Reacties om de economie te doen herleven in de Oost-Europese lidstaten van de EU
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over reacties om de economie te doen herleven in de Oost-Europese lidstaten van de EU.
Joaquín Almunia
lid van de Commissie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de economische crisis heeft overal in Europa toegeslagen. We mogen zelfs zeggen dat de gehele wereld eraan ten prooi is gevallen, maar hier in de Europese Unie heeft ze waarschijnlijk vooral de landen in Midden- en Oost-Europa, de nieuwe lidstaten, getroffen. Daarvoor bestaan diverse redenen. Ten eerste zijn deze economieën uiteraard zwakker dan de meer volgroeide, geïndustrialiseerde en geconsolideerde economieën van West-Europa. Bovendien beschikken deze economieën niet over een eigen financieel systeem dat de crisis heeft veroorzaakt, maar zijn zij voor de financiering van hun groei wel in hoge mate afhankelijk van directe investeringen uit het buitenland. Door het uitbreken van de crisis en met name door de verslechtering van de situatie in 2008 zijn deze investeringen opgedroogd en hebben deze economieën geen geld meer om hun groei te financieren, aangezien zij de buitenlandse financiering niet hebben kunnen vervangen door spaartegoeden en interne middelen.
Anderzijds is het een feit dat niet alle economieën van de landen in Midden- en Oost-Europa in gelijke mate door de crisis getroffen zijn. Sommige economieën waren beter uitgerust dan andere om de beproevingen te doorstaan, onder meer omdat zij vóór de crisis zo verstandig waren geweest om politieke hervormingen door te voeren die hun groeimodel van een meer solide basis hebben voorzien.
Hoe het ook zij, de Europese Unie en de Commissie, als onderdeel van de Europese instellingen in hun geheel, hebben het hoofd geboden aan de crisis, inzonderheid met een reeks maatregelen die beantwoordden aan een specifieke bezorgdheid en die de landen in Midden- en Oost-Europa relatief gezien meer voordeel hebben opgeleverd.
Het Europees economisch herstelplan dat eind 2008 is goedgekeurd, stoelt op fiscale stimuleringsmaatregelen die logischerwijs krachtiger waren in de grote economieën van de eurozone in West-Europa. Desalniettemin heeft de daarmee gepaard gaande opleving van de interne vraag in de landen van West-Europa ervoor gezorgd dat de markt via de externe vraag een bron van groei is gebleven voor de landen in Midden- en Oost-Europa.
Ter aanvulling op het Europees economisch herstelplan is bij besluit van de Europese instellingen de kredietactiviteit van de Europese Investeringsbank vergroot. De cijfers voor 2009 zijn uiteraard nog niet beschikbaar, maar ik kan u alvast meedelen dat de kredietactiviteit van de Europese Investeringsbank eind dit jaar waarschijnlijk ruim 50 procent hoger zal liggen dan in 2007, het jaar vóór de crisis.
De Europese Investeringsbank heeft prioritaire aandacht besteed aan de financiering in de landen van Midden- en Oost-Europa in het kader van specifieke lijnen en activiteiten. De bank heeft daarbij gebruik gemaakt van de instrumenten die zij reeds vóór de crisis ten uitvoer had gelegd, waaronder Jeremie, Jessica, Jaspers en andere maatregelen. Ook de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO), al is dat strikt genomen geen instelling van de Europese Unie, heeft haar activiteiten geïntensiveerd onder invloed van de Europese landen en de Europese Unie, die aandeelhouder van de bank zijn.
Ook de structuurfondsen hebben een gunstige rol gespeeld, wat zij overigens altijd doen ten aanzien van landen die de voordelen van het cohesiebeleid nodig hebben. Naar aanleiding van de crisis is echter besloten om bijvoorbeeld de middelen die uit de structuurfondsen kunnen worden voorgeschoten aan voor steun in aanmerking komende landen, met name aan de landen in Midden- en Oost-Europa, op te trekken.
Helaas heeft de Raad een initiatief van de Commissie afgewezen om gedurende de crisisjaren (2009 en 2010) via het Europees Sociaal Fonds een reeks maatregelen ter ondersteuning van werknemers en actieve beleidsmaatregelen op de arbeidsmarkt voor 100 procent te financieren.
Zoals u weet was sinds 1993 geen gebruik meer gemaakt van het betalingsbalansmechanisme. Het plafond van dit mechanisme, dat dient om financiering te verstrekken aan landen die vanwege hun betalingsbalans problemen ondervinden met de buitenlandse financiering of die moeite hebben om hun begrotingsbehoeften te bekostigen, is opgetrokken van twaalf miljard euro tot vijftig miljard euro op initiatief van de Commissie en met instemming van de Raad. Van die vijftig miljard euro is ongeveer vijftienduizend euro vrijgemaakt voor het verlenen van financiële steun aan drie landen in Midden- en Oost-Europa die lid zijn van de Europese Unie: Hongarije, Letland en Roemenië.
Tot slot wil ik hier nog het zogenaamde initiatief van Wenen noemen, dat is gelanceerd en aangemoedigd door de Europese instellingen, in samenwerking met de internationale financiële instellingen. Hierdoor is het mogelijk geworden om het optreden van het particuliere financiële systeem te coördineren, dat in veel van deze landen voornamelijk georganiseerd is rond West-Europese banken die geïnvesteerd hebben en over kantoren en filialen beschikken in de landen van Midden- en Oost -Europa.
Het initiatief van Wenen heeft de weg geopend naar de coördinatie van de verschillende activiteiten, met inbegrip van de handhaving van de posities en de risico's die de particuliere banken in deze landen hadden genomen. Het is gelukt om een financieel systeem in stand te houden dat de gevolgen van de crisis helpt financieren en bijdraagt aan de financiering van de investeringen die nodig zijn om de crisis te overwinnen, ondanks de beweringen dat sommige in deze landen gevestigde West-Europese banken buitensporige risico's zouden hebben genomen. Er zij onderstreept dat tot dusver onder deze banken geen "slachtoffers" zijn gevallen. Integendeel, zij hebben een redelijk niveau van kapitalisatie en financiële activiteit weten te handhaven, gelet op de moeilijke situatie waarmee het systeem kampt.
Wij beginnen positieve signalen te zien, al staan ons ongetwijfeld ook nog grote uitdagingen te wachten. Dit betekent dat wij nog niet klaar zijn. Wij moeten ons blijven afvragen hoe de instrumenten waarover de Europese instellingen beschikken het best kunnen worden ingezet om de genoemde landen te helpen de weg naar het herstel in te slaan en de crisis achter zich te laten.
Staat u mij toe hier een positief voorbeeld te citeren, namelijk Polen. Dit is het enige land van de Europese Unie dat blijft groeien en dat ons op geen enkel moment van de crisis negatieve groeicijfers heeft voorgelegd. Het enige land van de gehele Europese Unie is een land van Midden- en Oost-Europa, een van de nieuwe lidstaten.
Ten slotte wil ik het belang van de euro onderstrepen als baken van de strategieën om de crisis te doorstaan en te overwinnen. De euro is een referentiepunt bij de keuze van de strategieën die ons de uitweg uit de crisis wijzen. Een van de landen uit de regio, Slowakije, is in volle crisis tot de eurozone toegetreden. Gisteren nog hebben de Slowaakse autoriteiten in Bratislava een conferentie gehouden waarin ze hun voldoening hebben uitgesproken over de manier waarop de euro hen heeft behoed voor de ernstigste gevolgen van de crisis en hen helpt deze moeilijke tijden in veel betere omstandigheden te doorstaan dan wanneer zij geen lid van de eurozone zouden zijn geweest.
Een ander land uit de regio, Estland, wenst tot de eurozone toe te treden en zijn munt in de euro te integreren in 2011. Op dit moment blijkt uit de indicatoren en het nalevingsniveau van de criteria van het Verdrag van Maastricht, thans het Verdrag van Lissabon, dat deze doelstelling haalbaar is. Wij moeten uiteraard wachten op het dienovereenkomstige convergentieverslag, dat in de lente zal worden gepubliceerd, om hierover zekerheid te krijgen, maar de kans bestaat dat Estland in 2011 deel uitmaakt van de eurozone.
Ook voor de landen in Midden- en Oost-Europa die niet tot de Europese Unie behoren, maar kandidaat-landen of mogelijke kandidaat-landen zijn, is de beoogde toetreding tot de Europese Unie een belangrijk baken bij de ontwikkeling van passende strategieën en beleidsacties.
Het is waar dat er veel moeilijkheden zijn. Het is waar dat deze landen zwakkere economieën hebben. Het is waar dat de gevolgen van een crisis zoals die van nu voor de burgers van deze landen vaak veel schrijnender zijn dan voor burgers in landen die beschikken over socialebeschermingsregelingen en over veel beter ontwikkelde, veel sterkere en veel meer geconsolideerde socialezekerheidsstelsels.
Er zij echter op gewezen dat de instrumenten van de Europese instellingen, het lidmaatschap van de Europese Unie en de mogelijkheid om tot de Economische en Monetaire Unie toe te treden geen obstakel maar een voordeel zijn om het hoofd te bieden aan een crisis zoals deze.
Arturs Krišjānis Kariņš
namens de PPE-Fractie. - (LV) Mijnheer de Voorzitter, commissaris Almunia, er zijn twee benaderingen mogelijk om het herstel van de economieën van de lidstaten in Midden- en Oost-Europa te bevorderen: vis geven of een hengel geven. Natuurlijk is het beter om een hengel te geven. Het probleem is alleen dat je moet weten wat echt de beste hengel is. De hoeksteen en maatstaf voor herstel is het scheppen van nieuwe banen. Om dat mogelijk te maken zijn investeringen nodig. Een van de grootste belemmeringen voor investeringen in de regio is het gebrek aan helderheid over de stabiliteit van de nationale wisselkoers en de invoering van de euro. Op het ogenblik doet de invoering van de euro in de nieuwe lidstaten denken aan een paardenrace: elk land probeert aan de meute te ontsnappen om de eurozone te bereiken.
Het kan zijn dat sommige lidstaten zichzelf in deze crisissituatie schade berokkenen, bijvoorbeeld doordat ze de begrotingsuitgaven snel verlagen en daarmee de werkloosheid opstuwen tot een niveau waartegen hun economie niet bestand is. Het is ook mogelijk dat een lidstaat die zich bij de eurozone aansluit de economie van een buurland buiten de eurozone schaadt door meer investeringen naar zichzelf te trekken en zo de werkloosheid in het buurland te verhogen. De Europese Unie is gevormd op basis van het solidariteitsbeginsel. Bij de uitbreiding van het aantal lidstaten in 2004 is een uniforme strategie voor de opname van de nieuwe lidstaten ontwikkeld en ingevoerd. Ik geloof dat de Europese Commissie opnieuw moet nadenken over het proces van invoering van de euro en een duidelijke strategie voor die invoering moet formuleren die er niet indirect toe leidt dat lidstaten zichzelf of hun buurlanden schade berokkenen. Het is niet nodig om de stabiliteitscriteria te wijzigen, maar er moet wel een gezamenlijk plan met tijdschema voor de hele regio worden ontwikkeld, zodat we de eenheidsmunt in Europa kunnen invoeren volgens een vaste procedure die voor iedereen duidelijk is. Dat zou de hengel zijn waarmee het herstel van de economieën in de regio wordt bevorderd. Daarmee zou de deur worden geopend voor nieuwe investeringen en het scheppen van nieuwe werkgelegenheid.
Sergio Gaetano Cofferati
namens de S&D-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, zoals u terecht hebt opgemerkt zijn de gevolgen van deze ernstige financiële en economische crisis in alle landen van de wereld zichtbaar, en natuurlijk ook in de landen in Europa, waar voornamelijk de zwakkere landen zijn getroffen, de landen waarover we nu praten.
Dit zijn de landen die nog maar kort geleden tot de Unie zijn toegetreden en buiten de eurozone staan. Het is dus belangrijk dat we aan deze landen denken en dat we zo efficiënt mogelijke maatregelen treffen opdat ze volwaardig deel kunnen uitmaken van Europa en vervolgens onder dezelfde voorwaarden als de anderen kunnen deelnemen aan het leven in Europa. Er moeten daarom maatregelen worden getroffen van vanuit het monetair beleid, maatregelen van de Europese Centrale Bank, want zonder hulp bij de groei van hun bruto binnenlands product en extra investeringen in hun productiesysteem zullen ze niet in staat zijn de onevenwichtigheden waaronder zij nu gebukt gaan te verminderen, te voldoen aan de criteria van Maastricht en tot de eurozone toe te treden. Zoals u hebt aangegeven is het ook belangrijk dat er andere maatregelen worden getroffen, zoals een gemakkelijker gebruik van de middelen uit de Europese fondsen en van de financieringen van de Europese Investeringsbank.
Ik denk dat we echter niet mogen vergeten dat het noodzakelijk is deze maatregelen te laten plaatsvinden in een kader van gelijktijdige interventies ten behoeve van andere zwakke delen van Europa. Het betreft niet alleen de landen waarover we nu debatteren, zoals we helaas goed weten, en ik vind dat we ons om al deze redenen niet langer kunnen verzetten tegen de oprichting van een Europees financieringssysteem waarmee vanuit een globale Europese visie investeringen kunnen worden gedaan: ik doel op de oprichting van een fonds dat wordt gevoed met eurobonds, die in mijn ogen de enige werkbare oplossing zijn die de lidstaten van de Europese Unie ter beschikking hebben.
Juist in deze periode is het moment gekomen om blijk te geven van politieke moed, een vooruitziende blik en de wil om de crisis te boven te komen en omstandigheden te creëren voor een competitieve ontwikkeling van Europa, dat in staat zal zijn het welzijn van al onze burgers te garanderen.
Guy Verhofstadt
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, de reden waarom wij en andere hier aanwezige leden van het Parlement om dit debat hebben gevraagd, is dat er met de economische crisis een nieuw ijzeren gordijn is ontstaan. Dit monetaire, ijzeren gordijn vormt een scheidslijn tussen degenen die zich buiten en degenen die zich binnen de eurozone bevinden.
Veel van de problemen waar bijvoorbeeld de meeste Baltische staten momenteel mee te maken hebben - u noemde Polen, maar ik kan natuurlijk ook Bulgarije, Roemenië of Hongarije noemen - zijn te wijten aan het feit dat ze geen deel uitmaken van de eurozone. Daardoor moeten zij hun nationale valuta blijven gebruiken, wat nadelige, en op dit moment zelfs desastreuze gevolgen heeft. We kunnen wel praten over een economisch herstel, maar in die landen is momenteel beslist geen sprake van economisch herstel. Enkele van deze landen hebben een werkloosheidscijfer van meer dan 20 procent, en de lonen in de overheidssector moesten met meer dan 20 procent worden verlaagd. De cijfers ten aanzien van hun economische groei zijn echt zeer negatief.
Het is van belang dat we deze landen toestaan zo spoedig mogelijk tot de eurozone toe te treden. Op dit moment ondervinden zij echter de nadelige gevolgen van deze situatie. Het is uiteraard niet onze bedoeling de voorwaarden van het Stabiliteits- en groeipact aan te passen - dat vraagt niemand van ons. Dat moeten we ook niet doen, want zoals u terecht hebt opgemerkt, heeft de eurozone ons juist beschermd tegen de economische en financiële crisis. Toch moeten we deze landen wel op een andere manier helpen. Niet door de voorwaarden van het Stabiliteits- en groeipact te wijzigen maar door het negatieve effect van het feit dat ze geen deel uitmaken van de eurozone te compenseren. Anders zal het nog vele jaren duren voordat ze zich bij de eurozone kunnen aansluiten.
Wij hebben een aantal suggesties gedaan. We hebben een plan met zes punten opgesteld en de Europese Commissie gevraagd dit in overweging te nemen. Hiervoor is een samenwerking nodig tussen de Europese Centrale Bank, de Europese Commissie en de Europese Investeringsbank. Welke maatregelen moeten in dit kader worden genomen? Allereerst is het noodzakelijk dat de Centrale Bank ook liquiditeiten verstrekt aan lokale banken. De ECB heeft liquiditeiten verstrekt aan West-Europese banken en bijvoorbeeld ook indirect middelen verstrekt aan Zweedse banken, maar andere lokale banken hebben niets van de ECB ontvangen.
Die zes punten bevatten andere voorstellen. Waarom verhogen we bijvoorbeeld niet het aandeel dat de Europese Unie levert aan de financiering van sociale fondsen, regionale fondsen, cohesiefondsen en dergelijke en verlagen we het aandeel dat de desbetreffende staten hieraan zelf moeten leveren? De lidstaten hebben momenteel immers niet de benodigde middelen om bepaalde projecten te financieren. We kunnen bijvoorbeeld een verdeling overwegen van 75 procent financiering door Europa en 25 procent door de lidstaten zelf, met name voor de Baltische staten.
Ik noem hier slechts twee van de zes, uitermate concrete ideeën die wij naar voren hebben gebracht en waar de Europese Centrale Bank, dan wel de Commissie of de Europese Investeringsbank een besluit over kan nemen. Dit is wat deze landen nodig hebben. Persoonlijk vind ik het geen positieve ontwikkeling dat het Internationale Monetaire Fonds in deze landen ingrijpt en hun voorschrijft hoe te handelen. Naar mijn mening is het vooral aan Europa om te besluiten wat er moet gebeuren.
Tot zover het verzoek dat wij aan u voorleggen. Hoe het ook zij, ik ben in deze landen geweest en ik was geschokt door het feit dat deze mensen zich in hun dagelijkse strijd om het bestaan door de Europese Unie in de steek gelaten voelen. Ik verzoek de volgende Europese Commissie met klem met een geloofwaardig plan te komen voor de landen in Centraal- en Oost-Europa, en in het bijzonder voor de Baltische staten.
Tatjana Ždanoka
namens de Verts/ALE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik kom uit Letland, een land dat zwaar is getroffen door de financiële crisis. Door het onverantwoorde beleid van rechtse regeringen liep Letland het gevaar failliet te gaan zonder financiële steun van buitenaf. We hebben het nu over verschillende financiële en economische oplossingen die de situatie ten goede zouden kunnen veranderen. Natuurlijk moeten we alle oplossingen grondig bespreken, met inbegrip van de spoedige invoering van de euro. Intussen ben ik bang dat het financiële en economische perspectief slechts één kant van de medaille is. We moeten ook praten over het sociale perspectief.
De instellingen van de EU worden nu door veel inwoners van Letland gezien als de 'bad guys': de slechteriken die onze arme regering dwingen om te bezuinigen op pensioenen en uitkeringen, de slechteriken die verantwoordelijk zijn voor sociale uitsluiting en armoede. Er zijn veel politici die dit beeld cultiveren, vooral binnen de heersende coalitie, want als mensen geloven dat de huidige sociale crisis de schuld is van onze regering, zal de regering de komende algemene verkiezingen niet overleven.
Denk ik dat Letland en andere landen in de regio dringend de helpende hand van de EU nodig hebben? Ja, dat denk ik. Maar ik ben er vast van overtuigd dat we een sterk controlemechanisme nodig hebben en dat we heel strikte voorwaarden nodig hebben op het gebied van het sociaal beleid. Het geld van de EU moet in de eerste plaats worden gestoken in het redden van gewone mensen, niet van banken of het staatsapparaat. Ik grijp daarom deze gelegenheid aan om al mijn collega's en medeafgevaardigden te vragen om schriftelijke verklaring 0056/2009 over sociale voorwaardelijkheid van hulp van de Europese Unie te ondertekenen, waartoe vertegenwoordigers van drie politieke facties het initiatief hebben genomen.
Roberts Zīle
namens de ECR-Fractie. - (LV) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik dank u, mijnheer Verhofstadt, voor het stellen van deze vraag. Het stellen van de vraag tijdens het debat van vanavond zou echter verwarrend kunnen zijn voor de burgers van de Europese Unie in West-Europa. 'Kijk, wij moeten ook lijden onder de financiële crisis omdat Oost- en Midden-Europa door onhandig bestuur deze problemen voor zichzelf en voor ons hebben veroorzaakt.' Zo'n visie ondermijnt het toch al ernstig verstoorde vertrouwen in het cohesiebeleid van de Europese Unie. Het voorbeeld van de Baltische staten laat echter zien dat we in hetzelfde schuitje zitten. De jacht van de Scandinavische bancaire sector op marktaandeel en hoge winsten heeft in de praktijk de nationale munten van de Baltische staten uit de leningmarkt verdreven, met name uit de markt van woninghypotheken. Met een vaste nationale wisselkoers was de wettelijke aansprakelijkheid van de kredietnemers ten opzichte van de kredietverstrekkers zeer groot: alle wisselkoersrisico's in de waarde van een te hoog geprijsd onderpand kwamen voor rekening van de kredietnemers.
Eind 2008 werd tijdens moeizame onderhandelingen tussen de Letse regering, het Internationaal Monetair Fonds, de Europese Commissie en de Zweedse regering besloten de op één na grootste handelsbank over te nemen met uitsluitend Lets geld en de nationale wisselkoers sterk te houden. Aldus hebben wij Letten, na jarenlang verlies van inkomsten, van concurrentievermogen en mogelijk van maatschappelijke kwaliteit, de bancaire sector van de Scandinaviërs en andere investeerders gered, in elk geval in de Baltische staten, want het domino-effect bij het omvallen van banken zou tot ver buiten de grenzen van Letland voelbaar zijn geweest, tot bij, laten we zeggen, de Scandinavische pensioenfondsen als aandeelhouders van de banken. Ja, de Europese Commissie heeft ons geholpen en het Internationaal Monetair Fonds heeft deze keuze gefinancierd, maar het leeuwendeel van de lening is gebruikt om de bancaire sector te stabiliseren.
Door geen faillissementen toe te staan en een sterke wisselkoers te handhaven hebben we onze economie met 20 procent van het bbp gedevalueerd, maar in werkelijkheid hielpen we de naburige Esten, wier voordeel uiteraard was dat zij al jaren een verantwoord begrotingssaldo hadden, al in 2011 de euro in te voeren. Het lijkt nog vreemder dat voor de Europese Monetaire Unie een voorbeeld als Estland des te noodzakelijker is. Het laat als het ware zien dat de criteria van Maastricht voor invoering van de euro zelfs in tijden van crisis werken. Het is niet dat we niet blij zijn voor de Esten, maar uit onze opoffering in de vorm van de overname van de bank sprak een zekere mate van solidariteit doordat we het ongeluk niet afschoven op onze buren en agressieve investeerders. We wilden slechts een bepaalde solidariteit van de Europese financiële beleidsmakers, onder meer wat betreft de belemmeringen voor nieuwe eurolanden.
Politici in Letland moesten extreem harde maatregelen nemen, maatregelen waarmee de meeste van mijn medeafgevaardigden uit de oudere Europese lidstaten zelfs in hun ergste nachtmerries niet te maken krijgen. Toch ligt het niet in onze macht om het wisselkoersrisico op particuliere schulden voor onze burgers weg te nemen en willen we ons niet als hooligans gedragen door eenzijdig de euro in te voeren of de euro samen met onze nationale munt te laten circuleren. Het doel van onze vergrijzende samenleving kan echter niet zijn om vele jaren te besteden aan het omwisselen in euro's van elke tweede lats die we verdienen, om zo de banken terug te betalen terwijl we 's avonds bidden dat de lats zich staande zal houden tegenover de euro.
Alfreds Rubiks
namens de GUE/NGL-Fractie. - (LV) Dank u. Mijnheer de Voorzitter, naar mijn mening wordt er veel retoriek gewijd aan de kwestie van de modernisering van het sociale beleid en de bijstand aan de staten van Midden- en Oost-Europa, maar gebeurt er feitelijk niet veel. Een nieuw sociaal beleid is nog niet volledig verwerkt in de macro-economie van de Europese Unie. De begroting is klein en houdt geen gelijke tred met de uitbreiding van de Europese Unie. In haar streven naar uitbreiding van haar invloed geeft de Europese Unie vaak meer hulp aan landen buiten de Unie dan aan de nieuwe lidstaten. Het is daarom geen toeval dat in Letland de meeste inwoners nu bijvoorbeeld slechter af zijn dan voor de toetreding tot de Europese Unie. Meer dan 90 procent van de gepensioneerden moet leven van een inkomen dat onder het bestaansminimum ligt.
De werkloosheid in Letland heeft een hoogte van 20 procent bereikt, het bruto binnenlands product is met 19 procent afgenomen, de staatsschuld overstijgt de jaarbegroting en de pensioenen zijn met 10 procent gedaald. De mensen protesteren, vertrekken uit Letland, gaan voor onbepaalde tijd in hongerstaking of bieden hun organen te koop aan voor geld waarmee ze hun gezin kunnen onderhouden. Het aantal zelfmoorden stijgt. Het neoliberale socialezekerheidsbeleid van de Europese Unie moet veranderen. Het kapitalisme heeft de crisis veroorzaakt, maar het zijn de werknemers en de gepensioneerden die de uitweg uit de crisis moeten betalen. De grote kapitalistische multinationale ondernemingen en banken doen slechts minimale investeringen in oplossingen voor de problemen als gevolg van de crisis. De Europese Unie staat toe dat de bovenklasse en de banken gered worden met de belastinginkomsten van de staat, dat wil zeggen met het geld van het volk.
De landen van Oost-Europa willen een eerlijker toewijzing van landbouwsubsidies, want op het ogenblik zijn de subsidies meer gericht op de oudere lidstaten, wat bovendien de vrije arbeidsmarkt verstoort. Er moet een einde komen aan de ongelijke behandeling in de berekening en uitkering van directe betalingen en aan de scheiding van deze betalingen van de productie van specifieke producten. De Europese Commissie en het Europees Parlement zullen op democratische wijze verordeningen moeten vaststellen die niet alleen de belangen van grote producenten en bankiers beschermen, maar ook die van hulpbehoevenden in de rijke, democratische Europese Unie.
Jaroslav Paška
namens de EFD-Fractie. - (SK) De economische en financiële crisis heeft een veel schrijnender uitwerking gehad op de zich transformerende landen van Midden- en Oost-Europa dan op de stabiele democratieën in West-Europa. Het is daarom terecht dat we naar manieren zoeken om deze ongunstige economische ontwikkeling tegen te gaan. We mogen daarbij echter niet vergeten dat wonderen alleen in sprookjes gebeuren. Derhalve is de primaire en fundamentele voorwaarde voor veranderingen ten goede een verantwoord financieel en economisch regeringsbeleid en een modern, rechts georiënteerd parlement in elk van de getroffen landen. Alleen dan is het mogelijk om met gerichte sectorale maatregelen een rol te spelen bij de geleidelijke bevordering van de economische ontwikkeling.
Een dergelijke bevordering kan niet doeltreffend zijn als de financiële middelen worden besteed aan sociale uitkeringen, consumptieve bestedingen of kunstmatig gecreëerde zinloze banen. Het moet bijvoorbeeld niet mogelijk zijn dat een regering financiële bijstand gebruikt voor de heropening van een oude thermische centrale die meer emissie dan elektrische energie produceert, alleen omdat daardoor een beetje nieuwe werkgelegenheid wordt geschapen.
Als we de getroffen landen echt willen helpen, moeten we alleen financiële projecten steunen met een hoge mate van innovatie die het milieubehoud consequent bevorderen. Laten we ervoor zorgen dat de middelen die worden geïnvesteerd in deze steunprogramma's bijdragen tot de herstructurering van de ondernemingen en een effect op lange termijn hebben voor de betrokken landen, en daardoor ook voor heel Europa.
Zoltán Balczó
(HU) Allereerst moet er een antwoord worden gevonden op de vraag hoe vergelijkbare crises in de toekomst kunnen worden voorkomen. De door het wereldwijde financiële stelsel veroorzaakte moeilijkheden teisteren de hele wereld en hebben een directe impact op de reële economie, aangezien ondernemingen geen toegang hebben tot leningen die nodig zijn voor de bloedcirculatie van de economie. De les is duidelijk. Het is evident dat korte metten moet worden gemaakt met het vertrouwen in zelfregulering en de almacht van de markt en dat de regulerende rol van de staat moet worden geaccepteerd en uitgeoefend.
We praten over het herstel van de economie, maar het einddoel dat via deze weg moet worden bereikt is uiteraard de bescherming van banen. Dat betekent dat ook in Europa de steun aan kleine- en middelgrote ondernemingen prioriteit heeft, aangezien daar de meeste mensen in dienst zijn. De voorwaarden voor toegang tot krediet zijn een fundamentele kwestie. Inderdaad hebben de banken verstandig gewerkt, zoals we hebben kunnen horen van de heer Almunia. Dit geldt ook voor Hongarije, waar alle handelsbanken filialen zijn van buitenlandse banken en vanwege de belangen van de moederbank dus probeerden kredietverstrekking tegen te houden, waardoor ook de binnenlandse economie werd lam gelegd.
Natuurlijk zijn er ook rechtstreekse subsidies nodig, waarvoor ook de Europese Unie toestemming geeft, maar deze mogen niet worden gegeven aan regeringen zoals de huidige Hongaarse regering, die in de eerste plaats de vestiging van multinationals steunt in plaats van kleine- en middelgrote ondernemingen. We hebben ons vandaag bij de wijziging van de begroting 2009 van de Europese Commissie beziggehouden met de kwestie van het Fonds voor Plattelandsontwikkeling. De Commissie heeft deze uitgaven aanzienlijk en drastisch verminderd in haar voorstel, terwijl deze uitgaven juist nodig zijn om de bevolking op het platteland te houden.
En waarom behandelen we deze regio apart? De reden hiervoor is dat deze regio veel kwetsbaarder is geworden dan het westelijk deel van Europa. We moeten terug naar de jaren negentig van de vorige eeuw, toen duidelijk werd dat we ook in Hongarije vergeefse hoop koesterden dat onze economie zelfstandig zou worden in deze democratie. De steeds zwaarder wegende last wegens de aflossing van geërfde schulden en het gebruik van de goedkope natuurlijke en menselijke hulpbronnen van dit gebied hebben de westerse landen echter aanzienlijke inkomsten opgeleverd. Daarom moet ik zeggen dat, nu het echt gerechtvaardigd is dat deze regio meer steun krijgt, het hier gaat om een gedeeltelijke schadevergoeding.
Enikő Győri
(HU) Dames en heren, de crisis heeft aangetoond dat de Midden- en Oost-Europese landen buiten de eurozone veel kwetsbaarder zijn dan de landen die de gemeenschappelijke munt gebruiken. Door hun sterke afhankelijkheid van export en buitenlands kapitaal en door de hoge schulden van de bevolking in buitenlandse valuta herstellen deze landen zich ook langzamer dan de landen die de veiligheid van de eurozone genieten. Als de solidariteit tussen de lidstaten alleen op het niveau van slogans werkt en niet ook in de praktijk wordt uitgedragen, zal de interne cohesie van de Europese Unie afnemen, waardoor de prestatie van de hele Europese Unie minder wordt.
Voor deze solidariteit zijn echter helemaal geen nieuwe EU-instrumenten nodig, laat staan aalmoezen. De bestaande mogelijkheden en hulpbronnen moeten op verstandige wijze worden gebruikt. Zo kan de Europese Centrale Bank de banken in de regio helpen bij de handhaving van constante liquiditeit. De Europese Investeringsbank kan helpen bij het verstrekken van gerichte leningen aan de kleine- en middelgrote ondernemingen in de regio's, terwijl de Europese instellingen kunnen helpen door de bestedingsregels van de cohesie- en structuurgelden aan te passen aan de uitzonderlijke situatie. Ik wil speciaal uw aandacht vestigen op het feit dat veel mensen Midden- en Oost-Europa graag over één kam scheren, terwijl deze landen zeer verschillend zijn, en datzelfde geldt voor hun strategie om de crisis te boven te komen.
Als gevolg van bijna acht jaar incompetent socialistisch bewind heeft Hongarije bijvoorbeeld zijn reserves opgemaakt en is momenteel gedwongen bezuinigingen door te voeren, wat in schril contrast staat met de aanpak van de crisis in andere Europese landen, die is gebaseerd op economisch herstel. Terwijl de West-Europese landen al nadenken over het opstellen van exitstrategieën, ziet een deel van de Midden- en Oost-Europese landen, die het hardst getroffen zijn door de crisis, zich ook in 2010 nog geconfronteerd met een ernstige recessie. Bij het opstellen van exitstrategieën is het dus cruciaal dat er verschil moet kan worden gemaakt tussen de landen.
De leiders van de Europese Unie mogen geen uniforme regels opstellen die de situatie van bepaalde landen en hun bevolking nog erger maken. Bij het opstellen van de nieuwe regels voor het financiële stelsel moet erop worden gelet dat de striktere kapitaalvereisten geen ongelijke concurrentiestrijd creëren tussen de banken. De Midden- en Oost-Europese banken die gezond bleken te zijn, hebben namelijk van niemand een kapitaalinjectie gekregen en dus hebben zij meer moeite om de aangescherpte eisen voor kapitaaltoereikendheid na te leven dan de West-Europese landen die wel gered zijn. Daardoor zou hun toch al niet al te grote kredietbehoefte afnemen, waarvan uiteindelijk de kleine- en middelgrote ondernemingen het slachtoffer zouden worden. Dat moeten we tegen elke prijs zien te voorkomen.
Ivari Padar
(ET) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik commissaris Almunia oprecht complimenteren met zijn zeer doeltreffende werk tot nu toe. Alle lidstaten van de Europese Unie hebben veel gemeenschappelijke problemen en tegelijkertijd heeft elk land zijn eigen economisch beleid en zijn eigen specifieke problemen. We moeten hier absoluut allemaal zelfkritiek beoefenen. Het argument dat alleen de nieuwe lidstaten van de Europese Unie bijzonder zwaar zijn getroffen door de crisis, snijdt geen hout. Kijk maar naar de landen waar de banken economische steun nodig hebben gehad - dat zijn vooral de oude lidstaten, niet de nieuwe. Ook de begrotingsproblemen zijn groter in de eurozone dan daarbuiten.
Tegelijkertijd is het duidelijk dat internationaal opererende banken geen extra risico hebben gecreëerd. Integendeel, de banken die in verschillende landen actief waren, waren de veiligste en wisten de situatie in vele ontvangende partnerlanden te stabiliseren. De banken met problemen waren de banken die gewoon slechte commerciële beslissingen namen, zoals bijvoorbeeld de Royal Bank of Scotland.
Kristiina Ojuland
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil me bij de vorige spreker aansluiten en commissaris Almunia bedanken. Hij heeft een duidelijke mening over de verschillen tussen de verschillende landen in Midden- en Oost-Europa en over hun huidige economische en financiële situatie.
De commissaris heeft Estland genoemd. Ik kom uit Estland, en het was geen gemakkelijke taak om onze ambities om toe te treden tot de eurozone te verwezenlijken, maar het enige dat we mijns inziens misschien gemeen hebben met de andere landen is eigen verantwoordelijkheid. Ik heb tot nu toe in dit debat in deze vergadering het woord 'eigen verantwoordelijkheid' niet horen vallen; er wordt slechts gesproken over 'solidariteit'. Hoe kunnen we solidariteit verwachten, als we in de wereld grote concurrenten zoals China en India hebben die vooruit racen? Ik denk dat we in de Europese Unie veel pragmatischer moeten zijn en moeten bedenken waar onze nationale regeringen voor verantwoordelijk zijn.
Het is in deze tijden moeilijk om te bezuinigen. In Estland is het heel moeilijk om te snijden in de staatsuitgaven, maar toch doen we dit al jaren. In de goede jaren, in de jaren van bloei konden we reserves vormen, en alleen de regeringen van de lidstaten zijn daarvoor verantwoordelijk, niemand anders.
Ryszard Czarnecki
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik vertegenwoordig Polen, een land dat zich misschien niet zo veel zorgen hoeft te maken over de crisis als bijvoorbeeld Hongarije of Letland, maar ook in mijn land stijgt, ondanks de propaganda van de overheid, de werkloosheid duidelijk en vandaag was er in Warschau een protestdemonstratie van medewerkers van scheepswerven die zojuist het laatste deel van hun werkloosheidsuitkering hadden ontvangen.
Volgens een analyse van de Nationale Bank van Polen was de dynamiek van de recessie in negen landen in Midden- en Oost-Europa duidelijk sterker dan in de landen van West-Europa. Wat erger is, is dat de verschillen tussen de afzonderlijke landen in onze regio groter zijn dan die in de 'oude' EU. Dat komt niet alleen door de grotere stabiliteit van de economieën van de oude vijftien, maar ook, en laten we dat maar direct zeggen, doordat zij beter in staat zijn om bepaalde financiële instrumenten te gebruiken of te manipuleren die theoretisch niet toegestaan zijn in de Europese Unie.
De Europese Commissie en mevrouw Kroes hebben een oogje dichtgeknepen voor de steun die Berlijn gaf aan de Duitse scheepswerven, maar veroordeelden Polen omdat het hetzelfde had gedaan en eisten terugbetaling van de EU-steun die aan Poolse scheepswerven was gegeven. In de praktijk blijkt dat sommigen gelijker zijn dan anderen en dat er met twee maten wordt gemeten. De Franse auto-industrie mag meer staatssteun ontvangen dan de auto-industrie in de 'nieuwe' EU-landen. Dat maakt de ongelijkheid alleen maar groter.
De commissaris had het over de heilzame rol van de euro, maar dat moet een grap zijn geweest. Polen heeft de euro niet en de crisis heeft ons minder zwaar getroffen dan Slowakije, dat de euro heeft ingevoerd en waar de gevolgen van de crisis ernstiger zijn dan in Polen. Ik roep op tot solidariteit, waarover de vertegenwoordiger van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) sprak, maar ik heb de indruk dat hij schijnheilig is op dat gebied. Schijnheiligheid past hier niet.
Joe Higgins
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik had verwacht dat commissaris Almunia en eigenlijk ook de heer Verhofstadt ons misschien een uitleg en een analyse zouden geven van de redenen achter de ramp die de meeste landen in Midden- en Oost-Europa heeft getroffen op economisch gebied. Twintig jaar geleden hadden we in deze landen een moedige arbeidersbeweging die de stalinistische monoliet ten val bracht. Helaas is deze monoliet niet vervangen door werkelijk democratisch socialisme, maar volgde daarop het herstel van het kapitalisme. Maar dat was hetgeen door het hele politieke Europese kapitalistische establishment werd voorgeschreven: de EU en de woordvoerders van de grote bedrijven beloofden allemaal dat het kapitalisme een zonnig, nieuw tijdperk zou inleiden voor de volken van Midden- en Oost-Europa.
De markt moest God zijn; mededinging moest koning zijn. We hebben dus de zo geliefde neoliberale agenda van de Europese commissaris opgelegd gekregen: de grootschalige privatisering van overheidsbezit - eigenlijk de diefstal van overheidsbezit - en de overlevering van de economieën van deze landen aan de genade van de haaien op de internationale financiële markten. We hebben zelfs een speciale bank opgezet om toe te zien op dit proces, en het is een regelrechte ramp geworden. De Baltische staten zijn in een vrije val beland: Letland 18 procent omlaag in het derde kwartaal, met een werkloosheid van 20 procent.
Wat bieden de Commissie van de EU en de heer Verhofstadt? Het recept van het Internationaal Monetair Fonds en van de West-Europese banken. Vernietig de levensstandaard van werknemers; vernietig overheidsdiensten. In Letland dreigt daardoor voor het einde van het jaar de helft van de ziekenhuizen te worden gesloten.
Het beleid van het Europese establishment is een nachtmerrie voor de gewone mensen in deze landen - er dreigen barbaarse omstandigheden voor de gewone mensen. Ik raad de mensen in Midden- en Oost-Europa daarom aan om dit fatale recept van het establishment van de Europese Unie te verwerpen, hun banken te nationaliseren, deze onder democratische controle te plaatsen zodat ze investeren in mensen en in banen, de belangrijkste sectoren van de economie te nationaliseren, of ze opnieuw te nationaliseren, maar deze keer onder de controle van de werkende mensen, zodat ze hun economie kunnen plannen voor de mensen en niet zijn overgeleverd aan de haaien, aan het zakelijk Europa en aan het financieel Europa, die de volken van deze regio deze vreselijk ramp hebben gebracht. U kunt nu wel lachen, commissaris, maar ik wacht op uw antwoord.
Nikolaos Salavrakos
(EL) Mijnheer de Voorzitter, ik dank u zeer dat u mij het woord geeft, en ik dank tevens commissaris Almunia voor het uitvoerige verslag dat hij het Parlement heeft gepresenteerd. Het verheugde me ten zeerste dat de Commissie kon instemmen met een versoepeling van het Stabiliteitspact, en daarbij uiteraard erkende dat het uiterst moeilijk was om aan de strenge criteria van Maastricht, zoals de 3 procent, te voldoen in tijden van zware economische crisis, zoals we die nu meemaken.
In de eerste plaats wens ik er op te wijzen dat deze dagen en weken, het land waar ik vandaan kom, Griekenland, wordt aangevallen door een specifiek ratingbureau wegens zijn kredietwaardigheid. Dan rijst de vraag of we ons misschien eens ernstig moeten bezinnen op de mogelijkheid om een EU-instantie voor dergelijke taken in het leven te roepen. Dan kan niet om het eender wie zich daarmee bezighouden en dan gaan daarachter geen geheime commerciële of andere concurrentiedoeleinden schuil.
Bovendien wil ik mijn beklag doen over het feit dat de Europese Unie heel wat derde landen meer helpt dan haar eigen lidstaten. Tevens wil ik verzoeken dat men zich solidair gedraagt met mijn land, Griekenland, opdat het zijn huidige problemen te boven komt.
Iliana Ivanova
(BG) Dank u, mijnheer de voorzitter. Dames en heren, ik denk dat een verstandig beleid ten aanzien van de crisis in de Centraal- en Oost-Europese landen dient te zijn gebaseerd op het beginsel van de sociale markteconomie, wat het tegenovergestelde is van wat mijn vorige collega voorstelde. Want alleen een sterke economie waarin de vrijheid van privébezit, de rechtsstaat en de individuele aansprakelijkheid worden gerespecteerd, kan een garantie bieden voor een stabiel sociaal beleid zoals onze samenleving dat verdient.
Ik geloof stellig dat onze inspanningen en verantwoordelijkheden zich op enkele fundamentele punten moeten richten. Ten eerste is een stabiele financiële positie vereist. Een schrikwekkend groot aantal lidstaten heeft te kampen met een hoge staatsschuld. We dienen alert te zijn en discipline te betrachten, en we moeten niet alleen proberen het tekort op de betalingsbalans te beperken tot minder dan 3 procent van het bruto binnenlands product, maar ook al het mogelijke doen om tot een evenwichtige begroting te komen.
In de context van het Stabiliteits- en groeipact moet de Europese Commissie en de Raad meer toezicht uitoefenen om te voorkomen dat het macro-economisch evenwicht in de lidstaten wordt verstoord.
Ten tweede dienen wij de kleine en middelgrote ondernemingen te steunen, niet alleen omdat deze ondernemingen goed zijn voor ruim 65 procent van de werkgelegenheid in Europa, maar ook omdat zij de grootste flexibiliteit tonen en vooral in een crisisperiode een dynamisch groeipotentieel bezitten.
Ten derde is het van belang dat wij de werklozen en de meest kwetsbare groepen van onze samenleving ondersteunen en garant staan voor passende en effectieve investeringen in onderwijs, scholing en onderzoek. De laatste, maar tegelijk ook belangrijkste prioriteit voor de nieuwe lidstaten is dat de eurozone wordt uitgebreid.
Ik wil u om steun verzoeken en al mijn collega's mijn dank betuigen. Tevens wil ik een oproep doen aan de Europese Commissie en de lidstaten om hun standpunt ten aanzien van deze uitbreiding nog eens te bezien. Wij hebben uw begrip en solidariteit nodig, zeker in een land als Bulgarije, het land waar ik vandaan kom en dat zich inspant om aan de criteria van Maastricht te voldoen, dat een van de laagste begrotingstekorten binnen de Europese Unie kent en een buitengewoon gedisciplineerd fiscaal beleid voert.
Waarde collega's, ik denk dat het van het grootste belang is dat we ons gezamenlijk en op een gecoördineerde wijze inzetten voor het herstel van onze economieën, zodat wij sterker uit de crisis te voorschijn zullen komen dan wij voordien waren.
Edit Herczog
(HU) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil mijn spreektijd van één minuut beginnen door mijn collega's uit de landen van de eurozone te bedanken voor het feit dat ze het belangrijk vonden om hier aanwezig te zijn bij dit debat. Solidariteit begint bij hun aanwezigheid bij dit debat.
Ofschoon de eigen verantwoordelijkheid van de lidstaten niet uit het oog mag worden verloren, zoals mijn collega al zei, bestaan er toch algemene moeilijkheden in de nieuwe lidstaten die ons in elk geval als objectieve moeilijkheden toeschijnen. Een ervan is het geforceerde verloop van het twintig jaar durende toetredingsproces, dat ernstige economische problemen veroorzaakt in deze landen en grote maatschappelijke solidariteit vereist van hun bewoners. Een andere moeilijkheid is dat ze geen gebruik kunnen maken van het beschermingsmechanisme van de eurozone en de crisis hen in een veel weerlozere situatie treft. Ten slotte is er nog een moeilijkheid in verband met het percentage KMO's en het aantal mensen dat daar werkt, vergeleken met de cijfers voor de Europese Unie.
Al met al ben ik ervan overtuigd dat we voor het economische herstel van de Europese Unie en de Midden- en Oost-Europese landen het drieledige doel werkgelegenheid, financieel evenwicht en economische groei als één geheel moeten behandelen. Deze elementen waren mijns inziens deels in het pakket voor de kleine- en middelgrote ondernemingen opgenomen. In elk geval is het nodig dat we de financiële moeilijkheden van de kleine- en middelgrote ondernemingen op de een of andere manier overbruggen. Hiervoor zijn hoe dan ook de hulpmechanismen van de Europese Centrale Bank nodig. Hoe kleiner een onderneming is, des te moeilijker heeft de Europese Unie daar toegang toe.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Vilja Savisaar
(ET) Mijnheer de Voorzitter, bovenal wil ik uw aandacht vestigen op de drie Baltische staten, die zich misschien in een ergere situatie bevinden dan alle andere landen in deze regio. Hier zijn een paar voorbeelden. De economische output van Estland is met meer dan 15 procent gedaald, terwijl het gemiddelde voor de Europese Unie -4,1 procent bedraagt. Behalve in de drie Baltische staten heeft zich in geen enkel Europees land een daling van de economische output voorgedaan van meer dan 10 procent. In alle drie Baltische staten is de werkloosheid tot nu toe gestegen tot boven de 15 procent.
Ik hoop zeer dat de voorstellen die de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa heeft gedaan voor herstel van de economie en verbetering van de financiële situatie, heel concrete aandacht zullen ontvangen en een reactie van de Commissie zullen opleveren. Vorig jaar heeft Estland zijn begroting drie keer moeten verlagen en de uitgaven in de overheidssector moeten beperken. Verdere bezuinigingen zullen de toch al ernstige maatschappelijke situatie nog verergeren. Ik hoop vurig dat Estland op 1 januari 2011 toetreedt tot de eurozone om ruimte te scheppen voor economische groei en het oplossen van de financiële problemen.
Paul Rübig
(DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren, we maken momenteel een financiële en economische crisis door en ik denk dat het in een crisissituatie boven alles op liquiditeit aankomt, niet alleen voor de banken en bedrijven, maar vooral voor de werknemers. Voor liquiditeit is natuurlijk altijd kredietwaardigheid nodig en daarom is de discussie over de kredietwaardigheid van ondernemingen, banken en werknemers van bijzonder belang.
Natuurlijk is kredietwaardigheid gebaseerd op wat men verdient, hetzij als werknemer, hetzij als onderneming of bank. Waar niets verdiend wordt, is natuurlijk ook geen kredietwaardigheid en geen liquiditeit en op dat punt begint een neerwaartse spiraal.
Het is daarom van het grootste belang erop te letten dat aan de goederenhandel in de toekomst geen extra belastingen worden opgelegd. In plaats daarvan moeten we nadenken over de zogenaamde Tobin-taks, over manieren om louter financiële transacties, waar geen dienst of goed mee gemoeid is, te belasten. Dit geld zouden we voor de herfinanciering van de banken kunnen gebruiken, maar ook voor een herfinanciering van overheidsbegrotingen, waarmee natuurlijk de grondslag gelegd zou kunnen zijn voor het scheppen van nieuwe banen.
Het bestaan van werkloosheid is gewoonweg onaanvaardbaar. Werkloosheid is, op de keper beschouwd, ook de voornaamste oorzaak van een financiële en economische crisis.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Volgens het Verdrag van Lissabon is de economie van de Europese Unie een sociale markteconomie. We moeten ons voornamelijk richten op het creëren van nieuwe banen en het bestrijden van de werkloosheid, en wij moeten ervoor zorgen dat we uit de economische crisis komen. De lidstaten in Zuidoost-Europa worden geconfronteerd met enorme tekorten. Zij moeten het scheppen van nieuwe banen stimuleren en tegelijkertijd een duurzaam belastingbeleid voeren voor de lange termijn. Onderwijs, gezondheidszorg, landbouw en de ontwikkeling van de energie- en vervoersinfrastructuur blijven de voornaamste prioriteiten voor deze lidstaten. Het is belangrijk dat de hoogte van de landbouwsubsidies in deze lidstaten overeenstemt met die van de oude lidstaten. De EU kan voor een periode van vijf jaar steun verlenen voor de betalingsbalans, mits de ontvangende lidstaten beloven hun belasting- en heffingensysteem te hervormen of indien zij maatregelen nemen om hun administratiecapaciteit te verbeteren, teneinde de benutting van de Europese fondsen te verbeteren en te maximaliseren. Die lidstaten moeten ook worden gesteund bij het moderniseren van hun zwaar verontreinigende industriesectoren, teneinde emissies terug te dringen, banen te behouden en economische ontwikkeling te waarborgen. Tenslotte wil ik graag toevoegen dat ik van mening ben dat steun voor deze lidstaten vereist dat het cohesiebeleid voor de periode 2014-2020 de economisch minder ontwikkelde Europese regio's blijft steunen.
Diogo Feio
(PT) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik de initiatiefnemers van dit debat willen feliciteren. Het is immers erg belangrijk om de situatie te bespreken van economisch zwakkere landen en landen die niet tot de eurozone behoren. Dit is des te belangrijker wanneer we praten over strategieën voor een uitweg uit de crisis. Daarbij zullen we immers rekening moeten houden met de situatie waarin de verschillende landen zich bevinden. Het zijn niet alleen veel Midden- en Oost-Europese economieën die het moeilijk hebben, maar ook veel landen in het Westen die tot de eurozone behoren krijgen het economisch moeilijk. Ik heb het bijvoorbeeld over mijn land, Portugal. In de strategie moeten we rekening houden met de specifieke situaties die van land tot land verschillen.
We kunnen verschillende wegen bewandelen. Het is belangrijk dat er een geschikt monetair en begrotingsbeleid is, een beleid dat in de mate van het mogelijke steeds meer bepaald wordt door politieke criteria waarin rekening wordt gehouden met de kredietbehoeften van de bedrijven en van het midden- en klein bedrijf, waarmee geen obstakels in het leven worden geroepen of in stand worden gehouden die de landen die niet tot de eurozone behoren maar moeilijk kunnen overwinnen en waarmee meer druk wordt uitgeoefend op de nationale regeringen om de nodige hervormingen door te voeren op midden en lange termijn. Ten slotte moeten we de daad bij het woord voegen. We moeten werk maken van daadwerkelijke cohesie.
Elena Băsescu
(RO) Dankzij de succesvolle tenuitvoerlegging van het Europees economisch herstelplan zullen we volgend jaar, in 2010, een kleine verbetering zien voor de lidstaten van de Europese Unie.
Voor de landen van Midden- en Oost-Europa heeft de economische crisis uiteenlopende gevolgen gehad. Polen heeft een lichte economische groei laten zien en heeft de crisis dus min of meer aan zich voorbij laten gaan. Roemenië en Hongarije zijn daarentegen zwaar door de economische crisis getroffen.
Roemenië is dit jaar door een economische crisis gegaan die zijn weerga niet kent en die nog eens werd versterkt door de enorme politieke instabiliteit als gevolg van het feit dat de socialisten om electorale redenen, namelijk de destijds op handen zijnde presidentsverkiezingen, uit de regering zijn gestapt. Die presidentsverkiezingen zouden slechts twee maanden daarna worden gehouden. Het vertrek van de socialisten uit de regering en de motie van afkeuring die werd ingediend in het Parlement zorgden ervoor dat Roemenië twee maanden lang een demissionaire regering had met beperkte bevoegdheden, die niet in staat was een ontwerpbegroting af te ronden en goed laten keuren door het Parlement.
Als gevolg daarvan heeft het Internationaal Monetair Fonds de betaling van de derde tranche van een lening ten bedrage van 1,5 miljard euro uitgesteld. De Zwitserse overheid heeft echter besloten ons een niet-terugvorderbare lening te verstrekken van ongeveer 120 miljoen euro. De economische groei in ons land is gedaald met 8 procent en het werkloosheidsniveau ligt 2 punten onder het gemiddelde van de EU. Voor de toekomst eist de EU een strategie die ertoe leidt dat overheden hun nationale economieën niet langer steunen. Dit zal in Roemenië echter tot 2010 niet mogelijk zijn, aangezien wij dat volgens de overeenkomst die we met het IMF hebben gesloten niet mogen doen.
Petru Constantin Luhan
(RO) Ik ben het eens met het gezegde dat als je net een vis hebt gevangen en je komt iemand tegen, je die persoon moet leren vissen in plaats van hem de vis te overhandigen. Wij moeten echter weten dat we hem moeten leren vissen. Met dit gezegde verwijs ik naar de landen die recentelijk tot de EU zijn toegetreden en nog zoveel moeten leren. Zij kunnen echter niet alles zelf leren. We moeten die landen ook de financiële middelen geven om te kunnen leren. Persoonlijk ben ik van mening dat een gezonde economie vooral bestaat uit middelgrote ondernemingen. Daarom moet het economisch, sociaal en territoriaal cohesiebeleid voornamelijk gericht zijn op het toewijzen van middelen uit het Europese cohesiefonds voor een dergelijke economie. Ik wil hier graag aan toevoegen dat het economisch, sociaal en territoriaal cohesiebeleid van de EU onlangs bij het bepalen van de prioriteiten van de Europese Unie is verwaarloosd.
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Victor Boştinaru
(RO) Luisterend naar mevrouw Băsescu kan ik slechts zeggen: 'O, les pauvres! Wat een enorme simpelheid in het Europees Parlement'.
Nu op serieuzere toon: de economische krimp heeft in de landen van Midden-Europa dramatische vormen aangenomen. De verschillen tussen deze landen en de rijke landen van West-Europa worden steeds groter. Bovendien zijn de mogelijkheden van deze landen om economische en financiële stimulansen te genereren zo beperkt dat ze bijna verwaarloosbaar zijn. Ik wil graag de aandacht van de Europese Commissie vestigen op het feit dat de mogelijkheden van deze landen om Europese projecten met Europese middelen mede te financieren, als gevolg van de maatschappelijke kosten, de aanzienlijke werkloosheidsgroei en de enorme bezuinigingen, ook kleiner worden. Al deze factoren kunnen wel eens de doodsteek betekenen voor de landen van Midden-Europa ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Lajos Bokros
(ES) Ik zou de heer Almunia een paar zeer eenvoudige vragen willen stellen zonder vertaalperikelen. Wat denkt u van het voorstel om de criteria van het Verdrag van Maastricht te wijzigen en eventueel een nieuw criterium betreffende de betalingsbalans toe te voegen in de vorm van een plafond voor het tekort op de lopende rekening en de buitenlandse schuld?
Wat is uw standpunt ten aanzien van het wisselkoersbeleid? Is het in tijden van crisis beter om een vaste of een variabele wisselkoers te hanteren?
Ten slotte nog een laatste vraag over de landen die de euro hebben ingevoerd, maar geen lid zijn van de Europese Unie. Is dit voor hen een voordeel of een nadeel in de onderhandelingen met het oog op de naleving van de vereisten van de eurozone waartoe zij zich in de toekomst zullen moeten verplichten?
Csaba Sógor
(HU) Mijnheer de Voorzitter, de griep slaat toe bij mensen met een zwak gestel. Er zijn dus niet alleen vaccins nodig in de Midden- en Oost-Europese landen, maar ook een middel voor een sterker afweersysteem. Waar doel ik dan op? Er moet steun komen voor een verandering van regime, niet alleen in de economie, al moet die uiteraard ook worden gesteund. De economie, de media en de politiek in Midden- en Oost-Europese landen zijn namelijk nog steeds grotendeels in handen van degenen die veertig jaar lang deze regio systematisch te gronde hebben gericht.
We moeten dus onze steun geven aan wat we Europese waarden noemen, zodat er in een land - in het veeltalige Europa - niet wordt gediscussieerd over de noodzaak van een taalwet en men in een ander land niet de collectieve schuld in het verdrag wil smokkelen, al was het maar als voetnoot, in plaats van Europese waarden. De Midden- en Oost-Europese landen hebben dan ook behoefte aan...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken).
Zigmantas Balčytis
(LT) Dank u. Mijnheer de Voorzitter, commissaris, in een eerder stadium hebben wij Litouwers in 2006 ook daadwerkelijk geprobeerd de euro in te voeren, maar helaas voldeden we voor één honderdste niet aan de criteria. Desondanks wil ik u oprecht bedanken, commissaris, voor de vorige periode, voor het werk dat u hebt gedaan en voor de zeer goede samenwerking.
Wat het probleem van vandaag betreft, ben ik werkelijk van mening dat de omstandigheden veranderd zijn en dat er echt goede voorstellen zijn gedaan om enkele zaken te herzien. Ik stel geenszins criteria als die van Maastricht voor, maar eerder heel elementaire zaken die elke staat enige gelegenheid bieden om prijzen te reguleren. Dat zijn de diverse wisselkoersmechanismen en vele andere zaken.
Ik hoop dat de Europese Commissie dit voorstel in gedachten houdt en ik dank de heer Verhofstadt die heeft geopperd dat we in de toekomst weloverwogen zouden kunnen beraadslagen hoe we de landen van Oost-Europa en de Oostzeestaten kunnen helpen, aangezien de werkloosheid echt ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Joaquín Almunia
lid van de Commissie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, mijn oprechte dank aan de heer Verhofstadt, die dit debat heeft geopend, en aan alle andere sprekers. Ik dank u van harte voor uw bijdragen en ideeën.
Met uw welnemen zou ik mijn betoog willen beginnen met een zin van de heer Verhofstadt. Het feit dat sommige landen in Midden- en Oost-Europa geen lid zijn van de eurozone heeft volgens de heer Verhofstadt een "rideau de fer" (een ijzeren gordijn) doen ontstaan. Ik ben het daar niet mee eens. Het is een feit dat sommige landen in Midden- en Oost-Europa die nog niet tot de euro zijn toegetreden in een buitengewoon moeilijke economische situatie verkeren, maar in andere is de economische situatie niet ernstiger dan in landen met een meer volgroeide en meer geavanceerde economie. Ondanks het feit dat deze landen al jaren tot de Europese Unie behoren, al jaren financiële steun van de Europese Investeringsbank en de structuurfondsen ontvangen en lid zijn van de eurozone kampen zij met dezelfde of in sommige gevallen nog veel ernstigere problemen dan de economieën van de landen in Midden- en Oost-Europa.
Het probleem zit hem niet in een ijzeren gordijn - het ijzeren gordijn bestaat overigens al twintig jaar niet meer -, en ook niet in het feit dat in deze regio geen gebruik zou worden gemaakt van de instrumenten die de Europese Unie tot haar beschikking heeft, want die instrumenten worden wel degelijk ingezet, zoals ik ook al in mijn eerste bijdrage aan dit debat heb uiteengezet. Sommigen onder u zijn op deze kwestie ingegaan, terwijl anderen zich er kennelijk niet van bewust zijn dat de instrumenten veel intenser worden gebruikt dan wij ons in 2007 bij het uitbreken van de crisis hadden kunnen voorstellen.
Met alle respect, maar het probleem zit hem niet in de manier waarop de criteria voor toetreding tot de euro worden geïnterpreteerd. We hebben dat hier al zo vaak in het Parlement besproken. Dat is het probleem niet. In dit Parlement is kritiek uitgeoefend op degenen die destijds sommige van de huidige leden tot de eurozone hebben toegelaten hoewel het niet echt duidelijk was of ze aan de voorwaarden voldeden. Nu constateren we dat de economieën die niet goed zijn voorbereid om een crisis zoals deze te doorstaan het meest te lijden hebben, ongeacht of ze al dan niet tot de eurozone behoren. Dat is het probleem waarover wij ons moeten buigen.
Is er meer samenwerking nodig? Ongetwijfeld. Moeten de Europese instrumenten worden versterkt? Ongetwijfeld. De Commissie dringt hierop aan bij de Raad en bij het Parlement. En het Parlement dringt hierop aan bij de Commissie, maar ik verzoek het Parlement om hierop aan te dringen bij de Raad. Immers, het voorstel van de Commissie om de maatregelen van het Europees Sociaal Fonds gedurende 2009 en 2010 voor 100 procent te financieren uit Europese middelen in de landen die in aanmerking komen voor steun uit het Europees Sociaal Fonds is door de Raad afgewezen. Ik zou u dan ook bijzonder dankbaar zijn als u de Raad hierop zou attenderen.
(FR) Dit is de laatste keer dat ik hier als commissaris van economische en monetaire zaken aanwezig ben en ik zal uw standpunt, waar ik volledig achter sta, doorgeven aan de Ecofin-Raad. Ik geloof inderdaad dat het goed is de structuurfondsen en het cohesiefonds in tijden als deze op een andere manier aan te wenden dan onder normale omstandigheden gebruikelijk is. Ik ga nu verder in mijn eigen taal.
(ES) Ik ga akkoord. Ik ga grotendeels akkoord met de zes punten die de heer Verhofstadt hier heeft uiteengezet en heeft opgenomen in een brief aan de voorzitter van de Europese Commissie en aan de president van de Europese Investeringsbank. Wij gaan in tal van opzichten akkoord. In tal van opzichten laten wij ons bij ons optreden reeds leiden door deze punten. Ik heb ze hier aan het begin van het debat genoemd zonder er nader op in te gaan.
Wie denkt met het gebruik van Europese instrumenten te kunnen ontsnappen aan moeilijke aanpassingen om de gevolgen van een recessie als deze te bezweren, is zich niet bewust van de diepte van de recessie die wij hebben doorgemaakt, binnen en buiten de eurozone, in Midden- en Oost-Europa en zelfs in het meest westelijke deel van Europa dat we ons kunnen voorstellen, Ierland bijvoorbeeld. In Ierland worden thans bikkelharde maatregelen ten uitvoer gelegd, niet omdat het Internationaal Monetair Fonds dat zegt, of omdat iemand in Brussel daartoe bevel heeft gegeven, maar omdat de Ierse autoriteiten van oordeel zijn dat dit de beste manier is om zo spoedig mogelijk een eind te maken aan de crisis en de dynamiek van vóór de crisis te hervinden.
De sociale gevolgen van deze aanpassingen zijn voor ons allen reden tot bezorgdheid, voor mij net zo goed als voor de meest bezorgde afgevaardigde van dit Parlement. Ik kan u meedelen, want het is algemeen bekend, dat de Commissie bij het gebruik van het betalingsbalansmechanisme veel van de aanpassingen die de regeringen van de begunstigde landen beoogden, heeft verzacht. En we zullen dat blijven doen. Evenzo hebben wij in de mate van het mogelijke getracht de bedragen in de nationale begrotingen te handhaven om de Europese fondsen te kunnen cofinancieren, want anders zou de korting op de investeringsuitgaven zijn gebruikt om de Europese fondsen te cofinancieren en dat zou in deze landen zeer negatieve gevolgen hebben gehad.
Er worden echter positieve signalen zichtbaar. Ook dat moet gezegd in een debat als dit. Zoiets hadden we in een soortgelijk debat in oktober 2008 niet kunnen zeggen. In december 2009 moet gezegd dat er positieve signalen zijn, dat het einde van de tunnel in zicht is, ook in de landen die het ergst door deze crisis worden getroffen, zoals Letland, Litouwen, Estland en Ierland.
Er heerst nog veel onzekerheid en we moeten nog enorme obstakels overwinnen, maar het einde van de tunnel is in zicht.
Zullen we, zodra de recessie achter de rug is, opnieuw hetzelfde doen als vóór de crisis? Ik hoop van niet! Dit is mijn laatste toespraak over economie in dit Parlement als commissaris voor Economische en Monetaire Zaken. Staat u mij dan ook toe hier vijf punten te noemen die niet tot de zes punten van de heer Verhofstadt behoren, maar waarover wij allen van gedachten moeten wisselen.
Ten eerste hebben de landen in Midden- en Oost-Europa, gelet op onze ervaring met de huidige crisis, behoefte aan een evenwichtiger groeimodel. Zij mogen voor hun financiering niet uitsluitend afhankelijk zijn van buitenlandse investeringen. Velen onder u hebben hier gewezen op het belang van kleine en middelgrote ondernemingen, en ik onderschrijf dat. Zij mogen ook niet uitsluitend of vrijwel uitsluitend afhankelijk zijn van buitenlandse banken. Immers, het is bijzonder moeilijk om bij het toezicht op het financieel systeem te kunnen rekenen op een financieel beleid en toezichthoudende instanties die de belangen van elk land dienen wanneer nagenoeg alle banken uit andere landen afkomstig zijn en strategische beslissingen nemen die in het belang zijn van hun land van herkomst. Dat neemt niet weg dat de buitenlandse banken in deze landen zich, zoals ik al zei, buitengewoon goed gedragen.
Wij moeten het opnemingsvermogen van de structuurfondsen vergroten. In de financiële vooruitzichten, waaraan u uw goedkeuring hebt gehecht, is voorzien in een grote hoeveelheid middelen die tijdens de periode van deze financiële vooruitzichten via de structuurfondsen kunnen worden gekanaliseerd. In vele gevallen slagen de landen er echter niet in om van deze middelen gebruik te maken. Er is ruimte voor meer actie, in sommige landen tot 4 procent van het jaarlijkse bbp: 4 procent van het jaarlijkse bbp, en dat geld wordt niet op passende wijze gebruikt.
Wij moeten veel meer steun verlenen voor de integratie van infrastructuren en wij moeten blijven debatteren over hoe dat moet gebeuren. In sommige delen van de regio bestaan nog steeds niet weggewerkte knelpunten met betrekking tot de infrastructuren die de lokale economische ruimte en productiestructuur op bevredigende wijze verbinden met West-Europa.
Tot slot zijn de gevolgen van de crisis vanuit sociaal oogpunt het sterkst voelbaar in de landen waar de socialebeschermingsregeling en de verzorgingsstaat tekortschieten. Dat is deels toe te schrijven aan een ontoereikend groei-, inkomens- of welvaartsniveau, maar is deels ook te wijten - dat moet gezegd - aan het "hoe minder, hoe beter”-belastingbeleid dat sommige landen in de jaren vóór de crisis bezigden, met als gevolg dat er geen inkomsten voorhanden zijn wanneer er geld nodig is om overheidsmaatregelen te financieren. Ook hiermee moet in de toekomst rekening worden gehouden.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Elena Oana Antonescu  
schriftelijk. - (RO) Europa gaat nog steeds gebukt onder de wereldwijde economische crisis, maar de landen van Midden- en Oost-Europa worden extra hard door de gevolgen ervan getroffen vanwege de verschillen in de economische ontwikkeling tussen de oude lidstaten en de landen die tijdens de laatste toetredingsrondes lid zijn geworden van de EU. De economische crisis vergroot deze verschillen en legt nog meer druk op de regeringen van deze landen. Deze landen hebben te maken met strenge macro-economische voorwaarden en de sociale gevolgen van de crisis, terwijl ze ook nog de problemen moeten oplossen die het gevolg zijn van de zwakheid van het financiële systeem en de duurzaamheid van de volksgezondheid- en verzekeringsstelsels. Rekening houdend met deze economische en sociale beleidsbeperkingen hoop ik dat de Commissie een geïntegreerd plan zal aannemen dat zich richt op de specifieke problemen in deze regio. Het moet een plan zijn dat de inspanningen van deze staten om een economisch en sociaal evenwicht te behouden ondersteunt. De landen van Midden- en Oost-Europa hebben leningen gekregen van het IMF, de Wereldbank en de Europese Unie, in een poging hun nationale problemen op te lossen. De financiële middelen zullen echter niet snel genoeg worden verstrekt om de maatregelen die door deze regeringen zijn genomen te ondersteunen. Daarom verzoek ik u deze fondsen sneller beschikbaar te stellen en een plan aan te nemen dat de economieën in dit gebied ondersteunt.
Sebastian Valentin Bodu  
schriftelijk. - (RO) Roemenië en Bulgarije, de twee meest recentelijk tot de Europese Unie toegetreden landen, voelen de volle impact van de wereldwijde economische recessie, tegen een achtergrond van ongelijkheid ten opzichte van de ontwikkelde economieën van de andere lidstaten. De laatste Eurobarometer benadrukt dat de bevolkingen van beide landen aangeven zeer bezorgd te zijn over de economische ontwikkeling van hun landen, evenals over de manier waarop de crisis elke burger persoonlijk raakt. De belangrijkste conclusie van de Eurobarometer is dat de gevolgen van de crisis nu midden in de winter alleen maar erger worden. Nationale overheden hebben de plicht zo goed mogelijke maatregelen te nemen om hun landen de winter door te helpen, zonder drastische maatschappelijke gevolgen. Het Internationaal Monetair Fonds en de Europese Commissie hebben Roemenië en Bulgarije zowel financieel als door het leveren van expertise geholpen bij het opstellen van bepaalde macro-economische indicatoren. Een grotere betrokkenheid van de Europese Commissie bij het stabiliseren van de Roemeense en Bulgaarse economieën zal voor de hele Europese Unie positieve gevolgen hebben. De Unie kan zich op dit moment namelijk geen grote onevenwichtigheden veroorloven. Alle lidstaten van de Europese Unie worden door de verschillende aspecten van de crisis getroffen. Het is echter duidelijk dat de nieuwe lidstaten het moeilijker hebben dan de beter voorbereide economieën van de oude lidstaten. Solidariteit is een van de fundamentele waarden van de Europese Unie en een economische recessie is een goed moment om die solidariteit te tonen.
András Gyürk  
schriftelijk. - (HU) Aan het begin van het jaar hebben we met vreugde geconstateerd dat meer dan 3 miljard euro is toegewezen aan verbeteringen op energiegebied in het kader van het Europese economische stimuleringspakket dat toen werd gepresenteerd. De Europese Commissie heeft terecht ingezien dat zowel de totstandbrenging van alternatieve aanvoerroutes als de interconnectie van energienetwerken moet worden gesteund. Onze vreugde heeft zich echter vermengd met enige bitterheid. Als we de concrete steunbedragen bekijken, zien we namelijk dat in het steunpakket juist de Midden- en Oost-Europese regio wordt verwaarloosd, terwijl zij het meest kwetsbaar zijn in hun energievoorziening. De Belgisch-Franse gasinterconnectie ontvangt meer steun dan de Midden- en Oost-Europese interconnecties, ofschoon. Terwijl de Belgisch-Franse interconnectie al de zevende wordt naast de bestaande zes verbindingen, ontbreekt het in de nieuwe lidstaten maar al te vaak aan dergelijke infrastructuur. Daarnaast zijn we ontevreden omdat de verbetering van de energie-efficiëntie volledig buiten het steunpakket is gelaten, terwijl juist op dit gebied het belangrijkste doel van het pakket, het creëren van banen, het gemakkelijkst had kunnen worden bereikt. Vanwege de genoemde gebreken vinden we twee zaken cruciaal. Enerzijds moeten we ons in toekomstige steunplannen op de regio's concentreren waar energie-investeringen de grootste toegevoegde waarde hebben, en anderzijds mag de in Europese kringen veel genoemde energie-efficiëntie niet over het hoofd worden gezien bij toekomstige begrotingsbeslissingen, vooral niet als we weten dat efficiënter energieverbruik al op de korte termijn zeer spectaculaire resultaten kan opleveren.
Tunne Kelam  
schriftelijk. - (EN) Ik feliciteer de Commissie met de inspanningen die zij heeft geleverd om de Europese economieën te helpen. De wetenschap dat de EU zorgt voor maatregelen voor degenen die het meest in nood verkeren, bevestigt opnieuw en waarborgt dat we allemaal sterker uit deze economisch crisis zullen komen dan we erin gingen. Ik wil benadrukken dat het belangrijk is dat we ons ontdoen van alle thans bestaande belemmeringen van de economie, de handel en het vrije verkeer op de arbeidsmarkt. De voltooiing van de integratie van de gemeenschappelijke Europese markt moet het belangrijkste doel voor de korte termijn zijn. Alleen dit zal ons effectief helpen om opgewassen te zijn tegen toekomstige crises. Een van de sterkste prikkels die de EU heeft, is deel uitmaken van de eurozone. De euro is een belangrijke prikkel voor investeringen en economische groei, die de kwetsbaarheid verkleint. Ik hoop oprecht dat mijn eigen land, Estland, erin zal slagen te voldoen aan de criteria die nodig zijn om toe te treden tot de eurozone. Estland heeft een van de laagste buitenlandse schulden in Europa en is erin geslaagd om in de tijden van economische groei voldoende reserves te vormen om de crisis nu met eigen middelen het hoofd te kunnen bieden. Ik ben er voorts van overtuigd dat de huidige middelen uit de Europese fondsen en de vooruitzichten op toetreding tot de eurozone ons spoedig in staat zullen stellen om de werkloosheid volgend jaar doeltreffend omlaag te brengen.
Wojciech Michał Olejniczak  
schriftelijk. - (PL) Dames en heren, meer dan een jaar na de grootste schok voor de Amerikaanse samenleving sinds 11 september, het faillissement van de Lehman Brothers Bank, zijn we wijzer geworden door meer ervaring. Wat er in de afgelopen twaalf maanden is gebeurd, is een duidelijk bewijs van de onjuiste aannamen van de neoliberale politiek en heeft ons, net als 11 september, geleerd om op een andere manier naar de wereld te kijken. De economische crisis heeft zo'n beetje elk deel van de wereld geraakt, maar wat voor mij het belangrijkst is: zij heeft vele miljoenen Europeanen getroffen. Het verslag dat de Wereldbank enkele dagen geleden heeft gepubliceerd, laat er geen twijfel over bestaan dat de EU-lidstaten in Oost-Europa hulp nodig hebben en niet alleen op het gebied van hun interne aangelegenheden. Als de crisis 11 miljoen inwoners van Oost-Europa en Centraal-Azië armoede kan laten lijden, een aantal dat voor het eind van 2010 met nog eens 23 miljoen mensen zal toenemen, hebben we geen enkele reden om zelfgenoegzaam te zijn. Financiële steun is essentieel, maar intellectuele steun ook, voor het opzetten van geschikte sociale programma's voor de landen die de effecten van de crisis het meest voelen. In eerdere crises wisten gezinnen zich te redden door te emigreren of meerdere banen te nemen. Deze crisis is wereldwijd, waardoor zo'n oplossing onmogelijk is. Als we niet willen dat de gebeurtenissen van een jaar geleden nog meer gevolgen krijgen, moeten we aanzienlijk meer Europese fondsen mobiliseren, bevordering van de werkgelegenheid tot onze prioriteit maken en de internationale samenwerking versterken. Al deze maatregelen moeten zich richten op één ding - sociaal beleid.
Czesław Adam Siekierski  
schriftelijk. - (PL) De landen van Midden- en Oost-Europa hebben de effecten van de economische crisis uitzonderlijk hard gevoeld. Dalende economische indicatoren waren het afgelopen jaar de realiteit in veel landen en niet alleen in onze regio. Het moet echter worden benadrukt dat de diverse landen met verschillende maten van succes met de crisis wisten om te gaan. De duidelijke leider van de landen in de regio met gunstige resultaten is Polen. Zoals de heer Almunia tijdens het debat toegaf, is Polen het enige land dat een recessie heeft voorkomen en gedurende de crisis een positieve groeidynamiek heeft weten te behouden. Hoewel de economische situatie in de regio langzaam stabiliseert, is het de moeite waard om na te denken over de maatregelen die moeten worden genomen om de economische groei te herstellen en soortgelijke turbulentie in de toekomst te voorkomen. Op de korte termijn moeten de regeringen van de betreffende landen daadkrachtigere strategieën aannemen om aan de crisis te ontsnappen. Ze moeten de begrotingsuitgaven in balans brengen, actief werkloosheid en sociale uitsluiting bestrijden en voorwaarden scheppen voor de ontwikkeling van ondernemingen enerzijds en voor de toename van de vraag anderzijds. Net zo belangrijk als actie op nationaal niveau is externe hulp. Europese en internationale financiële instellingen moeten een speciale kredietlijn in het leven roepen voor kleine en middelgrote ondernemingen en voor de ondersteuning van infrastructuurprojecten. Deze maatregelen zouden zeker zorgen voor een toename van de werkgelegenheid en een verbetering van de sociale situatie. Op de lange termijn lijkt de beste oplossing toetreding tot het eurogebied en het scheppen van voorwaarden voor stabiele en evenwichtige groei.
Csaba Sándor Tabajdi  
schriftelijk. - (HU) Het afgelopen jaar is de strijd tegen de crisis in de Europese Unie in de eerste plaats op nationaal niveau en met nationale instrumenten gevoerd. De EU-landen hebben eerst op nationaal en niet op communautair niveau nagedacht, toen het ging over economisch herstel, hulp aan bedrijven en het behoud van banen. In een deel van de gevallen ontbrak zelfs het minimum aan te verwachten coördinatie, overleg en samenwerking. De oude lidstaten die grotere bewegingsvrijheid in hun begroting hebben en over een sterkere economie beschikken, hebben pakketten samengesteld die zich in de eerste plaats op de interne markt concentreerden en vaak protectionistische instrumenten toepasten die nadelig waren voor de concurrentie. Een schokkend voorbeeld hiervan was de steun die de Franse president Nicolas Sarkozy het concern Peugeot bood met als voorwaarde het behoud van banen in Frankrijk, terwijl in de effectiever opererende Sloveense fabriek van het bedrijf ontslagen moesten worden doorgevoerd.
Eenzelfde discriminatie kan worden ervaren in de financiële sector in de Midden-Europese- en Baltische regio, aangezien de moederbedrijven in het Westen tot vandaag de dag de winsten weghalen die ontstaan bij hun filialen in de regio. Het krediettekort heeft bijzonder negatieve gevolgen voor de sector van kleine- en middelgrote ondernemingen waar de meeste mensen werkzaam zijn en waar massaontslagen vallen vanwege de inkrimping van de exportmarkten en de daling van ontwikkelingsmogelijkheden. De economische crisis gaat zo onvermijdelijk over in een werkgelegenheids- en sociale crisis. Daarom vraag ik de regeringen van de EU-15 opnieuw om alles in het werk te stellen om protectionistische maatregelen tegen te houden en op te treden tegen het gedrag van nationale banken waarmee de beginselen van de interne markt worden geschonden.
Iuliu Winkler  
schriftelijk. - (HU) Het effect van de wereldwijde economische crisis verschilde per lidstaat van de Europese Unie. De nieuwe Midden- en Oost-Europese lidstaten bleken het meest kwetsbaar. De realiteit liet zien dat de lidstaten in ongelijke mate toegang hadden tot de instrumenten die in het Europees economisch herstelplan waren vastgelegd. Ook hebben we kunnen zien dat de lidstaten binnen de eurozone het best beschermd waren tegen de crisis. Het is geen toeval dat de crisis gepaard ging met de ernstigste consequenties in de lidstaten die geen gebruik konden maken van instrumenten voor herstel en geen lid zijn van de eurozone. Met het van kracht worden van het Verdrag van Lissabon is het einde ingeluid van de periode van institutionele hervormingen binnen de Europese Unie.
Er zijn nu gezamenlijke inspanningen nodig om de cohesie binnen de Europese Unie te vergroten. Dit is een onontbeerlijke voorwaarde voor de Europese Unie om sterker en als wereldspeler van formaat uit de crisis te komen. De effecten van de crisis op sociaal vlak en op het gebied van werkgelegenheid zullen vooral in 2010 voelbaar zijn en de slachtoffers zullen ongetwijfeld in de eerste plaats de nieuwe lidstaten zijn. Er is een economisch herstelplan nodig dat daadwerkelijk op gelijke wijze toegankelijk is voor alle lidstaten. Verder moeten de voorwaarden voor toetreding tot de eurozone worden versoepeld. Dit zijn voor de hand liggende maatregelen voor het bouwen aan een sterk Europa, als gemeenschap van een half miljard Europese burgers die dezelfde waarden uitdragen en die worden geleid door dezelfde ideeën.
