Hypothecair krediet in de EU (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van John Purvis, namens de Commissie economische en monetaire zaken, over hypothecair krediet in de EU.
John Purvis 
rapporteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, wat ik u zojuist duidelijk wilde maken, was dat de speech van de heer Allister in een vreemde taal doorkwam op het kanaal van de Engelse vertolking. Zijn Engels werd vertaald in iets anders, maar ik weet niet wat. Het spijt mij, mijnheer Allister, maar wij hebben daardoor niet kunnen horen wat u zei.
De omvang van de uitstaande Europese hypothecaire kredieten bedraagt ongeveer 5 biljoen euro, ofwel 45 procent van het BBP van de EU. De afgelopen vijf jaar bedroeg de gemiddelde jaarlijkse groei van de hypothecaire leningen 9,4 procent. Het kopen van een huis is meestal de grootste aanschaf die iemand in zijn of haar leven doet, en de daarbij behorende hypotheek is de grootste financiële verplichting die mensen ooit op zich nemen. Het is dan ook niet verrassend dat de Commissie, nu zij haar aandacht meer naar de kleinhandelsmarkt voor financiële diensten verlegt, zich ook meer op die hypothecaire kredieten concentreert.
De hypotheekmarkt is gefragmenteerd en bestaat uit nationale stukjes. Door het openen van deze markt krijgen consumenten meer waar voor hun geld en een grotere keuze aan hypothecaire producten. Dat zou ook meer mogelijkheden moeten opleveren voor mensen die op dit moment moeite hebben met het afsluiten van een hypotheek, zoals starters op de woningmarkt en werknemers met een contract voor bepaalde tijd. Hierdoor moet het voor mensen die voor hun werk of vanwege hun pensioen naar een ander land in de EU willen verhuizen, ook eenvoudiger worden om een tweede huis in het buitenland te kopen.
Een sterker geïntegreerde markt zou voor de hypotheekverstrekkers meer schaalvoordelen en dus lagere kosten met zich meebrengen, hetgeen tot lagere tarieven voor de kredietnemers leidt. Aan de andere kant zijn de beschikbare producten op basis van lokale culturen en tradities ontstaan en consumenten willen niet dat het huidige niveau van de consumentenbescherming wordt aangetast. Een volledige harmonisatie zou de sector veel geld kosten en een beperking van het productaanbod kunnen veroorzaken. In de meeste lidstaten heeft de hypotheeksector een aanzienlijk competitief karakter en daarom moeten wij geen tactloze maatregelen nemen die een negatieve invloed op deze sterk groeiende sector zouden kunnen hebben. Wij streven naar een Europese markt voor hypothecaire kredieten, met een breed aanbod aan producten tegen concurrerende prijzen. Als wij veranderingen doorvoeren, moeten die met name aan de kredietnemers ten goede komen.
Wij zijn dan ook tegen wetgeving die op volledige harmonisatie is gericht. Dat zou zowel slecht zijn voor de consumenten als voor de hypotheekverstrekkers. De Commissie economische en monetaire zaken is dan ook van mening dat wij ons moeten concentreren op gerichte maatregelen voor het wegwerken van specifieke belemmeringen voor grensoverschrijdende hypotheken. Daarbij mogen er pas maatregelen worden genomen indien uit een effectbeoordeling is gebleken dat de voordelen groter zijn dan de kosten. Waar mogelijk dient de voorkeur gegeven te worden aan niet-wetgevende middelen.
Het tot stand brengen van een betere Europese financieringsmarkt zou in dat verband onze eerste prioriteit moeten zijn. Er is echter een aantal obstakels dat daaraan in de weg staat. Ik zou dan ook graag willen dat er een databank kwam voor de verschillende hypotheekmarkten en hypothecaire zekerheden, zodat beleggers hypotheekpools op de juiste waarde kunnen schatten. Wij stellen voor om een aantal gestandaardiseerde pakketten met Europese hypotheken samen te stellen die op de kapitaalmarkten verhandeld kunnen worden. De hypotheekmakelaars zouden overigens een belangrijke rol kunnen spelen bij de ondersteuning van kredietnemers om een betere toegang te krijgen tot binnen- en buitenlandse kredietverstrekkers. Het doet mij dan ook genoegen dat de Commissie een evaluatie uitvoert van de problemen die zich kunnen voordoen in verband met deze kredietbemiddelaars.
Wat het jaarlijkse kostenpercentage betreft, hebben wij behoefte aan een EU-norm. De meerderheid van de Commissie economische en monetaire zaken was voorstander van een EU-norm die niet alleen alle door de kredietverstrekker te heffen kosten omvat, maar ook informatie over alle andere mogelijke kosten die verband houden met de betreffende verrichtingen. In het verslag wordt overwogen dat beperkingen op de kosten voor vervroegde terugbetaling en op de rentevoeten waarschijnlijk niet alleen een remmende werking zullen hebben op de ontwikkeling van nieuwe producten, met name voor de kredietverstrekking aan kredietnemers met een hoger risico, maar ook op de ontwikkeling van de financieringsmarkt.
Tot de andere aspecten die wij aan de orde hebben gesteld, behoren het wegnemen van de belemmeringen voor grensoverschrijdende overdracht van leningen en het verzoek om een beoordeling door de Commissie van het potentieel van de eurohypotheek. Ook dient het toepasselijke recht voor hypothecaire kredietovereenkomsten nader bekeken te worden, in het kader van de herziening van het Verdrag van Rome van 1980. Wat de databanken voor klantenkrediet betreft, willen wij graag een consequent formaat en een niet-discriminerende grensoverschrijdende toegang tot zowel positieve als negatieve kredietgegevens, uiteraard op voorwaarde dat de privacy altijd goed beschermd wordt.
Wij zijn ook voorstander van het invoeren van een scorebord voor het vergelijken van de duur en de kosten van juridische procedures in de lidstaten in verband met gedwongen verkopen. Ook verdient het aanbeveling dat uiteenlopende beroepsorganisaties van taxateurs zich verenigen om tot gemeenschappelijke EU-normen voor de taxatie van onroerende goederen te komen.
In het verslag wordt er ook voor gepleit om de toegang tot gestandaardiseerde informatie bij kadasters te verbeteren en om de vervolgontwikkeling van het huidige EULIS-systeem te ondersteunen.
De fiscale belemmeringen vormen nog steeds een probleem. Deze belemmeringen dienen nader onderzocht te worden, ook al is de oplossing van de betreffende problemen voorbehouden aan de lidstaten uit hoofde van het subsidiariteitsbeginsel.
Op de Europese Centrale Bank en de Commissie rust de belangrijke taak om toezicht te houden op de potentiële risico's van de toenemende hypothecaire schulden en de mogelijke gevolgen daarvan voor de kapitaalmarkten.
Ik ben de collega's uit alle gelederen van de Commissie economische en monetaire zaken erkentelijk voor hun steun en inbreng. De Commissie lijkt zich grotendeels aan te kunnen sluiten bij de voorstellen die wij doen. Wij kijken uit naar het Witboek dat volgend jaar verschijnt en hopen dat wij de uitstekende samenwerking over dit belangrijke onderwerp ook in de toekomst kunnen voortzetten.
Charlie McCreevy
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in het Witboek betreffende het beleid op het gebied van financiële diensten 2005-2010 wordt een routekaart beschreven voor het openen van de gefragmenteerde kleinhandelsmarkten voor financiële diensten in Europa. Een van de kernelementen van deze strategie is ons huidige initiatief met betrekking tot de hypotheekkredieten.
De uitdagingen die de integratie van de Europese hypotheekmarkten met zich meebrengt, mogen niet onderschat worden. Verschillen in productkenmerken, distributiesystemen, consumentengedrag en vele andere economische, structurele en zelfs sociale factoren hebben een aanzienlijke invloed op deze sector. Wij mogen niet uit het oog verliezen dat het afsluiten van een hypotheek voor de meeste Europese consumenten wellicht de belangrijkste financiële beslissing in hun leven is.
Gezien de economische en sociale betekenis van hypothecaire leningen heeft de Commissie tot een open raadplegingsprocedure besloten. Met deze beraadslagingen is in 2003 een begin gemaakt door de oprichting van de Forumgroep voor hypothecair krediet. In 2005 is er vervolgens een Groenboek verschenen. In augustus 2005 is een kosten-batenanalyse gepubliceerd om een beter inzicht te geven in de potentiële voordelen van initiatieven op het gebied van hypothecaire kredieten.
Uit de openbare raadpleging na de publicatie van het Groenboek is gebleken dat de Commissie op het juiste spoor zit. Tegelijkertijd is in het kader van die raadpleging een aantal aspecten naar voren gekomen die eerst nader geanalyseerd dienen te worden, alvorens de Commissie een besluit over adequate beleidsmaatregelen kan nemen. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de financiering van hypotheken.
Uw verslag verschijnt op een belangrijk moment in onze beraadslagingen. De raadplegingsfase nadert haar einde en het moment dat de Commissie een besluit moeten nemen over de verdere ontwikkelingen komt snel naderbij.
Ik wil de rapporteurs graag bedanken voor hun intensieve werkzaamheden voor de opstelling van dit, naar mijn idee, zeer goed doordachte en pragmatische verslag. Ik wil de aandacht op een paar punten in dit verslag richten.
Tot mijn genoegen kan ik uit uw verslag opmaken dat er ook volgens u voordelen aan de integratie verbonden zijn. Dat standpunt is in overeenstemming met onze eigen analyse en met de feedback die wij hebben gekregen in verband met de raadpleging over het Groenboek. Zoals uit de reacties op het Groenboek blijkt, is er nog veel discussie gaande over de middelen waarmee deze voordelen verwezenlijkt kunnen worden. U stelt een pragmatische en genuanceerde aanpak voor op basis van gerichte maatregelen, vergezeld van omvangrijke effectbeoordelingen. Zoals u weet, hecht ik bijzonder veel belang aan een betere regelgeving in combinatie met een volledige effectbeoordeling om mogelijke problemen te traceren en doelstellingen en opties te formuleren. Om de meest adequate beleidsmaatregelen te kunnen treffen voor elke kwestie die in het Groenboek aan de orde komt, zal de Commissie het volledige scala aan beschikbare instrumenten bestuderen en niet alleen de wetgevingsmogelijkheden.
Ik ben verheugd dat in het verslag de voordelen worden benadrukt van een grotere productdiversiteit en dat de Commissie verzocht wordt ervoor te zorgen dat de te ondernemen acties de innovatie en concurrentie niet belemmeren. Op dit moment is er een breed scala aan producten beschikbaar voor kredietnemers in Europa. In geen enkel land hebben consumenten echter toegang tot een volledig productassortiment. Op een aantal markten is het voor bepaalde groepen kredietnemers moeilijk of zelfs onmogelijk om een hypotheek af te sluiten. Ik denk daarbij aan kleine zelfstandigen of kredietnemers met een laag of onvolledig kredietprofiel. Er bestaan ook belemmeringen die verhinderen dat kredietverstrekkers gestimuleerd worden om grensoverschrijdend actief te zijn. Daardoor wordt voorkomen dat nieuwe en innovatieve producten en processen op andere markten in Europa worden geïntroduceerd. Op dat punt vallen onze doelstellingen naar mijn idee volledig samen met de doelstellingen zoals die in het verslag zijn uiteengezet.
Voor hypothecaire kredieten zijn veel verschillende omstandigheden en technische aspecten van belang, variërend van consumentenbescherming en de financiering van hypotheken tot de taxatie van onroerende goederen en registratiekosten, om maar een paar onderwerpen te noemen waarvoor maatregelen vereist zijn.
Ik zie uit naar de voortzetting van de zeer vruchtbare dialoog met het Parlement over de wijze waarop wij de beleidstechnische uitdagingen die hieruit voortvloeien, het beste kunnen aanpakken en een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van een echte interne markt voor hypothecaire kredieten. Een dergelijke markt dient voor zowel kredietnemers als kredietgevers nieuwe mogelijkheden te bieden. Daarbij moet tegelijkertijd echter ook een adequate bescherming worden geboden voor iets wat voor de overgrote meerderheid van de Europeanen de belangrijkste financiële beslissing van hun leven is.
Manuel Medina Ortega 
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de Commissie een juiste aanpak heeft gekozen van het hypothecair krediet, omdat het hier, zoals de commissaris heeft gezegd, waarschijnlijk de belangrijkste verplichting betreft die de Europese burgers in hun leven aangaan, namelijk een krediet om een eigen huis te kopen.
Daarom is het nodig eraan te herinneren dat we op weg zijn naar één interne markt en dat het in die ene interne markt weinig zin heeft om zevenentwintig verschillende nationale wetgevingen of zevenentwintig verschillende hypothecaire systemen te hebben.
Aan de andere kant raakt dit onderwerp aan de meest essentiële elementen van het juridisch systeem van iedere lidstaat. Daarom zal het niet gemakkelijk zijn om resultaten te bereiken, en zullen die resultaten ook niet onmiddellijk worden bereikt. Daar zal enige tijd voor nodig zijn.
In ieder geval willen wij, vanuit de Commissie interne markt en consumentenbescherming, erop wijzen dat het belangrijk is om op het gebied van de wetgeving vooruitgang te boeken. Het is uiteraard niet mogelijk om tot een volledige reglementering van de hypotheken op het niveau van de Europese Unie te komen, maar een aantal zaken kunnen we wel regelen, bijvoorbeeld op het gebied van de informatieverstrekking, de toegestane maximumtarieven en de mogelijkheid om hypotheken op een bepaald moment af te lossen, zodat een burger die naar een ander land binnen de Europese Unie verhuist niet in een volledig ander juridisch systeem terechtkomt dan waaraan hij of zij gewend was.
Kurt Lechner 
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de markt voor hypothecair krediet is nog steeds in hoge mate een nationale markt. Waar ligt dat aan? Ligt het aan de taalproblemen, aan de verschillende financieringsculturen, aan het vertrouwen in de plaatselijke instellingen, of ligt het aan de rechtsregels? De Commissie wil nagaan of en in hoeverre het mogelijk is om de rechtsregels te harmoniseren, en daardoor de grensoverschrijdende kredietverlening te bevorderen.
Dat is een goede zaak. Tot mijn groot genoegen wordt ook in het Groenboek gezegd dat er nog heel wat onderzoek moet worden verricht, voordat we voorstellen kunnen doen voor nieuwe regels. In het Groenboek staat ook dat de kwestie erg ingewikkeld is.
De verschillen tussen de wetten in de lidstaten zijn niet beperkt tot de rechtsregels voor hypotheken. Zoals commissaris McCreevy en de heer Medina net al hebben gezegd, houden ze ook verband met allerlei andere onderdelen van het recht: het kadaster, het notariële recht, de regels voor een openbare verkoop, het algemene verbintenissenrecht en de bepalingen voor de consumentenbescherming. Dat zijn rechtsregels die elkaar allemaal beïnvloeden. Sommigen zijn van mening dat de Europese Unie niet bevoegd is voor deze regelgeving, dat een harmonisatie van deze sector in de lidstaten tot ernstige gevolgen zou kunnen leiden, en dat de nadelen zwaarder wegen dan de voordelen.
Allen zijn het er echter wel over eens dat het een goede zaak is om de markten voor de herfinanciering verder te openen. Daarom zeg ik zonder enig voorbehoud 'ja' tegen dit onderzoek, tegen een degelijke analyse en tegen de pogingen om de integratie te bevorderen. Dat moet echter primair via convergentie gebeuren. Ik wijs Europese regelingen niet principieel van de hand. We staan echter nogal sceptisch tegenover een Europese wetgeving, omdat die goed functionerende markten zou kunnen vernietigen. Er is in ieder geval nog heel wat onderzoek nodig. Misschien moeten we ook het feit onder ogen zien dat we de grens bereikt hebben van wat we in Europa door gezamenlijke wetten kunnen standaardiseren. Ik heb in dit verband ook wat moeite met de rol van het Europees Parlement als wetgever. De Commissie zegt zelf dat er nog heel wat onderzoek nodig is, en dus moeten wij nu terughoudend zijn. We mogen niet overhaast vragen om wetgevingsinitiatieven. Dat hebben we trouwens ook niet gedaan. Ik ben het in grote lijnen eens met het verslag.
Harald Ettl
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik zou John Purvis hartelijk willen bedanken voor zijn werk. De Europese Commissie heeft in juli 2005 een Groenboek over hypothecair krediet gepubliceerd, en dat heeft tot heftige discussies geleid over de vraag of de Europese wetgever een initiatief moet nemen, en zo ja, voor welke sectoren.
De rechtsstelsels en vooral de financieringscultuur variëren heel sterk van land tot land. Dat pleit niet voor een Europese regelgeving. De aankoop van onroerend goed is voor veel gezinnen de belangrijkste financiële beslissing die ze ooit nemen. Daarom zijn hypothecaire kredieten ook zo belangrijk voor de financiering van die aankoop. Uit onderzoek blijkt dat particuliere klanten zich ondanks het bestaan van de euro en de interne markt nog steeds richten tot de kredietinstelling die ze vertrouwen, meestal hun eigen bank. Dat houdt natuurlijk ook verband met het feit dat geen financiële markt ingewikkelder is dan de markt voor hypothecaire kredieten. Daarom is het verlenen van een hypothecair krediet nog steeds een hoofdzakelijk nationale of zelfs locale aangelegenheid.
Minder dan één procent van de hypothecaire kredieten wordt in een ander land opgenomen. Dat houdt waarschijnlijk ook verband met de belemmeringen voor de toegang tot de markten en met fiscale hindernissen. Een verdere integratie van de Europese markt voor hypothecair krediet zou een bijkomend netto-voordeel opleveren, dat op één procent wordt geschat. Dat is geen peulenschil, en over tien jaar zou het al zo ver kunnen zijn. Wanneer we dus pleiten voor een interne markt voor hypothecair krediet moeten we garanderen dat nieuwe regelingen op dit gebied een meetbare toegevoegde waarde voor particuliere klanten op zullen leveren.
Voor de consument is één van de belangrijkste vragen of hij de voorwaarden kan vergelijken, voor hij het krediet daadwerkelijk opneemt. Dat geldt ook voor de mogelijkheid om een hypothecair krediet vervroegd terug te betalen, en voor de voorwaarden die gelden voor een variabele of vaste rentevoet. We moeten ook garanderen dat de verschillende methodes om de diverse bijkomende kosten te berekenen, vergelijkbaar en transparant zijn.
Nieuwe regelingen moeten ook voordelen met zich meebrengen voor kredietnemers die een slechter of onvolledig kredietprofiel hebben. Ze moeten er vooral toe leiden dat ook zulke personen zich een hypothecair krediet kunnen permitteren. Die categorie omvat vooral personen met kortlopende arbeidscontracten, maar ook jongere werknemers. Deze potentiële kredietnemers mogen niet worden uitgesloten van de markt voor hypothecair krediet. Uit de ervaring is gebleken dat de vrijwillige gedragscode, die in 2003 door meer dan 3000 instellingen is ondertekend, de facto niet wordt toegepast. Ook daar moet de Commissie onderzoek naar verrichten en maatregelen nemen.
Een verdere integratie van de Europese markt voor hypothecair krediet zou voor de consument, maar ook voor het bedrijfsleven, in ieder geval zinvol zijn.
Margarita Starkevičiūtė
namens de ALDE-Fractie. - (LT) Ik bedank de rapporteur voor zijn prima verslag en onderstreep het belang van de discussie die in gang is gezet over een gemeenschappelijke EU-markt voor hypothecair krediet. Door de snelle integratie van de communautaire arbeids- en kapitaalmarkten en door de ontwikkeling van de interne markt ontstaan er nieuwe behoeften in de hypotheeksector. Wij vinden het heel belangrijk dat de opkomende uitdagingen in dit verband op de juiste wijze worden ingeschat.
Om te beginnen is het nodig dat de kosten in verband met vermogensaanwas worden verlaagd door het creëren van een gemeenschappelijke markt voor hypotheekfinanciering en het aanbieden van aantrekkelijke en veilige beleggingsproducten. Ten tweede dienen wij met het oog op de stijgende mobiliteit van de beroepsbevolking gunstige voorwaarden te scheppen voor de integratie van de hypotheekmarkten in de EU. Ten derde is het nodig het netwerk van adviesdiensten in de makelaardij op passende wijze te organiseren, om de bevolking betere keuzemogelijkheden en een betere toegang tot meer flexibele en moderne hypotheekproducten te geven. Ten vierde is het erg belangrijk de transparantie op de markt en het concurrentievermogen te vergroten door de uniformering van betalingsprocedures voor verschillende hypotheekproducten en het openbaar maken van alle kosten die verband houden met de verwerving van hypotheekproducten.
Het kopen van een huis is een belangrijke stap in iemands leven en daarom moeten de gevolgen van alle voorstellen zorgvuldig worden gewikt en gewogen. Hypothecaire kredieten ontwikkelen zich grotendeels op binnenlandse markten en zijn zeer versnipperd. De ontwikkeling van een EU-markt voor hypothecair krediet wordt beschouwd als een kans voor banken om hun hypotheekproducten via hun vestigingen in andere lidstaten van de Europese Unie aan te bieden. Het creëren van een nieuwe hypotheekmarkt betekent dus voor ons allen een serieuze en veeleisende uitdaging.
Marek Aleksander Czarnecki
(PL) Mijnheer de Voorzitter, er kan op dit moment moeilijk sprake zijn van een pan-Europese financieringsmarkt omdat deze sterk gefragmenteerd is ten gevolge van juridische, fiscale en wettelijke belemmeringen. Het merendeel van de hypotheken wordt door spaargelden van kleine spaarders gefinancierd. Minder dan 40 procent van de hypotheken wordt via kapitaalmarkten gefinancierd, hoewel deze financieringswijze recentelijk is gegroeid, zij het slechts zeer beperkt.
Zweden en Duitsland hebben tamelijk belangrijke markten van hypothecaire obligaties. In Denemarken bijvoorbeeld geven hypothecaire instellingen hypothecaire obligaties uit tegen de volledige waarde van hypothecaire leningen. De markten van door hypotheek gedekte waardepapieren zijn sterk in een groot aantal EU-landen, maar komen in sommige landen helemaal niet voor.
De voorbije tien jaar heeft deze markt zich ook in Polen in een snel tempo ontwikkeld, wat een aanzienlijke impact heeft gehad op de economische groei. Omdat ik heb vastgesteld in welke mate deze financieringsvorm de markten in onze landen in positieve zin heeft beïnvloed, steun ik de instelling van een wettelijk kader voor het realiseren van efficiënte effectentransacties.
Charlie McCreevy
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, wij zijn bezig met het afronden van het raadplegingsproces dat met de publicatie van het Groenboek in gang is gezet. Voor het creëren van grensoverschrijdende mogelijkheden voor kredietnemers en kredietgevers zijn belangrijke, maar ook zeer moeilijke beleidsbesluiten vereist. Er is geen gemakkelijke of snelle oplossing.
In de komende weken zal ik met mijn diensten de mogelijkheden voor verdere ontwikkelingen bespreken. Het evenwichtige verslag van het Parlement zal daaraan een belangrijke bijdrage leveren. Mijn dank gaat wat dat betreft uit naar de heer Purvis en de heer Medina Ortega.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 11.30 uur plaats.
