Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
(De Notulen worden goedgekeurd)

Bloch von Blottnitz
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het Bureau verzoeken er eindelijk voor te zorgen dat de medewerkers van het Parlement - over de afgevaardigden wil ik het niet eens hebben - de kans krijgen om tijdens de korte middagpauze ook daadwerkelijk in de kantines terecht te kunnen. Gisteren zaten alle kantines om 12.30 uur vol met bezoekers, zodat de medewerkers eerst een half uur in de rij moesten staan en daarna nog eens 10 minuten naar een plaatsje moesten zoeken. Dat is niet meer acceptabel. Vanaf 12.30 uur zijn de kantines overvol met bezoekers. Dat kan zo niet langer.

De Voorzitter
Ik neem kennis van uw verzoek. Ik wil alleen opmerken dat wij gisteren, zoals u weet, de stemmingen tamelijk snel beëindigd hebben en dat zowel de bezoekers als het personeel en de afgevaardigden de zaal tegelijkertijd hebben verlaten.

Oomen-Ruijten
Mevrouw de Voorzitter, we hebben gisteren in de conferentie afgesproken dat we ten aanzien van een urgentie over de brand in de kathedraal in Florence aan de Voorzitter zouden vragen om daarover een brief te schrijven. Kunt u verifiëren of dat inderdaad gebeurd is of zal gaan gebeuren?

De Voorzitter
Mevrouw Oomen-Ruijten, het verzoek is genoteerd en de brief zal geschreven worden, maar wij kunnen nu eenmaal niet sneller werken dan nu al het geval is.

Provan
Voorzitter, misschien kunt U mij helpen. Er doen zich wat problemen voor bij de delegatie voor de betrekkingen met Israël, die van 1 tot 5 juni een reis naar dat land zou maken. Om de een of andere reden en zeer kort voor ons vertrek zijn de data echter gewijzigd in 3 tot 6 juni. Dit brengt veel ongemakken met zich mee voor de leden die al het een en ander hadden geregeld om met de delegatie mee te kunnen gaan.
Ik heb de indruk dat deze beslissing is genomen zonder overleg met het bureau van de Israëlische delegatie noch met de leden van de delegatie van het Europees Parlement. Ik wil U, als voorzitter hier vandaag, vragen om na te gaan waarom dit besluit is genomen. Uitstel is niet alleen vervelend voor de leden van dit Huis, maar ook uiterst onbeleefd jegens onze Israëlische gastheren.

De Voorzitter
Mijnheer Provan, vanzelfsprekend is er geen sprake van dat wij over dit punt een debat op gang brengen. U wenst dat wij dit onderzoeken en wij zullen dit ook doen.

Actualiteitendebat (bezwaren tegen de lijst van onderwerpen)
De Voorzitter
Ik deel u mede dat ik overeenkomstig artikel 47, lid 2, tweede alinea van het Reglement de volgende schriftelijke bezwaren met opgave van redenen heb ontvangen betreffende de lijst van onderwerpen voor de agenda van het eerstvolgende debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.
Bij punt V - Discriminerende maatregelen van China tegen lidstaten van de Europese Unie - heb ik een bezwaar van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten die dat punt wil vervangen door een punt getiteld "Westelijke Sahara" en het agendapunt over China wil opnemen onder het punt van de mensenrechten.
Als dit voor iedereen duidelijk is zal ik dit verzoek in stemming brengen.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, nu wij het achtste thema onder mensenrechten behandelen, vraag ik mij af of we dat eigenlijk nog wel kunnen doen. Ik weet dat de heer De Vries en anderen in dit Huis altijd opstaan als er meer dan vijf thema's zijn en ik vraag mij af of het Reglement dit nog wel toestaat.

De Voorzitter
Mevrouw Oomen-Ruijten, ik begrijp het niet. Wij voegen geen punt toe. Ik heb mij wellicht niet goed uitgedrukt. Het voorstel beoogt het punt over China te vervangen door een punt over de westelijke Sahara en wil onder het punt mensenrechten een rubriek opnemen, namelijk het punt over China. Dat is wat wij zojuist hebben gedaan met betrekking tot enkele andere punten. Ik verzeker u dat dit volledig in overeenstemming is met het Reglement. Ik heb dit geverifieerd alvorens het punt in stemming te brengen.
(Het bezwaar wordt verworpen)

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik heb mij waarschijnlijk niet goed uitgedrukt, maar wat we vandaag gedaan hebben is in plaats van vijf onderpunten onder mensenrechten, er zeven vaststellen. Ik denk dat we toch de afspraak hadden in dit Huis en dat het ook vastligt, dat we er slechts vijf hebben. We zijn bezig om iedere keer meer punten op de agenda te zetten onder het punt mensenrechten en dat betekent dat er van een serieus debat helemaal geen sprake meer is.

De Voorzitter
Mevrouw Oomen-Ruijten, wij gaan dit punt niet in debat brengen. Ik stel voor dat de Conferentie van voorzitters zich over deze kwestie buigt voor de volgende keer, teneinde de zaken te harmoniseren.

Cox
Voorzitter, ik wil graag een onduidelijkheid verhelderen. Punt V inzake China is in feite een oproep tot de Europese lidstaten om politiek solidair te zijn met de landen die op handelsgebied of op andere terreinen met Chinese strafmaatregelen worden bedreigd vanwege hun houding op de VNmensenrechtenconferentie in Genève. Het is een politieke kwestie inzake de solidariteit van Europa met lidstaten zoals Denemarken en Nederland, die strikt genomen niets van doen heeft met de mensenrechtensituatie in China.

De Voorzitter
U weet heel goed dat er geen interventies zijn toegestaan tijdens de bezwaren, er wordt alleen gestemd. Welnu, u geeft daar een uitleg na de stemming en ik vind het moeilijk om u te volgen. Ik dacht dat het wellicht om een voorstel van orde ging, maar dat was niet het geval.

Urgentverklaring
von Wogau
Mevrouw de Voorzitter, het gaat om een heel belangrijk voorstel van de Commissie. We zijn in de commissie begonnen met de werkzaamheden, maar die kunnen we voor de tweede vergadering in mei nog niet afronden. Op zijn vroegst voor de eerste vergadering in juni. We zullen de werkzaamheden dus afronden tijdens de eerste vergadering in juni. Daarom stel ik voor dat we dit verzoek om urgentverklaring verwerpen, dat we ertegen stemmen, maar dat we ons wel verplichten om tijdens de eerste vergadering in juni erover te debatteren.
(Het Parlement verwerpt het verzoek om urgentverklaring)

Gemeenschappelijk veiligheidsbeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0162/97) van de heer Tindemans, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de ontwikkeling van de vooruitzichten van een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid van de Europese Unie.
Voordat ik de heer Tindemans het woord verleen, wil ik duidelijk verwoorden dat ik het betreur dat de Raad het niet wenselijk geacht heeft bij een zo belangrijk debat aanwezig te zijn.

Tindemans
Mevrouw de Voorzitter, achtbare collega's, op de nu wel beroemde Conferentie van Maastricht werd het besluit genomen dat de Europese Unie, vanaf dat ogenblik zou ze Unie heten, zichzelf een gemeenschappelijk buitenlands beleid en veiligheidsbeleid zou geven. Een veiligheidsbeleid dat zich zou kunnen ontwikkelen tot een gemeenschappelijk defensiebeleid en zelfs tot een gemeenschappelijke defensie. Dat staat in de teksten. Welnu, ik behoor tot die categorie mensen, en ik ben beslist niet alleen en ik denk dat de overgrote meerderheid van dit Parlement ook daartoe behoort, die ervan zijn overtuigd dat wanneer staatshoofden en regeringsleiders bijeengekomen op een Topconferentie van zulke belangrijkheid als Maastricht en daar zo iets beslissen en dat wereldkundig maken, dat wij dan die beslissing ook ernstig moeten nemen. Dat zij menen wat zij beslist hebben, wat zij verkondigen en dat zij weten wat dat betekent. Ik ga uit van die stelling. In Maastricht is het beslist en nu is de vraag: hoe zal dat worden georganiseerd?
Ik heb bij de behandeling van dit thema zoveel mogelijk vermeden over institutionele aspecten van dat probleem te spreken in zover dat mogelijk is. Vermits de institutionele aspecten, dat verwachten wij toch allemaal, behandeld worden op de Intergouvernementele Conferentie, de IGC, die ook werd aangekondigd in Maastricht en waar dus teksten, problemen die nog niet juist geformuleerd waren of onvolledig geformuleerd waren of niet helemaal klaar geformuleerd waren, dat die dan op die Conferentie zouden worden behandeld.
De Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid van ons Parlement heeft gedacht dat wij vertegenwoordigers van het volk, rechtstreeks verkozen, dat wij voor zulke belangrijke problemen als die van veiligheid en defensie eigenlijk onze stem moesten laten horen. Wij vertolken toch wat wij menen wat goed is voor onze bevolking, wat onmisbaar is, de veiligheid, die zeer levendig is bij de bevolking, vooral dan de interne veiligheid op dit ogenblik, en wij moesten trachten onze opvattingen terzake te formuleren.
Het verslag dat behandeld werd in de commissie buitenlandse zaken is een zogenaamd initiatiefverslag. Het is geen antwoord op een tekst van de Commissie of van de Raad, zoals bijvoorbeeld, wat wij ook deze voormiddag zullen behandelen, het verslag-Titley betreffende de wapenindustrie. Dat is een antwoord op een tekst van de Commissie. Hier is het werkelijk de commissie buitenlandse zaken die zelf een aantal ideeën wil ontwikkelen betreffende veiligheid. Ik heb met algemene stemmen, met unanimiteit in de commissie buitenlandse zaken bekomen dat wij op dit ogenblik een onderscheid zouden maken tussen veiligheid en defensie en dat wij in een verslag in de toekomst, maar nu om te beginnen een eerste deel aan de veiligheid zouden wijden en na het einde van de Intergouvernementele Conferentie, wanneer wij zullen weten of daar belangrijke beslissingen werden getroffen of niet, dan het tweede deel over de defensie te maken en die twee samen zouden het standpunt van het Parlement weerspiegelen.
Het is een belangrijk iets, geloof me, het is eigenlijk de stem van het Parlement in zulke delicate maar belangrijke problemen als veiligheid en later defensie. Op dit ogenblik is het over de veiligheid. Wij hebben dat dus gesplitst en hier vandaag is het eerste deel. Op de Topconferentie van Lissabon, maar dit was in 1992, hebben de regeringsleiders en de Franse president al geprobeerd iets over veiligheid te zeggen. Maar wij voelden ons natuurlijk verplicht in de commissie en ook de Subcommissie veiligheid en ontwapening, de subcommissie heeft ook goed gewerkt, bezoeken af te leggen aan het hoofdkwartier van de NAVO, van de Westeuropese Unie, van de Raad van Europa. Wij hebben werkelijk niets verwaarloosd. Wij hebben gedacht dat wij nu al een betere omschrijving dienden te geven van wat echt veiligheid voor ons betekent en wij hopen dat de Raad en de Topconferentie en de IGC ook meer aandacht zullen besteden aan wat wij eigenlijk verstaan onder veiligheid. Wij hebben een inspanning gedaan voor externe veiligheid en voor interne veiligheid. Minder tijd werd besteed aan de interne veiligheid, hoe belangrijk die ook is. Wij weten allemaal dat bij onze bevolking in de lidstaten op dit ogenblik een soort angstgevoel heerst wat de veiligheid in onze landen betreft, maar vermits dit uitdrukkelijk op de IGC behandeld wordt en er sprake is dat die problemen, interne veiligheid, naar een bijzondere pijler zouden gaan in de toekomstige structuur, hebben wij gedacht daarover op dit ogenblik niet zoveel te moeten uitweiden als voor de externe veiligheid. Wat kunnen wij dus daarvoor als Parlement naar voren brengen.
Collega's, dames en heren, het is duidelijk dat veiligheid niet alleen een militair aspect is. Dat weten wij allemaal. Het is duidelijk dat veiligheid ook iets te maken heeft met levensvoorwaarden, met werkgelegenheid, met volksgezondheid, met strijd tegen ellende, met strijd tegen werkloosheid, enzovoort. Wij vermelden dat, maar wij mogen niet vergeten wanneer wij dit hier behandelen dat de hele constructie van Europa eigenlijk gericht is om meer welvaart te brengen, om vrede te brengen. Waarom is men begonnen met de EGKS onder meer met het oog op een vredespolitiek, nooit meer oorlog in West-Europa en onder mekaar, een andere structuur dan in het verleden. Dus alles wat wij doen in Europa is gericht op vrede, op veiligheid, op meer welvaart. Herinner u het Witboek over de werkloosheid en nieuwe economische groei, alles wat wij doen in de verschillende commissies is erop gericht om zoveel mogelijk ideale voorwaarden te creëren zover wij dit kunnen, maar er is bij het veiligheidsprobleem internationaal gesproken, extern dus, ook een militair aspect.
Goede vrienden, het is toch zo dat wij allen een schaamtegevoel hebben over de afwezigheid van de Europese Unie bij het conflict in de Balkan, dat men vanuit de Verenigde Staten is moeten komen om eigenlijk daar de vrede te doen heersen en een akkoord te tekenen. Zijn wij, wij kunnen daar vandaag over spreken, niet allen beschaamd over wat er gebeurt in Centraal-Afrika? Waar is de houding van de Europese Unie? Waar is het beleid van de Europese Unie? Ik meen dat het nu ook duidelijk is geworden dat geen ernstig buitenlands beleid in deze wereld een kans van slagen heeft als er ook niet een militaire macht achter steekt. Ik zeg dat niet graag maar dit is de realiteit van dit ogenblik.
Wij zijn een grote economische macht in de wereld en wij hopen dat dit nog zal verbeteren en als er een uitbreiding komt dat die nog belangrijker zal worden. Het zou zeer laf zijn als wij geen enkele internationale verantwoordelijkheid zouden kunnen of zouden durven nemen, als wij geen gemeenschappelijk buitenlands beleid zouden hebben en een veiligheidsbeleid of een defensiebeleid. Dat is dus de aard van het verslag waarmee de commissie buitenlandse zaken en de Subcommissie veiligheid en ontwapening zich gedurende lange tijd hebben bezig gehouden.
Wij doen een aantal zeer serieuze voorstellen. Wij hopen dat wij het niveau zullen bereiken daarmee dat de Raad en de Europese Raad verplicht zullen zijn met de stem van dit Parlement, van deze volksvertegenwoordiging, rekening te houden. Dat een dialoog kan ontstaan tussen de Raad en dit Parlement om op dat gebied de beste politiek te voeren.
Mevrouw de Voorzitter, als wij hier een houding aannemen die de Raad verplicht, ook al is hij afwezig vandaag, met onze tekst rekening te houden dan dragen wij bij tot de betekenis, tot de ernst, tot de waardering van dit Parlement. Dan betekent dat dat wij ook voor zeer delicate problemen en moeilijke problemen, ik geef dat toe, erin geslaagd zijn een tekst te maken die men niet meer kan voorbij gaan. Die is niet te nemen of te laten, maar men zal tenminste de stem van dit Parlement horen in deze tijd, en weten wat wij denken over veiligheid en dan kunnen wij zien hoe dit alsnog in de toekomst ontwikkeld kan worden. Ik kan er niet genoeg de nadruk op leggen: het is een uiterst belangrijk probleem. Maar ook de reputatie van dit Parlement kan vergroot uit dit debat komen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Tindemans. Ik denk dat uw betoog zeer gewaardeerd werd, maar ik wens wel dat de fracties in de toekomst hun sprekers goed inlichten over de spreektijd die hen is toebedeeld. De heer Tindemans wist duidelijk niet dat hij maar zes minuten had. Hij heeft zijn spreektijd ruimschoots overschreden en ik heb hem niet onderbroken omdat ik denk dat hij dit niet wist.

Wiersma
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat we hier vanochtend een belangrijke discussie voeren over een onderwerp dat ook hoog op de agenda staat of zou moeten staan van de regeringsconferentie. We praten over veiligheid en de rol die de Europese Unie daarbij zou moeten spelen.
Voor mijn fractie is het van belang te benadrukken dat voor ons veiligheid niet alleen een kwestie is van het goed organiseren van de militaire inhoud van dat veiligheidsbeleid. Voor ons is veiligheid een breed begrip waarbij we praten over economische instrumenten, milieu-instrumenten conflictpreventie, vredesbewaring en dergelijke. Dus voor ons is veiligheid niet alleen datgene wat daar oorspronkelijk onder werd verstaan, militaire veiligheid. Ik denk dat dat belangrijk is in de benadering die wij als fractie hebben gekozen. We zijn blij dat in het verslag van de heer Tindemans ook vooral de nadruk wordt gelegd op het veiligheidsbeleid en niet op de defensiekant van de ontwikkeling van de tweede pijler van de Europese Unie. Dat vinden we erg belangrijk. Wij willen ons nu concentreren in ons debat op dat veiligheidsbeleid in meer brede zin, toegespitst als het gaat om de Europese Unie op de uitvoering van wat genoemd wordt de Petersbergtaken. Wij vinden dat de Europese Unie zichzelf zou moeten uitrusten met de mogelijkheid om zelfstandig acties te ondernemen zoals in het verleden ook onder leiding van de NAVO in Bosnië is gebeurd en de Unie dient daarvoor over meer instrumenten te beschikken. We blijven daarbij zeggen, het is natuurlijk beter om in het kader van datzelfde veiligheidsbeleid ook te proberen preventieinstrumenten te ontwikkelen, maar als de preventie niet mocht lukken dan moet de Unie in staat zijn en in staat worden gesteld ook zelfstandig Petersbergtaken dus vredeshandhavende en vredesbewarende taken uit te voeren. Dat is de inzet van onze fractie, dat is ook datgene waar volgens mij en volgens ons de nadruk op moet liggen in het debat dat wij nu voeren. In mindere mate zijn wij bereid nu te discussiëren over wat nu precies in de toekomst het defensiebeleid voor de Unie zelf of een gemeenschappelijke defensie voor de Unie zou moeten betekenen. Wij gaan die discussie niet uit de weg, maar wij vinden dat we ons nu moeten concentreren op die zogenoemde Petersbergtaken, vooral ook vanuit de praktische overweging dat de afgelopen jaren de Europese Unie niet in staat is geweest een krachtdadig beleid te voeren. Maar door nu de Europese Unie de juiste instrumenten te geven, hopen wij dat zij ook in staat zal zijn die instrumenten te gebruiken en aan de burgers te tonen dat er op het punt van het veiligheidsbeleid voortgang is geboekt. En als die voortgang eenmaal gemaakt is, dan is het moment aangebroken om te praten hoe het verder moet. Maar eerst denk ik dat we ook bij de eigen achterban, bij onze eigen bevolking, een meer betrouwbare indruk van de capaciteit van de Europese Unie op het punt van die Petersbergtaken moeten ontwikkelen.
Mijn fractie heeft nog een aantal amendementen ingediend. Ik wil er met name twee van aanhalen die voor ons belangrijk zijn. Het verslag-Tindemans laat de mogelijkheid open dat de Europese Unie zelfstandig zonder mandaat van de VN of zonder het mandaat van de OVSE Petersberg-achtige acties uitvoert. Wij zijn daar tegen. In de tweede plaats bevat het verslag ook een passage over besluitvorming, waar wordt voorgesteld dat over zulke belangrijke zaken als die Petersbergtaken, dus zaken waar militaire kanten aan zitten, met meerderheid door de Raad zou kunnen worden besloten. Ook daar zijn wij tegen. Maar voor het overige veel waardering voor het werk dat de heer Tindemans de afgelopen jaren heeft verricht om dit verslag voor het Parlement voor te bereiden.

Cushnahan
Voorzitter, om te beginnen wil ik graag mijn respect betonen aan de rapporteur, Leo Tindemans. Elk verslag van zijn hand dienen wij zeer aandachtig te bestuderen. Zijn jarenlange ervaring op de hoogste politieke niveaus geeft zijn visie een bijzonder gewicht.
Zijn verslag is breed van opzet en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de discussie over de ontwikkeling van een Europees veiligheidsbeleid, als omschreven in het Verdrag van Maastricht en destijds aanvaard door alle lidstaten.
In de mij toebedeelde spreektijd wil ik me concentreren op paragraaf 6 van zijn voorstel om een haalbaarheidsstudie te laten uitvoeren naar de oprichting van een militaire en civiele eenheid, belast met het uitvoeren van vredeshandhavende en -herstellende taken.
Dankzij de optredens van de Verenigde Naties in conflictsituaties over de hele wereld zijn er voorbeelden te over waarvan wij kunnen leren en waarop wij kunnen voortbouwen bij de nadere invulling van de door de EU uit te voeren vredestaken. Zo hield bijvoorbeeld in de jaren zestig een VN-vredesmacht toezicht op een wellicht ietwat wankele, doch uiterst belangrijke vrede in Belgisch Congo, het huidige Zaïre. In Zuid-Libanon zorgde UNIFIL tientallen jaren voor stabiliteit, ondanks de afschuwelijke burgeroorlog die dat land tot voor kort teisterde. UNFICYP was eveneens een geslaagde missie, evenals de VN-troepenmacht die toezicht hield op het beëindigen van de vijandelijkheden tussen Iran en Irak.
In al deze gevallen is beëindiging van het conflict in de regel door de VN zelf afgedwongen en kon er een vorm van vrede tot stand worden gebracht. Het gezag en succes van de door de VN geformeerde vredestroepen waren niet gestoeld op een zware bewapening van de manschappen, maar op het morele gewicht van de VN, dat op zijn beurt weer was gebaseerd op de aanvaarding door de strijdende partijen van de politieke neutraliteit van de VN en hun oprechte streven naar vrede.
Ik kan voor de vuist weg slechts één geval bedenken, waarin de VN de vrede met geweld gingen afdwingen en dat was in Sudan enkele jaren geleden. Dit was in alle opzichten een ongelukkige en niet succesvolle operatie.
Deze gebeurtenis plaatst de EU voor een fundamenteel dilemma: moeten de Europese militaire en civiele operaties uitsluitend gericht zijn op vredesbewaring of mag daarbij desnoods ook geweld worden gebruikt? Voor een organisatie als de EU met haar alleszins gerechtvaardigde ambitie om een wereldmacht te zijn, is een neutrale opstelling zoals van de VN, niet passend. Zo werden wij bij het recente conflict op de Balkan nog bekritiseerd vanwege ons zwakke optreden.
Bovendien, wat zou de rol van de EU kunnen of moeten zijn als er vitale belangen, zoals onze energievoorziening of onze telecommunicatieverbindingen, in het gedrang komen?
Deze zaken verdienen onze aandacht. Daarom ook is een haalbaarheidsstudie naar de aspecten van die taak zo waardevol. Een en ander mag evenwel niet verzanden in discussies over institutionele kwesties, zoals bijvoorbeeld de betrekkingen tussen de NAVO en de WEU, en de specifieke verplichtingen van bepaalde lidstaten op veiligheidsgebied. Een haalbaarheidsstudie moet meer helderheid brengen over de grondbeginselen van het EUbeleid. De technische details voor de uitvoering van dat beleid zijn van latere zorg.

Carrère d'Encausse
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, Europa is een gemeenschap van lotsverbonden volkeren. Deze stelling is bijna een halve eeuw lang het fundament geweest van onze geschiedenis en vormt de basis van het Verdrag van Maastricht dat de Europese Unie heeft opgericht en dat haar tot doel heeft gegeven de identiteit van de Europese Unie op het internationale vlak te bepalen door de tenuitvoerlegging van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, met inbegrip van een gemeenschappelijk defensiebeleid.
De heer Tindemans, wiens deskundigheid en wijsheid op dit vlak niet te evenaren zijn, heeft allereerst getracht enkele globale overwegingen naar voren te brengen over de nieuwe vooruitzichten voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Naar zijn mening was het nog te vroeg om een definitieve tekst op te stellen, die een grote meerderheid behaald zou hebben, hetgeen een zo belangrijk onderwerp ook verdient. Nationale reflexen, maar vooral de terughoudendheid van nieuwe lidstaten die gehecht zijn aan hun traditionele neutraliteit, hebben de bezinning over een eventueel gemeenschappelijk veiligheidsbeleid enigszins afgeremd. Hij pleit ervoor dat deze bezinning in de toekomst op gang kan komen, want hij is een burger van een land dat telkens bezet werd als het zich neutraal verklaarde, en hoopt dat hij de weifelaars op deze manier kan overtuigen. Op dit moment heeft hij ervoor gekozen om zich te concentreren op het veiligheidsaspect van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Zijn opmerkelijke verslag brengt ons tot de vaststelling dat het gemeenschappelijk veiligheidsbeleid nog in de kinderschoenen staat. Iedere internationale crisis toont ons falen aan. Alleen over de humanitaire missies zijn besluiten genomen en deze zijn soms tot een goed einde gebracht, maar het buitenlands beleid van de Unie mag niet en kan niet in dat stadium blijven steken. In 1992 heeft de Europese Raad van Lissabon de terreinen van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid vastgesteld waarop een gemeenschappelijk optreden kon en moest plaatsvinden als men dit noodzakelijk achtte. De balans is in dit opzicht echter teleurstellend. Het concept is duidelijk veel te abstract gebleven en wij moeten de heer Tindemans ten zeerste gelukwensen met het feit dat hij ons een veiligheidsconcept voorlegt waarin een onderscheid wordt gemaakt tussen interne en externe veiligheid. Dat is een nieuwe benadering die de Europeanen en hun regeringen wellicht in staat stelt om het belang in te schatten van gemeenschappelijk genomen maatregelen voor een doeltreffendere bestrijding van drugs, terrorisme, de georganiseerde misdaad en ieder soort van illegale handel die de interne veiligheid betreft.
Het spreekt vanzelf dat men de trage vooruitgang van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid moet betreuren, maar paradoxaal genoeg zijn wij misschien te hard van stapel gelopen want allereerst moet men de volkeren toch overtuigen van de doeltreffendheid en de noodzakelijkheid van gemeenschappelijke maatregelen. Europa kan niet worden opgebouwd zonder de toestemming van de volkeren en om deze te verkrijgen moet men voortdurend pedagogisch verantwoord optreden. Als de veiligheid van de onmiddellijke omgeving gewaarborgd is, zal de burger beter begrijpen dat de onschendbaarheid van de grenzen van de Unie een gemeenschappelijk probleem is, een probleem waaraan men alleen samen het hoofd kan bieden, nooit alleen.
Als een van de lidstaten zou worden bedreigd zou het idee van de gemeenschappelijke veiligheid onmiddellijk ingang vinden en deze vaststelling zou ertoe leiden ook de consequentie ervan te aanvaarden, namelijk de gemeenschappelijke defensie. Het is nu eenmaal zo, dat geen enkel buitenlands beleid kan bestaan zonder een gemeenschappelijk defensiebeleid.
Het verslag van de heer Tindemans en zijn voorstellen schotelen ons een dynamisch concept van veiligheid voor. Om die reden ben ik er ten zeerste mee ingenomen en zegt ook mijn fractie haar steun toe.

Goerens
Mevrouw de Voorzitter, bravo voor de heer Tindemans die zojuist heeft vastgesteld, evenals mevrouw Hélène Carrère d'Encausse, dat het steeds moeilijker is om op enigszins geloofwaardige manier de vooruitzichten inzake het gemeenschappelijk veiligheidsbeleid te schetsen, als men het niet eens is over de doelstellingen. Het lot van het verslag van onze collega, Leo Tindemans, is een perfecte illustratie van deze betreurenswaardige stand van zaken.
De eerste versie van dit verslag was opmerkelijk door zijn openhartigheid, zijn constructieve voorstellen en zijn zienswijze. Maar na behandeling in de commissie is er een afgezwakte tekst overgebleven, die duidelijk de verleiding weerspiegelt om te bezwijken voor de benadering van de kleinst gemene deler die onze Vergadering voortaan met andere instellingen van de Unie blijkt te delen.
Door deze werkwijze heeft ons Parlement afstand genomen van zijn taak om politieke impulsen te geven, hetgeen toch eigenlijk en nog lange tijd zijn voornaamste taak is in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
In plaats van de moeilijkheden en de politieke belemmeringen die een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in de weg staan op te sporen en duidelijk te noemen, omzeilt men deze liever en zwicht men voor de illusie van een intern en extern vreedzaam Europa hetgeen ertoe zou kunnen leiden dat men inspanningen op het vlak van defensie en veiligheid eigenlijk niet meer nodig vindt.
Men koestert een gevaarlijk illusionisme en op die manier slaagt men er niet in om te breken met de lastige goede wil van onze Amerikaanse bondgenoten om onze veiligheid te blijven verdedigen. Een veelbetekenend feit is dat de Amerikanen zelf zenuwachtig worden van de besluiteloze houding van de Europeanen die er waarachtig niet in slagen zich te emanciperen, behalve op verbaal vlak.
In dat geval zou het best kunnen dat een van de vernieuwende voorstellen van het verslag-Tindemans, namelijk de opneming van de Petersbergtaken in het Verdrag, uiteindelijk de bedoelingen van onze rapporteur enigszins verdraait. Het is zeker wenselijk om aan deze taken het statuut van gemeenschappelijk optreden toe te kennen en om op die manier onze interventiemiddelen uit te breiden, maar gezien onze duidelijke besluiteloosheid is het tien tegen één dat hetgeen een grote doorbraak had moeten worden, per slot van rekening alleen maar een doekje voor het bloeden is.

Carnero González
Mevrouw de Voorzitter, de omstandigheden waaronder we de discussie over het verslag-Tindemans aangaan, zijn van bijzondere betekenis voor de vraagstukken inzake de veiligheid in onze Unie.
Enerzijds hebben we de Intergouvernementele Conferentie waarop, op dit punt althans, maar mondjesmaat vooruitgang geboekt wordt; belangrijker is echter, dat we in sneltreinvaart op een NAVO-Top afstevenen waarop de NAVO in geografisch opzicht zal worden uitgebreid en haar doelmatigheid zal worden verhoogd. De conclusie ligt voor de hand: als de IGC zo weinig politieke prioriteit blijft toekennen aan de veiligheidskwesties van de Unie, dan zal de NAVO zich uiteindelijk alleen nog maar bezighouden met veiligheidskwesties die betrekking hebben op ons eigen continent en op de geografische situatie van de Europese Unie. Dat is naar mijn idee niet alleen in strijd met de wens van een meerderheid van onze publieke opinie, maar natuurlijk ook met onze eigen belangen.
Nu de Koude Oorlog is afgelopen, mogen we de veiligheid van ons continent niet in handen leggen van een organisatie zoals de NAVO, die juist uit de Koude Oorlog is voortgekomen; een organisatie waarin de boventoon wordt gevoerd door een extraregionale mogendheid zoals de Verenigde Staten, en wier acties allemaal gebaseerd zijn op het achterhaalde begrip van de nucleaire afschrikking.
De NAVO is niet het orgaan om de Europese identiteit op het vlak van veiligheid en defensie gestalte te geven. Dat zou vanuit de Unie moeten gebeuren. Vanuit het besef, dat veiligheid niet als militair begrip maar in haar algemeenheid moet worden gezien, en dat zij dient te berusten op maatregelen die bevorderlijk zijn voor het vertrouwen, alsmede op acties gericht op preventieve diplomatie.
De Europese Unie zou een nieuw, paneuropees veiligheidsmodel moeten omarmen met als doel, de OVSE te versterken door hervorming van haar besluitvorming, door uitbreiding van haar capaciteiten en middelen; verder zou de Unie ervoor moeten zorgen, dat de strijdkrachten van de lidstaten van de Unie meer gecoördineerd werden, zodat missies van het type Petersberg kunnen worden uitgevoerd - uiteraard steeds op verzoek van de Verenigde Naties of van de OVSE.
Zonder GBVB kan er van een politieke unie geen sprake zijn, en omgekeerd evenzeer. Dat is wat nu eindelijk eens zou moeten doordringen tot de Raad, die hier natuurlijk niet aanwezig is.

Schroedter
Met uw eerste ontwerp, mijnheer Tindemans, waarin u een militaire identiteit voor de Europese Unie eiste, oogstte u enorm veel kritiek vanuit de commissie. De eigenlijke opdracht was het ontwikkelen van een veiligheidsconcept voor alle burgers van Europa. Europa moet een burgermacht blijven. U bouwt echter weer een Europese vesting en vat in uw verslag verdediging op als het verdedigen van speciale belangen van de leden van de Europese Unie, namelijk het verdedigen van ressources, van water- en verkeerswegen.
Moet dit soms een nieuw front tussen Noord en Zuid voorstellen dat u hier optrekt? Europa, een Europa van de vrede, als wat het werd opgericht, een Europa van recht en vrijheid, een civiel Europa, dient een militaire unie te worden! Dat staat er in het verslag. U zegt op sommige plaatsen duidelijk dat het doel een militaire identiteit is. Met de integratie van de WEU in drie stappen moet worden bereikt dat de WEU die als zodanig volgend jaar ophoudt te bestaan, nieuw leven wordt ingeblazen en zelfstandige interventietaken op zich neemt.
Wij, de jonge generatie, willen echter niet terug naar een traditioneel ouderwets systeem waarin veiligheid slechts de eigen veiligheid betekent. We hebben allang de ervaring dat dictaturen ook met vreedzame middelen kunnen worden overwonnen. Intussen is er in Europa een organisatie voor veiligheid en samenwerking die concepten heeft ontwikkeld voor het afbreken van muren, zodat dreigingen helemaal niet meer nodig zijn. Bij een gemeenschappelijk alomvattend veiligheidsmodel in de 21ste eeuw is er geen sprake meer van een scheiding van interne en externe veiligheid, maar van een veiligheid die ondeelbaar is, een veiligheid die oorzaken daar wil bestrijden waar ze daadwerkelijk ontstaan, namelijk op economisch, sociaal en ontwikkelingsgebied.
Het spectrum van civiele instrumenten moet per se worden ontwikkeld. Een Europees civiel Peacecorps is een belangrijk project in deze context binnen de Europese Unie. Daarvoor moeten we onze macht inzetten, onze politieke, financiële en ook materiële macht.

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, ik wil mij graag aansluiten bij de voorgaande sprekers die de rapporteur hebben gelukgewenst. Ik ben van mening dat het om een goed verslag gaat. Evenals de heer Goerens denk ik alleen dat het voorwaardelijke aspect op enkele punten vermeden had kunnen worden. Ik denk dat er binnen ons Parlement een meerderheid te vinden was om deze voorwaardelijkheden die hier en daar zijn blijven bestaan, te elimineren.
Ik wil voornamelijk twee dingen zeggen. Mijn eerste opmerking is niet bedoeld als kritiek, maar behelst eerder een oproep aan onze socialistische vrienden, aan de heer Wiersma. Als men het over Petersbergtaken heeft moet men zich volgens mij met de middelen uitrusten om deze uit te voeren. Men kan zich dan ook niet verlaten op een unaniem besluit binnen de Raad als men echt wil dat Europa in staat is om deze taken uit te voeren.
Mijn tweede opmerking is bedoeld voor onze vrienden de Groenen; voor mij is het duidelijk dat de vredeshandhavende taak niet uitsluitend met een civiele eenheid kan worden uitgevoerd. De ervaring in Bosnië heeft dat aangetoond, evenals de ervaring in Rwanda. Voor dit soort taken moeten een militaire en een civiele eenheid hand in hand gaan, want een civiele eenheid alleen kan deze taak niet uitvoeren.
Mijnheer de commissaris, ik wil uw aandacht vestigen op paragraaf 6 waarin de Commissie en de Raad verzocht worden een uitvoerbaarheidsstudie te verrichten met betrekking tot de oprichting van een Europees korps voor peace keeping en peace making . Ik hoop dat wij op dat punt een antwoord van de Commissie mogen verwachten. Naar mijn mening is dat een van de voorwaarden opdat Europa kan optreden, in tegenstelling tot hetgeen zich onlangs in Albanië heeft voorgedaan toen zij niet in staat was om op te treden als Europese Unie, maar de lidstaten opgedragen heeft om aan deze crisis het hoofd te bieden. Behalve een meerderheidsbesluit binnen de Raad dient er vanzelfsprekend ook een Europees instrument te zijn om deze crisis te beheersen.
Als de Commissie ons op dit vlak een antwoord zou kunnen geven, zou dit al een fantastische stap voorwaarts zijn. Ik hoop dat onze socialistische vrienden begrijpen dat bij gebrek aan institutionele middelen, bij gebrek aan de mogelijkheid om meerderheidsbesluiten te nemen, wij weer terechtkomen in de huidige situatie, namelijk dat Europa niet in staat is om ook maar iets te doen.

de Gaulle
Mevrouw de Voorzitter, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, het relatieve verval van de Verenigde Staten en de opkomst van een machtiger Duitsland, beantwoorden het Europa van defensie en het Europa van bewapening niet meer aan de werkelijkheid van de wereld van vandaag.
Defensie is de eigenlijke uitdrukking van de nationale soevereiniteit en kan niet worden gedeeld. Vanzelfsprekend zullen er altijd Franse leiders zijn die, uit carrièrejagerij of ijdelheid, Frankrijk en zijn industrie een keuze laten maken waarvan zij diep in hun hart weten dat deze indruist tegen de belangen op lange termijn van het Franse volk. Het Franse volk is echter niet onnozel en voelt zich bedreigd door dit federale Europa dat sommigen tot elke prijs willen oprichten.
Tenslotte weet ik dat de rapporteurs, de heer Tindemans en de heer Titley, wensen dat Frankrijk - dat de op een na grootste wapenindustrie ter wereld heeft en de capaciteit heeft om alle soorten militair materieel te produceren - zich laat verleiden tot algemene partnerschapsovereenkomsten die geen enkel voordeel inzake prijs of kwaliteit behelzen.
De voorbeelden van Europese samenwerking uit het verleden zijn overigens veelzeggend: hybride materieel, overschreden budgetten, geannuleerde series.
Toen Generaal De Gaulle in 1958 weer aan de macht kwam, was de Amerikaanse industrie oneindig veel sterker dan de Franse militaire industrie. En toch heeft Frankrijk zelf talrijke bewapeningsprogramma's ten uitvoer gelegd en zoals wij weten met succes.
De presidenten Pompidou, Giscard-d'Estaing en Mitterrand hebben dit beleid voortgezet. Waarom zou president Chirac er dan afstand van doen?

Muscardini
Mevrouw de Voorzitter, ik weet niet of we wel zo blij moeten zijn met de bewuste keuze om in het verslag alleen de gemeenschappelijke veiligheid te behandelen, en niet het defensiebeleid, temeer daar de recente ervaringen in Bosnië - en trouwens ook nu in Albanië - aantonen dat er een gemeenschappelijk buitenlands beleid moet komen en dat het gemeenschappelijk defensiebeleid ook geen uitstel meer duldt.
Zoals bekend kan het één niet los van het andere gezien worden. Toch zit er nog wel iets positiefs aan de door de rapporteur gekozen methode; deze biedt namelijk de mogelijkheid om "de veiligheidssubstantie van de Unie" - zoals de collega's van de Commissie institutionele zaken dat noemen - af te bakenen, dat wil zeggen alle elementaire garanties tezamen die de Unie in staat stellen een rechtsstelsel te zijn en zich als zodanig te doen gelden, een rechtsstelsel dat existeert en zich ontwikkelt in vrijheid en tegelijkertijd als doel heeft haar identiteit op het internationale toneel te bevestigen.
We moeten ons echter wel realiseren dat een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid op zich de Europese Unie niet tegen alle bedreigingen kan beschermen. We moeten de kwestie rond een eigen defensie dus zo snel mogelijk gaan behandelen door een conferentie van het soort van die Messina van 1955 te beleggen, om zodoende vast te stellen hoe de Westeuropese Unie in het kader van een gemeenschappelijk defensiebeleid in de Europese Unie moet opgaan. Het vermogen van de Unie om humanitaire en hulpmissies te zenden, de vrede te handhaven en het beheer over de WEU te voeren vormt de eerste, belangrijke definitie van het begrip veiligheid en defensie, zoals dat in het Verdrag van Maastricht is opgenomen.
In het verslag van collega Tindemans worden allerlei kwesties aangeroerd, maar in het hoofdstuk over de interne veiligheid van de Unie wordt het volgende punt niet genoemd: de al dan niet gewelddadige afscheidingsbewegingen welke de oorzaak zijn van onevenwichtige situaties en conflicten die een democratische ontwikkeling van de samenleving in de weg staan. Een Europa dat niet meer is dan een samenraapsel van separatistische aspiraties wekt absoluut niet de benodigde geloofwaardigheid om de stabiliserende rol te kunnen spelen die ze eigenlijk wel moet spelen.
Overheidsinstanties die uit afscheidingsbewegingen zijn voortgevloeid ondermijnen de interne veiligheid, omdat ze gebaseerd zijn op zelfzuchtige lokale belangen of zelfs op etnische keuzen. De Europese Unie moet zich tegen deze risico's wapenen en in het kader van de politieke unie zorgen dat vormen van autonomie en subsidiariteit waarin bepaalde verschillen erkend worden overeind blijven, en dat de interne veiligheid tegelijkertijd beschermd wordt als onvervreemdbaar goed voor de ontwikkeling van de Unie en haar bevolking en voor de integriteit van de staten.

Theorin
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag is duidelijk beter dan de voorstellen die tijdens meerdere behandelingen in de parlementaire commissie zijn behandeld. Er zijn toch nog onaanvaardbare voorstellen overgebleven. Zweden heeft samen met Finland, door middel van zijn voorstel aan de huidige IGC, zijn positie ten aanzien van het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid duidelijk gemaakt. Als niet-gebonden staat die naar neutraliteit in geval van oorlog streeft, kan Zweden geen ontwikkeling accepteren in de richting van een gemeenschappelijke Europese defensie, noch in het kader van de EU, noch door een organisatorische integratie van de EU en de WEU. Daar is geen enkele twijfel over mogelijk. Het voorstel voor een conferentie om een gemeenschappelijk defensiebeleid en een gemeenschappelijke defensie te bespreken, is onaanvaardbaar. De EU moet geen concurrerende organisatie voor militaire acties opbouwen naast de Verenigde Naties. De inhoud van het toekomstige veiligheidsbeleid van de EU behoort te bestaan uit inspanningen voor vreedzame oplossingen van conflicten, de oprichting van instellingen om conflicten in een vroeg stadium te signaleren, de oplossing hiervan via politieke en economische middelen, de uitvoering van vredeshandhavende operaties en humanitaire acties en de beheersing van crises. De Petersbergtaken moeten enkel kunnen worden uitgevoerd door middel van een direct mandaat van de VN of de OVSE. Het is onaanvaardbaar dat de Unie zelfstandig buiten deze organisaties om zou kunnen optreden. Het voorstel voor een gemeenschappelijk Europees militair en civiel korps is noch weldoordacht noch praktisch uitvoerbaar.
Het toekomstige veiligheidsbeleid, met zijn traditionele gerichtheid op militaire veiligheid van staten, moet worden uitgebreid met de veiligheid van mensen en veiligheid op de hele wereld. Gemeenschappelijke veiligheid en volledige veiligheid is gebaseerd op samenwerking, vertrouwen, openheid en ontwapening, en vereist heel andere instrumenten dan militaire. Om conflicten met vreedzame middelen op te lossen dient de EU een breed scala aan preventieve maatregelen te ontwikkelen voor tijdige signalering, conflictoplossing, bemiddeling, en politieke en economische steun, in plaats van vast te houden aan de militaire oplossingen van de Koude Oorlog.

Dimitrakopoulos
Mevrouw de Voorzitter, hoewel het me verheugt dat het Parlement zich op een passend ogenblik buigt over het uitstekende verslag van de heer Tindemans over de ontwikkeling van de vooruitzichten van een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid van de Europese Unie, betreur ik dat de Raad, die een veiligheidsbeleid voert dat recentelijk op een reeks mislukkingen is uitgelopen, niet in de vergadering aanwezig is - wat bewijst dat hij weinig belangstelling heeft voor het onderwerp en niet het minste respect aan de dag legt voor onze instelling.
Het verslag van de heer Tindemans is in vele opzichten heel belangrijk. Ik denk in de eerste plaats aan de door de rapporteur aangewende methode, waarbij hij het verslag opsplitst in hoofdstukken die gewijd zijn aan de algemene beginselen van het veiligheidsbeleid en hoofdstukken die specifieke probleemregio's en crisishaarden betreffen welke een bedreiging voor de Europese veiligheid vormen.
Ik wil dieper ingaan op twee van de algemene beginselen die aan het gemeenschappelijk veiligheidsbeleid ten grondslag liggen. Het eerste is de territoriale onschendbaarheid, die als de zenuwstreng van dit beleid kan worden bestempeld. Ik wijs er in dit verband op dat de wapensystemen - de voornaamste instrumenten die de integriteit van het grondgebied van de Unie en haar lidstaten kunnen bedreigen - in die mate zijn gewijzigd dat we onze traditionele theorieën erover moeten herzien, waarvoor toekomstgerichte denkbeelden onontbeerlijk zijn.
Het tweede beginsel betreft het belangrijkste voorstel in het verslag, met name de versterking van de diplomatie ter voorkoming van onaangename ontwikkelingen zoals die welke zich momenteel op de internationale scene voordoen. Preventieve diplomatie veronderstelt evenwel informatievergaring, contacten en gericht en analytisch onderzoek naar de oorzaken van crisissen en conflicten - beleidsaspecten die thans, en ik richt me tot de afwezige Raad, in de Unie onbestaande zijn.
Belangrijk in dit verband is ook het voorstel van de rapporteur om de veiligheid te waarborgen door middel van vertrouwenwekkende maatregelen - een mechanisme waarvan al langer vaststaat dat het tot de regeling van problemen kan bijdragen. Mevrouw de Voorzitter, over de hoofdstukken in het verslag die gewijd zijn aan specifieke probleemregio's wil ik alleen nog zeggen dat het ondoordacht veiligheidsbeleid van de Europese Unie op een mislukking is uitgedraaid in zowel de Balkan als het Midden-Oosten, wat bewijst dat ondoorzichtige bemiddelingsprocedures niet volstaan om veiligheidsproblemen op te lossen - zodat concrete beleidsvoorstellen op dit vlak geenszins overbodig zijn.

Caccavale
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil de heer Tindemans feliciteren met zijn voortreffelijke werk, maar ook ik plaats daarbij de kanttekening dat dit stuk een rooskleurig beeld schetst en door de commissie buitenlandse zaken op een heleboel punten gewijzigd is; met name heb ik bezwaar tegen het feit dat de tekst enigszins misleidend is doordat ze allerlei onderwerpen op één hoop gooit, zoals georganiseerde misdaad, prostitutie, economische crisis en racisme. Daar heb ik zo mijn bedenkingen bij.
Het is evenwel duidelijk dat al 't verborgene aan het licht begint te komen. De intergouvernementele conferentie levert niet de gewenste resultaten op en de kwesties die in het Verdrag van Maastricht zijn neergelegd worden niet in een passend gemeenschappelijk veiligheidsbeleid vertaald. Het behoeft geen betoog dat er zonder veiligheidsbeleid geen defensiebeleid is, geen gemeenschappelijke defensie, en dat er dan ook geen gemeenschappelijk buitenlands beleid is. Op economisch gebied had Europa een reus kunnen zijn - en voor een deel is ze dat ook wel -, maar politiek gezien is ze een dwerg; of eigenlijk hebben we vijftien politieke dwergjes - de vijftien lidstaten - die elkaar met hun kleinzielige egoïstische neigingen in de haren vliegen en die internationaal gezien absoluut geen gewicht in de schaal leggen. Daarom heb ik ook waardering voor de doortastendheid waarmee de heer Tindemans dit probleem aan de orde heeft gesteld.
We moeten hierover geen twijfel laten bestaan. Het voorkomen of vreedzaam oplossen van conflicten - peace keeping en peace making - moet méér zijn dan een retorische onderneming. Hoe vaak hebben mensen hier in deze Vergadering - ik wend me hierbij tot de collega's van de Socialistische Fractie, die zich zeer sceptisch hebben opgesteld; ook de collega's hebben die bedenkingen vandaag in hun betogen niet onder stoelen of banken gestoken - zich niet geroerd als het ging om het oplossen van conflicten, het herstellen van vrede en democratie. Dat mag geen retorische onderneming blijven. Dit beleid eist zijn tol en wie zich wil inzetten voor de enige toekomst die is weggelegd voor een democratisch en vrij Europa moet durven investeren in operaties zoals Petersberg, of de andere operaties zoals die van de NAVO, die langzamerhand ook voor Europa - wat er ook van gezegd wordt - nog het enige echte grote bolwerk van veiligheid is, of durven investeren in het veiligheidsbeleid en dus in het vermogen om in te grijpen en vrede, democratie en vrijheid te verbreiden.
Het lijkt me dan ook dat de WEU in dienst van het GBVB moet worden gesteld, dat de WEU en de Europese Unie niet alleen moeten samenwerken, maar dat ze ook echt in elkaar moeten opgaan. Eventueel kan daarbij een opting out -mogelijkheid worden gecreëerd, dat wil zeggen dat landen die niet aan militaire operaties voor het herstel van de vrede willen deelnemen de mogelijkheid hebben zich terug te trekken. Het Parlement moet hierover een ondubbelzinnig standpunt innemen en de Raad op zijn eigen verantwoordelijkheden wijzen.

Caligaris
Mevrouw de Voorzitter, ten overstaan van deze volle en betrokken zaal wil ik de heer Tindemans een grote pluim op zijn hoed zetten, maar tegelijkertijd moet mij van het hart dat ik het betreur dat zijn voortreffelijke verslag in de commissie is afgebroken; ik denk niet dat de talloze breedsprakige amendementen het verslag zijn oorspronkelijke elan en inhoud kunnen teruggeven. Wij laten vandaag een belangrijke gelegenheid lopen om te laten zien dat het Parlement zich aan de bekrompenheid van zijn eigen regeringen durft te onttrekken. Wat het GBVB betreft zullen wij op de intergouvernementele conferentie slechts een zeer kleine rimpeling veroorzaken, die nog niet het kleinste golfje in beweging kan zetten. Dit Parlement is nog steeds willoos overgeleverd aan zijn politieke en ideologische vooroordelen en aan zijn weekhartige neiging de nationale soevereiniteit te beschermen; zijn standpunt over het GBVB zal geen enkel spoor nalaten in de historische herinnering aan de Europese eenwording, en het probeert het gebrek aan politieke voorstellen met een paar zwakke, praktische voorstellen te camoufleren.
Nee, we hoeven de samenwerking met de WEU niet te versterken, we moeten zorgen dat ze in de Europese Unie opgaat. Deze organisatie heeft geen banden met de Unie of met de NAVO, ze is na veertig jaar diepe slaap uit de dood herrezen, net zoals Lazarus, maar de leiding over de missie in Albanië, die overigens volledig aansluit bij de afspraken van Petersberg, kan zij op dit moment niet aan.
Nee, we hebben geen toezicht- en onderzoeksbevoegdheden nodig als we toch niet de wil en de politieke en militaire instrumenten bezitten om op te treden. Nee, we hebben geen Europese humanitaire instelling nodig, dat is een zinloze bijdrage aan de uitbreiding van de vermeende kracht - in werkelijkheid is dat een zwakte - van Europese instellingen.
Wat we wel nodig hebben is een duidelijk, gezaghebbend gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, en de wil om dit beleid van alle instrumenten te voorzien die van de Europese Unie niet alleen een markt maken - die er al is -, en ook niet een gigantische centrale bank - die er goedschiks of kwaadschiks wel zal komen -, maar een respectabel internationaal politiek subject, dat steeds zelfstandiger wordt.
Theodore Roosevelt vatte het buitenlands beleid van de Verenigde Staten aldus samen: Talk soft and carry a big stick . We moeten oppassen dat het buitenlands beleid van de Europese Unie niet deze omschrijving meekrijgt: Talk a lot provided you don't carry a big stick .

De Voorzitter
Geachte collega's, ik ben mij ervan bewust dat het zeer moeilijk is om zich te houden aan de spreektijd, maar ik wil de aandacht van de fracties op dit probleem vestigen. Ik ben van mening dat wij in de toekomst beter moeten opletten. Zo blijkt bijvoorbeeld dat gisteren een uur en twintig minuten spreektijd niet werd benut, omdat de sprekers niet aanwezig waren. Vandaag daarentegen komen wij tijd tekort. Ik denk dat wij dit echt eens moeten herzien, zodat aan belangrijke debatten al de spreektijd wordt gewijd die hiervoor nodig is. Mijnerzijds heb ik de plicht om erop toe te zien dat de spreektijd van iedere spreker zo goed mogelijk wordt gerespecteerd.

Seppänen
Mevrouw de Voorzitter, de heer Tindemans zei al dat veiligheid niet slechts een militaire kwestie is. Helemaal mee eens, maar dit moet dan ook naar voren komen in de betrekkingen van de EU met derde landen.
Het grootste verschil in welvaart aan de buitengrenzen van de EU is te vinden aan de Fins-Russische grens. Rusland is niet meer het rijk van het kwaad, maar in dat land is voor 90 % de bevolking geen sociale zekerheid. De kosten voor levensonderhoud zijn 6000 keer zo hoog geworden, de levensverwachting voor mannen is gedaald tot 57 jaar en 60 % van de bevolking verdient minder dan 500 ecu per maand.
Het verschil in welvaart vormt een uiterst grote bedreiging, die we in Finland proberen af te wenden door middel van vreedzame samenwerking en ongebondenheid. Voor ons zouden militaire spanningen in het noorden een ernstige dreiging inhouden en daarom hebben we gemeend onze ongebondenheid te moeten bewaren. Indien de NAVO wordt uitgebreid met Polen, Tsjechië, Hongarije en Slovenië, worden daarmee nog niet de grenzen van Rusland bereikt. Dit is echter wel het geval wanneer Finland toetreedt tot de NAVO. Door voor te stellen de EU en de WEU samen te voegen opent de heer Tindemans een achterdeur, waardoor wordt geprobeerd Finland en andere ongebonden landen lid te maken van de NAVO.
De heren Tindemans en Titley propageren in hun verslagen een gemeenschappelijke defensie en een gemeenschappelijk militair-industrieel complex. Met deze verslagen wordt van de civiele Unie een militaire Unie gemaakt. Sommige grote landen oefenen druk uit op de Finse minister-president om in te stemmen met het samenvoegen van de EU en de WEU, maar dat standpunt kan in ons land nauwelijks op instemming rekenen. We hebben als afgevaardigden uit de noordse landen besloten tot een gezamenlijke stemverklaring, waarin we de hoop uitspreken dat dit verslag zal worden verworpen.

Nicholson
Voorzitter, ik wil de rapporteur complimenteren met zijn stimulerend verslag over het Europese interne en externe veiligheidsbeleid. Ik zal mij op de interne aspecten concentreren. De dreiging die vandaag de dag uitgaat van terrorisme, drugssyndicaten en andere vormen van georganiseerde misdaad is bijzonder groot.
Ik ben me, als Noord-Ier, bewust van het bestaan van een internationaal netwerk binnen het terrorisme en van de handigheid die terroristen hebben om grenscontroles te omzeilen en elke veiligheidsmaatregel, ongeacht wat de lidstaten en de Europese Unie ook bedenken, vóór te zijn. Hun wapens van dood en verderf worden onze levenssfeer binnengebracht. Wat het ook is, stoffen om bommen te maken of wapens om te schieten en te doden, de dreiging van terrorisme veroorzaakt angst en onzekerheid in onze maatschappij en geeft mensen het gevoel nergens meer veilig te zijn. Het tast de structuur van onze samenleving aan en veroorzaakt achterdocht, spanningen en wantrouwen.
De Europese Unie mag deze uitdaging aan haar adres niet langs zich heen laten gaan. Als wij willen komen tot een sfeer van vertrouwen en respect, zullen alle lidstaten dat moeten uitademen. Zij moeten de dreiging die het internationale terrorisme voor ons allen in Europa vormt, onder ogen zien. Dit is een vraagstuk dat zich niet vanzelf oplost. Het moet hard worden aangepakt. Er zijn lidstaten die in het verleden een niet al te beste reputatie op dit punt hebben opgebouwd.
Ik wil nu nog over het drugsprobleem spreken. In mijn gebied speelt dit wat minder, maar drugs zijn een geweldig maatschappelijk probleem geworden. Er moeten strengere controles komen. Wij moeten onze burgers tegen dit gevaar beschermen, tegen criminelen die onze samenleving en onze jonge mensen kapot willen maken. Kortom, ik steun dit verslag inhoudelijk, maar er moet nog veel meer gebeuren. Ons wacht nog een groot aantal uitdagingen om de vele en verschillende dreigingen waaraan onze samenleving blootstaat, af te wenden. Wij moeten al het mogelijke doen om een samenleving op te bouwen voor ons allemaal.

Féret
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van de heer Tindemans voor een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid van de Europese Unie is zeer welkom.
Het liefst zou ik zeggen: eindelijk! Want is het niet hoog tijd dat de Europese volkeren hun lot eindelijk in eigen handen nemen? Of moet onze veiligheid nog altijd in handen blijven van de heer William Clinton? De nieuwste geschiedenis toont dagelijks dat de Europese en Amerikaanse belangen steeds vaker uiteenlopen. Dientengevolge mag de rol van het agentje spelen in de wereld niet meer alleen worden weggelegd voor de Amerikanen.
De heer Tindemans, die in mijn land België een scherpzinnige minister van Buitenlandse Zaken was, legt tot mijn vreugde de nadruk op een versterking van de operationele structuren van de WEU, op een betere samenwerking tussen de Europese Unie en de WEU, en op de oprichting van een Europees militair en civiel korps dat belast zal zijn met vredeshandhavende taken.
Mijn Franse grootmoeder, die ook Nederlands sprak, zei altijd: " Wie geen put graaft voor een ander, valt er zelf in" .
Ook onderschrijf ik de door de rapporteur tot uitdrukking gebrachte wil dat de Middellandse-Zeelanden de desbetreffende resoluties van de Verenigde Naties moeten eerbiedigen. De staat Israël onttrekt zich hardnekkig aan deze verplichtingen. En tenslotte deel ik de mening dat de migratiestromen vanuit de zuidelijke oeverstaten van de Middellandse Zee beheerst kunnen worden door de sociale omstandigheden van deze volkeren te verbeteren. Ik betreur het echter dat aan de NAVO nog een te grote rol is voorbehouden voor de veiligheid van onze volkeren. Een versterking van de WEU en de uitbreiding ervan met de Midden- en Oost-Europese landen lijken mij veel adequater.
Tot slot wil ik nog zeggen dat ik het erg jammer vind dat dit verslag een gevaar uit het oog is verloren waaraan meerdere landen van de Unie intern het hoofd moeten bieden: de opkomst van separatistische krachten. Zoals iedereen weet speelt dit probleem in België, maar eveneens in Spanje, Italië, Frankrijk en zelfs Groot-Brittannië.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen zou ik blijk willen geven van mijn waardering voor het verslag van de heer Tindemans, en u willen zeggen dat de Spaanse socialisten vóór dit verslag zullen stemmen. Wij zullen het ondersteunen, in de eerste plaats omdat dit de eerste keer is dat wij Europeanen, met onze geschiedenis vol onderlinge oorlogen, de gelegenheid krijgen om vanuit een besef van verantwoordelijkheid en solidariteit een gezamenlijk veiligheidsbeleid te formuleren en uit te werken, zonder dat een ieder erop uit is, het zoveel mogelijk voor het zeggen te hebben.
Er is nog een andere belangrijke reden, en die is dat we aan de vooravond staan van de afsluiting van de Intergouvernementele Conferentie, en dat we het Verdrag betreffende de Europese Unie trachten uit te voeren, met zijn plannen voor een gemeenschappelijk burgerschap, een interne markt, één enkele munt, dat wil zeggen, een gemeenschappelijk leven en portemonnee, waarbij opvalt hoe terughoudend we zijn om gezamenlijk tot een veiligheidsbeleid te komen, dat toch een absolute voorwaarde is om de stabiliteit van de Unie in de toekomst te waarborgen.
Als we kijken naar wat onze burgers bezighoudt, dan zien we dat dit vooral de werkgelegenheid en de veiligheid zijn - de veiligheid van de burger natuurlijk, maar ook die van zijn land -.
Verder is er nog een fundamentele reden, en dat is dat wij Europeanen sinds het einde van de Koude Oorlog de verantwoording voor onze bescherming en veiligheid niet langer systematisch kunnen afwentelen op een partner en steunpilaar, hoe sterk en machtig die ook is. Dat betekent, dat wíj de verantwoording op ons moeten nemen. En het eerste wat ons Europeanen te doen staat, is stabiliteit te brengen op ons eigen continent.
We zijn heel bedreven in en verzot op zelfkastijding. Telkens weer bidden we de litanie van alle gevallen waarin we als Europese Unie gefaald hebben. Wat we bijna nooit zeggen, is dat we het Baltisch gebied moeten stabiliseren, dat we stabiliteit moeten brengen in het mediterrane gebied, dat we de veiligheid in Midden-Europa moeten waarborgen, en dat we ons solidair moeten tonen met landen die problemen aan hun grenzen hebben, zoals Italië kort geleden, of Griekenland, of de problemen van Finland, die hier zijn aangekaart. De enige manier om dat te bereiken, is door het aloude gezegde in praktijk te brengen dat luidt: eenheid maakt macht. Daarom moeten wij ervoor zorgen dat er een veiligheidsbeleid komt, een veiligheidsbeleid dat globaal, vreedzaam maar ook geloofwaardig is. En zoals je geen gezondheidsbeleid van de vloer krijgt door litanieën te bidden of een regendans te dansen, omdat hiervoor ook ziekenhuizen en artsen nodig zijn, zo zal onze veiligheid alleen dan geloofwaardig zijn, als we die allemaal met inzet van al onze krachten ondersteunen. Dat betekent, zoals in het Verdrag van Maastricht gesteld wordt, dat de WEU definitief in de Unie moet worden geïntegreerd, en dat we, vanuit de kracht die men aan solidariteit en eenheid ontlenen kan, ons vermogen tot bemiddeling en vreedzame interventies tot ontwikkeling moeten brengen.

Burenstam Linder
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van de Heer Tindemans vormt een zeer constructieve bijdrage aan de discussie over het veiligheidsbeleid en de ontwikkeling daarvan. Een paar maanden geleden hebben President Clinton en President Jeltsin in Helsinki een ontmoeting gehad om het Europese veiligheidsbeleid te bespreken. Op zich was dat een goede zaak, maar wij moeten er wel voor uitkijken dat de besluitvorming inzake het veiligheidsbeleid niet over het hoofd van Europa heen plaats vindt. De weinig ontwikkelde samenwerking op veiligheidsgebied maakt de bijdrage van Europa veel te versnipperd en dat reduceert de mogelijkheden om invloed uit te oefenen. Binnen het veiligheidsbeleid zijn er uitgesproken voordelen verbonden aan schaalvergroting, voordelen die via een betere samenwerking kunnen worden benut om de rol van Europa te versterken en om een eigen Europese bijdrage te leveren.
In paragraaf 7 zegt de Heer Tindemans: " de natuurlijke solidariteit die de lidstaten aan elkaar verbindt, is op zich zelf al een belangrijk element van veiligheid, omdat dit de in het kader van de WEU en de NAVO geboden veiligheidsgaranties die de lidstaten van de Europese Unie die geen lid zijn van deze organisaties, indirect toch al genieten, nog eens extra versterkt" . Dat is juist, maar om misverstanden te vermijden moet erop worden gewezen dat deze landen, die geen volwaardig lid zijn van de NAVO of de WEU, toch niet enkel parasiteren. Zweden heeft een omvangrijk eigen leger op de been gehouden, dat een stabiliserende werking in Noord-Europa heeft uitgeoefend. De Zweedse defensie-uitgaven per hoofd van de bevolking waren in Zweden hoger dan in de meeste andere landen.
Bekijken we de huidige situatie, dan blijkt dat deze landen door actieve en misschien zelfs stimulerende samenwerking in het kader van de Petersbergovereenkomst nog meer bijdragen kunnen leveren op veiligheidsgebied. Een uitbreiding van de samenwerking binnen de derde pijler om georganiseerde misdaad en terrorisme te bestrijden, juichen wij toe. Door het lidmaatschap van de EU, de deelname aan de PFP en de associatie met de WEU zullen de landen die geen lid zijn geweest van militaire bondgenootschappen, ervaring opdoen met een samenwerking met wederzijdse verplichtingen.
In het verslag is een speciaal gedeelte gewijd aan het Oostzeegebied. In deze gevoelige regio kunnen de Oostzeelanden en de EU een belangrijke bijdrage leveren aan de versterking van de regionale veiligheid, door op alle gebieden netwerken te ontwikkelen, onder andere in de vorm van een bepaalde militaire samenwerking. Dit gebeurt dan ook.
De nieuwe veiligheidssituatie die sinds het einde van de Koude Oorlog is ontstaan, heeft ook in Zweden aanleiding gegeven tot nieuwe discussies. Er kan worden vastgesteld dat de houding van Zweden ten opzichte van samenwerking, ook op militair gebied, aanzienlijk veranderd is. Met zijn evenwichtige verslag vergemakkelijkt de heer Tindemans deze geleidelijke maar duidelijke verandering, en ik wil hem graag met zijn verslag gelukwensen.

Baldi
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik sluit me aan bij de loftuitingen en felicitaties aan het adres van de rapporteur, de heer Tindemans, voor dit uitermate belangrijke initiatiefverslag dat op een bijzonder moment in ons buitenlands beleid komt.
Als de Unie de stabiliteit en de vrede werkelijk wil behouden, koesteren en versterken, moet zij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zonder dralen duidelijk omschrijven; het moet een beleid zijn waarmee opgetreden kan worden, en waarmee ook de defensie kan worden aangepakt, met name als het gaat om ontwapening, het voorkomen van conflicten en het wekken van vertrouwen.
De Unie moet bijdragen tot de stabiliteit in Europa en de naburige regio's, maar ook in het gebied rond de Baltische Zee, het Middellandse-Zeebekken, het Midden-Oosten en het gebied rond de Zwarte Zee, zodat het behoud van de vrede gegarandeerd wordt. Daarbij moet zij afgaan op de beginselen van het GBVB, net zoals op de beginselen van de VN-Handvesten.
De Middellandse Zee is voor de veiligheid van de Unie van groot belang, dat is op de conferentie van Barcelona wel duidelijk geworden. Het zou goed zijn om in het Middellandse-Zeebekken veiligheidsstructuren aan te brengen die een aanvulling vormen op de Euro-mediterrane overeenkomsten en de sociaal-economische omstandigheden verbeteren, met name door controle uit te oefenen op de migrantenstromen en op de handel in oorlogsmateriaal.
Ik hoop oprecht dat de intergouvernementele conferentie een overeenkomst zal opleveren die de Europese Gemeenschap van de nodige middelen kan voorzien om een werkelijk gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te verwezenlijken, dat wil zeggen een beleid dat in samenspraak met alle lidstaten is uitgestippeld en daardoor geloofwaardig en uitvoerbaar is. Van belang is in ieder geval dat het beleid aansluit bij en een aanvulling vormt op de andere communautaire beleidsvormen, want één enkele actie van buitenlands beleid of één enkele actie van het beleid inzake de ontwikkelingssamenwerking, of één enkele humanitaire-hulpactie kunnen tot andere resultaten leiden dan die wij willen en van tevoren vastgesteld hebben.

Frischenschlager
Mevrouw de Voorzitter, ik accepteer het verslag-Tindemans volledig, met name datgene wat de rapporteur vandaag nog mondeling heeft medegedeeld en ik vind het jammer dat we het defensiepolitieke gedeelte moesten verzetten. Ik begrijp deze aarzelende houding in principe niet, omdat ik vind dat we hier een historische kans kunnen benutten, namelijk de kans om voor het eerst gegronde hoop te kunnen hebben om met behulp van gemeenschappelijke Europese besluitvormingsstructuren en de bevoegdheid tot handelen het gebruik van geweld en het op gewelddadige wijze realiseren van politieke doeleinden onmogelijk te maken. Dit is een historische kans.
Daarom moeten alle Europese landen, met inbegrip van de neutrale landen, deelnemen aan dit gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, ook met de defensiepolitieke dimensie, want dat is de grote vooruitgang. De neutraliteit, die wij belangrijk vinden en die een grote traditie kent, verbleekt bij de grote hoop en bij de grote defensiepolitieke dimensie, welke het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid kan bewerkstelligen. We kunnen bereiken dat de kracht van Europa in de zin van de vredespolitieke richtlijnen van de Verenigde Naties, van de OVSE en ook van de Europese Unie kan worden gebruikt.
Daarom ben ik voor deelname van ook de neutrale landen aan het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid. Ik ben voor de integratie van EU en WEU en ik ben voor samenwerking met de NAVO, maar ik ben ook van mening dat de veiligheidspolitieke samenwerking met Rusland voorrang moet krijgen voor de uitbreiding van de NAVO. Veiligheid in Europa kan niet tegen Rusland, maar slechts in samenwerking met Rusland worden bereikt.

Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het volgende opmerken. Ten eerste, ik dank de heer Van den Broek die is ingegaan op onze uitnodiging aan dit debat deel te nemen, wat jammer genoeg niet het geval is voor de Raad die deze beraadslaging met zijn afwezigheid tot een cafédiscussie wil degraderen. Ik dring bij het Bureau dan ook aan op een actie die er de Raad aan herinnert dat het Parlement bepaalde bevoegdheden heeft die hém aanbelangen.
Ten tweede, hoewel de heer Tindemans gepoogd heeft een verslag op te stellen dat de goedkeuring wegdraagt van de overgrote meerderheid van de leden van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, is onze fractie het alleen eens met zijn voorstellen inzake de opneming in de Verdragen van een politieke solidariteitsclausule en de toevoeging van het beginsel van onschendbaarheid van de grenzen van de Europese Unie en haar lidstaten.
Ten derde, onze fractie kant zich derhalve tegen het verslag en stemt tegen de ontwerpresolutie, vooral ook omdat de rapporteur - in tegenstelling tot wat oorspronkelijk was overeengekomen - een beleid voorstelt dat de veiligheid in Europa in de eerste plaats met militaire middelen wil verzekeren.
Ten vierde, op de vraag van sommige collega's of we conflicten als die in Joegoslavië en Zaïre zonder militaire interventies kunnen regelen, antwoord ik bevestigend. Een voorwaarde is wel dat de Unie en haar lidstaten - doeltreffende en doordachte - politieke acties ondernemen. Als zij de republieken van ex-Joegoslavië niet overhaast hadden erkend en het corrupte regime van Mobutu in Zaïre niet hadden gesteund - als ze met andere woorden het veiligheidsbeleid hadden gevoerd waartoe ze verplicht zijn en dat wij kunnen ondersteunen - hadden ze ongetwijfeld betere resultaten behaald.

Linser
Mevrouw de Voorzitter, na het beschamende optreden van de Unie op het gebied van het buitenlands beleid, met name op de Balkan, bestaat er bij de Europese bevolking en de verantwoordelijke politici een grotere behoefte dan ooit om op veiligheidspolitiek gebied één lijn te trekken, snellere en efficiëntere beslissingsmechanismen in te voeren en naar buiten toe eensgezind op te treden. Het verslag van de heer Tindemans biedt daarvoor een uitstekende basis.
Voor de officieel nog steeds neutrale landen van de EU vormt deze thematiek natuurlijk een speciale uitdaging. In Oostenrijk lijkt de huidige veiligheidsdiscussie van de regeringspartijen erg op een Babylonische spraakverwarring. De uitspraken van de verantwoordelijkheiddragers veranderen bijna dagelijks. Het is oneerlijk, het is populistisch en het is onfatsoenlijk om tegenover de eigen bevolking te beweren dat het mogelijk is toe te treden tot de NAVO en toch een restje neutraliteit te bewaren.
Het is onfatsoenlijk tegenover de andere EU-landen om zich op veiligheidspolitiek terrein te gedragen als parasiet. We kunnen niet onze EU-partners in geval van crises om hun solidaire steun vragen en ons vervolgens, wanneer een ander land onze hulp nodig heeft, beroepen op onze neutraliteit. Oostenrijk moet een besluit nemen! Wij Liberalen zijn de enige Oostenrijkse partij die op dat gebied een geloofwaardige en eerlijke politiek bedrijft. Wij zijn bij zinvolle projecten in het kader van de Europese integratie alleszins een zeer betrouwbare partner.

Truscott
Voorzitter, ik wil de heer Tindemans een compliment maken voor de zorgvuldige en consequente wijze waarop hij deze netelige kwestie heeft benaderd. Wel is het hoogst betreurenswaardig dat er zoveel van de door mijn fractie ingediende amendementen zijn verworpen tijdens de behandeling van het verslag in de commissie. Het verslag zoals het nu voorligt, kan om een aantal redenen dan ook niet door de socialistische leden van dit Huis worden gesteund.
Wij zijn het er unaniem over eens dat het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid moet worden versterkt. De hamvraag is alleen hoe dit kan worden bereikt en bovendien te zorgen voor een brede consensus onder de lidstaten van de EU. Het verslag van de heer Tindemans over een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid voor de EU bevat enkele onaanvaardbare punten. Wat daarin staat over besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid bij gezamenlijke acties in het kader van het GBVB, strookt niet met de opvattingen van de socialistische fractie noch met die van de nieuwe Britse Labour-regering. Ook is het in mijn ogen niet goed om vredesherstellende missies los te zien van vredeshandhaving. De nadruk die wordt gelegd op de territoriale integriteit van de EU en de invoering van een economische veiligheidsclausule die is bedoeld om de Europese communicatie- en bevoorradingskanalen veilig te stellen, impliceert de noodzaak van een Europese defensie. Dit wordt bevestigd met de expliciete verwijzing naar de totstandbrenging van een Europees korps, bestaande uit militaire en civiele eenheden, voor het uitvoeren van vredeshandhavende- en herstellende taken.
Met alle respect, maar dit is niet de boodschap die dit Huis naar de Top van Amsterdam in juni moet uitzenden. Dat is jammer, want het verslag bevat veel goede punten, waaronder zaken als ontwapening en wapenbeheersing, non-proliferatie van kernwapens, verkleining van ongelijkheden tussen rijke en arme landen en bescherming van het milieu. Maar al met al kunnen wij met belangrijke delen van dit verslag niet akkoord gaan.
Het verslag-Tindemans geeft het kader aan voor de discussie op dit punt, maar mijn fractie en ik - en in het bijzonder de Labour-leden in dit Parlement - zijn nog steeds in afwachting van een verslag over een veiligheidsbeleid dat beter aansluit bij de Europese aspiraties naar vrede en veiligheid in het volgende millennium.

Stenzel
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, het verslag-Tindemans komt precies op tijd zes weken voor het einde van de Intergouvernementele Conferentie. Mocht dit verslag het niet halen in het Europees Parlement, dan zou dit een bewijs van onvermogen van het Europees Parlement zijn, dat daarmee een kans zou laten liggen om zich bij een elementaire kwestie van het Europese beleid, namelijk het buitenlands en veiligheidsbeleid, gehoor te verschaffen en serieus te worden genomen.
Alle politiek reële standpunten van het Europees Parlement die ertoe leiden dat het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid geen loze woorden op papier blijven, moeten worden toegejuicht. Het verslagTindemans houdt op een evenwichtige manier rekening met de noodzaak van wapenbeheersing alsmede met de noodzaak van non-proliferatie en de mogelijkheid tot handelen van de Unie. De kwintessens ervan dat de beveiliging van het EU-grondgebied deel moet uitmaken van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en indien nodig tot een gemeenschappelijk defensiebeleid moet leiden, zou een radicale wijziging van het Europese veiligheidsbeleid betekenen, weg van het vrijblijvende kunnen naar het bindende moeten.
Ook de stapsgewijze integratie van de West-Europese Unie in de EU en de noodzakelijke vervlechting van de WEU en de NAVO worden door ons gesteund, evenals de opname van de Petersberg-missies in het EU-Verdrag, omdat dit de geloofwaardigheid van het Europese veiligheidsbeleid zou staven.
Oostenrijk wil geen profiteur van het Europese veiligheidsbeleid zijn maar solidair deelnemen aan een dergelijk beleid. Ik hoop daarom ten zeerste dat dit verslag-Tindemans niet alleen in het Europees Parlement wordt gesteund, maar er ook toe zal bijdragen dat in Oostenrijk zelf het debat over onze veiligheidspolitieke posities als toekomstig volwaardig lid van de West-Europese Unie en ook als lid van de nieuwe herziene NAVO wordt gestimuleerd, om onze rol binnen het Europese veiligheidsbeleid te kunnen vervullen.

Väyrynen
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik Leo Tindemans feliciteren met zijn verslag dat nu eindelijk in de plenaire vergadering wordt behandeld. Ik ben van mening dat het splitsen van het verslag in twee delen een goed idee is gebleken. Ik kan met tevredenheid vaststellen dat tijdens de behandeling in de commissie de aspecten van het veiligheidsbeleid in het verslag zijn verbreed en uitgebreid. Desondanks kan ik als afgevaardigde uit een van de neutrale noordse landen niet met alle punten van het verslag instemmen en kan ik het dan ook niet steunen.
De discussie over het veiligheidsbeleid die binnen de Europese Unie wordt gevoerd wordt bemoeilijkt door het feit dat de uitgangspunten zo verschillend zijn. Sommigen hebben een federalistische zienswijze hoog in het vaandel staan en baseren daarop de doelstelling dat de EU een soort supermacht moet worden met een gemeenschappelijk defensiebeleid en een gemeenschappelijke defensie. Ikzelf behoor tot diegenen die een praktische kijk hebben op het communautaire buitenlands en veiligheidsbeleid en zich afvragen door welke externe factoren onze veiligheid nu eigenlijk wordt bedreigd.
Het gevaar van een militaire aanval is afwezig. Onze veiligheid kan echter wel bedreigd worden door de onzekere situatie met betrekking tot de ontwikkeling van Oost-Europa en met name Rusland. Deze bedreigingen kunnen niet worden opgeheven door van de EU een militaire unie en supermacht te maken. Als we die weg bewandelen kunnen we de situatie zelfs nog verergeren. De bedreigingen kunnen slechts worden afgewend door een intensievere paneuropese samenwerking.
Tot slot hoop ik dat alle parlementsleden hun steun zullen uitspreken voor mijn amendementen, die erop gericht zijn om de regio rond de Barentszzee in het verslag de positie toe te kennen die het daarin toekomt.

Theonas
Mevrouw de Voorzitter, in de minuut spreektijd waarover ik beschik, wil ik benadrukken dat elk debat over de veiligheid van de Unie en de gevaren waaraan de Europese volken blootstaan, zich moet buigen over de vraag of een geloofwaardig buitenlands en veiligheidsbeleid a priori geen enkele oplossing mag uitsluiten, wat - jammer genoeg - ook de gedachtengang is die aan het onderhavige verslag ten grondslag ligt. We moeten ons met andere woorden afvragen of gewapende interventies van de Unie om haar wil aan anderen op te dringen, vooral die waartoe ze op eigen houtje besluit, geen rechtstreekse bedreiging voor onze burgers vormen.
We moeten ons tevens de vraag stellen of organisaties die stammen uit de tijd van de Koude Oorlog, zoals de NAVO en de WEU, nog nodig zijn voor de behartiging van de fundamentele belangen van de Unie en of de uitbreiding van die organisaties onontbeerlijk is voor de verdediging van haar essentiële waarden. We moeten eindelijk inzien dat de volken van Europa geen behoefte hebben aan een interventiemacht die de rol van gendarme vervult, maar aan beleidsvormen die hun belangen verdedigen en - daarom - de nijpende economische en sociale problemen van onze tijd aanpakken, alsmede aan de instelling van een collectief veiligheidsstelsel dat geen bedreigingen inhoudt en afgestemd is op de vreedzame en geweldloze regeling van geschillen.

Antony
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het verslag van onze collega Tindemans moeten wij ten zeerste afkeuren.
Ik wil niet terugkomen op hetgeen mijn collega De Gaulle zo uitstekend heeft gezegd over defensie, het fundamentele element van de nationale soevereiniteit, en ik wil mij beperken tot de opmerking dat hetgeen de heer Tindemans voorstaat de totale integratie is van onze landen in het Atlantische systeem om de lakens uit te delen in de wereld. En zodat wij sneller op deze weg voortgaan speelt men voor ons bovendien het welbekende oude liedje van de geest van de Verdragen, eerder dan de letter van de Verdragen. Ook al wordt ons nog niet meedogenloos gezegd dat de lidstaten zich moeten onderwerpen of hun functies moeten opheffen, in feite is de geest van de gehouden rede hier duidelijk niet ver vanaf.
Het meest buitengewone in dit kader is echter opnieuw de invoering van de befaamde dogmatische bezwerende rede over de veroordeling van het zogenaamde racisme en de vreemdelingenhaat. De heer Tindemans heeft het over de onvrede onder de bevolking die uitingen van racisme en vreemdelingenhaat veroorzaakt. De heer Tindemans heeft gedeeltelijk gelijk, er heerst inderdaad onvrede onder de bevolking, en wel steeds sterker. Maar deze onvrede is in feite gericht tegen het echte, authentieke en gewelddadige racisme, dat men hier nooit wil erkennen. Een uiterst recent voorbeeld hiervan is wat zich in het ziekenhuis te Montfermeil, vlakbij Parijs, heeft afgespeeld. Jeugdbendes, en dat is eufemistisch uitgedrukt want zij vormen een echt commando - en niet een vredelievend commando zoals zij die tegen abortus strijden, maar een commando van schooiers -, hebben twee uur lang de zieken en het verzorgend personeel geterroriseerd. Dagelijks, mijnheer Tindemans, worden er commissariaten in brand gestoken, brandweerwagens aangevallen, er bestaat afpersing binnen de scholen en er worden messteken uitgedeeld, die evenveel aanstoot zouden moeten geven als dat een minister van Cultuur wordt aangevallen door een immigrant; arme kinderen worden met messteken verwond omdat zij niet onmiddellijk hun horloge of jack willen afgeven, en hier wordt nooit over gesproken.
Mijnheer Tindemans, de man die tegen u spreekt en de beweging waar hij deel van uitmaakt hebben niets te maken met het racisme. Weet u dat? Twee Antilliaanse kleurlingen zitten in het centrale comité van het Front national. Een van beiden, mijn vriend Stéphane Durbette, het jongste lid van de Conseil général in Frankrijk, is geslagen, voor dood achtergelaten, en naar het ziekenhuis gestuurd, want een socialistisch-communistisch commando had hem behandeld als een inferieur wezen op grond van zijn ras. Dat is racisme.
Mijn drie peetdochters van Indo-Chinese afkomst vertellen mij dat zij geen racisme ondervinden van de oudere Fransen, maar van de gemeenschappen die een hekel hebben aan deze brave gemeenschap van Vietnamezen die van Frankrijk houden. Velen van de 3.000 wezen of ongelukkige kinderen in Libanon, waarmee ik mij gedurende vijftien jaar burgeroorlog heb beziggehouden, maken mij duidelijk dat zij ongerust zijn. Zij zeggen mij, zij schrijven mij: " Dat zal bij jullie ook gebeuren, net als bij ons in Beiroet" . Als u zo schuchter over de spanningen in de landen aan de zuidelijke Middellandse-Zeeoever spreekt, ziet u dan niet dat de wrede en onvergeeflijke strijd van de Algerijnse burgeroorlog, waarin afslachtingsmethoden gebruikt worden die de profeet in de Koran al aanhing, ziet u dan niet dat deze onvergeeflijke strijd ook kan losbarsten onder de miljoenen moslimonderdanen met een dubbele nationaliteit, onder diegenen die in mijn land leven, zonder dat zij zich Frans voelen of zelfs maar Frans willen zijn! Dagelijks worden politici, en niet alleen de leden van mijn beweging, uit bepaalde wijken gezet. Er wordt hen gezegd: " Jij bent hier niet thuis" . In Libanon is het op precies dezelfde manier begonnen. Net voor de val van Constantinopel heeft Mehmed II tegen Constantijn XI gezegd: " de twee oevers van de Bosporus zijn van mij, de Aziatische zijde omdat onze Ottomanen daar wonen, de Europese zijde omdat u niet in staat bent deze te verdedigen" .

Donner
Voorzitter, de Europese Unie kwam er anders uit te zien met de toetreding in 1995 van drie niet-gebonden landen. Door aanvaarding van het Verdrag van Maastricht, sloten deze drie zich ook in politiek opzicht aan bij de uitgangspunten van de Unie. Scandinavië zou er totaal anders hebben uitgezien, als de Zweden en de Finnen zich bij de NAVO hadden aangesloten of dat in de nabije toekomst zouden doen. Wij zien uit naar een vreedzame samenwerking met het Oostzeegebied en met Rusland dat worstelt met de problemen die de overgang op een democratische rechtsstaat met zich brengt.
Het verslag-Tindemans, dat klaarblijkelijk alleen over het veiligheidsbeleid gaat, lijkt tot op zekere hoogte het standpunt te huldigen dat de veiligheid in Europa met militaire middelen is gediend. Daarbij wordt een belangrijk punt over het hoofd gezien. Onze veiligheid hangt niet alleen af van de situatie in Rusland, maar ook van die in de Oekraine en Wit-Rusland. Mogelijke agressie van Sowjetzijde, een vooronderstelling die in het verleden niet geheel ongefundeerd was, was de aanleiding voor de totstandbrenging van de NAVO en een West-Europese defensie. De situatie van tegenwoordig is geheel anders.
Uitbreiding van de Unie is de beste manier om de veiligheid te vergroten. De NAVO-optie is dat niet, evenmin als een integratie van de WEU in de Unie, een gedachte die van tijd tot tijd opgang maakt. De in het verslag gedane voorstellen om vredestaken doeltreffender te maken, zijn dan ook toe te juichen en sluiten aan bij de initiatieven die door de Zweedse en Finse ministers van Buitenlandse Zaken zijn genomen. Daarbij steekt het verslagTindemans, ondanks de vele goede punten, maar magertjes af.
Tot besluit wil ik wijzen op de vele fouten in de Finse vertaling van het verslag. Het stichten van vrede is bijvoorbeeld vertaald met rauhanhieronta , wat letterlijk "vredesmassage" betekent. Ik hoop dat er geen massagesalon aan te pas hoeft te komen om in vrede en veiligheid te leven.

Piha
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur danken voor zijn diepgravende arbeid en voor de zinvolle wijze waarop hij de standpunten inzake de ontwikkeling van een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid op EU-niveau heeft verwoord. De grote verdienste van dit verslag is dat er zeer veel aspecten van het veiligheidsvraagstuk aan bod komen. Het is ook van belang om te benadrukken dat voor ieder individu het belang van het veiligheidsvraagstuk niet slechts afgemeten kan worden aan de hoeveelheid wapengekletter. Tegenwoordig heeft voor de burgers onveiligheid voornamelijk te maken met niet-militaire factoren, zoals milieuvervuiling en nucleaire veiligheid.
In het Verdrag betreffende de Europese Unie wordt de doelstelling omschreven op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, dat op de lange duur kan leiden tot een gemeenschappelijke defensie. Over het werkelijke belang, de uitleg en de verwezenlijking van deze doelstelling heerst natuurlijk geen algemene Europese consensus en het is ook beter om dat te erkennen. Het is duidelijk dat er een theoretisch probleem bestaat bij het vormgeven van het toekomstige veiligheidsbeleid, omdat de doelstellingen en beschikbare middelen van de hoofdrolspelers zeer uiteenlopend zijn. Een goed voorbeeld van dit probleem is de verschillende status van de lidstaten van de EU binnen de West-Europese Unie. Om deze reden schept een eenzijdig vasthouden aan het Verdrag van Maastricht geen vruchtbare basis voor verdere discussie.
Finland en Zweden hebben in het kader van de IGC voorgesteld om bij het ontwikkelen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid de WEU vooral een rol te laten spelen op het gebied van crisisbeheersing. Tindemans legt zeer juist de nadruk op de zogenoemde Petersberg-taken die Finland en Zweden in hun verklaringen als uitgangspunt nemen.
De theoretische benaderingswijze die in het verslag-Tindemans wordt gehanteerd ten opzichte van de militaire veiligheidsproblematiek is, afhankelijk van de interpretatie, verdienstelijk dan wel verwerpelijk te noemen. Vanwege de heterogene factoren die een rol spelen zouden de gebruikte begrippen eigenlijk zo precies mogelijk moeten worden omschreven, zeker wanneer er wordt gesproken over het Oostzeegebied. Er zou ook gepraat moeten worden over de vormgeving van een strategisch partnerschap tussen de NAVO, de EU en Rusland, in plaats van een debat over terminologie te voeren.
Afgevaardigde Seppänen verwees naar de noordse zienswijze. Deze zienswijze is echter niet uniform. De discussie die in Finland wordt gevoerd over het veiligheidsbeleid en het lidmaatschap van de WEU en de NAVO veroorzaakt een scheiding van geesten niet alleen tussen, maar ook binnen de politieke partijen. Ik steun het verslag-Tindemans, omdat ik van mening ben dat de uitgangspunten in dit verslag positief zijn voor Europa en voor Finland. Ik hoop dat de Finse opinie ook met dit debat rekening zal houden.

Svensson
Mevrouw de Voorzitter, het verslag-Tindemans is eigenlijk volstrekt onrealistisch. Er is geen enkele reden voor een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De lidstaten hebben geen overeenkomstige zienswijze of objectieve belangen. De verschillen in dezen zijn bijvoorbeeld duidelijk geworden toen het ging om de oorlog in Vietnam, en met betrekking tot de boycot van Zuid-Afrika, Turkije, de Balkan, het kernwapenbeleid enz. Wanneer we dan een onechte eenheid scheppen, houdt dat enkel in dat de stemmen van de kleine landen worden gesmoord, dat zij worden overstemd, en dat sommige landen ondergeschikt worden aan de grootmachten.
Regionale blokvorming destabiliseert in feite de mondiale veiligheid. Het vergroot het gevaar voor agressie en waaghalzerij, want het is waaghalzerij en neokolonialisme als de EU zich zelfstandig het recht zou toeëigenen om militair in te grijpen in landen buiten haar eigen gebied. Mondiale veiligheid vereist deelname aan een mondiale organisatie. Enkel binnen de Verenigde Naties kunnen de volkeren werken aan vrede en veiligheid.

Imbeni
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Tindemans, ik zal voor uw verslag stemmen, omdat het mij hoe dan ook goed lijkt een boodschap naar de intergouvernementele conferentie te doen uitgaan; de boodschap van een Parlement dat aanstuurt op een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid. Helaas moet ik zeggen dat het een zwakke boodschap is, maar dat is niet uw schuld, mijnheer Tindemans. Wij proberen wel over veiligheid en defensie te praten, maar er is geen basis daarvoor; die basis moet door het buitenlands beleid van de Europese Unie gelegd worden. Dát is het echte probleem, dáár wringt de schoen. Ik roep daarom alle collega's op - en alle politieke kleuren zijn hier vertegenwoordigd - om na te denken over het feit dat wij pas echt volwassen worden als we ons verder onthouden van discussies over of er ja dan nee een buitenlands beleid, een veiligheidsbeleid en een defensiebeleid moet komen, en de discussie over hoe dat buitenlands beleid van de Unie er dan uit moet zien op de agenda zetten.
Ik wil alle landen, klein en groot, en alle fracties en alle collega's dit zeggen: jullie hebben het bij het verkeerde eind als je denkt dat een buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid goed is voor de één, maar fout voor de ander. Het is goed voor de Unie van de volken en landen; pas als we praten over het hoe tonen we ons werkelijk volwassen.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, het verslag-Tindemans maakt een goede indruk. Ik denk hier vooral aan de punten 20 tot 32 waarin de taken op gebied van vrede en stabiliteit worden beschreven. Ook de verwijzing naar de Oostzee is mij speciaal opgevallen. Waar ik ook blij mee ben, is het debat over het gemeenschappelijk analyse-instrument en de zogenaamde Petersberg-taken. Punt 6 over het Eurokorps en de punten 33 tot 38 waarin sprake is van het defensiebeleid, interesseren mij niet.
De West-Europese Unie en de NAVO mogen niet als twee concurrerende instellingen worden gezien. Ik vind het belangrijk dat alles op zijn tijd gebeurt. Het mag niet de bedoeling zijn de WEU zodanig te ontwikkelen dat ze in de Unie geïntegreerd wordt. Er is immers reden tot tevredenheid over de reeds bestaande samenwerking met de landen in het Oostzee-gebied, waarbij lidstaten, niet-gebonden landen en NAVO-leden samenwerken. Dankzij deze samenwerking, het partnerschap voor de vrede, is het Baltische bataljon ontstaan. Dit is dus wel degelijk mogelijk zonder uniekorps. Wat de Balkan betreft, wil ik er op wijzen dat economische en vreedzame acties noodzakelijker zijn dan militaire acties. Als we het nog niet eens kunnen worden over een simpele verklaring inzake de mensenrechten in China, hoe zouden we het dan wel eens kunnen zijn over een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid met een militaire dimensie?

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, de heer Tindemans is een voorvechter van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in Europa en in zoverre kan en moet men instemmen met zijn verslag en hem ermee feliciteren. De goedkeuring van onze kant zou nog groter kunnen zijn en meer van harte als er rekening zou worden gehouden met de volgende punten: het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid moet gemeenschappelijk zijn voor iedereen. Het moet ook de neutrale landen die niet gebonden zijn aan het Pact, de ietwat abstinenten de kans geven om naar dit gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid toe te groeien.
Ten tweede moet duidelijk zijn dat de civiele component duidelijk voorrang heeft boven de militaire component. Het militaire middel is het laatste middel dat moet worden gebruikt. De civiele component moet op de voorgrond staan. Daarmee is ook duidelijk dat het voorkomen en verhinderen van crises voorrang moet krijgen boven het achteraf genezen ervan.
Ten derde moet duidelijk zijn dat out of area -acties met de grootste bedachtzaamheid en uitsluitend onder bescherming van de Verenigde Naties of de OVSE moeten worden uitgevoerd. Omdat deze groep nu eenmaal wordt genoemd, moet ook duidelijk zijn dat we weliswaar een snelle interventiemacht nodig hebben, maar tegelijkertijd ook een civiel corps dat in de breedste zin van het woord vredestichtend is en niet bij voorbaat al deel uitmaakt van de militaire component. In die zin wil ik nogmaals stellen, ook namens onze fractie, dat we de vooruitgang van dit werk toejuichen, maar dat we echter voor de toekomst juist op dit gebied ook nog enkele accentueringen voor ogen hebben. Dit zal zeker niet het laatste debat hierover zijn geweest en in die zin zullen we nog meer discussies voeren met de heer Tindemans en de andere collega's.

Van den Broek
Voorzitter, mag ik beginnen met mij aan te sluiten bij de vele woorden van waardering die zijn gesproken in de richting van de geachte afgevaardigde de heer Tindemans voor zijn verslag, dat wel op een zeer tijdig moment verschijnt daar waar we in afwachting zijn van de conferentie van Amsterdam en daarnaast ook belangrijke besluiten op veiligheidsgebied zullen worden genomen op de NAVO-top in Madrid.
Voorzitter, ik dank ook voor de mogelijkheid om bij dit debat aanwezig te zijn. Ik ben er mij van bewust dat de Commissie niet de eerst geroepene is om aan het proces ten aanzien van de veiligheidspolitiek de nodige stimulansen te geven. Dat zou in de allereerste plaats ook van de Raad moeten komen.
Maar, dat gezegd zijnde Voorzitter, wil ik er nog eens op wijzen dat ook de Commissie bij haar inbreng voor de Intergouvernementele Conferentie duidelijke opvattingen heeft weergegeven daar waar het gaat om de toekomst van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie.
Voorzitter, het ligt voor de hand dat de Europese Commissie als hoedster van de Verdragen zich niet los wil maken van hetgeen over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in het Verdrag van Maastricht is opgenomen. Ik dacht dat de heer Tindemans zijn interventie is begonnen met een verwijzing daarnaar en alle lidstaten, zowel de oudere als de nieuwere, hebben zich ertoe verplicht om een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te ontwikkelen en ook op termijn een gemeenschappelijk defensiebeleid te ontwikkelen wat zou kunnen uitmonden, zoals de Verdragstekst letterlijk zegt, in het gemeenschappelijk defensiebeleid.
Nu begrijp ik zeer wel Voorzitter, dat de heer Tindemans zich gedwongen heeft gevoeld om de defensieaspecten in dit verslag onbesproken te laten. Gezien de gevoeligheid ervan, gezien de vele verschillen in opvatting daarover; dat kan op zich legitiem zijn, maar hij heeft ook aangekondigd, en mag ik dát van harte ondersteunen, dat ook dát onderwerp, van het defensiebeleid opnieuw door het Parlement zal worden bestudeerd en zal worden besproken en ik hoop ook bij die vervolgdiscussie aanwezig te kunnen zijn.
Voorzitter, geïntegreerd buitenlands en veiligheidsbeleid bevat en omhelst uiteraard méér dan uitsluitend en alleen de defensiecomponent. Het militaire terrein heeft natuurlijk ook te maken met het voeren van een extern economisch en sociaal-economisch beleid, wat stabiliteitsbevorderend kan werken.
Voorzitter, alles wat de Europese Unie in de afgelopen jaren aan haar externe betrekkingen heeft gedaan in de vorm van associatieakkoorden, partenariaatsakkoorden, het moderniseren van haar samenwerkingsverdragen met de landen rond de Middellandse Zee, kortom, al hetgeen de Europese Unie heeft gedaan aan het versterken van de betrekkingen in haar rechtstreekse strategische omgeving, zoals Centraal- en Oost-Europa, de Middellandse Zee, het Midden-Oosten, maar ook met bijvoorbeeld de Russische federatie en de Oekraine, heeft alles te maken met een veiligheidsbeleid. Ik geef al degenen die vandaag hebben gesproken over de noodzaak om een vredespolitiek, ook met economische middelen, te voeren en het wegnemen van sociaal-economische oorzaken van instabiliteit, graag groot gelijk en op dát punt wordt ook de buitenwereld, denk ik, door de Europese Unie zeer redelijk bediend. Maar waar de Europese Unie zichtbaar, voelbaar, tastbaar tekort schiet, is op het punt van de crisisbestrijding. De Europese Unie doet het nodige aan crisispreventie door de samenwerking waarop ik zojuist heb gewezen, maar indien die crisispreventie faalt, wat dan? Staat dan de Europese Unie machteloos als economische wereldmacht? Kan dan de Europese Unie niet eens op korte termijn een troepenbeschermingsmacht organiseren, wanneer zelfs de Veiligheidsraad het erover eens is dat het goed is dat een dergelijke beschermingsmacht voor humanitaire hulpverlening naar Albanië wordt gestuurd?
Voorzitter, op zo'n moment schiet de Europese Unie daadwerkelijk tekort. Aan crisisvoorkoming wordt nooit genoeg, maar wel veel aandacht aan besteed. Voor crisisbestrijding en crisiscontrole, hebben we ons tot dusver het instrumentarium niet wensen te verschaffen.
Voorzitter, het meest concrete voorbeeld ligt nog maar recentelijk achter ons en het is Albanië. Waarom moet nu op dit moment in Albanië een nagenoeg anonieme troepenmacht, en ik bedoel met "anoniem" die een ad hoc samenstelling heeft onder overigens zeer deskundige en geïnspireerde leiding van de Italianen, waarom mag er nu een anonieme, ad hoc samengestelde macht zijn, overigens met legitimatie van de Veiligheidsraad met medewerking van de OVSE en waarom kon dit niet onder de vlag van de West-Europese Unie gebeuren? Omdat daarover geen politieke overeenstemming bestond, terwijl de materiële mogelijkheden er waren: zie wat er op dit moment gebeurt in Albanië.
Voorzitter, het is het allerduidelijkste voorbeeld dat het er niet om gaat dat de Europese Unie zich zou moeten ontwikkelen tot een super-politieagent of een super-militaire macht die zou moeten concurreren met de militaire macht van de Verenigde Staten. Nee, de vraag is of de Europese Unie in haar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid ook ruimte wil maken om internationale verantwoordelijkheid te nemen en internationaal initiatief te nemen wanneer het gaat om destabilisering van haar eigen strategische omgeving.
Voorzitter, ik denk dat discussie daarover en over de methode waarop dat het best kan gebeuren, ook voor de toekomst, buitengewoon waardevol is en een onlosmakelijk deel van de alomvattende discussie over de toekomst van de straks uitgebreide Europese Unie.
Voorzitter, ik geloof dat het debat van vandaag daarover een hele waardevolle aanzet is geweest en ik hoop nogmaals van harte dat er een opvolging zal komen, misschien ook geïnspireerd door, wat naar ik hoop, positieve uitkomsten zullen zijn van het Verdrag van Amsterdam. Want, Voorzitter, het spreekt vanzelf dat een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid, laat staan een gemeenschappelijk defensiebeleid, nooit geloofwaardig kán zijn als zich niet eerst ook een geloofwaardig gemeenschappelijk buitenlands beleid heeft ontwikkeld. Daarvoor liggen voorstellen op tafel, het verslag van Barón Crespo geeft daar ook nog eens de nodige onderstreping aan; we spreken daar later over vandaag. Als we dit alles tezamen nemen dan geloof ik dat er nog veel discussiestof voor ons ligt, maar ik verheug me er in ieder geval over dat de heer Tindemans dit initiatief heeft genomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt te 12.00 uur plaats.

Europese defensie-industrie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0076/97) van de heer Titley, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie over de uitdagingen voor de Europese defensie-industrie - een bijdrage voor actie op Europees niveau (COM(96)0010 - C4-0093/96).

Titley
Voorzitter, om te beginnen wil ik zeggen hoe jammer ik het vind dat de Raad geen mogelijkheid heeft gezien om bij de belangrijke debatten hier vanmorgen vertegenwoordigd te zijn.
Over mijn verslag gesproken, in de aanloop naar de Europese verkiezingen van 1989 stond ik op een morgen om 7.00 uur bij de Royal Ordnance Factory in Patricroft in Eccles in mijn kiesdistrict. Ik stond daar pamfletten uit te delen aan honderden werknemers van de fabriek tijdens de wisseling van de arbeidsploeg. Bij de Europese verkiezingen van 1994 was dit bedrijf ter ziele, ten prooi gevallen aan de saneringsgolf binnen de Europese defensie-industrie, waar in de afgelopen tien jaar vier op elke tien banen zijn verdwenen.
Was nu die inkrimping alleen het gevolg geweest van het vredesdividend, een uitvloeisel van het zo vurig gewenste einde van de Koude Oorlog, dan zouden de meeste mensen alleen hun schouders ophalen en zeggen dat dit, helaas, de prijs was die wij voor vrede en stabiliteit over moesten hebben. Zo eenvoudig liggen de zaken echter niet. In de eerste plaats omdat de val van de Berlijnse muur Europa geen vrede en stabiliteit heeft gebracht, maar veeleer een verandering van context heeft betekend.
In de tweede plaats ligt er het feit dat de Amerikanen, ondanks teruglopende defensie-uitgaven, hun greep op de mondiale defensiemarkt hebben weten te versterken. Met hun uitgestrekt uniform marktgebied en hun eenvormige aanbestedingsprocedures voor landmacht, luchtmacht en marine hebben zij gunstige omstandigheden gecreëerd voor een vergaande herstructurering en rationalisering van de sector, waaruit grote en machtige ondernemingen zijn voortgekomen, zoals bijvoorbeeld Lockheed Martin.
Europese bedrijven raken steeds verder achterop en versplinterd met vijftien verschillende aanbestedingsprocedures en moeten de strijd aanbinden met nationale bedrijven die de productie van zeer duur materieel vaak gewoon kopiëren. Wij kopen zelfs niet van elkaar: slechts zo'n 4 % van het materieel dat in Europa wordt aangeschaft, is van Europese makelij, terwijl 75 % uit de Verenigde Staten afkomstig is.
Waarom is dit nu zo belangrijk? Welnu, om te beginnen is de defensie-industrie goed voor circa 1 miljoen, veelal hoogwaardige, arbeidsplaatsen die vaak te vinden zijn in de meest kwetsbare gebieden van de Europese Unie. Ook zijn vaak andere industrieën van deze sector afhankelijk. Zo zijn bijvoorbeeld de verkopen aan militair materieel voor 70 % afkomstig van de luchtvaart- en elektronica-industrie. De defensiesector is van groot belang voor de technologische innovatie binnen de Europese economie en is, onder gunstige omstandigheden, sterk concurrerend.
Dat de defensie-industrie van strategisch belang is, moge duidelijk zijn. Als wij afhankelijk worden van invoer, loopt niet alleen onze eigen veiligheid gevaar, maar zouden wij ook problemen kunnen krijgen met het vervullen van onze internationale verplichtingen in het kader van bijvoorbeeld NAVO-afspraken, een punt waarop de plaatsvervangend Secretaris generaal van de NAVO, admiraal Norman Ray, vorig jaar al heeft gewezen.
Gezien het bovenstaande is het dan ook van vitaal belang dat de Europese regeringen zich ervan bewust zijn dat de Europese defensie-industrie en -technologie van grote strategische betekenis zijn en dat het behoud daarvan essentieel is voor de toekomst van de Europese veiligheid en defensie.
Ik ben me ervan bewust dat dit een zeer gevoelig onderwerp is, dat er ethische kwesties meespelen. Mijn verslag gaat echter niet over het nut van wapens, maar veeleer over de vraag waar de wapens die wij denken nodig te hebben, vandaan moeten komen. Ik dring in mijn verslag niet aan op overheidssteun voor de wapenindustrie, maar pleit juist voor meer marktwerking. Mijn verslag is niet anti-Amerikaans: een levensvatbare Europese defensie-industrie is meer gebaat bij samenwerking met, en ook concurrentie van, de Amerikanen.
Ook de kwestie van de nationale soevereiniteit vormt natuurlijk een punt van zorg. Mijn verslag gaat daarom alleen uit van de bestaande veiligheidsstructuur en pleit niet voor de vorming van nieuwe EU-organen. Ik maak me eerlijk gezegd niet zo druk over de vraag wie wat doet, maar meer over hoe wij bepaalde dingen van de grond tillen. Wat Europa op dit gebied kan doen, is de problematiek op Europees niveau onderkennen en integrale oplossingen aandragen.
Ik wil dan ook de Commissie complimenteren met haar mededeling die een stap in de goede richting betekent. Zij vestigt de aandacht op de crisis in de defensie-industrie. Nu moeten wij actie ondernemen. Om te beginnen op economisch vlak. Nationale preferenties moeten worden doorbroken en de defensiesector moet worden opengesteld voor de interne markt. Daarbij moeten wij uiteraard wel rekening houden met bepaalde gevoelige segmenten binnen deze sector, maar een grotere concurrentie zal voor de belastingbetaler aanzienlijke besparingen betekenen. Wij moeten bedrijven in staat stellen om zich via fusies te herstructureren, opdat echte Europese ondernemingen kunnen worden gevormd.
Om dit mogelijk te maken zouden de lidstaten moeten afspreken om artikel 223 niet meer aan te wenden voor interne EU-aangelegenheden, maar alleen nog in geval van wederzijdse handelsovereenkomsten met derde landen. De ernst van de problematiek is het best te zien aan het grote contrast tussen het hoge tempo van het herstructureringsproces in Amerika enerzijds en het lange geharrewar binnen de Franse regering over de toekomst van Thomson anderzijds.
Er moet ook worden gewerkt aan een politiek kader voor de defensie-industrie. De Top van Amsterdam moet een duidelijke lijn uitzetten ten aanzien van de doelstellingen en de werking van het GBVB. Tevens moet meer helderheid worden verschaft over de aard van de Europese defensie-identiteit in het licht van de verklaringen van Petersburg en Berlijn. Vervolgens moet met behulp van de WEU worden gekeken naar de operationele consequenties van deze verklaringen en moet er een adequate overlegstructuur voor de ministers van Defensie in het leven worden geroepen.
De laatste jaren is er sprake van enkele veelbelovende ontwikkelingen voor samenwerking op bewapeningsgebied, met de oprichting van de GAEO en de Organisatie voor de Bewapening van West-Europa. Op dit terrein wordt in de regel echter maar zeer weinig vooruitgang geboekt. Het proces zou een nieuwe impuls kunnen krijgen, als de lidstaten overeenstemming zouden bereiken over een gemeenschappelijk optreden voor samenwerking op bewapeningsgebied in het kader van artikel J.3 van het Verdrag van Maastricht. Daarnaast moet de synergie op dit gebied worden versterkt en moeten overlappingen worden tegengegaan.
Tot slot vormen de verschillende nationale regelingen voor de wapenexport een grote belemmering voor de industriële samenwerking. De EU heeft reeds acht criteria voor de wapenexport vastgesteld. Nu is het zaak om te komen tot een gemeenschappelijke interpretatie daarvan en vervolgens zouden deze criteria in een juridisch afdwingbare gedragscode moeten worden vastgelegd.
De ernst van de crisis in de defensie-industrie mag niet worden onderschat. De landen van de EU moeten slagvaardig optreden vóór het te laat is.

Areitio Toledo
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik de Commissie willen gelukwensen met dit initiatief, omdat zij naar onze mening vanuit institutioneel oogpunt daadwerkelijk haar medewerking verleend heeft om deze kwestie, die economisch gezien - en niet alleen voor de economie van de Unie - zo belangrijk en delicaat is, om haar uit te diepen en op tafel te krijgen. Verder zou ik ook de heer Titley willen feliciteren met zijn uitstekende verslag, zoals ook met het feit, dat hij rekening heeft gehouden met de punten waaraan belang werd gehecht door de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, door de suggesties en de bevindingen van onze commissie voor zo'n 90 % in zijn verslag over te nemen.
De diagnose van de commissie - van de rapporteur, met betrekking tot de situatie van de wapenindustrie - is inderdaad de juiste. Deze sector is voor de overige industrietakken van groot belang - met 3 % van de totale industrieproductie -, zoals ook de betreffende werkgelegenheid van belang is, en de afhankelijkheid van de Verenigde Staten; tevens is het evident, dat er van intracommunautaire handel geen sprake is, terwijl deze branche door de versnippering en het gebrek aan concentratie in een zwakke positie verkeert.
De oorzaken van deze situatie liggen voor een deel bij het ontbreken van een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid, maar dat is niet de enige oorzaak. Wat hierop natuurlijk wel gedeeltelijk terug te voeren is, is het verschil in inkoopbeleid van de generale staf van de lidstaten, en het ontbreken van een buitenlands beleid of wapenexportbeleid. Maar er zijn nog andere redenen, zoals de vereiste toestemming van de regeringen in geval van fusies, het verschil tussen de lidstaten ten aanzien van de eigendomsverhoudingen in de wapenindustrie, of het gebrek aan transnationale juridische structuren in het kader waarvan dergelijke fusies zouden kunnen plaatsvinden en waarin de Europese Unie nog een zekere inbreng zou hebben. Naar ons idee is deze benadering haalbaar, en wij zijn het met de rapporteur eens dat de Europese Unie iets moet ondernemen in afwachting van het moment dat er een echt defensiebeleid op poten is gezet, zodat deze branche, wanneer het zover is, in de beste positie verkeert om op dat nieuwe beleid in te spelen en uit te voeren.
Wat deze actielijnen betreft, waarvan de heer Titley er al een hele reeks genoemd heeft, zou ik twee bijzonder concrete punten willen benadrukken: ten eerste, het gebruik van de Structuurfondsen in het kader van het beleid voor communautaire industriële herstructurering in de herstructureringsprocessen van de militaire industrie; het tweede punt heeft betrekking op het terrein van onderzoek en ontwikkeling, waarop de Europese Unie een belangrijke actieradius heeft en waaraan zij een groot deel van haar begroting besteedt - een heel aanzienlijk deel zelfs -, met de bedoeling alle programma's te coördineren die betrekking hebben op de defensie-industrie of de civiele industrie en die gebruikt kunnen worden voor militaire doeleinden.

Argyros
Mijnheer de Voorzitter, de inkrimping van de defensiebegrotingen van de Unielanden en de ermee gepaard gaande terugloop van defensie-uitgaven voor onderzoek en technologische ontwikkeling hebben, mede als gevolg van de gesegmenteerde structuur van de West-Europese defensiemarkt, geleid tot een malaise in de Europese defensie-industrie. De Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie heeft op verzoek van de Europese Commissie dan ook onderzocht in welke mate het vijfde kaderprogramma de defensie-industrie een nieuwe impuls kan geven zonder afbreuk te doen aan de civiele doelstellingen ervan. Het antwoord daarop is gelegen in zowel het technologisch kader voor defensie-onderzoek als de context waarbinnen de Unie haar veiligheidsbeleid vaststelt.
Het veiligheidskader wordt onder meer bepaald door de demografische druk als gevolg van het dalende geboortecijfer in Europa die de totstandkoming van kleine beroeps- en vrijwilligerslegers in de meeste lidstaten van de Unie zal bevorderen, alsmede door de noodzaak van de Unie om zowel beter te kunnen concurreren met de Verenigde Staten en de landen van het Verre Oosten op het vlak van onderzoek en technische en technologische ontwikkeling als haar internationale concurrentiepositie te versterken met het oog op de verzekering van haar energievoorraden. De toekomst van de Europese defensie-industrie wordt ook beïnvloed door de taken die de gevestigde militaire machten zullen worden toegewezen, zoals pacificatie, bescherming van energiebronnen, beveiliging tegen chantage en verlening van surveillance-, informatie- en verkenningsdiensten op mondiale schaal. Daar het in de toekomst moeilijk zal zijn om specifieke wapensystemen te ontwikkelen die voldoen aan de diffuse bedreigingen waarmee de Europese Unie te maken heeft, moeten de technologische behoeften van het militair apparaat nauw worden afgestemd op een 'just in time'-benadering waardoor de ontwikkeling van generieke researchproducten in nieuwe wapensystemen kunnen worden geïntegreerd wanneer de risico's zich voordoen. Daar de civiele technologie daarenboven verder geavanceerd is dan de militaire, berust de defensiecapaciteit niet meer op specifiek defensiegerichte OTO, maar wordt ze voornamelijk bepaald door herformulering van de militaire technologische afhankelijkheidsrelatie.
In het licht van het bovenstaande rijst de vraag of het vijfde kaderprogramma kan worden aangewend voor de versterking van generieke producten die zowel voor civiele als militaire toepassingen kunnen worden ingezet. Hoewel de Commissie daar niet aan twijfelt, is de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie van oordeel dat de - weliswaar welgemeende - voorstellen van de Commissie hun doel zullen missen, omdat ze impliceren dat de bewapeningsindustrie opnieuw in belang zal toenemen - waarbij men lijkt te vergeten dat de spitstechnologie steeds meer in de civiele industrie aanwezig is - en omdat ze over het hoofd zien dat het kaderprogramma te beperkt is om te dienen als testbasis voor nieuwe researchconnecties tussen de civiele en militaire sector.
Tenslotte wil ik nog opmerken dat de middelen voor het vijfde kaderprogramma in de toekomst moeten worden besteed aan zowel de stimulering van technologieën voor duaal gebruik als de omschakeling van onderzoekscentra die thans op defensie zijn afgestemd, waarbij zij onderstreept dat heroriëntatie van het communautair subsidiebeleid naar specifiek defensie-gerelateerde doeleinden niet te verdedigen valt.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank geldt in de eerste plaats de rapporteur, de heer Titley. Het verslag onderschrijft in wezen de mededeling van de Commissie en daaruit kan worden opgemaakt dat we het eens kunnen zijn met de Commissie en haar mededeling. Het defensie-beleid kent twee dimensies: een strategische en een operatieve. Het verslag-Tindemans en het verslag-Titley staan daarom met elkaar in verband en completeren elkaar. Ook dit is een oplossing die gelukkig werd goedgekeurd.
Een strategische en operatieve dimensie, omdat een Europees defensiebeleid een wezenlijk bestanddeel is van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, van het in het Verdrag van Maastricht geëiste gemeenschappelijke defensiebeleid en daarom een dringende noodzaak vormt. Over veel zaken waarover we vandaag bekvechten, hebben we reeds bij de goedkeuring van het Verdrag van Maastricht beslist. Nu gaat het erom, dit te implementeren.
Het industriële aspect is daarom zo bijzonder belangrijk, omdat de Europese defensie-industrie volgens iedereen - de een juicht het toe, de meerderheid ergert zich eraan - verdeeld en zwak is en onderworpen aan de dwang van steeds kleinere budgets. Een Europees defensiebeleid lijkt voor de Europese Unie en de lidstaten die beschikken over een defensie-industrie de enige mogelijkheid om zich op de lange termijn staande te houden tegenover de Amerikaanse concurrentie.
Bij de Europese economische betrekkingen met het buitenland zien we ons voor een beslissende vraag gesteld: het opgeven van de defensie-industrie of het zoeken naar nieuwe kansen. Moeten we het uitsluitend overlaten aan de VS of misschien aan landen als Zuid-Afrika, Rusland of de Tsjechische Republiek die in het gat springen, of moeten we de uitdaging aangaan? Dat is veel verstrekkender dan voor de defensie-industrie alleen van doorslaggevend belang voor de Duitse externe economische betrekkingen, de Europese externe economische betrekkingen, als ik een korte nationale opmerking mag plaatsen, evenals voor Groot-Brittannië, Frankrijk en andere landen.
Dit verslag is echter ook een kans voor het Europees Parlement, want dat is het enige effectieve democratische gremium dat op Europees niveau over deze kwestie debatteert en Europese aanbevelingen kan doen. Ik weet zeker dat we deze kans ondanks alle bezwaren die naar voren zijn gebracht ook zullen benutten. De veiligheid van de militaire en buitenlands politieke autonomie van de lidstaten in het Europees Parlement zal bewaard moeten blijven. Het vaststellen van de voorwaarden en het nemen van maatregelen die deze landen ertoe in staat stellen om de rationalisering, organisatie en de instandhouding van een concurrerende, industriële en technische verdedigingsbasis in Europa met betrekking tot militaire goederen te realiseren, moet worden gesteund. Deze basis moet vrij toegankelijk zijn voor de deelnemende Europese landen. Dat is kort samengevat hetgeen vanuit het standpunt van externe economische betrekkingen moet worden gezegd.
We weten dat de Europese defensie in toenemende mate haar concurrentiepositie kwijtraakt. Wie dit niet wil, moet vandaag het verslag-Titley en het voorafgaande verslag-Tindemans goedkeuren.

Méndez de Vigo
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik de Commissie willen gelukwensen met het onderhavige verslag, zoals ook de heer Titley met de taak die hij succesvol volbracht heeft doordat hij overeenstemming heeft weten te bereiken over de verschillende verslagen van de commissies die om advies verzocht waren, en door die verslagen in zijn verslag in te passen.
Ik voer het woord namens de Commissie institutionele zaken, en zal hierbij uitsluitend onderwerpen van institutionele aard aan de orde stellen, maar staat u mij toe, eerst even stil te staan bij de volgende vraag: kan een gemeenschappelijk bewapeningsbeleid eigenlijk los worden gezien van een Europese defensie-identiteit? Volgens mij niet. Ik zie in dat dat een politieke keuze is, niet een stelling, maar naar mijn idee is het moeilijk het over een Europese defensie-identiteit te hebben en daarbij een gemeenschappelijk defensiebeleid buiten beschouwing te laten, omdat het gemeenschappelijk bewapeningsbeleid geïntegreerd deel uitmaakt van die Europese identiteit.
Wanneer we onze steden afgaan, en onze medeburgers vragen ons: waarom grijpt Europa niet in in Joegoslavië? waarom komen wij niet met slagvaardigheid in actie in andere delen van de wereld? - ik denk bijvoorbeeld aan de Golf-Oorlog -, waarom moeten we van anderen afhankelijk zijn?, dan luidt het antwoord onder meer, dat het op dit vlak nog steeds aan een Europese identiteit ontbreekt, terwijl een van de fundamentele aspecten van het gemeenschappelijk bewapeningsbeleid ons ertoe dwingt, onze houding op dit punt te wijzigen. De vraag is dus, mijnheer de Voorzitter, wat ons op institutioneel gebied te doen staat.
In artikel 223 van het Verdrag van Rome wordt de mogelijkheid overwogen dat de lidstaten de vereiste maatregelen nemen ter bescherming van hun essentiële veiligheidsbelangen, waaronder de productie van en de handel in wapens, munitie en oorlogsmateriaal. De lidstaten hebben dit artikel op hun manier geïnterpreteerd en er een soort algemeen principe van afgeleid volgens hetwelk al die gebieden die met de nationale veiligheid te maken hebben, niet onder het toepassingsgebied van het Verdrag vallen.
En dat is de grote vraag met betrekking tot artikel 223 van het Verdrag. Wat staat ons nu te doen? Naar mijn idee dient het Parlement realistisch tewerk te gaan, en kan het vragen om artikel 223 te schrappen, maar ik geloof niet dat deze kwestie op het ogenblik ter tafel ligt van de Intergouvernementele Conferentie. Vandaar onze amendementen, mijnheer de Voorzitter, met daarin als eerste vraag, het gemeenschappelijk bewapeningsbeleid onder één noemer te brengen met de gemeenschappelijke Europese defensie-identiteit. Dit betekent dat in de toekomst - een van de amendementen van het verslag-Titley gaat hierover - artikel 223 zal moeten worden herzien, met het oog op de integratie van de productie van en de handel in wapens, evenals het toezicht hierop.
In de tweede plaats verzoeken wij de Commissie, zich te beraden op artikel 223, en in het bijzonder dat zij de hieraan gehechte lijst wijzigt, die sinds 1958 ongewijzigd is gebleven.
En in de derde plaats, mijnheer de Voorzitter, is ons voorstel dat de WEU in etappes in de Europese Unie geïntegreerd wordt, wat eveneens een voorwaarde is om datgene tot stand te brengen wat wij allen voor ogen hebben, namelijk dat we zo spoedig mogelijk een Europa hebben dat met één enkele, duidelijke stem spreekt, en waarvan het veiligheidsbeleid de vrijheid van alle Europeanen waarborgt.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Titley namens mijn fractie feliciteren met dit verslag. Hij weet zelf hoeveel moeite het soms heeft gekost om gemeenschappelijkheid te bereiken en de achterliggende gedachte van dit verslag, namelijk dat de Europese defensie-industrie zich moet wapenen tegen de hegemonie van de Amerikaanse defensie-industrie is inderdaad juist.
Het is niet zo dat we daarom monopolies willen hebben die dan de landen van Europa de prijzen voorschrijven. Europa zal goed moeten oppassen dat de gemeenschappelijke defensie-industrie geen monopolies met de bijbehorende marktposities gaat vormen. Toch - het verslag werd immers behandeld door de Commissie buitenlandse zaken - kan er geen sprake zijn van defensie-industrie en samenwerking zonder de randvoorwaarden vast te stellen die volgens mij luiden als volgt:
Ten eerste, ontwapening. Je kunt niet praten over defensie-industrie en samenwerking op het gebied van defensie zonder voorstander te zijn van ontwapening, zoals de heer Titley ook heeft gesteld, en wel in alle verschillende fasen, met name natuurlijk ook in de samenwerking met Rusland, want ontwapening moet een gezamenlijk voornemen zijn.
Het tweede punt dat ik heel belangrijk vind, is de kwestie van de controle op de export van militaire goederen. Er worden enkele pogingen gedaan op dit gebied, maar gezien de crisissituatie in veel regio's op deze aarde, gezien veel helaas nog steeds bestaande dictaturen die militaire goederen deels ook in hun eigen landen inzetten, moet Europa dat reeds enkele goede criteria heeft opgesteld erop letten dat deze criteria strikt worden nageleefd, dat ze bindend zijn en dat ze natuurlijk niet alleen voor Europa gelden maar voor de hele wereld. De militaire goederen die tegenwoordig legaal en illegaal naar crisisgebieden worden getransporteerd, kosten veel mensenlevens en het leidt ertoe dat Europa dan later vaak gedwongen is om in de verschillende crisisgebieden tegen de eigen wapens te vechten. Dat betekent dat er hier meer controlemaatregelen nodig zijn en uiteindelijk ook sanctiemaatregelen tegen de export van militaire goederen, met name naar crisisgebieden, met name naar dictaturen enz.
Ten vierde is het ook belangrijk dat er geen bewapening zal komen die de defensie-industrie over het algemeen doet opleven. We hebben zinvolle conversieprogramma's nodig. In dit verband is er immers onlangs ook een vergadering van de UNO geweest. Europa kan hier ook als voorbeeld dienen aangezien bij ons onderdelen van de defensie-industrie op zinvolle wijze werden omgevormd tot civiele programma's. Ik beschouw dat ook als een uiterst belangrijke aanvulling op een gemeenschappelijk defensie-industriebeleid in Europa. Dat betekent dat duidelijk moet worden gemaakt dat de Europese Gemeenschap geen bewapeningsgemeenschap maar een ontwapeningsgemeenschap is, een ontwapeningsgemeenschap in de zin zoals ik die al heb omschreven. Dat betekent tenslotte dat we er helemaal voor zijn dat er een Europese samenwerking op defensiegebied is, dat de ontwapening niet uitsluitend op kosten van Europa en de Europese werknemers plaatsheeft. Daarom zeggen we ook luid en duidelijk "ja" tegen een verstandige controle op militaire goederen en tegen een verstandige samenwerking op defensiegebied in Europa.

Tindemans
Mijnheer de Voorzitter, achtbare collega's, het is vermoedelijk de eerste keer dat dit Parlement zich moet uitspreken over een uitstekend verslag, dat van de heer Titley die ik daarvoor een compliment wil maken, over wapenproductie. Het is een antwoord op een document van de Commissie en ik wou na commissaris Van den Broek gehoord te hebben, hem ook bedanken voor de uitstekende rede die hij heeft uitgesproken. Ik denk dat met zijn woorden en met wat hier in het debat is gezegd, met het verslag-Titley daarbij, er langzamerhand een klimaat groeit waarin wij kunnen komen tot een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid dat een gemeenschappelijke buitenlandse politiek komt ondersteunen. Het groeit traag maar ik heb de indruk dat dit dank zij zulk een uitstekend document tot stand kan worden gebracht.
In zijn verslag zegt de heer Titley dat er eigenlijk drie afdelingen zijn voor een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Een politiek hoofdstuk zegt hij, een militair hoofdstuk en een industrieel, wetenschappelijk en technologisch hoofdstuk. Daarmee omvat hij alles. Ik wil toch onderstrepen dat wapens niet beschouwd kunnen worden als producten zoals andere in de handel, als een commodity zoals andere producten. Want het bestaan van een land, de vrijheid, de onafhankelijkheid kan op een bepaald moment, laat ons hopen dat het nooit meer gebeurt, afhangen van het kunnen beschikken over wapens ter verdediging van het land of van een entiteit die we lief hebben wanneer het wordt aangevallen. Bijgevolg moeten wij nagaan wat onze behoeften zijn. Wat stemt overeen met wat wij hier in de Europese Unie nodig hebben? Dit is uiterst belangrijk. Als wij afhankelijk zijn van derde landen van buiten deze Unie, dan hebben we geen geloofwaardige verdediging. Dan kunnen we alleen maar aanschaffen wat in het uitstalraam van andere landen wordt aangeboden en niet wat juist beantwoordt aan onze behoeften. Bovendien is de toestand zo, en dat weten vele collega's hier, dat de Europese wapenproductie - overigens stem ik er volkomen mee in dat wij een politiek moeten hebben die kan leiden tot ontwapening en ik denk dat wanneer we een gemeenschappelijk beleid hebben wij zelfs beter tot ontwapening kunnen komen dan wanneer ieder afzonderlijk optreedt - niet kan worden uitgeschakeld als we producten willen hebben die beantwoorden aan onze behoeften, maar dat de overleving van deze industrie op dit ogenblik in gevaar is. Dat er zo een concurrentie is op Europees vlak en dat we in Europa niet meer kunnen concurreren met wat elders, ik zal niet zeggen waar maar u weet het allemaal, wordt geproduceerd. Het is dus een bijzonder delicaat vraagstuk, niet alleen voor de verdediging, maar ook dus in sociaal-economisch opzicht want werkgelegenheid komt daar ook bij kijken, en in het kader van de organisatie van de export van wapens, van de wapenhandel, enzovoort. Het is bijzonder delicaat, maar in het verslag wordt dit naar mijn overtuiging goed behandeld.
Ik ga er niet uit citeren, daarvoor is geen tijd, maar de heer Titley wijst ook op aspecten die bijzonder interessant zijn, zoals waar hij in zijn verslag spreekt over defensieprofiel en over de relatie tussen de West-Europese Unie en de Europese Unie. Ik wil daar nu niet verder over uitweiden, maar die elementen kunnen morgen gebruikt worden wanneer wij een verslag over defensiebeleid zullen behandelen. En als dusdanig vormt het een uitstekende inleiding.
Wij zijn dus van oordeel in de fractie, en ik spreek nu namens de fractie, dat het verslag-Titley in reactie op een document van de Commissie een document van zeer grote betekenis vormt. Welnu, wij houden rekening met alle bekommernissen, de sociale tewerkstelling, de economische dus, maar ook de verdediging, ook de vrede en de ontwapening waar wij allemaal naar streven en dus de rechtvaardige vrede die we willen helpen tot stand brengen.
Welnu, rekening daarmee houdend zullen wij dit verslag, als er geen ongelukken gebeuren naderhand, goedkeuren. En wij verheugen er ons op dat het Parlement in staat is over zo een delicate en gevoelige materie te debatteren en hopelijk tot goede resultaten zal kunnen komen.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, ik ben overtuigd dat ons bewustzijn en onze verantwoordelijkheid ten aanzien van een Europees gemeenschappelijk buitenlands beleid groeien door belangrijke debatten als deze over het verslag-Tindemans en het verslag-Titley. In afwachting van de verwezenlijking van dit beleid moet de defensie-industrie in ieder geval de nationale aanpak van Europese programma's en regels stap voor stap loslaten.
Van de nieuwe, op Europese leest geschoeide regels voel ik wel wat voor de standaardisering van de gemeenschappelijke voorschriften voor de aankoop en export van defensiematerieel. Ik ben er eveneens van overtuigd - dat wordt ook in de verslagen gesteld - dat we uiteindelijk moeten accepteren dat de Europese landen op defensiegebied technologisch van elkaar afhankelijk zijn; dat wordt niet alleen door technische overwegingen gestuurd, het is ook een politieke aangelegenheid.
Mijns inziens moet het criterium van de juiste industriële retour in de Europese communautaire programma's niet volledig worden losgelaten, maar aangevuld worden door een op meer programma's steunende lange-termijnvisie. Ik sta achter de oprichting van een Europees Bureau voor Bewapening, voor technische coördinatie, zoiets als het Europees Ruimteagentschap, met optionele ontwikkelingsprogramma's in wisselende configuraties - als ik dat zo mag zeggen -, waar alle deelnemers hun eigen voordeel uit kunnen halen, nu eens als richtinggevende aandeelhouder, dan weer als kleine, maar volledig deelnemende partij.
Als laatste lijkt het mij niet handig - dat wil ik voor dit debat ter overweging meegeven - de defensie-industrie helemaal af te scheiden van de luchtvaart- en ruimte-industrie. Per slot van rekening treden vaak dezelfde partijen op, en een rationele Europese consolidatie op dit terrein - wat toch een heidens karwei is - is waarschijnlijk gemakkelijker te bereiken als alle stukken en alle partijen zich tegelijkertijd in één ruimte bevinden.

Cars
Mijnheer de Voorzitter, een Europese industrietak, de defensie-industrie, verkeert in aanzienlijke moeilijkheden. De oorzaak hiervan is een van de meest verheugende gebeurtenissen in Europa en de rest van de wereld, namelijk de val van de Sovjet-Unie en daarmee het einde van de Koude Oorlog. De vraag naar wapens is godzijdank niet meer zo groot als voor de val van het IJzeren Gordijn.
De veiligheid van Europa is echter nog steeds afhankelijk van de beschikbaarheid van wapens, iets wat de liberale fractie volstrekt duidelijk is. Als Europa niet eenzijdig afhankelijk wil worden van import, moeten onze landen hun onderzoek, ontwikkeling en productie van militair materieel coördineren. Dit is het uitgangspunt van de mededeling van de Commissie en van het rapport van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, een rapport dat op verdienstelijke wijze door de Heer Titley is opgesteld.
Het is hier op zijn plaats om vast te stellen dat een betere coördinatie van het militair materieel in Europa noodzakelijkerwijs leidt tot grotere wederzijdse afhankelijkheid. Dat dient door alle betrokkenen te worden onderkend en aanvaard. De coördinatie van de Europese defensie-industrie wordt gemakkelijker als men het meer eens kan worden over de inhoud van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. We moeten bedenken dat de samenwerking met betrekking tot de defensie-industrie op zich ook een aanmoedigend effect heeft en leidt tot een grotere behoefte aan een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Artikel 223 is aan herziening toe, en er moeten mogelijkheden komen voor gemeenschappelijke restrictieve bepalingen voor de Europese wapenexport, en wel bepalingen waarvan de nakoming kan worden gecontroleerd. De wereld, mijnheer de Voorzitter, dient op basis daarvan een steeds sterker verenigd Europa te beschouwen als een macht van betekenis en als een partner voor vrijheid, vrede en gemeenschappelijke veiligheid. Het hier door ons behandelde verslag brengt ons een stap in de goede richting.

Querbes
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, in de mededeling van de Commissie van 1996 wordt met geen woord gerept over de nauwe band tussen defensie-industrie en de nationale soevereiniteit. En in naam van het concurrentievermogen wordt ook beoogd om het principe van de vrije concurrentie toe te passen op de bewapeningsindustrie.
Het verslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid gaat veel verder, met een gemeenschappelijk bewapeningsbeleid en de herziening van het artikel van het Verdrag betreffende de wezenlijke belangen van de veiligheid van elke lidstaat. De Franse regering herstructureert de wapenindustrie en is van plan vijftig- tot vijfenzeventigduizend arbeidsplaatsen op te heffen en de belangrijkste sectoren te privatiseren, ondanks hevig protest van de werknemers en van de inwoners van de desbetreffende plaatsen.
Als actieve voorvechters van vrede en ontwapening verdedigen de Franse afgevaardigden van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links een militaire doctrine die vrijheid en veiligheid garandeert ten opzichte van dreigingen van buitenaf. Zij zijn gekant tegen herstructurerings- en privatiseringsmaatregelen en eisen het behoud van het nationale potentieel, ook al produceert het maar 5 % van de militaire bestellingen en de diversificatie in niet-militaire activiteiten, namelijk in de lucht- en ruimtevaartindustrie en de elektronica.
Op communautair vlak verzetten zij zich tegen elk Europees defensiebeleid dat toch maar afhankelijk zou zijn van de Verenigde Staten. Zij staan gunstig tegenover een toenemende samenwerking tussen de wapenindustrieën en tegenover onderzoek en verlangen dat de communautaire voorkeur wordt toegepast.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Querbes, en ik moet u gelukwensen, want ik geloof dat dit uw eerste rede is voor deze Vergadering.
U neemt een grote verantwoordelijk op u als vervanger van onze collega Piquet die door alle collega's zeer gewaardeerd werd.
Wij wensen u "veel succes" .

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, aan de vooravond van de Intergouvernementele Conferentie in Amsterdam debatteren wij hier in het Europees Parlement over het verslag-Tindemans en het verslag-Titley, twee bouwstenen voor een nieuw buitenlands en veiligheidsbeleid of beter gezegd defensiebeleid. Er vallen steeds weer begrippen als verdedigingsidentiteit of de Petersberg-missies waaraan we moeten voldoen. Dat wil niets anders zeggen dan strijdkrachten voor interventie ter beschikking te stellen. Hierdoor vindt een kwalitatieve verandering van het buitenlands beleid van de EU plaats. De EU met haar grote binnenmarkt, deze veeleer civiele organisatie, organiseert zich nu als hegemonische mogendheid. Ik vind dat dat de point of return of misschien ook wel de point of no return is.
Verdedigingsidentiteit, tegen wie dan? De Koude Oorlog is voorbij. Europa is nog steeds zwaar bewapend en als men veiligheid wil in verband met de georganiseerde misdaad of wapensmokkel dan hebben we daarvoor geen leger nodig, maar een politiemacht.
Titley heeft het duidelijk gezegd: het gaat erom dat we hier de acceptatie voor de defensie-industrie creëren, opdat deze het buitenlands beleid kan bepalen. Europese identiteit is noodzakelijk, geen verdedigingsidentiteit maar de acceptatie van de burgers voor dit Europa dat we civiel willen opbouwen.
Voor de Petersberg-missies hebben we echter voor de toekomstige interventie nieuwe strijdkrachten, nieuwe schepen, nieuwe satellieten, future large aircraft nodig. Mijnheer Titley, u hebt vier jaar geleden al eens geprobeerd een begrotingslijn voor de future large aircraft op te zetten. Dit verslag vormt de sleutel ervoor dat we binnenkort weer begrotingslijnen zullen hebben die het mogelijk zullen maken om op basis hiervan te organiseren dat de Europese defensie-industrie kan beschikken over begrotingsgelden van de EU. Wie moet dat betalen? Het ontbreekt ons aan geld in de sociale sector. Er zijn goedkopere defensieproducten en we weten van het MEDAprogramma dat we de gelden die daar worden toegekend, moeten missen bij bijvoorbeeld het civiele buitenlands beleid, bij het ontwikkelingsbeleid, bij de echte conflictpreventie.
Een laatste opmerking over de democratische ontwikkeling. De heer Kittelmann noemde het al. We creëren hier met de Conferentie van Maastricht en met dit verslag een nieuwe raad van staatsvorsten, en wel doordat de Ministerraad van de EU het buitenlands beleid en het defensiebeleid bepaalt en controleert en de gelden uiteindelijk toekent.

Vandemeulebroucke
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wij groeiden na de val van de Berlijnse Muur stilaan naar internationale akkoorden over de vermindering van de nucleaire wapens en het stopzetten van chemische bewapening. In dit kader ben ik absoluut voorstander van de coördinatie van de wapenproductie, maar het doel moet zijn die verder te reduceren en een groeiend vredesdividend uit te bouwen.
Ik was aanvankelijk blij dat een Britse socialist rapporteur werd in de hoop dat hij vertrouwd was met de geschiedenis van zijn eigen partij. Labour was altijd de pionier van het gebroken geweer. Maar mijn hoop maakte plaats voor verbijstering bij het lezen van het verslag. Wapenproductie is voor hem een productie als een andere met alle nepargumenten vandien. Wapenproductie, zo lees ik is van vitaal economisch belang, want het creëert werk ook bij toeleveringsbedrijven. Hij maakt zijn beklag over het gebrek aan evenwicht op de handelsbalans, over oneerlijke mededinging, over ontplooiing van krachtig materiaal met de best mogelijke verhouding prijs/kwaliteit.
Parel op de kroon is paragraaf 24 van de resolutie. ik citeer: het Parlement is van oordeel dat herstructurering van de wapenindustrie tot gevolg zal hebben dat de Europese belastingbetaler meer waar krijgt voor zijn geld. Kan het cynischer!
De wapenhandel dan. Het Zweedse SIPRI-rapport geeft jaarlijks een overzicht van de conventionele wapenbusiness. Titley slaat de bal mis wanneer hij stelt dat de eindcliënten altijd de regeringen zijn. Trouwens wat als het dictaturen zijn.
Er is ook geen woord in het verslag terug te vinden over de massale handel in tweedehands wapens. Geen woord over de wijdverspreide techniek handwapens in onderdelen te verkopen of als technische apparatuur. Er is geen antwoord op de wijdverspreide transithandel via bondgenoten, staten in conflictsituaties. Wapens zijn geen waspoeder. Ze moeten aan strenge gedragscodes onderworpen worden met een jaarlijks verslag aan het Europees Parlement. Daarom zal ik de amendementen steunen die de groene fractie heeft ingediend. Ik hoop dat dit verslag, als die amendementen niet goedgekeurd worden, gewoon naar de vuilnismand wordt afgevoerd.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van onze collega Titley onderstreept niet alleen het volledig nieuwe karakter van de internationale context waarin ons wapenbeleid vandaag de dag past, maar bovendien wordt in deze context en op dit gevoelige vlak de notie van communautaire preferentie in eer hersteld. Het is jammer dat de ontwerpresolutie afwijkt van de uitgangspunten van de toelichting!
De nieuwe context is die van de felle concurrentie die de Amerikaanse producenten van militair materieel voeren tegen de Europese ondernemingen. Deze agressieve concurrentie dreigt in de toekomst te leiden tot de verdwijning van industrieën die van vitaal belang zijn voor onze veiligheid en de onafhankelijkheid van ons nationale defensiebeleid, als de Europeanen de geavanceerde bewapeningssector het monopolie laten worden van een enkele mogendheid.
Hoewel defensie in wezen een nationaal privilege blijft en zonder natuurlijk de bestaande belangrijke troeven ter discussie te stellen, moet de omvang van de kosten van de nieuwe bewapeningsprogramma's ons er toch toe aanzetten om de echt gemeenschappelijke behoeften vast te stellen, om te bepalen wat beter gezamenlijk dan afzonderlijk geproduceerd kan worden en wat er gezamenlijk zou kunnen worden aangekocht. Het gaat er niet om, zoals in de resolutie wordt voorgesteld, de wapenproductie systematisch en op ieder vlak te europeaniseren. Integendeel, de lidstaten moeten lering trekken uit de mislukking van talrijke vroegere samenwerkingsvormen - waarop mijn collega De Gaulle zojuist gewezen heeft - en zich alleen inzetten voor programma's die exact aan hun behoeften voldoen. De wil moet aanwezig zijn om deze programma's tot een goed einde te brengen en om de nodige financiële inspanningen te doen.
Er dient niet alleen gezamenlijk geproduceerd te worden als dit noodzakelijk en mogelijk is, er dient ook gezamenlijk te worden aangekocht, Europees te worden aangekocht, de Europese preferentie moet worden toegepast teneinde te voorkomen dat bepaalde lidstaten - zoals onlangs nog het geval was - liever Amerikaans militair materieel aanschaffen dan Europees materieel dat van een minstens even goede technologische kwaliteit en minder duur is.
Ondanks de positieve elementen die het verslag-Titley bevat, kunnen wij er helaas niet voor stemmen. De redenen hiervoor zijn de tekortkomingen van het verslag, het streven om alles in systeem te willen brengen en de federalistische filosofie die aan het verslag ten grondslag ligt.

Linser
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het verslag van de heer Titley is gebaseerd op de economische grondpijlers efficiëntieverhoging, kostenreductie, verbeterde coördinatie en internationaal concurrentievermogen. Het moet daarom zeer worden toegejuicht. Fusies van defensiebedrijven binnen de EU verbeteren de concurrentiesituatie, met name ten opzichte van de VS, die sinds het einde van de Koude Oorlog steeds meer invloed krijgt in Europa.
Het kan om morele redenen in geen geval worden getolereerd dat we met het ongeloofwaardige en in dit opzicht erg cynische argument van het veiligstellen van arbeidsplaatsen meer wapens dan tot nu toe produceren en deze ook nog exporteren.
Die militaire goederen echter die we ter bescherming van de Europese Unie en haar burgers beslist nodig hebben, moeten we zoveel mogelijk zelf produceren en wel om militaire redenen, om economische redenen en ook met het oog op de uiterst gespannen werkgelegenheidssituatie in de EU.
Bij de in het verslag geëiste harmonisatie van de exportbepalingen voor wapens moeten we ons uit Oostenrijks gezichtspunt afvragen of dit niet een verdere voor het Oostenrijkse volk bewust verhulde strategie is voor de geleidelijke aantasting van de neutraliteit en of het dan niet eerlijker zou zijn om open kaart te spelen met de burgers van de neutrale landen van de EU en ze in het kader van een referendum zelf te laten beslissen over het formele opgeven van de neutraliteit.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, de mededeling van de Commissie en dientengevolge ook het verslag van het Europees Parlement over de defensie-industrie en de defensiesamenwerking komen op een verkeerd moment en gaan uit van verkeerde principes. Daarom wil ik hier de tegenwerpingen van de Duitse Sociaal-democraten toelichten. Er moet eerst overeenstemming zijn over gemeenschappelijke veiligheids- en defensieconcepten voordat men zich kan gaan oriënteren op defensiesamenwerking die eventueel ook voldoet aan onze eisen, namelijk doorgaan met ontwapening waardoor dan eindelijk de vrede ontstaat waar de mensen sinds het einde van de Koude Oorlog op zitten te wachten.
De mededeling en het verslag richten zich op bewapening in plaats van op ontwapening. In een tijd waarin de wereld wacht op projecten voor de conversie van de defensie-industrie en op duidelijke ontwapeningssignalen wordt hier de concurrentie- en toekomstpotentie van de Europese industrie gelijkgeschakeld met de concurrentievoordelen van de defensie-industrie. Volgens mij is dat niet wat we nodig hebben.
Wat nodig is, zijn investeringen in conversie-onderzoek en conversieprojecten. Er is immers geen industrie die zo'n hoge investering van kapitaal per arbeidsplaats nodig heeft als de defensie-industrie. We moeten ervoor zorgen dat er meer wordt geïnvesteerd in milieutechnologieën, in civiele technologieën, in nieuwe materialen en niet in deze samenwerking, omdat daardoor niet de arbeidsplaatsen ontstaan die we hier krijgen voorgespiegeld.
Bovendien beschouw ik het gevaar als bijzonder groot dat met de defensiesamenwerking op Europees niveau monopolies ontstaan die de regeringen astronomisch hoge prijzen voor militaire goederen kunnen voorschrijven. Bovendien zouden ondernemingen die civiele goederen produceren, worden overgeleverd aan een slopende concurrentie omdat steunverlening aan de Europese defensie-industrie ook leidt tot concurrentievoordelen voor de civiele productie van deze bedrijven ten opzichte van bedrijven met een niet-militaire productie. Ik vind het ook uiterst gevaarlijk dat met deze defensiesamenwerking de toegang tot een expansief exportbeleid mogelijk wordt gemaakt en dat de concurrentie tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten een restrictief defensieexportbeleid van de Europese Unie in gevaar brengt.
Ik vind daarom het nu ingediende verslag niet geschikt om een oriëntering op de toekomst voor de Unie duidelijk te maken.

Burenstam Linder
Mijnheer de Voorzitter, de Heer Titley heeft een belangwekkend verslag geschreven. De Europese defensie-industrie staat voor grote uitdagingen. Veel ondernemingen hebben rentabiliteitsproblemen, en het is noodzakelijk om structureel om te schakelen. De wapenindustrie speelt een speciale rol in het veiligheidsbeleid van de lidstaten en de Unie. Op de lange termijn moet deze industrie echter op dezelfde voorwaarden functioneren als andere industrieën. Pogingen om de defensie-industrie met overheidssubsidie op de been te houden kosten geld en verminderen daarmee de mogelijkheid om het kwantitatieve niveau van de defensie te handhaven. Steun aan ondernemingen leidt er gewoonlijk ook toe dat de industriële doelmatigheid vermindert en dat er steeds uitgebreidere subsidiebijdragen worden gevraagd.
Het is echter niet alleen een kwestie van geld, maar ook van kennis. De moderne militaire technologie is steeds meer op kennis gebaseerd. In steeds grotere mate zijn geavanceerde elektronica en verwerking van enorm veel gegevens vereist. De grenzen tussen civiel en militair onderzoek vervagen steeds meer. Een probleem voor de Europese wapenindustrie is dat deze niet in dezelfde mate kan steunen op onderzoek aan topuniversiteiten als de wapenindustrie in de VS.
Zonder nu verder op universiteitskwesties in te willen gaan, wil ik erop wijzen dat in dit verband een groot deel van het Amerikaanse overwicht samenhangt met het feit dat de universiteiten daar op een heel andere wijze aan concurrentie onderhevig zijn als de grote universitaire overheidskolossen hier in Europa. Dat heeft geleid tot efficiënter onderzoek en efficiëntere onderzoekersopleidingen. Het is niet moeilijk te zien dat de VS een overwicht op het gebied van elektronica en informatica hebben, wat ook heeft geleid tot een voorsprong op het gebied van nieuwe wapensystemen. De Amerikaanse superioriteit heeft een revolutionaire betekenis op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid, niet alleen voor hun tegenstanders, maar ook voor hun bondgenoten. Wil men het militaire materieel tussen de krijgsmachten operationeel maken, dan is een vereiste dat dit materieel hetzelfde kwalitatieve niveau heeft. Om te voorkomen dat Europa op termijn als partner niet nog minderwaardiger wordt, is nodig dat de Europese samenwerking een stoutmoediger karakter krijgt.
De Fractie de Groenen heeft een aantal amendementen op het verslag van de Heer Titley ingediend. Als de hierin vervatte zienswijze en die van andere tegenstemmers gehoor vindt, wordt de hegemonie van de VS nog groter. Wij moeten oppassen dat er geen specialisatie ontstaat in die zin dat de VS de machines, d.w.z. de wapens, levert en Europa de mensen, d.w.z. de soldaten.
De grote Zweedse wapenindustrie produceert zulke uiteenlopende wapensystemen als militaire vliegtuigen, onderzeeërs, geleide raketten en artillerie. Die verscheidenheid komt doordat het Zweedse neutraliteitsbeleid eist dat wij ook op dit terrein onafhankelijk zijn, of tenminste de mogelijkheid hebben een samenwerkingspartner te zijn die voldoende geavanceerd is om het meest moderne materieel te kopen dat wij niet zelf produceren. Het is voor Zweden net als voor de andere Europese landen steeds moeilijker geworden om zo'n brede wapenindustrie te handhaven. Het valt daarom niet moeilijk om onze steun te betuigen aan de voorstellen van de Heer Titley voor maatregelen om de Europese wapenindustrie een groter concurrentievermogen te geven en zo bij te dragen aan de veiligheid van Europa.

Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Titley bedanken omdat hij zich toch heeft beziggehouden met dit onderwerp, hoewel het niet bepaald een aangenaam onderwerp is. Het is een uiterst principieel onderwerp. Het is een bedrijfstak die vaak aan crises onderhevig is. Het is een bedrijfstak - dat moet ook openlijk worden toegegeven - waarin schandalen vaak aan de orde van de dag zijn. Aan de andere kant - en dat wil ik met name zeggen tegen onze collega's van de Groene fractie - zolang we militaire defensiecapaciteiten nodig hebben, zal er ook een Europese defensiesamenwerking moeten zijn. Zolang we dat op een zinvolle manier samen doen in Europa, is het ook noodzakelijk dat er een Europese defensiesamenwerking wordt opgebouwd. Dat werd allemaal al meerdere malen gezegd. Drie punten wil ik echter nog bespreken.
Ten eerste, de ontwapening is natuurlijk het hoofdthema. Er is overcapaciteit. Een gemeenschappelijk defensiebeleid in Europa moet daarom ten doel hebben dat deze overcapaciteit wordt teruggebracht.
Ten tweede moeten we ons aan de doelstelling houden dat overheidsbegrotingen moeten worden ontlast. Vaak is het in het verleden en waarschijnlijk ook nu nog het geval dat defensie-opdrachten om puur economische of werkgelegenheidspolitieke redenen werden verstrekt, zonder dat ze de defensiestructuur als hoofddoel respectievelijk als zinvol doel hebben.
Derde punt is het exportbeleid. Een gemeenschappelijk Europees defensiebeleid is voorwaarde voor een exportbeleid dat daar rekening mee houdt. Om te beginnen geen export van wapens naar mensenverachtende regimes of regio's. Op de tweede plaats geen export naar landen of regimes die van huis uit totalitair zijn of een agressief beleid voeren. Dat is echter alleen mogelijk wanneer we gezamenlijk het defensiebeleid...
(Onderbreking door de Voorzitter)

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie kent blijkbaar niet het verschil tussen een geweer en een stokbrood of een torpedojager en een ziekenhuis. Haar mededeling over de uitdagingen voor de Europese defensie-industrie wordt immers beheerst door één enkel denkbeeld , met name het ongedaan maken van het onderscheid tussen de productie voor civiele en voor militaire doeleinden, op basis waarvan ze groen licht wil geven voor de stimulering van de defensie-industrie in het kader van de Gemeenschapsbegroting, het vijfde onderzoeksprogramma, de Structuurfondsen, het exportbeleid en de herziening van het Verdrag. De suggesties in de mededeling betekenen een gevaarlijke evolutie en wekken verbazing, twijfel en ergernis. Het debat erover in het Parlement maakt de vergadering tot een bijeenkomst van het Pentagon of van een multinationale onderneming die in de militaire sector bedrijvig is. Ik betreur dan ook dat de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid ingaat op de denkbeelden van de Commissie, waarbij ik me afvraag of het de bedoeling is van de heer Titley om ons het laatste sprankje hoop te ontnemen in verband met de Labourpartij en het behoud van haar tradities en waarden. Hoewel we begrip hebben voor wat hij heeft benadrukt over de activiteiten van de defensie-industrie in zijn kiesdistrict, wil ik hem vragen hoe hij zou reageren op het argument van collega's uit Zuid-Italië dat de economische bedrijvigheden van de mafia werkgelegenheid in hun regio verschaffen. Ik ben er zeker van dat het overleg dat volgende week onder leiding van de heer Coates plaatsheeft, zal leiden tot veel interessanter voorstellen inzake werkgelegenheid dan die waarvan sprake in het onderhavige verslag, ook voor het kiesdistrict van de heer Titley.

McKenna
Voorzitter, de twee verslagen die wij hier vanmorgen behandelen, zouden bij veel Europese burgers de alarmbellen moeten doen overgaan. Het is zonneklaar dat wij aansturen op de vorming van een militaire superstaat binnen de EU met een eigen wapenindustrie. Ik weet dat de heer Titley de belangen van de wapenhandelaars goed in het oog houdt. Zo vertelt hij ons bijvoorbeeld niet dat British Aerospace verantwoordelijk is voor de levering van Hawk-gevechtstoestellen aan Indonesië, waarmee de bevolking van Oost-Timor kan worden geterroriseerd. En nu wil hij geld van de Europese belastingbetaler gebruiken ter ondersteuning van de wapenindustrie.
Als wij geen ander antwoord hebben op het werkloosheidsvraagstuk in de EU, zijn wij nog ver verwijderd van enigerlei vorm van humaan beleid. Er wordt met geen woord gerept over het feit dat Europese wapenleveranties in de wereld de oorzaak zijn van tal van conflicten waarvoor wij oplossingen proberen te vinden. Het is een en al schijnheiligheid in dit Parlement en in de discussies die hier worden gevoerd. De heer Titley loopt uit de pas met zijn eigen minister van Buitenlandse Zaken, die heeft gezegd de Britse internationale reputatie op het gebied van de wapenexport te willen opvijzelen.
Het is zonneklaar dat wij met de debatten hier vandaag in de richting gaan van de vorming van een Europese militaire staat met een eigen wapenindustrie. Neutrale landen, zoals Ierland, moeten hierop bedacht zijn. Ik ben zeer teleurgesteld over de briefing van de Ierse permanente vertegenwoordiger, die niet duidelijk maakt waarover de discussie gaat en wat er aan de hand is. Ziet U Uw kinderen graag werken bij bedrijven die verantwoordelijk zijn voor de vervolging en de dood van zo vele mensen in de wereld?

Hendrick
Voorzitter, ik wil mijn collega, de heer Titley, een compliment maken voor het bondige en goedgeschreven verslag van zijn hand. In de afgelopen tien jaar is de defensie-industrie sterk onder druk komen te staan als gevolg van twee factoren, te weten het einde van de koude oorlog en de instelling van het GBVB.
Het einde van de koude oorlog heeft deze sector sterk onder druk gezet vanwege de teruglopende vraag van de EU-landen naar met name wapens. Het aantal arbeidsplaatsen in de defensie-industrie en op OTO-gebied is spectaculair gedaald. Bovendien hebben de bedrijven te kampen met felle concurrentie vanuit de Verenigde Staten, die hen in hun voortbestaan bedreigt. Een herstructurering van deze sector in Europa is dan ook geboden.
Als wij willen komen tot een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in Europa en daaraan ook invulling willen kunnen geven, dan moet er een Europese defensie-infrastructuur voorhanden zijn. Ik neem afstand van enkele opmerkingen die op dit punt vanuit mijn eigen fractie en door de Groenen zijn gemaakt. Wij hoeven hierover niet uit te weiden, omdat het zonneklaar is dat wij, als wij niet vasthouden aan onze eigen defensieindustrie en defensie-infrastructuur, op den duur allemaal bij de Amerikanen moeten aankloppen en voor onze defensie volledig van hen afhankelijk zijn.
Een andere reden om deze industrie overeind te houden is, omdat zij van groot belang is voor technologische innovaties die doorwerken in de civiele sector en de basis vormen voor veel waardevolle producten, waaraan wij de hoge levensstandaard danken, die wij tegenwoordig in de landen van de WEU genieten.
Er moet een echte interne markt op defensiegebied komen. Wij moeten de intracommunautaire handel op dit gebied versterken om niet steeds afhankelijker te worden van de Verenigde Staten. Dat impliceert een gezamenlijke aanpak. Dat impliceert een gemeenschappelijk bewapeningsbeleid. Dit hoeft niet automatisch uit te monden in een integratie van de WEU binnen de EU, maar betekent wel een nauwere samenwerking. Er moet een juridisch afdwingbare gedragscode worden opgesteld, die ons ruimte geeft om vooruit te komen op dit zo belangrijke gebied.

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, het aan ons voorgelegde uitstekende verslag wijst erop dat het Europese bewapeningsbeleid op twee principes stoelt: een goed en een slecht principe. Het goede principe is dat het om een activiteit gaat die niet vergelijkbaar is met andere activiteiten en waarvoor een speciaal stelsel vereist is. Het slechte principe is dat het bijzondere karakter van deze activiteit ertoe geleid heeft dat de Europese dimensie terzijde is geschoven en dat de activiteit binnen een nationaal kader is geplaatst.
Het is inderdaad een zeer bijzondere activiteit. Allereerst omdat wapens nu eenmaal anders zijn dan andere producten: het is een product dat tegelijkertijd dood en onafhankelijkheid kan bewerkstelligen. En vervolgens omdat de kopers nu eenmaal anders zijn dan andere kopers: er zijn er slechts weinig in aantal en het gaat hierbij om staten. En vervolgens ook nog omdat de politieke dimensie aanwezig is. En tenslotte omdat deze sector, en daar hebben wij reeds op gewezen, een ernstige crisis doormaakt.
Maar aan de andere kant is het niet omdat voor de wapenproductie een bijzonder stelsel wordt vereist, dat men de dimensie van de communautaire samenwerking moet weigeren, juist integendeel. De nationale industrieën zullen niet worden beschermd als er niet meer samenwerking komt op Europees vlak. Er komt niet meer samenwerking op Europees vlak als er niet gemeenschappelijk wordt vastgesteld wat de militaire behoeften zijn. En de behoeften worden niet gemeenschappelijk vastgesteld als er geen gemeenschappelijk defensie- en buitenlands beleid is.
Wij hebben hier te maken met een zeer ernstig probleem. Er zijn twee verleidingen waarvoor wij niet mogen bezwijken. De eerste verleiding is de nadruk leggen op het commerciële aspect waardoor de politieke dimensie van de zaak verdwijnt en waardoor wij onderworpen worden aan onze grote bondgenoot, de Verenigde Staten. De tweede verleiding is het nationalistische isolationisme waardoor Europeanen verworden tot Curiatii die een voor een ten prooi vallen aan de inhaligheid van de Amerikaanse Horatius.

Desama
Mijnheer de Voorzitter, er is al veel gezegd over de technologische problemen in verband met de wapenindustrie. In de minuut spreektijd die mij is toebedeeld wil ik hierover een korte opmerking maken.
Allereerst wil ik onderstrepen dat de technologieën voornamelijk te maken hebben met de afschrikking, en dat zij ook in verband staan met de ontwapening. De beste bijdrage die het kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling dan ook voor deze twee problemen zou kunnen leveren, is de ontwikkeling van generieke technologieën, die voornamelijk duale technologieën zijn, maar zonder de illusie te geven dat het kaderprogramma voor onderzoek een toereikend instrument is. Dit programma is slechts een klein onderdeel van alle inspanningen inzake onderzoek en ontwikkeling van de hele Gemeenschap en het moet dan ook de noodzakelijke aansluiting vinden op de intergouvernementele programma's.
De rapporteur en de Commissie wil ik er ook op wijzen dat het niet volstaat om de bewapeningsindustrie open te stellen voor de concurrentie, want bij concurrentie gaat het om korte termijn. Op het vlak van bewapening en ontwapening zijn er daarentegen investeringen nodig op lange termijn.

Günther
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur van harte feliciteren met zijn verslag en heb er begrip voor dat hij probeert een uiterst nuchter en zakelijk verslag te schrijven, want het onderwerp verleidt ons immers helaas soms ook tot emoties.
Ik wil vier opmerkingen maken. Ten eerste geef ik de rapporteur gelijk dat Europa op sommige gebieden de boot heeft gemist op het gebied van de ontwikkeling, zodat we vandaag op dit high-tech gebied niet langer gelijke tred kunnen houden met onze concurrenten. De afstand tussen de Europese defensietechniek en die van de VS is steeds groter geworden en zelfs de toonaangevende Europese ondernemingen halen niet eens de helft of zelfs maar een derde deel van de omvang van de Amerikaanse bedrijven.
Ten tweede lijken we in verband met de uitbreiding van de NAVO naar het Oosten toe op enkele gebieden de boot reeds definitief te hebben gemist. Enkele van de toekomstige partners binnen het Bondgenootschap vernieuwen hun defensietechniek reeds met steun van buiten Europa.
Ten derde wil ik onderstrepen dat de kwestie van de exportcontroles nog steeds vreselijk belangrijk is, maar met controle alleen zijn we er nog niet. We moeten de illegale handel op een effectieve manier bestrijden, want met deze illegale handel hebben we te maken. Kijk alleen al naar de conflictregio's en de crisisgebieden in de Derde Wereld of in het voormalig Joegoslavië, waar bijvoorbeeld illegaal aangeschafte landmijnen van Italiaans fabrikaat zijn opgedoken.
Ten vierde accepteert de Europese Unie haar rol bij het oplossen van conflicten en bij de interventie bij crises, maar daar hoort dan ook bij dat deze krachten door een goed en afgestemd arsenaal zelf zijn beschermd om hun taken effectief te kunnen uitvoeren.

Van den Broek
Voorzitter, mag ik ook in de eerste plaats de heer Titley hartelijk bedanken voor de uitmuntende werkzaamheden die hij nu gedurende ruim een jaar aan dit dossier heeft verricht. Ik ben de rapporteur bijzonder dankbaar dat hij de aanpak die ook in de mededeling van de Europese Commissie wordt toegelicht en onze inspanningen om een EU-bewapeningsbeleid tot stand te brengen volledig ondersteunt. Ik wil met hem - en het is ook door de heer Tindemans opgemerkt - nog eens onderstrepen dat deze discussie van ons niet gaat om de vraag òf bewapening nodig is maar hoe over bewapening waarvan wordt vastgesteld dat die nodig is, kan worden beschikt.
Uitgaande van dat standpunt is het ook duidelijk dat het Verdrag van Maastricht voorschrijft dat wij toe willen naar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en ook op termijn een defensiebeleid. Ik maak de redenering kort door te zeggen dat daarbij in ieder geval voor de Europese Commissie ook behoort een wapenindustriebeleid en een beleid dat export en import harmoniseert. Ik wil onmiddellijk toevoegen dat afslanking van de defensiebegroting als zodanig een positieve ontwikkeling is, mogelijk geworden door het eind van de koude oorlog. En wie zou daartegen zijn? Maar tegelijkertijd dwingt die inkrimping tot een sterkere bundeling van krachten op Europees niveau met name om de noodzakelijke kostbare innovatie van de technologie te kunnen blijven volhouden en te kunnen blijven bekostigen. Dat heeft ook alles te maken met het internationaal concurrerend kunnen zijn. Hoe moeilijk het wellicht ook te begrijpen is om over de wapenindustrie in economische termen te spreken, we kunnen niet aannemen dat de Europese Unie erop uit is om in dit opzicht op dit belangrijke onderdeel van haar activiteit zich te zeer afhankelijk te maken van de productie van derde landen. In dit opzicht moet ons toch van het hart dat de transatlantische betrekkingen op bewapeningsgebied bijzonder onevenwichtig zijn. De totstandbrenging van een Europese markt voor defensieproducten zal bijdragen tot verbetering van de efficiency in die sector en dus ook tot lagere kosten. Ook dat heeft een gunstig effect op de defensiebegroting.
Europa moet haar operationele capaciteit op het gebied van conflictpreventie en -beheersing verder ontwikkelen. Nogmaals, tenzij men conflictbeheersing per definitie in zijn geheel liever aan derde landen wenst over te laten. Vraag en aanbod op de bewapeningsmarkt zijn terecht gebonden aan speciale regels die de overheid een exclusieve rol toebedenken. Die overheid laat zich hoofdzakelijk leiden door stringente eisen op het gebied van veiligheid en buitenlands beleid. Maar de economische dimensie, ik heb het al gezegd, maakt de regels van het EG-Verdrag hier eveneens relevant. De geldende regels met name op het gebied van de interne markt, kunnen dan ook de basis vormen voor het opstellen van regels die op de bewapeningssector toegespitst zijn. Een andere mogelijkheid overigens is om de bestaande regels zo toe te passen maar daarbij rekening te houden met het specifieke karakter van de sector. De mededeling van de Commissie beschrijft de actiemiddelen waarover de Europese Gemeenschap beschikt en die op korte termijn kunnen worden aangewend. Van fundamenteel belang is dat deze actiemiddelen aangepast kunnen worden aan het specifieke karakter van de bewapeningssector door middel van procedures en instrumenten waarbij een eerste pijler het communautaire beleid wordt gecombineerd met de tweede pijler, het beleid dat van het GBVB. En er zijn precedenten op dit punt, ik wijs u maar op de EUexportregeling met betrekking tot goederen voor dual use hetgeen een verordening omvat die gebaseerd is op het Verdrag van Rome en tegelijkertijd ook een gemeenschappelijk optreden op basis van het GBVB.
Wij steunen het voorstel van het Nederlands voorzitterschap in de IGC om expliciet te bepalen dat het GBVB door een bewapeningsbeleid moet worden ondersteund. Die bepaling moet de basis vormen voor de activiteiten van de Unie met betrekking tot de verschillende instrumenten die gebaseerd zijn op het EG-Verdrag.
Bekend is dat de Westeuropese bewapeningsgroep waarvan 13 Europese NAVO-lidstaten deel uitmaken binnen de WEU verantwoordelijk is voor de samenwerking op het gebied van de bewapening. Die samenwerking dient verder te worden bevorderd. Ook daaraan wordt in de mededeling van de Commissie uitvoerig aandacht besteed.
Een enkel woord ten slotte over de export. De rapporteur heeft terecht het accent gelegd op de complexiteit en het belang van de wapenexport. Belangen en gevoeligheden van de lidstaten lopen ver uiteen op dit gebied waar de nationale regeringen hun soevereiniteit nauwlettend bewaken. In Unieverband zijn gemeenschappelijke criteria voor de wapenuitvoer vastgesteld, maar de uitvoering, de implementatie daarvan, blijft uitsluitend de verantwoordelijkheid van de lidstaten. Er is geen vooruitgang geboekt bij de onderlinge aanpassing van beleid en werkprijzen. In de ontwerpresolutie wordt de Commissie opgeroepen een witboek over dit onderwerp op te stellen wat uiteindelijk moet leiden tot een juridisch bindende gedragscode voor de wapenexport. Wij achten dat een constructief voorstel dat we met een positieve instelling zullen beoordelen.
Voorzitter, ik dank nogmaals de rapporteur en ook degenen die aan dit debat hebben bijgedragen heel hartelijk voor deze mogelijkheid van gedachtenwisseling en hopelijk biedt de IGC een nieuwe constitutionele basis om aan dit onderwerp meer inhoud te geven. Maar het is nu werkelijk tijd voor actie en tot dusver is op basis van de bijdrage van de Commissie en de Raad slechts zeer bescheiden vooruitgang geboekt. We blijven hopen op meer vooruitgang.

Van Putten
Voorzitter, ik wilde even opmerken of wij in dit Huis niet een andere methode kunnen vinden als er nog een verslag behandeld wordt en een commissaris aan het woord is en als wij tegelijkertijd de zaal vullen voor het volgende agendapunt krijg je een situatie dat de commissaris niet eens meer te verstaan is. Kunnen wij niet een beetje meer respect in dit Huis hebben voor de manier waarop wij met elkaar omgaan.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Van Putten. Aangezien iedereen u op dit moment hoort, heeft uw opmerking meer effect dan wanneer die door de Voorzitter gemaakt wordt.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Stemming
Anttila
Mijnheer de Voorzitter, in de Finse vertaling staat een vertaalfout. Waar wordt gesproken over mest en gier, worden in de vertaling de woorden afval en afvalwater gebruikt. Ik zou willen verzoeken om in de notulen op te nemen dat deze fout in de Finse vertaling gecorrigeerd moet worden.Deze fout komt in tenminste drie voorstellen voor.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

De Voorzitter
Voordat we verder gaan met de stemming, verleen ik het woord aan mevrouw Izquierdo Rojo, die hierom verzocht heeft.

Izquierdo Rojo
Dank u, mijnheer de Voorzitter; ik zou de Vergadering willen attenderen op de aanwezigheid, op de tribune, van een delegatie vrouwen die zich kandidaat hebben gesteld bij de volgende algemene verkiezingen in Algerije. Zij belichamen twee kwesties die het Europees Parlement bijzonder ter harte gaan: de participatie van de vrouw en de democratie in Algerije.
(Langdurig applaus)

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u verzoeken er bij de vertaling van deze richtlijn in alle officiële talen heel goed op te letten dat bij het begrip anwendende Fachkraft in alle talen duidelijk wordt dat het ook om meerdere personen kan gaan die het recht hiertoe hebben, en niet alleen om artsen.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Tindemans
Voorzitter, ik ben zo vrij hier op dit ogenblik tussenbeide te komen nu wij gaan stemmen over amendementen 2, 3 en 4. De heer Väyrynen heeft die amendementen ingediend om ook de Zee van Barentsz bij het Oostzeegebied te voegen. Ik heb vastgesteld dat tal van collega's daar eigenlijk niet mee instemmen. Er is geen gemeenschappelijke grens zeggen ze. Waarop geantwoord wordt dat er samenwerking is. Dat is nooit ernstig besproken. En daarom uit de contacten die ik heb zou ik durven voorstellen dat wij amendement 3 goedkeuren. Er is een nieuw amendement 3 waarin gezegd wordt: Oostzeegebied en de Zee van Barentsz. En dat wij amendementen 2 en 4 dan niet zouden goedkeuren om niet het accent daarop te leggen, maar het goed duidelijk te vermelden. Amendement 3 wel, maar niet amendementen 2 of 4 van dezelfde auteur. Ik ben zo vrij dat voor te stellen. Ik denk dat wij dan een goede meerderheid kunnen bekomen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Rovsing
Het is enorm verheugend dat het Bemiddelingscomité erin geslaagd is een tekst goed te keuren inzake richtsnoeren voor transeuropese telecommunicatienetwerken. De onenigheid tussen de instellingen over de procedure en werkwijze is op vreedzame wijze bijgelegd. Ik vind het vooral zeer belangrijk dat het thema satellietcommunicatie ook opgenomen is in de richtsnoeren - niet het minst dankzij de inzet van commissaris Bangemann. Ik ben ervan overtuigd dat de nieuwe richtsnoeren een goede basis vormen voor de toekomstige onderhandelingen op dit gebied.

Wolf
Op 7 juni 1995 heeft de Commissie op grond van artikel 129 D van het Verdrag het basisvoorstel ingediend voor een aantal richtsnoeren op het gebied van de transeuropese telecommunicatienetwerken. Hierin worden de voorgenomen maatregelen in hoofdlijnen uiteengezet en wordt de procedure omschreven voor de aanwijzing van projecten van gemeenschappelijk belang die voor financiële bijstand in aanmerking komen. Op 1 februari 1996 bracht het Europees Parlement hierover advies uit, waarbij 35 amendementen werden ingediend over met name het gebruik van de toepassingen door het grote publiek, de sociale gevolgen van bijvoorbeeld telewerken en de procedure voor de aanwijzing van projecten van gemeenschappelijk belang. Noch de Commissie noch de Raad waren bereid om het standpunt van het Europese Parlement over te nemen. Dat gebeurde ook niet in de tweede lezing, waarna de bemiddelingsprocedure in gang werd gezet, met het bovengenoemde verslag als resultaat.
De stand van zaken na het bereikte akkoord is als volgt. Van de door het Parlement ingediende amendementen zijn er 18 door de Raad overgenomen. Deze hebben onder meer betrekking op de toepassingen, de sociale gevolgen van nieuwe werkomstandigheden, waaronder telewerken, en de behoeften vanuit de regio's op taalkundig gebied. Voorts verloopt de aanwijzing van projecten van gemeenschappelijk belang nu volgens het bepaalde in bijlage 1 bij de richtsnoeren (en niet langer uitsluitend via een commissie, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten, die de Commissie moet adviseren). Daarnaast heeft het akkoord betrekking op enkele projecten van bijzonder belang (afstandsonderwijs, telematicatoepassingen op het gebied van het vervoer, het milieu en de gezondheid).
Wij Groenen hadden voorstellen ingediend om werkgelegenheidsbevorderende en sociaal getinte projecten aan strenge regels te binden. Daarnaast hadden wij aangedrongen op een vooraanstaande rol voor het Europese Parlement bij de aanwijzing van projecten van gemeenschappelijk belang, een rol die nu heel zwak is. Wij zijn echter bereid om de tekst van het bemiddelingscomité te aanvaarden, omdat daarin ten minste nog iets van deze punten terug te vinden is (waaronder artikel 3 over perifere gebieden en werkgelegenheidsprojecten) en de Commissie wordt verplicht het Europese Parlement om de drie jaar een evaluatierapport voor te leggen over de sociale en maatschappelijke gevolgen van gestarte projecten (artikel 14).
Ik wil nogmaals met nadruk stellen dat het Europese Parlement zijn taken op het gebied van de democratische controle bij de overgang naar de informatiemaatschappij niet kan vervullen, als de zaken zo versnipperd blijven. Om deze democratische controle -die er al had moeten zijn- te kunnen uitoefenen, moet er een algemene kaderrichtlijn worden vastgesteld met daarin de uitgangspunten voor de regulering van deze overgang.
Verslag-Barthet-Mayer (A4-0156/97)
Lulling
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van onze Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling over een verordening betreffende de biologische productiemethode voor dierlijke producten is het resultaat van zeer grondige werkzaamheden van onze rapporteur, mevrouw Barthet-Mayer.
Als rapporteur van dit Parlement over de toestand van de bijenteelt in de lidstaten ben ik haar dankbaar dat zij alles wat met de biologische bijenteelt te maken heeft, in een enkel amendement onder regels brengt. Ik had in de commissie een amendement ingediend over punt 4, Voeding van bijen, dat echter geen genade vond in de ogen van de rapporteur. Om die reden heb ik tegen de twee eerste alinea's van dit punt gestemd, dat wil zeggen tegen een tekst die ik als ontoepasbaar beschouw.
Helaas heeft bijna niemand zijn hand opgestoken toen deze passage in stemming werd gebracht. De bijenteler dwingen om ervoor te zorgen dat zijn bijen geen honing verzamelen van bloeiende gewassen die fytosanitair behandeld zijn, grenst aan het onmogelijke, en niemand is verplicht daaraan mee te doen. Zelfs als zou de bijenteler bij het opstellen van zijn bijenkasten ervoor zorgen dat er binnen een straal van 1, 5 kilometer geen vervuiling is, wie controleert dan of de een of andere bij toch niet verder weg honing vergaart? Bijen kunnen zich gemakkelijk binnen een straal van 5 kilometer verplaatsen.
In een klein land zoals het mijne zie ik bovendien niet hoe de diensten van het ministerie van Landbouw de gebieden of zones zouden vaststellen waar de biologische bijenteelt uitvoerbaar zou zijn. De velden zijn namelijk dusdanig verkaveld dat het moeilijk is om zones of gebieden af te bakenen waar er geen honing vergaard mag worden of waar alleen honing vergaard mag worden bij gewassen die niet fytosanitair behandeld zijn.
Laten wij realistisch blijven en laten wij vermijden dat er bepalingen komen die niemand kan controleren en die het leven van hen die nog bereid zijn om de bijenteelt of de biologische bijenteelt uit te oefenen alleen maar moeilijker maken. Hun aantal slinkt helaas al in veel lidstaten, in ieder geval wat de bijentelers betreft. Ik heb mij onthouden van het geheel, omdat wij ook een hele reeks amendementen hebben goedgekeurd waarmee de arme landbouwers niet kunnen leven als zij echt biologische landbouw willen uitoefenen.

Ahlqvist, Andersson, Hulthén, Theorin, Waidelich en Wibe
Wij willen benadrukken dat wij ervoor gestemd hebben dat het vervoer van dieren over de weg onder geen enkele voorwaarde langer mag duren dan acht uur. Het laden en lossen van de beesten dient met zorg te gebeuren en het gebruik van allopathische kalmeringsmiddelen tijdens het vervoer moet verboden zijn.
Wij vinden dit een zeer belangrijke kwestie, die tijdens de behandeling van de zaak in de Europese Unie verder moet worden uitgediept. Een andere wijze van het vervoer van dieren dan wat hierboven is voorgesteld, is onaanvaardbaar.

Caudron
Wij behandelen het verslag van onze collega Barthet-Mayer over een ontwerpverordening van de Commissie ter aanvulling op verordening 2092/91. Eindelijk, zouden wij kunnen zeggen! De Commissie heeft zich niet aan de termijnen gehouden, maar de BSE-crisis lijkt het proces te hebben versneld.
Wij kunnen de biologische landbouw vanuit een nieuwe invalshoek benaderen, meer in het kader van een duurzame landbouw die garant staat voor kwaliteit en veiligheid voor de consument. Ik verleen dan ook mijn steun aan de rapporteur vanwege de talrijke positieve elementen die deze aan het voorstel van de Commissie toevoegt.
De biologische landbouw kan de vorm aannemen van een vernieuwende landbouw waarbij hernieuwbare energie en materialen worden gebruikt, maar daarvoor moeten er wel garanties bestaan voor de kwaliteit van de landbouwproducten. Derhalve dient er een aantal dwingende regels te worden opgesteld, zowel op het vlak van controles als van productiemethoden. Ieder soort van genetische manipulatie moet worden verboden, gezond veevoer moet worden gegarandeerd en zo kunnen de welbekende gevolgen worden vermeden van die industriëlen-geleerden, die veeleer krankzinnige geleerden zijn dan wetenschappers die de Nobelprijs zouden krijgen.
De biologische landbouw kan een echt alternatief vormen voor de intensieve en industriële landbouw die te ver gedreven is. Op het niveau van de Europese Unie moet de landbouw worden gesteund en een ontwikkelingskader vinden.
Vandaag de dag moet de landbouw in zijn geheel allereerst gericht zijn op de kwaliteit en niet op de kwantiteit van zijn producties.

Hautala
De biologische landbouw moet in het landbouwbeleid van de EU een plaats krijgen als belangrijke productiemethode. Er is een groeiende vraag naar levensmiddelen die van hogere kwaliteit zijn en op een ethisch verantwoordere wijze zijn geproduceerd dan de producten uit de huidige intensieve landbouw. In Finland is het totale oppervlakte voor de biologische landbouw dankzij de communautaire steun voor het milieu snel gestegen tot vijf procent van het totale bebouwde oppervlak. Er zal nu gestreefd worden naar tien procent, zoals in Oostenrijk het geval is, hetgeen het resultaat is van zeer doelgerichte inspanningen.
De verordening inzake biologische landbouw is helaas te gedetailleerd voor de enorm uiteenlopende omstandigheden in de Unie. De Groenen hebben geprobeerd op vele punten flexibiliteit in te voeren, maar het vastleggen van pietepeuterige regeltjes heeft toch de overhand gekregen.
In Finland geldt een overgangsperiode van drie jaar voor landbouwers die overgaan op de biologische landbouw. Voor de EU zal een veel kortere overgangsperiode gaan gelden, volgens het voorstel van de Commissie twee jaar, wat het Parlement wil verkorten tot slechts één jaar. De Groenen zijn van mening dat twee jaar het absolute minimum is.
Het belangrijkste resultaat van de behandeling in het Parlement van de verordening inzake biologische landbouw was zonder twijfel de mededeling van landbouwcommissaris Franz Fischler, dat hij bereid is in te stemmen met de eis van het Parlement om het gebruik van genetisch gemodificeerde organismen in de biologische landbouw te verbieden. De lidstaten, waaronder Finland, en de organisaties van producenten in de biologische landbouw hebben zich namelijk altijd grote zorgen gemaakt over het tot voor kort onduidelijke standpunt van de Commissie op dit gebied.
De Groenen steunen de uitbreiding van de bevoegdheden van het Parlement op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Onze fractie heeft voorgesteld om de verordening uit te vaardigen op grond van artikel 100 A (interne markt), maar een meerderheid van het Parlement heeft dit verworpen.

Holm
Het voorstel van de Commissie bevat helaas veel te veel gebreken. De rapporteur van het Europees Parlement en de verantwoordelijke parlementaire commissie hebben dan ook een verdienstelijk stuk werk verricht, dat ik graag steun.
Gezien alle rapporten in de media over de wijze waarop dieren worden vervoerd en opgefokt, juich ik dit voorstel toe. Hiermee moet een eind komen aan de huidige, volstrekt verwerpelijke, industriële behandeling van dieren. Het is daarom van belang dat de boeren worden aangemoedigd om over te gaan op milieuvriendelijke opfokmethoden enz.
Men moet wel in de gaten houden dat de situatie in de EU op dit gebied van lidstaat tot lidstaat zeer verschilt. Terwijl Oostenrijk hiermee heel ver is gevorderd, is de situatie in andere landen duidelijk slechter. Ik hoop dat dit voorstel deze landen aanmoedigt om deze kwesties eindelijk serieus te nemen en maatregelen te nemen.
Hiernaast is dit verslag belangrijk als precedent. Het is de eerste keer sinds ik lid van het Europese Parlement ben, dat ik zo'n concreet en ambitieus programma zie om dit gedeelte van het Europese landbouwbeleid in de juiste richting om te buigen. Het is niet voldoende, maar het is een belangrijk stap voorwaarts.
Ten slotte wil ik mijn hoop uitspreken dat de meerderheid van het Europees Parlement zich schaart achter de amendementen die erop neerkomen dat het gebruik van genetisch gemodificeerde organismen in de ecologische productie verboden wordt.

Souchet
Kort na de zeer ernstige gekke-koeiencrisis en het schandalige feit dat de Europese verantwoordelijken geen sancties kregen opgelegd, is het onze taak om de consumenten weer vertrouwen te geven in voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong.
De ontwikkeling van de biologische landbouw kan hiertoe bijdragen, op voorwaarde dat de strenge normen die al talrijke jaren door bepaalde landen zoals Frankrijk worden toegepast niet ter discussie worden gesteld door de goedkeuring van lakse normen op Europees vlak.
Op Europees niveau was de biologische landbouw tot nu toe alleen gereglementeerd voor plantaardige producten. De aan ons voorgelegde tekst beoogt de bepalingen van de verordening van 1991 uit te breiden naar dierlijke producten. Bij gebrek aan een communautaire regelgeving hadden de lidstaten naar omstandigheden wel of geen regels voor deze kwestie opgesteld. Een bepaald aantal landen, waaronder Frankrijk, had het voortouw genomen: het is van essentieel belang dat aan deze landen nu geen minder strenge normen worden opgelegd dan de normen die zij hadden bepaald en waarmee zij het vertrouwen van de consument wisten te herstellen.
Al meer dan vijf jaar heeft Frankrijk zich toegelegd op het opstellen van zeer strikte regels die de consument een waarborg bieden voor de kwaliteit van de producten van de biologische landbouw. Dit vertrouwen zou echter snel afbrokkelen als de Franse markt, waar een grote vraag naar deze producten bestaat, door een Europees beleid opeens overspoeld zou worden met biologische producten die deze naam niet echt waardig zijn en die in werkelijkheid nauwelijks zouden verschillen van de klassieke producten, met name vanwege niet-stringente normen wat de veeteelt betreft.
Bepaalde landen met een intensieve veeteelt oefenen druk uit om laxistische normen aan te nemen: wij hebben geweigerd om te stemmen voor de amendementen die hierop gebaseerd zijn want als deze normen zouden worden aangenomen, zouden de landbouwers die strikte normen naleven niet meer in staat zijn om te concurreren. Wij blijven vasthouden aan de tekst die mevrouw Barthet-Mayer heeft voorgesteld en aan de amendementen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, die in onze ogen een minimale basis vormen om te waarborgen dat de inspanningen die de nationale rigoureuze producenten tot nu toe hebben gedaan niet op losse schroeven worden gesteld.
Ook is het onze taak om onophoudelijk te strijden tegen de leegloop van de plattelandsgebieden en om al de arbeidsmethoden aan te moedigen die gunstig zijn voor het behoud van een dichte sociaal-economische structuur. De biologische landbouw kan een positieve rol spelen op het vlak van de inrichting van het grondgebied: zij biedt de landbouwers, en met name de jongeren, een alternatief om de werkgelegenheid in de landbouw te handhaven omdat de vraag naar biologische producten toekomstmogelijkheden biedt. De biologische producten kunnen een belangrijke ontwikkelingsfactor vormen, met name in ecologisch kwetsbare gebieden zoals berggebieden en de wetlands. Zij onderstrepen in het bijzonder de rol van de landbouwers inzake het behoud van ecosystemen en de biodiversiteit. Zij beantwoorden aan een vraag van de consumenten, en met name van de toeristen, die vijandig staan tegenover genetisch gemodificeerde organismen, die belust zijn op gezonde, gediversifieerde levensmiddelen van goede kwaliteit en die milieubewust willen leven.
Maar het is van essentieel belang dat de producten uit deze kwetsbare gebieden ondersteund worden door zeer betrouwbare certificeringssystemen inzake kwaliteit en traceerbaarheid, systemen waarmee de communautaire voorkeur eenvoudiger kan worden toegepast en die een tegenwicht vormen tegen het tabula rasa maken van de GATT-onderhandelingen.
Het verslag-Barthet-Mayer volgt deze weg en dat is ook de reden waarom onze fractie dit verslag steunt.
Verslag-Amadeo (A4-146/97)
Correia
Gezien de belangrijke vorderingen op wetenschappelijk en technologisch vlak, die hebben geleid tot de opkomst van nieuwe diagnose- en behandelingsmethoden, en aangezien de voordelen en de gevaren van het gebruik van ioniserende stralingen bekend zijn, was het absoluut noodzakelijk dat de Gemeenschap in het kader van de bevoegdheden die het Verdrag betreffende de Unie haar verleent, en met name op grond van artikel 129, wetgeving uitvaardigde tot bijwerking van de richtlijn 84/466/Euratom.
Tot de belangrijkste wijzigingen behoren:
de noodzaak om het gebruik van ioniserende straling telkens meer uitsluitend te beperken tot de gevallen dat zij strikt noodzakelijk is, dat is wanneer er geen ander alternatief diagnose- of behandelingsmiddel is dat minder schadelijk is en waarvan het gebruik gegarandeerd voordelig is voor de zieke; -het wijzen van de lidstaten op hun verantwoordelijkheid en eisen dat zij de noodzakelijke controle uitvoeren, niet alleen van de kwaliteit van de openbare of privé-installaties, maar ook voor de vaststelling van kwaliteitsgarantieprogramma's, in het bijzonder met een beoordeling van de door de patiënt gekregen stralingsdoses; -het nemen van de "algemene klinische verantwoordelijkheid" voor individuele radiologische blootstellingen (aantal en absolute noodzaak van de onderzoeken) door de gezondheidswerkers die belast zijn met dergelijke onderzoeken of behandelingen overeenkomstig de nationale wetgeving.Dit zijn de redenen die mij ertoe hebben gebracht vóór dit voorstel te stemmen.

Fitzsimons
Voorzitter, ik wil deze gelegenheid te baat nemen om het Europese Parlement te vragen zich in te zetten voor toekenning van Europese financiële steun voor het uitvoeren van metingen naar de concentraties radon. Ik wil in dit kader met name vragen om financiële steun voor de nationale autoriteiten.
Het is van vitaal belang dat het Europese Parlement en de Commissie onderkennen dat blootstelling aan radon een Europees probleem vormt, waarvoor Europese middelen beschikbaar dienen te worden gesteld.
Uit recente metingen van de concentraties radon, uitgevoerd door het Ierse Radiological Protection Centre, bleek dat in bepaalde delen van het land, waaronder grote gebieden in Wicklow en het Cooley Peninsula in Louth, de kans op blootstelling aan onaanvaardbaar hoge concentraties radongas boven de tien procent ligt. Dit is voor de bewoners van die gebieden een bron van grote zorg.
De kosten van maatregelen om hieraan iets te doen, vormen voor deze mensen echter een groot struikelblok. Ik ben van mening dat metingen van de concentraties radon gratis moeten zijn voor mensen die in gebieden met hoge concentraties radon wonen.
Ik hoop dat de Commissie, wellicht via bepaalde onderzoekprogramma's, hiervoor geld kan vrijmaken.
Er zijn veel scholen in de gebieden met hoge concentraties radon, maar een nationaal programma voor radonmetingen ten behoeve van onze scholen is er niet. Aangezien algemeen wordt aangenomen dat kinderen een verhoogd risico lopen, ben ik van mening dat er een nationaal programma voor het meten van de concentraties radon in onze scholen zou moeten worden opgezet.
Ook op de werkvloer moeten de mensen in de meest gevoelige gebieden het nog altijd zonder metingen van de concentraties radon stellen. Hier zou financiële bijstand van de EU eveneens een hele verbetering kunnen betekenen.
Bovendien is er hier voor de Ierse regering een uiterst belangrijke taak weggelegd. Zij zou de in Groot-Brittannië ingestelde steunregeling zorgvuldig moeten bestuderen, waarbij mensen in bepaalde gebieden bijstand kunnen krijgen om de concentratie radon bij hen thuis te meten.
Verslag-Kenneth D. Collins (A4-0109/97)
Ahlqvist, Theorin en Wibe
Hoewel wij vóór dit verslag stemmen, zijn wij het niet eens met de gezzichtspunten die naar voren komen in de paragrafen 12 en 13 in het voorstel. Wij vinden niet dat milieuwetgevingskwesties moeten worden onderworpen aan de medebeslissingsprocedure. Dat zou leiden tot meer supranationaliteit binnen de Europese Unie, en daar hebben wij principiële bezwaren tegen. Wij vinden niet dat de Europese Unie meer macht moet krijgen. De inspanningen voor een progressieve milieuwetgeving kunnen zeker een beter resultaat opleveren als de mogelijkheid van de EU-lidstaten om voorop te lopen met hervormingen op het gebied van milieubescherming beter wordt gegarandeerd dan op dit moment het geval is.

Díez de Rivera Icaza
Het onderwerp dat de heer Collins in zijn verslag aan de orde stelt, is van vitaal belang, omdat zonder toezicht op de juiste omzetting, toepassing en naleving van de milieuwetgeving, het werk van dit Parlement voor een deel zinloos zou kunnen blijken te zijn, gezien de vele klachten die jaarlijks worden ingediend over de onbevredigende wijze waarop de milieuwetten worden toegepast of nageleefd.
Daarom hebben dit Parlement en ikzelf in de loop der jaren herhaaldelijk de noodzaak onderstreept om een inspectiesysteem op te zetten op Europese schaal, juist om ervoor te zorgen dat de toepassing en de uitvoering van de genoemde milieuwetgeving wordt gewaarborgd, want is er naar democratische maatstaven een grotere ongerijmdheid of frustratie denkbaar dan wetten te maken die naderhand in vele gevallen niet worden toegepast of nageleefd?
Zoals de rapporteur terecht heeft opgemerkt, heeft de ontwikkeling van het communautaire milieubeleid in velerlei opzichten een belangrijke impuls gegeven aan de democratisering van de Gemeenschap, omdat het een van de meest populaire beleidsvormen van de Unie is. Gevolg daarvan is, dat onze medeburgers een actieve rol spelen bij de controle en de opzet ervan. Bij de opstelling van deze wetgeving is het dan ook onontbeerlijk dat de Commissie over brede linie advies inwint om naleving van die wetgeving te waarborgen, en dat hierop de medebeslissingsprocedure van toepassing wordt, waarom de rapporteur in zijn belangwekkende verslag ook verzocht heeft.
Tot slot wil ik nog de heer Collins gelukwensen, en mijn vertrouwen uitspreken dat de Intergouvernementele Conferentie haar verantwoordelijkheden in dezen op zich zal nemen.

Rovsing
Het is positief dat alle EU-instellingen aandacht beginnen te besteden aan het milieu, maar we moeten ons ervoor hoeden dat we de goede zaak niet misbruiken om overbodige of bureaucratische regels in te voeren zonder de gevolgen ervan te beseffen. Het voorstel om in elke lidstaat een inspectiedienst op te richten die onder toezicht staat van de Commissie, lijkt ondoordacht. De meeste EU-lidstaten hebben al hun eigen inspectiediensten die hun activiteiten in overeenstemming met de Commissie uitvoeren. Ik waarschuw voor dergelijke loze maatregelen. Het Europees Milieuagentschap in Denemarken heeft al een verregaande samenwerking met de nationale autoriteiten in de EU-landen. De noodzaak om nog eens extra 15 nieuwe nationale inspectiediensten onder de controle en het toezicht van de Commissie op te richten, is niet gestaafd.

Sandbæk
Voor het milieu is het doorslaggevend dat de milieuwetgeving functioneert en dat het milieu alle prioriteit krijgt. Vandaag moet het milieu meestal het onderspit delven voor de handelsbelangen. Bovendien is de concrete tenuitvoerlegging van de milieuwetgeving niet zeer indrukwekkend. Zoals de heer Collins aanstipt, is er voor de milieuwetgeving dringend behoefte aan codificering van de wetgeving, openheid, strengere controle op de tenuitvoerlegging en moeten zowel particulieren als organisaties de mogelijkheid krijgen om een klacht bij het Hof in te dienen. Het verslag vraagt een grotere prioriteit voor het milieu op alle gebieden. Daarom stem ik voor dit zeer belangrijke verslag.
Verslag-Todini (A4-0148/97)
Banotti
De Europese opleidingsprogramma's behoren tot een van de meest succesvolle ontwikkelingen die Brussel in gang heeft gezet. Toen zij in 1984 van start gingen, waren er 6000 studenten die aan ERASMUS deelnamen en hun aantal was in 1996 opgelopen tot maar liefst 170.000. Ik ben blij met deze positieve ontwikkeling en hoop dat het aantal deelnemers aan deze programma's zal blijven groeien.
Een groot probleem dat zich al vanaf het begin voordoet en nog steeds speelt, vormen de bijkomende reis- en verblijfskosten die uit eigen zak moeten worden betaald, en de hoogte van de studietoelagen die van lidstaat tot lidstaat verschilt. Dit betekent dat studenten die de kosten niet kunnen opbrengen, niet de kans krijgen mee te doen. Dit is onaanvaardbaar en beperkt studenten in hun mobiliteit. Bovendien zijn er zo geen gelijke kansen voor iedereen.
De Commissie en de nationale onderwijsinstanties moeten naar deze problematiek kijken en ons vergelijkende gegevens uit de lidstaten verstrekken, opdat wij kunnen inspelen op de werkelijke behoeften van de betrokken studenten en de ERASMUS-toelagen aan minder draagkrachtige studenten kunnen verruimen.

Holm, Lindholm en Schörling
De rapporteur heeft een uitstekende inventarisatie gemaakt van de problemen die studenten, onderzoekers, bursalen e.a. in de praktijk ondervinden als zij hun dromen in een ander EU-land willen verwezenlijken. De Commissie heeft bij wijze van vergelijking gesteld dat het gemakkelijker is om naar de VS te verhuizen, dan binnen de EU, en dat daarom maatregelen vereist zijn. Volgens ons klopt die vergelijking echter niet. Er zijn vele andere redenen waarom zoveel Zweden naar de VS trekken. Bovendien blijkt ook uit de vergelijking dat de VS en de verschillende EU-landen de onderhavige administratieve problemen hebben opgelost via een eenvoudige internationale samenwerking, en daarom denken wij dat deze problemen ook tussen de EU-landen onderling via een louter internationale samenwerking kunnen worden opgelost en dat het niet nodig is deze kwesties over te hevelen naar een supranationaal bestuursniveau in Brussel.
Wij zijn het er dus mee eens dat er problemen bestaan die op de een of andere manier moeten worden opgelost. Maar dat de oplossing zou liggen in een heleboel juridische kaders, standpunten enz. is volgens ons niet noodzakelijk.
Een paar paragrafen in het verslag zijn volgens ons verwerpelijk. Dat geldt o.a. paragraaf 23 waar het verzoek om..." de reïntegratie van studenten en bursalen na hun verblijf in het buitenland te vergemakkelijken" uit de lucht komt vallen en volstrekt overbodig is.
Bovendien missen wij een verwijzing naar de overige landen in Europa, die niet tot de EU horen. Wij vinden het van het grootste belang dat ook deze landen bij deze activiteiten worden betrokken, zodat het voor studenten en onderzoekers uit alle landen in Europa makkelijker wordt om in andere Europese landen te verblijven.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten in het Europees Parlement stemmen voor het verslag-Todini over het Groenboek van de Commissie, waarin de belangrijkste belemmeringen voor transnationale mobiliteit in de EU op gebied van algemeen onderwijs, beroepsopleiding en onderzoek geanalyseerd worden. De Deense sociaal-democraten vinden het vrije verkeer op gebied van onderwijs zeer belangrijk, zowel voor de studenten als voor de leerkrachten.
De Deense sociaal-democraten hebben evenwel bedenkingen bij de harmonisatie van sociale prestaties, de vrijstelling van belasting voor beurzen van onderzoekers en de invoering van een Europese leerlingen-status. Wij vinden het belangrijk de belemmeringen voor de mobiliteit binnen de EU af te schaffen, maar dit moet op vrijwillige basis door de lidstaten gebeuren en niet via een harmonisatie van de regels op EU-niveau.

Jensen, Lis
Ik kan het verslag van mevrouw Todini over de belemmeringen voor de mobiliteit van studenten in de EU niet steunen. Dit betekent niet dat ik ertegen gekant ben de studenten de mogelijkheid krijgen om over de grenzen heen een opleiding te volgen. Dit is al altijd mogelijk geweest en moet ook in de toekomst zo blijven, niet alleen binnen de EU maar ook over alle grenzen heen. Uitwisseling tussen verschillende landen en culturen is niet alleen binnen een geharmoniseerd gebied mogelijk. De bedoeling van uitwisseling is immers om andere culturen en samenlevingen te leren kennen.
Ik kan de wens van de rapporteur om de harmonisatie van de opleidingen en sociale zekerheidsstelsels te bespoedigen dan ook niet steunen. Met dit verslag en met het Groenboek wordt weer eens aangetoond hoe het vrije verkeer als excuus wordt gebruikt om op sociaal gebied een harmonisatie door te voeren. Op die manier krijgt de EU bevoegdheid die ze niet heeft en niet mag hebben.
Het idee betreffende een uniforme leerlingenopleiding in de EU wijs ik af. Het is overigens totaal onrealistisch omdat de arbeidsmarkt in geen enkele lidstaat identiek is.
Bijgevolg stem ik tegen het verslag en kan ik ook het Groenboek van de Commissie niet steunen.

Rovsing
De Commissie verdient lof voor het uitstekende werk dat ze met haar Groenboek heeft geleverd. De mobiliteit op de arbeidsmarkt is afhankelijk van vele dingen, maar ik ben ervan overtuigd dat de negen actiegebieden die de Commissie voorstelt, een positieve ontwikkeling zullen bewerkstelligen. Het is verheugend dat meerdere van de reeds bestaande programma's zoveel succes kennen. Het aantal studenten dat zijn studies in een ander EU-land dank zij ERASMUS kan voortzetten is op die manier verveelvoudigd. Ik vind het dan ook zeer belangrijk dat de Commissie snel werk maakt van haar voorstel in het Groenboek om een Europese ruimte van kwalificaties te scheppen, zodat we kunnen werken aan een wederzijdse erkenning van academische opleidingen, onder andere door een toenemend gebruik van systemen voor overdracht van studiepunten.
Verslag-Tindemans (A4-0162/97)
Ahlqvist, Andersson, Hulthén, Lööw, Theorin, Waidelich en Wibe
Zweden heeft zijn standpunt ten aanzien van het Europees gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid duidelijk naar voren gebracht in zijn samen met Finland aan de huidige IGC gedane voorstel. Zweden is niet bereid zijn neutraliteit op te geven. Dat wil zeggen dat men bepleit:
1.dat de EU geen gemeenschappelijke defensie ontwikkelt, zoals vermeld in artikel J 4 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en2.dat de organisatorische scheiding tussen de West-Europese Unie en de Europese Unie gehandhaafd blijft, terwijl de rol van de Unie met betrekking tot de zogenaamde Petersbergmissies wordt versterkt. Alle taken die in dit kader worden uitgevoerd dienen echter gebaseerd te zijn op een mandaat van de VN of van de OVSE.Dit standpunt maakt dat wij het o.a. niet eens kunnen zijn met de formuleringen zoals in paragraaf 9, " ...te beginnen voor de uitvoering van de Petersbergtaken" , en evenmin met die van paragraaf 37, waarin een oproep staat om een conferentie bijeen te roepen voor een bespreking van de inhoud van een gemeenschappelijk defensiebeleid (punt a) of van de gevolgen van de toekomstige integratie van de WEU in de EU (punt b).
Paragraaf 7, waarin wordt gesuggereerd dat de Europese lidstaten die geen lid zijn van de NAVO of van de WEU, profijt zouden trekken van de door deze organisaties geboden veiligheidsgaranties, is volgens ons volstrekt onjuist.
Het verslag bevat ook ettelijke algemene formuleringen die wij niet kunnen steunen. Het gaat dan vooral om paragraaf 6 (de oprichting van een Europees korps van militaire en civiele eenheden), paragraaf 8 (economische veiligheid) en paragraaf 10 a (onschendbaarheid van de grenzen).

Caudron
Het Verdrag betreffende de Europese Unie heeft het mogelijk gemaakt om enkele stappen vooruit te zetten - helaas maar al te vaak theoretisch en maar zelden praktisch - op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De Europese Unie moet het stadium van toverspreuken achter zich laten en duidelijk haar buitenlands beleid en haar opvattingen inzake veiligheid definiëren, en zo een echt beleid van preventie, ja zelfs van interventie, ten uitvoer leggen.
Dit vooruitzicht is noodzakelijk voor de geleidelijke invoering van een Europese diplomatie; bij gewichtige kwesties moet de Unie met één stem spreken en in staat zijn om de traditionele nalatenschap van de nationale diplomatieën achter zich te laten om het hogere belang van alle Europeanen samen te waarborgen en tot uitdrukking te brengen. Hiertoe dienen wij onze eisen inzake externe veiligheid nauwkeurig vast te leggen.
De verplichte tegenhanger van dit beleid van externe veiligheid is de versterking van de derde pijler, justitie en binnenlandse zaken, en het zou niet goed zijn om de uiteenlopende bedreigingen en de belangen van de Unie op al deze gebieden op een grote hoop te gooien. Ook moet men in staat zijn om crises buiten de Unie te voorzien en hierop te anticiperen, want deze zouden gevolgen kunnen hebben voor de Unie. Derhalve moet er met een en dezelfde stem worden opgetreden en moeten alle lidstaten op de een of andere manier met elkaar verbonden zijn.
Dit streven is moeilijk ten uitvoer te leggen. De Intergouvernementele Conferentie moet echter de gelegenheid aangrijpen om de Unie te voorzien van een echt gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De geloofwaardigheid van de Unie op internationaal vlak staat hierbij op het spel. Dat is de enige manier om de wereld een andere visie te geven van de Unie dan die van een eengemaakte markt zonder andere bindende kracht.
Eriksson, Seppänen, Sjöstedt en Svensson (GUE/NGL), Holm, Lindholm en Schörling (V), Lindqvist (ELDR), Bonde, Lis Jensen en Sandbæk (I-EDN), schriftelijk. (SV) De ondergetekenden hebben tegen het verslag gestemd op grond van de volgende, wezenlijke argumenten:
1.Het verslag is een voorbeeld van een bekrompen, " eurocentrische" zienswijze, die absoluut geen oog heeft voor de mondiale werkelijkheid van deze tijd. Het is doortrokken van ouderwetse machtspolitiek.2.Een verwezenlijking van het in het verslag voorgestelde veiligheidsbeleid zou bevorderen dat de wereld in blokken wordt verdeeld en zou betekenen dat een met de Verenigde Naties concurrerende regionale organisatie wordt opgebouwd.3.Het voorstel in het verslag, dat de Unie het recht zou hebben om in te grijpen in de situaties van andere landen, is een inbreuk op het Handvest van de VN en vormt een gevaar voor de vrede, stabiliteit en nationale onafhankelijkheid.4.Uiterst bedenkelijk zijn de formuleringen in het verslag over het beschermen van de "belangen en waarden" van de Unie. Hier komt een bijna koloniale houding naar voren, die ervan uitgaat dat de waarden van de Unie superieur zijn aan die van andere landen en dat andere landen het gevaar lopen aan pressie te worden blootgesteld als zij afwijkende waarden hebben. Het woord waarden is evenmin gedefinieerd.5.In het verslag komt een ernstig gebrek aan respect naar voren voor de rol en de belangen van niet-gebonden lidstaten. Het veiligheidsmodel van het verslag is een onverholen poging om de kleinere landen ondergeschikt te maken aan de grotere.6.Dat de Unie in internationaal verband met één stem zou spreken is onrealistisch en zou een inperking inhouden van de vrije discussie over vraagstukken rond het buitenlands en veiligheidsbeleid.7.Er is geen enkele reden voor een uniform buitenlands en veiligheidsbeleid in de Unie. De belangen van de landen onderling zijn zeer verschillend. Dat is in de loop van de jaren gebleken uit de afwijkende meningen over bijvoorbeeld de oorlog in Vietnam, Zuid-Afrika, Cyprus, Turkije, de bombardementen van Libië, Kroatië, Irak, en evenzeer uit de verschillende standpunten over kernwapenbeleid kernwapenvrije zones.8.Een Europese "identiteit" of een Europese "gemeenschappelijk bestemming" bestaat niet. Dit zijn metafysische en mystificerende begrippen.De landen van Europa moeten ernaar streven om de VN te versterken en om mondiale perspectieven op veiligheid en stabiliteit te bevorderen.

Hautala
Er is een sterke lobby om van de Europese Unie een supermacht te maken, die haar belangen in de wereld gewapenderhand verdedigt. Dit zou moeten gebeuren door de West-Europese Unie te integreren in de Europese Unie om zo een gemeenschappelijke defensie tot stand te brengen. Er zou bovendien nog een gemeenschappelijk defensie-industriebeleid aan verbonden moeten worden.
De Europese Unie is als unie uniek, omdat het geen staat is. De kracht van de Unie bestaat ook in extern opzicht uit een vreedzame, niet-militaire samenwerking. Het zou verkeerd zijn de Unie te veranderen in een militaire unie.
Het is ook steeds duidelijker geworden dat het omzetten van de WEU in een communautaire organisatie voor crisisbeheersing, zoals voorgesteld door Finland en Zweden, slechts een stap zou zijn in de richting van een gemeenschappelijke defensie. Degenen die dit hebben voorgesteld zijn ofwel naïef of ze willen de burgers niet vertellen welke overwegingen op de achtergrond meespelen.
Een gemeenschappelijk defensie-industriebeleid zou zonder twijfel de wapenexport bevorderen, ook naar landen die deze wapens inzetten tegen hun eigen burgers. Onder deze omstandigheden moet ook de kleinste stap tot het verenigen van de defensie-industrie vermeden worden.
De Groenen vinden het zeer betreurenswaardig dat door middel van militarisering geprobeerd wordt het bijzondere karakter van de Unie aan te tasten.
Ik heb vandaag ook de verklaring van mijn noordse collega's ondertekend, waarin het omzetten van de Unie in een militaire Unie wordt veroordeeld.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten in het Europees Parlement stemmen tegen het verslag over het veiligheids- en defensiebeleid in de Europese Unie.
Wij stemmen tegen het verslag omdat het een aantal punten bevat die de EU-samenwerking op gebied van defensie uitbreiden. Dit druist in tegen de overeenkomst van Edinburgh, die Denemarken het recht gaf om niet deel te nemen aan communautaire acties op gebied van defensie. Voorts zijn wij van mening dat het niet nodig is het defensiebeleid van de EU te versterken. Wij vinden integendeel dat de lidstaten ook in de toekomst hun samenwerking op het gebied van defensie via de NAVO moeten coördineren.
Hoewel we het verslag als dusdanig niet kunnen steunen, willen we toch benadrukken dat het een aantal positieve punten bevat. Bijvoorbeeld de verwijzing naar de voordelen van een Europees stabiliteitspact en de samenwerking binnen de OVSE en de Raad van Europa.

Olsson
Ik vind dat het een goede oplossing was om het verslag-Tindemans in tweeën te delen. Het gedeelte waar ik vandaag over heb gestemd, behandelt daardoor enkel het buitenlands en veiligheidsbeleid. Met het grootste gedeelte van het verslag kon ik het eens zijn, maar er waren een paar detailpunten waar ik als vertegenwoordiger van een neutraal Noords land mijn goedkeuring niet aan kon hechten. Daarom kon ik ook de goedkeuring van het hele verslag niet steunen.

Souchet
Onze fractie heeft niet voor het initiatiefverslag van de heer Tindemans gestemd. Dit verslag snijdt niet echt de kern van de zaak aan. Het zou nochtans een heel belangrijk onderwerp moeten behandelen, namelijk de Europese veiligheid. De kern wordt echter maar heel summier aangeroerd.
De heer Tindemans vertegenwoordigt zeker een realistisch standpunt als hij in zijn toelichting schrijft dat het defensiebeleid een terrein is waar de standpunten van de lidstaten van de Europese Unie nog steeds zeer ver uit elkaar liggen en dat de Europese Unie op autonome wijze gebruik moet maken van gewapende strijdkrachten. Hoe prachtig dit toch wordt uitgedrukt!
Op basis van deze twee vaststellingen werkt de rapporteur echter een nogal zwakke en weinig opzienbarende ontwerpresolutie uit.
De heer Tindemans zorgt ervoor dat hij er niet op wijst dat de meest enthousiaste retorische verklaringen op het gebied van de geïntegreerde Europese defensie veelal van hen komen die de minste inspanningen op defensiegebied in eigen land leveren. Onder dekking van de Amerikaanse atoomparaplu zijn er tal van slechte, en helaas veelal hardnekkige, gewoonten ontstaan. Bijvoorbeeld dat men de zorg van zijn eigen defensie aan anderen overlaat; of dat men Amerikaans militair materieel kiest voor het uitrusten van zijn gewapende strijdkrachten, in plaats van te kiezen voor Europees materieel dat even goed en minder duur is.
Het probleem van de Europese defensie is geen institutionele kwestie, maar een kwestie van wil. Er zal geen echte vooruitgang zijn als niet iedereen zich bewust is geworden van het feit dat onze defensie allereerst onafhankelijk gemaakt moet worden van de Verenigde Staten en dat bepaalde vastgeroeste Atlantische stellingen die een overblijfsel zijn uit een verleden waarin de internationale betrekkingen een ander tijdperk doormaakten, vandaag de dag niet meer op hun plaats zijn.
Deze onafhankelijkheid moet op verschillende niveaus worden nagestreefd. Allereerst op het niveau van de NAVO waar aan de notie van een Europese identiteit op het gebied van defensie nu echt gestalte moet worden gegeven. De top van Berlijn is in dat opzicht slechts een aanloop en nog geen afronding. Hebben de Europese lidstaten echt de wil, waarmee zij te koop lopen, om de NAVO te europeaniseren? Wij wachten op feiten waaruit blijkt dat zij de daad bij het woord voegen, dat zij het erover eens worden om interventiemiddelen aan te schaffen zonder Amerikaanse deelname. Zijn de Europese leden van de NAVO bereid om de NAVO uit te breiden met de nieuwe lidstaten, zelfs voordat deze grondige hervorming is uitgevoerd?
Vervolgens moet de WEU, een in defensie gespecialiseerd Europees organisme, haar speelruimte vergroten en haar bevoegdheden meer ter harte nemen, in plaats van zich, zoals zij veel te vaak doet, op sleeptouw te laten nemen door de NAVO. De tien lidstaten van de Europese Unie die lid zijn van de WEU worden door niemand hiervan weerhouden: ook op dat vlak verwachten wij concrete uitingen van een echte wil.
Tenslotte veronderstelt het waarborgen van de veiligheid de aanwending van de noodzakelijke, en met name financiële middelen. Men kan niet tegelijkertijd een Europese defensie eisen, het voorbeeld willen geven op dat vlak en dan de nationale uitgaven voor defensie fors verminderen.
Welnu, wij kennen onze zwakheden. De Golfoorlog, en vervolgens de interventie in Bosnië, hebben deze duidelijk in het licht gesteld: wij zijn afhankelijk van de Verenigde Staten, op het vlak van de verkennings-, communicatieen transportmiddelen. Is er een echte wil tot samenwerking op deze gebieden van gemeenschappelijk belang om over zuiver onafhankelijke defensiemiddelen te beschikken, zodat de lidstaten die dit wensen op autonome wijze kunnen optreden?
Dit streven naar onafhankelijkheid is overigens verenigbaar met gerichte transatlantische samenwerking. Zo kan aan de behoefte van de Europese landen om een anti-raket-defensiesysteem aan te schaffen, tegenover de dreiging van de ballistische proliferatie, worden voldaan door samenwerking met de Verenigde Staten op onderzoeksgebied. Omdat het verslag-Tindemans de indruk wil wekken dat de problemen altijd elders zijn, in plaats van de kern van de zaak openlijk aan te snijden, hebben wij niet voor dit verslag gestemd.

Väyrynen, Anttila, Ryynänen en Virrankoski
Wij zijn van mening dat het een goed idee is geweest het verslag-Tindemans in twee delen op te splitsen. Het deel waarover vandaag wordt gestemd behandelt het buitenlands en veiligheidsbeleid. We kunnen instemmen met het grootste deel van het verslag, maar bepaalde punten kunnen we als afgevaardigden uit een neutraal noords land niet goedkeuren. Om deze reden zien we ons genoodzaakt het verslag als geheel te verwerpen.
(De vergadering wordt te 13.25 uur onderbroken en te 15.00 uur hervat)

Regionale samenwerking in het voormalige Joegoslavië en
contractuele betrekkingen met bepaalde landen in Zuidoost-Europa
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0127/97) van de heer Cohn-Bendit, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over het verslag van de Commissie over vooruitzichten voor ontwikkeling van de regionale samenwerking tussen de uit het voormalige Joegoslavië voortgekomen landen, en de middelen van de Gemeenschap om die samenwerking te bevorderen (SEC(96)0252 - C4-0274/96) en het verslag van de Commissie over gemeenschappelijke beginselen voor toekomstige contractuele betrekkingen met bepaalde landen in Zuidoost-Europa (COM(96)0476 - C4-0644/96).

Cohn-Bendit
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik zou ieder van u nu persoonlijk kunnen begroeten, met "zovelen" zijn we. Wat ik nog betreurenswaardiger vind, is de afwezigheid van de Commissie. In een dergelijk debat zou de aanwezigheid van de Commissie toch noodzakelijk moeten zijn, maar ik weet dat in de lente, als het eindelijk warm is, de politiek altijd op de tweede plaats komt.
Twaalf jaar na de Tweede Wereldoorlog ondertekenden de deelnemers aan de oorlog het Verdrag van Rome. Dit Verdrag van Rome was de eerste regionale samenwerking in Europa die daarna heeft geleid tot de Europese Unie zoals we die nu kennen.
Natuurlijk stonden de Verenigde Staten garant voor het proces van de vrede en van de democratische opbouw in Europa na de Tweede Wereldoorlog. Maar zonder deze beslissende stap, zonder de doorslaggevende moed van de politici om in Europa deze regionale samenwerking op te zetten, zouden we vandaag de dag niet zo ver zijn als we nu zijn. Als we het dus nu na de bloedige oorlogen in Zuidoost-Europa hebben over de noodzaak van regionale samenwerking, dan hebben we het model van de Europese Unie voor ogen. Juist omdat het zo erg was in Zuid-Europa is het noodzakelijk een regionale samenwerking te ontwikkelen. Deze regionale samenwerking zal echter alleen werken als er in Bosnië een Bosnische staat komt die als staat functioneert. Deze regionale samenwerking zal de landen en machten die aan de oorlog deelnamen alleen nader tot elkaar brengen als ze in staat zijn om Bosnië als staat te beschouwen en te ontwikkelen. Volgens mij is er daar nog veel te doen en is Dayton alleen niet genoeg. Als we echter van mening zijn dat we Bosnië opnieuw moeten opbouwen, dan mogen we Bosnië niet bureaucratische structuren opdringen die de mensen daar en de daar agerende personen er in principe niet toe in staat stellen om zich goed te ontwikkelen. Vandaar mijn voorstel voor een instantie, een Stichting voor herstel van de democratie.
Men kan bij een samenleving als die in Bosnië niet de maatstaven en tegelijkertijd het bureaucratische systeem van de Europese Unie toepassen. Uiteindelijk leidt dat helemaal nergens toe en van de 35 miljoen die men in Bosnië zou hebben kunnen investeren werd in 1996 maar 3 miljoen ECU uitgegeven. Dat is gewoon een vreselijke afgang.
Tegelijkertijd moet echter deze regionale samenwerking niet worden beschouwd als de wederopbouw van het voormalige Joegoslavië. Integendeel, het gaat erom Zuidoost-Europa te zien als Zuidoost-Europa. Dat wil zeggen dat niet alleen de landen van het voormalige Joegoslavië, maar natuurlijk ook Griekenland, Bulgarije, Hongarije en Turkije worden betrokken bij het proces van regionale samenwerking. Vandaar het voorstel van een ZuidEuropese conferentie over economische, politieke en ecologische stabilisering, opdat de landen zich verantwoordelijk voelen voor de onderlinge vrede en voor de ontwikkeling van de mogelijkheid tot vrede.
Dit moet volgens het model van Barcelona een autonome ontwikkeling van Zuidoost-Europa zijn om de toekomst van deze regio überhaupt als een politieke toekomst te kunnen zien. Ik heet de Commissie welkom en ben blij dat de heer Van den Broek op deze zonnige dag toch nog hier is komen opdagen, beter laat dan helemaal niet.
Ik wil tot slot nog zeggen dat de mensen in Zuid-Europa niet begrijpen en het ook niet kunnen begrijpen dat we hier namens een bepaalde regering politiek bedrijven. We zijn hier als afgevaardigden de ambassadeurs van Slovenië, Kroatië, Servië of Bosnië. We zijn zelfstandige politici die zelfstandig dingen moeten ontwikkelen. Daarom moeten we de Europese idee van samenwerking stimuleren.
Tot slot heb ik een verzoek aan de collega's met betrekking tot het amendement. Bij punt 24 hebben we in de commissie behalve het burgerlijke ook het militaire personeel genoemd. Dat is niet logisch. Ik ben niet tegen een militaire macht, ook in Europa. Maar bij dit punt waar sprake is van de ECMM heeft het geen zin. Daarom vraag ik u om ons amendement te steunen, niet om ideologische redenen maar omdat het hier gewoonweg contraproductief zou zijn, omdat de tekst met zichzelf in tegenspraak is.

Wiersma
Voorzitter, ook ik wil graag van deze gelegenheid gebruik maken om mijn waardering uit te spreken voor het werk van de rapporteur. Als commissie die ik vertegenwoordig, de REX-Commissie, steunen wij van ganser harte de basisbenadering zoals in het verslag is neergelegd. Ik wil slechts een enkele kanttekening maken in aanvulling op die brede en positieve steun voor het verslag. Het tekenen van het Akkoord van Dayton betekende weliswaar eindelijk vrede op de Balkan maar maakte niet in één klap een einde aan alle problemen in voormalig Joegoslavië en de regio. Sterker nog, de laatste tijd lijken etnische spanningen in de regio op tal van plaatsen eerder toe dan af te nemen.
Enorme krachtsinspanning is nodig om stabiliteit op de Balkan te brengen. Niet alleen door de landen in de regio maar ook door de lidstaten van de EU en de Europese Unie. Op eigen kracht zal de Balkan zichzelf niet uit het moeras trekken, samenwerking met de EU is cruciaal. En deze samenwerking moet naast een economischfinancieel, ook een cultureel-maatschappelijk karakter hebben. Natuurlijk bestaat er een samenhang tussen beide. Economische en financiële ontwikkeling in de regio hebben een positief effect op maatschappelijke ontwikkelingen. Bovendien kan de Europese Unie aan toekomstige economisch-financiële overeenkomsten met de landen in de regio bepaalde voorwaarden verbinden op het gebied van vrijheid van pers, etnische verdraagzaamheid en regionale samenwerking teneinde de maatschappelijke ontwikkelingen in een gunstige richting te sturen.
Bij het laatste wil ik wel een kanttekening plaatsen. De huidige situatie op de Balkan moet niet te simpel worden voorgesteld. De oorlog en de spanningen die daaraan ten grondslag lagen en de oorzaken daarachter zullen niet verdwijnen door een eisenpakket van de Europese Unie. Voor maatschappelijke en politieke veranderingen die leiden tot sterke democratieën en stabiliteit in de regio komt meer kijken. Daar hoort bijvoorbeeld ook bij dat oorlogsmisdadigers gestraft worden, vluchtelingen naar huis kunnen. Daar horen ook bij culturele uitwisselingen, projecten in het kader van bijvoorbeeld het PHARE-democratieprogramma, internationale zomerscholen en ga zo maar door. Met name op die terreinen zou de Europese Unie haar verantwoordelijkheden moeten nemen, nu en in de komende periode.
Het herstelvermogen van de Balkan moet uiteindelijk echter uit de individuele landen zelf komen. Daar zullen ook verschillen in bestaan. Naast het stimuleren van regionale samenwerking is een individuele benadering per land nodig. Het is niet mogelijk voor een bepaalde regio ineens gezamenlijk met één beleid het tij te keren. Wanneer de EU zich te eenzijdig op de totale regio richt en te weinig oog heeft voor onderlinge verschillen, zal ze haar eigen beleid frustreren en waarschijnlijk het tegenovergestelde bereiken van wat we met zijn allen eigenlijk beogen.
Niet alle problemen op de Balkan zijn morgen opgelost. Dat moeten we ons goed realiseren en dat moeten we dus ook in de discussie met de mensen daar naar voren brengen. Tussen de lidstaten van de Unie heeft het ook een lange tijd geduurd voordat de oorlogswonden geheeld waren en dat zal dus ook op de Balkan en in die regio tijd kosten. Maar dat neemt niet weg dat het voorgestelde beleid en de wijze waarop de heer Cohn-Bendit dat voor het Parlement verwerkt heeft onze steun heeft. Maar met die ene kanttekening dat er ook ruimte moet zijn voor een individuele benadering van de landen waar we over praten.

Florio
Mijnheer de Voorzitter, commissarissen, collega's, wij moeten beslist onze steun hechten aan het voorstel om onder auspiciën van de Europese Unie een conferentie te organiseren voor vrede, democratie, duurzame ontwikkeling en stabiliteit in Zuidoost-Europa. De Europese Unie - dat moet nog maar eens gezegd - heeft helaas geschitterd door afwezigheid bij de omwentelingen in het voormalig Joegoslavië, en nu moet zij dan een actief beleid voor de wederopbouw van de regio uitstippelen, om daarmee de stabiliteit, vrede en ontwikkeling te bevorderen van dit zo nabijgelegen gebied. Dat zijn wij niet alleen aan onze idealen, maar ook aan onze belangen verplicht.
Ons oordeel over het verslag van de heer Cohn-Bendit valt overwegend positief uit, ook al zijn we het met sommige dingen niet eens: neem bijvoorbeeld het voorstel om een popfestival in Bosnië te organiseren: dat is een heel boeiend en alleraardigst voorstel, maar het hoort meer thuis in de categorie folklore dan in de politiek. Maar er is iets anders waar wij de aandacht van het Parlement voor willen vragen: voor geen van de in het Commissieverslag neergelegde initiatieven zijn op dit moment de financiële middelen geregeld, en dat zal vóór 1999 ook niet lukken, of het zou ten koste van andere initiatieven moeten gaan.
De Begrotingscommissie heeft de Commissie gevraagd voorstellen hieromtrent te doen, maar ze heeft nooit antwoord gekregen. Dat vinden wij het allerergste van de hele zaak. Het lijkt erop dat de Europese Unie door afwezigheid in voormalig Joegoslavië blijft schitteren; voor geen van de voorstellen waar we het hier over hebben worden de middelen gevonden om ze uit te voeren. Als de zaken er zó voor staan, kunnen we daar beter maar geen doekjes om winden!

Imbeni
Mijnheer de Voorzitter, ik wil tegen de heer Cohn-Bendit zeggen dat ik akkoord ga met zijn verslag en dat mijn fractie vóór zal stemmen; het is een positief verslag dat - anders dan andere keren - ook veel praktische voorstellen bevat. Het klopt dat deze voorstellen nog wel moeten worden nagetrokken - ze moeten ook op uitvoerbaarheid bekeken worden -, maar het is in ieder geval voor ons heel leerzaam om vast te stellen dat er soms bij de debatten en gedachtewisselingen in de commissie ook wel eens werkvoorstellen kunnen worden gedaan. Dat lukt wanneer er een aantal duidelijke ideeën aan ten grondslag ligt, en dat is in dit verslag ook het geval; het duidelijke idee achter dit verslag is dat wij ten aanzien van Zuidoost-Europa een iets andere strategie moeten volgen dan we tot dusver gedaan hebben. Dat "iets" is uiteraard ironisch bedoeld, want uit het verslag komt naar voren dat wij als Europese Unie gezamenlijk een beleid moeten voeren, en niet een beleid dat een optelsom is van de beleidsvormen van de afzonderlijke landen.
Mag ik uw aandacht vragen voor de relatie tussen de twee voorstellen die de heer Cohn-Bendit in paragraaf 5 van zijn resolutie doet; het gaat daar over de conferentie en gezegd wordt dat "de Europese Unie zich tevens dient te verplichten tot een ambitieus en langlopend programma voor gediversifieerde, gecoördineerde en veelzijdige economische steun aan de wederopbouw van de regio" . Deze twee dingen zijn mijns inziens onderling nauw verbonden. Hier wordt niet gezegd wie er onmiddellijk met de voorbereidingen voor dit ambitieuze langlopende programma moet beginnen. Volgens mij is de oproep direct tot de Commissie gericht, of zo zou het in ieder geval moeten worden opgevat, want de conferentie voor vrede, democratie en duurzame ontwikkeling die binnen twee jaar moet worden gehouden zal een overtuigend doel worden als er ondertussen aan dit ambitieuze langlopende programma voor de wederopbouw wordt gewerkt, dat door middel van deze regionale aanpak als politiek concept moet worden uitgevoerd.
Dit is een dringende noodzaak omdat, zoals iedereen weet, de Unie op humanitair vlak een heel grote rol speelt - wij leveren namelijk de grootste bijdrage -, maar tegelijkertijd wemelt het in Bosnië en de andere landen van de internationale organisaties, en dat helpt ons natuurlijk niet verder. Verder kan ik me wel vinden in het voorstel om een stichting voor de democratie in het leven te roepen. Dat is een goed idee, net zoals de andere twee ideeën in de paragrafen 25 en 26, die wij steunen.
Tot besluit wil ik nog zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat wij ook amendement 4 ondersteunen, omdat het volgens mij in de geest van het hele verslag is om dat woord te schrappen, zoals de heer Cohn-Bendit in zijn amendement voorstelt.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, met dit Commissieverslag en helaas ook met het verslag van mijn collega Cohn-Bendit heb ik op een aantal punten grote moeite omdat het gekozen uitgangspunt mijns inziens, op zijn minst gezien het tijdstip, maar ook gezien de geografische interpretatie onjuist lijkt te zijn. Maar over de geografie zal mijn collega Oostlander het woord voeren.
Het wordt duidelijk dat helaas veel Europeanen ondanks het bloedige uiteenvallen van de eenpartijstaat Joegoslavië nog steeds niet hebben ingezien dat elke dwang tot samenwerking momenteel slechts aversie en angst opwekt voor de zogenaamd gecamoufleerde poging om een nieuw Joegoslavië te doen ontstaan.
Hoe komen we er eigenlijk toe om met twee maten te meten? Slovenië, ook een land dat eerst bij Joegoslavië hoorde, genoot en geniet alle preferenties, alle steun zonder de in dit verslag genoemde voorwaarden. Ik weet zeker dat nu na de opheffing van de boycot door Griekenland en de sancties tegen Servië het land Macedonië zich eindelijk vrij zal ontwikkelen en ook het Albanese probleem in zijn midden kan oplossen, dat Kroatië zich na de beëindiging van de wederrechtelijke bezetting van een derde deel van zijn territorium nu eveneens effectiever kan toeleggen op de ontwikkeling van zijn democratische structuren en zijn economie en natuurlijk ook op de terugkeer van de vluchtelingen. Ze moeten daarvoor echter evenals Slovenië de noodzakelijke steun ontvangen van de Europese Unie.
Het logische gevolg daarvan is dat er dan een regionale economische samenwerking zal ontstaan. In zoverre onderstreep ik de uitspraak van de heer Cohn-Bendit die hij onder punt e) heeft geformuleerd, namelijk dat een regionale benadering een breder karakter moet dragen en ook niet het herstel van het oude Joegoslavië betekent, maar juist rekening moet houden met de individuele kenmerken van elk land, en dat de onwillige opstelling van een land de toenadering van een ander land tot de EU niet mag verhinderen. Dat vind ik fantastisch!
Helaas houd je je in je verslag, beste Daniel, niet aan dit beginsel. En als de Europese Unie, zoals je zelf schrijft, de gecumuleerde oorsprong van goederen wil belonen, dan zou dat toch niets anders betekenen dan met een omweg hetzelfde Joegoslavië via de goederen opnieuw in te voeren. Dat is instinctloos! Hoe kan de tweede stap gezet worden vóór de eerste? En in zoverre kan men dan ook niet datgene wat daar nu moet worden gedaan vergelijken met hetgeen wat wij lange tijd na de oorlog in Europa konden doen. Ik bedoel dat we toch allereerst in het land zelf orde op zaken moeten stellen. We moeten ervoor zorgen dat de repatriëring van de vluchtelingen mogelijk wordt opdat de samenleving in deze landen weer wordt gekenmerkt door het samenleven met elkaar en dan pas kan de grensoverschrijdende samenwerking er komen.
Wat Bosnië-Herzegowina betreft, ga ik helemaal akkoord: de consolidering moet er komen, maar er moet eindelijk ook iets voor worden gedaan! En wat dat betreft zouden alle landen die het accoord van Dayton hebben ondertekend, eindelijk in actie moeten komen. Ik hoop van harte dat iedereen het ermee eens is dat we dit kleine punt toevoegen, namelijk dat de Europese scholen worden gesteund. Volgens mij hebben zij een langetermijneffect door hun multi-etnische karakter dat een popconcert bijvoorbeeld, hoewel ik dat ook steun, zeker niet heeft. Dat zal een momentopname zijn die goed is, maar die de jeugd niet leidt naar het punt waar ze naar toe moet worden geleid, namelijk naar een multi-etnische samenleving. Daarvoor hebben we curricula nodig in de scholen, daarvoor hebben we docenten nodig die dit doen en daar moeten we onze mankracht, onze knowhow voor inzetten. We moeten ook van Albanië leren - met geld alleen komen we er niet, het lukt alleen met mensen die daar naar toe gaan.
Ik ben ook van mening dat een instantie als de Stichting veel goeds kan verrichten. Maar ik ben niet van mening dat deze het alleen af kan. We moeten er ook de ECMM, we moeten er iedereen die daar ter plekke is bij betrekken en samen met hen de opbouw van dit land realiseren. Want de wil om samen te leven is toch helemaal niet aanwezig in Bosnië-Hercegovina! En er zijn nauwelijks mensen die dit echt willen verwezenlijken. Er bestaat geen nationale overeenstemming tussen de organen die september vorig jaar werden gekozen. Dat betreur ik ten zeerste en daar moeten we eerst voor zorgen, voordat we de grensoverschrijdende samenwerking überhaupt kunnen realiseren.

Caccavale
Mijnheer de Voorzitter, allereerst mijn dank aan de heer Cohn-Bendit voor zijn voortreffelijke verslag; ook ik vind dat we uit moeten gaan van de politieke en morele verantwoordelijkheden die Europa draagt voor wat ze in Bosnië heeft verzuimd te doen en voor wat er in Bosnië gebeurd is: het bloedbad, de wreedheden en de totale afwezigheid van Europa. Het is zo klaar als een klontje dat wij op dit punt een grotere verantwoordelijkheid hebben om te zorgen dat men in deze fase van de wederopbouw van het voormalig Joegoslavië daadwerkelijk in staat is vrede, democratie, stabiliteit en vooral vrijheid te brengen.
Waar het om gaat is welke instrumenten er voor een geloofwaardig gemeenschappelijk optreden voorhanden zijn, en dat brengt ons weer bij het probleem van het GBVB. Daar moet duidelijk een algemene inspanning worden gedaan; het SFOR-mandaat moet worden versterkt en uitgebreid, en dat betekent mijns inziens dat dit Parlement bij de Commissie en de Raad pressie moet uitoefenen. Bosnië mag niet van de internationale hulp afhankelijk worden, want anders kan het niet zelfstandig zijn eigen economische ontwikkeling in gang zetten. Daarom ben ik zeer ingenomen met een aantal onderdelen van het verslag van de heer Cohn-Bendit; wij waarderen het niet alleen vanwege de regionale aanpak die het voorstaat, maar vooral ook vanwege het totale politieke initiatief. Dit houdt in dat de rechtsstaat moet worden hersteld, dat er een algemeen stabiliteitspact voor vrede en ontwikkeling moet komen, wat betekent dat de vredesverplichtingen die met de akkoorden van Dayton zijn aangegaan nauwgezet moeten worden nagekomen. Het politieke initiatief houdt echter ook in het creëren van een vrije economische zone, een gemeenschappelijk luchtruim en gunstige voorwaarden voor investeringen. Vrede en stabiliteit bereiken we in Bosnië niet door het land zo nu en dan onder de hulp te bedelven, want dat leidt alleen maar tot corruptie, maar door voorwaarden te scheppen waarin de regio zich zelfstandig kan ontwikkelen.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van den Broek, ik beschik sinds kort over het eerste afsluitende verslag van de Commissie over het gebruik van de door het Parlement en door de Begrotingscommissie in totaal ter beschikking gestelde middelen in het voormalig Joegoslavië, en wel voor het jaar 1996. Van het essential aid programma werd 66 % van de 125 miljoen toegewezen in 1996, om maar te zwijgen van leveringen. Van de 27, 6 miljoen voor hulp bij de wederopbouw werd in 1996 exact 2, 1 miljoen toegewezen. Van de repatriëringshulp die we zo dringend nodig hebben om de vluchtelingen te kunnen laten terugkeren, werd 8 miljoen van de 25, 7 miljoen toegewezen en van de 35 miljoen van Europe for Sarajevo , dat het Parlement na aan het hart lag, werd in 1996 nauwelijks 3, 2 miljoen toegewezen, laat staan geleverd.
Het is niet verwonderlijk dat je - als je naar Sarajevo gaat, wat ik tweeëneenhalve week geleden heb gedaan - mensen ontmoet die vragen: wat heeft de Commissie, wat heeft Europa eigenlijk gedaan? Waaraan kunnen we zien dat deze steun voor de wederopbouw er daadwerkelijk komt? Dat wat de Commissie ons voor 1996 laat zien is werkelijk een decisoire voor het bureaucratische, incompetente optreden in dit verband. Ik wil de Commissie vragen: waarom is het niet mogelijk om procedures te kiezen die niet zo bureaucratisch zijn? We konden dat in Mostar, waarom kan dat niet in andere steden?
Waarom is IMG absoluut niet in staat om voor ons ter plekke actief te worden? Waarom wordt het geld nog steeds centraal vanuit Brussel beheerd in plaats van samen te werken met organisaties, zoals bijvoorbeeld het programma van Bärbel Bohley voor 1000 daken in Bosnië, waarbij het weer ontbreekt aan bureaucratische maatregelen om er 3 miljoen heen te sturen? Dat zijn allemaal kritische vragen aan de Commissie en ik hoop dat het ons lukt om het in 1997 wat beter te doen.

Hory
Dank u, mijnheer de Voorzitter, maar ik dacht dat ik over twee minuten spreektijd beschikte. En die heb ik ook minimaal nodig om uit te leggen op welk punt het verslag van onze collega Cohn-Bendit volgens mij veel goede bedoelingen bevat.
Vanzelfsprekend moet men nadenken over regionale samenwerking met de landen van het voormalige Joegoslavië en zelfs meer dan dat. Ik denk zelfs dat men hier eerder over had moeten nadenken, in plaats van even misplaatste als bedrieglijke onafhankelijkheden te stimuleren, zoals Europa gedaan heeft en waarbij ieder Europees land zijn eigen protégé in de Balkan koos. De landen die dit wensten beloofden wij dat wij hun grenzen zouden waarborgen, hetgeen wij niet gedaan hebben, en dat wij hen rechtstreeks toegang zouden verlenen tot Europa, waarop zij nog steeds wachten. In plaats van zo te handelen hadden wij een ander middel om het behoud van de Joegoslavische solidariteit op te leggen in entiteiten waarin het evenwicht wellicht herzien moet worden; wij hadden de desbetreffende landen moeten uitleggen dat zij slechts toenadering tot Europa konden krijgen als er nieuwe manieren werden gevonden om samen te leven.
Het resultaat is bekend. Etnicisme, nationalisme en toenemende religieuze spanningen bleken sterker dan de waarden van het universalisme die de Europese Unie had moeten uitdragen. Maar ik geloof ook dat men zich niet altijd moet voorbereiden op het ergste. Deze samenwerking is vandaag de dag uiterst noodzakelijk. Deze samenwerking moet worden bevorderd en zoals reeds is gezegd moet ervoor worden gezorgd dat de financieringen sneller beschikbaar zijn.
Ik wil de aandacht van onze Vergadering alleen maar op één enkel punt vestigen. Naar mijn mening zou de Europese Unie, die duidelijk in gebreke is gebleven, de eer aan zichzelf houden als zij ertoe zou besluiten om in Bosnië zuiver Europese bemiddelingstroepen te installeren voor de fase na de gemeenteraadsverkiezingen. Zij zouden als taak hebben te voorkomen dat de oorlog morgen weer van start gaat in Brcko of in Mostar, zoals helaas...
(De Voorzitter ontneemt de spreker het woord)

Linser
Mijnheer de Voorzitter, het zeer vooruitziende en moedige verslag van de heer Cohn-Bendit dat de moeilijke vredesmissie in voormalig Joegoslavië een nieuwe dimensie geeft door alle landen van de Balkan erbij te betrekken, wordt door ons liberalen zeer toegejuicht.
Mijnheer Cohn-Bendit, ik ben net als u van mening dat politici wel degelijk visioenen moeten hebben om grote doelen te kunnen verwezenlijken. In het verleden zijn grote, geëngageerde en voor de lange termijn opgezette projecten echter steeds weer mislukt doordat enkele deelnemers door het gebrek aan successen op de korte termijn die de bevolking ter plaatse nu ongetwijfeld verwacht, gingen twijfelen aan het hele project en het daarom niet afmaakten.
We moeten dus naast de visioenen ook realistisch ingestelde politici blijven en onthouden dat ons werk net als het werk van een goede trainer uiteindelijk niet wordt gemeten aan weldoordachte en theoretisch onweerlegbare programma's, maar enkel en alleen aan het succes in de realiteit.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ook blij met het verslag-Cohn Bendit, waarin hij met name zo sterk de nadruk legt op de noodzaak om in het gebied waar het hierover gaat de rechtsstaat te herstellen. Dat is wel een bijzonder fundamentele zaak en ik kom er straks nog op terug.
Ik ben eigenlijk een beetje verbaasd over het feit dat de Europese Commissie zich specifiek op zo'n beperkt gebied richt als zij spreekt over de regionale samenwerking, met name dus van ex-Joegoslavië en dat is niet helemaal precies hetzelfde, maar het lijkt er toch sterk op. Er is een aantal landen die zich zojuist met een verschrikkelijke oorlog van elkaar hebben losgemaakt en allerlei irritaties onderling hebben en een situatie waarin Bosnië-Hercegovina bijvoorbeeld een paar entiteiten omvat die niets liever doen dan innig samen te werken met de aangrenzende staten, Kroatië en Servië. Dat is nou juist iets wat de eenheid van Bosnië en ook de vrede in de regio bedreigt. Dus als men spreekt over regionale samenwerking moeten wij er verschrikkelijk goed voor uitkijken dat dit niet wordt geïnterpreteerd als een handvat voor de betreffende destructieve figuren die eigenlijk Bosnië-Hercegovina aan zijn eind willen helpen. Ik vind het een belangrijk punt dat we niet hard genoeg kunnen roepen dat dat in elk geval niet de bedoeling is. Daarom zou ook ik willen beklemtonen waarom men zich zo richt op deze kleine regio, waarin het toch weer precies zo uitkomt dat Servië-Montenegro typisch weer het zwaartepunt vormt. Willen wij dat echt? Ik denk het helemaal niet. Daarom zou ik liever de uitbreiding van de regionale samenwerking willen zien tot de rest van de Balkan en enkele aangrenzende staten. Er mogen ook best kandidaatleden van de Unie bij zijn of leden van de Unie. We hebben het Barcelona-proces. Ik zou er veel meer voor zijn om een pendant van het Barcelona-proces nou juist in deze regio toe te laten waardoor je ook een bredere regionale kijk op het geheel kan krijgen en niet allerlei enge connotaties krijgt dat het zwaartepunt eigenlijk weer bij de boeven ligt. Ik zou liever aan Roemenië een veel belangrijker rol toe willen kennen met name nu er een duidelijk constructieve regering is. Het helpt ook om het zelfrespect en het internationaal verantwoordelijkheidsbesef van de landen in de Balkan die zelf al initiatieven hebben genomen, Zwarte-Zeeinitiatief en andere, te honoreren. Het is denk ik heel belangrijk dat zij weten dat hun bijdrage aan de internationale veiligheid en rechtsorde voor ons geweldig belangrijk is. Daar willen we graag op voortborduren. Dan zou ik liever niet willen zien dat wij pressie uitoefenen met onze geldzak met financiële middelen om te zeggen, we helpen je niet als je niet gaat samenwerken op die en die manier. Laat het ook een beetje aan hun over. Ik zou eigenlijk wat meer consultaties willen hebben tussen de verantwoordelijken uit de Joegoslavië omringende landen en u commissaris, maar misschien ook met de leden van de Raad. Ik vind het bovendien nog een beetje moeilijk om te pleiten voor economische samenwerking nu binnen Bosnië-Hercegovina de racistische tendensen juist economische ontwikkeling volkomen frustreren. Ik denk maar aan de oost-west-spoorlijn door Bosnië-Hercegovina en de noord-zuid-spoorlijn. Het loopt allemaal vast op Tuzla en de racistische overwegingen van de Republika Srpska verhinderen dat die spoorlijnen tot ontwikkeling komen. Wat willen wij dan nog economische steun en ontwikkeling bevorderen met onze samenwerkingsmodellen?
Ik zou er dan ook voor pleiten de lijnen in het verslag-Cohn Bendit, die in de amendementen nog extra worden aangescherpt om het breder te zien te ondersteunen want op deze wijze kunnen wij de internationale rechtsorde echt bevorderen.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, de aandacht van onze Vergadering moet gevestigd worden op een bijzonder positief aspect van het verslag-Cohn-Bendit. De regionale benadering en de kwaliteit van de bilaterale betrekkingen tussen de landen van het voormalige Joegoslavië staan hier op het spel. Er is inderdaad geen sprake van dat de landen die toenadering willen tot de Unie, en zelfs willen toetreden, bokkensprongen maken en "Europa, Europa" schreeuwen en weigeren om samen te werken of om onderling een minimum aan solidariteit te tonen.
Deze verplichte solidariteit moet op economisch en politiek vlak tot uiting komen door een verklaring over de exacte verbintenissen die tot een regionaal stabiliteitspact moeten leiden. Een dergelijke benadering moet niet beperkt blijven tot sussende formuleringen, maar moet praktische consequenties bevatten waarbij de deelname van de Unie onderworpen wordt aan duidelijk geformuleerde eisen en aan de aanwezigheid van opschortende clausules voor onze verbintenis.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, we stellen vast dat het Parlement één enkele ontwerpresolutie heeft voorbereid over twee afzonderlijke verslagen van de Commissie, met name het Verslag over vooruitzichten voor ontwikkeling van de regionale samenwerking tussen de uit ex-Joegoslavië voortgekomen landen en de middelen van de Gemeenschap om die samenwerking te bevorderen en het Verslag over gemeenschappelijke beginselen voor toekomstige contractuele betrekkingen met bepaalde landen in Zuid-Oost-Europa.
Het lijdt geen twijfel dat de behandeling in één verslag van twee verschillende materies tot verwarring heeft geleid, wat vandaag nog in de hand wordt gewerkt door het debat in de Algemene Vergadering over de ontwerpresolutie van de heer Cohn-Bendit. Ik herinner eraan dat de landen van het voormalige Joegoslavië een oorlog achter de rug hebben die tal van slachtoffers heeft geëist en veel mensen op de vlucht heeft gedreven en waaraan een eind is gekomen met de Dayton-akkoorden, waarin voor hen een bijzonder statuut werd vastgelegd. De andere landen van Zuid-Oost-Europa hebben enorme binnenlandse en economische problemen maar vechten met vreedzame middelen om hun moeilijkheden te boven te komen.
Ik wijs daarop omdat uit het verslag van de heer Cohn-Bendit geen zinvolle conclusies kunnen worden getrokken die de Commissie en de Raad vooruithelpen. Over paragraaf 5 van het verslag wil ik nog opmerken dat we het in beginsel eens zijn met het initiatief van Royaumont en de door de Unie op touw te zetten conferentie voor vrede, democratie, duurzame ontwikkeling en stabiliteit in Zuid-Oost-Europa. Voor het overige is de tekst van de paragraaf echter zo vaag dat hij de oplossing van het probleem noch schaadt noch naderbij brengt.

Van den Broek
In de eerste plaats mijn excuses aan u en meer in het bijzonder ook aan de heer Cohn-Bendit voor mijn te laat verschijnen hier, niet uit gebrek aan respect voor dit Huis maar als gevolg van een puur misverstand.
Voorzitter, ik zou in de allereerste plaats mijn verheugenis willen uitspreken over het agenderen van dit onderwerp en het verslag dat de heer Cohn-Bendit daarover heeft uitgebracht, ook al omdat de tijd zo beperkt is voor een toch betrekkelijk ingewikkeld en complex onderwerp. Laat ik beginnen met te zeggen dat de Commissie zich in grote lijnen zeer wel kan vinden in de ontwerpresolutie, zoals die er ligt. Daarin spreekt men zich duidelijk uit voor de strategie van de Europese Unie ten aanzien van de landen van Zuidoost-Europa, een strategie die door de Raad is uitgestippeld, zoals u weet ook op basis van de inbreng van de Europese Commissie die zelf ook een verslag had opgesteld over conditionaliteit en regionale benadering. Beide concepten zullen het mogelijk maken de bijzondere relatie van de Europese Unie met de landen van Zuidoost-Europa, waaronder met name de landen die nog geen associatieovereenkomst hebben met de Unie, ten volle te benutten. In dat verband zijn ook door de Algemene Raad op 29 april conclusies geformuleerd die naar ons gevoel een belangrijke stap zijn in de richting van de totstandbrenging van een coherent en transparant beleid dat de Unie zal volgen in haar toekomstige bilaterale betrekkingen met deze niet-geassocieerde landen. Dat geldt voor de economische en financiële steun en ook voor het aangaan van contractuele betrekkingen met die landen.
Laat ik nu mijn geschreven tekst even terzijde leggen, Voorzitter, omdat ik met de heer Sarlis eigenlijk heb geconstateerd dat de benadering die is gekozen blijkbaar toch enige aanleiding geeft tot misverstand. Ik duid daarbij met name op de opmerkingen die ook gemaakt zijn door de heer Oostlander en door mevrouw Pack ten aanzien van de geografie die is gekozen en meer in het bijzonder de voorwaarden die gesteld zijn aan het aangaan van contractuele betrekkingen met de Unie, met name de voorwaarden van goed nabuurschap ofwel grensoverschrijdende samenwerking ofwel "gij zult uw buurlanden geen slechtere behandeling geven dan de voorrechten die u in feite van de Europese Unie vraagt" . Daar komt het eigenlijk op neer. Is het nu zo verwonderlijk na alles wat de mensen daar ter plekke op de Balkan hebben meegemaakt in de afgelopen jaren en alles wat de Europese Unie heeft geïnvesteerd, met alle feilen en tekortkomingen, in de vrede in het voormalig Joegoslavië en in de wederopbouw - ik ben het overigens absoluut niet eens met het zeer negatieve beeld dat mevrouw Müller daarvan heeft geschilderd, maar daar wilde ik graag een andere keer informatie over geven - is het nu zo verwonderlijk dat we dan op een gegeven ogenblik tegen die landen zeggen: Kroatië, Servië, Bosnië, voordat u aanspraak kunt maken op het aangaan van contractuele banden met de Europese Unie, lijkt het ons toch goed dat u ook ten opzichte van elkaar de betrekkingen normaliseert. En dat als het bijvoorbeeld gaat om bepaalde handelsconcessies of preferenties die men van de Europese Unie vraagt, dat men ook aan die landen vraagt om ook elkaar soortgelijke concessies toe te staan.
Voorzitter, ik kan de heer Oostlander verzekeren dat een en andermaal in gesprekken met die landen - en ik herken zeer wel de kritiek die geleverd is op deze benadering, dat is namelijk de kritiek die ook door de hoofdsteden van die landen wordt uitgesproken - door de Europese Unie is verzekerd dat dit beleid en deze benadering niet mag worden vertaald als een poging om het oude Joegoslavië weer in zijn voormalige federatieve vorm te herstellen. Geheel los van de Balkan is Roemenië genoemd, wat al meer als eigenlijk zeg maar de nucleus zou kunnen gelden voor regionale samenwerking in het Zwarte-Zeegebied. Ja, dat is ook zo, want Roemenië behoort in feite tot de Zwarte Zeesamenwerking en die samenwerking wordt vorm gegeven. Op dit moment is bij de Commissie een document in voorbereiding over de samenwerking van de landen rond de Zwarte Zee, zoals we het hebben gedaan voor de Barentszee, zoals we het gedaan hebben voor de Baltische Staten, zoals we het gedaan hebben voor het Centraal Europees initiatief, zoals we ook gedaan hebben voor het Royaumont-initiatief, de landen rond de Zwarte Zee en het Balkaninitiatief, wat met name door Griekenland wordt gesteund. Dus, geen misverstand: de regionale benadering als zodanig is geen nieuw concept voor de Europese Unie, de eis van goed nabuurschap, het bevorderen van regionale grensoverschrijdende samenwerking met politieke maar ook financiële middelen, behoort in feite tot een standaard aanpak van de Europese Unie.
Nu de andere conditionaliteit ten aanzien van ex-Joegoslavië. Tegen de Serviërs is bijvoorbeeld gezegd: u kunt niet op contractuele samenwerking met de Europese Unie rekenen als bijvoorbeeld niet ten aanzien van het probleem Kosovo een oplossing in zicht is. Er is tegen de Kroaten gezegd dat er aan de interne mensenrechtenproblematiek het een en ander hapert. Voordat u op PHARE-steun van ons kunt rekenen, afgezien van PHARE-Democracy en wat dies meer zei, dienen op dat punt verbeteringen te komen. Ik kom net terug met minister Klaus Kinkel uit Bosnië. Wat zien we daar? Ja, inderdaad, groeperingen zoals de Kroaten die eigenlijk niets liever zouden willen dan zich weer aan te sluiten bij Kroatië of de Republika Srpska die tégen de verdragen van Dayton in nieuwe overeenkomsten afsluit met Servië. Wat zullen we doen? Betekent dat nu dat we intussen helemaal niets meer doen, terwijl enorme druk wordt uitgeoefend door een aantal van onze lidstaten, en dan weet u over wie ik het heb, om de terugkeer van vluchtelingen naar het voormalige Bosnië te vergemakkelijken. Dus hebben we gezegd: als het gaat om contractuele samenwerking en echte samenwerkings- en handelsovereenkomsten met Bosnië heeft dat in de huidige situatie geen enkele zin. Dan zal het land toch eerst zelf meer cohesie moeten tonen, dan zal er toch een collectief presidentschap moeten zijn dat het erover eens is wat ze van de Europese Unie gezamenlijk willen vragen, dan zullen ze zich ook gezamenlijk moeten stellen achter de Dayton-vredesakkoorden, dan zal ook de medewerking met het oorlogstribunaal in Den Haag een vereiste mogen zijn, of wilt u soms dat wij vluchtelingen terugsturen, Bosnische vluchtelingen uit Duitsland naar de Republika Srpska waar mijnheer Karadzic achter de gordijnen nog aan de touwtjes trekt, waanzin!
Kortom, Voorzitter, ik ben al ver over mijn tijd heen, het is een uitermate gecompliceerde situatie op de Balkan. Ik kan alleen maar zeggen dat hier inderdaad twee lijnen dooreen lopen. Dat is enerzijds een poging tot het voeren van een stabiliserend beleid ten aanzien van de Balkan en dat vraagt om een bijzondere aanpak gezien het zeer bloedige en gewelddadige oorlogsverleden van die regio. Daarnaast is regionale samenwerking een begrip, dat ook op regio's van toepassing is die gelukkig niet in zulke gecompliceerde omstandigheden hebben verkeerd maar die wel met de Unie een speciale relatie vragen. Ook daartegen zeggen we dat we graag zouden zien dat ze in ieder geval zelf een hele constructieve en positieve rol spelen in de verhouding met hun nabuurlanden.
Dat is eigenlijk in hele grote trekken, de benadering die zich overigens nog wel moet vertalen in meer specifiek beleid, met name ten aanzien van Servië, Kroatië en Bosnië. We zijn daar ook mee bezig. Ik wil tegen de heer Cohn-Bendit in verband met zijn voorstel in het verslag om een stichting voor democratie op te richten nog het volgende zeggen. U bent zich er zeker van bewust dat de Commissie reeds een groot aantal projecten in ZuidoostEuropa financiert op dit gebied, vooral in het voormalige Joegoslavië, die de oprichting en versterking van democratische structuren beogen door toekenning van steun voor de ontwikkeling van de burgerlijke samenleving, de cultuur van openheid ten aanzien van media, de vrijheid van de media en de versterking van het justitieapparaat. Ik zou willen zeggen, er zal zorgvuldig moeten worden onderzocht in hoeverre de voorgestelde stichting ook een waardevolle bijdrage kan leveren aan de huidige acties van de Gemeenschap.
Voor wat betreft de doelstellingen zoals die zijn omschreven, daar heb ik geen enkele moeite mee. Het gaat er alleen even om: is er hier duidelijk sprake van toegevoegde waarde, ja of nee, of wordt er op dit gebied al voldoende gedaan en moet iets extra's eerder in een andere richting worden gezocht.
Voorzitter, mag ik met dit enigszins - ik besef dat - fragmentarische betoog mijn commentaar afsluiten, nogmaals met hulde aan de heer Cohn-Bendit die zich met het nodige doorzettingsvermogen door deze gecompliceerde materie heeft gewerkt.

Pack
Mijnheer de Commissaris, ik ben het volkomen eens met datgene wat u hebt gezegd, want u hebt bewezen dat de eerste stap nog niet werd gezet. We kunnen geen regionale samenwerking eisen als de mensen in deze landen nog niet met elkaar kunnen samenleven. Dus het is toch niet meer dan onze plicht om ze te helpen om de samenleving in het land te herstellen en dan volgt de tweede stap automatisch! Ik vind dat ik dat in mijn bijdrage duidelijk heb gemaakt.

Cohn-Bendit
Cara Doris, je moet toch begrijpen dat de regionale samenwerking geen dwang is in die zin dat we met geweren - ach, klets maar raak, je kunt het toch goed lezen als het in het Duits is en uit Zagreb komt! Lees nu toch eens Duits als het niet uit Zagreb komt! Het is gewoon een politieke noodzaak opdat ze leren samen te leven. En als wij dat als Europa niet als morele eis kunnen formuleren, dan hebben wij als Europa daar gefaald. Dat moet ook de PPE in het Europees Parlement een keer kunnen begrijpen!

Van den Broek
Voorzitter, ik wil geen arbitrage plegen in dit Parlement. Maar ik zou alleen willen herhalen dat het althans niet onze overtuiging is dat die mensen niet met elkaar willen samenleven. Het is de politiek die haar eigen nationalistische convicties probeert door te voeren en op te leggen. Daarom ben ik niet zo vreselijk terughoudend in het stellen van een conditionaliteit. Daarom ben ik ook niet zo vreselijk bang voor commentaar dat wij met onze conditionaliteit alleen maar beogen om het voormalig Joegoslavië te herstellen. Nee, Voorzitter, wij hebben totaal andere, zeer vreedzame en stabiliserende politieke, doeleinden wat ik niet van alle leiders in de regio durf te zeggen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Verhoging van de doelmatigheid van het gemeenschappelijk optreden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0133/97) van de heer Barón Crespo, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de verhoging van de doelmatigheid van het gemeenschappelijk optreden.

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, allereerst moet gezegd dat ik blij ben dat dit verslag één en driekwart jaar nadat het werd opgesteld, aan de Vergadering wordt voorgelegd. Als u de datum goed bekijkt, dan ziet u dat deze aanbeveling op 20 september 1995 werd opgesteld krachtens een artikel van het Verdrag, namelijk artikel J.11, en een artikel van ons Reglement, artikel 46.3. Deze aanbeveling heeft verder het voordeel dat zij, in tegenstelling tot de eindeloze verslagen van het Parlement, nauwelijks anderhalve pagina in beslag neemt.
Er is hier een dubbele strijd geleverd. Enerzijds de strijd om het forum. En ik moet zeggen dat daar waar we geen problemen hebben met de Raad, die het vandaag voor gezien houdt, noch met de Commissie, wijzelf moeilijkheden maken en stokken in het wiel steken, zodanig dat deze aanbeveling eerst naar de Commissie Reglement is gegaan, toen naar de Conferentie van voorzitters, om nu aan ons te worden voorgelegd.
Wat het forum, de wet, betreft, gaat het hoofdzakelijk om het intelligente gebruik van instrumenten zoals de aanbeveling, waarmee, in het tempo dat gezien de problemen van de internationale politiek vereist is, kan worden aangegeven wat er gedaan wordt als het om buitenlands beleid gaat, wat de criteria, de standpunten, de richtsnoeren voor de uitvoerende macht zijn. En dat is iets waaraan grote behoefte bestaat, en wat we zeer binnenkort nader geanalyseerd kunnen zien in het verslag dat mijn collega, de heer Spencer, namens de Commissie buitenlandse zaken aan het opstellen is; daarin wordt de balans opgemaakt van de onbevredigende ontwikkeling van de gemeenschappelijke standpunten en het gemeenschappelijk optreden, de instrumenten voor het buitenlands beleid waarover we volgens het Verdrag betreffende de Europese Unie de beschikking hebben.
Wat de kern van de zaak, dat wil zeggen de inhoud van de aanbeveling betreft, is hetgeen gesteld werd, ook al was dat anderhalf jaar geleden, nog steeds uitermate actueel, vooral op een moment zoals nu waarop - hopelijk - de Intergouvernementele Conferentie wordt afgesloten, want gezien de hervorming en de verbetering van de Verdragen is dit een van de meest delicate kwesties. Wat op grond van de ervaringen van de afgelopen jaren in essentie wordt voorgesteld, zijn vier elementaire zaken.
We moeten niet alleen maar lopen te klagen hoe weinig Europa in staat is, gestalte te geven aan een eigen buitenlands beleid, maar we moeten juist proberen, op dit vlak verbeteringen aan te brengen en de juiste weg te vinden. Daarom wordt geopperd - om het zeer in het kort weer te geven - dat de vereiste maatregelen genomen worden om bij het formuleren en ontwikkelen van een gemeenschappelijk optreden uit te gaan van het principe van een gekwalificeerde meerderheid, waaraan dit Parlement zijn goedkeuring heeft gehecht, en dat aan ons optreden in het algemeen ten grondslag zou moeten liggen.
Een tweede bijzonder belangrijk aspect voor het Europees Parlement, dat de begrotingsmacht deelt met de Raad, is de verklaring dat uitgaven wegens gemeenschappelijk optreden in het kader van de Verdragen moeten worden opgenomen in de communautaire begroting, onder de rubriek niet-verplichte uitgaven, wat betekent dat het Parlement democratische controle uitoefent, en wel op concrete wijze, waarbij de administratieve uitgaven onder Hoofdstuk V en de operatieve uitgaven onder Hoofdstuk IV worden opgenomen.
Het beginsel van helderheid op begrotingsgebied is een beginsel dat aan de parlementaire en democratische verantwoordelijkheid ten grondslag ligt.
In de derde plaats dienen we ons te beraden op de manier waarop een gemeenschappelijk optreden snel en doelmatig kan worden uitgevoerd, waarbij ik u wil herinneren aan een voorstel dat het Parlement vijf jaar geleden al gedaan heeft, inzake een gedragscode, een interinstitutionele kaderovereenkomst waarmee we heel concreet onze betrekkingen met de Commissie en met de Raad kunnen regelen.
En tot slot, mijnheer de Voorzitter, moet worden geëist dat het Verdrag wordt toegepast, dat wil zeggen dat het Parlement bij besluitvorming, bij het plannen van een gemeenschappelijk optreden, wordt geraadpleegd. Om de situatie waarin we verkeren goed te begrijpen, hoeven we alleen maar te kijken naar wat er gebeurd is in het geval van Albanië, waarin zich een probleem met een buurland van de Unie voordeed, en waarin het volgens mij volstrekt verwerpelijke besluit is genomen, dat die kwestie voor de Unie niet van prioritair belang was; het is het Parlement geweest dat, nadat een aantal landen besloten hadden om tot actie over te gaan, de Raad verzocht heeft om een gemeenschappelijk optreden.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, en daarmee sluit ik mijn betoog af, denk ik dat deze aanbeveling, ofschoon aan de late kant - maar beter laat dan nooit -, op het goede moment gekomen is, en het valt te hopen dat de ministers deze doorlezen nog vóór de Top van Amsterdam.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, ik wil met betrekking tot enkele punten stelling nemen. Ten eerste wil ik de rapporteur bedanken dat hij de belangrijkste eis van de Begrotingscommissie heeft overgenomen, namelijk dat er hier sprake moet zijn van uitgaven die niet verplicht zijn. Hoe vooruitziend onze stellingname van januari was, blijkt uit hoe moeilijk het nu wordt om dat tijdens de Intergouvernementele Conferentie door te zetten. Ik hoop alleen maar dat er een overeenkomst komt, ook met de vertegenwoordigers van de Raad, opdat we geen backlash krijgen die ten koste gaat van deze democratische instelling.
Tweede punt: via de Begrotingscontrolecommissie had ik gevraagd om een stellingname van de Rekenkamer ten opzichte van de ervaringen met het buitenlands en veiligheidsbeleid tot nu toe. Die stellingname is er intussen gekomen, maar kan nu waarschijnlijk niet meer worden meegenomen in het voorbereidend overleg voor de Intergouvernementele Conferentie. Overigens staan er ook veel technische opmerkingen in. Ik wil u echter vragen om samen met de Commissie buitenlandse zaken deze stellingname door te nemen en dan te bekijken hoe de zaken tussen Raad, Commissie en Parlement in de toekomst beter kunnen verlopen, bijvoorbeeld voor wat betreft tempo, transparantie of administratieve belemmeringen bij gezamenlijke acties.
Mijn laatste punt is een waarschuwing aan het adres van de Raad. Ik vind dat men er werkelijk mee op moet houden om de gemeenschappelijke acties te misbruiken en wel dusdanig dat wij van de Begrotingscommissie bijvoorbeeld een overboeking van gelden van meer dan 5, 5 miljoen ECU krijgen voor de deelname aan de voorbereidingen voor de verkiezingen in Bosnië-Hercegovina. We hebben er nog geen seconde over kunnen nadenken of het Parlement deze zaak wil ondersteunen of niet. Het was een besluit van de Raad, een gemeenschappelijke actie op communautair niveau. De lidstaten sturen hun mensen er naar toe; dan kunnen ze dat op een gegeven moment niet meer financieren, ze gaan naar de Begrotingscommissie en de Europese kas en laten het zich dan achter onze rug om financieren!
Als gemeenschappelijke acties tussen Raad en Parlement in de toekomst zo gebeuren, kan ik u verzekeren dat u bij de volgende bocht de overboeking van gelden door de Begrotingscommissie kunt vergeten.

Spencer
Voorzitter, mijn fractie steunt het verslag van de heer Barón Crespo. Ik ben, net als hij, blij dat het nu eindelijk in de plenaire vergadering wordt behandeld en kan mij volledig vinden in alles wat hij heeft gezegd.
Het is een feit dat onze gezamenlijke optredens niet erg indrukwekkend zijn. Zij zijn te gering in aantal en wanneer er wel iets wordt ondernomen, gaat het niet om essentiële zaken. Ik vind het werkelijk verbazingwekkend dat de diplomaten van onze ontwikkelde, door de wol geverfde en invloedrijke naties, wier vaderen en grootvaderen een leidende rol in de wereld speelden, zoveel moeite lijken te hebben om iets tastbaars voor de rest van de mensheid te betekenen.
Wij hebben in de afgelopen weken kunnen zien dat het met de solidariteit onder de Ministers van Buitenlandse Zaken van de EU niet best is gesteld en dat er maar heel weinig beginselen zijn die niet op enig moment om economische redenen overkomelijk zijn. Het is best mogelijk dat de problemen zijn gelegen in de besluitvormingsprocedures en de tenuitvoerlegging van de gezamenlijke acties, maar volgens mij is er meer aan de hand. Ik ben bang dat het hier om een meer fundamenteel probleem gaat, dat te maken heeft met een afkeer van de landen om belangrijke kwesties vanuit een Europees perspectief te benaderen.
De oorzaak van de problemen moet bij de diplomaten worden gezocht, die in hun prachtige ambassades wellicht te zeer opgaan in het eigen roemruchte verleden. Het accent ligt vooral op Agincourt en niet op Azië en, ik hoop dat de heer Barón Crespo mij dit niet kwalijk neemt, vooral op Trafalgar in plaats van op handelsaangelegenheden.
Wij zouden de logica van Dr. Johnson moeten volgen, die over de Schotten zei dat je nog veel met hen kon aanvangen, als ze nog jong waren. Dat geldt ook voor diplomaten. Zolang er geen Europees Instituut voor het buitenlands beleid en defensievraagstukken bestaat, naar het voorbeeld van het voortreffelijke Europees Instituut voor Bestuurskunde te Maastricht, zullen er nooit nationale diplomaten opstaan die hebben geleerd om dingen zowel vanuit een Europees als vanuit een nationaal perspectief te zien.
Er zijn wel degelijk Europese belangen in de wereld, maar tot nu toe zijn er onder de diplomaten van de Raad nog weinigen die daarvoor oog hebben. Het welslagen van gezamenlijke acties in het kader van het GBVB, en ook op andere terreinen binnen het GBVB, hangt naar mijn oordeel bovenal af van de vraag of wij het vermogen ontwikkelen om die "aanzienlijke gemeenschappelijke belangen" waarop het Verdrag doelt, te onderkennen.
Mijn fractie zal het verslag-Barón Crespo steunen.

Van den Broek
Wij hebben geen enkel probleem met de aanbevelingen van het verslag van de heer Barón Crespo. Dat weet hij ook wel van de vele gesprekken die wij met elkaar hebben gehad, niet alleen in vroeger dagen in zijn hoedanigheid als voorzitter van de commissie buitenlandse zaken, veiligheidsen defensiebeleid, maar ook op een meer individuele basis. Wij hebben daarin aangegeven dat wij met hem en vele leden van dit Huis vinden dat de instrumenten van ons gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid moeten worden versterkt. Wij onderkennen dat wij niet kunnen blijven doorgaan met louter discussies over inhoudelijke aspecten en over de vraag of wij één lijn kunnen trekken, hoe belangrijk dat ook is, maar dat er de nodige procedures en instrumenten moeten worden vastgesteld om uitvoering aan het GBVB te kunnen geven en de nodige convergentie van het beleid op dit gebied te stimuleren.
Tegen deze achtergrond is de Commissie gekomen tot haar bijdrage aan de intergouvernementele conferentie, ook al is dat in een vroeg stadium van die conferentie. De lijnen die zij daarin uitzet lopen grotendeels parallel aan de aanbevelingen in dit verslag en andere resoluties van het Europese Parlement. Hierbij gaat het onder meer om de voorbereiding van onze gemeenschappelijke acties via dat gezamenlijke centrum voor analyse en programmering, om de vertegenwoordiging van de Unie in het buitenlands beleid middels een trojka nieuwe stijl waarover nog steeds discussies gaande zijn, om wijzigingen in de besluitvormingsprocedures en een eventuele uitbreiding van de besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid, wat ook op de IGC ter sprake komt, om de invulling van de defensiecomponent waarover vanmorgen is gesproken in het kader van het verslag-Tindemans inzake het gemeenschappelijk veiligheidsbeleid en, last but not least, om de financiering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, een kwestie waarvoor tegenwoordig eveneens -en geheel terecht- aandacht is.
Ook hier zult U zien dat de Commissie het Parlement steunt in zijn opvatting dat uitgaven voor dit soort gezamenlijke acties als niet-verplichte uitgaven moeten worden gezien. Dat betekent dat -en in dit verband drong de term "interinstitutioneel akkoord" zich volgens mij op- dat wij inderdaad iets als een interinstitutioneel akkoord nodig hebben. Niet alleen omdat het Parlement, gezien zijn begrotingsbevoegdheden, hier bepaalde rechten heeft waaraan de hand moet worden gehouden, maar ook omdat het Parlement moet inzien dat het bij het buitenlands beleid vaak een kwestie is van snel handelen en men niet kan wachten op zeer complexe en lange procedures om de financiering rond te krijgen. Een soort interinstitutioneel akkoord dat, indien nodig, versnelde procedures toelaat, zou hier wellicht uitkomst bieden.
Tot zover enkele korte kanttekeningen mijnerzijds. En zij zullen vast niet de laatste zijn die in het kader van de discussie over de invulling van ons gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid worden gemaakt.
Ik wil graag tot besluit mijn grote waardering uitspreken over het boek dat de heer Barón Crespo onlangs heeft geschreven, met de titel: " Europa op de drempel van het volgende millennium" of iets in die trant. Alles wat hij daarin zegt over de Europese ambities, zoals hij die ziet, is zeer waardevol en inspirerend.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het standpunt van het panel over de GMO voor bananen.

Patijn
Voorzitter, ik zal een zeer korte verklaring afleggen inzake de bananen om reden dat de gebeurtenis waarop gereageerd moet worden nog vers is. De Raad als zodanig heeft op dit punt nog geen standpunt bepaald en de Raad zal ook eerst het oordeel van de Commissie verantwoordelijk voor de gemeenschappelijke handelspolitiek en het gemeenschappelijk landbouwbeleid moeten horen.
Zoals de geachte afgevaardigden van het Europees Parlement zullen weten, heeft het WTO-panel inzake bananen in zijn verslag geconcludeerd dat het invoerregime van de Europese Gemeenschappen voor bananen niet strookt met haar WTO-verplichtingen. Het panel heeft de aanbeveling gedaan dat het geschillenbeslechtingsorgaan van de WTO een verzoek richt aan de Europese Gemeenschap om haar invoerregime voor bananen in lijn te brengen met haar verplichtingen inzake de General Agreement on tariffs and Trade en met name met de overeenkomst inzake administratieve procedures bij de in- en uitvoer.
Zoals het Europees Parlement zich kan voorstellen kan dit verslag van het panel verstrekkende politieke en economische consequenties hebben voor het invoerregime voor bananen. Deze consequenties worden op dit moment bestudeerd. Voorlopig is het nog te vroeg om aan te geven welke verdere actie de Gemeenschap voor ogen zal staan aangezien de WTO-procedures met betrekking tot de aanvaarding van het verslag van het panel nog steeds gaande zijn en wij formeel ook nog niet in de positie zijn om hierop te reageren.
Voorzitter, tot zover mijn officiële verklaring.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, na de stellingname van de Raad - waarvan objectief gezien niets anders kon worden verwacht - dat deze moeilijke kwestie allereerst moet worden onderzocht, is de beslissing van de WTO volgens mij voor de meerderheid van het Europees Parlement een grote teleurstelling. Het panel eist een aanpassing van de bananenverordening aan de verplichtingen van het WTO-verdrag en het GATT.
Deze verplichting wordt door het panel nadrukkelijk gemotiveerd met een verwijzing naar artikel 16, paragraaf 4, van de Marrakech-Overeenkomst ter oprichting van de WTO. De weigering tot aanpassing van de kant van de Europese Unie zou een contractbreuk kunnen betekenen en zou eventueel de door ons gewenste en mede opgerichte WTO op belangrijke punten in twijfel trekken. Daarom is het voor de Europese Unie van wezenlijk belang om in het kader van de WTO een oplossing te vinden.
Ik roep de Commissie op om erover na te denken of het misschien niet mogelijk is om net als bij Helms-Burton met de VS een overeenkomst te sluiten voordat we bij een verdere schikking als dubbele verliezer uit de bus komen.
Het zou onverstandig zijn van de Europese Commissie om haar houding en ook die van het Europees Parlement ten opzichte van de WTO te laten afhangen van het lukken of mislukken van een eventuele juridische procedure; je moet je verlies kunnen toegeven als je juridisch gezien in een slechtere positie verkeert. Maar de vraag of we juridisch gezien in een slechtere positie verkeren, is nog open. Er moet ook worden nagegaan of de WTO niet een eenzijdig besluit heeft genomen. Dit zou via juridische weg moeten worden onderzocht.
De vrees bestaat dat we binnenkort over een soortgelijk besluit moeten debatteren, mijnheer de Commissaris, namelijk bij de kwestie van de hormonenstrijd. In het onderhavige geval stelt het WTO-panel duidelijk dat bananen onafhankelijk van hun herkomst uit EU-landen, ACS-landen, landen waarmee kaderovereenkomsten zijn gesloten of andere derde landen gelijksoortige producten zijn in de zin van het GATT en daarom op dezelfde manier moeten worden behandeld. Er moet worden onderzocht of dat klopt.
Voor zover het gaat om het begunstigde invoertarief voor ACS-bananen, is er waarschijnlijk weliswaar sprake van inbreuk op het grondrecht van meestbegunstiging, maar deze overtreding zou echter door de uitzonderingsregeling voor de speciale behandeling van ACS-landen door de EU tot het jaar 2000 zijn ingedekt. De EU zou er daarom in principe toe gerechtigd zijn om ook voor de niet-traditionele ACS-bananen een begunstigd invoertarief vast te stellen.
Er is reeds naar buiten toe bekend gemaakt dat de Commissie erover nadenkt om een alternatieve oplossing te vinden. Wij zijn van mening dat de EU geen contractbreuk zal plegen. We zullen echter alles ondersteunen wat noodzakelijk is opdat juridisch wordt vastgelegd of de WTO een juridisch volkomen eenduidig besluit heeft genomen en we hopen dat er nog oplossingen mogelijk zijn die niet alles in twijfel trekken wat wij met het panel voor ogen hadden.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, over het hier besproken verslag betreffende het panel voor bananen wil ik het volgende zeggen: ten eerste werd partijen het eindverslag van de speciale commissie van de WTO op 29 april j.l. toegestuurd. We zijn meteen daarna begonnen dit verslag - dat vreselijk omvangrijk is - tot in detail te onderzoeken en wel niet alleen voor wat betreft de effecten die het heeft op de ordening van de markt in de sector bananen respectievelijk op de handel in bananen van de Europese Unie, maar vooral ook voor wat betreft de verschillende elementen van dit verslag die het concrete geval van de bananen ver te boven gaan, zodat het dus noodzakelijk wordt om ook te onderzoeken welke algemene consequenties het heeft voor de handel binnen de Europese Unie.
Aangezien dat een zeer complexe zaak is, zult u begrijpen dat dit onderzoek nog niet helemaal kan zijn afgerond. Ik kan u echter nu al zeggen dat er binnen de EU-regeling voor bananen een hele reeks aspecten is die door het panel worden bekritiseerd.
Ten tweede werd met name de licentieregeling, onder andere de verdeling van de licenties tussen de groepen marktdeelnemers, beschouwd als zijnde onverenigbaar met de bepalingen van het GATT en de WTOovereenkomst over dienstverlening voor wat betreft de non-discriminatie en de behandeling van de autochtone bewoners. Enkele aspecten van onze voorkeursbehandeling van ACS-bananen evenals van onze kaderovereenkomst met vier Latijns-Amerikaanse landen werden eveneens beschouwd als zijnde niet verenigbaar met de WTO-bepalingen.
Ten derde heeft het verslag nog afgezien van de gevolgen voor de bananenregeling - zoals ik reeds heb gezegd - blijkbaar nog verdergaande consequenties voor wat betreft de interpretatie van een reeks belangrijke WTObepalingen. We zijn bezig om deze verdergaande consequenties zorgvuldig te onderzoeken om de mogelijke consequenties voor andere gemeenschappelijke beleidslijnen te kunnen beoordelen.
Ten vierde wil ik u erop attenderen dat over enkele weken het verslag zal worden opgestuurd naar alle WTOleden. Waarschijnlijk zal het in juni ter goedkeuring worden voorgelegd aan het geschillenbeslechtingsorgaan van de WTO. Bij deze gelegenheid zal de Europese Gemeenschap bij het geschillenbeslechtingsorgaan van de WTO protest kunnen aantekenen.
Op basis van onze huidige analyse van de door het panel aangevoerde argumenten en zijn conclusies alsmede met het oog op de vorige verklaringen lijken een groot aantal goede redenen ervoor te pleiten dat we daadwerkelijk protest zullen aantekenen tegen dit verslag. De Commissie vindt het bijzonder belangrijk dat men rekening blijft houden met de belangen van de bananenproducerende regio's van de Europese Unie alsmede met die van de ACP-groep.

Hindley
Voorzitter, er komen verscheidene punten bij mij op naar aanleiding van de verklaring van de Commissie. Ik weet dat andere leden van de socialistische fractie het nog willen hebben over de productie in het Caribisch gebied, zoals wellicht mijn vriend de heer Wynn, en dat de heer Medina nog wil spreken over de productie in de Gemeenschap zelf. Ik ga dan ook niet in op punten die beter door anderen naar voren kunnen worden gebracht.
Ik wil mij concentreren op wat de commissaris hier zei. Wat betreft het aantekenen van beroep, begrijp ik zijn voorzichtigheid, maar hij zei dat wij in beroep kunnen gaan. Ik wil hier heel duidelijk stellen dat de socialistische fractie daarop staat, mocht de uiteindelijke uitspraak negatief uitvallen. Wij willen de woorden "kunnen in beroep gaan" veranderen in "eisen dat beroep wordt aangetekend" . Voorts hebben wij enige moeite met de opvattingen van de heer Kittelmann. Ik acht het niet zinnig om bij het voor de WTO gebrachte bananenconflict andere voor de WTO hangende geschillen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten aan te halen. Wij moeten juist zaken van elkaar gescheiden houden. Het is belangrijk dat dit Huis uitgaat van het beginsel dat elke zaak alleen op haar eigen waarde mag worden beoordeeld. Wij willen de WTO niet ondermijnen door het onderling op een akkoordje te gooien. Het is belangrijk dat heldere uitspraken worden gedaan, waaraan iedereen zich dan houdt.
Voorts werpt de hele procedure rond deze zaak enkele zeer belangrijke vragen op, met name wat betreft het feit dat kleine producerende landen geen gelegenheid hebben om hun zaak op een eerlijke en open wijze aan de WTO zelf voor te leggen. De socialistische fractie is blij dat de Commissie in voorkomend geval de helpende hand wil toesteken, zodat vertegenwoordigers van kleine eilanden toch toegang krijgen tot het panel dat de zaak in hoger beroep behandelt. Wij zouden echter graag zien dat de kleine eilanden in de toekomst van rechtswege toegang hebben tot de panels voor beroepszaken en dat zij zich mogen laten vertegenwoordigen door wie zij willen, zoals gangbaar is in de internationale praktijk.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur van dit Parlement voor de hervorming van de GMO in de bananensector moet mij allereerst van het hart dat ik de manier waarop de Raad dit ernstige probleem hier in het Parlement heeft afgedaan zeer onbevredigend vind. Hij heeft namelijk alleen maar verklaard dat het panel niet met onze GMO akkoord gaat, en dat de GATT-overeenkomsten zijn geschonden. Ik had eerlijk gezegd een uitleg verwacht, een afweging, om niet te zeggen een vingerwijzing hoe we uit deze impasse kunnen geraken.
Ik ben wel tevreden over de woorden van commissaris Fischler; hij heeft al te kennen gegeven, of eigenlijk toegezegd, zich in te zullen spannen om dit obstakel voor de communautaire producenten uit de weg te ruimen. Dat is namelijk het hele probleem! Ik vraag het Parlement: zijn wij werkelijk voor communautaire bescherming van degenen die het land bewerken, ook in verafgelegen eilanden - bijvoorbeeld Guadalupe -, en daarmee een activiteit in stand houden die niet alleen economisch, commercieel of agrarisch van aard is, maar vooral sociaal, omdat in deze verafgelegen gebieden de bananenteelt vaak een monocultuur is. Bananen zijn daar dus het enige dat de mensen werk verschaft om te overleven, het is geen rijkdom, geen surplus . Ik vraag me af of we ons nog wel zo op onze huid moeten laten zitten door welk panel dan ook, als we deze mensen willen beschermen, deze economische activiteit waarachter zoveel andere factoren schuilgaan.
In de praktijk zijn het altijd de communautaire productie en de grote wereldhandelsorganisaties die met elkaar in de clinch liggen. De drie Amerikaanse giganten die 75-80 % van de mondiale bananenmarkt in handen hebben en ondanks de communautaire productie ook in Europa 70 % bezitten, willen en plein gaan. Ze willen de communautaire producenten uitsluiten en het hun onmogelijk maken zelfs maar een gelijkwaardige partner te zijn.
Wij als Parlement en Europese Unie hebben de plicht tegenover elke commerciële afweging een duidelijk, onwrikbaar standpunt te stellen ten gunste van de producenten, vooral als zij in een minderheidspositie verkeren, zoals ik zojuist heb aangegeven. Daarbij moeten we ons op de eerste plaats aan de Overeenkomst van Lomé vastklampen, waarin gesteld wordt dat geen enkel ACS-land dat bananen produceert in een minder gunstige situatie mag komen te verkeren dan waarin het vóór de totstandkoming van de GMO zat. Er wordt hier dus niets meer en niets minder gevraagd. Er wordt alleen gevraagd een status quo, een reeds bestaande situatie voort te zetten. Wanneer wij dus praten over communautaire preferentie hoeven we ons niet meer te schamen, maar moeten we doen alsof Commissie, Raad en Parlement één taal spreken en bovenal gemeenschappelijke oplossingen bedenken die zij in volle overtuiging uitdragen.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, het is al eerder gezegd hier. Het oordeel van het WTO-panel is voorlopig, en ook mijn fractie is van mening dat de Europese Unie, de Europese Gemeenschap alle recht heeft om in beroep te gaan om volledig uit te procederen over dit oordeel. Wij denken echter dat de Europese unie als zodanig alle belang heeft bij een goed functionerend handelssysteem en wij denken dat het bestaan van dit panel als zodanig nooit in twijfel mag worden getrokken. Het is inderdaad ingesteld om handelsproblemen op te lossen en wij moeten het als zodanig een kans geven om dit werkelijk te gaan doen. Wat ons betreft geeft het voorlopige oordeel van de WTO niet aan dat wij de verplichtingen uit hoofde van de Overeenkomst van Lomé niet kunnen nakomen en wij kunnen ook de verplichtingen nakomen die wij hebben jegens de bananenproducenten in de Europese Unie zelf. En wat ons betreft zal dat ook zo moeten blijven. Wij moeten volhouden om aan onze verplichtingen te voldoen.
Het grote probleem bestaat echter hierin dat de ACS-landen niet kunnen voldoen aan de verplichting om het quotum vol te maken en aan de verdeling van wat er overblijft. Daarin ligt naar onze mening het probleem. Dat kan duidelijk verbeterd worden en ik zou willen vragen aan de Commissie om in de tussentijd al na te denken over eventuele uitwijkmogelijkheden in dit opzicht. Want het huidige systeem werkt naar onze mening ook ten nadele van de Europese importeurs. Mijn fractie is van mening dat wij grote aandacht moeten geven aan de fair trade banana , bananen die worden geproduceerd met een duurzame productiemethode, die uit landen komen waar de mensenrechten worden gerespecteerd, etc. Dat moet de klant kunnen herkennen.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, op aanklacht van de Verenigde Staten, optredend in naam van hun bananenmultinationals die de wereldmarkt domineren, heeft het WTO-panel onlangs besloten dat de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen niet strookt met de regels van de internationale handel.
Dit besluit is onaanvaardbaar. De toepassing ervan zou de bananenproducerende ACS-landen en communautaire regio's, zoals de overzeese departementen, een zware slag toedienen. Bovendien zouden hierdoor op economisch en sociaal vlak zaken ter discussie gesteld moeten worden en dit zou verstrekkende gevolgen hebben voor de lidstaten van de Europese Unie.
Enkele dagen na dit besluit van het panel over bananen werd er een nieuw oordeel geveld dat even ongunstig was voor de communautaire belangen en de belangen van de consument: in een voorbereidend verslag veroordeelt de WTO het sinds 1 januari 1997 door de Vijftien opgelegde embargo tegen de invoer van met groeihormonen behandeld vlees uit de Verenigde Staten. Bananen, hormonenvlees, de vonnissen volgen elkaar op en lijken alle eenzelfde logica te volgen, namelijk de vrijhandelsdoctrine, die geen rekening houdt met overwegingen op sociaal, cultureel, gezondheids- of milieugebied.
De WTO wordt geleidelijk een instrument dat exclusief ten dienste is van de Verenigde Staten en de speerpunt van de multinationals die zich uitsluitend laten leiden door winst. De uitspraken van de WTO vormen een alarmsignaal. De Europese Unie en de lidstaten die met deze wil om te overheersen geconfronteerd worden, moeten hier dan ook duidelijk en krachtig op reageren.
Ik moet zeggen dat ik niet goed begrijp waarom de Raad en Commissie zo aarzelend optreden in een zaak die zulke verstrekkende gevolgen heeft. Om die reden dring ik er dan ook op aan dat de Europese Unie nu in beroep gaat tegen het besluit van het WTO-panel en de communautaire regeling voor bananen bevestigt, zodat de vitale belangen van de communautaire producenten en die van de ACS-landen worden beschermd overeenkomstig de verplichtingen die zijn aangegaan in het kader van de Overeenkomst van Lomé. Meer in het algemeen wil ik in naam van mijn fractie tot uitdrukking brengen dat het absoluut noodzakelijk is om bij elk besluit rekening te houden met sociale, culturele, gezondheids- en milieukwesties.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, bij deze discussie of bij de procedure waarover we hier met betrekking tot bananen debatteren, gaat het om een strijd van de multinationals om marktaandelen.
We hebben door de ordening der markten in de sector bananen de positie van de Europese multinationals ten opzichte van de Noord-Amerikaanse verstevigd. Deze hebben vervolgens dienovereenkomstig teruggeslagen. Maar diegenen die de dupe worden van dit alles, dat zijn, zoals net al werd gezegd, de ACS-landen, de kleine producenten, de kleine landen die zich hier niet mee kunnen bemoeien. Als we een ordening der markten in de WTO-sector hebben, dan moet ook aan hen algemeen toegang worden verschaft. Dat betekent voor de ACS-sector dat de Caraïbische eilanden, de Windward-eilanden en anderen de mogelijkheid hebben om hun positie naar voren te brengen.
Wij moeten hen daarbij steunen. Dat zijn we volgens de Lomé-overeenkomst verplicht en daarom is het goed - wat zojuist ook al werd gezegd - om de mogelijkheid tot het indienen van klachten in een overeenkomst te regelen. Ik vind dat noodzakelijk als we Lomé IV afronden en enige tijd post-Lomé zijn. We moeten ervoor zorgen dat de sociale voorwaarden blijven bestaan, omdat de mensen vaak voor 100 % afhankelijk zijn van deze productie, dat er op ecologisch verantwoorde wijze wordt geproduceerd en dat ze beroep kunnen aantekenen.

Hory
Mijnheer de Voorzitter, de conclusies van het panel betreffende de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen stellen de Europese producenten en de traditionele producenten van de ACS-landen natuurlijk voor schrikwekkende handelsproblemen. Terwijl de bananenmarkt al ernstig verstoord is door de buitensporige gunsten inzake contingenten die aan de multinationals van de dollarzone zijn verleend, zou het systeem van de afzet van verschillende contingenten gewijzigd worden ten nadele van hen die nauwelijks een kwart van de in Europa geconsumeerde bananen verkopen.
Ik ben van mening dat dit niet aanvaardbaar is. Maar deze nieuwe episode van een reeds langdurige handelsoorlog getuigt ook van het bestaan van een conflict tussen twee concepten van ontwikkeling binnen de Wereldhandelsorganisatie en ook binnen de Europese Unie. In naam van een evenwichtige ontwikkeling willen sommigen bescherming bieden aan producenten, landbouwers, zij die op het grondgebied wonen en werken en die van hun arbeid leven. De anderen willen in naam van het liberalisme en van de mondiale grote geïntegreerde markt de internationale handel, het handelsverkeer en de speculatie bevorderen.
De Fractie Europese Radicale Alliantie bevindt zich heel duidelijk in het kamp van de eerstgenoemden.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat commissaris Fischler vanmiddag heeft begrepen welk standpunt het Parlement inneemt ten aanzien van de gemeenschappelijke marktordening voor bananen, een standpunt dat wij al vaak naar voren hebben gebracht. Het gaat om een heel redelijke ordening, met 70 % van het communautaire marktaandeel voor de grote bananenproducenten, en 30 % voor communautaire producenten en die van de traditionele ACS-landen.
Naar mijn idee heeft de commissaris het bij het rechte eind als hij vindt, dat de Europese Gemeenschap in beroep dient te gaan tegen dit besluit van de Wereldhandelsorganisatie; natuurlijk hopen wij van harte dat de Raad zich zal laten leiden door de richtsnoeren die de Commissie en een meerderheid van de politieke fracties van dit Parlement op dit moment aangeven.
Ik zou de aandacht willen vestigen op het feit dat dit panel voor de banaan twijfels heeft bij de mogelijkheid een internationale economische orde voor deze branche te handhaven, want als die economische orde betekent dat een zo belangrijke sector als die van de banaan in handen komt van ongeveer één enkele multinational - wat ons te wachten staat als dit zo doorgaat -, dan zullen wij niet langer in staat zijn onze eigen consumentenmarkt te regelen. Anderzijds moet ook worden gewezen op de ontzaglijke schade die is ontstaan zowel voor de kleine ACSlanden, die alleen dankzij de banaan kunnen voortbestaan, als voor bepaalde regio's van de Gemeenschap, waarin de opheffing van deze gemeenschappelijke marktordening een gigantische impact zou hebben.
Kortom, wat wij voor ogen hebben, mijnheer de commissaris en mijnheer de voorzitter van de Raad, is een internationale economische orde, geen internationale economische wanorde. Als er in de handelsovereenkomsten geen rekening wordt gehouden met sociale clausules, en als we toelaten dat de vrije markteconomie en haar principes die uitsluitend op baten, economisch voordeel en winstbejag gebaseerd zijn, overal tot regel worden, dan zullen we uiteindelijk ernstig in de problemen geraken, zowel in de Gemeenschap als in de economische orde wereldwijd. Daarom hoop ik, dat de standpunten van de commissaris geconsolideerd uit dit debat tevoorschijn zullen komen.

Mendonça
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Europese landen en regio's en de ACS-landen die bananen telen hebben het soms erg moeilijk met het op de markt brengen van dit landbouwproduct ten gevolge van de interferentie van derde landen die andere belangen dan die van de Europese Unie beschermen.
Ondanks het feit dat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen onlangs nog de juridische geldigheid van het communautair bananenstelsel heeft erkend, heeft de arbitragecommissie van de Wereldhandelsorganisatie eind april jongstleden in een hoogst arbitrair en volgens ons zelfs onaanvaardbaar oordeel verklaard dat dit stelsel tegen de internationale handelsvoorschriften indruist.
Wanneer men ervoor strijdt en zich ervoor inzet dat de sociale en economische cohesie ten volle wordt nagekomen in de Europese Unie kan deze verklaring van de Wereldhandelsorganisatie - indien deze wordt gehandhaafd - op onherstelbare wijze de grootste landbouwproductie voor de economie van bepaalde regio's in de Europese Unie, met name ultraperifere en insulaire regio's, die toch al zwaar benadeeld zijn, verwoesten.
Wij mogen niet vergeten dat de doelstellingen van de Overeenkomst van Lomé, met name de in Protocol nr.5 betreffende bananen aangegane verbintenis, ten doel hebben de ACS-producenten toegang tot de Europese markt te waarborgen en de productie- en commercialisatievoorwaarden voor bananen in de ACS-landen te verbeteren.
Het communautair invoerstelsel voor bananen, geregeld door verordering 404/93, bepaalt dat de Unie ijvert voor de eerbiediging van haar verbintenissen ten opzichte van de bananen telende ACS-landen. De recente besluiten van het WHO-panel zijn onaanvaardbaar. Hierbij wordt uitsluitend rekening gehouden met de vrijhandelsvoorschriften en de onontbeerlijke overwegingen van sociale, culturele, milieu- en gezondheidszorg worden over het hoofd gezien of gemarginaliseerd. Dit kunnen wij niet eens als hypothese aanvaarden, geachte commissaris, maar volgens ons is het noodzakelijk dat de Commissie in beroep gaat tegen deze oneerlijke conclusies van de arbitragecommissie van de Wereldhandelsorganisatie.
Wij begrijpen het standpunt van bepaalde lidstaten niet die hun tegenstand tegen een mogelijke dergelijke houding van de Commissie al hebben uitgesproken, waarmee in wezen wordt getracht rechtvaardigheid te bekomen en de solidariteit in leven te houden die verplicht is tussen staten en regio's van de Europese Unie.

Aldo
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de bananenmarkt maakt een ernstige crisis door, ook al voordat de resultaten van het panel in kwestie bekend waren.
De te grote aanvoer van bananen op de communautaire markt afkomstig uit de dollarzone heeft een ineenstorting van de koersen veroorzaakt waarvoor de communautaire en ACS-bananen moeten opdraaien, onder druk van twee hoofdfactoren: hogere productiekosten en een lagere verkoop.
Moet ik preciseren dat er herhaaldelijk stemmen zijn opgegaan binnen dit halfrond om tot uiting te brengen dat wij het niet eens waren met de Commissie op een aantal punten die volgen ons tegen de bescherming van de Europese belangen en die van onze bondgenoten indruisten?
Ikzelf heb de Commissie duidelijk gemaakt dat de voorgestelde verhoging van het voor derde landen gereserveerde volume, na inzage van de gerealiseerde statistieken sinds het laatste semester van 1995, niet in verhouding stond met de consumptiebehoefte van de Europese Unie en dat ons dan ook gevraagd werd een toestand te formaliseren die ten doel had een bananenoverschot van 265.000 ton boven de opnamecapaciteit van de Europese Unie te verkopen.
Wij hebben ook onze ongerustheid kenbaar gemaakt over de nieuwe verdeling van vergunningen, die de Commissie ons onlangs heeft voorgesteld. Naar onze mening zou deze verdeling, moest zij worden toegepast, bijdragen tot een onevenwicht in de bananenhandel. Dit zou in feite een massale werkloosheid tot gevolg hebben, een daling van de exportopbrengsten en de ineenstorting van bepaalde economieën, met ongekende sociale en politieke gevolgen voor de bananenproducerende Europese regio's en ACS-landen.
Deze ambiguïteit in de analyse, en zelfs in het optreden, die te lang door bepaalde instanties van de Europese Unie in stand gehouden is, deze wil om betwistbare standpunten te willen opleggen die twee fundamentele principes niet naleven, namelijk de communautaire voorkeur en de preferentiële toegang voor onze historische bondgenoten, de duidelijk aan het licht tredende verdeeldheid binnen de Europese Unie door soms commerciële belangen op de eerste plaats en de Unie op de tweede plaats te stellen, ten nadele van de morele solidariteitsplicht die wij allen voorstaan, hebben onze concurrenten en tegenstanders ertoe aangezet om gebruik te maken van onze zwakheden om ons beter te raken.
De woorden die wij in verband met dit dossier bezigen moeten juist zijn en uit onze redevoeringen moet blijken dat wij duidelijk kiezen voor de opbouw van de Europese Unie, maar ook voor het politieke gewicht dat zij heeft op internationaal vlak.
In mijn land gaat men ervan uit dat er niet zoveel waarheden zijn, dat er slechts een enkele waarheid is: de resultaten van dit panel zetten een fundamenteel principe op losse schroeven, namelijk het principe van de Europese soevereiniteit. Dat is onaanvaardbaar, zowel vormelijk als inhoudelijk. De bananenkwestie is buiten haar economische context terechtgekomen en getransformeerd in een politieke zorg. Het is nu de taak van de Europese overheden om aan te tonen dat zij in staat zijn om met de rest van de wereld handel te drijven en tegelijkertijd hun eigen belangen veilig kunnen stellen en om elk dictaat inzake betrekkingen met de bondgenoten te weigeren, betrekkingen die geïnspireerd zijn op een gemeenschappelijke, rijke en onvermijdbare geschiedenis.

Sierra González
Mijnheer de Voorzitter, gezien de situatie die is ontstaan door de willekeurige uitspraak van de GMO tegen het communautaire stelsel voor bananen, kunnen we niet anders dan hiertegen beroep aantekenen, zoals ook door commissaris Fischler erkend is. Het betekent eveneens, dat het zaak is dat de drie communautaire instellingen het met elkaar eens worden. Daarvoor zijn redenen genoeg. De eerste is gelegen in de verplichting van de Commissie, het beginsel van de communautaire preferentie te verdedigen, en derhalve ook alle normen die haar in stand houden. De tweede reden heeft te maken met de verplichting, eerlijke marktvoorwaarden te garanderen voor de communautaire producenten, die hoge productie- en vervoerskosten te dragen hebben, en die ten gevolge van het verlies van de Europese markt in economisch opzicht ernstig zouden worden geschaad. De derde reden is dat wij verplicht zijn, de overeenkomsten met de ACS-landen na te leven, en te constateren dat de Wereldhandelsorganisatie een instrument is geworden waarmee de markten worden geordend op een manier die de belangen van de Verenigde Staten ten goede komt; dit valt bijvoorbeeld af te lezen uit de laatste besluiten van de Wereldhandelsorganisatie, die allemaal de belangen van de machtige voedermiddelenindustrie van de V.S. in de kaart spelen, wat niet alleen blijkt uit het advies van het panel voor bananen, maar ook uit een ander advies van dit panel, dat de Europese Unie ertoe verplicht, met hormonen behandeld vlees toe te laten. Deze twee kwesties mogen trouwens niet met elkaar in verband worden gebracht, ik ben het eens met de afgevaardigde die dit gesteld heeft.
Tot slot zou ik erop willen wijzen dat het concurrentiebeleid geen doel op zichzelf is, en dat we evenmin in louter handelstermen mogen denken. Er moet ook rekening worden gehouden met overwegingen van sociale en economische aard, en in het bijzonder met gezondheids- en milieu-overwegingen.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, de fractie De Groenen in het EP heeft de ordening der markten in de sector bananen nooit de beste van alle mogelijkheden gevonden, maar deze bood toch de kans om de kleine boerenbedrijven te steunen. Bananen worden in de ACS-landen en in de EU vooral in kleine en middelgrote bedrijven geteeld en niet op reusachtig grote plantages, zoals bijvoorbeeld in Honduras en Guatemala.
De invoering van de ordening der markten in de sector bananen is helaas gebruikt om een genadeloze concurrentiestrijd te ontketenen tussen de grote fruitimporteurs en concerns ook binnen Europa. De contingentregeling heeft ertoe geleid dat de quota voor de teldatum kunstmatig werden opgevoerd en er een drukke handel in licenties begon. De regering van Ecuador heeft beslist terecht geklaagd over het feit dat het systeem van de licentie-uitgifte de Ecuadoriaanse bananentelers miljoenen dollars kost omdat de aanspraken op de invoerlicenties werd overgedragen op de geprivilegeerde multinationals.
Licenties mogen niet worden verstrekt aan importeurs, maar moeten worden verstrekt aan de landen van de producenten. Wij hebben ons al vaker sterk gemaakt voor een Fair-trade -quotum in de bananenhandel. Binnen de EU-ordening der markten in de sector bananen zou een bepaald quotum moeten worden gereserveerd voor fruit uit de sociaal-ecologische teelt. Het EP heeft in zijn resolutie betreffende handel en milieu van november 1996 deze eis overgenomen. De WTO heeft nu de EG-regeling verworpen. Deze paneluitspraak is slechts het begin van een reeks WTO-besluiten die de milieu- en consumentenbescherming in de EU in gevaar brengen.
Het volgende WTO-besluit tegen het importverbod van hormoonvlees uit de VS is eind vorige week bekend geworden. Hier is de VS, evenals bij de ordening der markten in de sector bananen, opgetreden als de belangrijkste eiser, hoewel de bananenproductie van de VS maar 8000 ton bedraagt. De concernlobby van de VS heeft de aanklacht van de WTO intensief voorbereid en bij de beraadslagingen van het panel in Genève begeleid. De WTO moet haar regels wijzigen zodat ook de zwakkeren, de ontwikkelingslanden en het milieu bij haar gehoor vinden. Eu chego ao fim. Anders zal ze, zoals Sir Leon Brittan gisteren tijdens de vergadering van de Commissie buitenlandse zaken openlijk toegaf, niets anders zijn dan een instrument van de VS en de economisch sterken tegen de rest van de wereld. Daar ziet het namelijk naar uit.

Vecchi
Mijnheer de Voorzitter, de conclusie van het panel van de Wereldhandelsorganisatie inzake de bananen is onaanvaardbaar en wekt eerlijk gezegd zelfs twijfels omtrent zijn onpartijdigheid. De belangen van de Europese Unie zijn helemaal onder de tafel geveegd, maar dat niet alleen, de producenten, met name de kleine producenten, de vertegenwoordigers van de ACS-landen hebben er voor spek en bonen bij gezeten, en dat is nog veel erger.
Het zou echt heel erg zijn als de Wereldhandelsorganisatie bij deze en bij andere kwesties het belang van een evenwichtiger en vrijer wereldmarkt blijft negeren - terwijl ze zich volgens de overeenkomsten van Marrakesh hiervoor moet inzetten - en zich uitsluitend wijdt aan de zwaarwegende belangen van landen en multinationals. De gemeenschappelijke marktordening in de sector bananen is een moeizaam, maar welbeschouwd evenwichtig resultaat waaronder ook het bananenprotocol van de Overeenkomst van Lomé valt. Dat is een contractovereenkomst - die overigens ook door de overeenkomsten van Marrakesh wordt erkend - voor elf landen die van oudsher bananen leveren. Als dat besluit bekrachtigd wordt zullen die landen nog armer worden, ze zullen hun handelsmogelijkheden kwijtraken en aangewezen zijn op extra hulp.
Een paar jaar geleden was de slogan " trade not aid" , maar hier wordt zelfs dat trade onthouden aan mensen die geen deel uitmaken van de circuits van de grote multinationals. Daarom moet de Commissie alle mogelijke middelen benutten om beroep aan te tekenen bij de Wereldhandelsorganisatie en een rechtvaardig oordeel te krijgen; eerlijk gezegd zijn wij verbijsterd en ook verdrietig over de manier waarop de Raad zich hier in deze Vergadering heeft laten horen.
De hamvraag is: is er voor het landbouw- en handelsbeleid van de Europese Unie binnen de nieuwe wereldorde nog een toekomst weggelegd, en kunnen in de acties die de Europese Unie samen met haar partners van de ontwikkelingslanden onderneemt, de instrumenten voor internationale regelgeving in een nieuwe structuur, een nieuw kader, gegoten worden en worden ze niet door de belangen van een handjevol grote multinationals aan de kant geveegd.

Fernández Martín
Mijnheer de Voorzitter, na alle slechte berichten voor de bananenproducenten van de Unie en van de ACS-landen, kunnen we weer een sprankje hoop ontlenen aan het onderhavige initiatief van de Raad en van de Europese Commissie, dat positief is voor het debat terzake, en aan de resolutie waarover waarschijnlijk morgen gestemd wordt.
Zoals een eerdere spreker al zei, heeft de verklaring van de afgevaardigde van de Raad ook mij met ongeloof vervuld, terwijl ik met instemming heb geluisterd naar de toelichting op het standpunt van de commissaris, de heer Fischler, tot wie de omvang van het probleem blijkbaar is doorgedrongen.
De gemeenschappelijke ordening voor de bananenmarkt heeft in haar korte bestaan nog geen rustig moment meegemaakt, ze ligt aan alle kanten onder vuur, zowel vanaf juridische zijde als in de veldslag van de publieke opinie. In zo'n klimaat kan geen enkele productiesector tot bloei komen. Ik vraag me af welke machtige vijanden de Europese bananenproducenten hebben, dat ze in staat zijn om zo doeltreffend mensen te mobiliseren en druk uit te oefenen.
Verordening 404/93 is tot nog toe een adequaat instrument gebleken om een Europese marktordening voor de banaan tot stand te brengen. De Europese producenten zijn tevreden, de voorziening van de markten loopt gesmeerd, de prijzen zijn binnen de voorspelbare schommelingen van de markt gebleven, en de Europese consument heeft sinds de inwerkingtreding van de verordening geen schadelijke gevolgen ondervonden.
Het is niet waar, zoals sommigen hebben beweerd, dat de Latijns-Amerikaanse producenten door de verordening getroffen zouden worden. Als dat waar zou zijn, waarom moeten we dan wijken voor de belangen van een van de machtigste multinationals in de bananensector?
Deze multinationale ondernemingen hebben een duister verleden wat betreft hun inmenging in de politiek van Latijns-Amerika. Zouden ze hun invloed even doeltreffend weten aan te wenden in Europa? Wat zou de Commissie doen om ervoor te zorgen dat het bestaansniveau in een aantal Europese regio's op peil blijft, waar de bananenproductie de voornaamste en in sommige gevallen zelfs de enige bron van inkomsten is?
Als ik ermee instemde dat het huidige stelsel gewijzigd werd en dat het daardoor onmogelijk werd, de communautaire productie in stand te houden, dan zou er geen enkele manier zijn waarop ik dat zou kunnen verklaren aan de bewoners van het eiland waar ik geboren ben, wier bestaan al sinds twee eeuwen van de bananenproductie afhankelijk is.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, hoe vreemd dit ook mag lijken - ik ken de mythologie - nooit had ik gedacht dat de twistappel in dit Parlement gevormd zou worden door de banaan. Het is immers een vervanging die historisch is gebeurd en die in de annalen van het Parlement geboekstaafd blijft, omdat het de handelskolos die nu op wereldvlak is opgestaan lukt verdragen aan zijn laars te lappen, overeenkomsten af te schaffen en volkeren te bestrijden die er niet in slagen goedkope bananen te produceren. En waarom? Omdat zij meer verdienen, omdat zij een hoger levenspeil hebben, omdat zij dichter bij de levensstandaard van Europa staan.
Maar de kolos wil niet dat dit gebeurt. Hij wil de hele bananenhandel op Europees en op wereldvlak monopoliseren. En nu geldt het excuus van de Sovjet-Unie niet meer om kolonel Arbentz in Guatemala af te doen treden toen deze United Fruit in de weg stond. Dit excuus geldt nu niet meer. Het excuus is nu dat de pax americana haar oorlog tegen de hele wereld wil voeren en alles wil veroveren.
Zonder te verwijzen naar deze bijna archeologische entiteit die de "communautaire preferentie" is, wil ik graag de aandacht van de commissaris vestigen op de samenstelling van het WHO-panel. Wie zat hierin? Drie personen, zeiden ze me bij de Commissie. Een vertegenwoordiger van Hong Kong, een vertegenwoordiger van Zwitserland en een vertegenwoordiger van Australië. Zonder een proces te willen aanspannen over hun bedoelingen noem ik hier drie landen die voor Europa zeker geen grote sympathie voelen en die door gelijk welke rechtbank niet zonder discussie zouden worden aanvaard. Ik vecht het bestaan van rechtbanken niet aan, maar de rechters zouden naar mijn smaak op zijn minst onpartijdig moeten zijn.

Wynn
Voorzitter, ik wil om te beginnen zeggen dat de verklaring van commissaris Fischler, aangevuld met de kanttekeningen van de heer Hindley, mij veel deugd doet. Ik stel voor om het door de commissaris afgegeven signaal meteen door te spelen naar de traditionele producenten, alleen al om hun een hart onder de riem te steken.
Tijdens ons bezoek aan de Kleine Antillen vorige week werd ons, mevrouw Kinnock, de heer Thomas en ik, duidelijk welke grote verantwoordelijkheid de bewoners van deze eilanden op onze schouders leggen. Zij zoeken wanhopig naar steun om de WTO-uitspraak ongedaan te maken, een oordeel waarvoor de Amerikaanse regering uit alle macht heeft geijverd.
De GATT-besprekingen werden pas afgesloten, nadat de bananenregeling rond was -voor diegenen die het nog weten, die regeling heeft heel wat voeten in de aarde gehad- en nu zien wij haar in rook opgaan door toedoen van de Verenigde Staten, een land dat geen bananen exporteert en dus geen werkgelegenheid als gevolg daarvan verloren ziet gaan.
Als je mag afgaan op berichten in de Amerikaanse pers, kan één multimiljonair de regering-Clinton zover krijgen dat zij kleine landen uit naam van de vrije markt de voet dwarszet. In de gesprekken die wij vorige week hadden, gaf iedereen, van teler tot minister-president, ons dezelfde duidelijke boodschap mee: dat, als de uitspraak van de WTO onveranderd zou blijven, zaken als een goed bestuur en democratie in die landen niet meer verzekerd zouden zijn; dat de economie sterk zou terugvallen, gevolgd door sociale onrust; dat uiteraard het toerisme alleen kon floreren in laden die niet in het nieuws waren; dat bananen als enige gewas voor een min of meer vast wekelijks inkomen zorgen en dat zij zonder die bananen in armoede zouden vervallen. Maar bovenal zeiden deze mensen tot ons: wij kijken naar de Europese Unie om de Verenigde Staten te confronteren met DerdeWereldvraagstukken.
Het aantekenen van beroep is uitermate belangrijk, maar vormt slechts een eerste stap. De landen in het oostelijk deel van het Caribisch gebied zijn zich bewust van de internationalisering en liberalisering van de markt, zij doen aan modernisering en diversificatie, maar zij hebben daarbij hulp nodig en meer tijd! De WTO-uitspraak biedt geen van beide, en daarom moeten wij daartegen ingaan en in ieder geval beroep aantekenen.

Kinnock, Glenys
Voorzitter, wat wij natuurlijk in dit debat zien, is hoe het zich al geruime tijd voortslepende bananendrama de discussies die er in Europa zijn over de hele kwestie van de preferenties, doet uitkristalliseren.
De speciale handelsvoorwaarden die wij als rijke landen aan armere landen toekennen om de situatie daar te helpen verbeteren, worden nu op de helling gezet door diegenen die volledige liberalisering als enige optie zien. Maar in de Europese Unie is er, zoals anderen al hebben opgemerkt, sprake van zeer speciale en unieke banden met de ACS-landen. Die banden zijn gebaseerd op het inzicht dat handel voor ontwikkelingslanden als motor voor economische groei kan fungeren.
Het woord bananen geeft natuurlijk al gauw aanleiding tot gegniffel en gelach en als de Euro-sceptici weer eens een steek onder water willen uitdelen, gaat het vaak over bananen. Maar zoals Terry Wynn al zei, werden wij tijdens ons bezoek vorige week aan de Kleine Antillen geconfronteerd met de harde realiteit, namelijk dat het voor de mensen op die eilanden onbegonnen werk is om de concurrentie met de dollarbananen aan te gaan. Nu zijn zij afhankelijk van de Europese Unie om de zaken te rekken.
Deze mensen houden niet hun hand op, het enige wat zij vragen is erkenning van het feit dat het om democratische landen gaat met kleinschalig grondbezit, waar de mensenrechten en de rechten van arbeiders worden geëerbiedigd. Hiervan is uiteraard geen sprake met de feodale toestanden die op de plantages in LatijnsAmerika heersen. Het gaat bij de betrokken landen evenmin om een groot marktaandeel. Twee derde van de bananen die wij importeren, komt tegenwoordig uit Latijns-Amerika.
Zoals Terry Wynn al zei, is het voor ons gissen waarom Amerika deze klacht heeft ingediend. Was het omdat Carl Linden, de hoogste baas bij Chiquita, 500.000 dollar in de democratische campagne voor de presidentsverkiezingen heeft gestoken? Linden is bij president Clinton op de koffie geweest en heeft in de slaapkamer van Lincoln geslapen. De beloning voor die goede daden, zo lijkt het, was een uitspraak van de WTO die in feite de hele sociale structuur van een regio aan het wankelen brengt.
Tot besluit zij verwezen naar een toespraak die de president van St Lucia afgelopen vrijdag op Barbados hield en waarin hij zei dat bananen voor het Caribisch gebied hetzelfde betekenen als de auto-industrie voor Detroit. Ik hoop dat de Europese Unie kan helpen om dat tot Bill Clinton te laten doordringen.

Correia
Mijnheer de Voorzitter, geachte voorzitter van de Raad, geacht lid van de Commissie, de conclusies van het voorafgaandelijk verslag van het panel van de Wereldhandelsorganisatie inzake bananen zijn tegenstrijdig gebleken met de belangen van de Europese Gemeenschap en dus met die van Portugal en de autonome regio Madeira, alsook met die van de traditionele bananenexporteurs uit de ACS-landen.
Wij weten allemaal dat de conclusies in het verslag van het WHO-panel inzake bananen niets anders zijn dat het door de Verenigde Staten ingenomen standpunt en dat zij eigenlijk de belangen beogen te beschermen van de multinational "Chiquita" die de Latijns-Amerikaanse bananen in de hele wereld op de markt brengt.
De Gemeenschap heeft de taak en de plicht om op te komen voor de bananenproducenten uit de Europese landen volgens het beginsel inzake communautaire bescherming en de naleving van de met de ACS-landen in het kader van de Overeenkomst van Lomé gesloten akkoorden te waarborgen.
Voorzitter, commissaris, indien deze conclusies van het panel van de WHO inzake bananen worden opgelegd aan de Europese Unie en door haar worden aanvaard, dan betekent dit dat het beginsel inzake communautaire bescherming op de helling komt te staan en dat wij te maken hebben met een versnelde liberalisering van de GMO voor bananen, waardoor de al wankele economische en sociale stabiliteit van de bananentelers in gevaar wordt gebracht, evenals het ecologisch en milieu-evenwicht omdat men deze teelt zal laten varen.
Commissaris Fischler, ik wil u hier herinneren aan het laatste deel van de brief die u mij op 20 mei 1997 heeft gestuurd als antwoord op mijn brief en waarin u het volgende zegt: " Ik ken het belang van de bananenteelt op het eiland Madeira uit economisch, sociaal en ecologisch oogpunt" .
In dit geval verzoek ik de commissaris en de Commissie een duidelijke strategie betreffende de bananenmarkt in te dienen die rekening houdt met de rechtmatige belangen van de bananenproducenten uit de Unie en uit de ACS-landen.

Patijn
Voorzitter, als fungerend voorzitter van de Raad heb ik zeer zorgvuldig geluisterd naar wat vele geachte afgevaardigden hebben gezegd. Ze hebben zeer duidelijk hun zorg tot uiting gebracht inzake de mogelijke consequenties van deze paneluitspraak, ze hebben verhaald van grote zorg voor de producenten van bananen binnen de Europese Unie en met name ook voor de producenten van bananen in de ACS-landen en wij delen hun zorg. Bij het zoeken naar oplossingen zullen wij de belangen van deze producenten in acht nemen en ook zeer goed moeten bestuderen hoe wij die belangen op korte en op langere termijn het beste dienen.
Ik wil daar alleen een algemene politieke observatie aan toevoegen omdat ik dit geluid in dit debat eigenlijk nog niet gehoord heb. Dit handelsconflict speelt zich af binnen de rechtsorde, en ik herhaal, de rechtsorde van de World Trade Organisation. De Europese Unie en de lidstaten hebben zich vrijwillig gebonden aan de rechtsregels die binnen de WTO gelden. De Europese Unie en de lidstaten hebben zelf meegewerkt aan het opzetten van de WTO-panelprocedure. Wij hebben zelf ingestemd met het juridisch bindend maken van paneluitspraken en daarop zelfs aangedrongen. Sommige geachte afgevaardigden hebben zich in zeer kritische bewoordingen uitgelaten over deze paneluitspraken. Ik leg hun woorden niet zo uit dat ze hebben opgeroepen tot het naast ons neer leggen van deze paneluitspraken, want dit zou neerkomen op het verwerpen van een zeer zorgvuldig opgebouwde internationale handelspolitieke rechtsorde. De Raad acht dit niet in het belang van de Europese Unie noch in dat van de producenten die wij willen beschermen. Concluderend, de Raad zal in nauw overleg met commissaris Fischler en zijn diensten de uitspraak verder bestuderen en haar conclusies trekken als alle aspecten daarvan zijn afgewogen.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, geachte dames en heren, de heer Medina Ortega heeft er tijdens zijn spreekbeurt op gewezen dat men hier en nu kan ondervinden welke geest er heerst bij het Europees Parlement voor wat betreft de bananenkwestie. Ik wil u bedanken voor het feit dat zoveel afgevaardigden hun steun hebben geuit met betrekking tot het aantekenen van protest. Ik kan hier alleen maar zeggen dat de Commissie in dit verband haar bevoegdheid ten volle zal benutten.
We moeten ons echter wel goed realiseren dat we de argumenten die we in verband met het aantekenen van protest aanvoeren, heel nauwkeurig moeten overdenken en heel zorgvuldig moeten voorbereiden, want u weet immers dat het aantekenen van protest de procedure opnieuw openbreekt. Het is waarschijnlijk niet in het minst in uw belang dat het resultaat dan zou kunnen zijn dat de eerste uitspraak wordt versterkt. Daarom is een uiterst zorgvuldige voorbereiding van dit protest van het grootste belang.
Bovendien mogen we een ding niet vergeten. Er zijn tot nu toe nog maar weinig uitspraken gedaan volgens de nieuwe procedure. Men heeft immers door de invoering van het WTO-panel de procedure gereorganiseerd en nu is elke procedure min of meer een precedent voor volgende procedures.
Op grond van deze eerste procedures zal zich een soort jurisprudentie binnen de WTO uitkristalliseren. Daarom moeten we eveneens uiterst zorgvuldig letten op alle gevallen die momenteel op de rol staan en waarover beslist wordt.
Ik wil u daarom ook vragen om heel precies de voorgeschreven procedures te volgen en dat stap voor stap te doen en ook stap voor stap erover te debatteren. Ik vind het nagenoeg contraproductief om nu een debat te gaan voeren over wat voor consequenties we eraan zullen verbinden in het geval dat de laatste beslissing zo of zo uitvalt. Want het allerlaatste dat voor ons van gemeenschappelijk belang is, is wel dat we zogezegd de definitieve beslissing van de WTO op wat voor manier dan ook vooraf beïnvloeden. Daarom is het wellicht ook verstandig om in dit stadium terughoudend te zijn met publieke stellingnamen.
Een ding is echter ook duidelijk, namelijk dat de producenten die binnen de Europese Unie bananen produceren dezelfde rechten hebben als elke andere boer binnen de Europese Unie, dat wil zeggen ze mogen ook aanspraak maken op de doelstellingen die in artikel 39 van het Verdrag zijn vastgesteld en die betrekking hebben op de Gemeenschapspreferentie en de gemeenschappelijke solidariteit tegenover onze boeren.
Even duidelijk is dat wij een verantwoordelijkheid hebben ten opzichte van de ACS-landen waarmee we immers ook een contract hebben afgesloten. Dat kan volgens mij in ieder geval in het belang van de betrokkenen nu al worden geconstateerd.
In deze zin zal de Commissie proberen, zoals ik aan het begin al heb gezegd, om de beslissing van de WTO tot in detail te analyseren en daaruit dan de juiste conclusies te trekken.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Fischler.
Ik deel mee dat ik negen ontwerpresoluties heb ontvangen, ingediend overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag te 12.00 uur plaats.

Situatie in Zaïre
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Zaïre.

Patijn
Mijnheer de Voorzitter, de Raad maakt zich onverminderd ernstige zorgen over de ontwikkelingen in Zaïre, zowel in politiek als in humanitair opzicht. Ondanks de recente rechtstreekse ontmoeting tussen president Mobutu en de AFDL-leider Kabila is er nog steeds geen sprake van werkelijke onderhandelingen tussen partijen in het conflict. De toestand van de vluchtelingen en de ontheemden in Oost-Zaïre is schrijnend en de repatriëring verloopt nog immer niet zonder problemen.
Op 4 mei jongstleden vond een door de speciale vertegenwoordiger van de Verenigde Naties en de ZuidAfrikaanse regering georganiseerde ontmoeting plaats tussen president Mobutu en Laurent Kabila aan boord van het Zuid-Afrikaanse marineschip met een moeilijke naam. Deze ontmoeting waarop van vele kanten, waaronder ook door de Europese Unie sterk was aangedrongen, bracht niet de doorbraak waarop was gehoopt. Partijen kwamen geen staakt-het-vuren overeen noch werden afspraken gemaakt over het overgangsproces. Kort na deze ontmoeting kondigde Kabila aan de hoofdstad Kinshasa met geweld te zullen innemen indien president Mobutu niet binnen een week zou aftreden.
De meeste recente berichten wijzen erop dat de AFDL van Kabila verder oprukt naar Kinshasa. Mede hierdoor zijn de gevechten in de afgelopen dagen in intensiteit toegenomen en door het toenemende verzet van het Zaïrese leger zijn er in de laatste dagen juist erg veel slachtoffers gevallen. Indien de AFDL zou overgaan tot een aanval op de hoofdstad zal dit opnieuw tot ernstig bloedvergieten kunnen leiden waarbij veel slachtoffers onder de burgerbevolking zullen vallen. Intussen heeft het overigens niet democratisch gekozen overgangsparlement in Kinshasa op 10 mei jongstleden de aartsbisschop van Kisangani, monseigneur Monsengwo, tot voorzitter gekozen. Als voorzitter van het overgangsparlement is monseigneur Monsengwo eveneens aangewezen als mogelijke opvolger van president Mobutu, mocht deze aftreden of komen te overlijden. Zowel de politieke oppositie onder leiding van oud-premier Tshisekedi als de AFDL hebben overigens negatief gereageerd op zijn benoeming. Het is bovendien zeer onzeker of de heer Monsengwo zijn benoeming zal aanvaarden.
De Raad ondersteunt nadrukkelijk de recente bemiddelingspoging van de Zuid-Afrikaanse president Mandela en de vice-president. Het bericht dat president Mobutu en AFDL-leider Kabila elkaar vandaag opnieuw op het ZuidAfrikaanse marineschip zouden ontmoeten wordt derhalve met instemming begroet. De Raad hoopt dat er gedurende dit gesprek sprake zal zijn van werkelijke onderhandelingen welke verdere gewelddaden zullen voorkomen en een eerste aanzet zullen vormen voor een vreedzaam transitieproces in Zaïre.
De Raad heeft reeds bij verschillende gelegenheden uitvoerig aandacht geschonken aan de situatie in Zaïre en zijn standpunt kenbaar gemaakt. De Raad heeft in februari 1996 reeds een speciale vertegenwoordiger voor de Grote-Merenregio benoemd, de heer Aldo Ajello, teneinde het voorzitterschap bij te staan in de pogingen te bemiddelen in de conflicten in de regio. Uitgangspunt is hierbij altijd geweest dat aan de Europese Unie primair een ondersteunende rol toekomt voor het proces van politieke dialoog en humanitaire assistentie en dat onder auspiciën van de Verenigde Naties en de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid. In die context heeft de Raad op 30 april jongstleden opnieuw zijn zorg omtrent de situatie in Zaïre uitgesproken en de partijen opgeroepen verder bloedvergieten te voorkomen en haar speciale afgevaardigde opgedragen alles te doen wat hij kan doen. De Raad wees op de noodzaak van een vreedzaam overgangsproces naar een democratisch Zaïre en riep de partijen op mede te werken aan vrije verkiezingen welke binnen twaalf maanden gehouden dienen te worden.
De Raad is zeer verontrust over de erbarmelijke situatie waarin de vluchtelingen en ontheemden in Oost-Zaïre zich momenteel bevinden. De toegang tot de gebieden die door de AFDL zijn ingenomen is voor de humanitaire organisaties van de internationale gemeenschap nog steeds zeer beperkt. De Europese Unie heeft hierover herhaaldelijk protest aangetekend bij Kabila. De Hoge Commissaris voor de vluchtelingen van de Verenigde Naties had tot voor kort slechts toegang tot een gedeelte van het gebied tussen Kisangani en Obundu waar de meeste vluchtelingen zich in groepen in bossen schuilhouden. Hierdoor wordt deze organisatie gehinderd bij het uitvoeren van de repatriëring van de Rwandese vluchtelingen naar hun vaderland. Het op de trein en vrachtwagens zetten van vluchtelingen vond niet plaats onder controle of onder bescherming van de Hoge Commissaris voor de vluchtelingen. Deze transporten hebben, zoals bekend, catastrofale gevolgen gehad. Recente berichten wijzen erop dat de Hoge Commissaris het gebied waarin zij actief is, iets heeft mogen uitbreiden, maar in dit gebied werden duizenden vluchtelingen aangetroffen in ernstig verzwakte staat.
Van 26 tot 29 april jongstleden is door speciale vertegenwoordiger Ajello en een vertegenwoordiger van het voorzitterschap een missie uitgevoerd naar de regio. Tijdens deze missie werd bij AFDL-leider Kabila met klem aangedrongen op het toelaten van UNHCR-hulpverleners. Kabila zegde toe de Hoge Commissaris volledig toegang te verlenen tot het door het AFDL veroverde gebied. De Raad dringt er bij Kabila op aan en zal dat blijven doen om deze toezegging gestand te doen en de humanitaire organisaties alle benodigde assistentie te verlenen bij het uitvoeren van hun mandaat. De Raad verwerpt voorts elke tijdslimiet met betrekking tot de repatriëring van vluchtelingen.
De Raad is zeer bezorgd over de weigering van Kabila om de VN-Mensenrechtencommissie toe te laten om aantijgingen over mensenrechtenschendingen in het door de AFDL veroverd gebied te onderzoeken. Die missie is op 12 mei jongstleden onverrichter zake teruggekeerd uit Kigali. De Raad is overtuigd van de noodzaak van een diepgaand onafhankelijk onderzoek naar de beschuldigingen en roept de AFDL op volledige medewerking te verlenen aan de VN-missie. Recente berichten over aanhoudende mensenrechtenschendingen in het door de AFDL gecontroleerde gebied onderstrepen de noodzaak voor spoedig nader onderzoek ter plekke.
Mijnheer de Voorzitter, in verband met de recente berichten heeft het voorzitterschap vanmiddag de volgende verklaring afgelegd. Ik citeer: " Het voorzitterschap ontvangt bij voortduring berichten omtrent schendingen van mensenrechten en humanitair volkerenrecht begaan in het gebied dat wordt gecontroleerd door de Alliance des forces démocratique pour la libération du Congo-Zaïre , de AFDL. Het spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit in het bijzonder over recente berichten omtrent massaslachtingen bij Mandaka en aanvallen op medewerkers van humanitaire organisaties die in die regio werkzaam zijn. Het voorzitterschap dringt er opnieuw bij alle partijen op aan, met inbegrip van de AFDL, de mensenrechten te eerbiedigen en roept al degenen die daartoe in staat zijn op deze oproep over te brengen naar het leiderschap van de AFDL."
Tot slot, het politieke overgangsproces in Zaïre is tot dusver onbevredigend verlopen. De internationale bemoeienis heeft tot op heden weinig succes gehad. De direct bij het conflict betrokken partijen zijn hier primair debet aan. Tegen deze achtergrond spreekt de Raad desalniettemin de hoop uit dat het verdere verloop van het overgangsproces in Zaïre alsnog op vreedzame wijze zal verlopen. Hij roept de partijen op zo spoedig mogelijk aan de onderhandelingstafel plaats te nemen om tot een vreedzame regeling te komen en verder bloedvergieten te voorkomen. De Raad steunt derhalve onverminderd de bemiddelingspogingen die de internationale gemeenschap onderneemt. In de eerste plaats Zuid-Afrika en verder de Verenigde Naties, de speciale vertegenwoordiger van de OAE, Sahnoun, en de Europese vertegenwoordiger Ajello. De Europese Unie kan hier slechts een ondersteunende rol vervullen in het proces dat onder auspiciën van de VN en de OAE plaatsvindt. De Unie heeft hiertoe herhaaldelijk steun uitgesproken aan het vredesplan van Sahnoun dat ook door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is geëndosseerd.
De Raad blijft onverminderd bezorgd over de humanitaire situatie in Oost-Zaïre maar ook over die van de vluchtelingen en ontheemden elders in het land en roept de Raad en de betrokken partijen op volledige medewerking te verlenen aan de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen en andere humanitaire organisaties zonder dat daaraan beperkingen of voorwaarden worden gesteld.
Ten slotte, Voorzitter, wil ik u verzekeren dat de Raad de ontwikkelingen nauwgezet blijft volgen en alles zal doen wat in zijn vermogen ligt om de situatie in positieve zin te beïnvloeden, hoe moeilijk dat ook tot op heden is gebleken.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het verloop van de onderhandelingen en de militaire confrontaties die de toekomstige macht in Zaïre bepalen hebben gedeeltelijk het humanitaire drama verhuld dat zich bijna overal in het land afspeelt. Ik denk hierbij in het bijzonder aan de volkeren, zonder onderscheid, aan de volkeren in nood, of dit nu ontheemden of Rwandese of Burundese vluchtelingen zijn. Ik gebruik bewust de woorden "gedeeltelijk verhuld" , omdat de omvang van deze tragedie en de schaarse beelden, die mensonterende getuigenissen vormen, zelfs diegenen in de war brengen die de meeste aandacht hebben voor de strategische, economische en geopolitieke aspecten die bij deze machtswisseling op het spel staan.
Het is duidelijk dat Zaïre op weg is naar een nieuwe etappe in zijn geschiedenis. Wat mij betreft heb ik er absoluut geen spijt van dat de huidige etappe ten einde loopt, maar het gezag dat deze wisseling belichaamt baart mij ernstig zorgen omdat het tot nu toe aan alle internationale humanitaire conventies voorbijgegaan is, alsook aan tal van conventies betreffende de mensenrechten.
Wat de humanitaire situatie betreft kan ik helaas niet veel nieuwe elementen aanvoeren, omdat wij geen toegang hebben tot de getroffen gebieden. U heeft de beelden gezien die de televisie heeft verspreid toen deze de hulpverleners begeleidde naar de plaatsen waar zij wel mogen komen. Uit veiligheidsoverwegingen trachten wij daarnaartoe te gaan met getuigen en dan ook met bepaalde media. Voor de rest, en met name wat het Kivugebied betreft, heb ik u eerlijk gezegd niet veel te zeggen want ons werd geen toegang verleend tot dit gebied. Het is zelfs voorgekomen dat wij weer uit een bepaald gebied werden gezet terwijl wij wel de toelating hadden gekregen.
Zoals u weet heeft de gehele humanitaire gemeenschap voor eenmaal met één stem gesproken en op 6 mei 1997, onder het beschermheerschap van de organisatie van de Verenigde Naties voor humanitaire aangelegenheden, een verslag gestuurd naar de Veiligheidsraad. De unanieme humanitaire gemeenschap, of het hierbij nu om agenten van de Verenigde Naties, van het Rode Kruis, of van de NGO's gaat, heeft niet alleen een uniek verslag gestuurd waarin de stand van zaken uit de doeken wordt gedaan en dat openbaar is gemaakt, maar zij heeft ook identieke aanbevelingen gedaan.
Ook wil ik het over de historiek van deze kwestie hebben en erop wijzen dat van de ongeveer 400.000 Rwandese vluchtelingen in Zaïre, die niet naar hun land waren teruggekeerd, ongeveer de helft pas enkele weken geleden in Tingi Tingi gelokaliseerd en geholpen is. Ook is het belangrijk om eraan te herinneren dat toen de multinationale interventiemacht in december uiteenviel voordat deze ter plaatse kwam, op grond van de argumenten dat alle vluchtelingen naar Rwanda waren teruggekeerd en dat er dus geen vluchtelingen meer in Zaïre waren, er slechts weinigen waren die durfden te bevestigen dat er ongeveer 400.000 personen op het appel ontbraken. Dat was in december en er waren slechts weinigen die dit beweerden! Eind januari werden er ongeveer 200.000 van deze 400.000 vluchtelingen teruggevonden in het gebied van Tingi Tingi. De hulpverlening was nog maar nauwelijks op gang gekomen toen een nieuwe aanval op het kamp deze mensen weer op de vlucht joeg, waarvan er nu onlangs 100.000 zijn teruggevonden in het gebied van Kisangani en Ubundu.
U weet wat zich in het gebied van Kisangani heeft afgespeeld. U bent op de hoogte van de eindeloze discussies over de repatriëringsmodaliteiten van de vluchtelingen waarbij de AFDL en het Hoge Commissariaat voor Vluchtelingen zich lijnrecht tegenover elkaar hebben gesteld. Welnu, op het moment dat alle kwesties waren opgelost, werden de 80.000 à 100.000 vluchtelingen die in de kampen waren geïnstalleerd, opnieuw aangevallen. De volgende morgen waren de vluchtelingen verdwenen!
Dankzij de druk die de heer Ajello van het Hoge Commissariaat voor Vluchtelingen heeft uitgeoefend hebben wij tenslotte toch toegang tot dit gebied gekregen. De reportages zijn duidelijk genoeg, de getuigen ook. Zij hebben absoluut ontoelaatbare situaties gezien.
Ik wijs er met nadruk op dat wellicht binnen de komende uren toegang zal worden verleend tot km 56, 82 en 94, maar tot nu toe hebben wij ons alleen naar die plaatsen kunnen begeven waar wij toestemming voor hadden gekregen.
Bovendien werden de humanitaire agentschappen, en met name het Hoge Commissariaat voor Vluchtelingen, nog beschuldigd van inefficiëntie, ja zelfs veel erger dan dat, daar men ons de schuld heeft gegeven van de bloedbaden en ons beschuldigd heeft van het doden van de vluchtelingen. Mevrouw Ogata heeft al weldoordacht gereageerd op deze beschuldigingen, maar wij denken dat het om een strategie gaat die erop gericht is het Hoge Commissariaat voor Vluchtelingen en alle humanitaire organisaties af te houden van de repatriëringsoperaties. Deze strategie werd reeds en wordt nog steeds gevolgd.
Kigali, en dit is officieel, heeft voorgesteld om gezamenlijk met de AFDL de repatriëringsoperaties te organiseren door middel van een directe financiering door de donateurs. Hierdoor worden de internationale gemeenschap en het Hoge Commissariaat voor Vluchtelingen tot gewone waarnemers gedegradeerd.
In de afgelopen weken hebben de Europese Unie, de Verenigde Staten en de Verenigde Naties via hun speciale afgevaardigden, en zoals de Raad zojuist heeft gezegd, bijzonder grote druk uitgeoefend om de AFDL ervan te overtuigen om een einde te maken aan de systematische schendingen van de mensenrechten en om de hulpverleners, en in het bijzonder het Hoge Commissariaat voor Vluchtelingen, vrije toegang tot de vluchtelingen te verlenen.
Tenslotte heeft deze druk ertoe geleid de repatriëring echt op gang te brengen. Tot op heden zijn er 22.000 vluchtelingen geholpen. Er is een termijn van zestig dagen overeengekomen voor de operaties en dat is nieuw op internationaal vlak. Het is namelijk voor het eerst dat er een termijn wordt opgelegd voor de repatriëring van vluchtelingen, want als logistieke operaties na een bepaalde datum verboden zijn, wordt alles meteen gecompliceerder.
Nog twee punten. Ten eerste heeft de Commissie, zonder discriminatie of partijdigheid, en onder inachtneming van de humanitaire principes, de hulpverlening via het humanitair bureau gefinancierd en financiert zij deze nog steeds voor de meest kwetsbaren, of het nu om vluchtelingen, Zaïrese ontheemden of om personen gaat die getroffen zijn door plunderingen en de conflicten die deze regio al meer dan zeven maanden teisteren.
Ons hulpverleningsbeleid is niet gebaseerd op nationaliteit en zal dit ook nooit worden, maar men moet wel constateren dat de humanitaire ruimte in dat gebied uiterst beperkt is of niet meer bestaat. Wij zijn vast overtuigd dat als deze humanitaire situatie niet onmiddellijk op het hoogste politieke niveau wordt aangepakt en als de onderhandelingen met al de landen die rechtstreeks of onrechtstreeks in de regio interveniëren geen resultaat hebben, dat dan de humanitaire ramp die zich nu al voltrekt kan omslaan in een volledige catastrofe.
Twee maatregelen moeten er nu worden goedgekeurd en deze moeten zonder uitstel ten uitvoer worden gelegd. De extremistische militairen die nu blijkbaar op de vluchtelingen jagen moeten worden vervangen door een gecontroleerde macht die samenwerkt met de humanitaire organisaties en er moet een onvoorwaardelijk akkoord tot stand komen zodat de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties een onderzoek kan instellen zoals dit ook aanvankelijk was voorzien.
Ikzelf ben in de context van deze crisis al beschuldigd van - en ik citeer - niet-orthodoxe standpunten, van het aanhangen van Mobutu en tenslotte zelfs van psychopathie. Ik zal geen tijd verspillen om op deze beschuldigingen te antwoorden. Ik ga van het standpunt uit "wat je zegt, ben je zelf" en deze beschuldigingen bezoedelen eerder de geloofwaardigheid van diegenen die ze geuit hebben.
Wat mij aangaat zal ik met de Commissie protesteren en schreeuwen als het nodig is, allereerst omdat ik het mij toevertrouwde mandaat vervul en vervolgens omdat ik erin geloof. Ik ben ervan overtuigd dat er inzake principekwesties en schendingen van het internationaal recht geen compromis mogelijk is en dat de internationale gemeenschap het recht en de plicht heeft om erop toe te zien dat haar leden en vooral degenen die lid willen worden deze regels naleven willen zij geloofwaardig zijn. Als dit niet het geval is, geldt voor ons allen weldra de wet van de jungle.
Wat de humanitaire tragedie betreft die bijna ten einde is, moet men toch constateren dat de internationale gemeenschap een kans gemist heeft om een slachting te voorkomen toen beslist werd geen internationale militaire vredesmacht in te zetten. Ik moet helaas met bitterheid vaststellen dat er nu meer westerse militairen in Brazzaville zijn om hun landgenoten uit Zaïre te evacueren dan het aantal dat men in november in het kader van de multinationale vredesmacht had willen sturen, naast de Afrikaanse strijdkrachten.
(Applaus) Daarenboven stel ik vast dat verscheidene van deze lidstaten momenteel twee keer zoveel soldaten naar Kongo hebben gestuurd, klaar om te interveniëren, dan het aantal onderdanen dat in Kinshasa beschermd moet worden. Laat men mij alstublieft niet weer zeggen dat het leven van een Afrikaanse vluchteling, in onze hoofdsteden, evenveel waard is als dat van onze burgers. Ik geloof er niet meer in.
Bovendien zijn er nog andere en even bittere overwegingen die in deze beslissende fase met de rol van Europa te maken hebben. Ondanks de zeer lofwaardige inspanningen van onze speciale afgevaardigde, de heer Ajello, hebben alle betrokkenen in dit proces, waarin het absoluut aan transparantie ontbrak op het vlak van de onderhandelingen alsook op militair vlak, duidelijk geen betrokkenheid van de Europese Unie gewenst in het eerste stadium.
U kent de conclusies die ik hieruit trek wat de doeltreffendheid van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid betreft, maar men moet hieraan terugdenken als het gaat om de heropbouw van het land, om de betaling van de heropbouw, eens dat wellicht alle contracten voor de exploitatie van de mijnen door de een en ander getekend zijn in de coulissen van deze overgang zonder Europa.
Ik denk dat hieruit lering moet worden getrokken. Men heeft een humanitaire tragedie niet kunnen voorkomen. En hoeveel levens tracht men aan het einde te redden? 20.000, 30.000? Ik hoop dat men niet zal vergeten dat hoe belangrijk het aantal levens ook is dat men per slot van rekening redt, dit in het niet zal vallen vergeleken met de 400.000 levens die reeds verloren zijn gegaan.
(Applaus)
Vecchi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil op de eerste plaats commissaris Bonino mijn diepe en welgemeende achting overbrengen vanwege de persoonlijke manier waarop zij is omgesprongen en nog steeds omspringt met deze tragische gebeurtenissen die onze wereld tekenen. Maar dat niet alleen, ik wil haar ook bedanken voor haar onorthodoxe houding in dezen; sommigen zullen deze term waarschijnlijk als een beschuldiging aan haar adres gebruikt hebben, maar ik vind het alleen maar goed dat er iemand is die zich onorthodox opstelt tegenover de rol van de internationale gemeenschap en van de Unie in de kwestie-Zaïre.
Zoals gezegd heeft de situatie waarschijnlijk een beslissende wending genomen nu de troepen van Kabila klaar staan om Kinshasa binnen te trekken. Ook al heeft de situatie zich zo ontwikkeld, toch moeten alle onderhandelingstactieken tot het bittere einde aangewend worden om te zorgen dat de politieke situatie in Zaïre zich zo vreedzaam, politiek en diplomatiek mogelijk ontwikkelt. Nu de situatie zo is, kunnen we niet anders dan vaststellen dat er grote verbittering heerst, veel verdriet over de grove fouten, over de nalatigheid, en ook - zo zal iemand misschien over een poosje kunnen zeggen - over bepaalde misdaden of over de toegeeflijke houding jegens bepaalde misdaden, oude en historische zowel als nieuwe.
Wij hebben in onze resolutie drie eerste vereisten genoemd: allereerst moet dictator Mobutu van het toneel verdwijnen; ten tweede moet er een overgangsregering komen die algemeen wordt aanvaard en die internationale bemiddeling accepteert om het land naar de democratie en de vrije verkiezingen te loodsen; en op de derde plaats moeten Kabila en zijn troepen de vluchtelingen en evacués onmiddellijk vrije toegang tot alle gebieden van het land geven.
Mijnheer de Voorzitter, ook in deze situatie hebben wij de Europese Unie niet op een politiek vooraanstaande rol kunnen betrappen en we hopen alleen maar dat hier in de toekomst verbetering in zal komen.

Tindemans
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, eigenlijk is alles gezegd nadat we de Raad gehoord hebben en de moedige taal van mevrouw Bonino. Maar ik geloof dat we moeten doorgaan met aan te klagen wat onduldbaar is om de eer van dit Parlement in dit enorme drama te redden. We naderen inderdaad het einde van een bijzonder bewogen en dramatische periode in Zaïre. Maar nog en desniettegenstaande horen we dagelijks, zoëven nog, nieuwe berichten over moordpartijen in Zaïre. Dit Parlement heeft zich nochtans niets te verwijten. Wij hebben ons duidelijk uitgesproken voor het oplossen van zelfs explosieve problemen zoals dat van de vluchtelingen. Wij waren voor het verwijderen van alle militaire troepen uit Oost-Zaïre, we waren voor het behoud van de integriteit van het grondgebied van de getroffen landen, wij waren voor het optreden van een multinationale interventiemacht, wij waren voor een internationale conferentie met de landen rond de Grote Meren, wij waren voor de verdediging van de mensenrechten, wij waren voor het voorbereiden van ernstige verkiezingen in Zaïre als begin van een concrete democratisering en we waren voor humanitaire hulp. Niets van dat alles werd uitgevoerd, behalve de humanitaire hulp. En hoe belangrijk ook, wij weten dat humanitaire hulp geen politieke oplossingen voor conflicten brengt. Wij beleven nu de implosie van de Zaïrese staat. Wij zien eens te meer hoe de wapens spreken en volgens de woorden van Mao: de macht komt uit het geweer. Door welk stelsel zal het verdwijnende regime in Zaïre vervangen worden?
Eens te meer hebben de fracties van dit Parlement hun opinie onder woorden gebracht. Er is een goede tekst. Maar het is moeilijk om woorden te vinden, om aan te klagen wat we zo indroevig vinden, om onze bitterheid te vertolken.
Ten eerste, de capitulatie van de internationale gemeenschap die niets heeft ondernomen om een moorddadig schandaal te vermijden. Het voldongen feit, het voldongen wapenfeit legt eens te meer zijn wet op met moorden. Het voldongen feit in de internationale politiek. Ons protest richt zich echter evenzeer, en het kost me enige moeite maar het moet gezegd worden, tegen de passiviteit van de Europese Unie. Wij klagen de onderlinge twisten, de onenigheid van lidstaten aan en de besluiteloosheid van de Unie. Het is alles bij woorden en bij communiqués gebleven tot op vandaag. Europa was niet in staat om concreet een oplossing te vinden en een einde te maken aan dit conflict.
Een Zaïrees historicus zei drie dagen geleden op de Belgische televisie, en ik dacht er spontaan aan toen ik mevrouw Bonino hoorde, hij zei: het leven van een zwarte Afrikaan is nu kennelijk veel minder waard dan het leven van een Europeaan uit het voormalige Joegoslavië. En iedereen die hem beluisterde, begreep wat hij daarmee wilde zeggen.
Waarde collega's, wellicht bent u het vergeten maar wij verklaarden dat 1997 het jaar van de strijd tegen het racisme zou zijn. En wat beleven we nu? Tijdens dit jaar van strijd tegen het racisme blijft Europa passief wanneer in Zaïre een etnische zuivering op massale schaal wordt uitgevoerd. Het is niet de eerste keer in Afrika dat we zo een soort etnische zuivering helaas beleven. Maar wij dachten dat in Europa de zin voor verantwoordelijkheid zo was ontwikkeld ondertussen dat het zoiets nooit meer zou dulden. Het is dan ook meer dan hypocriet dat het juist in 1997 is, het jaar van de strijd tegen het racisme, dat niets wordt ondernomen om zulke slachtpartij, het woord kwam ook van mevrouw Bonino, te voorkomen of om er een einde aan te maken.
U weet, in de politiek wordt vaak de uitdrukking gebruikt: les mains sales . Ik ga er geen commentaar over geven. De vuile handen in de politiek. Maar ik wil eindigen met te zeggen; men kan ook vuile handen krijgen door op dramatische momenten niets te doen. Op het ogenblik dat wij hier spreken worden tientallen, wellicht honderden mensen vermoord, en wij maken communiqués.

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, terwijl wij hier aan het beraadslagen zijn voeren president Mobutu en Laurent Kabila, de leider van de rebellen van de alliantie van democratische krachten voor de bevrijding van Congo-Zaïre, onder auspiciën van Zuid-Afrika opnieuw besprekingen in de Zaïrese havenstad Point Noir, in een poging een vreedzame overgang te bereiken. Het was goed geweest als het standpunt van het Parlement en van de Unie op tijd was gekomen, want dan hadden de inspanningen voor een duurzame oplossing van het - zeer ingewikkelde - conflict kunnen worden opgevoerd. Die oplossing moet uitgaan van een vreedzaam proces waarin het Zaïrese volk via vrije en democratische verkiezingen om haar mening wordt gevraagd. Kinshasa is inmiddels een belegerde stad, de winkels zijn gesloten, de straten zijn verlaten en sinds het uitgaansverbod dat gisterenavond is afgekondigd omdat de rebellen van Kabila voor de poorten van de stad staan, leeft de bevolking in de angst dat het op een bloedbad zal uitdraaien. Ondanks de oproepen de kalmte te bewaren stijgt de spanning, ook vanwege de tegenstrijdige berichten: enerzijds wordt de bevolking namelijk opgeroepen binnen te blijven om erger te voorkomen, anderzijds wordt zij opgeroepen het geweld met wapens te beantwoorden en weer een andere bron beschuldigt de buitenlanders ervan het Afrikaanse volk te willen afslachten.
Ondertussen gaat het uitroeien van de vluchtelingen en evacués in het land onverminderd door, de rebellen werpen hindernissen op om de hulp de doorgang te belemmeren, en ofschoon tegenover de internationale gemeenschap verklaard was dat de vijandelijkheden zouden worden gestaakt, blijft de rebellenleider de militaire oppositie ter plaatse helpen. De VN-Veiligheidsraad moet zo snel mogelijk krachtdadige maatregelen nemen om een eind te maken aan dit bloedbad en aan de zeer ernstige schendingen van de mensenrechten, en met name aan het zeer onmenselijke lot van de vluchtelingen uit Rwanda en Burundi en de evacués uit de andere regio's.
De Europese Unie moet een plan de campagne maken om algemene politieke oplossingen voor het gebied van de Grote Meren te helpen zoeken; zoals ik al vaker in deze Vergadering gezegd heb en zoals wij allen al vaker gezegd hebben, moet zij samen met de VN en de OAE een regionale conferentie organiseren. Voorts moet er een enquêtecommissie worden ingesteld om de verschrikkelijke misdaden van de rebellen voor het voetlicht te brengen, en tot slot dient er onverwijld voor te worden gezorgd dat de humanitaire hulp bij de mensen terechtkomt die het nodig hebben, zodat deze tragedie, die de mensheid onwaardig is, misschien beëindigd kan worden.

Nordmann
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat ik voldoende tijd heb om in naam van mijn fractie onze solidariteit tot uitdrukking te brengen met mevrouw Bonino ten opzichte van de kritiek die zij te verwerken heeft gekregen en om haar geluk te wensen met haar moed en haar nauwkeurige analyses.
Vervolgens om mijn spijt uit te drukken dat de Raad de conclusies van het akkoord tussen de Afrikaanse staatshoofden en de Verklaring van Libreville nogal snel afhandelt. Deze vormen toch juist de basis van een mogelijke overgang naar de democratie, vooral op een moment waarop de strijdkrachten nog niet zijn ingezet en waarop nog te vrezen valt voor conflicten tussen de pretoriaanse garde van de president van Kongo en de troepen van Kabila.
Tot slot om mij af te vragen of er blijkbaar niets goeds verwacht kan worden van Kabila en om te vrezen dat wij weer te maken hebben met een situatie die vergelijkbaar is met die van Iran. Twintig jaar geleden verdedigde niemand meer de sjah. Door het optreden van Khomeini verlangde men echter soms weer terug naar het regime van eerstgenoemde. Laten wij niet in eenzelfde situatie terechtkomen waarin door toedoen van Kabila weer wordt terugverlangd naar het Mobutu-regime.

Pettinari
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat we er, ondanks de besprekingen die op dit moment gevoerd worden, wel vanuit kunnen gaan dat Kinshasa een dezer dagen door de troepen van Kabila wordt ingenomen. Dit is een van de belangrijkste politieke gebeurtenissen in Afrika van de afgelopen twintig jaar, want het geopolitieke evenwicht in het gehele Afrikaanse continent komt hierdoor te verschuiven.
Dit deel van Afrika is aan het amerikaniseren en van een Europese politiek ten aanzien van dit werelddeel is geen sprake meer. Politiek gezien heeft de Raad geen vinger voor het gebied van de Grote Meren uitgestoken; hij zit gevangen in de oude denkwijze van de natiestaat, die er alleen maar toe geleid heeft dat hele Afrikaanse gebieden in Amerikaanse handen zijn gevallen, van zuidelijk Afrika tot het gebied van de Grote Meren, van de Hoorn van Afrika tot Soedan en het hele islamitische Noord-Afrika.
Dit is het resultaat van de onbezonnen politiek van de Raad en de lidstaten zelf, die tot het bittere eind dictatoriale en despotische regimes hebben gesteund. De Zaïrese kroniek van de afgelopen weken en het eind van het regime van Mobutu zijn een wijze les hoe we het in ons Europees buitenlands beleid nu juist niet moeten aanpakken. Sterker nog, het is het ultieme bewijs dat een Europees buitenlands beleid ten enen male ontbreekt, en ik hoop dat de Raad de herziening van het verdrag te baat zal nemen om een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid op te zetten, dat de Europese blamage van de afgelopen maanden in het gebied van de Afrikaanse Grote Meren kan uitwissen.
Europa heeft politiek op alle fronten door afwezigheid geschitterd, en ook al spaar ik normaal gesproken de Commissie niet echt, ik moet haar toch nageven dat zij in dezen geprobeerd heeft een positieve rol te spelen; zij was evenwel niet de enige die deze taak had en daarom is het algehele resultaat niet gunstig.
Tot besluit een laatste verzoek, want nu moeten we de militaire overwinnaar Kabila vragen op het vlak van de mensenrechten en de rechtsstaat concrete maatregelen te nemen en een regionale conferentie voor vrede en vrije verkiezingen te organiseren; ik verzoek de Raad en de Commissie een duidelijk antwoord te geven en zich niet te verschuilen achter de dienstdoende sterke man, dat is nu niet Mobutu, maar Kabila.

Aelvoet
Voorzitter, geen enkele georganiseerde instantie van het fantoom internationale gemeenschap heeft adequaat gereageerd ten aanzien van de crisis in de Grote Meren. De feiten van de laatste maanden bewijzen dat het afblazen van de VN-interventiemacht gezorgd heeft voor een humanitaire en politieke catastrofe. Hierin, dames en heren, is de verantwoordelijkheid van de Verenigde Staten verpletterend. Ik vind het dan ronduit schandalig om enkele weken geleden te mogen zien dat de afgezant van de Verenigde Staten Richardson nú over het hoofd streelt van een stervend vluchtelingenkind dat hij maanden geleden als onbestaand verklaarde. Aan dít soort politieke en morele hypocrisie gaat de internationale gemeenschap kapot. Maar ook de Unie en haar lidstaten hebben zich uiteindelijk beperkt tot wat het voorzitterschap zo mooi genoemd heeft: het aandacht schenken aan, het schrijven van communiqués, het zenden van hele balletten van gewone en bijzondere gezanten, maar waar is de coherente actie gebleven? De enige die naar mijn smaak de toon heeft gezet om een Europese politiek te voeren was mevrouw Bonino. Zij heeft wereldwijd gezegd wat Europa had moeten doen, maar ze had daarvoor de instrumenten niet. En, het resultaat is dat we ons weer hebben moeten beperken tot humanitaire hulp die in dit geval zelfs niet tot bij de mensen is geraakt omwille van de vele blokkades die we op het terrein hebben meegemaakt. Maar wat we ondertussen wel zien is dat de bedrijven uit de landen die de VNinterventie onmogelijk hebben gemaakt, en ik zeg nog eens: de Verenigde Staten gevolgd door Canada, nu wél de vruchten plukken en concessies binnenrijven voor de mijnen tegen spotprijzen waar ook de Zaïrese bevolking weer eens niets van gaat hebben.
Vandaag is dus de tweede ronde bezig van de onderhandelingen tussen Mobutu en Kabila. Ik hoop dat er een akkoord uit de bus komt om mogelijk bloedvergieten in Kinshasa te vermijden, want met de 50.000 soldaten van het Zaïrese leger van verschillende geledingen zou het er daar wel degelijk bloediger kunnen aan toegaan dan waar dan ook. Maar de fundamentele langetermijnvraag is en blijft: wat gebeurt er achteraf met de toewijzing van de macht. Als ik dan vandaag in de krant lees dat Kabila verklaart dat de dictator Mobutu weg moet, dan zeg ik "prima" , maar als hij daaraan toevoegt dat nu alle macht naar het volk van de alliantie gaat, ja, dan krijg ik het wel koud om het hart als ik zie wat die alliantie ondertussen al heeft laten gebeuren in streken waar zij de macht heeft overgenomen. Daarom is mijn grote oproep naar de Unie én naar de lidstaten, dat inderdaad geen buitenlandse macht hoeft te zeggen wie de macht moet krijgen in Zaïre, maar wel dat het Zaïrese volk de kans krijgt om te zeggen wie de macht krijgt en hoe de macht moet verdeeld worden. Dus geen Afrikaanse mogendheid, ook geen Westerse mogendheid en ik hoop dat we met z'n allen een strikte conditionaliteit zullen naleven in verband met steun en erkenning ten aanzien van het nieuwe regime en dat afhankelijk maken van het feit of het Zaïrese volk reële zeggenschap krijgt, ja of neen. Dát moet bepalend zijn.

Pradier
Mevrouw de commissaris, wij hebben wellicht alles verloren, maar dankzij u hebben wij misschien onze eer opgehouden, en daarvoor moet u worden bedankt. Het is in ieder geval noodzakelijk dat men belang stelt in de situatie in Zaïre, daar heeft u gelijk in.
Een hoofdstad binnen handbereik voor de troepen van Laurent-Désiré Kabila, die eisen stelt die overeenkomen met zijn militaire successen, een immens groot grondgebied waarvoor de toegang verboden is voor de grote agentschappen van de Verenigde Naties vanwege collectieve slachtingen van burgers, de val van een corrupte dictator die een creatie is van en gesteund werd door de opeenvolgende regeringen van de lidstaten van de Unie, en op die manier de gehele Unie en de acties die zij kan voeren in diskrediet bracht, de complexiteit van de politieke situatie ter plaatse, en het feit dat de macht inderdaad in handen is van een krijgsbevelhebber die weinig geneigd is om concessies te doen. Al deze aspecten beperken de actiemogelijkheden ter plaatse aanzienlijk.
Wat kunnen wij eisen? Niets, natuurlijk. Waarop kunnen wij hopen? Dat de bloedbaden een halt wordt toegeroepen. Dat de wapens zwijgen. Dat door vrije verkiezingen de wil van het volk ontstaat. Dat de Unie, toch op zijn minst gedeeltelijk, haar verloren prestige terugvindt. Ik kan het niet anders uitdrukken dan dat wij heel wat voor de boeg hebben.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, zoals commissaris Bonino al zei loopt de situatie vreselijk uit de hand, en wat ons het meeste zorgen baart is het feit dat Europa ondanks al het gepraat zelfs nog geen begin heeft weten te maken met de oplossing van dit vraagstuk.
Wij hebben de verklaringen van supercommissaris Bonino met belangstelling en ik zou zeggen met welwillendheid gelezen, en het is waar dat we haar dankbaar moeten zijn voor haar inzet; soms is ze wat geïrriteerd, maar ze is in ieder geval altijd aanwezig. Het punt is dat wij ons afvragen hoe Europa, dat toch alles op orde had, het klaarspeelt om op dit belangrijke moment afwezig te zijn, vooral als blijkt dat mensen, vrouwen en kinderen, worden afgeslacht. Desondanks probeert men de schuld op anderen af te wentelen, maar de oplossing blijft in ieder geval uit, en zonder een gemeenschappelijk buitenlands beleid is het ook niet mogelijk in te grijpen of op zijn minst een samenwerking aan te gaan met andere internationale krachten om werkelijk iets te kunnen doen.
Dit motief slaat ons werkelijk de wapens uit handen en het is ook een van de motieven die ons enerzijds lamslaan, en anderzijds meer met onze neus op de feiten drukken en ons laten zien dat wij voor de toekomst oplossingen moeten vinden. Dit is een humanitaire aangelegenheid, maar het is nog meer: het is ook een gewetensonderzoek, want het feit dat wij de afgelopen twee, drie, vier maanden zo'n vier, vijf, zes, zeven keer over Zaïre en andere situaties hebben gedebatteerd, en in alle nationale en internationale dagbladen de aanklachten lezen zonder een oplossing te vinden, bewijst wel dat er ergens iets niet in orde is. Daarom roepen wij de intergouvernementele conferentie op iets te ondernemen, en ik hoop dat alle fracties deze oproep krachtig zullen onderschrijven.
Dit is de boodschap die wij de commissaris willen meegeven; zij doet haar plicht, maar we willen dat ze daar nog een schepje bovenop doet.

De Voorzitter
Ik deel mee dat ik zes ontwerpresoluties heb ontvangen, ingediend overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.

Sauquillo Pérez del Arco
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon wij het betreuren dat dit door middel van een gewapend treffen moest gebeuren, zijn we blij dat het is afgelopen met de dictatuur in Zaïre. Een dictatuur die meer dan 30 jaar geduurd heeft, en die de geschiedenis zal ingaan als hét voorbeeld van een regime dat door middel van terreur een land met onvoorstelbare rijkdommen in het verderf wist te storten, zijn bevolking in armoede onder te dompelen, de vlucht van intellectuelen te bevorderen, politici tot een corrupte klasse om te vormen, en de samenleving te ontwrichten. Als eerste stap in de richting van een democratische toekomst is het volgens mij dan ook zaak dat Mobutu, de hoogste leider van deze dictatuur, de macht uit handen geeft, en wel zo spoedig mogelijk, ten einde nieuwe botsingen te vermijden. Eveneens met het oog op een democratische toekomst dient het nieuwe regime de democratische bewegingen zien te bundelen rond een consensus over de voorwaarden en de termijnen van de overgangsperiode tot dat er vrije verkiezingen kunnen worden gehouden, waarvan de doorzichtigheid door de internationale gemeenschap zal moeten worden gewaarborgd.
In verband hiermee vind ik dat de Verenigde Naties, en met name de Europese Unie, een fundamentele rol en verantwoording hebben in de politieke en de sociale wederopbouw van Zaïre. Maar al te vaak gaat ons Europees Parlement ervan uit dat zijn taak om democratische controle uit te oefenen op de betrekkingen van de Europese Unie met derde landen naar behoren vervuld is als het waarnemers naar de eerste wetgevende verkiezingen gestuurd heeft. Ik ben echter van mening, dat de bevoegdheden die het Europees Parlement op grond van artikel 218 van het Verdrag worden toegekend, evenals de bepalingen inzake juridische instrumenten waarvan wij de toepassing mogen controleren - denkt u bijvoorbeeld, mevrouw de commissaris, aan artikel 5 van de Conventie van Lomé - tot op de bodem zouden moeten worden benut.
Daarom stel ik voor dat er binnen dit Parlement een permanente dienst wordt ingesteld die de politieke omstandigheden volgt in de staten met welke de EU verdragen denkt af te sluiten die de instemming van het Europees Parlement behoeven.
Verder denk ik dat het voor de wederopbouw van Zaïre en de pacificatie van de hele regio noodzakelijk is dat er een oplossing wordt gevonden voor het probleem van de vluchtelingen en de ontheemden, die wij niet mogen vergeten, zoals mevrouw de commissaris zeer terecht zei. Ik zou haar willen zeggen dat haar optreden juist is geweest, ook al is dat niet door de hele internationale gemeenschap nagevolgd, zoals wel had gemoeten.
De nieuwe regering moet ervoor instaan dat de humanitaire hulporganisaties vrij toegang krijgen tot de door het conflict getroffen bevolkingsgroepen, terwijl de Europese Unie hulp moet verstrekken via ECHO - en laten we hopen dat dit de laatste keer is dat de bevolking die hulp nodig heeft -, maar in elk geval is het zaak, dat we hen nú te hulp komen. Met deze elementen zullen we dan wel niet fouten uit het verleden kunnen goedmaken maar toch op zijn minst kunnen bijdragen aan de totstandbrenging van een vreedzame en democratische toekomst, waartoe een zo rijk land als Zaïre beslist het potentieel heeft.

Günther
Mijnheer de Voorzitter, als we het vandaag hebben over Zaïre, dan heeft dat uiteindelijk slechts zin als ook de Europese Unie, zoals door enkele sprekers werd geëist, zich ertoe kan zetten om nu eindelijk een duidelijk standpunt in te nemen. Als er niets anders gebeurt dan dat het ene staatshoofd in Zaïre wordt vervangen door het andere, dan zal noch daar, noch in de buurlanden de situatie verbeteren. De enige manier is zoals gezegd om zonder enig compromis voor de democratie te kiezen. Mocht er hier een wezenlijke verandering plaatsvinden, dan dreigt het gevaar dat het op twee na grootste land van Afrika verdeeld raakt. Het huidige Zaïre is namelijk een gekunsteld product van de 19e eeuw en in het OAU-manifest zijn de landen van het continent overeengekomen dat ze met een zekere veronachtzaming van de Afrikaanse geschiedenis en cultuur de door de koloniale machten in de vorige eeuw getrokken grenzen zullen respecteren.
De overeenkomst heeft over het geheel genomen gewerkt en ondanks een grote hoeveelheid interne conflicten heeft ze toch bilaterale oorlogen voorkomen. Als we nu echter naar Zaïre kijken, dan stellen we vast dat ook dit land, dat bestaat uit meerdere etnische groepen, schijnbaar alleen een veilige toekomst heeft en het uiteenvallen ervan kan worden voorkomen als het een federale structuur krijgt.
Binnen een federale structuur kunnen de afzonderlijke etnische groepen een zekere mate van zelfstandigheid behouden en dit hele land kan in mijn ogen slechts als federatie veilig worden geleid. Of Kabila zich ontpopt als nieuwe despoot of als staatsman, weten we nu nog niet. Hij heeft nog niet verklaard hoe hij zich als leider van een alliantie van democratische machten de overgang naar de democratie voorstelt en hoe hij het probleem van de eerste democratische verkiezingen in een land met deze geografische en etnische problemen wil oplossen.

André-Léonard
Mijnheer de Voorzitter, nu wordt vandaag de top van de laatste kans gehouden. Niemand gelooft er meer in. Het gaat om een laatste ronde die Zaïre onvermijdelijk naar een dramatisch lot zal leiden. Het conflict is geopend. De AFDL-troepen rukken op en men weet niet wie Kabila nog zou kunnen tegenhouden om als overwinnaar Kinshasa binnen te trekken. Kabila, meester van het spel, zal helaas of wellicht des te beter de gesprekspartner van morgen zijn.
En wat kunnen hem de kritiek, de veroordelingen of de Europese druk schelen waaraan hij bloot staat. Frankrijk, België, en laten wij toegeven, Europa, hebben dit land al veel te lang aan zijn droevige lot overgelaten, en dan heb ik het nog niet eens over de internationale gemeenschap. Kan men nu in de algemene chaos nog een rol spelen, een andere rol dan die van humanitair donateur? Ik vraag mij dit ernstig af.
De Verenigde Staten zullen wellicht samen met Zuid-Afrika erin slagen om onderhandelingen op te starten over de overgangsperiode en het tijdperk na Mobutu. Europa moet de onderhandelingen met bemiddeling van ZuidAfrika aanmoedigen en alles in het werk stellen om deze Zaïrese crisis te laten uitlopen op het houden van vrije verkiezingen. Dat is waarschijnlijk ook onze laatste kans om geloofwaardig over te komen op het Afrikaanse volk en de rest van de wereld.

Dury
Mijnheer de Voorzitter, er is geen reden om verheugd te zijn over het nochtans gehoopte vertrek van Mobutu. Integendeel, ik heb meer zin om te zeggen "schande, schande" over Laurent-Désiré Kabila die tegelijkertijd met de "bevrijding van het Zaïrese volk" een volkerenmoord heeft gepleegd op absoluut onschuldige vrouwen en kinderen. Evenals al mijn collega's wil ik ook mevrouw Bonino bedanken voor de moed die zij betoond heeft door dit feit aan de kaak te stellen.
Wat gaat er nu gebeuren? De beurt is aan de Europese Unie en haar regeringen. Hoe gaan zij het Kabila-regime erkennen? Welke voorwaarden zullen zij stellen? Zullen zij hem durven zeggen dat al die Rwandese soldaten, de moordenaars, Zaïre moeten verlaten en dat zij geen aanspraak kunnen maken op de titel lid te zijn van het leger van een land dat deze naam waardig is? Zullen zij hem vragen om inderdaad een overgangsregering in te stellen en een meer democratische orde voor te bereiden? Zullen zij van hem durven eisen dat de mensenrechten worden nageleefd in Zaïre?
Ik weet het niet, maar wij stellen die vragen, omdat ik van mening ben dat dat de rol van de Europese Unie is; misschien komt er uiteindelijk toch een coherent beleid van de Unie ten opzichte van Zaïre en ten opzichte van het Zaïrese volk. Want het Zaïrese volk moet hier zijn stem laten horen, al die Zaïrese vrouwen, kinderen en mannen die onder een zeer onrechtvaardig en plunderend regime hebben geleden en die wellicht nu een andere dictator te vrezen hebben.
Tot slot wil ik het volgende zeggen: Che Guevara is zes maanden naar Kongo gegaan, terwijl Laurent-Désiré Kabila in 1960 met zijn activiteiten begonnen is. Hij is er ontmoedigd van teruggekomen, ontmoedigd door vele zaken, door de complexiteit van de situatie, wellicht ook door de aarzelende houding van Kabila toentertijd, door het feit, toen al, dat Rwandese soldaten hem in zijn strijd hielpen. Als hij nog leefde, wat zou hij zeggen in naam van de waarden waarvoor ik hem dankbaar ben? Hij zou niet alleen ontmoedigd zijn, maar hij zou, zoals wij allemaal, ervan walgen. Maar die walging mag niet onze verantwoordelijkheidszin wegnemen. Bravo, mevrouw Bonino! Wij hopen, mijnheer Patijn, dat u alle Europese regeringen wakker zult schudden.

Patijn
Voorzitter, ik heb buitengewoon aandachtig geluisterd, niet alleen naar de verklaring van mevrouw Bonino maar vooral ook naar de geachte afgevaardigden. Ik ben getroffen door de betrokkenheid van allen bij deze vreselijke politieke, humanitaire en menselijke tragedie. Het drukt ons met de neus op de feiten dat het na de oplossing van wat wij in het verleden de grote strategische conflicten en het OostWest-conflict noemden niet zo is, zoals de Amerikaanse schrijver Fukayama ooit beweerd heeft the end of ideology is the end of politics , want er blijft een wereld over waar lidstaten, de Unie, de Commissie, de internationale organisaties alles op alles moeten zetten om ontrechting van grote groepen mensen te voorkomen. In dit conflict is de centrale politieke vraag geweest of het doel bereikt zou zijn indien westelijke landen, de Afrikaanse landen, de wereldgemeenschap militair hadden geïntervenieerd. Voor deze vraag zag zich niet alleen de Europese Unie, maar de hele internationale gemeenschap zich gesteld toen de tragedie in Oost-Zaïre zich ontrolde, maar ik roep ook de tragedie in herinnering die zich twee jaar daarvoor al had ontrold. Die vraag is op een bepaald moment aan de orde geweest en daar heeft zich een internationale groep onder leiding van Canada gevormd, onder auspiciën van de Verenigde Naties, om dat te organiseren maar vanwege de lead time die dit altijd neemt ontwikkelden zich intussen de gebeurtenissen ter plaatse zodanig dat militaire interventie in de vorm zoals voorgenomen niet meer tot de reële mogelijkheden behoorde en ook niet tot oplossing van problemen zou hebben bijgedragen.
Ik moet u zeggen dat ik het persoonlijk als politicus, als Nederlander, als Europeaan betreur dat in feite de wereldgemeenschap en ook de Europese Unie op een gegeven moment gedwongen is geweest om, nadat de militaire optie politiek, militair en logistiek onhaalbaar was geworden, te moeten toezien welke tragedie zich ontrolde.
Deze gebeurtenissen nemen geen keer, maar ik zou ervoor willen waarschuwen ook vanuit de intensiteit van de debatten die wij in de Raad en met de Commissie en met de andere betrokkenen in de wereldgemeenschap hebben gevoerd, om nu te gemakkelijk een houding van zelfkritiek aan te nemen en onszelf te verwijten dat wij niet militair hebben geïntervenieerd.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb jarenlang in het Ministerie van Defensie gewerkt. Ik heb jarenlang gewerkt met generaals van het Nederlandse Ministerie van Defensie en ik ben altijd onder de indruk geweest van het verantwoordelijkheidsgevoel van militaire leiders om, indien het politiek aan de orde is om het militaire apparaat in te zetten generaals altijd de juiste vragen stellen. Denkt u aan die, aan die consequenties. Bent u bereid om die en die verliezen te nemen. Kunt u dat verantwoorden aan uw parlement. Bent u ook bereid te accepteren dat de militaire interventie als zodanig een eigen politieke dynamiek met zich meebrengt.
Dat soort vragen was aan de orde; de wereldgemeenschap, de Verenigde Naties, de permanente leden van de Veiligheidsraad hebben in de ontwikkeling van dit conflict nu eenmaal geoordeeld dat militaire interventie in deze humanitaire tragedie niet de aangewezen weg was omdat die vragen werden gesteld. Omdat de verhouding tussen de realiseerbaarheid van het doel aan de ene kant en de middelen en de risico's aan de andere kant door degenen die daarover adviseren ongunstig werd ingeschat.
Ik begrijp de frustratie die uit dit debat voortkomt. Die frustratie die wij als verantwoordelijke politici in de Raad maandelijks, wekelijks, dagelijks hebben meegevoeld omdat wij de ontwikkeling ter plaatse waar op een gegeven moment de rede werd verdrongen door het geweer, niet meer hebben kunnen keren.
Wij moeten verder. Wij moeten uiteraard in de eerste Raad proberen onze doelstellingen nu te richten op de volgende prioriteiten om aan deze menselijke tragedie een einde te maken. Ik denk dat de Raad zich voor ogen stelt en zij zal daarvoor ongetwijfeld haar persoonlijk vertegenwoordiger en haar diplomatie in dienst stellen om in eerste aanleg te mikken op staking van de vijandelijkheden en het openen van onderhandelingen en voor zover die al aan de gang zijn op dit moment die te doen slagen om een vreedzame transitie van de macht te krijgen in Zaïre. Ten tweede zal daar gelijktijdig aan verbonden moeten zijn het recht van internationale organisaties om hun werk te doen in de gebieden en voor de mensen die dat nodig hebben. Als er een wapenstilstand is, als er in beginsel een politiek akkoord is over een transitie die kennelijk aan de orde is in Zaïre dan zal alle inspanning zich vervolgens moeten richten op het vestigen van een minimum aan stabiliteit in dat gigantische land waar zoveel mensen het nu hard te verduren hebben. Dat zal volgens de regels van de kunst moeten gebeuren: het vestigen van een interimregime dat verkiezingen voorbereidt, het houden van verkiezingen die een geloofwaardig resultaat opleveren en vervolgens het vestigen van een regering met een legitiem gezag na die verkiezingen, een legitiem gezag dat het waard is om vanuit het westen alle steun te ontvangen om de stabiliteit, de vrijheid en de vrede in dit veelgetroffen land te bewerkstelligen.
De Raad is zonder meer bereid om langs deze lijnen van wat ons verder te doen staat, te opereren. Ik wou vanuit deze positie nog eens mijn bijzondere erkentelijkheid uitspreken van wat de Commissie, in het bijzonder mevrouw Bonino, heeft gedaan om against all political odds er het beste van te maken en met haar vasthoudendheid, die wij allemaal in haar bewonderen, dat restje te doen wat er nog te doen was. Worden wij van deze tragedie wijzer? Wij kennen de politieke beperkingen van de mate waarin westelijke lidstaten de orde der dingen in Centraal-Afrika naar hun hand kunnen zetten. Wij erkennen de binnenlandse politieke beperkingen om dit soort gebeurtenissen militairement te beïnvloeden en wij kennen de beperkingen van het gemeenschappelijk buitenlands veiligheidsbeleid om met het gebrekkige instrumentarium dat daar nog aanwezig, maar dat is in het kader van de Intergouvernementele Conferentie nu in discussie, preventief en curatief op dit soort tragedies in te spelen.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik denk dat ik tamelijk kort kan zijn. Ik wil u bedanken voor uw steun. Ik ben van mening dat ik in het kader van mijn functie als commissaris die verantwoordelijk is voor de hulpverlening alleen maar mijn plicht heb gedaan. U heeft mij gevraagd mijn best te doen voor de naleving van de humanitaire conventies die juist gericht zijn op de vrije toegang tot de slachtoffers.
Ik kan de Raad zeggen, daar deze vraag inderdaad rijst, dat er - wat mij en ook wat de Commissie betreft - geen sprake is van een koloniale of militaire bezetting van de regio, of welke andere vorm dan ook, maar er doet zich een echt probleem voor. Men is er dus vanuit gegaan dat de hulp, ofwel de militaire interventie, wellicht niet het meest doeltreffend was en dat deze interventie politieke risico's inhield - ik kom op dit punt terug omdat ik uw analyse deel - en dat het dus beter was om humanitaire hulp te verlenen.
Het probleem dat zich nu aan ons voordoet is dat de humanitaire hulp vanaf een bepaald moment verboden werd, dat wil zeggen dat ons de toegang ontzegd werd tot diegenen die hulp nodig hadden. En dat betekende dan ook een zeer flagrante schending van de humanitaire conventies en als hulpverleners beschikken wij inderdaad niet over andere middelen, wij waren niet in staat om de toegang af te dwingen. En dat is wat zich heeft afgespeeld. Het was niet meer mogelijk om hulp te verlenen aan mensen in nood. Bovendien heeft men toch steeds hulpverleners ter plaatse gehouden. Uit angst voor represailles waren wij ook verplicht om enkele weken te zwijgen. U ziet dan ook in welke moeilijke situatie wij terechtgekomen zijn: ter plaatse aanwezig zijn maar ons doel niet verwezenlijken, en nagenoeg tot zwijgen verplicht uit angst voor represailles. Op een bepaald moment heeft de humanitaire gemeenschap zich echter openlijk uitgesproken, namelijk op 6 mei. Na maanden- en wekenlange onderhandelingen, voorzichtigheid en inspanningen om de zaak te bedwingen, waren wij gezamenlijk van mening dat het niet meer gepast was om te zwijgen.
Ik wilde nog een ander element onderstrepen. Bij het plannen van - eventueel militaire - interventies in het een of andere gebied vraag ik mij namelijk vaak af of de publieke opinie, onze publieke opinie, de Europese, bereid zou zijn om te aanvaarden dat er mensenlevens verloren gaan. Het is misschien vaak eenvoudig om over na te denken, maar moeilijk om te hanteren.
Nu we het toch hierover hebben moet ik bekennen dat als men zich geen vragen stelt over het verlies aan mensenlevens in het kader van een militaire interventie en over de problemen die zich aan ons voordoen met betrekking tot de publieke opinie, er ook steeds meer hulpverleners worden gedood. Nu zou het lijken alsof het feit dat hulpverleners gedood worden, of het nu om medewerkers van Artsen zonder Grenzen, van het Rode Kruis of om waarnemers van de mensenrechten gaat, eigenlijk geen probleem is. Dat is volgens mij de wereld op zijn kop. Als het gaat om het doden van leden van gespecialiseerde korpsen of beroepsmilitairen die aanwezig dienen te zijn in moeilijke of riskante situaties - en die in het huidige geval niet aanwezig zijn op grond van onbegrijpelijke redenen - komt er een reactie van de internationale gemeenschap, maar als het gaat om het doden van hulpverleners die wel aanwezig zijn, komt er niet echt een adequate reactie van de internationale gemeenschap.
Er heerst een algemeen gevoel van straffeloosheid en er is eerlijk gezegd een soort terugkeer gaande naar de wreedheid. Ik heb enigszins de indruk dat men op basis van de verdragen en de humanitaire conventies de sacralisering van de hulpverlening heeft aanvaard. Er werd gezegd: " er wordt niet geschoten op het Rode Kruis" . Welnu, in de regio waar wij het over hebben, bestaat deze metafoor niet meer en geldt inderdaad "er wordt geschoten op het Rode Kruis" , zonder dat er gepaste reacties komen, reacties van dien aard dat zij ons aanmoedigen om ter plaatse te blijven. Nu ik dit zeg denk ik vooral aan de hulpverleners die wij op zijn minst moeten bedanken voor hun engagement en hun vastberadenheid.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bonino.
Ik verzoek het publiek in de tribune zich van uitingen in het openbaar te onthouden. Ons Reglement verbiedt dit ten strengste. Ik zou het bijzonder betreuren als ik me bij herhaling gedwongen zou zien, u van de tribune te laten verwijderen. Ik verzoek u dan ook dringend, de stilte in acht te nemen die in ons Reglement is voorgeschreven.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag te 12.00 uur plaats.
Dan stel ik nu voor om meteen over te gaan tot het Vragenuur voor vragen aan de Raad. Zoals u heeft kunnen zien, dames en heren, is er een wijziging gekomen in de tijd die bestemd was voor vragen aan de Raad, als gevolg van de discussie over de zo belangwekkende kwestie van de verklaring van de Raad en de Commissie over Zaïre.

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het Vragenuur voor vragen aan de Raad (B4-0165/97).
Vraag nr. 1 van Juan Izquierdo Collado (H-0293/97):
Betreft: Cohesiefonds
Wat is het standpunt van de Raad omtrent de voortzetting van het Cohesiefonds vanaf 1999?

Patijn
Voorzitter, voordat ik de vraag beantwoord van afgevaardigde Izquierdo Collado heb ik een punt van orde. Omdat de tijd wat is uitgelopen, kom ik in ernstige problemen met mijn verdere schema. Ik heb een vliegtuig dat om 21.00 uur vertrekt en ik heb intussen nog een belangrijke bespreking gepland met een delegatie uit het Europees Parlement die verband houdt met de Intergouvernementele Conferentie. Ik zou u willen vragen, maar ik voeg mij geheel naar uw eindoordeel, het Vragenuur te willen beperken tot één uur en de overige vragen schriftelijk te beantwoorden.

De Voorzitter
Mijnheer Patijn, u plaatst mij in een moeilijke positie, want het is waar, zoals ik in mijn vorige betoog ook heb aangegeven, dat de spreektijd vandaag - omwille van verschillende dwingende redenen - gewijzigd is. Als Voorzitter dien ik me aan de ons toegekende tijd te houden, maar ik kan de afgevaardigde van de Raad er ook niet toe dwingen, meer te doen dan binnen zijn vermogen ligt.
Daarom beginnen we nu met het Vragenuur, en op het moment dat u naar uw idee in tijdnood dreigt te raken, zal ik het Vragenuur moeten sluiten.

Patijn
Voorzitter, u draait nu de bewijslast om. U bepaalt hier de orde. Ik heb u uitgelegd dat ik een scheduling probleem heb. Ik doe een verzoek om het Vragenuur te beperken en u zegt van: nou, ziet u maar hoe lang u doorgaat en u loopt maar weg als u klaar bent. Nee, ik wil met u overeenstemming bereiken over de orde. Ik doe u dus een voorstel om dus tot 10 voor half 8 vragen te beantwoorden en als u daarmee akkoord gaat, dan wil ik graag uw instemming daarmee.

De Voorzitter
Goed, als het 7.20 uur is, zal ik het Vragenuur voor vragen aan de Raad afsluiten, waarbij ik u alvast het allerbeste toewens opdat de besprekingen die u te voeren heeft, voor de Europese Unie succesvol zullen verlopen.
Het woord is nu aan u, om de vraag van de heer Izquierdo Collado te beantwoorden.

Patijn
In antwoord op de vraag van de heer Izquierdo Collado over het Cohesiefonds vanaf 1999 moet ik er de aandacht op vestigen dat de bepalingen betreffende het Cohesiefonds en de taak ervan in het Verdrag opgenomen zijn, namelijk in artikel 130 D, tweede alinea. In artikel 16 van de verordening tot oprichting van het fonds is voorts bepaald dat de Raad voornoemde verordening op voorstel van de Commissie vóór eind 1999 opnieuw moet bezien. Aangezien de Commissie nog geen voorstel ter zake heeft ingediend, is de Raad van oordeel op dit moment nog geen standpunt betreffende de toekomst van het Cohesiefonds te kunnen innemen. Voor de volledigheid kan ik ook vermelden dat dit onderwerp binnen de Raad in het geheel nog niet aan de orde is geweest.
Wel kan ik de geachte afgevaardigden erop attenderen dat de Commissie eind april jongstleden een conferentie over de economische en sociale samenhang van de Europese Unie heeft georganiseerd, getiteld: Forum over samenhang. Deze bijeenkomst die een informeel karakter had, betrof het structuurbeleid van de Unie in het algemeen en uiteraard dienen wij te wachten op de conclusies die de Commissie daaruit zal trekken.
Daarnaast breng ik ten slotte in herinnering dat de Europese Raad van Madrid de Commissie heeft verzocht om zo spoedig mogelijk een grondige analyse te maken van het systeem van financiering van de Europese Unie teneinde onmiddellijk na de afsluiting van de Intergouvernementele Conferentie een mededeling voor te leggen over het toekomstige financiële kader van de Europese Unie vanaf 31 december 1999 en daarbij rekening te houden met het vooruitzicht van de uitbreiding.
Aangezien deze mededeling van de Commissie thans uiteraard nog niet beschikbaar is, acht ik het als vertegenwoordiger van de Raad ook niet gepast om daarop vooruit te lopen.

Izquierdo Collado
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, met mijn vraag had ik niet de bedoeling te weten te komen of de Raad een besluit genomen heeft, maar wat uw standpunt is betreffende een zo belangrijke zaak als het Cohesiefonds.
Is de Raad niet van oordeel, gezien de betekenis van dit Fonds voor bepaalde regio's en landen van de Unie, dat de continuïteit van het Cohesiefonds met ingang van 1999 in de financiële perspectieven zou moeten worden opgenomen, zonder de voorstellen van de Commissie af te wachten?

Patijn
De geachte afgevaardigde wijst naar mijn gevoel terecht op het politieke en economische belang van het Cohesiefonds. Het is alleen onmogelijk om daar een oordeel over uit te spreken in isolement van de andere uitdagingen die op het punt van de economische politiek en de financiële ondersteuning daarvan op de Europese Unie afkomen. Dat betreft dus de vraag hoe de Europese Unie in de komende jaren, met name in de volgende eeuw, de uitbreiding absorbeert, ermee rekening houdend dat de kandidaten voor toekomstig lidmaatschap van de Europese Unie qua gemiddeld welvaartsniveau en qua ontwikkeling van hun fysieke en technologische infrastructuur gemiddeld ver achter liggen bij het gemiddelde van de Europese Unie.
In dat bredere kader hebben we ook vragen te beantwoorden als: wat is de toekomst en wat zijn de kosten van een verdere herstructurering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid als wij de Oost-Europese landbouwsector willen absorberen? Vandaar dat de Europese Raad in Madrid naar mijn gevoel de terechte vraag heeft gesteld aan de Europese Commissie om ons spoedig, voorafgaand aan de besluitvorming over de uitbreiding een kader te schetsen van de problemen en de opties die in dat bredere kader op ons afkomen, zodat als er besluiten worden genomen over de uitbreiding de lidstaten en hun nationale parlementen inzicht hebben in hoe dat bredere kader zich kan ontwikkelen in de eerste 5, 6 jaar van de volgende eeuw. Op deze analyse van de Europese Commissie zitten wij nu te wachten. Daarvoor is het nodig dat wij inderdaad tot een spoedige afronding van de Intergouvernementele Conferentie komen. Als dat lukt tijdens de Europese Raad in Amsterdam in juni van dit jaar, dan verwacht ik dat de Europese Commissie zeer spoedig met die analyse van het toekomstige financiële kader zal komen en daaruit vloeien dan ook de mogelijkheden voort over hoe het dan verder moet met het Cohesiefonds.

De Voorzitter
Vraag nr. 2 van Felipe Camisón Asensio (H-0298/97):
Betreft: Verbod in bepaalde transitolanden van de EU op vrachtverkeer op zondagen
Wat vindt de Raad van het verbod dat de regering van een lidstaat van de EU heeft ingesteld op het douanevervoer van goederen over haar grondgebied op zondag?

Patijn
De vraag van de geachte afgevaardigde Camisón Asensio heeft betrekking op het verbod van vrachtverkeer op zondagen in bepaalde transitzones. In dit kader is het van belang voorop te stellen dat de bevoegdheid om eventuele beperkingen op te leggen binnen een lidstaat aan vrachtverkeer op zondagen in beginsel toebehoort aan de desbetreffende lidstaat, mits deze de algemene beginselen van het communautaire recht en met name de beginselen van proportionaliteit en non-discriminatie respecteert. Er zij aan herinnerd dat het op basis van artikel 155 van het EG-Verdrag aan de Commissie is om ervoor te waken dat de bepalingen van het Verdrag en de krachtens dit Verdrag vastgestelde bepalingen worden toegepast c.q. worden nageleefd. In casu volgt de Commissie de ontwikkeling van de situatie ter plekke van dag tot dag en heeft zij tot taak eventuele distorsies in deze sector te constateren en te corrigeren. Het lijkt dan ook raadzaam dat de geachte afgevaardigde zich voor specifieke bijzonderheden wendt tot de Europese Commissie.
Overigens zou ik willen benadrukken dat de lidstaat die hij in zijn vraag bedoelt, in casu Frankrijk, niet het enige land is waar dergelijke beperkingen voor vrachtverkeer op zondag bestaan. In Oostenrijk, Duitsland, Italië en Portugal bestaan soortgelijke beperkingen. Bovendien heeft een gebied in het land waarvan het geachte parlementslid onderdaan is, namelijk Baskenland, onlangs bepalingen uitgevaardigd waarmee wordt beoogd het vrachtverkeer op zon- en feestdagen te beperken.

Camisón Asensio
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik waardeer het dat u onze verontrusting over deze zaak in grote lijnen deelt. Het gaat hoe dan ook om een fundamentele kwestie, en naast het standpunt van de Commissie zouden wij graag dat van de Raad vernemen, maar ook wilden wij wijzen op de schadelijke gevolgen van het voornemen om voor een aantal landen van de Unie en hun grondgebied een verbod in te stellen op de doorgang van vrachtverkeer op zondagen. Dat geldt bijvoorbeeld voor Frankrijk, dat met dit verbod een aantal andere landen schade dreigt te berokkenen. Concreet gezegd, het Spaanse transitoverkeer dreigt hiervan schade te ondervinden.
Bovendien is het zo, dat een dergelijke maatregel beperkend is voor de vrijheid van verkeer van diensten en goederen over het grondgebied van een land van de Unie, en onafhankelijk van welk land dat ook is, zou dit kunnen betekenen dat het Verdrag van Rome geschonden wordt.
Is mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad niet van mening dat de oplossing zou kunnen bestaan uit de opzet van bepaalde sluiproutes opdat het, als zich problemen in een bepaald land voordoen, mogelijk is om het verkeer via deze alternatieve routes te leiden zodat de wagens niet betrokken geraken bij de conflicten van een land dat het hunne niet is?
In elk geval moet er iets worden gedaan, en de Raad zal zijn standpunt hierover kenbaar moeten maken.

Patijn
De geachte afgevaardigde Camisón Asensio vraagt naar mijn gevoel terecht aandacht voor dit soort verschijnselen, maar ik herhaal - en dat ligt in de hele politieke en juridische systematiek van de Gemeenschap besloten - dat lidstaten de vrijheid hebben, en ik zeg er namens de Raad ook bij, moeten hebben om op bepaalde gebieden, dus ook wat betreft vrachtverkeer, maatregelen te kunnen treffen die zij in het belang achten van hun openbare orde en de veiligheid van hun burgers. Ik heb er al op gewezen dat het Gemeenschapsrecht daar uiteraard strikte randvoorwaarden aan stelt. Zo moet er bijvoorbeeld een duidelijke proportionaliteit bestaan tussen enerzijds het effect van de maatregelen in termen van openbare orde en anderzijds het eventuele negatieve effect ervan op het vrije verkeer of op de hele economie. Wat vooral ook heel belangrijk is, is dat deze maatregelen niet uitpakken als een discriminatie tegen onderdanen of belangen van andere lidstaten. Het is juist dat evenwicht dat wij moeten zoeken om op dit punt een goede basis te vinden. Het is erg belangrijk om de beginselen van het vrij verkeer van personen en goederen en ook de vrijheid van transport binnen de Gemeenschap te waarborgen, ook in termen van politieke acceptatie. Ik herhaal dat de Commissie als hoedster van het Verdrag met name op die beginselen van evenwicht en proportionaliteit en non-discriminatie moet toezien. Als die grenzen goed in acht worden genomen denk ik dat het in de politieke en constitutionele systematiek van de Europese Unie heel moeilijk zal zijn om diep in te grijpen in de binnenlandse orde van de lidstaten.

De Voorzitter
Vraag nr. 3 van Sören Wibe (H-0305/97):
Betreft: Geheim rapport adviesbureau over de Volvo-fabriek in Umeå
Volgens berichten in de Zweedse pers wil de Commissie de Zweedse vervoerssteun aan de Volvo-fabriek in Umeå verbieden. Als dit gebeurt, is het voortbestaan van de fabriek bedreigd en daarmee ook ongeveer duizend banen in dit gebied. Het standpunt van de Commissie is onder meer op een rapport van een adviesbureau gebaseerd. De inhoud daarvan is echter geheim, zelfs voor vertegenwoordigers van de Zweedse regering.
Acht de Raad het niet onredelijk dat de inhoud van een door adviseurs opgesteld rapport, dat de doorslag kan geven voor de wijze waarop een zaak wordt behandeld, niet voor het publiek openbaar wordt gemaakt en vooral ook tegenover de Zweedse regering geheim wordt gehouden? Kan de Raad, in zijn hoedanigheid van hoogste besluitvormingsorgaan van de Europese Unie, de Commissie niet dwingen om de inhoud van het rapport althans voor de Zweedse regering openbaar te maken?

Patijn
In antwoord op de vraag van de heer Wibe over een naar verluidt geheim rapport betreffende de Volvo-fabriek in Umeå verklaar ik met nadruk dat de Raad niet op de hoogte is van en ook nooit enige bespreking heeft gewijd aan het probleem waar de vraag van het geachte parlementslid betrekking op heeft. De Raad wenst niettemin de aandacht van de heer Wibe te vestigen op het feit dat de mededingingsregels in het algemeen en overheidssteun in het bijzonder behoren tot de specifieke gebieden waarvoor het Verdrag de bevoegdheid aan de Europese Commissie heeft verleend. Wel zij daarbij aangetekend dat conform artikel 93, lid 2 van het EG-Verdrag de Raad op verzoek van een lidstaat in buitengewone omstandigheden kan beslissen dat een steunmaatregel van een lidstaat als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt moet worden beschouwd. In de huidige situatie - zo moge duidelijk zijn - kan de Raad absoluut nog geen standpunt innemen over deze aangelegenheid, noch a fortiori de Commissie verplichten het betrokken rapport openbaar te maken, al is het slechts ten behoeve van de Zweedse regering. Bijgevolg lijkt het mij raadzaam dat de geachte afgevaardigde de Commissie benadert om zo mogelijk nadere informatie te verkrijgen.

Wibe
Ik dank de fungerend voorzitter van de Raad voor zijn antwoord. Gisteren heb ik dezelfde vraag gesteld aan de Commissie, die toen bleef bij haar weigering om dit rapport openbaar te maken. Ik vind dat merkwaardig, als men bedenkt dat de banen van zoveel mensen daarvan afhangen. Het is ook merkwaardig dat het zelfs voor de Zweedse regering geheim gehouden wordt.
Ik wil benadrukken dat mijn vraag niet gaat over de vraag in hoeverre deze fabriek recht heeft op steun of niet. Mijn vraag is zeer concreet en bestaat uit twee gedeeltes. Allereerst: vindt de voorzitter van de Raad het redelijk dat een rapport van beslissende betekenis, op deze wijze geheim gehouden wordt, zelfs voor de regeringen van de betreffende landen, in dit geval de Zweedse regering?
Als de Raad de Commissie dan niet kan dwingen dit rapport openbaar te maken, wil ik het tweede gedeelte van mijn vraag als volgt formuleren: zult u de Commissie dringend verzoeken om, uit naam van de openbaarheid en de transparantie, dit rapport openbaar te maken voor de Zweedse regering? Dat is wel het minste wat men in casu kan verlangen.

Patijn
Hier is toch ook een vrij principiële kwestie aan de orde, namelijk de vraag hoe een orgaan van de Europese Gemeenschap moet omgaan met informatie. Ik moet u overigens zeggen, mijnheer Wibe, dat ik niet weet of de Europese Commissie over dat rapport beschikt, maar dan is daar nog ten principale de vraag aan de orde of de Commissie, indien zij beschikt over vertrouwelijke bedrijfsinformatie betreffende een mededingingszaak, om andere redenen, om politieke redenen, om bijvoorbeeld redenen van een intern politiek debat in een lidstaat, zou moeten worden gedwongen om die vertrouwelijke bedrijfsinformatie af te geven. Ik denk dat als wij daar een praktijk van maken, dat wij dan in een situatie komen waarin de Europese Commissie bij de uitoefening van haar taak als hoedster van de mededingingsregels in een uiterst moeilijke positie komt te verkeren als het gaat om het verkrijgen van correcte informatie van bedrijven. Ik denk dat het in het geval van vertrouwelijke bedrijfsinformatie - ik begrijp dat het gaat om een rapport dat uitgebracht is door een adviesbureau aan Volvo, dus geheel in de private sfeer - niet verstandig is om te insisteren om een rapport publiek te maken dat de Commissie uit hoofde van haar bevoegdheden inzake het mededingingsrecht onder haar hoede heeft. Ik denk dat daarmee in feite de hanteerbaarheid en uitvoerbaarheid van het mededingingsrecht in de problemen wordt gebracht.

Sjöstedt
Evenals de heer Wibe wil ik de fungerend voorzitter van de Raad danken voor zijn antwoord. Ik kan u vertellen dat de Commissie gisteren heeft bevestigd dat het rapport bestaat. Men vertelde toen dat de reden van de geheimhouding van het rapport gelegen was in het feit dat het bedrijfsgeheimen kan inhouden. Sindsdien heeft de betrokken fabriek, Volvo, voor de Zweedse media gezegd dat men graag zou zien dat het rapport aan de Zweedse regering wordt overhandigd. Het bedrijf verzoekt de EU het rapport te overhandigen. Het door de Commissie naar voren gebrachte beletsel om het rapport te overhandigen is er dus niet meer. Ik denk dat het zeer goed zou zijn als de Raad de Commissie zou aansporen om maximale openheid in deze zaak te betrachten. Het is belangrijk dat openheid niet alleen theorie is, maar ook in de praktijk wordt toegepast.
Veel mensen in Noord-Zweden ervaren dit als zeer arrogant, d.w.z. het feit dat men regionale steun verbiedt, zonder aan te willen geven waarom. Het lijkt mij redelijk dat de Commissie dat doet. Daarom zou ik een beroep op u willen doen om de Commissie aan te sporen de grootst mogelijke openheid te betrachten.

Patijn
Bij deze voorzitter van de Raad zult u geen enkele terughoudendheid aantreffen wat betreft het nastreven van openheid. Maar, ik herhaal, het gaat hier om toepassing van mededingings- en concurrentieregels binnen de Europese Unie waarbij de Commissie bepaalde goed gereguleerde bevoegdheden heeft om bedrijfsinformatie vertrouwelijk op te vragen van bedrijven, uiteraard met bescherming van die vertrouwelijke bedrijfsinformatie en de daarmee gemoeide belangen. Ik denk dat de Europese Commissie op dit punt zelfs aan haar eigen regels is gebonden die door de Raad en door haarzelf zijn vastgesteld. Ik herhaal dat ik het onverstandig zou vinden als wij beschermde bedrijfsinformatie waarover de Europese Commissie zou beschikken anders dan volgens de regels van publicatie van dit soort beschermde bedrijfsinformatie ter beschikking van de publieke discussie zouden stellen. Ik denk dat daarmee de vervulling van de rol van de Commissie op het punt van het mededingingsrecht ernstig zou worden bemoeilijkt.

Stenmarck
Zweden is een van de landen van de EU met de allergrootste vervoersafstanden. Gewoonlijk wordt vastgesteld dat wij een exportnadeel hebben van 700 tot 1 000 kilometer. Daarom bestaat er sinds vele jaren een systeem van vervoerssteun, om de concurrentie binnen het land gelijk te schakelen. Het is belangrijk om dit te benadrukken. Het gaat om een vervoerssteun die feitelijk door de EU is goedgekeurd toen Zweden lid werd, maar die nu opnieuw door de Commissie is onderzocht. Nu de EU dit systeem wil veranderen, wordt verwezen naar een geheim rapport. Ik durf te stellen dat als zelfs de eigen regering van het betrokken land niet de directe beschikking over het rapport krijgt, dit geheimzinnig gedoe een van de allerslechtste kanten van de EU toont.
Daarom wil ik de vertegenwoordiger van de Raad dringend verzoeken om de noodzakelijke initiatieven te nemen om dit rapport openbaar te maken en om eraan mee te werken om al degenen te kalmeren die vandaag de dag al buitengewoon hard zijn getroffen in een regio die vandaag de dag al een zeer hoge werkloosheid kent.

Patijn
Ik kan eigenlijk alleen maar herhalen wat ik in de eerdere twee instanties heb gezegd. De Raad, althans deze voorzitter van de Raad, is een principieel voorstander van maximale openheid. In de Intergouvernementele Conferentie is ook de hele kwestie van het beter verankeren van de beginselen van transparantie en openheid een hoge prioriteit van een groot aantal lidstaten en dat wordt door het voorzitterschap zeer gestimuleerd. Maar, ik herhaal nogmaals, dat zelfs onder maximale openheid het bedrijfsleven dat vrijwillig of gedwongen vertrouwelijke bedrijfsinformatie ter beschikking stelt van instellingen van de Europese Unie tot op zekere hoogte bescherming geniet wat betreft het al of niet publiceren van vertrouwelijke bedrijfsgegevens. Ik weet niet of deze regels hier specifiek op van toepassing zijn, maar nogmaals, ik begrijp dat u hier gisteren met de Europese Commissie over gesproken heeft. De Europese Commissie heeft u de reden uiteengezet waarom zij op dit moment niet tot vrijgeving van dat rapport wil overgaan en ik acht het niet op de weg van de Raad liggen om met de beperkte rechtsmiddelen die wij overigens hebben op dit punt de Commissie te dwingen tot iets waarvoor zij een goede reden heeft om dat niet te doen.

De Voorzitter
Vraag nr. 4 van María Izquierdo Rojo (H-0306/97):
Betreft: Beroepsopleiding en Euromediterraan beleid
In de tijdens de eerste Euromediterrane conferentie aangenomen verklaring van Barcelona is overeengekomen als één van de middelen ter ontwikkeling van het menselijk potentieel een regelmatige dialoog in te stellen over het onderwijsbeleid die in eerste instantie op de beroepsopleiding zou zijn gericht en bijzondere aandacht zou krijgen van de Europese Stichting van Turijn.
De Raad heeft tot dusver geregeld hoe de Europese Stichting voor de bevordering van de beroepsopleiding met betrekking tot de Midden- en Oost-Europese landen optreedt, maar niet wat zij ten aanzien van de geassocieerde landen rond de Middellandse Zee onderneemt.
Wanneer en hoe denkt de Raad, gezien de behoeften van de Middellandse-Zeeregio en het enorme belang van het beleid met betrekking tot de beroepsopleiding, regelingen te treffen voor programma's inzake beroepsopleiding ten behoeve van de MEDA-landen?

Patijn
In antwoord op deze vragen van mevrouw Izquierdo Rojo over de beroepsopleiding in verband met het Europees mediterrane beleid wil ik erop wijzen dat de Raad één van de partijen was die in november 1995 de Verklaring van Barcelona en het werkprogramma hebben aangenomen, dat hij derhalve de doelstelling in het kader van het Europees mediterrane partnerschap om een regelmatige dialoog over onderwijsbeleid te hebben met inbegrip van beroepsopleiding, ten volle ondersteunt. Dit is nog eens herhaald in de conclusies van de tweede Euro-Mediterrane conferentie van Malta die op 15 en 16 april plaatsvond.
Ook heeft de Raad er bij aanneming van de richtsnoeren voor de indicatieve MEDA-programma's op 6 december 1996 mee ingestemd dat de bijstand aan de mediterrane partnerlanden van de Unie met name gericht moet zijn op de ontwikkeling van het menselijk potentieel door verbetering van het beheer, doelgerichtheid en kwaliteit van beroeps- en managementopleidingen.
Een aantal activiteiten daarvan zijn reeds op gang gekomen. Op multilateraal niveau werd tijdens een tripartite conferentie op 24-25 mei 1996 in Catania een gedachtenwisseling gehouden over een heel scala met elkaar samenhangende onderwerpen op sociaal gebied waaronder de beroepsopleiding. Bovendien wordt financiële bijstand uit MEDA-middelen gebruikt ter ondersteuning van maatregelen op zowel subregionaal als bilateraal niveau ter verbetering van de kwaliteit van de beroepsopleiding.
Indien de geachte afgevaardigde over meer gedetailleerde informatie over specifieke activiteiten wil beschikken, geef ik haar in overweging daartoe de Commissie te benaderen die belast is met de tenuitvoerlegging van dit programma.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de Raad heeft deze vraag beantwoord zoals een bureaucraat dat doen zou, met een nietszeggend blabla. U heeft mijn concrete vraag niet beantwoord, die luidt hoe en wanneer deze regelgeving zal worden aangenomen. Dat heeft u ook gedaan ten aanzien van de Midden- en Oost-Europese landen.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, een jonge Tsjech, Roemeen of Hongaar is wel in de gelegenheid om beroepsopleidingen te volgen en van de programma's te profiteren. Een jonge Noord-Afrikaan niet. We hebben met die landen ten zuiden van de Middellandse Zee een associatiebeleid op poten gezet, dat gebaseerd is op evenwicht, op vrijhandel en op samenwerking. Hoe kunnen wij in vredesnaam met hen gaan samenwerken als je kijkt naar de gigantische verschillen die er thans bestaan op het gebied van beroepsopleidingen? Hoe is het mogelijk dat wij Europeanen zoiets doen, dat we markten openen maar tegelijkertijd de deur sluiten voor het scholen van de mens?
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u heeft mijn vraag niet beantwoord. Op ons rust een zware verantwoording. De armste landen, de landen ten zuiden van de Middellandse Zee, worden door ons gediscrimineerd.

Patijn
Heel kort. Mevrouw Izquierdo Rojo stelt de vraag aan de verkeerde instantie omdat het geen Raadsreguleringen zijn, het zijn uitvoeringsregels van de Europese Commissie voor een programma dat onder verantwoording van de Europese Commissie wordt uitgevoerd. Ik wou het hierbij laten.

De Voorzitter
Mevrouw Izquierdo, u mag slechts één aanvullende vraag stellen, en dat heeft u al gedaan.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, ik wil er alleen op wijzen dat de Raad tot nog toe de activiteiten van het Europese Fonds voor de ontwikkeling van beroepsopleidingen ten aanzien van de Midden- en Oost-Europese landen geregeld heeft, maar dat de Raad ook competent is om de regelgeving van dit Fonds op grond van de afspraken van Barcelona af te stemmen op de mediterrane landen.

De Voorzitter
Omdat de vragen nrs. 5, 6, 7 en 8 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld:
Vraag nr. 5 van Arthur Newens (H-0308/97):
Betreft: De wet-Helms-Burton en Cuba
Kan de Raad een verklaring afleggen over de weerslag die de wet-Helms-Burton tot nog toe gehad heeft op de handel tussen de Europese Unie en Cuba en welke stappen er overwogen worden om de verdere schade te voorkomen die het gevolg van volledige uitvoering van de wet zou kunnen zijn? Vraag nr. 6 van Rinaldo Bontempi (H-0310/97)
Betreft: De wet-Helms-Burton en Cuba
Kan de Raad een verklaring afleggen over de vorderingen in de bijlegging van het geschil tussen de Europese Unie en de Amerikaanse regering over de wet-Helms-Burton dat momenteel in behandeling is bij een commissie van de Wereldhandelsorganisatie?Vraag nr. 7 van David Morris (H-0315/97)
Betreft: De wet-Helms-Burton en Cuba
Kan de Raad een verklaring over de recente ontwikkelingen in Cuba afleggen, met inbegrip van zijn reactie op het bericht dat de televisiemaatschappij CNN van de Cubaanse en Amerikaanse autoriteiten toestemming gekregen heeft om een kantoor in Cuba te openen, en hoe die ontwikkeling te rijmen valt met de wet-Helms-Burton die het Amerikaans handelsembargo tegen Cuba strenger probeert te maken?Vraag nr. 8 van Manuel Medina Ortega (H-0345/97)
Betreft: Noord-Amerikaanse wet van Helms-Burton
De Commissie heeft onlangs besloten de bij de Wereldhandelsorganisatie ingevolge de Helms-Burtonwet ingeleide klachtenprocedure tegen de Verenigde Staten op te schorten. Is de Raad van oordeel dat Europese investeerders, die op Cuba hebben geïnvesteerd of het voornemen hebben daar te investeren, nog voldoende beschermd zijn?
Patijn
Ik zal graag een gecombineerd antwoord geven op de vragen van de geachte afgevaardigden Newens, Bontempi, Morris en Medina Ortega, omdat zij allen betrekking hebben op de wet-Helms-Burton in Cuba. Na intensief bilateraal overleg tussen de Commissie en de Amerikaanse autoriteiten is op 11 april 1997 een overeenkomst bereikt over de wet-Helms-Burton en in het verlengde daarvan ook enigszins over de D'Amato-wet. De overeenkomst heeft betrekking op een bepaalde gedragscode over en weer. Teneinde verscherping van het conflict over de wet-Helms-Burton te voorkomen, heeft de Raad daar een bespreking aan gewijd op 18 april en de volgende conclusies aangenomen. Ik citeer: Gelet op de tussen de Commissie en de Verenigde Staten bereikte overeenkomst en de verbintenis die de Verenigde Staten zijn aangegaan, is de Raad overeengekomen dat de aan de gang zijnde procedures van het WTO-panel ten aanzien van de wet-Helms-Burton nu zullen worden geschorst en dat indien er tegen de EU-ondernemingen of individuen actie wordt ondernomen op grond van de Libertad-wet of van de sanctiewet betreffende Iran en Libië of de in de overeenkomst beschreven wavers niet worden verleend, maar wel worden ingetrokken, de Commissie de WTO zal verzoeken het panel opnieuw te starten of opnieuw op te richten waarna het panel de normale gang van zaken zal volgen. Tevens verzoekt de Raad de Commissie hem op de hoogte houden van eventuele ontwikkelingen. De Raad herinnert eraan dat de Europese Unie zich net als de Verenigde Staten ten doel stelt de democratische beginselen, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te bevorderen waar deze in het gedrang komen en zich net als de Verenigde Staten ertoe heeft verbonden het terrorisme te bestrijden. De Raad spreekt evenwel nogmaals zijn sterke verzet uit tegen het opleggen van extra territoriale wetgeving als middel om deze doelstellingen naderbij te brengen. Hij beschouwt die wetgeving zowel in rechte als in beginsel onaanvaardbaar. De Raad herinnert in dit verband vooral aan de diepe bezorgdheid die hij in zijn conclusies van 15 juli 1996 heeft uitgesproken over de extra territoriale gevolgen van de wetten-Helms-Burton en -D'Amato en niets in de overeenkomst met de Verenigde Staten mag worden opgevat als zou deze op enige manier afbreuk doen aan de doorlopende aanpak van deze kwestie zoals deze in die conclusies is beschreven. De Raad is er voorstander van dat de onderhandelingen in het kader van de multilaterale overeenkomst inzake investeringen, de zogenaamde MAI, worden voortgezet overeenkomstig de voor deze onderhandeling overeengekomen procedures en op basis van het onderhavige mandaat. Dit mandaat kan door de Raad overeenkomstig gedragsregels worden gewijzigd. Hier eindigt de conclusie die de Raad zelf heeft getrokken uit de Commissie-overeenkomst met de Administratie van de Verenigde Staten.
Wat betreft de vraag van de heer Newens hebben tal van ondernemingen uit de lidstaten van de Europese Unie schade ondervonden van de Helms-Burton-wet. Er zijn echter geen cijfers beschikbaar over de totale weerslag op de handel tussen de Europese Unie met Cuba. Niettemin heeft de Raad herhaaldelijk benadrukt dat deze wetgeving volgens hem in strijd is met het internationaal recht en de rechten en de belangen van de Europese Unie in de sectoren handel en investering heeft geschaad en zeer ontmoedigend heeft gewerkt op de handel tussen de Unie en Cuba.
Wat betreft tenslotte de mondelinge vraag van de heer Morris is de Raad van oordeel dat het feit dat televisiemaatschappij CNN van de Cubaanse en Amerikaanse autoriteiten toestemming heeft gekregen om een kantoor op Cuba te openen een zaak is tussen de Verenigde Staten en Cuba en geen gevolgen heeft voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en die landen.

Newens
Ik wil de fungerend voorzitter danken voor zijn antwoord. Ik ben blij dat hij onderkent dat sommige Europese landen die zaken doen in de Verenigde Staten, zijn geïntimideerd, omdat er mogelijk juridische stappen tegen hen zouden worden genomen, en dat er ook nog andere Amerikaanse wetten tegen rechtschapen Europese burgers zijn gebruikt. Vindt hij, gezien deze context, niet dat elke door de Europese Unie gewekte indruk van een versoepeling van het beleid -en die indruk is enigszins gegeven door intrekking van de klacht bij de WTOschadelijk is voor onze handelspositie? Is hij derhalve bereid te herhalen dat wij, als daartoe aanleiding is, zullen aandringen op heroprichting van het WTO-panel en geen enkel middel onbenut zullen laten om ervoor te zorgen dat de extra territoriale bepalingen van de wet-Helms-Burton niet tegen onze bedrijven worden gebruikt?

Patijn
Ik kan aan de heer Newens de toezegging doen dat de Raad alles in het werk zal stellen om wetgeving van derde landen met extra-territoriale werking die schadelijk is voor de belangen van bedrijven en personen uit de Europese Unie te bestrijden. In dit specifieke geval deed zich wel een bijzonder politiek dilemma voor, namelijk dat de Verenigde Staten om interne politieke redenen gedwongen zouden zijn om als gevolg van de WTOpanelprocedure die gestart was de zogenaamde National Security Exception in te roepen, hetgeen ertoe zou leiden dat de WTO de procedure de jure had moeten staken. Dit zou in feite hebben betekend dat er op het punt van het Helms-Burton-conflict niet alleen geen uitspraak zou zijn gekomen, maar ook dat de binnenlandse politieke omstandigheden die de Administratie van de Verenigde Staten zouden hebben gedwongen om de National Security Exception in te roepen ertoe geleid zouden hebben dat de WTO-panelprocedure in het kader van de Uruguay-Ronde een buitengewoon verlies aan geloofwaardigheid zou hebben geleden om dit soort handelsconflicten op te lossen.
Alles afwegende hebben de Commissie en de Amerikaanse Administratie getracht in de overeenkomst een koers te bestrijden die voorkomt dat het conflict nodeloos op de spits wordt gedreven met het effect in de WTO zoals ik u heb uiteengezet. Anderzijds neemt de Amerikaanse Administratie een inspanningsverplichting op zich om de negatieve effecten van de Helms-Burton en van de d'Amato-wetgeving op het punt van het treffen van belangen van de onderdanen van de Europese Unie te beperken en door wetswijzigingen of door wavers op te heffen. Deze inspanningsverplichting van de Amerikaanse Administratie wachten wij nu verder af en als de Commissie en de Raad op enigerlei wijze de indruk hebben dat de Amerikaanse Administratie niet aan die afspraken zal kunnen voldoen dan zullen wij niet aarzelen om het WTO-panel weer op te starten.

Bontempi
Mijnheer de voorzitter van de Raad, mag ik u een vraag stellen: denkt u niet dat de uitvoering van deze overeenkomst heel lastig wordt, aangezien ze allerlei moeilijke en dubbelzinnige elementen bevat? En denkt u ook niet - ik denk dat in ieder geval wel - dat het risico aanwezig is dat via deze overeenkomst gedeeltelijk dezelfde effecten worden gesorteerd als met de wet? Ik weet wel dat er verschillen zijn, maar wij hebben gehoord dat als gevolg van de uitvoering, de interpretatie van deze overeenkomst ondernemingen en ook niet-gouvernementele organisaties die al in de samenwerking met Cuba actief zijn, belemmeringen ondervinden. Ik zou graag willen weten wat u hiervan vindt en wat u over dit onderwerp weet.

Patijn
Het doel van deze overeenstemming met de Commissie die door de Raad verder is geaccordeerd, zij het onder de strikte voorwaarden die ik u straks heb geciteerd, is om de Amerikaanse Administratie in overleg te laten treden met haar onafhankelijke wetgevers, zijnde het Congres, om de wet op een zodanige manier te interpreteren en waar nodig te wijzigen dat exact die extra-territoriale effecten ten negatieve van Europese economische belangen, ook van gevestigde economische belangen, op te heffen. Indien zou blijken dat hetzij in rechte of zelfs ook maar in de praktijk de Amerikaanse Administratie gedwongen is om door te gaan om extraterritoriaal op te treden tegen Europese belangen wat betreft de economische onderhouden met Cuba, dan zullen de Commissie en de Raad niet aarzelen om daaruit de conclusies te trekken die ik zojuist heb geciteerd, namelijk het wederom opstarten van het WTO-panel.

Morris
Het lijkt mij, mijnheer de Raadsvoorzitter, dat de Verenigde Staten eigenlijk tegen alles en iedereen tekeer gaan. Behalve het feit dat deze maatregel voornamelijk Cuba treft, pakt zij ook negatief uit voor Amerikaanse bedrijven die daardoor miljarden dollars mislopen en honderdduizenden arbeidsplaatsen verloren zien gaan.
Is de Raad niet van mening dat de wet-Helms-Burton, die toetreding van Cuba tot de Wereldbank, het IMF en de OAS tegenhoudt zolang Castro in het zadel zit, een ernstige aantasting van Cuba's soevereiniteit vormt?
Is de Raad voornemens maatregelen te treffen om toelating van Cuba tot deze instellingen mogelijk te maken, opdat dat land zijn eigen economie weer kan opbouwen en de situatie van de eigen bevolking verbetert?

Patijn
Ik ben het ten principale met de geachte afgevaardigde eens en ik denk dat dat ook de mening van de hele Raad vertegenwoordigt als hij zegt dat, indien men democratie en menselijke ontwikkeling op Cuba wil bevorderen, isolatie en boycot zoals door de Amerikaanse Administratie nu sinds 1959 wordt toegepast, meer nu Cuba geen bedreiging van de nationale veiligheid meer is van de Verenigde Staten niet meer het geëigende middel is. Alleen de Amerikaanse regering en het Amerikaans Congres zijn een andere mening toegedaan en op dit punt we agree to disagree . Als het gaat om het in wetgeving opgenomen verbod van toelating van Cuba tot bijvoorbeeld Bretton-Wood-instellingen kan ik niets anders zeggen dan dat op dat moment de reglementen van de Bretton-Wood-instellingen zelf de doorslag moeten geven op welke wijze dat moet worden behandeld. Het kan niet zo zijn dat één lidstaat dat unilateraal voor multilateraal geachte instellingen kan dicteren.

Medina Ortega
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de Verenigde Staten zijn een land dat ik bewonder, een land waarvan ik houd, waarmee ik veelvuldig in contact ben geweest; het is een van de oudste democratieën, maar een van de kenmerken van die democratie, die gebaseerd is op de scheiding van de machten en op de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, is de uiterste striktheid waarmee de wet wordt toegepast, de uiterste nauwgezetheid waarmee straffen worden toegepast. Op dit moment zit een communautaire burger, de heer Ferreiro, in de Verenigde Staten gevangen omdat hij handelsactiviteiten ontplooid had met als doel levensmiddelen en andere producten om in de eerste levensbehoeften te voorzien, te leveren aan Cuba.
Ik vrees dat als de Europese Unie haar handen van de wet-Helms-Burton aftrekt, de Noord-Amerikaanse autoriteiten zullen menen dat de weg vrij is voor de meest strikte toepassing van hun wetgeving, waardoor niet alleen Europese ondernemers maar ook hun kinderen en familieleden met die wetgeving te maken kunnen krijgen, die ervan uitgaan dat die op hen niet van toepassing is, maar die hierdoor rechtstreeks kunnen worden getroffen.

Patijn
Ik kan de heer Medina Ortega alleen maar bevestigen dat de Raad en de lidstaten gezamenlijk met de Europese Commissie zonder meer om principiële redenen wetten als de Helms-Burton-wet afwijzen. Dat is ook de reden toen deze wet werd ondertekend in 1996 de Raad op voorstel van de Commissie in relatief korte tijd een heel aantal tegenmaatregelen, retorsiewetgeving, heeft aangenomen om te kunnen optreden indien Europese belangen bij de toepassing van de wet onevenredig getroffen werden. Dat neemt niet weg dat zo'n belangrijke handelspartner als de Verenigde Staten, en zo'n belangrijke handelspartner als de Europese Unie, als u mij het beeld toestaat, hier praten als twee olifanten die heel zachtjes door een porseleinkast moeten lopen, waarbij wij hopen dat zo weinig mogelijk porselein beschadigd wordt in dit geheel. Wat ik wezenlijk betreur is in feite dat zowel de Verenigde Staten als de Europese Unie, die duidelijk een gemeenschappelijke visie hebben over de wenselijkheid van nieuwe politieke en economische ontwikkelingen op Cuba, na zoveel jaren nog geen begin van overeenstemming hebben bereikt over de vraag hoe dat moet en op dat punt zo fundamenteel verschillen. Wij betreuren dat de Verenigde Staten onverminderd doorgaan met het isoleren van de ontwikkelingen op Cuba in plaats van ze te bevorderen. Als goed liberaal denk ik dat democratie zeer in de hand wordt gewerkt door buitenlandse investeringen en het tegenhouden van buitenlandse investeringen zal op dit punt de Cubaanse ontwikkeling of de politieke ontwikkeling niet bevorderen.

De Voorzitter
Vraag nr. 9 van Mihail Papayannakis (H-0322/97):
Betreft: Synthetische drugs
Kan de Raad meedelen, gezien het feit dat op de Europese Raad van Dublin werd besloten tot een gemeenschappelijk optreden tot harmonisatie van de wetten en het optreden van politie, douane en rechterlijke macht met betrekking tot de bestrijding van de drugsverslaving en de illegale drugshandel en gezien het feit dat de synthetische drugs die de landen van de Europese Unie, van Midden- en Oost-Europa en de Baltische Staten produceren zeer populair zijn bij de jongeren, grote gevaren met zich meebrengen voor de volksgezondheid en ernstige sociale gevolgen kunnen hebben, welke vooruitgang hij tot op heden heeft geboekt met betrekking tot de harmonisatie van de wetgeving van de lidstaten op het gebied van de bestrijding van de illegale drugshandel? Kan hij tevens meedelen of de gevaren die verband houden met de ontwikkeling van synthetische drugs, geëvalueerd zijn, en of er, gezien het feit dat deze plotseling op de markt verschijnen, op Europees niveau mechanismen bestaan om deze gevaren het hoofd te bieden?

Patijn
Op de vraag van de geachte afgevaardigde Papayannakis wil ik als volgt antwoorden. Het beleid dat binnen de Europese Unie wordt ontwikkeld ter bestrijding van drugs bestrijkt een breed spectrum met enerzijds preventieve aspecten, en dan hebben we het vooral over volksgezondheid, voorlichting en opleiding die de aandacht krijgen, en anderzijds ook repressieve elementen, met name samenwerking tussen justitie, politie en douanediensten ter bestrijding van de drugshandel en smokkel.
De vraag van de heer Papayannakis heeft met name betrekking op het laatstgenoemde aspect, namelijk de internationale strafrechtelijke samenwerking ter bestrijding van de drugshandel en de drugscriminaliteit. De vraag heeft meer specifiek betrekking op de mate van voortgang die tijdens het Nederlandse voorzitterschap is geboekt bij de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk optreden betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen en praktijken van de lidstaten van de Europese Unie ter bestrijding van de drugsverslaving en ter voorkoming en bestrijding van illegale drugshandel. Die lange titel wordt vaak afgekort tot het gemeenschappelijk optreden inzake drugs. Dit is bekrachtigd door de Europese Raad van Dublin in december 1996. De lidstaten en de instellingen van de Unie zijn momenteel doende dit gemeenschappelijk optreden, waarvan harmonisatie van wetgeving een onderdeel is, ten uitvoer te leggen. Voor de Europese Raad van Luxemburg moet een voortgangsverslag over de tenuitvoerlegging worden opgesteld. Om een zo inzichtelijk mogelijk verslag in december 1997 in Luxemburg te kunnen presenteren, wordt thans gewerkt aan een modelrapportage en het ligt in het voornemen van de Europese Raad van Amsterdam een tussentijds verslag voor te leggen.
De vraag van de heer Papayannakis aangaande synthetische drugs heeft eveneens betrekking op het gemeenschappelijk optreden inzake drugs. Op dit onderdeel wordt door de lidstaten en de instellingen van de Europese Unie gewerkt aan de ontwikkeling van een early warning system . Dit is een mechanisme om informatie over nieuwe stoffen die hun intrede doen op de markt voor synthetische drugs, snel en effectief uit te wisselen. De precieze invulling van dit mechanisme is nog onderwerp van overleg. Ook op dit punt zal aan de Europese Raad in Amsterdam verslag worden gedaan.
Overigens wijs ik u in dit verband nog op het European Monitoring Center for Drugs en Drug Addiction , het EMCDDA. Dit instituut is in Lissabon gevestigd en heeft ondermeer de beschikking over het zogenaamde Raytoxsysteem. Via dit systeem wordt tussen de lidstaten informatie uitgewisseld over ondermeer synthetische drugs. Via dit bestaande kanaal kunnen reeds nieuwe ontwikkelingen tussen de betrokken diensten en organisaties worden uitgewisseld.

Papayannakis
Ik dank de Raadsvoorzitter voor zijn gedetailleerd antwoord en benadruk dat ik geen polemiek over deze materie wens te voeren. Ik wil er alleen op wijzen dat het niet makkelijk is het hoofd te bieden aan de gevaren van synthetische drugs, omdat ze de volgende kenmerken vertonen. Ten eerste, ze kunnen razendsnel worden aangemaakt en vlot worden verhandeld, waardoor ze steeds goedkoper worden. Ten tweede, ze worden voortdurend aantrekkelijker omdat ze alsmaar moeilijker te onderscheiden zijn van zowel de verboden en gevaarlijke als de onschuldige middelen. Daar de ontwikkeling van het waarschuwingssysteem waarnaar de Raadsvoorzitter heeft verwezen, enorm veel tijd in beslag neemt en het nagenoeg twee jaar duurt voordat een stof op de lijst van verboden middelen komt, wil ik de Raad vragen of hij voornemens is een actie te ondernemen om dit stelsel te vervangen door een ander, dat sneller werkt en nauwer bij de realiteit aanleunt. Men mag niet vergeten dat er op twee jaar tijd miljoenen pillen van een bepaald soort synthetische drug worden verkocht, waarna hij van de markt wordt gehaald en door nieuwe wordt vervangen. Hoewel mijn vraag - in tegenstelling tot wat de Raadsvoorzitter beweert - geen betrekking heeft op het repressieve aspect van het probleem, herinner ik eraan dat Europol valt onder de intergouvernementele samenwerking - zodat de Raad bevoegd is voor maatregelen op dit vlak.

Patijn
De heer Papayannakis wijst mijns inziens volkomen terecht op de bijzondere problemen die synthetische drugs opleveren voor het hele strafrechtsbeleid en ook het hele politie-optreden omdat hier sprake is van een ontwikkeling die even snel gaat als de ontwikkeling in de chemische industrie in het algemeen. Juist op dat punt is het uiterst belangrijk dat informatie die beschikbaar is in lidstaten, bijvoorbeeld over nieuwe stoffen, die in beginsel onder de drugswetgeving wordt gebracht, dat die razendsnel wordt geanalyseerd en wordt uitgewisseld zodat deze nieuwe stoffen in de wetgeving van de diverse lidstaten ook strafbaar kunnen worden gesteld en de justitiële en politie-autoriteiten daar ook de juridische basis voor hebben om daar snel op te kunnen reageren. Vandaar dat er zoveel nadruk ligt op het verbeteren van de informatiegarings- en de informatieuitwisselingssystemen. Dat heeft overigens ook betrekking, mijnheer de Voorzitter, op met name de zogenaamde precursors , de grondstoffen die gebruikt worden bij synthetische drugsbereiding, bereiding van illegale drugs, omdat met name het in de gaten houden van de grondstoffenstromen en de informatie-uitwisseling tussen opsporingsdiensten een belangrijke indicatie kan leveren over hoe de criminaliteit zich op dit punt ontwikkelt. De informatie-uitwisseling en garing is op dit punt de absolute vitale eerste link om krachtig te kunnen optreden.

De Voorzitter
Aangezien de vraagsteller niet aanwezig is, komt vraag nr. 10 te vervallen.
Vraag nr. 11 van Jonas Sjöstedt (H-0330/97):
Betreft: Afluisteren van telecommunicatie-verbindingen
Sinds een jaar werkt de EU samen met de Amerikaanse FBI aan een gemeenschappelijk systeem voor het afluisteren van telecommunicatie-verbindingen. Een resolutie over deze kwestie werd op 17 januari 1995 op een zitting van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de EU aangenomen.
Hierna is een "memorandum of understanding" gesloten tussen de ondertekenaars van de overeenkomst en andere landen. Desondanks is de informatie tegenover het publiek en de massamedia over deze zaak zeer beperkt geweest.
Kan de Raad mededelen of naar aanleiding van gemeenschappelijke regels en overeenkomsten op dit terrein enige harmonisering van nationale wetgeving vereist zal zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van de vraag wie er afgeluisterd kan worden en welke verdenkingen en strafomvang er op het spel moeten staan?
Is er enig verband tussen de werkzaamheden van de Unie op dit terrein en ECHELON?

Patijn
In antwoord op de vraag van de heer Sjöstedt over het afluisteren van telecommunicatieverbindingen wil er allereerst op wijzen dat het niet zo is dat de Europese Unie met de FBI samenwerkt om een gemeenschappelijk afluistersysteem te ontwikkelen. Wel hebben experts uit de EU-lidstaten met andere landen, zoals de Verenigde Staten, enige jaren overleg gevoerd over de eisen die gesteld moeten worden aan de industrie opdat bij het ontwerpen van telecommunicatie-apparatuur specifieke voorzieningen worden aangebracht om deze apparatuur afluisterbaar te houden door rechthandhavingsinstanties. Dit heeft geleid tot een set van international user requirements waarvan de Raad in de door u genoemde resolutie van 17 januari 1995 het belang heeft benadrukt. Andere, niet-Europese-Unielanden zoals de Verenigde Staten, Canada, Australië en Noorwegen, hebben deze vereisten eveneens onderschreven. De toepassing van die vereisten in telefoonsystemen is een zaak die door de nationaal bevoegde telecommunicatieautoriteiten op grond van nationale wetgeving aan de operators en de dienstenaanbieders wordt opgelegd. De wijze waarop vervolgens van de technische faciliteiten om te kunnen afluisteren kan worden gebruik gemaakt wordt bepaald door het nationale recht dat voor wat betreft de Europese landen in overeenstemming dient te zijn met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens.

Sjöstedt
Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad danken voor zijn antwoord. Het is immers zo dat de nieuwe modellen voor telecommunicatie via satellieten, die steeds meer opgang zullen maken, het moeilijker maken om nationale grenzen te respecteren. Bovendien wordt er op EU-niveau over gesproken of men gesprekken tussen de verschillende landen kan afluisteren. Dit leidt bij discrepantie tussen de nationale wetgevingen tot een groot aantal vragen, o.a. de vraag welke wetgeving moet worden toegepast bij de beoordeling of een persoon al dan niet mag worden afgeluisterd. Hierbij spelen ook aspecten van de persoonlijke integriteit een belangrijke rol. Bent u het ermee eens dat een zo vergaande samenwerking op EU-niveau ook harmonisatie vereist van de beoordeling wie mag worden afgeluisterd, bijvoorbeeld dat men een bepaalde maximumstraf vaststelt voor het misdrijf waarvan iemand wordt verdacht, voordat deze zal kunnen worden afgeluisterd? Is dit een juist beeld van de samenwerking op EU-niveau?

Patijn
Hier hebben wij te maken met het domein van het opereren van nationale inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Op dat punt heeft de Europese Unie in de derde pijler bevoegdheden dacht ik om makkelijk tot harmonisatie over te gaan. Uiteraard is samenwerking in de intergouvernementele sfeer mogelijk maar bevoegdheden om via conventies tot harmonisatie over te gaan, daar zie ik in deze fase ook in politieke zin binnen de Europese Unie weinig draagvlak voor. Ik moet hier onderscheiden, want uw eerste vraag had betrekking op de afspraken rond telecommunicatietechniek. Het gaat om een zodanig onmogelijk maken van het gebruik van moderne coderings- en scramblertechniek zodat inlichtingen- en veiligheidsdiensten überhaupt geen kans meer hebben om iets te doen. Dat wordt gezien door de hoedsters van de interne veiligheid van onze staat als een ernstige tekortkoming. Ik denk dat het erg belangrijk is dat nationale lidstaten en zeker nationale lidstaten die de gepaste internationale conventies wat betreft bescherming van privacy en mensenrechten onderschrijven, in een nationale wetgeving en in nationale toezichtpraktijken onverminderd toezicht blijven uitoefenen dat inlichtingenen veiligheidsdiensten zich strikt houden aan een aantal gedragsregels die in die nationale wetgeving zijn vastgelegd. Het feit dat dat uiteraard ook met grensoverschrijdende communicatie te maken kan hebben, doet weinig af aan het beginsel van de nationale verantwoordelijkheden. Het is aan onze regeringen, aan onze parlementen om wetgeving op te stellen en het is aan onze toezichthoudende instanties in de nationale lidstaten om te zorgen dat inlichtingen- en veiligheidsdiensten zich volgens de wet gedragen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik ga ervan uit dat het hier niet in de eerste plaats gaat om inlichtingendiensten maar om de bestrijding van de georganiseerde en grensoverschrijdende grote criminaliteit. Ik wil u in dit verband vragen hoe de volgende stappen van de Raad op het gebied van de bestrijding van de grote georganiseerde criminaliteit eruit zien. Bestaan daarvoor concrete voorstellen, zowel voor de sector telecommunicatie als voor de volgende stappen in de komende dagen?

Patijn
Wat betreft de vraag wat de Raad doet om internationaal georganiseerde criminaliteit te bestrijden en meer specifiek op het punt van intelligence-operaties door politie of inlichtingendiensten breng ik in herinnering dat de Europese Raad in Dublin een groep van hoge vertegenwoordigers van lidstaten heeft ingesteld om een specifieke studie te maken over het verschijnsel georganiseerde criminaliteit en met aanbevelingen te komen om deze door samenwerking krachtig te bestrijden. Onder het Nederlands voorzitterschap is deze groep van hoge vertegenwoordigers in januari voortvarend van start gegaan en heeft in de maand april een rapport afgeleverd dat inmiddels ook is behandeld door de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken in een extra vergadering eind april. Dit rapport bevat een aantal politieke aanbevelingen en een grote serie technische aanbevelingen en zal, ik dacht kort nadat dat door de Europese Raad in Amsterdam is behandeld en vrijgegeven, waarschijnlijk een belangrijke stimulus zijn voor samenwerking tussen de lidstaten in het kader van de derde pijler ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit.

De Voorzitter
Omdat de tijd die voor het Vragenuur voor vragen aan de Raad verstreken is, zullen de vragen nummer 11 tot en met 29 schriftelijk worden beantwoord.

McMahon
Voorzitter, nog even een ordepunt. Ik wil nog zeggen dat ik moeite heb met deze beslissing. Mijn vraag was nu aan de beurt. Ik zat daar al ruim anderhalf uur geduldig op te wachten. Gezien het belang van deze zaak voor het Verenigd Koninkrijk, en met name voor het Noord-Oosten van Schotland, het kiesdistrict van de heer Macartney, -en hij had een aanvullende vraag willen stellen- is het jammer dat wij hier niet aan toe zijn gekomen. Ik zou graag de verzekering willen dat dit ons in de toekomst niet weer overkomt.

De Voorzitter
Mijnheer Patijn, geachte afgevaardigden. Gezien de problemen die we vandaag met het tijdschema hebben gehad, en gezien de verplichtingen waarop de heer Patijn ons aan het begin van deze vergadering gewezen heeft, zullen we het Vragenuur voor vragen aan de Raad hierbij afsluiten, maar ik wil u erop attenderen dat ik er in de toekomst bij een wijziging van het tijdschema voor zal waken dat dit niet van invloed is op de tijd die voor de vragen is uitgetrokken.
De situatie van vandaag beschouw ik als een uitzondering, maar tegelijkertijd, beste collega's, doe ik u hierbij deze belofte.
(De vergadering wordt te 19.25 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

De Voorzitter
De vergadering wordt hervat.
De heer Macartney vraagt het woord voor een kwestie van orde.

Macartney
Voorzitter, wat het verslag-Souchet betreft wil ik graag de garantie dat de bestudering van de amendementen inzake de rechtsgrondslag, die ik heb ingediend en die naar de commissie juridische zaken zijn verwezen, niet door tijdgebrek in de verdrukking komt. Een en ander is van fundamenteel belang voor het gemeenschappelijk visserijbeleid en daarom wil ik de garantie dat de commissie juridische zaken de nodige tijd en middelen tot haar beschikking heeft om deze amendementen te bestuderen alvorens wij hier weer over gaan praten.

De Voorzitter
Dit zal vóór de stemming van morgenochtend 12.00 uur worden onderzocht door de Commissie juridische zaken en rechten van de burger.

Beheer van de visbestanden - Visserij voor de kust van Sâo Tomé - Internationale visserijovereenkomsten - Gereglementeerd gebied van de NAFO - Visserij en aquacultuur
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0151/97 van de heer Varela Suanzes-Carpegna, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een besluit van de Raad (COM(96)0472 - C4-0551/96-96/0238(CNS)) inzake de bekrachtiging door de Europese Gemeenschap van de Overeenkomst over de toepassing van de bepalingen van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee van 10 december 1982 die betrekking hebben op de instandhouding en het beheer van de grensoverschrijdende en de over grote afstanden trekkende visbestanden; -A4-0145/97 van de heer Macartney, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(96)0394 - C4-0485/96-96/0199(CNS)) betreffende de sluiting van het Protocol tot vaststelling, voor de periode van 1 juni 1996 tot en met 31 mei 1999, van de vangstmogelijkheden en de financiële tegenprestatie, als bedoeld in de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Democratische Republiek Sâo Tomé en Principe; -A4-0149/97 van de heer Crampton, namens de Commissie visserij, over internationale visserijovereenkomsten; -A4-0150/79 van de heer Teverson, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(96)0684 - C4-0034/97-96/0309(CNS)) houdende wijziging van verordening (EEG) nr. 189/92 tot vaststelling van bepalingen voor de toepassing van bepaalde controlemaatregelen van de Visserijorganisatie voor het noordwestelijk deel van de Atlantische Oceaan, en over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(96)0685 - C4-0035/97-96/0310(CNS)) houdende wijziging van verordening (EG) nr. 3069/95 tot vaststelling van een waarnemersregeling van de Europese Gemeenschap voor vissersvaartuigen uit de Gemeenschap die vissen in het gereglementeerde gebied van de Visserijorganisatie voor het noordwestelijk deel van de Atlantische Oceaan (NAFO); -A4-0144/97 van de heer Souchet, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(96)0350 - C4-0538/96-96/0183(CNS)) houdende wijziging van verordening (EEG) nr. 3760/92 tot invoering van een communautaire regeling voor de visserij en aquacultuur.
Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, de onderwerpen van het onderhavige gecombineerde debat, dat van grote betekenis is, zijn zonder enige twijfel onder één noemer te plaatsen.
Alle verslagen hebben op de een of andere manier betrekking op de onontbeerlijke externe visgronden en de verschillende wijzen waarop hun toegankelijkheid geregeld is, ofwel door middel van de traditionele visserijovereenkomsten met derde landen - zoals die van Santo Tomé en Príncipe, uit het verslag van Macartney -dan wel door middel van multilaterale regionale overeenkomsten zoals de NAFO - waarover het verslag-Teverson gaat - en ook de overeenkomst van New York, betreffende grensoverschrijdende en over grote afstand trekkende soorten. In elk verslag wordt een andere problematiek behandeld, maar in allemaal wordt, al haast gewoontegetrouw, de nog steeds minieme rol veroordeeld die het Europees Parlement op dit terrein is toebedeeld ten overstaan van de machtshonger van een Commissie die ernaar popelt, buitensporige regelingen te treffen met een twijfelachtige of althans ontoereikende rechtsgrondslag - zoals in het verslag-Souchet en in mijn eigen verslag vermeld wordt -, regelingen die, in beide gevallen, betrekking hebben op het communautaire optreden in het kader van internationale organisaties die tot taak hebben, het toekomstige en aan veranderingen onderhevige internationale zeerecht vast te stellen.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, was het de moeite waard dat het Europees Parlement op eigen initiatief een verslag opstelde over de voor de Europese Unie onontbeerlijke internationale visserijovereenkomsten - zie het verslag-Crampton -, waarover nu vandaag, na de belangrijke debatten en amendementen van onze Visserijcommissie - waarin unanimiteit bereikt werd - in deze Vergadering wordt beraadslaagd.
Gezien het belang daarvan zou ik het volgende aspect uit zijn verslag willen benadrukken: de internationale visserijovereekomsten en de visserij in internationale wateren betreffen 25 % van de totale communautaire productie. De communautaire markt kan niet zonder de invoer uit derde landen, aangezien de vangsten in onze wateren ver beneden de vraag liggen. Die overeenkomsten zijn dus onmisbaar voor zowel de communautaire vloot en de communautaire markt en consument, als voor onze industrie en derhalve de werkgelegenheid; zoals in dit verslag onderstreept wordt, is de werkgelegenheid in deze sector bovendien geconcentreerd in perifere, doelstelling nr. 1 regio's, die buitengewoon afhankelijk zijn van de visserij, die geen alternatieve werkgelegenheid kennen, maar wier visserijsector concurrerend is op wereldniveau, die moeten worden ondersteund in hun verzet tegen derde landen; deze wensen toegang te krijgen tot dezelfde visgronden, en houden er niet altijd de veeleisende technische normen op na die de Europese Unie hanteert.
Tot slot zij erop gewezen dat deze vorm van beleid, die de algemene belangen van de Europese Unie ten goede komt, nog geen 30 % van het totaal van de communautaire middelen voor de visserij voor zijn rekening neemt, wat als we de hele begroting van de Unie bekijken, op zo'n 0, 31 % van de totale communautaire begroting neerkomt.
Dit beleid gericht op internationale visserijovereenkomsten moet in de toekomst dus worden voortgezet, waarbij de betreffende begrotingsmiddelen moeten worden verhoogd, en de verschillende wederzijdse belangen steeds op elkaar moeten worden afgestemd; tevens is het zaak dat de te sluiten overeenkomsten voor beide partijen bevredigend zijn en de huidige overeenkomsten, indien nodig, worden verbeterd of worden aangepast aan de concrete omstandigheden en aan de verschillende vormen van juridisdictie, zonodig met gebruikmaking van traditionele overeenkomsten of, zo mogelijk, door gemengde ondernemingen of tijdelijke verenigingen van bedrijven op te richten.
In deze context, mijnheer de Voorzitter, hebben wij het Verdrag van New York bestudeerd, van 4 augustus 1995, over het behoud en het beheer van grensoverschrijdende en over grote afstanden trekkende soorten, waarvan de bekrachtiging nu ter advies aan het Europees Parlement wordt voorgelegd, en waarover een verslag is opgesteld waarvan ik de rapporteur ben.
Het gaat om een historische overeenkomst van grote betekenis, die onze volle steun verdient omdat hij tot doel heeft, door middel van multilaterale regionale samenwerking tot verdere uitdieping van de maatregelen voor het beheer en behoud van de visbestanden in internationale wateren te komen.
Waar het kortom om gaat, is samenwerken voor het behoud van visbestanden in internationale wateren; dit als reactie op de stelling en pogingen van sommige kuststaten die streven naar unilaterale uitbreiding van hun rechten, wat een schending zou betekenen van het internationaal recht, van het Verdrag inzake het zeerecht, en vooral van de normen voor visserij op volle zee en ten aanzien van de exclusieve economische zones tot 200 mijl. Met het oog op de toekomst zou het wenselijk zijn, voorlopig althans, en alleen wat betreft de grensoverschrijdende en over grote afstanden trekkende soorten, dat de huidige Overeenkomst van New York werd toegepast wanneer die in werking getreden is, maar er zij op gewezen dat deze geen ruimte laat voor noch bescherming biedt aan extraterritoriale nationale wetten, zoals de notoire Canadese visserijwet van 25 mei 1994, of het nieuwe wetsvoorstel C-62, dat wij hierbij nogmaals veroordelen.
Daarom willen wij in ons verslag de aandacht van de Commissie vestigen op de noodzaak dat zij zich ervan vergewist dat alle ondertekenende staten, alvorens deze overeenkomst definitief wordt geratificeerd, hieraan eenzelfde interpretatie geven; indien noodzakelijk dient de Commissie met het oog op de juridische zekerheid de nodige voorzorgsmaatregelen te nemen in de vorm van voorbehoud en toelichtingen op de interpretatie. De overeenkomst bevat delicate punten, zoals de toestemming tot het gebruik van geweld onder bepaalde omstandigheden, punten die een heldere en eenduidige uitleg behoeven omdat ze anders problemen kunnen veroorzaken.
In de tweede plaats zitten we met de niet minder zwaarwegende kwestie van de bevoegdheden - waartegen verschillende lidstaten, gezien de positie van de Commissie, reeds bezwaar hebben gemaakt in de Raad -. Deze overeenkomst heeft betrekking op bevoegdheden die deels van de lidstaten deels van de Commissie zijn. De Commissie is bevoegd op het gebied van het behoud en het beheer van de maritieme hulpbronnen, de lidstaten daarentegen hebben de bevoegdheden die door het internationale recht worden toegekend aan de staat waarvan de vlag door het vaartuig gevoerd wordt. Deze exclusieve bevoegdheden die de lidstaten nog steeds hebben, geven hun de gelegenheid om, overeenkomstig het internationale recht, passende rechtsposities vast te stellen en hun eigen verdediging te voeren op grond van hun erkende bevoegdheden, reden waarom het wenselijk is, wat voor de hand ligt bij een zinvolle samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten, dat de staat en de Commissie overeenkomstig hun respectieve bevoegdheden elk hun eigen juridische bescherming kennen; artikel 3.2 van het Commissie-voorstel maakt dan ook een buitensporige indruk terwijl voldoende rechtsgrondslag ontbreekt, en het is met unanimiteit verworpen door onze Visserijcommissie verworpen, omdat hierin op dubbelzinnige en misplaatste wijze wordt getracht, de lidstaten hun bevoegdheden te laten opgeven ten gunste van de Commissie, zonder dat deze, zoals de Commissie juridische zaken van het Europees Parlement heeft gesteld in haar advies met betrekking tot ons verslag, de argumenten verschaft om een dergelijke bepaling te onderbouwen.
De Commissie juridische zaken van het Europees Parlement - en hiermee ga ik afsluiten, mijnheer de Voorzitter - wijst er in haar conclusies 5 en 6 op, dat deze bepalingen van artikel 3.2 aanleiding kunnen geven tot problemen, en dat er op het vlak van de gemengde internationale overeenkomsten in de Gemeenschap nog niet voldoende jurisprudentie bestaat. Daarom zou het beter zijn deze materie niet door middel van wetgeving te regelen maar middels gedragscodes tussen de Gemeenschap en de lidstaten.

Macartney
Voorzitter, op het eerste gezicht lijkt de overeenkomst met Sao Tomé en Principe een tamelijk onbelangrijke kwestie voor dit Parlement. Toch is deze overeenkomst in velerlei opzicht typerend voor bepaalde moeilijkheden en mogelijkheden die uit visserijovereenkomsten met derde landen voortvloeien. Sao Tomé en Principe is een van de armste landen ter wereld en leunt sterk op de inkomsten uit de visserijovereenkomst met de Europese Unie. Hier doet zich de nogal uitzonderlijke situatie voor, dat er voor de vissers uit Sao Tomé en Principe zelf maar zeer beperkte visserijmogelijkheden zijn vanwege de specifieke kenmerken van de wateren rondom de eilanden. Deze bieden tonijnvissers uit Europa meer mogelijkheden dan de locale bevolking. Wat deze wateren dan ook zo bijzonder maakt, is het feit dat zij wel een exclusieve economische zone, een EEZ, vormen, maar geen rijke visgronden zijn, in tegenstelling tot sommige andere gebieden in Afrika, zoals bijvoorbeeld de wateren voor de Namibische kust. Dit plaatst deze wateren in een heel bijzonder perspectief.
Ik steun dit verslag van harte. Ik heb vaak kritiek op het visserijbeleid, maar ik denk dat er in dit specifieke verslag heel veel goede dingen staan. De regeling met de regering van Sao Tomé en Principe is behoorlijk ruimhartig. Als ik nog wat aan te merken zou hebben, zou het zijn dat ik de woorden "zullen trachten te doen" nogal zwak uitgedrukt vind voor een wettekst. Iedere advocaat leest dat als niet-bindend. Die formulering had dan ook moeten worden aangescherpt. Het gaat hierbij om twee gevallen. Het eerste heeft betrekking op de bijvangsten, een nogal heikel punt met de milieubeschermers enerzijds en de plaatselijke, visconsumerende bevolking anderzijds. Het tweede betreft het inhuren van bemanningsleden uit Sao Tomé en Principe. De wijze waarop een en ander is geformuleerd, duidt meer op een streven dan op een verplichting. Bij herziening van de overeenkomst zouden deze punten moeten worden aangescherpt. Dit is wel een heel zwak compromis tussen iets zeggen en niets zeggen en juridisch is het niet afdwingbaar. Anders gezegd, de overeenkomst is geen briljant stukje werk, maar toch alleszins bevredigend.
Keer op keer vallen er in dit Parlement twee punten van kritiek te beluisteren. Een daarvan is dat deze overeenkomsten niet specifiek ontwikkelingsinstrumenten zijn, maar als handelsovereenkomsten worden gezien. Dat is de aard van het beestje. Keer op keer hebben wij, zowel in de commissie ontwikkelingssamenwerking als in de commissie visserij, gezegd dat dit niet de beste manier is om resultaat te boeken. Daarvoor zou niet alleen moeten worden gekeken naar de economische belangen van de Europese Unie en haar lidstaten, maar ook naar die van de bevolking in de desbetreffende landen.
Ik heb, evenals vele andere leden, enkele van deze landen bezocht. Wij hebben met de plaatselijke bevolking gesproken. Zij zijn blij met het geld dat langs deze weg binnenkomt, maar er kan veel meer worden gedaan om te komen tot een duurzame visserij en tot een duurzame ontwikkeling in meer algemene zin. De discussie over het ontwikkelingsaspect zal niet verstommen, zolang de uitgangspunten van het beleid ongewijzigd blijven en de beide benaderingen, namelijk de economische belangen van de EU en het ontwikkelingsaspect, niet worden samengesmeed.
Mijn laatste opmerkingen betreffen het punt van de raadpleging. Dit Parlement wordt graag gehoord, maar dan wel voordat iets zijn beslag krijgt in plaats van achteraf. Men bekritiseert ons voor uiteenlopende dingen, maar in de regel niet voor te laat uitgebrachte adviezen die niets meer uithalen. Daarop zou kritiek moeten zijn. Het wordt hoog tijd voor een andere procedure die het Parlement de mogelijkheid biedt zich uit te spreken alvorens de overeenkomst in werking treedt, in plaats van andersom. Wij behandelen hier altijd regelingen die al zijn vastgesteld en hopen dan maar dat de Commissie of de Raad de volgende keer met onze opmerkingen rekening zullen houden. Dat is niet de methode.
Overigens kunnen de Commissievoorstellen rekenen op mijn steun en op die van de commissie visserij. Wij bevelen het verslag en alle door de commissie daarop uitgebrachte amendementen bij het Huis aan.

Teverson
Voorzitter, mijn verslag heeft betrekking op de NAFO. Ik wil het hierover eigenlijk maar kort hebben, omdat het, hoewel het een belangrijk onderwerp betreft, geen controversieel verslag is en hoofdzakelijk over details gaat. Ik ben blij met de wijzigingen in de NAFO-overeenkomst, die inmiddels in de praktijk worden toegepast. Het gaat hierbij om het in versterkte mate inzetten van waarnemers. Er zijn reeds waarnemers aan boord van vissersvaartuigen en wij zouden deze mogelijkheid optimaal moeten benutten om beter inzicht te krijgen in de visserij en met name in de omvang van de teruggooi. Deze maatregel geldt algemeen en zal betere informatie opleveren over de hoeveelheden verloren gegane vis en over wat daaraan kan worden gedaan, ook voor wat betreft het Hail-systeem en de melding van de doelsoorten.
In de praktijk is er vooral behoefte aan meer informatie over de garnalenvisserij. De activiteiten in deze tak van visserij nemen toe, met name door IJslandse vissersvaartuigen, en vereisen een betere controle. Dat was ook de aanleiding voor de amendementen, waarin wordt aangedrongen op maatregelen om de garnalenvisserij voor de langere termijn veilig te stellen. Wij vragen het Parlement om aandacht aan deze zaak te besteden en hierover verder verslag uit te brengen.
Hoe belangrijk de NAFO ook is, de internationale visserijovereenkomsten zijn nog veel belangrijker. Een ding is duidelijk -en daarop wordt zowel door de commissaris als de Raad van Ministers met grote regelmaat gewezenen dat is dat er in de visserij sprake is van een ernstige kapitaalverwatering, niet alleen in Europa, maar wereldwijd. Aangenomen wordt dat ongeveer twee-derde van de visbestanden in de wereld te intensief wordt bevist. Het vereist niet veel economisch inzicht om te begrijpen dat je de kosten kunt drukken door de capaciteit op te voeren en daarmee groeit de kloof tussen de inbreng van kapitaal, schepen en materieel enerzijds en de beschikbare vis anderzijds.
Wat er op dit moment gebeurt, is dat de Europese Unie, met haar internationale visserijovereenkomsten, bijdraagt aan dit mondiale vraagstuk, namelijk de grootschalige subsidiëring van de vissersvloot in de wereld. De FAO heeft berekend dat er wereldwijd een torenhoog bedrag aan subsidies wordt verleend, dat de grenzen van het aanvaardbare overschrijdt. Daardoor treedt overbevissing op, raken visbestanden uitgeput en zien landen zich genoodzaakt om elders visserijrechten te verwerven. Dat werkt weer meer concurrentie in de hand en leidt tot een steeds grotere druk op de bestanden.
Wij moeten dit proces ergens zien te keren. Ik ben van mening dat het Europese Parlement op milieugebied een voortrekkersrol in de wereld moet vervullen en het voortouw moet nemen met initiatieven om subsidies voor visserijovereenkomsten stop te zetten. De liberale fractie wil dat er drastische maatregelen worden genomen om instandhouding van de visbestanden te verzekeren en -meer algemeen gesproken- de visserij in de wereld een toekomst te geven. Wij zouden ons op het standpunt moeten stellen dat dit een gebied is waar de kosten voor de sector en de feitelijke kosten in elkaars verlengde liggen, zodat de kosten van visserijovereenkomsten eigenlijk zouden moeten worden gedragen door de scheepseigenaren en de vlootexploitanten. Aldus kunnen wij een eerste stap zetten op weg naar een beter evenwicht tussen de vlootcapaciteit en de visstand in de wereld. Het is niet meer dan een eerste stap, maar wel een hele belangrijke.
Het is echter geenszins de bedoeling dat de Europese Unie hiertoe eenzijdig besluit. Wij moeten hierover besprekingen openen met andere belangrijke visserijnaties, zoals Japan, Korea en de voormalige Russische Federatie, hoewel dit land op dit gebied geen hoofdrol meer speelt. Wij moeten streven naar een internationaal akkoord om deze vorm van subsidiëring stop te zetten en uitputting van de visbestanden tegen te gaan. Als besprekingen hierover op niets uitlopen, zouden wij deze zaak naar de WTO moeten doorspelen. Deze instantie zou op dit gebied een oogje in het zeil moeten houden en toekenning van financiële steun voor visserijovereenkomsten uit concurrentieoverwegingen moeten verbieden. Alleen op deze wijze kan er een begin worden gemaakt met het herstel van een zeker ecologisch evenwicht in de wereldzeeën.
Het beleid met betrekking tot de visserijovereenkomsten is voor de Europese Unie als geheel niet per definitie een kostbare aangelegenheid, maar de Commissie lijkt dit beleidsterrein meer ruimte te willen geven. De kosten hiervan voor de Gemeenschap belopen momenteel ongeveer 280 miljoen ecu per jaar en volgens het verslag van Peter Crampton komt dit bedrag aan slechts 1300 schepen ten goede. Dat komt neer op een subsidie van circa 200.000 ecu per schip per jaar. Voor dit geld is elders in de Europese Unie vast wel een betere bestemming te vinden, zoals bijvoorbeeld in de perifere gebieden, en ik zou in dit verband mijn eigen kiesdistrict wel naar voren willen schuiven. Er zijn ongetwijfeld betere bestemmingen voor dat geld op het gebied van de structurele bijstand. De liberale fractie vindt dat wij deze nutteloze bestedingen moeten stopzetten, ons moeten inzetten voor de instandhouding van de visbestanden in de wereld en de boodschap van de Commissie aan ons ter harte moeten nemen, aangezien lidstaten ook in een mondiale context moeten worden gezien. Aan dit soort bijstand moet een eind worden gemaakt.

Crampton
Voorzitter, de eerste vijf minuten zal ik spreken als rapporteur van de commissie visserij, die mijn verslag kort geleden heeft aangenomen. In de resterende tijd wil ik op persoonlijke titel enkele kanttekeningen plaatsen bij visserijovereenkomsten in het algemeen.
De Europese Unie heeft 26 visserijovereenkomsten afgesloten met derde landen, waarvan 15 met landen in Afrika en de Indische Oceaan, 10 landen in het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan en 1 in Latijns-Amerika. Deze overeenkomsten kunnen in vijf hoofdcategorieën worden onderverdeeld, te weten wederzijdse overeenkomsten, toegang tot overschotten, toegang in ruil voor financiële compensatie, toegang in ruil voor compensatie en markttoegang en overeenkomsten van de tweede generatie die in de vorming van gezamenlijke ondernemingen voorzien. Deze overeenkomsten geven in een groot aantal gevallen geen noemenswaardige problemen. De meeste zorg baren de overeenkomsten met een financiële tegenprestatie.
Deze zijn voornamelijk afgesloten met ontwikkelingslanden. De commissaris zei daarover kortgeleden, en ik citeer: " we komen, vissen, betalen bijna geen cent en vertrekken zonder enige vorm van controle" Dat was voor ons reden om het verslag toe te spitsen op de overeenkomsten met financiële tegenprestatie. De Europese Unie moet natuurlijk een afweging maken tussen haar eigen directe belangen en het overleven van haar vloot, en tegelijkertijd onderkennen dat het op peil houden van de visbestanden in de wereld op de lange duur in ieders belang is.
In mijn verslag noem ik dit rationeel eigenbelang. Dit impliceert een zekere mate van vooruitzien, wat in het huidige "beleid" -althans zo wordt het genoemd- niet terug te vinden is. De commissie visserij is blij met de mededeling van de Commissie, getiteld "Visserijovereenkomsten - huidige situatie en vooruitzichten" als een eerste stap in de goede richting.
Een duidelijk, samenhangend beleid ten aanzien van visserijovereenkomsten is uitermate belangrijk om op dit gebied in de toekomst succesvol te kunnen zijn. Er zijn reeds tekenen die wijzen op roerige, zo al niet zeer zware, tijden. De moeilijkheden die zich voordeden bij de nieuwe overeenkomst met Senegal, en de signalen vanuit Marokko dat na afloop van het huidige akkoord in 1999 geen nieuwe overeenkomst zal worden aangegaan, zijn een teken aan de wand. Een hele groep mensen wil nu dat er een frisse wind gaat waaien, niet alleen om tot evenwichtige overeenkomsten te komen, die de ontwikkeling ondersteunen, maar ook om dit soort overeenkomsten voor de toekomst veilig te stellen.
Op een onlangs gehouden vergadering van de Visserijraad, heeft de Commissie gezegd dat de visstand in de wereld onder grote druk verkeert en dat nieuwe prioriteiten moeten worden gesteld. Dit verslag wil daarbij helpen. Het omvat een aantal grondbeginselen die onder meer betrekking hebben op een duurzame exploitatie van mariene hulpbronnen, voorkoming van uitputting, samenwerking tussen alle partijen op het gebied van de evaluatie van bestanden, de controle, de relatie industriële-ambachtelijke visserij en dergelijke.
Ook wordt met nadruk gewezen op de noodzakelijke samenhang tussen het visserijbeleid, zoals dat in deze overeenkomsten tot uiting komt, en het ontwikkelingsbeleid. Dit is een bijzonder belangrijk punt. Bovendien hebben wij ons te houden aan bepaalde gedragscodes, zoals de FAO-gedragscode voor een verantwoorde visserij en al die andere die wij hebben ondertekend, en moeten wij naleving daarvan ook van alle andere landen verlangen. De heer Teverson had het zo-even al over de FAO. Zij hebben, naast wat hij al opmerkte, ook berekend dat bij 70 % van de bestanden in de wereld de exploitatie de kritische grens van wat verantwoord is, dicht was genaderd of al had overschreden..
Behalve deze grondbeginselen, bevat het verslag nog een aantal richtsnoeren voor een uniforme procedure die bij de totstandbrenging van visserijovereenkomsten moet worden doorlopen. Daarbij moeten zoveel mogelijk gegevens over de omvang van de bestanden worden verzameld, moet overleg plaatsvinden met de locale visserijsector, dient een kosten-batenanalyse te worden uitgevoerd, moet worden voorzien in een mechanisme voor de verslaglegging van onderzoekresultaten en moeten onderwijs- en opleidingsprogramma's worden opgezet die in het kader van deze overeenkomsten door de Gemeenschap worden gefinancierd.
Verder wordt de rol van het Parlement in het verslag ter sprake gebracht. Wij zijn niet gelukkig met de marginale rol die het Parlement speelt op het gebied van de visserijovereenkomsten. Het Parlement heeft herhaaldelijk te kennen gegeven dat wij veel nauwer bij dit proces moeten worden betrokken en ook moeten worden geraadpleegd over het onderhandelingsmandaat dat door de Raad aan de Commissie wordt gegeven. Tevens willen wij dat de sluiting van visserijovereenkomsten voorwerp wordt van de instemmingsprocedure.
De resterende tijd wil ik gebruiken om nog enkele opmerkingen op persoonlijke titel te maken. Het was een lange en gecompliceerde stemming in de commissie. Toen ik het verslag gedrukt en al terugkreeg, zag ik dat het, als gevolg daarvan, enkele tegenstrijdigheden bevatte, dat er wat onnauwkeurigheden waren ingeslopen en dat het op bepaalde punten uit balans was geraakt. Met een aantal amendementen probeert de Partij van de Europese Sociaal-Democraten een en ander weer recht te zetten.
Ik heb echter nog enkele vragen. Kunnen wij echt stellen dat het de Europese Unie in de eerste plaats gaat om het behoud van de bestaande structuur in de visserijsector? Dat lijkt niet erg waarschijnlijk. Kunnen wij echt stellen dat de Europese Unie verantwoordelijkheid draagt voor de rentabiliteit van de sector? Dat zeggen wij niet als het over de staalindustrie of de auto-industrie gaat. Waarom dan wel bij de visserij? Wij horen wel de voorwaarden te scheppen waaronder de visserij winstgevend kan zijn, maar wij dragen in dat opzicht geen verantwoordelijkheid.
Moeten deze overeenkomsten volledig door de Europese Unie worden gefinancierd? In de nieuwsbrief van het DG Visserij, Pesca , schrijft de Commissie dat uit een oogpunt van kostenbeheersing de vlooteigenaren of zelfs de lidstaten mogelijk meer moeten gaan bijdragen. Wij moeten in aanmerking nemen, als ik het zo zou mogen formuleren, wat de Rekenkamer ons zegt en wat de Europese belastingbetaler ons zou zeggen, als hij alles precies wist.
Kunnen wij echt stellen, zoals in dit verslag wordt gedaan, dat visbestanden niet onuitputtelijk zijn? Vormen de vissen in de zee geen onuitputtelijke hulpbron? Ik vraag U om Uw gedachten daarover te laten gaan. Kunnen wij stellen dat het exporteren van de overcapaciteit binnen de EU-vissersvloot naar derde landen een acceptabele optie voor de toekomst is? De Commissie heeft al gezegd dat deze overeenkomsten geen oplossing voor de lange termijn zijn. Wij moeten in eigen huis orde op zaken stellen.
Dit is een goed verslag. Ik hoop dat het op Uw steun mag rekenen. Persoonlijk heb ik nog wel enkele aanmerkingen, maar de commissie visserij heeft aldus besloten en ik denk dat het een vooruitgang betekent vergeleken met vroeger.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, in het kader van een raadplegingsprocedure wordt ons Parlement gevraagd zich uit te spreken over een voorstel van de Commissie dat gericht is op een gedeeltelijke wijziging van de verordening van december 1992, om precies te zijn nr. 3760/92, tot invoering van een communautaire regeling voor de visserij en de aquacultuur.
De voorgestelde wijzigingen die onze Vergadering dient te behandelen zijn gericht op drie doelstellingen. De eerste hiervan is het delegeren aan de Commissie van de bevoegdheid om zonder raadpleging in de communautaire regelgeving bepalingen op te nemen betreffende de technische maatregelen met betrekking tot vistuig en het gebruik daarvan die zijn vastgesteld in het kader van de internationale visserijcommissies waarbij de Gemeenschap verdragsluitende partij is. De tweede wijziging heeft ten doel de vangstmogelijkheden vast te stellen die de Raad van de in totaal toegestane vangsten kan toewijzen aan derde landen, alsmede de technische voorwaarden vast te stellen die bij de visserij in de communautaire wateren in acht moeten worden genomen.
De derde wijziging tenslotte stelt voor de Raad bevoegdheid te verlenen voor de vaststelling van tijdelijke technische instandhoudingsmaatregelen die aan de voorwaarden voor het vangen van de quota worden gekoppeld.
Voor onze commissie is het duidelijk geworden dat de door de Commissie voorgestelde wijzigingen van het tweede en derde punt een technische verbetering vormen van verordening 3760/92, met het doel daarin, in het kader van de communautaire wetgeving, exploitatiemaatregelen op te nemen die nodig zijn voor een rationeel beheer van de visbestanden.
Aangezien deze twee voorstellen alleen ten doel hebben een specifieke rechtsgrondslag te introduceren om de juist genoemde doelstellingen te bereiken, heeft onze commissie geen enkel bezwaar tegen deze gedeeltelijke wijzigingen van de verordening. Integendeel, de commissie is verheugd over deze verbetering van de communautaire regeling voor de visserij en de aquacultuur.
Onze commissie staat daarentegen zeer gereserveerd tegenover de mogelijkheid de Commissie een delegatie van bevoegdheden te verlenen voor de omzetting in communautaire regelgeving van dwingende maatregelen die zijn vastgesteld in het kader van internationale organisaties, zoals in het voorstel van de Commissie wordt voorgesteld.
Artikel 4, lid 1, van verordening 3760/92 bepaalt dat de Raad, tenzij anders is bepaald, volgens de procedure van artikel 43 van het Verdrag communautaire maatregelen vaststelt betreffende de voorwaarden voor de toegang tot de wateren en de bestanden en de uitoefening van exploitatie-activiteiten. Deze bepalingen worden opgesteld in het licht van de beschikbare biologische, sociaal-economische en technische analyses en met name van de verslagen van het in artikel 16 bedoelde comité, het Wetenschappelijk, technisch en economisch comité voor de Visserij.
De vermelding van de procedure van artikel 43 van het Verdrag betekent dat voor de aanneming van besluiten op dit gebied raadpleging van het Parlement verplicht is.
In het kader van het huidige besluitvormingsproces van de Europese Unie op het gebied van de visserij betekent een delegatie aan de Commissie van de bevoegdheid om bindende rechtsbesluiten, vastgesteld door internationale organisaties waar de Gemeenschap lid van is, in de communautaire regelgeving te integreren, zoals in het onderhavige voorstel wordt voorgesteld, dat het Parlement, evenals de Raad, buiten de besluitvorming wordt gehouden inzake besluiten die een belangrijk deel van het gemeenschappelijk visserijbeleid betreffen. En de regionale en subregionale organisaties voor het beheer van de visbestanden worden inderdaad steeds invloedrijker.
Het getuigt volgens ons dan ook niet van goede democratie als een technisch orgaan alleen het gehele besluitvormingsproces beheerst, vanaf de onderhandelingsfase tot aan de opneming in de communautaire regelgeving, zonder dat er in welke fase dan ook controles worden uitgevoerd.
Ik wil erop wijzen dat de procedure van artikel 43 van het Verdrag, de raadpleging, vrijwel het enige middel is voor het Europees Parlement om naar behoren kennis te nemen van de besluiten die worden genomen in organisaties zoals de Internationale Commissie voor de visserij in de Oostzee, de Visserijorganisatie voor het noordwestelijk deel van de Atlantische Oceaan, de Visserijcommissie voor het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan, de Conventie voor de instandhouding van de levende rijkdommen in de Antarctische wateren, al deze organisaties die in de visserijsector van zeer groot belang zijn.
Bovendien versterkt de tenuitvoerlegging van de bepalingen die voortvloeien uit de recente overeenkomst van de Verenigde Naties over elkaar overlappende visbestanden en bestanden van vissen die grote afstanden afleggen, die op 4 augustus 1995 is aangenomen, de noodzaak dat het Parlement wordt geraadpleegd over besluiten genomen in het kader van internationale commissies en organisaties, die een bijzonder belangrijke rol spelen bij de totstandkoming van het zeerecht.
In het licht van bovenstaande opmerkingen stelt onze commissie voor de delegatie van bevoegdheden aan de Commissie voor het nemen van technische maatregelen, waarin het aan ons voorgelegde voorstel voorziet, niet goed te keuren maar de twee andere voorgestelde wijzigingen inzake de exploitatie van de visbestanden keuren wij goed.
Tot slot wil ik uiteenzetten dat de aan u voorgestelde ontwerpwetgevingsresolutie unaniem door de Commissie visserij is goedgekeurd en dat de twee desbetreffende amendementen 1 en 2 die in naam van onze commissie zijn ingediend eenvoudige amendementen zijn om ons voorstel coherent te maken.

Novo
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mevrouw de commissaris, het debat over de toekomst van de internationale visserijovereenkomsten dient rekening te houden met een aantal grondideeën die eigenlijk beginselen zijn.
Ten eerste, het feit dat de Europese Unie een wereldmogendheid in de visserijsector is die met een groeiend handelstekort kampt, een tekort dat te wijten is aan de stijgende invoer van vis, die iemand, niet de Europese Unie, steeds meer blijft vissen, en het gaat hierbij niet om de minst ontwikkelde landen.
Ten tweede, het feit dat de sector direct of indirect werk verschaft aan honderdduizenden mensen, met inbegrip van de verwerkende en conservenindustrie, en aldus een sociaal gewicht heeft dat aanzienlijk groter is dan het direct economisch belang daarvan, hetgeen nog verergerd wordt door het feit dat vele lokale gemeenschappen afhankelijk zijn van de visserijactiviteiten.
Ten derde, het feit dat er een groeiende behoefte is om de minst selectieve technieken voor de visbestanden te bestrijden, waardoor een toenemende doeltreffende en doorzichtige interne controle vereist is, die ook op gelijke wijze wordt uitgebreid tot de erg concurrende vloten van derde landen, zonder evenwel degenen die op rationele en verantwoordelijke manier hun activiteit uitoefenen niet langer te eerbiedigen.
Ten vierde, het feit dat men, voor zover dit mogelijk is, moet trachten de eigen capaciteiten van minder ontwikkelde derde landen te ontwikkelen door hun respectieve territoriale wateren te beschermen en alleen te vissen op de populatie-overschotten in hun exclusieve economische zones, beginselen die overigens moeten worden toegepast op de kustlanden van de Europese Unie.
Ten vijfde, het feit dat men als beginsel de handhaving en de uitbreiding van de verschillende soorten momenteel bestaande visserijovereenkomsten hanteert, zonder enige voorkeur voor één specifieke overeenkomst, aldus rekening houdend met de gedifferentieerde financiële en economische kenmerken en mogelijkheden van de vloten van de Europese Unie.
In overeenstemming met deze vijf beginselen kunnen wij stellen dat het verslag deze richtsnoeren bevat, ook al waren de aanvankelijke vooruitzichten heel anders en is er nog steeds sprake van bepaalde tegenstrijdigheden.
Het is nuttig er nogmaals op te wijzen dat bepaalde pogingen om de toekomstige onderhandelingen uitsluitend toe te spitsen op basis van de "derde generatie" -akkoorden, die alleen bestemd zijn voor de oprichting van gezamenlijke ondernemingen, niet kunnen noch mogen worden aanvaard, aangezien zij de verplaatsing van bedrijven tot gevolg zullen hebben, niet alleen wat de productie betreft, maar ook in de conserven- en verwerkingsindustrie, met een directe weerslag op de verslechtering van de werkloosheid en het verlies van de sociale en culturele eigenheid van vele regio's in de Europese Unie, afgezien van overwegingen over de toenemende invoer van vis en het feit dat dergelijke overeenkomsten alleen toegankelijk zijn voor wie een dimensie en financiële capaciteit van hoog niveau heeft, wat zal leiden tot het faillissement en het verdwijnen van een ontelbaar aantal kleine en middelgrote ondernemingen.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de internationale visserijakkoorden hebben ongetwijfeld een economische en commerciële waarde, dat valt niet te ontkennen, maar ze moeten ook aansluiten bij het beleid inzake de ontwikkelingssamenwerking. Wij zijn ons terecht aan het oriënteren op tweedegeneratieakkoorden met de landen, waarbij we de exclusiviteit, het zogezegd eurocentrisme van de internationale akkoorden achter ons willen laten. We houden ons bezig met de werkloosheid, de omschakeling, en het behoud van het ecologische evenwicht, maar waar het vooral om gaat is dat onze visserijakkoorden aan moeten sluiten bij de internationale conventies, die voor ons een heel belangrijk uitgangspunt zijn.
Deze akkoorden zijn eveneens van belang omdat het de bedoeling is goedkope vlaggen te weren, die, zoals u allen weet, in internationale wateren de visbestanden leegplunderen; maar daarnaast willen de akkoorden een concept voor de ontwikkelingssamenwerking opzetten en daarbij tegelijkertijd de betrokken landen regels op het gebied van de sanitaire voorzieningen bijbrengen.
We moeten natuurlijk de traditionele cultuur van die volken respecteren, maar feit is dat deze akkoorden in de ACS-gebieden en de SAP-landen een belangrijke rol spelen. Verder moeten we bedenken dat de visserijakkoorden niet alleen op de quota mikken - dat zou voorheen niet gekund hebben -, maar ook op het economische aspect. Toch zijn er een paar derde landen die deze akkoorden niet altijd op de juiste wijze toepassen, en in sommige gevallen vullen de plaatselijke oligarchieën er hun zakken mee; het democratisch probleem dat dit met zich meebrengt heeft te maken met het beheer van de Europese bestanden, die niet zo talrijk zijn. Andere landen daarentegen hebben zich op een dynamische manier op de internationale markt gestort en zijn regelrechte concurrenten van de Europese Unie geworden. Neem Marokko; dit land had weliswaar al een zeer voordelig akkoord met de Europese Unie in de wacht gesleept, maar probeert toch weer een plaatsje op de markt te veroveren door met andere landen te onderhandelen. Dat levert problemen op, ook omdat de door ons ondertekende akkoorden niet alleen betrekking hadden op visserijkwesties, maar ook op andere belangrijke sectoren, zoals de landbouw en de openstelling van de markt voor bepaalde specifiek Marokkaanse producten.
We moeten in dit opzicht dus zeer op onze hoede zijn en ons realiseren dat we enerzijds de deur niet op slot moeten doen, maar dat anderzijds een veel te liberalistische concessie, zoals onze vriend Teverson wil, ook niet kan. We hebben in de Europese Unie weliswaar een probleem met de zelfvoorziening op het gebied van de voedselproductie - en dat is heel belangrijk -, en deze akkoorden versterken het proces naar zelfvoorziening, maar liberalisering kan schadelijk zijn en zal uiteraard afbreuk doen aan de kwaliteits- en sanitaire mechanismen waar wij ons voor ingezet hebben. Anderzijds kunnen door liberalisering natuurlijk de arbeidskrachten uit derde landen worden benut, en dat is iets waar wij op dit moment veel waarde aan hechten. De internationale tweedegeneratieakkoorden hebben ook de sociale garanties hoog in hun vaandel staan, en dat is toch niet niks, ook al moeten we op onze hoede zijn: er zijn vaak gewetenloze personages bij, mensen die de volle zee opgaan, die de op grond van internationale akkoorden afgegeven visserijvergunning gebruiken om te smokkelen. Daarom moeten we voor een zorgvuldige controle zorgen.
We moeten op deze manier door blijven gaan en nog meer verbeteringen aanbrengen, maar we moeten ook een volgende stap zetten en het concept van bilateraal internationaal akkoord achter ons laten. Ik zou willen dat de Europese Unie steeds meer met andere landenorganisaties ging onderhandelen, of dat de ACS en SAP-landen bijvoorbeeld een volmacht voor de visserij kregen en dat de Europese Unie op een degelijke manier met deze landenorganisaties kon onderhandelen. We zouden in bepaalde gebieden ook experimentele oplossingen kunnen zoeken, vooral in gebieden die vanuit ecologisch en geografisch oogpunt gelijksoortig zijn en meer landen omvatten. Het is beter om in deze regio's niet alleen op bilaterale wijze met sommige van die organisaties te praten.
Ik vind dus dat er goed werk is verricht, waarvoor mijn dank aan de rapporteur. Ik denk ook dat de amendementen die worden aangenomen nuttig kunnen zijn. Dan nog een laatste opmerking, als het mag, Voorzitter: ik dank de commissaris voor de manier waarop zij met het Parlement inzake de internationale akkoorden heeft samengewerkt. Maar, mevrouw de commissaris, nu moeten we het harnas aangespen, want we hebben een nieuwe rechtsgrondslag nodig voor het advies, dat voor ons van fundamenteel belang is: uw wil is belangrijk, maar nu moeten we deze fase achter ons laten en deze rechtsgrondslag zien te bereiken.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het visserijdebat van vandaag gebruiken als kapstok voor een pleidooi voor ons legislatief werk in de Commissie visserij en over de betekenis en de plek ervan binnen het beleid van de Europese Unie. De visserij is een oude en traditionele sector met toekomst. Ze omvat spannende aspecten zoals het gebied van de internationale politiek. Die is gebaseerd op internationale visserij-overeenkomsten - die de heer Crampton heeft beschreven - en op de deelname van de Europese Unie aan diverse internationale organisaties zoals bijvoorbeeld de NAFO.
Daardoor maakt de visserij min of meer deel uit van het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU alsmede van het ontwikkelingsbeleid. Tot nu toe is er in het te verbeteren Verdrag van Maastricht nog geen rekening gehouden met onze inspanningen - onze inspanningen voor een toekomstige algemene toepassing van de goedkeuringsprocedure op het gebied van de internationale visserij-overeenkomsten. Daarmee versterken we de rechten van het Europees Parlement zowel in het bijzonder alsook in het algemeen.
Door de door ons bij het Europese Hof van Justitie ingediende eis betreffende de visserij-overeenkomst met Mauretanië conform artikel 228 van het EEG-Verdrag beschouwen we als zodanig de Commissie visserij als promotor van de verdere institutionele ontwikkeling van de EU. Voorts is het visserijbeleid ook structureel beleid en arbeidsmarktbeleid. Naar schatting 20.000 mensen werken in het kader van de visserij-overeenkomsten direct op vissersboten. Daar komen nog eens 25.000 tot 50.000 arbeidsplaatsen aan wal bij. En dan is er nog niet eens rekening gehouden met de effecten voor de werkgelegenheid in de verwerkingsindustrie.
Er kan niet genoeg worden benadrukt dat de arbeidsplaatsen juist in structureel gezien zwakkere en van de visserij afhankelijke gebieden, waar geen andere alternatieven voor werk zijn, behouden blijven. Derhalve is visserijbeleid ook milieubeleid door zijn aanzienlijke effecten op het ecosysteem van de zee. Niet in de laatste plaats gaat het hier ook om het voedselbeleid. Het stelt een belangrijke basis van onze voeding veilig, omdat het een waardevolle bron van proteïnen is.
In de komende jaren gaat het om de hernieuwde formulering van het Gemeenschappelijk Europees Visserijbeleid voor de periode na 2002, voor overmorgen dus. Maar wat moeten we doen? Voor de evaluatie van huidige en toekomstige protocollen moet de Commissie richtlijnen uitwerken. Hierin moeten onder andere zoveel mogelijk betrouwbare gegevens staan over de toestand van de visbestanden, een coördinatie met andere activiteiten van de Gemeenschap en een intelligente kosten-baten-rekening.
De werkverhoudingen binnen de Commissie visserij zijn goed. Zo bereikten we bij het verslag-Crampton een dragende consensus. Die wordt qua inhoud hopelijk ook door de Commissie en de Raad gedragen en daarom vragen wij u om uw goedkeuring voor Crampton en alle andere verslagen.

Eisma
Voorzitter, na 20 jaar is het inderdaad belangrijk om een volledige evaluatie te doen plaatsvinden met betrekking tot de visserijakkoorden. Daar wil ik ook mijn weinige minuten vanavond aan besteden. Bij zo'n evaluatie moet je kijken naar de budgettaire aspecten, maar ook naar de aspecten van sociale aard en van milieu. De visserijovereenkomsten zijn bedoeld om de druk op de bestanden van de wateren in de Unie te verlichten, maar het afsluiten van deze visserijovereenkomsten mag niet de oplossing zijn om het probleem van onze overcapaciteit op te lossen. Dergelijke ad hoc-oplossingen en korte-termijn-denken kan en mag niet het antwoord zijn op onze structurele overbevissing in onze eigen wateren. Wij mogen ons probleem van overbevissing dus niet afwentelen op derde landen. We moeten ook zeker niet de fout maken om ons systeem van slecht visserijbeheer te exporteren. De Commissie zegt dat deze overeenkomsten niet schadelijk zijn voor het ontwikkelingsbeleid omdat er alleen op overschotten wordt gevist. Maar dit lijkt mij zeer ongeloofwaardig. Het is voor de Unie zelf al een hele lastige opgave om haar eigen bestanden nauwkeurig te ramen, laat staan voor de ontwikkelingslanden die het moeten stellen zonder de geavanceerde technologie van het westen. Wij moeten onze problemen van overbevissing intern, in de Unie, oplossen en niet exporteren naar andere landen. De enige oplossing die ik daarvoor zie, en de liberale fractie met mij, is het terugbrengen van de vlootcapaciteit, want verbeterde controle biedt te weinig garantie. Herstructurering is noodzakelijk en daarvoor zou nu juist het geld gebruikt kunnen worden dat wij nu aan de akkoorden besteden.
Ik ben het tot slot natuurlijk helemaal eens met mijn collega Teverson die zegt dat die stijgende kosten van de akkoorden onverantwoord zijn en niet langer mogen worden verhaald op de Europese belastingbetaler. Deze zware subsidies werken overcapaciteit in de hand en dat leidt uiteindelijk tot een verdere uitputting van de voorraden. Ik ben bang dat wij als liberalen nog een roepende in de woestijn zijn met deze amendementen, maar ik ben ervan overtuigd dat over een paar jaar de meerderheid van het Parlement dezelfde mening zal zijn toegedaan als de liberalen nu.

Aelvoet
Voorzitter, ik kan onze collega Eisma in ieder geval geruststellen. Wat de groene fractie aangaat zeggen wij sinds lang dat het zou moeten gedaan zijn met de overbevissing te exporteren want dat zijn we dus effectief aan het doen. Er moeten geen wensen uitgesproken worden dat dit niet zou gebeuren, dit is wat op dit ogenblik reëel gebeurt en dat probleem heeft zich in het kader van vooral de visserijakkoorden met de ACS-landen al heel vaak in scherpe termen gesteld. We hebben het meegemaakt in het geval van Marokko, wat uiteraard geen ACS-land is, maar om een ander voorbeeld te geven, een land als Mauretanië waar 52.000.000 ecu staat tegenover het accepteren van het mogen vissen van een bepaald quotum en als die som 6 % vertegenwoordigt van het bruto nationaal product van dat land, dan kunt u wel meteen begrijpen dat daar enige druk vanuit gaat en dat overwegingen inzake juiste controle van de visbestanden en dergelijke, dan heel gemakkelijk op de achtergrond verdwijnen. Wij hebben daarover serieuze discussies gehad én in Senegal, én in Namibië. Dat heeft er overigens toe geleid dat in het kader van de ACS-paritaire vergadering er een visserijwerkgroep is opgericht die nog altijd bezig is, maar waarin zeer duidelijk de contradictie tussen onze belangen en hun belangen naar voren komt.
Wat de problemen van vandaag aangaat wil ik kort zeggen, vooral naar aanleiding van het verslag van collega Crampton, dat wat oorspronkelijk aangekondigd werd en wat ook beschreven is in de toelichting, veel beter is dan de tekst van de resolutie die vervaagd is en afgezwakt, uiteraard juist door diegenen die proberen invloed te krijgen om juist onze belangen te verdedigen. Ik weet dat u daar zit collega Crampton, maar vandaar dat ik de aandacht wil vestigen op twee van onze amendementen, 3 en 4, die er precies moeten toe leiden dat inzake visbestand omgegaan wordt op een serieuze regionale manier en waar we dus een stapje verder gaan dan in een considerans die wij met z'n allen aanvaarden. Maar als je de considerans, de theorie van het principe van de regionale benadering, als je die omzet naar de praktijk toe en zegt: als er akkoorden zijn met verschillende landen over één soort visbestand, dan moet dat regionaal gebeuren. Dan stemt de Commissie visserij tegen en we hopen dus dat dit nu in de plenaire gaat veranderen.

Macartney
Voorzitter, ik moet wat misverstanden uit de weg ruimen naar aanleiding van het ordepunt dat ik eerder naar voren heb gebracht. U zei dat wij morgen hierover zouden stemmen. Als U het naloopt, zal blijken dat dat niet aan de orde is. Waar het mij om ging, was de verzekering dat wij pas op deze zaak terugkomen, als de commissie juridische zaken en rechten van de burger een en ander naar behoren heeft kunnen behandelen. Het zou heel verhelderend zijn, als U dat zou kunnen bevestigen wanneer ik weer ben gaan zitten.
De kwestie van de juiste rechtsgrondslag speelt door het hele verslag-Souchet heen. De heer Souchet heeft weliswaar voor een deel een streep door de rekening van de Commissie gehaald, maar hier wordt een zeer gevaarlijk precedent geschapen, als de Commissie bepaalde mogelijkheden krijgt om het acquis communautaire en het bepaalde in de diverse overeenkomsten die van groot belang zijn voor het gemeenschappelijk visserijbeleid, te omzeilen. Daarom is verwijzing naar de commissie juridische zaken en rechten van de burger zo belangrijk.
Ik wil hier heel duidelijk stellen dat ik niet tegen een herziening van het gemeenschappelijk visserijbeleid ben. Integendeel. Ik ben -zoals de commissaris weet- een van de grootste pleitbezorgers van een herziening van het GLB, maar dat moet wel een herziening zijn in het licht van het jaar 2002. Wij moeten gezamenlijk zien te komen tot solide voorstellen en niet via allerlei omwegen en achterdeurtjes te werk gaan. Het hele verslag-Souchet draait dan ook niet zozeer om de inhoud als wel om de procedure. Het gaat hier dus om een fundamentele kwestie. Zodra hiervoor een oplossing is, kunnen wij ons met de technische maatregelen gaan bezighouden. Maar dan moet er wel een goede, solide rechtsgrondslag zijn.

De Voorzitter
Mijnheer Macartney, ik heb u in het begin al gezegd dat er alleen wordt gestemd als we het verslag hebben van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger over de rechtsgrondslag, wat een absolute vereiste is om over het verslag te kunnen stemmen.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, internationale visovereenkomsten zijn van grote betekenis voor de werkgelegenheid en de Europese visserijsector. Inspanningen van de Unie om rijke visgronden buiten de communautaire wateren voor de Europese vissers toegankelijk te houden blijven dan ook noodzakelijk. Maar dat heeft zijn grenzen.
In de internationale visserij doet zich hetzelfde probleem voor als bij de wateren van de Unie. Een vangstcapaciteit die te groot is voor het op peil houden van de visbestanden. In onderhandelingen over visserijovereenkomsten zal de Unie zich aan de rechten, maar ook aan de verplichtingen van de zeerechtovereenkomst van de VN moeten houden. Zij kan zich daarom niet veroorloven haar overcapaciteit ongelimiteerd te exporteren naar internationale visgronden.
Volgens de FAO is momenteel een groot deel van de commerciële vissoorten in gevaar. Ongetwijfeld kleeft aan deze cijfers een grote mate van onzekerheid. Maar de signalen zijn duidelijk. Te meer daar in verschillende ontwikkelingslanden de lokale vissers te kampen hebben met teruglopende vangsten. Enkele uitspraken in het verslag-Crampton waarin verlangd wordt dat de toegangsmogelijkheden van de communautaire vissers niet alleen gehandhaafd, maar zelfs uitgebreid moeten worden, zijn dan ook te fors aangezet. Daar waar sprake is van overbevissing en de lokale industrie zich meer ontwikkelt, zal de Unie een stap terug moeten doen ten bate van de lokale vissers.
Voorts dient de Unie erop toe te zien dat de visserijovereenkomsten coherent zijn met het ontwikkelingsbeleid. We moeten af van de zogenaamde eerste- generatie-akkoorden, waarbij de Europese vissers visrechten verkrijgen en de overheden van de betreffende kuststaten een flinke som geld. De lokale bevolking profiteert daar nauwelijks van. Met de rapporteur ben ik daarom van mening dat ernaar gestreefd moet worden deze akkoorden te vervangen door tweede- of derde- generatie-overeenkomsten. De financiële steun zal dan ten goede moeten komen aan onderzoek, scholing, controlesystemen en andere activiteiten van de inheemse visserijsector. Waar nodig zal voorts de exclusieve zone voor de lokale vissers moeten worden uitgebreid. Kortom, er is behoefte aan een visserijbeleid op lange termijn dat de instandhouding van de visrijkdommen waarborgt en het ontwikkelingsbeleid ondersteunt.

Fraga Estévez
Dank u, mijnheer de Voorzitter. Mevrouw de commissaris, al diegenen die de visserijkwesties van nabij volgen, weten dat het beleid van de overeenkomsten vaak met onenigheid gepaard gaat; zoals u ziet, heeft ook de behandeling van het onderhavige verslag in de commissie aanleiding gegeven tot een stevig debat.
Maar ofschoon het resultaat uiteraard niet met ieders verwachtingen overeenkomt, gebiedt de eerlijkheid ons toch te zeggen dat het een evenwichtig verslag is, waarin de overeenkomsten in een realistischer kader worden geplaatst. In de eerste plaats wordt erkend welke betekenis deze overeenkomsten hebben voor de communautaire economie, niet alleen voor de landen die hiermee hun voordeel doen omdat hun vloten zich in wateren van derde landen bevinden, maar ook - en dat aspect wordt vaak over het hoofd gezien - voor overige landen die belangrijke verwerkende industrieën hebben, en die zich op deze manier van communautaire grondstoffen kunnen voorzien zonder tot grootschalige invoer te hoeven overgaan waardoor de prijzen, als de visserijovereenkomsten er niet waren, aanzienlijk zouden stijgen.
Hetzelfde argument geldt voor de consument, die zich verzekerd weet van de mogelijkheid om tegen redelijke prijzen kwaliteitsproducten te kopen. In het onderhavige document wordt echter eveneens ingegaan op een aantal zaken die nog niet echt bevredigend geregeld zijn. Wat van belang wordt geacht, is dat de communautaire vloten voor de overige vloten die in wateren van derde landen vissen, een voorbeeldfunctie vervullen wat betreft de eerbiediging van de hulpbronnen, dat de lokale vissers goed worden voorgelicht over de betekenis van de verschillende overeenkomsten, en dat er sprake is van transparantie en controle op de financiële compensaties die worden betaald door de Europese Unie en haar rederijen.
Tot slot wordt in dit verslag geprobeerd nog een ander onduidelijk aspect toe te lichten: de visserijovereenkomsten vallen onder het visserijbeleid, niet onder het beleid voor ontwikkelingssamenwerking. Desondanks zou het niet terecht zijn als we de belangrijke rol vergaten die deze overeenkomsten spelen op het gebied van de ontwikkeling van de lokale gemeenschappen, dankzij de financiering en de ervaring die de communautaire vloten met zich meebrengen, die zo ver reiken dat - en dat is nog een onderbelicht punt - het in vele gevallen de derde landen zelf zijn die visserijovereenkomsten met de Europese Unie wensen af te sluiten.
Het meest recente geval - op dit punt moet ik een aantal van mijn collega's corrigeren - is dat van Senegal; de hernieuwing van de betrokken overeenkomst werd niet alleen ingegeven door communautaire belangen maar ook door druk vanuit de Senegalese sector, waarvan de verwerkende industrie afhankelijk is van de vangsten van de communautaire vloot in Senegalese wateren, en waarvan sommige bedrijven het risico liepen dat ze lam zouden komen te liggen als de overeenkomst niet meteen hernieuwd werd. Zoals u weet, waren andere bedrijven al failliet gegaan voordat de overeenkomst hernieuwd werd.
Gezien al deze factoren ondersteun ik het verslag van de heer Crampton als zodanig, waarbij ik zou willen opmerken dat ik me helaas niet kan vinden in de amendementen die door andere afgevaardigden zijn ingediend.
Tot slot zou ik alle rapporteurs willen gelukwensen, waarbij ik wat het verslag-Souquet betreft echter zou willen benadrukken dat het Europees Parlement op het niveau van de raadplegingsprocedure in zijn bevoegdheden beknot wordt; uiteraard moeten wij ons verzetten tegen herziening van artikel 4 van de basisverordening die u heeft voorgesteld. Zoals u snapt, is het ons recht en onze plicht de bevoegdheden van dit Parlement te verdedigen, dat door toedoen van artikel 43 al zodanig is ingeperkt dat het zich niet nog verder kan laten muilkorven.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik het standpunt weergeven van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het verslag van de heer Varela Suanzes-Carpegna betreffende het voorstel voor een besluit van de Raad inzake de bekrachtiging, door de Europese Gemeenschap, van de overeenkomst over de toepassing van de bepalingen van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee, bepalingen die betrekking hebben op het behoud en het beheer van visbestanden die zich zowel binnen als buiten de exclusieve economische zones verplaatsen en visbestanden van soorten die over grote afstanden trekken.
De Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de Commissie visserij nemen terzake een gemeenschappelijk standpunt in, dat beide commissies bovendien met eenparigheid van stemmen hebben aangenomen, in die zin dat zij het voorstel voor de opneming van een nieuw artikel 3.2 voor een gemengde procedure of gezamenlijk optreden van de lidstaten en de Commissie, afwijzen.
Ikzelf zou er voorstander van zijn dat de Gemeenschap op dit gebied volwaardig bevoegd werd, maar zoals we weten worden de tweede titel en de externe bevoegdheden van de Gemeenschap op dit moment niet erkend. Aangezien de Gemeenschap niet volledig bevoegd is op het gebied van het buitenlands beleid, lijkt het me uiterst riskant om een dubbele procedure op te nemen, en het is naar mijn idee beter de jurisdictie conform het Recht van de Verenigde Naties af te wachten, en deze tweeslachtigheid buiten de deur te houden.
Wat betreft de overige verslagen inzake visserijovereenkomsten zou ik erop willen wijzen dat zij allemaal - net zoals het verslag van de heer Suanzes-Carpegna - met unanimiteit zijn aangenomen in de Commissie visserij, wat tekenend is voor de fantastische sfeer in deze commissie onder het huidige voorzitterschap; ook de standpunten van de verschillende commissies zijn met eenparigheid van stemmen goedgekeurd.
Samen vormen deze verslagen dus een gedegen pakket. Ik zou met name mijn zeer gewaardeerde vriend de heer Crampton willen gelukwensen met zijn werkzaamheden als rapporteur. Vanavond toen ik naar hem luisterde, moest ik denken aan twee personages uit de Engelse literatuur die hem welbekend moeten zijn, uit het werk van de grote Britse auteur Robert Louis Stevenson, namelijk Doctor Jekyll en Mister Hyde, want ik ben het volkomen met Doctor Jekyll eens, dat wil zeggen met de heer Crampton in zijn hoedanigheid van rapporteur, in zoverre hij een uitstekend verslag heeft opgesteld, dat met eenparigheid van stemmen is goedgekeurd door de Commissie juridische zaken en rechten van de mens, terwijl ik het niet eens ben met de heer Crampton als Mister Hyde, wat betreft zijn kritiek op zijn eigen verslag als rapporteur van de Commissie visserij.
We mogen niet vergeten dat de visserijovereenkomsten slechts 0, 003 % van de gehele communautaire begroting voor hun rekening nemen. En toen een van de sprekers, de heer Teverson, zei dat het percentage per schip heel hoog was, vertelde hij er niet bij dat dit komt doordat het communautaire beleid is en was gericht op een vermindering van het aantal schepen. Dat wil zeggen, dat naarmate we het aantal schepen verminderen en de communautaire visserij-inspanning afbouwen, er middelen moeten worden vrijgemaakt om de capaciteiten van de visserij op peil te kunnen houden. De begrotingsvoorstellen van de Commissie vind ik werkelijk verontrustend, en ik ben eerlijk gezegd van mening dat deze begrotingsvoorstellen niet moeten worden ondersteund door het Europees Parlement, wat hopelijk ook niet zal gebeuren.
Dat de middelen voor de visserij zo beperkt zijn, terwijl men ze alleen maar nog verder wil inperken, vind ik ronduit onverantwoordelijk, gezien de enorme gevolgen hiervan voor de betrokken bevolkingsgroepen zoals ook voor de instandhouding van de kwaliteit of de kwantiteit van de visbestanden. Kortom, volgens mij dienen wij op dit vlak een bijzonder defensief standpunt in te nemen.
Ik zou willen afsluiten met een vergelijking: de armste regio's van de Gemeenschap zijn in vele gevallen de insulaire regio's - zoals bijvoorbeeld de Azoren, Corsica en andere insulaire regio's -, en de enige communautaire regio die eiland genoemd wordt en waarvan het welvaartspeil boven het communautaire gemiddelde ligt, is het Franse Ile de France, maar van visserij is daar geloof ik weinig sprake omdat het nogal ver van zee ligt. Dat wil zeggen dat het communautaire beleid voor de visserij nauw verband houdt met de insulaire positie van vele regio's die van de visserij afhankelijk zijn, en vaak kenmerkend is voor de armoede in deze regio's, die om redenen van regionale aard en met het oog op de instandhouding van het ecologisch evenwicht een economische bijdrage van de Gemeenschap nodig hebben.

Jöns
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mijn collega Crampton feliciteren met zijn verslag. Enerzijds beschrijft dit verslag onze prioriteiten in het visserijbeleid. Anderzijds doet hij een krachtig beroep om de code of conduct van 12 december 1996 correct toe te passen. En dat is toch ook echt wel noodzakelijk. Want nog steeds worden wij als deel van de Begrotingscommissie door de Raad genegeerd, zoals niet in de laatste plaats duidelijk wordt door de visserij-overeenkomst met Mauretanië. Ik vraag me af waarom we eigenlijk een code of conduct zijn overeengekomen.
Ook de Commissie kan het geen donder schelen dat ze nu volgens de code of conduct verplicht is om ons tijdig, namelijk al tijdens de onderhandelingen volledig op de hoogte te houden van de actuele stand van de onderhandelingen over internationale visserij-overeenkomsten. Dat heeft mevrouw Bijerregaard pasgeleden in dit Huis nog bevestigd in haar toelichtingen tijdens het debat over de visserij-overeenkomsten met Guinea en Angola.
Hoe belangrijk de consequente toepassing van de code of conduct door de Commissie en de Raad is, wordt eens temeer bewezen door de visserij-overeenkomst met Sao Tomé en Principe, waar we het vandaag over hebben. De Raad heeft in dit geval al op 25 oktober vorig jaar de voorlopige uitvoering goedgekeurd, opdat de Commissie ook maar meteen kon uitbetalen. Dat vindt de Raad namelijk belangrijker dan het Parlement op tijd te raadplegen. Wij werden namelijk pas op 20 september, dat wil zeggen vier maanden na de ondertekening van het protocol en een kleine zes weken voor de eerste uitbetaling ingelicht. Zo ga je als democratische instellingen toch niet met elkaar om!
Beste collega's, ik breng in uw herinnering dat de consequente, de echt consequente toepassing van de genoemde code of conduct nu juist een eind zou maken aan deze ellendige praktijk van de voorlopige toepassing van internationale visserij-overeenkomsten. En, beste collega's, een soortgelijk geval staat alweer voor de deur. Ik doel op de overeenkomst met Senegal die op 26 maart werd geparafeerd. Hier moet de eerste uitbetaling op 31 juli geschieden. Dat wil zeggen dat de volgende voorlopige toepassing voor de deur staat, de Raad heeft ons namelijk as usual nog niet eens geconsulteerd!
Dit is echter de schuld van de Commissie! En hier wil ik er nogmaals op aandringen dat aan alle ambtenaren van de Commissie die onderhandelingen voeren met derde landen duidelijk wordt gemaakt dat de naleving van de democratische procedure ter ratificering van een internationale visserij-overeenkomst ook nog van belang is bij onderhandelingen die pas om drie uur 's nachts worden afgerond en dat betalingstermijnen van drie of vier maanden na ondertekening van de overeenkomst gewoon niet langer worden geaccepteerd.
Het verslag-Crampton steunt ook onze herhaaldelijk ingediende eis om bij de lopende onderhandelingen ter herziening van het Verdrag van Maastricht duidelijkheid te verschaffen over de toepassing van de goedkeuringsprocedure. Ik juich daarom als permanent rapporteur voor de Begrotingscommissie visserij de beslissing van de Commissie juridische zaken van 17 april j.l. toe om in het geval van de overeenkomst met Mauretanië eindelijk een voorbeeld te stellen en bij het Europese Hof van Justitie een aanklacht in te dienen tegen de door de Raad toegepaste rechtsgrondslag.

Imaz San Miguel
Mijnheer de Voorzitter, wij zullen onder meer onze goedkeuring hechten aan het verslag over de internationale visserijovereenkomsten.
In de eerste plaats zou ik de heer Crampton willen gelukwensen met dit verslag, want vele afgevaardigden onder ons hadden bezwaar tegen het oorspronkelijke voorstel, en de heer Crampton heeft dankzij zijn soepelheid een compromis weten te bewerkstelligen dat zonder enige twijfel positief is voor de communautaire visserijsector.
Het sociaal-economisch belang van onze vissersvloot is een gegeven. Hij creëert activiteiten en banen in gebieden die over het algemeen nauwelijks over economische alternatieven beschikken. Daarom moeten we, nu onze visgronden in communautaire wateren ontoereikend zijn voor de behoeften die uit de capaciteit van onze Europese vissersvloot voortvloeien, op zoek gaan naar alternatieve visgronden in wateren van derde landen. Dat is onze sociale plicht. Maar we mogen ook niet vergeten dat de communautaire visserij deficitair is, met als gevolg dat we gezien onze eigen handelsbalans gedwongen zijn, op zoek te gaan naar dit soort alternatieve oplossingen voor onze vloot, en die te bevorderen. Daarover laat het onderhavige verslag geen twijfel bestaan, reden waarom het al onze steun verdient.
Zoals in het verslag eveneens wordt aangegeven, sluiten deze visserijovereenkomsten bovendien perfect aan bij en vormen ze zelfs een ondersteuning van het beleid voor samenwerking met ontwikkelingslanden voor zover ze impulsen geven aan de lokale economie.
Daarom is het niet ondenkbaar dat de visserijovereenkomsten, onafhankelijk van hun belang voor de communautaire visserijbranche, in de toekomst actief kunnen worden gebruikt als instrumenten ten behoeve van het beleid voor ontwikkelingssamenwerking.
Nog een andere treurige werkelijkheid wordt in dit verslag onderstreept. De middelen die voor deze visserijovereenkomsten zijn uitgetrokken, welke gefinancierd moeten worden uit de communautaire begroting, zijn ontoereikend. De begroting van de Europese Unie wordt ieder jaar weer verder verhoogd, maar de bedragen die voor visserij in het algemeen en voor de visserijovereenkomsten in het bijzonder worden uitgetrokken, gaan niet in die stijging mee, en geven relatief en zelfs absoluut gezien een daling te zien - het afgelopen jaar van 278 naar 273 miljoen ecu -. Dat is mijns inziens moeilijk aanvaardbaar, des te minder omdat het totaal aan communautaire middelen dat aan de visserij besteed wordt, slechts 0, 9 % van de begroting bedraagt, terwijl het deel dat voor de visserijrechten wordt uitgetrokken, niet meer dan 0, 31 % van de begroting van de Europese Unie bedraagt.
Hoe moeten we het onze vissers verklaren dat terwijl de landbouw, die andere primaire sector, 45 % van de communautaire begroting ontvangt - waardoor daar een inkomensbeleid te voeren is -, de visserij zich met 0, 9 % tevreden moet stellen? Ook dit punt wordt in het onderhavige verslag tussen de regels door veroordeeld. En als begrotingsautoriteit dient het Europees Parlement zich hierover natuurlijk ook te beraden.
Het verslag is ook realistisch in die zin dat het de steeds grotere moeilijkheden beschrijft die de communautaire vloot ondervindt om rechtstreeks toegang te krijgen tot de visgronden van derde landen. Dat is inderdaad een feit. Hierdoor zijn we ertoe gedwongen, naar alternatieve oplossingen te zoeken in de vorm van visserijovereenkomsten van de tweede en de derde generatie.
Dan zou ik nu willen afsluiten, mijnheer de Voorzitter, met de volgende overweging: steeds sterker doet zich de behoefte gevoelen aan een authentiek Europees buitenlands beleid ten dienste van al onze overige beleidsvormen, ook die op sociaal-economisch gebied - een overweging die mevrouw de commissaris trouwens al vaker gemaakt heeft -. Een beleid dat ook de visserijbranche ondersteunt.
Zo dient onze kabeljauwvloot in de overeenkomsten met Rusland bijvoorbeeld in aanmerking te komen voor compensaties om toegang te krijgen tot de bronnen van de Noordelijke Ijszee, of moeten de enorme winsten die Noorwegen op onze markt kan maken, worden gekoppeld aan betere mogelijkheden voor de communautaire vissersvloot.
Een gemeenschappelijk buitenlands beleid dat ook de beleidsvormen op het gebied van de handel, economie en samenwerking omvat, zou in de toekomst een stimulerende rol kunnen spelen voor de ontwikkeling van de internationale visserijovereenkomsten. Zoals in het verslag van de heer Crampton onderstreept wordt, is ook dit een manier om de samenhang tussen de verschillende communautaire beleidsvormen te bevorderen.

Kindermann
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Commissaris, de internationale visserijovereenkomsten van de Europese Unie zullen zich binnen afzienbare tijd in een spanningsveld van tegenstrijdige belangen bevinden: enerzijds van de noodzaak om de EU-vloot toegang te verschaffen tot de viswateren van derde landen en anderzijds het vitale belang van veel ontwikkelingslanden om hun eigen visvoorraden beter te gebruiken ter verzorging van hun eigen groeiende bevolking.
De rapporteur, collega Peter Crampton, heeft geprobeerd om problemen te behandelen en eisen op te stellen die naar de toekomst verwijzen en daarvoor moeten wij hem bijzonder dankbaar zijn. Want een ding moeten we duidelijk voor ogen hebben: met een "ga-zo-door" -strategie zullen we er zeker niet komen. En daarvoor zijn de problemen ook al te dringend. De visserijvloot is in de afgelopen 20 jaar wereldwijd verdubbeld en de druk op de mondiale visserijressources groeit gestaag. De concurrentie om de afnemende voedselbron vis heeft zich verscherpt, waardoor de consumptie van vis steeds duurder wordt. Bij de oplossing van deze problemen zijn transparantie, coherentie en vooral eerlijkheid noodzakelijk.
Tot de vereisten van een transparante omgang met de internationale visserij-overeenkomsten hoort de beantwoording van de vraag wie van de overeenkomsten profiteert en volgens welke criteria er toegang wordt verleend tot de zeewateren van derde landen. In de zin van een controleerbare evaluatie van het nut van de overeenkomsten moet ook de eis van een kosten-baten-analyse worden gesteld die echter ook moet nagaan welke consequenties het mogelijk heeft als de overeenkomst niet wordt gesloten.
We verwachten hier met name van de Commissie een geïntegreerde aanpak die de huidige ad-hoc-procedure vervangt. De maatstaf dat er bij de verschillende beleidslijnen van de Gemeenschap sprake moet zijn van coherentie en dat er rekening moet worden gehouden met hun effecten op de ontwikkelingslanden is al in artikel 130v) van het Gemeenschapsverdrag wettelijk vastgelegd. Het is echter ongetwijfeld in het eigen belang van de Unie dat ze probeert om een evenwicht te bereiken met de belangen van de ontwikkelingslanden en de bilaterale visserij-overeenkomsten zo op te stellen dat ze ook bijdragen aan de ontwikkeling van de plaatselijke economie en de betere verzorging van de inheemse bevolking.
We gaan ervan uit dat in de nieuwe generatie overeenkomsten het element samenwerking met de landen die dat willen nog meer aandacht krijgt. Tenslotte moet bij een eerlijke omgang met de internationale visserijovereenkomsten ook tegenover de eigen vissers worden toegegeven dat op den duur het probleem van de overcapaciteit van de Gemeenschapsvloot niet door de voortdurende toename van de visserij in de wateren van derde landen kan worden opgelost. Hier moeten andere mechanismen in werking worden gesteld, want we hebben hier niet te maken met een probleem binnen een sector, maar met een regionaal probleem.

Cunha
Voorzitter, collega's, geachte commissaris, wij hebben vaak te maken met slechte wil van de Europese Unie met betrekking tot de internationale visserijovereenkomsten, hoewel deze terecht een integrerend van het gemeenschappelijk visserijbeleid uitmaken.
Er komen oude, bekende argumenten naar boven, zoals de begrotingskosten, het evenwicht van de bevissing of de veronderstelde tegenstrijdigheid tussen deze overeenkomsten en het samenwerkingsbeleid van de Europese Unie met de ACS-landen.
De toegang van de visserijvloot van de Europese Unie tot de wateren van derde landen heeft alleen zin indien deze in het belang van beide partijen is. Gelijk welk land zal deze overeenkomsten alleen met ons sluiten indien het land in kwestie zelf daarbij materieel, economisch of sociaal belang heeft. Dit geldt ook voor de ACS-landen. Ik begrijp bepaalde paternalistische standpunten dan ook niet, die de soevereiniteit en de legitimiteit van deze landen om internationale verbintenissen aan te gaan, in twijfel trekken.
Daarnaast is bekend dat de Europese Unie een tekort van ongeveer 55 % heeft voor de vistoevoer op de Europese markt. Het is tevens bekend dat 25 % van de communautaire visproductie wordt gewaarborgd door de internationale visserijovereenkomsten. Tot slot is bekend dat deze overeenkomsten goed zijn voor ongeveer 50.000 banen in de Europese Unie. In het licht van deze cijfers en omstandigheden lijken de huidige 270 miljoen ecu die jaarlijks worden uitgegeven aan de internationale visserijovereenkomsten mij goed besteed en gerechtvaardigd.
En indien men zoals sommigen willen een kosten/batenanalyse eist, dat men dat dan voor alle gemeenschappelijke beleidsvormen doet, te beginnen met het beleid dat het meeste geld opslorpt, het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, het GLB.
Wat in het bijzonder de overeenkomsten met al ontwikkelde landen betreft, is het bedroevend te zien hoe de Europese Unie de visserijsector niet als prioritair heeft beschouwd in de economische en handelsonderhandelingen met deze landen. Het geval van de Noordatlantische Oceaan, waar miljoenen tonnen vis in internationale wateren zijn overgelaten aan de exclusieve bevissing door Noorwegen, IJsland, Canada of Rusland spreekt voor zich. Of nog het geval van de overeenkomst met Groenland, waarin quota werden toegekend aan landen die ze niet gebruiken en waarbij landen, zoals bijvoorbeeld Portugal, dat totdat het tot de Unie is toegetreden historisch in deze wateren viste, werden uitgesloten.
Tot besluit wil ik onze collega Crampton bedanken voor zijn werk. Hij heeft zich volledig ingezet voor zijn verslag. Maar ik moet hem in alle trouw zeggen dat zijn verslag vaak geen onderscheid maakt tussen de economische en handelskwesties van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid en de kwesties die te maken hebben met het samenwerkingsbeleid en dat hij over het algemeen meer belang hecht aan de problemen van de anderen dan aan onze eigen problemen, die talrijk zijn, vooral op dit gebied.
Ik hoop dan ook dat de door de visserijcommissie ingediende wijzigingen worden aangenomen, opdat zijn verslag evenwichtig en realistisch wordt en de belangen van de Europese Unie dient.

McMahon
Voorzitter, er zijn in de ontwikkelingslanden honderd miljoen mensen die, om te kunnen overleven, zijn aangewezen op de visserij. Daarbij gaat het niet louter om hun levensonderhoud, hun hele bestaan hangt ervan af. Verder zijn er in de ontwikkelingslanden tien miljoen mensen full-time in de visindustrie werkzaam, die daarmee als bron van werkgelegenheid fungeert. Nog eens tien miljoen mensen zijn op part-time basis in deze sector actief, onder meer met de visvangst.
Dit zijn opmerkelijke cijfers. Honderd miljoen mensen is meer dan twee keer het aantal inwoners van Spanje en Portugal samen. Het is bijna twee keer de bevolking van het Verenigd Koninkrijk. En deze mensen zijn voor hun voortbestaan afhankelijk van de visserij. Het verslag-Crampton is een goed verslag in die zin dat het bepaalde parameters en bepaalde beginselen voor ons visserij- en ontwikkelingsbeleid uiteenzet. Er moet een nieuw Europees beleid komen voor de ontwikkeling van de visserij, dat uitstijgt boven het kader van de handelsovereenkomsten. Deze overeenkomsten slokken bijna 30 % van de voor de visserij bestemde middelen op. Dat kan geen goede zaak zijn.
Op de begroting voor volgend jaar zullen de middelen voor de PESCA-projecten met de helft worden teruggebracht. En hier in onze eigen Unie, waar zich grote problemen voordoen ten aanzien van het uit de vaart nemen van schepen en bepaalde gebieden met grote werkloosheid kampen als gevolg van quotaregelingen en instandhoudingsmaatregelen, zijn wij aan het bezuinigen, terwijl aan de andere kant een-derde van onze begrotingsmiddelen aan visserijovereenkomsten wordt besteed. De Gemeenschap legt haar prioriteiten op de verkeerde plaats en een herziening van het visserijbeleid is dan ook noodzakelijk.
Er zijn wat minpunten aan het verslag-Crampton. Op de laatste vergadering van de commissie visserij zijn er enkele ongelukkige amendementen ingediend. Zoals de heer Cunha al aangaf, zorgen een paar kleine punten voor veel wanorde. Maar het verslag opent wel nieuwe perspectieven en wij mogen deze gelegenheid om het visserijbeleid te vernieuwen, niet voorbij laten gaan.
Voor wat betreft het amendement van de heer Macartney op het verslag-Souchet wil ik zeggen dat een hervorming van het GVB moet geschieden in het licht van het jaar 2002, zoals overeengekomen was, en dat wij daarover met elkaar van gedachten moeten wisselen. Een en ander mag niet via een achterdeurtje worden geregeld, zoals sommigen naar het schijnt proberen te doen.
Dan is er nog de kwestie van het VN-verdrag inzake het recht van de zee, waarover het verslag-SuanzesCarpegna handelt. Ik begrijp amendement 2 niet. Ik dacht dat de Europese Unie er juist was om geschillen op te lossen, waarbij de Commissie en de lidstaten partij zijn. Maar sommige leden van de commissie visserij lijken hier anders over te denken.

Arias Cañete
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik zou me willen scharen achter de gelukwensen die de rapporteurs van de verslagen van dit gecombineerd debat ontvangen hebben, en me voornamelijk willen richten op het onderwerp van de internationale overeenkomsten, waarbij ik met name de heer Crampton, als Doctor Jekyll, wil bedanken voor zijn waardevolle bijdrage en vooral voor zijn flexibiliteit, waardoor er in de Commissie visserij compromis-oplossingen konden worden gevonden, ook al had het bereikte compromis dan wel niet zijn volledige instemming.
Verder lijkt dit me een goede gelegenheid om eens stil te staan bij de toekomst van de communautaire visserijovereenkomsten, die vaak onder vuur worden genomen vanuit standpunten die van politieke bijziendheid getuigen; soms zijn deze gebaseerd op een partijdige visie op de relatieve inspraak van de lidstaten, soms op een zogenaamde tegenstrijdigheid met het beleid voor ontwikkelingssamenwerking, of soms ook op een weinig rationele benadering waarin wordt uitgegaan van een kosten-baten analyse die in technisch opzicht veel te wensen overlaat. Vanuit al deze hoeken wordt getracht een negatief beeld te scheppen van een beleid dat niet alleen van vitaal belang is om de bedrijvigheid van een belangrijk deel van de communautaire vloot in stand te houden, maar ook - zoals de voorzitter van de Commissie visserij heeft opgemerkt - voor de regelmatige toevoer, aan de communautaire verwerkende industrie, van visserijproducten van hoge kwaliteit en tegen redelijke prijzen. Want laten we onszelf niet voor de gek houden, de Europese Unie staat voor een duidelijk dilemma: ofwel zij laat haar huidige onderhandelingsbeleid varen, ofwel zij zorgt ervoor dat de mogelijkheden van dit beleid worden uitgebreid. Als zij het opgeeft, dan zou dat twee gevolgen kunnen hebben: ofwel de weg zou worden vrijgemaakt voor vloten van derde landen, die de door de Europese Unie opengelaten ruimte zouden innemen, of we zouden getuige zijn van een gedeeltelijke hernationalisering van het visserijbeleid, omdat de lidstaten of hun economische agenten zouden gaan onderhandelen over de meest wenselijke overeenkomsten.
Naar mijn idee is het in het belang van derde kuststaten zelf dat dit beleid wordt voortgezet, want bij de onderhandelingen over de mogelijkheden voor de visserij laat de Europese Unie zich leiden door een gedegen analyse van de situatie van de visgronden, zij stelt adequate technische maatregelen vast, en in samenwerking met de staten met wie zij in onderhandeling is, levert zij de nodige bijdragen aan een betere controle op de visserijinspanning en aan de ontwikkeling van de nationale visserijsectoren van deze landen. Welke optie zou voor hen de voorkeur verdienen: onderhandelingen over de visserijovereenkomsten met een politiek blok dat zich zo verantwoordelijk opstelt als de Europese Unie, of de situatie van anarchie die zou ontstaan als gevolg van de vrije concurrentie van de economische agenten?
Me dunkt dat het antwoord voor de hand ligt. Als leden van een Parlement dat zich gebonden weet aan de eerbiediging van het milieu in al zijn aspecten, dat een motor is van het beleid voor ontwikkelingssamenwerking, dat tevens bijzonder belang hecht aan voortzetting van de activiteiten van onze vissersvloten en aan de gegarandeerde afzet aan onze verwerkende industrieën, dienen wij het communautaire beleid voor de visserijovereenkomsten te ondersteunen, dat zijn waarde alreeds bewezen heeft, zowel ten opzichte van de lidstaten als van derde landen, wat echter niet betekent dat zou worden afgezien van de noodzakelijke verbetering van de institutionele procedures die de rol van dit Parlement in het kader van dit beleid kunnen versterken.
Kritiek leveren is niet zo moeilijk, maar er zijn weinig alternatieven. Daarom, mevrouw de commissaris, zou ik er vanuit rationeel en zakelijk oogpunt bij u op willen aandringen, dit moeilijke beleid voort te zetten, dat tot nog toe immers zulke goede resultaten heeft opgeleverd.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mij eveneens willen scharen achter degenen die de heer Crampton hebben gelukgewenst met zijn vaardigheid, vooral omdat hij er, met een ontwerpverslag dat wellicht wat extreme vooronderstellingen bevatte, toch in geslaagd is dat zijn verslag met de aangenomen amendementen unaniem door de Commissie visserij is goedgekeurd. Die verdienste is des te groter als je bedenkt welke problemen dit initiatiefverslag oplevert, omdat het over zo'n omstreden onderwerp gaat als de internationale visserijovereenkomsten, die van zoveel betekenis zijn voor de communautaire vissersvloot.
Ik zou op een drietal aspecten van het verslag willen ingaan: ten eerste, de instandhouding van de visgronden, een beginsel dat op communautaire en internationale regelgeving berust, en dat van fundamenteel belang is om de toekomst van de Europese vloot veilig te stellen. Ten tweede moet gezegd dat ik als socialist ook blij ben met de betekenis die in het verslag-Crampton wordt toegekend aan het behoud van de bestaande werkgelegenheid, zowel op zee als in de verwerkende industrie. De visserij is een economische activiteit die, ofschoon haar invloed op de Gemeenschap als geheel vrij beperkt is, wel een vitale rol speelt voor de ontwikkeling van bepaalde perifere regio's met inkomensniveaus die onder het communautaire gemiddelde liggen, regio's die met hoge werkloosheidscijfers te kampen hebben, regio's die de visserij tot hun voornaamste activiteit hebben en waarvan de sociaal-economische structuur uiteen zou vallen als zij het zonder de internationale visserijovereenkomsten moesten stellen. En in de derde plaats wijst het verslag er nog eens op dat de visserijovereenkomsten, ondanks het feit dat zij op handelsgebied thuishoren, een aantal positieve gevolgen hebben voor de ontwikkelingslanden die met de Europese Unie een dergelijke overeenkomst aangaan.
Het gebruik van andere formuleringen, zoals die waarin wordt gesteld dat het niet om handelsakkoorden gaat maar om overeenkomsten die de ontwikkeling van de ACS-landen tot doel hebben, zou impliceren dat deze visserijovereenkomsten zouden moeten worden gefinancierd uit het Europees Ontwikkelingsfonds, en niet uit de schaarse begrotingsmiddelen van het gemeenschappelijk visserijbeleid.
Maar die visie klopt bovendien niet met de werkelijkheid. Zoals de heer Crampton al heeft opgemerkt, zijn meer dan de helft van de 26 overeenkomsten gesloten met ACS-landen, terwijl onze vloot echter hoofdzakelijk in wateren van andere landen actief is. Naar mijn idee moeten we ons verre houden van overwegingen die de internationale handel in een kwaad daglicht stellen. De beste manier om die landen in hun ontwikkeling te steunen, is hun een toegang tot de markt te verschaffen door van hen te kopen wat ze produceren of hebben, dus door hun ontwikkeling in economisch opzicht te ondersteunen.
De Europese Unie zou het zonder een visserijovereenkomst met Santo Tomé wel overleven, maar dat land zou zich zonder overeenkomst met de Europese Unie van een van zijn belangrijkste inkomstenbronnen beroofd zien. Handel komt beide partijen ten goede, en hetzelfde geldt voor de internationale visserijovereenkomsten.

Hardstaff
Voorzitter, de zeer waardevolle verslagen die wij hier vanavond bespreken, hebben allemaal betrekking op overeenkomsten en verdragen om de visserij in de nationale en internationale wateren zo goed mogelijk te reguleren in een tijd waarin de visserij en de achteruitgang van de visbestanden een punt van grote zorg vormen.
In het verslag van de heer Varela Suanzes-Carpegna wordt gewezen op de verplichting van het land onder wiens vlag een schip vaart, om jurisdictie uit te oefenen en op te treden tegen dat schip als het de regels overtreedt. Ik wil de commissaris graag opmerkzaam maken op de moeilijkheden die zich in dit verband voordoen, wanneer er sprake is van zogeheten quota-hoppers. Ik heb kennis van enkele recente gevallen met schepen die niet uit GrootBrittannië afkomstig waren, maar wel onder Britse vlag voeren. Zij werden in een proces voor een Britse rechtbank schuldig bevonden en veroordeeld tot het betalen van een boete, maar voeren simpelweg naar een andere lidstaat zonder de boete te voldoen. Er moet een regeling komen op grond waarvan alle schepen die onder de vlag van een bepaalde lidstaat varen, in dat land voor het gerecht ter verantwoording kunnen worden geroepen, en die de lidstaten waarvan de kapitein en de bemanning onderdanen zijn, verplicht om hun medewerking daaraan te verlenen ten einde deze flagrante overtredingen van de instandhoudingsmaatregelen een halt toe te roepen.
Een groot aantal vissers in alle delen van de EU, zoals in Grimsby in mijn kiesdistrict, is werkloos geworden als gevolg van maatregelen voor de instandhouding van visbestanden. De eigenaren van de schepen hebben daarvoor van de EU een vergoeding ontvangen, maar de mensen die in het VK op de uit de vaart genomen schepen werkzaam waren, kregen niet eens een normale werkloosheidsuitkering, laat staan een vergoeding van de EU, omdat zij als losse krachten werden gezien, ook al hadden zij jarenlang op hetzelfde schip gewerkt. Dit is een zeer onrechtvaardige gang van zaken, die bij de mensen nog steeds veel wrok tegen de Europese Unie in het algemeen en het gemeenschappelijk visserijbeleid oproept.
Ik wil de commissaris vragen om te bewerkstelligen dat bij het uit de vaart nemen van schepen voortaan niet alleen de scheepseigenaren, maar ook diegenen die op die schepen werkzaam waren en hun leven op zee riskeerden, op een passende wijze worden gecompenseerd voor het verlies van hun inkomstenbron. Een set aside-regeling ter compensatie van een korter verblijf op zee is nog een andere mogelijkheid die kan worden overwogen.

Apolinário
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, dit verslag weerspiegelt goed de politieke dualiteit en spanning die dit thema oproepen. Enerzijds worden de kosten-baten gevaloriseerd, met de Commissie die zelf schrijft dat de huidige begrotingssituatie maakt dat de kosten van de lopende overeenkomsten weinig speelruimte laten voor de onderhandeling over nieuwe overeenkomsten en de hernieuwing van de huidige akkoorden op de helling plaatsen.
Uit het oogpunt van de ontwikkelingssamenwerking wordt de mogelijkheid voor de lokale vloten van derde landen onderstreept, waar momenteel de communautaire vloot ploetert, waarvan het visserijontwikkelingsplan van het Koninkrijk Marokko een voorbeeld van is. Anderzijds confronteren de lidstaten zich systematisch met de vloten en vissers die vallen onder de internationale visserijovereenkomsten.
Een bepaald soort anti-europeïsme vindt hierdoor weerklank door op te roepen tot een geleidelijke uitbreiding en stijging van de visserijrechten in derde landen en de voordelen te onderstrepen van eventuele bilaterale onderhandelingen over de visserijrechten in het kader van een hernationalisering van het visserijbeleid.
Onze uitdaging betreft de bescherming van de communautaire vloot zonder ons te scharen achter de antiecologische en anti-europese standpunten. Het is namelijk zo dat naar mijn mening het feit dat het begrotingsbetoog inzake kosten en baten de kop opsteekt in een kader waarin men de beschikbare financiële middelen naar andere doelstellingen wil verplaatsen, dat dit tenslotte een onvolkomen aanhang van het gezamenlijke streven naar Europese eenmaking weerspiegelt, in een sector met een enorm politiek belang en erg grote impact op de werkgelegenheid in bepaalde communautaire kustregio's.
Bovendien vertegenwoordigen de internationale visserijovereenkomsten slechts 0, 31 % van de totale gemeenschapsbegroting, terwijl een beleid van niet-overeenkomsten tegen prijzen van 96 ongetwijfeld een stijging van het handelstekort voor zeeproducten zou vertegenwoordigen, dat niet minder dan 1400 miljoen ecu/jaar bedraagt, terwijl de directe extra werkloosheid in de sector een cijfer van ongeveer 450 miljoen ecu/jaar aan uitkeringen zou betekenen.
Daarnaast zal elk voorstel met het oog op een controversiële en complexe verdeling van de kosten tussen reders en de Commissie of een blokkering van de communautaire financiële compensaties alleen tot gevolg hebben dat de eerder genoemde idee van een hernationalisering van het visserijbeleid wordt versterkt. Ik wilde hierop wijzen, omdat de politieke kosten van een dergelijke optie en de economische weerslag in de visserijzones niet te berekenen zijn.
Tot slot is het vooral uit het oogpunt van het beheer van de bestanden dat een beoordeling van de toekomst van de internationale visserijovereenkomsten noodzakelijk is. Het beheer van de visbestanden is de hoeksteen voor een duurzame visserij, een beheer dat in de eerste plaats de taak is van de kustlanden zonder discriminatie tussen de respectieve nationale en communautaire vloot. Er is een nieuw internationaal juridisch kader op visserijgebied, gevormd door de Zeerechtovereenkomst van de Verenigde Naties, waarin ik met genoegen ook een gedragscode voor een verantwoordelijke visserij ontwaar. De bestanden zijn beperkt en alleen een duurzame visserij zal de continuïteit van de sector en de internationale visserijoverenkomsten mogelijk maken.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, ik zal in mijn antwoord kort ingaan op alle verslagen en een aantal opmerkingen bewaren voor het initiatiefverslag van de heer Crampton inzake de internationale visserijovereenkomsten, die vanavond in alle betogen centraal stonden.
Eerst het verslag van de heer Varela: de Commissie heeft er actief aan meegewerkt dat nu de ratificatie bereikt is van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de instandhouding en het beheer van de grensoverschrijdende visbestanden, en zij beschouwt dit als een concrete stap op weg naar de bescherming en de duurzame exploitatie van de bestanden. Ik weet natuurlijk heel goed welke problemen er ontstaan en vooral weet ik dat bepaalde partners van unilaterale initiatieven moeten worden afgehouden - dat geldt in het bijzonder voor Canada. Ik kan de heer Varela verzekeren dat er op dit moment op het niveau van diplomatieke briefwisselingen en op elk ander niveau initiatieven gaande zijn om dit gedrag te voorkomen of in ieder geval te stoppen, want zo'n houding is zowel voor het Parlement als de Commissie onaanvaardbaar.
Over de amendementen heeft de Commissie het volgende standpunt ingenomen: de amendementen 1 en 3 weerspiegelen bezorgdheid over de bepalingen met betrekking tot de verdeling van de bevoegdheden tussen de Gemeenschap en de lidstaten en de interpretatie van de Overeenkomst in overeenstemming met het Verdrag inzake het zeerecht. De Commissie is echter van mening dat deze bezorgdheid al wordt ondervangen in de verklaringen die aan het voorstel of de Overeenkomst zelf zijn gehecht. De Commissie kan bovendien amendement 2 niet overnemen, omdat zij het belangrijk vindt dat de Europese Commissie in geschillen met internationale organisaties als één geheel haar belangen verdedigt. Ik begrijp wel welke denkwijze hierachter schuilgaat, mijnheer Varela, maar toch zou ik niet graag willen dat de situatie van het GBVB zich bij de visserij herhaalt, want tot dusver praat de Gemeenschap in ieder geval met één stem, of we dat nu leuk vinden of niet. Als elke lidstaat zijn eigen belangen gaat verdedigen, krijgen we een soortgelijke situatie als bij de tweede pijler op het gebied van het buitenlands beleid; de kakofonie en de tegenstrijdige belangen van de lidstaten zouden ons denk ik niet méér in de kaart kunnen spelen.
Dan het verslag van de heer Macartney: de Commissie wil de rapporteur bedanken voor zijn uitmuntende verslag; het protocol is inderdaad gewijzigd om de bevoegde instanties van Sao Tomé en Príncipe de gelegenheid te bieden de visserijactiviteit van de buitenlandse schepen in de exclusieve economische zone beter te controleren.
De Commissie kan zich vinden in de amendementen 3 en 5 en acht het inderdaad noodzakelijk de voorlichting te verbeteren. Zij kan amendement 6 niet overnemen, omdat de Raad de richtlijnen vaststelt waarover voor elke overeenkomst één keer wordt onderhandeld, en niet ook weer voor de verlenging van de overeenkomsten en de afzonderlijke protocollen. In dit geval waakt de Commissie, die de taak heeft de onderhandelingen te leiden, ook over de naleving van de richtlijnen die door de Raad zijn uitgevaardigd.
Wat betreft de andere amendementen is de Commissie altijd van mening geweest dat de met de ACS-landen gesloten visserijakkoorden op de eerste plaats handelsovereenkomsten zijn, ook al bevatten ze - zoals in het verslag van de heer Crampton wordt benadrukt - heel vaak eveneens voor de derde landen ontwikkelingselementen, bijvoorbeeld wat betreft de inscheping van de zeelieden en het lossen van de vangsten voor verwerking ter plaatse. In ieder geval is de Commissie overeenkomstig artikel 130 B van het Verdrag betreffende de Unie inzake de samenhang van plan om met de kredieten die voor deze landen zijn uitgetrokken de visserijsector in samenhang met het ontwikkelingsbeleid te versterken.
Ik kan u echter wel vertellen dat het voor de Commissie behoorlijk frustrerend is om eerst twee uur lang naar u te luisteren en dan mevrouw Aelvoet niet te kunnen antwoorden omdat ze niet meer aanwezig is; maar toch wil ik haar een antwoord geven, want er worden hier weer heel wat clichés gedebiteerd, en ik weet eerlijk gezegd niet meer in welke taal ik die nu moet weerleggen.
Het te pas en te onpas aanhalen van het voorbeeld van Senegal, stoort mij zeer. De overeenkomst met Senegal is tot stand gekomen op verzoek en onder druk van de Senegalese autoriteiten, de Senegalese visserijsector incluis. Verder waren DG XIV en DG VIII beide bij dit proces betrokken, zodat de overeenkomst betrekking heeft op zowel visserij als ontwikkeling. Bovendien hebben wij, op aandringen onzerzijds, van de autoriteiten in Dakar schriftelijk de bevestiging gekregen dat 50 % van het met de overeenkomst gemoeide bedrag ten goede komt aan de visserijsector. Dit geeft al aan dat wij proberen om met Uw punten rekening te houden.
De bewering dat wij concurrenten van de locale vissers zijn, kan ik niet meer aanhoren. Dat is niet waar. Onze vloot is actief op volle zee en op een diepte van 200 meter. Locale Senegalese vissers kunnen niet op die diepte vissen. Zij hebben daarvoor de middelen niet. Wij concurreren met de Japanners. Laten wij zeggen waar het op staat, zodat misverstanden uit de weg kunnen worden geruimd. Laten wij de echte problemen onder ogen zien en ons ontdoen van vastgeroeste denkbeelden. Ik weet echt niet wat ik daarmee moet.
Ik wil het verslag-Crampton tot het laatst bewaren, omdat daarover nog meer te zeggen valt, en nu terugkeren naar het verslag van de heer Teverson.
(IT) Dan het verslag van de heer Teverson over de multilaterale samenwerking in het kader van de NAFO; zoals u weet is de Europese Gemeenschap als contractsluitende partij verplicht in de communautaire wetgeving alle aanbevelingen op te nemen die door de visserijcommissie van de NAFO zijn gedaan. De twee onderhavige voorstellen voor een verordening stellen daarvoor een aantal controlemaatregelen vast, die u overigens ook genoemd hebt, zoals het aanstellen van waarnemers. Die controlemaatregelen vloeien voort uit de aanbevelingen van de visserijcommissie van de NAFO.
Het doet de Commissie deugd dat deze voorstellen in het verslag-Teverson gunstig onthaald zijn. Uw bezorgdheid is mij natuurlijk niet ontgaan, ze komt ook in de amendementen terug, maar ik kan die amendementen vanwege de vorm ervan niet in het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening 189 opnemen. De Commissie verplicht zich er in ieder geval toe de voorzitter van de Commissie visserij een kopie toe te sturen van het verslag dat de Wetenschappelijke Raad van de NAFO over de situatie van de visbestanden heeft opgesteld. Het probleem is namelijk dat de bestanden door het wetenschappelijk comité van de NAFO - waarin de Europese Commissie ook zitting heeft - zijn onderzocht en beoordeeld, maar dat er geen specifieke verslagen zijn; wat ik kan doen is u de resultaten van dit wetenschappelijk verslag direct doorgeven.
Dan het laatste verslag, dat van de heer Souchet. De Commissie heeft het verslag van het Europees Parlement over de wijziging van deze basisregeling bestudeerd en is tot de conclusie gekomen dat zij de amendementen 1 en 2 niet kan overnemen. Om de op internationaal niveau aangegane verplichtingen namelijk na te leven, mijnheer Souchet, hoeven er in de communautaire rechtsorde alleen maar technische maatregelen te worden opgenomen die een heel beperkte reikwijdte hebben, omdat het daarbij gaat om het vaststellen van het vistuig en het gebruik daarvan; deze maatregelen worden op grond van artikel 18 door het beheerscomité genomen.
Het lijkt de Commissie in dit verband echt niet wenselijk de procedure van artikel 43 toe te passen, aangezien de onderhavige maatregel door de betrokken internationale organisatie is genomen; de Unie beschikt hoe dan ook niet over een beoordelingsruimte als het gaat om de inhoud van de maatregelen. De Commissie kan de amendementen 3 en 4 evenmin aanvaarden, omdat ze buiten het juridisch kader van het onderhavige voorstel vallen.
Dan wil ik nu enige opmerkingen aan de visserijakkoorden wijden.
(EN) Ik heb U al gezegd dat ik hier niet met een goed gevoel sta gezien de sterke verdeeldheid in dit Huis, zoals ook vanavond nog in het debat bleek. Het enige wat ik derhalve kan doen, is vasthouden aan het eindverslag, waarover na lang praten kennelijk consensus kon worden bereikt, en zo pragmatisch mogelijk proberen te zijn.
Ik wil er in dit kader op wijzen dat wij onze overcapaciteit niet simpelweg naar derde landen kunnen exporteren. De Commissie is zeven maanden in de weer geweest om een vermindering van de vlootcapaciteit met 30 % voor elkaar te krijgen. Het heeft mij zeven maanden gekost om zover te komen. Ik heb hierbij water bij de wijn gedaan, mijn oorspronkelijke inzet was hoger. Wat ik hiermee alleen maar wil zeggen is dat wij alle mogelijke wegen aftasten, zoals een vermindering van de capaciteit of van de visserij-inspanning in onze wateren, en niet alleen bezig zijn om overcapaciteit naar elders over te brengen. Dat is niet juist. Het is ronduit verbazingwekkend te constateren dat bepaalde lidstaten die hun vlootcapaciteit in het verleden nooit hebben ingekrompen of deze indertijd zelfs nog hebben opgevoerd, in de Raad het felst tegen mijn voorstellen gekant zijn en bovendien nog kritiek op mij hebben, omdat ik alleen maar overcapaciteit naar elders zou brengen.
Misschien doelt U niet op de Commissie, maar op de lidstaten of de nationale regeringen. Als U het over het uit de vaart nemen van schepen heeft, mijnheer McMahon, ligt er het feit dat Uw land om de een of andere reden geen gebruik heeft gemaakt van deze regeling waaraan de Commissie de afgelopen tien jaar heeft meebetaald!
(Interruptie van de heer McMahon) Het spijt mij, maar dat is mijn probleem niet. Wij hebben allemaal onze eigen verantwoordelijkheid. Ik neem de mijne, maar U kunt mij niet van alles en nog wat, Hiroshima incluis, in de schoenen schuiven! Ik was toen nog niet geboren.
(Gelach) Groot-Brittannië is, door geen gebruik van deze regeling te maken, derhalve £ 12.000.000 misgelopen en Britse vissers waren genoodzaakt hun boten en vergunningen te verkopen. En die werden weer door anderen opgekocht. En daar kan ik niet vóór zijn. Ik kan mensen niet weerhouden iets te kopen als ik niet weet hoe ik mensen kan weerhouden iets te koop aan te bieden. Als U mij kunt zeggen hoe mensen van verkoop kunnen worden weerhouden, leer ik misschien hoe ik mensen van aankoop kan afhouden. Op het punt van de compensaties, zowel voor eigenaren, als voor de aan boord werkzame personen, voorzag het voorstel van de Commissie in een dergelijke regeling, maar deze werd door een aantal lidstaten -ik zal ze niet bij name noemen, maar U weet wel op welke landen ik doel- van tafel geveegd. Hetzelfde deed zich voor ten aanzien van de structurele bijstand. Het Commissievoorstel dat uiteindelijk werd aangenomen bevatte een verzoek -een verplichting zat er niet in- om een deel van de bijstand aan te wenden voor sociale maatregelen ten behoeve van de vissers. Het voorstel is op dit punt niet bindend, maar haalde het wel. Sommige landen, waaronder eentje dat U heel goed kent, maken van deze mogelijkheid geen gebruik en ik kan dat niet afdwingen. Laten wij de verantwoordelijkheid leggen daar waar deze hoort.
Voorts vraag ik mij af wat er precies wordt bedoeld als het over financiële compensaties gaat. Gaat het dan over ontwikkelingslanden of over overeenkomsten in het algemeen? Als wordt gedoeld op overeenkomsten in het algemeen, mag ik wellicht de overeenkomst met Groenland nog eens in herinnering brengen, waarmee 50 miljoen ecu is gemoeid, maar geen vis. Neemt U alstublieft een initiatief. Ik heb dat gedaan en kwam daar in de Raad niet verder mee. Waarom zouden wij geen poging wagen? En ik hoop dat U dan even vasthoudend bent als het over tomaten gaat, waarvoor wij betalen, of over aardbeien of handelsovereenkomsten voor nog andere producten. Als U wilt dat wij aan geen enkele overeenkomst meebetalen, hoop ik dat U consequent zult zijn, ook wanneer om solidariteit wordt gevraagd in geval van ziekten.
Met de visserijovereenkomsten is een bedrag gemoeid van ± 280 miljoen ecu, waarvan 180 miljoen ecu voor de ACS-landen. Het resterende bedrag gaat naar overeenkomsten met noordelijke landen, die in sommige gevallen niet in visserijrechten voorzien. Voorts moet rekening worden gehouden met de 20.000 mensen die dankzij deze overeenkomsten aan het werk kunnen blijven. Wij zijn namelijk voor 50 % afhankelijk van de vis die in dit kader wordt aangevoerd en als wij vis zouden moeten aankopen om die 50 % van onze behoefte te dekken, zouden wij daarvoor toch ook moeten betalen.
(Interruptie van de heer Teverson: Voor andere sectoren is dit niet het geval, of wel soms?) Ik wil landbouwsubsidies niet gaan vergelijken met steunregelingen voor de visserij. Als wij consequent willen zijn, dan moeten wij één lijn trekken. Wij mogen niet met twee maten meten. Doen wij dat wel, dan zijn wij niet erg verstandig bezig, mijnheer Teverson. Zelfs niet wanneer wij uit solidariteit betalen voor fouten en misverstanden in bepaalde lidstaten. Visserijovereenkomsten vertegenwoordigen een economische waarde. Dat is het punt. Wij kunnen proberen om daarvan een schatting te maken, als U dat zou willen. De Commissie is niet in de positie om een kosten-batenanalyse te maken, maar wij kunnen dat desgewenst aan een extern bureau uitbesteden om zodoende verantwoording te kunnen afleggen aan de belastingbetaler. Er zijn in dit verband wellicht meerdere punten waarmee rekening moet worden gehouden.
Ik heb geprobeerd een aantal dingen op een rijtje te zetten. Ik ben me ervan bewust dat dit niet de laatste keer is dat wij over de visserij en de internationale overeenkomsten komen te spreken. Maar ik wil U nog zeggen wat mij dwarszit. Ik heb van dit Huis geen erkenning gekregen voor de vooruitgang en de veranderingen die wij op het punt van de visserijovereenkomsten hebben weten te realiseren. De heer Crampton wees op een uitlating van mij dat de tijd van komen, vissen en bijna niets betalen, achter ons ligt. Dat was ook mijn streven. De nieuwe overeenkomsten zijn tweede- of derde-generatieovereenkomsten. De heer McMahon had het over de grote aantallen mensen die in de Derde Wereld van de visserij afhankelijk zijn. Misschien doelde hij op de hoeveelheden vis, want wat hij zei klopt niet helemaal. Neem nu bijvoorbeeld Namibië. Dit land wil een eigen visserijsector op poten zetten. De vis is aanwezig, maar de schepen niet. Er is dan ook ruimte voor een evenwichtige overeenkomst met Namibië op basis van gezamenlijke ondernemingen. Anders zal Namibië op eigen kracht een vloot proberen op te bouwen, waardoor de mondiale vloot alleen maar zal toenemen. Wat is er mis met een overeenkomst waarbij zij de vis inbrengen en wij de schepen en de kennis? Wat is daar mis mee?
Mozambique zit in dezelfde situatie. Het land heeft niet de kennis, noch de mogelijkheden om de eigen wateren te bevissen. Daarom verkopen zij visserijrechten aan Japanners en anderen. Meer achtergrondkennis van de landen waarmee wij internationale visserijovereenkomsten hebben gesloten, kan zo z'n nut hebben en ons een beter inzicht in de situatie verschaffen. Dit betekent niet dat er niets meer te verbeteren valt, maar wij moeten bedenken dat wij ons beleid op dit punt al sterk hebben bijgesteld.
(Applaus)
Crampton
Voorzitter, ik wil de commissaris complimenteren met haar betoog, waarmee ik het voor 90 % eens ben. Ik deel haar gevoelens van teleurstelling over de houding van vele lidstaten op dit punt, en misschien wel met name over die van mijn eigen land de laatste tijd. Wij beseffen dat de Commissie al veel heeft gedaan. In het onderhavige verslag van de commissie visserij complimenteren wij de Commissie dan ook met een van haar laatste documenten, getiteld: Visserijovereenkomsten: huidige situatie en vooruitzichten. Ik denk dat de Commissie de goede kant opgaat. Mijn verslag wil haar daarbij helpen.

Macartney
Voorzitter, de commissaris riep op om de verantwoordelijkheid te leggen daar waar deze hoort. Daarin heeft zij gelijk. Zij heeft zeker gelijk als zij de verantwoordelijkheid voor het falende Britse beleid ten aanzien van het uit de vaart nemen van schepen, hoewel zij het VK niet specifiek noemde, bij de Britse regering legt. Maar evenzo is zij, als hoedster van de Gemeenschapswetgeving, verantwoordelijk voor de juridische competentie in de kwestie waarover het verslag-Souchet handelt. Ik hoop dat zij de rechtsgrondslag, waarover wij ons in dit Parlement weer zullen buigen, opnieuw zal bezien. Het een gaat niet zonder het ander. Als wij de juiste rechtsgrondslag handhaven en de verantwoordelijkheid op de juiste plek leggen, laten wij daarin dan ook consequent zijn.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 23.00 uur gesloten)

