Potrzeba ustanowienia strategii UE dotyczącej Kaukazu Południowego (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem porządku dziennego jest sprawozdanie pana posła Kirilova, sporządzone w imieniu Komisji Spraw Zagranicznych, na temat potrzeby ustanowienia strategii UE dotyczącej Kaukazu Południowego (2009/2216 (INI)).
Evgeni Kirilov
sprawozdawca. - Panie przewodniczący! Przede wszystkim chciałbym podziękować wszystkim kontrsprawozdawcom oraz koleżankom i kolegom posłom, którzy przyczynili się do opracowania tego ważnego sprawozdania zawierającego uzasadnienie w ogólnych zarysach potrzeby ustanowienia strategii UE na rzecz regionu Kaukazu Południowego. Kaukaz Południowy jest nie tylko regionem położonym w najbliższym sąsiedztwie Unii - Rumunię i Bułgarię oddziela od niego granica morska - ale także regionem ważnym dla Unii pod względem strategicznym w kategoriach politycznych, gospodarczych i bezpieczeństwa.
A zatem głównym celem Unii Europejskiej powinno być aktywne uczestnictwo w stabilizacji regionu oraz wspieranie rozwoju Armenii, Azerbejdżanu i Gruzji, by pomóc tym krajom w dążeniach do stabilności i demokracji, ustanowić z nimi dobre stosunki sąsiedzkie i objąć je w większym stopniu polityką UE. Parlament Europejski zdecydowanie wspiera wszystkie inicjatywy, których celem jest zwiększenie obecności UE w regionie, w szczególności ostatnią - partnerstwo wschodnie. Oferuje ono cenne ramy dla bardziej intensywnej współpracy regionalnej, wprowadzenia możliwości podróżowania bez wiz do Unii, a także zawarcia kompleksowych umów o wolnym handlu. Jest to proces dwustronny, który wymaga wysiłków i poświęceń obu stron. Kontynuowanie działań zmierzających do dalszej demokratyzacji leży w żywotnym interesie tych trzech państw.
Dobre rządy, pluralizm polityczny, praworządność i poszanowanie praw człowieka mają ogromne znaczenie dla określenia przyszłych stosunków tych krajów z Unią. W związku z tym Unia Europejska powinna wciąż udzielać tym państwom pomocy finansowej i technicznej w celu promowania tych zasad w ramach politycznych uwarunkowań. Strategiczne pod względem geopolitycznym położenie regionu oraz jego coraz większe znaczenie jako korytarza energetycznego, transportowego i komunikacyjnego, łączącego Morze Kaspijskie i Azję Środkową z Europą, a także coraz większe zainteresowanie UE kwestią bezpieczeństwa energetycznego wskazują na potrzebę bardziej aktywnego uczestnictwa w projektach energetycznych w regionie, między innymi w pracach związanych z zakończeniem projektu dotyczącego rurociągu Nabucco.
Jednakże ta ambitna polityka UE nie może zostać zrealizowana, gdy nad regionem wiszą ciężkie chmury nierozwiązanych konfliktów Gruzji i Górskiego Karabachu. Te konflikty stanowią także poważne utrudnienie dla procesu demokratyzacji, stabilności politycznej, rozwoju społecznego i gospodarczego. Konflikt zbrojny w Gruzji, który miał miejsce w 2008 roku, uświadomił Unii, że musi ona odgrywać bardziej aktywną rolę w regionie, polegającą na zapobieganiu konfliktom i zarządzaniu kryzysowym. Impas spowodowany konfliktami i wejście w życie traktatu lizbońskiego przemawiają za wzmożoną proaktywną polityką UE. Jest to szczególnie ważne w przypadku konfliktu w Górskim Karabachu, podczas którego Unia była praktycznie nieobecna. Zwykłe udzielenie wsparcia grupie mińskiej w jej pracy na tym etapie nie wystarczy, jeśli UE poważnie traktuje swoją nową, bardziej aktywną rolę w polityce zagranicznej.
Unia jest zaakceptowanym przez obie strony międzynarodowym mediatorem, którego obecność nie budzi kontrowersji. Unia powinna, ponieważ jest taka potrzeba, kierować międzynarodowymi działaniami mającymi na celu odbudowę i odnowę obszaru objętego konfliktem, poprzez inicjowanie projektów pojednawczych, programów i kontaktów międzyludzkich, a także poprzez wysłanie do regionu misji, gdy tylko zostanie znalezione polityczne rozwiązanie.
Konflikty w regionie wymagają również specjalnych działań w związku z sytuacją setek tysięcy wysiedlonych osób, która ma poważne konsekwencje humanitarne. Unia Europejska dysponuje środkami i doświadczeniem, może więc przyczynić się do stworzenia bardziej tolerancyjnej atmosfery na Kaukazie Południowym. Powinna także czerpać ze swojego własnego historycznego doświadczenia i pokazać temu regionowi, że można w nim żyć wspólnie w pokoju i dobrobycie, przywrócić dobre relacje i zaufanie, które istniały w przeszłości. Głównym zadaniem Unii jest próba przekonania przywódców i ludności w regionie - przemówienia do ich serc i umysłów - do popierania inicjatyw pokojowych, zamiast stosowania gróźb i powodowania napięć. Przyszłość będzie pomyślna, jeśli postaramy się wszyscy razem podjąć te działania.
Štefan Füle
komisarz. - Panie przewodniczący! Cieszę się, że mogę uczestniczyć w dzisiejszej wymianie poglądów z Parlamentem Europejskim w sprawie relacji Unii Europejskiej z Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją, trzema państwami Kaukazu Południowego. Przeprowadziłem już bardzo owocną dyskusję na temat Południowego Kaukazu z członkami Komisji Spraw Zagranicznych w dniu 28 kwietnia, krótko po mojej wizycie w regionie.
Z zadowoleniem przyjmuję to sprawozdanie, które wnosi cenny wkład do rozważań na temat sposobów budowania przez Unię Europejską jeszcze silniejszych i szerszych relacji z Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją. Pragnę przypomnieć, że mamy mocne ramy współpracy, a mianowicie powszechnie uznaną europejską politykę sąsiedztwa i ustanowione w ubiegłym roku partnerstwo wschodnie. Pierwszy instrument jest nadal jednym z głównych priorytetów Unii Europejskiej w jej stosunkach zewnętrznych. Pomyślna realizacja drugiego, przy aktywnym zaangażowaniu krajów partnerskich, przyczyni się do umocnienia naszych relacji w oparciu o wspólne wartości.
Chciałbym wskazać dwa bardzo ważne kamienie milowe na tej drodze.
W zeszłym tygodniu Komisja opublikowała swoje trzecie roczne sprawozdanie z postępu działań na rzecz państw Kaukazu Południowego. Plany działania w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa, a także regularna ocena ich realizacji, pozostają narzędziem niezbędnym do zrobienia kroku naprzód w kierunku reform politycznych i gospodarczych w tych krajach, jak również w kierunku ich współpracy z Unią Europejską.
Tym razem wybraliśmy pięcioletnią ocenę pakietu dotyczącego europejskiej polityki sąsiedztwa. Naszym głównym celem jest wykorzystanie wniosków jako podstawy dla szerokich konsultacji z państwami członkowskimi, państwem tutaj w Parlamencie Europejskim i z naszymi partnerami z sąsiedztwa, aby uzyskać od państwa - a także od nich - informacje zwrotne o tym, czy stosujemy właściwe narzędzia i instrumenty, czy ilość zasobów oraz sposób dysponowania nimi są odpowiednie, a także czy tempo i zasięg naszych działań są właściwe i czy zmierzają one we właściwym kierunku.
Rezultaty zostaną zaprezentowane w przyszłorocznym pakiecie, dzięki któremu nasza polityka powinna być spójniejsza i który bez wątpienia doprowadzi do większego zaangażowania ze strony naszych sąsiadów. Będzie on także idealną okazją do przedstawienia bardzo silnych argumentów przemawiających za zapewnieniem odpowiednich zasobów do następnej perspektywy finansowej.
Drugim kamieniem milowym jest zezwolenie wydane przez Radę, także w zeszłym tygodniu, na otwarcie negocjacji w sprawie układów stowarzyszeniowych z Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją. Przyjęcie tych wytycznych negocjacyjnych jest wyraźnym sygnałem naszego silnego zaangażowania w dalsze pogłębianie stosunków między Unią Europejską a państwami Kaukazu Południowego na podstawie wspólnych wartości i zasad, takich jak demokracja, praworządność i poszanowanie praw człowieka.
Komisja już przygotowuje się do takich negocjacji, których rozpoczęcia oczekuje się w ciągu kilku następnych miesięcy. Te dwa obszary jasno dowodzą, że UE ma już ugruntowaną i kompleksową strategię dla Kaukazu Południowego, którego potencjał chcemy wykorzystać w możliwie największym stopniu; strategię służącą zbliżeniu tego regionu do Unii Europejskiej.
W świetle sprawozdania pana posła Kirilova, które jest bardzo wartościowe i wniosło bardzo cenny wkład, stwierdzam, że stanowisko Parlamentu Europejskiego w wielu sprawach jest w znacznym stopniu zbieżne ze stanowiskiem Komisji. Stabilność i bezpieczeństwo Kaukazu Południowego mają bezpośredni wpływ na Europę. Unia Europejska jest zatem współodpowiedzialna za wspieranie pokojowego rozwiązania konfliktu i za budowanie zaufania. Kaukaz Południowy ma znaczenie dla Unii Europejskiej nie tylko z powodu swoich połączeń energetycznych i transportowych. Lepsze rządy i silniejszy system państwa prawnego ułatwiają prowadzenie handlu i inwestycji, a także sprzyjają mobilności osób. Nowe układy stowarzyszeniowe przyczynią się do rozszerzenia postanowień dotyczących handlu, zgodnie z umowami o partnerstwie i współpracy.
Jestem przekonany, że Unia Europejska jest na właściwej drodze do umocnienia stosunków z Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją. Chciałbym jednak podkreślić, że odpowiedzialność za ustanowienie konstruktywnych ram współpracy wymaga wspólnego wysiłku. Dążenie naszych partnerów z Kaukazu Południowego do zbliżenia się do Europy musi przekładać się na dalszy postęp w kierunku demokracji, gospodarki rynkowej i stabilności politycznej w tym obszarze. Apeluję zatem do Armenii, Azerbejdżanu i Gruzji o skierowania działań w stronę nowoczesnego, integracyjnego, pluralistycznego demokratycznego i bogatego społeczeństwa pozostającego w zgodzie z sąsiadami.
Metin Kazak
Panie przewodniczący, panie i panowie! Jako koordynator w Grupie Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy miałem możliwość przedstawienia opinii Komisji Handlu Międzynarodowego dotyczącej potrzeby wprowadzenia europejskiej strategii dla Kaukazu Południowego. Wiem, że to sprawozdanie jest w wielu obszarach złożone i dotyczy drażliwych kwestii.
Ta strategia jest niezwykle ważna dla zapewnienia spójnej i dobrej polityki sąsiedztwa. Ponownie została w niej potwierdzona rola Unii Europejskiej jako światowego gracza w regionie pod względem ogólnej polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa. Współpraca z Kaukazem Południowym w sektorze energetycznym, a także przy wspieraniu demokracji i dobrych rządów, musi zostać uwzględniona w głównych priorytetach UE.
Jest to ważne także z punktu widzenia współpracy regionalnej i z powodu geopolitycznej sytuacji z jednej strony Armenii, Gruzji i Azerbejdżanu, a z drugiej strony Rosji, Iranu i Turcji jako kraju kandydującego do Unii Europejskiej. Bariery handlowe muszą zostać zniesione, a powiązania handlowe i gospodarcze pomiędzy UE a Kaukazem Południowym - umocnione. Wpłynie to na wzrost stabilności politycznej i poszanowania praw człowieka, a także na osiągnięcie trwałego wzrostu i dobrobytu w regionie.
Jest to kolejny powód, dla którego podpisanie układu stowarzyszeniowego i kompleksowych umów o wolnym handlu musi stać się kluczowym celem w naszej polityce zagranicznej względem Kaukazu Południowego. Przyczyni się to do rozwiązania zamrożonych konfliktów, umożliwi Azerbejdżanowi bardzo szybkie przystąpienie do Światowej Organizacji Handlu, a także wpłynie na poprawę zdolności administracyjnych i potencjału instytucjonalnego tych państw. W związku z tym wzywam Komisję do wykazania większego zaangażowania w realizację powyższych celów.
Anna Ibrisagic
Panie przewodniczący! Będziemy dziś głosować nad sprawozdaniem na temat potrzeby ustanowienia strategii UE dla Kaukazu Południowego. Jest to bardzo ważny temat. W związku z ogólną sytuacją polityczną w regionie niezwykle istotne jest, aby UE odgrywała aktywniejszą rolę polityczną.
Jako kontrsprawozdawczyni Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) bardzo intensywnie pracuję w szczególności nad podkreśleniem roli UE w Kaukazie Południowym, a także nad określeniem konkretnych środków, które my w Unii Europejskiej możemy podjąć w celu pomocy dotkniętym problemami państwom i zbliżenia tych państw do UE w ich indywidualnym tempie i na ich własnych, odpowiednio dostosowanych warunkach. W sprawozdaniu przedstawiono dwa istotne kroki, które UE powinna szybko podjąć w celu stworzenia sobie możliwości realizacji tej strategii, a mianowicie - przyspieszenie tempa negocjacji w sprawie liberalizacji systemu wizowego i ustanowienie strefy wolnego handlu między UE a Kaukazem Południowym.
Wszystkie państwa w regionie - Gruzja, Armenia i Azerbejdżan - są byłymi państwami sowieckimi, a Rosja wciąż wywiera wpływ na region w znacznie większym stopniu, niż niektórym się wydaje. A zatem w celu umożliwienia utrzymania w przyszłości bezpieczeństwa, stabilności i pokoju obecność UE w regionie musi zaznaczać się bardziej niż obecnie. Bardzo ważne jest, aby obywatele tych państw mieli lepsze perspektywy włączenia się do UE; niezwykle istotne jest także, aby UE zrozumiała, jak ważna jest stabilizacja na Kaukazie.
Czekam także z niecierpliwością na uzyskanie jasnych sprawozdań dotyczących długotrwałych antagonizmów, które istnieją w regionie i wciąż obecnego tam zagrożenia, że przerodzą się one w konflikty zbrojne. Jestem zatem bardzo zadowolona, że w tekście ponownie jasno podkreśla się nasze bezwarunkowe poparcie dla integralności terytorialnej Gruzji i nienaruszalnych, uznanych przez społeczność międzynarodową granic Gruzji, a także zdecydowanie potępia się, jako sprzeczne z prawem międzynarodowym, uznanie przez Federację Rosyjską niepodległości separatystycznych regionów gruzińskich Osetii Południowej i Abchazji.
Przyjemnie było się przekonać, że sprawozdanie, nad którym dziś głosujemy otrzymało szerokie poparcie polityczne w komisji. Chciałabym wezwać wszystkich do poparcia w głosowaniu poprawek zgłoszonych przez grupę PPE wspólnie z grupą Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim, a także grupę Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie.
Hannes Swoboda
Panie przewodniczący! W pierwszym rzędzie chciałbym gorąco podziękować panu posłowi Kirilovi za jego kompleksową pracę, która - jak już powiedziano - stanowi cenny wkład w naszą strategię w tym regionie.
Podczas mojego ostatniego pobytu w regionie, w Tibilisi, ktoś z innego państwa z tego obszaru powiedział, że współpraca regionalna była koncepcją narzuconą regionowi przez Europę. Świadczy to o podejściu wielu polityków i osób odpowiedzialnych w tym regionie. W rzeczywistości wcale nie chcemy współpracować, lecz jeśli Europa tego od nas oczekuje, prawdopodobnie nie mamy innego wyboru.
Musimy jasno dać do zrozumienia, że w Europie dzięki współpracy regionalnej stworzyliśmy podstawy do porozumienia się, a także do pokojowego rozwoju i tak samo musi być w tym regionie. Wiele negatywnych wpływów wewnętrznych, którym podlega ten region, między innymi nacisków ze strony jego byłego wielkiego brata - Rosji, z pewnością miałoby mniejsze znaczenie, gdyby państwa tego regionu potrafiły ze sobą współpracować.
Przedmiotowy region jest ważny nie tylko dla Europy, ale oczywiście także dla jego sąsiadów. Myślę w szczególności o Turcji - sąsiedzie, z którym w tym regionie możemy blisko współpracować. Chciałbym zobaczyć w bliskiej przyszłości, że znaleziono wspólne rozwiązanie dwóch problemów, za które Turcja jest, lub może być, częściowo odpowiedzialna; innymi słowy problemów dotyczących z jednej strony jej sąsiada - Armenii, a z drugiej strony - Górskiego Karabachu.
Nic nie powstrzyma armeńskich oddziałów przed opuszczeniem przynajmniej tych prowincji Azerbejdżanu, które nie stanowią części Górskiego Karabachu. Podłożyłoby to podwaliny pod lepsze stosunki pomiędzy Armenią i Turcją.
Członkowie tej grupy, a w szczególności pan poseł Severin i ja, wielokrotnie przedstawialiśmy koncepcję unii pomiędzy UE i państwami wokół Morza Czarnego, ponieważ wierzymy, że współpraca pomiędzy tym regionem a UE, ale także z jego sąsiadami - Turcją i Rosją - jest bardzo ważna. Myślę, że to sprawozdanie może dać początek tego typu unii. W tym momencie wciąż jest ona jedynie wizją, lecz mam nadzieję, że wkrótce stanie się rzeczywistością.
Norica Nicolai
Jako kontrsprawozdawca Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy uważam, że to sprawozdanie stanowi ważny punkt wyjścia dla spójnego podejścia wobec regionu Kaukazu, a także dobry wzorzec dla sprawozdań, które będziemy mieć w przyszłości. Dlatego pragnę pogratulować panu posłowi Kirilovowi i uważam, że dzięki działaniom podjętym przez wszystkie grupy polityczne, udało się stworzyć całkowicie spójne podejście względem tego regionu.
Moim zdaniem w 2010 roku zarówno Unia Europejska, jak i wszystkie państwa w tym regionie mogą otrzymać szansę, ponieważ bardziej aktywny udział dyplomacji europejskiej w trzech ważnych misjach dyplomatycznych związanych z konfliktem - mam na myśli Abchazję i Osetię, Górski Karabach, a także spór pomiędzy Turcją i Armenią - może pomóc w osiągnięciu znaczącego postępu.
Wniosek z tego sprawozdania, w którym zwraca się szczególną uwagę na kluczowy czynnik dla naszego bezpieczeństwa energetycznego, jest taki, że Unia Europejska musi wykazać większe zaangażowanie, w celu unormowania sytuacji pod względem bezpieczeństwa w tym regionie. Uważam, że rozwiązaniem, które należy przyjąć jest rozszerzenie partnerstwa handlowego. Jednakże takiemu podejściu powinny jednocześnie towarzyszyć intensywne próby ze strony Unii Europejskiej mające na celu wprowadzenie demokracji i zapewnienie stabilności w regionie, ponieważ wciąż istnieją tam silne pokusy związane z totalitaryzmem i, ogólnie rzecz biorąc, mamy tam do czynienia z brakiem demokracji.
Musimy wypracować podstawową, dobrze ugruntowaną politykę i projekty, żeby można było wyeliminować właściwe dla tego regionu czynniki, w szczególności brak praworządności, rozprzestrzenianie się postaw konfliktowych, a także nie mniej ważny czynnik - korupcję. Jednakże, aby to osiągnąć, obie strony, my i rządy krajów z tego regionu muszą wyrazić wolę zapewnienia demokracji.
W tym sprawozdaniu wspomniano o wszystkich kwestiach, o których mówiłam, a także o wielu innych, które są ważne z punktu widzenia podejścia Unii Europejskiej. Mam na myśli poszczególne prawa i wolności. Uważam również, że rozważenie partnerstwa strategicznego jest bardzo istotne dla Unii Europejskiej i jej państw członkowskich.
Ulrike Lunacek
Panie przewodniczący! Podobnie jak moi przedmówcy ja również chciałbym podziękować sprawozdawcy, panu posłowi Kirilovi, za jego wytężoną pracę i wysoką jakość tego sprawozdania, które jest niezwykle szczegółowe.
Chciałbym poruszyć kilka kwestii, na które jeszcze nie zwrócono uwagi, a które są dla mnie bardzo ważne. Chodzi o to, że niestety trzy zamrożone konflikty w tym regionie stanowią nie tylko ogromną przeszkodę dla pełnego rozwoju europejskiej polityki sąsiedztwa, ale także dla rozwoju samych państw, które są w te konflikty uwikłane. Jeśli ma się rzeczywistego lub domniemanego zewnętrznego wroga, sprawa jest stosunkowo prosta. W tym przypadku rządy i państwa często kładą zbyt mały nacisk na walkę z ubóstwem, na przedsięwzięcia dla dobra własnej ludności i na wzięcie odpowiedzialności za swoich obywateli. Oznacza to, że potrzeba rezygnacji z ponoszenia wysokich wydatków na wojsko - które są krytykowane w tym sprawozdaniu i które wzrosły w ostatnich latach - na rzecz wydatków na usługi społeczne, kulturę i ochronę środowiska, przynoszących korzyści ludności, stanowi główny element tego sprawozdania i cieszę się, że został on w nim uwzględniony.
Kolejnym aspektem, który został poruszony na przykład w sprawozdaniu Tagliaviniego w sprawie konfliktu pomiędzy Gruzją a Rosją, jest potrzeba rozbrojenia na poziomie intelektualnym i językowym, w celu przeciwdziałania posługiwaniu się podburzającym językiem i manipulacji historią. Wszystko to jest nam niezbędne do osiągnięcia prawdziwego postępu w przywracaniu pokoju w tym regionie.
Wśród innych czynników należy wymienić potrzebę większej demokracji, poparcie dla społeczeństwa obywatelskiego, ochronę mniejszości etnicznych, seksualnych i religijnych, a także kwestie dotyczące praw człowieka. Wszystkie te sprawy są ważne. Podam jako przykład z Azerbejdżanu dwóch młodych blogersów, którzy byli na tyle odważni, aby krytykować rząd, od sześciu miesięcy znajdują się w więzieniu i nie zostali jeszcze wypuszczeni. Wolność mediów jest problemem w każdym z tych państw. Na szczęście wszystkie te aspekty zostały uwzględnione w przedmiotowym sprawozdaniu i postrzegam je w taki sam sposób jak moi przedmówcy. Wymiar regionalny i współpraca transgraniczna są ważne. Wspieramy zatem Komisję w jej nieustannych wspólnych działaniach w tym obszarze.
Charles Tannock
w imieniu grupy ECR. - Panie przewodniczący! Tak jak wyraźnie stwierdza się w sprawozdaniu pana posła Kirilova państwa Kaukazu Południowego mają ważne znaczenie strategicznie dla całej Unii, zwłaszcza pod względem bezpieczeństwa energetycznego - na przykład produkcji kaspijskiej ropy naftowej i kaspijskiego gazu oraz ich przewozu przez państwa regionu. Niestety ten region jest wciąż sparaliżowany wskutek zamrożonych konfliktów, między innymi oczywiście wskutek ostatniego, czyli rosyjskiej okupacji Abchazji i Południowej Osetii, które - naszym zdaniem - są suwerennymi terytoriami Gruzji. Nie możemy ze względu na relacje UE z Rosją po prostu udawać, że te wydarzenia nie miały miejsca.
Korzystając z mechanizmów partnerstwa wschodniego EPS, musimy teraz oczywiście podwoić nasze wysiłki, aby nagrodzić zdecydowane działania Gruzji mające na celu realizację jej euroatlantyckich aspiracji, a ja i moja grupa ostatecznie w pełni popieramy umowę o wolnym handlu, liberalizację systemu wizowego i układy stowarzyszeniowe z wszystkimi państwami Kaukazu Północnego. Jako dobry przyjaciel Armenii cieszę się, że ostateczna wersja sprawozdania jest bardziej wyważona, niż wersje początkowe. Jednakże nadal niepokoją mnie te fragmenty sprawozdania, które wydają się sprzeczne w szczególności z oficjalnym stanowiskiem UE w sprawie rozstrzygnięcia kwestii Górskiego Karabachu, a zwłaszcza ze stanowiskiem grupy mińskiej.
Armenia podejmuje teraz odważne działania w celu rozstrzygnięcia długotrwałego impasu dotyczącego Górskiego Karabachu. Stara się także unormować relacje z Turcją - jest to krok, który powinien przynieść stabilizację w rejonie Kaukazu Południowego. Dobrze by było, gdyby sama Turcja odpowiedziała w podobnie rzeczowy sposób, bez stawiania warunków. Gdyby doszło do ponownego otwarcia tej granicy, nie tylko zostałoby zniesione embargo nałożone na od dawna uciemiężoną Armenię, które obowiązywało o wiele za długo, ale także powstałyby warunki dla gospodarczego rozkwitu w bardzo biednej i słabo rozwiniętej wschodniej części Turcji. A zatem kontynuowanie tej kwestii leży w dobrze pojętym interesie własnym Turcji. Nie wydaje mi się prawdopodobne, żeby Turcja mogła znaleźć uzasadnienie dla zamknięcia na stałe granicy z Armenią, ze względu na tak zwaną solidarność z tureckim bratem, Azerbejdżanem, w związku z nierozwiązanym konfliktem w Górskim Karabachu. Jest w tym taka sama logika jak w stwierdzeniu, że Grecja powinna zamknąć swoją granicę z Turcją w Tracji w ramach solidarności z greckimi Cypryjczykami, w związku z okupowaniem Cypru przez Turcję. My w UE wierzymy, że w otwarte granice i wolny handel są warunkami sine qua non pokoju i stabilności na naszym kontynencie, a także w regionie Kaukazu Południowego.
Fiorello Provera
Panie przewodniczący, panie i panowie! Ja także chciałbym pogratulować panu posłowi Kirilovi wspaniałej pracy, którą wykonał w dziedzinie pełnej trudności, ale także możliwości, takich jak relacje pomiędzy państwami UE a państwami Kaukazu Południowego.
Europa podjęła się interesującego projektu dotyczącego partnerstwa wschodniego, który spotkał się z poparciem i zainteresowaniem ze strony Armenii, Gruzji i Azerbejdżanu. Jednakże wyzwań, z którymi trzeba się zmierzyć jest wiele i dotyczą one energetyki, spraw gospodarczych i politycznych, a w szczególności kwestii bezpieczeństwa, na przykład sytuacji w Gruzji, problemu Górskiego Karabachu i napięć pomiędzy Turcją i Armenią.
Rozwój stosunków między Unią Europejską a tymi trzema państwami będzie przebiegał w sposób o w wiele bardziej efektywny, jeśli będzie można stworzyć atmosferę wzajemnej współpracy między Armenią, Gruzją i Azerbejdżanem, zgodnie z zasadą integralności terytorialnej i rezolucjami ONZ, które stanowią podstawę dla zakończenia nierozwiązanych konfliktów na w tym rejonie. Ważne jest, aby położyć nacisk na politykę nienaruszalności granic państwa, zawsze popieraną przez UE - granic, które bez względu na okoliczności nie mogą być zmieniane przy użyciu sił zbrojnych.
Dimitar Stoyanov
(BG) Panie przewodniczący! Chciałbym zacząć od poinformowania państwa, że sprawozdawcy - pan poseł Kirilov i pan poseł Kazak należą do partii, które w bułgarskim Zgromadzeniu Narodowym automatycznie głosują przeciw uznaniu armeńskiego ludobójstwa. Nie ma więc nic dziwnego w tym, że - jak powiedział przede mną pan poseł Tannock - to sprawozdanie odbiega od niektórych stanowisk przedstawionych do tej pory. Wiele godnych poważania organizacji armeńskich kontaktowało się ze mną szczególnie w sprawie Górskiego Karabachu i otrzymałem od nich informacje, że na przykład nie wspomniano nic o przedmiotowym sprawozdaniu ani nie odbyły się żadne konsultacje z czołowymi osobami w grupie mińskiej. Chodzi również o to, że wprawdzie w sprawozdaniu znajdują się nawiązania do kryteriów madryckich, odbiega ono od tych kryteriów.
Dlatego chciałbym skierować te słowa konstruktywnej krytyki do pana posła Kirilova, ponieważ w moim przekonaniu taka jednostronna prezentacja jednego punktu widzenia nie wpłynie na poprawę sytuacji ani nie pomoże w rozwiązaniu konfliktu. Niezbędne jest elastyczne podejście, w którym sprawy postrzega się z każdej perspektywy. W przeciwnym razie zamiast rozwiązywać konflikty, tylko je pogłębimy.
Iuliu Winkler
Panie przewodniczący! Uważam, że demokratyzacja, dobre rządy, praworządność i poszanowanie praw człowieka stanowią podstawę, na której muszą być budowane nasze przyszłe relacje z Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją. Współpraca transgraniczna na poziomie regionalnym w regionie Kaukazu Południowego wpłynie także na zwiększenie potencjalnej współpracy tego regionu z Unią Europejską.
Istnieje kilka bardzo ważnych wymiarów naszej współpracy gospodarczej. Należą do nich współpraca energetyczna i bezpieczeństwo, szczególnie w kontekście ważnych projektów popieranych przez Komisję Europejską, takich jak projekt budowy rurociągu Nabucco. Regiony Morza Kaspijskiego i Morza Czarnego mają istotne znaczenie dla europejskiego bezpieczeństwa energetycznego i w strategii UE dotyczącej Kaukazu Południowego te słusznie elementy uwzględniono.
Chciałbym krótko odnieść się do trzech bardzo szczególnych aspektów. Jednym z nich jest zaangażowanie lokalnych władz we współpracę transgraniczną, ponieważ potrzebujemy silnej współpracy regionalnej w rejonie Kaukazu Południowego, kolejnym jest przystąpienie Azerbejdżanu do WTO. Wierzę, że Komisja udzieli Azerbejdżanowi pomocy technicznej i wszelkiej innej potrzebnej do doprowadzenia procesu przystąpienia do końca.
Trzecią i ostatnią sprawą jest mechanizm pomocy technicznej, który prawdopodobnie moglibyśmy zapewnić w celu umocnienia systemu bankowego i systemu finansowego w państwach Kaukazu Południowego. Stworzyłoby to otoczeniu biznesowemu i inwestorom bardzo dobrą perspektywę.
Adrian Severin
Panie przewodniczący! Sprawozdanie pana posła Kirilova dotyczy potrzeby ustanowienia strategii UE dla Kaukazu Południowego. Naprawdę uważam, że strategia jest potrzebna, lecz strategia wymaga celów, a cele zakładają wyraźną tożsamość geopolityczną. Możliwe, że musimy popracować nad lepszym określeniem naszej tożsamości geopolitycznej. Jakie są nasze cele związane z Kaukazem Południowym? Krótko mówiąc - stabilność, otwartość w regionie i zdolność do współdziałania systemów prawodawczych, demokratycznych, politycznych i tak dalej.
Trzeba uznać specyfikę regionu w partnerstwie wschodnim i zbliżyć się do niej. Trzeba również uznać specyfikę każdego państwa w regionie i odpowiednio się do niej odnieść. Musimy uwiadomić sobie i określić rolę Turcji w regionie, a także wykorzystać nasze negocjacje z Turcją jako ramy dla rozwoju partnerstwa UE-Turcja w odnoszeniu się do lokalnych i regionalnych wyzwań. Jestem pewien, że - jak już powiedziano wcześniej - Turcja pod tym względem mogłaby odegrać bardzo użyteczną rolę.
Musimy także uznać, że ten region stanowi część naszego wspólnego sąsiedztwa z Rosją i postarać się znaleźć sposób na promowanie wspólnej polityki w tym wspólnym sąsiedztwie. Na pewno kwestiami bezpieczeństwa i może także pewnymi kwestiami związanymi z energią można by zająć się w formacie trójstronnym. Możliwe, że ułatwiłoby to nam promowanie rozwiązań lokalnych, tak zwanych "zamrożonych” konfliktów. Pod tym względem musimy przyjąć do wiadomości, że te konflikty stanowią tylko część spójnego, szerszego i bardziej złożonego problemu o większym, globalnym znaczeniu. Może należy zatem rozważyć porozumienie pakietowe. Uważam także, że musimy wyeliminować pewne dwuznaczności i zrozumieć, że nie zawsze można równocześnie zastosować zasadę samostanowienia i integralności terytorialnej.
I wreszcie uważam, że musimy rozważyć zorganizowanie konferencji w sprawie bezpieczeństwa i współpracy w regionie Kaukazu Południowego z myślą o stworzeniu paktu stabilizacyjnego dla tego regionu.
Tomasz Piotr Poręba
(PL) Jako stały sprawozdawca Parlamentu Europejskiego ds. Armenii pragnę podkreślić potrzebę określenia jasnej i skutecznej strategii Unii Europejskiej dla Kaukazu Południowego. Wiążemy z tym regionem wielkie nadzieje na budowę Europy wolnej i demokratycznej. Aby tak się stało, musimy bardzo konsekwentnie wspierać kraje tego regionu i zachęcać do dalszych wolnorynkowych reform.
W tym kontekście fundamentalne znaczenie będzie miało jak najszybsze zakończenie procesu negocjacji nowego typu umów stowarzyszeniowych krajów Kaukazu Południowego z Unią Europejską. Jestem przekonany, że umowy te będą dla tego regionu bodźcem do dalszych wysiłków na rzecz wprowadzania demokratycznych standardów. Przykład Gruzji pokazuje, że takie reformy już przynoszą efekt. W rankingu państw najbardziej przyjaznych biznesowi Doing Business 2010, przygotowanym przez Bank Światowy, Gruzja znalazła się na 11. miejscu, co oznacza, że w ciągu 4 lat awansowała aż o 101 pozycji. Transparency International stwierdziło, iż w wyniku zmniejszenia biurokracji za kadencji Saakaszwilego współczynnik korupcji zmalał o połowę.
Unia Europejska powinna docenić, że prezydent Saakaszwili konsekwentnie realizuje politykę wolnorynkową, a jego reformy stanowią dobry przykład dla pozostałych państw kaukazkich.
Bernd Posselt
(DE) Panie przewodniczący! W dniu 9 maja pan przewodniczący Buzek i 20 000 osób obchodzili tu w Strasburgu 60. rocznicę deklaracji Roberta Schumana. Na tym tle chciałbym powiedzieć, że istnieją dwie możliwości dla Kaukazu Południowego. Zgodnie z pierwszą Kaukaz Południowy ma stać się regionem na wzór Bałkanów przed I wojną światową, tyle że na skalę globalną; zgodnie z drugą ma on stać się organizacją na wzór Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali po II wojnie światowej. W sprawozdaniu pana posła Kirilova wybieramy drugą z tych możliwości.
Zgadzam się z panem posłem Swobodą, że wpływy zewnętrzne, takie jak wywiera Rosja, mogłyby zostać ograniczone, gdyby trzy państwa Kaukazu Południowego bliżej ze sobą współpracowały. Porozumienie leży zatem w interesie wszystkich tych trzech państw. Popieram Armenię w jej wysiłkach mających na celu doprowadzenie do uznania ludobójstwa dokonanego przez Imperium Osmańskie. Jednakże Armenia byłaby znacznie bardziej wiarygodna, gdyby ostatecznie wycofała swoje wojska z Azerbejdżanu. Pilnie potrzebujemy pokojowego rozwiązania w Górskim Karabachu i na okupowanych obszarach azerbejdżańskich. Równie potrzebna jest nam większa stabilizacja w Gruzji, ponieważ jeśli Gruzja się rozpadnie - czego życzyłoby sobie wiele osób w Moskwie - cały region ulegnie destabilizacji.
Z tego powodu główne kwestie to: pokojowe negocjacje, rozwiązanie dla narodowych konfliktów i przede wszystkim powrót wysiedleńców do swoich domów. W XXI wieku wysiedlanie nie może wciąż stanowić narzędzia politycznego. Nie należy podtrzymywać procesu wysiedlania. Potrzebujemy znacznie więcej wrażliwości i znacznie więcej działań w tym obszarze.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Chciałbym podziękować mojemu koledze, panu posłowi Evgeniemu Kirilovi, za jego dokładne i bardzo ważne sprawozdanie. Unia Europejska apeluje do Armenii, Azerbejdżani i Gruzji o dołożenie wszelkich starań w celu zapewnia w tych państwach stabilności, pokoju i prawdziwej demokracji, a także zagwarantowanie w nich praw człowieka i praw mniejszości oraz cywilizowanej rywalizacji pomiędzy rządem a opozycją.
Nie jest tak łatwo mówić o współpracy regionalnej, skoro doskonale wiemy, że wszystkie trzy państwa zostały zniszczone wskutek zamrożonych i zupełnie nowych konfliktów. Mimo to europejskie doświadczenia (w szczególności jeśli pamiętamy korzenie Unii Europejskiej utworzonej w następstwie krwawych wojen) stanowią wymowny dowód, że rozmowa, negocjacje, przekonanie, że czas leczy rany i działania z myślą o przyszłości, a nie przeszłości są jedynym rozwiązaniem. Państwa Kaukazu Południowego uzyskają jaśniejszą europejską perspektywę, jeżeli będą potrafiły współpracować między sobą i w szerszym regionie. Oczywiście zależy to także od zachowań państw sąsiedzkich.
Unia Europejska ma możliwości odegrania aktywniejszej politycznej roli w rejonie Kaukazu Południowego, przede wszystkim może zapewnić realizację programów służących ograniczeniu ubóstwa, złagodzeniu izolacji społecznej, a także dotyczących równości płci i praw kobiet oraz mających na celu inwestowanie w edukację i ochronę zdrowia.
Ważne jest, aby przyspieszyć rozwój bezpośrednich kontaktów między obywatelami krajów Kaukazu Południowego a obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej. W szczególności powinniśmy zwiększyć liczbę studentów, nauczycieli i badaczy biorących udział w programach na rzecz mobilności.
Leży to w naszym wspólnym interesie.
Ryszard Czarnecki
(PL) To ważny krok Parlamentu Europejskiego w kierunku otwarcia drzwi dla narodów ewidentnie europejskich, jakim jest naród gruziński czy ormiański. Z całą pewnością jest to krok, powiem szczerze, spóźniony. Szkoda, że nie nastąpił on dwa lata temu, kiedy Gruzja stała się obiektem interwencji militarnej Rosjan. Tym niemniej jednak jest to krok w dobrym kierunku. Mam nadzieję, że zostanie to napełnione konkretną treścią polityczną, i że także Zgromadzenie Parlamentarne EURONEST odegra rolę pewnego instrumentu wspierania ambicji tych państw, które są ewidentnie europejskie.
I na koniec chciałbym bardzo, aby niektórzy z nas tak samo głośno, jak dzisiaj mówią o deficycie demokracji w krajach tego regionu, mówili o deficycie demokracji w kraju sąsiadującym z tymi krajami, czyli w Rosji. Tak, żeby nie było double standard (podwójnych standardów).
Krzysztof Lisek
(PL) Armenia, Azerbejdżan i Gruzja to bez wątpienia państwa europejskie, to bez wątpienia narody europejskie. Państwa te są członkiem Rady Europy i uczestniczą w wielu międzynarodowych misjach, we współpracy międzynarodowej z krajami Unii Europejskiej. Unia Europejska jako jeden z fundamentów musi uznawać prawo wszystkich państw do samostanowienia i prawo narodów do decydowania o swojej przyszłości. Nie możemy zgadzać się na archaiczną zasadę stref i sfer wpływów.
Chciałbym poświęcić kilka sekund kwestii integralności terytorialnej Gruzji. Bardzo dobrze, że Unia deklaruje poparcie w tej sprawie. Unia jest traktowana nie tylko w świecie, ale także - co najważniejsze - w tych państwach jako gwarant bezpieczeństwa tego regionu. Musimy o tym pamiętać. Niestety część z porozumień z 12 sierpnia czy 8 września 2008 r. nie są realizowane. Rozumiem, że odbywają się rozmowy w Genewie, ale może powinniśmy w naszych rozmowach bilateralnych z Federacją Rosyjską jeszcze raz zwrócić uwagę na ten fakt.
Druga sprawa, to sprawa wiz. Zgadzam się z komisarz Malström, która powiedziała, że jest to sposób, aby zbliżać ludzi i umożliwić obywatelom Europy podróżowanie. Bez wątpienia powinno dotyczyć też Gruzji, Armenii i Azerbejdżanu.
George Sabin Cutaş
(RO) Ze względu na ważne znaczenie sytuacji geopolitycznej Armenii, Gruzji i Azerbejdżanu dla Unii Europejskiej, Turcji - jako państwa kandydującego do Unii Europejskiej, Rosji i Iranu, konieczne jest opracowanie strategii Unii Europejskiej dla Kaukazu Południowego, w której nacisk kładzie się na promowanie rozwoju gospodarczego, stabilności politycznej i poszanowanie praw człowieka.
Jednym z kluczowych instrumentów dostępnych UE w celu realizacji tych zamierzeń jest handel. Zawarcie z tymi państwami umów o wolnym handlu wpłynęłoby na wzrost inwestycji zagranicznych i tworzenie nowych miejsc pracy, a także pobudziłoby wzrost gospodarczy w regionie. Zagwarantowanie bezpieczeństwa energetycznego leży we wspólnym interesie Unii Europejskiej i regionu Kaukazu Południowego.
Współpraca energetyczna musi być stopniowo rozszerzana szczególnie poprzez możliwie najszybsze ukończenie projektu Nabucco, a także poprzez zapewnienie poparcia UE dla projektów energetycznych, które przyczyniają się do promowania efektywności energetycznej i rozwoju alternatywnych źródeł energii w rejonie Kaukazu Południowego.
Paweł Robert Kowal
(PL) Gruzja i Armenia, co podkreślają autorzy raportu, dobrze i dynamicznie wdrażają strategię europejską, strategię polityki sąsiedztwa. Powinniśmy na to odpowiedzieć i powinniśmy w każdym przypadku uwzględniać specyfikę konkretnych krajów Kaukazu Południowego. Ta strategia dla każdego z krajów powinna obejmować takie dziedziny jak: transport, środowisko naturalne, kultura i społeczeństwo.
Panie przewodniczący! Bardzo często w kontekście Kaukazu Południowego padają słowa o zamrożonych konfliktach oraz o problemach etnicznych. I bardzo dobrze, że o tym mówimy. Ale właściwą odpowiedzią Unii Europejskiej na problemy Kaukazu Południowego powinien być nacisk na modernizację oraz na zmianę tych krajów, aby te konflikty nie odgrywały tak dużej roli.
Bardzo często zapominamy w tej debacie, że Gruzja jest tuż po wojnie. Zastanawiamy się, co zrobić w tej sprawie. Jeśli chcemy, by na Kaukazie Południowym nie było wojen, musimy postawić na modernizację, ponieważ przynajmniej Gruzja, ale także Armenia i Azerbejdżan odnotowały tak wysoki wzrost gospodarczy w ostatnich latach, że zasługują na wsparcie. Dziękuję.
Andrey Kovatchev
(BG) Panie przewodniczący! Z zadowoleniem przyjmuję sprawozdanie pana posła Kirilova, w którym podkreślono potrzebę odgrywania przez Unię Europejską aktywniejszej roli w regionie Kaukazu Południowego, mającego istotne znaczenie geopolityczne. Pomyślny rozwój Kaukazu Południowego jest korzystny zarówno dla sąsiadującego regionu Morza Czarnego - dla którego Unia Europejska wciąż nie ma niestety jasnej strategii, nie można więc oczekiwać, że dyskusja na jej temat będzie się w niedługim czasie toczyć na tej sali - jak i dla całej Unii Europejskiej.
Pragnę wyrazić obawę związaną z opóźnieniem procesu ratyfikacji protokołów podpisanych w październiku przez Turcję i Armenię. Myślę, że żadna ze stron nie powinna określać warunków ratyfikacji tych protokołów, które są zgodne z interesami zarówno ludności tureckiej, jak i armeńskiej. Jak poprawnie odnotowano w sprawozdaniu negocjacje pomiędzy Armenią i Turcją, dotyczące otwarcia granicy i ustanowienia stosunków dyplomatycznych, oraz negocjacje prowadzone przez grupę mińską OBWE w sprawie Górskiego Karabachu należy traktować odrębnie.
Unia Europejska musi zdecydowanie bardziej aktywnie zaangażować się w przyszłe rozstrzygnięcie konfliktu w Górskim Karabachu. Unia Europejska - w oparciu o nasze doświadczenie z Bałkanów i ostatnio także z Gruzji - jest na dobrej pozycji, aby odegrać kluczową rolę w tym regionie. W naszym interesie leży stabilność, bezpieczeństwo i zamożność Kaukazu Południowego i już najwyższy czas, żebyśmy przejęli naszą odpowiedzialność.
Na mocy traktatu lizbońskiego Unia Europejska ma zapewnione ramy, aby stać się prawdziwym globalnym graczem. Szczególnym tego przykładem byłoby uczestnictwo Unii Europejskiej jako formalnego członka grupy mińskiej, a nie tylko niektórych poszczególnych państw członkowskich będących członkami tej grupy.
Przewodniczący
Panie i panowie! Jest osiem wniosków o zabranie głosu w ramach procedury pytań z sali. Dla wszystkich nie wystarczy czasu, ponieważ musimy przeprowadzić głosowanie. Udzielę więc głosu tylko sześciu osobom.
Andrzej Grzyb
(PL) Raport w sprawie Kaukazu Południowego jest dobrym raportem. Chciałbym podkreślić, że w tym raporcie zwraca się szczególną uwagę na rolę Unii Europejskiej jako mediatora, promotora wartości, ale przede wszystkim jako promotora współpracy krajów tego regionu. Z problemów, które mamy do rozwiązania, to przed wszystkim kwestie integralności terytorialnej tych krajów, ale i również ich wzmocnienie ekonomiczne. I w tym, jako Unia Europejska, możemy tym krajom pomóc.
Chciałbym podkreślić, że jednym z głównych problemów jest nierozwiązana kwestia uchodźców. Mówił o tym pan poseł Posselt. Myślę, że jest to rzeczywiście wstydliwa sprawa, żeby w obecnych czasach nie można było tego rozwiązać. Myślę, że pewnym deficytem jest to, że nie powołano się w tym raporcie na konwencję ramową o ochronie praw mniejszości, chociaż wszystkie państwa tego regionu były przecież jej sygnatariuszami. Dziękuję bardzo.
Ioan Mircea Paşcu
Panie przewodniczący! Debatujemy dziś nad bardzo istotnym i dobrze opracowanym sprawozdaniem dotyczącym ważnego obszaru znajdującego się nieopodal UE - Kaukazu Południowego. Cechy tego obszaru zdecydowanie są uzasadnieniem dla formułowania ogólnych zaleceń dotyczących strategii bezpieczeństwa UE. Ma on strategiczne położenie, przez ten obszar może przebiegać droga transportu kaspijskiej ropy i gazu do UE i ma własne, znaczące rezerwy. W związku z tym wymaga on naszej ogromnej uwagi i determinacji do działania. Jednakże właśnie dlatego, że jest on ważny pod względem strategicznym i energetycznym, o wpływy w tym obszarze ostro rywalizują obce mocarstwa, wykorzystując jego wewnętrzne podziały i konflikty, "zamrożone” lub "rozmrożone”.
Jeśli UE jest zainteresowana pełnym wykorzystaniem potencjału Kaukazu Południowego, musi podejmować przedsięwzięcia razem, a nie indywidualnie i być w swoich działaniach bardziej zdecydowana, nawet jeżeli inni nie będą z tego zadowoleni. W tym celu potrzebna jest nam strategia.
Graham Watson
Panie przewodniczący! Gratuluję panom posłom Kirilovi i Kazakowi wykonanej pracy.
Jeśli nasze stosunki są postrzegane wyłącznie przez pryzmat naszego zapotrzebowania na ropę i gaz, doprowadzimy do zaostrzenia napięć i nie zdołamy osiągnąć bezpieczeństwa w innym sensie. Motorem naszej polityki powinno być dążenie do zagwarantowania pokoju i rozwoju gospodarczego w regionie Kaukazu Południowego, to znaczy podjęcie współpracy z NATO w celu zapewnienia, by w nowej koncepcji strategicznej tej organizacji znalazła się idea dialogu z Rosją i Turcją, jako mocarstwami w tym regionie. Chodzi o dążenie do osiągnięcia możliwie największego porozumienia i wyciągnięcie przyjaznej dłoni do ludzi poprzez zawarcie układów stowarzyszeniowych, wprowadzenie odpowiednich przepisów wizowych i tak dalej.
Powinniśmy z zadowoleniem przyjąć oświadczenie prezydentów Miedwiediewa i Janukowicza, złożone w Mołdawii, które dowodzi, jak wiele można osiągnąć dzięki dyplomacji. Gratuluję panu komisarzowi Fülemu dotychczasowych postępów w realizacji partnerstwa wschodniego. Z niecierpliwością czekam - ponieważ Unia Europejska rozwija wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa - bardziej aktywnego zaangażowania Unii w zakresie wszystkich aspektów stosunków z regionem Morza Czarnego.
Cristian Dan Preda
(RO) Ja również chciałbym pogratulować panu posłowi Kirilovi i podziękować mu za współpracę przy opracowywaniu sprawozdania. Chcę zwrócić uwagę na dwie kwestie. Pierwsza dotyczy demokracji. Pan poseł Bernd Posselt mówił wcześniej o konieczności współpracy krajów tego regionu. Te kraje mogą współpracować, jeśli Azerbejdżan, Gruzja i Armenia będą państwami praworządnymi, przewidywalnymi i pluralistycznymi. Jeśli tak będzie, Unia Europejska może coś zyskać.
Druga kwestia to oczywiście energia. Pragnę w tym miejscu podkreślić rolę Gruzji i Azerbejdżanu jako państw tranzytowych w przewozie surowców energetycznych i ich znaczenie dla dywersyfikacji źródeł dostaw energii. Chciałbym też powiedzieć, że to dobrze, że Armenia również będzie zaangażowana w te projekty, między innymi w projekty związane z transportem. W związku z tym, słowem kluczowym jest przejrzystość.
Andreas Mölzer
(DE) Panie przewodniczący! W celu zmniejszenia uzależnienia Europy od dostaw energii z Rosji powinniśmy sprowadzać gaz ziemny z basenu Morza Kaspijskiego przez Kaukaz Południowy do UE. Kaukaz w ten sposób będzie odgrywał kluczową rolę. Ten region jest nie tylko największym na świecie centrum tranzytowym dla handlu gazem i ropą. Jest to również miejsce, w którym zderzają się interesy Rosji i Zachodu, obszarem, w którym nawet Turcja chce się zaangażować. Oprócz kontraktów na ropę i gaz Turcja dąży do zawarcia paktu stabilności i współpracy.
Stabilność na Kaukazie niewątpliwie leży także w interesie UE, ale odpowiedzialności za ten plan nie wolno nam pozostawić Turcji, w przeciwnym razie w procesie akcesyjnym powstaną nowe zależności, a nawet napięcia. Wskazuje na to przykład Cypru, Ankara nie jest skłonna do złagodzenia swego stanowiska. Tocząca się walka o europejskie dostawy gazu ziemnego już przyczyniła się do opóźnienia realizacji dużego projektu dotyczącego budowy rurociągu Nabucco, który na długi czas utknął na etapie planowania. Mam nadzieję, że konkurencyjny projekt dotyczący gazociągu "South Stream” będzie miał więcej szczęścia i zasoby Morza Kaspijskiego nie zostaną utracone na rzecz Chin.
Jaroslav Paška
(SK) Przedstawiciele armeńskiego rządu zwrócili mi wczoraj uwagę, że sprawozdanie w sprawie potrzeby ustanowienia strategii UE dotyczącej Kaukazu Południowego, w części odnoszącej się do konfliktu w Górskim Karabachu, zawiera sformułowania, które nie są zgodne z oficjalnym stanowiskiem UE, określonym w oświadczeniu ministrów spraw zagranicznych wszystkich państw OBWE i treścią oświadczenia wydanego przez ministrów państw OBWE w Atenach w dniu 2 grudnia 2009 r.
W szczególności pkt 8 i 10 zawierają sformułowania, które nie odpowiadają zasadom uzgodnionym w Madrycie przez sygnatariuszy grupy mińskiej OBWE. Jeśli te punkty zostaną przyjęte w proponowanym brzmieniu, mogą stać się poważną przeszkodą dla dalszych postępów w procesie pokojowego rozwiązania konfliktu w Górskim Karabachu.
Z myślą o tym, żeby wątpliwości, o których wspomniałem można było zweryfikować, chciałbym zaproponować, żebyśmy rozważyli jedną z dwóch możliwości: albo usunąć sporne sformułowania ze sprawozdania, albo odłożyć głosowanie nad nim na późniejszy termin tak, by dać naszym przyjaciołom z Kaukazu czas na wyjaśnienie Parlamentowi Europejskiemu ich stanowiska w sprawie sprawozdania.
Štefan Füle
komisarz. - Panie przewodniczący! Ostatni mówca, pan poseł Paška, poruszył bardzo ważną kwestię. Chciałbym przedstawić trzy krótkie uwagi.
Po pierwsze, uważam, że mamy strategię, poprzez partnerstwo wschodnie, która pozwala doprowadzić do zbliżenia tych trzech krajów do Unii Europejskiej - a w rzeczywistości mówią one o zbliżeniu "tak bliskim jak da się podejść”.
Po drugie, uważam, że w tym celu mamy do dyspozycji instrumenty: umowy stowarzyszeniowe, umowy o integracji gospodarczej, mobilność (wydawanie wiz) i wreszcie inną Unię Europejską - Unię Europejską, która mogłyby połączyć podejście wspólnotowe z podejściem opartym na wspólnej polityce zagranicznej i bezpieczeństwa.
I moja trzecia uwaga: z niecierpliwością oczekuję dyskusji z szanownym państwem w sprawie pakietu dotyczącego sąsiedztwa, podczas której moglibyśmy również zastanowić się, czy koncepcja "możliwie najbliżej Unii Europejskiej” musi mieć jakieś instytucjonalne ramy.
Evgeni Kirilov
sprawozdawca. - Panie przewodniczący! Jeszcze raz bardzo dziękuję za komentarze i owocną współpracę w tym procesie. Wszystkim państwu dziękuję za uwagi i poparcie wyrażone przez większość koleżanek i kolegów posłów, którzy zabrali głos.
Chciałbym podziękować sprawozdawcy komisji opiniodawczej INTA, panu posłowi Kazakowi, za konstruktywne koncepcje przedstawione przez jego komisję, i za wkład komisji ITRE, której wiele propozycji znalazło się w sprawozdaniu. Wyrazy wdzięczności przekazuję również sekretariatowi AFET i wielu ekspertom, organizacjom pozarządowym i innym organizacjom, które aktywnie działały w tym regionie, wniosły swój cenny wkład i udzieliły mi wsparcia.
Chcę tylko powiedzieć jedną rzecz. Powinniśmy stosować takie same zasady. Usłyszałem słowa krytyki od niektórych kolegów. Powinniśmy wiedzieć, że ta Izba na pewno nie poprze nas, jeśli będziemy mówić o integralności terytorialnej i samostanowienia Gruzji. Powinniśmy wiedzieć, że powszechne stosowanie zasad jest najlepszą podstawą do tworzenia i budowania relacji. Mam nadzieję, że Rada i Komisja uwzględni zalecenia Parlamentu sformułowane w tym tekście i opracuje kompleksową strategię UE wobec Kaukazu Południowego. Chciałbym podkreślić, że pan komisarz Füle odbył wizytę w tym regionie w bardzo odpowiednim czasie.
Chciałbym też zaapelować do pani baronowej Ashton, żeby postąpiła podobnie i starała się angażować w zapobieganie konfliktom w tym regionie. Pozwolę sobie powiedzieć, że z zadowoleniem przyjmujemy i popieramy decyzję Radę z ubiegłego tygodnia o przyjęciu wytycznych negocjacyjnych dla przyszłych układów o stowarzyszeniu z trzema państwami, i jesteśmy przekonani, że poprawa stosunków z tymi trzema krajami jest ważnym krokiem. Jest to właściwy moment do przyspieszenia działań służących zapobieganiu negatywnym zjawiskom w tym regionie i eskalacji napięć. W przeciwnym razie narażamy się na ryzyko ponownej interwencji, gdy będzie już za późno. Nie powinniśmy czekać, aż taka sytuacja zdarzy się znowu.
Europa odrobiła ważną lekcję na temat integracji. Jest to jedyny trwały sposób na pojednanie z przeszłością i inwestowanie w lepszą przyszłość.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Teraz przejdziemy do głosowania.
Oświadczenia pisemne (art. 149)
Elena Băsescu  
Przyjmując to sprawozdanie, Parlament Europejski ponownie podkreśla szczególne znaczenie Kaukazu Południowego dla Unii Europejskiej, a także potrzebę opracowania strategii dla tego regionu. Trzy kraje, znajdujące się w regionie Kaukazu Południowego, Gruzja, Armenia i Azerbejdżan, są częścią synergii czarnomorskiej i partnerstwa wschodniego. W związku z tym dysponujemy ramami i instrumentami umożliwiającymi Unii Europejskiej bardziej aktywnie angażować się w tym regionie.
Komisja Europejska musi wystąpić z konkretnymi inicjatywami w sprawie współpracy w następujących obszarach: bezpieczeństwo energetyczne, transport, rozwój gospodarczy i ochrona środowiska. Region Kaukazu Południowego ma szczególnie ważne znaczenie dla korytarza południowego, a tym samym dla ogólnego bezpieczeństwa energetycznego Europy. Rumunia uczestniczy w konkretnych projektach mających na celu rozwój korytarza południowego.
W tej sprawie przedstawiciele mojego kraju, Gruzji i Azerbejdżanu podpisali umowę dotyczącą projektu AGRI. Przewiduje on budowę dwóch terminali skroplonego gazu ziemnego w dwóch portach Morza Czarnego, jednego w Gruzji, a drugiego w Konstancy, w Rumunii. Chciałabym podkreślić, że nie możemy lekceważyć zamrożonych konfliktów w tym regionie, sytuacja może bowiem się pogorszyć, a to doprowadzi do destabilizacji regionu.
Tunne Kelam  
na piśmie. - Sytuacja w regionie Kaukazu Południowego wymaga, szczególnie teraz, proaktywnego podejścia Unii Europejskiej, która na mocy traktatu lizbońskiego uzyskała mandat do znacznie większego zaangażowania i obecności w tym regionie. Przeprowadzona na znaczną skalę rosyjska inwazja militarna na dużej części terytorium Gruzji w sierpniu 2007 r. w sposób drastyczny dowiodła, że tak zwane zamrożone konflikty mogą łatwo stać się źródłem niszczących konfliktów regionalnych, jeżeli potęgi takie jak UE nie angażują się aktywnie w tym obszarze. W 2007 roku UE i NATO były wyraźnie nieprzygotowane do stawienia czoła nowej sytuacji. Mając do dyspozycji ramy wschodniej polityki sąsiedztwa, UE ma wszelkie dane po temu, żeby odgrywać znaczącą rolę w przyczynianiu się do budowania zaufania, odbudowy i odnowy. Po pierwsze, wiąże się to z zaznaczającą się w większym stopniu obecnością UE w regionie. W pełni popieramy konstruktywną misję naszego specjalnego przedstawiciela, Petera Semneby'ego. Nie możemy jednak ograniczać się do misji obserwacyjnych. Ponadto, z naruszeniem umowy z 2007 roku, cywilna misja obserwacyjna EUMM nadal nie ma dostępu do separatystycznych obszarów znajdujących się pod kontrolą rosyjską. Taka sytuacja jest niedopuszczalna i upokarzająca. Możemy kontynuować współpracę z władzami rosyjskimi tylko pod warunkiem, że w pełni będą przestrzegać własnych zobowiązań.
Marek Siwiec  
Konflikty Kaukazu Południowego osiągnęły bardzo niebezpieczny pułap, w którym przyzwyczailiśmy się, że są to konflikty nierozwiązywalne. Jakiekolwiek podejmowane wysiłki - prawdziwe, czy pozorowane - mają tylko tworzyć pewnego rodzaju mgłę negocjacyjną, co na pewno nie doprowadzi do rozwiązania konfliktów. Dotyczy to sporów terytorialnych Gruzji i Rosji, jak również, w szczególny sposób, Górnego Karabachu.
Z mojego punktu widzenia rozwój sytuacji między dwoma krajami - Armenią i Azerbejdżanem, które w ramach Partnerstwa Wschodniego i Europejskiej Polityki Sąsiedztwa są naszymi partnerami - to niedopuszczalna polityka zgody na fakt, że konflikty te są nierozwiązywalne.
Unia Europejska w porozumieniu z Rosją, bardzo ważnym partnerem w tej sprawie, musi doprowadzić do sytuacji, w której nastąpi jasne określenie stanowisk. Powinno to dotyczyć przede wszystkim jasnego przekazu wobec krajów, które chcą aspirować do członkostwa w UE, że rozwiązanie problemów terytorialnych i przynajmniej częściowe rozstrzygnięcie sprawy uchodźców, stanowią podstawowy warunek poważnego myślenia o bliższej lub dalszej perspektywie członkostwa.
Dla mnie przyszłość i sposób postępowania wokół konfliktu Górnego Karabachu jest papierkiem lakmusowym tego, co strony chcą pokazać w sprawach europejskich i jak deklarują swoją wiarygodność w tej dziedzinie.
Indrek Tarand  
na piśmie. - Najwyższy czas, żeby przedyskutować strategię na Kaukazie, a rozmawiając o niej nie można przymykać oczu na nieprzyjemne procesy zachodzące między Ukrainą a Rosją. Sprawa dotyczy przedłużenia dzierżawy bazy morskiej Sewastopol do 2050 roku. Oświadczenia rosyjskich przywódców, że flota czarnomorska nie zostanie wykorzystana przeciwko sąsiadom nie brzmi mało przekonująco. Po co jest więc ta flota - dla rozrywki dzieci i osób starszych na Krymie? Ceterum censeo Francja zdecydowała się sprzedać Rosji okręt wojenny klasy Mistral. Jesteśmy przekonani, że będzie bardzo żałować tego kroku.
