Jaarverslag van de Europese Unie over de mensenrechten (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het jaarverslag van de Europese Unie over de mensenrechten.
Paula Lehtomäki
fungerend voorzitter van de Raad. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben blij dat ik u vandaag het jaarverslag van de Europese Unie over de mensenrechten kan presenteren. Het eerste verslag over de mensenrechten werd gepubliceerd in 1999 toen Finland, net als nu, als voorzitter van de Europese Unie betrokken was bij het opstellen van het verslag. Het doel van het verslag is sindsdien niet gewijzigd. Het behandelt nog steeds op unieke wijze het mensenrechtenbeleid van de Europese Unie en de zaken die in het kader daarvan zijn bereikt. Het verslag dat nu is opgesteld, behandelt de maatregelen en het beleid van de Europese Unie die tussen 1 juli 2005 en 30 juni 2006 zijn uitgevoerd en tot doel hadden de universele eerbiediging van de mensenrechten en fundamentele vrijheden te bevorderen.
Het verslag volgt op zeven eerdere jaarverslagen die zijn gepubliceerd in de periode 1999-2005 overeenkomstig de verklaring die in 1998 door de Europese Raad is aangenomen. In die verklaring, die op de vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de rechten van de mens werd gepubliceerd, werd de Europese Unie opgeroepen haar activiteiten met betrekking tot de mensenrechten te intensiveren. Ook werd de Europese Unie aangespoord jaarlijks een verslag over de mensenrechten op te stellen.
In het mensenrechtenverslag wordt een overzicht gegeven van het werk dat de Europese instellingen hebben verricht om de mensenrechten en de democratie te bevorderen. Zowel het externe beleid als de interne omstandigheden van de Europese Unie worden hierin bekeken. Bovendien is een apart deel gewijd aan de activiteiten van het Europees Parlement ter bevordering van de mensenrechten en de democratie. Het Europees Parlement brengt op verdienstelijke wijze mensenrechtenkwesties ter sprake en zorgt ervoor dat deze zaken ook in de andere Europese instellingen de nodige aandacht krijgen.
In het verslag worden de bijzondere prioriteiten van het communautair mensenrechtenbeleid benadrukt, zoals de mainstreaming van de mensenrechten. In de praktijk betekent mainstreaming het vergroten van de wisselwerking tussen deskundigen op het gebied van de mensenrechten en nationale denktanks en het naar voren brengen van aspecten met betrekking tot de mensenrechten op de verschillende werkterreinen van de Europese Unie, zoals crisisbeheersing en wapenexport. De Europese Unie heeft manieren ontwikkeld om met specifieke problemen om te gaan, zoals vrouwen, veiligheid en kinderen in verband met gewapende conflicten. De persoonlijke vertegenwoordiger van de secretaris-generaal/Hoge Vertegenwoordiger, heeft zich actief ingezet voor de mainstreaming van de mensenrechten op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid en het vergroten van de bekendheid met de richtsnoeren van de Europese Unie met betrekking tot de mensenrechten.
De Europese Unie heeft specifieke richtsnoeren met betrekking tot bepaalde vraagstukken aangenomen en op die manier de prioriteiten van haar mensenrechtenbeleid vastgesteld. De Europese Unie is in alle omstandigheden tegen de doodstraf en heeft individuele gevallen ter sprake gebracht waarin niet aan de minimumnormen van het internationaal recht werd voldaan. In de periode die het verslag bestrijkt, heeft de Europese Unie vooral de aandacht gevestigd op landen wier beleid met betrekking tot de doodstraf aan het veranderen is.
De Europese Unie heeft verschillende landen opgeroepen zich aan te sluiten bij het Internationaal Verdrag tegen foltering en op die manier maatregelen te nemen om foltering tegen te gaan.
Ook heeft de Europese Unie bepaalde prioritaire landen aangewezen waarin zij van plan is de mensenrechtensituatie te verbeteren door op verschillende manieren het leed van kinderen in gewapende conflicten te verzachten. Het is belangrijk deze kwestie ter sprake te brengen in multilaterale internationale fora en de Europese Unie beter uit te rusten om hiermee om te gaan in het kader van het Europees veiligheids- en defensiebeleid.
Wat de communautaire richtsnoeren inzake de verdedigers van de mensenrechten betreft, is de Europese Unie wereldwijde campagnes begonnen voor de vrijheid van meningsuiting en de mensenrechten van vrouwen. Aangezien de verdedigers van de mensenrechten heel vaak zelf worden aangevallen, blijven hun rechten een prioriteit voor de Europese Unie.
De Raad waardeert de centrale rol van het Europees Parlement in onze gemeenschappelijke inspanningen om de mensenrechten te verdedigen en te bevorderen. De Sacharovprijs, die jaarlijks wordt uitgereikt aan verdedigers van de vrijheid van meningsuiting, is hierbij van groot belang. In voorgaande jaren heeft het Parlement hiermee een blijk van erkenning gegeven aan het werk van belangrijke personen, zoals Nelson Mandela en Kofi Annan. Het is goed dat de Sacharovprijs dit jaar is uitgereikt aan de Wit-Russische oppositieleider Aleksandr Milinkevitsj. Het staat buiten kijf dat deze internationale erkenning Milinkevitsj en anderen aanmoedigt hun belangrijke werk voort te zetten om de democratische krachten in Wit-Rusland te versterken.
In de verslagperiode, de periode tussen zomer 2005 en zomer 2006, heeft zich in de structuren van de Verenigde Naties een belangrijke wijziging voorgedaan. De onderhandelingen over de oprichting van de Raad voor de mensenrechten van de Verenigde Naties en daarna de eerste zitting van deze nieuwe raad boden een belangrijk kader voor de activiteiten van de Europese Unie op het gebied van het multilaterale mensenrechtenbeleid. Het doel van de Europese Unie is steeds geweest een raad op te richten die de mensenrechten de status geeft die in het Handvest van de Verenigde Naties wordt gegarandeerd. Hoewel in de definitieve tekst, die in maart 2006 is aangenomen, niet alle zaken staan waarnaar wij streefden, is de Europese Unie toch van mening dat de oprichting van de VN-Mensenrechtenraad van wezenlijk belang is om het mensenrechtenbeleid van de Verenigde Naties te versterken. Het is ook een belangrijke stap vooruit in het hele hervormingsproces van de Verenigde Naties.
De bevordering van de mensenrechten, de democratie en de ontwikkeling van de rechtsstaat is van zeer groot belang in de strijd tegen terrorisme en verschillende extremistische bewegingen. De Europese Unie heeft in verklaringen die zij in diverse VN- en andere fora heeft afgelegd, haar standpunt herhaald dat de eerbiediging van de mensenrechten ook bij terrorismebestrijding noodzakelijk is. Het voorzitterschap heeft verscheidene malen benadrukt dat doeltreffende maatregelen ter bestrijding van terrorisme en de bescherming van de mensenrechten elkaar aanvullen en ondersteunen.
Politieke dialoog is ongetwijfeld een belangrijk instrument bij de bevordering van de mensenrechten. Bij de mainstreaming van de mensenrechten wordt gestreefd naar een consequente behandeling van mensenrechtenkwesties in de contacten op verschillende niveaus tussen de Europese Unie en derde landen. Dit geldt ook voor de landen waarmee de Europese Unie een specifieke mensenrechtendialoog voert, zoals China en Rusland. In het mensenrechtenverslag van dit jaar wordt voor de eerste keer de inzet van de Europese Unie benadrukt voor het bevorderen van de dialoog tussen culturen, zowel binnen de Europese Unie als met derde landen.
De slachtoffers van mensenrechtenschendingen en de verdedigers van de mensenrechten overal ter wereld verwachten terecht veel van de Europese Unie. Men mag verwachten dat de Europese Unie als waardengemeenschap de mensenrechten en de democratie zeer doelgericht probeert te bevorderen. Dit verslag helpt ons te beoordelen hoe goed de Europese Unie erin geslaagd is deze uitdaging aan te gaan.
Benita Ferrero-Waldner
lid van de Commissie. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik neem er met grote voldoening kennis van dat het jaarverslag van 2006 over de mensenrechten is uitgebracht. Voor het eerst is dit verslag werkelijk de vrucht van een gecombineerde inspanning. Daar hebben wij voor gestreden. Vorig jaar spraken wij hierover op een plenaire zitting, waarbij ik zei dat ik heel blij zou zijn als wij het verslag gezamenlijk zouden kunnen opstellen. Ik had graag een van de inleidingen voor mijn rekening genomen, maar daarvoor was het helaas te laat, al denk ik wel dat de Commissie zichtbaar had moeten zijn.
Het lijkt erop dat het een vaste gewoonte is geworden om telkens voor Kerstmis een bijzondere zitting te wijden aan de mensenrechten en democratie. Het is een goede traditie, een nobele traditie, om terug te blikken op de behaalde resultaten en nieuwe ontwikkelingen onder de loep te nemen.
Het jaarverslag van 2006 is wederom een waardevol document waarin de gecombineerde inspanningen zijn opgetekend die wij allen hebben verricht voor het bevorderen en beschermen van de mensenrechten in de wereld en waaruit tevens valt op te maken hoe eendrachtig en positief er binnen de Europese Unie is samengewerkt aan de totstandkoming ervan.
Dit debat biedt mij de gelegenheid enkele activiteiten in 2006 kort voor het voetlicht te brengen.
Om te beginnen stond het mainstreamen van de mensenrechten in het extern beleid dankzij de Oostenrijkse en Finse voorzitterschappen in 2006 hoog op de prioriteitenlijst. Het stemt inderdaad tot tevredenheid te kunnen constateren dat alle actoren binnen de EU zich meer en meer uitspreken voor dit zeer belangrijke aspect van onze beleidsvormen. Laten wij echter niet vergeten dat het mainstreamen, of, zoals ik het ook graag noem, integreren van mensenrechten in al onze beleidsvormen geen doel op zich is, maar een benadering met het oog op de verwezenlijking van overkoepelende doelstellingen. Wat de Europese Unie betreft, vinden deze doelstellingen een duidelijke basis in ons Verdrag, waarin wij worden opgeroepen de democratie, de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te ontwikkelen en te consolideren met behulp van onze externe beleidsvormen. Wat dat aangaat, zijn wij bijzonder ingenomen met het feit dat vraagstukken ter zake van de mensenrechten en democratie zijn geïntegreerd in de wetgevingsteksten voor alle nieuwe financieringsinstrumenten in het kader van de financiële vooruitzichten voor de periode 2007-2013.
Ten tweede is mainstreaming een nimmer eindigend proces; niet-aflatende inspanningen alsmede de introductie van nieuwe instrumenten zijn noodzakelijk. Het doet mij genoegen u in dit verband te vertellen dat de Commissie in juni van dit jaar de mandaten van haar delegatiehoofden heeft herzien in het licht van het verslag van de heer Agnoletto. In deze mandaten wordt nu specifiek melding gemaakt van democratische en mensenrechtenvraagstukken. Dat betekent dus dat er meer prioriteit wordt gegeven aan de verslaglegging en het optreden op dit terrein.
Voorts hebben wij in het kader van de "mensenrechtenclausules" in onze overeenkomsten kennis genomen van de oprichting van nieuwe fora voor het houden van een dialoog of het uitwisselen van standpunten met derde landen. Het aantal gelegenheden om over de bevordering en eerbiediging van de mensenrechten te spreken neemt toe, van Argentinië en Bangladesh tot India, Jordanië, Marokko, Turkmenistan en Vietnam. Ze vormen een aanvulling op de geïnstitutionaliseerde mensenrechtendialogen en -beraadslagingen en de diverse politieke dialogen waarin de mensenrechten geregeld aan bod komen.
Ten slotte blijft de Commissie vasthouden aan de clausule betreffende essentiële elementen voor mensenrechten en democratie in de onderhandelingen over de nieuwe bilaterale partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de overeenkomst met de zes ASEAN-landen. Tevens worden er voorbereidingen getroffen voor onderhandelingen over een overeenkomst met China. De Commissie zal zich vastberaden blijven inspannen voor het opnemen van deze clausule conform wat bij ons te doen gebruikelijk is.
Ten derde moeten wij niet alleen mensenrechtenkwesties mainstreamen of integreren in alle beleidsterreinen, maar dienen wij ons ook te richten op een aantal specifieke aspecten van het mensenrechtenbeleid. Illustratief voor dit voornemen zijn twee mededelingen van de Commissie, te weten "Routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen" en "Naar een EU-strategie voor de rechten van het kind".
Voorts kenmerkte het jaar 2006 zich door grote veranderingen in het mensenrechtenmechanisme van de Verenigde Naties door de oprichting van de al genoemde nieuwe Mensenrechtenraad. Aanvankelijk was er veel reden tot optimisme, met name vanwege de actieve deelname van ngo's aan de debatten en de wens om het over een andere boeg te gooien na de mislukking van diens voorganger, de Commissie voor de Mensenrechten, maar de algemene teneur aan het einde van het jaar is er toch een van bezorgdheid, niet in de laatste plaats vanwege ontmoedigende berichten over de politisering van dit nieuwe forum. Wij, de Europese Unie, moeten hernieuwde inspanningen leveren en beter ons best doen om een aantal actoren in Genève ervan te overtuigen dat de internationale gemeenschap een doeltreffende Mensenrechtenraad nodig heeft. Het is nog steeds mogelijk om van de nieuwe Mensenrechtenraad een goed functionerend en presterend orgaan te maken. Laten wij er in dit verband op hopen dat er tijdens de speciale zitting over Darfur positieve resultaten zullen worden geboekt.
Ik kan niet afronden zonder de tevredenheid van mij persoonlijk en van de Commissie tot uitdrukking te brengen over de stemming die eerder vandaag heeft plaatsgevonden over het voorstel voor een verordening tot instelling van het nieuwe Europees instrument voor democratie en mensenrechten. Dit instrument zal het voor de Commissie eenvoudiger maken om prioriteiten vast te stellen teneinde de doelstellingen van de verordening binnen de werkingssfeer ervan te verwezenlijken.
Wij weten echter heel goed dat het wenselijk is om maatregelen ter bevordering van mensenrechten en democratie zoveel mogelijk wereldwijd, op grote schaal en multisectoraal en transversaal ten uitvoer te leggen. Ook zal rekening gehouden moeten worden met het feit dat het aantal begunstigden is uitgebreid. De toegenomen complementariteit met de verschillende instrumenten, die variëren van politieke dialoog en diplomatieke demarches tot diverse instrumenten op het vlak van financiële en technische samenwerking, met inbegrip van zowel geografische als thematische programma's, wordt evenwel van harte toegejuicht.
Tot slot zien wij uit naar de ontwikkeling van meer geïntegreerde benaderingen van mensenrechten en democratie in het kader van het nieuwe instrument. Het komt nog steeds voor dat er over mensenrechten en democratie wordt gedebatteerd alsof het om twee verschillende vraagstukken gaat. Wij zijn echter van mening dat de mensenrechten het fundament vormen van democratie en dat democratie noodzakelijk is om de mensenrechten te ontwikkelen en beschermen. Laten we daarom geen kunstmatige scheidslijnen trekken. Wij zijn in ieder geval van mening dat dit een goede basis vormt voor de voortzetting van onze werkzaamheden in het komende jaar.
Gerardo Galeote
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Lehtomäki heeft de Sacharovprijs ter discussie gesteld, en ik zou haar willen zeggen dat de Dames in het wit weerloze vrouwen zijn, de echtgenotes, moeders en dochters van politieke dissidenten van het Cubaanse regime die alles in het werk stellen om elke zondag vanuit verschillende steden van Cuba bijeen te komen in Havanna waar zij samen op vreedzame wijze stilzwijgend optrekken door de straten, gekleed in het wit, zoals afgelopen zondag, toen zij werden lastiggevallen, bedreigd en beledigd door een aantal mensen die dit een passende manier vonden om de dag van de mensenrechten te vieren. Het lijkt onzinnig dat ik hier vandaag moet zeggen dat deze vrouwen geen gevaarlijke contrarevolutionaire door de CIA gefinancierde terroristen zijn, maar enkel vrouwen die zich niet neerleggen bij de onrechtvaardigheid en de schending van de meest fundamentele rechten die zij als mens hebben.
Het is dan ook belachelijk dat het Cubaanse regime een aantal afgevaardigden van hen nog steeds geen toestemming heeft gegeven om het land te verlaten teneinde de Sacharovprijs in ontvangst te nemen die het Europees Parlement hun vorig jaar heeft toegekend.
Het is ons onbekend wat er terecht is gekomen van de inspanningen die de Voorzitter van het Parlement inmiddels een jaar geleden heeft toegezegd, maar als hij iets gedaan heeft, dan zijn de resultaten goed te zien.
Daarom ben ik blij met het initiatief van mevrouw Flautre en de heer Brok om een delegatie naar het eiland te sturen. Persoonlijk heb ik er niets op tegen als die delegatie de reis ook benut om een onderhoud te hebben met de Cubaanse overheid en op die manier het veranderende politieke klimaat te peilen.
Wel zou ik de diensten van het Europees Parlement willen vragen om nu meteen een begin te maken met de officiële procedure voor het aanvragen van de betreffende inreisvergunningen. De Commissie en de Raad verzoek ik om alle mogelijke druk uit te oefenen om ervoor te zorgen dat die vergunningen verstrekt worden.
Als het antwoord positief is, zoals ik hoop, dan zouden we op bescheiden maar doeltreffende wijze blijk kunnen geven van onze solidariteit. Mocht het antwoord negatief zijn, mijnheer de Voorzitter, dan zou dat al genoeg zeggen over de houding van de huidige Cubaanse leiders, iets waarvan onze Europese instellingen terdege nota zouden moeten nemen.
Elena Valenciano Martínez-Orozco
Mijnheer de Voorzitter, namens de Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement wil ik de Raad bedanken voor het feit dat hij voor het tweede jaar zijn jaarverslag over de mensenrechten aan ons komt voorleggen in deze decemberzitting, die het Europees Parlement speciaal aan de mensenrechten gewijd heeft.
Ik ben natuurlijk blij met het werk van de Raad in dit achtste verslag, en ik wens hem met name geluk met de paragraaf over de actie van het Europees Parlement. Uiteindelijk vinden we blijkbaar toch gehoor.
Verder deel ik het standpunt van de Raad dat het belangrijk is om de samenhang van de communautaire acties te handhaven. Dit beginsel is waardevol op alle gebieden, maar met name op het vlak van de mensenrechten.
De Europese Unie dient niet alleen coherent maar ook voorbeeldig te zijn in het nakomen van haar internationale verplichtingen. We hebben de morele plicht om voet bij stuk te houden bij het beschermen van onze waarden, en om de mensenrechten, de rechtsstaat en het internationaal recht centraal te plaatsen in onze acties, vooral wanneer een van die beginselen in twijfel wordt getrokken, soms ook door democratische regeringen.
Het moet duidelijk zijn dat schendingen van de mensenrechten op het grondgebied van de Europese Unie ontoelaatbaar zijn, en we moeten resoluut optreden tegen de achteruitgang waarvan sprake is als het gaat om het eerbiedigen van de instrumenten die bescherming en garanties bieden.
Ik vind dat de Raad zich te weinig inzet voor dit verontrustende probleem, en hierbij wil ik de in het verslag opgenomen vermelding corrigeren over de Tijdelijke Commissie voor het vermeende gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen, omdat de Raad het onderzoek van de Raad van Europa heeft verward met het onderzoek dat wij in dit Parlement verrichten.
Er ontstaat een steeds nauwer verband tussen de mensenrechten in de externe betrekkingen en in het intern beleid van de Unie, en een voorbeeld daarvan is het toenemend verband tussen veiligheid, ontwikkelingssamenwerking en mensenrechten.
De Europese Unie dient haar verantwoordelijkheid als wereldwijde speler op zich te nemen, en daartoe moet zij een stellig standpunt innemen en met één stem spreken op het wereldtoneel.
Door zichtbaarder te worden en vastbeslotener op te treden in langdurige conflicten, zoals het conflict rond Palestina of de crisis in Darfur, zal de Europese Unie ongetwijfeld kunnen bijdragen aan de bescherming van deze mensenrechten waarvoor wij het hier vandaag allemaal opnemen.
Elizabeth Lynne
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het zou fijn zijn als u mijn spreektijd optelt bij de tijd die ik net kreeg, zodat we als ALDE-Fractie twee minuten hebben. De heer Cappato laat zich verontschuldigen. Hij moest weg om persoonlijke redenen, daarom spreek ik namens de fractie.
Ik wil de Raad en de Commissie bedanken voor hun vele werk en ik ben blij dat we zijn afgestapt van alleen een lijst met landen waar mensenrechtenschendingen plaatsvinden. Ik ben verheugd dat er dit keer ook een hoofdstuk aan het Europees Parlement is gewijd. Ik heb er echter wel moeite mee dat ons in de Subcommissie mensenrechten wordt gezegd schendingen binnen de EU buiten beschouwing te laten. Ik weet dat dat terrein onder de bevoegdheid van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken valt, maar we moeten een manier vinden om het werk van de Commissie burgerlijke vrijheden en dat van de Subcommissie mensenrechten te combineren.
Wat betreft het gebruik van clusterbommen moeten we ons proactiever opstellen. Ik weet dat veel mensen dit een defensiekwestie vinden, maar mijns inziens is het ook een mensenrechtenprobleem. Al zijn clusterbommen niet opgenomen in het Verdrag inzake landmijnen uit 1997, ze hebben wel degelijk dezelfde verwoestende gevolgen voor burgers. Ik roep de Raad en de Commissie op zich aan te sluiten bij de groeiende overtuiging dat een volledig verbod op clustermunitie noodzakelijk is, en ik hoop dat de geruchten dat de Commissie gaat bezuinigen op de middelen voor mijnopruiming onjuist zijn, want als mensen zich niet vrij kunnen bewegen is dat een mensenrechtenprobleem.
Een andere zorg die in het verslag wordt geuit - en daar ben ik erg blij mee - is het voortbestaan van het detentiecentrum Guantánamo Bay, een kwestie die we het afgelopen jaar veelvuldig hebben aangekaart. Kan met name de Raad beloven dat er meer druk zal worden uitgeoefend op de Amerikaanse regering om het kamp eindelijk te sluiten, conform de wens van het Parlement? Ik ben ook verheugd dat mensensmokkel vrij hoog op de agenda van de Europese Unie heeft gestaan, maar lidstaten die het Verdrag van de Raad van Europa inzake de bestrijding van mensenhandel nog niet hebben ondertekend, moeten onder druk worden gezet.
Ten slotte ben ik blij dat in het verslag ook een hoofdstuk is gewijd aan de rechten van gehandicapten. Dit komt op een goed moment, omdat morgen, zoals u wel weet, het VN-Verdrag inzake mensen met een handicap wordt ondertekend. Laten we hopen dat ratificatie spoedig volgt.
Raül Romeva i Rueda
namens de Verts/ALE-Fractie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, afgelopen zondag stierf voormalig dictator Augusto Pinochet, toevalligerwijs precies 58 jaar nadat de wereldleiders in 1948 de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens hadden aangenomen.
Zoals wij vaak opmerken, is de Europese Unie een project dat berust op waarden, waarvan de eerbiediging en de bevordering van de mensenrechten de voornaamste zijn. Velen onder ons zijn de mening toegedaan dat dit ook zo hoort. De strijd voor de mensenrechten heeft steeds meer te maken met transversale aspecten, zoals de bevordering van de democratie, regeerbaarheid, conflictpreventie, crisisbeheer, humanitair recht, enzovoorts. Van belang is ook het universele en ondeelbare karakter van die rechten.
Juist daarom is het treurig te moeten constateren dat sommige van die waarden en beginselen heel erg op hun retour zijn. In concreto is het zaak dat we niet vergeten hoe noodzakelijk het is dat we de gevolgen van het intern beleid van de Unie, zoals terrorismebestrijding of migratiebeheer, voor de mensenrechten in derde landen onder ogen zien en corrigeren.
Overigens moet erkend worden dat de Raad opmerkelijk zijn best doet om de dialoog over mensenrechten tussen de Europese Unie en China, Iran en Rusland transparanter te maken, maar het blijft verontrustend dat er bij de beoordeling van feiten en gedragingen met twee maten gemeten wordt, afhankelijk van de vraag of het al dan niet om een potentiële economische bondgenoot gaat, en hetzelfde geldt voor de beoordeling van de mate waarin de democratische clausules van bepaalde associatie-overeenkomsten worden nageleefd.
Ten slotte dient de Europese Unie de ernstige crisis aan te pakken waarin de legitimiteit en geloofwaardigheid van ons pleidooi voor de mensenrechten terecht is gekomen, met name na de betreurenswaardige gebeurtenissen waarbij sprake was van medewerking of medeplichtig stilzwijgen bij illegale arrestaties en uitleveringen, wat in sommige gevallen neerkomt op het regelrecht door de vingers zien van foltering.
Hanna Foltyn-Kubicka
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, het verder ondersteunen van de strijd voor democratie in Wit-Rusland zou een van de belangrijkste elementen moeten zijn van de activiteiten van de Europese Unie voor 2007. Radio-uitzendingen, het verlenen van bijstand aan studenten die het slachtoffer zijn van onderdrukking en het financieren van onafhankelijke onderwijsinstellingen zijn uitstekende initiatieven, maar we kunnen nog veel meer doen.
Ongeveer 20 procent van de Wit-Russen kijkt naar EuroNews en 40 procent van de bevolking heeft toegang tot internet. Dit zijn mogelijkheden die we niet onbenut mogen laten. Zo zou er een internetservice in het leven moeten worden geroepen die zich specifiek richt op het Wit-Russische volk. Verder zou in het kader van EuroNews een reeks programma's moeten worden gerealiseerd die, indien mogelijk, in het Wit-Russisch worden uitgezonden.
Ik zou willen dat de Commissie dit voorstel serieus bekijkt in het kader van het vandaag aangenomen Europees financieringsinstrument voor democratie en mensenrechten in de wereld. Het is van fundamenteel belang om op alle mogelijke manieren druk te blijven uitoefenen op het regime van Loekasjenko. Ik ben er stellig van overtuigd dat die inspanningen ertoe zullen leiden dat we in dit Parlement ooit de president van een democratisch land zullen kunnen verwelkomen, in plaats van de leider van de Wit-Russische oppositie.
Kathy Sinnott
Mijnheer de Voorzitter, in dit verslag staat allerlei goeds over de EU, bijvoorbeeld wat de Unie allemaal doet ter bevordering van de democratie en de mensenrechten. Het bevat echter een aantal opvallende omissies - meer dan ik kan opnoemen, dus ik zal me beperken tot China. China is het enige land ter wereld waar meer vrouwen zelfmoord plegen dan mannen. Per dag maken ongeveer vijfhonderd vrouwen een einde aan hun leven, en toch wordt in het verslag met geen woord gerept over het Chinese eenkindbeleid, dat vrouwen het recht ontneemt hun eigen keuzes te maken. Bovendien staat er ook niets in over gehandicapten in China.
Toen ik er vorig jaar was, heb ik een ontmoeting gehad met een belangengroep voor gehandicapten en alles wees erop dat mensen met een handicap als het downsyndroom eenvoudigweg voor of na de geboorte worden gedood. In China worden kinderen van gevangenen door de regering en maatschappij uitgestoten en vaak - of liever, meestal - hebben ze nog minder kans om te overleven dan hun ouders in de gevangenis. En die ouders kunnen om iedere willekeurige reden zijn opgesloten.
Als men verzuimt dit soort zaken te vermelden en tegelijkertijd met China aan tafel gaat zitten voor vriendschappelijke handelsbesprekingen, lijkt het al snel alsof de EU deze gang van zaken goedkeurt.
Simon Coveney
(EN) Mijnheer de Voorzitter, vandaag stonden in het Parlement, met dit debat en met de uitreiking van de Sacharovprijs eerder vandaag, de mensenrechten centraal, en dat verheugt me.
In het verslag van de Raad wordt ingegaan op het binnenlands en buitenlands beleid van de EU, het bilaterale mensenrechtenbeleid van de EU met betrekking tot derde landen, en activiteiten binnen multilaterale fora, en er worden tevens een reeks thematische kwesties in geanalyseerd.
Ik vind nog steeds dat de Raad bij de totstandkoming van dit verslag te weinig overleg heeft gepleegd met het Parlement, en met name de Subcommissie mensenrechten. Vorig jaar deed het Parlement in zijn jaarverslag een oproep aan de Raad om het Parlement actief te raadplegen bij het opstellen van het eigen jaarverslag. Dat overleg is echter niet zo actief geweest als wij hadden gehoopt.
Zoals vorig jaar overeengekomen, is het Parlement voorstander van één verslag van de Europese Unie over de mensenrechten, van alledrie de instellingen samen, om dubbel werk te voorkomen. Maar dat kan alleen als de Raad en het Parlement meer overleggen. Ideaal zou zijn dat de Raad een ontwerp voorlegt aan de bevoegde commissie, waarna een gedachtewisseling over de tekst plaatsvindt, voorafgaand aan de uiteindelijke goedkeuring.
Ik ben rapporteur voor het verslag van het Europees Parlement over 2006 en ik zal bij de Raad blijven aandringen op een allesomvattend verslag van de drie instellingen samen. Net als in het verslag van vorig jaar zal ik me in mijn verslag toespitsen op een constructieve, kritische evaluatie van de prestaties van de drie instellingen op het gebied van de mensenrechten.
De Sacharovprijs is vandaag uitgereikt aan een uitmuntende kandidaat. Hij is de leider van de oppositie in Wit-Rusland en het is onze verantwoordelijkheid hem te blijven steunen. Ik wil de Raad en de Commissie oproepen de Sacharovprijs meer voor het voetlicht te brengen. In die zin valt te betreuren dat de vorige twee winnaars, Aung San Suu Kyi uit Birma en de Dames in het wit uit Cuba, niet in de gelegenheid waren hun prijs op te komen halen in het Parlement. Ik hoop dat het mogelijk zal zijn om naar beide landen af te reizen met een delegatie van het Parlement om de prijzen aldaar aan hen te overhandigen.
Józef Pinior
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik neem vandaag het woord in dit Europees Parlement, precies 25 jaar na de afkondiging van de staat van beleg in mijn land, Polen. Die toestand bracht voor duizenden Poolse burgers geweld, aanhoudingen en opsluiting met zich mee. Ik heb dit onderwerp gisteren al aangesneden in dit Parlement. Ik doe dit vandaag nog eens, op een moment dat zich daartoe uitstekend leent, namelijk enkele dagen na de dood van generaal Augusto Pinochet, een van de wreedste dictators ter wereld gedurende de tweede helft van de twintigste eeuw.
Het jaarverslag van de Europese Unie over de mensenrechten is een van de belangrijkste documenten van de Unie. Het Europees Parlement speelt een belangrijke rol bij het tot stand komen van het mensenrechtenbeleid van de Europese Unie. Ik ben van mening dat de werkzaamheden aan dit verslag in de toekomst beter moeten worden afgestemd op het werk van het Europees Parlement op dit gebied. Ik denk hierbij in het bijzonder aan het coördineren van de werkzaamheden met betrekking tot dit verslag en de activiteiten van de Subcommissie mensenrechten van de Commissie buitenlandse zaken van het Europees Parlement.
Ik zou uw aandacht willen vestigen op de kwestie van de coördinatie van het mensenrechtenbeleid van de lidstaten van de Europese Unie en de werkzaamheden van alle Europese instellingen. De op dit vlak geleverde inspanningen zouden beter moeten worden gecoördineerd om te vermijden dat het mensenrechtenbeleid op Europees niveau en het beleid van de afzonderlijke lidstaten elkaar overlappen. De mensenrechtensituatie buiten de Europese Unie moet systematisch en op transparante wijze worden gevolgd, zodat er gepaste maatregelen kunnen worden genomen tegen landen die deze rechten met de voeten treden.
Het mensenrechtenbeleid dat op verschillende niveaus wordt gevoerd, zou op één lijn moeten worden gebracht. Daartoe moet dit beleid worden gekoppeld aan alle financiële instrumenten die in de Europese begroting zijn voorzien. Voorts zou in alle overeenkomsten die de Europese Unie met andere landen sluit een mensenrechtenclausule moeten worden opgenomen.
Tot slot zou ik willen wijzen op de belangrijke rol die de delegaties van het Europees Parlement vervullen in landen waar de mensenrechten worden geschonden. Ik denk hierbij in het bijzonder aan de belangrijke missie van het Europees Parlement op Cuba, een land dat op dit moment een cruciale periode van veranderingen doormaakt.
Marios Matsakis
(EN) Brits Antarctica, de Britse gebieden in de Indische Oceaan, de Britse Maagdeneilanden, de Caymaneilanden, Gibraltar, Montserrat, de Pitcairneilanden, Saint Helena, Zuid-Georgië, de Zuidelijke Sandwicheilanden, de Turks- en Caicoseilanden, de zones van Cyprus die onder de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk vallen, te weten Akrotiri en Dhekelia. De voornoemde gebieden - veertien in totaal - staan bekend als de Britse overzeese gebieden, voorheen de Britse kroonkoloniën genoemd. Ze liggen op één na allemaal buiten de EU. Het zijn 21e-eeuwse koloniën die op strategische plekken over de wereld verspreid liggen. In totaal wonen er vele duizenden mensen. Deze gebieden hebben geen gekozen regeringen en veruit de meeste hebben geen gekozen, wetgevend parlement. Ze zijn niet vertegenwoordigd in de VN. De Koningin van Engeland is hun staatshoofd en de meerderheid wordt bestuurd door een door de Britse regering benoemde gouverneur of bestuurder. Ze vallen onder Britse soevereiniteit en zijn bezet door het Britse leger. En toch staat er over deze gebieden in dit 250 pagina's tellende verslag over mensenrechten en democratie, net als in alle eerdere verslagen, geen woord. Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad en commissaris Ferrero-Waldner vragen waarom dat zo is. Ik zie met veel belangstelling uit naar hun antwoord.
Eoin Ryan
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de Commissie bedanken. Dit is een heel belangrijk debat dat het hart van Europa raakt, en daar gaat het in dit Parlement om.
Dit is een goed verslag, maar het blijft een verslag. Heel vaak is er juist actie nodig in situaties als deze. Ik zou willen dat alle aanwezigen zichzelf met de hand op het hart afvragen of we echt alles in het werk hebben gesteld om een einde te maken aan de massale mensenrechtenschendingen in Darfur, die op dit moment nog steeds doorgaan. Meer dan 200 000 mensen zijn omgekomen en 2,5 miljoen mensen zijn ontheemd. Er komt maar geen einde aan.
Ik denk niet dat we in alle eerlijkheid kunnen zeggen dat we alles hebben gedaan wat we kunnen en dat het Parlement zich voor de volle 100 procent heeft geschaard achter de diplomatieke initiatieven om een einde te maken aan wat er daar gebeurt en druk uit te oefenen op de Soedanese regering, die een kat-en-muisspelletje speelt terwijl honderdduizenden mensen doodgaan.
Dit is een goed verslag en ik steun het. Maar, wanneer we het hebben over mensenrechten en het standpunt van de EU inzake mensenrechten, geloof ik waarachtig niet dat we genoeg doen om een einde te maken aan de gebeurtenissen in Darfur.
Richard Howitt
(EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik het Finse voorzitterschap complimenteren, zowel met zijn werk op het vlak van de mensenrechten als met zijn aanwezigheid hier in deze voltallige vergadering. Een van onze doelstellingen was om van deze vergaderperiode ieder jaar een "mensenrechtenplenaire" te maken. Vandaag, de dag dat de Sacharovprijs is uitgereikt, heeft het Finse voorzitterschap zich van zijn taak gekweten, en ik denk dat alle komende voorzitterschappen dat voorbeeld zullen volgen.
Daarnaast wil ik het voorzitterschap ook bedanken omdat het een aantal van mijn suggesties als voormalig rapporteur voor de mensenrechten in het verslag heeft opgenomen. Dit jaar zijn er meer verwijzingen naar het Europees Parlement en is er meer met het Parlement overlegd. Ik hoop van harte dat deze ontwikkeling zich in de toekomst voortzet. De lijst met landen die in aanmerking komen voor prioritaire maatregelen in uw verslag is vrijwel geheel in lijn met de door mij gesuggereerde lijst met Europese landen waarover bezorgdheid bestaat. Sommigen vonden dat een bizar idee, maar u heeft een dergelijke lijst opgesteld. Ook daar bedank ik het voorzitterschap voor.
Ik had graag meer aandacht gezien voor het effect en de tenuitvoerlegging van de EU-richtsnoeren inzake de mensenrechten - slechts één van de 260 bladzijden was daaraan gewijd - maar ik vind dat de lijst met demarches met betrekking tot de verschillende landen een grote bijdrage levert aan de transparantie. Desalniettemin wil ik het voorzitterschap nog eens wijzen op de suggestie van het Parlement in mijn eigen verslag om een groep afgevaardigden samen te stellen voor vertrouwelijk overleg over die demarches, zoals dat ook gebeurt bij veiligheidsvraagstukken. Ik wil het voorzitterschap vragen die kwestie opnieuw in overweging te nemen.
Tot besluit wil ik zowel het huidige als het toekomstig voorzitterschap, en ook de Commissie vragen voor ogen te houden dat effectbeoordelingen een noodzaak zijn, en dat niet alleen gekeken dient te worden naar activiteiten in het kader van het mensenrechtenbeleid, maar ook naar de impact op de mensenrechten van andere terreinen van het buitenlands beleid, met name het handels- en ontwikkelingsbeleid, zodat we de mensenrechten in alle werkzaamheden van de Europese Unie kunnen integreren. Het gaat niet om het verslag, maar om dat waar het verslag voor staat.
Jan Tadeusz Masiel
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie doet alles wat in haar vermogen ligt om de mensenrechten in de wereld te bevorderen en daar zijn we terecht trots op. Soms lijken we echter de rechten van de burgers van de Europese Unie zelf uit het oog te verliezen. Ik denk hierbij aan het recht op godsdienstige overtuiging en het zelfbeschikkingsrecht. De mens is een godsdienstig wezen, althans voor een gedeelte. Het eerbiedigen van de mensenrechten betekent dus eveneens dat er respect moet worden getoond voor het religieuze karakter van de mens. In een aantal lidstaten liggen godsdienstige aangelegenheden gevoeliger dan in bepaalde andere EU-landen. Soms krijg ik de indruk dat het respect voor het atheïsme in de Unie hoger staat aangeschreven dan het respect voor godsdienstige overtuigingen.
Een volgende kwestie die ik aan de orde wil stellen, is het recht van de mens om vrij over zijn toekomst te beslissen. Ik heb de indruk dat de meerderheid van de Europeanen niet wil dat Turkije lid wordt van de Europese Unie en toch worden er met dat land toetredingsonderhandelingen gevoerd. Ik denk dat het lidmaatschap van Turkije een ernstige bedreiging vormt, zo niet voor de godsdienstige, dan in elk geval voor de culturele identiteit van de burgers van de Europese Unie.
Paula Lehtomäki
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil u bedanken voor dit uitstekende debat waarin wij van een aantal leden van het Parlement enige kritiek hebben gekregen op de voorbereiding van het verslag. Wij houden natuurlijk rekening met deze kritiek en in de toekomst zullen wij proberen ook de raadpleging van het Europees Parlement te verbeteren. Het komt waarschijnlijk door het feit dat dit verslag gebaseerd is op een besluit van de Europese Raad uit 1998 dat ook de voorbereiding ervan binnen de Raad plaatsvindt. Wij kunnen onze werkzaamheden in dit opzicht natuurlijk verbeteren. Wij moeten echter ook beseffen dat het verslag er niet op gericht is alle mogelijke mensenrechtenproblemen overal ter wereld te behandelen, maar om het mensenrechtenwerk dat door de Europese instellingen is gedaan te presenteren.
Zoals ik in mijn openingstoespraak al zei, is de belangrijkste prioriteit van de laatste tijd de mainstreaming van de mensenrechten als onderdeel van andere beleidsterreinen. Daarbij is het doeltreffender maken van het hele buitenlands beleid van de Europese Unie natuurlijk zeer belangrijk. Dit houdt in dat de mensenrechten volledig worden geïntegreerd in de buitenlandse betrekkingen en de ontwikkelingssamenwerking en dat wij bijvoorbeeld duidelijk het verband tussen de mensenrechten en veiligheid zien.
In het afgelopen jaar is er aanzienlijke vooruitgang geboekt doordat wij overeenstemming hebben bereikt over de oprichting van het Europees Agentschap voor de grondrechten. Dat zal ook het mensenrechtenwerk binnen de Europese Unie versterken. De commissaris bracht het feit naar voren dat er consensus is bereikt over het mensenrechteninstrument. Ik wil het Parlement hartelijk bedanken voor de samenwerking. Dit instrument zal ongetwijfeld bijdragen aan een proces dat het mensenrechtenwerk in de Europese Unie doeltreffender maakt.
Wij moeten beseffen dat er bij mensenrechtenkwesties naast deze actuele, duidelijk zichtbare zaken vooral sprake is van onverdroten werk op de lange termijn, waarbij geduld nodig is voor het bereiken van resultaten.
In dit debat werd ook de nogal filosofische vraag gesteld of wij wel alles hebben gedaan om de mensenrechtensituatie te verbeteren. Het gaat er daarbij vaak om of wij het juiste evenwicht vinden tussen overreding en drastische actie, tussen stimulerende en beperkende maatregelen. Het staat als een paal boven water dat dialoog meestal tot een beter resultaat leidt dan het verbreken van de contacten.
Het is belangrijk te laten zien dat de Europese Unie in haar mensenrechtenwerk dezelfde criteria gebruikt voor alle partners. Helaas moeten wij ook beseffen dat, ook al hebben wij ons uiterste best gedaan, onze krachten misschien toch niet toereikend zijn om de situatie in de hele wereld te verbeteren. Er zijn dus legio uitdagingen op het gebied van de mensenrechten en dit debat is beslist een goede basis voor de verdere werkzaamheden van de Europese instellingen.
Benita Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, gezien de beperkte tijd wil ik alleen ingaan op concrete vragen. Ik begin met de door de heer Galeote genoemde Dames in het wit. Een bezoek van vertegenwoordigers van het Parlement aan de Dames in het wit is een goed idee, en we hopen - en zullen ons best ervoor doen - dat de delegatie van het Europees Parlement een ontmoeting kan hebben met een vertegenwoordiger van de Cubaanse regering.
Cuba is een van de landen die in het kader van het Europees Initiatief voor de democratie en de mensenrechten vielen onder Campagne 3 ter bevordering van de democratisering. We zullen proberen daarmee door te gaan. We hebben ook onophoudelijk verzocht om de vrijlating van politieke gevangenen en het beëindigen van de actieve onderdrukking van leden van de politieke oppositie en mensenrechtenactivisten.
Een andere afgevaardigde vroeg wat de Europese Unie en de Commissie in Palestina doen. Als men de veiligheid van de mens - en dat wil zeggen het vrij zijn van gebrek en het vrij zijn van angst - beschouwt als de basis voor menselijke waardigheid, dan heeft niemand meer gedaan dan wij om de Palestijnen te helpen met basisvoorzieningen als gezondheidszorg en energie en met het op zijn minst handhaven van deze basisvoorzieningen onder uiterst moeilijke omstandigheden door middel van het Tijdelijke Internationale Mechanisme en aanvullende maatregelen. In concreto hebben we twee verkiezingen - presidentiële en parlementaire - gefinancierd en ook waarnemers gestuurd om toezicht te houden op die verkiezingen, om de grondslag te leggen voor democratie.
Mensenrechten, democratie en rechtsstaat hebben in het algemeen een zeer belangrijke plaats in alle actieplannen in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid; mensenrechtenclausules worden niet alleen schriftelijk in die plannen vastgelegd, maar ook ten uitvoer gelegd, en wij proberen toe te zien op de tenuitvoerlegging.
Over China wil ik alleen zeggen dat het opnemen van een mensenrechtenclausule, een cruciale bepaling in de nieuwe overeenkomst met China waarover nog moet worden onderhandeld, in de toekomst hopelijk ook een nieuwe impuls zal geven aan de mensenrechtendialoog die al elf jaar gaande is. Daaruit zal blijken hoeveel waarde wij bij het buitenlands beleid van de EU hechten aan de beginselen van mensenrechten en democratie.
Zoals we vandaag allemaal hebben kunnen zien, spannen we ons met de nieuwe winnaar van de Sacharovprijs sterk in voor een democratische maatschappij in Wit-Rusland. Op 21 november hebben we een non-paper gepresenteerd, waarin we de Wit-Russische burgers laten zien wat het hun zou opleveren als het bewind verandert en zij zich inzetten voor meer democratisering, meer eerbied voor de mensenrechten en de rechtsstaat.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden, maar de tijd dringt en daarom kan ik niet ingaan op alle vragen die zijn gesteld. Ik dank u voor dit debat. We hebben allemaal ons zegje kunnen doen. Ik hoop dat we volgend jaar zo ver zullen zijn dat we samen kunnen werken aan een gezamenlijk mensenrechtenverslag van de Raad, de Commissie en het Europees Parlement.
Marios Matsakis
(EN) Mijnheer de Voorzitter, met alle respect, deze debatten hebben alleen zin als er antwoord wordt gegeven op onze vragen. Ik heb een uiterst belangrijke vraag gesteld over de mensenrechten en democratie in de Britse koloniën, maar een antwoord heb ik niet gekregen.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat is er één ontwerpresolutie ingediend, overeenkomstig artikel 103, lid 2 van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 11.00 uur plaats.
