Zasada równego traktowania kobiet i mężczyzn pracujących na własny rachunek - Poprawa w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest wspólna debata nad:
sprawozdaniem pani poseł Lulling w imieniu Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn prowadzących działalność na własny rachunek oraz uchylającej dyrektywę 86/613/EWG - C6-0341/2008 -;
sprawozdaniem pani poseł Estreli w imieniu Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 92/85/EWG w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią - C6-0340/2008 -.
Astrid Lulling
Panie przewodniczący! Dwadzieścia dwa lata po głosowaniu nad dokumentem, który miał zapewnić równe traktowanie kobiet i mężczyzn prowadzących działalność na własny rachunek, w tym współpracujących małżonków, Komisja przedstawiła wreszcie nowy wniosek mający zastąpić nieskuteczny i stonowany tekst z roku 1986, uczyniła to jednak w oparciu o solidniejsze podstawy prawne.
Chciałabym najpierw wspomnieć o dokonanym znaczącym postępie, mianowicie w żadnym państwie członkowskim nie będzie już zakazu zakładania przedsiębiorstw przez małżeństwa lub uznanych partnerów życiowych. To skuteczny sposób poprawy sytuacji współpracujących małżonków, tych milionów niewidocznych pracowników zatrudnionych w rolnictwie, rzemiośle, handlu, MŚP oraz wolnych zawodach. Ich los niepokoił Parlament Europejski od lat 90. XX wieku.
Wniosek Komisji wciąż nie idzie niestety wystarczająco daleko w jednej podstawowej kwestii: zabezpieczenia społecznego współpracujących małżonków i uznanych partnerów życiowych. Doświadczenie pokazuje, że gdy współpracujący małżonkowie muszą we własnym zakresie złożyć wniosek o przystąpienie do systemu zabezpieczenia społecznego, zdecydowana ich większość tego nie czyni. Ludzie ci nie zdają sobie sprawy, że w razie rozwodu, często po ponad 20 latach małżeństwa i pracy w rodzinnej firmie, utracą wszystkie świadczenia społeczne, w szczególności prawa emerytalne.
Pragniemy również zachować dawne przepisy dotyczące uznawania pracy współpracujących małżonków w celu zapewnienia im rekompensaty, zwłaszcza w przypadku rozwodu, gdy współpracujący małżonek znajduje się w niepewnej sytuacji po latach pracy w rodzinnej firmie.
Wreszcie, jeżeli chodzi o ochronę macierzyństwa, wypracowaliśmy rozwiązanie najlepiej dopasowane do specyficznych potrzeb kobiet prowadzących działalność na własny rachunek i będących współpracującymi małżonkami. Muszą one mieć prawo do urlopu macierzyńskiego, o długości którego zadecydują same, pod warunkiem, że jego łączny wymiar nie przekroczy określonego w dyrektywie o pracownicach.
Naszym zdaniem poprawki te są niezwykle ważne, aby zapobiec publikacji kolejnej osłabionej dyrektywy, która nie pozwoli nam zagwarantować równego traktowania mężczyzn i kobiet w tym obszarze.
Zostaliśmy poinformowani o kilkunastu poprawkach zgłoszonych przez pana posła Cocilovo w imieniu Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na Rzecz Europy, które dotyczą definicji współpracujących małżonków i partnerów życiowych. Jestem nieco zaskoczona, ponieważ w Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia uzgodniliśmy - i mam tu na myśli wszystkie grupy - że pozostaniemy przy definicjach zawartych we wniosku Komisji, który jest dobry z prawnego punktu widzenia i możliwy do przyjęcia dla wszystkich. Zgodnie z tymi definicjami do współpracujących małżonków zalicza się również uznanych przez prawo krajowe partnerów osób prowadzących działalność na własny rachunek.
Definicja ta jest jasna i precyzyjna. Dlaczego zgłaszane są poprawki niejasne i wadliwe z prawnego punktu widzenia? Wzywam grupę ALDE do wycofania tych poprawek. Zakładam, że doszło do nieporozumienia między kontrsprawozdawcą tej grupy a panem posłem Cocilovo. Staram się w tej chwili wyjaśnić tę kwestię.
Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia przyjęła niestety inne sprawozdanie zawierające 74 poprawki, spośród których większość nie ma bezpośredniego związku z pierwotnym celem przedstawionym we wniosku Komisji, którym było wzmocnienie podstaw ochrony macierzyństwa dzięki poprawie bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią.
Chciałabym jasno stwierdzić, że przedmiotowa dyrektywa nie dotyczy kobiet prowadzących działalność na własny rachunek, będących współpracującymi małżonkami lub partnerkami osób prowadzących działalność na własny rachunek. Ich konkretna sytuacja będzie rozpatrywana w ramach nowej dyrektywy w sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn prowadzących działalność na własny rachunek, która będzie przedmiotem sprawozdania.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Edite Estrela
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Chciałabym zacząć od podziękowania następującym osobom: kontrsprawozdawcom; sprawozdawcom komisji opiniodawczych Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz Komisji Prawnej; sekretariatom Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia oraz Grupy Socjalistycznej w Parlamencie Europejskim; partnerom społecznym; organizacjom pozarządowym; ekspertom, którzy brali udział w wysłuchaniach publicznych w Brukseli i Lizbonie; przedstawicielom Komisji i Rady; oraz moim asystentom. Dziękuję wszystkim za wsparcie i sugestie.
Wnioski zawarte w moim sprawozdaniu są zatem wynikiem wysoce demokratycznego procesu oraz wielu spotkań roboczych ze wszystkimi stronami zainteresowanymi tym, aby Unia Europejska dysponowała adekwatną do naszych czasów dyrektywą o urlopie macierzyńskim. Głównymi celami zaproponowanych przeze mnie poprawek są: po pierwsze, wzmocnienie praw pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły oraz pracownic karmiących piersią; po drugie, ułatwienie godzenia życia zawodowego, rodzinnego i prywatnego; po trzecie wreszcie, pomoc Europejczykom, którzy pragną mieć dzieci, co podwyższy wskaźnik urodzeń.
Dlatego też proponuję wydłużenie ochrony przed zwolnieniem do 12 miesięcy, zwolnienie z obowiązku wykonywania pracy nocnej oraz w godzinach nadliczbowych, jeżeli tak życzy sobie kobieta, jak też skrócenie dnia roboczego o dwie godziny w celu umożliwienia karmienia piersią, bez utraty żadnych przywilejów. Najbardziej nowatorska propozycja w porównaniu do wniosku Komisji Europejskiej dotyczy jednak urlopu ojcowskiego. Prawo wspólnotowe musi uwzględniać zasadę wspólnego urlopu, aby zachęcać do równiejszego podziału obowiązków prywatnych i rodzinnych pomiędzy mężczyznami a kobietami, a dzięki temu sprzyjać wyższej jakości życia oraz dobru dzieci. Ojcowie muszą uczestniczyć w obowiązkach rodzinnych od chwili urodzin lub adopcji dziecka. Musimy również zwalczać uprzedzenia ekonomiczne, społeczne oraz kulturowe związane z prawem do urlopu ojcowskiego i doprowadzić do zmiany mentalności.
Podczas gdy na przykład w Szwecji mężczyzna, który nie wykorzystuje swojej części urlopu rodzicielskiego, jest postrzegany przez społeczeństwo jako niepełnowartościowy ojciec, w krajach południowej Europy jest na odwrót: pracodawcy i współpracownicy wymuszają na ojcach rezygnację z wzięcia urlopu, do którego są oni uprawnieni. Proponuję zatem, by dwutygodniowy urlop ojcowski był obowiązkowy, niezbywalny i w 100% płatny, bez utraty jakichkolwiek praw związanych z zatrudnieniem. Dowiedziono, że podział obowiązków rodzinnych między mężczyznami a kobietami jest pierwszym krokiem do pogodzenia życia rodzinnego z zawodowym. Chociaż kobiety mają takie same prawa do kariery zawodowej jak mężczyźni, nie mogą wykonywać takiej samej ilości pracy poza domem i trzykrotnie więcej pracy w domu.
Życie rodzinne jest jednym z powodów, dla których bezrobocie wśród kobiet jest wyższe niż wśród mężczyzn. Ponadto częstym pytaniem podczas rozmów kwalifikacyjnych jest, czy kandydatki zamierzają wyjść za mąż lub mieć dzieci. Życie osobiste kobiet jest pod obserwacją i wykazywanie naturalnej potrzeby macierzyństwa okazuje się dla nich kosztowne. Macierzyństwa nie można postrzegać jako problemu dla pracodawców czy gospodarki. Wręcz przeciwnie, jest to usługa wyświadczana społeczeństwu, ponieważ pozwala nam uporać się z niskim wskaźnikiem urodzeń i starzeniem się społeczeństwa, a zarazem zagwarantować stabilność systemu ubezpieczeń społecznych.
W związku z tym nie do przyjęcia jest karanie kobiet za to, że są matkami. Prawda jest jednak taka, że często nie mogą one rozwinąć swojej kariery, nie otrzymują normalnych premii za wydajność ani nie biorą udziału w zyskach, muszą natomiast pogodzić się z pracą bardziej niewdzięczną i dającą mniej satysfakcji zawodowej. Musimy zmienić tę sytuację.
Vladimír Špidla
komisarz. - (CS) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym zacząć od podziękowania paniom posłankom Estreli i Lulling za ich sprawozdanie. Doceniam ich wysiłki oraz poparcie, jakiego Parlament Europejski udzielił wnioskom Komisji stanowiącym część przyjętego jesienią pakietu dotyczącego godzenia życia zawodowego i rodzinnego.
Jak państwu wiadomo, zadanie pogodzenia życia zawodowego, rodzinnego i prywatnego jest jednym z priorytetów planu Komisji dotyczącego równouprawnienia płci. Działanie na rzecz wdrażania polityki dotyczącej tych kwestii jest niezwykle ważne z punktu widzenia zwiększenia udziału kobiet w rynku pracy oraz uporania się z problemami związanymi ze zmianami kształtu rodziny, starzeniem się społeczeństwa oraz poparciem dla równego traktowania mężczyzn i kobiet. W tym kontekście uważam, że niezbędne jest udoskonalenie prawodawstwa dotyczącego urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Podobnie bardzo ważną kwestią jest poprawa sytuacji kobiet prowadzących działalność na własny rachunek.
Cieszą mnie postępy poczynione w związku z obydwoma wnioskami legislacyjnymi przedstawionymi przez Komisję. Cieszy mnie również powodzenie negocjacji między partnerami społecznymi dotyczących urlopu rodzicielskiego. Mam nadzieję, że jeszcze przed wakacjami będę w stanie przedstawić formalny wniosek, który uczyni ich porozumienie wiążącym. Chciałbym teraz pokrótce wspomnieć cele Komisji związane ze zmianą dyrektywy o urlopie macierzyńskim, którymi są: zapewnienie matkom wysokiego poziomu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, zachęcenie kobiet do rodzenia tylu dzieci, ile chcą mieć, oraz wspieranie udziału kobiet w rynku pracy. Pod tym względem wniosek Komisji ma przede wszystkim na celu wydłużenie urlopu macierzyńskiego z 14 do 18 tygodni, zwiększenie świadczeń macierzyńskich, co pozwoli kobietom przerwać pracę i opiekować się dziećmi, zachowując zarazem bezpieczeństwo finansowe, oraz zapewnienie kobietom większej możliwości wyboru w odniesieniu do urlopu macierzyńskiego i warunków pracy po powrocie do niej. Mam świadomość tego, że trudno jest osiągnąć równowagę między poprawą ochrony a uczynieniem tych dodatkowych środków możliwymi do przyjęcia z ekonomicznego punktu widzenia dla pracodawców i państw członkowskich.
Panie przewodniczący, panie i panowie! Komisja z radością przyjmuje liczne poprawki Parlamentu, które pomogą we wzmocnieniu lub sprecyzowaniu przedmiotowego projektu. Należą do nich poprawka 11 dotycząca trendów demograficznych, poprawka 25 kładąca nacisk na lepsze godzenie życia zawodowego i rodzinnego, poprawka 50 dotycząca wsparcia dla państw członkowskich w zakresie promowania pracy w niepełnym wymiarze godzin, poprawka 35 dotycząca nieobowiązkowego urlopu macierzyńskiego przed porodem, poprawka 53 precyzująca, że kobiety na urlopie macierzyńskim mają prawo do podwyżek wynagrodzenia oraz poprawka 56 dotycząca praw emerytalnych pracownic. Komisja jest również skłonna zaakceptować w ogólnym zarysie lub w całości część pozostałych poprawek.
Z radością witam także poprawkę, która umożliwia w pewnych okolicznościach zaliczenie urlopu rodzicielskiego na poczet urlopu macierzyńskiego. Taki przepis uwzględniałby różnice między państwami członkowskimi i brałby pod uwagę wymogi tych państw członkowskich, które mają rozwinięte systemy urlopów z powodów rodzinnych, takich jak kraje skandynawskie. Chciałbym jednak uniknąć sytuacji, w której zmiana dyrektywy 92/85/EWG zostałaby wykorzystana jako sposobność do wprowadzenia tematów, którymi należy się zająć w innym kontekście. Moim zdaniem utrudniłoby to osiągnięcie celów wniosku Komisji, wśród których należy wymienić przede wszystkim poprawę ochrony matek oraz wsparcie udziału kobiet w rynku pracy.
W tym kontekście - chociaż w pełni popieram wniosek dotyczący wprowadzenia urlopu ojcowskiego - nie sądzę, aby przedmiotowa dyrektywa, która skupia się na ochronie matek, była właściwym narzędziem osiągnięcia tego celu. W związku z tym Komisja odrzuca poprawki dotyczące urlopu ojcowskiego. Pomimo tego Komisja uważa, że kwestią tą należy zająć się w przyszłości, aby doprowadzić do ostatecznego porozumienia między europejskimi partnerami społecznymi w zakresie urlopu rodzicielskiego.
Cieszy mnie także wniosek Parlamentu, aby wprowadzić urlop w przypadku adopcji dziecka (poprawka 44). Pomysł jest dobry, jednak nawet w tym przypadku sądzę, że zmiana dyrektywy 92/85/EWG nie jest właściwą drogą osiągnięcia celu. Musimy zdawać sobie sprawę, że matka adoptująca dziecko znajduje się w innej sytuacji. Niemniej, tak jak w przypadku urlopu ojcowskiego, Komisja jest zdania, że należy poruszyć tę kwestię później, zwłaszcza w powiązaniu z urlopem rodzicielskim.
Panie przewodniczący, panie i panowie! Komisja z radością wita wniosek dotyczący 20-tygodniowego urlopu macierzyńskiego. Jest to zgodne z logiką własnego wniosku Komisji, który przewiduje udzielanie w pewnych przypadkach urlopu macierzyńskiego dłuższego od 18 tygodni. Bardzo ważne jest jednak wskazanie wpływu tego wydłużenia na pozostałe przepisy zawarte we wniosku Komisji. Jeżeli chodzi o karmienie piersią, kobiety korzystające z 18-tygodniowego urlopu macierzyńskiego dysponują wystarczającym czasem na karmienie dzieci piersią, bez potrzeby dostosowywania ich godzin pracy. W tych warunkach nie poparłbym pomysłu wprowadzenia prawnego obowiązku dostosowania godzin pracy w przypadku kobiet karmiących piersią. Wezwałbym raczej w zamian państwa członkowskie do rozważenia możliwości podjęcia innych działań umożliwiających kobietom dalsze karmienie piersią również po upływie 18-tygodniowego urlopu macierzyńskiego. Podobnie, jeżeli chodzi o świadczenia macierzyńskie, wniosek Komisji wprowadza zasadę wypłaty wynagrodzenia w pełnej wysokości. Wiele państw członkowskich stosuje już w rzeczywistości tę zasadę. Wniosek Komisji umożliwia również państwom członkowskim ustanowienie maksymalnego poziomu takich świadczeń. Komisja nie popiera przedstawionego przez Parlament wniosku, aby wynagrodzenie było wypłacane w pełnej wysokości za pewien okres, a reszty urlopu macierzyńskiego dotyczyły limity, gdyż zniechęciłoby to matki do wykorzystywania urlopu macierzyńskiego w całości. Dlatego też Komisja nie zaleca przyjęcia tych poprawek.
Komisja jest również zdania, że niektóre poprawki osłabiają wniosek, są zbyt szczegółowe lub wychodzą poza zakres przedmiotowej dyrektywy. Odnosi się to na przykład do poprawki 30 dotyczącej prawa do odmowy pracy nocnej. Moim zdaniem kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny mieć możliwość odmowy pracy nocnej w każdej chwili bez potrzeby podawania powodów. To samo dotyczy sankcji. Pod tym względem Komisja stoi na stanowisku, że ważne jest wskazanie, iż odszkodowanie nie może być ograniczone przez jakikolwiek górny limit określony na szczeblu krajowym. Tę ważną zasadę ustanowił Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Dlatego też Komisja nie może zaakceptować poprawki 68.
Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym teraz zająć się bardziej szczegółowo sprawozdaniem pani poseł Lulling. Pragnę po pierwsze podkreślić, że Komisja przywiązuje do tego wniosku wielkie znaczenie. Poprawa sytuacji w zakresie równego traktowania kobiet i mężczyzn prowadzących działalność na własny rachunek jest bardzo ważna, gdyż kobiety są w tej dziedzinie niewystarczająco reprezentowane, stanowiąc zaledwie jedną trzecią przedsiębiorców w Unii Europejskiej. Bardzo istotna jest też poprawa sytuacji współpracujących małżonków. Nie można akceptować obecnej sytuacji, w której osoby regularnie zaangażowane w działalność rodzinnej firmy nie są objęte zabezpieczeniem społecznym.
Cieszę się, że opinie Parlamentu i Komisji w znacznym stopniu się pokrywają. Dlatego też Komisja jest w stanie zaakceptować (w całości lub w zarysie) znaczną większość poprawek przedstawionych przez sprawozdawczynię, przede wszystkim poprawkę 15 dotyczącą urlopu macierzyńskiego dla kobiet prowadzących działalność na własny rachunek oraz poprawkę 18, której celem jest ponowne wprowadzenie art. 7 dyrektywy 86/613/EWG dotyczącego uznawania pracy współpracujących małżonków. Jest wiele innych poprawek, które Komisja jest skłonna zaakceptować w całości lub w ogólnym zarysie. W większości przypadków poprawki te precyzują wniosek Komisji, a zatem ich celem jest większa pewność prawa.
Chciałbym niemniej wskazać, że Komisja nie może zaakceptować poprawki 14 dotyczącej zabezpieczenia społecznego współpracujących małżonków. Wiem, że z punktu widzenia Parlamentu Europejskiego jest to ważny aspekt. Ta konkretna poprawka niesie jednak ze sobą kilka problemów. Po pierwsze, proponowany we wniosku Komisji dobrowolny system stanowi znaczący postęp w porównaniu ze stanem obecnym. Wniosek Komisji stanowi - i jest to obowiązkowe dla państw członkowskich - że współpracujący małżonkowie mogą, o ile wyrażą taką wolę, korzystać z takiego samego poziomu ochrony, jak osoby prowadzące działalność na własny rachunek. Obowiązek przynależności do systemu zabezpieczenia społecznego dla współpracujących małżonków miałby również znaczące skutki finansowe. W warunkach panującego kryzysu gospodarczego powinniśmy zadbać, aby firmy, zwłaszcza małe firmy rodzinne, nie musiały wbrew swojej woli ponosić dodatkowych wydatków. Dlatego też uważam, że współpracujący małżonkowie powinni mieć możliwość wyboru. Ta poprawka znacząco utrudniłaby również osiągnięcie porozumienia z Radą.
Na zakończenie chciałbym powiedzieć, że stanowisko Komisji dotyczące poszczególnych poprawek do obydwu wniosków legislacyjnych zostało przedstawione Parlamentowi na piśmie i zostanie załączone do protokołu z sesji plenarnej.
Joel Hasse Ferreira
Celem pani poseł Madeiry było zapewnienie rzeczywistej równości pracownic w ciąży oraz kobiet w wieku rozrodczym, jeżeli chodzi o dostęp do rynku pracy i utrzymanie się na nim. Panie i panowie! Kobiety często stoją przed wyborem między życiem zawodowym a rodzinnym, zwłaszcza w kwestii macierzyństwa, przez co nie mogą w pełni się zrealizować, i wpływa to na ich kondycję fizyczną i psychiczną. Musimy w związku z tym przyjąć podejście, które nie zaszkodzi prawom kobiet i ich ochronie, zgodnie z europejskim modelem społecznym. Powinniśmy również w tych ramach uwzględnić urlop rodzicielski, co nie jest, jak widać, zgodne ze stanowiskiem Komisji.
Panie komisarzu, każdy, kto spędza 18 tygodni poza miejscem pracy, potrzebuje po powrocie specjalnego przeszkolenia, by móc kontynuować karierę i nie ponieść podwójnych strat na płaszczyźnie zawodowej. W związku z tym musimy zapewnić następujące warunki: ochrona miejsca pracy musi trwać 12 miesięcy, by kobiety mogły zreorganizować swoje życie rodzinne po powrocie do pracy, odbyć przeszkolenie i opanować nowe procedury. Dlatego też wydłużenie tego okresu z sześciu do dwunastu miesięcy jest logiczne. Bardzo ważne jest, aby każde państwo członkowskie wprowadziło ustawodawstwo dotyczące praw kobiet prowadzących działalność na własny rachunek, zatem jest to wyraźny sygnał polityczny, na który Komisja powinna zareagować.
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Takie dostosowanie godzin pracy po porodzie nie powinno być prawem wyłącznie kobiet - małżonek, partner lub rodzic powinien również mieć możliwość zażądania tego od pracodawcy. Ten wniosek jest bardzo ważny i organy regulacyjne w państwach członkowskich muszą go monitorować. Wreszcie, panie i panowie, sądzimy, że takie podejście jest bardziej spójne z europejskim modelem społecznym, do którego aspirujemy. Nie chodzi tutaj tylko o kobiety; chodzi też o społeczeństwo.
Luigi Cocilovo
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Na początku, żeby nie tracić czasu, chciałbym powiedzieć, że w zasadzie zgadzam się z obrazem przedstawionym przez panią poseł Lulling, która była sprawozdawczynią głównej komisji w związku z przedmiotowym sprawozdaniem.
Chodzi o "równe traktowanie kobiet i mężczyzn prowadzących działalność na własny rachunek”. Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych przyjęła kilka poprawek i zgłosiłem je ponownie w imieniu mojej grupy. Sądzę, że niektóre z nich można wycofać, ponieważ w rzeczywistości pokrywają się one ze sformułowaniami przyjętymi już przez główną komisję.
My również będziemy nalegać na poprawkę 14 dotyczącą art. 6, ponieważ naszym zdaniem uczynienie dla współpracującego małżonka lub partnera życiowego nieobowiązkowym czegoś, co jest obowiązkowe dla głównego pracownika, obniża poziom ochrony i stwarza warunki mogące uniemożliwić osiągnięcie celów Komisji.
Jeżeli chodzi o pozostałe kwestie, sądzę, że dojdziemy również do porozumienia z panią poseł Lulling, jeżeli chodzi o nacisk na uwzględnienie "współpracujących partnerów życiowych” oprócz małżonków w każdym ustępie tekstu Komisji, aby nie zostawiać pola do interpretacji. Jest to jednak kwestia drugorzędna wobec głównego celu, z którym wszyscy się zgadzamy.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Prawnej. - (PL) Panie przewodniczący! Celem omawianej dyrektywy Rady z 1986 roku było stosowanie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn pracujących na własny rachunek oraz nadanie współpracującym małżonkom jasno określonego statusu zawodowego oraz ustalenie ich praw i minimalnych gwarancji. Obecny wniosek Komisji jest wciąż jeszcze zbyt mało ambitny, zawierając rozwiązania wiążące tylko w niewielkim stopniu.
Na poparcie zasługują propozycje zapewnienia kobietom prowadzącym działalność na własny rachunek możliwości skorzystania z urlopu macierzyńskiego w wymiarze maksymalnie 14 tygodni, w tym dwóch tygodni obowiązkowych, czy z zabezpieczenia społecznego dla współpracujących małżonków na takich samych zasadach co pracownicy prowadzący działalność na własny rachunek.
Z drugiej strony niepokoi proponowane zwolnienie z obowiązku przynależności do systemu zabezpieczenia społecznego dla osób prowadzących działalność na własny rachunek, a przede wszystkim dla współpracujących małżonków. Rozwiązanie to nie przyczyni się do równego traktowania kobiet i mężczyzn, dlatego też wskazane jest, aby nad prawidłowym stosowaniem dyrektywy czuwał organ właściwy w kwestiach objętych dyrektywami w zakresie równouprawnienia.
Na koniec chciałam pogratulować obu autorkom znakomicie przygotowanego dokumentu.
Maria Petre
Chciałabym najpierw podziękować sprawozdawczyni, pani poseł Estreli, za jej sprawozdanie oraz włożony w nie wysiłek.
Uważam, że udoskonalenie dyrektywy 92/85 stanowi rozwiązanie prawdziwego, poważnego problemu, przed jakim stoi Europa. Chodzi mi zarówno o starzenie się społeczeństwa, jak i o spadek liczby ludności, o którym od dawna mówimy. Z punktu widzenia Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów rodzina jest wartością fundamentalną, co uprawnia nas do proponowania środków politycznych dotyczących tego zagadnienia; dlatego też cieszymy się z rozwoju wydarzeń w odniesieniu do dyrektywy dotyczącej macierzyństwa i zdrowia matek.
Ucieszyło mnie udzielone w tej Izbie poparcie pana komisarza Špidli dla wydłużenia urlopu macierzyńskiego, które zostało zatwierdzone przez naszą Komisję Praw Kobiet i Równouprawnienia. Nie sądzę, by wiązało się to z równym dostępem kobiet do rynku pracy. Wszyscy wiemy również, że Światowa Organizacja Zdrowia i UNICEF stoją na stanowisku, na poparcie którego mają argumenty naukowe, iż kobiety potrzebują po porodzie 24 tygodni, by w pełni odzyskać zdolność do pracy.
Uważam, że nie wolno nam zmuszać młodych kobiet do wyboru pomiędzy życiem domowym a karierą. Nasza dzisiejsza dyskusja dotycząca poprawienia dyrektywy umożliwi w istocie osiągnięcie tej równowagi między pracą a życiem prywatnym. Z radością witam pojawienie się pojęcia urlopu ojcowskiego, chociaż nie jest ono w tej chwili elementem niezbędnym, ponieważ pozwala nam to przynajmniej wysłać sygnał do młodych rodzin, które oczekują czegoś takiego z naszej strony - ze strony Parlamentu Europejskiego.
Uważam, że obecność obojga rodziców w domu jest bardzo ważna dla niemowląt w pierwszych tygodniach życia. Sądzę również, że macierzyństwo i ojcostwo są nieodłącznym elementem życia, dlatego też zgadzam się, iż kwestię tę należy traktować w należny jej sposób, nie zaś jako problem czy niedogodność. Jako posłanka z Rumunii i matka dwójki dzieci urodzonych niestety pod panowaniem reżimu komunistycznego, którego doświadczył mój kraj, zapewniam, że mam dodatkowe powody, aby poprzeć zaproponowane środki.
Lissy Gröner
w imieniu grupy PSE. - (DE) Panie przewodniczący! Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia wnosi wartościowy wkład w budowę socjalnej Europy i chciałabym szczerze podziękować obydwu sprawozdawczyniom - paniom posłankom Estreli oraz Lulling.
Dla Grupy Socjalistycznej w Parlamencie Europejskim bardzo ważne są dwa aspekty tej sprawy, co chciałabym pokrótce nakreślić. Z jednej strony w strategii ramowej trzeba uwzględnić ojców, aby zapewnić lepszą równowagę między życiem zawodowym a rodzinnym. Nie jest prawdą, jak stwierdza Komisja, jakobyśmy chcieli osiemnastotygodniowego urlopu macierzyńskiego, ponieważ obowiązuje on już w niemal wszystkich krajach Europy z wyjątkiem Niemiec i Malty. Chcemy pójść o krok dalej, a mianowicie wprowadzić dwa tygodnie urlopu ojcowskiego.
Jest dla nas również ważne, by obydwie dyrektywy zaoferowały te same prawa parom jednopłciowym. Jest to ważne w przypadku dyrektywy o współpracujących małżonkach oraz współpracujących osobach w parach niepozostających w związku małżeńskim. Chciałabym też wskazać, że te systemy zabezpieczenia muszą być obowiązkowe, gdyż w przeciwnym razie staną się uznaniowe.
Chciałabym powrócić do argumentu wysuwanego przez pracodawców, a mianowicie, że dyrektywa o wydłużeniu urlopu macierzyńskiego byłaby zbyt wielkim obciążeniem dla firm w czasach kryzysu. To po prostu nie jest prawdą. W Niemczech funkcjonuje system, na mocy którego w przypadku systemu repartycyjnego koszty są refundowane - nawet w stu procentach! Dlatego też proszę grupę konserwatywną o wykazanie zrozumienia i przyłączenie się do nas w celu poprawy ochrony prawnej pracujących matek.
Przed wyborami europejskimi chcemy wysłać ludziom, a zwłaszcza ojcom i matkom, jasny i wyraźny sygnał, że w czasach kryzysu nie porzucimy koncepcji socjalnej Europy, i jasno stwierdzić, iż zamierzamy inwestować w ludzi, w przyszłe pokolenia oraz w przemiany demograficzne. Chciałabym również poprosić pana komisarza Špidlę o ponowne przemyślenie kwestii uwzględnienia ojców w prawodawstwie, jak też wspólną walkę wraz z nami w Radzie na rzecz postępu w dziedzinie urlopu macierzyńskiego oraz zapewnienia lepszej równowagi między życiem zawodowym a rodzinnym.
Claire Gibault
w imieniu grupy ALDE. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Chciałabym pogratulować pani poseł Estreli i podziękować jej za sprawozdanie oraz jego jakość.
Pora już, by Komisja i Parlament zajęły się tą kwestią. Pilnie potrzebujemy środków ochrony kobiet w ciąży oraz kobiet, które niedawno urodziły dzieci lub karmią piersią. Zapewnienie poszanowania ich praw jest niezwykle ważne. Z tego punktu widzenia sprawozdanie jest wyważone: jest w nim mowa o regulacji pracy nocnej; ochronie przed zwolnieniem; prawach związanych z zabezpieczeniem społecznym i umowami pracy oraz o obronie tych praw, zwłaszcza w odniesieniu do świadczeń macierzyńskich.
Nie zgadzam się jednak z propozycjami pani poseł Estreli dotyczącymi obowiązkowego urlopu ojcowskiego i wymiaru urlopu macierzyńskiego. Nie da się zaprzeczyć, że macierzyństwo pozostaje utrudnieniem w karierze dla młodych kobiet. W związku z tym nie można zaniedbywać bardzo ważnej części dotyczącej powrotu matek do pracy.
Urlop macierzyński nie może penalizować kobiet. Zbyt długi wymiar urlopu w nieuchronny sposób zmniejsza szanse kobiet do powrotu na rynek pracy na korzystnych warunkach. Dlatego wniosek Komisji, aby ustalić wymiar urlopu macierzyńskiego na poziomie 18 tygodni i zapewnić realistyczne środki towarzyszące, jest doskonały, gdyż uwzględnia on sytuację tak pracownic, jak i pracodawców.
Jeżeli chcemy walczyć z dyskryminacją i bronić praw kobiet, musimy zagwarantować, że nie będą one musiały żegnać się ze swoją karierą oraz będą miały możliwość aktywnego wyboru stylu życia. Musimy obnażyć hipokryzję koncepcji wolnego wyboru, który jest często bezpośrednim wynikiem nierównych wynagrodzeń mężczyzn i kobiet oraz niewystarczającej dostępności placówek opieki nad dziećmi.
Nie sądzę, by miejsce urlopu ojcowskiego było w tej dyrektywie. Jeżeli jednak musi on zostać w niej uwzględniony, trzeba przyjąć podejście elastyczniejsze. Przegłosowanie w komisji kompromisu skracającego urlop ojcowski z czterech do dwóch tygodni jest krokiem naprzód; dlaczego jednak urlop ten ma być obowiązkowy?
Zgadzam się, że ojcowie powinni odgrywać pewną rolę, nie powinien to jednak być zatruty kielich; jeżeli chcemy, by obecność zarówno ojca, jak i matki była korzystna dla nich oraz dla dziecka, musimy zadbać o możliwość wyboru. Godzenie życia zawodowego i rodzinnego leży u podstaw europejskiego projektu społecznego i tak ważką zmianę kulturową należy uzgodnić w wolny od przymusu sposób przed jej uchwaleniem.
Ewa Tomaszewska
w imieniu grupy UEN. - (PL) Panie przewodniczący! Wniosek mający na celu wydłużenie minimalnego wymiaru urlopu macierzyńskiego i zawierający inne regulacje ułatwiające godzenie życia rodzinnego i zawodowego jest wnioskiem idącym w dobrym kierunku. Popieramy ten wniosek, mimo że nie uważamy go za wystarczający.
W trakcie drastycznej zapaści demograficznej w Europie każda forma wspierania rodziny jest cenna. Zarazem kontakt małego dziecka, szczególnie niemowlęcia, z matką sprzyja właściwemu rozwojowi emocjonalnemu dziecka. Karmienie dziecka piersią jest bardzo ważne dla jego odporności i zdrowia biologicznego. Jednak proponowana zmiana nadal jest niewystarczająca. Zgodnie z zasadą subsydiarności kraje członkowskie winny we własnym zakresie poszukiwać coraz lepszych rozwiązań.
Pragnę zarazem zwrócić uwagę na dwa problemy. Uprawnienia emerytalne kobiet zwykle w żadnym bądź niewystarczającym zakresie uwzględniają okres poświęcany wychowaniu dzieci. Kobiety-matki w rodzinach wielodzietnych dyskryminowane są zarówno przez rynek pracy, jak i przez system emerytalny. Docelowo należy wprowadzić wynagrodzenie wychowawcze.
Raül Romeva i Rueda
w imieniu grupy Verts/ALE. - (ES) Panie przewodniczący! Cieszę się, że kwestie związane z równością mężczyzn i kobiet oraz w szczególności z niedyskryminacją płciową stają się stopniowo widoczniejsze w sferze społecznej oraz politycznej. Debaty prowadzone przez nas w ostatnich tygodniach w kontekście reformy tych dwóch dyrektyw pokazują niemniej, że pozostaje jeszcze bardzo wiele do zrobienia, jeżeli chodzi o dyskusję i perswazję.
Zgadzam się z tymi, którzy twierdzą, że prawdziwą równość osiągniemy dopiero wówczas, gdy uda nam się ustanowić odpowiednie ramy zapewniające brak dyskryminacji kobiet w życiu publicznym i w pracy; konieczne jest jednak również, aby ramy te umożliwiały mężczyznom przyjęcie odpowiedzialności w życiu prywatnym i domowym, a wręcz zobowiązywały ich do tego.
W związku z tym chciałbym podkreślić, że ogólnoeuropejski urlop macierzyński powinien trwać co najmniej 24 tygodnie, czego domagają się w istocie Światowa Organizacja Zdrowia i Europejskie Lobby Kobiet; twierdzę również, iż pilną potrzebą jest zapewnienie wspólnej, równej odpowiedzialności par, aby dzieliły się one obowiązkami i były w takim samym stopniu odpowiedzialne za wychowanie dzieci.
Věra Flasarová
w imieniu grupy GUE/NGL. - (CS) Panie i panowie! Pani poseł Lulling postawiła sobie trudne, lecz niezbędne zadanie. W większości państw członkowskich UE opiekunowie i pomocnicy, zwłaszcza żony oraz mężowie, nie mają statusu prawnego, a ich praca nie jest uznawana pomimo faktu, że ich działalność stanowi ponad 11% pracy na własny rachunek w Unii Europejskiej. Towarzyszy temu brak ubezpieczeń społecznych dla tych osób. Jeżeli pozostanie to kwestią wolnego wyboru, wielu ludzi nie zdecyduje się opłacać ubezpieczenia ze względu na wiążące się z tym koszty. Wynikiem jest często sytuacja, w której osoby współpracujące w ten sposób pozostają samotne na przykład wskutek odejścia lub śmierci partnera, oraz bez jakichkolwiek środków utrzymania czy też prawa do świadczeń społecznych lub emerytury. Dlatego też popieram wniosek wprowadzenia obowiązkowego ubezpieczenia społecznego w krajach Unii Europejskiej. Pragnę jednak dodać, że ubezpieczenie powinno być dla tych osób czynnikiem motywującym, a zatem nie powinno być kosztowne.
Irena Belohorská
- (SK) Gratuluję paniom posłankom Lulling i Estreli przedstawionych sprawozdań oraz jestem przekonana, że pomogą one wielu rodzinom, eliminując dyskryminację w obszarze przedsiębiorczości i w dziedzinie wsparcia dla matek. Wiele kobiet pomaga mężom w prowadzeniu działalności, a obecne przepisy dotyczące zabezpieczeń społecznych nie dają im żadnej ochrony. Uważam, że właściwa byłaby sytuacja, w której żony lub mężowie pomagający w prowadzeniu rodzinnych firm byliby chronieni w taki sam sposób, jak osoby prowadzące działalność na własny rachunek.
Nie może tutaj oczywiście chodzić o pracę fikcyjną, lecz o pracę stanowiącą część codziennej działalności firmy. Wynagrodzenie za tę pomoc musi również być proporcjonalne do wykonywanej pracy. Zgadzam się ze sprawozdawczynią, że w przeciwieństwie do Komisji nie chodzi nam o rejestrację na zasadzie dobrowolności, lecz o prawo współpracującego małżonka do rejestracji w tych samych systemach zabezpieczenia społecznego, jak osoby prowadzące działalność na własny rachunek, co pokryje koszty związane z chorobami, podeszłym wiekiem i inwalidztwem.
Wnioskowana dyrektywa jest bardzo ważna z punktu widzenia eliminacji dyskryminacji wobec kobiet, które pomagają w prowadzeniu firm mężów, i które nie otrzymują świadczeń macierzyńskich ani emerytalnych, co czyni je zależnymi lub zagrożonymi. Do sytuacji takich dochodzi często zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, gdzie działalności gospodarczej osób pracujących na własny rachunek nadal nie towarzyszy właściwe planowanie.
Edit Bauer
(HU) Dla Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów rodzina jest wartością fundamentalną. Wszyscy jesteśmy oczywiście świadomi obecnego kryzysu demograficznego. Choć dziś mniej się o nim wspomina, jego konsekwencje są co najmniej tak samo poważne, jak kryzysu gospodarczego. W tym kontekście regulacje dotyczące bezpieczeństwa matek w pracy zasługują na szczególną uwagę. Wnioskowana dyrektywa dzieli niemniej nie tylko Parlament, lecz i europejską opinię publiczną.
Nie jest dobrym pomysłem rozszerzanie regulacji dotyczących bezpieczeństwa w pracy, które dotyczą wyłącznie kobiet w ciąży i karmiących matek, na ojców, gdyż dotyczące ich zasady bezpieczeństwa w pracy nie wymagają żadnych zmian w związku z ojcostwem. Jeżeli zgodzimy się rozszerzyć podstawy prawne regulacji o art. 137 Traktatu WE i rozciągniemy zakres tej regulacji na urlop rodzicielski, do urlopu rodzicielskiego będą miały zastosowanie dwie regulacje, obejmujące także urlop ojcowski. Jeżeli poprosiliśmy partnerów społecznych o wypracowanie porozumienia w sprawie dyrektywy 96/94/WE o urlopie rodzicielskim, o czym wspominał też pan komisarz Špidla, dlaczego chcemy przesądzać, jakie porozumienie zostanie osiągnięte?
W niektórych krajach rozziew między prawem a praktyką jest tak wielki, że zadanie poprawienia dyrektywy wymaga naprawdę wielkiej ostrożności. Parlament nie powinien zachowywać się w tej dyskusji jak słoń w składzie porcelany. Źle zaprojektowane regulacje dotyczące ochrony mogą w pewnych sytuacjach pogorszyć perspektywy zawodowe młodych kobiet, gdyż koszt ich zatrudnienia będzie wyższy niż w przypadku mężczyzn.
Anne Van Lancker
(NL) Panie przewodniczący! Chciałabym pogratulować pani poseł Estreli doskonale wykonanej pracy. Wniosek Parlamentu dotyczący przedłużenia pełnopłatnego urlopu macierzyńskiego do 20 tygodni, z czego sześciu po porodzie, nie pojawił się znikąd. Wiele krajów przewiduje już teraz ponad 18 tygodni urlopu macierzyńskiego z wynagrodzeniem wahającym się od 80 do 100%. W związku z tym nie rozumiem, dlaczego posłowie z Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów pragną ograniczyć ambicje Europy do zaledwie 16 tygodni.
Tym, którzy uznają koszty za zbyt wysokie, chciałabym odpowiedzieć, że kobiety nie mogą tracić z tego powodu, że zostają matkami. Obecnie muszą one często korzystać z innych rodzajów urlopu rodzicielskiego, ale nie wszystkie mają do nich prawo. Ponadto urlopy te wiążą się ze znacznie niższym wynagrodzeniem, zatem nie mogą z nich skorzystać osoby mniej zamożne.
Panie i panowie! Ważne jest także uregulowanie tutaj kwestii urlopu ojcowskiego oraz wspólnego urlopu macierzyńskiego, gdyż dyrektywa ta dotyczy też równego traktowania mężczyzn i kobiet. Sprawiedliwy podział obowiązków związanych z opieką nad dzieckiem oznacza, że ojcom również trzeba przyznawać urlop w związku z jego urodzinami. Szczerze mówiąc, panie i panowie, dwa tygodnie to bardzo skromny początek, ważny jednak w tych krajach, gdzie ojcom nie zagwarantowano jeszcze miejsca w młodych rodzinach.
Panie i panowie! Partnerzy społeczni nie doszli do porozumienia w sprawie urlopu ojcowskiego lub adopcyjnego, w związku z czym Grupa Socjalistyczna w Parlamencie Europejskim uznaje za swój obowiązek uregulowanie tego obszaru w przedmiotowej dyrektywie w trosce o ojców i rodziców adopcyjnych. Jestem pewna, że uzyskamy w tej sprawie poparcie większości w Izbie.
Siiri Oviir
(ET) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Lepsze godzenie pracy z życiem rodzinnym i prywatnym jest jednym z sześciu priorytetowych obszarów działań wskazanych w wytycznych dotyczących równości kobiet i mężczyzn. Zdajemy sobie wszak wszyscy sprawę, że Unia Europejska stoi przed problemami demograficznymi takimi jak niski wskaźnik urodzeń oraz coraz wyższy odsetek ludzi starszych. Najlepszym rozwiązaniem z pewnością nie jest jednak oferowanie zachęt finansowych pracodawcom, jeżeli ci stworzą dla pracownic warunki do rodzenia dzieci.
Nie jestem w stanie poprzeć proponowanej poprawki 22, a zwłaszcza jej drugiej części. Macierzyństwo i ojcostwo są podstawowymi prawami, bardzo ważnymi z punktu widzenia równowagi w społeczeństwie. Bardzo ważny jest również udział obojga rodziców w życiu dziecka już od pierwszych miesięcy. Nie mogę się jednak zgodzić z sugestią dotyczącą obowiązkowego urlopu ojcowskiego. W ten sposób wyświadczylibyśmy złą przysługę rodzinie nowo narodzonego dziecka, gdyż ojcowie zazwyczaj zarabiają więcej. Uregulowania dotyczące urlopu ojcowskiego muszą być elastyczne - to jedyny sposób osiągnięcia pozytywnych rezultatów. Chciałabym wreszcie podziękować pani poseł Estreli za pracę, którą wykonała z wielkim entuzjazmem.
Marie Panayotopoulos-Cassiotou
(EL) Panie przewodniczący! Sprawozdanie pani poseł Lulling dotyczące osób prowadzących działalność na własny rachunek jest kompletne, a sprawozdawczyni włożyła w nie tyle pracy, że nie trzeba już chyba niczego więcej dodawać. Należy jednak zwrócić uwagę na sprawozdanie pani poseł Estreli, która ma oczywiście szczytne zamiary zapewnienia kobietom ochrony, ale być może czegoś nie zrozumiała. Tutaj, w Parlamencie, uważamy się bowiem niemal za bogów i sądzimy, że dzięki naszym decyzjom mogą się spełniać marzenia. Cała rzecz nie polega natomiast na tym, żeby robić to, co się chce, lecz żeby robić rzeczy wykonalne i leżące rzeczywiście w interesie kobiet.
Mamy dyrektywę odnoszącą się wyłącznie do kobiet, ponieważ tylko one rodzą dzieci, tylko one zachodzą w ciążę i tylko one mogą karmić piersią. W związku z tym chcemy w tej dyrektywie zawrzeć prawa mężczyzn, podczas gdy istnieje inna dyrektywa partnerów społecznych dotycząca urlopu rodzicielskiego, która może objąć mężczyzn w sposób uzgodniony przez partnerów społecznych. Nie powinniśmy zatem "wyprzedawać” praw kobiet w niepowtarzalnym okresie ich życia, dając innym prawo do korzystania ze wszystkiego, przez co kobiety przechodzą fizycznie, i nie powinniśmy karać kobiet, zmuszając je do nieobecności w pracy wskutek przesadnie długiego urlopu, co nie jest w interesie pracodawców, którzy będą czekać, aż skończą one czterdzieści lat, zanim je zatrudnią.
Gabriela Creţu
(RO) Niektóre tematy są z punktu widzenia instytucji Unii Europejskiej istotne, inne zaś mniej. Zagadnienia ważne są omawiane podczas wydarzeń, w których bierze udział wielu uczestników, są też nagłaśniane, a co najmniej szuka się w związku z nimi rozwiązań oraz sugeruje odpowiedzi. Trzeba niestety stwierdzić, że wśród tych kwestii nie ma praw kobiet.
Konserwatyści w Parlamencie, Komisji i państwach członkowskich uznają (choć w różnym stopniu), że sprawy płci są drugorzędne. Ponieważ jest to w tej kadencji ostatnia debata plenarna dotycząca wspomnianej kwestii, musimy przyznać, że Parlament jest bezdyskusyjnie tą instytucją europejską, która najpoważniej traktuje prawa i status społeczno-ekonomiczny kobiet, w tym kobiet w ciąży i prowadzących działalność na własny rachunek.
Poprzez prawodawstwo i sprawozdania z własnej inicjatywy usiłowaliśmy wdrożyć w praktyce niektóre zasady zawarte już w traktatach tak, aby zapewnić obecność "niewidocznych” grup w życiu publicznym, choć czyniliśmy to zwykle nad ranem lub bezpośrednio po przybyciu z lotniska. Brakuje jednak woli politycznej. Jest to bardzo dobrze widoczne, jeżeli chodzi o wdrażanie oraz egzekwowanie niezbędnego i oczekiwanego od dawna prawodawstwa, które tworzymy. W państwach członkowskich regularnie dochodzi do opóźnień i uchybień w egzekwowaniu przepisów.
Wzywamy Komisję Europejską i państwa członkowskie, by nie wykorzystywały kryzysu jako wymówki w celu zignorowania innych kluczowych spraw związanych ze stosowaniem aktualnego lub wcześniejszego prawodawstwa europejskiego w tej dziedzinie. Poświęcanie kobiet i ich praw na ołtarzu rzekomych interesów ekonomicznych prowadzi do upadku społecznego. Nie wiem, czy kobiety są przyszłością ludzkości, niemniej przyszłość naszego społeczeństwa z pewnością zależy od kobiet i ich zdrowia.
Ria Oomen-Ruijten
(NL) Panie przewodniczący! Badania Światowej Organizacji Zdrowia wskazują, że 16-tygodniowy urlop macierzyński i związany z porodem jest zbyt krótki; zaleca się wręcz 24 tygodnie. Podobnie jak Międzynarodowa Organizacja Pracy, Komisja proponuje obecnie 18 tygodni. Parlament zadecydował o 20 tygodniach, chociaż między naszą grupą a Grupą Socjalistyczną w Parlamencie Europejskim nadal występuje różnica zdań: my opowiadamy się za 16 tygodniami plus cztery, a grupa PSE za 20 tygodniami. W ostateczności mogę zgodzić się na 20 tygodni.
Drugą kwestią, którą chciałam poruszyć, jest urlop rodzicielski, ojcowski i adopcyjny. Opowiadam się zdecydowanie za tym, aby ojcowie byli również obecni podczas pierwszych tygodni życia dziecka, wszyscy jednak wiemy, i chciałabym podziękować panu komisarzowi Špidli za jasne stwierdzenie tego faktu, że nie można tej kwestii uregulować w przedmiotowej dyrektywie. Ta dyrektywa dotyczy wszak zdrowia i bezpieczeństwa, a nie urlopu rodzicielskiego. To inne ustalenia, które mają zostać uzgodnione z partnerami społecznymi.
Trzecią kwestią jest urlop macierzyński i związany z porodem dla kobiet prowadzących działalność na własny rachunek oraz współpracujących małżonków. Uważam, że pani poseł Lulling doskonale poradziła sobie z tą sprawą.
Marusya Ivanova Lyubcheva
(BG) Rozpatrywanie właśnie teraz poprawek do dyrektywy o macierzyństwie ma sens, gdyż pozwala nam nie tylko pokazać swoją odpowiedzialność za rozwiązywanie pewnych problemów społecznych, lecz też skupić się na przyszłości Europy. W sprawozdaniu pani poseł Estreli zaprezentowano nową filozofię opieki nad matkami, kobietami w ciąży, karmiącymi matkami i ogólnie rodzicami. Szczególnie ważne jest, by ojcowie uczestniczyli w wychowywaniu dzieci. Wzmocni to rolę rodziny. Powinniśmy wykorzystać ten środek, by przywrócić równowagę, która jest ważna w wychowywaniu dzieci już od wczesnych lat życia. Będzie to uzupełnienie wszystkich innych decyzji, jakie podejmujemy w związku z polityką antydyskryminacyjną Unii Europejskiej.
Niezwykle ważne jest danie kobietom w ciąży szeroko pojętego bezpieczeństwa, tak w rodzinie jak i w pracy. Musimy także zapewnić im równe szanse zawodowe, elastyczne godziny pracy i konkretne usługi w zakresie opieki zdrowotnej, jak też w pełni egzekwować obowiązujące prawodawstwo. Nie do przyjęcia jest odmawianie zatrudnienia kobiecie ciężarnej, która ma pójść na urlop macierzyński. Trzeba też zagwarantować, aby kobiet na urlopach macierzyńskich automatycznie dotyczyły zmiany wprowadzone podczas ich urlopu.
Mój kraj, Bułgaria, ma wyjątkowo korzystne ustawodawstwo dotyczące macierzyństwa, przewidujące długi płatny urlop macierzyński i inne możliwości wyboru dla kobiet. Takie połączenie praw i wolności wyboru, jak też obowiązków rodzinnych z karierą, stanowi dobrą praktykę, którą można zalecić wszystkim państwom członkowskim. Jest to w istocie element zintegrowanej polityki równego traktowania kobiet i mężczyzn.
Christa Klaß
(DE) Panie przewodniczący! Państwa członkowskie są, rzecz jasna, odpowiedzialne za ustawodawstwo w dziedzinie opieki zdrowotnej. W Europie ustanowiono minimalne standardy dotyczące urlopów macierzyńskich. W państwach członkowskich obowiązują różnorodne przepisy, których nie da się porównać. W niektórych krajach urlop macierzyński jest opłacany z wpływów podatkowych. W innych, na przykład w Niemczech, dzieje się to za pośrednictwem zakładów ubezpieczeń zdrowotnych, a większość kosztów ponoszą przedsiębiorstwa. Zarówno wymiar urlopu macierzyńskiego, jak i jego warunki finansowe są różnorodne. We wszystkich jednak przypadkach matce przysługuje ochrona w razie choroby, nawet po zakończeniu urlopu macierzyńskiego.
W tej debacie mylone są dwie rzeczy: urlop macierzyński i urlop rodzicielski są dwiema różnymi rzeczami, na co wskazał pan komisarz Špidla. Chciałabym wiedzieć, czy na przykład w Niemczech łączny czas trwania urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego spełnia wymogi nowej dyrektywy. Wydłużenie urlopu macierzyńskiego, który jest związany ze zdrowiem matki, nie zawsze jest korzystne dla kobiet. Firmy będą zatrudniać ich mniej, gdyż mężczyźni nie korzystają z urlopu macierzyńskiego.
Ponadto ściślejsza ochrona prawna przed zwolnieniem nie pomaga w poszukiwaniu nowego miejsca pracy. Musimy również zapewnić możliwość znalezienia pracy przez kobiety i wykonywania jej na równych warunkach. W tej kwestii trzeba wezwać firmy do pomocy w tworzeniu środowiska pracy przyjaznego rodzinom.
Ljudmila Novak
(SL) Tam, skąd pochodzę, mawia się, że dzieci są naszym największym skarbem, gdyż są naszą przyszłością. Wydaje się niestety, że my, Europejczycy, nie jesteśmy zainteresowani tym skarbem, i dlatego europejska kultura oraz tożsamość są zagrożone.
Z radością witam sprawozdanie pani poseł Estreli, gdyż jego celem jest zapewnienie jak najlepszej opieki zdrowotnej dla kobiet w ciąży i matek. Oznacza to też zdrowsze dzieci i mniej problemów w okresie dorastania. W niektórych mniej zamożnych krajach Unii Europejskiej kobietom przysługuje znacznie dłuższy urlop macierzyński niż w bogatszych krajach Zachodu. Jestem zdania, że Parlament Europejski powinien popierać rozwiązania najlepsze tak dla matek, jak i dla dzieci. Oszczędności czynione kosztem dzieci są najgorszym rodzajem inwestycji w przyszłość.
Kobiety chcą być matkami, lecz muszą zarazem zadbać o własne zabezpieczenie społeczne w niepewnym świecie, gdy nie można już polegać na bezpieczeństwie związku małżeńskiego. W kontekście rozwiązywania problemów demograficznych Europy łączenie życia rodzinnego z zawodowym powinno być najwyższym priorytetem.
Ilda Figueiredo
(PT) Panie przewodniczący! Chcę powiedzieć kilka słów o sprawozdaniu pani poseł Estreli w sprawie poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży. To niewielki krok naprzód w dziedzinie ochrony macierzyństwa i ojcostwa, które stanowią podstawowe prawa oraz wartości naszego społeczeństwa.
W imieniu mojej grupy, Konfederacyjnej Grupy Zjednoczonej Lewicy Europejskiej/Nordycka Zielona Lewica, wzywałam do większego postępu w ochronie macierzyństwa i ojcostwa, a mianowicie 22 miesięcy w 100% płatnego urlopu. Sprawozdanie proponuje tylko 20 miesięcy, i to bez gwarancji 100% wynagrodzenia przez cały okres. Nie rozumiem zatem stanowiska Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów, która nie chce zaakceptować nawet tego.
Należy poprzeć niewielki krok zaproponowany w omawianym sprawozdaniu, aby możliwe było działanie na rzecz praw kobiet, dzieci i rodzin. Nie wystarczy mówić, że bronimy tych praw. Musimy czynić małe kroczki naprzód, by promować je i chronić.
Zita Pleštinská
- (SK) Macierzyństwo jest największym darem, jaki Bóg dał kobietom. Nie powinno ono być powodem do dyskryminacji, lecz wręcz przeciwnie - powinno cieszyć się szacunkiem społecznym tak podczas aktywnego życia kobiety, jak i w jej wieku podeszłym.
Musimy jednak zachować realizm, ponieważ propozycje zgłaszane ze szczytnych pobudek mogą czasem prowadzić do problemów. Systemy społeczne państw członkowskich UE różnią się. Kraje skandynawskie są w tym zakresie bardziej zaawansowane, lecz nowe kraje UE-12 mają pewne zaległości, w związku z czym określenie jednolitych zasad możliwych do wdrożenia w całej Unii byłoby prawdopodobnie bardzo trudne.
Pomimo faktu, że sprawozdanie pani poseł Estreli wnosi bardzo trafne poprawki do projektu dyrektywy, istnieją również pewne punkty sporne, które moim zdaniem są w tym sprawozdaniu nie na miejscu i muszą zostać usunięte, o czym wspominał już pan komisarz Špidla.
Propozycje poprawek zgłoszone przez moją grupę polityczną, Grupę Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów, dotyczą niektórych spośród tych punktów, na przykład okresu wypłaty i wysokości świadczeń macierzyńskich oraz wydłużenia urlopu w przypadku przedwczesnego porodu, ciąży mnogiej lub karmienia piersią, czasu wolnego na karmienie piersią oraz praw pracowniczych kobiet powracających do pracy po urlopie macierzyńskim. Mam nadzieję, że te propozycje poprawek zostaną przegłosowane.
Siiri Oviir
(ET) Oczywiste jest, że musimy wziąć pod uwagę potrzebę skuteczniejszego wdrożenia zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz współpracujących z nimi małżonków.
Niestety współpracujący małżonkowie nie stanowią dużej ani jednolitej grupy docelowej, ich sytuacja nie jest uregulowana w żadnych państwach członkowskich, a ich praca nie jest uznawana. Nie mają oni zabezpieczeń społecznych, są w wysokim stopniu narażeni na ubóstwo, a w razie rozwodu wypadają zupełnie poza system z punktu widzenia zabezpieczeń społecznych.
Uważam zatem, że udział w systemie zabezpieczeń społecznych dla współpracujących małżonków powinien być obowiązkowy i należy ustanowić minimalne gwarancje.
Vladimír Špidla
komisarz. - (CS) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym podziękować za dyskusję, podczas której omówiono wniosek z licznych punktów widzenia. Myślę, że nie trzeba tu wspominać o wszystkich propozycjach. Jak wskazałem w pierwszym wystąpieniu, większość uzasadnień jest zupełnie jasna. Wydaje mi się jednak, że dwie propozycje były wielokrotnie zgłaszane z różnych stron i dyskutowane z kilku perspektyw. Pierwszą była kwestia urlopu ojcowskiego. Chciałbym jasno stwierdzić, że chociaż jestem zwolennikiem urlopu ojcowskiego, pozostaję przekonany, iż dyrektywa, której zadaniem jest ochrona zdrowia matek, nie jest narzędziem właściwym, aby przy jego użyciu wprowadzać tę zasadę. W wystąpieniu otwierającym stwierdziłem, że partnerzy społeczni doszli do porozumienia w kwestii urlopu rodzicielskiego i logiczne byłoby uwzględnienie możliwości urlopu ojcowskiego w tym właśnie porozumieniu. Tak więc moim zdaniem istnieją narzędzia inne niż dyrektywa. Kolejną kwestią, którą należy poruszyć, jest poprawka 14, a więc wprowadzenie obowiązkowego ubezpieczenia. W tej kwestii pragnę dodać, że chociaż rozumiem przedstawione argumenty, nadal sądzę, iż krok tak radykalny nie byłby właściwy, przede wszystkim dlatego, że poważnie zagroziłby on możliwości osiągnięcia kompromisu. Z drugiej strony chciałbym podkreślić, że przedstawione przez nas propozycje oznaczają duży krok naprzód, ponieważ w niektórych krajach nie ma obecnie możliwości przystąpienia do takiego systemu, nawet na żądanie. Teraz zostanie wprowadzony nowy obowiązek. Moim zdaniem jest to typowy przykład "harmonizacji w górę”.
Astrid Lulling
sprawozdawczyni. - (FR) Pani przewodnicząca! Z ubolewaniem stwierdzam, że pan komisarz jest przeciwny najważniejszej poprawce w moim sprawozdaniu, którą poparły wszystkie grupy polityczne, i która wzywa do objęcia współpracujących małżonków oraz uznanych partnerów takimi samymi zabezpieczeniami społecznymi, jak osób prowadzących działalność na własny rachunek, w sposób obowiązkowy, a nie tylko na ich życzenie. Doświadczenie dowodzi, że gdy nie są oni zobowiązani do wnoszenia składek na ubezpieczenie społeczne, nie czynią tego, właśnie z tego niefortunnego powodu, o którym pan wspomniał, panie komisarzu: kosztów.
Oczywiście zabezpieczenia społeczne kosztują, tak w przypadku osób prowadzących działalność na własny rachunek, jak i zatrudnionych. Pokusa zaoszczędzenia pieniędzy na składkach jest wielkim błędem, którego trzeba uniknąć.
Oczywiście, jeżeli w danym państwie członkowskim nie istnieją zabezpieczenia społeczne dla osób prowadzących działalność na własny rachunek, nie możemy wymagać, by były one obowiązkowe dla ich partnerów. Partnerzy powinni jednak mieć do nich prawo na życzenie. Wniosę odpowiednią poprawkę ustną, zgodnie ze stanowiskiem pana posła Cocilovo.
Chciałabym dodać kilka słów o ochronie macierzyństwa, gdyż nasze stanowisko zostało zinterpretowane zupełnie błędnie. Jeżeli chcemy poprawić ochronę macierzyństwa poprzez zwiększenie wymiaru urlopu macierzyńskiego, nie powinniśmy zapominać, że wydłużenie go do 18 tygodni, z których tylko jedna trzecia pokryłaby się z obowiązkowymi sześcioma tygodniami po porodzie, nie służy osiągnięciu celu, którym jest lepsza ochrona zdrowia matki i dziecka.
Dlatego też naszym zdaniem najlepszym rozwiązaniem byłoby sześć obowiązkowych tygodni i wydłużenie do 20 tygodni w przypadku ciąży mnogiej oraz karmienia piersią. Trzeba pamiętać o problemach z zatrudnieniem i awansem, przed którymi już teraz stoją kobiety w wieku rozrodczym.
Jeżeli chodzi o kwestię wieku, absurdalne jest domaganie się, by ojcowie korzystali z takiego samego urlopu, jak kobiety w ciąży. Rzecz jasna, pani przewodnicząca, rosnąca liczba przypadków bezpłodności wśród mężczyzn w Europie jest niepokojąca, lecz moim zdaniem nie tak bardzo, jak utrzymujące się nierówności między mężczyznami a kobietami w podziale obowiązków rodzinnych, ponieważ ta właśnie nierówność jest dla wielu kobiet przyczyną decyzji o nieposiadaniu dzieci. Ponadto problemów demograficznych Europy nie rozwiążemy przez nadmierną ochronę, gdyż spowoduje ona jedynie, że kobiety nie będą zatrudniane.
Edite Estrela
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Stanowisko Komisji Europejskiej w odniesieniu do mojej propozycji dotyczącej urlopu ojcowskiego zszokowało mnie. To stanowisko konserwatywne i nie do przyjęcia, świadczące o braku kontaktu z rzeczywistością.
Panie komisarzu, nie mówiłam o urlopie rodzicielskim, lecz o urlopie ojcowskim. To dwa zupełnie odmienne pojęcia.
Jeżeli urlop ojcowski nie wchodzi w zakres przedmiotowej dyrektywy, dlaczego Komisja zaproponowała rozszerzenie jej podstawy prawnej i dlaczego nie opiera się ona wyłącznie na art. 137 dotyczącym ochrony zdrowia? Dlaczego Komisja wprowadziła art. 141 Traktatu WE dotyczący działania na rzecz równości szans mężczyzn i kobiet?
Pani komisarzu, panie i panowie posłowie z Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów! Macierzyństwo oraz ojcostwo są wyjątkowo ważnymi wartościami społecznymi, które trzeba szanować i traktować łącznie. Właśnie w tej dyrektywie należy połączyć urlop ojcowski z macierzyńskim. Panie komisarzu, musimy myśleć o dzieciach. Musimy myśleć o dobrobycie dzieci, ponieważ gdy mają one od początku wsparcie ojca i matki, ich rozwój fizyczny oraz psychiczny może przebiegać znacznie lepiej.
Ponadto, panie komisarzu, z pewnością zdaje pan sobie sprawę, że urlop ojcowski trafił już do ustawodawstwa krajowego wielu państw członkowskich. Czy Komisja nie chce przyjąć do wiadomości czegoś, co jest już rzeczywistością w państwach członkowskich?
To stanowisko bardzo mnie dziwi, panie komisarzu. Ludzie trzymają się z dala od instytucji europejskich właśnie dlatego, że są one oderwane od rzeczywistości. To z tego powodu tak wiele osób zostaje w domach.
Musimy dać naszym obywatelom powód, by wyszli z domu i zagłosowali. W związku z tym musimy przyjmować prawodawstwo, które im pomaga. Jeżeli zobaczą, że decyzje podejmowane w Parlamencie Europejskim mają pozytywny wpływ na ich życie, z pewnością będą mieli więcej powodów, by zagłosować w przyszłym miesiącu.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w środę 6 maja o godzinie 12.00.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Zita Gurmai  
na piśmie. - Nawet podczas kryzysu równe traktowanie powinno być ważnym tematem politycznym. W długookresowej perspektywie kobiety ucierpią wskutek dzisiejszego kryzysu i dotknie je druga fala zwolnień. Będą musiały zmagać się ze swoją niestabilną sytuacją społeczną i ekonomiczną oraz rosnącym ciężarem godzenia obowiązków związanych z zarabianiem pieniędzy i opieką. W takich okolicznościach nie można się zgodzić na odbieranie kobietom ich praw.
Działalność na własny rachunek jest dla kobiet niezwykle ważna, gdyż może bardzo im pomagać w uniknięciu bezrobocia lub lepszym godzeniu życia zawodowego i rodzinnego. W ten sposób kobiety zyskałyby efektywne narzędzie wnoszenia wkładu w rozwój gospodarki. Kobiety powinny mieć równe szanse angażowania się w działalność na własny rachunek i zakładania firm; uregulowania dotyczące urlopów macierzyńskich powinny zapewnić kobietom prowadzącym działalność na własny rachunek możliwość korzystania z nich w taki sam sposób, jak pracownicy etatowi. Oprócz tego niezwykle ważne jest bezpieczeństwo i zdrowie pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią.
Pomaga to Europie uniknąć utraty talentu tych kobiet i ich wkładu w aktywność ekonomiczną, jak też przyczynia się do zaradzenia obecnym wyzwaniom demograficznym, zapewniając również właściwy rozwój fizyczny, emocjonalny i psychiczny dzieci.
Rovana Plumb  
Jako członkini partii socjaldemokratycznej i matka popieram przedmiotową dyrektywę, gdyż dotyczy ona następujących kwestii: zdrowia i bezpieczeństwa pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły lub karmiących dziecko piersią, zagadnień równego traktowania, jak również prawa do powrotu na to samo lub równoważne stanowisko, prawa do kariery zawodowej, regulacji w sprawie urlopu oraz praw związanych z umową o pracę, jak też przyznania większego wsparcia finansowego podczas urlopu macierzyńskiego.
Obecnie wymiar urlopu macierzyńskiego waha się od 14 tygodni w pewnych państwach członkowskich do 28 tygodni w innych. W pewnych okolicznościach może on nawet sięgać 52 tygodni, świadczenia przysługują jednak tylko przez część tego okresu. Dlatego sądzę, że wydłużenie urlopu macierzyńskiego oraz zwiększenie świadczeń wypłacanych w tym okresie jest właściwym sposobem poprawy zdrowia i bezpieczeństwa kobiet, który pozwoli im także zrównoważyć obowiązki zawodowe oraz rodzinne, pomagając tym samym osiągnąć równość szans mężczyzn i kobiet na rynku pracy.
Stresujące warunki w miejscu pracy mogą mieć wpływ na stan umysłu kobiety w ciąży lub wkrótce po porodzie. Dlatego też musimy przyjąć podejście profilaktyczne, zapewniające przeprowadzenie w miejscu pracy odpowiedniej oceny ryzyka.
