Prestaties en duurzaamheid van het Europese luchtvaartsysteem - Luchthavens, luchtverkeersbeheer en luchtvaartnavigatiediensten (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag van Marian-Jean Marinescu, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 549/2004, (EG) nr. 550/2004, (EG) nr. 551/2004 en (EG) nr. 552/2004 teneinde de prestaties en de duurzaamheid van het Europese luchtvaartsysteem te verbeteren - C6-0250/2008 -, en
het verslag van Marian-Jean Marinescu, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 216/2008 op het gebied van luchthavens, luchtverkeersbeheer en luchtvaartnavigatiediensten en tot intrekking van Richtlijn 2006/23/EG van de Raad - C6-0251/2008 -.
Marian-Jean Marinescu
rapporteur. - (RO) Het tweede pakket voor het gemeenschappelijk Europees luchtruim, SES II, is bedoeld voor het gehele luchtvervoerssysteem en heeft rechtstreekse, positieve gevolgen voor luchtvaartmaatschappijen, luchtvaartnavigatiediensten, luchtverkeersleiders, luchthavens en de ruimtevaartindustrie. Het is in feite het antwoord van de wetgever op de behoefte om de regels te harmoniseren en het Europese luchtruim en luchtverkeer efficiënter te maken ten behoeve van het milieu, het bedrijfsleven en - eerst en vooral - de passagiers.
Met het akkoord dat we over het SES II-pakket hebben bereikt met de Raad brengen we de consolidering van de Europese Unie weer een stap dichterbij. Deze stap is een logisch vervolg op de totstandbrenging van een interne markt, een gemeenschappelijke munt en het Schengengebied. Vanaf 2012 zullen we een Schengenluchtruim hebben. Routes zullen korter zijn, het luchtverkeer zal efficiënter geleid worden en luchtnavigatiediensten zullen op optimale en, in de toekomst, geïntegreerde wijze worden verleend.
Als gevolg van dit alles zullen vluchten korter duren, zal er minder brandstof worden verbruikt en zal de uitstoot van kooldioxide omlaag gaan, wat normaliter zou moeten leiden tot goedkopere vliegtickets.
Het compromis dat in de onderhandelingen met de Raad is bereikt, vormt een weerspiegeling van de noodzaak vaart te zetten achter de vorming van functionele luchtruimblokken, ofwel FAB's. We zijn voor de oprichting van operationele FAB's een uiterste termijn overeengekomen die zes maanden eerder is dan de termijn die de Europese Commissie aanvankelijk voorstelde.
Het operationeel maken van FAB's is het belangrijkste element in de totstandbrenging van een gemeenschappelijk Europees luchtruim. Daarom ben ik verheugd over de overeenkomst die afgelopen november is ondertekend voor het grootste FAB, dat Midden-Europa omvat.
Ik wil deze gelegenheid te baat nemen om de Europese Commissie op te roepen om binnen het financieel kader voor de trans-Europese vervoersnetwerken (TEN-T) haar goedkeuring te hechten aan het project inzake het FAB Danube, dat betrekking heeft op het luchtruim van Roemenië en Bulgarije.
Met de steun van de vertegenwoordigers van het Franse en het Tsjechische voorzitterschap, die ik bij dezen wil bedanken, zijn we erin geslaagd op het vlak van besluitvorming een evenwicht te vinden tussen de verhoudingen en capaciteiten van de lidstaten en de Europese Commissie. Ik denk daarbij met name aan de prestatieregeling, die een cruciaal element vormt in het SES II-pakket.
De Commissie bepaalt hoe de doelen die in de nationale prestatieplannen worden gesteld, moeten worden geharmoniseerd en ten uitvoer gelegd.
Het Parlement heeft twee elementen toegevoegd aan het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. Ten eerste, de coördinator voor het functionele luchtruimblokkensysteem. Uitgaande van het TEN-T-model achtten wij het noodzakelijk een coördinator aan te stellen om het sluiten van FAB-overeenkomsten te vergemakkelijken. Op die manier zal het gemeenschappelijk Europees luchtruim sneller kunnen worden gerealiseerd. Ten tweede, een verduidelijking van het begrip "gemeenschappelijke projecten” en de definitie van de daarmee samenhangende financiële middelen.
Het Europees Parlement heeft ook bijzondere aandacht weten te vestigen op de menselijke factor. Het met de Raad bereikte compromis maakt tevens de onderlinge afhankelijkheid duidelijk tussen SES II en EASA, het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart; uitbreiding van de bevoegdheden van het Agentschap naar luchthavens, luchtverkeersbeheer/luchtnavigatiediensten (ATM/ANS) en luchtverkeersleiding (ATC) is in feite het "veiligheidselement” in het pakket.
Mijns inziens is het uitermate belangrijk dat helder en volledig wordt gedefinieerd welke luchthavens onder de bepalingen van deze verordening vallen.
De nieuwe specificaties die het EASA uitvaardigt, moeten aansluiten bij de bestaande specificaties. Daarnaast wordt de gelegenheid gegeven de tot dusver verleende afwijkingen te vermelden. Ik heb ook een aantal bepalingen kunnen toevoegen over de noodzaak de raadpleging van alle belanghebbende partijen te versterken en uit te breiden.
De verslagen waarover wij morgen zullen stemmen zijn een mijlpaal op de weg naar verwezenlijking van een gemeenschappelijk Europees luchtruim, en ik ben ervan overtuigd dat ze voor alle betrokkenen een succes en een overwinning zullen betekenen.
Antonio Tajani
vicevoorzitter van de Commissie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de aanloop naar de Europese verkiezingen en twee weken na de goedkeuring van het derde maritieme pakket, maken de Europese instellingen zich op om de burgers van de Unie opnieuw een positief signaal te geven, om te laten zien dat de Commissie, het Parlement en de Raad op dit moment van crisis meer dan ooit achter de burgers staan, dat ze in staat zijn om een ernstige crisis het hoofd te bieden en dat ze concrete antwoorden kunnen geven.
De hervorming van het gemeenschappelijk Europees luchtruim is een belangrijk signaal dat gevolgen zal hebben voor de sector en voor de burgers, en bovendien zal de luchtvervuiling erdoor verminderen. De cijfers over de problemen waarmee het luchtvervoer te maken heeft zijn bekend - vandaag zijn daar nieuwe cijfers bijgekomen, die ik in de loop van mijn antwoord zal opnoemen - en hiermee hebben we laten zien dat we kunnen reageren op een crisis. Dat is heel positief, omdat de Europeanen hierdoor zullen begrijpen dat de instellingen er zijn en dat ze in staat zijn om de problemen het hoofd te bieden.
Daarom wil ik het Parlement bedanken voor de snelheid waarmee dit besluit is aangenomen. Ik wil de heer Marinescu bedanken. Ik ben allang met hem bevriend, omdat we, zij aan zij, hebben samengewerkt in het Parlement, en ik weet dat hij, wat hij opnieuw heeft laten zien, goed kan samenwerken met de Commissie en snel belangrijke resultaten kan boeken. En behalve hem wil ik ook alle schaduwrapporteurs bedanken, die ervoor hebben gezorgd dat de instellingen zich opnieuw aan de zijde van de burgers hebben kunnen scharen.
Het is zeker een grote inspanning geweest, en dit vormt - ik herhaal het - een effectief antwoord. Het luchtvervoer kan inderdaad concrete en tastbare maatregelen verwachten waarmee niet alleen wordt voldaan aan de eisen van de luchtvaartmaatschappijen, maar vooral aan die van de passagiers. Daarom heb ik aangedrongen op de invoering van een regulerend orgaan voor diensten, om te garanderen dat monopoliesituaties de kwaliteit van de dienstverlening niet in de weg staan. Bovendien zal een snelle oprichting van een netwerkbeheerder voor het luchtvervoer niet alleen de ontvlechting van nationale systemen bevorderen, maar ook een voorbeeld vormen voor alle andere vervoersmodaliteiten, en ook voor de sectoren telecommunicatie en energie.
Ik wil het Parlement herinneren aan de steun die het aan de Commissie heeft toegezegd voor de creatie van een nieuw instrument voor de financiering van grensoverschrijdende infrastructurele projecten, onder andere uit het programma SESAR. Het Parlement heeft het belang van het partnerschap begrepen en de belangrijke rol die de exploitanten spelen bij het verwezenlijken van deze ambitieuze doelen bekrachtigd.
Het is verheugend om te zien dat het Parlement zich bij de Commissie aansluit en in een gezamenlijke verklaring het belang van de menselijke factor erkent. Met name heeft het Parlement zich uitgesproken voor een versterking van de positie van de militaire autoriteiten bij de creatie van een gemeenschappelijk luchtruim, een standpunt dat ik volkomen deel, ook al omdat ik enige tijd luchtverkeersleider bij de luchtmacht ben geweest en ik kan dan ook niet anders dan beseffen welke belangrijke rol de militaire luchtverkeersleiders spelen in het luchtvervoer. Ik heb bijvoorbeeld controlecentra bezocht waar civiele en militaire luchtverkeersleiders nauw samenwerken om de veiligheid van het luchtvervoer te waarborgen.
In de gezamenlijke verklaring, die ik steun, wordt gesteld dat de Commissie naar behoren rekening moet houden met menselijke factoren om de regelgeving voor een gemeenschappelijk Europees luchtruim op een doelmatige manier ten uitvoer te leggen en moet erkennen, in de overtuiging dat de veiligheid nooit mag worden veronachtzaamd, dat de veiligheidscultuur nog verder moet worden versterkt, vooral door de invoering van een betrouwbaar waarschuwingsmechanisme voor incidenten en van een just culture waarin van die incidenten kan worden geleerd.
De Commissie verklaart dat ze het dienstenmodel zal ontwikkelen op basis van een echte veiligheidscultuur, met inbegrip van een doelmatig waarschuwingssysteem voor incidenten en een just culture als basis voor het zorgen voor veiligheid. De Commissie zal zorgdragen voor een adequaat competentieniveau bij de functionarissen die verantwoordelijk zijn voor het garanderen van de veiligheid en vertegenwoordigers van het personeel betrekken bij de totstandbrenging van een gemeenschappelijk Europees luchtruim op nationaal niveau, op het niveau van de functionele luchtruimblokken en op communautair niveau. De Commissie zal de integratie van menselijke factoren in de verwezenlijking van het gemeenschappelijk Europees luchtruim niet later dan 2012 aan een beoordeling onderwerpen.
Concluderend zullen voor het eerst alle aspecten van de hele luchtvaartsector worden behandeld. Dankzij deze nieuwe aanpak zullen de veiligheid van de bewegingen op de grond op luchthavens, de veiligheid in de luchtcorridors en de veiligheid tijdens het landen en opstijgen door één enkel orgaan worden beheerd.
Er gaat dus een nieuwe fase beginnen voor het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart. Het feit dat het pakket zo snel is aangenomen, en daar wil ik u nogmaals voor bedanken, geeft blijk van de sterke politieke wil die er op Europees niveau bestaat om de grote ideeën van mijn belangrijke voorganger uit te voeren, die helaas niet meer bij ons is: Loyola de Palacio. Zij wilde een echt gemeenschappelijk luchtruim voor de burgers. Vandaag hebben we die hervorming kunnen realiseren.
Teresa Riera Madurell
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie industrie, onderzoek en energie is positief in haar oordeel over het Commissievoorstel, omdat hierin de tekortkomingen van het vorige pakket, met betrekking tot de coherentie, doelmatigheid, kostenbeperking en beter beheer, ondervangen worden.
De voornaamste bijdragen van de Commissie industrie, onderzoek en energie hebben betrekking op de financiering. Het ATM-masterplan vereist een aanzienlijke hoeveelheid middelen, reden waarom er, zo nodig, gebruik moet kunnen worden gemaakt van overheidsfinanciering, en de oorspronkelijke investering niet zou moeten worden geprefinancierd door de gebruikers
Onze voorstellen hebben voorts betrekking op de rol van Eurocontrol, dat ons inziens grondig moet worden hervormd om een gezond bestuur en toezicht op zijn dienstverlening te waarborgen. Wat de privatisering van zijn diensten betreft, moet gezegd dat het me nog steeds doeltreffender lijkt om een vooronderzoek te doen zonder vooropgezet plan, en dan op grond van dat resultaat een beslissing te nemen.
Om af te sluiten wil ik nogmaals beklemtonen dat het creëren van een gemeenschappelijk luchtruim van essentieel belang is om de verwezenlijking van de Kyoto-doelstellingen dichterbij te brengen, en dat ik als Spaanse blij ben dat de vergissing rond Gibraltar is rechtgezet.
Verder wil ik de Commissie bedanken voor de uitstekende samenwerking, zoals ik tevens de diensten van de Commissie industrie en ook mijn eigen fractie wil bedanken voor hun onschatbare hulp.
Georg Jarzembowski
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Tajani, dames en heren, we zijn de heer Marinescu allen grote dank verschuldigd voor het feit dat hij er, bijgestaan door de vicevoorzitter van de Commissie, in is geslaagd om in zeer korte tijd overeenstemming met de Europese Raad te bereiken. Met dit tweede wetgevingspakket kunnen we er de komende jaren in slagen de luchtruimcontrole effectiever te maken, tot drie miljard euro te besparen op de kosten voor de luchtvaartmaatschappijen en dus uiteindelijk voor de consument, en een vermindering van de CO2-uitstoot met 12 procent te bereiken. Verlaging van de kosten voor luchtvaartmaatschappijen en consumenten en vermindering van de belasting van het milieu zijn belangrijke doelstellingen die we nu kunnen verwezenlijken.
Met de eerste van de twee verordeningen verbinden de lidstaten zich er definitief toe om dat te doen wat ze allang hadden moeten doen, namelijk het op korte termijn instellen van functionele luchtruimblokken. Deze zijn niet meer georganiseerd langs nationale grenzen, maar op basis van functionele luchtverkeersstromen, waardoor het luchtruim doelmatiger en veiliger kan worden beheerd, terwijl onnodig fileverkeer in de lucht effectiever kan worden tegengegaan.
Ik wil mijn dank uitspreken voor het feit dat de Commissie ons daarin gesteund heeft en dat de rapporteur eraan heeft vastgehouden dat er een Europese coördinator voor de functionele luchtruimblokken wordt aangesteld. Het zal immers nog heel wat problemen opleveren voordat de lidstaten ertoe overgaan deze nieuwe functionele luchtruimblokken in te stellen. Het is van belang dat een coördinator er in opdracht van het Parlement en de Commissie op aandringt dat deze blokken ook daadwerkelijk tot stand worden gebracht.
Voor ons is het tevens van belang dat de militaire luchtruimcontrole in het nieuwe systeem wordt geïntegreerd. We moeten een alomvattend masterplan voor een gemeenschappelijk Europees luchtruim ontwikkelen dat mede is gebaseerd op de technologische resultaten van het onderzoeksproject voor het luchtverkeersbeveiligingssysteem SESAR, en dat deze technologieën ook echt in praktijk brengt. Tot slot achten wij het van belang dat het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) wordt belast met de implementatie van de normen en controletaken voor luchthavens, luchtverkeersbeheer en luchtvaartnavigatiediensten. Deze organisatie moet daartoe tijdig over voldoende personeel en middelen kunnen beschikken. Wij zetten ons er zeer krachtig voor in - en hopelijk steunt de Commissie ons daarin - dat het EASA bij het zoeken van praktische oplossingen voor alle nieuwe activiteiten ook de betrokken bedrijfssectoren consulteert, en zo tot werkelijk effectieve oplossingen komt.
Ulrich Stockmann
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, een Duitse songtekst zegt: "Über den Wolken muss die Freiheit wohl grenzenlos sein." Welnu, boven de wolken worden wel degelijk grenzen aan de vrijheid gesteld! Het Europese luchtruim bestaat uit een lappendeken van zestig nationale luchtverkeersleidingscentra. Dat zijn er tweemaal zoveel als in de Verenigde Staten, terwijl het aantal vluchten slechts de helft bedraagt. Daarnaast is door de aanwezigheid van verboden militaire zones vaak geen vlucht in rechte lijn van de ene naar de andere luchthaven mogelijk. Dat stelsel is op den duur niet verantwoord, zeker gezien de verdubbeling van het luchtverkeer die elke tien tot vijftien jaar plaatsvindt. Een verdubbeling van het luchtverkeer leidt tot een verviervoudiging van de veiligheidsrisico's.
Een en ander was in 2004 aanleiding om een aanzet te geven tot de realisering van een gemeenschappelijk Europees luchtruim. Helaas heeft de Raad van ministers er indertijd op aangedrongen dat de lidstaten onderling zouden overeenkomen welke luchtruimblokken ze wilden vormen. Dat was een vergissing die ertoe heeft geleid dat de lidstaten intussen veel tijd hebben verspild en volledig verstrikt zijn geraakt in nationale competentiekwesties.
Nu heeft het Parlement met behulp van een goede rapporteur een verordening tot stand gebracht die duidelijke doelstellingen en spelregels bevat voor de introductie van de luchtruimblokken in 2012. Deze verordening vormt een bijdrage aan de veiligheid, de bescherming van het klimaat en een verlaging van de kosten voor het luchtverkeer. Vijftig kilometer kortere vluchten, 12 procent minder CO2-uitstoot, drie miljard euro aan kostenbesparingen voor de luchtvaartmaatschappijen en minder vertragingen voor de passagiers. Om kort te gaan: ik hoop dat deze herindeling van het Europese luchtruim eindelijk tot stand komt en ons een stap verder brengt.
Nathalie Griesbeck
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ook ik ben blij met dit verslag over het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Het is een echte stap in de goede richting, die velen van ons toejuichen.
Deze twee verordeningen komen tegemoet aan de hooggespannen verwachtingen van alle betrokkenen in alle landen van de Unie, want de buitensporige versnippering van het huidige systeem brengt hoge kosten met zich mee en, belangrijker nog, veroorzaakt ernstige ondoelmatigheden bij het luchtverkeersbeheer.
Dankzij dit nieuwe Europese luchtruimsysteem zullen de niet-lineaire vluchtroutes die vliegtuigen momenteel gedwongen zijn te volgen, geleidelijk plaats maken voor vluchtroutes die directer en daardoor efficiënter en bovenal goedkoper voor reizigers zijn.
Ik ben echt blij dat hiermee uiteraard niet alleen het milieueffect van luchtvervoer, maar ook de kosten ervan voor de consument kunnen worden teruggedrongen.
Samen met de harmonisering van de veiligheidsnormen vormt dit een zeer wezenlijke stap vooruit. Het zal luchtvervoer uiteraard veiliger en sneller maken, maar vooral ook minder vervuilend en minder kostbaar.
Namens de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa fractie zou ik de Commissie echter willen vragen financiële middelen beschikbaar te stellen, en logischerwijze de geldmiddelen voor de trans-Europese netwerken, maar ook subsidies van de Europese Investeringsbank, om alle grote gemeenschappelijke projecten te financieren die tot doel hebben de Europese luchtvaartnavigatie te verbeteren.
Naar mijn mening heeft het Parlement eens te meer de rijen weten te sluiten om vooruitgang te boeken en de Raad ertoe te bewegen snel overeenstemming te bereiken over dit verslag, dat essentieel is voor de Europese luchtvaart en de terugdringing van het milieueffect ervan. Evenals de commissaris doet het ook mij deugd dat we hiermee een concreet en tastbaar signaal afgeven aan onze medeburgers.
Roberts Zīle
namens de UEN-Fractie. - (LV) Dank u wel, mevrouw de Voorzitter. Ik ben ingenomen met het feit dat de nieuwe wettelijke bepalingen zullen leiden tot harmonisering van de technologieën voor het luchtverkeersbeheer en dat er aldus een volgende stap gezet wordt richting een gecombineerd systeem van functionele luchtruimblokken die de versnippering van het Europese luchtruim zal doen verminderen. Er zullen dan efficiëntere luchtverkeersroutes kunnen worden uitgestippeld, leidend tot een vermindering van zowel het brandstofverbruik als de schadelijke uitstoot, waardoor de luchtvaart al met al milieuvriendelijker zal worden. Wat de discriminatoire en illegale betalingen betreft die Rusland int bij over Siberië vliegende luchtvaartmaatschappijen uit de Europese Unie, zijn we echter helaas niet in staat de Europese Commissie een mechanisme aan de hand te doen waarmee zij in besprekingen met Rusland over dit onderwerp haar standpunt goed in de verf zou kunnen zetten. Ik twijfel er echter niet aan dat de Europese Unie uiteindelijk linksom dan wel rechtsom over een dergelijk mechanisme zal beschikken en zij dan iets zal kunnen doen aan de situatie waarin luchtvaartmaatschappijen uit de EU gediscrimineerd worden door een land van buiten de EU. Het principe voor een dergelijk mechanisme is dat van wederzijdse gelijkheid, dus wat dat betreft ligt er nog een hele weg voor ons. Dank u wel.
Eva Lichtenberger
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst mijn dank uitspreken jegens de rapporteur die met grote inzet en kennis van zaken de onderhandelingen is aangegaan. Deze onderhandelingen waren noodzakelijk, want ook al zie je de grenzen in het luchtruim niet, ze zijn er wel degelijk. Het waren vooral de nationale grenzen, gebaseerd op - dat moet gezegd worden - nationaal egoïsme, die een belangrijke belemmering vormden voor de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees luchtruim.
Gelet op de reistijden, de veiligheidseisen en de extreme groei van het luchtverkeer moeten we eigenlijk constateren dat deze verbeteringen al veel eerder ingang hadden moeten vinden, zeker gezien het feit dat we al sinds 2004 over het concept van luchtruimblokken debatteren en onderhandelen. Ik denk dat we nu op dit punt wezenlijk vooruitgang kunnen boeken. We hebben het hier niet alleen over effectievere vliegroutes, meer comfort voor de passagiers en een betere berekening van de kosten; wanneer bij de implementatie resultaat wordt geboekt, bereiken we ook een daadwerkelijke vermindering van de uitstoot. En dat is broodnodig, enerzijds vanwege de enorme groei van het luchtverkeer, anderzijds omdat we bij de emissiehandel in deze vervoerssector niet bepaald succesvol zijn geweest.
De Raad heeft tot het eind toe op de rem gestaan. Die rempogingen hebben echter niet het door de Raad gehoopte resultaat gehad, reden waarom zelfs ik met dit verslag kan instemmen.
Michael Henry Nattrass
namens de IND/DEM-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, in dit gebouw bestaat er een onverzadigbaar verlangen naar macht en controle - een mate van controle waarvan in het verleden alleen de USSR zou hebben gedroomd. De controle van de EU die de innovatie in de kiem smoort, en de macht van de EU die de marktvraag uit balans brengt, druisen in tegen de verwachtingen van de kiezers. Nu is zelfs het luchtruim niet meer veilig voor ze.
Onder het mom van doeltreffendheid wil de EU - een van de meest ondoeltreffende bureaucratieën ter wereld - de doeltreffendheid in het luchtruim controleren. De EU probeert innovatie bij vrije ondernemingen als Easyjet en Ryanair te belemmeren, omdat deze populair zijn bij de mensen. We weten immers hoezeer de EU voorbijgaat aan de mensen. De EU wil een coördinator voor het functionele luchtruimblokkensysteem, een leuke titel voor een dictator die over het luchtverkeersbeheer, de luchthavens en eveneens over de industrie heerst.
Dit is hetzelfde soort buitensporige controle dat uiteindelijk de USSR de nekslag toebracht, en dat alles in wiens naam ook weer? Het gaat hier enkel en alleen om vlagvertoon voor de EU. Het gaat er niet om de mensen tevreden te stellen en het heeft in het geheel niets te maken met behoeften. Succes is afhankelijk van doeltreffendheid en het bevredigen van behoeften, wat alleen door de vrije markt kan worden bereikt - en niet door het ontwrichten van het Europese luchtverkeersbeheer, niet door het gebrek aan begrip van de kant van de EU en niet door het gebrek aan deskundigheid dat in dit Huis tentoon wordt gespreid.
Laat ons voor een herleving van de doeltreffendheid zorgen door voor innovatie en voor de bevrediging van de vraag door het aanbod te zorgen. Hiermee heeft de EU niets te maken. Stem alstublieft tegen.
Luca Romagnoli
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, ik waardeer de verwezenlijking van het gemeenschappelijke Europees luchtruim en ik ben redelijk zeker dat het de efficiëntie en de veiligheid zal vergroten en ook de impact van de luchtvaart op het milieu zal reduceren.
Het doet me overigens genoegen er hier aan te herinneren dat Italië al is begonnen met "Blue MED”, samen met Cyprus, Griekenland en Malta. Het is een functioneel luchtruimblok dat de efficiëntie van de vluchten vergroot en een reductie van de kosten mogelijk maakt juist omdat een einde wordt gemaakt aan de versnippering van de luchtruimen in een ruime sector van het Middellandse Zeegebied. Kortom, wanneer wordt geprobeerd om de transparantie te vergroten - zou ik willen zeggen tegen de collega die mij is voorgegaan - en er prikkels worden ingevoerd om de efficiëntie van de dienstverlening te vergroten, dan kunnen we niet anders dan daar tevreden over zijn.
Tot slot verwelkom ik ook het streven om het beheer van de luchthavens te optimaliseren. Ik hoop daarom dat er ook spoedig iets wordt gedaan aan de verbetering van de dienstverlening aan de passagiers op luchthavens, die, zoals in het geval van de luchthaven van Rome, vaak onbevredigend is. Ik dank collega Marinescu voor het uitstekende verslag en de Commissie voor het initiatief.
Reinhard Rack
(DE) Mevrouw de Voorzitter, de beide verslagen van de heer Marinescu handelen over een betere organisatie van het luchtvervoer in Europa. Niet in de laatste plaats dankzij het belangrijke en succesvolle werk van onze rapporteur is al in eerste lezing zeer veel bereikt. Dat is van belang, zeker in een tijd waarin de luchtvaartindustrie, in Europa maar ook wereldwijd, in zwaar weer verkeert.
In de huidige crisis moeten we ons echter niet alleen zorgen maken over een betere functionaliteit hier en nu. We moeten ook oog hebben voor belangrijke zaken uit het verleden. Passagiersrechten bijvoorbeeld. We hebben tijdens de crisis van 11 september 2001 een passagiersregeling met betrekking tot instapweigering en vertragingen opgesteld waarbij we vooral zijn uitgegaan van de bescherming van de luchtvaartindustrie, en niet zozeer van de bescherming van de passagiers. In de actuele situatie - crisis plus slecht winterweer - maken de luchtvaartmaatschappijen daar schaamteloos misbruik van. Ik herhaal: schaamteloos.
Een volgend punt: vloeistoffen. Er vinden allerlei veranderingen in de lucht plaats, maar de oude regeling inzake vloeistoffen blijft onverminderd van kracht. Deze regeling biedt niemand meer veiligheid. Ze biedt misschien werk aan een paar mensen bij de veiligheidscontroles op luchthavens, maar leidt toch vooral tot zeer grote ergernis. Daarbij dient deze nutteloze regeling, zoals al eerder vastgesteld, louter als alibi. Mijnheer Tajani, u hebt ons indertijd, evenals uw voorganger, verzekerd dat deze onzinnige regeling zou worden afgeschaft wanneer uit onderzoek zou blijken dat deze geen veiligheidswinst oplevert. Daar zitten we nu met ongeduld op te wachten.
Jörg Leichtfried
(DE) Mevrouw de Voorzitter, het gaat er niet alleen om dat vliegtuigen vandaag de dag al over nationale grenzen heen vliegen. Ook al hebben de mensen daar rechtsboven, die zich, als ze even niets verstandigs te melden hebben, achter hun mooie vlaggen verstoppen, het wellicht nog niet meegekregen: het Europese luchtruim is volledig geliberaliseerd, en juist daarom is het beslist noodzakelijk om dit geliberaliseerde luchtruim ook centraal te beheren, centraal te bewaken en centraal te implementeren. Deze beide verslagen geven daar de juiste weg voor aan.
Het is beslist noodzakelijk om de vluchten in Europa beter te coördineren. Het is eveneens beslist noodzakelijk om overal de veiligheidsnormen op hetzelfde hoge niveau te brengen, en ik ben ervan overtuigd dat de ingeslagen weg de juiste is. Momenteel wordt op basis van de huidige verdeling in luchtruimblokken nog altijd veel te veel, veel te lang en veel te veel omgevlogen. Er wordt ook veel te veel CO2 uitgestoten, en de luchtvaartmaatschappijen hebben met enorme kosten te kampen. Dat wordt allemaal gewijzigd en verbeterd door de verordening waarover wij morgen een beslissing nemen.
Ik zou nog graag van de gelegenheid gebruikmaken om de rapporteur, de heer Marinescu, te bedanken voor de goede samenwerking. Ik denk dat we samen voor de mensen in Europa iets heel goeds tot stand hebben gebracht. Dat is tenslotte ook onze taak.
Robert Evans
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de heer Tajani zei aan het begin van het debat dat dit een goed signaal is aan de burgers van Europa. Ik ben het daar mee eens en dat is het doel van ons werk.
Ik wil vooral naar de vliegvelden verwijzen, omdat het belangrijk is dat we deze inrichtingen onder een verstandige Europese wetgeving brengen. Ik ben van mening dat deze wetgeving verstandig is, omdat zij de burger beschermt, wat we bereiken door een uitbreiding van het bevoegdheidsgebied van het EASA.
Er zijn echter een paar punten waar ik een beetje meer helderheid op zijn plaats zou vinden. Ik denk dat het juist is dat we de kleine vliegvelden waar alleen voor recreatieve of vrijetijdsdoeleinden wordt gevlogen, buiten beschouwing laten en ze buiten het toepassingsgebied laten. Het door de heer Marinescu en anderen ingediende amendement 44 is belangrijk, omdat het de maatstaf verschuift van het gewicht van het vliegtuig naar de landingsbaanlengte van 800 meter. Ik vraag mij echter af of de commissaris of de heer Marinescu mij er uiteindelijk van kunnen verzekeren dat de definitie "voor publiek gebruik” duidelijk wordt uitgelegd, zodat er geen dubbelzinnigheid bestaat over de feitelijke definitie van "publiek”. Kunnen ze toelichten of het commercieel levensvatbaar betekent, of het betekent dat mensen tickets voor vluchten kopen of dat het betekent dat het vliegvelden betreft waartoe het publiek daadwerkelijk toegang heeft? Dat zou een toekomstig struikelblok kunnen worden dat hopelijk uit de weg kan worden geruimd.
Antonio Tajani
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het doet me veel genoegen dat het Parlement zich zo goed als unaniem heeft uitgesproken vóór het gemeenschappelijke Europees luchtruim. Ik heb alleen begrepen dat de heer Nattrass tegen deze hervorming is, maar ik heb niet begrepen waarom. Misschien heb ik het niet begrepen of heeft hij het hervormingsvoorstel voor het gemeenschappelijke Europees luchtruim niet goed gelezen. Ik heb niet begrepen wat de Sovjet-Unie er mee te maken heeft. Iedereen is vrij om te zeggen wat hij of zij wil; ik voel geen nostalgie naar de Sovjet-Unie.
Maar wat de serieuze zaken betreft die tijdens het debat aan de orde zijn gekomen en zijn gezegd, zou ik u er aan willen herinneren dat dit een concreet antwoord is dat wij op een crisis in de luchtvervoerssector geven. De actuele gegevens die de IATA heeft verschaft, zijn zorgwekkend. Volgens de verklaringen van de directeur-generaal zou de sector tijdens het lopende boekjaar 4,7 miljard dollar verliezen. Dat is bijna drieënhalf miljard euro, en dus een verslechtering ten opzichte van de eerste ramingen. De winst van de sector zou met 12 procent dalen.
Tegenover zo'n crisis zijn wij dus niettemin in staat om regels uit te vaardigen waarmee de kosten kunnen worden gereduceerd. Al met al zou de hele hervorming, inclusief SESAR, wanneer die eenmaal is toegepast en op volle kracht draait, een besparing moeten opleveren van ongeveer veertig miljard euro en een ander belangrijk gegeven is - en ik geloof dat dit mevrouw Lichtenberger aan het hart gaat - de vermindering van de vervuiling, die substantieel zal zijn.
Wat betreft het probleem dat de heer Zile te berde heeft gebracht over de wederkerigheid en de overvliegbelasting die wordt geheven op elk vliegtuig dat over Siberië vliegt: het thema is de vrucht van een overeenkomst die met Rusland is getekend, maar nog niet is toegepast. We hebben het probleem meerdere keren aan de orde gesteld tijdens ontmoetingen met de bevoegde ministers van Vervoer. Het is ook besproken tijdens de laatste Top die de Europese Commissie in Moskou heeft gehad met de heren Poetin en Medvedev en met de minister van Vervoer, die ik bilateraal heb ontmoet. Ik zie geen significante vooruitgang aan Russische kant, maar we blijven aandringen.
Voor het beginsel van wederkerigheid dat in de tekst had kunnen worden opgenomen, is geen consensus bereikt in de Raad. Het merendeel van de lidstaten heeft zich verzet en dus is er een debat gehouden tijdens de laatste Raad van ministers van Vervoer. Omdat er geen mogelijkheid was om het beginsel op te nemen, is het niet opgenomen in de wetgevende tekst.
Wat echter de kwesties betreft die de heer Romagnoli aan de orde heeft gesteld betreffende de luchthavens van de stad Rome: daarover kan ik zeggen dat er, zoals gewoonlijk, altijd controles worden uitgevoerd door de Europese Commissie. Ik kan zeggen dat als het gaat om de toepassing van de verordening die passagiers met verminderde mobiliteit beschermt, de vliegvelden van Fiumicino en Ciampino als voorbeeld gesteld kunnen worden. Want zij hebben de verordening eerder dan andere vliegvelden toegepast; reden waarom ik de nieuwe verordening eind juli van het vorige jaar juist op het vliegveld van Fiumicino heb gepresenteerd.
Dit betekent niet dat we daar genoegen mee moeten nemen: ik denk aan de schandalige gebeurtenis van de 42 miljoen stuks bagage die slecht worden beheerd in de wereld, en van de miljoen koffers of stuks bagage die zijn verdwenen. Geconfronteerd met die gegevens heb ik een onderzoek door het Directoraat-generaal Energie en vervoer laten starten. Ik heb een maand de tijd gegeven om antwoorden van alle bevoegde organisaties te verkrijgen. Als de antwoorden de gegevens die in de pers zijn verschenen, bevestigen, zal ik met voorstellen komen voor een herziening van de bestaande verordening, die ik als lichtelijk zwak beschouw als het gaat om de bescherming van de passagiers. Daarbij denk ik aan de mogelijkheid om de controle op de toepassing van de communautaire verordening misschien toe te vertrouwen aan bepaalde nationale organisaties.
De kwestie van de "passagiersrechten” staat bij mij zeker centraal en daarom wil ik, in antwoord op de vraag die is gesteld door de heer Romagnoli, hem en het hele Parlement geruststellen. Ik wil bevestigen dat ik zal blijven proberen de rechten van de passagiers steeds beter te garanderen. Het is niet toevallig dat er na de verordening betreffende het luchtvervoer, die is gepresenteerd en goedgekeurd, wordt gediscussieerd over de verordeningen met betrekking tot het zee- en busvervoer.
Ik antwoord ook aan de heer Evans dat de criteria die in overweging zijn genomen, de commerciële waarde van het vliegveld en de lengte van de landingsbaan zijn, waar hij naar heeft verwezen. De definitie waaraan wordt gerefereerd is enigszins achterhaald door de criteria die zijn opgenoemd.
Ik geloof dat ik u nogmaals kan bedanken en kan aandringen op de kwestie van de veiligheid van het luchtvervoer, dat met deze hervorming nog groter zal zijn, al ben ik ervan overtuigd dat vliegen in het Europese luchtruim vandaag de dag veilig is. Maar er is geen limiet als het om veiligheid gaat. We moeten altijd meer doen, vandaar mijn inspanningen in alle sectoren waarin de veiligheid van het vervoer kan worden vergroot. Ik zal mij tot het uiterste inspannen en zal proberen om het Parlement en de Raad voorstellen te doen die de burgers echt kunnen laten zien dat de Europese instellingen hen terzijde staan.
Ik sluit af met u nogmaals te bedanken. Ik dank rapporteur Marinescu, maar ik wil alle Parlementsleden bedanken, alle coördinatoren, alle afgevaardigden die hebben deelgenomen aan dit debat. Want we hadden niet zonder zo'n grote inzet van het Parlement gekund - dat bij deze gelegenheid heeft laten zien geen tijd te willen verliezen - om concreet op te treden bij kwesties die de burgers direct aangaan, net zoals de Commissie dat doet. Ik bedank tevens de diensten van de Europese Commissie, die zoveel hebben gedaan, en het doet me genoegen dat iemand tijdens het debat ook de diensten heeft bedankt voor hun medewerking.
Wij allemaal samen zijn in staat geweest om de luchtvaartindustrie te laten begrijpen dat de instellingen capabel zijn - ik herhaal en onderstreep het - om een moeilijke crisis het hoofd te bieden. Ik geloof dat de Europese burgers en het bedrijfsleven noch massale hulp noch alleen wettelijke maatregelen van ons verwachten, maar er behoefte aan hebben dat de instellingen laten zien dat ze aanwezig kunnen zijn en aan de zijde kunnen staan van de burgers, de ondernemers en al diegenen die bezig zijn deze crisis het hoofd te bieden. Zij willen voelen dat de instellingen hen terzijde staan en hen steunen om samen dit moeilijke moment in de Europese economie te boven te komen. Die economie zal worden gered - en daar ben ik heilig van overtuigd -, door serieuze en precieze regels toe te passen die voor iedereen gelden.
De afwezigheid van regels en het bestaan van slappe regels hebben de financiële en economische crisis veroorzaakt. Wij Europeanen, die zich herkennen in een beschaving die voortkomt uit het Romeinse recht en de napoleontische code en die is gebaseerd op regels en het respect voor regels, zijn ervan overtuigd dat wij dankzij deze regels de moeilijkheden van dit moment te boven zullen kunnen komen en dat we vooral in staat zullen zijn om een steeds beter systeem te hebben dat vrij is, maar dat ook bestand is tegen financiële en economische moeilijkheden.
Ik dank u nogmaals voor uw grote inzet. Het is mij een genoegen om deel te kunnen nemen aan dit belangrijke politieke moment en het met u te kunnen delen.
Marian-Jean Marinescu
rapporteur. - (RO) Een paar korte reacties.
Wat Eurocontrol betreft: het hervormingsproces is in gang gezet, zodat nieuwe verantwoordelijkheden kunnen worden aangegaan. Met betrekking tot het "beheersen van het luchtruim” denk ik dat de organisaties die het meest gelukkig zullen zijn als dit verslag is aangenomen, de luchtvaartmaatschappijen zijn, met inbegrip van Ryanair.
Dan het punt van het "publiek gebruik”. Met deze beschrijving worden zelfs luchthavens voor vliegclubs of voor plezierluchtvaart uitgezonderd. Wij wilden deze luchthavens dan ook niet onder de verordening laten vallen, om de zaken niet nog ingewikkelder te maken.
Verder wil ik u bedanken voor de positieve opmerkingen over mijn inspanningen. Ik zou dit karwei echter niet alleen hebben kunnen klaren, hoe dan ook. Daarom wil ik de rapporteurs van de andere fracties - de heren Stockmann, Leichtfried, Degutis en Zile en mevrouw Lichtenberger - mijn oprechte dank betuigen voor hun bijzondere bijdragen aan dit dossier. Ook voor de steun die zij mij hebben gegeven tijdens de onderhandelingen met de Raad ben ik hun erkentelijk.
Ook wil ik erop wijzen dat het merendeel van de suggesties in de voor de plenaire vergadering ingediende amendementen van de heer Kohlíček en de heer Markov al zijn verwerkt in het compromis dat we met de Raad hebben bereikt.
Commissaris, ik feliciteer u met dit succes. Ik hoop dat het bekrachtigd zal worden door de stemming die morgen in het Parlement zal worden gehouden en door de stemming in de Raad aan het eind van deze maand.
Voorts wil ik het team deskundigen van de Commissie bedanken voor het feit dat het zij aan zij met ons gewerkt heeft om dit akkoord tot stand te brengen. Tot slot ook mijn dank aan het Franse voorzitterschap en het Tsjechische voorzitterschap voor hun inzet, en met name aan Thierry Boutsen en Vera Zazvorkova.
De Voorzitter
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt morgen, woensdag 25 maart 2009, plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Šarūnas Birutis  
schriftelijk. - (LT) Ook al wordt het huidige Europese luchtvervoerssysteem over het algemeen als zeer veilig beschouwd, toch zal de snelle toename van het verkeersvolume naar alle waarschijnlijkheid tot nieuwe uitdagingen leiden op het gebied van de veiligheid. Daarom dienen er de nodige stappen te worden ondernomen op communautair niveau, zodat het huidige veiligheidsniveau ook in de toekomst gehandhaafd kan worden of misschien zelfs verhoogd. Het is nu eerst en vooral van belang de normen van de nog niet door EU-wetgeving gereguleerde aandachtsgebieden (die bijgevolg te kampen hebben met versnipperde regelgeving en met ondermaats toezicht op de naleving ervan) opnieuw vorm te geven en gelijk te trekken, zodat deze geïntegreerd kunnen worden in één enkele methodologie. Dit geldt met name voor twee schakels van de luchtverkeersketen, die vanuit veiligheidsoogpunt algemeen als buitengewoon belangrijk gezien worden, omdat deze potentieel het grootste veiligheidsrisico vertegenwoordigen.
Christine De Veyrac  
Er is een compromis bereikt tussen de Raad en het Parlement, waardoor deze twee dossiers in eerste lezing kunnen worden afgerond.
Ik ben blij met dit akkoord, dat een belangrijke stap vormt bij de totstandbrenging van een gemeenschappelijk Europees luchtruim.
Hiermee kunnen belangrijke verbeteringen worden gerealiseerd als het gaat om vliegtijden, brandstofverbruik, reiskosten en CO2-emissies.
Terwijl de eerste verordening de nadruk legt op de prestaties en de modernisering van het Europese luchtvaartsysteem, richt de tweede zich vooral op de veiligheidseisen, om ervoor te zorgen dat deze belangrijke ontwikkeling in het luchtverkeersbeheer in Europa niet ten koste gaat van de veiligheid van vliegtuigen en hun reizigers.
Het Parlement heeft hemel en aarde bewogen om een gezamenlijke stemming te houden over deze twee teksten, die uiterst complementair zijn, en ik ben blij dat onze instelling de Raad hiervan heeft weten te overtuigen.
Lidstaten, vliegmaatschappijen en reizigers: allemaal plukken ze de vruchten van deze nieuwe regels, die het luchtvervoer van de komende decennia in goede banen zullen leiden.
Kathy Sinnott  
schriftelijk. - (EN) Bij de formulering van het luchtvaartbeleid moet onze aandacht in de eerste plaats uitgaan naar veiligheid. Ik spreek mijn waardering uit voor de doelstelling van dit verslag om de luchtvaart voor alle betrokkenen veiliger en doeltreffender te maken.
Ofschoon we alles dienen te ondernemen om de veiligheid te vergroten, moeten we de luchthaven- en luchtverkeersautoriteiten bij de naleving helpen. De ontwikkeling van een geharmoniseerd regelgevend kader en de tenuitvoerlegging van nieuwe technologie zal hoge kosten met zich meebrengen. Regionale luchthavens zouden wel eens moeilijkheden kunnen hebben om de extra kosten voor de vernieuwing van hun systemen te bolwerken.
Shannon Airport in het westen van Ierland levert luchtverkeersbeheer voor een groot deel van de noordelijke Atlantische Oceaan. Maar als vliegveld dat in de afgelopen tien jaar veel vluchten heeft verloren, beschikt het wellicht niet over de financiële middelen voor verbeteringen. In de huidige economische omgeving zal het niet eenvoudig zijn om kredieten voor nieuwe apparatuur en opleiding te krijgen. En het doorberekenen van deze kosten aan de klant kan minder inkomsten tot gevolg hebben.
Ik zou willen voorstellen dat de Commissie middelen reserveert ter ondersteuning van dit proces, om ervoor te zorgen dat het luchtverkeer veiliger wordt.
(De vergadering wordt om 20.00 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)
