Samen werken aan gezondheid: Een EU-strategie voor 2008-2013 (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Alojz Peterle, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, over het Witboek "Samen werken aan gezondheid: een EU-strategie voor 2008-2013”.
Alojz Peterle
rapporteur. - (SL) Dit verslag gaat iedereen aan, zowel zieke als gezonde mensen. Gezondheid is een van de voornaamste sociale en politieke pijlers waar de toekomst van de Europese Unie op steunt. Het belang van gezondheid voor de economie is helder uiteengezet in de strategie van Lissabon. Gezondheid is een van de belangrijkste bezittingen in een leven. Vanwege zorgwekkende gezondheidstendensen, vooral de toename in het aantal kankergevallen, hart- en vaatziekten, diabetes en zwaarlijvigheid, en ondanks de vooruitgang binnen de curatieve geneeskunde, wordt dit goed in toenemende mate bedreigd. Daarbij steken nieuwe uitdagingen, zoals vergrijzing van de bevolking, klimaatverandering, stijging van de voedselprijzen en globalisering de kop op.
Er is gesproken over pandemieën en bioterrorisme. Enerzijds heeft de Wereldgezondheidsorganisatie voor de komende jaren een epidemische toename in het aantal kankergevallen voorspeld, anderzijds klinkt het verzoek tot vrij verkeer van patiënten en medisch personeel steeds luider. Gezondheidssystemen en de financiering ervan komen onder een toenemende druk te staan. De kosten voor medicijnen zijn de afgelopen jaren sneller gestegen dan de totale gezondheidskosten, waardoor de bezorgdheid onder de bevolking toeneemt over de gelijkheid binnen de gezondheidszorg en de duurzaamheid van de gezondheidssystemen.
Burgers zijn bezorgd dat er niet voldoende gezondheidszorg voor iedereen is. Ze zijn niet geïnteresseerd in debatten over bevoegdheden; ze willen in de eerste plaats graag weten hoe ze het beste gezond kunnen blijven. Ze maken zich ook zorgen over de gelijkheid in de gezondheidszorg, die tussen de lidstaten, en ook binnen de landen zelf, behoorlijk is. Voor kanker geldt dat de verschillen in overlevingspercentages tussen de nieuwe en de oude lidstaten zodanig zijn dat we met recht van een IJzeren Gordijn binnen de gezondheidszorg kunnen spreken. Dit tezamen vormt een reden om gezondheid hoger op de Europese politieke agenda te plaatsen. Het gaat hier niet om de zoveelste kwestie, maar om overleving. Daarom hebben we een gezamenlijke strategische aanpak nodig.
Eind 2007 heeft de Europese Commissie een gezondheidsstrategie aangenomen genaamd "Samen werken aan gezondheid”. Deze strategie is het resultaat van het streven van de lidstaten en de Unie om de gezamenlijke waarden en principes van het gezondheidsbeleid in acht te nemen op het moment dat de voorwaarden veilig worden gesteld voor het verwezenlijken van de rechten en bevoegdheden van de burgers in hun persoonlijke gezondheidszorg gedurende hun leven, in hun actieve betrokkenheid bij de besluitvorming en de afstemming van gezondheidszorg op de behoeften van patiënten, door de ongelijkheden binnen de gezondheidszorg onder verschillende sociale groeperingen, lidstaten en de daarbinnen gelegen gebieden terug te dringen, door het inzicht dat investeren in gezondheidszorg een voorwaarde is voor economische ontwikkeling, en door gezondheid consequent op te nemen in beleidsstrategieën op alle niveaus.
Het is duidelijk dat de gezondheidszorg een strategische en alomvattende aanpak voor de lange termijn nodig heeft, waarbij alle belangrijke spelers binnen de lidstaten en op EU-niveau zullen moeten samenwerken. Als we de samenwerking willen verbeteren, moeten we bepalen welke vormen van interinstitutionele samenwerking de doeltreffendheid van onze gezamenlijke inspanningen kunnen versterken.
We hebben een bepalende strategische koersverandering nodig op het gebied van ziektepreventie. Ondanks dat het belang van ziektepreventie al jarenlang wordt benadrukt, wordt slechts 3 procent van de gezondheidsbudgetten van de lidstaten aan dit doel besteed. Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat juist een preventiebeleid kan helpen om veel betere resultaten te bereiken. Veertig procent van de ziekten vloeit voort uit een ongezonde levensstijl en een derde van het aantal kankergevallen is ook te voorkomen. Een van de belangrijkste boodschappen die uit dit verslag naar voren komt, is dat we de Commissie moeten oproepen een ambitieus plan van preventieve maatregelen voor de komende vijf jaar voor te bereiden.
Ik wil graag mijn dank betuigen aan de schaduwrapporteurs, de Commissie en aan iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan de heersende opvatting over wat er moet gebeuren om de gezondheid te verbeteren.
Charlie McCreevy
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik neem dit debat waar namens mijn collega commissaris Vassiliou.
Ik wil de rapporteur, de heer Peterle, bedanken voor zijn verslag en de afgevaardigden bedanken voor hun belangstelling voor het Witboek over een EU-strategie op het gebied van de gezondheid.
Ik ben verheugd dat het Parlement achter de gezondheidsdoelstellingen en beginselen van het Witboek staat.
De Commissie verwelkomt dit verslag en is het volledig eens met de belangrijkste punten die erin ter sprake worden gebracht, in het bijzonder de noodzaak ongelijkheden op gezondheidsgebied aan te pakken, ons te concentreren op de bevordering van gezondheid door mensen aan te moedigen een gezonde levensstijl te hanteren, en ziekten te helpen voorkomen.
Het doet me genoegen te kunnen zeggen dat deze kwesties boven aan de gezondheidsagenda van de Commissie staan.
De ongelijkheden op gezondheidsgebied tussen verschillende regio's in de EU en tussen verschillende sociaaleconomische groepen zijn een toenemend punt van zorg. De Commissie is van plan om later volgend jaar acties voor te stellen om de gezondheidskloof in de EU te helpen overbruggen.
De Commissie is het volledig eens met uw opvattingen over de noodzaak om een gezonde levensstijl te bevorderen, in het bijzonder op het gebied van de voeding. We zijn het er allemaal over eens dat hiervoor actie nodig is die is gericht op burgers van alle leeftijden, op scholen, op het werk en in andere omgevingen.
Dit is een zeer belangrijk onderdeel van de gezondheidsstrategie. In de komende paar jaar zullen initiatieven worden ontwikkeld. In de tussentijd streven we actief naar de verwezenlijking van onze strategieën op het gebied van voeding, overgewicht en obesitas, en alcoholgerelateerde schade.
De Commissie is het tevens volledig met het Parlement eens dat we onze inspanningen om ziekten te voorkomen moeten opvoeren.
Behalve uw denkbeelden over het aanmoedigen van een gezonde levensstijl, delen we ook uw denkbeelden over de noodzaak effectieve screeningprogramma's te steunen om ziekten, in het bijzonder kanker, in een vroeg stadium op te sporen, alsook de beste praktijken effectiever uit te wisselen.
De Commissie steunt actief de tenuitvoerlegging van de aanbeveling van de Raad op het gebied van de screening op kanker en zij heeft onlangs de EU-richtsnoeren op het gebied van borst- en baarmoederhalskanker up-to-date gemaakt. We moeten echter meer doen om de gezondheidsstelsels te helpen kanker te bestrijden.
Ik maak met genoegen bekend dat de Commissie van plan is om volgend jaar een EU-platform voor actie op het gebied van kanker op te zetten om de lidstaten te helpen kennis en goede praktijken in de preventie en de behandeling van kanker uit te wisselen.
De Commissie verwelkomt de nadruk die het Parlement legt op de rol die een gezonde beroepsbevolking speelt in de verwezenlijking van de agenda van Lissabon.
Ik zal nu ingaan op enkele aanvullende zaken die in het verslag ter sprake worden gebracht.
Het Parlement roept op tot de oprichting van Europese expertisecentra. Dit zouden toonaangevende centra van expertise op het gebied van bepaalde kwalen, zoals zeldzame ziekten, moeten zijn waarvoor een combinatie van expertise en middelen nodig is waarover veel lidstaten niet beschikken.
De Commissie zal voortbouwen op de beginselen die tussen de lidstaten zijn overeengekomen voor zulke centra, en zij zal blijven werken aan de bevordering van dergelijke centra in het kader van de toekomstige richtlijn betreffende patiëntenrechten in grensoverschrijdende gezondheidszorg.
Het Parlement dringt ook aan op effectieve maatregelen voor de bestrijding van het groeiende probleem van de antibioticaresistentie. De Commissie deelt deze zorg en zij steunt de lidstaten actief bij de tenuitvoerlegging van de aanbeveling van de Raad op het gebied van de antimicrobiële resistentie. We zullen daarover volgend jaar een verslag presenteren.
Tot slot keurt de Commissie de standpunten goed die zijn geformuleerd over de noodzaak om het maatschappelijk en gezondheidsbeleid beter op elkaar af te stemmen. Het is zelfs een belangrijk uitgangspunt van onze strategie gezondheidsproblemen te behandelen als essentiële onderdelen van andere beleidsterreinen. We onderzoeken thans synergieën op allerlei punten tussen deze twee beleidsterreinen.
Samenvattend kan gezegd worden dat de Commissie en het Parlement dezelfde visie hebben met betrekking tot de belangrijkste gezondheidskwesties die we moeten aanpakken.
Het is nu tijd om verder te gaan met het werk aan de strategie en woorden om te zetten in daden.
De Commissie zal nauw samenwerken met het Parlement, de Raad, de lidstaten en het maatschappelijk middenveld om de doelstellingen van de strategie om te zetten in een betere gezondheid voor iedereen in de Europese Unie.
Ik bedank u dus voor uw steun en kijk ernaar uit uw standpunten te horen.
Milan Cabrnoch
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, gezondheid is, naast onze vrijheid, voor de meesten van ons het allergrootste goed. Gezondheid is een eerste voorwaarde voor een gelukkig leven en voor een succesvolle maatschappij. Er moet steeds weer opnieuw op gehamerd worden dat zorgen voor onze eigen gezondheid en die van onze dierbaren een persoonlijke verantwoordelijkheid is. Gezondheid is het resultaat van onze genetische erfenis, van onze leefstijl en van de omgeving waarin we wonen. Onze opvoeding, aangeleerde gewoonten, voeding, werkomgeving en huisvesting - al deze factoren zijn van invloed op onze gezondheid. De invloed van gezondheidszorg op gezondheid staat onderaan op deze lijst.
De Gemeenschap is - terecht - verantwoordelijk voor de bescherming van de volksgezondheid. Gezondheidsdiensten, de wijze waarop deze worden georganiseerd en gefinancierd en de kwaliteit ervan vallen echter volledig onder de verantwoordelijkheid van de EU-lidstaten. Het is ons gemeenschappelijke doel de kwaliteit, veiligheid en brede toegankelijkheid van de gezondheidszorg te waarborgen voor ieder die deze zorg nodig heeft. Elk land bekijkt zelf hoe het zijn burgers in deze moeilijke context de best mogelijke gezondheidsdiensten kan bieden. De Europese Unie biedt meerwaarde: de diversiteit van deze onafhankelijke stelsels, de mogelijkheid om te delen in de successen en om de fouten van onze vrienden te vermijden.
Gezondheidszorg is een onderwerp met vele facetten, zoals de sprekers voor mij ook al benadrukten. Een gevolg daarvan dat ik zeer betreur, is dat het hier in het Europees Parlement niet duidelijk is wie van ons nu werkelijk over gezondheid en gezondheidszorg gaat. De ene dag beschouwen we gezondheidszorg als een dienst in het kader van de interne markt, de volgende dag als een kwestie van sociale zekerheid en bij weer een andere gelegenheid valt ze onder het kopje "volksgezondheid”. Ik zou een beroep willen doen op de Voorzitter en ieder van ons, nu we debatteren over dit belangrijke verslag, om de mogelijkheid te overwegen om in de volgende zittingsperiode binnen het Europees Parlement een Commissie gezondheid in te stellen.
Siiri Oviir
rapporteur voor advies van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid. - (ET) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, collega's, gezondheid is een van de belangrijkste bezittingen van ieder mens. De gezondheidszorgstrategie van de Europese Unie voor de 21e eeuw moet ervoor zorgen dat hoogwaardige, uniforme gezondheidsbescherming in heel Europa beschikbaar is. Helaas lopen de onderlinge gezondheidssystemen van de lidstaten enorm uiteen en zijn uniforme en doeltreffende maatregelen met betrekking tot gezondheid geen garantie voor burgers in heel Europa.
Ik ben verheugd over het Witboek van de Europese Commissie over de gezondheidszorgstrategie ondanks dat ik, net als de rapporteur, van mening ben dat het Witboek geen specifiek meetbare of in getallen uit te drukken doelstellingen voorschrijft, waar vervolgens tastbare resultaten uit kunnen en zouden moeten voortvloeien.
Gezondheidszorg vereist op alle gebieden en op alle niveaus doeltreffende politieke steun. Vandaar mijn verzoek aan de Commissie om in de toekomst volksgezondheidskwesties in alle EU-beleidsgebieden op te nemen en om met het oog daarop niet de integratie van gender in een versterkt gezondheidszorgbeleid te vergeten.
Ik bedank de rapporteur voor zijn werk en u voor uw aandacht.
Françoise Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, we bespreken nu het Witboek over gezondheid voor de periode 2008-2013. En gezondheid is natuurlijk een grondrecht voor iedereen.
We worden hier met een aantal uitdagingen geconfronteerd: kanker, hart- en vaatziekten, zwaarlijvigheid, diabetes en, vooral, de vergrijzing van de bevolking - en dan zwijg ik over de voortdurende dreiging van pandemieën. Onze medeburgers verwachten veel van ons als het om gezondheidsvraagstukken gaat. Als we het hebben over de meerwaarde van de Europee Unie, dan is het nu juist op dit gebied waar de burgers van dichtbij mee te maken hebben en veel van ons verwachten.
Helaas is dit Witboek onvoorstelbaar triviaal - het bevat niets dat werkelijk concreet kan worden genoemd. Gelukkig heeft onze collega, de heer Peterle, de inhoud ervan aanzienlijk verbeterd. Misschien is herhaling gewoon nodig. We hebben in dit Parlement al vaker over gezondheidsvraagstukken gedebatteerd en daarbij is gebleken dat we allemaal voorstander zijn van een goede gezondheidszorg voor iedereen via een geïntegreerde aanpak. Het is van belang dat we investeren in preventie. Dat is wat we graag willen, maar we slagen er steeds niet in, omdat de begroting veel te bescheiden is, zeker als het om onderzoek gaat. We hebben kennelijk nog steeds niet ingezien dat voorkomen veel minder kost dan genezen.
Het is van groot belang dat we rekening houden met de vergrijzing van de bevolking en de gevolgen van dat fenomeen voor onze maatschappijen, hetzij in economische en sociale zin, hetzij in termen van gezondheid. We moeten nu echter stoppen met praten en eindelijk eens actie ondernemen. Het is immers van cruciaal belang dat we gaan voldoen aan de verwachtingen van onze burgers. We moeten duidelijke boodschappen uitdragen met betrekking tot verstandige levenswijzen: mensen moeten sport bedrijven en zich evenwichtig voeden. Belangrijk is ook - en vooral - dat iedereen zich verantwoordelijk gedraagt. En dat geldt dus niet alleen voor de lidstaten van de Europese Unie: ook de Europese burgers moeten het hunne bijdragen.
Glenis Willmott
namens de PSE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie steunt het Witboek van de Commissie over de gezondheidsstrategie. We steunen in het bijzonder de aandacht voor preventie, voorlichting en het aanmoedigen van een gezondere levensstijl. Het is heel belangrijk om plannen te maken om onze burgers te beschermen tegen bedreigingen voor de gezondheid en pandemieën en om te streven naar vermindering van de ongelijkheden op gezondheidsgebied in de hele EU.
We hebben nieuwe leidraden nodig voor de screening op kanker, een richtlijn betreffende orgaandonatie, betere toezichtmechanismen om te reageren op bedreigingen voor de gezondheid en een betere uitwisseling van beste praktijken. Met betrekking tot e-gezondheidszorg moet ik echter een waarschuwing laten klinken. Dit is een gebied waarvoor we precieze regels moeten opstellen die een duidelijk kader aangeven. Het moet duidelijk zijn dat e-gezondheidszorg degenen die niet met het internet om kunnen gaan, niet mag uitsluiten en niet in de plaats mag komen van een bezoek aan de dokter. Dit gezegd hebbende, zie ik veel voordelen. We moeten ons echter ook bewust zijn van de mogelijke gevaren.
Wat het gezondheidsbeleid op EU-niveau echter ook nodig heeft, is een duidelijke focus. In mijn werk als schaduwrapporteur voor dit verslag heb ik gemerkt dat men echt het gevoel heeft dat er te veel verschillende werkgroepen en werkstromen, groepen van deskundigen en taakgroepen zijn, waarvan vele zijn opgezet als lievelingsproject van een voorzitterschap of onder druk van leden van dit Huis of andere belangengroepen.
Ik ben van mening dat de EU veel waarde kan toevoegen op het gebied van de gezondheid, maar dat de middelen gericht moeten worden besteed en waar voor het geld moeten opleveren.
Ik wil mijn collega's aansporen om voor mijn amendement 2 te stemmen, dat de Commissie verzoekt te beginnen met een herziening van de huidige werkstromen. Ik wil er bij mijn collega's ook op aandringen mijn amendementen te steunen over de bescherming van de gezondheid van onze burgers tegen gevaren op het werk. Ik vraag de Commissie in het bijzonder te reageren op mijn amendementen 1 en 6 over de blootstelling aan voor de voortplanting giftige stoffen.
Het is van vitaal belang dat voor de voortplanting giftige stoffen worden opgenomen in de aangekondigde voorstellen voor de herziening van de richtlijn inzake kankerverwekkende agentia. Ik begrijp dat de Commissie op dit punt een ommezwaai heeft gemaakt, en ik zou de Commissie dankbaar zijn als zij haar standpunt zou willen toelichten.
Marios Matsakis
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, iedereen is het erover eens dat gezondheid voor onze burgers een van de kostbaarste zaken is. Toch is volksgezondheid, zoals we allemaal weten, volgens artikel 152 van het Verdrag van Amsterdam de uitsluitende bevoegdheid van de lidstaten. Deze duidelijke antithese is niet slechts een vreemde eigenaardigheid in het EU-recht. Zij is in de praktijk zeer belemmerend voor onze inspanningen om de doelstellingen van een optimale gezondheid in de EU te verwezenlijken. Je vraagt je ook af waarom men toestaat dat deze situatie zolang ongewijzigd blijft bestaan. De reden is natuurlijk een financiële. Gezondheidszorg is heel duur, en als we de gezondheidszorg zouden verbeteren tot de gewenste gelijkheid in de hele EU is bereikt, zou dat voor sommige lidstaten van de EU een grote stijging van de kosten van de gezondheidszorg betekenen.
We kunnen dus wel allemaal naar dit Parlement komen en kritiek uiten op de beschamende verschillen in levensverwachting, kindersterftecijfer en overlevingskans voor kankerpatiënten tussen rijke en arme lidstaten, maar de meesten van ons leggen de schuld niet daar waar zij behoort te liggen, namelijk bij het onvermogen van de EU om ervoor te zorgen dat armere leden financiële bijstand krijgen, zodat deze een inhaalslag kunnen maken op het gebied van het niveau van de gezondheidszorg, en er zo een einde aan te maken dat regeringen zich verzetten tegen de mogelijkheid om gezondheid uit de uitsluitende bevoegdheid van de lidstaten te halen.
Men zou kunnen aanvoeren dat dit triest afbreuk doet aan de fundamentele waarden die we in de EU in de praktijk hooghouden, waardoor we qua bevoegdheden bijvoorbeeld meer belang hechten aan regels voor de interne markt voor onze ondernemingen dan aan gezondheidszorg voor onze burgers.
Ik ben van mening dat het hoog tijd is voor een wijziging van artikel 152 van het Verdrag van Amsterdam. Deze kan alleen worden bereikt door een gezamenlijke inspanning van de Raad, de Commissie en het Parlement.
Als leden van dit Parlement moeten we onze uiterste best doen om de noodzakelijke verandering tot stand te brengen. Dit gezegd zijnde, is het belangrijkste aspect van een gezondheidsstrategie in praktische zin natuurlijk ziektepreventie. Iedereen weet dat roken, obesitas, alcohol, drugs, een hoge suikerinname en een stressrijke, ongezonde levensstijl in het algemeen de grootste vijanden van onze gezondheid zijn, maar doen we wel voldoende om onze burgers van deze plagen te bevrijden? Niet echt.
Kijk bijvoorbeeld naar roken. Hoe kunnen we beweren dat we alles doen om te voorkomen dat mensen roken, wanneer we de tabaksteelt in de EU nog steeds subsidiëren, we nog steeds toestaan dat sigaretten taxfree worden verkocht in vliegtuigen en op schepen die van en naar de EU reizen, we nog steeds relatief weinig belasting heffen op tabak, gelet op de enorme gezondheidskosten van rokers, we op de televisie nog steeds indirecte tabaksreclame hebben, en we nog steeds wetten inzake roken hebben die eigenlijk niet volledig ten uitvoer worden gelegd in de EU?
Ik heb geen tijd om nog veel meer te zeggen over preventie, maar ik denk dat mijn belangrijkste punt is dat we de regels inzake de bevoegdheid op het gebied van de volksgezondheid moeten wijzigen.
Mieczysław Edmund Janowski
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur van harte willen bedanken voor zijn werk. Het is volkomen juist dat wij ons vandaag over dit belangrijke onderwerp buigen als antwoord op het strategische document dat vorig jaar door de Commissie is voorbereid.
Er moet nadruk worden gelegd op het belang van preventie, goede voeding, de lucht- en drinkwaterkwaliteit, een gezonde levensstijl en de vroegtijdige opsporing en, indien nodig, de snelle behandeling van ziekten. Het is een feit dat er vandaag grote verschillen bestaan tussen de lidstaten en de verschillende sociale groepen wat betreft de toegang tot gezondheidszorg. Dit wijst op een duidelijk gebrek aan sociale cohesie. Deze ongelijkheden komen eveneens tot uitdrukking in de overlevingspercentages in geval van kanker, hart- en vaatziekten en andere aandoeningen. Daarnaast worden we geconfronteerd met een zorgwekkende toename van het aantal personen met psychische stoornissen. De gebruikte behandelingsmethoden laten eveneens veel te wensen over. Ik denk hierbij in eerste instantie aan het overdadige gebruik van antibiotica en steroïden.
Ook de gezondheidszorgstelsels baren ons zorgen omdat ze vaak ontoereikend blijken te zijn. We beseffen allemaal hoe kostbaar onze gezondheid is en we weten dat ons biologische leven beperkt is. In dit verband zou ik het Europees Parlement eraan willen herinneren dat de Poolse dichter Aleksander Fredro zijn lezers het advies gaf om zich goed te verzorgen. Indien ze dat niet zouden doen, zouden ze volgens Fredro niet alleen hun gezondheid, maar ook hun leven in gevaar brengen.
Adamos Adamou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Peterle van harte bedanken voor de inspanningen die hij heeft gedaan om de communautaire gezondheidsstrategie aan te vullen met allerlei acties en beleidsmaatregelen. Het doel van dit alles is alle burgers het fundamenteel en onvervreemdbaar recht van gelijke toegang tot een geïntegreerd gezondheidssysteem te waarborgen.
Daarom moeten wij hard werken om ervoor te zorgen dat de bevoegde instanties zich bewust worden van hun politieke verantwoordelijkheid. Zij moeten ervan doordrongen raken dat het uittrekken van financiële middelen voor de gezondheidssector een investering is. Ik wil wat dat betreft nog vermelden dat ik het eens ben met het standpunt van de heer Matsakis. Wij moeten inderdaad de klemtoon leggen op preventie van ziekten via de bevordering van een gezonde levenswijze, via de verstrekking van de best beschikbare therapieën maar ook via investeringen in nieuwe technologie en onderzoek.
Wij moeten streven naar een intersectoraal beleid dat op diverse niveaus wordt gecoördineerd en het hoofd kan bieden aan de fundamentele uitdagingen waarmee wij wegens de vergrijzing van de bevolking en de enorme verschillen tussen de gezondheidsstelsels van de lidstaten geconfronteerd zijn.
Irena Belohorská
(SK) Als we het hebben over de gemeenschappelijke EU-aanpak op het gebied van gezondheid, is het allereerst van belang dat de normen voor het verstrekken van zorgvoorzieningen worden geconsolideerd. De Europese Unie moet streven naar het wegwerken van de ongelijkheden tussen de nieuwe en de oude lidstaten, die nog altijd aanzienlijk zijn.
Aangezien elke lidstaat andere doelen heeft op het gebied van gezondheidsbeleid, moet er in de Europese zorgsector een langdurige en strategische samenwerking tot stand komen zodat er consensus kan worden bereikt. Er moet bovendien worden geïnvesteerd in preventie- en publieke voorlichtingsprogramma's. Met een preventief beleid kunnen we veel betere resultaten boeken, aangezien de helft van alle ziekten verband houdt met een ongezonde levensstijl.
Ik sta achter het verzoek van de heer Peterle aan de Commissie om een langetermijnplan voor preventieve acties op te stellen om de bovenstaande reden. Een dergelijk plan kan bijdragen aan het verbeteren van de gezondheidstoestand van de Europese burgers. Ook onderzoek op medische terreinen draagt bij aan preventie en maakt een betere behandeling van ziekten mogelijk. Zo investeert de Europese Unie op dit moment te weinig in kankeronderzoek: de investeringen van de EU liggen op bijna een vijfde van wat de VS investeert. Het herstellen van deze tekortkoming is in het belang van alle Europese burgers.
Een nuttig idee ter vergroting van de bewustwording van patiënten is het oprichten van informatie- en voorlichtingscentra voor patiënten, gezondheidswerkers en de gehele gezondheidssector. Als deze doelen verwezenlijkt zijn, is de Europese Unie weer een grote stap dichter bij het bereiken van een gemeenschappelijk gezondheidsbeleid.
Bogusław Sonik
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik geef mijn volledige steun aan het verslag met de titel "Samen werken aan gezondheid: een EU-strategie voor 2008-2013” dat door de heer Peterle is opgesteld namens de Commissie Milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid. Ik ben met name ingenomen met dit verslag omdat het betrekking heeft op een van de meest dringende uitdagingen die de Europese Unie en de wereld het hoofd moeten bieden. Er dient op gewezen te worden dat dit het eerste strategische programma is dat een allesomvattende EU-aanpak aangaande het gezondheidsbeleid bevat. In de tekst worden niet alleen de door de Gemeenschap aangenomen waarden vastgelegd, maar ook de doelstellingen die de Unie zich op dit gebied stelt. Het gaat om een communautaire gezondheidsstrategie die ver uitsteekt boven andere gezondheidsstelsels en dus op dit gebied als voorbeeld kan dienen.
Ik ben blij te horen dat de strategie gunstig is onthaald in de lidstaten en dat bepaalde landen al stappen hebben gezet om een gemeenschappelijk standpunt te ontwikkelen en de strategie in hun nationale gezondheidsplannen op te nemen. Slovenië is slechts één voorbeeld. Ook in Polen zijn al soortgelijke initiatieven genomen.
De financiering van de gezondheidsdiensten draagt in hoge mate bij tot het begrotingstekort in talrijke lidstaten van de Europese Unie. Het is van cruciaal belang dat we dit in overweging nemen in het kader van ons debat over de gezondheidsstrategie. Ik ben bijgevolg van oordeel dat dit strategische plan niet los kan worden gezien van eventuele methoden om de volksgezondheidszorg in de lidstaten te financieren.
Verder zou ik de aandacht willen vestigen op een kwestie die we al eerder hebben besproken. Ik doel in dit verband op de nieuwe informatietechnologieën en hun impact op kinderen en jongeren. Het ongecontroleerd gebruik van het internet en van computerspelletjes, verslaving en andere ziekten die hiermee gepaard gaan, vormen een steeds grotere bedreiging voor onze samenleving en beschaving. Kinderen en jongeren zijn de eerste slachtoffers. De Commissie en de Europese Raad werken momenteel aan een solide methode voor samenwerking op het gebied van gezondheidszorg. Het zou een goede zaak zijn wanneer ook het Parlement bij de tenuitvoerlegging van dit project zou worden betrokken.
Anne Ferreira
(FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil om te beginnen de rapporteur gelukwensen met zijn verslag, dat de oorspronkelijke tekst beslist verbetert.
Het Witboek van de Commissie vertegenwoordigt een eerste stap bij het formuleren van duidelijke en positieve doelstellingen op het gebied van gezondheid. Helaas geeft het onvoldoende antwoord op de uitdagingen waarvoor we ons gesteld zien, of het nu gaat om de kwaliteit van de gezondheidszorg of de gelijke toegang tot die zorg. Het verslag dat we nu bespreken heeft de oorspronkelijke voorstellen aangaande zelfmedicatie niet overgenomen, en dat is een goede zaak. Ik geloof dat het trivialiseren - of, erger nog, aanmoedigen - van zelfmedicatie niet verenigbaar is met de gezondheidszorg die ons voor ogen staat. "Samen werken aan gezondheid” mag niet verworden tot een "iedereen voor zichzelf in geval van ziekte”.
Het idee om een soort "actieve deelnemer” te creëren is zorgwekkend: het concept wordt niet duidelijk gedefinieerd en dat kan aanleiding geven tot uiteenlopende interpretaties. Voorgesteld wordt om patiënten aan te moedigen zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor hun behandeling, terwijl er bovendien voor wordt gepleit bevolkingsgroepen op te roepen hun eigen reactie te formuleren op bepaalde zorgbehoeften. Dat zijn voorstellen waarmee we heel voorzichtig moeten omgaan. We moeten beseffen dat op het gebied gezondheid zeer specifieke eisen gelden, vooral met betrekking tot het niveau van de bekwaamheden. Het gaat vaak immers om vragen van leven of dood. De voorstellen met betrekking tot zelfmedicatie en het idee van individuele verantwoordelijkheid dragen niet bij tot het vinden van oplossingen voor gezondheidsvraagstukken. Bovendien verwijzen ze de solidariteitsgrondslag naar het tweede plan.
En dan is er nog een punt waarop ik kritiek wil uiten: het vergemakkelijken van de mobiliteit van gezondheidswerkers. Dat kan ernstige gevolgen hebben voor de geografische distributie van gezondheidswerkers, waardoor de nu reeds penibele situatie in een aantal lidstaten nog eens verergerd kan worden. In plaats van aan te dringen op meer mobiliteit van gezondheidswerkers zouden we ons nu juist moeten richten op het uitwisselen van goede praktijken tussen de lidstaten. Ik begrijp ook dat gezondheid online moet worden bevorderd. Dat is een positief en innovatief initiatief, maar wel één dat slechts voor een minderheid onder de burgers toegankelijk is.
Ik steun uiteraard de amendementen van mijn collega's met betrekking tot gezondheid op het werk. Dat is een heel belangrijk onderwerp, aangezien werkgerelateerde gezondheidsproblemen zich steeds vaker voordoen.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik zou drie kwesties aan de orde willen stellen in het kader van dit debat. Ten eerste bestaan er tussen de oude en de nieuwe lidstaten grote ongelijkheden op gezondheidsgebied. Het cumulatieve effect van deze ongelijkheden vertaalt zich in een duidelijk verschil in levensverwachting van negen jaar voor vrouwen en maar liefst dertien jaar voor mannen. We zouden bijgevolg al het mogelijke moeten doen om deze verschillen substantieel te verminderen.
Ten tweede dienen de investeringen in ziektepreventie aanzienlijk te worden verhoogd. Tot nu toe gaat slechts 3 procent van het gezondheidsbudget naar deze doelstelling. Het is nochtans algemeen bekend dat tot 40 procent van alle ziekten te wijten is aan een ongezonde levensstijl en dat het merendeel van deze aandoeningen doeltreffend kan worden voorkomen.
Ten derde is het van essentieel belang om een gezonde levensstijl te bevorderen, gelet op het feit dat obesitas een steeds ernstigere ziekte van onze beschaving wordt. Er moeten eveneens gunstige voorwaarden worden gecreëerd voor gezonde biologische voeding die zonder het gebruik van kunstmest en pesticiden wordt geproduceerd. Deze vorm van landbouw is echter niet erg rendabel. Het is bijgevolg absoluut noodzakelijk om hiervoor meer financiële steun vrij te maken in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Urszula Krupa
(PL) Mijnheer de Voorzitter, in het document dat vandaag ter tafel ligt, wordt een groot aantal belangrijke kwesties inzake gezondheid en gezondheidszorg aan de orde gesteld. De algemene toegang tot gezondheidszorg wordt gewaarborgd in de grondwetten van de verschillende lidstaten. De eerbiediging van de bevoegdheden van de lidstaten op het gebied van gezondheidszorg en de vrije keuze van gezondheidsdiensten zijn positieve aspecten. Ik zou echter willen wijzen op het gevaar dat mijn landgenoten bedreigt ten gevolge van de recente plannen van de Poolse regering om alle instellingen voor gezondheidszorg om te vormen tot commerciële ondernemingen met winstoogmerk.
De voorgestelde hervormingen vormen een inbreuk op de vrijheid van ieder individu om voor een bepaald stelsel van gezondheidszorg te kiezen. Ze zijn tegelijkertijd een bedreiging voor fundamentele mensenrechten als het recht op leven en gezondheidszorg. Gelet op de omvang van dit gevaar zou het de verantwoordelijkheid van de Europese Commissie moeten zijn om richtsnoeren uit te werken die tot doel hebben te verhinderen dat overheden de controle uit handen geven over openbare ziekenhuizen, die tegen de wil van de Poolse samenleving en van de president van de Republiek Polen worden geprivatiseerd.
Avril Doyle
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de rapporteur voor zijn goed geformuleerde antwoord aan de Commissie.
We zijn ons er allemaal van bewust dat het de individuele verantwoordelijkheid van de lidstaten is om te bepalen hoe zij hun gezondheidsdiensten en medische zorg willen organiseren en leveren. Dit mag evenwel niet betekenen dat ze serieuze samenwerking op Europees niveau op het gebied van de volksgezondheid verwaarlozen. Er zijn allerlei gezondheidskwesties, zoals de preventie van pandemieën en het verkeer van patiënten of gezondheidswerkers, waarbij de lidstaten in hun eentje niet effectief kunnen handelen en actie op Europees niveau nodig is.
Communautaire actie kan waardevol zijn om pan-Europese expertisenetwerken te vormen die de uitwisseling van de beste praktijken mogelijk maken op gebieden zoals e-gezondheidszorg, nanotechnologie, de behandeling van zeldzame ziekten of excellente centra.
De EU heeft samen met de lidstaten belangrijke vooruitgang geboekt in het beschermen van de gezondheid, bijvoorbeeld op het gebied van de wetgeving op tabaksreclame, op het gebied van de bloedproducten, en ook met het opzetten van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC).
We moeten de acties opvoeren om de ongelijkheden op gezondheidsgebied in de 27 lidstaten van de EU te verminderen, in het bijzonder door de uitwisseling van de beste praktijken en door betere publieksvoorlichting over de rechten van burgers op het gebied van grensoverschrijdende gezondheidszorg. We moeten snel wetgeving op dit gebied opstellen en niet toestaan dat arresten van het Europees Hof van Justitie de enige leidraad zijn voor patiënten in Europa. We moeten reageren met passende wetgeving. Voorts moeten er uitvoerige gezondheidseffectbeoordelingen en evaluaties van alle wetgeving over de hele linie worden uitgevoerd, teneinde een platform te bieden voor gezamenlijk denken en besluitvormers beter in staat te stellen de echte kosten van beleidsinitiatieven voor de volksgezondheid vast te stellen.
Dit moet op dezelfde manier gebeuren als waarop milieueffectbeoordelingen momenteel worden gezien als een vanzelfsprekende manier om wetgevers te informeren en een noodzakelijke voorwaarde zijn voor de formulering van het meeste EU-beleid. Zelfs in de economische en financiële crisis van vandaag is gezondheid onze grootste rijkdom.
Åsa Westlund
(SV) Mijnheer de Voorzitter, ik wil twee zaken aan de orde stellen. De eerste is hoe wij moeten omgaan met het al te vaak voorschrijven van antibiotica, wat in het verslag erg goed wordt behandeld.
We hoeven alleen maar naar onszelf hier in het Europees Parlement te kijken, of ik hoef alleen maar naar mezelf te kijken. Ik zou hier vandaag waarschijnlijk niet staan als wij geen effectieve antibiotica hadden. Ik ben een paar keer ziek geweest en net zoals ongetwijfeld velen van u hier in het plenum, ben ik gered door antibiotica. Jammer genoeg worden de mogelijkheden van onze kinderen om die hulp in de toekomst te krijgen, bedreigd doordat we toelaten dat artsen antibiotica voorschrijven wanneer ze niet nodig zijn en zelfs antibiotica zonder voorschrift verkopen.
We hebben controlemiddelen en stimulansen nodig om artsen ervan te weerhouden te tegemoetkomend te zijn jegens patiënten, om geld te verdienen, zodat ze geen antibiotica voorschrijven wanneer zij niet nodig zijn. Ik denk dat hier voor de EU een enorm belangrijke taak is weggelegd: het verspreiden van verschillende methoden om het al te vaak voorschrijven van antibiotica succesvol te bestrijden.
De tweede kwestie die ik aan de orde wil stellen gaat over ongelijkheid op het gebied van gezondheid, zoals ook door meerdere vorige sprekers is aangekaart. Ongelijkheid op het gebied van gezondheid heeft nog een ander aspect. Het gaat niet alleen om ongelijkheid tussen landen. Ook binnen landen bestaat ongelijkheid. De Wereldgezondheidsorganisatie richtte een buitengewone commissie op die de klassenverschillen op het gebied van gezondheid onderzocht. Zij schreef onomwonden dat ”sociale rechtvaardigheid een zaak van leven en dood is” en dat is iets waar wij in de Unie openlijk over moeten praten.
Dat er binnen landen zulke grote verschillen voorkomen, is volkomen onaanvaardbaar. Er zijn goede voorbeelden waar klassenverschillen op het gebied van gezondheid met succes zijn overwonnen, maar er zijn ook erg slechte voorbeelden. Zelf ben ik erg bezorgd over wat er in de hoofdstad van mijn eigen land gebeurt. Daar heeft men plots een systeem ingevoerd dat ertoe leidt dat artsen uit de kansarme en arme gebieden, waar doktersbehandeling het meest nodig is, naar gebieden verhuizen waar de mensen het gezondst en rijkst zijn.
Ik denk dat de EU statistische gegevens en informatie zou moeten verzamelen zodat de kiezer en ook besluitvormers op het gebied van gezondheidszorg duidelijk advies kunnen krijgen over welke maatregelen tot grotere sociale rechtvaardigheid op het gebied van gezondheid leiden en welke niet.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) Om het hoofd te bieden aan de grote uitdagingen waarvoor de gezondheidssector in de Europese Unie zich geplaatst weet, hebben we actieplannen nodig waarin ook aandacht is voor het bevorderen van een goede gezondheid, publieksvoorlichting en ziektepreventieprogramma's, in het bijzonder met betrekking tot voeding, obesitas, alcohol- en drugsgebruik en roken.
Vroegtijdige opsporing en diagnosticering, alsmede het bieden van een passende behandeling van chronische aandoeningen, in het bijzonder kanker, stellen de levenskwaliteit van de patiënten met deze ziekten veilig. Daarom zal uitwisseling van goede praktijken op alle gebieden van de medische zorg binnen de Europese Unie bijdragen aan de verbetering van het welzijn en de gezondheid van de burgers. Ik ben van mening dat het bevorderen van een gezonde levensstijl in gezinnen, op school en op het werk van groot belang is voor het creëren van een model voor een gezonde levensstijl en voor de bevordering van gezond ouder worden, zowel voor de huidige generaties als voor de toekomstige.
We moeten ons in het bijzonder richten op de belangen van kinderen, door de nodige voorzieningen te treffen voor zwangerschaps- en ouderschapsverlof, en daarbij rekening te houden met het effect van ouderlijke aanwezigheid op de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van kinderen. Even belangrijk is het om de medische zorg en voorlichting voor zwangere vrouwen over de risico's van het gebruik van tabak en alcohol te verbeteren.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Ik wil graag de rapporteur feliciteren en ook benadrukken dat de enige manier waarop we de uitdagingen van de 21e eeuw het hoofd kunnen bieden, is om de volksgezondheid te verbeteren. De uitspraak "alle medicijnen ter wereld kunnen geen vervanging vormen voor beweging, maar beweging kan alle medicijnen ter wereld vervangen” is tijdloos. We moeten niet alleen maar pleiten voor een gezonde levensstijl en gezonde voeding. Het moment is gekomen om de mensen die niet bewust hun gezondheid schaden, op verschillende manieren - ook financieel -, te stimuleren. Aanbevelingen van de Europese Commissie over dit onderwerp zouden zeer waardevol zijn. Een dringend probleem voor de nieuwe lidstaten is het gebrek aan specialisten. Op sommige plaatsen zoekt de helft van alle pas afgestudeerde artsen een baan in andere EU-lidstaten, waar de salarissen een stuk hoger liggen. Op die manier ondersteunen en versterken de nieuwe lidstaten de gezondheidsdiensten van hun rijkere buurlanden. Ik stuur niet aan op beperkingen voor het vrije verkeer van burgers, maar een solidariteits- en garantiefonds is echter wel noodzakelijk om de gevolgen van dit verlies van specialisten op te vangen.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, gezondheidskwesties vallen onder de bevoegdheid van de afzonderlijke lidstaten. Dit mag echter geen belemmering vormen voor een gemeenschappelijk optreden om de gezondheid van de Europese burgers te beschermen. Onze prioritaire doelstellingen, die werden vastgelegd in het Witboek, bestaan onder meer in het bevorderen van de gezondheid in een vergrijzend Europa, het beschermen van de burgers tegen gevaren voor hun gezondheid en het ondersteunen van dynamische gezondheidsstelsels. Deze doelstellingen kunnen niet worden verwezenlijkt zonder een sterk engagement van lokale en regionale overheden.
Deze overheden moeten bijgevolg nauw worden betrokken bij de tenuitvoerlegging van deze strategie. In het Witboek wordt nader ingegaan op het belangrijke thema van de ongelijkheden op gezondheidsgebied en de verschillen in het gezondheidspeil tussen de verschillende landen en sociale groepen. In de meeste nieuwe lidstaten zijn bepaalde gezondheidsdiensten van een laag niveau. Deze kloof moet worden gedicht. Er moeten bijgevolg krachtigere maatregelen worden genomen om deze ongelijkheden weg te werken en om van deze kwestie een prioritaire doelstelling te maken.
Een volgende taak die in het Witboek wordt genoemd, betreft de noodzaak om het belang van bewustmakingsprogramma's inzake gezondheid te benadrukken en te versterken, met name van programma's op het vlak van voeding. Talrijke chronische ziekten kunnen met aangepaste voeding en een gezonde levensstijl worden voorkomen. Daarom zijn onderwijsprogramma's over gezonde eetgewoonten en lichaamsbeweging op jonge leeftijd zo belangrijk.
Charlie McCreevy
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de geachte afgevaardigden voor hun bijdragen en ik zal nu ingaan op enkele punten die zij naar voren hebben gebracht.
Mevrouw Oviir en mevrouw Grossetête hebben gezegd dat het Witboek te algemeen was. Het doel van het Witboek is echter een aantal algemene uitgangspunten en doelstellingen vast te stellen als leidraad voor communautaire acties op het gebied van de gezondheid voor de komende jaren. Het zou heel moeilijk zijn om meetbare doelen vast te stellen voor zulke brede en algemene doelstellingen en zo'n groot aantal kwesties.
De Commissie is het er volledig mee eens dat meetbare doelen een goed middel zijn om verandering aan te drijven en resultaten te bereiken. We vinden echter dat het beter is om over zulke streefcijfers na te denken binnen elk afzonderlijk beleidsinitiatief in het kader van de strategie.
Een aantal sprekers heeft de ongelijkheden op gezondheidsgebied genoemd, bijvoorbeeld de heer Janowski, de heer Adamou, mevrouw Belohorská, mevrouw Doyle, de heer Kuźmiuk en mevrouw Westlund. We delen de zorgen die naar voren zijn gebracht, helemaal en we zijn het er volkomen mee eens dat de gezondheidskloof moet worden overbrugd. De Commissie zal komend jaar een mededeling presenteren, en in de tussentijd zullen we structuurfondsen voor gezondheidszorg in banen helpen leiden.
Mevrouw Willmott heeft meerdere vragen gesteld. Zij merkte op dat er teveel werkstromen zijn op het gebied van gezondheid. Dit is echter precies de reden waarom de EU-strategie op het gebied van gezondheid die in 2007 is aangenomen, alle beleid dat gevolgen heeft voor de gezondheid, wil samenbrengen binnen een samenhangend kader. De Commissie kijkt momenteel naar de verschillende structuren in de gezondheidssector om tot synergieën tussen structuren te komen en te waarborgen dat het werk efficiënt en doeltreffend wordt gedaan, zonder dat dingen dubbel worden gedaan.
Mevrouw Willmott heeft ook gevraagd naar de richtlijn inzake kankerverwekkende agentia. De Commissie heeft de sociale partners geraadpleegd over de mogelijke herziening van de richtlijn uit 2004 op dit gebied, en zij is momenteel bezig opdracht te geven tot een begin 2010 af te ronden onderzoek naar de opties voor wijziging van deze richtlijn. Op grond van de resultaten van dit onderzoek zal de Commissie een passende manier kunnen vaststellen om verder te gaan. De EU-wetgeving inzake gezondheid en veiligheid op het werk, in het bijzonder de richtlijn uit 1998 betreffende alle chemische stoffen, bestrijkt al bescherming op het werk tegen alle chemische stoffen, met inbegrip van voor de voortplanting giftige stoffen.
Mevrouw Westlund noemde het probleem van de antibioticaresistentie. De Commissie werkt nauw samen met het ECDC. Een van de prioritaire acties in het werkplan voor 2008 van het ECDC is antimicrobiële resistentie. Tevens is het ECDC van plan om jaarlijks een Europese Dag voor antibioticabewustwording te organiseren. Dit evenement heeft tot doel de publieke perceptie en kennis te versterken van zaken die te maken hebben met antimicrobiële resistentie. De eerste Europese Dag voor antibioticabewustwording vindt plaats op 18 november 2008. We werken ook nauw samen met het ECDC aan de opstelling van een tweede verslag over de tenuitvoerlegging door de lidstaten van de aanbeveling van de Raad uit 2002.
Ter afsluiting wil ik de rapporteur, de heer Peterle, en alle afgevaardigden bedanken voor hun steun voor de gezondheidsstrategie die we hebben ontwikkeld.
Alojz Peterle
rapporteur. - (SL) Commissaris, dames en heren, ik wil mijn oprechte dank uitspreken voor dit waardevolle en gecompliceerde debat. Ik ben blij dat bijna al uw bijdragen de volgende drie sleutelwoorden bevatten: allereerst "samen”, ten tweede "ongelijkheid” en ten derde "preventie”. "Samen” houdt in meer samenwerking op het niveau van lidstaten, evenals op het niveau van de Europese Unie, meer partnerschappen, inclusief de regionale en plaatselijke gemeenschappen, en meer complementariteit. Ik ben het eens met degenen die zeiden dat de bevoegdheid van de lidstaten geen excuus mag zijn om niet samen te doen wat de afzonderlijke landen niet kunnen bewerkstelligen, en zo staan er in toenemende mate soortgelijke uitdagingen voor de deur.
Het feit dat er zoveel ongelijkheid heerst, iets waar we voor gewaarschuwd hebben, houdt in dat er een gebrek aan kennisoverdracht is. Als de overlevingskans van kanker op een bepaalde plek 10 procent lager ligt dan elders, betekent dit dat informatie en kennis deze plek nog niet hebben bereikt, ondanks dat anderen er wel beschikking over hebben, inclusief de buurlanden. Op dit gebied moeten we een bepaalde dynamiek bereiken die gebaseerd is op reeds beschikbare kennis. De belangrijkste boodschap en raad die hieruit volgt, is dat we gebruik moeten maken van beschikbare kennis en goede praktijken moeten delen. Wat betreft dynamiek wil ik graag toevoegen dat ziekten zich snel verspreiden en dat we daarom politieke dynamiek en politieke vernieuwing nodig hebben. Het Witboek vormt naar mijn idee een goed kader voor het doel dat we nastreven. Het streven is niet om alle specifieke kwesties waarnaar wordt verwezen in de documenten en andere resoluties op te pakken, maar dat het een kader moet schetsen en, zoals iemand al aangaf, hebben we nu voor het eerst een alomvattend kader voor de waarden, indicatoren, strategieën en maatregelen. Dit zijn de fundamenten waar we op kunnen voortbouwen.
Tot slot wil ik graag toevoegen dat ik in het bijzonder moeite heb met de amendementen die door de socialistische fractie zijn voorgesteld. Deze fractie heeft zes amendementen ingediend die door de ENVI zijn afgewezen. Ik vind het lastig om de argumenten die de ENVI gebruikte om een ander standpunt duidelijk te maken, af te wijzen. Op dit moment sta ik niet achter deze amendementen, omdat dit een plenaire vergadering is en dit onderwerp in andere resoluties werd behandeld. Als deze amendementen worden goedgekeurd, ontstaat er een vertekend beeld omdat andere bevolkingsgroepen niet met dezelfde aandacht worden behandeld. Het gaat niet alleen om werknemers, maar ook om gepensioneerden en schoolkinderen. Ik houd uiteraard vast aan de argumenten die ik tijdens de ENVI-bijeenkomst heb aangedragen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 11.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Iles Braghetto  
schriftelijk. - (IT) Gezondheid is een groot goed dat wel iets kost, maar geen prijs heeft. Investeren in gezondheid is de meest effectieve en meest efficiënte investering die een op de menselijke maat afgestemde samenleving kan doen. En deze investering is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van enerzijds het individu, dat verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn eigen gedrag en zich een gezonde leefstijl moet aanmeten, anderzijds gezondheidswerkers, die de medische ethiek in acht moeten nemen en ten slotte nationale en regionale overheden, die bijzondere aandacht moeten besteden aan de houdbaarheid van hun gezondheidsstelsels.
Bijzondere aandacht moet er ook zijn voor het feit dat we een geïntegreerd sociaal en volksgezondheidsbeleid nodig hebben dat adequaat inspeelt op nieuwe behoeften. Bestrijding van ongelijkheid, het omgaan met de dringende vraag naar gezondheidsdiensten, de epidemiologische veranderingen die zich momenteel voltrekken, een steeds intensievere samenwerking tussen de lidstaten en de regio's - dit zijn allemaal behoeften die naar behoren aan de orde worden gesteld in het verslag van rapporteur Peterle, die ik bedank voor zijn uitstekende werk.
Corina Creţu  
schriftelijk. - (RO) Het is verheugend om te zien dat het Europees Parlement de resolutie over het Witboek ”Samen werken aan gezondheid: een EU-strategie voor 2008-2013” van de Europese Commissie heeft aangenomen. Afgezien van de bepalingen die betrekking hebben op de strategie op het gebied van de gezondheid, bespeurde ik een tekortkoming in het Witboek: de afwezigheid van kwantificeerbare doelstellingen die een grotere effectiviteit zouden waarborgen.
Als vertegenwoordigster van een land waarvan het medische systeem van slechte kwaliteit is, wat zich uit in een zorgwekkende gezondheidstoestand van de bevolking, wil ik het belang onderstrepen van het omzetten van woorden in daden, maar ook van de noodzaak van een grotere solidariteit op het niveau van de Europese Unie teneinde al haar inwoners een fatsoenlijke medische zorg te kunnen bieden.
Roemenië kan talrijke trieste verhalen vertellen op het gebied van de gezondheid. Het is het EU-land met de meeste tuberculosepatiënten en het staat op de voorlaatste plaats als het gaat om de kwaliteit van diabetesbehandeling, hoewel de aanleg voor deze ziekte hier het hoogst is. Een op de tien Roemenen lijdt aan leveraandoeningen. Een kwart van de kinderen heeft gezondheidsproblemen. Het sterftecijfer als gevolg van kanker is zorgwekkend gegroeid ten opzichte van de rest van de EU. Het sterftepercentage als gevolg van hart- en vaatziekten bedraagt 61 procent van het totaal aantal sterfgevallen, terwijl dat in de EU 37 procent is. Roemenië is Europees kampioen als het gaat om het uitschrijven van recepten, ziekenhuisopnames en chirurgische ingrepen, maar ook het land met de laagste levensverwachting van de EU.
Gyula Hegyi  
schriftelijk. - (HU) Allergie, de volksziekte van onze tijd, verspreidde zich voornamelijk na de Tweede Wereldoorlog in Europa. Een derde van onze kinderen heeft een allergie en als we niets ondernemen zal de helft van de bevolking van Europa vrij spoedig aan de een of andere allergie lijden. De oorzaken van allergieën zijn chemisch behandeld voedsel en de milieuverontreining. De symptomen van allergie worden veroorzaakt door chemische producten, natuurlijke en kunstmatige voedseladditieven, specerijen, stuifmeel en andere organische stoffen zoals ook haar van dieren. In Hongarije is ambrosia een speciaal probleem.
De Europese Unie heeft momenteel helaas geen allergiestrategie, dit wordt in antwoord op mijn vraag ook door de Commissie bevestigd. De verenigingen van allergielijders in de burgermaatschappij en miljoenen erdoor getroffen Europese burgers verwachten terecht dat er op Europees niveau wetgeving op dit gebied komt. We moeten allergieën voorkomen en de belangrijkste oorzaken aanpakken zodat we degenen die eraan lijden kunnen beschermen. Zo'n actieve inzet zou bekrachtigen dat de Europese Unie zich met de gezondheid van haar burgers en hun alledaagse problemen bezighoudt.
Tunne Kelam  
schriftelijk. - (EN) Ik wil de aandacht vestigen op de verontrustende tendens in Europa dat steeds meer jongeren kampen met geestelijke problemen. Veel jongeren in Europa hebben last van stress; de indicatoren voor drugs- en alcoholmisbruik stijgen. Deze aspecten kunnen, afzonderlijk en gecombineerd, ernstige geestelijke stoornissen tot gevolg hebben.
Recente tragedies in Finland wijzen erop dat de lidstaten meer dan ooit aandacht moeten schenken aan jongeren, door maatregelen te nemen om een slechte gezondheid, vooral geestelijke gezondheid, te voorkomen.
Een integrale en proactieve aanpak van de oorzaken van geestelijke problemen en psychische aandoeningen is cruciaal. Een veilige leefomgeving (die huiselijk geweld en misbruik van drugs en alcohol voorkomt), vermindering van stressveroorzakende factoren op school en thuis, preventie en bewustzijnsvergroting moeten de hoogste prioriteit krijgen. Geen enkele school kan een zorgzaam gezin vervangen waarin ouders het als hun verantwoordelijkheid zien hun kinderen de grondbeginselen van sociale en ethische waarden te leren.
Het is belangrijk om alle spelers in de samenleving hierbij te betrekken, teneinde de gestelde doelen te halen. Vooral vrijwilligers- en jongerenorganisaties spelen een zeer belangrijke rol in het verschaffen van een veilige omgeving bij vrijetijdsactiviteiten en in de informele voorlichting en bewustzijnsvergroting op het gebied van kwesties van geestelijke gezondheid.
Ik roep daarom op tot een integrale en proactieve aanpak die onder meer een betere geestelijke gezondheid waarborgt en daarmee een betere toekomst voor jongeren.
Rareş-Lucian Niculescu  
schriftelijk. - (RO) Ik juich toe dat het verslag-Peterle de urgente noodzaak behandelt en benadrukt van het nemen van actieve maatregelen om medisch personeel te rekruteren en te binden.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zou migratie van 2 procent van de artsen uit een land alarmfase rood voor de autoriteiten moeten betekenen. In Roemenië heeft 4 procent van de Roemeense artsen documenten aangevraagd om in het buitenland te gaan werken, terwijl een zelfde aandeel was gemeten over geheel 2007. We zijn dit niveau dat als alarmfase rood wordt beschouwd dus niet alleen gepasseerd, maar we hebben het percentage zelfs verdubbeld. Van het begin van het jaar tot 1 september 2008 hebben 957 personen bij het Roemeense College van Medici (CMR) certificaten van morele integriteit aangevraagd om te kunnen werken in het buitenland.
Uiteraard kan een gezondheidssysteem niet functioneren zonder artsen. Ik ben van mening dat dit een zorgwekkend fenomeen is, niet alleen voor Roemenië maar voor heel Europa en het ontbreken van gekwalificeerde personen die Europese patiënten te kunnen behandelen dient de hoogste aandacht te hebben van de lidstaten en van de Unie.
Péter Olajos  
schriftelijk. - (HU) Allereerst wil ik zeggen hoe blij ik ben dat er steeds meer verslagen en strategieën verschijnen waarin het belang van de gezondheid centraal staat.
Als Begrotingscommissie-deskundige in 2009 hield ik er een toespraak over voor de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid (ENVI). Mijn initiatieven zijn zowel door de ENVI als door de Begrotingscommissie gunstig ontvangen.
Zoals de heer Peterle er al op heeft gewezen, is er een nauwe samenhang tussen de nieuwe gevaren voor de gezondheid en de klimaatverandering. De Begrotingscommissie heeft op 7 oktober mijn voorstel voor een "Uitvoerig onderzoek naar gezondheid, het milieu en het klimaat - de verbetering van de kwaliteit van de buiten- en binnenlucht” aanvaard. Dit initiatief van vier miljoen euro zal door het Hongaars hoofdkantoor van het Regionale Milieucentrum voor Midden- en Oost-Europa (REC) worden beheerd en in negen landen worden verwezenlijkt (Oostenrijk, Bosnië en Herzegovina, Finland, Hongarije, Italië, Nederland, Noorwegen, Servië en Slowakije). Dit project zal het verband onderzoeken tussen gezondheid, milieubescherming, vervoer en klimaatverandering en de gevolgen hiervan op scholen.
Betreffende de bekrachtiging van het ECDC steun ik de rapporteur. Opdat het Centrum het hoofd kan bieden aan zijn toegenomen verantwoordelijkheden, heb ik voorgesteld de door de Europese Commissie ingestelde marge los te laten. ENVI keurde mijn voorstel unaniem goed en hopelijk zal het Parlement op de plenaire vergadering van eind oktober hetzelfde doen.
Bogusław Rogalski  
schriftelijk. - (PL) Gezondheid is een van de meest kostbare bezittingen in het leven van een mens. Zorgwekkende ontwikkelingen als het groeiende aantal gevallen van kanker, hart- en vaatziekten, obesitas en diabetes maken helaas pijnlijk duidelijk in welke mate de menselijke gezondheid wordt bedreigd. We moeten niet alleen het hoofd bieden aan uitdagingen als de klimaatverandering, de mondialisering en de vergrijzing van de bevolking, maar ook een antwoord vinden op de dreiging van pandemieën en bioterrorisme.
Het feit dat de kosten van medicijnen de voorbije jaren sterk zijn gestegen, is eveneens reden tot bezorgdheid. Als gevolg van deze ontwikkeling kan een groot aantal EU-burgers zich geen geneesmiddelen meer veroorloven. Daarenboven moeten de gezondheidsstelsels van bepaalde EU-lidstaten radicaal worden hervormd om de aanzienlijke ongelijkheden op te heffen. Het verschil in levensverwachting bijvoorbeeld loopt voor vrouwen op tot negen jaar en voor mannen tot dertien jaar.
Ook investeringen in een gezondheidsbeleid dat op de vroegste levensjaren is gericht, dienen als een prioritaire kwestie te worden beschouwd. We mogen echter in geen geval toelaten dat hierdoor een klimaat ontstaat waarin het algemeen aanvaard zou zijn dat kinderen met een handicap of een chronische aandoening niet geboren mogen worden. In plaats daarvan moeten we ernaar streven dat de ouders van zieke kinderen sterker worden ondersteund.
Bovendien zou ik willen onderstrepen dat de bevoegdheden van de lidstaten op het gebied van gezondheidszorg, alsook de keuzevrijheid inzake medische diensten in acht dienen te worden genomen.
Gezondheid heeft uiteraard ook een impact op de economie. In dit licht moeten investeringen in de gezondheidszorg niet alleen worden ervaren als een kostenpost, maar eveneens worden gezien als een essentieel middel om te investeren in een betere kwaliteit van het menselijk kapitaal en als een cruciaal politiek en sociaal aandachtspunt.
Richard Seeber  
schriftelijk. - (DE) In het belang van de bescherming van de gezondheid moeten we de uitdagingen aangaan, waarvoor we ons geplaatst zien. De lidstaten zijn in de eerste plaats verantwoordelijk voor de handhaving en bevordering van het gezondheidsniveau. Toch blijken er met name bij grensoverschrijdende problemen steeds weer terreinen te zijn, waarop het onze taak is de lidstaten zo goed mogelijk te ondersteunen, als deze lidstaten zelf niet op een effectieve manier kunnen optreden.
De ernstige ongelijkheden tussen de lidstaten enerzijds en binnen de afzonderlijke lidstaten anderzijds, vormen het belangrijkste probleem. De levensverwachting is in de oude lidstaten gemiddeld ongeveer tien jaar hoger dan in de nieuwe lidstaten. Het is onze taak beproefde en geteste methoden die hun waarde hebben bewezen, ingang te doen vinden in alle lidstaten. Het is de bedoeling het peil van de gezondheidszorg aan te passen en te harmoniseren door bewustmakingscampagnes ten behoeve van de burgers.
Gezondheid is voor ons allen één van de meest kostbare bezittingen en vormt daarnaast een belangrijke economische factor. Daarom moeten we ons er bijvoorbeeld krachtiger voor inspannen dat de drastische toename van het aantal gevallen van kanker een halt wordt toegeroepen. Dat is alleen mogelijk als we het gezondheidsbeleid in alle beleidsgebieden integreren en als we de ontwikkeling van nieuwe technologieën en innovaties bevorderen.
Kathy Sinnott  
schriftelijk. - (EN) Ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om enkele voorzieningen in de gezondheidsstrategie in het bijzonder te verwelkomen. Ik denk daarbij in het bijzonder aan de opneming van autismespectrumstoornissen, die kinderen in heel Europa in toenemende mate treffen, en ik wil het uitstekende onderzoek op dit gebied noemen dat met hulp van de Commissie al wordt verricht.
Ik loof de nieuwe aandacht voor zeldzame ziekten, voor Alzheimer en voor onderzoek naar psychische aandoeningen en de gezondheid van mannen, alsook de aanhoudende aandacht voor erkende aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes en kanker.
Ik ben blij dat zorgverleners worden genoemd, want het is belangrijk dat we niet vergeten dat medische aandoeningen niet alleen van invloed zijn op de zieken, maar ook op degenen die om hen geven en voor hen zorgen. Ik hoop dat de vermelding zich zal vertalen in praktische steun voor degenen die aan het front staan.
Ik juich ook de constructieve aandacht voor preventie toe, vooral voor het vermijden van alcohol- en drugsgebruik tijdens de zwangerschap.
Marian Zlotea  
schriftelijk. - (RO) Gezondheid is een van de belangrijkste waarden in het leven van mensen. Het zorgwekkend groeiende aantal gevallen van kanker, hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas, ondanks de verbeterde behandelmethoden van deze ziekten, vormt een belangrijk probleem waarmee we kampen. De problemen die verband houden met overgewicht, alsmede met ondervoeding, slechte voeding en hiv/aids, vormen uitdagingen die de gezondheid in de Europese Unie bedreigen.
De verschillen in overlevingskans bij kankerpatiënten zijn tussen de nieuwe en de oude lidstaten dusdanig groot dat we kunnen spreken van een "IJzeren Gordijn op gezondheidsgebied”. De Europese Unie moet op dit terrein krachtiger maatregelen nemen om deze ongelijkheden tussen de lidstaten te verminderen, met name door uitwisseling van de beste praktijken op diverse gebieden en door gerichte promotie en publieke voorlichting voor een betere medische zorg, door vernieuwingen in gezondheidsstelsels te ondersteunen en handhavingsmechanismen voor te stellen voor een gestructureerde samenwerking tussen de EU-instellingen.
We moeten de fundamentele gezondheidswaarden definiëren, een systeem van EU-gezondheidsindicatoren vaststellen en werkwijzen omschrijven om de ongelijkheden in de gezondheidssector te verminderen. We moeten investeren in gezondheid, we moeten maatregelen nemen ter bevordering van de gezondheid op alle leeftijden, en we moeten maatregelen nemen met betrekking tot tabak, voeding, alcohol en andere factoren die de gezondheid beïnvloeden.
(De vergadering wordt om 10.35 uur onderbroken en om 11.00 uur hervat)
