Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Waarde collega's, ik wens u een gelukkig nieuwjaar, en verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 19 december 1997 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van 19 december 1997 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
(De notulen worden goedgekeurd)

Galeote Quecedo
Mijnheer de Voorzitter, de vorige plenaire vergadering werd begonnen met een verklaring namens verscheidene leden van verschillende fracties, waarbij de moordaanslag op een gemeenteraadslid in Baskenland, José Luis Caso, werd veroordeeld. Diezelfde week hebben we op deze plaats en in deze Vergadering de familieleden ontvangen van een ander gemeenteraadslid, Miguel Angel Blanco, die maanden voordien eveneens was vermoord, na 48 uur gegijzeld te zijn geweest.
Afgelopen vrijdag, mijnheer de Voorzitter, werd José Ignacio Iruretagoyena, gemeenteraadslid van Zarautz, vermoord. Zij waren allen Basken, schuldig aan het feit dat zij democratisch verkozen werden om hun volk, de Basken, te vertegenwoordigen.
In andere regio's van de Unie zijn de afgelopen dagen ook terroristische aanslagen gepleegd en van de vertegenwoordigers van de Europese volken wordt niet alleen een veroordeling geëist, maar ook betrokkenheid om initiatieven en impulsen te ontwikkelen voor een communautair beleid in de strijd tegen het terrorisme. Van alle mensenrechten is voor ons het recht op leven, mijnheer de Voorzitter, het meest essentiële.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, het is niet mijn bedoeling om te blijven doorgaan op hetzelfde thema, maar het spreekt vanzelf dat het verlies van een mensenleven - de laffe moord op een populair gemeenteraadslid, de heer Iruretagoyena, afgelopen week te Zarautz - ons als socialistische fractie ertoe verplicht onze afkeer van dit soort gewelddaden te uiten en te stellen dat er in Europa een pacifistisch bewustzijn moet worden gevormd, zodat dit soort acties niet meer voorkomt.
Het Spaanse volk heeft zich hieromtrent herhaaldelijk uitgesproken. Ik geloof dat de rest van Europa ons steunt - en de Europese regeringen steunen ons eveneens - in de strijd tegen terroristische acties. Laten we hopen dat met de opbouw van Europa dit soort volstrekt onacceptabele daden volledig wordt uitgeroeid.

Gutiérrez Díaz
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het is pijnlijk om wederom een vergaderweek te moeten beginnen met eraan te herinneren dat wij, vanuit de macht van het woord, tegen de macht van het geweld zijn, tegen de macht van de moordaanslagen.
Mijnheer de Voorzitter, andermaal heeft de onverdraagzaamheid, het geweld, het fascisme een leven weggenomen, het leven nota bene van een democratisch vertegenwoordiger van het volk. Het is een dubbele moord: een moord op de persoon en een moord op de democratie.
Nu is het echter zo dat in Baskenland, in Euskadi, een overgrote meerderheid tegen het geweld is, tegen het fascisme. Zij tonen dat men in Baskenland en in Spanje alle ideeën kan verdedigen langs de weg van de democratie en het vreedzaam samenleven. En de fascistische minderheid moet weten dat wij het fascisme in deze eeuw reeds zowel in rechtse als in linkse vermomming hebben leren kennen, en dat we ons niet om de tuin laten leiden wanneer ze vermomd is als nationalisme.
Wij respecteren de wil van ieder volk om zijn identiteit te verdedigen, zolang dat gebeurt via de democratie.

Imaz San Miguel
Mijnheer de Voorzitter, als afgevaardigde van Baskenland, van Euskadi, zou ook ik allereerst mijn medeleven willen betuigen met de familie van het slachtoffer van de moordaanslag, José Ignacio Iruretagoyena, en ook namens mijn partij zou ik mijn medeleven willen betuigen met de leden van de Partido Popular, de partij waartoe Iruretagoyena behoorde. Maar deze populaire vertegenwoordiger behoorde niet alleen tot de Partido Popular, hij was een gekozen vertegenwoordiger van het Baskische volk; de ETA beging dus niet enkel een laffe daad door een mens te vermoorden, maar voegde hier nog een misdaad aan toe, namelijk de moord op een vertegenwoordiger van het volk.
Niemand, ook de ETA niet, zal erin slagen om de stem en de wil van het volk de mond te snoeren, met geweren niet en ook niet met bommen. Daarom zou ik, naast het uiten van mijn medeleven met de collega's van de Partido Popular en de nabestaanden, willen eindigen met het uitspreken van een wens: dat de stem van het volk, de democratie, de vrijheid en de menselijke waardigheid definitief mogen zegevieren over het geweld, de bommen en de geweren. Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie Unie voor Europa sluit zich aan bij de woorden van onze Spaanse collega's.
Wij delen hun emotie en hun verontwaardiging. Geen enkele politieke zaak kan moord rechtvaardigen, we zeggen dat hier in deze instelling keer op keer, en wij zijn uiteraard solidair met al diegenen die, gekozen door het volk, gekozen door de democratie, op brute wijze vermoord worden door mensen die de eigen wortels van de democratie betwisten, zoals de heer Gutiérrez-Díaz zojuist stelde.
Ik verzoek u, mijnheer de Voorzitter, om aan het Baskische volk en aan de familieleden van het slachtoffer, onze oprechte deelneming te willen betuigen.

Wynn
Mijnheer de Voorzitter, na onze vorige vergadering zijn we getuige geweest van de arrestatie van de voormalige president van Zambia, Kenneth Kaunda, en de nogal laaghartige behandeling waarop hij is vergast.
Verscheidene regeringen hebben de Zambiaanse regering gevraagd hem ofwel vrij te laten ofwel een tenlastelegging uit te vaardigen, want op dit moment schijnt hij niet te weten waar hij aan toe is. Ik zou u willen vragen te overwegen een brief te schrijven aan de heer Kaunda, waarin u hem de steun van dit Parlement betuigt, en ook aan de Zambiaanse autoriteiten waarin onze bezorgdheid wordt geuit, zoals andere regeringen eveneens hebben gedaan.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Wynn.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld, overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld.
Mijnheer De Vries vraagt het woord om zich hieromtrent uit te spreken.

De Vries
Voorzitter, zoals wij allen weten is de Europese Commissie politiek verantwoording verschuldigd aan het Europees Parlement. Het is een essentieel onderdeel van de democratische verhoudingen die wij kennen in de Unie. Het is in het licht van die verhouding dat ik de Commissie zou willen verzoeken deze week een korte verklaring af te leggen. Blijkens diverse krantenberichten is er binnen de Europese Commissie een meningsverschil over de vraag of leden van de Commissie het recht hebben politieke mandaten te aanvaarden tijdens hun lidmaatschap van de Commissie. In concreto: volgens krantenberichten zou commissaris de Silguy voornemens zijn zich in maart kandidaat te stellen in Bretagne. Volgens diezelfde krantenberichten zou de voorzitter van de Europese Commissie, de heer Santer, er sterk tegen zijn dat de heer de Silguy een dergelijk mandaat zou zoeken en aanvaarden. Mijn vraag is of de Commissie hierover een verklaring wil afleggen waarin zij duidelijk maakt wat haar standpunt in dezen is. De vraag is des te belangrijker, Voorzitter, omdat het niet alleen de relaties betreft tussen de Commissie en het Parlement. Volgens de Financial Times van vanochtend zou de president van Frankrijk, de heer Jacques Chirac, persoonlijk tussenbeide zijn gekomen ten gunste van het recht van de heer de Silguy om een politiek mandaat te zoeken. Als de president van Frankrijk zich mengt in deze discussie lijkt het mij dat de Commissie als instelling niet kan zwijgen. Ik zou de Commissie willen verzoeken ter verduidelijking van haar positie deze week een verklaring af te leggen.

De Voorzitter
Ik geef het woord aan de Commissie om hieromtrent haar mening te uiten.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement slechts zeggen dat het gepast is dit in overweging te nemen. Dat zou in het belang zijn van deze democratische instelling en het zou natuurlijk ook in overeenstemming zijn met de regels van de door de Commissie verschuldigde wellevendheid.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, alles wat ik over deze zaak weet, heb ik gelezen op een paar telexen van persagentschappen deze namiddag. Ik vind het wel belangrijk dat de Europese Commissie hier uitleg zou geven in het Europees Parlement. Ik heb gelezen dat er overleg zal plaatsgrijpen in de schoot van de Europese Commissie. In ieder geval tussen de voorzitter van de Commissie, de heer Santer, en de heer de Silguy. Maar het zal wel van groot belang zijn dat wij zo spoedig als mogelijk in het Parlement daarover zouden worden ingelicht. Ik ben het dus eens met die vraag maar ik moet erop aandringen dat men de Europese Commissie de kans geeft om haar standpunt te bepalen.

De Voorzitter
Zoals u weet, heeft de Commissie het recht een verklaring af te leggen, overeenkomstig artikel 37 van ons Reglement. Het staat vast dat minstens twee politieke fracties, de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, de Commissie verzocht hebben om van dat recht gebruik te maken. De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten en de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links sluiten zich bij dat verzoek aan. De Commissie zal hieruit de gepaste conclusies trekken, en het is aan haar om deze verklaring te doen op het moment dat zij daar klaar voor is.
Ik ben er zeker van dat het de verstandhouding tussen het Parlement en de Commissie ten goede zal komen indien dat zo spoedig mogelijk kan gebeuren.
(Het Parlement neemt de agenda aan)

Witboek over de spoorwegen en goederen-snelspoortrajecten
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0412/97) van de heer Sarlis, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het Witboek "Een strategie om de spoorwegen in de Gemeenschap weer vitaal te maken" , en de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over Trans-Europese goederen-snelspoortrajecten (COM(97)0242 - C40269/97).

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in het duidelijk en helder geschreven Witboek van de Commissie wordt op stelselmatige wijze een groot aantal thema's behandeld. Alhoewel wij het niet altijd eens zijn met de redeneringen en de voorstellen van de Commissie, zijn wij haar dank en lof verschuldigd.
Om te beginnen wilde ik opmerken dat niemand verbaasd moet zijn over de voorstellen en de conclusies van het Witboek. Deze stroken in hoge mate met de beginselen die in beschikking 271/65 van de Raad en in verordening nr. 1191/69 zijn vastgelegd. Deze reeds vijfentwintig jaar oude wetsteksten zijn nooit van toepassing geworden. Waarom dit zo is, is een ander verhaal.
De Commissie vervoer en toerisme van het Europees Parlement is het niet eens met de voorstellen van de Commissie voor met name twee belangrijke vraagstukken. Ten eerste gaan wij niet akkoord met enerzijds een onmiddellijke en onvoorwaardelijke liberalisering van de toegang tot de spoorweginfrastructuur en anderzijds een regeling achteraf van de eventuele problemen die door dit soort big bang-liberalisering zullen ontstaan. Volgens ons moet de liberalisering van de toegang tot de spoorweginfrastructuur niet in één keer geschieden, maar in stadia en moeten begeleidende maatregelen worden getroffen, evenals is gebeurd voor het lucht- en zeevervoer en de telecommunicatie.
Ten tweede gaan wij niet akkoord met het hoofdstuk over het sociaal beleid. Ons inziens worden in het Witboek veel te weinig voorstellen gedaan voor het opvangen van de gevolgen van de liberalisering voor de werknemers en de veiligheid.
In haar ontwerpresolutie doet de Commissie vervoer en toerisme voorstellen voor de herscholing van het spoorwegpersoneel, de wederzijdse erkenning van getuigschriften en diploma's en de harmonisatie van de arbeidsomstandigheden. Wij hopen dat de Commissie en de Raad deze zullen overnemen.
De Commissie vervoer en toerisme kan daarentegen wel instemmen met talrijke andere voorstellen uit het Witboek. Ik noem met name de voostellen betreffende de financiële maatregelen en de sanering van de spoorwegen, de openbare dienstverlening, de integratie van de nationale systemen en vooral de goederen-snelspoortrajecten. Wij zijn weliswaar voor een zo snel mogelijke invoering van snelspoortrajecten, maar willen wel de Commissie en vooral de Raad op het hart drukken zeer zorgvuldig te zijn bij de selectie en het operationeel maken van de eerste snelspoortrajecten. De Europese Unie mag wat de spoorwegen betreft niet in tweeën gesplitst worden. Daarom zeggen wij in onze resolutie dat zeker in een eerste fase het begin- of het eindpunt van een snelspoortraject niet uit slechts één haven mag bestaan. Ons inziens moeten de spoorwegtrajecten voor iedereen toegankelijk zijn en zowel noord-zuid- als oost-westverbindingen mogelijk maken. Daarom herhalen wij nogmaals dat de urgente vraagstukken betreffende de spoorwegen, waar de Commissie ons inziens terecht haast mee maakt, een zeer behoedzame en zorgvuldige aanpak behoeven. Deze snelspoortrajecten kunnen namelijk gemakkelijk de tweedeling van de Europese Unie vereeuwigen. Wij moeten wel beseffen dat het spoorwegnet in continentaal Europa in feite een weerspiegeling is van de meningsverschillen en conflicten uit het negentiende-eeuwse Europa. Daarom moeten wij bij de invoering van snelspoortrajecten heel erg oppassen. Deze trajecten moeten de kern vormen van een uniform Europees spoorwegennet en, ik herhaal, niet het begin van een tweedeling van ons vasteland.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken hebben we ons bezig gehouden met de kwestie van de sociale aspecten van de algemene maatregelen voor de revitalisering van de spoorwegen. Als rapporteur voor advies kan ik er met voldoening op wijzen dat in het verslag-Sarlis met de algemene sociale aspecten van het openbaar vervoer maar ook met de belangen van het personeel rekening wordt gehouden.
Mag ik misschien nog een aantal algemene opmerkingen in dit verband maken. Laten we eens kijken naar de geschiedenis van de spoorwegen in Europa. Helaas is er in het verleden veel achterwege gelaten waardoor we nu moeten nadenken over hoe we het spoor weer nieuw leven kunnen inblazen en welke sociale problemen daarmee gepaard gaan. Daar wil ik graag in het kort het een en ander over zeggen. De basis voor iedere herstructurering is het volledig berekenen van alle kosten. Dat principe heeft de overheid in de lidstaten niet altijd juist toegepast. Dat heeft op zijn beurt ongetwijfeld tot een oneerlijke concurrentie tussen de spoorwegen en het wegvervoer gezorgd. Daar hebben we nu mee te kampen, terwijl we nu toch begrepen hebben hoe belangrijk de bescherming van het milieu is en weten dat alles voor de spoorwegen pleit. Desondanks zijn we in Europa tot nu toe zelfs niet in staat geweest om het juiste economische klimaat te scheppen voor het goederenvervoer. Dat is toch werkelijk absurd.
Bovendien wil ik er ook op wijzen dat we nu de facto het licht op groen hebben gezet voor de uitbreiding naar het oosten. Daarom lijkt het mij de hoogste tijd om aan dit project ook een werkelijk Europese dimensie te geven. Dat is van het grootste belang als we een milieuvriendelijke oplossing willen vinden voor het toekomstige vervoer, met name voor het goederenvervoer, vooral ook als we zien welke groeipercentages er in die sector worden voorspeld. Daardoor wordt het probleem groter en wordt het nog belangrijker om de spoorwegen in de Europese Unie in de toekomst een grotere rol te geven. Daarbij speelt de veiligheid natuurlijk een hoofdrol. We moeten de nadruk leggen op een betere opleiding van het personeel, en wel grensoverschrijdend. Dat is zinvol, maar deze voorstellen voor de talloze begeleidende maatregelen die bij grote programma's voor het weer vitaal maken van de spoorwegen en voor het personeel nodig zijn ontbreken eigenlijk nog in het Witboek. Dat is een tekortkoming en daar moet snel iets aan worden gedaan. Mijnheer de commissaris, dat mag geen vrome wens blijven, dat moet gevolgen voor het beleid hebben!

Simpson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Sarlis graag bedanken voor het enorme werk dat hij aan dit verslag heeft besteed. Ik wil ook de Commissie en commissaris Kinnock graag bedanken voor het werk dat zij hebben gedaan.
Het blijft een feit dat we de spoorwegen weliswaar allemaal een goed hart toedragen en het belang van spoorwegen onderkennen, maar dat de Europese spoorwegen met ernstige problemen kampen waarmee wij allen ons moeten bezighouden.
Er zijn veel gebieden waarop we het met de Commissie en de heer Sarlis eens kunnen zijn. We zijn het eens over de noodzaak om het spoorwegnet te revitaliseren, in het bijzonder de sector van het vrachtvervoer. We zijn het eens over de noodzaak om vrije toegang tot dat spoorwegnet te garanderen, in het bijzonder voor het internationale grensoverschrijdende vrachtvervoer. We moeten het beginsel van freight freeways van harte ondersteunen, en de Commissie heeft er zeer goed aan gedaan dat bijzondere beginsel vast te leggen. We zijn het er ook over eens dat we ervoor moeten zorgen dat de bestaande richtlijnen, in het bijzonder richtlijn 91/440, waarin ik persoonlijk veel belangstelling stel, in nationale wetgeving worden omgezet en in de spoorwegsector worden toegepast.
Het enige punt waarop we lichtelijk met de Commissie van mening verschillen is de snelheid of het tijdschema voor de invoering van deze voorstellen. Wat dat betreft zijn we zeer geporteerd van de stap-voor-stap-benadering van de heer Sarlis, omdat we ervoor moeten zorgen dat elke liberalisering gepaard gaat met sociale maatregelen die nodig zijn om de mensen in die bedrijfstak te beschermen.
Laten we hier geen illusies koesteren. Als we in de spoorwegsector geen actie ondernemen, lopen we het risico dat we over 20 jaar op het Europese continent helemaal geen vrachtvervoer per spoor meer over hebben. Dat is een situatie die we niet kunnen laten bestaan zonder de vereiste drastische maatregelen te nemen. Als we erin slagen deze kwestie weer in evenwicht te krijgen zouden we wel eens aan het begin kunnen staan van de broodnodige vernieuwing van de spoorwegen en kunnen we ertoe bijdragen de spoorwegen de prioriteit te geven die ze verdienen.

Camisón Asensio
Mijnheer de Voorzitter, de grote sprong voorwaarts die zich met dit verslag waarover wij vandaag debatteren voltrekt, ligt in het feit dat we al in de buurt komen van de zo wenselijke liberalisering van de communautaire spoorwegen, waardoor het mogelijk wordt deze sector in de concurrentiestrijd met de overige vervoermiddelen weer vitaal te maken. Dat is net wat de Europese Commissie in haar desbetreffende Witboek heeft bepleit en we zijn het hiermee ook eens.
De felicitaties aan het adres van de rapporteur, de heer Sarlis, zijn volkomen terecht, omdat hij in zijn werk een gezonde dosis realisme weet te verenigen met de dadendrang die velen onder ons voelen in ons vurig verlangen om tot een zo spoedig mogelijke modernisering van onze spoorwegen te komen. Hij geeft blijk van dit realisme door te benadrukken en te concluderen dat de liberalisering geleidelijk aan moet gebeuren, zonder door contraproductieve versnellingen te worden tegengewerkt.
Daarom is de voorgestelde rangorde zeer redelijk, waarbij achtereenvolgens het internationale goederenvervoer, daarna het nationale goederenvervoer en tenslotte het internationale reizigersvervoer op de agenda staan. Het is nodig om op dit punt de aandacht te vestigen. Men zal nooit een eersterangs internationaal reizigersvervoer krijgen, een moderne Europese Unie waardig, als de bijbehorende infrastructuur verwaarloosd en niet verder ontwikkeld wordt. Een Europese Unie die een pioniersrol wil spelen in de wereld is ondenkbaar, rekening houdend met de eisen van de ontwikkeling die in de 21ste eeuw, naar men mag aannemen, zal plaatsvinden, als men er niet in slaagt om minstens alle hoofdsteden van de lidstaten door middel van reizigers-snelspoortrajecten met elkaar te verbinden.
Om redenen van geografische ligging ondervind ik dagelijks de tekortkomingen van de spoorwegverbinding tussen Madrid en Lissabon, en men zou in plaats van deze twee ook andere hoofdsteden van de Europese Unie kunnen noemen. Zolang men de strijd niet aanbindt om met snelspoortrajecten verbindingen te leggen op trajecten van het type Madrid-Lissabon, zullen wij de 21ste eeuw niet via de spoorwegen binnenrijden.
Ik besluit, mijnheer de Voorzitter, met de vaststelling dat de rapporteur het ook bij het rechte eind heeft wanneer hij de nadruk legt op de sociale aspecten, voornamelijk alles wat verband houdt met de aanpassing van de treinen aan mindervaliden, kinderen en 65+ers.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, voor de zoveelste keer hebben wij de gelegenheid een smartkreet te laten horen naar aanleiding van een uitstekend technisch verslag - dat van collega Sarlis - maar wij kunnen deze gelegenheid ook aangrijpen om nogmaals te proberen een oplossing te vinden voor bepaalde problemen. Wij weten allen dat de spoorwegen, in Europa in het algemeen en helaas in mijn land in het bijzonder, in een steeds ernstigere crisis geraken. Dat blijkt ook uit de statistieken: de spoorwegen hebben in de laatste 25 jaar 58 % van hun goederen- en personenvervoer verloren, terwijl het wegvervoer met 150 % is gestegen; het aandeel van het personenvervoer is gedaald tot 4 % van het totale vervoer en dat van het goederenvervoer tot 9 %.
Ik meen dat het uitgebreide, veeleisende plan voor de Trans-Europese vervoersnetwerken, gezien de ernst van de situatie, niet meer volstaat om te kunnen beslissen welke weg moet worden ingeslagen. Wij dienen ons af te vragen hoe het zover heeft kunnen komen. De primaire oorzaak moet gezocht worden in de opkomst van andere, snellere en goedkopere wijzen van vervoer, vervolgens bestaat er een gebrek aan autonomie inzake bestuur en is het bestuur vaak van slechte kwaliteit, zeker als het in handen is van openbare instellingen. Wat zijn de mogelijke oplossingen? Het is moeilijk ze allemaal in een paar seconden aan te geven. Op de eerste plaats dient de sector opengesteld te worden voor vrije concurrentie en particuliere ondernemingen en vervolgens moet het bedrijf gesaneerd en de gehele sector grondig gereorganiseerd - mijn fractie noemt in een aantal amendementen bepaalde concrete gevallen ten aanzien waarvan dat zou moeten gebeuren. Voorts moet de volledige tenuitvoerlegging van richtlijn 91/440 gegarandeerd worden, de ontwikkeling van spoorcorridors voor het goederenvervoer aangemoedigd en de interoperabiliteit van de systemen bevorderd worden. Ten slotte dienen er een aantal werken zoals spoortunnels en Trans-Europese projecten gerealiseerd te worden, die de sleutel vormen voor de oplossing van vele andere problemen. Ik denk daarbij met name aan Centraal-Europa, aan twee grote lijnen - Lyon-Turijn-Venetië en München-Verona, de noord-zuid lijn dus - die veel problemen zouden oplossen. Alle regeringen dienen zich dan echter wel in deze zin in te zetten.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, senatu deliberante perit Saguntum , wij staan hier met elkaar en onder ons valt het hele plan dat de Commissie zo mooi gebracht heeft en waar we het met elkaar al zo vaak over gehad hebben en waar we het eigenlijk over eens zijn, in mekaar. We lijden in Europa aan een verkeersinfarct, we zijn het kamerbreed met elkaar eens dat we het verkeer zoveel mogelijk en zo snel mogelijk van de weg willen overbrengen naar de spoorweg en toch gebeurt er niks. De freight freeways zijn, voor zover dat een goed idee van de Commissie is, nu al tot mislukken gedoemd omdat elk van de spoorwegmaatschappijen toch weer doorgaat in zijn eigen straatje en zegt: neen, wij doen niet mee.
U knikt "neen" , mijnheer de commissaris, SNCF doesn't want to participate , Ferroriale Statale, die 6000 miljard lire schuld heeft aan de Italiaanse staat, wil niet dat er op enig traject van de FS gestopt wordt maar dat er uitsluitend doorgereden wordt naar Zuid-Italië. De freight freeway Rotterdam-Genua is inmiddels tot mislukken gedoemd. De vorige redenaar zei het al: het wegvervoer is met 150 procent toegenomen en het railverkeer is met 75 procent afgenomen.
Ondanks alle waardering voor het verslag van de heer Sarlis, ondanks de goede bedoelingen van de Commissie en ondanks het feit dat we het hier allemaal met elkaar eens zijn, met uitzondering van mevrouw Moreau, maar haar amendementen zijn volstrekt een wassen neus en volkomen bezijden de waarheid, kunnen we het toch niet zover krijgen dat we hier iets voor mekaar boksen. De verantwoordelijkheid berust bij u, mijnheer de commissaris.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, de revitalisering van de spoorwegen is een noodzaak, gelet op hun structurerende rol in onze maatschappijen. Die revitalisering is onmisbaar om een alternatief te bieden aan het idee van "alles op de weg" , waarvan de overlast voor het milieu en de gevaren die het met zich meebrengt voor de veiligheid een limiet bereiken die voor het volk ondraaglijk wordt.
Helaas is de enige weg die de Commissie ziet voor het revitaliseren van de spoorwegen een volledige liberalisering van het spoor. Het verslag van de heer Sarlis stelt op zijn beurt voor om dat in twee etappes te doen waardoor er uiteindelijk, behalve de openstelling voor mededinging, alleen nationaal reizigersvervoer overblijft. Daarmee kunnen wij het niet eens zijn. Die liberale koppigheid, of het nu in een of in twee etappes gebeurt, is niet geschikt om te antwoorden op deze uitdaging. De spoorwegsector in de Europese Unie heeft al 500.000 banen verloren sinds 1985. Welnu het Witboek besteedt slechts een paar onbenullige regeltjes aan de sociale gevolgen van het gevoerde beleid, waarop de heer Sarlis terecht kritiek levert.
In dat opzicht is een overzicht van de toepassing van richtlijn 91/440 noodzakelijk en wij ondersteunen de eis die in het verslag-Sarlis staat en waarbij gevraagd wordt om zo'n overzicht op democratische wijze op te stellen samen met de vakbonden en de gebruikersverenigingen.
Door de meest rendabele bestemmingen te bevoordelen dreigt de penstelling voor mededinging de coherentie van de nationale netwerken uit elkaar te laten barsten, en de vrije toegang voor iedere vervoerder tot de vrije spoorcorridors voor vracht - waar het verslag om vraagt - gaat in die richting. Er moet een heel andere richting worden ingeslagen door de destructieve logica van de concurrentie te vervangen door de constructieve logica van de samenwerking. Daarin ligt de efficiëntie, en het is geen toeval dat de eerste vrachtcorridor die in gebruik genomen wordt - en die meen ik vandaag geopend wordt - het resultaat is van de samenwerking tussen de openbare Franse, Belgische en Luxemburgse spoorwegen.
De Europese Unie zou er alle belang bij hebben om deze optiek te bevorderen die het mogelijk maakt de dienstverlening en het vervoersaanbod te verbeteren. In dat opzicht zijn wij, net als de Franse regering, ertegen dat men verder gaat dan richtlijn 91/440. De spoorwegmedewerkers verwerpen trouwens de ultra-liberale beleidslijnen van de Commissie. Er zijn al heel wat sociale bewegingen geweest, gesteund door de publieke opinie, en vorig jaar november hebben 10.000 spoorwegbeambten uit de Europese Unie in Brussel gedemonstreerd tegen de beleidslijnen van het Witboek.
Onze fractie zal voortdurend deze eisen blijven overnemen, die de urgentie benadrukken om een vervoersbeleid te ontwikkelen dat gebaseerd is op de ontwikkeling van de openbare dienst en op samenwerkingsvormen die kwalitatief spoorvervoer begunstigen, dat toegankelijk is voor zoveel mogelijk mensen, het milieu respecteert en banen schept.

Van Dijk
Voorzitter, de revitalisering van de spoorwegen is van cruciaal belang voor een duurzame samenleving in Europa. De ontwikkelingen in het vervoer stemmen ons nog steeds niet erg optimistisch, hoewel wij al jaren weten hoe belangrijk het is dat er in het vervoer iets gaat veranderen en dat wij dat op een andere manier met elkaar inrichten. In de dichtbevolkte centra van Europa loopt het verkeer dagelijks vast. De uitstoot van met name CO2 neemt niet af, zoals wij vinden dat dit moet gebeuren, maar neemt juist toe. In de nabije toekomst moeten er dus niet alleen reizigers uit de auto en in de trein, maar moeten er ook goederenstromen van de weg naar het spoor. Helaas zijn onze nog steeds erg nationale spoorwegen gewoon niet klaar voor zo'n operatie.
Totale liberalisering lijkt een mooie oplossing, maar roept zeker in het personenvervoer spanningen op met de taken van de publieke dienstverlening. Bovendien kan die liberalisering pas een positief effect hebben als alle vervoersmodi ook daadwerkelijk opdraaien voor de werkelijk gemaakte kosten, dus inclusief de sociale en de milieukosten. Het kan dus niet zo zijn dat het ene verkeersmiddel geen BTW of accijnzen hoeft te betalen en het andere wel, want dan blijft er dus een grote discrepantie.
Zonder meer positief te noemen in het Witboek zijn de voorstellen voor de freight freeways . De ontwikkeling daarvan zal een positief effect hebben op de toename van de hoeveelheid goederen die per spoor wordt vervoerd. Het betekent immers, maar zover zijn wij nog niet, het slechten van nationale barrières en het ruimte scheppen voor deze vorm van vervoer. De prioriteit voor de ontwikkeling van deze freight freeways zou nu met name moeten liggen bij het transalpinevervoer zodat daar nu eindelijk eens een deugdelijke oplossing van de problemen komt en bij het groeiende goederenvervoer tussen Oost- en West-Europa.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, het Witboek geeft helder de netelige positie van de Europese spoorwegmaatschappijen weer. In 1970 had het spoorvervoer in het totale goederenvervoer in de Europese Unie nog een aandeel van 31, 7 %. In 1994 was het gedaald tot 14, 9 %, minder dan de helft! De groei van het goederenvervoer is in het geheel bij het wegvervoer terechtgekomen.
Deze ontwikkeling moet worden omgebogen. De burgers in de EU-landen worden steeds meer geconfronteerd met de nadelige gevolgen van het wegvervoer voor het milieu. In de grote steden bereikt het wegvervoer bovendien zijn ruimtelijke grenzen. De wegen daar raken eenvoudig vol. Bovendien is voor de nabije toekomst nog een grotere groei van het goederenvervoer te voorzien.
Wij moeten constateren dat het grootste probleem van het spoorvervoer ligt in het functioneren van de spoorwegmaatschappijen. Ondanks het feit dat er sinds 1993 één interne Europese markt is, zijn de spoorwegen nog altijd sterk nationaal georiënteerd. Bovendien werken ze vaak niet markt- en klantgericht. Ik steun daarom de remedie die in het Witboek wordt aanbevolen, namelijk: " Meer concurrentie op het spoor" .
Het verslag-Sarlis wijst, meer dan de Europese Commissie, terecht op de sociale gevolgen van de herstructurering van de Europese spoorwegmaatschappijen. Niet voor niets demonstreerden op 19 november 1996 tienduizenden spoorwegmedewerkers uit de Europese Unie in Brussel tegen het Witboek van de Europese Commissie. Maar wij moeten twee zaken voor ogen houden.
Ten eerste is de herstructurering noodzakelijk voor het voortbestaan van de spoorwegmaatschappijen en het behoud van de werkgelegenheid. Ten tweede moeten de sociale gevolgen niet door de Europese Unie maar door de lidstaten opgevangen worden. Het verslag-Sarlis suggereert tenminste dat een Europese oplossing voor het sociale probleem mogelijk is en wekt hiermee valse verwachtingen.
Afgezien van de lange tijd die het de rapporteur heeft gekost om tot een verslag te komen is een ander punt van kritiek op het verslag de beperkingen die het wil opleggen aan het wegvervoer. De in paragraaf 7 gevraagde beperking van het laadgewicht en de snelheid van het vervoer over de weg maakt het spoorvervoer niet efficiënter. Beperking van het laadgewicht is bovendien nadelig voor het milieu omdat hierdoor het aantal ritten zal toenemen.
Het meest in het oog springende voorstel van de Commissie is het plan voor vrije spoorcorridors voor vracht. De eerste van Rotterdam tot Milaan zou omstreeks deze tijd van start moeten gaan. Wanneer andere lidstaten afzijdig blijven, zou de Commissie maatregelen moeten nemen tot beperkte liberalisering, waartoe de lidstaten al in 1991 middels de richtlijn zijn verplicht.

Castricum
Voorzitter, het Witboek van de Commissie ademt de noodzaak van grote voortvarendheid. De op het Witboek aansluitende plannen voor vrije banen ten behoeve van het goederenvervoer vormen een bewijs van de stelling dat het niet langer bij woorden en papier mag blijven. Het verslag van de Commissie vervoer en toerisme waaraan collega Sarlis zijn beste krachten heeft gegeven, deelt de analyse van het Witboek maar legt enige terughoudendheid aan de dag waar het gaat om het tempo van de noodzakelijke herstructurering.
Ik wil hierbij nog eens kenbaar maken dat de maatregelen die de Commissie voor ogen heeft en die op zichzelf in het verslag van de heer Sarlis gesteund worden, de spoorwegen een nieuwe plaats op de kaart kunnen geven. Daarbij zal de overheid een andere maar niet onbelangrijkere rol gaan spelen.
Wat in de tussentijd niet mag gebeuren, is dat de deuren die op een kier staan weer zachtjes worden gesloten. Het mooie samenwerkingsverband waarover mevrouw Moreau daarstraks sprak, zou daar wel eens een voorbeeld van kunnen zijn. Dat zou voor verladers, voor vervoerders maar ook voor de samenleving funeste gevolgen kunnen hebben.
Voorzitter, het spreekt voor zich dat ik veel begrip heb voor de angst die bestaat voor de sociale gevolgen van de verdergaande herstructureringen. Maar commissaris Kinnock heeft gelijk. Zonder de door hem beoogde maatregelen zullen op zeer grote schaal banen verloren gaan. Niet alleen bij de spoorwegen zelf, maar bijvoorbeeld ook bij het achterliggende industriële spoorwegcomplex. Echter, noblesse oblige . De roep om vernieuwing mag de zorg voor de sociale consequenties niet in de schaduw stellen. Wanneer én de lidstaten én de Commissie én dit Parlement het spoor de toekomst willen geven die in belangrijke toespraken en in gewichtige beleidsstukken wordt gesuggereerd, mogen de werknemers daar niet de dupe van worden en dienen passende oplossingen te worden gevonden. Een asociale markteconomie hoort niet in het profiel van een Europese Unie.
Tot slot, politieke discussies over vervoersbeleid zijn interessant maar minstens zo interessant zijn de opvattingen van andere deelnemers aan het debat. In het magazine van de Nederlandse verladersorganisatie EVO, de spreekbuis van tienduizenden kleine, middelgrote en grote ondernemingen, las ik in een overzicht van trends binnen de vervoersector onder het kopje "spoorvervoer" de volgende tekst. Ik citeer: " het Europese spoorbeleid is in een cruciale fase beland. De verlader heeft de komende jaren weinig te verwachten van het spoorvervoer. De politiek mag daarom ook niet zeuren over de groei van het wegvervoer" . Einde citaat. Het zijn woorden, maar wel woorden uit de hoek waar de lading vandaan komt, Voorzitter, en om die lading gaat het in dit debat. Dat moeten we ons vanaf nu meer dan ooit realiseren.

McIntosh
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd met het Witboek van de Commissie en het verslagSarlis. In het bijzonder ondersteun ik de hoofddoelstellingen die erop zijn gericht het verkeer van de weg naar het spoor te verplaatsen. Wij allen in dit Parlement zouden de milieuvoordelen van een dergelijke verplaatsing toejuichen.
Verdere liberalisatie van de spoorwegsector is noodzakelijk. Zoals de heer Simpson heeft gezegd, wachten we nog op de omzetting van de al goedgekeurde richtlijnen van de Commissie in nationale wetgeving. Naar mijn mening moet er omwille van de doorzichtigheid een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen het beheer van de infrastructuur en de exploitatie van de vervoermiddelen. Misschien kan de Commissie in dit verband eens naar het Engelse model kijken. Vrije toegang kan worden uitgebreid tot alle vracht- en internationale passagiersdiensten. Het is met name belangrijk dat we erop aandringen dat normale criteria voor overheidssteun worden toegepast bij de herstructurering van de geldstromen in het spoorwegwezen. Het is van levensbelang dat de markt in dit opzicht niet wordt verstoord.
Ik ondersteun de invoering van freight freeways en zie dit als een eerste stap op de weg naar vrije toegang tot de spoorwegnetten van de lidstaten. Het is echter belangrijk dat dit vergezeld gaat van voorstellen voor de financiële herstructurering en de ontwikkeling van een systematiek voor het verrekenen van de toegang.
Ik beveel het verslag-Sarlis bij het Parlement aan en feliciteer de Commissie met het uitbrengen van haar Witboek.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, zoals wijlen senator Tip O'Neill zei: " Alle politiek is lokale politiek" . Ik wil dit document op die basis behandelen. Het stadsvervoer in Ierland is een chaos. In mijn kiesdistrict Dublin moeten de verkeersopstoppingen als een nationale prioriteit worden aangepakt. Verstopt verkeer is aan de orde van de dag.
Nu de Ierse economie het zo goed doet kunnen we niet werkeloos toezien hoe tekortkomingen in het vervoersysteem een remmende factor voor die groei wordt. Er moeten nodig harde politieke beslissingen worden genomen. Het is tijd voor krachtig politiek leiderschap. Vóór het nieuwe millennium moet er een begin worden gemaakt met het lichte transitosysteem in Dublin dat bekend staat als Luas. De nieuwe structuurfondsen die aan het project zijn toegewezen zullen daaraan worden onttrokken wanneer de werkzaamheden niet voor het jaar 2000 beginnen. De Luas-commissie moet zo snel mogelijk van start gaan.
Het lichte transitosysteem moet deel uitmaken van een geïntegreerd vervoersysteem. Het kan niet slagen wanneer andere projecten aan de hoofdverkeersaders niet eveneens worden aangepakt, zoals de grote C-ringweg, de tunnel onder de haven van Dublin en de modernisering van de hoofdwegen vanuit het centrum. Meer dan 30 % van het verkeer naar Dublin is doorgaand verkeer en het is tijd voor een duidelijk politieke beslissing om de vervoersproblemen voor eens en voor altijd uit de wereld te helpen.
Al deze systemen moeten worden verbonden met een modern spoorwegnet met het nieuwste rollend materieel. Irish Rail heeft behoefte aan grote investeringen en moderniseringen. Naar mijn mening is het niet juist om de voortdurende storingen en vertragingen in de treinenloop aan het personeel te wijten. De waarheid is dat we onze vervoer- en spoorwegsystemen op nationaal niveau hebben verwaarloosd. We moeten ervoor zorgen dat, nu de economie zo bruist, we verstandig investeren in het wegennet, het spoorwegnet en andere vervoerinfrastructuur. Het is van het grootste belang dat we in Ierland op het gebied van de economisch en sociaal zo vitale problematiek van het vervoer niet bij onze Europese buren op het vasteland achteropraken.
Tenslotte vind ik het ontoelaatbaar dat we in een grote hoofdstad als Dublin nog steeds een gebrekkige busverbinding hebben tussen het vliegveld en het stadscentrum. Dat is maar een deel van wat er aan ons vervoersysteem schort.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, de spoorwegen en andere milieuvriendelijke en duurzame vervoermiddelen horen tot de belangrijkste onderwerpen waar wij ons als volksvertegenwoordigers hier in het Europees Parlement mee bezig kunnen houden - en dat geldt natuurlijk ook voor andere parlementen. Maar dan moeten wij, dat wil zeggen, wij vertegenwoordigers van de burgers van de EU, ook besluiten of wij aan spoorwegen de voorkeur willen geven boven vliegtuigen, boven snelwegen en boven bruggen zoals bijvoorbeeld de Sontbrug in Zweden. Wij moeten spoorwegen de hoogste prioriteit geven. Dat doen wij nu echter niet; wij zien ze nu als een onderdeel van alle andere vervoermiddelen.
Wij moeten prioriteit verlenen aan energiezuinige, milieuvriendelijke en duurzame vervoermiddelen. Daar horen de spoorwegen bij. Ik ben er echter niet van overtuigd dat nu net liberalisering daar de beste manier voor is; er bestaan andere maatregelen die veel beter zijn. Wij moeten er ook voor zorgen dat oude spoorbanen worden gemoderniseerd. Wanneer men in Europa van de spoorwegen een vervoermiddel wil maken dat kan concurreren, moet er bovendien rekening worden gehouden met allerlei verschillende factoren, zoals doelmatigheid, regionale verschillen, milieu- en werkgelegenheidsaspecten.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, het Witboek van de Commissie beoogt de onmiddellijke liberalisering van het vervoer per spoor en met name de onvoorwaardelijke toegang van particuliere bedrijven tot de spoorweginfrastructuur. De rapporteur, de heer Sarlis, maakt zich ongerust over de gevolgen van deze liberalisering en doet een lovenswaardige poging om de liberalisering enigszins in haar vaart te stuiten. Hij maakt melding van een reeks problemen op grond waarvan volgens hem geen onmiddellijke, maar een geleidelijke liberalisering noodzakelijk is.
Helaas kan men ook zo de gerechtvaardigde zorgen niet de wereld uit helpen. Het is hoog tijd dat men eindelijk een inventaris opmaakt van de gevolgen van de volledige liberalisering in alle sectoren: luchtvervoer, zeevervoer, scheepsbouw en scheepsreparatie, enzovoort. De Europese burgers moeten weten wat de gevolgen van de liberalisering zijn voor de openbare en universele dienstverlening, de veiligheid van het vervoer en de kwaliteit van de dienstverlening. Zij moeten weten in welke mate de werkgelegenheid, de arbeidsomstandigheden en de sociale rechten van de werknemers zullen worden aangetast. Als wij deze aspecten voor ogen houden en beseffen welke gevaren in de door de Commissie voorgestelde liberalisering besloten liggen, moeten wij als verantwoorde personen hiertegen reageren.

Berès
Mijnheer de Voorzitter, wij pleiten voor een efficiënt en modern spoor. Er zijn duidelijk verschillende manieren om dat te bereiken en ik ben er niet zeker van of wij het helemaal eens zijn met de manier die het Witboek voorstelt.
Waarom zouden we pleiten voor efficiënte spoorwegen? Omdat wij in de keuze tussen verschillende manieren van vervoer een heel wezenlijke voorrang geven aan de spoorweg ten opzichte van bijvoorbeeld de snelweg om sociale en ecologische redenen, om redenen van ruimtelijke ordening en vanwege de coherentie van een vervoersbeleid. In dat opzicht gaf richtlijn 91/440 een vertrekpunt dat ons redelijk toescheen. Maar toen in de Raad het debat werd gevoerd om verder te gaan dan die richtlijn waren verscheidene regeringen, waaronder de Franse, tegen dat idee. En dat is de reden waarom het idee is ontstaan om een Witboek uit te geven waarin het liberaliseringsvraagstuk als geheel kon worden besproken.
Helaas laat dat Witboek niet alleen het voorstel om richtlijn 91/440 te wijzigen geheel overeind staan, maar het breidt dat voorstel zelfs nog uit. In dat geval hebben wij de indruk dat het Witboek zoals dat er nu uitziet geen realistische manier is om over de toekomst van het spoor te praten. Hoe kan men denken dat het Witboek het mogelijk zal maken het probleem van deze sector op te lossen, waarvan de sociale consequenties enorm zijn - de cijfers zijn al genoemd: 500.000 banen, oftewel 1/3 van de personeelsleden, zijn verloren gegaan tussen 1985 en 1995 en de Commissie bevestigt die tendens ook voor de toekomst - terwijl het Witboek geen enkele oplossing brengt en soms volstaat met een verwijzing naar de verantwoordelijkheid van de lidstaten. Ik heb toch de indruk dat recente ervaringen ons laten zien dat het behandelen van de vervoerskwestie enkel en alleen vanuit de invalshoek van concurrentie en liberalisering, met moedwillig voorbijgaan aan de sociale kant ervan, een ernstige fout is.
In zijn verslag keurt de heer Sarlis het Witboek zoals het is niet goed. Hij stelt liever een stapsgewijze liberalisering voor dan een onmiddellijke liberalisering. Wij denken dat dat niet realistisch is en dat we, in ieder geval op dit moment, elke nieuwe liberalisering moeten weigeren zolang er geen evaluatie op objectieve basis geweest is van de resultaten van richtlijn 91/440. De mogelijkheden van richtlijn 91/440 moeten worden onderzocht voordat zij gewijzigd wordt en de samenwerking tuusen spoorvervoerders moet worden aangemoedigd. Daarom hebben wij, met een aantal collega's, meerdere amendementen ingediend en zullen wij weigeren een aantal paragrafen van het verslag-Sarlis aan te nemen.

Schiedermeier
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik de rapporteur, onze collega Sarlis, willen bedanken. Hij heeft alle problemen zorgvuldig en uitgebreid behandeld en goede conclusies uitgewerkt die ik steun. Staat u mij toe op een aantal feiten wat nader in te gaan.
Het is betreurenswaardig dat de Commissie de sociale vraagstukken buiten beschouwing laat alhoewel we bij de Europese spoorwegen tot nu toe al 500.000 banen kwijtgeraakt zijn. De Commissie moet zo snel mogelijk met voorstellen voor de volgende sectoren komen.
Ten eerste: een procedure en de nodige voorwaarden voor de gemeenschappelijke erkenning van de opleidingen en de diploma's van het spoorwegpersoneel. Ten tweede: bijscholing van het personeel dat is afgevloeid, zodat het voor andere banen gekwalificeerd is die de nieuwe spoorwegondernemingen aanbieden. Ten derde: de gemeenschappelijke harmonisatie van de arbeidsomstandigheden van het spoorwegpersoneel en ten vierde: de nodige formele en inhoudelijke kwalificaties en garanties voor een adequate opleiding van het personeel dat de nieuwe spoorwegondernemingen in dienst nemen.
Bovendien doe ik een beroep op de Commissie om voorstellen te doen voor de nodige structurele veranderingen in de manier waarop het Europees Sociaal Fonds functioneert. Zo kunnen we rekening houden met de problemen ten gevolge van de werkloosheid en de vervroegde pensionering van het spoorwegpersoneel die in talloze lidstaten door de herstructurering van het railvervoer worden veroorzaakt. Ik zeg met nadruk dat het verkeer per spoor een sleutelrol moet spelen door te garanderen dat ook sociaal zwakkere burgers, die zich geen eigen auto kunnen permitteren, het recht op technische mobiliteit hebben.

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in het Witboek wordt de strategie beschreven die de Europese Commissie wil volgen om de communautaire spoorwegen nieuw leven in te blazen.
Mijn fractie deelt de mening volgens welke de Commissie zo spoedig mogelijk een tijdschema moet opstellen voor de liberalisering van de spoorwegen in de Europese Unie. Daar zijn echter enkele voorwaarden aan verbonden.
Ten eerste moet de liberalisering in stadia geschieden en zeer zorgvuldig worden gepland, zoals ook de rapporteur reeds zei, die ik bij dezen van harte wil bedanken voor zijn realistische en verstandige verslag.
Ten tweede dient de liberalisering vergezeld te gaan van sociale maatregelen ten behoeve van de werknemers in deze sector. In het Witboek worden weliswaar enkele garanties van sociale aard genoemd, maar volgens mijn fractie volstaan deze niet. Tevens moeten de spoorwegmaatschappijen het recht op vrije toegang tot de infrastructuur verkrijgen voor het internationale goederenvervoer.
Ten derde moet gelijke behandeling van alle vervoermiddelen worden gegarandeerd. Dit geldt met name voor de BTW en de belastingvrije verkoop.
Ten vierde moet bijzondere aandacht worden geschonken aan de veiligheid van het passagiers- en vrachtvervoer.
Ten vijfde moeten maatregelen worden getroffen ter vergemakkelijking van de toegang tot het vervoermiddel van gehandicapten en faciliteiten worden geboden voor gezinnen en kinderen.
Onder deze voorwaarden kan mijn fractie in principe instemmen met het Witboek en het verslag van de heer Sarlis. Wel hebben wij bezwaren tegen een aantal amendementen en met name willen wij een antwoord van de Commissie op de twee punten ten aanzien waarvan de rapporteur met de Commissie van mening verschilt. Wij delen namelijk het standpunt van de rapporteur terzake.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, de poging de spoorwegen te integreren en nieuw leven in te blazen is lovenswaardig. Afgezien van hetgeen mijn collega's reeds zeiden, wilde ook ik enkele punten noemen uit met name de sociale sector waar nog geen oplossing voor is gevonden.
Ten eerste zijn de spoorwegen blootgesteld aan oneerlijke concurrentie van vrachtwagens. Deze concurrentie is een regelrecht schandaal. Welke kant denkt de Commissie hier uit te gaan? Laten wij de vrachtwagens betalen voor de kosten van de autowegen of gaan wij de infrastructuurkosten van de spoorwegen aftrekken? Dan komt de infrastructuur echter in handen van de overheid en wat gebeurt er dan met de tekorten? Gaan wij soms tol heffen op de spoorwegen? Ik wil graag weten welke kant men denkt uit te gaan, want vroeg of laat moet men toch eenvoudig zeggen hoe de vork in de steel zit.
Ten tweede hebben in West-Europa de spoorwegen te kampen met vooral management-problemen, maar in Oosten vooral Zuid-Europa is het de infrastructuur die veel te wensen overlaat. Ik denk daarbij met name aan de Balkan en Griekenland. Daar hapert het niet zozeer aan het management, als wel aan de organisatie en de voltooiing van de infrastructuur. Wat denkt de Commissie daaraan te doen? De communautaire bestekken die ik heb gezien, waren niet bijster overtuigend. Weer gaat de voorkeur uit naar auto's en snelwegen. De spoorwegen moeten genoegen nemen met de kruimels. Ook daar moet men het dus over een andere boeg gooien.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik meen dat wij er ons van bewust zijn dat de sociale kwestie niet mag worden vergeten. Maar als wij de spoorwegen laten voor wat ze zijn, boeten wij aan geloofwaardigheid in. Wij moeten rekening houden met de ernst van de moeilijkheden waarmee de spoorwegen op dit moment in Europa en de afzonderlijke lidstaten te kampen hebben. Wij moeten het concurrentievermogen van het spoorwegstelsel weer herstellen, hetgeen volgens de gemaakte analyse tot de mogelijkheden behoort, maar wij kunnen natuurlijk niet alleen maar naar het spoorwegstelsel en het vervoer per spoor kijken. Wij moeten ook rekening houden met de andere wijzen van vervoer, met de rol die het concurrentievermogen kan spelen in de handel en het gecombineerde vervoer; het is eveneens belangrijk te bestuderen hoe de verschillende vormen van vervoer onderling geïntegreerd worden.
In dit opzicht kunnen wij de revitalisering van de spoorwegen niet los zien van andere kwesties die de Europese Unie op dit moment in behandeling heeft. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan het terecht aangeroerde thema van het internaliseren van de kosten. Ik vind het in dezen belangrijk kwesties als het hoe en waarom van ongelukken, congestie, vervuiling en het lawaai aan te pakken. De wijzen van vervoer worden weer concurrerend indien men naast het Witboek over de spoorwegen ook deze aspecten in aanmerking neemt, opdat de verschillende vervoerswijzen op eerlijke wijze met elkaar kunnen concurreren.
In deze zin mogen wij dit project niet als op zichzelf staand zien; wij moeten rekening houden met de ernstige problemen die er in dit opzicht in Europa bestaan. Ik denk daarbij aan de 50.000 verkeersslachtoffers, aan de 7.800 personen die jaarlijks in Italië omkomen bij verkeersongevallen en aan de ernstige problematiek van de luchtvervuiling.
De sociale kwestie moet dus zeker ook worden aangepakt, maar het gevaar bestaat dat het probleem geïsoleerd wordt behandeld. Als namelijk de spoorwegen niet meer concurrerend zijn, kunnen wij geen werk meer garanderen aan hen die daar op dit moment werkzaam zijn. Wij moeten deze verantwoordelijkheid op ons nemen en dat moeten we vooral doen als linkse partij. Daarom is het antwoord op de vraag wie de spoorwegen gaat beheren van cruciaal belang. We moeten er bij de concurrentie en het concurrentievermogen wel voor zorgen dat de toegang tot het spoorwegstelsel niet beperkt blijft tot grote bedrijven en groepen. De toegang tot de exploitatie van de spoorwegen dient ook op democratische wijze te gebeuren. Ook voor bepaalde vormen van kleine en middelgrote bedrijven, coöperaties en sociale structuren moet deze mogelijkheid openstaan, waarbij waarborgen tegen sociale dumping dienen te worden gegeven en werktijden en veiligheid moeten worden gerespecteerd. Volgens mij kunnen wij alleen op deze manier de spoorwegen nieuw leven inblazen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank. Allereerst wens ik u en het hele Parlement een zeer gelukkig nieuwjaar.
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Sarlis, dat vandaag door het Parlement wordt behandeld, is een zeer waardevolle bijdrage aan de discussie over de revitalisering van de spoorwegen van de Europese Unie. De Commissie en het Parlement zijn het erover eens dat grote veranderingen onontbeerlijk zijn voor het voortbestaan van de spoorwegen als belangrijk en noodzakelijk transportmiddel door heel Europa, hetgeen wij allen voorstaan op grond van een groot aantal zinnige redenen op het gebied van de economie, de werkgelegenheid en het milieu.
Het verslag is - en we hadden van de opsteller ook niet anders verwacht - positief en constructief ten aanzien van de revitalisering van het spoorwegvervoer. Ik ben blij dat het verslag het algemene beleid ondersteunt dat de Commissie heeft voorgesteld, maar het doet ook waardevolle aanbevelingen voor de wijze waarop de veranderingen moeten worden doorgevoerd. Ik feliciteer de rapporteur, de heer Sarlis, daarom van harte met dit verslag, dat uitblinkt door een strategische visie en een praktische benadering. Ik kan hem en het Parlement verzekeren dat zijn voorstellen zorgvuldig en positief zullen worden bekeken.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk niet dat ik het verslag onrecht aandoe als ik zeg dat het eigenlijk twee fundamentele boodschappen bevat. De eerste is dat liberalisering geleidelijk moet worden ingevoerd en de tweede is dat begeleidende maatregelen moeten worden genomen om de veranderingen te vergemakkelijken terwijl die liberalisering plaatsvindt.
Wat betreft het eerste punt, ik begrijp best dat de marktwerking stap voor stap moet worden ingevoerd om de spoorwegen de tijd te gunnen zich aan te passen en de Gemeenschap in de gelegenheid te stellen daarvoor een allesomvattend kader te scheppen. Er is nooit sprake geweest van de intentie, laat staan van enig voorstel, om de Europese spoorwegen in één klap te liberaliseren, de zogeheten big bang-liberalisering. Maar ik wil wel benadrukken, dat de verandering niet te langzaam of te geleidelijk moet verlopen, eenvoudigweg omdat de tijd niet in het voordeel van de spoorwegen werkt. Het moet duidelijk zijn dat, wanneer de veranderingen niet wat bewuster en krachtiger worden aangepakt dan tot nu toe het geval was, er helemaal geen sprake van een big bang zal zijn, maar alleen van klokgelui bij het ten grave dragen van de spoorwegen. Daar hoeven we niet eens twintig jaar op te wachten; binnen een jaar of twaalf is het zover, tenzij de verandering met alle spoed wordt aangepakt en doorgevoerd.
In een aantal bijdragen, die ik zeer waardeer met inbegrip van die van mevrouw Berès, is vandaag opgemerkt dat in de afgelopen vijftien jaar een half miljoen banen in het spoorwegwezen verloren zijn gegaan. Dat is een tragische realiteit. Een deel van onze strategie, ja zelfs een centraal punt in de sociale oogmerken van onze strategie, is de absolute vastbeslotenheid om een beleid uit te stippelen dat in de komende twaalf jaar tenminste een substantieel deel van de één miljoen banen die nog in de spoorwegsector en de daarmee samenhangende bedrijfstak over zijn, wordt behouden. Zonder veranderingen wordt de lijst met slachtoffers in de komende twaalf jaar nog groter dan deze de laatste vijftien jaar al was. Zo grimmig is de situatie nu eenmaal, zo dringend is de noodzaak voor veranderingen.
De meesten van ons zijn het erover eens dat de tijd dringt en dat de veranderingen geleidelijk moeten worden ingevoerd - niet met veel theatraal gedoe of met geweld, maar de richting moet absoluut duidelijk zijn. Het is daarom onontkoombaar dat we een energieke start maken, bijvoorbeeld door het zo spoedig mogelijk openbreken van het internationale vrachtvervoer per spoor, zoals zowel de heer Simpson als de heren Baldarelli en Castricum niet alleen vandaag maar ook in het verleden al vaker hebben benadrukt.
Het precieze tijdschema voor het doorvoeren van de liberalisering moet natuurlijk zeer zorgvuldig worden opgesteld. Zodra de Commissie alle voorstellen heeft geformuleerd en de Raad en het Parlement de discussie hebben gestart, is het moment aangebroken om te besluiten waar overgangsperiodes nodig zijn en welke begeleidende maatregelen moeten worden genomen. Het is nu natuurlijk te vroeg om een nauwkeurig tijdschema te bespreken, omdat we niet weten wat de uiteindelijke reacties van de Raad en het Parlement op de voorstellen van de Commissie zullen zijn. Ik kan alleen zeggen dat niemand , en ik meen wat ik zeg, onnodige vertraging bij het doorvoeren van de noodzakelijke vooruitgang mag veroorzaken, als hij de bijdrage en het potentieel van de spoorwegen op waarde weet te schatten en zeker wanneer hij de spoorwegen een bloeiende toekomst toewenst.
Het verslag van de heer Sarlis benadrukt terecht, dat de liberalisering van de spoorwegen met verschillende maatregelen vergezeld moet gaan. Zoals hij ook erkent, is daarvoor in de benadering van de Commissie ruimschoots plaats, en we gaan nu tot actie over om het in het Witboek beschreven voorstel praktisch uit te voeren. Daarom zal ik dit jaar drie pakketten met maatregelen voor de spoorwegen aanbieden: het eerste wordt in het voorjaar voorgelegd en zal betrekking hebben op de infrastructuur en voorstellen omvatten voor de verdere scheiding van het beheer van de infrastructuur en de exploitatie van de vervoermiddelen. Het zal eveneens voorstellen omvatten met betrekking tot richtlijnen voor de prijsstelling van de infrastructuur en richtlijnen voor de toekenning van treintrajecten.
Het tweede pakket, dat in de zomer wordt gepresenteerd, heeft in het bijzonder betrekking op overeenkomsten over de openbare diensten. Het zal ook ingaan op overheidssteun, niet alleen voor de spoorwegsector maar voor het vervoer over land in het algemeen. Vervolgens zal het derde pakket tegen het einde van het jaar de interoperabiliteit van de spoorwegen en de integratie van de nationale systemen in het algemeen behandelen, met inbegrip van de kwalificaties van het spoorwegpersoneel. Daarnaast komen er in de eerste helft van dit jaar twee voorstellen met betrekking tot vervoer in zijn totaliteit die natuurlijk voor het spoorwegvervoer van bijzonder belang zijn: één met betrekking tot de uitbreiding van de richtlijn over de werktijden tot alle werknemers in de vervoersector en één in de vorm van een Witboek over de prijsstelling van de vervoersinfrastructuur in het algemeen.
Tenslotte wil ik van deze gelegenheid naar aanleiding van het verslag van de heer Sarlis gebruik maken om het Parlement met enig genoegen in kennis te stellen van het feit dat de eerste freight freeway zijn geopend in weerwil van het doemdenken dat we herhaaldelijk en ook vanmiddag weer uit enkele hoeken van dit Parlement hebben gehoord om redenen die ik begrijp, maar daarom nog niet zonder meer aanvaard. We moeten met hoop en energie verder gaan, omdat we met elke andere houding het graf van de spoorwegen delven.
Natuurlijk kunnen er bij de hervormingen die nu in het spoorwegwezen aan de gang zijn verschillende modellen worden gevolgd en voorlopig zijn er geen volledige en definitieve afspraken, bijvoorbeeld over prijsstelling. Niemand in dit Parlement of daarbuiten had redelijkerwijs een zo grote perfectie kunnen verwachten in een zo vroeg stadium van de freight freeways. Het feit dat freeways nu kunnen functioneren en kunnen aantonen hoe vrachtvervoer per spoor kan concurreren met andere vervoermiddelen, in weerwil van traditionele belemmeringen en bedenkingen die in sommige kringen nog steeds bestaan, is een pluim op de hoed van allen die zich in het belang van de vooruitgang hebben ingezet. Het is ook een bron van aanmoediging om in de toekomst op deze weg verder te gaan.
Natuurlijk ben ik het ermee eens dat de freeways tot al die plaatsen in de Gemeenschap moeten worden uitgebreid waar de behoefte daartoe bestaat en waar verbindingen met de havens belangrijk zijn, zoals vandaag in de loop van deze discussie weer is gebleken. De Commissie zal daarop blijven hameren, hoewel ze erkent dat de beleidsbeslissingen over freeways door de lidstaten en de beheerders van de infrastructuur moeten worden genomen, en niet door de Commissie, die tot taak heeft het idee aan de man te brengen en te helpen bij het overwinnen van de problemen. Als we een mate van centralisatie zouden bepleiten die de verantwoordelijkheid voor de toewijzing van treintrajecten in het Breydel-gebouw in Brussel houdt, zou dat een regelrechte uitnodiging zijn om onze houding als absurd af te doen. We zijn er om dingen mogelijk te maken, we streven er eenvoudig naar om te zorgen dat anderen zoveel mogelijk baat hebben bij de veranderingen die wij bevorderen.
Samenvattend kan ik zeggen dat ik dit verslag van harte toejuich en ik weet zeker dat dit Parlement de op handen zijnde voorstellen op dezelfde positieve wijze zal benaderen als het heeft gedaan met het Witboek over de revitalisering en ook met de mededeling over de freight freeways. Ik ben zeer verheugd daarover en over het feit dat dit Parlement de vastberadenheid van de Commissie deelt om te komen tot een spoorwegsysteem dat in staat is met andere vormen van vervoer te concurreren en markten terug te winnen, en dat kan voldoen aan de behoeften van mensen en het bedrijfsleven in deze moderne tijd. Als de spoorwegen op al deze punten slagen, zullen zij er ook in slagen voor zichzelf een volwaardige en voorspoedige toekomst te scheppen. Ook zij die voor de spoorwegen werken zullen daarvan in de toekomst de vruchten kunnen plukken. Als de veranderingen niet worden doorgevoerd zoals in dit verslag en ook in het Witboek van de Commissie is uiteengezet, ziet de toekomst er zeer schamel uit.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de commissaris bedanken voor zijn woorden van waardering voor mijn verslag. Ik wilde hier alleen vermelden dat dit verslag de vrucht is van gemeenschappelijk werk in de Commissie vervoer en toerisme. Mijn collega's hebben het vraagstuk van de spoorwegen grondig onderzocht en hun bijdrage geleverd aan de beraadslagingen daarover. Dankzij deze gemeenschappelijke inspanningen konden wij deze resultaten aan de voltallige Vergadering voorleggen. Ook ben ik verheugd over het gehoor dat wij met dit verslag bij de Commissie hebben gevonden. Het Parlement waardeert de houding van de Commissie. De belangstelling van de leden voor de beraadslagingen in de vervoerscommissie is daar een bewijs van.
Met uw instemming zou ik twee vraagstukken aan de commissaris willen voorleggen. Ten eerste is de mededeling dat de uitbreiding van de werktijden tot alle vervoermiddelen binnenkort herzien zal worden, goed nieuws. Dit is mijns inziens een zeer belangrijke maatregel tegen de concurrentievervalsing tussen het vervoer per spoor en het vervoer over de weg.
Ten tweede wilde ik de aandacht vestigen op het vraagstuk van de eventuele richtsnoeren voor samenwerkingsovereenkomsten tussen spoorwegmaatschappijen. Dit is een zeer subtiele aangelegenheid. Het risico bestaat namelijk dat men zal oordelen dat dergelijke overeenkomsten in strijd zijn met artikel 85 van het Verdrag.
Ik verzoek u, mijnheer de commissaris, deze twee thema's nauwkeurig aandacht te schenken.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, het kan zijn dat ik iets heb gemist of dat we volledig verschillende opvattingen hebben over wat een freight freeway is. Als we het hebben over een spoorweginfrastructuur waar sprake is van vrije toegang en prijsconcurrentie, dan kan het wel degelijk zo zijn dat er een freight freeway is. Ik wil overigens niet dat de commissaris in het Breydel-gebouw blijft zitten. Hij moet naar buiten treden en de exploitanten overtuigen om de markt te openen........
(De Voorzitter onderbreekt de spreker)

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, heel kort: ik wil de heer Sarlis bedanken voor het feit dat hij de uitbreiding van de werktijdenrichtlijn aanstipte. Hij kan in de nabije toekomst nieuwe ontwikkelingen op dit gebied tegemoet zien.
Voor wat betreft de richtsnoeren voor de samenwerkingsovereenkomsten is het zeer waarschijnlijk dat een dergelijke formaliteit niet nodig is. Het is voldoende - gelet op een kwestie die door de heer Wijsenbeek is aangesneden - dat we door praktisch samen te werken met de beheerders op het gebied van de infrastructuur voor de nodige voortgang kunnen zorgen. Natuurlijk zal dat zeer nauwlettend worden gevolgd. Zodra we menen dat verdere ontwikkelingen een snellere ontwikkeling van de freight freeways kunnen stimuleren, zullen we daar met spoed op reageren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Exploitatie van de vliegtuigen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0404/97) namens de Commissie vervoer en toerisme betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 92/14/EEG betreffende de beperking van de exploitatie van de vliegtuigen van Bijlage 16 van het Verdrag inzake de internationale burgerluchtvaart, boekdeel I, deel 2, hoofdstuk 2, tweede uitgave (1988) (C4-0530/97-96/0209/SYN) (rapporteur: de heer van Dam).

Van Dam
Voorzitter, richtlijn 92/14 verbiedt met ingang van 1 april 2002 de exploitatie van alle hoofdstuk 2-vliegtuigen in de Europese Unie. Voor de meest lawaaiige hoofdstuk 2-vliegtuigen, dat zijn degene die ouder zijn dan 25 jaar en de zogenaamde narrow body's , ging dit verbod al in vanaf 1 april 1995.
Herziening van de richtlijn is niet alleen nodig om de lijst van uitgezonderde vliegtuigen uit ontwikkelingslanden aan te passen. Daarnaast blijkt dat de lidstaten de overgangstermijnen verschillend interpreteren en dat de uitzonderingsbepalingen misbruikt worden. Dat misbruik houdt onder andere in het subleasen ofwel huren van een vliegtuig met een vrijstelling door een andere luchtvaartmaatschappij. Ten tweede, het ten onrechte toepassen van uitzonderingsbepalingen die bedoeld waren voor luchtvaartmaatschappijen binnen de Unie in verband met geleidelijke vervanging op maatschappijen in derde landen. Ten derde, het verlenen van uitzonderingen aan bedrijven binnen de Unie.
Het gemeenschappelijk standpunt verdient positieve waardering op het punt van uniforme interpretatie van de richtlijn in alle lidstaten. Het subleasen zal, conform de amendementen die het EP in eerste lezing in het verslagVan der Waal heeft aanvaard, in de herziene richtlijn verboden worden. Ook is nu het verlenen van overgangstermijnen aan luchtvaartmaatschappijen buiten de Unie verboden. Het Verenigd Koninkrijk hoeft overigens de verleende vergunningen aan Amerikaanse maatschappijen die voorzien in geleidelijke vervanging, niet in te trekken.
Verder is het verlenen van uitzonderingen aan bedrijven die geen luchtvaartmaatschappijen zijn verboden. De gevolgen van het verbod op subleasen mogen niet onderschat worden. Het leidt tot ernstige problemen voor sommige vrachtluchthavens in de Unie en ook voor sommige ontwikkelingslanden. In de pers verschenen bijvoorbeeld berichten dat de luchthaven van Oostende in België 45.000 ton, dat is ongeveer de helft van haar vrachtafhandeling, verliest, omdat nog maar 11 van de 43 Afrikaanse vliegtuigen die Oostende nu aandoen op de lijst van uitzonderingen voorkomen. Verder waarschuwde INZET, dat is een Nederlandse organisatie voor ontwikkelingssamenwerking, dat het voor sommige Afrikaanse landen moeilijk wordt hun producten per vliegtuig naar de Unie te blijven exporteren omdat hun vrachtvliegtuigen geen uitzondering meer krijgen.
Gezien het totale verbod op hoofdstuk 2-vliegtuigen met ingang van 1 april 2002 en de ernstige geluidshinder die de vliegtuigen veroorzaken, mogen de regels in geen geval opgerekt worden. Wel moet er nauwkeurig op worden toegezien dat deze regels in de hele Unie uniform worden nageleefd gezien de gevolgen van het aanscherpen van de regels tegen het subleasen. Mijn vraag aan de Commissie is daarom: is de Commissie bereid scherp toe te zien op deze naleving? In dit verband moet ik erop wijzen dat de luchthaven Oostende twee Franse luchthavens ervan beschuldigt te proberen, de vliegtuigen die verboden worden naar zich toe te lokken.
Het Europees Parlement had in eerste lezing ook voorgesteld luchthavens de mogelijkheid te geven de toegang van alle hoofdstuk 2-vliegtuigen al te beperken voor ingang van het totale verbod per 1 april 2002. Door de sterke groei van de luchtvaart is op sommige luchthavens de geluidsruimte de beperkende factor geworden. Dat geldt met name voor de Nederlandse nationale luchthaven Schiphol. Daar neemt het starten of landen van een hoofdstuk 2-vliegtuig de geluidsruimte in van vijf vergelijkbare hoofdstuk 3-vliegtuigen. 's Avonds is deze verhouding zelfs een op tien.
De Raad heeft de amendementen van het Europees Parlement op dit punt niet overgenomen. Het gemeenschappelijk standpunt verwijst naar de richtlijn 2408/92. In dit verband vraag ik de Commissie of die richtlijn luchthavens wel de mogelijkheid geeft een vliegtuig de toegang te ontzeggen, niet omdat de luchthaven fysiek vol is, maar omdat de geluidsruimte verbruikt is. Is de Commissie met mij van mening dat de verwijzing naar die verordening 2408/92 niet voldoende is om het vliegtuiglawaai terug te dringen? Zijn de mogelijkheden daarvan niet beperkt tot zaken als een nachtverbod voor hoofdstuk 2-vliegtuigen, quota voor 's nachts en voor overdag en hogere landingsrechten? Ik hoor graag van de commissaris of hier geen lacune in de regelgeving aanwezig blijft waardoor luchthavens bemoeilijkt worden in de bestrijding van lawaai-overlast.
Op het punt van aanpassing van de bijlage verdient het gemeenschappelijk standpunt scherpe kritiek. Dat Raad en Europese Commissie Saoedi-Arabië op de lijst met uitzonderingen willen plaatsen, is werkelijk onaanvaardbaar. Raad en Commissie beroepen zich ten onrechte op de lijst van ontwikkelingslanden van de OESO. In de oorspronkelijke richtlijn 92/14 ontbrak elke verwijzing naar deze lijst. Als we daarmee toch willen werken, dan biedt deze lijst de mogelijkheid onderscheid te maken tussen rijkere en armere ontwikkelingslanden, zoals het Europees Parlement in het verslag-Van der Waal heeft voorgesteld.
Door Saoedi-Arabië te plaatsen op de lijst met uitzonderingen krijgt dit land in het jaar 2000 mogelijk vrijstelling voor nog eens negen van deze verouderde, milieuschadelijke vliegtuigen. De terechte aanscherping van de regels om subleasen te verbieden brengt, zoals ik al noemde, Afrikaanse landen in de problemen. Des te meer is het volstrekt in strijd met de geest van richtlijn 92/14 dat Saoedi-Arabië wel met een groot aantal net zo lawaaiige vliegtuigen op de Europese Unie mag blijven vliegen. Ik roep dan ook het Parlement op de amendementen die deze onterechte bevoordeling willen stoppen massaal te ondersteunen. Wellicht kunnen we Raad en Commissie bewegen terug te keren op hun dwalingen. De leden van de vervoerscommissie die mij unaniem hebben gesteund, zeg ik graag dank voor het vertrouwen. Laten we ernst maken met de bestrijding van het onnodig vliegtuiglawaai.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, het voorliggende verslag is vrucht van een uitvoerig debat in de Commissie en ik meen dat de aanvullende amendementen die zijn ingediend, rekening houden met enkele incongruenties die niet door de Raad zijn aangenomen: ook ik bedoel natuurlijk de vloot van Saoedi-Arabië die in feite wordt geclassificeerd als vloot van een ontwikkelingsland, wat ons bijzonder anachronistisch voorkomt. Daarom is er een amendement ingediend dat verwijst naar de OESO-classificatie en waardoor de vloot van SaoediArabië uitgesloten zou moeten worden van de voorkeursbehandeling op grond van de verordening betreffende vervuilende vliegtuigen die geen lawaai maken en meer dan 25 jaar oud zijn. Vanuit dit oogpunt zou dus een positieve voorwaarde hersteld worden. Het voorstel zou namelijk, in wezen, betrekking hebben op die landen die werkelijk in moeilijkheden verkeren en zou tevens de veiligheid en natuurlijk ook de kwaliteit van het leven van de burgers die dichtbij vliegvelden wonen, waarborgen.
Een ander belangrijk punt, dat echter nog niet is aangeroerd, lijkt mij uiteraard dat van de concurrentie. Ik spreek de hoop uit dat benadrukt wordt - en niet alleen door de Commissie - dat het landingsrecht niet overgedragen mag worden, daar het vandaag de dag in de concurrentie tussen de verschillende landen natuurlijk belangrijk is een slot met een vliegtuig met vrijstelling te hebben; het gevaar bestaat dat dit slot wordt overgedragen aan derde landen en we lopen dus feitelijk het risico van een ware handel in slots met betrekking tot vliegtuigen die een vrijstelling hebben en vervuilend en ook lawaaiig zijn. Dit alles zou uiteindelijk kunnen leiden tot een marktmechanisme dat allerminst correct is.

Grosch
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, net als tijdens de eerste lezing zitten we in een spanningsveld tussen efficiency en milieubescherming. Wij van de Fractie van de Europese Volkspartij zijn blij met dit verslag en met de amendementen. We betreuren echter dat van de negen voorstellen die tijdens de eerste lezing waren gedaan er slechts twee zijn overgenomen, al zijn ze volgens mij wel belangrijk. Ze gaan over het leasen van vliegtuigen en houden dus ook direct verband met het genoemde concurrentieprobleem. Ik zou het waarderen als de Commissie dit concept nog wat nader zou kunnen toelichten en verklaren dat het uitgesloten is dat op welke manier dan ook iemand van de uitzonderingen zou profiteren die in bepaalde landen voorzien zijn voor de concurrentie en de milieubescherming. Dit zou haaks op de richtlijn staan.
In ieder geval betreuren we dat bepaalde voorstellen om de regels aan te scherpen niet door iedereen gesteund zijn. Volgens ons mogen de lidstaten op dit gebied zeker niet minder ver gaan dan de bepalingen van de richtlijn, ze kunnen hoogstens verder gaan. Het spanningsveld tussen efficiency, milieubescherming en concurrentie mag volgens mij niets afdoen aan de richtlijn.
De nu voorliggende versie is een redelijk compromis met een aantal kleine correcties. Het zou echter in ieders belang zijn als we het begrip "ontwikkelingslanden" hier wat nader zouden kunnen definiëren. Wat er nu in het voorstel staat wordt volgens mij nu al gesteund door de Commissie. Ik zou het waarderen als de Commissie hierover vandaag nog even iets zou kunnen zeggen. Het zou toch voor iedereen een goede zaak zijn als de Raad nader zou definiëren wat "ontwikkelingsland" betekent zodat er niet al te verschillende interpretaties ontstaan. Tenslotte zijn het vliegtuigen die niet alleen geluidsoverlast veroorzaken, ze zijn meestal meer dan 25 jaar oud en het lijkt me fout om dan voor een land als Saoedi-Arabië een uitzondering te voorzien.
Voor de andere landen mogen we het probleem werkelijk niet toetsen aan de vracht die wordt vervoerd op de verschillende luchthavens. Het zou beter zijn om ervoor te zorgen dat we bijvoorbeeld in het kader van de ontwikkelingshulp, waar dit Parlement zich ook mee bezighoudt, bepaalde landen die hier direct mee te maken hebben hierbij een handje helpen. Zo kunnen we bereiken dat de luchthavens in Europa en in de betrokken landen wat minder onder lawaaioverlast te lijden hebben.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag even kort ingaan op de achtergrond van deze specifieke maatregel die hier vandaag behandeld wordt en die onderwerp van het debat is.
Toen de richtlijn van 1992 werd aangenomen, waren enkele vliegtuigen van ontwikkelingslanden niet volgens de juiste procedure bij de Commissie aangemeld en waren daardoor niet in de bijlage van de wet opgenomen. Dus om te kunnen vaststellen om welke vliegtuigen het ging is de Commissie onderhandelingen aangegaan met de betrokken regionale organisatie - de Arab Air Carriers' Organisation.
Deze onderhandelingen gingen natuurlijk over de vraag of deze toestellen in technische zin vallen onder de criteria van artikel 3 van de richtlijn. Verder is de aanwijzing van bepaalde landen als ontwikkelingsland volledig in overeenstemming met de criteria van de betrokken internationale organisatie, het "Development Assistance Committee" van de OESO.
Tegen deze achtergrond wil ik graag ingaan op de met steun van een aantal leden door de rapporteur, de heer van Dam, ingediende amendementen.
Ten eerste kan de Commissie de amendementen 2 en 3 aanvaarden, omdat het daarin gaat om zinvolle technische aanpassingen van de bijlage. Het zal het Parlement verheugen te vernemen dat ze ook door de Raad worden gesteund.
Hoewel ik veel begrip heb voor de motivatie achter de amendementen 1 en 4, moet ik toch zeggen dat de Commissie deze niet kan overnemen om de eenvoudige reden dat Saoedi-Arabië nu eenmaal is opgenomen in de officiële internationale lijst van ontwikkelingslanden, die is gebruikt bij de opstelling van de oorspronkelijke bijlage bij de richtlijn van de Raad 92/14.
Bovendien voldoen de in de bijlage opgenomen vliegtuigen aan de criteria van bijlage 3 van de richtlijn van de Raad 92/14 als gewijzigd door deze richtlijn. Als we de regels zouden willen veranderen, zoals is voorgesteld en waarvoor ik volledig begrip heb, zouden we uitsluitend ten behoeve van deze richtlijn een nieuwe definitie moeten opstellen van wat een ontwikkelingsland dan wel is, en dat is een activiteit die niet in verhouding staat tot de inspanning die daarmee is gemoeid, vooral nu het gaat om niet meer dan 7 toestellen.
Tenslotte wil de Commissie erop wijzen dat, gezien het beperkte gebruik van de betrokken toestellen, het feit dat Saoedi-Arabië op de lijst voorkomt slechts een zeer marginaal effect heeft op de omvang van de geluidsoverlast rond vliegvelden, hoewel we al dit soort effecten uiteraard betreuren.
Ik heb natuurlijk begrip voor de motiveringen die tot de amendementen over de in Saoedi-Arabië geregistreerde vliegtuigen hebben geleid. Maar ik hoop dat het Parlement zich erbij kan neerleggen dat we echt niet kunnen terugkomen op overeenkomsten die eerder in goed vertrouwen met partners zijn gesloten. Ook kunnen we redelijkerwijs geen veranderingen in internationaal erkende definities aanbrengen als dat betrekking heeft op een half dozijn vliegtuigen die toch al niet lang meer zullen worden gebruikt.
Met die overwegingen in gedachten en met dank aan de heer van Dam voor zijn zeer vakbekwame verslag - het is geloof ik het eerste dat hij officieel heeft ingediend bij dit Parlement in de korte tijd dat hij hier is - hoop ik dat het Parlement zich na enige overdenking bij de opvatting van de Commissie zal aansluiten.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Industrieel concurrentievermogen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Desama (A4-0384/97) namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: " De Europese Unie en de ruimtevaart: bevordering van toepassingen, markten en industrieel concurrentievermogen" (COM(96)0617 - C4-0042/97).

Desama
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is wel een aparte vergadering vandaag. Nadat we immers gesproken hebben over problemen die verband houden met de spoorwegen en met het vervoer door de lucht kijken we nu naar het Europees ruimtevaartbeleid. Ondanks die briljante stijgende lijn vrees ik dat we toch, met onze huidige kennis van de ruimtelijke natuurkunde, weer met onze beide benen op de grond terecht moeten komen.
Ik zal proberen een snel overzicht te geven van het verslag over de ruimte. Laat ik er allereerst aan herinneren dat Europa geen nieuwkomer is op het gebied van de verovering van de ruimte. In de afgelopen jaren zijn we er immers in geslaagd om onze autonomie en onze onafhankelijkheid voor wat betreft de toegang tot de ruimte te handhaven, en dat vooral dankzij twee inspanningen: allereerst een inspanning tot intergouvernementele samenwerking dankzij het Europees Ruimteagentschap en aan de andere kant ook een bewust beleid van openbare investeringen door een aantal Europese staten. Maar ondanks die inspanning en die onafhankelijke toegang moeten we vaststellen dat we ten opzichte van de Verenigde Staten een dwerg blijven in de ruimte. De ruimtevaartsector stelt 200.000 mensen te werk in de Verenigde Staten tegen ongeveer 40.000 in Europa; 7 % van de financiering van het ruimtevaartbeleid in de Verenigde Staten wordt gedekt door particuliere investeringen en door commerciële aspecten, tegen 38 % in Europa, dat geeft maar aan dat we een belangrijke inspanning moeten leveren om de zaak weer in evenwicht te brengen.
Het gaat er niet per se om een tijger in de tank te stoppen, maar in elk geval wel om een toevoeging aan het Europees beleid, om aan het intergouvernementele wat communautair of zelfs supranationaal beleid toe te voegen, om een aantal oude demonen niet opnieuw wakker te schudden. De Europese Unie moet dus vandaag de dag haar ruimtevaartbeleid hebben, niet zij helemaal alleen tegenover de anderen, maar zo, dat ze juist die Europese meerwaarde toevoegt aan een geheel van beleidsvormen voor samenwerking op ruimtevaartgebied in Europa.
Dat beleid, dat wordt natuurlijk niet door het Parlement uitgestippeld, maar door de Commissie, die overigens een eerste stap in die richting heeft gezet met die heel interessante mededeling, en door de Raad. Wij vragen dat er een Europese Raad specifiek besteed wordt aan ruimtevaart. Misschien zal het Britse voorzitterschap luisteren naar mijn oproep.
Volgens mij zouden dat beleid, die Europese meerwaarde gebaseerd moeten zijn op twee basisvoorwaarden. De eerste voorwaarde is het rekening houden met alle factoren, zowel de strategische als de commerciële, dat wil zeggen eens en voor altijd toegeven dat een ruimtevaartbeleid noodzakelijkerwijze een globaal beleid is, dat er dus niet enerzijds een strategisch beleid is en anderzijds een commercieel beleid, maar dat alle inspanningen alle factoren van dat ruimtevaartbeleid moeten betreffen. De tweede voorwaarde is dat de lidstaten en de Europese Unie meer openbare middelen besteden aan het uitvoeren en ontwikkelen van ruimtevaartbeleid. Want ondanks het belang en de noodzaak ervan zullen de particuliere investeringen onvoldoende zijn.
Wanner wij die voorwaarden naleven en ons laten inspireren door het uitstekende verslag van mijn collega Malerba, dan zullen we de richting hebben aangegeven van wat dat ruimtevaartbeleid zou moeten vormen.
Ten eerste, een hoog niveau van technologische bekwaamheid aanhouden door middel van een instrument als het vijfde kaderprogramma, maar ook door middel van onze deelname aan een aantal grote wetenschappelijke avonturen, zoals het ruimtestation bijvoorbeeld en nog vele andere. Ten tweede, de ruimtevaartindustrie concentreren. Het gaat er niet om een enkel groot Europees ruimtevaartbedrijf te scheppen - een olifant heeft nog nooit harder gelopen dan een zebra - maar, voornamelijk, om het geheel van bedrijven die elkaar vandaag de dag op wereldschaal belachelijk beconcurreren samen te voegen in federaliserende projecten: de verovering van een aantal grote commerciële markten, maar ook het aanbieden van grootschalige diensten. Ten derde, onze sterke punten consolideren, de industrie van de lanceerinrichtingen en van de satellieten. Ten vierde, onze middelen van onafhankelijkheid veiligstellen, met name door het opzetten van een Europees navigatiesysteem dat het resultaat zou zijn van de Europese technologie. En tenslotte, een extra-Europese samenwerking organiseren, niet alleen met de oude ruimtemachten zoals Japan of Rusland, maar ook met de nieuwe opkomende ruimtemachten. Ik denk met name aan China en India.
Tot slot zou ik de aandacht van de Commissie willen vestigen op de noodzaak tot het ontwikkelen van middelen voor ruimtevaartonderwijs. Wanneer wij dit ambitieuze beleid willen voeren, dan zullen we de steun van de publieke opinie nodig hebben. Maar die moet dan wel geïnformeerd worden, en om dat te bereiken is onderwijs de beste manier.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, dit debat komt een beetje laat, gezien het tijdstip van de mededeling van de Commissie, en in een bepaald opzicht zijn de onderhavige verslagen - het uitstekende verslag van de heer Desama en het mijne - door de feitelijke gebeurtenissen praktisch achterhaald. In de afgelopen maanden hebben er enkele bijzonder belangrijke gebeurtenissen plaatsgevonden zoals de reis van de Mars Pathfinder, de gelukte lancering van ARIANES 5 en op dit moment die van Lunar Prospector.
Op de vleugels van het succes van Pathfinder, wil de NASA nu, daar de Amerikaanse publieke opinie bijzonder veel interesse toont in de exploratie van de ruimte en het raadsel van het leven in de kosmos, het ruimtestation ook als voorpost voor de bemande vlucht naar Mars gaan gebruiken en denkt daarbij aan een opblaasbare, aan het ruimtestation te bevestigen module, genaamd "transhub" . De ruimte is werkelijk een uitgelezen plaats voor innovatie en creatieve verbeelding.
Een van de voorbeelden daarvan is de satellietnavigatie. Tien jaar geleden wist men niet eens wat dat was. Vandaag de dag verleent deze toepassing veiligheid aan de luchtvaart, biedt oplossingen voor het efficiënt gebruik van de grote hoeveelheid taxi's in de steden, terwijl ook wij een Europees satellietsysteem claimen. Op zee en in de ruimte spelen de Verenigde Staten het komende millennium de hoofdrol, zoals de heer Desama reeds opmerkte, en hun leidende rol in de wereld op economisch, militair, technologisch en cultureel gebied blijkt ook uit hun wetenschappelijk en industrieel dynamisme in de ruimtevaartsector. Het is niet eenvoudig een vergelijking te trekken tussen de Amerikaanse en de Europese ruimtevaartsector: de jaarlijkse investeringen van de Verenigde Staten zijn ongeveer 4 maal zo hoog als de Europese en de grootste Europese industrie in deze sector komt na de drie grote Amerikaanse reuzen Lockheed, Hughes e Boeing.
In de mededeling van de Commissie wordt niet diep ingegaan op een Europese strategie voor de ruimtevaart, er wordt een geheel van concrete maatregelen, waarover een brede overeenstemming bestaat, voorgesteld en wel in drie sectoren waar, dankzij de ruimtevaarttoepassingen, nieuwe en economisch zeer belangrijke markten zijn geopend: multimediale telecommunicatie, satellietnavigatie en aardobservatie. Deze tendensen, die door de grote meerderheid van het Europees Parlement worden gesteund, zijn ook onderwerp geweest van een mededeling over satellieten voor telecommunicatie - waarover de heer Hoppenstedt rapporteur was - en zijn in zekere zin eveneens in het vijfde kaderprogramma terug te vinden.
Hier moet ik er trouwens op wijzen dat de vele herzieningen van de talloze amendementen op het verslag, die elkaar in snel tempo opvolgden en altijd weer in de kortste keren klaar moesten zijn, er ten slotte toe hebben geleid dat het grootste gedeelte van de thema's inzake ruimteonderzoek in een actieprogramma voor lucht- en ruimtevaart is geconsolideerd in plaats van in de diverse hoofdstukken zoals vervoer, milieu, informatiemaatschappij en algemene technologie van materialen. Ik denk dat deze consolidatie in de tweede lezing misschien opnieuw bekeken moet worden, waarbij dan de verdeling over de verschillende hoofdstukken dient te worden gerespecteerd.
Ik wil nog enkele ogenblikken stilstaan bij de vragen van meer politieke en strategische aard die nog open blijven. In de afgelopen drie jaar zijn de Amerikaanse ondernemingen tot slechts drie groepen van wereldformaat gefuseerd, terwijl het Europese consolidatieproces maar langzaam op gang komt. Hebben de nationale ruimteagentschappen nog een rol in de toekomst? En het ESA? En de rol van de Commissie?
Mijn redenering brengt me ertoe de Commissie in de nabije toekomst een actievere rol toe te kennen bij het doen van voorstellen inzake ruimtevaartstrategieën, zowel ten opzichte van de Europese Raad en het Parlement alsook op internationaal niveau, teneinde deel te nemen aan de onderhandelingen voor de toekenning van frequenties en satellietbanen. Daarom heb ik in mijn verslag voorgesteld dat de Commissie vraagt om een bijeenkomst van de Raad over het thema "ruimtevaart" , om ten minste het terrein te verkennen,
Wij verwachten in het Parlement op deze thema's terug te komen en blijven in afwachting van een mededeling over de navigatiesystemen, terwijl in de interwerkgroep "ruimtevaart" en de task force "ruimtevaart" de contacten met de Commissie, het ESA en de industrie steeds veelvuldiger worden. We staan werkelijk nog maar aan het begin van een geheel nieuwe weg!

McNally
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur gelukwensen. Hij heeft zich zoals gewoonlijk bereid getoond ideeën van collega's op te nemen, hetgeen bijzonder op prijs wordt gesteld. Ook waarderen we bijzonder de deskundige opmerkingen van de heer Malerba. Dit verslag benadrukt het belang van de ruimte, de noodzaak van ondersteuning door overheidsfondsen - commerciële belangen zullen strikt ontoereikend zijn - en de werkelijke toegevoegde waarde die het werk van de Europese Unie heeft.
Hij stelt tegenover elkaar de situatie in de Verenigde Staten en de Europese Unie in termen van banen, effecten op andere sectoren en de ontwikkeling van een wetenschappelijke cultuur. We spreken niet over onderzoek en ontwikkeling voor militaire doeleinden. Dat is zeer duidelijk gesteld. We houden ons hoofdzakelijk bezig met satelliettoepassingen. We bevelen geen overlapping met de rol van het ESA aan. We spreken over telecommunicatie, navigatie en aardobservatie. Dit is voor de burgers van de Europese Unie maar ook voor de derde wereld van enorme waarde. De heer Desama noemt ruimtelijke ordening, landbouw, visserij, vervoer, fraudebestrijding en de symptomen en problemen die met klimaatveranderingen samenhangen.
Ik deel zijn mening dat "de ruimtevaartindustrie resoluut de weg van concentratie moet opgaan om met de Amerikaanse fabrikanten te kunnen concurreren" . Ik waardeer zijn verwijzing naar Star Trek waar hij in het Engels spreekt van "boldly go" . Hoewel de nadruk op satellieten ligt, moeten we ons realiseren dat er enorme mogelijkheden voor samenwerking liggen op het gebied van bemande of, politiek correcter, bemenste activiteiten, hetgeen van wezenlijk belang is.
We moeten het probleem van het ruimteafval aanpakken. Er vliegen in de ruimte allerlei dingen rond, van ruimtevaartuigen, apparatuur en brandstoftanks tot theepotten. Dit wordt een groot probleem en moet worden aangepakt. Wat betreft de in enkele amendementen aangesneden problematiek van het plutonium: we moeten onderzoek naar zonnecellen doen. Dat zal helpen bij onze energiewinning hier op aarde en zal bijproducten opleveren. Maar het gebruik van kernenergie voor de energieopwekking voor bepaalde instrumenten in de verre ruimte kan nog niet worden gestaakt.
Net als mijn collega's wil ik de rol van het onderwijs op het gebied van de ruimte benadrukken. Laat iedereen alstublieft Space City in Toulouse gaan bekijken. Het zal u inspireren. En van alle wetenschappen die jonge mensen inspireren is de ruimtevaart wel het summum. Het heeft in het verleden mensen tot de natuurkunde gebracht, en het zou buitengewoon tragisch zijn als het aantal mensen dat dit vak studeert zou afnemen. Het is voor de gehele mensheid fascinerend en het zou wel eens de sleutel tot het voortbestaan van onze planeet kunnen zijn.
Ik ben een groot voorstander van het beleid zoals dat in het verslag-Desama en het advies van de heer Malerba is uitgestippeld, in het bijzonder wat betreft het voorstel dat de Raad zou moeten overwegen een vergadering aan de ruimtevaart in Europees verband te wijden.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, dat het Parlement zich vanavond met de luchtvaart en de ruimtevaart bezighoudt is zo belangrijk omdat het werkelijk een Europese zaak is. Ik kom zelf uit een regio die in de luchtvaart- en ruimtevaartindustrie altijd al een belangrijke rol heeft gespeeld. Wij weten intussen allemaal dat we onze positie op de markt en vooral tegenover de Verenigde Staten alleen maar kunnen beschermen of zelfs maar terugveroveren door samenwerking op het Europese niveau. Daarom bedank ik de rapporteur voor zijn volledige verslag, ook namens mijn fractie. Hij heeft namelijk met alle aspecten die aan de orde zijn daadwerkelijk rekening gehouden. Wij van de Fractie van de Europese Volkspartij zullen dit verslag daarom volledig steunen.
We hebben bewust geen amendementen ingediend omdat we de resolutie, die in de commissie met een meerderheid is goedgekeurd, niet in gevaar willen brengen. Ik wil niet nog eens alle problemen recapituleren waarmee de luchtvaart- en ruimtevaartindustrie te kampen heeft. De collega's Malerba en Desama als rapporteurs en mevrouw McNally hebben dat al heel duidelijk beschreven.
Ik wil in het debat van vandaag echter wel op een ander punt wijzen, en wel dat we ervoor moeten zorgen dat we met name tegenover de Verenigde Staten van Amerika gelijke kansen moeten garanderen op de groeimarkt luchtvaart en ruimtevaart. Het is onaanvaardbaar dat onderzoek en ontwikkeling in de Verenigde Staten hoofdzakelijk uit de begroting voor defensie worden gefinancierd omdat dit een concurrentievoordeel tegenover de Europese luchtvaart- en ruimtevaartindustrie betekent. In dit Parlement hebben we in een ander verslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid deze onderwerpen al eens opgepakt. Ik heb zelf in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie amendementen daarover ingediend. Helaas heeft de meerderheid ze van de hand gewezen, maar het blijft een belangrijk feit.
Het is onhoudbaar dat wij in Europa geen centraal inkoopbeleid hebben, en dat is ook de basis van een mededeling van directoraat-generaal XII, terwijl de Verenigde Staten onderzoek, ontwikkeling en inkoop vanzelfsprekend gebundeld hebben. Daardoor kunnen zij allerlei ontwikkelingen uit de militaire sector in de civiele sector toepassen, wat een duidelijk voordeel tegenover de Europese luchtvaart- en ruimtevaartindustrie oplevert. We moeten dit feit onder ogen zien en hebben er nog geen Europese antwoorden op gevonden. Ik hoop dat we na de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam en de ontwikkeling van een gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid eindelijk ook deze problemen op het Europese vlak kunnen oplossen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, commissaris, collega's, namens de liberale fractie wil ik de heer Desama graag feliciteren met zijn uitstekend verslag.
De Europese markt voor ruimtevaarttoepassing is versplinterd. Er zijn veel kleine bedrijven actief en zij werken niet genoeg samen. Herstructurering van de ruimtevaartindustrie, dat wil zeggen integratie van meerdere bedrijven in één bedrijf of groepering daarvan, is noodzakelijk om te kunnen concurreren op de wereldmarkt. Europese én transatlantische samenwerking bij ruimteactiviteiten is absoluut een vereiste. Hierbij kan het vijfde kaderprogramma een stimulerende rol spelen. Vooral nu er een samenwerkingsovereenkomst op het gebied van wetenschap en technologie met de Amerikanen is ondertekend op de laatste top in Washington.
Mijn tweede punt betreft de positie van de Europese satellietindustrie. Het strategisch belang van een eigen satellietindustrie is sinds het einde van de koude oorlog een commercieel belang. De sector groeit met 10 % per jaar en draagt daarmee bij aan het creëren van werkgelegenheid. Als de Europese Unie de boot niet wil missen, dienen de Commissie en de lidstaten het concurrentievermogen van deze industrie te bevorderen. Daarbij denkt mijn fractie niet aan sectorspecifieke steun, maar aan stimulering van gemeenschappelijk onderzoek en samenwerking.
Satellietsystemen zijn de manier om in te springen op de globalisering van de informatiemaatschappij. Maar in Europa wordt vooral geïnvesteerd in regionale terrestrische netwerken. Bovendien werkt de Europese satellietindustrie te geïsoleerd zonder veel interactie met de industrie voor computers, netwerken, software en randapparatuur. Daardoor verliest deze industrie steeds meer marktaandeel aan de Verenigde Staten. Meer samenwerking en fusering van bedrijven en politieke ondersteuning bij technologie-ontwikkeling én het aanpakken van risicomanagement is noodzakelijk.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Desama heeft ons binnen de Fractie De Groenen ertoe genoopt om vijf amendementen in te dienen, ter verduidelijking en op enkele onderdelen ook ter verscherping van bepaalde principiële standpunten op het gebied van de EU en de ruimte.
Ten eerste: gebruikt de heer Desama niet de verkeerde woorden als hij in overweging b zegt dat wij de ruimte moeten "veroveren" ? Het woord veroveren roept bij mij volledig verkeerde associaties op. Bedoeld zal wel worden dat wij niets anders moeten doen dan onderzoeken wat de ruimte te bieden heeft. Veroveren wordt in militair verband gebruikt, daar wil men iets veroveren . Daar gaat het hier echter niet om, maar wel gaat het erom onderzoek te doen, nu dit immers de gedachte is van het ruimtebeleid van de EU.
Ten tweede: wat grote internationale samenwerkingsprojecten in de ruimte betreft vinden wij inzake het ruimteproject CASINI en zijn "vlucht" langs de aarde, dat het Europees Parlement het ESA en de NASA dringend moet verzoeken deze vlucht langs de aarde om veiligheidsredenen te annuleren, aangezien de sonde voorzien is van 32 kilo zeer radioactief plutonium; in meerdere parlementaire verslagen is immers al gezegd dat dit uit veiligheidsoogpunt gevaarlijk is. Deze sonde zal de aarde op een afstand van 500 Engelse mijlen passeren, met een snelheid van 68 000 kilometer per uur! Ik vind dat wij dit als Europees Parlement moeten voorkomen.
Ten derde: in paragraaf 10 moet, naast de formulering dat wij het kaderprogramma niet voor militair onderzoek mogen gebruiken, ook worden opgenomen dat wij evenmin kernmateriaal in de ruimte mogen gebruiken.
Ten vierde moeten wij veel meer dan tot nu toe is gebeurd, onderzoek verrichten naar zonne-energie. Het ESA is hier al ver mee, en wij kunnen bij dit onderzoek nog verder komen.

Taubira-Delannnon
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Desama dekt in ruime mate het veld van de wetenschappelijke, etnologische en financiële problemen door nuttig gebruik te maken, voor onze eigen instructie, niet alleen van de mededeling van de Commissie - dat is wel het minste - maar ook van de resoluties die het Europees Parlement aangenomen heeft tussen 1979 en 1994. Het compacte karakter van dit verslag is een voordeel, omdat we daardoor beter weten waar we over praten.
Ik zou graag eerst twee opmerkingen vooraf maken. De eerste is dat de verleiding kennelijk groot blijft om het Europees ruimtevaartbeleid af te zetten tegen dat van de Verenigde Staten, met name door de openbare verplichtingen te vergelijken en door te constateren wat er voorbehouden is aan de particuliere sector. Misschien zouden we eraan moeten herinneren dat de Verenigde Staten één staat zijn, zij het dan een federale, en dat de Europese Unie bestaat uit vijftien landen met alles wat dat met zich meebrengt aan culturele verschillen, en ook verschillen voor wat betreft de voorstelling van de rol en het belang van wetenschap en technologie, de betrekkingen met onderzoek en ontwikkeling en de hiërarchie in de prioriteiten.
Mijn tweede opmerking is dat het moeilijk lijkt de bestanddelen te vinden voor een dynamisch betoog dat de gebieden van samenwerking en de gebieden van concurrentie - in de zin van gezonde wedijver - nauwkeuriger zou omschrijven, evenals het partnerschapsbeleid, met name met de Verenigde Staten maar ook met Rusland - bijvoorbeeld over de kwestie van de zeer zware lanceerinstallaties - of met opkomende landen als India, China of Brazilië.
Nu dit gezegd is zou ik het graag willen hebben over de noodzaak om de sociale dimensie van het Europees ruimtevaartsbeleid te versterken. Wij weten dat technologische beleidslijnen niet neutraal zijn. Het huidige debat over bemande vluchten is niet eenvoudigweg een debat over de vraag of we, enerzijds, moeten kiezen voor een combinatie van robotica en mensen of, anderzijds, kiezen voor "alles automatisch" ; het gaat ook over het probleem van de plannen die wij voor de komende decennia voor onze maatschappijen maken. De kwestie van de toepassingen is dus wezenlijk, en de vraag naar het maatschappelijk nut is op zich van cruciaal belang. Wanneer wij vooruitgang boeken met aardobservatie, dan is dat om ons bewustzijn te verbeteren van het evenwicht van het ecosysteem en van de noodzaak om dat te beschermen. Als de telecommunicatie zich ontwikkelt, dan is dat met name om insluiting te bestrijden en om de telegeneeskunde vooruit te laten gaan. Als teledetectie zich ontwikkelt, dan komt dat doordat het een nuttig instrument voor ruimtelijke ordening is. En tenslotte, wanneer de navigatie zich ontwikkelt, dan komt dat omdat de oceanen de plek bij uitstek zullen zijn voor geostrategische belangen.
Een voormalig afdelingshoofd van het Europees Ruimteagentschap herinnerde ons eraan dat er een verhouding van 1 op 15 bestaat tussen de markt voor lanceerinstallaties voor satellieten, enerzijds, en grondapparatuur en werkgelegenheid anderzijds. Wat mij betreft, ik woon in Guyane, en in Kourou staan overal langs de weg borden waarop staat: " Kourou, Europese ruimtehaven" . Ik kan u verzekeren dat die verhouding van 1 op 15 niet is nagegaan, noch voor de grondapparatuur, noch voor de werkgelegenheid. Ik denk dat we moeten nadenken over een geïntegreerd schema. De sociale conjunctuur in onze landen vereist dat.

Lukas
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het verslag van de heer Desama illustreert duidelijk het verschil in beoordeling van de ruimtevaart aan deze en gene kant van de Atlantische oceaan. Alleen al het aantal personen die in de sector werkzaam zijn - 200.000 in de VS maar slechts 40.000 in Europa - spreekt boekdelen. De groei van de commerciële sector in Europa is weliswaar indrukwekkend, de technische vooruitgang en de ontwikkeling van nieuwe activiteiten bij het verkennen van het heelal worden echter zeer zeker niet door de commerciële sector bereikt, dat moeten we onder ogen zien.
In het verslag wordt erop gewezen dat het Europees beleid voor de ruimtevaart absoluut als geheel moet worden behandeld, en ik zie dat ook zo. We moeten vooral duidelijk maken dat de aspecten van de bemande ruimtevaart en de wetenschappelijke kant aan bod moeten komen en dat we ons niet tot de commerciële toepassing mogen beperken. Daarom is het essentieel dat in het vijfde kaderprogramma financiële prioriteit aan het ruimtevaartonderzoek wordt gegeven, dit met het oog op de informatiemaatschappij, de aardobservatie en de navigatie. Het Engelse of Oostenrijkse voorzitterschap zou blijk van visie op de technologische ontwikkeling van Europa kunnen geven als men naast de ESA-ministerraad nog een aparte vergadering van de Europese Raad over het beleid voor de ruimtevaart zou beleggen, zoals de rapporteur al voorstelt.
Dit onderwerp is voor de Europese Raad bijna een verplicht nummer omdat we de concurrentiepositie van de Europese industrie dringend moeten versterken. In dit verband is de aardobservatie een bijzonder belangrijk punt. Als we daar verstandig gebruik van maken is dit een dienstverlening aan de burger. Daardoor kunnen we op allerlei gebieden vooruitgang boeken, in het bijzonder ook bij de milieubescherming. Daarom moet de overheid hieraan een aanzienlijke financiële bijdrage leveren. Het zou een fout zijn om te geloven dat de aardobservatie vroeger of later een zuiver commerciële zaak zal worden. Het gevaar dreigt dat Europa deze markt aan de Verenigde Staten verspeelt. Daarom mag de Europese Unie de handen niet in de schoot leggen, de aardobservatie moet prioriteit krijgen in het ruimtevaartbeleid. Er moet een gefundeerd actieprogramma worden uitgewerkt.

Caudron
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik wil mijn interventie over het verslag van Claude Desama dat over Europa en de ruimte gaat beginnen door Claude Desama te bedanken en geluk te wensen voor het enorme werk dat hij verzet heeft in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie.
Samen met enige collega's, tegen bepaalde lobby's, modes en vooral tegen huiverige mensen ingaand verdedigt hij het industrieel en technologisch belang van Europa, het Europees onderzoek en de kredieten daarvoor, zonder de veiligheid van onze energiebronnen te vergeten.
Als lid van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid kom ik vaak in contact met die dossiers bij het uitwerken van mijn eigen verslagen en werkstukken. Ik werk trouwens op dit moment aan het Europees industrieel concurrentievermogen, en ik weet hoe belangrijk openbare onderzoekskredieten zijn en hoe belangrijk de ruimte is in onze Europese bepalingen, onze krachten en onze Europese industriële verwachtingen.
Ik steun dus als Europeaan, als socialist en als Fransman alle voorstellen van Claude Desama zonder voorbehoud. Allereerst over de noodzakelijke heractivering van de investeringen, over de vertragingen en het inhalen van de vertragingen die zijn opgelopen op bepaalde gebieden, over de noodzaak om deze sector te concentreren, over de plaats van het vijfde kaderprogramma in de beschikkingen daarvan, over de versterking van ons technisch en economisch potentieel om de technologische bekwaamheden en de financiële mogelijkheden van de ruimtevaartsector te verbeteren, zowel militair als civiel.
Ik ben het ook eens, uiteraard, met zijn verzoeken om de ruimtevaartsector te gebruiken om de mens te beschermen tegen natuurrampen en andere grote risico's. Tenslotte vergeet ik evenmin als hij de noodzakelijke acties om de vervuiling die veroorzaakt wordt door ruimteafval te controleren en te stoppen.
Ja, ik zeg het nogmaals, mevrouw de Voorzitter, het is een goed verslag, dat heel belangrijk is voor Europa. Laten we hopen dat men zijn voorstellen zal aannemen, dat ze vervolgens overgenomen worden en effect sorteren.
Ik wil eindigen zoals ik begonnen ben, met aandringen op de noodzaak om de openbare Europese financiële interventie voor deze sector niet te verminderen. Laten we niet vergeten dat de Chinese lanceerinrichtingen voornamelijk gefinancierd worden door de Chinese staat. Zonder zover te gaan moeten we toch concurrentievervalsing vermijden en de Europese Unie dus niet ontslaan van haar verplichtingen. We moeten gewoon, als ik het zo mag zeggen, onze inspanningen beter concentreren, onze doelstellingen beter in kaart brengen en de komende, krappe periode die voor lancering geschikt is niet missen.
Laten we nooit vergeten - ik rond af, mevrouw de Voorzitter - dat als de Europese ruimtevaartsector vandaag de dag commercieel gesproken welvarend is, dat is omdat er indertijd een echte politieke wil geweest is, van de overheid, en met name van de Franse overheid. Die wil en die kredieten blijven ook vandaag de dag absoluut noodzakelijk om de ruimtevaartsector van morgen voor te bereiden.

Hoppenstedt
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, als christen-democraat en lid van de Fractie van de Europese Volkspartij ben ik natuurlijk blij met het verslag van Claude Desama en Franco Malerba. Net als mijn vriend Markus Ferber stel ik vast dat onze bijdragen tijdens de behandeling in de commissies voor een deel invloed hebben gehad. Ik ben natuurlijk ook dankbaar voor de goede samenwerking met de Commissie op het gebied van de geleidingssystemen, in dit geval met mevrouw Cresson en de heren Bangemann en Kinnock.
De kleine fracties in het Parlement hebben volgens mij een vorm van samenwerking gevonden, hier in deze Vergadering, in de intergroep "ruimtevaart" maar ook in de task force "ruimtevaart" die vanuit de economische commissie en de onderzoekscommissie is ontstaan. Ik hoop dat deze samenwerking zich tot een grote beweging kan ontwikkelen en dat als gevolg daarvan niet alleen dit hele Parlement maar ook onze burgers meegesleept worden door het fascinerende fenomeen dat de ruimtevaart kan zijn. Als u straks naar huis gaat en naar de heldere sterrenhemel kijkt en de schitterende volle maan ziet kunt u zich nog meer laten meeslepen. Helaas heeft deze zaal geen ramen, zoals iedereen kan zien, dus kunnen we van deze prachtige aanblik niet genieten.
Ik wil niet herhalen wat hier al gezegd is, alles is al gezegd. De kernvraag luidt: waar ligt de toekomst van de Europese luchtvaart- en ruimtevaartindustrie, en daarover gaat ook het volgende verslag dat trouwens al onderweg is. Ik ben zelf de rapporteur en hoop dat ik antwoorden kan geven op de mondiale uitdagingen. Hoe groot moeten onze bedrijven zijn? Welke bedrijven hebben we nog nodig? Welke onderneming hebben we nodig om als Europeanen de concurrentie op de markt aan te kunnen?
Ik geloof dat er geen twijfel over kan bestaan dat de Commissie in de toekomst een belangrijke bijdrage kan leveren, vooral in de al genoemde sectoren geleidingssystemen en vluchtgeleidingssystemen en voor de organisaties die de taken van GLONASS en GPS over zullen nemen. We wachten ongeduldig op een actieplan hiervoor zodat we in dit belangrijke jaar de nodige strategische keuzes kunnen maken.
Staat u mij toe nog een laatste opmerking te maken. Er is over ruimteschroot gesproken. We moeten werkelijk eens een Europees schrootbedrijf vinden dat iets aan dat schroot in de ruimte doet. Ik zou een vermanend woord willen richten tot diegenen die hun as graag op de maan zouden willen laten uitstrooien. Het stof op de maan is al opvallend genoeg, daar hoeven de overblijfselen van de crematie van mensen hier op aarde niet nog eens bij te komen. Ik hoop niet dat die maan dan later het favoriete plekje voor Franco Malerba wordt. We mogen deze zaak niet uit het oog verliezen.

Matikainen-Kallström
Mevrouw de Voorzitter, de VN viert momenteel het decennium van het voorkomen van natuurrampen, onder andere met de bedoeling om de toepassing van satellietobservatie bij het voorspellen, observeren en voorkomen van natuurrampen, bij het verminderen van de gevolgen van rampen alsmede bij het reddingswerk te ontwikkelen. Het is dan ook op zijn plaats om de steun van de EU eveneens op deze werkzaamheden te richten.
Zoals de heer Desama benadrukt, moeten ruimteactiviteiten als één geheel worden gezien. Dit geheel bestaat zowel uit wetenschappelijke en technologische aspecten als uit civiele en militaire toepassingen. Naar mijn mening loont het echter niet om de civiele en militaire aspecten met betrekking tot de bewoonde ruimte te benadrukken, omdat bemande vluchten zeer duur zijn en voor Europa niet belangrijker dan onbemande vluchten voorzien van robots en automatische instrumenten. Een werkelijk bewoonde ruimte is bovendien nog ver weg, want nu pas wordt begonnen met het vervaardigen van het eerste internationale ruimtestation. Dat zal waarschijnlijk aan het begin van het volgende millennium functioneren en stations die mogelijk op planeten komen staan nog verder van ons af.
Vooral voor de kleine Europese landen is het belangrijk dat de satellieten niet te groot zijn. De risico's van grote en langdurige projecten zijn eveneens groot en resultaten laten jaren op zich wachten. Het zou dan ook beter zijn als er meer in kleinere draagraketten en kleine satellieten werd geïnvesteerd. Bij dergelijke projecten kunnen alle Europese landen een rol spelen. Bovendien worden met kleine draagraketten in een kortere periode nuttige resultaten geboekt en wordt er niet alleen geld besteed aan wetenschappelijke avonturen.
De rol van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek als financier van ruimteonderzoek is belangrijk en noodzakelijk. In het kaderprogramma moet financiële steun gereserveerd worden voor ruimteonderzoek, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van werkzaamheden met betrekking tot de informatiemaatschappij en satellietobservatie.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, mijn collega's in de Commissie en ik zijn bijzonder verheugd over het uitstekende verslag van professor Desama en de heer Malerba over onze mededeling van 1996 met betrekking tot een beleid van de Europese Unie voor de bevordering van toepassingen, markten en concurrentievermogen voor onze ruimtevaartindustrie.
Het verslag ademt helemaal de onafgebroken belangstelling die het Parlement in de afgelopen negentien jaar voor het ruimtevaartbeleid heeft gehad. Sommigen beweren dat het jammer is dat andere geledingen in die periode niet dezelfde brede en vastberaden betrokkenheid hebben getoond. Het verslag heeft ook de verdienste dat daarin het belang wordt onderstreept van een doeltreffende Europese rol in het brede scala van activiteiten die moeten worden ontplooid om, zoals in punt 6 van het verslag wordt gesteld, ervoor te zorgen dat onze Gemeenschap en het bedrijfsleven krachtig kunnen werken aan een ontwikkeling die inspeelt op de moderne behoeften en uitdagingen. Dat is onmiskenbaar in het belang van onze economie, ons bedrijfsleven en onze veiligheid en het zal, zoals verscheidene leden van dit Parlement in dit zeer interessante debat al hebben aangestipt, bovendien overal en op zeer uiteenlopende manieren bijdragen tot de verbetering van de kwaliteit van het leven.
Zoals duidelijk in onze mededeling en in dit verslag wordt gesteld, vereist het ingaan op de uitdagingen van het ruimtevaartbeleid leiderschap en visie, en alle betrokkenen in nationale overheden, het bedrijfsleven, de onderzoekswereld en de Europese instellingen moet ervan doordrongen zijn dat de tijd dringt. Het feit dat in de Unie slechts 39.000 mensen hun werk in de ruimtevaart vinden - een vijfde van het aantal mensen dat op dit moment in vergelijkbare activiteiten in de Verenigde Staten van Amerika werkzaam is - is tekenend voor het verschil in omvang van de activiteiten tussen Europa en de VS. Het feit dat volgens betrouwbare schattingen in de komende zeven jaar alleen al in de satellietnavigatie sprake is van een wereldmarkt van 50 miljard dollar, zou een gretig verlangen moeten opwekken om de groeimogelijkheden te benutten.
Het is duidelijk dat bij de ruimtevaart veel uiteenlopende belangen en instellingen zijn betrokken, en het is niet de rol van de Unie en de Commissie om in de plaats van deze verschillende belangen te treden, maar bij te dragen tot de ontwikkeling van een visie op basis waarvan zij zich kunnen organiseren en hun krachten kunnen bundelen. Met dat doel zullen wij onze regelgevende en wetgevende instrumenten blijven gebruiken. We zullen de Europese belangen zowel in bilaterale betrekkingen als in internationale organisaties behartigen, een dimensie die, zoals professor Desama duidelijk heeft gemaakt, uiteraard van doorslaggevend belang is, omdat dit per definitie geen Europese maar mondiale markten zijn en we belang hebben bij gemeenschappelijke standaarden.
Verder zullen we financiële middelen voor onderzoek en ontwikkeling inzetten in de kaderprogramma's en de Trans-Europese telecommunicatienetwerken en natuurlijk zullen we de bescheiden steun inzetten die beschikbaar is voor de ontwikkeling van infrastructuur uit de begroting voor Trans-Europese netwerken.
Zoals het Parlement weet, wordt de belangrijkste bijdrage aan het onderzoek en de ontwikkeling in de ruimtevaart geleverd door het Europees Ruimtevaartagentschap, dat voor dit specifieke gebied jaarlijks over evenveel middelen beschikt als het kaderprogramma van de Europese Unie in zijn totaliteit. De gemeenschappelijke activiteiten in onderzoek en ontwikkeling op dit gebied moeten dan ook duidelijk zijn gericht op communautaire prioriteiten en moeten de activiteiten van het ESA en de lidstaten aanvullen. Samen met mijn collega's Edith Cresson en Martin Bangemann hecht ik er dan ook aan ervoor te zorgen dat het vijfde kaderprogramma wordt gericht op het steunen van de activiteiten in de drie in de mededeling van de Commissie behandelde hoofdgebieden, waarop ook het verslag dat vanavond bij u in behandeling is, nadrukkelijk ingaat: satellietcommunicatie, navigatie en aardobservatie.
Een van de kernpunten in het onderhavige verslag is, dat van de particuliere sector niet mag worden verwacht dat zij voor de ontwikkeling van de belangrijke ruimtevaarttechnologie voor de middelen opkomt die anders door de overheid worden verstrekt. Ik steun van harte de opvatting dat er in die sectoren van de kant van de overheid voortdurend en substantieel in die sectoren moet worden geïnvesteerd op een wijze die recht doet aan het strategische belang daarvan voor de hele samenleving.
Maar het is ook duidelijk dat er, zoals zo vaak, een bepaalde behoefte aan meer creatieve vormen van partnerschap tussen overheid en particuliere sector is, ten dele om aanvullende financiële middelen vrij te maken en ten dele om de kwaliteit en de kosten-batenverhouding van projecten te verbeteren door de deskundigheid van de particuliere sector erbij te betrekken.
De actieplannen, die in de mededeling van de Commissie voor de drie belangrijkste beleidsterreinen worden beloofd, zijn intussen onderweg. Het plan voor de telecommunicatie is, zoals de geachte afgevaardigden weten en zoals professor Desama al heeft opgemerkt, al beschikbaar. Het plan met betrekking tot de aardobservatie komt later dit jaar beschikbaar en ik kan tot mijn grote genoegen mededelen dat het actieplan voor de satellietnavigatie, dat onder mijn verantwoordelijkheid valt, later deze maand zal worden gepresenteerd.
Dat document heeft twee doelstellingen: we willen bij de lidstaten een sterke betrokkenheid teweegbrengen ten aanzien van een Europese bijdrage aan de satellietnavigatie zodat de particuliere sector het vertrouwen kan hebben om in de toekomst te investeren, en ten tweede willen we aantonen dat de Europese Unie inderdaad in staat is de nodige actie te ondernemen om visie in realiteit om te zetten en te zorgen dat concrete vooruitgang wordt geboekt - dat werd ook tijd, zullen sommigen van u waarschijnlijk zeggen, en terecht.
Zoals velen onder u zich bewust zullen zijn, moet een aantal gevoelige onderwerpen worden aangesneden, zoals de financiering, de vraag hoe de Europese bijdrage zich verhoudt tot de bestaande systemen van militaire aard van de Verenigde Staten en Rusland en welke organisatievormen nodig zijn voor het beheer en het reglementeren van de Europese component van de satellietnavigatie. Ik verheug mij op de bespreking van dat actieplan in dit Parlement, met name in het licht van de steun voor de Europese aanpak van de satellietnavigatie in het verslag van professor Desama.
De Commissie onderschrijft volledig de wil van dit Parlement om te komen tot een actief en breed Europees ruimtevaartbeleid, waarbij de Europese Unie en haar instellingen een vooruitziende visie in Europees perspectief bevorderen en met de lidstaten en andere instellingen samenwerken om de steeds breder gesteunde visie tot werkelijkheid te maken.
Ik wil het Parlement bedanken voor zijn niet aflatende pogingen om die visie te stimuleren en te sturen en ik wil de rapporteurs namens de Commissie en in het bijzonder namens mijn collega's, mevrouw Cresson en de heer Bangemann, onze erkentelijkheid betuigen voor de kwaliteit van dit verslag.

De Voorzitter
Dank u wel, commissaris Kinnock!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Wijziging van het Reglement (nieuw artikel 79 bis)
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0006/98) van de heer Fayot namens de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten over het invoegen van een nieuw artikel 79 bis (procedure voor het uitbrengen van advies in de zin van artikel 109 J van het EG-Verdrag).

Fabre-Aubrespy
Mevrouw de Voorzitter, ik stel een prealabele kwestie aan het begin van dit debat, conform artikel 128 van ons Reglement. Het ontwerpbesluit namelijk dat in het verslag vervat is en de wijzigingen van het Reglement die daarin staan zijn onaanvaardbaar, zowel om procedurele als om inhoudelijke redenen.
Voor wat de procedure betreft: de tekst die aan de plenaire Vergadering wordt voorgelegd is niet dezelfde als de tekst die is aangenomen in de commissie. De tekst die wij in de commissie hebben goedgekeurd is namelijk de volgende, aan het eind van lid 2: " Het Parlement stemt vervolgens over deze aanbevelingen, waarbij geen enkel amendement kan worden ingediend; dit voorstel wordt en bloc gestemd" en de tekst die ons wordt voorgelegd luidt: " Het Parlement stemt vervolgens en bloc over die aanbevelingen, waarbij geen enkel amendement kan worden ingediend" . Welnu, die volkomen andere tekst is bovendien de tekst van een amendement - amendement 11 - dat door de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten was afgevoerd omdat het ging om een mondeling amendement. Artikel 150 is dus niet gerespecteerd.
Voor wat betreft de inhoud, de voorgestelde tekst herneemt de huidige formulering van artikel 180, lid 1, van het Reglement, dat voorzien is voor een eensluidend advies maar niet voor een raadpleging. Welnu, artikel 109 J van het Verdrag is voorzien voor een raadpleging van het Parlement en niet voor een eensluidend advies.
Daarom stel ik de prealabele kwestie.

De Voorzitter
Dank u wel mijnheer Fabre-Aubrespy! De spreker tegen is de rapporteur, de heer Fayot.

Berthu
Mevrouw de Voorzitter, ik zou heel kort iets willen zeggen ten gunste van het verzoek van de heer Fabre-Aubrespy. Terwijl ik naar hem luisterde ontdekte ik dat de tekst die vandaag aan het Europees Parlement wordt voorgelegd niet overeenkomt met de tekst die in de commissie was goedgekeurd. Dat lijkt me een heel wezenlijk motief om het voorstel tot wijziging van een artikel terug te verwijzen naar de commissie.
Aan de andere kant beperkt de verandering van een gewoon advies in een eensluidend advies de rechten van de leden enorm. Welnu, het lijkt mij een beetje paradoxaal wanneer het Europees Parlement motu proprio zijn rechten beperkt in deze kwestie. Ik wil dus dat dit voorstel voor wijziging van ons Reglement opnieuw aan de bevoegde commissie wordt voorgelegd.

Fayot
Mevrouw de Voorzitter, ik vraag om het verwerpen van deze prealabele kwestie om twee redenen. De eerste betreft de aan het Parlement voorgestelde tekst. Volgens de heer Fabre-Aubrespy zou dat niet de tekst zijn die in de commissie is goedgekeurd. De commissie heeft inderdaad de toevoeging aangenomen die zegt dat het Parlement en bloc stemt en heeft duidelijk gezegd, toen daarover werd gediscussieerd en besloten in de commissie, dat die toevoeging in de tekst moest worden geïntegreerd. En dat is exact wat er gebeurd is.
Wat betreft het tweede argument, de heer Fabre-Aubrespy zegt dat het hier gaat om de tekst van het eensluidend advies, maar de commissie Reglement deelt die mening niet. Die discussie heeft al plaatsgevonden in de commissie; en daarom komt de tekst die u nu wordt voorgesteld perfect overeen, zowel naar de letter als naar de geest, met wat is goedgekeurd door de ruime meerderheid van de leden van de commissie. Ik verzoek het Parlement dus om deze prealabele kwestie te verwerpen.
(Het Parlement verwerpt het voorstel tot terugverwijzing naar de commissie)

Fayot
Mevrouw de Voorzitter, artikel 109 J van het Verdrag omschrijft de procedure volgens welke de landen worden aangewezen die lid worden van de Monetaire Unie. Zij zal op 1 en 2 mei 1998 gevolgd worden.
Gezien het politieke belang is het essentieel dat de instellingen die bij deze procedure betrokken zijn met de grootst mogelijke duidelijkheid optreden. De degelijkheid van de Monetaire Unie, evenals haar geloofwaardigheid bij de financiële markten en bij het publiek zijn mede afhankelijk van de transparantie en de striktheid waarmee die belangrijke beslissingen zullen worden genomen. Het Europees Parlement zal bij deze procedure een rol moeten spelen. Het Verdrag voorziet in artikel 109 J, lid 2, laatste alinea, ik citeer: " Het Europees Parlement wordt geraadpleegd en doet zijn advies toekomen aan de Raad in de samenstelling van de staatshoofden en regeringsleiders" .
Het is niet aan mij om hier commentaar te leveren op de nogal aparte aard van deze hele procedure. Maar ik benadruk graag dat het Parlement zijnerzijds twee keer intervenieert en dat die tweeledige interventie in mijn ogen politiek gezien een geheel vormt.
De eerste interventie vindt plaats wanneer het Parlement zijn advies uitbrengt over de verslagen van de Commissie en het Europees Monetair Instituut, die op 24 maart 1998 klaar zullen zijn. Die eerste interventie is "naar goed politiek gebruik" aangezien het Parlement, door het openbaar debat over het naleven van de convergentiecriteria en over de monetaire situatie als geheel, een democratische garantie aan het proces geeft. Daarover zijn Commissie, Raad en Europees Parlement het eens. Deze eerste etappe stelt het Parlement in staat een uitvoerig verslag uit te brengen waarop de gebruikelijke parlementaire regels volledig van toepassing zijn. De conclusies zullen vermoedelijk op 30 april in stemming gebracht worden, of zelfs eerder, maar in ieder geval voldoende dichtbij het weekeinde van 1 en 2 mei 1998 om beschikbaar te zijn voor de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën van 1 mei.
Ook al is die eerste interventie van het Parlement niet voorzien in het Verdrag, de tweede is dat daarentegen heel duidelijk, zoals ik in het begin al zei. Ze is in feite verplicht en ze moet dus plaatsvinden volgens een procedure die door geen enkele onzekerheid besmet mag zijn, omdat anders het hele proces dat naar de Monetaire Unie leidt ongeldig wordt. Bovendien moet ze plaatsvinden onder zulke tijdsdruk dat geen enkele procedure die momenteel in ons Reglement voorzien is kan worden toegepast. We moesten dus vernieuwen, en daarom het Reglement wijzigen door er een nieuwe procedure in op te nemen.
Die dwang komt niet voort uit onze verbeelding, maar is ons opgelegd als een onvermijdelijke voorwaarde na een briefwisseling tussen de Voorzitter van het Parlement, gemandateerd zoals dat hoort door de Conferentie van Voorzitters, en de voorzitters van de Raad en de Commissie. Hij is het resultaat van de politieke wil om alles gedurende dat bewuste weekeinde te regelen, wanneer de financiële markten gesloten zijn van donderdagavond tot maandagmorgen. Voor het welslagen van de operatie is dat een noodzakelijke voorwaarde. Zodoende zal het Parlement de aanbevelingen van de ECOFIN-Raad pas op 2 mei 's morgens hebben. Aangezien de Europese Raad op de middag van die dag gehouden wordt, is het dus materieel gezien onmogelijk om de procedure van een schriftelijk verslag met amendementen te volgen.
De ruime meerderheid van de commissie heeft dus gekozen voor een mondelinge procedure, zonder amendement, met stemming en bloc van de lijst van landen die worden voorgesteld om deel te nemen aan de Monetaire Unie. De gekozen tekst is volkomen helder en eenduidig en kan tot geen enkel procedureel debat leiden.
Ik ben er dus van overtuigd, mevrouw de Voorzitter, dat de tekst die wij het Parlement voorleggen geheel conform de wil van de ruime meerderheid van ons Parlement is om deze buitengewoon complexe en belangrijke taak van het voleindigen van de Monetaire Unie tot een goed einde te brengen.
Mevrouw de Voorzitter, de tijdslimiet voor het indienen van amendementen werd verlengd tot vanavond, ook al hadden de fracties, en ik wil dat graag nog eens benadrukken, de tekst van de wijziging afgelopen dinsdag aan het eind van de ochtend al in handen, na de stemming in de commissie Reglement diezelfde morgen. Vanavond werd mij om 19.00 uur verteld dat er maar een amendement is ingediend. Dat amendement is een amendement van de Fractie De Groenen die vraagt om, in plaats van een stemming en bloc, in onderdelen te stemmen over het ene of het andere land van de lijst van landen die deel uit gaan maken van de Monetaire Unie.
Als rapporteur moet ik mij verzetten tegen dat amendement, omdat het Parlement niet in dit stadium kan beginnen individuele cijfers te geven aan de landen die door de ECOFIN-Raad worden voorgesteld. Ik denk dat wanneer het Parlement dat wil doen, het dat kan doen tijdens de eerste etappe, maar in dit stadium van de procedure kan de wens om zich uitzonderlijk uit te spreken over dit of dat land de openbare boodschap die wij moeten afgeven alleen maar verwarren.
Mevrouw de Voorzitter, ik verzoek de Vergadering om de tekst van het Reglement zoals de Commissie Reglement die heeft voorgesteld met een zeer ruime meerderheid goed te keuren, en ik zou willen afronden met het benadrukken van de uitstekende samenwerking van de commissie Reglement met de juridische dienst, maar vooral ook met de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid. De Conferentie van Voorzitters had ons verzocht om deze wijziging van het Reglement in overleg met die commissie te behandelen. Ik zou met name de voorzitter van die commissie, de heer Von Wogau, en mevrouw Randzio-Plath, voorzitter van de subsommissie monetaire zaken willen bedanken voor hun zeer interessante bijdrage. Nogmaals, ik verzoek de Vergadering om massaal deze wijziging van het Reglement te willen goedkeuren.

Ford
Mevrouw de Voorzitter, ik zal kort zijn. Ik feliciteer de heer Fayot met zijn verslag. De socialistische fractie, waarvan ik de woordvoerder ben, zal het integraal en zonder amendementen steunen. Het was noodzakelijk onze regels te veranderen om op korte termijn te kunnen worden geraadpleegd over adviezen krachtens artikel 109 J met betrekking tot de Economische en Monetaire Unie. Het verslag van de heer Fayot is kort, scherp en zakelijk.
Het Parlement zal debatteren op basis van een mondeling verslag van de verantwoordelijke commissie. Vervolgens zullen de aanbevelingen zonder amendementen en bloc in stemming worden gebracht. Op die manier kan het Parlement zich luid en duidelijk uitspreken en tegelijkertijd degenen de pas afsnijden die bereid zijn alle mogelijke middelen te gebruiken om Europa's vooruitgang te dwarsbomen.

von Wogau
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, allereerst kan ik zeggen dat ik het verslag van de rapporteur zowel namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid als namens de Fractie van de Europese Volkspartij volledig steun. Zowel in de economische commissie als in de EVP-fractie bestaat er een ruime meerderheid voor het verslag-Fayot. Ook persoonlijk ben ik dankbaar voor de uitstekende samenwerking met de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten.
Waarom moeten we ons Reglement aanpassen? Dat is nodig omdat de procedure voor deze besluitvorming van buitengewoon groot belang is en omdat we ten tweede in een relatief nieuwe situatie terecht zullen komen.
Wat bepaalt het Verdrag? Het Verdrag bepaalt dat het Europees Parlement zijn advies betreffende het voorstel van de ministers van Financiën uitbrengt. Dit voorstel is echter pas op 1 mei 's avonds beschikbaar. Daarom is de schriftelijke procedure niet mogelijk. We moeten op 2 mei tijdens een buitengewone vergadering van het Europees Parlement, die waarschijnlijk de hele ochtend zal duren, ons advies betreffende dit voorstel van de ministers van Financiën uitbrengen.
Om deze reden hebben we een getrapte procedure gekozen. Op 25 maart zullen het Europees Monetair Instituut en de Europese Commissie hun aanbevelingen voorleggen. Op basis daarvan zal de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid een verslag uitwerken, terwijl de leden het volste recht hebben om amendementen in te dienen. Daarna zal tijdens de vergadering op 29 en 30 april een eerste advies van het Europees Parlement worden uitgewerkt.
Zoals collega Fayot al zei is dit advies niet met zoveel woorden in het Verdrag voorzien, maar het wordt ook niet met zoveel woorden uitgesloten. Tegelijkertijd zullen ook de parlementen van de lidstaten een advies over de voorstellen van de Europese Commissie en van het Monetair Instituut uitbrengen. Als we van deze mogelijkheid gebruik hebben gemaakt en het advies van het Parlement op tafel ligt zullen we het voorstel van de ministers van Financiën ontvangen en in een mondelinge procedure daarover een advies uitbrengen. Gezien het feit dat we dan een maand de tijd hebben gehad om in een werkelijk democratische procedure ons standpunt te bepalen lijkt het me gerechtvaardigd om ons er dan op te concentreren om tegen het voorstel van de ministers van Financiën op dat moment ja of nee te zeggen. Dat is een procedure die aan alle democratische vereisten voldoet en bovendien ook garandeert dat het Europees Parlement in deze historische situatie zijn taak adequaat kan vervullen.

Wijsenbeek
Mevrouw de Voorzitter, ik kan niet zo enthousiast zijn als de vorige sprekers. Mijn fractie zal uiteraard het verslag steunen, maar wij moeten ons afvragen of we niet toch als Parlement een beetje te veel weggeven door te zeggen: dat is juist. Wij hebben een eerste debat op basis van een verslag van de Economische en Monetaire Commissie, maar vervolgens hebben wij toch een belangrijke stemming als Parlement op zaterdag 2 mei. Het is een beetje een speciaal artikel voor een speciale gelegenheid, want ik zie ook niet in dat wij het daarna nog veel zullen gebruiken.
Wij kunnen ons afvragen wat het nut van die aanbeveling van het Parlement zal zijn en wij mogen aannemen dat de Raad die voor kennisgeving zal aannemen. Moeten wij ons nu werkelijk de beperking opleggen dat wij zeggen: wij stemmen voor of tegen en wij kunnen daar geen nuanceringen aanbrengen. Ik vind dat des te betreurenswaardiger omdat wij in de huidige versie van het verslag-Fayot uitsluitend met de mondelinge aanbeveling kunnen werken. Ik zou die mondelinge aanbeveling toch eigenlijk liever facultatief gezien willen hebben. Wij zullen ons ook nog beraden of wij daarover niet een aparte stemming zullen hebben.
Wij weten dat één van de lidstaten voldoet aan alle vereisten voor toetreding tot de EMU, daarover geen voorbehoud in het toetredingsverdrag heeft gemaakt, maar toch niet wil meedoen. Formeel zouden wij eigenlijk moeten zeggen: de aanbeveling van de ECOFIN-Raad is daarmee niet geldig, want die zullen dat land niet opnemen. Wij zullen desalniettemin voor het van start gaan van de EMU kunnen zijn, maar kunnen die nuancering dat dat land er eigenlijk bij had gehoord, niet aanbrengen. Ik betreur dat.

Voggenhuber
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, nergens zien we een betere illustratie van het democratisch tekort in de Europese Unie dan in de zwakke positie van het Parlement bij de wetgeving. Dit tekort leidt er dan weer toe dat de burgers van Europa nauwelijks warmlopen voor de Europese integratie. Met het oog op deze wantoestand is het toch absoluut onbegrijpelijk dat het Parlement zelf en zonder dat het nodig is zijn rechten nog verder beknot. Ik begrijp heel goed dat de zaak dringend is en dat de speciale omstandigheden het Parlement dwingen om heel snel een standpunt te bepalen over de aanbevelingen van de ECOFIN-Raad. Er is echter geen enkele reden om af te zien van een schriftelijk verslag als we daardoor vrijwillig het elementaire recht van de afgevaardigden afschaffen om in de plenaire Vergadering amendementen in te dienen en bovendien nog en bloc moeten stemmen. Ik zou bijna zeggen dat we als Parlement onze eigen politieke rechten daardoor saboteren.
Het lijkt me van het grootste belang dat het Parlement voor de definitieve beslissing van de Raad om de Monetaire Unie in te voeren een genuanceerd standpunt kan bepalen. Daarom vraag ik u beleefd maar met nadruk om ons verzoek te steunen zodat we door een split vote bereiken dat we over de aanbevelingen van de ECOFIN-Raad individueel kunnen stemmen.

Dell'Alba
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, ook de Fractie Europese Radicale Alliantie stemt voor het verslag-Fayot, en dankt daarbij de rapporteur voor de snelheid waarmee onze commissie datgene heeft uitgevoerd wat scheen te beantwoorden aan het algemene belang. Ik heb het reeds in de commissie gezegd en herhaal het nu hier in de Vergadering, opdat het in de notulen wordt opgenomen: ik meen dat wij in deze procedure, uiteraard als gevolg van een serie algemene omstandigheden en in het belang van de Unie, de grenzen van de autonomie, de onafhankelijkheid en het recht van de leden en van het Parlement, die door ons Reglement worden gewaarborgd, hebben overschreden. Wij hebben namelijk getracht rekening te houden met de noodzaak dat de procedure een snel verloop moest hebben om het de Unie mogelijk te maken, zonder de markten erdoor te verontrusten, een beslissing te nemen waarin ook het Parlement zijn advies kon uitbrengen, maar zodoende hebben wij - collega Fabre-Aubrespy tracht dit in feite te verwoorden, ook al overdrijft hij naar mijn mening als hij zegt dat bepaalde rechten zijn geschonden - op twee of drie punten inderdaad geringere rechtswaarborgen.
Daarom meen ik dat, wanneer wij het verslag van collega Fayot aannemen, de Voorzitter in de triloog en in de dialogen die wij met de andere instellingen hebben, onze wil tot oprechte samenwerking moet doen gelden en dat deze houding ook respons moet vinden bij alle andere instellingen: er moet bijvoorbeeld duidelijk tegen de Raad gezegd worden dat het Parlement weliswaar bereid is dit te doen, maar op voorwaarde dat de Raad bereid is tot andere vormen van samenwerking, bijvoorbeeld met de enquêtecommissie of met andere sectoren die een loyale samenwerking verdienen, een samenwerking die wij zeker willen geven, maar die wij dan ook zouden willen zien van de zijde van de andere Instellingen, de Raad en ook - commissaris Kinnock moge mij dit toestaan - de Commissie.

Fabre-Aubrespy
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, het verslag dat ons wordt voorgesteld door de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten is juridisch aanvechtbaar en komt politiek ongelegen. Ik heb de redenen daarvoor uiteengezet in een minderheidsstandpunt dat in het verslag is opgenomen.
Op juridisch vlak houd ik vol dat het advies dat van het Parlement gevraagd wordt een ander advies is dan een eensluidend. Het advies dat wordt verlangd door artikel 109 J van het Verdrag, een advies over een tekst van de ECOFIN-Raad in dit geval, gestuurd naar de Raad in de samenstelling van de staatshoofden en regeringsleiders, moet door het Parlement worden uitgebracht op basis van een schriftelijk verslag dat een toelichting en een ontwerpresolutie bevat, en dat het recht tot amendement opent, of dat nu in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid is of in de plenaire Vergadering. Je kunt daar niet van afwijken zonder het Verdrag en artikel 109 J moedwillig te schenden.
Men zegt mij dat het Parlement bijeen zal komen en zijn advies zal uitbrengen in het stadium van de aanbevelingen van de Commissie, maar de Commissie is niet hetzelfde orgaan als de Raad. De tekst die zij zal opstellen is juridisch gezien anders. Het advies dat het Parlement zal uitbrengen - dat een niet-verplicht advies is - is juridisch gezien anders.
Het verslag komt politiek ongelegen. Het komt ongelegen omdat het Parlement - en het is paradoxaal dat onze fractie ertoe gebracht wordt de rechten van het Parlement te verdedigen bij zo'n serieuze aangelegenheid - in werkelijkheid weigert de bevoegheden uit te oefenen die het aan het Verdrag ontleent. De technische argumenten zijn geen argumenten. Je kunt een procedure vinden die het mogelijk maakt voor het Parlement om zich uit te spreken. Hoe kan men menen dat een zo ernstige beslissing als de inwerkingtreding van de Economische en Monetaire Unie genomen wordt op basis van een mondeling verslag? Hoe kan men menen dat de leden, zowel gezamenlijk als ook individueel, geen recht tot amendering hebben? Hoe kan men menen, tenslotte, dat de vertegenwoordigers van de volkeren van de lidstaten van de Europese Unie zich niet kunnen uitspreken over elk van de aanbevelingen die in de conclusies van de ECOFIN-Raad vervat zullen zijn?
Wat men hier wil is het Parlement monddood maken. Wij zullen dat niet aanvaarden en wij zullen alle juridische middelen gebruiken om genoegdoening te krijgen.

Donnelly, Alan
Mevrouw de Voorzitter, ik vond de vorige bijdrage nogal verrassend, omdat iedereen die in de afgelopen 7½ jaar het proces van de Europese en Monetaire Unie heeft gadegeslagen, weet dat het Parlement dit proces zeer nauwgezet heeft gevolgd. Men zou kunnen denken dat het debat dat we op 2 mei gaan voeren de eerste en enige keer is dat het Parlement ooit naar de kwestie van de Economische en Monetaire Unie heeft gekeken. We bespreken dit onderwerp iedere maand in de economische commissie. We spreken er minstens om de twee maanden over in het Parlement en dat is al 7½ jaar zo. Ik denk dat bepaalde bijdragen van vandaag aantonen dat degenen die hebben gesproken gewoon het proces niet begrijpen dat we hebben doorgemaakt sinds 1990 toen de eerste fase van de EMU begon.
Het Europees Parlement heeft twee gelegenheden om het proces van de EMU tegen het licht te houden. De eerste zal zich voordoen bij het verslag dat Karl von Wogau voor ons schrijft en waarin hij in detail zal ingaan op de informatie van het Europees Monetair Instituut en de Commissie. Het Parlement kan dan alle politieke punten naar voren brengen die het maar wil. Het kan naar believen nieuwe punten in dat verslag opnemen. In de diverse commissies en in het Parlement kunnen we uitgebreid debatteren over alle aspecten van de convergentiecriteria - het effect op de werkgelegenheid, het effect op de externe wisselkoers. Al deze andere punten kunnen worden besproken en ik twijfel er niet aan, dat de fracties die nogal snel nader juridisch advies inwinnen, aan dat debat zullen deelnemen. Maar het belangrijkste dat ons te doen staat, als we het verslag-von Wogau in de plenaire vergadering van 29 en 30 april in Brussel hebben aangenomen, is te komen tot de historische beslissing die we daarna op 2 mei moeten nemen. De commissie Reglement en de heer Fayot - en ik wil hem namens de leden van de economische commissie bedanken en mij aansluiten bij de woorden van dank die Karl von Wogau tot hem en zijn collega's heeft gericht - hebben voor het Parlement een gelegenheid weten te scheppen om zijn historische zegel van goedkeuring te verlenen, na al die lange en gedetailleerde debatten die we hebben gehad, en die historische beslissing te nemen. Als er fracties in dit Parlement zijn die hopen op goedkope wijze munt te kunnen slaan uit de vergadering van 2 mei, dan zullen we ze in dit Huis niet licht vergeten en ik hoop stellig dat de mensen in Europa ze ook niet zullen vergeten.

Wibe
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst graag zeggen dat ik vind dat de heer Fayot een zeer elegante oplossing heeft gevonden voor een zeer moeilijk probleem. Volgens mij is dit gezien de tijdsdruk waar wij onder moeten werken, de enige oplossing die er is. Toch vind ik het jammer dat bij deze geforceerde procedure ons advies verwordt tot een formaliteit, nu het in werkelijkheid niets anders kan worden dan een goedkeuring van de aanbeveling van de ECOFIN-Raad. Zoals de situatie nu is, was het volgens mij toch bijna beter geweest als wij überhaupt geen advies hadden gegeven voor het besluit van de Raad, eenvoudigweg omdat ik bang ben dat dit als een loos gebaar van het Europees Parlement wordt gezien en gepresenteerd, en niet als een reële uitoefening van de parlementaire macht. Daarnaast ben ik bang dat het de indruk zal versterken dat dit hele EMU-project een zeer bedenkelijk, wellicht zelfs slecht democratisch fundament heeft. Daar heeft de heer Fayot natuurlijk geen zeggenschap over. Zijn verslag geeft de enig mogelijke oplossing, en ik kan alleen maar hopen dat morgen zoveel mogelijk mensen voor het verslag zullen stemmen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Wijziging van artikel 75 van het Reglement
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0400/97) van de heer Ford namens de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten over de wijziging van artikel 75 van het Reglement van het Europees Parlement (delegatie in het bemiddelingscomité).

Ford
Mevrouw de Voorzitter, ik beloof dat ik niet meer dan vijf minuten voor mijn verslag nodig zal hebben.
Zoals u zei is dit een verslag over de wijziging van artikel 75 van het Reglement over het bemiddelingscomité. In het verleden is in dit Huis wel gezegd dat het Parlement met betrekking tot het bemiddelingscomité en zijn rol in het bemiddelingscomité niet zijn volle gewicht in de schaal heeft gelegd. Op grond van een terugverwijzing van de Voorzitter van het Parlement naar de Commissie reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten heeft de commissie deze kwestie onderzocht en wij zijn niet van mening dat de leden van het Parlement op enigerlei wijze tekort zijn geschoten in hun inspanningen om het standpunt van het Parlement in het bemiddelingscomité duidelijk naar voren te brengen en er in voorkomende gevallen op toe te zien dat het Parlement maximale invloed in dat belangrijke comité heeft.
Niettemin was het duidelijk dat een aantal kleine procedurele wijzigingen in ons Reglement zou kunnen worden aangebracht ter verbetering van de inbreng van het Parlement. Er zijn drie amendementen op de procedure ingediend, waarvan één in feite twee kleine wijzigingen inhoudt.
Ten eerste stellen we met betrekking tot amendement 2 voor "kan plaatsvervangers benoemen" te vervangen door "moet plaatsvervangers benoemen" omdat er in het verleden problemen zijn geweest doordat fracties geen benoemde plaatsvervangers beschikbaar hadden.
Het tweede amendement heft de beperkingen voor de plaatsvervangers op die aan vergaderingen deelnemen wanneer een vast lid een vergadering ten dele heeft bijgewoond, met andere woorden: we zouden in het bemiddelingscomité de procedure volgen die op dit moment in onze commissies geldt.
Ten derde stellen we voor dat de vergaderingen niet meer achter gesloten deuren maar slechts niet openbaar plaatsvinden, zodat vertegenwoordigers van andere instellingen en in voorkomende gevallen de plaatsvervangers op wie later een beroep kan worden gedaan, kunnen deelnemen.
Tenslotte doen we een beroep op de Conferentie van Voorzitters om procedurele richtsnoeren vast te leggen, omdat we vinden dat er andere punten zijn die niet onder de bevoegdheid van de commissie Reglement vallen, maar die het functioneren van het bemiddelingscomité kunnen vergemakkelijken.
Ik doe een dringend beroep op het Parlement om deze wijzigingen van het Reglement voor dit moment goed te keuren en na de volgende verkiezingen van het Europees Parlement op deze zaak terug te komen om te bezien of nadere wijzigingen noodzakelijk zijn.

Corbett
Mevrouw de Voorzitter, tot mijn genoegen kan ik het verslag van de heer Ford steunen. Het betreft slechts kleine wijzigingen van het Reglement, maar ze zijn van groot belang. Hierdoor komt het Parlement namelijk binnen de bemiddelingsprocedure zelf op gelijke voet met de Raad. Tot nu toe was de Raad in het voordeel, doordat in het Verdrag staat dat de Raad of zijn vertegenwoordigers de vergaderingen van het bemiddelingscomité bijwonen. In de praktijk heeft de Raad zo nodig bij uitlopende vergaderingen - wat bij het bemiddelingscomité zeer vaak het geval is, met extra, op korte termijn bijeengeroepen vergaderingen - zijn vertegenwoordigers kunnen wisselen.
Wij zijn als Parlement enigszins beperkt, doordat we niet volledig gebruik maken van de mogelijkheid om plaatsvervangende leden in het bemiddelingscomité te gebruiken. Het is heel vaak nodig om op het laatste moment van vertegenwoordiger te wisselen in verband met de aard van de onderhandelingen die in de bemiddelingsprocedure plaatsvinden. Deze kleine wijzigingen stellen het Parlement daartoe in staat, waardoor het in het bemiddelingscomité een positie krijgt die gelijk is aan die van de Raad. Het is een goed moment om die verandering juist nu in te voeren, omdat het Verdrag van Amsterdam de procedure krachtens de medebeslissingsprocedure van het Verdrag wijzigt - de medebeslissingsprocedure die op dit moment de belangrijkste wetgevingsbevoegdheid van het Parlement vormt. Door Amsterdam wordt het onmogelijk om welke wet dan ook goed te keuren die onder de medebeslissingsprocedure valt zonder de uitdrukkelijke goedkeuring van het Europees Parlement.
Meestal is voor medebeslissing geen bemiddelingsprocedure nodig, zelfs nu niet. De twee lezingen in beide instellingen zijn voldoende om tot overeenstemming te komen. Maar wanneer de zaak wèl voorwerp van bemiddeling wordt, is krachtens het Verdrag van Amsterdam overeenstemming in het bemiddelingscomité nodig om het wetsvoorstel te kunnen aannemen. Onder Maastricht kon de Raad zich nog distantiëren en zijn eigen tekst eenzijdig aannemen, waardoor hij het Parlement in de positie bracht die tekst alleen nog te kunnen verwerpen. Dat is nu niet meer mogelijk. Daardoor is het belang van de bemiddelingsprocedure nog verder toegenomen. Het is heel goed dat we in dit stadium onze procedures in orde maken, zodat we daar optimaal gebruik van kunnen maken.

Donnelly, Brendan
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur feliciteren met dit fantastische verslag. De Fractie van de Europese Volkspartij zal het integraal steunen. Omdat het laat is en nog maar weinigen van ons aanwezig zijn, kan ik kort en heel eerlijk zijn. Naar mijn mening besteedt het Parlement te veel tijd aan het zeuren over te weinig bevoegdheden en te weinig tijd aan het effectief benutten van de bevoegdheden die het wèl heeft.
Wat de heer Ford doet is van symbolisch en institutioneel belang. Hij maakt het voor ons gemakkelijker op een samenhangende en consequente wijze van onze bevoegdheden gebruik te maken. Dat is een daadwerkelijke bijdrage aan het wegwerken van het democratisch tekort. Het is niet zo'n intellectuele en politieke uitdaging als al die andere dingen waarover we in de Commissie institutionele zaken spreken, maar op langere termijn is het misschien wel effectiever en belangrijker. Dus wij van de Fractie van de Europese Volkspartij steunen dit verslag niet alleen om administratieve en technische redenen, maar ook om politieke en institutionele redenen.

Evans
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Ford en de overige sprekers in dit verhitte debat graag van harte feliciteren. Mijn bijdrage aan deze eenstemmige canon is dat ik het eens ben met alles dat tot dusver is gezegd. Bemiddeling en medebeslissing zijn lang bevochten verworvenheden van het Parlement en waren een erkenning van de rol van het Parlement. Ze betekenden een aanzienlijke stap vooruit. In het algemeen was de Raad bij deze vergaderingen goed vertegenwoordigd, terwijl de delegaties van het Parlement soms, om wat voor reden dan ook, slecht bezet waren.
Deze procedurewijziging vergemakkelijkt en stimuleert een betere deelneming. Zoals de heer Ford uiteen heeft gezet, leggen de logica hierachter, de argumentatie en de duidelijke bewoordingen ervan een zekere druk op de fracties en zij worden verplicht een plaatsvervanger te leveren, zodat het Parlement beter wordt vertegenwoordigd en een belangrijke rol in alle debatten kan spelen. Zowel de aanwezigheidsgraad als de beslissingen zullen beter worden. Uiteindelijk zal dit verslag door de leden van het Parlement worden gezien als een van de beste verslagen die tot nu toe dit jaar door het Parlement zijn behandeld.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.05 uur gesloten)

