Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 11 april 1997 werd onderbroken, te zijn hervat.
Ik herinner de leden eraan dat het vandaag de wereldboekendag is, die de UNESCO vorig jaar heeft uitgeroepen en ik wens jullie natuurlijk veel leesgenot.

Urgentverklaring
De Voorzitter
Mevrouw Malone heeft het woord voor een punt van orde.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, ik wil er u op wijzen dat een Ierse Christian Brother in januari van dit jaar in Kenia is vermoord en dat een Ierse priester deze week gelukkig aan de dood is ontsnapt. Ik zou u willen vragen de heer Santer en het Nederlandse voorzitterschap te verzoeken alle EU-hulp aan Kenia te schorsen tot de mensenrechtensituatie er beter is.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Malone. De heer Santer is aanwezig en wij zullen uw verzoek aan de Raad overmaken opdat hij alle maatregelen treft die hij noodzakelijk acht in verband met het probleem dat u aan de kaak gesteld heeft.
De heer von Habsburg heeft het woord voor een punt van orde.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, het gaat niet om een punt van orde maar over de agenda. Wij moeten het immers nog over de agenda hebben en precies hierover zou ik een opmerking willen maken.

De Voorzitter
Mijnheer von Habsburg, ik herinner u eraan dat de agenda in Straatsburg is aangenomen, zoals dat de gewoonte geworden is.

von Habsburg
Dan heb ik niets gezegd.

De Voorzitter
Dank u wel voor uw hulp.

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, wat de urgentverklaring van het voorstel betreffende de steun aan de scheepsbouw betreft, wil ik erop wijzen dat over deze kwestie in de Europese Unie nog steeds onenigheid heerst. De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid heeft zich over het verzoek tot urgentverklaring van dit punt beraden. Ook daar waren er meningsverschillen. Toch heeft de meerderheid van de leden van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid geoordeeld dat wij deze kwestie zo snel mogelijk moeten behandelen. Dat hoeft niet tijdens deze vergaderperiode maar wel zo spoedig mogelijk te gebeuren. Tegelijkertijd hebben wij er ook voor gezorgd dat de kwestie onverwijld en met kennis van zaken kan worden besproken.
Wij hebben de heer Glante tot rapporteur benoemd. Wij zullen alles in het werk stellen om zo snel mogelijk een gemotiveerd advies over dit thema te formuleren.

Gomolka
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik pleit voor de urgentverklaring. De Commissie heeft de kennisgeving door de Duitse bondsregering met haar voorstel van 19 maart 1997 aangenomen en ze op 24 maart 1997 voor verdere behandeling aan de Raad voorgelegd. Tegelijkertijd legt de Commissie haar voorstel ook aan het Europees Parlement voor.
De voorgeschiedenis van dit voorstel zou men bijna dramatisch kunnen noemen. Men moet het voorstel bekijken tegen de achtergrond van de grondige en snelle herstructurering waarbij in mijn land alleen al bij de scheepswerven in anderhalf jaar meer dan 40.000 banen zijn verdwenen. Die grondige herstructurering is het gevolg van de door de Europese Unie geëiste capaciteitsvermindering, waarvoor in 1992 steun is toegekend. Die in 1992 toegewezen middelen werden grotendeels van hun doel afgewend. Het geld werd niet geïnvesteerd in de scheepswerven in Mecklenburg-Vorpommern, maar werden door Bremer Vulkan, dat inmiddels failliet is gegaan, voor andere doeleinden gebruikt. De bevoegde officier van justitie die de zaak onderzoekt, heeft enkele weken geleden voor de enquêtecommissie van de Bondsdag verklaard dat het geld definitief verdwenen is. Die middelen zijn dus niet meer beschikbaar.
Anderzijds is het duidelijk dat in een regio die...
(De Voorzitter onderbreekt de spreker)

Donnelly, Alan
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten ons om drie redenen tegen dit verzoek om urgentverklaring verzetten. De heer Gomolka heeft de eerste reden al gegeven: toen vorige keer aan Duitsland steun werd toegewezen, heeft men die middelen van hun doel afgewend. Daarom moeten wij dit voorstel aan een grondig parlementair onderzoek kunnen onderwerpen en mogen wij niet zonder meer met een besluit van de Raad instemmen. Een tweede reden is dat de aangeboden steun de situatie in de rest van de scheepsbouwsector in de Europese Unie zou scheeftrekken. Hoe staat het met Finland, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en de andere scheepsbouwgebieden? Dat moeten wij goed beseffen.
Een derde reden is dat wij, als wij hier in het Parlement goed werk willen verrichten en de staatssteun en het mededingingsbeleid ernstig willen controleren, onszelf twee of drie weken moeten gunnen om de kwestie te onderzoeken en een degelijk verslag op te stellen. Als de christen-democraten voor de urgentverklaring stemmen, mogen zij hier in het Europees Parlement nooit meer over staatssteun of over het mededingingsbeleid komen klagen.

De Voorzitter
Ik leg het verzoek om urgentverklaring ter stemming voor.
(Het Parlement willigt het verzoek in) Dit punt staat dan ook ingeschreven op de agenda van de ochtendzitting.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, u hebt gemerkt dat slechts 265 mensen aan de stemming hebben deelgenomen terwijl er toch een fiks aantal meer hier in de zaal zitten. Nu wij hier in Brussel vergaderen en de meesten van ons de stemkaarten in Straatsburg vlak bij de zittingzaal kunnen krijgen, moeten wij hier in Brussel ongeveer een half uur afstand overbruggen om de stemkaarten te kunnen vinden. Ik wil u uitdrukkelijk verzoeken om de toegang tot die zaal weer opnieuw open te maken.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Wijsenbeek. De diensten delen mij mee dat de afstand nu inderdaad iets groter is als gevolg van de voorbereidingen voor het nieuwe gebouw. Ik ben er echter van overtuigd dat alle afgevaardigden het nodige zullen doen om hun stemkaarten tijdig af te halen.

Samenstelling van de Tijdelijke Commissie (stemming)
De Voorzitter
Aan de orde is het ontwerpbesluit dat de Conferentie van Voorzitters overeenkomstig artikel 135, lid 2, van het Reglement heeft ingediend betreffende de instelling van een Tijdelijke Commissie die belast is met de follow-up van de BSE-aanbevelingen.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik neem namens mijn fractie het woord in verband met twee van de op deze tekst ingediende amendementen: ten eerste, amendement 1 van de Fractie Europese Radicale Alliantie, dat ik zou willen intrekken; ten tweede, amendement 2, dat door de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten overeenkomstig artikel 124, lid 5, is ingediend en dat ik integendeel tot het mijne wil maken. Sta mij toe dat ik u in een paar woorden uitleg waarom ik dat doe, en wel in aanwezigheid van de heer Santer, die goed weet dat deze tijdelijke commissie het zeer belangrijke werk dat de Commissie en het Parlement wacht, op de voet gaat volgen.
Overeenkomstig het voorstel van de Conferentie van voorzitters zou de commissie 20 leden tellen, wat betekent dat twee fracties zouden worden uitgesloten, terwijl de enquêtecommissie alle fracties in de commissie wilde opnemen. Ingevolge onder de verschillende fracties gesloten akkoorden zou nu, als puntje bij paaltje komt, alleen de Fractie Europese Radicale Alliantie buiten de commissie vallen.
Ik zou mijn collega's in alle bescheidenheid willen verzoeken ermee akkoord te gaan dat het aantal leden van de commissie van 20 op 22 wordt gebracht, zodat alle fracties erin vertegenwoordigd kunnen zijn, zoals ook de bedoeling van de enquêtecommissie was.
(Applaus van de Fractie Europese Radicale Alliantie)

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik denk dat het niet nodig is, het hebben en het stemmen van deze amendementen. De socialistische fractie heeft acht leden, acht plaatsvervangers. Wij als fractie hebben zeven leden, zeven plaatsvervangers. Wij hebben ons bereid verklaard en wij doen die belofte ook gestand om één lid en ook één plaatsvervanger af te geven. Ik denk dat wanneer anderen in dit Huis en onder meer de socialistische fractie, ook daartoe bereid zouden zijn, dan kunnen wij met elkaar op een hele goede manier die zaak regelen.

Green
Mijnheer de Voorzitter, deze kwestie werd uiteindelijk door de Conferentie van voorzitters besproken. Het standpunt van mijn fractie is als volgt. Wij menen dat de follow-up van de aanbevelingen van de enquêtecommissie inzake BSE, waarvan wij het voortreffelijk werk ten zeerste waarderen, door de vaste commissies van het Parlement moet gebeuren. Aldus zouden alle afgevaardigden aan de follow-up van de aanbevelingen hebben kunnen deelnemen. Daarmee heeft men echter niet ingestemd. Mijn fractie telt 214 leden maar slechts acht leden in de Tijdelijke Commissie die de uitvoering van de aanbevelingen moet controleren. Ik kan dan ook geen enkele van die plaatsen aan een kleinere fractie afstaan. Dat heb ik in de Conferentie van voorzitters duidelijk gezegd.
(Tekenen van onrust) Zoals ik in de Conferentie van voorzitters eveneens heb gezegd, is het verkeerd dat het Parlement bij de oprichting van commissies elke keer procedures ad hoc toepast. Wij hebben een Reglement en moeten dat naleven.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, in de Conferentie van voorzitters heeft u een beslissing genomen. Dat besluit strookt niet met de wensen van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten. Die fractie wilde iets anders. Men kon verschillende oplossingen kiezen. Men heeft nu voor deze oplossing gekozen en de plenaire vergadering zal daarmee hoogstwaarschijnlijk instemmen. Ik zou van mevrouw Green graag vernemen waarom zij niet hetzelfde doet als bij de enquêtecommissie inzake BSE. Die telde achttien leden, en toen heeft u uiteindelijk een plaats afgestaan, zodat ook de kleine fracties aan de werkzaamheden konden deelnemen. In hoever verschilt deze commissie - afgezien van het feit dat u nu het pleit verloren heeft - van de enquêtecommissie inzake BSE? Waarom weigert u de Fractie Europese Radicale Alliantie de plaats te geven die ze eigenlijk toekomt?

De Voorzitter
Mevrouw Green heeft het woord voor een persoonlijk feit.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wijs de heer Graefe zu Baringdorf erop dat het er bij de oprichting van de enquêtecommissie niet op die manier aan toe is gegaan. Zijn cijfers zijn verkeerd.
(Tekenen van onrust)

De Voorzitter
Ik leg het ontwerpbesluit ter stemming voor.
(Het Parlement neemt het besluit aan)

Kansengelijkheid tussen mannen en vrouwen
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over kansengelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ofschoon dit debat betrekking heeft op de vrouwenproblematiek, hoop ik dat het ook de aandacht van de mannen zal krijgen.
Het verheugt mij zeer dat wij een jaarlijkse traditie maken van de gedachtewisseling die wij vorig jaar voor het eerst hielden over het communautaire beleid voor gelijke kansen van vrouwen en mannen. Op 8 maart hebben wij de internationale dag van de vrouw gevierd. Een dergelijke dag is een goede aanleiding om de balans op te maken van wat we al hebben gedaan, maar ook om met elkaar te bespreken wat er nog moet worden gedaan. En dat lijkt mij een uitstekende gelegenheid om de vorderingen van de Commissie eens met die van het Parlement te vergelijken.
Het is misschien ook het moment om een beetje creatief te zijn. Meer dan twee jaar communautaire ervaring hebben mij duidelijk gemaakt dat wij slechts vooruitgang kunnen boeken als wij een vertrouwensrelatie met onze gesprekspartners opbouwen en ze niet proberen te misleiden. En er wacht ons dit jaar nog een drukke agenda, ik denk met name aan de Intergouvernementele Conferentie en aan het nieuwe Verdrag dat te Amsterdam moet worden aangenomen, alsook aan het begin van de onderhandelingen over de uitbreiding. Wij zullen dus nog innovatiever dan voorheen moeten zijn om de vrouwelijke helft van de Europese burgers te overtuigen en tot onze bondgenoten te maken.
Dat zal niet gemakkelijk zijn, want wij mogen niet uit het oog verliezen dat slechts 49 % van de Europese vrouwen, tegenover 57 % van de mannen, denkt dat Europa een goede zaak is. Kansengelijkheid is dus een ernstig, belangrijk onderwerp, dat een alsmaar grotere plaats in onze overwegingen en onze beleidslijnen inneemt. Deze taak schenkt mij veel voldoening, ook al besef ik dat er nog veel te doen blijft.
Mijnheer de Voorzitter, laten wij beginnen met samen de balans op te maken van de activiteiten van de Commissie in het afgelopen jaar. Wij zijn zeer actief geweest op het gebied van gelijke kansen. Een volledige lijst van alle afgeronde of nog lopende activiteiten wil ik u besparen, omdat er te veel initiatieven zijn genomen. Ik zal dus de klemtoon leggen op enkele concrete punten en de gebeurtenissen die van eminent belang voor gelijke kansen waren. Wie volledige informatie wenst, kan ik verwijzen naar het zopas door de Commissie gepubliceerde eerste jaarverslag over gelijke kansen, waarin een overzicht wordt gegeven van de op het niveau van de lidstaten en de Unie gemaakte vorderingen. Dit jaarverslag heeft een drievoudige doelstelling: zichtbaarmaking van het communautaire beleid op dit gebied, aanmoediging van de debatten over de te volgen strategieën en, ten slotte, aanbieden van een referentie-instrument aan al de betrokken actoren.
Het door de Commissie in het afgelopen jaar gevoerde beleid ligt in de lijn van het vierde actieprogramma voor gelijke kansen, dat de periode 1996-2000 bestrijkt. Dit precies in het jaar van de vierde Wereldvrouwenconferentie aangenomen programma vormt een heel belangrijke bijdrage tot de tenuitvoerlegging van het te Peking goedgekeurde platform en heeft betrekking op heel uiteenlopende domeinen, zoals werkgelegenheid en beroepsleven, besluitvorming en informatie.
Het leidende beginsel van het vierde actieprogramma is mainstreaming . De bedoeling hiervan is de gelijkheidsdimensie in alle communautaire beleidsvormen en initiatieven te integreren, ongeacht of deze betrekking hebben op het personeel van de Commissie dan wel naar buiten toe zijn gericht. Het feit dat het begrip mainstreaming zelf nog voor velen niet heel duidelijk was, vormde voor de Commissie een uitdaging die zij heeft aangenomen door een - in februari 1996 goedgekeurde - mededeling uit te brengen waarin ze zowel haar aanpak in dezen omschrijft als een operationele structuur voor de tenuitvoerlegging ervan vaststelt.
In deze mededeling wordt onderstreept dat voor de bevordering van gelijke kansen niet uitsluitend op vrouwen afgestemde positieve maatregelen ten uitvoer moeten worden gelegd, maar dat voor de verwezenlijking van die gelijkheid ook expliciet een beroep moet worden gedaan op de algemene acties en beleidsvormen in hun geheel. Bij de formulering, de tenuitvoerlegging en de follow-up van deze beleidslijnen en acties moet voortaan het perspectief geslacht worden geïntroduceerd. In dit verband hecht ik bijzonder veel belang aan mainstreaming in de structuurfondsen, die een belangrijk financieel instrument zijn, aangezien ze over zes jaar een bedrag van 145 miljard ecu vertegenwoordigen.
Het is ook de wens van de Commissie geweest de uitvoering ter plaatse van het vierde programma voort te zetten. Momenteel verlenen wij steun aan ruim 60, over alle lidstaten verspreide projecten waarbij een hele reeks actoren, zoals de nationale, regionale en plaatselijke autoriteiten, NGO's en de sociale partners zijn betrokken. Deze acties worden gefinancierd voor een bedrag van ongeveer 4 miljoen ecu. Ik weet dat dit een bescheiden bedrag is, maar het gaat om medefinancierings- en partnerschapsacties die vaak een uiterst positief effect hebben.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou het nu willen hebben over een ander wezenlijk bestanddeel van het vierde programma, namelijk het wetgevende werk dat ons op dit gebied wacht. Er liggen momenteel twee wetgevingsvoorstellen bij de Raad ter tafel. Ten eerste, het voorstel voor een richtlijn betreffende de bewijslast, waarover u op 9 april uw advies hebt uitgebracht, dat zeer gunstig was voor het voorstel van de Commissie. Wij hopen nu dat er onder het Nederlandse voorzitterschap een gemeenschappelijk standpunt kan worden vastgesteld.
Ten tweede, het voorstel tot wijziging van de richtlijn betreffende gelijke behandeling, dat door de Commissie als reactie op de jurisprudentie in de zaak-Kalanke is voorgelegd en waarover uitgebreid werd beraadslaagd tijdens de laatste Raad Sociale Zaken op 17 april jongstleden. Daarnaast wordt er, zoals gepland in het vierde programma, nog een aantal nieuwe voorstellen uitgewerkt, met name inzake de eerbiediging van de waardigheid van vrouwen en mannen op het werk en inzake het op zich nemen van de zorg en de diensten voor kinderen en andere afhankelijke personen.
Ten slotte vond er in opdracht van de Commissie een Eurobarometer-enquête naar de perceptie van gelijkheid bij de publieke opinie plaats. Hieruit blijkt onder meer dat, al blijft voor de grote meerderheid van de Europeanen de bestrijding van de werkloosheid een van de prioritaire actieterreinen van de Unie, de verbetering van de situatie van de vrouw, harerzijds, tot stand lijkt te komen via een betere verdeling van de taken - huishouding, kinderen - in het privé-leven en via respect voor de mannelijke en de vrouwelijke identiteit.
Tot slot zou ik nog willen onderstrepen dat het gelijkekansenbeleid zeker niet beperkt blijft tot het terrein van het sociale beleid. Zo verwijs ik naar het succes van de Europese Conferentie over vrouwenhandel, die op initiatief van mevrouw Gradin plaatsvond.
Nu enkele woorden over het beleid dat ter zake binnen de Commissie wordt gevolgd, mijnheer de Voorzitter. Ik ben blij met de resultaten die onze administratie al heeft bereikt. Uit de statistieken blijkt inderdaad dat beide geslachten evenwichtiger vertegenwoordigd zijn in de diverse personeelscategorieën bij de Commissie. Met name de doelstellingen op het gebied van benoeming en indienstneming van vrouwelijk personeel in categorie A werden in 1996 ruimschoots bereikt.
Ter illustratie enkele cijfers die mij zeer bemoedigend lijken: de helft, exact 49 %, van de in dienst genomen jonge ambtenaren uit de nieuwe lidstaten zijn vrouwen. Op directeursniveau, rang A2, is het aantal vrouwen bij de Commissie in 1996 verdubbeld, aangezien er nu, na de zeven benoemingen/promoties die in de loop van het jaar plaatsvonden, vijftien vrouwelijke directeurs zijn. En het is mij een waar genoegen, mijnheer de Voorzitter, u te kunnen melden dat mijn eigen kabinet voor de helft uit vrouwen bestaat.
Maar ik geloof dat wij ook naar de toekomst moeten kijken. Zoals ik daarstraks heb gezegd, zal de deelneming van vrouwen aan de voortzetting van de Europese opbouw van cruciaal belang blijken te zijn als wij bepaalde streefdata willen halen. Ik denk bijvoorbeeld aan de Economische en Monetaire Unie, die met onze burgers concreet tot stand moet komen. En ik ben altijd van oordeel geweest dat vrouwen een zeer grote rol te spelen hebben in de integratie van de euro in het dagelijks leven van de mensen. Zonder in stereotypen te willen vervallen, moet ik zeggen dat ik sterk op de vrouwen reken om in 2002 van deze theorie een realiteit te maken.
De tweede grote streefdatum is, uiteraard, die van de Intergouvernementele Conferentie. De Commissie is, net als het Parlement, voornemens erop aan te dringen dat in het nieuwe Verdrag beter rekening wordt gehouden met het gelijkekansenbeginsel dan in de huidige bepalingen, die enkel op gelijke beloning slaan. Op de conferentie wordt hieraan uit drie verschillende invalshoeken gewerkt: ten eerste, via algemene beginselen van het Verdrag, en met name de sociale grondrechten; ten tweede, via een specifieke non-discriminatiebepaling; ten derde, via specifieke bepalingen op het gebied van gelijke kansen.
Momenteel worden de volgende concrete doelstellingen nagestreefd: van de gelijke kansen een specifieke taak van de Unie maken door ze in artikel 2 van het Verdrag op te nemen; gelijke beloning voor gelijkwaardig werk - equal pay for work of equal value - door een passender formulering van het huidige artikel 119; de Unie de bevoegdheid geven om maatregelen op het gebied van gelijke kansen te nemen die verder gaan dan gelijke beloning; een bepaling om positieve discriminatie van de zijde van de lidstaten toe te staan als antwoord op het arrest dat het Hof van Justitie in de zaak-Kalanke heeft geveld.
De dimensie gelijke kansen moet ook een nieuw facet zijn van onze aanpak van de grote economische en sociale belangen, de werkgelegenheid vooraan, die in Europa op het spel staan. U weet hoeveel belang ik hecht aan de Europese actie op het gebied van de werkgelegenheid. Wij mogen ons niet tevreden stellen met het in elkaar knutselen van kortetermijnoplossingen, die vaak op nog meer onzekerheid voor de zwaksten uitlopen.
Vrouwen hebben van dichtbij te maken met de opkomst van deeltijdbanen en contracten van korte duur. Zij zijn baanbrekers geweest op het gebied van deze nieuwe arbeidsvormen, waar alsmaar meer werknemers mee te maken krijgen. Naarmate er nieuwe technologieën worden ontwikkeld, zal het aantal ermee geconfronteerde werknemers bovendien nog toenemen.
Van de ervaringen van deze vrouwen moeten wij dus profiteren om ons Europese samenlevingsmodel te verjongen en te versterken. Zo hecht ik bijvoorbeeld veel belang aan de onderhandelingen die aan de gang zijn tussen de sociale partners over deeltijdwerk en over het Groenboek betreffende de arbeidsorganisatie dat vorige week door de Commissie is aangenomen.
Ik zou nog willen zeggen dat er in de loop van dit kwartaal een groot debat over de sociale bescherming plaatsvindt. Ik krijg straks misschien nog de kans daarop terug te komen. Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik kom dus tot mijn conclusie.
Tijdens de rede die ik in het Europees Parlement bij investituur van de Commissie hield, heb ik er mij persoonlijk toe verbonden van kansengelijkheid een geleidraad van het communautaire beleid te maken en ik denk te kunnen zeggen dat deze Commissie, nu zij de helft van haar ambtstermijn achter de rug heeft, door de talrijke initiatieven die zij heeft genomen, duidelijk heeft bewezen dat zij woord houdt.
Tot zover dit korte overzicht, mijnheer de Voorzitter, waaruit heel duidelijk blijkt dat de Commissie wat de bevordering van gelijke kansen betreft niet op haar lauweren rust, maar zich onvermoeibaar inzet om de verworvenheden van het verleden te consolideren en te verdiepen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik heb twee vragen aan de Commissaris. Ten eerste: wanneer denkt de Commissie verder te gaan met de wijziging van de dienstvoorschriften die het Parlement enige maanden geleden heeft goedgekeurd, d.w.z. de dienstvoorschriften voor de werknemers van de EU? Ten tweede: Op welke manier heeft de Commissie aandacht geschonken aan de gelijke kansen voor mannen en vrouwen in verband met programma's voor de informatiemaatschappij? Het is duidelijk dat programma's en het spelen van spelletjes de positie van de jongens bevorderen, terwijl meisjes niet goed achter de computer durven te gaan zitten. Op welke manier heeft de Commissie hier aandacht aan geschonken?

Santer
Mijnheer de Voorzitter, in antwoord op de eerste vraag van de geachte afgevaardigde zou ik willen herhalen wat ik daarstraks al heb gezegd, namelijk dat de Commissie voorstellen heeft gedaan en zich doeleinden heeft gesteld wat de indienstneming van ambtenaren in haar eigen diensten betreft. Wij hebben ons ook doelen voor dit jaar gesteld, en wel op verschillende niveaus, tot en met de hoogste rangen. Wij hebben de doelstellingen van 1996 bereikt en zelfs overschreden, maar er is nog werk aan de winkel, omdat het momenteel vanzelfsprekend vooral om de indienstneming van ambtenaren uit de nieuwe lidstaten gaat, waarbij gelijkheid is bereikt: 49 % vrouwen en 51 % mannen. Met het oog op de toekomst moet deze actie in dezelfde richting worden voortgezet.
In antwoord op de tweede vraag betreffende gelijke kansen voor mannen en vrouwen, met name bij het gebruik van moderne technologieën, als ik mij niet vergis, in het kader van het informatiebeleid, kan ik u zeggen dat het vierde actieprogramma, dat wij ter bevordering van gelijke kansen hebben opgezet, een aantal voorstellen omvat die precies bedoeld zijn om het door u voorgestelde doel te bereiken. Volgend jaar, als ik opnieuw verslag zal uitbrengen over wat de Gemeenschap het afgelopen jaar heeft gedaan, zullen wij ongetwijfeld kunnen vaststellen op welke wijze deze doelstelling in 1997 werd gehaald.

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Santer, ik heb een zeer concrete vraag over de begroting. De structuurfondsen zijn onze belangrijkste instrumenten. Hoe kunt u garanderen dat de vrouwen, die meer dan de mannen door werkloosheid worden getroffen, meer hulp uit de structuurfondsen krijgen? Hoe kunt u garanderen dat het beginsel van de kansengelijkheid in de operationele programma's consequent in acht wordt genomen? Tenslotte ging tot nu toe slechts ongeveer 5 % naar specifieke projecten ten gunste van de vrouwen. Ik vind dat veel te weinig.
Het vierde actieprogramma en de enkele miljoenen die hiervoor worden uitgetrokken zijn onvoldoende om de ambitieuze doelstelling van de volledige werkgelegenheid te bereiken. Het geld dat wij vorig jaar op vele begrotingslijnen hebben uitgetrokken is nochtans een grote hulp. Hoe kunt u garanderen dat er van de mainstreaming iets in huis komt en dat die meer wordt dan een druppel op een hete plaat?

Santer
Mijnheer de Voorzitter, ik deel volledig de mening van de geachte afgevaardigde dat bij de werkloosheidsbestrijding voorrang moet worden gegeven aan vrouwen, die als eersten door werkloosheid worden getroffen, omdat ze het meest deeltijdarbeid en arbeid van korte duur doen. Een van de elementen om ons op deze weg te begeven, is aanwending van de structuurfondsen.
In het kader van de structuurfondsen worden, zoals ik daarstraks heb gezegd, aanzienlijke bedragen - gespreid over zes jaar 145 miljard ecu - beschikbaar gesteld, waar echter onvoldoende gebruik van wordt gemaakt, en in het kader van het Europees Sociaal Fonds moet een van de prioritaire doestellingen juist zijn dat er geld beschikbaar wordt gesteld voor de indienstneming van vrouwen.
U hebt nog een tweede vraag, ditmaal in verband met mainstreaming , gesteld. De Commissie heeft inderdaad een strategie uitgestippeld voor de integratie van de dimensie geslacht in al haar beleidsvormen. Ik denk dat het van wezenlijk belang is dat wij ons niet op één bepaald beleid blijven concentreren. We moeten, zoals voor de samenwerking tussen de verschillende diensten, richtsnoeren vaststellen voor de evaluatie van de impact van de beleidsvormen op de gelijkheid van man en vrouw, alsook voor een follow-upsysteem en een passende opleiding van het personeel. Dat is de richting die onze maatregelen uit moeten gaan.
Ik ben het met u eens dat er nog veel te doen blijft en ik reken op het Parlement om bij de opstelling van de begrotingsvoorstellen voor nog krachtiger impulsen op de door de geachte afgevaardigde aangegeven gebieden te zorgen.

Van Dijk
Voorzitter, als straks de Intergouvernementele Conferentie wordt afgerond, en ik hoop nog steeds dat dat in Amsterdam zal gebeuren, hoewel ik het ook niet uitgesloten acht dat dat straks in Wasserbillig zal zijn, zullen spoedig de toetredingsonderhandelingen met een aantal Oost-Europese landen worden gestart. Ik vraag mij af, voorzitter Santer, of de Commissie al begonnen is met het maken van analyses van de juridische en maatschappelijke positie van vrouwen in die landen die willen toetreden. Dat is naar mijn oordeel nodig om ervoor te zorgen dat straks als die landen toetreden het acquis communautaire dat op dit terrein bestaat en wat wel eens veel verdergaand zou kunnen gaan dan de wetgeving in die Oost-Europese landen, om dat acquis communautaire dan ook onmiddellijk ingevoerd te krijgen in die landen, want ik denk dat dat vitaal is voor de vrouwen. Eerlijk gezegd denk ik ook, en daar zou ik ook graag een antwoord op willen hebben, dat dit nodig is en ik hoop dat die welwillendheid bij de Europese Commissie ook aanwezig is, dat daarvoor speciaal steun wordt gegeven aan vrouwenorganisaties in Oost-Europese landen die bereid zijn om deze zaken mede op de rails te zetten.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, zoals de geachte afgevaardigde hoop ook ik dat de Intergouvernementele Conferentie met een Verdrag van Amsterdam zal worden afgerond. U kent de uitbreidingsstrategie zoals die door de Europese Raad te Madrid en vervolgens te Dublin werd vastgesteld. De Commissie zal onmiddellijk daarna haar ontwerpvoorstellen voor de verschillende kandidaat-landen uitbrengen.
In het kader van deze adviezen moeten wij rekening houden met bepaalde criteria die door de Europese Raad te Kopenhagen in 1993 werden vastgesteld. Een van deze criteria, en niet een van de minst belangrijke, is in welke mate de kandidaat-landen erin zijn geslaagd hun nationale wetgeving aan te passen om het acquis communautaire te kunnen overnemen. Wij hebben ter zake een aantal regels vastgesteld.
Via het programma PHARE hebben wij tevens een aantal programma's aan deze landen voorgesteld, maar ik ben het volledig met u eens dat dit - niet alleen wat vrouwen betreft, maar in het algemeen - een belangrijk criterium is. Het acquis communautaire moet worden bewaard en de wetgeving van de nieuwe landen, de nieuwe democratieën die aan onze deur kloppen, moet geschikt zijn om het acquis communautaire te kunnen overnemen. Dit is een heel belangrijk punt en de Raad zal er bij de beoordeling van de adviezen van de Commissie ongetwijfeld ook bijzonder veel belang aan hechten.

Anastassopoulos
Mijnheer de Voorzitter, we danken de heer Santer voor zijn mededeling, waaruit blijkt dat vooruitgang werd geboekt op het gebied van de kansengelijkheid tussen mannen en vrouwen. Ik hoop evenwel dat hij inziet dat het probleem zo omvangrijk is dat de vorderingen waarnaar hij verwijst, in de grond onbeduidend zijn.
Ik heb als vertegenwoordiger van het Parlement deelgenomen aan de conferentie in Indië die zich over deze materie heeft gebogen. Om zich een idee te vormen van het probleem waarmee meer dan de helft van de wereldbevolking en de burgers in Europa - met uitzondering van de Noord-Europese landen, waar de toestand bevredigend is - te kampen heeft, wil ik er alleen op wijzen dat het aandeel vrouwelijke parlementsleden in Griekenland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk respectievelijk slechts 6, 3 %, 6, 4 % en 9, 5 % bedraagt. De Commissie moet begrijpen dat zo'n vooruitgang niet volstaat om het vraagstuk op te lossen, en moet daarom doortastender maatregelen nemen, waarbij ze in aanmerking dient te nemen dat de juridische dimensie van dit onderwerp zich stilaan wijzigt - wat wordt bewezen door het arrest van de Franse Raad van State waarin duidelijk wordt gesteld dat positieve acties geen discriminatie inhouden.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de afgevaardigde dat er veel vorderingen zijn gemaakt, maar ik voeg daar meteen aan toe dat deze vorderingen, gezien de omvang van onze taak, ontoereikend zijn. Daarom moeten wij op verschillende fronten tegelijk handelen. Wij doen dat momenteel trouwens reeds. Ik hecht er heel veel belang aan dat op de Intergouvernementele Conferentie, die tot de herziening van het Verdrag van Maastricht moet leiden, een aantal voorstellen van het Ierse voorzitterschap, die door het Nederlandse voorzitterschap zijn overgenomen, op de agenda worden gezet. Het doel van deze voorstellen is expliciet te bevestigen dat de bevordering van de gelijkheid van mannen en vrouwen één van de taken van de Gemeenschap is.
De Gemeenschap zal in al haar activiteiten de volgende doelstellingen proberen te bereiken: wegwerken van ongelijkheid; bevordering van gelijkheid van mannen en vrouwen; toepassing van een algemene bepaling - waar ik veel belang aan hecht - inzake non-discriminatie, en met name discriminatie op grond van het geslacht; uitbreiding van het toepassingsgebied van artikel 119 van het Verdrag.
Een ander punt waar ik daarstraks in antwoord op een vraag op heb gewezen, houdt verband met het mainstreaming -beleid, dat erin bestaat het vrouwenbeleid in al onze beleidsvormen te integreren en er bijgevolg geen afzonderlijk beleid van te maken. Ik denk dat dit nog veel tijd zal vergen en dat het gepaard zal moeten gaan met veranderingen, vooral mentaliteitsveranderingen, in onze lidstaten en in het arbeidsbestel.
Ten slotte hebt u een probleem in verband met de besluitvorming aangesneden. Welnu, sommige acties van de Commissie zijn bedoeld als aanmoediging van en steun voor de lidstaten die specifieke acties opzetten om vrouwen toegang te geven tot hoge posten waar beslissingen worden genomen. Wij cofinancieren momenteel een reeks van dergelijke acties in het kader van het vierde communautaire programma. Wij zullen telkenjare, in een jaarverslag "gelijke kansen" , een balans opmaken van de ter zake in Europa vast te stellen vooruitgang.

Torres Marques
Voorzitter, ik wil u in de eerste plaats meedelen dat ik met genoegen vaststel dat de voorzitter van de Commissie vandaag in dit Parlement aanwezig is om ons een antwoord te geven op deze zo belangrijke thema's. Ik wil mij rechtstreeks tot hem wenden om het volgende te zeggen: u bent begonnen met de opmerking dat vrouwen de Europese burgers zijn die het minst overtuigd zijn van het belang van Europa. Volgens ons is dit juist een uitvloeisel uit het Verdrag: de rechten van de vrouw worden hierin immers niet voldoende uitgewerkt.
Mag ik u twee eenvoudige vragen stellen?
Eerste vraag: zal de Commissie er samen met ons voor strijden dat de herziening van het Verdrag van Maastricht alle punten omvat die het Europees Parlement over de rechten van vrouwen heeft opgesteld?
Tweede vraag: zal de Commissie ons erbij helpen deze aspecten te verspreiden onder de vrouwen? Laten wij niet vergeten dat het Verdrag van Maastricht in de meeste landen met een referendum wordt geratificeerd; vrouwen zullen het meest gaan stemmen en als zij niet aan onze kant staan, kan het zijn dat het Verdrag weliswaar wordt ondertekend, maar niet geratificeerd.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, deze vraag sluit aan bij de vraag die daarstraks door een van uw collega's is gesteld en waarop ik al heb geantwoord door aan te geven welke doeleinden wij ons in het Verdrag stellen. U hebt gelijk als u zegt dat in het Verdrag van Maastricht onvoldoende aandacht wordt besteed aan de doelstellingen op het gebied van gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Ik heb in herinnering gebracht welke de doelstellingen van de Commissie zijn, die trouwens overeenstemmen met de voorstellen die het Parlement zelf naar aanleiding van de herziening van het Verdrag heeft voorgelegd. Ik wens niet in herhaling te vervallen, maar vind het van wezenlijk belang dat in bepaalde, in het Verdrag zelf opgenomen doelstellingen wordt bevestigd dat de gelijkheid van man en vrouw een van de taken van de Gemeenschap is.
Ten tweede, uit een Eurobarometer-onderzoek is gebleken dat meer mannen dan vrouwen vertrouwen hebben in Europa. Om daar verandering in te brengen, zal er veel overtuigings- en overredingskracht, maar vooral informatie en communicatie nodig zijn. Ik denk dat het verstandig zou zijn al onze voorlichtingsprogramma's - en ik heb daarstraks verwezen naar het programma over de euro, over de Economische en Monetaire Unie - specifiek op vrouwen af te stemmen. Vrouwen vormen immers, of je het nu wilt of niet, niet alleen de helft van de bevolking, ze staan ook dichter bij de burgers, kennen veel beter het onderwijsstelsel, kunnen zich met hun kinderen bezighouden enzovoort. In de voorlichting over de Economische en Monetaire Unie en de omgang met de euro moet de vrouw als huishoudster, als consument worden aangesproken, want alleen op die manier zullen wij volgens mij een succes van de euro kunnen maken.
(Interruptie van mevrouw Randzio-Plath: " Ik werk!" ) Natuurlijk moeten wij ook de werkende vrouwen aanspreken. Zo zie ik het mainstreaming -beleid, waaraan wij een zeker gewicht moeten geven door de vrouw in al onze beleidsvormen, en niet alleen in specifieke beleidsvormen, te integreren.

Seillier
Mijnheer de Voorzitter, dank u voor uw engagement voor de vrouwenzaak. Uw laatste woorden, ten behoeve van de zaak van alle vrouwen, klinken mij zeer bemoedigend in de oren.
Ik zou in dit verband een verzoek tot u willen richten dat tegelijk een vraag is: zouden wij niet weer voor hoop - heel nieuwe hoop - omtrent de vitaliteit, zowel op economisch als op sociaal en cultureel gebied, van onze verschillende Europese landen kunnen zorgen door studies te laten verrichten, waar trouwens op de Conferenties te Kopenhagen en te Peking om is verzocht, om de betekenis van het onbetaalde werk van thuiswerkende vrouwen te evalueren?
Dit zou volgens mij een weg zijn waarlangs wij een nieuwe dynamiek aan het hele leven in onze Europese landen kunnen geven. De commissaris heeft te Peking het Verbond van thuiswerkende vrouwen willen ontvangen. Ik reken op u om ervoor te zorgen dat deze ontmoeting niet zonder gevolgen blijft.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, ik kan bevestigend antwoorden op dit verzoek, omdat wij momenteel bezig zijn met dergelijke studies en er wordt mij meegedeeld dat de resultaten ervan eind van het jaar beschikbaar zullen zijn.
Anderzijds zou ik toch willen zeggen dat we ons moeten hoeden voor overdreven polarisaties tussen buitenshuiswerkende vrouwen en thuiswerkende vrouwen. Ik denk dat vrouwen die een baan hebben ook taken in het huishouden hebben en dat zij sommige taken misschien twee maal of drie maal moeten vervullen. Ik persoonlijk, en ik spreek nu uitsluitend uit eigen naam, zou niet willen dat deze twee groepen vrouwen tegenover elkaar worden gesteld. Ik vind dat er middelen moeten worden gevonden om ons in staat te stellen vast te stellen op welke manier iedere vrouw bijdraagt aan het actieve leven, het beroepsleven, wat dat ook zij.

Lulling
Ik zou voorzitter Santer willen danken voor zijn mededeling en de talrijke door hem aangehaalde initiatieven willen toejuichen. Maar ik zou hem wel willen vragen of de Commissie niet voornemens is concreter gevolg te geven aan de resoluties en de standpuntbepalingen van het Europees Parlement, en met name ons verzoek tot wijziging van de richtlijn van 1979 betreffende de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de wettelijke stelsels van sociale zekerheid, ten einde deze gelijkheid ook te waarborgen op het gebied van leeftijdsgrenzen en weduwen- of weduwnaarspensioen.
Wij hebben voorgesteld een communautair instrument in het leven te roepen om splitting van de pensioenrechten in geval van scheiding in alle lidstaten in te voeren. De voorzitter van de Commissie kent deze problemen zeer goed. Ten slotte hebben wij een versterking voorgesteld van de "gedecafeïneerde" richtlijn van 1986 betreffende de toepassing van het beginsel van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen die een zelfstandig beroep uitoefenen, met inbegrip van hun echtgenoten, en ons Parlement heeft in februari een echte juridische status en een onafhankelijke sociale zekerheid voor deze onzichtbare werknemers, de echtgenoten van zelfstandigen, geëist.
Mijnheer de voorzitter, gaat u op dit gebied iets doen?

Santer
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet, heeft de Commissie in 1987 een voorstel gedaan dat in de lijn ligt van wat de geachte afgevaardigde zojuist heeft gezegd. Het ligt trouwens nog altijd ter tafel bij de Raad. De Commissie zoekt sinds kort naar de beste manier om de discussies weer op gang te brengen.
Het vraagstuk van de zojuist door mevrouw Lulling aan de orde gestelde splitting en pensioenrechten in geval van echtscheiding valt vanzelfsprekend onder het bredere thema individualisering van de socialezekerheidsrechten van mannen en vrouwen. Hiervoor moet ik wat verder in het verleden teruggaan. Ik ben namelijk goed vertrouwd met dit onderwerp, omdat ik vroeger in mijn eigen land een voorstel tot een overeenkomstige hervorming van de sociale zekerheid heb ingediend.
Dit is inderdaad in veel lidstaten een zeer netelig onderwerp, maar de Commissie probeert zoveel mogelijk schot in de discussies te brengen. Zo heeft zij het thema individualisering bijvoorbeeld in de onlangs door de Commissie aangenomen mededeling over de toekomst van de sociale zekerheid aangesneden. Ik moet ter zake verwijzen naar een verslag van mevrouw Catasta van 10 juni 1993, waarin een desbetreffende - destijds overigens door mevrouw Lulling ingediende - ontwerp-resolutie is opgenomen.
Ik denk dus dat wij in die richting moeten gaan en ik hoop dat de mededeling over de toekomst van de sociale zekerheid een goed uitgangspunt is om deze discussies, die verre van gemakkelijk zijn, te verdiepen.
In verband met de richtlijn van 1986 betreffende de gelijke behandeling van vrouwen, en met name zelfstandige vrouwen, heeft de Commissie zich in haar vierde gelijkekansenprogramma ertoe verbonden de mogelijkheden te onderzoeken om deze richtlijn te verbeteren, omdat ze - zoals de geachte afgevaardigde trouwens heeft beklemtoond - momenteel geen erg doeltreffende bepalingen omvat.
Het gaat dus eens te meer om de uiterst moeilijke onderwerpen sociale zekerheid en belastingen. De voorbereidende werkzaamheden van de Commissie schieten op. Er zijn twee rondetafelgesprekken gehouden met de kringen die hier het meest bij betrokken zijn. Als mijn inlichtingen kloppen, hebben ook leden van het Parlement eraan deelgenomen. Het is nu zaak de haalbaarheid van de geopperde ideeën te onderzoeken.

Harrison
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie weet dat de vrouwen in het MKB ondergewaardeerd en ondervertegenwoordigd zijn. Hoe kan de Commissie de vrouwen als werknemers of bedrijfsleiders in kleine bedrijven helpen? Ik vraag dat omdat de werkloosheid vooral de vrouwen treft en het MKB de meeste werkgelegenheid schept.

Santer
Zoals u weet, zijn de Commissie en ik persoonlijk grote voorstanders van de versterking van de kleine en middelgrote bedrijven, omdat wij geloven dat dankzij hen nieuwe arbeidsplaatsen kunnen worden geschapen. Het zijn niet de grote bedrijven die arbeidsplaatsen creëren, maar het zijn onze 18 miljoen kleine en middelgrote bedrijven in de Europese Unie die daartoe in staat zijn.
Op dit gebied is de doelstelling van de Commissie een concreet beleid en passende maatregelen vast te stellen om de situatie van de zelfstandige werknemers en hun echtgenoten te verbeteren. De Commissie heeft al een rondetafelgesprek gehouden waaraan alle belanghebbende partijen deel hebben genomen. Momenteel zijn wij bezig alle informatie te verzamelen om een concreet voorstel inzake het te gebruiken instrument te doen. Anderzijds bestaat er in het kader van het Europees Sociaal Fonds een initiatief, het initiatief NOW, dat op hetzelfde doel is gericht. We moeten verder in deze richting gaan om aan uw verlangens tegemoet te komen.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, in Oostenrijk bestaat een voortreffelijk systeem van loopbaanonderbreking voor werkende vrouwen. Zij kunnen gedurende anderhalf jaar thuisblijven, het laatste half jaar naar keuze ook de man. Zij krijgen daarbij - wat zeer belangrijk is - een werkgelegenheidsgarantie, zodat zij hun beroepsactiviteit gemakkelijker opnieuw kunnen opnemen. In de EU geldt daarvoor nog geen eenvormige regeling. Dat is nog een groot tekort. Bestaat de mogelijkheid dat de EU het Oostenrijkse voorbeeld volgt en het voor de vrouwen aldus gemakkelijker maakt hun loopbaan te onderbreken, voor hun kinderen te zorgen en hun beroep opnieuw op te nemen?

Santer
Zoals u weet, valt het sociaal beleid onder de bevoegdheid van de lidstaten. De Commissie als zodanig - of de Gemeenschap als zodanig - heeft dus geen bijzondere bevoegdheid op het gebied van het sociaal beleid, evenmin als trouwens op het gebied van het economisch beleid. Dat belet en ontslaat ons echter niet van de taak die erin bestaat na te gaan hoe wij de instrumenten kunnen gebruiken waarover wij beschikken om onze bijdrage te leveren aan de verwezenlijking van de door u omschreven doelstellingen.
Een van deze instrumenten is, in het kader van het Sociaal Protocol, de sociale dialoog. Vorig jaar hebben de sociale partners via de sociale dialoog een akkoord bereikt over een formule die niet zover gaat als de Oostenrijkse, dat geef ik toe, maar die tot doel heeft een combinatie van beroepsleven en gezinsleven, via ouderschapsverlof enzovoort, te vergemakkelijken. Wij hebben deze formule overgenomen in een richtlijn, maar als wij een sociale richtlijn aannemen, dan is het daarna aan de lidstaten om deze om te zetten en toe te passen.
Ik geloof dat we, met als uitgangspunt voorstellen die zijn gebaseerd op stelsels zoals dat van Oostenrijk of van andere landen, op communautair niveau kunnen beginnen na te denken over de manier waarop we aan werkende vrouwen een bijzonder sociale hoedanigheid kunnen toekennen.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, ik was al bang dat deze zijkant zich buiten uw gezichtsveld zou bevinden, maar dat is gelukkig niet het geval.
In het verslag van de Commissie wordt zeer veel aandacht besteed aan de wijze waarop het gelijke-kansenaspect aan bod komt in de structuurfondsen. Voor de tenuitvoerlegging van dit mainstreaming-principe is informatie nodig over de heersende situatie op het gebied van gelijke kansen en verder moet er een methode ontwikkeld om te analyseren wat voor effect de maatregelen hebben. De huidige indicatoren voor waarneming en evaluatie geven geen inzicht in de belangrijkste problemen waar vrouwen mee te maken hebben. De Commissie is van mening dat er nagedacht moet worden over de indicatoren en de methoden om te meten in hoeverre in de programmering rekening wordt gehouden met het principe van gelijke kansen. Ik zou voorzitter Santer willen vragen of de Commissie bezig is met het voorbereiden van dergelijke meetmethoden, die bij de evaluatie van de structuurfondsen gebruikt kunnen worden, om zo de belangen van vrouwen na te streven.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, er is inderdaad nog veel werk aan de winkel, zoals de afgevaardigde zegt en zoals ikzelf heb gezegd, te meer omdat wij nog niet over de instrumenten beschikken die nodig zijn om op dit niveau een echt communautair beleid te voeren. Daarom heb ik daarstraks gezegd dat er in het kader van de Intergouvernementele Conferentie een aantal beginselen, doelstellingen moeten worden ingevoerd die kunnen worden gebruikt om een meer samenhangend beleid op dit gebied te ontwikkelen.
Zonder in herhaling te vervallen, wil ik in verband met de structuurfondsen toch zeggen dat een aantal ontwikkelingen, een aantal programma's dankzij de structuurfondsen worden gefinancierd. Dat is niet altijd voldoende, maar ik denk dat sommige indicatoren, of het benchmarking system zoals men tegenwoordig zegt, ook een heel belangrijk instrument kunnen zijn om te zien hoe men beetje bij beetje dichter bij de gelijkheid van mannen en vrouwen komt. Dit is, zoals u zegt, een indicator die nog niet in overweging is genomen, maar het is een idee dat zeker de moeite waard is om dieper op in te gaan.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Santer.

Economisch beleid en buitensporige tekorten
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de grote lijnen voor het economisch beleid en buitensporige tekorten.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, overeenkomstig de wens van uw Vergadering, heb ik erop gestaan u meteen bij de opening van deze vergaderperiode verslag uit te brengen over de beraadslagingen en de besluiten van de Commissie vanochtend betreffende de vooruitzichten en de globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor 1997, die een heel belangrijk instrument zijn voor een betere coördinatie van het economisch beleid op middellange termijn in Europa. De Commissie bevestigt dit jaar dat de aanbevolen macro-economische strategie vruchten afwerpt, want de economische groei blijkt aan te slaan. Op basis van deze bemoedigende vaststelling zijn de globale richtsnoeren bedoeld om, zoals uw Vergadering in haar economisch jaarverslag aanbeveelt, een nieuwe impuls aan de economische strategie van de Europese Unie te geven.
Allereerst moet ik zeggen dat de vooruitzichten de samenhang van de in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid aanbevolen economische strategie bevestigen. Er is weer groei dankzij de sanering van de overheidsfinanciën, de daling van de rentevoeten en de beheersing van de kosten. Wij moeten deze nieuwe groei consolideren en er een duurzame bron van werkgelegenheid van maken.
In de vooruitzichten van dit voorjaar zijn de cijfers van het najaar 1996 wat de groei betreft lichtjes naar boven toe herzien. De groei zou in 1997 2, 4 % bedragen. In het najaar raamden wij hem op 2, 3 %. In 1998 zou de economische bedrijvigheid met 2; 8 % kunnen groeien. Dankzij deze hervatting van de groei zou het mogelijk moeten zijn in 1997-1998 2 miljoen banen te scheppen. Het werkloosheidspeil zou moeten afnemen tot 10, 7 % in 1997 en tot 10, 3 % in 1998, wat helaas nog een te geringe daling is. Zonder een sterke en duurzame groei op middellange termijn zal de werkloosheid niet fors dalen.
Om die groei te bereiken doet de Commissie drie aanbevelingen. Ten eerste, voortzetting van de sanering van de overheidsfinanciën, die vruchten begint af te werpen. De grote meerderheid van de lidstaten heeft zich als doel voor 1997 een overheidstekort van 3 % gesteld. Ik breng in herinnering dat het gemiddelde tekort van de Unie van 6, 2 % van het BBP in 1993 tot 4, 3 % in 1996 is gedaald. De Commissie verwacht voor 1997 een tekort van 2, 9 % voor de hele Europese Unie, met dertien landen die op de referentiewaarde van 3 %, of daaronder, zitten.
In het kader van de voortzetting van deze sanering onderstreept de Commissie dit jaar vooral dat het er meer op aankomt de overheidsuitgaven te drukken dan de belastingontvangsten te verhogen, omdat dit laatste rampzalig is voor de groei. Daarnaast beklemtoont zij dat de investeringsuitgaven moeten worden gehandhaafd, omdat deze noodzakelijk zijn om de Unie een duurzaam groeipotentieel op middellange termijn, dat wil zeggen voor de toekomst, te geven.
Ten tweede, handhaving van de prijsstabiliteit, omdat de inflatie vooral de minst begunstigde bevolkingsgroepen treft.
Ten derde, het door de sociale partners toegepaste loonbeleid getuigt van verantwoordelijkheidsbesef en realiteitszin. Het moet tegelijkertijd op de doelstellingen prijsstabiliteit en rentabiliteit van de investeringen gericht blijven. In de grote meerderheid van de lidstaten hebben deze aanbevelingen in 1996 al resultaten opgeleverd. We moeten die weg blijven volgen als we in de toekomst meer banen willen creëren.
Op basis van deze bemoedigende resultaten stelt de Commissie, zoals door uw Vergadering aanbevolen, twee prioriteiten voor het economisch beleid in 1997 voor: ten eerste, de werkgelegenheid, uiteraard, met structurele hervormingen van de arbeidsmarkt; ten tweede, de nog altijd ontoereikende materiële en immateriële investeringen en investeringen in mensen door de particuliere en de overheidssector.
Op het gebied van de werkgelegenheid beveelt de Commissie drie prioritaire maatregelen aan. Ten eerste, om de economieën in staat te stellen zich beter aan te passen aan de door de mondialisering veroorzaakte veranderingen moeten innovatie, onderzoek en ontwikkeling worden aangemoedigd en de onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels worden verbeterd. Daarnaast moeten de investeringen in de transeuropese netwerken worden voortgezet. Dit komt duidelijk naar voren uit onze aanbeveling aan de Raad. Hieruit blijkt ook het belang van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling.
Ten tweede, de goederen- en dienstenmarkten moeten beter functioneren. Alleen als we ten volle profiteren van de voordelen van de interne markt, zullen we een grote bijdrage tot meer groei kunnen leveren. Ik breng in herinnering dat er een einde moet worden gemaakt aan de aanhoudende segmentering van de markten, die onder meer wordt veroorzaakt door een tekort aan belastingharmonisatie of een teveel aan voorschriften. Met dit doel voor ogen bereidt de Commissie momenteel een actieplan voor de interne markt voor.
Ten derde, een hervorming van de arbeidsmarkt is nodig om de inhoud aan arbeidsplaatsen van de groei te vergroten. De bijdrage van de sociale partners is op dit gebied exemplarisch en noodzakelijk. Dankzij de sociale dialoog kan de flexibiliteit van de arbeidsmarkt worden vergroot via pragmatische maatregelen waarin rekening wordt gehouden met de verknochtheid van onze burgers aan hoge sociale normen. Daarnaast moet er worden gewerkt aan een redelijke aanpassing van de loonstructuur in overeenstemming met de productiviteitsverschillen op regionaal niveau.
Op het gebied van investeringen valt er momenteel weinig bemoedigends vast te stellen. In de conjunctuurenquêtes wordt er natuurlijk wel gewezen op het groeiend vertrouwen van de producenten en op de winstgevendheid van de investeringen, die in de Europese Unie hun hoogste niveau sinds de jaren "60 hebben bereikt. De Commissie merkt op dat de loontrekkenden via loonmatiging een bijdrage tot de sanering van het macro-economische kader hebben geleverd.
Zij acht het dan ook noodzakelijk dat de werkgevers nu gebruik maken van de opportuniteit die de uitstekende economische omstandigheden en - voor de meesten van hen - hun financiële situatie hun bieden om opnieuw werkgelegenheidsscheppende investeringen te doen.
Bij deze hervatting van de investeringen denken wij in de eerste plaats aan de particuliere investeringen - ik breng in herinnering dat deze 85 % van de totale investeringen vertegenwoordigen - en wel in al hun vormen: materiële en immateriële investeringen en investeringen in mensen. Maar de Commissie beveelt tevens aan de uitgaven voor overheidsinvesteringen te handhaven. Deze zijn van wezenlijk belang om de Unie een duurzaam groeipotentieel op middellange termijn te geven. Ze zijn een investering met het oog op de toekomst van de Gemeenschap in haar geheel.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, zou ik u willen meedelen dat de Commissie de Raad zopas heeft voorgesteld zijn besluit over buitensporige overheidstekorten in Nederland en Finland te herroepen. Als de Raad de aanbevelingen van de Commissie volgt, wordt het aantal landen die zich niet een situatie met een buitensporig tekort bevinden op vijf gebracht. Deze resultaten zijn een bevestiging van zowel de saneringsinspanningen van de lidstaten van de Unie als de samenhang van ons Europees economisch beleid. Het is mijn oprechte overtuiging dat een meerderheid van de lidstaten in staat zal zijn op 1 januari 1999 naar de euro over te stappen.
Mijnheer de Voorzitter, in de overtuiging dat zij voor de tenuitvoerlegging van deze aanbevelingen door de lidstaten op de volle steun van het Europees Parlement kan rekenen, zal de Commissie uw Vergadering, zoals de afgelopen twee en een half jaar, zo nauw mogelijk blijven betrekken bij haar werkzaamheden met het oog op de invoering van de euro onder de voorwaarden en binnen het tijdschema die in het Verdrag zijn vastgelegd.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, nu het beslissende ogenblik - het voorjaar 1998 - nadert van de selectie van de landen die aan de derde fase van de EMU zullen deelnemen en onafhankelijk van de - door ons goedgekeurde - conclusies van de Top te Dublin, waarvan de bijstelling tot op zeer grote hoogte de bestaansreden van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën te Noordwijk is, zou ik aan commissaris de Silguy willen vragen hoe het vraagstuk van het overheidstekort in 1997 zal worden benaderd, dat voor sommige landen van de Unie een probleem is, aangezien zij niet aan de kwalificatiecriteria zullen voldoen.
Ik zou willen weten of de Commissie ons kan meedelen welke aanbevelingen zij ter zake denkt te doen en welke houding zij er tegenover aanneemt. Anders gezegd, als het tekort 3, 1 of 3, 2 % bedraagt in een land dat voor de rest in de pas is gebleven, denkt de Commissie dan dat zij deze lichte overschrijding uiteindelijk zal kunnen aanvaarden?

de Silguy
Mijnheer Giansily, het besluit zal volgend jaar, eind april of begin mei, door de staatshoofden en regeringsleiders worden genomen en hoofdzakelijk gebaseerd zijn op een aanbeveling van de Commissie, die een centrale rol in dit proces zal spelen en die deze aanbeveling eind maart 1998 zal aannemen, zodat zij nog rekening zal kunnen houden met de reële cijfers van 1997.
Wat wij u vandaag voorleggen, zijn prognoses van onze diensten. Wij gaan niet over tot een vervroegd overgangsexamen. U mag onze prognoses dus niet meer of niets anders laten zeggen dan ze zeggen. Een prognose is een fotografische opname op een gegeven moment en geen vooruitlopen op het overgangsexamen. Volgend jaar, als wij onze aanbevelingen doen, zal de Commissie rekening moeten houden met alle voorwaarden die in het Verdrag voor de overgang naar de ene munt worden gesteld.
Het gaat om vijf voorwaarden, de veelbesproken vijf criteria, die niet uitsluitend referentiewaarden zijn. Er komen nog een aantal andere voorwaarden bij, zoals bijvoorbeeld de onafhankelijkheid van de centrale banken. Ik voeg daaraan toe dat bij dit onderzoek ook rekening zal worden gehouden met de duurzame aard van de convergentie. Wij zullen er ons met andere woorden van moeten verzekeren of de sanering in de landen waar de voorwaarden inzake de gezondmaking van de begroting zijn vervuld, in de loop van de volgende jaren zal worden voortgezet. Ik breng u immers in herinnering dat als de eenheidsmunt eenmaal is ingevoerd, 3 % niet langer een doelstelling maar een limiet zal zijn.

Imbeni
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer de Silguy willen vragen op basis van welke criteria de Commissie haar prognoses over de verwachte tekorten van Italië, Frankrijk en Duitsland heeft opgesteld. Volgens het Internationaal Monetair Fonds en sommige Duitse instituten zou dat tekort in de drie landen 3, 2 % bedragen. Is het Internationaal Monetair Fonds te streng voor Duitsland en Frankrijk of is de Commissie te streng voor Italië?
Mijnheer de Silguy, in de tweede plaats zou ik u willen vragen hoe het komt dat de Commissie in haar aanbeveling zegt dat de regering in Duitsland en de autoriteiten in Spanje een grote inspanning doen om de 3 % te halen maar niet dat de Italiaanse regering herhaaldelijk heeft gezegd dat ze zowel in 1997 als in 1998 onder de 3 % wil blijven en dat ze daarvoor maatregelen heeft genomen die in Italië vrij moeilijk liggen.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, mijn antwoord aan de heer Imbeni luidt dat bij de vaststelling van de prognoses alle landen op precies dezelfde manier, aan de hand van hetzelfde evaluatieschema worden behandeld. Er vindt geen enkele vorm van discriminatie plaats. Deze prognoses zijn gebaseerd op macroeconomische aggregaten waarin met name rekening wordt gehouden met evaluaties van de groei. Aangezien ik de prognoses van het Internationaal Monetair Fonds, die niet openbaar zijn en evenmin bekend zijn gemaakt, niet ken, kan ik er geen commentaar op geven. Ik kan niettemin zeggen dat de verschillende internationale instellingen vaak met verschillende prognoses komen. Dat is normaal. Maar ik moet zeggen dat ik, als ik afstand neem en terugkijk naar de prognoses uit het verleden, vaststel dat de Commissie het er nog niet zo slecht afbrengt. Onze prognoses zijn minstens even goed - en vaak zelfs beter - geweest als die van de andere internationale instellingen en, zeker, die van een aantal particuliere bureaus.
Wat de van toepassing zijnde regels betreft, wij houden rekening met alle door de regeringen genomen begrotingsbesluiten en beoordelen die. Wat onze diensten hebben gedaan - nogmaals, het gaat niet om een besluit van de Commissie, het gaat om een evaluatie door de diensten van de Commissie - is de doeltreffendheid van de maatregelen nauwkeurig beoordelen.
U hebt het over Italië. Welnu, ik zou hulde aan Italië willen brengen, dat - als onze prognoses kloppen - zijn overheidstekort van 6, 7 % tot 3, 2 % terug zal brengen, dat wil zeggen een vermindering met 3, 5 % als wij gelijk krijgen en met 3, 7 % als de Italiaanse regering gelijk krijgt. Dit geringe verschil is onbelangrijk. Wat ik vaststel, is dat dit de grootste vermindering van het overheidstekort is die de afgelopen vijftien jaar in Europa is waargenomen.
Ik denk dus dat de boodschap die vandaag duidelijk uit al deze prognoses naar voren komt, een boodschap van aanmoediging en van erkentelijkheid voor het verrichte werk en de geleverde inspanning is. En dat men mij niet komt vertellen dat deze prognoses een vooruitgeschoven overgangsexamen voor de eenheidsmunt zijn! Ik heb zojuist al tegen de heer Giansily gezegd dat dit niet zo is. Het is een fotografische opname die aan de hand van gegevens is gemaakt. Men kan die gegevens in twijfel trekken of er commentaar op leveren. Onze diensten zijn verplicht dezelfde gegevens op iedereen toe te passen en van samenhangende economische hypothesen uit te gaan. Deze hypothesen zijn trouwens niet noodzakelijk dezelfde voor alle landen.
Mijnheer de afgevaardigde, in verband met uw opmerking over de kwestie van de aanbevelingen heb ik hier een tekst, waarin wij vanochtend in de Commissie nog wijzigingen hebben aangebracht, juist om rekening te houden met het feit dat het om een bijzonder gevoelig liggend probleem gaat. Er was en er is, met andere woorden, geen sprake van dat wij de door de diensten van de Commissie vastgestelde cijfers zouden wijzigen. Deze cijfers moeten immers geloofwaardig zijn. Er mag geen enkele politieke druk op deze cijfers worden uitgeoefend. Dat neemt niet weg dat er in de presentatie van de cijfers in de laatste versie van onze tekst, die u misschien nog niet hebt gekregen, volledig rekening is gehouden met het verschil tussen de raming van de Italiaanse regering en die van de Commissie. Als de Commissie zich vergist, dat wil zeggen als haar raming niet klopt, als de Italiaanse regering gelijk heeft dat haar maatregelen voor honderd procent doeltreffend zullen zijn, welnu, dan zullen de cijfers een beetje anders uitvallen. Waar het op aankomt, is dat de boodschap in haar geheel bemoedigend is. Dat is veel belangrijker dan die paar tienden van een procent verschil.

Ribeiro
Commissaris, wanneer u met betrekking tot de grote richtsnoeren van het economisch beleid een nieuwe loonstructuur noemt, bedoelt u dan een neerwaartse flexibiliteit van de scala van loonschalen naar Amerikaans model, zoals zo vaak wordt genoemd in het Jaarverslag? Betekent dit dat deze neerwaartse flexibiliteit op alle landen van toepassing moet zijn?

de Silguy
Ik denk dat we goed moeten beseffen dat de lonen afhankelijk zijn van de collectieve onderhandelingen, die onder de verantwoordelijkheid van de sociale partners vallen. Het is dus niet de bedoeling dat wij ons in dit proces mengen. Het enige wat deze aanbevelingen willen zeggen, is dat het productiviteitsniveau per kwalificatie, per regio een element is waarmee bij de vaststelling van de lonen rekening moet worden gehouden. Het is absoluut niet de bedoeling een algemene loonsverlaging aan te bevelen. Ik zou niet willen dat men zich vergist in de betekenis van onze analyses.

Camisón Asensio
Mijnheer de commissaris, het groei- en stabiliteitspact voorziet in de mogelijkheid om boetes op te leggen die zelfs kunnen oplopen tot 0, 5 % van het BIP. Is de Commissie het volledig eens met deze drastische maatregel? Is zij niet van mening dat preventie- of ontradingsmaatregelen hadden volstaan? Baart het haar geen zorgen dat het pact eigenlijk een instrument wordt voor politieke onderhandelingen over sancties?

de Silguy
De noodzaak de inspanningen tot vermindering van de overheidstekorten op middellange termijn voort te zetten, is een in het Verdrag geformuleerd vereiste dat als zodanig door de lidstaten is erkend. In het Verdrag wordt insgelijks uitdrukkelijk voorgeschreven dat bij overschrijding van de 3 %-norm boeten moeten worden opgelegd. Tot zover het Verdrag. Het stabiliteits- en groeipact geeft een invulling aan, een nadere omschrijving van de bepalingen van het Verdrag.
Ik voeg daaraan toe dat ik, mijnerzijds, hoop dat deze boeten niet zullen moeten worden toegepast. Zij hebben een afschrikkingseffect. Het is omdat de lidstaten weten dat zij het risico lopen hoge boeten opgelegd te krijgen, dat zij zullen vermijden in een situatie terecht te komen waarin zij ze moeten betalen. Deze boeten zijn met andere woorden een afschrikwekkend aspect ter aanvulling van het preventieve aspect. Er kan niet genoeg de nadruk worden gelegd op het belang van het preventieve deel van het stabiliteitspact, dat samenhangend, volledig en gestructureerd is, en dat ons in staat stelt ons ervan te verzekeren dat de economische en budgettaire beleidsvormen in hun geheel op evenwichtige wijze - en in alle lidstaten in dezelfde richting - zullen functioneren.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u vertelde daarnet dat u van plan bent nota's te sturen naar tien lidstaten, omdat hun begrotingstekort te groot is. Tegelijkertijd zegt u echter dat er geïnvesteerd moet worden in de toekomst en in menselijk hulpbronnen, maar wat bedoelt u daar eigenlijk mee? Wat houdt dit in de praktijk in? Bent u niet bang dat deze tien landen in zeer grote moeilijkheden kunnen geraken? Aan de ene kant oefent u druk op ze uit om nog meer te bezuinigen op de publieke uitgaven en aan de andere kant lijkt u van opvatting te zijn dat er geïnvesteerd moet worden in de toekomst. Is het niet zo dat veel van de bezuinigingen waartoe u deze tien landen aanzet, er daarentegen toe leiden dat de sociale zekerheid wordt ondermijnd en de menselijke hulpbronnen, die u wilt ondersteunen, verzwakken? Kunt u toelichten wat u bedoelt wanneer u zegt dat er in een dergelijke situatie geïnvesteerd moet worden in de toekomst?

de Silguy
Ik zou, ten eerste, willen beklemtonen dat overheidstekorten nog nooit arbeidsplaatsen hebben geschapen. Als tekorten banen zouden scheppen, zou dat bekend zijn, zou dat duidelijk zichtbaar zijn en zou er, gezien het niveau van de overheidstekorten in Europa, nu zelfs krapte op de Europese arbeidsmarkt heersen.
Als ik terugga in de geschiedenis, stel ik vast dat vermindering van de overheidstekorten, herstel van het vertrouwen, groei en schepping van arbeidsplaatsen gewoonlijk hand in hand zijn gegaan in Europa, en niet alleen in Europa. De Verenigde Staten zullen dit jaar, overeenkomstig het criterium van Maastricht, een overheidstekort van 1 % hebben en worden bij mijn weten een voorbeeld op het gebied van het scheppen van arbeidsplaatsen genoemd. De noodzaak de investeringen te ontwikkelen - en dan bedoel ik particuliere investeringen, aangezien deze 85 % van de totale investeringen vertegenwoordigen - en de voortzetting van het beleid tot sanering van de begrotingen, dat in Europa al vruchten heeft afgeworpen, zijn bijgevolg niet in tegenspraak met elkaar. Wij plukken er vandaag de eerste vruchten van op het gebied van rentevoeten en groei. Wij moeten dus in dezelfde richting voortgaan.
Wat ik heb gezegd, is dat wij in het kader van de evaluatie op het niveau van de bedrijven, maar ook op het niveau van de lidstaten, moeten nagaan in welke mate wij onze inspanningen nu moeten concentreren, rekening houdend met de speelruimte die hier of daar misschien bestaat, om de kansen te grijpen en de investeringen aan te zwengelen, die voor groei en het scheppen van arbeidsplaatsen in de toekomst zullen helpen zorgen.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen terugkomen op een thema dat twee andere afgevaardigden respectievelijk direct en indirect hebben aangesneden. In zijn antwoord aan de heer Giansily heeft de heer de Silguy uitdrukkelijk gezegd dat hij zich nog niet over de overgang naar de enige munt wil uitspreken omdat over die kwestie volgend jaar zal moeten worden beslist. In zijn antwoord op de vraag van de heer Imbeni heeft hij terecht erkend dat ook Italië inspanningen doet om zich aan te passen.
Ik wijs de heer de Silguy er evenwel op dat met betrekking tot Italië - dat is het neteligste politieke probleem voor volgend jaar - het verslag duidelijk zegt dat de eenmalige budgettaire aanpassingen de noodzaak van verdere wijzigingen in het economisch beleid maskeren. De duidelijke economische boodschap in dit verslag is dat Italië zonder die wijzigingen een onontbeerlijke voorwaarde niet zal vervullen. Mijnheer de Silguy, is dat niet de fundamentele economische realiteit die achter uw berekeningen schuilgaat?

de Silguy
Ik denk dat de belangrijkste boodschap is dat u zich, als u de cijfers van 1997 en 1998 vergelijkt, realiseert dat de cijfers van 1997 over het algemeen zijn verkregen omdat de lidstaten eenmalige saneringsmaatregelen, in het Engels one-off measures , hebben genomen.
De zeer duidelijke boodschap die uit deze prognoses, deze aanbevelingen naar voren komt, is dat als er, met het oog op de duurzaamheid van de convergentie, voor 1998 aanvullende maatregelen moeten worden genomen, dit structurele en niet uitsluitend eenmalige maatregelen moeten zijn. Ik denk dat wij de tabellen, de cijfers zo moeten interpreteren en dat wij, nogmaals, niet vooruit mogen lopen op iets waarop wij volgend jaar nog volop commentaar zullen kunnen leveren, mijnheer Cox.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, in deze aanbevelingen aan de lidstaten mis ik een offensieve en actieve rol van de Commissie. Al sedert 1993 liggen immers voorstellen van de Commissie en het Europees Parlement voor waarmee, door middel van investeringen in infrastructuurvoorzieningen en innovatie, nieuwe banen kunnen worden geschapen en een werkgelegenheid creërende groei kan worden nagestreefd.
Meent u niet dat de Commissie aan de lidstaten strengere eisen moet stellen, ook met betrekking tot de aard van hun bezuinigingen en de structuur van hun consolideringsbeleid? Meent u niet dat de lidstaten op dit terrein grotere inspanningen kunnen doen, zodat wij over de grenzen heen successen kunnen boeken? Welke zin hebben richtsnoeren als de Commissie en het Europees Parlement die alleen maar telkens opnieuw herhalen? Meent u niet dat u in uw aanbevelingen ook had moeten zeggen dat het monetair beleid in een passende beleidsmix nog een constructievere rol kan spelen op het gebied van de reële rente, die nog steeds te hoog ligt?
Mijnheer de Silguy, moet bovendien ook niet een antwoord worden gegeven op de structurele veranderingen...
(De Voorzitter onderbreekt de spreker) ... een sociale dialoog nodig hebben, waartoe u de lidstaten moet dwingen om de werknemers, die nu moeten inleveren, als het economisch beleid succes boekt, het inkomens- en spaarbeleid aan dat succes te laten deelnemen?

de Silguy
Mevrouw Randzio-Plath stelt drie vragen. Ten eerste, een actievere rol voor de Commissie. Mevrouw, ik heb de indruk dat de Commissie geen inspanningen spaart, noch met het oog op de vaststelling van het macro-economische kader, noch in het kader van de andere flankerende beleidsvormen. Ik denk aan de grote netwerken, aan de kaderprogramma's voor onderzoek en ontwikkeling. Maar de Commissie kan niets veranderen aan de besluitvormingsprocedures in de Raad en kan, met name, de unanimiteitsregel niet vervangen door de regel van gekwalificeerde meerderheid. Ik hoop dat Amsterdam ons ter zake een oplossing zal brengen.
Afgezien daarvan vind ik dat wij alles niet te Brussel moeten centraliseren, dat wij een vrije economie hebben waarin de subsidiariteit een rol moet spelen. Zo nodig het is een gezond kader voor een communautaire benadering van het economisch beleid vast te stellen, zo zeker is het dat dit op het niveau van de structuurmaatregelen, de sociale maatregelen, een aantal maatregelen, en ik denk met name aan arbeidsmarktmaatregelen, onder de nationale specificiteit, de sociale dialoog en de contacten tussen de verschillende partners valt.
De budgettaire aanpassingsprogramma's moeten, nogmaals, geloofwaardig en sociaal evenwichtig zijn. We mogen de gezondmaking van de begrotingen en de werkgelegenheid of de gezondmaking van de begroting en het sociale welzijn niet tegenover elkaar stellen. Als wij de begrotingen gezond maken, dan is dat volgens mij ook, en soms zelfs vooral, om de toekomst van onze socialezekerheidsstelsels te redden.
Tot slot nog een opmerking over de policy mix . Ik geloof dat het al enkele maanden zonneklaar is dat de inspanningen die op het gebied van het economisch beleid zijn gedaan, een ontspanning op de Europese geldmarkt mogelijk hebben gemaakt en dat de rentevoeten in Europa de afgelopen jaren nog nooit zo laag zijn geweest als nu. De besparingen die dit de Europese economieën oplevert, lopen in de miljarden. Policy mix is een goede zaak, maar de ontspanning op de geldmarkt is slechts mogelijk - en zal slechts mogelijk zijn - als de begrotingen voldoende zijn geconsolideerd. Dat lijkt mij een heel belangrijke factor voor de toekomst.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, er zijn miljoenen werklozen. Belangrijkst is dat wij al die mensen opnieuw werk geven. Kan men zeggen dat de niet-naleving van de convergentiecriteria en het ontbreken van een enige munt essentiële oorzaken van de huidige werkloosheid zijn?
In de tweede plaats vraag ik mij af of het zinvol en mogelijk is de periode 1999-2002 in te korten.

de Silguy
Meer arbeidsplaatsen, ja, dat is wenselijk en dat is ook wat wij proberen te bereiken. Maar er zullen niet meer banen komen zonder meer groei en er zal niet meer groei komen zonder overheidsfinanciën die weer in evenwicht en gezond zijn. En als wij de euro in het leven roepen, dan is dat om Europa een economisch kader te geven waarin er meer groei en meer arbeidsplaatsen zullen zijn. Waarom? Omdat we om de euro te kunnen invoeren, eerst de overheidsfinanciën moeten saneren. Om de euro in te voeren en ermee te leven, moeten de overheidsfinanciën gezond worden gehouden.
Ik breng u toch nog eens in herinnering dat de helft van het spaargeld van de gezinnen tegenwoordig dient om de overheidstekorten te financieren en dat dit geld beter zou worden gebruikt om de particuliere investeringen of de consumptie te financieren. Er is dus meer groei nodig en de euro zal ons in Europa meer groei geven. Dit zal ons in staat stellen meer te investeren, meer te consumeren en zodoende meer arbeidsplaatsen te creëren.
Tweede opmerking, meer arbeidsplaatsen zijn tegenwoordig ook afhankelijk van structuurmaatregelen op het gebied van de arbeidsmarkt, opleiding - zoals ik daarstraks al heb gezegd - onderzoek, alsmede onderwijs, leerlingenstelsel en de overdreven sociale lasten die op de lage lonen, met name in de arbeidsintensieve industrie, drukken. Al deze hervormingen zijn op gang gebracht en zijn soms moeilijk in de praktijk te brengen, wat ook kan worden gezegd van andere hervormingen - ik denk bijvoorbeeld aan de hervorming van de arbeidsmarkt - die samen met de sociale partners tot stand moeten worden gebracht. Dat vergt tijd, het tempo moet worden opgevoerd en ik herhaal nogmaals dat we er in Europa alleen via deze inspanningen in zullen slagen even lage werkloosheidscijfers als in de Verenigde Staten te halen.

Féret
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn in de Europese Unie al enkele maanden getuige van een ware achtervolgingswedstrijd om de doelstellingen te halen die door de criteria van Maastricht zijn vastgesteld, met andere woorden om de door sommige economisten draconisch geachte voorwaarden voor de overgang, volgens het vastgestelde tijdschema, naar de eenheidsmunt te vervullen. Dit wordt dagelijks bevestigd door wat er in de politieke wereld gebeurt. Ik denk bijvoorbeeld aan het recente alarmsignaal dat door Duitsland is gegeven of aan de redenen die door de Franse regering naar voren worden geschoven om de Nationale Vergadering te ontbinden. Er wordt eigenlijk onafgebroken gedebatteerd over de vervaldata van de Monetaire Unie.
Zonder de gegrondheid van de ene munt ter discussie te stellen, kunnen we niettemin vaststellen dat de bezuinigingsplannen van de lidstaten, helaas, een zeer nadelig effect op de Europese economieën en werkgelegenheid hebben, en wel in dusdanige mate dat wij de indruk krijgen dat de prioriteit die - overeenkomstig het criterium van Maastricht, om slechts dat te noemen - aan de vermindering van het overheidstekort wordt gegeven elk economisch herstel onmogelijk maakt, de groei afremt en elke inspanning ten behoeve van de werkgelegenheid tenietdoet.
Welke werkelijk positieve, onmiddellijke maatregelen kan de Commissie aanbevelen om het hoofd te bieden aan de rampzalige economische situatie in de Europese Unie zonder de prioriteiten die onafscheidelijk verbonden zijn aan de verwezenlijking van de ene munt te wijzigen of zelfs maar te versoepelen? Denkt de Commissie ook niet dat door te hardnekkig dit saneringsbeleid na te streven, het gevaar bestaat dat de zieke zal bezwijken, omdat men hem te goed wil verzorgen?

de Silguy
Dit zijn clichés. Ik geloof dat ik al op deze vraag heb geantwoord, toen ik heb gezegd dat wij het werkloosheidsprobleem vandaag zeker niet zullen oplossen door de economie te stimuleren, de overheidstekorten te vergroten, het aantal arbeidsplaatsen bij de overheidsdiensten op te trekken, overbodige uitgaven opeen te stapelen, het aantal ambtenarenposten op te voeren, alles wat niet productief is uit te breiden. Als wij uw analyse zouden volgen, mijnheer Féret, dan zouden morgen onze kinderen de rekening moeten betalen van de vergissingen die met een dergelijk beleid worden begaan.

Dell'Alba
Mijnheer de commissaris, sinds donderdag wordt er, zoals u weet, in Italië alleen nog maar gesproken over de cijfers van commissaris de Silguy, en met name over deze fameuze 3, 2 %, die Italië in het nauw zouden drijven, terwijl veel andere internationale instellingen dezelfde cijfers verwachten voor andere landen, waaronder één dat u zeer goed kent en dat net aan een verkiezingscampagne is begonnen, waardoor er geen zekerheid bestaat omtrent het beleid dat daar na die verkiezingen zal worden gevoerd.
De eerste vraag die ik u stel, is dus: vanwaar deze mogelijk verschillende aanpak? Mijn tweede vraag slaat specifiek op Italië: wat is de diepere reden van uw twijfels omtrent het Italiaanse programma? Gaat het misschien om problemen met de structuren die achter de inspanningen van de regering liggen en die u niet bevredigend lijken?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, u hebt mij daarstraks tot de orde geroepen, omdat ik misschien wat te lang van stof ben geweest in mijn antwoord op de vraag van de heer Imbeni. Het ging om dezelfde vraag en ik zal het ditmaal dus kort houden. De diensten van de Commissie benaderen Italië bij het opstellen van de prognoses absoluut niet anders dan de andere lidstaten.
Ten tweede, ik ben, resultaten in de hand, bereid de vergelijking tussen de prognoses van de Commissie en die van de andere internationale instellingen te doorstaan. In de regel geeft de ervaring ons gelijk. Er is geen sprake van een verschillende aanpak. Nogmaals, er is een verschil wat de analyse betreft van het effect dat de eind 1996 aangenomen wetten op de middelen in 1997 zullen hebben en er is een verschil wat de groeicijfers betreft. Daarnaast is er een verschil wat betreft de mate waarin de momenteel in Italië genomen maatregelen doeltreffend zullen zijn in 1997. Maar, nogmaals, het gaat om uiterst kleine verschillen tussen de Commissie en Italië.
Om het debat niet te rekken, zal ik slechts één voorbeeld geven. De Italiaanse regering denkt dat zij in 1997 50 % meer successierechten dan vorig jaar zal ontvangen ingevolge een wijziging van de desbetreffende wetgeving. Ik denk dat dit een beetje overdreven is. Zo zou ik nog twee of drie voorbeelden kunnen geven. Maar dat is niet belangrijk. U moet niet proberen de geloofwaardigheid van de Commissie ter discussie te stellen, druk uit te oefenen op de Commissie, want dan zult u de instelling treffen. Het belangrijkste is dat we nogmaals bedenken dat de door Italië geleverde inspanning een inspanning tot sanering van de overheidsfinanciën zonder weerga in 1997 is. Ik denk dat het vooral dat is wat ik, mijnerzijds, uit de prognoses van de Commissie zal onthouden.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, de commissaris dringt aan op de verdere tenuitvoerlegging van de budgettaire richtsnoeren, alsmede op een inflatie die nog lager ligt dan de huidige 2 %. Ik wijs er evenwel op dat Le Monde - een krant in zijn moedertaal - vandaag schrijft:
Een minder ambitieuze doelstelling op het gebied van de inflatie zou samen kunnen gaan met een meer bevredigend groeipercentage en zou de noodzakelijke daling van de werkloosheid in de hand werken....
(EL) Het gaat om een denkbeeld dat wordt geopperd in het verslag van het Internationaal Monetair Fonds. Ik wil de commissaris dan ook vragen of we ons streven naar een lager inflatiepercentage niet moeten opgeven en onze monetaire dogma's - die onmenselijke gevolgen hebben voor de Europese werknemers - niet moeten versoepelen.

de Silguy
Mijnheer Katiforis, er zijn gevaarlijke wegen waar wij ons beter niet op kunnen wagen. Omdat wij sinds een aantal jaren de inflatie behoorlijk in de hand hebben, mogen wij volgens mij niet denken dat het spook van de inflatie definitief de Europese Unie heeft verlaten. Ik geloof dat wij zeer waakzaam moeten blijven.
Ten tweede, de inflatie bedraagt nog 2 %. Onze doelstelling van 2 % is helemaal niet onverenigbaar, of in tegenspraak, met onze cijfers op het gebied van arbeidsplaatsen en met wat wij ter bestrijding van de werkloosheid moeten doen. Ik denk alles bij elkaar genomen dat wij moeten voortgaan op de ingeslagen weg, zeker als wij de voorwaarden van het monetaire beleid minder strak willen maken om de policy mix te versoepelen. We mogen niet met vuur spelen door de weg op te gaan van een beleid dat prijsstijgingen of inflatie weer een plaats geeft in onze economie, omdat je nooit weet hoe het met dit soort beleid afloopt.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de Silguy.

Illegale en schadelijke inhoud op het Internet
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0098/97) van de heer Pradier, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over de mededeling van de Commissie (COM(96)0487 - C4-0592/96) inzake illegale en schadelijke inhoud op het Internet.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, telecommunicatie via netwerken kan, zoals de taal van Aesopus, een heel goed en een heel slecht instrument zijn. We kunnen echter niet meer naast de explosieve ontwikkeling van het gebruik ervan kijken, aangezien in minder dan vijf jaar verschillende miljoenen burgers zich hebben aangesloten en er een heel grote hoeveelheid informatie circuleert doordat honderdduizenden sites tegelijkertijd worden geraadpleegd. Ook met de kwaliteit van deze informatie en deze gegevens moet rekening worden gehouden, aangezien het om wetenschappelijke, technische, literaire, artistieke, commerciële, financiële, alsook politieke - daar komen we later nog op terug - en persoonlijke gegevens gaat.
Deze ontwikkeling heeft twee belangrijke consequenties gehad. Allereerst de reactie van degenen die, omdat ze het instrument telecommunicatienetwerk niet kennen, angstig en bezorgd zijn en een strakke, normatieve, ja repressieve houding, alsmede vaak technisch onaangepaste oplossingen aanbevelen.
Ten tweede, de reactie van criminelen, die sneller gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheden van dit netwerk dan de brave burgers, zoals uit de indrukwekkende lijst van overtredingen van nationale en internationale wetten blijkt. Het gaat om allerlei soorten handel - van handel in mensen, uiteraard, tot handel in wapens, munitie en drugs. Het misbruik van de lichtgelovigheid van de zwaksten onder de burgers leidt op commercieel vlak, politiek vlak en op het vlak van geloofsovertuigingen bovendien tot allerlei vormen van obscurantisme.
Het is vooral het meest kwetsbare deel van de bevolking dat wij moeten beschermen, namelijk de kinderen, zowel wanneer ze het doelwit van onaanvaardbare boodschappen zijn, als wanneer ze als acteurs worden geëngageerd, wat nog minder aanvaardbaar is. In verband met hun wettelijke bescherming zou ik ter overweging willen geven dat telkens als een recht ter bescherming van een ander recht wordt opgeofferd, beide rechten onherroepelijk verloren zijn. Wij moeten ons in ons optreden in dezen door enkele eenvoudige beginselen laten leiden.
Allereerst de vrijheid van meningsuiting, een dwingende regel waarop slechts zeer zeldzame uitzonderingen, strikt binnen het kader van de wet, mogelijk zijn. Ten tweede, nauwgezette eerbiediging van het privé-leven, en met name de correspondentie, waardoor de elektronische correspondentie streng moet worden beschermd. Recente gebeurtenissen in België, waar wij momenteel vergaderen, hebben terecht veel emoties losgemaakt, waarvoor ook ons Parlement niet geheel ongevoelig is geweest. Aantastingen van de lichamelijke en geestelijke integriteit, verkrachting, moorden, martelingen, opsluiting hebben tot in de instellingen van dit land voor ontroering en beroering gezorgd.
Wij mogen onzerzijds niet bezwijken voor de collectieve waanvoorstelling dat alle obsceniteiten van de wereld via het computerscherm de kantoren van de bedrijven en de woonkamers van de burgers zullen overspoelen. Wij moeten het hoofd koel houden en illegale en schadelijke inhoud op het netwerk bestrijden zoals het hoort.
Daarbij moeten wij voorrang geven aan twee elementen, namelijk verantwoordelijkheid en solidariteit, door allereerst de opstelling van een gedragscode in de hand te werken. Over deze gedragscode moet vrijelijk worden gediscussieerd en ze moet door alle actief betrokkenen, met andere woorden de industriëlen, de leveranciers, de adverteerders en de gebruikers worden toegepast. Wij zouden eens moeten nadenken over het Britse model en er misschien een voorbeeld aan nemen. In Groot-Brittannië is inderdaad een werkgroep ingesteld die instaat voor de follow-up van de vrijwillig aanvaarde regeling, die onder meer voorziet in een directe telefoonverbinding voor klachten van gebruikers die ernstige overtredingen vaststellen. Het gaat om interne klachten op basis waarvan de overtreder kan worden gelast de onaanvaardbare teksten of beelden te verwijderen. Met deze klachten zal slechts in het uiterste geval naar de politie of de rechter worden gestapt.
Tegelijkertijd zal het nodig zijn de gebruiker te stimuleren de verantwoordelijkheid voor zichzelf of voor zijn gezin op zich te nemen. De invoering van filtreer-software kan op gezinsniveau gebeuren. De verleiding is immers altijd groot de instellingen, de bedrijven of de regeringen verantwoordelijk te stellen voor alles wat verkeerd gaat en wat ieder van ons kan - en moet - voorkomen.

Pex
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Pradier bedanken voor zijn goede verslag. Internet is een ontwikkeling die veel nieuwe kansen met zich mee brengt. Natuurlijk zijn er ook nadelige effecten die wij zoveel mogelijk moeten tegengaan, zeker als het gaat om de bescherming van minderjarigen en om het beschermen van de menselijke waardigheid. Wij moeten er echter voor oppassen dat het bestrijden van deze zorgwekkende verschijnselen niet gaat prevaleren boven de aandacht die wij moeten besteden aan de huidige en potentiële culturele revolutie die door Internet wordt mogelijk gemaakt.
Wat betreft de nadelige effecten is het van groot belang dat wij een onderscheid maken tussen onwenselijke zaken en onwettige inhoud van Internet. Wat illegale en schadelijke inhoud betreft, brengt Internet niets nieuws in vergelijking met bestaande media op papier. Het verschil zit in de inhoud van elektronische informatie die moeilijker is te controleren. De gebruikers van het netwerk en de dienstenaanbieders zijn echter gemakkelijk te identificeren en veel gemakkelijker dan bij de huidige media.
De problemen bij de opsporing van schadelijke en illegale inhoud worden vergroot door de grenzeloosheid van Internet. Daarnaast moeten wij echter aan de andere kant rekening houden met het recht op geheimhouding van correspondentie wat is neergelegd in het Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens.
De lidstaten moeten niet denken dat zij ieder voor zich regelend kunnen optreden. Deze problematiek kan slechts op supranationaal niveau aangepakt worden, niet alleen in een gezamenlijke aanpak binnen de Europese Unie maar vooral ook op het niveau van de G-7, de Verenigde Naties, de Wereldhandelsorganisatie en de OESO. Internationale samenwerking is de enige manier om te voorkomen dat er vrijplaatsen ontstaan van waaruit eenieder het Internet naar eigen believen kan bevuilen.
Daarnaast moet het belang van zelfregulering worden onderstreept. De heer Pradier sprak terecht over het opzetten van een gedragscode. Wettelijke maatregelen kunnen in deze zaken slechts ondersteunend zijn. De rol van de ouders zou ik nog eens willen onderstrepen. Die is zeer belangrijk en verdient speciale aandacht.
Ik wil de commissie openbare vrijheden danken voor het feit dat zij bijna alle amendementen van de cultuurcommissie heeft overgenomen.

Kuhne
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, zoals in dit verslag wordt onderstreept, is het Internet voor de participatie van de burgers aan het openbaar leven uiterst belangrijk. Het Internet is niet in de eerste plaats bedoeld voor de verspreiding van illegale en schadelijke inhoud. Dat moeten wij beklemtonen. Die inhoud wordt ook niemand opgedrongen. Men moet hem zelf zoeken. Toch is die inhoud niet alleen ergerlijk, maar maakt hij ook voorzorgsmaatregelen noodzakelijk.
Volgens mij bevat de mededeling van de Commissie daarvoor te weinig concrete voorstellen en verdaagt ze eventuele oplossingen naar de mistige toekomst van algemene internationale overeenkomsten. Daartegenover onderstreept dit verslag zeer terecht de pioniersrol die de Europese Unie als economische macht en technologisch sterk ontwikkelde regio in de wereld kan spelen.
Afgezien van het Commissievoorstel als dusdanig vind ik de volgende concrete voorstellen in het verslag zeer zinvol: een duidelijke vermelding van de afzender en de oplegging van minimumnormen aan aanbieders van diensten, de aansprakelijkheid voor inhoud die men zelf beschikbaar stelt en de aansprakelijkheid voor strafbare inhoud van vreemde diensten als de aanbieder die inhoud kent en het hem technisch mogelijk is en het in redelijkheid van hem kan worden gevergd het gebruik hiervan te verhinderen. Ikzelf heb problemen met paragraaf 7 over het kwaliteitskenmerk voor aanbieders van diensten. Volgens mij zou dat voornemen op praktische problemen botsen en daardoor onmogelijk of moeilijk uitvoerbaar zijn. Dat is voor het Parlement evenwel een reden te meer om aan te dringen op een onverwijlde toepassing van wat wel mogelijk is.

Cederschiöld
Mevrouw de Voorzitter, de ontwikkeling van de informatietechnologie is revolutionair. Internet is een onontbeerlijk deel hiervan, o.a. voor de verspreiding van kennis. Er bestaan echter ook destructieve elementen die moeten worden tegengegaan. Het Europees Parlement dient de ontwikkeling van Internet nauwgezet te volgen, maar zich daarnaast bewust te zijn van zijn rol, namelijk de ontwikkeling van de informatiemaatschappij te ondersteunen en te vergemakkelijken, en niet om deze kapot te regelen.
Het verslag van collega Pradier getuigt op dit punt van inzicht. Dit verslag heeft als uitgangspunt dat Internet zich moeilijk laat regelen, maar het houdt ook concrete, praktische maatregelen in, gericht tegen onwettige en onwenselijke zaken op Internet. Tijdens de behandeling van dit probleem in de parlementaire commissie, werden verschillende regelingen geëist, bijvoorbeeld registratie van Internetgebruikers en een verbod op elektronische codering. Het ligt voor de hand te denken aan diegenen die eens Gutenbergs drukpers kapot wilden slaan: men is bang voor het onbekende en het nieuwe, en men vindt dat het denkpatroon van de oude wereld ook voor de nieuwe wereld moet gelden.
Wij moeten in gedachten houden dat verreweg de meeste mensen die op Internet opereren goede bedoelingen hebben, maar er zijn daarnaast mensen met slechte bedoelingen. Het beperken van de mogelijkheden voor een vrije en mondiale toegang tot informatie, door Internet aan regels te onderwerpen zou betekenen dat het kind met het badwater weggegooid wordt.
Er zijn twee middelen om de strijd tegen de mensen die Internet voor kwade doeleinden gebruiken, succes te laten hebben, namelijk de politie voldoende middelen verschaffen en de zelfsanering van Internet bevorderen. Wij, van de PPE-fractie hebben voorgesteld en ook in het verslag opgenomen gekregen, dat de politie voldoende middelen moet hebben om onderzoek te verrichten naar de illegale activiteiten die op Internet plaatsvinden. Het gaat daarbij niet om wetsbepalingen die ingrijpen in de privacy van de burgers, maar om middelen in de vorm van kennis en technische ondersteuning om tegen illegale activiteiten te kunnen optreden. Wat deze middelen betreft is de situatie zeer onevenwichtig. Wij hebben ook een voorstel gedaan voor een Europees kwaliteitsmerk voor Internetleveranciers die hun aanbod zelf "schoonmaken" , dit om zelfsanering te vergemakkelijken en stimuleren.
Ten slotte wil ik benadrukken dat Internet een vitaal onderdeel is van de informatiemaatschappij die nu ontstaat. Tien jaar geleden had niemand kunnen bevroeden hoe wijdverbreid het Internetgebruik zou worden en hoe groot het informatieaanbod op Internet vandaag de dag zou zijn. Op dezelfde manier kunnen wij ons niet voorstellen hoe de informatiemaatschappij er over nog weer tien jaar uitziet. Het enige wat wij weten, is dat Internet gegroeid is zonder sturende wetten. Laten wij het mondiale "netwerken" niet temperen uit onwetendheid en angst voor het nieuwe.

Baldi
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, namens mijn fractie dank ik de heer Pradier voor zijn voortreffelijk verslag en de heer Pex voor het advies van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media.
De informatienetwerken zijn in volle expansie en maken het mogelijk met een onvoorstelbaar gemak grote hoeveelheden beelden en informatie over te brengen. Dat is bevorderlijk voor de uitwisseling van kennis en voor de vrije meningsuiting in de landen waar die niet is gewaarborgd. Europa dialogeert steeds meer via het Internet. Jammer genoeg ontsnapt het Internet gedeeltelijk aan de controle van de regeringen van de lidstaten, die onmogelijk kunnen weten welke illegale en schadelijke inhoud via het Internet wordt verspreid. Bovendien gelden in de verschillende landen ook verschillende rechtsregels op terreinen zoals de nationale veiligheid, de bescherming van de minderjarigen en de menselijke waardigheid, de economische veiligheid en de veiligheid van de informatie, de bescherming van het privéleven, de reputatie van de persoon en de intellectuele eigendom.
Daarom hebben wij nood aan justitiële en politiesamenwerking op het niveau van de Europese Unie en op internationaal niveau. Die samenwerking moet steunen op overeenkomsten en nieuwe rechtsinstrumenten en rekening houden met het subsidiariteitsbeginsel en de vrije meningsuiting. Daarom moeten er maatregelen komen om het aanbieden van diensten te beperken via een controle op het op het Net aangeboden materiaal. Daarbij moet men een fundamenteel onderscheid maken tussen een illegale inhoud, die behoort tot het recht, en een schadelijke inhoud, die vooral de minderjarigen aangaat en in de eerste plaats met moraal en cultuur te maken heeft. Die schadelijke inhoud kan door middel van filtreersoftware of, bij gebruik van elektronische post, door middel van wachtwoorden worden tegengehouden. Het staat buiten kijf dat zowel de aanbieders van toegang als de aanbieders van diensten aansprakelijk zijn voor een eventuele uitwisseling van illegale informatie of materiaal.
Het Internet brengt in vele economische en culturele sectoren grondige veranderingen teweeg en biedt onder meer de kleine en middelgrote ondernemingen tal van nieuwe mogelijkheden. Het Internet kan echter ook verkeerd worden gebruikt. Daarom moeten wij dringend maatregelen nemen en nieuwe gedragsregels uitvaardigen. Wij moeten tot zelfdiscipline aanzetten en een Europees beoordelingssysteem tot stand brengen. Wij moeten educatie- en sensibiliseringscampagnes voeren om de mensen het Internet te leren gebruiken. Daarbij moeten wij ons in het bijzonder tot de ouders richten, opdat die hun kinderen kunnen opvoeden.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, mijnheer Pradier, namens de liberale fractie proficiat met het uitstekend verslag. Internet is een gigantisch wereldwijd netwerk van computers waarop men een afspiegeling vindt van informatie en meningen die in onze maatschappij bestaan. Een uniek kenmerk van het Internet is dat het tegelijkertijd een publicatie- en communicatiemedium is. Daarbij geldt dat wat off-line illegaal is, ook on-line illegaal is.
Censuur op het Internet beperkt de vrijheid van meningsuiting zonder de burgers reële bescherming te bieden tegen illegale inhoud. Bovendien beperkt censuur het vrije verkeer van diensten in Europa. Als bewijs mag de afsluiting door de Duitse Internetaanbieders van de Internetpagina's van de Nederlandse Internetaanbieder access for all dienen. Bedrijven die via access for all hun diensten aanbieden werden gedupeerd. De liberale fractie vindt het de taak van politici om ontwikkelingen te stimuleren die de samenleving democratisch en open maken. Als wetgever dienen wij ons daarom terughoudend op te stellen tot er meer ervaring is opgedaan met Internet. Wij willen toch het kind niet met het badwater weggooien? Het spreekt voor zich dat kinderporno en racistische uitlatingen laakbaar zijn. Maar een grensoverschrijdend medium als Internet vraagt om grensoverschrijdende regelgeving, te beginnen in Europees verband. Ook hier is samenwerking tussen lidstaten op justitieel gebied van vitaal belang.
Hoewel niet waterdicht lijken technologische oplossingen de meest effectieve manier om illegale inhoud van het net te weren, met name om minderjarigen te beschermen. Mijn fractie moedigt dit aan. Op deze wijze hoeft de overheid ook niet op de stoel van de ouders te gaan zitten. Ouders blijven zelf verantwoordelijk.

Van Dijk
Voorzitter, ik was één van de mensen die inderdaad getroffen was door de blokkade die was opgelegd tegen de provider access for all , omdat mijn homepage waar relevante Europese informatie op te vinden is niet meer toegankelijk was voor een groot aantal Duitse Internetgebruikers. Maar door een vrij simpele actie, namelijk het simpelweg bekendmaken over het Internet dat deze blokkade was opgeworpen, en ik kan u ook nog wel uitleggen waarom die was opgeworpen, zij was namelijk opgeworpen om te voorkomen dat Duitse Internetgebruikers kennis konden nemen van de inhoud van het blad Radikal , dat kennelijk in Duitsland verboden is maar in Nederland niet, het was dus in Nederland verspreid via de provider access for all , maar die was daar natuurlijk niet verantwoordelijk voor, want dat had één van zijn gebruikers op zijn homepage gezet. In ieder geval die blokkade werd spoedig opgeheven nadat er een simpele actie werd gehouden waardoor gebruikers over de hele wereld zogenaamde mirrors hebben gemaakt en dus dat blad Radikal ook hebben gepubliceerd, waardoor het voor de Duitse aanbieders absoluut geen zin meer had om al die providers af te snijden, want dan lag het net vrij lam voor de Duitse gebruikers. Dus dat was niet interessant.
Het toont tegelijkertijd aan dat het nemen van maatregelen niet zo eenvoudig is. Want wat in Duitsland verboden is, is niet per definitie in Nederland verboden. Wat in de Europese Unie gezien wordt als algemeen beschaafd in het kader van het strafrecht, wordt in de Verenigde Staten helemaal niet beschouwd als algemeen beschaafd in het kader van het strafrecht.
Kortom, zelfs als wij op Europees niveau allerlei prachtige regelingen willen gaan maken om de schadelijke invloed van het Internet aan banden te leggen of de illegale zaken uit het net te weren dan zullen wij er rekening mee moeten houden dat daar in andere delen van de wereld andere opvattingen over bestaan en dus is het zo gek nog niet om te proberen dit op VN-niveau te regelen.

Van der Waal
Mevrouw de Voorzitter, de mogelijkheden die Internet biedt op het gebied van communicatie zijn onvoorstelbaar. Volgens de eerste Internet-gebruikers zouden hiervan alleen maar positieve ontwikkelingen te verwachten zijn. De elektronische snelweg zou de weg banen naar een nieuwe sociale orde. Intussen blijkt dat met de onstuimige groei van het net naast positieve toepassingen ook de mogelijkheid van verfoeilijke informatieverspreiding breed wordt benut. Opnieuw blijkt dat voor een optimistisch mensbeeld geen grond bestaat. Wat we in de wereld aantreffen, vinden we terug op het Internet. Pornografie, pedofielennetwerken, drugspagina's en politiek extremisme vervuilen het net.
Het lijdt dan ook geen twijfel dat maatregelen getroffen moeten worden. De nationale staten zullen zowel afzonderlijk als samen moeten werken aan effectieve maatregelen. Probleem hierbij is dat de nationale wetgevingen met betrekking tot de afbakening tussen illegale en schadelijke informatie van land tot land kunnen verschillen. Te denken is aan informatie over drugs, die in sommige landen vrijelijk verstrekt mag worden, terwijl dit in andere landen verboden is.
Het zal voorts moeilijk zijn om de regelgeving ten aanzien van de vrije meningsuiting op Internet anders te maken dan reeds bestaande regelgeving op andere communicatievormen als publicaties, tv en video, alhoewel Internet nog gemakkelijker in de levenssfeer kan binnendringen. Ik ben daarom blij dat men naast actief optreden tegen illegale inhoud op Internet ook zoekt naar mogelijkheden om schadelijke inhoud van het net te weren.
Toch blijf ik zeer kritisch staan tegenover het kennelijk algemeen geaccepteerde onderscheid dat gemaakt wordt tussen illegale en schadelijke inhoud. Kinderporno is illegaal, volwassenenporno is slechts schadelijk voor kinderen. Wat is dit voor een kunstmatig onderscheid? Alsof pornografie voor volwassenen onschuldig is. De praktijk van seksueel misbruik van vrouwen en kinderen, sekstoerisme en kinderporno gemaakt voor volwassenen leert ons wel anders. Zelfregulering en individuele verantwoordelijkheid moeten voorop blijven staan, maar daar waar de mens dit niet aan kan, zullen duidelijke morele normen gesteld moeten worden.

Hager
Mevrouw de Voorzitter, zoals de waarschuwingsstaking van de Internetaanbieders gedurende twee uur in Oostenrijk heeft aangetoond, behandelt dit verslag een uiterst netelige kwestie. Wij moeten een evenwicht vinden tussen, enerzijds, de vrijheid van meningsuiting en het cultuurbeleid en, anderzijds, de noodzaak om de verspreiding van illegale inhoud zoals kinderporno of aanzetting tot geweld en haat te verhinderen.
Zoals altijd wanneer doelstellingen botsen, is dit een moeilijke opdracht. Bovendien is de controle op de inhoud op het Internet een technisch moeilijke kwestie. De aansprakelijkheid van de aanbieders van toegang en de aanbieders van diensten is een netelig probleem. In dit advies heeft men volgens ons, zonder van de aanbieders al te veel te eisen, een goed evenwicht tussen de verschillende belangen gevonden. Hoewel wij menen dat de in dit advies voorgestelde maatregelen ook in onderling overleg door de regeringen kunnen worden genomen, zullen wij het verslag goedkeuren.

Berger
Mevrouw de Voorzitter, wij zijn het er in het Europees Parlement altijd over eens geweest dat op alle maatschappelijke en politieke terreinen aan de eerbiediging van de fundamentele en mensenrechten prioriteit moet worden verleend. Dat geldt ook wanneer wij met nieuwe, soms beangstigende maatschappelijke fenomenen worden geconfronteerd. Ook voor de omgang met illegale en schadelijke inhoud op het Internet moet onze hoogste maatstaf de eerbiediging van de mensenrechten zijn. Voor illegale inhoud moet echter de toepassing van strafrechtelijke en andere verbodsbepalingen door nieuwe, aan het Internet aangepaste opsporings- en vervolgingsmethodes worden gewaarborgd. Men moet de politiediensten en justitie ook betere middelen ter beschikking stellen.
Zoals een aantal sprekers al hebben gezegd moeten wij in Europa bovendien gemeenschappelijke strafrechtelijke minimumnormen vaststellen. Zo verwerven wij ook een goede uitgangspositie voor de wereldwijde onderhandelingen. Wegens de aard van het Internet en andere computernetwerken zullen echter, zowel voor de bestrijding van illegale als van schadelijke inhoud, innovatieve vormen van zelfcontrole nodig zijn. Op dat punt stelt het verslag voortreffelijke maatregelen voor.
De producenten van hard- en software en de Internetaanbieders wacht hier een even belangrijke taak als de gezinnen, de jeugd en de jongerenorganisaties. Ik meen dat alleen de aanbieders de aangeboden filtersoftware in overeenstemming met de uiteenlopende culturele en pedagogische normen van de Europese gezinnen kunnen gebruiken en aldus de gezinnen kunnen helpen.
Ten slotte mogen wij in dit debat over illegale en schadelijke inhoud niet vergeten dat het Internet voor kinderen en jongeren ook nuttig is. De tentoonstelling die op dit ogenblik in de foyer van deze zaal plaatsvindt, toont dat duidelijk aan.

Colombo Svevo
Mevrouw de Voorzitter, in een interview over deze kwestie heeft onze rapporteur zichzelf een niet al te moralistische liberaal van de oude stempel genoemd. Ik bevestig dat hij inderdaad liberaal is geweest. Hij heeft aan de suggesties van de andere leden van de commissie grote aandacht besteed. Met betrekking tot de illegale en schadelijke inhoud heeft hij in de eerste plaats zeer terecht gewezen op de grote omwenteling die het Internet heeft teweeggebracht. Het Internet verwezenlijkt de droom van een grote planetaire gemeenschap die door middel van een in se democratisch instrument kennis uitwisselt.
De rapporteur heeft dat terecht onderstreept. President Clinton heeft in zijn sociaal programma immers een onderscheid gemaakt tussen twee leeftijden: de leeftijd waarop de Amerikaanse kinderen moeten kunnen lezen en schrijven en de leeftijd - ik denk twaalf jaar - waarop zij op het Internet moeten kunnen surfen. Het Internet is dus een belangrijk instrument. Als liberaal van de oude stempel heeft onze rapporteur het over de problemen van de wet en de wetgever die zoiets moeten regelen. Hij heeft het over de ondoeltreffendheid en ontoereikendheid van het rechtsinstrument, dat een maat voor niets dreigt te worden of de vrije meningsuiting dreigt te beperken in plaats van ze te versterken. De liberaal van de oude stempel weet dat alles. Hoewel hij zichzelf niet al te moralistisch noemt, weet en zegt hij ook dat wij rekening moeten houden met de moraal of, als u verkiest, naar een correct ethisch gedrag moeten stevenen om te voorkomen dat het Internet, dat onze vrijheid vergroot, een instrument wordt van pornografie, terrorisme of aansporing tot zelfdoding - zoals bij ons onlangs is gebeurd -, maar dan uiteraard virtueel.
Wij moeten dus toegeven dat wij die strijd niet kunnen winnen als wij de mensen niet meer zin voor verantwoordelijkheid kunnen bijbrengen en tot een ethisch verantwoorder gedrag kunnen brengen. Waarom zouden wij anders een beroep doen op de verantwoordelijkheid van het individu en het gezin? Waarop zouden wij anders het kwaliteitsmerk, de gedragscode en de regels moeten baseren waarop wij aandringen? Ook een multimedia- of cyberpolitie kan niet volstaan. Wij weten hoeveel die kost en hoeveel tijd die nodig heeft. Wij weten echter ook hoe snel een netwerk, als het is blootgelegd, opnieuw kan worden opgebouwd.
Daarom zou ik met de rapporteur, die ik voor zijn verslag dank, willen zeggen dat wij allen liberalen van de oude stempel zijn die de nieuwe grenzen van de vrijheid en de verantwoordelijkheid willen leren kennen.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, collega's, commissaris Bangemann, ik ben blij dat u hier vandaag aanwezig bent, want van de week is er ook de Industrieraad die zich buigt over het permanente actieprogramma. Ik denk dat dit een uitstekende gelegenheid is om via de Industrieraad de diverse Raden te bewegen om op dit terrein belangrijke stappen te ondernemen.
Als wij kijken naar het belangrijke verslag-Pradier dan zien wij dat de Ministerraden diverse stappen hebben gezegd te zullen ondernemen, maar ik zie nog niet zo heel veel vooruitgang. Daar ligt ook mijn grote zorg. Aan de ene kant zal op het gebied van justitie en politie meer moeten samengewerkt worden en aan de andere kant zal een enorme inspanning geleverd moeten worden op het gebied van onderwijs om als tegengif de communicatiemogelijkheden in het onderwijssysteem mogelijk te maken.
Deze week waren zowel commissaris Bangemann als ik op een uitstekende conferentie georganiseerd door collega Donnelly waar nog eens die mogelijkheden geshowd zijn. Ik zou de commissaris willen vragen of hij ons kan berichten wat hij voornemens is te doen op dit punt in de Industrieraad?

Le Gallou
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van de heer Pradier is gekenmerkt door hypocrisie. Ons Parlement maakt zich inderdaad voor het eerst zorgen, of doet althans alsof het zich zorgen maakt over de gevaren van pedofilie. Dat is goed, maar het is wel een beetje laat. De Belgische pedofielen hebben niet op Internet gewacht om zich aan hun walgelijke praktijken over te leveren en hebben daarbij kunnen profiteren van hun connecties met socialistische machthebbers. De Franse pedofielen hebben evenmin op Internet gewacht om hun persverse neigingen door het martelen van gehandicapte jongeren te bevredigen en ook zij hebben bescherming van socialistische machthebbers gekregen.
Ik denk aan de duistere affaire-Coral, waarover in de jaren "80 zoveel te doen is geweest in Frankrijk en die nooit werd opgehelderd, omdat elke politiële of gerechtelijke vervolging in de kiem werd gesmoord. Sta mij toe erop te wijzen dat de pedofielen van alle landen en zij die perverse seksuele neigingen hebben, Internet niet nodig hebben om te vinden wat dankzij het morele en gerechtelijke laxisme in alle kiosken van bijna alle vijftien Europese landen te koop is.
De uiteenzetting van de heer Pradier over pedofilie op Internet is niet meer dan valse schijn om de wederinvoering van censuur te rechtvaardigen, geen censuur op de zeden, maar op wat politiek, cultureel of historisch als niet correct wordt beschouwd. Het doelwit van het verslag-Pradier zijn niet schandelijke gedragingen, maar de meningen en de ideeën die niet in het kraam van de gedachtenpolitie passen.
Wij zullen de conclusies van het verslag-Pradier niet goedkeuren, en wel om vier redenen: ten eerste, omdat wij verknocht zijn aan de vrije meningsuiting op het gebied van ideeën en omdat wij teksten die dodelijk zijn voor de vrijheid veroordelen; ten tweede, omdat wij in herinnering brengen dat de basis van Internet elektronische correspondentie is en wij verknocht zijn aan vrije correspondentie, met inbegrip van elektronische correspondentie; ten derde, omdat controle op Internet ons technisch gezien, althans bij de huidige stand van zaken, volslagen onmogelijk lijkt; ten vierde, omdat voor die controle, in de veronderstelling dat hij technisch mogelijk zou zijn, een mondiale overheid nodig zou zijn, waar wij niet van willen weten. Op dit gebied zeggen wij, zoals op andere gebieden, neen tegen de mondiale big brother die sommigen ons proberen op te dringen of zouden willen opdringen.

Whitehead
Mevrouw de Voorzitter, mijn visie op het verslag van de heer Pradier is positiever dan die van de heer Le Gallou. Ik zal mij beperken tot het probleem van het Internet en tot de vraag hoe dat onze opvatting over elektronische communicatie grondig heeft veranderd. Ik heb mij professioneel met omroep beziggehouden. Dat heeft geleid tot onder meer de kabel. Daarnaast was er de communicatie tussen personen via de telefoon. Tenzij in een korte boodschap op een antwoordapparaat kan men zich via de telefoon echter niet tot iedereen richten. Nu kan elke burger echter zijn eigen prikbord maken. Wij zijn nu allen websites.
Ik pleit hier krachtig voor het eerste amendement waarop men zich ook voor de rechtbanken in de Verenigde Staten heeft beroepen. Alleen in dat opzicht heb ik enige sympathie voor wat de heer Le Gallou zo-even heeft gezegd. Wij lopen inderdaad het gevaar dat men gaat controleren wat mensen denken en dat men zich met onze opinies gaat bemoeien. Het gaat hier niet om wat de mensen denken maar om de vraag wat er gebeurt als mensen het territorium van anderen binnendringen en hun activiteiten bedreigen. Wij mogen niet toestaan dat de technologie de vrijheid fnuikt.
Open media kunnen indringerig zijn. Het probleem met het Internet is dat wij een middel moeten vinden om de verschillende segmenten waarin het actief is aan te pakken. Wij weten allen dat groepen die zich met sadistische of pedofiele praktijken bezighouden hun activiteiten verborgen houden en zich achter een andere identiteit verschuilen. Wij moeten ervoor zorgen dat zowel de aanbieders van toegang als de aanbieders van diensten en inhoud hun verantwoordelijkheid op zich nemen, niet alleen voor de identificatie van alle aangeboden diensten, maar ook voor de classificatie daarvan, zonder dewelke filtering onmogelijk is. De filtering zelf wordt de taak van de verantwoordelijke personen, die het systeem goed kennen. Vele anderen lopen vandaag op het Internet risico's en wij moeten ook aan hun noden denken.

Bangemann
Mevrouw de Voorzitter, tijdens dit debat is gebleken dat het Parlement - op enkele afgevaardigden na - en in het bijzonder de rapporteur, voorzitter van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, in dezelfde richting denken als de Commissie. Niemand kan op dit ogenblik natuurlijk een oplossing voorstellen die alle problemen uit de weg ruimt. Met onze mededeling en initiatieven hebben wij evenwel het voortouw genomen. Voor deze mededeling is de belangstelling in alle lidstaten, bij de Raad, de OESO en de Raad van Europa bijzonder groot. Ze is ook een goede voorbereiding op verschillende internationale conferenties waaraan wij deelnemen.
Wat is het probleem? In de eerste plaats moeten wij, zoals mevrouw Plooij-Van Gorsel terecht heeft opgemerkt, duidelijk stellen dat het niet om een nieuwe beoordeling gaat van wat wij onder al dan niet legale of schadelijke inhoud moeten verstaan. Dat weten wij. Het gaat alleen om de vraag hoe men, rekening houdend met de technische karakteristieken van het Internet, illegale en schadelijke inhoud kan weren en eventueel bestraffen. Dat is de vraag. Wij hoeven niet opnieuw te debatteren over wat wij met illegale of schadelijke inhoud bedoelen, maar onderzoeken hoe wij illegale inhoud van het Internet kunnen weren en hoe wij, als hij op het Internet komt, de verantwoordelijken kunnen straffen en de Internetgebruiker de mogelijkheid kunnen bieden om, wat de schadelijke inhoud betreft, zelf te kiezen.
Dat onderscheid is belangrijk omdat er verschillende maatregelen zijn om die problemen aan te pakken. Als men als gebruiker schadelijke inhoud wil weren, kan men daartoe met technische middelen volstaan. Die veronderstellen evenwel samenwerking met de aanbieders. Wij kunnen de individuele persoon dus op zeer eenvoudige wijze de mogelijkheid bieden zelf te beslissen.
Dat geldt in het bijzonder voor inhoud die cultureel verschillend wordt beoordeeld. Wat in de islamitische cultuur volstrekt onaanvaardbaar is, kan wel aanvaardbaar zijn voor iemand die tot de Europese cultuur behoort. Hier biedt de mogelijkheid van een technische selectie een oplossing, die volgens mij op internationaal niveau moet worden uitgewerkt en toegepast.
Veel moeilijker is de kwestie van de illegale inhoud. Het probleem is niet zozeer dat men van mening kan verschillen over wat als illegaal dient te worden beschouwd. Die meningsverschillen bestaan, maar zijn niet zo groot dat ze een eenvormige aanpak onmogelijk maken. Hier moeten wij in elk geval de volgende vragen beantwoorden: wie is aansprakelijk, hoe kan men iemand die een illegale inhoud verspreidt, ter verantwoording roepen en hoe is dat technisch en juridisch mogelijk?
Voor dat laatste hebben wij een wereldwijde regeling nodig. Het is immers volkomen duidelijk dat het verschil met de gewone communicatiemiddelen om dergelijke inhoud te verspreiden juist ligt in het feit dat het Internet per definitie wereldomspannend is. Daarom moeten wij ook wereldwijde oplossingen zoeken. Mijnheer Kuhne, dat wil niet zeggen dat wij de oplossing van het probleem op de lange baan schuiven of verwijzen naar instanties waar wij zelf niets te zeggen hebben. Het aanbod is nu eenmaal wereldwijd. Wij kunnen natuurlijk wel regels voor de Europese Unie zelf uitvaardigen, maar daarmee zouden wij het probleem slechts gedeeltelijk oplossen. Mevrouw Van Dijk heeft uitgelegd welke uitwijkmogelijkheden er bestaan en gezegd dat zij daarvan zelf gretig gebruik heeft gemaakt.
Wij moeten dus doen wat wij kunnen, maar daarvoor is wereldwijde samenwerking nodig. Daartoe hebben wij nu de aanzet gegeven. Een werkgroep van de Raad, die onder het voorzitterschap van de Commissie opnieuw bijeenkomt, onderzoekt wat wij moeten doen. Medio 1997 nemen wij deel aan een conferentie in Bonn, waar men in het kader van de G7 - hopelijk werken de Verenigde Staten, die nu nog aarzelen, eveneens mee - bindende regels zal formuleren inzake onder meer de aansprakelijkheid van de aanbieders en om bestraffing mogelijk te maken, ook in landen waar die aanbieders niet vertegenwoordigd zijn maar waar hun aanbod wel beschikbaar is.
Dat is volstrekt noodzakelijk. Als wij daarin slagen, kunnen wij het probleem maximaal indijken. Ik wil er echter voor waarschuwen - in het debat is dat evenwel niet gezegd - dat men, juist omdat het om een nieuwe technologie gaat, van de strijd tegen illegaliteit en criminaliteit niet te veel mag verwachten. Die strijd zal altijd wisselend succes kennen. Belangrijk is dat wij de positieve aspecten van deze nieuwe mogelijkheden niet uit het oog verliezen.
Ook dat is hier al gezegd. Mevrouw de Voorzitter, ik verheug mij erover dat de Commissie in deze aangelegenheid samen met het Parlement naar oplossingen kan zoeken.

De Voorzitter
Mijnheer Bangemann, ik dank u.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Midden- en kleinbedrijf
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0104/97 van mevrouw Torres Marques, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie (COM(95)0502 - C4-0503/95) over het ambacht en de kleine ondernemingen, sleutels tot groei en werkgelegenheid in Europa; -A4-0034/97 van mevrouw Peijs, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement (COM(96)0329 - C4-0490/96) over het geïntegreerd programma ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf (MKB) en de ambachtelijke sector (meerjarenprogramma); -A4-0100/97 van de heer Garosci, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, inzake het verslag (COM(95)0362 - C4-0120/96) over de coördinatie van de activiteiten ten behoeve van het MKB en de ambachtelijke sector.
Torres Marques
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Christos Papoutsis, geachte afgevaardigden, vandaag zullen wij over niets anders dan over hét grootste probleem van Europa praten: de werkgelegenheid. Wij beweren systematisch dat het noodzakelijk is werkgelegenheid te scheppen voor de 18 miljoen werklozen die het Europees ontwikkelingsmodel heeft geschapen zonder dat wij hiervoor een oplossing vinden, omdat dit probleem erg complex is, ontelbare soorten acties bestrijkt en van structurele aard is.
Als het ons nog niet gelukt is dit probleem op te lossen, waarvan wij weten dat het nauw verbonden is met een grotere groei van onze economieën dan de laatste jaren het geval is geweest, dan komt dit omdat tot nog toe het gevoerde beleid en de gebruikte instrumenten niet de geschiktste methoden voor het scheppen van werkgelegenheid zijn gebleken.
In 1995 bestonden in Europa immers 16 miljoen kleine en middelgrote ondernemingen die meer dan 40 miljoen werknemers in dienst hadden. En ondanks alle uitdagingen waarvoor zij momenteel staan, met name administratieve overbelasting, financierings- en opleidingsmoeilijkheden, overgang naar de informatiemaatschappij en versterking van de concurrentie, zijn het nog steeds deze ondernemingen die arbeidsplaatsen creëren.
In de afgelopen vijf jaar zijn 60 tot 80 % van de nieuwe arbeidsplaatsen in de particuliere sector gecreëerd door het midden- en kleinbedrijf, waarbij de micro-ondernemingen het meest dynamisch zijn. Een in 1996 met steun van de Commissie verschenen publicatie toont niet alleen aan dat het gemiddelde percentage van banengroei door de 500 meest dynamische KMO's 158 % bedraagt in de afgelopen vijf jaar, maar dat dit percentage in het geval van ondernemingen met minder dan tien werknemers zelfs 1035 % bedroeg. Rekening houdend met de situatie van de arbeidsmarkt dient alles op alles te worden gezet om te waarborgen dat de kleine en ambachtelijke ondernemingen hun bijdrage kunnen blijven leveren aan de schepping van arbeidsplaatsen, en deze zelfs verbeteren.
Ook al erkennen wij de belangrijke rol van de ambachtelijke en kleine ondernemingen voor het scheppen van nieuwe banen, toch is het gemeenschapsbeleid overduidelijk incoherent wanneer het erom gaat acties en steunprogramma's uit te voeren die vaak over weinig kredieten beschikken, op de lange baan worden geschoven of stopgezet. Ik betreur in het bijzonder dat de ministers van Financiën het licht zelfs nog niet op groen hebben gezet voor de Europese leninggarantieregeling ten behoeve van de werkgelegenheid, die bekend staat als het Elise-programma.
Laten wij eens nagaan wat wij op dit gebied van de Commissie verwachten. Ten eerste, dat zij ons meedeelt welk deel van de Structuurfondsen - EOGFL, EOF en Europees Sociaal Fonds - werkelijk wordt toegepast in het MKB en met name in de micro-ondernemingen. Het is voor de gemiddelde en grote ondernemingen immers veel gemakkelijker over deskundigen te beschikken die de uiterst ingewikkelde vragenlijsten van de Commissie kennen en kunnen invullen. Bovendien vereist het geven van veel geld aan weinig projecten veel minder analyse- en controlewerkzaamheden dan het geven van weinig geld aan veel ondernemingen. Het probleem van het invullen van de formulieren is essentieel. Ik zou wel eens willen weten hoeveel parlementsleden, leden van de Commissie of ministers een formulier van de EG kunnen invullen als zij dat voor hun neus krijgen... Ik zeg niet zomaar wat, ik kan u voorbeelden geven van eminente universiteitsprofessoren of voorzitters van genootschappen van vrije beroepen die mij hun ervaringen al hebben verteld en geklaagd over de ondoorzichtigheid en de complexiteit van deze formulieren. En dan beweren wij dat wij het MKB en de micro-ondernemingen willen steunen...
Zegt u mij, mijnheer de commissaris: welk percentage van de structuurfondsen wordt daadwerkelijk aangewend in dit soort ondernemingen, zij die echt werkgelegenheid scheppen? In plaats van werkgelegenheid te scheppen sturen de grote ondernemingen elk jaar honderden werknemers de laan uit. Is de Commissie bereid de hele toegangsprocedure tot de communautaire fondsen te vereenvoudigen voor de kleine en erg kleine ondernemingen, en met name voor de ambachtelijke bedrijven?
Het tweede probleem heeft te maken met krediet en betalingsachterstand. Wij hebben een richtlijn nodig die een eind maakt aan deze ondraaglijke situatie dat wie geen lening nodig heeft er één krijgt en van consumenten en leveranciers die hun betalingen zo lang uitstellen dat zij economisch haalbare ondernemingen in financiële moeilijkheden brengen, wat maakt dat - zoals de Commissie beweert - 50 % van de KMO's slechts op een levensverwachting van vijf jaar kan hopen.
Het derde probleem heeft betrekking op het belastingstelsel, dat arbeid bestraft en kapitaal begunstigt. In alle landen van de Gemeenschap zijn de meerderheid van degenen die directe belastingen betalen werknemers in dienst van iemand anders. Laten wij de BTW herzien, ten einde arbeid te stimuleren. Is de Commissie bereid zo te handelen?
Het laatste probleem dat ik u voorleg, heeft te maken met het onderwijs. Het onderwijsniveau van de meeste managers is erg laag. Het is dan ook noodzakelijk te steunen wie de grootste nood heeft, dat wil zeggen op het platteland of in de ultraperifere regio's. Deze laatste hebben ook steun nodig voor de commercialisatie en de uitvoer. Het is noodzakelijk jongeren en vrouwen te steunen, die twee derden van de werklozen vormen. Laten wij de hypocrisie een halt toeroepen: indien de Europese Raad en de regeringen in het algemeen oprecht begaan zijn met het werkgelegenheidsprobleem, dat zij dan degene die werkgelegenheid scheppen, de KMO's en de micro-ondernemingen, de noodzakelijke middelen geven om hen hiertoe in staat te stellen, zodat hun productie en de economische groei waaraan Europa behoefte heeft, toeneemt.

Peijs
Mevrouw de Voorzitter, het is te gek voor woorden dat wij nu pas spreken over het geïntegreerde programma. Eind november 1996 had ik de eerste ontwerptekst al klaar en vijf maanden later spreken wij pas over dit verslag in de plenaire vergadering. Het overigens zeer goede verslag van mevrouw Torres Marques gaat mede over een conferentie in 1994. Wij mogen best eens vraagtekens stellen bij de slagvaardigheid van het Parlement zelf. Dan het geïntegreerde programma.
Het is lofwaardig van de Commissie dat zij een poging doet alle MKB-initiatieven die de Commissie in huis heeft op één rij te zetten. Daarbij is het belangrijkste oogmerk van het verslag bij alle programma's aan te geven wie dat programma coördineert. Daarin slaagt de Commissie niet. Hoe en door wie ieder programma-onderdeel wordt gecoördineerd is mij na bestudering van de mededeling van de Commissie nog net zo duister als tevoren. Dat is jammer, want een echt uitgekristalliseerd coördinatieplan had veel duidelijkheid kunnen brengen naar alle belanghebbenden en met name het midden- en kleinbedrijf dat toch het uiteindelijke doel is van de operatie. De enige hoop die ik heb is dat de pas opgerichte speciale coördinatie-afdeling bij DG XXIII echt gaat werken.
Volgende punt van aandacht. Dit geïntegreerde programma gaat er wederom van uit dat het midden- en kleinbedrijf vooral gesteund moet worden omdat het werk genereert, dus het politieke probleem van de werkloosheid helpt oplossen. Ik moet toegeven dat toen dit in het begin gebeurde ieder die betrokken was bij het MKB inclusief ikzelf blij was met de spotlights die die benadering richtte op het MKB. Maar langzamerhand heb ik er genoeg van. Het is een manier van benaderen van het midden- en kleinbedrijf die geen recht doet aan de kernwaarde en de kernproblemen van dit deel van het bedrijfsleven. Deze bedrijven onderscheiden zich niet van andere bedrijven omdat zij werkgelegenheid genereren, maar omdat zij door een beperkte omvang geen gebruik kunnen maken van schaalvoordelen. Juist het economisch uitnutten van schaalvoordelen is het kenmerk van de interne markt. Dat is dan ook de reden dat wij ons op Europees niveau sterk moeten maken voor het midden- en kleinbedrijf. Niet omdat ze zielig zijn, niet omdat ze werkgelegenheid creëren, maar omdat zij door hun aard en hun wezen belemmerd worden in deelneming aan de interne markt. Met die gedachte in het achterhoofd moeten programma's voor het MKB vorm gegeven worden. Niet met de gedachte dat deze bedrijven ons probleem even gaan oplossen.
De starheid die politici op de verschillende onderdelen zoals bijvoorbeeld de arbeidsmarkt in de markt hebben gebracht, moeten wij ook als politici oplossen en niet op het bord leggen van het MKB. Hun programma's worden onuitvoerbaar met de voortdurende bureaucratische claims van blijvende arbeidsplaatsen.
Zonder weer een uitputtende opsomming te geven over alle maatregelen die zouden moeten plaatsvinden, zoals de Commissie wederom heeft gedaan, heb ik mij in het verslag beperkt tot het aanstippen van de belangrijkste punten. Aangezien de Raad besloten heeft om het budget voor het midden- en kleinbedrijf te korten ben ik van mening dat de Commissie zich allereerst moet richten op hele concrete projecten. Ik noem er een paar.
Het vereenvoudigen van de bureaucratie waar het MKB mee te maken heeft. Eindelijk UIAPME laten deelnemen in de sociale dialoog. Vandaag schijnt in dat opzicht een historische dag te zijn daar juist op dit ogenblik dat wij hier staan UIAPME en UNICE praten over hoe dat probleem opgelost kan worden en het móet opgelost worden. Het verbeteren van de relatie tussen de financiële instellingen en het midden- en kleinbedrijf. Het voorbereiden van de MKB op de invoering van de euro. Ik kom daar zo nog even op terug. Het steun geven aan het MKB voor de toegang tot de informatiemaatschappij. Het stimuleren van het ondernemerschap en steun aan bepaalde doelgroepen, speciale aandacht moet worden geschonken aan vrouwelijke ondernemers en echtgenotes die in dezelfde MKB werken. En dan, niet als onbelangrijkste probleem, het probleem van de opvolging van bedrijven. Het doorgeven van een bedrijf van de ene generatie aan de andere. Nu kost dat in de hele Europese Unie 300.000 arbeidsplaatsen per jaar en wel volstrekt onnodig.
Dan nog één hartekreet, mevrouw de Voorzitter. Ik zeg tegen geen enkele ondernemer in het midden- en kleinbedrijf meer dat hij zich moet voorbereiden op de monetaire unie. Ik vind het te gek dat allerlei hotemetoten in deze Unie voortdurend moeten denken dat zij in de krant moeten zetten dat het wel of niet doorgaat. Ik vind dat er duidelijkheid moet komen. Als wij van ondernemers verwachten dat zij investeren in een monetaire unie dan is de eerste die duidelijkheid moet geven de overheid die dat van hen eist. Ik vind dat allerlei mensen zoals de heer Tietmeyer hun mond moeten houden en er moet duidelijkheid komen voor de ondernemer in het middenen kleinbedrijf.

Garosci
Mevrouw de Voorzitter, wij spreken al lang over het midden- en kleinbedrijf en weten ook al lang dat het heel wat van de economische problemen in Europa kan oplossen. Vandaag willen wij met deze drie verslagen een concrete oplossing voor de problemen van de ondernemingen aanreiken. Men zegt dat de toekomst van de economie bij het midden- en kleinbedrijf ligt. Daarom moeten wij het helpen, steunen en versterken. Het ontbreekt ons evenwel nog aan de nodige instrumenten en politieke wil om de kleine ondernemingen de plaats te geven die hen toekomt. Het gaat om 18 miljoen kleine en middelgrote ondernemingen die rechtstreeks werk verschaffen aan 70 miljoen mensen, 70 % van alle arbeidskrachten in de Europese Unie.
Hoe moeilijker de grote ondernemingen het hebben, hoe meer het midden- en kleinbedrijf een antwoord kan bieden op de groei van de markt en werk kan verschaffen aan werknemers die door grote ondernemingen zijn ontslagen omdat die steeds meer automatiseren en mechaniseren en daardoor in hun industriële productieprocessen steeds minder mensen nodig hebben. De kleine en middelgrote ondernemingen steunen daarentegen op de menselijke factor, op de arbeid van de mens. Wij denken daarbij aan de tertiaire sector: het toerisme, de handel en de diensten. Zonder de inbreng van de mens en de werknemer hebben de kleine en middelgrote ondernemingen geen enkele zin. Hoe kleiner de bedrijven, hoe meer tijd en inspanningen zij aan allerlei administratieve rompslomp moeten besteden. Wij hebben deregulering nodig om de ondernemer opnieuw zijn rol in de economie te laten spelen. Wij moeten de ondernemers ook fiscaal helpen. Wij moeten nu de uitdagingen van morgen aangaan: de harmonisatie van de BTW in de lidstaten, de vereenvoudiging van de betrekkingen op het gebied van het krediet tussen de bedrijven in een bepaald land en, doordat wij naar een interne markt evolueren, steeds vaker ook tussen de bedrijven in verschillende landen. Laten wij er dus voor zorgen dat de banken het werk van de ondernemers vergemakkelijken en hen er niet toe dwingen een halve dag lang over 0, 2 % minder of meer te discussiëren omdat ze het potentieel van het midden- en kleinbedrijf, vooral in bepaalde sectoren, schromelijk onderschatten. Ik denk daarbij in het bijzonder aan de tertiaire sector. Daaraan moeten wij meer aandacht besteden. Wij moeten streven naar synergieën tussen de kleine en middelgrote bedrijven onderling, tussen de kleine ondernemingen en de vrije beroepen en tussen het toerisme, de handel, het ambacht en de kleine plaatselijke bedrijven. Zo moeten wij opnieuw ruimte scheppen voor de typische plaatselijke producten op een markt die 370 miljoen consumenten telt een waar vanaf 1 januari 1999 bovendien dezelfde munt zal worden gebruikt.
Aan de Commissie, die wij voor haar werk overigens danken - ik vermeld in het bijzonder de heer Papoutsis, die het midden- en kleinbedrijf en vooral de handel en het toerisme krachtig stimuleert - vragen wij daarom ook dat de interne structuren van DG XXIII voor de handel en het toerisme worden versterkt. De opdrachten van die structuren worden steeds uitgebreider en hun belang op de markt neemt toe. Daarom moet ook het aantal medewerkers bij het directoraat-generaal worden verhoogd.
Ik ben in mijn verslag op twee of drie aspecten nader ingegaan. Ik formuleer nu concrete voorstellen om voor het midden- en kleinbedrijf ruimte te scheppen en een aantal instrumenten ter beschikking te stellen. Wij hebben gezien dat de door de EIB verleende rentesubsidies vruchten afwerpen en daarom vragen wij een uitbreiding van het systeem waarbij voor elke nieuwe baan een lening van maximaal 30.000 ecu wordt toegestaan. Wij concentreren de rentesubsidies van 2 % per jaar op de kleine en middelgrote ondernemingen met minder dan 250 werknemers en een omzet van maximaal 20 miljoen ecu.
Voorts hopen wij dat de banken en kredietinstellingen het midden- en kleinbedrijf zullen helpen om de groei, de werkgelegenheid en de investeringen te bevorderen, mede door middel van een bankgedragscode voor het midden- en kleinbedrijf.
Ten slotte willen wij dat de activiteiten ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf worden gecoördineerd overeenkomstig het Witboek van de heer Delors, maar dat daarnaast ook Groenboeken over de kleine en middelgrote ondernemingen, waarvoor op dit ogenblik nog niets gebeurt, en in het bijzonder een Witboek over de handel worden opgesteld. Wij mogen niet vergeten dat dit programma voor 1997-2000 de gehele sector kan stimuleren: een klein bedrijf vandaag kan morgen een grote onderneming zijn.

Harrison
Mevrouw de Voorzitter, het is hoog tijd dat wij het uitgebreid over de kleine ondernemingen hebben. In de Europese Unie en in Groot-Brittannië staat de werkgelegenheid hoog op de politieke agenda. Werkgelegenheid creëren is ons doel. Daarom besteden wij aandacht aan het midden- en kleinbedrijf en in het bijzonder aan de micro-ondernemingen met minder dan tien werknemers. Wij doen dat omdat het MKB goed is voor 80 % van de nieuwe banen in de privésector.
Wat kunnen de Commissie en het Parlement doen om de kleine ondernemingen in de Europese Unie werkgelegenheid te helpen creëren? Ik sta volledig achter het derde meerjarenprogramma 1997-2000 van de Commissie. Het bevat een aantal voortreffelijk initiatieven. Bovenaan de agenda van de Commissie zou echter de versterking van de schaarse middelen van DG XXIII moeten staan. Dat moet de positieve en negatieve gevolgen voor het MKB van de door andere directoraten-generaal voorgestelde wetgeving en programma's onderzoeken. Zo worden de grote structuurfondsen gebruikt om het MKB in de gehele Unie en dus ook in mijn kiesdistrict Cheshire West en Wirral te ondersteunen. Ik ben ingenomen met de MKB-faciliteit voor Euro-Wirral, maar gebeurt die uitgave op initiatief en onder toezicht van DG XVI of DG XXIII? Past ze in het kader van een door DG XXIII ontwikkeld algemeen MKB-beleid?
De heer Papoutsis komt in juli naar mijn kiesdistrict. Ik zal hem er laten zien dat de EU-steun aan het MKB in Ellesmere Port en aan de Wirral vruchten afwerpt. Inmiddels kan hij misschien eens nagaan hoe de EUregelgeving inzake etikettering verwarring kan stichten en kleine ondernemingen tot wanhoop kan drijven als ze niet goed wordt uitgelegd en toegepast. Een kleine chocoladefabrikant in Cheshire is boos omdat de grote chocoladefabrikanten over meer middelen beschikken en daardoor gemakkelijker problemen te boven kunnen komen waaraan kleintjes ten onder gaan. Wij zouden voor de behoeften van de kleine ondernemingen altijd aandacht moeten hebben, wat niet betekent dat wij daarom de consumentenwetgeving moeten verzwakken.
Ik feliciteer de drie rapporteurs van wie wij hier in dit gecombineerd debat de verslagen behandelen. Ik steun de oproep van mevrouw Torres Marques om de jongeren al in het onderwijs risicobereidheid bij te brengen. Meer in het bijzonder moeten wij de jeugd in het middelbaar onderwijs en aan de universiteiten ondernemingszin bijbrengen. Mevrouw Peijs wijst terecht op de distorsies voor de Europese kleine ondernemingen als gevolg van de verschillen tussen de BTW-tarieven. Zo hebben hotels en restaurants in Groot-Brittannië een concurrentienadeel tegenover hun tegenhangers op het continent omdat ze niet voor een lagere BTW in aanmerking komen.
De heer Garosci merkt dan weer terecht op dat het toerisme in de sector van het MKB grote mogelijkheden biedt. Het is zeer jammer dat het programma-PHILOXENIA is stopgezet. De Commissie weet echter zeer goed dat twee van haar troetelkinderen bij DG XXIII, het MKB en het toerisme, in de Europese Unie, als ze tenminste goed worden verzorgd, de grootste werkverschaffers kunnen worden. Werkgelegenheid creëren is ons doel.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, het verslag heeft betrekking op de tweede Europese conferentie in Berlijn. Men wilde voor de lidstaten aanbevelingen formuleren om de sector van de kleine en middelgrote ondernemingen nog doeltreffender te maken. Ik meen echter dat wij vooral naar de toekomst moeten kijken. Ook dit jaar vindt opnieuw een soortgelijke conferentie plaats. Ik meen dat het Europees Parlement bij de voorbereiding en de formulering van de doelstellingen van die conferentie moet worden betrokken.
Wij bespreken hier drie voor het MKB belangrijke initiatieven. Een eerste initiatief is SLIM, dat onder meer streeft naar een vereenvoudiging van de conjunctuurstatistieken, die voor onze kleine en middelgrote ondernemingen een bron van ergernis zijn. Daarnaast heeft SLIM echter bijvoorbeeld ook betrekking op de diploma's. In de toekomst zouden wij echter ook de procedures moeten inkorten, zodat een bedrijf dat wil uitbreiden zijn plannen zo snel mogelijk kan uitvoeren. Die analyse van de SLIM-groep is belangrijk. Op institutioneel niveau zal men wellicht ook moeten nagaan of het Economisch en Sociaal Comité zich daarmee voortaan niet nog meer moet bezighouden.
Het tweede aspect waaraan het Europees Parlement op dit ogenblik aandacht besteedt, is de fiche d'impact . Regels moeten van bij de aanvang eenvoudig en doeltreffend worden geformuleerd. Dat is in de eerste plaats de taak van het Europees Parlement. Zo kan men voorkomen dat regels een zware last worden.
Het derde terrein is dat van de benchmarking , dat wij op dit ogenblik behandelen. Bedoeling is tot vergelijkbaar materiaal te komen over eigen kapitaal, belastingdruk en loonkosten. Een objectieve beoordeling daarvan is uiterst belangrijk. Wellicht is het Comité van de Regio's het meest geschikte orgaan om zich daarmee intenser bezig te houden omdat benchmarking juist in de regio's een belangrijke bijdrage levert.
Daarnaast moeten wij echter ook het onderwijs en de bijscholing versterken. Wij moeten nagaan of voor LEONARDO voldoende middelen worden uitgetrokken. Het Jaar van het levenslang leren was een belangrijke stap omdat daarmee het besef is gegroeid dat levenslang leren noodzakelijk is en dat leren ook een aangename vrijetijdsbesteding kan zijn.
Onderzoek en ontwikkeling zijn eveneens belangrijk, niet alleen het productgericht, maar ook het marktonderzoek. Wij moeten dus ook onderzoeken waar de kleine bedrijven in de toekomst een markt vinden.

Hyland
Mevrouw de Voorzitter, ik ben ingenomen met deze verslagen over het MKB en wens op mijn beurt de rapporteurs met hun werk te feliciteren. Als men weet dat het MKB de jongste vijf jaar 80 % van de nieuwe banen heeft gecreëerd, beseft men meteen welke mogelijkheden de kleine en middelgrote ondernemingen op dat gebied nog hebben en begrijpt men ook dat het Parlement en de regeringen een economisch klimaat moeten creëren waarin het MKB verder kan blijven groeien.
Dat de helft van de nieuwe ondernemingen binnen vijf jaar hun activiteiten moeten stopzetten bewijst dat wij de kleine en middelgrote ondernemers onvoldoende hebben geholpen bij het onderzoek, het aanboren van markten en het verwerven van de nodige managementvaardigheden die zij voor hun voortbestaan zo hard nodig hebben. Ook de cash flow is voor nieuwe ondernemingen een probleem. Dat zoveel ondernemers het niet halen mag ons echter niet ontmoedigen. Wij moeten ons blijven inspannen om in deze tot nu toe sterk verwaarloosde sector nieuwe werkgelegenheid te creëren. Wij mogen ook niet vergeten dat in de zogenaamde grote ondernemingen veel meer banen verloren gaan. Op basis van mijn werkzaamheden op het gebied van de plattelandsontwikkeling en gelet op het aantal nieuwe banen dat in het kader van programma's zoals LEADER en andere communautaire programma's ten behoeve van de ondernemingen worden gecreëerd, meen ik dat wij in het verleden onvoldoende hebben beseft welke belangrijke rol ons menselijk potentieel bij de welvaartscreatie kan spelen. Als wetgevers hebben wij het leven van de mensen al te sterk gereguleerd en aldus hun natuurlijke ondernemingszin afgeremd.
Ik heb niet de tijd om nader in te gaan op de vele aspecten van het MKB waaraan wij dringend aandacht moeten besteden. Het MKB moet in de nationale en communautaire werkgelegenheidsprogramma's wel een grotere prioriteit krijgen. De regeringen van de lidstaten moeten voor een gunstige belastingregeling zorgen om het ondernemen aan te moedigen en te belonen. Ze moeten beseffen dat een belastingverlichting die het ondernemen bevordert veel goedkoper uitvalt dan aan werklozen een uitkering te betalen.
Wij moeten ook de bevordering van de marktstructuren ondersteunen om de kleine bedrijven in staat te stellen te concurreren en hun producten met succes af te zetten. Dat moet ook in het mededingingsbeleid van de Europese Unie zijn neerslag vinden. Kortom, wij moeten steun verlenen aan alle ondernemingen, ongeacht hun grootte, die in rurale gebieden werkgelegenheid creëren.

Gasòliba i Böhm
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik zou het belang van dit debat willen beklemtonen. Het toont immers de belangstelling aan van de Europese Commissie en het Europees Parlement voor de kleine en middelgrote ondernemingen, die van doorslaggevend belang zijn voor de goede werking van de Europese economie en het werkgelegenheidspeil.
In de drie verslagen die we in dit gezamenlijke debat behandelen en die de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij steunt -zij het met enig voorbehoud bij een aantal concrete aspecten, zoals we zullen zienworden een aantal punten onderzocht en voorgesteld die ik in mijn korte bijdrage onmogelijk in detail kan bespreken maar ik zou het toch over vijf punten willen hebben.
Eerst en vooral tonen de voorstellen van de drie verslagen zelf al aan dat een betere coördinatie nodig is op het niveau van de Commissie en in het bijzonder in DG XIII. Wij hopen dan ook dat de oprichting van directie C de coördinatie en de tenuitvoerlegging van de acties van de Commissie verbetert.
Ten tweede is ook de herziening, de vereenvoudiging en de verbetering van de fiscale behandeling heel belangrijk voor het midden- en kleinbedrijf. Ook de administratie moet worden vereenvoudigd, zoals de rapporteur, mevrouw Torres Marques, met een treffend voorbeeld geïllustreerd heeft.
Ten derde is nog altijd onvoldoende vooruitgang geboekt inzake een eenvoudiger toegang tot financiering. Wij hebben er ook bij andere gelegenheden al op gewezen dat nieuwe vormen gecreëerd moeten worden zoals vennootschappen met wederzijdse garantiestelsels, dat risicokapitaal en ook de toekenning van kredieten door de Europese Investeringsbank bevorderd moeten worden. Wij hebben dit al herhaaldelijk geëist vanuit dit Parlement maar dit is helaas niet in de praktijk gebracht zoals wij altijd al gevraagd hebben en zoals de rapporteurs ook nu weer met aandrang vragen.
Ten vierde moeten we ook het belang van de beroepsopleiding onderstrepen.
Tenslotte en ten vijfde moet het midden- en kleinbedrijf een betere toegang tot de internationale markten krijgen.

Theonas
Mevrouw de Voorzitter, commissaris de Silguy had het in zijn tussenkomst van daarnet over groei en werkgelegenheid in Europa. Zijn verwachtingen zullen evenwel niet worden bewaarheid, als de Unie niet onmiddellijk concrete acties onderneemt ter ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf, vooral de ambachtelijke en micro-ondernemingen. Hoewel die bedrijven - zoals de Commissie erkent - de laatste vijf jaar 60 à 80 % van de nieuwe banen in Europa hebben geschapen, sluiten 50 % van hen vijf jaar na hun oprichting de poorten, wat een enorm verontrustend verschijnsel is.
De Unie moet dan ook maatregelen nemen die gericht zijn op de verbetering van het ondernemingsklimaat voor het midden- en kleinbedrijf. Hoewel we ons weinig illusies maken omtrent de doeltreffendheid van de programma's ten gunste van het MKB, leert de ervaring dat ze - als ze op de juiste wijze ten uitvoer worden gelegd - positieve effecten kunnen sorteren. In die zin betreuren we dat de Raad nog steeds het programma Elise blokkeert. Als de Commissie het midden- en kleinbedrijf - en de werkgelegenheid - wenst te stimuleren, moet ze ingaan op het voorstel de BTW voor arbeidsintensieve KMO's te verlagen, dient ze de passende voorwaarden te creëren om de toegang van het MKB tot geldbronnen te vergemakkelijken en moet ze de nodige initiatieven nemen om de organisaties van kleine en middelgrote ondernemingen bij de procedures voor collectief overleg op communautair niveau te betrekken. Het lijdt derhalve geen twijfel dat de begroting voor 1998 meer middelen voor acties op die vlakken moet voorzien.
Mevrouw de Voorzitter, we steunen de positieve voorstellen van zowel de rapporteurs van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid als commissaris Papoutsis die ten doel hebben de sector nieuw leven in te blazen. We zijn evenwel van mening dat we er niet zullen in slagen het MKB - en de werkgelegenheid - te stimuleren, zolang de koopkracht van de consument wordt aangetast door het harde en verstikkende soberheidsbeleid van de Unie en haar lidstaten, waarvan de KMO's het eerste slachtoffer zijn. We twijfelen dan ook aan de doeltreffendheid van de communautaire beleidsvormen ten gunste van het MKB en de werkgelegenheid en vrezen dat onze acties tot mooie woorden beperkt blijven.

Wolf
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de kwestie van het midden- en kleinbedrijf wordt volgens mij vaak in een verkeerd ideologisch perspectief geplaatst, alsof men de utopie van Adam Smith, die van een samenleving met alleen maar kleine producenten droomde, eindelijk wil realiseren. Dat is niet het echte probleem. Ondanks alle steun aan het MKB en alle ronkende verklaringen die daarover worden afgelegd stellen wij overal in de Gemeenschap een centraliseringsproces vast dat de kleine en middelgrote ondernemingen steeds meer van de grotere ondernemingen afhankelijk maakt.
Wij moeten dat probleem met een specifiek programma aanpakken. Wij moeten beseffen dat het ambacht, de diensten en de vrije beroepen nieuwe werkgelegenheid kunnen creëren, maar dat die niet als golfbreker voor de deregulering of de versnippering van de kleine ondernemingen mag dienen. Om werkgelegenheid te creëren moet men gebruik kunnen maken van functionerende regionale economische verbanden en van het feit dat innovaties ook door middel van passende normen en doelstellingen worden ondersteund. In die zin is, ook tegen de achtergrond van de coöperatieve en alternatieve beweging in ons land, de ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf voor ons een belangrijke doelstelling.
Dat betekent echter dat de ecologische inhoud, de economische onafhankelijkheid, de bijdrage aan de ontwikkeling van de arbeids- en levensvoorwaarden en vooral de bijdrage aan de ontwikkeling van de plaatselijke economie en haar levensvatbaarheid en prestatievermogen centraal moeten staan en niet de utopie van de kleine ondernemingen, de idee dat men bijvoorbeeld het aantal kleine ondernemers in verhouding tot het totale aantal werkenden moet verhogen. Dat vinden wij inderdaad verkeerd. Deze verslagen gaan algemeen genomen in de goede richting. Vooral mevrouw Torres Marques wil ik met haar zeer nuttig verslag feliciteren.

González Triviño
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, wij behandelen hier andermaal een kwestie, die geregeld in deze Vergadering besproken wordt: het scheppen van werkgelegenheid en het bevorderen van de activiteiten van kleine en middelgrote ondernemingen. Het is pijnlijk dit te moeten toegeven maar het ziet ernaar uit dat de doeltreffendheid van de maatregelen, die de Europese autoriteiten nemen om de werkloosheid te bestrijden, omgekeerd evenredig is met de tijd die hieraan besteed wordt en de inspanningen die geleverd worden. Wij kijken sinds twee decennia machteloos toe op de enorme stijging van de werkloosheidscijfers.
Het ontbreekt niet aan verklaringen voor dit drama dat ons volledige continent treft: de energiecrisis, de globalisering van de economie, de technologische vooruitgang of de bevolkingsexplosie. Verklaringen zijn er dan ook genoeg maar arbeidsplaatsen te weinig.
Gelukkig zijn wij in de landen van de Europese Unie pioniers geweest op het vlak van de creatie en het behoud van een stelsel van sociale bescherming, dat de tienduizenden Europeanen die geen werk hebben, beschermt tegen ellende en armoede. Maar dit stelsel kan enkel in stand gehouden worden met behulp van een hoge fiscale druk, die niet langer alleen de oprichting maar ook nu ook het voortbestaan van ondernemingen en vooral van al bestaande kleine ondernemingen steeds moeilijker maakt.
We moeten helaas vaststellen dat het aantal mensen, dat een bedrijf wil starten en werk wil scheppen, elk jaar afneemt. Iedereen die iets te maken heeft met het beheer van het openbare leven in de Europese Unie is medeverantwoordelijk voor deze situatie. De voorschriften nemen hand over hand toe op lokaal, regionaal, nationaal en communautair vlak en ze leggen mensen die een activiteit willen starten een eindeloze reeks verplichtingen op. Men moet over de moed en de zin voor avontuur en ontdekking van een zeevaarder uit de 15de eeuw beschikken om zich vandaag in dit avontuur te storten en in de Europese Unie van vandaag een KMO op te richten. Het interventionisme van de overheidsinstanties is in vele gevallen misschien al te groot geworden. Wij hebben de zin voor het vrije ondernemerschap opgeofferd op het altaar van de gewaarborgde welvaart. Het merendeel van onze jongeren wil een baan bij de overheid, iedereen wil ambtenaar worden. Wij weten wel dat ambtenaren noodzakelijk zijn voor een correcte overheidsadministratie maar moeten ook inzien dat zij geen rijkdom creëren.
In dit trieste kader durf ik beweren dat de voorliggende voorstellen, die mijn fractie overigens zal steunen, niet zullen helpen om de toestand te veranderen. Het is uiteraard een uitstekend idee om de BTW te verlagen, vooral voor het midden- en kleinbedrijf, om de grensoverschrijdende samenwerking te steunen of de opleiding van leerjongens en arbeiders voor de ambachtelijke productie te bevorderen maar in de praktijk worden de kleine en middelgrote ondernemingen verstikt door de toenemende concurrentie, de stijgende belastingen en de dure financiering.
Wanneer de interesten dalen, dalen ze wel voor de machtigen, voor de goede klanten van de banken maar nooit voor het midden- en kleinbedrijf. De grote ondernemingen, om nog te zwijgen van de multinationals, bekomen altijd betere financiële voorwaarden, zij hebben een betere toegang tot de markten en krijgen meer steun van de overheidsinstellingen, die vaak onderling wedijveren en overdreven voordelen aanbieden opdat een of andere grote onderneming zich toch maar op hun grondgebied zou vestigen.
De overheidsinstanties moeten dan ook het idee van een positieve discriminatie ten voordele van het midden- en kleinbedrijf aanvaarden. Wij moeten de eisen die aan deze ondernemingen gesteld worden zeker en vast versoepelen en de belastingdruk verlagen als wij willen dat deze ondernemingen kunnen overleven. Van de voorgestelde maatregelen wil ik er drie beklemtonen: de vermindering van de BTW, de oprichting van garantiebanken en de wijziging van de bepalingen voor de toewijzing van overheidsopdrachten zodat, waar mogelijk, de voorkeur gegeven wordt aan het midden- en kleinbedrijf. Daarnaast moeten ook de hinderpalen voor het oprichten van ondernemingen verminderd worden en moeten wij de ondernemingsgeest onder onze jongeren bevorderen.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, alle goede dingen komen in drieën, zo wordt weleens gezegd. De verslagen van de collega's Garosci, Peijs en Torres Marques over het midden- en kleinbedrijf en de ambachtelijke sector maken duidelijk dat het Europees Parlement de werkgelegenheidsmotor van Europa op volle toeren wil laten draaien.
Helaas hapert die motor nogal. Dat zou komen door onvoldoende brandstof, want de Raad weigert middelen vrij te maken voor de diverse MKB-programma's. Maar dit is niet de belangrijkste oorzaak. Het verslag-Peijs legt de vinger bij de gebrekkige coördinatie. EU-programma's doorkruisen nationale regelingen en het MKB weet zelf geen weg in het oerwoud van subsidiemogelijkheden.
De Raad en de Commissie mogen we niet exclusief als zwarte pieten aanwijzen. Het Europees Parlement moet niet alleen Sinterklaas spelen, maar ook zelf werk maken van eenvoudiger en transparanter regelgeving. Evenmin is het onderwijs de grote boosdoener, zoals collega Torres Marques beweert. Risicomijdend gedrag is niet iets wat op school wordt aangeleerd, maar een cultureel/antropologisch gegeven. Het is speculatie om vanuit één feitelijke constatering het gehele onderwijssysteem af te branden. De praktijk bewijst dat veel hoger opgeleiden hun baan combineren met een klein zelfstandig consultancy -bureau, of op latere leeftijd voor zichzelf beginnen. We zullen daarom de overwegingen J en K uit paragraaf 12 van de ontwerpresolutie moeten schrappen.
Vergroting van de werkgelegenheid is een nobel streven, maar mag niet ten koste gaan van milieu en natuurlijk kapitaal. Een aanzienlijk deel van de milieuvervuiling wordt door het MKB veroorzaakt. De laatstgehouden informele Milieuraad heeft dit probleem aan de orde gesteld. Mag ik van de commissaris vernemen welke initiatieven de Commissie op dit punt gaat ontplooien?

Moretti
Mevrouw de Voorzitter, beste Europa, de symfonie herhaalt zich en klinkt steeds valser. Er wordt steun verleend, maar die is onvoldoende. Vele kleine en middelgrote ondernemingen en ambachtslieden krijgen nooit hulp. De procedures om steun te vragen zijn ingewikkeld en schrikken de betrokkenen af. De informatie is moeilijk te krijgen en alleen de weinige ingewijden kunnen erover beschikken. Er zijn veel voorstellen en plannen. Er is een overvloed aan verslagen en adviezen maar de doelstellingen worden zelden gehaald. Wij hebben ons afgevraagd waarom gemiddeld 50 % van de kleine en middelgrote ondernemingen in de eerste drie jaar van hun bestaan failliet gaan. Desondanks vertegenwoordigen de kleine en middelgrote ondernemingen 99, 8 % van alle ondernemingen in de Europese Unie. Hun dynamisme creëert werkgelegenheid en doet de economie in geheel Europa groeien.
Vele lidstaten beschouwen dat dynamisme echter als onuitputtelijk en denken dat de ondernemingen een eiland zijn waarop ze zich tot de ergste vormen van piraterij kunnen verlagen. De Italiaanse regering situeert dat eiland in Padanië en hoopt dat het geduld en de volharding van de Padaanse werknemers en ondernemers geen grenzen kent. De jongste belastingmaatregel ontfutselt nogmaals 20.000 miljard lire aan de ondernemingen en dwingt ze ertoe een dubbele belastinglast op zich te nemen.
Als wij de ondernemingen willen redden, moeten de lidstaten eenvormige procedures en maatregelen toepassen om deloyale concurrentie of concurrentienadelen te voorkomen. Daarom moeten wij de ingewikkelde belastingwetten, zowel wat de inhoud als de toepassing betreft, onverwijld vereenvoudigen. Wij moeten het geld goedkoper maken voor de nieuwe ondernemingen en die welke de moed opbrengen om te moderniseren. Laten wij in het onderzoek investeren en initiatieven nemen om het onderzoek te stimuleren. Laten wij ten slotte via het onderwijs ook een inspanning doen voor de jongeren opdat arbeid niet alleen synoniem wordt van offers maar ook van samenwerking.

Paasilinna
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, men heeft berekend dat indien elke kleine of middelgrote onderneming iemand extra in dienst zou nemen, de werkloosheid in de Unie zou zijn opgelost. De heersende situatie geeft echter geen blijk van besef van de geboden kansen en van de verantwoordelijkheden. Waarom bestaan er zulke idiote regels, die de kleine ondernemingen in veel landen bijna dezelfde bureaucratie en plichten opleggen als de grote ondernemingen, bijvoorbeeld op het gebied van sociale premies, boekhouding, BTW, accounting, verplichte verzekeringen, enz. Zo kunnen de overheadkosten per persoon voor een onderneming met vijf personeelsleden net zo hoog zijn als voor een onderneming met 100 man in dienst.
Het is dan ook terecht dat in het uitstekende verslag van mevrouw Peijs de nadruk wordt gelegd op de noodzaak van het vereenvoudigen van de regels voor het MKB. Er moet een communautair programma komen om kleine en middelgrote ondernemingen te helpen bij het opzetten van een netwerk op de interne markt. Tevens moet het voor het MKB gemakkelijker worden gemaakt hun producten af te zetten, omdat het voor kleine ondernemingen die over weinig middelen beschikken moeilijk en duur is om op de grotere markten een voet aan de grond te krijgen.
Het belastingbeleid bevindt zich zonder meer op de verkeerde weg. Momenteel worden ondernemingen gestraft, die zorgen voor werkgelegenheid. De belastingheffing richt zich op het belasten van arbeid, hetgeen arbeid duur maakt. Als een ondernemer echter een machine of automaat aanschaft, hoeft hij geen salaris of indirecte loonkosten te betalen. Er is dus een situatie ontstaan waarin het aannemen van personeel wordt gestraft en het aanschaffen van machines wordt aangemoedigd. Geen wonder dat er bij het aanbreken van de informatiemaatschappij een hoge werkloosheid heerst. We moeten zo snel mogelijk het zwaartepunt van de belastingheffing verplaatsen van de belasting op arbeid naar het belasten van toegevoegde waarde, omzet of kapitaal. Zo worden de arbeidsintensieve ondernemingen en de werkgelegenheid gestimuleerd. De vraag is dan ook wat de Commissie gaat doen om de belastingen te moderniseren en aan te passen aan de informatiemaatschappij. Dat is waar het op dit moment eigenlijk om draait.

Thyssen
Voorzitter, zo wat een jaar geleden heb ik hier in een ander kmo-debat een slogan geciteerd die zegt dat kmo's geen groot bedrijf in zakformaat zijn, maar vele eigen kenmerken hebben en een beleid behoeven dat op hun maat gesneden is. De Commissie erkent de specificiteit van de kmo's en dat is goed. Maar ze houdt nog geen rekening met die andere realiteit die erin bestaat dat de overgrote meerderheid van de ondernemingen kleine en middelgrote bedrijven zijn.
In het huidige beleid wordt met de specificiteit van de kmo's rekening gehouden via uitzonderingsmaatregelen. Maar massa's uitzonderingen creëren ingewikkelde wetgeving en maken het ondernemingen helaas niet altijd eenvoudiger. Een studie van de Commissie naar de INTRASTAT- en BTW-verplichtingen bij intracommunautaire verrichtingen heeft dit trouwens aangetoond.
Daarom vind ik dat men dringend moet overwegen om de kmo's niet langer te beschouwen als lastige buitenbeentjes die permanent uit zijn op een uitzonderingsbehandeling, maar dat men het beleid moet afstemmen op de realiteit. Dit betekent dat de kmo's de norm moeten gaan uitmaken en niet langer de uitzondering. De Maastricht-normen hebben de regeringen ertoe aangezet hun begrotingen te saneren. Laat ons nu de kmo-norm invoeren om eindelijk oplossingen aan te brengen voor allerlei problemen die de collega's hier voor mij hebben opgesomd. Als de regeringen zich dan met een even grote verbetenheid inzetten voor de kmo-norm als zij gedaan hebben voor de Maastricht-norm dan zullen wij op de goede weg zijn.
Uitzonderingen zijn goed voor minderheidsproblemen, maar als de uitgezonderde minderheid in feite de meerderheid blijkt te zijn dan is het tijd om van spoor te veranderen.

Kestelijn-Sierens
Voorzitter, ik ben het met de rapporteur, mevrouw Peijs, eens wanneer zij stelt dat de Commissie barst van goede intenties, maar zodra het gaat om de uitvoering van concrete maatregelen blijft de kmo nog teveel in de kou staan. Eerlijkheidshalve moeten wij toegeven dat het Europees kmo-beleid enigszins vooruitgang heeft geboekt met bijvoorbeeld de MKB-faciliteit ISDAC- en het SLIM-project. Er zijn echter heel wat knelpunten waarvan ik er twee specifiek wil vernoemen.
Ten eerste, waarom wordt het MKB niet betrokken in de sociale dialoog? Het Parlement pleit daar al geruime tijd voor. Ten tweede, er wordt nog te weinig ondernomen om de kmo gemakkelijker toegang te geven tot financieringsbronnen. De Commissie en het Parlement zijn fervente voorstanders van het ELISE-programma omwille van de sterke hefboomwerking die ervan uitgaat. Maar wat zien wij nu? ELISE wordt al maanden gegijzeld door de nationale regeringen. Vandaar mijn vraag aan de Raad, maar ik vrees dat de Raad hier niet aanwezig is, mijn vraag luidt: wanneer komt er een einde aan deze obstructie van het ELISE-programma?

González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het midden- en kleinbedrijf staat in voor 70 % van de werkgelegenheid. Kleine en middelgrote ondernemingen hebben de jongste vijf jaar 60 à 80 % van de nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd en naar mijn mening zijn zij vandaag een bron van wat de prioriteit van de Europese Unie is: het scheppen van werk. Zij worden echter met tal van hindernissen geconfronteerd en kampen met administratieve beslommeringen, een overdreven bureaucratie, een gebrek aan deelname aan de sociale dialoog, gebrek aan steun bij de opleiding en moeilijkheden bij de financiering.
Als de Europese Unie het midden- en kleinbedrijf wil helpen, moet zij voorstellen in die zin doen, vooral als we er rekening mee houden dat het hier niet alleen om kleine ondernemingen gaat maar ook om kleine ambachtelijke ondernemingen, die in een aantal gevallen een essentiële rol vervullen om het cultuurpatrimonium en het traditionele erfgoed van de volkeren te bewaren en die ook belangrijk zijn op het vlak van het milieu.
Het voorstel dat hier gedaan wordt, lijkt ons dan ook van fundamenteel belang en de Commissie doet er goed aan rekening te houden met de moeilijkheden die de kleine ondernemingen kennen.

de Rose
Mevrouw de Voorzitter, wij stellen, zoals de Commissie in haar mededeling, vast dat de kleine en middelgrote bedrijven van heel groot belang zijn in de Europese Unie, in de eerste plaats door hun aantal, aangezien ze 99 % van het totale aantal bedrijven vertegenwoordigen, vervolgens door hun economische kracht, aangezien ze aan bijna 65 % van de werknemers van de Unie werk geven.
Vanuit deze vaststelling en uit het oogpunt van een gemaximaliseerd werkgelegenheids- en groeibeleid moest er - op het stuk van belangstelling en steun - een heel bijzondere plaats aan het MKB worden gegeven, wat voor het eerst in het geïntegreerde programma van 1994 werd geprobeerd. Dit programma wordt nu voortgezet door dat van 1996, dat uitgaat van dezelfde methode - meerjarenprogramma, onderling afgestemde acties met de lidstaten, andere acties ten behoeve van het MKB - maar de doelstellingen worden in de vorm van vijf prioriteiten geherdefinieerd: vereenvoudiging en verbetering van de financiële, fiscale en administratieve omgeving, steun voor de internationalisering van het MKB, versterking van het concurrentievermogen, bevordering van de ondernemingsgeest.
Wij vinden dit een demagogisch programma. Het spreekt immers vanzelf dat er op het schaakbord van de Europese economie rekening moet worden gehouden met het belang van het MKB, maar denkt u dat dit de beste manier is om dat te doen? Er wordt eens te meer een resem goede bedoelingen opgesomd, maar wat het MKB nodig heeft, zijn concrete, doeltreffende en snelle maatregelen. De kracht van deze bedrijven ligt immers in hun soepelheid en in hun vermogen om op de behoeften van de markt te reageren.
Op dat punt ben ik het eens met de rapporteur waar deze zegt dat wij ons beter eens zouden afvragen waar het het MKB aan ontbreekt. Het MKB verwacht meer concrete maatregelen. Het zijn niet de grote industriële groepen, die alle aandacht hebben voor de door Brussel genomen macro-economische maatregelen, maar kleine structuren die dag aan dag vechten om het dagelijkse bedrijfsbeheer, de verovering van markten en het overwinnen van praktische moeilijkheden te kunnen combineren.
Welnu, wat stelt de Commissie voor te doen, en vooral in welke vorm en binnen welke termijnen stelt zij voor iets te doen om het structurele gebrek aan eigen middelen van het MKB en de bedrijfsvoeringsproblemen van het MKB te helpen oplossen? Om te beantwoorden aan de behoeften van het MKB wordt verwezen naar de Economische en Monetaire Unie, de noodzaak van onderwijs en opleiding in bedrijfscultuur, of nog de invoering van een gemeenschappelijk en eenvoudig BTW-stelsel. Is dit een provocatie? Laten wij beginnen met deze bedrijven op plaatselijk niveau uit het administratieve, fiscale en sociale keurslijf te bevrijden, laten wij de BTW-stelsels van de lidstaten harmoniseren en laten wij een stimulerend belastingklimaat creëren waarin rekening wordt gehouden met het bijzondere karakter van het MKB. Dat is trouwens alles wat deze bedrijven vragen.
Het is gemakkelijk ronkende verklaringen af te leggen voor het scheppen van werkgelegenheid via steun voor het MKB. Maar wat zullen daar, in de veronderstelling dat deze maatregelen werkelijk worden genomen, de reële kosten van zijn? Ik heb de indruk dat men het eens te meer over een theoretisch en abstract nieuw programma heeft, dat een aantal vaststellingen inhoudt, terwijl een groot aantal bijkomende vragen in verband met het dagelijks beheer niet alleen niet concreet worden beantwoord, maar zelfs niet eens ter sprake komen.

Quisthoudt-Rowohl
Mevrouw de Voorzitter, de hoogste doelstelling van de Europese Unie moet op dit ogenblik de werkgelegenheid zijn. In het kader van de globalisering zullen de KMO's echter nog alleen duurzame werkgelegenheid kunnen creëren als ze innoveren. Innoveren veronderstelt evenwel onderzoek en ontwikkeling. Daarom moeten wij die sterker steunen. Er bestaan een aantal programma's, maar die vormen nog steeds een ingewikkeld kluwen en zijn voor het MKB niet altijd erg toegankelijk. Het MKB participeert op dit ogenblik nog veel te weinig aan het kaderprogramma inzake onderzoek. Wij moeten de specifiek voor het MKB bedoelde financiële en juridische steunmaatregelen bundelen, zodat het MKB zijn resultaten ook in producten kan omzetten. Een groot probleem is in dat verband de intellectuele eigendom en de octrooiering. De uitwisseling van ervaringen tussen de kleine en middelgrote ondernemingen is niet vanzelfsprekend omdat ze op de markt zeer vaak ook concurrenten zijn.
Voorts moeten wij nagaan of wij niet alleen de steun en het advies maar ook de middelen, onder meer die van het kaderprogramma, niet meer kunnen decentraliseren. Een gecentraliseerd advies bereikt alleen de kleine en middelgrote ondernemers die bereid en in de gelegenheid zijn om zichzelf te komen informeren. Volgens mij hebben wij de plicht de informatie tot bij hen te brengen.

Amadeo
Mevrouw de Voorzitter, in deze tijd van zware en algemene economische recessie in geheel Europa kan het midden- en kleinbedrijf het laatste middel zijn om opnieuw tot een aanvaardbaar groeiniveau te komen. Het MKB kan ook een belangrijke en misschien zelfs de enige bron van nieuwe werkgelegenheid zijn. De groei en de werkgelegenheid hebben jammer genoeg niet alleen te lijden van de crisis, maar ook van fundamentele tekortkomingen en gebreken die ook in deze voortreffelijke verslagen niet op passende wijze worden aangepakt.
In het document van de Commissie is bijvoorbeeld sprake van een coördinatie van de communautaire instrumenten en nationale acties om de te nemen maatregelen doeltreffend te maken, maar wordt niet uitgelegd door wie en hoe die coördinatie tot stand moet worden gebracht. Als wij zien hoe weinig resultaten de overeengekomen acties opleveren, wordt onze verbijstering alleen maar nog groter.
Wij menen dat de vereenvoudiging van de administratieve procedures, die thans door de nationale wetgevingen wordt doorkruist, er zonder verwijl moet komen. Wij vinden ook dat de Commissie bij de definitie van een kleine of middelgrote onderneming een drempel hanteert die weinig overeenstemt met de criteria die op nationaal niveau worden toegepast. Zo is de drempel in Italië 250 werknemers. Dat heeft tot gevolg dat tot de communautaire financiering vooral ondernemingen toegang hebben die over een stevige organisatie beschikken en veel minder de kleinere ondernemingen, die nochtans meer hulp nodig hebben. Dat is zeker niet goed.
Bovendien wijzen wij erop dat de kleinste ondernemingen, die dus ook over weinig kapitaal beschikken, moeilijk krediet kunnen krijgen. Ten slotte vragen wij maatregelen om de ondernemingszin en de creativiteit van de kleine en middelgrote ondernemingen te bevorderen in plaats van voor hen een eigen bureaucratie te ontwikkelen die hen belet hun activiteiten te ontplooien en vooral te ontwikkelen.
Ondanks die opmerkingen menen wij dat deze drie verslagen een stap voorwaarts zijn op de weg naar de coördinatie van het beleid ten aanzien van het MKB en het ambacht.

Ribeiro
Mevrouw de Voorzitter, ik neem de gelegenheid te baat om collega Torres Marques en de andere collega's met hun werk te feliciteren. De ambachtelijke activiteiten verdienen alle aandacht en steun en ik stel de bedoelingen op prijs van wie aan de concretisering van deze steun wil bijdragen.
In al deze verslagen wordt er evenwel een verband gelegd tussen de ambachtelijke sector en de kleine ondernemingen dat tot verwarring en ambiguïteit kan leiden. Ambachtelijke bezigheden kunnen - en worden in vele gevallen - gekenmerkt door een culturele inslag, door de eerbied voor en de overbrenging van tradities. Zij kunnen - en zijn vaak - verzetswerkzaamheden, waarbij de ambachtslui innig gehecht blijven aan hun instrumenten en werkwijzen, wat niet altijd verenigbaar is met de bedrijfsactiviteit zoals die zich voordoet en die hem wenst in te kaderen.
Daarom onderstreep ik weliswaar de positieve aspecten van deze verslagen, maar dit mag niet geïnterpreteerd worden als steun aan een standpunt dat een bepaald soort zelfstandige arbeid die is vermomd als de leiding over minuscule ondernemingen valoriseert als tegenhanger voor het soort arbeid dat ironisch wordt gekarakteriseerd als "carrière als bezoldigde" of "ambtenaar" . Dit alternatief is hoe dan ook onaanvaardbaar voor wie het ambacht wil beschouwen zoals het verdient.

Lukas
Mevrouw de Voorzitter, het bijzondere kenmerk en ook de kracht van de Europese economie is haar structuur en het feit dat ze vooral op het MKB steunt. Die kleinschaligheid maakt de bedrijven evenwel ook kwetsbaar en houdt voor hen in onze zich globaliserende wereld ook nadelen in. Kleine ondernemingen en ambachtslieden bewegen zich weliswaar vaak op een lokale markt, maar staan desondanks toch bloot aan de grotere concurrentie op de interne markt.
De Commissie en de lidstaten moeten daarom alles in het werk stellen om vormen van samenwerking te stimuleren waardoor zij tegen de sterkere concurrentie kunnen optornen. Ook het toerisme, een potentiële bron van nieuwe werkgelegenheid, bestaat in Europa grotendeels uit kleine ondernemingen. Voor die belangrijke economische sector, die in het EU-Verdrag jammer genoeg nog steeds geen rechtsgrondslag heeft, zijn daarom alle maatregelen ten gunste van het MKB uiterst belangrijk.

Linser
Mevrouw de Voorzitter, ik heb slechts weinig tijd en beperk mij daarom tot een enkel punt in het voortreffelijke verslag van mevrouw Torres Marques dat specifiek voor Oostenrijk zeer belangrijk is, namelijk het verzoek om bijzondere steun voor kleine ondernemingen in grensgebieden. In de regio's aan de rand van de EU is de verleiding voor de ondernemers zeer groot om naar het goedkope buitenland te verhuizen en aldus de werkgelegenheidssituatie in de Gemeenschap nog slechter te maken.
Alleen de specifieke structuur van deze voor de gehele economie zo belangrijke kleine ondernemingen, de hechte band tussen gezin en bedrijf, de liefde voor de eigen streek en cultuur en de in het algemeen betere levenskwaliteit verhinderen dat die ondernemingen wegtrekken. Dat heeft voor de Unie een aanzienlijke sociaal-culturele relevantie en daarom alleen al moeten wij op dat gebied krachtige steun verlenen.

Filippi
Mevrouw de Voorzitter, over het midden- en kleinbedrijf is nu alles gezegd. In het Europees Parlement wordt evenwel niet gesproken over de kritieke werkgelegenheidssituatie die behoefte heeft aan een beleid dat de bestaande kleine en middelgrote ondernemingen consolideert en de mogelijkheid biedt er nieuwe op te richten.
Ik stem in met deze drie verslagen. De Raad moet een aantal instrumenten deblokkeren die het Parlement heeft aangenomen, onder meer het programma-ELISE, dat het gemakkelijker maakt garanties te bieden voor de kredietverlening aan het MKB. Wij moeten ook de administratieve en fiscale procedures minder bureaucratisch en eenvoudiger maken. De kleine en middelgrote ondernemingen moeten ook gemakkelijker kunnen innoveren en toegang krijgen tot de communautaire beleidsmaatregelen. Ik zou deze lijst nog kunnen aanvullen, maar wens niet in herhaling te vallen.
Ik zou alleen nog het volgende willen zeggen: de zeer kleine ondernemingen en ambachtelijke bedrijven staan op de wereldmarkt erg zwak en kunnen zich moeilijk handhaven. Als de ambachtelijke bedrijven en de kleine en middelgrote ondernemingen echter in een positieve territoriale context met samenwerkingsverbanden en een goede dienstverlening worden opgenomen worden zij een concurrentiefactor. Vooral daarom moeten de Commissie en de Raad ervoor zorgen dat de kleine en middelgrote ondernemingen zich op de markt kunnen handhaven en tegen de concurrentie kunnen optornen.
Uit strategisch oogpunt moeten wij daarom voor een beleid van indirecte dienstverlening kiezen. Wij moeten kiezen voor een beleid van indirecte dienstverlening ten gunste van de opleiding en de internationalisering, voor een beleid van indirecte dienstverlening ten gunste van de kleine en ambachtelijke bedrijven om hen te helpen zich in Europa naast de andere ondernemingen te handhaven.

Papoutsis
Mevrouw de Voorzitter, ik dank eerst de leden Torres Marques, Peijs en Garosci voor hun uitstekende verslagen.
Ten aanzien van het verslag van mevrouw Torres Marques kan ik het Parlement het volgende verzekeren. De Commissie is van oordeel dat een geïntegreerde aanpak onontbeerlijk is om de ontwikkeling en concurrentiekracht van de ambachtelijke sector en de kleine ondernemingen te stimuleren en - zodoende - de werkgelegenheid in Europa te versterken. Ze gaat dan ook in op het verzoek van de rapporteur specifieke maatregelen ten gunste van het ambacht en het kleinbedrijf te nemen, en onderschrijft haar oproep om het onderwijs en de beroepsopleiding zo te benaderen dat reeds op school zin voor initiatief, verantwoordelijkheidsbesef en ondernemingsgeest wordt bijgebracht.
Ik herinner eraan dat de Commissie met het oog op de derde Europese conferentie van het ambacht en de kleine ondernemingen, die in november in Milaan wordt gehouden, een ruime dialoog met de verantwoordelijken van die sectoren op gang heeft gebracht. Daar we er ons van bewust zijn dat bemiddelende instanties, zoals beroepsorganisaties en coöperaties, nodig zijn om de ambachtelijke sector en het kleinbedrijf op de nieuwe Europese realiteit af te stemmen, hebben we de betrokkenen verzocht voorstellen in te dienen over de wijze waarop de Unie de Europese initiatieven van die instanties moet steunen, waarbij we onze acties in de eerste plaats willen richten op de stimulering van kwalitatief hoogstaande projecten ten behoeve van vooral jonge en vrouwelijke ondernemers die op Europees niveau actief willen zijn.
Op de vraag van mevrouw Torres Marques over de rol van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, wil ik antwoorden dat gemiddeld 10 % van de middelen van het fonds wordt besteed aan specifieke acties ter versterking van het economisch klimaat voor kleine en middelgrote ondernemingen. In de regio's van doelstelling 2 - door achteruitgang van de industrie getroffen gebieden - en doelstelling 5b - plattelandsgebieden - wordt gemiddeld zelfs 15 tot 20 % van de gelden van het fonds daarvoor uitgetrokken.
Wat betreft het verslag van mevrouw Peijs - dat de inspanningen van de Commissie steunt die erop zijn afgestemd de coördinerende rol van haar voor ondernemingsbeleid bevoegd directoraat-generaal te verbeteren - wil ik benadrukken dat we in het kader van de hervorming van DG XXIII in april 1996 een nieuw directoraat hebben ingesteld dat hoofdzakelijk tot taak heeft de acties en beleidsvormen ten gunste van de bedrijven te bevorderen en doeltreffend te coördineren alsmede de toegang van ondernemingen tot de communautaire programma's te versterken. De initiatieven van de Commissie gaan dan ook in de richting waarop de heer Quisthoudt-Rowohl zoeven heeft aangedrongen.
Ik wijs er in dit verband op dat de Raad de Commissie gevraagd heeft een aanbeveling voor te bereiden om de toegang van het MKB tot de communautaire programma's te stimuleren - verzoek waaraan de Commissie in de loop van de volgende twaalf maanden gevolg wil geven. Hoewel ik thans - uit tijdnood - niet dieper op de desbetreffende suggesties in het verslag van mevrouw Peijs kan ingaan, wens ik het Parlement te verzekeren dat de Commissie het globaal genomen eens is met de voorstellen in de ontwerpresolutie en hoopt dat de vergadering ze aanneemt.
Staat u me toe in dit verband nog het volgende te benadrukken.
Ten eerste, de rapporteur heeft gelijk als ze beweert dat de invoering van de Europese eenheidsmunt een grote uitdaging voor het MKB inhoudt. De Commissie is dan ook voornemens een reeks initiatieven te nemen die erop gericht zijn de kleine en middelgrote ondernemingen voor te bereiden op de aanwending van de euro en ze te helpen in hun betrekkingen met de financiële instellingen.
Ten tweede, over de billijke belastingheffing op KMO's - waarnaar onder meer de heren Paasilinna, González Triviño en Hyland in hun tussenkomst hebben gewezen - wil ik zeggen dat de Commissie thans een voorstel voorbereidt voor de instelling van een - nieuw - BTW-stelsel dat voor de hele interne markt geldt en ook het MKB ten goede komt. Hoewel de Commissie het betrokken voorstel vóór eind juni 1997 wil indienen, is het nu al duidelijk dat de onderhandelingen over dit onderwerp met de Raad niet van een leien dakje zullen lopen - zodat het nieuwe BTW-systeem naar alle waarschijnlijkheid pas na 2002 van toepassing wordt. Ik hoef er het Parlement niet aan te herinneren dat de Raad zich in de regel terughoudend opstelt tegenover fiscale kwesties en de lidstaten wantrouwig staan tegenover een BTW-stelsel dat ze afhankelijker maakt van de andere lidstaten.
Ten derde, de leden weten dat ik een grote belangstelling heb voor het toerisme en alles in het werk stel om de sector te stimuleren. Welnu, het lijdt geen twijfel dat de kleine en middelgrote ondernemingen uit de toeristische industrie baat hebben bij de maatregelen die in het geïntegreerde programma ten gunste van het MKB worden voorzien. Het Europees observatorium voor het MKB heeft in zijn volgend jaarverslag overigens bijzondere aandacht voor de situatie van de KMO's in de toeristische sector.
Over het verslag van de heer Garosci wil ik vooral opmerken dat het verslag dat de Commissie in 1995 over de coördinatie van de activiteiten ten behoeve van het MKB en de ambachtelijke sector heeft uitgebracht, een volledig beeld geeft van de horizontale maatregelen van de Gemeenschap ten gunste van die sectoren en van essentieel belang is voor het op elkaar afstemmen van de desbetreffende acties en programma's op communautair niveau. Ik herhaal in dit verband wat ik daarnet al in mijn commentaar op het verslag van mevrouw Peijs heb benadrukt, namelijk dat de Commissie de coördinatie van de communautaire beleidsvormen als een belangrijke prioriteit beschouwt en voornemens is die beleidsdimensie nog te versterken. Het op elkaar afstemmen van de Gemeenschapsinitiatieven zal ons immers in staat stellen het midden- en kleinbedrijf nauwer bij de communautaire programma's te betrekken en - zoals de heer Rübig reeds heeft benadrukt - grondiger met de bijzondere noden van het MKB rekening te houden bij de uitstippeling en tenuitvoerlegging van de communautaire beleidsvormen. Het verheugt me dan ook dat het Parlement het met die benadering van de Commissie eens is.
De actie die we thans ondernemen, is er vooral op uit de administratieve procedures voor het MKB te vereenvoudigen, wat - zoals de heer Paasilinna heel duidelijk heeft gesteld - in alle lidstaten een absolute noodzaak is. Ik maak van de gelegenheid gebruik om erop te wijzen dat de Commissie vandaag een aanbeveling aan de lidstaten heeft goedgekeurd die afgestemd is op de verbetering van het administratief klimaat in de gevoeligste fase van het bestaan van de kleine en middelgrote ondernemingen, met name die van het opstarten van de bedrijfsactiviteiten.
De Commissie is het eens met mevrouw González Alvarez dat opleiding een essentiële parameter is voor de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf, en hecht - daarom - bijzondere waarde aan de opleiding van KMOleiders. Een ander belangrijk probleem waarmee zowel het MKB als de ambachtelijke sector te kampen hebben, is het gebrek aan internationale samenwerking. De acties van de Commissie streven derhalve ook naar een betere toegang van het midden- en kleinbedrijf tot standaardisatie en certificatie. Uit de interventie van de heer Filippi blijkt dat het Parlement eveneens belang hecht aan de toegang van KMO's tot geldbronnen en aandringt op de verdere uitbouw van de MKB-faciliteit, in het kader waarvan rentesubsidies worden verleend aan KMO's die nieuwe arbeidsplaatsen creëren. De Commissie betreurt dat de Raad niet is ingegaan op haar voorstel dit instrument verder te ontwikkelen, en heeft begrip voor mevrouw Kestelijn-Sierens die ontgoocheld is over de weigering van de Raad het licht op groen te zetten voor Elise, de Europese leningsgarantieregeling ten behoeve van de werkgelegenheid. Daar we ervan overtuigd zijn dat het MKB alleen kan overleven als het over de nodige kapitalen beschikt, zijn we echter voornemens deze zaak opnieuw bij de Raad aan te kaarten.
De Commissie verheugt zich wel over de bevredigende resultaten van de rondetafelconferentie van banken en KMO's, die in haar verslag niet alleen een reeks praktijken voorstelt die in heel Europa kunnen worden aangewend maar ook concrete aanbevelingen doet voor de verbetering van de toegang van het MKB tot financieringen.
De Commissie zal binnenkort eveneens haar verslag over de kapitaalmarkt voor KMO's goedkeuren, waarin ze de voornaamste hinderpalen onderzoekt die de instelling van een financiële markt voor het MKB in de weg staan. De Commissie is tevens voornemens programma's op te zetten die de toegang van KMO's tot kapitalen versterken, wat - zoals de heer Gasòliba i Böhm benadrukt - hun ontwikkeling ten goede zal komen. Ik heb de bevoegde diensten van de Commissie trouwens al gevraagd toekomstige initiatieven op dit vlak te onderzoeken. Verder wil ik het Parlement in de loop van de komende maanden in kennis stellen van de resultaten van ons vooronderzoek naar aanloopkapitaal, dat zeker in een concrete actie zal uitmonden.
Een andere belangrijke materie die ons bezighoudt, is de versterking van de participatie van het midden- en kleinbedrijf aan het EMAS, het Europees milieubeheer- en milieu-auditsysteem. Met het oog daarop heeft de Commissie in het najaar van 1996 het experimenteerproject Euromanagement gelanceerd in het kader waarvan we enerzijds 500 tot 750 KMO's bijstaan in het afstemmen van hun organisatie op de nieuwe eisen inzake milieubeheer en anderzijds een klein aantal ondernemingen helpen bij de verwerving van het EU-milieulabel. Ik ben dan ook van oordeel dat we tegemoetkomen aan hetgeen waarop de heer Wolf in zijn tussenkomst heeft aangedrongen.
Voorts juich ik toe dat het Parlement aandringt op het verlenen van directe inspraak aan vertegenwoordigers van het midden- en kleinbedrijf - één van de doelstellingen waaraan het nieuw meerjarenprogramma ten gunste het MKB en de ambachtelijke sector prioriteit verleent.
Ik wil het Parlement nog meedelen dat het volgende verslag over de coördinatie van de activiteiten ten behoeve van het MKB en de ambachtelijke sector, dat thans door mijn diensten wordt voorbereid, een reeks nieuwe gegevens zal bevatten, waarbij ik herinner aan de verbintenis van de Commissie om de twee jaar verslag uit te brengen over de vorderingen die op het vlak van de afstemming van de communautaire beleidsvormen en programma's op het MKB worden gemaakt.
Tenslotte wens ik te benadrukken dat de Commissie vastbesloten is de belangen van het MKB in alle beleidsvormen en programma's van de Gemeenschap te stimuleren. Ze verheugt zich derhalve over de positieve en constructieve standpunten en voorstellen terzake van het Parlement, waarmee ze ernstig rekening zal houden. Ik ben het in dit verband ook eens met mevrouw Thyssen die beweert dat de regeringen van de lidstaten zich met een even grote verbetenheid moeten inzetten voor het midden- en kleinbedrijf als ze gedaan hebben voor de Maastricht-norm en de economische convergentie. Het lijdt geen twijfel dat dit een absolute voorwaarde is voor de versterkte aanwezigheid van het MKB in de economie.
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de leden Peijs, Torres Marques en Garosci nogmaals voor hun uitstekende verslagen, waarmee ik ze hartelijk gelukwens. Mijn dank gaat ook uit naar het Parlement dat met zijn initiatieven ten gunste van het midden- en kleinbedrijf, alsmede door zijn aanhoudende steun aan en uitstekende samenwerking met de Commissie in belangrijke mate tot de oplossing van dit onderwerp bijdraagt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Bijstelling van de financiële vooruitzichten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0135/97) van de heer Tillich, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie (SEC(97)0364 - C4-0111/97) tot aanpassing van de financiële vooruitzichten in verband met de uitvoering van de begroting (door de Commissie voorgelegd overeenkomstig punt 10 van het Interinstitutioneel Akkoord van 29 oktober 1993).

Tillich
Mevrouw de Voorzitter, in het kader van de begrotingsprocedure bespreken wij elk jaar een verslag over de aanpassing van de financiële vooruitzichten overeenkomstig de artikelen 9 en 10 van het Interinstitutioneel Akkoord. In het verleden was dat nooit een probleem. Er was nauwelijks discussie omdat het Parlement en de Raad het eens waren. Het ging om een technische aangelegenheid.
Dit jaar is er echter wel een probleem. Naast de gebruikelijke procedures, namelijk de overdracht van nietgebruikte vastleggingskredieten van 1996 naar 1999-545 miljoen ecu bij de structuurfondsen en 17 miljoen ecu bij het Cohesiefonds - wenst de Raad nog meer. De overdracht van de middelen van 1996 naar 1999 was en is voor het Europees Parlement geen probleem. De Begrotingscommissie heeft het voorstel van de Commissie eenparig aangenomen. Het Europees Parlement kan evenwel niet aanvaarden dat de Raad nog eens een miljard ecu vastleggingskredieten van 1998 naar 1999 wil overdragen nadat die al van vroegere jaren naar 1998 zijn overgeboekt. Wij kunnen daarmee niet instemmen, niet in de laatste plaats omdat de Commissie in haar voorstel vaststelt dat de situatie, na een ontoereikende aanwending van de middelen in 1994 en 1995, in 1996 aanzienlijk is verbeterd, wat niet alleen betekent dat, in tegenstelling tot de twee vorige jaren, alle kredieten voor 1996 zijn gebruikt, maar dat ook een klein deel van de bij het begin van de uitvoering van het programma opgelopen achterstand is goedgemaakt.
Met die vaststelling van de Commissie heeft de Raad geen rekening gehouden en dat tijdens de triloog begin april ook gezegd. De Raad heeft gezegd dat de overdracht van dat bedrag van een miljard van 1998 naar 1999 nodig is om de nulgroei van de begroting 1998 te garanderen. Ook het Europees Parlement weet dat de lidstaten inspanningen doen om een zuinig begrotingsbeleid te voeren en de criteria voor de monetaire unie te vervullen. Het Parlement weet echter ook wat in de besluiten van Edinburgh betreffende de structuurfondsen en de financiële vooruitzichten en in het interinstitutioneel akkoord van 1993 staat.
Het Europees Parlement wil, overeenkomstig de in januari goedgekeurde richtsnoeren voor de begroting 1998, een begroting die in alle rubrieken met een verantwoord uitgavenbeleid strookt en bezuinigt waar elk jaar geld naar de lidstaten terugvloeit. Daarom ondersteunen wij dit voorstel van de Commissie om niet het gehele bedrag van een miljard ecu maar slechts 500 miljoen ecu van 1998 naar 1999 over te dragen. De overige 500 miljoen ecu aan vastleggingskredieten willen wij op de begroting 1998 handhaven, waardoor wij in de herfst van dit jaar op grond van nauwkeuriger prognoses ook de landbouwuitgaven op de begroting 1998 beter zullen kunnen ramen.
Dat is in overeenstemming met de punten 9 en 10 van onze richtsnoeren. Het Nederlandse voorzitterschap heeft op de laatste triloog vorige maandag met dat compromis ingestemd. Ik hoop dat de Raad dat morgenochtend ook zal doen. Hoewel de Raad hier vanavond niet aanwezig is - hij zal in de Notulen echter zeker kunnen lezen wat ik hier zeg -, zou ik nog twee persoonlijke opmerkingen willen maken.
Als algemeen rapporteur voor de begroting 1998 heb ik de last van de druk van de laatste budgettaire beraadslaging over de begroting 1997 op mij genomen. De spanning die toen heerste is niet volledig verdwenen. Vele afgevaardigden hebben ook nu de indruk dat de Raad zijn onvermogen om tot een consensus te komen op het Europees Parlement wil afwentelen. Wij hebben toen bewezen dat wij een consensus kunnen bereiken en doen dat ook nu. De Raad zou de desbetreffende bepalingen in de Verdragen en in het Interinstitutioneel Akkoord nog eens moeten bekijken. Daarin staat dat de begrotingsautoriteit uit twee takken bestaat en dat beide, het Europees Parlement en de Raad, het eens moeten worden. Ik verzoek het Parlement dit verslag morgen aan te nemen.

Colom i Naval
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van de heer Tillich is misschien droog en saai, zo u wil, maar gezien het belang van dit verslag is het onterecht dat het halfrond bijna leeg is. Het korte verslag van de heer Tillich mag niet verbergen dat deze procedure echt moeizaam en zorgwekkend verlopen is. Wat nu schitterend lijkt door de bijdrage van de rapporteur, is bereikt temidden van enorme spanningen tussen de twee takken van de begrotingsautoriteit. Deze spanningen verschilden volledig van de spanningen die zich normaal voordoen bij de gewone onderhandelingen inzake de begroting tussen de Raad en het Parlement. Op een bepaald ogenblik in de onderhandelingen wilde een meerderheid van de Raad zijn standpunt opleggen aan het Parlement en niet langer naar rede luisteren. Indien ik mijn woorden niet zo zou wikken, zouden we deze houding als chantage kunnen bestempelen.
Ik wil nogmaals de situatie schetsen en herhalen wat de rapporteur ook al gezegd heeft: overeenkomstig het interinstitutioneel akkoord van 1993 -waarvoor ik inderdaad rapporteur was- moet de Commissie bij het begin van elke begrotingsprocedure twee voorstellen formuleren inzake de financiële vooruitzichten.
De Commissie moet enerzijds op grond van artikel 9 mededeling doen van de bijstelling van het landbouwrichtsnoer en de maxima voor de overige uitgavenrubrieken in het licht van de ontwikkeling van het BNP en de prijzen. Dit is een technische en automatische bijstelling en de begrotingsautoriteit moet er zich toe beperken deze te aanvaarden. Anderzijds moet de Commissie op grond van artikel 10 van het interinstitutioneel akkoord, en nu komen we terzake, een bijstelling van de kredieten voor rubriek 2 of m.a.w. de structurele uitgaven voorstellen in functie van hun uitvoering, opdat de ongebruikte middelen niet verloren gaan.
Sinds 1989, m.a.w. sinds het eerste interinstitutioneel akkoord, is dit zonder al te veel problemen verlopen. Dit jaar wilde de Raad echter zijn toestemming niet verlenen voor de bescheiden overdracht van 562 miljoen ecu van 1996 naar 1999 en wilde hij hier 1 miljard ecu aan toevoegen die opgenomen waren in rubriek 2 voor 1998. Dit is een vreemde procedure aangezien het hier niet alleen gaat om een duizendste van het maximumbedrag dat voor de betalingskredieten voor 1999 voorzien is, maar tevens een mechanisme gebruikt wordt dat voorzien is om nietbestede kredieten te recupereren. Men kondigde dus eigenlijk de niet-uitvoering in de toekomst aan en dreigde de politiek-budgettaire akkoorden van Edinburgh te schenden.
De Commissie heeft in het licht hiervan een nieuw compromisvoorstel ingediend dat wij kunnen aanvaarden -en ook zullen aanvaarden- opdat de 562 miljoen ecu, die bestemd zijn voor de duidelijkste mechanismen voor solidariteit en de strijd tegen de werkloosheid in de communautaire begroting, niet verloren gaan. Maar, zoals de rapporteur ook al gezegd heeft, mag dit geen precedent vormen en ik wil hier nog aan toevoegen dat alleen onze goede wil op politiek vlak ons ervan weerhoudt deze procedure als een heimelijke herziening van de financiële vooruitzichten te beschouwen.
Dames en heren, het voorgestelde compromis kan als het minste kwaad op de ruime en misschien wel unanieme steun van de Begrotingscommissie rekenen. De socialistische fractie zal de rapporteur volgen, die ik feliciteer met zijn moeilijke opdracht. Ik benadruk dat wij willen dat de nodige betalingskredieten worden toegekend en dat de operaties geconcentreerd worden op de gebieden van doelstelling 1 en 2, zoals ook het verslag van de rapporteur stelt.
Maar wij vragen ons af waarom dit zo ingewikkeld was. Wanneer we bedenken dat de beslissing over de landen die deel zullen uitmaken van de euroclub genomen wordt op grond van de cijfers voor 1997, welke politiekeconomische evenwichten lopen dan gevaar door dit fameuze miljard ecu voor 1998? Lopen sommige landen het gevaar dat zij de bepalingen in het Verdrag betreffende de Europese Unie inzake buitensporige tekorten niet kunnen naleven? Zo te zien niet. Het is niet het nationale aandeel in de financiering, zelfs in de medefinanciering, dat de naleving van de convergentiecriteria in gevaar kan brengen, aangezien het hier gaat om duizendsten van een procentpunt van het BNP. Dit is dan ook vrij hypocriet, dames en heren.
Wanneer het Parlement er zich toe verbonden heeft een soberheidsbeleid te voeren voor een budget dat minder dan 2, 5 % van de overheidsuitgaven van de lidstaten vertegenwoordigt en amper 1, 2 % van het BIP van de Unie, welke zin heeft deze oorlog dan? Het zijn de rijkste landen die in de Raad duidelijk gesteld hebben dat zij niet bereid zijn de structuurfondsen uit te voeren. Misschien moeten wij ons opnieuw de vraag stellen wie van deze fondsen profiteert maar het is hemeltergend dat besnoeid zou worden op de al karige middelen die we uittrekken om het verschil tussen de rijkste en armste gebieden van de Gemeenschap te verkleinen en de werkloosheid te bestrijden. Ze uitstellen, zoals de Raad voorstelde, zou de problemen alleen maar verergeren. Wij zullen als socialisten -die voor een rechtvaardiger Europa willen ijveren en een doeltreffend solidariteitsbeleid willen voerendan ook dit compromis steunen.

Garriga Polledo
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de moeilijkheden die het oorspronkelijke voorstel van de Commissie tijdens de behandeling ondervonden heeft, tonen klaar en duidelijk aan hoe moeilijk het begrotingsdebat dit jaar zal verlopen. Dit Parlement zal morgen inderdaad een voorstel van de Commissie inzake de bijstelling van de financiële vooruitzichten goedkeuren, dat verschilt van het voorstel dat de Commissie aanvankelijk had ingediend. Dit voorstel is blijkbaar het enige dat op een voldoende mate van consensus in de Raad kon rekenen. Ik zeg wel "blijkbaar" want, zoals rapporteur Tillich ook al zei, zullen we niet zeker zijn voor morgen.
Als deze consensus uiteindelijk niet bereikt wordt, zal een enorm interinstitutioneel conflict ontstaan, waarin het Parlement de Commissie zal steunen. Dit alles gebeurt twee weken voor de Commissie haar voorontwerp voor de begroting van 1998 indient.
De goedkeuring van het Parlement mag niet verbergen dat dit niet de ideale maar de enig mogelijke oplossing is. Het totale bedrag aan vastleggingskredieten voor 1998 wordt met 500 miljoen ecu verminderd. Dit bedrag wordt overgedragen naar 1999 op grond van een verklaring van de Commissie, die stelt dat zij in de loop van het begrotingsjaar 1998 niet meer dan 600 miljoen ecu zal kunnen besteden. Wij zijn hoe dan ook van oordeel dat de Commissie het enig mogelijke gedaan heeft om een vastgelopen situatie in de Raad te deblokkeren, die twijfel kon doen rijzen over de verplichting om de akkoorden van Edinburgh na te komen.
Mijnheer de Voorzitter, de naleving van de aangegane verbintenissen en de waarborg dat de akkoorden, die in de schoot van de Europese Unie bereikt zijn, nageleefd zullen worden, vormen de hoeksteen van onze geloofwaardigheid en zijn de basispijler van ons politieke samenleven. Wij aanvaarden dan ook het voorstel van de Commissie, in het besef dat, en dat willen wij hier klaar en duidelijk stellen, het echte politieke debat volgt en afhangt van de manier waarop de Raad het voorontwerp van begroting van de Commissie begroet.
Het akkoord dat nodig is inzake het groeipercentage van de begroting voor 1998, het respect voor de akkoorden die ondertekend zijn en volledig van kracht blijven en het behoud van de bedragen van de betalingskredieten zullen in grote mate bepalen of de drie instellingen het eens kunnen worden over de begroting. Het Europees Parlement moet bovendien klaar en duidelijk stellen dat het het laatste woord heeft over de niet-verplichte uitgaven van rubriek 2 en moet ijveren voor een belangrijke rol inzake rubriek 2. Dan rest mij alleen nog de rapporteur, de heer Tillich, nogmaals te feliciteren met zijn openheid tegenover het akkoord en het compromis. Mijns inziens moet de Raad nauwer samenwerken met de rapporteur en zijn taak niet nog moeilijker maken dan ze al is. Tenslotte hoop ik dat morgen meer afgevaardigden aanwezig zijn bij de stemming. Mijnheer de Voorzitter, ik geloof hoe dan ook dat de Raad hier afwezig gebleven is omdat hij het jongste voorstel van de Commissie wellicht grondig aan het bestuderen is.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het verslag van de heer Tillich over de aanpassing van de financiële vooruitzichten komt zeer gelegen als illustratie van het korte debat dat wij daarstraks met commissaris de Silguy over de eerbiediging van de convergentiecriteria hebben gehad. Het is goed dat wij op dezelfde dag nog een echt schoolvoorbeeld hiervan kunnen bespreken.
Als wij in 1998 het totale bedrag van de in 1995 niet-gebruikte en al in 1996 overgehevelde 1 miljard ecu, die dus al een eerste maal niet werden gebruikt, overdragen, verhogen wij rubriek 2 van de begroting van de Europese Unie volgend jaar met 6 % en geven wij een zeer slecht voorbeeld van onze wil om ons aan de convergentiecriteria te houden. Waarom? Om de eenvoudige reden dat wij door de nettobetalers te verplichten het miljard in kwestie van hun nationale begrotingen af te trekken, tonen dat wij weinig vertrouwen in het duurzaamheidsconcept stellen. Hierdoor wekken wij tevens de indruk dat voor onze Vergadering alleen het jaar 1997 telt. Dat lijkt mij geen goede politiek.
De overdracht van het totale bedrag van het krediet in 1999 verwekt daarentegen onverholen - en bijzonder hevige - beroering in de landen die de belangrijkste begunstigden van het Cohesiefonds en de structuurfondsen zijn, met name Griekenland, Portugal en Spanje, die niet zonder reden uiting geven aan hun twijfel omtrent de waarachtige wil van de lidstaten om de programmeringsovereenkomst voor de periode 1994-1999 te respecteren. Het Zuiden zal daar misschien stof in vinden om de snode plannen die soms aan het Noorden worden toegeschreven te illustreren.
Commissaris Liikanen, die in dezen blijk geeft van grote wijsheid, heeft er met de voorzitter van de Begrotingscommissie Samland voor gezorgd dat er een compromisoplossing werd gevonden. Dit voorstel is het onderwerp van het verslag van de heer Tillich. Ik hoop oprecht dat een gekwalificeerde meerderheid van onze Vergadering en van de Raad ermee zal instemmen. 500 miljoen in 1998, die uiteindelijk een besparing van 300 miljoen betalingskredieten in hetzelfde jaar opleveren, en het aangaan van betalingsverplichtingen ten belope van 1, 62 miljard ecu voor 1999, met in hetzelfde jaar de recuperatie van het verschil in betalingskredieten, lijken mij inderdaad een goede oplossing te zijn.
Ik kan u dan ook namens de UPE-fractie aankondigen dat wij dit rapport zullen steunen, maar ik vind wel dat, gezien de omvang van het bedrag en de gevoeligheid van de rubriek, nauwkeurige aanwijzingen zullen moeten worden gegeven bij de eindstemming over de begrotingen 1998 en 1999. En ik deel de mening van de heer Colom i Naval dat 1 miljard ecu een bedrag is waarvoor hier wel wat meer leden hadden kunnen komen opdagen.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, de overdracht op de begroting waar het hier om gaat berust op twee voorstellen. De Commissie stelde in maart voor om de in 1996 gespaarde 545 miljoen ecu over te dragen naar 1999. Bovendien stelde de Raad voor om een miljard ecu over te dragen van 1998 naar 1999. Het uitvoeren van beide voorstellen zou een accumulatie betekenen van de vastleggingskredieten in het laatste jaar van de programmeringsperiode. Dit zou grote problemen opleveren bij de uitvoering van het regionale en structuurbeleid. Om deze reden zou het verstandig zijn de overdracht van een miljard ecu in tweeën te delen voor het laatste jaar van de programmeringsperiode. Ik wil rapporteur Tillich feliciteren met het uitstekende werk dat hij heeft verricht.
De onderhavige overdracht van vastleggingskredieten is al de derde tijdens de lopende programmeringsperiode. In totaal is er 4, 3 miljard ecu overgedragen naar een later jaar, hetgeen een opmerkelijk bedrag genoemd kan worden. De EU telt 18 miljoen werklozen en dit aantal groeit nog steeds. Bovendien worden de regionale verschillen in veel lidstaten alleen maar schrijnender. Daarom staat het regionale en structuurbeleid voor ongekend grote uitdagingen.
Het niet-opgebruiken van de structuurfondsgelden kan de lidstaten natuurlijk aangerekend worden, maar ook de EU is hier voor een deel verantwoordelijk voor. Voor het beheer van de structuurfondsen is een enorme en ingewikkelde bureaucratie opgezet. Een andere belemmering wordt gevormd door de strenge regels die gelden voor de structuurfondsen. De eis inzake de innovatieve aard van de projecten gaat vaak te ver, net als de traagheid van de investeringssteun. Deze beperkingen kunnen een verlammende uitwerking hebben op een overigens prima project. Een vitaal en effectief regionaal en structuurbeleid zou de middelen van de structuurfondsen van de Europese Unie aanwenden voor een betere concurrentiepositie. Helaas is dit momenteel niet het geval. Gelukkig leidt deze overdracht niet tot een vermindering van de middelen, zodat het voorstel alle mogelijke steun verdient.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, wij zullen ons niet verzetten tegen de aanpassing van de financiële vooruitzichten betreffende de structuuracties zoals zij voortvloeien uit het gewijzigde voorstel van de Commissie. Het lijkt ons een vrij evenwichtig voorstel, vooral in vergelijking met het maximalistische, onaanvaardbare en enigszins chantage-achtige voorstel van de Raad.
Dankzij dit voorstel is het immers mogelijk 562 miljoen niet-gebruikte ecu te recupereren en wordt een zekere spreiding van de bedoelde bijstellingen gewaarborgd. Tot ons standpunt draagt ook het feit bij dat de rapporteur mijn voorstel heeft aanvaard om deze kredieten volledig in te schrijven in de begroting, inclusief betalingen in de jaren 1998 en 1999.
Ik verberg echter niet dat ik enigszins bezorgd ben. Het is namelijk zo dat deze bijstelling, afgezien van gegronde technische redenen, niet los kan worden gezien van bepaalde politieke opties. Ten eerste, de keuze om de weg van de begrotingsbeheersing te consolideren, waar wij niet achter staan. Ook omdat, zoals ik heb vermeld in mijn advies ter zake, de tendens wordt bevestigd om teveel kredieten voor de communautaire acties in de laatste jaren van het huidige Communautair Steunkader te concentreren. Wat niet bij toeval gebeurt. Bovendien staat deze situatie niet los van richtsnoeren en maatregelen die precies met dit doel worden genomen op communautair niveau, ook al is het onder verschillende voorwendsels. Maar dit zijn aspecten die wij voor een later debat houden. Hiervoor zullen uiteraard gelegenheden te over zijn. Op dit moment staan wij om de redenen die ik heb genoemd achter deze bijstelling van de financiële vooruitzichten.

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, iedereen ziet in dat de begroting voor 1998 een moeilijke begroting is. De inspanningen die wij met zijn allen leveren om tot akkoorden te komen en ervoor te zorgen dat deze zo ruim mogelijk zouden zijn, moeten dan ook toegejuicht worden. Het is om te beginnen dan ook van essentieel belang dat de bestaande akkoorden nageleefd worden. Wij weten allemaal dat pacta sunt servanda en de Commissie kan dan ook op onze steun rekenen om een globale groeivoet van 3 % te halen zodat de akkoorden van Edinburgh gerespecteerd worden en een groeivoet van 8 % voor rubriek 2.
Na alle geleverde inspanningen is het dan ook ongelooflijk dat de Raad geprobeerd heeft een ruim akkoord onmogelijk te maken. Wij beschouwen het compromis dat voor 1998 voor rubriek 2 bereikt is, dan ook niet als de meest bevredigende oplossing maar het vermijdt een confrontatie en is dan ook waardevol. Mijnheer de Voorzitter, om al deze redenen is het van fundamenteel belang dat wij het verslag van de heer Tillich morgen met een gekwalificeerde meerderheid aannemen.
Wij weten natuurlijk goed welke de twee takken van de begrotingsautoriteit zijn en dat de Commissie geen tak van de begrotingsautoriteit is. Precies aan de vooravond van de bekendmaking van het voorontwerp van begroting voor 1998 zal ik echter de laatste zijn om te stellen dat we geen aandacht hoeven te besteden aan de voorstellen van de Commissie inzake betalingskredieten in rubriek 2. De Commissie besteedt immers de kredieten en is dan ook het beste op de hoogte van de behoeften. Punten 18 en 21 van het interinstitutioneel akkoord bepalen immers duidelijk dat de kredieten moeten volstaan om de aangegane verbintenissen na te komen.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, overeenkomstig paragraaf 10 van het Interinstitutioneel Akkoord van 29 oktober 1993 heeft de Commissie het Parlement en de Raad een voorstel voorgelegd inzake de aanpassing van de financiële vooruitzichten in verband met de uitvoering van de begroting. Het voorstel houdt in dat 562 miljoen ecu aan vastleggingskredieten voor de structuurfondsen en het Cohesiefonds, die in 1996 niet zijn gebruikt, worden overgedragen.
Bij de voorbereiding van het voorontwerp van begroting voor 1998 is gebleken dat, door de in 1996 goedgekeurde overdracht van een miljard vastleggingskredieten van 1995 naar 1998, de vastleggingskredieten voor structurele maatregelen voor 1998 de behoefte overschrijden. De beschikbare vastleggingskredieten zouden dan ongeveer 500 miljoen ecu meer bedragen dan wat kan worden uitgegeven.
De Commissie heeft daarom beslist haar oorspronkelijk voorstel te wijzigen. Naast de overdracht van 562 miljoen ecu van 1996 naar 1999 stelt de Commissie ook voor 500 miljoen ecu van 1995 naar 1999 over te hevelen. Als dit gewijzigd voorstel wordt aangenomen, zou het voor een bevredigende uitvoering van de geplande uitgaven zorgen. Dat zou een volledige budgettering voor eind 1999 mogelijk maken van de vastleggingskredieten voor de structuurfondsen voor de periode 1993-1999.
Ik feliciteer de heer Tillich met zijn voortreffelijk verslag en dank het Parlement voor zijn goede samenwerking. Ten slotte moet ik nog zeggen dat ik zopas heb vernomen dat ook COREPER het voorstel vanavond heeft aangenomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Veiligheidsregeling voor vissersvaartuigen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0068/97) van de heer Le Rachinel, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad (COM(96)0255 - C4-0255/96-96/0168(SYN)) betreffende de invoering van een geharmoniseerde veiligheidsregeling voor vissersvaartuigen waarvan de lengte 24 meter of meer bedraagt.

Le Rachinel
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het onderhavige verslag heeft betrekking op een voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de invoering van een geharmoniseerde veiligheidsregeling voor vissersvaartuigen waarvan de lengte 24 meter of meer bedraagt. Om het belang van deze tekst duidelijk te maken, zal ik een kort overzicht geven van de historiek van de op dit gebied aangenomen voorschriften en verdragen.
Omdat vissersvaartuigen waren uitgesloten van het toepassingsgebied van het internationale verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee van 1974, het zogenaamde SOLAS-Verdrag, bleek het nodig, gelet op de bijzondere kenmerken van vissersvaartuigen, een verdrag op te stellen met voorschriften betreffende de constructienormen voor nieuwe vaartuigen, alsook de technische gegevens waaraan de veiligheidsuitrusting van vissersvaartuigen moet beantwoorden. Aldus werd in 1977 het internationale verdrag betreffende de veiligheid van visservaartuigen, het zogenaamde Verdrag van Torremolinos, ondertekend. Omdat het minimale aantal ratificaties niet werd bereikt, trad dit verdrag van 1977 echter nooit in werking.
In 1993 ging de Internationale Maritieme Organisatie, IMO, over tot een herziening van dit verdrag door de aanneming van het Protocol van Torremolinos. Dit protocol was echter slechts verplicht van toepassing op vaartuigen van 45 meter of meer. Het onderhavige voorstel van de Commissie is dus nodig, want van alle vaartuigen van 24 meter en meer is 85 % tussen 24 en 45 meter lang. Het Verdrag van Torremolinos is momenteel dus slechts op 15 % van de vaartuigen van toepassing. Er was bijgevolg een juridische lacune die moest worden aangevuld.
Wij kunnen ons alleen maar verheugen over alle maatregelen die tot doel hebben de gevaren te beperken waaraan vissers bij de uitoefening van hun beroep blootstaan. Door de bepalingen van het protocol van 1993 voor deze vaartuigen over te nemen, wordt er in de Europese Unie overgegaan tot een harmonisatie van de normen voor de constructie en de uitrusting van deze vaartuigen, waardoor een hoger veiligheidsniveau wordt gewaarborgd.
De visserij is in haar verschillende onderdelen een uiterst kwetsbare sector. Daar heeft men bij de invoering van nieuwe eisen op het gebied van de constructie, de veiligheidsuitrusting en de boordprocedures goed rekening mee moeten houden. De verschillende representatieve comités, organisaties en verenigingen van de sector werden geraadpleegd. Zij zijn het allemaal eens over het grote belang van deze nieuwe richtlijn voor hun beroepsgroep.
De problemen waarmee de sector te kampen heeft, zijn inderdaad niet verergerd door de invoering van deze nieuwe technische vereisten. Anderzijds worden de minimale veiligheidsvoorwaarden voor de bescherming van mensenlevens, vaartuigen en milieu toch gewaarborgd. Rekening houdend met de economische gevolgen die de toepassing van deze veiligheidsvoorschriften voor bestaande vissersvaartuigen zouden hebben, is dan ook voorgesteld op deze categorie vaartuigen alleen maar de maatregelen toe te passen die oorspronkelijk in het protocol voor bestaande vaartuigen waren opgenomen. Deze normen zouden de hele Middellandse Zee en alle kuststaten moeten bestrijken.
Voor derde landen die in de binnenwateren of de territoriale wateren van de Europese Unie willen vissen of die vis in een haven van een lidstaat aan wal willen brengen, is de situatie een beetje complexer. Zij zullen uiteraard aan dezelfde vereisten moeten voldoen als de communautaire vaartuigen, maar het zal moeilijk zijn de toepassing van deze regel te controleren. De lidstaten zullen hun middelen om controle uit te oefenen dus zowel te land als ter zee moeten uitbreiden.
Dit voorstel moet, tot slot, worden gezien als een eerste stap op de weg naar een samenhangend veiligheidsstelsel voor de visserijsector. Vervolgens zal moeten worden bekeken tot op welke hoogte het mogelijk is deze nieuwe normen ook op vissersvaartuigen van minder dan 24 meter toe te passen. Veiligheid op schepen is bovendien alleen maar mogelijk als de zeevarenden van deze sector een passende opleiding krijgen. Een desbetreffend verslag van de heer Parodi ligt momenteel ter tafel in de vervoerscommissie van het Parlement.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, veiligheid op zee is een probleem dat ons allen aangaat en dit verslag over de veiligheid van vissersvaartuigen, dat ik de eer heb u vandaag voor te leggen, stelt ons in staat deze veiligheid te waarborgen. Laten wij ertoe bijdragen dat deze veiligheid werkelijkheid wordt.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, het voorliggende voorstel van de Commissie is het resultaat van een lang en moeilijk proces met het oog op de noodzakelijke verbetering van de veiligheid voor vissersvaartuigen. Het hoge aantal ongevallen op zee toont aan hoe gevaarlijk de visserij is en de geringe successen die tot nog toe geboekt zijn, wijzen duidelijk op de terughoudendheid terzake van de belangrijkste mogendheden. Wij moeten de Commissie dan ook feliciteren omdat zij dit initiatief genomen heeft, dat al enige tijd nodig was en dat de veiligheid van dit gevaarlijke beroep zeker ten goede zal komen. Het voorstel voor een richtlijn stelt voor de technische bepalingen van het Protocol van Torremolinos uit te breiden tot alle nieuwe schepen met een lengte tussen 24 en 45 meter die in Europese wateren vissen en dus niet alleen tot vaartuigen die onder communautaire vlag varen maar ook tot schepen van derde landen, die in communautaire wateren vissen of hun vangsten in havens van de Europese Unie aan land brengen.
Zoals de Commissie zelf ook erkent, is dit slechts een eerste stap die, hoewel hij slechts betrekking heeft op 4 % van de communautaire vissersvloot, toch 57, 4 % van de totale tonnage en 77, 4 % van het totale vangstvolume vertegenwoordigt. De aanneming van deze richtlijn lijkt ook nuttig om de wetgevingen van de lidstaten te harmoniseren en hen de kans te bieden specifieke situaties op te nemen maar dan wel in het kader van een aantal gemeenschappelijke basisbeginselen.
Daarom, en omdat het hier om een eerste maatregel gaat, zijn wij van oordeel dat het voorstel voor een richtlijn onze steun verdient en zo snel mogelijk moet worden goedgekeurd.

Watts
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Kinnock voor dit nieuwe voorstel om de veiligheid op zee te verhogen. Ik maak van deze gelegenheid ook graag gebruik om de rapporteur te danken voor zijn inspanningen om deze maatregel zo snel en doelmatig door de commissie te sluizen. Hij heeft de achtergrond van dit voorstel, dat een lacune in de regelgeving opvult, zeer goed geschetst, zodat ik daarop niet hoef terug te komen.
Zoals in het voorstel staat, is de veiligheid een van de prioriteiten van de Commissie vervoer en toerisme. Wij weten zeer goed dat vissen een van de gevaarlijkste beroepen ter wereld is. In de loop van de laatste tien jaar zijn in de visserij in communautaire wateren meer dan duizend mensen omgekomen. Wereldwijd ligt dat aantal nog veel hoger. Iedereen zal zich herinneren dat het gemeenschappelijk beleid voor de veiligheid op zee heeft aangedrongen op de maatregel die de heer Kinnock nu tot mijn vreugde aan het Parlement heeft voorgelegd.
Het is belangrijk dat wij ons bezighouden met de veiligheidsvoorschriften voor vaartuigen met een lengte van 24 tot 45 meter op de terreinen die in de richtlijn worden aangegeven, namelijk brandbeveiliging, reddingsinrichtingen en radiocommunicatie. Deze richtlijn doet dat en krijgt daarom de volle steun van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten. Ze zorgt voor een eenvormige en geharmoniseerde veiligheidsregeling zonder de concurrentie te vervalsen.
Nu wij het toch over vissersvaartuigen hebben, zou ik er ten slotte - de heer Kinnock zal zeker begrijpen waarom ik dit zeg - willen op wijzen dat Franse vissersvaartuigen de havens van Boulogne, Calais en Duinkerken blokkeren en aldus vele vrachtwagenchauffeurs uit mijn kiesdistrict last berokkenen. Ik verontschuldig mij bij de heer Kinnock dat ik hem daarmee overval, maar verzoek hem toch iets meer te zeggen over het geschil en over de wijze waarop wij het best kunnen samenwerken om het vrij verkeer van personen en goederen te waarborgen.
Ik heb de laatste dagen heel wat tijd in Dover en omgeving doorgebracht. De heer Kinnock weet ongetwijfeld waarom. Vele van mijn kiezers hebben mij gevraagd hem het beste toe te wensen. Ik doe dat met veel genoegen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij bij de heer Le Rachinel oprecht verontschuldigen voor het feit dat ik hier zo laat ben aangekomen. Dat is niet hoffelijk. Ik ben nog nooit zo onhoffelijk geweest en wil dat ook nooit meer zijn. Ik woonde een andere vergadering bij en heb onvoldoende marge genomen. Ik vind dat zeer jammer. Gelukkig kan het Europees Parlement mij dat vergeven. Ook dat is een teken van zijn hoogstaandheid en welwillendheid. In het Parlement waarmee ik gedurende vijfentwintig jaar veel meer vertrouwd was, zou men mij dat niet vergeven. Wellicht kan iedereen nog wat leren. Ik dank de heer Watts voor zijn wensen. Ik bied hem mijn wederwensen aan en hoop dat voor het einde van volgende week ook in Dover te kunnen doen.
Ik stel met voldoening vast dat over dit voorstel overeenstemming heerst en dat de belangrijkste doelstelling ervan, namelijk de harmonisatie van de veiligheidsnormen voor vissersvaartuigen op de binnenwateren en in de territoriale wateren van de lidstaten, volledige steun krijgt. Iedereen weet beslist dat deze maatregel de inspanningen van de Commissie, het Parlement en de Raad zal ondersteunen om tot een hoog en eenvormig niveau van bescherming van mensenlevens in de communautaire wateren te komen.
Dat is de voornaamste doelstelling van het voorstel. Het zal echter ook helpen om concurrentievervalsing te vermijden doordat verkeerde veiligheidsmaatregelen worden genomen. Ook om die reden beveel ik het voorstel bij u aan.
Ik dank de Commissie vervoer en toerisme en in het bijzonder haar rapporteur, de heer Le Rachinel, voor zijn voortreffelijk verslag. Ik waardeer de inspanningen die hij en andere afgevaardigden in andere commissies hebben gedaan om met de betrokkenen in de visserijsector overleg te plegen en stel met voldoening vast dat hun reactie vrijwel unaniem positief was.
Ik wil kort nader ingaan op twee belangrijke opmerkingen in het verslag van het Parlement. De Commissie zal met genoegen ingaan op het verzoek van het Parlement om regelmatig te worden voorgelicht over wijzigingen of aanpassingen die uit hoofde van de comitologieprocedure worden aangebracht. Wij zullen de door de Commissie ten aanzien van het Europees Parlement aangegane verbintenissen inzake transparantie zeker naleven. De Commissie deelt ook de in het verslag geformuleerde vrees dat verschillende straffen in de lidstaten de concurrentie kunnen scheeftrekken. Juist om zulke problemen te vermijden en om tot een volledige transparantie te komen bepaalt artikel 13 dat de lidstaten hun straffen voor overtredingen van de op basis van deze richtlijn aangenomen bepalingen moeten bekendmaken.
Tot besluit dank ik het Parlement dat het de spoedige aanneming mogelijk heeft gemaakt van een gemeenschappelijk standpunt over deze belangrijke maatregel, die de visserij in de communautaire wateren veiliger zal maken en in het bijzonder voor een betere bescherming zal zorgen van het leven van de Europese vissers die wij als Gemeenschap zoveel verschuldigd zijn.
Ik kom nu kort tot de terechte opmerking van de heer Watts. Vanochtend heb ik de heer Pons, Frans minister van vervoer, een brief geschreven waarin ik mijn hoop heb uitgesproken dat de Franse regering maatregelen zal nemen om het vrij verkeer in en rond de Kanaalhavens te herstellen. Mijn diensten hebben met het Franse ministerie van vervoer ook telefonisch contact gehad. De heer Pons heeft met zijn betrokken collega's van andere departementen in de Franse regering overleg gepleegd. De Franse regering weet nu dat de zaak spoed vergt. Ik hoop dat het vrij verkeer, overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag en de verplichtingen van de lidstaten, spoedig zal worden hersteld. Ik ben blij dat ik dat hier in het Parlement heb kunnen zeggen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Schepen die gevaarlijke goederen vervoeren
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0073/97) van de heer Novo Belenguer, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad (COM(96)0455 - C4-0544/96-96/0231 (SYN)) houdende wijziging van richtlijn 93/75/EEG betreffende de minimumeisen voor schepen die gevaarlijke of verontreinigende goederen vervoeren en naar of uit de zeehavens van de Gemeenschap varen.

Novo Belenguer
Mijnheer de Voorzitter, richtlijn 93/75 en dus ook deze richtlijn tot wijziging heeft tot doel de maritieme veiligheid te verbeteren en ongevallen te voorkomen en zo nodig steun te verstrekken en te bevorderen. De rampen die zich onlangs in de communautaire wateren voorgedaan hebben, tonen aan hoe belangrijk deze richtlijn is en dat alle lidstaten de bepalingen, die in deze richtlijn worden voorgesteld, moeten aannemen. Het voorstel van de Commissie bevat een aantal nieuwe resoluties die in de Internationale Maritieme Organisatie zijn aangenomen en in het bijzonder de opname van schepen die radioactief materiaal vervoeren. Deze richtlijn heeft niet tot doel veiligheidsvoorschriften voor de verpakking op te leggen maar wil de communautaire haveninstanties de nodige informatie verstrekken over de lading die vervoerd wordt, de technische bijlagen aanpassen en het optreden van het desbetreffende communautaire comité wijzigen ten einde zo de communautaire wetgeving aan te passen aan de internationale regelgeving.
Wij kunnen de doelstellingen die in het voorstel gesteld wordt als positief beoordelen en ze verdienen dan ook de steun van het Parlement. Toch blijven er mijns inziens een aantal punten die niet opgelost worden in het kader van deze richtlijn.
Eerst en vooral gelden de veiligheidsvoorschriften, die in deze richtlijn voorgesteld worden, niet voor schepen die enkel door de communautaire wateren varen en geen havens in de Europese Unie aandoen. Hoe kunnen wij er dan zeker van zijn dat deze schepen de voorschriften en bepalingen terzake naleven? Wij moeten misschien voorstellen dat de voorliggende richtlijn wordt uitgebreid en ook geldt voor schepen die door de communautaire wateren varen. Natuurlijk mogen wij hun recht op vrije doorgang, dat in de internationale verdragen is vastgelegd, niet schenden maar we mogen ook niet vergeten dat die verdragen ook de mogelijkheid voorzien om schepen bepaalde vaarroutes op te leggen.
Ten tweede is het verwonderlijk en zelfs gevaarlijk dat het vervoer van radioactief materiaal op schepen, die ook passagiers vervoeren, wordt voortgezet. Tal van leden van de Internationale Maritieme Organisatie hebben hierover al hun voorbehoud uitgesproken. Het is misschien aan te raden dat deze praktijk verboden wordt of dat anders minstens geëist wordt dat de lijsten van de passagiers die met deze schepen reizen, openbaar zijn en bekendgemaakt worden. Dit aspect wordt overigens behandeld in een specifieke richtlijn over passagierslijsten, 96/574 def.
Ten derde bepaalt bijlage I -die volgens artikel 6 van de richtlijn aan de bevoegde instanties van de lidstaat, die getroffen wordt bij een ongeval, moet worden meegedeeld- niet dat het aantal bemanningsleden, dat aan boord is op het ogenblik van een ongeval, moet worden meegedeeld.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil tevens beklemtonen dat de amendementen die in de commissie zijn ingediend en goedgekeurd, ertoe bijgedragen hebben om mijn verslag te verbeteren. Ik wil toch een aantal nuances aanbrengen en een aantal opmerkingen maken over deze amendementen. Amendement 1 -men heeft mij meegedeeld dat amendement 3 ingetrokken is- betreft het radioactief materiaal dat aan boord van schepen vervoerd wordt. Amendement 7 versterkt de plicht van het land van bestemming van het schip om alle ontvangen informatie mee te delen aan alle langs de vaarroute gelegen lidstaten. De Commissie vervoer en toerisme heeft dit amendement goedgekeurd evenals amendement 5 en 6. Die verplichten de exploitant van een schip dat gevaarlijke goederen vervoert niet alleen het land van bestemming maar alle langs de vaarroute gelegen lidstaten op de hoogte te brengen. Deze situatie is misschien vrij ingewikkeld. Amendement 8 is dan weer een technische aanvulling op artikel 11 van richtlijn 93/75 en betreft de nieuwe nummering van de leden van artikel 2 van de richtlijn, die over de INF-code gaan.
Het lijkt mij nuttig dat de gegevens die vóór de afvaart aan de instanties moeten worden meegedeeld ook het aantal bemanningsleden aan boord bevatten. Op die manier kan het optreden van de hulpdiensten bij een ongeval verbeterd worden.
Amendementen 10 en 11 hebben tot doel de hulpdiensten alle nodige informatie te verstrekken over de radioactieve lading en de procedure die aan boord gevolgd moet worden bij een ongeval. Amendement 12 tenslotte betreft de mededeling van de passagierslijsten en is onontbeerlijk. Overeenkomstig de ontwerprichtlijn van de Commissie, die op 25 november 1996 voorgesteld is, zal deze kwestie overigens behandeld worden tijdens de "minizitting" van de plenaire vergadering van mei.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, de socialisten steunen het verslag-Novo Belenguer. Tevens vinden wij het positief en goed dat de Commissie de richtlijn van 1993 verbetert, maar wij steunen de 12 amendementen die de richtlijn verscherpen. Overigens vernemen wij nu dat één van de amendementen waarschijnlijk weer ingetrokken wordt. Wij zijn uiteraard blij met de port state controls, maar de meldingsplicht in internationale vaarwateren ontbreekt nog.
Er is nog een ander verslag waaraan reeds lang wordt gewerkt, over het Europese meldingssysteem. Wij hebben ons afgevraagd of het onderhavige verslag geen aansporing zou kunnen zijn om schot te krijgen in deze tweede zaak. Het compliceert de dingen namelijk dat transitschepen niet verplicht zijn zich aan te melden en dat ze niet door veilige wateren geloodst kunnen worden. Daarom wil ik de commissaris verzoeken of wij samen met het Parlement een standpunt over deze zaak mogen innemen, omdat de juridische grondslag van beide dossiers gedeeltelijk dezelfde is.
Ik hoop dat we vooruitgang kunnen boeken. Het tweede voorstel werd 3 à 4 jaar geleden ingediend. Wij steunen het voorstel, maar wijzen erop dat niet alleen transitschepen een probleem vormen. Er worden ook schepen met een laag niveau ingezet, de zogenaamde substandard-schepen. Daarom moet er in het kader van de port state control misschien een strenger systeem worden ingevoerd voor schepen die nucleair materiaal vervoeren. Intussen is het zo dat meerdere landen hun nucleair afval op verschillende manieren uitvoeren: via de weg, het spoor of het water en telkens weer gaat dit gepaard met protestacties. Ik ben van mening dat sommige schepen niet aan de vereiste normen voldoen en zich niet op de voorgeschreven plaatsen aanmelden. Daarom hoop ik dat we zowel met EUREP als met dit voorstel vooruitgang boeken.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, transporten van gevaarlijke goederen krijgen van de bevolking steeds veel aandacht en daarom moeten wij voor een optimale veiligheid zorgen. In het bijzonder met betrekking tot de scheepvaart dragen wij hier een grote verantwoordelijkheid. Het gaat immers om een internationaal probleem. De rapporteur heeft terecht het belang van deze richtlijn onderstreept, maar ook gewezen op het belang van een regeling voor schepen die door onze wateren varen zonder een Europese haven aan te doen. Men heeft ook verwezen naar de havenstaatrichtlijn, waarmee wij voor onszelf al een en ander kunnen regelen.
Het gaat hier om een concreet probleem dat wij samen moeten aanpakken. De Fractie van de Europese Volkspartij zal daarom alle amendementen goedkeuren die ertoe strekken het vervoer van gevaarlijke of voor het milieu schadelijke goederen nog veiliger te maken, de kustgebieden op duurzame en efficiënte wijze tegen verontreiniging of vernietiging te beschermen en ook de bemanning op de schepen een zo groot mogelijke veiligheid te waarborgen. Ik dank de rapporteur voor zijn voortreffelijk verslag. Daarin behandelt hij werkelijk alle problemen waarvoor wij nog geen oplossing hadden.
Mijnheer Kinnock, ik weet dat u ons zult zeggen dat u het grootste deel van onze amendementen niet kunt aanvaarden omdat ze niet in deze richtlijn thuishoren. Mede namens de Fractie van de Europese Volkspartij zou ik u toch willen verzoeken onze voorstellen en wensen ernstig te nemen. Help ons om in deze aangelegenheid samen tot een goede oplossing te komen, ook al slagen wij daar met dit verslag nog niet in.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, ook de Fractie De Groenen in het Europees Parlement vindt het goed dat de Commissie deze richtlijn voorstelt. Ze breidt richtlijn 93/75 uit en beoogt de verbetering van de preventiesystemen en van de reddingsinrichtingen bij ongelukken op zee met schepen die gevaarlijke en verontreinigende stoffen vervoeren. De nieuwe richtlijn breidt het toepassingsgebied van richtlijn 93/75 ook uit tot het vervoer van radioactief materiaal. Wij menen dat men ook rekening zou moeten houden met het feit dat inmiddels ook richtlijn 21/95 inzake de havenstaatcontrole en andere internationale bepalingen zijn uitgevaardigd.
Om die redenen onderschrijven wij de door de Commissie uiteengezette doelstellingen, maar stemmen wij ook in met alle amendementen die de commissie heeft aangenomen. Voorts danken wij de rapporteur voor de wijze waarop hij het verslag heeft voorgesteld. In het bijzonder menen wij dat wij niet voorbij kunnen gaan aan de kwestie van de schepen die door de territoriale wateren varen of aan de kwestie van de containers waarin het radioactief materiaal moet worden vervoerd en die aan de AIEA-eisen moeten voldoen.

Morris
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats kan ik u zeggen dat wij ingenomen zijn met dit verslag. Over de behandeling en het vervoer van giftig afval, in het bijzonder radioactief materiaal, kan men zich nooit genoeg zorgen maken.
In mijn kiesdistrict, waar wij vorig jaar het incident met de Sea Empress hebben meegemaakt en de gevolgen daarvan voor het plaatselijk milieu hebben kunnen vaststellen, is de belangstelling voor deze kwestie groot. De inwoners van het gebied willen zo snel mogelijk hun normale leven weer opnemen. Wij vragen uitdrukkelijk dat men met betrekking tot de toepassing van deze richtlijn geen inschikkelijkheid toont.
De Commissie vervoer en toerisme wil dat de regelgeving ook geldt voor schepen die door de communautaire wateren varen en dus niet alleen voor schepen die in havens van de Europese Unie aanleggen. Wij moeten ervoor zorgen dat de kustautoriteiten op de hoogte zijn van de aanwezigheid van schepen die gevaarlijke goederen vervoeren. Dan kunnen de plaatselijke autoriteiten in het licht van die informatie bij een ongeval de nodige maatregelen nemen.
Met betrekking tot bestraalde splijtstoffen, plutonium en radioactief afval moeten twee belangrijke opmerkingen worden gemaakt. Ze moeten onder de toepassing van deze richtlijn vallen. In de eerste plaats moeten wij ervoor zorgen dat radioactief materiaal nog alleen mag worden vervoerd in containers die beantwoorden aan de recentste eisen van het IAEA. In de tweede plaats moeten wij beletten dat radioactief materiaal wordt vervoerd met schepen die ook passagiers vervoeren. Die minimumvoorwaarden moeten wij stellen. Het gezond verstand gebiedt ons giftig materiaal niet samen met passagiers te vervoeren en de internationaal overeengekomen regels na te leven. Zo kunnen wij de risico's bij het vervoer van giftige stoffen en vooral van nucleair materiaal zo klein mogelijk maken.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Commissie vervoer en toerisme en in het bijzonder de rapporteur, de heer Belenguer, voor zijn voortreffelijk verslag over dit voorstel. Ik ben ook blij dat ik het woord mag voeren na een andere Welshman die zich, zoals het Parlement en zijn kiesdistrict weten, grote zorgen maakt over mogelijke ongelukken op zee die het milieu zwaar kunnen verontreinigen.
Ik stel met voldoening vast dat dit voorstel ruime steun krijgt en dat het Parlement het eens is met onze voornaamste doelstelling, namelijk de versterking en verbetering van de bestaande richtlijn. Wij stellen verplichte kennisgeving voor met het oog op een betere preventie en doeltreffender maatregelen bij ongelukken op zee met schepen die gevaarlijke of potentieel verontreinigende goederen vervoeren.
De Commissie aanvaardt de amendementen 8 en 9. Het eerste amendement maakt het mogelijk dat het door deze richtlijn opgerichte comité rekening houdt met verdere wijzigingen van de INF-code. Het tweede amendement dat de exploitant van een schip de verplichting oplegt de bevoegde autoriteiten in te lichten over het aantal bemanningsleden aan boord, moet reddingsacties bij ongelukken op zee vergemakkelijken.
Wat de andere amendementen betreft, onderstreep ik dat de Commissie de bezorgdheid van de commissie deelt over de specifieke gevaren van het vervoer van radioactief materiaal over zee en over de gebreken van het kennisgevingssysteem in de richtlijn van 1993. Zoals de afgevaardigden in dit debat al hebben opgemerkt, vallen schepen die door de communautaire wateren varen buiten die regeling. Wij delen die bezorgdheid, maar toch wil ik het Parlement er, zonder inschikkelijk te willen zijn, op wijzen dat 80 % van de schepen in Europese wateren in werkelijkheid naar communautaire havens varen. Hoewel ze dus op doorreis zijn, moeten ze toch voldoen aan de eisen die in de havens worden gesteld. Dat biedt de nodige garanties.
De Commissie kan de amendementen van het Parlement niet aanvaarden. De reden daarvan is niet dat ze met het Parlement van mening verschilt, maar vooral dat aan de doelstellingen van de amendementen reeds door andere Commissievoorstellen wordt tegemoetgekomen of omdat de Commissie op die terreinen nieuwe initiatieven wil nemen. De heer Ferber was mij met zijn opmerkingen voor. Dat was niet de eerste keer. Zijn bijdrage is altijd nuttig. Wij werken al aan wat hij voorstelt. Hetzelfde geldt voor wat de heer Sindal voorstelt.
Meer concreet valt de eerste reeks amendementen over de voorwaarden voor het vervoer van radioactief materiaal over zee buiten de opzet van deze richtlijn, die uitsluitend op de kennisgeving betrekking heeft. Dat is in het bijzonder het geval voor de amendementen 1 en 3 - tenzij amendement nr. 3, zoals de heer Belenguer heeft gezegd, is ingetrokken -, omdat die het vervoer van radioactief materiaal aan boord van passagiersschepen zou verbieden. Buiten de doelstelling van de richtlijn vallen ook amendement 2 over de naleving van de IAEA-eisen en de amendementen 10 en 11, die een aantal veiligheidseisen uit de INF-code aan de bijlage bij de richtlijn zouden toevoegen. De Commissie overweegt evenwel een aantal initiatieven om de huidige regeling van het vervoer van radioactief materiaal te versterken en denkt daarbij zo nodig ook aan bindende regels voor alle schepen die radioactief materiaal vervoeren en in een Europese haven willen aanleggen.
Ik kom nu tot de overige amendementen. Met betrekking tot de amendementen inzake de uitbreiding van de eisen inzake kennisgeving tot de schepen die door de communautaire wateren varen, meent de Commissie dat aan de in de amendementen 4, 5 en 6 gestelde eisen reeds wordt tegemoetgekomen in het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake een Europese rapportage voor schepen, de zogenaamde EuroRep, dat de Commissie in 1993 heeft aangenomen en dat nog steeds bij de Raad ligt. Het zou verwarring stichten mocht de Commissie instemmen met de opneming van die bepalingen in richtlijn 93/75. De Raad kan immers de besprekingen over soortgelijke bepalingen in EuroRep op elk moment hervatten. Amendement 7 vraagt dat alle lidstaten alle beschikbare informatie uitwisselen die zij normaal ontvangen. Dat amendement is onaanvaardbaar omdat de bevoegde nationale instanties dan overstelpt zouden worden met informatie die voor de veiligheid slechts in zeer uitzonderlijke omstandigheden nuttig zou zijn. Ten slotte kan de Commissie niet instemmen met amendement 12 over de aanwezigheid van een passagierslijst aan boord. Het amendement is overbodig daar het voorstel voor een richtlijn van de Raad over de registratie van personen aan boord van passagiersschepen door de Commissie op 25 november van vorig jaar is aangenomen.
De Commissie stemt dus in met de amendementen 8 en 9. Hoewel wij de bezorgdheid van het Parlement delen, kunnen wij echter niet instemmen met de amendementen 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 11 en 12. Ik dank de heer Belenguer en het Parlement nogmaals dat zij de spoedige aanneming mogelijk hebben gemaakt van een gemeenschappelijk standpunt over deze belangrijke maatregel die onmiddellijk een merkbaar effect zal hebben op het vervoer van gevaarlijke en potentieel verontreinigende producten door onze wateren.

Morris
Mijnheer de Voorzitter, kan de heer Kinnock ons zeggen wanneer hij voorstellen zal doen om de gehele kwestie van het vervoer van radioactief materiaal wettelijk te regelen?

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Morris voor zijn vraag. De Commissie werkt al enige tijd aan die kwestie. Ik kan niet zeggen op welke datum ze een voorstel zal voorleggen. Ik wil het Parlement niet voorliegen en kan zelfs niet zeggen in welke maand dat zal gebeuren. Ik kan de heer Morris echter wel verzekeren dat wij voorstellen zullen voorleggen. Als hij met mij schriftelijk contact wil opnemen, zal ik in de loop van de volgende weken een duidelijker antwoord trachten te geven. Ik zal hem graag een nauwkeuriger antwoord geven als wij vinden dat de voorbereidende werkzaamheden ver genoeg gevorderd zijn.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 plaats.
(De vergadering wordt te 20.00 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Nieuwe maritieme strategie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0067/97) van de heer Danesin, namens de Commissie vervoer en toerisme, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's "Op weg naar een nieuwe maritieme strategie" (COM(96)0081 - C40237/96).

Danesin
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, dames en heren, in de eerste plaats wil ik kort maar welgemeend de leden van de Commissie vervoer en toerisme danken voor hun inspanningen, voor hun interessante voorstellen en voor het werk dat zijn met betrekking tot de amendementen hebben verricht. Dankzij hun inspanningen is het verslag door de commissie eenparig aangenomen.
Ik wil nu eerst de cijfers in verband met deze kwestie geven: 90 % van de handel tussen de Gemeenschap en de rest van de wereld en 35 % van de handel binnen de Unie gebeurt over zee. De door de Commissie voorgestelde nieuwe strategie van de Unie berust op vier pijlers, namelijk veiligheid op zee, handhaving van open markten, concurrentievermogen en overheidssteun.
Belangrijk is voor mij het probleem van de veiligheid. Dat houdt enerzijds verband met de milieuproblemen en de bescherming van mensenlevens maar is, zoals ik zal trachten aan te tonen, ook belangrijk voor het behoud van de werkgelegenheid van de Europese zeelieden en voor de concurrentiepositie van onze vloten. Belangrijk is daarbij de menselijk factor: ongeveer 80 % van alle scheepsrampen is immers aan een menselijke fout te wijten. De veeltalige samenstelling van de bemanningen maakt het probleem nog groter omdat ze de communicatie in noodgevallen bemoeilijkt. Belangrijk is daarom dat alles in het werk wordt gesteld om een hoog niveau van bekwaamheid te behouden, geschoold personeel aan te trekken en de opleiding van de Europese zeelieden te verbeteren.
Naast het probleem van de opleiding is er ook de belangrijke kwestie van de registers en de zogenaamde goedkope vlaggen. Op dit ogenblik is de situatie als volgt: als een reder een schip onder een niet-communautaire vlag en vooral onder "bepaalde" vlaggen registreert, haalt hij daaruit reusachtige economische voordelen, onder meer op het gebied van personeelskosten en belastingen. Als wij dus eerlijk willen zijn, moeten wij erkennen dat het probleem in de huidige omstandigheden moeilijk kan worden opgelost.
Een eerste gevolg daarvan is dat daardoor het concept zelf van een communautair zeevervoer en de concurrentiepositie van onze vloot worden aangetast. Een tweede gevolg is dat steeds meer schepen onder goedkope vlag onze zeeën zullen bevaren, met alle mogelijk gevolgen voor het milieu vandien.
Het Parlement heeft al herhaaldelijk aangedrongen op, enerzijds, een programma en financiële steun om de activiteiten in de zeevaartsector te stimuleren en, anderzijds, een scherpe definitie van het begrip Europese reder. De desbetreffende voorstellen zijn echter nooit wetgeving geworden door het onvermogen van de Raad om op dit terrein besluiten te nemen.
Welke instrumenten kunnen wij vandaag gebruiken om een maritieme strategie op communautair niveau uit te stippelen? Wij leven in een geglobaliseerde markteconomie, waardoor de betrokken ondernemingen de budgettaire beperkingen als een fundamenteel gegeven ervaren. Als wij de reusachtige voordelen van goedkope vlaggen inzake kosten niet door strenge veiligheidscontroles en fiscale stimuli compenseren, zullen wij ondanks al onze goede bedoelingen niets bereiken.
Een in dat opzicht beslist interessant instrument is de richtlijn inzake havenstaatcontroles. Die richtlijn maakt het mogelijk controles uit te voeren in de haven waar het schip aanlegt en, als onregelmatigheden worden vastgesteld, sancties op te leggen, tot en met het aan de ketting leggen van het schip. Volgens mij moeten wij aandringen op de oprichting van een communautaire task force om op de toepassing van de richtlijn door de lidstaten toe te zien.
Om de gewenste resultaten te bereiken lijkt het op dit ogenblik niet realistisch minimumquota op te leggen om de reders te verplichten communautair personeel in dienst te nemen. Daardoor zou men immers, gelet op de hierboven vermelde voordelen, de uittocht naar de zogenaamde goedkope vlaggen nog in de hand werken. Door een verlichting van de bijdragen en belastingen kan men de Europese scheepvaart opnieuw concurrerend maken. Wij kunnen de opmars van de open registers dus beter tegenhouden door ervoor te zorgen dat de voordelen daarvan verdwijnen.
Ten slotte meen ik dat de Commissie moet streven naar maatregelen om de communautaire vloot te beschermen. Ik denk daarbij aan het feit dat - wat volgens mij een onhoudbaar is - een aantal landen van buiten de Gemeenschap die op dit ogenblik ontwikkelingshulp of andere financiële steun van de Gemeenschap ontvangen, zeer bereidwillig scheepscertificaten afgeven hoewel ze zeer goed op de hoogte zijn van de risico's die dat inhoudt en ze de zeewaardigheid van de schepen niet echt onderzoeken.
Zoals de Verenigde Staten en andere landen zouden wij volgens mij een soort wederkerigheid moeten instellen tussen de door de Gemeenschap verstrekte hulp en de naleving van de minimumnormen om onze werknemers, reders en marien milieu te beschermen.

Bernardini
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, als we het woord "strategie" horen, moeten we volgens mij altijd voorzichtig zijn, want de ervaring heeft ons geleerd dat we, al is de voorgestelde weg op positieve doelstellingen gericht, na verloop van tijd al te vaak met tekortkomingen en onvermogen worden geconfronteerd, waardoor het aanvankelijke enthousiasme gewoonlijk bekoelt. De Commissie vormt op het gebied van het zeevervoer geen uitzondering op die regel. Daarom deel ik u als rapporteur van de Commissie regionaal beleid mee hoe mijn collega's tegenover deze mededeling van de Commissie staan, heen en weer geslingerd als zij zijn tussen goedkeuring en teleurstelling.
Ten eerste, goedkeuring. Als de Commissie ons een tekst voorlegt om een nieuwe maritieme strategie vast te stellen, is dat omdat ze goed beseft dat de eerste, op vrijhandel berustende maatregelen van 1985 niet volledig hun doel hebben bereikt. Deze economische sector heeft ingevolge de mondialisering en de deregulering met ernstige moeilijkheden te kampen: het schrijnende verlies aan arbeidsplaatsen van 50 % zegt genoeg. De Commissie heeft dus gelijk dat ze reageert en haar offensief op verschillende niveaus uitstippelt: veiligheid, opleiding, onderzoek, steunregeling en modernisering. Al deze elementen zijn van doorslaggevend belang. Ze moeten worden aangemoedigd en zelfs geconsolideerd.
Ik heb het ook over teleurstelling gehad en ik moet u tot mijn grote spijt meedelen dat het grotendeels ontbreken van de regionale dimensie mij pijnlijk heeft getroffen. Ze wordt eventjes, naar onze zin te abstract, aangeraakt en uiteindelijk niet in het totaalconcept opgenomen. Veel regio's van de Europese Unie zijn maritieme regio's, honderden zijn zelfs insulaire regio's. Dit facet genereert economische en handelsactiviteiten of gaat daarmee gepaard.
Het stelt ons dan ook teleur dat de Commissie deze gelegenheid niet heeft aangegrepen om de stand van zaken in verband met de scheepsbouw op te maken, hoewel de hypothesen die tot sluitingen of herstructurering van werven hebben geleid, ondertussen zijn veranderd. Ik betreur ook dat er weinig aandacht is geschonken aan de plaats van de havens. Toch zijn havens voor sommige regio's de poort van hun grondgebied, het enige ontwikkelingsinstrument waarover zij beschikken. Zij vervullen ook een strategische rol voor hun land en achterland. Daar wordt niet de minste aandacht aan besteed.
Concluderend, waarde collega's, dank ik de Commissie vervoer en toerisme omdat ze rekening heeft willen houden met twee van onze opmerkingen. Ik hoop dat deze nieuwe strategie geen bijkomende theorie blijft, anders vrees ik dat dit weer een slag in het water wordt.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie onderzoek heeft eenstemmig het door mij opgestelde advies aangenomen en steunt de voorgestelde deregulering van de Europese maritieme industrieën, op voorwaarde dat strikte internationale veiligheidsnormen en milieunormen gehandhaafd blijven, gekoppeld aan een redelijke mate van tolerantie voor nationale steunmechanismen. Het is zeer duidelijk dat terecht gevreesd wordt voor veroudering van de vloot van de EU, waardoor verschillende financiële stimuleringsmaatregelen vereist zijn om tot verbeterde normen en criteria voor technologische prestaties te komen.
Het is belangrijk om te benadrukken dat op dit gebied wereldwijde inspanningen nodig zijn om de opleiding en kwalificaties van zeelieden te verbeteren en het minder verleidelijk voor reders te maken om gebruik te maken van goedkope, minder vakbekwame bemanningen.
Op veiligheids- en milieugebied worden er eisen aan de Europese maritieme markt gesteld. Dat houdt in dat onderzoek en technologische ontwikkeling onvermijdelijk een sleutelrol op dit gebied spelen om een duurzame en concurrerende toekomst voor de sector te waarborgen op allerlei gebieden, zoals de scheepsbouwindustrie, de veiligheid van de schepen, het voortstuwingssysteem en het voorkomen van verontreiniging.
Binnen het vierde kaderprogramma voor onderzoek bestaat een specifiek vervoersprogramma. Een speciaal gedeelte daarvan is aan de zeevaart gewijd. De commissie steunt de onderzoeksprogramma's op dit gebied, maar mist daarin de verdere ontwikkeling van brandstofarme en milieuvriendelijke voortstuwingssystemen, energiezuinige scheepsconstructies en de invoer van een breder sociaal-economisch onderzoeksprogramma om het sociale verband tussen de maritieme wetenschap en technologie te onderzoeken.
De commissie steunt de beginselen van de huidige werkgroep wat de toekomstige maritieme strategie betreft, en dringt erop aan deze ook tot in het vijfde kaderprogramma te verlengen. De parlementaire commissie roept de Commissie op om binnen het vijfde kaderprogramma meer middelen toe te kennen aan onderzoek naar veilige en milieuvriendelijke zeevaart.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, door collega Danesin is namens de vervoerscommissie gewezen op de grote betekenis van een gezonde scheepvaartsector voor de Europese Unie. Namens de Commissie externe economische betrekkingen wil ik vooral aandacht vragen voor de positie van de Europese vloot op de wereldmarkt. Daar vindt namelijk een uiterst scherpe concurrentie plaats. Deze heeft er in de afgelopen jaren toe geleid dat een groot aantal schepen onder zogenaamde goedkope vlag zijn gebracht. Dit uitvlaggen heeft voor de Europese Unie grote nadelige gevolgen. Niet alleen wordt de Unie in haar vervoer over zee steeds meer afhankelijk van schepen van derde landen maar ook gaat hierdoor een belangrijke economische activiteit verloren. Om te beginnen in de vorm van arbeidsplaatsen, maar op termijn dreigen ook activiteiten aan de wal naar elders verplaatst te worden. In Nederland is berekend dat maar liefst 70 % van de toegevoegde waarde van de zeevaartsector aan de wal gegenereerd wordt.
Het proces van uitvlaggen kan worden tegengegaan door de registers van de lidstaten concurrerender te maken. In haar mededeling oppert de Europese Commissie aan de lidstaten de mogelijkheid om voor dit doel steunmaatregelen ten behoeve van de reders te nemen. Nu het Euroregister van de baan is, wil ik de benadering van de Commissie krachtig ondersteunen. Sinds januari 1996 heeft de Nederlandse regering aan maritieme bedrijven die onder Nederlandse vlag varen of in Nederland gevestigd zijn belastingfaciliteiten in dit kader toegekend. Dit heeft ertoe geleid dat inmiddels ettelijke tientallen schepen weer onder Nederlandse vlag zijn gebracht.
Ten slotte heb ik nog een expliciete vraag aan de commissaris. In paragraaf 33 van het verslag-Danesin wordt uitgesproken dat de scheepvaart niet beschouwd moet worden als een industrie die alleen in dienst staat van de Europese in- of uitvoer, maar als een volwaardige zelfstandige industriële sector. Dat is iets anders dan we in de mededeling van de Commissie lezen, namelijk dat de scheepvaart een dienstverlenende industrie is die een afgeleide functie zou hebben. Kan de commissaris bevestigen dat hij de uitspraak van de vervoerscommissie onderschrijft?
Ter afsluiting nog de opmerking dat helaas door het grote aantal op zichzelf genomen goed bedoelde uitspraken in het verslag-Danesin de hoofdzaken teveel door bijzaken worden versluierd.

Watts
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten begroet ik deze nieuwe benadering van de maritieme sector door de heer Kinnock. Zoals hij geloven wij in een krachtige maritieme industrie voor geheel Europa. Voor de industrie, de werkgelegenheid en de concurrentiepositie van de Europese Unie is deze nieuwe strategie volgens ons levensbelangrijk. Bovendien zullen wij daardoor ook onze milieuverplichtingen beter kunnen nakomen.
Ik feliciteer ook de rapporteur, de heer Danesin, met zijn positieve en allesomvattende benadering, waarvoor hij niet alleen in het Parlement maar ook in de industrie ruime steun heeft gekregen. Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement morgen bij de stemming eensgezind voor de toekomst van de Europese maritieme sector zal kiezen.
Wij staan echter voor een grote uitdaging. In 1970 vaarde een derde van de schepen in de wereld onder de vlag van een lidstaat van de Europese Gemeenschap. In 1994 was dat nog slechts 14 %. In mijn land telden wij in 1979 nog 1.200 schepen onder Britse vlag. Nu is dat minder dan 250. Wij staan dus voor een reusachtige uitdaging, niet in de laatste plaats wat de werkgelegenheid betreft. In 1970 ging het nog om meer dan 330.000 banen in de Gemeenschap, vandaag zijn er dat nog amper 100.000. De maritieme industrie is voor twee derde verdwenen. Volgens mijn fractie hebben wij nochtans een reusachtig potentieel. In de lijnvaart hebben wij de jongste tien jaar bijna 7 % groei per jaar gekend. De vraag naar gespecialiseerde diensten neemt toe en er zijn ook goede milieuredenen om de maritieme sector te bevorderen.
Wij zijn ingenomen met het feit dat het Commissievoorstel op vier pijlers steunt. Dat zijn de veiligheid, de handhaving van open markten, de bevordering van het concurrentievermogen en duidelijke richtsnoeren voor overheidssteun.
Ik zou enkele redenen willen belichten waarom wij deze nieuwe strategie steunen. Wat de veiligheid betreft, steunen wij de inspanningen van de heer Kinnock om niet-bindende IMO-besluiten via de EG-wetgeving bindend en verplicht te maken. Wat de handhaving van open markten betreft, ondersteunen wij zijn voornemen om internationale overeenkomsten te sluiten. Met betrekking tot het behoud van het concurrentievermogen geloven wij in een gemeenschappelijk optreden om maritieme opleidingsprogramma's, onderzoek en ontwikkeling te bevorderen en vooral om de jeugd voor de zeevaart aan te trekken. Wat ten slotte de overheidssteun betreft, ondersteunen wij het voorstel om de desbetreffende richtsnoeren te herzien en de steun meer op werkgelegenheid, O&O en opleiding te richten.
Het Parlement wenst voorts dat aan een aantal aspecten meer aandacht wordt besteed. In de eerste plaats moet de havenstaatcontrole doeltreffender worden. Laten wij in het kader van onze huidige bevoegdheden alles doen wat wij kunnen en onder meer de havenstaatcontrole beter gebruiken. In de tweede plaats willen wij de werknemers en dan vooral de jongeren in de EU opnieuw naar de maritieme sector lokken. Dat vergt betere arbeidsvoorwaarden en werktijden aan boord van de schepen. In de derde plaats willen wij ten slotte spoedige maatregelen tegen de schande van de goedkope vlaggen. Die zijn een plaag die zich overal in de wereld en ook in Europa over de scheepvaartsector verspreidt. Om deze strategie ten uitvoer te leggen en daardoor werkgelegenheid te creëren en onze economie te stimuleren, moeten wij dat probleem aanpakken. Europa mag trots zijn op zijn maritiem verleden. Deze door de heer Kinnock uitgestippelde strategie legt volgens mij de basis voor een luisterrijke maritieme toekomst.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de Fractie van de Europese Volkspartij wenst de heer Danesin geluk met zijn verslag en stemt voor de ontwerpresolutie die erin is opgenomen.
Hoewel de mededeling van de Commissie "Op weg naar een nieuwe maritieme strategie" positieve voorstellen bevat, is de inhoud ervan - globaal genomen - onevenwichtig en zijn de echte doelstellingen ervan erg onduidelijk. Zo wil de Commissie in de toekomst aan scheepsondernemingen verbieden zich tot vennootschappen om te vormen, zogezegd om te voorkomen dat ze de burgerlijke, fiscale en strafrechtelijke aansprakelijkheden ontlopen die de exploitatie van schepen met zich brengt. We vragen ons derhalve af of de Commissie ook voornemens is de vennootschapsvorm in de andere sectoren van de economie, zoals de industrie, te verbieden.
We koesteren tevens ernstige twijfels omtrent de volgende voorstellen van de Commissie.
Ten eerste, de vaststelling van gemeenschappelijke criteria voor de inschrijving van schepen in de nationale scheepsregisters, die de lidstaten verplicht worden toe te passen.
Ten tweede, de opheffing van het nationaliteitscriterium als voorwaarde voor de registratie van schepen.
Ten derde, de bepaling van een reeks wettelijke voorschriften inzake controles op het eigenaarschap van schepen vóór en tijdens hun registratie.
Als deze suggesties in de praktijk worden gebracht, kunnen we er zeker van zijn dat geen enkel Europees schip - met uitzondering van veerboten en schepen voor vervoer over korte afstand - nog in de scheepsregisters van de lidstaten van de Unie wordt ingeschreven.
We stellen ons eveneens vragen bij het besluit van de Commissie haar voorstellen tot instelling van het scheepsregister Euros en tot formulering van een gemeenschappelijke definitie van de term "reder uit de Gemeenschap" in te trekken.
De Commissie vervoer en toerisme steunt in haar ontwerpresolutie de positieve voorstellen in de mededeling van de Commissie, maar neemt duidelijk afstand van andere, zoals die waarnaar ik zo-even heb verwezen. Daarom verzoekt ze de Commissie haar voorstellen inzake het Europees scheepsregister en de definitie van het begrip communautaire reder, die - zoals u weet - door het Parlement al werden gewijzigd en verbeterd, te handhaven en nader te bestuderen.
De ontwerpresolutie van het Parlement bevat ook nieuwe denkbeelden om het uitvlaggen van schepen en het vertrek van reders uit de lidstaten tegen te gaan. Zo vraagt ze de Commissie een onderzoek in te stellen naar de gevolgen die de Black Cutters -regeling - de door de Internationale Transportarbeiders Federatie (ITF) ingevoerde en momenteel overal ter wereld toegepaste regelgeving voor zeevarenden die werkzaam zijn op schepen welke onder goedkope vlag varen - met zich meebrengt voor de scheepvaart van de Unie en de werkgelegenheid van zeevarenden in de EU.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, de maritieme sector is voor de wereldhandel en voor Europa van groot strategisch belang. De maritieme industrie is ook een van onze oudste en roemrijkste sectoren. De mededeling van de Commissie en het voortreffelijke verslag van de heer Danesin belichten de aanhoudende problemen van de sector. Die is zwaar getroffen door de sluiting van scheepswerven, de uitvlagging van schepen naar niet-communautaire registers en de grote werkloosheid onder de scheepslieden. Wij moeten die tendens ombuigen, ook omdat de perspectieven voor de komende jaren volgens mij wegens de voortdurende stijging van de handel gunstiger schijnen te worden. Een aanwijzing daarvoor is de toenemende drukte op de Europese en mediterrane routes, vooral het Suezkanaal, dat opnieuw de belangrijkste route van het vervoer in de wereld wordt.
Ik ben het dus volkomen eens met de voorstellen van de Commissie inzake opleiding, steun aan het onderzoek, de scheepstechnologie, de telecommunicatiesystemen, de toepassingen inzake logistiek en verkeerscontrole, met inbegrip van satellietnavigatie, en de bevordering van de intermodaliteit in de havens met een bijzondere impuls voor het wegvervoer en de transeuropese verbindingen.
Om het fenomeen van de goedkope vlaggen, onveilige schepen en uitgebuite bemanningen te bestrijden, meen ik echter dat de Commissie nog niet het goede recept heeft gevonden. Toch meen ik dat de band die ze legt met de veiligheidsnormen belangrijk is en dat wij daarop moeten aandringen bij de multilaterale onderhandelingen in het kader van de IMO en, door middel van fiscale stimuli, in de Gemeenschap zelf.
Ik verwacht dat de Commissie haar inspanningen op dit gebied zal voortzetten en ondersteun het verslag van de heer Danesin.

Wijsenbeek
Voorzitter, mijn complimenten aan de rapporteur die als een ware Venetiaan ons laat zien hoe wij de zeeën weer kunnen beheersen. Wij moeten ons daarbij realiseren dat 35 % van het interne vervoer over zee gaat. Daarbij riskeren dat het minder wordt omdat de grote containerschepen nog maar op één haven per continent aankomen. Van daaruit zouden wij eerder per zeeschip moeten verdelen dan over de weg. Daar is voor nodig, en dat heeft ook de Nederlandse regering én dit Parlement ingebracht in de transeuropese netwerken, dat wij de kustvaart ook versterken. Daarvoor zijn een aantal zaken nodig.
Allereerst dat de scholing van de bemanning en de kosten van de bemanning verbeteren. Nederland heeft getoond hoe dat moest. Van der Waal zei het al, met fiscale voordelen, maar aan de andere kant moeten wij ons ook realiseren dat de zeevaartscholen open moeten blijven, ook voor buitenlanders.
Daar zal een beter systeem moeten komen voor groupage van scheepslading. Naar mijn overtuiging zou de Commissie dat in het vijfde kaderprogramma moeten inbrengen om dat op geautomatiseerde wijze te kunnen doen.
Ik heb voorts herhaaldelijk hier ten gehore gebracht, ook terzake van het verslag-Sindal, dat de in de scheepvaart gebruikelijke 45-voet-containers ook over land vervoerd moeten kunnen worden. Havengelden moeten laag gehouden worden, maar mogen in geen geval op het gebied van milieu en veiligheid aanleiding geven tot concurrentie of een minder strak of geharmoniseerd beleid.
De Unie zal zich ervan bewust moeten blijven dat voor een aantal eilanden en perifere streken geen alternatief voor het zeevervoer bestaat. Wanneer wij geen uiterste inspanning leveren om een leefbare communautaire zeevaart overeind te houden, zullen zowel de grote mainports als de perifere streken daar de nadelen van ondervinden. Daar mogen wij ons als volksvertegenwoordigers niet bij neerleggen. Daarom is de mededeling en het verslag van collega Danesin een goed uitgangspunt.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, mijnheer de rapporteur, zoals mijn collega's misschien weten, ligt de scheepvaart mij na aan het hart en daarom wil ik erop wijzen dat wij in Europa de scheepvaart verwaarloosd hebben. Wij hebben verzuimd een concept te ontwikkelen waarmee we de uitdagingen van de toekomst aankunnen. Er is de wereldscheepvaart en de lokale scheepvaart, maar beide zijn met elkaar verbonden. Zonder fundament geen gebouw. De lokale scheepvaart voorziet de wereldscheepvaart. Daarom is het belangrijk dat we ze samen benaderen.
Laat mij het hebben over de wereldscheepvaart. Ook al zijn er minder Europese schepen in de wereldhavens en hebben wij minder bemanning, toch wil ik benadrukken dat de meeste schepen op wereldniveau nog steeds door Europese economische belangen gecontroleerd worden, weliswaar vaak via vreemde vlag of via verschillende registers. De officieren zijn Europees, maar de matrozen zijn afkomstig van andere naties. Wij klagen dat onze economische mogelijkheden niet benut worden, omdat we weten dat de schepen in feite vanuit de grote steden beheerd worden. Er heerst wereldwijd concurrentie op gebied van normen, de kwaliteit van de schepen, veiligheid en lonen. Maar, dames en heren, mijnheer de rapporteur, de scheepvaart wordt niet verbeterd door verminderingen. Verbetering is alleen mogelijk door een kwaliteitsvervoer te scheppen.
Ik ben van mening dat er op dit gebied een aantal OESO-overeenkomsten moeten komen. Wij hebben onze Europese port state. Deze regeling moet over heel de wereld worden ingevoerd. Bij ons bestaat de zeevaartschool, is er toezicht op de veiligheid en wordt er gepraat over het uitvlaggen. Deense, Nederlandse en Noorse registers binden de strijd aan met derde landen die onder goedkope vlag varen. In werkelijkheid komt dit echter op hetzelfde neer: de economie is in de handen van Europa, maar de schepen varen elders met nietEuropese bemanning.
Ik hoop dat de Commissie deze discussie over scheepvaart en de toekomst kan aangaan en dat ze daardoor betere voorstellen zal doen. Ze zou een dialoog moeten aangaan met de grote rederijen die in Europa opereren om hen te doen inzien dat zij een zekere verantwoordelijkheid dragen en verplicht zijn om samen met ons de Europese maritieme toekomst te verzekeren.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, dames en heren, het Parlement is het erover eens dat uw mededeling een positieve stap is naar de bevordering van de zeevaart in Europa. Het Parlement is het er ook over eens dat de heer Danesin een voortreffelijk verslag heeft opgesteld. Daarom zult u het mij ongetwijfeld vergeven als ik zeg dat wij het jammer vinden dat de Commissie, zoals uit het verslag blijkt, voor de tenuitvoerlegging van haar strategie geen tijdschema heeft voorgesteld en te weinig concrete voorstellen heeft gedaan om deze uitdaging aan te gaan.
Ik zou daarop nader willen ingaan. Met betrekking tot het vierde punt, eerlijke concurrentievoorwaarden voor de maritieme sector, zou ik graag hebben dat u ons belooft dat u nieuwe voorstellen zult voorleggen. Mijn Nederlandse collega's die hier vandaag het woord hebben gevoerd hebben immers terecht op de prijzenswaardige initiatieven van de Nederlandse regering gewezen. Wij moeten voor alle rederijen in de vijftien lidstaten van onze Gemeenschap voor eerlijke concurrentievoorwaarden zorgen. Het kan immers niet zijn dat rederijen in andere lidstaten van de Gemeenschap, die om budgettaire redenen niet dezelfde steunmaatregelen als de Nederlanders kunnen nemen, nadeel ondervinden doordat een bepaald land zijn scheepvaart krachtig ondersteunt en dat, als gevolg daarvan, die rederijen hun schepen naar andere landen uitvlaggen. Dat kan niet de opzet van de Europese interne markt zijn.
Mijnheer Kinnock, wij zouden daarom graag weten of u ons vandaag kunt zeggen wanneer u concretere voorstellen zult voorleggen en in hoever u daarin ook rekening zult houden met het feit dat de onontbeerlijke eerlijke concurrentievoorwaarden tussen de rederijen alleen tot stand kunnen worden gebracht als de randvoorwaarden in de lidstaten dat mogelijk maken. Er zijn twee mogelijkheden. Alle andere veertien lidstaten, of liever, zonder Luxemburg, alle andere dertien lidstaten, kunnen de Nederlandse belastingbepalingen overnemen. Anders moeten wij nagaan of de Nederlandse bepalingen wel in overeenstemming zijn met het Verdrag. Het gaat immers niet op dat zeelieden en ondernemingen benadeeld worden doordat niet overal dezelfde concurrentievoorwaarden gelden. Ik wacht met spanning op uw antwoord.

Paasio
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Danesin over een nieuwe maritieme strategie is een uitgebreid en veelomvattend document en het is duidelijk dat hij zich grondig in deze materie heeft verdiept. Heel terecht is het belangrijkste thema in het verslag een omvangrijke samenwerking en het streven naar wereldwijde organisaties. Er moet echter op gewezen worden dat er in het verslag geen aandacht wordt besteed aan een zeer wezenlijke samenwerkingsdimensie, die zelfs van doorslaggevend belang is voor de veiligheid in de scheepvaart. Ik doel op de samenwerking met de vakorganisaties voor de scheepvaart. Deze organisaties verrichten binnen hun vakgebied belangrijk werk, zowel op zee als in de havens, om ervoor te zorgen dat de schepen zowel wat de technische kant als wat het personeel betreft optimaal kunnen functioneren.
In het verslag wordt veel aandacht besteed aan de factoren die een bedreiging vormen voor de veiligheid op zee, waar de vakorganisaties voor de scheepvaart zich al tientallen jaren mee bezig houden. Het gaat hierbij om een ontoereikende of zelfs geheel ontbrekende opleiding van de zeevarenden, in slechte staat van onderhoud verkerende schepen en de daardoor veroorzaakte slechte arbeidsomstandigheden, die leiden tot een verminderde motivatie van de bemanning, en nog een groot aantal andere van dergelijke zaken. Het ligt dus voor de hand om zo goed mogelijk gebruik te maken van deze brede wereldwijde ervaring die de vakorganisaties hebben op het gebied van het verbeteren van de veiligheid op zee. Nu er in Europees verband een nieuwe maritieme strategie wordt geformuleerd en er naar wordt gestreefd om de wereldwijd geldende normen positief te beïnvloeden, valt te hopen dat deze organisaties zo goed mogelijk bij de verdere behandeling van deze materie worden betrokken.
Het gaat vooral om de vraag in welke mate het aan de marktwerking wordt overgelaten hoe de voorwaarden en omstandigheden van de scheepvaart er uit zullen zien. Er moet onderscheid worden gemaakt tussen enerzijds de zo open mogelijke markt voor de scheepvaart en anderzijds de invloeden van de markt die een negatieve uitwerking hebben op de veiligheid op zee. Deze invloeden moeten middels gezamenlijke besluiten, verdragen en een effectieve controle zodanig worden gereguleerd, dat er geen gevaar meer dreigt dat een maximalisering van het economisch nut op korte termijn leidt tot een verminderde veiligheid op zee.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, het is van zeer groot belang om wegen te vinden de Europese zeevaart te ontwikkelen zodat deze zowel veiliger wordt als beter kan concurreren. De zeevaart dekt 90 % van het vervoer naar landen buiten de Unie. Het neemt daardoor ook een belangrijke sleutelpositie in voor de vrijhandel, en daarom rust natuurlijk op ons de buitengewoon belangrijke taak om de zeevaart makkelijker te maken.
Een gebied ontbreekt volgens mij toch in het verslag, namelijk de verantwoordelijkheid die de zeevaart heeft de door haarzelf veroorzaakte milieuproblemen op te lossen. In een proces als het onderhavige waarbij de Commissie zeer verdienstelijk probeert de zeevaart in haar geheel aan te pakken, is het belangrijk de milieuproblemen niet te vergeten.
De milieusituatie in de Oostzee is in vele opzichten bijzonder ernstig. Het is een van de meest vervuilde zeeën in Europa en de zeevaart is hier voor een zeer groot deel verantwoordelijk voor. Alleen al in de Zweedse wateren van de Oostzee heeft de laatste jaren ongeveer 500 maal per jaar een olielozing plaats gevonden. Dat is een catastrofaal stijgende lijn die vraagt om snelle maatregelen, wat de Commissie niet lijkt te hebben begrepen. Voor een niet onaanzienlijk deel gaat het om de nieuwe landen rond de Oostzee. Een van onze belangrijkste taken is vermoedelijk ervoor te zorgen dat de meerderheid van deze landen op termijn lid wordt van de EU zodat de Oostzee in de nabije toekomst door EU-landen wordt omringd. Dan kunnen wij gemeenschappelijk beduidend strengere eisen stellen. Op korte termijn zou een eenvoudige maatregel moeten worden genomen zoals die in Denemarken en Zweden geldt, namelijk dat men in elke haven gratis olie kan lozen. Deze ene maatregel om het probleem op te lossen, zouden wij allemaal moeten kunnen steunen.
Ik wil graag eindigen met de volgende vraag aan de Commissie: zou de Commissie alsnog kunnen komen met voorstellen voor de aanpak van de door de zeevaart zelf veroorzaakte, specifieke milieuproblemen?

Cornelissen
Voorzitter, ik wil de commissaris en collega Danesin gelukwensen met hun duidelijke keuze voor een Europese maritieme strategie. Daarmee wordt het brede belang van de scheepvaart onderstreept. Verbetering van het concurrentievermogen van de Europese vloot gekoppeld aan verhoging van de veiligheid zijn voor mij de centrale doelstellingen in dit beleid. Ik wil twee punten aansnijden.
Allereerst het uitvlaggen van schepen. Dit moet krachtig worden bestreden. Wij mogen er niet in berusten dat meer dan de helft van het EU-tonnage onder goedkope vlag vaart. Dat is slecht voor de werkgelegenheid, slecht voor de veiligheid en het leidt tot verplaatsing van economische activiteiten. Kan de commissaris een schatting geven van de mate waarin het uitvlaggen zou worden teruggedrongen door de voorgestelde maatregelen?
Mijn tweede punt betreft de baggervloot. De Europese baggervloot heeft een uitstekende reputatie in de aanleg en het onderhoud van havens waar ook ter wereld op een milieuverantwoorde wijze. Wil de commissaris toezeggen dat bij de uitwerking van de voorgestelde maatregelen ook gelet zal worden op het concurrentievermogen van de Europese baggervloot? In dit verband wil ik de commissaris ook vragen hoe het staat met de toegang van de Europese baggervloot tot de Amerikaanse markt? Is deze toegang nog steeds uitgesloten door een zeer merkwaardige interpretatie van de zogenaamde "Jones Act" . Wil de commissaris een en ander onderzoeken en zonodig hierover met de Amerikaanse regering gaan praten?
Mag ik ten slotte de commissaris vragen om harmonisatie van de procedures en regelgeving voor transport tussen de Europese havens gelet op de belangrijke rol van de kustvaart.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Commissie vervoer en toerisme en de andere commissies die aan dit verslag hebben meegewerkt. Ik dank in het bijzonder de rapporteur, de heer Danesin, voor het werk dat hij en zijn collega's hebben verricht.
Uit de ingediende ontwerpresolutie blijkt dat het Parlement de werkzaamheden met betrekking tot het document over de maritieme strategie wil doen opschieten. Dat is ook gebleken uit de bijdrage van de meeste sprekers aan dit debat. Ik stel met voldoening vast dat de ontwerpresolutie in overeenstemming is met de visie van de Commissie. Zoals het Parlement weet, ben ik in mijn strategisch document uitgegaan van de rol van de maritieme sector in de wereld, zijn problemen als wereldwijde bedrijfstak en onze gezamenlijke wens de maritieme industrie en zoveel mogelijk werkgelegenheid voor Europese zeelieden in stand te houden. Sommigen beweren - gelukkig doet niemand dat hier in het Parlement - dat concurrentievermogen en werkgelegenheid doelstellingen zijn die elkaar uitsluiten. Ik vind dat een defaitistische en verkeerde, om niet te zeggen reactionaire visie. Ik stel met voldoening vast dat de meeste commentaren op het Witboek die visie delen. Ik stel ook met voldoening vast dat de ontwerpresolutie de nieuwe strategie en haar drie belangrijkste pijlers ondersteunt.
De eerste pijler is het concurrentievermogen van de Europese vloot. Wij zijn het erover eens dat die essentieel is en weten ook allen dat de noodzakelijke expertise aanwezig is. Ongunstige werkomstandigheden over een breed front en gedurende verschillende jaren hebben de concurrentiepositie van onze maritieme industrie evenwel aangetast. Zoals de afgevaardigden weten en sommigen in het debat ook hebben gezegd, zijn de resultaten zeer negatief. In de eerste plaats is het aantal Europese zeelieden, zowel officieren als bemanningen, als gevolg van de uitvlagging sterk gedaald. In de tweede plaats heeft dat ook een weerslag gehad op de werkgelegenheid aan land, vooral waar ervaring op zee een grote rol speelt. In de derde plaats zijn de zwaar getroffen scheepvaart en de verwante industrie gewoon uit de Gemeenschap weggetrokken, waardoor nog meer banen verloren zijn gegaan. Zoals ook de Conferentie van Dublin over de toekomst van de Europese zeelieden uitdrukkelijk heeft gezegd, is het concurrentievermogen daarom essentieel voor ons toekomstig succes.
Het zou onrealistisch zijn geweest te verwachten dat die of andere bijeenkomsten onmiddellijke oplossingen zouden hebben gevonden voor de fundamentele problemen van de werkgelegenheid in de Europese maritieme industrie. De conferentie heeft wel een aantal punten aangewezen die dringend onze aandacht behoeven. In de eerste plaats heeft ze gewezen op het gebruik van stimuli en financiële steun - verschillende sprekers hebben het daarover tijdens het debat gehad - en de noodzaak om de jeugd op de carrièremogelijkheden in de zeevaart te wijzen. In de ontwerpresolutie wordt daarop uitdrukkelijk gewezen.
Ook de kwestie van de overheidssteun is belangrijk. Ik kan het Parlement en in het bijzonder de heer Jarzembowski zeggen dat de Commissie, na onderzoek van de opmerkingen van de lidstaten, de industrie en nu ook van het Parlement, op dit ogenblik de laatste hand legt aan nieuwe richtsnoeren. Die zullen weldra worden bekendgemaakt. Ik heb begrip voor de opmerking van de heer Jarzembowski over de inhoud van het strategisch document en ben het er met hem over eens dat er, zoals hij zei, concrete voorstellen moeten komen. Ik wilde echter geen concrete voorstellen formuleren waarvan in werkelijkheid niets in huis komt. Daarom hebben wij in het strategisch document de pijlers van het beleid aangegeven, in de hoop en zelfs in de wetenschap dat wij daarmee een intens debat en verdere actie op gang zouden brengen. Tot nu toe is dat inderdaad het geval geweest. Ik hoop dat het daarbij niet blijft. Dat het Parlement en ook de heer Jarzembowski ons aanzetten om voort te doen, doet ons veel genoegen.
Ik ben ingenomen met de steun voor onze bezinning over onze externe betrekkingen. Wij zijn het er allen over eens dat open wereldmarkten noodzakelijk zijn. Het is duidelijk dat de Gemeenschap in die omstandigheden onze belangen moet behartigen, vooral daar wij voor concurrenten in derde landen een open markt zijn. Het is niet meer dan redelijk te verwachten dat zij hetzelfde doen. Onze mededeling over de maritieme externe betrekkingen is, zoals het Parlement weet, onlangs bekendgemaakt. Ik kijk uit naar de opmerkingen van de afgevaardigden bij die mededeling.
De derde pijler van onze strategie heeft betrekking op veiligheid en eerlijke concurrentie. Wij moeten het verband tussen beide onderstrepen om de kwaliteit in de scheepvaart in alle sectoren van de maritieme handel te bevorderen. Het staat buiten kijf dat de verschillende sectoren van de maritieme industrie door onveilige schepen in meer of mindere mate in gevaar worden gebracht. Waar dat gebeurt, moeten wij de onaanvaardbare concurrentievoordelen doen verdwijnen welke die reders nu genieten door zich niet te bekommeren om de veiligheid van mensen, schepen of milieu. De zeelieden, havenarbeiders, de publieke opinie en allen die de regels naleven hebben er alle belang bij dat doeltreffende maatregelen worden genomen tegen hen die de regels aan hun laars lappen en daardoor levens in gevaar brengen maar toch commerciële voordelen genieten. Ik dank het Parlement dat het mij op dat punt al lang krachtig steunt.
Ten slotte wordt de Commissie in de paragrafen 7 en 32 van de ontwerpresolutie verzocht een diepgaand onderzoek uit te voeren of in opdracht te geven naar de regelgeving van de internationale federatie van de transportarbeiders. Ik moet het Parlement erop wijzen dat de Commissie daartoe geen wettelijke bevoegdheid heeft. De regelgeving van de internationale federatie van transportarbeiders berust op collectieve overeenkomsten die de betrokken partners na vrije onderhandelingen hebben gesloten en valt dus onder de arbeidswetgeving van de lidstaten. Op basis van de beschikbare informatie ziet de Commissie geen enkele reden om die regelgeving nader te onderzoeken. Tot mijn spijt kan de Commissie op die verzoeken in de ontwerpresolutie dus niet ingaan. Ik hoop dat het Parlement zal begrijpen waarom en dat het daarop niet verder zal aandringen.
De heer Van der Waal vroeg of de Commissie het eens is met paragraaf 35 van het verslag van het Parlement. Ik kan u zeggen dat de Commissie daarmee inderdaad instemt. Ik hoop dat de heer Van der Waal noch anderen, van wie algemeen bekend is dat zij in dit onderwerp belang stellen, enige verwijzing in ons strategisch document als een aantasting van de rol van de scheepvaart zullen interpreteren. De scheepvaart is een zelfstandige bedrijfstak met een eigen identiteit en moet dus haar eigen belangen dienen. Als ze dat doet, komt dat ook ten goede aan de rest van de vervoersmarkt, maar ook aan vele andere markten. Ik beëindig mijn commentaar bij het verslag met een woord van dank aan de heer Danesin, die de Commissie zijn gewaardeerde steun heeft toegezegd.
Ik zou nu nog even nader willen ingaan op een aantal interessante vragen die hier in het debat zijn gesteld. Ter attentie van de heer Stenmarck merk ik op dat ik ingenomen ben met zijn opmerkingen over het milieu. Ik kan hem zeggen dat de Commissie haar specifieke veiligheids- en milieumaatregelen zoveel mogelijk op bestaande internationale bepalingen baseert. Het internationaal verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen, het zogenaamde MARPOL-Verdrag, omvat een aantal internationale normen ter voorkoming van verontreiniging door onder meer olie, afvalwater en scheepsafval. Op dit ogenblik vinden in de Europese Unie besprekingen plaats om de bepalingen van dat internationaal verdrag aan te vullen met EU-regels over de emissies van schepen en over de aangelegenheden waarover ik heb gesproken.
In dat verband zal de Commissie een verzoek van de Raad van ministers van milieu van december 1995 beantwoorden met een mededeling over een communautaire strategie voor de strijd tegen de verzuring. Die mededeling zal ook een hoofdstuk over de emissies door schepen bevatten. Hoewel daarover geen enkele internationale bepaling bestaat, stelt de Commissie voor het zwavelgehalte van zwavelhoudende brandstoffen, onder meer dat van zwaveloxide, in het kader van het MARPOL-Verdrag aan een controle te onderwerpen.
Gelet op dat alles, in het licht van wat ik daarover al tot het Parlement heb gezegd en wegens het probleem van de luchtverontreiniging door emissies, vooral van veerboten in de Baltische Zee en de Noordzee, waarover de heer Stenmarck het had, volgt de Commissie aandachtig de ontwikkelingen in het kader van de IMO inzake de erkenning van die twee gebieden als speciale zones waar maatregelen tegen luchtverontreiniging door schepen moeten worden genomen. Als de resultaten bij de IMO geen voldoening schenken, zijn wij bereid zelf passende maatregelen te nemen.
De heer Cornelissen had een vraag over de baggerindustrie. Ik heb niet de tijd om ook zijn andere vragen te beantwoorden. Zoals hij heeft gezegd staat in het strategisch document niets over de baggerindustrie, maar dat betekent niet dat de Commissie het belang en de betekenis van die bedrijfstak miskent. Iedereen met gezond verstand zal het cruciale belang van die sector voor de infrastructuur erkennen. De baggerindustrie werkt rechtstreeks mee in het forum voor de maritieme industrie en is bijzonder actief in het panel over de mariene hulpbronnen.
Wat mijn contact met de industrie betreft, heb ik weldra een ontmoeting met vertegenwoordigers van de industrie in de Europese Unie. Wat ten slotte de externe betrekkingen betreft, hebben wij tot dusver alleen maar een mandaat voor onderhandelingen met India en China. Ik kan de heer Cornelissen en de andere afgevaardigden echter verzekeren dat met de belangen van de Europese baggerindustrie, die zeer concurrerend en kwalitatief zeer hoogstaand is, ongeacht de huidige stand van de wetgeving in andere delen van de wereld, rekening zal worden gehouden. Wij menen dat de sector iets te bieden heeft en kansen verdient. Wij menen dat eerlijke handel impliceert dat de sector toegang krijgt tot nieuwe markten.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Structurele bijstandsverlening aan het Verenigd Koninkrijk
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0126/97) van mevrouw McCarthy, namens de Commissie regionaal beleid, over de ontwikkelingsproblemen in verband met de structurele maatregelen in het Verenigd Koninkrijk in de periode 1994-1999.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijn verslag over de structurele bijstandsverlening in het Verenigd Koninkrijk is het resultaat van een uitvoerige raadpleging van zowel de gebruikers als de aanvragers van kredieten uit de structuurfondsen van de Europese Unie. Meer dan tweeduizend brieven en vragenlijsten werden naar partners in de regio's gezonden. Ikzelf heb gedurende meer dan vijfentwintig uur op vijf verschillende plaatsen in het Verenigd Koninkrijk hoorzittingen bijgewoond. Negen regio's werden verzocht hun mening te kennen te geven. Ik kreeg meer dan driehonderd schriftelijke getuigenissen. De in het kader van dit verslag geraadpleegde groepen vormen een zeer breed spectrum. Het gaat om kamers van koophandel, opleidings- en bedrijfsraden, het vrijwilligerswerk, bureaus voor economische ontwikkeling, universiteiten, plaatselijke besturen, bureaus voor plattelandsontwikkeling en regeringsinstanties.
Dit verslag is dan ook niet volledig mijn werk. Dit is geen persoonlijk verslag. Het weerspiegelt vooral de standpunten van de mensen in de regio's. Uiteindelijk hebben wij in maart in het Europees Parlement een hoorzitting gehouden met een lid van de in het Britse Hogerhuis opgerichte commissie van onderzoek inzake de structuurfondsen in het Verenigd Koninkrijk en het Cohesiefonds in de EU. Die enquêtecommissie heeft onze commissie haar eerste bevindingen meegedeeld. Die kwamen opvallend goed overeen met de in dit verslag geformuleerde aanbevelingen, in het bijzonder wat het probleem van de vertragingen en de bureaucratie betreft.
Jammer genoeg wenste de Britse regering geen politiek vertegenwoordiger af te vaardigen. Gelukkig kwam een in Brussel gevestigd ambtenaar wel een verklaring voorlezen, zodat Groot-Brittannië toch geen politiek van de lege stoel heeft gevoerd. Ik dank iedereen, van welke politieke strekking dan ook, die heeft meegewerkt en getuigenis heeft afgelegd. Ik heb bij het verslag een werkdocument van vijftig bladzijden gevoegd, waarin ik hun standpunten eerlijk tracht weer te geven.
Ter attentie van de Fractie van de Europese Volkspartij en vooral van haar leden van de Britse Conservatieve partij merk ik op dat men, als men zich bij de stemming over dit verslag onthoudt of tegenstemt, blijk zou geven van misprijzen voor de standpunten van de lokale partners op het terrein, hoewel ik moet zeggen dat de Britse regering bij het beheer van de fondsen hetzelfde doet.
De EU-fondsen hebben bij de economische ontwikkeling en de sociale cohesie in het Verenigd Koninkrijk een cruciale rol gespeeld. Daardoor zijn zowat 240.000 banen geschapen of behouden, vooral in regio's van doelstelling 2. Bovendien zijn die fondsen een duidelijke blijk van Europese solidariteit met regio's in verval en met een achterstand in het Verenigd Koninkrijk. Ik weet dat de Fractie van de Europese Volkspartij niet wilde dat ik die term in mijn verslag gebruikte.
De EU-fondsen staan model voor een gezamenlijke aanpak van de economische ontwikkeling. De partners in de regio's zijn met die fondsen ingenomen. Die fondsen hebben ook nieuwe en innoverende partnerschappen doen ontstaan. In feite hebben zij de plaats ingenomen van het ontbrekende Britse regionaal beleid en de eenzijdige en onbillijke aanpak van de regionale ontwikkeling door de Britse regering enigszins gecompenseerd. De partners zijn ingenomen met dit strategische kader, dat voor de regionale economische ontwikkeling een belangrijk katalysator is.
De fondsen hebben aan de plaatselijke gemeenschappen en het vrijwilligerswerk ook nieuwe mogelijkheden geboden om aan projecten deel te nemen. In dat verband feliciteer ik de Commissie met de ontwikkeling van nieuwe modellen van beste praktijken. Het Pathways-initiatief in Merseyside, het RECHAR-initiatief in Sheffield Manor Estate, het East Durham-partnerschap en het programma voor vrede en verzoening in Noord-Ierland zijn daar voorbeelden van. Voorbeelden van beste praktijken zijn voorts de onafhankelijke secretariaten in Schotland en de rol van het Europees Sociaal Fonds in de programma's in Merseyside.
Zoals gezegd hebben die fondsen voor bijkomende middelen voor het herstel gezorgd. Wegens de voortdurende bezuinigingen door de regering en het gebrek aan investeringen in de regio's vormden de fondsen een reddingsboei, waardoor in bepaalde gevallen een al te sterke afhankelijkheid van die EU-fondsen is ontstaan. De investeringen van de Britse regering in de regio's zijn sedert 1984 met 75 % gedaald. De EU-fondsen vertegenwoordigden in 1995 de helft van de voor het herstel bestemde middelen en zorgden in dat jaar voor de belangrijkste investeringen in de regio's. Daaruit blijkt hoezeer die fondsen de leemten in het Verenigd Koninkrijk opvullen. Terwijl ze aanvullende kredieten zouden moeten zijn, vullen ze in werkelijkheid een leemte op.
De werkelijke problemen in de regio's zijn het gevolg van het gebrekkige beheer van de fondsen door de regering. De partners worden al te vaak geconfronteerd met een papierberg en al te veel bureaucratie. Regional Challenge , het programma van Michael Hesseltine, werd zwaar onder vuur genomen omdat het nog meer bureaucratie en administratieve rompslomp met zich meebracht. De regering moet de Commissie nu een evaluatie van de rendabiliteit van dat programma voorleggen. Bij de toewijzing van de fondsen is van transparantie of democratische aansprakelijkheid geen sprake. De besluitvormingsorganen functioneren als quango's met zeer weinig gekozen vertegenwoordigers, hoewel ik moet zeggen dat wij onder druk van het Parlement en collega's uit alle regio's bij de aanduiding van gekozen leden in de Engelse regionale comités enige vooruitgang hebben geboekt.
Ik kan niet ingaan op de talloze voorbeelden van rampspoedige vertragingen bij het Europees Sociaal Fonds. Ik vind het jammer dat de heer Flynn hier vandaag niet aanwezig is om op een aantal kwesties in te gaan. Meestal zijn die vertragingen het gevolg van de onbekwaamheid van de regering. Een collega in de East Midlands zag een krediet van 156.000 pond verloren gaan. Een van mijn plaatselijke besturen heeft 31.000 pond rente betaald en het vrijwilligerswerk vindt dat het op dit ogenblik geen zin heeft kredieten aan te vragen. Als de huidige Britse regering met 1, 6 miljard pond niets nuttigs kan doen, hoe zou men ze dan openbare uitgaven ten bedrage van 300 miljard pond kunnen toevertrouwen?
Het gevolg is dat de partners steeds meer rente betalen. Een beheerder van een partnerschap tussen de particuliere en de openbare sector zei: " Wij hebben zoveel betaald aan debetrente en bankkosten dat wij nu denken aan een submaatregel, ondersteuning van financiële instellingen" . Die cynische opmerking illustreert zeer goed de ergernis over het systeem. In Schotland heeft men alleen al in 1995 bijna 0, 5 miljoen ecu rente betaald. Toch zegt men ons dat de Britse economie snel groeit. Hoe komt het dan dat bijna de helft van de bevolking van het VK sedert 1994 leeft in een regio die voor Europese financiële bijstand in aanmerking komt? Dit is een mislukking, geen succes. Dit drukt ons met de neus op de werkelijke situatie van de Britse economie.
Zoals in het verslag over de cohesie staat, is de armoede in het Verenigd Koninkrijk toegenomen. Op dit ogenblik leeft 17, 5 % van de gezinnen in het Verenigd Koninkrijk onder de armoedegrens en is een derde van de kinderen arm. De vraag is dan ook waar Groot-Brittannië zonder de Europese structuurfondsen zou staan. De Britse regering had zich beter voor meer partnerschap had ingezet. Ik verzoek het Parlement dan ook mijn verslag aan te nemen en aldus te kiezen voor meer democratie, transparantie en een doeltreffender gebruik van de structuurfondsen van de Europese Unie.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, ik had de rapporteur graag met haar werk willen feliciteren. Jammer genoeg moet ik echter zowel de manipulatie van het parlementair tijdschema om dit verslag in deze vergaderperiode te kunnen behandelen als de overduidelijke partijpolitieke strekking van een groot deel van de tekst aan de kaak stellen. Van dat laatste hebben wij zopas nog een voorbeeld gehoord.
Het is jammer dat de sociaal-democraten hebben gebroken met de traditie dat men geen verslag over zijn eigen land opstelt. Het is hoogst uitzonderlijk dat een verslag zoals dit, dat geen dringende wetgeving betreft, al twee weken na de stemming in de commissie voor de plenaire vergadering wordt gebracht. Met het oog op de komende verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk misbruiken de sociaal-democraten dit Parlement om op nationaal niveau politieke punten te scoren. Dat is wat zij met dit verslag willen doen.
Ik ben het volstrekt niet eens met de wijze waarop de sociaal-democratische rapporteur, in de traditie van het oude Labour, haar land in een slecht daglicht plaatst om tegen haar politieke tegenstanders punten te scoren en daarbij de consensustraditie in het Europees Parlement heeft misbruikt. Zeggen dat zowel de groei als de productiviteit in het Verenigd Koninkrijk laag zijn, is een aanfluiting van de waarheid. De Britse economie groeit snel zodat de werkgelegenheid daalt en de welvaart toeneemt.
Nog erger voor mij is het misprijzen voor het werk van de ambtenaren die de werkgelegenheidsstatistieken voorbereiden. De rapporteur beledigt hen wanneer zij beweert dat hun cijfers een vals beeld van de situatie geven. Eerlijk gezegd bevat dit verslag ook veel positiefs. Daarom betreur ik des te meer dat de rapporteur heeft toegegeven aan haar oud-Labourinstinct, dat zij haar land op deze wijze aanvalt en daardoor dit verslag waardeloos maakt.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, als ik mij als Ierse in dit debat mag mengen en olie op de golven mag gieten zal ik mij tot Europese kwesties beperken. Ik ben ingenomen met dit verslag en met het grote belang dat daarin aan het regionaal beheer van de structuurfondsen wordt gehecht. Uit ervaring en op basis van mijn groene visie weet ik dat de regio's die fondsen doeltreffender kunnen beheren dan de nationale administraties.
Overal in de Gemeenschap blijkt dat de plaatselijke besturen, vooral wat de werkgelegenheid betreft, de Europese fondsen zeer doeltreffend kunnen gebruiken. De rapporteur verwijst naar Schotland, waar de plaatselijke besturen het initiatief nemen om met andere partners projecten op te zetten. Dat is positief. In Ierland hebben wij nood aan sterkere regio's en minder centralisatie. In een Europees perspectief legt dit verslag zeer terecht de klemtoon op het belang van die decentralisering.

Nicholson
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ingenomen met dit verslag en feliciteer de rapporteur met haar werk. Ik weet dat zij gedurende lange tijd grote inspanningen heeft gedaan om dit verslag hier vanavond te kunnen voorstellen. Zij heeft overal in het Verenigd Koninkrijk, met inbegrip van Noord-Ierland, hoorzittingen gehouden. Jammer genoeg was zij niet bereid mensen uit Noord-Ierland op de hoorzitting in Brussel uit te nodigen, maar daarover wil ik met haar hier vanavond geen ruzie maken.
In het Verenigd Koninkrijk wordt al lang een debat gevoerd over de wijze waarop de regering de regeringsprogramma's aanpakt en uitvoert. De uitvoering van die programma's is altijd een probleem geweest, vooral met betrekking tot de additionaliteit. Dat is altijd een van de grootste knelpunten geweest. Niet alleen in Noord-Ierland, maar ook elders in het Verenigd Koninkrijk staat men daartegenover zeer argwanend. Daarvoor moeten wij een oplossing vinden. In het beheer van de regionale fondsen hebben wij meer transparantie en objectiviteit nodig.
Centralisatie in Londen werkt niet. Ook de controle door het ministerie van Financiën werkt niet en moet worden afgeschaft. Op dat punt ben ik het volledig met mevrouw McCarthy eens. Ik ben het er met haar ook over eens dat de plaatselijke raden en besturen nauwer bij de zaak moeten worden betrokken. Zo kan voor transparantie en democratische aansprakelijkheid worden gezorgd, zodat de bevolking weet wat er gebeurt.
In Noord-Ierland hebben wij in het kader van het forum voor vrede en verzoening districtpartnerschappen gesloten. Die zijn een groot succes. Gisterochtend hebben mensen die vroeger nooit op enige inbreng in de Europese politiek hadden kunnen hopen mij in mijn eigen streek als hun Europese afgevaardigde begroet en mij gezegd dat zij blij waren dat zij mij daar zagen. Zij toonden hun tevredenheid over het feit dat Europa financiële steun kan verlenen aan gebieden zoals Castlereagh en andere plaatsen in de provincie.
Ik wil slechts een enkele kritische opmerking maken. Ik was gedurende vijf jaar lid van de Commissie regionaal beleid en vind met alle respect dat het niet aan mevrouw McCarthy was dit verslag op te stellen. Als de commissie in de toekomst rapporteurs benoemd, moet ze ervoor zorgen dat ze niet uit het land komen waarop het verslag betrekking heeft. De rapporteurs moeten objectief zijn. Het Parlement moet daarvoor voortaan zorgen.

Crampton
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer mevrouw McCarthy met haar voortreffelijk verslag en met het uitgebreide onderzoekswerk dat zij daarvoor heeft verricht. Bij mijn weten is voor een verslag namens de Commissie regionaal beleid zelden zoveel onderzoek verricht.
Dit is een uiterst moeilijk onderwerp. In de eerste plaats is een grondig onderzoek van de structuurfondsen in alle lidstaten een moeilijke opdracht. In de tweede plaats is dat vooral in het Verenigd Koninkrijk een probleem. Wij worden geconfronteerd met alle problemen die mevrouw McCarthy heeft belicht. In de eerste plaats is er het gebrek aan partnerschap. Ik werk in een regio van doelstelling 2 en zie wat daar gebeurt. In vele gebieden is er een gebrek aan partnerschap en een vrijwel volkomen gebrek aan democratie in de comités die de programma's moeten begeleiden. Wij hebben nog steeds problemen met de additionaliteit en bovendien heeft de Britse regering de plaatselijke besturen alle financiële middelen ontnomen die ze als tegenprestatie voor de steun zouden kunnen gebruiken. De plaatselijke besturen hebben nog net genoeg om hun wettelijk voorgeschreven opdrachten te vervullen.
Daarom nemen zij hun toevlucht tot bijvoorbeeld de loterij. Hoe kan het Europees Parlement aanvaarden dat een regio in een Europese lidstaat zijn toevlucht moet nemen tot de loterij terwijl mensen nog steeds op straat moeten slapen. Dit is bespottelijk. Dit is verkeerd en wij moeten dat ook zeggen. Zoals de heer Nicholson heeft opgemerkt onderstreept het verslag terecht dat wij jammer genoeg geen regionaal bestuur hebben. In Groot-Brittannië is er op plaatselijk niveau geen democratie. Ik hoop dat aan die situatie na 1 mei een einde komt.
In het Verenigd Koninkrijk is er nog een ander probleem. Het heeft zijn eigen regionaal beleid vrijwel volledig verwaarloosd. Het hoeft ons dan ook niet te verbazen dat de kloof tussen de rijkste en de armste regio's in GrootBrittannië nog steeds breder wordt. Als het huidige beleid wordt voortgezet, zal die tendens ongetwijfeld aanhouden.
Ten slotte moeten wij aanvaarden dat de Europese en nationale steun aan de regio's ook de markt beïnvloedt. Als wij integraal en zonder voorbehoud voor de marktprincipes kiezen, zullen wij die kloof niet kunnen dichten. Wij moeten de marktkrachten hier en daar corrigeren, want anders zal van cohesie in de Europese Unie nooit sprake zijn.

Crawley
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ingenomen met het voortreffelijke en uitvoerige verslag van mevrouw McCarthy. Het is een schitterende analyse van de bijdrage van de structuurfondsen aan het creëren van een kwart miljoen banen in het Verenigd Koninkrijk tussen 1989 en 1993. De structuurfondsen helpen aldus de kloof te dichten tussen de rijken en armen waarnaar mijn collega's hebben verwezen en die de politieke beslissingen van de huidige Britse regering almaar breder hebben gemaakt.
In een tijd van groeiend scepticisme over de doeltreffendheid van de Europese Unie is het belangrijk dat wij de positieve bijdrage in het licht stellen die de structuurfondsen en de communautaire initiatieven hebben geleverd om de economische en sociale cohesie te bevorderen, nieuwe partnerschappen aan te moedigen en de werkgelegenheid en het bedrijfsleven te ontwikkelen. Mevrouw McCarthy geeft in haar verslag evenwel ook duidelijk aan wat de huidige Britse regering verkeerd doet en waardoor ze de goede werking van de fondsen verhindert.
In mijn eigen kiesdistrict Birmingham hebben wij zopas het droeve verhaal van de doelstelling 3-aanvragen gehoord. Bij de indiening van de aanvragen in het kader van doelstelling 3 van het ESF zijn dit jaar reusachtige problemen gerezen. De interactieve, door de regering voor de aanvragers gemaakte computerschijfjes werden door het departement onderwijs en werkgelegenheid pas op 14 februari verstuurd terwijl de aanvragen al op 10 maart binnen moesten zijn. Bovendien waren de schijfjes niet goed getest en werkten ze daardoor niet naar behoren.
Een week na het verstrijken van de indieningstermijn kwam het plaatselijke bestuur van de stadsraden in Birmingham met herziene richtsnoeren voor de beoordeling van de selectiecriteria, waardoor alle voorstellen van alle stadsraden van Birmingham moesten worden herschreven.
Dat is geen goede manier om de structuurfondsen te beheren of een land te besturen. Misschien kan de heer Chichester, naast zijn werk als Europees afgevaardigde, ook als solo-entertainer gaan optreden.

Donnelly, Alan
Mijnheer de Voorzitter, meer bepaald ter attentie van de afgevaardigden aan de overkant, die beweren dat dit een partijdig verslag is, wil ik twee belangrijke opmerkingen maken.
In de eerste plaats verwijs ik naar het getuigenis van de regionale CBI. Misschien kan de heer Chichester dat nagaan in het uitvoerige verslag dat mevrouw McCarthy heeft opgesteld. Tijdens het onderzoek in het Verenigd Koninkrijk verklaarden de regionale CBI dat ze niet werden gehoord, dat ze niet naar behoren bij de procedures werden betrokken en dat de regering, die beweert dat ze zich voor het bedrijfsleven inspant, wel grote bedragen geeft aan de geprivatiseerde nutsvoorzieningen in Groot-Brittannië maar niet aan het midden- en kleinbedrijf. De regionale werkgeversorganisaties hadden het over een bedrag van 435 miljoen pond. Zelfs de heer Chichester en zijn collega's van de Fractie van de Europese Volkspartij zullen moeten toegeven dat, als de regionale werkgeversorganisaties klagen over de wijze waarop die fondsen worden toegewezen, ook zij naar hun opmerkingen moeten luisteren.
Voorts heeft ook een onlangs gepensioneerde hoge ambtenaar tegenover mevrouw McCarthy een schriftelijk getuigenis afgelegd. Hij zegt dat het duidelijk is dat de Britse regering talmt om besluiten te nemen, dat de potentiële aanvragers slecht worden voorgelicht, dat aanvragen ten onrechte worden afgewezen, dat de aanvragen slecht worden beoordeeld en dat er een conflict kan ontstaan tussen de aanvragers en de besluitvormers, meer bepaald wanneer de regering als beheerder van het programma ook de aanvrager is. Er ontstaat een belangenconflict als de regering zowel beheerder van het programma als aanvrager is.
Dit is geen partijdig verslag. Dit is een eerlijk verslag op basis van een uitgebreid onderzoek. Iedereen kan de basisdocumenten inkijken. Ik hoop dat alle leden van dit Parlement zullen inzien dat het beheer van de structuurfondsen in het Verenigd Koninkrijk een puinhoop is en dat de middelen er worden gemanipuleerd.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de Commissie regionaal beleid en haar rapporteur, mevrouw McCarthy, voor dit voortreffelijke verslag over de structurele bijstandsverlening aan het Verenigd Koninkrijk. Voor mij bewijst dit verslag zeer duidelijk welke belangrijke rol het Europees Parlement in de begeleiding van het Europees structuurbeleid kan spelen als het daarbij niet alleen op de verklaringen van de Commissiediensten, maar daarnaast ook op plaatselijke hoorzittingen en adviezen uit de regio's steunt.
De omvang van de voorbereidende werkzaamheden verleent dit verslag en deze aanbevelingen een bijzonder gewicht. Zo blijkt dat de uitvoering in de lidstaten bepalend is voor het succes van het Europees structuurbeleid. De aanbevelingen, aansporingen en kritiek zijn terecht niet alleen aan de Commissie gericht - dat zijn wij gewoon -, maar evenzeer aan de Britse regering en aan de regionale en plaatselijke actoren. De lidstaten zijn niet alleen medeverantwoordelijk voor de financiële afwikkeling van het structuurbeleid, maar vooral ook voor de kwaliteit van de structurele maatregelen.
Hoewel in het verslag een groot aantal punten worden behandeld, wil ik mij hier op een aantal belangrijke kwesties concentreren. De overige punten zullen bij de follow-up van dit verslag door de Commissie worden onderzocht. Ook in mijn regelmatige samenwerking met de Commissie regionaal beleid en het Parlement zal ik in de komende maanden beslist nog vaker op de aangestipte problemen betreffende de toekomstige vormgeving van het structuurbeleid kunnen ingaan.
In de ontwerpresolutie wordt erkend dat de structuurfondsen in het Verenigd Koninkrijk sterk tot de economische en sociale cohesie, de economische herstructurering en het scheppen van werkgelegenheid hebben bijgedragen. Dat is volgens mij een uiterst belangrijke conclusie. Ik hoop dat de burgers in het Verenigd Koninkrijk daarvan kennis zullen nemen. Positief voor mij is ook de vaststelling dat het Europees regionaal beleid de ontwikkeling van strategische regionale concepten en de totstandbrenging van plaatselijke en regionale partnerschappen mogelijk heeft gemaakt. Het partnerschapsbeginsel is voor het regionaal beleid van fundamenteel belang. Merseyside, de Pathways to integration en het speciale programma voor vrede en verzoening in Ierland zijn volgens mij belangrijke voorbeelden, niet alleen voor Groot-Brittannië maar voor de gehele Europese Unie. Als ik het goed heb, staan ook alle partijen zonder onderscheid positief tegenover de partnerschappen in Noord-Ierland.
De Commissie kan inderdaad stimulansen geven om het partnerschap te verbeteren. In het kader van de huidige wetgeving kan de Commissie echter niet over de aard of de opdracht van een partnerschap beslissen. Ik ben ook niet zeker of dat wenselijk is. Partnerschap moet van onderaan groeien. Toch wijs ik erop dat wij de jongste tijd ook in Groot-Brittannië op het gebied van het partnerschap en vooral met betrekking tot de participatie van gekozen vertegenwoordigers op plaatselijk niveau vooruitgang hebben geboekt.
De privésector is nu ook in vele begeleidingscomités vertegenwoordigd. Dat strookt met zijn grotere betrokkenheid bij de programma's. Bovendien heeft de regering in het kader van de onderhandelingen over doelstelling 2 onlangs ingestemd met de opname, in alle regio's, van gekozen vertegenwoordigers in de begeleidingscomités. Toch vind ik dat ook de vakbonden en de sociale partners in het algemeen in die comités moeten worden opgenomen.
In uw verslag verzoekt u de Commissie te zorgen voor betere beheers- en financiële procedures voor de uitvoering van de programma's. Hoewel al heel wat is gebeurd, meen ik dat wij de situatie nog moeten verbeteren. Voor de beoordeling van de projecten zijn nieuwe procedures ontwikkeld om de selectie transparanter te maken. Daarnaast wordt informatie over de meest doeltreffende wijze van uitvoering uitgewisseld. Zo werd in 1996 in Zweden een conferentie gehouden met de secretariaten van de doelstelling 2-programma's, die zich in het bijzonder over de financiële en beheersprocedures heeft beraden. Het Europees Regionaal Fonds ondersteunt op dit ogenblik ook een doelstelling 2-netwerk voor de uitwisseling van ervaringen.
Telkens opnieuw wijst men mij ook op het probleem van de betalingen, vooral voor kleine organisaties, die bij vertragingen snel in moeilijkheden kunnen komen. Ik onderstreep hier echter nogmaals dat de Commissie voorschotten betaalt. Ik heb dat ook tot het Hogerhuis gezegd. Bij de ondertekening van het programma betalen wij 50 % van de eerste tranche van het jaar en bij kleinere bedragen zelfs 50 % van het gehele bedrag voor het programma uit. De volgende betalingen gebeuren na voorlegging van een verklaring dat de uitgaven zijn verricht, waaruit moet blijken dat het programma volgens plan wordt uitgevoerd. Alleen de laatste betaling voor de laatste jaarlijkse tranche wordt pas na voorlegging van een volledig en nauwkeurig eindverslag verricht.
In het geval van het Verenigd Koninkrijk treden bij de afsluiting van de oude programma's en bij de laatste betaling inderdaad vertragingen op. In enkele gevallen zijn die toe te schrijven aan het feit dat de financiële aangifte, die aan de Commissie wordt voorgelegd, niet met de aangegeven uitgaven strookt. Ondanks de aangestipte problemen meen ik dat bij de programma's voor 1994 tot 1996 op het gebied van de transparantie vooruitgang is geboekt.
Tot besluit wil ik er nogmaals op wijzen dat u terecht opmerkt dat de structuurmaatregelen van de Europese Unie ook voor de publieke opinie zichtbaar moeten zijn en dat de nationale en regionale besturen en projectleiders dus voor voorlichting moeten zorgen. Dat is overigens een punt dat ik niet alleen in Groot-Brittannië maar ook in andere lidstaten - in de regel met uitzondering van de zuidelijke lidstaten - vaak moet onderstrepen. Ik zou dan ook graag hebben dat dit goed gedocumenteerde en verhelderende verslag namens de Commissie regionaal beleid, dat ondanks de onvermijdelijke kritiek toch tot een positieve beoordeling van het Europees structuurbeleid in Groot-Brittannië komt, op grote schaal bekendheid verwerft en aldus een belangrijke bijdrage tot de onontbeerlijke voorlichting over het Europees structuurbeleid kan leveren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Ontwikkelingsproblemen in de ultraperifere gebieden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0128/97) van de heer Fernández Martín, namens de Commissie regionaal beleid, over de ontwikkelingsproblematiek van de ultraperifere gebieden van de Europese Unie.

Fernández Martín
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik wil eerst en vooral de afvaardiging van de Gemengde Commissie van de Spaanse Senaat en het Huis van Afgevaardigden, die bevoegd is voor de relaties met de Europese Unie en op de officiële tribune heeft plaatsgenomen, begroeten.
De ultraperifere gebieden van de Europese Unie zijn gedefinieerd in verklaring 26 die aan het Verdrag betreffende de Europese Unie gehecht is. Volgens deze verklaring vormen de Franse overzeese departementen, de autonome Portugese gebieden van Madeira en de Azoren en de Canarische Eilanden in Spanje de ultraperifere gebieden van de Unie. In deze verklaring wordt ook erkend dat de ultraperifere gebieden een grote structurele achterstand hebben, die wordt verergerd door verscheidene factoren. Ik wil met name verwijzen naar de grote afstand van duizenden kilometer, hun insulair karakter, hun moeilijke klimaat, naast andere geografische en demografische factoren, een hoge werkloosheid, problemen op het gebied van onderwijs, cultuur enz.
Het concept "ultraperifere gebieden" duikt niet plots op in Maastricht. Vóór zij in de Verdragen vermeld worden, hebben deze gebieden al een lange historische weg afgelegd die parallel loopt met de ontwikkeling en de groei van de Unie van het Verdrag van Rome tot vandaag. Zo werd het specifieke karakter van de Franse overzeese departementen al erkend in artikel 227 van het Verdrag van Rome. Voor Spanje bevatte het toetredingsverdrag van het Koninkrijk Spanje tot de Europese Gemeenschap een specifiek protocol, het zogeheten protocol 2, dat de bijzonderheden van het toetredingsregime voor de Canarische Eilanden bevatte. Dit bepaalde dat de beleidslijnen die toen, nu intussen al 11 jaar geleden, de ruggengraat van de Europese Gemeenschap vormden, niet van toepassing waren op de Canarische Eilanden. Voor Portugal liggen de bijzonderheden inzake de toepassing van het Gemeenschapsrecht op de Azoren en Madeira vervat in het eigenlijke toetredingsverdrag. Deze bijzondere integratievoorwaarden voor wat we vandaag de ultrapeifere gebieden noemen, zijn in de loop der jaren gewijzigd en hun respectieve toetredingsstelsels zijn aangepast aan het proces van integratie en opbouw van de Unie.
Deze specifieke kenmerken, die de voorwaarden voor de toepassing van het Gemeenschapsrecht bepalen, liggen hoofdzakelijk in de POSEI-programma's vervat. Deze programma's met specifieke opties voor de grote afstand en het insulaire karakter -POSEIDOM voor Frankrijk, POSEIMA voor Portugal en POSEICAN voor Spanje- en het communautaire initiatiefprogramma REGIS zijn nog altijd van kracht en lopen tot 1999. Na 1999 bevinden de ultraperifere gebieden zich echter in een onzekere situatie die een hinderpaal vormt voor hun ontwikkeling en hun proces voor economische en sociale samenhang overeenkomstig artikel B van het Unieverdrag bemoeilijkt. Deze onzekerheid komt bij zovele andere onzekerheden die op de toekomst van de Unie wegen, zoals vragen over de integratie, de verdieping en de uitbreiding. Deze onzekerheid is te wijten aan specifieke oorzaken die eigen zijn aan de ultraperifere gebieden. Hun structurele tekortkomingen maken hen bijzonder kwetsbaar voor de weerslag van de interne markt terwijl zij niet genieten van vele van de voordelen van deze interne markt, die in gebieden op duizenden kilometers afstand niet of totaal anders functioneert dan op het Europese vasteland.
In het kader van de Intergouvernementele Conferentie, die de hervorming van de Verdragen bestudeert, hebben dit Parlement, in tal van resoluties, de ultraperifere gebieden zelf in het kader van het Comité van de Regio's en ook andere instellingen van de Unie zoals de Europese Raad -in het bijzonder op de topontmoetingen in Madrid, Turijn en Dublin- zich herhaaldelijk uitgesproken voor de opname van een artikel in de nieuwe tekst van de herziene Verdragen, dat de ultraperifere gebieden op het gebied van het primaire recht juridische erkenning toekent. Op die manier zouden specifieke beleidslijnen gevolgd kunnen worden, die hun ontwikkeling en economische en sociale samenhang kunnen versnellen. De concrete vorm van dit artikel dat wordt voorgesteld, valt grotendeels samen met het voorstel dat de regeringen van Spanje, Frankrijk en Portugal op de Top van Dublin hebben gedaan. Het ligt vervat in punt 1 van mijn verslag, waarvoor ik de steun van het Parlement vraag. Ik wil tevens alle fracties en alle regionale instanties van de ultraperifere gebieden danken voor de steun die zij mij gegeven hebben bij de opstelling van dit verslag waarvoor ik -ik herhaal het- op de steun van de Vergadering hoop.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren afgevaardigden, het verheugt me dat ik vandaag in de Algemene Vergadering van het Parlement - de Europese tempel van de Democratie - mijn maidenspeech kan houden over een verslag als dat van de heer Fernández Martín over de ontwikkelingsproblematiek van de ultraperifere regio's van de Europese Unie. Het verslag, dat ik van ganser harte steun, geeft me namelijk de kans te benadrukken dat de volken van die gebieden op onze solidariteit rekenen en van ons verwachten dat we het beginsel van de economische en sociale samenhang - dat in het Verdrag betreffende de Europese Unie werd verankerd - ook voor de regio's waar zij leven, in de praktijk brengen.
We moeten ons bewust zijn van de grote zorgen en nijpende problemen die de burgers van de - geïsoleerde - ultraperifere gebieden gegijzeld houden, met name het heel lage BBP, de enorme werkloosheidsgraad, de hoge vervoerskosten voor grondstoffen en afgewerkte producten en de uiterst gebrekkige onderwijs- en opleidingsfaciliteiten. Als Parlementslid afkomstig uit Griekenland - een land met tal van eilandengroepen - ben ik goed op de hoogte van de problemen waarmee zulke regio's te kampen hebben en weet ik dat de mensen die er wonen, van een betere toekomst dromen.
De Europese Unie is niet alleen wettelijk maar ook moreel verplicht om - moedig - de nodige juridische, politieke en economische acties te ondernemen teneinde de regionale ongelijkheden in haar ultraperifere regio's te beperken en de handicaps waarmee ze omwille van hun geografische fragmentering en isolatie geconfronteerd worden, uit de wereld te helpen.
Daarom moet het communautair beleid op de noden van die regio's worden afgestemd en moeten - met het oog daarop - vooral initiatieven worden genomen in de sectoren werkgelegenheid, vervoer, fiscaliteit, maatschappelijke infrastructuren, technologie en milieubescherming.
Het ontbreekt de Gemeenschap nog steeds aan een geïntegreerde strategie die erop gericht is de ultraperifere - en insulaire - regio's gelijke ontwikkelingskansen te bieden, hun problemen doeltreffend aan te pakken en het concurrentievermogen van hun economieën te versterken.
Om die redenen moet de Unie dringend een geïntegreerd beleid ten gunste van zowel haar ultraperifere regio's als insulaire gebieden uitstippelen en ten uitvoer leggen.

Costa Neves
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, allereerst wil ik collega Fernández Martín feliciteren, niet alleen met zijn verslag, maar ook met de methode die hij heeft gehanteerd bij de opstelling van de tekst, waardoor hij vele regio's en veel mensen heeft gecontacteerd en zodoende de gevoelens van vele Europese burgers vertolkt.
De titel van dit verslag is suggestief, evenals de desbetreffende resolutie, waarin uitsluitend wordt aanbevolen een artikel in het Verdrag betreffende de Europese Unie op te nemen dat specifieke antwoorden geeft op de typische problemen van de ultraperifere regio's. Door hun aandacht hoofdzakelijk op zeven regio's te richten, waartoe de regio's behoren die het meest afwijken van de gemiddelde ontwikkelingsparameters, waarborgen de vertegenwoordigers van de burgers van de vijftien lidstaten uiteindelijk dat deze burgers zich terugvinden in de Europese eenmaking.
De aanneming van dit verslag heeft dan ook een diepliggende politieke betekenis. Bevestigd wordt dat de Europese Unie de nadruk legt op de verschillen in een convergentiestroming waarin de regio's zich aan de Unie aanpassen en omgekeerd. Het wederzijdse aanpassingsvermogen is wat het verschil maakt tussen een Europa met een gezicht, met een eigen identiteit en een vormeloos Europa. Het Europees Parlement maakt nogmaals duidelijk dat het een Europa wenst waar de burgers achter staan, omdat het zowel overeenkomt met de grote mondiale uitdagingen als rekening houdt met de behoeften van alle burgers.
Er zijn ontwikkelingsproblemen in de ultraperifere regio's. De verhouding tussen de respectieve ontwikkelingsniveaus tussen de minst en de meest ontwikkelde regio's bedraagt min of meer één op vijf, wat politiek en sociaal gesproken onaanvaardbaar is. De aanzienlijke steun van de Europese Unie dient permanent op concrete problemen toegespitst te zijn.
Tot de voorgestelde maatregelen behoort onder meer de effectieve onderschikking van alle beleidslijnen en maatregelen van de Europese Unie aan het beginsel inzake economische en sociale cohesie. In de tweede plaats, de opname in het Verdrag betreffende de Europese Unie van een artikel waarin wordt vastgesteld beleidsvormen uit te werken en maatregelen te treffen die overeenstemmen met de bekende specifieke kenmerken van de ultraperifere regio's. Ten derde, zich ervoor inzetten dat de POSEI-programma's aan de verwachtingen voldoen. De POSEIMA-programma's worden opnieuw uitgevoerd, waarbij de doeltreffende aspecten worden overgenomen en nieuwe gebieden worden opgenomen. Op de Azoren dient het POSEIMA-programma bijvoorbeeld te worden uitgebreid tot de visserijsector, opnieuw uitgevoerd in de energiesector en opengesteld voor het midden- en kleinbedrijf. Dat de middelen van de structuurfondsen in de meest achtergestelde regio's worden geconcentreerd. En waarom de niet-aangewende middelen uit de overige regio's niet naar deze armste regio's overbrengen? Ten vijfde, is het belangrijk dat daar ook projecten worden gefinancierd door het Cohesiefonds, dat de ultraperifere regio's nog niet heeft bereikt, ondanks het feit dat deze regio's de meeste nadelen ondervinden van de inkrimping van het overheidstekort ten gevolge van de toepassing van de criteria voor de eenheidsmunt. Tot slot moeten de lidstaten worden gewezen op hun duidelijke verantwoordelijkheid voor de bestrijding van de toenemende ontwikkelingsverschillen via steun op het gebied van vervoer en energie, alsook via de goedkeuring van speciale maatregelen op fiscaal gebied.
Dat de vertegenwoordigers van de lidstaten, verenigd in de Intergouvernementele Conferentie, die zich buigen over talrijke en ingewikkelde aangelegenheden, mogen ingaan op deze zo expressieve oproep van het Europees Parlement. Zodat een begin wordt gemaakt met de economische en sociale cohesie en de politieke roeping van een project wordt bevestigd.

Aldo
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de integratie van de Franse overzeese departementen in de Gemeenschap is een realiteit die al van 1958 in Verdragsteksten vastligt. De gevestigde rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen laat daar niet de minste twijfel over bestaan.
Ondanks de bepalingen van artikel 227, lid 2, van het Verdrag van Rome en vervolgens van het Verdrag betreffende de Europese Unie, dat op bepaalde gebieden in aanpassingen voor de toepassing van het communautaire recht in deze departementen voorziet, lijkt het Hof van Justitie toch voorrang te geven aan het beginsel van juridische gelijkheid boven erkenning van de reële economische en sociale situatie in deze regio's.
De stappen die in dezen sinds enkele tijd door ons Parlement worden gedaan, zijn een logisch gevolg van een collectieve bewustwording bij alle instellingen van de Unie van de structurele nadelen waaronder de zeven ultraperifere regio's van de Unie gebukt gaan en van het matige resultaat van de volgehouden Europese solidariteitsinspanningen via specifieke maatregelen. Al deze maatregelen tot versoepeling van bepaalde communautaire regels om rekening te houden met de ontwikkelingsachterstand van deze regio's zijn trouwens nietig verklaard door het Hof van Justitie, en wel door de restrictieve wijze waarop het Hof het begrip specificiteit interpreteert.
In artikel 130 A van het Verdrag betreffende de Europese Unie wordt uiting gegeven aan een nog nooit vertoonde politieke wil op het gebied van economische en sociale samenhang. Dit neemt niet weg - moet ik het nog in herinnering brengen? - dat de vier Franse ultraperifere regio's, met andere woorden de meerderheid van deze zogenaamde ultraperifere regio's, die momenteel door de Commissie worden erkend als de armste regio's van de Unie, niet kunnen profiteren van het Cohesiefonds van artikel 130 B van het Verdrag betreffende de Europese Unie, omdat zij bij een moederland horen waarvan het globale bruto binnenlands product te hoog ligt om hen in aanmerking te laten komen voor dit fonds.
De bepalingen in de ontwerpresolutie en het protocol die ons zijn voorgelegd, zijn bedoeld om deze slecht doordachte integratie te corrigeren via een substantiële wijziging van artikel 127, lid 2, van het Verdrag betreffende de Unie. Als deze wijzigingen door de IGC worden aanvaard, zal aan deze regio's een juridische status worden verleend die de communautaire instanties in staat zal stellen via het afgeleide recht, afhankelijk van de autonomie van ieder van deze regio's, over te gaan tot een aanpassing van alle beleidsvormen zonder uitzondering.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de bevolking van de ultraperifere regio's, en met name deze van de bananenproducerende regio's, stelt zich sinds de publicatie van het interimverslag van het WTO-panel over de GMO "bananen" vragen over de gevolgen van haar integratie, de graad van solidariteit waarop zij kan rekenen en de communautaire preferentie die haar is verleend.
Het verslag-Fernández Martín, waarvan ik de relevantie beklemtoon, geeft ons de kans uiting te geven aan onze politieke wil om aan deze regio's de rechtsmiddelen beschikbaar te stellen die zij nodig hebben voor hun volledige ontwikkeling binnen de Europese Unie en daarbij rekening te houden met de specifieke gegevens die verband houden met hun bijzondere situatie.

Vallvé
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil eerst en vooral de auteur van dit verslag, de heer Fernández Martín, feliciteren omdat hij er echt in geslaagd is een schitterend verslag op te stellen over de ultraperifere gebieden. Het gaat hier om een aantal minder begunstigde gebieden, een aantal gebieden in de Europese Unie die moeilijkheden kennen. Wij hebben onlangs de veertigste verjaardag van het Verdrag van Rome gevierd en ik herinner eraan dat Paul-Henri Spaak voor de opstelling van het Verdrag van Rome stelde dat de vrije markt niet volstond om een harmonieuze en uniforme ontwikkeling van alle gebieden van de Europese Unie te verzekeren en dat de rijkste regio's van deze eengemaakte markt zouden profiteren en de armste regio's benadeeld zouden worden. Een aantal gebieden in Europa, zoals de berg- of grensgebieden, hebben inderdaad van deze benadeling te lijden gehad en vandaag hebben we het hier met name over de ultraperifere gebieden. Ik hoop dat dit Parlement ooit ook de concrete problematiek van de eilandgebieden kan behandelen want ook aan deze kwestie moet aandacht besteed worden.
Deze ultraperifere gebieden kampen met een achterstand in hun economische en sociale ontwikkeling en hun afstand vormt natuurlijk ook een probleem. Het is dan ook belangrijk dat de Europese Unie zich rekenschap geeft van de problemen die hun situatie voor deze gebieden meebrengt. Voldoende politieke autonomie is een van de belangrijkste elementen opdat zij het hoofd kunnen bieden aan hun problemen. Deze politieke autonomie zal de lokale autoriteiten toelaten de problemen te gronde te kennen en zij zullen beslissingen kunnen nemen zonder dat zij afhankelijk zijn van bevelen die van kilometers ver moeten komen.
Autonome bevoegdheden kunnen de meest doeltreffende oplossing voor deze problemen vormen. Ik ben van oordeel dat de Europese Unie, met het oog op economische en sociale samenhang, de plicht heeft de nodige hulp voor deze gebieden uit te trekken.

Novo
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte commissaris, het was in de loop der jaren moeilijk om een consensus te bereiken over de erkenning van de noodzaak van een juridische status die de permanente nadelen van deze regio's weerspiegelt, die allemaal gekenmerkt worden door de grote afstand, de insulaire ligging, het geaccidenteerd terrein en het moeilijk klimaat, die allemaal samen de ontwikkelingsmoeilijkheden op voet van gelijkheid met de andere gebieden van de Unie beperken en conditioneren. In het Verdrag van Maastricht werden deze moeilijkheden slechts erkend in de bijgevoegde verklaring. Op grond hiervan zijn de POSEI-programma's goedgekeurd, aan wier tenuitvoerlegging onze fractie een doorslaggevende bijdrage heeft geleverd en die juist omwille van deze juridische tekortkomingen van overwegend tijdelijke aard zijn, wat niet strookt met de permanente aard van de genoemde moeilijkheden.
Vandaag bestaat er consensus over dat de IGC - de Intergouvernementele Conferentie - in het Verdrag zelf de status van ultraperifere ligging moet opnemen. Daarom keuren wij het uitstekende verslag van de heer Martín goed, waarin dit terecht wordt geëist. Maar wat vanaf nu fundamenteel is, is dat nieuwe politieke richtsnoeren in de praktijk gestalte kunnen geven aan de nieuwe juridische status. Daarom is het essentieel dat het gemeenschapsbeleid aan de regionale realiteit wordt aangepast; dat de acties in het kader van de POSEIprogramma's opnieuw worden opgenomen en versterkt; dat een beleid wordt gevoerd op fiscaal, handels- en douanegebied dat plaatselijke investeringen bevordert; dat het beleid in de landbouw, de visserij en de industrie wordt aangepast zodat de lokale productiekenmerken worden gewaarborgd en diversificatie wordt bevorderd; en dat de voorziening van grondstoffen en consumptiegoederen wordt gewaarborgd, evenals de mogelijkheid van een goed en toegankelijk verkeer voor de inwoners.
Voorzitter, afgevaardigden, voor de bevolking op de Azoren of Madeira betekent de erkenning van een status voor de ultraperifere gebieden veel. Daarvoor zetten wij ons al heel lang in. Maar de doorslaggevende stap, wat de verandering van de openbare opinie zal bepalen is ongetwijfeld het concrete beleid dat wordt gevoerd en dat een antwoord geeft op de plaatselijke moeilijkheden.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, ook ik vind dat de rapporteur in zijn verslag blijk geeft van een krachtig engagement ten gunste van de ontwikkeling in de ultraperifere regio's. Hij heeft de doelstelling van een optimale en zo zelfstandig mogelijke ontwikkeling in die zeer specifieke omstandigheden uitvoerig belicht en vele nieuwe aanbevelingen geformuleerd. Merkwaardig is evenwel dat de benaming ultraperifere regio's niet duidelijk zegt waarover het eigenlijk gaat. Het gaat immers niet om regio's in Europa, maar om regio's in de Atlantische en Indische Oceaan en in Centraal-Amerika, om oude koloniale gebieden en militaire basissen.
De door Europa voor die gebieden beoogde ontwikkeling kwam niet altijd overeen met wat de plaatselijke bevolking wenste. De bouw van een vanuit Parijs bevoorraad Europees ruimtestation in het Centraal-Amerikaanse regenwoud is niet wat wij onder zelfstandige regionale ontwikkeling verstaan. Daarom ondersteunen wij alle voorstellen in het verslag om in die regio's eindelijk tot een zelfstandige regionale ontwikkeling te komen. Voorts verzoeken wij de rapporteur in te stemmen met de amendementen waarmee wij aan de monocultuur in die gebieden een einde willen maken en zijn inspanningen in die zin ondersteunen.
Wij wensen geen afzonderlijk hoofdstuk omdat daardoor de oude koloniale situatie wordt bestendigd. Wij vinden het goed dat in een protocol uitvoerig op de eigen kenmerken van die gebieden wordt ingegaan, maar vinden dat voor die regio's voldoende.

Correia
Mijnheer de Voorzitter, de ultraperifere regio's van de Europese Unie worden gekenmerkt door een grote structurele achterstand die wordt verergerd door een aantal permanente ongunstige sociaalgeografische omstandigheden die bepalen dat het gemiddelde BBP van deze regio's één van de laagste van de Europese Unie is. De Gemeenschap erkent deze realiteit en om het hoofd te bieden aan de gevolgen van de afgelegen, insulaire ligging van deze regio's heeft zij een aantal instrumenten in het leven geroepen, waarbij de aanneming van specifieke POSEI-programma's en de opname van een verklaring bij het Verdrag betreffende de ultraperifere regio's van bijzonder belang zijn.
Sedert 1994 is de erkenning van deze specifieke kenmerken verminderd omwille van veranderingen in het kader van het POSEI-programma, toen de bestaande procedures en instrumenten nog slechts voor bepaalde mogelijkheden golden. Vandaar dat het noodzakelijk is in het Verdrag betreffende de Europese Unie een artikel op te nemen, waarin op definitieve en permanente wijze, het begrip "ultraperifere ligging" wordt vastgelegd en dat een aangepaste en coherente interventie van de Europese Unie mogelijk maakt met inachtneming van het beginsel inzake economische en sociale cohesie.
Als logisch gevolg van de inzet van het Europees Parlement voor de specifieke kenmerken van de ultraperifere regio's, waaraan andere initiatieven verbonden zijn, hebben de Portugese, Spaanse en Franse regeringen een gezamenlijk voorstel aan de IGC voorgelegd, ten einde een specifiek artikel op te nemen in het Unieverdrag met betrekking tot de ultraperifere regio's en een protocol als bijlage bij het Verdrag op te stellen, waarin de speciale voorwaarden voor het treffen van specifieke maatregelen van afgeleid recht worden bepaald.
De door ons ingediende amendementen die in de institutionele commissie zijn goedgekeurd versterken de betekenis van de op de IGC al ingediende voorstellen op twee punten. Ten eerste: de uitdrukkelijke bevestiging van de ultraperifere regio's met het oog op de waarborging van gelijke kansen en de economische en sociale cohesie. Ten tweede: de bevordering van de institutionele bekrachtiging van de autonomie van de ultraperifere regio's in het nieuwe Verdrag betreffende de Europese Unie. Wat dit laatste aspect betreft, is ons doel met name dat de eigenlijke organen van de autonome regio's hiervan op de hoogte worden gesteld op het moment dat het wetsinitiatief wordt uitgewerkt, ten einde mogelijk te maken dat de autonome instellingen de voorstellen kennen die specifieke onderwerpen van deze regio's behandelen alvorens zij op de agende van de Raad komen te staan. Dit overigens in overeenstemming met hetgeen al is bepaald in het Dublin II-ontwerp voor de nationale parlementen.
Ik neem de gelegenheid te baat om de bevolking van Madeira en de Azoren te groeten en ik hoop dat zij echte ontwikkelingsmogelijkheden krijgen.

Girão Pereira
Voorzitter, afgevaardigden, ik groet allereerst de rapporteur, die met zijn verslag aantoont dat hij de dagelijkse realiteit van de mensen in de ultraperifere regio's goed kent.
Het klopt dat deze regio's te kampen hebben met heel ernstige structurele, traditionele problemen, maar het is evenwel van het grootste belang een onderscheid te maken tussen deze problemen en die welke het gevolg zijn van de ultraperifere ligging. Wij hebben het met name over de afgelegen, insulaire ligging, de kleine oppervlakte, het moeilijke terrein en klimaat, die een enorme afhankelijkheid van het buitenland meebrengen en weerspiegeld worden in het lage inkomen per capita dat men vandaag de dag nog steeds vaststelt, ondanks de erg positieve gevolgen van de POSEI-programma's, in het bijzonder het op de Azoren en Madeira toegepaste POSEIMAprogramma.
Het is niet toevallig dat deze ultraperifere regio's van de Europese Unie de laagste inkomenscijfers per capita hebben. De vaststelling van genoemd verschil tussen structurele gebreken - die hoe groot en diepliggend zij ook zijn vroeg of laat kunnen worden opgelost - en de problemen in verband met de ultraperifere ligging, die van permanente aard zijn, is naar onze mening al voldoende rechtvaardiging voor de opname van alle juridische waarborgen in het Verdrag betreffende de Europese Unie die een reële compensatie van deze regio's mogelijk maken. Wij geloven dat het via deze kleine verrijking van het Verdrag mogelijk zal zijn het gemeenschappelijk beleid aan te passen, zodat sprake is van effectieve steun aan de strategische sectoren van deze regio's, zoals bijvoorbeeld het vervoer, de energie, de telecommunicatiesector, onverminderd alle andere al verleende noodzakelijke steun.
Tot slot is het gezien de kennis die men vandaag de dag over de concretisering ter plaatse heeft zaak bepaalde gemaakte fouten recht te zetten, bepaalde gebieden te verbeteren en in wezen het bereik van de programma's te perfectioneren op grond van de aangekondigde en door de bevolking gewenste doelstellingen.

Sierra González
Mijnheer de Voorzitter, de voorstellen die in dit verslag vervat liggen, kunnen niet begrepen worden wanneer we geen rekening houden met de formele problemen, die voortdurend opduiken bij de naleving van het principe van economische en sociale samenhang, wanneer dit beginsel wordt toegepast op de tussenkomsten die op de ontwikkeling van de ultraperifere gebieden gericht zijn. Deze problemen hebben duidelijk aangetoond dat dringend een permanent en specifiek statuut gecreëerd moet worden dat oog heeft voor de bijzondere kenmerken van deze gebieden. Het moet tevens een juridisch hulpinstrument van fundamentele aard bieden voor het gevoerde beleid, dat een doeltreffende basis kan vormen om specifieke maatregelen te treffen die aan de speciale kenmerken van deze gebieden beantwoorden.
Dit verslag heeft de verdienste dat het dit probleem oplost en voorstelt dat een rechtsgrond gecreëerd en in het Verdrag opgenomen wordt, die voorziet in een speciale behandeling voor deze gebieden. Het heeft tevens de verdienste dat het ook een aantal andere kwesties genereus behandelt in het voorstel voor een bijkomend protocol, die erop aandringen dat de ultraperifere gebieden een specifieke behandeling genieten.
Zo rechtvaardigen de bijzondere problemen van deze gebieden dat de Unie hen bovenop de POSEI-programma's meer steun geeft. De beperkingen van deze programma's zijn duidelijk gebleken uit hun uitgesproken compenserende karakter. Bovendien kunnen de POSEI-programma's, waar de problemen in verband met het ultraperifere karakter grotendeels door elkaar gehaald worden met de structurele problemen, vandaag geen stabiele ontwikkeling van de ultraperifere gebieden waarborgen. Het volstaat niet maatregelen te nemen om het communautaire beleid aan te passen of de geografische ligging te compenseren. Wij moeten immers uitgaan van de concrete realiteit en de onzekerheden wegnemen die het vacuüm, dat na 1999 bestaat, veroorzaakt.
Wij zijn van oordeel dat dit verslag uitgaat van deze realiteit en delen deze filosofie. Onze fractie is het hiermee eens, zoals ook blijkt uit het feit dat de heer Gutiérrez Díaz, die rapporteur voor advies van de Commissie institutionele zaken is en deel uitmaakt van onze fractie, zijn volledige steun aan dit verslag gegeven heeft. Dit vormt immers een belangrijk uitgangspunt om economische en sociale samenhang te bereiken in de ultraperifere gebieden.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, net als de voorgaande sprekers wil ook ik de rapporteur feliciteren met zijn schitterende werk. Ik wil tevens de heer Segura Clavel begroeten die hier vandaag aanwezig is en de Spaanse Cortes vertegenwoordigt. Ik wil ook onze ondervoorzitter, de heer Gutiérrez Díaz, feliciteren met het schitterende advies dat hij namens de Commissie institutionele zaken over dit onderwerp opgesteld heeft.
Ik wil erop wijzen dat het merendeel van de toespraken, die we hier vanavond gehoord hebben, gehouden zijn door afgevaardigden die op deze eilanden wonen. Maar ik wil natuurlijk ook de afgevaardigden, die we "vastelandsbewoners zouden kunnen noemen, zoals de heer Gutiérrez Díaz, mevrouw Karamanou, de heer Vallvé en mevrouw Schroedter, danken voor hun bijdrage. Naar mijn mening kunnen de ultraperifere gebieden momenteel op heel wat begrip voor hun situatie rekenen in dit Parlement.
Maar, mijnheer de Voorzitter, ik wil mij vooral tot de commissaris, mevrouw Wulf-Mathies, richten die de problemen van de ultraperifere gebieden heel goed begrijpt en wil er ook op wijzen dat de kwestie van het juridische statuut van de ultraperifere gebieden momenteel hangende is in de Intergouvernementele Conferentie. Er bestaat in zekere zin wel al een juridisch statuut in artikel 227, de toetredingsakte van Spanje en Portugal tot de Europese Gemeenschap en een aantal uitingen van het afgeleide Gemeenschapsrecht, zoals verordening 1911/91 voor de Canarische Eilanden. Ik ben van oordeel dat de Commissie de voorstellen om, met behulp van een specifiek artikel en een protocol, voor een stabielere rechtsgrond te zorgen, gesteund heeft. Ik wil de Commissie via commissaris Wulf-Mathies en de andere commissarissen die hier aanwezig zijn, vragen dat zij inziet dat dit geen gril is. Ik wil ook een van de eerder gemaakte opmerkingen rechtzetten en erop wijzen dat deze gebieden geen voormalige kolonies zijn. Zo maakten bijvoorbeeld De Canarische Eilanden, Madeira en de Azoren en de Europese bevolking, die op deze eilanden gevestigd was, van bij het begin integraal deel uit van het nationale grondgebied. Wij vragen nu dan ook enkel dat rekening gehouden wordt met het bijzondere karakter van deze Europese bevolking die op duizenden kilometer van de kern van Europa leeft. Zij kennen een verschillende situatie, die dan ook in het Verdrag moet worden opgenomen.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, hoewel dit een positief verslag is, houdt het ook een aanmaning in. Na tientallen jaren integratie in de Gemeenschap horen de overzeese gebieden nog altijd bij de minst begunstigde gebieden van de Europese Unie. De economische en sociale indicatoren blijven er hopeloos op rood staan, waarbij vooral het meer dan opvallend hoge werkloosheidspercentage de aandacht trekt.
Ondanks de tenuitvoerlegging van specifieke programma's, ondanks de injectie van nationale en Europese kredieten blijft de economische en sociale situatie er verslechteren. Sinds de invoering van de interne markt en de toepassing van het Verdrag van Maastricht is de op integratie gerichte logica van de Europese constructie nog versterkt in de overzeese gebieden.
In naam van de harmonisatie en de noodzakelijke aanpassing van het Verdrag werden sommige specifieke kenmerken, zoals de havenrechten en bepaalde afwijkingen, op de helling gezet of aan een zeer strenge controle van de Commissie onderworpen. De ervaring heeft geleerd dat de aan het Verdrag aangehechte Verklaring betreffende de ultraperifere regio's, die geen bindende juridische waarde heeft, geen enkele garantie of bescherming tegen de gevolgen van de deregulering biedt, aangezien er voorrang in wordt gegeven aan de doelstelling voltooiing van de interne markt.
In de laatste fase van de Intergouvernementele Conferentie moet het volledig specifieke karakter van de overzeese departementen en de ultraperifere regio's worden erkend door de toekenning van een speciale status in het Verdrag met een tweevoudig doel: ten eerste, toepassing van speciale maatregelen te behoeve van deze regio's; ten tweede, het toestaan van afwijkingen van de communautaire regels, zolang deze regio's het gemiddelde economische en sociale niveau van de Europese Unie nog niet hebben gehaald.
Dankzij een dergelijke erkenning van de status van de overzeese departementen in het Verdrag zou het mogelijk worden een nieuw soort ontwikkeling voor deze gebieden in te voeren die voortbouwt op de regionale troeven en mogelijkheden van deze regio's en die de talrijke nadelen compenseert die met name verbonden zijn aan hun afgelegen en insulaire karakter. Ten slotte zou een dergelijke ontwikkeling de inwoners van deze landen eindelijk, nogmaals, eindelijk in staat stellen hun ontwikkeling in eigen hand te nemen.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, we stemmen voor het verslag van de heer Fernández Martín, omdat het de term "ultraperiferie" introduceert - die slaat op de verafgelegen, ultraperifere regio's van de Gemeenschap - en aandringt op specifieke programma's en nieuwe acties voor die gebieden, met name initiatieven die verder gaan dan de regionale beleidsvormen welke we gewend zijn.
We willen echter ook wijzen op het gebrek aan logica waarvan het verslag getuigt. Hoewel we er niets op tegen hebben dat de rapporteur verzoekt om steun voor gebieden in de Indische Oceaan en andere verafgelegen zeeën die geen andere dan koloniale banden met het Europese continent hebben, zijn we van oordeel dat het Parlement tevens aandacht moet hebben voor de Griekse eilandengroepen in vooral het noordelijk deel van de Egeïsche Zee - de bakermat van de Griekse en Europese beschaving - die een integrerend bestanddeel van Europa uitmaken. We betreuren derhalve ook dat het verslag niet verwijst naar de erbarmelijke situatie van die ultraperifere eilanden, die even ver - of zelfs verder - van het centrum van de Unie zijn gelegen en bij gebrek aan voldoende steun volledig dreigen te ontvolken. Hoewel onze fractie geen amendementen in die zin heeft ingediend, maakt ze van dit debat - en de aanwezigheid van de bevoegde commissaris - gebruik om aan te dringen op de uitbreiding van de onderhavige beleidsvormen tot de Griekse archipels die met ontvolking worden bedreigd en te lijden hebben onder het Turks expansionisme, dat de ontwikkeling van het toerisme - de voornaamste bron van inkomsten voor die eilanden - in de weg staat.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de rapporteur, de heer Fernández Martín, voor zijn verslag, waarmee hij de aandacht van het Europees Parlement voor het eerst op het geheel van de ultraperifere regio's heeft gevestigd. In het verslag en de ontwerpresolutie worden de specifieke problemen beschreven waarmee die regio's worden geconfronteerd. Die problemen blijken ook uit de bekommernissen die de presidenten van de ultraperifere regio's tijdens onze gesprekken vorige week naar aanleiding van mijn bezoek aan Réunion tot uiting hebben gebracht. Daar heb ik inderdaad kunnen vaststellen dat die gebieden grondig verschillen van wat wij gewoonlijk onder Europa verstaan. Ik vind dat men dat altijd voor ogen moet houden.
Voorts stroken uw verzoeken ook met wat verschillende economische actoren bij mijn bezoek telkens opnieuw hebben gezegd. Dat alles sterkt mij in mijn overtuiging dat die regio's ook in de toekomst bijzondere regelingen nodig hebben. De Commissie spant zich sedert 1989 in om met die bijzondere eisen in de programmeringsdocumenten rekening te houden. Dat geldt ook voor de in 1991 en 1996 goedgekeurde programma's in het kader van het communautair initiatief REGIS I en REGIS II, waarnaar hier al is verwezen.
Zoals het Parlement meent ook de Commissie dat, zoals de heer Santer al meermaals heeft gezegd, het concept van de Unie voor de ultraperifere regio's moet worden bevestigd, verdiept en versterkt. De Commissie heeft op de Intergouvernementele Conferentie ook gepleit voor de door Spanje, Frankrijk en Portugal gevraagde invoeging van een artikel in het Verdrag en voor de aanneming van een protocol. Ze heeft dat op de laatste vergadering van de Intergouvernementele Conferentie, waar dat punt werd besproken, nogmaals bevestigd.
Jammer genoeg stellen wij vast dat het POSEI-concept bij gebrek aan een duidelijke rechtsgrondslag steeds vaker wordt betwist. Zo heeft de Commissie vastgesteld dat het in de Raad bij de bespreking van voorstellen ten gunste van de perifere regio's af en toe moeilijk is de lidstaten de verplichtingen te doen erkennen die de Gemeenschap in het kader van de POSEI-programma's heeft aangegaan. Ook de recente uitspraak van het Europees Hof van Justitie bewijst dat. Wij moeten dat concept dus doen aanvaarden en aldus ten behoeve van de ultraperifere regio's voor de nodige duidelijkheid, rechtszekerheid en transparantie zorgen om hun samenhang met de Europese Unie te versterken.
Wat de interventie van de structuurfondsen betreft, wil ik mij beperken tot de bekommernissen die in het vooruitzicht van de bijstandsregeling na 1999 zijn geformuleerd. Ik wil nogmaals onderstrepen dat de ultraperifere regio's als armste regio's van de Gemeenschap ook in de toekomst voor het hoogste steunniveau in aanmerking zullen komen. Ik ben het er met de rapporteur trouwens over eens dat de samenhang van het communautair beleid ten aanzien van de perifere regio's moet worden verbeterd. Voor de coördinatie tussen de Commissiediensten bestaat er al een interservicegroep. Ik meen dat wij de samenwerking met de vertegenwoordigers van de ultraperifere regio's ook in de toekomst nog kunnen verbeteren.
Ik wil de rapporteur nogmaals danken. De Commissie zal zich met hem blijven inspannen om de situatie van de ultraperifere regio's te verbeteren.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Wulf-Mathies.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Verlenen van kwijting
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0138/97 van de heer Kellett-Bowman, namens de Commissie begrotingscontrole, over het verlenen van kwijting aan de raad van bestuur van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Thessaloniki) voor de uitvoering van zijn begroting voor de begrotingsjaren 1994 en 1995; -A4-0139/97 van de heer Kellet-Bowman, namens de Commissie begrotingscontrole, over de verlening van kwijting aan de Raad van Bestuur van de Europese Stichting ter verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Dublin) bij de uitvoering van zijn begroting voor het begrotingsjaar 1995.
Kellett-Bowman
Mijnheer de Voorzitter, deze twee verslagen over kwijting zouden hier niet 's avonds laat in Brussel mogen worden besproken. Wij hadden ze moeten behandelen in het kader van het algemene debat over de kwijting op de woensdagochtend van de laatste vergaderperiode in Straatsburg. De reden waarom die verslagen pas nu worden behandeld is dat de Raad zijn aanbevelingen betreffende de kwijting nog niet had gegeven. Wij hebben die vorige week eindelijk gekregen. Ik dank de Raad dat hij ons die aanbevelingen heeft bezorgd. Zo kan het Parlement die aanbevelingen betreffende de kwijting in overeenstemming met het Reglement nog in april behandelen.
Ik zou het eerst over de Stichting ter verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden in Dublin willen hebben. Ik dank de Rekenkamer voor haar verslag. Ik sta positief tegenover de Rekenkamer, maar zou over dit verslag toch twee opmerkingen willen maken. In de eerste plaats werd de originele versie nog voor het contradictoir proces in Denemarken gelekt, wat voor de stichting zeer vervelend was, en in de tweede plaats is de toon in het Engels onaanvaardbaar. Mij maakt het niets uit dat de auditeur een slechte dag had of zijn hotel oncomfortabel vond. Hij mag in zijn verslag evenwel die toon niet meer gebruiken. Misschien valt dat in de andere talen minder op, maar in het Engels is dat zeer duidelijk.
Het probleem van die kleine organen is dat ze onvoldoende groot zijn om een eigen financieel controleur te hebben. Daardoor moeten zij, om hun leveranciers tevreden te stellen, voor een groot deel van hun uitgaven gebruik maken van voorschotrekeningen en kunnen zij de bevoegdheden moeilijk spreiden over de betalingsplichtige, de boekhouder en de financieel controleur. Ik ben ingenomen met het feit dat de Commissie dat probleem wil oplossen door in te gaan op de aanbeveling van het Parlement om deeltijdse financieel controleurs aan te stellen. Ik hoop dat de financieel controleur in Brussel zijn goedkeuring weldra via elektronische zal kunnen geven. Dat zou een einde maken aan de kritiek van de Rekenkamer. De Commissie begrotingscontrole beveelt het Parlement aan de stichting in Dublin kwijting te verlenen.
Ik kom nu tot het Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding, dat naar Thessaloniki is overgebracht. Hier hebben wij twee aanbevelingen, respectievelijk voor 1994 en 1995. Ik vind het jammer dat de Raad hier niet aanwezig is. Dit is de tweede keer dat ik moet vaststellen dat de Raad hier op een belangrijk ogenblik niet aanwezig is. De Europese Raad heeft overal in de Europese Gemeenschap gezocht naar een Europees orgaan waar de mobiliteitseis voor het personeel niet contractueel was bepaald. Daarom heeft de Raad beslist het centrum van Berlijn naar Thessaloniki te verhuizen. De Raad is verantwoordelijk voor de problemen die sedertdien zijn gerezen. Hij had wellicht geen betere manier kunnen vinden om het centrum ten gronde te richten.
Na die verwijten aan de Raad kijken wij nu naar de Commissie om de brokken te lijmen. De vraag is of de Commissie dat al dan niet heeft gedaan. De Commissie begrotingscontrole heeft het verlenen van kwijting voor 1994 niet kunnen aanbevelen. Dat zou in april van vorig jaar moeten zijn gebeurd, maar de Rekenkamer heeft ons gewezen op een aantal nogal ongebruikelijke praktijken waarmee de raad van bestuur en de directeur personeelsleden ertoe hebben moeten overreden van Berlijn naar Thessaloniki te verhuizen. Nogmaals, die mensen wensten niet naar Griekenland te verhuizen. In de contracten van het personeel was niets over mobiliteit bepaald en daardoor hadden velen sociale verplichtingen waardoor zij liever in Berlijn bleven werken. Sommigen moesten bijvoorbeeld voor bejaarden zorgen of hadden kinderen met gezondheidsproblemen. Wij hebben van die moeilijkheden gehoord en hebben daarom de kwijting voor 1994 uitgesteld. De Rekenkamer heeft dan een nieuw verslag over 1995 voorgelegd en daarin gewezen op een aantal drastische ingrepen van de raad van bestuur en de directeur om het CEDEFOP in stand te houden en een aantal mensen ertoe te brengen naar Thessaloniki te verhuizen. Sommigen verhuisden uit pure loyaliteit met het centrum mee en verwachtten dat zij later zouden kunnen vertrekken. Die mensen hebben zich als goede ambtenaren van de Gemeenschap gedragen maar zijn door de Raad schandelijk behandeld. De Commissie had hen te hulp moeten snellen maar heeft dat niet gedaan.
Ik breng hulde aan de directeur, die er in die moeilijke omstandigheden in geslaagd is het centrum draaiend te houden. Ik denk dan ook dat het centrum in de toekomst nog goed werk zal verrichten.
Ik baal van de Commissie. Op dit verslag over de kwijting zijn trouwens twee amendementen ingediend, respectievelijk door de heer Garrigo Polledo namens de Fractie van de Europese Volkspartij en door mevrouw Wemheuer namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten. Wij willen de Commissie tonen dat wij ontevreden zijn over wat is gebeurd. De heer Tappin zal nader op die amendementen ingaan. In de Commissie begrotingscontrole heeft hij met betrekking tot alle agentschappen en vooral tot CEDEFOP nuttig werk verricht. Ik heb veel respect voor de bevoegdheden van de Commissie en verzoek haar dan ook die te gebruiken om hulp te bieden aan de slachtoffers van het zonderlinge besluit van de Raad om het centrum van Berlijn naar Thessaloniki te verhuizen. Ondanks de problemen bevelen wij de kwijting aan en feliciteren wij de directeur met de wijze waarop hij erin geslaagd is het centrum te laten voortwerken.

Tappin
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de heer Kellett-Bowman met zijn twee verslagen. Ikzelf zal mij tot het CEDEFOP in Thessaloniki beperken. Ik wil daarover twee opmerkingen maken.
In de eerste plaats wil ik het hebben over de personeelssituatie. Zoals de heer Kellett-Bowman heeft gezegd is de Raad, die verantwoordelijk is voor het grote probleem van CEDEFOP, hier niet aanwezig om onze klachten en die van de Rekenkamer over de personeelssituatie te aanhoren. Ik heb medelijden met de heer Liikanen die, gekneld tussen Parlement en Raad, een oplossing zoekt voor een probleem dat niet hij, maar de Raad heeft veroorzaakt.
Ik wijs er de heer Liikanen op dat zowel de heer Kellett-Bowman als ikzelf een grote inspanning hebben gedaan om voor het personeel in Thessaloniki, Berlijn en andere steden en instellingen een oplossing te zoeken. Zij hadden een contract met CEDEFOP gesloten. Zij hebben niet gevraagd het centrum naar Thessaloniki te verhuizen en zijn daar nu het slachtoffer van. Wij hebben daarover een briefwisseling gevoerd. Omdat er geen goede oplossing kwam, hebben wij nu namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten en de Fractie van de Europese Volkspartij amendementen ingediend om het probleem nog dit jaar op te lossen.
Wij verzoeken de heer Liikanen, als politicus en lid van de Commissie, zijn uiterste best te doen om een oplossing te zoeken voor de personeelsleden die van de ongelukkige verhuizing naar Thessaloniki het slachtoffer zijn. Door die verhuizing kan de heer Van Rens in Thessaloniki niet doeltreffend werken.
Het tweede probleem is dat van de gebouwen. De Rekenkamer heeft terecht gewezen op de kwestie van het verbijsterende contract dat de Raad en Griekenland over de beschikbaarstelling van een nieuw gebouw hebben gesloten. De Europese Unie heeft al twee betalingen gedaan, maar de eerste steen moet nog altijd worden gelegd. Voor het Europees Parlement is dat totaal onaanvaardbaar en daarom hebben wij de betaling voor dit jaar op de begroting 1997 opgeschort tot enige vooruitgang is geboekt.
Dat brengt mij tot het laatste punt. Zonder de onderzoeksbevoegdheid van het Parlement zouden vele van de problemen in Thessaloniki en bij andere instellingen nooit aan het licht zijn gekomen. Ik verzoek de Commissie in het kader van de begrotingsprocedure voor 1997 werk te maken van de harmonisatie van de regels voor het verlenen van kwijting aan alle agentschappen, zodat het Parlement op die kwijting enige controle kan uitoefenen.
Ten slotte feliciteer ik de heer Van Rens, die met de leiding van het centrum in Thessaloniki in een zeer moeilijke positie is geplaatst. Hij doet voortreffelijk werk, maar met een parafrase op de woorden van Winston Churchill zou ik willen vragen dat men hem de nodige instrumenten verschaft om zijn taak als hoofd van het centrum naar behoren te kunnen blijven vervullen.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de heer Kellett-Bowman met zijn voortreffelijk verslag. Ik zal mij beperken tot de stichting in Dublin. Ik weet dat de stichting in Dublin de inspanningen van de heer KellettBowman en zijn gematigde houding in zijn verslag ten zeerste waardeert. Als afgevaardigde voor Dublin heb ik de stichting onlangs bezocht. Als lid van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heb ik belangstelling voor wat men daar doet. Ik heb vastgesteld dat het centrum op een open en gewetensvolle wijze voortreffelijk werkt verricht.
Vorige week hebben leden van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken met de directeur van de stichting in Dublin van gedachten kunnen wisselen. Uit dit verslag blijkt dat de stichting in Dublin goed wordt bestuurd. Daarom stem ik ermee in dat voor 1995 kwijting wordt verleend.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, zoals verschillende sprekers hebben opgemerkt is de beslissing om CEDEFOP naar Thessaloniki over te brengen aan de top genomen. De heer Kellett-Bowman en de heer Tappin hebben de kwestie op de voet gevolgd. Jammer genoeg heeft die verhuizing moeilijke persoonlijke beslissingen gevergd. Enkele ambtenaren nemen nog steeds geen vrede met de situatie. De Commissie is bereid te doen wat ze kan voor de ambtenaren die naar Luxemburg willen overkomen. Ik heb onze diensten een brief geschreven om te trachten voor hen een oplossing te vinden.
Voor de anderen kunnen wij een persoonlijke oplossing zoeken. Wij zijn bereid dat met een open geest te doen. Jammer genoeg heeft de Raad eenparig onze inspanningen afgewezen om in het kader van de uitbreiding een oplossing in de vorm van een VUT-regeling te zoeken. Het Parlement heeft ten aanzien van de mogelijkheid van een VUT-regeling een veel positiever standpunt ingenomen. Het ziet er echter niet naar uit dat de Raad zijn standpunt zal herzien.
In de tweede plaats moet ik zeggen dat de vakbonden bij de Commissie zich heftig tegen de oplossing van een VUT-regeling verzetten omdat die slechts voor een deel van het personeel zou gelden. Zij vinden dat die oplossing voor iedereen moet openstaan. Jammer genoeg is er dus geen eenvoudige oplossing. Wij moeten echter bedenken dat de ambtenaren die nog steeds onder het personeelsreglement werken recht hebben op een vervroegde-uittredingsregeling. De regeling is niet zeer gunstig, maar garandeert hen wel een minimale zekerheid.
Ik zal de mogelijkheden in die zin onderzoeken, maar ook die zijn jammer genoeg vrij beperkt.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Liikanen.
Alvorens het debat gesloten te verklaren, geef ik het woord aan de rapporteur.

Kellett-Bowman
Mijnheer de Voorzitter, ik hoopte dat het antwoord van de Commissie de twee fracties in staat zou stellen hun amendementen in te trekken. Dat is echter niet het geval. Ik vind het jammer dat de Commissie die mensen, die ik slachtoffers heb genoemd, niet kan helpen. Dat zij nu slachtoffers zijn, is volstrekt niet hun schuld. Ik vind het verschrikkelijk dat de Commissie geen middel vindt om hen te helpen.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, zou ik de heer Kellett-Bowman mogen vragen wat hij dan voorstelt?

Kellett-Bowman
Mijnheer de Voorzitter, ik zal eerlijk zijn. De oplossing die ik voor ogen heb is die waartoe de heer Liikanen zich tegenover de heer Tappin en mijzelf heeft verbonden. Daarom ben ik boos.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Omschakeling van bepaalde visserijactiviteiten
De Voorzitter
Aan de orde is het tweede verslag (A4-0141/97) van de heer Baldarelli, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een beschikking van de Raad (COM(96)0682 - C4-0037/97-96/0308(CNS)) inzake een specifieke maatregel ter bevordering van de omschakeling van de Italiaanse vissers wat betreft bepaalde visserijactiviteiten.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Bonino, wie de totstandkoming van dit verslag heeft gevolgd weet dat het een voor een deel van de Italiaanse vissersvloot uiterst belangrijk voorstel betreft. Daarnaast is dit verslag ook een keerpunt in de aanpak van de overcapaciteit van de vloot en kan deze oplossing model staan voor situaties in andere landen.
Dit omschakelingsplan, waarover wij ons moeten uitspreken, wordt voorgesteld omdat de visserij in haar voortbestaan wordt bedreigd. Voor de drijfnetvisserij zijn in Italië een buitensporig groot aantal vergunningen afgegeven. Bijna 690 vaartuigen leggen zich op dat soort visserij toe, waardoor het milieu zeer sterk onder druk komt te staan. Daarom is nu een omschakelingsplan opgesteld dat rekening houdt met de richtlijnen van de VN, met de verordening van de Europese Unie die de lengte van de drijfnetten tot twee en een halve kilometer beperkt en met de resultaten van een heftig debat, onder meer in dit Parlement, over de gevaren van drijfnetten voor bepaalde soorten, meer bepaald de walvisachtigen, potvissen en dolfijnen.
De aandacht voor het milieu reikt dus verder dan de maatregel waarover wij hier een advies moeten geven. Toch zijn wij ervan overtuigd dat het centrale thema niet zozeer de stopzetting van die vangstmethode, die ook een historische betekenis heeft en altijd is toegepast, maar wel het voortbestaan van de visserij is.
Daarom moeten wij het aantal vergunningen beperken en ervoor zorgen dat een deel van de vloot zijn activiteiten stopzet en dat een deel van de vloot op andere methodes overschakelt. Dat vergt evenwel een nauwe betrokkenheid van de vissers zelf. Het plan steunt dan ook grotendeels op vrijwilligheid. Ook de commissie van het Europees Parlement heeft daarvoor gekozen, onder meer omdat het in Italië tussen de vissersorganisaties, de vakbonden en het Italiaans ministerie gesloten akkoord in een vrijwillige uitvoering van het plan voorziet. Het plan maakt gebruik van communautaire middelen waarover Italië nu al kan beschikken. Er worden dus geen extra middelen toegekend. Het plan voorziet niet alleen in maatregelen voor de reders maar ook voor de vissers.
Wij hebben het voorstel van de Commissie geamendeerd en gezegd dat de financiële regeling niet alleen voor de reders maar ook voor de vissers moet gelden, niet alleen de vissers die de nationaliteit van een van de lidstaten van de Unie bezitten, maar ook de vissers uit derde landen. Vele vissers uit andere landen, vooral Tunesië en Algerije, zijn immers in die visserij werkzaam. Om alle werknemers gelijk te behandelen is dat volgens ons dan ook zeer belangrijk.
Voorts stellen wij vast dat het plan een aantal anomalieën bevat. Een grote anomalie is dat de financiële steun veel hoger ligt in gebieden van doelstelling 1 en veel minder bedraagt in de gebieden die niet onder die doelstelling vallen. Wij menen dat men die anomalieën moet wegwerken als men het plan in geheel Italië ten uitvoer wil leggen aan de hand van maatregelen die Italië zelf moet nemen.
Bovendien menen wij dat men die visserijmethode uit politiek oogpunt niet langer als een misdrijf mag beschouwen. Wij weten dat wij de vissers een belangrijk signaal kunnen geven door een onderzoek voor te stellen naar de reële gevolgen van die visserijmethode en daarbij ook met de opmerkingen van de milieu- en de vissersorganisaties rekening te houden.
Om die reden en met die instrumenten moeten en kunnen wij een einde maken aan een aantal tegenstellingen die in de betrokken sector onaanvaardbare sociale spanningen veroorzaken.

Crampton
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de heer Baldarelli met zijn tweede poging om met dit verslag het probleem van de drijfnetvisserij in de Middellandse Zee althans gedeeltelijk op te lossen. Ik wil aan het voortreffelijke en evenwichtige verslag van de heer Baldarelli niet veel toevoegen. Ik vind dat wij het moeten aannemen.
Wij weten dat vissen met drijfnetten onaanvaardbaar is omdat daarmee ook onder meer dolfijnen en schildpadden worden gevangen. Dat is niet goed en daarom zeggen vele milieuorganisaties terecht dat daaraan een einde moet komen. Wij kunnen echter niet ineens omschakelen maar hebben daarvoor tijd nodig. Hoewel dit verslag betrekking heeft op de omschakeling van een deel van de Italiaanse vissersvloot moet ik er wel op wijzen dat de Italianen op dit ogenblik niets onwettigs doen. Wij erkennen dat de drijfnetvisserij een slechte methode is. Het Parlement heeft dat twee jaar geleden erkend door het verslag van mevrouw Fraga Estévez aan te nemen. Wij wachten nog steeds op een initiatief van de Commissie om de drijfnetvisserij volledig te verbieden. Wij hebben het hier nu wel over de Italianen, maar wij moeten goed weten dat alle visserijlanden in de Europese Unie drijfnetten gebruiken.
Ik ondersteun dus dit verslag. Ik feliciteer de heer Baldarelli en hoop dat het Parlement voor dit verslag tenminste respect zal opbrengen. Ik hoop dat het Parlement het verslag zal aannemen en dat wij aldus eindelijk met de oplossing van het milieuprobleem zullen kunnen beginnen.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, dit was een uiterst controversieel, emotioneel en persoonlijk debat. Dat heeft het vinden van een oplossing niet vergemakkelijkt. Wie al lang lid van de Commissie visserij is, weet hoezeer de zorgen en noden van de vissers in alle lidstaten, ook in Italië, ons bezighouden. Het behoud van de werkgelegenheid staat bij onze werkzaamheden altijd centraal. Dit plan voor de Italiaanse visserij is er gekomen na onderhandelingen tussen de Italiaanse producentenorganisaties, de reders, de vakbonden, de Italiaanse regering en de Europese Commissie. Het gaat om de overschakeling op nieuwe visserijmethodes.
De vloot bestaat uit iets minder dan 700 vaartuigen, die voor de vangst van tonijn en zwaardvis in de Middellandse Zee tot 2, 5 kilometer lange drijfnetten gebruiken. Het gebruik van die drijfnetten is economisch echter niet renderend en daarom ook niet langer verantwoord. Langere drijfnetten zijn sedert 1991 in de EU door verordening 345/92 verboden. Het plan beperkt het afgeven van vergunningen voor drijfnetten en voorziet in de buitengebruikstelling en vernietiging van die netten. De kostprijs en de financiering van het plan zijn zorgvuldig berekend.
De maatregel garandeert de getroffen vissers financiële steun bij de omschakeling op andere visserijmethodes. Daarom heeft de Commissie visserij dit plan met een ruime meerderheid aangenomen. In het voorstel zijn vijf amendementen opgenomen over het beginsel van de vrijwilligheid, de controle op alle schepen in de Middellandse Zee en de steun voor niet-Europese vissers op Italiaanse vaartuigen. De Fractie van de Europese Volkspartij stemt in met de in het kader van het plan voor Italië uiteindelijk gevonden consensus en wijst, na grondig onderzoek, de nieuwe amendementen af.

Eisma
Voorzitter, de Grieken en Spanjaarden spreken van een labyrint van nettten. In de Middellandse Zee komen drijfnetten voor van een lengte van soms wel 25 kilometer. De 690 Italiaanse vissersschepen hebben een gemiddelde lengte van drijfnetten van zo'n 12 kilometer. Dat is bij elkaar de afstand van Gibraltar tot Izmir en weer terug. Je kunt je geen voorstelling maken over de verwoestende werking waarvan inclusief de ongewenste maar dodelijke bijvangst.
Het lijkt mij duidelijk. Het omschakelingsplan is nodig, maar jammer is alleen dat de Commissie in haar voorstel niet helemaal duidelijk laat zien of en hoe de netten worden vernietigd. Bovendien biedt het voorstel van de Commissie weinig garanties voor een verantwoorde besteding van de Europese gelden. Ik zie ook uit het verslag van mijn goede vriend Baldarelli dat hij een voorstander is van een vrijwillig plan. Ik hoop dat commissaris Bonino de vrijwilligheid niet zal accepteren maar de verplichting zal laten zijn.
Voorzitter, ik vind het jammer dat het verslag-Baldarelli weinig commitment toont om daadwerkelijk de drijfnetvisserij af te schaffen. Het is niet goed om steeds te wijzen naar landen als Algerije die ook drijfnetten gebruiken. Ik vind dat Italië zijn eigen verantwoordelijkheid moet nemen. Wij kunnen daarbij helpen en daarom is het van groot belang dat de financiële compensatie pas wordt gegeven als er goede controlemechanismen zijn en de netten daadwerkelijk worden vernietigd. Daartoe heb ik namens de liberale fractie een drietal amendementen ingediend op A, B en C en ik hoop en ik verwacht ook dat commissaris Bonino als vertegenwoordiger van de Europese Commissie deze amendementen zal accepteren.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, namens de groenen herinner ik er in de eerste plaats aan dat uit talrijke studies is gebleken dat drijfnetten een niet-selectieve vangstmethode zijn. Daarom menen wij dat, zoals ook hier in het Parlement al herhaaldelijk is gezegd, de enige oplossing in de huidige omstandigheden ligt in een volledig verbod op het gebruik van drijfnetten van welke lengte ook in de gehele Middellandse Zee.
Om dat doel te bereiken moeten wij tot een akkoord komen met alle landen aan de Middellandse Zee, temeer daar het huidige verbod op het gebruik van drijfnetten met een lengte van meer dan 2, 5 kilometer meestal niet wordt nageleefd. Ik heb vernomen dat op dit ogenblik in de Middellandse Zee vissersschepen netten van ongeveer acht kilometer gebruiken.
In die omstandigheden moeten wij volgens mij tot een omschakeling komen van de huidige vloot, die voor het evenwicht in de Middellandse Zee gevaarlijke drijfnetten gebruikt. In het vooruitzicht van die omschakeling stemmen wij in met het voorstel van de Commissie en de door de Commissie visserij voorgestelde amendementen. Wij zijn het slechts op een enkel punt niet eens. Wij begrijpen niet waarom men in een beschikking van de Raad naar een akkoord met de vakbonden moet verwijzen. Voorts sluit ik mij aan bij wat de heer Eisma heeft gezegd. Om ons doel te bereiken, moeten de netten worden ingehouden om te voorkomen dat de vissers ze aan anderen verkopen en ze opnieuw in de Middellandse Zee worden gebruikt. In dat geval zouden wij wel geld uitgeven maar het probleem niet oplossen.

Kindermann
Mijnheer de Voorzitter, ik stem in met het verslag van de heer Baldarelli in zijn huidige vorm, met andere woorden met inbegrip van de door de Commissie visserij aangenomen compromisamendementen. De heer Baldarelli beschouwt het Commissievoorstel als een goed uitgangspunt, onderstreept het wettelijk kader waarin het voorstel is ingebed en houdt rekening met de sociaal-economische gevolgen voor alle vissers aan boord van de betrokken Italiaanse schepen. Hoewel de drijfnetvisserij een netelige kwestie is, dient toch te worden onderstreept dat het hier niet om een algemeen verbod op de drijfnetvisserij in de Middellandse Zee gaat. Dat is niet de opzet van dit voorstel.
Wij moeten het bestaande rechtskader respecteren. Dat staat het gebruik van drijfnetten met een maximale lengte van 2, 5 kilometer toe. De wijziging van de wettelijke bepalingen is een taak voor de Raad. Het Europees Parlement heeft zich al in september 1994 naar aanleiding van een wetgevingsvoorstel van de Commissie voor de onmiddellijke afschaffing van de drijfnetvisserij uitgesproken. De thans voorgestelde maatregelen betekenen dus niet dat wij op onze beslissingen moeten terugkomen en dat wij niet voor een volledig verbod op de ecologisch onverantwoorde drijfnetvisserij moeten blijven ijveren.
Dit voorstel kan als een stap naar een volledige beëindiging van de drijfnetvisserij worden beschouwd. Het omschakelingsplan voorziet immers in financiële stimulansen voor de betrokken vissers om definitief en volledig van die visserijmethode af te zien en aldus vrijwillig verder te gaan dan wat op dit ogenblik wettelijk is bepaald.
De omvang van het milieuprobleem heeft de rapporteur de situatie van de betrokkenen gelukkig niet uit het oog doen verliezen. Ik herinner eraan dat de betrokken regio's vrijwel alle onder doelstelling 1 vallen en dat daar dus weinig alternatieven voor de visserij bestaan. Opmerkelijk is ook dat de rapporteur zijn verantwoordelijkheid op zich heeft genomen ten aanzien van de vissers uit derde landen die op Italiaanse schepen werken. Wij zijn ingenomen met de voor de uitvoering van het plan voorgenomen heroriëntatie van de voor Italië beschikbare FIOV-middelen, maar pleiten voor de stipte naleving van het voorgestelde tijdschema.
Ten slotte zou ik - hier zijn wij opnieuw bij het milieu - uw aandacht willen vestigen op de vraag van de Commissie visserij om met de derde landen die in de Middellandse Zee vissen afspraken te maken om tenminste de maximale lengte van 2, 5 kilometer in acht te nemen.

Burtone
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in deze fase van het debat wil ik er nogmaals op wijzen dat het hier, zoals ook de rapporteur heeft gezegd, om een sector gaat die, vooral in Zuid-Italië, vele gezinnen werk verschaft en aldus in staat stelt in hun levensonderhoud te voorzien. Zuid-Italië heeft bovendien zwaar te lijden onder de werkloosheid. Mijnheer de Voorzitter, wij hebben het hier over een sector met een lange traditie, over een activiteit waar arbeid, traditie en cultuur hecht met elkaar verbonden zijn. Het lijdt geen enkele twijfel dat de intensieve visserij door schepen van machtige economische subjecten, wier belangen vaak buiten Italië liggen, het aantal zeezoogdieren in de Middellandse Zee sterk heeft doen dalen en aldus het ecosysteem in gevaar heeft gebracht.
Daarom wil men, zoals verschillende nationale en internationale instellingen al herhaaldelijk hebben gezegd, bepaalde visserijactiviteiten beperken. Dit omschakelingsplan voor de Italiaanse vloot komt tegemoet aan die ecologisch noodzakelijke bescherming en instandhouding van de Middellandse Zee. Door de verbeteringen die vooral door de rapporteur aan het voorstel zijn aangebracht kan men volgens mij ook een aantal sociaaleconomische problemen in Zuid-Italië aanpakken. Het plan voorziet immers niet in een van bovenaf en op arrogante wijze opgelegd verbod en voert ons niet naar een geassisteerde ontwikkeling. Dit voorstel wil het milieu beschermen en sociale spanningen vermijden. Volgens mij kunnen de amendementen 15 en 16 daarbij zeer nuttig zijn. Die amendementen kunnen deze voorstellen voor de betrokkenen zelf soepeler en dus aanvaardbaarder maken.
Mijnheer de Voorzitter, vaak weet men niet waar de grens ligt tussen milieubescherming en bedrog. Op een bepaald ogenblik zal men duidelijk moeten zeggen of men zich voor het voortbestaan van de dolfijnen inspant dan wel of er andere belangen en andere sectoren met de zwaardvisvisserij in botsing komen.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, de visserij met drijfnetten wordt een echte vuurproef voor de geloofwaardigheid van alle communautaire instellingen en in het bijzonder van dit Parlement. Dit geldt zeker voor onze eigen Commissie visserij, waar wij vaak de mond vol hebben van een verantwoorde visserij en selectief vistuig. Wij hebben dit vistuig al herhaaldelijk veroordeeld en geëist dat het definitief zou verdwijnen. Nu moeten we het voorstel van de Commissie onderzoeken in verband met het plan van de Italiaanse regering voor de omschakeling van de visserij met dit vistuig in de Middellandse Zee. Wij hadden liever meer duidelijkheid gezien en meer waarborgen dat deze drijfnetten voorgoed zouden verdwijnen maar wij moeten de beslissing van de Italiaanse regering om omschakelingsmaatregelen te treffen, steunen. Laten wij hopen dat de voorziene steun, die rechtvaardig en noodzakelijk is, gebruikt wordt om de vissers aan te sporen tot omschakeling en opdat zij definitief afzien van het gebruik van drijfnetten, zoals kan worden afgeleid uit het standpunt dat de Italiaanse regering onlangs in de Ministerraad heeft ingenomen in antwoord op het Spaanse voorstel.
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het dan ook eens met de grote lijnen van het voorstel van de Commissie en ook met het compromis dat in het tweede verslag van de heer Baldarelli bereikt is. Wij koesteren, ons inziens terecht, de hoop dat, nu Italië onlangs een nieuw standpunt in de Raad heeft ingenomen, snel de vereiste meerderheid kan worden gevonden, zodat niemand zich nog achter de anderen kan verschuilen om zelf ook drijfnetten te blijven gebruiken, ook al weten we dat deze schadelijk zijn. Wij hopen ook dat niet opnieuw conflicten ontstaan tussen de vissers of met milieuactivisten, dat geen druk meer wordt uitgeoefend op onze uitvoer of geen kritiek geformuleerd wordt op de dure controlemaatregelen. Dan zullen we kunnen doen wat we moeten doen en deze netten, zoals dit Parlement al gevraagd heeft, verbieden en ervoor zorgen dat ze definitief verdwijnen.

Viola
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Bonino, dames en heren, ik zou eerst willen uitleggen waarom ik samen met zes andere Italiaanse afgevaardigden van de Europese Volkspartij twee van de amendementen die morgen aan de vergadering ter goedkeuring worden voorgelegd, niet mee heb ondertekend. Die twee amendementen maken geen deel uit van het compromis dat in de fractie en in de Commissie visserij met veel moeite is bereikt. Welnu, wij zetten moeizaam bereikte overeenkomsten niet op de helling. Wij willen met andere woorden niet dat men, trouwens volkomen ten onrechte, opnieuw een klimaat van wantrouwen creëert waardoor het debat al eens naar Straatsburg is verwezen. Wij mogen niet het risico lopen dat opnieuw wantrouwen ontstaat. Onze vissers hebben vandaag immers vooral nood aan een zo spoedig mogelijke uitvoering van de beschikking van de Raad, zodat zij eindelijk zekerheid krijgen over wat hen in het komende vangstseizoen te wachten staat.
Hoewel die amendementen in het algemeen aanvaardbaar zijn, veranderen ze bovendien weinig aan de zaak. Daarentegen is het uit menselijk oogpunt wel belangrijk dat het amendement wordt aangenomen dat zegt dat de voor de Italiaanse vissers voorgestelde voordelen ook gelden voor de vissers uit derde landen, vooral uit de Maghreb, op voorwaarde dat ze op regelmatige wijze in dienst zijn genomen.
Tot besluit zou ik mevrouw Bonino willen verzoeken alles in het werk te stellen om in een of ander orgaan, eventueel de Algemene Raad voor de Visserij in het Middellandse-Zeegebied, een overeenkomst tussen de Europese Unie en de derde landen te sluiten, zodat de voorschriften en verbodsbepalingen die de Europese Unie zichzelf oplegt ook voor de anderen gelden. Voor de Italiaanse en andere vissers van de Europese Unie is het moeilijk te aanvaarden dat zij geen drijfnetten meer mogen gebruiken terwijl anderen dat in hun onmiddellijke buurt nog wel mogen doen. Die Japanse, Koreaanse en Maghrebijnse vaartuigen krijgen daardoor bovendien ook nog meer ruimte dan vroeger.
Wat dat laatste punt betreft, hoop ik dat de Europese Unie haar eigen visserijbeleid in het kader van de EuroMediterrane associatieovereenkomsten ook op dat punt vastberaden en consequent zal verdedigen.

Imaz San Miguel
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag is het resultaat van een akkoord tussen de Italiaanse regering en de Europese Commissie om de Italiaanse vloot, die gebruik maakt van drijfnetten, om te schakelen. De inbreuken, die te wijten zijn aan de geringe rendabiliteit van dit vistuig wanneer de netten minder dan 2, 5 km. lang zijn, hebben voortdurend tot protest geleid en de Verenigde Staten hebben zelfs met handelssancties gedreigd als gevolg van de uitspraak van een internationale handelsrechtbank.
Dit plan onderstreept dat drijfnetten niet rendabel zijn. Dit vistuig moet definitief verdwijnen in deze wateren en dit plan wil deze netten dan ook doen verdwijnen en zorgen voor de omschakeling van de vloot. Dit zijn afdoende maatregelen en ik vraag de Commissie enkel dat zij erop toeziet dat deze netten inderdaad verdwijnen, niet meer gebruikt worden en ook niet verkocht worden aan andere niet-communautaire vloten. Maar het verdwijnen van deze netten zorgt voor aanzienlijke sociale problemen in Zuid-Italië, een streek die bijzonder getroffen wordt door werkloosheid en een gebrek aan economische activiteit. Het steunplan dat is opgesteld is dan ook erg belangrijk aangezien het de omschakeling van een deel van deze vloot op andere visserijactiviteiten mogelijk moet maken. Het gaat hier om een noodzakelijke vorm van solidariteit van de Europese Unie met deze Italiaanse vissersvloot. Ik wil de Commissie en met name mevrouw de commissaris dan ook feliciteren.
Dit plan, mevrouw de commissaris, moet de weg helpen effenen voor een definitieve oplossing voor het probleem van de drijfnetten in de Europese Unie. De situatie ligt moeilijk in Italië aangezien het hier om 677 vaartuigen gaat. De uitvoering van dit plan moet een oplossing in de Raad mogelijk maken, die ook de omschakeling van de vloot in de Atlantische Oceaan -die in totaal uit minder dan 60 Engelse, Ierse en Franse schepen bestaat- omvat.
De Commissie heeft de plicht een nieuw voorstel voor te leggen aan de Raad en moet een akkoord trachten te bereiken. Mevrouw de commissaris, als u, gezien het specifieke karakter van deze visserijactiviteiten, het Balticum uitsluit van een voorstel voor een volledig verbod, als u de twaalfmijlszone uitsluit en een plan tenuitvoerlegt voor de 60 schepen in de Atlantische Oceaan, die aan zo'n 300 mensen werk verschaffen, met een steunplan dat gelijkaardig is aan het Italiaanse plan, zou dit de communautaire schatkist ongeveer 8 miljoen ecu kosten. U kan in de Raad een meerderheid halen voor deze reeks maatregelen met het oog op een definitief verbod op dit vistuig.
Mevrouw de commissaris, ik ben ervan overtuigd dat u met uw klassieke politieke moed vooruitgang zal boeken inzake een voorstel dat de instandhouding van de toekomstige bestanden waarborgt evenals de noodzakelijke solidariteit met die delen van de Italiaanse, Franse, Engelse en Ierse vloot die door deze omschakeling getroffen zouden worden.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zal mij in dit antwoord beperken tot enkele punten waarop u mijn aandacht hebt gevestigd. Ik wil ook kort uitleggen waarom de Commissie sommige amendementen niet kan aanvaarden.
In de eerste plaats is hier gesproken over het probleem van de daadwerkelijke buitengebruikstelling en vernietiging van de netten. Ik kan de heren Eisma en Tamino geruststellen. Het plan voor Italië voorziet daarin uitdrukkelijk. Ik denk dan niet alleen aan de stimulansen, maar ook aan de modaliteiten. Nogmaals, dat staat op verschillende plaatsen uitdrukkelijk in de tekst van de regering.
Voorts is ook op het probleem van de derde landen gewezen. Ook ik deel die bezorgdheid. Men kan psychologisch moeilijk aanvaarden dat derde landen zoals Japan of Korea nog wel met drijfnetten mogen vissen. Ik moet echter bekennen dat wij niet over de nodige juridische instrumenten beschikken om tegen die schepen iets te doen. Zoals velen van u weten, hebben wij meer bepaald op de Conferentie van Venetië gesprekken aangeknoopt om tot gedragscodes te komen. Het juridisch instrumentarium staat ons immers niet toe in internationale wateren iets tegen derde landen te ondernemen.
Wat voorts meer bepaald amendement 5 inzake de vergoeding voor niet-communautaire vissers betreft, staat daarover niets in de tekst van de Commissie omdat ook het door de Italiaanse regering voorgestelde plan daarover niets zegt. De Commissie is evenwel bereid te verklaren dat ze geen enkele reden heeft om zich te verzetten als de Italiaanse regering van die mogelijkheid gebruik wil maken. De Commissie had echter ook geen enkele reden om de Italiaanse regering die verplichting op te leggen. Dit is een mogelijkheid, maar wij konden de Italiaanse regering daartoe niet dwingen.
De Commissie kan ook amendement 19 niet aanvaarden omdat het betrekking heeft op een aangelegenheid die in dit voorstel niet thuishoort. Het amendement heeft immers betrekking op een onderzoeksproject. Dat is wellicht een prijzenswaardig voorstel, maar heeft met dit voorstel niets te maken. Ik herinner de afgevaardigden eraan dat dit voorstel van de Commissie de aanneming betreft van een door de Italiaanse regering voorgesteld plan voor de omschakeling van de Italiaanse visserij.
Ik kom nu tot het fundamentele probleem waarop velen van u de Commissie hebben gewezen, namelijk het volledig verbieden van drijfnetten. Ik wil het Europees Parlement er voor de zoveelste keer op wijzen dat de Commissie al in 1994 aan de Raad een voorstel heeft voorgelegd om drijfnetten volledig te verbieden. De Raad heeft nog geen voldoende meerderheid gevonden om het aan te nemen. Dat is de waarheid. Als de afgevaardigden op de Raad pressie kunnen uitoefenen, meen ik dat zij zich het best rechtstreeks tot die andere communautaire instelling kunnen wenden. Op de laatste bijeenkomst van de Raad is nochtans op voorstel van de Spaanse regering, die bovendien aan de Commissie een werkhypothese heeft voorgesteld om dat einddoel te bereiken, een debat gehouden dat bij de Commissie nieuwe hoop heeft gewekt dat het dossier rijpt en dat bepaalde lidstaten, die zich tot nu toe uiterst terughoudend hebben opgesteld, beginnen bij te draaien.
De Commissie onderzoekt daarom de haalbaarheid van een nieuw voorstel dat, als het geen steriele oefening blijft, een stap voorwaarts in de richting van een verbod mogelijk zal maken.
Dames en heren, als u over pressiemiddelen beschikt, zou de Commissie graag hebben dat u die ook gebruikt tegen andere communautaire instellingen die het dossier nog altijd blokkeren.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Bonino dat zij heeft uitgelegd wat de Commissie ook ten aanzien van de Italiaanse regering wil bereiken. Ik zou mevrouw Bonino willen vragen of de door de Commissie visserij eenparig aangenomen amendementen niet als een intentieverklaring van de Commissie bij de aan de Raad ter goedkeuring voorgelegde tekst kunnen worden gevoegd. Ik denk daarbij vooral aan de vrijwilligheid en de bepalingen ten aanzien van derde landen. Als de Commissie een verklaring in die zin kan afleggen, zou dat zeer belangrijk zijn en aan de wens van de Commissie visserij tegemoetkomen.

Imaz San Miguel
Ik wil mevrouw de commissaris danken voor haar uiteenzetting maar wil haar ook een heel precieze vraag stellen: houdt hetgeen zij gezegd heeft in dat de Commissie haar voorstel tijdens de volgende bijeenkomst van de Raad zal wijzigen omdat zij een signaal van de Raad ontvangen heeft en dat zij zo een meerderheid zal trachten te bereiken voor de totale afschaffing van dit vistuig?

Eisma
Voorzitter, ruim twee maanden geleden hebben wij met de voorzitter van de Raad een debat gehad in Straatsburg en de voorzitter van de Raad zei: de Commissie moet met betrekking tot het verbod op drijfnetten met een gewijzigd voorstel komen, want de huidige situatie is een impasse. Er is geen meerderheid te vinden. Mijn vraag aan de commissaris is, nu zij heeft aangekondigd dat zij met een gewijzigd voorstel komt, wanneer zij met dat gewijzigd voorstel zal komen.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met betrekking tot de gevraagde verklaring hoop ik dat het plan nog voor 17 juni door een of andere Raad wordt aangenomen. Ik weet niet of het volgens de procedure mogelijk is daaraan een verklaring van de Commissie toe te voegen. Ik zal dat evenwel nagaan. In elk geval kan ik hier vandaag zeggen dat het plan van de Italiaanse regering uitdrukkelijk in vrijwilligheid voorziet, meer bepaald in de vijfde overweging van het voorstel van de Commissie.
Wat de derde landen betreft - ik veronderstel dat de heer Eisma daarmee de vissers uit derde landen bedoelt -, herhaalt de Commissie dat ze die mogelijkheid in haar voorstel niet heeft opgenomen omdat ook het plan van de Italiaanse regering daarin niet voorzag. De Commissie heeft evenwel geen enkel bezwaar tegen een dergelijke uitbreiding van de beschikking als de Italiaanse regering die in overweging wil nemen.
Wat het nieuwe voorstel betreft, herhaal ik nogmaals dat de Commissie de Raad al in 1994 een voorstel heeft voorgelegd. Wegens het verzet van bepaalde lidstaten heeft de Raad dat voorstel nooit kunnen of willen aannemen. Omdat op de laatste Visserijraad een verkennend debat heeft plaatsgevonden waar sommige lidstaten, onder meer Italië, een opening schijnen te hebben gemaakt - de Visserijraad is vijf dagen geleden bijeengekomen - onderzoekt de Commissie nu de politieke haalbaarheid van een nieuw voorstel. De Commissie wil niemand een alibi verschaffen om een nieuw voorstel in te dienen als ook dat wordt geblokkeerd. Dat zou alweer twee jaar onderzoek, studie en analyse vergen en niets opleveren. De Commissie wil eerst weten of een nieuw voorstel niet op dezelfde wijze zal worden geblokkeerd.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Bonino.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 24.00 uur onderbroken)

