Stemming
Jensen, Kirsten
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslag over de mededeling van de Commissie betreffende de ontwikkeling van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau.
De sociale dialoog is een efficiënt instrument, dat verder moet worden uitgebouwd om de economische en sociale samenhang in de EU tot stand te brengen en verder te ontwikkelen. De Deense sociaal-democraten zijn van oordeel dat de dialoog op sectorieel niveau in dit verband belangrijk is, omdat de betrokkenen met hun specifieke vakkennis directe praktische ervaringen aan de sociale dialoog kunnen toevoegen. Bovendien staan wij zeer positief tegenover het voorstel in het verslag om afgevaardigden uit de toekomstige lidstaten in Oost-en Centraal-Europa als waarnemers tot de sociale dialoog uit te nodigen.
De Deense sociaal-democraten zijn verheugd dat de Commissie het principe van de autonomie van de partners in haar mededeling onderschrijft door te benadrukken dat de sociale partners alleen zelf hun eigen dialoog en onderhandelingsstructuur kunnen ontwikkelen.
Dat is ook de reden waarom de Deense sociaal-democraten gekant zijn tegen het voorstel in het verslag om het Europees Parlement medebeslissingsrecht te geven. De Deense sociaal-democraten zijn net als de sociale partners in Denemarken van oordeel dat de EU-instellingen geen bevoegdheid mogen krijgen om de overeenkomsten die de sociale partners hebben gesloten, te wijzigen.

Jensen, Lis
Er is meer dan een reden waarom ik niet voor dit verslag kan stemmen. Het is alweer een voorbeeld van hoe het sociaal en arbeidsmarktbeleid gebruikt wordt om de integratie weer een stap dichter te brengen en op dit gebied een uniform beleid te creëren, gedeeltelijk ter wille van het vrije verkeer en gedeeltelijk ter wille van het concurrentievermogen van de EU. Er wordt tevens voorgesteld om het Europees Parlement meer macht te geven op gelijke voet met de Raad.
Ik verwerp dit resoluut en moet nog eens duidelijk maken dat het sociaal en arbeidsmarktbeleid een nationale aangelegenheid moeten blijven. Ik ben het er wel mee eens dat het doelmatig is wanneer de sociale partners op internationaal niveau overeenkomsten sluiten, maar dit mag niet alleen binnen de grenzen van de EU gebeuren. Zuivere EU-overeenkomsten vind ik onaanvaardbaar.

Steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen
De voorzitter
Aan de orde is het mondeling verslag van de heer Funk namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende afwijking van een aantal bepalingen van verordening (EEG) nr. 1765/92 tot instelling van een steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen (COM(97)0360 - C4-0343/97-97/0196(CNS)).

Funk
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van Miert, dames en heren, ik kan vrij kort zijn. Verordening EEG/1765/92 is bij de landbouwhervorming van 1992 aangenomen om ingrepen in de markt, onder meer in de vorm van braakleggingen, mogelijk te maken om de graanmarkt in evenwicht te brengen.
In opdracht van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling moet ik u vandaag zeggen dat producenten die de algemene regeling toepassen een bepaald deel van hun areaal braak moeten leggen om steun voor akkerbouwgewassen te kunnen ontvangen. Doel van de maatregel is het behoud van het evenwicht tussen de communautaire productie en de afzetmogelijkheden. Ook bepaalde kleine producenten kunnen voor een vorm van braaklegging kiezen.
Op basis van verordening 1765/92 kan de Commissie tot 17, 5 % van het areaal braakleggen. Op dit ogenblik is dat 5 %. Dat geringe percentage is kenschetsend voor de situatie op de wereldmarkt, zodat men zeer waarschijnlijk daardoor op de idee is gekomen dat percentage van 5 % te handhaven. In de Landbouwraad is in juni 1997 een compromis bereikt. Daar is voorgesteld het braakleggingspercentage voor het landbouwjaar 1998/1999 op 5 % te handhaven. Als het percentage op 5 % wordt gehandhaafd, moet echter ook de voor een eventuele overdracht bestemde verhoging met 1 % onveranderd blijven.
Het probleem is nu dat normaal gesproken de Commissie voorstelt hoe hoog het braakleggingspercentage moet zijn. Dit voorstel legt ze dan aan de Raad en het Parlement voor. Bij de jongste onderhandelingen over de landbouwprijzen heeft de Raad evenwel plots zelf en zonder op een Commissievoorstel te wachten, besloten de braaklegging op 5 % vast te stellen en dat percentage te handhaven. Uit het oogpunt van het Parlement is dat uiteraard geen correcte handelwijze. Dat wil ik hier onderstrepen. Men moet een andere weg volgen. Dit mag niet de regel worden.
Toch moet ik toegeven dat het op die manier veel sneller gaat. Als wij vandaag met dit braakleggingspercentage instemmen, weten de boeren nog voor de oogst hoeveel grond zij volgend jaar braak moeten leggen. In de praktijk is er nu een hinderpaal minder. Toch wens ik dat de Raad de juiste procedure volgt. Dit moet een uitzondering blijven. In dit geval aanvaard ik verzachtende omstandigheden voor de Raad, omdat wij aldus sneller ons doel bereiken en omdat de boeren nu spoedig zullen weten hoeveel grond zij braak moeten leggen, zodat zij ook een behoorlijke planning kunnen opmaken.

Happart
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het in grote lijnen met de heer Funk eens. Ook ik vind dat wij deze verordening zonder ingrijpende wijzigingen moeten aannemen omdat wij onze landbouwers daarmee een dienst bewijzen. Als wij onze landbouwers een dienst bewijzen, bewijzen wij, zoals iedereen weet, ook een dienst aan de gehele gemeenschap.
Mijnheer de Voorzitter, toch wil ik eraan herinneren dat ik de braaklegging van gronden nog altijd een vergissing vind. Ik vind dat men uit algemeen politiek oogpunt beter had voorgesteld op extensieve graanteelt over te schakelen om de kwaliteit van het milieu te bevorderen en te beschermen. Bij extensieve landbouw heeft men immers minder stikstof en fytosanitaire producten nodig. Dat zou volgens mij een goede en goedkope manier zijn geweest om het milieu te beschermen. Al wie van dichtbij met de landbouw te maken heeft, weet dat de grootste productiekosten in de landbouw door de zogenaamde input worden veroorzaakt. Volgens mij kan men het inkomen van de boeren gemakkelijker verhogen door de kosten van de input te verminderen dan door premies of soortgelijke middelen te gebruiken. Een andere, morele of zelfs ideologische vraag is of wij in onze regio's het recht hebben akkerland braak te leggen terwijl een miljard mensen op aarde elke dag honger lijden om de eenvoudige reden dat ze arm zijn. Mogen wij mensen zomaar laten sterven alleen maar omdat ze arm zijn en omdat de mensheid vandaag uitsluitend door winstbejag schijnt te worden gedreven?
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat de productie en de productiecapaciteit van voedsel als een natuurlijke rijkdom op wereldschaal moeten worden beschouwd en dat de productiecapaciteit ten dienste van alle mensen moet worden gesteld. Die natuurlijke rijkdommen zouden volgens mij moeten worden beheerd door een minder verstard orgaan dan de Wereldhandelsorganisatie, die alleen tot doel heeft onze aarde ten gunste van de rijken en ten koste van de armen te beheren.
Mijnheer de Voorzitter, gelet op de wisselvalligheid van de natuur en aangezien de consumptie van deze granen op onze aarde ons enig respijt geeft, meen ik dat wij de algemene organisatie van de landbouwproductie opnieuw moeten bekijken en ten dienste moeten stellen van de mensen, waar ook ter wereld, en niet van een of ander commerciële logica.

Mulder
Voorzitter, het is duidelijk dat wij dit debat op vrijdagmorgen voeren in het belang van de Europese landbouwers. Ik denk dat die er belang bij hebben dat het zo snel mogelijk duidelijk is wat het braakpercentage in het volgend jaar zal zijn.
Het is mij absoluut niet duidelijk waarom de Commissie zo lang moest wachten met de aankondiging als het voor de Raad wel mogelijk was om daarover een besluit te nemen. Maar dat zij zo. Wij hebben gezien dat sinds die braaklegging werd ingevoerd er aanzienlijke veranderingen zijn opgetreden. Het begon oorspronkelijk met 15 %. Wij zitten op het ogenblik op 5 % en als wij de voorstellen van de Agenda 2000 goed bekijken dan zal het weer 0 % worden. Voordat wij aan die discussie beginnen is het goed om te evalueren wat er tot nu toe is gebeurd. Wat mij bijzonder interesseert is wat tot nu toe de vrijwillige braak is geweest. Want als wij spreken over de 5 % of over de 10 % braak dan is er altijd een aantal percentages vrijwillige braak bij opgekomen. Wat was de vrijwillige braak toen het 10 % en wat was die toe het 5 % was? Als wij het percentage verlagen wordt dan het percentage vrijwillige braak relatief hoger, ja of nee? Dat zou een interessant cijfer voor mij zijn.
Ik zou ook willen weten welke gewassen op braakliggende grond worden verbouwd. Is het in het belang van het milieubeleid bijvoorbeeld dat dit gebeurt? Worden die gewassen gebruikt voor agrificatie? Kunnen wij meer biodiesel produceren of andere gewassen die nuttig zijn voor milieubescherming en dat soort dingen. Ik denk dat al die aspecten zullen moeten worden bekeken in de loop van het jaar als Agenda 2000 aan de orde komt. Voorlopig hebben de boeren weer duidelijkheid en daar gaat het ten slotte om.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, volgens de heer Funk gaat het sneller als de Raad op deze manier een besluit neemt. Mijnheer Funk, hoogstwaarschijnlijk gaat het nog sneller als men de democratie afschaft. Of het dan ook beter gaat, is echter een grote vraag. De Raad heeft de rechten van het Parlement miskend en een regeling trachten op te dringen zonder dat de Commissie een voorstel had voorgelegd. Dat is een schandelijke manier van doen. Wij mogen zoiets niet aanvaarden, temeer daar wij de Commissie nog maar pas hebben gevraagd wanneer ze dat voorstel denkt voor te leggen. De Commissie heeft dat nog niet kunnen doen. Nu de Raad zelf het initiatief heeft genomen moet de Commissie volgen en keuren wij alles achteraf goed. Zoiets mogen wij ons niet laten welgevallen.
Ik kom nu tot de inhoud. Het gaat hier niet alleen om de 5 %, maar ook om de vrijwillige braaklegging die tot 33 % mogelijk blijft. Wij moeten een regeling vinden die niet de klemtoon op braaklegging maar op het gebruik of de sanering van het areaal legt. Daarom hebben wij een amendement ingediend dat bepaalt dat op die gronden peulvruchten zoals klavergras en luzern mogen worden verbouwd. Dat areaal moet ook voor begrazing worden vrijgegeven en bovendien moeten gecontroleerd milieuvriendelijke landbouwbedrijven die op de braakgelegde gronden verbouwde peulgewassen ook als diervoeder kunnen gebruiken.
De Europese Unie produceert immers slechts overschotten in bepaalde sectoren. Wij hebben overschotten omdat van overzee voedermiddelen worden ingevoerd. Het zou zinvol zijn op die gronden proteïnehoudende gewassen te verbouwen. De EU dekt immers slechts 20 % van haar proteïnebehoeften. Het zou goed zijn dat gebrek aan proteïnes op te vangen door op de productie van proteïnehoudende gewassen over te stappen.
Ik weet dat, gelet op artikel 43, dit amendement het nooit zal halen als de Commissie het niet overneemt. Ik heb gisteravond nog met de Commissie contact opgenomen. Het vrijgeven van verplicht braakgelegde gronden voor het verbouwen van voedergewassen doet juridische problemen rijzen. Men kan die gewassen echter ook op vrijwillig braakgelegde gronden verbouwen. Wij hebben nu afgesproken een aanvulling betreffende de vrijwillige braaklegging voor te stellen, die ik later als amendement zal indienen. De Commissie zal het amendement nu niet overnemen, maar in de landbouwhervorming in de Agenda 2000 opnemen. De heer Van Miert zal daarover een verklaring afleggen. Als de verplichte braaklegging in de Agenda 2000 tot nul wordt herleid, kunnen wij op de vrijwillig braakgelegde gronden, waarvan beide vormen worden gehandhaafd, proteïnehoudende gewassen verbouwen om ons tekort aan eiwitten aan te vullen en aldus een saneringsprogramma ten uitvoer leggen dat tot een milieuvriendelijke vruchtopvolging kan leiden.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de heer Funk en het Parlement dat zij voorrang hebben verleend aan het voorstel van de Commissie om de verplichte braaklegging voor het oogstjaar 1998-1999 op 5 % vast te stellen en om een aantal maatregelen te nemen met betrekking tot de sancties waarin de steunregeling voor de producenten van akkerbouwgewassen in geval van overschrijding van de basisoppervlakte voorziet.
De handhaving van het braakleggingspercentage van 5 % is verantwoord doordat er noch op de communautaire noch op de wereldmarkt grote graanvoorraden bestaan. Het voorstel voor het braakleggingspercentage voor 1998 gaat gepaard met een nieuwe buitengewone schorsing van de braakleggingsregeling in het geval van overschrijding van de basisoppervlakte en met een tijdelijke aanpassing van de sanctieregeling in geval van overschrijding van een maximale geïrrigeerde oppervlakte.
Zoals vorig jaar voorziet het Commissievoorstel ook in een beperkte uitbreiding van de braakleggingsverplichting als die van de ene op de andere producent overgaat. Sommige lidstaten en het Europees Parlement hadden gevraagd tegen juni een voorstel te doen. Ik heb nota genomen van de opmerkingen die de sprekers daarover hebben gemaakt. De Commissie heeft echter verkozen te wachten om een beter idee van de oogst van dit jaar te hebben. Om over het prijzenpakket een compromis te kunnen bereiken - uiteindelijk moet de Commissie zich inderdaad soms bij een door de Raad bereikt compromis aansluiten - heeft de Commissie ermee ingestemd vroeger dan voorzien een afwijking voor te stellen op het basispercentage van de verplichte braaklegging dat in de verordening van 1992 op 17, 5 % is bepaald. Het effect van de weersomstandigheden op de productie van akkerbouwgewassen noopt ons evenwel tot een voorzichtig beleid.
Wat het verbouwen van peulgewassen op braakgelegde gronden betreft, merk ik op dat dit strijdig zou zijn met de door de huidige verordening opgelegde braakleggingsverplichting voor de productie van eiwithoudende zaden. De idee als dusdanig biedt zowel voor- als nadelen. De Commissie meent hoe dan ook dat het onderhavige voorstel niet het passende kader is om die kwestie te bespreken en dat wij dat in het kader van de Agenda 2000 moeten doen. Ik hoop dat dit aan de bezorgdheid van meer bepaald de laatste spreker tegemoetkomt.
Ik ben er dus van overtuigd dat het voorstel van de Commissie aan de wens van alle betrokkenen beantwoordt. De Commissie verheugt zich erover dat wij, ook al heeft men wat moeten improviseren, toch tot een akkoord zijn gekomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Betreffende amendement 1:

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, om aan de vormvereisten te voldoen zou ik amendement 1 mondeling als volgt willen aanvullen: " Deze regeling geldt uitsluitend voor vrijwillige braaklegging" . Dit wordt het derde lid van het amendement. Ik herhaal dat derde lid nogmaals: " Deze regeling geldt uitsluitend voor vrijwillige braaklegging" . Dat was zo afgesproken.

Funk
Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet tegen dit voorstel van de heer Graefe zu Baringdorf, maar toch zullen wij ons bij de stemming onthouden omdat daarover in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling eerst grondig moet worden gedebatteerd. De vraag is of wij kunnen vooruitlopen op de wijzigingen die ons in de Agenda 2000 zullen worden voorgesteld. Ik ben er voorstander van dat wij eerst debatteren over wat in de Agenda 2000 moet worden opgenomen. Ik verzoek mijn fractie zich bij de stemming te onthouden, zodat wij daarover eerst kunnen spreken.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie stelt met voldoening vast dat de Commissie het voorstel van de Raad bij de onderhandelingen over het prijzenpakket heeft overgenomen: een beperking van het braakleggingspercentage tot 5 % en de afschaffing van de buitengewone braaklegging, waarvan het behoud, gelet op de geringe graanvoorraden op dit ogenblik, ongerijmd zou zijn geweest. De boeren behouden uiteraard de mogelijkheid een deel van hun gronden vrijwillig braak te leggen.
Tijdens de vorige vergaderperiode heeft het Parlement een amendement van onze fractie aangenomen waarin de beperking van het braakleggingspercentage tot 5 % werd gevraagd. Ondanks de GATT-akkoorden moet de Europese Unie immers kunnen blijven uitvoeren en moet ze tegelijkertijd de interne markt kunnen heroveren. Ik herinner nogmaals aan het belang van de Europese uitvoer van graanvervangende producten.
Onze fractie heeft zich altijd tegen een structurele institutionalisering van de braaklegging verzet. Wij kunnen vandaag alleen maar vaststellen dat de feiten onze analyse bevestigen. Onze fractie heeft na het betoog van de heer Graefe zu Baringdorf, waarin werd gevraagd dat op de braakgelegde gronden peulgewassen mogen worden verbouwd, voor het amendement van de Fractie De Groenen in het Europees Parlement gestemd. Het gaat hier immers om gronden die door de boeren vrijwillig zijn braakgelegd.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Gemeenschappelijke ordening der markten in de sector hop
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Mayer (A4-0228/97), namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(97)0098 - C4-0184/97-97/0066(CNS)) tot wijziging van verordening (EEG) nr. 1696/71 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector hop.

Funk
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van Miert, dames en heren, aan de afgevaardigden die het hier tot vandaag hebben uitgehouden zou ik kort het verslag van de heer Mayer over de hervorming van de gemeenschappelijke marktordening voor hop willen voorstellen. In de eerste plaats dank ik het Parlement dat het met de spoedbehandeling van dit verslag heeft ingestemd. Ik wijs erop dat wij, als wij dit verslag snel aannemen, de Commissie en de Raad de mogelijkheid bieden deze voor de hopproducenten uiterst belangrijke hervormingen ook snel uit te voeren en hen vooral de hulp te bieden die zij dringend nodig hebben.
Hop is in de gehele wereld een onontbeerlijke grondstof bij de bierbereiding. Bier behoort in sommige landen zelfs tot de basisvoeding. De stoffen die hop bevat zijn verantwoordelijk voor de frisse smaak, de schuimvorming, de conservering en het typische aroma. Behalve voor dit belangrijkste gebruik wordt hop wegens de kalmerende werking van de stoffen die ze bevat ook bij de natuurgeneeskunde gebruikt. Ik zou hop als natuurlijk kalmeermiddel willen aanbevelen.
In de Europese Unie werd in 1996 op ongeveer 28.000 ha en in de overige Europese landen op ongeveer 24.000 ha hop geteeld. In de Verenigde Staten, Australië, Nieuw-Zeeland en Tsjechië wordt op respectievelijk 18.000, 1.000, 350 en 9.300 ha hop verbouwd. De hopmarkt is volledig geliberaliseerd en is onderworpen aan het vrije spel van vraag en aanbod. Slechts enkele firma's beheersen de afzetmarkten. Om extreme prijsschommelingen tegen te gaan, wordt het merendeel van de in de Europese Unie geproduceerde oogst door meerjarige leveringscontracten afgewikkeld. De technologische vooruitgang en de ontwikkeling van de trend hebben de afgelopen jaren ertoe geleid dat de hophandel momenteel vraagt naar rassen met een hoog alfazuurgehalte. Andere rassen kunnen niet meer worden afgezet. Tegelijkertijd is de hopmarkt momenteel in de gehele wereld gekenmerkt door structurele overschotten. De alfazuurproductie in de gehele wereld wordt voor 1996 op ongeveer 9.000 ton geschat bij een jaarlijkse behoefte van de brouwerijen van ongeveer 8.000 ton. De hopteelt is zeer kapitaalintensief. Alleen al de stellages waaraan de hopranken opklimmen, kosten 20.000 ecu per ha. De noodzakelijke omschakeling op nieuwe rassen moet dan ook dringend worden ondersteund. Wij moeten het hopareaal drastisch verminderen en structurele overschotten wegwerken.
In de tweede plaats moeten wij de oude soorten vervangen door nieuwe soorten die gemakkelijker kunnen worden afgezet. Ten slotte stelt de Commissie de toekenning van een forfaitair jaarlijks steunbedrag van 450 ecu per ha voor en voorziet ze in de mogelijkheid tot 20 % van de producentensteun voor de tenuitvoerlegging van speciale maatregelen in te houden, die de producentengroeperingen dan moeten beheren.
In de derde plaats stelt de Commissie voor de omschakeling op andere rassen te bespoedigen. De amendementen van de heer Mayer strekken er in de eerste plaats toe een tijdelijke stillegging mogelijk te maken die voor het EOGFL geen bijkomende kosten met zich meebrengt. Voorwaarden zijn dat de landbouwers hun hopinstallaties in stand houden zodat ze opnieuw kunnen worden gebruikt, dat zij ter verbetering van de vruchtbaarheid van de bodem voor permanente begroeiing zorgen en dat de overige hoparealen niet worden uitgebreid. Voorts moet het aandeel van de steun dat voor gemeenschappelijke doelstellingen kan worden gebruikt van 20 % op 40 % worden gebracht en moet dat aandeel over maximaal vijf jaar kunnen worden gecumuleerd.
De verplichte inhouding van 5 % van de producentensteun is onuitvoerbaar en moet daarom worden geschrapt. De steun moet ook kunnen worden gebruikt voor de bevordering van de markt, de stabilisatie van de markt, de kwaliteitsvaststelling, het gericht onderzoek op het gebied van een milieuvriendelijke productie en de goedkeuring van milieuvriendelijke plantenbeschermingsmiddelen. De producentensteun moet, in plaats van uit het historische gemiddelde van de afgelopen tien jaar, uit dat van de afgelopen drie jaar worden berekend. Er is immers een en ander veranderd: de productiekosten zijn gestegen, de noodzakelijke omschakeling op nieuwe rassen is duur, er worden geen afzonderlijke middelen voor de omschakeling op nieuwe rassen meer ter beschikking gesteld en de marktprijzen voor hop zijn almaar gedaald.
Mijnheer Van Miert, als slechts een soort steun wordt uitbetaald moet die 500 ecu per ha bedragen. Ik had het over 28.000 ha en dus is dat een relatief klein bedrag. De Commissie moet de amendementen van het Parlement uiteraard overnemen. In enkele lidstaten heeft de hopteelt al een lange traditie. Daarom moeten wij ons inspannen om de hopteelt in stand te houden, zodat wij elkaar na de arbeid af en toe met een lekker glas bier in de hand gezondheid kunnen wensen.

Marinucci
Mijnheer de Voorzitter, als wij het hebben over de gezondheid van de Europeanen, maken wij ons uiteraard zorgen over het alcoholmisbruik, dat immers veel meer slachtoffers maakt dan tabaksgebruik. Wij weten dat het sterftecijfer door alcohol het hoogste is in Europa en dat alcoholmisbruik de gevaarlijkste drug voor de Europese burgers is, vooral wanneer men in staat van dronkenschap achter het stuur gaat zitten en zodoende zijn eigen leven maar ook dat van anderen in gevaar brengt. Van de alcoholhoudende dranken is bier het gevaarlijkst, omdat degene die bier drinkt niet volledig beseft dat hij alcohol consumeert.
Hoe dan ook, we moeten ons zorgen maken over de gezondheid van de burgers niet alleen wanneer het gaat over de bereiding van bepaalde producten, maar ook wanneer de lidstaten en de Europese Unie andere verplichte acties ondernemen, zoals voorlichtingsacties en bewustwordingscampagnes. Ik vind het heel juist dat er hier vandaag geen groot aantal collega's zit dat zich meer zorgen maakt om de gezondheid dan om de producenten. Dat is, nogmaals, juist, maar toch verbaast het me een beetje, want ik had gedacht dat men toch consequenter kan zijn, dat die zorg constant zou zijn, niet dat ze terloops is en bijvoorbeeld vooral opduikt wanneer het product uit het zuiden komt in plaats van uit het noorden. Maar enfin, het is dan toch wel goed zo.
Ik vind het goed dat de collega's zich er volledig rekenschap van geven dat wij het hier hebben over productie en niet over gezondheid, dat zij hun aandacht bewaren voor deze vraagstukken als men het heeft over gezondheid, opvoeding en opleiding. Toch zit er hier en daar wel een tegenspraak, beste collega's. Bijvoorbeeld, de staten introduceren maatregelen om te controleren wie in staat van dronkenschap rijdt en er worden kostbare voorlichtingscampagnes opgezet, maar in amendement 5 op artikel 1 van het huidige voorstel staat vreemd genoeg dat geïnvesteerd moet worden in reklame en promotie van de productie. Ik vind dat toch eigenlijk iets te ver gaan. Ik kan ermee akkoord gaan dat in een voorstel een paar maatregelen worden ingelast die er in feite tegen indruisen, maar het zou volgens mij correcter zijn om dat niet te doen. Aangezien echter in deze maatregel terecht sprake is van maatregelen om het milieu te beschermen en fytosanitaire problemen terug te dringen, om de kwaliteit te verbeteren en de Europese productie in bescherming te nemen, sta ik volkomen achter dit verslag - ook al zullen er gerust mensen tegen zijn.

Barthet-Mayer
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft vorig jaar een voorstel in vier punten voorgelegd tot wijziging van de hopverordening van 1971, die in steun per ha en in een programma voor de omschakeling op andere rassen voorzag.
Wij zijn voorstander van een niet naar rassengroep gedifferentieerde forfaitaire jaarlijkse steun en van de voortzetting van de omschakeling op andere rassen zonder beperking van het areaal in de tijd, op voorwaarde dat dit de kwaliteit niet negatief beïnvloedt. Wij stemmen ook in met de mogelijkheid om tot 20 % van de producentensteun in te houden voor de studie en de tenuitvoerlegging van speciale maatregelen voor de sector. Wij zijn het niet eens met de heer Mayer om dat percentage te overschrijden, tenzij er overschotten zijn of hop niet kan worden afgezet.
Voorts menen wij dat de leden van erkende producentengroeperingen hun producten zonder prijsverlaging zelf moeten kunnen afzetten.
Dit is over het algemeen een interessant voorstel. Het versoepelt de procedure en verlicht de budgettaire weerslag. Het voorstel van de rapporteur om het steunbedrag op 500 ecu per ha te brengen lijkt ons ten slotte een goed compromis tussen het Commissievoorstel en de eis van sommige lidstaten om de premies vrijwel te verdubbelen.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, het voordeel voor een lid van de Commissie om de vrijdag hier een aantal verslagen namens collega's te mogen aanhoren en het standpunt van de Commissie te mogen weergeven is dat men telkens veel bijleert. Zo heb ik vandaag weer heel wat meer vernomen over de geneeskundige kwaliteiten van de hop. Ik vermoed dat ik me daar nog wat meer in zal moeten gaan verdiepen, ook na de tussenkomsten van andere collega's hier in het Parlement. Voor het overige neem ik graag uw voorstel aan om daar eens een goede pint op te gaan drinken.
Ik wens de rapporteur, en dan zeker in het bijzonder de heer Funk, die voor de heer Mayer optreedt, te danken voor het uitstekend verslag en ook de landbouwcommissie voor de constructieve aanpak.
Met genoegen kan ik bevestigen dat ons voorstel betreffende hervorming van de marktordening voor hop, waarvan het doel inderdaad erin bestaat de aanpassing van de sector aan de eisen van de markt te vergemakkelijken, over het algemeen toch positief is onthaald. Er is van de gelegenheid gebruik gemaakt om de betrokken wetgeving te vereenvoudigen en de producentengroeperingen een ruimer werkterrein en meer flexibiliteit te bieden, zoals daarnet nog door de laatste spreker terecht werd onderstreept. Voor diverse problemen waarvoor er aanvankelijk verschillen van inzicht waren, zijn oplossingen gevonden maar ik moet toegeven dat er toch nog enige amendementen van het Europees Parlement zijn waarmede de Commissie niet kan instemmen. Het gaat ondermeer om het verzoek een tijdelijke braakligging in te voeren, ik heb het dan over de amendementen twee en dertien. Verder, veertig procent van de steun in te houden, en dat slaat op de amendementen drie tot tien en twaalf en de steun te verhogen tot 500 ecu per hectare en dan heb ik het over amendement een en elf. Dus, ik heb wel begrepen dat enige collega's hier in het Parlement graag de bedragen nog wat zouden optrekken, maar de Commissie blijft van oordeel dat 450 ecu per hectare werkelijk een vrij behoorlijk, ik zal niet zeggen royaal, maar toch een vrij behoorlijk bedrag uitmaakt.
Amendementen die ik wel kan aanvaarden namens mijn collega Fischler, zijn de amendementen vier tot en met acht betreffende de speciale maatregelen die bij de inhouding van een deel van de steun moeten worden uitgevoerd en ook de amendementen drie en twaalf betreffende de intrekking van de verplichte inhouding van 5 % van de steun voor overschakeling op andere rassen.
Ik hoop, dames en heren, dat ik op deze wijze namens de Commissie toch een behoorlijke tegemoetkoming heb kunnen tonen ten aanzien van bezorgdheden die hier zijn geuit, anderzijds vraag ik er begrip voor dat sommige andere amendementen door de Commissie niet kunnen worden aanvaard.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mevrouw Marinucci, die dit belangrijke thema in verband heeft gebracht met alcoholisme, kort van antwoord willen dienen. Ik meen dat alcoholisme inderdaad een gevaar is. Dat gevaar is echter het kleinst in de landen waar traditioneel op een verstandige en gematigde wijze wijn of bier wordt geconsumeerd. Die uitspraak van mevrouw Marinucci is juist een argument tegen elke centralisatie en gelijkschakeling in Europa. Zo wordt in Beieren met mate bier gedronken. Daarom heet het bierglas er ook een maat. Ik nodig mevrouw Marinucci van harte uit met mij eens naar de abdij van Andechs te gaan, waar een van de beste bieren van Beieren wordt gebrouwen. Dan kan ze zelf zien hoe gezond bier voor lichaam en geest wel is.

Blot
Voor de hopproducenten is steun onontbeerlijk. De grote Amerikaanse handelaars oefenen immers een grote invloed uit op de situatie op de wereldmarkt. Aangezien op de markt geen natuurlijk evenwicht heerst, moeten onze producenten steun krijgen. In vergelijking met wat de producenten nodig hebben om aan de Amerikaanse druk te kunnen weerstaan, is die steun echter jammer genoeg zeer bescheiden.
De Commissie stelt vier wijzigingen voor: 1) de per ras gedifferentieerde steun wordt door een forfaitair jaarlijks steunbedrag versterkt; 2) de leden van erkende producentengroeperingen mogen hun productie geheel of gedeeltelijk zelf afzetten zonder met een vermindering van de steun te worden bestraft; 3) de producenten krijgen de mogelijkheid permanent op andere rassen over te schakelen; 4) 20 % van de steun mag voor speciale maatregelen worden gebruikt. De steun wordt op 450 ecu per ha vastgesteld.
Wij staan positief tegenover deze voorstellen, hoewel het bedrag van de steun zelf ons ontoereikend lijkt.
Ook al schenkt dit verslag ons niet volledig voldoening, toch zullen wij het goedkeuren.

Wibe
Ik stem tegen dit verslag, omdat ik van mening ben dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid fundamenteel moet worden hervormd. Het door en door gereguleerde landbouwbeleid van vandaag is bureaucratisch, ondoelmatig en vanuit het oogpunt van een rechtvaardige inkomensverdeling verwerpelijk. Ik hoop dat er in 1999 een drastische hervorming van het landbouwbeleid zal plaatsvinden en ik zal daar alles voor doen.
In het voorliggende wetgevingsvoorstel wordt voorgesteld dat er 12, 5 miljoen ecu wordt toegekend voor uitgaven in de hopsector, voor het jaar 1997. Ik vind dit onaanvaardbaar. Ik wil hier in het Europees Parlement met kracht een meningsvorming op gang brengen over de afschaffing van het huidige verziekte systeem van landbouwsubsidies.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer Posselt. Het was stellig niet de bedoeling van mevrouw Marinucci om noch met u noch met uw bierminnende collega's in discussie te treden.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Groenboek betreffende het concurrentiebeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Thyssen (A4-0242/97), namens de Commissie economische en monetaire problemen en industriebeleid, over het Groenboek van de Commissie (COM(96)0721 - C4-0053/97) betreffende verticale afspraken in het concurrentiebeleid van de Europese Unie.

Thyssen
Voorzitter, de Europese Gemeenschap staat voor een markteconomie met vrije mededinging. Met het actieprogramma ter voltooiing van de interne markt en de invoering van de euro zullen nationale maatregelen en landsgrenzen definitief uitgeschakeld worden als instrument om de concurrentie te verhinderen, te beperken of te vervalsen. Met het kartelbeleid is het steeds de bedoeling geweest andere concurrentieverstoorders rechtsgeldigheid te ontzeggen, met name bepaalde afspraken tussen ondernemingen. Hoewel vrijwel iedereen het tot nog toe toegepaste beleid op het vlak van verticale afspraken in diverse opzichten apprecieert, wordt het ook algemeen toegejuicht dat het Groenboek er nu is en dat de stevige analyse de betrokkenen aanmoedigt hun standpunt te kennen te geven. Om diverse redenen is de tijd er rijp voor. Ook door ons, commissaris, wordt deze werkwijze op prijs gesteld en mee daarom hebben wij al het mogelijke gedaan om binnen het door u gestelde tijdskader onze houding ten aanzien van het Groenboek te formuleren. Het uitwerken van onze positie is niet alleen vanuit een theoretisch werkkader gebeurd maar is ook gebaseerd op vele contacten met het veld en op een uitstekende relatie met de diensten van directoraat-generaal IV, waarvoor nogmaals mijn dank.
Ik sta er trouwens ook op de collega's van het Parlement te danken, want ook de contacten met hen waren steeds constructief. Voorzitter, het feit dat er geen amendementen ingediend zijn die ingaan tegen de fundamentele opties van het verslag van de Economische Commissie toont aan dat dit verslag in dit Huis breed gedragen is. Ik hoop dan ook, commissaris, dat u de toelichting en de resolutie die we straks stemmen samen, kan meenemen.
De rode draad doorheen het verslag loopt als volgt: in de eerste plaats pleiten we ervoor binnen artikel 85 van het Verdrag te blijven. Dit niet alleen maar zeker ook omdat het de enige weg is om op relatief korte termijn het beleid te actualiseren.
Ten tweede verzoeken we de Commissie de alom gehoorde vraag naar de grootst mogelijke rechtszekerheid bijzonder ernstig te nemen. Dit is niet alleen een rechtmatige verwachting van het bedrijfsleven. Het is ook een voorwaarde voor een positief investeringsklimaat. Wie de realiteit op het veld kent, weet beter dan wie ook dat verticale afspraken gepaard gaan met grote materiële en relationele investeringen. Vanuit de bekommernis om de rechtszekerheid kom ik bij mijn derde punt. De benadering van de dossiers in functie van het marktaandeel wordt zeer argwanend bekeken door het bedrijfsleven. Hier worden ons inziens ook redenen voor aangebracht. Vandaar onze stelling dat de marktaandeelbenadering alleen verdedigbaar is als, en in de mate dat, ze strikt noodzakelijk is omwille van de doeltreffendheid van het beleid. En op voorwaarde bovendien dat de Commissie na overleg met de betrokken sectoren duidelijke richtsnoeren bekendmaakt. Maar dan nog is het alleszins voor die ondernemingen waarvoor geen betrouwbare statistische gegevens beschikbaar zijn of waarvoor het uitermate moeilijk is een heldere definitie van de markt te bepalen, een afschrikwekkende piste.
Ten vierde zijn we voorstander van een geïntegreerd beleid met name naar de KMO toe. Het volstaat niet, we hebben dat hier al meer dan eens gezegd, voortdurend de onschatbare sociaal-economische waarde van de KMO te bevestigen. Men moet ook een KMO-lijn trekken doorheen alle relevante beleidsdomeinen en dit is zeker het geval voor het concurrentiebeleid. In dit verband krijgt de Commissie onze volle steun voor een snelle inwerkingtreding van de in januari gepubliceerde, nieuwe bagatellenverklaring. Voorts vragen we de Commissie ook oog te hebben voor drie concrete punten en daar de beleidsconsequenties uit te trekken.
In de eerste plaats moet men beseffen dat horizontale afspraken tussen KMO's veelal dienen om hun verticale machtsposities te versterken en om te kunnen overleven in de toenemende concurrentiestrijd.
Ten tweede is het wenselijk dat het bijzonder economisch voordeel in de tankstationcontracten en in de brouwerijcontracten in evenwicht is met de afnameverplichtingen.
En ten derde mag de vraag naar meer flexibiliteit niet zonder meer positief beantwoord worden als dit ertoe zou leiden dat in ongelijke machtsposities de grotere flexibiliteitenvoordelen van de ene partij een negatieve druk betekent op de ruimte om succesvol te ondernemen van de andere partij. Dit zou wel eens het geval kunnen zijn als de afnameverplichtingen in de brouwerijcontracten gedefinieerd worden in termen van types van bieren in plaats van in termen van merknamen.
Voorzitter, commissaris, het lag niet in onze bedoeling in te gaan op de concreet voorgestelde opties maar toch moeten we bepaalde conclusies in die richting trekken. Naast de de minimis waar we allemaal mee instemmen, pleit het Parlement voor een verderzetting van het systeem van de groepsvrijstellingen met een verantwoorde toename van de flexibiliteit en met het ruimst mogelijke toepassingsgebied. En met het laatste bedoel ik dat wij de techniek van de groepsvrijstellingen in beginsel toegepast willen zien op alle ondernemingen van de betrokken sectoren, ongeacht het marktaandeel. Dit wil zeggen: geen grijze zone voor ondernemingen tussen de tien en de twintig procent en geen uitsluiting van de ondernemingen boven de veertig procent. In de mate echter dat een toegenomen flexibiliteit effectief meer toezicht veronderstelt, kan het marktaandeel gebruikt worden, maar dan alleen als een procedureel onderscheidingscriterium. Wij willen niet verder gaan dan de mogelijkheid om een vermoeden van conformiteit te weerleggen.
Tot slot, Voorzitter, is er de vraag naar snellere administratieve procedures en wil ik natuurlijk graag de reactie van de commissaris vernemen op de inhoud van dit verslag. Dank u wel Voorzitter, dank u wel commissaris en extra dank, Voorzitter, voor de extra minuut die ik van u cadeau heb gekregen.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van Miert, het EU-mededingingsbeleid op het gebied van de verticale mededingingsbeperkingen, met andere woorden van exclusieve overeenkomsten tussen producenten en distributeurs en vooral op het gebied van de alleenverkoop, exclusieve afname, franchising en selectieve distributie is uiteraard het kristallisatiepunt van een pragmatische of integendeel ietwat academische visie op een geliberaliseerd mededingingsbeleid.
In het tweede geval wijst men - en die liberale benadering kunnen wij alleen maar betreuren - enerzijds wel op de marktvrijheden, maar verzwijgt men anderzijds bewust de reële machtsverhoudingen op de markt. Dat gaat soms ook ten koste van de werknemers en consumenten, die helemaal alleen en meestal zonder enig houvast moeten optornen tegen veel sterkeren, die vaak zelfs een monopoliepositie bekleden. Daarom eisen wij op het gebied van de verticale mededingingsbeperkingen naast het criterium van het marktaandeel ook algemene bepalingen die een algemenere economische visie op distributienetwerken mogelijk maken.
Ik wijs in het bijzonder op het probleem van de sterke concentratie in de levensmiddelenhandel, die nieuwe hinderpalen voor de toeleveranciers opwerpt. Jammer is ook dat het marktaandeelconcept van de Commissie in de opties III en IV voor de onmiddellijk betrokkenen, maar ook voor de vertegenwoordigers van de consumentenbelangen, weinig aanlokkelijk is. Zij vrezen evenzeer als wij dat juist op het gebied van de verticale mededingingsbeperkingen het marktaandeel wegens het probleem van de netwerken, waardoor de mededinging binnen de sector zelf wordt uitgeschakeld en de markttoegang wordt belemmerd, moeilijk vast te stellen is.
De uitbreiding van de verordening betreffende de groepsvrijstellingen, bijvoorbeeld tot de selectieve distributie en de gedeeltelijk exclusieve afname, moet de ondernemingen de mogelijkheid bieden flexibele overeenkomsten te sluiten. Daarbij wil ik alleen nog onderstrepen hoezeer op dit gebied van bij het begin een sociale dialoog onontbeerlijk is om alle sociale partners bij de kwestie te betrekken. Dat moet in het bijzonder in overeenstemming met de consumentenbelangen en de consumentenverenigingen gebeuren.

Carlsson
Mijnheer de Voorzitter, een essentiële voorwaarde voor een goed functionerende interne markt zijn een gemeenschappelijk concurrentiebeleid en de uiterst belangrijke controle door de Commissie. Het is ook belangrijk dat de lidstaten bij het opstellen van nationale concurrentiewetgeving het EG-recht beter integreren. De Commissie heeft echter ook tot taak om te zorgen dat wij beschikken over de beste instrumenten voor het concurrentiebeleid. Nu een herziening aan de orde is, wil ik wijzen op het belang van voldoende flexibiliteit van het EG-recht, zodat een redelijke mate van nationale aanpassing mogelijk is op een zo groot mogelijke gemeenschappelijke, stevige basis. Onder andere daarom sta ik sceptisch tegenover exacte marktaandeelsgrenzen, omdat deze verschillende effecten kunnen hebben op de concurrentie in verschillende grote landen.
Tijdens de burgerlijke regering van 1991-1994 in Zweden werd bijna een exacte kopie van de concurrentiewetgeving van de EG ingevoerd, met een aanvulling inzake groepsuitzonderingen voor ketens. Het Groenboek van de Commissie biedt ons ook een uitstekende gelegenheid om de groepsuitzonderingen te bestuderen en ze misschien opnieuw te definiëren of ze een nieuwe omvang te geven. Vrijwillige samenwerking tussen ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf moet mogelijk zijn. Om deze samenwerking te controleren moet men zich concentreren op het effect dat deze samenwerking heeft op de markt, waarbij dwingende prijssamenwerking en marktopdeling uiteraard op de zwarte lijst moeten blijven staan.
De verticale overeenkomsten hebben vaak het karakter van een lange-termijnsamenwerking inzake management, financiering en opleiding. Daarom kunnen ze zinvol zijn en een bijna noodzakelijke steun zijn voor vele nieuwe ondernemers, die anders hun eigen onderneming niet hadden kunnen starten. In veel gevallen kunnen dit soort ondernemingen zorgen voor meer concurrentie en variatie op de markt.
Het Groenboek van de Commissie is een welkom document in het licht van de behoefte aan een aan de werkelijkheid aangepaste moderne regelgeving. De distributie verandert door nieuwe levensstijlen en vooral door de informatietechnologie, die niet alleen nieuwe informatiewegen brengt, maar ook nieuwe handelspatronen.
De gemoderniseerde regelgeving - het gaat immers niet om iets nieuws, maar om een herziening van iets dat in veel opzichten al heel lang succes heeft - moet overzichtelijk zijn en streven naar concurrentie-neutraliteit en rechtszekerheid, en moet de distributie bovendien verder ontwikkelen en effectiever maken.
Mevrouw Thyssen heeft uitstekend werk verricht - eigenlijk valt er niet zoveel aan toe te voegen. Ik wil echter van de gelegenheid gebruik maken om de Commissaris te wijzen op allerlei vergelijkbare concurrentiebeperkingen binnen de handel, bijv. het op dit moment ontwikkelde verbod op weidewinkels, maar ook het feit dat veel landen hun planmonopolie gebruiken om de opkomst van meer concurrentie in de distributieketen te verminderen en te verhinderen.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook in het parlementaire leven bestaan blijkbaar ontmoetingen van de derde soort. Groenen en socialisten komen samen op voor de echte vrijheid op de markt, terwijl de liberalen met liberale argumenten zeggen: laten wij liever betijen: als er werkelijk oligopolistische machtsstructuren bestaan, moeten wij ons daarbij neerleggen en doen wij beter niets.
Dat is nu juist het probleem. Wij moeten door flexibele regelingen - mechanische algoritmes helpen ons niet verder omdat die worden omzeild - in de eerste plaats de positie van de consumenten op de markt versterken. In de tweede plaats moeten wij ervoor zorgen dat, ondanks de vele verticale concentraties en vervlechtingen, toch nog een eerlijke mededinging mogelijk is. Daartoe hebben wij flexibele Europese regels nodig. In die zin kunnen wij instemmen met het amendement dat de heer Ettl heeft toegelicht.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, in het dossier over verticale beperkingen in het concurrentiebeleid strijden de principes van rechtszekerheid, doeltreffendheid en flexibiliteit om de voorrang.
In de distributiesector heeft het midden- en kleinbedrijf een eigen karakter. Van teveel liberalisering wordt de kleine detaillist al snel het slachtoffer. Teveel ruimte voor verticale afspraken is ook weer niet goed, want dan kan de detaillist een pion worden in het schaakspel dat grote distributeurs en producenten regisseren.
Voor het midden- en kleinbedrijf is met name het beginsel van rechtszekerheid van betekenis. Directoraat-generaal IV van de Commissie dient zich te bewijzen als een betrouwbare overheid. In dat geval werkt het concurrentiebeleid mee aan het stimuleren van investeringen en het creëren van werkgelegenheid, zonder dat de consument wordt benadeeld.
Een pure marktaandeelbenadering is op dit punt minder effectief. Van geval tot geval varieert de omvang van de markt die in beschouwing moet worden genomen. Het is zaak daarvoor heldere criteria te gebruiken. De oplossing van de rapporteur om een drempelwaarde te hanteren, schept voor het MKB een stuk duidelijkheid en waarborgt tegelijk de concurrentiehandhaving. Het vergemakkelijkt de oprichting van horizontale netwerken die de smeerolie zijn voor een goed draaiende, competitieve distributiesector.
Ik heb een vraag aan commissaris Van Miert over zijn visie op wetgeving inzake ruimtelijke ordening en openingstijden. Volgens het Groenboek zijn dat toetredingsdrempels. In mijn optiek moet nationale, regionale of lokale reglementering mogelijk blijven. Sociale en religieuze tradities die in gemeenschappen verankerd zijn, rechtvaardigen een beleid om bijvoorbeeld winkels op zondag gesloten te houden. Rust, gelegenheid voor bezinning en ontspanning behoren tot de basisbehoeften van een mens. Het gaat niet aan om wetgevende kaders die hiervoor ruimte bieden te typeren als drempels voor toetreding. Ik ben benieuwd of commissaris Van Miert deze zienswijze in zijn beschouwing wil meenemen.
Ten slotte spreek ik mijn steun uit voor de corrigerende amendementen van de rapporteur.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het verslag van mevrouw Thyssen sluit aan bij het Groenboek van de Commissie betreffende verticale afspraken in het concurrentiebeleid van de Europese Unie.
Deze kwestie is, zoals in paragraaf 13 van het verslag staat, bijzonder belangrijk voor de bierleveringscontracten en de tankstationscontracten, waarvoor tot nu toe een afwijkende regeling gold.
De verordening 1984/83 bevatte in de groepsvrijstellingen voor de exclusieve afnamecontracten bijzondere bepalingen voor die twee sectoren. In beide gevallen kent de leverancier de wederverkoper, zoals bekend, bepaalde economische en financiële voordelen toe. De rapporteur vraagt nu dat er een zeker evenwicht zou zijn tussen de toegekende voordelen en de belangen van de andere partners.
Die contracten blijken onontbeerlijk te zijn voor de goede werking van die economische sectoren en de zekerheid van het wettelijk kader is voor de betrokkenen een onontbeerlijke voorwaarde om in goede omstandigheden te kunnen werken.
De verordening omschrijft de voordelen niet en de rapporteur vraagt alleen dat er een evenwicht zou zijn. De tekst staat niet negatief tegenover groepsvrijstellingen van de regels betreffende de marktaandelen.
Het is overigens duidelijk dat de brutale toepassing van een criterium op basis van het marktaandeel niet met de echte structuur van de markt zou stroken. Ik vind het amendement 2 van mevrouw Thyssen dan ook zeer nuttig om dat aspect van het verslag te versterken. Dat geldt overigens ook voor amendement 4 betreffende de opties I en II en voor amendement 7.
Wij onderschrijven dus de algemene strekking van het verslag en zullen wij het goedkeuren.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik kan aan dit zeer heldere verslag weinig toevoegen. Ik zou alleen willen ingaan op een kwestie die ook de heer Blokland al heeft aangesneden. Mevrouw Thyssen heeft terecht kritiek op het feit dat openingstijden en maatregelen betreffende ruimtelijke ordening in het Groenboek als toetredingsdrempels worden bestempeld. Het gaat hier om een uiterst netelige aangelegenheid. Er moet beslist een marge voor regionale politieke keuzes worden behouden. De vergelijking in het verslag van het McKinseyGlobal-Institute met de ontwikkelingen in de Verenigde Staten gaat niet op. De Amerikaanse verhoudingen kunnen niet op de soms gedurende vele eeuwen historisch gegroeide structuren van sommige Europese landen worden overgedragen. De pogingen met vrijere openingstijden hebben al herhaaldelijk aangetoond dat de ondernemers, de werknemers noch de consumenten van hun gewoonten willen afstappen. Die pogingen hebben de omzet volstrekt niet doen stijgen en hebben zeker geen nieuwe werkgelegenheid gecreëerd.
De beperking van het aantal vestigingsvergunningen om milieuredenen is een belangrijk onderdeel van het beleid van de gemeenten en moet het uitzicht van harmonisch gegroeide steden beschermen. De vestiging van nieuwe supermarkten aan de rand van kleinere steden heeft vaak tot gevolg gehad dat aan de stadsrand wel nieuwe werkgelegenheid ontstaat, maar dat de binnenstad leegloopt en dat de werkgelegenheid daar verdwijnt. Inspraak van de handelaars - bijvoorbeeld via de gekozen gemeenteraad van steden - bij de uitreiking van nieuwe vergunningen voor de vestiging van supermarkten lijkt dan ook zinvol en kan niet als toetredingsdrempel worden bestempeld.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, vooreerst zou ik bijzonder hartelijk mevrouw Thyssen willen bedanken en ook willen feliciteren voor dit verslag, trouwens ook al diegenen die er aan hebben meegewerkt want het geeft blijk van een uitzonderlijke grondigheid waarmee deze hele zaak werd aangepakt en bestudeerd. Afgezien van de verhoudingen die tussen Commissie en Parlement bestaan is het bovendien ook een intellectueel genoegen om op deze wijze met elkaar te kunnen omgaan en te kunnen discuteren over inderdaad vrij ingewikkelde maar zeer belangrijke aangelegenheden voor een groot gedeelte van ons economisch leven. Daarom wilde ik heel bijzonder mevrouw Thyssen danken, ook voor de lof die zij heeft toegezwaaid aan onze diensten. Voor een keertje dat dat gebeurt neem ik daar natuurlijk met heel veel genoegen nota van.
Ik zou ten gronde het volgende willen zeggen, maar misschien eerst even iets met betrekking tot een zinnetje in het Groenboek dat eigenlijk een beetje uit zijn context wordt genomen, namelijk sluitingstijd en alles wat daarmee te maken heeft. Het is niet de bedoeling van de Commissie om zich daarmee te gaan bezig houden. Dat zijn nationale aangelegenheden. Wat wij hebben vastgesteld is een tendens in een aantal lidstaten en we hebben dat begroet, maar terzelfdertijd, dat staat ook in het Groenboek, hebben we gezegd dat: dat soort tendens mag natuurlijk ándere dingen, sociale bekommernissen bijvoorbeeld, niet in het gedrang brengen. Dus, die zin is wel op een evenwichtige manier geformuleerd en ik zou dus ook willen vragen om op die wijze te lezen en niet één aspect eruit te halen en dat uit zijn context te trekken.
Nu ten gronde, het gaat inderdaad om een heel belangrijke aangelegenheid want we spreken hier over vele honderdduizenden, ja miljoenen arbeidsplaatsen in de Europese Unie. De distributiesector, iedereen heeft ermee te maken en eigenlijk gaat het hier om de regels hoe men in die sector met elkaar omgaat. Wat mag en wat niet mag. Waar mensen machtsposities misbruiken ten nadele van meestal kleinere ondernemers, en waar niet. Daarom gaat het eigenlijk. En, goed ik ga niet meer in op de substantie zelf van de problematiek, de verticale akkoorden kunnen zowel procompetitief als anticompetitief zijn, het hangt er maar van af in welke context ze zich voordoen. Maar ik zou in het bijzonder willen ingaan op een aantal opmerkingen die in het verslag worden naar voren gebracht, maar vooreerst mij ook verheugen over het feit, en de tussenkomsten hebben dat daarnet nog eens onderlijnd, dat eigenlijk praktisch al diegenen die er zich mee hebben beziggehouden, zich plaatsen in het kader van de analyse die het Groenboek biedt en ook verwelkomen dat de Commissie met een kritisch oog de zaak wil bekijken, daardoor ook iedereen die ermee te maken heeft vraagt, wat is uw mening terzake, en dat we na een vrij lange, maar grondige discussie dan samen tot conclusies kunnen komen. Natuurlijk, sommige van die conclusies zullen controversieel zijn, daar zal men niet onderuit kunnen, maar wat wij willen is dat de bijgestelde regels, op basis van het bestaande artikel 85 en dat heeft mevrouw Thyssen daarnet nog eens onderlijnd want we moeten handelen binnen het kader van het Verdrag, welnu dat die aansluiten bij de realiteit op de markt. Want één van de kritieken die terecht aan het huidig beleid dat al meer dan dertig jaar bestaat werden gericht, was dat het wat te legalistisch was. Dat men de zaken al te zeer beoordeelt op basis van teksten zonder te kijken naar wat er in de markt zich reëel afspeelt. Dat willen we nu dus op een veel betere manier doen. In dit verband zou ik inderdaad willen verwelkomen wat u in punt twee van het voorstel van de resolutie zegt, namelijk het plaatsen in het kader van artikel 85. Wat me dan wel een beetje stoort, mevrouw de rapporteur, is dat in punt vijftien geloof ik ogenschijnlijk wordt gesuggereerd dat alle verticale afspraken buiten de toekomst van artikel 85 moeten worden geplaatst, misschien mag ik u vragen om die teksten nog eens na te zien, want als ik het lees dan zie ik daar toch een kleine contradictie. Maar goed, dat is gewoon een opmerking die ik even meeneem. Er kan echter een nieuw beleid worden uitgedokterd en op poten gezet met betrekking inderdaad tot toepassing van artikel 85.1 op die verticale overeenkomst, ondermeer door een verschuiving, ik zei het al, van meer juridische naar een meer economische benadering. Gezien de beperkte tijd zou ik willen ingaan op waarschijnlijk één van de meest kritische punten die in heel de zaak eigenlijk worden besproken. Iedereen is voorstander van meer flexibiliteit, proberen bureaucratie uit te schakelen. Ook wij willen dat en willen ons concentreren op de meest belangrijke gevallen en tezelfdertijd rechtszekerheid scheppen. Vandaar dat het behoud van de groepsuitzonderingen, denk ik, een goede techniek is om daar te kunnen toe bijdragen en ik heb begrepen dat het Parlement dat ook wenst. Ook wij zullen trachten, in de mate van het mogelijke dat instrument te behouden. Maar dan stelt zich de vraag vanaf welk ogenblik dreigt een verticale afspraak wel degelijk de marktsituatie te ontregelen en tegen normale concurrentieverhoudingen te zijn. Ik weet, dat is een beetje een kunstmatige oefening om die grens vast te leggen maar ergens moet je het doen. Maar men kan er niet van uit gaan, en daar hebben wij een meningsverschil dat alles onder die groepsuitzondering dient te vallen. Wij vinden dat bijvoorbeeld wanneer het gaat naar een marktaandeel van 40 % en dat is al wat, wie heeft er een marktaandeel van 40 %? Er zijn niet veel ondernemingen die dat hebben, dat dan de noodzaak er is om de zaak individueel te bekijken, zo rap mogelijk daar zijn het over eens, maar dat men toch met een meer kritisch oog dergelijke situatie eens onder het licht kan leggen. Dat is de bedoeling.
Dan zitten wij met het probleem als men dat principe al zou aanvaarden - ik weet daarover bestaan meningsverschillen - hoe schep je dan tezelfdertijd toch nog genoeg rechtszekerheid. Ik weet het, daar zitten wij met een zekere contradictie. Maar wij zullen moeten kiezen voor een efficiënt beleid dat ons verder toelaat om situaties waar vooral ook de kleinere ondernemingen het slachtoffer van dreigen te worden, dat wij daar kunnen ingrijpen op een efficiënte manier en niet via een al te gecompliceerde procedure om het voordeel van de groepsuitzondering te ontnemen. Vandaar dat ik toch tot nader orde een zekere neiging heb om te zeggen: voor de grotere gevallen waar men een echt serieuze marktpositie bekleedt en nogmaals indicatief hebben wij 40 % aangegeven daar is een noodzaak, daar is werkelijk een behoefte om de zaak wat beter te bekijken.
Maar dan, mevrouw, ben ik het met u eens, hopelijk kunnen wij dat doen op een efficiënte, snelle manier en dat wil ik wel onderlijnen, u hebt dat ook gedaan in uw verslag, hebben wij meer mensen nodig om dat te kunnen doen. Wij kunnen niet tegen een zich geweldig ontwikkelend concurrentiebeleid in allerlei sectoren zitten aankijken en dat werk doen met hetzelfde aantal mensen. Dat gaat natuurlijk niet. Maar ik ben u zeer dankbaar dat u ook dat punt in uw verslag hebt meegenomen. Ik hoop dat de Begrotingscommissie in dit Parlement het ernstig zal lezen en daar de nodige conclusies uit trekt.
Ik geloof dat ik allang over mijn tijd ben. Het spijt mij werkelijk want mevrouw Thyssen heeft nog heel wat andere aspecten in het verslag benaderd en terecht, en ik stel voor om met uzelf en de leden van de commissie wie dat bijzonder interesseert de dialoog verder te zetten. Want uiteraard het punt dat u in uw verslag opneemt om daar verder over te praten om u in te lichten wat de conclusies zullen zijn, de reacties die wij hebben gekregen die nu praktisch allemaal binnen zijn. Ik stel mij graag te uwer beschikking om na het zomerverlof op een ogenblik dat de commissie het wenst langs te komen om ten gronde verder over deze aangelegenheden te praten. Nogmaals mijn dank en felicitaties.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Jensen, Kirsten
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslag-Thyssen, maar tegen bepaalde delen van het verslag. Het concurrentiebeleid van de EU heeft als doel de concurrentie en de marktintegratie te stimuleren. Verticale afspraken kunnen beide aspecten zowel positief als negatief beïnvloeden. De Deense sociaal-democraten zijn tegen een groepsvrijstelling van de concurrentieregels voor selectieve distributie. Daarom stemmen wij tegen punt 12 van het verslag.
De Deense sociaal-democraten vinden niet dat de Commissie lof verdient voor optie I in het Groenboek. Wij vinden dat deze optie onvoldoende rekening houdt met de kritiek die geuit is in verband met de huidige regeling voor verticale afspraken. Punt 14 in het verslag is een lofuiting op de Commissie voor optie I. Daarom stemmen wij tegen punt 14. De Deense sociaal-democraten zijn tegen de invoering van een criterium dat gebaseerd is op het marktaandeel om te oordelen of vrijstelling van de concurrentieregels geoorloofd is. Het gebruik van marktaandelen in de berekening is een onzekere procedure, omdat het resultaat naargelang de gebruikte methode verschillend zal zijn.

Lindqvist
Het Groenboek van de Commissie is een discussiestuk dat verschillende alternatieven schetst. Het uiteindelijke voorstel moet regels bevatten die het mogelijk maken voor levensmiddelenketens zoals ICA om hun activiteiten voort te zetten zonder dat hun situatie verslechtert.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Deelname van Roemenië, Tsjechië en Hongarije
aan de programma's op het gebied van de
beroepsopleiding, jeugd en onderwijs
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0248/97) van mevrouw Leperre-Verrier, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, over de ontwerpbesluiten inzake:
I.het standpunt van de Gemeenschap in het kader van de Associatieraad inzake de deelname van Roemenië aan de communautaire programma's op het gebied van beroepsopleiding, jeugd, en onderwijs (COM(97)0014 - C40161/97-97/0021(CNS)); II.het standpunt van de Gemeenschap in het kader van de Associatieraad over de deelname van Tsjechië aan de communautaire programma's op het gebied van beroepsopleiding, jeugd en onderwijs (COM(97)0013 - C4-0162/97-97/0024(CNS)); III.het standpunt van de Gemeenschap in het kader van de Associatieraad over de deelname van Hongarije aan de communautaire programma's op het gebied van beroepsopleiding, jeugd en onderwijs (COM(97)0012 - C40163/97-97/0018(CNS)).
Leperre-Verrier
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van Miert, dames en heren, tijdens deze vergaderperiode hebben wij het vooral over het probleem van de uitbreiding gehad. Wij eindigen vanochtend met een praktischer aangelegenheid, namelijk het advies van ons Parlement over de deelname van bepaalde Centraalen Oost-Europese landen, namelijk Hongarije, Tsjechië en Roemenië, aan de communautaire programma's op het gebied van beroepsopleiding, jeugd en onderwijs.
In de pretoetredingsstrategie is dit een eerste, weliswaar kleine maar toch sterk symbolische stap die bewijst dat wij ons willen openstellen. Na de ondertekening, in de loop van 1996, van de aanvullende protocollen met vijf Centraal- en Oost-Europese landen hebben de associatieraden zich beraden over de modaliteiten van de deelname van deze landen aan de communautaire programma's. Ze hebben besloten te beginnen met de programma's inzake onderwijs, beroepsopleiding en jeugd. Wij kunnen ons daarover alleen maar verheugen. Onderwijs en opleiding zijn immers essentiële elementen in de toenadering tussen de volkeren. Overigens vinden er op dit gebied al uitwisselingen plaats: de drie desbetreffende programma's kunnen immers acties tot integratie van de landen van Centraal- en Oost-Europa ondersteunen. Bovendien heeft het TEMPUS-programma, dat in 1990 in het kader van PHARE is opgezet, reeds een basis gelegd voor de samenwerking op universitair gebied.
Volgens dit akkoord kunnen Hongarije, Tsjechië en Roemenië deelnemen aan alle acties in het kader van de drie programma's. Om in aanmerking te komen, moeten bij de voorgestelde acties wel een minimumaantal partners van de Europese Unie betrokken zijn.
Overigens worden de drie landen betrokken bij de begeleiding van hun deelname aan de programma's. Het is evenwel hun taak om nationale structuren voor hun deelname op te zetten. De betrokken landen wordt ook gevraagd een financiële bijdrage te leveren aan het budget voor deze programma's. De noodzakelijke kredieten voor het begrotingsjaar 1997 zijn al vastgelegd. Ze hebben echter de mogelijkheid om maximaal 10 % van de PHARE-subsidie te gebruiken. Ten slotte wijs ik erop dat het totaalbedrag van de subsidies en steun aan die landen niet groter dan hun eigen financiële bijdrage mag zijn.
Het gaat dus wel degelijk om een deelnameakkoord tussen partners en niet om een ondersteuningscontract. Dit is een belangrijk element, want de Centraal- en Oost-Europese landen voelen zich in hun betrekkingen met de Europese Unie soms in de positie van ondersteunde landen geschoven. De voorwaarden voor deelname van Hongarije, Tsjechië en Roemenië schijnen vervuld te zijn: die landen hebben gezegd dat ze willen deelnemen en hebben de nodige middelen bijeengebracht.
Enkele kwesties liggen nog open. Er zijn er drie. In de eerste plaats is de situatie sedert de ondertekening van de protocollen erg veranderd. Sedert ik tot rapporteur ben benoemd hebben de magere resultaten, om niet te zeggen de mislukking van de IGC het uitbreidingsproces enigszins afgeremd. Mijnheer Van Miert, ook de keuze van de landen in deze eerste fase van de onderhandelingen lijkt mij ietwat willekeurig.
In de tweede plaats moeten wij ons misschien vragen stellen bij de gekozen methode. Dat men de Centraal- en Oost-Europese landen bij onze communautaire programma's wil betrekken is ongetwijfeld een goede zaak. Men moet daarvoor dan wel over de nodige middelen beschikken. Iedereen weet echter dat het budget voor het SOCRATES-programma ontoereikend is. Men moet dus een einde maken aan de hypocrisie: men kan niet met veel omhaal associatieovereenkomsten aankondigen en tegelijkertijd de onontbeerlijke verhoging van de budgetten bevriezen...
Wij moeten voorkomen dat het gevoel van frustratie bij een aantal jongeren in de Europese Unie die bij gebrek aan budgettaire middelen niet aan de programma's kunnen deelnemen ook op de jongeren in die landen overslaat. Dan wordt de remedie immers erger dan de kwaal.
Mijn derde vraag betreft de Centraal- en Oost-Europese landen en hun behoeften op het gebied van onderwijs en opleiding. Hoe kunnen wij garanderen dat die programma's tot de aanpassing van de onderwijssystemen tot de bevestiging van niet altijd geëerbiedigde rechten van de kinderen en jongeren in die landen zullen bijdragen?
Op basis van die vragen heeft de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, na advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, een aantal amendementen aangenomen. Ik dank mevrouw Glase en de leden van de Begrotingscommissie voor hun bijdrage.
Mijnheer Van Miert, wij weten dat die amendementen slechts een indicatieve waarde hebben, maar toch zou ik graag uw mening horen over de noodzakelijke voorafgaande verhoging van de middelen voor het SOCRATESprogramma en over de wijze waarop de uitvoering van die programma's in de betrokken landen zal worden geëvalueerd.
Mijnheer Van Miert, u begrijpt ongetwijfeld dat uw antwoorden op onze vragen beslissend zullen zijn voor de voortzetting en uitbreiding van dit proces tot andere landen - men heeft het vandaag over Cyprus, Polen en Slovakije - maar ook tot andere programma's. Vandaag zijn wij misschien pioniers, maar dat betekent niet noodzakelijk dat wij ook de spits moeten afbijten.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van Miert, het debat dat wij vandaag voeren sluit vrijwel naadloos aan bij het debat over de Agenda 2000 en dwingt ons ertoe bepaalde maatregelen nu al te nemen. De deelname van de Centraal- en Oost-Europese landen Hongarije, Roemenië en Tsjechië aan de communautaire programma's op het gebied van beroepsopleiding en onderwijs is een belangrijke structurele stap om de betrekkingen met die landen te verdiepen en ze op hun toetreding tot de Europese Unie voor te bereiden.
Een sociaal verantwoorde uitbreiding in oostelijke richting moet van bij het begin ook de onderwijs- en opleidingsprogramma's bevorderen. Dat is uiterst belangrijk en kan men niet genoeg onderstrepen. Daarvoor moeten de programma's SOCRATES, LEONARDO en "Jeugd voor Europa" ook over voldoende en geloofwaardige budgetten kunnen beschikken. Dat kan niemand betwisten. Ik wil hier onderstrepen dat de Europese Unie en de Raad daartoe eindelijk alle formele voorwaarden moeten vervullen, wat nog niet het geval is.
Belangrijk is ook de inhoud van de programma's. Acties ter bevordering van de kennis van vreemde talen en derhalve van de dialoog tussen Oost en West in de huidige officiële EU-talen, zoals de Commissie in haar voorstellen betreffende de uitvoering van de onderwijs- en opleidingsprogramma's aankondigt, moeten worden ondersteund. Daarom moeten wij nog meer verbeeldingskracht aan de dag leggen. Wij kunnen in de Centraal- en Oost-Europese landen en in de Europese Unie veel meer middelen vrijmaken en gebruiken door naast de officiële talen ook de talen van de toekomstige lidstaten bij de dialoog te betrekken, temeer daar die ten dele nu al het karakter van een regionale taal in de EU hebben en door minderheden in stand worden gehouden. Dat is overigens een eis van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken.
Om tot een volledige integratie van bijvoorbeeld ook de weinig verspreide talen te komen moet men onder meer ook rekening houden met talen zoals het Romani, de taal van de Roma en Sinti, die in vele EU-landen worden gesproken. Dat zou tenslotte ook bijdragen tot de versterking van de betekenis van de weinig verspreide talen voor het behoud van de Europese culturele diversiteit, een basisvoorwaarde voor de geestelijke concurrentiekracht van Europa op lange termijn. Men mag de uitbreiding in oostelijke richting niet alleen uit economisch oogpunt bekijken. De deelname van de Centraal- en Oost-Europese landen aan de communautaire onderwijs- en opleidingsprogramma's is immers een essentieel onderdeel van de uitbreidingsstrategie naar het oosten toe. De talen en culturele aspecten in het algemeen zijn een essentieel bestanddeel van een democratische en sociale integratie en zijn ten minste even belangrijk als de financiële aspecten.

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van Miert, uitwisseling is beslist het beste cement om Europa te bouwen en bijeen te houden. Daarom is mijn fractie ingenomen met de aangekondigde deelname, op voet van gelijkheid, van Hongarije, Tsjechië en Roemenië aan de communautaire opleidingsprogramma's. Wij hopen dat ook Polen en andere landen daartoe spoedig de mogelijkheid krijgen.
Ik vind het goed dat onderwijs en opleiding in de strategie voor de geleidelijke toenadering van de Centraal- en Oost-Europese landen tot de Europese Unie een pioniersrol vervullen. Nogmaals, men mag de subtiele politieke betekenis van een dergelijke jongerenuitwisseling voor het duurzame en vriendschappelijke samenleven van de landen in Oost-Europa met het Westen en omgekeerd niet onderschatten. In Europa moeten nog vele angsten en vooroordelen worden opgeruimd.
Deze programma's moeten echter ook een reusachtige bijdrage leveren aan de economische en kwalitatieve integratie van die landen in de Europese Unie door middel van partnerschappen tussen scholen en bedrijven. Hier vindt een overdracht van kennis plaats waarvan de betekenis niet mag worden onderschat.
Toch moet ik hier nog twee kritische opmerkingen maken. Met SOCRATES loopt het in sociaal-politiek opzicht verkeerd. Bij de herziening van de programma's moeten wij het daarover spoedig hebben. Wij moeten het programma kritisch begeleiden. Als wij nieuwe landen laten deelnemen, moeten wij ons ook afvragen of daar werkelijk brede lagen van de bevolking aan de programma's kunnen deelnemen, zodat niet alleen de nieuwe bovenlaag in die landen, die zich al lang mobiliteit kan veroorloven, van dit programma gebruik kan maken.
Ten slotte zou ook ik nogmaals willen onderstrepen dat de financiële middelen voor SOCRATES hopeloos ontoereikend zijn. SOCRATES, het vlaggenschip van de Europese onderwijsprogramma's, vaart op dit ogenblik met slappe zeilen. Ik waarschuw ervoor dat zonder voldoende financiële middelen de uitwisseling tussen de WestEuropese landen zal verminderen en dat de uitwisseling met Centraal- en Oost-Europa geen nieuwe impulsen zal krijgen. Ik verzoek de Raad met klem na te gaan welke middelen een andere bestemming kunnen krijgen en eventueel ook uit de structuurfondsen middelen aan te wenden om SOCRATES en andere uitwisselingsprogramma's beter te financieren.

Berend
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik sluit mij volkomen aan bij wat de heer Elchlepp heeft gezegd. In de commissie was het tot op het laatste ogenblik niet zeker of wij dit verslag zouden goedkeuren en stonden wij zelfs op het punt het te verwerpen. De reden daarvan was niet dat mevrouw Leperre-Verrier haar werk niet goed had gedaan. Haar verslag is integendeel uitstekend. De reden was ook niet dat wij Hongarije, Tsjechië en Roemenië niet aan de Europese onderwijsprogramma's willen laten deelnemen en ook niet dat wij de besluiten van de associatieraden afwijzen. Integendeel, wij juichen deze eerste stap in het uitbreidingsproces via de onderwijsprogramma's toe.
Wij willen die landen een politiek signaal geven en laten weten dat ze welkom zijn, ook Roemenië, dat woensdag in de Agenda 2000 niet uitdrukkelijk is vermeld. Wij erkennen het belang van de deelname aan de communautaire programma's als die werkelijk iets uithalen, als ze de mobiliteit bevorderen en het taalonderwijs en de samenwerking op onderwijsgebied intensiveren. Dat dreigt evenwel een loze belofte, een ijdele politieke geste te blijven die uiteindelijk alleen maar teleurstelling en frustratie veroorzaakt.
Men kan het nu al met weinig middelen uitgeruste programma in een groter gebied toepassen, maar dat zal op de huidige vijftien EU-lidstaten een boemerangeffect hebben. In onze eigen lidstaten is de ontgoocheling bij vele jongeren nu al groot. Als afgevaardigden krijgen wij elke week klachten dat correct ingediende programmavoorstellen wegens geldgebrek zijn afgewezen. Dat zou niet alleen ook in de nieuwe landen ergernis wekken, maar bovendien de financiële situatie in de huidige vijftien EU-landen aanzienlijk verslechteren.
Kortom, aan beide kanten zal dit meer ergernis dan vreugde brengen. Het Parlement had daarop al herhaaldelijk gewezen en gevraagd de middelen te verhogen, niet in de laatste plaats met het initiatief van mevrouw Pack, een van de grote figuren in de Fractie van de Europese Volkspartij. Het resultaat is bekend. Als wij ons nu tegen deze uitbreiding uitspreken, krijgt het Parlement de schuld. Dat mag niet gebeuren.
Wij zouden nu - maar doen dat niet - deze drie landen kunnen gijzelen om de Commissie en de Raad onder druk te zetten. De programma's moeten voor de Centraal- en Oost-Europese landen openstaan. Voor die programma's moeten echter ook de nodige financiële middelen beschikbaar worden gesteld. Het op het laatste ogenblik gevonden compromis wekt ons enthousiasme niet. Het maakt wel dat wij het verslag kunnen goedkeuren, op voorwaarde dat de middelen, zoals aangekondigd, worden verhoogd. Nogmaals, dit is geen vraag of verzoek aan de Raad, maar een voorwaarde die vervuld moet zijn opdat het Parlement met de deelname van deze drie landen kan instemmen.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, collega's, toen ik drie jaar geleden rapporteur was voor LEONARDO heb ik met veel plezier dit programma opengebroken voor een aantal geassocieerde landen in het Oosten, Malta en Cyprus. Reeds toen was aan de orde dat de budgetten voor LEONARDO, SOCRATES en Jeugd voor Europa, aan de lage kant waren.
Van de kant van het Parlement is steeds getracht om deze drie programma's van meer middelen te voorzien en het is steeds de Raad geweest die hier niet aan wilde. Het is ook vanmorgen al door vele collega's gezegd: deze programma's zullen met name met het oog op Agenda 2000 een buitengewoon belangrijke rol kunnen spelen.
Maar ik wijs u er ook op - en het is terecht en buitengewoon goed aangekaart door de rapporteur - dat wij niet steeds zaken kunnen toevoegen aan programma's en landen kunnen laten deelnemen aan programma's die reeds tienvoudig overtekend zijn. Het is al voor de burgers binnen Europa buitengewoon frusterend dat men veel werk verzet om aan een programma deel te kunnen nemen om vervolgens te moeten horen dat men weliswaar een excellent programma heeft, maar om budgettaire redenen niet kan meedoen. Ik kan u verzekeren, Voorzitter, collega's, commissaris, dat als dit ook zo gaat met de toetredende landen en met de landen die nu voor het eerst met ons gaan samenwerken, dat men dan absoluut niets zal begrijpen van het Europa dat wij voorstellen. Als men buitengewoon veel werk gaat verzetten, ook in die landen, om deel te kunnen nemen aan een programma en uiteindelijk niet kan deelnemen om budgettaire redenen, dan geven wij een buitengewoon verkeerd signaal af.
Ik weet dat er met name ten behoeve van SOCRATES ontzettend veel werk verzet is om het budget alsnog weer opgehoogd te krijgen. Hetzelfde zou in feite voor LEONARDO moeten gelden en als we dan nú niet de nodige stappen kunnen zetten dan zal het bij de begroting moeten gebeuren, want dan zal met name ook de Commissie de rug naar de Raad toe recht moeten houden. Daarvoor pleit ik hier vandaag.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijn collega's hebben al gezegd waarom het hier vandaag gaat. Wij hebben beloofd te zullen doen wat wij als Europees Parlement bij de start van de programma's hebben voorgesteld, namelijk de programma's voor de Centraal- en Oost-Europese landen openstellen.
Niet de Raad of de Commissie, maar wij, Europese afgevaardigden, hebben dat voorgesteld. Wij houden ons woord. De Raad spreekt daarover, maar houdt zijn woord niet. Als hij dat zou doen, zou hij hiervoor ook geld moeten geven. Dat doet hij niet. Wij hebben dit programma voor twaalf landen opgezet. Nu zouden wij het voor wellicht vijfentwintig landen moeten openstellen. Dat kunnen wij niet. Mijnheer de Voorzitter, dat is het probleem. Het probleem is dat wij tegelijkertijd met de Raad over de verhoging van de middelen onderhandelen. De Raad heeft ons veertien dagen geleden laten weten dat hij voor de volgende twee jaar slechts 25 miljoen extra wil toestaan. Wij hebben voor de volgende twee jaar 100 miljoen meer gevraagd. Eigenlijk hebben wij de volgende twee jaar alleen al voor ERASMUS 163 miljoen nodig. Er is echter nog veel meer. Voor de partnerschappen tussen scholen en de voortgezette opleiding zijn deze krappe middelen volstrekt ontoereikend. Nu zouden wij met de mooie woorden van de Raad moeten instemmen en deze programma's moeten openstellen zonder dat wij daarvoor het geld hebben. Ik weet niet hoe wij dat moeten doen. Dit is puur boerenbedrog. Wie het sprookje over de nieuwe kleren van de keizer kent, zal beslist moeten erkennen dat deze keizer naakt is. Daarom hebben wij werkelijk meer geld nodig.
De Raad is zo onbeschaamd dat hij ons nu ook nog dringend verzoekt deze programma's tot Cyprus uit te breiden. In september moeten wij ze ook nog snel voor Cyprus openstellen. Ik weiger dat te doen. Mijnheer Samland, ik hoop dat ook de Begrotingscommissie zich tegen die spoedbehandeling zal verzetten. Ik kan tot de Raad alleen maar zeggen dat hij ons onverwijld het geld moet geven om onze opdracht tot een goed einde te kunnen brengen.
Dit alles is boerenbedrog. De Raad doet hier een gebaar, maar zonder daaraan echte maatregelen te koppelen. De Raad beperkt zich tot mooie woorden. Dit is onfatsoenlijk. Hieraan doe ik niet mee. Ik ben voor de openstelling van deze programma's, maar wens in die landen niet meer ergernis te wekken dan in onze eigen landen reeds het geval is. Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat wij dit in de komende weken en maanden verder zullen behandelen...
Ik kant mij tegen de Raad, die ons gijzelt en van ons verwacht dat wij de Centraal- en Oost-Europese landen als gijzelaar nemen. Dat doen wij niet. Wij willen dit naar de Raad terugsturen.

Vaz da Silva
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, beste collega's, het door de rapporteur Leperre-Verrier en door andere collega's, met name door mevrouw Doris Pack ingenomen standpunt, dat deze hele procedure heeft gekenmerkt, om het akkoord van het Parlement te doen afhangen van een begrotingstoename voor Socrates is volkomen gerechtvaardigd.
Er dient rekening te worden gehouden met de fatale impact die een slecht begin van de samenwerking op het gebied van opleiding en onderwijs kan hebben voor het welslagen van de uitbreiding, gebieden die essentieel zijn om de weg vrij te maken voor andere gebieden bij de uitbreiding, waarvan alle Europeïsten wensen dat zij welgeslaagd zal zijn. Indien de toename voor Socrates niet minimaal 100 miljoen ecu bedraagt, zal de uitbreiding tot de LMOE meer negatieve dan positieve gevolgen hebben. Ik heb eergisteren al in deze Plenaire Vergadering gezegd dat de Raad niet met één hand programma's kan geven en met de andere hand de middelen kan wegnemen.
Daarom zal ik hier niet op terugkomen en er eerder op wijzen dat tot de doelstellingen van Socrates acties voor talenonderricht behoren, die fundamenteel zijn om begrip te scheppen tussen de vijftien en de landen die wensen toe te treden. Het talenonderwijs, en meer in het algemeen een echt Europees taalbeleid, vereist dringend aandacht van de instellingen. Een dermate belangrijke kwestie, zowel voor het behoud van onze identiteit als voor de doeltreffendheid van de Europese instellingen mag niet overgelaten worden aan het vrijwilligerswerk van bepaalde lidstaten, die zich geneigd kunnen voelen om hun belangen om te vormen in verworven rechten in het licht van een leemte in het communautair beleidskader.
Daarnaast is de coördinatie noodzakelijk tussen de instanties waar een bezinning over het Europees taalbeleid plaatsgrijpt, zowel binnen als buiten de instellingen. Ik hoop dat de cultuurcommissie haar plaats zal innemen in de interinstitutionele werkgroep voor talen, die wordt voorgezeten door een ondervoorzitter van dit Parlement. Ik hoop ten slotte dat de conferentie "De constellatie van de talen in Europa" , die binnenkort in Luxemburg wordt gehouden, kan rekenen op de geëngageerde bijdrage van alle met dit thema verbonden directoraten-generaal, zodat wij binnenkort een Europees taalbeleid hebben, mijnheer de Voorzitter, dat is gebaseerd op een ruime consensus en op solide wetenschappelijke, politieke en operationele criteria.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, na de bewonderenswaardige filippica van mevrouw Pack kan ik eigenlijk alleen maar zeggen dat ik het volkomen met haar eens ben. Zij heeft de vinger op de wonde gelegd: de grootste demagogen in de Europese Unie zijn de heren van de Raad. Zij dragen de grootste verantwoordelijkheid voor de situatie waarin wij ons bevinden, niet alleen door de structuur, die ons, ook op het gebied van het buitenlands beleid, reeds vaak in een onmogelijke situatie heeft gebracht, maar ook door het feit dat de Raad nooit nadenkt over wat hij doet en ons dan iets voorstelt dat wij niet kunnen doen.
Over dit programma zou ik twee opmerkingen willen maken. Als wij het geld van de Raad kunnen afdwingen, moeten wij ons bezighouden met het probleem dat tussen die landen grote verschillen bestaan. Ik ben vaak in die landen en heb telkens opnieuw de indruk dat ze alle over dezelfde kam worden geschoren. Dat is verkeerd. Men moet ook naar het verleden van die landen kijken en hun onderwijssysteem bestuderen om zich daaraan te kunnen aanpassen. In de tweede plaats sluit ik mij aan bij mevrouw Vaz da Silva: wij moeten aan het taalonderwijs veel belang hechten. Ik heb in Hongarije en Roemenië telkens dezelfde ervaring opgedaan: men leert er alleen Engels en hier en daar Frans. In de toekomst zullen velen daar dus Engels spreken. De economie eist dat. Wij mogen niet vergeten dat het communisme deze jongeren hun taal heeft ontnomen. Wij moeten ervoor zorgen dat zij talen leren die hen een toekomst bieden. Ik denk daarbij in de eerste plaats aan Spaans en Portugees. Dat zijn immers onze partners. Ik voeg daar nog aan toe dat men daarmee weliswaar instemt, maar niet met genoegen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van Miert, over enkele maanden komt in Luxemburg de Top over de werkgelegenheid bijeen. Het grote gespreksonderwerp moet daar de vraag zijn hoe wij werkgelegenheid kunnen creëren. Volgens mij is het onderwijs daarvoor van het grootste belang. Als wij in de Agenda 2000 over elf nieuwe landen spreken, moeten wij bij het onderwijs beginnen. Men moet in die landen tot overeenstemming komen. Men mag daar niet alleen op het niveau van de experts met elkaar spreken, maar moet, over de bedrijven, scholen en universiteiten heen, tot een algemeen gesprek komen. Volgens mij hebben de onderwijsprogramma's reeds voortreffelijke resultaten opgeleverd en kunnen ze in de toekomst nog meer vruchten afwerpen.
Wij weten dat het levenslang leren almaar belangrijker wordt. Wij moeten de mensen naast vakkennis ook sociale vaardigheden en zelfkennis bijbrengen.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met mevrouw Leperre-Verrier hartelijk te danken voor haar verslag en ook de positieve instelling die daarmee gepaard gaat. Ik wil u onmiddellijk ook zeggen dat ik alle tussenkomsten die gebeurd zijn vanuit een ongenoegen ten opzichte van de financiële middelen, de bescheidenheid van de financiële middelen die ermee gepaard gaat, niet alleen versta maar dat ik dat ook ten volle meedraag. Ik geloof dat die verontwaardiging terecht is en dat, nu we gaandeweg in een preadhesiesituatie terecht zijn gekomen, dit soort elementen gaandeweg meer belang moet krijgen. Dat er ook meer druk gaat komen om dit soort acties uit te breiden en daarvoor dan ook de nodige financiële middelen te voorzien. Overigens zou ik meteen al willen zeggen dat de houding van de Raad niet is geaccepteerd door de Commissie. Mijn collega, mevrouw Cresson, heeft duidelijk gemaakt dat de Commissie het niet eens is met de positie die de Raad terzake heeft aangenomen. Het bedrag dat u hebt geciteerd hebt, zal ditmaal wel niet kunnen gehaald worden, maar laat ons hopen dat de Commissie zal trachten met het Parlement om meer middelen ter beschikking te krijgen.
Nu, dames en heren, u hebt vastgesteld dat de Commissie na al die jaren, want ten slotte zijn we er al vier jaar mee bezig, en ook het Parlement heeft er al op aangedrongen, nu zover is dat we met drie landen vooruit kunnen gaan. U weet, er is urgentie. Want als we het nu niet doen, wordt de zaak weer uitgesteld en dat zou toch ook zeker op dit ogenblik een heel slecht politiek signaal zijn dat moeilijk uit te leggen is aan mensen in de landen die aankloppen voor lidmaatschap. Dus vandaar dat ik bedank namens de Commissie en namens de collega's dat het Parlement ondanks zijn zware kritiek op de omvang van de middelen, ondanks de kritiek op sommige elementen, toch bereid is nu mee te doen.
Ik zou ten opzichte van een paar opmerkingen die terecht zijn gemaakt overigens ook door de rapporteur mevrouw Leperre-Verrier, willen zeggen dat ik begrip heb voor het voorstel dat ze heeft gedaan om een soort comité de pilotage op te richten, maar dat we vinden dat het misschien niet nodig is om dat te doen. Er zijn al zoveel comités. U weet, we proberen de aangroei van allerlei comités toch wat te beperken. Maar we nemen wel het idee zeer ernstig dat de rapporteur naar voor heeft gebracht dat deze programma's behoorlijk moeten worden gecontroleerd. Ik geloof mevrouw, maar ik kan dat ook meer bilateraal specificeren als u dat wenst, dat de Commissie een reeks maatregelen heeft voorzien in die zin. Dus ik denk dat we ten gronde aan uw bekommernis kunnen tegemoetkomen zonder noodzakelijkerwijze een comité van pilotage op te richten.
Er is ook gesproken over de talen, dames en heren, het zal u waarschijnlijk bekend zijn hoezeer ik persoonlijk er ook aan houd dat de talen waarin we werken de officiële talen zijn en dat die altijd behoorlijk worden gerespecteerd. Dus ik kan best begrijpen wanneer sommigen onder u op dat punt wijzen en zeggen: kijk eens, laat ons die bekommernis om talen waarin mensen gewend zijn te werken en te spreken, waarin ze hun cultuur bedrijven, niet vergeten. Anderzijds geloof ik wel dat we ons vooralsnog, zolang de betrokken kandidaten nog geen lid zijn van de Europese Unie, moeten houden aan de spelregel dat we werken in de thans bestaande elf officiële talen.
Dames en heren, ik zou het daarbij willen laten en mij verontschuldigen voor het feit dat sommige andere aspecten die terecht zijn aangestipt gezien de beperkte tijd waarover we beschikken niet aan de orde zijn geweest. Nogmaals mijn dank voor uw positieve ingesteldheid om nu deze zaak dan toch maar mee te dragen ondanks de gegronde kritiek die ik hier in het Parlement vaststel, en die naar ik u kan verzekeren, grotendeels door de Commissie mee wordt gedragen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Wij gaan over tot de stemming.

Ryynänen
De Commissie heeft net aangekondigd dat de toetredingsonderhandelingen met Hongarije en Tsjechië zullen beginnen. Het derde land waar het in het onderhavige besluit om gaat, Roemenië, zal later zeker ook aan deze onderhandelingen deelnemen.
De voorbereiding op het lidmaatschap moet begeleid worden door uiteenlopende vormen van samenwerking en door steunmaatregelen. De ondersteuning van het onderwijs en de mogelijkheid om deel te nemen aan de onderwijs- en jeugdprogramma's van de Gemeenschap zijn zonder meer effectieve middelen om bij te dragen aan de voorbereidingen en om de ontwikkeling in de kandidaatlanden te steunen. Daarom is het besluit van de Raad om de programma's SOCRATES, LEONARDO en Jeugd voor Europa ook open te stellen voor de betreffende landen zeer welkom en onze steun waard.
Een probleem blijft echter, in dit stadium althans, de financiering, met name voor wat betreft het programma SOCRATES. Het Parlement heeft met grote meerderheid zijn goedkeuring gehecht aan een aanvullende financiering van honderd miljoen ecu voor het programma SOCRATES, ook met het oog op het grote belang van dit programma voor de kandidaatlanden. Met deze extra financiering kan er zonder problemen een uitbreiding van het programma plaatsvinden. De MOE-landen kunnen hun eigen aandeel van de middelen gebruiken voor het betalen van de PHARE-financiering, zodat ook dat punt geregeld is.
De Raad moet nu de juiste prioriteiten stellen. De voor SOCRATES benodigde aanvulling is op totale begroting maar een schijntje, maar voor de jongeren in Europa in de huidige en de toekomstige lidstaten is het een belangrijke kwestie. We mogen hen niet teleurstellen door een succesvol programma te torpederen en door de verleners van steun al van tevoren de mogelijkheid te ontnemen tot een constructieve wisselwerking.
Ik denk dat het belangrijk is dat de MOE-landen door middel van deze programma's gelijkwaardige partnerschapsbetrekkingen met de huidige lidstaten kunnen ontwikkelen, dus geen op hulpverlening berustende betrekkingen.
Ik hoop dat deze programma's benut kunnen worden als instrument voor de ontwikkeling van de onderwijsstelsels zodat deze kunnen beantwoorden aan de uitdagingen op het gebied van de informatietechnologie en in bredere zin kunnen bijdragen aan het verbeteren van de levensomstandigheden van kinderen en jongeren. In feite zou er voor elk land een afzonderlijk programma moeten komen, in het kader waarvan de doelstellingen zouden kunnen worden nagestreefd. De activiteiten van de Europese Stichting voor Opleiding in Turijn moeten versterkt worden.
Ik steun de eis van de rapporteur dat het programmacomité een grondige analyse moet opstellen van de gestarte acties en de gevolgen daarvan zowel voor de onderwijsstelsels als voor de ontwikkeling van de positie van jongeren. We staan voor een grote en belangrijke uitdaging, en daarom moeten er gerichte en effectieve maatregelen worden genomen.
(Het Parlement neemt achtereenvolgens de drie wetgevingsresoluties aan)

Ontwikkeling en structurele steunverlening in
Frankrijk uit hoofde van de doelstellingen 1 en 2
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0203/97) van de heer Castagnède, namens de Commissie regionaal beleid, over ontwikkelingsproblemen en structurele steunverlening uit hoofde van de doelstellingen 1 en 2 (C4-0038/96 - C4-0039/96 - C4-0040/96 - C4-0041/96 - C4-0042/96 - C4-0043/96 - C4-0044/96 - C4-0045/96 - C4-0046/96 - C4-0023/97).
De heer Castagnède heeft het woord.

Castagnède
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit verslag over de structurele steunverlening in Frankrijk biedt ons nogmaals de gelegenheid het grote belang van de communautaire steunverlening voor de economische en sociale cohesie te onderstrepen. In het algemeen kan Frankrijk in de Unie als een rijk land worden beschouwd. Er bestaan echter aanzienlijke verschillen in ontwikkeling tussen de zesentwintig regio's waaruit het land bestaat. In de streek van Parijs bedraagt het BBP per capita 165 % van het communautaire gemiddelde. Guadeloupe, eveneens een Franse regio, is volgens de Commissie evenwel de armste regio van de Unie.
Voorts heeft Frankrijk zwaar te lijden van de achteruitgang van bepaalde industriële activiteiten, terwijl het grootste deel van zijn grondgebied bestaat uit rurale gebieden met een kwetsbare economie. De werkloosheidsgraad blijft in het algemeen zeer zorgwekkend.
De communautaire steunverlening heeft er de jongste jaren sterk toe bijgedragen die verschillen te verkleinen of weg te werken. Frankrijk geniet ruime steun uit de structuurfondsen en ontvangt in de periode 1994-1999 ongeveer 10 % van alle kredieten. Zes Franse regio's - de vier overzeese gebiedsdelen, Frans Henegouwen en Corsica - ontvangen steun in het kader van doelstelling 1; twintig van de tweeëntwintig regio's in het moederland ontvangen steun in het kader van doelstelling 2; negentien regio's krijgen steun als plattelandsgebieden met een ontwikkelingsachterstand. Daarbij komen nog de horizontale steunverlening en de steunverlening in het kader van de communautaire initiatieven.
Ik zal niet in details treden, maar het is duidelijk dat die steun een doorslaggevende rol heeft gespeeld in onder meer de ontsluiting van de overzeese gebieden, de opvang van de gevolgen van het industriële verval in het noorden en oosten van Frankrijk en in de revitalisering van vele plattelandsgebieden. Hoewel de balans grotendeels positief is, vertoont de communautaire steunverlening evenwel ook tekortkomingen en kunnen op grond van de opgedane ervaring een aantal aanwijzingen voor de toekomstige programma's worden geformuleerd.
Wat de tekortkomingen van de huidige maatregelen betreft, wijs ik in het bijzonder op de vertragingen in de uitvoering van de communautaire kredieten, de complexiteit en stroefheid van de procedures, een aantal onduidelijkheden die de toepassing van het additionaliteitsbeginsel bemoeilijken en zwakke plekken in de evaluatie van de acties, in het bijzonder wat het netto creëren van nieuwe werkgelegenheid betreft.
Een aantal van de wenselijke koerswijzigingen gaan in de eerste plaats de nationale autoriteiten aan. Het gaat in de eerste plaats om de onontbeerlijke versterking van het partnerschap, dat in Frankrijk een grotere participatie van alle plaatselijke actoren - regio's, maar ook andere lokale gemeenschappen, economische en sociale subjecten - vergt, en aan de uitstippeling en uitvoering van het regionaal beleid.
Andere opties gaan meer de communautaire autoriteiten aan en zouden in het kader van het pas geopende beraad over de Agenda 2000 moeten worden besproken. Positief is in dat verband het streven naar een grotere geografische concentratie van bepaalde communautaire steunmaatregelen ten gunste van de minst begunstigde regio's. Ik denk daarbij aan de Franse ultraperifere regio's.
Wij hechten ook veel belang aan de idee van de versterking van de steun aan de noodlijdende stadsgebieden, op voorwaarde evenwel dat die niet van het criterium van het BBP per capita afhankelijk wordt gemaakt. Werkloosheid en uitsluiting teisteren niet alleen de armste regio's. Het streven naar cohesie mag niet uitsluitend een regionale maar moet ook een sociale doelstelling zijn. De communautaire actie kan en moet ook in onze grote stedelijke gebieden merkbaar zijn.
Jammer is wel dat de Commissie nog steeds niet gewonnen is voor de idee van een sterke territorialisering van de middelen ten gunste van de werkgelegenheid en dat ze blijkbaar aan een horizontale doelstelling vasthoudt. Wij menen nochtans dat de maatregelen voor de werkgelegenheid doeltreffender zouden zijn als ze op het terrein zelf ruimte zouden laten voor de zin voor initiatief en verantwoordelijkheid van de plaatselijke instanties.
Ten slotte beklemtonen wij het grote belang van het behoud, op communautair niveau, van een krachtige actie ten gunste van de economische en sociale cohesie. Dankzij de structuurfondsen bewijst Europa dat het niet alleen een vrijhandelszone maar ook een ruimte van solidariteit is.
Wij stellen dus met grote voldoening vast dat de Agenda 2000 het cohesiebeleid wil verdiepen om de uitbreiding te vergemakkelijken. Wij moeten uiteraard wel alles in het werk stellen opdat de gerechtvaardigde ondersteuning van de nieuwe lidstaten de voortzetting van de inspanningen voor de cohesie in de huidige Unie niet bemoeilijken.

Lindeperg
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de heer Castagnède voor de luisterbereidheid waarvan hij bij de opstelling van zijn verslag blijk heeft gegeven. Na bespreking in de commissie heeft hij immers alle amendementen aanvaard die ik namens mijn fractie had ingediend. Die amendementen zijn in de commissie aangenomen en bijgevolg schenkt dit verslag ons in zijn huidige vorm volledige voldoening.
Ik zou tijdens dit debat dan ook alleen maar willen herinneren aan de belangrijkste punten die wij menen te moeten onderstrepen. Iedereen weet dat dit voor het regionaal beleid een scharniermoment is. De verslagen over de structurele steunverlening in de lidstaten zijn dus uiterst belangrijk. In het besef van het grote belang van de sociale cohesie wensen wij hier dan ook dat die beter, transparanter en doeltreffender wordt.
Wij hebben dan ook de neiging de tekortkomingen en moeilijkheden in het licht te stellen om die beter te kunnen opvangen. Dat is uiteraard de hoofddoelstelling van dergelijke verslagen. Wij moeten echter ook de positieve aspecten van het regionaal beleid onderstrepen. De heer Castagnède heeft die in zijn uiteenzetting zopas belicht. Ik denk aan het effect van de maatregelen op de economische en sociale cohesie, de groei, de opleiding en de werkgelegenheid, maar ook aan de formulering van een algemene en samenhangende visie in het perspectief van een evenwichtige ontwikkeling van groepen regio's met gemeenschappelijke problemen.
Het structuurbeleid zorgt voor een algemene samenhang rond gezamenlijk vastgestelde prioriteiten - werkgelegenheid en respect voor het milieu - en heeft een vertragend hefboomeffect op de plaatselijke initiatieven. Wij moeten dat krachtig onderstrepen. Ik vind het goed dat dit in het rapport gebeurt, want anders laten wij vrij spel aan de argumenten van de groeiende groep mensen die in Frankrijk voor een hernationalisatie van de steunverlening pleiten. Op basis van de vaststelling dat de middelen worden onderbesteed zeggen zij dat het financieringscircuit Parijs-Brussel-regio's toch wel zeer ingewikkeld is en dat het veel eenvoudiger zou zijn dat de lidstaten die steun rechtstreeks aan hun regio's zouden geven. Dat zou echter het einde zijn van het beleid dat de burger het best met de Europese idee vertrouwd maakt. Wij moeten die ontsporing tegengaan, op de positieve aspecten wijzen en ondertussen, zoals het verslag dat doet, voorstellen formuleren om de werking te verbeteren.
De onderbesteding van de middelen is zeker een reëel probleem. Men mag daaruit echter niet overhaast besluiten dat de middelen de behoeften overschrijden, maar moet zich afvragen waardoor het mechanisme hapert. Men heeft hier uitvoerig op de complexiteit van de procedures gewezen. Ik zal daarop niet nader ingaan. Moet men evenwel, in plaats van stelselmatig en met veel leedvermaak de Brusselse technocratie aan de kaak te stellen, niet eerst voor eigen deur vegen? Ligt de schuld niet in de eerste plaats bij de buitensporige centralisatie op zijn Frans, de betutteling door de SGAR en de regionale prefecten, waardoor de territoriale gemeenschappen en andere plaatselijke actoren al te vaak worden gemarginaliseerd? Een oordeelkundig gebruik van de Europese kredieten wordt bemoeilijkt door het gebrek aan informatie, de ondoorzichtigheid van de keuzen en de selectie van de dossiers, het democratisch tekort op alle beslissingsniveaus en de problemen bij de cofinanciering.
Wat kunnen wij over de buitensporige logheid en traagheid van de financiële circuits zeggen als men weet dat de begroting van de Franse staat als bestuurlijk doorgeefluik dient en als de staat zich over het algemeen niet erg gehaast toont om de middelen te brengen bij hen voor wie ze bestemd zijn, waardoor die in een gevaarlijke situatie terechtkomen? Sommige ondernemingen van de derde sector kunnen dergelijke situaties niet aan omdat ze over onvoldoende eigen middelen beschikken. Om die reden en omdat ze moeilijk cofinanciering kunnen vinden zijn die ondernemingen van de sociale economie vrijwel uitgesloten van de toegang tot de structuurfondsen. Het is werkelijk jammer dat wij geen beroep kunnen doen op hun algemeen erkende knowhow op het gebied van opleiding en werkgelegenheid.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben ingenomen met dit evenwichtige verslag. Het onderstreept de verantwoordelijkheid van de Commissie, maar wijst ook uitdrukkelijk op de verantwoordelijkheden van de Franse staat en zijn administratie, die volgens mij veel meer schuld hebben aan de moeilijkheden die de rapporteur heeft aangestipt.

Decourrière
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van Miert, de andere sprekers hebben de ontwikkelingsproblemen en de structurele steunverlening in Frankrijk uit hoofde van de doelstellingen 1 en 2 en de middelen om de tekortkomingen daarvan weg te werken op schitterende wijze toegelicht. Ik dank ook mevrouw Lindeperg, die zopas heeft gewezen op de typisch Franse problemen als gevolg van het centralistische karakter van onze staat.
Zelf zou ik twee opmerkingen willen maken. In de eerste plaats hebben het onderzoek naar de structurele steunverlening in Frankrijk en vooral de hoorzitting met de verschillende regionale instanties een aantal dysfuncties, moeilijkheden en vertragingen aan het licht gebracht bij de aanwending van de communautaire kredieten die wij, zoals u weet, in de Franse regio's van doelstelling 1 en 2 hard nodig hebben.
Ik geef twee voorbeelden om dat te illustreren. Ik wijs in de eerste plaats op de strenge criteria voor het MKB en de kleine en middelgrote industrieën, waardoor tal van projecten niet in aanmerking komen die nochtans vele banen zouden kunnen creëren. Ik wijs ook op de moeilijkheden die de indieners van projecten ondervinden om het additionaliteitsbeginsel in acht te nemen. Ik verzoek de Commissie zich daarover te beraden en voorstellen te formuleren. Ten slotte herinner ik er ook aan dat het bedrag van de communautaire bijdrage na 1999 hoogstwaarschijnlijk van de op 31 december 1999 bereikte vastleggingsgraad zal afhangen.
In de tweede plaats moeten wij, zoals ik in de commissie heb gevraagd, in het kader van het debat over het gedecentraliseerd beheer van de structuurfondsen dat met de Agenda 2000 op gang wordt gebracht, een administratief kader voor de actie van de structuurfondsen vinden wanneer middelen worden toegekend aan gebieden zonder eigen administratie of budgettaire bevoegdheden.
Na deze opmerkingen zou ik ook uw aandacht willen vestigen op twee punten ten aanzien waarvan het verslag een ietwat schuchter standpunt inneemt. Een eerste punt is de betrokkenheid van de in de betrokken regio gekozen leden van het Europees Parlement bij de follow-up- en beoordelingscomités. In de tweede plaats gaat het verslag ook met betrekking tot de toekomst niet ver genoeg. Het lijkt mij immers onontbeerlijk aan te dringen op een overgangsperiode voor de gebieden die op dit ogenblik voor steun uit de structuurfondsen in aanmerking komen maar die dat in 1999 niet meer zullen doen. De Commissie heeft ons daarover uitleg verschaft en mevrouw WulfMathies heeft ons op een vergadering waar ik aanwezig was, gezegd dat de overgang na de fondsen van doelstelling 1 zal gebeuren volgens een tijdschema dat ik zeer interessant vind.
Naast die twee punten, waarop de Fractie van de Europese Volkspartij in plenaire vergadering opnieuw amendementen indient, vinden wij het goed dat aan de bevoegde autoriteiten wordt gevraagd passende bekendheid te geven aan de Europese steunverlening door middel van aanplakbiljetten, borden en brochures, wat ons dichter bij de burgers zal brengen. Als men ziet welke bedragen op dit ogenblik naar de structuurfondsen gaan en hoeveel belangrijke projecten worden uitgevoerd, komt men tot het besef dat de publiciteit rond die projecten ook Europa beter bekend moet maken en de burger ervan bewust moet maken dat die projecten door Europese inspanningen worden gefinancierd. Wij zullen dus voor het verslag van de heer Castagnède stemmen.

Scarbonchi
Mijnheer de Voorzitter, de heer Santer, voorzitter van de Commissie, heeft op 16 juli bij de voorstelling van de Agenda 2000 duidelijk gezegd dat de criteria voor doelstelling 1 in 1999 streng zullen worden toegepast omdat de Europese Unie ook voor de uitbreiding met de nieuwe lidstaten financiële inspanningen zal moeten doen. Die herschikking van de Europese steunverlening zal - dat moeten wij goed beseffen - ten koste gaan van regio's zoals Corsica, die nu steun genieten.
Die uitspraak heeft op Corsica, dat met ernstige structurele en economische moeilijkheden wordt geconfronteerd en dat zich met Europa sterk verbonden voelt, grote beroering gewekt. De Europese kredieten zouden tussen 2002 en 2004 wel slechts geleidelijk worden teruggeschroefd. Bovendien zal dat geen invloed hebben op twee begrotingslijnen van doelstelling 1, namelijk de strijd tegen de werkloosheid en de steun aan regio's in industrieel of ruraal verval. Een ernstige mogelijkheid ligt in de toekomst ook in het begrip "ruraal gebied" in de toekomstige doelstelling 2.
In plaats van een achterhoedegevecht te leveren, hoe eervol dat ook mag zijn, zouden wij evenwel resoluut moeten kiezen voor een aanpak van de evidente achterstand en handicaps van de insulaire regio's in Europa door de verbetering van de insulaire status, meer bepaald van de eilanden in de Middellandse Zee, die op de Top van Amsterdam op 16 juni officieel is erkend.
In dat kader zal men voortaan de toekomst van de structurele, economische en sociale betrekkingen tussen Corsica en de Europese Unie moeten bekijken. Nu Corsica eindelijk uit de nachtmerrie van geweld en economische aftakeling schijnt te ontwaken, wat reusachtige hoop wekt, heeft het de Europese Unie meer dan ooit nodig om zich verder te ontwikkelen. Aan de andere kant kan men zich ook moeilijk een Europa voorstellen zonder Corsica, een belangrijke regio voor zijn mediterraan beleid.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, ik zou vooreerst de rapporteur, de heer Bernard Castagnède, willen feliciteren met dit verslag waarin het Europees Parlement de ontwikkelingsvraagstukken en de struktuurmaatregelen in Frankrijk bespreekt.
De verdienste van het verslag en overigens ook van de daarbij gevoegde ontwerpresolutie is zeker dat de aandacht wordt gevestigd op de specifieke problemen in de Franse regio's. Het gaat hierbij om regio's die nadeel ondervinden van hun afgelegen situatie zoals de overzeese departementen of van hun insulaire positie zoals Corsica. Regio's die met problemen te kampen hebben, doordat ruim vijftig arbeidsmarktgebieden zwaar getroffen zijn door industriële neergang en tenslotte ook plattelandsgebieden die door ontvolking worden bedreigd.
Ook de Commissie, dames en heren, is ervan overtuigd dat deze regio's wel degelijk te kampen hebben met deze specifieke handicaps die ook moeten worden aangepakt. Daarom tracht zij sinds 1989 in de gecombineerde programmeringsdocumenten en in de programma's in het kader van de communautaire initiatieven, rekening te houden met deze problematiek. Wat nu de bijstand uit de structuurfondsen betreft zou ik over vier punten vlug iets willen zeggen.
Vooreerst wijst de rapporteur er op dat de overdracht van kredieten via de nationale overheid aan de begunstigden nog vaak te traag blijft verlopen. In de ontwerpresolutie wordt gesteld dat deze traagheid de uitvoerders afschrikt en het vlotte verloop van de programma's in gevaar brengt. Trouwens, een aantal tussenkomsten hebben daar ook wel degelijk op gewezen. Want ik kan deze vaststelling beamen. De overdracht van kredieten van Parijs aan de regio's duurt doorgaans vier tot zes maanden en de laatste tijd zien we wel enige verbetering, maar het ziet er naar uit dat artikel 21 van de verordening betreffende de coördinatie van de structuurfondsen, dat voorziet in een termijn van maximaal drie maanden, nog steeds niet wordt gerespecteerd. De Commissie zal de Franse regering hier zeker op wijzen en haar verzoeken maatregelen te treffen om de overdrachten van Europese kredieten te versnellen. Vervolgens werd ook gewezen op het probleem van de delokalisatie van bedrijven tussen verschillende lidstaten maar ook tussen regio's ín lidstaten en dat is een probleem dat zich gaandeweg inderdaad ontwikkelt. Ik krijg regelmatig klachten bijvoorbeeld uit Duitsland en vanuit West-Duitsland waar bedrijven aangetrokken door subsidies in de Neue Bundesländer ; zich desgevallend dan enkele tientallen kilometers verder gaan vestigen. Hetzelfde probleem doet zich in België voor, waar uit de ene regio bedrijven verhuizen naar de andere en waar men dan vermoedt dat het ook te maken heeft met de regionale hulp die daar mag worden verleend. In Frankrijk doet zich dat ook voor en we krijgen uiteraard het fenomeen "grensoverschrijding" . Overigens de industrieministerraad heeft de Commissie verzocht tijdens zijn laatste zitting om dat wat nader te bekijken. Ik kan u verzekeren, dames en heren, dat we daarmee bezig zijn, ook vanuit het oogpunt van de regionale fondsen en de nationale regionale hulp die mag worden verleend om tenminste te trachten met ideeën te komen om die perverse effecten vermijden. Voor het overige moet men natuurlijk de logica van de regionale politiek aanvaarden, dat wil zeggen dat men regio's die handicaps hebben, helpt, hetzij via structuurfondsen, hetzij via nationale begrotingsmiddelen. Die logica moet men natuurlijk aanvaarden. En dat kan er natuurlijk toe leiden dat bepaalde bedrijven van de ene plaats naar de andere gaan, afgezien van de eigen economische logica die bedrijven ertoe brengt natuurlijk hun activiteiten te concentreren.
Derde punt waarover ik iets zou willen zeggen is de extreme starheid van de beginselen die bepalen of subsidies al dan niet kunnen worden toegekend. Maar eerst wil ik erop wijzen dat deze beginselen voor de verschillende fondsen en voor de zes doelstellingen met soms bijzonder grote nauwkeurigheid in de structuurfondsenverordeningen zijn vastgelegd. En dat de Commissie bijgevolg verplicht is om erop toe te zien dat deze beginselen worden gerespecteerd. Als de Raad ons deze starheid oplegt, kan de Commissie zich daar natuurlijk moeilijk aan onttrekken.
Anderzijds stellen de regionale instanties maatregelen vast voor de tenuitvoerlegging van de structuurfondsen waarbij vaak regels worden ingevoerd die nog restrictiever zijn dan die welke zich in de globale programmeringsdocumenten bevinden. Zo ontstaat natuurlijk de indruk dat het om communautaire starheid gaat terwijl die additionele starheid als ik zo mag zeggen ter plaatse eigenlijk wordt gecreëerd.
Wij zullen zeker zien ook met het oog op de verdere discussie die wij in het kader van het document 2000 gaan krijgen wat daar verder aan kan gebeuren. Ik weet dat mijn collega Wulf-Mathies bijzonder gevoelig is voor deze problematiek en zij staat zeker te uwer beschikking voor verdere discussies.
Ik zou dan willen afsluiten met het laatste punt en dat betreft de toekenning van bijstand uit de structuurfondsen na 1999. Ik heb al verwezen naar het document dat Commissievoorzitter Santer deze week heeft aangeboden. Ik geloof zoals de meeste intervenanten dat hebben aangeduid dat het gaat om een evenwichtige benadering, waar wij de essentie van de regionale politiek willen bewaren, ook de mogelijkheden van tussenkomst, maar de zaken beter willen concentreren; dus het reduceren van het aantal objectieven en dat wij ook wat willen doen aan de bureaucratie die daarmee gepaard gaat en dies meer. Maar ik ben ervan overtuigd dat u nog vele uren gaat wijden aan de discussie van het document onder meer vanuit het gezichtspunt van de structuurfondsen en de regionale hulp. Vandaar dat ik het voor vandaag meen het hierbij te kunnen laten, Voorzitter.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Wij gaan over tot de stemming.

Blot
Het verslag dringt aan op een verhoging van de kredieten op vele terreinen. Wij juichen dat toe, maar betreuren dat Frankrijk in het algemeen veel minder steun per capita ontvangt dan de meeste andere lidstaten van de Europese Unie.
Wij menen dat vooral meer steun moet worden verleend voor de revitalisering van de plattelandsgebieden. De concentratie van de bevolking in de steden is zeker niet bevorderlijk voor de levenskwaliteit. Bovendien maken de moderne communicatietechnieken het veel gemakkelijker dan in de vorige eeuw om in de plattelandsgebieden economische activiteiten te behouden of te ontwikkelen.
Ik verwijt de rapporteur niet alleen dat hij die opties verwaarloost, maar ook dat hij een groot deel van de kredieten aan de stedelijke gebieden wil toewijzen. De noodlijdende stedelijke gebieden hebben recht op steun, maar nogmaals, wij moeten voorkomen dat de bevolking zich in die gebieden concentreert.
Ik zal mij, hoewel ik met de verhoging van de kredieten instem, om die reden onthouden.

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, als afgevaardigde van een regio van doelstelling 2 kan ik alleen maar instemmen met de fundamentele opmerkingen in het verslag van de heer Castagnède over de ontwikkeling en de structurele steunverlening in Frankrijk uit hoofde van de doelstellingen 1 en 2. Ik heb dan ook voor de resolutie gestemd.
Ik ben persoonlijk al vaak geconfronteerd met de concrete problemen die de uitvoering van de structuurfondsen in mijn regio doet rijzen: ik denk daarbij onder meer aan het gebrek aan informatie en transparantie en de complexiteit en logheid van de procedures.
In het licht van de ervaring die ik in mijn eigen regio heb opgedaan stel ik met voldoening vast dat deze resolutie de uiterst belangrijke rol onderstreept die het regionaal beleid van de Gemeenschap kan spelen om de burgers met de Europese gedachte vertrouwd te maken. Het lijkt mij onontbeerlijk dat men door passende aanplakbiljetten bekendmaakt in hoever de Gemeenschap aan de uitvoering van elk project bijdraagt.
Voorts vind ik het goed dat men meer steun verleent aan de regio's die door ingrijpende industriële veranderingen, met alle dramatische gevolgen voor de werkgelegenheid vandien, worden getroffen. Ik wijs hier op de wapenindustrie, waarvan mijn regio nog steeds sterk afhankelijk is.
Ik zou ook willen dat de steun uit de structuurfondsen voortaan niet meer leidt tot de verplaatsing van bedrijven binnen de Gemeenschap of naar andere regio's. Dat is immers volkomen strijdig met de doelstellingen van het regionaal beleid van de Gemeenschap.
Ten slotte stem ik volkomen in met de amendementen die de heer Decourrière namens de Fractie van de Europese Volkspartij heeft ingediend betreffende de betrokkenheid van de Europese afgevaardigden uit de subsidiabele regio's in de verschillende stadia van de besluitvorming, de follow-up, de evaluatie en het overleg.
Het regionaal beleid van de Europese Unie is een onontbeerlijk ondersteuningsinstrument, dat wij beslist nog moeten verbeteren. Ik ben ervan overtuigd dat deze resolutie van het Europees Parlement daartoe zal bijdragen.

Wibe
Zonder op enigerlei wijze de objectiviteit van de rapporteur in twijfel te willen trekken, vind ik het principieel bedenkelijk dat de rapporteur van het Parlement afkomstig is uit hetzelfde land als dat waarvan de steun moet worden beoordeeld. Om principiële redenen moet het Parlement er altijd naar streven om een rapporteur aan te wijzen die in geen enkel opzicht belang heeft bij het te behandelen vraagstuk.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Financiële bijstand aan Armenië, Georgië en, 
indien van toepassing, Tadzjikistan
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0212/97) van de heer Kittelmann, namens de Commissie externe economische betrekkingen, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van buitengewone financiële bijstand aan Armenië, Georgië en, indien van toepassing, Tadzjikistan (COM(97)0024 - C4-0099/97-97/0028(CNS)).
De heer Kittelmann heeft het woord.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, niemand zal betwisten dat wij bereid zijn de Centraal- en Oost-Europese landen op alle mogelijke manieren financieel te ondersteunen. De associatieovereenkomsten met Georgië en Armenië moeten financieel worden onderbouwd. Dat is de bedoeling van de buitengewone bijstand van de Commissie.
Wij weten dat, ondanks de economische verwarring als gevolg van de ineenstorting van het Oostblok - men vergeet echter vaak dat het vroeger ook al zo was - de betrokken landen op vele terreinen opmerkelijk goede economische voorwaarden hadden gecreëerd. Afgezien van het economische programma rijzen, ook in Georgië en Armenië, evenwel telkens opnieuw politieke problemen die de infrastructuur negatief beïnvloeden. Het is - zij het slechts relatief - verheugend dat vele van die problemen in Armenië en Georgië konden worden overwonnen.
Om financiële bijstand te kunnen krijgen moeten de ontvangende landen bepaalde voorwaarden vervullen. In de eerste plaats moeten ze een akkoord sluiten met de internationale financiële instanties, in het bijzonder het Internationaal Monetair Fonds, over de verstrekking van kredieten. Belangrijk is dat hun andere financiële behoeften dan door de EU kunnen worden gedekt. Armenië is in 1994 met stabiliseringsmaatregelen en structurele hervormingen begonnen. Door een strak en consequent begrotingsbeleid konden de inflatie en het begrotingstekort worden gereduceerd. Georgië is erin geslaagd de economie vrij goed te stabiliseren en een stabiel prijsbeleid te voeren. Ook hier is duidelijk vooruitgang geboekt. De Commissie externe economische betrekkingen stemt dan ook met de maatregelen van de Commissie in. Volgens ons moet de Europese Unie nog meer hulp verlenen.
Jammer genoeg evolueert de situatie in Tadzjikistan niet zoals in Georgië en Armenië. Tadzjikistan heeft pas onlangs voor het eerst maatregelen genomen om de economie te stabiliseren. De onderhandelingen met de internationale financiële instellingen zijn nog niet afgerond. Daarom verdient het volgens ons de voorkeur een scheiding aan te brengen tussen de financiële steun voor Armenië en Georgië enerzijds en voor Tadzjikistan anderzijds. Het lijdt volgens ons evenwel geen twijfel dat principieel bijstand kan en moet worden beloofd zodra aan de voorwaarden daarvoor is voldaan.
Met de door de Raad en het Europees Parlement gegarandeerde middelen kunnen Georgië en Armenië niet alleen de uit de buitengewone financiële bijstand voortvloeiende rentelasten verminderen, maar ook schulden aflossen. Wij verzoeken het Parlement dan ook het verslag en de amendementen aan te nemen. De voorzitter van de Begrotingscommissie heeft mij als rapporteur evenwel gevraagd dat wij, overeenkomstig artikel 131, het verslag vandaag wel bespreken maar nog niet aannemen. De Begrotingscommissie - ik weet niet of haar voorzitter hier aanwezig is - wil dit immers nog kort verantwoorden. Als dat inhoudelijk nodig is, zou men een begrotingscommissie alleen mogen tegenspreken als men daarvoor goede argumenten heeft. Die zie ik niet. Ik sluit mij bij het voorstel van de Begrotingscommissie aan en vraag daarvoor ook uw instemming.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik ben rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie, maar aangezien onze voorzitter het woord wenst te voeren, mag hij dat uiteraard vóór mij doen.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, ik zal de heer Samland het woord verlenen wanneer het hem overeenkomstig het Reglement toekomt. Ik vraag u dat u nu het woord voert als rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, in sommige omstandigheden moet het Reglement wijken voor beleefdheid of hoffelijkheid. Daarom heb ik mijn voorstel geformuleerd. Als het debat moet plaatsvinden, moeten wij het houden en zullen wij later stemmen.
De Begrotingscommissie heeft eenparig bij één onthouding een positief advies over het verslag van de heer Kittelmann uitgebracht. De heer Kittelmann heeft zopas op voortreffelijke wijze de redenen toegelicht waarom aan Armenië en Georgië en, indien van toepassing, aan Tadzjikistan buitengewone steun moet worden verleend.
In haar in het verslag opgenomen schriftelijk advies heeft de Begrotingscommissie twee amendementen voorgesteld. Het eerste bepaalt dat de financiële bepalingen, zoals gebruikelijk, in de wetgevingsteksten moeten worden opgenomen. Het tweede amendement onderstreept het uitzonderlijke karakter van de combinatie opgenomen/verstrekte leningen met de giftencomponent. Daarover zou ik het willen hebben. Deze werkwijze moet een uitzonderlijk karakter hebben en mag geen precedent worden.
Zoals ik al heb gezegd ondersteunt de Begrotingscommissie vrijwel unaniem de idee van deze combinatie, maar wenst ze het uitzonderlijke karakter ervan te onderstrepen omdat ze bijzonder veel belang aan haar betrekkingen met de betrokken landen hecht. De rapporteur heeft daarop daarstraks al gewezen. Op de in het advies aan de Commissie gestelde vragen heeft de Begrotingscommissie over het algemeen positieve antwoorden gekregen, meer bepaald met betrekking tot de financiering van de beloofde 95 miljoen ecu.
Mijnheer de Voorzitter, dat is wat ik u namens de Begrotingscommissie kan zeggen.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, misschien krijg ik van de heren dan ook de minuten. Dames en heren die hier nog overblijven, wij doen alsof stand-by-hulp echte hulp is. In de praktijk krijgen die landen steun om voor het IMF solvabel te worden, maar stand-by-hulp lost hun schuldprobleem niet op. Met de steun van de EU wordt van de privé-banken tegen gunstige voorwaarden geld geleend. De Europese belastingbetalers stellen zich daarvoor garant. De ontvangende landen moeten dat geld echter aan de privé-banken terugbetalen. Met de hulp van de EU gaan die landen dus schulden tegenover privé-banken aan.
Dat noemen wij dan steun voor de economische hervormingen in die landen. Dat is een probleem dat wij grondig moeten bekijken. Ik vind het goed dat het verslag wordt verdaagd. Dat maakt het immers mogelijk dat Tadzjikistan niet eventueel maar zeker steun ontvangt. Wij moeten bakens uitzetten. Tadzjikistan heeft op de weg naar de vrede, tegen alle verwachtingen in, grote vooruitgang geboekt. Volgens mij moeten wij in die richting bakens uitzetten en mogen wij Tadzjikistan niet uitsluiten.

De Voorzitter
Dames en heren, overeenkomstig artikel 19 van het Reglement geeft de Voorzitter leiding aan alle werkzaamheden van het Parlement. Ik maak mij echter geen illusies, dit is een vluchtige bevoegdheid die bovendien altijd onderhevig is aan de nauwgezette waakzaamheid van jullie allemaal. Maar ik heb vandaag gebruik gemaakt van deze bevoegdheid om toch het einde van dit debat te halen. Ik doe dit nogmaals en verleen het woord aan de heer van der Waal, die -naar ik begrepen heb- zijn laatste bijdrage van deze zittingsperiode houdt. Ik wil hem zeggen hoezeer wij de bijdrage waarderen die hij al deze tijd geleverd heeft tot wat van fundamenteel belang is in onze instelling: een democratisch samenleven. Mijnheer van der Waal, ik maak vandaag gebruik van mijn bevoegdheden en geef u alle tijd die u wenst. U heeft het woord.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank voor deze generositeit. Wij moeten hier allemaal met onze tijd woekeren. Ik stel het bijzonder op prijs dat u mij vanmorgen de gelegenheid geeft om de twee minuten die mij officieel zouden zijn toegewezen enigszins te overschrijden. Ik doe het ook met groot genoegen omdat ik het mag doen naar aanleiding van een verslag van mijn zeer gewaardeerde collega Kittelmann dat hij zo-even heeft ingeleid.
Bij de behandeling van het partnerschap en de samenwerkingsovereenkomsten met Georgië en Armenië eerder dit jaar spraken wij de hoop uit dat de intensivering van de betrekkingen met de Transkaukasische Republieken de economische en politieke hervormingen in deze landen zou stimuleren. Het nu voor ons liggende voorstel van de Commissie om financiële bijstand aan Armenië, Georgië en indien mogelijk ook aan Tadzjikistan toe te kennen, kan aan de hervormingen ook een impuls geven. De financiële bijstand is immers bedoeld om de betrokken landen te helpen bij het nakomen van hun betalingsverplichtingen.
Zowel de Commissie als collega Kittelmann wijzen op de desastreuze gevolgen van het uiteenvallen van de Sovjetunie voor de voormalige Sovjet-republieken. De ontbinding van de Sovjet-economie resulteerde in het stilvallen van het betalings- en handelsverkeer, daling van de productie, betalingsachterstanden en hyperinflatie. Daarnaast is de infrastructuur ontwricht door binnenlandse conflicten en de aardbeving in Armenië in 1988. Tegen deze achtergrond is het voorstel om Armenië en Georgië buitengewone financiële steun te beiden volstrekt gerechtvaardigd.
Dit laat onverlet dat in het verslag-Kittelmann terecht een aantal kanttekeningen bij het voorstel van de Commissie worden geplaatst. Ten eerste moet een onderscheid worden aangebracht tussen Armenië en Georgië enerzijds en Tadzjikistan anderzijds. Armenië en Georgië hebben er in de afgelopen jaren blijk van gegeven serieus werk te willen maken van de hervormingen van hun economieën. Door middel van ambitieuze stabiliseringsprogramma's zijn zij erin geslaagd om de monetaire en budgettaire problemen aanzienlijk te verminderen. Tadzjikistan is nog maar kort geleden begonnen met economische stabiliseringsmaatregelen.
Belangrijker nog is dat het IMF met Armenië en Georgië al stand-by-overeenkomsten heeft afgesloten, terwijl de onderhandelingen met Tadzjikistan nog moeten worden afgerond. Bovendien kan Tadzjikistan nog niet toezeggen dat het zijn betalingsverplichtingen aan de Unie zal nakomen. Er zou dan ook een verkeerd precedent worden geschapen om nu ook Tadzjikistan al als potentiële steunontvanger in het voorstel voor buitengewone financiële steun op te nemen. Daarover zal een afzonderlijk besluit moeten worden genomen, wanneer het land aan de voorwaarden voldoet.
Een tweede kanttekening bij het voorstel van de Commissie betreft de giftencomponent in het pakket. Het voorstel om de bijstand te verstrekken ten bedrage van 170 miljoen ecu aan langlopende leningen met een giftencomponent van 50 miljoen ecu, lost de schuldenproblematiek van de betrokken landen maar ten dele op. Bovendien is het de vraag of de problemen adequaat worden aangepakt door opnieuw leningen te gaan verstrekken. Dit maakt het voor Armenië en Georgië eerder moeilijker dan eenvoudiger om hun schuldenlast te saneren. We zijn het dan ook met collega Kittelmann eens dat de financiële bijstand zoveel mogelijk in de vorm van giften moet worden gegeven.
De ECOFIN-Raad heeft een belangrijk deel van de genoemde punten verwerkt in het beginselbesluit dat in februari over de financiële bijstand is genomen. Daarmee kunnen we instemmen. Benadrukt moet worden dat het gaat om "buitengewone" financiële bijstand. Kortom: een uitzondering die niet zonder meer aan andere landen wordt toegekend. Juist vanwege dit uitzonderlijke karakter zullen Raad en Commissie aandacht moeten besteden aan de evaluatie van de resultaten die met de financiële bijstand worden bereikt. Voor Tadzjikistan zal te zijner tijd ongetwijfeld een afzonderlijk voorstel van de Commissie komen.
Mijnheer de Voorzitter, nogmaals hartelijk dank voor de tijd die ik heb mogen nemen voor deze laatste bijdrage. Het is een bijzonder moment voor mij niet alleen omdat het het allerlaatste onderwerp is dat voor het zomerreces aan de orde komt, maar ook omdat het de laatste bijdrage is die ik mag leveren. Ik zeg u hartelijk dank. Ik zeg het presidium hartelijk dank, de collega's en alle diensten van het Parlement voor alles wat ik in de afgelopen dertien jaar heb mogen ontvangen. Ik geef ook graag mijn beste wensen mee aan de Commissie, hier in de persoon van de heer Van Miert aanwezig. Het doet mij bijzonder genoegen dat ik mijn beste wensen mag meegeven aan de heer Van Miert omdat ik uit de tijd dat hij commissaris voor vervoer was de beste herinneringen aan hem bewaar. Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank, mijn beste wensen voor het Europees Parlement en alle collega's en nogmaals veel dank voor wat ik heb mogen ontvangen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer van der Waal.
Dan heeft nu de heer Habsburg-Lothringen het woord voor twee minuten.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, ik behoor tot de jongste leden van dit Parlement. Ik ben hier pas sedert november van vorig jaar. Het is voor mij dan ook een grote eer dat ik meteen na de heer Van der Waal het woord mag voeren. In die korte tijd heb ik immers kunnen vaststellen hoezeer hij voor dit Parlement, vooral als het om waarden of om het gezin gaat, een steunpilaar is. Ook ik streef christelijke waarden na. De heer Van der Waal is hier een echte steunpilaar van het Parlement. Ik wil hem daarvoor hartelijk danken.
Wat het verslag betreft, vind ik het enerzijds jammer en anderzijds droevig dat vandaag, zoals ik heb gehoord, niet over de financiële bijstand aan Armenië, Georgië en Tadzjikistan wordt gestemd. Ik vind het uiterst belangrijk dat die landen steun ontvangen, niet alleen op economisch gebied, zoals de heer Kittelmann al heeft gezegd, maar ook op politiek gebied.
Volgens mij zijn die drie landen natuurlijke partners van Europa, maar bevinden ze zich ook alle drie in een uiterst moeilijke situatie. Alle drie kunnen ze door Rusland worden ingepalmd en staan ze, meer dan ons lief is, aan de Russische invloed bloot. Wij mogen niet vergeten dat Rusland al heeft laten zien dat het niet alleen een expansionistisch land is, maar dat het ook niet aan onze democratische normen beantwoordt.
Vooral Georgië heeft zich jammer genoeg al vaak de marionet van Moskou getoond. Men mag ook niet vergeten dat de huidige president, de heer Sjevarnadze, alleen aan de macht is kunnen komen door, met de hulp van Rusland, de democratisch gekozen president Gamsasjurdia opzij te zetten. Toch heeft Georgië ook al vaak laten zien dat het zich zelfstandig opstelt. Daarom hoop ik dat wij die drie landen zullen steunen omdat wij daarmee, als Europeanen, echte bakens kunnen uitzetten.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur zal het mij niet ten kwade duiden dat ik begin met op mijn beurt de heer Van der Waal, ik weet niet wat ik moet zeggen, te feliciteren als hij het Parlement verlaat of ik hem moet toewensen dat hij het wat makkelijker aan kan doen. Wat ik in ieder geval wel wil zeggen, dames en heren, is hoezeer ikzelf maar ook andere collega's het gewaardeerd hebben om al deze jaren met de heer Van der Waal samen te werken. Het is een buitengewoon goed parlementslid met heel veel kennis van de dossiers die hij behandelt en tevens een heel aangename manier van samenwerken. En zoals hij, en ik dank hem daarvoor, goede herinneringen bewaart aan die jaren dat wij vooral op transportgebied hebben samengewerkt, zou ik ook willen zeggen dat ik nooit vergeet hoe innig, nauwkeurig, positief we met elkaar hebben kunnen samenwerken op heel wat transportgebieden. Ik denk dan in het bijzonder aan de binnenwaterproblematiek waarvoor de heer Van der Waal zich steeds heeft ingezet met een ontzettende dossierkennis. Dus mijn hartelijke dank, en ik ben zeker dat ik die hier ook zeker uitspreek namens vele andere collega's in de Commissie die al die tijd met u hebben kunnen samenwerken.
Dames en heren, nu terzake. Wat het verslag zelf betreft, natuurlijk wil ik op mijn beurt ook de heer Kittelmann danken voor dit verslag, maar ik moet zeggen dat ik een beetje verrast ben door het feit dat er vandaag geen stemming zal plaatsgrijpen. Wij hadden graag gewenst natuurlijk en verwacht dat het wel zou gebeuren. Goed, het is een kleine verrassing die eerder wat negatief is voor ons omdat we hadden gehoopt nu vandaag nog een positief signaal te kunnen geven door niet alleen het verslag te bespreken maar ook door het te stemmen. Ik begrijp sommige opmerkingen die daarop zijn gemaakt maar toch moet het even van mijn hart. Want deze steunverlening aan de inspanningen tot stabilisatie en hervorming die de genoemde landen leveren in het kader van een ambitieus IMF-programma, dat noodzaakt ook ter onzer zijde dat we hier klaar en duidelijk nu stelling nemen. Want onze financiële bijstand, dames en heren, zal inderdaad bijdragen tot het lenigen van de nood aan de buitenlandse financiële middelen van deze landen en ondersteunt aldus de voortzetting van het stabilisatie- en hervormingsbeleid. Het maakt eveneens het volledig nakomen van de uitstaande financiële verplichtingen van de betrokken landen jegens de Europese Unie gemakkelijker. Ook moet onze bijstand steunverlening stimuleren door andere potentiële donors die eigenlijk afwachten tot de Europese Unie duidelijkheid schept over haar beleid ter zake. Dus daarom hadden we wel gewenst dat nog voor het verlof het Parlement de zaak zou kunnen stemmen. Overigens, aan de te verlenen bijstand zijn stevige voorwaarden verbonden. Zij worden slechts uitgekeerd aan landen die al hun uitstaande financiële verplichtingen jegens de Gemeenschap nagekomen zijn of kunnen nakomen en verder hun aanpassings- en hervormingsprogramma's in het kader van akkoorden met het IMF en de wereldbank bevredigend ten uitvoer leggen. Het gaat hier dus om een uitzonderlijke bijstand die niet kan worden gezien als een precedent voor vergelijkbare steun aan andere nieuwe, onafhankelijke staten.
De Commissie is wel verheugd dat haar voorstel globaal gezien toch duidelijke steun krijgt van de parlementaire commissies die er zich hebben over gebogen. En de Commissie kan in dit verband akkoord gaan met het belangrijkste amendement, voorgesteld door uw Commissie Externe Economische Betrekkingen, inzake het vooralsnog verwijderen van Tadzjikistan uit dit voorstel aangezien uw commissie zich uitdrukkelijk uitspreekt voor een gelijkaardige hulp ten bate van Tadzjikistan zodra de voorwaarden vervuld zijn. Dit wil zeggen het akkoord met het IMF is bereikt.
Waar de Commissie niet mee akkoord kan gaan, dames en heren, is het amendement dat als doel heeft een verdere combinatie van leningen en giften in hulpoperaties tegen te gaan. Zulke combinaties van leningen en giften zijn in het verleden juist heel nuttig gebleken en kunnen ook in de toekomst nog diensten bewijzen indien de economische situatie in de ontvangende landen ervoor geschikt is. Dus daarom dat de Commissie dus liefst deze mogelijkheid zou willen bewaren. Nogmaals, ten gronde geloof ik dat we het verregaand eens zijn en ik hoop dat in ieder geval deze zaak zo snel mogelijk kan worden geregeld.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan over tot de stemming.
De heer Samland, de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole, vraagt het woord.

Samland
Mijnheer de Voorzitter, inhoudelijk is iedereen het eens. Wij hebben - daarom verbaast het mij dat de heer Van Miert zich verwondert - tussen de twee takken van de begrotingsautoriteit over deze kwestie echter inderdaad nog steeds een verschil van mening. Wij wilden dat eigenlijk in juli bijleggen. De ene tak van de begrotingsautoriteit, namelijk de Raad, heeft echter de triloog en het overleg tot september verdaagd. Nu hebben wij problemen. Dat is niet onze schuld. Wij wilden de kwestie in juli oplossen. Het probleem is dat het overleg pas begin september plaatsvindt. Deze situatie is dus het gevolg van het uitstel en van het feit dat wij voorstellen dat overeenkomstig artikel 131 vandaag niet wordt gestemd. Het gaat hier niet om een inhoudelijk conflict. Ik ben er zeker van - en dank de rapporteur dat hij daarop heeft gewezen - dat wij tijdens de vergaderperiode van september dit verslag met een grote meerderheid zullen kunnen aannemen. Het gaat hier alleen om een meningsverschil met de Raad.

De Voorzitter
Overeenkomstig het Reglement moet ik nu het woord verlenen aan een spreker voor en een spreker tegen het verzoek om uitstel van de stemming van de heer Samland.
U heeft het woord, mijnheer Kittelmann.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, ik heb al gezegd dat ik het verzoek ondersteun. Ik zou graag hebben dat in dergelijke debatten, waarin een verzoek moet worden verantwoord, de voorzitter van de Commissie daartoe meteen de gelegenheid krijgt zodat iedereen daarover tijdens het debat zijn mening zou kan geven. Ik verzoek alle afgevaardigden dit voorstel van de Begrotingscommissie te ondersteunen.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik zou twee opmerkingen willen maken. In de eerste plaats meen ik dat de heer Samland het verslag in werkelijkheid naar de commissie wil terugverwijzen. Het debat kan niet meer worden verdaagd. Het heeft immers plaatsgevonden en de stemming alleen kan niet worden verdaagd. Ik meen dus dat hij veeleer naar artikel 129 wil verwijzen.
Bovendien stel ik mij vragen bij wat hij heeft gezegd. Ik meen dat het Parlement meer uitleg moet krijgen. De meningsverschillen tussen de twee takken van de begrotingsautoriteit betreffen volgens mij niet zozeer het verslag van de heer Kittelmann dan wel de kredieten en andere aspecten, meer bepaald het onderzoek. Is de triloog werkelijk nodig opdat wij kunnen stemmen? Als wij het debat verdagen, geven wij dan geen negatief signaal aan die landen die, zoals de heer Habsburg-Lotharingen daarstraks heeft gezegd, met ongeduld op deze bijstand van Europa wachten?

De Voorzitter
Ik leg het verzoek van de heer Samland ter stemming voor.
(Het Parlement willigt het verzoek om uitstel van de stemming in)

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Dames en heren, ik wens al onze medewerkers en medewerksters een goede vakantie toe, de tolken dat zij hun stembanden tot rust kunnen laten komen, onze bodes dat zij eens rustig kunnen gaan zitten, en al onze medewerkers van het Bureau dat zij goed kunnen uitrusten van de inspanningen die zij leveren voor de goede werking van het Parlement.
Maar wij zijn deze week gestart met een droevig bericht. De Voorzitter van het Parlement heeft, met de vastberadenheid en de sereniteit die hem eigen zijn, de moord aangeklaagd op een jonge man van 29, wiens enige vergrijp was dat hij in de democratie geloofde en dat de kiezers in hem geloofden. Onze slotwoorden moeten woorden van herinnering zijn maar ik wil jullie zeker nog de woorden meegeven die de moeder van Miguel Angel Blanco deze week heeft uitgesproken. Zij heeft haar verdriet overwonnen -ik weet niet hoe ze het gedaan heeften heeft gezegd dat dit offer niet voor niets geweest zal zijn als het de vrede dichterbij brengt of tot vrede leidt.
Wij dragen de verantwoordelijkheid om dit waar te maken. Wij moeten vanuit de democratie blijven strijden voor een democratische vrede.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt te 12.15 uur gesloten)

