Współpraca między Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej a Radą Europy (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem porządku obrad jest sprawozdanie Adamosa Adamou, sporządzone w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady odnoszącej się do zawarcia umowy między Wspólnotą Europejską a Radą Europy w sprawie ustanowienia współpracy między Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej a Radą Europy - C6-0311/2007 -.
Franco Frattini
komisarz. - Pani przewodnicząca! Chciałbym podziękować Parlamentowi, a zwłaszcza sprawozdawcy Adamosowi Adamou, za nieustanną, konstruktywną współpracę, a także za poparcie w dążeniu do zawarcia tej niezwykle ważnej umowy o współpracy.
Ustanowienie Agencji Praw Podstawowych było wielkim sukcesem w staraniach o wsparcie i poszanowanie praw podstawowych w Unii Europejskiej. Jest to także sukces w zakresie współpracy międzyinstytucjonalnej. Zawsze angażowałem się w zapewnienie pełnego poparcia wszystkich trzech instytucji dla tej ważnej inicjatywy. Niezakłócona współpraca między Unią Europejską a Radą Europy jest niezwykle ważna dla powodzenia Agencji.
Projekt decyzji Rady jest odzwierciedleniem tego celu. Przedstawia on szczere dążenie obu organizacji do wspólnej pracy i z przyjemnością obserwuję, jak sprawnie przebiegały negocjacje dotyczące umowy i jak konstruktywne było stanowisko obu stron.
Ta ważna umowa pozwoli Agencji wykorzystać pełnię możliwości. Podjęto już szereg działań, aby zapewnić jej pełną operacyjność, inne zaś są jeszcze na etapie realizacji. Umowa ułatwi stworzenie kompleksowych ram współpracy. Pozwoli zapewnić platformę współdziałania obu instytucji, ułatwiając tym samym prowadzenie dialogu i wspólnych działań oraz zapewniając ich większą skuteczność.
Agencja pozwoli także uniknąć powielania prac obu organów. Przewidziano w niej regularne kontakty i spotkania urzędników Agencji oraz Rady Europy, a także regularną wymianę informacji. Wyznaczenie niezależnej osoby, która zasiadałaby w zarządzie i radzie wykonawczej Agencji, będzie sprzyjać wymianie poglądów i współpracy.
Ponadto umowa ta umacnia nasz wspólny cel, którym jest wspieranie i ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej.
Adamos Adamou
sprawozdawca. - (EL) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie posłowie! Na początek chciałbym wyrazić zadowolenie ze znakomitej współpracy między Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej a Radą Europy, zwłaszcza w staraniach o zawarcie umowy, z której obie strony byłyby zadowolone. Mam nadzieję, że ich dalsza współpraca będzie toczyła się sprawnie na tych samych zasadach.
Pomimo przedłużających się dyskusji i konsultacji ze sprawozdawcami pomocniczymi na temat merytorycznej strony sprawozdania otrzymaliśmy informacje z Biura Składania Dokumentów, że na mocy art. 83 ust. 7 oraz art. 51 ust. 2 Regulaminu nie można zmienić tekstu umowy, a w przypadku samego sprawozdania dopuszczalne są jedynie poprawki o charakterze proceduralnym, co skłoniło wielu posłów z komisji LIBE do oddania głosu za przyjęciem oprotestowanego sprawozdania. Przygotowane przeze mnie sprawozdanie służy więc wyłącznie zatwierdzeniu zawarcia umowy między Radą Europy a Agencją Praw Podstawowych.
Unijny system zasad ochrony praw podstawowych został stworzony przede wszystkim poprzez orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i potwierdzony wyraźnym uznaniem w traktatach UE. Szczególnie ważne jest, aby system ochrony praw człowieka został wzmocniony przy zachowaniu podstawowych zasad, takich jak brak dyskryminacji, brak wykluczenia, przestrzeganie swobody wypowiedzi i wyznania, wolność sumienia oraz prawa socjalne i ekonomiczne.
Europejska Agencja Praw Podstawowych może zapewnić tego rodzaju środki ochrony dla odpowiednich instytucji, organów, urzędów i agencji Wspólnoty i jej państw członkowskich w ramach wdrażania prawa wspólnotowego. Trzeba pamiętać, że to Rada Europy, dzięki zaawansowanym pracom w tej dziedzinie, stworzyła kompleksowy system norm oraz aktów prawnych i sądowych służących ochronie i wspieraniu praw człowieka oraz państwa prawa, a także zdobyła szeroko zakrojoną wiedzę praktyczną. Dlatego też wspólny cel, jakim jest ochrona praw podstawowych, realizowany wspólnie przez Agencję Praw Podstawowych i Radę Europy, musi zostać osiągnięty w sposób znaczący i pozytywny, bez powielania prac oraz ryzyka naruszenia utrwalonego systemu sądowego i pozasądowego wdrożonego przez Radę Europy na rzecz ochrony praw człowieka i podstawowych wolności. Musimy starać się dopilnować, by nie kwestionowano precedensowego charakteru i strony merytorycznej ochrony praw człowieka, ustanowionej przez Radę Europy - organizację zrzeszającą 47 państw.
Chciałbym również podkreślić, że należy zapobiegać wszelkim przypadkom pokrywania się uprawnień i procedur, aby uniknąć zamieszania w kwestii celów i obowiązków obu organów oraz aby zapewnić harmonijną współpracę między nimi. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie przede wszystkim w rocznym programie prac Agencji oraz w zwiększeniu spójności i komplementarności obu instytucji.
Jeżeli chodzi o wymianę informacji między Radą Europy a Agencją Praw Podstawowych, niezwykle ważne jest, aby odbywała się ona w miarę możliwości w warunkach całkowitej poufności po obu stronach. Agencja Praw Podstawowych i Rada Europy powinny dokładniej określić zasady wdrożenia art. 15 umowy, w którym mowa jest o dotacjach dla Rady Europy przekazywanych przez Agencję, tak aby zapewnić pełną przejrzystość i uniknąć oskarżeń o zbyt ścisłe powiązania między obiema instytucjami.
Niezwykle ważne jest też wdrożenie art. 7 umowy w sposób, który pozwoli obu instytucjom na wymianę informacji - za obopólną zgodą - w możliwie szerokim zakresie z uwzględnieniem ich regulaminów i w miarę możliwości zgodnie z obowiązującymi zasadami zachowania poufności. Informacje te nie powinny być wykorzystywane przez inne instytucje niż te, które bezpośrednio uczestniczą w badaniu przedmiotowych kwestii, i nie powinny być udostępniane instytucjom i agencjom krajów trzecich w przypadku braku gwarancji i kontroli dotyczących ich wykorzystania.
Jak już wspomniałem, współpraca między Komisją a Radą Europy w trakcie negocjacji dotyczących umowy okazała się owocna i oczekujemy, że obie instytucje będą nadal efektywnie współdziałać w tym samym duchu współpracy, przejrzystości i komplementarności. Niezwykle ważne jest jednak, aby Parlament Europejski uczestniczył w tym procesie poprzez opracowywanie sprawozdań okresowych i aby Rada Europy była wzywana do przedstawienia opinii na temat wszystkich przeprowadzonych ankiet i ocen, tak aby działania obu instytucji były wzajemnie uzupełniające, aby się nie powielały i aby były prowadzone z zachowaniem przejrzystości.
Kinga Gál
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! Mam przyjemność dziś zabrać głos w charakterze sprawozdawcy pomocniczego z ramienia grupy PPE-DE na temat sprawozdania dotyczącego zawarcia umowy między Wspólnotą Europejską a Radą Europy w sprawie ustanowienia współpracy między Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej a Radą Europy.
Odbyliśmy już długie dyskusje, podczas których padło wiele pytań na temat potrzeby ustanowienia Agencji, ewentualnej zgody Rady Europy i możliwości nawiązania realnej, użytecznej współpracy między obiema instytucjami.
Przez ten czas Parlament i Komisja zdecydowanie powtarzały: tak, potrzebujemy Agencji, dostrzegamy sens powołania tej instytucji i przewidujemy dobrą współpracę między Radą Europy a Agencją.
Dlatego też z zadowoleniem przyjmuję fakt, że dziś, po zawarciu umowy, możemy już mówić o zinstytucjonalizowanej współpracy. Z drugiej strony żałuję, że nie udało nam się znacząco poprawić tekstu umowy poprzez zmianę niektórych aspektów, gdyż warto byłoby podkreślić potrzebę uwzględnienia w każdym przypadku, gdy Agencja zajmować się będzie konkretnymi problemami, całego doświadczenia i wiedzy specjalistycznej zdobytej przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy, z wykorzystaniem jej systemu sprawozdawczego w poszczególnych komisjach, na przykład w Komisji Zagadnień Prawnych i Praw Człowieka, która posiada szeroką wiedzę specjalistyczną i doświadczenie w tym zakresie.
Cieszę się jednak, ponieważ zawarcie wspomnianej umowy stanowi sygnał dla Agencji, aby jak najszybciej rozpoczęła działalność. Prace Agencji zostały zainaugurowane w dniu 1 marca br., lecz jej struktura operacyjna i zarządzająca nie została jeszcze uruchomiona. Należy koniecznie podjąć odpowiednie działania i naprawić ten stan rzeczy, abyśmy mogli zrobić następny krok.
Obserwuję tę sprawę od początku mojej kadencji, zwracając uwagę na szczególne trudności w wyznaczeniu jej zakresu, granic kompetencji i struktur decyzyjnych w taki sposób, aby zadowolić wszystkie zainteresowane strony.
Sprawa ta dotyczy nas wszystkich, ponieważ Agencja będzie gromadzić i przetwarzać dane oraz sporządzać w tej kwestii zalecenia dla instytucji, przy czym trudno jest wyznaczyć granice tej działalności, gdyż ma ona charakter przekrojowy i obejmuje wszystkie dziedziny polityki wspólnotowej.
Będziemy zadowoleni, jeśli uda nam się stworzyć wiarygodną i odpowiedzialną Agencję, której powierzone zostaną wystarczające uprawnienia i odpowiedni budżet, aby mogła realizować postawione przed nią zadania. Umowa, o której mówimy, może w tym pomóc.
Dopilnujemy, aby nie dochodziło do pokrywania się zakresu tych zadań i powielania prac. Miejmy nadzieję, że dzisiejsze uroczysta proklamacja karty praw podstawowych będzie decydowała o obliczu Agencji i że jej ustanowienie będzie pierwszym praktycznym krokiem w kierunku przyszłej unijnej polityki w dziedzinie praw człowieka i podstawowych wolności.
Genowefa Grabowska
w imieniu grupy PSE. - Pani Przewodnicząca! Mówimy dzisiaj o nietypowej procedurze, albowiem Parlament Europejski wypowiada się co do celowości zawarcia umowy, umowy o współpracy pomiędzy agencją Unii Europejskiej a Radą Europy. Z tego tytułu nie mamy żadnej możliwości ingerencji w te umowy, my tylko charakteryzujemy i oceniamy, jak ta współpraca ma wyglądać. Wydajemy po prostu naszą opinię.
Rada Europy jest najstarszą europejską organizacją zajmującą się prawami człowieka i demokratyzacją życia. Współpraca z Radą Europy, nie trzeba tu nikomu przypominać, a Unią Europejską - wcześniej wspólnotami europejskimi - trwa w zasadzie od początku. Przecież nabycie członkowstwa przez państwo, które chce wejść do Unii Europejskiej warunkowane jest respektowaniem wartości, które są zapisane w statucie Rady Europy: poszanowanie prawa, demokratyzacja życia i przede wszystkim przestrzeganie praw człowieka.
Dlatego dobrze się stało, że te dwie instytucje, wspólnoty europejskie - teraz Unia Europejska - i Rada Europy, współpracują ze sobą nie tylko poprzez fakt, że sąsiadują ze sobą w Strasburgu, ale także mają wspólne pole działania. Ta umowa, o której dzisiaj mówimy, nie jest umową wysoce oryginalną, ani nową, tak jak nie jest czymś absolutnie nowym Agencja Praw Podstawowych.
Mamy świadomość, że Agencja Praw Podstawowych zastąpiła wiedeńskie Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii i że to centrum miało taką umowę o współpracy z Radą Europy. Tę umowę z roku 1999 respektowały obydwie strony i do chwili obecnej, czyli do momentu kiedy centrum zostało zastąpione przez Agencję Praw Podstawowych, ta umowa obowiązywała.
Teraz natomiast, ponieważ w grę wchodzi nowa unijna instytucja, nowa agencja, trzeba zaopatrzyć się w nową umowę, umowę o współpracy z Radą Europy, po to, by te dwie z pozoru tylko podobne instytucje nie konkurowały ze sobą, ale by ze sobą współpracowały.
Muszę powiedzieć, że umowa została wynegocjowana szybko, ale dobrze. Nie ma większych zastrzeżeń, bo ich mieć nie możemy, co do jej treści. Ustanawia ona bowiem ramy współpracy, przewiduje regularne kontakty i, na co zwróciłabym szczególną uwagę, ma także więzi personalne, albowiem umowa zawiera przepisy w sprawie powołania przez Radę Europy niezależnej osoby zasiadającej wraz ze swym zastępcą w zarządzie i w radzie wykonawczej agencji. Całość skłania mnie do pełnego poparcia tego wniosku o akceptację umowy, która będzie dobrze służyła obydwu instytucjom.
Irena Belohorská
(SK) Panie i panowie! Dziękuję za możliwość zabrania głosu. Sprawozdanie dotyczy ewentualnego konfliktu interesów między Europejską Agencją Praw Podstawowych a Radą Europy. Moim zdaniem, kwestia ta ma drugorzędne znaczenie. Prawdziwa trudność polega na pogodzeniu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu.
Oba trybunały są właściwe do orzekania w sprawach o naruszenie praw człowieka i istnieją juz orzeczenia, w których organy te sobie przeczą. Większość przedmiotowych spraw odnosi się do art. 6 i 8 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i dotyczy postępowań w sprawie naruszenia reguł konkurencji, na przykład w sprawach z udziałem National Panasonic, Hoechst AG, Niemetz itp.
Co więcej, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej oraz europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, zatwierdzona przez Unię Europejską, to dwa podobne, lecz odrębne dokumenty. Kompetencje europejskiej Agencji Praw Podstawowych obejmują przede wszystkim monitorowanie i wspieranie. Zawarta zgodnie z art. 300 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską umowa, w której określono poszczególne kompetencje, powinna być zatem przyjęta z zadowoleniem. Podobnie jak obecność przedstawiciela Rady Europy w zarządzie Agencji.
Mając na uwadze ograniczone kompetencje Agencji, uważam, że jej działalność będzie jedynie uzupełniać prace Rady Europy, a nie konkurować z nimi. W każdym razie, będziemy musieli wrócić do tego tematu w kontekście zmiany statusu prawnego karty praw podstawowych.
Panayiotis Demetriou
(EL) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! W ostatnich miesiącach Unia Europejska podjęła cztery decydujące działania służące wspieraniu praw człowieka i ich ochronie. Po pierwsze, ustanowiono Agencję Praw Podstawowych. Po drugie, do traktatu reformującego włączono klauzulę o prawnie wiążącym charakterze karty praw podstawowych oraz klauzulę o przystąpieniu Unii Europejskiej do europejskiej konwencji praw człowieka z 1950 r. Po trzecie, w dniu dzisiejszym w siedzibie Parlamentu uroczyście podpisano kartę praw podstawowych. Po oficjalnej proklamacji stała się ona częścią dorobku prawnego Wspólnoty. Stała się współczesnym kodeksem praw człowieka. Po czwarte, omawiane dziś zawarcie umowy między Agencją Praw Podstawowych UE a Radą Europy stanowi wyraźny sygnał tego, za czym opowiada się dziś Unia Europejska - wspierania praw człowieka - i pokazuje, że jest to podstawowy element każdego nowoczesnego społeczeństwa i państwa.
Nie dostrzegamy podporządkowania, powielenia czy zastąpienia roli Rady Europy, która może być spokojna o swoją pozycję na arenie międzynarodowej, gdzie stoi na straży praw człowieka. Wręcz przeciwnie, rozpoczyna się właśnie nowy etap współpracy, a nie sporów. Dlatego zgadzam się ze sprawozdawcą - moim rodakiem - we wszystkim, co powiedział na ten temat i w pełni popieram jego sprawozdanie, a także składam wyrazy uznania.
Jestem honorowym członkiem Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, co uważam za ogromny zaszczyt. Dziś jednak czuję też wielką dumę i radość, gdyż obie instytucje, Unia Europejska i Rada Europy, rozpoczynają współpracę w tej dziedzinie, i mam nadzieję, że to stulecie przejdzie do historii powszechnej jako wiek praw człowieka.
Sylwester Chruszcz
Pani Przewodnicząca! Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej w Wiedniu to kolejna kosztowna instytucja, która w dodatku uzurpuje sobie prawo do monitorowania i opiniowania państw członkowskich, między innymi pod kątem przestrzegania Karty Praw Podstawowych.
Trudno oprzeć się wrażeniu, że pieniądze europejskich podatników przeznaczone są na kolejną agendę wzmacniającą władze brukselskie i powstające europaństwo. Rada Europy i OBWE to istniejące już instytucje, które zajmują się tą samą tematyką na poziomie międzynarodowym, a nie ponadnarodowym. Tym samym duplikuje się już istniejące instytucje, poszerzając kompetencje Unii Europejskiej i unijnej biurokracji.
Państwa europejskie, w tym mój kraj - Polska, powinny działać na rzecz ochrony i promowania praw człowieka, przestrzegając między innymi Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Jednak Agencja Praw Podstawowych, obok innych agencji, które powstają w iście imponującym tempie, to nie tylko strata pieniędzy, ale również kolejny wątpliwy, a nawet szkodliwy projekt Brukseli.
Roberta Alma Anastase
(RO) Panie i panowie! Ostatnia sesja plenarna stała pod znakiem różnych europejskich działań w dziedzinie praw człowieka, a także ich oceny za rok 2007.
Oprócz utworzenia Agencji Praw Podstawowych i proklamowania karty praw podstawowych decyzja o zawarciu umowy o współpracy między wymienioną Agencją a Radą Europy stanowi element starań Unii Europejskiej o konsolidację jej prac i roli w zakresie wspierania praw człowieka, zarówno na płaszczyźnie wewnętrznej, jak i zewnętrznej. Chciałabym podkreślić dwa aspekty, które są moim zdaniem ważne w tym zakresie.
Po pierwsze, z zadowoleniem przyjmuję zamiar osiągnięcia poprzez tę umowę dwutorowego celu, jakim jest skuteczność i konsolidacja europejskiej polityki w dziedzinie praw człowieka oraz spójność i zapobieganie powielaniu prac. Tylko w ten sposób będziemy w stanie nadal wspierać przestrzeganie podstawowych zasad ustanowionych europejską konwencją praw człowieka oraz uzupełnionych kartą praw podstawowych, w tym poprzez skonsolidowanie w tym celu naszych wewnętrznych mechanizmów.
Po drugie, z zadowoleniem przyjmuję zamiar skonsolidowania współpracy w zakresie konkretnych projektów ochrony praw człowieka realizowanych przez Radę Europy. Tego rodzaju interakcje pozwolą nam przyczynić się do poprawy sytuacji w zakresie praw człowieka poprzez działania w pojedynczych przypadkach na arenie wewnętrznej i poza granicami UE. Chciałabym zwrócić państwa uwagę na konieczność wspierania tego rodzaju współpracy, zwłaszcza w krajach europejskich graniczących z Unią, w celu stworzenia prawdziwego obszaru demokracji poza jej zewnętrznymi granicami.
Jako sprawozdawczyni ds. współpracy z regionem Morza Czarnego zwracam się do instytucji europejskich o wsparcie projektów współpracy regionalnej. Uważam, że wysunięta przez Radę Europy inicjatywa dotycząca utworzenia Euroregionu Morza Czarnego w celu wspierania demokracji na szczeblu regionalnym jest dobrym punktem wyjścia i zwracam się do Komisji o pełne wsparcie dla powodzenia tej inicjatywy.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 13 grudnia 2007 r.
