Wspólnotowy program oznakowania ekologicznego - Dobrowolny udział organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest debata wspólna w sprawie następujących sprawozdań:
sprawozdania pana posła Salvatore Tatarelli, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego - C6-0279/2008 - oraz
sprawozdania pani poseł Lindy McAvan, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie - C6-0278/2008 -.
Salvatore Tatarella
sprawozdawca. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Rozpocznę od podziękowania wszystkim, którzy tak skutecznie współpracowali przygotowując przedmiotowe sprawozdanie: sprawozdawcom pomocniczym z Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, czeskiej prezydencji, urzędnikom Komisji Europejskiej oraz wreszcie godnym podziwu funkcjonariuszom ze wszystkich grup politycznych. Jestem im wszystkim wdzięczny za znakomitą pracę, jaką wykonali. Ich cenny wkład umożliwił osiągnięcie porozumienia w pierwszym czytaniu.
Kiedy z ramienia Parlamentu Europejskiego przejąłem odpowiedzialność za przegląd dossier dotyczącego wspólnotowego programu oznakowania jakości ekologicznej, działałem na rzecz przyspieszenia systemu. Stałe uaktualnianie wymogów środowiskowych dotyczących produktów niespełniających norm zmusza przedsiębiorstwa do uczestnictwa w ciągłym szlachetnym procesie podnoszenia ogólnych standardów jakości ekologicznej produktów wprowadzanych na rynek. Zwiększając produkcję oraz obieg produktów i usług posiadających oznakowanie ekologiczne osiągniemy istotne trwale korzyści, jak też coraz większe korzyści środowiskowe w zakresie oszczędności energii, zmniejszenia poziomu zanieczyszczeń trafiających do atmosfery oraz oszczędności wody. Wspólnotowy program oznakowania ekologicznego to oparty na dobrowolnym uczestnictwie program przyznawania oznakowania ekologicznego mający służyć promocji dystrybucji produktów i usług o ograniczonym poziomie oddziaływania na środowisko w ciągu całego cyklu życia dostarczając konsumentom informacji rzetelnych, nie wprowadzających w błąd i prawidłowych z naukowego punktu widzenia.
Nasz przegląd przedmiotowego rozporządzenia stanowi część szerszego europejskiego planu działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji oraz jest ściśle powiązany z przeglądem EMAS i dyrektywy w sprawie ekoprojektu. Prawo wspólnotowe już umożliwia tę korektę rozporządzenia stwierdzając, że system musi być poddany przeglądowi w świetle doświadczeń zdobytych i zmieniony celem zwiększenia jego skuteczności, poprawienia planowania i uproszczenia działania. Celem przedmiotowego oznakowania jest naprowadzanie konsumentów na produkty, które są w stanie zmniejszać wpływ na środowisko naturalne. Jak dotychczas nasze doświadczenia ze wspólnotowym programem oznakowania ekologicznego są niejednoznaczne. Po stronie pozytywów coraz większa liczba przedsiębiorstw w najróżniejszych sektorach wnioskuje o świadectwa jakościowe. Uznają więc one jego wartość w zakresie wyborów dokonywanych przez konsumentów i jego napędową rolę - certyfikacja ta jest bardzo ceniona przez konsumentów, którzy są bardziej świadomi społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. Z drugiej jednak strony mogę wymienić pewne problemy: opinia publiczna niemal nie jest świadoma tego systemu oznakowania, jego kryteria szybko się dezaktualizują z powodu bardzo szybkich zmian na rynkach, zaś biurokratyczny język odstrasza podmioty gospodarcze od uczestnictwa. Nowy wspólnotowy program oznakowania ekologicznego przybierze nową postać jeśli chodzi o wygląd i treść. Stanie się atrakcyjniejszy a jego zasięg poszerzy się o nowe produkty: do roku 2015 planujemy dwukrotnie zwiększyć liczbę grup produktów z obecnych 25 tj. do 40-50 grup. Planowane są kampanie promocyjne. Wyasygnowaliśmy budżet marketingowy w wysokości 9,5 miliona euro, natomiast 15 tysięcy euro przeznaczono na nową witrynę internetową.
Zasadą najbardziej interesującą sprawozdawców pomocniczych, co do której zgodziły się pozostałe instytucje, był fakt, że wspólnotowy program oznakowania ekologicznego nie może jedynie zaświadczać o osiągniętych wynikach, lecz ma stanowić wciąż rozwijające się dynamiczne narzędzie, siłę napędową wciąż popychającą wytwórców i produkty w stronę wyższych standardów jakości środowiskowej poprzez nieustanne ocenianie rynkowych punktów odniesienia i ustanawianie w oparciu o nie nowych kryteriów. Naszym celem jest zapewnienie kontroli całego cyklu życia produktu, co pozwoli nam w pełni uwzględnić wpływ na środowisko na wszystkich etapach produkcji oraz umożliwi wszystkim podmiotom działającym w tym sektorze, jak również organizacjom pozarządowym, odgrywanie aktywnej roli w procesie przeglądu kryteriów kompromisowych.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Przewodniczący
Panie pośle, czy mogłby pan posłuchać? Ma pan pięć minut teraz oraz dwie minuty pod koniec debaty. Jeśli wykorzysta pan teraz siedem minut, nie będzie pan miał w ogóle czasu pod koniec debaty. Ale to pan poseł decyduje, czy chce pan wykorzystac teraz siedem minut czy też chce pan wykorzystać pięć czy sześć minut, które już zabrała pańska wypowiedź i zostawić sobie minutę na ustosunkowanie się do uwag kolegów posłów.
Salvatore Tatarella
sprawozdawca. - (IT) Przyjmuję pańską propozycję.
Linda McAvan
sprawozdawczyni. - Panie przewodniczący! Podobnie jak pan poseł Tatarella pragnę rozpocząć od podziękowań dla osób blisko zaangażowanych w pomaganie nam osiągnąć dziś porozumienie w pierwszym czytaniu w zakresie sprawozdania w sprawie EMAS. Pragnę podziękować sprawozdawcom pomocniczym, którzy są dziś tu obecni, Komisji, która była bardzo pomocna w osiągnięciu porozumienia oraz czeskiej prezydencji, której nie ma na sali i która nie może usłyszeć moich podziękowań. Dziękuję również pracownikom Parlamentu i grup, oraz mojej własnej asystentce Elizabeth, która odegrała istotną rolę w zapewnieniu, byśmy się dzisiaj tu znaleźli. Wszystko toczyło się w błyskawicznym tempie, od chwili gdy zaczęliśmy omawiać ten temat do dnia dzisiejszego, tak więc mamy porozumienie przed wyborami.
EMAS to program oparty na dobrowolnym uczestnictwie stanowiący ramy wsparcia przedsiębiorstw i organizacji w zakresie poprawienia wyników środowiskowych. Rozpoczął się 14 lat temu i odniósł pewien sukces mając 4 tysiące uczestników, co na dobrą sprawę nie jest wcale taką wielką liczbą uwzględniając całą Unię Europejską. Komisja określiła cel zwiększenia tej liczby do 35 000 uczestników. Jest to cel bardzo ambitny. Zakłada niemal dziesięciokrotny wzrost.
Myślę, że słuszne jest, abyśmy postarali się poprawić poziom uczestnictwa w EMAS, gdyż w przeciwnym razie jego wpływ pozostanie ograniczony. Jeśli jednak wpływ ten ma być większy, musimy też zachować integralność środowiskową programu. Sądzę, że osiągnięte dziś przez nas porozumienie daje tę równowagę pomiędzy, miejmy nadzieję, uczynieniem go atrakcyjnym dla uczestników a jednoczesnym zachowaniu integralności środowiskowej.
Dokonaliśmy pewnych zmian uzgodnionych z Komisją, sądzę, że istotnych. Po pierwsze mamy rejestrację przedsiębiorstw umożliwiającą firmom lub organizacjom zlokalizowanym w więcej niż jednym miejscu jednokrotną rejestrację w jednym kraju, co jest bardzo ważne. Aby móc uczestniczyć w systemie EMAS Parlament Europejski musiał się zarejestrować trzykrotnie - w Luksemburgu, Francji i Belgii. Z tego, co przekazał mi personel nie było to łatwe. A więc tego typu zmiana jest istotna. Poza tym, rejestracja zbiorcza dla organizacji działających w tym samym sektorze; obniżone opłaty i mniej restrykcyjne wymogi w zakresie sprawozdawczości dla małych i średnich przedsiębiorstw - moim zdaniem EMAS jest nieco zbyt uciążliwy dla małych organizacji, więc to się musi zmienić - i większa zgodność z ISO 14001. Dla mnie szczególnie ważne jest wprowadzenie dokumentów wsparcia sektorowego. Sądzę, że Komisja będzie nad tą kwestią bardzo ciężko pracować, co pomoże organizacjom porównać się względem podobnych im organizacji. Zostaną też wprowadzone kluczowe wskaźniki. Są one bardzo ważne, by ulepszyć program i pomóc ludziom na zewnątrz w spojrzeniu na organizacje i zobaczeniu, jakie uzyskują wyniki.
Mam szczerą nadzieję, że te zmiany zachęcą do uczestnictwa w EMAS, nie dlatego, że chcę grać w grę liczbową i patrzeć jak EMAS rywalizuje z ISO, lecz ponieważ moim zdaniem to dobry program, który mógłby nam pomóc spełnić nasze kryteria zrównoważonego charakteru.
Dzisiaj oczy świata zwrócone są w dużej mierze na Londyn, gdzie światowi przywódcy spotkali się, by omawiać zniżkową tendencję na rynkach finansowych i globalny kryzys w sektorze bankowości. Niektórzy bez wątpienia zastanawiają się, dlaczego siedzimy tu i rozmawiamy o audycie środowiskowym w chwili, gdy organizacje i przedsiębiorstwa odczuwają presję finansową. Będą postrzegać tego typu inicjatywę Komisji jako odwracanie uwagi. Sądzę jednak, że niesłusznie. Dla mnie i moich kolegów socjalistów zielona agenda zdecydowanie stanowi część recepty na wyjście z kryzysu finansowego, w jakim się znajdujemy. Musimy inwestować w energię i źródła odnawialne, jak też zmniejszać nasz wpływ na środowisko. Chociaż EMAS to bardzo skromna część wielkiego programu dotyczącego zmian klimatycznych, nad którym tak ciężko pracuje pan komisarz, myślę, że jednak odgrywa pewną rolę pomagając Unii Europejskiej i reszcie świata zmniejszyć nasz wpływ na środowisko.
Stavros Dimas
komisarz. - (EL) Panie przewodniczący! Pragnę rozpocząć od podziękowań i gratulacji dla sprawozdawców, pani poseł McAvan i pan posła Tatarelli, za znakomite sprawozdania w sprawie proponowanego przeglądu wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego oraz ekozarządzania i audytu.
Są to dwa istotne instrumenty polityki ochrony środowiska stanowiące integralną cześć planu działań w sprawie zrównoważonej konsumpcji i produkcji. To dobrze, że możliwe jest porozumienie w pierwszym czytaniu. Posłowie do Parlamentu Europejskiego mieli w tym zakresie decydujący wkład i udało nam się zachować w nienaruszonym stanie środowiskowy cel propozycji Komisji, a jednocześnie określić ambitniejsze cele co do wielu istotnych kwestii.
Fakt osiągnięcia porozumienia w pierwszym czytaniu potwierdza wolę instytucji, by bezpośrednio zająć się problemami wynikającymi z niezrównoważonej konsumpcji i produkcji. Przegląd programu ekozarządzania i audytu (ΕΜΑS) umożliwia organizacjom i przedsiębiorstwom na całym świecie skuteczniejsze zarządzanie wpływem swej działalności na środowisko. ΕΜΑS wspiera stałą poprawę w zakresie ekologiczności organizacji i przedsiębiorstw, w tym oczywiście zgodność z odpowiednim ustawodawstwem środowiskowym. Daje również organizacjom i przedsiębiorstwom dodatkowe korzyści, nie tylko w postaci bezpośrednich oszczędności finansowych, lecz również ograniczania procedur biurokratycznych przy składaniu sprawozdań i umożliwiając właściwym organom w państwach członkowskich przyznawanie zachęt.
Przy skorygowanym systemie będziemy w stanie zająć się rosnącym zapotrzebowaniem konsumentów na obiektywne, bezstronne i wiarygodne informacje co do środowiskowego wpływu kupowanych przez nich produktów. Skorygowany system da nam potencjał zwiększenia różnorodności produktów uczestniczących we wspólnotowym programie oznakowania ekologicznego obecnych na rynku oraz zachęcania przedsiębiorstw do poprawiania swych wyników w zakresie ekologiczności. Dodatkowo, logo wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego da im wiele przewag konkurencyjnych, takich jak niższe podatki, bardziej rygorystyczne normy ekologiczne, wykluczenie substancji niebezpiecznych oraz prostsze kryteria powiązane z zamówieniami publicznymi i innymi politykami Unii Europejskiej.
Rozszerzono również zakres skorygowanego rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. Rozporządzenie jest elastyczniejsze i w stanie sprostać nowym wyzwaniom i priorytetom środowiskowym. Jako ramowy akt ustawodawczy rozporządzenie w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego nie określa konkretnych kryteriów dla produktów. Przewiduje za to kryteria środowiskowe, które mają być określone dla wybranych kategorii produktów tak, by logo można było przyznawać najlepszym produktom w każdej kategorii.
Dziś mamy do czynienia z bardzo szeroką penetracją rynku przez oznakowania ekologiczne, obrazy i teksty mogące wprowadzać zamieszanie w głowach konsumentów, od przedstawień lasów na puszkach zawierających substancje niebezpieczne do zapewnień, że artykuły spożywcze są neutralne pod kątem emisji dwutlenku węgla a nawet ekologicznych samochodów. Dlatego też konsument nie ma pojęcia, komu ma ufać. Propozycja kompromisowa dotycząca rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego pomoże rozwiać te wątpliwości.
Przed ustaleniem kryteriów i kategorii produktów żywności i napojów, wykonane zostanie studium wartości dodanej, jaką może dawać przedmiotowe oznakowanie. Po wykonaniu tego opracowania i po wydaniu przez Komisję decyzji w procedurze współdecyzji, logo wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego będzie przyznawane produktom o najlepszych wynikach w zakresie ekologiczności.
Ufam, że Parlament w pełni poprze ten pozytywny pakiet propozycji. Wspólnotowy program oznakowania ekologicznego to jeden z niewielu kanałów rzeczywistej i bezpośredniej komunikacji pomiędzy obywatelami a Unią Europejską odnośnie do kwestii środowiskowych. Dzięki wspólnotowemu programowi oznakowania ekologicznego obywatele będą dokonywać lepszych wyborów produktów a zatem, bezpośrednio i aktywnie uczestniczyć w walce z niezrównoważoną konsumpcją.
Komisja Europejska może przyjąć kompromisowe pakiety propozycji w całości, celem osiągnięcia porozumienia w pierwszym czytaniu w odniesieniu do obu rozporządzeń.
Raz jeszcze dziękuję państwu posłom sprawozdawcom za znakomitą pracę.
Nikolaos Vakalis
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. - (EL) Panie przewodniczący! Pragnę rozpocząć od gratulacji dla sprawozdawcy i wszystkich osób biorących udział w negocjacjach z Radą. Moim zdaniem tekst uzgodniony pomiędzy Parlamentem a Radą jest bardzo wyważony, co wzmacnia nasz arsenał w walce ze zmianami klimatycznymi.
Nie będę przed państwem krył, że byłem nieco rozczarowany pierwotnym tekstem propozycji Komisji, nie tylko dlatego, że nie był wystarczająco ambitny, ale dlatego, że nie był w stanie poprawić nawet tych słabości, jakie pojawiły się w trakcie dotychczasowej realizacji systemu.
Jednak tekst, który jest poddawany pod głosowanie rozwiewa moje wcześniejsze obawy. Dokładniej, jestem zadowolony, że tak wrażliwy sektor produktów jak żywność i pasze nie będzie włączony bez wykonania najpierw studium na temat wykonalności ustanowienia wiarygodnych kryteriów, które obejmą wpływ produktu na środowisko w całym cyklu życia.
Ze szczególną radością odnotowuję, że Komisja jest obecnie zobowiązana wprowadzić środki zmierzające do określenia konkretnych kryteriów przyznawania oznakowania ekologicznego każdej grupie produktów w terminie dziewięciu miesięcy od rozpoczęcia konsultacji na temat wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego z Radą.
Termin ten ma istotne znaczenie, gdyż na tym etapie byliśmy w przeszłości świadkami poważnych opóźnień. Popieram wyłączenie ze wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego produktów rakotwórczych, toksycznych lub szkodliwych dla środowiska oraz odniesienie do zmniejszenia liczby testów na zwierzętach.
Kolejną pozytywną rzeczą jest fakt, że procedurę zgodności uelastyczniono a nie zarzucono. Bardzo cieszą mnie również częste odniesienia do małych i średnich przedsiębiorstw, które, jak wszyscy wiemy, stanowią dziś rdzeń europejskiej gospodarki, gdy stoimy w obliczu największego kryzysu gospodarczego w ostatnich latach.
Na zakończenie nie będę przed państwem ukrywał, że jeśli chodzi o zamówienia publiczne miałem nadzieję na podejście odważniejsze, śmielsze. Obawiam się, że kompromis osiągnięty nie jest w obecnej sytuacji wystarczający. Chciałbym mimo to podkreślić raz jeszcze, że osiągnęliśmy zadowalający wynik.
Anders Wijkman
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Czekamy dość długo na plan Komisji w sprawie zrównoważonej produkcji i konsumpcji. Otrzymaliśmy propozycję kilka miesięcy temu. Mimo że ma ona charakter kompleksowy, muszę niestety powiedzieć, że ogólna treść jest dość ograniczona i kiepska. Przeczytawszy niektóre z wczesnych projektów propozycji Komisji wiem, że zwłaszcza w DG ds. Środowiska plany były przede wszystkim o wiele ambitniejsze. A więc oczywiste jest, że prace nad tymi kwestiami muszą w przyszłości trwać nadal i być bardziej dogłębne.
Omawiamy dziś wspólnotowy program oznakowania ekologicznego. Przegląd daje dobrą możliwość odejścia tego programu od marginesów rynku, uchwycenia przez niego znacznie większego udziału w rynku oraz lepszego nakierowania popytu na produkty przyjazne dla środowiska. Nowe zasady stanowią znaczną poprawę. Są bardziej dynamiczne, będą stosować podejście oparte na cyklu życia i powinny być w stanie przyciągnąć znacznie więcej uwagi i zainteresowania zarówno przedsiębiorstw jak i konsumentów. Jak powiedział komisarz Dimas, będą w stanie pomóc skonsolidować oznakowanie ekologiczne i wyeliminować wiele programów opartych na dobrowolnym uczestnictwie, które bardzo często wprowadzają zamęt w głowach konsumentów.
Mamy wciąż jednak problem, mianowicie jak informować konsumentów i rynki o tym oznakowaniu. Wsparcie marketingowe tego programu w przeszłości było bardzo ograniczone. Zasoby dedykowane były malutkie w porównaniu z zasobami stojącymi za olbrzymią promocją marek ogólnie na rynku. Mam nadzieję, że to się zmieni, przede wszystkim przez przedsiębiorstwa widzące w przyszłości we wspólnotowym programie oznakowania ekologicznego ważny instrument. Ufam też, jak powiedział pan poseł Vakalis, że zamówienia publiczne w przyszłości obejmą obszary zielone i będą wykorzystywać wspólnotowy program oznakowania ekologicznego jako platformy.
Mam też nadzieję, że Komisja będzie bardziej proaktywnie wspierać ten program. Dziękuję wszystkim, którzy byli zaangażowani w te prace. Myślę, że w kilka tygodni wykonaliśmy całkiem dobrą robotę. W ostatnich godzinach udało nam się wyeliminować pewne zamieszanie co do produktów spożywczych, zwłaszcza produktów rybołówstwa.
Wreszcie pragnę odnieść się do słów pani poseł McAvan, która wspomniała o kryzysie finansowym i dzisiejszym spotkaniu w Londynie. Moim zdaniem ta wzmianka jest bardzo na rzeczy. Stoimy dziś w obliczu co najmniej trzech równoległych kryzysów - finansowego, klimatycznego oraz kryzysu, który nazwałabym ekosystemowym czy też nadmiernym wykorzystaniem zasobów naturalnych. Jedynie poprzez zajęcie się wspólnie głównymi przyczynami - to znaczy niezrównoważonym wykorzystaniem zasobów - poprzez inwestowanie w produkcję i produkty niskowęglowe i przyjazne dla środowiska będziemy w stanie budować lepszą przyszłość. Myślę, że omawiany wspólnotowy program oznakowania ekologicznego jest jednym z wielu instrumentów, jakie mogą nam w tym pomóc.
Gyula Hegyi
w imieniu grupy PSE. - Panie przewodniczący! Istnieją różne narzędzia sankcjonowania w naszych społeczeństwach świadomych zachowań na rzecz środowiska. Są rozporządzenia, dyrektywy, rezolucje. Możemy zakazać pewnych substancji i działań. Możemy zakazać substancji niebezpiecznych i dotować technologie zielone.
W gospodarce rynkowej istnieją jednak również inne narzędzia. Możemy zwracać się do konsumentów poprzez kupowane przez nich produkty, zalecając te, które są przyjazne dla środowiska i spełniają wymóg zrównoważonego rozwoju.
Przedmiotowa dyrektywa jest istotnym krokiem we właściwym kierunku upraszczając dojście do uczestnictwa we wspólnotowym programie oznakowania ekologicznego. Grupa Socjalistyczna popiera omawiane sprawozdanie. Moi towarzysze i ja sam złożyliśmy do niego wiele poprawek, które są albo popierane przez Komisję Środowiska albo ich duch jest włączony w pakiet kompromisowy. Tak więc nasza grupa opowie się dziś w głosowaniu końcowym za przyjęciem sprawozdania.
Naszym zdaniem wpływ produktów na środowisko musi stanowić w UE temat bardzo istotny a cała idea wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego daje nam bardzo przydatną orientację dla konsumentów.
Oczywiście wspólnotowy program oznakowania ekologicznego powinien obejmować produkty najbardziej przyjazne dla środowiska a informacje powinny być jasne i prawidłowe. W tych ciężkich czasach kryzysu gospodarczego powinniśmy szanować również interesy producentów i jestem przekonany, że omawiane sprawozdanie równoważy interesy konsumentów i przemysłu.
Bardzo istotne jest włączenie w proces wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego małych i średnich przedsiębiorstw, stąd koszt autoryzacji nie może być zbyt wysoki. Jako sprawozdawca pomocniczy Grupy Socjalistów pchałem sprawozdanie w kierunku nawet niższych kosztów i dziękuję sprawozdawcy za przyjęcie naszych argumentów.
Odnośnie do wspomnianych przeze mnie małych i średnich przedsiębiorstw, oczywiste jest, że powinniśmy musieć wyeliminować biurokratyczną trudność autoryzacji. Musimy uprościć procedurę zdobywania znaku wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego, gdyż w swej obecnej formie procedura decyzyjna jest bardzo opieszała i biurokratyczna.
Głównie mniejsze firmy nie mają wystarczającej ilości środków, czasu i energii na powolny proces przystępowania do wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. Bardzo istotne jest przeprowadzenie analizy całego cyklu życia produktu, od wytworzenia do zniszczenia. Nie wystarczy ocenić cechy środowiskowe produktu gotowego; przed przyznaniem oznakowania w ramach wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego należy również zbadać substancje wchodzące w skład produktu, proces produkcji, transport towarów i sposób zniszczenia lub rozkładu produktu.
Oczywiste jest, przynajmniej dla nas socjalistów, że produkty, które otrzymały znak wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego nie mogą zawierać substancji niebezpiecznych. W czasie naszych debat była to kwestia bardzo trudna, jednak ostatecznie udało nam się osiągnąć co do niebezpiecznych substancji bardzo dobry kompromis.
Główna zasada jest taka, że produkty uczestniczące w we wspólnotowym programie oznakowania ekologicznego nie mogą zawierać pewnych niebezpiecznych substancji, lecz mogą pojawiać się bardzo nieliczne wyjątki. Konkretne towary, dla których nie istnieją równoważne alternatywy, a które mają lepsze całościowe wyniki w zakresie ekologiczności w porównaniu z innymi towarami z tej samej kategorii mogą być potraktowane wyjątkowo. Najlepszym i najbardziej znanym przykładem jest energooszczędna żarówka, która ma wiele ekologicznych zalet, lecz zawiera rtęć.
Szeroko również omawiano kwestię artykułów spożywczych. W tym wypadku kryteria należy rozwinąć dalej. Wspólnotowy program oznakowania ekologicznego ma rzeczywistą ekologiczną wartość dodaną. Uwzględnia on cały cykl życia produktu a stosowanie tego oznakowania go nie powinno prowadzić do zamętu w głowie konsumenta w porównaniu z innymi oznaczeniami żywności. Komisja przyjmie środki celem ustanowienia konkretnych kryteriów uczestnictwa we wspólnotowym programie oznakowania ekologicznego dla każdej grupy produktów, w tym artykułów spożywczych. Nie później niż trzy miesiące po końcowym sprawozdaniu i projekcie kryteriów Komisja przeprowadzi konsultacje z Komitetem Unii Europejskiej ds. Oznakowania Ekologicznego na temat projektu propozycji w tej kwestii.
Jak już powiedziałem, wspólnotowy program oznakowania ekologicznego będzie opierał się na wynikach w zakresie ekologiczności przez cały cykl życia najlepszych produktów na rynku wewnętrznym. Stąd też w sprawozdaniu umożliwiono ustalenie ambitnego poziomu kryteriów wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego, w oparciu o indywidualne rozpatrzenie każdego przypadku, dla 10-20% produktów o najlepszych wynikach na rynku, zapewniając w ten sposób nagradzanie przez program jedynie produktów najbardziej przyjaznych dla środowiska a jednocześnie umożliwiając konsumentom wystarczający wybór.
Johannes Lebech
Panie przewodniczący! Przede wszystkim pragnę podziękować sprawozdawcy oraz sprawozdawcy pomocniczemu za konstruktywną współpracę. Moim zdaniem osiągnęliśmy bardzo dobry wynik. Jesienią ubiegłego roku Światowy Fundusz na Rzecz Przyrody opublikował raport ujawniający, iż jeśli nadal będziemy wykorzystywać zasoby Ziemi jak dotychczas, do połowy lat 30-ych XXI wieku potrzeba nam będzie dwóch planet. Prostym faktem jest, że wykorzystujemy na naszej planecie za dużo. Wykorzystujemy zasoby szybciej niż są one w stanie się uzupełnić. Musi się to zmienić, jeśli chcemy zapobiec kryzysowi ekologicznemu. Musi zmienić się sposób, w jaki korzystamy z zasobów środowiska a odpowiedzialność za to ponoszą nie tylko politycy; ponoszą ją również producenci i konsumenci.
Obecnie korygowany wspólnotowy program oznakowania ekologicznego to narzędzie mające w zamierzeniu zachęcać do produkcji i sprzedaży towarów wytworzonych w sposób zrównoważony. Jedną ze słabości tego oznakowania jest niski poziom świadomości programu wśród konsumentów - w tym względzie zgadzam się z panem posłem Wijkmanem - stąd nie jest on też szczególnie atrakcyjny dla producentów. Jeśli producenci nie mogą stosować tego oznakowania do handlowania dobrym produktem, czemuż mieliby próbować wytwarzać najbardziej zrównoważony produkt w ramach konkretnej grupy produktów? To również jeden z problemów, jakie staraliśmy się naprawić przy pomocy naszych nowych pomysłów. Obecnie istnieje wyraźny wymóg, by państwa członkowskie i Komisja opracowały plan działania mający na celu promowanie świadomości wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego poprzez różne kampanie.
Odbyliśmy długą debatę na temat artykułów spożywczych i myślę, że doszliśmy do rozsądnego rozwiązania. Propozycja Komisja, by uwzględnić jedynie żywność przetworzoną i jedynie transport, pakowanie i przetwarzanie to jeszcze nie koniec sprawy. Poprosiliśmy mianowicie o szczegółowe sprawdzenie, w jaki sposób najlepiej możemy włączyć do programu oznakowania ekologicznego artykuły spożywcze tak, by zapewnić że od samego początku wszystko wykonaliśmy prawidłowo i nie dochodzi do pomylenia z innymi formami oznakowania ekologicznego.
Na koniec pragnę zauważyć, iż przedmiotowe oznakowanie daje teraz korzyści również towarom wyprodukowanym z zamiarem długiego użytkowania oraz tym, których można używać ponownie. Innymi słowy, jeśli chcemy, by nasze gospodarki miały charakter zrównoważony, musimy zmienić sposób produkcji i użycia towarów. Wymaga to od nas spojrzenia na całość cyklu życia produktu, tak aby móc poprawić sposób obróbki surowców w czasie wytwarzania produktu a zwłaszcza sposób usuwania produktu po ich użyciu. Mam nadzieję, że poprawione tu przez nas narzędzie sprawdzi się w promowaniu bardziej zrównoważonego charakteru naszej planety.
Liam Aylward
w imieniu grupy UEN. - Panie przewodniczący! Ja również pragnę pogratulować sprawozdawcy oraz sprawozdawcy pomocniczemu. Zmiany klimatyczne to jeden z najważniejszych priorytetów dla Europy, jak też dla reszty świata. Czasami jako jednostki czujemy się bezradni wobec tego olbrzymiego wyzwania o charakterze globalnym, jednak ostatecznie ludzi należy zachęcać do zrobienia tego, co mogą, gdyż małe czyny, np. uczestnictwo w "Power of One” naprawdę się kumulują. A "Power of One” to być może coś, czego nie promowaliśmy wystarczająco.
Dzisiaj głosujemy nad dobrowolnym programem certyfikacji przedsiębiorstw, które mogą oznakowywać swoje produkty jako przyjazne dla środowiska. Umożliwia to ludziom pomaganie środowisku w bezpośredni sposób oraz zmniejszanie emisji w codziennym życiu i na zakupach. Oznakowywanie to jasny i prosty środek promocji wydajności energetycznej, etycznej produkcji i opracowywania bardziej zielonych technologii. Również z perspektywy zdrowotnej przedmiotowy program może chronić ludzi przed produktami, które potencjalnie mają działanie rakotwórcze, mutagenne, toksyczne z punktu widzenia rozrodczości lub biokumulacyjne, jakie czasami można odnaleźć w tekstyliach.
Omawiany program kategoryzuje produkty i usługi od bibuły poprzez obuwie do pól biwakowych. Daje również możliwość zmniejszenia liczby testów na zwierzętach i przypadków pracy dzieci. Zwracam uwagę na pracę dzieci, gdyż ostatnio jestem zaangażowany w opracowanie sprawozdania w tym obszarze i jestem bardzo świadomy wagi tej sprawy.
Irlandia i Europa mogą odnieść korzyści bardziej promując i korzystając z przedmiotowego programu. W Irlandii istnieje obecnie 13 przedsiębiorstw, którym przyznano wspólnotowe oznaczenie ekologiczne, głównie z branży hotelarskiej, ale musimy zachęcać do uczestnictwa kolejne firmy. Potrzeba nam również bardzo poważnej kampanii informacyjnej finansowanej ze źródeł Unii Europejskiej.
Satu Hassi
Panie przewodniczący, panie i panowie! Składam podziękowania obydwu państwu sprawozdawcom za znakomitą pracę. Jestem bardzo rada, że jeszcze przed wyborami mamy mieć ostateczną decyzję co do przepisów prawa w zakresie obu tych zagadnień.
Jeśli chodzi o wspólnotowy program oznakowania ekologicznego, uważam, że kluczowe znaczenie mają dwie zasady. Po pierwsze, oznakowanie to powinno mieć charakter dynamiczny; innymi słowy, jego kryteria powinny stawać się bardziej rygorystyczne wraz z rozwojem wiedzy, umiejętności i technologii oraz jak widzimy na rynek trafia coraz więcej produktów przyjaznych dla środowiska. Drugim kluczowym czynnikiem jest to, że przedmiotowe oznakowanie powinno dotyczyć jedynie produktów o lepszej jakości środowiskowej. W szczególności branża chemiczna promuje politykę, gdzie wspólnotowy program oznakowania ekologicznego powinien być stosowany względem produktów, które jedynie spełniają obowiązujące przepisy. Przykładowo, jakiś czas temu próbowała promować program oznakowania ekologicznego dla tekstyliów, w których obecne były ogniotrwałe substancje chemiczne, których stosowania w sprzęcie elektrycznym już zakazano. Na szczęście próbę taką wtedy zneutralizowano i teraz mamy mieć prawodawstwo, które w tej kwestii jest jasne.
Mamy mieć prawo, które da konsumentom pewność, że produkt nie zawiera żadnych rakotwórczych substancji chemicznych czy też takich, które mogłyby mieć negatywny wpływ na ich zdolność posiadania potomstwa. Wyjątek można by uczynić jedynie wtedy, stosując rygorystyczne kryteria, gdy nie istnieje żadna alternatywa w danej grupie produktów lub dana substancja typu szkodliwego dla zdrowia jest konieczna do wytworzenia produktu, którego ogólny wpływ na środowisko jest znacznie mniejszy niż innych produktów w tej samej grupie. Jest to istotne dla wiarygodności wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. Ważne jest też, by kryteria tego programu oznakowania miały charakter dynamiczny tak, by stawały się bardziej rygorystyczne, gdy i kiedy będziemy w stanie wytwarzać produkty bardziej przyjazne dla środowiska.
Kolejnym ważnym tematem w tej debacie było to, czy wspólnotowy program oznakowania ekologicznego można rozszerzyć o artykuły spożywcze. Cieszę się, że podjęto już decyzję co do przeprowadzenia studium użyteczności i wykonalności przed objęciem żywności wspólnotowym programem oznaczenia ekologicznego, tym samym eliminując ryzyko powstania zamieszania w głowach konsumentów co do wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego i oznakowania ekologicznego żywności wytwarzanej metodami ekologicznymi. Jeśli i kiedy omawiany wspólnotowy program kiedyś w przyszłości obejmie na przykład żywność, ważne będzie, by kryteria nie obejmowały tylko sposobu wytworzenia tej żywności, lecz również pozostałe skutki środowiskowe związane z nią, takie jak transport.
Panie i panowie! Mniej więcej tego samego typu debata w sprawie dynamicznego charakteru kryteriów, jaką obserwujemy w przypadku wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego toczy się również w obszarze oznakowania energetycznego. Moim zdaniem bardzo ważne jest, by oba systemy, wspólnotowe oznakowanie ekologiczne i energetyczne, przestrzegały tej samej zasady, tj. aby kryteria zaostrzały się wraz z poprawą stanu naszej wiedzy, umiejętności oraz technologii.
Roberto Musacchio
w imieniu grupy GUE/NGL. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Ja również chciałbym podziękować sprawozdawcom. Oznakowanie ekologiczne a jednocześnie zrównoważone: oto wyzwanie nowego rozporządzenia ramowego w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. Rozporządzenie to pierwszy krok. Parlament Europejski i Rada przeprowadziły korzystne i konstruktywne negocjacje, przynajmniej w odniesieniu do aspektów dotyczących substancji chemicznych. Teraz kolej na Komisję, która ma opracować ustanowione kryteria, realizację planu roboczego i określenie wstępnego wykazu produktów w kategoriach operacyjnych w terminie jednego roku. Poszczególne państwa członkowskie muszą zorganizować organy krajowe, działać w porozumieniu z ciałem europejskim i przyjąć kryteria zrównoważonego charakteru jako wiążące.
Co jednak oznacza zrównoważony charakter środowiskowy dla wspólnotowego programu oznaczenia ekologicznego? Oznacza stosowanie nowatorskich kryteriów produkcji przez cały cykl produkcji: od redukcji emisji w metodach produkcji do redukcji zużycia energii aktywów pierwszorzędnych takich jak woda i lokalizacji centrów produkcyjnych bliżej końcowych użytkowników. To wszystko to nic innego jak rewolucja. Takiego wyzwanie wymaga wiarygodnej próba walki ze zmianami klimatycznymi, lecz jest to również prawdziwa rewolucja odnośnie do metod wytwarzania. Celem opracowania tych kryteriów wzywa się Komisję i nowe ciało wspólnotowe do zapewnienia aktywnego zaangażowania wiodących podmiotów i najlepszych praktyk tak, aby wykorzystały one innowacje sprawdzone przez te podmioty we własnych cyklach wytwórczych a tym samym do uczynienia ich dostępnymi i przejrzystymi.
Integralną część tych kryteriów stanowi poszanowanie socjalnego wymiaru standardów pracy, nawet jeśli z powodu niezrozumiałej presji ze strony Rady w końcowych negocjacjach przedmiotowe rozporządzenie nadal zawiera termin nie do przyjęcia z prawodawczego punktu widzenia. Użyty zwrot brzmi "w razie potrzeby”: w zrównoważonym rozwoju klauzule socjalne i regularna praca nie mogą stanowić opcji stosowanej jedynie "w razie potrzeby”. Jasne i skuteczne są jednak wyłączenia, jakie mają być stosowane wobec oznakowania jakości ekologicznej produktów wciąż zawierających pewne toksyczne substancje chemiczne, które są szkodliwe dla środowiska, które są rakotwórcze lub które są szkodliwe w zakresie rozrodczości. Jedno słowo ostrzeżenia: kontrola Parlamentu Europejskiego nad tą kwestią będzie szczególnie nieugięta.
Luca Romagnoli
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Sprawozdanie pana posła Tatarelli w sprawie wspólnotowego programu ekologicznego oznakowania jest lekturą obowiązkową: gratuluję sprawozdawcy i komisji, jak też ufam, że metody i pochodzenie produktów muszą być podane w sposób jasny i jednoznaczny. Ma to oczywiście zastosowanie wobec produkcji dóbr konsumpcyjnych, ale jest to również wymóg, jeśli przedsiębiorstwa mają być traktowane sprawiedliwie i jeśli zapobiec mamy dalszemu niszczeniu i zniekształcaniu rynku przez fałszywą i nieuczciwą konkurencję, której często dopuszczają się ci, którzy nie szanują społecznych i ekologicznych parametrów wytwarzania produktów, jak ma to miejsce obecnie.
Innymi słowy chodzi o poszanowanie zasad ochrony środowiska naturalnego i oczywiście socjalnych praw pracowniczych: nasze instytucje powinny w odpowiedzialny sposób zapewniać, że tak właśnie jest. Raz jeszcze gratuluję sprawozdawcy znakomitego sprawozdania.
Martin Bursík
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie, szanowni goście! Po pierwsze pragnę przeprosić za spóźnienie oraz podziękować za umożliwienie mi zabrania głosu bezpośrednio po pierwszej rundzie wystąpień w imieniu grup politycznych.
Dzisiejsza debata bardzo mnie cieszy, gdyż w dotychczasowych wypowiedziach wyraźnie podkreśla się wysoką jakość pracy państwa posłów sprawozdawców, Komisji i Rady. Wydaje się istnieć zasadniczo konsensus co do dwóch przedmiotowych propozycji, którego spodziewamy się w pierwszym czytaniu, co mnie bardzo cieszy. Te propozycje stanowią część szóstego programu działań Wspólnoty z załączonym pakietem w formie opublikowanej przez Komisję w lipcu 2008 roku. Bardzo jasno wynika z tego proponowanego planu działań, że istnieje potrzeba zmian wzorców zachowań, konsumpcji oraz że nasze metody produkcji i konsumpcji są niezrównoważone. Niszczymy klimat, niszczymy ludzkie zdrowie i zużywamy zasoby naturalne w sposób niezrównoważony.
To zagadnienie stanowi jeden z priorytetów czeskiej prezydencji i jestem głęboko przekonany, że przez przyjęcie i przegląd istniejących rozporządzeń dotyczących ekologicznego oznakowania i EMAS w dużej mierze uda nam się zając tym priorytetem. Pragnę podziękować Komisji Europejskiej i państwom członkowskim za pracę nad tymi rozporządzeniami, jak również wyrazić podziękowania za wielką pracę wykonaną przez Parlament Europejski, przez panią poseł sprawozdawczynię Lindę McAvan w zakresie EMAS oraz panu posłowi sprawozdawcy Salvatore Tatarelli w zakresie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego i wszystkim innym osobom uczestniczącym w tych pracach.
Jeśli chodzi o oznakowanie ekologiczne tekst kompromisowy powstał dzięki połączonej pracy Rady i Parlamentu wraz z Komisją, i poprawia on oparty na dobrowolnym uczestnictwie system oznakowania produktów, zwłaszcza poprzez uproszczenie systemu przyznawania oznakowania ekologicznego. To bardzo ważne, by wspólnotowy program oznakowania ekologicznego był teraz atrakcyjniejszy dla konsumentów. Umożliwiamy rozszerzenie systemu na inne produkty i udało nam się również rozwiązać problem dotyczący potencjalnego oznakowania produktów żywnościowych, dzięki czemu konsumenci będą mieli możliwość rozważenia i uwzględnienia wpływu produktów i usług na środowisko dokonując wyboru przy zakupach, co jest bardzo ważne.
Odnośnie do kompromisowego tekstu dotyczącego EMAS, umożliwi on nawet lepszą widzialność organizacji przyłączających się do systemu dobrowolnie, tym samym zwiększając jego atrakcyjność. Moim zdaniem bardzo istotne jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla dużych, małych i średnich przedsiębiorstw. Dużo dyskutowano na temat kosztów tego systemu i myślę, że znaleźliśmy sensowny kompromis przy minimalnych wydatkach, które jednak pokryją koszty transakcji związane z wprowadzeniem tego oznakowania.
Uważam, że należy podkreślić, że skorygowany system EMAS jest również otwarty na organizacje spoza Unii Europejskiej. To z kolei powinno dać systemowi większą siłę poprzez zachęcanie do stosowania go na szerszą, bardziej światową skalę.
Mocno wierzę, że poparcie przedmiotowych rozporządzeń przyniesie krajom europejskim rzeczywiste korzyści i stworzy nowe możliwości odpowiadające bieżącemu kryzysowi oraz rozwiązaniu największego globalnego problemu na skalę światową jakim jest globalna zmiana klimatu.
Pragnę raz jeszcze podziękować Parlamentowi Europejskiemu, sprawozdawcom i posłom, za owocną współpracę w zakresie kompromisu i oczekuję na kontynuację debaty.
Amalia Sartori
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Sądzę, że dzisiejsza debata jak dotąd uwypukliła fakt, iż wykonano wiele pracy oraz że w przedmiotowym temacie istnieje szerokie porozumienie. Fakt, że, nawet po konsultacjach z Radą, temat EMAS można zamknąć porozumieniem w pierwszym czytaniu i po tylko jednym posiedzeniu trójstronnym oznacza dokładnie to. Więc cóż możemy powiedzieć i dodać do tego, co już powiedziano? EMAS i wspólnotowy program oznakowania ekologicznego to z pewnością instrumenty mogące zachęcać do dokonywania świadomych wyborów przez przedsiębiorstwa, stowarzyszenia i instytucje z jednej strony i konsumentów z drugiej. Musimy jednak poprawić komunikację. Wielu innych posłów zabierających głos przede mną już to powiedziało, a ja również powtórzę, gdyż moim zdaniem jest to krok o kluczowym znaczeniu.
Mamy międzynarodowy system ISO, którego wszyscy są świadomi. Potwierdza to liczba rejestracji. Jako Unia Europejska musimy spowodować, by firmy zrozumiały, dlaczego powinny wybrać europejski system preferując go wobec systemu międzynarodowego. Podnoszenie świadomości ekologicznej wszystkich poprzez zaangażowanie jedynie 4-5 tysięcy przedsiębiorstw w całej Unii Europejskiej, co zrobiliśmy dotychczas, nie jest dobrym wynikiem. Musimy go poprawić, co przede wszystkim oznacza informację, informację i jeszcze więcej informacji.
Rady miast, przykładowo, nie mają świadomości, że mogą otrzymać certyfikację EMAS i dać świetny przykład. Urzędy przypuszczalnie otrzymały powiadomienia, jednak jeszcze nie przeniknęły one do umysłów i świadomości administratorów. Dlatego też EMAS wymaga większego uczestnictwa. Każdy z pracowników organizacji posiadającej certyfikację EMAS odgrywa rolę w poprawieniu wyników w zakresie ekologiczności: zużywając mniej wody, zużywając mniej energii, segregując odpady. To powinno się stać celem do osiągnięcia, przede wszystkim, przez tych, którzy mogą dawać przykład innym, a po drugie, tych, którzy sądzą, że są w stanie uzyskać korzyści dla siebie samych, przedsiębiorstw, społeczności i naszych konsumentów, którzy mają poczucie, że poprzez stosowanie tej metody dostają lepszą gwarancję.
Richard Howitt
Panie przewodniczący! Pragnę poprzeć koleżankę Lindę McAvan oraz pogratulować członkom Komisji Środowiska za przedłożenie tego sprawozdania. Jako sprawozdawca Parlamentu w zakresie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw chciałem wnieść wkład w tą debatę umieszczając debatę na temat wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego i EMAS, jeśli chodzi o sprawozdawczość firm, w szerszym kontekście tego, co staramy się zrobić w zakresie odpowiedzialności i rozliczalności przedsiębiorstw, a w szczególności zająć się kwestią tego, czy dobrowolne programy, w odróżnieniu od obowiązkowych, to właściwa droga naprzód i czy lepsze są programy skoncentrowane na Europie czy też podejście globalne.
Z perspektywy społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw problem polega na tym, że szybki wzrost liczby programów opartych na dobrowolnym uczestnictwie może być droższy i mniej jasny oraz w rzeczywistości może prowadzić do konkurencji marnotrawnej dla firm, konsumentów i w istocie dla wszystkich zainteresowanych. Istnieje w przypadku niektórych przedsiębiorstw oczywiście pokusa, by stosować narzędzie najmniej uciążliwe i najtańsze - ale też najmniej skuteczne.
Problemem dobrowolności może być również to, że po prostu nie wystarczy ona dzisiaj jeśli chodzi o zmiany klimatyczne. Gdy ustawa o zmianach klimatycznych przeszła przez krajowy parlament w moim własnym państwie członkowskim, w Zjednoczonym Królestwie, uderzyło mnie, gdy brytyjska federacja pracodawców CBI naprawdę stwierdziła, że chce wiążącej obowiązkowej sprawozdawczości ze strony przedsiębiorstw na temat zmian klimatycznych. Uwzględniając to, co mówimy w Unii Europejskiej o tym, co musi się zdarzyć w sprawie zmian klimatycznych, chodzi o to, czy dobrowolność wystarczy, nawet ze zmianami, jakie uzgadniamy w przedmiotowym sprawozdaniu.
Wreszcie kwestia globalne versus europejskie. W EMAS uczestniczą 4 tysiące przedsiębiorstw a w ISO 14001 35 tysięcy firm. Czy jest tak dlatego, że system ISO jest mniej uciążliwy, czy też dlatego, że nasze przedsiębiorstwa działają na rynkach światowych a nie tylko europejskich i chcą podejścia globalnego?
Zachęcam Komisję do nie tylko promowania i stosowania EMAS, któremu życzę powodzenia, lecz również spojrzenia na zewnątrz, na ustalanie i wzmacnianie globalnych inicjatyw w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw na temat emisji związków węgla i innych aspektów odpowiedzialności przedsiębiorstw tak, byśmy pozyskali silne globalne mechanizmy i następnie mogli stosować i promować je na naszym własnym kontynencie. Spróbujmy obu ścieżek.
Mojca Drčar Murko
Panie przewodniczący! Prawodawstwo europejskie miało zachęcać firmy do ulepszania produktów i spełniania wyższych norm wydajności energetycznej i zgodności środowiskowej.
Jako część unijnego planu działania w sprawie zrównoważonej produkcji, konsumpcji i polityki przemysłowej wspólnotowy program oznakowania ekologicznego stanowi takie właśnie narzędzie. Podobnie jak program ekozarządzania i audytu EMAS. Chodzi tu o znalezienie równowagi pomiędzy instrumentami regulacyjnymi i rynkowymi, w celu opracowania dobrowolnych standardów dla różnych produktów i usług lub wspierania optymalizacji procesów produkcyjnych i skuteczniejszego wykorzystywania zasobów.
Problem polega teraz na tym, jak nowoczesne technologie mogą być wykorzystywane na rzecz ochrony środowiska, oraz jak należy pomóc przemysłowi czy usługom w promocji ekologicznej wartości produkcji. Celem certyfikatów ekologicznych jest podjęcie synergii z innymi aktami prawnymi zajmującymi się środowiskowymi aspektami produktów. EMAS pomaga oszczędzać zasoby, między innymi wodę.
Z doświadczenia wiemy, iż certyfikaty na różnych poziomach były w niewystarczającym stopniu skoordynowane. Istniejące instrumenty dobrowolne i regulacyjne nie były ze sobą powiązane w celu ustanowienia synergii. Pierwszy przegląd programu EMAS nie był zachęcający. Początkowo oczekiwano, że przedsiębiorstwa zarejestrowane w ramach EMAS osiągną lepsze wyniki, gdyż środowiskowe wymogi EMAS są bardziej rygorystyczne niż ma to miejsce w przypadku starszych i lepiej znanych certyfikatów takich jak ISO 14001. A jednak firmy zarejestrowane w EMAS nie osiągały lepszych wyników a system doskonałości środowiskowej był słabszy w porównaniu z ISO 14001.
Komisja odnalazła przyczyny braku sukcesów - system jest zbyt rygorystyczny, zbyt drogi i zbyt złożony - i zaproponowała akceptowalne uproszczenia.
Sprawozdawczyni, pani poseł McAvan, dodała dalsze cenne modyfikacje. Wśród nich jest wers w definicji EMAS, który uznałam za szczególnie istotny. Pomógłby on organizacjom w łatwiejszym przejściu ze standardów ISO do norm EMAS.
Mam pewność, że nasze poprawki poprawiły propozycję rozporządzenia autorstwa Komisji i że zbliżyliśmy je do użytkowników. Przypuszczamy, że obiektywny system certyfikacji będzie również doceniony przez konsumentów.
Mam nadzieję, że pomoże to organizacjom wybrać najbardziej racjonalne podejście systemowe w celu łączenia różnych obszarów ochrony środowiska.
Roberta Angelilli
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Przede wszystkim pragnę pogratulować sprawozdawcy znakomitej pracy, jaką wykonał. Jestem pewna jednej rzeczy: jej efekt nada dodatkowy impet rozpowszechnianiu produktów, którym przyznano wspólnotowe oznaczenie ekologiczne w Europie. W czasach, gdy środowisko naturalne to palący temat a popyt na zielone produkty rośnie, nawet w krajach pozaeuropejskich takich jak USA czy Chiny, wspólnotowy program oznakowania ekologicznego będzie jednym z narzędzi zapewniających coraz większą konkurencyjność europejskich produktów na rynku międzynarodowym. W istocie wspólnotowy program oznakowania ekologicznego to coś więcej niż znak jakości środowiskowej: poprzez ciągłe śrubowanie wymogów w zakresie doskonałości środowiskowej produktu wspólnotowy program oznakowania ekologicznego stanie się zachętą do ustawicznych ulepszeń i innowacji.
Przedmiotowe sprawozdanie umożliwi szerszy zasięg produktów uczestniczących we wspólnotowym programie oznakowania ekologicznego, promując ich świadomość bez zmniejszania gwarancji w zakresie ochrona zdrowia konsumenta. Na zakończenie powiem, że mój kraj, Włochy, jest jednym z wiodących państw europejskich co do liczby udzielonych licencji z których wiele otrzymały podmioty działające w branży turystycznej korzystająca z tego europejskiego systemu oznakowania certyfikacji jakości środowiskowej, który jest zarówno doceniany jak i gwarantowany przez europejską opinię publiczną.
Eva-Britt Svensson
(SV) Panie przewodniczący! EMAS, dobrowolny program ekozarządzania i audytu oznacza w zasadzie, że przedsiębiorstwo lub organizacja przeprowadza środowiskowy przegląd, sprawdza swój własny wpływ na środowisko naturalne, opracowuje politykę środowiskową, ustala cele i sporządza plan działań. Niestety, EMAS jak do tej pory nie ma na koncie wielu sukcesów, gdyż jedynie 4 200 organizacji zarejestrowało się w ramach programu od jego ustanowienia w 1993 roku, co jest słabym wynikiem w porównaniu z 35 tysiącami organizacji z UE, które uzyskały certyfikat ISO 14001. Dlatego też przegląd EMAS jest uzasadniony, po prostu po to, by zwiększyć atrakcyjność systemu i zmniejszyć obciążenia biurokratyczne dla przedsiębiorstw i organizacji.
Podczas negocjacji pomiędzy Radą i Parlamentem wiele aspektów EMAS zaostrzono. Przykładowo, Komisja ma teraz obowiązek sporządzić kompleksowy dokument referencyjny dla jak największej liczby sektorów, na podstawie programu działań priorytetowych. W tekście również jasno stwierdza się, że logo EMAS nie można, w żadnych okolicznościach, mylić z jakimkolwiek innym środowiskowym oznakowaniem produktu. To prawdziwa poprawa.
Jakiś czas temu mój kolega Jens Holm zapytał Komisję, czy wszystkie dyrekcje generalne Komisji zarejestrowały się w programie EMAS, jak to uczynił Parlament. Można by pomyśleć, że instytucje unijne mają obowiązek dawać dobry przykład, ale odpowiedziano, że Komisja nie ma żadnych wewnętrznych celów emisyjnych i że tylko pięć dyrekcji generalnych Komisji jest zarejestrowanych w EMAS. Moim zdaniem jest to co najmniej godne pożałowania i chciałabym skorzystać z okazji i zadać Komisji to pytanie raz jeszcze: kiedy Komisja zamierza zapewnić przystąpienie do EMAS wszystkich jej dyrekcji generalnych?
Roberto Fiore
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Świetnie rozumiem dobre intencje sprawozdawcy, jednak sądzę, że przedmiotowy wspólnotowy program oznakowania ekologicznego idzie pod prąd wobec głównych problemów obecnie doskwierających rolnictwu i produkcji, w szczególności w obecnej dobie kryzysu. Po pierwsze uważam, że kluczowa jest ochrona krajowej produkcji przed nieuczciwą konkurencją. Mam na myśli takie kraje jak Chiny, gdzie niektóre towary są w istocie wytwarzane w warunkach niewolnictwa; mam na myśli laogai, obozy koncentracyjne, gdzie ma miejsce produkcja rolna i wytwórcza; mam też na myśli pewne dobrze znane napoje, które spożywa się powszechnie na całym świecie mimo tego, że nie wiemy, co one zawierają. Innymi słowy, należy chronić produkcję przed nieuczciwą konkurencją a potem podejmować kroki celem zapewnienia, by produkcja spełniała potrzeby krajowe. Mamy świadomość, że obecnie europejska produkcja zboża i innych produktów rolnych jest niewielka, zwłaszcza, ogólnie, w tym czasie kryzysu. Obawiam się, że może to doprowadzić do zwiększenia kosztów dla naszych producentów, zaś nie mieć żadnego wpływu na wielki problem leżący u sedna kryzysu i w istocie europejskiej gospodarki narodowej: nieuczciwą konkurencję.
Avril Doyle
Panie przewodniczący! Na początku pragnę pogratulować obydwu sprawozdawcom, pani poseł McAvan i panu posłowi Tatarelli, za sprawozdania na temat, odpowiednio, EMAS i wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. Dotyczą one bardzo istotnych obszarów ekozarządzania i oznakowania ekologicznego, całego obszaru redukcji odpadów, redukcji zużycia wody i jak ufam redukcji marnotrawienia żywności.
Jeśli wolno mi poczynić szczególną uwagę na temat czegoś, co bardzo mnie irytuje: w UE 30% żywności ogółem jest w istocie marnotrawione. Tak zwane "terminy przydatności do spożycia” są często o wiele za ostrożne, co prowadzi do niczym nieusprawiedliwionego marnotrawstwa poprzez wyrzucanie produktów, które są w pełni zdatne do spożycia. To jest aspekt oznakowania; uporządkujmy to i zobaczmy, co przez to osiągniemy.
Mam również coraz większe obawy, że w naszej pogoni za zwiększaniem świadomości konsumentów w zakresie dokonywanych przez nich wyborów, być może w rzeczywistości uzyskamy skutek odwrotny do zamierzonego w dyrektywie w sprawie oświadczeń zdrowotnych, oznakowaniu żywności genetycznie modyfikowanej, informacjach dla konsumenta nt. żywności - tą kwestię należy jeszcze rozstrzygnąć. No i jeszcze cała historia wokół oznakowania ekologicznego. Wszyscy pchają się do przodu, ale nawet gdy informacje pojawią się z tyłu opakowania, jak one wszystkie, same w sobie wartościowe, zostaną umieszczone na etykiecie produktu wydrukowane czytelną czcionką i jak rzeczywiście pomogą Janowi Kowalskiemu dokonać świadomego wyboru? Mam tu swoje obawy.
Jeśli wolno mi zabrać głos na chwilę jako wiceprzewodnicząca Komisji Rybołówstwa, chciałabym do protokołu powiedzieć coś, co wydaje mi się być dwoma równoległymi procesami ekologicznego oznakowania produktów rybołówstwa. W roku 2005 Komisja przyjęła komunikat celem rozpoczęcia debaty na temat wspólnotowego podejścia do programów ekologicznego oznakowania produktów rybołówstwa. Następnie w roku 2006 Parlament Europejski przyjął sprawozdanie mojej koleżanki pani poseł Carmen Fragi Estévez, w którym wzywa się Komisję do przedstawienia propozycji w zakresie wspólnotowego systemu ekologicznego oznakowania produktów rybołówstwa. W roku 2008 DG ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa ogłosiła propozycję rozporządzenia w sprawie wspólnotowego oznakowania ekologicznego produktów rybołówstwa, którego przyjęcie przewidziano na marzec 2009 roku. Ta propozycja wciąż jest w toku opracowywania, mimo że myślę teraz, że obiecuje się ją nam przed końcem bieżącego roku.
W międzyczasie DG ds. Środowiska przesłała Parlamentowi Europejskiemu horyzontalną propozycję w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego obejmującego wszystkie produkty, w tym produkty rybołówstwa i akwakultury, jak też przetworzone produkty rolne. Mimo pisemnych protestów przewodniczących zarówno Komisji Rybołówstwa jak i Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi komisji tych nie zaangażowano w prace.
Cieszę się jednak, że mogę dziś odnotować do protokołu, że bardzo niedawno Rada, Parlament i Komisja uzgodniły deklarację w sprawie drogi naprzód, w której stwierdza się, że, niezależnie od przyjęcia rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego Komisja potwierdza, iż zamierza zaproponować rozporządzenie w sprawie ekologicznego oznakowania produktów rybołówstwa przed końcem roku. Komisja mówi dalej, że studium przewidziane w art. 6 ust. 5 lit. a) rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznaczenia ekologicznego dotyczące aspektów dodatkowych, takich jak przetwórstwo, pakowanie wstępne, opakowanie i transport, w którym zostanie oceniona wykonalność rozszerzenia zakresu rozporządzenia o żywność, w tym produkty rybołówstwa i akwakultury, nie będzie wpływać czy przesądzać o przyjęciu tego rozporządzenia. W przedmiotowej deklaracji wyjaśnia się, że rozporządzenie w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego będzie mieć rolę uzupełniającą w stosunku do rozporządzenia w sprawie szczególnych produktów rybołówstwa.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) Dla dużej liczby podmiotów socjoekonomicznych redukcja zużycia energii oraz wydajne zarządzanie zasobami stanowią obecnie zasady podstawowe. W istocie, od wprowadzenia wspólnotowego programu ekozarządzania i audytu w roku 1993 w ramach tego programu zarejestrowano około 4 200 organizacji. Uważam, że konieczne jest skonsolidowanie przedmiotowego programu poprzez zwiększenie liczby organizacji zgłaszających do niego akces oraz uznanie go za program referencyjny w zakresie ekozarządzania.
Rumuński Pałac Parlamentu zużywa tyle energii elektrycznej ile 20-tysięczne miasto. Sugerowałam już kierownictwu tej instytucji jak najszybsze przystąpienie do omawianego programu. Szczególne skupienie uwagi na małych organizacjach, takich jak małe i średnie przedsiębiorstwa i władze lokalne, stanowi moim zdaniem ważny krok w kierunku rozszerzenia wyników w zakresie ekologiczności na jak największą skalę.
Zachęcałabym Komisję i państwa członkowskie do czynienia wysiłków zmierzających do promowania EMAS, szczególnie poprzez oferowanie zachęt w zamian za uczestnictwo w programie. Odnośnie do monitorowania postępów poczynionych przez EMAS, doprowadzi ono do akceptacji tego programu i stworzenia warunków pozytywnego rozwoju wypadków w tym obszarze.
Sądzę, że sugestia sprawozdawcy na temat wprowadzenia podręcznika obsługi jest mile widziana, kiedy poprzez ten dokument język i określone wymogi staną się bardziej dostępne. Obecnie stosowany jest roczny cykl sprawozdawczy, który uważam za odpowiedni i nie widzę powodów, dlaczego miałaby istnieć potrzeba wprowadzenia nowego cyklu trzyletniego, co skończyłoby się zamieszaniem. Chociaż EMAS musi jeszcze udowodnić swoją przydatność i wydajność, jestem za dalszym stosowaniem tego programu przez tak długo, jak będzie to konieczne, gdzie głównym celem jest zachowanie integralności środowiska naturalnego. Dziękuję.
Holger Krahmer
(DE) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Zasadniczo cieszy mnie europejski Wspólnotowy program oznakowania ekologicznego. To prawda, że powinniśmy podjąć nową próbę dalszego rozszerzenia wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. Sądzę też, że słusznie zachowamy w przyszłości dobrowolny charakter programu.
W przyszłości omawiany program oznakowania będzie realizowany jedynie, gdy stosowane będą jasne kryteria i miary, które muszą być spełnione przed otrzymaniem zezwolenia na używanie oznakowania w ramach wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. W tym zakresie wzywam Komisję do opracowania rozsądnych, jasnych i zrozumiałych kryteriów. Centralnym elementem programu musi być chęć przyciągnięcia uczestników. Wielkim wstydem byłoby, gdyby ustanowienie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego miałoby się nie powieść z powodu przeszkód o charakterze biurokratycznym.
Ostatecznie to konsument zdecyduje, czy wspólnotowy program oznakowania ekologicznego odniesie sukces czy poniesie porażkę, gdyż program ten musi znaleźć akceptację konsumentów. Mimo że jestem przywiązany do oznakowania ekologicznego "Błękitny Anioł”, jakie mamy w Niemczech, ostatecznie nie może być to kwestia osobistej preferencji, lecz raczej sprowadza się do przekazania konsumentom na pierwszy rzut oka, jakie konkretne cechy ma dany produkt. Wartość dodana dla konsumentów zaistnieje tylko wtedy, jeśli państwa członkowskie nie będą stosować własnych symboli i ostatecznie będzie używany jednolity symbol europejski. Bezładna mieszanina symboli raczej zraża konsumentów niż zwiększa ich świadomość. Jeden symbol, jeden wniosek - w tym właśnie kierunku powinniśmy wszyscy razem pracować.
Antonio De Blasio
(HU) Dobrowolny wspólnotowy program oznakowania ekologicznego ma kluczowe znaczenie, gdyż ma w zamierzeniu sprzyjać upowszechnianiu w całej Europie produktów przyjaznych dla środowiska, zarówno jeśli chodzi o produkcję jak i konsumpcję. Pragnę zwrócić uwagę na znaczenie reformy wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego oraz potrzebę uproszczenia systemu poprzez zmniejszenie obciążeń administracyjnych towarzyszących stosowaniu tego oznakowania oraz poszerzenie gamy kategorii produktów uczestniczących w programie. Uważam jednak, że to wszystko samo z siebie nie zapewni powodzenia tej reformy.
Jeśli w wyniku tych ustaleń produkty ze znaczkiem kwiatka trafią do wyższej kategorii cenowej, jak ma to miejsce w przypadku produktów ekologicznych, starania o zwiększoną konsumpcję tych produktów zakończą się niepowodzeniem.
Uważam, że musimy zapobiec sytuacji, gdy wartość dodana stosowania wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego na szczeblu europejskim prowadzi do wyższych cen tych produktów. Na dłuższą metę zapewnienie i promowanie szerszej dystrybucji takich produktów będzie możliwe jedynie, gdy towarzyszyć im będą środki ograniczające cenę oraz korzyści podatkowe lub inne.
Poza utrzymaniem stabilnych cen nie wolno nam zapomnieć o konieczności kompleksowych informacji skierowanych do konsumentów i producentów, a stąd instytucje UE oraz rządy państw członkowskich muszą zapewnić informacje na temat korzyści gwarantowanych przez omawiany system oznakowania oraz rejestr produktów w nim uczestniczących. Aby konsumenci zmienili swe przyzwyczajenia nabywcze kluczowe są szeroko zakrojone kampanie promocyjne i informacyjne.
Pragnę również podkreślić znaczenie dla osiągnięcia nowych celów opracowania szczegółowego programu prac, który powinien zapewnić wszystkim zainteresowanym stronom możliwość uczestniczenia w jego opracowaniu. W wyniku stale zmieniającego się środowiska świadczenia usług, cele te muszą podlegać corocznemu przeglądowi.
Musimy zrozumieć, że niezależnie od naszej narodowości czy zobowiązań krajowych, wszyscy mamy wspólne zadanie ochrony naszego środowiska, tym samym tworząc możliwości rozpowszechniania tych celów i wartości, które Unia Europejska uważa za swoje, a które jak jestem przekonany stanowią istotne warunki wstępne pełnego życia ludzkiego. Ten spoczywający na nas obowiązek oznacza również, że musimy mieć szansę wyboru spośród różnych produktów w tej samej kategorii cenowej tych, które zostały wytworzone w procesie przyjaznym dla środowiska.
Dziękuję sprawozdawcy za współpracę w zakresie proponowanych przeze mnie poprawek. Dziękuję mu za przygotowanie przedmiotowego sprawozdania a państwu dziękuję za uwagę.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Pragnę pogratulować sprawozdawcom za znakomitą pracę. Myślę, że koledzy posłowie Linda McAvan i Salvatore Tatarella przygotowali sprawozdania, które pomogą Unii Europejskiej pozostać jednym z najbardziej przyjaznych dla środowiska regionów świata. Czasami słyszy się, jak ludzie żartują, podobnie jak mówią zupełnie poważnie, że rygorystyczne i jasne standardy to główny produkt eksportowy UE. Po przyjęciu bardziej rygorystycznych wymogów europejskich przedsiębiorstwa z różnych kontynentów często ich przestrzegają na innych rynkach świata.
Obecnie krajowe oznakowania ekologiczne są powszechniejsze i lepiej znane niż unijne. Dlatego też podzielam zdanie sprawozdawcy, iż konieczne są większe wysiłki w celu uczynienia tego systemu oznakowania bardziej rozpoznawalnym dla wszystkich konsumentów w Europie i nie tylko. W tym zakresie większą inicjatywą powinny wykazać się instytucje UE, rządy krajowe oraz pojedyncze przedsiębiorstwa. Przy głębszej integracji rynków krajów UE, stworzenie europejskiego oznakowania i harmonizacja wymogów to proces nieunikniony, korzystny dla wszystkich uczestników rynku.
Cieszy mnie również odnowienie programu ekozarządzania i audytu (EMAS). Na razie jego popularność ustępuje popularności międzynarodowego standardu ISO 14001. Zgadzam się z poglądem, że po zharmonizowaniu wymogów EMAS i ISO będzie możliwe przyciągnięcie większej liczby organizacji i staną się one standardami raczej uzupełniającymi się nawzajem niż konkurującymi ze sobą.
Jestem pewien, że w przyszłości więcej uwagi poświęcać się będzie ochronie środowiska i ograniczeniu nieograniczonej konsumpcji. Moim zdaniem oba sprawozdania pomagają pójść w tym właśnie kierunku.
Dorette Corbey
(NL) Pani przewodnicząca! Mam dług wdzięczności wobec pani poseł McAvan i pana posła Tatarelli za wspaniałą pracę w obszarze programów oznakowania ekologicznego oraz programu ekozarządzania i audytu (EMAS). Świadomy ekologicznie konsument może wybierać spośród różnych oznakowań ekologicznych, z których wiele dotyczy produktów ekologicznych. Europejski wspólnotowy program oznakowania ekologicznego dotyczy wszystkich produktów i stanowi bardzo cenny dodatek.
Jednakże europejski wspólnotowy program oznakowania ekologicznego od wielu lat marnieje. Kwiatuszek otoczony wianuszkiem gwiazd znam jedynie z pewnej marki papieru toaletowego. Dlatego cieszą mnie nowe zasady mające ulepszyć wspólnotowy program oznakowania ekologicznego i uczynić ten system bardziej znanym. Państwa członkowskie muszą zapewnić, by wspólnotowy program oznakowania ekologicznego zyskał uznanie w oczach opinii publicznej.
Europejski program oznakowania ekologicznego potrzebuje jasnych kryteriów i mógłby zakończyć namnażanie się wszelkiego rodzaju pełnych najlepszych intencji stempli. Szeroko wspierany i natychmiast rozpoznawalny system oznakowania ekologicznego mógłby stanowić zachętę dla producentów do ulepszania produktów, ograniczania zużycia materiałów i energii oraz większego przetwarzania. Wymaga to oczywiście jednoznacznych kryteriów. Producenci będą musieli, słusznie, spełnić nowe i rygorystyczne kryteria, aby zakwalifikować się do przyznania oznakowania ekologicznego. Kryteria będą opierać się na analizie naukowej całego cyklu życia produktów, co jest znakomitym rozwiązaniem. Ostatecznie jedynie najlepsze 10-20% produktów na kategorię otrzymać będzie mogło logo wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego.
Sprawozdawca oraz sprawozdawcy pomocniczy proponują też zbadanie, czy artykuły spożywcze i napoje mogłyby wejść w zakres wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. Uderza mnie, że najważniejszy jest czas, nie tylko w sektorze rybołówstwa, lecz również w wielu innych. W końcu żywność i branża spożywcza stanowią znaczne obciążenie środowiska naturalnego, zaś wspólnotowy program oznakowania ekologicznego mógłby w każdym razie dać rozwiązanie w tym zakresie.
Zgadzam się również ze słowami pani poseł McAvan i pana posła Wijkmana wypowiedzianymi na początku debaty: ważne jest, zwłaszcza teraz, budowanie zachęt do prowadzenia produkcji przyjaznej dla środowiska przeznaczonej do użycia wydajnego energetycznie, zaś omawiane przepisy odegrają tu swoją rolę.
Martí Grau i Segú
(ES) Pani przewodnicząca! Wspieranie zrównoważonej produkcji jest korzystne, gdyż przynosi korzyści zarówno konkurencyjności przedsiębiorstw jak i interesom konsumenta w zakresie jakości życia i indywidualnego zaangażowania na rzecz środowiska.
Pod tym względem wspólnotowy program oznakowania ekologicznego to dobre narządzie i dlatego też powinniśmy być zadowoleni ze środków wzmacniających, o których dyskutujemy tu dzisiaj. Wspólnotowy program oznakowania ekologicznego nadal ma zastosowanie względem jedynie bardzo ograniczonej liczby produktów; program ten jest nadal mało znany konsumentom a jednak mimo to często jest imitowany bez prawdziwej autoryzacji. Uważam dlatego, iż przegląd, jaki obecnie przeprowadzamy w instytucjach europejskich pomoże opanować te problemy.
Powinniśmy mieć świadomość jeszcze jednego podstawowego faktu: wspólnotowy program oznakowania ekologicznego nie powinien odzwierciedlać standardowych praktyk w zakresie zrównoważonej produkcji; wspólnotowy program oznakowania ekologicznego powinien odzwierciedlać doskonałość w zakresie zrównoważonej produkcji, która powinna stać się coraz powszechniejsza. Stoimy przed wyzwaniem uczynienia naszej gospodarki zieloną; dlatego też wspólnotowy program oznakowania ekologicznego powinien stanowić najwyższy wyraz tego upowszechniania dobrych praktyk w zakresie poszanowania środowiska naturalnego.
W tym tygodniu na posiedzeniu Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów odbyliśmy wstępną wymianę poglądów w zakresie sprawozdania w sprawie nazw produktów tekstylnych i dotyczącego ich oznakowania, którego jestem sprawozdawcą. Moim zdaniem sektor tekstylny to dobry przykład faktu, że nie powinniśmy jedynie uelastyczniać procedur zatwierdzenia dla nowych produktów - w tym wypadku nowych włókien - ale również starać się wzmocnić wspólnotowy program oznakowania ekologicznego, wraz z szerzej zakrojonymi środkami, tak aby przedmiotowy sektor jako całość miał coraz bardziej zrównoważony charakter. Jedynie w ten sposób będziemy w stanie konkurować z innymi rynkami produkującymi z mniejszym rozeznaniem i jedynie w ten sposób będziemy w stanie spełnić wymogi konsumentów, które, na szczęście, są coraz bardzie rygorystyczne.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Pani Przewodnicząca! Aktualnym zadaniem ustawodawstwa unijnego jest jego uproszczenie i uczynienie prawa przejrzystym i zrozumiałym dla każdego obywatela. Eko-oznakowanie to informacje dla konsumentów o sprawach środowiskowych, w tym także informacje o produkcie, co ułatwia podjęcie decyzji o jego zakupie. Wprowadzenie tego systemu przyczyni się do poprawy stanu środowiska i będzie przeciwdziałać zmianom klimatycznym, przyczyni się także do zmniejszenia zużycia wody.
Informacje zawarte na produktach ekologicznych - ilościowe oraz inne - powinny być jasne i czytelne. Większa konsumpcja żywności ekologicznej, naturalnej, produktów regionalnych przyczyni się do poprawy stanu zdrowotności naszego społeczeństwa.
Reinhard Rack
(DE) Pani przewodnicząca! Jako że w dniu dzisiejszym odwiedza mnie grupa gości ze Styrii zasiadająca na galerii, spróbuję zacząć moją wypowiedź w austriackiej odmianie języka niemieckiego.
Jeśli coś w tym produkcie jest, oznakowanie musi o tym mówić, a to co mówi, musi być prawidłowe. To jest coś istotnego dla nas wszystkich nie tylko w tej debacie. Powinniśmy pokazać, że Europa wysila się w zakresie konkretnych problemów i osiąga w tym zakresie wyjątkowo dobre rezultaty. Powinniśmy również zapewnić, byśmy nie mieli wielości oznakowania na każdym produkcie i nadszedł czas - nie tylko teraz, przed samymi wyborami europejskimi - by pokazać rodakom oraz wszem i wobec, że Unia Europejska pracuje nad interesującymi kwestiami mającymi wpływ na samych obywateli oraz że bardzo wiele bezsensownych rzeczy, o jakich się codziennie słyszy i czyta to nieprawda.
Przewodnicząca
Dziękuję, panie pośle. Pana goście z pewnością wiedzą, że mają godnego przedstawiciela.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Informacje na temat wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego produktów muszą być proste do zrozumienia, zaś sam wspólnotowy program oznakowania ekologicznego musi być tak umiejscowiony, by wyraźnie się wyróżniać i definiować dany produkt. Informacje w ramach wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego muszą dotyczyć wyników energetycznych produktów, muszą być łatwo zrozumiałe oraz oparte na dowodach naukowych.
Komisja i państwa członkowskie muszą zapewnić wyasygnowanie koniecznych środków finansowych na kampanie świadomościowe i promocyjne wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. Wzywam Komisję Europejską do stworzenia oficjalnej unijnej witryny internetowej zawierającej wszelkie informacje i praktyczne aspekty dotyczące oznakowania ekologicznego w Unii Europejskiej.
Proces przeglądu kryteriów wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego dla różnych produktów w okresie 18 miesięcy obejmuje jednak dużo biurokracji. Jeśli chcemy, by program ten był skuteczny, nie może mu towarzyszyć zwiększenie obciążeń biurokratycznych. Wierzę jednak, że potrzebny jest wspólnotowy plan roboczy obejmujący co najmniej okres trzech lat, aby ustalić wspólne cele i sporządzić niewyczerpujący wykaz grup produktów, które zostaną uznane za priorytetowe.
Ustalając kryteria wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego musimy unikać wprowadzania środków, których wdrożenie może nakładać nieproporcjonalne administracyjne i ekonomiczne obciążenia na małe i średnie przedsiębiorstwa. Dziękuję.
Martin Bursík
Pragnę państwu podziękować za wyjątkowo pozytywną i interesującą debatę na przedmiotowy temat. Moim zdaniem konsumpcja stanowi podstawową cechę konsumpcyjnego społeczeństwa. Miałem możliwość doświadczyć funkcjonowania w społeczeństwie żyjącym przez 40 lat w ustroju totalitarnym, w którym brakowało towarów przy jednoczesnym olbrzymim potencjale konsumpcji. Przeszliśmy proces rozwojowy i sądzę, że to doświadczenie jest ciekawe w odniesieniu do dalszego poszerzania Europy i modernizacji krajów rozwijających się. Przeszliśmy okres olbrzymiego pragnienia konsumpcji. Mimo to wydaje się, że gdy nagle pojawia się wybór w formie szerokiej gamy towarów i produktów, w społeczeństwie wzrasta odsetek ludzi, którym nie jest obojętne, jaka jest jakość żywności, produktu, wody i powietrza. Bardzo ważne jest, by Europie udało się przekazać konsumentom informacje o tym, jaki wpływ będzie miało użycie danego produktu na środowisko, zdrowie, klimat i zrównoważony rozwój w innych regionach, w tym tych poza UE.
Dlatego też mocno wierzę, iż przyjęcie przez Parlament Europejski tych dwóch rozporządzeń przyniesie wielkie korzyści obywatelom UE, gdyż będą mieli oni możność skorzystania z o wiele większego wyboru. Uważam też, że ludzie niebawem będą potrafili kategoryzować produkty i artykuły żywnościowe, które były przedmiotem tak ożywionej debaty, co moim zdaniem umożliwi obywatelom UE wniesienie aktywnego wkładu w ochronę środowiska poprzez wybory dokonywane przez nich jako konsumentów. Tym samym dajemy obywatelom możliwość lepszego samopoczucia oraz poczucia, że sami, każdy z nich, aktywnie uczestniczą w ochronie środowiska. Raz jeszcze z przyjemnością dziękuję wszystkim - sprawozdawcom, Radzie, Parlamentowi i Komisji - za tą propozycję, za wspaniałą współpracę z czeską prezydencją oraz za to, że udało nam się, jak sądzę, zamknąć z powodzeniem prace nad tym dokumentem w pierwszym czytaniu.
Stavros Dimas
komisarz. - (EL) Panie przewodniczący! Chciałbym rozpocząć od podziękowania wszystkim mówcom w dzisiejszej debacie za bardzo konstruktywne i pozytywne wypowiedzi.
Na podstawie uzgodnionego tekstu na temat ΕΜΑS, organizacje i przedsiębiorstwa, zwłaszcza małe i średnie, na całym świecie będą miały dostęp do prostego i skutecznego systemu ekozarządzania.
Taki skorygowany ΕΜΑS, da uczestniczącym w systemie przedsiębiorstwom korzyść netto polegającą na tym, że będą w stanie wykorzystać swe sprawozdania środowiskowe do promocji wyników w zakresie ekologiczności wśród konsumentów, opinii publicznej oraz innych firm, jak też inspektorów i biegłych rewidentów.
Dzięki poprawkom zgłoszonych przez Parlament tekst rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego został jeszcze bardziej poprawiony z punktu widzenia środowiska naturalnego i jest teraz bardziej dostępny dla przedsiębiorstw. Poprawki Parlamentu również odegrały niezmiernie istotną rolę w zapewnieniu wiarygodności tego oznakowania wśród konsumentów i organizacji ekologicznych.
Skorygowany wspólnotowy program oznakowania ekologicznego będzie elastyczniejszy i pozwoli na określenie na dalszym etapie kryteriów włączenia nawet jeszcze większej liczby towarów i usług, zwłaszcza w kategoriach towarów mających istotny wpływ na środowisko, i, stąd też, mogących bardzo wiele poprawić.
Przyjęcie tego tekstu w pierwszym czytaniu zwiększy liczbę produktów uczestniczących we wspólnotowym programie oznakowania ekologicznego, dając konsumentom o wiele większy wybór w czasie zakupów. Naszym celem jest oczywiście, by ten europejski program oznakowania był szeroko uznawany oraz by zapewnić jego zasadność i wiarygodność w wymiarze międzynarodowym.
W międzyczasie jednak ten wspólnotowy program oznakowania ekologicznego musi najpierw zostać uznany przez konsumentów i przedsiębiorstwa w całej Unii Europejskiej.
Dlatego też pragnę podkreślić, że pan poseł Wijkman słusznie zauważył, że musimy bardziej jeszcze wzmocnić wsparcie handlowe, reklamę wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego. Dokładnie dlatego Komisja wyasygnowała zasoby i środki, wyższe niż kiedykolwiek wcześniej, na wzmocnienie marketingu wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego.
Również w pełni popieramy pogląd wyrażony przez pana posła Howitta co do szans ΕΜΑS na poziomie międzynarodowym. Mówiąc konkretnie, międzynarodowe normy ISO zostały już włączone i zawarte w systemie ΕΜΑS. ΕΜΑS będzie teraz otwarty na zgłoszenia przedsiębiorstw międzynarodowych spoza Unii Europejskiej.
Pragniemy ograniczyć biurokrację i zapewnić, by różne teksty odnoszące się do istotnych kryteriów były proste i wygodne oraz by wspólnotowy program oznakowania ekologicznego był jak najbardziej zharmonizowany z innymi międzynarodowymi i krajowymi systemami oznakowania.
W tekście naszej propozycji stworzono taką możliwość, to znaczy zawiera on odniesienie do opracowania specjalnych dokumentów wyjaśniających oraz przyjęcia szczególnych zasad celem promowania harmonizacji z oznakowaniami krajowymi.
Złożę w sekretariacie Parlamentu trzy oświadczenia Komisji które znajdą się w protokole dzisiejszego posiedzenia :
pierwsze z nich dotyczy sposobu zajęcia się wprowadzającymi w błąd stwierdzeniami dotyczącymi produktów rybołówstwa. Komisja zamierza zaproponować rozporządzenie zabraniające oznakowania zawierającego wprowadzające w błąd stwierdzenia niezgodne z zasadami zrównoważonego rybołówstwa;
drugie oświadczenie dotyczy zamierzeń Komisji co do zapewnienia, by skorygowane rozporządzenie w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego nie naruszało postanowień rozporządzeń dotyczących produktów chemicznych, np. rozporządzenia REACH;
trzecie oświadczenie dotyczy planu Komisji, by ponownie zbadać poziom opłat pobieranych od produktów uczestniczących we wspólnotowym programie oznakowania ekologicznego.
Na zakończenie pragnę powiedzieć, że zarówno ΕΜΑS jak i wspólnotowy program oznakowania ekologicznego to wyjątkowe inicjatywy. Jak dotychczas nie wykorzystano w pełni potencjału żadnej z nich i zgadzam się z panią poseł Svensson, że należy je stosować tak, jak w chwili obecnej, nie tylko w pięciu dyrekcjach generalnych i komisjach, lecz również w pozostałych dyrekcjach generalnych i tak właśnie czynimy przy pomocy decyzji, jaką przygotowujemy. Parlament Europejski zdecydował o zastosowaniu ΕΜΑS i tego samego oczekujemy od Rady.
Proponowany dziś przegląd pozwoli ΕΜΑS i wspólnotowemu programowi oznakowania ekologicznego zostać punktami odniesienia na drodze ku zdrowemu zarządzaniu środowiskowemu i najlepszym wynikom produktów w zakresie ekologiczności.
Dlatego też chcę podkreślić raz jeszcze znaczenie osiągnięcia porozumienia w pierwszym czytaniu. W tekstach wprowadzono liczne użyteczne zmiany i wynik tych prac jest bardzo wyważony. Wzywam więc państwa do poparcia przedmiotowego tekstu w całości bez dalszych zmian.
Zanim skończę chciałbym raz jeszcze podziękować sprawozdawcom za ich bardzo przydatny wkład. Szczerze ufam, że biorąc pod uwagę ich ciężką pracę oraz współpracę ze strony prezydencji czeskiej jesteśmy w stanie dojść do porozumienia w pierwszym czytaniu, co jest bardzo ważne.
Oświadczenia Komisji
1) W odniesieniu do związku rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego z opracowywanym prawodawstwem w zakresie rybołówstwa
Niezależnie od przyjęcia rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego Komisja potwierdza, iż przed końcem bieżącego roku zamierza zaproponować rozporządzenie w sprawie oznakowania ekologicznego produktów rybołówstwa, które będzie opierać się głównie na kryteriach rybołówstwa zrównoważonego.
Studium przewidziane w art. 6 ust. 5 lit. a) rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego dotyczące dodatkowych aspektów, takimi jak przetwórstwo, pakowanie wstępne, pakowanie i transport, w którym zbadana zostanie wykonalność rozszerzenia zakresu rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego na żywność, w tym produkty rybołówstwa i akwakultury, nie będzie wpływać lub przesądzać o przyjęciu przedmiotowego rozporządzenia.
2) W odniesieniu do spójności z prawodawstwem chemicznym
Komisja zapewni, by wdrożenie rozporządzenia w sprawie wspólnotowego programu oznakowania ekologicznego było spójne z pozostałym prawodawstwem wspólnotowym dotyczącym substancji, preparatów i mieszanek.
3) W odniesieniu do korekty opłat
Komisja potwierdza, że zamierza dokonać przeglądu wysokości opłat związanych z przyznaniem wspólnotowego oznaczenia ekologicznego w terminie 18 miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia, uwzględniając koszty poniesione przez państwa członkowskie z tytułu administrowania programem i w razie potrzeby zaproponować korektę wysokości tych opłat.
Salvatore Tatarella
sprawozdawca. - (IT) Panie przewodniczący, panie ministrze, panie komisarzu, panie i panowie! Ja również cieszę się z możliwości podziękowania wszystkim biorącym udział w tej debacie, która ujawniła szerokie porozumienie co do prac prowadzonych w Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności. Debata zaowocowała również dodatkowymi spostrzeżeniami, bodźcami i sugestiami, które mam nadzieję będą cenne dla Komisji i państw członkowskich w wypełnianiu swych obowiązków.
Przeprowadzając tę debatę i głosując dzisiaj Parlament praktycznie wypełnił swe zobowiązanie co do tych dwóch istotnych kwestii. Teraz nadeszła kolej na wyrażenie zdania Komisji: z wielką radością wysłuchałem trzech oświadczeń złożonych przez pana komisarza do protokołu. Oczekujemy, że Komisja wykona studium na temat żywności bardzo szczegółowo, tak by wyeliminować jakąkolwiek możliwość nieporozumienia pomiędzy tym oznakowaniem a produktami ekologicznymi. Oczekujemy rozporządzenia w sprawie produktów rybołówstwa - a Komisja Rybołówstwa oczekuje go ze szczególną ochotą. Dziękuję Komisji Rybołówstwa za pomoc udzieloną nam w tym bardzo trudnym okresie.
Zwracam uwagę Komisji na wyłączenia produktów toksycznych: proszę o postępowanie z wielką uwagą i ostrożnością. Jeśli chodzi o kampanię promocyjną, mamy nadzieję, że kampanie Komisji będą skuteczne i ukierunkowane w celu trafienia do opinii publicznej a zwłaszcza ludzi młodych. Mamy nadzieję, że sztywne terminy, jakie staraliśmy się ustalić będą respektowane, podobnie jak redukcja liczby testów na zwierzętach. Mam jednak małą troskę i żal: być może mogliśmy zrobić więcej w kwestii umów. To nam zostaje na następny raz.
Linda McAvan
sprawozdawczyni. - Pani przewodnicząca! Nawiązując do słów pani poseł Avril Doyle na temat mnogości inicjatyw i oznakowań, jakie mamy a które są systemami etycznego oznakowania i oznakowania wskazującego na zrównoważony charakter produktu, pragnę powiedzieć, że Komisja moim zdaniem musi się temu przyjrzeć, by zapewnić, że ludzi nie wprowadza się w błąd. Komisarz mówił właśnie o oznakowaniu produktów rybołówstwa i zapewnieniu, że ludzie wiedzą, co kupują. W innej funkcji jestem zaangażowana w sprawiedliwy handel i ochronę oznakowania sprawiedliwego handlu, zaś w ostatnich latach obserwujemy rozwój oznakowania alternatywnego. Niektóre z tych systemów są w porządku, ale niektóre starają się wyglądać jakby były oznakowaniem etycznym, ale w istocie usiłują być sprawiedliwym handlem po niższej cenie, bez niezależnej weryfikacji, jaka konieczna jest dla prawidłowego systemu oznakowania. A więc mam nadzieję, że Komisja zapewni, by wszystkie te systemy oznakowania i oznakowania etycznego naprawdę nadal miały jakąś wartość i nie zostały na tyle zdyskredytowane, by stać się jedynie narzędziami marketingowymi organizacji chcących, by opinia publiczna uwierzyła, że są zielone i etyczne, gdy w rzeczywistości są jedynie listkiem figowym.
Mam więc nadzieję, że Komisja może się temu przyjrzeć i kwestia ta naprawdę wymaga spojrzenia Komisji obejmującego wiele departamentów. Za każdym razem, gdy o tym mówię, słyszę "och, to nie my, to ten drugi dział” i wydaje się, że każdy zwala ten ciężar na inny.
Wreszcie, pragnę podziękować wszystkim raz jeszcze za wypowiedzi. Czekam na głosowanie, które mam nadzieję będzie bardzo proste i oczywiste.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się dziś o godzinie 11.00.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Alin Lucian Antochi  
W pełni popieram treść sprawozdania pani poseł Vălean w sprawie stosowania dyrektywy 2004/38/WE, tym bardziej, że ostatnie wydarzenia mające miejsce w niektórych państwach członkowskich uwypukliły rażące łamanie jednej z czterech podstawowych swobód, tj. prawa obywateli do swobodnego przemieszczania się i osiedlania się na terytorium państw członkowskich.
Dodatkowo, nieskuteczne przeniesienie lub nawet całkowity brak przeniesienia przedmiotowej dyrektywy do ustawodawstwa krajowego państw członkowskich spowodował wiele nadużyć obejmujących formalności administracyjne oraz ograniczającą interpretację przepisów prawa odnośnie do koncepcji "nielegalnego przebywania”, czego kulminacyjnym wyrazem jest niesprawiedliwe zatrzymywanie i wydalanie obywateli państw europejskich. Rozwiązanie nie polega jednak na zamknięciu granic, lecz poszukiwaniu konkretnych środków ułatwiających obywatelom integrację w ramach różnorodnych społeczeństw europejskich.
Uważam, że przy dobrej współpracy państw członkowskich i Komisji w tym zakresie omawiane sprawozdanie stanowić będzie istotny wkład w monitorowanie transpozycji przepisów przewidzianych przedmiotową dyrektywą.
Obecnie każdy obywatel Europy pragnie żyć w Unii Europejskiej, w której respektowane są wartości podstawowe, takie jak swobodny przepływ osób. Nie wolno nam jednak zapominać, że aby osiągnąć ten cel musimy wszyscy mieć swój wkład w jego realizację.
Rovana Plumb  
Oznakowanie ekologiczne to dobrowolny instrument mający na celu promowanie na szczeblu europejskim dystrybucji produktów cechujących się w całym cyklu życia wysokim poziomem wydajności oraz małym wpływem na środowisko.
Doświadczenie zdobyte w wyniku realizacji w ciągu niemal 10 lat przedmiotowego systemu certyfikacji obejmującego 26 kategorii produktów, 622 licencji oraz ponad 3 tysiące produktów i usług (detergenty, papier, odzież, obuwie, tekstylia, oraz produkty turystyczne i kempingowe) sugeruje potrzebę szerzej zakrojonej interwencji celem zajęcia się niektórymi kluczowymi aspektami przedmiotowego programu.
Jako że wiele podmiotów gospodarczych jest niezadowolonych z długotrwałego charakteru procedury zatwierdzania kryteriów i szybkości, z jaką ulegają one dezaktualizacji po zatwierdzeniu, wprowadzono modyfikacje co do trybu ich zatwierdzania (maksymalny okres 180 dni od zakończenia oceny do zatwierdzenia, z uproszczoną, skróconą procedurą przeglądu odnośnie do zmian w kryteriach nie mających kluczowego znaczenia), wraz z nowym systemem przyznawania oznakowania.
Utrzymanie wiarygodności programu certyfikacji oznakowania ekologicznego wymaga:
zastosowania ogólnej zasady ochrony zdrowia konsumentów i środowiska naturalnego, nawet w przypadku produktów z przyznanym oznakowaniem ekologicznym
działań promocyjnych: poprawienia metod informowania konsumentów, inicjowania kampanii świadomościowych celem utrzymania zaufania do oznakowania ekologicznego, z wykorzystaniem funduszy europejskich
zwrócenia szczególnej uwagi na małe i średnie przedsiębiorstwa.
Popieram treść przedmiotowego sprawozdania i gratuluję sprawozdawcy.
Esko Seppänen  
Pragnę zauważyć, iż wspólnotowy program oznakowania ekologicznego ustanowi wspólną podstawę jego stosowania, jednak nie powinien uniemożliwiać oznakowania innego typu. Sądzę, że ważne jest, byśmy byli w stanie powiązać oznakowanie z produktem wykazując, że został on wyprodukowany w kraju, w którym jest sprzedawany i nie zgadzam się ze stanowiskiem Komisji co do zakazywania tego w kampaniach finansowanych ze środków unijnych. Informacja o kraju pochodzenia, przykładowo w lokalnej produkcji żywności, to najlepszy rodzaj oznakowania ekologicznego.
(Posiedzenie zostało zawieszone o godz. 10.35 i wznowione o godz. 11.00.)
