Groenboek betreffende gezondheidswerkers in Europa (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het Groenboek betreffende gezondheidswerkers in Europa.
Androulla Vassiliou
Mevrouw de Voorzitter, ik ben heel blij dat mij gevraagd is in dit Parlement iets te vertellen over het Groenboek betreffende gezondheidswerkers in Europa. Dit Groenboek is op 10 december 2008 door de Commissie aangenomen.
Uw verzoek komt precies op het juiste moment: we bevinden ons nu immers aan het einde van de raadplegingsfase; die zal aan het einde van deze maand aflopen.
Het is duidelijk dat de systemen voor de gezondheidszorg in de EU steeds meer onder druk komen te staan als gevolg van de vergrijzing van de bevolking, bedreigingen van de gezondheid, de stijgende kosten van de nieuwe technologieën en de steeds hogere verwachtingen van de zijde van patiënten. En dat terwijl de economische toestand verre van rooskleurig is.
Zonder goed opgeleide en gemotiveerde gezondheidswerkers in de gehele EU komt de financiële duurzaamheid van de Europese gezondheidssystemen onder druk te staan, terwijl de ongelijkheden in de gezondheidssfeer zullen toenemen.
Het is niet alleen de Europese bevolking die vergrijst - ook de gezondheidswerkers worden ouder. En er zijn niet voldoende nieuw rekruten om de plaats in te nemen van de gezondheidswerkers die uittreden. We moeten eens gaan nadenken over de vraag waarom jonge mensen niet gemotiveerd zijn om in de gezondheidszorg te gaan werken.
De hier genoemde factoren, nog eens verergerd door de mobiliteitsproblemen van gezondheidswerkers binnen en tussen de lidstaten, hebben ertoe geleid dat de meeste Europese systemen voor de gezondheidszorg nu soortgelijke problemen ervaren met betrekking tot gezondheidswerkers.
Ik verwacht veel reacties op het Groenboek van de zijde van al die organisaties uit de gezondheidssfeer die hun bezorgdheid hebben geuit met betrekking tot dit onderwerp.
We zullen deze reacties analyseren en dat zal ons helpen bij het ontwikkelen van een communautaire strategie voor het steunen van de lidstaten bij het zoeken van oplossingen voor deze uitdagingen.
We moeten het debat over de gezondheidswerkers gescheiden houden van het debat over al die zaken die verband houden met de Richtlijn betreffende de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg.
Dat laatste voorstel heeft vooral betrekking op de regels en de systemen die we nodig hebben om door Europa trekkende patiënten toegang te verschaffen tot veilige en goede gezondheidszorg, en daarbij voor iedereen gelijke voorwaarden aan te houden.
Het voornaamste doel van de voorgestelde wetgeving bestaat erin om de door het Europese Hof erkende rechten van patiënten op een eerlijke en consistente wijze invulling te geven. Het gaat er dus niet om regels vast te leggen voor grensoverschrijdende gezondheidszorg, vrijheid van vestiging of de mobiliteit van gezondheidswerkers.
Dat wil overigens niet zeggen dat de ontwerp-Richtlijn geen aandacht heeft voor de veiligheid en de kwaliteit van de zorg zoals die wordt verleend aan patiënten die over de grenzen heen een behandeling zoeken - dat zijn immers zaken die intrinsiek verweven zijn met de context waarbinnen gezondheidswerkers hun diensten verlenen.
De ontwerp-Richtlijn bevat met betrekking tot dat punt één heel duidelijke regel, en die luidt dat op de grensoverschrijdende gezondheidszorg de regels van het land waar de behandeling plaatsvindt van toepassing zijn.
En dan wil ik heel beknopt ook nog een aantal andere bepalingen noemen, zoals die welke zijn opgenomen in artikel 5 van het voorstel: het is de bedoeling dat de lidstaten zich ertoe verbinden om nationale veiligheids- en kwaliteitsnormen vast te leggen, deze normen openbaar te maken en ze te implementeren; de verleners van de gezondheidszorg dienen al de nodige informatie te verschaffen opdat de patiënten een geïnformeerde keuze kunnen maken. Daarbij moet je ook denken aan de wijze waarop de dienstverleners zijn gedekt door een verzekering of andere vormen van individuele of collectieve bescherming tegen professionele aansprakelijkheid. Een dergelijke aansprakelijkheidsverzekering moet in alle lidstaten in orde zijn. Verder moeten patiënten beschikken over middelen om klachten kenbaar te maken, met het recht op schadeloosstelling of compensatie als er bij de zorg die ze ontvangen fouten worden gemaakt.
Ik geloof dat de ontwerp-Richtlijn met deze regels en beginselen duidelijkheid brengt in de verhouding tussen de patiënt en de dienstverlener. Op deze wijze verzekeren we dat Europese burgers die voor een geneeskundige behandeling naar een ander land reizen, goed geïnformeerd zijn en veilige en goede zorg ontvangen.
Ik er verder graag op wijze dat er - dit keer onder de primaire verantwoordelijkheid van mijn collega-commissaris, de heer McGreevy - een ander belangrijk stuk EU-wetgeving tot stand is gebracht, dat regels vastlegt voor de wederzijdse erkenning van de kwalificaties van artsen, verpleegsters en verplegers, tandartsen, vroedvrouwen en apothekers. Ik heb het dan over Richtlijn 2005/36/EG, die inmiddels van kracht is. Die Richtlijn legt de lidstaten specifieke plichten op met betrekking tot de uitwisseling van informatie als gezondheidswerkers in een ander land gaan werken. Die gegevensuitwisseling wordt vergemakkelijkt door het gebruik van het informatiesysteem voor de interne markt, het IMI, dat reeds geschikt is voor de elektronische uitwisseling van informatie aangaande de vijf belangrijkste beroepen in de gezondheidszorg. Er wordt gesproken over de mogelijkheid om álle gereguleerde beroepen in het IMI onder te brengen.
Samenvattend kun je zeggen dat één van de belangrijkste uitdagingen voor het eerstvolgende decennium in Europa bestaat in het vinden van oplossingen voor de problematiek rond de gezondheidswerkers, zonder daarbij de financiële haalbaarheid van de gezondheidssystemen in gevaar te brengen. We zullen daarvoor een alomvattende politieke benadering moeten vinden - het is niet realistisch om te verwachten dat de lidstaten elk voor zich een oplossing kunnen vinden. Het eenvoudigweg aantrekken van gezondheidswerkers uit de zich ontwikkelende landen is geen oplossing; het tekort is in die landen nog veel groter.
Het Groenboek laat daarom de ruimte voor discussie en het duidelijker formuleren van de kwesties die in dit verband spelen. Dat moet dan weer uitmonden in gemeenschappelijke actie op die gebieden waar zulke actie geboden is. Ik weet dat u hoge verwachtingen koestert, en ik reken op uw hulp bij het vinden van oplossingen om te verzekeren dat gezondheidswerkers kunnen blijven bijdragen aan onze kwaliteit van het bestaan.
De Voorzitter
Mevrouw Vassiliou, uw verzoek aan de leden van dit Parlement om bijdragen aan het Groenboek betreffende gezondheidswerkers in Europa zal ongetwijfeld veel respons opleveren.
John Bowis
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris graag bedanken voor het feit dat ze haar avond heeft opgeofferd om zich hier bij ons in dit tot de nok gevulde Parlement te voegen. Ik dank haar ook voor de boodschap die ze heeft meegebracht. Dit is een belangrijk Groenboek en het zou de aanzet moeten zijn voor een uitgebreide discussie, in dit Parlement en daarbuiten.
Ze heeft in haar interventie één of twee vragen aangeroerd, waaronder de vraag waarom er zo weinig verpleegsters en verplegers bijkomen. Ik zou willen zeggen dat dit maar de helft van de vraag is. De andere helft van de vraag luidt waarom er zo veel verpleegsters en verplegers het beroep opgeven. Het gaat er dus niet alleen om gezondheidswerkers aan te trekken - we moeten ze ook voor het vak zien te behouden. Dat geldt in de eerste plaats voor verpleegsters en verplegers, maar ook voor artsen en andere therapeuten. Ik geloof dat we eens moeten kijken naar de carrièrestructuur die we aanbieden. We moeten onderzoeken of promotie wordt gezien als een mogelijkheid om verder te komen. We moeten ook een aantal barrières binnen en tussen de verschillende beroepen wegnemen. En we moeten de werkomgeving prettiger maken. Het is een zwaar beroep, maar het kan ook aangename kanten hebben. We moeten ervoor zorgen dat er in Europa onderzoeksfaciliteiten zijn, om te verhinderen dat mensen buiten Europa hun heil zoeken. Het belangrijkst van alles is misschien wel dat we naar de gezondheidswerkers zelf luisteren. Het gebeurt veel te vaak - ik weet dat uit mijn ervaring in de regering, en u als commissaris weet dat ook - dat we alleen maar luisteren naar de mensen aan de top, en verzuimen langs de bedden te lopen om te zien wat de artsen en verpleegsters en verplegers die daar aan het werk zijn, te zeggen hebben. Als we dat eens wat vaker deden, zou ons beleid misschien wat vaker doel treffen.
Ik verwijs natuurlijk - zoals de commissaris al heeft aangegeven - naar mijn verslag, ofwel de ideeën van dit Parlement aangaande grensoverschrijdende gezondheidszorg. We hebben van meet af aan gezegd dat er aan twee zaken aandacht moest worden besteed, het liefst op hetzelfde moment. Om te beginnen natuurlijk de veiligheid. We geloven dat de achterstand op dit punt nu wordt ingehaald. Ook op het tweede punt - de gezondheidswerkers zelf - is er sprake van een achterstand. We hebben behoefte aan gezondheidswerkers om de nodige ondersteuning te bieden en het zo mogelijk te maken dat patiënten in het volste vertrouwen kunnen reizen. We zijn hier in Straatsburg, en we zien de driehoek Straatsburg, Luik, Luxemburg als een voorbeeld voor een netwerk dat van groot nut kan blijken te zijn - niet alleen voor patiënten, maar ook als het gaat om training en onderzoek.
De commissaris heeft ook gesproken over de mobiliteit van gezondheidswerkers. We moeten onderzoeken hoe we dat idee concrete invulling kunnen geven zonder de veiligheid van patiënten in gevaar te brengen. Ik geloof dat er dan zeker aan taaltests moet worden gedacht - niet om een obstakel in het leven te roepen, maar als beschermende maatregel ten behoeve van de patiënten. De commissaris heeft het gehad over de erkenning van kwalificaties. Dat is van belang - niet alleen wanneer je in eigen land door een dokter uit het buitenland wordt behandeld, maar ook als je naar het buitenland gaat om daar door een plaatselijke arts behandeld te worden. Er zijn beroepen - waaronder bijvoorbeeld dat van chiropractor - die in sommige landen wel erkend zijn en in andere niet. We moeten manieren vinden om een plaats in te ruimen voor dit soort ondersteunende gezondheidswerkers.
Verder moeten we patiënten beschermen tegen artsen, verpleegsters en verplegers of andere gezondheidswerkers, die geroyeerd zijn of tegen wie disciplinaire maatregelen zijn getroffen. In mijn verslag dring ik er bij de Commissie op aan dat dit gemakkelijker moet worden. Ik geloof dat we aan dit punt wat meer aandacht moeten besteden.
De commissaris heeft terecht gesproken van een braindrain. Het is beslist treurig dat we niet voldoende gezondheidswerkers voortbrengen en ze wegpikken uit landen die ze het hardst nodig hebben. Als je de cijfers bekijkt, dan zie je dat één op de vier artsen en één op de twintig verpleegsters in Afrika is opgeleid en werkzaam is in een OESO-land. Wij trekken deze mensen aan of ze worden door onze ngo's in hun eigen land gerekruteerd. Ze krijgen zo meer betaald dan wanneer ze bij hun eigen gezondheidsdiensten zouden werken. Daarom gaan ze niet terug naar die landen om daar aan het werk te gaan.
Dat zijn allemaal belangrijke zaken, mevrouw de commissaris. We moeten aandacht besteden aan de veiligheid van onze gezondheidswerkers. We moeten het hebben over ongelukken met naalden, in ziekenhuizen opgelopen infecties en agressie jegens personeel. Uit gesprekken met vroedvrouwen is onlangs gebleken hoe moeilijk het is voor deze groep om een verzekering te krijgen tegen beroepsaansprakelijkheid. Ziehier een aantal onderwerpen dat, naar ik hoop, een prominente plaats zal innemen bij de discussies over dit - uiterst welkome - Groenboek.
Jules Maaten
namens de ALDE-Fractie. - Voorzitter, ik wil me graag aansluiten bij veel van de woorden die John Bowis zojuist heeft gesproken. Het Groenboek dat wij van u hebben ontvangen, commissaris, is een voortreffelijk stuk. Het is natuurlijk bij een groenboek altijd zo dat we nieuwsgierig zijn naar alle reacties die erop komen. Deze zijn natuurlijk ten dele voorspelbaar, maar het is in ieder geval goed om die te ontvangen, zodat die bij mogelijke toekomstige wetgeving kunnen worden betrokken.
Een belangrijk Groenboek, omdat het een zaak is die toch geregeld moet worden. Het Groenboek komt voort uit de controverse die indertijd is ontstaan over de voorstellen van Frits Bolkestein en het is goed dat de Commissie het op deze manier aanpakt, voorzichtig, met een groenboek, en veel discussie daarover. Want ik denk vooral dat er veel angst is over dit onderwerp. Ik wil daarom ook mijn bijdrage niet beperken tot alleen maar het thema van de gezondheidswerkers, want ik denk dat we ook op andere terreinen dezelfde angst voor het onbekende van de Europese dimensie in de gezondheidszorg steeds weer terugvinden.
Er is veel bereikt de afgelopen jaren in de Europese Unie op het gebied van volksgezondheid, zowel onder uw voorgangers, als met u als commissaris; ik wil dan ook van de gelegenheid gebruikmaken om u te complimenteren, commissaris, met het stempel dat u in een relatief korte tijd op dit beleid hebt weten te drukken. Ik had niet gedacht dat dat mogelijk zou zijn in zo'n korte tijd en ik denk dat wij er met zijn allen trots op kunnen zijn hoe u dat hebt gedaan.
Er is de afgelopen jaren heel wat bereikt, bijvoorbeeld op het gebied van de geneesmiddelen voor pediatrisch gebruik, een zaak waarvan de burgers niet eens weten dat er een probleem is, maar waar nu juist bij uitstek een Europese oplossing van belang is, omdat lidstaten dit niet alleen kunnen oplossen. Juist de schaalgrootte is hierbij van nut. Ik ben van mening dat een en ander ook voor andere terreinen geldt.
Bijvoorbeeld voor het beleid op het gebied van tabak en ontmoediging van roken, waar de Europese Unie ook een voortrekkersrol speelt. Niet alleen in de Unie zelf, maar ook daarbuiten. Ook daar geldt weer dat het juist de schaalgrootte is die maakt dat we op zo'n punt effectief kunnen zijn. We zijn ook heel druk bezig met de grensoverschrijdende zorg en het beschermen van patiëntenrechten in Europa, evenzo onder leiding van rapporteur John Bowis, en ik hoop en verwacht ook dat we op dat punt tot een positief resultaat kunnen komen.
Toch zie je telkens weer, bij ieder onderwerp dat naar voren komt, dat niet alleen ministers, maar ook collega-parlementariërs in de nationale parlementen, huiverig zijn voor een verdere verdieping van Europese samenwerking op het gebied van volksgezondheid. Met 27 verschillende systemen in de Europese Unie denken we allemaal zelf het beste model te hebben. Met wie je ook spreekt, ieder systeem is het beste systeem. Dat kan natuurlijk niet. Je kunt niet 27 verschillende systemen en tegelijkertijd 27 beste systemen hebben.
Natuurlijk is er in elk land goed nagedacht over zo'n systeem. Er zijn allemaal mensen en allemaal goedbedoelde belangen bij betrokken. Dan is een moeilijk evenwicht gevonden en dan komt daar opeens de Europese Unie doorheen razen met een idee waarvan wij nu weer vinden dat dat het beste is. Ik begrijp goed dat dat op weerstand stuit.
Maar ik meen toch dat op een aantal terreinen nu juist die schaalgrootte - zoals bijvoorbeeld bij zeldzame ziekten - in het belang kan zijn van zowel patiënten als van systemen. Genoeg redenen voor meer Europese betrokkenheid op het gebied van volksgezondheid. Bijna 40 000 patiënten wachten in Europa op een orgaan, en iedere dag sterven er bijna tien mensen die op die wachtlijsten staan.
Alcoholmisbruik kost 195 000 levens en schaadt de Europese economie voor 125 miljard euro per jaar. Een zaak die waarschijnlijk niet eens nationaal, maar lokaal het best kan worden aangepakt. Maar je ziet ook Europese trends, bijvoorbeeld bij alcoholmisbruik onder jongeren. Dan moet je nagaan of het misschien toch niet zinvol is om dat Europees aan te pakken. We lopen echter op tegen het uiterste van ons kunnen op basis van de huidige Verdragsteksten om die problemen aan te pakken.
Toch moeten we meer bereiken. Bijvoorbeeld - en daar is dit Groenboek zo belangrijk voor - een daadwerkelijk vrij verkeer van gezondheidsdiensten. Ik ben ervan overtuigd dat als we alle problemen, want er zijn natuurlijk problemen, goed onder ogen zien en met oplossingen daarvoor komen, bijvoorbeeld om beunhazerij tegen te gaan, om de rechtszekerheid van patiënten, maar ook van de gezondheidswerkers te versterken, dat uiteindelijk iedereen er beter van wordt, als dat vrij verkeer op een verantwoordelijke manier georganiseerd wordt, maar wel mogelijk wordt.
Betere samenwerking op het gebied van orgaandonatie en effectieve samenwerking bij bescherming van pandemieën - een zaak waar ik altijd maar weer bij terugkom. Als je dat niet Europees aanpakt, ben ik ervan overtuigd dat we heel grote problemen gaan krijgen als er eens een keer die griep uit Thailand komt aanwaaien. Eigenlijk moet de Commissie op dat moment binnen 24 uur crisismaatregelen kunnen nemen.
Tot slot, artikel 152 is denk ik uiteindelijk toch ontoereikend om verder effectief Europees optreden te organiseren. Als we in de verre toekomst toch weer eens aan een Verdragswijziging durven te denken, zou je wat mij betreft moeten denken aan een uitbreiding van de wettelijke basis voor volksgezondheid in een nieuw Verdrag.
Bart Staes
namens de Verts/ALE-Fractie. - Voorzitter, net als John Bowis en Jules Maaten, wil ik de commissaris complimenteren met haar Groenboek. Ik denk dat dat Groenboek geen dag, geen uur te vroeg komt. De commissaris zei zelf dat de toenemende vergrijzing inderdaad de druk op de gezondheidsstelsels, maar vooral ook op de werknemers zal doen toenemen. En wie inderdaad zijn of haar oor te luisteren legt bij mensen die in de sector werken, die weet dat de algemene werkvoorwaarden er zeer lastig zijn: fysiek en ook vaak psychisch.
Werken in die sector vraagt heel veel van de werknemers en wordt vaak al te karig betaald. Het hoeft dan ook niemand te verbazen dat het werkverloop er zeer hoog is. Vast staat ook dat het al te vaak gaat om zeer precaire contracten, met als gevolg dat velen de sector voortijdig verlaten. Naar mijn oordeel zal de Unie dan ook in haar beleid verschillende zaken moeten nastreven: duurzame werkgelegenheid, een goed arbeidsmilieu, veilig werk, geen braindrain, en, zoals het in het Engels zo mooi wordt gezegd: decent work.
De commissaris heeft terecht gewezen op de richtlijn waar John Bowis mee bezig is, de richtlijn over de grensoverschrijdende gezondheidszorg. Maar in mijn contacten met mensen in de sector werd me ook de band toegelicht tussen het werken als gezondheidswerker en de arbeidstijdenrichtlijn. In de arbeidstijdenrichtlijn wordt nu gewerkt per contract, maar niet per persoon, om de duur te bepalen.
Mij is ter ore gekomen dat er Poolse artsen zijn die gedurende de week de hele week werken op een gewoon contract in een Pools ziekenhuis en tijdens het weekend naar het Verenigd Koninkrijk vliegen om daar een 48-uursshift te gaan draaien. Dit is natuurlijk ongehoord. Dit is iets waar rekening mee zou moeten worden gehouden, ook in de arbeidstijdenrichtlijn. Ik hoop dan ook dat dit onderwerp ook aan bod zal komen bij de discussie over het Groenboek.
Konstantinos Droutsas
Mevrouw de Voorzitter, met het Groenboek betreffende gezondheidswerkers in Europa worden de plannen van het kapitaal en de Europese Unie voor de privatisering en commercialisering van de gezondheidszorg uit de doeken gedaan. Dit zal pijnlijke gevolgen hebben voor gezinnen van gewone mensen en gezondheidswerkers.
De door te voeren veranderingen maken deel uit van de radicale hervorming van de socialezekerheidstelsels en sociale dienstverlening waarvan de gewone man de dupe is. Deze radicale hervorming moet tot stand worden gebracht in alle landen van de Europese Unie. De centrumrechtse en centrumlinkse krachten werken hieraan actief mee en zijn medeplichtig. Zij zien gezondheid als handelswaar, als een bron van winst voor het kapitaal en zieke mensen en hun gezinnen als klanten.
Het hoofddoel is de uitbreiding van de ondernemersactiviteiten van het kapitaal en de opbouw van een systeem dat de verlening van openbare gezondheidsdiensten onderwerpt aan particuliere criteria en concurreert met de particuliere sector.
De eerste slachtoffers van het gecommercialiseerde gezondheidssysteem zijn de werknemers zelf in deze sector. Deze werknemers maken 10 procent uit van het werknemerspotentieel van de Europese Unie. Zij werken vaak onder onaanvaardbare en - voor de patiënt - gevaarlijke omstandigheden. De overtreding van arbeidstijden is eerder regel dan uitzondering. De lonen en salarissen worden, tenminste in de openbare sector, beperkt. De efficiëntie van deze werknemers wordt aangetast wegens de keuzes van de particuliere verzekeringsmaatschappijen. Het kernvraagstuk van het Groenboek wordt gevormd door de mobiliteit van werknemers en de toepassing van de bepalingen van de Bolkestein-richtlijn op gezondheidsgebied.
Gezondheid is een sociaal goed en geen handelswaar. De gezondheidswerkers verlenen sociale diensten. Zij zijn middelen voor winstproductie. Alleen met de strijd van de werknemers kan gezorgd worden voor gratis, uitsluitend openbare en kwalitatief hoogwaardige gezondheidszorg, waarin voor het particulier ondernemerschap geen enkele plaats is.
Kathy Sinnott
Mevrouw de Voorzitter, er werken meer mensen in de gezondheidssector dan in enige andere sector. Als we denken aan gezondheidswerkers, dan denken we aan artsen, verpleegsters en verplegers, apothekers en tandartsen, en deze worden ondersteund door radiologen, laboratoriumpersoneel, onderzoekers, therapeuten, biochemici en een heel leger van al dan niet administratief personeel, die er allen tezamen voor zorgen dat de gezondheidszorg kan blijven functioneren.
En dan is er nog een tweede groep gezondheidswerkers: kruidendokters, chiropractoren, osteopaten, homeopaten en voedingsdeskundigen, mensen die een wat meer natuurlijke benadering van gezondheid voorstaan.
Tot slot zijn er de mensen die thuis iemand verzorgen. Dat is de grootste groep - gezondheidwerkers die dag en nacht in de gezondheidssfeer werken zonder daarvoor enige vergoeding te ontvangen.
Wat nu die eerste groep betreft: de Commissie meent dat het aantal gezondheidswerkers in de traditionele zorg niet volstaat om te voorzien in de groeiende behoefte. De Commissie wijst er verder op dat het heel belangrijk is om jonge mensen te motiveren een loopbaar in deze beroepen te kiezen. In sommige landen is dit echter niet het probleem.
In Ierland hebben de afgelopen maand 3 500 mensen een examen afgelegd in de hoop zo tot een medische opleiding te worden toegelaten. Er zijn maar een paar honderd plaatsen beschikbaar. Zo ligt ook het aantal jonge mensen dat wil worden toegelaten tot een opleiding tot verpleegster of verpleger, therapeut, enzovoorts, veel hoger dan het aantal mensen dat onze universiteiten bereid zijn op te leiden.
Mevrouw de commissaris: het gaat er niet om jonge mensen te motiveren. Waar het om gaat is dat we ze de kans moeten geven een opleiding te volgen. Veel middelbare scholieren in Ierland ambiëren een loopbaar in de geneeskunde, maar krijgen geen toegang tot een opleiding, omdat we werken met een numerus clausus-regeling dat met de vraag geen enkele rekening houdt, als gevolg waarvan er een groot tekort is aan gekwalificeerde gezondheidswerkers.
Ik weet dat ook in andere Europese landen een dergelijke wanverhouding tussen vraag en aanbod bestaat. Daarom zeg ik dat het geen zin heeft mensen voor deze beroepen te motiveren, omdat je ze op die manier alleen maar teleurstelt. Het heeft pas zin als je ze de mogelijkheid verschaft een opleiding te volgen om deze vaardigheden te leren.
We geven deze mensen geen gelegenheid om te studeren en creëren zo een tekort dat we oplossen door mensen uit derde landen - waaronder de allerarmste - aan te trekken. Dat leidt tot een braindrain, waardoor de mensen in die landen het zonder medische zorg moeten stellen.
Dit verslag besteedt helaas geen aandacht aan de tweede groep gezondheidswerkers - zoals bijvoorbeeld kruidendokters - die ik heb genoemd. Dat zij in dit verslag niet worden genoemd, betekent dat niet erkend wordt dat ook zij ertoe bijdragen dat Europeanen gezond blijven. Het betekent ook dat dit verslag niet aansluit bij de wensen van al die Europeanen die een beroep doen op de diensten van deze groep.
Deze sector is heel belangrijk. De Commissie heeft een aantal pogingen ondernomen om deze sector met allerlei richtlijnen te kortwieken - bijvoorbeeld via de Richtlijn betreffende supplementen voor vitaminen en mineralen - en vergroot zo de kloof tussen het EU-beleid en de voorkeuren van de burgers als het gaat om hun gezondheid.
Tot slot wil ik graag iets zeggen over de derde en grootste groep gezondheidswerkers, de mensen die voor familieleden, behoeftige ouderen of gehandicapten, zorgen. We hebben elk jaar meer - en dus niet minder - van dit type gezondheidswerkers nodig. Nu Europa vergrijst en het aantal mensen met een handicap toeneemt, mogen we de inspanningen van deze mensen niet als vanzelfsprekend aanvaarden. De gezondheidswerkers zullen hun werk alleen voortzetten als wij ze daarin steunen.
Gezondheidswerkers worden steeds belangrijker. De Commissie heeft gelijk als ze zegt dat onze gezondheid wordt bedreigd door nieuwe - of anders steeds weer terugkerende - kwalen, zoals bijvoorbeeld overdraagbare ziekten. De Commissie zou echter ook aandacht moeten besteden aan het feit dat chronische aandoeningen die verband houden met het niet goed functioneren van het immuunsysteem steeds vaker voorkomen - astma, allergieën, multiple sclerose, autisme, diabetes, epilepsie, fibromyalgie en ga zo maar door.
Ik raad de Commissie aan eens goed te kijken naar al die steeds vaker voorkomende ziekten, om te proberen uit te vinden wat deze epidemieën veroorzaakt. Niets doen en toestaan dat deze ziekten zich vaker voordoen en meer en meer mensen treffen is wreed en op den duur niet vol te houden.
Nicodim Bulzesc
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik juich het Groenboek van de Commissie toe, evenals de doelstelling om kwesties rond gezondheidswerkers in de EU beter zichtbaar te maken en problemen en mogelijke maatregelen aan te geven.
Toch wil ik van de gelegenheid gebruikmaken om er één aspect van het Groenbroek uit te lichten, te weten de opleiding van gezondheidswerkers. Ik ben de initiatiefnemer van de lopende schriftelijke verklaring 0095/2008 over dit onderwerp en geloof sterk dat het absoluut essentieel is om communicatiecursussen voor gezondheidswerkers te ontwikkelen opdat zij patiënten duidelijker en vollediger inlichten. Het vermogen van patiënten om medische problemen en aanwijzingen te begrijpen houdt nauw verband met de helderheid van de communicatie. Ondanks verschillende initiatieven om de kwaliteit en beschikbaarheid van gezondheidsvoorlichting te verbeteren, wijzen studies uit dat patiënten meer informatie willen dan zij op het ogenblik krijgen en dat gezondheidswerkers de neiging hebben de hoeveelheid verstrekte informatie te overschatten.
Ewa Tomaszewska
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het tekort aan personeel in de gezondheidszorg is een mondiaal verschijnsel. We voelen het echter het hevigst in onze eigen achtertuin. Het gebrek aan gespecialiseerde medische hulp, het gebrek aan klinische ervaring in bepaalde specialisaties en aan bepaalde medische diensten leiden ertoe dat mensen medische hulp gaan zoeken in andere landen.
Het is daarom erg belangrijk om de beginselen van grensoverschrijdende medische zorg te reguleren. De patiënt heeft het recht om te weten wat voor soort diensten door bepaalde centra wordt aangeboden, hoe de zorg zal worden gefinancierd, hoeveel het gezondheidszorgstelsel van het eigen land van de patiënt zal betalen voor een behandeling of rehabilitatie, en hoeveel de patiënt zelf zal moeten betalen. Het is essentieel dat hier een richtlijn over komt.
Een ander punt van discussie is het verbeteren van de kwalificaties van medisch personeel, waaronder de mogelijkheid om taalcursussen te ontwikkelen ter ondersteuning van de mobiliteit. Ik vind het voorstel om een referentienetwerk op te zetten voor personeel in de zorg positief. Mevrouw de commissaris, bedankt voor uw groenboek.
Colm Burke
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de bevordering van een duurzaam personeelsbestand in de Europese gezondheidszorg is van cruciaal belang voor verdergaande verbetering van de diensten en voorzieningen in de gezondheidszorg van de 27 lidstaten.
Europa wordt geconfronteerd met een aantal uitdagingen bij het handhaven en verbeteren van de gezondheidszorg. De demografische ontwikkeling in de lidstaten stelt de gezondheidszorg voor een groot probleem. omdat de bevolking van Europa vergrijst en de levensverwachting elke tien jaar met 2,5 jaar stijgt. Dit legt extra druk op de gezondheidswerkers, want naarmate de bevolking veroudert, verouderen zij ook. De sleutel tot instandhouding van een toereikend personeelsbestand in het licht van dreigende pensionering is ervoor te zorgen dat er voldoende jongere medewerkers worden aangeworven om de gepensioneerden te vervangen.
Het belang van beter gezondheidsonderzoek en betere medische gegevens in heel Europa kan niet genoeg benadrukt worden. Op het ogenblik is er een gebrek aan actuele, vergelijkbare gegevens en informatie uit de lidstaten over een aantal belangrijke zaken met betrekking tot de gezondheidszorg, waaronder opleiding, werkervaring, leeftijd en geslacht van medewerkers, en de internationale verplaatsing van gezondheidswerkers. Goede informatie over heel Europa is van immens belang voor de planning en beschikbaarheid van toekomstige gezondheidswerkers en voor alle instanties in de gezondheidszorg.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het is zeer in ons belang om ervoor te zorgen dat onze gezondheidszorgstelsels zo efficiënt mogelijk functioneren. Het is daarom noodzakelijk om, volgens de richtsnoeren van het groenboek, de kwalificaties van het medisch personeel te verbeteren en om te voorzien in aangename en geschikte werkomstandigheden voor medisch personeel. We mogen het niet toestaan dat artsen te lange diensten draaien.
Ik zou ook graag willen wijzen op de kwestie van de gezondheidsbevordering. Het stimuleren van een gezonde levensstijl is een goede beschermingsmethode die allerlei ziekten en aandoeningen kan voorkomen. Daarom zou, met in gedachten dat voorkomen beter is dan genezen, elke vorm van publiciteit en reclamecampagnes die de gezondheid stimuleren, moeten worden ondersteund. Laten we niet vergeten dat elke investering in innovatieve behandelmethoden, klinische apparatuur en nieuwe technologie gelijk is aan een investering in onszelf.
Androulla Vassiliou
Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil alle sprekers bedanken voor hun waardevolle bijdragen. Uw bijdragen blijken bijzonder bruikbaar te kunnen zijn, want er zijn al een aantal zeer belangrijke zaken aan de orde gesteld.
Daartoe behoren bijvoorbeeld de vraag hoe we de juiste werkomgeving voor werknemers kunnen scheppen om hen in hun land van herkomst te houden en de vraag hoe we het ernstige probleem van de braindrain kunnen aanpakken.
Vorige week ben ik in Liberia geweest, waar ik het schokkende feit vernam dat men op een bevolking van 3 miljoen mensen maar 150 doktoren heeft. De rest van de Liberiaanse artsen zit in de Verenigde Staten. Dit is een heel groot probleem, niet alleen voor derdewereldlanden maar ook in de Europese Unie, waar sprake is van een ernstige braindrain van oost naar west. We moeten kijken hoe we artsen en andere gezondheidswerkers zouden kunnen aanmoedigen in hun land van herkomst te blijven. Daartoe zullen we voor hen betere werkomstandigheden moeten scheppen.
Formele zorg kan niet worden aangepakt zonder rekening te houden met de behoefte aan en de mogelijkheden voor informele zorg, die wij in het Groenboek ook op elkaar afstemmen.
Mevrouw Sinnott heeft het belangrijke vraagstuk aan de orde gesteld hoe we meer mensen kunnen opleiden en hoe we mensen meer opleidingsmogelijkheden kunnen bieden. Dat is de keerzijde van de medaille. Enerzijds willen we meer mensen in de gezondheidszorg, maar anderzijds hebben we onvoldoende opleidingscapaciteit. Dit zijn allemaal belangrijke vraagstukken die we zullen kunnen oplossen nadat we het commentaar op het Groenboek van u en andere belanghebbenden hebben verzameld. Aan het eind van het proces hopen we tot oplossingen voor het probleem te komen, voordat het werkelijk onoplosbaar is geworden.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
