Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 16 april 1999 werd onderbroken, te zijn hervat.

In memoriam
De Voorzitter
Dames en heren, ik betreur het u te moeten meedelen dat de afgelopen week onze voormalige collega en ondervoorzitter Hans Peters is overleden. Vele aanwezigen hier zijn getuige geweest van zijn belangrijke werk in de commissie sociale zaken van het Parlement. Zijn inzet daar was slechts een van de vele blijken van zijn voortdurende toewijding aan sociale en vakbondsvraagstukken, thema's die hem naar het Parlement hadden gebracht.
Ook weten velen van ons dat hij zich in het kader van de speciale werkgroep van het Bureau van ons Parlement intensief heeft beziggehouden met vraagstukken inzake onroerend goed.
Hij heeft jarenlang al zijn energie aan deze Vergadering besteed en daarom denk ik dat ik u met recht mag vragen om traditiegetrouw een minuut in stilte in acht te nemen ter nagedachtenis van onze collega.
Het Parlement neemt een minuut stilte in acht

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van vrijdag 16 april 1999 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Maes
Mijnheer de Voorzitter, bij het begin van deze vergaderperiode wens ik te protesteren, omdat men mij geweigerd heeft een colloquium te organiseren over het vredesproces in Baskenland waarop alle partijen die de verklaring van Lizarra hebben ondertekend uitgenodigd waren. Ik werd daarvoor samen met alle genodigden naar het bezoekerscentrum verbannen. Ik denk dat de Voorzitter van het Parlement, die alles heeft gedaan om dit colloquium uit de zalen van het Parlement te houden, hierbij niet gehandeld heeft als een voorzitter van het Parlement, maar wel als een partijgenoot van de heer Aznar en ik betreur dat.

De Voorzitter
Mevrouw Maes, u had de beschikking over een zaal waar u met de mensen bijeen kon komen die u had willen uitnodigen. Dat was een zaal voor bezoekersgroepen. U had immers de griffie van het Parlement laten weten dat u een groot aantal bezoekers verwachtte. Dus men heeft gewoon de gebruikelijke regels voor dit soort vergaderingen gevolgd. Niemand heeft u belet te vergaderen - u heeft met de bezoekers immers een persconferentie gehouden - en u hebt dezelfde behandeling gekregen als elk ander lid in een soortgelijk geval.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, dit is de eerste dag waarop u ons nieuwe Reglement gaat toepassen. Ik hoop dat het werk van ons Parlement daardoor vlotter zal verlopen, vooral bij de stemmingen.
Eén artikel uit het nieuwe Reglement is buiten het Parlement belangrijker dan erbinnen. Ik doel op artikel 9, lid 3, dat betrekking heeft op oud-leden. Tot nu toe bestonden er twee categorieën: gewone oud-leden en zogenaamde ereleden. Nu wekt een aantal van deze laatstgenoemde ereleden met hun titel bij het publiek de indruk dat zij nog steeds zitting hebben in het Parlement. Om het onderscheid op te heffen is dit artikel dan ook gewijzigd. Met andere woorden, de status van erelid is afgeschaft.
Er staat nu een verkiezingscampagne voor de deur, waarin bepaalde ereleden met opzet de indruk willen wekken dat zij parlementslid zijn. De wijziging is dus extra belangrijk, en ik dring er dan ook op aan dat u alle houders van deze titel aanschrijft om hen op de hoogte te stellen van de veranderde situatie.

De Voorzitter
Als een van de opstellers van het nieuwe Reglement weet u dat volgens artikel 9, lid 3, de rechten en voorrechten van oud-leden worden vastgelegd bij besluit van het Bureau. Meer staat er niet. Noch het Bureau, noch het Parlement heeft de status van erelid ooit afgeschaft. Wel heeft het Bureau een aantal jaren geleden uitgemaakt dat er geen nieuwe ereleden meer bij zouden komen. Iedereen die zitting heeft gehad in het Europees Parlement, erelid of geen erelid, heeft dezelfde rechten en voorrechten, en welke dat zijn wordt bepaald door het Bureau. We kunnen onmogelijk alle ereleden gaan aanschrijven om hen te melden dat zij geen erelid meer zijn. Daarover staat namelijk niets in het Reglement, en het Bureau heeft geen enkel besluit van die strekking genomen. Als u wilt dat het Bureau de zaak opnieuw bekijkt en een besluit neemt, zet ik het op de agenda.

Evans
Mijnheer de Voorzitter, vorige week vrijdag is er een bom ontploft in een druk gedeelte van de Londense binnenstad. Daarbij zijn drie doden gevallen, en hebben vele anderen de afgrijselijkste verwondingen opgelopen. Velen zijn voor heel hun leven verminkt of gehandicapt. Dit was de derde venijnige aanslag met een spijkerbom in enkele weken tijd, en opnieuw was het duidelijk de bedoeling zoveel mogelijk slachtoffers te maken onder een minderheidsgroepering. De slachtoffers waren in de meeste gevallen mensen die een rustig en tevreden leven leidden in de sprankelende, gemengde en multiculturele stad die Londen is.
Ik twijfel er niet aan dat mijn collega's dit blind geweld met mij veroordelen, zeker nu de Europese verkiezingen in zicht zijn. Het doet er niet toe of dit soort beestachtige aanslagen gepleegd wordt door racisten, extreem rechts of wie dan ook. Ook zou ik het ten zeerste op prijs stellen, mijnheer de Voorzitter, als u namens het Europees Parlement een blijk van deelneming aan de gewonden en de nabestaanden zou sturen.
Applaus

De Voorzitter
Dat zal ik doen, en ik zal duidelijk maken dat het Parlement zich unaniem bij u aansluit. Uit dit afschuwelijke voorval blijkt dat racisme en vreemdelingenhaat doorlopend moeten worden bestreden. We kunnen wel een jaar tegen het racisme uitroepen, maar dat volstaat niet. Racisme is iets dat jaar in jaar uit terugkomt.

Lienemann
Mijnheer de Voorzitter, we hebben zojuist vernomen dat de Raad van ministers heeft besloten de werknemers van de binnen de Raad actieve Schengengroep op te nemen in het Europese ambtenarenapparaat. U weet dat dit besluit gevolgen heeft voor ons Parlement. Overeenkomstig de principes van het interinstitutioneel akkoord kan immers een Europees ambtenaar van de Raad vroeg of laat ambtenaar worden van het Parlement. Ik vind het schandalig dat men ambtenaren aanstelt zonder een vergelijkend onderzoek, zoals gebruikelijk is. Dat is onaanvaardbaar. U weet hoezeer de publieke opinie gebrand is - en terecht - op naleving van de regels. Ik wilde u dus vragen wat u van plan bent te doen om de Raad alsnog tot andere gedachten te brengen en ervoor te zorgen dat ook voor deze ambtenaren, net zoals voor alle anderen, de gebruikelijke aanwervingsprocedures worden toegepast.

De Voorzitter
Mevrouw, wat ik doen kan, is allereerst inlichtingen inwinnen en de Raad vragen wat er daadwerkelijk gebeurd is en wat de redenen voor dit besluit zijn. Het is hoe dan ook aan de politieke partijen van het toekomstige Parlement om eventueel met resoluties aan te dringen op naleving van de regels. In afwachting daarvan zal ik echter eerst de Raad vragen wat er precies besloten is en om welke redenen.

Eriksson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag aanknopen bij hetgeen u zei, voordat wij begonnen met de behandeling van de notulen. U zei dat wij elke dag, elk moment - en niet slechts af en toe - de strijd moeten aanbinden tegen racisme en discriminatie, van welk soort dan ook. Hier in het Parlement plegen wij ons altijd uit te spreken voor de mensenrechten, en voor met name de rechten in verband met ras, geslacht, godsdienst of seksuele geaardheid.
Daarom zou ik het Bureau en het College van Quaestoren willen vragen om een goede verklaring - en ik bedoel werkelijk een goede verklaring - voor het besluit van afgelopen woensdag om de tentoonstelling te sluiten die ik hierheen had gehaald, en waarvoor wij eerder het groene licht hadden gekregen. Het gaat om de Zweedse tentoonstelling Ecce homo , die speciaal gewijd is aan seksuele geaardheid en discriminatie op grond daarvan.

De Voorzitter
Mevrouw Eriksson, u weet dat de in dit Parlement georganiseerde tentoonstellingen niet tegen de gevoelens van een fractie in mogen gaan. De kunstcommissie was van mening dat de tentoonstelling daarom niet mocht worden gehouden. De quaestoren hebben dan ook besloten geen toestemming te verlenen en dat is het besluit dat moet worden uitgevoerd.
Een ding is het respecteren van minderheden, maar het is een andere zaak als minderheden hun gevoelens of zienswijzen willen opleggen aan degenen die hun mening niet zijn toegedaan en dat kunnen al of niet minderheden zijn. Dat is het respecteren van de vrijheid en dat heeft niets van doen met het eerbiedigen van de rechten van minderheden.

Kokkola
Mijnheer de Voorzitter, u en de collega's weten waarschijnlijk wel dat in deze verschrikkelijke oorlog in de Balkan ontzettend veel fouten worden gemaakt. Kortgeleden heeft een raket een bus getroffen, waarbij zestig mensen om het leven kwamen, waaronder vijftien kinderen. Moeten wij niet ons medeleven betuigen met de familieleden van de slachtoffers en moeten wij dergelijke daden niet veroordelen?
Neemt u mij niet kwalijk dat ik wat aangedaan ben, maar er zijn zelfs raketten gevallen op Bulgarije.....Er zijn zoveel fouten begaan! Kunnen wij dan niet gewoon onze verontschuldigingen aanbieden? Laten wij ons tenminste ook jegens deze slachtoffers gedragen zoals wij ons jegens alle slachtoffers gedragen.
Applaus

De Voorzitter
Mevrouw Kokkola, het onderwerp Kosovo staat op de agenda. In het kader van het spoeddebat kan het Parlement met meerderheid al de uitspraken doen die het nodig acht. Daar moet mijns inziens dit thema worden behandeld en niet hier.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik dacht dat we bezig waren met de goedkeuring van de notulen. Ik zou graag willen dat men deel 2 van deze notulen, op pagina 6, verwierp. U hebt namelijk besloten om een motie van afkeuring - die was ingediend door 66, tot alle fracties behorende leden - voor niet-ontvankelijk te verklaren. Op die manier hebt u een, elk lid toekomend recht in twijfel getrokken. U hebt dat, dunkt mij, gedaan op een verkeerde rechtsgrondslag, waarbij u bovendien een politiek argument als voorwendsel gebruikte. U zei immers dat die motie van afkeuring mogelijkerwijs verworpen zou worden. Niet-ontvankelijkheid kan echter slechts op grond van juridische argumenten worden geconstateerd.
Het is voor iedereen glashelder dat de Commissie gewoon haar gang gaat, alsof er sedert 14 januari niets aan de hand is. Desalniettemin hebt u dit besluit getroffen en daarmee risico's genomen voor de toekomst. Om het even welke Commissie, die bedreigd wordt met een motie van afkeuring, kan nu bij voorbaat aftreden en zodoende een stokje steken voor de mogelijke uitwerkingen van een dergelijke motie van afkeuring. Om die drie redenen wens ik mij uit te spreken tegen dit gedeelte van de notulen. Dit is een heel belangrijke kwestie voor de toekomst. Daarom wil ik graag dat er over dit gedeelte wordt gestemd.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, het doel van de procedure voor goedkeuring van de notulen is na te gaan of de notulen al dan niet juist weergeven wat er gebeurd is. Daarmee wordt niet de mogelijkheid geboden om terug te komen op genomen besluiten, zeker niet op besluiten waarover niet gestemd is, ook al zou een groot deel van het Parlement ervoor zijn. Er is echter niet gestemd over dit besluit, omdat dit niet nodig was. Het is overduidelijk dat als men met een wijziging van de notulen terug zou kunnen komen op besluiten, het Reglement niet zou worden nageleefd. U kunt zich dus wel voorstellen dat ik niet zal laten stemmen over dit voorstel.
Uitroep: "Bravo, mijnheer de Voorzitter!"

Svensson
Mijnheer de Voorzitter, inhakend op uw antwoord aan mevrouw Eriksson, waarin u de redenen aangaf voor het niet houden van de tentoonstelling Ecce homo , vraag ik mij af hoe het mogelijk is dat er wel een tentoonstelling mocht worden gehouden door een Italiaanse organisatie die lobbyt tegen abortus, dat wil zeggen tegen het recht van de vrouw op abortus. Was dat geen manier om een zeer groot deel van de bevolking te krenken?

De Voorzitter
Luistert u eens, die andere tentoonstelling heeft kunnen plaatsvinden, omdat aan de regels van dit Parlement voldaan was. Er zijn twee mogelijke oplossingen, wanneer de quaestoren zeggen dat vanwege een omstreden onderwerp een tentoonstelling niet kan worden gehouden: of men vraagt het Bureau de regels te veranderen of men doet dat niet. Zo lang echter deze regels van kracht zijn, moet men zich eraan houden. De quaestoren hebben de regels correct uitgelegd en er is geen enkele reden hun besluit te wijzigen.
De notulen worden goedgekeurd

Samenstelling fracties
De Voorzitter
Dames en heren, ik laat u weten dat de heer Charles de Gaulle door de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van Nationale Staten geroyeerd is en dat hij met ingang van 19 april jongstleden deel uitmaakt van de Niet-ingeschrevenen.

Duhamel
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Kan het Europees Parlement niet eisen dat "de Gaulle" van naam verandert om de eer van Europa te respecteren?

De Voorzitter
Mijnheer Duhamel, dat is geen motie van orde en uw opmerking past niet bij de waardigheid van dit Parlement. Een ieder neemt zijn eigen politieke beslissingen op grond van zijn geweten en rekening houdend met zijn kiezers.

Janssen van Raay
Een motie van orde, mijnheer de Voorzitter, over artikelen 2, 5, en 119 van het Reglement. Op de valreep hebben de quaestoren een voor beroep vatbaar besluit genomen naar aanleiding van mijn brief van augustus vorig jaar. Ik span nu een procedure aan voor het Gerecht van eerste aanleg in Luxemburg met de principiële vraag: wie de werkindeling van de gekozen afgevaardigden bepaalt, wijzelf of het Bureau, met allerlei financiële sancties. Als ik win, en ik zal winnen, krijgen mijn collega's ten onrechte ingehouden boetes terug. De Kaai-eilanden - daar kom ik morgen op terug.

De Voorzitter
Ongetwijfeld zullen zij u daarvoor dankbaar zijn, mijnheer Janssen van Raay.
De heer Bru Purón heeft om het woord gevraagd.

Bru Purón
Mijnheer de Voorzitter, op de tribune van het halfrond zit vandaag een vertegenwoordiging van republikeinse vrijwilligers uit onze Burgeroorlog. Op hun leeftijd zijn zij naar Straatsburg gekomen en ik meen dat zij derhalve een hartelijk welkomswoord verdienen.
Langdurig applaus

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters overeenkomstig artikel 95 van het Reglement is opgesteld, is rondgedeeld.
Ik laat u weten dat na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam enkele wetgevingsverslagen die op de agenda voor deze vergaderperiode staan, onder een andere procedure vallen. De details van de verslagen staan in de notulen van deze vergadering.
De Voorzitter leest de wijzigingen in de agenda voor maandag en dinsdag op
Woensdag:

De Voorzitter
De Fractie van onafhankelijken voor het Europa van Nationale Staten verzoekt het verslag van mevrouw Miranda de Lage over de partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Verenigde Mexicaanse Staten van de agenda te schrappen.
Ik geef het woord aan de heer Van Dam voor een toelichting op dit verzoek.

Van Dam
Voorzitter, op de definitieve ontwerpagenda staat voor aanstaande woensdag als laatste punt de aanbeveling van collega Miranda de Lage over de partnerschapsovereenkomst met Mexico vermeld. Ik stel u voor dit punt van de agenda te schrappen omdat de betreffende overeenkomst nog onderwerp van onderhandeling is.
Bij het goedkeuren van de interimovereenkomst met Mexico, precies een jaar geleden, heeft dit Parlement nadrukkelijk uitgesproken dat de algemene overeenkomst niet zou kunnen worden goedgekeurd voordat de eindresultaten van de onderhandelingen met Mexico beschikbaar zouden zijn. Welnu, deze onderhandelingen zijn nog in volle gang. Op diverse terreinen, zoals mensenrechten en natuurbescherming, zijn nog aanzienlijke vorderingen noodzakelijk.
Het thans goedkeuren van de partnerschapsovereenkomst zou het afgeven van een blanco cheque aan de onderhandelaars en daarmee een veronachtzaming van de verantwoordelijkheden van dit Parlement inhouden.
Overigens valt evenmin in te zien waarom de overeenkomst nog in deze zittingsperiode zou moeten worden behandeld. In de komende periode is een veel beter afgewogen oordeel door het Parlement mogelijk.
Ik stel de vergadering dan ook voor de overeenkomst met Mexico deze week niet te behandelen.

Hindley
Mijnheer de Voorzitter, ik zie drie redenen om deze overeenkomst nu te behandelen.
Gezien de mensenrechtensituatie in Mexico zouden we, op het eerste gezicht, geen instemming mogen betuigen met de overeenkomst. Maar er is een nog veel betere reden om wel in te stemmen met de overeenkomst en het zou goed zijn als het Parlement die bij de discussie betrok. Met uitstel bereiken we niets. Er is vijf jaar onderhandeld, en ik zag graag dat het Parlement zich van zijn verantwoordelijkheid kweet. Uitstellen is de zaak doorschuiven naar het volgende Parlement, dat gewoon minder goed op de hoogte zal zijn van deze materie.
Ten tweede heb ik begrepen dat een groot aantal afgevaardigden, waaronder ikzelf, onder druk staat van NGO's die uitstel van behandeling willen. Ik heb bewondering en ontzag voor veel NGO's, en ik steun heel vaak op hun advies. Dat neemt echter niet weg dat toegeven aan deze druk erop zou neerkomen dat we hen een soort vetorecht over deze overeenkomst geven, en dan zouden we onze plicht verzaken. Wij zijn door onze burgers gekozen. Wij dragen de politieke verantwoordelijkheid. Wij zijn degenen die uitmaken of die overeenkomst moet doorgaan of niet.
Ten derde wil ik bestrijden dat goedkeuring van de overeenkomst zou neerkomen op een blanco cheque aan de onderhandelaars, zoals de heer Van Dam beweert. Ik ben voor de overeenkomst en tegen uitstel. Als wij het verslag-Miranda aannemen, scheppen wij immers een politieke dialoog. Met een dergelijke dialoog kunnen we de ontwikkelingen in de mensenrechtensituatie beter inschatten en Mexico gemakkelijker op schendingen aanspreken. Over die dialoog beslist, ik herhaal, de politiek, en wanneer zij daarover beslist, maakt zij zelf uit. Daarom vind ik het niet nodig deze stemming nog langer uit te stellen.

De Voorzitter
Ik breng het verzoek van de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van Nationale Staten in stemming.
Het Parlement verwerpt het verzoek

Oomen-Ruijten
Voorzitter, als ik het goed begrepen heb, werd er net aangekondigd dat de resolutie over de top in Keulen uitgesteld zal worden. Dat betekent, Voorzitter, dat ik een probleem heb. Wij hebben een probleem. Wij hebben namelijk de resoluties van alle fracties binnengekregen. We hebben bovendien al een termijn gesteld waarop de onderhandelingen gevoerd worden morgenvroeg om 11 uur. Ik weet niet waarom dit voorstel nu gedaan wordt. Ik weet wel dat de socialistische fractie een hele korte tekst heeft ingeleverd met slechts enkele punten en misschien geven de andere teksten nog gelegenheid om dat wat bij te stellen maar, Voorzitter, ik zie niet in waarom iets wat we vorige week al hadden moeten doen, nu ineens verplaatst wordt naar de dinsdag.

De Voorzitter
Mevrouw Oomen-Ruijten, slechts de termijn voor het indienen van amendementen is verlengd tot morgen 12.00 uur. Er is geen besluit en ook geen stemming gewijzigd. De termijn voor het indienen van amendementen is simpelweg verlengd en, op enkele uitzonderingen na, is men het normaliter daarmee eens.
De Voorzitter leest de wijzigingen in de agenda voor donderdag op
(Het Parlement neemt de aldus gewijzigde agenda aan)

Opheffing van de immuniteit (de heer Féret)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0210/99) van de heer Wijsenbeek, namens de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Daniel Féret.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, dit is mijn laatste verslag in mijn laatste vergaderperiode na vijftien jaar dienst in dit Parlement. Het is het negende verslag deze zittingsperiode maar ik zal u niet met alle statistieken gaan vervelen; het jammere is dat het eigenlijk geen erg plezierige zaak is en dat het hier niet wetgeving of het bevorderen van de Europese eenwording betreft, maar een zaak van de parlementaire onschendbaarheid.
Desalniettemin zijn daar nog wel een aantal opmerkingen in algemene zin over te maken, mijnheer de Voorzitter. Maar laat ik beginnen met even over de zaak zelf te spreken. Het geval betreft één van onze collegae, die beschuldigd wordt van het niet vervullen van zijn plichten in de veel te ingewikkelde Belgische sociale wetgeving, in het bijzonder in verband met zijn assistent. Al onze leden dienen uiteraard aan de Belgische wettelijke verplichtingen voor hun assistenten die in België werkzaam zijn te voldoen. Maar, mijnheer de Voorzitter, de betrokkene ontkent en heeft ons zelfs bewijzen laten zien dat hij brieven heeft geschreven aan de Belgische sociale administratie dat hij wel van zins was aan die verplichtingen te voldoen, maar hij heeft daar nooit antwoord op gekregen. De feiten zijn gepleegd in 1995 en eerst in 1999 vraagt het Koninkrijk der Belgen ons de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid.
Mijnheer de Voorzitter, dat zijn de feiten. We moeten hier aan toevoegen dat het merkwaardige feit zich voordoet dat in België iemand die aangeklaagd wordt niet kan deelnemen aan verkiezingen en dat heeft ons aan het denken gezet, zeker nadat we de bewijzen van de betrokkene zelf gezien hadden.
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben daarop het Koninkrijk der Belgen om nadere informatie gevraagd en slechts een bevestiging van het verzoek om opheffing gekregen zoals we dat in eerste instantie kregen, sterker nog, naderhand is ons gebleken dat het hier slechts het verzoek betrof om zodoende geen verjaring te laten plaatsvinden. Derhalve, mijnheer de Voorzitter, hebben wij, volgend onze jurisprudentie, volgend onze vaste regel dat de parlementaire onschendbaarheid niet het lid zelve maar deze hele Vergadering en dit Parlement beschermt, gemeend u te moeten voorstellen geen opheffing van de parlementaire onschendbaarheid te vragen. Dit in het bijzonder omdat wij toch in het vervolg van mijn illustere voorgangers, Georges Donnez en Jean Defraigne, menen dat hier toch wel sprake is van fumus persecutionis .
Mijnheer de Voorzitter, laat mij deze interventie dan toch beëindigen met een algemene opmerking. Binnenkort zal een gelijkwaardig statuut voor alle leden van dit Parlement in werking treden. Dan ontbreekt er echter nog een element aan dat gelijke statuut, en dat betreft de parlementaire onschendbaarheid. Want nog steeds zijn er ingevolge het protocol voorrechten en immuniteiten verschillen naar nationaliteit, en dat is in strijd met artikel 6 van het Verdrag. Immers, al onze leden genieten in hun eigen land de onschendbaarheid zoals leden van de nationale parlementen die kennen, terwijl we hier toch gelijk moeten zijn en dus ook een gelijk statuut moeten hebben. Om u een voorbeeld te geven: voor Franse leden geldt dat alle politiek optreden gedekt wordt door die onschendbaarheid, ook als het buiten het Parlement plaatsvindt. Voor Britten en Nederlanders, bijvoorbeeld, geldt totaal geen onschendbaarheid in eigen land met uitzondering voor hetgeen in de vergadering in het Parlement gezegd wordt. Het wordt hoog tijd, mijnheer de Voorzitter, dat onze opvolgers en de toekomstige commissie die zich met het Reglement gaat bezig houden een voorstel doen tot wijziging van het protocol voorrechten en immuniteiten opdat wij in deze Vergadering allen gelijk zijn. Dat is iets, mijnheer de Voorzitter, wat ik in al die jaren hier heb nagestreefd, en dat betreft dus ook dit specifieke geval.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Wijsenbeek. Wij allen die hier aanwezig zijn, weten hoeveel tijd en inspanningen u al deze jaren aan dit Parlement hebt besteed en hoezeer u dit toegewijd was. Ik meen u als Voorzitter namens heel het Parlement te moeten bedanken voor de toewijding, inzet en bekwaamheid waarmee u uw werk heeft gedaan. Dit zeg ik uit de grond van mijn hart en niet alleen omdat ik mij er moreel toe verplicht voel.
Applaus

Ford
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij bij u aan: wij zullen de heer Wijsenbeek missen. In bepaalde opzichten ben ik daar blij om, maar in andere opzichten vind ik het jammer, want hij was een van de interessantere leden van ons Parlement. De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten steunt het verslag-Wijsenbeek over de immuniteit van de heer Daniel Féret. Daarmee geven we uiting aan onze teleurstelling over de Belgische autoriteiten, die onze collega ernstige feiten ten laste leggen in verband met zijn ambt en de betaling van zijn assistent, maar deze feiten niet hard maken als wij daarom vragen. De heer Féret en ik zijn het politiek helemaal niet met elkaar eens en eerlijk gezegd hoop ik dat hij de Belgische verkiezingen verliest, maar ik kan niet toestaan dat hij van deelname aan de verkiezingen wordt uitgesloten op grond van aantijgingen. Daarom stemmen wij voor dit verslag, dat pleit voor het behoud van zijn immuniteit en voor de mogelijkheid van deelname aan de verkiezingen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Ford.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Opheffing van de immuniteit (de heer Moniz)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0262/99) van mevrouw Palacio Vallelersundi, namens de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Fernando Moniz.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, ik begin mijn bijdrage waar de heer Wijsenbeek ophield en sluit mij aan bij hetgeen over hem werd gezegd: wij zullen in dit Parlement de heer Wijsenbeek inderdaad gaan missen.
De opheffing van de immuniteit waar wij vandaag over spreken, confronteert ons met een meer algemeen probleem. Dit heeft te maken met het feit dat dit Parlement nog steeds niet een uniform statuut voor haar leden heeft. Vroeger bestond daar een beletsel voor, maar dit heeft vandaag de dag geen reden van bestaan meer. De regeling van de voorrechten en de immuniteiten dateert inderdaad uit 1965, uit een tijd dus waarin dit Parlement slechts nog een parlementaire vergadering was en de representativiteit van de Europese burgers nog een utopie. Nu is dat echter anders. Verschillen tussen de leden hebben nu geen zin meer. Om te beginnen baant het Europese burgerschap zich, met het Verdrag van Maastricht en in nog sterkere mate met het Verdrag van Amsterdam, steeds meer een weg en dat burgerschap roept als het ware om een gemeenschappelijk statuut voor de vertegenwoordigers van de burgers, om een statuut waarin alle aspecten worden geregeld, maar natuurlijk in het bijzonder de opheffing van de parlementaire immuniteit.
Ten tweede wilde ik iets zeggen over de parlementaire immuniteit zelf. Dat is geen voorrecht, maar een garantie voor dit Parlement. Immuniteit is daarom een zaak van openbare orde. In het onderhavige verslag gaat het om het geval van de heer Moniz, die op een bepaald moment zelf om opheffing van zijn parlementaire onschendbaarheid heeft gevraagd. In de resolutie van de commissie Reglement, die met eenparigheid voor opheffing van de immuniteit heeft gestemd, wordt daarmee rekening gehouden. De reden daarvoor is echter niet de wil van de heer Moniz om voor de rechter te verschijnen, maar het feit dat er aan de vereisten voldaan was. Deze vereisten voeren ons via de Akte van 1976 naar de regeling van de voorrechten en de immuniteiten in het primaire recht en dat brengt ons dan weer bij de Portugese grondwet en zelfs het Portugese procesrecht.
In het onderhavige geval roept de opheffing van de parlementaire immuniteit geen twijfels op, daar de feiten waarvan de heer Moniz wordt beschuldigd, niets van doen hebben met zijn parlementaire werkzaamheden. Bovendien moet benadrukt worden dat het proces zodanig is geïnstrueerd dat zelfs de geringste twijfel over de gefundeerdheid van de tenlastelegging weggenomen wordt. Een gegronde tenlastelegging betekent ongetwijfeld niet dat de heer Moniz schuldig is. Om dat te beoordelen zijn er rechtbanken en de heer Moniz moet net als elk van ons begrijpen dat het vertegenwoordigen van de Europese burgers inhoudt dat men, in alles wat zijn verantwoordelijkheden betreft, gewoon een burger is als alle anderen. Alleen als afgevaardigden moeten de leden aanspraak kunnen maken op bepaalde garanties tegen degenen die ten koste van de instelling, het Parlement, en van de burgers misbruik zouden kunnen maken van gerechtelijke procedures.
Daarom heeft de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten vanmiddag met eenparigheid voor het opheffen van de immuniteit van de heer Moniz gestemd. Hierdoor kan hij voor de rechter verschijnen, wat zijn wil was.
Er is echter nog iets anders. Misschien zouden wij erover na moeten denken of het wel zin heeft dit Parlement te vragen om een uitspraak over de opheffing van de immuniteit van een collega die ons heeft laten weten dat hij niet kandidaat zal staan bij de verkiezingen. Welnu, hier moet ik mij tot woordvoerster maken van de commissie Reglement. Deze heeft een resolutie opgesteld die deel uit zal gaan maken van een in de loop der jaren geleidelijk aan ontstane doctrine. Op grond daarvan wordt het Parlement niet ontbonden. Het Parlement moet vanaf de eerste tot de laatste dag van zijn mandaat de problemen die het voorgelegd krijgt, regelen en oplossen. Daarom hebben wij in dit geval de resolutie goedgekeurd.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Palacio.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats

Bijlage V van het reglement
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0216/99) van de heer Fayot, namens de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, over de wijziging van bijlage V van het Reglement van het Europees Parlement.

Fayot
 Mijnheer de Voorzitter, dit is het laatste verslag - ik wil daar toch even op ingaan - van wijlen de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten. Bij deze gelegenheid zou ik uiteraard mijn dank willen uitspreken aan alle collega's en met name degenen die gedurende zeer lange tijd lid geweest zijn van deze commissie. Ook ik zou hier de naam van de heer Wijsenbeek niet ongenoemd willen laten. Ik dank tevens het secretariaat van deze commissie, dat altijd uitstekend werk geleverd heeft en ons geholpen heeft bij onze inspanningen om ons Reglement opgewassen te doen zijn tegen datgene wat voor het parlementaire werk nodig is.
Voortaan, met ingang van de volgende zittingsperiode, zal het werk van deze commissie - van wijlen de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten - over twee grote commissies worden verdeeld: de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de Commissie institutionele zaken. Daaruit blijkt al wel hoe belangrijk dit werk is. Nu gaan zich hier immers twee belangrijke commissies mee bezig houden.
Mijnheer de Voorzitter, het huidige verslag gaat over bijlage V van ons Reglement, en met name over alles wat de kwijting betreft. U zult zich herinneren dat het onderzoek van bijlage V door onze commissie begonnen is met een brief van mevrouw Theato, de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole. Daarin werd met name de vraag gesteld of artikel 5 van bijlage V, op grond waarvan voor weigering van kwijting de meerderheid van de leden van het Parlement nodig is, verenigbaar is met de bepalingen van het Verdrag. We hebben in december vorig jaar een zeer uitgebreid debat gevoerd over dat aspect. Wij hebben toen ook gesproken over de vraag of men, afgezien daarvan, het voorstel voor een besluit kon amenderen of niet. We hebben toen een interpretatie gegeven, die door de plenaire vergadering werd aangenomen en daaraan toegevoegd dat wij op bijlage V in zijn geheel nog zouden terugkomen.
Dat hebben we nu gedaan met dit verslag, waarvoor wij nauw hebben samengewerkt met de Commissie begrotingscontrole. Ik zou met name de - helaas afwezige - voorzitter van die commissie, mevrouw Theato, willen bedanken, evenals natuurlijk ook de rapporteur voor advies, mevrouw Kjer Hansen en alle leden van Commissie begrotingscontrole. Zij hebben allen uitstekend werk verricht voor een vraagstuk dat rechtstreeks verband houdt met het verloop van hun procedure.
Er zijn op mijn ontwerpverslag heel veel amendementen ingediend, die echter allemaal dezelfde strekking hadden. Er was geen fundamenteel meningsverschil over de te volgen procedure. Het ging met name om artikel 5, waarin sprake is van de meerderheid van de leden van het Parlement. Daarvan wilde men af. Men wilde weigering van kwijting op hetzelfde niveau tillen als verlening van kwijting. Ook wilde men de procedure verduidelijken in geval van uitstel. Overeenkomstig het nieuwe artikel 3 zal voortaan de procedure voor verlening of weigering van kwijting onderwerp uitmaken van drie voorstellen.
Allereerst een voorstel voor een besluit over verlening, of weigering, bij meerderheid van de aanwezige leden uiteraard. Vervolgens een tweede voorstel betreffende de goedkeuring van de rekeningen. Ook dat is een belangrijke vernieuwing. Daarmee moet het mogelijk worden in het vervolg de goedkeuring van de rekeningen - een eenvoudige technische procedure, dus, om na te gaan of de boekhouding juist gevoerd is - los te koppelen van het debat of het advies van het Parlement over de uitvoering van de begroting door de Commissie. Dan is er nog een derde voorstel dat een ontwerpresolutie behelst. In die ontwerpresolutie neemt het Parlement zijn opmerkingen op over het begrotingsbeheer van de Commissie. Volgens ons Reglement kan - mits het Parlement dit voorstel natuurlijk aanneemt - alleen die resolutie worden geamendeerd.
Tenslotte hebben we een heel nauwkeurige procedure voor het geval van uitstel. Daarmee wilden wij vooral duidelijk maken dat de procedure dient te worden voortgezet. Wij mogen haar dus niet gewoon laten voor wat ze is. Dan is er nog een laatste artikel voor de behandeling in de plenaire vergadering. Met de twee ingediende amendementen wordt de werkwijze zoals vastgesteld door de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, niet wezenlijk veranderd en dus ook niet de algemene filosofie ervan.
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat deze nieuwe bijlage het werk van de Commissie begrotingscontrole en het Parlement zal vergemakkelijken. Ik denk dat de betrekkingen tussen het Parlement en de Commissie op het gebied van de controle op het begrotingsbeheer versterkt en verbeterd zullen worden en ik hoop dat ons Parlement, met dit Reglement, daar nog beter werk zal kunnen leveren.

Corbett
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Fayot complimenteren, niet alleen met zijn verslag maar ook met de voortreffelijke wijze waarop hij de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten de laatste jaren heeft voorgezeten.
Ik wil hem graag op het hart drukken dat zijn commissie niet wordt ingelijfd door de Commissie institutionele zaken. Beide fuseren tot een nieuwe Commissie constitutionele zaken, die een erg belangrijke rol zal gaan spelen.
Dit debat is het gevolg van een onduidelijkheid in het Verdrag. Dat zwijgt namelijk over wat er moet gebeuren als het Parlement geen kwijting verleent. Het Verdrag kent ons het recht toe kwijting te verlenen, en daaruit hebben we zelf afgeleid dat we ook kwijting kunnen weigeren. Die interpretatie wordt gedeeld door de overige instellingen en wordt al meerdere jaren in praktijk gebracht.
Toch zegt het Verdrag, zoals ik reeds opmerkte, niets over wat er in geval van weigering moet gebeuren. Ons standpunt als Parlement is al jaren dat de zittende Commissie dan ontslag moet nemen, als zij tenminste al niet demissionair is. Met andere woorden, weigering van kwijting komt neer op een motie van afkeuring. De Commissie leek die interpretatie bij monde van de toenmalige commissaris voor begroting Tugendhat te accepteren. Daarom hebben we in bijlage V van het Reglement destijds de bepaling opgenomen dat er geen gewone, maar een absolute meerderheid vereist was om verlening van kwijting te weigeren. Anders ontstond er immers een achterdeurtje via welke we de Commissie konden afzetten, zonder het in het Verdrag voorgeschreven aantal stemmen te verzamelen. Deze bepaling had dus eerbiediging van het Verdrag tot doel.
Helaas kwam deze interpretatie op losse schroeven te staan toen sommige afgevaardigden, en zelfs hele fracties, in december kwijting wilden weigeren, zonder de Commissie naar huis te sturen. Dat was tegenstrijdig en het Parlement kon niet anders dan een aparte motie van afkeuring in stemming brengen. Weigering betekende dus niet langer automatisch dat de Commissie ontslag moest nemen.
Een bijkomend probleem was dat er waarschijnlijk geen gewone meerderheid bestond om kwijting te verlenen, maar ook geen absolute meerderheid om kwijting te weigeren. Het Parlement bevond zich dus in een patstelling en een herziening van het Reglement drong zich op. De Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten heeft die taak toen op zich genomen. Zij heeft zich daarbij grotendeels gebaseerd op het advies van de Commissie begrotingscontrole, op enkele punten na die ons tegenstrijdig leken. Om die tegenstrijdigheden op te heffen, hebben wij twee amendementen ingediend. Zodoende is er nu zowel voor verlening als voor weigering van kwijting een gewone meerderheid vereist. Dit houdt wel in dat weigering dus niet meer gelijkstaat met een motie van afkeuring, hoogstens met een berisping van de Commissie. Als het Parlement kwijting weigert, moet het voortaan apart beslissen wat er moet gebeuren als de Commissie niet uit eigen beweging opstapt.

Rack
Mevrouw de Voorzitter, het Reglement moet de besluitvorming zo veel mogelijk vergemakkelijken en niet bemoeilijken of onmogelijk maken. Jammer genoeg was dat niet altijd het geval. De heer Fayot, de voorzitter van de commissie Reglement, en de heer Corbett hebben al uitdrukkelijk op dit concrete geval gewezen. Tijdens de kwijtingsprocedure 1996 stelden wij vast dat het een en ander strijdig was met het Verdrag. Bijlage V schreef immers voor het niet-verlenen van kwijting een grotere meerderheid voor dan artikel 141 van het EG-Verdrag. Dat was het grote probleem. De heer Corbett zei reeds dat sommigen in het Parlement meenden van de vrij duidelijke tekst van het Verdrag iets anders te kunnen maken dan wat er stond, en nog altijd staat. Daarom stuitten wij bij de kwijting voor 1996 op de reeds genoemde problemen.
Op 15 januari 1999 deed de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole namens haar commissie dan ook een beroep op de commissie Reglement. Zij wilde een verduidelijking van hetgeen in het Verdrag zelf stond en opheffing van de koppeling tussen het niet-verlenen van kwijting en een eventuele motie van afkeuring. Dat is nu gebeurd. Wij moeten - op dat punt ben ik het volledig met de heer Corbett eens - de heer Fayot, de voorzitter van de commissie Reglement, erkentelijk zijn dat hij het verzoek van de Commissie begrotingscontrole aan de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten met grote bereidwilligheid en spoed heeft behandeld. Wij danken de heer Fayot voor al het werk dat hij in de commissie heeft verricht. Die commissie houdt in haar huidige vorm op te bestaan. Dit betekent niet - ook op dat punt ben ik het met de heer Corbett eens - dat de commissie en vooral haar voorzitter hun werk niet goed hebben gedaan. Het enige dat wij eigenlijk willen, is dat in de toekomst belangrijke inhoudelijke problemen samen worden behandeld. Op die manier wordt een groot deel van het werk van de Commissie begrotingscontrole door de toekomstige Commissie constitutionele zaken overgenomen.

Kjer Hansen
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag biedt geen oplossing voor het probleem waarmee de Commissie geconfronteerd wordt als het Parlement geen kwijting verleent. Dit probleem hoort in het Verdrag thuis, maar het verslag geeft wel duidelijke interne richtsnoeren voor de procedures die wij in het Parlement kunnen gebruiken. Het verheugt mij dat wij, dankzij deze duidelijke regels, nu geen ellenlange discussies meer hoeven te voeren over de proceduremogelijkheden. Daarom dank ik mijn collega's en vooral de heer Fayot voor de constructieve samenwerking bij de wijziging van het Reglement. Ik dank hen in het bijzonder voor hun goede begrip en de welwillendheid waarmee ze naar mijn standpunten geluisterd hebben.
Het is belangrijk dat de regels van het Reglement, het Verdrag en het Financieel Reglement met elkander overeenstemmen. Het moet vooral duidelijk zijn dat wij drie keuzemogelijkheden hebben. Wij kunnen kwijting verlenen, geen kwijting verlenen of we kunnen kiezen voor uitstel van het besluit over kwijtingverlening. De nieuwe regels maken nu ook een duidelijk onderscheid tussen een technisch uitstel en een politiek uitstel, dat duidelijk gemotiveerd moet zijn. Voorts komt er een duidelijk onderscheid tussen de technische goedkeuring van de rekeningen en het politieke besluit over de goedkeuring van de rekeningen.
In december besloten wij de bepalingen betreffende de rol van het Parlement als kwijting verlenende begrotingsautoriteit opnieuw onder de loep te nemen. Daarop volgde een verwarde discussie en daarom is het nu des te heuglijker dat er duidelijke regels zijn voor de manier waarop wij moeten reageren in een situatie zoals we hebben meegemaakt. Het verslag-Fayot is naar mijn mening een goed voorbeeld van het soort regels dat wij nodig hebben.

Voggenhuber
Mevrouw de Voorzitter, als in de politiek de meest elementaire regels van de logica worden geschonden, dan is dat zelden omdat men die regels niet kent, maar meestal omdat iemand daar belang bij heeft. Ik vraag mij dan ook af welk belang het Parlement erbij had zichzelf te beletten zijn controlebevoegdheden uit te oefenen. Is het werkelijk onvoorstelbaar dat in het verleden - en ik hoop alleen in het verleden - de grote fracties van het Parlement het belangrijker vonden de Commissie te beschermen dan ze ter verantwoording te roepen en de positie van het Parlement te versterken?
Volgens de Verdragen besluit het Parlement over de kwijting bij gewone meerderheid. Het Parlement splitste de besluitvorming echter in twee procedures op. Voor het verlenen van kwijting was een gewone meerderheid voldoende, voor het weigeren van kwijting was een absolute meerderheid nodig. Dat leidde tot de vreemde en onzinnige situatie dat, zelfs als de meerderheid van het Parlement de Commissie geen kwijting gunde, de Commissie die kwijting toch niet werd geweigerd. Dat was een vreemde situatie en die kon alleen maar het gevolg zijn van het feit dat hierbij grote belangen op het spel stonden. Ik hoop nu dat de grote fracties, die de bescherming van de Commissie belangrijker vonden dan de controlebevoegdheid van het Parlement, uit de gebeurtenissen van de laatste maanden lering hebben getrokken en dat ze zich voortaan loyaler tegenover het Parlement dan tegenover hun Commissieleden zullen opstellen.

Fabre-Aubrespy
Mevrouw de Voorzitter, zoals voorzitter Fayot zojuist reeds zei, is er bij de opstelling van dit verslag een uitstekende samenwerking geweest tussen de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten en de Commissie begrotingscontrole.
Uiteindelijk is er een tekst op tafel gekomen waarin goede dingen staan, maar ook zaken die voor ons minder bevredigend zijn. Wat de goede dingen betreft, zou ik de nadruk willen leggen op het feit dat we geen ad hoc wijziging hebben doorgevoerd voor enkel het boekjaar 1996, maar een fatsoenlijke hervorming hebben gemaakt voor de komende jaren.
Ik wil ook benadrukken dat wij, wat de weigering van kwijting betreft, voet bij stuk hebben gehouden. Men heeft wel het tegendeel overwogen, hetgeen echter op zijn minst paradoxaal zou zijn geweest, na alles wat er sinds december is gebeurd. Wij hebben de mogelijkheid om verlening van kwijting expliciet te weigeren. Die weigering leidt niet automatisch tot een motie van afkeuring, hoewel iets dergelijks logischerwijze het Parlement wel tot nadenken zou moeten aanzetten. Ook hebben een abnormale situatie in het Reglement rechtgetrokken, waarin stond dat een besluit tot weigering van kwijting met de meerderheid van de leden van het Parlement moest worden genomen.
We zijn het niet met alle punten uit het verslag helemaal eens. Met name kunnen wij er niet mee akkoord gaan dat de Voorzitter met een simpele brief de Commissie op de hoogte kan brengen van de redenen voor het weigeren van kwijting. Dan gebeurt het eigenlijk in het geheim, terwijl het natuurlijk passend zou zijn om de redenen voor weigering van kwijting zoals altijd duidelijk uiteen te zetten.
Een tweede reden tot ontevredenheid is de rol van de Commissie begrotingscontrole. Haar wordt de mogelijkheid ontnomen om een standpunt te bepalen ten aanzien van de amendementen, voordat deze in de plenaire vergadering in stemming worden gebracht. Ik geloof dat de bevoegdheid die de Commissie begrotingscontrole daarvoor eerst bezat, een goede zaak was. Het is jammer dat dit nu is gewijzigd.
Ook kan het niet door de beugel te zeggen dat de amendementen niet ontvankelijk zijn. Men moet zeggen dat, als de amendementen worden aangenomen, het verslag wordt teugverwezen naar de bevoegde commissie. Dat zijn de punten waarover wij het niet eens zijn met dit verslag.

Liikanen
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie is geenszins van plan zich in de interne regels van het Parlement te mengen. De Commissie zou enkel op basis van het advies van haar juridische dienst een opmerking willen maken van institutioneel-juridische aard.
De kwijting wordt geregeld door artikel 206 van het Verdrag. Het besluit over de kwijting is bedoeld als een middel om, uitgaande van het verslag van de Rekenkamer, een bijdrage van financiële aard te leveren, ook al heeft dit besluit in de loop der jaren een politieke dimensie gekregen.
Het besluit over de kwijting kan niet worden losgekoppeld van het politieke besluit over de kwijting en van het besluit over goedkeuring van de rekeningen, dat door het Parlement moet worden genomen. Een dergelijke loskoppeling zou het institutioneel evenwicht wijzigen en een herziening van de verdragen vereisen.
Men kan weliswaar weigeren kwijting te verlenen, maar de rekeningen van het boekjaar moeten wel worden goedgekeurd. Het Parlement wil dus nu een besluit kunnen nemen zonder goedkeuring van de rekeningen. Dat betekent in feite dat de voor de begrotingen 1982, 1992 en 1996 gevolgde procedures in een formele vorm worden gegoten. De Commissie zal van haar kant nagaan of het juridisch haalbaar is bij de herziening van het Financieel Reglement een dergelijke mogelijkheid mee te nemen.

De Voorzitter
Mijnheer Liikanen, ik dank u.

Dell'Alba
Mevrouw de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk. Op het beeldscherm in de kantoren stond "verslag-Wijsenbeek" en mijn spreekbeurt over dat verslag. Ik heb geprobeerd dat recht te zetten. Ik beken mijn schuld en zal een verklaring in de notulen laten opnemen. Ik wil echter wel duidelijk maken dat ik het debat over het verslag van de heer Fayot gemist heb door verkeerde informatie. Op de schermen stond een ander verslag.
Ik zal een stemverklaring afleggen. Dank u.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Globale richtsnoeren voor het economisch beleid- Werkgelegenheidspact
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0222/99 van de heer Fourçans, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de aanbeveling van de Commissie voor de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en van de Gemeenschap, opgesteld overeenkomstig artikel 103, lid 2 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (COM(99)0143 - C4-0208/99) en-A4-0239/99 van de heer Menrad, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de bijdrage van het Europees Parlement aan het Europees werkgelegenheidspact.
Fourçans
 Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, het verslag dat ik u vanmiddag voorstel, is een vervolg op het economisch jaarverslag dat we op 11 maart jongstleden hebben aangenomen. In dit verslag over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid wordt vooral de nadruk gelegd op de economische strategie en op de structurele hervormingen die, al naar gelang het specifieke karakter van elke lidstaat, tot uitvoer moeten worden gebracht.
Onze tekst houdt zich aan de opzet van de Commissievoorstellen, mijnheer de commissaris, en bestaat dus uit twee delen: een macro-economische deel en een structureel deel.
Ik behandel eerst het macro-economische deel. Ik moet echter vooraf constateren dat voor 1999 weliswaar een vertraging van de groei is voorspeld, maar er geen sprake is van recessie. Er is dus geen enkele aanleiding om de globale economische strategie in Europa te herzien. Met andere woorden, we moeten verder gaan in de richting van een goede policy mix, met een salarisontwikkeling overeenkomstig de productiviteitsverhoging en daarmee de groei en de werkgelegenheid bevorderen.
Ik zal dit wat nauwkeuriger omschrijven. Wij moeten doorgaan met de beperking van de begrotingstekorten, maar wij moeten wel toestaan dat het tempo waarmee deze beperking tot stand moet worden gebracht, wordt aangepast. Het zou dus verstandig zijn om de automatische stabilisatoren een zekere rol te laten vervullen, maar daarbij mag - en dit wil ik benadrukken - de vermindering van de overheidstekorten niet in gevaar worden gebracht. Deze vermindering is immers absoluut noodzakelijk voor de groei en de werkgelegenheid van niet alleen vandaag, maar vooral ook morgen.
Een andere noodzakelijke voorwaarde is dat deze beperking gepaard gaat - in de mate van het mogelijke - met een belastingvermindering, of tenminste een belastingstabilisatie. Die strategie maakt het de moeite waard niet alleen de controle op de overheidsuitgaven, maar ook de efficiëntie en de kwaliteit daarvan te verbeteren.
Bij het monetair beleid wijzen wij uiteraard op de noodzakelijke onafhankelijkheid van de ECB. Deze moet haar rol voor de prijsstabiliteit zo goed mogelijk kunnen vervullen en gunstige voorwaarden kunnen scheppen voor de groei en de werkgelegenheid. Wij zijn dus voor onafhankelijkheid, maar, beste collega's, deze mag ons de democratische controle niet uit het oog doen verliezen. Deze controle is onmisbaar en moet door ons, als Europees Parlement, op waakzame wijze worden verricht.
Het tweede deel van ons voorstel gaat over de structurele hervormingen. Voor een duurzame en aanzienlijke daling van de werkloosheid is groei zeker belangrijk. Een dergelijke daling zal echter vooral worden bereikt met diepgaande hervormingen. Deze hervormingen moeten onderling coherent zijn en aangepast worden aan het specifieke karakter van elke lidstaat, zoals de Commissie trouwens ook voorstelt. Ook moeten wij met volharding en vastberadenheid hervormingen op lange termijn nastreven.
Waaruit bestaan die hervormingen? Ik wil hier niet alle details, maar enkel de grote lijnen noemen. Een daarvan is de verbetering van de werking van de interne markt en van de Europese markten in het algemeen. Daarvoor is een versterkte integratie van de financiële markten nodig, heren commissarissen. Verder moeten de goederen- en vooral ook de dienstenmarkten, die de meeste banen kunnen opleveren, worden opengesteld. Het deelnamepercentage aan de arbeidsmarkten moet worden verhoogd door meer flexibiliteit, aanpassing van de sociale zekerheidsstelsels en verlaging van de arbeidskosten van met name de laagst geschoolden.
Tenslotte moet de liberalisering van de sectoren telecommunicatie, energie en vervoer worden voortgezet, het MKB beter worden gefinancierd en hervormingen worden gestart van de belastingstelsels en de sociale zekerheidsstelsels, evenals van het onderwijs en de beroepsopleiding.
Dat, beste collega's, is de richting die het economisch beleid in Europa uit moet gaan. Een heel programma, zult u zeggen. Dat is ook zo, maar we moeten de burgers de waarheid zeggen, vooral in deze verkiezingsperiode en hun uitleggen dat een werkelijke bestrijding van de werkloosheid dit soort hervormingen noodzakelijk maakt. Wij moeten deze hervormingen dan ook zo snel mogelijk uitvoeren en er zo snel mogelijk de vruchten van plukken.

Menrad
Mevrouw de Voorzitter, aanvankelijk was het de bedoeling dit verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken vooral te baseren op een mededeling van de Commissie over artikel 127 van het Verdrag van Amsterdam en meer bepaald op de mainstreaming van het communautaire werkgelegenheidsbeleid. De commissie besloot echter hierin ook het voor de top van Keulen aangekondigde Europese werkgelegenheidspact te behandelen. Doordat de mededeling door het aftreden van de Commissie uitbleef, werd het werkgelegenheidspact het hoofdthema van het verslag. Uiteindelijk kwam die mededeling er toch nog, en wel één dag na de stemming over mijn ontwerpverslag in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. Het zou goed zijn deze mededeling alsnog in het verslag van het Parlement te verwerken en daarom hebben wij de amendementen 1, 2, 5, en 6 ingediend.
Ik moest tevens een advies opstellen over het verslag van de heer Fourçans over de aanbeveling van de Commissie voor de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Ook daarvoor was echter heel weinig tijd. Wij danken de heer Fourçans voor zijn voortreffelijke werk en voor het feit dat de commissie economische zaken enkele belangrijke punten uit het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft overgenomen. In zijn verslag worden met name twee punten uit de aanbeveling verduidelijkt. Ten eerste gaat het om de eerste globale richtsnoeren voor het economisch beleid sinds de invoering van de euro op 1 januari 1999. Ten tweede wordt de werkgelegenheid de belangrijkste doelstelling van het economisch beleid genoemd. Wij bevelen het Parlement aanneming van het verslag van de heer Fourçans aan.
Wat nu het werkgelegenheidspact betreft, geldt voor de top van Keulen wat de voorzitter van de bijzondere Top over de werkgelegenheid in Luxemburg in 1997, de heer Juncker, heeft gezegd: dit mag geen literatuurtop worden. Hij verwees daarbij naar de vele vrijblijvende verklaringen van vroegere toppen. In Luxemburg werd een aantal goede en concrete besluiten genomen, waardoor wij gelukkig niet helemaal van nul af aan moeten beginnen.
Volgens ons moet de Europese Raad van Keulen concrete meerwaarde produceren ten opzichte van die van Luxemburg. Om een duurzaam hoge werkgelegenheid te garanderen moeten wij een met de richtsnoeren voor de werkgelegenheid strokende langetermijnstrategie toepassen. Daarmee kunnen wij de in de maatschap voorhanden creativiteit, innovatie, pioniersgeest, bereidheid tot investeren en werkzaamheid activeren. Verder moeten institutionele hervormingen worden uitgevoerd ter bevordering van een dynamische concurrentie en meer flexibiliteit. Deze hervormingen moeten worden afgestemd op de handhaving, maar ook de modernisering van de sociale zekerheidstelsels.
In het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken wordt in het bijzonder gevraagd meer werklozen dan in de richtsnoeren voorzien, in aanmerking te laten komen voor actieve stimulerende maatregelen, zoals beroepsopleiding of maatregelen ter verruiming van de werkgelegenheid. Ook wordt aangedrongen op autonomie voor de Europese Centrale Bank en de sociale partners en op voortzetting van de inspanningen ter consolidatie van de overheidsfinanciën. Wij staan achter het Stabiliteitspact. Daarmee kunnen wij de rente verlagen en investeringen aantrekkelijker maken.
Daarom bevelen wij een op de productiviteit gericht loonbeleid aan. Als loonmatiging de winsten doet stijgen en investeringen in nieuwe banen mogelijk maakt, is een woord van dank voor de werknemers niet genoeg. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken vindt dat de werknemers op vrijwillige basis in zowel winst als kapitaal moeten kunnen delen. In ruil voor een gematigde loonovereenkomst zou de werkgever ook meer in menselijk kapitaal kunnen investeren of meer werknemers en op te leiden personeel in dienst kunnen nemen.
Voorts vragen wij intelligente arbeidsmodellen, geleidelijke afschaffing van overuren, flexibiliteit in plaats van eenzijdige arbeidsduurverkorting met behoud van loon, verlaging van de belasting op arbeid, nivellering van de belastingdruk op ondernemingen, om te voorkomen dat ondernemingen alleen omwille van de belastingen verhuizen, en tenslotte regelmatig overleg tussen de voor de politieke besluitvorming verantwoordelijken, de sociale partners en de Europese Centrale Bank over gemeenschappelijke strategieën.
Wij hebben in de commissie ook de vraag besproken of op Europees niveau, ter aanvulling van de nationale actieprogramma's en de nationale maatregelen in het kader van de structuurfondsen, speciale werkgelegenheidsprogramma's voor specifieke groepen, zoals jongeren of langdurig werklozen, moeten worden uitgevoerd en gefinancierd. Werkgelegenheidsprogramma's met miljarden subsidies zijn niet het juiste antwoord op de structurele werkloosheid en kunnen ook niet door Europa worden gefinancierd. Met een betere coördinatie van het beleid van de lidstaten, via de consequente uitvoering van de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid, actieplannen en meer controlemogelijkheden kan men Europese meerwaarde creëren. Die meerwaarde zal, samen met de stabiliserende werking van een sterke gemeenschappelijke munt in de Europese interne markt, op middellange termijn ook voor meer banen en minder werklozen zorgen. Voor de sociale dimensie van de Europese Unie is dat van groot belang.
Ik vraag u dan ook mijn verslag goed te keuren. Afsluitend wil ik nog zeggen dat collega's uit alle fracties mij in de commissie met constructieve kritiek en amendementen hebben gesteund.

Herman
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, het verslag van de heer Fourçans is een belangrijk verslag, niet alleen omdat de rapporteur volledig instemt met de aanbevelingen van de Commissie, maar ook omdat hij duidelijk partij kiest in het politieke debat dat de Europese kringen, met inbegrip van dit Parlement, zo hevig bezig heeft gehouden. De vraag die zich hierbij stelde was: moet men, nu de euro er is, de teugels van de monetaire en begrotingsdiscipline vieren, dankzij welke het historische besluit van mei 1998 mogelijk werd, om een nogal aarzelende economie weer aan te zwengelen?
Zowel het standpunt van de Commissie als dat van onze economische commissie is wat dat betreft genuanceerd: zolang prijsstabiliteit wordt gehandhaafd en gegarandeerd, kunnen we soepeler zijn bij het monetaire beleid, mits uiteraard de begrotingsdiscipline wordt gehandhaafd en voortgezet. Inderdaad waren wij door de enorm hoog opgelopen schuld, door de aanzienlijke middelen voor de aflossing daarvan en de financiering van de tekorten jarenlang gedwongen de particuliere productie-investeringen af te remmen.
Ik geloof dat dit verslag een verdienste heeft: het heeft ons ervoor behoed in de valstrik te lopen die voor veel politici kort voor verkiezingen wordt gespannen: de verlangens van de bevolking. Welnu, de bevolking wil inderdaad minder offers en meer cadeaus, maar dit is uiteraard heel slecht verenigbaar met de vereisten van een begrotingsdiscipline.
Het is dan ook veel interessanter de nadruk te leggen op de macro-economische middelen. Het doet misschien geen pijn om de rentevoet te wijzigen en het overheidstekort te verruimen, maar het herstel van het evenwicht in de sociale zekerheid, de versterking van de flexibiliteit op de arbeidsmarkt, het verminderen van de arbeidskosten van de laagst geschoolden zijn heel impopulaire maatregelen.
Laten wij dus blij zijn dat zo kort voor de verkiezingen het Parlement en de Commissie rekening hebben gehouden met de eisen van de economie en vrij eerzaam weerstand hebben weten te bieden aan de druk van de opinie, de media en bepaalde lobby's. Daarom kunnen wij, mevrouw de Voorzitter, blij zijn met dit verslag. Dit zullen met enthousiasme aannemen.

Goedbloed
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Fourçans bedanken voor het heldere verslag dat hij heeft gemaakt en dat, zoals het er naar uitziet een brede steun gaat krijgen in het Parlement. We hebben de afgelopen maanden toch zo nu en dan een stevige discussie gehad over de keuze: moeten we een expansieve politiek hebben zoals de sociaal-democratische fractie in navolging van de heer Lafontaine wilde dan wel: moeten we ons houden aan de regels die we hebben afgesproken? Ik denk dat het goed is - en dat staat evenwichtig in dit verslag - dat we juist die richting zijn opgegaan, namelijk om wel ons te houden aan de regels. Nu ontstaat ook van sociaal-democratische zijde enige steun in het kader van het realiseren van dit soort structurele maatregelen, die juist van belang zijn om te zorgen dat de interne stabiliteit van de euro gegarandeerd wordt: een lage inflatie die lagere kosten meebrengt, die het ook via die structurele maatregelen mogelijk maakt om meer mensen aan het werk te brengen.
Dat is niet alleen belangrijk om die mensen aan het werk te brengen, het is ook belangrijk voor diegenen die bijvoorbeeld genieten van hun pensioen. Die stabiliteit zullen we in de toekomst ook moeten garanderen en we zullen aan de andere kant die flexibiliteit moeten vergroten. Als wij in staat zijn om onze financiële positie - en dat zijn de lidstaten die dat moeten, en wat dat betreft ben ik uiterst blij met de voorzet zoals de Commissie die heeft gegeven en de heer Fourçans zo onderschrijft in zijn verslag - te stabiliseren om te zorgen dat ook in de toekomst meer werkgelegenheid gecreëerd wordt en wij daardoor onze concurrentiepositie ten opzichte van de Verenigde Staten onder andere kunnen gaan versterken. Kortom: intern meer mensen aan het werk en betere voorzieningen voor de deelnemers in deze lidstaten.

Moreau
Mevrouw de Voorzitter, wij moeten op zijn minst vaststellen dat de recente gebeurtenissen, die hebben geleid tot de ontslagneming van de Commissie, deze geenszins de bescheidenheid hebben ingeboezemd die de hare had moeten zijn. De Commissie is namelijk in haar aanbevelingen over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid weer net zo arrogant als voorheen. Kunnen wij het zo maar pikken dat de Commissie opnieuw de regeringen van de lidstaten de les leest op zulke uiteenlopende gebieden als overheidsfinanciën, sociale zekerheid en arbeidsmarkt? Ieder land krijgt een veeg uit de pan. Sommige landen worden beschuldigd van verslapping van de begrotingsdiscipline, andere worden dringend opgeroepen hun pensioensstelsels, gezondheidsstelsels en sociale zekerheidsstelsels te hervormen en weer andere wordt een tekort aan souplesse en flexibiliteit op de arbeidsmarkt, of ook een te traag tempo bij de liberalisering van hun openbare markten verweten.
Die aanmaningen kunnen vooral niet door de beugel, omdat deze richtsnoeren al jaren lang worden toegepast. Dit zijn dezelfde richtsnoeren die hebben geleid tot de hoge werkloosheid en de grote armoede in de meeste van onze landen. Die richtsnoeren beogen verlaging van de arbeidskosten en snoeien aldus in de groei. Ik ben blij dat sommige regeringen zich hebben uitgesproken voor een versoepeling van de begrotingsdiscipline. Zelfs de centrale bank heeft rekening moeten houden met de risico's van groeivertraging en de rentevoet moeten verlagen.
Toch zal enkel een versoepeling van de begrotingsdiscipline niet voldoende zijn: het keurslijf dat Stabiliteitspact heet, moet worden vervangen door een werkelijk pact voor groei en werkgelegenheid. Daarom zijn wij van mening dat de Raad van Keulen moet afzien van bombastische verklaringen over de werkgelegenheid en zich moet inzetten voor concrete en efficiënte maatregelen. Ik wil een aantal ideeën noemen die onze fractie heeft geopperd: het opnieuw bevorderen van overheidsinvesteringen door ook op communautair vlak extra middelen vrij te maken; een verdere verlaging van de rentevoet, die selectiever moet worden om banenscheppende projecten te kunnen bevorderen; arbeidstijdverkorting zonder loonsverlaging en zonder flexibiliteit en tot slot vaststelling van minimumlonen.
Dat is het werkgelegenheidsbeleid dat moet worden toegepast en opgenomen in de communautaire beleidsvormen. Een dergelijk beleid moet gepaard gaan met bindende, controleerbare en kwantificeerbare doelstellingen. Enkel wanneer we die weg inslaan zullen wij de werkloosheid merkbaar kunnen verminderen.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, als de euro een volledig succes wordt, zal hij de concurrentiepositie van de Europese Unie kunnen verbeteren. Ik wil er echter op wijzen dat aan de andere kant deze concurrentiepositie wordt bedreigd door de structurele werkloosheid. Wij stellen vooral vast dat de eenvoudigste arbeidstaken uit onze samenlevingen zijn verdwenen en de prestatieverschillen tussen mensen enorm groeien. Zodoende worden voor het werk van sommigen buitensporige lonen betaald, terwijl anderen misschien in de traditionele betekenis veel productiever zouden zijn, als ze zich helemaal niet op de arbeidsmarkt zouden begeven, maar dat is maatschappelijk en qua waardigheid van de mens onacceptabel. Daarom zouden de lidstaten de laagste inkomens van belasting vrij moeten stellen en hoe dan ook de drempel moeten verlagen waardoor om bijvoorbeeld fiscale redenen zelfs het aannemen van tijdelijk werk wordt tegengegaan. Ook voor deeltijdwerk en ander atypisch werk zou men een recht op sociale zekerheid en pensioen moeten geven, als wij tenminste de verantwoordelijkheid op ons willen nemen voor de mensen die steeds vaker hun toevlucht moeten nemen tot atypische vormen van werk.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, over het waardevolle verslag van de heer Fourçans wil ik enkele opmerkingen maken.
Budgettaire discipline is in alle lidstaten nog steeds geboden. Zonder goede budgettaire opvangmogelijkheden is de verleiding groot om naar de pijnstiller van een ruim monetair beleid te grijpen.
De steun van de bevolking in de lidstaten voor een strak financieel-economisch beleid is een onberekenbare factor. Zorgwekkend is dat voor een aantal lidstaten de EMU-discipline berust op eenmalige maatregelen en niet op structurele aanpassingen. De door het Nederlands Economisch Instituut verzorgde analyse maakt duidelijk dat vooral Portugal, Italië en Frankrijk op dit punt probleemkinderen van de EMU zijn die extra aandacht behoeven. Kan de Commissie en de Raad die aandacht garanderen?
In de toekomst ontstaat voor de meeste landen een financieringsprobleem dat voortvloeit uit de vergrijzing van de bevolking. Nog lang niet alle lidstaten zijn begonnen om dit probleem het hoofd te bieden. Systemen voor financiering van de oudedagsvoorziening, pensioenen en gezondheidszorg zullen grondig moeten worden herzien.
De rentegevoeligheid van de staatsschuld is voor de lidstaten Italië, België, Portugal en Spanje nog steeds hoog. Het is zaak dat deze landen de looptijdstructuur van hun staatsschulden aanpassen en voldoende tempo maken met terugdringen van het begrotingstekort.

Randzio-Plath
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in het verslag van het Europees Parlement over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de Gemeenschap en van de lidstaten zelf wordt terecht sterk de nadruk gelegd op het belang van de coördinatie van het economisch beleid. Het verslag gaat ook verder dan het voorstel van de Commissie. Hierin worden namelijk ook concrete maatregelen gevraagd. Het probleem van de werkloosheid, dat ons allen bezighoudt, kan immers slechts gedeeltelijk met structurele maatregelen en met het arbeidsmarktbeleid worden bestreden. De groei zal van doorslaggevend belang zijn en in Europa en de lidstaten moeten wij een groei van meer dan 3 % zien te bereiken.
Daarom moeten wij in het economisch beleid de verantwoordelijkheid voor de werkgelegenheid op ons nemen. Wij moeten in de Europese Unie tot een evenwichtige en adequate policy mix komen met op vraag en aanbod afgestemde instrumenten. Wij moeten het economisch beleid coördineren om een betere en duurzame groei te garanderen. Met het monetair, budgettair en loonbeleid worden niet langer uitsluitend de doelstellingen van respectievelijk prijsstabiliteit, begrotingssoliditeit en loonontwikkeling beoogd. Het samenspel van centrale bank, overheid en sociale partners - met alle respect voor een ieders onafhankelijkheid - oefent een grote invloed uit op investeringen, groei en werkgelegenheid.
Wij moeten deze drie actoren ertoe dwingen aan die evenwichtige en adequate policy mix voor de Europese Unie bij te dragen. Daarvoor is een begrotingsbeleid nodig dat voor meer investeringen zorgt en de consolidatie niet van de conjunctuur loskoppelt. Het inkomensbeleid moet bijdragen aan de koopkracht. Daarbij mogen de arbeidskosten niet sterker stijgen dan de arbeidsproductiviteit. De lonen moeten gelijke tred houden met de groei van de productiviteit. Zo ook moet het monetair beleid bij het bereiken van prijsstabiliteit bijdragen aan de economische groei. Daarom was de renteverlaging een goede beslissing van de Europese Centrale Bank. Eindelijk heeft de ECB, in overeenstemming met het Verdrag, aan de groei en de werkgelegenheid bijgedragen.
Op de begrotingen van de lidstaten zal op die manier ook meer ruimte komen voor investeringen, al blijft consolidatie een belangrijk streefdoel. We mogen echter niet vergeten dat fiscale maatregelen een middel zijn om op conjuncturele, respectievelijk regionale schokken in de vraag te reageren. Deze maatregelen zullen al naar gelang het land een andere uitwerking hebben. De vastlegging van maximumtekorten kan zeer negatieve gevolgen hebben. Er moet meer rekening worden gehouden met individuele situaties. Hoe kunnen de lidstaten overigens de 3 %-grens respecteren en tegelijkertijd de overheidsinvesteringen stimuleren? Wie doet daarover voorstellen? De richtsnoeren moeten de richting aangeven.
Europa onderschat nog steeds het belang van grensoverschrijdende infrastructuurmaatregelen. Wij vragen dat de Raad van ministers van Financiën, vijf jaar na het debat in de Europese Raad over het Witboek van de heer Delors - eindelijk werk maakt van een Europese meerwaarde op het gebied van vervoer-, informatie- en communicatiestructuren. Wij vragen dat ze die moderniseren en de Europese Investeringsbank daarbij een rol laten spelen. Het conjunctuurherstel moet meer dan tot nu toe door Europese overheidsinvesteringen - indien mogelijk samen met particuliere investeerders - worden gestimuleerd.
Het economisch beleid en het werkgelegenheidsbeleid ondersteunen elkaar en vullen elkaar aan. Het werkgelegenheidspact moet een bijzondere plaats innemen. Dat kan alleen als de richtsnoeren voor het economisch beleid en die voor het werkgelegenheidsbeleid samen worden uitgewerkt, zodat beide voor de opstelling van zowel de nationale begrotingen als de Europese begroting gelden. De bestrijding van de massawerkloosheid is Europa's grootste uitdaging voor de toekomst en daarom moeten niet alleen de actoren het met elkaar eens worden, maar moet men ook weten aan welk kader, inhoud en tijdschema men zich heeft te houden.
Zo kunnen het economisch beleid en het werkgelegenheidsbeleid een geheel worden. Als dan ook nog met het belastingbeleid, door middel van bijvoorbeeld een lagere BTW op arbeidsintensieve diensten, een bijdrage wordt geleverd, kan Europa heel wat vooruitgang boeken.

Blot
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag bevat een aantal interessante bekentenissen: in overweging F lees ik dat er een aanhoudend groeidifferentieel bestaat met de Verenigde Staten; in overweging J lees ik dat de zeer hoge belastingdruk in de meeste Europese staten niet gunstig is voor consumptie, groei en werkgelegenheid; in paragraaf 4 erkent de rapporteur - terecht - de bescheiden prestatie van de Europese Unie in termen van groei en werkgelegenheid; in paragraaf 16 constateert hij dat overheidsinvesteringen niet altijd prioriteit krijgen ten opzichte van functioneringskosten en in paragraaf 23 zegt de rapporteur dat waakzaamheid geboden is met het oog op eventuele deflatieperspectieven.
Dat is allemaal heel juist, maar de redacteur van dit verslag trekt daar geen conclusies uit en laat alle dogma's overeind waarop de economische integratie in Europa berust.
Laten we het voorbeeld van de euro nemen. De invoering van de euro onttrekt aan de lidstaten de mogelijkheid om met het monetair beleid de conjunctuur te regelen. In het geval van een asymmetrische conjuncturele schok, waarvan het verslag geen melding maakt, zouden de landen die het sterkst getroffen worden door, bijvoorbeeld, inflatie, die niet meer kunnen bestrijden met een gedifferentieerd monetair beleid. Natuurlijk heb je dan nog het belastingbeleid, het loonbeleid, of het werkloosheidspercentage waarmee je de een of andere variabele kunt aanpassen.
Welnu, de oproepen om de belastingstelsels te coördineren - en de rapporteur sluit zich helaas, in paragraaf 34, daarbij aan - betekenen in feite dat men de lidstaten ook dit tweede middel voor aanpassing onttrekt. Dan houd je dus de werkloosheid als middel tot regulering over, ofwel de loondruk. Waarom niet? Maar niemand is bereid dat in alle openheid toe te geven, om evidente verkiezingsredenen. Dat zou de euro, evenals zijn makers, impopulair maken.
De rapporteur spreekt namens een door de PPE- en PSE-fracties gedomineerde commissie en kon dus uiteraard geen ander standpunt naar voren brengen dan die van die twee dominante fracties. Hij kon dus niet zeggen dat het socialistisch beleid, dat in 13 van de 15 lidstaten gevoerd wordt, Europa's concurrentiepositie op de wereldmarkt heeft verzwakt.
Het is de door het socialisme veroorzaakte combinatie van wereldwijd vrijemarktdenken en stijging van de sociale en fiscale lasten die onze zwakke groei ten dele verklaart, met name in vergelijking met de Verenigde Staten. Er is geen sociale vooruitgang zonder economische groei. Daar echter waar de ondernemingsgeest door egalitarisme en bureaucratisering wordt vernederd, ontstaat evenmin groei.
Zo keert het socialisme zich door economisch wanbeheer en dogmatisch kosmopolitisme tegen de volkeren. De globale richtsnoeren van een Europees beleid zouden het tegenovergestelde moeten zijn van zowel staatsinmenging als kosmopolitisme. Deze komen beiden vooral ten goede aan de dominerende Amerikaanse economie. Ik betreur het overigens dat de rapporteur heeft gemeend niets te moeten zeggen over het dominerend effect van de Verenigde Staten op de Europese economie.
Tenslotte betreur ik het dat de zelfkritiek die aan dit verslag ten grondslag ligt - maar dat was ook wat men wilde, hij kon ongetwijfeld niets anders doen - de rapporteur ertoe gebracht heeft zijn werk te beperken tot zuiver technische onderwerpen. Hij ziet ze vaak heel goed, maar snijdt niet de echte basisvragen van politieke aard aan, die zich aan onze economie opdringen en die toch vroeg of laat ten overstaan van onze volkeren bij de hoorns moeten worden gevat.

Van Lancker
Voorzitter, namens de socialistische fractie moet ik u zeggen dat wij bijzonder opgelucht zijn dat wij toch nog op de valreep ons advies en een discussie kunnen hebben over het Europees werkgelegenheidspact. Als Amsterdam en Luxemburg onmiskenbaar werkgelegenheid op de Europese agenda gezet hebben, dan is het toch duidelijk dat het Luxemburgs proces alleen niet voldoende zal zijn om de werkloosheid in Europa drastisch te doen dalen. Wat ons eigenlijk ontbreekt, is een strategie, een macro-economische, Europese strategie en een strategie van structureel arbeidsmarktbeleid die samenhangend zijn en waardoor we al onze inspanningen kunnen richten op werk.
Het voorstel van het Duits voorzitterschap om werk te maken van een Europees werkgelegenheidspact kan dan ook op onze volle steun rekenen. Meer zelfs, het Europees Parlement zelf heeft altijd geëist dat er een werkgelegenheidspact zou komen omdat het stabiliteitspact dringend een tegengewicht nodig heeft. Maar, ik moet ook eerlijk zeggen dat de voorlopige versie van dit werkgelegenheidspact nogal bleekjes uitvalt. Het is niet door voor de zoveelste keer woorden als beleidsmix of modernisering van sociale zekerheid te herhalen en dat te overgieten met een Luxemburgs sausje, dat de Europese Unie een serieus werkgelegenheidsbeleid zal voeren. Bovendien moet het mij van het hart, collega's, dat de economische richtsnoeren die ons hier nu voorgelegd worden alleen maar blijven zweren bij nog strakker bezuinigingsbeleid voor vele lidstaten en denken dat werk gecreëerd kan worden door flexibele loonvorming, deregulering van de arbeidsmarkt en afbouw van sociale bescherming, en dat dit niet bepaald mijn opvatting is over een Europese werkgelegenheidsstrategie. Het is eerder een Amerikaanse cocktail die geen nieuwe instrumenten brengt voor groei en alleen maar een keuze is voor meer sociale ongelijkheid en voor meer onzekerheid.
De Europese socialisten en sociaal-democraten hebben onder leiding van Antonio Gutiérres op een congres in Milaan eigen voorstellen gedaan voor een werkgelegenheidspact en ik merk tot mijn blijdschap dat zowel Martine Aubry als Dominique Strauss-Kahn daar grote stukken van overnemen. De boodschap daar is altijd duidelijk, mijnheer de commissaris. Het Europees pact mag inderdaad geen lege doos zijn maar nog veel minder een neoliberaal receptenboek. Het moet concrete maatregelen bevatten en alle betrokkenen vastspijkeren op duidelijke afspraken, zowel de Europese Centrale Bank, de sociale partners, zowel de ECOFIN-Raad als de Raad sociale zaken. Een aantal essentiële elementen die volgens ons in zo een pact aan bod moeten komen zijn eerst en vooral een Europese groeistrategie. De huidige groeiperspectieven van twee procent dreigen nu zelfs meer werkloosheid te produceren. Het speciaal actieprogramma van Amsterdam was een goede beslissing maar veel te bescheiden. Daarom moeten de Europese Investeringsbank en het fonds nieuwe middelen vrijmaken en moeten de lidstaten trouwens ook de mogelijkheid krijgen om via hun eigen begrotingsbeleid zuurstof in hun economie te pompen, niet door het stabiliteitspact nog te verstrengen maar door het soepeler te interpreteren.
Ten tweede, er is een fiscaal beleid nodig dat werk bevordert en niet ontmoedigt. De beslissing met betrekking tot de BTW op arbeidsintensieve diensten is mooi maar ondertussen blijft de plat consistant , als ik het zo mag zeggen, de Monti-voorstellen, de Primarolo-voorstellen op tafel liggen. Die moeten dringend gedeblokkeerd worden, onze Europese fiscale agenda moet geactiveerd worden.
Ten derde, de richtsnoeren voor werkgelegenheid moeten versterkt en geconcretiseerd worden. Een concreet engagement zou bijvoorbeeld kunnen zijn: indien alle lidstaten het zo goed doen inzake werkgelegenheid als de drie best scorenden, dan zouden we geen 150 maar 180 miljoen mensen aan het werk kunnen krijgen. We moeten trouwens ook dringend het koppelteken tussen werk en sociale bescherming herstellen.
Tenslotte, collega's, meer coördinatie, meer coördinatie tussen de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de economische richtsnoeren, niet zozeer inzake timing maar alsjeblieft ook in de inhoud. Het kan niet langer dat we economische richtsnoeren hebben die budgettaire rigiditeit preken en langs de andere kant de werkgelegenheidsrichtsnoeren daaraan ondergeschikt worden. Op zo een manier bereiken we nooit een serieuze groetstrategie. Dit is wat wij willen duidelijk maken aan de top van Keulen en ik hoop dat er iemand zal luisteren.

Langen
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, mevrouw Van Lancker wil geen neoliberaal receptenboek. Welnu, wij willen van de richtsnoeren voor het economisch beleid ook geen socialistisch sprookjesboek maken. Ik dank de heer Fourçans en de heer de Silguy van ganser harte dat zij hun richtsnoeren voor het economisch beleid duidelijk hebben geformuleerd en neergeschreven. Ik weet dat die richtsnoeren vaak omstreden waren. Vandaag hebben wij de euro. Nu staat het buiten kijf dat hun voorstellen juist zijn en dat ook het verslag van de heer Menrad over het werkgelegenheidsbeleid een uitstekend werkstuk is dat hier samen met het verslag van de heer Fourçans kan worden behandeld.
Wie mevrouw Randzio-Plath daarnet heeft gehoord, kan zich enkel afvragen of zij het stabiliteits- en groeipact al heeft opgegeven. In de commissie heeft zij altijd gezegd dat dit pact zo belangrijk was. Wij moeten vasthouden aan de drie hoofdpunten: het stabiliteits- en groeipact, een op productiviteit afgestemd loonbeleid en structurele hervormingen. De voorbije weken en maanden hebben wij het vaak gehad over de juiste economische en monetaire strategie in de eurozone. Artikel 105 van het EU-Verdrag is wat dat betreft duidelijk. Voor de Europese Centrale Bank is het economisch beleid ondergeschikt aan de prijsstabiliteit. Het Verdrag voorziet ook in een sterkere coördinatie van het economisch beleid. Het laat echter geen ruimte voor een traditioneel geleide economie naar Keynesiaans model om de conjunctuur te sturen.
De oplossing voor de bestrijding van de chronische werkloosheid in Europa ligt niet in een Europees werkgelegenheidsprogramma of in een gelijkschakeling van de economisch beleidsvormen van de lidstaten van de Europese Economische en Monetaire Unie, maar in structurele hervormingen. Het lijdt geen twijfel dat het stabiliteitspact nog altijd de juiste weg is. Ik zie de heer Diller, de staatssecretaris van het Duits ministerie van Financiën. Zijn vroegere chef, de heer Lafontaine, is met zijn ideeën over deze kwestie in Europa tegen de muur gelopen en heeft er het bijltje bij neergelegd.
Het monetair beleid mag het economisch en budgettair beleid inderdaad niets in de weg leggen. Een stabiele, lage rente en stabiele prijzen laten de lidstaten van de Europese Unie ook veel meer ruimte om de chronische werkloosheid te bestrijden. Zoals de heer Herman opmerkte, is daarom een versoepeling van de begrotingsdiscipline noch nodig, noch zinvol. Verschillende collega's spraken, in verband met de hervormingsmaatregelen, over de flexibiliteit van de arbeidsmarkten. Mevrouw Van Lancker had het over het pensioenstelsel. Duitsland zal met zijn repartitiestelsel op termijn met grote problemen te kampen krijgen. Het is onmogelijk binnen één enkele generatie naast het repartitiestelsel ook nog een kapitalisatiestelsel uit te bouwen. Er zijn dus grondige structurele hervormingen nodig om te voorkomen dat door afroming van het nationaal product door de staat, door belastingdruk en buitensporige behoeften van het sociaal en subsidiebeleid in dezelfde mate problemen worden veroorzaakt.
Als door de coördinatie van het economisch beleid een leerproces ontstaat en mededinging onder het motto "Hoe doen de andere landen het?' mogelijk wordt, is dat meer dan wij met illusoire uitgavenprogramma's kunnen bereiken. Door de concurrentie in de eurozone zullen vele overgeërfde waarheden op losse schroeven komen te staan. Ik vind dat goed.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, er liggen hier twee goede verslagen, maar het allerbelangrijkste is voor ons een sterke economie die effectief iets betekent voor de werkgelegenheid. Daartoe hebben wij de interne markt en de EMU, maar daarmee is Europa niet af. Ik wil hier vandaag vooral stilstaan bij onbeperkte belastingconcurrentie. Ik vind dat wij op dit dossier wel via de inspanningen van de commissaris aardig voortgang hebben gemaakt, maar de Raad doet niet voldoende. Het is met name de Raad geweest die op een paar zeer belangrijke zaken, bijvoorbeeld het verschuiven van lasten op arbeid naar milieu- en energieheffingen geen voortgang wil maken en waarschijnlijk is dit nu ook weer geblokkeerd. Juist daar liggen grote mogelijkheden. Op mijn verzoek is in de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid een verslag uitgebracht over productieheffing en groene belastingen en daaruit blijkt dat als je dit soort belasting op Europees niveau invoert, dat grote effecten kan hebben voor de werkgelegenheid. Ik wil dit rapport van de studiediensten dan ook graag in de aandacht van de Commissie aanbevelen.
Het terugdringen van dubbele belasting op inkomen uit arbeid door het verschillend behandelen van premies en belastingen in de lidstaten belemmert voorts ook nog eens de mobiliteit van de werkenden. Daarom vind ik het van groot belang dat ook ten aanzien van sociale zekerheid en pensioenen gestreefd wordt naar convergentie tussen de lidstaten. Ik pleit hier niet voor het opleggen van Europese regelgeving van bovenaf, maar van onderop kan er zeker gestreefd worden naar convergentie, en dat zal zeer nadrukkelijk noodzakelijk zijn willen wij de vergrijzing van de toekomst kunnen betalen. Ik wil hier nogmaals aandacht vragen voor de enorme demografische schok die ons te wachten staat en voor de nodige coördinatie op dit punt door de Europese Unie.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de Commissie over de globale richtsnoeren staat dit jaar op een kwalitatief hoger niveau dan vorige jaren. Hierin wordt de klemtoon gelegd op de werkgelegenheid en de noodzaak van daadwerkelijke structurele hervormingen. In het verslag worden echter niet alleen globale richtsnoeren aangegeven. Daarin wordt ook elk land apart onder de loep genomen. Men erkent dus dat elk land zijn specifieke eigenschappen heeft en diens economische ontwikkeling apart moet worden behandeld. Daaraan worden ook voorstellen gekoppeld voor de noodzakelijke hervormingen.
Deze verandering van aanpak was hoognodig en houdt rekening met de noodzaak van een soepele interpretatie van de in het Verdrag genoemde criteria, waar ik herhaaldelijk op heb aangedrongen. Het feit dat de Economische en Monetaire Unie bestaat, is al een bewijs dat deze niet iets formeels is. De EMU is een instantie waarin de monetaire en economische vraagstukken op dynamische wijze worden aangepakt. Deze unie veronderstelt dan ook coördinatie van niet alleen de monetaire, maar ook de economische en de sociale beleidsvormen van de lidstaten van de Europese Unie.
Deze soepelheid moeten wij ook terugvinden in de structuren. Ook dat is erg belangrijk. Als er geen zekere mate van coördinatie plaatsvindt van de algemene economische beleidsvormen, zal het monetair beleid onmogelijk zoden aan de dijk kunnen zetten en evenmin het prestige kunnen verwerven dat noodzakelijk is om onze munt een echte rol te laten spelen. Daarom moet men scheidslijnen in de Unie, van welke aard dan ook, zien te voorkomen. Men moet ervoor zorgen dat zo snel mogelijk alle lidstaten deel gaan uitmaken van de EMU. Pas dan zullen de economische hervormingen, waar de Commissie om vraagt, en de coördinatie daarvan vruchten kunnen afwerpen en efficiënt kunnen zijn. Pas dan zal een echte economische en monetaire unie mogelijk zijn, overeenkomstig het in het Verdrag van Maastricht genoemde model.
Daarom ben ik verheugd over hetgeen de Commissie in haar verslag vaststelt. Wij krijgen nu de mogelijkheid de economische vraagstukken op meer rationele en, in economisch opzicht, meer efficiënte wijze aan te pakken. De heer Fourçans heeft in zijn uitstekende studie de hoofdeigenschappen van deze aanpak aangegeven, besproken en verbeterd. Wij danken hem hiervoor.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, wij verwelkomen het gecombineerd debat over de economische richtsnoeren en het werkgelegenheidspact. Men zou kunnen zeggen dat wij op de goede weg zijn door het perspectief te overwegen, of in ieder geval te bespreken, dat werkloosheid alleen bestreden kan worden met een op het scheppen van arbeidsplaatsen gericht economisch beleid. Men zou kunnen zeggen dat.?
Maar dit debat aan het eind van de middag zal niet alleen snel voorbijgaan, het zal ook het onopgemerkte begin vormen van een week vol gebeurtenissen. Elke debat wordt door dergelijke gebeurtenissen ondergesneeuwd, en zeer zeker een debat over economische richtsnoeren en werkgelegenheid!
Van Keulen wordt verwacht dat ook daar het gecombineerd debat over economie en werkloosheid gevoerd wordt en vooral dat men niet onverschillig blijft tegenover de te houden demonstratie tegen de werkloosheid, precaire werkgelegenheid en vormen van uitsluiting. Deze volgt op demonstraties waar de heer Menrad in zijn verslag naar verwijst, maar die kunnen natuurlijk niet opnieuw tot leven gewekt worden.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de weg naar meer banen is een solied economisch beleid dat de ondernemingen ademruimte laat. In het voorbije jaar werd de werkloosheid tot 10 % teruggebracht. Deze verheugende, maar zeker niet bevredigende ontwikkeling is - wat velen ook mogen beweren - echter niet het resultaat van het werkgelegenheidsbeleid van de Unie. Omdat de inspanningen van de Unie en de nationale werkgelegenheidsplannen tot nu toe ontoereikend waren, wordt nu dit werkgelegenheidspact voorgesteld.
Wie deze documenten positief wil beoordelen, kan zeggen dat de opstellers ervan de problemen nu onderkennen en goede concepten en uitgangspunten hebben voorbereid. Dat men zich van het probleem bewust is en dat men een bepaalde visie heeft, is echter niet voldoende voor het scheppen van ook maar één enkele baan. De wil en de concepten zijn er. Het grote probleem is de uitvoering van de maatregelen. De mogelijkheden van de Unie om banen te creëren zijn beperkt. Dat is de opdracht van de lidstaten en de ondernemingen, vooral het MKB, waaraan wij al onze aandacht moeten schenken.
In mijn nationale munt kost een nieuwe baan ongeveer een miljoen schilling. Alleen al met het geld van de structuurfondsen hadden wij sinds 1989 dus 6 miljoen nieuwe banen kunnen creëren. Volgens de heer Friedmann, president van de Rekenkamer, zijn die banen echter nergens te vinden. Het werkgelegenheidspact...
Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken

Weiler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is verbazingwekkend, of misschien ook niet, dat in dit debat de verschillende meningen over het economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid in Europa naar voren worden gebracht. Eigenlijk is dit niet zo verbazingwekkend, omdat de verkiezingsstrijd, jammer genoeg, al begonnen is. Anders hadden de sprekers wellicht niet helemaal hetzelfde gezegd als nu. De heer Menrad heeft een verstandig en goed verslag voorgelegd dat met de opneming van de door ons ingediende amendementen ook door mijn fractie wordt gesteund. De heer Menrad heeft gelijk als hij zegt dat wij niet helemaal opnieuw moeten beginnen. In enkele lidstaten heeft men al ervaring opgedaan. Op Europees niveau is de opstelling en uitvoering van het werkgelegenheidspact echter onbekend terrein. Dat geldt overigens ook voor de nationale actieplannen. In tegenstelling tot mevrouw Raschhofer ben ik wel degelijk van mening dat de richtsnoeren van Luxemburg en de nationale actieplannen onder meer hebben gezorgd voor een lagere werkloosheid. Natuurlijk moet nog het een en ander gebeuren. Dat wordt door niemand betwist en staat ook in beide verslagen.
Mijnheer Menrad, ik ben het grotendeels met u eens, maar toch zijn er enkele punten waarover ik met u van mening verschil. Mijnheer Langen, ik geloof ook niet dat de Duitse regering het zo scherp stelt als u beweert. Wij hebben het stabiliteitspact uiteraard toegejuicht. Een stabiliteitsbeleid dat ons budgettair verstikt, ons geen enkele beleidsruimte laat en ons ertoe dwingt voor onderwijs, onderzoek en opleiding kadervoorwaarden in het leven te roepen, is echter voor niemand goed. Dat is niet wat wij ons van een stabiliteitspact hadden voorgesteld. Wij willen ook niet alleen met het Europees Sociaal Fonds, hoe belangrijk dat ook moge zijn, een werkgelegenheidsbeleid uitstippelen. Wat dat betreft, heeft mevrouw Van Lancker gelijk. In ieder geval zullen wij in de volgende zittingsperiode daar op terug moeten komen.
Tenslotte wil ik het Duitse voorzitterschap, dat het werkgelegenheidspact in Keulen zal voorstellen, duidelijk maken dat het Parlement uiteraard verwacht daaraan mee te mogen werken.

Carlsson
Mijnheer de Voorzitter, ik heb hier in dit Parlement al eerder gezegd dat de ongelijkheid en het onrecht in Europa niet degenen treft die werk hebben, maar degenen die niet bij het arbeidsproces betrokken zijn, die niet in hun eigen onderhoud kunnen voorzien en die zich niet verder kunnen ontwikkelen.
Wij discussiëren nu over drie verslagen van mijn partijgenoten uit de Fractie van de Europese Volkspartij. Ik wil hen gelukwensen met het goede resultaat. Ik hoop dat Fourçans' basisrecept voor een gezond economisch beleid de grondstof zal vormen voor het medicijn dat de Europese arbeidsmarkt nodig heeft. De doelgerichte initiatieven van mevrouw Thyssen voor arbeidsintensieve diensten zijn waarschijnlijk - helaas - noodzakelijk. Dat is een duidelijk bewijs dat hoge belastingen een zware belemmering vormen voor de uitbreiding van een witte arbeidsmarkt.
De informatie-, diensten- en servicesector in de EU is onderontwikkeld in vergelijking met bijvoorbeeld die in de Verenigde Staten. Juist hier liggen echter de banen van de toekomst, en wij moeten die niet met belastingen verdrijven. Daarvoor zijn ook grondige structurele veranderingen op de verschillende markten in Europa nodig. De gemeenschappelijke markt moet werkelijkheid worden en volop worden benut. Met de monetaire unie neemt de druk van de concurrentie ook toe. Mits juist gehanteerd, kunnen het concurrentievermogen en de welvaart van de EU ook toenemen.
Mijn dank gaat ook uit naar de Commissie, vooral naar de hier aanwezige commissaris, die steeds maar weer heeft gehamerd op het gebrek aan dynamiek, op de noodzaak van verandering - vooral in de rol van de nationale regeringen en het Parlement bij het treffen van maatregelen ter verlaging van de belastingdruk - om tot stabiele overheidsfinanciën te komen en om de arbeidsmarkt en scholing in de verschillende lidstaten beter te doen functioneren.
Laten wij de EU gebruiken om voorwaarden te scheppen voor ondernemerschap, groei en nieuwe banen. Laten wij de EU niet gebruiken om met regelgeving de noodzakelijke banen tegen te werken. Wij mogen niet blijven denken dat wij met herverdeling of zelfs gepraat nieuwe banen en toekomstmogelijkheden voor ons Europa in het leven kunnen roepen.

Svensson
Mijnheer de Voorzitter, zowel de aanbeveling van de Commissie als het verslag-Fourçans stoelt op een fundamenteel verkeerde gedachte, namelijk de idee van een uniform economisch beleid. Wij weten allen dat de economische structuren in de verschillende lidstaten sterk uiteenlopen. Wanneer landen zulke ongelijke structuren kennen zoals in de Unie, leiden uniforme beginselen van economisch beleid tot zeer uiteenlopende en tegenstrijdige resultaten. Wil men daarentegen een harmonisch resultaat bereiken, moet het beleid juist verschillend zijn, nationale variaties vertonen en aan de nationale structuren zijn aangepast.
De Unie moet eindelijk eens ophouden met zich te laten leiden door abstracte harmoniseringstheorieën die in geen enkel opzicht aansluiten bij de concrete werkelijkheid.

Lienemann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, het is een beetje vreemd te zien dat er in onze Europese Unie enerzijds een goed verzorgd debat plaatsvindt over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, met de bekende verplichtingen en een streng stabiliteitspact, en anderzijds slechts vage richtsnoeren worden gegeven voor het werkgelegenheidsbeleid, alhoewel wij onze tijd doorbrengen met te zeggen dat de werkgelegenheid de grote vraag voor Europa en de Europeanen.
We willen allereerst dat de Europese instellingen die twee aspecten, het economisch beleid en het werkgelegenheidsbeleid, op elkaar afstemmen en laten convergeren. Het is echter duidelijk dat groei niet voldoende is om de werkloosheid terug te dringen. Daarvoor moeten wij de sleur doorbreken waarin wij zitten. In hun Europees memorandum vragen de Franse en Italiaanse ministers van Werkgelegenheid expliciet dat de Europese Unie zich voor de komende jaren het doel van 3 % groei oplegt. Dat zal niet gaan zonder strenge besluiten. Welke besluiten mogen wij echter verwachten?
Er moet allereerst een beleid komen voor het weer op gang brengen van grote werken, zoals Jacques Delors had bepleit. We verwijzen regelmatig naar voorstellen in die zin, maar knopen daar nooit concrete, financiële en operationele, toezeggingen aan vast.
Wanneer je de groei wilt stimuleren, moet je verder de interne vraag steunen. Ik wil u eraan herinneren dat de Verenigde Staten voor hun groei sterk leunen op hun interne vraag. Dat is trouwens niets bijzonders. Om de interne vraag aan te zwengelen, moet je allereerst de lonen steunen. We moeten dus breken met het loonmatigingsbeleid dat maar al te vaak de boventoon gevoerd heeft. De loonsverhoging moet gelijke tred houden met de productiviteitsverbetering. Ten tweede moeten we de gebruiksbelasting verlagen. Ook bepleiten wij een verlaging van BTW-tarieven, met name in de sectoren die veel banen scheppen.
Tenslotte moeten we ook de overheidsinvesteringen bevorderen. Ik noemde zojuist al de grote werken, maar dit geldt ook voor onderzoek. Ik ben altijd erg bezorgd wanneer ik die grote verklaringen hoor waarin men elkaar gelukwenst met de vermindering van overheidssubsidies aan de bedrijven. Men vergeet dan maar al te vaak dat de meeste van die grote, geprivatiseerde bedrijven niet meer investeren in fundamenteel onderzoek. Zij investeren niet in onderzoek en ontwikkeling en halen aldus ons technologische niveau naar beneden.
Tot besluit komt de kwestie van de werkgelegenheid niet enkel neer op groei, hoe onmisbaar die ook moge zijn. Sinds het bestaan van de mensheid werken we steeds minder om steeds meer te produceren. Ik zie niet in waarom dat eeuwenoude proces zou stoppen. De tijd is gekomen voor een nieuwe etappe van arbeidstijdverkorting. Deze moet de gelegenheid zijn tot een betere herverdeling van de geproduceerde rijkdom. Europa mag dan veel werklozen hebben, het is nog nooit zo rijk geweest. De rijkdom is slecht verdeeld. We hebben dus een rechtvaardiger belastingstelsel nodig, want is het niet voldoende te harmoniseren. Wij moeten ook de kapitaalbelasting verscherpen en de arbeidsbelasting verlichten. We moeten in de toekomst investeren met overheidsinvesteringen: grote werken en onderzoek. We moeten de arbeidstijd verkorten, hetgeen uiteraard gepaard moet gaan met scholing van onze arbeidskrachten. Vanuit dat standpunt bezien, zijn de nationale werkgelegenheidsplannen zeer zeker een goede zaak.
Onze indruk, mijnheer de commissaris, beste collega's, is dat de rekening niet klopt. We hebben vandaag de dag dertien regeringen onder socialistische leiding. Hun kiezers en heel de Europese bevolking verwachten van hen een beleid dat zowel in dienst staat van de werkgelegenheid, als ook een sociaal model bevordert dat niet is gebaseerd op onzekerheid.

Metten
Voorzitter, met de komst van de euro verandert ook het karakter van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Vrijblijvendheid kan niet meer nu elf landen van de Europese Unie één monetaire zone zijn met één centrale bank en één monetair beleid. De economische beleidsmix moet nu dwingend op Europees niveau tot stand komen. Dat zal ook gebeuren. De vraag is alleen of de politiek daar een voldoende actieve rol bij zal spelen. Tegen de achtergrond van de noodzaak van een actieve Europese beleidsmix heeft het voorstel van de Europese Commissie voor de globale richtsnoeren mij verbijsterd. In plaats van vooruitgang schotelt de Europese Commissie ons een forse stap terug voor. Waarom?
Bestond de Europese beleidsmix tot nu toe uit aanbevelingen voor het begrotingsbeleid van de overheden, het monetaire beleid van de centrale banken en het loonbeleid van de sociale partners, juist de komst van de euro en de ECB is kennelijk voor de Europese Commissie aanleiding om het monetaire beleid geen actieve rol meer te geven in de Europese beleidsmix. Alsof overheden en sociale partners alléén het economische beleid kunnen beïnvloeden en alsof de ECB niet ook een rol heeft ten aanzien van het ondersteunen van het economisch beleid. Deze discussie heeft een verleden en ik stel dan ook dat de Europese Commissie zich hierbij opstelt als ware zij het secretariaat van conservatieve krachten in de ECB, die betogen dat de tweede taak die de ECB heeft volgens artikel 105 van het Verdrag, namelijk het ondersteunen van het economisch beleid wanneer de prijsstabiliteit voldoende verzekerd is, eigenlijk al voldoende verzorgd wordt door prijsstabiliteit zelf te garanderen. Ik verwijs u naar de beleidsstrategie in het eerste maandbericht van de ECB. Gelukkig echter heeft de ECB-president Duisenberg in de laatste hoorzitting van het Parlement vorige week maandag duidelijk gemaakt dat de renteverlaging van 8 april juist een poging was om een bijdrage te leveren aan de economische opleving in de Unie, met andere woorden, hij heeft met zoveel woorden erkend dat ook het monetaire beleid een economische functie heeft. Daarom denk ik dat het een grote fout is - en gelukkig wordt het ook in het verslag-Fourçans duidelijk aangegeven - om de beleidsmix te reduceren tot alleen maar taken voor de overheid en de sociale partners. Nee, dat kan niet. U zult terug moeten, commissaris de Silguy, naar een beleidsmix waarin ook het monetaire beleid wel degelijk taken heeft naar het economisch beleid toe.

de Silguy
 Mijnheer de Voorzitter, dames en heren parlementariërs, ik zal mijn opmerkingen toespitsen op de vraagstukken betreffende de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, aangezien de heer Mario Monti het andere verslag, het verslag van de heer Menrad over de vragen rond het Europees werkgelegenheidspact zal behandelen.
Ik wil meteen de heer Fourçans gelukwensen met zijn uitmuntende verslag. Hij heeft snel en uitstekend gewerkt en daar ben ik hem dankbaar voor. De globale richtsnoeren voor het economisch beleid zijn inderdaad een onmisbaar instrument voor een efficiënte coördinatie van het economisch beleid in Europa. Daarin staat, mevrouw Lienemann, de werkgelegenheid centraal stellen. Werkgelegenheid is een prioriteit van niet alleen onze regeringen, maar ook de Commissie en, uiteraard, dit Parlement. De globale richtsnoeren voor het economisch beleid zullen door de ECOFIN-Raad op 10 mei worden bekeken, voordat ze begin juni worden bekrachtigd door de staatshoofden en regeringsleiders in Keulen.
Mijnheer Metten, ik heb al gelegenheid gehad om de aanbeveling van de Commissie in uw Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid gedetailleerd uiteen te zetten. Rekening houdend met de beperkte tijd voor dit debat vanavond wil ik, met uw welnemen, mijn aandacht toespitsen op de vragen en de opmerkingen van uw rapporteur, en op de tijdens dit debat gestelde vragen. Voor de eenvoud zal ik mijn commentaar opbouwen rond twee onderwerpen: de huidige economische situatie en de tenuitvoerlegging van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid.
Allereerst de economische situatie in Europa. De situatie wordt langzaam maar zeker beter. Ondanks de nog steeds bestaande onzekerheden - die overigens ook tot uiting komen in de laatste opiniepeilingen - stelt men vast dat de ontwikkelingen bemoedigend zijn en de economische basisfactoren van de Europese Unie gezonder worden. Ik zie het bewijs daarvoor in de standvastigheid van de consumptie en het vertrouwen van de huishoudens.
De Europese groei wordt slechts in beperkte en tijdelijke mate beïnvloed door de vertraging van de mondiale groei. De Europese groei zou in de loop van het jaar moeten toenemen om eind 1999 uit te komen op een jaarpercentage van 2, 5 tot 3 %. De recente monetaire ontwikkelingen, mijnheer Metten, versterken het vertrouwen van het bedrijfsleven en zullen met name ook een gunstige weerslag hebben op de particuliere investeringen. U weet echter heel goed dat ik nooit commentaar lever op de besluiten van de Europese Centrale Bank. Ik wil er namelijk niet van beschuldigd worden dat ik het heilige principe van de onafhankelijkheid schend.
De werkgelegenheidssituatie wordt ook beter: te langzaam, mevrouw Moreau, maar zeker. Ik heb met aandacht naar u geluisterd, mevrouw Van Lancker. Ik kijk naar de cijfers: de werkgelegenheid zou in 1999 met 0, 8 % moeten stijgen en in 2000met 0, 8 %. Ze is in 1998 met 1, 1 % gestegen. Dat is weinig, maar toont wel aan dat de werkloosheidscurve in Europa toch is omgebogen en dat de groei qua inhoud rijker aan banen is. Dat is nog onvoldoende, uiteraard, en dat is ook de reden waarom wij de globale richtsnoeren voor het economisch beleid op tafel hebben gelegd. Wij wilden de economische strategie presenteren die nu al ettelijke jaren wordt gevolgd. Deze strategie beantwoordt aan de behoeften en, zoals uw rapporteur heeft genoteerd, is er geen enkele reden om het over een andere boeg te gooien. Integendeel, wij moeten vaste koers houden en de begonnen actie voortzetten om de groei te steunen en de werkloosheid te bestrijden.
De Commissie is gelukkig met de steun van de rapporteur aan de strategie die in de aanbeveling over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor 1999 bepleit wordt. Ik ga daar verder niet op in. Er is slechts één punt met betrekking tot de structurele hervormingen, waarop ik de nadruk zou willen leggen. Daarmee wil ik u duidelijk maken dat de Commissie bereid is om de liberalisering van de sectoren telecommunicatie, vervoer en energie te evalueren. Binnenkort zal trouwens een analyse worden gepubliceerd van die netwerkindustrieën. De Commissie heeft er evenmin bezwaar tegen om de nationale bedrijfsreglementeringen uit te kammen en de best practices eruit te halen.
Mijn tweede serie opmerkingen gaat over de tenuitvoerlegging van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. De Commissie is allesbehalve een secretariaat van de Raad, mijnheer Metten, hetgeen blijkt uit het feit dat zij dit jaar aanbevelingen per land heeft voorgesteld. Haar bedoeling was ervoor te zorgen dat de globale richtsnoeren een test zijn op ware grootte, waaruit de wil van de lidstaten zal blijken om op concrete wijze, mevrouw Lienemann, het economisch beleid te coördineren met de daarvoor in het leven geroepen instrumenten. Ik voeg daar, mijnheer Christodoulou, aan toe dat de globale richtsnoeren van toepassing zijn op de vijftien lidstaten, ook al zijn bepaalde voorschriften van het Verdrag specifiek beperkt tot de eurozone.
In mijn ogen betreft die coördinatie vooral twee aspecten. Mevrouw Boogerd-Quaak heeft weliswaar nog een ander aspect genoemd, te weten de bevolkingsvergrijzing, maar ik wil mij beperken tot een korte opmerking over twee vraagstukken. Het eerste vraagstuk is het begrotingsbeleid. Zijn de lidstaten bereid de door de Commissie voorgestelde, specifieke doelstellingen per land te aanvaarden? Dat is de vraag die zich stelt. Met andere woorden, zijn de lidstaten, of enkelen onder hen, bereid eventuele reguleringsmaatregelen te nemen om de conjuncturele ontwikkeling, zoals deze uit de laatste vooruitzichten van de Commissie blijkt, het hoofd te bieden? Dat zijn de werkelijke vragen waarover de lidstaten onderling moeten discussiëren. Ze staan centraal in de pogingen tot versterking van de begrotingscoördinatie.
Het tweede vraagstuk is de werkgelegenheid. De aanbeveling van de Commissie over de globale richtsnoeren legt voor elke lidstaat doelstellingen vast voor de structurele hervorming - een onderwerp dat, geloof ik, ook door mevrouw Moreau en mevrouw Randzio-Plath werd aangestipt - van niet alleen de arbeidsmarkt maar ook het werkgelegenheidsbeleid dat actiever moet worden. Zijn de lidstaten bereid zonder enige afzwakking de doelstellingen van de Commissie te accepteren? Ook daar stel ik de vraag. In Dresden zijn de ministers van Financiën benaderd over de voorbereiding van een Europees werkgelegenheidspact. Commissaris Monti kan u op dat punt antwoorden. Ik wil daar verder niet op ingaan. Ik zou enkel willen benadrukken dat het Duits voorzitterschap, in navolging van uw rapporteur, op dit punt heeft voorgesteld de macro-economische dialoog te bevorderen tussen al diegenen die bij de policy mix betrokken zijn. Daarom stelt de Commissie voor om de sociale partners uit te nodigen aan de Europese Raad van Keulen een gemeenschappelijk standpunt voor te leggen. Daarom wil de Commissie ook dat er in de toekomst, elk jaar kort voor de Europese Raad van het voorjaar, een bijeenkomst wordt gehouden met de sociale partners, tijdens welke de globale richtsnoeren voor het economisch beleid moeten worden goedgekeurd.
Overigens stelt uw rapporteur voor om, met het oog op een betere verwerking van de werkgelegenheidsvraagstukken in het economisch beleid, de globale richtsnoeren en de richtsnoeren voor de werkgelegenheid niet meer afzonderlijk te beschouwen, maar met elkander te verbinden. Ik denk dat u gelijk hebt. Deze vraag is het overwegen waard. Is het inderdaad niet beter te zorgen voor een zekere aansluiting tussen de beide beleidsterreinen, ook qua tijdschema? De Commissie denkt daarover na.
Ik wil afronden met de kwestie van de tenuitvoerlegging van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. De Commissie hoopt vurig dat, in tegenstelling tot hetgeen vorig jaar is gebeurd, de lidstaten het in dit eerste jaar van de euro met elkaar eens kunnen worden over de inhoud van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. De daarin vervatte voorschriften moeten nauwkeurig en operationeel zijn en er mag geen water in de wijn zijn gedaan, met name bij de aanbevelingen per land en het werkgelegenheidsbeleid.
Ter afronding, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wil ik zeggen dat de Commissie graag uw voorstel overneemt om jaarlijks een evaluatie te maken van de tenuitvoerlegging van de globale richtsnoeren door de lidstaten. Dat kan gebeuren vanaf het voorjaar 2000, op basis van de aanbevelingen per land. Dat zal zeker een bijdrage zijn tot de versterking van een werkelijk Europees economisch beleid.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik namens mijn collega Flynn de heer Menrad complimenteren met zijn verslag. Ook wil ik de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken bedanken voor de snelheid waarmee zij deze ontwerpresolutie heeft klaargestoomd. Wat de inhoud betreft, zijn wij het volkomen eens met uw standpunt over het Europese werkgelegenheidspact. Bovendien heeft de heer Menrad benadrukt dat mainstreaming een wezenlijk deel moet uitmaken van het communautaire werkgelegenheidsbeleid. Dit ligt volledig in de lijn van onze mededeling van 21 april. Met dit verslag en deze resolutie geeft het Europees Parlement een tijdig signaal af. Het betuigt zijn steun aan het in Luxemburg gestarte proces en onderstreept terecht dat de Europese werkgelegenheidsstrategie moet worden ondersteund met het Europees Sociaal Fonds.
Ik wil duidelijk zijn over wat wij van het Europees werkgelegenheidspact verwachten. Zoals de Raad van Wenen heeft gevraagd, moet het pact een dialoog tot stand brengen tussen alle beleidsinstanties die met economische groei en werkgelegenheid te maken hebben. Die dialoog moet, zoals in de ontwerpresolutie wordt voorgesteld, op verschillende niveaus gevoerd worden, waarbij de zelfstandigheid van de deelnemers ten volle moet worden gerespecteerd. Er moet van gedachten worden gewisseld over belastingheffing, loonontwikkeling en monetair beleid, kortom, over elk aspect van het macro-economisch beleid, zodat elke instantie voor zich de groei van de economie en de werkgelegenheid ten volle kan ondersteunen.
Nu het Verdrag van Amsterdam met zijn artikel 127 van kracht is geworden, moeten we elk beleidsterrein afzonderlijk onderzoeken op het effect daarvan op de werkgelegenheid. In haar recente mededeling over dit thema heeft de Commissie erop gewezen dat het beleid steeds meer op de werkgelegenheid wordt afgestemd. Daarbij reikte zij een ruim scala aan instrumenten aan die daarbij van dienst kunnen zijn. Zo kunnen we de Europese economie stimuleren door investeringen in mensen en kapitaal te bevorderen. Verder komt in onze mededeling ook de vraag aan bod in hoeverre structurele hervormingen bijdragen tot beter functionerende markten, duurzame groei en werkgelegenheid. Verder willen we meer mensen stimuleren om al of niet opnieuw te gaan werken, en dat willen we bereiken door de sociale zekerheid en de belastingheffing te moderniseren. Het verheugt ons dat al deze punten terug te vinden zijn in uw ontwerpresolutie.
We moeten praktisch uitzoeken hoe we het beleid van de verschillende instanties in de Gemeenschap beter op de werkgelegenheid kunnen afstemmen. Waar nodig kunnen we het dan bijstellen. Het proces dat in Luxemburg van start is gegaan, speelt een sleutelrol in ons beleid, en het werkgelegenheidspact moet dat bestendigen. Met de werkgelegenheidsrichtsnoeren hebben we een krachtig instrument in handen om de arbeidsmarkt te hervormen, maar als wij hun potentieel ten volle willen benutten, moeten wij ze verder uitwerken. Van de lidstaten mogen we verwachten dat ze hun nationale actieplannen wat ambitieuzer opstellen dan vorig jaar. In hoeverre deze plannen succes hebben, zal blijken bij de evaluatie later dit jaar, twee jaar na Luxemburg. Als de resultaten tegenvallen, weten we tenminste op welke punten extra inspanningen nodig zijn.
U benadrukt terecht dat het Europees Sociaal Fonds een centrale rol moet gaan spelen in onze werkgelegenheidsstrategie. Daarom begrijpen wij heel goed dat u in uw resolutie wilt terugkeren naar het voorstel van de Commissie omtrent de financiering van doelstelling 3 voor de periode 2000-2006. Toch mogen we de ruimere context van de begroting niet uit het oog verliezen. We zijn best tevreden met de rol die het Europees Sociaal Fonds en de werkgelegenheidsstrategie in Berlijn is toegewezen.
Dan wil ik het nu graag hebben over het verband tussen de richtsnoeren voor de werkgelegenheid en de globale economische richtsnoeren. In Wenen heeft de Raad opgeroepen tot een betere synergie tussen die twee. Daarop heeft de Commissie gereageerd met nieuwe globale economische richtsnoeren en de zojuist genoemde mededeling over artikel 127. Laten we echter vooral niet vergeten dat het in Luxemburg gestarte proces nog heel vers is. De lidstaten zijn bezig met de praktische uitvoering van hun nationale actieplannen en de verslaggeving daarover. Samen leren we nu om te gaan met een nieuw systeem van sociale druk en open evaluatie. Dat heeft tijd nodig. Als we het tijdschema nu al gaan veranderen, gooien we misschien alles overhoop.
Ons werkgelegenheidsbeleid moet zowel macro- als micro-economische elementen bevatten. Bovendien moet het niet alleen gericht zijn op de arbeidsmarkt, maar ook op de goederen- en kapitaalmarkten. Deze allesomvattende aanpak vormt samen met de dialoog tussen alle betrokken partijen de kern van het door ons voorgestelde werkgelegenheidspact. Daar draait het om, niet het tijdschema. We hopen dat het pact een eerste stap wordt op weg naar een aanpak waarin werkgelegenheid, structuurbeleid en macro-economisch beleid tot één geheel worden.
Tot besluit wil ik kort reageren op enkele opmerkingen die mij uit dit debat zijn bijgebleven. Meerdere sprekers - onder wie de heer Blokland en de heer Langen - hadden het over de vergrijzing. Nu heeft de Commissie zich op initiatief van commissaris Flynn over de toekomst van de sociale zekerheid gebogen, en ik kan u met genoegen melden dat wij zeer binnenkort met een mededeling over de pensioenfondsen zullen komen die voortborduurt op de conclusies van het Groenboek. Daartoe werden wij zowel door het Duitse voorzitterschap als het Europees Parlement aangespoord.
Enkele sprekers - onder wie mevrouw Randzio-Plath, mevrouw Boogerd-Quaak en mevrouw Van Lancker - spraken over de belastingen. Ondanks de onvermijdelijke problemen die unanimiteit met zich meebrengt, begint onze strategie tegen schadelijke belastingconcurrentie nu duidelijk vaste vorm aan te nemen. Dit gebeurt op sterk aandringen van het Duitse voorzitterschap en met steun van het Europees Parlement. Voor de komende Raad van Helsinki is al een aantal doelstellingen bepaald.
Ik weet dat u gebrand bent op een concreter voorstel over het verlaagd BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten. Ik meld u dan ook met genoegen dat een werkgroep van de Raad hierover vandaag onder Duits voorzitterschap voor het eerst heeft vergaderd. Verder zal dit onderwerp nog ter sprake komen als we vanavond over het verslag-Thyssen debatteren.
Tenslotte ben ik, mijnheer Blot, zo vrij uw angst niet te delen. U vreest dat door belastingcoördinatie een van de twee, na de monetaire unie overgebleven mogelijkheden voor het voeren van een beleid tegen de beroemde asymmetrische schokken komt te vervallen. Ik kan u geruststellen. De door de Commissie voorgestelde belastingcoördinatie - die door de ECOFIN-Raad met eenparigheid van stemmen is aangenomen, en die onder andere gesteund wordt door de rapporteur, de heer Fourçans - is zeker geen verregaande harmonisatie. Ik zou u willen vragen het probleem eerder als volgt te benaderen. Als er bij de huidige integratie van de markten geen enkele vorm van coördinatie van het belastingbeleid zou plaats vinden, zouden de lidstaten pas echt hun soevereiniteit gaan verliezen en wel aan anonieme markten. Dan zouden pas echt aan mogelijkheden om een efficiënt belastingbeleid te voeren inboeten.

Metten
Mijnheer de Voorzitter, interessant genoeg laat de Commissie haar standpunt door twee commissarissen vertegenwoordigen. Helaas spreken zij elkaar tegen. Commissaris de Silguy heeft aangegeven dat het monetair beleid niet wordt ingezet ten gunste van de werkgelegenheid, maar commissaris Monti zegt nu net het omgekeerde. Wil de Commissie dit misschien verklaren?

de Silguy
 Ik zie geen tegenspraak. Er is maar een standpunt van de Commissie inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid: dit is een met eenparigheid van stemmen door de Commissie aangenomen aanbeveling. Ik herinner u eraan dat de Commissie in deze aanbeveling over de policy mix een evenwicht voorstaat waarin rekening is gehouden met het begrotingsbeleid, de loonontwikkelingen en het structuurbeleid. Ook al stelt u bij het monetair beleid vast dat er een overduidelijk verschil bestaat ten opzichte van vorig jaar, moet ik duidelijk maken dat dit verschil rekening houdt met het feit dat er nu, in tegenstelling tot vorig jaar, een onafhankelijke Europese Centrale Bank bestaat en dat het voor ons niet gepast is ons te mengen in het principe van onafhankelijkheid. De Commissie behoudt zich echter het recht voor om zowel dit jaar als volgend jaar alle analyses uit te voeren en alle opmerkingen te maken die zij nodig acht voor een zo evenwichtig en gepast mogelijke policy mix, waarmee een blijvende, niet-inflatoire en banenscheppende groei in Europa mogelijk is.

Monti
Mijnheer Metten, ik zeg precies hetzelfde als commissaris de Silguy. De tekst die ik namens commissaris Flynn heb voorgelezen is volgens mij nergens in strijd met het standpunt van de verantwoordelijke commissaris.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Bureau voor fraudebestrijding
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0240/99) van de heer Bösch, namens de Commissie begrotingscontrole over het gewijzigd voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de door het Bureau voor fraudebestrijding verrichte onderzoeken (COM(99)0140 - C4-0180/99-98/0329(CNS)).

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik heb altijd al gedacht dat de Europese Unie en haar instellingen uiteindelijk gesterkt uit de crisis van de afgelopen weken en maanden te voorschijn zouden komen. Met het OLAF, het nieuwe Europese bureau voor fraudebestrijding, zullen wij daar in belangrijke mate toe bijdragen. Ik vind het een goed teken dat de rechtsgrondslag voor het OLAF een van de eerste teksten is die volgens de nieuwe procedure van het Verdrag van Amsterdam wordt aangenomen. Dat zou zeker niet mogelijk zijn geweest, indien niet alle betrokkenen - de Raad, het Parlement, en na enig talmen, ook de Commissie - constructief aan dit project hadden meegewerkt. Daarom dank ik allen die hieraan op technisch of politiek niveau in de werkgroep op hoog niveau van onze drie instellingen hebben meegewerkt. Als rapporteur van het Parlement wil ik drie van hen bij naam vermelden. Ik dank van ganser harte de voorzitter van mijn commissie, mevrouw Theato, mijn dappere partijgenote mevrouw Wemheuer en mijn onvermoeibare medewerker de heer Schönberger.
Het voorstel zelf bestaat uit drie componenten. De eerste is het besluit van de Commissie om het OLAF op te richten, als dienst weliswaar organisatorisch ingebed in de Commissie, maar in zijn onderzoeks- en opsporingswerk en zijn keuzes gegarandeerd onafhankelijk van de Commissie. De Commissie heeft dat besluit vorige week genomen. De tweede component is de verordening van het Parlement en de Raad, waarin wordt bepaald hoe het onderzoek moet worden gevoerd en wat met de resultaten moet gebeuren. Die verordening is de kern van het geheel. Ze betreft extern onderzoek in de lidstaten en intern onderzoek in alle instellingen van de Europese Unie.
Ik vermeld kort de belangrijkste punten die wij daarin willen verankeren. In de eerste plaats heeft de directeur van het OLAF de vrije hand bij het onderzoek. Hij mag zich door niemand laten bevelen. Hij kan op aanvraag van een lidstaat of een instelling, maar ook op eigen initiatief, een onderzoek openen en als zijn onafhankelijkheid in het gedrang komt, mag hij een klacht indienen bij het Europees Hof van Justitie. Dit punt hebben wij opgenomen op uitdrukkelijke aanbeveling van de Rekenkamer. Het advies van de Rekenkamer was overigens erg nuttig bij het wegwerken van de laatste onvolkomenheden in de teksten.
In de tweede plaats is de directeur verplicht de bevoegde nationale gerechtelijke autoriteiten in te schakelen en te informeren als de medewerkers van de dienst bij intern onderzoek op feiten stoten die mogelijk strafrechtelijke betekenis hebben. Het OLAF wil de nationale openbare ministeries en rechters niet vervangen of omzeilen. Het OLAF is ook geen achterdeurtje voor een EU-politiemacht. Het gaat om administratief onderzoek, vooronderzoek als u wilt, dat de voorwaarden moet scheppen om politie en openbaar ministerie hun werk te laten doen.
In de derde plaats zal het OLAF door onafhankelijke externe experts worden gecontroleerd. In de derde versie van de tekst is een beetje ongelukkig nog sprake van een begeleidend comité. De Engelstalige versie heeft het over een supervisory committee, een comité van toezicht, hetgeen een betere omschrijving is. Wij denken daarbij in de eerste plaats aan ervaren strafrechtjuristen of hoge ambtenaren uit de bevoegde diensten van de lidstaten, zoals bijvoorbeeld de Guardia di finanza of het Britse Serious fraud office . Het comité mag zich niet met het dagelijks werk van de directeur bemoeien. Door een ex-post-controle moet het ervoor zorgen dat er geen fouten worden gemaakt. Dat is allemaal deel van de verordening. Er staat nog meer in, maar daar kan ik hier wegens tijdgebrek niet nader op ingaan.
De derde component is het institutioneel akkoord tussen Raad, Parlement en Commissie over het interne onderzoek. De Commissie begrotingscontrole heeft daarover vandaag kort voor het begin van het debat nog een verslag goedgekeurd, dat volgende donderdag samen met het verslag over de verordening in stemming zal worden gebracht. Alle organen, instellingen en bureaus van de Unie wordt uitdrukkelijk verzocht tot het akkoord toe te treden. Alleen op die voorwaarde kan het OLAF bij hen een onderzoek instellen. Bovendien wordt bepaald dat de ambtenaren en de andere personeelsleden van de Europese Unie verplicht zijn hun meerderen en, als zij het nodig vinden, ook het OLAF onmiddellijk in te lichten over alle feiten die op bedrog, corruptie of iets dergelijks kunnen wijzen.
Niet alleen de personeelsleden, maar ook de leden van de instellingen en organen zullen met het OLAF nauw samenwerken. Er mogen, wat dat betreft, geen uitzonderingen zijn, want anders verliezen wij elke geloofwaardigheid. Evenmin echter mag onze onafhankelijkheid als leden van het Parlement in het gedrang komen. Er moeten nog enkele netelige problemen in verband met onze parlementaire immuniteit worden opgelost, die tijdens de onderhandelingen niet ter sprake zijn gekomen en ook niet konden komen. Dit Parlement kan die kwestie ook niet meer afhandelen. De nieuw gekozen leden zullen dat moeten doen.
Tot slot heb ik nog enkele punten waarover het nieuwe Parlement zal moeten beslissen, maar die wij in de komende weken, in de werkgroep op hoog niveau - zo mogelijk nog voor de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën van 25 mei - zeker nog moeten bespreken. Er moet een aanvaardbaar voorstel komen voor de vijf leden van het comité van toezicht en er moet een beroepsprofiel voor de directeur van het OLAF worden opgesteld, zodat de vacature kan worden gepubliceerd. Ook moet er een organigram komen voor het OLAF, als voorwaarde en grondslag voor een aanvullende begroting, zoals de leden van de Begrotingscommissie al hebben geadviseerd. Dit alles moet zeer snel gaan. Voor onze geloofwaardigheid is deze tekst van het grootste belang. Het OLAF moet voor het eind van het jaar operationeel zijn.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de meesten onder ons zijn het gepraat over fraude en bedrog met EU-middelen intussen een beetje beu. Hopelijk komen er in de komende verkiezingscampagne ook andere belangrijke politieke thema's aan bod, maar zolang de politieke wil nog aanwezig is, moeten de grote hervormingen erdoor. We zijn erin geslaagd een overeenkomst over het OLAF te bereiken en hierbij verdient de rapporteur, de heer Bösch, alle lof voor zijn inspanningen tijdens de onderhandelingen met de Raad en de Commissie. Het resultaat mag er zijn. Het nieuwe voorstel is veel beter dan het vorige. Het bureau is nu om organisatorische redenen bij de Commissie ondergebracht, maar het verricht de onderzoeken volledig onafhankelijk. Deze onafhankelijkheid is gegarandeerd, omdat de Commissie geen instructiebevoegdheid over het bureau heeft. Het bureau krijgt ook de bevoegdheid om fraude en onregelmatigheden in andere EU-instellingen te onderzoeken. Er doen zich immers niet alleen problemen in de Commissie voor. Het bureau moet alle relevante informatie ter beschikking hebben en zelf het initiatief tot onderzoek kunnen nemen. Ik hoop dat we met dit voorstel het beste krijgen wat er bestaat. We krijgen een onafhankelijk bureau, met het voordeel dat het bij de Commissie wordt ondergebracht. Doordat het bureau een onderdeel van de Commissie is, heeft het immers toegang tot vertrouwelijke informatie, die het anders onmogelijk te pakken zou kunnen krijgen. Het bureau mag niet bij de neus worden genomen, zoals jarenlang met het Parlement het geval is geweest. Indien we voor een extern, los van de Commissie staand bureau hadden gekozen, was een verdragswijziging noodzakelijk geweest en daar kunnen we niet op wachten. Het is belangrijk dat er nù een bureau komt en niet over twee jaar of nooit.
Met aanneming van het voorstel krijgen wij een juridisch kader. Dat is echter verre van voldoende. Er moet ook meer geld worden vrijgemaakt voor bijkomend personeel. Het Parlement heeft 300 arbeidsplaatsen gevraagd en dat is beslist niet teveel. Het bureau moet de middelen krijgen om effectief te kunnen werken. Anders krijgen we een herhaling van de problemen die bestonden toen de Commissie deze belangrijke taak zonder middelen moest vervullen. Wanneer het Parlement in het najaar opnieuw bijeenkomt, moeten wij zorgen voor voldoende middelen op de begroting. Hier wacht ons een moeilijke taak. Het is niet aan de Commissie om te bepalen wat het bureau nodig heeft. Het gemengd comité dient hierover mee te beslissen en ik stel voor dat het gemengd comité na 25 mei bijeenkomt, wanneer ook de Raad het voorstel zal hebben aangenomen. Dan kunnen we het snel eens worden over de samenstelling van het comité van toezicht en kunnen we een directeur benoemen. Dit maakt een snelle start van het bureau mogelijk, en dat is echt noodzakelijk!

Theato
Mijnheer de Voorzitter, een van de toetsstenen om de Commissie voor 1996 kwijting te verlenen was de oprichting van een operationeel onafhankelijke dienst voor fraudebestrijding. Het Parlement keurde met het verslag van de heer Bösch namens de Commissie begrotingscontrole in oktober 1998 met een grote meerderheid enkele belangrijke hoekstenen voor zulk een dienst goed en vroeg dat de Commissie daarover een ontwerpverordening zou opstellen. Ik denk echt dat de Commissie, als ze begin december een goed voorstel voor de verbetering van de fraudebestrijding had voorgelegd, het niet-verlenen van kwijting kort voor Kerstmis en de hele nasleep daarvan, wellicht had kunnen voorkomen.
Jammer genoeg duurde het tot medio maart voordat, overeenkomstig de eisen van het Parlement en de Raad, een gewijzigd voorstel van de Commissie voorlag. De Commissie gooide daarin gelukkig haar ongepast plan over de boeg om de bevoegdheid voor onderzoek naar onregelmatigheden en fraude toe te vertrouwen aan een extern bureau met 48 personeelsleden, hetgeen zou hebben betekend dat elk personeelslid voor de veiligheid van ongeveer 2 miljard euro zou moeten instaan. Sedertdien is alles zeer snel gegaan. Als de goede samenwerking van de laatste weken tussen het Parlement, de Raad en de Commissie wordt voortgezet, zullen wij nog voor de Europese verkiezingen alle besluiten over een onafhankelijke dienst voor fraudebestrijding kunnen nemen.
Mevrouw Gradin, de heer Van Miert en de heer Monti hebben in dat alles een constructieve rol gespeeld. Ik feliciteer ook het voorzitterschap van de Raad, de heer Bösch, onze rapporteur, en de secretariaten van de drie instellingen met het vele werk dat zij hebben verricht. De Commissie begrotingscontrole heeft haar huiswerk gedaan. In overeenstemming met het Duitse voorzitterschap van de Raad kon een eenparig standpunt worden ingenomen en het bijbehorende interinstitutioneel akkoord zojuist worden goedgekeurd. Als het Parlement en de Raad zo verder gaan, kan het OLAF in juni in werking treden. De rapporteur heeft de bevoegdheden van de dienst al toegelicht. Ik wijs er nogmaals op dat het OLAF operationeel onafhankelijk wordt. Institutioneel blijft de Commissie bevoegd. Dat was nodig om snel tot een oplossing te komen.
Belangrijk is ook dat de directeur bij mogelijk strafrechtelijk relevante feiten naar de gerechtelijke autoriteiten kan stappen. Hier rijst echter nog een probleem. Tot nu toe waren de ervaringen met de nationale gerechtelijke autoriteiten weinig bemoedigend. Bij mijn weten is tot nu toe in geen enkel van de 27 interne, door de UCLAF sedert 1994 onderzochte gevallen van fraude, een uitspraak gedaan. Ter afsluiting wil ik opmerken dat wij met de oprichting van het OLAF mijns inziens bijdragen aan een betere bescherming van de belangen van de Europese Unie tegen misbruik. Daarmee willen wij misbruik voorkomen en verloren gegane gelden terugvorderen.

Kjer Hansen
Mijnheer de Voorzitter, het nieuwe UCLAF- OLAF - moet onregelmatigheden, nepotisme, corruptie en fraude in de EU tegengaan. Daarom was het voor mij van doorslaggevend belang dat het nieuwe bureau volledig vrij kon bepalen welke onderzoeken het wilde verrichten en het totaal onafhankelijk kon beoordelen of de dossiers in kwestie al dan niet aan de juridische autoriteiten, de nationale rechtbanken, overgedragen moesten worden. Ik vind het uiterst belangrijk dat wij nu een bureau krijgen dat de situatie in alle EU-instellingen kan onderzoeken. Het bureau heeft daarmee heel wat werk aan de winkel. Wanneer ik zeg alle EU-instellingen, dan reken ik daar bijvoorbeeld ook de Europese Investeringsbank onder. Met de recente klachten over de bank lijkt het er immers op dat de bank er zelf alle belang bij heeft het potje gedekt te houden. Ook het Europees Parlement moet zich nu echter gereed houden en een aantal dingen die een onderzoek waard zijn, aan de kaak stellen, zoals bijvoorbeeld onze bouwperikelen, ten aanzien waarvan nog steeds een groot aantal vragen onbeantwoord is. Ik denk dus, mijnheer de Voorzitter, dat het nieuwe OLAF-bureau een duidelijke aanwinst is voor de EU. Het biedt ons een unieke mogelijkheid om schoon schip te maken en openheid en transparantie in alle instellingen te garanderen.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, gezien de waardencrisis in de westerse wereld zou het volstaan het christelijke gebod "Gij zult niet stelen" na te leven om veel minder fraudeproblemen te hebben. Fraude en stelen zijn op dit moment eigenlijk gewoon een levenswijze; het wordt gepland. Tegenwoordig is de georganiseerde misdaad een elegante vorm van criminaliteit met menskracht uit de hoogste kringen, waarbij men werkt en studeert om te stelen.
Derhalve moeten er instanties komen die onafhankelijk en goed voorbereid zijn, voldoende personeel en financiële middelen hebben en onafhankelijk kunnen opereren. Is onafhankelijk optreden nu een utopie of niet? Vele lidstaten hebben immers een rechtstelsel dat volop in crisis verkeert, met een rechterlijke macht die, beïnvloed door de uitvoerende macht - omdat de machtenscheiding van Montesquieu steeds minder nageleefd wordt - zeer flagrante gevallen van fraude, waarbij miljarden op het spel staan, gewoon laat verjaren. Wie, zoals wij, deel heeft uitgemaakt van de Enquêtecommissie BSE en de Enquêtecommissie douanevervoer stelt vast dat er inderdaad een utopische Europa zonder grenzen is gecreëerd, maar dan ook echt zonder grenzen en zonder controle. Het is duidelijk dat dit een verleiding en zelfs een paradijs is voor de georganiseerde misdaad.
Ik koester de hoop dat de door collega Bösch voorgelegde oplossingen op de nodige politieke wil kunnen rekenen en met succes zullen worden bekroond. Daarbij is de samenwerking van de lidstaten echter essentieel, want naast de Commissie dragen ook de lidstaten schuld. Het is goed dit niet te vergeten.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben ons allen ingespannen om orde te scheppen in het geld van de belastingbetalers. Met de verwezenlijking van het OLAF zien wij dan ook dat een stap voorwaarts wordt gezet. OLAF's voorganger, de UCLAF, had nog geen lang bestaan achter zich toen zijn groot gebrek al duidelijk werd: deze eenheid werd beleidsmatig gestuurd door de Commissie. Daarom is het nu van het allergrootste belang dat het OLAF onafhankelijk wordt en tot taak krijgt alle EU-instellingen te onderzoeken. Die taak is zeer omvangrijk, maar ik vind dat wij als Parlement erop moeten toezien dat ze ook echt wordt uitgevoerd. Van groot belang is natuurlijk ook de toegankelijkheid tot al het materiaal, zodat er een echt onderzoek kan plaatsvinden. Dat is nodig in de strijd tegen fraude met de eigen middelen van de EU.
Ik wil de heer Bösch dank zeggen voor zijn grondige werk aan dit verslag. Ook dank ik de Commissie dat zij haar eerste ontwerp voor het OLAF heeft ingetrokken en constructief heeft bijgedragen tot het vinden van de oplossing die wij deze week zullen behandelen.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mijn scharen achter degenen die hun waardering hebben geuit voor de inspanningen ter oprichting van het OLAF. De vergadering van vandaag krijgt daardoor zelfs een plechtig tintje. De leden van de Commissie begrotingscontrole zien namelijk dat vandaag de kroon wordt gezet op hun werk, op een enorm karwei, tijdens welke zich heel moeilijke momenten hebben voorgedaan. Soms kregen wij zelfs het gevoel dat er niets van terecht zou komen, maar eindelijk is het zover.
Ik moet vooral hulde betuigen aan de rapporteur, de heer Bösch. Hij heeft voet bij stuk kunnen houden, ondanks de enorme weerstand in zijn eigen partij. Ik moet hierbij ook vermelden dat alle EVP-leden van de Commissie begrotingscontrole de rapporteur ter zijde hebben gestaan, samen met hem hiervoor hebben gestreden en uiteindelijk dit resultaat hebben bereikt. Dit werk en de weigering tot verlening van kwijting zijn in zekere zin de kroon op het werk van heel het Parlement, waarvan het mandaat in feite deze week afloopt. Wij zullen de geschiedenis in gaan als degenen die zich hebben ingezet voor de sanering van de financiën van de Gemeenschap en daarin is de oprichting van het OLAF een hoogtepunt.
Ik hoop van ganser harte dat deze instantie kan groeien en bloeien. De oude tegenstellingen tussen de Commissie, het Parlement en de Raad spelen nu geen rol meer. Wij moeten ons nu gezamenlijk buigen over dit tere plantje dat momenteel omhoog schiet. Gezamenlijk moeten wij dit ondersteunen, opdat het vruchten kan afwerpen in het belang van de Europese Unie, van de Europese staatshuishoudingen en vooral van de Europese belastingbetalers.

Bontempi
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken was ik eigenlijk al eerder aan de beurt om te spreken. Ik had echter een afspraak en daarom wil ik de Voorzitter hartelijk danken voor de gelegenheid die hij mij biedt om nu het woord te voeren. In deze korte spreekbeurt wil ik met name wijzen op de belangrijke rol van de heer Bösch. Hij is altijd, ook op momenten waarop hij veel tegenwind kreeg, heel consequent geweest in zijn aandringen op een onafhankelijke instantie, op een instantie die opgewassen is tegen de ernst van de zaak en tegen de omvang van de moeilijkheden.
Ik wil ook wijzen op het noeste werk van de Commissie begrotingscontrole en mevrouw Theato. Zij hebben jarenlang hun uiterste best gedaan om het Parlement een rol te geven en hem in staat te stellen bij te dragen aan legaliteit en transparantie. Onze commissie, de commissie openbare vrijheden, heeft aan deze pogingen meegewerkt en verslagen opgesteld. Ofschoon ons in de behandeling van het onderhavige vraagstuk een bijkomstige taak was toebedeeld, hebben wij geprobeerd een advies op te stellen dat aansloot bij en strookte met de werkzaamheden van de afgelopen jaren.
Wij hebben nu een oplossing op korte-middellange termijn. Daarbij hebben wij echter wel vermeld dat artikel 280 voor de toekomst wel degelijk meer mogelijkheden biedt. De onafhankelijkheid van deze controle-instantie is een politieke verworvenheid en deze moeten wij niet alleen hard maken, maar ook perfectioneren.
Wij beseffen wel degelijk dat alleen een instantie die in haar interne en externe onderzoeksactiviteiten zelfstandig kan optreden, ons in staat stelt de verschijnselen die onze instellingen aan het wankelen hebben gebracht, resoluut bij de hoorns te vatten. Een heel belangrijke zaak is echter ook de manier waarop dit bureau zal worden georganiseerd. Het zou een ramp zijn als dit bureau, dat als iets innovatiefs was bedacht, door een bureaucratische mentaliteit ten onder zou gaan. Dit is innovatie in institutioneel opzicht en moet ook innovatie zijn in praktisch opzicht, qua resultaten.
Tot slot wil ik mijn hartelijk dank uitspreken aan de collega's die hun schouders onder deze zaak hebben gezet.

Diller
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën heeft onder mijn voorzitterschap op 15 maart 1999 een duidelijk standpunt ingenomen: fraude en corruptie worden in de Gemeenschap niet getolereerd. Misbruik plegen met geld van de burgers van de Unie is slecht voor het aanzien van de Gemeenschap. Krantenkoppen daarover ondermijnen de steun van de burgers aan de integratie en werpen een schaduw over de successen van de Unie.
De oprichting van het nieuwe bureau voor fraudebestrijding is voor de Gemeenschap dan ook een goede zaak en voor het voorzitterschap van de Raad een belangrijke doelstelling. Raad, Parlement en Commissie kunnen nu laten zien dat ze de Gemeenschapsgelden efficiënt willen en kunnen beschermen. Als wij het bureau volgens plan op 1 juni van dit jaar van start laten gaan, kunnen wij enkele dagen voor de verkiezing van het Europees Parlement een belangrijk signaal geven.
In nauwe samenwerking met het Europees Parlement kon een solied concept worden uitgewerkt. Ik zou drie aspecten van dit concept willen noemen. In de eerste plaats garandeert het onderhavige voorstel dat de dienst overal aanwezig is waar de belangen van de Gemeenschap op het spel staan. Van de communautaire subsidies wordt 80 % door de lidstaten beheerd. Externe controle is dus ongetwijfeld zeer belangrijk. De dienst staat echter niet alleen in voor externe controle. Hij zal ook op een onafhankelijke manier toezien op de belangen van de Gemeenschap in de organen en instellingen van de Gemeenschap. Veel sprekers hebben al op het belang daarvan gewezen.
In de tweede plaats wordt de operationele onafhankelijkheid van de dienst gegarandeerd, ook al wordt hij binnen de Commissie opgericht. De directeur van de dienst mag niemand om instructies verzoeken en van niemand instructies aanvaarden. Hij is zelf verantwoordelijk voor het openen, uitvoeren en evalueren van onderzoeken. De Commissie kan de directeur alleen met instemming van het Europees Parlement en de Raad benoemen. Een comité van externe, onafhankelijke deskundigen controleert en beschermt de onafhankelijkheid van het werk van de directeur.
Ten derde is preventie van groot belang, ook al gaat de belangstelling van de publieke opinie op dit ogenblik vooral naar opsporing van mogelijke onregelmatigheden uit. Ook op dat vlak scoort het OLAF-concept goed. De dienst moet immers aan de gemeenschappelijke strategie voor fraudebestrijding meewerken en zal zijn ervaring ook ten dienste van preventie moeten stellen.
Ik zou nog kort iets over het tijdschema willen zeggen. De dienst moet op 1 juni worden opgericht. De Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën moet normaal gesproken op 25 mei zijn fiat geven. De verordening zal daarna door de Voorzitter van het Europees Parlement en de voorzitter van de Raad worden ondertekend. Het begeleidend akkoord wordt door de voorzitters van de drie instellingen - Parlement, Raad en Commissie - ondertekend. De andere organen en instellingen wordt verzocht zich bij dit akkoord aan te sluiten.
Tenslotte wijs ik erop dat wij, de delegatie van het Europees Parlement - in het bijzonder mevrouw Theato en de rapporteur, de heer Bösch - en mevrouw Gradin in vertrouwen en constructief hebben kunnen samenwerken. Dat was voor iedereen die aan het OLAF heeft meegewerkt, een bemoedigende ervaring, ook met het oog op onze toekomstige samenwerking.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Bösch en het besluit van de Commissie om een Europees bureau ter voorkoming van fraude op te richten, vormen het eindpunt van een lang, in 1995 begonnen proces. Er is sindsdien veel gebeurd. We hebben nu gezorgd voor een betere aanpak van corruptie, fraude en onregelmatigheden. De Europese belastingbetaler heeft het volste recht te eisen dat we zijn geld beschermen en efficiënt besteden.
Er is mij alles aan gelegen aan die eis te beantwoorden. De geloofwaardigheid van onze instellingen hangt ervan af. Met dit nieuwe bureau voor fraudebestrijding, OLAF, zullen we de burger de nodige garanties bieden en vergroten we de geloofwaardigheid van de Europese instellingen. Het OLAF is het resultaat van een vruchtbare dialoog tussen onze beide instellingen en de Raad.
Voordat ik inga op het verslag van de heer Bösch, wil ik de fraudebestrijding in het juiste perspectief plaatsen. Toen ik in 1995 aantrad als commissaris, bestond de UCLAF uit niet meer dan ongeveer 60 medewerkers. De rest van de fraudeambtenaren zat over allerlei diensten verspreid. Sindsdien is de operationele capaciteit van de UCLAF aanzienlijk vergroot en zijn alle fraudebestrijders onder een dak samengebracht.
Op dit ogenblik beschikt de UCLAF over 141 medewerkers. Die hebben ongeveer 1000 dossiers in behandeling waarin mogelijk sprake is van onregelmatigheden, fraude of corruptie. Het aantal onderzoeken neemt voortdurend toe. Dit is op zich natuurlijk betreurenswaardig, maar aan de andere kant is het een teken dat de fraudebestrijding erop vooruitgaat.
Het afgelopen jaar is erg veel aandacht besteed aan de 27 interne onderzoeken in de Commissie. Daarbij wordt vaak vergeten dat de overgrote meerderheid van de UCLAF-onderzoeken externe zaken betreft die zich in de lidstaten afspelen. Overigens wil ik hiermee de interne problemen van de Commissie niet bagatelliseren. Eén enkel geval binnen de Commissie is al te veel.
De UCLAF werkt nauw samen met de lidstaten. Op die manier heeft zij in 1998 bijna 5000 dossiers afgehandeld. Daar was een bedrag mee gemoeid van ongeveer een miljard euro. Dit soort samenwerking wordt hoe langer hoe belangrijker, aangezien fraude steeds vaker grensoverschrijdend is en de internationale georganiseerde misdaad steeds vaker in dit soort zaken opduikt.
De versterking van de UCLAF en de verruiming van haar mogelijkheden is het resultaat van een aantal interne besluiten. Al in 1995 heb ik besloten alle fraudebestrijding bij de UCLAF onder één dak te brengen. Hierop volgde in 1997 het besluit de onafhankelijkheid van de UCLAF te vergroten door onder meer de directeur dezelfde status te verlenen als de onafhankelijke financiële controleur.
In 1998 besloot de Commissie de UCLAF om te vormen tot een task force . Tegelijkertijd werden er eenheden aan toegevoegd voor fraude in derde landen, corruptie binnen de instellingen en juridische en gerechtelijke samenwerking met de lidstaten. In juli 1998 besloot de Commissie het mandaat van de UCLAF te verduidelijken, uit te breiden en transparanter te maken. Vanaf dat moment waren ambtenaren ondubbelzinnig verplicht hun medewerking aan onderzoek te verlenen, al hielden we ook terdege rekening met de rechten van het individu.
Verder hebben we de informatie over de werkzaamheden van de UCLAF verbeterd. Begin 1998 heb ik met de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole, mevrouw Theato, een procedure afgesproken voor rapportage, achter gesloten deuren, over de UCLAF-onderzoeken en de interne audits van de financiële controleur. Het is de UCLAF geweest die aanwijzingen voor fraude aan de parlementscommissie heeft doorgespeeld, en niet, zoals vaak wordt gedacht, journalisten die daar zelf onderzoek naar zouden hebben verricht. In zekere zin hebben wij dus ook zelf aan de bel getrokken.
Ondanks al deze inspanningen werd het in de loop van 1998 duidelijk dat we nog een stap verder moesten gaan. Daarom heb ik in juli welwillend gereageerd op het verzoek van de Commissie begrotingscontrole om de onafhankelijkheid van de UCLAF te versterken. Toen hebben wij voorgesteld de UCLAF om te vormen tot een extern opsporingsorgaan. Op die manier kon men voorkomen dat collega's onderzoek moesten verrichten naar collega's, en dat was voor mij een belangrijke overweging.
Helaas bleek dit voorstel niet aanvaardbaar voor de Raad, noch voor Europees Parlement. Om een oplossing te vinden is toen uit het Parlement, de Raad en de Commissie een werkgroep op topniveau samengesteld. Namens de Commissie zaten in die werkgroep de heren Van Miert en Monti, en ikzelf. Ik wil hier overigens benadrukken dat ik deze interinstitutionele zoektocht naar een compromis als erg constructief heb ervaren. In maart heeft de Commissie toen de eerste resultaten van het overleg in snel tempo goedgekeurd.
Ik zal niet in detail uit de doeken doen hoe het allemaal verder is verlopen. Laat ik mij beperken tot de vaststelling dat de Commissie tot oprichting van het OLAF heeft besloten. Ik wil er graag nog eens aan herinneren dat voor deze nieuwe dienst middelen nodig zijn, zoals de heer Blak al zei. Dit bureau heeft extra menskracht nodig en zal op grond van zijn ruime taakstelling onvermijdelijk tot hogere uitgaven leiden. In de nota van wijziging die later dit jaar in het nieuwe Parlement zal worden ingediend, kunt u dus een verzoek om extra middelen verwachten. Ik vertrouw erop dat de begrotingsautoriteit die ook ter beschikking zal stellen.
Afgelopen woensdag heeft de Commissie kennis genomen van de amendementen op het verslag-Bösch. Met veel genoegen deel ik u mede dat wij ons daar volledig in kunnen vinden. De Commissie heeft eveneens het voorstel voor een interinstitutioneel akkoord goedgekeurd. Dit akkoord moet het bureau in staat stellen intern administratief speurwerk te verrichten in het Parlement, de Raad en de Commissie.
Ik zou de rapporteur, de heer Bösch, mevrouw Theato, Lord Tomlinson, de heer Blak en de heer Grosch hartelijk willen bedanken voor hun bijdrage aan de werkgroep. Ook gaat mijn dank uit naar het voorzitterschap van de Raad, dat net als alle anderen constructief tot het overleg heeft bijgedragen. Ik vond deze gezamenlijke aanpak erg doeltreffend en hoop dat dit een voorbode mag zijn van meer interinstitutionele samenwerking op andere gebieden. Ik hoop dat het Parlement donderdag bij de stemming over het verslag-Bösch rekening houdt met wat we hebben bereikt en onderkent dat het OLAF nieuwe mogelijkheden schept in onze gezamenlijke strijd tegen fraude. Dan kan de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën op 25 mei de vereiste besluiten goedkeuren en kan het OLAF op 1 juni van start gaan
Voor mij komen de belangen van de belastingbetaler altijd op de eerste plaats. Met dit initiatief laten het Parlement en de Raad zien dat zij er net zo over denken. Met het OLAF krijgen we een nieuw wapen in handen waarmee we fraude en corruptie aanzienlijk krachtiger te lijf kunnen gaan dan voorheen. Dat is een aanzienlijke vooruitgang voor de Europese Unie en haar burgers.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 11.00 uur plaats.

Kwijting
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende zes verslagen namens de Commissie begrotingscontrole:
A4-0196/99 van de heer Elles, over de kwijting van de Gemeenschappen voor het begrotingsjaar 1996, -A4-0201/99 van de heer Brinkhorst, over het uitstel van de aan de Commissie te verlenen kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 1997, -A4-0199/99 van de heer Fabra Vallés, over de verlening van kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 1997: Afdeling I: Parlement/bijlage ombudsman, Afdeling IV: Hof van Justitie, Afdeling V: Rekenkamer, Afdeling VI: Economisch en Sociaal Comité/Comité van de regio's, -A4-0198/99 van de heer Wynn, over de verlening van kwijting aan de Commissie voor het financieel beheer van het zesde en zevende Europees Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 1997, -A4-0132/99 van de heer Blak, over de verlening van kwijting aan de Commissie voor het beheer van de EGKS voor het begrotingsjaar 1997, en-A4-0163/99 van de heer Kellett-Bowman, over de speciale jaarverslagen van de Rekenkamer over de financiële staten van de gedecentraliseerde communautaire organen (PB C 406 van 28 december 1998).
Diller
Raad. (DE) Mijnheer de Voorzitter, voor de correctheid van de notulen wil ik erop wijzen dat de laatste letter van mijn naam een "r' en geen "n' is.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, zoals u weet, had ik op 19 april al de gelegenheid om in de Commissie begrotingscontrole de houding van de Raad in de kwijtingprocedure voor 1997 toe te lichten. Hoewel de Commissie al is afgetreden, beveelt de Raad aan de Commissie voor de uitvoering van de begroting voor 1997 kwijting te verlenen. Aanleiding voor de ontslagneming van de Commissie was, zoals u weet, het verslag van het Comité van Wijzen over de verantwoordelijkheid van de Commissie en enkele van haar leden, voor gevallen van fraude, wanbeleid en nepotisme.
Fraudebestrijding is voor de Raad belangrijk. Dat wil ik hier uitdrukkelijk verklaren. De opmerkingen die wij maken in onze aanbeveling om de Commissie voor de uitvoering van de begroting voor 1997 kwijting te verlenen, zijn op dat punt duidelijk en helder. De Europese Raad heeft in Wenen opnieuw bevestigd dat hij groot belang hecht aan de actieve bestrijding van fraude, corruptie en andere criminele activiteiten ten laste van de financiële belangen van de Europese Unie. De Europese Raad hoopte dat de Raad, samen met de andere instellingen, de behandeling van deze voorstellen tegen de Europese Raad van Keulen in juni kon afronden.
Ons voorzitterschap probeert, in buitengewoon nauwe samenwerking met het Parlement, de zojuist besproken OLAF-verordening op 25 mei door de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën te laten goedkeuren. De samenwerking tussen het Parlement en de Raad is, zoals alle sprekers opmerkten, in de voorbije weken nog intensiever geworden. Het gaat hier immers om een probleem dat de publieke opinie kent en dat snel moet worden opgelost.
Het lijdt geen twijfel dat de Raad zich samen met het Parlement en de Commissie inspant om fraude te bestrijden, ook buiten de kwijtingsprocedure om. De eigenlijke reden voor mijn aanwezigheid is de kwijting voor het jaar 1997. In het verslag van de Rekenkamer staan veel opmerkingen van kritiek over de uitvoering van de begroting. Op enkele daarvan ga ik zo meteen nader in. Het zou echter te gemakkelijk zijn met de vinger alleen naar de Commissie te wijzen. De fouten zijn voor een deel te wijten aan structurele gebreken waar ook de lidstaten schuld aan hebben.
Met onze aanbeveling willen wij ook onze waardering uitspreken voor de inspanningen die de Commissie met succes op vele terreinen heeft gedaan om de begroting stipter uit te voeren. Ondanks alle kritiek mogen wij dat niet vergeten. Toch zou ik nu op enkele kritische punten nader willen ingaan.
In de eerste plaats moeten wij ervoor zorgen dat met de interne organisatie van de Commissie een efficiënt beheer van de programma's wordt bevorderd. Daarbij moeten duidelijke doelstellingen worden geformuleerd, zodat het mogelijk wordt de efficiëntie van gemeenschappelijke acties juist te beoordelen. De Raad maakt zich ook zorgen over het feit dat voor het gebruik van de middelen voor algemene activiteiten op het gebied van informatie en voorlichting van de publieke opinie over de Europese Unie, nog steeds geen rechtsgrondslag bestaat.
De Raad is ook ontevreden over het feit dat bij de steunverlening in het kader van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw en de structuurmaatregelen nog steeds te veel onregelmatigheden gebeuren. Evenmin valt het te rechtvaardigen dat vooral op het gebied van onderzoek, in strijd met het Financieel Reglement - ik beklemtoon dat - voorschotten worden betaald, zonder dat men weet hoeveel begunstigden er zijn of hoeveel de maatregelen gaan kosten. Tenslotte is het ook jammer dat slechts beperkt aanspraak wordt gemaakt op de middelen voor hulp aan derde landen, in het bijzonder in het kader van de prioritaire programma's.
De Raad is ook zeer bezorgd over het feit dat de Rekenkamer nog steeds geen verklaring van betrouwbaarheid kan afleggen. Bij de betalingen worden immers nog steeds veel fouten gemaakt. Vergeleken met vorig begrotingsjaar is er amper beterschap. Naast deze kritiek heb ik ook nog enkele positieve opmerkingen. Door wijzigingen in het Financieel Reglement van november 1998 kon de financiële controle worden gemoderniseerd, in het bijzonder wat het vrijmaken van niet-gebruikte kredieten betreft. Net zoals de Europese Rekenkamer, en waarschijnlijk ook het Parlement, wenst de Raad echter een grondige modernisering en volledige herziening van het Financieel Reglement. Wij verzoeken de Commissie met klem daartoe voorstellen voor te leggen.
Ik wijs ook op de maatregelen in het kader van het initiatief SEM 2000, waardoor de uitvoering van de begroting kon worden verstrakt. De administratieve samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten en tussen de lidstaten onderling moet nog intensiever worden. De uitvoering van de begroting is immers grotendeels in handen van de lidstaten. Dat is ook de mening van de heer Brinkhorst, rapporteur voor de kwijtingprocedure 1997. De Commissie blijft natuurlijk verantwoordelijk voor de uitvoering van de begroting. Toen de Raad het jaarverslag van de Rekenkamer over 1997 onderzocht, heeft hij ook rekening gehouden met de 25 speciale verslagen die in de loop van 1998 werden voorgelegd. Met betrekking tot enkele van die speciale verslagen heeft de Raad eenparig specifieke conclusies aangenomen, die in de aanbeveling werden opgenomen.
De begrotingsautoriteit en de lidstaten moeten ervoor zorgen dat de belastinggelden niet alleen op regelmatige wijze worden toegewezen, maar ook zo efficiënt mogelijk worden besteed. De Raad wil dat de uitvoering van de begroting van de Gemeenschap almaar beter wordt. Dat is een permanente opdracht voor iedereen die voor de besteding van gelden van de Gemeenschap verantwoordelijk is.
Ter afsluiting wil ik nog nader ingaan op enkele punten die in het debat met de Commissie begrotingscontrole van mevrouw Theato een rol hebben gespeeld. Daar werd aangedrongen op een triloog of minstens een dialoog, voordat de Raad een besluit neemt ter aanbeveling van verlening van kwijting. Neemt u mij niet kwalijk, maar wij staan een beetje terughoudend tegenover dat verzoek. Wij menen dat de Raad eerst zijn door het Verdrag opgelegde controletaak moet vervullen en wij pas daarna over de resultaten kunnen spreken.
Anderzijds delen wij uw mening dat in de komende hervormingen met de opgeworpen vragen rekening moet worden gehouden. Uw voorstel om de nationale begrotingsexperts nog meer met elkaar en met de Commissie te laten samenwerken valt bij ons in goede aarde.
Ik ben ervan overtuigd dat dit debat nog meer suggesties zal opleveren die ik aan de Raad kan voorleggen. Ik dank u voor uw aandacht.

Elles
Mijnheer de Voorzitter, met mijn redevoering wil ik het einde inluiden van dit historische kwijtingsproces, waarin niets volgens plan is verlopen. Ik hoop dat we het debat over dit verslag deze week nog kunnen afronden. Ik zou nu enkele kanttekeningen willen plaatsen bij het verloop van de procedure. Daarna wil ik ingaan op de grond van de zaak, en tot slot wil ik afronden met enkele conclusies.
Eerst de procedure. Om te beginnen wil ik mijn collega's van de Commissie begrotingscontrole bedanken voor hun inzet. Laten we niet vergeten dat deze kwijting er een is uit een lange reeks en ik slechts bij toeval tot algemeen rapporteur werd benoemd. In december vorig jaar heeft het Parlement de kwijting geweigerd en het verslag wegens procedureproblemen terugverwezen. Nu ons Reglement in overeenstemming is gebracht met het Verdrag, zijn die procedureproblemen van de baan en is het moment aangebroken voor een beslissing.
In de loop van de kwijtingsprocedure heeft een aantal mensen afkeuring laten blijken voor een politieke benadering. Daar heb ik begrip voor. Waar ik minder begrip voor heb, is dat bepaalde mensen dwars gingen liggen, omdat er problemen ten gronde waren. In het licht van wat er naderhand is gebeurd, zien de meesten nu wel in dat we de kwijting op het juiste moment geweigerd hebben. Alleen de socialistische fractie wil de zaak nog steeds niet laten rusten en dient een amendement in om zich van definitieve kwijting te distantiëren. Hebben de socialisten dan niets geleerd in al die maanden? Het is tijd om de zaak af te sluiten.
Dan ga ik nu over tot de inhoudelijke punten in mijn verslag, dat als bijlage bij de resolutie gevoegd moet worden. Wij hebben drie problemen aan de kaak gesteld, problemen waarvan de ernst door het Comité van wijzen is bevestigd. Ten eerste: een gebrek aan democratische controle en toegang tot informatie; ten tweede: gegronde aanwijzingen voor onregelmatigheden bij enkele leden van de Commissie, en één commissaris in het bijzonder, die door haar weigering af te treden de ontslagneming van de voltallige Commissie in de hand heeft gewerkt. Het is interessant om dit nog eens na te lezen na alles wat er de laatste maanden is gebeurd. De voornaamste oorzaak van de problemen was misschien wel de zwakke beheersstructuur. Dit komt ook heel duidelijk naar voren uit paragraaf 19, waarin gezegd wordt "dat tekortkomingen in de organisatie van het beheer onvermijdelijk hebben geleid tot operationele fouten bij de uitvoering van beleidsmaatregelen" . Wie weet had voorzitter Santer de Commissie wel kunnen redden, als hij eerder had besloten programma's stil te leggen waarvoor hij zelf geen mensen in huis had.
Er is nog een derde punt in het verslag over de kwijting voor 1996: het hervormingsprogramma dat voorzitter Santer op 11 januari bekendmaakte. Wat is er uiteindelijk gebeurd met de door ons gevraagde gedragscode, de herziening van het Statuut, het screeningsrapport, de aanstelling van mensen in A1 en A2 op een dusdanige manier dat kwaliteit wordt gegarandeerd aan de top van de Commissie? Daar horen we niet zo veel meer over, en dat komt wellicht doordat we in onze recente resoluties niet altijd even duidelijk zijn geweest over wat we nu precies van de Commissie verlangen.
Op zijn minst zou ik hier enige opheldering over willen krijgen, zodat het volgende Parlement de zaak kan afronden. Misschien kan de commissaris daarvoor zorgen.
Ik zou uit dit alles twee conclusies willen trekken. Ten eerste heeft de Commissie een aantal van onze ideeën overgenomen in het hervormingsproces, ideeën die we gelukkig ook terugvinden in het verslag over de kwijting van 1997 dat mijn vriend en collega Brinkhorst dadelijk zal presenteren. Ten tweede hoop ik dat dit document beschikbaar zal zijn als de leden van de tijdelijke Commissie en hun voorzitter Prodi aantreden. Het nieuwe Parlement moet immers over de juiste informatie beschikken om op verantwoorde wijze te kunnen beslissen over hun aanstelling.
Met deze kwijting voor 1996 willen we de Commissie niet het gevoel geven dat we geen achting hebben voor haar ambtenaren, want daar is voor het overgrote deel geen sprake van. Ik ben zelf trouwens ook ambtenaar bij de Commissie geweest, en ik weet dus uit ervaring dat de Commissie mensen van hoog gehalte in dienst heeft. Dat neemt niet weg dat wij op alle posten ambtenaren van hoge kwaliteit willen zien. Maar we moeten niet het hele systeem veroordelen omdat er één rotte appel tussen zit.
Tot slot wil ik nog kwijt dat het vooral het Parlement is geweest dat de kar heeft getrokken. De Raad verleent voor zover ik weet geen kwijting. Nu het Parlement de stap naar volwassenheid heeft gezet, zullen onze opvolgers moeten laten zien dat ze hun verantwoordelijkheid ook aankunnen.

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, de conclusies van dit verslag over de rekeningen van 1997 zijn helder en duidelijk: de kwijting moet worden uitgesteld op institutionele gronden.
Ik bedank alle collega's. De Commissie begrotingscontrole wilde vooruit, ze wilde niet door de kwijting 1996 nodeloos worden opgehouden. Daarom heeft zij een bijlage aan dit verslag toegevoegd waarin de gebeurtenissen sinds 1996 op een rijtje worden gezet. Zo komt de kwijtingsprocedure voor 1997 in een ruimer perspectief te staan, en dat is niet onbelangrijk, omdat ons verslag een zware politieke lading draagt.
Zoals de voorzitter van de Raad zojuist heeft gezegd, zijn er een aantal vernieuwingen op komst. We moeten niet alleen kritiek uiten op wat er in het verleden is misgelopen, maar ons ook op de toekomst richten. Vandaar deze bijlage met uitleg over de kwijtingsprocedure zelf en een overzicht van de inlichtingen die in de toekomst verstrekt zullen moeten worden. Ook treft u een commentaar aan over de oorzaken van de toestand die mijn collega Elles zojuist geschetst heeft. Verder staat er het een en ander in over een nieuw personeelsbeleid, het verslag van het Comité van wijzen, enkele vragen over de bureaus voor technische bijstand en een aantal richtlijnen voor de hervorming van de Commissie. Dit verslag behelst dus meer dan de constatering dat we kwijting moeten weigeren voor 1997.
Ik ben erg ingenomen met wat de voorzitter van de Raad heeft gezegd. In dit verslag pleiten wij voor een nieuw soort partnerschap, zowel tussen de lidstaten en de Commissie als tussen de lidstaten onderling, en het doet mij genoegen dat dit idee bij de Raad in vruchtbare aarde is gevallen. We moeten meer stappen in die richting ondernemen, aangezien de Raad ongeveer 95 % van de begroting uitvoert. Ik hoop dan ook dat de Commissie begrotingscontrole in de toekomst even nauw met de Raad zal kunnen samenwerken als de Begrotingscommissie. Daarover doen wij trouwens ook enkele concrete aanbevelingen.
Het doel van de bijlage is drieledig. Ten eerste geven we een stand van zaken vanuit het perspectief van het Parlement en een overzicht van de gebeurtenissen sinds de kwijtingsprocedure voor 1996.
Ten tweede bevat de bijlage een lijstje met punten waarop het volgende Parlement de nieuwe Commissie zou kunnen beoordelen. De heer Elles had het hier zo juist ook al over. Dat lijstje is op zich al belangrijk genoeg, al ben ik mij ervan bewust dat we niet over ons graf heen moeten willen regeren. Dat wil uw rapporteur zeker niet, die het Parlement verlaat. Het lijstje is niet bindend, het is meer een vingerwijzing waarmee de Commissie begrotingscontrole een bijdrage tot de discussie heeft willen leveren. Het Parlement zal er ook niet specifiek over stemmen.
Ten derde willen wij ons als Parlement constructief opstellen. Het Parlement krijgt steeds meer verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Dit houdt in dat het zich ook als een gelijkwaardige gesprekspartner dient te gedragen. Behalve kritiek te leveren moeten wij de Commissie ook bijstaan in de taak die zij onafhankelijk, maar onder democratisch toezicht uitoefent. We hopen dat de toekomstige Commissie hier ook rekening mee houdt bij het opstellen van haar werkprogramma.
Er is een misverstand dat ik graag uit de weg wil ruimen. Ik heb het er al eerder over gehad met commissaris Liikanen, maar ik wil het nog eens in het openbaar herhalen. De Rekenkamer kan nooit de plaats innemen van de Commissie of het Parlement. Het feit dat de Rekenkamer toestemming heeft gevraagd om deel te nemen aan bepaalde onderzoeken ontslaat de Commissie en het Parlement niet van de verantwoordelijkheid zelf stappen te ondernemen. Niettemin heeft de Rekenkamer een uiterst waardevolle rol vervuld in het samenspel tussen Parlement, Commissie en Raad.
Het zou tot slot wellicht nuttig zijn als de Raad de verhouding tussen de Europese Rekenkamer en haar nationale tegenhangers eens tegen het licht hield. Ik hoor maar al te vaak zeggen dat de nationale rekenkamers een andere functie hebben, dat zij niet passen binnen het stelsel van communautaire instanties. We beginnen nu aan een nieuwe etappe, waarin we niet langer spreken van de Commissie of de lidstaten, maar van de Commissie en de lidstaten. Daarom doe ik een beroep op de voorzitter van de Raad om zich te verdiepen in de toekomstige wisselwerking tussen de Europese Rekenkamer en de nationale rekenkamers.

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, nu behandelen wij het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de zogenaamde andere instellingen. Wij beginnen dus met de eerste afdeling: Parlement en Ombudsman.
In het voorgelegde document over het Parlement valt het grote aantal vervallen kredieten op. Welnu, ik zou erop willen wijzen dat dit te wijten is aan vertraging bij de oplevering van het D3-gebouw in Brussel en het IPE IV-gebouw in Straatsburg. Nu wij een al verstreken jaar als 1997 analyseren, zou ik tot ieders geruststelling willen zeggen dat in de jaren daarna een toenemende verbetering valt te constateren bij de vervallen kredieten.
Anderzijds vallen ook de 30 % ongebruikte kredieten voor steun aan democratische parlementen in Midden- en Oost-Europa op. Het is ook duidelijk wat daarvan de redenen zijn en hoe wij deze situatie kunnen verbeteren.
Wij willen het debat over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting voor 1997 ook benutten om eraan te herinneren dat de Commissie begrotingscontrole op de nodige middelen zou kunnen moeten rekenen voor het controleren van de kredieten voor de fracties en de secretariaatskosten van de fracties.
Ook doen wij er goed aan te zeggen dat wij nog steeds om een verordening betreffende het juridisch statuut van de Europese politieke partijen vragen.
Al met al vragen wij om het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting voor 1997 van het Parlement.
Wat betreft de Ombudsman wordt onze aandacht getrokken door het feit dat er hier sprake is van een bestedingspercentage van 82, 1 %. Hoewel deze instelling ons voortdurend om meer personeel vraagt, kan ik niet zeggen dat de reden voor dit percentage personeelsgebrek is. Het is echter goed eraan te herinneren dat het een nieuwe instelling is - wij hebben het nog steeds over 1997 - en dat zij elk jaar meer munt slaat uit de haar ter beschikking staande begroting. Daarom geven wij gunstig advies voor het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Ombudsman.
Bij het Hof van Justitie wijzen wij op het goede gebruik van de huurkoop van de bijgebouwen van het Palais . Wat daarentegen de voorgeschoten 50 miljoen ecu betreft, wil ik alleen de aandacht vestigen op iets wat ons in 1997 zorgen baarde: de reeks verplichtingen van de regering van Luxemburg ten opzichte van het Parlement en het feit dat wij toentertijd niet wisten of die zouden worden nagekomen. Per slot van rekening wisten wij niet welke problemen wij tegen zouden komen. Wij moeten evenwel nu, in het licht van wat in 1997 en daarna gebeurd is, de regering van Luxemburg dankzeggen voor het door haar verrichte goede werk. Wij bepleiten derhalve ook het Hof van Justitie kwijting te verlenen voor de uitvoering van de begroting.
Wat betreft de Rekenkamer wil ik alleen maar zeggen dat de grote ontoereikendheid van middelen op de begroting in 1997 goed is opgelost. Dankzij de gunstige ontwikkeling van de euro, die toen nog ecu heette, ten opzichte van de Luxemburgse munt, is dat bijna zonder inspanning geschied. Wij zijn ook voor het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Rekenkamer.
Bij het Comité van de regio's moet gewezen worden op de noodzaak de begrotingsramingen te verbeteren en met name ook op de noodzaak terdege rekening te houden met de op toeval berustende programmering van de activiteiten. Wij zijn daardoor voortdurend gedwongen belangrijke sommen over te schrijven. Toch zijn wij ook voor het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Comité van de regio's.
Nu komen wij bij het Economisch en Sociaal Comité en dat is de enige instelling waar wij een probleem hebben. Zoals u weet, is de kwijting voor de uitvoering van de begroting van Economisch en Sociaal Comité nog steeds hangende, daar wij in afwachting verkeren van het verslag van de UCLAF. Wij laten derhalve het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Economisch en Sociaal Comité afhangen van het resultaat van het verslag dat de fraudebestrijdingseenheid UCLAF over deze instelling moet opstellen. Wij stellen daarom voor het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Economisch en Sociaal Comité uit te stellen.
Ik zou echter niet willen afsluiten zonder in dit gecombineerd debat op te merken dat wij als delegatie, en ook ikzelf, reeds ons standpunt hebben bepaald ten aanzien van het verlenen van kwijting voor 1996. Voorts vinden wij dat de toezeggingen van de heer Santer niet zouden mogen worden vergeten, ook al is de Commissie nu afgetreden. Die toezeggingen moet nu de nieuwe voorzitter, de heer Prodi, gestand doen.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, ik moet iets zeggen over de EGKS-begroting en ik ben blij dat ik kan zeggen dat dit een succesverhaal is. Toen ik mij voor het eerst met deze begroting ging bezighouden, waren er een heleboel problemen. We werden overspoeld met de verhalen die u allemaal kent, en er heerste een totale chaos. Wie herinnert zich niet de zaak van de rentesubsidies die tien jaar aansleepte en door getreuzel niet kon worden afgehandeld? Er was enorm veel fraude, er was sprake van een gelegenheidskoopje toen de Commissie in Parijs in prachtige gebouwen haar intrek nam. Kortom, het was een grote wirwar en er heerste chaos en onduidelijkheid. Wij hebben de zaken aangepakt en opgelost. Vandaag hebben wij in de commissie besloten kwijting te verlenen. Ik herinner mij bijvoorbeeld dat wij bijna miljarden verloren hadden met The Chunnel, maar nu ziet het ernaar uit dat dit in orde komt, dus dat is een succes. In Denemarken was er een probleem met de brug over de Grote Belt, omdat de lening iets te hoog was. Het ging om een paar miljarden teveel, maar ook dit kwam in orde, dankzij een goede samenwerking, dankzij de voldoende informatie waarover wij konden beschikken en tenslotte dankzij onze besprekingen met een fantastische commissaris. De heer Liikanen verdient alle lof. Met hem kun je praten. Iedere keer dat er een probleem ontstond, zijn we naar hem toegegaan en hebben we het probleem kunnen oplossen.
Bij de EGKS-begroting was de samenwerking dus zeer goed. Op één gebied zijn er daarentegen problemen geweest, met name in verband met het verstrekken en opnemen van leningen in Europa. In het kader van het verslag-Brinkhorst heb ik mij over dit gebied gebogen. We hebben hier te maken met een aantal koppige personen, die ons neerbuigend te woord staan - de voorzitter van de Europese Investeringsbank zal ik nu niet bij naam noemen. Jaar in jaar uit hebben wij erop aangedrongen om ook de bank te mogen controleren. "Dit behoort niet tot jullie terrein" beweert hij, "uit respect voor de kleine particuliere investeerders kunnen wij jullie geen toegang geven tot de bank, waar overigens alles prima loopt" . Als rapporteur heb ik een document ontvangen, waarin staat dat er miljarden verloren zijn gegaan door verkeerde investeringen en dat deze bedragen verborgen zitten in de rekeningen of in elk geval goed ingedekt zijn. Daar kunnen wij geen genoegen mee nemen. Ik heb daarom aanbevolen geen kwijting te verlenen voor de begroting van 1997. Wij zijn het absoluut beu leugens te moeten horen van mensen die dingen verbergen voor de Europese belastingbetalers. Dat kunnen we gewoonweg niet langer dulden! Vorig jaar hadden we problemen met de begroting. Ik weigerde kwijting te verlenen. De commissie steunde mij. We kwamen met de Commissie overeen dat zij zou zoeken naar een goede oplossing, zodat we het geld van de belastingbetalers konden controleren. Meer dan 80 % van ons geld voor de verschillende instellingen zit in het Europees Investeringsfonds. Maar wat gebeurde er, nadat we toch kwijting hebben verleend? Onze overeenkomst met de Commissie werd opgeblazen en wij werden belazerd, ondanks de vele vergaderingen en God weet hoeveel tijd die wij gespendeerd hebben aan het vinden van een oplossing. Dit kan zo niet verder! Laat ons hier in de zaal duidelijke taal spreken tot Sir Brian Unwin: wij hebben genoeg van uw leugentjes over hoe alles op rolletjes loopt! Nu moet er ook bij u schoon schip worden gemaakt. Wij willen weten hoe 4 à 5 miljard kronen zomaar uit de begroting kunnen verdwijnen. Dit is een grenzeloos schandaal. Het kan best zijn dat er inderdaad geen geld verloren is, zoals u beweert, en het misschien inderdaad met de verkoop van obligaties terugkomt. Wij houden echter niet van dergelijke verhaaltjes. Wij zeggen klaar en duidelijk: nu is de maat vol! Uw begroting krijgt geen kwijting en indien wij geen revisie kunnen verrichten en de middelen van de Gemeenschap kunnen controleren, moeten wij de samenwerking met u opzeggen. Het kan niet dat wij moeten betalen en dat u met ons geld doet wat u wilt en nadien met de winst speelt. Wij houden er niet van dat u aan uw vriendjes obligaties en dergelijke verkoopt aan prijzen die voor de bank nooit winstgevend zullen zijn. Dat is echt schandalig. Als je dit vergelijkt met de feiten waarvoor de Commissie moest aftreden, dan hadden deze personen al lang ontslagen moeten zijn en nooit meer de kans mogen krijgen om terug te komen. Het is dus hoog tijd dat er een slagvaardige Commissie komt, die effectief controle kan uitoefenen. Ook hebben we mensen nodig zoals Liikanen, waarmee we kunnen samenwerken om dit alles op te ruimen.
Dan wil ik ook nog zeggen dat ik ontroerd was, toen ik hoorde wat de Raad allemaal zou willen. Waarom geeft de Raad de begroting elk jaar kritiekloos groen licht en waarom zegt hij dat hij aanbevelingen doet? De Raad heeft nog nooit aan de rem getrokken! Ik vind dat de Raad wat aandachtiger moet zijn op dit gebied en dat de nieuwe Commissie deze zaken moet aanpakken. Deze dingen verdienen echt een stevige aanpak.

Kellett-Bowman
Mijnheer de Voorzitter, dit is de vijftiende keer dat ik mij met deze kwijtingen bezighoud. Eerst deed ik dat voor Dublin en Berlijn, nu voor Dublin en Thessaloniki. Ik moet toegeven dat de debatten niet altijd zo opwindend waren als nu. Maar de gang van zaken rond deze twee satellietorganisaties van de eerste generatie laat goed zien hoe het Parlement zijn controlerende taak kan uitoefenen. De Commissie begrotingscontrole heeft bovendien veel hulp ondervonden van de Rekenkamer, en ik dank haar medewerkers voor de twee buitengewone verslagen die zij over deze bureaus heeft opgesteld. Mijn dank gaat ook uit naar de Raad, die de laatste tijd goeddoordachte aanbevelingen aan het Parlement heeft gedaan om kwijting te verlenen. Let wel, ik zeg "de laatste tijd" , want de eerste jaren was dat niet het geval.
Al gaat het om kleine organisaties die makkelijker te controleren zijn, moet ik toch zeggen dat ze zich erg coöperatief opstellen. Ze vinden de controle absoluut niet hinderlijk. Integendeel, ze zijn blij dat het Parlement aandacht aan ze besteedt. Het zou nuttig zijn als de organisaties van de tweede generatie dezelfde behandeling kregen. Ik richt mij hier tot de Raad, aangezien het Parlement en de Commissie een aantal wel doordachte voorstellen hebben gedaan om hun statuten in die richting te amenderen.
De verslagen zijn niet lang, want we moeten geen spijkers op laag water gaan zoeken. Er bestaat een akkoordverklaring tussen de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden en het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk, om te voorkomen dat ze elkaar in de wielen rijden. Dat is namelijk iets wat het Parlement absoluut wil voorkomen.
Ik ben verheugd over hun inspanningen om de reiskosten te drukken. Eigenlijk is het wel grappig. Twee jaar geleden leverde de Rekenkamer kritiek op de mensen in Dublin omdat zij hun dienstreizen altijd zo organiseerden dat ze een weekend weg konden blijven. Natuurlijk vindt iemand het prettig op dienstreis even langs huis te gaan. Maar nu wil de Rekenkamer dat deze mensen PEX-tickets kopen. Nu is het zo dat bij die tickets een zaterdagavond op de plaats van bestemming moet worden doorgebracht, dus nu zijn ze ineens verplicht het weekend weg te blijven. De Rekenkamer is dus van inzicht veranderd.
Met genoegen adviseer ik u de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden in Dublin kwijting te verlenen.
Dan wil ik het nu hebben over het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (CEDEFOP), dat eindelijk is bekomen van zijn tragische verhuizing van Berlijn naar Thessaloniki. Niet dat ik kritiek heb op Thessaloniki. Maar de Raad kan in de notulen nakijken dat het van het begin af aan een vergissing was de CEDEFOP aan Thessaloniki toe te wijzen. Maar goed, uiteindelijk hebben de Commissie en het Parlement zo goed en zo kwaad als het ging de brokken proberen te lijmen. Het nieuwe gebouw moet in juli beschikbaar zijn, en ik wens de CEDEFOP daar het allerbeste. Ik heb gezien dat de personeelsvoorziening nu in orde is en dat alleen de A-functies nog moeten worden opgevuld. Ik adviseer u zonder de minste aarzeling ook de CEDEFOP kwijting te verlenen.
Mijnheer de Voorzitter, ik kijk uit naar de dag dat de Rekenkamer deze twee organisaties een algemene positieve verklaring geeft. Ze hebben zich zorgvuldig aan de regels gehouden, en de Rekenkamer heeft ze steevast positieve beoordelingen gegeven. Ik geloof dan ook niet dat de algemene positieve verklaring lang op zich zal laten wachten.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, dit Parlement zal de geschiedenis ingaan, niet als het Parlement dat de Commissie dwong tot ontslagneming, maar als het Parlement dat de Commissie - de instelling bij uitstek voor de bevordering van de Europese integratie - dwong tot structurele veranderingen in haar organisatie en werkwijzen.
Aan de ontwerpresolutie waar wij morgen over stemmen, is een werkdocument toegevoegd. Daarin hebben wij de vraagstukken opgenomen waar de Commissie opheldering over moet verschaffen. Aan de hand van die opheldering moet dan het nieuwe Parlement, na de verkiezingen in juni, besluiten of het al of niet kwijting verleent voor het jaar 1997.
Dit werkdocument is in zekere zin de nalatenschap van dit Parlement aan het volgende Parlement. Ik wil kort ingaan op een van de daarin genoemde vraagstukken, op de alom bekende verordening 3245/82, een nepverordening, als ik dat zo mag zeggen. Deze verordening werd weliswaar normaal aangenomen en gepubliceerd in het Publicatieblad, maar nooit toegepast. Hierin was voorzien in de oprichting van een bureau voor Europese samenwerking, dat het werk zou moeten overnemen van een Belgische, privaatrechtelijke stichting. Deze verordening is nooit daadwerkelijk toegepast, maar stond wel jarenlang op de communautaire begroting als rechtsgrondslag voor de financiering van de activiteiten van deze Belgische stichting.
Ik hoop derhalve van ganser harte - en ik ben eerlijk gezegd vol goed vertrouwen - dat met de huidige structurele hervormingen in de organisatie en de werking van de Commissie, de weg voor het komend Parlement geëffend zal zijn, dat uitleg zal worden verschaft en een besluit kan worden genomen. Het komend Parlement zal kunnen rekenen op de steun van de Commissie. Hem zal hopelijk bespaard blijven wat wij de afgelopen drie jaar moesten doorstaan. Ik wens nogmaals veel succes!

Günther
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, elk jaar moet de Commissie ontwikkelingssamenwerking het Europees Ontwikkelingsfonds kwijting verlenen. Ze heeft echter geen enkele invloed op het gebruik van dit fonds. Dit is immers nog steeds niet in de begroting opgenomen. De regeringen hebben weliswaar telkens, voordat ze het voorzitterschap van de Raad op zich namen, gezegd dat ze wel wat voor opname van het fonds in de begroting voelden, maar later stelden zij dat besluit dan om allerlei redenen uit. De Commissie ontwikkelingssamenwerking had, met betrekking tot de begroting voor 1997, kritiek op het feit dat grote bedragen van het ene ontwikkelingsfonds naar het andere werden overgeheveld. Daarom werd aanbevolen het beheer van de kredieten te vereenvoudigen.
Ook bij de middelen voor de cofinanciering heeft de commissie kritiek. Zo duurt de afwikkeling van de afzonderlijke projecten te lang en veroorzaakt de late uitbetaling van de kredieten vaak grote problemen voor de NGO's. De Rekenkamer en de Commissie ontwikkelingssamenwerking gaan nu met enige bezorgdheid na of de nieuwe, door de Commissie ingevoerde structuren deugdelijk zijn. De Commissie ontwikkelingssamenwerking wil volgend jaar maart een verslag ontvangen over de ervaringen met de nieuwe structuren. De commissie is van mening dat, om de door de Rekenkamer gelaakte onvolkomenheden in de procedures aan te pakken, bij de aanbestedings- en gunningsprocedures een minimum aan concurrentie nodig is.
Toch stemt de commissie in met het verlenen van kwijting aan het Ontwikkelingsfonds voor 1997. Onze kiezers vinden ontwikkelingssamenwerking voor het Europees beleid geen prioriteit. Dat is een reden temeer om de financiële middelen op een zo transparant en controleerbaar mogelijke manier te gebruiken.

Tappin
Mijnheer de Voorzitter, als coördinator van de socialistische fractie wil ik een reactie geven op drie van de vandaag ingediende verslagen.
Ik begin met de kwijting voor 1996. Mijn fractie ziet geen enkele reden om die niet te verlenen. In het licht van het verslag van de Rekenkamer hebben we de Commissie vijf indringende vragen gesteld. De collega's weten ongetwijfeld dat de Commissie deze vragen afdoende heeft beantwoord, althans in de ogen van mijn fractie. Wij zijn dus bereid kwijting te verlenen.
Het moet mij van het hart dat de rapporteur volgens ons een partijpolitiek spelletje aan het spelen is met deze kwijting. Het heeft ons heel wat moeite gekost hem over te halen de goedkeuring van de rekeningen aan te bevelen, zodat we door konden gaan met die van 1997.
Wij zijn het niet eens met de formulering van paragraaf 1. Wij willen dat het woord "definitief" daaruit verwijderd wordt, omdat het Parlement nooit gestemd heeft over de kwijting voor 1996 die de Commissie begrotingscontrole ons heeft aanbevolen. In het licht van andere gebeurtenissen is het verslag ingetrokken en terugverwezen naar de commissie. En aangezien er niet over gestemd is, kan er ook geen sprake zijn van een definitief verslag. In ieder geval heeft het verslag over de rekeningen van 1996 één gunstig gevolg gehad, en dat is dat de Commissie begrotingscontrole ongehinderd toegang heeft gekregen tot de personen en de stukken die zij nodig achtte. Als we willen dat de Commissie begrotingscontrole ook in de toekomst doeltreffend blijft, moeten we dit zeker zo houden.
Dan ga ik nu over tot mijn tweede reeks opmerkingen. Deze gaan over de rekeningen van 1997 en zijn iets aangenamer om te horen. Mijn fractie steunt de conclusie van rapporteur Brinkhorst dat de kwijting moet worden uitgesteld. We zijn het volkomen eens met de reden die hij hiervoor aanvoert, namelijk dat er geen Commissie is om die kwijting in ontvangst te nemen. We hebben binnen onze commissie langdurig gediscussieerd over de veranderingen die we van de directeuren-generaal en de nieuwe Commissie verwachten. Dat alles is terug te vinden in het werkdocument.
Ik wil de heer Brinkhorst een compliment maken voor zijn gedetailleerde werk. Als de Commissie straks voor het nieuwe Parlement verschijnt, hoop ik dat zij de vragen in dit werkdocument als een soort blauwdruk voor veranderingen opvat, voor veranderingen op met name het gebied van het personeelsbeleid, de bureaus voor technische bijstand, LEONARDO, PHARE en TACIS. Dit is van groot belang voor onze rol als Parlement.
De Raad moet dringend werk maken van wat de heer Brinkhorst over de gedecentraliseerde organisaties heeft gezegd, en waar de heer Kellett-Bowman het ook al over had. Het Parlement en de Commissie zijn het immers al over deze kwestie eens.
Dan kom ik nu bij het verslag van de heer Kellett-Bowman. Mijn vriend en collega heeft opnieuw twee voortreffelijke verslagen over Dublin en Thessaloniki afgeleverd. Hij zegt dat hij in de loop der jaren 15 verslagen over de gedecentraliseerde organisaties heeft samengesteld, en dit zou wel eens het laatste kunnen zijn.
Graag wil ik nog eens ten overstaan van iedereen zeggen hoeveel achting ik voor de heer Kellett-Bowman heb als mederapporteur van de Begrotingscommissie voor de gedecentraliseerde organisaties. Ik heb veel van hem geleerd, hij is een uitstekende collega geweest, erg attent, kritisch en zorgvuldig. Als blijvende herinnering aan zijn werk en als blijk van erkenning zou ik het mooi vinden als de Raad nu akkoord ging met de aanpassingen aan de statuten van de organisaties van de tweede generatie. Ik doel met name op de kwestie van de eigen middelen, de financiële controle en de kwijting, Pas dan kan het Parlement zijn taak naar behoren uitvoeren. Laat dat een blijvende herinnering aan zijn werk zijn.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, vanavond vindt een echte marathon plaats van debatten over verslagen over kwijtingverlening. Op de agenda staan zes verslagen. Ik zal ze niet allemaal behandelen, maar beperk mij tot het eerste, dat van de heer Elles. Dat is eigenlijk geen verslag over het verlenen van kwijting, want daarin wordt voorgesteld de rekeningen voor 1996 goed te keuren. Ik denk dat dit goed is. Wij moeten hier een punt achter zetten. Wel is ook mijns inziens hier geen kwijting verleend. Als wij het resultaat van de stemming van december bekijken, zien wij dat de plenaire vergadering de punten op basis waarvan de Commissie begrotingscontrole een gunstig besluit had genomen, heeft verworpen. Er werd dus geen kwijting verleend. Ons Reglement was verkeerd. Vandaag is dat veranderd. Zoiets mag niet meer gebeuren.
Wij hebben een eerder voorbeeld voor het niet-verlenen van kwijting. Dit betrof de begroting voor 1982, waarvoor in 1985 de rekeningen werden goedgekeurd. Wij moeten op dezelfde manier te werk gaan. Wij moeten echter ook aan de politieke consequenties denken. Politiek gezien is het onzinnig alsnog kwijting te verlenen. Er is geen Commissie meer. Ze is afgetreden. Toch mogen wij niet alles afkeuren wat de Commissie heeft gedaan. Dat willen wij niet. Wij zijn er ook nooit van uitgegaan dat commissarissen zich rechtstreeks aan criminele feiten schuldig hebben gemaakt. Wij vinden wel dat er hervormingen en nieuwe structuren moeten komen om de Europese Unie op het nieuwe millennium voor te bereiden.
Daarom was de crisis die begonnen is met het al dan niet verlenen van kwijting voor 1996 en voor 1997 - waarvoor wij deze week uitstel van kwijting zullen adviseren - ook noodzakelijk, mijnheer Liikanen. Daardoor kregen wij eigenlijk de gelegenheid om een aantal aanbevelingen te formuleren en die hadden wij ook graag aan deze Commissie voorgelegd, ware het niet anders gelopen. Wij weten allemaal wat er is gebeurd.
Uit het verslag van de heer Elles en dat van de heer Brinkhorst, onze rapporteur voor 1997, moeten wij twee dingen onthouden. Wij hebben niet over voorwaarden voor het verlenen van kwijting gestemd, maar werkdocumenten toegevoegd. Dat was een ongewone, maar volgens mij juiste handelwijze. Wij hebben onze aanbevelingen en verzoeken aan de toekomstige Commissie op schrift gesteld en ik hoop dat het nieuwe Parlement en de nieuwe Commissie daarvan gebruik zullen maken.
Staat u mij toe nog iets te zeggen tegen onze rapporteur, de heer Fabra Vallés. Hij heeft voor de andere instellingen een zeer nauwkeurig verslag ingediend. Ik vind - de rapporteur steunt mij daarin - dat wij ook in het Parlement zelf controles moeten verrichten en krachtig moeten optreden, net zoals wij dat ten aanzien van de Commissie hebben gedaan. Daarom moeten de Raad en de Commissie, maar ook het Parlement zich houden aan wat wij in het verslag-Tsatsos bijvoorbeeld met betrekking tot de partijfinanciering hebben besloten. Wij moeten daar ook bij benoemingen en bevorderingen rekening mee houden. Dat zijn wij iedereen verschuldigd.
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u van harte dat u mij het woord nog hebt gegeven. Ik dank ook de andere rapporteurs, van wie de verslagen zonder slag of stoot zullen worden aangenomen.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben momenteel zes verslagen over kwijting in behandeling. Ik wil de rapporteurs bedanken voor hun goede werk. In vier verslagen wordt verlening van kwijting, in één uitstel en in nog één niet-verlening van kwijting voorgesteld.
In het afgelopen jaar is de met de begroting samenhangende kwijtingsprocedure een grote politieke maatregel geworden. Dat was vooral de afgelopen herfst en winter het geval bij de rekeningen voor het begrotingsjaar 1996. Als gevolg van de behandeling hiervan nam de Commissie ontslag. Hoewel dit proces veel goede verbeteringen, ophelderingen en oplossingen heeft opgeleverd, bestaat het gevaar dat de kwijtingsprocedure te uitgebreid wordt. Volgens het Verdrag moet het Parlement immers kwijting verlenen voor de uitvoering van de begroting. In de tekst staat dat naar kwijting moet worden gestreefd en de belemmeringen bij voorbaat moeten worden weggenomen. Kwijting is dus het doel.
Als men kwijting echter wil beschouwen als een vertrouwensvotum voor de Commissie, gaat men naar mijn mening toch wat te ver in de interpretatie. Dit moet om twee redenen worden vermeden. Ook al wordt, ten eerste, kwijting voor de uitvoering van de begroting verleend, mag het Parlement niet de mogelijkheid worden genomen om zich, wanneer nodig, te bemoeien met de werkzaamheden van de Commissie. Het verlenen van kwijting mag geen belemmering zijn voor inmenging. Ten tweede ontstaan er knelpunten in de huidige situatie. Momenteel lopen nog kwijtingsprocedures over verschillende jaren. Een goed financieel beheer vereist echter ook dat het Parlement duidelijk en consequent is. Voor het Parlement mag het kwijtingsbesluit niet te zwaar en uitgebreid worden. Het mag met name niet zover komen dat men geen kwijting durft te verlenen.
Na deze opmerkingen wil ik mededelen, dat de Europese Liberale en Democratische Partij het verslag-Brinkhorst in de huidige vorm, dus onveranderd, zal aannemen.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, met de bestudering van het verslag van onze collega Brinkhorst over het uitstel van kwijting voor het begrotingsjaar 1997 willen wij niet de ernstige verwijten weer boven water halen die de laatste jaren als een zware last op de Commissie drukten en uiteindelijk leidden tot haar aftreden. Wij zijn nu aan het eind van een bewogen en rumoerige procedure aanbeland, in de loop waarvan de Commissie haar imago heeft bezoedeld en haar krediet heeft verloren.
Wij moeten echter verder. Doorgaan betekent de blik op de toekomst gericht houden en de maat nemen van de te verrichten taak. Doorgaan betekent ook dat daar waar nu sprake is van nederlaag, mislukking en schaamteloosheid, morgen succes, transparantie en vertrouwen moeten ontstaan. Wij kunnen de Commissie vandaag absoluut geen kwijting verlenen, zoals wel de Raad op zulk een lichtzinnige en zorgeloze wijze heeft gedaan. Zoals de heer Brinkhorst zo goed uitlegde, kan men geen kwijting verlenen aan een demissionaire Commissie. Een demissionaire Commissie is niet meer bevoegd om tegenover het Europees Parlement verplichtingen op zich te nemen voor toekomstige oriëntaties. Uitstel vormt dus technisch de meest correcte oplossing en, politiek gezien, is dit een gebaar van verzoening aan de nieuwe Commissie, waarbij echter nog steeds de grootste waakzaamheid en een zekere strengheid geboden zijn.
In de boodschap die wij de nieuwe Commissie voor de toekomst mee willen geven, zeggen wij zowel wat we absoluut niet meer willen, als wat we per se wel willen. Wat we niet meer willen is een zwakke, politiek onzichtbare Commissie, een Commissie die niet in staat is haar administratie te controleren en te beheren, een Commissie met commissarissen die zichzelf veranderen in herders achter de kudde, in plaats van ervoor, en met ambtenaren die - zelfs als eenvoudige directeurtjes van een agentschap met een bijzondere status - ware kantoortirannetjes blijken te zijn, die hun verlangens en hun wil opleggen aan hun commissaris, aan een commissaris die trouwens toegeeft dat hij van toeten noch blazen weet en zich er ook niet voor interesseert, terwijl het juist gaat om de uitvoering van een door het Europees Parlement aangenomen amendement op de communautaire begroting, dat noch een begrotingsmoeilijkheid, noch een probleem met de rechtsgrondslag opwerpt.
Zo was deze demissionaire Commissie, waarvan wij de bedroefde getuigen hebben moeten zijn. Dat is wat we dus niet meer willen. Ik herinner me - en ik heb zijn toespraak trouwens nog eens herlezen - dat voorzitter Santer bij zijn aantreden in januari 1995 voor dit Parlement zich had verplicht tot het instellen van een echte cultuur van goed financieel beheer. Vandaag de dag is, in het licht van de gebeurtenissen die we hebben meegemaakt, ironie misschien de meest voor de hand liggende reactie.
We kunnen niet anders dan constateren dat er niets gedaan is. De Commissie heeft alleen achteraf wat maatregelen genomen om de schade te beperken en het Parlement te kalmeren. Zij heeft echter niets ontworpen, uitgedacht, of helder geformuleerd. Hervormingen zijn er niet geweest, want de Commissie heeft zich beperkt tot beloften en de voorkeur gegeven aan retoriek boven actie. De Commissie was blijkbaar wel in staat vast te stellen in wat voor een ellendige situatie het financieel beheer van de beleidsvormen van de Europese Unie verkeerde, maar ze was niet in staat oplossingen voor te stellen voor concrete maatregelen. Het voorbeeld van SEM 2000 en de invoering van het nieuwe ROLEX-systeem voor het beheer van alle externe contracten zijn een goed voorbeeld daarvan.
Een ander voorbeeld van inefficiëntie is het communautair douaneverkeer. Bij het automatiseringssysteem voor de transitoprocedures is enorme vertraging ontstaan. Een ander voorbeeld zijn de bureaus voor technische bijstand die, zoals iedereen weet, de laatste jaren voor veel problemen gezorgd hebben. Welnu, ondanks het aandringen van het Europees Parlement wil de Commissie blijkbaar de voorbereiding van de openbare aanbestedingen en van de lijsten met de in aanmerking komende projecten blijven toevertrouwen aan de BTB's. De Commissie besluit blijkbaar niet zelf over de gekozen projecten, maar keurt enkel de door particuliere consultants opgestelde lijsten goed. Dat kan voor mij niet door de beugel.
Dat is, kort gezegd, wat we niet meer willen. Wat wij daarentegen wel willen, is een Commissie die volledig verantwoordelijk is voor haar daden en haar keuzes, een Commissie die transparant is in de institutionele dialoog, een Commissie die het beleid dat haar diensten geacht worden uit te voeren, ook controleert. Sinds de Rekenkamer de verklaring van betrouwbaarheid met betrekking tot de uitvoering van de begroting van de Europese Unie opstelt, krijgen wij negatieve verklaringen. Wij hopen dan ook vurig dat met een nieuwe, politiek coherente en verantwoordelijke Commissie de Rekenkamer eindelijk, voor de eerste keer, een positieve verklaring van betrouwbaarheid kan opstellen.
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, zoals iedereen weet, schiet je niet op een dode mus. Laten wij hopen dat de nieuwe Commissie de lering zal trekken uit de gebeurtenissen van de laatste tijd en haar mandaat tot een goed einde zal proberen te brengen. Moge de mislukking van vandaag de weg effenen voor het succes van morgen. Wij wachten vastberaden op de heer Romano Prodi, in de hoop dat men het kwaad ten goede kan keren.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een tweetal korte opmerkingen. Ten eerste wil ik een kanttekening plaatsen bij de aan de Commissie en het Economisch en Sociaal Comité te verlenen kwijting voor 1997. Ik vind het vanzelfsprekend dat beide kwijtingen doorgeschoven worden naar de volgende zittingsperiode. Staat u mij evenwel als rapporteur voor de kwijting aan het Economisch en Sociaal Comité voor het begrotingsjaar 1996 toe op te merken dat kwijting pas verleend kan worden, als de UCLAF zich uitgesproken heeft over de bij het Comité geconstateerde onregelmatigheden. Wij twijfelen er niet aan dat men zich heeft ingespannen om hier correcties aan te brengen en enkele werkmethodes te wijzigen, maar dat betekent niet men de UCLAF zo maar aan de kant kan schuiven. Het optreden van de UCLAF was toentertijd voor het Parlement een onontbeerlijke voorwaarde voor het verlenen van kwijting. Ook de Raad zelf heeft dit onlangs nog als een noodzakelijke voorwaarde herhaald.
Daar de kwijtingsprocedure voor 1996 nog niet is afgerond, loopt natuurlijk ook die voor 1997 vertraging op. Ik zal niet lang stilstaan bij de kwijting aan de Commissie voor 1996, daar de feiten en de verantwoordelijkheden die een ieder op zich genomen heeft, voor zich spreken. Voor de rest zal de parlementaire geschiedenis zijn werk doen. Desalniettemin wil ik mijn ontevredenheid uiten over de door enkelen bepleite oplossing voor het definitief beëindigen van de procedure. Deze oplossing lijkt mij namelijk volledig in strijd met de feiten en met het belang van de procedure.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mij op dit moment concentreren op het verslag-Elles over de rekeningen van het begrotingsjaar 1996. Wij van onze kant kunnen onmogelijk de rekeningen van de Commissie goedkeuren. Er is namelijk een aantal onopgehelderde gevallen waarvoor de Fractie De Groenen in het Europees Parlement drie amendementen heeft ingediend. Zoals bekend is er, in strijd met de regels van de Commissie, een bedrag van bijna 40.000 euro uitbetaald aan een gast-onderzoeker en dat moet natuurlijk worden uitgezocht.
De onduidelijkheden in de rekeningen van de Commissie moeten dus worden opgehelderd voordat die rekeningen kunnen worden goedgekeurd. Daarom hebben wij amendement 1 ingediend, waar wij de volgende formulering voorstellen: "constateren dat de Commissie de volgende taken heeft verricht met het oog op het goedkeuren van de rekeningen over het begrotingsjaar 1996." Wij kunnen de rekeningen echter niet goedkeuren.
Ik ben verbaasd te zien dat de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten een amendement heeft ingediend waarmee paragraaf 1 uit het verslag-Elles wordt geschrapt, dat nu juist de belangrijkste passage inhoudt. Daarin staat namelijk dat wij herinneren aan ons definitieve besluit om de Commissie geen kwijting te verlenen over 1996. Het moet iedereen toch duidelijk zijn dat deze paragraaf moet blijven staan.
Voor het verslag-Brinkhorst geldt hetzelfde. Wij missen ook hier te veel informatie van de Commissie missen om de rekeningen te kunnen goedkeuren. Wij van de Fractie de Groenen in het Europees Parlement hebben ook op dit verslag een aantal amendementen ingediend.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, in Italië heeft zich sedert de tweede wereldoorlog een heel kwalijke praktijk ontwikkeld. Zelfs eminente juristen rechtvaardigen het onderscheid dat wordt gemaakt tussen de materiële en de formele grondwet. Uitgaande van een met name in de cultuur van de communistische partij, van sociologisch links, wortelend concept, zegt men dat geschreven teksten goed en wel zijn, maar veranderd kunnen worden als de meerderheid of een overheersende groep van de publieke opinie of van politieke partijen dat wil. Met andere woorden, men kan met de geschreven teksten de vloer aanvegen, want de materiële grondwet is toch sterker dan de formele grondwet.
In de landen met een Angelsaksische rechtsorde, waarin geen grondwet voorkomt, draait alles geloof ik om de rule of law . Daardoor loopt in die landen alles beter, veel beter zelfs en worden deze landen niet geteisterd door opvattingen volgens welke de meerderheid kan doen en laten wat hij wil, volgens welke wetten, geschriften alleen goed zijn zolang de meerderheid er achter staat. Door die redenering zijn juist in heel wat landen totalitarisme, intolerantie, "volksdemocratieën" ontstaan. De liberalen, de mensen die de rule of law als de hoeksteen voor hun politieke activiteiten beschouwen, gaan daarentegen altijd uit van het principe dat aan geschreven teksten niet mag worden getornd.
In onze teksten - en dan heb ik het niet over de Reglementswijziging waar wij morgen over stemmen - staat zwart op wit welke procedure moet worden gevolgd bij het verlenen van kwijting. Je kunt het er mee eens zijn of niet, zo staat dat daar. Als aan de voltallige vergadering een tekst wordt voorgelegd waarin een voorstel staat en als dat voorstel wordt verworpen, moet de tekst worden terugverwezen naar de commissie. Daarom is deze laatste daad van het Parlement zo ernstig. Wij gaan immers stemmen over een tekst waarin onwaarheden staan. Daarin staat namelijk dat wij - en eigenlijk had men toch van een instantie als het Parlement kunnen verwachten dat het de rule of law respecteert - na het voorstel te hebben terugverwezen naar de commissie, na dus geweigerd te hebben dit voorstel van de heer Elles, de rapporteur voor de kwijting aan de Commissie voor de uitvoering van de begroting 1996, aan te nemen - waarbij men eigenlijk bedoelde te zeggen dat het Parlement weigerde kwijting te verlenen - naar de commissie zijn teruggegaan en vandaag klaar zijn om over een tekst te stemmen. Dat is echter niet zo, wat hier staat klopt niet. Ik weet dat wij, in politiek opzicht, zijn geconfronteerd met de ontslagneming van de Commissie en dat de meerderheid eigenlijk zijn zin doordrukt, in weerwil van de regels, maar dat heeft hier niets mee te maken. Ik verzet mij tegen hetgeen hier staat. Dat is gewoon niet waar en daarom stem ik tegen.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, met het nieuwe verslag van de heer Elles komen we aan het einde van een kwijtingsprocedure in afleveringen. Het is belangrijk dat wij hier duidelijk zijn en de chronologische volgorde van de feiten dus niet uit het oog verliezen.
Meer dan een jaar geleden, op 31 maart 1998, besloot het Europees Parlement verlening van kwijting aan de Commissie voor het begrotingsjaar 1996 uit te stellen. Begin december besloot de Commissie begrotingscontrole echter de plenaire vergadering aan te bevelen de Commissie wel kwijting te verlenen, waarbij zij - en daar wil ik met klem op wijzen - gevolg gaf aan het standpunt van de socialistische fractie.
Op 17 december 1998 besloot echter de meerderheid van ons Parlement kwijting te weigeren, waardoor zij gelukkig blijk gaf van gezond verstand. Wij hadden toen onmiddellijk voorgesteld daaraan de logische consequenties te verbinden, rekening houdend met de ernst van de onregelmatigheden en het vastgestelde wanbeheer, en een motie van afkeuring in te dienen, hetgeen ook gebeurde op 11 januari van dit jaar. 70 leden, afkomstig uit alle fracties hadden hun handtekening onder deze motie gezet. Deze mensen hebben daarvoor flink onder uit de zak gekregen en ik denk met name aan de voorzitter van de socialistische fractie. 232 afgevaardigden kozen er evenwel voor hun daden in overeenstemming te brengen met hun woorden en voor de motie van afkeuring tegen de Commissie te stemmen.
Zij stelden toen echter vast dat men zich in alle bochten begon te wringen om aan deze veroordeling te ontkomen en het resultaat daarvan was dat een comité van "wijzen" werd ingesteld. Dat comité heeft uiteraard bevestigd wat de meerderheid van de afgevaardigden allang dacht en wij kunnen ons dan ook enkel gelukkig prijzen dat onze vriend James Elles ons vandaag voorstelt de situatie definitief op te helderen, kwijting definitief te weigeren, maar wel de rekeningen goed te keuren. Wij verwachten dat het Parlement hem volgt en wel in alle duidelijkheid.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, ik wil iets zeggen over het uitstel van de kwijting voor 1997, met name ook in het licht van hetgeen wij zojuist hebben besproken. Bij de OLAF hebben de instellingen immers uiteindelijk een gemeenschappelijk uitgangspunt gevonden, hetgeen ook duidelijk de politieke wil tot samenwerking aantoont. Wij hebben trouwens over deze kwijting, over dit verslag van de heer Brinkhorst, ook enkele speciale documenten opgesteld. Het irriteert mij dan ook een beetje dat de huidige Commissie op die documenten van bijna drie maanden geleden nog altijd niet heeft gereageerd.
Ik weet dat de Commissie sedert enige tijd demissionair is, maar ik ga er van uit dat bepaalde commissarissen ook lid van de volgende Commissie willen worden. Daarom moet de Commissie toch ook denken aan de noodzaak van een goede politieke verstandhouding en dus beseffen dat ze het Parlement niet op die manier kan behandelen. Wij verwachten niet altijd uiterst gedetailleerde onderzoeksresultaten, maar wij zitten wel met een last uit het verleden. Mevrouw Theato, voorzitter van de Commissie begrotingscontrole, heeft er bijvoorbeeld al op gewezen dat de ons voorgelegde gevallen van in fraude verwikkelde ambtenaren nog steeds niet op een plausibele manier zijn opgehelderd.
Wij moeten er bovendien van uitgaan dat de ECHO-affaire ons mogelijkerwijs met nog grotere orden van grootte zal confronteren. Zelfs over de gebeurtenissen van 1997 - en wij hebben het hier over het begrotingsjaar 1997 - hebben wij echter nog geen enkele informatie. Dat geldt ook voor de problemen die wij met betrekking tot de landbouw hebben aangestipt en waarmee ook verschillende andere collega's bezig zijn.
In verband met de nieuwe dienst voor fraudebestrijding hebben wij grote inspanningen gedaan. Wij hebben natuurlijk wat vriendschappelijke druk uitgeoefend - vooral via het voorzitterschap van de Raad en ons Parlement - om de Commissie eindelijk te doen inzien dat ze de dingen die op de tafel liggen, niet eenvoudig kan negeren. Als ze dat echter toch doet, moeten wij met onze gegevens elders aankloppen en dat zou dan de Europese publieke opinie zijn. Ik wil niet dreigen, maar wij moeten wel duidelijk maken wat wij, als Parlement, van deze Commissie verwachten, zeer zeker wanneer nog iemand van de commissarissen terug zou willen komen in de volgende Commissie.

Tillich
Mijnheer de Voorzitter, dankzij de kwijtingsprocedures voor 1996 en 1997 kon de samenwerking tussen de instellingen op het gebied van de begrotingscontrole van de grond komen. Tot nu toe was er alleen samenwerking op het gebied van de begroting.
In december heb ik tijdens het debat over de kwijting voor 1996 al gezegd dat ik teleurgesteld was over de in het Verdrag tot uiting komende arrogantie. In het Verdrag wordt immers geen rekening gehouden met de mogelijkheid geen kwijting te verlenen. Mevrouw Theato heeft daarop gewezen en de Commissie Reglement van het Parlement heeft dat nu eindelijk rechtgezet. Nu verzoek ik de Raad voort te maken met zijn werk en ook zelf aan de voorwaarden te voldoen.
Onze fractie had een coherent standpunt. Mede dankzij de volharding en de vastberadenheid van onze rapporteur, de heer Elles, heeft de plenaire vergadering zich daarbij uiteindelijk aangesloten. Wij hebben dit succes eigenlijk aan hem en aan zijn verslag over de kwijting voor de begroting voor 1996 te danken.
Voor 1996 wordt geen kwijting verleend, maar de rekeningen worden wel goedgekeurd. Zoals de heer Bösch terecht opmerkte, kan voor 1997 alleen kwijting worden verleend als de tekortkomingen zijn weggewerkt. Evenals hij hebben ook wij daarop kritiek geleverd. Het verslag van de heer Elles omvatte reeds een werkdocument en een werkprogramma. Tot nu toe heeft niemand daarop gereageerd. Er was voorts het verslag van het Comité van Wijzen, waarin alleen maar werd herhaald wat wij zelf al wisten.
Nu bevinden wij ons in een onduidelijke situatie en dat zal zo blijven totdat de Wijzen in september hun tweede verslag voorleggen. Volgens mij is daar niemand in het Parlement gelukkig mee. Als wij echter willen voorkomen dat ook de kwijtingsprocedure voor 1998 wordt overschaduwd door diezelfde problemen, moeten wij eerst de kwijtingprocedure voor 1997 zien af te ronden. Als wij dat niet doen, zullen wij nooit uit de onzekerheid geraken. Wat de kwijtingsprocedure voor 1998 betreft, ben ik daarvan dan waarschijnlijk zelf de dupe. Ik verzoek de Commissie dan ook, ongeacht wie daarvoor in de nieuwe Commissie bevoegd zal zijn, eindelijk de door ons gevraagde maatregelen te nemen.
Mevrouw Cresson, ik maak mij zorgen. Uw werk in verband met LEONARDO betrof het begrotingsjaar 1998. Destijds kregen wij het verwijt dat wij 1996 en 1998 door elkaar haalden. Het probleem is dat de onregelmatigheden in 1998 aan het licht werden gebracht. Mijnheer Liikanen, vertelt u uw collega's alstublieft dat wij - toen wij in de zomer, op de zevende etage, bij elkaar zaten en het er nog vriendschappelijk en vertrouwelijk aan toeging - tegen u zeiden dat wij tot een compromis bereid waren als u maar eerlijk was, uw fouten toegaf en de gebreken aanwees. U hebt dat niet gedaan. U moet dan ook maar aanvaarden dat u nu zo streng wordt aangepakt. Dat is ook voor de kwijting voor 1997 en 1998 belangrijk.
Wat nu het Parlement zelf betreft, zou ik het volgende willen zeggen. Het lid van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten dat het best met ons heeft meegewerkt, is hier aanwezig. Ik uit op die fractie dan ook geen kritiek. Anders had ik gezegd dat de schuld voor het huidige dilemma bij de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten lag

Kjer Hansen
Mijnheer de Voorzitter, de kwijting voor 1997 was een moeilijke klus voor de rapporteur, de heer Brinkhorst en voor de Commissie begrotingscontrole, omdat we geen "echte Commissie" als gesprekspartner hadden. Ik vind het trouwens helemaal niet goed dat de lidstaten nog steeds geen nieuwe operationele Commissie hebben aangewezen, want de huidige Commissie kan niets doen en weigert initiatieven te nemen om fouten en tekortkomingen recht te zetten. Nog erger is dat een aantal concrete beleidsproblemen nog steeds niet is opgelost. Het personeelsbeleid is nog altijd niet hervormd en het beheer van de verschillende programma's is dringend aan verbetering toe. Vooral voor de landen in Midden- en Oost-Europa, waar ik mij veel mee bezighoud, is het een regelrechte ramp dat men niet in staat is de voor concrete projecten beschikbare begrotingsbedragen te besteden. Evenmin weet men of men zich aan de regels betreffende openbare aanbestedingen en het sluiten van contracten houdt, of concrete resultaten voorhanden zijn in het kader van het programma voor veiligheid in kerncentrales en dan noem ik slechts enkele voorbeelden.
De structuur en de administratie moeten verbeterd worden en er moet meer transparantie komen. Dit is een belangrijke boodschap voor de Commissie en een absolute voorwaarde voor onze goedkeuring van de rekeningen van 1997.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, Ik heb het verslag van het zogeheten Comité van Wijzen nauwkeurig bekeken en volgens dit verslag ontbreekt het zowel de commissarissen als de ambtenaren van de Commissie aan verantwoordelijkheidsgevoel. Dit verantwoordelijkheidsgevoel is volgens het verslag echter een voorwaarde voor democratie. In het verslag staat dat in de Commissie de fraude niet is onderzocht en als deze al is onderzocht, dit te laat is gebeurd. Ook de straffen waren te licht. In de onderhavige zaak kan hetzelfde worden gezegd, hetgeen ons tot de conclusie bracht dat er voldoende redenen waren om geen kwijting te verlenen. De Commissie is afgetreden, maar dit aftreden was vanuit het oogpunt van de Commissie klaarblijkelijk een gunstige oplossing. Ik heb het blad The European Voice gelezen en volgens dit blad krijgen de commissarissen door af te treden drie jaar lang een opstappremie. Als ze waren ontslagen, zouden ze deze opstappremie niet gekregen hebben. Zo had commissaris Van Miert voorgesteld om allemaal tegelijk af te treden, waardoor de opstappremies werden gegarandeerd. Naar mijn mening is het verkeerd en onredelijk dat het slecht functioneren op deze wijze wordt beloond.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, ik heb vastgesteld dat onze rapporteur, de heer Wynn, niet aanwezig was om de verslagen over de kwijting voor 1996 en 1997 in te leiden. Deze verslagen werden in de commissie zonder amendementen goedgekeurd. De behandeling in de commissie is afgerond, zodat wij morgen over die verslagen kunnen stemmen. Ik zeg dat voor de goede orde. Er is namelijk ook een advies van mevrouw Günther over de begroting voor ontwikkelingssamenwerking voor 1996 en 1997 en ook daarover moet morgen worden gestemd. Aangezien de rapporteur hier niet aanwezig is, verzoek ik u daarvoor te zorgen.

De Voorzitter
Dat hebben wij genoteerd, mevrouw Theato.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk dat ik zo laat ben. Er zijn echter nog andere vergaderingen gaande en ik kan helaas niet overal tegelijkertijd zijn.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in heel het debat over de hervorming van de Commissie heb ik mij voor duidelijke principes ingezet. Ook vandaag laat ik mij bij mijn amendementen op de verslagen van de heren Elles, Brinkhorst en Vallés door dezelfde principes leiden.
In de eerste plaats moet iedereen duidelijk zijn verantwoordelijkheid op zich nemen. Zolang bijvoorbeeld geen sprake is van terugvordering van bedragen in gevallen van nepotisme, kunnen wij de rekeningen voor het begrotingsjaar 1996 niet goedkeuren.
In de tweede plaats betekent meer transparantie minder controlebehoefte. Zolang de Commissie het recht van het Parlement op toegang tot informatie blijft ontkennen, kan er geen vertrouwen tussen de instellingen zijn en zal het vertrouwen van de burgers in de instellingen niet groeien. Dat geldt ook voor een demissionaire Commissie.
In de derde plaats zal de kritiek van het Parlement op de Commissie voor de burgers slechts geloofwaardig zijn als wij de hand in eigen boezem steken. Zolang mijzelf en de Commissie begrotingscontrole documenten in verband met een procedure tegen de SEL worden onthouden, is er ook voor het Parlement geen sprake van kwijting. Ik hoop dat ik duidelijk heb gemaakt dat mijn fractie zich bij de kwijting laat leiden door principes die zowel voor de Commissie als voor het Parlement gelden.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik reageren op de vragen van de heer Elles naar de stand van zaken bij de veranderingen die de heer Santer in zijn programma van januari in het vooruitzicht heeft gesteld. Ik heb gezien dat in een groot aantal kwijtingsverslagen daarnaar wordt verwezen. Half maart waren de voorbereidingen voor de gedragscodes reeds ver gevorderd. De Commissie was klaar met de gedragscode voor ambtenaren, maar er moest nog onderhandeld worden met de ambtenarenorganisaties. De tekst kunt u bij de Commissie opvragen. Voor de contacten tussen de kabinetten en het ambtelijk apparaat is er ook al een eerste concept. Met een gedragscode voor benoemingen waren we ook al bezig. De Commissie heeft trouwens besloten alle benoemingen uit te stellen tot de gedragscode in kannen en kruiken is, en bovendien alle A1- en A2-benoemingen op te schorten tot er een nieuwe Commissie is.
Ten tweede is er het roemruchte verslag-Williamson over de hervorming van de reglementering voor de ambtenaren, die afgelopen herfst is ingediend. De technische onderhandelingen met de ambtenarenorganisaties zijn, evenals de politieke besprekingen, begonnen. De Commissie vond dat de hervormingsvoorstellen van Williamson een goede basis waren, op één enkel punt na: wij wilden meer mogelijkheden voor open, onafhankelijke tuchtprocedures. Tuchtprocedures zijn tot nu toe steeds intern gevoerd, waarbij de superieuren van de betrokken ambtenaar gezamenlijk een oordeel moesten vellen. Wij zijn sterk van mening dat er externe deskundigen moeten worden ingeschakeld met ervaring in gerechtelijke procedures.
Er is dus heel hard aan de gedragscodes gewerkt, maar het is aan de volgende Commissie om de politieke besluiten te nemen. Daarbij kan zij profijt trekken van het reeds door ons gedane voorbereidende werk. Als de Commissie begrotingscontrole daar in de vergaderingen van juni meer over wil horen, ben ik persoonlijk beschikbaar. De Europese Commissie is demissionair, en wij geloven dat we geval per geval moeten bekijken of het wel opportuun is een puur politieke beslissing te nemen. Een politieke beslissing zal immers onze opvolgers aan handen en voeten binden.
Voor het overige neemt de Commissie er kennis van dat de kwijtingsprocedure voor 1996, met de bespreking van de laatste institutionele en juridische punten, haar einde nadert. Ik heb het over het debat dat we hier eerder hebben gevoerd naar aanleiding van het verslag-Fayot. Met betrekking tot de kwijting voor 1997 neemt de Commissie kennis van het feit dat de Commissie begrotingscontrole uitstel heeft voorgesteld vanwege het ontslag van de Commissie. Het is dus aan de volgende Commissie om initiatieven te nemen aan de hand van de richtsnoeren in de bijlage. De heer Bösch heeft daarover een vraag gesteld, maar de Commissie heeft die al beantwoord. De heer Brinkhorst zal bevestigen dat we over deze kwestie herhaaldelijk hebben vergaderd. We hebben ook al enkele stukken naar de Commissie begrotingscontrole gestuurd, al is het voor ons moeilijk - om niet te zeggen uitgesloten - om politieke verplichtingen aan te gaan voor de volgende Commissie. Maar als u meer uitleg wenst, ben ik net als de andere commissieleden beschikbaar, zolang wij hier nog zitten. Het is onze taak om te werken, maar politieke veranderingen zijn een zaak voor de volgende Commissie.
Graag wil ik benadrukken dat de richtsnoeren van de rapporteur deel uitmaken van een belangrijke hervormingsronde. De Commissie is begonnen met de hervorming van SEM 2000. Ik ben het niet helemaal eens met de heer Giansily. Op sommige punten zijn we in de opzet geslaagd, op andere niet. Voor het verdere verloop van de hervormingen is het erg belangrijk dat we van onze fouten leren. De nieuwe regels voor de structuurfondsen zijn bijvoorbeeld duidelijker dan de oude. We zijn het eens geworden over wie of wat in aanmerking komt voor steun. We hebben de mogelijkheid geschapen om financiële correcties aan te brengen. Het Parlement en de Commissie zijn het over een aantal onderwerpen eens geworden, en daarmee is dan ook vooruitgang geboekt.
Maar er is wel degelijk een probleem. Al hebben we dan diverse, duidelijke en juiste politieke beslissingen genomen, moet ik toch toegeven dat de Commissie blijkbaar niet zo goed in staat was die in al haar diensten op dezelfde manier door te voeren. In sommige diensten zijn ze wel geïmplementeerd, in andere niet. Dat is iets waar de nieuwe Commissie veel aandacht aan zal moeten besteden. Goede beslissingen zijn belangrijk, maar we moeten ze ook ten volle in de praktijk kunnen omzetten.
Ook in MAP 2000 zijn er verbeteringen aangebracht. Het programma is gedecentraliseerd en ondergebracht bij verschillende directoraten-generaal. Ook is de bureaucratische rompslomp verminderd, en moeten de betrokken ambtenaren rechtstreeks verantwoording afleggen. Verder zijn wij de toekomstige structuur van de Commissie voor onze opvolgers aan het voorbereiden. Het is van groot belang dat de nieuwe commissievoorzitter alle elementen in handen heeft als hij over de verdeling van de portefeuilles en daarmee over de structuur van de diensten moet beslissen.
Ik ben het eens met de hoofdconclusies van de rapporteur. Een daarvan is dat er bij de uitvoering van communautaire maatregelen beter moet worden samengewerkt. Het is van groot belang dat de Commissie en de lidstaten hun krachten bundelen, dat er duidelijke regels zijn, dat we weten wie voor wat verantwoordelijk is, dat we het met elkaar eens zijn en weten hoe we de zaken kunnen rechttrekken als er iets misloopt. We zijn al een eind op de goede weg, en ik weet zeker dat we zo verder kunnen gaan. Ik was blij dat de rapporteurs van de Commissie begrotingscontrole aanwezig waren op de laatste vergaderingen met de lidstaten. Beide partijen vonden dat dit nuttige besprekingen waren.
Het decentraliseren en delegeren van activiteiten van de Commissie is een tweede uiterst belangrijk punt, vooral waar het externe programma's betreft. Hiervoor moeten we uitermate strenge regels opstellen en daar moeten we ook steeds zorgvuldig de hand aan houden. In dat opzicht hebben we op één punt meer problemen gekregen dan verwacht. Voor de leden die er in 1995 zijn bijgekomen wil ik verduidelijken dat ik het nu heb over de externe bureaus die een groot aantal taken van de Unie uitvoeren. Dankzij de samenwerking met het Parlement zijn we het eens geworden over het begrotingskader. Er zal nu altijd een commentaar in de begroting moeten voorkomen. Zoals u weet hebben we een vademecum opgesteld over welke activiteiten aan externe bureaus kunnen worden uitbesteed en welke regels daarbij in acht genomen moeten worden. Het lijdt echter geen twijfel dat er nog het veel moet gebeuren, zoals ook vermeld wordt in de verslagen van de heren Elles, Brinkhorst en Bourlanges.
Een derde belangrijk punt is de algehele hervorming van de financiële regels. Ook hierover is al een mededeling opgesteld, en de heer Dell'Alba heeft die in zijn verslag van commentaar voorzien. De besprekingen zijn nog altijd aan de gang. Het wachten is op het financiële besluit van de Rekenkamer. Het is van het grootste belang dat we al deze kleine hervormingen in één duidelijk algemeen Financieel Reglement gieten, waarin de plaats en de verantwoordelijkheid van elke ambtenaar duidelijk wordt omlijnd. Ik denk daarbij met name aan de ordonnateur, de financieel controleur en de rekenplichtige.
Dit is tot slot een uiterst pijnlijk jaar geweest, en dit is de laatste keer dat we daarover in het openbaar met elkaar kunnen spreken. Ieder van ons die begaan is met de toekomst van de Unie, moet waken over de correcte uitvoering van de communautaire begroting en zich steeds afvragen of de belastingbetaler wel waar voor zijn geld krijgt. Alle maatregelen die ik heb opgesomd, moeten worden uitgevoerd met een duidelijke doel voor ogen. Zij moeten bovenal goed uitvoerbaar zijn en tot duidelijke resultaten leiden. Alleen zo bereiken we diepgaande hervormingen. De enige reden waarom ik dit zeg, is dat sommige parlementsleden ernstig bezorgd zijn over het feit dat wij dit debat in het openbaar voeren. Dat is nu eenmaal zo, en we zullen daar rekening mee moeten houden. Wij hopen dat de volgende Commissie onze pijnlijke ervaring te baat neemt en het hervormingsproces een extra impuls geeft.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris. Een korte opmerking van James Elles.

Elles
Mijnheer de Voorzitter, ik had graag enige verduidelijking over een van de antwoorden van de commissaris. Ik dank hem voor de inlichtingen over de gedragscodes. Maar er rest nog één document, en dat is het verslag over paragraaf 7 van de resolutie van januari, waar ik in mijn uiteenzetting aan heb gerefereerd. Gezien de afwezigheid van de socialistische leden van de Commissie begrotingscontrole geloof ik dat ik namens iedereen het woord moet voeren. Er staat: "Het Europees Parlement ziet uit naar het verslag dat de voorzitter van de Commissie voor de Top van Keulen voorbereidt over de interne hervorming van de Commissie, en neemt zich voor in zijn vergaderperiode van mei 1999 een grondig debat te voeren over dit verslag en de concrete voorstellen van de Commissie aan het Parlement." Graag had ik van de commissaris gehoord wanneer het nieuwe Parlement over dit verslag kan beschikken.

Liikanen
Ik weet dat de diensten en het kabinet van de voorzitter, ondanks de uitzonderlijke omstandigheden, hier hard aan gewerkt heeft. Ik zal hem dit voorleggen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Overzicht van nog hangende wetgevingsvoorstellen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0255/99) van mevrouw Palacio Vallelersundi, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over de gevolgen van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam (overzicht van de op 1 mei 1999 bij de Raad aanhangige wetsvoorstellen met opgave van de nieuwe rechtsgrondslag en een eventuele wijziging van de wetgevingsprocedure naar aanleiding van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam) (C4-0134/99 + SEC(99)0581 - C4-0219/99).

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, voordat ik het woord nam, bedacht ik dat dit mijn laatste verslag is als rapporteur in deze zittingsperiode. Ook bedacht ik dat maar weinig parlementsleden hetzelfde geluk en dezelfde eer hebben gehad als ik. Ik ben immers mijn loopbaan in dit Parlement begonnen met de richtlijn over het kiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen voor burgers van de Unie die in een andere lidstaat woonachtig zijn dan waar zij onderdaan van zijn - hetgeen trouwens samenviel met uw debuut in een geïnstitutionaliseerd politiek forum - en eindig nu met dit verslag over de gevolgen van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam voor hangende wetgevingsvoorstellen.
Na deze woorden, en met een zekere nostalgie naar de verslagen waarover ik deze jaren in de plenaire vergadering het woord heb mogen voeren, wil ik overgaan naar het onderhavige onderwerp. Mijnheer de commissaris, op de eerste plaats moet ik u namens de juridische commissie zeggen dat wij, ondanks de haast waartoe wij door de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam waren gedwongen, dit document verwelkomen. Dit is begrijpelijk en wij zijn het er mee eens. Ik hoop dat het Parlement ons standpunt morgen zal bevestigen. Het is een uitstekend werkdocument en ik deel persoonlijk de achterliggende filosofie, die helder is en tegelijkertijd de essentiële punten specificeert.
Mijnheer de commissaris, verder kan dit Parlement echter niet gaan. Het volgende Parlement moet in elk afzonderlijk geval op basis van het Reglement de toelaatbaarheid van de rechtsgrond onderzoeken.
Dit verslag gaat trouwens al verder dan een loutere opsomming van de wijzigingen die de Commissie heeft vastgesteld en de andere instellingen ter overweging heeft voorgelegd, hoewel het natuurlijk wel belangrijk is deze wijzigingen in herinnering te roepen. Voor meer dan honderd wetgevingsvoorstellen komen er procedurewijzigingen. Tachtig voorstellen gaan over van de samenwerkingsprocedure naar de medebeslissingsprocedure. Het gaat daarbij om met name vervoer, milieu en sociale zaken. Ook zijn er wijzigingen van rechtsgrondslag, met name voor de vraagstukken die onder het oude artikel 43 (landbouw) vielen en nu deel uitmaken van de titel volksgezondheid. Voorts zijn er zeer belangrijke wijzigingen voor de onder justitie en binnenlandse zaken vallende vraagstukken die van de derde pijler overgaan naar de eerste pijler. Deze wijzigingen zijn politiek en inhoudelijk van aard, maar houden ook verband met de onderliggende politieke principes. Tot slot hebben wij dan de opneming van het Sociaal Protocol in het Verdrag, hetgeen een zeer grote verandering is.
Welnu, ten aanzien van deze ongetwijfeld complexe situatie stellen wij vast dat er geen overgangsrecht is. Er staan geen overgangsbepalingen in het Verdrag van Amsterdam en wij moeten derhalve op basis van de fundamentele principes zorgen voor een opbouwende interpretatie. Bij deze interpretatie moeten wij als Parlement ons baseren op een drietal punten. Ten eerste moeten wij onze verantwoordelijkheid jegens de burgers hard maken en de bevoegdheden zien te behouden die het Verdrag aan het Parlement toekent. Ten tweede moeten wij waken over de eerbiediging van die bevoegdheden en over de eerbiediging van de bevoegdheden van de andere instellingen, zoals de nieuwe raadplegingen van het Comité van de regio's en het Economisch en Sociaal Comité.
Het Parlement zal zich hierbij door geen enkele instelling een interpretatie van procedurele kwesties laten opleggen. Zoals het document van de Commissie zeer terecht zegt, moeten dergelijke kwesties worden bezien uitgaande van de overweging of de betrokken wetgeving werd goedgekeurd volgens het Verdrag van Amsterdam en of de gevolgde procedure juist was. Daar komt, ten derde, nog een ander belangrijk principe bij dat ook te maken heeft met de verantwoordelijkheid jegens de burgers, waar ik het net over had. Wij moeten de wetgevingen bewaren, zo doelmatig mogelijk zijn en zo snel mogelijk het beste antwoord geven aan de burgers. Daarom bekrachtigen en ratificeren wij, waar mogelijk, procedurevoorstellen opdat elke wetgeving het daglicht kan aanschouwen en zo snel mogelijk van kracht kan worden.
Daarom moet onze algemene filosofie qua algemene ideeën onbuigzaam zijn en qua concrete toepassing zo flexibel mogelijk.
Wij worden, mijnheer de Voorzitter, vandaag met een verandering geconfronteerd die de filosofie van dit Parlement heel goed samenvat. Commissaris Oreja spreekt over een verandering die vanaf 1 mei de Europese Unie toerust "met een krachtiger instrument, dat zich meer openstelt voor de dialoog met de burgers, democratischer is en zich sterker richt op de buitenwereld" . Ik geloof dat dit verslag aan deze ideeën beantwoordt.

Oreja
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik wil mevrouw Ana de Palacio gelukwensen. Mevrouw Palacio heeft verwezen naar haar eerste en naar haar laatste bijdrage, maar ook tussen die twee uitersten is zij enorm actief, bekwaam en intelligent geweest. Zij heeft ons allen, alle instellingen, werkelijk verrijkt met haar werk van de afgelopen vijf jaar.
Wat het onderhavige verslag betreft, is het mijns inziens wel duidelijk dat door de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam een aantal procedurele kwesties inzake hangende wetgevingsvoorstellen moet worden opgelost. Het feit dat die inwerkingtreding samenvalt met de laatste plenaire vergaderperiode van dit Parlement maakt de zaken er niet gemakkelijker op, maar wij zijn ervan overtuigd dat met de loyale samenwerking tussen de instellingen eventuele problemen kunnen worden opgelost.
Zoals u weet heeft de Commissie op 1 mei het Parlement en de Raad een mededeling doen toekomen waarin nauwkeurig de gevolgen van de inwerkingtreding van het Verdrag voor alle, voor die datum ingediende en nog niet aangenomen voorstellen staan aangegeven. Het gaat om tachtig voorstellen die onder de samenwerkingsprocedure vielen en die nu behandeld en aangenomen moeten worden op basis van de medebeslissingsprocedure. Bij een twintigtal voorstellen verandert de inspraak van het Parlement van raadpleging in medebeslissing. Bovendien hebben 27 voorstellen een andere rechtsgrondslag gekregen.
Het Parlement heeft zich al over een aantal van die voorstellen uitgesproken en de Commissie heeft geheel of ten dele het standpunt van het Parlement in haar gewijzigde voorstellen overgenomen. Het lijkt ons belangrijk bij de Europese burgers de indruk te vermijden dat de Gemeenschap minder besluitvaardig is als gevolg van de inwerkingtreding van het nieuwe Verdrag of door de verkiezingen voor het Parlement. De wetgevende arbeid moet derhalve doorgaan.
Het verslag van mevrouw Palacio stelt dezelfde procedure voor als die het Parlement na de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht heeft gekozen. Het Parlement bevestigt op grond daarvan de al gestarte wetgevingsprocedures waarvan de rechtsgrondslag of de procedure krachtens het Verdrag van Amsterdam is gewijzigd. Welnu, er zijn enkele gevallen, in concreto de drie voorstellen voor de goedkeuring van de conclusies van de onderhandelingen over Agenda 2000, die extra snel behandeld moeten worden.
Ik wil het Parlement dankzeggen voor zijn bereidheid om in deze vergaderperiode, niettegenstaande de tijdsdruk, alle urgente hangende voorstellen te behandelen, met name de voorstellen in het kader van Agenda 2000.
Ter afsluiting ga ik in op de hangende voorstellen inzake justitie en binnenlandse zaken die getroffen zijn door de "communautarisering" van de daarin behandelde materie in het Verdrag van Amsterdam. In die gevallen zal de Commissie formeel gezien nieuwe voorstellen moeten indienen. Zij zal daarbij natuurlijk de inhoud handhaven en, al naar gelang de situatie, besluiten of een verordening of een richtlijn het gepaste juridische instrument is. Voorts zal de Commissie de voorstellen voor de overeenkomsten inzake datatransmissie en inzake erkenning van vonnissen over huwelijk en ouderlijke verantwoordelijkheid, morgen op basis van het Verdrag goedkeuren en onmiddellijk aan de Raad en het Parlement doen toekomen.
Aangezien door de institutionele kalender en de politieke omstandigheden de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam samenvalt met de vernieuwing van het Parlement en van de Commissie, wil ik tot slot benadrukken dat deze instellingen na de vernieuwing de draad van de dialoog met de Raad over deze materie weer op zullen moeten pakken. Dank u wel, en nogmaals gefeliciteerd, mevrouw Palacio.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Conflict EU/Verenigde Staten
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de arbitrageprocedure in het kader van het conflict tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten.
Ik heet commissaris Sir Leon Brittan hartelijk welkom.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, ik heb reeds over deze kwestie gesproken voor de Commissie externe economische betrekkingen en daarna is op 26 april hierover een debat geweest in de Raad Algemene Zaken.
Nadat de beroepsinstantie van de Wereldhandelsorganisatie ons in het ongelijk had gesteld, besloot de Commissie vorig jaar opdracht te geven tot een uitputtende risicoanalyse over het gebruik van hormonen. Deze analyse zal pas klaar zijn als de daarvoor vastgestelde termijn verstreken is en dat is 13 mei. Niettemin heeft het wetenschappelijk team de Commissie vorig weekeinde een tussentijds verslag gestuurd, dat de Commissie morgen voor het eerst zal behandelen. Om die reden zou het voorbarig zijn als ik de gegevens hier nu al zou bespreken, laat staan dat ik er conclusies aan zou verbinden voor ons conflict bij de Wereldhandelsorganisatie in Genève. Zoals gezegd zullen we de wetenschappelijke rapporten morgen voor het eerst bespreken en pas later conclusies daaraan verbinden. Toch kan ik u nu al een paar dingen zeggen die mij belangrijk lijken.
Ik wil benadrukken dat er geen enkele aanleiding bestaat voor dringende maatregelen in het belang van de volksgezondheid. Er is geen enkele reden tot paniek. Het waarom is uiterst simpel: in de Europese Unie heerst er een totaal verbod op het gebruik van hormonen en op de import van met hormonen behandeld vlees. De volksgezondheid is dus afdoende beschermd, en wetenschappelijke rapporten vormen geen bedreiging voor de volksgezondheid, hoe ze ook worden geïnterpreteerd. Wat we ons nu dus moeten afvragen, is niet hoe we de volksgezondheid kunnen beschermen - die is al beschermd -, maar hoe deze rapporten onze positie bij de Wereldhandelsorganisatie kunnen beïnvloeden. Het spreekt voor zich dat we daar grondig over moeten nadenken. Het is nu vooral een zaak van recht en economie, niet van volksgezondheid.
In het licht van de diverse parlementaire standpunten zou ik graag het volgende willen benadrukken. Ten eerste spreekt het voor zich dat de Commissie er evenveel belang aan hecht als het Parlement dat de Europese consument veilige voeding koopt. Ten tweede willen we ons natuurlijk ook houden aan onze internationale verplichtingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Er is geen enkele reden waarom die twee dingen met elkaar in strijd zouden zijn. Als het wetenschappelijk onderzoek uitwijst dat er gevaar is voor de volksgezondheid, kan het verbod op hormonen gewoon gehandhaafd blijven. De consument blijft dus dezelfde volledige bescherming genieten. Met het oog echter op onze positie binnen de Wereldhandelsorganisatie moeten onze wetenschappelijke gegevens voor iedereen toegankelijk zijn. Als wij de internationale gemeenschap willen overtuigen, moeten wij uitleggen in hoeverre onze analyse van de bestaande gegevens nieuw is en in hoeverre onze analyse het resultaat is van nieuwe studies. Waarschijnlijk zal ons gevraagd worden de resultaten beschikbaar te stellen, en dat is ook niet meer dan redelijk. Daarom zal iedereen ze op het internet kunnen raadplegen en ik zal ervoor zorgen dat daar een discussie over komt met Amerikaanse en Canadese wetenschappers. De bedoeling is dat we aldus met hen tot een bredere consensus komen.
De wetenschappelijke resultaten van dit weekeinde kunnen een belangrijke bijdrage aan het debat leveren, en ik ga ervan uit dat ze volledig toegankelijk zullen zijn. Ik hoop dat er nu een constructieve dialoog ontstaat tussen wetenschappers en regulerende instanties aan weerszijden van de Atlantische Oceaan. Op basis daarvan kunnen we onze verdere positie bepalen ten opzichte van de Wereldhandelsorganisatie en de Verenigde Staten.
Dan ga ik nu over tot de bananenkwestie. De Commissie heeft vorige week met instemming van de Raad besloten geen beroep aan te tekenen tegen de beslissing van de Wereldhandelsorganisatie, noch ten gronde, noch op basis van de zogenaamde systemische kwestie. Niet dat we de systemische kwestie laten rusten. We blijven ons verzetten in het panel van de Wereldhandelsorganisatie dat op aandringen van de EU is ingesteld naar aanleiding van artikel 301 van de Amerikaanse handelswet. Ook stellen we de zaak aan de orde bij de tussentijdse herziening van de procedure voor geschillenregeling en eventueel ook in de volgende handelsronde.
Inhoudelijk gaan we onze regelgeving nu aanpassen aan het besluit van het panel. Ik geloof dat iedereen het ermee eens is dat we de regels van de Wereldhandelsorganisatie zoveel mogelijk moeten naleven, al zal dat niet altijd even makkelijk zijn. We starten nu besprekingen met alle belangrijke partijen om een regeling uit te werken die ons hopelijk niet meer met de Wereldhandelsorganisatie in conflict brengt. Twee weken geleden heb ik hierover in Washington onder meer met de Amerikaanse minister van landbouw gesproken, waarna de behandeling van de zaak door hoge ambtenaren werd voortgezet. Met het oog op onze handelscontacten, met zowel de Verenigde Staten als andere belangrijke partijen, heeft de Raad de Commissie gevraagd tegen eind mei voorstellen te doen voor aanpassingen van onze importregeling voor bananen.
Uit onze besprekingen is gebleken dat de Verenigde Staten hun sancties niet zomaar zullen intrekken.
De Verenigde Staten eisen dat wij onze procedure voor toekenning van importvergunningen aanpassen, zodat bananenproducenten uit Latijns Amerika naar de mening van de Verenigde Staten voldoende toegang tot onze markt krijgen. De Verenigde Staten zijn bereid in te stemmen met de verlenging van de vrijstelling onder de Overeenkomst van Lomé, maar ze staan huiverig tegenover een uitbreiding van de reikwijdte.
Wat de importvergunningen betreft, denkt de Commissie aan een inschrijvingsprocedure. Dat zou een doeltreffende en transparante manier zijn om vergunningen te verlenen, zonder daarbij enige partij te discrimineren. De Verenigde Staten geven toe dat het panel van de Wereldhandelsorganisatie zulk een inschrijving niet strijdig met de regels acht, maar ze blijven de wettigheid ervan in twijfel trekken.
Verder heeft Ecuador een eerste reeks besprekingen met ons gevoerd, waarin het heeft aangegeven waar zijn belangen liggen. Volgens Ecuador moet de Europese Unie vanaf nu een schadevergoeding gaan betalen, als wij onze regels niet onmiddellijk in overeenstemming brengen met die van de Wereldhandelsorganisatie. Deze week is er ook een ontmoeting met de ACS-landen, en we organiseren zo spoedig mogelijk besprekingen met andere belangrijke leveranciers. Als die eenmaal achter de rug zijn, kunnen we de situatie beter overzien en een aanvaardbare oplossing uitwerken. We streven naar een regeling die zowel voor ons als voor de Verenigde Staten en de overige betrokken partijen aanvaardbaar is. Momenteel bestuderen wij de suggesties van het panel dat op verzoek van Ecuador is ingesteld. Naar aanleiding daarvan zullen wij onze regels aanpassen. We proberen in overleg met alle betrokken partijen tot een nieuwe regeling te komen, maar als we daar niet in slagen, moeten we onze regels zodanig aanpassen dat ze volgens ons het best met de beslissing van de Wereldhandelsorganisatie overeenstemmen.
Dan ga ik tot slot over naar de geluidsdemping op vliegtuigmotoren. De laatste maanden staat dit thema erg op de voorgrond, nu de Verenigde Staten zich zorgen maken over ons voorstel voor een richtlijn. Europese luchthavens liggen meestal in de nabijheid van dichtbevolkte gebieden, en als er sprake is van uitbreiding, maken omwonenden zich dan ook ernstig zorgen over lawaaihinder. Daarom hebben wij vorig jaar een voorstel voor een richtlijn ter vermindering van de geluidsoverlast, het brandstofverbruik en de vervuiling door vliegtuigen ingediend. Met ingang van 2002 komt er een limiet op het aantal verouderde toestellen dat nog in de Europese Unie mag vliegen. Daar vallen ook toestellen met geluiddempingsapparatuur onder.
De Amerikaanse vliegtuigindustrie beweert dat dit een de facto discriminatie is van in de VS gebouwde toestellen en zij meer dan een miljard dollar schade lijdt, omdat zij de ons omringende landen voor verkeer van en naar Europese luchthavens geen toestellen met geluidsdempers meer zal kunnen leveren. Maar de Amerikanen hebben niet tot in de details kunnen uitleggen hoe ze aan dat bedrag zijn gekomen.
De Commissie en de vertegenwoordigers van de lidstaten hebben de Verenigde Staten op diverse ontmoetingen op hoog niveau uitgelegd dat dit geen discriminerende maatregel is, dat de economische gevolgen beperkt zullen zijn en dat het om niet meer gaat dan een bevriezing van het aantal luidruchtige toestellen. We hebben ook geprobeerd duidelijk te maken dat de huidige geluidsstandaard van de ICAO al sinds 1977 onveranderd is gebleven, en dit voornamelijk door toedoen van de Amerikanen.
Na een reeks intensieve besprekingen in de loop van de laatste weken lijkt er nu een oplossing in het verschiet te liggen. Vorige week heeft de Raad de voorgestelde richtlijn inzake vliegtuiglawaai aangenomen. Tevens heeft de Raad - met inachtneming van het standpunt van het Parlement - besloten de inwerkingtreding met een jaar uit te stellen. Daardoor krijgen we de tijd om de in maart aangevatte besprekingen met de Verenigde Staten tot een goed einde te brengen. We gaan ons daarbij vooral concentreren op een nieuwe geluidsnorm van de ICAO.
De Amerikanen hechten er belang aan snel en in nauwe samenwerking met de Europese Unie tot een oplossing te komen. Ook de geluidsproblemen op korte termijn komen aan bod. Voor de bezwaren die wij legitiem achten, zijn wij bereid aanpassingen op onze wetgeving in overweging te nemen. De Raad heeft de Commissie gevraagd tegen september verslag uit te brengen over de besprekingen. We zullen ook het Parlement nauwkeurig op de hoogte houden, met name via de bevoegde commissies. Uiteraard zullen wij krachtig opkomen voor de Europese belangen, maar tegelijkertijd willen we nodeloze en potentieel schadelijke handelsconflicten met de Verenigde Staten vermijden. Van de Verenigde Staten verwachten we dezelfde terughoudendheid in andere openstaande kwesties.

Mann, Erika (PSE).
Sir Leon Brittan, u hebt de toestand nog eens duidelijk uiteengezet en bent ook nader ingegaan op de verschillende handelsbesprekingen die wij nu al sedert maanden of zelfs jaren met de Verenigde Staten voeren. Ik maak mij over verschillende punten een beetje zorgen. Ik zou graag nader op het eerste punt ingaan. Al die handelsbesprekingen die wij momenteel met de Verenigde Staten of met Canada voeren, zijn eigenlijk testcases waarbij de grenzen in het kader van de WHO worden afgetast. Elk land wil zien in hoeverre het een onafhankelijk en zelfstandig beleid kan voeren op het gebied van consumentenbescherming, gezondheidszorg en ten aanzien van de ontwikkelingslanden, bij bijvoorbeeld bananen, of normen. Dat zijn allemaal essentiële vraagstukken. Als handelspartners moeten wij ons binnen het door de WHO vastgestelde kader bewegen. Wij zijn daar in principe en over het algemeen tevreden mee. Wij weten echter dat er extreme situaties en grensgevallen zijn en dat klachten en veroordelingen nuttig zijn om te weten te komen hoever men kan gaan.
In de tweede plaats maak ik mij zorgen over het feit dat twee modellen hier botsen. In de hormonenkwestie is dat het beroemde Amerikaanse model, als ik dat zo mag noemen - dat een heel ander systeem voor gezondheidszorg behelst - en het Europese model, dat meer op preventie is gericht.
Wat mij bezighoudt, is de vraag hoe wij in de toekomst met elkaar kunnen omgaan. Ik vraag mij ook af hoe wij het in het kader van de nieuwe onderhandelingen over de wereldhandel over meer gemeenschappelijke normen eens kunnen worden en er tegelijkertijd voor kunnen zorgen dat de landen en regio's hun lot meer in eigen handen nemen. Dat zal niet eenvoudig zijn. Wij hebben het daar in de commissie al meermaals over gehad. De hormonenkwestie wordt de toetssteen voor de Europese Unie. Deze wordt nog veel erger dan het bananenconflict. De consumenten zullen immers scherp reageren. Zij willen dat zoveel mogelijk voorzorgsmaatregelen in het beleid worden ingebouwd.
Ik weet niet hoe wij op uw antwoord kunnen reageren. Wij mogen geen enkele mogelijkheid uitsluiten. Wij mogen in dit stadium ook geen enkele concessie doen. Dat is het standpunt van mijn fractie, waarop andere collega's nog nader zullen ingaan. Wij mogen ons in geen geval met politieke uitspraken ergens toe verplichten voordat wij de resultaten van het wetenschappelijk onderzoek kennen. Dan pas kunnen wij, het Parlement, de Raad en de Commissie, zeggen hoe het verder moet. Ik vind elke commentaar op dit moment voorbarig.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, in deze tijd van grote beroering, als gevolg van onder meer het conflict over Kosovo, moet het Europees Parlement alweer een onderwerp behandelen dat ons allen al zo lang bezighoudt, te weten de handelsoorlog met de Verenigde Staten. De Verenigde Staten houden vast aan hun standpunt. De bananenkwestie is geregeld zoals zij dat wensten. Nu gaat het om hormonen. Het is buitengewoon moeilijk op dat gebied een regeling te vinden die ook buiten de Europese Unie aanvaardbaar is. Dit handelsconflict heeft immers betrekking op 2 % van onze gemeenschappelijke handel.
Ik wil tot de Verenigde Staten een duidelijke oproep richten. Wij zien in dat vernieuwing noodzakelijk is, maar willen in Europa onze tradities niet afzweren. Ik denk bijvoorbeeld aan de bananenteelt in enkele lidstaten en aan de bescherming van onze consumenten. Als gekozen afgevaardigden zijn wij immers voor hen verantwoordelijk en moeten wij hen beter beschermen.
In vergelijking met onze Amerikaanse collega's in het Congres hebben wij soms andere prioriteiten. Ik moet echter ook een oproep tot de Commissie en de Raad doen. Sir Leon Brittan, u hebt in de voorbije jaren in de transatlantische handelsgeschillen zeer nauw met het Europees Parlement samengewerkt. Dat was voor ons een buitengewoon positieve ervaring. Ik dank u daarvoor. Wij hebben echter niet met u alleen te maken, maar met de Commissie en de Raad. Ik vraag u dan ook, mede namens mijn fractie, elke poging tot vertraging van de procedure in de WHO en uitstel van een oplossing voor de handelsgeschillen, energiek tegen te gaan. Ik herinner u aan iets wat wij al herhaaldelijk hebben gedaan. De Europese Unie, de Verenigde Staten, Canada, Nieuw-Zeeland en Australië hebben elk een stem in de WHO. Er zijn echter ook honderden ontwikkelingslanden, die hopen dat ook met hun belangen rekening wordt gehouden. De aanslepende conflicten tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten mogen de andere fundamentele problemen van die landen niet naar de achtergrond verdringen.
Wij mogen de opheffing van de onderliggende wantoestanden niet proberen uit te stellen. Dat zou betekenen dat wij de WHO-regels om politieke redenen geweld aandoen. Als algemeen rapporteur van het Europees Parlement waarschuw ik ervoor dat dit het image van de WHO in de Verenigde Staten en bij onze eigen kiezers zou schaden.
Ik roep de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten ertoe op zich in deze zaak bij de Europese Volkspartij aan te sluiten. Wij zijn ons allemaal bewust van de vele politieke moeilijkheden die uit het bananenbesluit en de hormonenkwestie voortvloeien. Ondanks die moeilijkheden mogen wij de hoofdlijnen van een juridisch en feitelijk haalbare oplossing niet uit het oog verliezen. Volgens het bananenbesluit van de WHO moeten wij met een duidelijke regeling voor de eigen producenten en de ACS-producenten komen, wat een adequate markttoegang voor alle derde landen betekent. Er moet bovendien zo snel mogelijk een oplossing komen. De door de Verenigde Staten opgelegde, gerechtvaardigde strafheffingen vormen voor andere economische sectoren immers een zware last. Daardoor komen Europese banen in gevaar. Als wij onderzoeken of wij met hormonen behandeld rundvlees uit de Verenigde Staten kunnen toelaten, moeten wij rekening houden met het feit dat wij juist een multilateraal rechtskader hebben gecreëerd om de zwakkeren te beschermen. Daar wij niet voor de macht van de markt zwichten, kunnen wij, dankzij de WHO, onze gerechtvaardigde bezwaren via een wettelijke procedure doen gelden. Als wij echter geen ondubbelzinnige wetenschappelijke bewijzen kunnen leveren, kunnen wij ook geen invoerverbod uitvaardigen. Het eerste van een reeks rapporten over onderzoek naar de gezondheidsrisico's van met hormonen behandeld vlees ligt nu voor. Volgens dat rapport is de consumptie van met hormonen behandeld vlees niet ongevaarlijk. We moeten echter vermijden dat er nu een transatlantisch of Europees welles-nietes-spelletje over individuele rapporten op gang komt. Daarom moeten wij rustig het uiteindelijke oordeel van de wetenschap afwachten. Aan de interrupties merk ik dat emoties hier zwaarder wegen dan kennis van zaken.
Wij hebben vandaag geprobeerd de verschillende opvattingen in het Europees Parlement in een gezamenlijke ontwerpresolutie te verzoenen. Europa moet in deze belangrijke kwestie immers eensgezind zijn. Ik verzoek u dan ook deze ontwerpresolutie goed te keuren.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, voor mijn fractie staat voorop dat wij een overeenkomst hebben gesloten in het kader van de WHO en dat wij de uitspraken van de rechtbank die in dit kader zijn afgesproken ook zullen moeten respecteren. Ik kan dan ook instemmen met wat de commissaris heeft verklaard over de gevolgtrekkingen.
Heel veel moeilijker ligt het op het gebied van dierlijke hormonen. Ik denk dat in de eerste plaats onomstotelijk moet vaststaan dat het niet gevaarlijk is voor de volksgezondheid. Tweede aspect dat ik graag in de discussie zou willen betrekken is de diervriendelijkheid. Kunnen deze hormonen worden toegediend zonder dat aan de dieren schade wordt toegebracht? Ik denk dat over dit punt de ideeën in Europa duidelijk anders zijn dan in de Verenigde Staten en dat zal ook een van de punten zijn die wij in de komende onderhandelingen aan de orde moeten brengen.
Tweede aspect dat ik ook aan de commissaris zou willen vragen: wat gebeurt er wanneer wij het hormoonvlees uit de Verenigde Staten met etiketten zouden toelaten? Kunnen wij dan rechtens aan Europese producenten verbieden om ook dierlijke hormonen te gebruiken? Wat is daarvan dan de consequentie?
Tenslotte, over de hele kwaliteitspolitiek van landbouwproducten heeft dit Parlement reeds het een en ander gezegd. Ik zou met name willen verwijzen naar de resolutie die in oktober vorig jaar unaniem door dit Parlement is aangenomen en die in grote lijnen aangeeft wat een kwaliteitspolitiek voor Europese landbouwproducten zou kunnen zijn. Ik zou dat graag willen aanbevelen in de toekomstige discussies.

Herzog
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik trek twee lessen uit de recente conflicten met de Verenigde Staten: ten eerste is het noodzakelijk de dialoog met de Amerikanen te ontwikkelen, maar ook met andere regio's van de wereld - wij zullen immers nieuwe bondgenootschappen nodig hebben, en hebben die al nodig - en ten tweede moeten wij in de Europese Unie waakzamer zijn wanneer het om onderhandelingen in de WHO gaat. Deze onderhandelingen worden trouwens steeds belangrijker en daardoor krijgen wij een collectief probleem waarbij ook het Europees Parlement betrokken is.
Mijns inziens moet u in de bananenzaak, die u goed geleid hebt, de actie van de Europese Unie bij de WHO tegen de unilaterale wetgeving voortzetten. Bij het hormonenrundvlees staan echter fundamentele vragen op het spel, zoals de voedselveiligheid en de keuze van het landbouwmodel. Ik heb de indruk dat het tussentijds verslag en de zorgen die geuit zijn in de Transatlantic consumer dialogue ons standpunt eerder versterken, en dat het van belang is om, zoals mevrouw Mann zei, in dit stadium geen concessies te doen. Als er al compensaties zijn, mogen deze uitsluitend van voorlopige aard zijn. Bij de etikettering zou een verandering van filosofie teweeg worden gebracht, hetgeen op dit moment ons standpunt pijnlijk zou verzwakken.
Ik zou u echter vooral willen vragen, mijnheer de commissaris, of u zich, gezien de problemen die bij de WHO ontstaan zijn door de oude overeenkomsten over dit type producten, wilt inzetten voor een heropening van het dossier bij de WHO en wel ten aanzien van twee punten: een betere definitie van het voorzorgsprincipe, met in het bijzonder de omkering van de bewijslast in geval van twijfel, en een betere definitie van deskundigheid, want de codex alimentarius kan niet worden beschouwd als de enig mogelijke, wettelijke referentie.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u. Met alle respect, Sir Leon Brittan, maar wij moeten dit debat nu voeren. U zegt dat er voor de consument geen reden tot paniek is, omdat er al een verbod is. Dat verbod was echter bijna opgeheven. Het gaat hier, zoals mevrouw Mann al zei, wel degelijk om het verschil tussen de Amerikaanse en de Europese way of life . Het gaat echter ook om de concrete belangen van de hormonenproducenten en -gebruikers hier in Europa. Dat, mijnheer Kittelmann, blijkt uit uw zwakke betoog. Wat wij nu hebben, zijn geen emoties, maar wetenschappelijke bewijzen - en wel kwalitatieve, zoals gevraagd wordt, en niet kwantitatieve bewijzen - dat het gebruik van hormonen schadelijk en kankerverwekkend is, dat het gezondheidsrisico's met zich mee brengt en de puberteit bij meisjes vervroegt. Zoals wij altijd hebben gezegd, werken geslachtshormonen in die moeilijke levensfase in op de hormoonhuishouding van kinderen.
Sir Leon Brittan, de consumentenbescherming moet in de eerste plaats komen. Het probleem is niet van juridische aard. Het juridische probleem is een betere consumentenbescherming en preventie voor onze burgers. Het gaat er ook niet om, mijnheer Mulder, dat de WHO-afspraken en -regels niet worden nageleefd. Wij willen ons daar graag aan houden, maar moeten op onze manier meewerken aan de vormgeving daarvan. Wij moeten ze ook op sociaal, ecologisch, cultureel en gezondheidsgebied verder uitwerken.
Sir Leon Brittan, wij hebben gezien dat, als het gebruik van zulke twijfelachtige middelen wordt toegestaan, de deur ook voor het gebruik van verboden middelen wijd open wordt gezet. Uit onderzoek van de Commissie blijkt dat in de Verenigde Staten ook verboden hormonen worden gebruikt en dat de belofte, dat voor Europa bestemd vlees hormonenvrij is, loos is. Dit wil zeggen dat wij, als wij het verbod op hormonen opheffen, ook hier het gebruik van hormonen, met alle negatieve gevolgen van dien, moeten toestaan. Sir Leon Brittan, bij geneesmiddelen kunnen wij wel de een of andere nevenwerking op de koop toe nemen, maar bij voedingsmiddelen absoluut niet. Wie deze middelen wil produceren en gebruiken moet bewijzen dat ze onschadelijk zijn. De bewijslast moet dus worden omgekeerd. Wij moeten de WHO-onderhandelingen in die richting sturen en onze Europese way of life doordrijven.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de vice-voorzitter van de Commissie, deze handelsoorlog met bananen en hormonen heeft, zoals wij weten, een ernstige nasleep voor bepaalde Europese bedrijven en bedrijfstakken die niets hebben uit te staan met de sectoren waarin het conflict is ontbrand. Natuurlijk is dat ook de opzet van het Amerikaanse offensief en wij zouden er goed aan doen met dezelfde wapenen terug te vechten. Wij kunnen echter de tol die bepaalde bedrijfstakken - en ik zou haast zeggen, Sir Leon, bepaalde landen - hiervoor moeten betalen, niet blijven negeren. Ik ben nooit een fanatiek nationalist geweest, maar de statistieken - die u beter kent dan wij - liegen er niet om. Daaruit blijkt dat Italië en vooral bepaalde bedrijfstakken in Italië onevenredig hard getroffen worden door deze represaillemaatregelen, door deze douanerechten van de Verenigde Staten. Ik noem als voorbeeld de batterij- en accusector die voor miljoenen en miljoenen dollars verlies lijdt ten gevolge van een douaneheffing van 100 % die zij dankzij en in naam van deze oorlog mogen betalen.
Daarom stellen wij voor een compensatiefonds op te richten - ik weet trouwens dat dit voorstel momenteel door DG I wordt onderzocht - en vragen wij de begrotingsautoriteit dit fonds in de begroting op te nemen. Dan hebt u, mijnheer de commissaris, voor uw gemeenschappelijk handelsbeleid een fonds, een reserve waarmee u de Europese bedrijven kunt bijstaan die het onschuldige slachtoffer zijn van dit juiste en noodzakelijke, gemeenschappelijke handelsbeleid. Ik vraag derhalve het Parlement in te stemmen met deze suggestie. Tegelijkertijd wil ik echter u aanmoedigen in uw studie. Ik hoop van ganser harte dat er een concreet voorstel uit de bus komt en in de nieuwe financiële perspectieven en op de nieuwe begroting een pro memorie kan worden opgenomen waarin duidelijk wordt verwezen naar dit extra wapen voor ons gemeenschappelijk handelsbeleid.

Roth-Behrendt
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend commissaris, ik heb goed naar uw woorden geluisterd. Uw uiteenzetting heeft mij verrast, of eigenlijk ook niet. Nee, u hebt mij wel verrast, omdat er maar twee mogelijke verklaringen zijn. Ofwel kunt u niet lezen, ofwel wilde u uw mening graag bevestigd zien en bevalt het wetenschappelijke advies u daarom niet.
Laten wij even nagaan waar wij vandaag staan. U hebt gezegd dat dit een juridische en economische aangelegenheid is. Is dit een juridische aangelegenheid? De geschillencommissie van de WHO heeft gezegd dat wij moeten bewijzen dat de gezondheid gevaar loopt. Is dat niet bewezen? Wij hebben bewezen dat hormonen gevaarlijk zijn, maar waar staan wij nu? Mevrouw Mann zei dat wij eigenlijk niet goed weten hoe wij moeten reageren, en de heer Kittelmann zei dat wij alleen kunnen doen wat juridisch en feitelijk haalbaar is. Mijnheer Kittelmann, ik kijk uit naar de manier waarop u uw kiezers bij de verkiezingen voor het Berlijnse Parlement zult uitleggen wat juridisch en feitelijk haalbaar is. Twintig jaar geleden, Sir Leon Brittan, hebben uw collega's dat in Groot-Brittannië gedaan. BSE was het gevolg. U bent goed op weg om met de Britse regering - als u denkt dat u haar steun heeft - iets dergelijks te herhalen.
Laten wij eens nagaan waar wij staan. Het gaat om zes hormonen. Volgens het wetenschappelijk advies houden ze alle zes een gezondheidsrisico in. Een ervan is volgens het advies kankerverwekkend en kankerbevorderend. En u Sir Leon Brittan, durft te zeggen dat wij meer transparantie nodig hebben. Is er transparantie in uw directoraat-generaal en uw kabinet? Dat wil ik wel eens weten. Er moet meer transparantie komen en er moet een nieuw onderzoek komen. Welk onderzoek dan wel? Een dat uw mening ondersteunt? Er moeten nieuwe wetenschappelijke gegevens komen. Welke nieuwe gegevens zijn dat, Sir Leon Brittan? Ik weet dat u eigenlijk voorstander bent van etikettering. Dat weet iedereen die kan horen, zien, lezen en schrijven. U weet toch ook wat etikettering betekent. Een stuk vlees kan misschien nog worden geëtiketteerd, maar wat daarvan wordt gemaakt, bijvoorbeeld gehakt, helemaal niet meer. Dat is toch wat de Commissie ons voorhield, toen het Parlement een volledige etikettering wilde. Wie nu voorstander is van etikettering, zegt klaar en duidelijk dat hij de gezondheidsrisico's voor de consument niet wil zien en ze op de koop toe neemt, en dat hij aanvaardt dat kinderen in de puberteit, zoals de heer Graefe zu Baringdorf zei, gevaar lopen. Mijnheer Kittelmann, gaat u in Berlijn de straat op en zegt u: dit is weliswaar zeer gevaarlijk voor kinderen in de puberteit, bij mensen die al aan kanker lijden, bevordert het de groei van tumoren, en anders kan het kankerverwekkend zijn, maar dat staat op het etiket. Doet u dat maar. In volle verkiezingsstrijd kan ik niets beters wensen.
Sir Leon Brittan, u bent niet lang meer in functie en dus moet ik eigenlijk niet zo tegen u uitvallen. Wie vertegenwoordigt u hier eigenlijk? Vertegenwoordigt u de Verenigde Staten of de Europese Unie? Wie in de Europese Unie? Niet de consumenten, dat is duidelijk. Anders zou u weten dat een van de basisprincipes van de EU-wetgeving is dat alleen veilige, onberispelijke producten op de markt mogen komen. Pas dan krijgen ze een etiket. Een etiket is geen waarschuwing, Sir Leon Brittan, maar dient om de consument te informeren. Producten moeten veilig zijn. Deze zijn dat echter niet, en wat u nu probeert te doen zou ik normaal gesproken lichtzinnig noemen. In feite is het echter onverantwoordelijk. Ik zal tegenover de publieke opinie dan ook duidelijk maken waarvoor de christen-democraten in dit Parlement opkomen.

Ferrer
Mevrouw de Voorzitter, ik wil meer in concreto ingaan op de crisis die door de bananensector ontstaan is. Met name ook omdat het logisch is dat die crisis juist die sector zou treffen. Het is echter niet zo logisch dat, zoals bij vele andere gelegenheden, de textielsector - samen trouwens met vele andere bedrijfstakken - voor de gevolgen van deze crisis moet opdraaien, terwijl de sector er niets mee te maken heeft. Net als de andere getroffen bedrijfstakken krijgt die sector - in concreto katoenen beddengoed en kleding van kasjmier - te maken met een verhoging van de uitvoerrechten met 100 % als gevolg van de uitspraak van het panel van de Wereldhandelsorganisatie. Deze uitspraak geldt overigens voor alle sectoren die genoemd worden in de begeleidende lijst bij de bekendmaking van de uitspraak van de WHO. U weet, mijnheer de commissaris, dat de textielsector al in een zeer delicate situatie verkeert, omdat deze het hoofd moet bieden aan massale invoer tegen lage prijzen uit Turkije en Azië. Daarom zal die uitspraak een zeer ongunstige weerslag hebben op de getroffen bedrijven, die door die goedkope invoer al in zulk een zorgwekkende toestand verkeren.
Anderzijds vormt het feit dat de maatregelen niet alle landen van de Europese Unie gelijkelijk treffen een zeer ernstige vorm van concurrentievervalsing op de interne markt. Dat is nog een versterking van de slechte gevolgen voor de bedrijven die te maken krijgen met de hoge douanerechten die de Verenigde Staten met hun sancties opleggen.
Het is daarom van levensbelang voor de sectoren die het slachtoffer van de bananenoorlog zijn, dat dit conflict zo snel mogelijk wordt opgelost. Daarom was ik blij met wat u zei en met de door u opgesomde acties en initiatieven om zo snel mogelijk tot een oplossing te komen. Ik bepleit daarom ook het instellen van een compensatiefonds voor de door de sancties getroffen bedrijven, daar anders vele bedrijven in een diepe crisis gestort zouden kunnen worden. Deze crisis zou zelfs tot de verdwijning van deze bedrijven kunnen leiden, waardoor juist op een moment dat wij vanuit de Unie een beleid ter stimulering van de werkgelegenheid proberen aan te zwengelen, arbeidsplaatsen verloren zouden gaan.

Iversen
Mevrouw de Voorzitter, er is een groot consumentenbewustzijn. Dit betekent dat we niet om het even wat mogen beslissen. Dit betekent ook dat de consumenten verwachten dat de levensmiddelen van behoorlijke kwaliteit zijn, maar ze verwachten en eisen in eerste instantie dat de levensmiddelen geen gevaar voor de gezondheid opleveren. Wij staan er niet zo goed voor, maar het is hier ondanks alles toch beter dan op vele andere plaatsen. Vandaag is een strijd aan de gang tussen twee continenten. Zoals reeds is gezegd, gaat de strijd onder andere over hormonenvlees en in dit verband lijdt het geen twijfel dat de consumentenbelangen op de eerste plaats moeten komen. Etikettering behoort in dit geval niet tot de mogelijkheden, omdat het niet de bedoeling is dat de consumenten proefkonijn worden voor de uitvindingen van de industrie. Met gezondheid wordt niet gespeeld. Daarom betreur ik dat de Commissie in haar voorstel etikettering toch als een van de mogelijkheden ziet.
Het probleem is dat de WHO nooit een voorvechter van consumentenbelangen zal zijn. Anderzijds is gebleken dat het geloof in vrijhandel een vals geloof is. Men kan niet verwachten dat de vrije handel alle problemen oplost. Vrije handel kan de milieu- en consumentenbelangen niet dienen, omdat deze twee gebieden politieke beslissingen vereisen en niet door de markt geregeld kunnen worden. Daarom moet de politiek in de WHO een grotere rol gaan spelen. De EU zal het recht blijven opeisen om de volksgezondheid te beschermen ten opzichte van de vrije markt.
Op lange termijn zullen wij dus gedwongen zijn te eisen dat de Commissie bij de onderhandelingen over de WHO-overeenkomsten de consumenten- en milieubelangen boven de heilige en vrije markt stelt. De Commissie zal dit moeten inzien. Zij kan niet dat alleen met de vrije markt rekening houden, want dan zijn de consumenten de verliezers, zoals ook in dit geval. Men kan de markt niet op zijn beloop laten.

De Voorzitter
Voordat ik het woord geef aan Sir Leon Brittan, heeft de heer Kittelmann het woord voor een motie van orde of voor een persoonlijk feit.

Kittelmann
Mevrouw de Voorzitter, ik wil voor de goede orde woordelijk herhalen wat ik op de kritiek van mevrouw Roth-Behrendt heb geantwoord: "We moeten echter vermijden dat er nu een transatlantisch of Europees welles-nietes-spelletje over individuele rapporten op gang komt. Daarom moeten wij rustig het uiteindelijke oordeel van de wetenschap afwachten'. Mevrouw Roth-Behrendt, uw emotionele reactie, vooral uw persoonlijke aanval op Sir Leon Brittan, was ongerechtvaardigd, beneden uw waardigheid en paste in de verkiezingsstrijd die u in Berlijn wil voeren.

De Voorzitter
Dat was inderdaad geen motie van orde, maar een persoonlijk feit.

Graefe zu Baringdorf
Mevrouw de Voorzitter, als de heer Kittelmann het moeilijk heeft om te begrijpen wat hij zelf zegt, moet ik mijn betoog misschien nog eens overdoen. Ik vrees dat hij helemaal niet heeft begrepen wat ik heb gezegd.

De Voorzitter
Beste collega's, op dit late uur is het volkomen normaal dat er begripsproblemen ontstaan.
Ik ben ervan overtuigd dat Sir Leon Brittan ons opheldering zal verschaffen op de ons allen bekende, meesterlijke wijze.

Brittan, Sir Leon
Mevrouw de Voorzitter, ik zal mijn best doen. Ik zal beginnen met de bananenkwestie, die voor een aantal mensen van groot belang is. Ik heb met grote belangstelling geluisterd naar wat er door bijvoorbeeld de heer Dell'Alba en mevrouw Ferrer gezegd is. We proberen de kwestie op te lossen door overleg te plegen met alle betrokken partijen en vervolgens aanpassingen aan onze importregeling voor te stellen, die naar wij hopen voor iedereen aanvaardbaar zijn. Als we daarin slagen, worden de sancties per definitie opgeheven, en dit lijkt ons dan ook de kortste weg. Toch kunnen we niemand tot een akkoord dwingen, en de kans bestaat dat we het niet over alles eens worden. In dat geval moeten we zo goed mogelijk rekening houden met wat iedereen gezegd heeft en dan aanpassingen aanbrengen die én aan de regels voldoen, én zoveel mogelijk mensen tevreden stellen. Dat is een haalbare kaart. In die omstandigheden kunnen we dan ook tegen de Verenigde Staten zeggen dat hun sancties onterecht zijn. De enige manier waarop we de Verenigde Staten kunnen dwingen hun sancties op te heffen is via de Wereldhandelsorganisatie. Ik kan de heer Herzog dus verzekeren dat we ons protest bij de Wereldhandelsorganisatie tegen artikel 301 handhaven.
Het betalen van een schadevergoeding brengt aanzienlijke problemen met zich mee. Het is om te beginnen maar de vraag of dat mogelijk is. Bovendien zijn er bepaalde nadelen aan verbonden die ik hier niet hardop zal noemen, omdat ik onze tegenstanders niet in de kaart wil spelen. Niettemin heb ik begrip voor de heersende ongerustheid. Vanmorgen, voordat ik hierheen kwam, heb ik in Brussel een ontmoeting gehad met vertegenwoordigers van de Europese textielsector. Ik begrijp maar al te goed hoe ernstig de situatie voor hen is, net als trouwens voor alle anderen die de gevolgen moeten dragen. Daarom zetten we ons ten volle in voor deze zaak. Tegen het einde van de maand dienen we bij de Raad vier voorstellen in, of er nu een akkoord is met onze handelspartners of niet.
Dan kom ik nu bij de hormonenkwestie. Met haar opmerkingen aan mijn adres slaat mevrouw Roth-Behrendt de plank behoorlijk mis, en ook wat ze over de heer Kittelmann te zeggen had was volkomen misplaatst. Het is absoluut niet waar dat ik geen rekening houd met de belangen van de consument of dat ik de gezondheid van de mensen in gevaar zou willen brengen. Het heeft er alle schijn van dat haar woorden door verkiezingskoorts werden ingegeven, in plaats van door gezond verstand. Wat ik gezegd heb, is eigenlijk heel simpel: zolang het verbod op hormonen van kracht is, is er geen enkel risico voor de volksgezondheid, omdat hormonenvlees in de Europese Unie verboden is. Niemand stelt op dit moment voor het verbod op te heffen, en u heeft zoiets zeker niet uit mijn mond gehoord. Er bestaat geen betere manier om de Europese volksgezondheid te beschermen dan hormonenvlees aan de grens tegen te houden. Meer kunnen we niet doen. We kunnen moeilijk een dubbel verbod opleggen. We moeten nu dus gewoon nagaan hoe wij het beste munt kunnen slaan uit deze wetenschappelijke rapporten.
Nu we dit achter de rug hebben, wil ik ingaan op de meer essentiële kwesties die mevrouw Mann en de heer Kittelmann aan de orde stelden. We moeten ons afvragen of er wel een fundamenteel conflict is tussen handel en consumentenbelangen, zoals de heer Iversen schijnt te suggereren. Het antwoord is nee! De regels van de Wereldhandelsorganisatie bieden zonder meer de mogelijkheid gevaarlijke waar te verbieden. Wel moet je daarvoor een gegronde reden aanvoeren. Vinden dat iets gevaarlijk is, volstaat niet. De mogelijkheden voor zo'n verbod zijn zelfs vrij ruim. Je hoeft niet onomstotelijk te bewijzen dat er gevaar bestaat, je moet alleen over redelijke aanwijzingen beschikken. Ook dan nog hoeft je standpunt niet te stroken met de heersende opinie binnen de wetenschap.
Toen de Wereldhandelsorganisatie ons verbod op hormonen onder de loep nam - dat bestond natuurlijk al veel langer dan de Wereldhandelsorganisatie zelf - kwam ze tot de conclusie dat er geen afdoende risicoanalyse aan ten grondslag lag. Juist daarom hebben we een nieuwe risicoanalyse laten uitvoeren, en de tussentijdse resultaten zijn nu net in ons bezit. Naar ik heb begrepen is er - met de criteria van de WHO-beroepsinstantie in de hand - een nieuwe analyse uitgevoerd van bestaande literatuur en zijn verder de tussentijdse bevindingen overgenomen uit enkele van de 17 nieuwe onderzoeken die we hebben laten uitvoeren. Het gaat hier om een tussentijds rapport. Het slotrapport is eind dit jaar beschikbaar.
De vraag die we ons moeten stellen is wat we hiermee doen in de Wereldhandelsorganisatie. We kunnen wel zeggen dat we het wetenschappelijke bewijs hebben geleverd, maar daarmee zijn de sancties nog niet van de baan. U hebt gehoord wat de mensen zeggen die uit de door de bananensancties getroffen landen komen. Ik kan u verzekeren dat het risico op Amerikaanse sancties in de hormonenkwestie nog veel groter is, dus het is in het belang van de Europese consument, de Europese werkgelegenheid en de Europeanen in het algemeen dat we de onderzoeksresultaten algemeen toegankelijk maken. Dat laatste is nog niet volledig gebeurd, maar ik hoop dat daar snel verandering in komt. Er moeten meer serieuze discussies gevoerd worden tussen wetenschappers aan weerszijden van de Atlantische Oceaan. Ik geloof namelijk niet dat de Verenigde Staten zich geen zorgen maken over hun eigen volksgezondheid, ze zijn gewoon niet overtuigd dat er een risico is. Als wij daar bewijzen voor hebben, horen we die gewoon voor te leggen, aan zowel de Verenigde Staten als ook de rest van de wereld.
De vraag is nu dus wanneer we dat doen en hoe. Daar moet nog verder over worden nagedacht. Er bestaat geen fundamenteel conflict tussen consumentenbescherming en handelsbelangen. De Wereldhandelsorganisatie biedt genoeg ruimte voor een verantwoord evenwicht. Niet dat dit evenwicht volmaakt is, mevrouw Mann en mijnheer Kittelmann, verre van dat. Maar in de komende onderhandelingsronde over de internationale handel zullen we moeten kijken hoe we de regels verder kunnen verbeteren en verduidelijken. Ik ben het met de heer Herzog eens dat er een betere definitie moet komen van het voorzorgsprincipe. Er is absoluut geen sprake van overhaaste maatregelen die de gezondheid van de Europese burger in gevaar zouden kunnen brengen, en ik hoop dat het Parlement daar in haar oordeel rekening mee houdt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Ter afsluiting van dit debat heb ik 8 ontwerpresoluties ontvangen.
De stemming over deze resoluties vindt woensdag om 12 uur plaats.

Verlaagd BTW-tarief voor zeer arbeidsintensievediensten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0207/99) van mevrouw Thyssen, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 77/388/EEG wat de mogelijkheid betreft, bij wijze van experiment, op zeer arbeidsintensieve diensten een verlaagd BTW-tarief toe te passen (COM(99)0062 - C4-0169/99-99/0056 (CNS).

Thyssen
Voorzitter, mijnheer de commissaris, het verslag waarover ik vanavond geacht wordt namens de economische commissie verslag uit te brengen heeft betrekking op het voorstel van de Commissie om de zesde BTW-richtlijn zodanig te wijzigen dat de lidstaten de mogelijkheid krijgen om bij wijze van experiment op zeer arbeidsintensieve diensten het verlaagd BTW-tarief toe te passen.
Het voorstel heeft een lange voorgeschiedenis. Al sinds 1991 vragen wij met dit Parlement om de of minstens toch bepaalde arbeidsintensieve diensten op te nemen in bijlage H van de genoemde richtlijn. De Commissie heeft onze geestdrift hiervoor helaas nooit gedeeld. Het heeft ons zelfs verschillende uurtjes onderhandelingen gekost eer wij de Commissie zo ver kregen dat zij een studie liet uitvoeren om de mogelijke effecten van zo'n maatregel op de werkgelegenheid te onderzoeken. Uiteindelijk hebben wij moeten wachten op een opdracht van de Europese Raad van Wenen eer de Commissie effectief een concreet voorstel heeft geformuleerd.
Maar de vraag vandaag is wat het Parlement vindt van het voorstel dat ter tafel ligt. Welnu, mijnheer de commissaris, wij zijn het met uw voorstel eens. Sommige beroepsorganisaties betreuren het weliswaar dat het slechts gaat om een experiment van bepaalde duur en niet om een definitieve maatregel. Wij begrijpen hun teleurstelling, maar wij zeggen hun toch, beter iets dan niets en als wij niet met argumenten kunnen overtuigen, laat het ons dan doen met gegevens die wij dankzij dit experiment ongetwijfeld zullen verzamelen.
Precies omdat het om een experiment gaat stemde de meerderheid van de economische commissie in met de algemene criteria en met het niet beperken van het toepassingsgebied tot welbepaalde sectoren. Natuurlijk leggen wij allemaal graag onze klemtoon, zeker vlak voor de verkiezingen. Wij kunnen focussen op het leefmilieu, op diensten aan gezinnen, op delen van sectoren die wij onderbrengen in de sociale economie enzovoort. Het zijn allemaal lovenswaardige initiatieven, maar toch is het beter nu op dat vlak geen keuzes te maken. Het laat de lidstaten toe hun experimenten te oriënteren naar die sectoren waar zij het meeste heil van verwachten, hoe breder de proef, hoe meer gegevens achteraf en des te meer de kans op goed gefundeerde definitieve maatregelen die voor duurzame bijkomende werkgelegenheid zorgen en daar was het ons tenslotte om te doen.
Mijnheer de commissaris, wij hebben in de economische commissie zeven amendementen goedgekeurd. Wij zijn ervan overtuigd dat ze het voorstel verhelderen en dat ze het verbeteren. Het gaat niet om grote principekwesties, behalve op een punt, de machtigingsprocedure. De sociale noch de economische commissie zien in waarom de machtiging van de lidstaten om met een experiment te starten niet door de Commissie gegeven zou worden. De Commissie is toch de uitvoerende macht. Wellicht wil de Raad de touwtjes zelf in handen houden en in fiscale zaken heeft hij nog altijd het laatste woord. Dus geven wij toe, maar dan gaat het ons toch nog te ver te moeten vaststellen dat de Raad alleen kan machtigen met eenparige beslissingen. Dat maakt de procedure nodeloos zwaar. Dat zal een remmend effect hebben op de uitvoerbaarheid van de maatregel. Dat kan leiden tot veto's en obstructie. Dit vinden wij daarom onaanvaardbaar. Vandaar ons amendement 4. Dat de Raad het zelf wil doen tot daar nog aan toe, maar dan alstublieft bij gekwalificeerde meerderheid. Er zijn geen juridische argumenten om dit niet te aanvaarden.
Mijnheer de commissaris, ik zou graag hierover uw mening kennen en ik zou ook graag iets vernemen over de timing in de Raad. Tot slot wil ik u ter gelegenheid van mijn laatste verslag in deze legislatuur danken voor de steeds weer prettige samenwerking.

Van Velzen, Wim
Mevrouw de Voorzitter, ik geloof dat ik nog nooit zo laat in dit Parlement heb gesproken. Ik verheug me u te kunnen meedelen dat het ook absoluut de laatste keer zal zijn.
Het is eigenlijk een beetje ontluisterend dat je een voorstel waar ik altijd zo een enorm voorstander van ben geweest onder dit soort omstandigheden moet behandelen en ook in een situatie van: het is slikken of stikken. We zijn zo blij dat het er eindelijk ligt dat je wel oppast met al te zware kanttekeningen te plaatsen. Maar er zijn wel wat kanttekeningen te plaatsen, al is het alleen maar over de tijd die het gekost heeft om tot dit voorstel te komen. In feite kun je het tempo waarin we dit voorstel hebben ontvangen het best omschrijven als dat van een slak die afremt voor de bocht. Vooral voorzichtigheid heeft de houding van zowel de Commissie als de Raad bepaald. Ik heb de indruk dat dat vooral in de Raad heeft gelegen, waar men naar mijn mening een overdreven angst had voor concurrentie maar ook voor het succes van het middel. Het is mij verschillende malen gebeurd in discussies, bijvoorbeeld met vertegenwoordigers van Duitsland, dat men zei: stel je voor dat het een succes wordt in Nederland, dan worden wij natuurlijk door maatschappelijke druk in ons land gedwongen om het middel ook toe te passen. Moet je even voorstellen wat er gebeurt. Is het een succes bij de schepping van werkgelegenheid, dan zou dat een probleem kunnen veroorzaken in Duitsland. Ik heb dat nooit begrepen en ik voel me daar ook niet zo erg schuldig over. Wat mij ook buitengewoon irriteert is dat juist die lidstaten die het woord subsidiariteit in de mond bestorven ligt, dat die de meeste problemen hebben gemaakt om het toe te staan aan die lidstaten die zeggen van: moet je eens luisteren, het is niet het enige middel maar het is toch een middel dat wij willen toepassen om te zorgen dat werkgelegenheid extra wordt gecreëerd.
Toen ik in voorbereiding op de Top van Luxemburg het voorstel voor de zogenaamde sociale BTW deed - ik deed het overigens niet als eerste want er was al een keur aan leden van dit Parlement aan vooraf gegaan - meende ik te handelen in de geest van het Witboek van Delors, die al had gesignaleerd dat wij in Europa ons een systeem hebben aangepraat waarbij arbeid erg duur is gemaakt, erg duur in verhouding tot de verspilling van energie, grondstoffen en de volstrekte vrijheid van het bewegen van kapitaal. Nog steeds is dat naar mijn mening het centrale thema en probleem in de Unie. Ik vind ook bij de behandeling van dit onderwerp dat lidstaten aan dat onderwerp nog steeds veel te weinig hebben gedaan. De sociale BTW is in dit kader absoluut niet de totale oplossing. Het is maar een heel klein deel van de oplossing. Maar het kan wel een oplossing bieden op het terrein van de dienstverlening op lokaal niveau en op regionaal niveau.
De Commissie heeft ooit een interessant rapport geschreven, employment-rate report , waarbij ze de werkgelegenheidsprestatie van de Unie heeft vergeleken met die van de Verenigde Staten. Een van de verassende conclusies was dat wij eigenlijk op geen enkel terrein achterliepen op de Verenigde Staten, met één uitzondering, en dat was op het terrein van de diensten, en dan de diensten van het laagste tot het hoogste. Naar mijn mening zou de verlaging van de BTW juist in de dienstensector op lokaal en regionaal niveau een prestatie kunnen leveren en deze in elk geval kunnen bevorderen. Hier kunnen vraag en aanbod bij elkaar worden gebracht. Zorg voor ouderen, werk voor gehandicapten en milieu-projecten, et cetera, evenmin als mevrouw Thyssen wil ik hier mijn keuze doen en laat ik lidstaten vrij een keuze te doen uit de mogelijkheden die het voorstel biedt en om te kijken wat het best past bij hun behoeften en mogelijkheden.
Evenals mevrouw Thyssen wil ik een aantal opmerkingen maken bij de amendementen die we hebben ingediend. Ik vind het met haar absoluut onaanvaardbaar dat de Raad met unanimiteit dient te besluiten over de concrete toestemming aan een lidstaat om dit te gaan toepassen. Dat betekent dat die lidstaten die al vanaf het begin dwars hebben gelegen hier het ultieme middel hebben gekregen om het uiteindelijk ook nog eens een keertje tegen te houden. Ik vind dat de Commissie hier consequent moet zijn en ook hier moet zeggen: gekwalificeerde meerderheid is het enige logische, juridische beginsel dat je moet toepassen bij de goedkeuring van het systeem. Ik ben buitengewoon nieuwsgierig naar de reactie van de commissaris daarop.
Tenslotte, wat mij heeft verbaasd en ook wat teleurgesteld, is dat de Commissie de regie over de evaluatie niet in eigen handen heeft gehouden, dat ze de regie eigenlijk overdraagt aan de lidstaten en eigenlijk daarmee ook het initiatief voor nieuwe voorstellen. Ik vind dat de Commissie, met begrip voor de situatie waarin ze verkeert, tegen onwillende lidstaten in feite op dit moment niet echt functioneert, maar dat ze heel erg scherp moet letten op de toekomst. Als de Commissie de evaluatie en het initiatief voor nieuwe voorstellen zo uit handen geeft als in dit voorstel gebeurt, dan legt ze echt de bijl aan de wortel van het bestaansrecht en dan is ze in feite aan het verwoesten wat een leidend principe is in de Unie, en dat is het initiatiefrecht. Het ligt niet bij de Raad, het initiatief ligt bij de Commissie en dat hoort u zo te houden.

Peijs
Mevrouw de Voorzitter, het gaat inmiddels wat beter met de werkgelegenheid in de Europese Unie. Onlangs dook het werkloosheidspercentage onder de 10 %, maar daarover schrijven wij natuurlijk niet naar huis want het is veel te hoog.
Het Parlement heeft lang druk moeten uitoefenen op Raad en Commissie om ze te krijgen waar wij nu zijn. Toch ben ik blij dat wij nu hier in het Parlement over een concreet voorstel kunnen spreken. Maar met die goedkeuring van het voorstel zijn wij er nog niet. De heer Van Velzen en mevrouw Thyssen hebben het al gezegd. Er ligt een groot obstakel. Het is de regel dat voorstellen van lidstaten voor het instellen van een verlaagd BTW-tarief door de Raad unaniem moeten worden goedgekeurd, terwijl BTW niet langer de grondslag is voor de bijdrage van de lidstaten aan de Europese Unie, waarbij vroeger altijd het argument was dat de grondslag werd uitgehold.
Mevrouw de Voorzitter, dat is onzin op dit ogenblik. Ik zou me kunnen voorstellen dat je vraagt aan een buurland: hebt u er last van als mijn schoenlapper voor een verlaagd BTW-tarief gaat leveren? Maar waarom zou Finland moeten kunnen tegenhouden dat er in Nederland aan schoenlappers een verlaagd BTW-tarief wordt toegestaan? Dat kan er bij mij werkelijk niet in. Ik kan mij niet voorstellen dat iemand met zijn kapotte schoenen vanuit Nederland naar Finland zou gaan. Ik vind het dus een werkelijk terugnemen van alles wat het Parlement heeft gekregen. Ik denk dat straks alle lidstaten weer gaan tegenhouden alles wat concreet wordt voorgesteld. Ik vind dat buitengewoon teleurstellend.
Een aantal lidstaten heeft al verlanglijstjes gepresenteerd, onder andere Nederland. Kan de commissaris aangeven hoe ver er overeenstemming bestaat over bepaalde concrete voorstellen uit die verlanglijstjes? Bijvoorbeeld is de renovatie van gebouwen en van wijken, van stadsdelen genoemd. Ik denk dat een verlaagd BTW-tarief daar de verloedering van hele stadswijken zou kunnen tegengaan. In Nederland staat renovatie niet op het verlanglijstje. Zit er een lijn in al die voorstellen of is het maar wat een lidstaat er van maakt?
Ik steun van ganser harte de aanpak van de rapporteur. Ik wil met name wijzen op haar ideeën over de evaluatie van de experimenten. De rapporteur wil dat wordt onderzocht wat de concrete resultaten van de regeling zijn; onder andere wijst zij op de prijzen. Wat wij natuurlijk niet willen is dat de BTW-verlaging niet een vergrote vraag en meer werkgelegenheid, maar alleen een verhoging van winstmarges tot gevolg heeft.
Mevrouw de Voorzitter, ik wou de commissaris graag bedanken voor de prettige samenwerking in deze jaren. Ik hoop dat hij vanavond een beetje souplesse aan de dag legt wat de amendementen betreft. Ik denk dat er hele belangrijke amendementen bij zijn. Hij kan nog een keer zijn punt maken in de Commissie ten opzichte van de lidstaten. Dat zou een prachtige afsluiting zijn van deze vijf jaar.

Kestelijn-Sierens
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, namens de liberale fractie juich ik dit Commissievoorstel toe. Verschillende sprekers hebben het deze avond reeds gezegd: hoe dikwijls hebben we in dit Parlement niet aangedrongen om de BTW op arbeidsintensieve diensten te verlagen. We weten dat het niet het instrument bij uitstek is voor jobcreatie. Maar met een BTW-verlaging worden deze diensten beter betaalbaar en haalt men ze ook uit het zwarte circuit. Alhoewel de Europese Commissie niet overtuigd is van het arbeidscheppend karakter of potentieel van de maatregel, kwam het Nederlandse economisch en sociaal instituut van het klein- en middenbedrijf na onderzoek toch tot de bevinding dat hierdoor 66.000 banen kunnen worden gecreëerd. Dat is toch een niet te versmaden pak jobs. Ik hoop dat het experiment dat hier opgezet wordt tot positief resultaat op het vlak van tewerkstelling zal leiden. Voor een negatieve, budgettaire weerslag moeten we niet bevreesd zijn want kijk naar de verlaging van de BTW in de sierteelt. In mijn land steeg de verkoop zodanig dat de schatkist 340 miljoen meer opbrengsten kon boeken. Maar collega's, als het erop aankomt werkgelegenheid te creëren, moeten de lidstaten vooral werk maken van structurele maatregelen, verlaging van de loonlasten, flexibilisering van de arbeid, stimulering van de deeltijdse arbeid en we stellen inderdaad vast dat er op dit vlak nog heel wat moet worden gedaan.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, het is goed dat de Raad nu eindelijk na lange discussies, zij het bij wijze van experiment, de mogelijkheid opent om een verlaagd BTW-tarief toe te passen bij arbeidsintensieve, lokaalgebonden diensten.
In Nederland is bijvoorbeeld de schoenherstellersbranche in de periode 1992 t/m 1998 gedecimeerd, als gevolg van de toepassing van het hoge BTW-tarief. Door de hoge kosten voor het herstellen van schoenen zijn consumenten eerder genegen hun schoenen weg te gooien en nieuwe te kopen. De extra milieubelasting die hiermee gepaard gaat, kan door de wijziging van de BTW-richtlijn wellicht teruggedrongen worden. Ook kan er weer een stijging van de werkgelegenheid in deze branche worden verwacht.
Ik dank de rapporteur voor het aangeven van deze effecten in de amendementen 1 en 2. Ook de ontmoediging van de "zwarte economie" is een goede zaak. Aan deze aspecten moet bij de evaluatie van dit experiment nadrukkelijk aandacht worden besteed. Ik steun de ingediende amendementen en hoop dat de Raad en de Europese Commissie dat ook doen.

Monti
Mevrouw de Voorzitter, il wil allereerst de rapporteur, mevrouw Thyssen, van harte gelukwensen met haar verslag en haar verzekeren dat de waardering voor de samenwerking van de afgelopen jaren wederzijds is.
Met dit voorstel komt de Commissie tegemoet aan het verzoek dat de Europese Raad van Wenen in december 1998 tot haar richtte. Inderdaad heeft het Parlement reeds lang geleden de Commissie gevraagd om maatregelen op dit gebied. De Commissie is echter niet pas in februari van dit jaar in het geweer gekomen. Reeds in september 1997 heeft zij een mededeling gedaan aan de Europese Raad van Luxemburg over de werkgelegenheid. In die mededeling was ook het onderhavige idee vervat. Het klopt echter dat het Parlement ons reeds veel eerder had gevraagd om een voorstel. Waarom zijn wij dan niet eerder met een dergelijk voorstel gekomen? Wel, daar bestond een fundamentele, politieke reden voor: wij wilden voorkomen dat door dergelijke maatregelen ten behoeve van de werkgelegenheid mazen in het belastingnet zouden ontstaan.
Inderdaad kan, mijnheer van Velzen, een verlaagd BTW-tarief een instrument zijn. Dit is echter niet het belangrijkste instrument. Verschillende sprekers hebben er reeds op gewezen dat als men belastingmaatregelen wil treffen ter bevordering van de werkgelegenheid, energieheffingen en belastingcoördinatie de beste instrumenten zijn. Daarmee kan men immers de kapitaalbelasting verhogen en de arbeidsbelasting enigszins verlagen.
Waarom is de Commissie pas in september 1997 met dit idee van een verlaagd BTW-tarief, waar het Parlement al zo vaak op had aangedrongen, op de proppen gekomen? Wel, pas in september 1997 zagen wij dat er echt goede vorderingen werden gemaakt met de belangrijkste belastinginstrumenten. Toen werd de laatste hand gelegd aan het pakket maatregelen tegen schadelijke belastingconcurrentie, dat in december 1997 werd ondertekend door de lidstaten en begonnen wij flink op te schieten in de discussie over het voorstel voor een energieheffing. Toen waren wij er echt van overtuigd dat dit voorstel voor een verlaagd BTW-tarief een nuttig, extra instrument zou zijn en geen sluipweg, geen mogelijkheid voor de lidstaten om zich aan hun belangrijkste verplichting te onttrekken.
Dat is de verklaring voor onze late reactie op uw verzoeken, alhoewel de redenen voor deze vertraging mijns inziens wel degelijk gegrond zijn.
Ik zal geen gedetailleerde beschrijving geven van het voorstel. Het doet mij genoegen dat dit in goede aarde is gevallen. Ik kan u verzekeren dat de Commissie, aan de hand van het onderhavige verslag en de beschikbare gegevens, dit voorstel nog eens in zijn geheel onder de loep zal nemen en eventueel aan het einde van de proefperiode voorstellen zal doen waarin rekening wordt gehouden met de opgedane ervaring.
Tot mijn voldoening wordt in het verslag van mevrouw Thyssen steun betuigd aan de door de Commissie voorgestelde aanpak. In de belangrijkste amendementen die zijn ingediend, wordt dan ook aangedrongen op drie doelstellingen: ten eerste de gunstige weerslag van de voorgestelde maatregel op de werkgelegenheid van ongeschoolde of laag geschoolde arbeidskrachten, op het milieu en de vermindering van zwart werk; ten tweede de noodzaak om in de Raad met gekwalificeerde meerderheid te besluiten over de toepassing van het verlaagd tarief en ten derde de opdracht aan de Commissie om een algemeen evaluatieverslag op te stellen en het eventueel gepaste voorstellen te doen.
Ik kan u verzekeren dat de Commissie in grote lijnen akkoord gaat met deze doelstellingen, maar dat een besluit tot toepassing van een verlaagd tarief deel uitmaakt van de BTW-harmonisatie, waarop artikel 93 van het Verdrag van Amsterdam, ex artikel 99, van toepassing is. Daarom geloof ik niet dat wij in dit geval kunnen afwijken van de regel inzake besluitvorming met algemene stemmen in de Raad. Ik hoef u overigens niet te vertellen dat ook de Commissie een gunstig effect wenst van dit voorstel.
Ik ga er tot slot van uit dat u allen dit voorstel graag zo snel mogelijk aangenomen wilt ziet door de Raad, om ook de door de rapporteur gewenste termijnen te kunnen halen, namelijk inwerkingtreding per 1 januari 2000. Daarom kan ik niet instemmen met de voorgestelde amendementen.
Mevrouw Peijs heeft mij aangemoedigd tot flexibiliteit. Voor mij betekent in dit geval flexibiliteit zo snel mogelijk spijkers met koppen slaan en juist daarom kan ik, hoe paradoxaal dit ook moge klinken, de amendementen niet aanvaarden. Daardoor zou de zaak namelijk alleen maar vertraagd worden.
Ik wilde u tevens mededelen dat vandaag, dankzij het Duits voorzitterschap, de eerste vergadering van de Raadswerkgroep, waarin dit voorstel wordt behandeld, heeft plaatsgevonden. Ik geloof dan ook dat wij redelijk optimistisch mogen zijn.
Tot slot wil men met dit voorstel - dat hopelijk een heel nuttig voorstel zal zijn voor de werkgelegenheid - ook een aantal twijfels uit de weg ruimen over de activiteiten van de Commissie en de Europese Unie ten behoeve van de fiscale coördinatie.
Dit is nu een geval waarin Brussel de lidstaten geen bevoegdheden wil afpakken, maar teruggeven, door henzelf te laten besluiten. Dit is een geval waarin belastingcoördinatie niet meer, maar minder belasting oplevert. Dit is een geval dat geheel en al is afgestemd op de werkgelegenheid. Ik hoop dat de lidstaten gebruik zullen maken van de hen geboden subsidiariteit en zich niet zullen verstoppen - waar de heer van Velzen bang voor is - achter de Europese Unie om zich te onttrekken aan de onder hun verantwoordelijkheid vallende besluiten.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag van deze gelegenheid gebruik maken om heel het Parlement en alle afgevaardigden te bedanken voor hun vastberaden en overtuigde steun aan onze inspanningen op het gebied van de belastingharmonisatie.

De Voorzitter
Ik bedank commissaris Monti.
Mevrouw de rapporteur heeft het woord gevraagd en ik geef haar dat onmiddellijk.

Thyssen
Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik dank u voor de antwoorden op onze vragen. Ik leid eruit af dat u het niet eens bent, ook niet met het amendement waarin wij proberen om de machtigingsprocedure bij meerderheidsbeslissing te laten plaatsvinden in de plaats van met een eenparigheidsbeslissing van de Raad. Maar helaas moet ik u meedelen dat u mij niet overtuigt met de juridische argumenten. Ik neem aan dat daar politieke beweegredenen toe zijn, maar er zijn geen juridische argumenten. Het gaat hier om een toepassingsmaatregel, het gaat hier niet om een algemene maatregel. Als men wetten maakt, moeten ze uiteraard op grond van het Verdrag met unanimiteit goedgekeurd worden door de Raad. Maar helaas is dat niet het geval om concrete zaken uit te voeren. Daar zit een groot verschil tussen. Als dat het advies is dat u van uw juridische diensten gekregen hebt, dat is ook wat de ambtenaren van de Commissie ons verteld hebben in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, dan overtuigt ons dat toch niet helemaal en dan zou het misschien toch niet slecht zijn om dat juridisch nog eens opnieuw te bekijken.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Thyssen.
Voordat commissaris Monti antwoordt, geef ik, als u dat goed vindt, het woord aan de heer van Velzen, zodat de heer Monti tegelijkertijd op beide interventies kan antwoorden.

Van Velzen, Wim
In de eerste plaats deel ik volstrekt het standpunt van mevrouw Thyssen dat de juridische onderbouwing voor dat argument volgens mij volstrekt corrupt is. Ik heb een concrete vraag aan de commissaris. Heeft hij concrete aanwijzingen binnen de Raad dat de landen die vanaf het begin af aan al moeilijkheden hebben gemaakt zich op het moment dat bij unanimiteit toestemming gegeven moet worden aan een concrete lidstaat geen gebruik zullen maken van hun blokkerende mogelijkheden?

Monti
Mevrouw de Voorzitter, de door mevrouw Thyssen en de heer van Velzen naar voren gebrachte argumenten zijn absoluut niet ongegrond. Als wij echter niet de weg van de unanimiteit waren gevolgd, waren wij bij aanneming in de Raad op nog veel grotere, principiële moeilijkheden gestuit. Ik wil u er aan herinneren dat ook voor de afwijkingen op grond van artikel 27, waar in feite sprake is van toepassingsmaatregelen en niet van nieuwe wetgeving, unanimiteit is vereist. Ik wil ik u er verder nog op wijzen dat wij ook bij het BTW-comité grote problemen ondervinden, alhoewel dit een zuivere toepassingsinstanties is. Ook daar echter verzetten de lidstaten zich tegen besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid. Natuurlijk heb ik begrip voor uw wens - dat lijkt mij nogal evident - en ik deel die ook in zekere zin. Hier gaat het immers om de werkgelegenheid, waar dringend maatregelen voor nodig zijn. Politiek realisme is echter geboden en daarom heb ik, tegen heug en meug, uiteindelijk gekozen voor deze weg.

De Voorzitter
Dank u, commissaris Monti.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
De volgende vergadering vindt morgenochtend plaats om 9.00 uur.
De vergadering wordt om 23.20 uur gesloten

