2. Madagaskar
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest debata na temat sześciu projektów rezolucji w sprawie Madagaskaru.
Mikel Irujo Amezaga
Pani przewodnicząca! Jak wynika z samej rezolucji, po dwóch miesiącach brutalnych starć, Andry Rajoelina, były burmistrz stolicy Madagaskaru, 17 marca tego roku dokonał zamachu stanu. Popierało go wojsko oraz samozwańcze "wysokie władze przejściowe”, którym przewodzi. Zawiesił on zgromadzenie narodowe i senat. Co więcej, demokratycznie wybrany prezydent opuścił Madagaskar zmuszony naciskami ze strony rebeliantów.
Jednakże w lutym tego roku Andry Rajoelina, wybrany na burmistrza Antananarivo w grudniu 2007 roku, został z kolei odsunięty od władzy siłą przez poprzedni rząd. Powinienem dodać, że zastój odczuwany przez społeczeństwo pogłębił się z powodu planów poprzedniego rządu dotyczących wynajęcia firmie koreańskiej miliona hektarów ziemi na południu kraju.
Oczywiście my również potępiamy zamach stanu i wszelkie próby przejęcia władzy w niedemokratyczny sposób. Wierzymy także, że Rada Bezpieczeństwa ONZ oraz organizacje międzynarodowe, których członkiem jest Madagaskar, nie uznają tego de facto reżimu i pragniemy, aby przywrócono porządek konstytucyjny. Prosimy również o to, aby natychmiast został przywrócony system prawny i konstytucyjny w kraju oraz wzywamy wszystkie partie malgaskie do przestrzegania w pełni przepisów konstytucji Madagaskaru, w celu przezwyciężenia kryzysu.
Jednakże również uważamy, że demokracja nie oznacza po prostu organizowania wyborów, i powinniśmy informować o głównych nieprawidłowościach w działaniu - a priori - legalnego rządu Madagaskaru.
Niemniej jednak, jesteśmy przekonani, że kiedy porządek konstytucyjny zostanie przywrócony, powinien on opierać się na celach i zasadach, które już pojawiają się w punkcie K preambuły do tej rezolucji, to znaczy: jasnym harmonogramie wolnych, sprawiedliwych i przejrzystych wyborów, uczestnictwie wszystkich krajowych grup politycznych oraz interesariuszy społecznych, łącznie z legalnym prezydentem Marcem Ravalomananą i innymi kluczowymi postaciami; po trzecie, promocji konsensusu pomiędzy partiami malgaskimi; po czwarte, poszanowaniu konstytucji Madagaskaru; i wreszcie przestrzeganiu wymagań odpowiednich instrumentów Unii Afrykańskiej i międzynarodowych zobowiązań Madagaskaru.
Oczywiste jest, że po raz kolejny stoimy przed sytuacją, w której prawa człowieka są systematycznie łamane. Podczas gdy przywódcy Madagaskaru w walce o władzę organizują zamach stanu i walczą o ważne, intratne kontrakty biznesowe, 70 % społeczeństwa żyje za mniej niż jednego dolara dziennie. Sama ta kwestia wymaga rozwiązania. Miejmy nadzieję, że Unia Europejska odegra należytą rolę w tej sprawie.
Pani przewodnicząca! Zupełnie zmieniając temat i korzystając z okazji, że komisarz Orban jest obecny na ostatniej sesji w tej kadencji, chciałbym mu osobiście podziękować za prowadzenie dyrekcji generalnej, która jemu podlega.
Bernd Posselt
Pani przewodnicząca! Bawaria i jej gminy utrzymują liczne kontakty z całym światem, podobnie jak Katolicki Uniwersytet Eichstätt. Dlatego chciałbym powitać delegację burmistrzów z tego regionu.
Madagaskar jest krajem, z którym prowadzimy bliską i intensywną współpracę. Utrzymujemy kontakty kulturalne, gospodarcze i naukowe, a wspiera nas w tym kościół. Dlatego tym bardziej godny pożałowania jest fakt, że w tym pięknym geograficznie kraju o bogatej kulturze dochodzi to tak przeraźliwych nadużyć. Istnieje realne niebezpieczeństwo, że Madagaskar, państwo o ważnym strategicznie położeniu, upadnie, podobnie jak inne państwa afrykańskie, wśród których pierwszym i najważniejszym przykładem jest Somalia.
Dlatego ważne jest jak najszybsze przywrócenie uporządkowanych i demokratycznych relacji. Z tego powodu cieszy mnie, że kilka dni temu doszło do spotkania z grupą kontaktową, na którym omówiono pierwsze konkretne kroki. Musimy stworzyć właściwą strukturę, aby się przygotować na nowe wybory pod przewodnictwem demokratycznie wybranego prezydenta, który został obalony, ale którego nadal uznajemy za jedyną legalną głowę państwa.
Należy rozpocząć dialog z uczestnictwem więzionego obecnie premiera, którego należy niezwłocznie uwolnić. Nie tylko pomoc humanitarna, ale również podstawowa pomoc rozwojowa, zwłaszcza opieka medyczna, musi być nadal udzielana w największym zakresie.
Z tych wszystkich powodów wzywa się nas w Unii Europejskiej do zaangażowania się w negocjacje tam prowadzone, nie tylko ze względów humanitarnych i nie tylko ze względów ekonomicznych, ale przede wszystkim ze względów politycznych, jako czynnik przynoszący pokój w regionie. Aby to osiągnąć, liczymy na współpracę Unii Afrykańskiej, która po raz kolejny ma szansę stopniowo określić się jako czynnik stabilizujący demokrację - stabilizacja w zasadzie może być również antydemokratyczna - co będziemy intensywnie wspierać korzystając ze środków znajdujących się w naszej dyspozycji.
(Oklaski)
Erik Meijer
Pani przewodnicząca! Na Madagaskarze urzędujący prezydent został zmuszony do odejścia z powodu protestów ludności. Zawarł on porozumienia z zagranicznymi firmami, które przyniosły jego rządowi krótkoterminowe zyski, ale były szkodliwe dla ludności. W ten sposób jego stanowisko było nie do obrony.
Następnie z pomocą wojska przywódca opozycji, który był wcześniej burmistrzem stolicy, został mianowany tymczasowo na prezydenta mimo tego, że według prawa był za młody, aby sprawować tę funkcję. Ten proces, a zwłaszcza interwencja wojskowa, wywołały krytykę. Unia Afrykańska określiła go mianem nielegalnego przewrotu i odrzuca nowy rząd.
Jednakże uważam, że moglibyśmy się tutaj pokusić o porównanie tej sytuacji z ostatnimi wydarzeniami w jednym z krajów europejskich, w Islandii. W tym kraju rząd również musiał się podać do dymisji w związku z protestami ludności. Następnie władzę przejął rząd mniejszościowy o zupełnie innych poglądach politycznych, ale nikt nie uznał tego za przewrót stanu. Od tego czasu odbyły się nowe wybory i nowy rząd uzyskał dużą większość. Taki wynik jest również możliwy na Madagaskarze, pod warunkiem, że do wyborów dojdzie w przewidywalnej przyszłości.
Glyn Ford
autor. - Pani przewodnicząca! Przemawiam w imieniu Grupy Socjalistów oraz jako kontrsprawozdawca w zakresie umowy o partnerstwie gospodarczym (EPA) z grupą krajów Afryki Południowej, a w tym Madagaskaru. W kwietniu zdecydowaną większością głosów przyjęliśmy umowę o partnerstwie gospodarczym, z zastrzeżeniem dotyczącym sytuacji w Zimbabwe. Gdyby debata nad EPA odbywała się dzisiaj, musielibyśmy włączyć nasze zastrzeżenia dotyczące Madagaskaru.
Jednak raptem 15 lat temu wydawało się, że Madagaskar miał możliwość pójścia inną drogą. Pamiętam w 1993 roku wizytę nowowybranego wówczas prezydenta Alberta Zafy'ego. Ale, oczywiście, do 1996 roku został on postawiony w stan oskarżenia z zarzutami korupcji i nadużycia władzy. Od tamtego czasu Madagaskar jest nękany przez niestabilne rządy, a brutalną politykę przerywają groźby secesji i oskarżenia osób będących u władzy.
Obecna sytuacja - przewrót stanu dokonany przez wojsko - została częściowo wywołana przez plan poprzedniego rządu dotyczący wydzierżawienia jednego miliona akrów ziemi na południu kraju firmie koreańskiej do wykorzystania pod intensywne uprawy rolne, podczas gdy znaczna większość ludności żyje za mniej niż jedno euro dziennie. Ta niekonstytucyjna zmiana rządu to poważna przeszkoda w procesie demokratyzacji.
Z zadowoleniem przyjmujemy fakt, że ONZ wystosowała apele o pomoc humanitarną wartą prawie 36 milionów dolarów przewidując braki żywności, do których dojdzie w dalszej części tego roku w wyniku obecnych wydarzeń politycznych na Madagaskarze, ale zdecydowanie potępiamy przewrót stanu oraz wszystkie próby przejęcia władzy w niedemokratyczny sposób. Wzywamy do natychmiastowego przywrócenia porządku prawnego i konstytucyjnego w kraju oraz prosimy wszystkie malgaskie partie o przestrzeganie w pełni przepisów konstytucji. Chcemy, aby zawieszenie zgromadzenia narodowego i senatu zostało odwołane, a mandaty i immunitety posłów były respektowane.
Ale do tego dojdzie tylko, jeżeli wspólnota międzynarodowa będzie w stanie razem zwiększyć wysiłki i wywierać naciski skierowane na położenie kresu przemocy politycznej oraz impasowi politycznemu w tym kraju.
Thierry Cornillet
Pani przewodnicząca! Nie możemy milczeć na temat tego, do czego doszło na Madagaskarze, i nie będziemy jedynymi, którzy potępiają tę sytuację. Unia Afrykańska, Południowoafrykańska Wspólnota Rozwoju, Międzynarodowa Organizacja Państw Frankofońskich, Unia Międzyparlamentarna, Unia Europejska, w której imieniu wypowiada się Komisja, Stany Zjednoczone, oraz duża liczba krajów, łącznie z moim własnym i Norwegią, mówiąc o krajach kontynentu europejskiego, potępiły zamach stanu - bo właśnie do niego doszło - który przeprowadzono na Madagaskarze.
Nie możemy milczeć i wzywamy do przywrócenia porządku konstytucyjnego. Po prostu prosimy o powrót do podstaw, a tam gdzie to konieczne odwołanie się do arbitrażu przeprowadzonego przez ludność malgaską w formie wyborów prezydenckich lub referendum. To zgromadzenia i politycy Madagaskaru mają obowiązek wybrać najbardziej skuteczną formę konsultacji.
A więc to, do czego wzywamy przy pomocy tego wspólnego projektu rezolucji, to wsparcie wspólnoty międzynarodowej naszym głosem, aby jasno powiedzieć tym, którzy przejęli władzę w sposób zupełnie niedemokratyczny w formie przewrotu stanu - niezależnie od tego, jak został on zatuszowany - że porządek konstytucyjny Madagaskaru musi zostać przywrócony jako jedna z gwarancji przyszłego rozwoju tej dużej wyspy na Oceanie Indyjskim.
Ewa Tomaszewska
autorka. - Pani przewodnicząca! Kryzys polityczny na Madagaskarze doprowadził do niekonstytucyjnej zmiany władzy. Towarzyszyły jej zamieszki, w których śmierć poniosło ponad 130 osób.
Madagaskar do 1960 roku był pod panowaniem Francji. Jest krajem w sytuacji trudnej, potrzebuje pomocy humanitarnej, w szczególności żywnościowej, i taka została Madagaskarowi przyznana. Dotychczasowe władze i kolejne ich wybory wspierane były przez wojsko. Utraciwszy wsparcie armii prezydent Ravalomanana zrezygnował z pełnienia swej funkcji 17 marca 2009 roku. Rządy objął desygnowany przez zbuntowaną armię Rajoelina.
Unia Europejska nie uznaje tej nowej władzy ze względu na fakt niedemokratycznie dokonanej zmiany. Unia Afrykańska zawiesiła członkostwo Madagaskaru, podchodząc krytycznie do usunięcia Ravalomanany siłą. Zagroziła sankcjami, jeśli w ciągu 6 miesięcy nie zostanie przywrócony porządek konstytucyjny.
Wzywamy do przywrócenia tego porządku na Madagaskarze! Wzywamy wspólnotę międzynarodową do wsparcia przywrócenia prawnych zasad funkcjonowania tego państwa! Uważam, że proces wyborczy powinien być ściśle kontrolowany, obserwowany przez przedstawicieli organizacji międzynarodowych, także i w szczególności naszego Parlamentu.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
w imieniu grupy PSE. - Pani przewodnicząca! W pierwszych tygodniach marca byliśmy świadkami dramatycznego zamachu stanu na Madagaskarze. Trwająca od kilku lat rywalizacja pomiędzy obalonym prezydentem a liderem opozycji doprowadziła wyspę na skraj wojny domowej. 17 marca 2009 r., w dzień po zdobyciu przez wojsko pałacu prezydenckiego, Andry Rajoelina ogłosił się nową głową państwa. Malgaski Sąd Najwyższy stwierdził, że były burmistrz Antananarywy pełni tę funkcję zgodnie z postanowieniami konstytucji. Pojawiły się jednak wątpliwości choćby dlatego, iż zapis w ustawie zasadniczej mówi, że prezydentem może być osoba, która ukończyła 40 lat, a nowy prezydent ma dopiero 34.
Przejęcie władzy oraz decyzja sądu najwyższego budzą powszechne kontrowersje. Ceremonia zaprzysiężenia została zbojkotowana przez większość zagranicznych dyplomatów, a Unia Afrykańska zawiesiła Madagaskar w prawach członka. Kryzys polityczny doprowadził do powszechnego chaosu i destabilizacji w kraju, gdzie większość ludności od lat żyje w strasznym ubóstwie za 1 dolara dziennie, mając ograniczony dostęp do żywności, wody, a także podstawowych usług medycznych czy edukacji. Mieszkając przez sześć lat na Madagaskarze poznałam te problemy dogłębnie, dlatego bardzo wspieram apel ONZ o pilną pomoc humanitarną dla jego mieszkańców.
Parlament Europejski powinien stanowczo potępić zamach stanu oraz wszystkie próby przejęcia władzy podejmowane wbrew zasadom demokracji. Unia Europejska powinna wezwać do wznowienia prac obu izb parlamentu, które zostały zawieszone przez nowy reżim. Należy ponadto wesprzeć wysiłki specjalnego wysłannika Unii Afrykańskiej oraz przedstawicieli ONZ w rozmowach z przedstawicielami lokalnych partii oraz wszystkich zainteresowanych stron w celu niezwłocznego przywrócenia konstytucyjnego porządku w kraju, zaś społeczność międzynarodowa powinna zwiększyć zdecydowanie swoje wysiłki na rzecz pomocy humanitarnej dla żyjących na skraju ubóstwa mieszkańców wyspy.
Marios Matsakis
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Madagaskar, który jest byłą kolonią francuską, doświadcza smutnego - ale dość typowego - postkolonialnego zamieszania w swoim życiu politycznym, w konsekwencji czego cierpi jego ludność.
Wiele innych kolonii krajów afrykańskich cierpiało - lub nadal cierpi - z tego samego powodu. Istnieje wiele przykładów. Mój własny kraj, Cypr, stanowi jeden z nich. Po uzyskaniu częściowej niezależności od swojego kolonizatora - Wielkiej Brytanii - w 1960 roku, jastrzębiom brytyjskiej dyplomacji udało się w 1963 roku doprowadzić do wewnętrznej walki pomiędzy jego mieszkańcami, w wyniku której ostatecznie doszło do podziału wyspy w 1974 roku.
Ten podział trwa do dziś, a taki stan rzeczy odpowiada Wielkiej Brytanii. Podzielony Cypr nie może pozbyć się dwóch brytyjskich terytoriów zamorskich, Akrotiri i Dhekelia, pozostałości kolonializmu wykorzystywanych do celów wojskowych, które udało się rządowi brytyjskiemu haniebnie utrzymać poza UE tak, aby nie można było stosować dorobku prawnego Wspólnoty wobec tysięcy obywateli Cypru - obecnie obywateli UE - którzy tam mieszkają.
Leonard Orban
komisarz. - Pani przewodnicząca! Po pierwsze chciałbym podkreślić wielkie zainteresowanie Komisji obecną niestabilną sytuacją na Madagaskarze. Również chciałbym zaznaczyć, że Komisja pozostaje nadal oddana interesom ludności malgaskiej.
Sytuacja w tym kraju po usunięciu siłą prezydenta Ravalomanany 17 marca wymaga i zasługuje na naszą pełną uwagę, a Komisja, podobnie jak Parlament Europejski, śledzi bieg wydarzeń bardzo uważnie.
Komisja w pełni poparła oświadczenie prezydencji czeskiej wydane w imieniu Unii Europejskiej 20 marca potępiające zmianę władz i wzywające malgaskie partie do przestrzegania w pełni przepisów konstytucji Madagaskaru.
Komisja uważa, że doszło do rażącego naruszenia podstawowych elementów umowy z Kotonu i że jest to "przypadek szczególnie pilny” w rozumieniu art. 96 tej umowy. Dlatego Komisja rozpoczęła procedurę, w której proponuje Radzie rozpoczęcie konsultacji z obecnymi władzami w celu zbadania ewentualnych możliwości rozwiązania kryzysu, aby ponownie ustanowić porządek konstytucyjny.
Komisja będzie nadal korzystać ze wszystkich środków dialogu, które ma do dyspozycji, aby znaleźć ogólne rozwiązanie obecnego kryzysu. W tym celu pogłębia ona dialog polityczny ze wszystkimi istotnymi interesariuszami na Madagaskarze na podstawie art. 8 porozumienia z Kotonu.
Uczestniczy ona również w głównych wysiłkach międzynarodowych podejmowanych zwłaszcza w ramach międzynarodowej grupy kontaktowej ustanowionej ostatnio przez Unię Afrykańską. Na tym etapie dominujący pogląd jest następujący: istotni interesariusze polityczni na Madagaskarze uzgadniają mapę drogową na rzecz powrotu porządku konstytucyjnego i zorganizowania wyborów.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się pod koniec debaty.
