mevrouw Lööw niet. Waarom zou de bevolking van de EU met minder genoegen moeten nemen dan volledige transparantie, wanneer ook in een normale democratie volledige transparantie wordt betracht bij de uitvaardiging van nieuwe wetten?
Er zijn nog twee andere gebieden waarvoor de Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links amendementen heeft ingediend ter verbetering van het verslag. Het is van belang dat de EU de nationale regels met betrekking tot openheid niet inperkt. Dat dit laatste mogelijk is als gevolg van de overdreven geheimhouding van de EU, blijkt niet in de laatste plaats uit het verzoekschrift van de Raad aan het Europese Hof van Justitie in de journalistenzaak. In het verzoekschrift van de Raad worden nationale openheidsvoorschriften en nationale rechtsgrondslagen rechtstreeks in twijfel getrokken. Evenals uit vele andere gevallen blijkt ook uit deze zaak weer hoezeer er behoefte is aan snelle en goedkope methoden om in beroep te gaan tegen beslissingen van Europese instellingen om verstrekking van documenten te weigeren.
Meer openheid is van wezenlijk belang voor de democratisering van de EU. Het is daarom betreurenswaardig dat in de parlementaire commissie de belangstelling voor dit probleem vooral afkomstig is van leden uit Noordse landen en niet zozeer uit andere landen, hetgeen met name ook wordt weerspiegeld in de amendementen. Een belangrijk en goed verslag als het verslag-Lööw verdient meer aandacht dan het thans krijgt.

Amadeo
(IT ) Mijnheer de Voorzitter, met het Verdrag van Amsterdam wordt het begrip transparantie in de Europese overheden ingevoerd. In het Verdrag komt inderdaad een expliciete verwijzing voor naar openbaarheid van de documenten van de drie instellingen. Volgens ons moet deze transparantie worden uitgebreid tot alle Europese organisaties en met andere middelen verder worden ontwikkeld. Ik denk bijvoorbeeld aan de openbaarheid van vergaderingen, aan een open en welwillende houding van de kant van de overheid, aan duidelijke en eenvoudige wetsteksten, aan een oplossing van het meertaligheidsprobleem. Wij zijn ervan overtuigd dat men deze transparantie niet alleen met de mond moet belijden maar er ook daadwerkelijk achter moet staan. Openheid moet men willen en tot politieke mentaliteit laten worden. Openheid mag zich niet beperken tot uitsluitend bureaucratische handelingen. Deze hebben immers uiteindelijk alleen maar tot doel verwarring te scheppen en aan "opruiming" te ontkomen, met als gevolg dat men steeds verder van de waarheid af raakt.
Wij vragen ons af hoe de burger vandaag de dag het gevoel kan hebben dat hij of zij deel uitmaakt van een Europese institutionele realiteit als deze steeds chaotischer en ingewikkelder wordt. Hoe kunnen wij onze burgers nu helpen bij het begrijpen van ons institutioneel reilen en zeilen als wij geen middelen hebben om hen rechtstreeks te betrekken bij ons werk en hen uit te leggen hoe onze besluiten zijn gemotiveerd? Hun betrokkenheid is echter onontbeerlijk, daar de op communautair niveau genomen besluiten steeds belangrijker voor hen worden en steeds meer een stempel drukken op hun dagelijkse leven. Is het wel verstandig steeds weer te wijzen op de grote afstand tussen de burgers en de instellingen, als wij daardoor het risico lopen de burgers van Europa te doen walgen? De burgers laten immers duidelijk zien dat zij niet veel meer van Europa moeten hebben! Is het wel verstandig deze gevoelens van vervreemding te blijven voeden als wij het risico lopen dat de burgers zich definitief gaan afkeren van degenen die voor hen besluiten?
De helaas zeer actueel geworden zaak van fraude en malversatie ten koste van de Europese belastingbetalers, die voor het Europees Parlement aanleiding was geen kwijting voor de begroting 1996 te verlenen, werpt donkere schaduwen over heel de Europese Commissie. Desalniettemin moeten wij de publieke opinie daarover informeren. Dat is onze plicht. De burgers hebben ons immers een taak toevertrouwd door ons als hun vertegenwoordigers in het Parlement te kiezen. De keerzijde van de medaille is echter wel dat wij zouden kunnen bijdragen aan een steeds verdere bekoeling van de liefde van de burgers voor Europa.
De gegevens over de geringe opkomst van de Europese burgers bij verkiezingen in bijna heel Europa zijn een teken aan de wand. Zij tonen aan dat de burger geen vertrouwen meer heeft en liever een dagje uitgaat dan naar de stembus te gaan. Dit is hoe dan ook een gevaarlijke houding. Zo wordt de burger de speelbal van anderen, in de regel van meer militante en actieve leden van de traditionele politieke partijen, maar hij kan op den duur ook ten prooi vallen aan behendige demagogen en opportunistische populisten.
Onze maatschappij is gegrondvest op de rechtstaat. Een van de hoofdkenmerken daarvan is dat de burger betrokken wordt bij de politieke besluitvorming. Deze besluitvorming viel tot voor kort onder de bevoegdheid van de nationale regeringen, maar wordt vandaag de dag steeds meer overgedragen aan de communautaire instellingen. De burger moet dus niet alleen in staat worden gesteld de gevolgen van de politieke beslissingen te begrijpen, maar hij moet ook aan deze beslissingen kunnen deelnemen. Transparantie betekent dat de burger alle faciliteiten heeft voor toegang tot informatie en in staat is te weten te komen wie wat hoe en waar besluit. Democratische controle betekent echter dat naast participatie van de burgers, alle controlemogelijkheden te baat worden genomen die er zijn. Alleen dan kunnen wij de burger dichter bij zijn vertegenwoordigers en zijn gezaghebbers brengen.

Maij-Weggen
Voorzitter, de verslagen van mevrouw Lööw en de heer Brok over de openbaarheid van de Europese instellingen en over de wijze waarop de voorzitter van de Commissie wordt gekozen, hadden niet op een beter moment voorgelegd kunnen worden. Wat die openbaarheid betreft is maandag eens te meer duidelijk geworden dat het gesloten bolwerk van de Europese bureaucratie opengebroken moet worden. Via het Verdrag van Amsterdam is dat door het Parlement geprobeerd door te vragen om verplichte openbaarheid van alle voorbereidende stukken bij Europese wetgeving en door te vragen om openbaarheid van de vergaderingen van de Raad bij wetgeving. Aan die wensen is maar zeer ten dele tegemoet gekomen. Het harde debat van gisteren maakt eens te meer duidelijk dat een nieuwe stap nodig is.
Ik wil op dit punt verder gaan. Naar mijn oordeel is er een wet, een Europese richtlijn, openbaarheid van bestuur op Europees niveau nodig zodat de burgers en dit Parlement niet afhankelijk zijn van toevallige toezeggingen, maar van helder Europees recht.
Wat de voorzitter van de Commissie betreft wil ik een kleine opmerking maken. Ik steun ook het verslag-Brok, maar ik vind wel dat eens te meer duidelijk moet worden in de code die de Commissie nu voorstelt dat Europese commissarissen er zitten namens de Europese administratie en namens Europa en niet namens hun nationale lidstaten. Dat is één van de punten die tot verloedering heeft geleid en dat is een zaak die ook zo snel mogelijk in een interne code van de Commissie moet worden vastgelegd. Dat wilde ik nog benadrukken in het verlengde van het verslag-Brok. Dat zijn mijn opmerkingen.

Lindqvist (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Lööw bedanken voor haar goede verslag. Maar al is het een goede aanzet, het gaat niet ver genoeg. De voorstellen met betrekking tot vrijheid van informatieverschaffing, openbare vergaderingen van de Raad bij wetgeving en de mogelijkheid op kostenloos beroep op het Europese Hof van Justitie tegen besluiten tot weigering van documenten, zijn goede verbeteringen van dit verslag.
Uitgerekend op dit moment zien wij waartoe het gebrek aan openheid en openbaarheid leidt. Misschien zouden wij dit debat over de motie van afkeuring niet hebben gevoerd, als er regels hadden bestaan voor zaken als volledige openheid en vrijheid van informatieverschaffing, waarover in dit debat sprake is. De beste en misschien wel enige manier om dit soort debatten in het vervolg te voorkomen, is openbaarheid in het beheer van documenten. Er moeten gemeenschappelijke registers komen voor alle inkomende stukken en duidelijke regels worden opgesteld voor wat openbaar en wat vertrouwelijk is. Ook moet worden gezorgd voor vrijheid van informatieverschaffing en openbare vergaderingen van de Raad. Bijval voor dit verslag en de vijf amendementen!

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, mevrouw Lööw, van harte gelukwensen met haar verslag en wel om twee redenen. Ten eerste behandelt zij hierin iets dat een regelrechte schande is voor de Europese Unie en ten tweede doet zij concrete voorstellen hiervoor.
Ik wil u twee voorbeelden noemen. Ten eerste zijn er in heel de wereld, op heel deze aardbol, maar twee instanties die achter gesloten deuren vergaderen: de Raad van ministers van de Europese Unie en de Chinese volksvergadering. Daarom vraag ik mij af, collega's, waarom wij resoluties tegen China schrijven en China beschuldigen van een gebrek aan democratie en doorzichtigheid, als wij zelf in de Europese Unie een Raad van ministers hebben die precies hetzelfde doet? Mijn tweede voorbeeld gaat over de maatregelen tegen die ambtenaar van de Commissie. Weet u welke boodschap u met de schorsing van deze ambtenaar de wereld in stuurt? De boodschap is: ?Wij betalen jullie, beste ambtenaren, en goed zelfs, opdat jullie werken en jullie ogen en oren gebruiken maar niet jullie mond, ook niet in het Europees Parlement. Het komt ons immers absoluut niet van pas dat daar wordt gehoord wat hier in de Commissie gebeurt" . Daarom bedank ik de rapporteur. Mijn fractie zal voor haar verslag stemmen.

Sierra González
Mijnheer de Voorzitter, het democratische karakter van een maatschappij wordt bepaald door de mogelijkheid voor de burger om de identiteit en het optreden van de machthebbers te achterhalen en hen, indien nodig, uitgaande van die kennis aansprakelijk te stellen voor hun daden. Zeer belangrijk is ook de mogelijkheid tot controle op de met de politieke activiteiten nagestreefde doelstellingen. Dat is de enige methode om machtsmisbruik te voorkomen.
Welnu, in de Europese Unie wordt de burger tot op de dag van vandaag toegang tot fundamentele kwesties inzake justitie en binnenlandse zaken ontzegd. De regelgeving terzake wordt in het geheim opgesteld en er worden beslissingen genomen waarvan de reden ongekend is. Om dit te rechtvaardigen roept men begrippen in als openbare orde en interne veiligheid. Deze begrippen hebben de instellingen tot nu toe de mogelijkheid geboden - en bieden deze nog steeds - om het principe van vertrouwelijkheid naar eigen goeddunken toe te passen.
Er wordt gezegd dat men moet streven naar meer doorzichtigheid en openheid, teneinde de instellingen van de Europese Unie dichter bij de burger te brengen. In wezen moet men er echter eigenlijk voor zorgen dat de Europese eenwording en haar instellingen democratische legitimiteit verkrijgen. Daar wringt de schoen. Er zijn met het Verdrag van Amsterdam weliswaar stappen in die richting ondernomen, maar jammer genoeg zijn deze ontoereikend. De autoriteiten bepalen nog steeds welke informatie wordt doorgegeven en welke niet en aan dit arbitraire handelen dient een einde te worden gemaakt.
Dit verslag verdient onze steun, omdat hiermee wordt getracht de willekeur van de Europese autoriteiten aan banden te leggen en ons inziens is dat de weg die wij moeten inslaan en de koers die wij moeten volgen.
Applaus

Oreja
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik mevrouw Lööw en de Commissie institutionele zaken willen danken voor dit verslag. De Europese Commissie zal hier ongetwijfeld rekening mee houden.
Het Verdrag vertrouwt ons de opdracht toe het Parlement en de Raad een wetsvoorstel te doen voor verbetering van de transparantie van ons institutioneel bestel en met name de toegang tot documenten te verbeteren.
Op dit moment is over deze kwestie in de instellingen een debat gaande en wij van onze kant zullen ons voorstel indienen op het moment dat het Verdrag van kracht wordt. Openheid is een aangelegenheid van fundamenteel belang voor de betrekkingen van de Europese instellingen met de burgers en het zijn uiteindelijk de burgers die de hoofdrol moeten spelen in het integratieproces.
Het proces van Amsterdam is uitgemond in een verdrag dat in dit opzicht expliciet enkele punten noemt die de burgers, en de mensen in het algemeen, rechtstreeks aangaan en hun rechten, hun belangen en hun meest legitieme ambities betreffen.
Het lijdt geen twijfel dat de geheimzinnigdoenerij, de ondoorzichtige werkwijzen en beslissingen van de instellingen, het vermoeden - ook al is het niet meer dan een vermoeden - dat bepaalde zaken worden achtergehouden, geenszins de totstandkoming van goede betrekkingen tussen de burgers van de Unie en de Unie zelf bevorderen. Daarom wordt in het Verdrag van Amsterdam gezinspeeld op het transparantieprobleem. De Commissie zal het onderhavige verslag, dat ons zal helpen bij het opstellen van ons eigen voorstel, grondig bestuderen. Wij zullen eveneens rekening houden met het advies van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger.
Ik wil nu kort ingaan op een aantal aspecten van de resolutie.
In de eerste plaats geloof ik dat de tekst en met name ook de context waarin de debatten hebben plaatsgevonden, duidelijk aantonen in welke mate de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam de huidige realiteit wijzigen. Voor de toegang tot documenten beschikken wij momenteel zowel over interinstitutionele voorschriften als ook over interne voorschriften voor elke instelling. Deze voorschriften zijn echter gebaseerd op de goede wil van elke instelling. De arresten van het Hof van Justitie zijn daarbij nauwelijks behulpzaam. Welnu, het Verdrag voorziet in een daadwerkelijk recht op transparantie en dit recht dient zijn beslag te vinden in een wettekst en in de interne statuten van de instellingen.
Ten tweede mogen wij niet uit het oog verliezen dat het streven naar meer vrijheid bij de toegang tot documenten geen doelstelling op zich mag zijn, maar moet leiden tot meer transparantie in de toegepaste procedures en tot meer duidelijkheid in de evaluatie van de politieke en de institutionele verantwoordelijkheden. Die transparantie zal ons in staat stellen de burger op een meer eenduidige manier vertrouwd te maken met de werkzaamheden van elke instelling en zal een einde maken aan de misvatting dat alle beslissingen in Brussel worden genomen en van nature bureaucratisch en irreëel zijn. Daarom moeten wij ons verheugen over het interinstitutionele akkoord betreffende de kwaliteit van de wetgeving. Dit is een belangrijke stap voorwaarts op de weg naar een voor de burger meer begrijpelijke wetgeving.
Mijn derde en laatste opmerking betreft het informatieprobleem waarnaar verschillende sprekers hebben verwezen. Het spreekt voor zich dat informatie het belangrijkste aspect van het transparantieprincipe is. Zonder informatie is het moeilijk een transparant geheel tot stand te brengen. Zonder informatie kan men ook onmogelijk vooruitgang boeken in de door dit Parlement aangegeven koers. De eerste stappen in deze richting zijn reeds gezet. Dankzij de publicatie op Internet kunnen wij een groot aantal teksten, die per definitie een openbaar karakter hebben maar waarvan de raadpleging tot voor kort nog een probleem vormde, voor het publiek toegankelijk maken. In die richting moeten wij voortgaan, zonder uit het oog te verliezen dat de geschreven en gesproken informatie en het rechtstreekse contact met de burger in het middelpunt moeten staan.
Om al deze redenen wil ik de rapporteur nog eens van harte feliciteren met dit belangrijke verslag en herhalen dat wij bij het opstellen van ons wetsvoorstel daar zeker rekening mee zullen houden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Stemming
Berthu
De aanbeveling voor een beschikking die de Commissie voor de Raad heeft voorbereid over de wisselkoersovereenkomsten tussen Frankrijk en bepaalde Afrikaanse landen met betrekking tot het beheer van de CFA-franc en de Comoren-franc is op het eerste gezicht een technische tekst, maar zegt veel over de Brusselse aanpak. Uit de tekst blijkt dat de CFA-franc ondanks het Verdrag onder de communautaire bevoegdheid komt te vallen, dat de nationale voorrechten geschonden worden en dat het belang van Frankrijk beetje bij beetje wordt aangetast.
Ten eerste is de Franse Nationale Bank niet bij deze wisselkoersovereenkomsten betrokken, omdat het gaat om een convertibiliteitsgarantie voor de CFA-franc tegen een vaste koers verleend door de Franse schatkist, dat wil zeggen uit de nationale begroting van ons land. In dit verband is het, hoewel de Franse franc vervangen is door de euro, op basis van het Verdrag denkbaar dat deze overeenkomsten volledig onder de Franse verantwoordelijkheid blijven vallen, omdat het gaat om onze financiële garantie waarmee de Europese Centrale Bank in beginsel niets te maken heeft. Dat is ook de betekenis die de Fransen ten tijde van Maastricht aan artikel 109, lid 5 van het Verdrag hebben gegeven dat luidt: ?Onverminderd de bevoegdheid van de Gemeenschap en de overeenkomsten van de Gemeenschap ten aanzien van de Economische en Monetaire Unie, mogen de lidstaten in internationale organen onderhandelingen voeren en internationale overeenkomsten sluiten" .
Maar daarbij was geen rekening gehouden met de machtshonger van de Europese instellingen en met name van de Commissie. Want hoewel het beheer van de CFA-franc vanwege de geringe bedragen die erin omgaan nooit op enigerlei wijze de stabiliteit van de euro in gevaar kan brengen, heeft de Commissie tegen elke waarschijnlijkheid en elke juridische logica in besloten om niet artikel 109, lid 5, maar artikel 109, lid 3 toe te passen waarin de goedkeuringsprocedure voor door de Gemeenschap op monetair gebied getekende overeenkomsten staat vermeld. Zo verleent het eerste artikel van de aanbeveling ons met een royaal gebaar het recht om overeenkomsten met betrekking tot de CFA-franc te handhaven, terwijl we dat recht sowieso al hebben. Verder zouden we de Commissie en het Economisch en Financieel Comité moeten informeren over alle plannen tot wijziging van deze overeenkomsten en deze in sommige gevallen zelfs ter goedkeuring aan de Raad moeten voorleggen. Dit alles is een overduidelijke schending van de nationale bevoegdheid van Frankrijk.
Bij deze juridische schending komt dan nog de schending van het Franse belang die wordt veroorzaakt doordat in relatie met de CFA-franc de Franse franc door de euro wordt vervangen. De financiële garantie van Frankrijk aan de CFA-franc gaf ons land namelijk een groot handelsvoordeel omdat economische subjecten hun transacties gemakkelijker kunnen afwikkelen op basis van vaste wisselkoersen. Frankijk zal de financiële garantie blijven verlenen, maar op het gebied van de handel profiteren voortaan alle landen binnen de eurozone hiervan.
De wisselkoersovereenkomsten inzake de CFA-franc vertoonden voorheen een bepaalde samenhang, omdat de garantie van de Franse schatkist kon worden ingezet in verband met fluctuaties in de door de Franse Bank beheerde Franse franc. Voortaan echter kan de Franse garantie worden ingezet in verband met fluctuaties van de euro en hierop hebben de Franse autoriteiten nauwelijks of slechts een marginale invloed. De logica van het systeem komt hiermee te vervallen.
Als gevolg van het wegvallen van de bevoegdheid van Frankrijk en het verlies van ons handelsvoordeel zal de invloed van Frankrijk in de betrokken Afrikaanse landen zonder twijfel geleidelijk afnemen.

Porto
De koppeling van de Afrikaanse munten aan de euro verleent de euro een grotere uitstraling en rechtvaardigt derhalve ten volle een extra inspanning om deze optie te promoten. Ik ben met dit thema vertrouwd en ik ben ervan overtuigd dat dit een manier is om de banden met de Portugeessprekende Afrikaanse landen aan te halen.
Verslag-Lööw (A4-0476/98)
Schörling
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben nu onze steun gegeven aan het verslag-Lööw, waarmee ik de rapporteur wil gelukwensen. Het is een belangrijk verslag, en men kan wel zeggen dat het net op tijd is gekomen, gezien de discussie die hier en binnen de instellingen van de EU de laatste maanden, weken en vooral de laatste dagen heeft plaatsgevonden.
In de Commissie institutionele zaken werkten wij reeds lang vóór het Verdrag van Amsterdam aan openheid en transparantie; toen was het de heer Bonde die de verantwoordelijkheid had voor raadpleging van documenten. Het verslag behandelt de maatregelen die nodig zijn om te komen tot een grotere openheid en transparantie, hetgeen zoals bekend van fundamenteel belang is voor de democratische controle, die vooral een taak is van dit Parlement. Het gaat erom dat het publiek toegang tot stukken heeft, dat deze stukken uiteraard geregistreerd worden, dat zittingen openbaar zijn, dat stukken toegankelijk zijn via Internet, en dat er een nieuwe, uiterst verantwoorde beheersstructuur komt.
Bij openheid en transparantie gaat het echter niet alleen over stukken voor het publiek en over de mogelijkheid om daarover te beschikken, maar ook over openheid in de gehele besluitvormingsprocedure en in de beheerswerkzaamheden, en over de besteding van overheidsgelden. Dit alles moet in een geest van openheid en transparantie geschieden, anders krijgen wij nooit een goed functionerende democratische instelling.
In het verslag wordt gezegd dat het Verdrag van Amsterdam gezien kan worden als een eerste stap op weg naar een werkelijk openbaarheidsbeginsel. Er blijven echter nog enorm veel stappen over. Dit wil ik even opmerken, opdat we niet denken dat er nu een verslag ligt dat alles totaal omvat en volledig dekt. Een stap die mijns inziens beslist ontbreekt, is die in de richting van vrijheid van informatieverschaffing. Ik denk dat mevrouw Lööw dat ook met mij eens is. Helaas heeft het Parlement de amendementen, die deels door mijzelf, deels door de heer Sjöstedt zijn ingediend, niet aangenomen. Vrijheid van informatieverschaffing, zoals bekend ook een Noordse vrijheid, behelst het recht om inlichtingen te verstrekken en te publiceren zonder vervolging of bestraffing te riskeren, alsmede het recht om daarbij anoniem te blijven. Het is een recht dat er hoort te zijn. Ik vind dat het een fundamenteel onderdeel is van een werkelijk openbaarheidsbeginsel. Dit Parlement moet ernaar streven en het voor elkaar zien te krijgen dat het Verdrag van Amsterdam of het toekomstige Verdrag in deze zin wordt gewijzigd.

Berthu
Het verslag van mevrouw Lööw over de transparantie in de Europese Unie is een stap in de goede richting, maar verzandt nog te veel in details en geeft geen algemeen beeld.
Hoewel het inderdaad klopt dat het Verdrag van Amsterdam de burgers het recht geeft op toegang tot de documenten van de Europese instellingen, een recht dat overigens al heel lang vanzelfsprekend zou moeten zijn, is de ongelijkheid van behandeling tussen de Raad en de Commissie alleszins verontrustend. Een speciaal artikel (207 nieuw) bepaalt de belangrijkste verplichtingen van de Raad met betrekking tot de transparantie, maar vreemd genoeg bestaat iets dergelijks niet voor de Commissie. Het mag niet zo zijn dat de Commissie van deze lacune gebruikt maakt om de duisternis te laten voortduren waarmee het beheer van de door haar behandelde zaken is omgeven en waarvan nu de betreurenswaardige gevolgen in de vorm van herhaalde fraudes en schandalen zichtbaar worden.
Erger nog, het verslag-Lööw hoedt er zich angstvallig voor een breder beeld te geven en stelt de volgende fundamentele vraag niet aan de orde: is het in feite niet zo dat het gehele Europese integratiebeleid van de laatste jaren in belangrijke mate berust op niet-transparantie? Want aan de vanmorgen nog zo door het Duitse voorzitterschap geroemde Monnet-methode zitten twee kanten. Het is een integratiebeleid dat technisch gezien telkens een stapje vooruitgaat, maar het is ook een beleid - en dat vergeet men maar al te vaak te zeggen - waarvan het einddoel nooit aan de burgers is duidelijk gemaakt, ook al zijn de beleidsmakers zelf volkomen op de hoogte.
De methode zelf is in strijd met de democratie. Misschien had dit nauwelijks enig gevolg toen de Gemeenschap nog in de kinderschoenen stond, maar nu zijn de gevolgen dramatisch. Enerzijds vindt overdracht van wezenlijke soevereiniteit plaats op vrijwel ondoorgrondelijke wijze en anderzijds wordt volkomen voorbijgegaan aan de publieke opinie.
In Europa moet de democratie worden hersteld, dat wil zeggen het tegenovergestelde van de Monnet-methode. Natuurlijk betekent dit misschien dat het Europees federalisme wordt afgeremd. Maar wij moeten nu prioriteiten stellen: integratie of democratie.

Blak, Iversen, Kirsten Jensen en Sindal
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslag over openheid. Wij zijn voorstander van een publieke toegang tot documenten van de EU. Wij steunen tevens de amendementen die respect afdwingen voor de nationale regels betreffende openheid en die de mogelijkheid creëren om bij het Hof van Justitie van de EU klacht in te dienen. Wij zijn het daarentegen niet eens met de eis dat alle bijeenkomsten van de Raad openbaar dienen te zijn. Dit betekent echter niet dat de Raad de besluiten en protocollen over zijn bijeenkomsten geheim kan houden. Voorts vinden wij ook dat ambtenaren bepaalde regels moeten volgen met betrekking tot de uitspraken die zij over interne zaken doen, bijvoorbeeld persoonsgebonden informatie. Ook in Denemarken bestaan dergelijke regels.

Darras
Dit verslag komt op het juist moment, nu het scepticisme over en zelfs de veroordeling van de Europese Unie door bepaalde media en een deel van de publieke opinie opgang lijkt te maken.
Het Verdrag van Amsterdam wordt door de tegenstanders van Europa zwart gemaakt, terwijl dit Verdrag nadrukkelijk het begrip transparantie in het Verdrag van de Unie introduceert door het publiek het recht te garanderen op toegang tot de documenten van de Europese Unie en door te bepalen dat communautaire besluiten ?in zo groot mogelijke openheid en zo dicht mogelijk bij de burger worden genomen" .
Ik dank daarom de rapporteur voor haar verslag dat de weg effent voor het tijdperk na Amsterdam doordat zij geprobeerd heeft de middelen ter beschikking te stellen die noodzakelijk zijn om het transparantieproces te verbeteren.
In haar verslag eist zij dat de nieuwe gedragscode niet alleen van toepassing is op de Commissie, de Raad en het Parlement, maar op alle andere instellingen van de Unie, dat de praktijk van openbare vergaderingen van de Raad in belangrijke mate wordt uitgebreid en dat er een einde komt aan geheime verklaringen.
Verder wordt in het verslag gevraagd om wetgevingsvoorstellen, comitologieteksten en andere belangrijke documenten op Internet te plaatsen, zodat de burgers hiervan kennis kunnen nemen.
Een heel scala aan maatregelen dat naar mijn mening absoluut noodzakelijk is voor een beter functioneren van de Europese Unie en een beter begrip van de burgers over haar optreden. Ik stem dus voor dit verslag en moedig het Parlement aan dit ook te doen.

Delcroix
Een paar weken geleden stak ik de Wiertzstraat over en werd aangesproken door iemand die me zonder omwegen vroeg: ?Hoe kan ik toch bij de bibliotheek van het Europees Parlement binnenkomen?" . Een Duitse studente die een scriptie moest schrijven had zonder problemen de documenten van de Commissie kunnen inzien, maar stond bij onze instelling voor een gesloten deur. Ik heb natuurlijk een bewijs van toegang voor haar getekend en zo heeft zij contact gelegd met onze bibliothecarissen die alles in het werk hebben gesteld om haar te helpen bij haar onderzoek naar de Europese ruimte.
Wel heb ik mezelf toen enkele vragen gesteld over de transparantie van de Europese instellingen in het algemeen en van de onze in het bijzonder. De toegang die het publiek heeft tot de documenten is hierbij essentieel en wordt genoemd in artikel 191 A, lid 2 van het Verdrag van Amsterdam. De rapporteur zet dus terecht vraagtekens bij ons eigen systeem. Wie bepaalt de regels? De Conferentie van voorzitters neemt op dit gebied besluiten zonder tussenkomst van een commissie. Ik erken dat het besluit van 10 juli 1997 inzake de toegang van het publiek tot de documenten van het Europees Parlement ontegenzeglijk een stap in de goede richting is.
Recenter nog, op 17 april 1998, heeft het Bureau een besluit genomen over de kosten verbonden aan de overdracht van documenten. Akkoord.... Maar de toegankelijkheid is zo belangrijk dat die eigenlijk alle afgevaardigden aangaat, want ze is nauw verbonden met het vertrouwen dat de burgers in de Europese Unie hebben en met het beeld dat zij zich ervan vormen. Spannen wij ons wel genoeg in om bekendheid te geven aan onze werkzaamheden? Ik verbaas me over het contrast tussen de massa's documenten die voortkomen uit het vaak uitstekende werk van onze commissies en het effect dat deze in de media en in de publieke opinie sorteren. Hoe kunnen wij hierin verbeteringen aanbrengen?
In het verslag-Dury/Maij-Weggen ter voorbereiding van de Intergouvernementele Conferentie werd gevraagd om de toegang tot documenten van de EU in het Verdrag vast te leggen. Op dit punt hebben onze twee collega's hun zin gekregen. Zij hebben ook verzocht om leesbare documenten, om samenvattingen, herstructurering en vereenvoudiging van de Verdragen en openbaarmaking van de speciale opmerkingen en de door de lidstaten geuite voorbehouden in verband met de wetgeving van de Unie. Op deze punten hebben wij nog geen vooruitgang geboekt.
We mogen echter niet vergeten dat de transparantie met andere verslagen moet worden aangevuld. Alleen toegang tot de documenten, hoe belangrijk op zichzelf ook, is niet genoeg. Voor de ratificatie van Maastricht hebben sommige landen elk huishouden een exemplaar van het Verdrag toegestuurd. Daarbij is voorbijgegaan aan het feit dat het Europees jargon vereenvoudigd en vertaald moet worden als we willen dat de burgers begrijpen waarom het gaat. Een dergelijke vereenvoudiging is net zo goed nodig bij de besluitvormingsprocedures. Hoe dichter Europa komt bij het democratisch model van de deelnemende landen, hoe beter de burger er zich thuis voelt. Het Verdrag van Amsterdam is in dit verband een stap vooruit, maar de weg naar transparantie en democratie is nog lang.....
Dat is het probleem van Europa dat eenwording tussen landen en federaties nastreeft. Het blijft desalniettemin een feit dat het beginsel van supranationale lijsten bevorderlijk is voor de ontwikkeling van een Europees geweten.

Deprez
De Europese eenwording lijdt onder het gebrek aan vertrouwen bij het publiek. Dit wordt momenteel nog verergerd door de afgrijslijke sfeer die het Europese klimaat sinds enkele maanden verziekt.
Het verslag dat wij vandaag behandelen komt dus precies op het juiste moment. Transparantie is meer dan ooit noodzakelijk voor een goede voortgang van de Europese eenwording.
Het verheugt mij dat onze rapporteur het begrip grotere transparantie niet beperkt tot uitsluitend de toegang die het publiek heeft tot de communautaire documenten, maar dit ook wil toepassen op een grotere openbaarheid van wetgevende vergaderingen van de Raad, een ruimer gebruik van geavanceerde middelen voor snelle of real time communicatie, de vereenvoudiging van teksten, het behoud van meertaligheid binnen de instellingen en betere voorlichtingscampagnes over de Europese Unie.
Zelf zou ik graag in het bijzonder willen benadrukken dat de huidige redenen om van transparantie af te zien beter en strikter moeten worden vastgelegd, ook al begrijpt iedereen dat enige vorm van geheimhoudingsplicht en zelfs absolute geheimhoudingsplicht soms niet alleen wenselijk, maar ook uiterst noodzakelijk kan zijn bij moeilijke of cruciale kwesties.
Meer in het algemeen behoor ik tot degenen die van mening zijn dat de uitwerking van een nieuwe gedragscode en de toepassing ervan bij alle instellingen van de Unie ongetwijfeld tot gevolg heeft dat er meer duidelijkheid komt en dat de instellingen de noodzakelijke geloofwaardigheid terugkrijgen.
Tenslotte ben ik het eens met de wenselijkheid van het verzoek van onze rapporteur voor ?verbetering van de kwaliteit van de redactie van communautaire wetgeving, zodat er in de toekomst duidelijkere en eenvoudigere EU-teksten worden geschreven" . De onleesbaarheid van teksten op het gebied van wet- en regelgeving is helaas niet alleen voorbehouden aan de Europese instellingen. Veel lidstaten zouden er baat bij hebben als zij hun wetgeving zouden consolideren en codificeren. Reden te meer voor de Unie om het goede voorbeeld te geven!

Lindholm
Vooral gezien de klachten van de laatste tijd over bedrog en fraude binnen de Commissie hoop ik dat het Parlement met grote meerderheid het verslag-Lööw over openheid in de EU aanneemt.
Ik ben ervan overtuigd dat een werkelijk openbaarheidsbeginsel een effectief instrument zal worden in de strijd tegen bedrog en fraude binnen de instellingen van de EU, en daarmee bijdraagt aan een verandering van de heersende gerechtvaardigde achterdocht en het gebrek aan vertrouwen van de burgers.
Wat ontbreekt, is de zogenaamde informantenbescherming, die eigenlijk een voorwaarde is voor het volledig functioneren van de openheid en het openbaarheidsbeginsel.
De gebeurtenissen van de laatste tijd, met de schorsing van een ambtenaar die het Parlement over merkwaardige situaties binnen de Commissie heeft geïnformeerd, toont maar al te duidelijk aan hoe noodzakelijk de informantenbescherming is. Ik hoop daarom dat deze bescherming zo spoedig mogelijk in de EU wordt ingevoerd.

De Voorzitter
De stemming is gesloten .
De vergadering wordt om 13.10 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat

Goedkeuring door het Europees Parlement van devoordracht van de voorzitter van de Commissie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0488/98) van de heer Brok, namens de Commissie institutionele zaken, over de institutionele gevolgen van de goedkeuring door het Europees Parlement van de voordracht van de voorzitter van de Commissie en over de onafhankelijkheid van de leden van de Commissie.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Verdrag van Amsterdam biedt het Europees Parlement nieuwe mogelijkheden om de betrekkingen tussen de instellingen beter te regelen. In begrijpelijke taal bepaalt het Verdrag van Amsterdam dat de Europese Raad de voorzitter van de Commissie alleen mag voordragen, en dat het Europees Parlement de voorzitter kiest. Dat geeft aan de interinstitutionele betrekkingen een nieuwe dimensie. Wij moeten het ook eens worden over de procedures die wij deze zomer en herfst zullen moeten volgen.
Bovendien moeten ook de politieke partijen van meet af aan van deze nieuwe kans gebruikmaken. Daarom vinden de Commissie institutionele zaken en ikzelf dat het voorstel van de heer Delors op den duur moet worden nagevolgd en dat de grote politieke partijen dus tijdens de verkiezingscampagne hun kandidaat voor het ambt van voorzitter van de Commissie moeten voorstellen. Ik geloof dat dit buitengewoon belangrijk is omdat de Europese politiek daardoor wordt gepersonaliseerd en de interesse van de bevolking voor de Europese gedachte wordt aangewakkerd.
Belangrijk is volgens mij evenwel dat de Europese Raad en de regeringen met de uitslag van de Europese verkiezingen rekening houden als ze hun kandidaat voordragen. Wij vinden het dan ook verkeerd dat het voorzitterschap voornemens is de kandidaat van de Raad negen dagen voor de Europese verkiezingen aan te wijzen. De Europese Raad kent de resultaten van de Europese verkiezingen dan immers nog niet. Op die manier zou de Europese Raad een voordracht kunnen doen die niet met de uitslag van deze verkiezingen te verenigen valt.
Daaruit volgt dat na de Europese verkiezingen een speciale top moet worden gehouden die op basis van de verkiezingsuitslag een kandidaat aanwijst die het vertrouwen van het Parlement kan krijgen. Wij moeten dus een totaal nieuwe richting uitgaan. Daarom vinden wij het heel belangrijk dat met de door de Europese Raad voorgedragen kandidaat onderhandeld wordt om een goede basis te leggen, rekening houdend met de politieke doelstellingen van de aangewezen voorzitter en de kwaliteit van de interinstitutionele betrekkingen, maar ook in overeenstemming met de criteria die hij samen met de regeringen wil hanteren om de overige Commissieleden te benoemen. Ook hier zijn er voor de voorgedragen en door het Europees Parlement gekozen Commissievoorzitter nieuwe mogelijkheden doordat de regeringen van de lidstaten alleen in overleg met die Commissievoorzitter kandidaten zullen kunnen voordragen.
Zo is de Commissievoorzitter ook verantwoordelijk voor de verwerkelijking van een andere eis van het Europees Parlement, namelijk dat in de Commissie een uitgekiend evenwicht tot stand wordt gebracht tussen mannen en vrouwen en tussen de politieke strekkingen in de Europese Unie, zodat ze naar behoren kan werken. Dat is volgens ons een belangrijk punt voor de hoorzittingen met de kandidaten. Na de ervaringen van 1995 moeten op dit punt nog een aantal verbeteringen worden aangebracht.
Het is buitengewoon belangrijk dat wij duidelijk maken dat de onafhankelijkheid van de Commissie groter wordt, doordat belangenconflicten worden vermeden door de openbaarmaking van externe belangen en door het verplichte afzien van deelname aan besprekingen en soortgelijke zaken die in het verslag genoemd worden. Ik geloof dat wij aldus veel kunnen vermijden van wat wij vandaag bekritiseren. Bovendien worden aldus nieuwe mogelijkheden geschapen om de politieke verantwoordelijkheid van de leden van de Commissie te vergroten - zoals wij dat bij nationale ministers gewoon zijn - en hen te doen aftreden. De Commissievoorzitter kan Commissieleden die een politieke fout hebben gemaakt, hun bevoegdheid ontnemen, zoals dat in het Verdrag van Amsterdam is bepaald. Als wij over dat instrumentarium kunnen beschikken, kunnen wij de problemen waar we het nu over hebben grotendeels voorkomen, omdat er dan meer mogelijkheden zijn om ze op te lossen.
De Commissievoorzitter zou zo mogelijk nog voor het zomerreces, na de Europese verkiezingen, zijn voorstellen moeten voorleggen. Daarover zou dan zo vlug mogelijk moeten worden gestemd om de procedure voor de aanstelling van de commissarissen te kunnen inleiden. Ik geloof dat het door ons voorgestelde tijdsschema het mogelijk maakt ook tussen de Raad en de toekomstige Commissie een goede verstandhouding op te bouwen en aldus de basis te leggen voor een nieuwe band tussen de instellingen, die Europa een nieuwe dimensie geeft.

Anastassopoulos
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur, de heer Brok neemt in het verslag dat hij vandaag aan de voltallige vergadering van het Europees Parlement voorlegt, de draad op van het ontwerpverslag van onze voormalige collega d'Andrea, die staatssecretaris is geworden in de Italiaanse regering en ons derhalve vroegtijdig heeft moeten verlaten.
De principiële punten van dit verslag kunnen mijns inziens zonder enig bezwaar door het Parlement worden aangenomen. De heer Brok is erin geslaagd in zijn verslag rekening te houden met de meeste gevoeligheden in deze zaal. De Commissie juridische zaken hecht hier dan ook haar goedkeuring aan. Dit verslag bewijst dat het Parlement in heel wat gevallen wel degelijk in staat is snel te werken en zelfs vooruit te lopen op het Verdrag en op de toekomstige ontwikkelingen.
Het onderwerp van dit verslag is de goedkeuring door het Europees Parlement van de voordracht van de voorzitter van de Commissie. Dit is een van de belangrijke wijzigingen die in het Verdrag van Amsterdam zijn opgenomen. Met onze goedkeuring legitimeren wij tenminste een van de twee machten waaruit de Europese Unie bestaat, ervan uitgaand natuurlijk dat de Europese Unie een unie is van volkeren en landen.
De leden van het Europees Parlement legitimeren dus het voorstel dat de landen, dat wil zeggen de staatshoofden en regeringsleiders, doen voor de persoon van de voorzitter van de Commissie. Dit is in institutioneel opzicht een uiterst belangrijke stap en als tegen eind maart ook Frankrijk, naar ik hoop, het Verdrag van Amsterdam zal hebben geratificeerd, zal het Verdrag vanaf mei van kracht kunnen worden. Wij kunnen dan onmiddellijk na de verkiezingen voor het Europees Parlement deze uiterst belangrijke bepaling voor het eerst toepassen.
Ik ben het volledig met de heer Brok eens dat de voordracht van de voorzitter van de Commissie tijdens de Europese Raad van Keulen, een week dus voor de Europese verkiezingen, een ongelukkige zaak is. Voor mij is het onvoorstelbaar dat men niet wacht tot na de verkiezingen. De verkiezingsuitslag moet toch invloed kunnen uitoefenen op de voorstellen van de lidstaten voor de voorzitter van de Commissie. Daarom moeten wij aandringen op een verandering hiervan. Het is nu nog januari en wij moeten ons hiervoor inzetten.
Ik heb hier verder niet veel aan toe te voegen. De Commissie juridische zaken en rechten van de burger is van mening dat het Parlement bij de interpretatie van de Verdragen weliswaar altijd politieke fantasie moet betrachten, maar zich overigens zo nauw mogelijk moet houden aan de letter hiervan. Anders veroorzaken wij meer problemen dan wij oplossen. De Verdragen zijn niet waterdicht. De leemtes moeten worden opgevuld, maar nu is in eerste instantie belangrijk dat het Verdrag van Amsterdam in juli correct wordt toegepast.

Delcroix
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur gelukwensen met het verslag dat is ingediend en dat in tegenstelling tot de eerder gevoerde debatten betrekking heeft op de toekomst en met name op de betrekkingen tussen de Raad, de Commissie en het Europees Parlement met het oog op een meer democratisch karakter van onze instelling. Voor wie is dit verslag bestemd? Ik denk dat het een document is waarover intern moet worden nagedacht en dat zich in de eerste plaats richt tot ons, het Europees Parlement en vervolgens tot de andere instellingen met wie wij in een situatie van evenwicht moeten komen. Ik dank de Commissie institutionele zaken overigens dat zij dit verslag heeft aangepakt.
In dit verslag worden drie belangrijke onderwerpen behandeld. Ten eerste de nieuwe zaken in het Verdrag van Amsterdam, ten tweede de wijze waarop de verkiezingscampagne elan kan worden gegeven, te weten de Delors-voorstellen, en ten derde een transparanter, duidelijker en gelijker democratisch model.
In het kader van het Verdrag van Amsterdam is voor drie nieuwe zaken op de beste manier gebruik gemaakt van het algemeen kiesrecht. Tot deze vernieuwingen behoort, zoals de heer Brok al heeft gezegd, de ?instemming" , dat wil zeggen de voor alle partijen verplichte en bindende instemming. In de eerste plaats met betrekking tot de persoon die wordt voorgedragen om voorzitter van de Commissie te worden en vervolgens optreedt als co-formateur om samen met de regeringen de commissarissen te kiezen. De tweede instemming heeft betrekking op het gehele college dat wordt gevormd door de voorzitter en de commissarissen en het feit dat de Commissie haar werkzaamheden vervult volgens het door de voorzitter opgestelde politieke programma.
Hieruit blijkt het belang van de rol die het Europees Parlement moet vervullen en de noodzaak om hierin de meerderheid te verkrijgen. Vervolgens worden de contouren zichtbaar van een Europese Unie met een uitvoerend orgaan, de Commissie, die wordt aangesteld door twee wetgevende instellingen, het Europees Parlement, dat de burgers vertegenwoordigt, en de Raad, die de lidstaten vertegenwoordigt. Het is een broze drieledige structuur en er zullen veel concessies moeten worden gedaan om een dergelijke evenwichtige situatie te bereiken.
Het wordt echter duidelijk dat met deze in het Verdrag van Amsterdam bedoelde aanstellingsmethode noch de Raad noch het Europees Parlement op eigen houtje hun uitvoerend orgaan kunnen installeren en rekening moeten houden met het standpunt van de ander. Zij worden dus veroordeeld, of in ieder geval uitgenodigd, om naar elkaar te luisteren en te onderhandelen over de samenstelling, het politieke programma en de wijze van functioneren van de Commissie. Het Parlement kan nu dus een veel grotere rol spelen bij de aanstelling van het college van commissieleden. Dat is nieuw, we moeten er nog aan wennen en dat is waarschijnlijk niet eenvoudig.
Het tweede onderwerp betreft de verlevendiging van de verkiezingscampagne. Iedereen weet eigenlijk wel dat een verkiezingscampagne alleen kan slagen als het een persoonlijke campagne is en dus hadden wij wel oren naar het voorstel van Delors. Het probleem is echter dat onze structuur nog niet helemaal klaar is voor de ontvangst met name van de politieke partijen. Het is dus waarschijnlijk dat het voor deze verkiezingen nog niet mogelijk is, maar dat wij ons daar bij de volgende verkiezingen in zullen moeten schikken. Ik vind echter dat de procedure voor de benoeming van de kandidaat voor het voorzitterschap hoe dan ook niet kan beginnen voordat de kiezers zich hebben uitgesproken, al was het alleen maar uit eerbied voor de burger die als kiezer optreedt en voor het Europees Parlement. Het Europees Parlement is een kweekvijver waarin de regeringen van de lidstaten hun ministers en staatssecretarissen komen putten als er een regering wordt samengesteld. Het wekt verbazing dat de Europese instellingen niet dezelfde rol kunnen vervullen met name als het gaat om de samenstelling van de Commissie.
Tenslotte wil ik nog opmerken dat ik vanmorgen aangenaam verrast was door de verklaring van de vertegenwoordiger van de Raad, die zei: "Het Verdrag van Amsterdam verleent het Europees Parlement belangrijke nieuwe rechten en bevoegdheden" en daaraan vervolgens toevoegde: ?Ook bij de benoeming van de Commissie kan het Europees Parlement een grotere rol spelen dan hetgeen in het Verdrag van Amsterdam is opgenomen" . Wij zijn tot nu toe waarschijnlijk dus te bescheiden geweest.

Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag betreft een belangrijk aspect van het politieke bestel van de Europese Unie. Als dit voorstel werkelijkheid wordt, betekent dat immers een versterking van de rol van het Parlement en dus ook een verdere democratisering van de Europese Unie. Wij moeten beseffen dat het EU-beleid heel lang een puur intergouvernementele aangelegenheid is geweest. Nu wordt de Europese Unie hoe langer hoe meer een parlementaire democratie. Dat is zeer belangrijk en positief.
Ik vind het zeer belangrijk dat de verkiezingen voor het Europees Parlement daardoor meer politiek gewicht krijgen. Als de volksvertegenwoordiging in de Europese Unie bij het vervullen van de hoogste ambten in het uitvoerend orgaan van de Europese Unie een toonaangevende rol mag spelen, kan ze op die manier ook het beleid van de Commissie sterker beïnvloeden. Ik vind het zeer belangrijk dat nu ook de volgende stap wordt ondernomen en dat de verantwoordelijkheid van de Commissie en de Commissieleden tegenover het Parlement in het politieke bestel van de Europese Unie wordt verankerd. Wij hebben deze week moeten erkennen dat dit onontbeerlijk is.
De basisidee is dat wij een sterke Europese Unie willen, een Unie die zich ook tegenover de nationale belangen laat gelden. Een Europese Unie met zo veel bevoegdheden en macht heeft echter een tweelingbroer of -zuster nodig, namelijk de democratie. Dit verslag toont op een belangrijk terrein aan dat wij Europa democratischer kunnen maken door te doen wat hier wordt voorgesteld.

Cardona
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de Commissie blijft ons hier in dit Huis vergezellen en vandaag neemt zij deel aan ons debat ... Dat lijkt mij een goede zaak. Het is zo dat men aan politiek in de meest verheven betekenis van het woord doet. Welnu, ik zou een bescheiden bijdrage aan dit debat willen leveren. Allereerst wil ik u zeggen dat het niet in mijn bedoeling ligt de argumenten te herhalen die ik in de bevoegde commissie heb uiteengezet om mijn meningsverschillen betreffende een aantal in het verslag van onze collega Brok voorgestelde oplossingen te rechtvaardigen.
Een van deze aspecten betreft de nadruk die wordt gelegd op de gouvernementele roeping van de Commissie alsmede de bekendmaking ter gelegenheid van de Europese verkiezingen van de naam van de kandidaat-voorzitter van de Commissie en de verplichting een aanzienlijk aantal collega's van het Europees Parlement aan te duiden als mogelijke leden van de Commissie.
Ik wil echter niet nalaten hieraan toe te voegen dat ik de bepaling waarin aan de voorzitter van de Commissie een ruimere politieke verantwoordelijkheid wordt toegekend toejuich en als bijzonder positief beschouw. Volgens deze regel, die voortvloeit uit het Verdrag van Amsterdam, moeten de regeringen van de lidstaten met onderling goedvinden een kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie voordragen. Op deze manier wordt van de lidstaten een grotere bedachtzaamheid geëist bij het naar voren schuiven van de kandidaat. Voor het Parlement is een uiterst belangrijke rol weggelegd bij de evaluatie en de goedkeuring van zowel de voorzitter als de leden van de Commissie. Deze ruimere politieke verantwoordelijkheid en bevoegdheid van de voorzitter van de Commissie is een gegeven dat moet worden toegejuicht. En wij allen moeten vandaag meer dan ooit overwegen dit punt te onderschrijven. Wie had kunnen denken dat een van mijn voorstellen in de bevoegde commissie zou worden goedgekeurd, namelijk de suggestie om vanaf het moment van de aanwijzing van de voorzitter, de kennisgeving van zijn programma en de respectieve stemming tijd uit te trekken om te onderhandelen, om tot een compromis te komen en een sterke kandidaat te vinden die geloofwaardig is vanuit politiek oogpunt en zijn gezag in de Commissie kan doen gelden. Europa beschikt niet over een dergelijke bepaling.

Voggenhuber
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben het grotendeels eens met dit verslag. Ik wil het echter hebben over een belangrijk punt waar ik het niet eens mee ben. Ik heb het over de poging die in dit verslag wordt ondernomen om de voordracht van de Commissievoorzitter te doen samengaan met de verkiezing van het Europees Parlement. De heer Delors stelde dit reeds voor. Ik ben het daar echter niet mee eens, omdat de gevolgen van dit voorstel constitutioneel ondoordacht zijn en ze het dilemma van onze integratiemethode op dramatische wijze openbaren.
De voorzitter van de Raad prees vandaag de methode-Monnet, de pragmatische aanpak van het integratiebeleid. Die methode heeft met discrete projecten heel wat losgeweekt. Ik geloof dat de huidige situatie totaal anders is. Daarom ben ik zeer tevreden dat de voorzitter van de Raad hier voor het eerst op de noodzaak van een grondwet heeft gewezen. Dat is namelijk precies de methode die wij nodig hebben. Waarom een Commissievoorzitter kiezen die dat toch niet is?
Hoe kan een Parlement zijn eigen verkiezing degraderen tot een quasi-verkiezing van een uitvoerend orgaan? Leidt deze quasi-verkiezing van een Commissievoorzitter ons naar een presidentiële democratie? Leidt ze ons naar een federaal model? Of moet de Commissievoorzitter lid zijn van het Parlement en, zo ja, waarom? Op grond van welke constitutionele visie? Ik denk dat de tijd voorbij is om de accumulatie van macht door de Europese Unie met zulke pragmatische, losse ingrepen in een democratie te willen veranderen. Deze Unie kan alleen nog in een democratie worden omgevormd als wij ze een grondwet geven.

Dell'Alba
(IT ) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, vanochtend heeft de fungerend voorzitter van de Raad een briljante en uiterst belangrijke toespraak gehouden die zeker veel weerklank heeft gevonden. Maar juist op dinsdagmiddag, de dag die gereserveerd is voor de betrekkingen met de Raad, op het moment dat er een tekst wordt behandeld over de betrekkingen die de Europese Raad met het Parlement moet onderhouden inzake een heel gevoelige kwestie waarin het Parlement zelf, na Amsterdam, over bevoegdheden beschikt die tot het uitstekende werk van collega Brok hebben geleid, juist op dat moment is de Raad afwezig. Ik zie de Raad nergens en dit lijkt mij, het moet gezegd, een bepaald niet waardige houding voor het begin van het voorzitterschap dat wellicht wat meer aandacht had moeten besteden aan deze belangrijke betrekkingen. Dus rest ons, commissaris Oreja, niets anders dan te doen wat men in Italië zegt: "met schoonmoeder spreken opdat schoondochter begrijpt" en vervolgens de notulen aan het Duitse voorzitterschap te zenden.
Ik ondersteun met kracht het verslag van collega Brok dat, als we het in de huidige vorm, zonder de amendementen die er een Brok-light van willen maken, in stemming brengen, mijns inziens op uitstekende wijze de weg kan banen voor de komende vijf jaar, met een Commissie die in staat is de uitdagingen aan te gaan die de Europese Unie te wachten staan. Ik hoop dat dit Huis mijn aan de Europese Raad gerichte amendement zal aannemen. Ik spreek daarin de wens uit dat de Raad zich rekenschap mag geven van het feit dat het vaststellen van de datum van de Europese Raad op 3 en 4 juni betekent dat heel het project van Amsterdam op de helling komt te staan. Ik verzoek het Duitse voorzitterschap dan ook in te zien dat ofwel de datum van de Raad moet worden verzet, ofwel die waarop de voorgedragen voorzitter wordt gekozen.
Ik spreek de hoop uit dat dit ook via de notulen kan gebeuren.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, in de parlementaire wereld is soms sprake van verschrikkelijke toevalligheden. Dit is vandaag het geval met het verslag-Brok. Op het moment dat iedereen erkent dat de Europese Commissie van binnen zo rot is als een mispel door alle malversaties, stelt de Commissie institutionele zaken van het Parlement voor om vooruitlopend op de uitvoering van het Verdrag van Amsterdam er een soort Europese regering van te maken.
Wederom wordt ons bij deze gelegenheid de oude theorie voorgeschoteld van de onafhankelijkheid van de Commissie, wat de federalisten lijken te beschouwen als de hoeksteen van hun doctrine en waarin ikzelf eerder de belangrijkste oorzaak zie van het kwaad dat aan de Europese instellingen vreet.
De resolutie waarover u moet stemmen stelt namelijk voor om het begrip onafhankelijkheid van de Commissie uit te breiden, dat wil zeggen en ik citeer ?de instandhouding van de rol van de Commissie, nl. beschermster van de communautaire belangen, hoedster van de Verdragen en houdster van het alleenrecht op wetgevingsinitiatief" . Dit is bijna een verheerlijking van de pure en deugdzame Commissie die het algemeen belang verdedigt en die met recht mag worden bekleed met de belangrijkste bevoegdheden.
Ongetwijfeld had de geachte afgevaardigde die deze regels heeft opgesteld alleen de bedoeling om de onafhankelijkheid van de Commissie ten opzichte van de Raad en de lidstaten te vergroten en niet ten opzichte van het Europees Parlement. Maar helaas is de praktijk anders en het is onthullend dat de zwaarste straf die de Commissie onlangs heeft uitgevaardigd tegen een van haar ambtenaren was gericht tegen de heer Van Buitenen, die de fout beging compromitterende documenten aan nu juist ons Parlement te overhandigen. In feite heeft de doctrine van de onafhankelijkheid de Commissie het gevoel gegeven dat zij superieur is en straffeloos kan handelen, wat het lakse gedrag dusdanig heeft bevorderd dat de situatie waarschijnlijk nog erger is dan wij ons op dit moment kunnen voorstellen.
Om dus het kwaad bij de wortel aan te pakken, bestrijden wij deze doctrine en willen wij de Commissie onderwerpen aan de strenge controle door het Parlement en de lidstaten, die in de Raad zitting hebben. In die zin dring ik erop aan, geachte collega's, dat u aanstaande donderdag absoluut de motie van afkeuring dient aan te nemen die mijn fractie heeft ingediend en die nu door alle afgevaardigden van alle fracties in het Parlement wordt onderschreven.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag was voor de rapporteur een zware erfenis. Hij heeft het echter door middel van handige compromisamendementen in de commissie voor elkaar gekregen. Daarvoor verdient hij felicitaties, ook al is hij hier niet aanwezig. Ik wil het, wat het verslag betreft, na de kritiek van de heer Voggenhuber ook nog hebben over een thema dat in het verslag zelf niet wordt behandeld en daarin wegens de situatie rond het Verdrag ook niet kan worden behandeld.
Ik heb er reeds herhaaldelijk op gewezen dat ik de benoeming van de Commissieleden door de lidstaten als een tekortkoming van het institutionele bestel zelf van de Europese Unie beschouw. Dit leidt immers onvermijdelijk tot spanningen tussen wat de burgers van de afvaardigende lidstaat van hun commissaris verwachten en diens plicht om de belangen van de Europese Unie voorop te plaatsen. Ik denk dat dit feit tenminste medeverantwoordelijk is voor de huidige problemen. Ik vind dat met dit probleem ook rekening moet worden gehouden in het debat over de hervorming van de instellingen.

Schäfer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in deze merkwaardige week kiest het Europees Parlement tweemaal stelling tegenover zijn uitvoerend orgaan. Wij stemmen deze week over de motie van afkeuring tegen de Commissie en onderzoeken hoe wij onze instemmingsbevoegdheid bij de aanstelling van de volgende Commissie moeten gebruiken. Het gaat om de versterking van het Parlement, de hoofdboodschap van het Verdrag van Amsterdam. Versterking van het Parlement betekent gelijkgerechtigdheid bij de wetgevende arbeid, volledige begrotingsbevoegdheid en verkiezing van en controle op het uitvoerend orgaan. Daaraan verbinden wij concrete eisen.
De nieuwe Commissievoorzitter moet het vertrouwen krijgen van het Europees Parlement. Daarom mag de kandidaat niet vóór de verkiezingen worden aangewezen. Meer nog: ik hoop dat de grote politieke partijen de strijd voor de verkiezing van het Europees Parlement voortaan zullen ingaan met een supranationale kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie. De Commissie moet voor een groot deel uit leden van het Europees Parlement bestaan. Vandaag zijn het er, zoals u weet, al zeven. Het huidige aandeel van de vrouwen, namelijk 25 %, moet verder stijgen.
Voorts moeten de politieke strekkingen die de consensus omtrent de Europese grondwet vertegenwoordigen, in de Commissie vertegenwoordigd zijn. Last but not least moeten de Commissieleden op hun eigen bevoegdheidsterrein ook persoonlijk politiek ter verantwoording kunnen worden geroepen. Het Europees Parlement heeft bij de investituur van 1994 zowel bij de individuele hoorzittingen als bij de instemming met de gehele Commissie zijn bevoegdheden gebruikt. Sindsdien is dat te weinig gebeurd. De nieuwe verhouding tussen het Europees Parlement en de Commissie moet steunen op een gedragscode en interinstitutionele overeenkomsten. Uit het verslag van de heer Brok blijkt dat ons zelfbewustzijn is gegroeid en dat wij onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de Europese Unie op ons nemen.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, een van de talloze vernieuwingen die het Verdrag van Amsterdam met zich meebrengt is het feit dat het Parlement voortaan de voorzitter van de Commissie zal kiezen op basis van een voorstel van de nationale regeringen, zoals ook het college van commissarissen onder het Verdrag van Maastricht onderworpen is aan een vertrouwensvotum van het Europees Parlement.
Dit is van groot belang voor de democratisering van de Europese Unie. Hiermee wordt onderstreept dat de commissarissen geen ambtenaren zijn; ze vormen een politiek uitvoerend orgaan dat verantwoording schuldig is aan het rechtstreeks gekozen Parlement. Ik beschouw dit als een belangrijke stap voorwaarts voor met name mijn eigen land, waar de pers er vaak niet in slaagt deze democratische aansprakelijkheid correct weer te geven.
De vraag in dit debat is inmiddels of we nog een stap verder moeten gaan. Het Parlement wordt nu geacht de voorzitter van de Commissie te kiezen op basis van een voorstel van de nationale regeringen, maar zou het niet gewoon iedereen moeten kunnen kiezen die het voor die functie geschikt acht? Het onvermijdelijke gevolg daarvan zou zijn dat de verschillende fracties, en de verschillende partijstructuren in Europa in het algemeen, kandidaten zouden moeten voordragen voor de Europese verkiezingen. De verschillende partijfederaties zouden mijnheer X of mevrouw Y voordragen als hun kandidaat, hetgeen een extra dimensie zou toevoegen aan de Europese verkiezingen.
Welbeschouwd is het voornaamste verschil tussen Europese en landelijke verkiezingen momenteel dat we bij landelijke verkiezingen voor of tegen een regering stemmen, en niet voor een geïsoleerd parlement. De Europese kiezers worden iedere vijf jaar geacht opeens niet voor een regering te stemmen, niet om een bepaalde regering te behouden of weg te sturen, maar voor een geïsoleerd parlement. De stemming heeft geen zichtbare gevolgen voor het uitvoerend orgaan. Door die ene stap verder te gaan zouden we dus een extra dimensie aan de Europese verkiezingen kunnen toevoegen, die daarmee begrijpelijker gemaakt zouden kunnen worden voor de burger en een duidelijk effect zouden sorteren, in ieder geval op het uitvoerend orgaan.
Het voorstel brengt ook een aantal nadelen met zich mee, maar ik heb nu niet de tijd daarop in te gaan. Het dient in ieder geval zorgvuldig bestudeerd te worden. Het gevaar is dat een meerderheid van het Parlement zich genoodzaakt zal zien de Commissie, die ze immers zelf heeft gekozen, te allen tijde te steunen, zoals ook veel nationale parlementen zich gedwongen voelen hun uitvoerend orgaan onvoorwaardelijk te steunen. We moeten een praktisch evenwicht vinden. Het verslag-Brok is in ieder geval een stap in de goede richting.

Barros Moura
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, om redenen die hier reeds zijn aangegeven, ben ik van mening dat het Verdrag van Amsterdam de noodzaak inhoudt de democratische legitimiteit en de politieke verantwoordelijkheid van de Commissie, en vooral dan van haar voorzitter, te versterken. In verband hiermee wil ik zeggen dat ik het voorstel van Jacques Delors aanhang dat de goedkeuring wegdraagt van vooraanstaande politici en dat tot doel heeft de campagne voor de Europese verkiezingen op zodanige wijze te organiseren dat zij niet louter wordt toegespitst op een politiek programma maar ook op de keuze van de voorzitter van de Commissie, waarbij de verschillende Europese politieke partijen hun kandidaat voor de desbetreffende functie officieel aan hun kiezers voorstellen.
Het is in de eerste plaats wenselijk dat de campagne hierdoor persoonlijker wordt en precies daarom een grotere zichtbaarheid van de instellingen tot gevolg heeft alsmede een beter rationeel begrip en een duidelijke emotionele identificatie van de burger met de Europese Unie en haar doelstellingen en beleidslijnen. Ik ben ervan overtuigd dat dit zowel het prestige van de Europese Unie als de betrokkenheid van de burgers en de democratische verantwoordelijkheid ten goede zou komen.
Ik ben tevens van mening dat het verslag-Brok de goede richting uitgaat en de voornoemde doelstellingen nastreeft, ook al leggen de vereisten van de real politik , die tot doel heeft de onderhandelingsbevoegdheid van de premiers intact te houden en ook de keuze van de aan het Europees Parlement voor te stellen kandidaat volledig aan hen over te laten, de eenduidigheid van de in het verslag geformuleerde voorstellen aan banden. Het gevolg hiervan is dat voor compromisvormen wordt gekozen die op alle mogelijke manieren kunnen worden geïnterpreteerd. Gelukkig is de geest van het voorstel bewaard gebleven - en het verheugt me dat ik daaraan heb bijgedragen - volgens hetwelk de Europese Raad, rekening houdende met de verkiezingsuitslagen, de persoon moet aanwijzen die het voorzitterschap van de Commissie zal waarnemen. Het is derhalve onaanvaardbaar dat de Duitse regering voornemens is een aanvang te maken met het verkiezingsproces van de voorzitter van de Commissie tijdens de Europese Raad van Keulen die voor 3 juni gepland is en dus vóór de Europese verkiezingen zal plaatsvinden. Ik vrees dat hierdoor zowel het debat dat wij hier momenteel voeren als de vernieuwing die in het Verdrag van Amsterdam vervat zit op niets zullen uitlopen.
Waarde collega's, de huidige crisissituatie die is ontstaan rond de Commissie-Santer - wegens de manier waarop zij werd gekozen - en de motie van afkeuring - wegens de manier waarop zij zich heeft gedragen - toont aan dat men in alle duidelijkheid vorderingen moet maken in de richting die in het voorstel-Delors wordt aangegeven en die mijn collega Brok ondanks alles in zijn verslag heeft opgenomen, waarvoor ik hem dan ook wens te feliciteren.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, een van de voornaamste doelstellingen van dit verslag bestaat erin de volkswil uitgedrukt in de Europese verkiezingen te koppelen aan de kandidaat-voorzitter van de Europese Commissie. Indien wij hierin slagen, zullen wij mijns inziens een aanzienlijke verbetering hebben aangebracht, niet alleen met betrekking tot de instelling zelf en de voorzitter van de Commissie - die op deze manier over een volksmandaat van de Europese burgers zal beschikken -, maar het zal ons tevens mogelijk maken de democratie van Europa uit te diepen en de politieke unie dichterbij te brengen. Dit betekent volgens mij een belangrijke stap voorwaarts en hoe sneller wij hiermee een aanvang maken, hoe beter. Wij moeten ervoor zorgen dat dit voorstel zo snel mogelijk werkelijkheid wordt.
Dit verslag levert echter nog andere belangrijke bijdragen. Zo hecht het bijvoorbeeld een uitzonderlijk belang aan de ideologische politieke opties en wordt het Europees model waarvan wij willen dat het definitief tot het verleden behoort en dat op louter bureaucratische principes steunt, naar de achtergrond verdreven. Het verslag dat wij voor ons hebben liggen neemt derhalve in dit opzicht een essentiële plaats in, alsmede in de manier waarop het de Europese verkiezingen belicht. Het kiest duidelijk voor een gemeenschappelijk Europa dat het enggeestige nationalisme overstijgt.
Mijnheer Brok, ook de voorgestelde samenwerking, in constant evenwicht, tussen de drie instellingen - de Raad, de Commissie en het Europees Parlement - lijkt mij uiterst positief. Ik hecht tevens bijzonder belang aan het streven naar evenwicht tussen mannen en vrouwen in de samenstelling van de Commissie, aangezien ik vind dat de foto's van de leden van de Europese Raad, die voor 99, 99 % mannen weergeven, een regelrechte aanslag op de Europese democratische vertegenwoordiging vormen.

Oreja
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Brok snijdt een fundamentele kwestie aan, namelijk het probleem van de vertrouwensrelatie tussen het Europees Parlement en de Commissie. Deze idee, die op zich logisch lijkt, werd echter pas in 1992 opgenomen in de Verdragen - meer bepaald in het Verdrag van Maastricht - ook al had het Europees Parlement reeds lang voordien de gewoonte aangenomen de investituur van de Commissie -die trouwens veel belang hechtte aan het standpunt van het Parlement terzake - te bekrachtigen.
De ervaring van 1995, dat wil zeggen de goedkeuring van de leden van de Commissie door het Parlement, heeft de mogelijkheid in het leven geroepen tussen de Commissie - haar voorzitter en elk van haar leden - en het Parlement een echt debat tot stand te brengen. Ik heb de gelegenheid gehad deel uit te maken van de vorige Commissie en benoemd te worden overeenkomstig de oude formules en ik kan u verzekeren dat de door het Parlement uitgevoerde wijziging van het Reglement met betrekking tot de goedkeuring van de Commissie een stap in de goede richting was.
Ik herinner mij nog levendig de hoorzittingen van januari 1995 tijdens welke gedachten konden worden uitgewisseld en de leden van de parlementaire commissies exact werden ingelicht over de standpunten en het programma van elk van de leden van de Commissie, wier investituur korte tijd daarna zou plaatsvinden.
Later heeft het Verdrag van Amsterdam verbeteringen in deze procedure aangebracht. Dat lijdt geen twijfel. Ik geloof dat een van de belangrijke stappen waaraan doorgaans niet genoeg aandacht wordt besteed, maar die zeer goed tot zijn recht komt in het verslag-Brok, precies betrekking heeft op wat wij de legitimiteit van de Commissie zouden kunnen noemen. Het Verslag van Amsterdam bepaalt dat het Parlement een persoonlijke en specifieke goedkeuring ten opzichte van de voorzitter van de Commissie moet uitspreken, eerder dan een beoordeling van louter raadgevende aard voorafgaande aan de benoeming.
In dit opzicht, en ik druk nu mijn persoonlijke mening uit aangezien de Commissie zich hierover niet heeft uitgesproken, geloof ik dat de hier genoemde formules - meer bepaald het voorstel dat de heer Brok en ook andere sprekers hebben aangehaald - in de goede richting gaan. Ik denk dan aan de formule volgens welke de fracties hun respectieve kandidaten voorstellen zonder dat hierdoor wordt belet dat de uiteindelijke beslissing bij de Europese Raad ligt. Ik geloof niet dat wij op dit moment voor een wijziging van het Verdrag staan maar wel voor de toepassing ervan. En aan deze toepassing beantwoorden verschillende formules, waaronder het voorstel dat de fracties hun respectieve kandidaten voordragen en de Europese Raad hiervan in kennis stellen, die vervolgens op zijn beurt, in volledige onafhankelijkheid, de meest aangewezen beslissing neemt.
Uitgaande van de letter van het Verdrag lijkt het mij hoe dan ook een goede zaak dat het Parlement zijn voorstel voorlegt aan de Europese Raad - een van de sprekers heeft trouwens mijnheer Fischer geciteerd die hier vanmorgen de mogelijkheid heeft geopperd het Parlement meer bevoegdheden toe te kennen - aangezien elke uitbreiding van de bevoegdheden van het Parlement bij het legitimeren van de Commissie als positief moet worden beschouwd. Bovendien stelt deze formule de voorzitter van de Commissie in de gelegenheid overleg te plegen met de regeringen voor de benoeming van de leden van de Commissie. Ik geloof ten stelligste dat het Verdrag van Amsterdam in dit opzicht een belangrijke stap voorwaarts betekent.
Zoals duidelijk blijkt uit het Verdrag van Amsterdam heeft dit alles onder meer tot gevolg dat aan de voorzitter van de Commissie de functie van politiek leider wordt toegekend, hetgeen in vergelijking met de huidige situatie een belangrijke vooruitgang betekent.
In een institutioneel systeem waarbinnen het begrip "gouvernementele structuur" steeds vager wordt en de definitie van de daarop gebaseerde bevoegdheden te wensen overlaat, is het hoogst noodzakelijk ten minste de politieke coherentie van de commissarissen te garanderen.
Het lijkt mij dan ook essentieel dat wij op dit bijzonder cruciale moment voor de opbouw van de Unie alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat de pijlers van het integratiesysteem, die de belangen van de Unie vertegenwoordigen - ik heb het dan eerder over de gemeenschappelijke belangen dan over de nationale belangen - een betere verdediging van de Europese belangen kunnen garanderen dankzij de voornoemde ontwikkeling van de communautaire procedure. En op die manier zullen wij ook voor een goede verstandhouding kunnen zorgen.
Logischerwijze zal de communautaire procedure naar aanleiding van de komende hervormingen moeten worden uitgediept. De geschiedenis heeft aangetoond dat de efficiëntie van deze methode de schaarse resultaten van de intergouvernementele optie ver overtreft. Mijns inziens biedt een Commissie die in staat is een klimaat van goede verstandhouding met het Europees Parlement tot stand te brengen een garantie voor een goede institutionele werking.
Ik geloof daarom ook dat het verslag van de heer Brok een belangrijk verslag is en dat wij er rekening mee moeten houden. Ik ben er tevens van overtuigd dat met deze ideeën en initiatieven de basis wordt gelegd voor de toekomstige wijziging van het Verdrag. Anderzijds ben ik ook van mening dat wij nu reeds, zonder dat het Verdrag wordt gewijzigd, een aantal maatregelen ten uitvoer kunnen leggen teneinde de genoemde vertrouwensrelatie tussen de Commissie en het Parlement te verstevigen.
Hoewel ik het hier graag bij zou laten, zie ik mij genoodzaakt mij tot de heer Berthu te richten en hem erop te wijzen dat ik het volkomen en absoluut oneens ben met het oordeel dat hij over de Commissie heeft uitgesproken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten..De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Culturele hoofdstad van Europa"  voor het tijdvak2005 tot 2019
De Voorzitter
Aan de orde is het voorstel voor een intentieverklaring (A4-0509/98), van de heer Monfils, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, tot verwerping van het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire actie voor het evenement "Culturele hoofdstad van Europa" voor het tijdvak 2005 tot 2019 (9268/98 - C4-0493/98-97/0290(COD)).

Monfils
Waarom dit voorstel voor een intentieverklaring tot verwerping? Omdat het hier gaat om het behoud van onze parlementaire voorrechten en het evenwicht tussen de instellingen als vermeld in het Verdrag. Ik herinner u eraan dat in het oorspronkelijk door de Commissie ingediende voorstel de procedure voor aanwijzing van culturele hoofdsteden voornamelijk werd gebaseerd op de kwaliteit van de ingediende projecten. Het Parlement heeft dit voorstel geamendeerd en de kwaliteitseis nog uitgebreid door met name een grotere onafhankelijkheid van de jury en striktere selectiecriteria. Daarmee heeft het Parlement blijk gegeven van het belang dat het hecht aan de benoeming van Europese culturele hoofdsteden.
De Raad is in zijn tweede lezing echter niet op deze basis voortgegaan, maar heeft in plaats daarvan de oorspronkelijke tekst wezenlijk veranderd en bepaald dat voor de periode 2005-2019 een Europese culturele hoofdstad wordt aangewezen door het land dat bij toerbeurt het voorzitterschap van de Unie vervult. De gehele in de eerste tekst genoemde procedure is vervangen door een strak systeem waarbij de keuze van de steden niet langer is gebaseerd op het criterium kwaliteit van de projecten, maar op een eenvoudige door elke lidstaat bij toerbeurt te nemen politieke beslissing. Dit systeem is des te bespottelijker omdat niemand nu kan zeggen hoe Europa er in 2015 uitziet als België de Europese stad mag aanwijzen of in 2019 als het de beurt van Italië is.
De Raad is zelfs vergeten dat de uitbreiding van Europa - naar verondersteld wordt - vóór 2019 moet plaatsvinden en dat in het systeem waartoe de Raad heeft besloten de nieuwe leden zelfs niet de mogelijkheid krijgen om hun stad aan te wijzen, tenzij de Raad, in het verlengde van deze briljante gedachtegang, opnieuw bijeenkomt om een toerbeurt te organiseren voor de toekomstige elf landen van de Europese Unie tussen 2020 en 2031. Maar hiermee, geachte collega's, wordt de zaak pas echt surrealistisch.
Door een wezenlijk andere tekst dan het oorspronkelijke voorstel als gemeenschappelijk standpunt in te nemen, verdraait de Raad de parlementaire procedure, want enerzijds krijgt het Parlement niet de mogelijkheid het voorstel in twee lezingen te behandelen, en anderzijds dwingt hij het Parlement amendementen aan te nemen met een meerderheid van de parlementsleden, dat wil zeggen minimaal 314 stemmen; een meerderheid van de aanwezige parlementsleden is niet voldoende. De Raad heeft uitgelegd dat deze houding volgens hem de enige mogelijkheid was om tot eenparigheid van stemmen te komen. Als dit het geval was, geachte collega's, dan had de Raad zich daarvan eerder bewust moeten worden en het probleem eventueel met de Commissie moeten bespreken.
Maar hoe dan ook, de problemen die de Raad heeft om het eens te worden, mogen nooit als excuus dienen voor het verdraaien van een institutionele procedure. Anders zou in de toekomst in andere gevallen de Raad op dezelfde wijze kunnen handelen en een tekst in eerste lezing laten indienen die niet strookt met zijn visie en vervolgens een geheel ander gemeenschappelijk standpunt aannemen. Op deze wijze kan de Raad de tweede lezing van het Parlement omzeilen en het onmogelijk maken om zijn taken als medewetgever op serieuze wijze uit te voeren. De poging daartoe moet uiteraard als onaanvaardbaar worden beschouwd.
Dientengevolge dienen wij deze intentieverklaring tot verwerping in om de Raad tot onderhandelen te bewegen in het kader van het bemiddelingscomité overeenkomstig artikel 189 B, lid 2, sub c van het EG-Verdrag.
Ik eindig, mijnheer de Voorzitter, met twee belangrijke opmerkingen. Ten eerste de intentieverklaring tot verwerping heeft geen betrekking op de aanwijzing van de Europese culturele hoofdsteden voor de periode 2001 tot 2004, want de keuze van deze steden is gewoon intergouvernementeel overeengekomen. Zij die ons willen doen geloven dat de verklaring de benoeming van de steden in gevaar zou brengen, hebben de tekst van de Raad niet eens gelezen. In het voorgestelde systeem hebben wij als Parlement geen enkele bevoegdheid om over het intergouvernementele besluit te debatteren. De verklaring heeft alleen betrekking op de enige tekst die ons is voorgelegd, namelijk het gemeenschappelijk standpunt waarmee de selectieprocedure voor de periode 2005-2019 wordt vastgelegd.
Ten tweede zijn wij van mening dat Europese culturele hoofdsteden een essentieel onderdeel vormen van het cultuurbeleid van de Unie. Daarom moeten de uitverkoren steden volgens ons een grote Europese subsidie krijgen. Wij denken daarbij aan een toewijzing van twee miljoen euro per stad.
Tenslotte hoop ik, mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, dat het Parlement deze intentieverklaring tot verwerping aanneemt en er daarmee blijk van geeft dat het belang hecht aan de culturele kwaliteit van de projecten en dat het de institutionele bevoegdheden die het krachtens het Verdrag heeft, wil waarborgen.

De Coene
Voorzitter, commissaris, waarde collega's, eind 1997 heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan om vanaf 2002 de culturele hoofdsteden aan te duiden op basis van een beoordeling door een onafhankelijke jury waarbij dan het Parlement ook zijn advies zou mogen geven en waarbij uiteindelijk de Raad met gekwalificeerde meerderheid de definitieve aanwijzing zou doen. Binnen het bestek van zes maanden had dit Parlement een advies klaar over het voorstel van de Commissie, een advies dat kan omschreven worden als volgt: meer kwaliteit voor het culturele programma, een transparantere selectie van de kandidaat-steden en tenslotte meer geld voor de steden die uiteindelijk zouden toegewezen worden, waarbij bij dit alles het Parlement meer zijn rol van medebeslisser zou kunnen spelen. Dan, kort nadien, kwamen de ministers met wat genoemd wordt een voorstel voor een gemeenschappelijk standpunt, een voorstel, mijnheer de commissaris, dat zich noch iets aantrok van uw initieel voorstel, noch van de amendering van het Europees Parlement en waarbij steden werden aangeduid in de periode 2001 tot 2004 en dan inderdaad zoals goed beschreven door de rapporteur, de heer Monfils, een soort caramboleske situatie waarbij je steden aanduidt van 2005 tot 2019 op basis van elk op zijn beurt.
Nu, het is normaal dat wij daar vandaag afstand van nemen, al was het maar omdat in dit gemeenschappelijk standpunt zowel de Commissie als het Parlement volledig buiten spel worden gezet in iets wat toch nog altijd een medebeslissingsprocedure is. Maar ten tweede hebben wij ook ten gronde problemen omdat dit voorstel absoluut geen enkele garantie inhoudt voor kwaliteit, ervan uitgaat dat elk land cultureel elkaars gelijke is in Europa en laat ons wel wezen, het ene land herbergt waarschijnlijk meer kandidaat-culturele steden dan het andere. Ook wordt er geen rekening gehouden, zoals gezegd, met de uitbreiding van de Unie of eventueel met een Verdragswijziging binnen de komende 20 jaar waarbij inzake culturele domeinen binnen de Raad niet langer met unanimiteit zal worden beslist.
We geven de intentie om te verwerpen, evenwel met dien verstande dat we de selectie van de steden in de periode 2001 tot 2004 selecteren. Ik vermeld Brugge, Salamanca, Porto, Rotterdam, Graz, Genua en Rijsel want deze steden mogen niet de dupe worden van een verlengd debat tussen de instellingen omdat de cultuurministers zo eenzijdig zijn opgetreden. We willen ook het referentiebedrag verhogen tot 2 miljoen euro per aangeduide stad maar vanaf 2005 willen we pleiten voor een ander systeem. Wat het beste systeem is, zal een bemiddeling kunnen uitwijzen. Wat wij willen - en dat is de doelstelling - is meer garantie voor kwaliteit. We willen een werkelijke Europese dimensie, we willen deelname van brede lagen van de bevolking aan de projecten en we willen meer geld voor het meest aansprekende culturele project. Laat ons nu samen werken aan een compromis waar iedereen beter van wordt.

Pex
Mijnheer de Voorzitter, zoals reeds gezegd, het onderwerp "Culturele hoofdstad" is een belangrijk onderwerp voor het cultuurbeleid en blijkt ook heel belangrijk gevonden te worden door onze burgers. Daarom moeten wij omzichtig met dit onderwerp omgaan. Rapporteur Monfils heeft ons een uitstekend verslag bezorgd voor de bespreking van het voorstel van de Commissie en ik ben ook blij dat dat door het Parlement is aanvaard. Het spijt mij heel erg te moeten zien op welke wijze de Raad met dit onderwerp is omgesprongen.
Zojuist bij het vorige verslag van de heer Brok heeft de commissaris college gegeven over de vrucht van de communautaire weg en de slechtere methode van de intergouvernementele weg. Wij kunnen daarbij aansluiten, de vrucht van het besluiten via gekwalificeerde meerderheid, zoals werd voorgesteld door de Commissie bij dit onderwerp, en de procedure van eenstemmigheid zoals die nu wordt gehanteerd door de Raad.
Nadrukkelijk zou ik willen vaststellen dat het hier gaat om een juridische en principiële aangelegenheid, zij het - zoals de heer Monfils zojuist heeft uitgelegd - een zeer belangrijke. Daarom stem ik van harte in met het voorstel dat hij zojuist heeft toegelicht. Maar met nadruk zou ik mij ook willen beperken tot het gemeenschappelijk standpunt voor de periode 2005-2019 en met de vorige sprekers willen benadrukken dat ik instem met de kandidaatstelling voor culturele hoofdsteden 2001-2004, zij het dat natuurlijk de intergouvernementele methode daarbij te betreuren is.
Ik juich ook toe dat de commissie cultuur eenparig heeft besloten zich in te zetten voor een verdubbeling van het budget, wat ook een logisch gevolg is van het aanwijzen van twee steden in de genoemde jaren. Van belang is dat wij zo snel mogelijk komen tot een bemiddeling met de Raad, zodat wij die periode kunnen benutten om te proberen de schade nog enigszins te herstellen.
Aansluitend bij wat de heer De Coene heeft gezegd, moet het toch mogelijk zijn om de kernpunten van het voorstel van de heer Monfils door de Raad geaccepteerd te krijgen en dan alsnog tot een aanvaardbaar gemeenschappelijk standpunt te komen. Ik hoop dat wij snel tot een dergelijke situatie kunnen komen teneinde verwarring te vermijden bij al degenen, en dat zijn er heel veel, die bij het onderwerp "Culturele hoofdstad" betrokken zijn.

Ryynänen
Mijnheer de Voorzitter, rapporteur Monfils heeft hier al zeer duidelijke en sterke argumenten aangevoerd voor het verwerpen van het gemeenschappelijke standpunt, zodat ik hier niet meer op in ga. Ik wil daarentegen enkele punten naar voren brengen van het programma zelf, dat ik in de toekomst veel succes en een welverdiende ruime financiering toewens.
De ontwikkeling van het programma "Culturele hoofdstad van Europa" als onderdeel van het nieuwe culturele kaderprogramma van de Europese Unie, is een zeer belangrijk en prominent aspect van de gemeenschappelijke culturele activiteiten, omdat het inspirerend is en de Europese culturele verscheidenheid versterkt. We kunnen veel leren van de ervaringen uit de afgelopen jaren en we kunnen ook profiteren van de vele geslaagde projecten. Het is naar mijn mening het belangrijkste te streven naar duurzame en positieve maatschappelijke effecten, ook na het culturele jaar, en daarom moet men een zo groot mogelijk publiek actief deel laten nemen aan het evenement en impulsen laten krijgen.
Een geslaagd cultureel jaar is voor het grootste deel gebaseerd op de eigen ressources en de eigen specifieke kenmerken van de stad, alsmede haar geschiedenis en toekomstige veranderingen. Ik geloof dat een verrijkende internationale wisselwerking het beste op dit eigen culturele fundament kan worden gebouwd. Het ontstaan van dergelijke duurzame projecten in het kader van de culturele samenwerking is dan ook een van de belangrijkste doelstellingen. Hoewel partnerschapsprojecten van verschillende steden het aanbod van het culturele jaar kunnen verrijken, is het zeer belangrijk dat de hoofdverantwoordelijkheid voor het project slechts bij een stad per keer ligt.
Het aanwijzen van een culturele hoofdstad is in de afgelopen jaren een bijna onmogelijke taak voor de Raad geweest. Dat was het ergst bij het nemen van een besluit voor het jaar 2000, toen men niet in staat bleek een andere oplossing te bedenken dan alle negen kandidaat-steden tot culturele hoofdstad te benoemen, waardoor geen van deze steden duidelijk de status van culturele hoofdstad heeft. Deze situatie heeft er ook voor gezorgd dat Finland als enige lidstaat geen eigen cultureel jaar heeft gekregen.
Volgens het nieuwe voorstel komt elk land voortaan in een bepaalde volgorde aan de beurt. Zo is Finland in het jaar 2011 aan de beurt en is de Raad van deze moeilijke taak verlost. Om een goed cultureel niveau te garanderen moeten de steden zich natuurlijk zelf kandidaat stellen en moeten ze zelf verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de programma's.

Daskalaki
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie steunt zonder meer het verslag van de heer Monfils en stemt dus in met verwerping van het gemeenschappelijk standpunt betreffende de culturele hoofdstad van Europa. De Raad heeft op provocerende wijze onze in volle gang zijnde besluitvormingsprocedure genegeerd en gewoon zijn gemeenschappelijk standpunt aangenomen. De Raad heeft trouwens niet alleen het standpunt van het Parlement totaal genegeerd, maar bovendien een tekst ingediend die in grote mate afwijkt van het oorspronkelijke Commissievoorstel. Het toppunt van willekeur en schijnheiligheid - deze uitdrukking komt misschien hard aan maar zo is het nu eenmaal - is wel dat in dit gemeenschappelijk standpunt de volgorde wordt aangegeven van de landen die tot 2019 de culturele hoofdstad zullen organiseren. Dit is een grove ondermijning van de organisatieprocedure en een teken van minachting voor het Europees Parlement. Ik hoef hiervoor geen argumenten aan te dragen. Dit ligt er duimendik bovenop, zoals ook blijkt uit de opmerkingen van de collega's die tot nu toe het woord hebben gevoerd.
Met zijn voorstel probeert het Parlement de Raad te dwingen tot bijeenroeping van het bemiddelingscomité en tot herstel van het evenwicht in de organisatie. Wij zijn niet van plan te tornen aan de volgorde tot het jaar 2004, ofschoon zich ook bij deze besluitvorming ongerijmdheden hebben voorgedaan. 2019 is echter wel heel erg ver weg en daarom is de vaststelling van een volgorde tot dan volkomen willekeurig.
Het Europees Parlement wil zijn rol absoluut gerespecteerd zien. Het verheugt mijn fractie dat nu met deze procedure de dialoog, die op 28 mei jongstleden op unilaterale wijze door de Raad van de hand werd gewezen, in ere wordt hersteld. Zo krijgen wij de gelegenheid ons standpunt te bepalen en te besluiten of wij het huidig gemeenschappelijk standpunt gewoon verwerpen of wijzigen met onder andere opneming daarin van de door ons gewenste doorzichtigheids- en kwaliteitscriteria.

Leperre-Verrier
Mijnheer de Voorzitter, er is al veel gezegd en ik zal niet in herhaling treden. Ik vraag me eenvoudigweg af hoe we kunnen accepteren dat de Raad de traditie van de Europese culturele hoofdstad min of meer verkwanselt, juist nu de Europese cultuur een flinke stimulans zou kunnen gebruiken. De Raad doet dit overigens meer uit blindheid dan uit de wens de baas te kunnen spelen.
Ik schaar mij dus geheel achter het standpunt van onze rapporteur, die ik wil feliciteren met de kwaliteit van zijn werk en met de strijdlust die hij aan de dag legt ter verdediging van deze traditie, die een symbool is van onze culturele vitaliteit.
Ik weet dat dit standpunt niet altijd geheel wordt begrepen door de steden die reeds als culturele hoofdstad zijn aangewezen. Deze steden vrezen dat hun plannen geen doorgang zullen vinden. Ik zou hen op het hart willen drukken dat zij niets te vrezen hebben, en dan denk ik in het bijzonder aan Brugge en Avignon. In onze strijd voor het behoud van een daadwerkelijk interinstitutioneel evenwicht in de medebeslissingsprocedure zetten wij ons tevens in voor al deze steden. Dat is overigens ook het doel dat wij voor ogen hebben binnen de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media en waarnaar we willen blijven streven.

Sichrovsky
Mijnheer de Voorzitter, blijkbaar zijn alle deelnemers aan het debat over de culturele hoofdstad van Europa vergeten dat het uiteindelijk over cultuur gaat. Het is toch de bedoeling dat de stad die de eervolle titel ?Culturele hoofdstad van Europa" krijgt, ook tegen die taak is opgewassen? De Raad verschuilt zich achter formele argumenten en bepalingen, waardoor er schijnbaar geen andere oplossingen zijn. Het ons voorgelegde verslag steunt op inhoudelijke argumenten die in de verklaringen van de Raad ontbreken.
Uit het oogpunt van de procedure heeft de Raad wellicht gelijk, maar dat leidt niet tot de beste oplossingen. Aangezien het uiteindelijk om cultuur, het uithangbord van Europa, gaat, moeten alle betrokkenen het eens worden over een procedure die garandeert dat de juiste stad tot culturele hoofdstad wordt gekozen.

Hawlicek
Mijnheer de Voorzitter, de afwijzende houding van het Parlement is niet gericht tegen de steden, die voor 2001 tot 2004 al zijn aangewezen, maar tegen de handelwijze van de Raad. Die heeft geen rekening gehouden met de amendementen van het Parlement, noch met het voortreffelijke voorstel van de Commissie voor een communautair initiatief inzake de aanwijzing van de Europese culturele hoofdstad vanaf 2002, met de medewerking van een onafhankelijke jury en na overleg met het Parlement.
Wij kunnen niet aanvaarden dat de toetredingskandidaten vaak vergeten worden en het medebeslissingsrecht van het Parlement met voeten wordt getreden. Dat schept een gevaarlijk precedent. De Raad van ministers van Cultuur kon het jammer genoeg niet eens worden over de financiering van het nieuwe cultuurprogramma, maar heeft de culturele hoofdsteden wel in een handomdraai en zonder respect voor de rechten van het Europees Parlement aangewezen.

Oreja
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ga nu kort het standpunt van de Commissie uiteenzetten met betrekking tot de door dit Parlement ingediende intentieverklaring tot verwerping van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende de culturele hoofdstad van Europa.
U weet maar al te goed dat de Commissie duidelijke taal heeft gesproken in verband met het gemeenschappelijk standpunt dat geen rekening houdt met ons oorspronkelijke voorstel en op een toerbeurtsysteem per land is gebaseerd. Gezien het belang van dit initiatief hopen wij echter dat de medebeslissingsprocedure wordt toegepast en dat tussen de instellingen een akkoord kan worden bereikt opdat deze actie zo snel mogelijk op een communautaire basis ten uitvoer kan worden gelegd.
De Commissie heeft besloten haar oorspronkelijke voorstel niet in te trekken hoewel de bepalingen van het gemeenschappelijk standpunt geenszins bijdragen tot de versterking van het Europese karakter van de manifestatie. Vanuit juridisch oogpunt waren de bevoegde diensten echter van oordeel dat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad niet aan de voorwaarden voldeed om ons voorstel in te trekken.
Ons initiatief is erop gericht op cultureel gebied een omvangrijke en opzienbarende Europese actie ten uitvoer te leggen om op deze manier bij te dragen aan de onderlinge kennis van de Europese volkeren, van hun rijkdom en van hun culturele diversiteit. Door te kiezen voor een op het voorzitterschap gebaseerd toerbeurtsysteem heeft men het voorstel van de Commissie ingrijpend veranderd, vooral omdat de jury van onafhankelijke hoogwaardigheidsbekleders, wier taak erin bestond de culturele inhoud van de door de kandidaat-steden ingediende projecten te beoordelen, is geschrapt en de rol die het voorstel van de Commissie voor het Parlement had weggelegd niet wordt erkend.
Bijgevolg is de Commissie, gelet op de huidige situatie en met alle respect voor de meningen die hier zijn verwoord, van oordeel dat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, gezien de beperkingen die ons door de unanimiteitsregel worden opgelegd - ons doen en laten wordt immers hoe dan ook door deze regel aan banden gelegd -, op de een of andere manier de enige mogelijkheid leek om een akkoord te bereiken en een actie op communautaire basis te kunnen ondernemen waarvan de culturele waarde en het cultureel belang voor alle Europese burgers overduidelijk zijn.
Ik geloof dat het op dit moment belangrijk is dat het Parlement en de Raad een open en constructieve dialoog aangaan teneinde een laatste inspanning te doen om toenadering te zoeken en tot een akkoord te komen dat ervoor zorgt dat deze actie in de toekomst blijft voortbestaan. En het is in deze bewoordingen dat ik mij gisteren tot het voorzitterschap van de Raad heb gericht. Tijdens de ontmoeting van gisteren tussen de voltallige Commissie en de Duitse regering heb ik met de minister van Cultuur, de heer Naumann, gesproken en dat is wat ik hem heb gezegd.
Er moet mijns inziens hoogdringend een manier worden gezocht, via driezijdig overleg waaraan zowel de Raad als het Parlement en eventueel de Commissie deelnemen, om een formule uit te dokteren die ons in de gelegenheid stelt een uitweg voor de huidige situatie te vinden.
Dat is wat ik u wilde zeggen. Tot slot nog dit. Ik begrijp dat u een intentieverklaring tot verwerping van het gemeenschappelijk standpunt door de Raad vastgesteld in verband met de Europese culturele hoofdstad indient, maar ik zou u er bovenal toe willen aanzetten een formule te zoeken die een compromis mogelijk maakt en ik hoop van harte dat wij een oplossing vinden die voor iedereen aanvaardbaar is.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Europa-Overeenkomsten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over vier verslagen namens de Commissie externe economische betrekkingen:
A4-0437/98 van de heer Elchlepp, over het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake het door de Gemeenschap in te nemen standpunt in de Associatieraad die werd ingesteld bij de Europa-Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Litouwen, anderzijds, ten aanzien van de vaststelling van uitvoeringsbepalingen voor artikel 64, lid 1, sub i) en ii), en lid 2, van de Europa-Overeenkomst (4216/98 - COM(98)0119 - C4-0592/98-98/0075(CNS)); -A4-0443/98 van de heer Seppänen, over het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake het door de Gemeenschap in te nemen standpunt in de Associatieraad die werd ingesteld bij de Europa-Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Letland, anderzijds, ten aanzien van de vaststelling van uitvoeringsbepalingen voor artikel 64, lid 1, sub i) en ii), en lid 2, van de Europa-Overeenkomst (4215/98 - COM(98)0068 - C4-0593/98-98/0076(CNS)); -A4-0472/98 van de heer van Dam, over het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake het door de Gemeenschap in te nemen standpunt in de Associatieraad die werd ingesteld bij de Europa-Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Estland, anderzijds, ten aanzien van de vaststelling van uitvoeringsbepalingen voor artikel 63, lid 1, sub i) en ii), en lid 2, van de Europa-Overeenkomst (4214/98 - COM(98)0118 - C4-0594/98-98/0077(CNS)) en-A4-0419/98 van de heer Schwaiger, over het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende het standpunt dat de Gemeenschap zal innemen in de Associatieraad die is ingesteld bij de Europa-Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en Roemenië, anderzijds, die op 1 februari 1993 in Brussel werd ondertekend, inzake de vaststelling van de voorschriften voor de tenuitvoerlegging van artikel 64, lid 1, sub i) en ii), en lid 2, van de Europa-Overeenkomst en voor de tenuitvoerlegging van artikel 9, lid 1, sub 1) en 2), van Protocol 2 betreffende EGKS-producten bij de Europa-Overeenkomst (COM(98)0236 - C4-0275/98-98/0139(CNS)).
Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, onderwerp van mijn verslag is de omzetting van het mededingingsrecht van de Europese Unie door Litouwen in het kader van artikel 64 van de Europa-Overeenkomst van 1995 tussen de Europese Unie en dat land. Ik beveel het Europees Parlement aan het voorgelegde standpunt van de Gemeenschap daarover in de Associatieraad EU-Litouwen goed te keuren. Deze materie is schijnbaar nogal technisch, maar is in het kader van het toetredingsproces met Litouwen politiek heel belangrijk. Tenslotte is het mededingingsbeleid een essentieel instrument voor de vrijwaring van de vrijhandel en voor de omvorming van de Litouwse economie in een goed functionerende sociale markteconomie die in de interne markt kan standhouden.
De invoering van het complexe mededingingsrecht is voor alle toetredingskandidaten uiteraard een enorme uitdaging. Ze zijn bij de overgang naar een markteconomie pas met de totstandbrenging van een eigen, nationaal mededingingsrecht begonnen. De Commissie moet daar bij de beoordeling van de mate van aanpassing van die landen meer rekening mee houden. De volgende jaren zal op het gebied van het mededingingsrecht dan ook nog enige flexibiliteit nodig zijn. Te strakke verplichtingen zouden contraproductief kunnen zijn. Vooral moet rekening gehouden worden met de sociale gevolgen van de aanpassing om zeker te zijn dat de democratie en de sociale markteconomie bij de bevolking van de kandidaat-landen op brede steun kunnen rekenen. Dit is van groot belang voor de stabiliteit van heel Europa.
Vele sectoren van de Litouwse economie zullen op hun weg naar het communautaire acquis op het gebied van de mededinging op zijn minst nog een tijdje staatssubsidies nodig hebben. Gelet op de agressieve marktstrategieën van de westerse concurrenten moeten afweermechanismen en ondersteuning van bepaalde economische sectoren geval per geval en met de nodige gematigdheid worden beoordeeld. Alles bij elkaar genomen heeft Litouwen inzake de aanpassing van zijn wetgeving aan die van de Europese Unie grote vooruitgang geboekt. Het werkt nu aan goede uitvoeringsstructuren. In 1998 werd het ontwerp van een nieuwe Litouwse mededingingswet door de regering voorgelegd. Het werd al in december door het Litouwse Parlement grotendeels aangenomen.
De mededingingsbepalingen voor ondernemingen komen over het algemeen overeen met het Gemeenschapsrecht. In 1997 heeft de Litouwse regering een besluit over de controle op de staatssteun voorgelegd. Litouwen heeft intussen ook inspanningen gedaan om het vrije verkeer van goederen met de Europese Unie gemakkelijker te maken, bijvoorbeeld door de drastische verlaging van douanerechten. Dat moet worden toegejuicht.
Ik kom tot de volgende conclusies: om het langdurige transformatieproces niet in gevaar te brengen mag er, wat Litouwen betreft, geen al te streng beleid van aanpassing aan westerse mededingingsregels worden gevoerd. Ten tweede moet Litouwen van de Europese Unie kennelijk nog meer steun krijgen voor de opleiding van zijn ambtenaren van het toezichthoudende orgaan voor de mededinging. Voorts moet in de privé-sector van het land een gericht informatiebeleid worden ondersteund om het nieuwe mededingingsrecht en de economische liberaliserings- en herstructureringsmaatregelen beter te doen aanvaarden. Bij de aanpassing moet ook met sociale en milieu-aspecten rekening worden gehouden.
Ik wil tenslotte nog op twee punten nader ingaan: aangezien de Litouwse economie, zoals alle economieën van Midden- en Oost-Europa, over te weinig kapitaal beschikt, moet de Europese Unie zich bezinnen over de vraag hoe bovenop de structurele steun directe kapitaalhulp voor de oprichting en modernisering van bedrijven kan worden verleend, eventueel ook door de Europese Investeringsbank of de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling.
Ten tweede is het beslist jammer dat Litouwen niet in de eerste groep toetredingskandidaten zit. Ik weet dat er allerlei hinderpalen zijn, maar vind toch dat de pas eind 1999 geplande toetredingsonderhandelingen tussen de Europese Unie en Litouwen vroeger moeten kunnen beginnen, zo mogelijk nog onder het Duitse voorzitterschap van de Raad. Alleen zo kan het land zijn optimisme en enthousiasme bewaren.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie deed in juli 1997 de aanbeveling, dat de toetredingsonderhandelingen met Letland meteen moeten aanvangen zodra het land voldoende vooruitgang heeft geboekt bij het voldoen aan de criteria die door de Europese Raad van Kopenhagen zijn vastgesteld. Volgens de Commissie voldeed geen enkel kandidaat-land toen volledig aan de in Kopenhagen vastgestelde criteria. Ondanks dat werden de landen wat de lidmaatschapsaanvraag betreft in een zodanige volgorde geplaatst, dat bijvoorbeeld Letland langer moest wachten dan Estland. Hiervoor zijn, in ieder geval wat de tenuitvoerlegging van de mededingingsregels betreft, geen goede argumenten aan te dragen.
De Europese Unie streeft naar een hoogwaardige interne markt, waarin concurrentiebeperkingen worden verboden. Het is niet vanzelfsprekend dat de landen die het lidmaatschap hebben aangevraagd, op een dergelijke markt succesvol zullen zijn. De Commissie is van mening dat het huidige Letland moeite zal hebben om het hoofd te bieden aan de concurrentie op de interne markt. Volgens de Commissie zal de integratie in de Europese Unie voor Letland grote economische structuurveranderingen tot gevolg hebben. In Letland is een nieuwe mededingingswet van kracht, die voor het grootste deel overeenkomt met de regelgeving van de Europese Unie. Er zijn nog enkele veranderingen in deze wet vereist, omdat er bepaalde subsidies aan de export zijn verbonden en omdat in de wet enkele privileges en alleenrechten worden geaccepteerd, die niet in overeenstemming met het acquis communautaire zijn. Door middel van criteria om de wetgeving te harmoniseren zet de Europese Unie de Letse maatschappij naar haar hand en Letland heeft wat dat betreft geen alternatieven.
Door de geringe kwaliteit is de afzet van Letse industrieproducten op de westerse Europese markt problematisch. De concurrentiepositie van "s lands economie steunt uitsluitend op het lage niveau van de lonen. Hierdoor ontstaat een probleem. Om concurrerend te zijn moeten de lonen in Letland laag zijn. Als de lonen in Letland laag zijn, zou het als lid van de Europese Unie een lagelonenland zijn, een soort kostenparadijs in de Europese Unie. Als voor de producten de grenzen tussen de EU-landen en Letland verdwijnen, ontstaat er tegelijkertijd ook een vrije arbeidsmarkt. Vanwege de loon- en welvaartsverschillen is het dan de moeite waard om Letland te verlaten en werk te gaan zoeken in de huidige EU-landen, waar de lonen hoger zijn. Voor Letland betekent dat een emigratie van geschoolde arbeidskrachten, voor de EU-landen betekent het een probleem van goedkope arbeidskrachten. Dit probleem is bij een snelle uitbreiding van algemene aard en heeft niet specifiek betrekking op Letland, maar op alle kandidaat-landen. De landen die eerder dan Letland voor het lidmaatschap in aanmerking komen, veroorzaken voor de Europese Unie precies hetzelfde probleem. In alle kandidaat-landen verschilt de economische structuur volledig van die van de Europese interne markt.
Ik wijs nog op het standpunt van de Commissie, volgens hetwelk Letland aan de democratische criteria voldoet waar het gaat om stabiele instellingen, de rechtsstaat, de mensenrechten en de bescherming van minderheden. Er moeten echter maatregelen worden genomen om sneller de nationaliteit te verlenen aan mensen die de Letse nationaliteit nog niet hebben. Deze problemen zijn ernstig en dat zijn ze ook in Estland. Ik zie niet in waarom Letland, wat het EU-lidmaatschap betreft, slechter af moet zijn dan enkele andere kandidaat-landen. Het land is bereid voor zijn EU-lidmaatschap een hoge prijs te betalen door zijn economie bloot te stellen aan het marktmechanisme en de mededinging binnen de Europese Unie.

Van Dam (I-EDN)
Mijnheer de Voorzitter, Estland neemt binnen de drie Baltische Staten een enigszins bijzondere positie in. Er bestaat namelijk al een rechtstreekse vrijhandelszone tussen de Europese Unie en Estland in tegenstelling tot Letland en Litouwen. Die kennen een asymmetrische en gefaseerde instelling van een vrijhandelszone. Ook in een ander opzicht heeft Estland een bijzondere plaats. Als enig Oostzeeland is het opgenomen in de eerste ronde van toetredingsonderhandelingen. Hiermee is zeker niet gezegd dat Litouwen en Letland minder presteren op economisch en politiek terrein. Juist de laatste tijd lijken deze landen een inhaalrace te zijn begonnen. De uitgangspositie van Letland en Litouwen ten opzichte van de Europese Unie wijkt evenwel af van de positie van Estland.
De vrijhandelszone is alleen dan van economisch nut als de juridische voorwaarden op uniforme beginselen rusten. Dit geldt ook voor het mededingingsbeleid. In de Europa-overeenkomst met Estland staat dat de invulling van de mededingingswetgeving uiterlijk eind 1997 moet zijn voltooid. We zijn dat tijdstip inmiddels allang gepasseerd. De Commissie externe economische betrekkingen maakt daarom haast met de goedkeuring van het Commissievoorstel. Het is namelijk in het kader van de toekomstige toetreding van Estland, waarvoor de onderhandelingen al vorig jaar zijn aangevangen, van belang dat de kandidaat-lidstaten opgewassen zijn tegen de in de Unie geldende marktwerking. Het concurrentievermogen van de ondernemingen in Estland moet daarom toenemen. Het onderhavige voorstel beoogt de uitvoeringsregels voor het in de Gemeenschap geldende mededingingsbeleid ten aanzien van Estland in te stellen. Het gaat daarbij om de artikelen 85, 86 en 96 van het EG-Verdrag. Die omvatten achtereenvolgens een kartelverbod, het verbod op gebruik van een machtspositie op de markt en discipline bij staatssteun.
Het voornaamste doel van het vaststellen van de uitvoeringsregels van de genoemde artikelen is het verbeteren van de handel tussen de Europese Unie en Estland. Beide partijen behouden echter de mogelijkheid om antidumpings- en beschermingsmaatregelen toe te passen op grond van de associatie-overeenkomst. Dat deze maatregelen nog van kracht zijn, heeft met name te maken met het feit dat de voorschriften voor staatssteun aan beide kanten nog steeds grote verschillen vertonen. Eind 1999 moeten ook deze regels op elkaar afgestemd zijn. In de tussentijd is het natuurlijk niet de bedoeling dat de Commissie onder het mom van antidumpingsregelgeving allerlei Estlandse producten van de Europese markt weert. Dit komt het concurrentievermogen van Estlandse bedrijven niet ten goede en kan daarom een spoedige uitbreiding van de Europese Unie in de weg staan.
In een recent rapport over Estlandse staatssteun lezen we dat de Estlandse mededingingswet, die vanaf oktober 1998 van kracht is, betere voorwaarden schept voor het begeleiden van staatssteun en het verzamelen van de gegevens die daarop betrekking hebben. In het kader van de overgang naar een moderne markteconomie is staatssteun onontbeerlijk maar deze moet wel overzichtlijk zijn om zo te kunnen nagaan in hoeverre de Estlandse bedrijven voldoende concurrentievermogen hebben.
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur dank ik de Commissie externe economische betrekkingen voor haar vlotte medewerking en kom ik tot de volgende conclusies. In het voorgaande heb ik duidelijk gemaakt dat een goede tenuitvoerlegging van de mededingingswetgeving in Estland noodzakelijk is, te meer daar Estland zich onder de eerste onderhandelaars mag rekenen. Dat betekent niet dat ik een extra criterium voor toetreding wil creëren. De directe criteria voor toetreding zijn duidelijk weergegeven in de Europa-akkoorden. Er zijn de afgelopen jaren aan Estlandse zijde enorme prestaties geleverd ter voorbereiding op de toetreding tot de Europese Unie. Ik bedoel daarmee niet alleen de realisatie van economische groei en de verplichting die Estland op zich heeft genomen, door het tekenen van het economisch memorandum met het IMF, om te streven naar groei zonder oververhitting. Ook op politiek gebied heeft Estland zich de nodige moeite getroost om aan de toetredingscriteria te voldoen. Hoewel er nog belangrijke drempels te nemen zijn om te kunnen spreken van een echte democratische politieke cultuur, bijvoorbeeld als het gaat om de hervorming van de juridische macht, zijn er een groot aantal positieve ontwikkelingen op politiek gebied. Ter illustratie noem ik de overlegsituatie tussen regering en oppositie en de inspanningen ter bevordering van de integratie van de Russische minderheid in Estland.
Deze inspanningen van de Estlandse regering nodigen ons uit haast te maken met de werkelijke toetreding van dit land tot de Europese Unie. Als we vragen om hervormingen, moeten we ook bereid zijn om op de juiste manier op die hervormingen te antwoorden.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie externe economische betrekkingen stelt ook met betrekking tot Roemenië met tevredenheid vast dat de noodzakelijke aanpassing van de Roemeense mededingingsvoorschriften aan die van de Europese Unie en de samenwerking tussen de mededingingsautoriteiten naar wens verlopen. Ze heeft te maken - dat weet u reeds uit andere verslagen - met de toe te passen grondbeginselen van het mededingingsbeleid, de bevoegde autoriteiten, de raadplegingsprocedure in grensoverschrijdende gevallen en de administratieve samenwerking.
Uit het standpunt van de Commissie tegenover het toetredingsverzoek van Roemenië blijkt dat de mededingingsregels in Roemenië in het algemeen aan de EU-normen voldoen. Namens de Commissie externe economische betrekkingen stel ik dan ook voor het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met betrekking tot Roemenië goed te keuren. Positief is dat de Roemeense autoriteiten met betrekking tot de mededingingsbepalingen, zoals ook op andere terreinen, nauw met de EU samenwerken en op wetgevend gebied de nodige inspanningen doen. De modernisering van de overheidsdiensten laat echter nog te wensen over.
De inspanningen van de Roemeense autoriteiten worden vergemakkelijkt door het feit dat de Roemeense leidinggevenden in het kader van het PHARE-programma vooraf een intensieve opleiding hebben genoten. Ik wijs tevens op de onontbeerlijke inspanningen van Roemenië om zich ook op economisch gebied aan de Europese Unie aan te passen en om het communautaire acquis stapsgewijs over te nemen. De Roemeense regering moet het grootste deel van de economische hervormingen nog uitvoeren. Daarbij moet ze vooral inspanningen doen voor de gedurende lange tijd uitgestelde privatisering van de grote staatsbedrijven en de verbetering van de randvoorwaarden voor de oprichting van kleine en middelgrote bedrijven. Op dit ogenblik is nog maar ongeveer 20 % van de ondernemingen geprivatiseerd.
Alleen op die voorwaarden kunnen de mededingingsregels, die Roemenië dan met de Europese Unie gemeen zal hebben, concrete vruchten afwerpen. De ontwikkelingen van de laatste dagen bewijzen dat de Roemeense regering serieuze inspanningen doet om de verliezen van de staatsondernemingen te verkleinen en de minst renderende ondernemingen in de sector van de banken en de telecommunicatie te sluiten. Daarnaast moet Roemenië door middel van nationale financiële stimuli en met behulp van de programma's van de Europese Unie de oprichting van kleine en middelgrote ondernemingen sterker bevorderen dan ze dat tot nu toe heeft gedaan.
Bijzonder positief is ook dat Roemenië en de Europese Unie bij de geplande gezamenlijke exploitatie van de bodemschatten van Trans-Kaukasië, vooral Azerbeidzjan en de Centraal-Aziatische republieken, voor de Europese markt hechter samenwerken. Roemenië kan zowel op het gebied van het vervoer als op dat van de verwerking van de aardolie uit de Kaspische Zee een sleutelrol spelen. Ik heb dat begin 1997 in mijn verslag over de economische samenwerking tussen de EU en Azerbeidzjan al onderstreept. De installaties in Constanza, de grootste haven aan de Zwarte Zee, en de raffinaderijen van Ploesti aan de Beneden-Donau bieden, als ze worden gemoderniseerd, Roemenië de mogelijkheid een nieuwe verbindingsweg tot stand te brengen, allerlei aardolieproducten te verwerken en aldus een belangrijke rol in de bevoorrading van de Europese markt te spelen.
Hoe meer Roemenië in de gezamenlijke projecten van de EU en de Trans-Kaukasische republieken, vooral Georgië en Azerbeidzjan, - bijvoorbeeld vervoersnetwerken en netwerken voor het vervoer van energie - een actieve rol gaat spelen, des te sneller het zijn troeven op de Europese markt - die over enkele jaren met Hongarije, Polen en Slowakije wordt uitgebreid - kan uitspelen en aldus zijn handels- en betalingsbalans kan verbeteren. Via de Donau en het Rijn-Main-Donaukanaal kunnen de Roemeense producten tot in het hart van Europa en verder naar de Beneluxlanden en Frankrijk worden vervoerd. Roemenië moet zijn geografische, industriële en technologische mogelijkheden, met inbegrip van de vervoersinfrastructuur langs de Donau, veel sterker op de Europese markt richten en ten volle gebruik maken van zijn mogelijkheden om over de Donau en per spoor vervoersdiensten te leveren.
De geplande snelspoorverbinding TGV-ICE van Parijs via Straatsburg, Karlsruhe, München en Wenen naar Boedapest moet over enkele jaren via Timisoara en Arat tot Boekarest worden verlengd. Namens de Commissie externe economische betrekkingen wil ik Roemenië - op dat punt onderschrijf ik de conclusies van de heer Bernard-Reymond over de toetredingsperspectieven van dat land - ertoe aansporen naar het voorbeeld van andere Oost-Europese landen resoluut voor Europa te kiezen, zijn huidige moeilijkheden te overwinnen en daarvoor zijn gehele ontwikkelingspotentieel als groot Oost-Europees land te gebruiken.
Wij roepen ook het Roemeense volk, zijn parlement en regering ertoe op, ondanks de huidige moeilijkheden, de moed niet te verliezen en alles op een hechtere samenwerking met de EU te zetten. Zij kunnen daarbij op onze steun rekenen.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij hebben hier de gelegenheid even nader in te gaan op wat hier gebeurt. Wij kunnen inderdaad zeggen - maar dat is slechts de helft van de waarheid - dat wij met het EU-mededingingsbeleid in de Europese Unie grote successen hebben geboekt. Het mededingingsbeleid is de motor van de Europese integratie en heeft het mogelijk gemaakt de interne markt te voltooien. Niemand kan dat betwisten en dat is ook goed.
In onze betrekkingen met de kandidaat-landen rijst echter ook het probleem van de verschillende economische structuren. Daarom moeten wij ons de vraag stellen of wij nu zonder meer hetzelfde kunnen doen. Het gevaar is ook - wij hebben daarvoor in de drie landen bepaalde aanwijzingen gevonden - dat in die landen, juist omdat ze de politieke wil hebben om de markteconomie in haar zuivere vorm tot stand te brengen, een geheel van mededingingsregels wordt toegepast dat in de Unie in die vorm nauwelijks bruikbaar zou zijn. Dat zou een volgens mij onaanvaardbare ongelijkheid veroorzaken.
Voorts worden wij ook al geconfronteerd met het probleem dat de mededingingsregels inzake marktdominantie en staatssteun niet gelijktijdig zijn ingevoerd. Dat is echter niet het enige probleem. Een probleem is ook dat andere voor de versterking of ordening van de markten onontbeerlijke aspecten onvoldoende aan bod komen. Ik denk daarbij aan de openbare infrastructuurvoorzieningen, de versterking van de kapitaalstructuur van de ondernemingen, waarover hier al is gesproken, en - wat voor iedereen van ons zeer belangrijk is - de inaanmerkingneming van andere belangen dan het onmiddellijke winstbejag van de ondernemingen in het economische proces. Economisch handelen is niet alleen winst maken, maar houdt ook het reproduceren van de natuurlijke grondslagen van de samenleving in.
In die omstandigheden moeten wij ons telkens opnieuw afvragen of wij het proces wel zo doen verlopen dat wij de gelijke rechten niet alleen abstract formuleren, maar ook in de praktijk garanderen. Zorgen wij ervoor dat de landen aan de Baltische Zee - ik zeg dat als inwoner van Kiel met een bepaalde historische achtergrond - voor het eerst in hun geschiedenis in een niet-koloniale positie tegenover West-Europa komen te staan? Dat is onze opdracht. Ik weet dat dit beslist niet eenvoudig is.
In de eerste plaats moeten wij daarom onze pretoetredingsstrategie breder en in een meer politieke zin opvatten. Wij moeten naast de mededinging dus ook andere aspecten in het oog houden. Ik vind het dan ook goed dat enkele afgevaardigden hier over de politieke vorderingen, maar ook over de problemen van de Baltische landen hebben gesproken. Ook daarover moeten wij het in dit debat hebben.
Voorts moeten wij ons ook afvragen of wij voor deze landen geen bijzondere inspanningen op het gebied van de solidariteit moeten doen en of die inspanningen niet verder moeten gaan dan de flexibele toepassing van de mededingingsregels waarover hier is gesproken. Dat is het minimum. De regels strikter toepassen dan bijvoorbeeld in Beieren of Saksen zou werkelijk ongerijmd zijn.
Wij moeten ons ook de vraag stellen wat wij nog meer kunnen doen. Zoals hier al is gezegd, moeten wij nagaan over welke instrumenten wij beschikken om de structuren te helpen verbeteren en hoe wij die instrumenten zo doeltreffend mogelijk kunnen aanwenden. Dat houdt ook in dat wij geen nieuwe rangorde tussen de landen mogen instellen. Toen men eenmaal had beslist van het startlijnmodel af te stappen, wat ik verkeerd vind, en met alle landen gelijktijdig onderhandelingen aan te vatten was het volkomen verantwoord Estland in de eerste groep op te nemen. Estland staat op een aantal gebieden immers al verder dan de andere landen. Dat dreigt echter zo te blijven omdat het tot nu toe zo is geweest. Dat mag niet gebeuren. De andere landen moeten een eerlijke kans krijgen om de eerste groep bij te benen. Wij moeten ze daarbij ook helpen. Wij moeten ook voorkomen dat de landen die onze hulp het minst nodig hebben, de meeste hulp krijgen omdat die daar op korte termijn beter rendeert.
Ik pleit dan ook voor een zorgvuldige doorlichting van ons beleid. Ik heb bewust niet over de afzonderlijke landen gesproken, hoewel ik daarover nochtans het een en ander zou kunnen zeggen. Als lid van het Europees Parlement komt het mij echter niet toe tegen de Esten, Letten of Litouwers te zeggen wat ze eerst moeten doen. Ik heb alleen maar gezegd wat wijzelf moeten doen. Ik vind dat wij dat probleem in een breder perspectief moeten plaatsen en ons daarover moeten bezinnen.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, na het horen van collega Wolf heb ik zin gekregen om een anekdote te vertellen over mijn belevenissen in een Estlandse houtfabriek. Het bezoek aan deze fabriek gebeurde in de tijd dat ik voorzitter was van de delegatie voor de betrekkingen met Estland. De directeur van de fabriek zei tegen mij: "Waarom moet ik op al mijn meubelen naar Ikea in Duitsland van die vreemde E-tjes plakken? Waarom moeten mijn kwaliteitsnormen gecontroleerd worden? Jullie kunnen alle mogelijke goederen kwijt op de Estlandse markt, maar ik word gecontroleerd omdat ik mijn goederen aan jullie wil verkopen." Zo is het in de realiteit. Dat is de dialoog die er gevoerd wordt, wanneer wij de kandidaat-lidstaten bezoeken. De overeenkomsten waarover we moeten stemmen, zijn een signaal voor de bevolking in deze landen, dat we hen niet vergeten zijn en dat we de problemen zoals het geval in Tartu, proberen op te lossen. Soms is de afstand tussen politiek en realiteit zeer groot. Zoals de heer Wolf terecht opmerkte, ontstaat handel niet vanzelf. De vraag is of het niet zinvol zou zijn een gemeenschappelijk pakket spelregels op het gebied van concurrentie op te stellen waardoor bepaalde landen zich kunnen voorbereiden om in de toekomst aan de handel te kunnen deelnemen. Ik denk in het bijzonder aan het land waarvoor ik nu verantwoordelijk ben, Litouwen, dat als transitland voor de handel met Rusland en Wit-Rusland een centrale plaats inneemt. Indien het land een degelijk concurrentiebeleid kan voeren en zijn normen en voorschriften op dit gebied geharmoniseerd heeft, zal het klaar zijn om intensiever handel te gaan voeren en de strijd met eventuele concurrenten aan te gaan.
Het concurrentiebeleid mag uiteraard niet geïsoleerd bekeken worden. Wij moeten ook het milieu- en sociaal beleid in aanmerking nemen. Voor deze landen is het belangrijk dat de vooruitgang niet alleen gemeten wordt aan de hand van investeringen en economische parameters, zoals de Commissie vaak doet, maar dat er ook nagegaan wordt in hoeverre de landen in staat zijn de aspecten die te maken hebben met arbeidsmilieu en sociaal beleid in hun concurrentiebeleid te integreren.

Ilaskivi
Mijnheer de Voorzitter, als in vier verschillende verslagen de goedkeuring door het Parlement wordt aanbevolen van de Europa-overeenkomsten die met de betrokken landen zijn gesloten en als deze goedkeuring er naar het zich laat aanzien ook komt, wordt er een goede basis gecreëerd voor de toekomstige uitbreiding van de Unie. De weg die we moeten gaan is echter nog lang. Zowel de economische als de politieke harmonisatie vergen van deze landen veel werk en tijd.
Volgens de evaluaties van de Commissie zijn zowel Litouwen als Letland de laatste tijd de voorsprong van Estland aan het inhalen. De sterke economische groei van Letland en de inspanningen van zowel Letland als Litouwen om hun nationaliteitswetgeving te moderniseren, waarover in het verslag-Seppänen weliswaar tegenstrijdige informatie wordt gegeven, zijn belangrijke stappen in de richting van de lidmaatschapscriteria. Het lijkt zodoende waarschijnlijk dat op middellange termijn alle Baltische landen tegelijkertijd tot de Europese Unie kunnen toetreden. Hoewel alle kandidaat-landen op hun eigen verdiensten moeten worden beoordeeld, is het van belang te onderstrepen dat het tegelijkertijd toetreden van de Baltische landen positieve multiplicatoreffecten zal hebben op bijvoorbeeld het veiligheidsbeleid.
Bij de voorbereiding door de kandidaat-lidstaten op het lidmaatschap van de Unie is het van grote betekenis onder andere het belang van de samenwerking op het gebied van politie en douane bij de bestrijding van de internationale misdaad te onderstrepen. Hierbij is het voorschrijven van wetten en het goedkeuren van samenwerkingsovereenkomsten niet toereikend. Het belangrijkste en wellicht moeilijkste voor de kandidaat-landen is de tenuitvoerlegging van deze overeenkomsten. Hiervan hebben we in Finland een betreurenswaardig voorbeeld van vorig jaar, toen een via Estland binnengekomen criminele bende in Helsinki bankautomaten leeghaalde en de Estlandse politie samenwerking met de Finse politie weigerde. Dergelijke op zich kleine maar belangrijke kwesties moeten nog in orde worden gebracht.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, collega's, commissaris, allereerst wil ik de verschillende rapporteurs feliciteren met hun verslagen. Voorzitter, bij de aanvang van het mandaat in 1995 noemde de heer Santer de uitbreiding van de Unie als één van de twee hoofddoelstellingen van de nieuw aangetreden Europese Commissie. Hij omschreef die uitbreiding als een historische kans. Daar zou ik mij graag bij willen aansluiten. Ook mijn fractie vindt de uitbreiding een historische kans. Maar laat mij één ding voorop stellen. Het is een historische kans, maar het kan ook uitlopen op een historische blunder wanneer de toetreding onzorgvuldig wordt voorbereid. Cruciaal daarbij is dat de huidige Unie haar zaken intern goed op orde heeft want de uitbreiding waar de Unie nu voor staat - en de verslagen van vandaag zijn toch een stapje op weg daar naartoe - is een totaal andere uitbreiding dan die tot nog toe. De kandidaat-landen, zijn dit nou landen met een nog beperkte markteconomie? Bovendien is hun mededingings- en rechtssysteem nog niet klaar om het acquis communautaire volledig over te nemen.
Voorzitter, niet alleen de toetredende landen hebben een goed functionerend overheidsapparaat nodig. Vooral de Unie zelf heeft een evenwichtig en slagvaardig apparaat nodig om de problemen bij de toetreding het hoofd te kunnen bieden. Het is dan ook schrijnend te moeten vaststellen dat met zulke belangrijke beslissingen voor de deur wij nog jammerlijk ver van dit doel verwijderd zijn. Ik hoop dan ook dat de Raad, zoals de heer Fischer vanmorgen hier heeft aangekondigd, daadwerkelijk werk zal maken van een nieuwe IGC rond het jaar 2000 om orde op zaken te stellen in eigen huis.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, alle drie de Baltische landen hebben zich ingespannen en spannen zich momenteel nog steeds sterk in om aan de toetredingscriteria te voldoen. Dit vergt grote offers en veranderingen in deze samenlevingen.
De laatste dagen heb ik bezorgd het nieuws gevolgd waarin wordt verteld dat er tussen de drie Baltische landen, ik citeer de krantenkoppen, een "varkensvleesoorlog" ontstaat. Dit heeft zelfs geleid tot een briefwisseling tussen deze landen. Letland is dit jaar namelijk van plan voor de periode van een jaar de invoer van varkensvlees uit Estland en Litouwen te beperken. Dergelijke beschuldigingen over en weer en zo'n briefwisseling is zeker slecht voor elk van de Baltische landen. Het is te hopen dat dit probleem snel wordt opgelost en dat de ontwikkeling van de Baltische landen met het oog op het EU-lidmaatschap hierdoor niet wordt verzwakt.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de mededingingsregels zijn ongetwijfeld een belangrijk onderdeel van het communautaire acquis, maar tot nu toe hebben de mededingingsbepalingen in de Europa-overeenkomsten de EU niet belet tegen de kandidaat-landen protectionistische en antidumpingmaatregelen te nemen. Het resultaat daarvan is dat het handelstekort van de Centraal- en Oost-Europese landen toeneemt en dat de Europese Unie dus juist het tegenovergestelde doet van wat ze zou moeten doen, namelijk helpen om van de toetreding en de stabilisering van de economie van die landen een succes te maken.
Bovendien bestaan nog altijd hoge uitvoersubsidies voor EU-landbouwproducten, waardoor de markten van de kandidaat-landen ernstig worden verstoord. De vraag is dus wie hier wat moet doen. Niet alleen de kandidaat-landen moeten inspanningen doen, maar ook de EU moet haar mededingings- en handelsbeleid tegenover de kandidaat-landen grondig herzien.

Antony
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, gezien de korte tijd die me is toebedeeld, zal ik geen commentaar geven op de op zichzelf interessante technische kant van de ingediende verslagen.
Het komt misschien door de sneeuw die is gevallen, maar ik wil u alleen vertellen over iets dat ik een aantal jaren geleden heb meegemaakt. Ik verkeerde toen samen met president Landsbergis in een zeer benarde situatie in het hoofdkwartier van Vilnius, waar ik werd bewaakt, als ik dat zo mag noemen, door de Litouwse nationale garde, terwijl het rode leger kort daarvoor de Litouwse vrijheidsstrijders onder de rupsbanden van de tanks had verpletterd. Ik wil hiermee duidelijk maken dat ik van mening ben dat de Baltische landen integraal deel uit maken van onze Europese beschaving en dat de prijs voor hun vrijheid heel hoog is geweest. Alleen in Litouwen al is een kwart van de kinderen in de goelags gestorven.
Ik wil daarmee ook zeggen dat wij vóór de uitbreiding van de Europese Gemeenschap met de Baltische landen zouden zijn als de Gemeenschap helaas niet steeds meer een soort mengsel van de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten was geworden en het enige vooruitzicht dat zij biedt niet een nog bureaucratischer keurslijf was. Daarom zeggen wij tegen onze vrienden in de Baltische landen en ook in Polen overigens, dat zij waakzaam moeten blijven en dat hun lidmaatschap van een confederaal Europa weliswaar een goede zaak is, maar dat zij er goed aan doen om nog eens diep na te denken over het lidmaatschap van een Europa dat steeds bureaucratischer wordt en steeds meer verordeningen en regels oplegt. Ik denk niet dat dit voor hen een goede zaak is.
Wij willen de deur naar de Gemeenschap niet voor hun neus dichtgooien, maar wij willen een ander Europa en daar strijden wij voor. Dit is de boodschap die ik langs deze weg vandaag aan onze vrienden in de Baltische landen wil overbrengen.

Evans
Mijnheer de Voorzitter, aangezien anderen inmiddels over de Baltische staten hebben gesproken zal ik me beperken tot het verslag van de heer Schwaiger over Roemenië.
De betreffende overeenkomst met Roemenië is inmiddels vier jaar oud. Roemenië heeft in die tijd geweldige vooruitgang geboekt om zichzelf op een niveau te brengen waarop het beter vergelijkbaar is met Westerse landen. Het kan echter geen toeval zijn dat kandidaat-lidstaten die grenzen aan de EU sneller op toetreding afstevenen dan landen die verder weg liggen. Zo ligt Roemenië, dat met geen enkele van de vijftien huidige lidstaten een grens deelt, ver achter op Hongarije.
In het verleden was Roemenië, onder Ceaucescu, een land dat met zichzelf in de knoop zat. Het had te kampen met onrealistische idealen en wetgeving. Geen enkele bezoeker aan Roemenië zal echter de vooruitgang ontgaan die het land inmiddels heeft geboekt in de richting van de markteconomie. Er zijn nog meer veranderingen nodig, maar de hervormingen moeten in een realistisch tempo worden doorgevoerd teneinde de burgers en de samenleving de tijd te gunnen zich aan te passen.
De heer Schwaiger heeft het over de bevordering van de concurrentie en de hervorming van staatsbedrijven, banken enzovoorts. Daarnaast dienen de Roemeense autoriteiten in te zien dat ze ook zichzelf zullen moeten hervormen. Ik heb het dan over de politie en bijvoorbeeld over artikel 200 van de Grondwet. Ze zullen bepaalde Roemeense politici ertoe moeten bewegen te accepteren dat de politiek van de toekomst fundamenteel verschilt van het beleid dat in het Roemenië van voor de revolutie werd gevoerd.
Ik wil er nogmaals op wijzen dat het moderne Roemenië nu al niet meer kan worden vergeleken met het Roemenië van tien jaar terug. Bepaalde dingen veranderen echter niet: de geografische ligging van Roemenië blijft van groot belang, zoals de heer Schwaiger ook heeft benadrukt, ook voor de toekomstige interne ontwikkeling van het land. En met haar cultuur, taal, geschiedenis en volk is en blijft Roemenië uiteraard een Europees land.
Ik ben erg ingenomen met dit verslag en zie, ongetwijfeld met vele anderen, uit naar de dag waarop we onze Roemeense collega's hier in het Europees Parlement kunnen verwelkomen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil onderstrepen dat deze vier verslagen een belangrijke rol kunnen vervullen. Er moeten voor iedereen aanvaardbare, gemeenschappelijke regels komen, ook voor het bedrijfsleven, en deze moeten de grondslag vormen voor de samenwerking en de wederzijdse betrekkingen tussen de Europese Unie en deze vier landen. De bedrijven moeten toch enige zekerheid hebben voor eventuele activiteiten in deze landen en voor eventuele samenwerking. Anderzijds mogen wij niet vergeten dat deze landen zich in een heel moeilijke overgangsfase bevinden. Naast principes en rechtsvoorschriften zijn van de kant van de Europese Unie solidariteit, ondersteuning en begrip voor de bijzondere situatie in deze landen vereist. Ik wil hier met name de samenwerking met Roemenië noemen. Deze is zeer belangrijk. Roemenië is immers een van de grote Balkanlanden en neemt een strategisch belangrijke positie in. Dit land gaat weliswaar van een veel lager niveau van start dan andere Oost-Europese landen, maar heeft toch enorm veel mogelijkheden. Ik denk met name aan deelneming aan de grote netwerken van de Europese Unie en meer in het algemeen de Europese netwerken. De heer Schwaiger heeft hier op voortreffelijke wijze gewag van gemaakt in de toelichting op zijn verslag.

Lindholm
Mijnheer de Voorzitter, wat de Baltische staten in korte tijd hebben verricht, is bijna een wonder. In tien jaar tijd is men van dictatuur en Russische planeconomie overgestapt op democratie en markteconomie. Hierbij komt nu de aanpassing aan de EU. Deze ontwikkeling heeft hoge eisen gesteld aan burgers en politici, en ze was niet makkelijk. Het vereist daarom een grote flexibiliteit en economische steun van de EU, wil deze ontwikkeling worden voortgezet en vergemakkelijkt. Bovendien wordt een aanpassing van beide kanten verlangd, dat wil zeggen ook van de zijde van de EU.
De politieke en economische druk op de landen is enorm. Het is verontrustend dat een van de Baltische landen vorige week invoerrechten op varkensvlees heeft ingevoerd, hetgeen neerkomt op een breuk met de ontluikende vrijhandel tussen de landen onderling, maar helaas was deze ontwikkeling wel een beetje te verwachten.
De Fractie De Groenen heeft van meet af aan geëist dat de toetredingsonderhandelingen met alle drie de Baltische landen tegelijkertijd zouden plaatsvinden. Dit om bij te dragen aan een harmonisch politieke en economische ontwikkeling in het gebied en de prille samenwerking niet te bemoeilijken. Wij betreuren het ten zeerste dat dit niet is gebeurd.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou heel graag willen beginnen met de rapporteurs hartelijk te danken voor hun werk en hen ook te complimenteren voor de kwaliteit van de verslagen die hier werden ingediend. Ik zou ook in het bijzonder de heer Wolf willen danken voor de opmerkingen die hij heeft gemaakt ten gronde.
Ik geloof dat dit in een debat zoals wij nu met elkaar hebben ook nodig is. Natuurlijk zult u wel begrijpen, dames en heren, dat ik niet specifiek wil ingaan op de meer globale toetredingsproblematiek. Dat behoort tot de bevoegdheid van andere collega's in de Commissie, maar dit is wel een belangrijk deel van de toetredingsproblematiek. Want eigenlijk is hier de vraag gesteld of de betrokken landen zich voldoende kunnen voorbereiden en het ook effectief doen, opdat zij vanaf het ogenblik dat zij toetreden ook behoorlijk het spel kunnen meespelen. Want als dat niet gebeurt, dan dreigen er ongelukken te gebeuren.
U zal zich herinneren, en in het bijzonder de Duitse leden van het Parlement, dat door de snelle manier waarop destijds de zaken hebben plaatsgegrepen hele sectoren en hele bedrijven bijna zijn weggespoeld in het vroegere Oost-Duitsland, omdat men onvoldoende tijd had om zich aan te passen. Want als men eenmaal toetreedt tot de Europese Gemeenschap is het de logica van de binnenmarkt die speelt.
Vandaar dat het zo belangrijk is dat deze landen inderdaad stap voor stap voortgaan. We moeten realistisch zijn. Het was overigens ook binnen de Europese Unie zo. Ook onze landen, de huidige lidstaten hebben er een hele tijd over gedaan vooraleer zij het beleid van concurrentieregels, het respecteren van overheidshulp eigenlijk hebben geassimileerd. Zelfs vandaag, dat weet u allemaal, hebben wij nog heel wat problemen binnen de Europese Unie. Wij moeten aan de ene kant realistisch staan tegenover deze problematiek, maar aan de andere kant ook in alle duidelijkheid aan de betrokken landen zeggen: kijk eens, dat moet gebeuren want anders lopen jullie grote risico's op de dag dat jullie toetreden. Laat ons open en eerlijk zijn met deze landen. Vandaar deze uitvoeringsregels, want daarover praten wij nu. De basisregels zijn reeds overeengekomen in de Europa-Akkoorden, wij praten nu over de uitvoering daarvan.
Ik kom nog terug op overheidshulp, want sommigen onder u hebben daarover gesproken. Want hier spreken wij eigenlijk over de kartelregels, artikelen 85 en 86 in het bijzonder, laten wij zeggen de betrekkingen tussen de ondernemingen. Wij hebben het hier niet over de overheidshulp alhoewel ik daar graag straks nog iets over wil zeggen.
Voor vijf Centraal-Europese landen en Oost-Europese landen hebben we deze regels. Hier komen er nu een aantal bij. Ik moet zeggen, algemeen gezien, dames en heren, denk ik te kunnen vaststellen dat de evolutie eigenlijk vrij positief is. Al deze landen hebben nu concurrentieregels ingevoerd, niet noodzakelijkerwijs identiek aan de regels die wij hebben in de Europese Unie, maar overigens is dat bij ons in de Unie van vandaag ook niet het geval.
Sommige landen passen zich aan, bijvoorbeeld Nederland heeft de laatste jaren een grote inspanning gedaan, en het concurrentiebeleid is nu eigenlijk vergaand geharmoniseerd met datgene wat wij hebben op Europees vlak. In Groot-Brittannië discuteert men daarover. Maar dat is wat men noemt the soft harmonization , die geleidelijk aan tot stand wordt gebracht.
Wij leggen niet identieke regels op. Wij vragen aan de betrokken staten om een beleid te voeren dat vergelijkbaar is met dat van de Europese Gemeenschap en van de Europese Commissie in het bijzonder en om dus ook de nodige autoriteiten in het leven te roepen - dat is overigens meestal gebeurd - die ook de mogelijkheden en instrumenten hebben om dat beleid uit te voeren. Daar schort soms wel wat aan. Want vooraleer je die cultuur ontwikkelt, vooraleer je voldoende onafhankelijke autoriteiten hebt, die die regels dan ook kunnen toepassen, die kunnen ingaan tegen allerlei weerstanden - en ik hoef u toch niet te vertellen hoe moeilijk het vaak is in de Europese Unie, ook vandaag nog, om dat beleid door te zetten - is tijd nodig. Welnu, wij moeten enig begrip hebben voor het feit dat deze landen tijd nodig hebben om dat te realiseren. Maar wij moeten natuurlijk wel telkens weer erop aandringen dat dat noodzakelijk is. En als het moet ook wel eens een kritisch woord zeggen. En dat doen wij ook. Een woord van waarschuwing, want als men dat niet tijdig doet, dan krijgt men nadien grote moeilijkheden in de eerste plaats in die landen zelf. Dat was de boodschap.
Nogmaals, globaal denk ik dat de zaken zich vrij behoorlijk ontwikkelen wat dat betreft, maar laten wij realistisch blijven, het vraagt nog een aantal jaren tijd vooraleer in de betrokken landen de situatie min of meer vergelijkbaar zal zijn met de situatie die wij in onze lidstaten van vandaag kennen.
Afsluitend wil ik nog het volgende zeggen met betrekking tot de overheidshulp. Daar is de problematiek eigenlijk het moeilijkst, ook binnen de Europese Unie overigens. Want we hebben te doen met overheden die overheidshulp verlenen. Als zij dat doen, dan denken zij altijd dat daarvoor een goede reden bestaat. U weet dat het in de Unie onze opgave is erop toe te zien dat er wordt gereageerd als het niet door de beugel kan. Maar in die landen krijg je een hele speciale situatie. De autoriteit die de hulp geeft zal ook op zichzelf moeten toezien dat zij die overheidshulp verleent overeenkomstig de regels die binnen de Unie bestaan. Dat is een heel merkwaardige toestand. Vandaar dat dit de grootste moeilijkheden oplevert. Ten eerste hebben de meeste landen daarvoor nog geen regels en als zij die wel hebben, dan is de toepassing eigenlijk toch heel problematisch of kan je zeker niet zeggen dat het gebeurt op een voldoende onafhankelijke manier.
Dat wordt ook voor de toekomst, ik zeg dat hier gans open, het grootste knelpunt. Daar krijgen we ook hoe langer hoe meer moeilijkheden mee. Ik was zelf een tijdje geleden in Polen, Tsjechië en Hongarije. Ik zal ook trachten naar de andere landen te gaan. Maar nu hebben we vastgesteld dat op dat vlak de situatie helemaal geen voldoening geeft. Neem het voorbeeld van Polen, men heeft daar een hele reeks taksvrije zones geschapen naast of aan de grens met Duitsland, de neue Bundesländer . Vanzelfsprekend komt daartegen reactie.
Ik neem het geval van de staalsector. Natuurlijk moet een land als Polen, maar ook een paar andere, zijn staalsector reorganiseren. Wij hebben dat ook moeten doen. Dat vraagt tijd en dat vraagt geld. Laat ons daar realistisch tegenaan kijken en tegen die landen zeggen: doe dat, maar op een sociaal acceptabele manier zoals dat binnen de Europese Unie destijds is gebeurd. Men ziet, er is best nog heel wat te doen, maar ik ben het eens met de visie die door de meeste sprekers tot uiting is gebracht: het moet gebeuren, daarvoor is tijd nodig en we moeten dat doen met Augenmaß zoals men in het Duits zegt. Dat is precies, denk ik, het beleid dat we trachten te voeren, maar de betrokken landen moeten goed weten dat het een werk is dat moet gebeuren. Ook in hun eigen voordeel de dag dat ze toetreden tot de Europese Unie.
Ik heb nog één punt en daar sluit ik mee af. Één van de sprekers heeft verwezen naar antidumping-maatregelen. Natuurlijk, zo lang in de betrokken landen geen regels bestaan voor het in de gaten houden van overheidshulp en wij niet op een geloofwaardige manier ervan kunnen uitgaan dat die discipline bestaat, zal het instrument van de antidumping ook nog worden gehanteerd. Dat weten die landen ook. Dat kan je gradueel uitfaseren vanaf het ogenblik dat men in die landen ook een voldoende geloofwaardig beleid heeft met betrekking tot het superviseren van de overheidshulp.
Het allerlaatste woord wat dat betreft, dames en heren: het is op dit ogenblik zo dat er ook nog grote behoefte bestaat aan meer transparantie. Ik bedoel daarmee dat men zelf eens kritisch kijkt wat men allemaal aan overheidshulp geeft. Ik herinner mij een gesprek met een minister van Financiën, ik ga u niet precies zeggen van welk land, die blijkbaar dacht dat fiscale hulp mocht. Met andere woorden, die dacht dat als hij aan een bedrijf kwijtschelding gaf van de belasting, dat dat perfect in orde was. Ik zei nee, want dat is ook een vorm van overheidshulp. Je moet daarmee oppassen. Ik geef u dat voorbeeld om u te illustreren dat er ook nog behoefte bestaat om ten eerste een goede inventaris te maken van wat er allemaal aan overheidsregels bestaat en ten tweede een grotere bewustwording te bewerkstelligen van wat wel en wat niet kan. Dit gezegd zijnde, u weet ook, dames en heren, dat al deze landen zogenaamde A-regio's zijn. Daar mag overheidshulp verleend worden. Dat staat buiten kijf. De kwestie is dat het moet gebeuren met handhaving en respect van bepaalde regels en voldoende transparantie. Ik dank nogmaals de rapporteurs en ook al diegenen die hebben deelgenomen aan het heel constructieve debat dat we daarover vandaag met elkaar hebben gehad.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Van Miert een korte aanvullende vraag willen stellen. Ik heb daarstraks al gezegd dat de Roemeense raffinaderijen in Ploesti weldra worden gemoderniseerd en dat Roemenië door zijn ligging tussen de Europese Unie en de Trans-Kaukasische olieproducerende landen zoals Kazachstan maar vooral Azerbeidzjan een belangrijke rol kan spelen. Is de Commissie bereid de samenwerking op dat gebied te versterken en er Roemenië op te wijzen dat de modernisering op een milieuvriendelijke manier moet gebeuren? Als met betrekking tot de staatssteun uitzonderingen worden toegestaan, moet bij het verlenen van overheidssteun en bij particuliere investeringen veel meer met het milieu rekening worden gehouden, zoals dat trouwens ook in de Republiek Tsjechië zou moeten gebeuren. Kunt u die vraag kort beantwoorden?

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, dit is een uiterst belangrijke kwestie. Zoals u weet, worden problemen in die context bilateraal geregeld. Ook op het gebied van het milieu moeten wij de gebruikelijke diplomatieke paden bewandelen. De Commissie heeft daarmee niet direct iets te maken. Wij moeten met elkaar spreken, ook over steun. Als er klachten zijn, wordt meestal discreet een oplossing gezocht. Als u nog vragen hebt, kunnen wij die samen of met nog andere afgevaardigden bespreken.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Kaderovereenkomst handel en samenwerkingEG/Korea
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0445/98) van de heer Porto, namens de Commissie externe economische betrekkingen, over het voorstel voor een besluit van de Raad inzake de sluiting van de Kaderovereenkomst voor Handel en Samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Korea, anderzijds (COM(96)0141 - C4-0073/97-96/0098(CNS)).

Porto
Ik geloof dat de stemming van dit Parlement over de kaderovereenkomst voor handel en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Korea, anderzijds, een reden tot blijdschap is.
Dit land, dat meer dan veertig jaar geleden met de grond gelijk werd gemaakt ten gevolge van een burgeroorlog, heeft sindsdien een indrukwekkende groei gekend en wordt vandaag de dag beschouwd als een van de grootste wereldmachten op economisch gebied. Het is derhalve ook terecht het eerste Aziatische land dat tot de OESO is toegetreden.
Voor de Europese Unie is de Republiek Korea een belangrijke partner, aangezien dit land 2 % van ons totale handelsvermogen vertegenwoordigt en onze vierde belangrijkste handelspartner buiten het Europese continent is, na de Verenigde Staten, Japan en China (terwijl wijzelf Korea's derde handelspartner zijn, na de Verenigde Staten en Japan en vóór China). Onze handelsbetrekkingen met de Republiek Korea zijn in vijftien jaar tijd verdubbeld. In 1997 bedroegen zij maar liefst 27, 5 miljard ecu, waarbij onze balans tot 1997 een overschot vertoonde maar sindsdien ten gevolge van de crisis in Azië met een tekort te kampen heeft (de invoer verminderde van 11, 7 miljard ecu in november 1997 tot 7, 7 miljard ecu in april 1998). Er bestaat derhalve een scherp contrast tussen deze situatie en de omstandigheden die op Japan en China betrekking hebben. In deze gevallen is het immers niet erg waarschijnlijk dat het deficit in de nabije toekomst kan worden weggewerkt. Wat de directe buitenlandse investeringen betreft, bekleedt de Europese Unie zelfs de eerste plaats nadat zij in 1998 de Verenigde Staten en Japan heeft ingehaald. Het totaal aantal investeringen van Zuid-Korea in de Unie ligt hoger dan de som van onze investeringen aldaar - respectievelijk 2, 3 en 1, 5 miljard ecu.
Ondanks het gewicht van dit land en het belang van onze wederzijdse economische betrekkingen begon dit Parlement zich via de bevoegde commissies terughoudend op te stellen tegenover de stemming van dit akkoord dat reeds op 29 oktober 1996 werd ondertekend. Het Parlement had zijn twijfels bij het protectionisme (met name bij de bescherming van de nationale belangen in naam van het zogenaamde ?soberheidsplan" of bij de problemen van de commerciële circuits), het respect van de intellectuele eigendom, de eerbiediging van de mensenrechten en vooral bij de niet-naleving van de meest elementaire sociale regels. Gevolg gevend aan de suggestie van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, hebben uw rapporteur en de ten principale bevoegde commissie, de Commissie externe economische betrekkingen, ermee ingestemd de evaluatie van het akkoord op te schorten.
In de afgelopen twee jaar heeft zich een duidelijke evolutie voorgedaan. Dat is het resultaat van de interne en externe liberalisering en de herstructurering van de economie ten gevolge waarvan alle sectoren aan rationalisering onderhevig zijn, zodat er bijvoorbeeld in de scheepsbouwsector geen overinvestering meer kan plaatsvinden waardoor de concurrentie met Korea weer mogelijk wordt. Dit alles vindt plaats in het kader van een proces dat van start is gegaan voor de Aziatische crisis haar hoogtepunt bereikte. Bovendien moeten wij ook de grotere openheid op politiek en sociaal gebied toejuichen die vooral na de verkiezing van de huidige president van de Republiek, Kim Dae-Jung, tot stand is gekomen.
Het belang van de steun die in het kader van dit akkoord zou kunnen worden toegekend, is nog toegenomen nu de Republiek Korea in crisis verkeert en ten gevolge daarvan onder meer te kampen heeft met een gevoelige daling van de productie en een zorgwekkende toename van de werkloosheid, die gestegen is van 2, 6 % in november 1997 tot 6, 7 % in april 1998. De voornoemde problemen worden echter in een overgangsfase ook mede veroorzaakt door de liberaliserings- en herstructureringsmaatregelen die met ons welnemen ten uitvoer worden gelegd. Zelfs met betrekking tot de situatie van de vakbonden, die ons vele hoofdbrekens heeft bezorgd, kunnen wij het op 6 februari 1998 door de Tripartiete Commissie bereikte akkoord en de concrete liberaliseringsmaatregelen die ten uitvoer zijn gelegd, zoals de erkenning van de KCTU (Koreaanse Confederatie van Vakbonden), het vakbondspluralisme op het niveau van de bedrijven of het recht van de arbeiders om na hun ontslag lid van een vakbeweging te blijven, alleen maar toejuichen. De vakbondsvrijheid voor docenten die op 6 januari 1999 - heel recent dus - werd goedgekeurd heeft in dit verband een speciaal symbolisch karakter. Wij mogen echter niet uit het oog verliezen dat een aantal van deze maatregelen, die ongetwijfeld zullen worden nagestreefd, de bedrijfsverantwoordelijken en de politici tijdelijk in moeilijkheden kunnen brengen.
Ik ben derhalve van mening, mijnheer de Voorzitter, dat wij een grote verantwoordelijkheid dragen en precies daarom onze steun moeten verlenen aan een akkoord dat, gelet op de bijzonder delicate binnenlandse en buitenlandse context, kan bijdragen aan de versterking en de heropleving van de Zuid-Koreaanse economie en de problemen waaraan de inwoners van dit land het hoofd moeten bieden, kan verlichten.
Het kan natuurlijk niet worden ontkend dat alle eerder genoemde punten schaduwzijden blijven vertonen; daar wil ik geen twijfel over laten bestaan. Denken wij bij wijze van voorbeeld alleen al maar aan het feit dat Korea de internationale conventies ter bescherming van de intellectuele eigendom nog steeds niet heeft onderschreven, zoals collega Pompidou in zijn advies onderstreept. Maar het afsluiten van een akkoord dat tot doel heeft de commerciële en politieke samenwerking op te voeren zal ons uiteindelijk een grotere morele en politieke legitimiteit verlenen op momenten waarop wij eisen moeten stellen aan een land dat, wegens de crisis die het momenteel doormaakt, zou blijven kampen met onoverkomelijke problemen op het gebied van de sociale en politieke openheid en de herstructurering van zijn economie.
In laatste instantie zullen wij allen voordeel hebben bij de inzet van een sterk Korea, dat zijn steun reeds heeft toegezegd aan de Millennium Round van de Wereldhandelsorganisatie.

Viceconte
(IT ) Mijnheer de Voorzitter, de kaderovereenkomst voor handel en samenwerking met de Republiek Korea is op 29 oktober 1996 ondertekend, dus voor de ernstige financiële crisis die enkele landen van Oost-Azië heeft getroffen en de buitengewone economische groei heeft afgeremd van een land dat voor de economische en commerciële crisis steeds belangrijker aan het worden was op de wereldmarkt. We hoeven bijvoorbeeld maar te denken aan het feit dat het aandeel van de Koreaanse scheepsbouwindustrie 25 % van de totale scheepsbouw op wereldniveau bedroeg en dat de automobielindustrie van dit land goed was voor 5 % van de wereldproductie.
Artikel 7 van de overeenkomst inzake het zeevervoer bepaalt dat er, op commerciële basis en onder correcte concurrentievoorwaarden, moet worden gestreefd naar een ongelimiteerde toegang tot de markt en het internationale zeevervoer. Artikel 8 neemt nota van het huidige ernstig verstoorde structurele evenwicht tussen vraag en aanbod van de scheepsbouwindustrie op wereldniveau, en voorziet in een samenwerking in de scheepsbouwsector teneinde een rechtvaardige en concurrerende markt te scheppen. Tevens hamert artikel 8 op de verplichting de beginselen van de OESE-overeenkomst inzake de scheepsbouw te eerbiedigen.
We kunnen dus weliswaar een positief oordeel uitspreken over het sluiten van genoemde overeenkomst, maar we mogen daarbij de problemen niet vergeten die tot nu toe de betrekkingen met Korea hebben gekenmerkt en die verband houden met handelspraktijken en -belemmeringen in de automobiel- en scheepsbouwsector, die als de gevoelige sector van de overeenkomst worden aangemerkt. Ook al maakt de Europese scheepsbouwindustrie momenteel een periode van groei door, toch wordt de sector gekenmerkt door een veel te groot aanbod, door overproductie. Dit komt vooral doordat de Koreanen de afgelopen vier/vijf jaar hun productievermogen verdubbeld hebben, waardoor zij nu in staat zijn in hun eentje meer schepen te bouwen dan alle Europese scheepswerven bij elkaar. Dat het aanbod de vraag verre overstijgt, blijkt onomstotelijk uit het feit dat de prijzen van de nieuwe constructies in alle branches een daling, of op zijn best een stagnatie vertonen.
Bij deze zorgwekkende situatie van structurele onevenwichtigheid komt nog de devaluatie van de Koreaanse won, waardoor een situatie is ontstaan die wel eens zeer ernstige gevolgen zou kunnen hebben voor de communautaire scheepswerven en de werkgelegenheid in Europa. Men heeft namelijk berekend dat de Koreanen de prijzen van hun schepen met 30 % zouden kunnen verminderen waarbij ze hun marge gelijk kunnen houden. De Koreaanse overheid mag de internationale financiële steun dan ook niet gebruiken voor de scheepsbouwindustrie, terwijl de Europese Unie er nauwlettend op moet toezien dat de in die zin door de Koreaanse overheid op zich genomen verplichtingen ook daadwerkelijk worden nagekomen.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de vakorganisaties, de Commissie en uiteraard ook de ambassadeur danken voor de hulp die zij mij bij mijn onderzoek voor dit verslag hebben geboden.
Ik ben tot de conclusie gekomen dat Zuid-Korea zich niet heeft gehouden aan de toezegging die het in 1996, bij de toetreding tot de OESO, heeft gedaan, namelijk om haar arbeidswetgeving in overeenstemming te brengen met internationaal geldende bindende overeenkomsten op dit terrein. Ik ben ook op een aantal mensenrechtenproblemen gestuit. Het functioneren van de nationale veiligheidswetgeving is een duidelijk probleem gebleken, evenals de kwestie van de langdurig politieke gevangenen. Wel is er enige vooruitgang geboekt met betrekking tot de legalisering van de onderwijsvakbond, waar zelfs de vorige week nog aan werd gewerkt. Voorgaande sprekers hebben hier al op gewezen. Ook op andere gebieden zijn er zeer welkome veranderingen in het beleid te bespeuren, met name inzake de beperkingen die werden gesteld aan de pluraliteit binnen de vakbeweging, de complete ontkenning van de vrijheid van vereniging en het recht op CAO-afspraken voor ambtenaren en leerkrachten en de illegale status van een van de twee belangrijkste Koreaanse vakfederaties - de KCTU. Bovendien werd de leiding van de KCTU onwettig verklaard door arbeiders die werden ontslagen het lidmaatschap van de vakbond te ontzeggen. Er hebben zich allerlei soorten problemen voorgedaan. Die worden momenteel in detail behandeld. Ik zou graag zien dat de conclusies in mijn standpunt die tot mijn genoegen door de heer Porto in zijn uitstekende verslag zijn opgenomen, door de Koreaanse regering zorgvuldig worden bestudeerd en aanvaard.
Ik zou een aantal van die conclusies onder uw aandacht willen brengen. Eén ervan is dat de Koreaanse regering haar toezegging aan de OESO om internationale bindende normen in haar arbeidswetgeving op te nemen, onmiddellijk gestand dient te doen.
Ook zou ik uw aandacht willen vestigen op een clausule met betrekking tot de afschaffing van de doodstraf. Van commissaris Leon Brittan zou ik tijdens zijn speech graag vernemen of hij bereid is om namens ons en namens de Commissie gehoor te geven aan de drie aanbevelingen die de Commissie worden gedaan in de conclusies in mijn standpunt en in het verslag van de heer Porto.

Valdivielso de Cué
Mijnheer de Voorzitter, deze kaderovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Korea is vooral belangrijk omdat zij een impuls geeft aan de bescherming van de vrijheden door de legaliteit van het politieke pluralisme en de erkenning van het recht op lidmaatschap van een vakbeweging en op vakbondsactiviteiten te verdedigen, terwijl de uitoefening van deze rechten voordien gevangenisstraf tot gevolg had. Dat neemt niet weg dat het akkoord ook andere fundamentele aspecten zoals de intellectuele eigendom, octrooien, merken, enzovoort ter sprake brengt.
In verband hiermee mogen wij niet nalaten te verwijzen naar de voorbije bijeenkomst van ministers van de Europese Unie en Korea die werd voorgezeten door Sir Leon Brittan, hier tegenwoordig, en tijdens welke de eerste economische hervormingsmaatregelen van de Koreaanse regering werden toegejuicht. Hoewel de getroffen maatregelen ontoereikend zijn, mag men niet uit het oog verliezen dat zij wellicht een eerste stap zijn in de richting die tijdens de komende jaren moet worden gevolgd.
Een ander belangrijk punt betreft het feit dat de Koreaanse autoriteiten zich er na overleg op hoog niveau tussen de Europese Unie en Korea toe hebben verbonden de concurrentie met de Europese Unie in gevoelige sectoren - waaronder de scheepsbouw- en de automobielsector - niet te vervalsen. Op de naleving van deze verbintenis moet een strikte controle worden uitgeoefend.
Jammer genoeg vertoont Korea vandaag de dag nog steeds grote tekorten op sociaal gebied, hetgeen aan de vooravond van de 21ste eeuw niet enkel een anachronisme is, maar tevens een globale dumping inhoudt ten opzichte van de landen die de normen inzake werkgelegenheid en sociale voorzieningen wel respecteren. Het is van het grootste belang dat dit aspect binnen de Commissie externe economische betrekkingen uitdrukkelijk wordt vermeld.
Tot slot geven wij ons rekenschap van de vorderingen die wij hier hebben aangehaald en zetten wij de Koreaanse regering ertoe aan inspanningen te blijven leveren om de sociale verworvenheden te garanderen waar de burgers van vandaag recht op hebben, hierbij uitdrukking gevend aan onze hoop en onze wens dat Korea de mensenrechten erkent.

Smith
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur en mevrouw Malone hebben terecht de aandacht gevestigd op het vraagstuk van de arbeidswetgeving en de mensenrechten. We moeten mijns inziens de vooruitgang die op deze punten wordt geboekt op alle mogelijke manieren stimuleren, maar ik wil daarbij aantekenen dat we waakzaam moeten blijven en een doeltreffend en betrouwbaar monitoringsysteem moeten invoeren. Misschien kan de commissaris aangeven op welke manier de Commissie verbeteringen op deze gebieden denkt te gaan beoordelen. Zal ze daarbij uitgaan van rapporten van organisaties als Amnesty International en, mijns inziens nog relevanter, de Internationale Arbeidsorganisatie?
Ik hoop dat de Commissie zich ervan bewust is dat de parlementaire steun voor deze kaderovereenkomst afhankelijk is van duurzame vooruitgang op het gebied van de arbeidswetgeving en de mensenrechten, en dat dit Huis zijn steun niet kan garanderen als er op die gebieden een verslechtering zou optreden. We zullen niet werkeloos toezien als de Koreaanse autoriteiten onze broeders en zusters in Korea slecht blijven behandelen. Ik hoop dat de Commissie erin slaagt die boodschap in krachtige termen over te brengen aan de Koreaanse regering.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik zou het kort nog eens over de scheepsbouw willen hebben. Ik vind het vreemd dat scheepswerven die volgens normale bedrijfseconomische maatstaven al vijf keer failliet zijn, nog altijd voortwerken en tegen onmogelijke dumpingprijzen op de wereldmarkt bestellingen binnenhalen. Die bestellingen hebben niet alleen betrekking op containerschepen, maar Zuid-Koreaanse werven bouwen ook veerboten en passagiersschepen en ontnemen Europa aldus de enige mogelijkheid om in de scheepsbouw nog werkgelegenheid te behouden.
Mijnheer de commissaris, hoe kunt u ons garanderen dat ook Zuid-Korea doet wat in artikel 8 staat en, vooruitlopend op de nog niet in werking getreden OESO-overeenkomst, van concurrentievervalsende steun aan de scheepsbouw afziet? Hoe kunnen wij voorkomen dat het belastinggeld van onze burgers, dat via de Europese fondsen en het Internationaal Monetair Fonds als steun naar Korea gaat, uiteindelijk wordt gebruikt om de werkgelegenheid op de Europese scheepswerven te vernietigen? Dat zou niemand begrijpen. Ik hoop dat u ons kunt zeggen hoe u kunt garanderen dat in de scheepsbouw geen oneerlijke subsidies zullen worden toegekend waardoor wij worden benadeeld.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, het doet me genoegen deze belangwekkende overeenkomst aan het Europees Parlement te kunnen aanbevelen. Ik ben het roerend eens met de opmerkingen van de rapporteur, de heer Porto, en zou hem willen complimenteren met zijn evenwichtige en goed beargumenteerde verslag. Hij vestigt terecht de aandacht op het belang van onze betrekkingen met de Republiek Korea en biedt het Huis de belangrijkste economische feiten. Ook zou ik de heer Valdvielso de Cué willen danken voor zijn lof voor mijn eigen inspanningen.
Als de Europese Unie zich op het wereldtoneel nadrukkelijker wil profileren is het van essentieel belang dat ze niet alleen met de bestaande wereldmachten betrekkingen onderhoudt, maar evengoed met landen die dat in de toekomst wel eens zouden kunnen gaan worden. Dit is de reden waarom de Commissie op 9 december een mededeling heeft goedgekeurd waarin de betrekkingen tussen de Unie en de Republiek Korea onder de loep worden genomen en gedetailleerde aanbevelingen voor de toekomst worden gedaan. De Republiek Korea is voor ons nu al een belangrijke partner en wordt een steeds belangrijkere politieke factor, zowel vanwege haar eigen verdiensten als vanwege de problematische veiligheidssituatie op het schiereiland, met haar potentieel wereldwijde implicaties.
Dit zijn allemaal redenen voor ons om te zorgen voor een bilaterale verbetering van onze betrekkingen met de Republiek Korea. De kaderovereenkomst biedt daartoe gelegenheid door aandacht te schenken aan talloze economische vraagstukken, maar ook aan de politieke dialoog. De overeenkomst bevat gedetailleerde bepalingen omtrent vraagstukken die voor de Europese Unie van doorslaggevende betekenis zijn; economische vraagstukken, zoals intellectuele eigendomsrechten, scheepsbouw, zeevervoer en dergelijke, maar ook vraagstukken op andere gebieden zoals mensenrechten, met inbegrip van de arbeidswetgeving, en samenwerking ter bestrijding van drugsmisbruik en het witwassen van zwart geld.
Met deze kaderovereenkomst komt een institutioneel mechanisme tot stand dat de Europese Unie in staat stelt haar belangen met betrekking tot Korea te behartigen. De Commissie is er alleszins voorstander van dat de overeenkomst wordt aangewend ter bevordering van de Europese belangen. Deze kaderovereenkomst is dan ook geen liefdadigheidsmaatregel waarmee onze eigen markten voor Korea worden opengesteld. De overeenkomst bevat geen enkele handelsconcessie. Het is een breed opgezet akkoord waarin de partijen op gelijke voet nieuwe bilaterale kanalen creëren voor dialoog en samenwerking en, zou ik willen benadrukken, dat ons mogelijkheden biedt voor het oplossen van conflicten met deze belangrijke handelspartner. Als er een probleem ontstaat of als ze ons in onze opvatting nog niet dicht genoeg zijn genaderd, biedt deze overeenkomst ons een nieuwe mogelijkheid een en ander gestructureerd aan te pakken.
De stemming vandaag vindt op precies het juiste moment plaats, niet alleen omdat het Europees Parlement op korte termijn een afvaardiging naar Korea zal sturen, maar ook omdat het nu een jaar geleden is dat de financiële crisis uitbrak en Korea van regering wisselde. Korea is onder president Kim Dae Jung met een reeks economische hervormingen begonnen die nu een oplossing lijken te bieden voor enkele van onze aloude zorgen. We zijn er nog niet en de Commissie zal dan ook buitengewoon waakzaam moeten blijven, maar Korea verdient in ieder geval onze steun en aanmoediging nu het deze koers is gaan varen. De heer Porto heeft terecht de aandacht gevestigd op de arbeidswetgeving als een van de gebieden die duidelijk voor verbetering in aanmerking komen.
De heer Smith heeft ons gevraagd hoe we zicht denken te krijgen op de resultaten van de overeenkomst en hoe we er zeker van kunnen zijn dat de arbeidswetgeving naar behoren wordt aangepast. Als antwoord kan ik hem zeggen dat we al het materiaal dat hij heeft genoemd, inderdaad zullen gebruiken, evenals alle andere gegevens die ons ter beschikking staan. Bovendien hebben we een delegatie ter plekke, in Seoul, die verdere gegevens voor ons zal verzamelen. Ik hecht eraan te vermelden dat er onder president Kim inmiddels verschillende positieve ontwikkelingen hebben plaatsgevonden. Zo heeft hij de vakbonden betrokken in een nationale trilaterale dialoog over het herstructureringsbeleid. Mevrouw Malone heeft al gewezen op de cruciale wetgeving die de vorige week door de Nationale Assemblée is aangenomen en die leerkrachten het recht biedt zich bij een vakbond aan te sluiten. In het licht van de ernstige economische inkrimping waar Korea momenteel mee te kampen heeft, met een negatieve groei van 6, 8 % en een verdrievoudiging van de werkloosheid in nauwelijks meer dan een jaar, is het des te verwonderlijker en lovenswaardiger dat bepaalde zaken wel degelijk de goede kant op gaan. De inhoud van de overeenkomst en de noodzaak de economische en politieke positie van Europa in Azië te verstevigen zijn op zichzelf al reden genoeg de overeenkomst aan het Parlement aan te bevelen.
Ik zou daar echter aan willen toevoegen dat deze overeenkomst, indien ze wordt gesteund, ons de gelegenheid biedt een politiek signaal te geven aan president Kim en zijn hervormingsgezinde bondgenoten, die er veel aan gelegen is de corruptie uit te bannen en het democratiseringsproces in Korea op te voeren, maar zich geplaatst zien tegenover de grote gevestigde belangen van krachten waar de weerstand tegen die hervormingen groot is. Ik ben het met de heer Valdivielso de Cué eens dat er nog veel moeilijkheden bestaan, met name op het gebied van de scheepsbouw, waar ook de heer Jarzembowski naar heeft verwezen. We kunnen wat de toekomst betreft niets garanderen. Ik geloof echter wel dat de tenuitvoerlegging van de OESO-overeenkomst ons de best denkbare bescherming biedt. De implementatie van die overeenkomst loopt momenteel vertraging op omdat de Verenigde Staten niet bereid zijn haar te bekrachtigen.
Er is veel voor te zeggen om dan maar zonder de Verenigde Staten verder te gaan. Per slot van rekening hebben de Verenigde Staten maar een erg klein aandeel in de scheepsbouw wereldwijd. Helaas denkt het Europese bedrijfsleven daar anders over. Ik geloof dat de Europese bedrijven het bij het verkeerde eind hebben, want ze hopen meer overheidssteun van nationale regeringen te zullen krijgen als de overeenkomst niet wordt bekrachtigd. Het is zaak dat ze dat waanbeeld van zich af zetten en zich erbij neerleggen dat er echt geen verhoging van de overheidssteun inzit, want dan zullen ze zich des te eerder realiseren dat het de moeite loont als vierde partij aan deze overeenkomst mee te werken, desnoods zonder de Verenigde Staten, gezien de bescherming die de OESO-overeenkomst ons tegen Korea zou bieden.
Om al deze redenen hoop ik dat het Parlement de kaderovereenkomst inzake de handel en samenwerking met Korea zal steunen.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, mag ik uit de woorden van de commissaris opmaken dat hij heeft toegezegd het Parlement ieder jaar van een verslag te voorzien, en dat hij ook rekening zal houden met de andere twee punten in mijn conclusies?

Brittan, Sir Leon
We zullen inderdaad rekening houden met alle punten in de conclusies. Wat het jaarverslag betreft weet u misschien al dat ik persoonlijk geen voorstander ben van formele verslagen, maar er des te meer heil in zie verslag uit te brengen aan het Parlement. Velen van u weten dat ik in dit Parlement met plezier uitvoerig verslag zal doen van de situatie in Korea of verwante aspecten waar het Parlement op een bepaald moment interesse in toont.
Ik ben echter minder enthousiast over een geformaliseerde procedure...
Interruptie van mevrouw Malone
Nou ja, alles wat ik verder kan zeggen is dat de lidstaten van de Europese Unie zeker niemand zullen aanstellen die er anders over denkt, tenzij ze helemaal mesjogge zijn.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B4-0004/99).

De Voorzitter
Waarde collega's, indien u geen bezwaren heeft, zou ik u willen voorstellen de vragen nrs. 29 en 32 vóór de vragen nrs. 30 en 31 te behandelen zodat de heer Monti op deze twee vragen kan antwoorden en vervolgens de zaal kan verlaten. Ik neem aan dat er geen bezwaren zijn aangezien de behandeling van de andere twee vragen slechts een minieme vertraging zal oplopen. Ik maak van de gelegenheid gebruik om commissaris Monti te verwelkomen en hem mijn beste wensen voor het komende jaar over te maken en nodig hem uit op vraag nr. 29 te antwoorden.

Vraag nr. 29 van Jaime Valdivielso de Cué (H-1188/98): Betreft: Elektronische handel
De Europese Commissie legt momenteel de laatste hand aan een ontwerprichtlijn ter bevordering van de elektronische handel. Dit soort handel houdt in de uitwisseling van vertrouwelijke gegevens, zoals persoonlijke gegevens van beide partijen, waaronder de identificatienummers van kredietkaarten, het gewoonlijk bij Internet-transacties gebruikte betaalmiddel.
Welke maatregelen wil de Commissie nemen om de vertrouwelijkheid van deze gegevens te garanderen en onrechtmatig gebruik te voorkomen?
U heeft het woord, mijnheer Monti.

Monti
lid van de Commissie. (IT ) Ik wens ook u, mijnheer de Voorzitter, alle goeds voor het nieuwe jaar toe en ik dank u dat u de twee vragen bij elkaar hebt willen nemen. Om maar bij de eerste te beginnen: de vraag van de geachte afgevaardigde betreft de gevoelige kwestie van de bescherming van persoonlijke gegevens bij handelstransacties die via het net tot stand zijn gekomen. Met name refereert hij aan de identificatienummers van de creditcard, die een van de voornaamste betaalmiddelen via Internet vormen. Om aan de eis tot bescherming van de privacy te voldoen en het gevaar te vermijden dat inherent is aan de verschillende vormen van informaticapiraterij, is cryptografie het aangewezen middel. Dat geeft de Commissie in haar mededeling betreffende de digitale handtekening en cryptografie ook aan.
De Commissie ondersteunt de activiteiten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling van instrumenten die ertoe dienen een veilige transmissie van gegevens met betrekking tot creditcards te waarborgen en moedigt bovendien de ontwikkeling van technologieën aan die erop zijn gericht het gebruik van persoonlijke gegevens in elektronische transacties te beperken. In deze zin moet er gewezen worden op het feit dat het gemeenschappelijk programma op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling verschillende instrumenten heeft gefinancierd, die dienden ter waarborging van een veilige overdracht van gegevens met betrekking tot creditcards, zoals de SET-norm, een norm voor de veilige overdracht van gegevens via elektronische weg, ontwikkeld door VISA en MASTERCARD, nu C-SET, teneinde het gebruik van intelligente cards mogelijk te maken.
De Commissie heeft ook onderzoeksprojecten opgestart met betrekking tot problemen van algemene aard op het gebied van telematische veiligheid, bijvoorbeeld in het kader van het programma INFOSEC. Wat met name de elektronische handel betreft, heeft het programma ESPRIT verschillende, specifieke projecten in deze sector gefinancierd. De Commissie ondersteunt bovendien de ontwikkeling van technische instrumenten voor het elektronisch verkeer en de veiligheid in het kader van het vijfde OTO-kaderprogramma, dat speciale aandacht zal besteden aan de ontwikkeling van technologieën ter verbetering van de bescherming van de privé-sfeer.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou tot slot willen onderstrepen dat de bescherming van de persoonlijke gegevens in de communicatie via Internet valt onder het juridische ad hoc kader waarin regels zijn opgesteld voor de behandeling van persoonlijke gegevens. Dat kader wordt gevormd door de richtlijnen 95/46/EG en 97/66/EG, die op 25 oktober 1998 van kracht zijn geworden.

Valdivielso de Cué
Ik zou in het kader van de vorige vraag nog twee aanvullende vragen willen stellen die mijns inziens belangrijk zijn.
Is de Commissie voornemens de bestaande juridische instrumenten uit te breiden om de daadwerkelijke verdediging van de consument voor de rechtbank te garanderen door ervoor te zorgen dat de desbetreffende instrumenten sneller en flexibeler worden?
Heeft de Commissie in een mechanisme voorzien dat een doelmatige juridische verdediging garandeert ingeval de consument ondanks deze maatregelen toch enig nadeel ondervindt?

Monti
(IT ) Ik kan u verzekeren dat de hier genoemde aspecten zijn voorzien in de twee richtlijnen inzake de regeling van de behandeling van persoonlijke gegeven, die hier door mij zijn genoemd, dat wil zeggen 95/46 en 97/66.

De Voorzitter

Vraag nr. 32 van Karin Riis-Jørgensen, vervangen door de heer Kofoed (H-1182/98): Betreft: Wapenrichtlijn
In artikel 17 van de wapenrichtlijn (91/477/EEG) wordt bepaald dat de Commissie bij het Europees Parlement en bij de Raad verslag uitbrengt over de situatie die is ontstaan door de toepassing van deze richtlijn. Is dit verslag al uitgebracht en zo nee, wanneer denkt de Commissie het gereed te hebben?
Houdt de Commissie bij de opstelling van het verslag rekening met de consequenties die deze richtlijn voor ca. 10 miljoen Europese jagers en sportschutters met zich mee brengt, zoals extra onkosten en extra werk in verband met het vervoer van schietwapens in de Europese Unie?
Mijnheer Monti, ik nodig u uit nu op de vraag van de heer Kofoed te antwoorden.

Monti
(IT ) Het is de bedoeling dat de Commissie in de loop van het tweede semester van 1999 aan de Raad en het Europees Parlement een verslag voorlegt over de toepassing van richtlijn 91/477 inzake de controle op aankoop en bezit van wapens. In het kader van genoemd verslag is de Commissie voornemens de functie en het effect van de richtlijn vanuit verschillende aspecten te beschouwen. Met het oog daarop zal de Commissie een enquête uitwerken die naar de belanghebbende instanties wordt gestuurd en die precies gaat over de door de geachte afgevaardigde in zijn vraag genoemde aspecten en dus over de verhouding kosten/baten van de toepassing van de richtlijn. Ook de problematiek rond de toepassing van het Europees Handvest van vuurwapens voor de jacht en het sportschieten zal daarin aan de orde komen.

Kofoed
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw vriendelijk antwoord en voor uw uitleg over het verslag, maar ik wilde van u ook graag weten hoeveel landen de richtlijn reeds in hun wetgeving hebben omgezet. Voor zover ik weet, moet een Deen die in Groot-Brittannië wil gaan jagen, een maand op voorhand een aanvraag daartoe indienen. Dit wijst erop dat Groot-Brittannië de richtlijn niet heeft geïmplementeerd. Mijn vraag is dus: hoeveel landen hebben de richtlijn nog niet ten uitvoer gelegd?

Monti
(IT ) Ik kan u mededelen dat alle lidstaten de richtlijn in hun wetgeving hebben omgezet.

De Voorzitter

Vraag nr. 30 van Gary Titley (H-1177/98): Betreft: De EER en de uitbreiding
Artikel 128 van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte bepaalt dat elke Europese staat die tot de Gemeenschap toetreedt, moet vragen partij te worden bij deze Overeenkomst. Wat zijn de institutionele implicaties hiervan?
Als het EU-lidmaatschap automatisch van nieuwe lidstaten verlangt dat zij tot de EER toetreden, hoe worden dan de EVA-landen betrokken bij de besluiten die tot uitbreiding van de EU leiden?
Moeten er twee ratificatie-rondes worden gehouden, één voor de uitbreiding van de EU en één voor de uitbreiding van de EER?
Wij heten de heer Van den Broek welkom en nodigen hem uit op de vraag van de heer Titley te antwoorden.

Van den Broek
lid van de Commissie. De vraag van de geachte afgevaardigde heeft betrekking op de relatie die er bestaat tussen het lidmaatschap van de Europese Economische Ruimte enerzijds en de straks toetredende nieuwe leden van de Unie die bij hun toetreding uiteraard het acquis communautaire overnemen overeenkomstig de voorwaarden van de toetredingsovereenkomsten wanneer die zijn uitonderhandeld. Een onderdeel van dat te onderhandelen acquis zal de overeenkomst zijn betreffende de Europese Economische Ruimte en in zoverre houdt het lidmaatschap van de Unie automatisch ook het lidmaatschap van de Europese Economische Ruimte in. Artikel 128 van de EER-overeenkomst voorziet in een procedureel mechanisme voor de toetreding van nieuwe leden tot die EER. Dat artikel 128 is drieledig. Het bepaalt in de eerste plaats dat een nieuw lid zijn aanvraag tot de EER-raad moet richten. In de tweede plaats, dat de voorwaarden voor deelneming het voorwerp van een overeenkomst is tussen de overeenkomstsluitende partijen bij die EER-overeenkomst en anderzijds het kandidaat-land. In de derde plaats, dat de overeenkomst door alle overeenkomstsluitende partijen moet worden bekrachtigd. Nu is het aan de kandidaat-landen om te besluiten wanneer ze dat EER-lidmaatschap aanvragen. Dat moet hoe dan ook vóór de toetreding tot de Unie geschieden.
De Commissie houdt de EVA-EER-landen regelmatig op de hoogte van de voortgang die geboekt wordt bij de uitbreidingswerkzaamheden en dat doet ze via een gemengd comité aan wie zij briefings verstrekt. De Raad zal moeten bezien in hoeverre er met het commentaar van de EVA-EER-landen rekening kan worden gehouden. De uitbreidingsonderhandelingen vinden immers in het kader van een intergouvernementele conferentie plaats. Aangezien de EER-overeenkomst ook deel uitmaakt van het communautair acquis, zal bekrachtiging door de lidstaten van het toetredingsverdrag tevens bekrachtiging van de EER-uitbreiding inhouden. De EVA-EER-partners moeten de deelneming van de kandidaat-landen aan de EER eveneens bekrachtigen. Deze besluiten moeten parallel lopen zodat de kandidaat-landen op de datum van toetreding tot de Unie ook volwaardige partners van de EER zijn. Met excuses dat het een beetje een gecompliceerd verhaal is, maar ik hoop dat het de geachte afgevaardigde duidelijk is wat ik hiermee heb willen zeggen.

Titley
Ik zou de commissaris graag willen danken voor zijn uitvoerige antwoord, hoewel hij het laatste gedeelte van mijn vraag feitelijk niet heeft beantwoord. Ik vroeg hem namelijk ook of er sprake moet zijn van een tweevoudige bekrachtiging, een voor het lidmaatschap van de EU en een voor het lidmaatschap van de EER. Ieder land dat deel uitmaakt van de EER heeft de EER-overeenkomst moeten bekrachtigen. Moet dus bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk het Poolse lidmaatschap van de EU en het Poolse lidmaatschap van de EER afzonderlijk bekrachtigen?
Ten tweede, kan de commissaris bevestigen dat de kandidaat-lidstaten ook een aanvraag moeten indienen om zich bij de EER te kunnen aansluiten, met andere woorden, dat ze hiertoe verplicht zijn? En wat gebeurt er als er binnen de toetredingsonderhandelingen een derogatie wordt overeengekomen waar de EVA-EER-landen niet blij mee zijn? Hebben ze bijvoorbeeld iets in te brengen als Polen zou toetreden op basis van een derogatie die, in de opvatting van de EVA-landen, de EER-overeenkomst zou ondermijnen? Of zouden ze dat gewoon moeten slikken als een fait accompli ?

Van den Broek
Ik zou graag met de laatste vraag willen beginnen. U vraagt me, als ik het goed begrijp, kort gezegd of er afzonderlijke voorwaarden gelden voor toetreding tot de EU en deelname aan de EER. Gezien het feit dat het EER-acquis voor de kandidaat-lidstaten identiek zal zijn aan het EG-acquis , is het ondenkbaar dat er voor de kandidaat-lidstaten van de EER andere overgangsperioden zouden gelden dan die welke zijn overeengekomen in de toetredingsonderhandelingen zelf. Deze perioden dienen duidelijk parallel te lopen.
Wat de bekrachtiging betreft heb ik in mijn eerste antwoord duidelijk proberen te maken dat de EER-overeenkomst deel uitmaakt van het acquis communautaire, en dat met de bekrachtiging van het Toetredingsverdrag door de lidstaten daarom ook de EER-uitbreiding wordt bekrachtigd. Ik hoop dat ik hiermee mijn standpunt heb verhelderd.
Met betrekking tot artikel 128 kan ik u zeggen dat er letterlijk in de tekst staat dat ze een aanvraag zullen moeten indienen. De Raad zal de kandidaten eraan herinneren dat deze officiële stap sowieso voorafgaande aan de toetreding genomen zal moeten worden; die toetreding behelst feitelijk ook deelname aan de EER. Deze formaliteit moet worden afgewikkeld.

De Voorzitter

Vraag nr. 31 van Brian Crowley (H-1216/98): Betreft: Het communautaire programma voor schoolmelk
In 1993 heeft de Commissie het communautaire programma voor schoolmelk ingrijpend herzien en zij weet ongetwijfeld dat het Verdrag van Amsterdam de Gemeenschap ertoe verplicht maatregelen op het gebied van de volksgezondheid te treffen ter verbetering van de volksgezondheid, ter preventie van ziekten en aandoeningen bij de mens en ter wegneming van bronnen van gevaar voor de menselijke gezondheid.
Heeft de Commissie plannen om het programma voor schoolmelk volgens een nieuwe aanpak te stimuleren als onderdeel van de uitgebreide taken overeenkomstig artikel 152 van het Verdrag van Amsterdam en, zo ja, op welke wijze?
Ik heet de heer Fischler welkom en nodig hem uit op de vraag van de heer Crowley te antwoorden.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met de huidige regeling voor schoolmelk streven wij principieel twee doelstellingen na. In de eerste plaats willen wij de doelstellingen van de marktordening voor melk bereiken en de afzet van melk bevorderen, in de tweede plaats willen wij met dit programma voor schoolmelk vooral de jongeren in de Europese Unie ertoe aansporen melk te drinken en willen wij de kinderen een gezond voedingsmiddel ter beschikking stellen.
Wij zien geen enkele reden om die doelstellingen te herzien. Daarom zijn wij niet voornemens wat dan ook te veranderen. Wij moeten natuurlijk wel afwachten wat de onderhandelingen over Agenda 2000 opleveren. In het licht daarvan kunnen bepaalde wijzigingen en aanpassingen nodig zijn.
Voorts hebben wij opdracht gegeven voor een extern onderzoek, dat weldra zal worden afgerond. Wij wachten op de aanbevelingen van die onafhankelijke experts en zullen ons beleid daarop afstemmen.

Crowley
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord. U weet al het een en ander over de bevindingen van de externe controle met betrekking tot het toekomstig functioneren van het programma. Kunt u ons vanavond aangeven wat volgens u de beste manier is om de voortzetting van het schoolmelkprogramma te garanderen, en hoe het op een later moment kan worden aangepast?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, op de aanvullende vraag van de heer Crowley zou ik het volgende willen antwoorden. Ik weet niet wat de resultaten van het extern onderzoek zullen zijn, maar ben uiteraard bereid ze openbaar te maken zodra ze mij zijn voorgelegd.
Wat mijn hoogst persoonlijke mening over het programma voor schoolmelk betreft, denk ik dat wij, in het vooruitzicht van de hervorming, zouden kunnen nagaan of wij dit thans erg bureaucratische systeem niet wat minder bureaucratisch kunnen maken. Afgezien daarvan hebben ook de melkproducenten er in principe belang bij alles in het werk te stellen om hun producten bij de toekomstige consumenten te promoten en het niet aan de overheid over te laten de kinderen er met subsidies toe aan te zetten meer melk te drinken. Ik kan mij voorstellen dat de particuliere sector en de Gemeenschap kunnen samenwerken om optimale resultaten te boeken.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Fischler.
Waarde collega's, na de heer Fischler voor zijn antwoord te hebben bedankt, zouden wij nu in principe vraag nr. 33 van mevrouw Heidi Hautala moeten behandelen. Aangezien mevrouw Hautala echter niet aanwezig is, vervalt haar vraag.

De Voorzitter

Vraag nr. 34 van Joan Vallvé (H-1191/98): Betreft: Catalaanse sportploegen
In artikel 129 van het Verdrag betreffende de Europese Unie wordt bepaald dat de Gemeenschap bijdraagt tot de ontplooiing van de culturen van de lidstaten onder eerbiediging van hun verscheidenheid.
Is de Commissie, gezien het feit dat sportwedstrijden vandaag de dag een van de meest verspreide cultuuruitingen vormen en dat de pluraliteit van de volkeren binnen de Europese Unie aldus tot uitdrukking komt, van mening dat het wetsontwerp van het Catalaanse parlement dat o.m. tot doel heeft naar het voorbeeld van de sportploegen van Schotland en Wales steun te verlenen aan Catalaanse sportploegen, voldoet aan de bestaande criteria voor culturele evenementen?
Ik heet de commissaris, de heer Marcelino Oreja, welkom. Ik wens hem persoonlijk het allerbeste voor 1999 en nodig hem uit op de vraag van de heer Joan Vallvé te antwoorden.

Oreja
De Commissie is van oordeel dat de culturele doelstellingen die in artikel 128 van het Verdrag worden omschreven niet van toepassing zijn op sportwedstrijden tussen nationale ploegen. Bijgevolg is het niet aan de Commissie zich over deze kwestie uit te spreken.
De oprichting en de werking van de nationale ploegen is in de eerste plaats onderworpen aan de wetgeving van elk van de lidstaten en de overeenkomstige sportorganisaties. In het geval van Spanje zal rekening moeten worden gehouden met de Spaanse wetgeving terzake en meer bepaald met de Sportwet van 15 oktober 1990 en het koninklijk besluit nr. 2075 van 20 juli 1982 betreffende sportactiviteiten en sportmanifestaties op internationaal niveau.

Vallvé
Hartelijk dank voor uw antwoord, mijnheer de commissaris. Het wetsontwerp blijkt derhalve niet strijdig te zijn met de door de Europese Unie gehanteerde criteria ter bevordering van de ontplooiing van de culturen van de lidstaten onder eerbiediging van de regionale en nationale diversiteit, overeenkomstig de geest van de Verdragen.
Ik heb slechts aandacht willen vragen voor de wens van een aanzienlijk deel van de Catalaanse burgers om over soortgelijke sportploegen te beschikken als die welke momenteel in Schotland en Wales actief zijn en die in de toekomst ook in andere landen, zoals in Vlaanderen bijvoorbeeld, kunnen worden opgericht, opdat de burgers bij deze wedstrijden voelen dat hun identiteit wordt erkend.

Ewing
Ik voel geheel mee met de vraagsteller. Ik kom zelf uit Schotland en weet hoeveel het Schotse voetbalelftal voor de burgers betekent. Bovendien heb ik persoonlijk grote bewondering voor Catalonië. Ik kan me herinneren als klein meisje in Glasgow de International Brigade te hebben uitgezwaaid, voor hun vertrek naar Catalonië. Mijn eigen neef maakte deel uit van die Brigade. Het boek Eerbetoon aan Catalonië is door een Schot geschreven. Er bestaat dus een sterk gevoel van solidariteit tussen onze volkeren.
Het hoofdstuk sport is pas relatief laat aan het Verdrag toegevoegd. Is de commissaris het ermee eens dat de Commissie er goed aan zou doen de rol van sport in dat Verdrag te vergroten? Per slot van rekening lijkt van alle sporten voetbal de meeste emoties los te maken.

Oreja
Dat is een vraag die wij ons inderdaad reeds hebben gesteld, in het bijzonder omdat wij over een aantal nieuwe elementen beschikken: met name een in het Verdrag opgenomen verklaring. Bepaalde lidstaten waren van mening dat het thema sport in het Verdrag moest worden geïntegreerd. Het werd echter niet in een artikel of een protocol opgenomen maar wel in de vorm van een verklaring. Ik wil hiermee zeggen - en de geachte afgevaardigde weet dat maar al te goed - dat onderwerpen die oorspronkelijk deel uitmaken van een verklaring later meestal in de tekst van het Verdrag worden ingevoegd. Het is derhalve best mogelijk dat dit een voorteken is en dat dit thema bij een volgende hervorming wordt opgenomen.
Ik zou hieraan nog willen toevoegen dat de Europese Raad van Wenen van december jongstleden het thema sport vanuit twee oogpunten heeft bestudeerd. Enerzijds, de erkenning van de sociale functie van de sport en, anderzijds, de noodzaak aangepaste maatregelen in verband met het dopingprobleem te treffen. Wat het dopingprobleem betreft, lijkt een individuele oplossing van elk van de lidstaten niet de geschikte aanpak te zijn, maar dient er eerder te worden gezocht naar een formule die de coördinatie tussen de verschillende lidstaten vooropstelt. In dit verband kan ik u verzekeren dat ik het Oostenrijkse voorzitterschap ertoe heb aangezet een bijeenkomst tussen de ministers van Sport van Duitsland, Groot-Brittannië en Oostenrijk te organiseren die in aanwezigheid van de Commissie door de Oostenrijkse minister zou worden voorgezeten. Ik ben zelf in Salzburg geweest, waar wij gedachten hebben uitgewisseld over wat de af te leggen weg zou kunnen zijn van de sport binnen het communautaire kader.
De voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité heeft voor 3 en 4 februari een bijeenkomst in Lausanne gepland om het dopingprobleem te bespreken en ik ben van mening dat de Europese Unie zich op deze vergadering zou moeten voorbereiden. Dat is de reden waarom ik alle ministers van Sport heb gevraagd vóór de door het Olympisch Comité geplande bijeenkomst een vergadering te beleggen om het standpunt van de Europese Unie terzake te bepalen. Ik vrees namelijk dat het niet erg zinvol is aan de desbetreffende bijeenkomst deel te nemen wanneer eenieder voor zich spreekt, zonder dat er gezamenlijk overleg is gepleegd. Om deze reden zullen wij op 19 januari samenkomen om deze bijeenkomst, die op 3 en 4 februari in Lausanne zal plaatsvinden, voor te bereiden.
Zoals de geachte afgevaardigde kan vaststellen, wint de sport terrein. Sommigen stellen voor dit thema in artikel 128 van het Verdrag onder te brengen. Dit zou betekenen dat het culturele aspect waarvan in het Verdrag sprake is ook de sport zou omvatten.
Al hebben de leden van de Commissie zich nog niet over deze kwestie uitgesproken, zou ik u willen zeggen dat ik persoonlijk voorstander van deze aanpak ben. Ik geloof dat wij de goede richting uitgaan wanneer wij nu reeds de nodige voorbereidingen treffen om ervoor te zorgen dat de sport te gelegener tijd, zonder afbreuk te doen aan het subsidiariteitsprincipe, in het Verdrag kan worden opgenomen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Ik zou nog even uw aandacht voor deze kwestie willen vragen. Hoewel er twee afgevaardigden zijn die het woord hebben gevraagd, mag ik volgens het Reglement maar een vraag toestaan. De heer Titley heeft gedurende ten hoogste een minuut het woord om een aanvullende vraag te formuleren.

Titley
Ik ben blij met de opmerkingen van de commissaris en onderschrijf wat hij zojuist heeft gezegd. Met name de Britse minister voor Sportzaken is erop gebrand dat er binnen de Europese Unie meer aandacht wordt besteed aan sport.
Kan de commissaris, in het geval dat Catalaanse nationale elftallen op dezelfde basis als de Schotse en Welshe nationale elftallen zouden deelnemen aan de competitie, bevestigen dat als gevolg daarvan geen enkel lid van een Catalaans elftal ooit in aanmerking kan komen voor deelname aan het Spaanse nationale elftal?

Oreja
In verband hiermee zou ik willen verwijzen naar het standpunt dat ik heb uiteengezet in mijn antwoord op de vraag van de heer Vallvé, namelijk dat de oprichting en de werking van de nationale ploegen onderworpen zijn aan de wetgeving van elk van de lidstaten. U kunt mij natuurlijk om een verklaring voor de situatie in Wales en Schotland verzoeken, maar in die gevallen dateert de oprichting van de ploegen al van voor het Verdrag. Uitgaande van het Verdrag is het enige geldige criterium op dit moment dat de wetgeving van elke lidstaat de beslissingen terzake neemt. Ik moet mij aan de regels van het Verdrag houden, daar de verantwoordelijkheid van de Commissie er onder meer in bestaat de correcte toepassing van het Verdrag te garanderen. Dat neemt niet weg dat in de toekomst de mogelijkheid kan worden overwogen om het thema van de sport te integreren, maar dat is een andere kwestie. Op dit moment kan ik u geen ander antwoord geven. Het is aan de wetgeving van de lidstaten en de overeenkomstige sportorganisaties om het kader voor de oprichting en de werking van de nationale ploegen vast te stellen.

De Voorzitter

Vraag nr. 35 van Esko Olavi Seppänen (H-1204/98): Betreft: Euronews
De instellingen van de Europese Unie en in het bijzonder het Europees Parlement hebben een bijzondere relatie met Euronews: de werkzaamheden van dit satellietkanaal worden betaald uit gelden van de belastingbetalers in de EU-landen. Als hoe belangrijk ervaart de Commissie Euronews voor haar voorlichtingsbeleid en welke financiële steun denkt zij deze zender te geven?
Mijnheer de commissaris, ik stel voor dat u op de vraag van de heer Seppänen antwoordt.

Oreja
Euronews is, zoals u allen weet, een onafhankelijke televisiezender. Deze zender is tot stand gekomen dankzij de samenwerking tussen publieke zenders - waarvan er enkele nog steeds deelnemen aan het kapitaal - hoewel hij momenteel door het privé-kanaal ITN wordt gecontroleerd.
Gezien het Europese karakter van zijn programma's, zijn vermogen om in vijf van de communautaire talen uit te zenden en zijn transnationale distributienet werkt de Europese Commissie, die daarvoor de steun van het Europees Parlement heeft gekregen, reeds verschillende jaren met deze zender samen, meer bepaald in de vorm van jaarlijkse financiële bijdragen.
Afgelopen jaar werd echter op initiatief van het Europees Parlement naar een nieuwe formule gezocht. De bedoeling daarvan was de transparantie van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de zender te vergroten en de communautaire financiering rechtstreeks te koppelen aan de productie en de verspreiding van concrete programma's.
Om deze reden heeft de Commissie, met de instemming van de begrotingsautoriteit, onderhandelingen opgestart die in 1998 in een memorandum van overeenstemming met deze zender zijn uitgemond dat een periode van drie jaar bestrijkt. Dit akkoord beoogt de coproductie, gezamenlijke realisatie en verspreiding van programma's voor het grote publiek over diverse aspecten van de Europese actualiteit. De lijst van de geplande acties en de overeenkomstige financieringsvoorwaarden wordt jaarlijks overeengekomen. Met het oog op de opvolging van deze werkzaamheden wordt door de zender en de Commissie elke maand een vergadering belegd waaraan eveneens een vertegenwoordiger van de diensten van het Parlement deelneemt. In haar hoedanigheid van coproducent van de programma's heeft de Unie deel aan de productie- en omroeprechten van de audiovisuele producten. Dit stelt haar tevens in staat het gebruik ervan uit te breiden naar haar eigen netwerken, meer bepaald door gebruik te maken van het omroepsysteem per EBS-satelliet, hetgeen het belang van deze samenwerkingsformule alleen maar doet toenemen.
Los van deze coproducties draagt de Europese Commissie geen enkele specifieke verantwoordelijkheid met betrekking tot de zender, noch wat het redactionele beleid, noch wat het beheer betreft. Deze formule garandeert derhalve een grotere transparantie en roept een samenwerkingsvorm in het leven die beperkt blijft tot een aantal in de ogen van het publiek duidelijk geïdentificeerde producten en die de onafhankelijkheid van de zender waarborgt.
De in 1998 afgesloten overeenkomst had betrekking op een volume van 3, 25 miljard ecu en stelde de productie en verspreiding van 42 vijf minuten durende informatieve programma's met reportages in situ in het vooruitzicht, alsmede 168 twee minuten durende animatieproducten - korte films met een didactisch inslag - en 222 beknopte informatieve thema's met een duur van drie en een halve minuut.
Op dit moment zijn de onderhandelingen over de overeenkomst voor het jaar 1999 aan de gang. Of deze samenwerking al dan niet zal blijven voortbestaan in de toekomst hangt af van de resultaten van de evaluatie, die zal plaatsvinden voordat de in het memorandum geplande termijn van drie jaar verstrijkt. Voorlopig is de Commissie tevreden met de samenwerking, aangezien deze de productie van een groot aantal programma's tot gevolg heeft gehad en voor een degelijke verslaggeving van de gebeurtenissen heeft gezorgd.
In verband hiermee zou ik willen onderstrepen dat de diensten van het Parlement ons onlangs hebben meegedeeld dat de verwerking van de informatie in de coproducties met Euronews de laatste tijd is geëvolueerd naar een meer evenwichtige verslaggeving over de werkzaamheden van de instellingen. Meer kan ik de heer Seppänen op dit moment over Euronews niet zeggen.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, mijn dank voor uw grondige antwoord, maar ik wil een aanvullende opmerking plaatsen en een aanvullende vraag stellen. Ik begrijp uw antwoord, waarin u stelt dat Euronews toch niet meer in het bezit van nationale publieke omroepen is, en hoewel u dit niet heeft beweerd, heb ik begrepen dat het nu privé-bezit is. Ik wil daarom vragen of de Commissie andere satellietomroepen heeft laten concurreren voor de productie van een vergelijkbaar televisieprogramma en, als ze dat niet heeft gedaan, waarom dan niet. Dan verzoek ik de commissaris zo mogelijk mij het memorandum te doen toekomen waarin de spelregels voor Euronews zijn bepaald.

Oreja
Ik zou de heer Seppänen willen zeggen dat ik persoonlijk een groot voorstander van Euronews ben en dat ik alles in het werk heb gesteld om de zender te consolideren.
Oorspronkelijk werd ik geconfronteerd met een situatie waarin de Commissie rechtstreeks deel uitmaakte van Euronews. Zij nam een gedeelte van het beheer van de zender voor haar rekening en was bijgevolg mede verantwoordelijk voor al wat de zender uitbracht. Ik heb in 1997 een bezoek aan Euronews gebracht en wij kwamen tot de conclusie dat deze methode te wensen overliet. Het leek ons beter akkoorden tussen de Gemeenschap en Euronews af te sluiten zonder ons met het beheer van de zender bezig te houden, akkoorden over concrete programma's, met name het kiezen van de programma's die ons zouden kunnen interesseren, geen televisiespots, maar het uitzenden van korte programma's over een lange periode, op zodanige wijze dat zo lang mogelijk een zo ruim mogelijke verslaggeving zou worden gegarandeerd, met zo veel mogelijk herhalingen, over onderwerpen die de instellingen aanbelangen en tot nut strekken.
Dat is dus de formule waarvoor wij hebben gekozen en ik heb mij over deze overeenkomst ontfermd in de context van de coördinatie tussen de Commissie en het Parlement die, zoals de heer Seppänen weet, op dit vlak bestaat. Wij komen om de twee maanden of om de twee en een halve maand samen en de bijeenkomst wordt voorgezeten door de heer Anastassopoulos, namens het Parlement, en door mij, namens de Commissie. Er nemen vijf of zes leden van het Parlement en vier of vijf commissarissen aan deel en wij bepreken alle kwesties die op de informatie betrekking hebben, met speciale aandacht voor al wat met Euronews verband houdt. Wij oefenen derhalve wel controle uit op de manier waarop deze relatie in de praktijk wordt gebracht.
Wat de door u aangehaalde concrete kwestie betreft, kan ik u zeggen dat een van de redenen waarom wij hebben besloten af te zien van onze vroegere participatie in Euronews de overgang van deze zender van samenwerking tussen publieke televisiezenders naar privé-omroep is. Dat houdt niet in dat de publieke omroepen volledig van het toneel zijn verdwenen - er wordt nog steeds overheidskapitaal geïnvesteerd - maar op dit moment heeft het privé-kanaal ITN de touwtjes in handen.
U weet dat Euronews in de loop van zijn bestaan vele eigenaars heeft gekend en ik betreur ten zeerste dat de publieke omroepen niet nauwer bij de zender zijn betrokken. Ik heb met een aantal publieke omroepen contact opgenomen. Zo heb ik mij bijvoorbeeld tot de Spaanse en de Italiaanse publieke zender gericht, en tot een aantal omroepen die voordien al vertegenwoordigd waren, met het verzoek hun participatie in Euronews op te drijven en zich te engageren. Ik ben echter op een grote terughoudendheid gestoten.
U weet maar al te best dat de lidstaten vaak enkel interesse tonen voor hun eigen televisie. Euronews is voor hen te ver weg. Ons spreekt de zender wellicht meer aan, maar de lidstaten zijn er doorgaans niet zo vertrouwd mee.
Gelet op deze omstandigheden hebben wij voor de voornoemde formule gekozen, die mijns inziens een passende oplossing voor de huidige situatie biedt.

Evans
De commissaris sloot af met de opmerking dat mensen alleen maar oog hebben voor hun eigen nationale televisiezenders, maar persoonlijk heb ik mij ook voor Euronews geïnteresseerd. Het heeft me heel wat moeite en geld gekost een kabelaansluiting te laten aanleggen door een kabelbedrijf dat in mijn district het monopolie bezit, in de hoop dat ik "s avonds vele plezierige uren zou kunnen doorbrengen met het luisteren en kijken naar Euronews. Gezien uw interesse in Euronews en de steun die u deze zender heeft betuigd, commissaris, weet ik zeker dat u graag kennis zal willen nemen van het feit dat dit kabelbedrijf me na een half jaar schreef dat Euronews van de kabel zou worden gehaald en dat ik het op geen enkele manier nog zou kunnen zien. Het is een kleine droevige anekdote, maar een die u ongetwijfeld zal interesseren.

Oreja
Mijnheer de Voorzitter, ik neem nota van de opmerking van de heer Evans en ik sta erop hem mee te delen dat ik zijn interesse voor Euronews deel.
Wanneer ik 's avonds laat thuiskom, tracht ik mijn televisietoestel steeds op Euronews af te stemmen om naar de laatste nieuwsberichten te luisteren. Ik begrijp uw interesse voor de meest recente berichten van Euronews dan ook volkomen, mijnheer Evans.

De Voorzitter

Vraag nr. 36 van María Izquierdo Rojo (H-1225/98): Betreft: Toekomst van de Cultuurstad van Europa
Op 30 oktober 1997 diende de Commissie op verzoek van het Europees Parlement en de Raad een voorstel in voor een besluit inzake de Cultuurstad van Europa . Het Europees Parlement keurde dit voorstel in eerste lezing goed op 30 april 1998 en de Raad stelde zijn gemeenschappelijk standpunt vast op 24 juli 1998 . Zoals bekend wijkt de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt stelselmatig af van de inhoud van het voorstel van de Commissie. Bovendien wijkt de Raad met de vaststelling van de verdeling per land voor de periode 2005-2019 niet alleen nog verder af van de geest van dit voorstel, maar ook van de hoofddoelstelling van dit initiatief, te weten de "communautarisering" van de actie Cultuurstad van Europa. Kan de Commissie meedelen waarom zij na de goedkeuring van het gemeenschappelijk standpunt door de Raad haar voorstel niet heeft ingetrokken? Welk standpunt zal de Commissie innemen met betrekking tot dit gemeenschappelijk standpunt? Acht de Commissie het verder op dit moment niet wat vroeg voor een procedure inzake de goedkeuring van een communautair initiatief dat pas in 2005 van start gaat?
Mijnheer de commissaris, u heeft het woord om op de vraag van mevrouw Izquierdo te antwoorden.

Oreja
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mevrouw Izquierdo Rojo willen bedanken voor het stellen van deze vraag, die hier in dit Parlement vanmiddag trouwens onderwerp van debat is geweest. Mevrouw Izquierdo Rojo weet dat dit een kwestie is die mij na aan het hart ligt en zij weet ook dat ik hoop dat op dit vlak een bevredigende oplossing wordt gevonden.
De Commissie heeft haar houding betreffende dit gemeenschappelijk standpunt duidelijk te kennen gegeven. De Commissie heeft destijds een voorstel ingediend. En wij waren van mening dat dit een redelijk voorstel was. Waarom? Omdat het de ?communautarisering" van een heel belangrijk gebeuren in de hand werkte, namelijk de actie Cultuurstad van Europa.
Ik weet niet of de culturele hoofdstad van Europa van alle culturele manifestaties die worden georganiseerd en een echte Europese dimensie vertonen de belangrijkste is, maar ik geloof in elk geval dat het de meest zichtbare actie betreft. Ik ben ook van oordeel dat de huidige aanpak voor verbetering vatbaar is. Dit geweldige idee werd in het jaar 1985 door mevrouw Mercouri gelanceerd. Het werd voor de eerste maal in de praktijk gebracht in 1985 en het is tot dit jaar, 1999, het jaar waarin Weimar, zoals u allen weet, tot culturele hoofdstad van Europa is uitgeroepen, blijven voorbestaan. Ondanks dit succes waren wij, en vooral ik, ervan overtuigd dat het mogelijk moest zijn de gehanteerde formule te verbeteren.
Hoe moesten wij dit aanpakken? Ten eerste door ervoor te zorgen dat het gebeuren niet tot de stad, de streek of het land in kwestie beperkt bleef, maar een waar Europees karakter kreeg. Dat is de reden waarom in het door de Commissie ingediende voorstel aanvankelijk het idee werd geopperd de keuze van de stad of steden die culturele hoofdstad van Europa wilden zijn aan de lidstaten over te laten. Ook werd bepaald dat in deze kandidaatstellingen moest worden aangeven welke specifieke Europese actie tijdens het desbetreffende jaar ten uitvoer zou worden gelegd, dat de Commissie overleg moest plegen met het Parlement en een contactgroep - die werd geacht de te hanteren criteria op te stellen - en dat de Commissie, gelet op deze criteria en aan de hand van het verslag van het Parlement en de voornoemde contactgroep, een keuze zou maken en haar voorstel aan de Raad zou voorleggen, die dan op zijn beurt bij meerderheid de definitieve beslissing zou nemen.
Waarin bestond het probleem waaraan wij zolang het hoofd hebben moeten bieden, vooral dan in 1997 en in 1998? In het feit dat de Raad, ten gevolge van de toepassing van de unanimiteitsregel, de grootste moeite had om een akkoord te bereiken, aangezien een enkel land, dat door een bepaalde stad onder druk werd gezet, elke overeenkomst kon tegenhouden.
Wij waren van oordeel dat deze methode van overleg met de verschillende partijen, die uiteindelijk zou uitmonden in een voorstel van de Commissie naar de Raad toe, waaraan de Raad van zijn kant bij meerderheid zijn goedkeuring zou hechten, een goede methode was. De Raad dacht er echter anders over. En bijgevolg heeft deze instelling met eenparigheid van stemmen een gemeenschappelijk standpunt vastgesteld waarvan ik niet met zekerheid kon zeggen of het al dan niet afbreuk deed aan het voorstel van de Commissie. Aangezien ik mijn twijfels had, heb ik bij de Juridische Dienst informatie ingewonnen. En daar werd mij gezegd dat er strikt genomen geen sprake van unfaire praktijken was en dat de procedure derhalve kon worden voortgezet. Dat is de situatie waarin wij ons momenteel bevinden.
Wat zijn de jongste ontwikkelingen? De indiening door het Parlement van een intentieverklaring, die hier vandaag naar aanleiding van het verslag van de heer Monfils is besproken, tot verwerping van het gemeenschappelijk standpunt. Ik heb gisteren in Bonn de vergadering van de Commissie en de Duitse regering bijgewoond en ik heb daar een gesprek gehad met de fungerend voorzitter van de Raad van Cultuur, de Duitse minister van Cultuur, hetgeen, zoals de geachte afgevaardigde weet, een uitzonderlijke gebeurtenis is, omdat Duitsland voordien nooit een minister van Cultuur heeft gehad. De länder hadden weliswaar hun minister, maar deze functie bestond niet op het niveau van de Federale Republiek. Welnu, ik heb het met de heer Naumann vrijwel uitsluitend over deze kwestie gehad en ik heb hem voorgesteld een triloog tussen het Parlement, de Raad en de Commissie op te starten om een uitweg voor de huidige situatie te vinden.
Ik begrijp en deel het ongenoegen van het Parlement. Des te meer daar het voorstel voor een totaal andere aanpak van mij afkomstig was. Maar anderzijds zou ik het ten zeerste betreuren dat het uitblijven van een akkoord niet alleen tot een verwatering van de ?communautarisering" leidt, maar het voorstel in zijn totaliteit van de tafel veegt. De regeringen kunnen zich immers gemakkelijk overgeven aan de verleiding om de tot nog toe gehanteerde zuiver intergouvernementele methode gewoon voort te zetten. Dat is het punt waarop wij momenteel zijn aanbeland.
Ik heb de Raad ertoe aangezet en ik zet het Parlement ertoe aan een formule uit te dokteren die het Parlement toelaat in de tweede lezing amendementen in te dienen waarvan ik zal trachten het merendeel over te nemen. Wij moeten alles in het werk stellen om een methode te vinden die ons in de mogelijkheid stelt vooruitgang te boeken.
Mevrouw Izquierdo Rojo mag er zeker van zijn dat ik dit voorstel niet zou hebben aanvaard indien het niet met eenparigheid van stemmen was goedgekeurd. Maar, zoals u weet, valt er niet te tornen aan unanieme beslissingen. In dat geval prevaleert het standpunt van de Raad boven dat van de Commissie.

Izquierdo Rojo
Eigenlijk waren wij reeds op de hoogte van hetgeen de commissaris ons op zulk een didactische wijze in vier en een halve minuut, of beter gezegd bijna vijf minuten, heeft uitgelegd. Ik heb maar een minuut de tijd om hem iets te vragen dat wij nog niet weten. Zal de commissaris in de nabije toekomst zijn handen in onschuld blijven wassen, zal hij het verloop van de gebeurtenissen blijven betreuren of is hij voornemens eindelijk zijn verantwoordelijkheid op zich te nemen? Wat wij op dit moment weten, is dat de minister de kwestie Granada op een rampzalige manier heeft aangepakt en dat de ministers van Cultuur er op een jammerlijke wijze, door zich op een volkomen krankzinnig toerbeurtsysteem te beroepen waarin ?ieder aan zijn trekken komt" in zijn geslaagd een belangrijk gebeuren in een groteske situatie te doen uitmonden. Dat alles wisten wij al, mijnheer de commissaris, maar wij verzoeken u een houding aan te nemen die in overeenstemming is met uw functie, met de verantwoordelijkheid die de Commissie draagt in deze uitgesproken Europese culturele manifestatie die onder haar bevoegdheid valt.

Oreja
Ik betreur het ten zeerste, mevrouw Izquierdo, dat u het niet met mij eens bent, maar ik heb deze vier en een halve minuut gebruikt omdat dit mijns inziens de meest aangewezen manier was om iets uit te leggen dat voor u misschien reeds duidelijk was, maar waar andere leden van dit Parlement mogelijkerwijze geen weet van hadden. Met dit doel voor ogen heb ik in mijn betoog de loop der gebeurtenissen uiteengezet.
Ik kan nu eenmaal niet zelf een Verdrag uit de mouw schudden. Ik heb een Verdrag en dat moet ik toepassen. Ik kan niet meer doen dan wat er gedaan is. Wanneer de Raad unaniem een beslissing neemt, kan ik niet meer doen dan wat ik nu doe. Wat ik wel kan doen - en dat is een nieuw gegeven daar het van gisteren dateert - is met de fungerend voorzitter van de Raad spreken en hem zeggen: ?Luister, het betreft een bijzonder belangrijke kwestie. Ik stel voor dat u hoe dan ook een vergadering belegt en tracht te bemiddelen. Het is te hopen dat het resultaat van deze bemiddelingsprocedure toelaat vorderingen in een bepaalde richting te maken en een voor iedereen aanvaardbaar standpunt vast te stellen" .
Wat kan ik nog meer doen, geachte afgevaardigde? Ik beschik over een beperkt aantal bevoegdheden en mag deze niet te buiten gaan. Bovendien komt hier een groot risico bij kijken, en ik ben niet voornemens dit risico te lopen, daar mag u zeker van zijn. Ten eerste ben ik niet van plan bij te dragen aan de verdwijning van de culturele hoofdsteden van Europa en ten tweede zal ik alles in het werk stellen om de culturele hoofdsteden van Europa te ?communautariseren" . Het enige gevaar is dat de Raad ingeval van onenigheid op een bepaald moment beslist een stap terug te zetten en teruggrijpt naar het systeem van het intergouvernementele akkoord. Dat is wat de Raad van 1985 tot 1999 heeft gedaan. En deze tendens kan zich tussen 2000 en 2019 of tot het einde der dagen voortzetten.
De enige mogelijkheid die mij rest is het Parlement en de Raad ervan trachten te overtuigen dat zij een akkoord moeten bereiken.

De Voorzitter

Vraag nr. 37 van Bernd Posselt (H-1230/98): Betreft: Feestelijkheden ter gelegenheid van het jaar 2000
Hoe is de stand van de voorbereidingen van de feestelijkheden ter gelegenheid van het jaar 2000, en is de commissaris voornemens in het kader van deze programma's een bijzondere plaats in te ruimen voor de dialoog tussen christendom, islam en jodendom?
Mijnheer de commissaris, ik nodig u uit op de vraag van de heer Bernd Posselt te antwoorden.

Oreja
De Commissie heeft reeds verschillende jaren geleden een aanvang gemaakt met de voorbereidingen voor de feestelijkheden ter gelegenheid van het "Millennium" . Ik denk dan aan de Wereldtentoonstelling te Hannover, de culturele hoofdsteden van Europa in het jaar 2000 en de vijftigste verjaardag van de verklaring van Robert Schuman.
Wat de "Millennium" -initiatieven betreft die ons worden doorgegeven door de organisatoren van de lidstaten, heb ik mijn diensten opgedragen een specifiek Europees financieringssysteem op te zetten waarvoor manifestaties in aanmerking komen die de geest van de Europese eenwording weerspiegelen.
Bovendien zou ik de Commissie, het Parlement en de Raad willen voorstellen om als Europese instellingen gezamenlijk een politieke vredesboodschap naar de burgers uit te dragen.
De onontbeerlijke samenwerking met de lidstaten is op 30 juni jongstleden van start gegaan, datum waarop DG X in Brussel de nationale verantwoordelijken voor de feestelijkheden ter gelegenheid van het "Millennium" heeft bijeengeroepen. Het verheugde mij te kunnen vaststellen dat de vijftien lidstaten op de bijeenkomst aanwezig waren en aldus uitdrukking gaven aan hun wens om zowel onderling als met de Europese instellingen samen te werken.
In verband hiermee wil ik er uitdrukkelijk op wijzen dat alle door de Commissie geplande acties ten uitvoer zullen worden gelegd in strikte overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel. Het ligt derhalve niet in de bedoeling van de Commissie in het wilde weg subsidies uit te delen. Zij wil zich daarentegen toespitsen op de manifestaties waarnaar ik zonet heb verwezen, dus de evenementen die een duurzame uitwerking hebben en aansluiten op de verwachtingen van de burgers.
Tot slot wil ik nog zeggen dat de Commissie geen specifieke manifestatie met betrekking tot de dialoog tussen islam, jodendom en christendom heeft gepland.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik zou kort twee aanvullende vragen willen stellen. Welke rol is bij die feestelijkheden voor de muziek weggelegd? Sommige organisaties, zoals "Europa musicale" , bereiden die feestelijkheden zeer intensief ook met de kandidaat-landen voor. Ik zou u willen vragen of er alleen feestelijkheden of ook culturele evenementen zijn gepland.
In de tweede plaats heb ik uitdrukkelijk een vraag over de dialoog tussen christenen, moslims en joden gesteld. Het jaar 2000 herinnert duidelijk aan de geboorte van Christus, waarmee wij onze tijdrekening beginnen. Ik vind dat wij over dat probleem, dat ook in onze landen steeds belangrijker wordt, met onze buren, moslims en joden, in dialoog moeten treden. Bestaan daarvoor plannen?

Oreja
Geen van beide aspecten maakt deel uit van het door de Commissie ter gelegenheid van het millennium opgestelde programma en wel om de volgende reden: het aandeel van de Commissie aan de feestelijkheden ter gelegenheid van het millennium op het vlak van het communautaire beleid is tamelijk beperkt. Dat neemt natuurlijk niet weg dat wij programma's hebben opgesteld en dat wij deze ook zullen trachten te verwezenlijken. Zo hebben wij voor de periode 2000-2005 een cultureel kaderprogramma gepland. In dit kader hebben wij momenteel met een ernstig probleem te kampen aangezien een van de lidstaten zijn financiële bijdrage op zodanige wijze heeft teruggeschroefd dat men nog nauwelijks van een haalbaar cultureel programma kan spreken. Het voorstel van de Commissie is door veertien lidstaten goedgekeurd. Een lidstaat heeft echter verzet aangetekend. Gezien het unanimiteitsbeginsel heeft dit veto tot gevolg dat wij het voornoemde kaderprogramma voorlopig niet ten uitvoer kunnen leggen.
Maar dit is één zaak; de programma's ter gelegenheid van het millennium zijn iets totaal anders. In deze context zullen er in alle lidstaten gigantische activiteiten op touw worden gezet. Vanuit communautair oogpunt zullen wij ons echter uitsluitend met de drie grote evenementen bezighouden die ik reeds eerder heb aangehaald.
Hoewel uw voorstellen mij bijzonder interessant lijken, is de Commissie voornemens zich te beperken tot de drie voornoemde activiteiten. Desondanks zal de Commissie niet nalaten eventuele voorstellen betreffende de andere aspecten te bestuderen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in 2000 vindt ook de wereldtentoonstelling Expo 2000 plaats. Daar zal voor het eerst een experiment met uitsluitend elektronisch betalingsverkeer in een grotere ruimte worden uitgevoerd. Er worden uit de gehele wereld zowat veertig miljoen bezoekers verwacht. Kunt u mij zeggen of wij in het kader van de feestelijkheden ook met dit eenmalige experiment op grote schaal rekening kunnen houden?

Oreja
Op dit moment bestudeert de Commissie het soort acties dat zij op de wereldtentoonstelling van Hannover ten uitvoer zal leggen en momenteel beloopt het bedrag dat voor de wereldtentoonstelling is uitgetrokken ongeveer 7 miljoen euro - 6, 7 of 7, 5 miljoen euro - hoewel ik u voor alle veiligheid zou willen vragen dit cijfer voorlopig met potlood en niet met inkt op te tekenen.
In elk geval zal ik in de loop van de eerste drie maanden van dit jaar, vóór eind maart, een mededeling opstellen met alle in het kader van Hannover geplande activiteiten. Ik heb een werkgroep opgericht en ik zou dit onderwerp voor 30 maart willen afronden. Ik zal deze gegevens met alle genoegen aan het Parlement overmaken en ik zal de geachte afgevaardigde met alle plezier exact meedelen welke acties de Commissie in dit kader heeft gepland.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Ik herinner u eraan dat de notulen met inkt en niet met potlood worden opgetekend. Ik betwijfel derhalve of uw wens om het door u genoemde cijfer met potlood te schrijven zal kunnen worden ingewilligd. Misschien kunnen de diensten die zorg dragen voor de notulen met uw verzoek rekening houden. Ik dank u in elk geval voor uw antwoorden en uw aanwezigheid.

De Voorzitter

Vraag nr. 38 van Robert Evans (H-1178/98): Betreft: Gedrag van passagiers aan boord van vliegtuigen
Kan de Commissie mededelen of zij voornemens is strengere beperkingen in te voeren ten aanzien van de beschikbaarheid van alcohol en het gedrag van passagiers op Europese vluchten in het licht van het recente geweld tegen boordpersoneel?
Ik heet commissaris Kinnock welkom en nodig hem uit op de vraag van de heer Evans te antwoorden.

Kinnock, Neil
Uiteraard is de Commissie zich bewust van de problemen die door onhandelbare passagiers in vliegtuigen worden veroorzaakt, en veroordeelt ze in de krachtigste bewoordingen het geweld en de beledigingen waarmee dit soort mensen bemanningsleden en medepassagiers belagen. Gezien het feit dat dit soort incidenten de afgelopen tijd niet alleen steeds talrijker maar ook steeds ernstiger worden, zowel binnen de Europese Unie als daarbuiten, geldt dit vraagstuk nu als prioriteit bij de International Civil Aviation Organisation (ICAO) en de European Civil Aviation Conference (ECAC).
Beide organisaties beschouwen het probleem van onhandelbare passagiers als een veiligheidsrisico in de luchtvaart. Ze zijn momenteel bezig met het doorlichten van de huidige juridische mogelijkheden en verzamelen gegevens omtrent de aard en de frequentie van dit soort incidenten aan boord van vliegtuigen. Men is zich bewust van de noodzaak de bestaande wetgeving aan te passen zodat er op de luchthaven van bestemming onmiddellijk, effectief en consequent kan worden opgetreden tegen passagiers de zich tijdens de vlucht hebben misdragen.
De werkgroep voor veiligheidsvraagstukken van de ECAC zal tijdens haar volgende vergadering in februari de verschillende aspecten van dit vraagstuk bespreken. Daarnaast houdt deze organisatie in maart een workshop over dit thema.
In afwachting van de resultaten van die bijeenkomsten en rekening houdend met de activiteiten van zowel de ECAC en de ICAO zal de Commissie bekijken welke maatregelen er binnen de Gemeenschap, of als onderdeel van bredere internationale initiatieven op dit terrein, genomen zouden kunnen worden.

Evans
Ik dank de commissaris voor zijn uitgebreide en zeer bemoedigende antwoord. Hij begrijpt natuurlijk dat de aanwezigheid van Heathrow Airport in mijn kiesdistrict een van de redenen is waarom dit vraagstuk mij zorgen baart. Ik vind zijn opmerkingen en de stappen die de Commissie gaat nemen echter bemoedigend.
Desalniettemin verwonder ik me over de ratio van dit soort maatregelen als je bedenkt dat de bemanningsleden er juist alles aan lijken te doen om de passagiers aan drank te helpen, terwijl ze in veel gevallen bovendien zelf het slachtoffer zijn. De bemanning wordt op haar beurt natuurlijk onder druk gezet door de werkgevers - de bedrijven - om zoveel mogelijk alcohol te verkopen. Het is bekend dat wangedrag in 99 % van de gevallen aan alcohol kan worden toegeschreven. Als de passagiers straks, door de voorgestelde wijzigingen in het duty-freebeleid, worden aangemoedigd de belastingvrije alcohol die ze aan boord hebben gekocht al tijdens de vlucht te nuttigen, zal het probleem alleen maar ernstiger worden. Ik heb mijn twijfels over de manier waarop de Commissie de wetgeving die ze tot mijn grote genoegen heeft opgesteld, denkt te kunnen gaan afdwingen.

De Voorzitter
Hartelijk dank. Vergeet niet dat u zich niet in het Lagerhuis bevindt. Ik nodig u uit op de aanvullende vraag van de heer Evans te antwoorden en ik heb nog twee aanvullende vragen die op dit onderwerp betrekking hebben.

Kinnock, Neil.
De geachte afgevaardigde stelt terecht dat alcohol aan veel van dit soort incidenten ten grondslag ligt. Met het onderzoek dat momenteel door de International Civil Aviation Organisation wordt uitgevoerd, wordt echter geprobeerd objectieve gegevens te verzamelen omtrent de aanleiding en aard van het type incidenten waar we ons beiden zoveel zorgen om maken, en daarmee natuurlijk ook omtrent de oorzaken en gevolgen daarvan. Een voorlopige, maar daarom niet minder opmerkelijke conclusie die uit de onderzoeken die inmiddels deels zijn afgerond kan worden getrokken, is dat een rookverbod in vliegtuigen de passagiers ertoe lijkt aan te zetten meer te gaan drinken. We kunnen in dit stadium echter nog niet zeggen hoe betrouwbaar deze conclusie is. Ik denk ook niet dat er iemand heil in zou zien om het rookverbod dan maar weer op te heffen.
Zodra we over meer substantiële gegevens beschikken zal ik verslag uitbrengen aan de geachte afgevaardigde. Mogelijk zullen we op basis van die gegevens wetgevingsvoorstellen formuleren.

McIntosh
Ik verheug me over de opmerkingen van de commissaris, en ik zou graag willen weten welke juridische mogelijkheden het Verdrag ons biedt om maatregelen te nemen. Dat er maatregelen moeten worden genomen is duidelijk. Het aantal vliegbewegingen en passagiers op Stansted Airport, die voor het grootste gedeelte zeer welkom zijn in mijn kiesdistrict in Noord-Essex en Zuid-Suffolk, neemt toe en het spreekt voor zich dat de passagiers er vanuit moeten kunnen gaan dat hun veiligheid de hoogste prioriteit heeft. Zou de Commissie de lidstaten eventueel willen aanmoedigen samen te werken teneinde de zwaar benevelde passagiers waar de heer Evans het over had de toegang tot het vliegtuig te ontzeggen? Deze mensen zetten het leven van hun medepassagiers en de bemanningsleden op het spel.

Kinnock, Neil.
Ik zou de geachte afgevaardigde willen zeggen dat we over dit onderwerp zeker verdere besprekingen met de lidstaten zullen gaan voeren. Dit is een voor de hand liggende aanpak die we dan ook met genoegen zullen volgen. Zolang de analyse nog niet is afgerond is het echter moeilijk precies aan te geven welke wetgevingsvoorstellen we zouden willen doen. Ik twijfel er niet aan dat ze begrip heeft voor deze opvatting.
Als uit de analyse volgt dat er met het invoeren van communautaire wetgeving goede resultaten zouden kunnen worden bereikt, zou dergelijke wetgeving worden opgesteld op basis van de bepaling in het Verdrag die ons bevoegdheden toebedeelt op het gebied van de veiligheid in de transportsector en het personenvervoer.
Het hiaat in de huidige juridische mogelijkheden onder het ICAO-verdrag, dat voorziet in bepalingen omtrent het gedrag van passagiers en de bevoegdheden van gezagvoerders van vliegtuigen wereldwijd, betreft het feit dat de laatsten verplicht zijn de ernst te bepalen van een overtreding die aan boord van een vliegtuig word begaan.
De gezagvoerder bevindt zich daarmee in een weinig benijdenswaardige positie. Als hij concludeert dat de overtreding ernstig is, hebben alle landen die bij de ICAO zijn aangesloten de bevoegdheid personen die van onhandelbaar of beledigend gedrag worden beschuldigd, aan te houden en te arresteren. Als de gezagvoerder echter niet kan bevestigen dat er sprake is van zeer ernstig wangedrag ligt het heel wat ingewikkelder. In die gevallen kunnen de autoriteiten van het betreffende land besluiten geen gebruik te maken van hun aanhoudingsbevoegdheid.
Er wordt nu gewerkt aan een oplossing voor dit vraagstuk, zodat deze definities scherper kunnen worden geformuleerd en het hiaat kan worden gedicht dat problemen kan veroorzaken voor alle betrokkenen, behalve de overtreder zelf.

von Habsburg
Ik zou u allereerst een bescheiden advies willen geven. De luchtvaartmaatschappij waarmee ikzelf naar Brussel vlieg heeft al een oplossing voor uw probleem gevonden. Ze schenken zo'n abominabel slechte wijn, van buiten de Unie, dat niemand hem wil drinken.
Ik heb echter ook een vraag van praktische aard die ikzelf van enorm belang acht. Kunt u de Commissie of een andere instelling niet vragen te bepalen dat passagiers geen twee stuks bagage mee mogen nemen aan boord? Dit kan onder omstandigheden namelijk levensbedreigende situaties opleveren. Ik ben van mening dat de luchtvaartmaatschappijen zo'n regel zouden moeten afdwingen.

Kinnock, Neil.
Ik twijfel er niet aan dat de geachte afgevaardigde een eminent wijnkenner is. Desalniettemin bevinden er zich in mijn eigen kennissenkring mensen die best bereid zijn slechte wijn te drinken, en met ruime maat, omdat ze na vijf of zes glazen het verschil toch niet meer proeven. Als er slechte wijn wordt geschonken is het probleem van onhandelbaar gedrag dus nog niet uit de wereld.
Uw vraag over bagage ligt niet geheel op hetzelfde terrein. Ik ben ervan overtuigd dat we allemaal wel eens de regels hebben overtreden omdat dat ons toevallig goed uitkwam. Zolang dat tweede stuk bagage niet uit meerdere flessen drank bestaat, ga ik er vanuit dat het vliegtuigpersoneel ermee weet om te gaan. In het algemeen is het echter uit het oogpunt van de persoonlijke veiligheid of de veiligheid van het vliegtuig niet verstandig als het passagiers wordt toegestaan meerdere stuks bagage mee te nemen. Veel luchtvaartmaatschappijen hebben dan ook regels daarvoor opgesteld.

De Voorzitter

Vraag nr. 39 van Richard Howitt (H-1203/98): Betreft: Trans-Europese vervoersnetwerken en toegankelijkheid voor gehandicapten
Kan de Commissie mededelen welke maatregelen in het kader van de huidige herziening van de trans-Europese netwerken worden voorgesteld om te waarborgen dat de toegankelijkheid voor gehandicapten naar behoren in de richtsnoeren wordt betrokken en vervolgens door de lidstaten ten uitvoer wordt gelegd?
Mijnheer de Commissaris, ik nodig u uit op de vraag van de heer Howitt te antwoorden.

Kinnock, Neil
Zoals mijn geachte collega weet zijn de bestaande richtsnoeren voor de trans-Europese netwerken opgesteld teneinde binnen het gebied zonder binnengrenzen de duurzame mobiliteit van personen en goederen zeker te stellen, en wel onder de best mogelijke sociale en veiligheidsvoorwaarden. Ook de minder mobiele burgers vallen onder het toepassingsbereik van deze richtsnoeren. Alle besluiten inzake de bouw van infrastructurele voorzieningen voor de transportsector, waaronder de selectie van technische normen, blijven uiteraard de verantwoordelijkheid van de lidstaten zelf.
De Commissie bereidt momenteel een witboek voor dat komende zomer wordt gepubliceerd. Dit witboek behelst de toekomstige ontwikkeling van het TEN-beleid en de voorbereiding voor een herziening van de richtsnoeren. Een van de mogelijkheden waar momenteel over wordt gedacht is het opstellen van een reeks criteria met betrekking tot serviceniveaus. Ook de toegankelijkheid van het netwerk voor de gehandicapte burger zou hierin kunnen worden begrepen.
In het kader van de voorbereidingen voor het witboek heeft de Commissie een brede overlegprocedure ingevoerd. We vernemen uiteraard graag hoe dit Huis erover denkt en staan ook open voor de opvattingen van alle andere betrokken partijen, waaronder de gehandicaptenorganisaties, met wie we goede en intensieve contacten onderhouden.

Howitt
Ik wil de commissaris met nadruk feliciteren en onderschrijf zijn opmerkingen over de betrekkingen met gehandicaptenorganisaties. Een voorbeeld daarvan is het werk dat door zijn functionarissen wordt verricht inzake de richtlijn voor stads- en streekbussen. De vooruitgang die er op dat punt is geboekt levert een bewijs voor die goede betrekkingen. Ik zou hem willen aanmoedigen de voorstellen inzake de serviceniveaus en toegang voor gehandicapten nader in overweging te nemen.
Maar ik vraag hem ook nog een stap verder te gaan en binnen de context van de interoperabiliteit ook de bestaande schakels onder de loep te nemen. Zo heeft een toegankelijke trein weinig nut als de mensen het station niet kunnen bereiken. En wat hebben gehandicapten aan een wegennet als er voor hen geen parkeerplaatsen worden gereserveerd? Mijn verzoek is of hij dit vraagstuk eens wil bekijken, evenals het vraagstuk van de informatievoorziening voor gehandicapten, zodat blinden door middel van braille en doven door middel van tekstfoon en andere visuele aanduidingen, volledige toegang krijgen tot de informatie over de trans-Europese netwerken.
De commissaris heeft weliswaar al gezegd dat de tenuitvoerlegging van een en ander onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten valt, maar zou hij kunnen aangeven of dat witboek ook de mogelijkheid biedt enige druk op de lidstaten uit te oefenen om hen aan te sporen die verantwoordelijkheid ook serieus te nemen?

Kinnock, Neil.
Ik ben de geachte afgevaardigde zeer dankbaar voor zijn vraag en voor de wijze waarop hij haar formuleert.
We hebben inmiddels al aantoonbare inspanningen verricht wat betreft de aansluiting tussen en binnen verschillende vormen van vervoer en het ontwerp van voertuigen. Ik verwijs bijvoorbeeld naar de verlaagde vloer, waarbij de onderzoeksdienst van de Commissie en andere diensten, zoals hij zelf al zei, een grote rol hebben gespeeld. We hebben inmiddels ook maatregelen genomen ten behoeve van duidelijke en toegankelijke informatie voor gehandicapte reizigers. Veel lidstaten bleken zelf al heel ver te zijn gevorderd. De respons was in eerste instantie erg matig, maar is de afgelopen jaren sterk verbeterd.
Ik zou de heer Howitt ook willen wijzen op onze activiteiten in verband met het Europese netwerk van hoge-snelheidstreinen. We hebben de Europese associatie voor de interoperabiliteit van de spoorwegen opdracht gegeven de criteria te toetsen voor de interoperabiliteit van de aan de spoorwegen gerelateerde infrastructuur, bijvoorbeeld perrons. Hiermee hebben we dus precies de aandacht gevestigd op het vraagstuk dat hij in zijn aanvullende vraag aan de orde heeft gesteld.
We hebben deze associatie in het bijzonder gevraagd de wetgeving inzake vervoer en rechten van de gehandicapte burger die recentelijk in het Verenigd Koninkrijk is aangenomen, als voorbeeld te gebruiken voor wetgeving die gehandicapten moet verzekeren van toegang tot het openbaar vervoer. We hopen dat het mogelijk zal blijken op basis van dit model bredere regelgeving in te voeren.

Banotti
Teneinde mijn reputatie te beschermen moet ik zeggen dat mijn vraag inmiddels door de heer Howitt is gesteld.
Onlangs hebben velen in Ierland hun bezorgdheid geuit over het bijzonder kleine aantal bussen dat voor gehandicapten toegankelijk is. Bent u zich daarvan bewust, mijnheer de commissaris, en kunt u er iets aan doen?

Kinnock, Neil.
Ik ben er altijd van uitgegaan dat de geachte afgevaardigde een volstrekt ongeschonden en vlekkeloze reputatie geniet.
Ik kan hier niet de aandacht vestigen op de bevoegdheden waarover de Commissie beschikt om ervoor te zorgen dat er meer toegankelijke bussen worden ingezet. Het is ironisch dat het bedrijf dat fantastische resultaten heeft geboekt in de productie van bussen met een verlaagde vloer, juist in Noord-Ierland gevestigd is. Ik hoop dat de grensoverschrijdende handel zal toenemen nu de busbedrijven in de Ierse Republiek het nut van deze geweldige producten zijn gaan inzien.
Het doet me deugd te kunnen zeggen dat deze bussen in toenemende mate worden verkocht en gebruikt in verschillende busdistricten en door verschillende busbedrijven in het Verenigd Koninkrijk. Ik hoop dat deze trend zal doorzetten.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Kinnock. Met deze vraag hebben wij de tijd uitgetrokken voor de vragen aan commissaris Kinnock opgebruikt. Ik dank de heer Kinnock voor zijn aanwezigheid, bied hem mijn beste wensen voor 1999 aan en zou hem erop willen wijzen dat ik er zeker van ben dat wij met een inspanning van zijn kant en van mijn kant geen synchronisatieproblemen meer zullen hebben.
De vragen nrs. 40 tot en met 42 zullen schriftelijk worden beantwoord.

De Voorzitter

Vraag nr. 43 van Mary Banotti (H-1180/98): Betreft: Toeslagen op de reis- en verblijfkosten voor alleengaanden
Kan de Commissie mededelen of de toeslagen die alleengaanden op hun reis- en verblijfkosten moeten betalen in strijd zijn met het Gemeenschapsrecht?
Wij heten commissaris Bonino welkom en nodigen haar uit op de vraag van mevrouw Banotti te antwoorden.

Bonino
(IT ) De vraag die mevrouw Banotti opwerpt, is ook vorig jaar reeds gesteld door mevrouw Eryl McNally, en de Commissie heeft er toen ook al op geantwoord.
De Commissie is op de hoogte van het feit dat een kiezer van mevrouw McNally in Groot-Brittannië een steungroep heeft opgericht om pressie uit te oefenen inzake de toeslag voor alleenreizigers. De Commissie herinnert u er echter aan dat de enige communautaire maatregel die met de door de geachte afgevaardigde opgeworpen vraag van doen kan hebben, de richtlijn is aangaande reizen en vakanties, de all-in circuits. Deze richtlijn, die door de Raad is aangenomen, definieert in artikel 2, lid 4 de consument als "persoon die all-in diensten koopt of zich verplicht te kopen" . Zoals de geachte afgevaardigde ongetwijfeld weet, definieert de richtlijn ook als "cessionaris" elke persoon voor wie de voornaamste verdragsluitende partij zich verbindt all-in diensten te kopen - zij worden op een lijn gesteld met alle andere begunstigden - of elke willekeurige persoon aan wie de voornaamste verdragsluitende partij of een van de andere begunstigden all-in diensten verkoopt. Zo staan de zaken ervoor, zoals u ongetwijfeld weet, geachte afgevaardigde.
De Commissie is van mening dat het bestaan van toeslagen voor alleenreizigers het resultaat is van een commercieel beginsel - hogere prijzen voor alleenreizigers - dat over het algemeen door de marktmechanismen wordt geaccepteerd, aangezien deze reizigers meer moeten betalen voor hotelaccommodatie en dergelijke, hetgeen ongetwijfeld zijn weerslag op de prijs heeft. De Commissie ziet dan ook niet in hoe toeslagen voor alleenreizigers in strijd zouden kunnen zijn met het Gemeenschapsrecht. Zonder in te gaan op kwesties zoals subsidiariteit of andere kwesties, blijft het feit overeind dat de Commissie de mening is toegedaan dat hier marktmechanismen in het spel zijn, en dat een alleenreiziger absoluut hogere kosten heeft, al was het alleen maar voor overnachting, voor het bezet houden van een kamer.
Bovendien is een reiziger normaliter op de hoogte van een dergelijke toeslag: men kan zich dus ook niet beroepen op de richtlijn aangaande de misbruikclausules, daar elke soort informatie of reclame over het algemeen de prijs voor één persoon vermeldt en gewag maakt van de toeslag.
De Commissie meent tenslotte ook dat deze toeslagen, voorzover wij weten, over het algemeen genomen redelijk zijn. Met name zijn ze bekend en dus kan men zich niet beroepen op de richtlijn aangaande de misbruikclausules

Banotti
Ik wil de commissaris ervoor danken dat ze het slechte nieuws zo aardig mogelijk heeft weten te brengen.
Ik zou graag willen weten of er tekenen zijn die erop wijzen dat de markt zelf reageert op het groeiend aantal alleenstaanden, die misschien alleen op zoek zijn naar ?de gezegende rust van het eenpersoonsbed" , in de woorden van George Bernard Shaw. Het verbaast me dat alleenstaanden op de reismarkt nog altijd toeslagen moeten betalen, terwijl ze soms juist zo weinig te besteden hebben. Een ander voorbeeld waar ik op ben gestuit en waarover ik ook door inwoners van mijn kiesdistrict ben benaderd betreft situaties waarin met speciale aanbiedingen wordt geadverteerd, bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk, die echter niet beschikbaar blijken te zijn voor mensen die bijvoorbeeld uit Ierland komen en vanuit het Verenigd Koninkrijk aan die reis willen gaan deelnemen. Moeten we ook in dit soort situaties de markt maar zijn gang laten gaan, of is dat juridisch misschien niet helemaal te verdedigen?

Bonino
(IT ) De geachte afgevaardigde heeft absoluut gelijk: wat de markt of de aanpassing van de markt betreft, is niets zo gevoelig als de industrieën die er profijt van trekken. Wij hebben uiteraard al gemerkt dat de aanbiedingen die geen toeslagen voor alleenreizenden kennen, steeds talrijker worden, juist omdat de reisbureaus in de gaten hebben gekregen dat het aantal mensen dat alleen reist, hand over hand toeneemt. De aanpassing van de markt is dus ook met betrekking tot de speciale aanbiedingen zeer snel.
Wat de tweede tot mij gerichte vraag inzake de speciale aanbiedingen bestemd voor een speciaal type publiek of nationaliteit betreft, behoud ik me het recht voor de Juridische Dienst te interpelleren om te zien of er hier sprake kan zijn van eventuele discriminatie. Hoe het ook zij, alvorens informatie te geven die met de markt kan interfereren, is het mijns inziens juist een juridisch advies te vragen, hetgeen de Commissie ongetwijfeld zal doen en waarover ik de geachte afgevaardigde schriftelijk zal informeren.

De Voorzitter

Vraag nr. 44 van Daniel Varela Suanzes-Carpegna (H-1189/98): Betreft: Resultaten van de bijeenkomsten EU-Canada in verband met het Canadese visserij- wetsvoorstel C-27
Op de recente transatlantische topbijeenkomst EU-Canada, die op verzoek van commissaris Sir Leon Brittan in Wenen heeft plaatsgevonden, heeft de Canadese minister van Buitenlandse Zaken toegezegd dat een gemengde commissie van experts van de EU en Canada de inhoud van het Canadese visserij-wetsvoorstel C-27 diepgaand zal onderzoeken, teneinde te bepalen of dit voorstel in overeenstemming is met het internationale recht.
Op 7 en 8 december ll. heeft deze commissie in Ottawa haar eerste vergadering gehouden.
Kan de Commissie de resultaten van deze vergadering mededelen?
Mevrouw Bonino, u heeft het woord om op de vraag van de heer Daniel Varela te antwoorden.

Bonino
(IT ) De vasthoudendheid van de heer Varela, die mij ongeveer elke twee maanden over de kwestie Canada vragen stelt, kan zonder meer wedijveren met de vastberadenheid van de Commissie, die harerzijds geen gelegenheid voorbij laat gaan - en ik zal drie hele recente data citeren - om er bij de Canadese tegenpartij op te hameren dat de wet C-27 absoluut niet acceptabel is voor de Commissie.
De kwestie is onlangs nog bij drie gelegenheden onder de aandacht gebracht: op 22 oktober, tijdens de ontmoeting met Sir Leon Brittan en de Canadese minister van Buitenlandse Zaken; op 7 december tijdens een ontmoeting tussen hoge functionarissen, bevoegd op het gebied van visserij, die in Ottawa heeft plaatsgevonden en tenslotte op 17 december tijdens de TOP EU/Canada.
De Commissie moet er zich bij dergelijke gelegenheden helaas telkenmale rekenschap van geven dat Canada niet van plan is het wetsontwerp C-27 te wijzigen. Volgens mij is deze verklaring meerdere malen herhaald. Nieuw is het element - de Commissie volgt deze mogelijke oplossing van nabij - dat Canada bereid zou zijn een interpretatieve verklaring in overweging te nemen met de bedoeling te verduidelijken dat de wet C-27 alleen betrekking heeft op de toepassing van de VN-overeenkomst. Als het tot deze interpretatie of interpretatieve verklaring zou komen, dan zou dat als een interessante zet van de zijde van Canada kunnen worden beschouwd.
Ik zou in elk geval nog twee overwegingen naar voren willen brengen. Op de eerste plaats heeft de discussie van de functionarissen van de visserij vanwege een ongelukkig toeval plaatsgevonden onmiddellijk nadat het Internationale Hof van Justitie zich had uitgesproken in de door Spanje tegen Canada aangespannen zaak vanwege de aanhouding van de vissersboot "Styke" , in 1995. Hoewel het Hof alleen maar had verklaard niet juridisch bevoegd te zijn in de zaak, is de verklaring in Canada ontvangen als ging het om een besluit over fundamentele kwesties van het geschil, als gevolg waarvan eventuele openingen van de zijde van de Canadese regering zijn geblokkeerd.
Op de tweede plaats, geachte afgevaardigde, ben ik er absoluut van overtuigd dat, afgezien van unilaterale verklaringen in de zin van "ja" o "nee" van de zijde van Canada - en dan moeten we nog maar afwachten wat dat inhoudelijk betekent - de enige manier om bepaalde geschillen binnen de perken te houden, bestaat in het versnellen van de ratificatie van de VN-Overeenkomst aangaande de stock chevauchants . In de Overeenkomst is immers, zoals u weet, een aanzienlijk gedeelte gewijd aan de procedure die verplicht moet worden gevolgd bij de beslechting van geschillen, hetgeen het Canada uiteraard onmogelijk zou maken zich te onttrekken aan de jurisdictie van het Hof, zoals in 1994/95 is gebeurd.
De Commissie is er, hoe dan ook, absoluut van overtuigd dat de versnelde ratificatie van de VN-Overeenkomst het meest consistente instrument is dat ons ter beschikking staat. Wel moeten wij uiteraard doorgaan met onderhandelen en de kwestie van dag tot dag en van maand tot maand blijven volgen.

Varela Suanzes-Carpegna
Hartelijk dank voor uw informatie, mevrouw de commissaris. Ik heb evenveel belang bij deze zaak als de Commissie - en dat weet u - aangezien deze kwestie essentieel is voor de ontwikkeling van de visserij in internationale wateren en voor het internationale recht. Een land dat de jurisdictie van een internationaal gerechtshof aan zijn laars lapt, dat een interne wetgeving uitvaardigt die strijdig is met het internationale recht, dat in naam van deze wetgeving schepen opbrengt en dat bovendien door niemand kan worden berecht, betekent een regelrecht gevaar voor de internationale visserijsector en kan andere landen ertoe aanzetten dezelfde weg in te slaan.
Ik ben het echter op een mijns inziens belangrijk punt met u oneens, mevrouw de commissaris, en ik zeg u dit zo onomwonden omdat de situatie er zowel voor de Commissie als voor mij weinig rooskleurig uitziet. Als dit zo doorgaat, zullen wij ons ertoe genoodzaakt zien deze kwestie niet om de twee maanden maar om de maand aan de orde te stellen, aangezien Canada alle mogelijke argumenten aanwendt om ons met een kluitje in het riet te sturen. In tegenstelling tot u ben ik van oordeel dat de ratificatie van het Verdrag - het Europees Parlement heeft hiervoor trouwens reeds gewaarschuwd - permanent voor conflicten zal zorgen indien het anders wordt geïnterpreteerd dan het Verdrag van New York. We kunnen dit probleem oplossen met de argumenten van de NAFO en we zouden er best aan doen dit Verdrag niet te ratificeren aangezien de ratificatie enkel in het belang van Canada speelt. Dat is het punt waarop onze meningen uiteenlopen. Ik zou u dan ook willen verzoeken over deze kwestie na te denken. Wij zullen Canada immers moeten duidelijk maken dat dit een waar struikelblok voor de betrekkingen met de Europese Unie is. Wij moeten blijven vechten en ik geloof dat het beter is dat wij dit Verdrag, waar Canada zo op uit is om het achteraf naar eigen goeddunken te kunnen toepassen, niet ratificeren.

Bonino
(IT ) Ik ben op de hoogte van het standpunt van het Parlement, maar ik zou er u toch ook aan willen herinneren dat dit nu precies het doel van een institutionele dialoog is. Juist omdat we ons in een situatie bevinden waarin de verschillende interpretatie die aan de VN-Overeenkomst wordt gegeven, ongetwijfeld een bron van ruzie vormt, en nog wel in toenemende mate, interesseert mij - ik kan dat niet genoeg benadrukken, geachte afgevaardigde - de mogelijke ratificatie, met name wat de pijler van de Overeenkomst betreft, die refereert aan een binding dispute settlement mechanism , bindende mechanismen voor de beslechting van geschillen. Wij beschikken over geen enkel ander instrument - en ik verzoek u hier goed nota van te nemen - om de geschillen die zich, niet alleen in Canadese of in NAFO-wateren, mochten voordoen, op te lossen.
Als de Overeenkomst niet geratificeerd wordt, hebben wij geen instrumenten in handen; denk bijvoorbeeld maar eens aan het geval van een willekeurige kuststaat die een andere interpretatie aan de Overeenkomst zou geven. Zoals u reeds hebt opgemerkt, kan dit voorbeeld door anderen gevolgd worden. In dat geval zouden we zelfs verstoken zijn van elk bindend instrument voor de oplossing van conflicten. Dit is mijns inziens het gedeelte van de Overeenkomst dat wij beslist moeten uitbuiten. Zoals u zich immers ongetwijfeld herinnert, mijnheer Varela, heeft Canada in 1995 zijn eigen bevoegdheid van het Hof van Justitie, dat nu in zijn vonnis stelt niet bevoegd te zijn teruggetrokken. Ik vrees dat het voorbeeld van Canada door anderen zal worden gevolgd, indien wij niet tot bindende mechanismen voor de beslechting van geschillen kunnen komen.
Het gaat hier om een materie die ook de lidstaten zelf moeten aanpakken. Ik hecht er echter aan onder uw aandacht te brengen dat het gebrek aan bindende systemen voor de oplossing van conflicten allesbehalve gunstig voor ons is.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Bonino.
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 45.
Omdat de vragen nrs. 46, 47 en 48 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld:

Vraag nr. 46 van Ian White (H-1222/98): Betreft: Puerto Morazan - Orkaan Mitch
Kan de Commissie mededelen hoeveel geld de EU beschikbaar heeft gesteld voor spoedhulp aan Nicaragua en Honduras en hoeveel EU-steun wordt verleend via NGO's en internationale hulporganisaties?

Vraag nr. 47 van Christine Oddy (H-1232/98): Betreft: Puerto Morazan - Orkaan Mitch
Kan de Commissie mededelen hoeveel bouwsteun zij in de vorm van personeel en materieel voor het herstel van wegen en bruggen naar Nicaragua en Honduras heeft gestuurd?

Vraag nr. 48 van Glenys Kinnock (H-1239/98): Betreft: Reactie op natuurrampen
Gedurende dit begrotingsjaar moest dikwijls een beroep worden gedaan op ECHO in verband met talrijke tragische geldverslindende noodsituaties en natuurrampen.
Beschikt Echo over voldoende middelen om het hoofd te kunnen bieden aan eventuele nieuwe rampen?
Ik stel voor, mevrouw de commissaris, dat u de twee minuten die ons resten voor de klok 19.00 uur slaat, gebruikt om de vragen van de heer White, mevrouw Oddy en mevrouw Kinnock gezamenlijk te beantwoorden.

Bonino
lid van de Commissie. (IT ) Op de eerste plaats houdt de Commissie het gehele, onlangs goedgekeurde plan inzake Midden-Amerika ter beschikking van de europarlementariërs. Ik kan dit plan, voorzien van een gedetailleerde specificatie van alle cijfers, reeds nu achterlaten. Ik wil u in het kort in elk geval vast zeggen dat de beslissing over de eerste toewijzing van 6, 8 miljoen ecu op 4 november is genomen, dus nog tijdens de orkaan, terwijl er in november onmiddellijk nadat ik was teruggekeerd van mijn bezoek een nieuw pakket van 9, 5 miljoen ecu ter beschikking is gesteld. De Commissie heeft voor deze ramp 3 miljoen ecu, die voor andere projecten bestemd waren, vrijgemaakt.
Al deze projecten zijn via NGO's gerealiseerd. Ik beschik over een lijst van deze organisaties die ik hier voor u kan achterlaten. De beide plannen zijn door het humanitaire comité, waarvan alle lidstaten deel uitmaken, goedgekeurd. Directoraat generaal I B, waarvan commissaris Marín het hoofd is, heeft 8, 2 miljoen ecu vrijgemaakt ter voorbereiding van het grote algemene plan van wederopbouw dat, zoals u weet, aan de donorconferentie te Stockholm moet worden voorgelegd.
Wat de andere vraag betreft, vind ik het belangrijk op te merken dat een van de problemen die wij moeten aanpakken, het feit is dat de gewone begroting van het humanitair bureau halverwege het jaar is uitgeput en dat een hele serie van onvoorziene rampen ons tot lange en moeizame procedures dwingt om de reserves aan te kunnen spreken. Maar reeds vanaf dit jaar bespeuren wij een zekere verbetering, in die zin dat we reeds in het begin van het jaar over een wat meer substantiële toewijzing beschikken, waardoor wij tot een meer geordende programmering kunnen komen, met name voor crisissituaties die zich over meerdere jaren uitstrekken. We hoeven dan de reserves pas aan te spreken in geval van echte, niet te voorziene noodsituaties, waar we dus niet op voorbereid zijn. Dit is een budgettair gegeven; we zijn bezig een en ander met commissaris Liikanen af te stemmen - er is al een zekere vordering gemaakt - zodat we in juli niet meer in de gebruikelijke moeilijke situatie komen te verkeren.

Oddy
Ik zou graag willen weten welk deel van de noodhulp daadwerkelijk in Midden-Amerika terecht is gekomen, welke moeilijkheden er zich daarbij hebben voorgedaan, wat momenteel de meest dringende behoeften zijn van de mensen in Midden-Amerika en wat we nu kunnen doen om hen te helpen.

Bonino
De eerste projecten, waartoe op 4 november werd besloten, waren onmiddellijk operationeel omdat we besloten hadden de NGO's in te schakelen die ter plekke al werkzaam waren en op die manier tijdverlies hebben kunnen voorkomen. De lijst van NGO's is met het recente plan ter waarde van 10 miljoen ecu enigszins uitgebreid. Een van de grootste problemen was aanvankelijk het vervoer: hoe konden we de bevolking bereiken in een gebied waar alle bruggen waren ingestort en waar geen wegen waren? Uiteindelijk bleken helikopters enig soelaas te bieden; het probleem was alleen dat helikopters geen grote hoeveelheden voedsel kunnen vervoeren.
Ten tweede was een aantal regeringen er niet erg happig op om via NGO's te werken. Tijdens mijn bezoek heb ik de autoriteiten echter duidelijk gemaakt dat de regels het me niet toestaan om het geld rechtstreeks aan een regering over te dragen, of ze dat nu leuk vonden of niet, en dat we via het Rode Kruis of NGO's moeten werken. Dit hebben ze uiteindelijk ook aanvaard, hoewel er nog altijd sprake is van enige politieke spanning.
Momenteel richten we ons met name op Honduras en het noorden van Nicaragua. Een van onze prioriteiten is het verschaffen van drinkwater om epidemieën te voorkomen. Er is geen groot voedseltekort, behalve onder kwetsbare groepen. De grootste zorg, nogmaals, is de levering van drinkwater om het uitbreken van epidemieën te voorkomen. Het nieuwe plan is hoofdzakelijk opgezet rond basisgezondheidszorg, het herstel van waterpompen en de levering van drinkwater.
Als u wilt kan ik u een gedetailleerd overzicht bieden van de activiteiten van de afzonderlijke NGO's ter plekke.

Kinnock, Glenys (PSE).
Juist nu er zoveel twijfel wordt geuit over de doelmatigheid van de Commissie, zou ik die Commissie willen prijzen voor de snelle en efficiënte manier waarop ze via ECHO heeft gereageerd op de crisis in Midden-Amerika.
Mevrouw de commissaris, in het licht van de informatie die u ons hebt gegeven zou ik graag van u weten welke middelen u beschikbaar heeft kunnen stellen voor de steeds weer terugkerende crisis in Bangladesh, een land waarmee mijn eigen land, het Verenigd Koninkrijk, zich innig verbonden voelt. Denk u dat ECHO in staat is geweest en in staat zal blijven prioriteit te geven aan de jaarlijks terugkerende behoeften in Bangladesh?

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Aangezien de tijd uitgetrokken voor de vragen aan de Commissie is verstreken, zullen de vragen nrs. 49 tot en met 79 schriftelijk worden behandeld.
Het vragenuur voor vragen aan de Commissie is gesloten.
De vergadering wordt om 19.05 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat

Handelsstelsel en internationaal erkendearbeidsnormen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0423/98) van de heer Sainjon, namens de Commissie externe economische betrekkingen, over de mededeling van de Commissie aan de Raad "Verband tussen het handelsstelsel en de internationaal erkende arbeidsnormen" (COM(96)0402 - C4-0488/96).

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, nu de vijftigste verjaardag van de VN-Verklaring van de Rechten van de Mens wordt gevierd, moet Europa, 's werelds grootste handelsmacht, zich blijven inzetten voor het idee dat ik de sociale mondialisering zou willen noemen. Mijn overtuiging is dat als de Europese Unie in dit opzicht geloofwaardig wil overkomen, haar eigen gedrag onbesproken moet zijn.
Hoe kan zij door de ontwikkelingslanden serieus genomen worden, als er bijvoorbeeld in Groot-Brittannië twee miljoen kinderen werken? 500.000 daarvan zijn zelfs nog geen vijftien jaar oud! Waarom weigeren de Britse autoriteiten om conventie 138 van de IAO met betrekking tot kinderarbeid te ratificeren? Voor mij is het niet voldoende om de Europese richtlijn betreffende de bescherming van jongeren op het werk of het Sociaal Handvest te ratificeren. Men moet ook de principes daarvan toepassen en zich bekommeren om het lot van de duizenden kinderen die onder uiterst zware omstandigheden in overslagbedrijven en in de bouw werkzaam zijn. Ik kan ook Oostenrijk noemen, dat conventie 138 nog steeds niet heeft geratificeerd, en Ierland dat in gebreke blijft bij conventie 111 tegen discriminatie. Ook jegens de landen die eventueel tot de Unie zullen toetreden, moeten we naar mijn mening even streng zijn als voor onszelf.
Laten we daarbij niet aarzelen ons te baseren op de verklaring van de grondbeginselen die vorig jaar juni door de IAO is aangenomen. Daarin zijn de conventies betreffende dwangarbeid, kinderarbeid, niet-discriminatie en vrijheid van vereniging verwerkt. De opneming van deze conventies in één tekst vormt een belangrijke stap vooruit, met dien verstande dat zelfs een land dat een van deze conventies niet heeft geratificeerd, onderwerp van kritiek zal worden in de desbetreffende verslagen.
De Unie moet er dus voor ijveren dat uiteindelijk alle leden van de WHO deze grondbeginselen van de IAO ratificeren. De pogingen ten aanzien van de ontwikkelingslanden waren echter tot nu toe tot mislukken gedoemd, omdat meestal een verkeerde benadering werd gevolgd. Daarin kwam pas verandering toen er in maart 1998 voor het eerst een stimuleringsclausule in het communautaire stelsel voor algemene preferenties werd opgenomen. Voor het eerst werd het idee geïntroduceerd van een douanepreferentie voor die landen die zich aan deze sociale minimumnormen houden. Dit heeft bijgedragen tot een positievere benadering van de sociale clausule. Deze maatregel zou een model kunnen zijn, een voorloper van de strategie van de Europese Unie in de Wereldhandelsorganisatie.
Een andere strategie om wereldwijd vooruitgang te boeken op het gebied van de rechten van de mens op het werk, wordt gevormd door de honderden gedragscodes die multinationals hebben ingevoerd. Het recht op vereniging en het recht op collectieve onderhandelingen worden daarin echter wel vaak vergeten.
Daarom moeten we vandaag een stap verder gaan. Naar mijn mening kan zelfs een code die op deze verklaring van de grondbeginselen berust, slechts een minimumnorm zijn. Concreet vraagt het Parlement aan de Europese Commissie om zich te beraden over de uitwerking van een Europese code. Daarvoor zou een forum bestaande uit het Europees Verbond van Vakverenigingen, de Europese werkgevers en bepaalde NGO's moeten worden gevormd. Europese multinationals kunnen deze dan ratificeren, waarna hun namen bekendgemaakt worden via het Publicatieblad van de Gemeenschappen en de Internet-sites van de Commissie.
In deze code zelf zullen geen sancties voorkomen. Wel zal daarin moeten worden voorzien in een speciale eenheid die met behulp van een databank de ondernemingen die zich tot de code verplichten, op doeltreffende wijze kunnen volgen. Het idee van de gedragscode is echter pas echt op zijn plaats in de Wereldhandelsorganisatie.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik van deze interventie in het Europees Parlement gebruikmaken om een beroep te doen op alle internationale instellingen en op "s werelds meest eminente persoonlijkheden op politiek, filosofisch, religieus en cultureel gebied. Laten wij samen besluiten om gedwongen kinderarbeid in de loop van het eerste decennium van de 21ste eeuw in de hele wereld definitief uit te roeien.
De moderne tijd vloeit hier samen met de geschiedenis. Het is ontoelaatbaar dat miljoenen kinderen wegkwijnen in ellende, wreedheid en leed. Iedereen zou een kindertijd vol spel, vreugde, hoop en geluk moeten kunnen hebben. Onze politieke verantwoordelijkheden geven ons de morele plicht om vastberaden op te treden en buitengewone middelen aan te wenden voor het doel dat ons voor ogen staat. Dit doel is een nalatenschap van al diegenen die overal ter wereld, vaak ten koste van hun eigen leven, voor de mensenrechten hebben gestreden.
Laten we concreet zijn en nagaan wat doeltreffend is gebleken. Het bevorderen van onderwijs is een goede zaak, maar is niet voldoende. De regeringen van de betrokken landen moeten een compensatiebedrag betalen aan gezinnen waarvan de kinderen niet meer werken, dat wil zeggen enkele dollars per maand. Dat is de enige oplossing. Een en ander moet natuurlijk met zeer streng toezicht gepaard gaan. Unicef heeft zelf de aandacht gevestigd op de gevolgen van bijvoorbeeld de sluiting of het plotselinge vertrek van een multinational. De kinderen gaan dan niet opeens naar school, maar staan op straat en gaan op zoek naar ander werk om geld te blijven verdienen voor hun familie, en als ze dat niet vinden, komen ze meestal in de verschrikkingen van de prostitutie terecht.
Ook al zal de strijd voor de sociale clausule lang en moeizaam zijn, er ligt momenteel wel een fantastisch werkterrein voor ons open. De publieke opinie moet zich daarvan bewust worden, maar de politici moeten laten zien dat zij niet slechts toeschouwers zijn bij de mondialisering van de economie.

Schiedermeier
Mijnheer de Voorzitter, als lid van een partij die het woord "sociaal" in zijn naam draagt, draag ik de sociale markteconomie een warm hart toe. Daarom ben ik absoluut voor sociale minimumnormen op Europees niveau. Door de mondialisering van de internationale handel, waardoor handel, investeringen en kapitaalstromen worden geliberaliseerd, zijn wij gedwongen de sociale ontwikkeling als een wereldomspannende ontwikkeling te beschouwen. De Wereldbank beklemtoonde in haar verslag "World Development 1995" hoe belangrijk een goede relatie tussen de sociale partners is voor een efficiënte arbeidsmarkt. Voorwaarde hiervoor is echter een democratisch bestel. De werknemers moeten immers op grond van hun rechten in staat zijn de regeringen te weerhouden van het verkrijgen van concurrentievoordelen door discriminatie, uitbuiting en onderdrukking.
Daaraan kan ik meteen een tweede conclusie vastknopen. De internationale handel kan alleen bijdragen aan de economische ontwikkeling van een land, als er ruimte bestaat voor de burgers om besluiten te nemen en voorkeuren kenbaar te maken. Met andere woorden, de burgers moeten als werknemers en als consumenten minstens dezelfde rechten hebben.
In mijn advies namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken pleit ik daarom nadrukkelijk voor sociale clausules in de internationale handel. Dit betekent ook dat de lidstaten van de EU de fundamentele arbeidsnormen moeten toepassen en deze met name in het kader van de Internationale Arbeidsorganisatie moeten bevorderen. Het werk van de niet-gouvernementele organisaties op dit gebied dient door de EU en de lidstaten absoluut gesteund te worden. Verder moeten de ontwikkelingslanden ertoe worden aangespoord, zowel door middel van nieuwe maatregelen als door versterking van bestaande maatregelen, de sociale grondvoorschriften in acht te nemen. Sancties en verborgen protectionisme zijn dus uit den boze. Dit betekent onder meer dat steun dient te worden verleend aan campagnes voor de invoering van handelsmerken, zoals het rug mark en vele andere merktekens die door consumentenactiegroepen zijn ingevoerd. Ook moet men de ondernemingen ertoe aanmoedigen zichzelf te verplichten tot eerbiediging van de fundamentele mensenrechten.
De commissie pleit verder voor de opname van sociale clausules in handels- en samenwerkingsovereenkomsten van de EU-lidstaten. Mijn advies bevat een tekstvoorstel voor zo'n clausule. Collega Sainjon dank ik voor het feit dat hij de conclusies van mijn advies grotendeels in zijn verslag heeft overgenomen, hoewel ik van mening ben dat hij in zijn conclusies wel wat heeft overdreven. Te veel van het goede kan ongezond zijn. Ik begrijp evenwel niet waarom de heer Howitt in amendement 10 namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten het goede voorbeeld van de Verenigde Staten uit de tekst wil schrappen. Hier wil ik eigenlijk tegen stemmen.

Papakyriazis
Mijnheer de Voorzitter, mij valt vanavond een grote eer te beurt. Niet alleen mag ik het woord voeren namens de grote socialistische fractie, onmiddellijk na de twee rapporteurs, de heren Sainjon en Schiedermeier, maar ik mag ook spreken als lid van de Commissie externe economische betrekkingen en de commissie sociale zaken. Ik heb in beide commissies actief deelgenomen aan de - tijdrovende - uitwerking van deze verslagen. Daarom wil ik eerst en vooral de twee rapporteurs en de commissies van harte gelukwensen met hun werk. Zij zijn erin geslaagd tijdens de langdurige en openhartige beraadslagingen de oorspronkelijke verslagen aanzienlijk te verbeteren.
Ik zal niet herhalen of aanvullen wat de rapporteurs reeds zeiden. Ik wil slechts twee opmerkingen maken over hun verslagen en duidelijk maken dat ik deze van harte steun.
Ten eerste is het mijns inziens uiterst belangrijk dat wij in het Europees Parlement en in de Europese Unie, na de geboorte enkele dagen geleden van de euro, een duidelijk en reëel beeld geven van de wereldsamenleving. Wij spreken immers almaar over mondialisering van de markten, maar vergeten vaak dat deze mondialisering niet alleen een economische dimensie heeft. Naast de wereldmarkt hebben wij ook een wereldsamenleving waarvoor een sociaal beleid, een solidariteitsbeleid noodzakelijk is. Prestigieuze organisaties, zoals de Wereldhandelsorganisatie, hebben aangetoond dat een dergelijke beleid niet hoeft in te druisen tegen economische groei. Integendeel, economische groei is een voorwaarde voor sociale welvaart.
Ten tweede moeten wij in de Europese Unie in deze fase ter voorbereiding van de uitbreiding duidelijk maken dat de criteria van Kopenhagen nadere uitwerking behoeven en ook het recht van de mens op arbeid moeten behelzen.

Günther
Mijnheer de Voorzitter, dit is niet de enige keer deze week dat wij spreken over een gedragscode in de internationale handel. Voor morgen staat er immers ook nog een initiatiefverslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking over hetzelfde onderwerp op de agenda. Mijns inziens moeten wij overeenstemming zien te bereiken over een aantal principiële punten uit deze twee verslagen. Ten eerste hebben wij niet het recht extraterritoriale voorschriften in dergelijke verslagen op te nemen en tegelijkertijd kritiek uit te oefenen op de Verenigde Staten vanwege de Helms-Burton-wet.
Ten tweede moeten wij ook de ontwikkelingslanden betrekken bij de discussies die hen aangaan. Zij willen evenmin normen opgelegd krijgen die over hun rug tot stand zijn gekomen.
Ten derde is kinderarbeid hier een essentieel punt. In dit verslag is sprake van erkende arbeidsnormen en daarom moet men ook de sociale normen en andere vormen van werk beter in het oog houden. Men kan zich hier niet tot één punt beperken en daarmee dit verslag als het ware volpakken. Internationale afspraken moeten duidelijke formuleringen en precieze doelstellingen behelzen om erkend en nageleefd te kunnen worden. Dit geldt zeker voor dit geval waarin het gaat om vrijwillige gedragscodes.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, collega's en commissaris, afspraken over internationaal erkende arbeidsnormen passen bij uitstek in de International Labour Organization . De implementatie van internationaal gemaakte afspraken is echter een ander verhaal en zeker als we praten over het uitbannen van kinderarbeid. De rapporteur ziet op dit terrein een duidelijke rol voor de Europese Commissie weggelegd, terwijl deze rol helaas beperkt moet zijn want de Europese Unie als zodanig is geen lid van de International Labour Organization . Desalniettemin kent de rapporteur de Unie nogal wat bevoegdheden toe.
Dit brengt mij meteen bij mijn tweede punt. In artikel 19 van de resolutie vraagt de rapporteur om een Europees initiatief voor de strijd tegen kinderarbeid. Dat zou ik graag steunen, maar hij stelt daarbij voor in de eerste plaats een compenserende vergoeding voor gezinnen waarvan de kinderen gedwongen werken en in de tweede plaats onderwijs voor kinderen in de betreffende landen en begeleidende maatregelen.
Voorzitter, collega's, dit zou een uitstekend voorstel zijn als de Unie bevoegdheden had op dit terrein. Daarbij vraag ik mij af of de rapporteur zich wel realiseert wat de financiële consequentie is voor de Unie als wij een inkomensgarantie aan gezinnen gaan verstrekken in zich ontwikkelende landen. Ik schat, collega's, dat de EU-begroting zal verdubbelen. Mijn liberale fractie staat uiteraard pal voor het uitbannen van kinderarbeid. Maar inkomenssteun is daarvoor niet het geëigende middel. Wel cruciaal is onderwijs en dat heeft ook de rapporteur onderkend. Onderwijs, niet alleen aan jongens maar ook en vooral aan meisjes. Ik roep de collega's dan ook op het amendement van de liberale fractie op artikel 19 te steunen. Daarin wordt gevraagd om bestrijding van kinderarbeid door Europese maatregelen ter ondersteuning van het onderwijs voor kinderen.
Op dit terrein dient de Europese Unie haar verantwoordelijkheid te nemen, bij voorkeur door samen te werken met internationale organisaties zoals UNICEF en UNESCO.

Herzog
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik André Sainjon feliciteren met zijn uitstekende verslag. Eerbiediging van de sociale rechten in de internationale handel is een fundamentele kwestie, die al meer dan een eeuw aan de orde is zonder dat er significante resultaten zijn geboekt. Een van de voornaamste oorzaken daarvan ligt ongetwijfeld in de protectionistische en eenzijdige benadering door de economisch overheersende landen.
Het mag dan ook duidelijk zijn dat naleving van de sociale rechten niet alleen geldt voor de arme en opkomende landen, maar ook voor de ontwikkelde landen en met name die van de Unie. Daarvoor is derhalve concrete solidariteit nodig.
In de afgelopen jaren heeft het Europees Parlement een regelrechte strategie ten uitvoer gelegd - en de heer Sainjon heeft daar zonder meer een voortreffelijke rol in gespeeld - om de Europese Unie als het ware op haar twee benen te zetten: op het been van de regionale mogendheid die zich in haar externe betrekkingen inzet voor sociaal principes en op het been van de multilateraal georiënteerde mogendheid die zich met name inzet voor de bevordering van het multilateralisme.
Op intern vlak willen de commissie en haar rapporteur dat de Europese Unie verder gaat dan het huidige stelsel van algemene preferenties en ook andere dimensies van haar activiteiten ten aanzien van de gedragscode - waar wij een genuanceerde visie op hebben - ontwikkelt. Dit zal met name moeten geschieden in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomsten en de overeenkomsten inzake investeringssteun. Ofschoon men later zal moeten nadenken over een eventuele aanvulling van de gedragscodes met bepalingen inzake sancties, gaan deze codes duidelijk in de goede richting. Ook is het legitiem dat wij ten aanzien van kinderarbeid het voorbeeld geven met stimuleringssystemen die de door ons gewenste richting uitgaan.
Natuurlijk moet er tegelijkertijd ook op multilateraal niveau iets gebeuren. Het tweede been ondersteunt het eerste, en het eerste kan niet lopen zonder het tweede. Daarvoor moet men uitgaan van twee belangrijke ideeën. Ten eerste moet niet alleen worden gestreefd naar erkenning van de sociale grondrechten maar ook, in samenwerking met de IAO en de WHO, daadwerkelijk worden gezorgd voor naleving daarvan. Ten tweede moet een beleid worden gevoerd waardoor concurrentie en sociale vooruitgang op multilateraal niveau kunnen samengaan. Dat veronderstelt forse doelstellingen, zoals een verbod op kinderarbeid, of verplicht onderwijs voor kinderen. Misschien moet men bij het formuleren van dergelijke doelstellingen tegelijkertijd ook andere kwesties aanpakken, zoals het opzetten of verbeteren van stelsels voor sociale zekerheid. Hoe het ook zij, dit is een uitstekend verslag.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het verheugt mij ten zeerste dat wij inmiddels zover gekomen zijn dat wij zeggen dat alle werkneemsters wereldwijd recht hebben op menswaardige arbeidsomstandigheden. In dit opzicht zijn de conventies van de IAO toch bijzonder nuttig. Het punt is alleen: hoe zetten we deze nu eindelijk om? In het debat over de Wereldhandelsorganisatie en over de GATT-overeenkomsten kan men zonder enig probleem tot besluiten komen, zelfs over zware sancties, mits de getroffen besluiten maar bijdragen aan deregulering en liberalisering. Als het echter gaat om aanvaardbare voorwaarden voor de mensen in het arbeidsproces, komen hoogstens niet-bindende overeenkomsten uit de bus. Dan bekijken wij het nog eens en houden angstvallig een oogje in het zeil: men mag immers de last niet al te groot laten worden.
Ik kan u één ding zeggen: als het ons niet zal lukken eindelijk bindende normen vast te leggen, zullen we hier langzaam maar zeker in dezelfde situatie terechtkomen als elders. We mogen het niet zo ver laten komen dat de mensen wereldwijd elkaar de loef gaan afsteken in de strijd om zelfs de meest miserabele arbeidsvoorwaarden, de laagste lonen en de slechtste sociale normen. Daartoe zal deze ontwikkeling echter leiden en daarom ben ik heel blij dat de heer Sainjon ons een zo helder verslag heeft voorgelegd.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, na de verklaring van het Duits voorzitterschap van vandaag, waarin de klemtoon werd gelegd op de noodzaak van eerbiediging van de rechten van de mens, komt dit verslag van de heer Sainjon als geroepen. De aanneming hiervan zal een bekrachtiging zijn van niet alleen Europa's waarden, maar ook de strategische rol van de Europese Unie in de wereld.
Tussen liberalisatie van de wereldhandel enerzijds en duurzame economische ontwikkeling, met eerbiediging van de mensenrechten en de sociale rechten, anderzijds is een evenwicht nodig. Zonder een dergelijk evenwicht kan onze planeet onmogelijk overleven. Daarom moet men komen tot afspraken over gemeenschappelijk aanvaardbare normen en over de toepassing daarvan. Ook moet er een code komen met sociale grondvoorschriften. De Unie zal onmiddellijk initiatieven in die richting moeten ontplooien.
Ten eerste zal zij de initiatieven van de Internationale Arbeidsorganisatie daadwerkelijk moeten steunen en de samenwerking met de Wereldhandelsorganisatie moeten bevorderen. Men moet ervoor zorgen dat alle leden van de WHO tenminste de verklaring betreffende de grondrechten van de IAO ratificeren.
Ten tweede moet zij actie ondernemen ter bestrijding van kinderarbeid. Ook zal zij programma's moeten financieren ter verbetering van het onderwijs en de opleiding van kinderen en tegelijkertijd moeten voorzien in compensatie voor inkomensderving door het wegvallen van kinderarbeid. Vooral dit laatste vindt mijn volledige instemming en wij hebben in het programma van de Unie voor Pakistan reeds een goed voorbeeld daarvan.
Zoals uit een recent onderzoek van de Internationale Arbeidsorganisatie is gebleken, werken in heel de wereld ongeveer 250 miljoen kinderen van 5 tot 14 jaar, onder uiterst moeilijke omstandigheden en tegen hongerlonen. 120 miljoen kinderen worden gedwongen de school te verlaten om aan het werk te gaan. De laatste tijd zijn ook gevallen van kinderarbeid in Turkije aan het licht gekomen en onthullingen gedaan over het gedrag van bepaalde multinationale ondernemingen.
Tot slot moet de Europese Unie gebruik maken van haar steeds sterker wordende uitstraling, prestige en politieke macht en zich inzetten voor de toepassing van arbeidsnormen waarmee de mensenrechten in heel de wereld kunnen worden gerespecteerd.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Marín, geachte collega's, in deze discussie over het uitstekende verslag van onze collega Sainjon stellen wij opnieuw vast hoe groot de afstand is tussen de progressieve politici en bepaalde conservatieven, wanneer het gaat om de sociale vraagstukken en de plaats van de werknemers in de wereld en in de ondernemingen.
Wij kunnen ons opwinden over de diepte van deze kloof, maar moeten wij ons hierover eigenlijk verbazen? Het verslag van André Sainjon maakt namelijk belangrijke verbeteringen mogelijk op het gebied van de sociale normen. Het introduceert waarden en normen in de economische betrekkingen waarmee collectieve onderhandelingen op de voorgrond worden gesteld. Het probeert de uitbuiting van kinderen te bestrijden. Zelfs het speelgoed voor onze eigen kinderen wordt vaak met kinderhanden vervaardigd. Ik ondersteun dan ook zonder enige aarzeling de oproep en de voorstellen die in dit verslag worden gedaan. Deze geven blijk van zowel pragmatisme als oprechte politieke wil.
Daarom ben ik bijzonder verheugd over de invoering van sociale clausules voor ondernemingen die gebruik maken van communautaire regelingen voor investeringen in derde landen. Ik heb echter nog een wens in verband met dit voorstel. Ik zou graag willen dat dit mechanisme in de toekomst werd uitgebreid naar ondernemingen die deelnemen aan aanbestedingen van overheidsopdrachten. Het zou mogelijk moeten zijn dat een gemeenschap basisprincipes en sociale minimumeisen vastleggen in de voorwaarden voor deze aanbestedingen.
U weet dat bij overheidsopdrachten de laagst biedende vaak ook in sociaal opzicht de laagst biedende is, hetgeen niemand ten goed komt en zeer zeker niet de werknemers. Ik steun tot slot het voorstel om ondernemingen die zich niet aan de vastgestelde sociale minimumregels houden, in het Publicatieblad en op de Internet-sites van de Commissie bekend te maken, alhoewel ik eerlijk gezegd de voorkeur had gegeven aan meer tastbare of zelfs zwaardere sancties. Maar, nogmaals, ik ondersteun het verslag en de voorstellen van André Sainjon volledig.

Marín
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is ingenomen met het uitstekende verslag van de heer Sainjon, waarin de rapporteur wederom blijk geeft van zijn inzicht in deze problematiek. Ons inziens is dit een geschikt moment om de balans op te maken van het beleid van de Europese Unie terzake. Dit zijn zeer gevoelige vraagstukken die voortdurend evolueren en waarvoor het Parlement en de Commissie naar mijn mening altijd actief en vruchtbaar hebben samengewerkt.
De Commissie is het algemeen beschouwd eens met de constateringen, vragen en zorgen van de heer Sainjon en het Europees Parlement. Daarmee komen wij echter bij een moeilijk punt. Nadat in 1994 het eerste grote debat over dit onderwerp in het Parlement is gehouden, hebben we een aantal maatregelen genomen. Ten eerste hebben wij - en dit was tijdens onze eerste discussie een belangrijk punt - de weg van dwangmiddelen, sancties en protectionisme verworpen. Deze aanpak is bovendien ook resoluut van de hand gewezen door de ministerconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Singapore in 1996. De Europese Unie heeft daarentegen gekozen voor een beleid ter bevordering van de internationaal erkende sociale normen. Dit beleid kreeg de volledige steun van het Europees Parlement en is gebaseerd op positieve acties, overeenkomstig hetgeen is opgenomen in de clausules van het algemeen preferentiestelsel (SAP). Daartoe zijn wij een dialoog begonnen met onze partners over heel de wereld. Deze dialoog stoelt op samenwerking en overredingskracht, hetgeen naar onze mening goed tot uitdrukking is gekomen in de goedkeuring van het IPEC-programma. De onderhandelingen met de Pakistaanse regering daarover zijn ons inziens de grootste vooruitgang die wij tot nu toe hierbij hebben kunnen boeken. Het IPEC is een ambitieus programma dat de grondslag vormt voor onze samenwerkingsinspanningen met Pakistan.
Het akkoord is in ieder geval ondertekend en dit is tevens mijn antwoord op de opmerkingen van onder anderen de heer Kreissl-Dörfler. We moeten weliswaar nog nagaan hoe wij het gaan toepassen, maar dit akkoord is mijns inziens een bewijs dat de Commissie ook weleens iets goeds doet. Gelooft u mij, de onderhandelingen met Pakistan waren niet gemakkelijk, maar we hebben nu een belangrijk project dat uitgevoerd zal worden in een land dat objectief staat ten opzichte van het uiterst gevoelige vraagstuk van kinderarbeid.
Mijnheer Sainjon, volgens mij strookt de benadering van de Europese Commissie met het in 1994 door het Europees Parlement aangenomen verslag. In het geval van Birma hebben wij echter een negatieve aanpak gekozen. Toen moesten wij een heel procedurestelsel op poten zetten. Op verzoek van het Europese Verbond van Vakverenigingen en de NGO's hebben wij dit stelsel toen toegepast in het geval van Birma. In de Commissie bestond immers geen jurisprudentie voor de manier waarop wij Birma konden uitsluiten van de voordelen van het SAP.
Natuurlijk is er tijd nodig voor het opzetten van goede programma's, maar in principe is de balans positief. We voeren een stimuleringsbeleid met behulp van het SAP dat een uitstekend instrument is hiervoor. Dit stelsel is echter niet toereikend en het Europees Parlement en met name ook de heer Sainjon doen er goed aan hierop aan te dringen.
Er moeten nog genoeg hindernissen genomen worden voordat dit beleid naar behoren kan functioneren. De eerste hindernis is het instrument, het algemeen preferentiestelsel zelf. Dit instrument is per definitie beperkt, omdat er al naar gelang het soort producten een extra preferentiële marge is van 15 tot 25 %. Dit is beperkt omdat naarmate de onderhandelingen van de Wereldhandelsorganisatie vorderen, het preferentiële karakter van het algemeen preferentiestelsel logischerwijze steeds verder afneemt en steeds minder aantrekkelijk wordt. Dit feit mogen wij niet uit het oog verliezen, daar ook de tariefmarges langzaam maar zeker aan aantrekkelijkheid zullen inboeten.
In het verslag wordt de Commissie gevraagd na te gaan hoe de sociale dimensie en het milieu hun beslag kunnen vinden in de huidige en toekomstige handelsovereenkomsten van de Europese Unie, vooral wanneer er sprake is van vrijhandel of liberalisering van het handelsverkeer. Dit lijkt mij zeer interessant.
Ik denk hierbij in de eerste plaats aan een gebied waar ik zelf mee te maken heb, namelijk aan de landen van het Middellandse Zee-bekken, de ACS-landen - mits dit concept in de nieuwe overeenkomst wordt overgenomen - en aan Latijns Amerika, meer bepaald de Mercosur, Chili en Mexico.
Het spreekt vanzelf dat deze strategie de doelstellingen van het gemeenschappelijk handelsbeleid niet in gevaar mag brengen. Er zijn bovendien een aantal interessante precedenten. U weet dat dergelijke clausules reeds zijn opgenomen in het Vrijhandelsverdrag voor Latijns Amerika en in de bilaterale akkoorden met Chili en Canada. Hiermee wil ik alleen duidelijk maken dat deze filosofie zich geleidelijk aan verspreidt.
Het verslag-Howitt dat we morgen zullen bespreken, spitst zich toe op de gedragscodes voor de Europese bedrijven. Ook op dit gebied moeten er vorderingen worden gemaakt.
Tevens werd het idee geopperd om met een Europees initiatief de financiële voorwaarden vast te stellen voor de uitvoering van een waarachtig begeleidend beleid ter ondersteuning van gezinnen en voor onderwijs aan kinderen. Vanzelfsprekend zal men dit idee moeten onderzoeken.
Dit alles mag ons echter niet de realiteit uit het oog doen verliezen. De grootste hinderpaal is niet technisch, maar politiek van aard. Het algemeen preferentiestelsel bestaat al en kan ook als instrument gebruikt worden. In de praktijk wordt het echter niet of niet voldoende gebruikt.
Sinds de aanneming van de zogenaamde sociale clausule op 25 mei 1998 heeft slechts een land om de voordelen daarvan gevraagd en dat is Moldavië. Dat is de enige aanvraag die wij hebben ontvangen. Dit is niet veel, maar het is wel een stap in de goede richting. De andere landen zijn te terughoudend om dit initiatief te nemen en we moeten via een politieke dialoog proberen om de derde landen over te halen hun terughoudendheid ten aanzien van de koppeling van sociale normen en handelsnormen te laten varen. Er is op dit moment echter geen internationaal debat gaande in het kader waarvan wij de derde landen die in aanmerking willen komen voor de voordelen van het algemeen preferentiestelsel, zouden kunnen bewegen onze kant op te gaan. Laten wij eerlijk zijn, veel van deze landen beschouwen iets dergelijks nog steeds als inmenging in hun binnenlandse aangelegenheden. Zij zien dit als een politieke aangelegenheid en wijzen wat dat betreft op de bevoegdheid van de IAO. Volgens hen volstaan de overeenkomsten van de IAO en hoeft de Europese Unie zich niet te bekommeren om bilaterale overeenkomsten die, zoals ik reeds zei, voor hen inmenging in hun binnenlandse aangelegenheden zijn.
Aan de andere kant heeft de sociale clausule van het SAP niet voldoende geografische reikwijdte. Zoals u weet, hebben wij de Raad voorgesteld de sociale clausule uit te breiden. De Raad heeft dit voorstel van de Commissie echter verworpen en voor een keer moeten we zeggen: geef den keizer, wat des keizers en de Raad wat des Raads is. Meestal gebeurt dat namelijk niet in dit soort debatten en daarom is het altijd de taak van de Commissie om dergelijke dingen uit te leggen. Ik begrijp ook nog altijd niet waarom de Raad het voorstel van de Commissie heeft verworpen, maar hij heeft het verworpen en dat is een feit.
De IAO is bezig met de totstandbrenging van een aantal mechanismen in haar organisatie. Wij moeten hier steun aan geven. Het probleem van de mechanismen van de IAO is de beperkte draagwijdte hiervan. Alle drie betrokken partijen moeten hiermee immers instemmen. Ik heb met de heer Hansen gesproken en voorgesteld dat wij, als de IAO dit wenst, een grote conferentie zouden kunnen beleggen van lidstaten, vakverenigingen en derde landen. Het doel van deze conferentie moet zijn de elementen toe te lichten die de doorslag zullen geven voor toepassing van dit beleid. Dit voorstel wordt momenteel bestudeerd.
Ik vind het een goede zaak dat de WHO, zoals u aangeeft in uw verslag, zelf heeft besloten om artikel 20 te wijzigen en de sociale normen als voorwaarde voor toetreding tot de WHO te stellen. Dit zal niet eenvoudig zijn daar, zoals u weet, de lidstaten zeer verdeeld zijn over deze kwestie.
Verder oppert u het idee om de toetreding van kandidaat-landen te onderwerpen aan een specifieke voorwaarde met betrekking tot de overeenkomsten van de WHO. Hier wordt in principe al rekening mee gehouden bij de screening van de kandidaat-landen. Een door de Europese Unie of door de lidstaten gesloten overeenkomst is gewoon een aanvulling op het acquis communautair. Ik geloof dan ook niet dat overneming van het algemene stelsel van de Europese Unie door de kandidaat-landen problemen zal opleveren.
Tot slot wil ik nog duidelijk maken dat dit debat nog lang niet ten einde is. Zoals ik al zei, staat de Commissie achter de standpunten in het verslag-Sainjon. Wij kunnen slechts stapsgewijze vooruitgang boeken, maar onze aanpak is juist. Er is geen andere mogelijkheid.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Vervoer - Infrastructuur - Maritieme navigatie
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0372/98 van de heer Danesin, namens de Commissie vervoer en toerisme, over openbaar/particuliere partnerschappen bij projecten op het gebied van het trans-Europese vervoersnet (COM(97)0453 - C4-0020/98); -A4-0375/98 van de heer Jarzembowski, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het Groenboek "Havens en maritieme infrastructuur" van de Commissie (COM(97)0678 - C4-0022/98) en-A4-0413/98, van mevrouw Langenhagen, namens de Commissie vervoer en toerisme, over de mededeling van de Commissie "Ontwikkeling van een trans-Europees netwerk voor positiebepaling en navigatie: een Europese strategie voor GNSS (Global Navigation Satellite Systems) (COM(98)0029 - C4-0188/98).
Sisó Cruellas
Mijnheer de Voorzitter, aangezien de rapporteur, de heer Danesin, niet bij dit debat aanwezig kan zijn, mag ik in zijn plaats de inhoud van dit verslag toelichten. Om te beginnen zou ik hem willen feliciteren met het uitstekende werk dat hij heeft verricht.
Ik moet mij noodgedwongen beperken tot een korte toelichting op een aantal aspecten van de ontwerpresolutie over de mededeling van de Commissie over openbaar/particuliere partnerschappen bij projecten op het gebied van het trans-Europese vervoersnet. De Commissie vervoer en toerisme heeft deze ontwerpresolutie vrijwel unaniem, met slechts een onthouding en geen enkele stem tegen, goedgekeurd.
Wanneer men de mededeling over openbaar/particuliere partnerschappen bij projecten op het gebied van het trans-Europese vervoersnet aandachtig leest en de praktische problemen die aanleiding waren tot deze mededeling, voor ogen houdt, stelt men vast dat de hoofdproblemen worden gevormd door ten eerste een gebrek aan financiering op lange termijn op de Europese markten (en deze markten zijn van cruciaal belang met het oog op de met langlopende investeringen verband houdende risico's), ten tweede een gebrek aan duurzame projecten in met name Midden- en Oost-Europa en ten derde een gebrek aan vertrouwen en een gevoel van onzekerheid bij de particuliere sector ten aanzien van de huidige en toekomstige handelingen van de overheid.
De openbaar/particuliere partnerschappen zijn aldus geroepen een oplossing te vinden voor talrijke, gecompliceerde problemen die misschien hun pet te boven zullen gaan. Overeenkomstig de ontwerpresolutie moeten deze partnerschappen aan een aantal voorwaarden voldoen. Zij moeten het noodzakelijke evenwicht tussen commerciële overwegingen en sociaal-economische criteria bij de vaststelling van projecten respecteren. Zij moeten zorgen voor een optimale verdeling van de risico's, waarbij de particuliere sector moet garanderen zijn verplichtingen in het kader van het partnerschap te zullen kunnen nakomen, daar de overheid niet verplicht mag worden met subsidies de projecten af te maken. Ook moet ieder partnerschap afzonderlijk aan een onderzoek worden onderworpen, waarbij men altijd een kosten-batenanalyse moet maken die qua rentabiliteit en sociale consequenties moet worden vergeleken met de mogelijkheid van volledige overheidsfinanciering. Tot slot mogen er absoluut geen gevolgen optreden voor het overheidstekort indien geen effectieve betalingen plaatsvinden tussen overheid en particuliere investeerders.
In de onderhavige ontwerpresolutie wordt duidelijk gemaakt dat de toewijzing van overheidsgelden van fundamenteel belang is. De lidstaten worden dan ook verzocht om minstens 1, 5 % van de begrotingsmiddelen uit te trekken voor de tenuitvoerlegging van de TEN's. Het Europees Parlement zal op zijn beurt, in het kader van zijn bevoegdheden, alles in het werk te stellen om meer financiële middelen beschikbaar te maken voor de communautaire begrotingslijnen betreffende het vervoersnet. Ook worden de lidstaten en de Commissie verzocht de wetgeving inzake overheidsopdrachten voor infrastructuurprojecten met het oog op deelneming van particulieren te verduidelijken en te versoepelen.
Verder wordt er bij de lidstaten en de Commissie op aangedrongen om ook bij openbaar/particulier uitgevoerde projecten voldoende doorzichtigheid en inspraak in het planningsproces te waarborgen.
Dit zijn de punten van de ontwerpresolutie waar ik uw aandacht op wilde vestigen.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, zou ik het Parlement willen verzoeken deze ontwerpresolutie aan te nemen. De openbaar/particuliere partnerschappen bij projecten op het gebied van het trans-Europees vervoersnet kunnen namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het verkrijgen van het mijns inziens onontbeerlijke particuliere kapitaal. Zonder particulier kapitaal zullen de huidige projecten voor de bouw van vervoersinfrastructuur moeilijk uitvoerbaar zijn, hetgeen een aanzienlijke daling in de verwachte economische groei, de economische en sociale ontwikkeling en tevens het concurrentievermogen van de Europese economie tot gevolg zal hebben.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, om te beginnen wil ik als rapporteur mijn dank uitspreken voor de collegiale samenwerking in de Commissie vervoer en toerisme. Het verslag werd, na intensief overleg tussen de parlementsleden en de fracties, in de commissie met algemene stemmen goedgekeurd. U ziet dus dat er in de parlementaire commissies, ondanks de problemen die vandaag en morgen in dit Parlement aan de orde zijn, altijd nog sprake is van collegialiteit en samenwerking. Hiervoor wil ik mijn collega's hartelijk danken.
Wij hebben in ons verslag onze mening gegeven over het Groenboek van december 1997. We zijn betrekkelijk snel geweest en hebben geprobeerd alle informatie van de havenbedrijven en de vakbonden in het verslag op te nemen. We hebben dus niet alleen van achter de groene tafel geprobeerd na te denken over het Groenboek en te werken. Met de Commissie zijn we van mening - en dat was vroeger in havenkringen anders - dat er een effectief, maar met het oog op het subsidiariteitsbeginsel, inhoudelijk beperkt Europees zeehavenbeleid moet komen. Dat was jarenlang omstreden.
In onze ogen moet dit Europese zeehavenbeleid twee primaire doelstellingen hebben. In de eerste plaats moeten we eindelijk eerlijke concurrentievoorwaarden voor de Europese zeehavens scheppen. Nog steeds moet worden vastgesteld dat een eerlijke concurrentie tussen de zeehavens wordt vervalst door regionale en nationale subsidies, hetgeen ernstig in strijd is met de principes van de Europese interne markt.
In de tweede plaats zijn we absoluut van mening dat de openstelling van de Gemeenschap, met het oog op een, ook op lange termijn aanvaardbare mobiliteit, niet via een klein aantal havens, maar juist decentraal vanuit de periferie moet geschieden. Wij willen immers uit milieuoverwegingen transport over land zoveel mogelijk vermijden. Natuurlijk brengt dit met zich mee dat we sommige kleine of nieuwe havens moeten steunen, maar ook daarbij dient als stelregel te gelden dat niet tegen een eerlijke concurrentie tussen de zeehavens gezondigd mag worden.
Wat betekenen deze twee principes nu heel concreet voor onze eisen aan de Commissie? Ten eerste dient de Commissie eindelijk te komen met een transparantiestudie over de concurrentievoorwaarden waarmee de zeehavens ten opzichte van elkaar en ieder afzonderlijk te maken hebben. Ik heb er al op gewezen dat nationale en regionale subsidies de concurrentie vervalsen. Daardoor worden echter ook de havens en ondernemingen benadeeld die hun efficiëntie door hun eigen inzet hebben vergroot en efficiënt willen blijven. Ondermijning van de efficiëntie door ongeoorloofde subsidies moet worden voorkomen, maar daartoe moeten de feiten op tafel liggen. U beschikt over een grote hoeveelheid feiten, maar u heeft die feiten nog niet op een rijtje gezet en aan ons voorgelegd. We vinden het belangrijk dat dit als eerste gebeurt.
Ten tweede is de Commissie, afgezien van het maken van een transparantiestudie, verplicht gevallen van concurrentievervalsing nu al op te sporen en te onderzoeken. Dat moet u op grotere schaal doen. U weet heel veel, maar wij zijn van mening dat wij om tot een algehele, eerlijke behandeling van alle havens en havenbedrijven te komen, richtsnoeren nodig hebben voor het verlenen van steun aan zeehavens en het uitoefenen van controle op de concurrentie. Daarmee mogen wij niet wachten tot het jaar 2001, zoals dat volgens een document van uw instelling, mijnheer de commissaris, de bedoeling is. We hadden zulke richtsnoeren eigenlijk al vijf jaar geleden moeten hebben. We hebben duidelijke richtsnoeren nodig, zodat we over bepaalde usances die in een lidstaat zijn ingeburgerd, onomwonden kunnen zeggen: zo kan het niet langer, er moet verandering komen. We hebben behoefte aan eerlijke concurrentie. De havens en ondernemingen moeten zich daarop instellen.
In deze richtsnoeren moet men ook bij de financiering van maatregelen ten behoeve van de infrastructuur voor havens en zeevervoer een onderverdeling in drie categorieën maken. De eerste categorie behelst de openbare haveninfrastructuur, waarvoor de maatregelen noch genotificeerd, noch gecontroleerd hoeven te worden, omdat ze geen staatssteun vormen. De tweede categorie bevat bedrijfsgebonden maatregelen voor haveninfrastructuur. Deze maatregelen zijn alleen dan geen staatssteun als ze onderwerp zijn van herfinanciering. In alle andere gevallen zijn zij onderworpen aan de subsidiëringsvoorschriften. De derde categorie bevat tenslotte bedrijfsgebonden maatregelen voor de havensuprastructuur. Deze maatregelen zijn naar onze mening altijd onderworpen aan de subsidiëringsvoorschriften en dus eigenlijk altijd verboden. Op eventuele uitzonderingsgevallen wens ik nu niet in te gaan.
Tot slot wil ik de Commissie dringend verzoeken duidelijkheid te scheppen en op te treden tegen overtreders. Maar schept u geen nieuw recht, mijnheer de commissaris. Onze commissie is van mening dat wij, in ieder geval op dit moment, geen behoefte hebben aan een richtlijn inzake infrastructuur, tarieven of terminals voor zeehavens, en evenmin aan een richtlijn over de toegang tot de markt van havendiensten. Ik kan u zeggen dat de Nederlandse slepers Hamburg hebben veroverd en de Hamburgse slepers Antwerpen aan het veroveren zijn. Dat functioneert zonder nieuwe voorschriften, als de Commissie de marktkrachten maar ondersteunt. Daarom verzoeken we de Commissie te blijven werken op grond van de huidige voorschriften. Spaart u zichzelf de moeite van het maken van nieuwe wetgeving. Werkt u liever met de bestaande subsidiërings- en concurrentievoorschriften en beschermt u de havens die zich inspannen, waarbij wij gezamenlijk de andere havens moeten steunen. Ons allerhoogste doel moet echter geen concurrentievervalsing zijn!

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, Georg, jouw uitspraak over de kleine zeehavens was muziek in mijn oren.
Het GNSS-stelsel stelt ons in staat het hoofd te bieden aan de steeds strengere eisen inzake positie- en tijdsbepaling in ons dagelijks werk en onze vrije tijd. Onze verkeersinfrastructuur zal steeds efficiënter worden en tegelijkertijd zal de veiligheid toenemen en de milieubelasting afnemen. Kortom, met een Europees GNSS-stelsel kunnen wij het Europese verkeerssysteem in zijn geheel efficiënter en milieuvriendelijker maken. Met de satelliettechniek zullen wij, om slechts een enkel voorbeeld te noemen, het werk van luchtverkeersleiders kunnen verlichten en de veiligheid van de passagiers door regeling van het luchtverkeer met behulp van satellieten kunnen vergroten.
Bij transport over land kan de lading en de positie van een vrachtwagen op ieder tijdstip precies worden bepaald, waardoor een nauwkeuriger planning van de distributielogistiek mogelijk is. Wellicht het meest bekend is het gebruik van apparatuur voor satellietnavigatie in de scheepvaart en de visserij, waar deze aanvankelijk werd geboycot maar nu als vanzelfsprekend wordt toegepast.
In de recreatiesector rusten hoe langer hoe meer hobbyzeilers hun boot uit met apparatuur voor satellietnavigatie. De gebruiksmogelijkheden lijken voor eindeloze uitbreiding vatbaar. Denkt u alleen maar eens aan het beslist niet onmogelijke scenario van amateurbergbeklimmers die in de toekomst niet meer zonder een apparaat voor satellietnavigatie zullen kunnen. We hebben het bij het GNSS-stelsel dus niet alleen over een technische verworvenheid, maar ook over een nieuwe markt voor iedereen.
Op het moment komen twee systemen voor satellietnavigatie in aanmerking voor wereldwijde toepassing: het Amerikaanse GPS en het Russische GLONASS. Deze twee systemen hebben echter juist voor ons Europeanen enkele belangrijke nadelen. Beide systemen zijn onderworpen aan staatscontrole en zijn ontwikkeld voor militaire doeleinden. De Amerikanen stellen hun systeem principieel slechts in beperkte mate beschikbaar voor civiel gebruik. Dit brengt voor de Europese gebruiker grote bezwaren met zich mee. Dat komt tot uiting in een gebrek aan nauwkeurigheid bij een te grote technische foutkans en te lange wachttijden bij een eventuele systeemuitval, die inderdaad al is opgetreden.
Dat betekent dat er geen garantie bestaat dat het systeem permanent beschikbaar is. Als wij ook het Amerikaanse GPS gebruiken, zijn we in sterke mate afhankelijk van de Amerikanen en van hun bereidheid ons de signalen min of meer volledig door te geven.
In de toekomst zullen er wereldnetwerken voor satellietcommunicatie worden ontwikkeld. Hierin ligt een enorm groeipotentieel voor het Europese ruimteonderzoek en het is ook een kans voor Europa om de toekomstige internationale concurrentie het hoofd te bieden en de dominerende aanbieders partij te geven.
Wij kunnen hier zelfs een leidende positie gaan innemen. Achter het GNSS-stelsel gaat dus werkelijk een enorm marktpotentieel schuil en Europa kan hier misschien de eerste civiele aanbieder in de wereld worden. Een eerste stap is al gezet met de nauwe samenwerking tussen de drie Europese instellingen: de Commissie, het Europese Ruimteagentschap ESA en de Europese organisatie voor de veiligheid in het luchtverkeer Eurocontrol. Deze samenwerking heeft onlangs haar beslag gevonden in een overeenkomst.
De strategie van de EU gaat uit van twee fasen. In de eerste fase wordt gebruikgemaakt van de genoemde signalen. De nauwkeurigheid en de integriteit daarvan moeten echter worden verbeterd met behulp van een aanvullende, reeds bestaande infrastructuur op aarde en in de ruimte. In de tweede fase zal er vervolgens een onafhankelijk Europees systeem voor civiel gebruik worden ingevoerd of een systeem van internationale samenwerking met hetzelfde doel, hetgeen mijn voorkeur heeft.
De Europese industrie kan met de ontwikkeling van deze nieuwe technologie een groot arbeidsterrein veroveren op de zich steeds meer innoverende en expanderende mondiale markt. Daardoor zullen ook nieuwe arbeidsplaatsen ontstaan op de markten voor onderzoek en ontwikkeling, in de toeleveringsindustrie en de dienstverlening. Door dit uit twee fasen bestaand model wordt het pad voor deze nieuwe markten geëffend.
Er is evenwel een probleem: de financiering. De overheid zal niet alle kosten van een dergelijk systeem kunnen dragen. Daarom moet men hiervoor nieuwe, logische oplossingen verzinnen. Een voorbeeld is het model dat de heer Sisó zojuist heeft beschreven. Hij sprak over openbaar/particuliere partnerschappen die hier zeker toepassing kunnen vinden.
Daarom richt ik mij tot alle betrokken, in de politiek, in de industrie en in onderzoeksinstituten. Zij moeten met de uitwerking van een Europees stelsel voor satellietnavigatie Europa gelijke toegang verzekeren tot alle facetten van de innovatieve basistechnologie die niet meer uit onze tijd is weg te denken.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, namens de commissie economische zaken wil ik mijn voldoening tot uitdrukking brengen over het feit dat ons advies en onze suggesties grotendeels in het verslag-Danesin zijn overgenomen. Dat is voor ons het belangrijkste.
Daarnaast wil ik een algemene opmerking van principiële aard maken over de openbaar/particuliere partnerschappen. Wij moeten vaststellen dat het aanvankelijke doel van mobilisering van particulier kapitaal voor de financiering van de TEN's in eerste instantie is mislukt. Het is stukgelopen op een gebrek aan aantrekkelijkheid, op administratieve, juridische maar ook op politieke problemen. Destijds werd als argument aangevoerd dat dergelijke projecten zinvol en noodzakelijk zijn en dat de versnelde uitbreiding van trans-Europese vervoersprojecten het absolute summum is.
Natuurlijk werden deze projecten ook met het oog op de werkgelegenheid toegejuicht. Maar daar is het dan ook bij gebleven. Vandaag wil ik nog een ander aspect noemen. Met het oog op de uitbreiding van de Europese Unie is een versnelde uitbreiding van de trans-Europese netwerken absoluut noodzakelijk.
Als wij enigszins rekening willen houden met de groeicijfers van de kandidaat-landen, is het alleen al vanuit het oogpunt van het milieubeleid een absolute noodzaak vaart te zetten achter de vervoersprojecten. Anders zullen de milieuproblemen zo groot worden dat wij er helemaal geen vat meer op hebben, en dat in het hartje van Europa! Om openbaar/particuliere partnerschappen in een tweede aanloop aantrekkelijker te maken is dus een betere coördinatie nodig tussen de EIB en het EOF en moeten financieringsmogelijkheden op lange termijn worden geboden, met name ook met het oog op risicodragend kapitaal. Bovendien is het noodzakelijk verbetering te brengen in het samenspel tussen en de afbakening van de particuliere en de openbare sector. Ook moet men sterker rekening houden met de behoeften van de partners. Alleen als aan deze voorwaarden wordt voldaan en meer overheidsgeld ter beschikking wordt gesteld, kunnen wij morgen starten met projecten die eigenlijk vandaag al dringend nodig zijn.

Scapagnini
 Mijnheer de Voorzitter, het Europese concurrentievermogen in de maritieme sector wordt steeds sterker afhankelijk van het vervoersysteem en de havendiensten. De havens nemen immers meer dan 90 % van het handelsverkeer van de Europese Unie met derde landen en ongeveer 30 % van het intracommunautaire verkeer voor hun rekening. Dus moeten er passende beleidsmaatregelen komen voor met name de versterking van het mededingingsvermogen van de Europese maritieme industrie, die aan ongeveer 2, 5 miljoen mensen werk verschaft. Ook moet men maatregelen treffen voor de verbetering van de samenwerking met de kandidaat-landen en de buurlanden in het Middellandse-Zeegebied, die eveneens een grote uitdaging voor de nabije toekomst vormen.
Het lijdt geen twijfel dat daarvoor een beleid nodig is ter opheffing van het gebrek aan evenwicht tussen zuidelijke en noordelijke havens. Dit aspect komt echter niet goed uit de verf in de door het Groenboek voorgestelde strategie. Volgens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, waar ik voorzitter van ben, moet de oplossing worden gezocht in recuperatie van de kosten voor havendienstverlening en in financiering van de infrastructuur met inkomsten uit havenactiviteiten. Zelffinanciering is onontbeerlijk voor een transparante boekhouding van de havens, hetgeen een absolute voorwaarde is voor vrije concurrentie.
In het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling wordt rekening gehouden met de problematiek van de havens, de maritieme structuren en de zeevaarttechnologie. Daarbij wordt speciale aandacht geschonken aan het onderzoek naar duurzame mobiliteit, intermodale vervoersnetwerken en duurzame maritieme ecosystemen.
Tot slot geeft de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie steun aan het ontwerp van de Europese Raad inzake de oprichting van een Europees Maritiem Agentschap dat belast moet worden met de bevordering van de samenwerking tussen de Europese expertisenetwerken, de Europese maritieme industrie en de politieke besluitvormingsinstanties, naar het voorbeeld van de samenwerking in het kader van EUREKA.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, namens Jaak Vandemeulebroucke die hier rapporteur was voor de regionale commissie en wiens opvolger ik mag zijn, wil ik een aantal dingen benadrukken die in de commissie zijn gesteld, onder andere de moeilijkheidsgraad waar u voor staat om eenvormige maatregelen door te voeren op een gebied waar zoveel diversiteit is inzake organisatie en eigendomsstructuur. Er is ook het belang dat ik wil aanstippen van de inkadering en een multimodaal transport. Ik ben blij dat de eenzijdige belangstelling voor het wegvervoer stilaan door andere prioriteiten vervangen wordt. Ik wil ook wijzen op het belang van de havens als verbinding voor minder ontwikkelde Europese gebieden maar tevens wil ik de nadruk leggen op de grote geografische verscheidenheid. Er wordt in het verslag wel gewezen op de moeilijke positie van bepaalde insulaire liggingen, maar ik wil ook wijzen op bijvoorbeeld de landinwaartse ligging van sommige grote zeehavens. Ik woon vlak bij Antwerpen. U begrijpt wat ik bedoel. Men moet daar jaarlijks voor 8 miljard baggerwerken doorvoeren om de haven steeds toegankelijk te houden en het zou dus een ramp betekenen voor de concurrentiepositie van deze zeehaven indien deze baggerkosten moeten doorgerekend worden aan de gebruiker. U zult begrijpen dat wij uitkijken naar de concrete maatregelen die in verband met de uitvoering van uw beleid genomen zullen worden. Onze havens kunnen namelijk geen gebruik maken van EFRO-steun en van het Cohesiefonds. Dit in tegenstelling tot belangrijke Zuid-Europese en Noordse en Britse havens. Ik hoop dat de Commissie met deze geografische positie rekening zal willen houden. Overigens verheug ik mij ten zeerste erover dat u ook een ruimtelijk geïntegreerd beleid wil gaan voeren want onze havens zijn slokops wat ruimte betreft. Ik wil hier van deze plaats mijn solidariteit betuigen met een klein dorp in mijn buurt, Doel, dat veroordeeld is tot verdwijning wegens de expansie van Antwerpen.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik kom niet terug op het voortreffelijke verslag van mevrouw Langenhagen, waarin een lans wordt gebroken voor een Europese strategie ter bevordering van een wereldwijd navigatiesysteem voor civiel gebruik. Dit is weliswaar een ingewikkeld en zeer technisch onderwerp, maar ook een belangrijk politiek vraagstuk, daar Europa's onafhankelijkheid in het beheer van het luchtverkeer in het geding is.
Het GNSS-stelsel geeft overigens aan hoe de Europese Commissie en het Europees Ruimteagentschap, waar ook Eurocontrol bij betrokken is, elkander kunnen aanvullen. Ditzelfde geldt ook voor het EGNOS-programma. Ik wil dan ook in dit verband aandringen op drie, voor de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie belangrijke vraagstukken waarvoor ik als rapporteur voor advies amendementen heb ingediend.
Allereerst is het noodzakelijk om met het vijfde kaderprogramma fundamenteel onderzoek en technologische modellen te bevorderen voor de ontwikkeling van hoogwaardige satellieten en deze af te stemmen op de behoeften van de navigatie en het verkeer. Daarnaast moet men echter ook zorgen voor verbetering van de grondinstallaties en vooral van de apparatuur aan boord van vervoermiddelen. De omvang van de wereldmarkt voor het GNSS-stelsel ligt rond de 40 miljard euro, waarvan 10 miljard voor satellieten en 30 miljard voor grondinstallaties en boordmateriaal. Bij een Europees GNSS-stelsel gaat het om de verbetering en met name de veiligheid van het luchtverkeer. Een dergelijk stelsel moet echter ook kunnen worden gebruikt voor verbetering van het beheer van het vervoer over zee en over land (weg- en spoorwegverkeer).
Tot slot moet men het GNSS-stelsel ook gebruiken voor andere doelstellingen. De rapporteur, mevrouw Langenhagen, noemde al een paar voorbeelden, met name het reddingswerk op zee. Onontbeerlijk in die context is een juiste plaatsing van de grondinstallaties en met name de totstandkoming van een netwerk tussen luchthavens en communicatieknooppunten voor het regelen van het verkeer op zee en over land. Op die manier zal Europa straks niet alleen beschikken over een wereldwijd satellietsysteem voor navigatie en positiebepaling, maar ook over middelen om dat systeem te gebruiken voor verbetering van het lucht-, land- en zeevervoer, wat toch het uiteindelijke doel van het Europese GNSS-stelsel is.

Malerba
 Mijnheer de Voorzitter, ik wil een gedeelte van de mij toegestane vier minuten wijden aan het Groenboek. Ik begin met te zeggen dat het Groenboek over de havens en de maritieme infrastructuur grote verwachtingen heeft gewekt, met name omdat de havens hierin voor het eerst als een vast onderdeel van het trans-Europese vervoerssysteem worden beschouwd. Het Groenboek heeft echter ook een zekere bezorgdheid teweeggebracht onder de havenexploitanten in verband met de financiering van de haveninfrastructuur. Naar het schijnt houdt men hierbij niet voldoende rekening met de uiteenlopende situaties van met name de havens in Noord- en Zuid-Europa.
Vooral in de laatste tien jaar is het verkeer in de Middellandse Zee enorme toegenomen, na een lange periode van stilstand. Dit is vooral te danken aan de toename van het internationale verkeer op de route via Suez en het lokale verkeer van onder meer ook personen. Er zijn groeipercentages van boven de tien percent geregistreerd en talrijke havens hebben eindelijk de stap gezet naar privatisering en hun structuren gemoderniseerd en concurrentiekrachtiger gemaakt. Ondanks dit alles is de infrastructuur nog absoluut ontoereikend om de groei het hoofd te kunnen bieden.
Bovendien zijn er in heel Europa nog steeds grote verschillen in de financiële samenwerking tussen havenbesturen en lokale overheden. Dit geldt zowel voor de administratieve als institutionele aspecten van deze samenwerking. In het uitstekende verslag van de heer Jarzembowski wordt de Commissie gevraagd een studie te maken van de verschillende categorieën havens. Een dergelijke studie is zeer belangrijk.
Ik wil hier nog twee opmerkingen over dit onderwerp aan toevoegen. Er zouden geen formele afwijkingen mogen bestaan van de mededingingsvoorschriften voor havens, maar men zou faciliteiten kunnen vaststellen waarvoor alleen degenen in aanmerking komen die reeds zijn overgegaan tot privatisering en niet degenen die aan de staatsstructuur vasthouden. Mijn tweede opmerking betreft het personenvervoer over zee. Dit is mijns inziens van strategisch belang voor de economische, sociale e regionale ontwikkeling in met name de Middellandse-Zeelanden. Met moet derhalve de haveninfrastructuur in de Middellandse-Zeelanden en in derde landen bevorderen.
Wat voorts de satellietnavigatie betreft, zou ik als woordvoerder van de Commissie externe economische betrekkingen enkele opmerkingen willen toevoegen aan het uitstekende verslag van mevrouw Langenhagen. Mijns inziens is het duidelijk dat Europa een krachtig strategisch project aan de hand wordt gedaan dat technologisch niet al te ingewikkeld is en tevens in een redelijke verhouding staat tot de Europese middelen en ambities. Met andere woorden, het kan ons lukken. Dit project kan een symbool zijn van de technologie in dienst van veiligheid en doeltreffendheid en fungeren als blikvanger voor de Europese burgers waaraan zij kunnen zien hoe de Europese samenwerking werkt. We moeten dus snel tot beslissingen komen en zorgen voor de noodzakelijke investeringen in een Europees satellietnavigatiesysteem. In het vijfde kaderprogramma heeft de Commissie voor onderzoek, naar ik meen, haar werk reeds gedaan en het is dus nu aan commissaris Kinnock een methode voor de financiering van de infrastructuur voor te stellen.
Wat de internationale onderhandelingen betreft, lijkt het mij duidelijk dat voor de Verenigde Staten de dubbele - civiele en militaire - waarde van het GPS-systeem nog steeds bestaat. Het klinkt paradoxaal, maar ik zou willen zeggen dat het zowel in het belang van Europa als in dat van de Verenigde Staten is, wanneer Europa zelf het initiatief neemt tot een nieuwe satelliettechniek voor regionale en algemene toepassing. Natuurlijk zijn wij voor interoperabiliteit met het Amerikaanse systeem, dat lijdt geen twijfel. Eveneens moedigen wij de samenwerking aan met Japan en andere opkomende landen in de ruimtesector, zoals China en India. Het zou bovendien ook interessant zijn de samenwerking met Rusland voort te zetten, ook al is de betrouwbaarheid van hun systeem met risico's behept.
Tot slot wil ik nog duidelijk maken dat de oprichting van een Europese instantie voor certificering van de protocollen van satellietgegevens terdege in overweging moet worden genomen.

Castricum
Voorzitter, vorige week hoorde ik op de radio het verhaal van een transportondernemer die op proef een container met de trein vanuit het zuiden van Nederland naar Cadiz had gezonden en na vijf en een halve dag het bericht kreeg dat zijn zending in Spanje was aangekomen. Ik moest daaraan denken toen ik het Groenboek havens en maritieme infrastructuur nog eens doorbladerde en de tweede regel tot me liet doordringen. De concurrentiekracht van Europa in de wereldeconomie is in toenemende mate afhankelijk van een efficiënt en rendabel transportsysteem. De dossiers die in onze commissie voorliggen, dienen meer dan tot nu toe het geval is tegen die achtergrond te worden bezien. Er is tussen havens veel concurrentie. Met het Groenboek wordt, ik zou willen zeggen, geen dag te vroeg een lijn uitgezet voor een zekere ordening die past in de regels die ook voor veel andere sectoren gelden. Dat klemt te meer waar havencomplexen zich meer en meer hebben ontwikkeld tot gebieden waarin veel vormen van vervoer, industrie, handel en dikwijls hoogwaardige andere vormen van dienstverlening samenkomen. Ik heb tot mijn spijt hier en nu niet de gelegenheid opnieuw uitvoerig op de belangrijkste onderdelen van het Groenboek in te gaan. Ik complimenteer de Commissie voor de volledigheid die is nagestreefd en collega Jarzembowski voor het resultaat van zijn noeste arbeid.
Ik zou er dit nog over willen zeggen. Het Groenboek dateert van eind 1997. Sindsdien hebben we al weer twee keer van jaar gewisseld, zo kun je het ook bekijken, collega Jarzembowski. U koos een wat andere invalshoek, maar wij hebben inmiddels al weer twee keer van jaar gewisseld. Hoewel ik er niet aan twijfel dat de Commissie het verslag van collega Jarzembowski en straks van dit Parlement zal omarmen, moet ervan worden uitgegaan dat, gegeven het verloop van de tijd, de nodige werkzaamheden door de Commissie zijn voortgezet. Eerste, maar tegelijkertijd ook beslissende stap is het inwinnen van de nodige informatie. Betrouwbare informatie en vergelijkbare informatie. Zou de commissaris vanavond kunnen aangeven welke voortgang op dat punt wellicht al geboekt is, want ik heb begrepen dat er uitvoerige vragenlijsten de deur uit zijn gegaan.
Tot slot, Voorzitter, van de kant van verschillende fracties zijn amendementen ingediend. Dat het er niet zoveel zijn, is nog eens een onderstreping van wat we sinds de behandeling in de commissie al wisten, namelijk dat er een breed draagvlak is voor datgene wat door collega Jarzembowski is geproduceerd. Wij hebben er dan ook geen behoefte aan om de nieuw ingediende amendementen te ondersteunen. Wel heb ik nog één vraag aan de commissaris naar aanleiding van amendement 8 van collega Lagendijk. Zou de commissaris nog eens willen bezien welke mogelijkheden er zijn om met inachtneming van de subsidiariteit de daadwerkelijke samenwerking tussen havens te bevorderen omdat naar mijn stellige mening ook dat de concurrentiekracht van de economie van Europa in de wereld ten goede zou kunnen komen.

Sisó Cruellas
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de andere twee rapporteurs van vandaag, de heer Jarzembowski en mevrouw Langenhagen, feliciteren.
Het is duidelijk dat de ontwikkeling van het trans-Europese vervoersnet van doorslaggevend belang is voor de economische groei, de sociaal-economische samenhang en het concurrentievermogen van de Europese economie. Dit behoeft absoluut geen betoog meer.
Het is echter niet minder duidelijk dat er veel investeringen nodig zijn voor dit vervoersnet en dat de lidstaten door de huidige begrotingsbeperkingen niet in staat zijn die te financieren. Daarom is particulier kapitaal onmisbaar. De openbaar/particuliere partnerschappen die de Commissie voorstelt, kunnen dan ook een waardevol instrument zijn voor de noodzakelijke financiering van de bouw en het in bedrijf nemen van het trans-Europese vervoersnetwerk.
Dit is zeker mogelijk als voor de investeerders, de bouwbedrijven, de dienstverlenende industrie in het vervoerswezen en de kapitaalgoederenmarkt een stabiel financieel kader wordt uitgewerkt. Die stabiliteit zal natuurlijk ook afhangen van de mate waarin de regeringen van de lidstaten bereid zijn hun verantwoordelijkheid te dragen en een duidelijk politiek en juridisch kader vast te stellen. Dan weten de investeerders of zij politieke en administratieve risico's tegemoet gaan bij de projecten en of de Europese verordeningen inzake mededinging, milieu en overheidsopdrachten worden gerespecteerd.
Ondanks de goede wil van alle betrokken partijen, zijn de verschillende instanties er tot nu toe niet in geslaagd om het particulier kapitaal voor de constructie van een vervoersinfrastructuur echt vlot te trekken. Alle Europese, openbare en particuliere, financiële instellingen en alle hierbij betrokken economische en sociale partners zullen grotere inspanningen moeten leveren om de huidige problemen bij het aantrekken van het voor vervoersnetwerk noodzakelijke kapitaal te kunnen overwinnen. Zonder dit netwerk zal de Europese Unie niet in staat zijn haar doelstellingen te bereiken. Onder deze doelstellingen vallen immers ook de verwezenlijking van een voor de succesvolle uitbreiding van de Europese Unie absoluut noodzakelijke trans-Europese vervoersinfrastructuur en de openstelling van het pan-Europese vervoersnetwerk, met inbegrip van de verbindingen tot aan het Middellandse-Zeebekken, tot de Oost-Europese landen.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, laten we om te beginnen met elkaar tot de constatering komen dat de drie verslagen die we vanavond met elkaar bespreken weinig met elkaar te maken hebben, maar dat het toch een interessant debat is omdat we hierin kunnen constateren dat we in Europa toch bezig zijn om een ietwat bredere visie te ontwikkelen over de netwerken en hoe die nu eigenlijk werken. Daarin zijn de zeehavens natuurlijk de belangrijkste knooppunten. Niet alleen de belangrijkste knelpunten maar ook per definitie punten waarop het intermodaal vervoer plaatsvindt.
Wij delen de opvatting van de Commissie dat de short sea shipping bevorderd moet worden. Ik zou de Commissie met nadruk willen vragen,
Mijnheer de commissaris, zou u alstublieft antwoord willen geven op deze specifieke vraag: als er geen subsidies worden gegeven voor infrastructuurprojecten, omdat ze niet tot het publieke domein behoren, zou er dan geen andere mogelijkheid zijn? De intermodale vervoersinstallaties komen immers wel voor subsidies in aanmerking. U kunt het argument dus altijd omkeren en zeggen: nee, dit is geen infrastructuur voor particulier gebruik, dit is intermodaal.
Mijnheer de Voorzitter, ik kom nu weer terug in mijn eigen taal en ik moet er nog eens een keer duidelijk op wijzen dat we de subsidies eigenlijk zouden moeten afschaffen en dat we steeds meer zouden moeten overgaan naar een gewone marktwerking. Derhalve is een idee zoals collega Castricum hier naar voren brengt, namelijk dat havens met elkaar moeten gaan samenwerken, ook grote onzin. Havens zijn nu eenmaal algemene bedrijven en dan kun je niet zeggen: je hebt dat soort vervoer in de ene haven en een ander soort vervoer in een andere haven. Havens als zodanig concurreren met elkaar en we moeten de markt zijn werk laten doen. Misschien dat de samenwerking van socialisten en liberalen die nu al zo lang in mijn land een feit is de heer Castricum ook eens een keer van dat idee kan overtuigen.

Donnay
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wij kunnen blij zijn dat er in de Europese Unie eindelijk een discussie, een denkproces, op gang komt over de situatie van de zeehavens.
De betrokkenen in de sector hebben reikhalzend naar het Groenboek van de Commissie uitgezien. Zij hadden terecht hun hoop gevestigd op de ontwikkelingsmogelijkheden die daaruit zouden kunnen voortvloeien. De in het document van de Commissie beschreven aanpak is echter allesbehalve in staat aan de gewekte verwachtingen te voldoen.
Het staat als een paal boven water dat dit document niet beantwoordt aan de oorspronkelijke doelstellingen. Wij betreuren met name dat de Commissie slechts gedeeltelijk rekening houdt met het belang van de rol en de plaats van zeehavens. Naar mijn mening hebben havens namelijk niet alleen een commerciële functie, maar zijn zij tevens zeer belangrijk voor de werkgelegenheid en de ruimtelijke ordening. Daarom moeten zij tot op zekere hoogte in aanmerking kunnen blijven komen voor staatssteun. Wij hadden eigenlijk gehoopt dat de rapporteur de zwakke punten en lacunes in de voorstellen van de Commissie zou verhelpen en dat het Groenboek bij de bespreking in de commissie op bepaalde punten verbeterd zou kunnen worden.
Daarom hebben wij ook een aantal voorstellen gedaan voor de bevordering van een nieuwe dynamiek voor de Europese havens. Helaas is geen van onze voorstellen overgenomen, noch in de tekst van de Commissie, noch in het verslag van de heer Jarzembowski. Het spijt me dat ik dit moet zeggen. Hopelijk zal collega Jarzembowski het mij vergeven, maar het onderhavige verslag bevalt ons net zomin als de tekst van de Commissie. In beide documenten komt een te beperkte visie op zeehavens tot uiting. Natuurlijk hebben zeehavens een groot commercieel potentieel, maar ze hebben ook, en dat wil ik benadrukken, een zeer belangrijke functie op het gebied van de ruimtelijke ordening en een zeker effect op de werkgelegenheid. Het valt te betreuren dat er niet wordt verwezen naar de nodige verplichtingen van de havenautoriteiten op het gebied van openbare dienstverlening.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, het Groenboek over havens en maritieme infrastructuur behandelt belangrijke vraagstukken. 90 % van de handel tussen de Europese Unie en derde landen, 30 % van de intracommunautaire handel en het vervoer van jaarlijks 200 miljoen passagiers geschiedt immers via onze havens. Deze sector speelt een belangrijke rol voor de werkgelegenheid, de economische ontwikkeling en de ruimtelijke ordening en kan daarom niet uitsluitend vanuit een handelsperspectief worden benaderd.
Wij zijn het eens met het verslag van de heer Jarzembowski. Daarin wordt het idee verworpen om richtlijnen inzake infrastructuurkosten en havengelden uit te vaardigen. Ook is men hierin van mening dat een communautaire wetgeving voor de organisatiestructuur en de toegang tot de markt voor havendiensten voorbarig is, gezien de uiteenlopende situaties. Dit standpunt sluit overigens aan bij dat van de Raad.
Hoewel wij verheugd zijn over een aantal door de commissie aangebrachte verbeteringen, moeten wij toch vaststellen dat het verslag, evenals overigens de voorstellen van de Commissie, te zeer aan een exclusieve marktlogica vasthoudt. Die logica brengt de Commissie ertoe om, evenals voor andere sectoren, ook voor havens een liberaliseringsproces voor te stellen en de financiële steun te beperken. Het belang van de havens voor de openbare dienstverlening wordt ernstig onderschat. Daar moet dan ook meer rekening mee worden gehouden.
Dat is de strekking van de amendementen van onze fractie. Daarmee willen wij duidelijk maken dat de havenactiviteiten een algemeen belang dienen en wij daarom weigeren in te stemmen met het verbod op steun aan deze activiteiten. Wij willen dat dergelijke dingen de bevoegdheid van de lidstaten blijven.
Ik wil hier nog aan toevoegen dat het wel nuttig zou zijn om een communautair kader uit te werken voor beroepsbekwaamheden en veiligheidsvoorschriften, zodat concurrentievervalsing effectief kan worden bestreden en van bovenaf voor meer sociale harmonisatie kan worden gezorgd.
Ondanks bepaalde verbeteringen beantwoordt dit verslag, zoals het nu is, volgens ons niet aan de ontwikkelingsbehoeften van deze sector.

Tamino
 Mijnheer de Voorzitter, ik wilde kort ingaan op verslag van de heer Jarzembowski. De Fractie de Groenen waardeert ten zeerste dat hierin rekening is gehouden met de milieuproblematiek. Ik denk men name aan de overwegingen J en K, waarin de nadruk wordt gelegd op het belang van de strategische beoordeling en de veiligheidsvoorschriften voor het milieu. De Fractie de Groenen is verder van mening dat voor een juist gebruik van de zee- en rivierwegen een duurzaam vervoerssysteem moet worden toegepast. Juist daarom moeten volgens ons bepaalde vraagstukken niet alleen in de overwegingen worden opgenomen, maar op de een of andere manier in de artikelen hun beslag vinden. Naar het schijnt was de Commissie het met een aantal van deze vraagstukken eens. Daarom hebben wij als Groenen een amendement ingediend waarin de uitvoering van een strategisch milieueffectonderzoek een meer bindend karakter krijgt.
Bij de verwezenlijking van nieuwe havenstructuren moet volgens ons ook rekening worden gehouden met de capaciteit van de bestaande havenstructuren en met name de klemtoon worden gelegd op de samenwerking tussen havens. Ik weet dat ik hiermee de heer Wijsenbeek tegen de haren in strijk. Hij heeft deze theorie reeds als onzin afgedaan, maar ik blijf erbij.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, de Europese zeehavens vormen een voortdurende bron van onenigheid tussen de diverse lidstaten. Is het niet om de vraag wie zich de grootste mag noemen, dan wel om de vraag of de financiële gang van zaken in de fel concurrerende Europese havens wel volgens het boekje is. De grote verschillen in structuur tussen de havens zijn hier debet aan. Ik wil benadrukken dat havens in een specifieke cultuur zijn ontstaan en daardoor ook zijn gestempeld. Daarom moet toetsbare regelgeving recht doen aan deze diversiteit. Het is echter geen goede zaak als binnen Europa de havens een ongelijke behandeling krijgen. Om deze discrepantie recht te zetten, is in eerste instantie een grondig onderzoek naar de financiële structuur van de Europese havens noodzakelijk. Naast dit onderzoek moeten er richtsnoeren komen waarlangs eventuele oneigenlijke steun kan worden getraceerd. Deze richtlijnen moeten voor alles eenduidig en eenvoudig zijn. Vandaar dat ik op dit punt twee amendementen heb ingediend die het mogelijk moeten maken de afweging over de classificatie van financiële stromen op grond van duidelijke en eenvoudige criteria te maken. Afgezien van de vraag of havens al dan niet op legale wijze staatssteun krijgen, is een heldere afbakening van het spanningsveld tussen staatssteun en een eerlijke concurrentieverhouding noodzakelijk. Het kan toch niet zo zijn dat de positie die havens in vele decennia en met grote investeringen hebben opgebouwd teniet wordt gedaan door een overmatige subsidiestroom naar concurrerende havens. Daar moeten we ten zeerste tegen waken. Daarentegen is het wenselijk maatregelen te treffen die een stimulans voor de kustvaart betekenen. Reeds vele malen is door dit Parlement uitgesproken dat meer vervoer op de minst milieubelastende wijze moet plaatsvinden. In dit kader pleit ik voor de mogelijkheid extra in havens te investeren om daarmee een verschuiving van de modal split in die richting te kunnen bevorderen.

Schifone
 Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil een paar opmerkingen maken over het verslag van collega Danesin over het trans-Europese vervoersnet. Het lijdt geen twijfel dat de ontwikkeling van het trans-Europese vervoersnet een belangrijk onderdeel is van het Europese eenwordingsproces. De mobiliteit en met name de mobiliteit op de interne markt is mijns inziens zowel in cultureel als economisch opzicht van doorslaggevend belang voor het handelsverkeer, het concurrentievermogen, de communicatie en de sociale groei in het algemeen. Zoals in het verslag wordt opgemerkt, gaat het hier echter om projecten waarvoor aanzienlijke financiële middelen en een grote economische inzet zijn vereist. Helaas hebben echter de lidstaten in deze tijd moeilijkheden om dergelijke projecten met overheidsgeld te ondersteunen.
Daarom stelt men in het onderhavige verslag voor openbaar/particuliere partnerschappen in het leven te roepen voor de verwezenlijking van het trans-Europese vervoersnetwerk. Wij stemmen met deze aanpak in en delen ook de zorgen van de rapporteur, de heer Danesin. Hij wijst er immers op dat men enerzijds het rendement van de particuliere ondernemingen moet kunnen garanderen, want zonder rendement kunnen we ook geen particuliere investeringen verwachten en anderzijds het sociale nut van de projecten moet waarborgen. Daarom is het noodzakelijk de ondernemingsrisico's te verdelen. Daarvoor moet men, in het kader van een algemene strategie voor de mobiliteit binnen de Gemeenschap, zowel commerciële als sociale en ecologische criteria toepassen.
Wij gaan dus akkoord met de conclusies van het verslag. Tot slot hoop ik dat de Commissie zich niet zal beperken tot voorstellen voor langlopende kredietverlening maar dat zij verder zal gaan en zich zal inzetten voor krachtige maatregelen voor het daadwerkelijk vlot trekken van particulier kapitaal.

Baldarelli
 Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de verwezenlijking van een netwerk voor positiebepaling en navigatie is een belangrijk onderdeel van de cohesiestrategie van de Europese Unie. In zekere zin zijn wij al te laat met dit werk van start gegaan, maar desalniettemin ligt hier een groot ontwikkelingspotentieel voor niet alleen de navigatie maar ook de veiligheid. Wij zijn er ons terdege van bewust dat deze beleidssector grote mogelijkheden biedt voor het verkeer in de stad en daarbuiten. Daarom moeten wij ons beste beentje voor zetten en zorgen voor interoperabiliteit van dit netwerk. Daarbij kunnen wij gebruik maken van het intelligente vervoerssysteem dat zich op communautair niveau steeds verder ontwikkelt en dat al enkele belangrijke resultaten heeft opgeleverd in enkele grote stadsgebieden van de Europese Unie. Ik denk daarbij aan de ervaringen met intelligente vervoerssystemen in Turijn, Hamburg en Londen. Het navigatienetwerk kan dus oplossingen bieden voor een aantal problemen. Uit de samenwerking tussen het Europees Ruimteagentschap, Euratom, het Internationale Maritiem Bureau en de OIBL blijkt trouwens hoe waardevol deze keuze is.
Mijns inziens mogen wij echter niet denken dat dit project enkel de Commissie, dat wil zeggen de communautaire instellingen betreft. Daarvoor zijn wel degelijk ook overheidsmiddelen en particulier kapitaal nodig. De Italiaanse premier heeft een ad hoc groep opgericht voor de problematiek van het satellietnavigatiesysteem, daar hij groot belang hecht aan deze sector. Mijns inziens heeft het systeem voor positiebepaling en navigatie nog veel meer toepassingsmogelijkheden. Men moet niet alleen gaan investeren in stelsels voor positiebepaling maar ook in experimentele projecten waarin het midden- en kleinbedrijf een belangrijke rol kan spelen. Ik denk daarbij ook aan providers en andere geavanceerde systemen voor informatieverspreiding.
Tot slot wil ik nog enkele opmerkingen maken over het Groenboek over havens. In deze sector hebben wij concurrentie nodig. Daarom moeten wij in eerste instantie weten hoe de vork precies in de steel zit. Ook moeten wij echter rekening houden met het belang van de noodzaak van investeringen in de strategische sectoren van het milieu en het gemengd vervoer. Investeringen mogen wij natuurlijk niet verwarren met subsidies, zoals collega Van Dam terecht opmerkte, maar de middelen van de structuurfondsen zijn wel van fundamenteel belang voor de Europese economische samenhang. Daarom kunnen de middelen van de structuurfondsen niet als oneerlijke concurrentie worden beschouwd.

McIntosh
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over alle drie verslagen, alsmede over de ruime steun die deze verslagen in de Commissie vervoer en toerisme van alle fracties hebben gekregen. Ik zou me willen toespitsen op het verslag-Danesin, dat vanavond zo overtuigend door collega Sisó Cruellas is gepresenteerd en op de mededeling van de Commissie over openbaar/particuliere partnerschappen bij projecten op het gebied van het trans-Europese vervoersnet.
Trans-Europese netwerken spelen een cruciale rol voor de totstandkoming en de werking van de interne markt en voor een versnelde toegang tot die markt van de Europese bedrijven en hun goederen en diensten. Daarom wil ik vanavond de samenwerking tussen openbare en particuliere sectoren op dit gebied onvoorwaardelijk steunen en aanmoedigen. Via u, mijnheer de Voorzitter, zou ik de commissaris willen aanbevelen eens goed naar het Britse model te kijken. De particuliere financieringsprogramma's die het Verenigd Koninkrijk tegenwoordig heeft, kunnen tot voorbeeld strekken. Hij zal ongetwijfeld toegeven dat dit een initiatief van de laatste conservatieve regering was, dat echter inmiddels zoveel succes heeft opgeleverd dat de nieuwe Labourregering het van ganser harte heeft geadopteerd.
Mijns inziens zouden wij deze gelegenheid voor het Parlement kunnen gebruiken om voorwaarden vast te stellen voor de ontwikkeling van openbaar-particuliere partnerschappen. We moeten in eerste instantie zorgen voor rechtszekerheid. De overheid moet wel beseffen dat het juridisch kader voor openbaar/particuliere partnerschappen veel baat zal hebben bij particuliere investeringen in projecten voor het trans-Europese vervoersnetwerk. Ook moet zij weten dat deze investeringen gewaarborgd zullen zijn en de overheid of de regeringen niet gedwongen zullen worden financieel in te grijpen ter ondersteuning van de particuliere investeringen of het project.
Naar mijn mening kan de Europese Unie profijt trekken van de zojuist door mij genoemde ervaringen in het Verenigd Koninkrijk. Daar is concrete kennis en deskundigheid verkregen bij de bouw van zowel wegen als nieuwe scholen.
Verder moeten wij aan de hand van het verslag-Danesin en de mededeling van de Commissie zorgen voor duidelijkheid in de uitvoering van de mededingingsvoorschriften om concurrentievervalsing binnen en tussen de lidstaten te voorkomen. Bovendien moet er meer doorzichtigheid en duidelijkheid komen in de uitvoering van de Europese regelgeving voor aanbestedingen. Ook zouden een betere toegang tot langetermijnfinanciering en beschikbaarheid van risicokapitaal enorm bevorderlijk zijn.
Ik ben er vast van overtuigd dat wij met het verslag-Danesin een belangrijke stap in de richting van openbaar/particuliere partnerschappen zullen zetten. Het verheugt mij ten zeerste dat drie belangrijke Britse projecten een prioriteit hebben gekregen. Het gaat hierbij om de wegverbinding Ierland-Verenigd Koninkrijk-Benelux, inclusief de toegang tot de havens aan de oostkust, de spoorverbinding via de Kanaaltunnel en de verbetering van de hoofdspoorlijn langs de westkust. Ik wil graag dat ook de plannen voor de A120 in het noorden van Essex in een zo vroeg mogelijk stadium voor deze regeling in aanmerking komen.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteurs graag gelukwensen en mijn aandacht eveneens richten op het verslag-Danesin over de financiering van openbaar/particuliere partnerschappen.
Zoals in dit Parlement reeds is opgemerkt, kunnen de nieuwe trans-Europese netwerken zorgen voor verbetering van de mobiliteit en de toegang tot de markt voor mensen, goederen en diensten.
De trans-Europese netwerken hebben echter nog een ander effect, namelijk een effect op de werkgelegenheid en wat dat betreft sluiten wij ons aan bij het enige tijd geleden gehouden debat over de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam. Het gaat hierbij om zulke grote infrastructurele werken dat voor groot aantal mensen werk zal ontstaan. Dat zal voor de economie in talrijke landen een opkikker zijn.
Omdat de financiële stelsels in de EU worden hervormd en in het kader van Agenda 2000 zal worden besloten de middelen van de structuurfondsen en het Cohesiefonds voor bepaalde landen te verminderen, moeten wij andere financieringsmethoden voor deze uiterst belangrijke projecten zien te vinden. Ik stem dus zonder meer in met de regeling voor openbaar/particuliere partnerschappen. Aldus zullen de middelen en de extra inkomsten van de interne markt weer in de Europese Unie zelf kunnen worden geïnvesteerd. Als de middelen van pensioenfondsen en dergelijke worden geïnvesteerd in landen buiten de Europese Unie, gaat immers de waarde van al dat geld voor de Unie als geheel verloren.
Ik heb commissaris Kinnock reeds gefeliciteerd met zijn initiatief terzake. Hij heeft een verslag opgesteld waarin hij de voordelen van deze partnerschappen duidelijk uit de verf doet komen. Dat wil niet zeggen dat we geen waarborgen nodig hebben om misbruik te voorkomen en om de rechtszekerheid te verkrijgen waar collega McIntosh over sprak. Ook zullen de regeringen, waaronder de Ierse regering, hierdoor worden aangemoedigd om de toekomst op een innovatieve manier tegemoet te zien. De Ierse regering hoeft niet bang te zijn voor een toekomstige vermindering van de Europese steun. Integendeel, zij moet de gelegenheid aangrijpen om het Ierse bedrijfsleven en de Ierse financiële instellingen aan te moedigen tot deelneming.
Mag ik tot slot nog zeggen dat voor een succesvolle uitvoering van deze maatregelen een samenwerking nodig is tussen nationale, lokale en Europese instanties. Nu hebben wij de kans om particuliere financiering te verkrijgen en dat is het belangrijkste. Daarvan kan immers een enorme stimulans, de noodzakelijke opkikker voor onze economie uitgaan.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in deze korte spreekbeurt ingaan op het vraagstuk van de trans-Europese vervoernetwerken en de proteststem van de werknemers laten horen.
Zes jaar geleden werd het Witboek van de heer Delors uitgevaardigd. Daarin werd de klemtoon gelegd op de trans-Europese netwerken en de nieuwe werkgelegenheid die daardoor zou ontstaan. Gebleken is echter dat dit een alibi was voor een totale deregulering van de arbeidsrelaties en de invoering van flexibele arbeidsvormen. Door gebrek aan financiële middelen komt er immers nauwelijks iets terecht van deze vervoersnetwerken. De Commissie houdt nu zelfs de schijn niet meer hoog. Zij weet donders goed dat door het restrictief begrotingsbeleid met het oog op de EMU er geen schijn van kans is op communautaire of nationale financiering van trans-Europese vervoersnetwerken en daarom heeft zij besloten ook hier het haar zo geliefde beleid te voeren. Met allerlei trucjes speelt zij deze uiterst belangrijke infrastructuur in handen van het particulier, speculatief kapitaal en probeert zij zelfs met verschillende juridische regelingen dit kapitaal en zijn winst garanties te bieden.
Dit beleid gaat ten koste van de volkeren en treedt hun belangen met voeten. Er komt steeds meer winst terecht in handen van particulieren en dus trekt ook hier de overheid aan het kortste eind. Men heeft alle hoop opgegeven dat met de trans-Europese netwerken meer werkgelegenheid zal ontstaan. Wanneer zullen wij eindelijk inzien dat de markt geen oplossingen kan bieden, noch voor de sociale problematiek, noch voor de infrastructuur en de overheidsdiensten?

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, de poging om een gemeenschappelijk standpunt te vinden ten aanzien van de havens in Europa is op zich al zeer moedig. Men heeft een moedige commissaris nodig om een groenboek, weliswaar niet voor de leeuwen, maar voor de havenkapiteins en de havenautoriteiten te gooien. Die beginnen onmiddellijk te vergelijken en onderling met elkaar te wedijveren. Maar, beste collega's, de echte uitdaging is niet de haven in het buurland, maar het vervoer over land. Het Parlement moet vanavond duidelijk maken dat de bestaande transportgewoonten doorbroken kunnen worden, als men moderniseert, als men de havens mogelijkheden biedt en het politiek met elkander eens wordt. Gaat u dus naar de havens in uw eigen land en maakt u de mensen duidelijk dat niet de havens in het buurland, maar wel de vervoerswegen over land een concurrentiebedreiging vormen. En dan kunnen we verder praten. Ik weet dat er grote verschillen zijn tussen de havens wat betreft overheidsfinanciering en kostenstructuur, maar laat ons voor ogen houden dat de werking van de markt alleen niet genoeg is om de transportgewoonten te veranderen. Af en toe moeten er ook politieke beslissingen worden genomen.
Graag wilde ik het woord richten tot collega Wijsenbeek, voor wie ik veel sympathie heb, maar die een leek is wat havens en schepen betreft, zoals vanavond is gebleken. Beperkt u zich dus tot het vervoer over land, collega Wijsenbeek, en laat de havens aan ons over.
Tenslotte wil ik het project betreffende een strategie voor globale navigatiesystemen mijn onvoorwaardelijke steun toezeggen. Het is ongelooflijk belangrijk dat wij op dit gebied aan de bal blijven en de Commissie, de Raad en het Parlement alle hun bijdrage leveren aan de ontwikkeling van een Europees profiel op dit gebied.

Camisón Asensio
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mij beperken tot het verslag over satellietcommunicatie. De Europese Unie staat momenteel voor een grote uitdaging. Zij moet ervoor zorgen dat de Europese industrie de EGNOS-dienst tot voltooiing brengt. Dan zal men in het jaar 2003 kunnen beschikken over een specifiek Europese component in het wereldnavigatiesysteem per satelliet van de eerste generatie en dat is uiteindelijk ons doel. Dan kan men misschien het wapenfeit evenaren dat de Unie al heeft verricht met de GSM, met de tweede generatie mobiele communicatiemiddelen en nu probeert te herhalen met de derde generatie van deze communicatiemiddelen.
Ik weet wel dat dit navigatiesysteem per satelliet van de eerste generatie steunt op de bestaande militaire systemen, op zowel de Amerikaanse GPS als de Russische GLONASS. Maar dit is een eerste stap en als het ware de springplank voor de volgende fase in 2008, wanneer wij een exclusief Europese GNSS2 zullen hebben. Dan zal een einde worden gemaakt aan de afhankelijkheid van de Amerikanen of de Russen. Er zal echter nog een hoop moeten gebeuren voordat dit doel van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek zal zijn bereikt.
Tot slot wil ik nog de nadruk leggen op twee aanbevelingen. Ten eerste mag het team van deskundigen dat voor dit doel zal worden samengesteld en dat natuurlijk te maken zal krijgen met het Europees Ruimteagentschap, Eurocontrol onder geen beding uitsluiten en ten tweede moeten de structuurfondsen bijdragen aan de financiering van dit streven, hetgeen in de desbetreffende verordeningen zijn beslag moet vinden.
Ik heb helaas geen tijd meer om in te gaan op het geweldige verslag van mevrouw Langenhagen.

Mendes Bota
Mijnheer de Voorzitter, de verwezenlijking van de trans-Europese vervoersnetwerken, waarover in het Witboek over groei, mededinging en werkgelegenheid van 1993 sprake was, is een ontspoord project. Dat lijkt mij wel duidelijk.
Door het stabiliteits- en werkgelegenheidspact zijn een aantal lidstaten in een dwangbuis gesloten, waardoor zij moesten gaan snoeien in hun begrotingen en in hun investeringsplannen voor grootschalige openbare vervoersprojecten. Deze lidstaten beseffen echter terdege dat dit soort investeringen een multiplicatoreffect hebben op de economische groei en de ontwikkeling van de werkgelegenheid. Daarom hebben zij de plannen voor dergelijke projecten nooit overboord gegooid.
Hoe kunnen ze uit deze impasse geraken? Het opzetten van partnerschappen tussen nationale of regionale overheden en particulieren kan weliswaar oplossingen bieden, maar niet voor alle problemen. Het is immers niet altijd mogelijk de overwegingen van het bedrijfsleven ten aanzien van met name rentabiliteit en risicoberekening te rijmen met de macro-economische doelstellingen van de overheid voor met name het milieu en het sociaal beleid. Juist deze doelstellingen moeten immers voor de overheid de belangrijkste rol spelen.
Het is waar dat in de genoemde partnerschappen de zaken efficiënter zullen verlopen als reeds bij de ontwikkeling van een project gebruik kan worden gemaakt van de technische, commerciële en financiële knowhow van de particuliere sector en van hun ervaring op het gebied van projectbeheer. Ook kan men de coördinatie verbeteren tussen de communautaire financiële instrumenten: Cohesiefonds, structuurfondsen, EIF, EIB en eventuele nieuwe instrumenten, zoals de zogenaamde Mezzanino-fondsen.
Maar oplettendheid is hier geboden! Men mag niet denken dat deze partnerschappen een toverformule zijn. Er zijn namelijk vooral in de perifere en minder dicht bevolkte gebieden van de Unie talrijke projecten die oninteressant zijn voor dergelijke partnerschappen, omdat zij doodeenvoudig niet rendabel zijn. Men moet zich dus niet beperken tot wijziging van het juridisch kader voor de overheidsopdrachten om deze partnerschappen een voorkeurspositie te geven. Dat is niet genoeg. Als de Unie geen blijk geeft van een uitgesproken politieke wil om de veertien in Essen vastgestelde prioritaire projecten ook daadwerkelijk ten uitvoer te leggen, zullen deze projecten een dode letter blijven. Zij werden in 1995 op 99 miljard euro begroot. Sedert 1995 is daarvoor op de communautaire begrotingen 1, 8 miljard euro uitgetrokken, dat wil zeggen minder dan 2 %, ofwel bijna niets. In Agenda 2000 is hiervoor 5 miljoen euro opgenomen, wat neerkomt op nog eens niets. Niets plus niets is niets en zal niets blijven als er geen politieke rekensom wordt gemaakt om werkelijk iets te verwezenlijken.

Cornelissen
Voorzitter, de nadruk in het Groenboek op faire concurrentie tussen havens en op marktwerking spreekt mij aan. Vijf kanttekeningen. Eén, het is een complexe zaak. Elk land kent zo zijn eigen subsidies. Meer transparantie lijkt mij prioriteit nummer één.
Twee, niet alleen staatssteun maar ook verschillen in regelgeving en de handhaving daarvan op het gebied van milieu, veiligheid en arbeid kunnen leiden tot concurrentieverstoring.
Drie, hoe denkt de Commissie een balans te vinden tussen haar doelstelling van regionale ontwikkeling en haar taak om concurrentieverstoring tegen te gaan?
Vier, ik plaats een kritische noot bij passages in het Groenboek over financiële tussenkomsten om de efficiëntie in havens te verhogen. Ik wil waarschuwen tegen nieuw interventionisme op Europees vlak. Ik vertrouw erop dat de marktwerking leidt tot efficiënte havens.
Vijf, voor de concurrentiekracht van Europa zijn goede achterlandverbindingen belangrijk. Public private partnership lijkt een goed instrument om het noodzakelijke particuliere kapitaal te mobiliseren. Wil de Commissie daarbij vooral ook kijken naar waterwegen en spoorlijnen? Ik dank de commissaris voor zijn positieve opstelling tegenover de verbinding tussen de Schelde en de Seine. Ik wil hem, mede namens collega Tindemans, vragen of hij wil laten nagaan of de Commissie een stimulerende rol kan vervullen bij de renaissance van de IJzeren Rijn. Deze verbinding is opgenomen in de TEN-prioriteitenlijst voor het gecombineerd vervoer. Het is verreweg de kortste spoorverbinding tussen Antwerpen en het Duitse Ruhrgebied, maar het bijzondere van deze lijn is dat zij door drie landen loopt en dat de vermeende nationale belangen van de drie landen niet gelijk op lopen. Vandaar onze vraag.
Voorzitter, anders dan collega Wijsenbeek zou ik het een goede zaak vinden eens te kijken naar de voor- en nadelen van samenwerking tussen havens, gelet op de ontwikkelingen in de wereld. Ik verwijs naar de samenwerking in de luchtvaartsector.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Jarzembowski gelukwensen met dit meer dan uitstekende verslag over de havens van Europa. Het vervoer over zee is in velerlei opzicht uiterst belangrijk, vooral omdat hiermee grote delen van de wereld op een betrekkelijk eenvoudige manier bereikbaar worden, hetgeen een enorm voordeel is. Daarom ook gaat het goederenvervoer voor een groot deel over de wereldzeeën. In cijfers uitgedrukt loopt 90 % van de communautaire handel met derde landen via de havens van de EU en 30 % van alle vervoer in de EU gaat via een haven. Langs dezelfde weg worden jaarlijks ook meer dan 200 miljoen passagiers vervoerd.
Het is ook een feit dat het vervoer over zee gemakkelijker aan het milieu kan worden aangepast dan ander vervoer. Tijdens het werk van de parlementaire commissie is benadrukt hoe belangrijk het is dat men in de verschillende onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma's voor de infrastructuursector rekening houdt met het langetermijneffect van vervoer op het milieu. Ondanks al deze voordelen komen de vraagstukken in verband met de haveninfrastructuur en het vervoer over zee in het EU-debat vaak op het tweede plan. Dit blijkt onder andere ook duidelijk uit het feit dat de discussie over de trans-Europese netwerken niet is begonnen met het oog op deze vervoerssector. Door de toename echter van de handel en de openstelling van steeds meer landen en markten in met name het voormalige Oostblok, vertoont ook de sector van het vervoer over zee een aanzienlijke groei en een steeds sterkere mate van mondialisering. Dat is allemaal goed en wel, maar deze sector moet ook worden gestimuleerd en de kans krijgen om zich te blijven ontwikkelen. Een voorwaarde daarvoor is een ruime mate van overeenstemming tussen de wetgevingen van de verschillende landen opdat concurrentievervalsing kan worden tegengegaan en de efficiëntie van de havens kan worden vergroot. Op die manier kunnen wij ook de EU als dusdanig sterker maken tegenover de buitenwereld.
Als wij daarin slagen, zal de opneming van de havens in de trans-Europese netwerken werkelijke voordelen kunnen opleveren. Met die netwerken krijgen wij immers pas echt greep op de hele vervoerssector. Dan zal men in veel mindere mate dan vandaag geneigd zijn elke soort vervoer apart te beschouwen. Dan zal men heel de vervoerssector als een groot geheel gaan zien en dat is in veel opzichten een groot voordeel.
Zoals de parlementaire commissie in haar verslag schrijft, moet de Commissie zo snel mogelijk met aanbevelingen komen voor de manier waarop in de toekomst de haveninfrastructuur met overheidsmiddelen kan worden gefinancierd. In het verslag van de Commissie vervoer en toerisme staat iets dat ik bijzonder belangrijk vind, namelijk dat de vervoersnetten en de voorschriften niet alleen van toepassing dienen te zijn op de huidige lidstaten, maar daarbij zo snel mogelijk ook de landen rond de EU en met name de kandidaat-landen uit het voormalige Oostblok moeten worden betrokken.

Rovsing
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil de rapporteur, mevrouw Langenhagen, feliciteren met haar zeer geslaagde verslag. Dit kan van groot belang zijn voor de ontwikkeling van een Europese GNSS-strategie. Het verheugt mij enorm vast te stellen dat de Commissie en de Raad erin geslaagd zijn het eens te worden over een strategie, die aansluit op de visie van het Parlement zoals deze tot uitdrukking kwam in vroegere resoluties over de Europese ruimtevaart. De grondslag daarvoor werd gevormd door verslagen uit de vorige zittingsperiode van onze ex-collega Toksvig en mijzelf.
De ontwikkeling van steeds nauwkeurigere systemen met bijbehorende communicatiemogelijkheden zal een intensiever, beter en veiliger gebruik van het Europese luchtruim mogelijk maken. Het wegverkeer zal economischer en veiliger worden en er zal aanzienlijk gespaard kunnen worden dankzij de modernisering van de spoorwegen, onder andere in het kader van de wederopbouw in Oost- en Midden-Europa. Ik ga ervan uit dat het ESA, het Europees Ruimteagentschap, als technologische arm van de EU op dit gebied zal blijven fungeren. Ook indien mocht blijken dat de overheid aanzienlijke financiële steun moet verlenen, lijdt het voor mij geen twijfel dat met de besparingen bij nieuwe infrastructuurprojecten de ontwikkeling van een GNSS-stelsel grotendeel kan worden gefinancierd.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn dank uitspreken aan het adres van de drie rapporteurs en van verder iedereen die heeft bijgedragen aan het zeer interessante gecombineerde debat van vanavond. Het is zeer betreurenswaardig dat ik door dit gecombineerde debat niet de mogelijkheid heb om in mijn antwoord elk van de verslagen volledig tot zijn recht te doen komen en gedwongen ben mijn reacties korter te houden dan ik eigenlijk had gewild.
Ik zal beginnen met het lofwaardige verslag van de heer Danesin over openbaar/particuliere partnerschappen bij projecten op het gebied van het trans-Europese vervoersnet. In mijn antwoord op het betoog van de heer Sisó Cruellas, die zo goed was het woord namens de heer Danesin te voeren, wil ik graag verslag uitbrengen over een aantal ontwikkelingen en recente initiatieven van de Commissie. Ten eerste hebben wij, samen met de Europese Investeringsbank, nader onderzoek gedaan naar het opzetten van zogenaamde Mezzanino-fondsen. Deze kunnen als katalysator fungeren bij de ontwikkeling van openbaar/particuliere partnerschappen en de deelname van institutionele beleggers aan de financiering van de trans-Europese netwerken stimuleren.
Het zal het Parlement bekend zijn dat ons voorstel tot wijziging van de financiële regeling voor de TEN's is bedoeld om de financiering met risicokapitaal te bevorderen. Als een dergelijk initiatief de steun van het Parlement en de Raad krijgt, hopen we daarmee vanaf 2000 van start te kunnen gaan. Een hiermee samenhangende en bemoedigende ontwikkeling is dat de Europese Raad van Wenen aan de EIB heeft gevraagd om na te gaan hoe zij de bestaande instrumenten kan aanpassen ten gunste van de TEN's.
Het tweede initiatief dat ik wil noemen, en dat het Parlement waarschijnlijk al bekend is, betreft ons voorstel tot verhoging van de begroting voor trans-Europese vervoersnetwerken tot 5 miljard euro in de periode 2000-2006. Ook dan is deze begroting natuurlijk nog maar een fractie van de verwachte totale investeringsbehoefte, maar de grote verdienste hiervan is dat daardoor ook andere middelen vrijkomen, hetgeen voor de ontwikkeling van openbaar/particuliere partnerschappen uiteraard van groot belang is.
Ten derde stemmen wij in met de oproep van de heer Danesin tot een duidelijke en flexibele wetgeving voor overheidsopdrachten. Zoals de geachte leden van dit Parlement misschien weten, heeft de Commissie reeds een algemene mededeling over overheidsopdrachten ingediend. Nog vóór Pasen zal daar een nieuwe mededeling op volgen over meer specifiek de toepassing van die wetgeving op concessies.
Ten vierde kan ik tot mijn genoegen het Parlement op de hoogte brengen van een aantal beleidsveranderingen en ontwikkelingen bij de projecten uit de bijlage van de Commissiemededeling. De Nederlandse overheid zal nu waarschijnlijk zeer binnenkort besluiten nemen over de concessies die zij van plan is een openbaar/particulier partnerschap aan te bieden voor het Nederlandse gedeelte van de PBKL-hogesnelheidstrein
Ik moet het Parlement echter zeggen dat in de bijlage gewoon de projecten zijn opgenomen die toen geschikt waren bevonden voor een openbaar/particulier partnerschap. Niet alle infrastructurele werken zijn daarvoor immers geschikt. De meeste daarin genoemde projecten bevonden zich nog in een zeer vroeg voorbereidend stadium en de Commissie was en is natuurlijk actief betrokken bij de besprekingen daarover.
Ik ben blij met de positieve benadering van de openbaar/particuliere partnerschappen in dit verslag en ook met de manier waarop die mening vanavond in het debat tot uitdrukking is gebracht. Een van de verdiensten van dit verslag is dat hierin wordt onderstreept hoe belangrijk het is dat de particuliere sector stimulansen worden geboden om de beperkte middelen van de overheidssector aan te vullen en te helpen bij een verbetering van de projectontwikkeling en een optimale besteding van het geld.
De heer Jarzembowski heeft, zoals wij dat van hem gewend zijn, een uitstekend verslag geschreven over het 13 maanden geleden uitgekomen Groenboek over havens en maritieme infrastructuur. Ik ben verheugd dat hij in zijn verslag instemming betuigt met een volledige opneming van de havens in een multimodaal trans-Europees netwerk en het Groenboek beschouwt als een waardevolle basis voor het streven naar meer doorzichtigheid in de concurrentie tussen en binnen de havens in de Europese Unie.
De rapporteur en de Commissie zijn het ook met elkaar eens dat bij regelingen voor zeehavens altijd het subsidiariteitsbeginsel in acht moet worden genomen. Dienovereenkomstig mag het Europese havenbeleid uiteraard nooit gecentraliseerd zijn. Daarvan mag ook geen overmatig centraliserende werking uitgaan. Het afdwingen of een poging tot het afdwingen van zogenaamde uniformiteit op het gebied van activiteiten, tarieven, operationele methoden en allerlei andere aspecten van de havenactiviteiten zou verkeerd zijn en een averechtse uitwerking hebben. Dat kan zeker niet het doel van ons havenbeleid zijn. Zoals ook in het verslag wordt erkend, willen we vrije en eerlijke concurrentie. Uiteraard levert die doelstelling bepaalde uitdagingen op voor de financiering en de tarifering, gewoon omdat de bestaande handelwijzen sterk uiteenlopen. Steeds meer havens trachten hun kosten te dekken door middel van haventarieven, terwijl andere nog steeds uitgaan van meer traditionele vormen van financiering. Dit verschil zou de concurrentieverhoudingen ernstig scheef kunnen trekken en is ook in tegenspraak met eerlijke concurrentie. Eerlijke concurrentie veronderstelt immers gelijke behandeling van alle gebruikers en doorzichtigheid in de boekhouding van de havens. In het verslag staat dat de voorgestelde richtlijn voor haventarieven niet het juiste instrument is om deze doelstellingen te verwezenlijken. Ik denk echter dat deze opvatting voortkomt uit een verkeerde interpretatie van onze werkelijke bedoelingen.
Daarom ben ik blij dat ik nu de gelegenheid heb om deze kwestie toe te lichten en ronduit te zeggen dat wij niet van plan zijn de haventarieven te harmoniseren. Ons voorstel zal een soepel kader voor haventarieven behelzen en gebaseerd zijn op bepaalde algemene praktische principes. Commerciële zaken, met inbegrip van de tariefvaststelling, zullen aan de afzonderlijke havenautoriteiten worden overgelaten, want dat is inderdaad het beste.
Het verslag verkiest richtsnoeren voor overheidssteun aan havens boven een kader voor haventarieven. Hoewel ik erken dat de huidige benadering van door de overheid gesubsidieerde havens absoluut verduidelijking behoeft, kunnen richtsnoeren voor overheidssteun als zodanig volgens mij geen oplossing zijn voor financiering- en tariferingsvraagstukken. Deze kunnen nooit volledig de plaats innemen van een tariefsysteem. In feite zullen richtsnoeren voor overheidssteun en kaders voor haventarieven elkaar moeten aanvullen. Beide zullen in de toekomst nodig zijn.
Ik ben blij met het verzoek uit het verslag om een inventaris op te maken van de bestaande vormen van overheidsfinanciering en tarifering. Het doet me dan ook deugd dat ik het Parlement en de heren Castricum, Jarzembowski en andere afgevaardigden die dit punt naar voren hebben gebracht, kan meedelen dat we onlangs een uitvoerige vragenlijst aan de lidstaten hebben gestuurd. De gegevens die wij hun daarin vragen zullen een nuttige bron van informatie zijn over de financierings- en tariferingspraktijken en zullen een goede basis vormen voor wetgevingsvoorstellen later dit jaar. Wij hopen dat al die informatie voor het eind van de volgende maand binnen is en dan zullen wij in staat zijn die informatie te verwerken en op te nemen in een voor het Parlement beschikbare vorm, want ik weet dat veel parlementsleden in dit onderwerp zijn geïnteresseerd.
Ik heb gezien dat in het verslag van de heer Jarzembowski wetgeving op het gebied van havendiensten niet nodig wordt geacht. Ik tracht altijd onnodige nieuwe wetgeving te voorkomen en ik zou die mening met het grootste genoegen willen delen. DG VII van de Commissie krijgt steeds meer klachten van havengebruikers, met name over de technische dienstverlening en daaruit blijkt dat er wel degelijk een probleem bestaat. Dat probleem moet dan ook doeltreffend worden aangepakt.
Ik wil duidelijk maken dat wij met het oog op een eventueel wetgevingsvoorstel altijd afzonderlijke gevallen zullen bestuderen. Een dergelijk voorstel zal uitsluitend algemene criteria bevatten voor markttoegang en opleidingseisen en rekening houden met de uiterst belangrijke veiligheidsoverwegingen en plaatselijke omstandigheden.
Iedereen is het mijns inziens ermee eens is dat toegang tot de markt moet berusten op de beginselen van doorzichtigheid en non-discriminatie en op hoge veiligheidsnormen Ook zal hierbij de nodige aandacht moeten worden besteed aan de verplichtingen inzake openbare dienstverlening. Ik denk dat de tijd rijp is voor een dergelijk voorstel. Ik verheug me al op een verdere bespreking van deze kwestie met de heer Jarzembowski en zijn collega's, van wie velen vanavond ongetwijfeld bij dit debat aanwezig zijn.
Ik ga nu over tot het verslag van mevrouw Langenhagen over navigatie- en positiebepalingssystemen. Nogmaals, ik ben de geachte afgevaardigde erkentelijk voor haar steun, en dit is niet de eerste keer.
Ik ben er vast van overtuigd dat de houding van de Unie ten aanzien van de ontwikkeling van het GNSS, het wereldwijde satellietnavigatiesysteem, van vitaal belang is, niet alleen om vervoersredenen, maar ook vanwege de werkgelegenheid, onze concurrentiepositie en het algemene strategische belang. Aangezien onze benadering in het verslag van mevrouw Langenhagen nadrukkelijk wordt ondersteund, concentreer ik me nu op hetgeen de Commissie sinds vorig jaar januari, toen ons actieplan werd gepubliceerd, heeft ondernomen.
Ten eerste zijn wij met behulp van het GNSS-deskundigenteam en met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven bezig om aanbevelingen op te stellen voor het beleid dat de Europese Unie vanaf februari zal volgen. Het ontwerpvoorstel zal begin volgende maand klaar zijn.
Ten tweede hebben wij vooral met de Verenigde Staten en Rusland contacten gehad, waaruit is gebleken dat de Verenigde Staten niet van plan zijn het eigendom en de leiding over de kern van het wereldwijde positiebepalingssysteem met anderen te delen, in eerste instantie natuurlijk omdat dit systeem nog steeds een militaire functie heeft. Maar dat wil niet zeggen dat er geen oprechte bereidheid bestaat om met ons samen te werken.
De Russische Federatie lijkt eveneens heel graag te willen samenwerken en ook onze voorwaarden te accepteren. Zonder onze hulp zou er voorlopig nog lang geen volledig operationeel GLONASS-systeem zijn geweest. Rusland heeft de ambitie om bij te dragen tot een geavanceerd Europees GNSS-systeem dat is gebaseerd op GLONASS. Wij zijn ons terdege ervan bewust dat Rusland beschikt over schaarse frequenties en ruime ervaring heeft met een wereldwijd satellietsysteem.
Tegen deze achtergrond zijn uiteraard vooral de financiële aspecten doorslaggevend. Natuurlijk weet ik heel goed dat Europa ook zou kunnen besluiten van een eigen systeem af te zien. Ik heb al vaker gezegd dat zoiets inderdaad op het eerste gezicht het goedkoopste is, maar dan moet men wel erg kortzichtig zijn. Ik ben er rotsvast van overtuigd dat een dergelijke passieve houding ons uiteindelijk ontzettend duur zal komen te staan, met dien verstande dat wij marktkansen missen en de groei en werkgelegenheid in Europa tegenhouden.
Ook zouden we dan, zoals mevrouw Langenhagen terecht opmerkt, voor al onze behoeften op het gebied van satellietnavigatie - die ongetwijfeld zullen toenemen en bovendien rechtstreeks te maken hebben met onze veiligheid - afhankelijk blijven van een systeem waarop Europa geen controle of invloed kan uitoefenen, en dan heb ik het nog niet eens over andere economische en sociale activiteiten.
In de Commissie zijn wij daarom begonnen met een kostenanalyse. Daarbij nemen wij alle opties in overweging, met inbegrip van openbaar/particuliere partnerschappen en de mogelijkheid om andere landen bij de ontwikkeling van een Europees GNSS-systeem te betrekken.
Duidelijk is uiteraard dat we geen geld kunnen vragen voor diensten die de Verenigde Staten gratis beschikbaar stellen. Daarom zal, als we met het systeem willen doorgaan, geld van de overheid op tafel moeten komen. Ik realiseer me wat dat betekent, maar ik moet benadrukken dat een GNSS-systeem een vitaal onderdeel van ons netwerk voor positiebepaling en navigatie is. Omdat satellietsignalen over alle landgrenzen heengaan, is een dergelijk netwerk per definitie trans-Europees. De huidige discussie over de financiering van de TEN's in het kader van Agenda 2000 zal daarom van cruciaal belang zijn voor de vraag of en in hoeverre de begroting van de Gemeenschap kan bijdragen aan de ontwikkeling van een GNSS-systeem.
Hoewel we uiteraard een mechanisme zullen trachten te vinden om de kosten eerlijk over de verschillende gebruikersgroepen te verdelen, zijn de omvang van het totale financiële kader voor de TEN's en ons voorstel om de maximale bijdrage van de communautaire begroting aan een project in uitzonderlijke gevallen te verhogen van 10 naar 20 %, essentiële factoren voor de communautaire steun aan het GNSS-stelsel in de toekomst.
Om zeker te stellen dat er straks voldoende geld beschikbaar is voor een GNSS-stelsel, wil ik mevrouw Langenhagen en alle andere parlementsleden aanmoedigen om de financiële regeling voor de TEN's op de voet te volgen en aandacht te schenken aan de algemene discussie over Agenda 2000, waarin ook zal worden gesproken over de voor het interne beleid beschikbare financiële middelen.
Ten derde zou ik iedereen willen vragen erop toe te zien dat met de voorschriften die uiteindelijk uit de bus zullen komen niet al te zeer paal en perk wordt gesteld aan de bijdrage van de TEN-begroting aan de financiering van dit cruciale trans-Europese project. Als er voor de Gemeenschap ooit reden was om zich in te zetten voor de ontwikkeling van netwerken, dan is het wel dit beleid inzake wereldwijde satellietnavigatiesystemen. Als we daar daadwerkelijk de schouders onder zetten, zal ons dat enorme voordelen opleveren. Als wij die moed echter niet hebben, zullen ook de generaties na ons daarvoor moeten boeten.
Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement het wat dat betreft met mij eens is. Ik hoop ook dat de leden van de Raad zich daarmee akkoord kunnen verklaren. Ik weet zeker dat u als leden van het Europees Parlement zich overal zult inzetten waar dat noodzakelijk is om te kunnen zorgen voor een adequate financiële regeling, een geavanceerd beleid voor wereldwijde satellietnavigatie en een spoedige uitvoering van beide. Dat heeft de Gemeenschap nodig.

De Voorzitter
Ik dank commissaris Kinnock voor zijn opmerkingen.

Cornelissen
Voorzitter, heel kort, alle begrip ervoor dat de commissaris in de te korte tijd niet alles kan beantwoorden. Mag ik aannemen dat hij de vraag over de IJzeren Rijn nog schriftelijk gaat beantwoorden?

De Voorzitter
Een schriftelijk antwoord is beter, want het is al laat. Ook een schriftelijk antwoord voor de heer Wijsenbeek, zonder dat hij zijn vraag hoeft te stellen.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, voor mij geldt hetzelfde. Ik heb de commissaris een specifieke vraag gesteld over een eventuele uitwisseling tussen infrastructuursubsidies en subsidies voor gecombineerd vervoer. Ik neem aan dat ik binnenkort schriftelijk antwoord krijg.

De Voorzitter
Het is beter deze twee collega's een schriftelijk antwoord te geven, anders wordt het te laat voor de twee andere debatten.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag uitsluitsel willen krijgen wat betreft het schriftelijk antwoord op de vraag in verband met de landinwaarts gelegen havens.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, met genoegen zal ik de antwoorden verstrekken. Alle parlementsleden die mij kennen, weten dat ik daar heel precies in ben.
In deze nogal delicate week moet echter ook eens worden gezegd dat, als parlementsleden willen dat commissarissen antwoord geven op hun legitieme vragen, zij het Reglement van het Parlement op sommige punten moeten wijzigen. Ik zou dat toejuichen. Even als mijn collega's van de Commissie kom ik met het grootste genoegen verantwoording afleggen, maar soms - en ik weet zeker dat de leden van het Parlement dat erkennen - staan de procedures de doorzichtigheid en verantwoording die wij graag zouden geven, in de weg.

De Voorzitter
Commissaris Kinnock, dit is een ander debat.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Elektronische handtekeningen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Ullmann (A4-0507/98), namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende een gemeenschappelijk kader voor elektronische handtekeningen (COM(98)0297 - C4-0376/98-98/0191(COD)).

Ullmann
rapporteur. (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de communicatietechnologie in de overheidssector en de particuliere sector is inmiddels zo ver voortgeschreden dat de daarbij gebruikte apparatuur ook in staat is de digitale machinetaal te spreken en te lezen. De moderne apparatuur kan dat niet alleen, maar zij doet het ook, zowel op de goederen- en dienstenmarkt als op het gebied van de communicatie in de overheids- en particuliere sector. Welke juridische gevolgen heeft dat en welke juridische vragen moeten beantwoord worden? Het is onze taak de bestaande rechtsnormen op de genoemde gebieden te vertalen naar de nieuwe communicatiedimensies zonder deze te beperken.
Het onderhavige voorstel voor een richtlijn kwijt zich van deze taak op een beperkt maar fundamenteel gebied, namelijk dat van handtekeningen en certificaten, van welke aard dan ook, maar - en dat moet steeds weer benadrukt worden - uitsluitend in open systemen. Daarbij hoeven slechts drie dingen geregeld te worden: de voorwaarden voor het waarborgen van een betrouwbare identificatie van degenen die via elektronische media digitaal of niet digitaal communiceren, de integriteit van de overgebrachte informatie en de juridische kwaliteit van elektronische, respectievelijk digitale handtekeningen. Het gaat hierbij dus niet om de verhouding tussen staatsmacht en marktmacht, zoals men wel eens leest, op het gebied van de openbare en particuliere veiligheid, maar om de verhouding tussen openbaarheid en persoonlijke levenssfeer bij digitalisering van documenten en hun rechtsgeldigheid.
In de richtlijn is een overtuigende oplossing voor dit probleem gevonden. Enerzijds wordt hierin de gelijkwaardigheid van elektronische en handgeschreven handtekeningen geregeld, maar anderzijds wordt de richtlijn betreffende de technische vereisten voor certificatie beperkt gehouden tot de voor de Europese harmonisatie absoluut noodzakelijke minimumnormen, zoals in de twee bijlagen bij de richtlijn juist wordt geformuleerd.
In de Raad is klaarblijkelijk een discussie gaande waarvan het resultaat zal zijn dat men onder verwijzing naar de bestaande wetten hogere openbare veiligheidsnormen gaat eisen. De Bondsregering heeft mij laten weten dat er misschien een compromisoplossing op tafel komt voor dit twistpunt met de toevoeging van een bijlage III inzake de vereisten waaraan technische apparatuur voor certificatie moet voldoen. Commissaris Bangemann, ik zou graag willen weten hoe de Commissie denkt over dit voorstel, dat u ongetwijfeld ook in uw bezit heeft. Mijns inziens zou het Parlement hiermee kunnen leven. Er is volgens mij slechts een klein probleem, maar verder wordt met bijlage III niet getornd aan de filosofie van de richtlijn en deze is: een volledige marktvrijheid voor alle certificatiediensten en gegarandeerde bescherming van de persoonlijke levenssfeer van alle consumenten in het kader van een adequate gegevensbescherming, met inbegrip van de mogelijkheid tot gebruik van pseudoniemen en opname van de belangrijkste aansprakelijkheidsvoorschriften.
Ik wil u aanneming van de ingediende amendementen aanbevelen, met uitzondering van de amendementen 2, 4, 8, 9, 21, 22 und 26. Ofwel stroken deze niet met de artikelen van de richtlijn, of zij zijn overbodig of zij beperken de beoogde voorschriften. Afgezien daarvan verzoek ik het Parlement het verslag aan te nemen. Ik wil echter niet nalaten de Directoraten-generaal XIII en XV van de Commissie te bedanken voor hun buitengewoon bereidwillige en geëngageerde samenwerking. Ook ben ik dank verschuldigd aan de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en haar rapporteur, de heer Tappin, en aan alle collega's die met hun amendementen dit verslag hebben verbeterd.
Tot slot wil ik al diegenen die dit interessante debat op dit late uur niet hebben bijgewoond, iets voorspellen: U zult verbaasd zijn over de impact van deze richtlijn. In de Bondsrepubliek Duitsland zijn er maar liefst 3800 wetten die hierdoor beïnvloed zullen worden. Dat is dus reden genoeg om benieuwd te zijn naar de verdere ontwikkelingen.

Tappin
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag zal een mijlpaal zijn op het pad naar de toekomst. De handel via Internet zal in juli naar schatting verdubbeld zijn.
In alle lidstaten komt het dagelijks leven steeds meer in het teken te staan van de technologie. Ik denk bijvoorbeeld aan elektronisch stemmen, elektronische socialezekerheidsstelsels en elektronische banktransacties. Als wij in het elektronische tijdperk goed beslagen ten ijs willen komen, moeten we zorgen voor veilige en controleerbare procedures, zodat de burgers en de verschillende organisaties hun transacties vlot en veilig kunnen uitvoeren. Er is absoluut een duidelijk en gemeenschappelijk kader nodig voor elektronische handtekeningen. Wij moeten immers het vertrouwen in de nieuwe technologieën versterken. Maar wij moeten wel oppassen dat we onze gemoedsrust niet inruilen voor gemak. Een elektronische handtekening dient wettelijk gelijkwaardig te zijn aan een handgeschreven handtekening, zonder onderscheid, zonder nadelen en zonder voordelen.
Daarom hebben wij onze aandacht toegespitst op de noodzakelijke eerbiediging door de certificatiediensten van de verkregen elektronische informatie en van het recht van ondertekenaars op privacy. Ondertekenaars moeten kunnen aangeven in hoeverre zij hun persoonlijke gegevens in bestanden opgenomen willen zien. Er moeten pseudoniemen beschikbaar zijn voor legale, maar niet voor illegale transacties.
We moeten voorkomen dat de opkomende elektronische handel fraude in de hand werkt. Aangezien in verschillende lidstaten voorstellen hiervoor worden gedaan en reeds talrijke initiatieven operationeel zijn, is het ook belangrijk dat de beginselen van de interne markt worden gerespecteerd. Wij moeten zien te voorkomen dat door de ontwikkelingen op het gebied van de elektronische handtekeningen technologische belemmeringen ontstaan. Daarom is het noodzakelijk niet alleen in de Europese Unie maar wereldwijd te zorgen voor interoperabiliteit. De Commissie moet dan ook deskundigen betrekken bij de formulering en herziening van dit beleid.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik zie dat er in elk opzicht enthousiasme heerst en velen van ons deze zojuist gezette mijlpaal toejuichen.
Zoals het Parlement reeds in zijn resolutie van 17 juli 1998 naar voren heeft gebracht, moet een wetgevingskader worden vastgesteld om de juridische gelijkwaardigheid van elektronische handtekening en handgeschreven handtekening te garanderen, zodat ook een elektronisch ondertekend document als bewijsmiddel kan gelden.
Er staat immers veel op het spel en men verwacht dat de elektronische handel via Internet dit jaar, of in ieder geval komend jaar, een waarde zal bereiken van 220 miljard dollar, waarvan Europa tenminste 26 miljard voor zijn rekening neemt. Ook indien de handelaars, de bankiers en de computerdeskundigen erin zouden slagen om een niet op economische eisen afgestemd netwerk - vrijheid en kosteloosheid waren aanvankelijk immers de twee voornaamste uitgangspunten van het net - om te vormen tot een ruimte voor handelstransacties, mogen wij niet het feit uit het oog verliezen dat de bescherming van persoonsgegevens en het opzetten van doelgerichte bestanden vaak de stiefkinderen zijn van de uit de ontwikkeling van de elektronisch handel voortvloeiende juridische problemen.
Deze ontwerprichtlijn is duidelijk geen uitzondering op deze slechte gewoonte. Desalniettemin wil ik de heer Ullmann ervoor bedanken dat hij mijn voorstellen uit het advies van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken heeft overgenomen. Met deze voorstellen hebben wij de status van certificatiediensten willen preciseren en ongewenste ontwikkelingen willen voorkomen zoals die zich reeds in een aantal lidstaten voordoen. Ik kan met name Frankrijk noemen, waar met twee decreten de activiteiten zijn geregeld van tussenpersonen, van zogenaamde "betrouwbare derden" . Deze activiteiten staan onder toezicht van een superdienst, de centrale dienst voor veiligheid van informatiesystemen.
Deze superdienst lijkt evenwel in eerste instantie ervoor te willen zorgen dat deze informatiesystemen in plaats van beveiliging geen beveiliging hebben, of tenminste geen waterdichte beveiliging. Ik kan ook Spanje noemen, waar met de begrotingswet van 1998 de minister van Binnenlandse Zaken de volmacht heeft gekregen om als certificatiedienst op te treden. De vraag is of een dergelijke maatregel vertrouwen zal wekken onder de ondertekenaars. Ik zeg dit maar om eraan te herinneren dat ook de elektronische consument rechten heeft en dat het sprookje van geheimhouding, anonimiteit en vertrouwelijkheid weer plaats heeft moeten maken voor de keiharde werkelijkheid.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb het genoegen de rapporteur namens mijn fractie van ganser harte te feliciteren met zijn verslag. Hij is erin geslaagd dit verslag betrekkelijk snel na indiening van het Commissievoorstel in zijn commissie te laten goedkeuren. Wij zijn hem er dan ook dankbaar voor dat wij dit nu in de voltallige vergadering kunnen behandelen. Wij zijn het geloof ik allen erover eens dat dit een uiterst dringende zaak is en deze richtlijn zo spoedig mogelijk in werking moet treden, als wij willen voorkomen dat de wetgeving betreffende elektronische handtekeningen, die voor het grensoverschrijdende verkeer zeer belangrijk zijn, nog verder versplinterd raakt en aldus de ontwikkeling van de interne markt afremt.
De Commissie en de rapporteur hebben met name onze steun nodig voor twee kernpunten. Ten eerste moet er een evenwicht worden gevonden tussen twee uiteenlopende vereisten. Enerzijds moet men voor de nieuwe soorten dienstverlening die met elektronische handtekeningen mogelijk worden, geen al te gedetailleerde en bezwarende voorschriften uitvaardigen - waarvoor het ons overigens aan voorstellen niet ontbrak - en hen dus niet van meet af aan al de das om doen, en anderzijds moet men de vraag naar deze diensten en de acceptatie van elektronische handtekeningen versterken met vertrouwenwekkende maatregelen. Mijns inziens zijn wij erin geslaagd deze beide vereisten in een beter evenwicht te brengen dan in het Commissievoorstel het geval was. Daarvoor hebben wij met name aangedrongen op onafhankelijke certificatiediensten, vrijwillige accreditatiesystemen en mogelijkheden om deze accreditatiesystemen ook door niet-gouvernementele instellingen te laten beheren. Deze regelingen en de door ons niet-geamendeerde aansprakelijkheidsregeling kunnen ook worden beschouwd als een startblok of een vertrouwensvoorschot voor de toekomstige certificatiediensten. Wij gaan er echter ook van uit dat zij hiervan goed gebruik zullen maken.
Ten tweede wilden wij het principe, volgens welke al hetgeen off-line in overeenstemming met de wet is, dat ook on-line is, in al zijn facetten ingang doen vinden. Dat geldt in het bijzonder ook voor de mogelijkheid van de consument om de bij alledaagse, kleine transacties gebruikelijke anonimiteit, dankzij het gebruik van een pseudoniem, ook bij on-line transacties te handhaven. Door de consument het recht te geven om elektronische transacties van kleine omvang onder een pseudoniem af te sluiten, kan men in het bijzonder voorkomen dat er al te gedetailleerde kopersprofielen worden gemaakt.
Tot slot wil ik de Commissie dringend vragen de door het Parlement aangenomen amendementen over te nemen. Ook vraag ik de rapporteur nog eens na te denken over zijn standpunt inzake amendement 26 en wil ik met name bij de Raad aandringen op een zo snel mogelijk goedkeuring van een gemeenschappelijk standpunt.

Mosiek-Urbahn (PPE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ook ik wil allereerst de rapporteur hartelijk danken voor zijn snelle werk en zijn coöperatieve instelling. De Europese consumenten en ondernemingen mogen ook in het elektronische handelsverkeer juridisch geen enkele twijfel hebben over de afzender van bepaalde aanvragen of gegevens.
Om de ontwikkeling van onze economie niet te belemmeren, moeten wij de Europese burgers dus naast de traditionele mogelijkheid van handgeschreven handtekeningen ook de gelegenheid bieden tot elektronische handtekeningen. Bij ons in Duitsland is er vorig jaar al een wet aangenomen die voorziet in digitale handtekeningen. Daarvoor is het veiligheidsniveau vrij hoog. De eerste elektronische pasjes, of chipcards, waarmee men op legale wijze elektronische handtekeningen kan zetten, zijn sinds vorige week op de markt.
Het is dus hoog tijd om voor dit vraagstuk een uniform kader op Europees vlak te ontwikkelen. Anders lopen wij het risico dat de regelgeving op den duur versplinterd raakt en vijftien verschillende wetgevingen voor elektronische handtekeningen en dus ook uiteenlopende normen ontstaan. Het gevolg zou uiteindelijk zijn dat het vrije verkeer van goederen en diensten op onze interne markt aanzienlijk wordt belemmerd. Daarom is het bijzonder verheugend dat de Commissie het Parlement nog vorig jaar een voorstel voor een richtlijn over dit onderwerp heeft voorgelegd.
Het aanbieden van certificatiediensten geeft de richtlijn vrije toegang tot de markt. Elektronische handtekeningen die aan bepaalde voorwaarden voldoen, worden gelijkgesteld met traditionele handtekeningen, grensoverschrijdend erkend en kunnen ook als bewijsmateriaal worden gebruikt in gerechtelijke procedures. Regels over de aansprakelijkheid van certificatiediensten moeten het vertrouwen van de consumenten en de ondernemingen waarborgen.
Het voorstel van de Commissie was dus al zeer toekomstgericht en doordacht, maar kon mijns inziens desalniettemin verbeterd worden met een aantal amendementen van de commissie juridische zaken. Zo bepaalt artikel 8, lid 4 van het Commissievoorstel dat digitale handtekeningen desgewenst ook onder pseudoniem kunnen worden afgegeven. Daartegen bestaat niet alleen geen bezwaar, maar dit wordt zelfs uitdrukkelijk toegejuicht.
In haar streven naar gegevensbescherming gaat de Commissie echter iets te ver. Zij zegt in haar voorstel dat alleen in strafprocedures de identiteit van personen die pseudoniemen gebruiken, tegen hun wil bekend mag worden gemaakt. Daarom verheugt het ons dat met een amendement - en dat is momenteel amendement 27 van de rapporteur, dat door de commissie met grote meerderheid van stemmen is goedgekeurd - ook nog in een ander geval het doorgeven van deze gegevens mogelijk wordt gemaakt, namelijk wanneer het gaat om rechtsvorderingen in verband met transacties onder pseudoniem. Ik denk niet dat de gegevensbescherming door deze wijziging wordt verzwakt. Hierin wordt immers duidelijk gesteld dat het recht op gegevensbescherming in acht genomen dient te worden. Ik zou zelfs zeggen dat dit amendement voor evenwicht zorgt tussen de rechten van de gebruiker van een pseudoniem en de belangen van zijn zakenpartner.
Bovendien hebben wij met een groot aantal amendementen de tekst kunnen verduidelijken en tegenspraken daarin weg kunnen werken. Als voorbeeld noem ik het begrip "digitale handtekening" dat zich in het spraakgebruik beperkt tot een bepaalde, momenteel wijdverbreide vorm van de elektronische handtekening. Dit begrip hebben wij in de amendementen daarom vervangen door het begrip "elektronische handtekening" . Daardoor houden wij de reikwijdte van de richtlijn open voor toekomstige technische ontwikkelingen.
Helaas zijn er ook enkele, nogal ongelukkig geformuleerde amendementen, zoals de amendementen 8, 15 en 23, die volgens mijn fractie het doel voorbijschieten. De bedoeling is immers de tekst nauwkeuriger te formuleren. Deze amendementen bewerkstelligen echter het tegenovergestelde en daarom moeten zij van de hand worden gewezen. Datzelfde geldt ook voor het amendement over het elektronisch indienen van verzoekschriften, dat naar de mening van mijn fractie niet veel te maken heeft met digitale handtekeningen en hier dan ook niet thuishoort.
Enkele andere amendementen, namelijk de amendementen 6 en 7, beogen de opneming van een regeling voor gegevensbescherming in alle multilaterale overeenkomsten van de Unie met derde landen op dit gebied. Daarin eist men dat in dergelijke overeenkomsten niet alleen de tot nu toe geldende voorschriften inzake gegevensbescherming van de Unie worden gerespecteerd, maar ook die van de individuele lidstaten. Daardoor wordt de onderhandelingsmarge van de Unie onnodig beperkt. Derhalve willen wij ook niet dat in de overwegingen gewag wordt gemaakt van dergelijke wijzigingen.
Ik ga ervan uit dat de plenaire vergadering bij de stemming rekening zal houden met deze overwegingen en dat de richtlijn in een uitgebalanceerde vorm zal worden aangenomen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in allerlei bewoordingen is al gezegd hoe belangrijk dit onderwerp is. Wij zijn verheugd dat de rapporteur dit werk zo snel heeft gedaan. Toch moet mijns inziens dit voorstel worden doorgeschoven naar het Finse voorzitterschap. Pas dan kunnen wij een beslissing nemen, maar daar verheug ik mij dan ook op.
Ik vind dat wij belangrijke correcties hebben aangebracht, die aansluiten bij het uitgangspunt van de Commissie volgens welke certificatiediensten in beginsel geen vergunning nodig hebben. Wel hebben wij de nadruk gelegd op de organisaties uit de particuliere sector.
De Commissie stelt een strikte verantwoordelijkheid voor. Er werd nu echter gezegd dat de Raad van plan is veranderingen aan te brengen in het vraagstuk van de verantwoordelijkheid. Ik wil de commissaris hier vragen welk standpunt hij in de toekomst terzake zal innemen. Het lijkt mij dat het voorstel van de Commissie een redelijk voorstel is.
Een ander centraal punt in deze richtlijn betreft uiteraard de rechtsgevolgen. Worden die aan een bepaalde techniek gekoppeld of niet? Het lijkt mij dat wij ook hier samen met de Commissie een goed uitgangspunt hebben gekozen. Er moet in principe sprake zijn van dezelfde rechtsgevolgen als in het geval van handgeschreven handtekeningen. Men zou schertsend kunnen zeggen dat als men volgens de wet van een bepaald land niet per brief kan trouwen, men dat ook niet elektronisch kan. Dat is een juiste redenering.
Ik ben het echter niet met de rapporteur eens dat wij moeten instemmen met de zogenaamde bijlage 3 van de Raad. Deze bijlage vertoont volgens mij namelijk niet de technische neutraliteit waarom wij, althans de meerderheid van de parlementaire commissie, hebben gevraagd. Ik heb de commissaris ook gevraagd wat zijn standpunt is inzake de onderhavige discussie in de Raad, omdat het hier volgens mij gaat om een van de cruciale punten van de toekomstige aanpak.
Tenslotte verzoek ik de talendienst van het Parlement en de Raad erover na te denken of de Zweedse term toch niet beter "elektroniska underskrifter' (elektronische handtekeningen) zou kunnen zijn in plaats van "elektroniska signaturer' (elektronische signaturen).

Oddy
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Ullmann graag willen bedanken voor zijn - zoals altijd - zorgvuldige werk en uitzonderlijk goede verslag. Dit is een belangrijk onderwerp, zoals ook alle andere sprekers hebben benadrukt. Er vinden steeds meer commerciële transacties plaats via de elektronische handel, en het Internet maakt vooral grensoverschrijdende transacties eenvoudiger. Voor de elektronische handel is echter een samenhangend, pragmatisch en veilig herkenningssysteem van handtekeningen nodig.
In het voorstel van de Commissie wordt aangedrongen op wettelijke erkenning van elektronische handtekeningen. Deze moeten dezelfde geldigheid krijgen als handgeschreven handtekeningen. Voor certificatiediensten is meer duidelijkheid nodig. Wij leggen de klemtoon op twee specifieke eisen: privacy en veiligheid. De Commissie juridische zaken en rechten van de burger beveelt onderzoek van en controle op het gebruik van pseudoniemen aan. Dit verslag en deze ontwerprichtlijn zijn volgens mij een belangrijk uitgangspunt voor het openstellen van de interne markt voor elektronische handel en ik vraag derhalve het Parlement deze aan te nemen.
Tussen twee haakjes, het is toch opmerkelijk dat er vooral vrouwen voor dit debat zijn gebleven. In zekere zin zouden we de heer Bangemann kunnen vergelijken met een doorn tussen de rozen, hoewel ik zeker weet dat hij het onderwerp zeer serieus zal nemen. Mij intrigeert vooral het idee om op Internet te trouwen. Aangezien ik niet getrouwd ben, is dat misschien iets waar ik de komende tien jaar naar uit kan kijken.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Oddy heeft zojuist aan het slot van haar betoog een probleem aangeroerd dat zich inderdaad ook op dit gebied kan voordoen, namelijk in hoeverre elektronische signalen kunnen voldoen aan formeel in het recht van de lidstaten vastgelegde vereisten. Dat doet me denken aan mijn rechtenstudie. Destijds luidde een beroemde vraag van mijn professor: als iemand met iemand anders wil trouwen - en dat is immers uw probleem, mevrouw Oddy - en in de wet staat dat op de desbetreffende vraag het antwoord "ja, ik wil" moet worden gegeven, volstaat het dan als de betreffende persoon antwoordt: "nou en of" ? Ongeveer op dezelfde manier kijken sommige lidstaten aan tegen het probleem van de elektronische handtekening.
Ik wil om te beginnen de rapporteur bedanken. Wij hebben veel aan zijn verslag gehad. Wij kunnen ook een groot aantal amendementen overnemen. Van de 35 amendementen kunnen wij er 17 geheel en 8 gedeeltelijk overnemen. Andere amendementen kunnen wij niet overnemen, omdat ze in feite ofwel de tekst niet verbeteren ofwel betrekking hebben op problemen die hier niet thuishoren. Dat is een oude, bekende fout van het Parlement waarover ik het al vaak heb gehad. U wilt in een wetstekst altijd de hele wereld regelen. Dat levert niets op en maakt de zaak niet duidelijker.
Terecht is ook opgemerkt dat er zowel door bepaalde lidstaten als door internationale organisaties op dit gebied keihard wordt gewerkt, zodat wij flink moeten opschieten als wij een gemeenschappelijke uniforme regeling willen en deze regeling is uiteraard voor de interne markt noodzakelijk. Het Parlement is er tot nu toe in geslaagd de vaart erin te houden. Tijdens het laatste debat in de Raad - dat nog niet tot een resultaat heeft kunnen leiden, omdat we nog niet in het bezit waren van het advies van het Parlement - zijn we inderdaad uiteindelijk vastgelopen op de vraag of je certificatiediensten kunt goedkeuren zonder in technische details te treden, waardoor een bepaalde technische oplossing als het ware zou worden opgelegd. De Commissie en het Parlement willen zich immers niet met de technologie bemoeien. We hebben toen geprobeerd een voorstel te maken op grond waarvan men uiteraard niet zo maar lukraak er op los kan certificeren, maar dat desalniettemin geen technologische voorwaarden aan de certificatieprocedure koppelt.
We zijn uiteindelijk in deze vergadering van de Raad niet verder gekomen. Het nieuwe voorstel - dat een stap vooruit is, mijnheer Ullmann - moeten we nog eens goed onder de loep nemen. In dit voorstel zoals het nu is, worden weliswaar geen technische oplossingen voorgeschreven, maar ik vrees toch dat er een soort toelating moet plaatsvinden. We moeten er nog eens over nadenken of dat nu werkelijk het toppunt van wijsheid is.
De Raad is als het ware verdeeld in twee kampen: aan de ene kant de kleine landen, die op dit punt duidelijk veel moediger zijn, en aan de andere kant de grotere landen, die zeer strikt letten op zulke formele vereisten en op dit punt dus niet zo toegeeflijk zijn. In ieder geval moeten wij afwachten hoe ver wij bij de volgende vergadering van de Raad Telecommunicatie komen. Wij mogen ook niet overdrijven. Ook handgeschreven handtekeningen kunnen bijvoorbeeld worden vervalst. We moeten aan elektronische handtekeningen nu niet meer eisen gaan stellen dan wij normaal gesproken bij handgeschreven handtekeningen doen.
Wij hebben aansprakelijkheidsvoorschriften voor certificatiediensten. Ik weet precies wat u bedoelde, want deze aansprakelijkheidsvoorschriften staan in artikel 6. Over de kwestie van de technologie heb ik mijn mening al gegeven. Ik heb al gezegd welke amendementen wij zullen overnemen en welke niet. Ik wil daar nu niet in detail op ingaan, dat kunnen we in tweede lezing doen. Zoals gezegd, is het verslag ook op dit punt buitengewoon constructief. We stemmen hier grotendeels mee in en ik hoop dat wij de volgende keer in de Raad tot een gemeenschappelijk standpunt kunnen komen dat wij dan nog eens in detail met kritische blik kunnen bekijken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Kwaliteit van de lucht
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0483/98), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, betreffende het gemeenschappelijk standpunt (EG) 57/98, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van de Raad betreffende grenswaarden voor zwaveldioxide, stikstofdioxide en stikstofoxiden, zwevende deeltjes en lood in de lucht (10275/98 - C4-0540/98-97/0266(SYN)) (rapporteur: mevrouw Pollack).

Pollack
Mijnheer de Voorzitter, zoals wij weten zijn het juist de belangrijkste kwesties die midden in de nacht worden behandeld. Dat doen we vooral om de pers niet wakker te schudden. Stel dat de pers de mensen vertelt dat wij ons hier echt bezighouden met belangrijke zaken die het leven van de mensen betreffen!
Jaarlijks overlijden er in heel Europa duizenden mensen aan de gevolgen van luchtvervuiling. Een van de hoofdoorzaken van luchtvervuiling is het verkeer. De onderhavige richtlijn gaat uit van de WGO-richtsnoeren van 1997 voor de bescherming van de volksgezondheid en stelt voor het eerst strenge, wettelijk bindende grenswaarden vast voor de uitstoot van de vier belangrijkste verontreinigende stoffen: zwaveldioxide, stikstofoxiden, zwevende deeltjes en lood. Aan deze grenswaarden moet uiterlijk in 2005, respectievelijk 2010 worden voldaan. Van de 28 amendementen die het Parlement in eerste lezing had ingediend, heeft de Raad er in zijn gemeenschappelijk standpunt tijdens het Britse voorzitterschap 21 grotendeels overgenomen. Daarbij gaat het onder meer om betere voorlichting aan het publiek en om alarmdrempels voor stikstofoxiden en zwaveldioxide.
De Raad heeft echter ook enkele oorspronkelijke voorstellen van de Commissie afgezwakt. Omdat wij in het Parlement daar enigszins bezorgd over zijn, hebben we 11 amendementen op het gemeenschappelijke standpunt ingediend. Sommige hiervan dienen alleen om onnauwkeurigheden of bepaalde ongerijmdheden op te helderen. Dit zijn de amendementen 1, 3 en 8. Met amendement 4 willen wij dat ook actieplannen voor gebieden waarvoor een afwijking geldt, voor het publiek toegankelijk worden. In amendement 5 vragen wij de Commissie na de herziening van 2003, wanneer dus meer onderzoeksresultaten beschikbaar zullen zijn, nogmaals ons voorstel voor een alarmdrempel voor zwevende deeltjes in overweging te nemen, waar de Raad niet mee heeft ingestemd. Amendement 7 is helaas een van de amendementen die de Commissie, naar ik heb vernomen, niet kan ondersteunen. Kennelijk behoren gevoelige ecosystemen tot de problemen die op nationaal vlak moeten worden aangepakt. Het Parlement wil echter benadrukken dat de Wereldgezondheidsorganisatie vier verschillende niveaus van grenswaarden heeft aanbevolen, terwijl wij er in de richtlijn slechts één hebben. Dat vinden wij onbevredigend en daarom hebben we dit amendement opnieuw ingediend.
Onze grootste problemen betreffen in eerste instantie de zwaveldioxide. Met amendement 6 komen wij weer terug op het oorspronkelijke voorstel van acht overschrijdingen van de uurgrenswaarden per jaar. De Raad had dit afgezwakt en opgetrokken tot 24. De Commissie erkent dat deze stof rechtstreeks giftig is voor met name astmapatiënten en mensen met hart- en vaatziekten, zelfs bij blootstelling aan korte piekperioden van extreme verontreiniging en daarom is zo'n strenge grenswaarde voorgesteld.
Ik hoop daarom dat de Commissie hier, evenals bij amendement 2, voet bij stuk houdt. De Raad heeft de woorden "indien dit mogelijk is" toegevoegd en daar wringt de schoen. Ik weet bijvoorbeeld dat men met de Franse meetapparatuur dit tienminutenmiddelingscijfer moeilijk kan vaststellen, alhoewel juist deze informatie van essentieel belang is voor de tussentijdse herziening. In elk geval kunnen de lidstaten zelf de locatie van hun meetpunten kiezen en dus moeten zij een manier zien te vinden om dit probleem het hoofd te bieden.
Ten tweede is het wat stikstofoxide betreft wel duidelijk dat het gestelde doel voor de lidstaten moeilijk haalbaar is. Juist dit is echter een van de kernpunten van de richtlijn. Het is onaanvaardbaar dat de Raad het aantal overschrijdingen van de uurgrenswaarde verhoogt van de oorspronkelijke acht naar achttien. Daar willen wij met amendement 9 een stokje voor steken. De Commissie moet dit bij de herziening van 2003 op zijn minst nogmaals nauwkeurig onderzoeken in het licht van de laatste onderzoeksresultaten.
De amendementen 10 en 11 hebben betrekking op precies hetzelfde soort probleem maar dan voor zwevende deeltjes. We weten dat er meer onderzoek nodig is en dat daaraan wordt gewerkt. In de tekst van het gemeenschappelijk standpunt worden echter per jaar tien extra overschrijdingen van de 24-uurslimiet en van de uurgrenswaarde toegestaan. De herziening wordt daardoor naar een later tijdstip verschoven, hetgeen betekent dat wij tot 2010 zeker niet te veel resultaten mogen verwachten. Hoewel wij niet voldoende weten over zwevende deeltjes, weten wij wel dat zij levensgevaarlijk zijn. De Wereldgezondheidsorganisatie is niet eens in staat een veilige grenswaarde te noemen. Aangezien er voor zwevende deeltjes afwijkingen zijn - in het zuiden voor Saharastof en in het noorden voor het strooien van zand op wegen - is meer politieke wil nodig in de lidstaten om dit probleem aan te pakken. De nalatigheid daar veroorzaakt al genoeg ernstige problemen voor de mensen en daarom zal hier absoluut iets aan moeten gebeuren.
Als rapporteur dring ik bij de Commissie aan op een herziening van haar strategie voor met name de laatste twee punten. Ik vraag haar een aantal van deze amendementen over te nemen. Dit gezegd zijnde beveel ik het Parlement goedkeuring van het gemeenschappelijk standpunt aan.

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik weet eigenlijk niet wat de drijfveer is die ervoor zorgt dat aangelegenheden van de milieucommissie altijd achteraan op de agenda staan. Bij het vorige agendapunt kwam het huwelijk ter sprake. Laten wij dus maar zeggen dat wij nu niet het hoogtepunt van de huwelijksnacht beleven, alhoewel er nog maar een paar leden aan dit hoogtepunt deelnemen.
Overigens is deze richtlijn voor mij een goed voorbeeld van de manier waarop wij met Europese milieuwetgeving kunnen werken. Deze richtlijn heeft directe en concrete gevolgen voor de mensen in Europa. Vooral het deel van de bevolking dat in onze steden woont, krijgt hiermee schonere lucht. De richtlijn laat ook goed zien hoe wij met grensoverschrijdend werk vorderingen kunnen maken bij de Europese samenwerking.
Ik wil mevrouw Pollack nadrukkelijk danken voor het werk dat zij met deze richtlijn heeft verricht, vooral omdat dit een moeilijke en zeer technische richtlijn is. Zij pakt het onderwerp op zeer concrete en pragmatische wijze aan en dat zet zoden aan de dijk. Wij weten dat de lucht die wij inademen, onze gezondheid beïnvloedt. Daarmee verklap ik geen geheim. Daarom is het verheugend dat met de voorgestelde voorschriften vooruitgang wordt geboekt in de huidige situatie van de Unie.
Desalniettemin moet ik eraan herinneren dat wij vastberaden streven naar verdere verbetering van de menselijke gezondheid. Evenals vele anderen had ook ik eigenlijk nog een stapje verder willen gaan dan in deze richtlijn gebeurt en strengere eisen willen vaststellen voor de lucht die wij feitelijk inademen. Wij mogen die lucht toch beschouwen als onze gemeenschappelijke bestaansgrondslag. Ik weet bovendien dat in vele lidstaten juist op het gebied van de kwaliteit van de lucht hogere eisen zullen worden gesteld.
Nu gaat het bij kwaliteit van de lucht niet alleen om de gezondheid van de mens, hoe belangrijk die ook is, maar ook om het verzuringsvraagstuk, vooral in het deel van Europa waar ik vandaan kom. Daarom moeten wij de lucht als geheel zien en niet alleen kijken naar de situatie in afzonderlijke gebieden.
Wat zwevende deeltjes en het effect daarvan op de menselijke gezondheid betreft, wil ik er met nadruk nog op wijzen dat wij daar onvoldoende van afweten en dat de kennis op dat gebied beperkt is. Ik onderstreep de uitspraak van mevrouw Pollack dat de Raad en de Commissie rekening moeten houden met een aantal belangrijke amendementen, als wij de mensen in Europa en in de Unie tenminste redelijke levensomstandigheden willen bieden. Men kan niet volstaan met de mededeling dat zoiets onmogelijk is. Er is echter wel een stevige politieke wil voor nodig.

De Voorzitter
Voordat mevrouw Flemming het woord krijgt, wil ik collega's Pollack en Hulthén iets zeggen over de redenen waarom wij pas om middernacht de problemen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming behandelen. U weet dat het besluit daartoe wordt genomen door de Conferentie van voorzitters. Er is dus geen sprake van spoken. Het zijn onze eigen voorzitters die dat zo regelen.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, zo langzamerhand begin ik ook mijn vertrouwen in het toeval te verliezen. Ook ik geloof dat de Conferentie van voorzitters milieukwesties helaas niet erg belangrijk vindt. De bevolking van Europa zal daar echter op een gegeven moment tegen in het geweer komen. Het Parlement moet besluiten tot strengere EU-grenswaarden voor een betere luchtkwaliteit. Evenals de voorgaande spreeksters betreur ook ik het dat er van de 28 amendementen van het Europees Parlement uit de eerste lezing slechts 21 onveranderd of qua inhoud zijn overgenomen. Het doel van deze richtlijn is dus de vaststelling van emissiegrenswaarden op basis van de richtsnoeren voor de luchtkwaliteit van de Wereldgezondheidsorganisatie.
Voor de grenswaarden voor zwevende deeltjes voorziet het verslag zelfs in een zeer duidelijke verscherping die van de meeste lidstaten grote inspanningen zal vereisen. Uniforme methodes en criteria voor heel Europa moeten ertoe bijdragen dat schadelijke gevolgen van de luchtvervuiling voor de menselijke gezondheid en het milieu verder worden voorkomen. Hiermee voert de Europese Unie nu ook de strenge grenswaarden in die in Oostenrijk allang van kracht zijn. Op sommige punten zijn die waarden zelfs nog strenger en dat verheugt mij.
Toch ben ik over de details van het verslag beslist niet helemaal tevreden. In bijlage I, deel I worden de grenswaarden en alarmdrempels voor zwaveldioxide vastgesteld. De in de richtlijn voorgestelde grenswaarde van 350 ìg/m3 met 24 overschrijdingen is naar mijn mening veel te hoog. De in het amendement voorgestelde vermindering van het aantal overschrijdingen van 24 naar 8 voldoet weliswaar niet aan mijn wens van grenswaardeverlaging, maar is zonder meer een stap in de goede richting en zal door ons daarom gesteund worden.
Ik zou het toejuichen indien ook in bijlage II deel I, inzake de grenswaarden voor NO2, NOx en de alarmdrempel voor stikstofoxide, de overschrijdingsmogelijkheden geheel geschrapt werden. Ook hier is het door mevrouw Pollack ingediende amendement, dat een vermindering van de overschrijdingen van 18 naar 8 beoogt, een stap in de goede richting en dit zal door mijn fractie worden gesteund.
Ik weet dat mevrouw Pollack heel veel energie in dit verslag heeft gestoken en hoewel niet alles wat men zich als milieupoliticus wenst, hierin is terug te vinden, wil ik haar toch oprecht feliciteren met dit verslag. Verder gun ik ons allen van harte ook eens een milieudebat in de vroege morgen.

Blokland
Voorzitter, schonere lucht is een eerste levensbehoefte, zeker voor astma- en bronchitis-patiënten. Tevens is een goede luchtkwaliteit belangrijk voor de bescherming van milieu, gebouwen en vegetatie.
Al sinds de jaren "70 worden in Europa maatregelen genomen om de uitstoot van zwaveldioxide en stikstofoxiden onder controle te krijgen. Dit beleid heeft successen geboekt. Ondanks het gestegen energiegebruik is de uitstoot van verzurende stoffen drastisch gedaald. Reductie van meer dan 50 % sinds 1980 is voor de meeste EU-lidstaten gelukkig geen uitzondering. Zelfs de geplande reducties voor SO2 en NOx voor 2010 kunnen als gevolg van de nieuwe normen voor de uitlaatgassen van auto's waarschijnlijk gehaald worden.
Het fijne stof vormt een bedreiging voor de gezondheid van de mens. Het Europees Milieubureau heeft onderzocht dat het terugbrengen van de gemiddelde PM10-waarde van 30 microgram per kubieke meter naar 20 microgram per kubieke meter voor 10.000 mensen een vroegtijdige dood door stofvergiftiging in de EU kan voorkomen. Het is daarom teleurstellend dat de Europese milieuministers een PM10-waarde van 40 microgram per kubieke meter vaststelden. Op de terugdringing van de uitstoot van vervuilende stoffen door het autoverkeer dient een vervolg gemaakt te worden, onder andere door schonere brandstoffen en betere motoren.
Bij de industrie zijn er echter ook verdergaande maatregelen nodig: 30 % van de NOx-emissies komt van afvalverbrandingsinstallaties, cementovens, elektriciteitscentrales en andere fabrieken. Het is dus zaak dat bij nieuwe richtlijnen serieus rekening gehouden wordt met de terugdringing van de emissies van fijn stof, NOx en SO2. Ik feliciteer mevrouw Pollack met dit verslag.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het uiteraard eens met de leden die gezegd hebben dat de behandeling van milieuvoorstellen eigenlijk moet plaatsvindt op een ogenblik dat er meer leden in de zaal zijn. Ik ben het echter ook eens met de opmerkingen over het belang van dit voorstel. Op dit late uur zal ik het kort houden en allereerst de milieucommissie alsook de rapporteur, mevrouw Pollack, bedanken voor de snelle en efficiënte behandeling van dit voorstel.
De Raad heeft een groot aantal van de amendementen die het Europees Parlement in eerste lezing heeft ingediend letterlijk of qua inhoud in zijn gemeenschappelijk standpunt overgenomen. De Commissie vindt dat vele van de aanvullende amendementen die de milieucommissie nu indient, het voorstel nog duidelijker en nauwkeuriger maken. Dit geldt bijvoorbeeld voor amendement 1 over de definitie van natuurverschijnselen. Seismische activiteit dient onder deze definitie te vallen en geothermische activiteit dient te worden toegevoegd. De rest van het amendement zal de tekst verduidelijken. Wij kunnen ook de amendementen 3 en 4 steunen. Zij verduidelijken de eisen betreffende de voorlichting van het publiek en wij weten allemaal dat dit een zeer belangrijk aspect van het voorstel is. Wij kunnen verder ook ingaan op de eis om het probleem van de alarmdrempels voor zwevende deeltjes in 2003 opnieuw te evalueren en daarom aanvaarden wij amendement 5 en ook amendement 8 dat een fout betreffende de overschrijdingsmarge rechtzet.
Mevrouw Pollack sprak ook nog over een aantal andere amendementen. Amendement 2 zou impliceren dat alle lidstaten overtredingen van de tienminutenwaarde voor zwaveldioxide die de WGO als richtsnoer heeft vastgesteld, moeten melden. De Commissie wenst zoveel mogelijk inlichtingen over deze richtwaarde, maar voor een aantal lidstaten zou dit teveel gevraagd zijn. Daarom kunnen wij dit amendement niet steunen.
Dan geef ik nu kort commentaar op de amendementen 6, 7, 9, 10 en 11. Eigenlijk zou ik blij moeten zijn met deze amendementen, omdat hierin wordt aangedrongen op enkele oorspronkelijk voorgestelde grenswaarden en deze gedeeltelijk zelfs nog aangescherpt worden. Het verheugt mij dan ook dat het Parlement het oorspronkelijke voorstel van de Commissie steunt. Dat ik deze amendementen toch niet kan aanvaarden heeft te maken met het debat in de Raad, waar is gebleken dat het voor vele lidstaten onmogelijk is de grenswaarden voor zwevende deeltjes die in het gemeenschappelijk standpunt zijn opgenomen, na te leven. Het zou met moeilijke beslissingen gepaard gaan. De Commissie wil uiteraard in de Unie een zo hoog mogelijk beschermingsniveau bereiken. Dit voorstel laat toe dat de lidstaten die verder willen gaan, dit ook kunnen, zoals ook in de kaderrichtlijn voor luchtkwaliteit is bepaald. Ik herhaal echter dat ik deze amendementen gezien de verschillen in de Unie niet durf te aanvaarden, als ik het zo mag zeggen, omdat ik vrees dat het voorstel het anders als geheel niet zal halen.
Dit voorstel is de eerste concrete actie in het kader van het nieuw communautair programma voor de verbetering van de luchtkwaliteit voor de burgers en het milieu. De Commissie is van mening dat het voorstel in zijn huidige vorm nog altijd een hoog beschermingsniveau garandeert en dat is een sterk uitgangspunt voor het programma. Onlangs hebben wij een ander voorstel betreffende koolmonoxide en benzeen goedgekeurd. In 2003 zullen wij ook bekijken of we voor de verontreinigende stoffen die in dit voorstel behandeld worden, verder kunnen gaan. Ik heb er het volste vertrouwen in dat het programma na verloop van tijd steeds meer aan belang zal winnen. Verder hoop ik dat wij dankzij dit voorstel allemaal kunnen uitkijken naar schonere lucht, betere gezondheid en een beter milieu.

Pollack
Gezien het huidige klimaat in onze betrekkingen met de Commissie durf ik nauwelijks een garantie te vragen dat de Commissie een deel van onze verzoeken voor de herziening in 2003 zal inwilligen. Ik zal dit maar even laten voor wat het is en de moed nog niet opgeven.
Ik zou de commissaris graag willen gelukwensen en, gezien haar recente ongeluk en het late uur, haar willen bedanken voor haar komst vanavond. Ook wil ik haar vragen om mijn dank als rapporteur over te brengen aan de medewerkers van DG XI, die uiterst behulpzaam zijn geweest bij de behandeling van deze zeer technische richtlijn.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats .
De vergadering wordt om 00.10 uur gesloten

