Rol van de vrouw in de industrie (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Ilda Figueiredo, namens de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid, over de rol van de vrouw in de industrie.
Dit is een belangrijk verslag en het zou in de media wel eens bijzondere aandacht kunnen krijgen.
Ilda Figueiredo
rapporteur. - (PT) Ik wil allereerst de leden en ambtenaren van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid en de rapporteur voor advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie bedanken voor de steun en de belangrijke bijdrage die zij hebben gegeven, met name door de voorstellen die zij voor dit verslag hebben ingediend en die eenparigheid van stemmen mogelijk hebben gemaakt. Het was een klus die enkele maanden in beslag nam en tevens een parlementaire hoorzitting omvatte met belangrijke bijdragen van de leden van beide parlementaire commissies en van genodigden van buiten, met name van maatschappelijke organisaties.
Met dit verslag beogen wij de rol van vrouwen in de industrie zichtbaarder te maken, waar gemiddeld meer dan 14 procent van de vrouwelijke beroepsbevolking van de EU werkzaam is. In sommige landen ligt dit percentage boven de 25 procent, zoals in Bulgarije en Tsjechië, terwijl in andere landen dit percentage circa 20 procent bedraagt, zoals in Portugal, Griekenland en Hongarije.
We weten dat in enkele industriële sectoren de meerderheid van de werknemers vrouw is, zoals bij textiel, kleding, schoeisel, delen van de levensmiddelenindustrie, kurk, kabels, elektrisch en elektronisch materiaal, terwijl vrouwen maar weinig te vinden zijn in de sectoren van de geavanceerde technologie. Dit vereist een verschillende aanpak, maar met de gemeenschappelijke doelstelling om de rol van de vrouwen die er werkzaam zijn te versterken, gelijke kansen te waarborgen bij toegang tot de arbeidsmarkt en bij de werving van werknemers en gelijke kansen inzake loon, loopbaanperspectieven, beroepsopleiding, goede arbeidsvoorwaarden en betere beloning, waarbij rekening wordt gehouden met het moederschap en met het vaderschap als fundamentele sociale waarden.
De noodzaak om werk met rechten voor vrouwen die in de industrie werken, te waarborgen en hun toegang tot de arbeidsmarkt in deze belangrijke productiesector te blijven vergemakkelijken, betekent ook dat er veel meer aandacht moet worden geschonken aan de situatie in de verschillende industrieën van de Europese Unie, aan de uitdagingen waarmee zij worden geconfronteerd en aan de antwoorden die hierop gevonden moeten worden. Dit geldt ook voor de internationale handel en voor het toezicht op de importsituaties van de meest gevoelige producten, zoals in de textielsector.
Ik vraag ook uw speciale aandacht voor de herstructureringen en verplaatsingen van multinationals die in het bijzonder van invloed zijn op de arbeidsparticipatie van vrouwen en de werkloosheid onder vrouwen vooral in regio's waar geen alternatieve werkgelegenheid is, doet toenemen. De bestrijding van loondiscriminatie, die nog altijd bestaat en vrouwelijke werknemers raakt, voornamelijk in de vorm van indirecte loondiscriminatie, vereist de ontwikkeling van een methodiek voor functieanalyse om het recht op gelijke beloning voor mannen en vrouwen te waarborgen, de mensen en hun bezigheden de waardering te geven die hun toekomt en tegelijkertijd het werk een plaats te geven als structurele factor voor de verbetering van de productiviteit, de concurrentiekracht en de kwaliteit van bedrijven en voor betere leefomstandigheden voor werknemers en werkneemsters.
We moeten daarom initiatieven aanmoedigen die bijdragen aan de ontwikkeling in bedrijven van positieve maatregelen en van een personeelsbeleid waardoor gendergelijkheid wordt bevorderd. We moeten ook voorlichtings- en opleidingsmaatregelen stimuleren die het mogelijk maken succesvol gebleken praktijken te bevorderen, over te dragen en te integreren. Ik noem hier enkele projecten die met de steun van het Equal-programma zijn ontwikkeld, waarmee ik in Portugal kennis heb kunnen maken en dat de volle aandacht van de Europese Commissie verdient om de voortgang en uitbreiding ervan te waarborgen.
Zoals in het verslag wordt benadrukt, zijn collectieve onderhandelingen en overeenkomsten uitermate belangrijk bij de bestrijding van discriminatie tegen vrouwen en met name bij de toegang tot de arbeidsmarkt, loon, gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op het werk, loopbaanperspectieven en beroepsopleiding. Maar de lidstaten en de Commissie hebben bijzondere verantwoordelijkheden en spelen een belangrijke rol bij het bevorderen van gendergelijkheid en bij de bestrijding van alle vormen van discriminatie, bij de waarborging van werk met rechten en de strijd tegen arbeidsonzekerheid die voornamelijk vrouwen treft.
Daarom roep ik op tot het ondernemen van actie, hetzij door het vaststellen van strenge gezondheidsnormen op het werk, waarbij rekening wordt gehouden met het genderperspectief, in het bijzonder met het moederschap, en met de vaststelling van een zodanige werkorganisatie en zodanige arbeidstijden dat het gezinsleven wordt gerespecteerd, hetzij door de invoering van mechanismen voor efficiënt toezicht op de eerbiediging van arbeidsrechten en de vrijheid tot het oprichten van vakverenigingen, hetzij door het waarborgen van de universele toegang tot een goede sociale bescherming en betaalbare sociale diensten, zoals met name crèches, kinderdagverblijven en ouderenzorg.
Meglena Kuneva
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de Commissie juicht de ontwerpresolutie over de rol van de vrouw in de industrie toe. Ik feliciteer de rapporteur, mevrouw Figueiredo, met het aan de orde stellen van deze gecompliceerde kwestie van de positie en rol van de vrouw in de industrie. Een van de vele redenen is dat, zoals in het verslag wordt aangetoond, de emancipatieproblematiek in de industrie nog nijpender is dan in andere sectoren.
In de industrie zijn de problemen van arbeidsvoorwaarden, het beloningsverschil en het in overeenstemming brengen van werk en privéleven nog sterker.
Dit is tevens een gecompliceerde kwestie omdat zij het emancipatiebeleid overstijgt en betrekking heeft op de algemene situatie in de industrie in Europa en de manier waarop het beleid van de Gemeenschap de industrie en de werknemers - zowel mannen als vrouwen - kan ondersteunen in de moeilijke context van globalisatie. Zoals u weet, onderstreepte het aannemen van de Routekaart voor de gelijkheid van mannen en vrouwen in 2006 de verbintenis van de Unie om haar uiterste best te doen om vooruitgang te boeken in de richting van een situatie van werkelijk gelijkheid tussen mannen en vrouwen.
De zes prioriteiten van de Routekaart zijn gekoppeld aan het verbeteren van de situatie van vrouwen op de arbeidsmarkt. De eerste is economische onafhankelijkheid voor vrouwen en mannen, de tweede is de combinatie van privé- en beroepsleven, de derde is een evenwichtige vertegenwoordiging in de besluitvorming en de vierde is de uitbanning van genderstereotypen. De Commissie verheugt zich over het feit dat de ontwerpresolutie van het Parlement precies deze gebieden onderstreept. Hoewel er ontegenzeglijk vooruitgang is geboekt op het gebied van gendergelijkheid, zijn er nog grote uitdagingen over. De Commissie deelt de opvatting van de rapporteur dat we onze inspanningen moeten voortzetten en moeten versterken wat al is bereikt.
Voor zover het gaat om de arbeidsparticipatie van vrouwen in de industrie, moeten twee kwesties worden opgelost. Ten eerste zijn er nog steeds zeer weinig vrouwen in de industrie in vergelijking met de dienstensector. Ten tweede zijn vrouwen die in de industrie werken vaak werkzaam in typisch vrouwelijke sectoren die zeer arbeidsintensief zijn en zich kenmerken door slechte arbeidsomstandigheden en lage lonen. De Commissie heeft allerlei beleid om deze uitdagingen te beantwoorden. Door stereotypen in het onderwijs te bestrijden zullen er op lange termijn meer hooggekwalificeerde vrouwen in technische en wetenschappelijke beroepen komen en dit zal ook helpen om in de behoeften aan man- of vrouwkracht van bepaalde sectoren in de industrie te voorzien. Het is ook belangrijk om de loopbanen van vrouwelijke ingenieurs te ondersteunen via netwerken, mentoraat en maatregelen om beroeps- en privéleven in evenwicht te brengen.
Om meer variatie te brengen in de tewerkstelling van vrouwen in de industrie is het essentieel om zoveel mogelijk gelegenheid voor training en hertraining te bieden. Het Europees Sociaal Fonds biedt de hoognodige ondersteuning op dit gebied. Het is ook essentieel om de huidige situatie van vrouwen die in de industrie werkzaam zijn te verbeteren. Er is bijvoorbeeld nog steeds een niet te rechtvaardigen groot beloningsverschil tussen vrouwen en mannen. In de industrie kan dit verschil oplopen tot 30 procent.
Daarom heeft de Commissie in juli 2007 een mededeling aangenomen voor het bestrijden van het beloningsverschil tussen mannen en vrouwen. In de mededeling werden alle bronnen bestudeerd die moeten worden gemobiliseerd om dit doel te bereiken. De betrokkenheid van bedrijven is een belangrijke manier om vooruitgang te boeken op het gebied van gelijkheid van mannen en vrouwen op het werk, het beloningsverschil tussen mannen en vrouwen, training, evenwicht tussen werk en privé en loopbaanontwikkeling. Afgezien van de wetgeving inzake gelijke behandeling waar alle bedrijven zich aan moeten houden, moeten zij worden aangemoedigd om vrijwillige maatregelen te nemen om gelijkheid te bevorderen, in het bijzonder in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Ten slotte zal de Commissie binnenkort opnieuw een bewustwordingscampagne voor bedrijven over genderstereotypen starten. Het verslag over vrouwen in de industrie onderstreept de essentiële rol van het evenwicht tussen beroeps- en privéleven voor het bereiken van werkelijke gendergelijkheid en de Commissie deelt deze analyse. Dit punt is genoemd toen het Parlement het verslag-Kauppi in september 2007 aannam.
De Commissie zal in 2008 rapporteren over de vooruitgang richting de Barcelona-doelstellingen op het gebied van kinderopvang. De tweede fase van de consultatie van de sociale partners over het evenwicht tussen beroeps- en privéleven is in juli afgerond. De Commissie is van mening dat deze kwestie moet worden opgelost met een combinatie van verschillende instrumenten, waaronder het aanpassen van de huidige wetgeving van de Gemeenschap om nieuwe uitdagingen beter tegemoet te treden.
Zoals ik al benadrukte, weerspiegelt de kwestie van vrouwen in de industrie tevens de situatie van de industrie in Europa. De Commissie zal blijven trachten om al het noodzakelijke beleid in te voeren om de globalisatie tegemoet te treden, te zorgen voor een toekomst voor de industrie in de lidstaten en om werknemers van beide geslachten te helpen als de bedrijven waar ze voor werken geherstructureerd worden.
Europese wetgeving voor werknemersinformatie en -consultatie, de sociale dialoog en het Europees Sociaal Fonds zijn allemaal instrumenten om dit te bereiken. Het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering, gestart in 2007, zal tot 500 miljoen euro ondersteuning geven en de regels daarvan geven specifiek ruimte voor gendergelijkheid. De Commissie werkt dus door middel van verschillende maatregelen aan alle uitdagingen die in het verslag worden genoemd in verband met de rol van vrouwen in de industrie: het verbeteren van de gelijkheid, de arbeidsomstandigheden en de rol van vrouwen in de industrie, het bestrijden van stereotypen, het creëren van betere omstandigheden voor het combineren van beroeps- en privéleven en het geven van algemene steun aan bedrijven en werknemers in industriële sectoren die het zwaar hebben.
Ik wil ook graag een persoonlijke verklaring afleggen: ik ondersteun deze manier van het bestrijden van de problemen op dit specifieke gebied oprecht.
Den Dover
rapporteur voor advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij met dit verslag en ondersteun het volledig. De Britse Conservatieven ondersteunen het en dat geldt ook voor de PPE-DE-Fractie. Als Europa mondiaal een leidende rol wil spelen in een zeer concurrerende, heftig concurrerende wereld, moeten we alle hulpmiddelen gebruiken die op het hoogste niveau beschikbaar zijn.
Hoewel ik niet van mening ben dat er quota's zouden moeten zijn die zeggen hoeveel vrouwen er op bepaalde niveaus in bedrijven zouden moeten zijn, en ik het bepaald niet eens ben met enige dwang op dat vlak, zou ik wel willen zien dat zoveel mogelijk vrouwen op de hoogst mogelijke niveaus terechtkomen op basis van hun bekwaamheid. Het hangt er vaak vanaf hoe we "industrie” definiëren, deze industrie is ook nog eens aan verandering onderhevig; alles is tegenwoordig veel flexibeler en het verheugt mij dat vrouwen in de verschillende functies die zij hebben, hun rol in de industrie spelen.
Ik ben niet van mening dat er een handicap of ondervertegenwoordiging zou moeten zijn bij de nieuwe technologieën omdat vrouwen het verstand, de intelligentie en de kennis hebben om zich meer dan genoeg te laten gelden.
Ten eerste kan ik mij vinden in het standpunt dat we altijd, waar mogelijk, gelijke lonen moeten nastreven. Betreffende dit verslag verheugde het mij dat de rapporteur de opvattingen heeft omarmd van de mensen van de verschillende fracties en dat we het unaniem eens werden. Ik wilde betere voorzieningen voor pensioenen voor vrouwen (voor overdraagbaarheid van pensioenen van de ene naar de andere werkgever, om ervoor te zorgen dat vrouwen tijdens hun arbeidsleven hogere pensioenen opbouwen) en meer flexibiliteit als het gaat om faciliteiten, zodat vrouwen hun gezinsleven en hun beroepsleven in evenwicht kunnen brengen.
Zoals ik al zei ondersteun ik dit verslag volledig. Het is een vooruitgang. We hebben vrouwen nodig op elk niveau en ik wens ze succes. Ik verwelkom in het bijzonder onze nieuwe commissaris die zeer bekwaam is.
Edit Bauer
namens de PPE-DE-Fractie. - (SK) Ik zou mevrouw Figueiredo graag willen bedanken voor haar verslag. Tot op zekere hoogte somt dit verslag de problemen op waarmee vrouwen in diverse sectoren van de industrie te kampen hebben.
Sommige problemen zijn van terugkerende aard, zoals het verschil in beloning tussen mannen en vrouwen, de onevenredig lage vertegenwoordiging van vrouwen in raden van bestuur van ondernemingen en de onvoldoende mogelijkheden om beroeps- en gezinsleven te combineren. Dit verslag brengt ook onderwerpen te berde die minder vaak ter discussie staan, zoals de onvoldoende aandacht die wordt besteed aan speciale maatregelen ter bescherming van vrouwen op het werk of sociale problemen die het gevolg zijn van het overbrengen van de productie naar gebieden met lagere productiekosten.
Sommige voorstellen in het verslag brengen het subsidiariteitsbeginsel in het geding of behelzen eisen die de bevoegdheden van de sociale partners en de collectieve onderhandelingsprocedures aantasten. De PPE-DE-Fractie zal deze voorstellen niet ondersteunen.
Ondanks dat dit verslag min of meer een samenvatting van tamelijk bekende problemen is, wijst het ook op het feit dat veranderingen op dit gebied zich slechts langzaam voltrekken. Dit blijkt onder meer uit de ontwikkeling van de verschillen in beloning tussen mannen en vrouwen. Onderzoek toont duidelijk aan dat het krijgen van kinderen het omslagpunt markeert: vanaf dat punt drijven de carrières van mannen en vrouwen uiteen. Vooral de bedenkelijke stereotypen zijn moeilijk te doorbreken, zelfs als we ons hiermee niet eens meer verbaal identificeren. Het verslag gaat ook in op de overdraagbaarheid en flexibiliteit van pensioenrechten, een kwestie die steeds gevoeliger wordt gezien de geleidelijke eenmaking van de arbeidsmarkt en de alsmaar hogere mobiliteitseisen die worden gesteld aan de werknemers. Hieraan dient, vind ik, ruim aandacht te worden besteed.
Christa Prets
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ook ik wil allereerst de rapporteur bedanken voor de prettige samenwerking. We hebben als leden van verschillende fracties zeer constructief samengewerkt, waarvoor ik mijn hartelijke dank betuig.
Ik wil in de eerste plaats opmerken dat we al een groot aantal verslagen over dit onderwerp hebben gepresenteerd. We eisen al meer dan dertig jaar gelijk loon voor gelijke arbeid, maar we zijn er tot nu toe niet in geslaagd om dit streven ook te realiseren. We komen weliswaar telkens weer een stapje verder en we produceren het ene stuk na het andere, maar in de praktijk blijft de positie van vrouwen ver achter bij wat we in al die jaren wilden bereiken.
In de verwerkende industrie bestaat bijvoorbeeld 85 procent van het aantal werknemers uit vrouwen, in de ICT-sector is dat vijftien procent, terwijl er in de hightechsector nauwelijks vrouwen zijn te vinden. Dat betekent echter niet dat vrouwen een lager opleidingsniveau hebben, maar dat er - vooral in plattelandsgebieden - eenvoudigweg geen mogelijkheden zijn om ander werk te gaan doen.
Vrouwen werken ook altijd in het segment waar lage lonen gelden en zelfs daar wordt er verschil gemaakt tussen mannen en vrouwen. Er is nog steeds sprake van ongelijkheid en discriminatie, niet alleen met betrekking tot het loon, maar ook met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden. We roepen daarom ook de vakbonden op om zich bij loononderhandelingen krachtiger tegen deze vorm van loondiscriminatie te verzetten.
Steun aan beroeps- en vakopleidingsprogramma's ontbreekt of is zeer gebrekkig. Maatregelen op het gebied van onderwijs en opleiding zijn noodzakelijk om ook vrouwen met minder gekwalificeerde banen loopbaanperspectieven te kunnen bieden. We doen ook een beroep op bedrijven om een gezins- en vrouwvriendelijk personeelsbeleid te voeren, waarvan iedereen profijt zal hebben: wanneer iedereen zich prettig voelt, gaat het beter met het bedrijf en daarvan profiteren ook de vrouwen die er werken.
Anneli Jäätteenmäki
namens de ALDE-Fractie. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn dank betuigen aan de rapporteur voor haar uitstekende verslag en samenwerking en bovenal voor het belichten van de ongelijke behandeling van mannen en vrouwen, hoewel we bijna nooit gehoor vinden voor onze problemen.
Ik ben er zeker van dat de commissaris zich persoonlijk inzet voor dit onderwerp, maar nadat ik uw officiële antwoord had beluisterd waarin u zei dat de Routekaart is aangenomen en dat men hier volledig achter staat, dacht ik achteraf toch dat we wel iets hadden mogen horen over wat er op dit vlak momenteel gebeurt. Helaas moeten we constateren dat er in de ambtsperiode van deze Commissie bijna niets is gebeurd op het gebied van gendergelijkheid. Dat is teleurstellend. Dat komt misschien doordat dit onderwerp niet zo belangrijk is dat commissarissen en anderen daarmee goed kunnen scoren. Desondanks wil ik, dames en heren, graag iedereen aanmoedigen meer te doen op dit vlak omdat we verantwoordelijk zijn voor de status van de vrouwen in Europa.
Ik wil graag een voorbeeld geven. In Finland kregen vrouwen het actieve kiesrecht in 1905, toen het land nog deel uitmaakte van het zeer conservatieve Rusland. Dat was opmerkelijk. Ik denk niet dat het mogelijk is, nu we deel uitmaken van Europa, dat vrouwen in alle lidstaten in de toekomst hetzelfde zullen verdienen en op gelijke wijze zullen worden behandeld, ook al heeft de EU het over mensenrechten en is zij progressief. Ik ben van mening dat Europa eens een blik zou moeten werpen op de besluiten die werden genomen ten tijde van de tsaar en doortastende besluiten moet nemen op het gebied van gelijke beloning en gendergelijkheid op het werk. De tsaar had de moed om vrouwen het kiesrecht te geven, maar de EU heeft niet de moed om ervoor te zorgen dat gelijke beloning in al haar lidstaten een feit wordt.
Wiesław Stefan Kuc
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, ik kan me de jaren vijftig in Polen nog levendig herinneren. Er stonden overal reusachtige reclameborden met daarop lachende meisjes aan het stuur van een tractor. Het waren meisjes van de organisatie 'Ten dienste van Polen'. We zagen hoe ze met pikhouwelen en spades in de hand opgewekt naar het werk vertrokken. Er waren ook affiches met vrouwen aan weefgetouwen en draaibanken. De tijden zijn echter veranderd. Vandaag werken vrouwen in ontwerpbureaus, zitten ze achter computers of bedienen ze moderne productielijnen van elektronische apparatuur, mobiele telefoons en televisietoestellen. We zien nu vrouwen met vermoeide gezichten, vrouwen die zich na een lange en vermoeiende werkdag naar huis haasten om hun andere dagelijkse taken uit te voeren. Dit soort beelden schoten me te binnen bij het lezen van het verslag van mevrouw Figueiredo over de rol van de vrouw in de industrie.
Er worden al jarenlang inspanningen geleverd om vrouwen te beschermen, om hun werkbelasting te verminderen en te verzekeren dat zij op dezelfde manier worden behandeld als mannen. Helaas blijven er nog steeds aanzienlijke verschillen bestaan. De lijst met verwachtingen is zeer toepasselijk, maar misschien onvolledig. Mannen en vrouwen worden op het werk nog steeds verschillend behandeld, wat betreft zowel hun beloning en carrièreperspectieven als de beoordeling van hun werk en kwalificaties. Wat ik het verschrikkelijkst vind, is dat we er niet in geslaagd zijn om voorwaarden te creëren die ervoor zorgen dat de verwachtingen en ambities van vrouwen kunnen worden gerealiseerd, zodat ze zeker kunnen zijn van een stabiele baan en van mogelijkheden om hun carrière verder uit te bouwen.
Raül Romeva i Rueda
namens de Verts/ALE-Fractie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, de rol van vrouwen in de industrie is, precies zoals dat op andere vlakken gebeurt, ondergeschikt gemaakt - het is reeds gezegd, maar ik herhaal het - aan een reeks stereotypen. Sommige daarvan zijn beslist heel schadelijk.
We moeten ons best doen om die stereotypen achter ons te laten en daarom vind ik het verslag van mevrouw Figueiredo een essentieel en heel belangrijk concept en zie ik in waarom het kan rekenen op de steun van onze fractie.
Er is meer dan voldoende aanleiding om dit verslag te rechtvaardigen en daarin bepaalde voorstellen te doen. We hopen dat deze voorstellen een gunstig onthaal krijgen - niet alleen bij de Europese instellingen, maar ook bij de ondernemingen zelf. Daar zullen die voorstellen uiteindelijk immers moeten worden overgenomen en ten uitvoer gelegd.
Een belangrijk gegeven is om te beginnen dat gemiddeld circa 14 procent van de vrouwelijke werknemers in de EU in de industrie werkt, en dat dit percentage in sommige landen boven de 25 procent ligt, dat van dit gemiddelde meer dan 21 procent in deeltijd werkt en dat vrouwen 65 procent van de deeltijdwerkers in de industriesector vertegenwoordigen. Dat is voor mij het kerngegeven voor dit debat en niet zomaar een bijkomstigheid.
Een tweede belangrijk gegeven is dat vrouwen met onzeker, deeltijd-, tijdelijk en atypisch werk wat beloning betreft vaak gediscrimineerd worden, met name als zij moederschapsverlof willen nemen, en dat zij doorgaans minder mogelijkheden hebben op het gebied van basisopleiding, levenslang leren en beroepsonderwijs.
Daarom wordt in dit verslag onder andere voorgesteld om zo snel mogelijk maatregelen te nemen voor de volledige en doeltreffende tenuitvoerlegging van Richtlijn 75/117/EEG inzake de toepassing van het beginsel van gelijke beloning voor mannelijke en vrouwelijke werknemers als een middel tegen loondiscriminatie. Wij dringen daar al geruime tijd op aan en hopen dat dit nu zo spoedig mogelijk zal gebeuren.
Het is verder zaak dat we initiatieven, positieve maatregelen en alle vormen van personeelsbeleid die de gendergelijkheid bevorderen, aanmoedigen; dat de Commissie en de lidstaten grotere belastingvoordelen toekennen aan bedrijven met het oog op de naleving van de gedragscodes en criteria voor maatschappelijk verantwoord ondernemen in hun dagelijks werk; wij willen zien dat betere arbeidsomstandigheden worden gewaarborgd, waarbij speciaal aandacht wordt geschonken aan werktijden, moederschaps- en vaderschapsverlof - de verantwoordelijkheid wordt hier gelijkelijk gedeeld door beide partners, door het gezin - en de garantie dat de mannelijke en de vrouwelijke werknemers na het verlof het werk weer kunnen opvatten; dat het combineren van werk en gezin wordt vergemakkelijkt. Om al deze doeleinden te bewerkstelligen dringt dit verslag erop aan dat al deze rechten overal in de Europese Unie in de wetgeving worden vastgelegd.
Tot slot wil ik aangeven dat ik het niet met de heer Dover eens ben over quota's. Voor sommigen onder ons, man of vrouw, is dit een noodzakelijk instrument. Wij geloven daarom dat we er vanuit de Europese Unie op moeten aandringen dat het Noorse voorbeeld gevolgd wordt, en daarmee bedoel ik al die maatregelen die bedoeld zijn om het percentage vrouwen in de directie van overheidsbedrijven op trekken tot minimaal 40 procent, en om bij wet te verplichten dat de directies van particuliere bedrijven voor 40 procent uit vrouwen moeten bestaan.
Het moge duidelijk zijn dat dit niet de oplossing is, maar het is wel een middel dat op een aantal vlakken heel nuttig blijkt te zijn. Daarom zouden we dit idee in de Europese Unie graag uitgewerkt zien.
Věra Flasarová
, namens de GUE/NGL-Fractie. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, mijn collega in de commissie, Ilda Figueiredo, heeft zoals altijd weer uitstekend werk afgeleverd. Ze heeft feiten gedocumenteerd die ik fundamenteel vind, met name het feit dat het merendeel van de werkende vrouwen werkzaam is in de verwerkende industrie, dus waarin de meeste banen geen hoge kwalificaties vereisen, handmatig werk behelzen en slecht worden betaald. Het stereotype hieraan, namelijk dat het kennelijk het lot is van vrouwen om ondergeschikt werk te doen, wordt hier goed geïllustreerd. Ik had de kans om in verschillende landen een aantal levensmiddelenfabrieken te bezoeken. Ondanks hun geografische diversiteit lijken deze fabrieken veel op elkaar. De leidinggevende functies zijn in handen van mannen, de vrouwen doen het ongekwalificeerde werk aan de lopende band. Ze verdienen maar weinig, werken ongeïnspireerd in een afstompend ritme, zonder enige motivatie zich verder te ontwikkelen, en onder ongunstige omstandigheden. Dit is natuurlijk een slechte zaak.
We moeten nog veel werk verzetten om een eind te maken aan de genderongelijkheid. We moeten beseffen dat op dit gebied nog steeds onvoldoende statistisch materiaal bestaat en dat de genderproblematiek nog een relatief jong statistisch verschijnsel is. In het dagelijkse leven komen de nadelen voor vrouwen in de industrie, vergeleken met de mannen, nog duidelijker naar voren. Daarom is het van groot belang de focus te richten op de problemen die de rapporteur volstrekt terecht als prioriteiten heeft bestempeld: de nadelen waarmee vrouwen te kampen hebben op het gebied van beloning en het feit dat maar weinig vrouwen in technische beroepen werkzaam zijn, hoewel die vergeleken met de verwerkende industrie, technologisch gezien hogere eisen stellen en beter worden betaald. Vrouwen moeten in staat worden gesteld om hogere opleidingen te volgen; in dit verband zijn beroepskwalificaties relevant. Ze moeten tevens de kans krijgen na het moederschapsverlof weer deel te nemen aan de arbeidsmarkt en scholingen te kunnen volgen. Dit geldt natuurlijk ook voor mannen die voor de kinderen zorgen.
In sommige regio's van de Europese Unie, met name in Oost-Europa, ondergaan de industrieën structurele veranderingen. Deze veranderingen vragen meer mobiliteit en omscholingen van de werknemers. Mij zijn deze trends uit eigen ervaring bekend, aangezien ik afkomstig ben uit het geïndustrialiseerde deel van Tsjechië, dat, en hiervan ben ik me terdege bewust, geïndustrialiseerd werd op de basis van de arbeidskracht van vrouwen.
Een ander, daarmee verband houdend probleem is de verplaatsing van fabrieken naar landen buiten de Europese Unie, waar arbeidskrachten goedkoper zijn. De werkgelegenheid voor vrouwen wordt ook bedreigd door de grootschalige import van goedkope producten uit Azië en uit landen uit andere werelddelen die grote hoeveelheden consumptieartikelen produceren voor de buitenlandse markt en niet voor de eigen markt omdat de mensen daar niet beschikken over voldoende koopkracht. Al deze factoren hebben een duidelijke invloed op de werkgelegenheid van vrouwen in de industrie en daarom moeten de negatieve gevolgen ervan geleidelijk worden verholpen.
Urszula Krupa
namens de IND/DEM-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, uit statistische gegevens blijkt dat er in de hele Europese Unie in elke leeftijdscategorie meer mannen aan het werk zijn dan vrouwen. Dit kan toe te schrijven zijn aan een persoonlijke keuze of traditie, maar is vaak ook het resultaat van discriminatie op de werkplek. Bovendien verdienen vrouwen in alle landen van de Europese Unie gemiddeld minder dan mannen. Het is daarom belangrijk om ondernemers en werkgevers er met wetgeving en voorschriften aan te herinneren dat ze de plicht hebben om het beginsel van gelijke behandeling na te leven, niet alleen op het vlak van beloning.
Het probleem van de ongelijke vertegenwoordiging van vrouwen in de industrie moet echter op een rationele manier benaderd worden, aangezien industrietakken die als "vrouwelijk” bestempeld worden mogelijk een lagere fysieke en mentale belasting met zich meebrengen. Daarom kan aan vrouwen aangeraden worden om voor deze sectoren te kiezen, maar deze beslissing mag uiteraard niet gepaard gaan met een lagere beloning. Ik kan me moeilijk voorstellen dat er in de borduurindustrie meer mannen dan vrouwen zouden werken en in de metaalverwerkende sector meer vrouwen dan mannen. Bovendien kunnen de lonen van borduursters, een beroep dat ik als voorbeeld aanhaalde, door het artistieke karakter van het werk bijvoorbeeld hoger liggen dan die in de levensmiddelenindustrie.
We moeten ervoor zorgen dat mannen en vrouwen in alle sectoren evenveel worden betaald. Daarenboven moeten we uitbuiting en alle andere oneerlijke praktijken en omstandigheden op de werkplek een halt toeroepen. De mogelijkheid om in deeltijd te werken zou gepromoot moeten worden, vooral voor vrouwen, naast andere vormen van flexibiliteit die omscholing en levenslang leren vergemakkelijken.
In mijn toespraken en in de amendementen die ik heb ingediend, heb ik herhaaldelijk voorgesteld om niet alleen de terugkeer naar de vorige arbeidsplaats na het moederschaps- of ouderschapsverlof te garanderen, maar ook om dit moederschaps- of ouderschapsverlof mee te tellen als gewerkte tijd, in combinatie met de uitbetaling van een gepaste financiële vergoeding. Dit zou een einde maken aan lage ouderdomspensioenen en de werkloosheid doen dalen. Bovendien zou het een garantie vormen voor de juiste opvoeding en ontwikkeling van onze kinderen, die niet alleen de toekomst van elk gezin en elk volk zijn, maar ook van de hele Europese Unie.
Lydia Schenardi
(FR) Mijnheer de Voorzitter, wanneer ik dit verslag lees, heb ik zin om te zeggen : "Niets nieuws in het Westen”.
Ik stel nog steeds hetzelfde vast: bij de keuze van onderwijs en beroepsopleiding blijven stereotypen bestaan, vrouwen blijven oververtegenwoordigd in bepaalde sectoren zoals de textielsector; de lonen, de werkomstandigheden en carrièremogelijkheden zijn niet gelijk. De aanbevelingen blijven ook steeds dezelfde: het stimuleren van gelijkheid tussen mannen en vrouwen op het vlak van hun beroep, hun loon, hun aanwezigheid in de raad van bestuur van ondernemingen of het organiseren van opvang voor kinderen en flexibele werktijden.
Dat is mooi, maar wat gebeurt daarna? Wat zal dit zoveelste verslag over vrouwenrechten, in de industriesector of elders, concreet veranderen? Ondanks de verplichtingen op basis van een beleid van zogenaamde positieve acties - dit is trouwens een bedrieglijke formulering, want het gaat in feite om opgelegde quota - is het moeilijk om een mentaliteitswijziging teweeg te brengen op het vlak van gender.
Het opleggen van een soms onnatuurlijk schema, in naam van het gelijkheids- en het non-discriminatiebeginsel betekent nog niet dat vrouwen op een vlottere manier hun weg zullen vinden binnen bedrijven, welke bedrijven dat dan ook zijn. Vrouwen lijden niet onder een dermate grote handicap dat ze stelselmatig gebruik moeten maken van opgelegde verplichtingen om aanvaard te worden. De maatregelen moeten aanmoedigingen zijn, geen verplichtingen.
Wanneer het Handvest van de grondrechten wordt toegepast, mogen we niet vergeten de ondernemer ook wat vrijheid te geven om te kiezen wie hij wil aanwerven, voor zover elke werknemer op dezelfde manier behandeld wordt, los van het geslacht.
Zita Pleštinská
(SK) Een hogere concentratie van textiel- en confectiebedrijven, waarvan de werkgelegenheid voor vrouwen afhankelijk is, is karakteristiek voor sommige regio's in Europa. De regio Prešov in het noordoosten van Slowakije is er een van.
Als we werkgelegenheid voor vrouwen willen behouden in deze achtergestelde regio's, waar de textiel- en kledingsector zijn eigen traditie heeft, moeten we deze sector steunen als een productieve branche door het nemen van passende maatregelen, zoals nieuwe programma's die bijvoorbeeld gericht zijn op het stimuleren en promoten van nieuwe producten op professionele en internationale beurzen. De ruimere toepassing van de strategische onderzoeksagenda van het Europees technologieplatform en het streven naar het invoeren van innovatieve technologieën en nieuwe bedrijfsmodellen vormen volgens mij een bijdrage aan de toekomst van de textiel- en kledingindustrie.
Het is algemeen bekend dat ondanks het toenemend aantal meisjes dat voor technische en wetenschappelijke studies kiest, de obstakels in de werkomgeving jonge vrouwen er vaak toe brengen om wetenschappelijke carrières in de industriesector te laten vallen. Gezien het belang van het behoud van een bepaald niveau op het gebied van scholing en kennis, moet het wetenschappelijk werk voortdurend doorgaan. In sommige wetenschappelijke instellingen wordt vrouwen niet de mogelijkheid geboden om het werk deels ook van huis uit te doen, tenzij ze absoluut aanwezig moeten zijn op hun werkplek. De mentaliteit omtrent overwerk kan een van de specifieke obstakels zijn. Dit zijn de redenen waarom vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in de sectoren van de geavanceerde industriesectoren.
De verantwoordelijkheid ligt in eerste plaats bij lidstaten. Daarom verzoeken wij de bevoegde nationale instellingen een beleid uit te stippelen en uit te voeren dat gericht is op de mogelijkheid tot combinatie van werk en gezinsleven, op grotere flexibiliteit van werktijden en op het verbeteren van de algemene opzet van kinderopvang. Het is ook van belang om werkgevers - uit met name het MKB - te stimuleren deze beleidsmaatregelen en praktijkvormen ten uitvoer te brengen door hen technische en, waar mogelijk, ook financiële ondersteuning te geven.
Tot slot wil ik de rapporteur, Ilda Figueiredo, nog bedanken voor haar verslag, en onze schaduwrapporteur, Edit Bauer, want dankzij haar konden we het verslag aanvullen met onze suggesties. Ik heb ook grote waardering voor de mening van collega Dover van de Commissie industrie, onderzoek en energie.
Mijnheer de Voorzitter, ter afsluiting wil ik nog graag een technisch probleem ter sprake brengen. Het is erg koud in dit Huis tijdens de debatten; ook vandaag. De lage temperaturen scheppen geen goed werkklimaat voor onze activiteiten en is ook schadelijk voor onze gezondheid. Daarom zou ik u willen verzoeken ervoor te zorgen dat hierin verbetering wordt gebracht.
Zita Gurmai
(HU) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren. Ons beleid op het gebied van industriële ontwikkeling en de verwerkende industrie kan er in lijn met de Lissabondoelstellingen toe bijdragen om de Europese economie wat betreft concurrentievermogen, kennis en duurzaamheid op een vooraanstaand niveau te krijgen.
De Lissabonstrategie houdt meer in dan alleen een positieve bijdrage leveren aan de rol van vrouwen in de economie. Zo wordt er gestreefd naar verhoging van het werkgelegenheidspercentage, aanzienlijke toename van de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt, het waarborgen van een zo breed mogelijke gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen en het verzekeren van noodzakelijke, passende voorzieningen en gunstige voorwaarden voor vrouwelijke werknemers.
De industrie behoort op elk gebied gelijke kansen te creëren wat betreft werkgelegenheid, beloning, loopbaanontwikkeling, het zorgen voor vakopleidingen en vervolgopleidingen en het onderzoeken en beschikbaar stellen van verschillende vormen van flexibele arbeid, alsmede de combinatie van werk en privéleven.
Samengevat dient er in de industriesector voor te worden gezorgd dat er voor vrouwen fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden beschikbaar zijn en passende vertegenwoordiging bij belangenbehartigende instanties. Ook op deze terreinen mag er geen uitzondering worden gemaakt bij het verzekeren van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Ook hier dienen de beginselen van "gender mainstreaming” consequent te worden nageleefd.
Het is van belang dat de juiste gegevens beschikbaar zijn over de verschillen tussen de industriesectoren en de feitelijke arbeidsbetrekkingen binnen het grote aantal, sterk van elkaar verschillende industriesectoren. Voor de formulering van de verschillende strategieën en concrete adviezen zijn uitgebreide statistische gegevens nodig. Uit een groot aantal internationale managementonderzoeken is gebleken dat de speciale leidinggevende capaciteiten van vrouwen in zeer grote mate bijdragen aan het succes van de ondernemingen. Deze kans mag Europa zeker niet aan zich voorbij laten gaan. Hartelijk dank.
Lena Ek
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteurs en diegenen die aan dit verslag gewerkt hebben met de manier waarop de huidige statistieken en de huidige situatie in Europa zijn weergegeven wat betreft vrouwen in de industrie. Het is echter onvermijdelijk om ook teleurgesteld te zijn omdat documenten zoals deze al sinds de jaren vijftig geproduceerd worden en we nog steeds weinig verandering zien. Dit geldt voor vrouwen in de industrie, de gezondheidssituatie en gezondheidszorg voor vrouwen en voor loopbaankansen, leerkansen en kansen om hun vaardigheden te verbeteren, om niet te spreken over de situatie van het combineren van werk en gezin.
Ik zou daarom de helft van mijn spreektijd willen besteden aan vragen aan de Commissie. Ten eerste is het ontstellend dat we na tientallen jaren nog steeds een zodanig slechte statistische situatie hebben. Dit is iets waar de Commissie werkelijk om verbetering kan vragen waar het gaat om Europese statistieken. Volgens mij ligt de verantwoordelijkheid hiervoor voornamelijk bij de Commissie.
Toen ik 25 jaar geleden universitair docent was, onderwees ik mijn studenten over de regels voor gelijke beloning die toen vanuit Brussel en de Europese lidstaten kwamen. De zaken voor het Hof (Danfoss I en II) vonden meer dan 25 jaar geleden plaats. Is het geen tijd voor nieuwe, scherpere regels? Ook dit is de verantwoordelijkheid van de Commissie.
Ik zou ook een tussentijdse beoordeling willen als het gaat om de Routekaart voor gendergelijkheid. Die bevat een hoop mooie woorden, maar er is nog geen regelgeving te bekennen.
Ten vierde zal bij de Voorjaarstop gewerkt worden met de Lissabonresolutie. Deze kwesties moeten in maart worden genoemd. En ten vijfde: als de Commissie - en het Parlement - seminars organiseren met groepen op hoog niveau, moeten we dezelfde regels toepassen als die Noorwegen heeft voor bedrijfraden, d.w.z. het 40:60- percentage.
Ewa Tomaszewska
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de rol van vrouwen in de economie zal alleen al ten gevolge van de demografische problemen voortdurend toenemen. Het is dus van wezenlijk belang dat er aan deze kwestie bijzondere aandacht wordt besteed.
Als Poolse, als vrouw en als fysicus van opleiding, durf ik beweren dat het gemiddelde opleidingsniveau van vrouwen in mijn land hoger ligt dan dat van mannen. Poolse vrouwen zijn ook ondernemender in de sector van het midden- en kleinbedrijf. In de wetenschappelijke wereld heb ik tot op heden geen discriminatie op grond van geslacht vastgesteld. Desalniettemin verdienen vrouwen 15 tot 20 procent minder dan mannen en ligt het aandeel vrouwen op managementniveau in bedrijven opmerkelijk lager dan het aantal mannen. Daarenboven werken er ook meer vrouwen in onzekere arbeidsomstandigheden. Dit heeft tot gevolg dat opleidingen en andere maatregelen om de kwalificaties van vrouwen te verhogen weliswaar belangrijk zijn, maar niet volstaan om discriminatie te beperken.
Armoede bij vrouwen is niet alleen aan een geringe beloning te wijten, maar ook aan de manier waarop de pensioenregelingen zijn opgebouwd. Naar aanleiding van de hervorming van het Poolse pensioenstelsel is er een bepaling ingevoerd waarbij de pensioenbijdragen van personen die ervoor kiezen om gebruik te maken van het moederschaps- of ouderschapsverlof, uit de nationale begroting worden betaald. De invoering van deze maatregel betekende een enorme hulp voor vrouwen, aangezien de pensioenstelsels hen vaak voor hun moederschap lijken te willen straffen. In het verslag wordt gewezen op de noodzaak om dit probleem aan te pakken.
Ik vind het voorts bijzonder belangrijk dat kwesties in verband met de veiligheid en arbeidshygiëne vanuit een geslachtsspecifiek oogpunt worden bekeken, in het bijzonder wat betreft het belasten van vrouwen met taken die spier- of botletsels veroorzaken. Ook deze aangelegenheden komen in het verslag aan bod.
Kathy Sinnott
(EN) Mijnheer de Voorzitter, in 1996 sloot een bedrijf dat ondergoed vervaardigt een fabriek in mijn kiesdistrict. Er werden 160 mensen ontslagen, vrijwel allemaal vrouwen van middelbare leeftijd met weinig of geen ervaring buiten de fabriek. Slechts 100 van deze vrouwen vonden weer werk. De vrouwen die werk vonden, moesten na dertig jaar in deze fabriek te hebben gewerkt opnieuw beginnen tegen het minimumloon, omdat ze niet voortdurend waren bijgeschoold en hun eerdere ervaring niet werd erkend. Deze fabriek werd naar een goedkoper gebied in de EU verplaatst en nadien naar Azië.
Bedrijven zullen zich blijven hervestigen voor goedkopere arbeidskrachten en we moeten vrouwen, vooral in industrieën zoals de textiel, beschermen door de mogelijkheid te bieden voor verbetering van vakbekwaamheid en door voortdurende bijscholing te geven.
Ik wil het ook kort hebben over het leerlingschap: in Ierland doorloopt slechts 5 procent van de vrouwen een leerlingschap. Het is een tweeledig probleem. Worden ze aangemoedigd om loodgieters en timmermannen te worden? Is er niet ook het probleem dat in de meeste vakken leerlingschappen verdwenen zijn?
Leerlingschappen waren op zich een goede manier om informatie en vaardigheden door te geven en om daar erkenning voor te krijgen, en met het verlies van het leerlingschap ontnemen we velen, zowel mannen als vrouwen, de mogelijkheid om vaardigheden door te geven en erkend te worden.
Anna Záborská
(SK) Ik zou in dit verband graag drie belangrijke punten willen noemen.
Werkgevers moeten leren vrouwen geen ongeschikt werk te laten doen of werk dat niet voldoende tegemoetkomt aan hun bekwaamheden. De instellingen van de Europese Unie moeten een oogje houden op de organisaties die steun krijgen, om ervoor te zorgen dat zij het communautair acquis naleven. Hoewel hierover de meningen uiteenlopen, moet de samenleving respecteren dat mannen en vrouwen verschillend zijn, maar elkaar gelijktijdig ook aanvullen. Dit is de grondslag van het leven en het zou eigenlijk ook de grondslag moeten zijn voor het beleid inzake gelijke kansen voor mannen en vrouwen.
Diversiteit en compatibiliteit op de arbeidsmarkt en in de samenleving zijn van fundamenteel belang. Het verslag van mevrouw Figueiredo schetst in grote trekken onze verantwoordelijkheid voor de toepassing van de strategie van Lissabon, in de Europese "demografische winter”. Heel terecht onderstreept het verslag dat de gezondheidsrisico's en soorten beroepsziektes kunnen verschillen tussen mannen en vrouwen.
Ik ben het volledig eens met de rapporteur voor wat betreft haar verzoek om een gedetailleerde analyse van de bestaande situaties en hun consequenties. Een dergelijke analyse moet ook rekening houden met de specifieke consequenties van het moederschap. Het valt niet te rechtvaardigen dat toekomstige moeders omwille van toekomstige carrières worden blootgesteld aan gezondheidsrisico's die schadelijk kunnen zijn voor het moederschap. Evenzeer is het een taak van de industrie vrouwen niet te bestraffen voor het krijgen van kinderen. Vrouwen moeten de kans krijgen hun oorspronkelijke werk weer te hervatten na het moederschapsverlof.
Edite Estrela
. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, het Actieplatform van Peking stelt dat de doelstellingen met betrekking tot gelijkheid, ontwikkeling en vrede zonder de actieve deelname van vrouwen en de integratie van het perspectief voor vrouwen in alle besluitvormingsniveaus niet worden bereikt. Bovendien is een grotere deelname van vrouwen op de arbeidsmarkt noodzakelijk om de doelstellingen van de Lissabon-strategie te halen. 59 procent van de afgestudeerden zijn vrouwen. Het is dan ook onbegrijpelijk dat het merendeel van de nieuwe banen voor vrouwen deeltijdbanen zijn en dat sommige daarvan onveilige en onzekere banen zijn die slecht worden betaald en weinig vooruitzicht op loopbaanontwikkeling bieden.
Dit verslag van mevrouw Figueiredo, waarmee ik haar complimenteer, bevat twee voorstellen die ik graag zou benadrukken. Het eerste voorstel is de bevordering van het ondernemerschap van vrouwen, maar omdat 61 procent van de vrouwen rekening houdt met de gezinssituatie als ze overwegen om een eigen bedrijf op te richten, in vergelijking tot 49 procent van de mannen, moeten er maatregelen komen ter vergemakkelijking van het combineren van werk en gezin.
Het andere voorstel heeft betrekking op de lange werktijden. Het is belangrijk dat de Commissie onderzoek doet naar de negatieve gevolgen van lange werktijden voor de werknemer en het gezin alsmede naar de maatschappelijke gevolgen, bijvoorbeeld wanneer kinderen lang alleen thuis blijven. Dit leidt vaak tot slechte prestaties op school en tot criminaliteit. De lidstaten moeten dringend worden verzocht om beter toezicht te houden op bedrijven die hun werknemers verplichten om buiten de normale, in de wet vastgelegde werktijden te werken en er zouden hoge boetes op moeten staan.
Petya Stavreva
. - (BG) Mevrouw de commissaris, mijnheer de Voorzitter, beste collega's, een gelijkwaardige deelname van vrouwen en mannen aan de arbeidsmarkt is een basisvoorwaarde voor duurzame economische groei en een harmonieuze sociale ontwikkeling.
In de afgelopen decennia heeft Europa aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van gendergelijkheid. Het verslag over de rol van de vrouw in de industrie noemt enkele van deze resultaten en dringt aan op een striktere toepassing van het beginsel van gelijkheid.
Helaas moeten we vaststellen dat ondanks het bestaande wettelijke kader een aantal EU-richtlijnen en -resoluties niet correct wordt toegepast. De rol van de vrouw in de industrie dient gebaseerd te zijn op de beginselen van gelijke beloning en gelijke participatie in de besluitvorming.
De situatie op de arbeidsmarkt in de lidstaten toont aan dat vrouwen niet evenredig vertegenwoordigd zijn in diverse sectoren. Ze zijn bijvoorbeeld oververtegenwoordigd in de dienstensectoren, maar ondervertegenwoordigd in de geavanceerde bedrijfstakken.
Het bevorderen van waardig werk vormt een integraal onderdeel van de waarden van de Europese Unie. De lidstaten moeten doeltreffende maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de sociale normen worden nageleefd en waardig werk in de verschillende industriesectoren wordt gegarandeerd.
Ik ben van mening dat we voor de serieuze uitdaging staan beleidsmaatregelen te nemen die het combineren van werk en het persoonlijke en gezinsleven mogelijk moeten maken. Europese burgers, dus zowel de vrouwen als de mannen, verdienen gelijke kansen en dienen gelijkwaardig te zijn, niet alleen op papier maar daadwerkelijk. Hartelijk dank.
Britta Thomsen
(DA) Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteur voor dit bijzonder relevante verslag, dat de aandacht vestigt op de toenemende ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt in een tijd waarin we allemaal beloven om loonsverschillen te bestrijden en reële gelijke kansen tot stand te brengen. Vrouwen krijgen vandaag de dag de slechtst betaalde ongeschoolde banen in de industrie en het is niet ondenkbeeldig dat hun situatie verslechtert als we niet onmiddellijk werk maken van efficiënte bijscholing. Wij moeten eisen dat er per geslacht statistieken worden gemaakt over het loonniveau en over de spreiding van mannen en vrouwen in de verschillende branches. Het is totaal onaanvaardbaar dat we op dit gebied bijna zo goed als niets weten. Hoe kunnen we de situatie veranderen als we niet weten hoe de situatie in werkelijkheid is?
Het is tevens noodzakelijk een industriebeleid te ontwikkelen dat rekening houdt met het genderaspect en met de specifieke uitdagingen die vrouwen moeten aangaan op het gebied van loon, bevallingsverlof, onzekere werkgelegenheid en monotoon, repetitief werk. Dit moet in overleg met de sociale partners gebeuren en zij moeten er ook op toezien dat vrouwen voldoende vertegenwoordigd zijn in hun organisaties.
Avril Doyle
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het voorstel dat voor ons ligt, gaat om een belangrijke kwestie die mondiaal debat blijft oproepen. De rol van vrouwen in de industrie beïnvloedt alle facetten van de samenleving en heeft verregaande consequenties voor het werkgelegenheids- en welzijnsbeleid, het gezins- en kinderbeleid, om niet te spreken over het economisch beleid. Natuurlijk zorgt de gelijkheidswetgeving ervoor dat vrouwen zwangerschapsverlof krijgen, maar alles wijst erop dat ze zichzelf blootstellen aan discriminatie op het vlak van loopbaanontwikkeling en financiële behandeling, al is het subtiel (om aan de wet te voldoen), maar toch alomtegenwoordig in een onbuigzame bedrijfscultuur.
In de afgelopen weken was er in Ierland een publiek protest toen een media-accountant exact dit punt benoemde en hij werd ronduit bot behandeld. Het heeft geen zin om te ontkennen wat overduidelijk is. Misschien zou dit verslag als ondertitel Motherhood and misogyny (Moederschap en vrouwenhaat) moeten hebben, zoals een kop in de Sunday Tribune vorige week schreeuwde.
Wij in het Europese Parlement moeten het voorstel dat voor ons ligt, waar ik het grotendeels mee eens ben, goedkeuren omdat enerzijds de industrie vrouwen op alle niveaus nodig heeft en anderzijds de samenleving kinderen nodig heeft. Wij allen, ook werkgevers en industriëlen, moeten moederschaps- en vaderschapsverlof accepteren als fundamentele waarden van onze samenleving. Hoewel ik nog steeds bezwaar heb tegen verplichte quota's voor deelname van vrouwen, of dit nu in de politiek of het bedrijfsleven is, wordt mijn geloof in meritocratie hevig op de proef gesteld naar mate ik ouder en hopelijk wijzer word.
Ik zou de rapporteur willen feliciteren. Er zijn wellicht een of twee punten waar ik over na moet denken, maar ik zal haar verslag ondersteunen en ik denk dat het ons allemaal in dit Huis betaamt om een zeer goed verslag te ondersteunen waar zeer veel werk in is gestoken.
Teresa Riera Madurell
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur graag gelukwensen met haar verslag en haar open opstelling. Op die manier hebben we samen in concrete maatregelen kunnen vastleggen wat bedrijven eigenlijk zouden behoren te doen, en dat is: ervoor zorgen dat het principe van gendergelijkheid binnen het werk nageleefd wordt.
Het verslag stelt een aantal maatregelen voor om gelijke kansen te garanderen bij de toegang tot werk, scholing en loopbaanontwikkeling. Het bevat verder maatregelen om het respect voor de rechten van werknemers en werkneemsters af te dwingen, waaronder begrepen - heel belangrijk - bescherming tegen seksuele intimidatie. Tot slot noemt het verslag maatregelen om het beroeps-, gezins- en privéleven op elkaar af te stemmen.
Het meest vernieuwend en interessant zijn wellicht die maatregelen welke gericht zijn op het delen van de macht. Met die maatregelen zou bijvoorbeeld kunnen worden verzekerd dat mannen en vrouwen in de directies van ondernemingen en andere plaatsen waar besluiten worden genomen gelijkelijk vertegenwoordigd zijn, precies zoals dat beoogd wordt met een onlangs goedgekeurde wet in mijn land, Spanje.
Verder wordt de aanbeveling gedaan om elke onderneming op basis van onderhandeling een eigen gelijkheidsprogramma te laten opstellen. Daarom is dit een heel belangrijk verslag over een sector die voor de Europese Unie van strategisch belang is.
Roselyne Lefrançois
(FR) Mijnheer de Voorzitter, ik prijs me gelukkig dat het Parlement het initiatief heeft genomen om dit verslag op te stellen, want de rol van vrouwen in de industriesector is van doorslaggevend belang, maar toch blijft hun beroepssituatie over het algemeen gesproken veel kwetsbaarder dan die van mannen.
Dit verslag wijst met name op gevallen van discriminatie waar vrouwen het slachtoffer van zijn en die we dringend moeten aanpakken, met name het feit dat ze blijven vastzitten in bepaalde sectoren en bepaalde soorten banen die gekenmerkt worden door lage lonen en beperkte carrièremogelijkheden. Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in atypische banen en met name in deeltijdse banen, ze hebben moeite om op het werk goede voorwaarden te krijgen na een zwangerschapsverlof.
Een van de mogelijkheden om deze betreurenswaardige situatie aan te pakken, is de interessante idee om bedrijven die zich inspannen om het beroepsleven en het gezinsleven met elkaar te verzoenen, te belonen. Om de carrièremogelijkheden van vrouwen te verbeteren, zouden ze aangemoedigd moeten worden tot meer levenslang leren.
Ik heb echter nog wel een paar twijfels bij de vorm van het verslag. Ik geloof inderdaad dat de tekst te lang is en onvoldoende gestructureerd, wat nefast is voor de leesbaarheid en doeltreffendheid.
Gabriela Creţu
. - (RO) Het verslag lijkt de indruk te wekken dat we het hebben over de afwezigheid van vrouwen in de industrie. Dit is inderdaad een van de onderwerpen. Waar het verslag echter de nadruk op legt is de aanwezigheid van vrouwen in de industrie: vrouwen hebben slecht betaalde banen in industriesectoren met lage lonen, ze zijn in de meerderheid waar geen vakbonden zijn, en bijgevolg evenmin garanties op basis van collectieve arbeidsovereenkomsten. Vrouwen werken in kwetsbare bedrijfstakken en zijn de eersten die op straat worden gezet bij grootscheeps ontslag. Vrouwen zie je op de werkvloer, maar niet in het management. Ze mogen komen werken, maar niet beslissen.
Dit verslag gaat niet alleen in op hetgeen er ontbreekt, maar ook op hetgeen vrouwen hebben. Vrouwen hebben onderwijs genoten, maar hebben geen kwalificaties; ze lijden aan beroepsziektes die niet als zodanig worden erkend; ook als ze de veertig gepasseerd zijn, zijn ze bereid scholingen te volgen, maar ze krijgen de kans niet. Ze zijn moeder, maar er is geen kinderopvang. Mannen worden vaders en hebben evenmin kinderopvang, maar wel hun vrouwen.
Wat moet er gebeuren? We weten precies wat er moet gebeuren, dat blijkt wel uit de bestaande regelingen, onze verslagen en de Routekaart van de Commissie voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. Wat wij en de Commissie niet mogen vergeten, of nog belangrijker, wat de lidstaten niet mogen vergeten, is dat burgers, vooral vrouwen, onze doelmatigheid niet beoordelen op basis van het aantal genomen besluiten, maar op basis van ons vermogen en de wil om ze ten uitvoer te brengen. Aan dit laatste schijnt het te ontbreken.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
(PL) Mevrouw de Voorzitter, nauwelijks 14 tot 25 procent van de vrouwelijke werknemers in de Europese Unie werkt in de industrie. Hun ongelijke vertegenwoordiging in de verschillende bedrijfssectoren is bovendien het gevolg van de stereotypen die nog altijd gelden bij de onderwijs- en beroepskeuzes van vrouwen.
Vrouwen werken voornamelijk in de textiel-, kleding-, schoeisel-, voedings- en verwerkende sector, waar de lonen over het algemeen laag zijn. Vrouwen zijn duidelijk ondervertegenwoordigd in de beter betaalde sectoren van de geavanceerde technologie. De lidstaten zouden programma's moeten ontwikkelen die erop gericht zijn om vrouwen op te leiden en hun ondernemingszin te stimuleren en deze ook financieel moeten ondersteunen. Daarenboven zouden vrouwen die in de industrie werken ertoe aangezet moeten worden om hun kwalificaties voortdurend te verbeteren.
Elke lidstaat heeft niet alleen de plicht om zich aan het beginsel van gelijkheid van beloning te houden, maar ook om te zorgen voor waardige arbeidsomstandigheden en voldoende mogelijkheden om een beroepscarrière te ontwikkelen. Tegelijkertijd dienen ze sociale waarden als het moeder- en vaderschap te eerbiedigen. Het respecteren van sociale normen als het recht op veiligheid, sociale bescherming en de vrijheid van vakvereniging draagt bij tot het uitroeien van elke vorm van discriminatie van vrouwen op de werkplek.
Ten slotte zou ik mevrouw Figueiredo van harte willen feliciteren met dit grondig voorbereide verslag.
Ljudmila Novak
(SL) Net zoals we spreken over vrouwen in de industrie, zouden we het kunnen hebben over vrouwen in de handels- of gezondheidssector. De natuur heeft mannen en vrouwen verschillende fysieke vaardigheden toebedeeld, daarom is bepaald werk eerder geschikt voor vrouwen en ander werk eerder voor mannen. Wanneer de kwaliteit van het werk en de prestatie niet afhankelijk zijn van de fysieke kracht, is het ontoelaatbaar dat vrouwen minder betaald worden dan hun mannelijke collega's. Juist voor vrouwelijke beroepen ligt het loon automatisch lager, hoewel deze absoluut niet eenvoudig zijn en ook heel wat inspanning vereisen.
We hebben een collega gehoord: ze zei dat er dertig jaar geleden al gelijkaardige verslagen over de ongelijkheid van vrouwen werden aangenomen. Waarom is er dan niets veranderd? Of waarom verandert alles uiterst langzaam? Dragen de bedrijven daaraan schuld? Ik ben van mening dat we de schuldigen en verantwoordelijken duidelijk moeten identificeren en ons meer vastberaden moeten inzetten om de situatie op dat vlak eindelijk om te buigen naar een positievere richting voor vrouwen.
Silvia-Adriana Ţicău
. - (RO) Als we het hebben over vrouwen in de industrie, moeten we het ook hebben over opleiding, onderzoek en ondernemerschap. In de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid presenteerde de Commissie industrie, onderzoek en energie een onderzoek betreffende de rol van de vrouw in de industrie. 15 procent van alle mensen met een hogere opleiding zijn vrouwen. In 2006 vormden vrouwen slechts 33 procent van het totaal aantal onderzoekers in Europa en slechts 18 procent van alle onderzoekers in de particuliere sector. Verder moet erop worden gewezen dat slechts 28 procent van de vrouwelijke onderzoekers kinderen hebben. In de industrie zijn de salarissen hoger, met name in de olie- en chemiesector, in de transport- en energiesector en in de auto-industrie.
Overal in Europa is sprake van een genderkloof, ten minste op het gebied van de beloning (van circa 20 procent in directies en 19 procent in het ingenieurswezen/de wetenschap). 34 procent van de in de industrie werkzame vrouwen hebben kinderen en we moeten beklemtonen dat slechts 20 procent van de ondernemers in de industrie vrouwen zijn. Daarom moeten we ons meer bezighouden met de opleidingen en scholingen voor vrouwen en vooral met de faciliteiten voor kinderopvang.
Meglena Kuneva
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de leden danken voor een zeer interessante discussie en ik zal van deze gelegenheid gebruikmaken om enkele van hun vragen te beantwoorden.
In antwoord op mevrouw Figueiredo: Het is waar dat het gelijkheidsprogramma in 2008 afloopt, maar de regels van het Europees Sociaal Fonds voor 2007-2013 bevatten gendergelijkheid als een horizontale prioriteit.
In antwoord op mevrouw Bauer: We hebben de eerste lezing van de belangrijke wetgevingskwestie die u noemt (de overdraagbaarheid van pensioenrechten) in juni 2007 gehad en de EPSCO-Raad heeft dit in december 2007 behandeld. We hopen snelle vooruitgang te boeken in 2008.
Wat betreft de vraag van mevrouw Jäätteenmäki realiseer ik mij dat zij niet aanwezig is, maar haar vraag was zeer belangrijk dus ik zou die graag beantwoorden. De Commissie heeft in juli 2007 de mededeling "Bestrijding van de beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen” aangenomen. In die mededeling kondigde de Commissie aan dat in 2008 de relevantie van de huidige wetgeving onderzocht zou worden vanuit het oogpunt van de relevantie van wettelijke instrumenten voor de oorzaken van beloningsverschillen en dat, waar nodig, wijzigingen aan het wettelijk kader van de Gemeenschap zouden worden voorgesteld. Volgend op dit onderzoek zou de Commissie eventueel noodzakelijke wijzigingen aan het huidige wettelijke kader kunnen voorstellen.
Het antwoord op de vraag van mevrouw Romeva i Rueda is dat antidiscriminatie- en gendergelijkheidswetgeving lidstaten niet belet om maatregelen voor positieve discriminatie te ontwikkelen en te implementeren. De Commissie is ook voor het betrekken van een groter aantal vrouwen bij de besluitvorming. We zullen een netwerk creëren van vrouwelijke beleidsmakers, waarschijnlijk in 2008.
Het antwoord op de vraag van mevrouw Flasarová is dat we niet kunnen voorkomen dat bedrijven zich ergens anders vestigen, maar dat we wel instrumenten hebben om deze kwestie aan te pakken. In 2007 werd het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisatie vrij voortvarend opgezet met dit doel.
Het antwoord op de vraag van mevrouw Ek over statistieken is dat de Commissie samen blijft werken met Eurostat om specifieke statistieken over gelijkheid te ontwikkelen. De Stichting van Dublin tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden neemt gendergelijkheid mee in haar regelmatige rapporten. In 2009 zullen er regelmatig onderzoekstatistieken over vrouwen worden gepubliceerd.
Het antwoord op de vraag van mevrouw Doyle over zwangerschapsverlof is dat de Commissie een effectbeoordeling gaat opstellen over mogelijke wetgevende maatregelen waarin nieuwe vormen van verlof worden geïntroduceerd: adoptieverlof en verlof om te zorgen voor andere gezinsleden dan kinderen.
Ilda Figueiredo
rapporteur. - (PT) Mevrouw de Voorzitter, ik zou allereerst mijn collega's en de commissaris willen bedanken voor hun woorden vandaag en voor hun bijdragen waardoor dit debat een nog grotere reikwijdte heeft kunnen krijgen.
Maar natuurlijk doe ik ook hier weer een oproep - zoals enkelen al voor mij hebben gedaan - voor het treffen van verdere praktische maatregelen. De voorstellen die we hebben gedaan, moeten nu merkbaar worden in de realiteit, in het bedrijfsleven, in het leven van de vrouwelijke werknemers en in de gezinnen, omdat het onacceptabel is - en velen van ons hebben dit vandaag al gezegd - dat we na dertig jaar ondanks het bestaan van een richtlijn die voorziet in gelijke beloning nog altijd een kloof hebben van 30 procent tussen het gemiddelde brutoloon van mannen en vrouwen die in de industrie werken. Dat is het dubbele van het algemene gemiddelde salarisverschil in de Europese Unie.
We kunnen echter niet toelaten dat deze situatie voor nog eens dertig jaar aanhoudt en daarom doe ik deze oproep aan de Commissie, maar ook aan de lidstaten, tot het nemen van concrete maatregelen. Concrete maatregelen die van wetgevende aard kunnen zijn of beter toezicht kunnen inhouden, maar die ook de doelstelling van de gelijkheid van rechten en kansen beter bevorderen en deze door onderwijs en beroepsopleiding ten uitvoer leggen. Ook moeten we de strijd aanbinden met de traditionele rollenpatronen - zoals hier vandaag al is benadrukt - en we moeten er tegelijkertijd voor zorgen dat de organisatie van de werktijden en de werkduur alsmede van de functies beter aansluit op deze rechten van vrouwen, maar ook op het recht op moederschap en vaderschap: rechten die als fundamentele sociale waarden in de Europese Unie worden erkend.
De Voorzitter:
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Gyula Hegyi  
schriftelijk. - (HU) Ik ben verheugd over dit belangrijke verslag en wil benadrukken dat speciaal vrouwen beroepsziekten oplopen. Volgens een recente studie overlijden in de EU jaarlijks 140 0000 mensen - dat is in dit verband 3,5 procent - ten gevolge van een op het werk opgelopen ziekte. Met name chemische producten worden tot de oorzaken gerekend. Van alle werkgerelateerde kankeraandoeningen is er in 86 procent van de gevallen een verband met chemische producten.
Het is belangrijk om te weten dat vrouwen - ook al leven ze langer dan mannen - wat betreft chemische producten gevoeliger en kwetsbaarder zijn, omdat chemische middelen zich in hun vetweefsel ophopen en zelfs aan hun ongeboren kinderen kunnen worden doorgegeven. Er is daarom een weloverwogen Europese strategie nodig, die het aantal werkgerelateerde ziektes en sterfgevallen kan minimaliseren en aan vrouwen de hoogst mogelijke bescherming kan bieden.
Véronique Mathieu  
schriftelijk. - (FR) De tekst van het verslag over de rol van vrouwen in de industrie maakt terecht gewag van de talrijke moeilijkheden waarmee vrouwen in het beroepsleven en in bepaalde sectoren van de economie geconfronteerd worden, maar de voorstellen in de tekst roepen bij mij twee vragen op.
Enerzijds lijkt het verslag te vergeten dat de mogelijkheden van de wetgever om in te grijpen beperkt zijn. De Europese juridische uitrusting behoort tot de meest uitgebreide ter wereld op het vlak van vrouwenrechten en gelijkheid tussen de geslachten. Het is dus nu de taak van de parlementsleden en de burgers om zich in te zetten voor de naleving van de vrouwenrechten in de Europese Unie. Het nut van een zoveelste intentieverklaring is daardoor dus eerder beperkt.
Anderzijds wordt in het verslag een vreemd voorstel gedaan, om het nog zacht uit te drukken. In het verslag wordt voorgesteld om via de wetgeving quota in te voeren voor vrouwen in de raad van bestuur van particuliere bedrijven, maar dit is een ernstige inbreuk op de individuele vrijheid en het bewijst vrouwen helemaal geen dienst. Wanneer vrouwen behandeld moeten worden op een manier die meer lijkt op liefdadigheid dan op gelijkheid kan dit hen nog meer uitsluiten uit bepaalde sectoren van de maatschappij.
Onze burgers verwachten dat wij hen concreet steunen door de daad bij het woord te voegen.
Marianne Mikko  
schriftelijk. - (EN) De Lissabondoelstellingen die in 2000 zijn vastgesteld, zullen zeker niet zoals oorspronkelijk bedoeld in 2010 worden bereikt.
De huidige genderstructuren en mentaliteiten spelen een belangrijke rol bij dit falen. Europa gebruikt het potentieel van de helft van zijn bevolking niet goed. Vrouwen hebben geen gelijke kansen in de industrie met hoge toegevoegde waarde.
Bovendien worden vrouwen niet adequaat vertegenwoordigd in de maatschappelijke dialoog. Zowel bij de werkgeversorganisaties als bij de vakbonden en in de publieke sector zijn er niet genoeg vrouwen in topposities.
Het is opmerkelijk en zorgwekkend dat beslissingen over de toekomst van werk en de toekomst van de samenleving worden genomen door die helft van de samenleving die geen gelijke verantwoordelijkheid neemt voor het opvoeden van kinderen en het huishouden.
Antisociale maatregelen, zoals niet-genoteerd overwerken en niet-gecompenseerde flexibiliteit van werknemers, worden steeds vaker gebruikt om de productiviteit te verhogen. De prijs die voor deze denkbeeldige verhoging wordt betaald, is te hoog.
De lidstaten zouden de nadruk op gendergelijkheid in de sociale dialoog significant moeten vergroten. Tegelijkertijd zouden veel lidstaten de rol moeten versterken die de sociale dialoog heeft, bij het bepalen van het beleid.
Vrouwen hebben het grootste potentieel om de ontwikkeling van onze hightechindustrie te versnellen. Europa moet daar gebruik van maken.
