Wyzwania demograficzne i solidarność międzypokoleniowa (krótka prezentacja)
Przewodniczący
Następnym punktem porządku obrad jest sprawozdanie posła Manna w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych w sprawie wyzwań demograficznych i solidarności międzypokoleniowej.
Thomas Mann
Panie przewodniczący, panie komisarzu, szanowni państwo! Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych zasygnalizowała ważny problem związany ze zmianami demograficznymi. Po pierwsze, opracowany został wspólny pakiet środków dla młodzieży i osób starszych. Reprezentuje on nowe innowacyjne podejście bazujące na sprawiedliwości międzypokoleniowej. Myślimy nie w kategoriach pokoleń żyjących obok siebie, ale w kategoriach pokoleń żyjących razem. Aby debata miała solidne podstawy, państwa członkowskie powinny wprowadzić księgowość międzypokoleniową. Dzięki niej możliwe będzie stworzenie wiarygodnych modeli i prognoz przepływów środków pieniężnych między pokoleniami. Urzędom statystycznym łatwo będzie obliczyć dochody z opodatkowania, składki na ubezpieczenia społeczne i wypłaty na emerytury. "Księgowość międzypokoleniowa” ma na celu przede wszystkim wprowadzenie oceny oczekiwanych skutków regulacji i niepożądanych skutków ubocznych w kontekście obciążeń, jakie stanowią one dla pokoleń. Ma ona obowiązywać we wszystkich państwach członkowskich oraz na szczeblu UE.
Kierujemy również wyraźny sygnał do Komisji Europejskiej i Rady w sprawie emerytur. Nie potrzebujemy jednakowego wieku emerytalnego w całej Europie. Powinniśmy natomiast przyjrzeć się krajowym przepisom dotyczącym wieku emerytalnego. Nie wolno zmuszać starszych pracowników do zaprzestania pracy wbrew ich woli z powodu odgórnie określonego przymusowego wieku emerytalnego. Również Europejski Trybunał Sprawiedliwości w swoim orzeczeniu z października wyraźnie odrzucił przymusowe przejście na emeryturę ze względu na osiągnięcie wieku emerytalnego. Emeryci powinni zdecydowanie mieć możliwość ubiegania się o zatrudnienie na wakujących stanowiskach i nie mogą znajdować się w niekorzystnej sytuacji ze względu na swój wiek. Jeśli chodzi o starszych pracowników, wzywamy do inicjatywy stworzenia europejskiego paktu na rzecz osób po pięćdziesiątce. Do roku 2020 powinniśmy osiągnąć trzy cele. Po pierwsze, podwyższenie stopy zatrudnienia osób po pięćdziesiątym roku życia do ponad 55 %. Po drugie, zlikwidowanie w Europie wcześniejszego przechodzenia na emeryturę i jego finansowych skutków. Po trzecie, udostępnienie w państwach członkowskich funduszy dla osób po sześćdziesiątym roku życia umożliwiających im pozostanie na rynku pracy.
Na drugim biegunie wiekowym znajduje się młodzież. Wzywamy do stworzenia Europejskiej Gwarancji dla Młodzieży. Po okresie bezrobocia o długości maksymalnie czterech miesięcy, każdy młody człowiek powinien otrzymać ofertę pracy, możliwość kształcenia lub inne możliwości poszerzania kwalifikacji. Musimy stosować zasadę "wspierać i wymagać”. Jednak wspieranie nie działa w jednym kierunku. Jeśli młodzi ludzie nie posiadają odpowiednich kwalifikacji, muszą mieć możliwość ich uzyskania, by następnie móc ubiegać się o pracę. Z radością zauważyłem, że Komisja Europejska podjęła już jedną z inicjatyw, do których wzywam w moim sprawozdaniu. Kilka tygodni temu ogłosiła rok 2012 Europejskim Rokiem Aktywnego Starzenia się. To właściwy sygnał przychodzący we właściwym czasie.
Jedyną łyżką dziegciu w beczce miodu jest podjęcie przez komisję większością głosów decyzji o wezwaniu do wprowadzenia dalszych przepisów zabraniających dyskryminacji. W związku z tym określone zostaną nowe kryteria dotyczące wykupywania przez osoby starsze ubezpieczeń, wakacji lub wynajmowania samochodów. Efektem tego będzie jedynie wzrost biurokracji i nakładów finansowych, które nie wniosą nic do głównej koncepcji, jaką jest skuteczna ochrona obywateli przed wykluczeniem społecznym. Dlatego grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) złożyła alternatywny projekt rezolucji, który nie zawiera tego żądania. Jednak co do innych spraw jesteśmy w Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych zgodni. Dzięki wielu wspólnym wnioskom i 22 kompromisom osiągnęliśmy szeroki konsensus.
Pragnę podziękować moim kolegom z komisji oraz koleżankom i kolegom posłom z innych grup za konstruktywną współpracę. Możemy zbliżyć do siebie - i zbliżymy - młodzież i osoby starsze. Mam nadzieję, że naszym sprawozdaniem w sprawie sprawiedliwości międzypokoleniowej zrobiliśmy wspólny krok naprzód.
Seán Kelly
Panie przewodniczący! Dziękuję panu posłowi Mannowi za przedstawienie nam tych ważnych projektów. Jeśli chodzi o osoby starsze, to moim zdaniem najważniejszą sprawą jest konieczność zmiany naszego stanowiska w sprawie emerytur i pracy. Ideałem byłoby posiadanie systemu stopniowego i dobrowolnego przechodzenia na emeryturę, w miejsce odgórnie określonego wieku emerytalnego. Dwa tygodnie temu przyszedł do mnie pewien człowiek i powiedział, że przeszedł na emeryturę. Zapytałem czy skończył 65 lat, a on odpowiedział "Nie, gdybym czekał do przyszłego roku, to musiałbym przejść na emeryturę. A tak odchodzę na własnych warunkach”. Gdyby mógł pracować do wieku 67 czy 70 lat, zrobiłby to. Moim zdaniem jest to bardzo ważna sprawa, którą powinniśmy się zająć.
Po drugie uważam, że młodzież znajduje się w szczególnie niekorzystnej sytuacji. W mojej ojczyźnie, Irlandii, młodzi ludzie stanowią najbardziej jak dotychczas poszkodowaną grupę, ponieważ obciąża ich ogromny dług spowodowany kryzysem bankowym i mimo że są dobrze wykształceni, to jeśli chcą pracować, mogą zrobić tylko jedną rzecz - kupić bilet i wyjechać do pracy za granicę. W kraju nie ma dla nich pracy.
Potrzebne nam są nowe rozwiązania w zakresie zatrudnienia młodych ludzi. Ze szczególnym zadowoleniem przyjmuję propozycję pana posła Manna, zgodnie z którą - jeśli młodzi ludzie pozostają bez pracy przez kilka miesięcy - powinni otrzymać jakąkolwiek pracę. Są to bardzo pozytywne propozycje i cieszę się z nich.
Vilija Blinkevičiūt
(LT) Pragnę pogratulować sprawozdawcy, ponieważ zdecydowanie zgadzam się z wieloma punktami dotyczącymi wyzwań demograficznych i umocnienia solidarności międzypokoleniowej. Jeśli jednak chodzi o ludzi starszych, nie zgadzam się na usunięcie zapisu dotyczącego przechodzenia na emeryturę przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego. Bardzo często osoby starsze zmuszane są do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę z powodu pewnych okoliczności, a nie z własnej woli. Biorąc jednak pod uwagę skutki kryzysu gospodarczego, możliwość wcześniejszego przechodzenia na emeryturę stanowi często dla ludzi starszych, którzy zostali zwolnieni z pracy, jedyną możliwość przeżycia. A więc ponieważ krajowe systemy emerytalne są różne w różnych państwach członkowskich, musimy uwzględnić praktyki stosowane w poszczególnych państwach członkowskich, a nie powoływać się jedynie na przykład jednego lub kilku państw.
Elizabeth Lynne
Panie przewodniczący! Pragnę podziękować posłowi Mannowi za jego pracę i znakomitą współpracę w ramach komisji. Cieszę się, że komisja przyjęła tak wiele moich poprawek. Musimy zdawać sobie sprawę, że nadal w wielu państwach członkowskich wiele osób starszych jest źle traktowanych, czego najgorszym przykładem jest oczywiście znęcanie się nad osobami starszymi.
Ale są też inne przypadki złego traktowania ludzi starszych, w tym dyskryminacja ze względu na wiek w miejscu pracy i dlatego cieszę się, że w sprawozdaniu wzywamy do właściwego wdrożenia dyrektywy z 2000 roku dotyczącej zatrudnienia i uświadamiania ludziom starszym przysługujących im praw.
Cieszę się również, że przyjęta została moja poprawka wzywająca do zniesienia wieku przymusowego przejścia na emeryturę, oczywiście przy jednoczesnym zachowaniu ustawowego wieku przejścia na emeryturę na szczeblu państw członkowskich. Nie wolno zmuszać starszych osób do zaprzestania pracy, jeśli chcą i nadal mogą ją wykonywać.
Musimy również dalej naciskać na Radę, by odblokowała horyzontalną dyrektywę w sprawie dostępu do towarów i usług, która dotyczy między innymi dyskryminacji ze względu na wiek. Nadszedł czas, by osoby w starszym wieku miały takie same prawa jak inni. Proszę by głosowali państwo za oryginalnym sprawozdaniem, a nie poprawką EPP.
Peter Jahr
(DE) Panie przewodniczący! Pragnę podziękować sprawozdawcy, posłowi Mannowi, jego znakomitego sprawozdania. Uważam, że sprawiedliwość pokoleniowa jest ważną cechą rozwiniętego społeczeństwa. W gruncie rzeczy oznacza to po prostu, że żadne pokolenie nie może, ani nie powinno żyć na koszt innego. To, co jest logicznie wytłumaczalne i oczywiste w życiu prywatnym ludzi i w rodzinie, jest trudniejsze do realizacji w społeczeństwie. Jeśli państwo zaciąga kredyt, którego nie jest w stanie spłacić, stanowi to obciążenie dla następnego pokolenia. Każdy, kto nadmiernie wydobywa surowce działa na szkodę przyszłego pokolenia. Mówienie, że "jedynie pożyczyliśmy ziemię od naszych wnuków” prawdopodobnie najlepiej uświadamia ten konflikt. Dla mnie oznacza to, że musimy przeanalizować wszystkie ustawy, rozporządzenia i dyrektywy i sprawić, by zapewniały one sprawiedliwość międzypokoleniową. Moim zdaniem sprawozdanie to stanowi ważny krok we właściwym kierunku.
Olga Sehnalová
(CS) Kwestia solidarności międzypokoleniowej ma wiele aspektów; sytuację tę pan poseł Mann znakomicie omawia w swoim dokumencie. Jedną z najważniejszych rzeczy jest kwestia zabezpieczenia osób starszych, a przede wszystkim trwałego i stabilnego finansowania osób w starszym wieku, gwarantującego godny poziom emerytur w długim okresie. W sprawozdaniu problematyczny jest moim zdaniem punkt 99, w którym sprawozdawca stwierdza między innymi konieczność zastąpienia systemu repartycyjnego systemem kapitałowym.
Obecny kryzys unaocznił również niebezpieczeństwa związane nieodłącznie z ograniczeniem wypłacalności niektórych funduszy emerytalnych, mocno dotkniętych spadkiem stóp procentowych oraz obniżką wartości inwestycji. Na przykład w roku 2008 prywatne fundusze emerytalne straciły ponad 20 % swojej wartości. W wyniku obniżenia wypłacalności zmuszane są również do sprzedawania swoich aktywów ze stratą. Wiele z nich wciąż balansuje na krawędzi wypłacalności. Kapitałowe fundusze emerytalne nie mogą być odpowiedzią na trendy demograficzne. Są one przede wszystkim produktami finansowymi dużego ryzyka. Dlatego uważam, że nie należy na to ryzyko narażać tak podstawowej kwestii socjalnej, jaką jest zapewnienie starszemu pokoleniu życia w godności.
Miroslav Mikolášik
(SK) Zmiany demograficzne stopniowo i dogłębnie zmieniają strukturę ludności i piramidę wieku. Średni przyrost naturalny w UE wynosi 1,5 dziecka na kobietę, co bez wątpienia jest jednym z najniższych wskaźników na świecie. W związku z tym możemy oczekiwać poważnych problemów związanych z demograficznym starzeniem się europejskiego społeczeństwa.
Moim zdaniem jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest to, że niektóre struktury rozwijały się w bardzo ograniczonym stopniu, nie pozwalając rodzinom na zaakceptowanie kolejnych członków. Polityka ukierunkowana na pogodzenie pracy zawodowej i życia rodzinnego, a także ulgi podatkowe i inne świadczenia, są niezbędnym warunkiem wstępnym pobudzenia wskaźnika płodności. Z drugiej strony, musimy przyjąć zasady prawne mające na celu zwiększenie udziału osób starszych w aktywnym życiu, czemu towarzyszyć musi aktywne eliminowanie w praktyce niesprawiedliwej dyskryminacji ze względu na wiek.
Z radością przyjmuję i w pełni popieram tak zwaną politykę na rzecz aktywnego starzenia się, której celem jest umożliwienie ludziom zachowania dobrego zdrowia, nawet w podeszłym wieku, uczestniczenie w życiu społecznym i poprawę jakości nie tylko własnego życia, ale także całego społeczeństwa w duchu solidarności międzypokoleniowej.
Elena Băsescu
(RO) Problem, z którym mamy obecnie do czynienia, to niemożność znalezienia pracy przez osoby młode oraz starsze. Zadanie osiągnięcia sprawiedliwości międzypokoleniowej będzie zatem jednym z głównym wyzwań, z którymi polityka europejska i polityki krajowe będą się musiały zmierzyć w nadchodzących latach. Uważam, że promowanie modelu elastycznego rynku pracy i bezpieczeństwa socjalnego oraz określony w strategii UE 2020 cel osiągnięcia stopy zatrudnienia na poziomie 75 % są ważnymi posunięciami w tym zakresie. Moim zdaniem, zarówno Komisja Europejska, jak i Rada powinny wprowadzić spis pokoleń, by zapewnić sobie odpowiednie informacje. Konieczne jest również podwyższenie wskaźników Eurostatu dotyczących zrównoważonego rozwoju we wszystkich państwach członkowskich.
Na zakończenie pragnę pogratulować panu posłowi Manowi, który zaproponował w swoim sprawozdaniu kilka wyjątkowo interesujących rozwiązań, między innymi europejską inicjatywę w sprawie gwarancji na rzecz młodzieży oraz inicjatywę europejskiego paktu na rzecz osób po pięćdziesiątce.
Petru Constantin Luhan
(RO) W nadchodzących latach, oprócz skutków kryzysu, zmierzyć się będziemy musieli również z innymi istotnymi wyzwaniami. Wśród najważniejszych znajdują się zmiany demograficzne i wynikające z nich wyludnianie się niektórych regionów. Państwa członkowskie będą miały do odegrania ważną rolę w stworzeniu warunków zapewniających, by oddziaływanie tych skutków na obywateli zostało utrzymane na możliwie najniższym poziomie. Będą potrzebowały silnego wsparcia, świadczonego w odpowiedzi na zidentyfikowane potrzeby, przede wszystkim w formie wykorzystania odpowiednich instrumentów finansowych UE, takich jak fundusze strukturalne.
Uważam, że aby sprostać nadchodzącym wyzwaniom należy zwrócić szczególną uwagę na włączenie młodych ludzi do życia w społeczeństwie. Musimy inwestować w młodych ludzi i oferować im dostęp do odpowiedniego wykształcenia, a następnie zapewnić możliwość otrzymania odpowiedniej pracy lub zachęcać ich do podjęcia działalności na własny rachunek. Dzięki temu będziemy mogli zapewnić integrację społeczną młodych ludzi i, mam nadzieję, zwalczyć jeden z głównych czynników powodujących spadek wskaźnika urodzin i społecznoekonomiczne różnice międzypokoleniowe.
Cecilia Malmström
komisarz. - Panie przewodniczący! Na wstępie chciałabym podziękować i pogratulować panu posłowi Mannowi jego znakomitego sprawozdania. Prezentuje ono dogłębną i wszechstronną analizę wyzwań, z jakimi mamy do czynienia na polu demograficznym. Komisja wyraża zadowolenie z faktu, że w sprawozdaniu podkreślone zostały strategie, które pozwolą państwom członkowskim i Unii Europejskiej przygotować się do zjawiska starzenia się ludności oraz pokażą sposoby lepszego radzenia sobie z jego konsekwencjami.
W sprawozdaniu przedstawia pan szereg praktycznych rozwiązań tego problemu: program "Seniorzy w działaniu”, "Europejską gwarancję dla młodzieży”, inicjatywę "paktu na rzecz osób po pięćdziesiątce”, inicjatywę "zarządzanie wiekiem”, inicjatywę "tandem międzypokoleniowy”, itp. Sprawozdanie zawiera również dużo ciekawych propozycji zdefiniowania i realizacji koncepcji międzypokoleniowej solidarności, ponieważ, jak pan powiedział, jest to cel Unii Europejskiej wynikający z wejścia w życie traktatu lizbońskiego.
Jak panu wiadomo, Komisja przyjęła już dwie poważne inicjatywy w tym zakresie: zieloną księgę w sprawie emerytur, której kontynuację stanowić będzie biała księga omawiająca przyszłe działania i nasz wniosek - oparty panie pośle, na pańskim wniosku - dotyczący ogłoszenia roku 2012 Europejskim Rokiem Aktywnego Starzenia się. Komisja wkrótce przedstawi trzeci europejski raport demograficzny, który będzie odzwierciedlał ostatnie trendy demograficzne. Pokaże on również, w jaki sposób kryzys gospodarczy wpłynął na możliwość przygotowania się państw członkowskich do starzenia się ludności.
Przyszła dekada charakteryzować się będzie głębokimi zmianami demograficznymi w Unii Europejskiej. Rzesze osób urodzonych w okresie wyżu demograficznego, które osiągają wiek emerytalny są ogromne, gdy tymczasem liczba osób zasilających rynek pracy jest dużo mniejsza. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że młodsze pokolenia Europejczyków będą się wywodzić z różnorakich środowisk imigracyjnych, i transformacja ta rodzi wyzwania dla decydentów w państwach członkowskich.
Jeśli nie uda nam się zmobilizować niewykorzystanego w pełni potencjału pokoleniowego, stanowić to będzie istotną przeszkodę w osiągnięcia celów strategii Europa 2020. Konieczne jest podjęcie wysiłków w kierunku promowania aktywnego starzenia się, poprawienia sytuacji na rynku pracy młodych ludzi, pełniejszej integracji migrantów i ich dzieci, a także promowania imigracji siły roboczej oraz ułatwiania godzenia życia zawodowego z życiem rodzinnym. W całej tej ogromnej pracy, my, jako Komisja oczekujemy aktywnej współpracy z Parlamentem Europejskim.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro, w czwartek, 11 listopada 2010 r. o godz. 12.00.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Giovanni Collino
Panie przewodniczący, szanowni państwo! W historii ludzkości zachodziły wewnątrz społeczeństw ogromne zmiany wywołane działaniem dwóch zmiennych: czynnika demograficznego i czynnika religijnego. Chociaż od dawna mówi się o "zderzeniu cywilizacji” i roli, jaką ma odegrać Europa, dając przykład współistnienia społeczności reprezentujących całkowicie odmienne kultury, postępujące starzenie się europejskiej ludności i malejący przyrost naturalny oznaczają, że musimy również uwzględnić czynnik wydajności. Tak długo, jak starsze pokolenie będzie musiało finansować młodych ludzi, którzy nie mogą znaleźć pracy i których jest z dnia na dzień coraz mniej, będą przed nami tylko dwie drogi: pozwolić osobom spoza Europy sterować naszym wzrostem lub poddać się kołu zamachowemu finansów międzynarodowych, które mogą uczynić nasz kapitał produktywnym. Jedynie w przypadku, gdy oba pokolenia stanowić będą dla siebie wzajemnie zaplecze i będą wspólnie pracować nad wspólnym planem rozwoju, będziemy wreszcie mogli podjąć rozmowy o europejskim procesie wzrostu. Wzywam pana sprawozdawcę, pana przewodniczącego oraz koleżanki i kolegów posłów, do rozważenia możliwości zorganizowania spotkania na temat nowej europejskiej polityki rozwoju gospodarczego w oparciu o wkład pokoleniowy, by zwiększyć wkład młodych ludzi we wzrost Unii Europejskiej.
Corina Creţu
Pragnę wyrazić swoje poparcie dla koncepcji inicjatywy paktu na rzecz zatrudniania osób po pięćdziesiątce, który stanowić będzie uzupełnienie celów strategii UE 2020 skierowanych na zachęcanie osób starszych do aktywności na rynku pracy. Szacuje się, że w nadchodzącej dekadzie liczba osób czynnych zawodowo zmniejszy się o 3 miliony, przy czym UE ma jeden z najniższych wskaźników urodzin na świecie. Odsetek osób w wieku powyżej 55 lat pozostających na rynku pracy jest niższy od planowanego poziomu ustalonego na podstawie strategii lizbońskiej na 50 %. W czasie, kiedy piramida wieku jest coraz bardziej zdominowana przez starsze pokolenie, uważam, że potrzebne są konkretne środki, by znaleźć równowagę pomiędzy potrzebą solidarności społecznej i brakiem efektywności systemów ochrony społecznej, stojących wobec nowych wyzwań gospodarczych i demograficznych. Uważam, że potrzebne jest nam doświadczenie zdobyte w pracy przez osoby starsze, które obecnie nie jest wykorzystywane ze względu na dyskryminujące uprzedzenia, które należy zwalczać w sposób bardziej skuteczny.
I wreszcie, co równie ważnie, pragnę podkreślić, że kobiety w starszym wieku nadal pozostają ofiarami wielu form dyskryminacji ze względu na wiek i płeć. Należy zwrócić większą uwagę na sytuację samotnych, starszych kobiet, które między innymi ze względu na większą przeciętną długość życia, stanowią znaczny odsetek ludności.
Vasilica Viorica Dăncilă
Europa, która dotkliwie odczuwa zmiany demograficzne, stoi w obliczu prawdziwego wyzwania, jakim jest zachowanie równowagi pomiędzy poszanowaniem uprawnień i świadczeń socjalnych a zasadą "społeczeństwa dla wszystkich”. Uważam, że korzystanie z umiejętności ludzi zbliżających się do końca zawodowej kariery przyniosłoby nam, jako społeczeństwu, duże korzyści. W tym celu należałoby zachęcić władze publiczne, przedsiębiorstwa prywatne lub NGO, które realizują innowacyjne programy, by zatrudniały osoby starsze na różnych stanowiskach. Głównymi instrumentami zapewnienia solidarności międzypokoleniowej pozostaje dialog społeczny i dyskutowanie tych spraw z grupami, których one dotyczą. Można opracować w tym celu programy, w tym programy edukacyjne, które zwrócą uwagę młodych ludzi na te problemy i ułatwią im dialog z osobami starszymi. Z drugiej strony, korzystne jest promowanie tworzenia zespołów pracowników o zróżnicowanej strukturze wiekowej i zachęcanie do wspierania przedsiębiorstw podejmujących taką inicjatywę, ponieważ mieszanka pokoleniowa wzmacnia konkurencyjność i pomaga uzyskać bardziej harmonijny wzrost gospodarczy. Gospodarka społeczna i finansowe wsparcie z Europejskiego Funduszu Socjalnego dostarczają środków na stworzenie i rozwijanie określonych programów ukierunkowanych na aktywne starzenie się i stymulujących międzypokoleniową solidarność.
Robert Dušek
Sprawozdanie w sprawie wyzwań demograficznych dotyczy problemów społeczno-gospodarczych wynikających z faktu, że mamy coraz bardziej starzejącą się ludność oraz związane z tym wysokie obciążenia finansowe dla przyszłych pokoleń. Zapewnienie sprawiedliwości międzypokoleniowej jest jednym z głównych celów europejskiej polityki społecznej. Europejska ludność starzeje się. Przyrost naturalny w państwach Unii Europejskiej utrzymuje się na niskim poziomie. Jakkolwiek w wielu państwach imigracja zrównoważyła nieco zbyt niski wskaźnik urodzin, nie możemy uznać tego za sukces. Duży odsetek dzieci z rodzin imigrantów otrzymuje tylko wykształcenie podstawowe i w wyniku tego w przyszłości dzieci te będą musiały zmagać się z bezrobociem. Większość imigrantów tworzy własne społeczności, nie integrując się ze społeczeństwem. Zgadzam się ze sprawozdawcą, że gotowość imigrantów do przystosowania się i skłonność gospodarza do ich przyjęcia to warunki imigracji. Innym ukrytym problemem jest społeczna struktura przyrostu naturalnego. W ujęciu procentowym większość dzieci pochodzi z warstw najsłabszych i najbardziej narażonych na zagrożenia społeczne. Niestety, stało się już regułą, że ludzie z kwalifikacjami i odpowiedzialnym podejściem do życia często mają tylko jedno dziecko, podczas gdy osoby nieprzystosowane i społecznie najsłabsze mają przeciętnie czworo dzieci. Wydając na świat dzieci, często rozwiązują oni swoje bieżące problemy finansowe. Z tych powodów, a także ze względu na postulowane przez sprawozdawcę metody, ucieszyłby mnie program na rzecz zwiększenia przyrostu naturalnego w rodzinach osób wysoko wykwalifikowanych, odpowiedzialnych, a nie w rodzinach nieprzystosowanych społecznie, jak to ma miejsce obecnie.
Edite Estrela
Zmiany demograficzne są jednym z głównych wyzwań, przed którymi staje Europa. Sto lat temu europejska ludność stanowiła 15 % ludności świata. Przewiduje się, że w roku 2050 stanowić będzie zaledwie 5 %. Ta poważna sytuacja już obecnie negatywnie rzutuje na gospodarkę, systemy świadczeń socjalnych i sam charakter społeczeństwa. Dlatego potrzebne są pilnie środki zachęcające do zwiększenia przyrostu naturalnego. Zgodnie z dostępnymi badaniami naukowymi, istnieje znaczna rozbieżność między liczbą dzieci, które rodziny chciałyby mieć, a liczbą dzieci, którą faktycznie mają: odpowiednio 2,3 i 1,5. Aby odpowiedzieć na wyzwanie, jakim jest starzejące się społeczeństwo, Europa musi przyjąć strategie, które propagować będą zatrudnienie kobiet ze wszystkich przedziałów wiekowych i w pełni wykorzystać potencjał drzemiący w zatrudnianiu kobiet i imigrantów. Istnieją najlepsze praktyki, których przykładem jest Portugalia, jeżeli chodzi o żłobki i przedszkola, udoskonalenie systemów urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego i urlopów wychowawczych, a także polityki godzenia życia rodzinnego z pracą zawodową.
José Manuel Fernandes
Jeśli obecna tendencja demograficzna się utrzyma, to za kilka lat będziemy świadkami głębokich zmian w strukturze ludności i piramidzie wieku. Szacuje się, że liczba młodych ludzi w wieku od 0 do 14 lat zmniejszy się ze 100 milionów (dane z roku 1975) do 66 milionów w roku 2050 oraz że liczba osób w wieku produkcyjnym zmniejszy się z 331 milionów obecnie, do 268 milionów w roku 2050. W dodatku odsetek ludzi w wieku ponad 80 lat wzrośnie z 4,1 % w roku 2005 do 11,4 % w roku 2050. Starzenie się ludności jest jednym z największych wyzwań, przed którymi staje Unia Europejska. Unia Europejska i jej państwa członkowskie muszą działać szybko i w sposób skoordynowany, zwłaszcza że już teraz mamy wysoki poziom bezrobocia wśród młodych ludzi i trudności w finansowaniu systemów emerytalnych. Dlatego wspieranie fundamentalnych wartości sprawiedliwości i solidarności międzypokoleniowej trzeba zapewnić poprzez powiązanie ze sobą kwestii systemów emerytalnych, budżetu, długu publicznego, ochrony zdrowia i rehabilitacji, wspierania przyrostu naturalnego i opieki nad rodziną, a także polityki antydyskryminacyjnej. Należy tego dokonać za pomocą mądrego, trwałego i zintegrowanego rozwoju, zgodnie ze strategią Europa 2020.
Tunne Kelam
na piśmie. - Ludzkość może funkcjonować tylko w oparciu o zasadę sprawiedliwości i solidarności międzypokoleniowej. Nie ma sprawiedliwości bez solidarności. Europa musi zmierzyć się z dwoma problemami - wysokim poziomem bezrobocia wśród młodego pokolenia i niepewnością co do zdolności finansowania funduszy emerytalnych. Poczynając od 2015 roku odsetek ludzi w wieku ponad 60 lat będzie wzrastać o dwa miliony rocznie. Jednocześnie, podstawową kwestią pozostającą do rozwiązania jest malejący przyrost naturalny - proces, który trwa od kilku dziesięcioleci. Spowoduje to coraz większe obciążenie młodego pokolenia, którego liczebność maleje, i może doprowadzić do konfliktów co do dzielenia obciążeń. Starsi ludzie powinni być postrzegani jako wartość. Ich doświadczenie i gotowość aktywnego uczestniczenia w budowaniu społeczeństwa, powinny być wspierane na każdym etapie. Państwa członkowskie powinny cenić i uznawać wkład wnoszony poprzez nieformalne działania milionów starszych członków rodzin opiekujących się młodszymi i starszymi członkami społeczeństwa w umacnianie solidarności międzypokoleniowej. Jednym z najlepszych rozwiązań jest większe zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, które ma długą tradycję w organizowaniu pomocy socjalnej. Ja również wspieram inicjatywę platformy AGE, by rok 2012 ogłosić rokiem solidarności międzypokoleniowej.
Elisabeth Köstinger
Sprawozdanie przedstawione przez pana posła Manna wyraźnie pokazuje problemy, którymi powinniśmy się zająć w większym stopniu. Obecnie widoczne stają się daleko idące zmiany w strukturze europejskiej ludności. Przyrost naturalny w Unii Europejskiej wynosi obecnie 1,5 dziecka na kobietę. Kwestię tę musimy odpowiednio uwzględnić w naszej strategii. Z jednej strony musimy podkreślać znaczenie stażów i zatrudnienia dla młodych ludzi. Wezwanie do ogłoszenia Europejskiej gwarancji na rzecz młodzieży, dzięki której młodzi ludzie, po maksymalnie czterech miesiącach bezrobocia, mają otrzymywać ofertę pracy, stażu lub możliwość kształcenia, jest interesującą propozycją, której powinniśmy dokładniej się przyjrzeć. Z drugiej strony, musimy się odnieść do "aktywnego starzenia się” i sprawiedliwości międzypokoleniowej. Również w tym obszarze musimy w przyszłości wprowadzić zmiany. Popieram sprawozdanie pana posła Manna.
Elżbieta Katarzyna Łukacijewska
na piśmie. - (PL) Szanowni państwo! Zmiany demograficzne, malejąca liczba pracowników i zmniejszająca się liczba urodzin sprawiają, że mamy do czynienia z nowym wiekowym podziałem świata. Konieczne wydaje się stworzenie inicjatywy międzypokoleniowej, skierowanej do osób starszych, oraz poprawa relacji między nimi a resztą społeczeństwa. Należy również zwrócić szczególną uwagę na poprawę warunków mieszkaniowych, oraz zdrowotnych osób w podeszłym wieku, zwłaszcza w regionach, w których liczba ludności maleje o 20-30 %. Np. w Bułgarii średnia emerytura wynosi około 100 euro zatem istnieje potrzeba zapewnienia emerytom lepszego godnego życia. Chciałabym zwrócić uwagę, że istotne jest stworzenie katalogu najpoważniejszych problemów, który pozwoli przygotować konkretne rozwiązania. Istotne jest także znalezienie i umiejętne wykorzystanie przykładu dobrych praktyk w regionach dobrze radzących sobie z problemem i skutkami starzenia się społeczeństwa, zwłaszcza w kontekście Europejskiego Roku Aktywności Osób Starszych. Dziękuję.
Iosif Matula
Problem demograficzny jest głównym wyzwaniem dla krajów i regionów Europy, w sytuacji zmniejszania się liczby i starzenia się ludności, sytuacji, w jakiej znajduje się większość państw członkowskich. Związane z tym ryzyka stanowią priorytet dla polityki społecznej na szczeblu Unii Europejskiej. W czasie, kiedy równolegle ze starzeniem się społeczeństwa spada liczba urodzin i pogłębiają się demograficzne dysproporcje, polityka społeczna musi określać specjalne środki przeciwdziałania skutkom tych zjawisk. W przeciągu ubiegłych dwudziestu lat liczba ludności wiejskiej w pobliżu dużych aglomeracji znacznie się zmniejszyła, zwłaszcza wśród ludzi młodych. Młodzi ludzie mają do odegrania ważną rolę w zmniejszaniu dysproporcji pomiędzy miastem i wsią i wyrównywaniu różnic demograficznych, co jest istotnym celem polityki spójności. Musimy wykorzystać w praktyce możliwości drzemiące w środowiskach wiejskich, poczynając od wspierania inwestorów po zakładanie szerokopasmowego Internetu. Według danych Eurostatu do 2060 roku średnia wieku osób pracujących wzrośnie o 7 %. Państwa członkowskie powinny opracować wyraźną, spójną politykę na rzecz tworzenia solidarności międzypokoleniowej i angażowania na rynku pracy osób znacznie starszych niż ma to miejsce obecnie.
Rareş-Lucian Niculescu
Z uznaniem przyjmuję sprawozdanie pana posła Manna. Problemy demograficzne, przed którymi staje Unia Europejska, są coraz bardziej widoczne, a szczególnie ich wpływ na tereny wiejskie. Statystyki pokazują, że tylko 7 % europejskich rolników jest w wieku poniżej 35 lat, podczas gdy jednocześnie, 4,5 miliona rolników ma przejść w ciągu następnych 10 lat na emeryturę. Grozi nam spadek liczby pracujących na obszarach wiejskich, którego efekty będą miały w przyszłości niekorzystny wpływ na produkcję rolniczą.
Żeby uporać się z problemami demograficznymi na obszarach wiejskich potrzebujemy nowych instrumentów. Jedną z podstawowych kwestii jest zapewnienie dostępu do edukacji umożliwiającego młodym ludziom z terenów wiejskich przyuczenie do zawodu i przyciągnięcie ich do rolnictwa. Inną ważną sprawą dla wszystkich państw członkowskich mogłoby być wdrożenie środków związanych z wcześniejszym przechodzeniem rolników na emeryturę, któremu towarzyszyłby środki na wspieranie młodych rolników. Wprowadzanie w życie obu tych środków poprawiłoby znacznie zarządzanie gospodarstwami rolnymi poprzez zasilenie pokolenia młodych gospodarzy. I w końcu, inny ważnym sposobem jest pomaganie przedsiębiorcom w uzyskiwaniu funduszy na projekty rolnicze, które muszą być przede wszystkim postrzegane jako bodziec do pozyskiwania dla rolnictwa młodych ludzi.
Kristiina Kristiina Ojuland
na piśmie. - Panie przewodniczący! Z zadowoleniem przyjęłam sprawozdanie mojego kolegi, Thomasa Manna, dotykające kilku zasadniczych problemów, z którymi Unia Europejska będzie zmuszona się borykać w niedalekiej przyszłości - o ile już się z nimi nie boryka. Niedawne protesty we Francji przeciwko podnoszeniu wieku emerytalnego oznaczają poważny rozdźwięk pomiędzy oczekiwaniami europejskich obywateli, a ogólnymi tendencjami demograficznymi. Średnia długość życia w Europie ciągle wzrasta, natomiast liczba ludności spada. Obie tendencje - w połączeniu ze sobą - nieuchronnie spowodują wzrost obciążeń podatkowych przyszłych pokoleń, chyba że kompleksowo zreformujemy systemy emerytalne. O ile różnica zdań na temat reformy emerytalnej we Francji może być zrozumiała ze względów emocjonalnych, to jednak analizując sytuację demograficzną w Europie, należy zauważyć, że propozycje rządu francuskiego i ostateczna decyzja parlamentu stanowią jedyną właściwą odpowiedź pozwalającą uniknąć pozbawienia środków do życia zarówno pracujących, jak i emerytowanych obywateli Francji. Rządy państw członkowskich Unii Europejskiej muszą zaangażować się w dalszy dialog z obywatelami, by zwiększyć świadomość zmian demograficznych i wyzwań społeczno-gospodarczych, do których te zmiany prowadzą. Budowanie konsensusu jest niezwykle istotne dla uzasadnienia nawet niepopularnych reform.
Siiri Oviir
Ludność Europy starzeje się z roku na rok, mimo dużej imigracji i niewielkiego przyrostu naturalnego. W wyniku tego stajemy w obliczu nowych wyzwań i problemów. Analizując europejską piramidę demograficzną, możemy wyraźnie dostrzec, że w przyszłości musimy zwrócić większą uwagę na rynek pracy dla osób starszych, i zgadzam się z zawartym w sprawozdaniu stwierdzeniem, że starzenie się ludności stanowi również dobrą okazję do rozwijania konkurencyjności i zdolności do innowacji, a tym samym napędzania wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Zwiększenie zatrudnienia wśród osób starszych jest bez wątpienia bardzo ważne, ale przede wszystkim musimy zająć się przyczynami, a nie skutkami i być może powinniśmy raczej przyznać priorytet zwiększeniu przyrostu naturalnego. Doświadczenie Europy w zakresie integracji imigrantów pokazało, że rozwiązaniem nie jest zachęcanie do imigracji, ale wręcz przeciwnie. Duża fala imigracyjna, która napłynęła do Europy przeraziła miejscowych obywateli, którzy obawiają się, że będą we własnych krajach stanowić mniejszość i że imigranci nie przyjmą miejscowego języka i kultury. W odpowiedzi, co jest niepokojące, wielu Europejczyków zaczęło popierać skrajną prawicę, której program przeczy europejskim wartościom. Oceniając demograficzną sytuację starzejącej się Europy, zadziwiające i wewnętrznie sprzeczne wydaje się, że szczególnie w Europie Wschodniej młodzi ludzie cierpią z powodu wysokiego bezrobocia i że nadal nie potrafimy ich dostatecznie docenić. Zapewnienie sprawiedliwości międzypokoleniowej jest na pewno podstawową kwestią, którą należy rozwiązać, by zapobiec konfliktom związanym ze współdzieleniem obciążeń.
Rovana Plumb
Europa starzeje się szybciej niż inne kontynenty. Niepokojącym faktem jest to, że stosunek liczby osób w wieku ponad 65 lat do liczby osób w wieku produkcyjnym (pomiędzy 15 a 64 rokiem życia) ma się podwoić do 2060 roku (z 25,4 % do 53,5 %). W Rumunii sytuacja jest alarmująca, ponieważ wskaźnik ten ma wzrosnąć z 21,3 % w 2008 roku do 65,3 % w 2060 roku.
Wobec rozmiaru i szybkości, z jaką starzeje się ludność, państwa członkowskie powinny uwzględniać w swoich politykach dotyczących zatrudnienia: czynnik płci, nowe sposoby organizowania pracy w firmach, a także ułatwianie wprowadzania elastycznych form zatrudnienia umożliwiających stopniowe przechodzenie na emeryturę, czy też poprawa warunków pracy i promowanie antydyskryminacyjnych praktyk w zakresie rekrutacji i kształcenia zawodowego.
Jednocześnie wzywam państwa członkowskie do:
promowania kultury obejmującej zarządzanie starzeniem się w firmach i indywidualne dostosowywanie jego poszczególnych aspektów, w szczególności poprzez zapewnienie możliwości stopniowego przechodzenia na emeryturę, przy jednoczesnym uwzględnieniu uciążliwości pracy na danym stanowisku oraz warunków pracy, ochrony zdrowia i bezpieczeństwa;
zachowanie możliwości wcześniejszego przechodzenia na emeryturę niektórych grup pracowników, w zależności od warunków pracy i przypadku zaistnienia szczególnych sytuacji, takich jak restrukturyzacja czy redukcja zatrudnienia. <BRK>
Joanna Senyszyn
na piśmie. - (PL) To bardzo ważne sprawozdanie, które powinno być wykorzystane przez Komisję Europejską przy opracowywaniu priorytetów i działań na rok 2012, czyli Europejski rok aktywnego starzenia się i solidarności międzypokoleniowej. Wielokrotnie podnosiłam w Parlamencie kwestię aktywnego starzenia się, które powinno stanowić priorytet dla Unii Europejskiej i wszystkich państw członkowskich na najbliższe lata.
Demografii nie da się zmienić. W obliczu starzenia się europejskiego społeczeństwa konieczna jest aktywizacja zawodowa osób w wieku emerytalnym. Nie wolno odrzucać ich doświadczenia i chęci do dalszej pracy. Dlatego wspieram zaproponowane przez sprawozdawcę inicjatywy, a w szczególności europejski pakt na rzecz osób po pięćdziesiątce oraz "aktywnego starzenia się”. Niezwykle istotna jest także inicjatywa "na rzecz godziwej emerytury”. W ślad za sprawozdaniem apeluję do Rady i państw członkowskich o szybkie zagwarantowanie wszystkim Europejczykom stosownych emerytur, zapewniających godne życie, a nie tylko przekraczających próg ubóstwa. Musimy przeciwdziałać wszelkim formom dyskryminacji ludzi starszych, która ma wiele aspektów. Panuje błędne przekonanie, że starsi mają mniejsze potrzeby. Powszechne są trudności w dostępie do kredytów dla seniorów oraz dyskryminacja na rynku pracy. Często występują absurdalne sytuacje, w których czterdziestoletnią kobietę uważa się za zbyt starą do pracy, a równocześnie od absolwentów oczekuje się kilkuletniego doświadczenia zawodowego.
Anna Záborská
Droga wyjścia z kryzysu demograficznego wiedzie przez rodzinę, ponieważ to właśnie osłabienie roli tradycyjnej rodziny doprowadziło do obecnego kryzysu. Zwiększenie odsetka starszych pracowników i kobiet aktywnych zawodowo, jest tylko tymczasowym rozwiązaniem. Da to nam trochę czasu, który musimy spożytkować, by zmotywować młodych ludzi do zakładania rodzin i wychowywania dzieci. Nasza tymczasowa strategia nie może jednak doprowadzić do bezpośredniego konfliktu z tym, co chcemy osiągnąć na dłuższą metę. Aby umożliwić powrót do pracy matkom małych dzieci, musimy wybudować wystarczająco dużo obiektów przedszkolnych. Zapominamy jednak często, że dzieci nabywają swoje podstawowe społeczne zachowania w ciągu pierwszych trzech lat życia; że w żłobkach dzieci dopominają się o swoje krzycząc, a nie okazując szacunek do innych ludzi; że przez resztę życia dzieci będą stosować wzorce zachowań nabyte w tym okresie. Opieka rodzicielska nie jest dla dziecka luksusem, ale naturalną normą. Żłobki i przedszkola są i zawsze będą kompromisem. Tak jak w każdym kompromisie, naturalną rzeczą jest, że jeśli ustalone granice zostaną przekroczone, konsekwencje będą gorsze, niż możemy sobie dzisiaj wyobrazić. Czy możemy być pewni, że pokolenie, które więcej godzin spędza z nieznajomymi niż z własnymi rodzicami, będzie skłonne pewnego dnia wziąć na siebie odpowiedzialność za starych, niedomagających i nieaktywnych ludzi, jakimi jesteśmy dzisiaj?
