Możliwość wykorzystywania gazu z alternatywnych źródeł w Europie (debata)
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest oświadczenie Komisji w sprawie możliwości wykorzystywania gazu z alternatywnych źródeł w Europie.
Günther Oettinger
Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Niniejszy punkt posiedzenia dotyczy zagadnienia, które na pewno będzie dla nas ważne w nadchodzących miesiącach: jak wyglądał będzie rynek gazu przez parę najbliższych dziesięcioleci? Chodzi o to, jaka będzie w najbliższej przyszłości rola gazu w wytwarzaniu energii cieplnej, elektrycznej, w przemyśle i jako paliwa w transporcie, a tym samym jego rola w naszym harmonogramie energetycznym do roku 2050, w którym będzie on miał ogromne znaczenie.
Musimy również rozważyć, jak należy rozbudowywać trasy jego przesyłu, w tym gazociągi, infrastrukturę i terminale. Kolejnymi zagadnieniami są koszty inwestycyjne i prognozy dotyczące ceny gazu w koszyku energetycznym. Europejski rynek gazu to obecnie około 520 miliardów metrów sześciennych rocznie. Część pochodzi z naszych własnych złóż w Wielkiej Brytanii i Holandii, ale ponad 60 % dostaw gazu to import z państw trzecich, przy czym proporcja ta wzrośnie niedługo do ponad 80 %. Z tego powodu nowe złoża, takie jak gaz w skałach, będą pożytecznym uzupełnieniem istniejących i tym samym zmniejszą nasze uzależnienie od importu.
Obecnie obserwujemy boom w sprzedaży gazu zamkniętego i łupkowego z USA. Dziesięć lat temu nikt nie uwierzyłby jak szybko i radykalnie zmieni się rynek za sprawą wydobycia gazu ze skał przy pomocy wody pod ciśnieniem i środków chemicznych. Jeszcze parę lat temu USA były importerem gazu. Obecnie go eksportują, mimo wzrostu krajowego popytu na gaz. Przez to rynek gazu, który zawsze był rynkiem kontynentalnym, po raz pierwszy zaczyna zmieniać się w rynek globalny, na którym gaz z USA dostarcza się do terminali skroplonego gazu ziemnego w Europie.
Nie wyciągam na razie żadnych wniosków z tej nowej technologii. Argumentem za nią jest unikanie rosnącego uzależnienia, otwarty rynek i handel światowy. Leży ona również w interesie niektórych państw członkowskich. Z drugiej jednak strony trzeba jasno powiedzieć, że mamy przepisy ochrony środowiska regulujące wodę bieżącą, wody podziemne i wydobywanie surowców spod ziemi. Mamy również prawodawstwo dotyczące zasobów węglowodorów, którego celem jest zapewnienie niedyskryminacyjnego dostępu do środowiska przy jednoczesnej jego ochronie. Do tego dochodzą przepisy dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia obywateli UE. Wszystkie te zagadnienia trzeba wziąć pod uwagę.
Są możliwości poszukiwań, a w odpowiednich miejscach również wydobycia, przede wszystkim w Polsce, ale także w Wielkiej Brytanii i Niemczech. W Niemczech występuje jednak również problem akceptacji. Nie będzie można wydobywać tego gazu bez zgody ludności danych regionów i lokalnych mieszkańców.
Komisja monitoruje ten proces i jest również gotowa wydawać ekspertyzy. Uważam, że jeszcze przez trzy do pięciu lat nie będziemy mieli jasnego poglądu na temat udziału naszego własnego gazu ze skał w rynku europejskim. Musimy śledzić rozwój wydarzeń bez przesądzania o nim z góry. Należy jednak powiedzieć, że nawet jeżeli wykorzystamy te złoża, to będą one jedynie uzupełnieniem istniejących źródeł gazu. Oznacza to, że kluczową rolę w zaspokajaniu potrzeb europejskiego rynku gazu w nadchodzących dziesięcioleciach będzie z całą pewnością nadal odgrywał import konwencjonalnego gazu z państw trzecich, takich jak Norwegia, Rosja i Algieria, lub drogą morską z Kataru i innych państw. Ważna pozostanie infrastruktura, taka jak nowe, bezpieczne gazociągi oraz dodatkowe terminale skroplonego gazu ziemnego. Uważam, że mamy możliwość wydobywania własnego gazu w celu uzupełnienia, ale na pewno nie zastąpienia importu gazu.
Bogdan Kazimierz Marcinkiewicz
w imieniu grupy PPE - Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Cieszę się, że udało się w Parlamencie Europejskim zainicjować debatę na temat możliwości wykorzystania gazu z niekonwencjonalnych źródeł energii, jak shale gas, tight gas oraz coalbed methane.
Mając na uwadze ostatnie konkluzje Rady Europejskiej ds. Energii na temat energii oraz szeroko prowadzoną dyskusję publiczną, uważam, że gaz łupkowy może stać się w dłuższej perspektywie jedną z form dywersyfikacji źródeł energii. Unia Europejska nie powinna wyważać otwartych drzwi, natomiast widzieć, jak wydobycie gazu łupkowego na przykład w Stanach Zjednoczonych już zrewolucjonizowało tamtejszy rynek energetyczny. Zakładając, że w przyszłości będzie to miało większe konsekwencje dla rynku globalnego, pozyskanie gazu łupkowego powinno być również priorytetem dla Europy. Szczególnie że jego zasoby, według drugiego strategicznego przeglądu energetycznego, przekraczają czterokrotnie konwencjonalne rezerwy gazu w Unii Europejskiej.
Panie Komisarzu! Unia Europejska powinna przeprowadzić wstępne analizy wydobycia gazu łupkowego w Europie. Potencjał gazu łupkowego zauważono już między innymi w Niemczech, Francji, Rumunii, Bułgarii, Holandii, Szwecji, Polsce i Wielkiej Brytanii. Jeśli to możliwe, powinna wspierać finansowo programy badawcze, które pozwoliłyby na opracowanie bezpiecznych i ekonomicznie opłacalnych technologii wydobycia gazu z niekonwencjonalnych źródeł energii.
Pozwolę sobie zadać dwa pytania. Po pierwsze: czy Komisja podejmuje kroki w celu przeprowadzenia wstępnej analizy możliwości eksploatacji gazu z alternatywnych źródeł w Europie oraz czy przygotowuje techniczne i ekonomiczne studium wykonalności takiego wydobycia w kontekście prac nad priorytetami dla infrastruktury energetycznej do roku 2020? Drugie pytanie: czy w planowanej perspektywie budżetowej 2014-2020 Komisja przewiduje wsparcie dla badań geologicznych w celu oszacowania potencjału istniejących złóż i możliwości wydobycia gazu łupkowego w Europie, co przyśpieszy rozwój technologiczny w dziedzinie eksploatacji?
Zigmantas Balčytis
Pani Przewodnicząca! W miarę jak odradza się gospodarka i przemysł państw członkowskich , popyt na gaz będzie stale rósł. Jednocześnie szybkie wyczerpywanie się naszych własnych zasobów gazu ziemnego coraz bardziej uzależnia Unię od dostawców z państw trzecich i osłabia konkurencyjność naszego przemysłu. Gaz ze źródeł alternatywnych może być skutecznym wyjściem z tej sytuacji, ponieważ diametralnie zmieni on mapę źródeł gazu dla Europy i rozkład akcentów decydujących o przewadze gospodarczej. Jednak trzeba niezwłocznie podjąć działania, przy czym moglibyśmy wykorzystać doświadczenia zdobyte już przez inne kraje. Ostatnio wiele się rozmawia o potencjale gazu łupkowego, a dzisiaj Pan, Panie Komisarzu, również wspomniał, że temat ten poruszano w konkluzjach Rady Europejskiej z dnia 4 lutego. Uważam, że Unia Europejska musi naprawdę pilnie sformułować konkretne plany i rozpocząć badania możliwych złóż takiego gazu oraz ich eksploatacji. Oczywiście, jak Pan wspomniał, gaz łupkowy nie może być jedynym sposobem zmniejszenia uzależnienia energetycznego i się nim nie stanie. Jednak jeżeli potwierdzą się prognozy geologów z Unii Europejskiej, zasoby tego gazu mogą występować nie tylko w Polsce i w Niemczech, ale być może również w innych krajach. W przyszłości pomogłoby to zmniejszyć wpływ państw trzecich na gospodarkę Unii Europejskiej i jej konkurencyjność. Niestety w tej dziedzinie jesteśmy przynajmniej dziesięć lat w tyle za Stanami Zjednoczonymi, w których wydobywane coraz większych ilości gazu łupkowego zupełnie zmieniły rynek gazu. Uważam, że trzeba zintensyfikować działania w tej dziedzinie i przyjąć konkretne środki, aby wykorzystać gospodarczo te źródła.
Corinne Lepage
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! W pełni rozumiem entuzjazm, jaki wzbudza obecność gazu łupkowego w europejskim podglebiu, a pragnienie niezależności energetycznej zasługuje na wielką pochwałę.
Niezależnie od tego uważam jednak, że optymizm ten należy zdecydowanie ostudzić, po pierwsze w Stanach Zjednoczonych, gdzie gaz łupkowy jest rzeczywiście wykorzystywany na szeroką skalę. Kilka państw zmierza w kierunku moratorium, a niezależnemu panelowi ekspertów (ang. IPE) zlecono przeprowadzenie oceny oddziaływania w celu przeanalizowanie konsekwencji tej eksploatacji dla środowiska, co potrwa dwa lata.
Po drugie, w okresie, w którym próbujemy znacząco zredukować emisję gazów cieplarnianych, zupełnie niespójne z polityką UE wydaje się zaniechanie oceny samego oddziaływania eksploatacji tych złóż na klimat, w zakresie gazów cieplarnianych, przed podjęciem jakichkolwiek dogłębnych badań.
Po trzecie, Panie Komisarzu, powiedział Pan, że musimy przestrzegać norm środowiskowych. Zwracamy na to uwagę i doceniamy to. Jednak w krajach, w których wydano koncesje na rozpoznawanie złóż kopalin - a myślę tutaj w szczególności o swoim własnym kraju - widać teraz wyraźnie, że zupełnie zapomniano o prawie ochrony środowiska; nie stosuje się go i łamiemy je. Nie stosuje się konwencji z Aarhus, nie ostrzeżono ludności, nie przeprowadzono publicznego dochodzenia ani oceny oddziaływania i utajnia się stosowane niebezpieczne związki chemiczne.
Z tego względu absolutnie nie do przyjęcia jest dalsze postępowanie w ten sposób, a najważniejszą kwestią, Panie Komisarzu, jest to, czy eksploatacja gazu łupkowego na obszarze tak gęsto zaludnionym jak teren Europy, zupełnie różnym od terenu USA, nie jest niezgodna z naszym prawem ochrony środowiska i publicznego dostępu do informacji.
Chciałabym usłyszeć Pana odpowiedzi.
Michèle Rivasi
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! W pełni popieram to, co powiedziała pani poseł Lepage i chciałabym zadać następujące pytanie: czy to jest szansa czy przewidywalna katastrofa ekologiczna?
Jesteśmy niemniej 10 lat za Stanami Zjednoczonymi pod względem eksploatacji. Co widzimy? Widzimy, że wody podziemne zostały skażone środkami chemicznymi, które wydostały się podczas szczelinowania hydraulicznego. Widzimy również zanieczyszczenie powietrza. Widzimy teraz, że z powodu wszystkich tych substancji wydostających się do atmosfery występują w niej lotne związki organiczne, a nawet ozon. Wiemy, że konsekwencje zdrowotne dotyczą nie tylko lokalnych mieszkańców, ale również bydła i oczywiście użytkowników stref saturacji, bo nie mogą już pić wody w nich zawartej. W zeszłym tygodniu New York Times doniósł, że skażenia nie tylko zanieczyszczają wody podziemne węglowodorami i produktami biobójczymi, ale również pierwiastkami radioaktywnymi.
Jak zauważyła pani poseł Lepage, we Francji podpisano osiem koncesji na rozpoznawanie złóż kopalin bez żadnej debaty, bez konsultacji i bez oceny oddziaływania. A Państwo mówicie o akceptacji społecznej? Mamy już prawdziwy bunt. W ostatnich demonstracjach w departamencie Ardèche uczestniczyło ponad 20 tysięcy osób, właśnie dlatego, że zależy im na ich ziemi. A Państwo mówią "To jest szansa gospodarcza”. Kto skorzysta na tym gazie? Czy mówimy o cui bono? Czy zadecydowano o wydobywaniu gazu z korzyścią dla przemysłu, ale kosztem rezerw wody w strefach saturacji? Moratorium w stanie Nowy Jork jest dobrym przykładem tego problemu.
Z tego względu prosimy po prostu o cofnięcie tych koncesji. Wykluczone jest prowadzenie poszukiwań, kiedy nie mamy gwarancji przestrzegania ramowej dyrektywy w sprawie ochrony wód podziemnych, ramowej dyrektywy w sprawie jakości powietrza lub konwencji z Aarhus. Z tego względu oczekujemy Państwa odpowiedzi i odmawiamy zezwolenia na eksploatację tych niekonwencjonalnych źródeł gazu w Europie, we Francji i w krajach, których to dotyczy, przy braku wspomnianych gwarancji.
Konrad Szymański
w imieniu grupy ECR - (PL) Udana komercjalizacja gazu niekonwencjonalnego uczyniła ze Stanów Zjednoczonych eksportera tego surowca o potencjale przewyższającym potencjał rosyjski. Zmieniła się też sytuacja na rynkach. Długoterminowe, sztywne kontrakty, mechanizmy cenowe oparte na cenach ropy zostały zastąpione przez dużo bardziej elastyczne umowy, a rynek spot zaczyna odgrywać coraz większą rolę. Wygrywają na tym konsumenci indywidualni, a także przemysł. Wszyscy płacimy niższe rachunki. Europa nie może pozwolić sobie na zmarnowanie tego potencjału, tej podobnej szansy. Szczególnie że unijny nacisk na odchodzenie od węgla powoduje wzrost roli gazu w gospodarkach europejskich. Ta szansa na dywersyfikację źródeł gazu oraz na większy udział zasobów własnych, tym samym na mniejszą zależność od importu, zarysowała się dzisiaj m.in. w Polsce, we Francji czy w Niemczech. Wszędzie tam prowadzi się zaawansowane prace nad pozyskiwaniem gazu ze złóż niekonwencjonalnych. Pamiętajmy, że ta branża nie oczekuje od nas ani pieniędzy, ani specjalnych preferencyjnych warunków działania. Ta branża, która już dzisiaj inwestuje setki milionów euro w Europie, potrzebuje tylko jednego: by jej nie przeszkadzać i traktować ją na równych zasadach. Tego oczekują od Komisji Europejskiej również europejscy konserwatyści w tym parlamencie. Obyśmy jako Europa nie zmarnowali tej szansy.
Jaroslav Paška
Pani Przewodnicząca! W porównaniu z tradycyjnymi źródłami gazu, eksploatacja źródeł niekonwencjonalnych stanowi obecnie tylko około 5 % łącznego wydobycia na świecie.
W źródłach alternatywnych surowiec ten jest mniej skoncentrowany niż w tradycyjnych złożach. Poza metanem z pokładów węgla, gazem uwięzionym w mniej przepuszczalnych skałach lub w klatratach, najbardziej obiecującym źródłem wydaje się gaz łupkowy. Najlepsze doświadczenia z wydobyciem gazu z tego źródła uzyskano w Ameryce Północnej, gdzie wydobycie ze źródeł alternatywnych stanowiło w roku 2007 nawet 42 % łącznego wydobycia.
Zgodnie z szacunkami Międzynarodowej Agencji Energetycznej w Europie może znajdować się do 991 miliardów metrów sześciennych alternatywnych zasobów gazu. Występuje on prawdopodobnie głównie w Polsce, Niemczech, na Węgrzech, w Rumunii, Szwecji i Wielkiej Brytanii. W latach 2007-2010 Polska wydała prawie 60 koncesji na poszukiwanie i wydobycie gazu łupkowego, w tym wielkim globalnym koncernom energetycznym.
Zatem z tego, co powiedziano jasno wynika, że te nowe, alternatywne źródła gazu stają się również interesującą okazją do wykorzystania nowych technologii wiercenia poziomego.
Paul Rübig
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu Oettinger! Kiedy przyjrzymy się wahaniom cen na rynkach energii w ostatnich paru tygodniach to dostrzeżemy, że nie tylko ryzyko polityczne, jakie stwarza wiele krajów, ale również rynki finansowe i wiele innych czynników uniemożliwia opracowanie bezpiecznej strategii na przyszłość. Musimy zatem zanalizować potrzeby energetyczne w najdrobniejszych szczegółach i jest jasne, ze gaz będzie w tym zakresie nadal odgrywał istotną rolę w przyszłości. Oczywiście musimy się koncentrować na efektywnym wykorzystaniu gazu. Potrzebujemy większej efektywności nie tylko w naszych procesach produkcyjnych, ale również w zużyciu. Musimy dopilnować, aby opłaty za emisję CO2 ponosił konsument, a nie producenci, bo w przeciwnym wypadku zakłócona zostanie konkurencja międzynarodowa. Nie powinno mieć dla nas znaczenia, czy gaz, z którego powstaje CO2 jest zużywany w Europie czy poza nią. Europa jest regionem o największej sile nabywczej. Import produktów z dużym udziałem CO2 lub ich transport w obrębie Europy nie może wpływać na naszą konkurencyjność.
Musimy również rozważyć znaczenie gazociągów w przyszłości. Gazociąg jest trochę jak małżeństwo. Oboje partnerów musi być ze sobą związanych przez długi czas, aby czerpać obustronne korzyści.
Reinhard Bütikofer
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu Oettinger! Ucieszyło mnie, że nie udzieliła się Panu ta narastająca "euforia gazu łupkowego”, a zamiast tego zalecał Pan bardziej rozsądne podejście. Temat ten jest oczywiście do pewnego stopnia obiecujący, ponieważ niesie możliwość zmniejszenia naszego uzależnienia od importu gazu. W rzeczywistości już z tego korzystamy. Wspomniał Pan o spadku cen spowodowanym dużymi dostawami gazu ze źródeł alternatywnych z USA. Jeżeli jednak chcemy, jak Pan powiedział, aby to zagadnienie zostało w obiektywny sposób zbadane, to musimy stworzyć atmosferę zaufania.
Komisja proponuje przegląd ram regulacyjnych. Zaskoczyły mnie niedawne słowa Pana rzeczniczki, że na pewno w przepisach są luki. Jednak w przeciwieństwie do USA, Komisja nie podjęła szeregu działań. Agencja Ochrony Środowiska (EPA) w USA rozpoczyna poważne badania. Chciałbym się dowiedzieć, dlaczego my nie robimy czegoś podobnego, albo przynajmniej nie czekamy z podjęciem jakichkolwiek dalszych kroków na wyniki wspomnianych badań. Obecnie potrzebujemy politycznego moratorium na działania związane z gazem łupkowym do momentu, kiedy będziemy w stanie odpowiedzieć na pytania zadawane przez wielu obywateli, którzy zdali sobie sprawę z tego, że w USA działania podjęto za szybko. Pojawiają się tam istotne problemy, w które wcześniej nie chciano uwierzyć i USA znalazły się w trudnej sytuacji, której zdecydowanie chcemy uniknąć.
Dlatego apeluję do Pana, jako komisarza odpowiedzialnego za tę dziedzinę, aby zamiast uparcie realizować swoje wcześniejsze plany, przeprowadził Pan bardziej dogłębne badania, tak jak to robią Amerykanie, w celu stworzenia atmosfery zaufania.
Zbigniew Ziobro
(PL) Pani Przewodnicząca! Złoża gazu alternatywnego, w szczególności gazu łupkowego, w ciągu ostatnich 10 lat pozwoliły Stanom Zjednoczonym na uzyskanie pełnej niezależności gazowej. Dzięki nim Stany Zjednoczone przeszły z kraju-importera na rzecz kraju-eksportera gazu. Przyniosły też wymierne korzyści ekologiczne, choćby poprzez ograniczenie wydobycia węgla i powodowanych tym szkód węglowych.
Jak prognozują naukowcy, podobny scenariusz może dotyczyć terytorium Unii Europejskiej. Eksploatacja złóż gazu niekonwencjonalnego w Europie jest najlepszą alternatywą w obliczu dużych oczekiwań Parlamentu dotyczących zmniejszenia emisji CO2, a tym samym zmniejszenia wydobycia węgla. Co więcej, w ostatnim czasie zauważamy wyraźny wzrost cen gazu pozyskiwanego z konwencjonalnych źródeł. Sytuacja na Bliskim Wschodzie też przynosi określone efekty. Więc ewentualna eksploatacja złóż pozwoli na faktyczne obniżenie kosztów produkcji energii, będąc alternatywą dla coraz droższego i bardziej kosztownego importu.
Wydobycie gazu niekonwencjonalnego pozwala również na zmniejszenie bezrobocia. Spójrzmy na Stany Zjednoczone. Pokazały one przez doświadczenie, że to się opłaca. W jednym tylko stanie USA - Pensylwanii - przy wydobyciu i przetworzeniu niekonwencjonalnego gazu pracę znalazło około 200 tysięcy osób, a lokalna gospodarka co roku uzyskuje ponad 8 miliardów dolarów z tytułu podatków, zamówień złożonych przez firmy wydobywcze oraz opłat koncesyjnych. Nie pozostańmy więc w tyle i podejmijmy konkretne działania, by skorzystać z tej ogromnej możliwości i potencjału.
Andrzej Grzyb
(PL) Dobrze, że udało się wywołać zaniedbaną trochę w Unii Europejskiej dyskusję na temat pozyskiwania gazu ze złóż alternatywnych. Potencjalnie w wielu krajach, jak już mówił pan komisarz, istnieją geologiczne warunki do jego występowania. W Polsce szacuje je się na 1000-3000 miliardów m3 przy rocznym wykorzystaniu około 14 miliardów m3. Europa nie może sobie pozwolić na zaniedbanie tego tematu, chociażby ze względu na argumentację, która dotyczy rynku amerykańskiego. A przecież gaz jako paliwo będzie jeszcze długo kluczowym źródłem energii, co wynika chociażby z drugiego strategicznego przeglądu energii. Jednocześnie z tego sprawozdania wynika, że Europa jest uzależniona od dostaw z państw trzecich. A więc chociażby ze względu na obecne konflikty np. w Afryce Północnej, które powodują reperkusje na rynku surowców energetycznych, powinniśmy zapytać o możliwości właśnie takich alternatywnych źródeł w samej Europie.
Oczywiście nasuwa się pytanie o skutki środowiskowe takich przedsięwzięć. Wydaje mi się, że to właśnie na badania dotyczące przyjaznych dla środowiska metod wydobywania gazu ze źródeł alternatywnych, z pokładów łupkowych, powinniśmy przeznaczyć spore środki. Również w tej materii wydaje się, że Europa mogłaby być tutaj liderem. A jeżeli chcemy spełnić cele środowiskowe, to z jednej strony musimy pozyskiwać źródła gazu, a z drugiej strony musimy tak sprecyzować technologię i sposób wykorzystywania, aby nie było daleko idących szkód środowiskowych. Dziękuję bardzo.
Elena Băsescu
(RO) Pani Przewodnicząca! Wiadomo już dobrze, że światowe zasoby węglowodorów są na wyczerpaniu. Znajdzie to odzwierciedlenie w wyższych kosztach wydobycia, które przełożą się z kolei na wygórowane ceny.
Gaz pozyskiwany ze źródeł alternatywnych odegrałby ważną rolę na europejskim rynku energii. Europa mogłaby go wykorzystać do zdywersyfikowania swoich źródeł energii, tym samym zmniejszając zależność od państw trzecich. Jedną z dostępnych opcji może być eksploatowanie europejskich zasobów gazu w niekonwencjonalny sposób. Trzy firmy naftowe już uzyskały koncesje na taką działalność w Rumunii. Morze Czarne zawiera wielkie ilości klatratów gazowych, nazywanych również "palnym lodem”. Gdyby je lokalnie eksploatować, zasoby te zmniejszyłyby uzależnienie UE od rosyjskich gazociągów.
Jednym z najlepiej rozwiniętych rynków w Europie jest również rynek biogazu. Kraje takie jak Rumunia mają możliwość wytwarzania biogazu, ale do jego wykorzystania nadal potrzebne są inwestycje w technologię.
Arturs Krišjānis Kariņš
(LV) Pani Przewodnicząca! Wyobraźmy sobie sumy pieniędzy, które codziennie opuszczają Unię Europejską tytułem zapłaty za importowany gaz. Gdybyśmy je mogli zobaczyć, gdyby te pieniądze przewożono ciężarówkami, to całe ich kolejki stałyby na granicy rosyjskiej, w kierunku Północnej Afryki i Norwegii. Poza głośną rewolucją w Północnej Afryce, na świecie nastąpiła również cicha rewolucja w zakresie wydobycia gazu łupkowego. Jak już powiedziało wielu mówców, dzięki nowym technologiom umożliwiającym dostęp do gazu łupkowego w ostatnich dziesięciu latach Stany Zjednoczone przekształciły się z importera netto w eksportera gazu.
Panie i Panowie! Jeżeli mamy w Europie szansę zastosowania tych nowych technologii i wykorzystania gazu ziemnego występującego w Europie przez uzyskanie dostępu do gazu łupkowego, to możemy polepszyć naszą wspólną sytuację gospodarczą dzięki ograniczeniu uzależnienia od importu.
Dziękuję za uwagę.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Pani Przewodnicząca! Dnia 4 lutego Rada Europejska zaleciła, aby państwa członkowskie zbadały zasoby gazu łupkowego i z łupków bitumicznych w Europie. Jednak eksploatacja alternatywnych źródeł gazu stwarza poważne ryzyko ekologiczne i społeczne. Nie wolno prowadzić wydobycia gazu łupkowego bez oceny oddziaływania, która ujawni związane z nim zagrożenia i środki wymagane w celu ochrony mieszkańców oraz właścicieli w kontekście zagrożeń ekologicznych.
Panie Komisarzu! Polityka bezpieczeństwa energetycznego Unii Europejskiej opiera się na dywersyfikacji źródeł i tras dostaw energii. Uzależnienie od rosyjskiego gazu można zmniejszyć również przez wdrożenie takich przedsięwzięć jak gazociąg Nabucco - kluczowy priorytet Unii Europejskiej - wraz z innymi mniejszymi projektami, takimi jak gazociąg transadriatycki, gazociąg międzysystemowy Turcja-Grecja-Włochy czy gazociąg międzysystemowy Azerbejdżan-Gruzja-Rumunia, które podkreślają szczególne znaczenie Morza Czarnego dla bezpieczeństwa energetycznego Unii.
Bogusław Sonik
(PL) Pani Przewodnicząca! Chciałbym podziękować Panu Komisarzowi Oettingerowi za jego wypowiedź, której udzielił prasie polskiej, mówiąc o tym, że gaz łupkowy to szansa i interes Unii Europejskiej, bo nie chcemy być zależni od importu.
Natomiast słuchając Pana Komisarza, chciałbym zachęcić go do większego entuzjazmu w podejściu do skarbu, jakim może być gaz łupkowy. Rozumiem te wszystkie zastrzeżenia dotyczące ochrony środowiska. Są one oczywiście oparte na pewnych doświadczeniach. Zachęcałbym natomiast, aby Komisja wykazała się większą aktywnością we wspieraniu tych poszukiwań i wykorzystała ten czas, o którym Pan mówi - że za 5 lat mogą być pierwsze rezultaty - do tego, aby wspomóc wszystkich, którzy szukają, aby zastosowane metody nie wpływały negatywnie na środowisko naturalne. Powinno to być przede wszystkim zadaniem Komisji. Także więcej serca - Panie Komisarzu - dla tego gazu łupkowego, który jest w Europie.
João Ferreira
(PT) Pani Przewodnicząca! Paliwa kopalne zaspokajają obecnie ogromną większość światowego zapotrzebowania na energię pierwotną - ponad 80 % całości, z czego ropa naftowa stanowi 34 %, węgiel 26 %, a gaz ziemny 21 %. Jak wiemy, zasoby te wydobywane są w tempie o wiele większym niż tempo ich naturalnego odnawiania się, co oznacza, że czeka nas ich nieuniknione wyczerpanie.
Sprawa gazu ziemnego wygląda podobnie, jak w przypadku ropy naftowej, tyle że jest on mniej szeroko rozprowadzany, trudniejszy do transportu i magazynowania. Dlatego musimy pilnie zdywersyfikować nasze źródła energii. Nie ma cudownych rozwiązań i konieczne jest bardzo ostrożne, mądre i oszczędne gospodarowanie dostępnymi jeszcze zasobami paliw kopalnych. Niezależnie jednak od tego, jakie znajdziemy alternatywy w zakresie dostaw energii, prawie na pewno trzeba będzie zmniejszyć ogólne zużycie energii do poziomu niższego niż obecnie, co wcale nie musi być bardzo złe. To właśnie na ten scenariusz musimy się przygotowywać, poczynając od dziś.
Alejo Vidal-Quadras
Pani Przewodnicząca! W dziedzinie energii, w której Unia boryka się z dużym uzależnieniem od importu, zrobiono wiele w celu redukcji nieustannego ryzyka związanego z naszym narażeniem, czego ostatnim i wyraźnym przykładem było przyjęcie rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu.
Nie należy zaniedbywać żadnej uwzględnionej w naszym programie opcji pozwalającej zmniejszyć nasze uzależnienie od importu energii. Z tego powodu wraz z innymi posłami przedstawiłem oświadczenie pisemne nr 67 w sprawie możliwości eksploatacji alternatywnych źródeł gazu w Unii Europejskiej. Chciałbym przedstawić państwu trzy fakty dotyczące tej dziedziny.
Po pierwsze, odnawialne źródła stanowią coraz większą część naszego koszyka energetycznego, co czyni gaz ziemny ważnym paliwem zapasowym. Po drugie, USA dowiodły istnienia technologicznego know-how oraz opłacalności tych alternatywnych źródeł, a po trzecie, Unia dysponuje ogromnym potencjałem alternatywnych źródeł gazu. Ze względu na uzależnienie energetyczne nie możemy sobie pozwolić na przegapienie jakiejkolwiek szansy.
Edit Herczog
Pani Przewodnicząca! Dobrze było zobaczyć pana komisarza w Lublanie na otwarciu Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki. Myślę, że to dobra wiadomość dla naszych kolegów i koleżanek.
Gaz łupkowy ma szansę stać się częścią rozwiązania. Z tego względu, zanim będziemy mogli go wydobywać, my, politycy, musimy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby nie zniszczyć społecznej akceptacji, ale raczej ją budować.
Istnieje na pewno jedna różnica w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi. Europa cechuje się o wiele większą gęstością zaludnienia. W związku z tym myślę, że musimy poprosić Komisję o przeprowadzenie oceny oddziaływania. Myśleliśmy o zaproponowaniu projektu pilotażowego oraz zarezerwowaniu pewnych pieniędzy w ramach Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, aby go przeprowadzić i sfinansować ocenę oddziaływania z funduszy unijnych. Myślę, że jeżeli chcemy skorzystać z tej technologii, która może stanowić część rozwiązania, potrzebujemy akceptacji społecznej.
Seán Kelly
Pani Przewodnicząca! Po pierwsze muszę powiedzieć, że zgadzam się z panem komisarzem i chcę wyrazić uznanie dla niego za wyważoną prezentację. Bezpieczeństwo dostaw energii musi w przyszłości stanowić warunek sine qua non europejskiej polityki energetycznej. Oczywiście najlepiej byłoby, gdyby zapewniły nam je odnawialne źródła i mamy w tym zakresie politykę, ale w przeciwnym wypadku musimy je uzyskać dzięki innym źródłom. Nie możemy być dalej uzależnieni od Rosji - widzieli Państwo, co ten kraj zrobił parę lat temu w Gruzji - i od takich reżimów, jak obecnie reżim Kaddafiego, biorąc pod uwagę, jak to wpływa na ceny.
Liczmy na siebie i jeżeli mamy alternatywy - a zapewnia nam je tutaj gaz łupkowy - to musimy je w pełni wykorzystać. Niektórzy martwią się o środowisko, ale osiągnięcia Unii Europejskiej w zakresie jego ochrony nie mają sobie równych. Zapytajcie jakiegokolwiek rolnika w Europie, a powie wam, jak troszczymy się o środowisko i jakie podejmujemy działania w celu jego ochrony. Tak samo może być w tej dziedzinie, ale musimy rozważyć każdy sposób uzyskania gazu od alternatywnych dostawców, a jeżeli mogę sobie tak zażartować, to może będzie to gaz rozweselający.
Günther Oettinger
Pani Przewodnicząca! Spróbujmy przewidzieć, dokąd zmierza rynek gazu. Dzisiaj przedstawiliśmy komunikat na temat planu działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii, który wymaga koncentracji na oszczędzaniu energii, jej bardziej efektywnym wykorzystaniu i zapobieganiu jej marnotrawstwu, oraz bezpieczeństwa dostaw energii.
Po drugie, w Unii Europejskiej rośnie zapotrzebowanie na energię. Jednym z przykładów tego jest mobilność. W Niemczech na tysiąc mieszkańców przypada 520 pojazdów z silnikiem diesla. W nowych państwach członkowskich wskaźnik ten wynosi poniżej 200. Te dwie liczby będą się do siebie zbliżać, ale będą się raczej zwiększać, a nie obniżać do poziomu w Polsce.
Po trzecie, nasze własne złoża gazu się kurczą. W ostatnim dziesięcioleciu wyraźnie spadły wielkości wydobycia w Wielkiej Brytanii i to samo stanie się w Holandii w ciągu najbliższej dekady, co oznacza rosnące uzależnienie. Ponadto z gazem wiążemy wiele nadziei. Dlaczego? Chociaż stanowi paliwo kopalne, to jest znacznie przyjaźniejszy dla środowiska pod względem emisji CO2 niż węgiel lub ropa naftowa i o wiele bardziej elastyczny niż energia jądrowa i węgiel. Z tego powodu gaz jest konieczny do zapewnienia możliwości wytwarzania coraz większej ilości energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Jeżeli weźmiemy pod uwagę obciążenie podstawowe, to wynosi ono obecnie około 8 tysięcy godzin rocznie, podczas gdy energetyka wiatrowa zapewnia, w zależności od sytuacji, między 2 a 5 tysięcy godzin, a energetyka solarna tylko od 600 do 2 tysięcy godzin. Jasno wynika z tego, że potrzebujemy gazu. Jeżeli chcemy energii odnawialnej, to gaz stanowi jej logicznego partnera, jakkolwiek dla wielu może to być trudne do zaakceptowania.
Z tego względu w pracach zakładam roczne zapotrzebowanie w Europie wynoszące 600 miliardów metrów sześciennych, a nie 300 miliardów. Przełoży się to na poziom uzależnienia wynoszący 80 %. Z tego względu musimy najpierw zdywersyfikować i zmodernizować nasze trasy przesyłu, aby spełniały one najnowsze wymogi techniczne. Musimy również wyeliminować wyspy, zwiększyć pojemność magazynową i zdywersyfikować źródła. Oznacza to, że poza Rosją, Norwegią, Algierią, Katarem i Libią, powinniśmy uzyskiwać gaz również z regionu Morza Kaspijskiego. Gaz z tego obszaru można dostarczyć na europejski rynek gazowy przez gazociąg międzysystemowy Turcja-Grecja-Włochy (ITGI), gazociąg transadriatycki (TAP) i Nabucco. Ze względu na dywersyfikację nie wykluczam możliwości wykorzystania gazu ze skał w państwach członkowskich. Ten proces dopiero się rozpoczyna.
Jednak zadaje się pytanie, czy potrzebujemy interwencji regulacyjnej ze strony Europy. Dlaczego mielibyśmy jej potrzebować? Załóżmy, że Polska arbitralnie wyda koncesje, co zagrozi wodom podziemnym lub glebie w Polsce. Jest mało prawdopodobne, aby miało to jakieś poważne skutki poza granicami Polski. Musimy rozważyć następującą kwestię, jeżeli nie chcemy traktować siebie samych zbyt poważnie. Czy nie ufamy, że rząd w Warszawie zadba o czystą wodę i czystą glebę ze względu na zdrowie swoich obywateli i że ochroni prawa własności? Ja ufam, że zrobi to każdy demokratycznie wybrany rząd w Europie odpowiadający przed parlamentem i społeczeństwem. Jeżeli zatem poważnie podchodzimy do zasady pomocniczości, to musimy rozważyć, dlaczego odwiert w Polsce ma być przedmiotem kontroli, pozwolenia lub zakazu ze strony Brukseli, a nie Warszawy. Ja z gruntu ufam rządom krajowym. Nie wątpię w nie. Jednak chętnie porozmawiam o wspólnych przepisach.
Musimy przeanalizować, czy europejskie ramy regulacyjne są wystarczająco kompleksowe i czy zagwarantowane będzie przestrzeganie prawa ochrony środowiska, prawa ochrony gleby, przepisów dotyczących wód podziemnych, bezpieczeństwa i higieny pracy zajmujących się tym pracowników, okolicznych mieszkańców, i prawa własności. Nie wiem, ale podejrzewam, że to co powiedziała moja rzeczniczka jest prawdą. Istnieją możliwości ulepszenia europejskich przepisów. Dotyczy to każdej dziedziny. Dotyczy to parytetów płci i dotyczy niniejszego zagadnienia. Z tego względu będziemy analizowali możliwości poprawy. Zwrócimy się również do państw członkowskich, aby podały nam wspólną, skoordynowaną listę wymogów dotyczących pozwoleń. Wszystko dotąd odbywało się bez wyciągania jakichś definitywnych wniosków. Stany Zjednoczone są pod wieloma względami podobne do Europy, ale pod innymi różnią się od niej. Występuje tam zdecydowanie inna gęstość zaludnienia, więc zagadnienia takie jak lokalni mieszkańcy, bezpieczeństwo i higiena oraz wody podziemne odgrywają zupełnie inną rolę, niż na gęsto zaludnionych obszarach Europy Środkowej, takich jak Polska, Niemcy czy Francja.
Zlecimy sporządzenie ekspertyzy wymagającej zbadania na podstawie typowych wniosków o badawcze odwierty w UE, jakie występują zagrożenia, czy ramy prawne w Unii Europejskiej są adekwatne, czy wystarczające są przepisy prawa w państwach członkowskich i czy musimy wprowadzić udoskonalenia na szczeblu unijnym, a jeżeli tak, to gdzie. Radzę wszystkim unikać emocjonalnego podchodzenia do tego tematu. W odpowiedzi na uwagi francuskiej poseł do tego Parlamentu, która powiedziała, że ich interesy nie były chronione, powiedziałbym, że we Francji, przynajmniej na razie, o wiele bardziej interesują mnie możliwie najwyższe standardy bezpieczeństwa w elektrowniach jądrowych niż próbne odwierty za gazem łupkowym.
Chciałbym jeszcze przedstawić jedną uwagę poza protokołem. Jestem Państwu bardzo wdzięczny za przybycie tutaj o tak późnej porze i pozostanie na tę debatę. Żałuję, że cały szereg posłów - a ja też przez długi czas byłem posłem do tego Parlamentu i dlatego mogę to powiedzieć - zabrało głos, a następnie opuściło salę. Nie wydaje mi się, aby gdzieś miały właśnie miejsce jakieś ważne wydarzenia. Uważam, że nie jest fair wobec mnie lub wobec Państwa zabrać głos, a potem wyjść. Tego rodzaju zachowanie nie służy reputacji Parlamentu.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149)
András Gyürk
Gaz wydobywany przy pomocy niekonwencjonalnych technologii może w przyszłości odegrać szczególną rolę na rynku energetycznym UE. Wynika to z faktu, że eksploatacja alternatywnych źródeł gazu w UE znacząco ograniczyłaby rosnący import gazu do Europy oraz zagrożenie dla dostaw gazu do krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Ponadto nie możemy pominąć faktu, że rozpowszechnienie nowych źródeł gazu w UE mógłby się w opłacalny sposób przyczynić do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. W Stanach Zjednoczonych ta nowa technologia już zrewolucjonizowała rynek gazu w ostatnich kilku latach. Dzięki wykorzystaniu alternatywnych źródeł, z których pozyskuje się obecnie ponad połowę gazu w USA, znacząco spadły jego ceny, a kraj ten nie musi już polegać na imporcie. W Europie, będącej największym rynkiem gazu na świecie, eksploatacja alternatywnych źródeł gazu jest nadal w powijakach. Mimo sukcesów w USA, wyniki pilotażowych inwestycji poczynionych w Europie jak dotąd nie spełniły oczekiwań. Poza innymi warunkami geologicznymi, inwestorzy narażeni są w Europie również na większe ryzyko związane z regulacjami i ryzyko środowiskowe. W celu przeniesienia amerykańskich sukcesów do UE ważne jest, aby Europa miała odpowiednią strategię w zakresie alternatywnych źródeł gazu. Trzeba na szczeblu europejskim przeprowadzić kompleksową ocenę w celu jasnego określenia możliwości oferowanych przez alternatywne źródła gazu, jak też związanego z nimi ryzyka. To wszystko dlatego, że Europa nie może sobie pozwolić na luksus odrzucenia opcji wydobywania gazu z alternatywnych źródeł, które można by eksploatować w UE, podczas gdy wyczerpują się tradycyjne źródła gazu na Morzu Północnym.
Marian-Jean Marinescu
Bezpieczeństwo dostaw gazu będzie w przyszłości zależało nie tylko od relacji UE z państwami trzecimi wydobywającymi gaz, ale również od rozwinięcia produkcji gazu w UE. Inwestycje w postęp technologiczny w dziedzinie wydobycia gazu ziemnego ze źródeł alternatywnych mogą w przyszłości istotnie przyczynić się zmniejszenia uzależnienia od importu gazu.
Uważam, że nie wolno ignorować możliwości występowania i eksploatacji gazu łupkowego w Europie. Oczekuję, że Komisja przeprowadzi techniczne i ekonomiczne studium wykonalności jego wydobycia. W Europie dostępne są różne źródła finansowania, które mogą pomóc państwom członkowskim w koniecznych inwestycjach w infrastrukturę, produkcję oraz działania mające na celu osiągnięcie efektywności energetycznej na szczeblu regionalnym i lokalnym. Należą do nich w szczególności kredyty i gwarancje z Europejskiego Banku Inwestycyjnego lub środki dostępne za pośrednictwem funduszy regionalnych, strukturalnych bądź spójności. Wykorzystując te instrumenty finansowe w ramach perspektywy budżetowej na lata 2014-2020, Komisja musi również określić sposób finansowania wydobycia gazu ze źródeł alternatywnych, które może mieć daleko idący wpływ na europejski rynek gazu i energii.
