Bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achteruitgang van de toestand (debat)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Christa Klaß, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achteruitgang van de toestand ((PE-CONS 03658/2006 - -.
Christa Klaß 
rapporteur. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, leden van de Commissie, dames en heren, het milieu is een breed begrip: alle menselijk leven op ons continent is afhankelijk van zowel lucht als water, en grondwater is een van de belangrijkste en kwetsbaarste hulpbronnen die wij mensen hebben. Verloren hoeveelheden worden slechts langzaam opnieuw opgebouwd en het grondwater heeft een zeer lange tijd nodig om zich te herstellen na verontreiniging; grondwater kan alleen tegen zeer hoge kosten en met behulp van ingrijpende technische middelen worden gereinigd, als dit überhaupt mogelijk is.
Uit onze ervaringen met lucht is gebleken dat alle maatregelen die wij de afgelopen tien jaar hebben genomen, niet voldoende waren om klimaatverandering en alle gevolgen van dien tegen te houden. Met betrekking tot lucht kunnen wij in Europa alleen niet veel bereiken als andere industriële landen over de hele wereld niet meewerken. Op het gebied van grondwater zijn alleen wij hier in Europa in staat dit kostbare goed voor toekomstige generaties veilig te stellen, en daarom zijn de voorzorgsmaatregelen die wij nemen en de bescherming van het ecosysteem van het grondwater van het grootste belang.
Dat was voor mij de hoofdzaak, daar heb ik mij als rapporteur het hardst voor ingezet, en ik wil iedereen die mij daarbij heeft gesteund bedanken. Daarbij bedoel ik met name u, de afgevaardigden van het Europees Parlement, want zonder uw overtuigende stemmen in de eerste en tweede lezing zouden wij niet het resultaat hebben kunnen bereiken dat nu via de bemiddelingsprocedures met de Raad is bereikt, ook al hadden wij de steun van de Commissie. Ik dank de Raad en de vertegenwoordigers van de Europese Commissie voor de constructieve samenwerking en hun ondersteuning bij het zoeken naar compromissen.
Wat hebben we nu precies bereikt? De bescherming van het ecosysteem van het grondwater en het voorzorgbeginsel zijn expliciet in de richtlijn opgenomen, waarbij het voorzorgbeginsel met betrekking tot het grondwater betekent dat water dat nog schoon is, in een goede of zeer goede conditie moet worden gehouden. Dat wil zeggen dat niet gewacht moet worden met het nemen van maatregelen totdat de toestand die door de grens- en drempelwaarden als "slecht" worden gedefinieerd, is bereikt. De omkering in trends en verslechtering zijn zodanig gereguleerd dat niet alleen de overgang van een goede naar een slechte toestand, maar ook voortdurend stijgende waarden binnen een categorie in de gaten worden gehouden en leiden tot het nemen van maatregelen. Bij het vastleggen van de drempelwaarden voor de stoffen van bijlage 2 deel B, moeten de lidstaten evenzeer rekening houden met de kennis over menselijke toxicologie en ecotoxicologie als met hydrologische omstandigheden, oftewel de achtergrondwaarden, teneinde beter tegemoet te kunnen komen aan de verschillende omstandigheden in de afzonderlijke Europese regio's.
Om de doeltreffendheid van deze maatregelen te kunnen beoordelen, was het zeer belangrijk om een herzieningsclausule in te voeren. De opmerking over de Nitraatrichtlijn in bijlage 1 is geschrapt en de overweging dienaangaande in bijlage 4 is aangevuld. De doelstellingen ten aanzien van bescherming en herstel, zoals deze zijn vastgelegd in de Nitraatrichtlijn en de Waterkaderrichtlijn in combinatie met deze Grondwaterrichtlijn, die daarvan is afgeleid, zijn even strikt, en in dit verband is het nieuwe artikel 11, dat voorziet in een evaluatie, van belang. De verslagen van de Europese Commissie moeten een beoordeling bevatten van deze richtlijn in verband met andere relevante milieuwetgeving - zoals de Nitraatrichtlijn - en van de mate waarin deze richtlijn overeenstemt met andere wetgeving. De tekst van de richtlijn wordt nu ondubbelzinniger en duidelijker: begrippen als "achtergrondniveau", "beginpunt" en "aanhoudende stijgende trend" krijgen een duidelijke definitie en eisen die onduidelijk zijn of vatbaar voor meerdere interpretaties, zijn geschrapt. De lidstaten krijgen bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn meer speelruimte om hun eigen oplossingen vorm te geven, waarbij de mogelijkheid tot contractuele afspraken wordt geboden, bijvoorbeeld tussen landbouwers, waterbehandelingsbedrijven en gemeenten. Bovendien kan het Europees Parlement bij toekomstige aanpassingen van de richtlijn meer invloed uitoefenen: in het kader van de nieuwe comitologieprocedure kan het Parlement in geval van wijzigingen van de lijst met schadelijke stoffen, indicatoren en grenswaarden bezwaar aantekenen en afzonderlijke stoffen kunnen niet van de lijst worden geschrapt zonder de toestemming van het Parlement.
Inkomensverliezen in de landbouw die ontstaan door de bedrijfsuitoefeningseisen ter bescherming van het grondwater, kunnen in het kader van de Verordening betreffende de ontwikkeling van het platteland worden gecompenseerd. Wij hebben compromissen gezocht en deze ook gevonden. Ik ben er vast van overtuigd dat wij dit allemaal kunnen ondersteunen en verdedigen. Ik wil de vertaaldiensten verzoeken de laatste onregelmatigheden in de verschillende taalversies weg te werken. De nieuwe Grondwaterrichtlijn zal een doeltreffende bijdrage leveren aan de bescherming van ons grondwater en daarom dring ik er bij alle afgevaardigden op aan om vóór het door het bemiddelingscomité bereikte resultaat te stemmen.
Stavros Dimas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de delegatie van het Parlement die op 17 oktober deel uitmaakte van het bemiddelingscomité van harte gelukwensen en bedanken. In het bijzonder wil ik de voorzitter van de delegatie van het Parlement, mevrouw Roth-Behrendt, en de rapporteur, mevrouw Klaβ, van harte bedanken voor hun uitstekende werk en voor het door hen behaalde resultaat.
De besprekingen in het bemiddelingscomité waren constructief. Zoals mevrouw Klaβ zojuist al zei, heeft het Parlement positieve resultaten weten te bereiken bij een aantal belangrijke vraagstukken en met name bij de cruciale vraagstukken die betrekking hebben op het voorkomen van achteruitgang van het grondwater en op de vaststelling van kwaliteitsnormen voor grondwater. Ik ben er zeker van dat het Parlement de goede resultaten die zijn delegatie heeft weten te bereiken, zal bekrachtigen.
De Europese Commissie geeft steun aan de tekst die door het bemiddelingscomité is goedgekeurd.
Péter Olajos
Toen ik tweeënhalf jaar geleden in het Europees Parlement terechtkwam, was ik eerlijk gezegd bang dat mijn collega's en ik slechts deel zouden uitmaken van een grote Babylonische verwarring, maar dat we bar weinig in te brengen zouden hebben wat betreft het nemen van constructieve besluiten voor de half miljard Europese burgers.
Nu sta ik hier, nadat we gisteren een nieuwe wet voor de chemische industrie het levenslicht hebben doen zien en ik vandaag actief bijdraag aan een ander onderwerp dat zeer hoopgevend is: een nieuwe richtlijn voor de bescherming van het grondwater. Met mijn collega Christa Klaß, die ik bij dezen wil bedanken voor haar toegewijde werk, heb ik veel gesproken over het belang en de gevolgen van deze richtlijn. Tevens stelden we vast dat we ons drinkwater, dat een voorwaarde sine qua non is voor het leven op aarde, niet mogen vervuilen.
Niet dat iemand dat beginsel ooit ter discussie heeft gesteld, maar op het moment dat de daadwerkelijke samenwerking tussen de lidstaten, de drempelwaarden van nitraat en de beschermingszones in detail ter sprake kwamen, gingen de specifieke belangen van bepaalde landen de boventoon voeren in plaats van de Gemeenschapsbelangen.
Maar uiteindelijk heeft het gezonde verstand toch gezegevierd en is de overeenkomst tot stand gekomen. Als resultaat van de succesvolle "trialoogvergaderingen" kan elke Europese burger - of zijn land nu wel of geen gezamenlijke grondwaterbasis heeft met een ander land - profiteren van dezelfde bewaking van de waterkwaliteit, die veel beter zal zijn dan voorheen het geval was.
De beurt is nu aan de lidstaten, het is aan hen hoe ze deze richtlijn ten uitvoer gaan leggen, hoe ze de bescherming van grondwater gaan inpassen in hun beleid voor plattelandsontwikkeling en hoe ze de landbouwpraktijk in overeenstemming gaan brengen met deze nieuwe richtlijn. Ik wil Christa Klaß, de Commissie en de Raad feliciteren met deze Grondwaterrichtlijn, die van groot Europees belang is.
María Sornosa Martínez
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, in de eerste plaats wil ik mevrouw Klaß en de overige collega's gelukwensen met hun inspanningen ten aanzien van de opstelling van dit verslag, dat naar mijn idee een positief resultaat heeft opgeleverd dankzij het werk van dit Parlement, dat het verslag aanzienlijk verbeterd heeft, dankzij de inspanningen van de Commissie om ons te helpen, en in laatste instantie ook dankzij het begrip van de Raad in het bemiddelingscomité.
Het grondwater levert ongeveer 65 procent van al het drinkwater in Europa. Dat we erin geslaagd zijn om een definitie van de achteruitgang te vinden en dat voorzorgsmaatregelen en preventie nu als een beginsel worden beschouwd, is werkelijk bijzonder positief. Voor de bescherming van het milieu als geheel en vooral voor de gezondheid van de mens, moet de te hoge concentratie van schadelijke verontreinigende stoffen in het grondwater worden voorkomen en teruggedrongen. Met de opstelling van deze richtlijn zijn we volgens mij op de goede weg.
De kwaliteit van het water en dus ook de gezondheid van de mens worden bedreigd door de aanwezigheid van hoge concentraties nitraten, bestrijdingsmiddelen, zware metalen, koolwaterstoffen en nog een lange reeks andere verontreinigende stoffen. Daarom ben ik buitengewoon blij met de overeenkomst die we met de Raad hebben bereikt, aan de hand waarvan een hele serie regels kan worden ingesteld om verontreiniging te voorkomen en het grondwater te beschermen.
Door die regels worden de lidstaten verplicht om te voorkomen of beperken dat gevaarlijke stoffen in het grondwater terechtkomen, en op dit gebied is het ook van groot belang rekening te houden met de uiteenlopende hydrogeologische omstandigheden in de verschillende regio's van Europa, want een bodem die voortdurend met water gevoed wordt, is niet hetzelfde als een droge bodem, die onder een heel ander soort problemen te lijden heeft.
Verder zou ik willen wijzen op de mogelijkheid dat de lidstaten beschermingsgebieden instellen die zo groot zijn als voor de bescherming van de drinkwatervoorziening noodzakelijk wordt geacht door het orgaan dat over het stroomgebied gaat, of door een andere bevoegde nationale instantie. Ik vind dat een van de belangrijkste elementen die in de richtlijn zijn opgenomen.
Ten slotte vraag ik mijn collega's hier om dit verslag te ondersteunen, en voor het behoud van het milieu en de bescherming van de volksgezondheid hoop ik dat de staten de voorgeschreven maatregelen zo snel mogelijk ten uitvoer zullen leggen, zodat we op weg kunnen gaan naar dat duurzame Europa waarvan wij allen voorstander zijn.
Marios Matsakis
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn gelukwensen aan de rapporteur, mevrouw Klaß, aan de voorzitter van de delegatie van het Europees Parlement, mevrouw Roth-Behrendt, commissaris Dimas, de Raad en al diegenen die het mogelijk hebben gemaakt dat deze richtlijn met succes door de bemiddelingsprocedure is gekomen.
Velen van u zullen zeggen dat deze richtlijn er al lang had moeten zijn, en zeer waarschijnlijk hebben ze gelijk. Maar, zoals mijn Engelse collega's zo wijs zeggen, beter laat dan nooit. Velen van u zullen ook zeggen dat deze richtlijn niet ver genoeg gaat in het beschermen van ons grondwater, en ook zij hebben waarschijnlijk gelijk; maar wanneer het probleem waarover het gaat zo gecompliceerd is en wanneer er zo veel verschillende en grote belangen en belanghebbende partijen in het spel zijn, is het uiterst belangrijk en essentieel om een compromis te bereiken. Er is ook een aantal compromissen gesloten, bijvoorbeeld over de nitraten en over het tijdschema van de herzieningsclausule, maar deze waren onderdeel van een in zijn geheel evenwichtige en eerlijke overeenkomst.
Aan de andere kant is het feit dat de bescherming van de volksgezondheid voldoende rechtvaardiging vormt voor het vastleggen van strengere grenswaarden voor verontreinigende stoffen als pesticiden, terecht opnieuw beklemtoond in de richtlijn. Daarnaast, en dat is heel belangrijk, wordt de Waterkaderrichtlijn volkomen terecht genoemd in een overweging. Maar het allerbelangrijkst is dat de delegatie van het Europees Parlement een grotere rol voor het Parlement in de toekomstige besluitvorming en dientengevolge een rol in het algehele toezicht op een correcte en adequate tenuitvoerlegging heeft weten te verzekeren. De tenuitvoerlegging is een gebied waarop naar mijn gevoel zwakheden aan het licht kunnen komen en het kan niet genoeg benadrukt worden dat er een waakzaam oog en een strikte naleving van de regels en bepalingen nodig is als we een hoge kwaliteit van ons kostbare grondwater willen garanderen voor onszelf en voor toekomstige generaties Europeanen.
Kortom, er ligt een evenwichtig en zeer bevredigend compromis aan ons voor, dat onze volledige en onverdeelde steun verdient.
Hiltrud Breyer
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, mevrouw Klaß, mijnheer de commissaris, het feit dat de Grondwaterrichtlijn niet is verwaterd, is een enorm succes en de voorstellen die nu worden gedaan, vormen daadwerkelijk een stap in de goede richting, ook al hadden wij uiteraard nog meer verwacht.
Het is bekend dat 80 procent van het drinkwater uit grondwater wordt gewonnen, maar 40 procent van het grondwater in Europa is al vervuild. In Duitsland heeft de vervuiling van rivieren in Noordrijnland-Westfalen en Beieren door gefluoreerde tensiden meer dan duidelijk gemaakt, hoe groot het gevaar is waarin ons belangrijkste levensmiddel verkeert. Het mag een succes genoemd worden dat de Grondwaterrichtlijn nu de wettelijk bindend verbod bevat op de inbreng van schadelijke stoffen in het grondwater, en hopelijk zal dit leiden tot strikte en doeltreffende maatregelen voor een duurzame bescherming van het water.
Het is verheugend dat het Europees Parlement het lijstje met uitzonderingen in de tweede lezing heeft geschrapt en gelukkig zijn ook de zwakke argumenten van de landbouwlobby voor bovengrenzen voor nitraat van tafel; ook landbouwers moeten nu voldoen aan de grenswaarde van 50 microgram per liter, hetgeen eigenlijk nog niet te veel gevraagd is. Nitraat wordt in verband gebracht met kanker en de concentraties die in Duitsland zijn gevonden, zijn zeven maal hoger dan de toegestane grenswaarde. Daaruit blijkt wel hoe verontrustend de situatie is.
Om deze kostbare hulpbron effectief te kunnen beschermen, zou de grenswaarde eigenlijk minder dan 25 microgram per liter moeten zijn. De vervuiling door nitraten blijft het grootste en duurste probleem met betrekking tot de bescherming van Europees grondwater, en daarom is het mijns inziens een ernstige vergissing van het Europees Parlement en de Raad om geen aanzet te geven tot de bescherming tegen nitraten en daartoe ambitieuze doelstellingen op te stellen. Het is echter een enorm succes dat nu is bevestigd en vastgelegd dat het grondwater als zodanig beschermd moet worden.
Wij weten echter nog te weinig van de kenmerken van ons ecosysteem, want voorzorgsmaatregelen ter bescherming van het grondwater zijn tien maal beter dan maatregelen achteraf om de schade te herstellen, die dikwijls ook niet mogelijk zijn. Wij moeten deze Grondwaterrichtlijn goedkeuren en als uitgangspunt nemen voor andere milieubeschermingsmaatregelen. In mijn hoedanigheid als rapporteur van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid zal ik bij de komende wetgevingsprocedure inzake pesticiden met name aandacht schenken aan de maximale hoeveelheden pesticiden in grondwater, want het is van belang dat dit wordt aangepakt om het grondwater beter te beschermen.
Leopold Józef Rutowicz
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, de richtlijn betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achteruitgang van de toestand is een onmisbaar document. Het zal een gunstige invloed hebben op de toegang tot drinkwater, alsmede tot het water dat in de landbouw en de industrie wordt gebruikt en waaraan in vele regio's in de Europese Unie een tekort bestaat.
Water is in deze regio's een kwestie van economisch en humanitair belang. Ten gevolge van waterschaarste en de geringe kwaliteit van het beschikbare water moet het benodigde water vaak tot bij de boerderijen worden gebracht. Het is afkomstig van plaatsen die zich op een afstand van een paar tot meer dan tien kilometer van de woon- en werkplaats van de landbouwers kunnen bevinden.
De richtlijn vormt geen beperking voor de tenuitvoerlegging van nationaal beleid waarin rekening wordt gehouden met de specifieke omstandigheden in de afzonderlijke landen. Dit document kan beschouwd worden als de gulden middenweg tussen onze wensen en de werkelijkheid. In de goedgekeurde versie is het een tekst die aangenomen verdient te worden. Ik wil de rapporteur, mevrouw Klaβ, van harte bedanken voor het geleverde werk. De UEN-Fractie zal de gemeenschappelijk goedgekeurde tekst van de richtlijn steunen.
Johannes Blokland
namens de IND/DEM-Fractie. - Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil mevrouw Klaβ van harte feliciteren met het bereikte resultaat. Hoewel de omstandigheden inzake grondwater erg verschillend kunnen zijn en er niet altijd sprake is van grensoverschrijdende effecten, is het toch positief dat we nu een goede grondwaterrichtlijn krijgen. Het is zelfs gelukt om de ambitie te verhogen, namelijk dat de kwaliteit van het grondwater niet achteruit mag gaan. We gaan dus niet dweilen met de kraan open, maar draaien de vervuilingskraan écht dicht.
Ik ben blij dat er in de richtlijn rekening gehouden is met de specifieke beschermingsmaatregelen die sommige lidstaten reeds hebben. Ik doel met name op Denemarken die strikte normen heeft voor pesticiden vanwege het feit dat grondwater direct als drinkwater gebruikt wordt.
Hoewel het al in het Verdrag staat, is het goed dat in deze richtlijn expliciet wordt bevestigd dat lidstaten verdergaande maatregelen mogen nemen.
Ten slotte wil ik nog opmerken, dat er serieus gekeken moet worden naar de mogelijkheid om de huidige Nitraatrichtlijn in te trekken. De doelstelling, een grenswaarde voor nitraat, is al vastgelegd. De meetmethode is nu ook goed geregeld. De Nitraatrichtlijn gaat nu alleen nog maar over de middelen om dat doel te bereiken. Ik ben van mening dat de middelen ondergeschikt zijn aan het doel. De moeder kan met een gerust hart het badwater weggooien, omdat het kind nu gewassen is. Met de moeder bedoel ik de Kaderrichtlijn water, met het badwater de Nitraatrichtlijn en met de dochter de Grondwaterrichtlijn.
James Hugh Allister
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de Commissie, de Raad en het Parlement hebben allemaal de mond vol van betere regelgeving en het wegnemen van verdubbelingen. Maar hier hebben we een nieuwe Grondwaterrichtlijn die de bestaande richtlijnen - de Waterkaderrichtlijn en de Nitraatrichtlijn - niet consolideert of vervangt, maar aanvult.
De met regeltjes overvoerde landbouwer moet nu, in plaats van aan één scherpomlijnde richtlijn, aan vier richtlijnen over dit onderwerp voldoen. Dus verre van de beloofde rationalisering van de wetgeving, lijken we hier een toename van het aantal regels te zien. Wat betreft de verzekering dat het inkomensverlies van landbouwers als gevolg van de inperking van landbouwpraktijken kan worden ondervangen met de Verordening betreffende de ontwikkeling van het platteland, is dat geen geruststelling in een land als het Verenigd Koninkrijk, waar een groot deel van de financiering voor plattelandsontwikkeling door de landbouwers zelf wordt opgebracht, door het aftoppen van hun bedrijfstoeslagen via de "vrijwillige modulatie", wat een verkeerde benaming is.
Richard Seeber
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik wil mevrouw Klaß eveneens danken voor het uitstekende werk dat zij heeft verricht. Als je voor het eerst met dit onderwerp in aanraking komt, stel je jezelf de vraag, wie eigenlijk tegen de bescherming van grondwater is; uiteraard zou deze vraag onmiddellijk met "niemand" beantwoord moeten worden, maar zoals we hebben kunnen vaststellen, zijn verschillende afgevaardigden uit het Verenigd Koninkrijk nog steeds van mening dat deze regels en bepalingen niet noodzakelijk zijn.
Het moet toch voor iedereen duidelijk zijn dat ons belangrijkste levensmiddel, onze primaire levensbehoefte moet worden beschermd. Wellicht is het inmiddels zelfs in het Verenigd Koninkrijk doorgedrongen dat grondwater niet stopt bij nationale grenzen, en daarom hebben wij de taak om regels op te stellen die voor heel Europa gelden. Het resultaat dat hier is bereikt, vormt een eerste stap en wat dat betreft heeft mevrouw Breyer in ieder geval gelijk. Wij moeten hieraan blijven werken, maar laten we niet vergeten dat er uniforme waarden voor pesticiden en nitraten zijn vastgelegd en dat de lidstaten, afhankelijk van hun eigen nationale omstandigheden, voor nog tien andere schadelijke stoffen grenswaarden moeten vastleggen. Wij zijn erin geslaagd om tijdens moeizame onderhandelingen een verbod op achteruitgang in te voeren. Dit zijn toch allemaal mijlpalen op onze weg in de juiste richting en de bewering dat Europa niets doet op dit gebied, klopt werkelijk niet.
Ik wil u er eveneens aan herinneren dat nu zelfs de mogelijkheid bestaat om Europese fondsen te gebruiken ter compensatie van inkomensverliezen, waarover diverse afgevaardigden hebben gesproken. De Europese Unie biedt de landbouwers, van wie sommigen zeker problemen zouden ondervinden bij de tenuitvoerlegging hiervan, dus hulp door de nodige middelen ter beschikking te stellen. De lidstaten moeten eveneens vergelijkbare regelingen invoeren door middel van uniforme meet- en testprocedures. Wij hebben mijns inziens een zeer goede stap in de juiste richting gezet, maar dit is pas een eerste stap en er staat ons nog meer te doen. Het zou naar mijn mening fundamenteel onjuist zijn om op dit gebied "minder Europa" te eisen.
Karin Scheele
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil mij aansluiten bij de felicitaties voor de rapporteur, mevrouw Klaß; de goedkeuring van dit compromis van het bemiddelingscomité maakt een einde aan de wetgevingsprocedure ten aanzien van dit bijzonder belangrijke onderwerp.
Grondwater is de kwetsbaarste zoetwaterbron in de Europese Unie en het is een van de belangrijkste bronnen van de openbare drinkwatervoorziening, niet alleen in mijn eigen land, maar in vele Europese regio's. Uniforme normen voor de belangrijkste schadelijke stoffen die voor heel Europa van toepassing zijn, zijn van wezenlijk belang voor de bescherming van ons grondwater, want alleen daarmee kunnen concurrentievervalsing en milieudumping worden voorkomen. Deze richtlijn voorziet in grenswaarden voor nitraten en pesticiden voor heel Europa, en voor andere schadelijke stoffen, zoals arsenicum, kwik, lood en chloor moeten de lidstaten eigen drempelwaarden invoeren.
De grenswaarde die voor nitraat is vastgelegd, is vijftig milligram. Gelukkig zijn op verzoek van het Europees Parlement, en door de druk die het heeft uitgeoefend, de uitzonderingen voor landbouwactiviteiten, zoals deze in het gemeenschappelijk standpunt waren voorzien, geschrapt. Landbouwactiviteiten vormen in vele Europese regio's immers nog steeds de belangrijkste oorzaak van de vervuiling van ons grondwater. Om het grondwater beter te kunnen beschermen, moeten land- en bosbouwpraktijken veranderen.
De richtlijn betreffende de bescherming van het grondwater verplicht de lidstaten ertoe alle noodzakelijk maatregelen te nemen om te voorkomen dat gevaarlijke stoffen in het grondwater terechtkomen. Het feit dat de lidstaten in de toekomst verplicht zijn deze maatregelen daadwerkelijk te nemen en het er niet meer bij mogen laten daarnaar slechts te streven, is een wezenlijk succes van de bemiddelingsprocedure.
Hoewel het recht van de lidstaten om strengere maatregelen te nemen al in de Verdragen is vastgelegd, ben ik blij dat dit beginsel nogmaals expliciet in de Grondwaterrichtlijn is verankerd.
Anne Laperrouze
(FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, water is één van de meest overvloedige hulpbronnen van onze planeet - oceanen en zeeën bedekken 70 procent van het aardoppervlak en produceren drie kwart van de zuurstof die wij inademen. We kunnen echter slechts ongeveer 1 procent van al dat water gebruiken, en die hulpbron staat als gevolg van een groot aantal menselijke activiteiten sterk onder druk. Vervuild water vindt - ongeacht de bron van de vervuiling - altijd weer een weg terug naar de natuur en kan zo de menselijke gezondheid en het milieu schaden.
Dit voorstel voor een richtlijn is een stap voorwaarts voor de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en een kwalitatieve achteruitgang van de toestand ervan, omdat het voorziet in naleving van het voorzorgsbeginsel, vooral in artikel 6. De lidstaten zullen in het vervolg de nodige maatregelen moeten nemen ter voorkoming of beperking van de inbreng van verontreinigende stoffen in het grondwater, en wel door beschermingszones voor deze waterlichamen aan te wijzen. Landbouwers kunnen compensatie ontvangen voor inkomensverliezen die toe te schrijven zijn aan de eisen die in de beschermingszones - en dan vooral de waterwingebieden - worden gesteld. Het Parlement zal voortaan nauwer betrokken zijn bij de besluitvorming, aangezien het nu bezwaar kan maken tegen de wijziging van de lijst met schadelijke stoffen.
Ik wil onze rapporteur, mevrouw Klaß, mijnheer Florenz, en mevrouw Roth-Behrendt dan ook hartelijk bedanken voor de vasthoudendheid die ze getoond hebben bij de onderhandelingen met de Raad en de Commissie. De delegatie van het Parlement is erin geslaagd de eisen die aan de lidstaten zullen worden gesteld met betrekking tot de bescherming van het grondwater te verscherpen. Ik stel daarom voor dat we dit gemeenschappelijk ontwerp nu in derde lezing goedkeuren.
Carl Schlyter
(SV) Mevrouw de Voorzitter, we hebben een overeenkomst bereikt en nu is het belangrijk dat deze op een goede wijze ten uitvoer wordt gelegd. Ik had natuurlijk gewild dat de lidstaten gedwongen geweest zouden zijn om maatregelen te nemen als men constateert dat de grenswaarden dreigen te worden overschreden in plaats van wanneer we het grondwater reeds onherstelbaar hebben vervuild. Ondanks alles heeft dit compromis echter voordelen. Ik ben vooral blij met de mogelijkheid voor landen om gevaarlijke chemische stoffen op heel hun grondgebied te verbieden teneinde het drinkwater te beschermen. Dat vind ik een goede aanvulling.
We moeten niet vergeten dat ook de klimaatverandering het grondwater in de toekomst nog meer kan aantasten. Het is belangrijk dat we dat probleem aanpakken, want wanneer er overstromingen komen die bijvoorbeeld fabrieksvoorraden giftige stoffen wegspoelen, die dan in onze wateren terechtkomen en vervolgens in het grondwater belanden, dan hebben we er een probleem bij. Allereerst hebben we dus de Grondwaterrichtlijn nodig, maar willen we een kans hebben om het grondwater in de toekomst te beschermen, dan moeten we de klimaatproblemen oplossen.
Kathy Sinnott
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil mevrouw Klaß en het parlementaire team bedanken. In deze fase van het proces is er al zo veel gezegd dat ik deze minuut zal gebruiken om enkele basisfeiten over grondwater in herinnering te roepen.
Het is belangrijk om niet te vergeten dat grondwater iets heel anders is dan oppervlaktewater, dat zich in een voortdurende cyclus van stroming, verdamping, neerslag en stroming iedere keer weer hernieuwt. Slechts een beperkt deel van het grondwater is hernieuwbaar en het kan heel lang duren voordat het water door de verschillende lagen van de aardkorst is gesijpeld om de ondergrondse bron te hernieuwen die wij zo snel kunnen uitputten. Sommige grondwaterbronnen zijn niet hernieuwbaar. Wij slaan putten die nadat ze eenmaal zijn geëxploiteerd, droogvallen.
Tot slot wil ik zeggen dat het bij vervuiling twee kanten kan opgaan. Grondwater is veilig voor gebruik of is dat niet. Tijdens het Internationale Decennium voor drinkwater van de Verenigde Naties, tijdens de jaren tachtig, zijn er in delen van het waterarme India bronnen aangeboord op grote diepte. Tegen het eind van het decennium begonnen de mensen symptomen van botsclerose te vertonen. Nu lijden zes miljoen mensen aan ernstige vormen van botsclerose en hebben 66 miljoen mensen in mindere mate te lijden van op natuurlijke wijze verontreinigd water. Bij het zoeken naar meer waterbronnen is het belangrijk dat grondwater beschermd wordt tegen vervuiling, maar het is ook belangrijk om niet te vergeten dat het bij vervuiling twee kanten kan opgaan.
Proinsias De Rossa
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur, mevrouw Klaß, en de voorzitter van het bemiddelingscomité, mevrouw Roth-Behrendt, bedanken voor dit zeer goede verslag en voor het akkoord dat is bereikt met de Raad. Schoon water is vanzelfsprekend van cruciaal belang voor het leven, en wij in Europa hebben geluk dat we - in ieder geval relatief gesproken - over een overvloedig aanbod kunnen beschikken. We moeten de kwaliteit van dat aanbod in stand houden en zelfs verbeteren, en de schade die is aangericht herstellen. Ik denk dat er in Ierland met name aanzienlijke schade is aangericht door het illegaal storten van afval en het overvloedig sproeien van dunne varkensmest op het land door landbouwers.
Ondanks de concessies die zijn gedaan aan de Raad, denk ik nog steeds dat we hier een goede bescherming van het milieu en het wateraanbod hebben binnengehaald. De sleutelelementen zijn de eisen die aan de lidstaten worden gesteld met betrekking tot de "bescherming tegen kwalitatieve achteruitgang", de vereiste dat de kwaliteitsnormen voor nitraten overeenstemmen met de Waterkaderrichtlijn en de feit dat er iedere zes jaar een herziening zal plaatsvinden.
Tot slot wil ik de versterkte rol van het Parlement bij de nieuwe comitologieprocedure noemen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 11.00 uur onderbroken en om 11.30 uur hervat)
