Oprichting van een Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Roselyne Bachelot-Narquin, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering - C6-0082/2006 -.
Vladimír Špidla
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement bedanken, en ik ben met name mevrouw Bachelot dankbaar voor haar niet aflatende inzet voor een goed resultaat tijdens de onderhandelingen over een Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG). Ook wil ik van deze gelegenheid gebruik maken om het Finse voorzitterschap te bedanken voor zijn harde werk bij het veiligstellen van de aanneming in eerste lezing van het voorstel voor een Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering. De oprichting van dit fonds zal het duidelijke politieke signaal uitzenden dat de Europese Unie afhankelijk is van haar burgers.
We moeten niet vergeten waarom dit fonds in het leven is geroepen. Niemand twijfelt ook maar in het minst aan de bijdrage van de wereldhandel aan onze arbeidsmarkt en onze economie. In sommige gebieden heeft de openstelling voor de wereldhandel echter tot veranderingen geleid in de structuur van de economie, wat weer heeft geleid tot een substantieel banenverlies. Vaak kunnen we veranderingen voorspellen en op een specifieke situatie reageren door het instellen van steunmechanismen als het Europees Sociaal Fonds. Soms kan echter niet voorspeld worden waar en wanneer het banenverlies gaat optreden en hoe groot de gevolgen zullen zijn. Nu hebben we het EFG om op dergelijke crises te reageren.
De Commissie heeft van meet af aan gewezen op het belang voor de Europese burgers van dit fonds, dat een tastbare uitdrukking is van de Europese solidariteit. In de afgelopen jaren heeft het EFG bijvoorbeeld een rol gespeeld bij het compenseren van het ernstige banenverlies dat het gevolg was van veranderingen in de textielsector. Toen eind 2004 de quota in de textiel- en kledingssector werden afgeschaft, als onderdeel van de WTO-overeenkomsten over textiel en kleding, dreigde er in Europa voor veel werknemers in die sector ontslag. Onder de getroffen regio's bevonden zich Valencia en Catalonië in Spanje en het zuidwestelijke deel van de Tsjechische Republiek. Er gingen ook veel banen verloren in de schoenenindustrie, bijvoorbeeld in de Franse regio Pas de Loire en in de Hongaarse regio West-Transdanubië. In dit geval konden werknemers met behulp van het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering worden geholpen bij het vinden van een nieuwe baan, bij het ontwikkelen van vaardigheden, het halen van diploma's of het nemen van een belangrijke stap op weg naar het opzetten van een eigen onderneming. De Commissie heeft haar voorstel gebaseerd op de opdracht van de Raad om een fonds op te richten dat speciaal gericht is op het geven van extra steun aan werknemers die hun baan zijn kwijtgeraakt na grote structurele veranderingen in de wereldhandel. De criteria voor het geven van steun, zoals vervat in het Commissievoorstel, weerspiegelen de eis van de Raad dat de steun die op grond van dit fonds wordt gegeven, voldoet aan duidelijke criteria met betrekking tot de mate van economische ontwrichting en de impact op lokale, regionale en nationale economieën.
In de huidige versie van de aangenomen tekst zijn de standpunten van het Parlement en de Raad perfect met elkaar in harmonie gebracht. De Raad en het Parlement zijn akkoord gegaan met de criteria voor het geven van steun aan grote ondernemingen enerzijds en aan klein en middelgrote ondernemingen anderzijds. Het amendement over flexibiliteit, dat erop gericht is om tegemoet te komen aan de zorgen van de lidstaten met kleinere arbeidsmarkten en dat is bedoeld voor uitzonderlijke gevallen, heeft ook veel steun gekregen.
De regeling geeft de lidstaten ook de kans om de steun uit het fonds verder te verbreden, met maatregelen die afhankelijk zijn van de aard van de crisis en de situatie op dat moment in de individuele landen.
Ik wil u nogmaals bedanken , en met name mevrouw Bachelot, voor uw inspanningen om dit fonds met ingang van begin 2007 van de grond te krijgen. Nu moeten we samen aan het werk, zodat de mensen in Europa baat zullen hebben bij al onze instrumenten en al ons beleid. Ik ben er zeker van dat de combinatie van beleid en inspanningen op het niveau van de nationale staten en van de EU, met het Europees Sociaal Fonds en nu ook met het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering, goed zal zijn voor onze burgers.
Roselyne Bachelot-Narquin 
Mijnheer de Voorzitter, Commissaris, geachte collega's, we zullen ons morgen voor de derde keer uitspreken over een Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering. De aanzet tot het project werd gegeven door het aannemen van het verslag Böge over de financiële vooruitzichten 2007-2013. Behalve het ontwerpfonds voorziet artikel 28 van het interinstitutioneel akkoord in een jaarlijks bedrag van 500 miljoen euro, begroot over zeven jaar, evenals een deel van de begrotingsprocedure.
De tweede ratificatie kwam met het initiatiefverslag van Jean Louis Cottigny over herstructureringen en werkgelegenheid, dat in maart jongstleden werd goedgekeurd; de recente ontwikkelingen in de automobielsector zijn aanleiding om nog waakzamer te zijn op de toekomst van verzwakte of teruglopende economische sectoren. Ik wil ter gelegenheid van ons debat mijn solidariteit betuigen met de werknemers die getroffen zijn door de sociale ramp bij de Volkswagen-fabriek in Forest.
Het Parlement heeft dan ook tweemaal zijn steun uitgesproken voor de conclusies van de top van Hampton Court, waarin het door de voorzitter van de Commissie, José Manuel Barroso, ontworpen fonds werd geratificeerd. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft het verslag over het voorstel voor een verordening op donderdag 26 oktober met een zeer ruime meerderheid goedgekeurd, en dit dient als basis voor de trialoog, die tot doel heeft een akkoord in eerste lezing te bereiken, opdat, zoals u heeft gezegd, Commissaris, het fonds met ingang van 1 januari in werking kan treden. De trialoog is op donderdag 30 november positief afgerond, met mijn akkoord en dat van de heer Andersson en de heer Lewandowski evenals dat van de rapporteur voor advies, de heer Seppänen, over het begrotingsgedeelte, waarbij hij beschikte over nauwere samenwerking.
Ik wil de rapporteurs voor advies bedanken voor hun constructieve houding - dit verslag is het uwe, Jean Louis Cottigny, Jean Marie Beaupuy en Elisabeth Schroedter - evenals de fractiecoördinatoren. Mijn dank gaat tevens uit naar de vertegenwoordigers van de Commissie en van het Finse voorzitterschap.
Na de trialoog werd het akkoord gevalideerd door Coreper: een akkoord in eerste lezing tot oprichting van het EFG ligt dus in handen van de europarlementariërs, die er morgen over zullen stemmen.
Aan het werk van onze Commissie werkgelegenheid en sociale zaken lagen vier principes ten grondslag, die we gedurende het debat niet uit het oog verloren hebben. Het eerste principe is Europese toegevoegde waarde. Het is geenszins onze bedoeling de plaats in te nemen van de lidstaten bij het afwikkelen van de sociale gevolgen van industriële calamiteiten. De activiteiten van het EFG zullen gericht zijn op gevallen die symbool staan voor Europese sociale rampspoed als gevolg van een wijziging in het patroon van de wereldhandel. Het Europees Parlement heeft er dan ook nadrukkelijk op aangedrongen dat de regel van 50 procent cofinanciering wordt opgenomen in artikel 10 van ons Reglement, ten teken van de Europese ambitie en niet als Europese steun voor nationale kwesties. Tevens hebben wij het transnationale element van bepaalde vraagstukken geïntroduceerd.
Het tweede principe is verantwoordelijkheid. Daar de Europese Unie verantwoordelijk is voor internationaal handelsoverleg, aanvaardt ze daarmee ook de verantwoordelijkheid voor de eventuele gevolgen van haar strategische keuzes. Het is weliswaar onze verantwoordelijkheid om de positieve aspecten van de globalisering te aanvaarden, maar ook om voorzieningen te treffen voor de eventuele negatieve gevolgen.
Het derde principe is rechtvaardigheid. In de eerste plaats gelijkheid van mannen en vrouwen. Ook territoriale rechtvaardigheid, want globalisering gaat alle lidstaten aan en wij hebben ons uitgesproken tegen discriminatie van kleine arbeidsmarkten. Deze komen voortaan in aanmerking voor een financiële bijdrage via de vrijwaringsclausule en het uitbreiden van de bepalingen van artikel 2, letter b).
Het vierde principe is doelmatigheid. In artikel 3, over de in aanmerking komende maatregelen, hebben wij maatregelen die gericht zijn op passieve sociale bescherming duidelijk verboden. Wij willen actieve maatregelen die streven naar de herintegratie van werknemers, met name oudere werknemers, die niet mogen worden veroordeeld tot vervroegde uittreding of langdurige werkloosheid. Het programma van het EFG past dan ook binnen de strategie van Lissabon, omdat het ten goede zal komen aan het Europese concurrentievermogen. Doelmatigheid betekent ook toezicht en evaluatie van het proces, waarop ons Parlement veel nadruk heeft gelegd. Onze doelstelling is wel degelijk om Europa dankzij het EFG een instrument in handen te geven dat vergelijkbaar is met de Trade Adjustment Act in de VS, een instrument dat al veertig jaar bestaat en waarmee vorig jaar ruim 170 000 Amerikaanse werknemers zijn geholpen, van wie meer dan 70 procent weer een vaste baan heeft.
Veel van mijn collega's steunen het idee van het fonds, maar betreuren het gebrek aan geld. Ik begrijp hen. Niettemin wijs ik erop dat het gaat om een experimentele aanpak, die zal moeten worden geanalyseerd en vervolgens bijgesteld en verbeterd. Deze experimentele aanpak vormt de eerst stap richting een echte Europese strategie inzake globalisering. Een dergelijke strategie ontbreekt momenteel en wij kunnen het ons niet langer veroorloven het enige strategische handelsblok ter wereld te zijn dat niet over een dergelijke routekaart beschikt.
Giulietto Chiesa 
rapporteur voor advies van de Commissie internationale handel. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de globalisering maakt niet alleen in de ontwikkelingslanden maar ook in Europa de nodige slachtoffers.
De eerste slachtoffers van de globalisering waren de bewoners van die ontwikkelingslanden waar de opheffing van de douanerechten door de WTO geen enkel tastbaar effect teweeg had gebracht. Maar helaas zijn er ook in Europa slachtoffers gevallen. De levensomstandigheden van veel Europeanen zijn immers fors achteruitgegaan. Er is geen werk, en het werk dat er wel is wordt te weinig betaald of het dienstverband is onzeker geworden.
De verzorgingsstaat en de sociale voorzieningen staan op de helling. Het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering is belangrijk omdat het een positieve boodschap afgeeft, maar helaas is deze boodschap niet veel meer dan symbolisch. Het geld dat ter beschikking wordt gesteld staat immers in geen verhouding tot de ambitieuze doelstellingen die men voor ogen heeft. Ook het aantal werknemers dat geholpen kan worden - tussen de 35 000 en de 50 000 - is bijna symbolisch te noemen. Het ziet er dus naar uit dat het geld in allerlei kleine stroompjes zal wegvloeien, en de meeste aanvragers zullen met lege handen achterblijven.
Esko Seppänen 
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn in de Begrotingscommissie vooral geïnteresseerd in de wijze waarop geld dat niet voor andere doelen is gebruikt naar dit fonds wordt overgeschreven. Wanneer de begroting wordt opgesteld voor het jaar N, wilde de Raad dit geld volgens de volgende procedure gebruiken: eerst worden de ongebruikte marges van het jaar N-1 voorafgaand aan de onderhavige begroting naar het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering overgeschreven en pas daarna de ongebruikte vastleggingskredieten van het voorafgaande jaar N-2. Het Parlement kon een dergelijke onlogische volgorde echter niet accepteren. Wij wilden eerst de bekende vastleggingskredieten van het jaar N-2 voorafgaand aan het opstellen van de begroting gebruiken en pas daarna de marges van het jaar N-1.
De Commissie steunde het standpunt van het Parlement. Een sterk bewijs daarvoor is de brief over fondsoverschrijvingen die commissaris Dalia Grybauskaitaan het Parlement heeft gestuurd. De Raad keurde deze volgorde goed op de trialoogbijeenkomst. Ik wil Roselyne Bachelot-Narquin bedanken voor haar uitstekende samenwerking. De Begrotingscommissie kan op deze manier het resultaat van de trialoogdebatten aannemen.
Vladimír Remek 
Dames en heren, ondanks uiteenlopende meningen over het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering, heeft de Commissie industrie, onderzoek en energie geconcludeerd dat het fonds kan dienen als uiting van solidariteit met werknemers die hun baan zijn kwijtgeraakt als gevolg van veranderingen in de structuur van de wereldhandel. Mijns inziens was het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, dat was gebaseerd op de debatten en compromisvoorstellen in de commissie, beter toegerust om tegemoet te komen aan de behoeften van de meeste lidstaten, ook aan die van de kleinere lidstaten, en aan de omstandigheden van kleine en middelgrote ondernemingen. Het belangrijkste criterium blijft de toegang tot het fonds.
Helaas zijn in het document over de oprichting van een Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering dat vandaag voor ons ligt, de - unaniem aangenomen - conclusies van de Commissie industrie, onderzoek en energie onvoldoende in aanmerking genomen. Zo is er bijvoorbeeld nog steeds een drempel van duizend gedwongen ontslagen voor bedrijven die voor steun in aanmerking willen komen. Het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering is bedoeld om snel te kunnen reageren. Zoals we in ons land zeggen: "Wie het snelst geeft, geeft het meest”. Maar er zijn geen tijdslimieten vastgesteld waaraan de Commissie zich moet houden bij het nemen van besluiten over de vrijgave van middelen uit het fonds. Het feit dat het geven van steun uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering is beperkt tot gevallen waarbij de productie wordt verplaatst naar buiten de EU is naar mijn mening ook geen positief teken, al ben ik me ervan bewust dat het Gemeenschapsrecht geen andere mogelijkheid laat. Desondanks heb ik dezelfde mening vaak horen verkondigen tijdens de onderhandelingen tussen het Parlement en de Commissie, en ook de Europese vakbonden hebben de dubbele standaard bij de benadering van werklozen bekritiseerd.
In het voorstel voor de oprichting van een Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering dat vandaag voor ons ligt, worden, anders dan in de versie die is aangenomen door de Commissie industrie, onderzoek en energie, niet de omstandigheden weerspiegeld waar de kleine lidstaten of de kleine en middelgrote ondernemingen, die de ruggengraat van de Europese economie vormen, mee te maken hebben. Om deze reden zal ik niet de enige zijn die het moeilijk vindt om mijn volledige steun te geven aan deze versie van het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering.
Jamila Madeira 
rapporteur voor advies van de Commissie regionale ontwikkeling. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering is opgericht om het hoofd te bieden aan sociale noodsituaties die zich in de lidstaten van de Unie voordoen. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de werkloosheid, een economische plaag die het gevolg is van globaliseringsverschijnselen. Met 19 miljoen werklozen kunnen wij niet anders dan oplossingen zoeken.
De middelen van het fonds moeten worden betrokken uit de niet-gebruikte bedragen van de overige rubrieken. Het plafond is vastgesteld op 500 miljoen euro per jaar. Het fonds zal niet beschikken over een eigen financieringslijn en de fondsmiddelen die voor een volgend jaar worden vrijgemaakt, kunnen niet voortijdig worden ingezet, zoals het geval is met het Solidariteitsfonds. Dat is een ernstig probleem, aangezien op die manier het gevaar bestaat dat aanvragen die in aanmerking komen voor een financiële bijdrage uit het fonds alsnog worden afgewezen omdat er onvoldoende middelen beschikbaar zijn. Hoewel ik mij over het geheel genomen kan vinden in deze verordening, heb ik mijn twijfels bij de strenge selectiecriteria die in artikel 2 worden gehanteerd. In de tekst is weliswaar een flexibiliteitsclausule opgenomen, maar ik vrees dat die ontoereikend is om de situatie van de kleinere landen en regio's te vrijwaren. Hoewel deze gebieden niet aan de kwantitatieve criteria voldoen, hebben zij bijzonder sterk te lijden onder de gevolgen van de globalisering.
Er dient dringend een instrument ten uitvoer te worden gelegd waarmee kan worden voorzien in de instandhouding van het Europees sociaal model, dat de grondslag vormt van Europa. Daarom moeten wij onze eigen werknemers steunen door een Fonds voor aanpassing aan de globalisering op te richten en daarom moeten wij ook de werknemers uit de rest van de wereld steunen door een dam van sociale criteria op te werpen tegen de invoer van bepaalde producten in de Europese ruimte. Immers, het bevorderen van rechtvaardige handel is de enige manier om ons sociaal model te beschermen en de belangen van miljoenen burgers over heel de wereld te behartigen.
Tot slot wil ik uw aandacht vestigen op het dringende karakter van de ernstige economische en sociale problemen die door de globalisering worden veroorzaakt. Zij moeten worden aangepakt voordat het te laat is.
Ria Oomen-Ruijten
namens de PPE-DE-Fractie. - Voorzitter, in de opperste wijsheid heeft de Europese Raad op voorstel van voorzitter Barroso besloten om dit globaliseringsfonds in te stellen. Dat bespreken we vandaag, we hadden er ook voor kunnen kiezen om bijvoorbeeld het ESF om te bouwen, dat is niet gebeurd. Wat ik positief vind is dat we met dit voorstel erkennen dat globalisering gevolgen heeft. Het heeft positieve gevolgen in die zin dat het de beste manier van ontwikkelingshulp is, anderzijds heeft het ook negatieve gevolgen op onze eigen arbeidsmarkten. Dat proberen we nu op te vangen met 500 miljoen euro per jaar, Voorzitter, dat zal niet genoeg zijn.
Ik dank echter de rapporteur dat ze in de afgelopen maanden ongelofelijk veel verbeteringen in dit voorstel heeft aangebracht en ik wil ze even opnoemen. Ten eerste kunnen ook werklozen op de wat kleinere arbeidsmarkten nu gebruikmaken van dit fonds, 15 procent is daarvoor beschikbaar. Ten tweede: wanneer er duizenden ontslagen zijn binnen 9 maanden, kan men ook profiteren van de mogelijkheden van dit fonds, voor het MKB heel belangrijk. Ten derde: de 50 procent cofinanciering is er uitgehaald en dat is uitstekend. Ten vierde: de definitie van het MKB uitgebreid. Ten vijfde: er is geen sprake meer van passieve steun, zoals toch in het voorstel staat, voor sociale zekerheid, maar er wordt met middelen in dit fonds een actief werkgelegenheidsbeleid gevoerd.
Voorzitter, we kunnen tenslotte samen met de Raad over de uitgaven beslissen. Dus, ik ben tevreden met de manier waarop het aangepast is; zelfs al zou zich in mijn regio een calamiteit voordoen, dan kan men uit dit fonds de middelen putten om verdere werkgelegenheid op te bouwen. Ik dank mevrouw Bachelot, maar ook de collega's van de Begrotingscommissie en de collega's van mijn eigen Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heel hartelijk hiervoor.
Jean Louis Cottigny
namens de PSE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Špidla, mevrouw de rapporteur, geachte collega's, ik wilde graag eerst onze rapporteur, mevrouw Bachelot-Narquin, feliciteren, niet omdat dat gebruikelijk is, maar omdat ze haar stempel heeft weten te drukken op dit verslag. Gedurende onze werkzaamheden heeft ze een constructieve verstandhouding met alle rapporteurs en fracties tot stand weten te brengen, waardoor we vandaag in eerste lezing een verslag kunnen behandelen, iets wat we nog maar kort geleden niet voor mogelijk hadden gehouden.
Ja, dames en heren, tot groot ongenoegen van diegenen die denken dat Europa slechts een grote markt zonder politiek doel is, het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering gaat het licht zien. Het is inderdaad een zware bevalling geweest en helaas heeft het geval van de werknemers van Volkswagen-Forest, aan wie ik vanavond onwillekeurig moet denken, de doorslag moeten geven. Het heeft de tegenstanders van het voorstel ervan bewustgemaakt hoe zinvol en bovendien noodzakelijk dit fonds is. Het moge duidelijk zijn dat de sociaaldemocratische Fractie in het Europees Parlement niet bereid was in te stemmen met om het even welk compromis om dit akkoord in eerste lezing te bereiken, maar we zijn echt tevreden met de resultaten van de trialoog.
Wij zijn met name te spreken over de integratie van het fondsreglement; de toezeggingen die we hebben verkregen dankzij de vasthoudendheid van de leden van de Begrotingscommissie; het invoeren van de vrijwaringsclausules waarmee we ontslagen werknemers kunnen steunen; de oprichting van een Europese one stop shop die iedereen gelijke toegang tot informatie zal garanderen; de certificering van opgedane ervaring als erkenning voor werknemers die op straat komen te staan na jarenlang te hebben gewerkt; de financiering van coöperatieve projecten en de verkrijging van microkredieten; het handhaven van artikel 10, dat de bijdrage van het Europees globaliseringsfonds aan het financieren van de dossiers vaststelt op vijftig procent, hetgeen dit instrument tot een volwaardig Europees fonds maakt.
Een akkoord is uiteraard nooit perfect; het is de vrucht van een compromis. Zo vinden de sociaaldemocraten het jammer dat wat de aan dit Fonds toegekende middelen betreft, de Europese begroting niet meer dan 115,5 miljard euro bedraagt. Het is jammer dat dit budget niet wat rijkelijker bedeeld is.
Dankzij dit akkoord in eerste lezing zal dit Fonds op 1 januari 2007 in werking treden. Hierdoor gloort de hoop dat eindelijk de contouren zichtbaar worden van een sociaal Europa. We moeten begrijpen dat onzekere arbeidssituaties en het tegen elkaar uitspelen van Europese werknemers niet de norm is. Het is aan Europa om de bescherming van werknemers te garanderen. Het sociale Europa is momenteel het enige Europa dat de burgers nader tot hun instellingen kan brengen.
Dit Fonds vormt een eerste stap richting een Europa van meer solidariteit. De burgers verwachten van Europa dat het bijdraagt aan het behoud van hun banen en hun levensstijl, net zoals het al bijna vijftig jaar vrede en stabiliteit weet te garanderen.
Jean Marie Beaupuy
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Špidla, geachte collega's, dank u voor uw aanwezigheid en dank vooral aan mevrouw Bachelot-Narquin die, zoals mijn collega Cottigny het daarnet zo uitstekend verwoordde, erin is geslaagd de ideeën van diverse partijen binnen het Parlement tot een geheel te smeden. Het is zeker niet zo dat het haar aan ideeën ontbreekt, maar het feit dat ze aangevuld zijn met de ideeën van andere partijen heeft het debat ontegenzeggelijk naar een hoger niveau getild. Ik wil ook u bedanken, mijnheer Špidla, voor de inbreng van de Commissie, die ons op verzoek van de Raad een tekst heeft voorgelegd waaraan we hebben kunnen werken. Ik zie dat de Raad vanavond niet erg royaal vertegenwoordigd is: de lage opkomst wordt ongetwijfeld gecompenseerd door de kwaliteit van de aanwezige personen.
Eindelijk hebben we een akkoord bereikt, dat is het allerbelangrijkste. Mocht iemand er nog aan twijfelen dat het Parlement in staat is de door de Commissie voorgelegde teksten te verbeteren, dan kunnen we dat vanavond bewijzen.
Ik wil niet herhalen wat mevrouw Bachelot op kundige wijze heeft samengevat. Ik wil alleen een punt benadrukken dat me cruciaal lijkt om het positieve aspect aan te tonen van de aan ons voorgelegde tekst, die we morgen ongetwijfeld zullen goedkeuren. Ik heb het over de bijzonder actieve bijdrage die we gaan leveren aan de herscholing, herplaatsing en herintegratie van werknemers die door toedoen van deze globalisering werkloos zijn geworden. We hebben er in onze diverse debatten op aangedrongen dat werknemers dankzij opleidingen, steun voor startende ondernemers en deskundigheidsbeoordelingen, om maar enkele voorbeelden te noemen, onmiddellijk kunnen profiteren van dit geld om een baan te vinden.
Naast deze complimenten wilde ik echter ook waarschuwen voor een groot gevaar: de illusies die zijn ontstaan door de communicatie rondom dit Fonds. De heer Cottigny, die zich duidelijk laat leiden door menslievendheid en door zijn wens om een sociaal Europa tot stand te brengen, heeft zojuist goed verwoord hoeveel hoop we mogen koesteren. Maar pas op: we hebben maar 500 miljoen euro en ook al hadden we meer, is het aan de Europese Unie om de plaats in te nemen van opleidingsinstituten, van de staat, van de regio's, van de gemeenten en van alle betrokkenen, waarvan er nogal wat zijn?
Verder moeten we niet vergeten dat dit systeem pas in werking treedt wanneer een onderneming helaas met de rug tegen de muur staat, faillissement moet aanvragen en dus haar activiteiten moet staken. Hetzelfde geldt voor haar toeleveranciers. Een week geleden vond in Brussel onder het voorzitterschap en op initiatief van commissaris Špidla een tweedaags forum plaats over herstructureringen. Ik wil op deze plaats zeggen hoe belangrijk de bijdrage van de Europese Unie aan deze herstructureringsmaatregelen is, want juist hierdoor kunnen we op proactieve wijze een aantal kwalijke gevolgen en dus bedrijfssluitingen vermijden.
Ik denk dat de boodschap die wij - en vooral u, Commissaris - maar ook onze instellingen van de Commissie in het algemeen, moeten uitdragen is dat er enerzijds een humaan streven bestaat om nieuwe middelen aan te reiken via dit globaliseringsfonds, en dat anderzijds Europa er alles aan doet, met gebruikmaking van het merendeel van dit budget, om zich aan te passen aan de modernisering van onze Europese Unie opdat onze algemene economie, en dus onze werknemers, beter in staat zijn de ontwikkelingen van de wereld te domineren. Ik denk dat we deze boodschap moeten uitdragen, zodat we niet de karikaturale communicatie krijgen die de hele Europese Unie schade berokkent.
Elisabeth Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Špidla, beste collega's, wie van mij verwacht dat ik ook een loflied op dit fonds voor aanpassing aan de globalisering aanhef, komt bedrogen uit. Wij herinneren ons immers dat het fonds noodzakelijk geworden is doordat Commissie en Raad niet bereid zijn om sociale aspecten van meet af aan bij hun internationale handelspolitiek te betrekken.
Eigenlijk is het fonds een soort brandblusser voor het geval het Europese economische beleid niet gelijk opgaat met sociale cohesie. Het is gebaseerd op de bescheiden, minimale middelen van een reserve waarvoor men het geld pas bijeenbrengt als het Europese beleid sociaal niet uitgewogen is en dus mislukt is. Op dat moment had het Parlement geen andere keus dan aan dit fonds mee te werken. Het was beter geweest als de Raad meer geld op de begroting had vrijgemaakt voor de langlopende herstructurering, modernisering en het scheppen van banen op regionaal en sectoraal niveau. Alleen dankzij de rapporteur, mevrouw Bachelot-Narquin, die daarvoor weerstand in het Parlement en de Raad heeft overwonnen, beschikken we nu over een wetsontwerp met echte verbeteringen, dat we nu in een enkele lezing tot wettelijke basis voor het fonds kunnen maken.
Het is een prima zaak dat zij onze amendementen in het verslag heeft opgenomen. Het Europese Parlement heeft een eind gemaakt aan de discriminatie van oudere werknemers en hun dezelfde kansen op een toekomst in het beroepsleven geboden als hun jongere collega's. Het heeft het principe van gendermainstreaming hetzelfde gewicht gegeven als in het Europees Sociaal Fonds en - dat is van doorslaggevend belang - het heeft bepaald dat er uit dit fonds ook microkredieten aangevraagd kunnen worden. Die bieden werknemers de kans op een passend startkapitaal als ze wegens een dreigend ontslag zelfstandig ondernemer moeten worden, omdat ze geen andere bestaansmogelijkheid meer hebben. En dat is nu juist het punt: dát ze geen andere mogelijkheden hebben, komt doordat Europa een fundamenteel verkeerd handelsbeleid voert.
We hebben de rapporteur ook op dit punt gesteund, omdat zij de mogelijkheid verruimd heeft om in zulke gevallen een beroep op het ESF te doen.
Ilda Figueiredo
namens de GUE/NGL-Fractie. - (PT) Het voorstel dat de Commissie heeft ingediend, heeft tot doel paal en perk te stellen aan de bijzonder problematische gevolgen van de globalisering in tal van lidstaten.
Het is algemeen bekend dat de herstructurering en verplaatsing van multinationals vele duizenden werklozen veroorzaken en in diverse landen de ontwikkeling tegengaan van uitgestrekte gebieden waar geen werkgelegenheidsalternatieven beschikbaar zijn. De vastgestelde bedragen zijn niet alleen volstrekt ontoereikend, maar bovendien kunnen zij vanwege de strikte voorwaarden in de praktijk niet worden ingezet in landen zoals Portugal, waar de verplaatsing van multinationals een ernstig probleem vormt.
Het verbod op toepassing van het fonds bij herstructurering en verplaatsing van bedrijven binnen de Europese Unie heeft tot gevolg dat geen steun kan worden verleend aan de werknemers van Opel-Azambuja, een bedrijf dat naar Spanje zal worden overgeplaatst. Het blijft overigens niet bij dit bekende geval. Johnson Controls dreigt naar Roemenië te verhuizen. Vele bedrijven, waaronder Lear, kiezen voor Polen of andere landen van de Europese Unie.
In wezen heeft dit fonds dan ook een louter symbolische waarde. Het draagt geen concrete oplossingen aan. Daarvoor is het budget te beperkt en zijn de selectiecriteria te strikt. De Europese Commissie schat dat 35 000 à 50 000 werknemers steun uit het fonds zullen ontvangen, maar alleen al tot 2005 bedroeg het aantal werknemers dat zonder baan kwam te zitten ten gevolge van herstructureringsmaatregelen meer dan 570 000, waarbij het overwegend ging om herstructureringen binnen de Europese Unie. Ondanks de grootsprakerige benaming is het 'Fonds voor aanpassing aan de globalisering' niet meer dan een rookgordijn om de ernstige gevolgen van het Europese neoliberale beleid voor de werknemers te verdoezelen.
Dit fonds wordt niet opgericht om een halt toe te roepen aan de ontslaggolf, de sluiting en verplaatsing van bedrijven, het niets ontziende winstbejag waarbij werknemers uitsluitend beschouwd worden als cijfers waarin gesnoeid moet worden. Het is alleen maar bedoeld om het geweten te sussen van degenen die dergelijke praktijken in de hand werken.
José Albino Silva Peneda
(PT) Mijnheer de Voorzitter, de tijd waarin wij leven staat in het teken van de globalisering. Zij moet gezien worden als een positief verschijnsel aangezien zij contact van iedereen met iedereen mogelijk maakt, en dat is een goede zaak. De globalisering heeft al miljoenen mensen uit de armoede gehaald, en ook dat is een goede zaak. Door zich de globalisering eigen te maken doet Europa iets waarin het altijd heeft uitgemunt: het stelt zich open voor andere culturen. Wij moeten hier vandaag evenwel beseffen dat de globalisering ook een reeks verontrustende facetten vertoont, met name voor sommige Europese regio's.
De beslissing van de drie belangrijkste instellingen van de Europese Unie om samen een Fonds voor aanpassing aan de globalisering op te richten heeft een politieke dimensie. Voor het eerst erkennen de drie instellingen dat de globalisering binnen de Europese ruimte ook negatieve gevolgen heeft. De sluiting van bedrijven is reden tot bezorgdheid in brede lagen van onze samenlevingen. Zozeer zelfs dat mensen tegenwoordig niet langer strijden voor méér rechten, maar proberen om toch tenminste de huidige status-quo te behouden. Onder een groot deel van de bevolking leeft een gevoel dat ik hier zonder schroom benoem: een gevoel van angst, angst voor de toekomst. Ik ben van oordeel dat angst alleen overwonnen kan worden als er bereidheid tot verandering bestaat. Rusteloze en bange mensen zijn evenwel weinig vatbaar voor wat voor verandering dan ook.
Dit fonds moet dan ook bovenal beschouwd worden als een manier om de meest kwetsbare werknemers in de gelegenheid te stellen zich aan te passen aan de nieuwe ontwikkelingen. Mijns inziens is het fonds geen wondermiddel tegen ontslag, herstructurering, sluiting en verplaatsing van bedrijven. Dat wil het ook niet zijn. Het is met name bedoeld voor mensen in een uitermate kwetsbare situatie van wie wij willen dat zij zo spoedig mogelijk hun zelfrespect hervinden. Ik feliciteer de rapporteur en steun haar verslag.
Jan Andersson
- (SV) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik niet alleen de rapporteur, mevrouw Bachelot-Narquin, bedanken voor haar meer dan uitstekende werk, maar ook de schaduwrapporteurs die eraan hebben bijgedragen, onder wie mevrouw Schroedter. Ook wil ik de Raad, hoewel niet aanwezig, bedanken voor zijn open houding, en de Commissie voor haar constructieve opstelling in de trialoog. Anderen hebben gesproken over de verbeteringen die zijn doorgevoerd, bijvoorbeeld op het punt van medefinanciering, kleine arbeidsmarkten enzovoort. Er zijn heel wat verbeteringen aangebracht. Ik wil met nadruk wijzen op wat mevrouw Bachelot-Narquin zei, dat het fonds niet alle problemen oplost, dat het een Europese meerwaarde is en dat het de lidstaten, regio's of ondernemingen niet ontslaat van hun verantwoordelijkheid om de globalisering tegemoet te treden. Het gaat hier om een meerwaarde. Denk niet dat dit fonds alle problemen oplost - het merendeel moet in de lidstaten worden opgelost - maar het is wel een belangrijke bijdrage.
Verder gaat het niet om steun aan ondernemingen of aan speciale regio's. Daar hebben we andere steun voor. Het gaat hier om de re-integratie van arbeiders die buiten hun schuld door de globalisering zijn getroffen, zodat ze zo snel mogelijk weer op de arbeidsmarkt kunnen komen. Gelukkig zal het voorgestelde fonds al op de eerste januari in werking treden. Ik dank iedereen voor de constructieve samenwerking.
Ona Juknevičien
- (LT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren. Ik wil allereerst mevrouw Bachelot feliciteren met dit complexe verslag. Ik weet zeker dat de bedenkers van het globaliseringsfonds en de rapporteur zelf een hoogstaand doel voor ogen hebben gehad, namelijk om mensen te helpen die hun baan hebben verloren.
Voordat we gaan stemmen, dames en heren, wil ik dat u uzelf een paar vragen stelt:
1. Is het echt de rol van de Commissie om het micromanagement van bedrijven in de hele Gemeenschap te reguleren en zich erin te mengen?
2. Hoe gaat de Commissie bepalen of een onderneming de markt verlaat vanwege de gevolgen van de globalisering of vanwege concurrentie? We weten dat er ieder jaar duizenden ondernemingen failliet gaan als gevolg van de normale loop der dingen.
3. Hoe gaan we uitleggen dat er geen hulp zal worden gegeven aan werknemers van ondernemingen die failliet gaan als gevolg van de normale loop der dingen? Bestaat de kans dat ook dit fonds weer een bron van onenigheid wordt tussen de inwoners van de Gemeenschap?
4. Waarom zouden de programma's die de Commissie gaat aanbieden voor omscholing, het vinden van werk en andere vormen van begeleiding, beter werken dan de programma's die we nu al hebben en die vaak kosteloos worden aangeboden? Zoals we weten, zijn die niet erg effectief.
Het idee van een globaliseringsfonds mag dan politiek gezien hout snijden, de voorgestelde verordening ontbeert duidelijk economische logica. Het gaat in tegen de basisbeginselen van de vrije markt en vooral tegen het beginsel van concurrentie.
Er is geen enkele garantie dat het geld naar de mensen zal gaan die hun baan hebben verloren, en niet naar de bemiddelingsbureaus of andere tussenpersonen.
Daarom denk ik dat het, zonder duidelijke antwoorden op deze vragen, heel moeilijk wordt om voor dit verslag te stemmen.
Pierre Jonckheer
(FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Špidla, mevrouw de rapporteur, zoals mijn collega Elisabeth Schroedter al heeft gezegd, is onze fractie bereid in te stemmen met het resultaat van de trialoog om de weg vrij te maken voor een snelle inwerkingtreding van het fonds.
Ik wil hier benadrukken dat deze steun direct bestemd is voor werknemers en dat het voornaamste doel is ze weer aan de slag te krijgen, hetgeen me erg positief lijkt.
Wat de in artikel 2 genoemde interventiecriteria betreft is er nog enige ruimte voor interpretatie. De Commissie zal deze criteria in haar richtsnoeren moeten verhelderen. Er wordt een duidelijk verband gelegd tussen gepland verlies van arbeidsplaatsen en veranderingen in de wereldhandel voor de betreffende sectoren. Wat als een ernstige economische ontwrichting wordt beschouwd blijft nochtans subjectief. Daarom vinden wij dat de automobielsector onder deze regeling kan vallen en dat de werknemers van Volkswagen Forest en de toeleveranciers in aanmerking zouden moeten kunnen komen voor deze aanvullende steun.
Hoe graag we het ook zouden willen, dit nieuwe fonds zal uiteraard niet voorkomen dat arbeidsomstandigheden blijven verslechteren doordat verschillende productielocaties van eenzelfde onderneming, gevestigd binnen of buiten de Unie, elkaar beconcurreren.
De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie verzoekt de Commissie nogmaals om met een voorstel voor een juridisch kader te komen dat gericht is op het tot stand brengen van Europese bedrijfs- en bedrijfstak-CAO's, zodat we vooruit kunnen lopen op herstructureringen en deze niet hoeven te ondergaan.
Csaba Őry
(HU) We zijn ons er allen terdege van bewust dat onder de fracties in dit Parlement de meningen over de globalisering verdeeld zijn. Hetzelfde geldt echter voor de Europese samenleving als geheel. Ook al komen tegenwoordig in de eerste plaats de Europese delokaliseringsprocessen in de publieke opinie terecht, laten we niet vergeten dat de afgelopen honderd jaar juist Europa de grootste winnaar van de globalisering was.
Dit alles in overweging nemend, kan ik het in principe eens zijn met de oprichting van het fonds. Maar de ontwerptekst daarvan heeft in meerdere opzichten ernstige bezwaren opgeworpen. Het zou niet zinvol zijn als de bemoeienissen met Europese fondsen slechts hielpen om het gebrek aan concurrentie te verdoezelen en ook niet als door de manier waarop de criteria voor de aanwending van de fondsen worden bepaald, de oude en nieuwe lidstaten tegenover elkaar komen te staan. Wat betreft de eerste kwestie moeten er mogelijkheden worden gecreëerd om de concurrentiepositie binnen Europese kaders vast te houden en te verbeteren. Er is een belangrijke rol voor wetgeving weggelegd. Allereerst zou ik de inspanningen met betrekking tot het creëren van een interne markt willen vermelden. Dit betekent dat het globaliseringfonds niet zonder diegenen kan die tot taak hebben ervoor te zorgen dat Europese bedrijven met Europese vestigingen en met werkkrachten uit de Europese Unie het hoofd boven water kunnen houden en zelfs hun inkomsten kunnen vergroten.
Het tweede probleem hangt hiermee samen. Ik wil graag benadrukken dat het niet onze taak is barrières op te werpen tussen oude en nieuwe lidstaten, zoals dat gebeurt bij het vrije verkeer van arbeidskrachten, maar juist dat we gezamenlijk de economische concurrentiepositie van de Unie weten te versterken. Met het oog daarop moeten de toewijzingscriteria dan ook rechtvaardig en billijk zijn ten aanzien van alle lidstaten. Dankzij Roselyn Bachelot is het gelukt het oorspronkelijke voorstel te verbeteren en in zijn huidige vorm is het acceptabel, ook al heeft het dan voornamelijk een symbolische betekenis.
Alejandro Cercas
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik wil evenals mijn collega's beginnen met uiting te geven aan mijn tevredenheid, maar wel met een kanttekening. We zijn niet helemaal tevreden, omdat het, hoewel we hiermee een passende reactie geven op de huidige gevoelens van ongerustheid onder zo velen van onze burgers, een vergissing zou zijn verwachtingen te wekken die vervolgens niet worden ingelost.
Wel kan worden gezegd dat morgen een positieve boodschap wordt gegeven waarin we met onze werkwijze allereerst aantonen de verschillen tussen onze fracties te hebben overwonnen, om overeenstemming te bereiken over ongebruikelijke problemen. Het gaat om een breed akkoord tussen de Raad, de Commissie en het Parlement, dat bovendien blijk geeft van een goede methodologie. Het betreft evenwel bovenal een norm die duidelijk maakt dat we weer inzien dat Europa solidariteit is, dat Europa een sociaal model biedt, en dat we ontvankelijk zijn voor de eis van onze burgers dat Europa tussen onze staten en de wereld moet staan om steun te bieden aan degenen die worden getroffen door de mondialisering, aan degenen die de rekening van de mondialisering betalen.
Ook al is het slechts op symbolische, beperkte wijze, we zijn bereid hen te steunen met een nieuw instrument waarmee, gelet op de beperkte omvang van de beschikbare middelen, uiteraard buitengewoon doelmatig moet worden omgegaan, en dat bedoeld is voor degenen die het het zwaarst te verduren hebben, namelijk de werknemers, en wel om hen in staat te stellen terug keren op de arbeidsmarkt.
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft goed werk verricht en morgen zal ik, net als de meesten van mijn collega's, voorstemmen.
DanutBudreikait
- (LT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wanneer we in dit Parlement debatteren over de gevolgen van de globalisering, horen we bepaalde landen vaak zeggen dat ze er trots op zijn dat ze een deel van hun maakindustrie naar derde landen met lage arbeidskosten hebben overgebracht.
De medaille van het overbrengen van maakindustrie heeft echter nog een andere kant - het verlies van banen en welvaart voor EU-burgers.
We zien nu de eerste tekenen van Europese solidariteit met de mensen die hun werk kwijtraken - Europa dat zich schikt in een Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering.
Volgens de verordening zal het geld van het fonds worden gebruikt aan de hand van strenge criteria met betrekking tot de omvang van de economische ontwrichting en de impact op de lokale, regionale of nationale economie.
Hoe zal de omvang van de economische ontwrichting worden vastgesteld?
In de verordening wordt voorgesteld om alleen steun te geven als het verlies aan banen ten minste duizend werknemers treft; het Europees Parlement stelt voor om dit in uitzonderlijke gevallen ook bij ten minste vijfhonderd gedwongen ontslagen mogelijk te maken. In de kleine EU-lidstaten bestaat echter meer dan 90 procent van de bedrijven uit kleine of middelgrote bedrijven, en 90 procent daar weer van zijn microbedrijven.
In werkelijkheid zal de steun dus naar grote bedrijven in grote landen gaan.
De steun in het kader van het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering zal slechts één keer worden uitbetaald, maar zou eigenlijk gekoppeld moeten worden aan het scheppen van nieuwe kansen op werkgelegenheid in een poging om werknemers weer in de arbeidsmarkt te laten integreren.
Thomas Mann
(DE) Mijnheer de Voorzitter, met de insteek van het globaliseringsfonds is niets mis. Het is bedoeld als solidariteitsmaatregel voor werknemers die door internationale bedrijfsverplaatsing hun baan verloren hebben. Er komt tijdelijke inkomensondersteuning voor bijscholing en arbeidsintegratie, die de kans op nieuw werk moeten vergroten. Maar goede bedoelingen betekenen nog lang geen goede maatregelen.
Gezien het maximum van 500 miljoen euro per jaar zou het voor de doelgroep wel eens op een bittere teleurstelling kunnen uitlopen, wanneer de bodem van de kas in zicht komt. Wie hoge verwachtingen wekt en daar vervolgens niet aan voldoet, roept alleen maar hardnekkige frustraties op. Het fonds getuigt van slecht economisch bestuur omdat het niet gericht is op de oorzaken van de ontslagen, maar slechts op een symptoom. Vergunningprocedures zijn te ingewikkeld, het ambtelijk apparaat is te groot en jaagt aanvragers op kosten, maar bovenal is het fonds ongeschikt voor kleine en middelgrote ondernemingen. Zo werd een verlaging van de drempel van duizend naar vijfhonderd ontslagen afgewezen. Bovendien mag onder de duizend ontslagen maar 15 procent in plaats de door ons gewenste 20 procent uitgekeerd worden.
Als een lidstaat in een periode van negen maanden duizend ontslagen in binnenlandse kleine en middelgrote ondernemingen meldt, kan er tot uitkering uit het fonds worden overgegaan. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken had twaalf maanden geëist. In onze lidstaten zijn zeer grote structurele investeringen nodig, enerzijds in onderzoek en innovatie, anderzijds in hoogwaardig onderwijs en bijscholing. Op dit terrein springt de Europese Unie zowel met kort- als langlopende programma's voor levenslang leren bij. Daarnaast worden uit ESF-middelen ook oudere werknemers gesteund via omscholing, afronding van hun opleiding en hun integratie. Het globaliseringsfonds is door de instellingen gejaagd. In zijn huidige vorm voldoet het zelfs niet in aanzet aan de hoge verwachtingen van de burgers.
Donata Gottardi
- (IT) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Špidla, dames en heren, ik wil graat zeggen hoe blij ik ben met deze belangrijke maatregel.
Het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering is één van de voornaamste instrumenten voor de opbouw van een Europese identiteit. Het heeft een symbolische functie maar ook zeker een concrete betekenis, want het geeft ruggensteun aan een actief beleid ten behoeve van de werkneemsters en werknemers die hun baan dreigen te verliezen of al verloren hebben, voornamelijk als gevolg van bedrijfsverplaatsingen.
De Commissie economische en monetaire zaken heeft geen advies uitgebracht, doordat er onverhoeds een meerderheid tegen bleek te zijn, waar niemand eigenlijk een verklaring voor had. Gelukkig zijn de gelederen nu weer gesloten, maar de Economische commissie heeft zichzelf op deze manier wel buitenspel gezet. Daardoor heeft zij de kans gemist om verbeteringen aan te brengen in de tekst op punten die onder haar specifieke bevoegdheid vallen.
Ik signaleer dat er weliswaar een voorbehoud is gemaakt voor uitzonderingen, maar het afspreken van een kwantitatieve drempel kan als gevolg hebben dat men zich geen rekenschap meer geeft van de diversiteit van de productiestelsels in de afzonderlijke landen. Dan ontstaat het risico dat de echte verliezers buiten bereik blijven, degenen dus die niet kunnen terugvallen op een nationale wetgeving die de werkneemsters en werknemers van kleine bedrijven en industriegebieden in bescherming neemt.
Philip Bushill-Matthews
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de Britse conservatieven zijn niet onverdeeld enthousiast over een globaliseringsfonds op Europees niveau. Het goede nieuws is dat dit voorstel gaat over het helpen van burgers om de uitdaging die verandering met zich meebrengt het hoofd te bieden, en wij steunen dat principe hartgrondig. De vraag is echter of dergelijke steun op Europees niveau moet worden geboden in plaats van door de lidstaten. Het fonds is eerlijk gezegd ook bedoeld om een aantal regeringen te helpen om het concept "globalisering” aan de kiezers te verkopen. Dit is geen kritiek, dat doel steunen wij ook.
In een aantal landen en regio's leeft werkelijk het ongemakkelijke gevoel dat de frisse wind die de wereldwijde concurrentie met zich meebrengt, voor sommigen snijdend kan zijn. Dat is begrijpelijk en het is ook terecht. Het is in ons aller belang dat de zorgen over de mogelijk negatieve kanten van de globalisering worden weggenomen zodat de positieve kanten van de globalisering worden benadrukt.
Ik wens de rapporteur geluk met haar goed doordachte en weloverwogen verslag en haar inspanningen binnen de trialoog. Er blijft echter bezorgdheid bestaan over het fonds zelf en het is geen verrassing dat tijdens de diverse discussies binnen de commissie geluiden zijn gehoord als: "indien er een dergelijk fonds moet komen, laat het dan worden uitgebreid" en "indien er een dergelijk fonds moet komen, laat het dan eenvoudiger voor ons zijn om ermee aan het werk te gaan". Wanneer de Europese Unie een nieuwe begrotingslijn voorstelt dan is dergelijk protest geen uitzondering. In dit geval is er echter niet echt sprake van een aparte begrotingslijn, aangezien de beschikbare middelen bestaan uit gelden die niet elders zijn besteed. Dat is niet alleen slordig, maar ook gewoon een kwestie van slecht boekhouden.
Ik vind het bemoedigend dat de rapporteur en uiteraard de commissie een belangrijk amendement van mij op artikel 18, lid 3, gesteund hebben, waarin staat dat "het de verantwoordelijkheid is van elke lidstaat zorg te dragen voor een goed functionerend systeem voor beheer en controle” om de uitgaven te controleren en verzekerd te zijn van goed beheer en dat het "de verantwoordelijkheid van de Commissie is om te verifiëren of dergelijke systemen inderdaad aanwezig zijn”.
Globalisering kan zeker uitdagingen bieden, maar aangezien de Rekenkamer voor het twaalfde opeenvolgende jaar niet in staat is een betrouwbaarheidsverklaring voor de algemene jaarrekeningen af te geven, zijn het management en de controle van het financieel beheer waarschijnlijk de grootste uitdagingen van allemaal.
Brigitte Douay
(FR) Mijnheer de Voorzitter, net als mijn collega's ben ik blij met de oprichting van dit fonds, dat volop hoop geeft aan werknemers die zich zorgen maken over bedrijfsverplaatsingen. Binnen onze commissies is het aanleiding geweest voor talloze debatten, met name over het budget, over de toekenningscriteria en dus over de risico's van oneerlijke behandeling van regio's die daaruit mogelijk voortvloeien. Het is echter van belang dat Europese werknemers weten dat de Unie eindelijk heeft besloten regelingen te treffen voor het verlies van arbeidsplaatsen waartoe slecht beheerde globalisering in al onze lidstaten kan leiden, met name van oudsher sterk industriële gebieden.
Ik sluit me aan bij diegenen die mevrouw Bachelot en alle rapporteurs hebben gefeliciteerd met hun diepgravende werk, en het doet me deugd dat het fonds op 1 januari 2007 in werking treedt. Net als velen met mij betreur ik het echter dat de drempel voor het toekennen van middelen uit het fonds niet is verlaagd, dat het bedrag niet hoger is uitgevallen en niet definitief is toegewezen, en dat het fonds niet kan worden aangewend voor bedrijfsverplaatsingen binnen de Europese Unie, die het vaakst voorkomen.
Niettemin: dit fonds ís er nu, en we moeten het heel snel in de praktijk brengen, want er is haast geboden, zoals de actualiteit veelvuldig laat zien. Vervolgens kunnen we de reikwijdte en het nut ervan beoordelen, zodat we het indien nodig kunnen aanpassen en aanvullen. Ik ben ook blij met de verplichting om de werknemers en de regio's die voor steun in aanmerking komen te informeren, want alles dat onze vaak sceptische burgers bewuster kan maken van het feit dat de Europese Unie meerwaarde biedt als het gaat om cohesie en solidariteit, is meer dan welkom.
Iles Braghetto
- (IT) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Špidla, dames en heren, tegenover de dringende noodzaak om het Europese bedrijfsleven te herorganiseren vanwege de gevolgen van het globaliseringsproces, en gezien de opkomst van een grote Europese markt, proberen wij ervoor te zorgen dat de kosten van dergelijke veranderingen - hoe positief deze op zichzelf ook zijn - niet uitsluitend op de werknemers worden afgewenteld.
Daarom kijken wij positief aan tegen Europese initiatieven als de oprichting van een globaliseringsfonds, waarover wij vandaag debatteren, of het verslag over de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven, dat wij morgen in behandeling zullen nemen. Door de ontwikkeling van een vrije markt in het kader van een sociale economie wordt de creatieve stimulans van de economische vrijheid vanzelfsprekend gekoppeld aan de positieve gevolgen van acties ter bevordering van de solidariteit. Alleen op die manier kan ervoor gezorgd worden dat het werk en het bedrijfsleven het welzijn van de Europese Gemeenschap bevorderen. De oprichting van het globaliseringsfonds vormt een belangrijk instrument om een dergelijk evenwicht te bereiken. Zonder zo'n fonds zou dat evenwicht verbroken worden, met allerlei gevolgen van sociale onrechtvaardigheid en banenverlies. Sprekende voorbeelden daarvan zien wij in de grote problemen van grote bedrijven zoals Volkswagen in België en aanzienlijke regionale problemen zoals die van Magrini Galileo in mijn eigen regio, Veneto.
Wij hopen dan ook van harte dat dit initiatief ondanks het experimentele karakter ervan, positieve effecten zal sorteren en een toereikende financiering kan krijgen. Tot slot wil ik de rapporteur danken voor haar inzet.
Gábor Harangozó
(HU) Het blijft de taak van de Unie om de structurele belemmeringen op te heffen die de liberalisering van de handel en de open markten in de weg staan. Voor het vergroten van de werkgelegenheid en het verbeteren van de levensstandaard van de burgers moeten we de voordelen van de globalisering benutten in plaats van slachtoffers te worden van de nadelen die eruit voortvloeien. De globalisering gaat op Europees niveau weliswaar gepaard met positieve processen maar in bepaalde gebieden kan het dermate ernstige problemen veroorzaken dat er in deze regio's sprake is van zware economische en sociale trauma's. Van de voordelen van de globalisering kan de hele gemeenschap profiteren, terwijl de problemen die als negatief neveneffect optreden, op lokaal niveau ontstaan.
Het is de taak van de Gemeenschap om de terugkeer van werknemers op de arbeidsmarkt op een passende en effectieve manier te steunen. Dit wordt ook gedicteerd door onze solidariteitsplicht. Op deze terreinen is snelle en effectieve hulp nodig en daarom verwelkom ik naast de bestaande fondsen ook dit nieuwe fonds. Om ervoor te zorgen dat dit programma een heus panacee kan zijn, hebben we een passende begroting nodig, verder mogen we het programma niet om zeep mogen helpen vanwege de onrealistisch hoge medefinancieringen. Ook is het geen goede zaak als we de kleinere lidstaten de mogelijkheid tot genezing onthouden.
Konstantinos Hatzidakis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, na de rapporteur, mevrouw Bachelot-Narquin gelukgewenst te hebben met haar werk, wil ik erop wijzen dat alleen al de sprekerslijst van vandaag aantoont hoe belangrijk het onderhavige vraagstuk is. Hoe kan het ook anders! De globalisering is een onontkoombare realiteit en heeft ook negatieve gevolgen voor de economie. Deze gevolgen moeten wij het hoofd bieden, en mijns inziens is het idee van het fonds voor aanpassing aan de globalisering een intelligente manier om dat te doen. Om de negatieve gevolgen van de globalisering op te vangen worden namelijk geen nieuwe begrotingsmiddelen gebruikt maar bestaande begrotingsmiddelen, middelen die niet uitgegeven konden worden.
Ik was echter bang dat als dit idee zou worden toegepast aan de hand van het voorstel van de Commissie, er problemen zouden rijzen, en het verheugt mij dan ook dat het Parlement daar wat aan heeft gedaan. Ik heb het met name over de kleine landen die, omdat ze zo klein zijn, het risico liepen buiten de maatregelen van het fonds te vallen, aangezien de vereiste aantallen te groot zouden zijn voor belangrijke bedrijven in de kleine landen om in aanmerking te komen.
Met de uiteindelijke regeling wordt dit vraagstuk het hoofd geboden en geven wij de boodschap dat het Europees Parlement voor alle landen van de Europese Unie dezelfde interesse heeft. Wat mijn land, Griekenland, betreft, is de tekst die uiteindelijk uit de bus is gekomen, positief, en ik geloof ook dat de boodschap die wij de burgers met de instelling van dit fonds sturen, positief is. De Europese Unie toont zich gevoelig ten aanzien van de sociale vraagstukken, en ik denk dat wij op deze manier de geloofwaardigheid van de Unie in haar geheel kunnen versterken.
Nikolaos Vakalis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik neem aan dat u het met mij eens zult zijn als ik zeg dat de mondialisering eigenlijk begon op het moment waarop de mens voor het eerst op aarde verscheen. Mondialisering is een natuurlijk verschijnsel en derhalve onontkoombaar. Nu wij het in alle hevigheid ondervinden, moet ons doel, ons ideaal, een mondialisering zijn met een menselijk gezicht.
De Europese Unie kan, dankzij haar bijzondere geschiedenis en cultuur, daaraan een enorme bijdrage leveren. Welke negatieve gevolgen er ook mogen zijn, wij mogen in geen geval toestaan dat er beschermingsreflexen ontstaan. Die zouden ons zeker op de lange termijn duur komen te staan. Ik ben het dus volledig eens met de doelstellingen van het fonds en wil duidelijk maken dat ten eerste alle lidstaten hiertoe toegang moeten hebben en ten tweede dit fonds dynamisch moet zijn en aangepast moet kunnen worden aan de marktomstandigheden. Dit zijn twee heel belangrijke punten.
De hamvraag is evenwel in hoeverre de lidstaten daadwerkelijk in staat zijn om te profiteren van het fonds. Het verschijnsel mondialisering oefent op alle landen invloed uit, maar misschien is die invloed op de kleine en zwakke landen het grootst. Daar komt men wegens de geringe omvang nooit tot duizend ontslagen per bedrijfstak. Daarom is de opneming van uitzonderingen, als wordt aangetoond dat er ernstige gevolgen zijn voor de werkgelegenheid en de lokale economie, een zeer positieve stap. Toch geloof ik dat 15 procent voor de steun in het kader van deze uitzonderingen een laag percentage is. Positief is echter voor mij dat het fonds dynamisch is, hetgeen betekent dat dit percentage zo nodig kan worden aangepast.
Om deze en andere, niet genoemde redenen wil ik de rapporteur gelukwensen.
Ivo Belet
Voorzitter, mijnheer de commissaris, met dit fonds beschikken wij inderdaad over een instrument om de sociale dimensie van Europa in de verf te kunnen zetten. We zullen de werknemers, die getroffen worden door een herstructurering en hun werk verliezen, niet in de kou laten staan. Die boodschap gaan we overbrengen en het is belangrijk dat dat signaal ook op Europees niveau wordt gegeven. Dat we in zo'n geval alles op alles moeten en zullen zetten om die mensen die hun baan verliezen zo efficiënt mogelijk te begeleiden, op zoek naar een nieuwe job natuurlijk. Dat is op korte termijn, dat is hier zojuist nog gezegd, het geval bij de herstructurering van Volkswagen Vorst in Brussel waar duizenden mensen hun job verliezen, ook bij de toeleveranciers.
Vandaag is het zo dat heel veel getroffen arbeiders kiezen voor een hoge vertrekpremie, maar dat maakt de noodzaak en de begeleiding van die arbeiders op zoek naar een nieuwe job, mijnheer de commissaris, niet minder acuut, integendeel. We rekenen er daarom op dat zij in aanmerking komen voor steun uit het fonds, omdat het wel degelijk gaat over een sector die geconfronteerd wordt met de globalisering.
Ik rond af, mijnheer de commissaris, heel veel getroffen werknemers vestigen de komende weken en maanden hun hoop op de Europese Commissie. Ik ga ervan uit dat we hen niet zullen teleurstellen.
Vladimír Špidla
Dames en heren, ik wil u bedanken voor dit debat, waarin de oprichting van het fonds van verschillende kanten is belicht. Voor mijn gevoel is elk aspect wel aan bod gekomen en op waarde geschat. Ik moet kort zijn en ik wil ingaan op een beperkt aantal punten die duidelijk uit dit debat naar voren zijn gekomen. Het fonds is geen panacee, geen remedie voor elke ziekte. Het is simpelweg een wapen uit ons arsenaal dat nuttig is en dat we vanuit verschillende invalshoeken hebben bekeken. De conclusie die we hebben bereikt is dat dit een effectief wapen is waarmee in zeer korte tijd hulp kan worden geboden aan een groot aantal mensen.
Een ander belangrijk element dat ik wil noemen is dat dit fonds bestemd is voor mensen en dat het geld daarom niet naar grote ondernemingen moet gaan. Dit is een fonds dat is ingesteld om individuele werknemers te helpen, laten we dat punt niet uit het oog verliezen.
Een ander punt dat vandaag impliciet naar voren is gekomen, was de vrees dat de vastgestelde criteria niet de goede zouden zijn. Naar mijn gevoel kunnen we met een gerust hart zeggen dat deze criteria met de grootst mogelijke zorgvuldigheid zijn bestudeerd door iedereen die belang stelt in het scheppen van werk en de instelling van dit fonds. Geen enkele menselijke onderneming biedt ooit absolute zekerheid. De verordening omvat een concept met betrekking tot de rendez-vousclausule dat het mogelijk maakt om heel snel in te spelen op andere veranderingen, afhankelijk van de loop der gebeurtenissen. Het is echter duidelijk - en dit debat heeft me daar van overtuigd - dat alle criteria goed tegen het licht zijn gehouden vanuit alle relevante invalshoeken.
Wat betreft de afzonderlijke amendementen, kan ik heel duidelijk zeggen dat de Commissie alle amendementen kan aanvaarden waarover in eerste lezing overeenstemming is bereikt. Ik hoop oprecht dat de stemming van morgen goed zal verlopen en dat de verordening in werking kan treden met ingang van 1 januari. Ik wil een uitspraak van de heer Remek aanhalen: "Wie het snelst geeft, geeft het meest”, een spreekwoord dat in het Tsjechisch veel gebruikt wordt en door iedereen wordt begrepen. Het zou verreweg het beste zijn als we het fonds per 1 januari kunnen instellen, in plaats van weken of maanden later. Het Europees Parlement kan morgen bij de stemming een positief signaal uitzenden naar de burgers van Europa. Ik denk dat dit in het debat vanuit verschillende gezichtspunten duidelijk naar voren is gekomen.
De Voorzitter
Mijn dank aan allen die in het debat het woord hebben gevoerd en met name aan de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, voor het zware werk dat zij verzet heeft in een lastig en uitdagend mondiaal klimaat.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.
Schriftelijke verklaring (artikel 142)
Véronique Mathieu
(FR) We kunnen alleen maar blij zijn met de aanneming van het verslag over het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG), waarmee de EU een nieuwe koers gaat varen om de sociale consequenties van de globalisering het hoofd te bieden. Uit het feit dat het fonds op 1 januari 2007 in werking treedt blijkt dat de Europese instellingen een doeltreffende oplossing willen vinden voor bedrijfsverplaatsingen en de sociale rechten van het individu weer centraal willen stellen in het systeem. Met dit fonds kunnen we gerichte en individuele steun verlenen aan werknemers die hun baan hebben verloren als gevolg van de globalisering, teneinde ze te helpen via herscholingstrajecten ander werk te vinden.
Hoewel erkend wordt dat het openstellen van economieën over het algemeen bevorderlijk is voor groei en concurrentievermogen, kan het ook leiden tot pijnlijke herstructureringen en een plotseling verlies van arbeidsplaatsen. Het geval van Volkswagen in België is hiervan een perfect voorbeeld.
Maatregelen ter ondersteuning van werknemers die getroffen worden door herstructureringen die met de globalisering samenhangen, bestaan weliswaar al op het niveau van de lidstaten, maar dit verslag, mits goedgekeurd, geeft Europa een instrument in handen dat de solidariteit van de EU tot uitdrukking brengt. Dit fonds komt tegemoet aan een hoge verwachting van de burger en laat zien dat de EU in staat is snel te reageren als de sociale solidariteit op het spel staat.
