De situatie in Egypte (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over de situatie in Egypte.
Commissaris Füle legt de verklaring af namens de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid.
Štefan Füle
Mevrouw de Voorzitter, ik ben heel blij dat ik hier vandaag aanwezig mag zijn. Zoals u ongetwijfeld weet, brengt de hoge vertegenwoordiger en vicevoorzitter van de Commissie nu een bezoek aan het zuidelijk deel van het Middellandse Zeegebied. Zij heeft mij gevraagd u namens haar toe te spreken over de ontwikkelingen in Egypte.
De politieke werkelijkheid van Egypte heeft afgelopen vrijdag een radicale wijziging ondergaan toen president Mubarak, na dertig jaar in functie, besloot af te treden. Zijn vertrek heeft mogelijkheden geopend voor verandering in Egypte. En ik wil het volgende graag herhalen ten overstaan van dit Parlement: de Europese Unie is verheugd over de moed van het Egyptische volk. De Egyptenaren hebben hun strijd om democratische verandering op een vreedzame en waardige wijze gevoerd.
Op de schouders van de Hoge Militaire Raad rust nu de zware verantwoordelijkheid om Egypte naar de democratische toekomst te voeren waar het volk om vraagt. We hebben nota genomen van de beloften om de grondwet te herzien, parlementaire en presidentsverkiezingen te houden, internationale verdragen en verplichtingen na te komen en het militaire bestuur niet langer dan zes maanden te laten duren.
Er komen nu berichten binnen dat de eerste stappen al zijn gezet. Het voorstel voor een amendement op de grondwet moet binnen tien dagen worden ingediend en het volk moet zich er dan binnen twee maanden over uitspreken. We zullen de stappen die nu ondernomen worden nauwlettend volgen en we hopen dat ze de weg effenen voor vrije, eerlijke en democratische verkiezingen later dit jaar.
Toen de protesten begonnen te escaleren heeft de Europese Unie meteen een reactie geformuleerd. We hebben er bij de Egyptische autoriteiten herhaaldelijk op aangedrongen in te gaan op de democratische aspiraties van het volk en een snelle overgang te garanderen. De hoge vertegenwoordiger heeft telkens wanneer er bezorgdheid ontstond over de escalatie van het geweld of schendingen van de mensenrechten direct contact opgenomen met de Egyptische vicepresident, Omar Suleiman.
De Europese Unie heeft onmiddellijk duidelijk gemaakt dat ze bereid is de Egyptische overgang naar democratie onvoorwaardelijk te steunen. De Europese Raad heeft de hoge vertegenwoordiger gevraagd een pakket maatregelen te ontwikkelen om de overgangsprocessen in Egypte en Tunesië te ondersteunen. Ze heeft ook, samen met de Commissie, gevraagd om de instrumenten van de Europese Unie voor het bevorderen van de democratische overgang en de sociale en economische ontwikkeling van het land aan te passen.
We zijn gaan kijken hoe we Egypte het beste kunnen steunen en we hopen daarbij het soort gemeenschappelijk buitenlands optreden zoals bedoeld in het Verdrag van Lissabon in te zetten. We luisteren daarbij naar iedereen, en dus ook naar de leden van dit Parlement. U kunt als democratisch gekozen afgevaardigden en als onderdeel van de begrotingsautoriteit een cruciale bijdrage leveren.
De hoge vertegenwoordiger en ik zullen over dit proces binnen enkele dagen ook verslag uitbrengen aan de Raad buitenlandse zaken. Ik wil daar op dit punt graag aan toevoegen dat de hoge vertegenwoordiger, mevrouw Ashton, deze zondag een bijzondere vergadering van de Raad buitenlandse zaken heeft belegd.
Net zoals dat met Tunesië is gebeurd, steunt de Europese Unie eenstemmig de onlangs in Egypte ingezette transformatie. Er is echter wel een belangrijk verschil. In Tunesië is de politieke toestand iets duidelijker geworden. We zijn erin geslaagd met de overgangsregering een dialoog op te zetten over de behoeften van het land en een mogelijke reactie van de zijde van de Europese Unie.
De hoge vertegenwoordiger heeft voortdurend contact onderhouden met internationale leiders om te praten over de uitdagingen waarmee de regio wordt geconfronteerd en te verzekeren dat er een gecoördineerde - en dus krachtiger - internationale respons komt.
Zodra de zaken wat duidelijker worden, zullen we eerst proberen onze lopende programma's aan te passen om tegemoet te komen aan de aspiraties van de Egyptische bevolking met betrekking tot hervormingen. De Europese Unie beschikt reeds over een brede portefeuille met programma's voor Egypte. We besteden jaarlijks bijna 150 miljoen euro aan programma's in dit land.
We financieren al een aantal jaren projecten op het gebied van democratische hervorming, goed bestuur en mensenrechten. In de periode 2007-2010 is voor zulke projecten 40 miljoen euro toegekend; voor de periode 2011-2013 is een bedrag van 50 miljoen euro gereserveerd. We hebben daarnaast nog andere fondsen gemobiliseerd, vooral bestemd voor het maatschappelijk middenveld, en wel via het Europees instrument voor democratie en mensenrechten. De nieuwe situatie in Egypte zou moeten bijdragen tot de juiste omstandigheden voor een optimaal gebruik van deze fondsen en het versneld uitvoeren van veel ambitieuzere programma's dan vroeger mogelijk was.
We beschikken dus over programma's en middelen. We zijn verder van plan naar de Egyptenaren te luisteren om uit te vinden waaraan hun land volgens hen nu het meeste behoefte heeft. Hun eisen met betrekking tot democratie, sociale en economische vooruitzichten en vrije, eerlijke en inclusieve verkiezingen moeten worden ingewilligd. De Europese Unie staat gereed om steun te verlenen aan dit hervormingsproces, dat is gebaseerd op respect voor de mensenrechten en de fundamentele vrijheden.
De Egyptische autoriteiten hebben ons al benaderd met een aantal verzoeken, waaronder een verzoek met betrekking tot vermoedens van illegale toe-eigening van openbare middelen. Om op die verzoeken in te kunnen gaan, dragen wij zorg voor de coördinatie tussen de lidstaten en verwacht wordt dat de Raad buitenlandse zaken zich ermee bezig zal gaan houden. Zodra er meer verzoeken komen zullen wij al het mogelijk ondernemen om daarop in te gaan en onze expertise op het gebied van democratisering, verkiezingen, mensenrechten, economische en sociale hervormingen en andere zaken die de Egyptenaren kunnen verlangen te mobiliseren.
Laat ik echter één ding duidelijk stellen. Het is niet aan ons resultaten voor te schrijven of oplossingen op te leggen. De toekomst ligt nu in de handen van het Egyptische volk.
Zoals ik bij aanvang heb vermeld is de hoge vertegenwoordiger en vicevoorzitter van de Commissie momenteel bezig met een rondreis door de regio. Mevrouw Ashton heeft aangegeven dat ze op die reis graag Egypte zou aandoen en ze heeft die wens aan haar ambtgenoten in Egypte doorgegeven. Ze is nu door de Egyptische autoriteiten uitgenodigd om naar Cairo te komen, en dat zal ze maandagavond doen zodra de Raad buitenlandse zaken is afgelopen. Dat bezoek zal haar een gelegenheid verschaffen om naar de Egyptenaren te luisteren en vast te stellen wat voor dit land de belangrijkste behoeften zijn op weg naar democratie.
José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, de heer Mubarak is van het toneel verdwenen en iedereen lijkt nu opgelucht adem te halen. Om te beginnen het Egyptische volk, dat zijn legitieme verlangens naar meer waardigheid en meer democratie bevredigd ziet. Maar ook de internationale gemeenschap, die eerst een bondgenoot was, zich nu wat ongemakkelijk voelt en overmorgen wellicht verwijten krijgt, kan zich - niet geheel zonder cynisme - opgelucht voelen.
Ik geloof echter wel, mevrouw de Voorzitter, dat we onszelf niet voor de gek mogen houden. Het vertrek van Mubarak en Ben Ali was een voorwaarde voor een democratische omwenteling, maar vormt geen garantie voor die overgang. Die is nog erg onzeker. De consolidering van de democratie is nu het belangrijkste.
Mevrouw de Voorzitter, het is ook duidelijk dat zestien dagen van eensgezind burgerprotest misschien kunnen volstaan om democratische vrijheden en mensenrechten te doen ontluiken, en dat die waarden van de ene op de andere dag in de wet kunnen worden vastgelegd - economische en sociale vooruitgang kan helaas niet op dezelfde wijze worden afgedwongen. We hebben gezien dat de economie van zowel Egypte als Tunesië de afgelopen dagen enorme schade heeft opgelopen.
Om terug te keren tot de interventie van de commissaris, wil ik graag zeggen dat we nu - na enige aarzeling en wat problemen met het imago van de EU - weer op het juiste spoor zijn. Mevrouw Ashton is nu in de regio en wat de heer Füle voorstelt is heel zinvol.
Om te beginnen dat we de democratische overgang en de politieke hervormingen in deze regio van ganser harte toejuichen. Twee: dat we het Europees nabuurschapsbeleid nog eens kritisch doornemen om de daarin opgenomen democratische clausule krachtiger te formuleren.
We hebben vandaag in het Bureau in uitgebreide samenstelling vernomen van een initiatief van de Poolse minister van buitenlandse zaken - Polen is de volgende fungerend voorzitter van de Raad - om een Poolse stichting in het leven te roepen voor democratie en mensenrechten. Dat initiatief kan door de rest van de EU worden overgenomen.
Mevrouw de Voorzitter, de EU heeft grote sommen geïnvesteerd in het Euro-Mediterraan beleid, en dat heeft vrij weinig opgeleverd. Het imago van de EU heeft - meer nog dan dat van andere actoren - schade opgelopen in dit conflict. De aantrekkingskracht van Europa is evenwel intact gebleven.
Ik zou willen zeggen, mevrouw de Voorzitter, dat dit een goed moment is om te herhalen dat de EU heel goed begrijpt dat er vandaag geschiedenis wordt geschreven, en dat we in dit historische tijdsgewricht moeten optreden als een speler van wereldformaat. We moeten dus onze plichten aanvaarden óf er genoegen mee nemen dat we op het internationale toneel wéér geen rol van betekenis spelen, om - zoals tot nu toe steeds gebeurd is - uiteindelijk toch de rekening te betalen voor de grote mondiale problemen.
Adrian Severin
Mevrouw de Voorzitter, in Amerika en Europa is men er jarenlang van uitgegaan dat de islam nooit democratische gedragspatronen en instellingen zou kunnen voortbrengen. Daarom heeft men ervoor gekozen om autoritaire regimes te steunen of anders op mechanische wijze het westerse democratische model op Arabische landen over te brengen. Niet alleen hebben beide strategieën gefaald, ze zijn ook verantwoordelijk voor de opkomst van islamitische fundamentalisten en de vervreemding van seculier ingestelde maatschappelijke groepen.
De huidige gebeurtenissen in Egypte tonen aan dat de islam niet noodzakelijkerwijs fundamentalistisch hoeft te zijn, maar dat de islam ook democratisch kan uitpakken, als we aanvaarden dat democratie een variabele geometrie heeft en we bereid zijn haar op natuurlijke wijze in eigen grond te laten gedijen. We moeten echter ook inzien dat deze volksopstand voor een deel het gevolg was van de ontwikkeling van de Egyptische elites in de elektronische en internetsfeer, en voor een ander deel een reactie was op de door de wereldwijde economische crisis veroorzaakte moeilijke levensomstandigheden. Als de Europese Unie niet snel en op consistente wijze iets onderneemt om deze zware noden te lenigen kan de revolutie ontaarden in anarchie, en vervolgens in een nieuwe dictatuur.
Tot slot volstaat het niet ingenomen te zijn met het feit dat er tijdens de recente gebeurtenissen in Egypte geen Israëlische vlaggen zijn verbrand. We moeten ook beseffen dat het steeds maar weer uitblijven van een oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict de aanleiding is voor het feit dat Arabische maatschappijen het gevoel hebben gefaald te hebben, waardoor de neurose bij deze maatschappijen steeds weer gevoed wordt. De Europese Unie zou deze gelegenheid dus onmiddellijk moeten aangrijpen om de transformatie in Egypte - nu niet meer dan een vonkje hoop - te gebruiken als een reële mogelijkheid om democratie in Egypte en vrede in de regio te verwezenlijken.
De reizen van de hoge vertegenwoordiger en vicevoorzitter naar de regio, en haar bereidheid om de nodige Europese instrumenten aan te passen en te actualiseren om op alle hier genoemde uitdagingen in te kunnen gaan, zijn dus goed nieuws. Haar optreden moet daarom de steun krijgen van ons allemaal.
Guy Verhofstadt
Mevrouw de Voorzitter, de heer Cohn-Bendit en ik hadden twee weken geleden nogal wat kritiek op mevrouw Ashton, en ik zie nu dat de heer Severin zijn taalgebruik ietwat heeft aangepast en wat feller uithaalt. Aan zo'n interventie hadden we twee weken geleden dringend behoefte, aangezien de Europese Unie zich toen wel heel slap opstelde.
Het is duidelijk dat er door de situatie in Egypte behoefte aan drie dingen is ontstaan. Om te beginnen moet de Commissie met een geloofwaardig algemeen plan voor Tunesië en Egypte komen en daarin aangeven hoe het maatschappelijk middenveld kan worden versterkt, wat er tegen corruptie kan worden ondernomen, hoe we kunnen bijdragen aan het opbouwen van democratische instellingen en een onafhankelijk justitieel systeem en hoe we het economisch herstel en de economische ontwikkeling kunnen bevorderen. En dan gaat het niet om miljoenen, mijnheer de commissaris, maar om miljarden. Ik geloof dat u er verstandig aan doet zo snel mogelijk een algemeen plan voor te leggen.
Tweede punt: we hebben gisteren een video gesprek gevoerd met de heer Ayman Nour, een van de belangrijkste oppositieleiders in Egypte, en we hebben nog een aantal twijfels. Er wordt in Egypte nu gesproken over een grondwetswijziging, maar ik kan u wel verzekeren dat de seculiere partijen op dit moment niet aan die besprekingen deelnemen. Dat is de boodschap die ik u wil overbrengen. Daar komt bij dat het gewoon niet mogelijk is binnen twee maanden een grondwetswijziging te realiseren en ook nog eens verkiezingen te houden. En dan heb ik het nog niet eens over de kwestie van evenredige dan wel individuele vertegenwoordiging.
Ik heb een boodschap naar de hoge vertegenwoordiger gestuurd om mevrouw Ashton te vragen deze drie kwesties in de op maandag te voeren gesprekken aan te roeren. Ze zijn voor een echte democratische maatschappij in Egypte in de toekomst van fundamenteel belang. Ik geloof dat het Parlement haar op deze drie punten moet steunen als ze in Egypte besprekingen gaat voeren.
Ten derde wijs ik erop, mijnheer de commissaris, dat dit niet het einde is. We zien dat er van alles gebeurt in Bahrein, in Jemen, in Algerije, Iran, Libië, Marokko en Koeweit. Waar we nu behoefte aan hebben is een sterke boodschap van de hoge vertegenwoordiger met betrekking tot hetgeen er nu in deze landen gebeurt. We moeten niet wachten tot zich bepaalde ontwikkelingen hebben voorgedaan. Over al deze zaken - alles wat er in deze landen gebeurt - moeten we een duidelijke boodschap van de Commissie en - vooral - mevrouw Ashton ontvangen, en dan kunnen we onze steun uitspreken voor de bevolking van deze landen.
Daniel Cohn-Bendit
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ik denk dat we in feite met verschillende zaken geconfronteerd worden. Het eerste punt, dat we niet binnen twee weken kunnen oplossen, is dat de Commissie zich afvraagt wat realpolitik betekent in een klimaat dat al jaren bestaat in het Middellandse Zeegebied en wellicht ook elders. Met andere woorden, welke betrekkingen kan en moet de Europese Unie onderhouden met die dictaturen en hoe moeten die betrekkingen eruit zien. Want het is toch buitengewoon! Nu zegt iedereen dat de heer Mubarak een dictator was. Een maand geleden hoorde ik dat niet in het Europees Parlement. Toen was hij geen dictator. Als u daarom tegoeden wilt bevriezen, bevries dan niet eenvoudigweg de tegoeden van de vrienden van de heer Mubarak, maar die van de heer Mubarak zelf en zijn familie, zoals u hebt gedaan met de heer Ben Ali, toen u niet alleen de tegoeden van zijn entourage hebt bevroren.
In de tweede plaats meen ik dat er momenteel sprake is van een democratische tsunami in Egypte en Tunesië. Wat deden we wanneer er veel slachtoffers waren na een tsunami? Dan zorgden we voor buitengewone middelen om juist de bevolking te helpen. Nu moeten we buitengewone middelen inzetten om de bevolkingen van Tunesië en Egypte te helpen, want de oorzaken voor de opstand waren allereerst honger en armoede, en wanneer de democratisch overgang niet tevens gepaard gaat met een verlichting van de armoede, dan dreigt een deel van de opstandelingen bijvoorbeeld de kant te kiezen van de fundamentalisten en de extremisten. We kunnen niet afwachten.
Ik vind daarom dat de Commissie een omvangrijk pakket moet voorstellen aan Tunesië en Egypte en moet zeggen dat democratie goed is, omdat er dan ook middelen komen. Tegelijkertijd ben ik van mening dat de reis van mevrouw Ashton nu niet meer voldoende is. Er is een speciale gezant nodig, omdat we met de commissies in gesprek moeten blijven. In Tunesië en Egypte zijn oppositiepartijen en vrouwen bijvoorbeeld niet vertegenwoordigd in de commissies voor grondwetsherziening. Er zijn alleen maar mannen, terwijl de vrouwen wel deelnamen aan de betogingen. We moeten dit proces daarom begeleiden en ik denk dat de Commissie, zoals zij destijds heeft gedaan voor het oosten, haar hulp moet aanbieden op alle noodzakelijke grondwettelijke gebieden, dat wil zeggen op politiek, juridisch en economisch gebied.
Dan nog een laatste punt. U weet dat er met betrekking tot deze regio momenteel gesproken wordt over de technische opwaardering van de associatieverdragen met Israël. Ik vind dat geen goede oplossing. Ik vind dat geen goed signaal. Israël moet beschermd worden, maar het beleid van iedereen in deze regio moet herzien worden, met inbegrip van dat van de Israëlische regering. Niet Israël moet ter discussie worden gesteld, maar het beleid van de Israëlische regering. Als we Israël nu belonen met de technische opwaardering van het associatieverdrag, zou dat een slecht signaal zijn voor de hele regio.
(Applaus)
Charles Tannock
Mijnheer de Voorzitter, Egypte is gedurende de eerste dertig jaar van Israëls bestaan een onverbiddelijke vijand van dat land geweest. De afgelopen dertig jaar is er tussen deze twee landen gelukkig vrede geweest.
Het is bijna niet mogelijk om aan te geven hoe belangrijk de Camp David-akkoorden zijn voor de veiligheid van Israël. De Israëliërs zijn heel bang dat de radicale Moslimbroederschap inderdaad het door de Egyptische revolutie gecreëerde machtsvacuüm zal vullen. Het is al erg genoeg dat Israël bedreigd wordt door Hezbollah-terrorisme aan de grens met Libanon, dat Hamas-fanatici vanuit Gaza raketten afvuren en dat een van kernwapens voorzien Iran het fysieke voortbestaan van Israël bedreigt. Maar als de islamisten in Egypte de macht overnemen dan zal dat vrijwel zeker leiden tot het intrekken van het Egyptisch-Israëlisch vredesverdrag en de openstelling van de grens bij Rafah voor Hamas.
De EU zou aan hulp een voorwaarde moeten verbinden: de voorzetting van voornoemd vredesverdrag. We zouden geen politieke ontwikkelingen in Egypte moeten gedogen die een bedreiging inhouden van de veiligheid van onze strategische bondgenoot. Ondersteuning van een democratisch Egypte is voor ons heel erg belangrijk, en de economische uitdagingen zijn enorm. De hoge vertegenwoordiger heeft gisteren in de Financial Times de suggestie gedaan om leningen te financieren vanuit de EIB en de EBWO. Ik steun dat idee van ganser harte. Onze politieke partijen en fracties in Europa moeten helpen bij het opzetten van seculiere, pluralistische en democratische zusterpartijen in Egypte voor deelname aan vrije verkiezingen die - zodra het leger, zoals we hopen, de macht weer afstaat - over zes maanden zullen worden gehouden.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Krisztina Morvai
(HU) Ik zie me gedwongen mijn collega te vragen in hoeverre hij denkt dat het beeld dat hij van Israël en de situatie in het Midden-Oosten heeft gegeven, evenwichtig is, terwijl hij met geen woord heeft gerept over de uiterst grove schendingen van de mensenrechten die door de staat Israël zijn begaan, met inbegrip van de schandalige aanval op Gaza, de zogenoemde veiligheidsmuur, die niets te maken heeft met veiligheid, of alle schendingen van de mensenrechten die door de VN en talrijke andere organisaties en mensenrechtengroepen zijn veroordeeld.
Charles Tannock
(EN) Mijnheer de Voorzitter, dit debat gaat over onze hulp aan Egypte. Ik moet er echter op wijzen dat we onze strategische bondgenoot Israël óók moeten helpen.
Ik hoef niet uit te leggen waarom Israël onze bondgenoot is, dat het onze democratische waarden deelt, dat de veiligheidsmuur inderdaad het aantal terroristische aanvallen en zelfmoordaanslagen met 90 procent heeft verminderd, of dat Israël - in tegenstelling tot zijn buurlanden - een vrije pers en vrije verkiezingen heeft.
Die discussie moet maar een andere keer gevoerd worden. Wat ik hier en nu wil zeggen is dat het vredesverdrag met Israël van cruciaal belang is voor de stabiliteit en de veiligheid in de regio. U mag niet vergeten dat de EU een belangrijke speler in het kwartet is.
Willy Meyer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Füle, er is iets grondig mis met het nabuurschapsbeleid van de Europese Unie en daar moeten we iets aan doen. We hebben de regimes van Mubarak en Ben Ali eerst - uit noodzaak - beschermd. Van die collaboratie - een aanpak die, zoals gezegd, uit noodzaak voortvloeide - zijn we overgestapt op het aanklagen van precies dezelfde dictaturen. En nu proberen we zelfs een zekere mate van zeggenschap te krijgen over het revolutionaire proces voor democratische verandering dat door sommige sectoren van het maatschappelijk middenveld is ingezet.
De revoluties in Tunesië en Egypte hebben een aantal zaken met elkaar gemeen. De demonstranten zijn erg jong, de rol van politieke organisaties is onbeduidend - al hebben de vakbonden wél iets ingebracht - en in beide landen wordt gestreefd naar transformatie tot een sociaal georiënteerde rechtsstaat, waar religie geen rol speelt. Dat laatste zou ons moeten verheugen.
Ons nabuurschapsbeleid is echter niet voldoende geloofwaardig. Je kunt niet de ene dag - ook al is het uit noodzaak - samenwerken met dictators om ze de volgende dag te veroordelen en dan te proberen medezeggenschap te krijgen over de grondwetshervorming die in Egypte zal worden doorgevoerd.
We begrijpen niet, mijnheer Füle, waarom artikel 2 van de associatieovereenkomsten nooit is toegepast. Niet in Egypte, noch in Tunesië, Marokko of Israël. Deze clausule is een sleutelelement in de associatieovereenkomsten, en toch is ze nooit in werking gesteld. De inhoud ervan is heel duidelijk: landen die associatieovereenkomsten met de Europese Unie ondertekenen, moeten het internationaal recht en de mensenrechten respecteren. Deze clausule is nooit in de praktijk gebracht - ze is nooit geactiveerd. Maar wij zijn het dan ook niet eens met de filosofie volgens welke vrijhandel in het Middellandse Zeegebied belangrijker zou zijn dan mensenrechten.
Dat is wat er moet gaan veranderen, mijnheer Füle.
Fiorello Provera
namens de EFD-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de val van president Mubarak effent niet alleen het pad naar democratie, maar biedt tevens enorme mogelijkheden om het Egyptische volk te bevrijden. De hervorming van de democratische instellingen biedt onder meer de kans de economie verder te ontwikkelen en welvaart te bieden aan alle lagen van de bevolking, met inbegrip van de zwakste.
Zonder democratie zal de economische ontwikkeling slechts een beperkt aantal gezinnen verrijken, zoals het altijd is geweest in dit soort landen waar maatschappelijke rechtvaardigheid ontbreekt. Het Europese beleid moet Egypte dan ook begeleiden op weg naar hervormingen en het Egyptische volk helpen zijn eigen toekomst te kiezen.
Anderzijds moeten we duidelijk zijn tegen de toekomstige regering in Cairo en benadrukken dat een nieuw en genereuzer partnerschapsbeleid afhankelijk zal zijn van de veiligheid in de regio en de vrede met Israël.
Andreas Mölzer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ingrijpende omwentelingen maken vanzelfsprekend heftige gevoelens los. Wijzelf, als Europese buitenstaanders, dienen ons echter te hoeden voor emoties en de realiteit in het oog te houden. Wanneer nu van alle kanten de komst van democratie in Egypte of Tunesië bejubeld wordt, gaan we voorbij aan de werkelijkheid. Die is namelijk dat in Egypte de militairen aan de macht zijn, hopelijk slechts als overgangsregering. Tunesië heeft een regime dat niet in staat is om duizenden, misschien wel tienduizenden mensen van illegale emigratie af te houden.
Natuurlijk moeten de Europeanen een voorbeeldig lid van de volkerengemeenschap en bondgenoten van de vrijheid zijn. Maar we moeten dat met het oog op de toekomst ook zijn tegenover de regimes en dictaturen die elders in de Arabische wereld nog vast in het zadel zitten. Ik denk dat ons dat alleen lukt als we ons geen illusies maken wanneer we deze volkeren helpen om de zaken te ontwikkelen die bij een democratie horen: een rechtsstaat, een vrije markteconomie en denk- en maatschappijstructuren die ervoor zorgen dat men zich überhaupt iets bij democratie kan voorstellen.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Daniel Cohn-Bendit
(DE) Mijnheer Mölzer, vindt u het van goede smaak getuigen dat de EU vandaag met mijnheer Gadaffi over de teruggeleiding van vluchtelingen onderhandelt, op de dag dat er bij demonstraties in Libië veertig gewonden zijn gevallen? Vindt u het beter om samen met die dictator de repatriëring van vluchtelingen af te dwingen? Getuigt dat van goede smaak?
Andreas Mölzer
(DE) Mijnheer Cohn-Bendit, u hebt mij horen zeggen dat de EU nu al een standpunt moet innemen tegenover dictators die nog vast in het zadel zitten en die zij nog altijd als gesprekspartner accepteert en dat de EU nog voordat zich in de betreffende landen revolutionaire omwentelingen voordoen een lans moet breken voor mensenrechten, democratisering en het rechtsstaatbeginsel. Dat betekent echter niet dat democratisering in deze landen een reden is om asiel te verlenen en als er daar democratie komt, moet het ook mogelijk zijn dat de mensen daar blijven.
Elmar Brok
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, fungerend voorzitter van de Raad, we moeten weer oog krijgen voor één ding, iets wat we nog altijd niet geleerd hebben, namelijk dat we met ondemocratische regimes vaak wel samen moeten werken, al was het maar omdat er nog zoveel landen door dictators geregeerd worden. Daarbij mogen we echter niet vergeten om met het maatschappelijk middenveld samen te werken. Beide dingen moeten we tegelijk doen, om zo het respect voor de mensenrechten te vergroten en democratie te ontwikkelen.
Verder dienen we te beseffen dat stabiliteit niet het doorslaggevende criterium is. Werkelijke stabiliteit ontstaat alleen als men zijn kaarten op de vrijheid zet. Als we nu de kans niet aangrijpen en de moedige mensen in deze landen niet te hulp schieten, lopen we het gevaar in een leegte te belanden. Dan bewerkstelligen we geen ommekeer, geen wind of change, zoals die in 1989 in Midden- en Oost-Europa opstak, maar krijgen we een situatie als in 1979 in Iran.
Nu hulp bieden betekent ook stabiliteit en veiligheid voor ons - vrijheid en stabiliteit zijn twee zijden van dezelfde medaille. Daarom ben ik blij dat de Commissie en onze nieuwe Dienst voor extern optreden, die een moeilijke aanloopperiode had, nu kennelijk samen optrekken en met zinvolle voorstellen komen. Het komt er daarbij op aan dat we de hulp niet alleen structureel verbeteren, maar dat we ook met voorstellen komen - of die opgepikt worden is een zaak van de mensen daar - om deze landen te helpen democratische structuren op te zetten, zodat ze om de volksgunst kunnen wedijveren met elkaar, zodat de democraten de verkiezingen winnen en niet alsnog degenen die in het militaire regime of in de Moslimbroederschap misschien al een organisatiestructuur hebben. Op dit punt moeten we nog wat meer lef tonen en wellicht onze programma's wat slimmer uitleggen dan we in het verleden gedaan hebben.
Ik hoop dat we hiermee op de goede weg zijn en een groot aantal fouten uit het verleden kunnen vermijden. Het is ook voor ons een kans. Laten we die dus grijpen.
Saïd El Khadraoui
Mubarak is weg, maar dat kan maar een tussenstap zijn. Vele andere maatregelen zijn nodig, en het leger, dat de touwtjes nu in handen heeft, moet op een geloofwaardige manier het overgangsproces dat begonnen is begeleiden. Dat betekent de staat van beleg opheffen, alle democratische krachten betrekken bij de stappen die nu gezet worden. De opmaak van een nieuwe grondwet is daarbij een eerste belangrijke test.
De Europese Unie van haar kant moet alle mogelijke middelen, direct en indirect, gebruiken om dat proces te begeleiden. Dat betekent inderdaad onder meer democratische partijen en het maatschappelijk middenveld helpen zich te ontwikkelen. Dat betekent ook de tegoeden bevriezen van degenen die misbruik hebben gemaakt van staatsfondsen. En natuurlijk ook - en dat is veel moeilijker en zal meer werk vragen - een pakket aan economische steunmaatregelen geven, want de overgang zal pas echt succesvol kunnen zijn, wanneer ook de economie wordt aangezwengeld.
Tenslotte stellen wij inderdaad vast dat de democratieclausules die er zijn, weliswaar bestaan maar niet worden toegepast, geen resultaat hebben opgeleverd. Dat zal dus in de evaluatie moeten worden meegenomen.
Alexander Graf Lambsdorff
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, revoluties zijn in hun verloop zelden voorspelbaar. De Amerikaanse revolutie was het in elk geval niet, net zomin als de Franse en de grote Europese revolutie van 1989/1991. Eén ding dienen we echter goed te beseffen: het is en blijft de Egyptische revolutie. Het is geen Europese revolutie waar we invloed op uit zouden kunnen oefenen. Het is dan ook goed wat mevrouw Ashton daar doet, namelijk luisteren en niet proberen het land een Europees dictaat op te leggen.
Met één kanttekening: in Egypte mogen in augustus niet zomaar verkiezingen gehouden worden. De Egyptenaren moeten ook echt kunnen kiezen. Het is goed dat de Moslimbroederschap zich bij het grondwetwijzigingsproces aangesloten heeft, een partij opricht, aan de verkiezingen deelneemt, maar ook de wereldlijke krachten moeten bij het proces betrokken worden, zodat het Egyptische volk in zijn strijd voor vrijheid ook echt iets te kiezen heeft.
Dan nog iets over het aanpassen van de instrumenten. Dat is jargon en nauwelijks te begrijpen. Wat staat er precies? Dat er meer geld naar de Europese Investeringsbank gaat, die een grotere armslag moet hebben. Maar verder? Wat we nodig hebben is een Europese stichting voor democratie, zodat we in de toekomst doeltreffender, sneller en democratischer met geëngageerde burgers samen kunnen werken.
Mirosław Piotrowski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, eens te meer debatteert het Parlement over de situatie in Egypte, die dynamisch is en nauwlettend moet worden gevolgd. Inmiddels is de president van Egypte opgestapt, maar dit heeft de vrees voor destabilisatie van dit land en van de hele regio niet verminderd. De dreiging dat extremistische krachten de macht grijpen is nog altijd aanwezig. Eerder vroeg ik het Parlement en de Commissie om een speciale waarnemingsmissie naar Egypte te sturen en nu moeten we deze delegatie beslissingsbevoegdheid geven. Waar het om gaat is niet alleen hulp bij de voorbereiding van vrije verkiezingen, maar ook het verlenen van een noodpakket financiële steun, te meer omdat de Egyptenaren zelf om financiële hulp voor Egypte vragen. Verergering van de huidige crisis zou kunnen leiden tot toenemende onrust en antidemocratische sentimenten. Als we willen dat de stappen die zijn gezet, effectief zijn, moet er overleg worden gepleegd met de diplomatie van de Verenigde Staten, die actief politiek betrokken zijn in deze regio.
Bastiaan Belder
Een schrijnend gebrek aan politieke vrijheid, in combinatie met een schrijnende sociaal-economische situatie leidde tot wekenlange massademonstraties en het uiteindelijke aftreden van president Mubarak.
En in de straten van Cairo heet het dat nog slechts één Egyptische burger zich hield aan het uitgaansverbod: Hosni Mubarak. Maar met kwinkslagen alleen verbeter je de gemiddelde levensstandaard van de Egyptische bevolking niet. Dat is beslist een primaire taak van Mubaraks opvolgers, op het gevaar van een volgende protestexplosie af. Gelijktijdig wacht een intern democratiseringsproces. Een vreedzaam verloop daarvan is van groot belang voor de Egyptische burgermaatschappij zelf, maar evenzeer voor de regio.
Alle assistentie die de Europese Unie bij dit dubbele overgangsproces in Egypte kan bieden, juich ik toe, ook met oog op de kwetsbare positie van de Kopten en de continuïteit in de Egyptisch-Israëlische betrekkingen.
Barry Madlener
Nu het stof is neergedaald in Egypte is het tijd dat wij onze ogen gaan openen voor wat daar werkelijk gebeurt in Noord-Afrika.
Veel van de betogers zijn helemaal niet uit op democratie, maar willen sharia. Allah akbar was een veelgehoorde leus. Journalisten werden belaagd, een Nederlandse correspondent is met de dood bedreigd en als triest dieptepunt is de prachtige Amerikaanse journaliste Lara Logan door een menigte seksueel misbruikt.
De ayatollahs achter dictator Ahmadinejad en Al Qaida vieren feest. De moslimbroeders kunnen hun heilige oorlog tegen Israël en het westen voortzetten.
Ik roep mijn collega's op om vandaag niet naïef te zijn. De Egyptenaren staan voor een belangrijke keuze. Komen de islamitische moslimbroeders aan de macht, of krijgt Egypte een seculiere overheid? Onder sharia wetgeving zullen de Koptische christenen, afvallige moslims, vrouwen en homo's geen menswaardige toekomst hebben in Egypte. Als de islamisten van de moslimbroederschap het voor het zeggen krijgen, zal Israël opnieuw het mikpunt worden van geweld.
Het enige juiste standpunt dat wij vandaag in moeten nemen, moet zijn: Egyptenaren, kies voor vrijheid en tegen sharia! Islam en democratie gaan niet samen. De nieuwe Egyptische grondwet mag geen sharia worden. De imams mogen de politiek niet gaan beheersen. De Nederlandse partij voor de vrijheid durft dit hardop te zeggen. Durft dit Parlement en durft de Europese Commissie dat vandaag ook? Dat is de vraag die wij vandaag moeten beantwoorden.
Ioannis Kasoulides
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het vertrek van Hosni Mubarak vormt een eerste stap in de overgang van Egypte naar een pluralistische democratie, overeenkomstig de aspiraties van de Egyptische bevolking.
Het Egyptische leger heeft nu de verantwoordelijkheid op zich genomen om het land in korte tijd naar een echte democratie te leiden, een rechtsstaat met een onafhankelijke rechterlijke macht en goed bestuur, waar mensen die zich aan corruptie schuldig maken verantwoording moeten afleggen. De militaire leiders doen er verstandig aan de jeugd niet teleur te stellen. Het waren immers jongeren die bij de demonstraties het voortouw hebben genomen. Hun vertegenwoordigers moeten een kans krijgen tijdens de overgangsperiode mee te werken aan de opbouw van een democratie.
De boodschap van Egypte is er een voor de gehele Arabische wereld. De Arabische landen zijn onze partners: het is niet onze bedoeling ze neerbuigend te behandelen of ze een oplossing van buitenaf op te leggen. Onze boodschap aan de Arabische wereld is de boodschap die we aan de Egyptenaren en de Tunesiërs hebben afgegeven: voer hervormingen door en doe dat nu. Zorg voor democratie, goed bestuur, bestrijd corruptie - anders zal het volk zich tegen u keren.
En die boodschap geldt niet alleen voor de Arabische wereld. Gisteren heeft diezelfde boodschap ook doorgeklonken in Diyarbarik in Turkije, in Teheran en in andere steden in Iran. Het volk is daartoe in staat!
Richard Howitt
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben heel blij dat de hoge vertegenwoordiger de eerste belangrijke buitenlandse diplomaat zal zijn die een bezoek aan Egypte brengt. Na afloop van dit debat kan ze met steun van dit Parlement pleiten voor de onmiddellijke vrijlating van politieke gevangenen, het ter verantwoording roepen van degenen die de vreedzame protesten met geweld hebben neergeslagen, het bevriezen van vermogensbestanddelen en het ondernemen van andere acties tegen degenen die in het verleden schendingen van de mensenrechten hebben begaan.
Mijnheer de commissaris, dit was de revolutie van de sociale media, beraamd in een internetcafé, met Waer Ghonim van Google als een van haar helden. Ondernemingen als Vodafone zullen evenwel lering moeten trekken uit hun besluit hun diensten stil te leggen. We roepen Vodafone daarom op zich aan te sluiten bij het wereldwijde netwerkinitiatief van mensenrechtenorganisaties, om te laten zien dat ze het beginsel van vrije meningsuiting steunen als dat beginsel bedreigd wordt.
Tot slot merk ik op dat het Parlement destijds niet over Tunesië heeft gepraat. We hebben het nu pas over Tunesië, nu de Egyptenaren de straat op gaan. En vandaag hebben we het over Egypte, terwijl we ons misschien zouden moeten afvragen hoe we beter steun kunnen bieden bij een democratische overgang in Jemen, Syrië, Libië en andere landen in de Arabische wereld, vóórdat er mensen worden doodgeschoten in de hoofdsteden van deze landen en Europa en de rest van de wereld zich moeten schamen.
Marielle De Sarnez
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de geschiedenis het ons niet zou vergeven als we niet opgewassen zouden zijn tegen de gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden en nog steeds plaatsvinden. Ik denk daarom dat het heel belangrijk is dat de Europese Unie in staat is snel lering te trekken uit haar relatieve onzichtbaarheid, om het aardig te zeggen, tijdens de recente gebeurtenissen.
Daarom vind ik dat we echt alles op alles moeten zetten, dat we het democratische overgangsproces, of dat nu in Tunesië is of in Egypte, volledig en onvoorwaardelijk moeten steunen, dat we aan de kant van de bevolking moeten staan en haar dat ook moeten zeggen, en dat we alles moeten doen om ervoor te zorgen dat er een versterkte rechtsstaat ontstaat uit deze revoluties, deze veranderingen, met name in Egypte. Ik denk dat alleen een rechtsstaat een stabiel en stabiliserend element zal zijn voor de gehele regio. Dat is dus enorm belangrijk! We moeten een donorconferentie organiseren en vooral niet bang zijn. Dit zijn niet-religieuze revoluties van Egyptenaren en Tunesiërs die eenvoudigweg vragen om democratie en ontwikkeling, die niet los van elkaar gezien kunnen worden. Laten we echter wel ons nabuurschapsbeleid herzien en de kwestie van de betrekkingen tussen staten, maar ook van de betrekkingen tussen verschillende publieke opinies onderzoeken. Dat is precies de rol van het Europees Parlement.
Sajjad Karim
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het debat van vandaag verschilt sterk van het debat dat we een aantal dagen geleden in dit Parlement hebben gevoerd. Het is van cruciaal belang dat de mensen in Egypte weten dat we achter hen staan. Ik vind het daarom een heel goede zaak dat onze hoge vertegenwoordiger zich nu naar dat deel van de wereld begeven heeft.
Het Egyptische volk vertrouwt nu op het leger om vrije en eerlijke verkiezingen te garanderen, en zo de maatschappij te laten ontstaan waarvoor het volk met zijn bloed - of leven - heeft betaald. Het is nu aan de internationale gemeenschap om de Egyptenaren te helpen hun eigen instellingen op te bouwen en ervoor te zorgen dat politieke partijen op het toneel kunnen verschijnen om deel te nemen aan de verkiezingen. Ik hoop dat de Europese Unie daarbij een rol zal spelen.
Tot slot, mijnheer de commissaris, weten we maar al te goed dat leiders van ontwikkelingslanden de gewoonte hebben fondsen naar zichzelf over te hevelen. Het is hoog tijd dat Europa aangeeft dat ze niet langer bereid is als vermogensbeheerder voor deze mensen op te treden.
Pino Arlacchi
(EN) (stelt de heer Madlener een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement) Mijnheer de Voorzitter, volgens sommige voorspellingen zou de overgang naar de democratie in Egypte tragisch aflopen. Men beweerde dat een democratische machtsovername door islamitische fundamentalisten onvermijdelijk was, enzovoort, enzovoort.
Gelooft u niet dat deze voorstelling van doemdenken getuigt en gewoon onjuist is? Waarom weigeren we in te zien dat terrorisme en islamitisch fundamentalisme nauw samenhangen met tirannieke regeringen en dat democratische regimes nu een mogelijkheid hebben om zowel het terrorisme als het islamitisch fundamentalisme terug te dringen?
Barry Madlener
Ik beschrijf hier een reëel gevaar dat Egypte loopt, namelijk om ten prooi te vallen aan de islamitische moslimbroeders. En ik roep op dat wij dat gevaar onder ogen zien en ook de Commissie dit onder ogen ziet, en dat wij nu een belangrijk signaal afgeven aan de Egyptenaren, namelijk dat wanneer zij kiezen voor moslimbroeders en sharia, zij steun van ons kunnen vergeten. Dat vind ik een heel belangrijk signaal vandaag en ik hoop dat u mij daarin zult steunen.
Cristian Dan Preda
(RO) Mijnheer de Voorzitter, achttien dagen van opstand, het ontslag van Hosni Mubarak en de machtsovername door de Hoge Militaire Raad hebben feitelijk de weg vrijgemaakt voor een transitie. We hopen dat dit een transitie naar democratie zal zijn. De situatie ontwikkelt zich ongetwijfeld nog verder, op een wijze zoals dat gaat met revolutionaire gebeurtenissen. Zoals u weet is de grondwet opgeschort en het parlement onlangs ontbonden en de commissie die is ingesteld om de grondwet te herzien stelt voor om binnen tien dagen veranderingen door te voeren en binnen zes maanden parlements- en presidentsverkiezingen te houden.
Ik vind dat de Europese Unie alle middelen moet inzetten om iedere beweging die duidt op democratische transitie te steunen. Anderzijds wil ik waarschuwen voor een bepaalde mate van haast, omdat al deze ontwikkelingsprocessen een zekere tijd vergen. Laten we ook niet vergeten dat de democratische krachten dringend hernieuwd en versterkt moeten worden om te voorkomen dat er onevenwichtigheid in het politieke landschap ontstaat.
Rosario Crocetta
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, Egypte: van het virtuele plein op Facebook naar het echte plein, met miljoenen mensen die een eerlijker verdeling van rijkdommen en meer rechtvaardigheid eisen en protesteren tegen corruptie. Van soldaten en tanks moeten we nu overstappen op een echte democratie, met een nieuwe grondwet, nieuwe verkiezingen, afschaffing van de doodstraf, humanere gevangenissen en sociale rechten en vrijheden.
Het zal niet makkelijk worden. Degenen die bereid zijn om uit naam van een bepaald idee elk middel in te zetten, staan klaar om op te treden. Wij willen geloven in het grote Egyptische volk dat nooit in een democratie heeft geleefd. Wij willen een seculiere democratie, met een duidelijke scheiding tussen de religieuze en de politieke macht, een democratie die minderheden insluit en mensen echte rechten geeft, namelijk op volksgezondheid, sociale zekerheid en werk.
Europa steunt deze aanpak, door middelen te investeren die de echte ontwikkeling van Egypte bevorderen: geen dictaturen meer, geen ellende meer en geen armoede meer.
Edward McMillan-Scott
(EN) Mijnheer de Voorzitter, als het goed is, hebben mijn collega's maandag van mij een e-mail ontvangen waarin ik verslag doe van een informeel bezoek aan Cairo afgelopen weekend. Het was voor mij een privilege om daar als ondervoorzitter voor democratie en mensenrechten aanwezig te zijn.
De heer Kasoulides verwees naar de rol die jongeren hebben gespeeld bij de recente revolutie in Egypte. Ze hebben inderdaad een cruciale rol gespeeld. Net nog sprak ik met een van de organisatoren en vroeg hem of hij nog steeds optimistisch gestemd was. En hij zei: "Natuurlijk - de ontwikkelingen gaan de goede kant op.”
Maar er zijn problemen. Het tijdschema voor de verkiezingen is niet juist en de termijn voor de grondwetswijziging is veel te kort. We hebben meer tijd nodig. We hebben het nu over Egypte, maar dit proces gaat zich nu ook in andere landen voordoen. Het is precies als in 1989: de Europese Unie heeft behoefte aan speciale procedures - in dit Parlement, in de Commissie, in de Raad en de EDEO. We zijn ingenomen met het voorschot op de democratie dat Cathy Ashdown voor ons heeft genomen, maar er moet meer gebeuren. We moeten hervormingen belonen.
"Ik sta hier niet als Brit of Europeaan”, heb ik zondag in Cairo gezegd - en ik hoop dat ik het ook elders, te midden van andere volken zal kunnen zeggen. "Ik sta hier als ere-Egyptenaar.” En zo voelt het nog steeds.
Francisco José Millán Mon
(ES) Mijnheer de Voorzitter, we moeten meer opheldering krijgen over de plannen van de Hoge Militaire Raad in Egypte.
Een van de beloften luidt dat er binnen zes maanden democratische verkiezingen zullen worden gehouden, nadat er eerst door een groep deskundigen een grondwetswijziging is doorgevoerd. Ik heb echter ook gelezen dat er volgens de Britse minister van buitenlandse zaken volgende week al een nieuwe regering zal aantreden waarin ook oppositieleden zitting zouden hebben.
Ik geloof dat we het er allemaal over eens zijn dat een overgangsproces dat op een zo breed mogelijke steun kan rekenen de beste benadering is - tot de verkiezingen worden gehouden. Het zou mooi zijn als de verschillende maatschappelijke groeperingen er samen voor wilden zorgen dat deze overgang zonder al te grote spanningen kan worden gerealiseerd.
Dames en heren, de Europese Unie moet dit democratische proces steunen en bijdragen aan het succes ervan. Egypte is een heel belangrijk land - de ontwikkelingen aldaar zullen een repercussie hebben in het hele Middellandse Zeegebied en de rest van de Arabische wereld. Ik ben daarom blij dat mevrouw Ashton volgende week een bezoek aan Cairo zal brengen.
Eén laatste punt: de Tunesiërs en de Egyptenaren hebben ons iets geleerd over wat de vrijheidsdrang van volkeren vermag. Ik hoop dat onze ministers van buitenlandse zaken daar lering uit zullen hebben getrokken wanneer ze hun gemeenschappelijk standpunt ten aanzien van Cuba formuleren. Dat is er namelijk op gericht een democratische overgang in dat land mogelijk te maken, en al degenen die zich voor de vrijheid inzetten te verdedigen.
Kader Arif
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, we kunnen nooit genoeg herhalen dat wat er gebeurt in het zuidelijke Middellandse Zeegebied, en breder, in de Arabische wereld, van historische betekenis is, in de eerste plaats voor deze volkeren die, een halve eeuw nadat hun landen onafhankelijk werden door de dekolonisatie, nu hun individuele en collectieve vrijheid veroveren. Het is van historische betekenis, maar ook onverwacht, zoals iedere volksrevolutie, zult u zeggen. Maar deze nieuwe situatie noopt ons tot een complete herziening van onze visie, ons beleid en onze betrekkingen met deze landen. Er zijn voorstellen gedaan.
De behoedzaamheid van onze reacties tot nu toe kan in feite eenvoudig en zorgwekkend genoeg verklaard worden door onze obsessie met stabiliteit, dat wil zeggen onze veiligheidsvisie die wordt gevoed door onze angsten en die slechts gericht was op de strijd tegen immigratie, terrorisme en het radicaal islamisme, naast enkele economische belangen, in het bijzonder de toegang tot energie.
We hebben ons geschikt naar autoritaire regimes die als enige doel hadden onze angsten te bevestigen. De volksopstand heeft de mislukking van ons beleid aangetoond. We hebben het recht niet meer om onze analyses te baseren op dezelfde angsten of erger nog, op dezelfde xenofobe overtuigingen. Daarom moeten we klaarstaan aan de zijde van degenen die meer vrijheid en democratie willen, in plaatsen waar het mogelijk is om moslim, democratisch en niet-religieus te zijn. Dat is de boodschap die ons wordt gegeven.
Georgios Koumoutsakos
(EL) Mijnheer de Voorzitter, de opstanden in Tunesië en Egypte brengen reeds een krachtig politiek domino-effect teweeg in vele landen van de islamitische wereld. De samenlevingen komen in opstand met eisen en verlangens die jarenlang werden onderdrukt.
Let op! Niets is afgesloten. Alles is net begonnen. Nieuwe uitdagingen en nieuwe vooruitzichten. De vraag is wat Europa doet, wat het kan doen en wat het moet doen. In ieder geval niet wat het tot nu toe heeft gedaan. Europa was feitelijk afwezig, zonder coherentie en zonder te reageren. Wat zal het bijvoorbeeld met de nieuwe immigrantenstroom doen? Toch zeker niet wat het tot nu toe heeft gedaan, zonder solidariteit van het noorden met de partners in het zuiden?
Daarom hebben wij met onze collega's uit Cyprus, Malta, Frankrijk, Spanje en Italië hierover een vraag ingediend bij de Commissie. De ontwikkelingen in onze wijdere omgeving worden ook de maat voor de Europese buitenlandse politiek. Zullen wij succes hebben of niet? De tijd werkt in ons nadeel. Lampedusa schreeuwt om een oplossing.
Carmen Romero López
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ook ik vind het heel goed dat mevrouw Ashton onlangs een bezoek aan Tunesië heeft gebracht en volgende week naar Egypte zal afreizen.
Zoals de voorgaande spreker al aangaf - wat kan Europa doen? Het is nu van cruciaal belang dat we deze landen duidelijk maken dat we ze steunen. Europa is om historische en geografische redenen de natuurlijk bondgenoot van de Mediterrane landen. Nu is het juiste moment om ze te laten zien hoe belangrijk ze voor ons zijn. Dat we beseffen dat ze ons tot een radicale ommezwaai van ons nabuurschapsbeleid hebben aangezet, en dat wij hoge verwachtingen hebben voor deze nieuwe Mediterrane regio zoals die nu - tot onze grote verbazing en ongeloof - op instigatie van Egyptische en Tunesische jongeren vorm begint te krijgen.
Zoals voorgaande sprekers al hebben gezegd moeten we dit transformatieproces steunen. En dat doen we eerst en vooral door het ontmantelen van het repressieve apparaat. We mogen namelijk niet vergeten dat de dictatuur voortleeft, ook als de dictator aftreedt. De noodtoestand moet dus worden opgeheven. Verder moeten we de democratisch gezinde krachten ondersteunen. Op die manier kan Europa een heuse bijdrage leveren aan dit proces, dat tot consolidering van de democratie en het ontstaan van een nieuw partnerschap moet leiden.
Wat er gezegd is over de noodzaak om de instrumenten aan te passen is geen loze retoriek. Het is gewoon zo dat één bladzijde is uitgewist en dat we nu aan een volgende bladzijde moeten beginnen.
Boris Zala
(SK) Mijnheer de Voorzitter, tegen de achtergrond van wat de heer Verhofstadt zojuist zei, is het volstrekt duidelijk dat het de Egyptische democratische oppositie niet gelukt is de revolutionaire krachten in de straten om te smeden tot een eendrachtig vertegenwoordigend lichaam. Een dictator verjagen is één ding, democratie tot stand brengen een ander.
Een van de belangrijkste wapenfeiten van de revoluties in 1989 in Midden-Europa was dat men toen in staat was een reële organisatie op poten te zetten die de democratische seculiere revolutionaire krachten vertegenwoordigde.
Hier is ruimte voor hulp van EU-zijde. Dat is misschien nog wel belangrijker dan geld en andere zaken. Die zijn overigens wél belangrijk in volgende fases.
Wie gaat er nu met de legerleiding om de tafel zitten om knopen door te hakken? Wie gaat er straks meedoen aan de verkiezingen als vertegenwoordiger van deze democratische krachten? Het antwoord op die vragen is nog niet duidelijk en dat is dan ook precies waar de Europese Unie een helpende hand zou kunnen toesteken. En als wij daarin slagen, hoeven we niet bang te zijn dat Egypte dezelfde kant op gaat als Iran, maar mogen we er juist zeker van zijn dat Iran de Egyptische weg inslaat.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Richard Howitt
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil tegenover mijn vriend de heer Zala graag kwijt dat ik veel gehad heb aan wat hij gezegd heeft over zijn persoonlijke ervaring als iemand die zelf een revolutie heeft meegemaakt. Mijnheer Zala, er zijn in dit debat twee vragen aan de orde gekomen waarover ik graag uw mening zou vernemen. Voor de mensen daar - als het buitenland zich niet uitspreekt vóór democratie, is het dan niet zo dat dit verzuim extremisme in de hand werkt in plaats van het te belemmeren? En als het buitenland zich wel uitspreekt vóór democratie - wordt dat dan gezien als inmenging of als ongepast? Ik zou graag willen weten wat u hiervan denkt.
Boris Zala
(SK) Hartelijk dank voor deze vraag. We beschikken volgens mij over een zodanig ruime ervaring met revoluties tegen dictatoriale regimes dat we alle reden hebben om behoedzaam te voorkomen dat we ons met onze goede raad mengen in de binnenlandse aangelegenheden van andere landen. Ook bij ons in 1989 heerste dit besef terwijl wij vele mensen uit het buitenland hebben geraadpleegd. We konden putten uit ervaringen uit het verleden. Over talloze onderwerpen kunnen wij deze landen bijstaan met raad. Als die raad steekhoudend is, zal zij ook geaccepteerd worden.
Laima Liucija Andrikien
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de ontwikkelingen in Egypte zijn voor de hele regio én voor de betrekkingen van de EU met dat deel van de wereld van groot belang. Het is dus zaak dat we er tijdig aandacht aan besteden en ons niet reactief, maar juist proactief opstellen.
Als een land - Egypte of eender welk ander land - het recht op democratie opeist, moet de EU aanbieden het volk van dat land te helpen om ervoor te zorgen dat die droom bewaarheid wordt.
Nu de grondwet van Egypte voorlopig buiten werking is gesteld, het parlement is ontbonden en er later dit jaar presidentsverkiezingen zullen worden gehouden, is het heel belangrijk dat we ervoor zorgen dat er in dit land inderdaad eerlijke en vrije verkiezingen kunnen worden gehouden. De mensen zullen aandringen op hun recht op vrije media en vrijheid van meningsuiting.
Het is intussen wel zo dat als verkiezingen worden gehouden zonder dat er eerst een werkelijke basis voor democratie is gelegd, extremisten wel eens de overhand zouden kunnen krijgen.
Zuzana Roithová
(CS) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik ben een warm voorstander van alle stappen van de hoge vertegenwoordiger die ertoe leiden dat Egypte zonder bloedvergieten de overstap kan maken naar democratie en welvaart. Dat betekent echter niet dat we de ogen moeten sluiten voor het aanzwellende geweld dat nu door radicale moslims gepleegd wordt tegen koptische christenen. Ik ben in contact met Europeanen en Tsjechen die de kopten ondersteunen, echt letterlijk met gevaar voor eigen leven. De Europese Unie dient het Egyptische leger krachtig op te roepen een voorbeeld te stellen en een aantal vervolgers van christenen te straffen. Tegelijkertijd dient de Europese Unie bedreigde kopten actief te helpen tijdelijk uit te wijken naar veilige landen.
Ik zou u dan ook willen vragen om de Raad voor te stellen tijdelijke beschermingsmaatregelen te nemen overeenkomstig Richtlijn 2001/55/EG om koptische christenen het leven te redden tot het moment dat Egypte weer een veilig vaderland voor hen is. Kunt u zich daar alstublieft voor inzetten, mijnheer de commissaris?
Simon Busuttil
(MT) Mijnheer de Voorzitter, er zijn van nu af aan drie dingen die we nodig hebben. Ten eerste moet onmiddellijk hulp worden geboden aan Egypte tijdens de overgangsfase, evenals aan Tunesië, zodat zij kunnen werken aan een volledige en stabiele democratie. Ten tweede hebben we een langetermijnplan nodig - wat ik een Marshallplan noem - voor elk land dat, zoals Tunesië en Egypte, van plan is de weg naar democratie in te slaan. Op deze manier kunnen wij laten zien dat wij er zijn om de helpende hand te bieden aan wie voor democratie kiest - en laten zien dat democratie de voorloper is van succes.
Ten slotte dient ons beleid ten aanzien van het Middellandse Zeegebied volledig herzien te worden. We moeten inzien en toegeven dat hierin de noodzakelijke visie ontbrak om te begrijpen wat er zich had kunnen voordoen in de Arabische landen, en wat zich nu ook echt heeft voorgedaan.
Ioan Mircea Paşcu
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de vorige keer gaven sommigen van ons uiting aan hun frustratie over de milde toon van onze publieke - ik herhaal: publieke - verklaringen (woorden, geen daden) over de gebeurtenissen in Egypte voorafgaand aan het aftreden van Mubarak. Natuurlijk verkeert mevrouw Ashton in een positie waarin ze uit twee kwaden moet kiezen, maar als we willen dat de stem van de EU gehoord wordt, moet die wel luid genoeg zijn.
Om terug te komen op Egypte: uitgaande van mijn eigen ervaringen als Roemeen voorzie ik dat de echte moeilijkheden nog maar net begonnen zijn. Met het vertrek van de voormalige president zijn de problemen van het land niet opgelost - integendeel, ze zullen nog in aantal en ernst toenemen. Sommige daarvan, zoals een leger dat zijn belofte om op de overeengekomen datum vrije verkiezingen te houden niet nakomt, of de opzegging van het verdrag met Israël, zullen ons rechtstreeks treffen.
Ondanks dat alles put ik moed uit onze bereidheid om door voortdurend contact met de plaatselijke autoriteiten dergelijke problemen voor te zijn. Hoopvol zijn ook de voorbereidingen die we treffen om met de meest geëigende middelen te interveniëren.
Alexandra Thein
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik kom uit Berlijn en de hele wereld deelde onze vreugde toen de grens in onze stad ophield te bestaan en overal in Oost-Europa de grenzen opengingen. Nu, in het geval van Egypte, hebben we te laat, te aarzelend en vooral met te weinig medeleven gereageerd. Waar was onze blijdschap? We hadden het alleen maar te pas en te onpas over 'behoud van stabiliteit'. Maar vrijheid is voor elk mens op aarde het belangrijkste dat er is.
Zeker wij Duitsers weten waar we het over hebben. Wat in Egypte bestond, was geen stabiliteit maar onderdrukking. Vrijheid en stabiliteit gaan altijd uitstekend samen. Daarom mogen we de Egyptenaren niet voorschrijven wie ze te kiezen hebben. Als de verkiezingen eerlijk en democratisch verlopen, moeten we de uitslag respecteren. We mogen ons namelijk niet, zoals we indertijd in Palestina of al eerder in Algerije deden, het recht voorbehouden om de gekozenen al dan niet te erkennen. We moeten de verkiezingen respecteren.
Franziska Katharina Brantner
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Füle voor willen houden dat al onze aandacht erop gericht moet zijn om op een overgang naar een civiel bestuur aan te dringen en erop toe te zien dat het huidige militaire regime zijn beloften nakomt.
Als ik het wel heb, is er inmiddels een commissie gevormd die een grondwet gaat uitwerken, maar daar zit geen enkele vrouw in. Dat is nogal teleurstellend als je bedenkt hoeveel vrouwen - jonge vrouwen - de straat op zijn gegaan om duidelijk te maken dat de hele maatschappij betrokken is bij deze democratische omwenteling, deze revolutie. Dus moeten we hen steunen en moeten we er bij iedereen die daarheen gaat, ook bij mevrouw Ashton, op aandringen met vrouwen te gaan praten en niet alleen ontmoetingen met de gebruikelijke prominenten te hebben, maar ook met degenen die bij de revolutie betrokken waren en toch maar zelden gehoord worden.
We moeten erop staan dat alle arrestanten vrijgelaten worden en dat er een onderzoek komt naar het geweld dat zich heeft voorgedaan. Overigens denk ik dat mevrouw Ashton gelijk heeft: dit is een tijd om groot te denken. Dit gaat om EU-handel, om visa, om geld - en het gaat om moed.
Struan Stevenson
(EN) Mijnheer de Voorzitter, aan het begin van dit debat prees de commissaris de moed van de jonge mensen die in Egypte en Tunesië de straat op gingen en de opstand tot een feit maakten.
Honderdduizenden demonstreerden in Teheran en andere Iraanse steden en werden met geweld uiteengedreven. Ze werden verpletterd. Een student kwam om het leven. Anderen zijn gemarteld en in de gevangenis geworpen, waar ze ongetwijfeld geëxecuteerd worden vanwege hun pogingen dat fascistische regime omver te werpen.
Waarom spreken we hun nooit moed in? Waarom verstijven we als konijntjes in het licht van de koplampen als het erom gaat de mullahs in Teheran aan te pakken? Waarom spreken we niet onze afkeuring uit over de wrede psychologische marteling en omsingeling van 3 400 Iraniërs in het kamp Asjraf? Het wordt tijd dat we in actie komen en ons achter de Iraanse oppositie scharen.
Nikolaos Salavrakos
(EL) Mijnheer de Voorzitter, over de recente volksopstanden en over alle andere die er nog in het verschiet liggen in het Mediterrane deel van Afrika moeten wij eens heel goed nadenken. Wij moeten achterhalen wat de oorzaak is van deze opstanden: of het armoede is, godsdienst, onrecht, corruptie of gebrek aan democratie en vrijheid. Wat willen deze mensen precies, die tegen hun regimes in opstand komen waarop ze tot voor kort hebben gestemd en die zij sinds dertig of veertig jaar voor hun gids en leider hielden?
Ik heb de indruk dat wij hier in deze zaal ons als de hoeders van volledige democratie beschouwen. De eerste oplossing die wij bieden is geld. Maar geld hadden ze en enkele handige jongens lieten dat verdwijnen! Wij moeten inzien dat het om geopolitieke instabiliteit gaat en om de verschuivingen die daardoor in deze regio kunnen optreden, om de consequenties van de volksopstanden en het nieuwe evenwicht dat daaruit zal voortvloeien.
Štefan Füle
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de geachte afgevaardigden voor hun waardevolle opmerkingen en vragen. Ik waardeer de gelegenheid zeer die ik vandaag kreeg om met u van gedachten te wisselen over de gebeurtenissen in Egypte en over de beste manier om daarop te reageren. Ik heb veel constructieve opmerkingen en voorstellen gehoord en zal uw boodschappen overbrengen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid.
We zullen ons samen beraden op de beste aanpak van deze kwesties en zullen ze hoog op onze prioriteitenlijst houden als we ons antwoord op de Egyptische situatie formuleren. Ik verzeker u dat we, geholpen door het permanente evaluatieproces, beide hoofdelementen volledig recht zullen doen: ten eerste de hervormingsbehoeften van de betrokken landen, maar daarnaast ook de strategische bezinning op deze geweldige en historische omwentelingen in een naburige regio en hun gevolgen voor ons nabuurschapsbeleid. Het Parlement neemt daarbij een belangrijke plaats in.
De Egyptenaren hebben bewezen dat ze in staat zijn hun lot in eigen hand te nemen. Ze vragen om democratie, ze vragen om sociaaleconomische hervormingen en de Europese Unie hoort hun daarbij haar volledige steun te kunnen geven. Ik zei al dat de ontwikkelingen nog in een pril stadium zijn, maar de Europese Unie is volledig toegerust om de signalen van de Egyptenaren zelf op te vangen en erop in te springen.
Seán Kelly
(EN) Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten voor de manier waarop u vandaag met de catch-the-eye-procedure bent omgegaan! Het was voor het eerst dat ik de namen van tevoren omgeroepen hoorde worden wanneer er maar een beperkt aantal sprekers aan bod kwam, zodat afgevaardigden die het woord niet zouden kunnen voeren weer verder konden gaan met hun eigen bezigheden. Ik heb mij niet aangemeld voor de catch-the-eye-procedure in dit debat, maar het is mij niet ontgaan wat u deed en ik hoop dat de andere voorzitters uw voorbeeld zullen volgen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Mariya Nedelcheva
De Egyptische autoriteiten zijn van plan om de grondwet van het land te herzien. Een groep juristen is aan het werk gezet en krijgt tien dagen de tijd om wijzigingsvoorstellen in te dienen. Dat is heel goed nieuws. De meest omstreden artikelen zullen herzien moeten worden, onder andere met betrekking tot het onbeperkte aantal presidentiële termijnen, de beperkende voorwaarden voor kandidaatstelling voor de presidentiële verkiezingen, de wijze van toezicht op verkiezingen en ook de beperkte beroepmogelijkheden na parlementsverkiezingen. De democratische overgang is dus in gang gezet. De herziening van de grondwet is echter niet het enige punt waaraan moet worden gewerkt. Economisch welzijn en sociale cohesie zijn absolute voorwaarden voor de emancipatie van een volk en het goed functioneren van een land. De Europese Unie van haar kant kan niet werkeloos blijven toezien bij deze veranderingen. Na de democratische overgang te hebben toegejuicht zal mevrouw Ashton de partnerschapsovereenkomsten moeten opwaarderen door de rechtsstaat, de rechtspraak en de verdediging van de mensenrechten tot kernpunten te maken. Die waarden kunnen niet terzijde worden geschoven onder het voorwendsel dat er naar stabiliteit in onze betrekkingen moet worden gezocht.
John Attard-Montalto
Het is van het grootste belang om de positie van de EU te bepalen ten aanzien van de beroering die in veel Arabische landen en Egypte in het bijzonder ontstaan is. Deze beroering heeft iedereen verrast en er lijken geen noodplannen voor dergelijke voorvallen klaargelegen te hebben, voorvallen die zich niet plaatselijk maar overal en nergens voordeden. Toch vertoont de sociaal-politieke voedingsbodem voor de omwentelingen in de Arabische wereld in veel van de landen waar veranderingen op gang gekomen zijn de nodige overeenkomsten.
Uit de mond van mevrouw Ashton is opgetekend dat de EU een 'democratische roeping' heeft om de veranderingswensen van de bevolking ter harte te nemen - en we zien nu al hoe die veranderingen zich in de wereld om ons heen voltrekken, want de gebeurtenissen in de Arabische landen missen hun uitwerking niet op de politieke, sociale en economische kwesties die de wereldgemeenschap bezighouden. Een daarvan is de gewichtige kwestie van de veiligheid en stabiliteit en het lijdt geen twijfel dat de 'democratische roeping' betrekking heeft op landen die doorgaans beschouwd worden als geallieerd met landen die momenteel een democratisch staatsbestel hebben. Op dit moment valt niet te overzien waar het democratisch veranderingsproces toe zal leiden en welke positie de traditionele democratieën en met name de EU daarbij uiteindelijk zullen innemen.
