Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 5 april werd onderbroken, te zijn hervat.

Agenda
De Voorzitter
De agenda is op 2 april vastgesteld, maar ik heb een aantal voorstellen tot wijziging ontvangen.
Woensdag 2 mei: De mededeling van de Commissie zal gaan over het partnerschap met de Verenigde Naties op het gebied van ontwikkeling en humanitaire zaken, en worden gedaan door commissaris Nielson.
Voorts heeft de Commissie juridische zaken en interne markt het verslag van de heer MacCormick over het verzoek tot opheffing van de immuniteit van mevrouw Jeggle goedgekeurd. Overeenkomstig artikel 6, lid 6 van het Reglement wordt het verslag bovenaan op de agenda geplaatst, en wel na het verslag-Zimeray over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Voggenhuber.

MacCormick
Mevrouw de Voorzitter, overeenkomstig artikel 6, lid 6 van het Reglement worden commissieverslagen over de immuniteit van parlementsleden bovenaan op de agenda geplaatst. De behandeling van immuniteitskwesties is niet slechts een formaliteit; daar hebben de gebeurtenissen uit de afgelopen tijd ons wel aan herinnerd. Dergelijke kwesties vormen zelfs het hart van een aantal belangrijke vraagstukken in verband met de democratie in Europa, zoals u zelf ook al liet doorschemeren.
Blijkbaar staat de mededeling van de Commissie als eerste punt op de agenda en zal dus nog voor de immuniteitskwesties worden behandeld. Weet u zeker dat daarmee artikel 6, lid 6 wordt nageleefd? Is dat een correcte interpretatie van het artikel?

De Voorzitter
Mijnheer MacCormick, u hebt volkomen gelijk. Er wordt trouwens aan uw wens tegemoet gekomen want de drie verslagen over de opheffing van de immuniteit staan bovenaan op de agenda, dat wil zeggen na de mededeling van de Commissie en voor het verslag van de heer Cashman over de toegang van het publiek tot documenten.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, als ik het goed begrijp staat de kwestie van de hongerstakingen in de Turkse gevangenissen niet op de agenda van vandaag.

De Voorzitter
Inderdaad mijnheer Wurtz, dat klopt. De Raad zag geen gelegenheid om hierover nu een mededeling te doen. Aangezien de Raad afwezig is, heeft het weinig zin dit vraagstuk te behandelen. De Raad heeft zich evenwel bereid getoond zich tijdens de vergadering van 14 mei over dit vraagstuk te uiten.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, voor mij is dit antwoord, dat wil zeggen niet uw antwoord maar dat van de Raad, onaanvaardbaar. Mijns inziens mogen wij ons hier niet bij neerleggen.
(Applaus van links) Toen ik u op 25 april een brief schreef, hebt u daarop persoonlijk positief gereageerd, net als alle fracties trouwens, als ik mij niet vergis. Indertijd zijn er 17 gevangenen omgekomen. Sindsdien zijn er nog twee doden te betreuren geweest, terwijl 160 andere gevangenen zich in een kritieke toestand bevinden. Ik beschouw de beslissing van de Raad om dit debat tot een later moment uit te stellen als een ontoelaatbare bureaucratische stap. Wij kunnen niet blijven toezien hoe het aantal slachtoffers van de hongerstakingen dagelijks toeneemt, maar dienen onze verantwoordelijkheid op ons te nemen.
Als mijn informatie juist is, zal de Zweedse minister van Justitie het debat over het verslag-Cashman bijwonen. Wij willen dat hij de Turkse regering dringend verzoekt de onderhandelingen met de vertegenwoordigers van deze gevangenen te hervatten teneinde deze dramatische toestand een halt toe te roepen. Ik kan mij nauwelijks voorstellen dat hij zal weigeren in te gaan op ons verzoek.
(Applaus van links)

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Wurtz. Ter aanvulling van uw informatie kan ik u mededelen dat mevrouw Lejon, minister voor democratie en bestuur, aanwezig zal zijn. Minister Danielson is momenteel op dienstreis in Korea. De enige beschikbare minister is dus mevrouw Lejon en zij zal dit debat niet willen voeren.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, uiteraard zou het een goede zaak zijn geweest als we vandaag over deze dringende kwestie hadden kunnen debatteren. Ik zou u en het Parlement erop willen attenderen dat de heer Daniel Cohn-Bendit - en ik zelf ook een deel van de tijd - de afgelopen dagen in het kader van een zeer spontane actie in Turkije zijn geweest. De heer Cohn-Bendit is voorzitter van de delegatie die in juni een bezoek zal brengen aan Turkije en ook aan de gevangenissen daar. Eerder vandaag hebben wij over deze kwestie ook nog een vergadering gehouden.
De heer Cohn-Bendit en ik - althans voor zover ik aanwezig was - hebben de afgelopen dagen in Turkije het standpunt van dit Parlement niet alleen heel duidelijk onder de aandacht gebracht van de Turkse regering, de minister van Justitie en de minister voor Europese Zaken, maar ook van de organisaties die deze hongerstaking organiseren, de mensenrechtenorganisaties en de parlementsleden. Ik wilde dit niet onvermeld laten. Door middel van een zeer spontane actie hebben wij met het oog op de urgentie van deze kwestie geprobeerd om de standpunten van het Europees Parlement ook heel duidelijk tot uitdrukking te brengen tegenover de regering, het Turkse Parlement en de mensenrechtenorganisaties!

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, wij betreuren het dat de Raad hier vandaag niet aanwezig is. Wij zijn ons er zeer goed van bewust dat het betreffende verzoek aan de Raad pas erg laat is gedaan. Daarom wil ik ook geen kritiek uiten op het Zweedse voorzitterschap, maar ik zou voor de toekomst wel graag één ding duidelijk willen stellen, mevrouw de Voorzitter: net zoals wij van de Commissie verwachten dat zij aanwezig is tijdens de zitting van het Europees Parlement, zou het toch ook in de toekomst mogelijk moeten zijn de Raad te vragen beschikbaar te zijn voor het geven van toelichtingen wanneer het Europees Parlement in Brussel of in Straatsburg vergadert.

Juist nu we de afgelopen week een groot succes hebben geboekt door overeenstemming te bereiken over een verordening inzake transparantie en toegang tot documenten, zouden we ervoor moeten zorgen dat wij in de toekomst niet alleen de Raad welkom kunnen heten als de Raad zelf bereid is hier naar toe te komen, maar als vanzelfsprekend op zijn aanwezigheid kunnen rekenen! De Raad is hier altijd welkom!
(Applaus)

De Voorzitter
Mijnheer Poettering, ik ben het geheel met u eens. Zoals u weet heb ik reeds een verzoek in die richting tot de Raad gericht, naar aanleiding van een debat in de Conferentie van voorzitters. Bij die gelegenheid hebben wij allen geconstateerd dat het wenselijk is dat de Raad al onze vergaderingen bijwoont.

Cohn-Bendit
Mevrouw de Voorzitter, ik durf niet te zeggen of ons optreden van de afgelopen twee dagen vruchten zal afwerpen. Een aantal regeringsleden heeft ons laten weten initiatieven te zullen ontplooien. Naar hun zeggen zou het niet veel moeite moeten kosten om de standpunten van de hongerstakers en de regering dichter bij elkaar te brengen. Wij hebben de Turkse regering dan ook verzocht actie te ondernemen. Wij kunnen over deze kwestie weliswaar vandaag geen debat voeren, maar ik wil graag dat hier in het openbaar wordt medegedeeld dat dit vraagstuk tijdens de plenaire vergaderperiode van mei met de Raad zal worden behandeld, en we in mei resultaten willen hebben. De standpunten in Turkije zijn duidelijk; men kan binnen twee dagen een oplossing bereiken. Wij zullen afwachten wat er de komende twee of drie dagen zal gebeuren, en in mei zullen we dan hier, in dit Parlement, onze verantwoordelijkheid op ons nemen.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, ik wil inhakend op het betoog van de heer Cohn-Bendit duidelijk maken dat alle persoonlijke initiatieven, voor zover ze het goede doel dienen, onze instemming verdienen. Met deze persoonlijke initiatieven mag echter in geen geval een instelling van haar verplichtingen worden ontslagen. De Raad mag deze initiatieven dus niet als excuus gebruiken, maar dient hier uiterlijk morgen tekst en uitleg te komen geven.
Woensdag 3 mei: De Voorzitter. Het verslag van Lord Inglewood namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over de rekeningen van bepaalde vennootschapsvormen, is pas op 24 april goedgekeurd. Het debat over dit verslag kan derhalve op de agenda gehandhaafd blijven, maar de stemming zal plaatsvinden tijdens de tweede vergaderperiode van deze maand in Staatsburg. Naar het schijnt bestaat er ruime instemming met dit voorstel. De termijn voor de indiening van amendementen wordt dan vastgesteld op donderdag 10 mei om 12.00 uur.
(Het Parlement hecht zijn goedkeuring aan dit voorstel)Tijdens de stemmingen zal ook het verslag van de heer Colom i Naval namens de Begrotingscommissie over de aanpassing van de financiële vooruitzichten in stemming worden gebracht. Zoals u weet is dit verslag tijdens de stemming van 3 april jongstleden terugverwezen naar de bevoegde commissie.

 
Moties van orde

Corbett
Mevrouw de Voorzitter, zoals u weet hechten velen onder ons grote waarde aan de status en reputatie van dit Parlement. Ik wil dan ook iets zeggen over de procedures inzake de opheffing van de immuniteit van de heer Berlusconi.
Tijdens de vergadering van de Conferentie van voorzitters van 5 april jongstleden is deze kwestie doorverwezen naar de Commissie constitutionele zaken. Tevens werd toen mevrouw Garaud verzocht ons bij de Spaanse autoriteiten te vertegenwoordigen. Ik heb begrepen dat zij zich om persoonlijke redenen niet van deze taak heeft kunnen kwijten. Dat is heel begrijpelijk, en ik leef met haar mee.
Er hebben zich inmiddels echter drie nieuwe ontwikkelingen voorgedaan waardoor dit vraagstuk dringend begint te worden. Ten eerste lijkt de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa veel sneller te handelen dan wij. Zij gaat volgens dezelfde procedures voor de opheffing van de parlementaire immuniteit te werk als dit Parlement, maar houdt zich daarbij aan een termijn van slechts twee maanden. Het Europees Parlement zou hierbij dus wel eens flink achterop kunnen raken en dat zou heel spijtig zijn.
Ten tweede heeft de Spaanse regering de uitspraak van de Spaanse Raad van State niet afgewacht en opnieuw een verzoek ingediend bij de Italiaanse autoriteiten. Dat is waarschijnlijk de reden waarom het Europees Parlement vooralsnog geen antwoord heeft gekregen. Ten derde - en deze informatie is opnieuw van de pers afkomstig - heeft Carlos Castresana, de Spaanse openbare aanklager en corruptiebestrijder, u geschreven met het verzoek de vertraging nader te onderzoeken.
U zult het toch met mij eens moeten zijn dat wij, gezien deze omstandigheden, snel moeten handelen. Kunt u ons garanderen dat de reis naar Spanje zo spoedig mogelijk zal plaatsvinden, indien nodig met een andere gezant? Kunt u een termijn stellen? Gaat het hier om een aantal weken, maanden of jaren?

De Voorzitter
Mijnheer Corbett, hartelijk dank dat u dit vraagstuk in de vorm van een motie van orde ter sprake brengt. U stelt mij hiermee in de gelegenheid om ons Parlement de volgende zeer belangrijke informatie te verstrekken. In beginsel ga ik niet in op polemieken die in de pers worden gevoerd, aangezien ik geen nieuwe woordenstrijd teweeg wil brengen. Ik hecht bijzonder veel belang aan de waardigheid van onze instelling en verschaf derhalve met genoegen de volgende uitleg aan de collega's.
Wat is de stand van zaken? Zoals u reeds aangaf, heeft er een bijeenkomst van de Conferentie van voorzitters plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst hebben wij, inhakend op het eerste besluit, drie aanvullende beslissingen genomen. Het eerste besluit was genomen op verzoek van de heer Barón Crespo, die de wens had geuit om samen een document op te stellen met een overzicht van alle verzoeken om opheffing van de immuniteit die sinds het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen wordt gekozen, zijn ingediend. Een dergelijk uitputtend document leek mij bijzonder nuttig en ik wil in dit opzicht de secretaris-generaal van harte bedanken voor de prompte opstelling van dit document. Het gaat om een bijzonder interessant document waaruit blijkt dat, afgezien van de Portugese verzoeken en een twijfelachtig Spaans verzoek, alle verzoeken via de regeringen van de betrokken lidstaten zijn ingediend. Dit document is u ter beschikking gesteld. Ik neem aan dat u het via de daarvoor bestemde kanalen ontvangen hebt.
Vervolgens heeft de Conferentie van voorzitters de drie genoemde beslissingen genomen. In de eerste plaats hebben wij de Commissie constitutionele zaken verzocht een basisdocument op te stellen over de wijze waarop de verzoeken tot opheffing van de immuniteit in het algemeen zouden moeten worden behandeld. Wij dienen ons met name af te vragen of er geen aanvulling op ons Reglement moet komen. Ik denk in deze context bijvoorbeeld aan procedures voor de wijze waarop collega's het mandaat kan worden afgenomen, maar ook aan procedures voor andere vraagstukken. Artikel 6 van het Reglement is immers onvolledig. De heer Napolitano, de voorzitter van de Commissie constitutionele zaken, heeft deze taak voor zijn commissie aanvaard. Ik wil hem hiervoor hartelijk danken. Als ik mij niet vergis zullen de coördinatoren van de Commissie constitutionele zaken morgen bijeenkomen om een rapporteur te benoemen.
Nogmaals, het gaat om een bijzonder belangrijk en ernstig vraagstuk voor onze instelling als geheel en voor de leden in het bijzonder, aangezien de leden een garantie moeten hebben. Tenslotte is er besloten dat ik de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken een nieuwe brief zou sturen om aan te dringen op een snelle behandeling van dit vraagstuk. Naar ik meen is de brief reeds enkele uren na afloop van de Conferentie van voorzitters opgesteld. Ik neem aan dat u de brief via de daartoe geëigende kanalen hebt ontvangen. Mocht dat niet het geval zijn, zullen we er alsnog voor zorgen dat u de brief ontvangt.
Voorts heeft de Conferentie van voorzitters mij verzocht een Parlementslid aan te wijzen om de ontwikkeling van deze zaak op de voet te volgen. Ik heb mevrouw Garaud aangewezen. Zij is lid van de Franse Raad van State, lid van de Commissie juridische zaken en interne markt en lid van de Conferentie van voorzitters. Ze behoort tot geen enkele fractie en beschikt derhalve over het beste profiel voor deze functie. Bovendien is iedereen het er over eens dat ze een uitmuntend juriste is. Mevrouw Garaud heeft een zeer pijnlijke beproeving moeten doorstaan. Ik neem aan, mijnheer Corbett, dat u hiervan op de hoogte bent. Ik weet niet of ze hier vandaag aanwezig is, maar ik wil haar graag blijk geven van mijn diepste medeleven. Wij kunnen haar niet verwijten dat ze niet binnen enkele dagen na aanvaarding van de taak die ik haar heb toevertrouwd, naar Spanje is afgereisd. Ik denk dat iedereen weet wat er aan de hand is.
Mijnheer Corbett, ik wil u hartelijk danken voor de zeer belangrijke mededeling met betrekking tot de Raad van Europa. Het hoogste Spaanse rechtscollege heeft bij de Raad van Europa een verzoek tot opheffing van de immuniteit van de betrokken Italiaanse collega's ingediend. U wist kennelijk niet dat dit verzoek via de Spaanse regeringsautoriteiten ook naar de Raad van Europa was gestuurd.
Mijn twijfel is hierdoor alleen maar toegenomen. Wie wordt hier nu eigenlijk voor de gek gehouden? Er is een verzoek direct naar de Voorzitter van het Europees Parlement gestuurd. Het voorlichtingsbureau van het Europees Parlement in Madrid heeft deze informatie ook van het hoogste Spaanse rechtscollege ontvangen. Enkele maanden later stuurt hetzelfde rechtscollege via de Spaanse regeringsautoriteiten een verzoek naar de Raad van Europa. Ik ben overtuigd van de wijze waarop ik gehandeld heb en betreur mijn handelwijze dan ook niet, mijnheer Corbett. Het zou bijzonder ongepast zijn geweest als ik de Commissie juridische zaken en interne markt had verzocht zich over dit vraagstuk te buigen en dit kenbaar had gemaakt in de plenaire vergadering. De belanghebbenden zouden geheel terecht tegen dit besluit in beroep zijn gegaan. Uit respect voor de waardigheid van onze instelling moeten wij mijns inziens dit vraagstuk heel serieus behandelen.
Het feit dat dit vraagstuk bij de Raad van Europa aanhangig is gemaakt, sterkt mij in mijn overtuiging dat ik van meet af aan juist heb gehandeld. Ik hoop dan ook echt dat het hoogste Spaanse rechtscollege mij kan vertellen waarom het zich anders jegens ons Parlement heeft opgesteld dan jegens de Raad van Europa.

Butel
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, de afgelopen maand hebben er overstromingen plaatsgevonden in de vallei van de Somme. De regio rondom Amiens en in het bijzonder mijn stad Abbeville en omgeving zijn zwaar getroffen. Nooit eerder in de geschiedenis van ons departement hebben er zich dergelijke overstromingen voorgedaan. Ik ben dan ook erg aangedaan, en wil u graag op de hoogte stellen van de omvang van de ramp. In totaal zijn er 125 gemeenten getroffen. Zo'n 1.500 huizen staan onder water en meer dan 2.000 mensen hebben huis en haard moeten verlaten. De schade is aanzienlijk. De ellende en wanhoop onder de mensen is bijzonder groot. Deze natuurramp is des te zorgelijker daar de deskundigen verwachten dat het water maar heel langzaam zal zakken en de situatie nog maanden kan voortduren. Het gaat nu dus niet meer om de acute ramp. Wij gaan momenteel na hoe wij ons van deze enorme watermassa's kunnen ontdoen. Op lokaal en regionaal niveau is de solidariteit groot en op nationaal niveau komt men nu ook in actie.
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, Europa moet ook een bijdrage leveren aan deze solidariteit. Ik denk hierbij met name aan financiële steun, waarbij rekening dient te worden gehouden met het feit dat de schade enkele miljarden francs zal bedragen. Deze Franse regio gaat reeds gebukt onder economische en sociale problemen en wordt nu door deze ramp getroffen. In de media wordt weliswaar gezegd dat het water sinds gisteren zakt, maar dat is niet overal het geval. Bovendien hebben we het ergste nog niet achter de rug, want de verzakte terreinen moeten worden hersteld en de zich nu reeds voordoende verontreinigingsproblemen moeten worden aangepakt.
Daarom wil ik, mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, opnieuw een beroep doen op de Europese solidariteit.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Butel! Ik ben ervan overtuigd dat tijdens de volgende vergaderperiode een verzoek zal worden ingediend om de zojuist door u beschreven rampzalige situatie in het kader van het urgentiedebat te behandelen.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ik wil ingaan op de opmerkingen van mijn collega, de heer Corbett, en op die van u, mevrouw de Voorzitter. Namens de Fractie van de Europese Volkspartij kan ik zeggen dat de voorzitter van dit Parlement in de onderhave kwestie correct gehandeld heeft. Wij spreken ook in deze kwestie, mevrouw de Voorzitter, ons volste vertrouwen in u uit!
(Applaus van rechts)
Het is verbazingwekkend dat deze kwestie elke vergaderweek, zowel in Brussel als in Straatsburg, door de socialistische fractie ter sprake wordt gebracht.
Geachte collega Corbett, u maakt zich zorgen over de reputatie van het Europees Parlement, zoals u het noemt. In feite gaat het u echter om de verkiezingsstrijd in Italië en wilt u uw politieke vrienden munt laten slaan uit het debat hier in Brussel.
(Applaus van rechts)
Er is in dit verband sprake van insinuaties en, in tegenstelling tot mevrouw de Voorzitter, heb ik de handen vrij om in te gaan op het feit dat de geachte collega, mevrouw Garaud, tot nu toe nog niet naar Madrid is afgereisd. De Voorzitter van het Parlement heeft al een discrete aanwijzing gegeven. Waarom heeft mevrouw Garaud die reis nog niet gemaakt? Wel, haar man is overleden en wij betuigen haar ons oprechte medeleven. Ik vertel dat hier alleen opdat er niet meer wordt geïnsinueerd!
(Applaus van rechts)
Dan wil ik nu ingaan op de kwestie zoals die in de Conferentie van voorzitters is behandeld. Ik behoor tot degenen die hier niet slechts willen debatteren, maar ook besluiten willen nemen. De Conferentie van voorzitters is uiteindelijk tot een eenstemmig besluit gekomen en daar zouden we dan ook kennis van moeten nemen. Er is eenstemmig besloten de Commissie constitutionele zaken onder voorzitterschap van onze geachte collega Napolitano, die overigens geen deel uitmaakt van onze fractie, te belasten met de opstelling van een basisdocument over de wijze waarop de verzoeken om opheffing van de immuniteit zouden moeten worden behandeld. Dat was een eenstemmige beslissing. Daarom was ik ook zo verbaasd toen mij ter ore kwam dat de voorzitter van de socialistische fractie na afloop van de Conferentie van voorzitters een brief aan de Voorzitter van het Parlement heeft gestuurd, waarin hij het besluit dat net gezamenlijk genomen was weer in twijfel trekt.
Als het om een andere persoon zou zijn gegaan, als het om een land zou zijn gegaan waar geen verkiezingsstrijd woedde, zou de socialistische fractie deze kwestie zeer zeker niet voortdurend in dit Parlement aan de orde hebben gesteld. Daarom zijn wij absoluut tegen deze pogingen om de verkiezingsstrijd en de democratische regeringsvorming in Italië te beïnvloeden!
(Applaus van rechts)

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, de fracties hebben hier een standpunt over de immuniteit van de heer Berlusconi ingenomen. Ik wil namens mijn eigen fractie meedelen dat ik de stukken over eerdere gevallen heb bestudeerd, die de Commissie juridische zaken en interne markt in haar bezit had en die betrekking hadden op de immuniteit van Spaanse en andere parlementsleden.
Naar mijn mening is het van groot belang dat het Parlement zich op volkomen rechtvaardige en consequente wijze houdt aan de regels betreffende de immuniteit. Na kennismaking met de precedenten kon ik niet anders concluderen dan dat er zelfs twee precedenten waren op grond waarvan men had moeten besluiten het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Berlusconi direct na de zomer in de plenaire vergadering bekend te maken en ter behandeling naar de Commissie juridische zaken en interne markt door te verwijzen.
Ik kreeg de indruk dat uw laatste argument, mevrouw de Voorzitter, was dat de betreffende verzoeken door de Spaanse Raad van State via het voorlichtingsbureau van het Parlement waren ingediend. Naar mijn mening is dat geen erg overtuigende reden voor het opschorten van deze zaak en het vertragen van de afhandeling ervan.
Zodoende kan ik slechts meedelen dat naar de mening van mijn fractie alle gronden aanwezig waren om het verzoek om opheffing van de immuniteit direct in de plenaire vergadering bekend te maken en ter behandeling naar de Commissie juridische zaken en interne markt door te verwijzen, die op haar beurt had kunnen uitzoeken of zich bij die bevoegde autoriteit enige problemen voordeden. Ik denk dat de commissie dat zeer graag zou hebben gedaan.
(Applaus van de Verts/ALE-Fractie)

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Hautala. Uiteraard kunt u namens uw fractie een verklaring afleggen. Ik zie mij evenwel genoodzaakt om u op twee onjuistheden te wijzen. Er zijn drie gevallen waarin verzoeken werden ingediend tot opheffing van de immuniteit van een Spaanse collega. In twee gevallen is dit verzoek duidelijk via de Spaanse regeringsautoriteiten ingediend. In een geval bestaat hierover twijfel. In het Publicatieblad staat dat het verzoek door de Spaanse autoriteiten is ingediend. In het verslag dat onze collega indertijd over het verzoek tot opheffing van de immuniteit heeft opgesteld, lezen we: "aangezien het verzoek door het ministerie van Justitie is ingediend", maar bij het doornemen van de dossiers zijn we geen brief van het ministerie tegengekomen. In twee gevallen is het verzoek dus duidelijk afkomstig van het ministerie van Justitie en ingediend door de Spaanse regeringsautoriteiten. Over één geval bestaat ondanks de mededeling in het Publicatieblad evenwel twijfel, waarbij aangetekend dient te worden dat in principe uitgegaan dient te worden van de mededelingen in dit blad.
Wat dit laatste punt betreft heb ik de indruk dat u de situatie niet goed begrepen hebt, wellicht vanwege een probleem met de vertolking. Het gaat hier niet om de Raad van State, maar om een verzoek tot opheffing van de immuniteit dat het hoogste Spaanse rechtscollege onlangs tot de Raad van Europa heeft gericht. Ik heb verder aangegeven dat dit verzoek onlangs nog via de Spaanse regeringsautoriteiten is overgebracht. Deze nieuwe informatie is van bijzonder groot belang. Aangezien duidelijk is dat deze informatie afkomstig is van de Spaanse regeringsautoriteiten, heeft mijn ambtgenoot van de Raad van Europa de bevoegde commissie van deze informatie op de hoogte gesteld. Ik kan mij indenken dat sommige afgevaardigden hier gegriefd zijn door deze feiten, maar helaas kunnen we de situatie niet veranderen. Het gaat ontegenzeggelijk om objectieve feiten.

Frassoni
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Poettering er alleen maar op wijzen dat het probleem in dit Parlement is te garanderen dat alle leden gelijk behandeld worden. Wat in de zaak van de heer Berlusconi is gebeurd, garandeert geen gelijke behandeling. Als het om mevrouw Frassoni zou gaan - dat ben ik - zou de Voorzitter zeker anders hebben gehandeld, daar ben ik van overtuigd. Het gaat dus om de gelijke behandeling van afgevaardigden, mijnheer Poettering. Dat is het probleem dat we moeten behandelen. Daarom moet de vraag van de heer Corbett over de opheffing van de parlementaire immuniteit van de heer Berlusconi zo snel mogelijk aan de Commissie juridische zaken worden voorgelegd, juist vanwege de gelijke behandeling van alle 626 afgevaardigden. We kunnen dit niet langer uitstellen.

De Voorzitter
Mevrouw Frassoni, ik voel mij bijzonder gekwetst door uw uitspraken. Ik meen de afgelopen jaren in dit Parlement te hebben aangetoond,
dat ik gelijke behandeling van alle collega's nastreef, ongeacht hun afkomst of politieke kleur. U hebt dit onlangs nog kunnen constateren. Deze doelstelling heb ik altijd voor ogen gehad, mevrouw Frassoni, en dat kan ik ook eenvoudig aantonen.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, ik dank u voor uw toelichting. In aansluiting op uw woorden zou ik in de eerste plaats willen onderstrepen dat in de studie die u op mijn verzoek hebt laten uitvoeren, twee duidelijke conclusies worden getrokken, namelijk dat de ingediende verzoeken op uiteenlopende wijze behandeld zijn en bovenal dat geen enkel verzoek negen maanden lang in de laden van het Bureau van het Parlement is blijven liggen. Dat is belangrijk. Ik deel u in dit verband beleefd mee dat het Voorzitterschap van het Parlement zich mijns inziens aan het Reglement moet houden en deze kwestie aan de bevoegde commissie moet overlaten. Ik heb u hierop in het openbaar en onder vier ogen attent gemaakt. Uit eerbied voor uw persoon en uw functie heb ik in de loop van deze procedure steeds geprobeerd om een constructieve houding aan te nemen. Ik wens u erop te attenderen dat de drie initiatieven die u als besluiten van de Conferentie van voorzitters hebt voorgesteld van mij afkomstig zijn. De benoeming van mevrouw Garaud - ook ik betreur de beproevingen die zij heeft moeten doorstaan en betuig haar mijn oprechte deelneming - moet weliswaar op uw naam worden geschreven, maar het voorstel om een afgevaardigde te sturen komt van mij. Vandaar dat ik u in overleg met mijn fractie een brief heb gestuurd. Mijn fractie blijft erbij dat deze kwestie openbaar moet worden gemaakt. Wij bevinden ons in een bijzonder paradoxale situatie aangezien wij een groot deel van onze plenaire vergaderingen besteden aan een zaak waaraan geen bekendheid wordt gegeven, maar goed, dat is nu eenmaal zo. Verder zijn wij van oordeel dat het aan de Commissie juridische zaken is om dit vraagstuk te bestuderen.
Mevrouw de Voorzitter, nu zou ik met uw welnemen een antwoord willen formuleren op het betoog van de heer Poettering, die de socialistische fractie, met zijn gebruikelijke elegantie, de volle laag heeft gegeven. Ten eerste had dit probleem vermeden kunnen worden. Het dateert immers reeds van vorig jaar. Op dat moment waren de Italiaanse verkiezingen nog niet uitgeroepen. Als men deze kwestie toentertijd naar behoren had aangepakt, zouden wij niemand verwijten hebben hoeven te maken. Sterker nog, mevrouw de Voorzitter, ofschoon de secretaris-generaal van de EVP blijft volhouden dat het om een mise-en-scène van de Socialistische Internationale gaat, kan men toch moeilijk beweren dat wij bladen als The Economist, El Mundo, Le Monde, het Handelsblatt of zelfs de Los Angeles Times controleren. Jammer genoeg reikt onze macht niet zo ver, waarde collega's, en ook al was dat wel zo, dan nog zouden wij daar geen gebruik van maken. Het antwoord op deze kwestie ligt derhalve voor de hand. Mijnheer Poettering, u behoort tot dezelfde politieke fractie als de heer Berlusconi, die tijdens het Congres van Berlijn tot rijzende ster van de EVP werd gekatapulteerd en dezelfde politieke ideeën aanhangt als de premier van de regering van mijn land. Ook de Voorzitter van het Parlement en de voorzitter van de Commissie juridische zaken behoren tot dezelfde politieke fractie. Als het aan mij had gelegen, had ik deze argumenten niet gebruikt, maar ik moet u ertoe aanzetten op uw woorden te letten, want ik kan u in alle opzichten van repliek dienen.
Mevrouw de Voorzitter, ik zou de heer Poettering een vraag willen stellen om na te gaan of hij bij zijn verklaringen van afgelopen vrijdag blijft. Bent u van oordeel dat een persoon die zich, zoals de heer Berlusconi, schuldig maakt aan belangenverstrengeling in uw land, in Duitsland, aan de verkiezingen zou kunnen deelnemen? Uw collega, de heer Brok, is van het tegendeel overtuigd. Ik verzoek u het Parlement van antwoord te dienen.
(Applaus van links)

De Voorzitter
U hebt zojuist op meesterlijke wijze aangetoond dat het hier om een politiek vraagstuk gaat. Ik wil evenwel terugkomen op het punt van de rechtsgeldigheid. U hebt gesteld dat overeenkomstig het Reglement de bevoegde commissie dit vraagstuk in behandeling dient te nemen. Mijnheer Barón Crespo, een aantal jaar geleden bevond er zich in dit Parlement een collega die door alle leden, ongeacht hun politieke kleur, bijzonder gewaardeerd werd. Ik doel hier op mevrouw Marie-Claude Vayssade, voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt.
In een brief van 8 maart 1985 schreef mevrouw Vayssade het volgende: "Ik wil duidelijk maken dat een verzoek om opheffing van de immuniteit, overeenkomstig artikel 5, lid 1 van het Reglement, pas naar de bevoegde commissie kan worden doorverwezen als vaststaat dat het verzoek afkomstig is van de bevoegde autoriteiten. Ik ben dan ook van mening dat eerst aan deze voorwaarde dient te worden voldaan alvorens mededeling van het verzoek kan worden gedaan in de plenaire vergadering en dit naar de bevoegde commissie kan worden doorverwezen, waarin artikel 5, lid 1 van het Reglement tevens voorziet".
Mijnheer Barón Crespo, ik wil u nogmaals laten weten dat de feiten voor zich spreken. Het spijt mij voor u, maar alles wijst in deze richting. Ik begin enigszins genoeg te krijgen van deze onbevredigende gang van zaken, waarvan u uiteraard de oorzaak kent.

Palacio Vallelersundi
Om te beginnen neem ik het woord voor een persoonlijk feit. Met alle respect voor de heer Barón zie ik mij genoodzaakt om even in te gaan op de insinuatie die hij het halfrond heeft ingestuurd, hetgeen hier vandaag in deze plenaire vergadering overigens aan de lopende band gebeurt. Wij behoren inderdaad tot dezelfde politieke fractie - dat weet iedereen - en daar ben ik trots op.
Ik sta verbaasd over de wending die dit debat begint te nemen. U hebt ons eraan herinnerd dat wij hier een uitgesproken juridische kwestie bespreken. Daarom, mevrouw de Voorzitter, moeten wij alles in het werk stellen om de koers aan te houden die u te allen tijde bent blijven varen. U hebt daarbij blijk gegeven van wilskracht en hebt de rechtszekerheid geen moment uit het oog verloren. Dat moet gezegd worden.
Mijns inziens houdt de kritiek van mevrouw Frassoni geen steek, maar helaas blijft het daar niet bij. De leden Corbett, Hautala en Barón lijken ons ervan te willen overtuigen dat het prestige van een instelling staat en valt met het feit of zij al dan niet als eerste de eindstreep haalt. Volgens hen gaan wij veel te langzaam te werk en moeten wij meer vaart achter de procedure zetten. Het is evenwel niet daar waar de schoen wringt. Zoals u op goede grond heeft opgemerkt, heerst er terecht enorme twijfel over de formele rechtmatigheid van de procedure. Daarom moeten wij onze tijd nemen en wachten tot de nodige juridische stappen zijn ondernomen om de bestaande twijfel uit de wereld te helpen.
Het valt inderdaad te betreuren dat wij niet eerder een antwoord hebben gekregen, maar ik vind het nog veel betreurenswaardiger dat dit schrijven ons niet via de gangbare reglementaire weg heeft bereikt. Ik heb twee opmerkingen bij het betoog van mevrouw Hautala, voor wie ik, zoals zij weet, grote bewondering koester.
Mevrouw Hautala, afgezien van de twee punten die mevrouw de Voorzitter heeft aangehaald, is er een bepaald aspect van de door u genoemde en bestudeerde kwestie dat wij zeker niet uit het oog mogen verliezen, namelijk de vermelding in het Publicatieblad dat het verzoek van het ministerie van Justitie afkomstig is, hetgeen overigens ook in het verslag tot uiting komt. Anderzijds is er de brief van Voorzitter Klepsch waarmee de Voorzitter van het Parlement de Commissie juridische zaken in kennis stelt en waarin ook sprake is van het ministerie.
Moeten wij er misschien van uitgaan dat degene die de genoemde brief heeft opgesteld, de ambtenaar van dit Parlement die de brief heeft geschreven, niet in staat is uit te maken of iets al dan niet van het ministerie van Justitie afkomstig is? Wij hebben onze bedenkingen, ofschoon ieder tastbaar bewijsstuk ontbreekt. Er bestaan sterke vermoedens dat het document op de een of andere manier van het ministerie van Justitie afkomstig is. Het is immers bijzonder onwaarschijnlijk dat de persoon belast met de opstelling van het schrijven in opdracht van de toenmalige Voorzitter een en ander niet weet te onderscheiden en uitdrukkelijk in de brief affirmeert dat het verzoek door het ministerie van Justitie is toegezonden wanneer dit duidelijk niet het geval is.
Mevrouw de Voorzitter, ik geloof dat wij gehoor moeten geven aan het wijze besluit van de Conferentie van voorzitters: wij moeten wachten totdat mevrouw Garaud zich over dit vraagstuk buigt en de stappen onderneemt die zij als afgevaardigde van de Conferentie van voorzitters opportuun acht. Wij moeten haar deze tijd gunnen.
Wat het gedraal betreft, geef ik toe dat deze zaak lang aansleept. Ik nodig u evenwel uit om de archieven van de Commissie juridische zaken te raadplegen. Momenteel ligt er bijvoorbeeld een verzoek van de Duitse regering ter tafel dat reeds negen maanden op antwoord wacht en nog steeds niet is behandeld. Ieder van u kan dat verzoek raadplegen.
Waar zit uiteindelijk het probleem, mevrouw de Voorzitter? In wezen heeft het alles te maken met de gestage groei van Europa in het kader van een rechtvaardig Europa, van een ruimte van rechtvaardigheid, aangezien de Hoge Raad op grond hiervan betoogt dat het zich tot het Europees Parlement mag wenden zoals het zich tot het nationale parlement wendt. Volgens de letter van de wet is dit mijns inziens vooralsnog onmogelijk, maar hopelijk komt daar in de toekomst verandering in. Dat is althans mijn persoonlijke wens. Op dit moment moeten wij ons er evenwel van bewust zijn dat de huidige wetgeving moet worden geëerbiedigd. Bij voluntaristische standpunten hebben wij geen baat aangezien die weg, zoals u terecht hebt opgemerkt, mevrouw de Voorzitter, alleen maar naar het Hof van Justitie leidt.
(Applaus van rechts)

MacCormick
Mevrouw de Voorzitter, bij al deze kwesties worden we duidelijk geconfronteerd met twee uitermate belangrijke vereisten. Enerzijds is het van essentieel belang dat in een vergadering als deze een democratisch debat kan plaatsvinden, zonder oneerlijk beletsel of misbruik van wettelijke procedures waardoor parlementsleden worden belemmerd in de uitoefening van hun democratisch mandaat. Dat is heel belangrijk. Anderzijds worden wij bij immuniteitsvraagstukken telkens weer geconfronteerd met het probleem dat politici tijdelijk in een kwaad daglicht komen te staan. Dan worden uitspraken gedaan als: "politici verschuilen zich achter hun lidmaatschap van wetgevende instellingen zodat ze ongestraft dingen kunnen doen waar de gewone burger zeker voor zou worden opgepakt" . Ook die indruk moet worden vermeden. Dat is net zo belangrijk. Juist dáárom moet het Parlement zich in dergelijke gevallen zo spoedig mogelijk buigen over de betrokken zaak en nagaan of sprake is van misbruik van de wettelijke voorschriften in terrorem democratiae, of misschien iets werd begaan dat aan een gewoon gerechtshof dient te worden voorgelegd, net als bij een gewone burger het geval zou zijn? We zijn immers allen naast leden van een wetgevende instelling, ook gewone burgers. Het is heel spijtig dat deze kwestie is blijven hangen in lange en uitvoerige discussies in de uitvoerende macht van een lidstaat. Dat is namelijk precies de plek waar deze fundamentele vraagstukken niet dienen te worden besproken. Ze dienen dan ook zo snel mogelijk naar het Parlement te worden overgeheveld.
(Applaus van de Verts/ALE-Fractie)

Manisco
Mevrouw de Voorzitter, zoals u misschien gemerkt heeft, hebben de Italiaanse leden van het Europees Parlement zich tot nu toe niet gemengd in de discussie over de kwestie met betrekking tot de parlementaire immuniteit van de heer Berlusconi en de heer Dell' Utri. Het waarom is duidelijk. De situatie in mijn land is uiterst precair. Het gaat hier om een ingewikkeld vraagstuk. We zijn nog maar een aantal weken of zelfs dagen van de Italiaanse nationale verkiezingen verwijderd. Ik heb respect voor uw hoge positie, taak en rol en heb geluisterd naar al mijn collega' s, maar vooral naar de woorden van Richard Corbett. Ik wil echter het volgende zeggen: buiten dit Parlement is men in toenemende mate de mening toegedaan dat deze situatie niet langer door de beugel kan.
Als lid van dit Europees Parlement en niet als Italiaans politicus vraag ik u daarom het volgende: maakt u een eind aan alle dubbelzinnigheid, vertragingen en buitensporige formaliteiten. Geeft u een termijn aan voor direct na 13 mei - in Italië de dag van de nationale verkiezingen - en geeft u ons de precieze datum, zodat we een concrete juridische en procedurele oplossing voor deze kwestie kunnen vinden. Dit vraagstuk overstijgt alle politieke partijdigheid en verdient de aandacht van alle leden van dit Parlement. Het gaat hier immers om de waardigheid en de werking van onze instelling.

De Voorzitter
Mijnheer Manisco, ik begrijp dat sommige collega's vinden dat we te lang op dit vraagstuk doorgaan. U moet echter begrijpen dat het voor een Voorzitter die zojuist volkomen ten onrechte beschuldigd werd, zeer belangrijk is dat de situatie wordt opgehelderd en dat alle onweerlegbare juridische stukken ter tafel worden gebracht, met inbegrip van archiefstukken zoals bijvoorbeeld de post van de toenmalige voorzitter van de Juridische Commissie.
Wat de termijn betreft, heb ik u al laten weten dat ik nu op een uitspraak van de Raad van State wacht. U begrijpt dat als de regering van de betrokken lidstaat mij antwoordt dat zij het vraagstuk aan de Raad van State heeft voorgelegd, ik pas handel wanneer deze instantie zich heeft uitgesproken en de Spaanse regering mij heeft bevestigd wie daadwerkelijk als bevoegde autoriteit kan worden aangemerkt om dergelijke verzoeken met betrekking tot de immuniteit in te dienen. Ik kan u ervan verzekeren dat ik direct na ontvangst van alle benodigde informatie een mededeling aan de plenaire vergadering zal doen, conform de procedure die mevrouw Vayssade in haar brief heeft beschreven, en de Commissie juridische zaken en interne markt zal verzoeken zich over dit vraagstuk te buigen. Op die manier kan de situatie volledig worden opgehelderd.

Corbett
Mevrouw de Voorzitter, in antwoord op wat de heer Poettering zojuist heeft gezegd, wil ik duidelijk maken dat het geenszins mijn bedoeling is geweest kritiek te leveren op de wijze waarop u tot nog toe heeft gehandeld. Ik vroeg alleen of u bereid was een termijn vast te stellen voor het sturen van de parlementaire delegatie naar de Spaanse autoriteiten. Ook twijfel ik niet aan de redenen waarom mevrouw Garaud vooralsnog niet in staat is geweest naar Spanje te gaan. Integendeel, wij hebben alle begrip voor die redenen en leven oprecht met haar mee. Ik raad de heer Poettering ten sterkste aan in de toekomst beter te luisteren naar de woorden van andere parlementsleden voordat hij hun de wind van voren geeft. Ook dient hij onderscheid te maken tussen een oprechte bezorgdheid voor de naam en werkwijze van dit Parlement enerzijds en partijpolitieke uitspraken anderzijds. Mijn opmerking was totaal niet van partijpolitieke aard. Ik sprak namens het Parlement.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, ik was geenszins van plan het woord te voeren over dit vraagstuk, maar nu het debat hierover toch in volle gang is...
Weest u toch eens wat toleranter! U kunt mij achteraf zeggen wat u van mijn betoog vindt. Wellicht zult u zich zelfs enigszins gegeneerd voelen. Mevrouw de Voorzitter, binnen mijn fractie zijn wij van mening dat wij hier van meet af aan geconfronteerd zijn met een verstorende en schadelijke aaneenschakeling van feiten in een ontegenzeggelijk belangrijk politieke vraagstuk. Wat de politieke verantwoordelijkheid met betrekking tot dit vraagstuk betreft, valt een ding mij op, namelijk het voortdurende stilzwijgen en de vertragingstactieken van de Spaanse regering, die u al meer dan acht maanden geleden hebt verzocht om dit vraagstuk in behandeling te nemen, mevrouw de Voorzitter.
Wij mogen deze houding van de Spaanse autoriteiten niet verwarren met de vuile politieke spelletjes van de heer Berlusconi. Dat is ontoelaatbaar. Voorts denk ik dat hoe meer kaarten er op tafel liggen, hoe beter dat voor onze instelling is. Ik wil hier op persoonlijke titel heel duidelijk aangeven dat ik de integriteit van de Voorzitter van ons Parlement niet in twijfel trek, ook al kan ik mij niet vinden in de procedure die zij met betrekking tot dit vraagstuk wenst te volgen. De moedige houding die u in andere omstandigheden hebt aangenomen, mevrouw de Voorzitter, liggen mij nog te vers in het geheugen om u te kunnen betichten van kwalijke praktijken. Van meet af aan pleiten wij voor volledige transparantie. U hebt met betrekking tot alle aspecten van dit explosieve dossier aan deze transparantie bijgedragen. Juist omdat ik wil dat waarheid op alle punten boven water komt, eventuele misverstanden uit de weg worden geruimd en met name ook voldoende tijd overblijft om dit verzoek tot opheffing van de immuniteit van afgevaardigden te bestuderen, hoop ik dat het door u genoemde precedent van de Raad van Europa - de instantie tot wie de Spaanse regering zich heeft willen wenden - de Spaanse regering zal nopen zich zo snel mogelijk tot het Europees Parlement te richten, zodat we dit vraagstuk eindelijk ter tafel kunnen brengen en dit hoofdstuk kunnen afsluiten.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, ook ik was niet van plan het woord te voeren, maar deze kwestie neemt nu al meer dan drie kwartier in beslag. Tijdens de bijeenkomst van de Conferentie van voorzitters hebben alle aanwezige fractievoorzitters zich uitermate ingespannen om een helder beeld te krijgen van de precedenten en om de complexiteit van deze problematiek tot zich door te laten dringen. Ook hebben zij geprobeerd een billijke oplossing te vinden. Ik denk dat iedereen zich kon vinden in het uiteindelijke besluit. Allen zijn dus doordacht te werk gegaan. Vandaag heeft u hun standpunt verwoord.
Iedereen die dit dossier zorgvuldig heeft gelezen en er weliswaar zonder polemiek, maar niet zonder politieke voorkeur over heeft gediscussieerd, heeft een mening over deze kwestie. Mevrouw de Voorzitter, iedereen is het er echter over eens dat uw reputatie buiten kijf staat. Namens mijn fractie kan ik het volgende zeggen. U bevindt u zich in een zeer moeilijke positie. Desondanks heeft u zich vanaf het eerste ogenblik dat u met dit onderwerp werd geconfronteerd als Voorzitter van dit Parlement eervol gedragen.
Op 28 augustus jongstleden heeft u de Spaanse autoriteiten om assistentie gevraagd bij het vraagstuk van de voor indiening van dit document bevoegde autoriteit. Mijns inziens is de vertraging, waarvan u nu in debatten als deze wordt beschuldigd, geheel afkeurenswaardig en misplaatst. U en dit Parlement zijn in feite als toeschouwer het slachtoffer geworden van een zaak die in handen was van een executieve instantie buiten dit Parlement.
Ik wil namens mijn fractie medeleven betuigen met mevrouw Garaud. Ik wil echter eveneens namens mijn fractie duidelijk maken dat ik, ondanks de taak die u haar heeft opgedragen, van plan ben rechtstreeks en persoonlijk contact op te nemen met de Spaanse autoriteiten. We hebben immers recht op een spoedig antwoord. De vertraging is niet terecht en ons onwaardig. Daardoor wordt u in een verkeerd daglicht gesteld en in een netelige positie gebracht. U sta achter uw handelswijze. Ik hoop en geloof dat u ieder parlementslid op dezelfde wijze zult verdedigen.
Als mevrouw Garaud vanwege volledig begrijpelijke omstandigheden niet in staat is zich van de aan haar toevertrouwde taak te kwijten, is het misschien aanbevelenswaardig naar een alternatief te zoeken, al was het maar omdat het voor het Voorzitterschap van dit Parlement belangrijk is de Parlementsleden ervan te verzekeren dat u te allen tijde overeenkomstig de regels en procedures en op gepaste wijze heeft gehandeld.
We hebben uitvoerig gediscussieerd over de kwestie van de precedenten. De twee besproken precedenten waren zeker interessant. Een ervan betrof een geval uit Italië dat direct aanhangig was gemaakt door een rechtbank. Dit is hier echter geen goed precedent omdat de Italiaanse grondwet tussen de eerste voorlegging van dit geval en de meest recente versie daarvan is gewijzigd. Dientengevolge is de wet zelf veranderd. Omdat dit een andere grondwet is, is dit geen precedent wat de bevoegde autoriteit voor indiening van een dergelijk verzoek betreft. Bij het tweede precedent ging het om een van drie verzoeken tot opheffing van de immuniteit van, geloof ik, toevallig een Parlementslid uit Spanje. Twee van die verzoeken werden duidelijk ingediend volgens de daarvoor voorziene mechanisme, waarbij er geen twijfel bestond over de bevoegde autoriteit. Het derde verzoek droeg echter het stempel van de regering, hetgeen bij het onderhavig verzoek niet het geval was. Daarom is ook dit geen goed precedent, ook al is het een bescheiden stap in de goede richting.
Mevrouw de Voorzitter, door deze toestand bent u in een uiterst moeilijke en precaire positie verzeild geraakt. Naar mijn mening is de kwalijke vertraging hiervan de voornaamste oorzaak. Als politici hebben we het recht hierover kwaad te zijn en die boosheid te uiten. Laten wij onze ergernis echter dan wel richten op degenen die het proces vertraagd hebben, en dat, mevrouw de Voorzitter, bent u zeer zeker niet, noch het voorzitterschap van dit Parlement.

Tajani
Mevrouw de Voorzitter, ik geloof dat niemand de juistheid van uw handelwijze in twijfel kan trekken. Ik wil voorzitter Barón Crespo er alleen van op de hoogte stellen dat in 1994, toen Silvio Berlusconi premier was van een centrum-rechtse coalitieregering, een wetsvoorstel werd ingediend bij het parlement om het probleem van zijn belangenverstrengeling op te lossen. Het is goed dat deze Vergadering dat weet. Dat voorstel werd door een tak van het parlement aangenomen. Daarna veranderde de politieke situatie en die wet werd niet aangenomen door de andere tak van het parlement. Silvio Berlusconi en de partijen die zijn kandidatuur als premier steunen, hebben meerdere malen in het openbaar aangekondigd dat de regering in de nieuwe zittingsperiode opnieuw een initiatiefwetsvoorstel zal indienen om het belangenconflict op te lossen en dat de burger Berlusconi zich nauwgezet aan deze nieuwe wet zal houden, als die door het parlement wordt aangenomen.
Tot slot wil ik de heer Manisco eraan herinneren dat het recht geen protocollaire formaliteit is. Misschien is dat het geval in een land dat hij met bijzondere belangstelling volgt, maar in Europa en in beschaafde landen is het recht geen protocollaire formaliteit.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Tajani. Wij beëindigen daarmee dit debat. Ik wil nog een kleine opmerking maken aan het adres van mevrouw Frassoni. Ik wil haar alleen maar zeggen dat als het verzoek betrekking zou hebben gehad op mevrouw Frassoni, ik op precies dezelfde wijze gehandeld zou hebben. Er zou maar één verschil zijn geweest, en ik hoop dat u zich nu niet aangevallen zult voelen: dan zou mijn handelen geen aanleiding hebben gegeven tot commentaar of betwisting. Daar wringt nu precies de schoen, mevrouw Frassoni.

Lynne
Ik vroeg me af of ik de volgende kwestie aan de Commissie verzoekschriften zou mogen voorleggen. Het gaat om Mark Forrester, een inwoner van mijn kiesdistrict, die is gearresteerd op verdenking van gewelddadigheden tijdens Euro 2000. Hij werd vorig jaar onderworpen - dat woord is hier denk ik het meest op zijn plaats - aan een snelrechtprocedure en is toen veroordeeld. Vervolgens werd dat proces als oneerlijk verklaard en is hij vorige maand opnieuw berecht. Vorige week heeft de rechter het eerdere vonnis gehandhaafd.
De snelrechtprocedure en handhaving van het vonnis zijn mijns inziens in strijd met artikel 6 van het Europees Verdrag van de rechten van de mens. Ook is het in strijd met artikel 47 en 48 van het Europees Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Mevrouw de Voorzitter, dat Handvest is door u ondertekend. Iedere inwoner van de Europese Unie heeft recht op een eerlijk proces en is onschuldig zolang zijn schuld niet is bewezen.
Uit de bij de rechtbank vertoonde video-opnamen kon worden opgemaakt dat Mark Forrester, inwoner van mijn kiesdistrict, op geen enkele wijze bij het geweld betrokken is geweest. De Britse politie heeft de Belgische autoriteiten nog meer videomateriaal aangeboden. Die hebben dat aanvullend bewijsmateriaal echter geweigerd. Mijns inziens had de uitspraak van het gerechtshof eerder met de handhaving van de snelrechtprocedure dan met rechtspraak te maken. Mark Forrester is onschuldig en we zullen vechten totdat zijn onschuld is bewezen en zijn naam gezuiverd is. Mevrouw de Voorzitter, ik hoop dat we daarbij op uw steun mogen rekenen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Lynne. Als ik u zo de situatie hoor beschrijven, denk ik dat de Commissie verzoekschriften de aangewezen commissie is. Ik raad u aan contact op te nemen met de voorzitter van deze commissie, mijnheer Gemelli. Hij kan u van de benodigde informatie voorzien.

Scallon
Mevrouw de Voorzitter, zeer binnenkort wordt in het Europees Parlement een stemming gehouden over de toegang van het publiek tot documenten. Ierland is het enige land waarin over het Verdrag van Nice een referendum wordt gehouden. Een aantal inwoners van mijn kiesdistrict heeft mij echter verteld dat de Ierse overheid niet het document zelf, maar alleen exemplaren van het Witboek over het verdrag beschikbaar heeft gesteld. De Ierse overheid heeft duidelijk gemaakt te zullen instemmen met een "ja" tegen het Verdrag van Nice. Democratisch gezien mag ze dat natuurlijk ook. De inwoners van mijn kiesdistrict willen echter wel graag zelf kiezen en willen daarom exemplaren van het Verdrag zelf ontvangen. Wat is in dezen uw advies?

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Scallon. Wij zullen nagaan hoe wij gevolg kunnen geven aan dit verzoek.

Partnerschap met de Verenigde Naties op het gebied van ontwikkeling en humanitaire zaken
De Voorzitter
Mijnheer de commissaris, neemt u mij niet kwalijk, maar u bent echt een groot voorstander van transparantie. Wij weten hoezeer u zich voor deze transparantie inzet, die overigens van groot belang is voor onze democratie en onze instelling. Het heeft helaas een uur geduurd, maar ik kan u nu eindelijk het woord geven om een verklaring af te leggen over het partnerschap met de Verenigde Naties op het gebied van ontwikkeling en humanitaire zaken.

Nielson
In het afgelopen jaar heeft de Commissie met de VN talloze contacten op politiek niveau gehad. Commissievoorzitter Prodi heeft in oktober vorig jaar secretaris-generaal Kofi Annan ontmoet en in januari 2001 een bezoek gebracht aan Genève. In het afgelopen anderhalf jaar heb ik de secretaris-generaal en de leiders van bijna alle VN-organisaties ontmoet. Afgelopen januari heb ik een succesvol bezoek gebracht aan New York. Daar maakte de Commissie voor het eerst gebruik van de uitnodiging om te spreken voor de gezamenlijke raden van bestuur van UNDP, UNICEF, de UNFPA en WFP.
Er is dus sprake van nauwe betrekkingen en aan beide zijden bestaat een sterke politieke wil om de banden te versterken. In de afgelopen jaren is tevens een wereldwijde consensus bereikt over de fundamentele doelstellingen en strategieën voor ontwikkelingssamenwerking. Die consensus moet leiden tot een betere coördinatie en een grotere samenhang.
Jaarlijks draagt de EG met gemiddeld 354 miljoen euro bij aan de activiteiten van de VN-organisaties. Aangezien deze activiteiten over heel de wereld verspreid zijn, is dit slechts een bescheiden bedrag. Desalniettemin is dit een belangrijke bijdrage.
Veel VN-organisaties, fondsen en programma' s beschikken over reservoirs van professionele vaardigheden en knowhow, alsmede over breed opgezette informatie - en datasystemen. Een van de redenen waarom wij deze mededeling doen, is een beter gebruik van die rijkdom.
Geen van beide zijden heeft vooralsnog optimaal van de bestaande samenwerking kunnen profiteren. Dat is onder andere te wijten aan de verschillende bestuursculturen en de door de regelgeving opgeworpen belemmeringen. Ik heb deze situatie als de oorlog der ambtenarij omschreven. Die oorlog is weliswaar nog steeds niet voorbij, maar het einde is in zicht.
In de mededeling wordt een aantal fundamentele principes uiteengezet voor de versterking van de samenwerking:
Selectiviteit: de EG is een positieve, maar veeleisende multilaterale partner. Zij streeft naar versterking van de samenwerking met de VN-organisaties die werkzaam zijn op de door de EU afgebakende terreinen en op de gebieden waar activiteiten op communautair niveau meerwaarde kunnen bieden.
Voorspelbaarheid: door duidelijk uiteen te zetten wat de belangrijkste terreinen van samenwerking zijn, zijn zowel de EG als de VN verzekerd van meer voorspelbaarheid wat de stroom van financiële bijdragen van de Gemeenschap betreft. We moeten ons steeds minder met projecten en steeds meer met programma' s gaan bezighouden.
Actieve aanwezigheid: de EG zal steeds meer gebruik gaan maken van de reeds uitgebreide mogelijkheden voor actieve EG-participatie in het werk van de bestuursorganen van de voornaamste VN-organisaties.
De mededeling is gericht op de bestuursomgeving die nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken. Wij moeten zorgen voor:
een succesvolle afronding van de huidige onderhandelingen over de toetsingsclausule waarmee de inspecteurs van de Gemeenschap voldoende toegang kan worden gegarandeerd tot de informatie over het gebruik van Gemeenschapsgelden.
heronderhandelingen in het kader van de kaderovereenkomst uit 1999 tussen de EG en de VN, opdat bij medefinancieringsactiviteiten de klemtoon kan worden gelegd op resultaatgerichte begrotingen en stroomopwaartse programmafinanciering.
een spoedige goedkeuring door de Raad van het Commissievoorstel inzake de herziening van het financieel Reglement [COM(2000) 461 van 17 december 2000]. Ik vraag met name de aandacht van het Parlement voor dit punt.
Ten slotte is de vandaag aangenomen mededeling een belangrijke boodschap aan het adres van onze VN-partners:
de EG stelt voor de samenwerking te versterken ten aanzien van de EG-prioriteiten die stroken met de belangrijkste capaciteiten van VN-organisaties. Om een soepele samenwerking mogelijk te maken moet zorg gedragen worden voor een sterke onderlinge coördinatie van de VN-organisaties.
de EG stelt voor de wettelijke en bestuursrechterlijke bepalingen in het kader van de financiële samenwerking tussen de EG en de VN te wijzigen. Zij hoopt en verwacht dat de VN-onderhandelaars hier flexibel mee omgaan, als erkenning van de speciale rol en status van de Europese Gemeenschap bij het werk van de VN-organisaties.
de Gemeenschap stelt voor bepaalde VN-organisaties programmagebonden financiering ter beschikking te stellen. Een vereiste hiervoor is evenwel dat de VN-organisaties hun inspanningen ter hervorming van de VN en de kwalitatieve verbetering van hun werkzaamheden voortzetten.
Dit zal op zijn beurt moeten leiden tot een verbetering van onze eigen efficiëntie en doelmatigheid, op zowel beleids- als operationeel gebied. Deze verbetering zal dan uitmonden in een substantiële verbetering van de kwaliteit en de impact van het communautair beleid en de communautaire activiteiten op ontwikkelings- en humanitair gebied.
Ten slotte wil ik nog één ding heel duidelijk stellen: de VN krijgt hiermee geen blanco cheque! De nieuwe aanpak van de Commissie kan alleen welslagen als we kunnen rekenen op een actieve samenwerking met de VN. De verbetering van het beleid en de operationele samenwerking tussen de EG en de VN op ontwikkelings- en humanitair gebied hangt af van de versterking van de interne coördinatie van de VN. Dit is een essentiële voorwaarde. De VN-organisaties moeten hun thematische activiteiten afstemmen op het continue hervormingsproces en de onderhandelingen over het juridische en financiële samenwerkingskader voortzetten.
We zetten ons volledig in voor de eerbiediging van de fundamentele principes met betrekking tot een solide en transparant beheer van het geld van de Europese belastingbetaler. We zullen de VN duidelijk maken dat de Commissie niet zal nalaten haar steun aan individuele VN-partners te verminderen of zelfs op te heffen als deze onvoldoende presteren. Opener betrekkingen en een betere samenwerking binnen het VN-bestel vormen echter ook een middel om onze eigen ontwikkelingssamenwerking en humanitaire activiteiten efficiënter te maken. Er is echter een grens aan het soort relatie dat wij kunnen aangaan. Deze grens heet: Verenigde Naties en niet Verenigde Commissie. Wij zijn geen VN; de verschillen blijven bestaan, maar ons voorstel zal wel leiden tot een verbetering en normalisering van onze samenwerking met de VN-partners, ook op nationaal niveau. Dat is wat we willen bereiken.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met deze verklaring. Ik vind het spijtig dat het debat over één parlementslid zoveel tijd in beslag heeft genomen. Hierdoor is het debat over de armste landen ter wereld en de wijze waarop we hen effectiever kunnen helpen, op het tweede plan terechtgekomen. Ik ben zelf betrokken geweest bij de steun van Europa aan UNHCR voor de VN-hulpacties. Deze hulp is van zeer hoge kwaliteit. Ik kan mij volledig vinden in hetgeen de heer Nielson heeft gezegd over het Financieel Reglement. Omdat hier vandaag niet alleen leden van de Commissie ontwikkelingssamenwerking maar ook van andere commissies aanwezig zijn zou de heer Nielson er goed aan doen nog enkele woorden te wijden aan deze materie. Deze parlementsleden zijn immers ook betrokken bij de aanneming van een dergelijke wetgeving.
Ik wil de heer Nielson de volgende vragen stellen. In welke mate kan ten eerste deze mededeling de situatie ter plekke, in de landen veranderen, zodat men in noodgevallen over een betere coördinatie kan beschikken? Hoe kan ten tweede deze mededeling ervoor zorgen dat we met z' n allen de VN-doelstellingen op ontwikkelingsgebied bereiken? Een van die doelstellingen is bijvoorbeeld dat in 2015 de armoede in de wereld dient te zijn gehalveerd.
Mij derde vraag gaat over zijn opmerking met betrekking tot Verenigde Commissies of Verenigde Naties: in hoeverre zijn de lidstaten bereid hierin mee te gaan? In het verleden is maar al te vaak gebleken dat zij een effectieve samenwerking niet wenselijk achten. In tegendeel, de lidstaten willen de Europese Unie en haar instellingen veeleer bij de VN vandaan houden. Kan de heer Nielson bij de realisatie van de in de mededeling genoemde doelstellingen dus op hun steun rekenen?

Deva
Mijnheer de Voorzitter, ik ben heel blij met hetgeen commissaris Nielson zojuist heeft gezegd over een nauwe samenwerking met de Verenigde Naties. Sommige lokale VN-programma' s zijn zeer effectief en werpen soms meer vruchten af dan hetgeen de Europese Unie tot nu toe heeft gedaan.
Ik heb twee vragen aan u. Ten eerste, welke mate van complementariteit heeft u in gedachten wanneer u spreekt van relevante afspraken die de Commissie wil maken in het kader van de samenwerking met de VN? Of geven we de VN gewoon het benodigde bedrag en bieden zij de hulp ter plekke? Dat is een belangrijk punt. In Indonesië en het Jaffna-gebied op Sri Lanka bijvoorbeeld heeft de UNHCR door opvang en steun aan de bevolking werkelijk uitstekend werk verricht. Mijn tweede vraag is eigenlijk meer gericht aan het Parlement: richten we een permanent verbindingscomité op van parlementsleden die betrokken zijn bij ontwikkeling en samenwerking en jaarlijks over onze samenwerking verslag uitbrengt aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties?

Thors
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik zeggen dat ik bijzonder geïnteresseerd ben in deze kwestie. Ik ben namelijk voorzitter van het Finse UNICEF-comité. Verder constateer ik tot mijn voldoening dat de thematische samenwerking van zeer groot belang is.
Helaas heeft men bij UNICEF het gevoel dat deze organisatie alleen taken heeft mogen uitvoeren zolang er geen speciale Europese organisatie was die dat kon doen. De thematische samenwerking moet onder meer onderwijs en armoedebestrijding behelzen, zoals Richard Howitt al zei. Ik hoop dat er een aanzienlijke verhoging van de EU-steun aan hoogwaardig onderwijs en onderwijs voor vrouwen en meisjes komt. Zoals bekend is dat een thema voor de VN en zal dit besproken worden tijdens de speciale vergadering van de VN over kinderen, in september 2001.
Wij hebben een mededeling van de Commissie gekregen over de bijdrage van de EU aan de VN-conferentie over de armste landen, maar ik vraag mij af of er eveneens een mededeling van de Commissie zal komen over de manier waarop men zich wil voorbereiden op de speciale vergadering van september 2001. Ook daarvoor is steun van de EU nodig.

Nielson
Ik heb eerst een opmerking aan het adres van de heer Howitt: als we de UNHCR-activiteiten sterker programmagebonden gaan financieren mogen we, realistisch gezien, betere resultaten op lokaal vlak verwachten. In Kosovo had de UNHCR bijvoorbeeld het mandaat om alle humanitaire hulp te coördineren. De Commissie mocht, en mag nog steeds niet zorgen voor de core-funding daarvan. Daarom had de UNHCR zoveel moeilijkheden bij de opstelling van specifieke projecten omdat financiering daarvan door ons wettelijk toelaatbaar moest zijn. Indien we echter een bredere definitie kunnen hebben, op basis van voor financiering in aanmerking komende doelstellingen, kan de UNHCR zijn belangrijke coördinatiewerk ter plekke beter doen. Dat is ook nodig om zekerheid te kunnen bieden aan alle op deze humanitaire gebieden opererende NGO' s. Onze verwachting is dan ook dat de veranderingen meer voorspelbaarheid en een betere planning tot gevolg zullen hebben.
Dan heb ik nog een opmerking over de bredere doelstellingen. Als in plaats van de ad hoc financiering, van de financiering van een project hier en een project daar, een normale, continue dialoog tot stand kan worden gebracht, zal onze invloed op de beleidsvoering van VN-organisaties zeker groter worden.
Dan nu de vraag van de heer Deva. Wij doen niet simpelweg aan core funding. Dat is een taak voor de "eigenaars" van de VN, de lidstaten dus. De huidige financiering is echter ontoereikend. De gelden zijn te sterk verspreid over te veel afzonderlijke projecten en bieden geen stabiele basis voor het Wereldvoedselprogramma of UNICEF, zoals al eerder werd gezegd. Deze programma' s hebben een kwalitatief goed samenwerkingsverband nodig met een belangrijke donor als de Commissie. Als wij dat doen wat ik zojuist heb gezegd, kunnen we die rol op ons nemen.
Ten slotte is de Commissie van plan nadrukkelijk aanwezig te zijn bij de speciale vergadering in september en een grote bijdrage daaraan te leveren.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, toen wij vorig jaar in de Commissie ontwikkelingssamenwerking de verantwoordelijke van UNDP hoorden, vatte ik zijn betoog voor mijzelf als volgt samen: wij zijn zeer deskundig, geef ons het geld en wij zullen het werk wel doen. Ik ben blij dat u een andere toon hebt aangeslagen en dat u pleit voor respect voor de eigen prioriteiten. Maar mijn grote vraag blijft toch wanneer de groten gaan samenwerken. Dat klinkt natuurlijk erg prestigieus en daar mag veel van verwacht worden, maar in de praktijk komt ook de hulp van de VN-instanties veel te weinig terecht bij de kleintjes aan de basis, waar ze de dingen zouden moeten kunnen veranderen. Daarom vraag ik om niet alleen de samenwerking met die groten in het groot te bekijken, maar ook te bezien hoe dit werk kan doordringen tot in de basis.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben kennis genomen van deze beslissing van de Commissie. We hadden echter graag onze mening willen geven en een discussie met de Commissie willen voeren over deze materie, voordat zij een beslissing nam. Dit is niet mogelijk geweest, maar ik wil hoe dan ook aangeven dat we in principe geen enkel bezwaar hebben tegen een betere samenwerking, als die erop gericht is het optreden van de Europese Unie beter af te stemmen en zo dus ook efficiënter te laten verlopen.
Ik wil hier echter een specifieke kwestie aankaarten en in mijn vraag ook uiting geven aan mijn bezorgdheid: in welke mate wordt door deze samenwerking de zichtbaarheid en de identiteit van de Europese Unie - vooral bij het bepalen van de algemene oriëntatie van het beleid - ondergeschikt gemaakt aan de beslissingsbevoegdheid van de instanties die op dit gebied het laatste woord hebben, in casu het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank? In hoeverre behouden wij onze onafhankelijkheid ten opzichte van die instellingen die, zoals bekend, veel aanzien hebben verloren?

Khanbhai
De diensten van commissaris Nielson hebben een uitstekende voordracht en dito actieprogramma in elkaar gezet voor overdraagbare infectieziekten, HIV, aids, tbc en malaria. De EU kan dat programma niet in haar eentje bekostigen en daarom zou ik willen vragen of de commissaris van plan is het voortouw te nemen bij de oprichting van een wereldfonds, in samenwerking met de VN en andere instanties, zodat dit programma ten uitvoer kan worden gelegd? Ik ben de rapporteur voor dat verslag en ik hoop dat het Parlement haast zal maken, zodat dit verslag nog behandeld kan worden vóórdat in de derde week van juni de internationale VN-conferentie over dit onderwerp zal plaatsvinden. Er is, in mijn ogen althans, vanmiddag veel tijd verspild. Dit is een belangrijk onderwerp en de verantwoordelijken in dit Parlement zouden het als spoeddebat op de agenda moeten zetten, zodat de leden van het Parlement hierover kunnen debatteren en het standpunt van het Europees Parlement aan die conferentie kan worden voorgelegd.

Nielson
Eerst de vraag van mevrouw Maes. Wij willen als volgt te werk gaan: als donor willen wij volledig deelnemen aan de financiering van sectorale programma' s, mits deze beter georganiseerd zijn dan wij tot nu toe op nationaal niveau hebben gezien. Meer discipline van de kant van de donoren zal ook een weerslag hebben op de vereisten waaraan VN-organisaties moeten voldoen. Door onze aanpak rijst ook de verwachting dat de leden van de VN-familie bij het vervullen van hun rol sterker overleg zullen plegen met andere donoren. Dit heeft de laatste jaren redelijk goed gewerkt met de Wereldbank en hier gaat het om dezelfde vorm van discipline.
Bij de humanitaire aspecten ligt de situatie echter heel anders. De belangrijkste reden om de VN-instanties daar te steunen is dat zij heel vaak een speciaal mandaat hebben om dingen te doen in gebieden waartoe zij toegang hebben, maar waar anderen grote problemen zouden kunnen ondervinden. We proberen een evenwicht te bereiken in de mate waarin wij VN-organisaties en NGO' s gebruiken. Het enige punt is coördinatie, maar de UNHCR heeft bijvoorbeeld een speciaal mandaat. Wij moeten oppassen dat we deze niet verwaarlozen.
Mijnheer Miranda, eerlijk gezegd doet de Commissie vandaag helemaal geen voorstel dat voor degenen die de laatste jaren met mij over deze kwesties gedebatteerd hebben, als een donderslag bij heldere hemel zou komen. Dit sluit volledig aan bij wat ik als de volgende logische en noodzakelijke stap heb aangekondigd. We zullen dit bespreken en het is belangrijk dat we streven naar een zelfde deskundige consensus over deze stap als indertijd over de beleidsnota in haar geheel. Dit is onderdeel van de tenuitvoerlegging van die ideeën. Wij zullen er dan in slagen zowel efficiënter te worden als meer invloed uit te oefenen. Dat is natuurlijk mooi, maar niet genoeg en als het niet meer dan een reclamestunt zou zijn, zou ik de voorkeur geven aan het soort duidelijkheid dat het resultaat is van professioneel respect en het verwerven van echte invloed op het wereldtoneel. Daar streven we naar.
Mijnheer Khanbhai, de discussie over het wereldfonds is in één opzicht makkelijk te begrijpen. We kunnen de inspanning tegen overdraagbare ziekten zozeer opvoeren dat met de oprichting van dat fonds inderdaad nieuwe, extra middelen beschikbaar kunnen worden gemaakt uit nieuwe, particuliere bronnen. We juichen dat toe en zullen er misschien ook aan deelnemen, maar het werkelijke probleem is het werk ter plekke. Ten aanzien daarvan moeten de VN-organisaties duidelijkere antwoorden geven op onze vragen, en wij moeten zelf ook efficiënter worden. Dit is het knelpunt in de strijd tegen deze ziekten; het gaat hier niet zozeer over de vraag of we 100 miljoen euro toevoegen aan het geld dat al voor dit karwei wordt uitgegeven. De realiteit ter plekke is het knelpunt, en dat mogen we nooit vergeten in deze discussie. Elke maand doen zich weer nieuwe rages voor in de discussie over deze onderwerpen, maar met de steun van dit Parlement zal ik koppig vasthouden aan hetgeen we hebben afgesproken.

Kinnock
Ik wil de Commissie graag bedanken voor het uitstekend initiatief dat zij heeft genomen voor onze relatie met de VN. Ik heb drie korte, eenvoudige vragen. Waarin verschillen, volgens de commissaris, de prioriteiten van de Verenigde Naties en die van de Europese Unie met betrekking tot de manier waarop humanitaire hulp moet worden verstrekt? Hoe zullen de spanningen ter plekke die ik zelf heb waargenomen en die altijd bestaan tussen de VN en de Europese Unie, overwonnen kunnen worden? Hoe zal tot slot de nieuwe aanpak die u van plan bent toe te passen, een betere samenwerking en een vermindering van dat soort spanningen ter plekke kunnen bevorderen?

Corrie
Ik wil de commissaris graag bedanken voor de verklaring die hij zojuist heeft afgelegd. Eén ding is heel duidelijk: we zullen nooit van het dubbelwerk en de lacunes in de hulpverlening afkomen als we geen betere samenwerking tussen de donoren bereiken. Is hij van mening dat door hetgeen hij nu doet, er reeds een betere coördinatie met de Verenigde Naties ontstaat? Ik zag dat in het 9de EOF 90% van de gelden naar de minst ontwikkelde landen gaan. Denkt u dat deze landen de capaciteiten hebben om met zoveel geld om te gaan? Als zij die niet hebben, helpen de Verenigde Naties dan bij de ontwikkeling daarvan?
Volgens het beleid van de EU moeten wij de richting uitgaan van regionale samenwerking en integratie. Is dit ook het beleid dat de Verenigde Naties zullen voeren en steunen?

Sauquillo Pérez del Arco
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik vond uw mededeling bijzonder interessant en ik zou u twee vragen willen stellen.
Het voorstel om een partnerschap tussen de Commissie en de organisaties van de Verenigde Naties tot stand te brengen, lijkt mij een goede zaak. Voorwaarde is evenwel dat het Europees beleid inzake ontwikkeling en humanitaire hulp daardoor niet in het gedrang komt. Ik heb het dan met name over de aan de democratische controle van dit Parlement onderworpen vaststelling en uitvoering van deze beleidslijnen. Daarom dring ik erop aan dat u zich niet beperkt tot het vrijmaken of verstrekken van middelen of het delegeren van verantwoordelijkheden aan een grotere bondgenoot, maar deze verantwoordelijkheden zelf ook daadwerkelijk controleert.
Mijn tweede vraag heeft betrekking op de identiteit van de communautaire hulp, aangezien die een van onze fundamentele pijlers vormt. De hulp spitst zich voornamelijk toe op de niet-gouvernementele sector. Ik wil dit graag gehandhaafd zien en daarom maak ik mij zorgen over de betrekkingen tussen de NGO' s en de VN-organisaties. Hoe zullen deze in de toekomst georganiseerd en gecoördineerd worden?

Nielson
Ik wil eerst reageren op de vragen van mevrouw Kinnock. Zoals ik al eerder heb gezegd, zijn wat de humanitaire hulp betreft de organisatorische problemen en de moeilijke uitdaging van de tenuitvoerlegging niet zo gecompliceerd als wanneer we kijken naar de overgangsfase en de hoofdfase. De spanningen ter plekke - en hier zou ik ook graag willen reageren op de vraag van mevrouw Sauqillo over de relatie tussen NGO' s en VN-organisaties - zijn heel vaak een groot probleem geweest. Het gaat nu beter dan vroeger. Ook humanitaire NGO' s zien nu sterker in dat er behoefte is aan een professionele aanpak en dat zij coördinatie moeten aanvaarden als een onderdeel van ons contract met iedereen die we financieren. Dus gevalsgewijze gezien gaat het tegenwoordig iets beter.
Ik heb het al eerder over bescherming en veiligheid gehad. In Tsjetsjenië zijn vanaf het begin van de problemen met de Russische regering besprekingen gevoerd over de mogelijkheid tot gebruik van een radio. Nu pas is het mogelijk om dat kleine beetje extra veiligheid te krijgen. Als de VN daar echter niet had gezeten, als de organisatie die dit deel van het probleem daadwerkelijk kon oplossen, zou niemand ooit radio' s hebben mogen bezitten. Dit is goed, duidelijk en wordt nu ook internationaal steeds meer besproken. Dit is een van de aspecten die ik voor ogen had toen ik sprak over het speciale mandaat van sommige VN-organisaties. We hebben dus een werkverdeling nodig tussen gespecialiseerde NGO' s en de paraplu, in sommige gevallen, van VN-organisaties.
Als zeer grote humanitaire donor moeten we gebruik kunnen maken van alle beschikbare middelen. Met een meer gestructureerde relatie, zoals deze nu is voorzien, zullen we ook onze stem in de discussie met de VN-organisaties over deze kwesties krachtiger kunnen laten horen, krachtiger dan een incidentele donor.
Mijnheer Corrie, het cijfer van 90% dat u noemde in verband met het 9de Europees Ontwikkelingsfonds, omvat zowel de minst ontwikkelde landen als de groep van lage inkomenslanden. Deze twee samen krijgen 90%. Bij het ontwikkelen van de capaciteiten hebben we iedereen nodig die daartoe in staat is, UNDP, Wereldbank en wijzelf. Dit is zo' n groot karwei dat we niet eens zouden mogen overwegen alles zelf te doen. Ik herinner het Parlement eraan dat we in de hele beleidsnota over ontwikkelingshulp speciale aandachtsgebieden hebben beschreven. Dit betekent ook dat we er eerlijk gezegd op moeten vertrouwen dat anderen meer doen op de gebieden waar wij minder doen. We hebben lidstaten die dit willen en kunnen doen, maar we hebben ook het wereldwijde systeem en we doen ons huidige werk ook om die vorm van partnerschap niet uit te sluiten.
Regionale samenwerking: we maken heel duidelijk gebruik van de Economische Commissie voor Afrika en de andere relevante VN-instanties. Zij zijn ook buitengewoon geïnteresseerd in de krachtige, ambitieuze lijn die de Commissie volgt in haar poging tot organisatie van de geo-economie van met name Afrika. We hebben wat dit betreft een goed partnerschap en krijgen goede steun.
Tot slot wil ik nog ingaan op het gedeelte van de vraag van mevrouw Sauquillo dat verband houdt met de zichtbaarheid en de helderheid van ons beleid. Dit is een kwestie van zelfvertrouwen. We zouden het ook van de andere kant kunnen bekijken: we hebben nu het punt bereikt dat we enige zekerheid en helderheid hebben en in hoge mate steun krijgen voor de lijn die we hebben uitgezet. Nu voelen we dat we de kracht en de volwassenheid hebben om meer in het algemeen met het VN-systeem te spreken. We waren nog niet eerder zo georganiseerd op dit gebied, dus breiden we het streven naar beïnvloeding op het wereldgebeuren uit. Dat is de gedachte erachter.

Maij-Weggen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Sauquillo heeft terecht een vraag gesteld over de controle met betrekking tot de wijze waarop het geld van de Unie wordt uitgegeven. De eerste controle gebeurt via de algemene vergadering die van september tot december wordt gehouden. Mijn vraag aan de Commissie is hoe dat op het ogenblik werkt. Heeft de Europese Commissie daar een coördinerende taak? Is daar speciaal iemand voor aangesteld, en wordt die controle samen met de 15 lidstaten in die algemene vergadering goed uitgeoefend? Ik interesseer mij hier bijzonder voor omdat ik in de jaren '70 als Nederlands vertegenwoordiger in die algemene vergadering heb gewerkt.
Mijn tweede vraag heeft betrekking op het vluchtelingenwerk van de Verenigde Naties. Ik weet dat de middelen daarvoor belangrijk zijn afgenomen. De huidige Hoge Commissaris voor de vluchtelingen heeft dan ook al zijn opwachting gemaakt bij de commissaris om te kijken of dat weer kan worden verbeterd. Betekent deze nieuwe relatie die u met de Verenigde Naties aangaat ook een financiële verbetering voor het werk van de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties? Dat zou namelijk goed nieuws zijn voor de nieuwe Hoge Commissaris.

Bowis
Voorzitter, ik juich de toezegging van de commissaris om met de VN-instellingen samen te werken, toe. Mag ik hem vragen of hij het eens is met Kofi Annan dat er geen economische gezondheid kan zijn zonder lichamelijke en geestelijke gezondheid, en of hij gaat samenwerken met de instellingen, en met name de WHO en UNICEF, om dat te bereiken? We hebben vandaag veel gehoord en zullen terecht veel meer horen over een van de grootste uitdagingen die er zijn: aids. Twee dagen geleden deed Kofi Annan een beroep op de wereld om hierin een grotere rol te spelen. Er zijn echter nog andere ziekten: tbc, malaria, rivierblindheid en het gebied van geestelijke en neurologische gezondheid dat de WHO dit jaar heeft aangewezen als haar voornaamste gebied.
Gaat hij dit Parlement plannen voorleggen voor meer activiteiten op dat gebied? Neurologische aandoeningen vormen de snelst groeiende oorzaak van invaliditeit. Er zijn bijvoorbeeld meer mensen met epilepsie dan met aids. Er zijn 40 miljoen mensen die ermee leven, maar slechts 8 miljoen van die 40 miljoen worden ervoor behandeld. Dat is een schande voor de wereld. We kunnen meer doen. Zal hij dit Parlement, deze Unie en deze Commissie ertoe verbinden ook meer te doen?

Nielson
Ik wil eerst reageren op de vragen van mevrouw Maij-Weggen. Het is niet de taak van de Commissie om de lidstaten in de Algemene Vergadering van de VN te coördineren; dat is hun eigen werk. Over het algemeen zijn de EU-lidstaten in de politieke onderhandelingen in de Algemene Vergadering tamelijk goed gecoördineerd. Wanneer we ons echter op bestuurlijk niveau begeven in de verschillende VN-organisaties laat de coördinatie meer te wensen over. Hier zijn we als Commissie echt aanwezig, in de zin dat we een soort praktische partner zijn. Dat is vergelijkbaar met wat de lidstaten zelf zijn, maar we hebben hier geen stem, behalve in een zeer klein aantal gevallen, met name de FAO.
We vragen niet om een nieuwe rechtsgrondslag; we vragen om nauwere samenwerking. We hebben die niet per se nodig, maar het zou mooi zijn als deze op den duur zou kunnen uitgroeien tot een partnerschap waarin we een meer zichtbare, politieke rol spelen. We zullen meer politieke invloed krijgen door de voorgestelde veranderingen, maar het is iets dat zich moet ontwikkelen.
Ik sprak over het geld en de kwestie van het beheer. Er is een rechtskader voor de besteding van het geld, en dit is dan ook een van de weinige onderwerpen waarover nog met de VN-organisaties moet worden gesproken, voordat de kaderovereenkomst inzake de praktische tenuitvoerlegging kan worden verbeterd en hernieuwd. Dit is de laatste ronde in de boekhoudersoorlog, maar die oorlog woedt in feite nog steeds. De VN-organisaties moeten iets meer bereidwilligheid aan de dag leggen en onze accountants en controleurs toegang geven tot controle over de besteding van ons geld. We zouden graag zien dat ze zich net zo zouden openstellen als bijvoorbeeld de Wereldbank. Als wij echter in een gewoon partnerschap goed willen werken, mogen wij niet altijd eisen dat alles volgens onze regels geschiedt. Als het voor een lidstaat goed genoeg is dat deze controle samen met een VN-organisatie wordt gedaan en de desbetreffende verslaglegging wordt goedgekeurd, zou het ook voor de Europese Unie goed genoeg moeten zijn. Wij kunnen dit echter alleen doen als we het Financieel Reglement wijzigen. In afwachting daarvan bevinden we ons op het gebied dat we hebben beschreven in deze mededeling, en valt er nog veel te verbeteren aan onze manier van werken. Ik hoop dat we op deze manier vertrouwen kunnen opbouwen en zo doelmatigheid kunnen stimuleren.
Mijnheer Bowis, ik ben het met u eens dat geestelijke gezondheid een omvangrijke kwestie is. Ik zou nog andere soorten van invaliditeit willen toevoegen die, in een heel arme omgeving, vaak volkomen genegeerd worden. Vanuit een menselijk gezichtspunt bekeken heeft dit meer aandacht nodig. In de humanitaire fase geven we nu veel meer aandacht aan de psychologische problemen van slachtoffers, van niet alleen vrouwen en kinderen, maar in het algemeen. Het is immers overduidelijk dat demobilisatie van soldaten onmogelijk is zonder de psychologische aspecten aan de orde te stellen. Het doet mij deugd dat u tbc en malaria noemde als ziekten die we dezelfde nadruk moeten geven als aids. Ook dit aspect hebben wij in onze mededeling en in het actieprogramma voor overdraagbare ziekten proberen op te nemen. Dit is net zo belangrijk als vasthouden aan de gedragslijn volgens welke preventie absolute prioriteit heeft. We proberen het brede beeld van al deze ziekten als discussiepunt bovenaan op de agenda te houden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Nielson!
Het debat is gesloten.

Verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Peter Sichrovsky
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0123/2001) van de heer Zimeray, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Peter Sichrovsky.

Zimeray
Mijnheer de Voorzitter, de zaak-Sichrovsky is waarschijnlijk het meest delicate geval dat wij gedurende dit mandaat moeten behandelen, en wel om redenen die niet alleen verband houden met de procedure maar ook, en vooral, met de kern van dit vraagstuk. Ik wil bij deze gelegenheid de beginselen in herinnering brengen waardoor wij ons bij het opstellen van dit verslag hebben laten leiden. Het gaat hier om zeer belangrijke beginselen van dit Parlement, zoals het debat van zojuist heeft duidelijk gemaakt.
Het eerste beginsel waardoor wij ons moeten laten leiden bij het opstellen van een verslag over een verzoek om opheffing van de immuniteit, is dat wij ons zo min mogelijk moeten laten beïnvloeden door onze politieke mening. Voorts dienen wij geen voorbarig oordeel te vellen over het lid in kwestie, hetgeen niet altijd makkelijk is.
In de tweede plaats dienen wij ons door de rechtsvoorschriften te laten leiden. Hierbij dienen wij niet alleen het rechtstelsel van de lidstaat te respecteren, maar ook het parlementaire recht. Dit geldt zowel voor de inhoudelijke als formele voorschriften. Onze besluiten dienen derhalve consistent te zijn met onze eerder genomen besluiten. Een ander onaantastbaar beginsel is dat wij ons moeten beperken tot de reden waarom het lid vervolgd wordt. In de zaak-Sichrovsky speelt dit punt een zeer belangrijke rol. Ik kom hier straks op terug. Tenslotte wil ik aangeven dat in geval van twijfel de persoon die in staat van beschuldiging is gesteld altijd het voordeel van de twijfel geniet, in dit geval dus het lid met betrekking tot wie een verzoek om opheffing van de immuniteit is ingediend.
Wat de zaak-Sichrovsky betreft, lijkt het mij net als in de andere gevallen zinvol om het beginsel en het bestaansrecht van de immuniteit in herinnering te brengen. De immuniteit is geen privilege dat aan een afgevaardigde verleend wordt. Ze dient ter bescherming, niet zozeer van het individueel lid als wel van de instelling waarvoor dit lid werkt. Zowel in het geval van de heer Sichrovsky als dat van de andere leden over wie wij ons straks zullen buigen, is er sprake van een zeer onbetrouwbare informatievoorziening. Zo komen we steeds vaker laster en persdelicten in de media tegen. Bovendien leven wij momenteel in een democratie waarin de publieke opinie overheerst en mensen in openbare functies worden afgestraft. Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om in herinnering te brengen dat er civiele wetten bestaan die voorzien in schadevergoeding in het geval men schade meent te hebben opgelopen. Dit geldt in bijzonder voor laster in de media. Wij dienen in dit kader te benadrukken dat immuniteit niet betekent dat iemand zijn straf kan ontlopen, maar dat de strafrechtelijke procedure wordt uitgesteld. Er zal dus gedurende het mandaat van het lid geenszins worden afgeweken van de civielrechtelijke procedures.
Wat het geval van de heer Sichrovsky betreft, wil ik u erop wijzen dat hij vervolgd is omdat hij de voorzitter van de joodse gemeenschap in Wenen heeft gezegd dat hij een "idioot", een "opvliegende en ongelooflijk gierige en haatdragende agressieveling" is, een "beroepsjood" die "de dood van zijn ouders aangrijpt om op de televisie te komen". Uiteraard denk je als je dit leest aan een delict wegens aanzetting tot rassenhaat en antisemitisme. Ik weiger hier echter mee in te stemmen, aangezien de heer Sichrovsky niet in deze omstandigheden voor dit delict veroordeeld is. Wij moeten ons houden aan de feitelijke reden voor strafvervolging en zelf geen nieuwe reden aandragen.
Het vraagstuk is in detail bestudeerd en binnen de Commissie juridische zaken en interne markt hebben wij er ons nauwlettend over gebogen. Het is immers drie of vier keer naar de Juridische Commissie terugverwezen. Wij hebben moeten constateren dat de uitspraken van de heer Sichrovsky - hoe fel, buitensporig en verfoeilijk ze ook mogen zijn - in een politieke context zijn gedaan en een reactie vormen op de kritiek die op hemzelf werd geuit en betrekking had op zijn politieke en religieuze overtuiging. Het betrof dus een politieke stellingname van de heer Sichrovsky voortkomende uit zijn religieuze overtuiging.
Om die reden is de Commissie juridische zaken en interne markt van mening dat er in het geval van de heer Sichrovsky, net als in een aantal vergelijkbare gevallen - ik doel hier met name op de Portugese leden - sprake is van een relatie tussen zijn uitlatingen enerzijds en zijn politieke standpunt of overtuiging anderzijds. Deze relatie geldt uiteraard niet voor alle uitlatingen die hij heeft gedaan, maar ik denk dat zijn uitspraken met elkaar verband houden en dat de heer Sichrovsky dientengevolge zijn immuniteit moet blijven behouden.

Zappalà
Mijnheer de Voorzitter, de bevindingen van de Commissie juridische zaken, die door de heer Zimeray zijn uiteengezet, zijn zeker aanvaardbaar. Onze immuniteit moet namelijk garanderen dat alle politici in het openbaar onder alle omstandigheden politieke uitspraken kunnen doen en hun mening kunnen geven, hetzij direct hetzij door middel van de media in het algemeen, en wel zo beheerst mogelijk.
Voorzitter, ik wil van deze gelegenheid gebruikmaken om te wijzen op enkele aspecten van de immuniteit die door de heer Zimeray zijn genoemd, en die ik geheel of gedeeltelijk verder zou willen uitdiepen. Zoals de Commissie juridische zaken van het Parlement in haar verslagen steeds naar voren brengt, is onze immuniteit een Europese immuniteit en staat ze los van de nationale regels. Deze instelling - de enige die op Europese basis door middel van algemene verkiezingen is samengesteld - moet immers onafhankelijk zijn van om het even welke andere Europese instelling, zoals steeds wordt gezegd in de verslagen. In werkelijkheid houden we ons natuurlijk aan de Verdragen, het Reglement en het statuut van dit Parlement, met het gevolg dat we niet onafhankelijk zijn.
In mijn volgende interventies zal ik hierop doorgaan. Ik bevestig in elk geval het oordeel van de Commissie juridische zaken: zij beveelt aan de immuniteit van dit lid niet op te heffen.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, net zoals de vorige spreker ben ik van mening dat we de zaak-Sichrovsky die vandaag aan de orde is, als aanleiding moeten hanteren om over de zin en onzin van de parlementaire immuniteit na te denken, en wel op een manier die verder gaat dan een puur routinematige afhandeling. Die immuniteit is geworteld in de bescherming van het vrije mandaat van de afgevaardigden tegen ingrepen van veelal oorspronkelijk nog monarchaal geleide overheden. Tegenwoordig kunnen die historische wortels echter nog maar een deel van het instituut van de immuniteit rechtvaardigen. Er mag geen twijfel over bestaan dat de feitelijke immuniteit - ook wel parlementaire onschendbaarheid genoemd - voor uitspraken in het kader van de directe uitoefening van het mandaat en voor stemmingen in dit Parlement ook nu nog volledig gegarandeerd moet zijn.
Indien het echter handelingen en uitspraken betreft waarbij de politieke samenhang al uiterst twijfelachtig is, en waar het met niet zozeer gaat om een bescherming tegen vervolging van overheidswege, maar veeleer om de rechten die medeburgers ten opzichte van afgevaardigden hebben, komt een klakkeloze immuniteit vandaag de dag inderdaad in aanvaring met de grenzen van haar legitimiteit. De immuniteit dreigt dan immers een voorrecht te worden.
In tegenstelling tot veel nationale parlementen zijn we in het Europees Parlement nog steeds verzekerd van een vergaande bescherming. Daarom dient elke afgevaardigde zich zodanig te gedragen dat wij deze bescherming ook in de toekomst in stand kunnen houden. De ruimdenkendheid van ons Parlement is ook in dit geval gebaseerd op principiële afwegingen - en zo moet het ook zijn - en komt daardoor ook ten goede aan afgevaardigden van partijen die de bescherming van de vrijheid van meningsuiting en informatie thuis niet al te serieus nemen.

De Voorzitter
Ter informatie van alle collega's wil ik nog zeggen dat in artikel 6 van ons Reglement het volgende over dit punt wordt opgemerkt: "Onverminderd het bepaalde in artikel 122 wordt bij de beraadslaging niet het woord gevoerd door het lid ten aanzien waarvan een verzoek om opheffing van de immuniteit is ingediend." Ik zeg dat alleen maar, zodat we allemaal over dezelfde achtergrondinformatie beschikken. Ik dank u voor uw begrip!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Johannes Voggenhuber
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0124/2001) van de heer Zimeray, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Johannes Voggenhuber.

Zimeray
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben twee Oostenrijkers en twee persdelicten. In het onderhavige geval wordt de heer Voggenhuber vervolgd omdat hij over de heer Haider het volgende heeft gezegd: "Hij is een fascist en de FPÖ is een neofascistische partij. De FPÖ en Jörg Haider vertonen alle essentiële kenmerken van het fascisme. De autoritaire opstelling, de mythe van de sterke man, de hetze tegen minderheden, racisme, buitenlanders worden parasieten genoemd, ontvangers van sociale bijstand worden klaplopers genoemd, hij omschrijft zijn eigen land als een misgeboorte en zijn eigen republiek als een republiek van schurken. Dit alles verraadt een mentaliteit, die hier jarenlang gebagatelliseerd is. Het is een historische schuld van de ÖVP om het neofascisme in Oostenrijk aan de macht te brengen". Om deze uitlatingen wordt de heer Voggenhuber in Oostenrijk strafrechtelijk vervolgd.
Om dezelfde redenen die ik zojuist met betrekking tot de zaak-Sichrovsky heb genoemd, heeft de Commissie juridische zaken en interne markt vol overtuiging besloten om de immuniteit van de heer Voggenhuber te handhaven. Parlementaire immuniteit wordt verleend wanneer de uitlatingen van een lid op enigerlei wijze kunnen worden opgevat als een uiting van zijn of haar politieke mening, en het moge duidelijk zijn dat hiervan in de zaak-Voggenhuber sprake is, ook al zijn deze uitlatingen weinig genuanceerd en zullen ze met hoge mate van waarschijnlijkheid een reactie teweegbrengen bij de persoon over wie het lid zich heeft uitgelaten.
Aangezien het hier om de onafhankelijkheid van onze instelling gaat, ben ik van mening dat wij alles in het werk moeten stellen om ervoor te zorgen dat iedereen zich hier vrij kan uiten, met name als het om daadwerkelijk politieke vraagstukken gaat. Daar wil ik geen twijfel over laten bestaan. Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om u te laten weten dat in deze kwestie en met name ook in de kwestie van de heer Sichrovski de parlementaire immuniteit dient ter bescherming van deze instelling, waar ieder van de leden hier zich volledig voor dient in te zetten.
We kunnen onze instelling ook beschermen door onze woorden beter af te wegen. Voor ons allen geldt dat we alles kunnen zeggen, zolang we dat maar op gepaste en hoffelijke wijze doen. De waardigheid van de instelling die wij vertegenwoordigen en haar uitstraling naar buiten toe zijn mede afhankelijk van de manier waarop wij ons uiten. Dit geldt in het bijzonder voor de heer Sichrovsky. Mijnheer de Voorzitter, de Commissie juridische zaken en interne markt heeft met name in het geval van de heer Voggenhuber zonder enig voorbehoud besloten om u voor te stellen de parlementaire immuniteit te handhaven, en wel om de zojuist door mij uiteengezette redenen.

Zappalà
Mijnheer de Voorzitter, ik herhaal wat ik zojuist zei: zoals we in deze Vergadering hebben gezien, praten we in werkelijkheid vaak over immuniteit of over eventuele opheffingen van de immuniteit volgens procedures, methodes en kenmerken die verschillen al naar gelang onze herkomst of de politieke of nationale groep waartoe we behoren - meer nationaal dan politiek, om eerlijk te zijn. Vandaag heeft iemand dit probleem aan de orde gesteld. Volgens mij is dit binnen de Commissie juridische zaken nog nooit eerder in overweging genomen.
Het Parlement en het Bureau moeten meer aandacht aan dit thema besteden en sneller met een oplossing komen, want door de problemen die voortvloeien uit de verschillende wetten van onze lidstaten worden de leden in de praktijk niet allemaal hetzelfde behandeld. Het Parlement is daar al mee bezig. In het onderhavige geval heeft de Commissie juridische zaken, zoals de heer Zimeray al zei, een unaniem besluit genomen. Het is waar dat in de politiek soms overdreven wordt. Soms worden mensen persoonlijk aangevallen, zoals wij dat ook juist vandaag nog in dit Parlement hebben gezien. Toch blijven wij als democraten van mening dat de meningen van de leden, van alle politieke vertegenwoordigers, hoe uitgesproken ze soms ook zijn, als politieke daad beschouwd moeten worden. Ter verdediging van het Parlement mag de immuniteit dus niet worden opgeheven. Dat betekent echter niet dat de individuele leden geen verantwoordelijkheid hebben. Ik bevestig dus namens de PPE-DE-Fractie het advies van de Commissie juridische zaken, maar toch zou het beter zijn en van een democratischere, politiekere houding getuigen als persoonlijke opmerkingen, individuele, persoonlijke feiten van ons allemaal achterwege zouden blijven, iets wat nu vaak niet het geval is. Dat blijkt ook uit de berichten in de internationale pers van de afgelopen periode.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, al geruime tijd kan men er in de Oostenrijkse binnenlandse politiek op vertrouwen dat de FPÖ en Jörg Haider al hun critici met juridische aanklachten overladen. Het maakt daarbij niet uit of het hele mediabedrijven dan wel individuele journalisten betreft, of andere politici, of zelfs gewone burgers. De huidige minister van Justitie is toentertijd overigens als advocaat bij de betreffende processen opgetreden. Sommige rechterlijke uitspraken zijn ook echt van belang, omdat de Oostenrijkse rechters nu tenminste nog voldoende onafhankelijkheid aan de dag kunnen leggen. Onlangs nog werd bijvoorbeeld in de zaak tussen Jörg Haider en de universiteitsprofessor Anton Pelinka, een zaak die ook internationaal veel aandacht heeft gekregen, in de beroepsprocedure vastgesteld dat de uitspraak dat de FPÖ de gruweldaden van het nationaal-socialisme bagatelliseert, toelaatbaar is.
Een soortgelijke principiële uitspraak hadden we ook verwacht in het geding dat Jörg Haider tegen onze collega Johannes Voggenhuber heeft aangespannen, namelijk een uitspraak over de vraag of de FPÖ nu wel of geen fascistische, neofascistische of postfascistische partij is. Om dit aan te kunnen tonen heeft Johannes Voggenhuber, in tegenstelling tot zijn collega Sichrovsky, zelf gevraagd om de opheffing van zijn immuniteit. Uit principiële overwegingen - en ik ben het daarmee eens - kon de Commissie juridische zaken en interne markt dit verzoek echter niet honoreren. Ik hoop echter dat rechterlijke uitspraak over het politieke karakter van de FPÖ ook op andere manieren mogelijk zal zijn.
Ik wil de resterende spreektijd nog gebruiken om aan te geven hoezeer ik verbaasd ben dat het verslag betreffende de zaak-Sichrovsky, zoals het in de Commissie juridische zaken en interne markt aangenomen is, onderweg naar deze plenaire vergadering zodanig is gewijzigd dat het op sommige gebieden niet meer zo duidelijk is als bij de stemming in de Commissie juridische zaken en interne markt.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, de heer Voggenhuber heeft een serieus probleem naar voren gebracht door te zeggen dat Jörg Haider een fascist en zijn partij een neofascistische partij is. De heer Voggenhuber hoopt zelf dat zijn immuniteit kan worden opgeheven, want hij heeft onze fractie op zeer geloofwaardige wijze laten zien dat er sprake is van het verdedigen van de vrijheid van meningsuiting, waar hij zich mee bezig wil houden. Hij wil dus met de kracht van het woord strijden tegen een fascistische partij en haar leider en hij wil niet dat de immuniteit in deze zaak een belemmering vormt.
Zodoende moet ik u zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat in tegenstelling tot wat de Commissie juridische zaken en interne markt voorstelt, mijn fractie zich aan de wens van de heer Voggenhuber zal houden, omdat ze die volkomen gerechtvaardigd vindt, en zal aanbevelen de immuniteit van de heer Voggenhuber op te heffen. Dat betekent in geen geval dat wij de principes van de Commissie juridische zaken en interne markt of het feit dat zij zich aan haar principes moet houden, in twijfel trekken. In dit geval zijn wij echter van mening dat het Parlement zijn eigen onafhankelijkheid het best kan verdedigen door de uitdaging aan te gaan die de heer Haider aan de heer Voggenhuber heeft voorgesteld.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Verzoek om opheffing van de immuniteit van mevrouw Elisabeth Jeggle
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0216/2110) van de heer MacCormick, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van mevrouw Elisabeth Jeggle [2001/2031(IMM)].

MacCormick
Voorzitter, in de vorige twee gevallen ging het om kwesties van vrije meningsuiting en de voorwaarden voor handhaving van een stevig politiek debat. Deze zaak brengt een heel andere kwestie ter sprake. Hierin gaat het om een verkeersovertreding, zoals in de twee na laatste paragraaf op bladzijde 10 van mijn verslag staat: 'De aanklacht tegen mevrouw Jeggle houdt verband met de overtreding gevaarlijk rijden, aangezien aangenomen wordt dat zij, toen zij op 4 mei 1999 haar auto bestuurde, zich roekeloos gedroeg en verkeersregels op grove wijze overtrad door een ander voertuig in te halen op een punt waarop onvoldoende zicht was om dat te doen."
Het is absoluut niet onze taak om een oordeel te vellen over de waarheid of onwaarheid van deze beschuldiging, of over het gedrag van mevrouw Jeggle. Wij moeten alleen beslissen of bij een dergelijke beschuldiging, en bij een rechtszaak over een dergelijke kwestie de parlementaire immuniteit gehandhaafd of opgeheven dient te worden. De Duitse autoriteiten hebben terecht de gerechtelijke actie stopgezet, die al behoorlijk ver gevorderd was, toen men vernam dat mevrouw Jeggle in dit Parlement was gekozen. Te zijner tijde heeft men toen een verzoek om opheffing van de immuniteit van mevrouw Jeggle aan het Parlement voorgelegd.
We zijn hier geconfronteerd met een principe dat voor mij buitengewoon belangrijk is: als gekozen politici horen wij geen bijzondere voorrechten te genieten ten opzichte van onze medeburgers. Leden van een democratische vergadering als deze mogen alleen niet worden blootgesteld aan pesterij of vervolging op grond van de uitoefening van hun mandaat. We zijn het erover eens - en mevrouw Jeggle even volledig en vastberaden als ieder ander - dat verkeersovertredingen niet gedekt worden door dat principe en dat het Parlement nooit immuniteit dient op te eisen, voor welk van zijn leden dan ook, wanneer het om een zaak als deze gaat.
Mevrouw Jeggle heeft me via een andere collega laten weten dat ze vanmiddag niet aanwezig kan zijn bij de vergadering. Ze wilde mij en het Parlement verzekeren dat dit geen opzettelijke onbeleefdheid is van haar kant, maar een onvermijdelijk conflict ten gevolge van verplichtingen elders. Ik geef deze verzekering met groot genoegen door, want zij is op geen enkel punt in de bespreking van deze zaak op enige wijze afgeweken van het standpunt dat ik aan het Parlement voorleg. Dit is geen geval waarin het Parlement moet aandringen op de immuniteit van een parlementslid. Ik aarzel dan ook allerminst om het unanieme standpunt van de Commissie juridische zaken en interne markt mee te delen aan het Parlement. Dit luidt dat de immuniteit in dit geval, op verzoek van de Duitse autoriteiten, moet worden opgeheven.

Zappalà
Mijnheer de Voorzitter, ook over dit verzoek om opheffing van de immuniteit is mijn mening natuurlijk gelijk aan die van de Commissie juridische zaken: positief dus en in overeenstemming met het voorstel van de rapporteur. Ik wil echter van de gelegenheid gebruikmaken om mijn voorganger - niet de rapporteur maar de collega die voor hem heeft gesproken - erop te wijzen dat de immuniteit betrekking heeft op het Europees Parlement, niet op de individuele leden, dat deze zelfbescherming van het Europees Parlement wordt uitgedrukt via zijn leden. De mening van de collega' s die het voorwerp zijn van een verzoek om opheffing van de immuniteit, doet er dus niet toe, want ieder van ons vertegenwoordigt het hele Parlement en niet meer zichzelf. Het is dus niet mogelijk de eigen immuniteit op te heffen: dat is de gangbare praktijk en de schriftelijk neergelegde regel. Politieke meningen of in elk geval politieke activiteit - ik herhaal, dat is de praktijk - mag niet het onderwerp van een veroordeling worden.
Daarom heeft de Commissie juridische zaken in deze drie zaken een duidelijk advies gegeven. Ze heeft dat advies ook in het verleden gegeven en ik geloof dat ze er in de toekomst aan vast zal houden, juist omdat het een geconsolideerde praktijk is geworden. Buiten deze Vergadering kan beslist niemand menen of denken dat het Parlement veroordeeld kan worden voor activiteiten die duidelijk en expliciet verband houden met de politiek. Dat de commissie in dit geval de immuniteit niet handhaaft, en dus voorstelt de immuniteit op te heffen voor een feit dat met politiek niets te maken heeft, laat zien dat we consequent zijn.

Zimeray
Ik kan u in nog minder woorden laten weten, mijnheer de Voorzitter, dat ik geen redenen kan noemen waarom de immuniteit van mevrouw Jeggle gehandhaafd zou moeten worden, temeer daar de gebeurtenissen die aan het verzoek tot opheffing van haar immuniteit ten grondslag liggen zich voor haar verkiezing in het Europees Parlement hebben afgespeeld en geen enkel, direct of indirect, verband houden met de activiteiten die ze hier uitoefent.
Ik heb evenwel een kleine aanvulling op het betoog van de twee vorige sprekers. Naar ik meen heeft de Commissie juridische zaken en interne markt zich weliswaar unaniem voor de opheffing van haar immuniteit uitgesproken, maar niemand is het slachtoffer geworden van de ernstige strafbare feiten die haar verweten worden. Ze loopt dan ook vrijwel geen risico op een gevangenisstraf, of op een verbod tot uitoefening van haar mandaat. Mede met het oog op deze feiten heeft de commissie het mijns inziens weldoordachte besluit genomen om de parlementaire immuniteit van mevrouw Jeggle op te heffen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0318/2001) van de heer Cashman, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie [COM(2000) 30 - C5-0057/2000 - 2000/0032(COD)].

Cashman
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mijn verslag over toegang van het publiek tot de documenten van de instellingen van de Europese Unie in november vorig jaar voorgelegd. Ik zei destijds dat dit onderwerp volgens mij van cruciaal belang was voor het leven van de mensen die we vertegenwoordigen en voor de toekomst van de Unie. Het is mij een genoegen het Parlement vandaag te mogen verzoeken om instemming met de compromistekst met de opstelling waarvan dit Parlement mij in november 2000 heeft belast. Ik ben toen samen met Hanja Maij-Weggen, mijn voormalige mederapporteur, alle rapporteurs voor advies en enkele schaduwrapporteurs van andere commissies begonnen aan een serie besprekingen met de Raad en de Commissie - die sinds kort 'trialogen' worden genoemd - met het oog op de bewerkstelliging van deze tussenoplossing.
Gedurende de trialoogbesprekingen werden alle verschillende versies van de compromistekst in openbare bijeenkomsten besproken. Men kan zelfs stellen dat deze trialoogprocedure transparanter was dan een normale bemiddelingsprocedure, waarin immers alleen definitieve onderhandelingsteksten openbaar worden gemaakt. De onderhandelingen waren niet altijd gemakkelijk, en in tegenstelling tot wat sommigen geloven, was de afstand tussen onze instellingen in januari groot. Wij hebben echter hard gevochten om dat te behouden wat volgens ons essentiële elementen zijn van de waarborging van de rechten van de burgers.
Natuurlijk gaat de tekst niet zo ver als we hadden gewild. Ik ben de eerste die dat toegeeft. Het was echter voor mij en mijn mederapporteur, Hanja Maij-Weggen, het allerbelangrijkste dat het dossier overeenkomstig de streefdatum van het Verdrag kon worden voltooid, zodat de instellingen niet op grond van artikel 232 van het Verdrag beschuldigd konden worden van plichtsverzaking jegens de burgers. De standpunten van de drie instellingen waren in zo' n korte tijd moeilijk met elkaar in overeenstemming te brengen en zelfs voor de Raad was het, onder het geweldige voorzitterschap van Zweden, moeilijk om een onderlinge politieke consensus, of op z' n minst een gekwalificeerde meerderheid, te bereiken.
Ondanks alles wordt met deze tekst de status quo verbeterd en versterkt, en krijgt de burger binnen de daarvoor in het Verdrag van Amsterdam vastgestelde tijdsspanne een breed en praktisch kader voor toegang tot de documenten van de instellingen. Het is allerminst een stap terug. We hebben een tekst opgesteld die zichzelf verder zal ontwikkelen en die ongetwijfeld in de loop van de tijd zal worden verbeterd. Met de compromistekst worden de rechten en procedures voor toegang tot documenten van de instellingen radicaal veranderd en wordt een begin gemaakt met de opneming van de vrijheid van informatie in de communautaire en nationale wetgevingen. Voor het eerst is er een gemeenschappelijk kader voor de drie instellingen waarmee de rechten van de burger worden erkend, zodat de burger niet meer afhankelijk is van de welwillendheid van een bepaalde instelling.
Dankzij de toegang tot documenten over de activiteiten van de instellingen is de burger in staat om de bestuursorganen van de EU ter verantwoording te roepen. Daardoor wordt tevens de doelmatigheid bevorderd en de democratie versterkt. De tekst zou niet mogelijk geweest zijn zonder de inzet en het noeste werk van het Zweedse voorzitterschap. Ik maak graag van de gelegenheid gebruik om het Zweeds voorzitterschap te bedanken voor zijn uitzonderlijke bijdrage aan dit dossier en om hulde te betuigen aan mijn mederapporteur, mevrouw Maij-Weggen, en Graham Watson, de voorzitter van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken.
Er zijn natuurlijk gevallen waarin de documenten van de instellingen niet voor iedereen beschikbaar mogen zijn. Sterker nog, wij hebben als afgevaardigden van dit Parlement ook de verantwoordelijkheid om de veiligheid van onze burgers en de instellingen te beschermen. De leden van het Europees Parlement hebben de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat enerzijds de essentiële belangen van de Unie worden beschermd, door verbetering van haar interne veiligheid, en anderzijds het toegangsrecht van de burgers daarmee in evenwicht blijft. Dit nieuwe stelsel houdt in dat vrijgave van een document geval voor geval bekeken wordt. Daarop zijn geen allesomvattende uitzonderingen. Documenten over veiligheid en defensie zijn allerminst uitgesloten van de verordening. Overeenkomstig deze compromistekst is de Raad zelfs verplicht het besluit-Solana van augustus 2000 te herroepen of te wijzigen, opdat dit in overeenstemming kan worden gebracht met de beginselen van deze verordening.
Het algemene uitgangspunt is dat alle documenten, op welk activiteitenterrein van de Unie dan ook, toegankelijk zijn voor het publiek. Toegang zal alleen worden geweigerd als het gaat om documenten met betrekking tot een uitdrukkelijke uitzondering. Er moet evenwel worden aangetoond dat een dergelijke uitzondering noodzakelijk is en dat de openbaarmaking schadelijk zou zijn. De uitzonderingen zijn daarom gebaseerd op eigen oordeel en zijn niet verplicht. Als de burger toegang wordt geweigerd, moet de burger de reden voor de weigering bekend worden gemaakt. Hij kan dan in beroep gaan bij de Ombudsman en het Hof van Justitie.
Vrijwel alle documenten zullen in een openbaar register worden ingeschreven. Het zal de eerste keer zijn dat documenten van derden toegankelijk worden. Ook de door de instellingen opgerichte agentschappen en organen zullen de verordening toepassen. Als op een document of op delen daarvan een uitzondering van toepassing is, zullen die delen van het document die niet onder de uitzondering vallen, openbaar worden gemaakt. De uitzonderingen zullen, op enkele gevallen na, slechts gelden voor een beperkt aantal jaren, maximaal dertig jaar. Tot slot zal iedere instelling een jaarverslag maken waarin een samenvatting wordt gegeven van de gevallen waarin de instelling toegang heeft geweigerd, en van de hoeveelheid gevoelige documenten die niet in het register zijn opgenomen. Op die manier is het Europees Parlement verzekerd van een voortdurend overzicht. De Commissie zal tegen januari 2004 ook verslag uitbrengen over de tenuitvoerlegging van de beginselen van de verordening. Dat zal nog een gelegenheid zijn om de toegang bij te schaven en te ontwikkelen. Tot slot is dit niet het einde van het begin. Dit is één kleine stap op weg naar toegang tot documenten. Daarmee kunnen wij garanderen dat het Europees project zijn burgers verantwoording aflegt.

Maij-Weggen
Voorzitter, mevrouw de minister, mijnheer de commissaris, het is vandaag een positieve dag voor de burgers van de Europese Unie. Na jaren van tegenwerking en traineren ligt er nu een verordening voor die een begin maakt met openbaarheid van bestuur bij de Europese instellingen. Dit Europees Parlement heeft daar jarenlang op aangedrongen. Zo was ik sinds 1979 één van die parlementsleden die de noodzaak van openbaarheid steeds opnieuw op de agenda plaatsten, ook in de periode waarin ik in de Europese Ministerraad mocht zitten. Immers, openbaarheid van bestuur houdt direct verband met het democratisch gehalte van een instelling en behoedt een overheidsorgaan voor achterkamertjespolitiek, voor vriendjespolitiek en voor financiële onzuiverheden.
Toen de Europese Commissie dit voorstel vorig jaar indiende, was er nog heel wat op aan te merken. Het Franse Raadsvoorstel dat later kwam, was evenmin aanvaardbaar. In november heeft ons Parlement met een zeer grote meerderheid zijn voorstel op tafel gelegd. Sinds die periode is er stevig onderhandeld tussen de drie instellingen. Daarbij was het Parlement een flinke steun in de rug van het Zweedse voorzitterschap. Deze coalitie, die Raad en Commissie stap voor stap dichterbij bij de positie van het Parlement heeft gebracht, is kennelijk heel vruchtbaar geweest.
Het resultaat is een behoorlijk verbeterde tekst waarin een aantal cruciale punten van het Parlement zijn overgenomen. Ik noem er zeven, omdat die doorslaggevend waren voor onze positieve opstelling ten opzichte van dit compromis.
Ten eerste: artikel 4, het belangrijkste artikel, waarin de beperkingen van openbaarheid staan, is flink ingekort en de beperkingen zijn gebonden aan voorwaarden. Er moet altijd een reden worden aangevoerd voor geheimhouding en er zijn beroepsmogelijkheden bij de Ombudsman of bij de Europese rechter. Wanneer er een groot publiek belang is, moet een document toch openbaar worden gemaakt. Dat was een heel belangrijk element voor ons Parlement.
Ten tweede: het begrip "document" moet breed worden opgevat. Ook elektronische post valt daar onder.
Een derde punt: er komt toch een register waarin alle documenten met naam en toenaam worden opgenomen en dat op Internet moet worden gepubliceerd.
Ten vierde: ook de agentschappen van de Unie, zoals het Europees Milieubureau, het Europees Merkenbureau en Europol, zullen onder de verordening gaan vallen. Dat zal in de nabije toekomst gebeuren via een nieuwe wet, die intussen wel is toegezegd.
Ten vijfde: nationale wetgeving die verder gaat dan deze verordening - en dat is een gevoelig punt voor het land waar ik vandaan kom - mag niet worden geblokkeerd door deze verordening. Dat staat heel duidelijk in overweging 16. Ik wil ook dat dat zo wordt uitgelegd.
Ten zesde: de regels die de heer Solana vorig jaar augustus zonder overleg doordrukte, vallen nu onder deze verordening en zullen daaraan ook worden getoetst. Nederland heeft al gemeld dat het beroep bij het Hof van Justitie dan kan worden ingetrokken en ik denk dat het Europees Parlement dat eveneens zou kunnen doen.
En tenslotte komt er een jaarlijks verslag en zal de Commissie vóór 2004 een evaluatie moeten opstellen met voorstellen voor verbetering.
Is deze verordening nu volmaakt? Nee, er zouden nog best wat onderdelen kunnen worden aangescherpt, zoals de omgang met documenten van derden en de registratie van geheime documenten, en nog enkele andere kwesties. Het is echter naar ons oordeel beter om nu goedkeuring te verlenen en de regels over twee jaar, als dat nuttig en nodig is, aan te scherpen. Als wij dat nu zouden doen, zouden wij in een langdurige codecisieprocedure geraken. Bovendien kennen wij die procedure: dan kan de Raad ons gaan blokkeren wanneer de Europese Commissie ons niet zou steunen. Ik verwacht dat niet van de Commissie, maar je weet maar nooit.
Rest mij nog de collega's te bedanken die ons in het afgelopen jaar hebben geholpen om tot dit resultaat te komen. In de allereerste plaats mijn collega Michael Cashman:hij heeft fantastisch werk gedaan, maar dat geldt ook voor Graham Watson, voor mevrouw Hautala, voor Charlotte Cederschiöld en voor de andere rapporteurs voor advies. Ik wil hier ook Maggie Dean bedanken, die ons als ambtenaar van het Parlement heel veel werk uit handen heeft genomen. En natuurlijk ook dank aan het Zweedse voorzitterschap: ik ben ervan overtuigd dat wij zonder de samenwerking met het Zweedse voorzitterschap niet tot het resultaat waren gekomen dat nu voorligt en dat de toets der kritiek kan doorstaan.
Tenslotte moeten wij goed beseffen dat het gaat om democratie, transparantie en rechten van de burgers. Dat is het belangrijkste, daar ging het om, en op dit punt betekent deze verordening een stap vooruit.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, in een debat over toegang tot documenten is het goed eerst te constateren dat wij niet bij nul beginnen. In de Europese instellingen is al ongeveer vanaf 1993 een regelgeving aangaande openbaarheid van kracht. De enige juiste maatstaf is daarom de volgende: vormt de nieuwe regelgeving echt een verbetering van de huidige situatie?
Er moet ook rekening worden gehouden met het feit dat de Ombudsman en het Hof van Justitie in de loop der jaren de huidige bepalingen inzake toegang tot documenten aanzienlijk hebben gepreciseerd en verbeterd. Dat is de verdienste van de actieve NGO's en personen die weigerden te geloven dat de instellingen bepaalde documenten niet aan hen hoefden te overhandigen en daarom hebben gestreefd naar een herziening van de negatieve besluiten. Als wij daar nog bij bedenken dat het Verdrag van Amsterdam een zo groot mogelijk recht garandeert op toegang tot documenten van de Europese instellingen, kunnen wij zeggen dat het uitgangspunt nogal ambitieus is.
Naar mijn mening roept de aanvaarding van het compromis in dit verband enkele vragen op. Het Europees Parlement had de kans moeten aangrijpen om de gebreken daarin goed te maken. Mijnheer de Voorzitter, ik zal wel worden uitgemaakt voor een fanatieke openbaarheidactiviste, maar ik ben niet van plan die taak en dat stempel op mij te nemen. Ik wil u nu slechts omschrijven waar naar mijn mening het Parlement nog geduld had moeten tonen en verder had moeten onderhandelen.
Allereerst moet worden gezegd dat de onderhandelingen tijdens het Zweedse voorzitterschap achter gesloten deuren zijn gevoerd. Het Europees Parlement moet goed opletten wanneer het aan een dergelijke versnelde medebeslissingsprocedure meedoet, omdat daarbij in aanzienlijke mate aan openheid wordt ingeboet. Het Parlement is er vaak in geslaagd druk uit te oefenen op de Raad en zijn voorstellen via de verschillende fases van de medebeslissingsprocedure in overeenstemming te brengen met zijn eigen doelstellingen. Als we het toch over termijnen hebben, moeten wij vaststellen dat de instellingen, inclusief het Parlement, eigenlijk vrij veel tijd hebben verspild, tijd die men goed had kunnen gebruiken in de verschillende fasen van de medebeslissingsprocedure. Daarin trekt het Parlement uiteindelijk vaak aan het langste eind.
Ik heb hier dan ook kunnen constateren dat er tijdens het Zweedse voorzitterschap een soort syndroom van Stockholm is ontstaan, en dat de onderhandelaars van het Parlement de bewering dat alleen Zweden in staat is de boodschap eervol over te brengen, misschien te letterlijk hebben genomen. Ik heb zelf geen enkele reden eraan te twijfelen dat bijvoorbeeld België geen goede middenmoot op het gebied van openbaarheid zou zijn, en dat België openheid beslist steeds meer leert te waarderen. Ik denk daarom dat wij net zo goed hadden kunnen doorgaan.
Ik wil bepaalde problemen van deze verordening aanschouwelijk maken door u een klein voorwerp te laten zien. Dit is een Russische houten pop. Deze heeft misschien een wat lelijk gezicht, en nu het hier om openbaarheid gaat, zou het misschien goed geweest zijn als er een mooier gezicht op had gezeten. Stelt u zich eens voor dat deze pop de onderhavige verordening inzake openbaarheid is. Als wij de pop openen, vinden wij daarin nieuwe poppen. Precies op die manier functioneert ook deze regelgeving: in de verordening inzake openbaarheid zit een schaduwverordening die de Raad erin heeft kunnen smokkelen door te zeggen dat er een heleboel documenten zijn die men "sensitieve" ofwel gevoelige documenten noemt en die onderworpen zijn aan totaal andere bepalingen dan die wij in de leden van het artikel inzake toegang hebben opgenomen. Als hier wordt gezegd dat met de verordening inzake toegang het zogeheten Solana-besluit onderuit wordt gehaald, moeten wij constateren dat dit helemaal niet het geval is en dat er de facto nieuwe regels worden gevonden waarmee het Solana-besluit in een nieuwe vorm in de verordening wordt opgenomen. Uiteindelijk vinden wij hier de heer Solana zelf! Het gaat er dus om dat deze gevoelige documenten vooral de Raad de mogelijkheid bieden een heleboel documenten achter te houden. Naar mijn mening is het jammer dat het Europees Parlement niet iets nadrukkelijker met de Raad over die zaak heeft gestreden. Daarvoor hadden wij iets meer tijd, openheid en openbaar debat nodig gehad.

Lejon
 - (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden van het Europees Parlement.
Ik had niet durven hopen dat ik op dit cruciale moment voor u zou staan. De plenaire vergaderingen van vandaag en morgen van het Europees Parlement zijn belangrijk voor de instellingen en lidstaten van de Europese Unie, maar met name voor de burgers van Europa. Het Parlement krijgt tijdens deze vergadering de kans een beslissende stap te zetten en de Europese Unie dichter bij de burger te brengen. Voor het eerst in de binnenkort vijftigjarige geschiedenis van de Unie ligt het binnen de mogelijkheden om op het Verdrag gebaseerde regels aan te nemen over de toegang van het publiek tot documenten van het Parlement, de Raad en de Commissie.
Ik wil het Europees Parlement bedanken voor zijn energiek en volhardend werk voor het tot stand brengen van nieuwe en betere transparantieregels. Ondertussen heb ik het genoegen gehad om een aantal van u persoonlijk te ontmoeten. Ik weet welke grote inspanningen velen van u hebben geleverd in verband met deze belangrijke kwestie.
Veel te veel burgers in de EU vinden dat het bestuur van de EU-instellingen stoffig, ouderwets en te bureaucratisch is. Om dit te veranderen hebben wij een moderne, efficiënte en goed functionerende Unie nodig, waar de controle en deelname van de burgers de vanzelfsprekende basis vormen voor alle werkzaamheden.
Men kan op verschillende manieren de transparantie van de EU-instellingen vergroten, maar de zonder meer beste en doeltreffendste manier is met behulp van lagere drempels voor toegang tot documenten, in combinatie met openbare registers. Dergelijke regels vergroten het vertrouwen van het publiek in de instellingen en maakt de deelname van de burgers aan het besluitvormingsproces mogelijk. Er ontstaat meer duidelijkheid als bij iedereen bekend is dat men alle documentatie over het besluitvormingsproces kan bekijken en men er in de meeste gevallen ook toegang tot heeft.
Het Europees Parlement heeft al vroeg het belang benadrukt van een grotere transparantie van de EU-instellingen. In een resolutie van januari 1999 heeft het Parlement het belang van een grotere transparantie op de volgende manier beschreven: "De ontwikkeling naar meer openheid en transparantie is van fundamenteel belang voor een succesvolle toekomst van de EU, aangezien zij bijdragen tot een verduidelijking van de politieke keuzes van de EU, een omvangrijkere en meer doordachte input in het politieke proces stimuleren, de omvang van de corruptie en het machtsmisbruik verkleinen en over het algemeen onder de Europese burgers een grotere draagvlak bevorderen van de besluiten van de EU."
Ik ben ervan overtuigd dat met de resolutie van het Europees Parlement een norm werd vastgesteld voor de inmiddels voltooide implementering, een norm die met name de Commissie in acht moest nemen bij de opstelling van haar voorstel voor een verordening. Dankzij de resolutie van het Parlement was het bijvoorbeeld in de praktijk onmogelijk geworden om bij de instellingen binnenkomende documenten uit te sluiten van het recht op inzage.
Ik spreek hier vandaag namens de Raad, maar ik ben eveneens minister in Zweden. Toen het Verdrag over toetreding van Zweden en andere landen tot de EU in juni 1994 op Corfu werd ondertekend, werd in de verklaring van de Europese Raad gezegd dat de nieuwe lidstaten voorop lopen wat betreft transparantie en een transparant bestuur. Men was erg blij met deze extra stimulans in dit opzicht van de nieuwe lidstaten. Zweden heeft getracht deze verwachtingen waar te maken, onder meer door tijdens de vorige intergouvernementele conferentie het initiatief te nemen tot opneming van fundamentele regels inzake openheid en transparantie in het EU-Verdrag. Het Zweedse voorzitterschap is van mening dat het zijn plicht is de werkzaamheden voor het implementeren van de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam daadkrachtig te leiden.
Met het Verdrag van Amsterdam hebben de burgers het recht gekregen op inzage van documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie. Dat betekent dat de burgers volgens het Verdrag het recht hebben op toegang tot deze documenten. De nieuwe regels, die nu door het Parlement worden besproken, zullen veel meer stabiliteit en effect opleveren dan de huidige regels, die de instellingen eenzijdig altijd kunnen wijzigen of zelfs afschaffen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden van het Parlement, er is de afgelopen maanden zeer intensief gewerkt. Alle betrokken partijen hebben buitengewoon veel tijd en middelen gestoken in de werkzaamheden voor de totstandbrenging van goede transparantieregels. Met name de vertegenwoordigers van het Parlement hebben zich krachtig en vastberaden ingezet voor regels op dit gebied. Ik wil met name de commissievoorzitter Graham Watson, de rapporteurs Michael Cashman en Hanja Maij-Weggen en commissaris Michel Barnier bedanken.
Er waren meerdere redenen voor de enorme vaart die zowel het Parlement als het Zweedse voorzitterschap achter de onderhandelingen hebben gezet. Ten eerste was het onze politieke taak om de nieuwe transparantieregels in mei van dit jaar af te ronden. Wij hebben daarom de plicht alles in het werk te stellen om deze verwachtingen waar te maken. Daarnaast staat de geloofwaardigheid van de EU op het spel. De Raad en het Parlement moeten de burgers laten zien dat er daadwerkelijk inspanningen worden ondernomen om binnen de afgesproken tijd goede regels tot stand te brengen.
Ten tweede zijn er nieuwe en betere regels nodig. De regels waarmee de burgers tot nu toe genoegen moesten nemen, schieten te kort, omdat zij gebaseerd zijn op de interne reglementen van orde van de instellingen. Deze volstaan al lang niet meer. Deze regels behelzen bijvoorbeeld niet de documenten die aan de instellingen worden geleverd. Ook heeft men niet het recht om onderdelen van een document op te vragen. Van alle instelling heeft tot nu toe alleen de Raad een openbaar register in het leven geroepen, en met de huidige regels kost het veel tijd om documenten op te vragen. Een ander voorbeeld van de tekortkomingen in de huidige regels is dat de lijst met redenen van vertrouwelijkheid niet uitputtend is.
Het voorstel waarover het Parlement een standpunt moet innemen, vormt een duidelijke verbetering van de huidige juridische situatie. Het voorstel past in de moderne tijd. In veel gevallen zullen documenten direct toegankelijk zijn op internet, iets wat het Europees Parlement lange tijd heeft geëist. Deze eis wordt nu in het nieuwe voorstel ingewilligd.
Documenten zullen, zoals eerder al, ook openbaar gemaakt kunnen worden na een schriftelijk verzoek. De tijd die de instellingen nu hebben om een verzoek te beantwoorden is verkort. Er moet zo snel mogelijk toegang verleend worden: uiterlijk binnen 15 werkdagen. De instellingen zijn verplicht om de burger de service te verlenen die hij of zij nodig heeft om een document in te kunnen zien.
De gevallen waarin het internationaal recht op bepaalde gebieden voorziet in een nog grotere transparantie, zoals het recht op milieu-informatie volgens het Verdrag van Aarhus, vormen volgens het voorstel geen obstakel voor de nieuwe regels.
Een andere verbetering is dat de nieuwe regels op alle documenten van de instellingen van toepassing zijn. Er wordt geen uitzondering gemaakt voor bepaalde categorieën documenten, zoals documenten betreffende defensie- of veiligheidskwesties. Deze verbetering is ook een resultaat van het initiatief van het Europees Parlement. Het spreekt voor zich dat de nieuwe regels op dit punt zodanig zijn geformuleerd dat zij vertrouwelijkheid garanderen wanneer dit gerechtvaardigd is om defensie- of veiligheidsredenen.
De compromistekst waarover het Parlement nu een standpunt moet innemen, is derhalve een vooruitgang voor de Europese burgers en de democratie. De nieuwe regels zullen een opvallende verbetering betekenen voor de toegang van de burgers tot de documenten van de EU. Ik ben ervan overtuigd dat de nieuwe regels op termijn ook een aanzienlijke positieve verandering zullen betekenen van de bestuurscultuur van de instellingen en de houding van de ambtenaren tegenover het publiek. Door middel van de nieuwe regels zal de Unie vertrouwen winnen en meer democratische legitimiteit krijgen. Toegang tot de documenten van de instellingen is de noodzakelijke hefboom voor het bereiken van deze doelen.
Het voorzitterschap had niet de taak om de nationale regels van Zweden of andere lidstaten over de openbaarheid van documenten over te hevelen naar de instellingen. Onze taak bestond meer uit het laten samensmelten van het beste uit de bestuursculturen en historische ervaringen van de verschillende lidstaten, daarbij rekening houdend met de eigen ervaringen van de instellingen en de behoefte aan speciale aanpassingen. Wij zijn hierin als Raad samen met de Commissie en afgevaardigden van het Parlement geslaagd. Nu is het aan het Parlement om een definitief standpunt in te nemen over een tekst die het resultaat is van 15 maanden durende, intensieve, zware en uiteindelijk vruchtbare onderhandelingen.
Hoe goed de nieuwe regels ook zijn, zij moeten stukje bij beetje aangepast worden aan nieuwe eisen. Daarom is het heel goed dat het Europees Parlement gedurende de onderhandelingen het initiatief heeft genomen voor een bepaling over een herziening en een evaluatie van de nieuwe regels. Overeenkomstig het voorstel moet de Commissie uiterlijk 31 januari 2004 - ruim voor de volgende parlementsverkiezingen - een uitvoerig verslag presenteren over het functioneren van de nieuwe transparantieregels in de praktijk.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden van het Parlement, degenen die de dramatische onderhandelingen van de afgelopen weken hebben gevolgd, weten dat het voorstel voor een verordening, dat tot stand gekomen is doordat alle betrokken instellingen hun verantwoordelijkheid hebben genomen, heel onzeker is. Ik ben ervan overtuigd dat deze plenaire vergadering de geschiedenis kan ingaan als de vergadering waarin het Parlement van de unieke gelegenheid gebruik heeft gemaakt om de Unie dichter bij de burgers te brengen.
Het is ook een historisch besluit, omdat nu niet de lidstaten door middel van een intergouvernementele conferentie, maar de instellingen zelf de verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst van de Unie. Het feit dat de instellingen in staat zijn geweest overeenstemming te bereiken over een unieke, ingewikkelde, maar voor het vertrouwen van de burgers doorslaggevende kwestie - en binnen de tijd die vastgesteld is in het Verdrag van Amsterdam - biedt naar mijn mening hoop voor de toekomst.
Het is nu aan het Europees Parlement om een besluit te nemen. Ik ben ervan overtuigd dat de generaties Europeanen na ons zich zullen herinneren wat er op 2 en 3 mei 2001 is gebeurd.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, het vastleggen van duidelijke normen voor de toegang van het publiek tot documenten is van wezenlijk belang, niet alleen met het oog op het functioneren van de communautaire instellingen, maar ook, zoals zojuist is gezegd, om de democratische legitimiteit van die instellingen ten opzichte van de burgers van de Unie te versterken. De Commissie is dan ook van mening dat het voorstel voor een verordening waarover we vandaag spreken, van buitengewoon belang is en grote betekenis heeft.
Op mijn beurt wil ik mijn voldoening tot uiting brengen over het feit dat de vertegenwoordigers van de drie instellingen erin geslaagd zijn - inderdaad na maanden van intensieve arbeid, mevrouw de minister - een tekst op te stellen die mijns inziens zowel helder als evenwichtig is en die is goedgekeurd door de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken van het Parlement, door het Comité van permanente vertegenwoordigers van de lidstaten en de Commissie zelf. Thans dient het Parlement zich in alle openheid uit te spreken over het resultaat van dit werk.
Mijnheer de Voorzitter, in deze fase van de behandeling zou ik de rapporteur, de heer Cashman, en de mederapporteurs, mevrouw Maij-Weggen en mevrouw Hautala, hartelijk willen bedanken, evenals de leden van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken en haar voorzitter, de heer Watson. Zij allen hebben met grote inzet en veel doorzettingsvermogen hun werk tijdens de afgelopen vijftien of zestien maanden verricht.
Ik wil tevens een woord van dank uitspreken aan het adres van het fungerend Zweeds voorzitterschap, mevrouw de minister. Uw inspanningen alsmede die van al uw medewerkers hebben geleid tot een compromis tussen de verschillende standpunten. Wij beseffen terdege dat dit niet bepaald op voorhand vanzelfsprekend was. U hebt het voorstel voor een verordening tevens in overeenstemming weten te brengen met de verschillende administratieve tradities van de lidstaten.
De rapporteurs hebben zojuist al benadrukt dat het voorstel voor een verordening een aanzienlijke stap vooruit betekent ten opzichte van de huidige situatie: de communautaire regeling komt dicht in de buurt van wat de praktijk is in de lidstaten waar men reeds ver gevorderd is op het punt van openbaarheid. Natuurlijk is de tekst niet volmaakt, geachte afgevaardigden, en waarschijnlijk zal niet iedereen het op alle punten met deze tekst eens zijn.
Zojuist heeft mevrouw Hautala zich bediend van de symboliek van de befaamde matroesjka' s. Ik denk niet, mevrouw de rapporteur, dat u de heer Solana zult vinden door alle doosjes te openen. De persoonlijkheid en de betekenis van de heer Solana zijn van een geheel andere orde dan u zojuist gesuggereerd hebt. Als men echter eenmaal begonnen is de doosjes te openen of de poppetjes uit elkaar te halen, en als men dan bemerkt dat er telkens weer iets nieuws inzit, is het inderdaad moeilijk te stoppen. In die zin - maar alleen in die zin - is uw beeldspraak misschien wel ter zake doende.
Naar de mening van de Commissie, geachte afgevaardigden, vormt deze tekst echter een perfect evenwicht tussen de specifieke kenmerken van elk van de drie instellingen en de praktijk van de lidstaten. Wat dat betreft is dit werkelijk het best denkbare compromis. Derhalve aanvaardt de Commissie formeel alle amendementen die vandaag door de rapporteurs zijn ingediend en die op 25 april jongstleden door de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken onder het voorzitterschap van de heer Watson zijn goedgekeurd. Ik zou graag zien dat het Europees Parlement eveneens de adviezen en aanbevelingen van uw rapporteurs overnam, zodat we deze verordening kunnen aannemen en zo spoedig mogelijk in werking kunnen laten treden.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de aard en het aantal van de documenten die worden opgesteld, beheerd en behandeld door de drie instellingen weerspiegelen in feite de kenmerken en de verschillende, complementaire taken van deze instellingen. Van deze drie behandelt de Commissie veruit de meeste documenten, en die zijn van zeer uiteenlopende aard, zulks ten gevolge van de drieledige rol van de Commissie als initiatiefneemster op wetgevend terrein, als hoedster van de Verdragen en als toezichthoudster op de toepassing en naleving van het communautair recht. De Commissie is zich er zeer wel van bewust dat zijzelf een hoofdrol dient te vervullen bij de tenuitvoerlegging van deze verordening inzake de toegang van het publiek tot documenten.
Juist omdat zij geconfronteerd is met een tweeledig doel - enerzijds de waarborging van een zo ruim mogelijke toegang van het publiek tot de documenten en anderzijds het toezicht op de naleving van het communautair recht - heeft de Commissie lang nagedacht over de regeling die moet gelden voor de gevoelige kwestie van inbreukprocedures. De Commissie wenst hier te verklaren - en zal dat ook in de Raad verklaren - dat ze bereid is tot het sluiten van een compromis en het voorstel van de rapporteurs, met name de heer Cashman en mevrouw Maij-Weggen, kan aanvaarden volgens welke inbreukprocedures niet mogen worden opgenomen op de in de verordening genoemde lijst van uitzonderingen. De Commissie is namelijk van mening dat hierdoor geen afbreuk wordt gedaan aan de wijze waarop zij haar verantwoordelijkheden met betrekking tot het toezicht op de naleving van het Gemeenschapsrecht dient uit te oefenen.
Geachte afgevaardigden, ik denk dat we met deze verordening de instellingen en de burgers van de Unie een dienst bewijzen. In het volle besef van het belang van deze tekst kan ik u verzekeren dat de Commissie vastbesloten is deze verordening uit te voeren en wel op een doortastende en doeltreffende wijze. Ik zeg dit niet alleen omdat dat onze plicht is, maar ook omdat ik er ten volle van overtuigd ben dat deze tekst bijdraagt tot een aanzienlijke versterking van de democratische legitimiteit van de instellingen van de Unie. Dat is ook de geest waarin ik persoonlijk met u en met het voorzitterschap van de Raad heb samengewerkt vanaf het moment waarop Commissievoorzitter Prodi mij met dit dossier belastte.

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden en iedereen die heeft deelgenomen aan dit proces, het Europees Parlement stemt morgen over het voorstel voor een verordening over de toegang van het publiek tot documenten van de EU-instellingen, dat gezamenlijk door het Parlement, de Raad en de Commissie is uitgewerkt in het kader van de samenwerking tussen de drie instellingen. Deze nieuwe verordening is een stap op weg naar een transparantere en democratischere EU, doordat het publiek inzage krijgt in het werk van de bureaucraten.
Het uitgangspunt moet zijn dat alle documenten toegankelijk zijn voor het publiek.
Er bestaan vanzelfsprekend uitzonderingen op deze hoofdregel, zoals die ook op het Zweedse openbaarheidsbeginsel bestaan. Het aantal uitzonderingen is echter aanzienlijk omlaag geschroefd, vergeleken met het oorspronkelijke voorstel, en is teruggebracht tot het allernoodzakelijkste om met name de militaire en veiligheidsbelangen, bedrijfsgeheimen en informatie over het privé-leven van individuele burgers te beschermen. Ieder document moet afzonderlijk bekeken worden, en bij ieder nieuw verzoek van het publiek moet een nieuw onderzoek plaatsvinden.
Een document weigeren openbaar te maken mag alleen gebeuren als het de belangen van de burgers aantoonbaar zou schaden. In eerdere voorstellen was het voldoende dat het openbaar maken van een document deze belangen eventueel zou kunnen schaden.
Om het eenvoudiger te maken voor het publiek moeten er registers met referenties naar alle documenten komen. Zowel de registers als de documenten moeten zoveel mogelijk te vinden zijn op internet. Dit zijn een paar van de vorderingen die zijn geboekt tijdens de moeizame onderhandelingen van de afgelopen maanden.
Er zijn nog steeds mensen die kritiek hebben op het compromis. Zij moeten zich bedenken dat de meeste EU-landen niets hebben dat ook maar in de buurt komt van het Zweedse openbaarheidsbeginsel, dat een aantal van hen de kwestie onbegrijpelijk vindt en vindt dat het belang ervan wordt overschat. Tegen het voorstel stemmen omdat het doel niet voor de volle 100% is bereikt, is niet reëel. Is het logisch om helemaal niets te eten omdat je geen driegangenmaaltijd voorgeschoteld krijgt?
De eis voor een herziening van het voorstel voor de Europese verkiezingen in 2004, is een voorwaarde voor de conservatieve partijen om het voorstel te steunen. Dit maakt het mogelijk om de tekst in geval van politieke tegenstand in een later stadium te verbeteren. Op deze manier kunnen de kiezers de kwestie beïnvloeden, ook door middel van hun stemgedrag.
Het bereikte resultaat wordt gezien als een overwinning van het Zweedse voorzitterschap, en omdat transparantie een prioriteit was voor de Zweedse regering, zou het een mislukking voor de regering zijn geweest als zij de komende voorzitterschappen een walkover had geboden. Ik zou hier echter wat aan willen toevoegen. Ik wil het Zweedse voorzitterschap niet zijn overwinning afnemen, maar ik wil een completer beeld schetsen. Minister-president Göran Persson staat bekend als voorstander van het intergouvernementele model, een model waarin de burgers weinig controle kunnen uitoefenen. Een theoretische, maar relevante vraag in verband met het debat over transparantie is hoe het resultaat er uit zou hebben gezien met het intergouvernementele model van premier Persson. Hoeveel controle hadden de burgers dan gekregen? De oorspronkelijke voorstellen van de Commissie en de Raad waren uit het oogpunt van transparantie en de burgers volledig onaanvaardbaar. Het antwoord is duidelijk: het Parlement is de instelling geweest die zich heeft ingezet voor transparantie en is gebruikt als hefboom tijdens de onderhandelingen in de Raad. Zonder de felle strijd van het Parlement voor meer transparantie, en zonder de medebeslissingsprocedure, hadden wij nooit zo'n goed resultaat bereikt.
Ter afsluiting wil ik de volgende mensen hartelijk danken: Michael Cashman, Hanja Maij-Weggen, Graham Watson, Heidi Hautala en Cecilia Malmström alsmede commissaris Barnier, die veel werk heeft verricht in de Commissie, en tot slot het secretariaat van de commissie.

Van den Berg
Voorzitter, als schaduwrapporteur namens de Commissie institutionele zaken wil ik ten eerste de rapporteurs bedanken voor de grote inzet die zij hebben getoond om een compromis met de Raad en de Commissie te bereiken over de verordening die in de Nederlandse wandelgangen de "Euro-WOB" wordt genoemd. Gezien de grote weerstand van een aantal lidstaten was het bij voorbaat duidelijk dat de onderhandelingen buitengewoon moeilijk zouden zijn. Natuurlijk had ik samen met veel collega's, onder wie Michael Cashman en Hanja Maij-Weggen, graag gezien dat het voorstel op diverse onderdelen meer openbaarheid toeliet, maar dat bleek voor veel lidstaten een brug te ver.
Het compromis krijgt onze volle steun, want het vertegenwoordigt in onze ogen het maximaal haalbare resultaat. Het akkoord betekent een aanzienlijke verbetering van het Commissievoorstel en van de bestaande regelingen. Zo kon ik niet akkoord gaan met de veel te lange en niet-limitatieve lijst van vaak onduidelijke redenen op basis waarvan de toegang tot documenten ontzegd kon worden. Maar de zware politieke druk van zowel het Parlement als een aantal lidstaten heeft ertoe geleid dat deze lijst beduidend is ingeperkt en tegelijk limitatief is gemaakt.
Ook stemt het tot grote tevredenheid dat de regels van Solana van afgelopen zomer, waarmee hele categorieën documenten per definitie van openbaarheid werden uitgesloten, door het nieuwe openbaarheidsregime teniet worden gedaan.
Het zou verder voor mij onaanvaardbaar zijn geweest als het Europese openbaarheidsregime afbreuk zou doen aan de reeds bestaande nationale regelingen. Gelukkig is dat niet het geval. Een volgend winstpunt is dat documenten, opgesteld in de voorbereidende fase van wetgeving en beleid, nu expliciet wel openbaar zijn.
Tegelijkertijd betreur ik het dat als gevolg van de zware tegenwerking van onder meer een aantal lidstaten bepaalde punten niet in het compromis zijn opgenomen. Zo had ik graag gezien dat ook vertrouwelijke documenten afkomstig van derden zoals de NAVO of een lidstaat, compleet onder het Europees openbaarheidsregime zouden gaan vallen: daarvoor moet nu echter toestemming van de betrokken derde worden gevraagd.
Verder hadden wat mij betreft alle documenten in het openbare register gemogen, waar nu een uitzondering voor vertrouwelijke documenten wordt gemaakt. Wij zullen als Europees Parlement nauwlettend moeten volgen hoe de betrokken instellingen in de dagelijkse praktijk de openbaarheid voor de burgers vorm geven. Ik hecht daarom veel waarde aan het jaarlijks verslag over de uitvoering van het openbaarheidsregime. Als bij de evaluatie in januari 2004 blijkt dat de verordening niet voldoende openbaarheid garandeert en dat het percentage sensitieve documenten te hoog is, dan is het onze taak als parlementariërs om daar alsnog iets aan te doen.
Tot slot wil ik tegen onze collega's die tegen het compromis willen stemmen, zeggen dat zij daarmee geen schone-handenpolitiek kunnen bedrijven. De afwijzing van het nu bereikte compromis zou tot gevolg hebben dat de Europese burgers de komende tijd verstoken blijven van een eenduidig Europees openbaarheidsregime. Het Zweedse voorzitterschap heeft er samen met een aantal lidstaten én het Europees Parlement zeer hard aan getrokken om vóór 1 mei een compromis te bereiken. Het is ten zeerste de vraag of de volgende voorzitterschappen dit dossier even voortvarend zullen behandelen, en bovendien bestaat het risico dat verdere onderhandelingen niet zullen leiden tot een verbetering, maar juist tot een verslechtering van de verordening. Daarom is dit voor mij het juiste moment om met dit compromis in te stemmen.

Wiebenga
Mijnheer de Voorzitter, de liberale fractie zal voor de verordening "openbaarheid" stemmen, daarover wil ik geen misverstand laten bestaan. Als wij de toestand van nu vergelijken met die van een jaar geleden, dan zetten wij zeker een stap voorwaarts. Vorig jaar lag er een zwak voorstel van de Europese Commissie met de bestaande praktijk als uitgangspunt. Dat was voor ons niet aanvaardbaar. Vorige zomer was daar ook de staatsgreep van Solana, die in één klap alle onder hem ressorterende documenten geheim verklaarde. Het is zeker aan de voortdurende druk van dit Parlement te danken dat er nu een beter voorstel ligt, en ik wil daarmee de beide rapporteurs van harte complimenteren. Ik zeg dat met meer tevredenheidomdat de liberale fractie zich intens heeft beziggehouden met het onderhandelingsproces: ten eerste door het indienen van een aantal amendementen, ook in een latere fase, om zo druk te blijven uitoefenen; ten tweede door maar liefst drie rapporteurs voor advies te leveren en ten derde, zoals al gezegd, door de inzet in het laatste en beslissende stadium van de liberale commissievoorzitter, mijn fractiegenoot Graham Watson.
Voorzitter, wij zullen dus vóór de verordening stemmen, maar ik ga hier geen hallelujaverhaal houden. Er zitten nog wel degelijk zwakke onderdelen in het compromisvoorstel, zoals de uitzonderingsgronden en de documenten van derden in artikel 4, de geheime documenten van artikel 9, en zo zijn er nog wel meer te noemen. Maar desondanks kan worden geconstateerd dat de verbeteringen overheersen.
Het voorstel gaat uit van de openbaarheid als hoofdregel behoudens uitzonderingen, en dat is een grote stap voorwaarts hier in de Brusselse bureaucratie. Wij kunnen daarnaast een aantal liberale accenten in het compromis terugvinden: de agentschappen bij overweging 8, de uitzonderingen die niet van toepassing zijn bij een overwegend openbaar belang in artikel 4, het register van artikel 9 en het jaarverslag van elke instelling met vermelding van de weigeringen in artikel 17.
Al met al houd ik geen hallelujaverhaal, geen verhaal van "eind goed, al goed", maar wij aanvaarden het compromis omdat het betere de vijand is van het goede. Wie nu tegenstemt nu er met het Zweedse voorzitterschap een compromis is bereikt, die mist een kans, want zoals de heer Van den Berg al zei, andere voorzitterschappen zullen zo ver niet willen gaan.
Voorzitter, de stemming van morgen is niet het einde van het verhaal, het is pas het begin. De evaluatie van de Europese Commissie in januari 2004 zal zeker tot aanpassing moeten leiden. De ELDR-fractie zal er alles aan doen om de zwakheden in de verordening in de tussentijd bloot te leggen en bij te dragen aan de verbetering daarvan. En ons motto daarbij luidt: "Geheimhouding toont de zwakte van een slechte regering, openbaarheid toont de kracht van een goede regering

Buitenweg
Mevrouw de Voorzitter, in dit geweld van euforie wordt tegenstemmen gelijk afgedaan als schone-handenpolitiek of luchtfietserij, maar mijn fractie heeft fundamentele bezwaren tegen een aantal zaken in dit voorstel en die zal ik toch niet onder de mat schoffelen.
Mijn fractie, de Groene Europese Vrije Alliantie, accepteert dat er uitzonderingen zijn op de openbaarheid. Zo zou bijvoorbeeld een Europees defensiebeleid bepaalde operationele informatie opleveren die niet op straat hoort te liggen. Maar alle documenten moeten in het register en uitzonderingen moeten wel getoetst kunnen worden aan strikte criteria, in laatste instantie door het Hof van Justitie. Dat is nu wel de procedure voor de normale documenten, maar er is helaas een speciale behandeling overeengekomen voor een potentieel te grote groep speciale gevoelige documenten, en daar hoor ik hier toch wel heel weinig over. Welke documenten het stempel "gevoelig" krijgen, bepaalt een selecte groep ambtenaren binnen de instellingen zelf. Gevoelige documenten hoeven niet te worden opgenomen in het register en het Hof kan niet toetsen of dit besluit terecht is. Mocht een slimme burger er desondanks achter komen dat het document bestaat, dan beslissen dezelfde ambtenaren over de aanvraag. En als klap op de vuurpijl geldt voor documenten die wel bijdragen tot de besluitvorming van Europees beleid, maar die van buiten komen, dat de auteur een veto heeft, zowel over de opname in het register als over de openbaarmaking van het document. Ook het Hof moet zich bij zo'n veto neerleggen.
De gevoelige documenten vormen een zwart gat in dit akkoord over openbaarheid van informatie en hier verwordt het recht op informatie tot een gunst.

Frahm
Mijnheer de Voorzitter, er is een groot verschil tussen de euforie waar sommigen hier vandaag blijk van geven, en de kritische stem van sommige andere leden die dit een compromis met weinig speelruimte noemen. Naar mijn mening is dit nochtans de eerlijkste omschrijving van het resultaat.
Het proces van openheid en de toegang van het publiek tot documenten is lange tijd achter hermetisch gesloten deuren verlopen. Dat is op zich problematisch, want voor zo'n belangrijk thema als de toegang van burgers tot documenten, waardoor zij democratisch actieve burgers kunnen worden en het besluitvormingsproces kunnen beïnvloeden, is het noodzakelijk de burgers bij het debat over de regels betreffende dit thema te betrekken en misschien zelfs te luisteren naar hun bedenkingen.
Naar mijn mening hebben wij nu een resultaat dat op sommige punten aanvaardbaar is, dat zelfs goede punten bevat, maar helaas in enkele andere opzichten een stap achteruit betekent in vergelijking met de huidige situatie, die het resultaat is van regels enerzijds en van de jurisprudentie en het optreden van de ombudsman anderzijds. Een van de grote knelpunten is naar mijn mening het gebrek aan een duidelijke definitie van de interne documenten die het stempel "vertrouwelijk" mogen krijgen zodra hun publicatie het besluitvormingsproces ingrijpend zou beïnvloeden. Akkoord, maar is het niet juist daarom dat we openheid creëren, om het besluitvormingsproces te kunnen beïnvloeden? Ik vind het niet goed dat de lidstaten de geheimhouding van bepaalde documenten kunnen eisen en deze documenten bovendien niet hoeven te registreren. Er zijn immers geen duidelijke regels om vast te stellen in welke gevallen en om welke redenen een algemene uitzondering voor de zogenaamde "Solana-documenten" geldt. De bestaande regels voor uitzonderingen zijn zo ruim opgevat dat het in feite op hetzelfde neerkomt. Het lijdt geen twijfel dat deze regels van doorslaggevend belang zijn voor de nationale regelgeving, maar de rapporteur was daarover zeer vaag in zijn uiteenzetting. Eveneens over het hoe en het wanneer kregen wij geen duidelijke boodschap. Ik betwijfel of men met de huidige regels ook maar één document als uitzondering kan laten gelden, terwijl dat met de nieuwe regels die wij hier behandelen, geen enkel probleem zal zijn. Ik denk dat er met de nieuwe regels niet één document meer uit het EU-systeem naar buiten zal komen dan vandaag het geval is.
Ik vind dat het Europees Parlement een lastige rol heeft gespeeld. Het is ook duidelijk dat het eigenbelang van het Europees Parlement helaas af en toe voorrang heeft gekregen op het belang van de burgers. De geplande herziening van de regels in 2004 is veruit het beste in dit voorstel, en ik ben van oordeel dat wij tot die tijd degelijk en grondig werk moeten verrichten.

Krarup
De toegang van het publiek tot documenten is de basis van elke democratie. Controle, inzage in documenten en democratie zijn verschillende aspecten van hetzelfde, en daarom ben ik het eens met de kritiek van vijf belangrijke organisaties. De conclusie luidt dat dit voorstel in feite slechter is dan niets. De regels inzake gevoelige documenten zijn in vele opzichten absurd en het beheer van de uitzonderingen is zó elastisch dat een sterk karakter, veel meer gevoel voor democratie en een betere basisinstelling vereist zijn dan wat wij tegenwoordig van de Commissie en de overige instellingen gewend zijn.
Artikel 5 betekent ontegensprekelijk een afzwakking van de huidige regels inzake publicatie en openbaarheid van documenten zoals deze bijvoorbeeld in de Scandinavische landen bestaan. Wat mij daarbij bovendien verbaast, is ten eerste het gebrek aan realiteitszin bij sommige collega's en de lofprijzingen van de grote fracties en ten tweede dat niemand zich heeft afgevraagd in hoeverre de afgelopen onderhandelingen in overeenstemming waren met het Verdrag. Deze onderhandelingen zijn onder de grootste geheimhouding gevoerd en met uitsluiting van alle kleine fracties. De onderhandelingen werden geleid door de heer Cashman en mevrouw Maij-Weggen, alsook de voortreffelijke voorzitter van de juridische commissie, de heer Watson van de liberale fractie. De grote fracties hebben deze koers gekozen zonder ons bij de onderhandelingen te betrekken. Het enige wat wij nu nog kunnen doen, is ja of nee zeggen. Ik ben zo vrij op te merken dat dit strijdig is met de grondregels van het Verdrag, die veronderstellen dat de onderhandelingen gevoerd worden door drie zelfstandige instellingen, alsook met de regels betreffende de bemiddelingsprocedure, die garanderen dat de kleine fracties geraadpleegd worden. Per slot van rekening gaat het hier om openbaarheid. Dit is gewoon een democratische klucht.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik feliciteer het Zweedse voorzitterschap en de rapporteur met hun initiatief. Transparantie neemt in de Noordse rechtssfeer, naar mijn idee terecht, een belangrijke plaats in. Binnen de instellingen van de Europese Unie moet transparantie eveneens een belangrijke plaats gaan innemen. Ik hoop dat het niet bij deze intentie, bij deze verklaring blijft, maar dat er in de toekomst daadwerkelijk ook een onbeperkte toegang tot de documenten gewaarborgd wordt.
Democratie en participatie van de burgers zijn onlosmakelijk verbonden met transparantie van de politieke besluitvorming. Het waren overigens niet uitsluitend de Europese burgers die zich in het verleden, naar mijn idee terecht, beklaagd hebben over een beleid van gesloten deuren. Persoonlijk had ik liever een verdergaand compromis gezien. Ik denk dat we voorlopig echter ook tevreden moeten zijn met het bereikte resultaat.
Als vertegenwoordiger van de burgers in Europa is het de taak van het Parlement om tot in het kleinste detail toe te zien op de handhaving van deze verordening. Binnen een tot twee jaar kunnen we dan de balans opmaken en nagaan of deze verordening inderdaad een succes was.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, als startpunt voor de beraadslagingen over het voorstel voor een verordening inzake "de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie" heb ik als rapporteur voor advies van de Commissie begrotingscontrole een standpunt daarover geformuleerd.
Ik zou de beginselen daaruit, die ook nu nog van toepassing zijn, graag herhalen. Wij hebben de nadruk op drie hoofdthema's gelegd. In de eerste plaats op transparantie en openbaarheid, die een principiële voorwaarde vormen voor elke democratische controle. Deze beginselen bevorderen legitimiteit, doelmatigheid, verantwoording en op de burger afgestemd bestuur. Daarnaast bieden zij bescherming tegen willekeur en machtsmisbruik. Bovendien dragen zij bij aan de opsporing, vervolging en preventie van onregelmatigheden en fraude, verschijnselen waar de Commissie met name in het verleden zwaar onder gebukt is gegaan.
Het tweede hoofdthema betreft de constatering dat de documenten van de instellingen in beginsel toegankelijk moeten zijn voor het publiek. De noodzakelijke uitzonderingen dienen gemotiveerd te worden. Dat is nu vastgelegd. Bovendien was het toen naar mijn idee niet zinvol om een hele lijst van algemene uitzonderingsregelingen vast te stellen met reeds bestaande wettelijke regelingen. Dit zou onvermijdelijk leiden tot onzekerheid en conflicten.
Het derde hoofdthema is het waarborgen van de praktische uitoefening van de rechten van de burgers door middel van een overzichtelijk register, zoals dat in dit verslag ook wordt voorgesteld. Door het register op internet te zetten, kan daarnaast snel worden gereageerd op verzoeken om documenten, en een eventuele weigering worden gemotiveerd. Bovendien moet ook rekening kunnen worden gehouden met de gekozen taal van de aanvrager. Ik stel mij voor dat het goed zou zijn een coördinerende instantie op te richten, opdat de uitvoering van deze taken soepeler kan verlopen. Wij zullen echter zien hoe dit allemaal in de praktijk functioneert.
Ik kan met tevredenheid vaststellen dat de grondbeginselen, zij het niet volledig, verankerd zijn. Daar is de herziening ook voor bedoeld. Ik ben echter van mening dat ook de kaderovereenkomst moet worden herzien en in overeenstemming worden gebracht met de eisen die wij aan de toegang van het publiek, evenals aan de betrekkingen tussen de instellingen stellen.

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de beide rapporteurs, de Commissie, het voorzitterschap en de Raad bedanken voor het constructieve werk dat zij hebben verricht.
De eerste vraag die je je kunt stellen is of dit voorstel voor het Parlement het onderste uit de kan is. Het antwoord is nee! Dit document bevat details waar wij kanttekeningen bij plaatsen en die naar onze mening beter hadden gekund. Daarmee bedoel ik onder meer de kwesties betreffende gevoelige documenten. Men kan ook kritiek hebben op de manier waarop de procedure is verlopen. Soms werd namelijk achter gesloten deuren onderhandeld, hetgeen trouwens voor de bemiddelingsprocedure algemeen geldt. Hoewel er meerdere lezingen zijn geweest, was de procedure niet bepaald transparant.
De tweede vraag die wij ons moeten stellen is of dit voorstel een vooruitgang betekent, of het een aanzienlijke vooruitgang is ten opzichte van de huidige situatie. Hierop kan ik met een volmondig ja antwoorden! Het is een aanzienlijke vooruitgang vergeleken met de huidige situatie. Ik kan degenen die het een achteruitgang vinden met de beste wil van de wereld niet begrijpen. Alle inkomende documenten worden openbaar, wat momenteel niet het geval is. Is dat geen vooruitgang? In beginsel moeten alle documenten geregistreerd worden, wat momenteel niet gebeurt. Is dat geen vooruitgang? Er zijn relatief weinig geheimhoudingsregels - waarvan iedereen vindt dat ze er moeten zijn en waarover ook alle landen beschikken die vooroplopen op dit gebied - en ze zijn bovendien tamelijk zichtbaar. Is dat geen vooruitgang? Het antwoord hierop is zonder meer ja!
Daarnaast moet een individuele burger snel toegang kunnen hebben tot een document. Dit moet met name via internet geschieden, en het mag hooguit vijftien dagen duren: dat is een relatief snelle procedure. Als een burger niet tevreden is over een besluit, moet hij of zij het recht hebben dat besluit aan te vechten en te laten onderzoeken. Dat mag je toch wel een vooruitgang noemen! Bovendien zullen de nationale regels van kracht zijn in die landen die een betere wetgeving hebben dan die nu is voorgesteld. Het betekent dus geen achteruitgang voor landen met een transparantere wetgeving.
Dit alles betekent een aanzienlijke vooruitgang. Het zou daarom zeer merkwaardig zijn als het Parlement tegen een voorstel zou stemmen dat het doel niet volledig bereikt. Wij zijn daarmee echter wel dicht bij ons doel en wij hebben de mogelijkheid om hier met jaarlijkse toetsingen op voort te borduren. Bovendien vindt er over een paar jaar een herziening plaats. Het spreekt volkomen voor zich dat het Parlement voor dit voorstel stemt! De burgers willen meer transparantie in de instellingen. Dit voorstel betekent een duidelijke verbetering van de transparantie en daarmee ook de democratische gang van zaken in de EU.

Watson
voorzitter van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. (EN) Voorzitter, ik zou graag de rapporteurs, de heer Cashman en mevrouw Maij-Weggen, willen feliciteren, zonder wier voortvarendheid, vastbeslotenheid en uithoudingsvermogen dit niet mogelijk zou zijn geweest. Ik zou ook graag de rapporteurs van de andere commissies willen bedanken voor hun aanzienlijke bijdragen. Als het Parlement dit voorstel morgen goedkeurt, zal dit te danken zij aan hen allen, evenals aan mevrouw Hautula die zeer behulpzaam is geweest in dit proces.
Deze voorgestelde nieuwe verordening is een belangrijke mijlpaal op weg naar afschaffing van onnodige geheimzinnigheid in het bestuur. Andere sprekers hebben reeds een samenvatting gegeven van de rechtstreekse voordelen hiervan voor de burger, maar voor mij markeert de stemming van morgen het begin van een verandering. Geheimzinnigheid zal namelijk plaats gaan maken voor openheid in de cultuur van de Europese instellingen. Velen onder ons hadden verdergaande rechten en minder uitzonderingen gewild. Sommigen zeiden dat uitstel ons een betere overeenkomst zou kunnen opleveren. Een overweldigende meerderheid in mijn commissie besloot echter dat het beter was af te zien van het onderste uit de kan dan het lid op de neus te krijgen. Men was namelijk van mening dat deze voorgestelde verordening ons een kader zou geven voor vooruitgang.
Het Europees Parlement moet nu oppassen en erop toezien dat de wet ook in praktijk wordt gebracht. Enkele critici van buitenaf hebben ons aangevallen op het feit dat we niet aangedrongen hebben op een volkomen openbaar ambtenarenapparaat. Deze voorstellen bieden overheidsambtenaren een vijgenblad, maar weinig meer.
Ik wil graag het huidige voorzitterschap, en met name ambassadeur Lund, bedanken voor de bereidheid om deze kwestie aan te pakken, de in de Verdragen vastgestelde streefdatum te respecteren en een meerderheid in de Raad op te bouwen. Het komt heel goed uit dat een wetgeving inzake vrijheid van informatie wordt aangenomen onder het voorzitterschap van een lidstaat die reeds lang bestaande burgerrechten heeft op dit gebied, dankzij de vooruitziende blik van de eminente voormalige wetgever Chydenius. Commissaris Barnier heeft de dankbaarheid van het Parlement voor zijn werk in de Commissie verdiend.
Tot besluit wordt wel gezegd dat slechts drie wetgevende machten ter wereld hun besluiten volledig achter gesloten deuren nemen: een in Havana, een in Pjongjang en de derde is de Raad van Ministers in Brussel.

We hebben dan wel geen deuren afgebroken, we hebben geen televisiecamera' s toegelaten, zoals de Zweedse regering ooit wilde, maar we zullen het zoeklicht van de publieke opinie laten schijnen in de donkere hoekjes van besluitvorming, in de Raad, de Commissie en hier in ons eigen Parlement.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, de dag waarop het Europees Parlement stemt over EU-regels voor transparantie en toegang tot documenten zou een vreugdevolle dag moeten zijn, maar daarvoor zijn er te veel spelbrekers. Ik denk bijvoorbeeld aan de formulering voor gevoelige documenten. Deze maakt het mogelijk om in de toekomst niet alleen gevoelige militaire documenten als vertrouwelijk aan te merken, maar ook meer algemene documenten over veiligheid en wellicht ook andere politieke gebieden. De formulering over gevoelige documenten is veel te algemeen en te wollig.
Wie bepaalt in de toekomst welke documenten als vertrouwelijk moeten worden aangemerkt in bijvoorbeeld Zweden. De Commissie? Dat zou een grote inbreuk betekenen op de Zweedse grondwet.
Verder ben ik het eens met wat er gezegd is over de procedure zelf, namelijk dat het erg moeilijk te begrijpen is waarom de onderhandelingen tussen de parlementaire commissie, de Raad en de Commissie over een dergelijke gevoelige en belangrijke zaak buiten de gebruikelijke controle van de parlementsleden en het publiek om moesten plaatsvinden, in een naar mijn mening zeer twijfelachtig, informeel proces.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, transparantie en het recht op inzage van documenten zijn essentiële elementen van een levende democratie. Het voorstel over toegang tot documenten in de EU, waarover wij nu echter een standpunt moeten innemen, vind ik teleurstellend. Op een aantal punten is het zelfs slechter dan de huidige praktijk in de EU. De onderhandelingen over het voorstel zelf waren bovendien een demonstratie van onvoldoende transparantie. Men heeft de gebruikelijke parlementaire werkwijze terzijde geschoven en grote delen van het Parlement, waaronder onze fractie, geen enkele zeggenschap gegeven.
De eerbiediging van nationale transparantieregels wordt in het voorstel niet gegarandeerd. Een verordening van de EU komt boven de nationale regels. In deze verordening staat bovendien in artikel 14 dat de lidstaten loyaal moeten zijn aan de inhoud van de verordening. In artikel 5 staat verder dat lidstaten in onduidelijke gevallen de EU-instellingen moeten vragen om een richtsnoer bij de beslissing voor het openbaar maken van EU-documenten. Hieruit blijkt dat het Zweedse openbaarheidsbeginsel door dit voorstel niet wordt gewaarborgd. Daarentegen heeft het Hof van Justitie de uiteindelijke macht bij conflicten op dit gebied.
Er worden omvangrijke, en deels onduidelijke uitzonderingen gemaakt op de regels voor toegang tot documenten. Voor hele gebieden, zoals het veiligheidsbeleid en interne documenten van de lidstaten, worden uitzonderingen gemaakt. De zogeheten "gevoelige documenten" hoeven niet eens in de registers vermeld te worden. Deze uitzonderingen doen de verbeteringen in het voorstel ernstig teniet, zoals de eis inzake registers, de toegang tot elektronische documenten alsmede de tijdslimieten.
Tijdens deze onderhandelingen werd trouwens de toegang van het Europees Parlement tot als vertrouwelijk aangemerkte documenten tegelijk behandeld met het recht van het publiek op toegang tot documenten. Het is een ongelukkige vermenging van verschillende kwesties die niet had mogen plaatsvinden.
Naar mijn mening wegen de voordelen van dit voorstel niet duidelijk zwaarder dan de nadelen. Wij kunnen de werkzaamheden nog niet afsluiten, het is nog niet af. De bemiddeling moet zoals gebruikelijk worden voortgezet.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de nieuwe regels inzake openheid niet steunen, omdat ze een gemeenschappelijke beperking van de openheid betekenen en tot achteruitgang kunnen leiden. Documenten die vandaag vrij toegankelijk zijn, zijn dat morgen misschien niet meer. Documenten die vandaag in Kopenhagen of Stockholm aan het publiek gegeven worden, worden morgen misschien in heel de EU tot de geheime documenten gerekend.
Vandaag gelden in de praktijk minimumnormen voor openheid. Landen die verder willen gaan, hebben die mogelijkheid. De EU-verordening wil uniforme regels in alle landen. Dat is goed voor de uniformiteit, maar slecht voor de openheid. De lidstaten zullen nu verplicht worden zich aan de gemeenschappelijke regels te houden en de autoriteiten van de Unie te raadplegen alvorens documenten vrij te geven. Wij krijgen nu dus maximumnormen op het gebied van openheid. Neemt u bijvoorbeeld eens de overwegingen 9a en 12 in de verordening waarin betere nationale regels worden uitgesloten, en artikel 4a volgens welke de lidstaten verplicht zijn de EU te consulteren. Leest u ook artikel 5a eens over het effectieve besluitvormingsproces, overweging 7 over het recht van de lidstaten documenten geheim te houden, overweging 9 over persoonsgegevens waarin bijvoorbeeld wordt verboden de namen van de personen die in de 1500 comités zetelen, bekend te maken en artikel 6a, lid 3 op grond waarvan gevoelige informatie buiten het register wordt gehouden. Leest u de tekst eens op het internet-adres euobserver.com, indien u de documenten niet op papier heeft.
Met de nieuwe beperking van de openheid wordt een nieuwe procedure ingevoerd, waardoor tegenstanders van openheid, zoals Frankrijk, Spanje en Duitsland, vooruitgang op het gebied van openheid kunnen tegenhouden, ook al wensen het Europees Parlement en de twaalf nationale parlementen een grotere openheid. Nu kan vooruitgang geboekt worden onder druk van de Ombudsman, met uitspraken van de rechtbanken of met een eenvoudige meerderheid in de Raad, dus met acht van de vijftien landen. Morgen zijn er 62 van de 87 stemmen nodig voor elke stap vooruit. De landen waar openheid bestaat, zullen ons noch de rechtbanken kunnen helpen met duidelijke regels in de verordening. Als we meer openheid willen, is het beter dat wij vandaag geen beslissing nemen en afwachten hoe de Raad en de Commissie de nieuwe regels interpreteren. Op welke punten vooruitgang geboekt mag worden, is immers reeds beslist ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, velen van ons hebben de laatste tijd ervaren - zelfs tot aan de dag van vandaag - hoe droevig het gesteld is met de toegang tot bepaalde documenten. Dat is de conclusie die wij hier moeten trekken. Het zou mij echter een groot plezier doen als we er met deze verordening in zouden slagen om niet alleen de afgevaardigden, maar alle inwoners van de Europese Unie de mogelijkheid te bieden om daadwerkelijk toegang te krijgen tot alle documenten. Wij afgevaardigden zullen daar ook van profiteren, tenminste dat hoop ik! Wij hebben grote vooruitgang geboekt als het ons lukt om de transparantie die op basis van deze verordening wordt gecreëerd, daadwerkelijk als een fundamenteel beginsel te integreren binnen de instellingen van onze Europese Unie.
Ik vind het alleen maar positief dat er sprake is van enige uitzonderingen. Het is positief dat het er maar een paar zijn, maar het is ook positief dat die paar uitzonderingen er zijn. Ze zijn er namelijk uit veiligheidsoverwegingen en ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Dat vind ik belangrijk in dit verband, omdat we er daardoor in geslaagd zijn het evenwicht te behouden tussen totale openbaarheid en transparantie aan de ene kant, en tussen de veiligheidsbelangen van de Unie en de burgers en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer aan de andere kant.
Degene die tegen geheimhouding in dit beperkt aantal uitzonderingsgevallen ageert, gaat feitelijk voorbij aan de veiligheidsbelangen van onze Europese Unie en ook aan de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Dat evenwicht moeten we instandhouden en dat mag in geen geval verstoord worden.
Het is voor mij nog onduidelijk hoe het register wordt opgezet en hoe de mogelijkheid tot die toegang in de praktijk wordt gerealiseerd. Een intelligente collega zei vandaag tijdens een discussie dat er twee methoden zijn om de mensen dom te houden, namelijk door ze helemaal geen informatie te geven - gelukkig is daar geen sprake meer van - of door ze te overspoelen met ongestructureerde informatie. Beide methoden zijn slecht en we hebben aan allebei geen behoefte. Daarom verzoeken wij om een register te creëren dat gestructureerd en leesbaar is en dat een weerspiegeling vormt van het streven naar echte transparantie.
Tot slot hoop ik dat door deze verordening ook daadwerkelijk een nieuwe manier van denken binnen de instellingen van de Europese Unie ontstaat. Het is niet voldoende om onze intenties uitsluitend op papier vast te leggen, terwijl de bekende problemen in de praktijk gewoon blijven voortbestaan. Er moet echt voor worden gezorgd dat wij binnen relatief korte tijd een evaluatie uitvoeren. Een herziening in 2004 is noodzakelijk om de zwakke punten bloot te kunnen leggen van een systeem dat er op dit moment op zich erg positief uitziet. Mocht het noodzakelijk zijn, dan kunnen we alsnog een stap verder gaan, zodat het beginsel waar wij naar streven ook daadwerkelijk realiteit wordt: de transparantie van de instellingen van de Europese Unie.
Ik feliciteer iedereen die aan dit verslag en het resultaat heeft meegewerkt!

Martin, Hans-Peter
Mijnheer de Voorzitter, geacht Zweeds Raadsvoorzitterschap, wat is er aan de hand? U heeft het over een bekroning, een historisch besluit, een mijlpaal! Dan moet ik aan Faust denken: Gretchen zou deze dag graag voor altijd vast willen blijven houden. De Europese Federatie van journalisten, Statewatch en anderen zeggen in dit verband, en ik citeer: "Rather than enshrining the rights of citizens it undermines ..."­ - datgene wat vandaag aan de orde is en waarover wij moeten stemmen - "The current code enshrines the rights of Member States, albeit in different form." Alweer Goethe, alweer Faust: ik hoor de boodschap wel, maar ik geloof er niet in als ik de interpretatie ervan hoor. Misschien dat geprobeerd wordt om een middenpositie in te nemen, misschien geven de gebeurtenissen hier helemaal geen aanleiding om van een historische dag te spreken. In ieder geval krijgen we datgene wat de Europese Unie zo bezighoudt, nu als een nieuwe auto gepresenteerd. U zegt: nu mag u hem eindelijk allemaal bekijken! Dat zullen we ook doen!
Wij beschikken sinds kort over een Europees transparantie-initiatief om bij voorkeur alle Europese burgers toegang te geven tot bij voorkeur alle documenten, ook die van de Raadsvergaderingen. Nu zullen wij erachter komen welke documenten er daadwerkelijk zijn en welke gevoelig liggen. Wat is gevoeligheid? Wij zijn allemaal gevoelig. Hoe gaat u die gevoeligheid interpreteren? Zult u zeggen dat we de auto weliswaar mogen bekijken, maar dat de motor gevoelig ligt, evenals de stoelen en het stuur? Of mogen we daar ook naar kijken? Naar mijn mening kunnen we hoopvol gestemd zijn als we naar het voorbeeld van de Verenigde Staten kijken. Het heeft tientallen jaren geduurd voordat de "Freedom of Information Act" aangenomen werd, maar ook daar zijn ze begonnen met een eerste blik op het voertuig. Ik zou u echter willen vragen, geachte heren Raadsvoorzitters - ook die in de toekomst - begint u dan later niet over het geld; zegt u dan alstublieft niet dat het te duur wordt als wij precieze informatie willen. Dat geld is er. De Freedom of Information Act kost de VS jaarlijks veertig miljoen dollar. De totale kosten van de public relations van de Amerikaanse regering bedragen echter 1,5 miljard Amerikaanse dollar.
Ik sluit me aan bij onze gefêteerde rapporteur, de heer Cashman, die van mening is dat deze kwestie zichzelf verder zal ontwikkelen. We kiezen voor zelfontplooiing tot 2004. Naar mijn idee moeten we ons niet als farizeeërs gedragen, maar ook wat transparantie betreft bij onszelf, hier in dit Parlement beginnen!

Malmström
Mijnheer de Voorzitter, toen de huidige Commissie in het najaar van 1999 aantrad, hebben alle commissarissen toegezegd dat zij "met een schone lei zouden beginnen". De werkzaamheden zouden voortaan gekenmerkt worden door openheid en transparantie, en de fouten van de Commissie-Santer zouden niet opnieuw worden gemaakt. Tijdens de maatschappelijke discussie in 1999 is er zeer veel gesproken over openheid en transparantie. Veel mensen hebben gestemd in de hoop dat de EU transparanter zou worden. Transparantie en openbaarheid zijn noodzakelijke elementen in een democratisch en efficiënt bestuur. Als bovendien de burgers de weg van de besluitvorming in de EU-machinerie kunnen volgen, neemt ook het vertrouwen toe. Het evidente verband tussen een grote transparantie en weinig corruptie in een bestuur, is bekend.
De verordening waarover wij morgen stemmen, is een compromis tussen de transparante landen in de Raad en het Parlement. Dat is in vele opzichten een stap vooruit. Het biedt de burgers van Europa een coherente wetgeving over de manier waarop zij toegang krijgen tot documenten. Er worden belangrijke beginselen in vastgesteld, die diverse collega's hebben behandeld.
Zij bevat echter ook veel tekortkomingen, hetgeen wij als liberalen betreuren. Ik denk bijvoorbeeld aan het soort "rekbaar wetsartikel" voor de zogeheten gevoelige documenten die op een bepaalde manier behandeld moeten worden. Dit is een ongelukkige regel die voor velerlei uitleg vatbaar is.
Bovendien bestaat er onduidelijkheid over wat er geldt in verhouding tot de nationale wetgevingen in het geval van een conflict. Sommige lidstaten, zoals Zweden en Nederland, hebben verdergaande regels voor toegang tot documenten. In Zweden gaat de traditie van transparantie terug tot mijn partijgenoot, de liberaal Anders Chydenius in 1766. Wat gebeurt er als een document in Brussel als vertrouwelijk wordt aangemerkt, maar in Stockholm openbaar is? De Zweedse regering en minister-president hebben gezegd dat de Zweedse wet in dat geval voor gaat. Kunnen wij daar op vertrouwen?
Het voorzitterschap heeft een grote verantwoordelijkheid. Het moet er namelijk op toezien dat de Nederlandse wetgeving, maar met name ook de Zweedse grondwet, niet worden uitgehold en dat de Zweedse overheid geen zelfcensuur toepast.
Het is immers zonneklaar dat men in de Commissie en bepaalde lidstaten bang is voor het feit dat de burgers te veel informatie krijgen. Als voorstanders van transparantie moeten wij ons altijd inzetten om het tegendeel te bewijzen. Transparantie is niet gevaarlijk; zij is democratisch en effectief!
De liberale fractie ziet dit voorstel als een compromis dat een zekere vooruitgang betekent, maar ook een aantal tekortkomingen bevat. Onze stem voor is een eerste stap op de lange weg die wij nog te gaan hebben naar het toegankelijk maken van de EU-instellingen voor de burgers. Er moet nog veel werk verricht worden, en wij zullen de grenzen van de wetgeving aftasten. Wij zullen ook het voortouw nemen voor het tot stand brengen van nog betere regels over een paar jaar, want de transparantie heeft ondanks alles toekomst.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, toen in Rusland de tsaren aan de macht waren, was daar een algemene wet van kracht. De alleenheerser bestuurde het land echter niet met wetten, maar met uitzonderingen op de wetten. Voor de openbaarheid van Europese documenten geldt het principe van het Rusland ten tijde van de tsaren. De documenten zijn in het algemeen openbaar, maar met uitzonderingsregels wordt er toch voor geheimhouding gezorgd.
De Europese Unie houdt de documenten inzake het gemeenschappelijk buitenland- en veiligheidsbeleid beter geheim dan de vrijmetselaars hun rituelen. De grootmeester van de EU-loge is de NAVO. Zij heeft een monopoliepositie in EU-documenten, maar heeft niets met democratie te maken. In de Europese Unie is een geheimhoudingscultuur ingebouwd die ook door het Parlement in stand wordt gehouden.
Een meerderheid in het Parlement hechte afgelopen zomer met de Commissie zijn goedkeuring aan een kaderovereenkomst inzake openbaarheid van documenten, waarmee de leden van het Europees Parlement in een ongelijke positie worden geplaatst. Meer dan twintig parlementsleden hebben het Parlement en de Commissie daarom vanwege een schending van de statuten voor het Gerecht van Eerste Aanleg in Luxemburg gedaagd. Het spijt mij, waarde Zweden, maar dit erbarmelijke compromis moet worden afgewezen.

Blokland
Voorzitter, net binnen de tijdslimiet ligt er een compromistekst voor waarover Raad, Commissie en onderhandelaars van het Parlement het eens zijn geworden.
Positief is dat het Parlement in steeds meer van dit soort onderhandelingsprocedures laat zien, toch duidelijk een stempel te kunnen drukken. Maar ik sta niet te juichen bij het eindresultaat. De procedures verdienen geen schoonheidsprijs. De geheime onderhandelingen, waardoor de kleine fracties en belangengroeperingen nagenoeg geen rol hebben kunnen spelen, vind ik een slechte zaak.
Nu worden wij geconfronteerd met een tekst waarbij het adagium feitelijk "slikken of stikken" is. Inhoudelijk is het in ieder geval veel slikken; vooral voor wat betreft de classificatie van vertrouwelijke documenten is nogal een stap terug gedaan door het Parlement. Veel formuleringen zijn zo vaag, dat men in de praktijk nog alle kanten uit kan. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de bewering van de rapporteurs dat de nationale openbaarheidsregelingen veiliggesteld zijn. Als dat juist is, waarom is dan een expliciete passage daarover verwijderd uit de tekst van de verordening?
Daartegenover staat, dat het ook teveel verwacht was om een regeling voor openbaarheid van documenten die slechts enkele lidstaten kennen, onverkort voor de hele Unie te laten gelden. De zuidelijke lidstaten kennen dergelijke regelingen niet, dus enige koudwatervrees kan men hun niet kwalijk nemen.
Het is een utopie om te denken dat we altijd het ideale beleid zullen bereiken op Europees niveau. Daarvoor is de diversiteit in opvattingen over de gewenste transparantie helaas te groot. Net als hier zien we de laatste tijd wel vaker dat bepaalde grenzen bereikt zijn bij de lidstaten. Het best bereikbare resultaat is dan een compromis dat eigenlijk niemand tevredenstelt. Dit moeten we als een realiteit accepteren. In de Europese Unie dienen wij de eigen achtergrond en cultuur van de lidstaten te respecteren, ook als wij het zelf graag anders hadden gezien.

Ford
Allereerst moet ik de rapporteur Michael Cashman, zijn mederapporteurs, de hele Commissie burgerrechten en het Zweedse voorzitterschap gelukwensen. Zij hebben in belangrijke mate ervoor gezorgd dat wij vandaag zover konden komen. Laat ik duidelijk zijn: dit verslag gaat niet zo ver als ik had gewild. Het gaat het niet zo ver als sommige pioniers op dit gebied, in sommige particuliere organisaties, hadden gewild, zoals Tony Bunyan van Statewatch. Het gaat niet zo ver als ik had gehoopt, maar het gaat wel verder dan ik had verwacht, aangezien het Parlement en het Zweedse voorzitterschap de Commissie en de Raad veel dichter naar onze positie hebben gesleept dan ze ooit hadden gedacht.
Als wij hier aannemen wat ons geboden wordt, grijpen wij een kans waarvan wij niet met zekerheid kunnen zeggen of zij voor onbepaalde tijd zal blijven bestaan. We erkennen dat sommige documenten vertrouwelijk en geheim moeten blijven, maar wat niet mag gebeuren is dat legitieme overwegingen inzake veiligheid en publieke bescherming gebruikt worden om pijnlijke zaken en verkeerde beoordelingen te verbergen. We juichen met name het jaarverslag toe waarin zal worden toegelicht hoeveel documenten er van iedere instelling niet op de lijst staan. Hopelijk zal dit een einde maken aan de institutionele sluipweggetjes. Jaar na jaar voegen de instellingen immers nieuwe categorieën van documenten toe die geheim moeten blijven. We juichen toe dat wordt uitgegaan van toegankelijkheid en hopen dat toegankelijk precies is wat het zal blijken te zijn.
Deze procedures zullen leiden tot meer transparantie, betere verantwoording en recht op toegang tot documenten voor de burgers. Het geeft ons geen vrijheid van informatie, maar slechts vrijere informatie. Dat laatste is echter een doel dat de moeite waard is. De jaarverslagen en het beloofde vervolgverslag in januari 2004 zouden wel eens kunnen aantonen dat dit verslag, deze overeenkomst niet het begin van het einde is, maar het einde van het begin. Zoals mijn vriend Hans-Peter Martin zei, duurde het tientallen jaren voordat de Amerikaanse Freedom of Information Act van kracht werd. Desalniettemin is het me een politiek genoegen om hier te zijn.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de minister, als puntje bij paaltje komt gaat het erom wat de woorden betekenen, wat wij werkelijk bedoelen met de bepalingen in artikel 4 van de verordening, waar staat dat toegang tot een document alleen geweigerd wordt gedurende de behandeling als het tot een aanzienlijke aantasting zal leiden van bepaalde specifieke belangen. Het doel is transparantie en wij streven naar een zo effectief mogelijke transparantie.
Beste vrienden, wij moeten de woorden die wij opschrijven geloven. Ik verzoek iedereen die heeft meegewerkt aan het besluit erop toe te zien dat de woorden de beoogde betekenis krijgen. Anders worden de burgers nog wantrouwender.
Wij hebben een compromis bereikt, wij hebben een bepaalde overwinning behaald. Ik ben erg blij met het feit dat wij erin zijn geslaagd in de behandeling van de documenten meer goede bestuursprocedures in te voeren dan ik had verwacht. Het is ook belangrijk dat de uitzonderingen verder worden beperkt dan de Commissie heeft voorgesteld. Het is interessant om te zien wat er weggevallen is. Eveneens interessant was de verklaring van commissaris Barnier van vandaag dat inbreukprocedures openbaar moeten zijn, hetgeen betekent dat wij in de Unie in een nieuw tijdperk terecht zijn gekomen. De burgers kunnen op een hele nieuwe manier de werkzaamheden van de Commissie controleren.
Beste vrienden, er is vandaag veel beeldspraak gebezigd. Ik ben het eens met Graham Watson - zonder wie wij nooit zoveel bereikt zouden hebben - dat wij een schijnwerper hebben gekregen om de documenten te bekijken in ruil voor de zaklantaarn die wij voorheen hadden. Wij hebben een sterk stuk gereedschap gekregen. De ELDR-Fractie zal het gereedschap zo gebruiken als mijn collega's hebben aangegeven en wij rekenen op steun van de Ombudsman.
Er bestaan tekortkomingen, maar die zijn niet zo omvangrijk als de tegenstanders beweren. Wij moeten de betekenis van de woorden respecteren. Wij moeten er ook op toezien dat de Commissie stopt met het misbruik van de bescherming van persoonsgegevens, wat onlangs wederom is gebeurd.
Het is nu zaak om verder te gaan, afgezien van hetgeen in de verslagen naar voren is gekomen over het gebeurde. Wij moeten werknemers vrijheid van meningsuiting geven en de discussie over de toekomst van de EU over openbaarheid in een breder perspectief plaatsen. Openbaarheid moet voor alle instellingen gelden en meer inhouden dan openbaarheid van documenten.

Thorning-Schmidt
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement zet vandaag een belangrijke stap naar meer openheid, waarover we het al jaren hebben. De nieuwe regels zijn een onderdeel van de culturele revolutie die er moet komen om van de EU een modern, efficiënt democratisch samenwerkingsverband te maken, waarop de burgers kunnen vertrouwen. Het gaat om aanzienlijke verbeteringen.
Het voorstel heeft betrekking op alle documenten, ook interne. Ze moeten allemaal geregistreerd worden. Slechts enkele, goed gemotiveerde uitzonderingen zijn toegestaan en de regels betreffende het indienen van klachten zijn verscherpt. Vele sprekers hebben vandaag kritiek geuit op het bereikte compromis. Een compromis is altijd vatbaar voor kritiek, maar dat neemt niet weg dat het een goed compromis is waarmee de EU normen voor openheid vaststelt die in weinig lidstaten bekend zijn. Openheid komt er echter niet met regels alleen. Openheid heeft ook met cultuur te maken en mag niet als administratieve last worden beschouwd. Openheid is een voordeel, niet alleen voor de democratie, maar ook voor de autoriteiten die ermee te maken hebben.
Ik wil de Commissie vandaag verzoeken de geest van dit voorstel ernstig op te vatten, niet alleen de wetgevende tekst maar ook de overwegingen. De Commissie moet de gesloten benadering van haar eerste voorstel vergeten en dit nieuwe voorstel met zijn nieuwe geest aannemen. Door toedoen van de Commissie zullen degenen die de nieuwe regels niet beter vinden dan de bestaande, ongelijk krijgen. Over drie jaar zullen concrete ervaringen de sceptici voldoende argumenten bieden en daar moeten wij de komende drie jaar aan werken. Wij moeten nagaan hoe de nieuwe regels werken. Wij moeten ervoor zorgen dat de landen die nu een sceptische houding aannemen, zelf kunnen vaststellen dat openheid bevorderlijk is voor de democratie.

Andreasen
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de heer Cashman, mevrouw Maij-Weggen en de heer Watson. Wanneer men een compromis sluit, krijgt men niet alles wat men wil, maar zo gaat dat nu eenmaal in het leven. Een compromisvoorstel wordt gewogen, ondanks bepaalde tekortkomingen vindt men het toch beter dan niets en dan stemt men voor of tegen. Andere mogelijkheden zijn er niet wanneer de onderhandelingen in het slop raken.
Het compromis over de toegang van het publiek tot EU-documenten dat werd bereikt, beantwoordt op geen enkele manier aan de verwachtingen die ik bij het begin van de onderhandelingen had. Het bevat, zoals ik reeds zei, tekortkomingen. Zo zijn er bijvoorbeeld teveel uitzonderingen en is er een te grote onzekerheid omtrent de toegestane uitzonderingen. Het is echter de eerste stap in de goede richting en dit betekent dat wij over enkele jaren de volgende stap kunnen zetten. Het toont vooral de goede wil van de EU om meer openheid te scheppen. Ik begrijp dat het compromis als een overwinning wordt beschouwd. Het voorstel van de Commissie was mijlenver verwijderd van de verwachtingen van de liberale fractie en van de wensen van de noordse landen.
De noordse landen hebben een sterke traditie op het gebied van openheid van bestuur en wij hebben deze traditie als uitgangspunt genomen. Daar tegenover staat echter een groot aantal landen dat deze traditie niet kent, waar de toegang van het publiek tot documenten nauwelijks bekend is en elke wetgeving op dit gebied ontbreekt. Er was met andere woorden een grote kloof tussen de standpunten. Als Denen hebben wij met onze Zweedse buren een bijzondere haat-liefdeverhouding. Wij vinden ze vaak voornaam en nogal onverschillig, maar eigenlijk zijn wij meestal gewoon afgunstig. Wat de openbaarheid van bestuur betreft, kunnen alle landen iets van de Zweden leren, ook Denemarken. De bedenkingen die ons ervan weerhielden voor het compromis te stemmen, slinken, nu we zien dat onze Zweedse collega's in de fractie en het Zweeds voorzitterschap aanbevelen met ja te stemmen. Wij zullen de tenuitvoerlegging van het bereikte resultaat op de voet volgen.

Maij-Weggen
Mijnheer de Voorzitter, ik had nog een half minuutje overgehouden van mijn spreektijd, want die maak ik meestal niet op. Die tijd zou ik willen gebruiken om nog een paar opmerkingen te maken. Misschien zou Margot Kessler dat aan het einde ook nog willen doen. Ik heb me toch wel erg gestoord aan de interventie van mevrouw Frahm, omdat ze beweerd heeft dat er een flink stuk achteruitgang zit in de voorstellen en dat is gewoon niet waar. Misschien moeten we daar dus nog eens onderling over spreken, maar ik denk niet dat je hier een bewering mag doen over dit voorstel die gewoon niet strookt met de werkelijkheid . Wel ben ik van mening dat we geweldig moeten oppassen dat kleine delegaties zich niet buitengesloten voelen. Alle rapporteurs kwamen uit de grootste en de grotere delegaties, en we moeten misschien nog eens kijken hoe we in het vervolg ook de kleinere delegaties bij de werkzaamheden kunnen betrekken.
Tenslotte moet ik zeggen dat ik het voorbeeld van mevrouw Hautala met die Russische poppetjes eigenlijk niet zo'n goed voorbeeld vond. Als er één land is dat op het ogenblik laat zien hoe men openbaarheid de nek kan omdraaien, dan is dat toch wel Rusland met de media-acties die daar momenteel plaatsvinden.
Voorzitter, mijn laatste opmerking heeft betrekking op het feit dat er hier in de debatten toch sprake is van een cultuurverschil. Er hebben vrijwel geen Zuid-Europese landen gesproken. U bent Zuid-Europeaan en de heer Barnier is Fransman, maar dat waren de enigen. Laten we hopen dat dit debat ook doorklinkt naar onze Zuid-Europese collega's, want daar is de openheid van bestuur misschien het hardst nodig.

De Voorzitter
De Voorzitter is niet gemachtigd om te reageren op de zinspeling betreffende de aan- of afwezigheid van afgevaardigden uit zuidelijke landen.

Cashman
Ik heb het woord gevraagd omdat wij ervan werden beticht op de een of andere manier de Verdragen te hebben geschonden door kleine fracties uit te sluiten van de discussies en de onderhandelingen. Het is uitermate belangrijk dat dit wordt rechtgezet. Het debat en de stemming over het eerste ontwerpverslag werden gehouden op 16 november 2000. Het Parlement gaf toen de rapporteurs een duidelijk mandaat voor de discussie met de Raad. De Conferentie van voorzitters van het Europees Parlement heeft toen ook zijn duidelijke politieke steun kenbaar gemaakt. Het mandaat dat werd gegeven op grond van artikel 69 van het Reglement luidde, en ik citeer: "amendementen in te dienen met het oog op de bewerkstelliging van een compromis met de Commissie" , opdat de verordening in een enkele lezing kon worden aangenomen en de in artikel 255 van het Verdrag vastgestelde termijn kon worden geëerbiedigd.
De reeks trialoogvergaderingen, dat wil zeggen de discussies tussen de Raad, Commissie en het Parlement, vond plaats van januari tot maart 2001. Alle versies van de amendementen op het compromis zijn besproken in de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, in aansluiting op de trialoogvergaderingen. De procedure was aanzienlijk transparanter dan de bemiddelingsprocedure en over deze amendementen op het compromis werd op 25 april in de Commissie burgerrechten overeenstemming bereikt. Nooit en te nimmer werd welke fractie of welke persoon dan ook belet amendementen in te dienen om invloed uit te kunnen oefenen op de procedure. De zaken vorderen. Deze Unie vordert. Na Nice hebben we een veiligheidsbeleid. Het is goed dat we op een juiste en verantwoorde manier te werk gaan.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Cashman.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Verwelkoming
De Voorzitter
 Ik heb de eer om een belangrijke delegatie van de nationale vergadering van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (FYROM) te verwelkomen die op de diplomatieke tribune heeft plaatsgenomen om het volgende debat te kunnen bijwonen. De delegatie bestaat uit de heren Tomislav Stojanovski en Iljaz Halimi, ondervoorzitters van de nationale vergadering, de heer Slobodan Kosev, voorzitter van de interparlementaire delegatie voor de betrekkingen met ons Parlement, en de heer Nano Ruzin, lid van de nationale vergadering.
Ik ben zo vrij u eraan te herinneren dat de heer Stojan Andov, voorzitter van de nationale vergadering, tijdens de vergaderperiode van de maand maart naar Straatsburg is gereisd om de Conferentie van voorzitters in te lichten over de situatie in Macedonië en dat wij op 13 juni van dit jaar de heer Boris Trajkovski, president van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, in ons Parlement in Straatsburg zullen ontvangen.

Overeenkomst EU/Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling (A5-0132/2001) van de heer Swoboda, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de sluiting van een stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, anderzijds.

Swoboda
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, en vooral geachte collega's uit de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, met het besluit van morgen over de eerste stabilisatie- en associatieovereenkomst met een Balkanland doet ook het Europees Parlement een belangrijke stap in de richting van de integratie van de Balkanregio in de Europese Unie, vooral ook met het oog op een eventueel lidmaatschap van Macedonië. Het is niet toevallig dat Macedonië het eerste land is waar een dergelijke overeenkomst mee gesloten wordt. Sinds zijn oprichting heeft dit land zich uitermate coöperatief en constructief opgesteld ten opzichte van zijn buurlanden en dus ook ten opzichte van de Europese Unie. Alle regeringen hebben geprobeerd om de minderheden, met name de grote Albanese minderheid, bij de maatschappelijke en politieke machtsstructuren te betrekken. Dat is zeker niet zonder discussies en problemen verlopen. De internationale gemeenschap, waaronder met name dit Parlement, heeft geprobeerd om enkele vurige wensen van de Albanese bevolking te vervullen, vooral op het gebied van het hoger onderwijs. Ik noem daarbij niet in de laatste plaats de oprichting van de universiteit van de Tetovo.
Ik kan echter ook begrijpen dat de Albanese bevolking de successen in etappes niet toereikend vindt. Wat ik echter niet begrijpen kan - en ook niet kan accepteren, niemand van ons mag dat accepteren - is dat extremisten en terroristen de nog niet vervulde wensen gebruiken als aanleiding voor aanslagen en moorden.

Wij moeten in deze democratie ongepaste methoden om politieke doelen te verwezenlijken met de grootst mogelijke vastberadenheid veroordelen. In een democratie is het niet toegestaan dat iemand de onderhandelingen binnendringt via bomaanslagen en moorden. Geweld en terreur mogen niet lonen en mogen ook niet beloond worden. Er dienen zonder meer nieuwe stappen gezet te worden om de binnenlandse stabiliteit van het land niet in gevaar te brengen. Hierbij dient voortgebouwd te worden op datgene wat de politieke verantwoordelijken - niet in het minst de huidige regering en de huidige president - sinds de onafhankelijkheid van Macedonië gedaan hebben voor de integratie van de minderheden. De Albanese minderheid neemt daarbij vanwege haar omvang zonder meer een aparte positie in, maar dit mag geen nieuwe discriminaties ten opzichte van kleinere minderheden tot gevolg hebben. Om dat te realiseren is ongetwijfeld niet alleen een nadrukkelijkere erkenning van de Albanese taal nodig, maar ook een stapsgewijze, maar ook een kwalitatief gemotiveerde en acceptabele grotere vertegenwoordiging in beroepsgroepen zoals leraren, rechters, politiemensen en ambtenaren.
Ook is er twijfel geuit over enkele bepalingen in de grondwet. Ik wil hier geen adviezen geven of, en hoe, de grondwet veranderd zou moeten worden. Na alle goede en slechte ervaringen die wij ten gevolge van de nadruk op de etnische kwestie hebben opgedaan, dient de meeste aandacht nu uit te gaan naar de onvervreemdbare individuele en persoonlijke rechten van elk mens, in dit geval van elke staatsburger van Macedonië. Speciale regelingen gebaseerd op etnische overwegingen dienen op de tweede plaats te komen. Naar mijn mening zouden we vanuit de Europese Unie geen etnische stigmatisering van de maatschappij moeten bevorderen of ondersteunen.
Voorwaarde voor een andere, betere verhouding tussen de Slavisch-Macedonische meerderheid en de Albanese minderheid is een verhoogde inspanning van beide kanten om niet alleen blijk te geven van meer tolerantie en acceptatie, maar ook te zorgen voor meer integratie en solidariteit. Segregatie en het slechts naast elkaar leven onder een zeer bouwvallig dak vormen niet de beste uitgangspunten voor de ontwikkeling van een gemeenschappelijke staat. Naast de noodzakelijke regionale samenwerking en de openstelling van grenzen gaat het hier ook om de vorming van een gemeenschappelijke staat Macedonië.
Tijdens mijn vele reizen naar de Balkan - meestal met mijn collega Doris Pack- heb ik nauwelijks iemand ontmoet die enthousiast was over, of droomde van een Groot-Albanië. De Albanese Macedoniërs die deel uitmaken van een volk dat over meerdere landen verspreid is, moeten echter op uiterst omzichtige wijze met dergelijke angsten rekening houden. Bovendien mogen de politieke leiders van deze gemeenschap zich niet onder druk laten zetten door dreigementen van extremisten en terroristen. Overigens moeten naar mijn mening alle Macedonische politici op eendrachtige wijze meewerken aan de oplossing van de dringende economische en sociale problemen! Door werkloosheid, armoede en een gebrek aan toekomstperspectief onder met name de jongere bevolking worden steeds opnieuw jonge mensen in de armen van de extremistische verleiders gedreven. De overeenkomst die wij morgen willen aannemen, bevordert nu juist de oplossing van de economische en sociale problemen van het land.
Extremisten brengen Macedonië niet dichter bij Europa, maar verbreden alleen maar de kloof tussen Macedonië en Europa. Behalve de extremisten is niemand daarbij gebaat. Vanwege de meest recente gebeurtenissen wil ik echter opmerken dat dit ook geldt voor de gewelddadige tegenreacties die nu al zichtbaar zijn. Ook daar hebben alleen extremisten baat bij.
Daarom zou ik alle verantwoordelijke politici van Macedonië willen oproepen alle moed bijeen te rapen om de noodzakelijke hervormingen uit te voeren. Ik zou echter met name de vertegenwoordigers van de Europese Unie, Javier Solana, Chris Patten en de vertegenwoordiger van de Commissie in Skopje, voor hun inzet willen bedanken. Met de steun van de Europese Unie kan Macedonië ook zijn huidige problemen oplossen en wij, op onze beurt, kunnen met steun van Macedonië ongetwijfeld de problemen in de regio beter oplossen. In die zin wens ik niet alleen deze overeenkomst, maar ook Macedonië, het allerbeste en veel succes bij het volbrengen van deze moeilijke taak!
(Applaus)

Pack
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, eigenlijk zou ik kunnen zeggen dat Johannes al alles gezegd heeft. Ik zou het precies zo gezegd hebben, maar ik zou toch nog een paar andere accenten willen zetten. De haast die wij aan de dag leggen, wordt ook veroorzaakt doordat wij gewoonweg willen aantonen dat dit Parlement de kant van Macedonië kiest en dat wij dit land willen helpen om de huidige crisis snel te boven te komen. Wij zijn natuurlijk ook blij dat het Macedonische Parlement voor honderd procent de Europese kaart heeft gespeeld en met deze overeenkomst heeft ingestemd. Daardoor weten wij aan welke kant dat Parlement staat.
Wij moeten echter in Macedonië ook duidelijk maken dat deze Unie een Unie van normen en waarden is. Deze worden bij ons ook niet altijd in acht genomen, maar zij zijn wel gericht op een hoge mate van tolerantie, een hoge mate van respect voor anderen en een hoge mate van bescherming van minderheden. Naar mijn mening is het dan ook noodzakelijk om in Macedonië gezamenlijk, en los van partijpolitieke verschillen, te werken aan het verhogen van die tolerantie. Er moet een gemeenschappelijke strijd tegen criminaliteit worden gevoerd. Ik ben diep geschokt door de dood enkele dagen geleden van vier Macedonische soldaten. Daarom moeten criminelen en opruiers gezamenlijk bestreden worden. Iedereen wordt opgeroepen om zich hiervan te distantiëren, om deze daden te veroordelen en een klimaat van tolerantie te creëren, om daarvoor dagelijks medestanders te winnen, niet alleen via alle media, maar ook in het Macedonische Parlement en in de Macedonische samenleving.
Albanees terrorisme moet veroordeeld worden, maar Slavisch-Macedonisch nationalisme is daarop niet het juiste antwoord. Naar mijn gevoel heeft Johannes dat ook gezegd, alleen heeft hij het niet zo duidelijk benadrukt. Het verstand moet aan betekenis winnen in de Macedonische maatschappij. Daarom vind ik ook dat alle politici ervoor moeten zorgen dat de oorzaken voor dergelijke, vermeende of echte acties worden weggenomen.
Het klopt dat de Albanese bevolking zwaar ondervertegenwoordigd is in publieke functies en over te weinig mogelijkheden beschikt om elke aanval op het fragiel interetnisch evenwicht met argumenten af te kunnen slaan. Dit wordt voor een deel veroorzaakt door de communistische erfenis uit het verleden en voor een deel door het feit dat er de afgelopen jaren niet genoeg gedaan is om dit interetnische evenwicht op een betere manier vorm te geven. In mijn gesprekken met de toenmalige president Kligorov kreeg ik steeds weer te horen dat hij zich bewust was van dit probleem en maatregelen op dat gebied eiste.
Ik moet daarbij echter ook opmerken dat de toenmalige regering niet altijd even goed op deze oproepen heeft gereageerd. Daarom is het des te onbegrijpelijker dat uitgerekend nu het vuur aangewakkerd wordt, na de goede reactie op de Kosovo-crisis waarbij het hele Macedonische volk, zowel het Slavisch-Macedonische als het Albanese deel, de vluchtelingen op erg goede wijze opgevangen heeft, nu de Albanezen belangrijke ministeries in handen hebben gekregen, de wet op het hoger onderwijs is aangenomen en de situatie van de universiteit van Tetevo door extra financiële steun van ons en van andere landen zodanig verbeterd is dat het academische jaar van start kon gaan. Dat aanwakkeren van het vuur gebeurt naar mijn idee niet zo zeer uit echte politieke overwegingen, maar veel meer om een continue crisishaard in stand te houden waar terroristen een rol kunnen spelen.
Ik zou heel graag zien dat alle verstandige politici in Macedonië, met het oog op het nieuwe Europese perspectief dat met deze overeenkomst wordt geboden, gezamenlijk nog meer initiatieven zullen ontwikkelen om een goed functionerende Macedonische maatschappij tot stand te brengen. Ik zou echter ook graag een beroep willen doen op de internationale gemeenschap, op UNMIK en KFOR. Men moet alles in het werk stellen om Macedonië te helpen door middel van een beter, een consequenter beleid in Kosovo. Door ontevredenheid ontstaat immers een steeds groter terroristisch potentieel.
Macedonië heeft nog op veel beleidsgebieden hulp nodig. Wij zouden dat land moeten steunen bij de rechtspraak, bij de bestrijding van de corruptie en de mensenhandel, een groot probleem in heel de regio. Ik ben met name erg blij dat er een grensverdrag met Joegoslavië, het eerste in deze regio, is gesloten. Ik zou verder ook graag een opleiding voor mediavertegenwoordigers zien die deze benaming waard zijn, zodat er niet nog meer olie op het vuur wordt gegooid. Bovendien zou ik heel graag zien dat de politici die hier vandaag aanwezig zijn, samen met hun vrienden, alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat de jeugd in de toekomst in het land kan blijven, want daar ligt hun toekomst. Ze hebben echter wel banen nodig en een toekomstperspectief. Daarom ben ik ook erg blij met de oprichting van vijf regionale Enterprise Promotion Centers. Ik hoop dat deze succesvol zullen functioneren.
De politieke stabiliteit blijft echter het belangrijkste doel, omdat deze een voorwaarde is voor de vestiging van nieuwe bedrijven. Met deze nieuwe overeenkomst kan de EU de noodzakelijke steun bieden. Ik ben ervan overtuigd dat wij samen met de Commissie al het mogelijke zullen doen.

Volcic
Mijnheer de Voorzitter, vandaag geven we een gunstig advies over de, zoals altijd uitstekende, aanbeveling van de heer Swoboda. Het is nogal ironisch, want het is vandaag 2 mei en de overeenkomst van de Commissie is op 24 november ondertekend. Als we die eerder hadden goedgekeurd, hadden we misschien een paar gevolgen kunnen voorkomen. Ik wil u er alleen op wijzen dat de guerrillastrijders vanmiddag de Albanese ambassade hebben beschoten, dat er in Bitola winkels en appartementen van Albanezen zijn vernield - in Bitola waar zich nog nooit eerder ongeregeldheden hadden voorgedaan - en dat er gisteren op de luchthaven van Skopje een bom onschadelijk is gemaakt. Ik vraag u dus, dames en heren afgevaardigden, al het mogelijke te doen om deze geweldsescalatie te stoppen zolang het mogelijk is, zolang het kan en zolang uw ertoe in staat bent.
Macedonië is al jaren een nachtmerrie van het Westen. In de resoluties van de Raad en van de Commissie wordt Macedonië voornamelijk genoemd in relatie tot Albanië, maar er zijn ook problemen met Kosovo. Er is trouwens duidelijk meer aan de hand. Ik heb de indruk dat Macedonië het middelpunt van de chaos op de Balkan is, een land met een irrationele onderstroom, met pro-Bulgaarse en pro-Servische elementen, een flink deel van de bevolking dat zich herkent in de Republiek Macedonië van Tito en een aanzienlijke Albanese minderheid. De dialoog is de enige oplossing, anders blijft het land niet overeind. Europa schiet u vandaag opnieuw te hulp: meer Europa in Macedonië, meer stabiliteit in Europa. U moet daarin echter wel uw aandeel leveren.

Wurtz
). (FR) Mijnheer de Voorzitter, een maand geleden heb ik een delegatie van mijn fractie mogen leiden tijdens een bezoek aan de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en afgelopen week wederom tijdens een bezoek aan Bosnië-Herzegovina, Servië en Kosovo. Bij onze terugkeer waren we er meer dan ooit van overtuigd, of in ieder geval was een meerderheid van mijn fractie ervan overtuigd, dat een Europa zonder het zuidoosten van ons continent ondenkbaar is. Ons inziens dient de Europese Unie zich dan ook toe te rusten met alle economische, politieke en institutionele middelen die noodzakelijk zijn om een strategie ten uitvoer te leggen waarmee deze volken en deze landen desgewenst in ons midden opgenomen kunnen worden. Wij zijn van mening dat de stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Macedonië een bescheiden maar belangrijke rol vervult in dit streven. Met de ondertekening van deze overeenkomst op 9 april jongstleden en de ratificatie ervan door ons Parlement nauwelijks drie weken later, is een stap gezet die van belang is voor Macedonië, voor de gehele regio en voor de Unie.
In de eerste plaats is het een belangrijke stap voor Macedonië. Dit land krijgt een forse economische impuls dankzij de financiële steun ter waarde van 62 miljoen euro met ingang van dit jaar en de mogelijkheid producten te exporteren naar de Vijftien zonder douanerechten te betalen. Daarnaast is echter vooral de politieke betekenis van de overeenkomst van eminent belang. Deze symboliseert namelijk de bereidheid van de belangrijkste politieke groeperingen in Macedonië, zowel de Slavische als de Albanese, om de politieke dialoog te bevorderen onder afwijzing van iedere vorm van gewapende strijd tussen de verschillende etnische gemeenschappen. De overeenkomst betekent dat gelijkheid van rechten en kansen voor alle burgers dichterbij komt en opent perspectieven voor de totstandkoming van nationale verzoening in een samenleving die, zoals wij iedere dag weer kunnen vaststellen, bedreigd wordt door destabilisatie.
De overeenkomst is ook van belang voor de regio. Ik zeg de regio en niet "de Balkanlanden" , want die term is vanwege de vele pijnlijke connotaties niet meer aanvaardbaar. Macedonië is het eerste land in de regio dat een dergelijke overeenkomst heeft kunnen sluiten, en dit gebrekkig, maar uniek model van interetnische samenwerking, zou andere landen als voorbeeld kunnen dienen. Ik wil erop wijzen dat de vice-premier, de ministers van Economische Zaken, Justitie, Werkgelegenheid en Decentralisatie alsmede tal van onderministers in Macedonië van Albanese afkomst zijn.
Ten slotte is de overeenkomst ook van belang voor de Europese Unie zelf, die zoveel moeite heeft haar gemeenschappelijk buitenlands beleid over het voetlicht te brengen. Dankzij deze overeenkomst kan de Unie in dit cruciale land een reële, constructieve rol spelen, en dat is een bemoedigende ontwikkeling.
We moeten het hier dan ook niet bij laten. Vergelijkbare overeenkomsten dienen vanuit eenzelfde invalshoek gesloten te worden met Kroatië, Joegoslavië, Bosnië-Herzegovina en Albanië. De eerstvolgende stap is nu deze landen de status van kandidaat-lidstaat van de Europese Unie toe te kennen. We weten allemaal dat de weg van de kandidatuur naar de eigenlijke toetreding een zaak van lange adem is, maar de voorwaarden voor een vorm van actief partnerschap zijn op dit moment al aanwezig. Mijn fractie is in ieder geval vastbesloten zich daarvoor ten volle in te zetten.

Queiró
Mijnheer de Voorzitter, als de Europese Unie op een innovatieve wijze betrekkingen aangaat met de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en dat land op termijn de mogelijkheid biedt deel uit te maken van de structuur van de Europese Unie, en wel via het geschetste stabilisatie- en associatieproces, zou dat volgens ons wel eens een belangrijke bijdrage kunnen leveren tot de stabiliteit binnen het Balkangebied.
De overeenkomst waarover we ons vandaag moeten uitspreken, is al zes maanden geleden door de partijen ondertekend en bevat protocollen die het mogelijk moeten maken een politieke dialoog met de FYROM aan te gaan. De overeenkomst bevat ook bepalingen voor een betere regionale samenwerking en opent de weg naar een vrijhandelszone met de Europese Unie. Bovendien zijn er bepalingen opgenomen betreffende de vrijheid van vestiging en het vrije verkeer van werknemers, diensten en kapitaal. Er is voorts een compromis tot stand gekomen met betrekking tot de toenadering van de Macedonische wetgeving tot die van de Europese Gemeenschap, vooral op de gebieden die voor de interne markt van fundamenteel belang zijn. Tot slot bevat de overeenkomst een hele reeks bepalingen over de samenwerking op een aantal andere beleidsterreinen, waarbij de nadruk ligt op justitie en binnenlandse zaken. Dat is, mijnheer de Voorzitter, de strekking van deze overeenkomst.
Wij hopen met de sluiting van deze overeenkomst de vrede en stabiliteit in deze regio dichterbij te kunnen brengen. De volkeren in dit gebied hebben aangegeven dat zij graag deel zouden willen uitmaken van onze ruimte van vrijheid en ontwikkeling. Ook daarom kan en moet deze overeenkomst als voorbeeld dienen voor de overige Balkanlanden. De recente agressie aan de grens, waarbij het leger en de burgerbevolking van het land zijn aangevallen, toont aan hoe belangrijk het is dat we de Macedonische regering en bevolking steunen in hun pogingen de stabiliteit te bewaren. We moeten de Albanese regering en de gematigde Albanese partijen duidelijk maken dat zij er beter aan doen geen verdere confrontatie te zoeken en dat ze een constructieve houding moeten aannemen. Ze moeten zich dus richten op het behoud van de vrede en de democratie in een multi-etnische samenleving. Dat is een fundamenteel element van deze overeenkomst, en daarom moeten we de Macedonische regering aanmoedigen haar beleid voort te zetten, ervoor te zorgen dat de grondrechten van de verschillende etnische groepen gerespecteerd worden en er tussen die groepen verdraagzaamheid heerst. Alleen zo kan de economische ontwikkeling van het land gestimuleerd worden.
Kortom, volgens ons dient deze overeenkomst zo spoedig mogelijk van kracht te worden. We hopen dat met de stemming van dit Parlement een signaal ten gunste van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië wordt afgegeven. Zo maken we duidelijk dat geweld bestreden moet worden. Als die boodschap doordringt kan dit voorbeeld door de buurlanden en -volkeren gevolgd worden.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de vertegenwoordiger van de Commissie - die er niet is - mijnheer de vertegenwoordiger van de Raad, ik wil om te beginnen ingaan op de democratie, om te onderstrepen, beste collega' s uit de Republiek Macedonië, dat er niet alleen in uw land problemen zijn met de democratie. In het land waarvan ik afgevaardigde ben, Italië, is een van onze collega' s, Emma Bonino, nu bezig aan het honderddertiende uur van haar honger- en dorststaking voor een democratisch beginsel. In Italië, lidstaat van de Europese Unie, zijn namelijk de democratische voorwaarden, de democratische deelname aan de verkiezingen niet gewaarborgd. We zijn in Italië getuige van gekibbel tussen de Pool- en de Olijfboomcoalitie over schijnproblemen, over de eerbewijzen van de een of de ander aan het Vaticaan, maar er wordt ook gekibbeld over serieuze vraagstukken, zoals de belangenverstrengeling van de kandidaat van centrum-rechts, een ernstig probleem dat echter door centrum-links in de vijf jaren van de aflopende zittingsperiode niet is opgelost.
Dit om duidelijk te maken dat de democratie een serieus probleem is, een probleem dat ons aangaat en een ernstige situatie zoals die zich nu in Italië voordoet, over het debat en de capaciteit...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Mijnheer Dupuis, ik had graag dat u zich beperkte tot het onderwerp dat we nu aan het behandelen zijn. U kunt de bespreking van de politieke toestand in Italië dan voor een andere interventie bewaren. Mag ik u vragen zich aan het Reglement te houden en zich in uw interventie te beperken tot het onderwerp van het debat, en niet te spreken over de vraag hoe dat onderwerp in het licht van de politieke toestand in Italië gezien moet worden. Daarover voeren we op dit moment immers geen debat.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik stond op het punt te zeggen dat ook de kwestie van de informatievoorziening een fundamentele kwestie is. Ik kom nu bij het vraagstuk dat meer direct verband houdt met ons debat, het vraagstuk...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
U bent nu al meer dan twee en een halve minuut aan het woord, mijnheer, en u komt nu pas ter zake. U zult toch moeten toegeven dat u het wel erg bont maakt!

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, tot het tegendeel bewezen is, zijn we vrij te zeggen wat we willen, we zijn nog een democratie. Misschien heeft u een andere opvatting over democratie, maar iedereen is vrij te zeggen wat hij denkt.
Ik was bijna bij mijn punt, mijnheer de Voorzitter. Dankzij de heer Swoboda en het initiatief dat hij samen met enkele collega' s genomen heeft, hebben we eindelijk de verloren tijd ingehaald, iets waarvoor ik de heer Swoboda zeer dankbaar ben. We hebben nu eindelijk een overeenkomst. We weten allemaal - af en toe ben ik het met de heer Wurtz eens - dat het echte probleem de toetreding is, want we kunnen landen niet langer verdelen in kandidaat-landen en landen die niet kunnen toetreden.
Wat Macedonië betreft, hoopten wij een paar weken geleden, toen de Hoge Vertegenwoordiger Solana terugkeerde, allemaal dat de situatie zich in positieve zin zou ontwikkelen. Uit de recente gebeurtenissen, die de heer Volcic heeft genoemd, blijkt dat de situatie allesbehalve onder controle is. De gebeurtenissen, de acht soldaten die een paar dagen geleden zijn gedood en de anti-Albanese ongeregeldheden, laten zien dat dat niet zo is. Naar mijn mening is de situatie bijzonder ernstig; maanden geleden waren er maar weinig die er zo over dachten, maar ik geloof dat de situatie bijzonder ernstig is. Ons Parlement kan er zeker niet vanuit gaan dat deze overeenkomst de oplossing is voor de crisis in Macedonië. Daarvoor is veel meer nodig en ik zeg onze collega' s uit Macedonië: het probleem is de voorwaarden voor een echte dialoog te herstellen, de echte problemen van met name de Albanese minderheid, de frustraties van deze minderheid maar ook van andere Albanese bevolkingsgroepen, serieus in overweging te nemen, zonder tactische trucs. De kwestie-Kosovo moet worden opgelost, anders zal de oplossing van de kwestie-Macedonië zeker niet dichterbij komen. We moeten de Commissie en de Raad dus ertoe brengen deze kwesties in hun samenhang te bestuderen, eindelijk een discussie op gang te brengen over de uiteindelijke status van Kosovo, eindelijk de kwestie van de Kosovaarse gevangenen op te lossen en onze vrienden in Macedonië te helpen de werkelijke problemen aan te pakken.
Deze frustraties hebben verstrekkende gevolgen. De huidige economische situatie van Macedonië is zeker niet bevorderlijk voor de oplossing van sommige van deze problemen, maar het staat buiten kijf dat de Albanese minderheid en de Macedonische meerderheid niet hetzelfde behandeld worden, ook in economisch opzicht. Wanneer de Albanese minderheid uit een stad als Tetovo bussen ziet aankomen met arbeiders uit Skopje, arbeiders uit de "Macedonische volksgroep" , dan is dat een zeker bewijs dat ze anders behandeld worden.
Is federalisme daarvoor geen oplossing? Ik denk, Doris, dat we wel een federale staat moeten overwegen. Federalisme betekent niet noodzakelijk opdelen van het land. Het is mogelijk een federatieve staatsvorm te vinden waarbij het grondgebied van Macedonië niet opgedeeld wordt, maar waarbij ook de aanzienlijke Albanese minderheid haar eigen vertegenwoordigende instellingen zou hebben voor de beleidsterreinen die de verhouding tussen burgers en hun instellingen direct aangaan, zoals cultuur, onderwijs en gezondheidszorg. Dan zou ze ten minste op deze beleidsterreinen autonoom kunnen beslissen. België is een voorbeeld van een dergelijke staatsvorm; daar heeft men het concept van communautair federalisme bedacht.
Onze Macedonische collega' s moeten deze voorstellen zonder taboes kunnen bestuderen, zonder angst, want op deze manier kan een klimaat worden gecreëerd waarin de twee grote bevolkingsgroepen in Macedonië kunnen samenleven.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, het bloedige grensincident van zaterdag vormt een ernstige terugslag voor die maatschappelijke krachten in Macedonië die een vreedzame etnische coëxistentie binnen Macedonisch staatsverband voorstaan. De etnische ongeregeldheden in de stad Bitola leveren daarvoor een verder bewijs.
Tegelijk roept dit gewelddadige treffen tussen Albanese guerrilla' s en een Macedonische elitepatrouille opnieuw vragen op over de effectiviteit van de internationale militaire presentie aan beide zijden van de Kosovaars-Macedonische grens. Waar, om te beginnen, bevonden zich KFOR-eenheden ten tijde van de confrontatie van zaterdag? Dat was toch een fors treffen. Graag opheldering over deze vraag van de zijde van Raad en Commissie! Per slot van rekening benadrukt rapporteur Swoboda niet voor niets de essentiële bijdrage van KFOR aan de pacificatie van de grensstreek tussen Kosovo en Macedonië.
Een tweede vraag richting Raad en Commissie: naar verluidt schort het binnen KFOR aan noodzakelijke uitwisseling van inlichtingen tussen contingenten die gelegerd zijn op Kosovaars en Macedonisch grensgebied. Een direct antwoord verwacht ik niet, wel dat beide Europese instellingen deze elementaire pacificatievoorwaarde serieus nagaan.
Tenslotte verdient het aanbeveling, in goed overleg en nauwe samenwerking met de Macedonische en Servische autoriteiten, KFOR in te zetten voor uiterst scherpe grenscontroles met het naburige Kosovo. Juist deze assistentie, zo stelt rapporteur Swoboda terecht, komt niet alleen Macedonië, maar het stabilisatie- en associatieproces in de hele regio van de westelijke Balkan ten goede.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, nu ruim een jaar geleden heeft de heer Swoboda in een verslag over ditzelfde thema opgemerkt dat Macedonië eigenlijk een factor van stabiliteit op de Balkan was. Hij sprak dat toen uit met instemming van het hele Parlement. Dat komt omdat wij natuurlijk een herinnering hebben aan de tijd vóór de Joegoslavische oorlogen, waarin met name Macedonië een buitengewoon verstandige en constructieve rol heeft gespeeld met het bedenken van compromissen om de oorlogspartijen tot inkeer te bewegen. Dat is iets wat wij niet snel zullen vergeten.
In de tweede plaats zullen wij ook de opvang in Macedonië van vluchtelingen uit Kosovo niet vergeten: ook dat is een enorme inspanning geweest die ook spanningen heeft opgeroepen binnen Macedonië. Dat was niet eenvoudig en wij zullen ook dat niet vergeten.
Daar staat tegenover dat de Westerse wereld en ook de Europese Unie zich niet altijd even fatsoenlijk hebben gedragen ten opzichte van Macedonië. Er werd een boycot ingesteld en de lasten daarvan had met name Macedonië te dragen. Het land werd afgescheept met humanitaire hulp en kreeg niet echt kansen voor het eigen bedrijfsleven. Het is ontzettend belangrijk dat nu vanuit de Europese Unie een zeer positieve stap wordt gezet met deze stabilisatie- en associatieovereenkomst, waarmee opnieuw kansen worden geboden aan het Macedonische bedrijfsleven.
Wij hebben natuurlijk ook wel kritiek gehad op Macedonië en hebben die nog, omdat men traag was in het regelen van interetnische verhoudingen. Maar juist nu men op de universiteit van Tetovo de goede weg inslaat door kansen te bieden aan met name de Albaneessprekende groeperingen in Macedonië, waardoor ook het ambtelijk apparaat waarschijnlijk een minder eenzijdig karakter zal gaan dragen, juist nu breekt daar in zekere zin de hel los. Het is ontzettend jammer dat juist nu ook de criteria van Kopenhagen, die voor elke kandidaat-lidstaat gelden, daar in gevaar zijn. Ik zou daarom ook de Macedonische politici willen oproepen om er met name op te letten dat zij zich gedragen als voorstanders van de rechtsstaat en van de methoden van de rechtsstaat, want zo zijn zij welkom in de bond van rechtsstaten die wij met elkaar vormen.

Wiersma
Voorzitter, mijn fractie steunt de conclusies van de rapporteur en daarom kan ik Macedonië feliciteren met het feit dat deze voormalige Joegoslavische Republiek als eerste een stabilisatie- en associatieovereenkomst met de EU heeft getekend. Een overeenkomst biedt de mogelijkheid om nu zeer concreet aan intensieve betrekkingen te gaan werken. Een overeenkomst is een belangrijk instrument voor de verdere stabilisering van de regio en vormt derhalve een belangrijke en wezenlijke aanvulling op het Stabiliteitspact.
Maar het is meer. Een stabilisatie- en associatieovereenkomst is de eerste stap op weg naar EU-lidmaatschap. Zij is de uitwerking van de belofte die de Europese Unie heeft gedaan dat een succesvolle implementatie van alle elementen van het Stabiliteitspact de weg naar de EU zal vrijmaken. Zij versterkt de oriëntatie op Europa en op Europese waarden.
Wij hopen dat het Macedonische voorbeeld snel gevolgd zal worden door anderen. Met Kroatië wordt reeds onderhandeld. Ten aanzien van Albanië worden daarvoor de voorbereidingen getroffen. Hopelijk kan ook in Belgrado snel een eerste gesprek beginnen, mits de kwestie Montenegro geen roet in het eten gooit. Wij mogen natuurlijk ook Bosnië niet vergeten.
De kracht van deze overeenkomst zit niet alleen in de bepalingen ervan die samenwerking op veel terreinen mogelijk maken. De op deze overeenkomst gebaseerde nauwe banden met de Europese Unie en de daaraan gekoppelde perspectieven voor lidmaatschap kunnen een matigende invloed hebben op de interne verhoudingen in deze landen. Dat is een vorm van conflictpreventie.
Dergelijke effecten hebben wij ook gezien in de kandidaat-lidstaten. De actieve rol die de Hoge Vertegenwoordiger Solana en commissaris Patten hebben kunnen spelen bij de recente perikelen in de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië is een goed voorbeeld van dat positieve effect. De conclusie kan daarom niet anders zijn dan dat er snel meer van deze overeenkomsten in de regio moeten komen.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, de weg die wij met deze overeenkomst openen had al veel eerder geopend moeten worden. Wij hebben een idioot beleid gevoerd en gedaan alsof dit gebied het zwarte gat van Europa was. Dit is dan ook een welkome overeenkomst, een overeenkomst die de goede kant uitgaat.
Dit is echter ook een fragiele overeenkomst, mijnheer de Voorzitter. Gisteren zijn acht politieagenten en militairen vermoord. Provocatie zei men. Het antwoord daarop van enkele onverantwoordelijke lieden in Bitola was een bom op de luchthaven. De heer Swoboda heeft kennelijk nog nooit horen spreken over een Groot-Albanië. Ik hoor daar echter dagelijks over. Ik leef in dat gebied en reis daar rond.
Dit is een fragiele overeenkomst. De situatie is wankel, onder meer omdat helemaal niet duidelijk is welk beleid wij als Europese Unie gaan voeren. Als wij geen beleid gaan voeren ter waarborging van de integriteit en de soevereiniteit, zullen wij nooit vertrouwen kunnen kweken, perspectieven kunnen bieden en een dialoog kunnen bevorderen. Dan zullen ook democratische hervormingen onmogelijk zijn, ofschoon deze de absolute voorwaarden zijn voor stabiliteit. Als wij daar niet voor zorgen, zijn wij over enkele jaren gedwongen terug te komen op al de fouten die wij dan hebben gemaakt.

Collins
Voorzitter, na de val van het Milosevic-regime op 1 oktober 2000 en de daarop volgende democratische veranderingen in Belgrado heeft de Europese Unie haar beleid jegens Servië radicaal herzien. In de boodschap van de Unie aan het Servische volk, afgelopen september, heeft de minister van Buitenlandse Zaken beloofd dat een stem voor democratie in Servië een stem voor Servië in Europa zou zijn.
Na de democratische overgang in Servië hief de Unie haar sancties en het olie-embargo tegen Servië op. Ook het vliegverbod werd opgeheven. De Unie heeft via het Europese Bureau voor Wederopbouw ook haar financiering uitgebreid van Servië tot Montenegro, en heeft eveneens voorgesteld de onlangs aangekondigde handelspreferenties uit te breiden tot de Balkanlanden en heel Joegoslavië.
Het is heel belangrijk dat de Europese Unie en Joegoslavië hun diplomatieke betrekkingen normaliseren. Het is goed dat de Europese Unie actief bijdraagt aan de huidige institutionele en economische wederopbouw in de voormalige Republiek Joegoslavië. We moeten allemaal samenwerken om een eind te maken aan de tragische gebeurtenissen die sinds de jaren '90 op de Balkan hebben plaatsgevonden.
De arrestatie van Milosevic is de eerste belangrijke stap om hem voor het gerecht te brengen. Wij moeten de autoriteiten in Belgrado dan ook gelukwensen met hun vastbeslotenheid in dit opzicht. Het is niet meer dan juist en gepast dat hij verantwoording aflegt aan het Servische volk voor de misdaden die hij tegen hem en in zijn naam heeft begaan.
We hebben nu de beste vooruitzichten om een generatie lang te werken aan blijvende vrede en voorspoed in heel Zuid-Oost-Europa. De Europese Unie is bereid hierbij een actieve rol te spelen. De totale financiële steun van de Unie aan de landen van de voormalige Republiek Joegoslavië bedraagt nu 475 miljoen euro. Dit geld wordt gebruikt voor ondersteuning van onderwijsprogramma' s, verzoeningsprojecten, de inrichting van opvangcentra voor vluchtelingen, de bouw van grensposten en infrastructuurprojecten zoals wegenbouw en het schoonmaken van de Donau.
Mijns inziens is het ook belangrijk dat de leiders van Kosovo zich duidelijk uitspreken tegen het geweld in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië. Deze leiders moeten wel beseffen dat het heel moeilijk is de zeer aanzienlijke financiële hulp van de Unie aan Kosovo voor de Europese belastingbetaler te rechtvaardigen, als de leiders van Kosovo verzuimen het geweld dat op dit moment in de regio plaatsvindt, te veroordelen. Er moet nu een eind worden gemaakt aan het geweld, de moordpartijen, het menselijk lijden en de instabiliteit waar de Balkan de afgelopen 10 jaar onder gebukt is gegaan.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe de collega' s uit de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, uit het buurland van Griekenland en de huidige, echte democratie die streeft naar opneming in de Europese Unie, van harte welkom te heten en hen te verzekeren van onze gevoelens van vriendschap en genegenheid.
Ik neem aan dat men van een Grieks lid van het Europees Parlement verwacht dat hij iets zal zeggen over het conflict in verband met de naam. Misschien had dit conflict nooit mogen zijn ontstaan; misschien had dit al lang geleden moeten zijn opgelost, maar nu wordt hierover in alle vriendschap onderhandeld en hopelijk zal dit conflict dan ook spoedig de wereld uit zijn.
Griekenland geeft zijn buurland alle mogelijke steun. Al hetgeen hier werd gezegd over het optreden van de Europese Unie, wordt reeds op een onopvallende maar doeltreffende manier in praktijk gebracht door Griekenland. Griekenland geeft economische steun door middel van investeringen - het is een van de grootste, zo niet de grootste investeerder in dit land - en met behulp van zijn handelsbetrekkingen. Ook geven wij politieke steun door de regering van ons buurland steevast te ondersteunen in het verzoeningsbeleid en de aanpak van de ontzettend moeilijke interne problemen waarmee zij is geconfronteerd. Tevens bieden wij dit land internationale steun: wij hebben de NAVO officieel gevraagd een stokje te steken voor de import van de anarchie in dit land vanuit andere gebieden.
Wij mogen in de rustige sfeer van dit Parlement de huidige, verschrikkelijk moeilijke problemen niet onderschatten. In dit land zijn extremisten aan het werk die een oeroude, in dat gebied welbekende tactiek toepassen, die doden, plunderen en rellen veroorzaken om de twee bevolkingsgroepen van die staat - en in feite twee groepen van een en hetzelfde volk, want zij zijn net als wij Europeanen - tegen elkaar op te zetten en elkaar te doen afslachten. Deze tactiek is weliswaar alom bekend, maar jammer genoeg tot nu toe heel efficiënt gebleken. Daarom moeten wij ons hiertegen verzetten. Helaas hebben wij als Europese Unie met onze houding ook water op de molen gegeven. Laten wij ons nu vastberaden tegen deze pogingen verzetten. Laten wij aantonen dat wij verzoening kunnen opleggen en samenwerking tussen de volkeren kunnen bewerkstelligen. Alleen dan kunnen wij een stukje vrede garanderen en voorkomen dat de lont in het kruidvat wordt gestoken.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland zullen niet voor de onderhavige overeenkomst met de FYROM stemmen. Met deze overeenkomst toont de Europese Unie voor de zoveelste keer aan dat zij eigenlijk alleen maar de lakens wil uitdelen in dit land. De economische steun en de belofte van toetreding tot de Europese Unie - mits natuurlijk de sociale voorwaarden volledig worden geëerbiedigd - vormen slechts een middel om het Europees kapitaal vrij spel te geven.
In dit verslag wordt verwezen naar de besluiten van Stockholm. In feite wordt hierin gelijke afstand bewaard tussen de tot onderhandelaars vermomde Albanese extremisten - die, zoals wij zien, hun criminele activiteiten gewoon voortzetten - en de regering van de FYROM. Iedereen weet echter dat het beruchte nationale bevrijdingsleger van de Albanese minderheid, die als officieel onderhandelaar wil optreden, een zijtak is van de UCK. Men laat de wolf op de schapen passen als men de Hoge Vertegenwoordiger met het toezicht op de overeenkomst belast. Ons inziens gooit men met dit beleid, waaraan ook met het onderhavig verslag steun wordt gegeven, olie op het vuur in de Balkan en steekt men de Albanese nationalisten een riem onder het hart in hun grootheidswaanzin.
Wij moeten de volkeren in dit gebied het recht geven zelf hun toekomst te bepalen, en als wij hen daarbij willen helpen, moeten wij ons onthouden van steun aan dergelijke interventies en activiteiten.

Wallström
Voordat ik inga op het vraagstuk van de stabilisatie- en associatieovereenkomst wil ik graag in de notulen laten opnemen dat wij de aanval aan de buitengrens van Kosovo, van afgelopen weekend, waarbij soldaten uit de FYROM omkwamen, ten zeerste veroordelen. Zoals commissaris Patten dit weekend al zei, was dit een aanval op de democratie. De bedoeling van deze aanval was de onlangs in de FYROM begonnen dialoog tussen de betrokken partijen over interetnische relaties, een dialoog die de Europese Unie van harte ondersteund heeft, te doen ontsporen.
We blijven absoluut vasthouden aan de waarden van tolerantie en matiging, en staan achter degenen die de meningsverschillen willen oplossen door middel van een dialoog, in plaats van met bommen en kogels. Daarom was de ondertekening van de stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de FYROM, die op 9 april plaatsvond in Luxemburg, zo' n belangrijke gebeurtenis. Dit is de eerste overeenkomst van dit soort dat we ondertekend hebben met een land in dat gebied; dit is een symbool voor de sterke banden tussen de Unie en de FYROM. De overeenkomst werd ondertekend in aanwezigheid van de ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie en van vertegenwoordigers van bijna alle partijen in het parlement van Skopje, van de regering, de oppositie en de Albanese, Macedonische en Slavische gemeenschappen.
De boodschap was: 'eenheid' , eenheid tegenover de bedreiging van de democratie waar de FYROM de laatste tijd mee geconfronteerd was en is; eenheid ook in de gemeenschappelijke overtuiging dat de FYROM in de toekomst een sleutelrol zal spelen in de Europese familie.
De Commissie begon de onderhandelingen op 5 maart 2000. Dankzij de uitstekende samenwerking met de Macedonische autoriteiten konden de onderhandelingen binnen negen maanden worden afgerond en werd de overeenkomst op 24 november 2000, tijdens de Topconferentie van Zagreb geparafeerd.
De belangrijkste onderdelen van de overeenkomst zijn: de instelling van een vrijhandelszone tussen de Gemeenschap en de FYROM binnen tien jaar na inwerkingtreding van de overeenkomst, de opening van een politieke dialoog, maatregelen voor regionale samenwerking, voor het vrij verkeer van werknemers, voor de vrijheid van vestiging en dienstverlening, en een verbintenis van de kant van de autoriteiten van de FYROM in verband met de toenadering van de wetgeving tot die van de Europese Gemeenschap. Deze toenadering betreft met name de wetgeving inzake de interne markt, de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken en de instelling van een met het toezicht op de uitvoering van de overeenkomst belaste stabilisatie- en associatieraad.
Uit de overeenkomst blijkt duidelijk dat de FYROM in aanmerking komt voor lidmaatschap van de Europese Unie zodra de overeenkomst ten uitvoer wordt gelegd en aan de criteria van Kopenhagen is voldaan. De interimovereenkomst die ook op 9 april werd ondertekend, bepaalt dat de handelsgerelateerde bepalingen van de overeenkomst op 1 juni 2001 van kracht zullen worden, hetgeen betekent dat men niet hoeft te wachten op de formele ratificatie van de overeenkomst door de nationale parlementen.
De Commissie nodigt het Europees Parlement uit om zijn goedkeuring aan de overeenkomst te geven. Wij hopen dat de nationale parlementen de overeenkomst zo snel mogelijk zullen ratificeren. Zoals de geachte leden weten is dit een beslissende periode in de geschiedenis van de FYROM. De overeenkomst en de steun van het Parlement hieraan maken duidelijk dat de Europese Unie zich betrokken voelt bij het welzijn van de FYROM en er vertrouwen is in onze mensen. Daarom hebben het voorzitterschap, commissaris Patten en de Hoge Vertegenwoordiger de laatste weken hard gewerkt om de dialoog tussen de democratisch gekozen partijen in de FYROM te bevorderen. Deze dialoog kwam tot stand op initiatief van president Trajkovski en heeft tot doel gerechtvaardigde grieven te behandelen.
Dit harde werk zal worden voortgezet. Hoewel de Europese Unie van haar kant alle mogelijke steun zal geven, zullen - evenals in het geval van de overeenkomst - de belangrijkste inspanningen toch moeten komen van het volk van de FYROM en zijn politieke leiders. Zij dragen de verantwoordelijkheid voor de toekomst van hun land. Daarom is het zo belangrijk dat de politieke dialoog nu onverwijld wordt voortgezet.
Ik dank u voor al uw bijdragen, en ik dank tevens u, mijnheer Swoboda.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Wallström.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Nucleaire veiligheid vijftien jaar na het ongeval van Tsjernobyl
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het probleem van de nucleaire veiligheid vijftien jaar na het ongeval van Tsjernobyl en de gevolgen voor de gezondheid.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het ongeval van Tsjernobyl in 1986 was een tragedie op wereldschaal. We blijven meeleven met de slachtoffers die deze tragedie heeft veroorzaakt zowel onder het schoonmaakpersoneel en de werknemers van de kerncentrale, als onder niet rechtstreeks bij de centrale betrokken mensen, waaronder onschuldige kinderen. We weten ook dat door het ongeluk een enorme economische last werd veroorzaakt voor Wit-Rusland, Rusland, Oekraïne en andere landen, en de bevolking in het besmette gebied met enorme problemen werd geconfronteerd bij het herstel van de normale leefomstandigheden.
De gevolgen van het ongeluk op het grondgebied van de EU waren relatief gering. Desalniettemin worden nog steeds belangrijke inspanningen verricht voor het toezicht op het niveau van de radioactiviteit in het milieu en het voedsel. De controle op de voedselimport is onlangs zelfs versterkt. De herdenking van deze gebeurtenis biedt ons de gelegenheid om kort stil te staan bij de nucleaire veiligheid in de regio. Op 15 december 2000 werd de kerncentrale van Tsjernobyl definitief door Oekraïne gesloten. De Commissie was ingenomen met dit besluit en beschouwt dit als een belangrijke bijdrage aan de verbetering van de nucleaire veiligheid in Europa. We hebben tevens waardering voor het feit dat Oekraïne zijn belofte in het kader van het internationale akkoord met de regeringen van de G7 en de Europese Commissie gestand heeft gedaan.
De Europese Unie heeft Oekraïne de laatste jaren aanzienlijke steun verleend bij het verwerken en overwinnen van de gevolgen van het ongeval van Tsjernobyl. Dit ongeval heeft een verwoestend effect gehad op de bevolking en het milieu. Tot nu toe is meer dan 340 miljoen euro aan steun verleend, de technische steun aan andere nucleaire installaties in Oekraïne niet meegerekend. Wat Tsjernobyl betreft, geeft de EU belangrijke steun aan de werkzaamheden voor de verandering van de sarcofaag in een volgens milieumaatstaven aanvaardbaar systeem en aan sociale maatregelen.
De Commissie zal binnenkort het formele voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de betaling van een tweede bijdrage aan de EBWO voor het inkapselingsfonds van Tsjernobyl aannemen. Daarna zal dit voorstel aan de Raad en het Parlement ter beslissing worden voorgelegd. Nucleaire veiligheid is een prioriteit voor de Europese Unie. Vanaf het begin van de politieke en economische hervormingen in de voormalige Sovjet Unie heeft de Europese Unie de landen in de regio actief bijgestaan bij het verbeteren van de veiligheid van hun nucleaire installaties.
De strategie van de EU stemde ook overeen met het multilaterale actieprogramma van de G7. Daarin werd voorzien in steun voor zowel kortetermijnmaatregelen ter verbetering van de nucleaire veiligheid, als langetermijnmaatregelen ter vervanging van onveilige reactoren door alternatieve energiebronnen. In het specifieke geval van de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa hebben wij het PHARE-programma waarmee nog steeds steun wordt geboden bij de verbetering van de nucleaire veiligheid. Ook wordt met dit programma geholpen bij de ontwikkeling van economisch gezonde en milieuvriendelijke strategieën ter vervanging van minder veilige kernreactoren.
Op verzoek van de Raad heeft de Commissie nucleaire veiligheid een hoge prioriteit gegeven in de partnerschappen voor toetreding. Zij gebruikt ook de pretoetredingsmiddelen om deze prioriteiten te bereiken. Belangrijke mijlpalen zijn: het akkoord om niet moderniseerbare reactoren in Letland, Slowakije en Bulgarije te sluiten, de steun van het programma aan nucleaire reguleringsinstanties, de verwezenlijking op korte termijn van de meest urgente veiligheidsverbeteringen van bepaalde reactoren, de operationele en constructieverbeteringen van moderniseerbare reactoren en tevens aanzienlijke steun bij de bestrijding van de problemen in verband met radioactief afval en verbruikt splijtstof.
Met name de Russische Federatie is belangrijk. Rusland is de enige staat van de voormalige Sovjet-Unie waar wij geconfronteerd zijn met alle aspecten van kernenergie, van uraniumwinning tot het ontwerpen van kerncentrales, energieopwekking en splijtstofopwerking. Ongeveer 15% van de stroom in Rusland komt uit kernenergie. De civiele kernindustrie van Rusland is ook een belangrijke bron van werkgelegenheid. Zij zorgt rechtstreeks voor ongeveer 300.000 banen. Gezien de beperkte omvang van de beschikbare EU-begroting, het grote aantal reactoren in werking en de bijzondere economische toestand in Rusland zou het voor de Europese Unie onmogelijk zijn om Rusland dezelfde financiële hulp te bieden als de kandidaat-lidstaten en Oekraïne. Desalniettemin is het beleid in principe op hetzelfde gericht. Wij willen de technische en financiële hulpbronnen van de Europese Unie gebruiken om de Russische Federatie te helpen bij de verbetering van de veiligheid.
Wat Rusland betreft, streven we ook naar een actieve samenwerking op het gebied van het beheer van verbruikt splijtstof en radioactief afval in Noord-West-Rusland. Een enorme hoeveelheid verbruikt splijtstof afkomstig van kernonderzeeërs ligt onder zeer gebrekkige omstandigheden opgeslagen. Dit vormt een grote bedreiging voor de Barentszzee en het milieu van het Noordpoolgebied. De Gemeenschap neemt niet deel aan het toezichts- en evaluatieprogramma voor het Noordpoolgebied, maar is desalniettemin nauw betrokken bij de werkzaamheden in verband met de milieuradioactiviteit aldaar. Op dit moment nemen wij actief deel aan de onderhandelingen over een specifiek multilateraal akkoord, de MNEPR. Daarmee zouden wij in staat moeten zijn grote internationale inspanningen op touw te zetten en uit te voeren.
Samenvattend: de Commissie heeft een actief beleid gevoerd en onze partnerlanden bijgestaan in hun pogingen tot verbetering van de nucleaire veiligheid. We willen dit beleid voortzetten en hopen van harte samen te kunnen zorgen voor een betrouwbare en veilige energievoorziening, die verenigbaar is met duurzame ontwikkeling en het milieu eerbiedigt.

Mombaur
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, als wij in dit Parlement vandaag terugdenken aan het ongeval van Tsjernobyl, denken wij terug aan de bijzonder cynische manier waarop een dictatuur omging met de veiligheid en het leefmilieu van mensen. Ik benadruk dit punt, omdat in het debat natuurlijk heel vaak net wordt gedaan alsof Tsjernobyl overal is. Dat is nu juist niet het geval! Twaalf jaar geleden is een dictatuur ingestort die van het begin af aan andere normen op het gebied van de technische veiligheid hanteerde dan in andere delen van de wereld, respectievelijk in Europa. Bovendien moet duidelijk gesteld worden dat in een democratie een publieke discussie plaatsvindt. Daardoor wordt een bijdrage geleverd aan de veiligheid. Een democratie beschikt over onafhankelijke toezichthoudende instanties en over onafhankelijke rechters. Dit levert ook een bijdrage aan de veiligheid. Met andere woorden: een democratisch systeem waarin het recht regeert, levert op zich al een zodanig belangrijke bijdrage aan de veiligheid, dat alle parallellen op deze plaats duidelijk moeten worden gemaakt.
De cynische houding van een dictatuur ten opzichte van een kerncentrale die vanaf het begin onveilig was en vier blokken heeft die pas sinds december, na internationale druk, stilgelegd zijn, heeft gevolgen gehad waar voornamelijk de bevolking in de getroffen landen onder te lijden heeft. Ik moet constateren dat ook twaalf jaar na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie veel politici die daar aan de macht zijn, nog steeds geen afscheid genomen hebben van de cynische houding ten opzichte van de bevolking. Dit wordt onderstreept door de ronduit slechte behandeling van de bevolking bij de ondergang van de Koersk. Het is daar nog steeds niet vanzelfsprekend om publieke discussies te voeren. Daar moet echter wel op worden aangedrongen als de gelegenheid zich voordoet!
In onze ontwerpresolutie wordt opgemerkt dat de bezorgdheid groter is geworden. Dat klopt. Ik constateer echter ook dat sommigen die bezorgdheid op de verkeerde manier aanwakkeren om zo een heel ander doel te bereiken. Zij willen namelijk de onveilige en veilige kerncentrales die tegenwoordig in de wereld worden gebouwd - binnenkort overigens ook in de Unie en in Amerika - op één hoop gooien en dat is ontoelaatbaar.
Ook in andere technische sectoren is dat niet het geval: als er een auto-ongeluk plaatsvindt, worden niet alle auto's verboden en wanneer een vliegtuig neerstort dan is dat erg, maar dat leidt niet tot een verbod op alle vliegtuigen.
Wij willen hulp voor Oekraïne. Wij moeten Oekraïne en ook onszelf echter duidelijk maken dat onze onrust niet verdwijnt door het geven van geld, maar dat er ter plaatse voorwaarden geschapen moeten worden die ervoor kunnen zorgen dat geld in een goed werkend economisch systeem de functie vervult die het ook in een democratie moet vervullen. Wij verwachten dan ook - en dat staat ook duidelijk in de ontwerpresolutie - dat er veel aanpassingen en veranderingen in het energiesysteem van Oekraïne doorgevoerd zullen worden.
Als wij ergens lering uit moeten trekken, commissaris Wallström, geldt dat met name voor de kandidaat-landen. Er zijn daar negen kerncentrales met 27 blokken. Wij weten dat daarvan drie kerncentrales met acht blokken stilgelegd gaan worden. Wij weten echter ook dat een ander deel van die kerncentrales weer in operationele staat gebracht zou kunnen worden. Nu heb ik een interessante vraag voor u, mevrouw de commissaris: de Commissie voert in opdracht van de Europese Unie toetredingsonderhandelingen, ook over het thema "veiligheidsnormen energie". Het Parlement is nog steeds in afwachting van het moment dat u ons en het publiek duidelijkheid verschaft en zegt op basis van welke veiligheidsnormen voor kerncentrales u die onderhandelingen eigenlijk voert. Bij mijn weten heeft u het Parlement meermaals toegezegd dat u dat zou doen, maar daar is nog steeds niets van gekomen. De Commissie is op dat vlak in gebreke gebleken. Ik hoop dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zo spoedig mogelijk een duidelijk antwoord van u krijgen over de veiligheidsnormen die u hanteert in de onderhandelingen met de kandidaat-landen. Dat is een vraag die niet alleen ons allen hier, maar ook de bevolking bezighoudt.

Adam
Mijnheer de Voorzitter, de leden van de fracties van dit Parlement hebben de sluiting van de kerncentrale van Tsjernobyl uiteraard toegejuicht, maar deze sluiting had eerder haar beslag kunnen krijgen en de redenen waarom dit niet is gebeurd zijn leerrijk. De Oekraïne wil niet nog sterker afhankelijk worden van leveringen uit Rusland. Men wilde daarom eerst de centrales van Khmelnitski en Rovno voltooien. Verder zijn wij in hun ogen nogal langzaam geweest met de toepassing van de memorandum of understanding van 1995. Het besluit om een Euratomlening toe te kennen voor de voltooiing van de reactoren betekent evenwel een belangrijke stap in de verbetering van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Oekraïne. Het akkoord betreffende deze lening geeft namelijk aan dat de Oekraïne bereid is om veiligheidsnormen na te leven zoals die in de Europese Unie gebruikelijk zijn.
Naast de veiligheidsnormen is de regulering van de sector natuurlijk een belangrijk aspect. Ik ben blij dat de commissaris heeft verwezen naar de steun die wij verlenen aan de regulerende instanties in Oost-Europa, want dit is het gebied dat ons de grootste zorgen baart. Dit betekent niet dat wij de bekwaamheid van het personeel van deze instanties in twijfel trekken. Het gaat om de bevoegdheid van de regulerende instanties. Zij moeten ervoor kunnen zorgen dat de procedures voor sluiting in geval van onderhoud worden opgevolgd en zij moeten het laatste woord hebben over laden en herstarten. Er moet nog heel wat gebeuren voor de status van de regulerende instanties in Oekraïne en in een aantal andere Oost-Europese landen aan de westerse normen voldoen. Dit zou zeker moeten gebeuren voor de K2 definitief in gebruik wordt genomen.
Paragraaf 12 van de gezamenlijke resolutie roept op tot nauwere samenwerking en een dialoog tussen Oekraïne en het Europees Parlement op energiegebied. Dit is van cruciaal belang voor de economische ontwikkeling van Oekraïne, want ook in de aardgas-, olie- en steenkoolsectoren zijn structurele en technische verbeteringen noodzakelijk. Wij begroeten de toezegging van Oekraïne om de energie-efficiëntie te verbeteren en bronnen van duurzame energie te ontwikkelen, maar in de nabije toekomst zal de nadruk toch nog altijd op fossiele brandstoffen en kernenergie blijven liggen.
Het is van groot belang dat het Parlement, de parlementaire commissies en de delegatie voor Oekraïne worden betrokken bij de werkzaamheden van de subcommissie voor de politieke samenwerkingsovereenkomst die zich met energie- en milieukwesties bezighoudt. Verder moet het Parlement volledig op de hoogte worden gehouden van de vorderingen bij de bouw van de sarcofaag, de ontmanteling van deze site en de voltooiing van de twee reactoren. Dit zijn de meest urgente zaken die uit deze resolutie moeten voortvloeien.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, wij van de Verts/ALE-Fractie zijn blij dat men er in ieder geval in is geslaagd om het eens te worden over een resolutie, al hadden wij natuurlijk graag gewild dat deze op bepaalde punten wat verder ging.
Vijftien jaar na Tsjernobyl: de nucleaire veiligheid en de effecten op de gezondheid zijn het onderwerp van deze resolutie. Tsjernobyl herinnert ons er voortdurend aan dat wij niet slordig kunnen omspringen met kernenergie, en het is de duidelijkste waarschuwing voor de bedreiging die kernenergie vormt voor ons hele bestaan. Tegen de vorige spreker wil ik zeggen dat ongelukken niet door het communisme zijn uitgevonden; er hebben zich ook in de Verenigde Staten en Japan ongelukken voorgedaan. Daar kunnen wij het toch wel over eens zijn?
Het VN-departement voor humanitaire zaken schat dat 9 miljoen mensen, direct of indirect, getroffen zijn door het ongeluk in Tsjernobyl. In Wit-Rusland woont 18 % van de totale bevolking in een zwaar verontreinigd milieu. Deze cijfers zijn buitengewoon hoog als je bedenkt wat de gevolgen zijn voor de individuele burgers. De kinderen, zoals commissaris Wallström al zei, vormen de kwetsbaarste groep. Volgens een rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie overschrijdt het aantal kinderen dat jaarlijks schildklierkanker krijgt in de omgeving van Gomel in Wit-Rusland en de zwaarst getroffen gebieden in Oekraïne, de normale waarden bijna honderd maal.
De vraag is of wij hier iets van geleerd hebben. Wordt het preventiebeginsel op dit moment toegepast? Er worden nog steeds EU-middelen verstrekt aan de voltooiing van de kernreactor in Oekraïne en nog steeds verspreidt Euratom zijn lofuitingen over kernenergie. Het is natuurlijk goed dat de EU bijdraagt aan de nucleaire veiligheid, maar zouden wij niet ook eens middelen moeten verstrekken voor het sluiten van een kerncentrale?
Ik wil commissaris Wallström vragen of de Commissie overwogen heeft om de kandidaat-landen te verzoeken kerncentrales te sluiten voordat zij toetreden tot de Europese Unie. Verder wil ik mij aansluiten bij de eerder gestelde vraag over welke veiligheidsnorm de EU hanteert. Wat antwoorden wij de kandidaat-landen als zij hiernaar vragen?

Meijer
Mijnheer de Voorzitter, de ramp van Tsjernobyl was geen uitzondering, dus niet iets wat alleen kenmerkend was voor één type kerncentrales zoals die werden geproduceerd en gebruikt in de voormalige Sovjet-Unie. Al vóór 1986 was er de ramp in het Amerikaanse Harrisburg, waar een oververhitte en smeltende kernreactor in de aardbodem dreigde weg te zakken. De kern van de zaak is dat overal ter wereld sinds de jaren '50 een te groot optimisme heeft bestaan over de kenmerken van kernenergie. Men verwachtte een onuitputtelijke bron van goedkope en schone energie, maar kreeg een riskante installatie die ook na het stopzetten van de productie voor lange tijd het milieu ernstig blijft verontreinigen. Vijftien jaar na de ramp is een groot gebied in Belarus en Oekraïne nog steeds onbewoonbaar voor mensen die geen kanker willen krijgen. Diegenen die blijven, zijn afhankelijk geworden van overheidshulp en diegenen die de meest getroffen mensen zouden moeten kunnen helpen, vermijden of verlaten het gebied. Voedsel uit het verontreinigde gebied blijft voor consumptie ongeschikt. Voor de oplossing hebben we geen nieuw type kerncentrales nodig, maar een planmatig herstel van het getroffen gebied, alternatieve energieopwekking en energiebesparing. Alleen een financiële bijdrage daaraan is in het belang van alle Europeanen, anders zijn we bezig met het organiseren van verspilling en van rampen voor de toekomst.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, volgens het Internationaal Atoomagentschap is het aantal gevallen van schildklierkanker sterk gestegen. Dat is vastgesteld in een rapport van het Otto-Hug-instituut van de universiteit van München. Volgens prognoses van de WHO zullen alleen al in de provincie Gomel in Wit-Rusland - de regio die het zwaarst getroffen is - een derde van de kinderen die op het tijdstip van de ramp jonger dan vier jaar waren, in de loop van hun leven schildklierkanker krijgen. Bij zeven miljoen mensen zouden de effecten zich in de komende vijftig tot zeventig jaar kunnen manifesteren. Wit-Rusland alleen al komt per jaar achthonderd miljoen euro te kort voor de behandeling van slachtoffers van straling. Mensen die ouder zijn dan 45 jaar worden in dat land vanwege geldgebrek niet eens meer behandeld. Dat betekent een gewisse dood! Als dit bedrag afgezet wordt tegen de 1,2 miljard euro die de Commissie besteedt in het kader van het zesde EU-programma voor nucleair onderzoek, levert dat een trieste balans op.
De Europese Unie moet uniforme, strenge nucleaire veiligheidsnormen uitvaardigen. Een tweede Tsjernobyl moet voorkomen worden. Dat betekent dat schijnvertoningen zoals de milieueffectrapportage die in Temelin is uitgevoerd, uit den boze zijn!

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, niemand had van tevoren een ramp als in Tsjernobyl voor mogelijk gehouden, ook niet in een dictatuur. Natuurlijk ben ik ervan overtuigd dat zoiets niet kan gebeuren in een kerncentrale in Groot-Brittannië, Frankrijk of Duitsland, maar er staan in een aantal landen om ons heen wel veel kerncentrales die met verouderde Russische technologie zijn gebouwd. Denkt u alleen maar eens aan Bohunice, Koslodui en Ignalina. Die centrales kunnen niet gemoderniseerd worden, zelfs niet met de beste westerse technologie. Er is niemand, geen partij in Oostenrijk die voor het gebruik van kernenergie is. We hebben echter geleerd te accepteren dat we niemand kunnen dwingen hetzelfde te doen als wij. We mogen echter wel waarschuwen voor gevaarlijke kerncentrales die in een andere lidstaat van de Europese Unie geen bedrijfsvergunning zouden krijgen. Als iemand tegenwoordig een huis bouwt, dan wordt de buren gevraagd of de boom in de tuin niet te hoog is en of hij niet te veel schaduw geeft. Als een land echter een kerncentrale heeft die in geen enkel toetredingsland gebouwd zou mogen worden, dan heet dat nationale souvereiniteit. Dan is men zelfs beledigd, als er gevraagd wordt wat de veiligheidsnormen zijn of als er informatie gevraagd wordt.
Wij Oostenrijkers - en ik denk dat ik daadwerkelijk namens iedereen spreek - zetten ons al lang in voor uniforme normen die voor alle landen in Europa gelden. Geachte mevrouw de commissaris, u werd daar vandaag al twee maal om gevraagd. Ik weet ook wel dat we de Franse technologie bijvoorbeeld niet echt kunnen vergelijken met de Britse technologie. Misschien wil de Franse industrie haar geheimen niet prijsgeven aan de andere landen, maar er moet toch sprake zijn van een minimale consensus. We moeten toch kunnen zeggen of een oude of nieuwe kerncentrale in een toetredingsland veilig is. Ik denk hierbij met name aan Temelin. Als er ergens een kerncentrale staat die in geen enkel land binnen de EU een bedrijfsvergunning zou krijgen, dan mag ik toch wel zeggen dat ik daar tegen ben! Dan mag ik toch wel zeggen dat ik niet wil dat er in een toetredingsland een kerncentrale staat die niet aan onze eisen, van welk land dan ook, voldoet!
We harmoniseren zoveel zaken binnen de Europese Unie. We hebben godzijdank gemeenschappelijke waarden. Binnenkort hebben we een gezamenlijke munteenheid, geweldig! We hebben zelfs gezamenlijke afspraken over hoe krom een komkommer moet zijn. Waarom is het dan niet mogelijk om in dit geval een minimale consensus te bereiken?
Ik heb geprobeerd om binnen mijn fractie deze minimale consensus te bereiken. Morgen zal, geloof ik, de heer Mombaur of de heer Chichester een mondeling amendement indienen. Ik verzoek u vriendelijk om, als u nog hier bent en tijd heeft om te komen luisteren, dit amendement aan te nemen.
Mevrouw de commissaris, vooral met het oog op de gevaarlijke kerncentrales in een aantal landen om ons heen zeg ik, dat er geen grenzen zijn aan het gevaar. Ik denk aan de toetredingslanden, ik denk aan de kerncentrales die niet gemoderniseerd kunnen worden, maar ik denk ook aan de centrales die in de toekomst misschien gebouwd worden. Het moet toch mogelijk zijn dat we Britse, Franse of Duitse normen eisen. Als dat niet mogelijk is, vraag ik mij af waarom we ons nog druk maken over de vraag hoe krom komkommers moeten zijn!

Wiersma
Voorzitter, in Wit-Rusland wordt elk jaar op 25 april de ramp van Tsjernobyl herdacht en tienduizenden mensen nemen aan die herdenking deel. In het Westen is het eigenlijk nauwelijks bekend waarom, want de kerncentrale stond toch in de Oekraïne. Maar wie de gevolgen van de ramp bestudeert moet vaststellen dat de consequenties in Wit-Rusland, waar meer dan 70% van de nucleaire fall out terechtkwam, minstens zo erg waren en zijn als in de Oekraïne. In het laatste land werden bijna tweeënhalf miljoen mensen blootgesteld aan radioactiviteit. De regering van de Oekraïne besteedde in de afgelopen tien jaar zes miljard dollar aan de bestrijding van de gevolgen. Aan die bestedingen komt voorlopig geen einde. Om enkele voorbeelden te noemen: er is geld nodig voor de reparatie van de huls die om de ontplofte reactor gebouwd is. Die is niet veilig. Er moet nog veel materiaal dat door de explosie is verontreinigd worden opgeborgen en verwerkt . Er bestaat nog steeds het risico dat de belangrijkste rivier van de Oekraïne, de Dnjepr, besmet raakt.
De Europese Unie heeft een aantal van deze problemen tijdig onder ogen gezien en geeft een hoop steun aan de Oekraïne - de commissaris verwees daar al naar - al worden er wel eens vaak vraagtekens geplaatst bij de effectiviteit van die steun.
De situatie in Wit-Rusland is mogelijk nog ernstiger. Daar leven nog steeds ongeveer tweeënhalf miljoen mensen in besmette gebieden waar zij vaak besmet voedsel gebruiken. De gezondheidtoestand is vooral zeer zorgelijk onder de kinderen. De sociaal-economische situatie in dat land is sowieso slecht, hetgeen de mensen meer kwetsbaar maakt voor ziektes en aantasting dan normaal. De regering in Minsk besteedt weliswaar een flink deel van het overheidsbudget aan de gevolgen, maar weigert op een open manier met het probleem om te gaan. Haar beleid is vaak contraproductief en zij schermt het probleem af voor de buitenwereld.
De internationale gemeenschap is wel betrokken, maar op een kleinschalige wijze. NGO's doen onder moeilijke omstandigheden hun werk. Ik heb vooral bewondering voor de Europese organisaties die jaarlijks duizenden kinderen voor vakantie naar West-Europa halen om ze enigszins te laten herstellen van bestralingsgevolgen. Maar dat is natuurlijk bij lange na niet genoeg.
De Europese Unie heeft een moeilijke relatie met het ondemocratische bewind in Wit-Rusland. Wij hebben daarvoor begrip. Tegelijk is het moeilijk te accepteren dat er niet meer geprobeerd wordt, juist in het belang van de getroffen mensen die niets met de regeringspolitiek te maken hebben.
Het is eerder aan de orde geweest, maar ik zou nogmaals een dringend beroep op de Commissie willen doen om meer gerichte hulp voor Wit-Rusland mogelijk te maken. Het argument dat noch het TACIS-programma noch ECHO dat toelaten, vind ik niet overtuigend. Wij praten hier over honderdduizenden mensen die nog steeds in nood verkeren en nog steeds directe hulp nodig hebben. Laten wij in dit uitzonderlijk geval eens over onze eigen politieke en bureaucratische barrières heen stappen.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, u heeft terecht duidelijk gemaakt dat de kwestie-Tsjernobyl bepaald nog geen afgedane zaak is. Veertien jaar na dato is het echter de taak van de Europese Unie een andere weg in te slaan, want alles wat de Unie onderneemt ten aanzien van dit menselijk drama is vrijwel uitsluitend gericht op energietechnische maatregelen. De Europese Commissie is namelijk gezwicht voor de chantage van de autoriteiten van Oekraïne door in te stemmen met de bouw van twee nieuwe kerncentrales in ruil voor de sluiting van de centrale van Tsjernobyl. Doorgestoken kaart natuurlijk, in het belang van de politieke elite en de kernenergielobby, maar daarmee wordt de volstrekt afwijzende houding van de burgers van Oekraïne ten aanzien van kernenergie genegeerd en wordt voorbijgegaan aan het potentieel van hernieuwbare energiebronnen en energiebesparingen in dit land.
Wat Wit-Rusland betreft wil ik erop wijzen dat 23% van het grondgebied radioactief besmet is en onmiddellijk geëvacueerd zou moeten worden. Het is dan ook van wezenlijk belang dat een tweede component van het TACIS-programma in Wit-Rusland ten uitvoer gelegd wordt om de burgerbevolking in de besmette gebieden, met name de kinderen, op medisch en gezondheidsterrein te hulp te komen, zowel ter plekke als in onze lidstaten. Dit is een morele en humanitaire plicht waarvoor alle middelen en financiën beschikbaar gesteld dienen te worden die noodzakelijk zijn om het hoofd te bieden aan deze milieuramp.
Het feit dat in Wit-Rusland een autocratisch en repressief regime aan de macht is, dat de gevolgen van deze gezondheidscrisis bagatelliseert en wetenschappers als de heer Nesterenko en de heer Bandazhevsky het zwijgen oplegt, mag voor de Europese Unie en de kernenergielobby geen alibi meer zijn om de feiten omtrent Tsjernobyl te verhullen en de bevolking die het slachtoffer is van de besmetting in deze regio' s, aan haar lot over te laten
Het betreft hier een zaak die ook onder de verantwoordelijkheid valt van de WHO, die rechtstreeks schuld heeft aan dit drama vanwege dat 'incestueuze' akkoord - uiteraard ten gunste van de kernenergielobby - dat in 1957 gesloten is met het Internationaal Agentschap voor atoomenergie, dat sindsdien van rechtswege de supervisie heeft op nucleair gebied. Ook op dit punt rust een zware verantwoordelijkheid op de schouders van de Europese Unie, die de WHO dient te bevrijden van het juk van het agentschap in Wenen.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, vijftien jaar zijn verstreken sedert de verschrikkelijke ramp in Cernobyl maar nog steeds zijn wij geconfronteerd met de gevolgen daarvan. Nog steeds sterven mensen aan kanker. De ramp trof niet alleen buurlanden zoals Oekraïne en Wit-Rusland, maar ook andere landen op soms duizenden kilometers afstand, zoals mijn land, Griekenland.
Ik ben het eens met hetgeen hier werd gezegd. Inderdaad moeten wij ons afvragen of wij wel voldoende hebben geleerd van deze ramp, of wij er wel van doordrongen zijn dat menselijke fouten nooit kunnen worden uitgesloten en altijd tot de mogelijkheden behoren. Als men echter naast de menselijke factor ook nog gevaarlijke kernreactoren heeft, reactoren die niet aan de veiligheidsnormen voldoen, zoals hier het geval is, loopt men wel heel grote risico' s.
Ik zeg dit, mevrouw de commissaris, omdat in Europa nog steeds dergelijke reactoren in bedrijf zijn, in Rusland, Litouwen, Slowakije en in een buurland van Griekenland, Bulgarije waar in Koslodui vier van dergelijke reactoren worden gebruikt. Ik moet u zeggen dat ik het niet eens ben met het tijdsplan van de Commissie voor de sluiting van deze reactoren. De Commissie zegt immers zelf dat deze niet tegen een redelijke prijs kunnen worden gemoderniseerd en worden opgetrokken tot de veiligheidsnormen voor kernreactoren. Wat wordt bijvoorbeeld gezegd over Koslodui? Men zegt dat twee reactoren in 2002 moeten worden stilgelegd. Over de sluiting van de twee andere reactoren tot 2006 is nog geen akkoord bereikt. Vindt u niet dat wij op die manier gevaarlijke reactoren veel te lang laten werken? En waarom eigenlijk? Omdat hier economische vraagstukken aan vast zitten? Maar laten wij die economische vraagstukken dan aanpakken! Economische vraagstukken mogen geen voorrang krijgen boven milieu en gezondheid, boven de gezondheid van de mens in het algemeen en van de Europese burger in het bijzonder. Nu u toch hier bent en doorgaans blijk geeft van een ferme houding, moet ik u zeggen dat bepaalde kandidaat-landen niet alleen van plan zijn deze termijnen te negeren, maar zelfs met allerlei argumenten komen om deze reactoren langer in bedrijf te laten. Ik heb bijvoorbeeld twee dagen geleden een verklaring van de woordvoerder van Koslodui in de krant gelezen, volgens welke de kerncentrale in bedrijf kan blijven tot 2010, en misschien zelfs aan particulieren zal worden verkocht. Hoe kan men in hemelsnaam dergelijke dingen zeggen?
Daarom is het goed dat wij vijftien jaar na de ramp in Cernobyl ervoor zorgen dat alles in het werk wordt gesteld om de sarcofaag veilig te maken en de gevaarlijke reactoren in Bulgarije, Slowakije, Litouwen en Rusland stilt te leggen. Als daarvoor geld moet worden uitgegeven, laten wij dat geld dan uitgeven. Economische vraagstukken komen hier op het tweede plan; milieu en gezondheid, de volksgezondheid in Europa, hebben voorrang.

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, de werkelijke omvang van de ecologische, biologische, psychologische en economische schade van de ramp van Tsjernobyl zullen wij waarschijnlijk nooit kennen. Naast de doden en de verschrikkelijke ziektes in de regio is er na vijftien jaar nog altijd een angstaanjagende mate van radioactieve besmetting. Een gebied ter grootte van het Verenigd Koninkrijk is permanent besmet en onbewoonbaar.
Wat ik nu ga zeggen is weliswaar minder dramatisch, maar het is toch een serieus probleem dat voor 359 boerderijen in mijn kiesdistrict in Wales 15 jaar na de ramp van Tsjernobyl nog altijd beperkingen van kracht blijven. Duizenden schapen mogen niet worden vervoerd om te voorkomen dat radioactief besmette dieren in de voedselketen terechtkomen.
De afgelopen 15 jaar is de situatie nauwlettend in het oog gehouden en de beperkingen zullen nog 10 tot 15 jaar van kracht blijven. Wij hebben een beleid nodig voor duurzame energie. Kernenergie is geen oplossing. Het is niet schoon en evenmin goedkoop. De nucleaire industrie is nu meer dan 40 jaar in bedrijf. Het probleem van het kernafval is nog niet eens opgelost en, erger nog, het is een ernstige bedreiging voor de mens en het milieu. Niets toont dit beter aan dan Tsjernobyl. Het is derhalve aan ons om hier een les uit te trekken. De volledige omvang van de ramp zullen wij wellicht nooit kennen, maar zoals in de resolutie staat, moeten wij alles in het werk stellen om zoveel mogelijk feiten te achterhalen en doelmatige bijstand te leveren aan de zwaarst getroffen gebieden.

Wallström
 - (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil u hartelijk danken voor het debat. Ik vind het belangrijk dat wij de gebeurtenis van vijftien jaar geleden in Tsjernobyl niet vergeten. U heeft zelf getuigd van het feit dat het vandaag de dag nog steeds invloed op ons heeft, ook in de lidstaten.
Een andere keer zouden wij graag een debat willen voeren over energiebeleid, maar laten wij ons vandaag alleen richten op de manier waarop wij de nucleaire veiligheid in de kandidaat-landen kunnen vergroten en natuurlijk hoe wij kunnen blijven samenwerken met Oekraïne en Rusland. Deze vragen illustreren tevens de aard en het karakter van de milieuproblematiek. Deze gaat over landsgrenzen heen. De verspreiding geschiedt via de wind of het water. Daarvoor betalen wij nog steeds een hoge prijs.
Er is mij een aantal vragen gesteld die ik zal trachten te beantwoorden. Allereerst wil ik echter zeggen dat ik hoop dat het Parlement de tijd kan nemen om de mededeling te behandelen waartoe de Commissie in september vorig jaar heeft besloten en die de steun van de Commissie aan een grotere nucleaire veiligheid in de kandidaat-landen betreft. Hierin zet de Commissie haar visie uiteen op de manier waarop men deze kwesties moet aanpakken, dat wil zeggen zowel op de korte als de lange termijn.
Op de korte termijn wilden wij een aantal kandidaat-landen overhalen om de ouderwetse reactoren van het type Tsjernobyl die zij gebruiken, te sluiten. Wij hebben getracht de kandidaat-landen te overreden om concrete tijdschema's voor de korte termijn te geven. Hier moet dan gevolg aan gegeven worden om er zeker van te zijn dat zij ook werkelijk worden uitgevoerd. Vanzelfsprekend weten de afgevaardigden net zo goed als wij dat wij op dit gebied niet de bevoegdheid hebben om de lidstaten of de kandidaat-landen ergens toe te dwingen. Wij moeten trachten met hen te werken door middel van diverse overeenkomsten, een goede samenwerking en steun, die uiteenloopt van onderwijs tot economische steun voor het vergroten van de veiligheid.
Mij is gevraagd welke normen gehanteerd worden. Zoals u weet zijn er geen speciale Europese normen, maar wij zeggen dat moet worden voldaan aan de European Union Practises. Wat betekent dat? In de EU-lidstaten is er in de loop van de jaren een veiligheidsnorm ontwikkeld. Wij zouden graag willen dat ook de kandidaat-landen daaraan voldeden. Er is nu ook een werkgroep in de Raad die de normen in de kandidaat-landen vergelijkt met de normen in de EU-landen en de tekortkomingen en verschillen signaleert. Op deze manier kan men ze overbruggen en de veiligheid in de kandidaat-landen vergroten. De basis hiervoor vormen natuurlijk de IAEA-normen, maar die zijn zo algemeen dat zij een "praktische toepassing" vereisen.
Er bestaan inmiddels, Inger Schörling, overeenkomsten voor het sluiten van de gevaarlijkste kerncentrales Kozloduj, Ignalina en Bohunice en voor het vergroten van de veiligheid van de rest van de reactoren, zodat er een aanvaardbare norm ontstaat.
Mijns inziens hebben wij in deze mededeling van de Commissie redelijk goed uiteengezet hoe wij tegen deze kwesties aankijken, maar wij kunnen deze dag en deze gelegenheid gebruiken om ook na te denken over de kwetsbaarheid van de allermodernste kerntechniek en kernenergie die toegepast wordt. Wij zijn nog steeds kwetsbaar en wij hebben nog steeds een afvalprobleem. Mijn standpunt over het gebruik van kernenergie is vast wel bekend, maar hoewel ik er kritisch tegenover sta, ben ik van mening dat het onderzoek naar veiligheidskwesties moet worden voortgezet. Dat is naar mijn mening buitengewoon belangrijk.
Wij kunnen op dit gebied niet over de hoofden van de lidstaten heen of tegen hun wil beslissen. Wij moeten op dit gebied samenwerken met de lidstaten en ons uiterste best doen, want wij delen één en hetzelfde milieu. Bovendien worden wij allemaal blootgesteld aan risico's als wij onaanvaardbare veiligheidsniveaus hanteren. Ik vind het met name op zijn plaats, zoals een afgevaardigde benadrukte, om aan de kinderen te denken en om alles in het werk te stellen om ook de kinderen te helpen en te steunen die nog steeds de prijs betalen voor de verschrikkelijke tragedie in Tsjernobyl. Bedankt voor het debat.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Wallström.
Ik heb vijf ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2, tweede alinea van het Reglement ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.28 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Bescherming van de euro tegen valsemunterij
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0120/2001) van mevrouw Cederschiöld, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over:
I. het initiatief van de regering van de Franse Republiek met het oog op de aanneming door de Raad van een besluit inzake de bescherming van de euro tegen valsemunterij (5551/2001 - C5-0054/2001 - 2001/0804(CNS))
II: de oriëntatie van de Raad met betrekking tot een ontwerpverordening van de Raad tot vaststelling van maatregelen die noodzakelijk zijn voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij (6281/2001 - C5-0084/2001 - 2000/0208(CNS))
III. de oriëntatie van de Raad met betrekking tot een ontwerpverordening van de Raad houdende uitbreiding van de werking van verordening (EG) nr. .../01 tot vaststelling van maatregelen die noodzakelijk zijn voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij, tot de lidstaten die de euro niet als munteenheid hebben aangenomen (6281/2001 - C5-0084/2001 - 2000/0208(CNS)).

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, zoals bekend worden de eurobiljetten en -munten op 1 januari volgend jaar in gebruik genomen. Twaalf van de nationale munteenheden van de lidstaten verdwijnen en worden geleidelijk aan vervangen door de nieuwe eenheidsmunt. De namen Kohl en Delors moeten in dit verband worden genoemd.
Het is merkwaardig dat nog niet alle lidstaten inzien dat de interne markt op de lange termijn niet doeltreffend kan functioneren wanneer zij versnipperd is door het gebruik van verschillende nationale munten. De voordelen van een eenheidsmunt zijn bij iedereen bekend, dat wil zeggen de economische en monetaire samenwerking. Het gebruik van de euro op het Europese continent zorgt nu reeds voor economische stabiliteit, biedt diverse voordelen en heeft bijgedragen tot de economische groei, de toename van het verbruik en de investeringen en een verbetering van de werkgelegenheid.
Ik ben van mening dat de eenheidsmunt de mobiliteit in zo'n hoge mate zal stimuleren dat er over tien jaar een heel nieuw Europa zal zijn. De euro betekent een enorme stap vooruit voor de Europese integratie. De euro zal een van de grootste en belangrijkste valuta' s worden in het internationale handelsverkeer. Over een paar jaar beschikken 300 miljoen mensen over deze nieuwe, internationale munt die buiten de EU even gangbaar zal zijn als de dollar nu is en gebruikt kan worden voor directe betalingen zonder gewisseld te worden. De euro wordt vandaag de dag al op wereldschaal gebruikt voor reserves en transacties, en dat zal in de toekomst in hogere mate zo blijven.
Het belang en de betekenis die de euro zal krijgen als internationale munt brengt helaas ook met zich mee dat hij aantrekkelijk wordt voor criminele organisaties van valsemunters. Er zijn steeds meer geavanceerdere reproductie-instrumenten, waardoor vervalsingdelicten veel eenvoudiger zijn. Met het oog hierop is het noodzakelijk dat lang voordat de euro in omloop wordt gebracht, er een algemene en effectieve bescherming tegen valsemunterij komt.
Het potentieel voor de verspreiding van de euro is enorm en strekt zich uit over zowel de buitengrenzen als de binnengrenzen van de EU. De maatregelen om de euro tegen valsemunterij te beschermen, moeten daarom aan deze nieuwe dimensie worden aangepast. Ook moet er een juridisch kader worden gecreëerd waarbij alle lidstaten, instellingen en organen van de Unie en de bevoegde internationale instanties worden betrokken.
De drie wetgevingsvoorstellen voor bescherming van de euro tegen valsemunterij die in het verslag worden behandeld, vullen elkaar aan en vinden hun rechtsgrondslag helaas in twee verschillende pijlers, in de eerste en de derde pijler. Op termijn is het wenselijk de maatregelen op grond van artikel 29 van het EU-Verdrag onder titel IV van het EG-Verdrag te laten vallen, zodat op eenvormige wijze passende stappen ondernomen kunnen worden voor het oplossen van problemen waarvoor geen andere maatregelen kunnen worden getroffen.
Het eerste wetgevingsvoorstel is een initiatief van de regering van de Franse Republiek en is gebaseerd op titel VI van het EG-Verdrag. Het gaat over strafrechtelijke bescherming. Men wil dat Europol over de noodzakelijke informatie en gegevens kan beschikken om zijn taken naar behoren uit te voeren. De amendementen beogen hier in hoge mate het invoegen van teksten die zijn vergeten en weggelaten, alsmede het corrigeren van een aantal terminologische en andere onduidelijkheden.
Het tweede wetgevingsvoorstel, dat in zekere zin interessanter is, bevat de richtlijnen van de Raad met betrekking tot de bescherming van de euro tegen valsemunterij en is gebaseerd op artikel 123, lid 4 van het EG-Verdrag. De toepassingssfeer van deze verordening met de gekozen rechtsgrondslag kan niet verder reiken dan de lidstaten die de euro als eenheidsmunt hebben vastgesteld. Het voorstel is gebaseerd op een systeem van informatie-uitwisseling, samenwerking en wederzijdse steun.
Mijn belangrijkste amendementen gaan over de noodzaak van een Analysecentrum voor Nagemaakte Bankbiljetten op het niveau van de Unie en nationale analysecentra in alle lidstaten. Bovendien wordt de noodzaak genoemd dat het Europees Technisch en Wetenschappelijk Centrum voor de analyse en classificatie van nagemaakte euromunten een definitief karakter krijgt en, met name, de noodzaak dat wisselkantoren, die iedere dag biljetten en munten hanteren, de door hen ontvangen bankbiljetten en munten effectief op hun echtheid controleren. Anders worden de burgers de dupe en zijn zij volkomen onbeschermd wanneer zij valse munten en biljetten in ontvangst nemen. Zij kunnen een dergelijk verlies op geen enkele manier elders compenseren.
Hoe zou een burger een controleapparaat ter grootte van een grote PC bij zich kunnen dragen? Ook al zou iemand bereid zijn om te betalen voor zo'n apparaat - het gaat niet om zulke grote bedragen, ongeveer de prijs van een PC - is het praktisch gezien onmogelijk. Daarom denk ik dat het veel beter is om reeds bij de wisselkantoren biljetten en munten te controleren. Dat is een standpunt dat het Parlement zeker moet overnemen om de burgers te beschermen.
Het derde wetgevingsvoorstel is gebaseerd op artikel 308 van het EG-Verdrag en heeft tot doel de lidstaten te helpen die de eenheidsmunt niet hebben aangenomen, zoals Groot-Brittannië, Denemarken en Zweden. Zij moeten immers ook vallen onder de veiligheidsverordening die wij nu aan het uitwerken zijn. Anders werkt het niet. Ik ben ervan overtuigd dat de burgers in deze landen inzien dat ook zij moeten deelnemen aan deze besluiten. Zij moeten echter ook beseffen dat als zij geen lid zijn van de club, zij ook niet op dezelfde voorwaarden mogen meewerken aan de besluitvorming als de deelnemende landen. Daarentegen kunnen de landen die deelnemen aan de euro op dezelfde voorwaarden beslissingen nemen als de overige lidstaten. De landen die zich niet aansluiten krijgen helaas niet evenveel zeggenschap.
Het besluit om deel te nemen moet een stevige basis hebben. Op dit punt wil ik mijn land Zweden aansporen om zo snel mogelijk alle krachten te bundelen voor het nemen van dit besluit. Het gaat puur en alleen om politiek leiderschap. Kijk maar naar een land als Frankrijk, dat het Verdrag van Maastricht heeft geratificeerd met een kleinere meerderheid dan Zweden. Desondanks is Frankrijk in staat geweest om dit besluit te nemen, in tegenstelling tot Zweden. Dit is iets wat ik buitengewoon betreur.
Ter afsluiting constateer ik dat de voorstellen in de richtlijnen van de Raad gericht zijn op het garanderen van een effectieve steun van de euro. Daarom juich ik het voorstel in zijn geheel toe.

Hernández Mollar
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank. Ik voer hier alleen maar het woord om een aantal fundamentele, door de rapporteur van dit verslag genoemde punten te beamen en indien mogelijk te benadrukken. Ik feliciteer mevrouw Cederschiöld overigens van harte met haar nauwgezette en uitmuntende werk.
Om te beginnen wens ik u te attenderen op de revolutionaire verandering die de materialisatie van de euro op 1 januari volgend jaar zal teweegbrengen. De euro zal uitgroeien tot het symbool bij uitstek van de Europese identiteit. Samen met de yen en de dollar zal de euro zich ontpoppen als een van de toonaangevende munten. Zoals onze collega terecht heeft opgemerkt, zal onze munt niet alleen in Europa maar ook in de rest van de wereld worden gebruikt. Zij zal de hoeksteen vormen van de politieke eenwording.
Aangezien de euro als biljet of munt in omloop zal worden gebracht, is het risico op valsemunterij verre van denkbeeldig. Daarom is preventie van fundamenteel belang. Met dit doel voor ogen moeten wij in adequate opleidingsmogelijkheden als cursussen en andere initiatieven voorzien, opdat degenen die beroepshalve dagelijks met geld worden geconfronteerd, met name het personeel van banken en wisselkantoren, met de euro vertrouwd raken. Deze mensen spelen immers een fundamentele rol bij de opsporing van vals geld.
In de wetgevingsvoorstellen die wij hier vandaag bestuderen, worden echter ook andere kwesties geregeld. Zo hebben wij onder meer behoefte aan een doeltreffend systeem voor samenwerking tussen politie- en douanediensten en aan een algemeen informatiesysteem in het kader waarvan valse biljetten worden geïdentificeerd en verzameld en naar onderzoekscentra worden gestuurd voor analyse van de vervalsingmethode, het gebruikte papier, de kleur, de omvang van de vervalsing, enzovoort.
Tevens dring ik aan op een afdoende strafrechtelijke bescherming teneinde elke vorm van valsemunterij te voorkomen.
Ik zal hier niet verder ingaan op fundamentele kwesties als het ongemak en de verwarring die worden veroorzaakt door de beschikbaarheid van meerdere, onder verschillende pijlers vallende juridische instrumenten voor de verwezenlijking van eenzelfde doelstelling: de strijd tegen de vervalsing van de euro. Daar heeft mevrouw Cederschiöld het reeds over gehad. Ik zal mij beperken tot een drietal punten die ik belangrijk acht. Mijn eerste opmerking betreft de in amendement 23 opgenomen verwijzing naar een databank voor nagemaakte bankbiljetten. Een dergelijke verwijzing ontbreekt in de verordening. Ik ben van oordeel dat deze toevoeging de doeltreffendheid en de accuraatheid van de strijd tegen valsemunterij ten goede zal komen.
Een ander punt betreft de status van het Europees Technisch en Wetenschappelijk Centrum dat, overeenkomstig artikel 5 van het voorstel voor een verordening, de strijd tegen de vervalsing van muntstukken in goede banen moet leiden. Het is belangrijk dat dit centrum van meet af aan onafhankelijk is van de Munt van Parijs, zoals in amendementen 20 en 26 wordt gesuggereerd. Het mag uitsluitend functionele banden hebben met de Europese instellingen, en niet met een nationale instelling.
Tot slot voegt amendement 27 aan de originele tekst van de verordening de gedachte toe die ik aan het begin van mijn betoog heb uitgesproken: de hoofdrol die in de strijd tegen de vervalsing van de euro voor de werknemers uit de financiële sector is weggelegd. Het is van fundamenteel belang dat zij niet alleen de verplichting hebben om bankbiljetten en munten waarvan zij vermoeden dat zij vals zijn, uit de circulatie te nemen, maar deze ook zelf op hun echtheid controleren. Wij zijn ons uiteraard bewust van de bedenkingen die deze maatregelen kunnen oproepen. Zij vergen immers immense investeringen in instrumenten, machines en systemen die de echtheid van het geld waarborgen. Vanuit het standpunt van de bescherming van de burger staan wij hier evenwel voor een fundamentele eis. Bovendien wordt op deze manier gewaarborgd dat het door de genoemde instellingen afgegeven geld echt is.

Cashman
Om te beginnen zou ik mevrouw Cederschiöld willen gelukwensen met haar uitstekende verslag en de daarin vervatte aanbevelingen. De invoering van de euro zal uiteraard positieve en negatieve gevolgen hebben. Een positief gevolg zal zijn dat er een tastbaar symbool komt van de nauwe samenwerking binnen de Europese Unie, wanneer dit in het voordeel is van de lidstaten. Een negatief aspect is uiteraard dat er misbruik kan worden gemaakt van de nieuwe valuta en dat deze kan worden vervalst door de deskundige valsemunters waarover wij zojuist hebben gehoord.
De euro is van groot belang voor de wereldmarkten. Daarom is het essentieel dat wij beschermende maatregelen nemen om valsemunterij te voorkomen. Ik ben blij dat mevrouw Cederschiöld aanbevelingen doet op dit vlak en mijn fractie en ik steunen deze. Ten aanzien van de verplichting tot controles bij banken en wisselkantoren roept zij op tot samenwerking tussen de lidstaten, de Europese Centrale Bank, de nationale centrale banken, Europol en, wanneer zij haar werkzaamheden begint, Eurojust. Daarnaast verwijst zij naar de belangrijke, reeds genomen besluiten tot een verhoging van de strafmaat en roept zij op tot harmonisatie van strafbare feiten en straffen.
Het is van cruciaal belang dat de misdadigers nergens een toevluchtsoord kunnen vinden, want zij kunnen met hun informatie en deskundigheid gemakkelijk van de ene lidstaat naar de andere reizen. Verder is het van belang dat informatie en analyses van deskundigen worden gebundeld en gecentraliseerd wanneer valsemunterij aan het licht komt. Er moet technische bijstand komen voor de coördinatie van onderzoek om deze misdadigers in de lidstaten op te sporen.
Ik begroet ook de aanbevelingen van de rapporteur om de politiële en justitiële samenwerking tussen de lidstaten te verbeteren. Ook vind ik dat elke lidstaat het beginsel van eerdere veroordelingen moet erkennen. Los van het feit of een land al dan niet onderdeel is van de eurozone, hebben de burgers van de Europese Unie groot belang bij een stabiele munt die bestand is tegen de bedreiging van valsemunterij. Het verheugd mij daarom mevrouw Cederschiöld te kunnen feliciteren met haar verslag en de daarin vervatte aanbevelingen.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, met het oog op de bescherming van de euro tegen valsemunterij behandelen we hier vanavond een reeks technische maatregelen. Deze zijn weliswaar de moeite waard maar bieden geen allesomvattende oplossing. Sterker nog, deze maatregelen laten een wezenlijk probleem van politieke aard buiten beschouwing, een probleem dat het Europees Parlement, zo lijkt het, niet aan de orde wil stellen. Daarom zal ik dat maar doen.
Wanneer de euro daadwerkelijk in omloop wordt gebracht, ontstaat er een groot risico op valsemunterij, met name omdat besloten is ex nihilo een geheel nieuwe munt in te voeren die de burgers al hun referentiepunten ontneemt. Misschien was dat echter ook wel de bedoeling. In hun verwarring lopen de burgers grote kans valse euro' s te accepteren, in de veronderstelling dat het om echte euro' s gaat. De verwarring wordt nog vergroot door het feit dat er biljetten in omloop komen van grote bedragen als 100, 200 en 500 euro. Wie zal opdraaien voor de gevolgen van dit enorme risico? De zwakste groepen, de meest kwetsbare individuen, de minst geïnformeerde burgers, de kleine zelfstandigen, de minibedrijfjes natuurlijk! Die lopen de kans opgescheept te worden met waardeloze valse biljetten die ze per ongeluk aangenomen hebben!
Dat is een ontoelaatbare situatie, te meer daar dezelfde groepen ook, zonder enige vorm van financiële compensatie, zullen moeten opdraaien voor de vaak torenhoge kosten van de aanpassingsmaatregelen die de invoering van de euro met zich meebrengt. Het is dan ook onaanvaardbaar dat men maar blijft doen alsof die kosten niet bestaan, zoals ook vandaag weer, en dat men er impliciet van uit blijft gaan dat deze kosten voor rekening komen van de minst bevoordeelde groepen.
Wij eisen dat de Europese en nationale autoriteiten hun verantwoordelijkheden niet uit de weg gaan. Wij eisen dat ze de burgers de garantie geven dat valse biljetten vergoed zullen worden, in ieder geval gedurende een overgangsperiode. Zo niet, dan dient kleine zelfstandigen kosteloos apparatuur voor de opsporing van valse biljetten ter beschikking gesteld te worden. Er zullen zeker mensen zijn die zeggen dat hiervoor het geld ontbreekt. Tegen hen zou ik willen zeggen: dat hadden we eerder moeten bedenken. Nu is het zaak ofwel onze verantwoordelijkheid te nemen ofwel - waarom ook niet - de feitelijke omwisseling van munten en biljetten per 1 januari 2002 uit te stellen. Dat zou in ieder geval om tal van redenen beter zijn.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, al meer dan een jaar geleden - om precies te zijn op 16 februari van het afgelopen jaar - heeft het Europees Parlement zich gebogen over de kwestie van de valsmunterij. We hebben het probleem toen bekeken vanuit een strafrechtelijk perspectief. Onze collega Cederschiöld heeft de aanzet gegeven tot dit debat en zij was toen reeds met de voor haar kenmerkende vaardigheid en inzet bezig aan het opstellen van dit verslag. Ze zei toen: "we mogen niet toelaten dat vervalsingen onze gemeenschappelijke munt schaden" . Die stelling is een jaar later onverminderd geldig en raakt de kern van de zaak: de veiligheid van onze munt.
We hebben hier allemaal het onze gezegd over het belang van de euro voor onze Unie, en hoe belangrijk deze munt is voor de verwezenlijking van een economische ruimte waar de binnengrenzen volledig verdwenen zijn. We hebben gesproken over het belang van de euro voor de begrotingsdiscipline en de transparantie van de openbare financiën van de lidstaten. De euro heeft bovendien politieke waarde als symbool voor de Europese integratie die nu tot stand wordt gebracht en met de dag hechter wordt. Om al deze redenen is het van belang dat de gemeenschappelijk munt ook goed beschermd wordt. We weten allemaal dat het vertrouwen in een munt in de eerste plaats voortvloeit uit de stabiliteit en de koerswaarde van die munt. Het vertrouwen waar we het over hebben, heeft echter te maken met de mate waarin zo' n munt tegen vervalsing beschermd is. Als het met de stabiliteit en de koers van onze munt niet zo goed gaat als we zouden willen, is er reden temeer om extra aandacht te besteden aan het laatstgenoemd vertrouwensaspect. We moeten de bestrijding van valsemunterij dus niet verwaarlozen en onze inspanningen op dit gebied opvoeren.
In haar verslag legt Charlotte Cederschiöld terecht de nadruk op het belang dat de nieuwe munt overal ter wereld zal hebben. Dat betekent ook dat die munt criminele begeerten zal opwekken, wat nog eens bevestigt dat "de euro met de dollar zal wedijveren als de interessantste kandidaat voor valsemunterij" . Charlotte Cederschiöld zal het ongetwijfeld met mij eens zijn als ik zeg dat we de euro in dit opzicht niet over de dollar willen laten zegevieren. We zijn ons ervan bewust dat de munt vooral tijdens de overgangsperiode bijzonder kwetsbaar is, aangezien zij dan naast de nationale munten circuleert. De onbekendheid met de munt, het feit dat we er nog niet mee hebben leren omgaan, alsook het gegeven dat de banken verplicht zijn omwisseling aan te moedigen, zal valsemunterij van zowel euros als nationale munten in de hand werken. We moeten bovendien oppassen voor allerhande soorten fraudeurs en oplichters. Er moet dus meer en betere informatie komen, zeker in mijn land, Portugal. Onderzoek heeft uitgewezen dat slechts weinigen daar goed geïnformeerd zijn, wat toch zorgwekkend is. Gebleken is overigens dat priesters een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan het verspreiden van informatie, vooral in het binnenland. De medewerking van de Kerk en die van de plaatselijke en regionale pers moet dus aangemoedigd worden. Ik ben het voor de rest eens met de aanpak die de Commissie in haar mededeling volgt, en dus ook met de vier door haar geïdentificeerde elementen: opleiding, informatiesysteem, samenwerking - vooral via EUROPOL, OLAF en de Europese Centrale Bank - en strafrechtelijke bescherming.
Ter afsluiting wil ik u mededelen dat ik het niet eens ben met de voorbehouden die sommigen koesteren met betrekking tot het nationale facet van de munten. Het is waar dat er zo een extra risico ontstaat, maar dat wordt gecompenseerd door een gevoel van identificatie en vertrouwen. Bovendien geven we zo een politiek antwoord aan al degenen die steeds maar weer kritiek leveren op een overdaad aan eenvormigheid. Mijn gelukwensen, Charlotte Cederschiöld!

Ford
Ik wil mijn verontschuldigingen aanbieden aan mevrouw Cederschiöld voor het feit dat ik pas zo laat ben binnengekomen en het grootste deel van het debat heb gemist. Ik heb reeds in onze commissie een gedachtewisseling met haar gehad over dit verslag. Ik wil haar gelukwensen met de grote lijnen ervan. Er zijn echter twee punten die mij zorgen baren. In de eerste plaats maak ik mij zorgen om de grote coupures. Vooral het geplande 500-eurobiljet heeft een veel hogere waarde dan de grootste biljetten die worden gebruikt in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Japan.
Het is voor valsemunters uiteraard veel aantrekkelijker om biljetten met een grote waarde te vervalsen dan die met een kleinere. Nu vrees ik toch dat een biljet met een zo hoge waarde de euro tot lieveling onder de valsemunters kan maken. Daar komt nog bij dat personen die zich bezighouden met witwaspraktijken hun oneerlijk verkregen geld door de invoering van een dergelijk biljet veel gemakkelijker kunnen vervoeren. Ik weet dat dit niet een verslag is over het witwassen van geld, maar het heeft er wel mee te maken. Er past namelijk ongeveer tien keer zoveel geld in een koffertje als wanneer wij de euro hadden beperkt tot kleinere biljetten.
De invoering van de euro is tegelijkertijd een kans en een bedreiging. Enerzijds gaat er de bedreiging van uit dat mensen de euro zullen vermijden als er gevallen van valsemunterij aan het licht komen. Dit zou rampzalige gevolgen hebben voor het gebruik van de euro in de wereld. Anderzijds biedt deze periode de kans om witwassers te pakken wanneer zij hun geld wisselen. Naar het zich laat aanzien, beschikken wij in de Europese Unie niet over mechanismen om deze kans aan te grijpen of om de bedreiging van valsemunterij in de periode van de invoering van de euro tegen te gaan. Het is allemaal goed en aardig om een dergelijke capaciteit stapsgewijs op te bouwen, maar als ik de georganiseerde misdaad was, dan zou ik proberen om mij rond de periode van de invoering van de euro op grote schaal bezig te houden met valsemunterij, wanneer 400 miljoen mensen in Europa en miljarden mensen in de wereld nog niet met de biljetten vertrouwd zijn.
Nu het waarschijnlijk te laat is om de invoering van het 500-eurobiljet opnieuw te overwegen, hoop ik dat de Commissie en de Europese Centrale Bank zullen overwegen om de invoering van dit biljet uit te stellen, aangezien er zoveel gevaren aan verbonden zijn.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, waarde parlementsleden, geachte mevrouw de rapporteur, 1 januari 2002 zal inderdaad een historische dag worden, want dat is de dag van de fysieke invoering van de euro voor 300 miljoen burgers in de EU. Het is natuurlijk duidelijk dat er nog veel voorbereidingen getroffen moeten worden en, zoals al eerder vermeld werd, houdt het Europees Parlement zich hiermee bezig. Het Europees Parlement heeft zich al vanaf het begin met die voorbereidingen, maar ook met het nemen van de nodige maatregelen beziggehouden.
Dit verslag gaat over het initiatief van de Commissie en het initiatief van de Franse regering ter bescherming van de euro tegen valsemunterij. Ik mag de rapporteur namens de Commissie feliciteren met haar geweldige werk en zeggen dat de Commissie de aanvullingen die het Europees Parlement voorstelt, graag wil overnemen. Ik wil ook benadrukken dat heel het uitgebreide pakket maatregelen ter bescherming van de euro tegen valsemunterij valt of staat met de verordening. Ik wil u er ook aan herinneren dat de Commissie sinds haar mededeling van juli 1998 verschillende voorstellen gedaan heeft. In deze verordening is met name sprake - en hierbij wil ik niet alles herhalen, maar slechts enkele punten aanroeren - van de centralisatie en regeling van de informatie-uitwisseling over gevonden valse eurobiljetten en -munten. De samenwerking en hulpverlening tussen de verschillende betrokkenen in de lidstaten, alsook tussen de Europese en internationale instituten en organen, wordt duidelijk geregeld, evenals de samenwerking met derde landen en de verplichtingen van de kredietinstellingen. Ik wil hier nogmaals artikel 6 van de verordening benadrukken, waarin sprake is van de verplichting om bankbiljetten, waarvan duidelijk is dat ze vals zijn of die nog gecontroleerd moeten worden, uit het geldverkeer te halen en aan de juiste instanties over te dragen.
Gelet op de tijd die we nog hebben, is het natuurlijk zeer belangrijk dat de verordening zo snel mogelijk aangenomen wordt. Ik hoop dat dit nog tijdens het Zweedse voorzitterschap zal gebeuren, want alle voorbereidingen moeten zo snel mogelijk getroffen worden. Dat zegt de Commissie ook steeds weer tegen het midden- en kleinbedrijf, want iedere maatregel die nu doorgevoerd wordt, zorgt voor minder ergernis en stress later en maakt het project nog veiliger.
De Commissie is voornemens om zich vanaf nu actief in te zetten voor de tenuitvoerlegging van de verordening en van met name artikel 7 waarin sprake is van de samenwerking tussen de lidstaten, de Commissie en de Europese Centrale Bank en tussen hen en Europol. De Commissie stelt zich hiervoor ter beschikking van het raadgevend comité.
Ik wil u er ook nog aan herinneren dat deze verordening niet de enige belangrijke maatregel is ter bescherming van de euro tegen valsemunterij. Verschillende aanvullende instrumenten zijn reeds aangenomen of worden nog voorbereid. Er is bijvoorbeeld op 29 mei al een kaderbesluit aangenomen met betrekking tot het strafrecht. Er wordt ook nog gewerkt aan een andere maatregel, die de Commissie over enkele weken zal aannemen. Het gaat hierbij om een meerjarenplan voor opleiding, technische hulp en uitwisseling van ambtenaren ter bescherming van de euro tegen valsemunterij. Ook het programma met de mooie naam PERIKLES zal in dit kader van grote betekenis zijn.
De invoering van de Euro is inderdaad een historische gebeurtenis, een mijlpaal op het gebied van de integratie en ook een goede basis voor de verdere economische ontwikkeling. Wij benadrukken dan ook altijd weer de voordelen, maar natuurlijk onderschatten we de risico' s niet die verbonden zijn aan de datum van de fysieke invoering van de euro. Wij onderschatten de problemen niet: we pakken ze juist aan. Ik wil daarom het Europees Parlement bedanken voor zijn steun. Daaruit blijkt dat we allemaal meedoen om van dit project een zo groot succes mogelijk te maken.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Illegale verdovende middelen - synthetische drugs
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0121/2001) van mevrouw Cederschiöld, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over de initiatieven van het Koninkrijk Zweden over:
I. een besluit van de Raad inzake de toezending van monsters van illegale verdovende middelen (14008/2000 - C5-0734/2000 - 2000/0826(CNS))
II. een besluit van de Raad tot instelling van een stelsel van forensische profielanalyse van synthetische drugs (14007/2000 - C5-0737/2000 - 2000/0825(CNS)).

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten nu het vraagstuk van de synthetische drugs gaan behandelen. Europa is de grootste producent van synthetische drugs ter wereld. Dat is niet bepaald iets om trots op te zijn. Iedere dag worden er in dit werelddeel grote hoeveelheden LSD, amfetaminen, ecstasy en andere synthetische drugs geproduceerd, zowel voor de binnenlandse consumptie als voor de uitvoer naar derde landen. Deze grootschalige en vaak georganiseerde productie is een blamage voor Europa en ondergraaft onze geloofwaardigheid in de internationale strijd tegen de georganiseerde misdaad.
Wij moeten dit initiatief tegen synthetische drugs dan ook van harte toejuichen. Het voorstel is gebaseerd op een zeer geavanceerde analysemethode die in bepaalde laboratoria wordt toegepast. Synthetische drugs krijgen door de processen en methoden volgens welke zij worden gemaakt bepaalde gemeenschappelijke kenmerken. Dit maakt het mogelijk een verband te leggen tussen de synthetische drugs die bij verschillende gelegenheden en op verschillende plaatsen in beslag zijn genomen. Met dergelijke informatie wordt het voor de politie gemakkelijker om illegale centra en netwerken waar drugs worden geproduceerd, op te sporen. Met deze methode krijgen politie en justitie een uitstekend instrument in handen om bendes met drugsfabrieken op te rollen.
Het eerste besluit betreft de instelling van een stelsel van forensische profielanalyse. De lidstaten worden verplicht monsters van bepaalde, in beslag genomen hoeveelheden synthetische drugs naar bepaalde laboratoria te sturen. Op dit moment beschikken helaas alleen Zweden, Duitsland en Nederland over dergelijke laboratoria. Het idee is dat laboratoria in alle lidstaten, zodra zij de vereiste deskundigheid hebben ontwikkeld, in het stelsel worden opgenomen. Op die manier neemt de deskundigheid in de hele Unie steeds toe.
Het tweede besluit betreft de verzending van monsters van gecontroleerde verdovende middelen. De lidstaten worden verplicht de doorvoer van in beslag genomen drugs over hun grondgebied toe te staan. Bij de verzending moeten de strengst mogelijke veiligheidsmaatregelen worden genomen, om te voorkomen dat de verzonden monsters in verkeerde handen vallen. Overigens moet worden benadrukt dat het hier gaat om milligrammen, dus om uiterst kleine hoeveelheden. Omdat het om zulke minieme hoeveelheden gaat, kunnen ze in zo' n geval nauwelijks kwaad.
Ik moet benadrukken dat het bij dit initiatief alleen gaat om de bestrijding van de grootschalige georganiseerde productie van synthetische drugs. Dit is in de hele EU verboden. Het gaat hier dus absoluut niet om het gevoelige debat over wat er al of niet op straat moet worden toegestaan, bijvoorbeeld voor privé-gebruik. Daar gaat deze discussie helemaal niet over, het gaat hier om de georganiseerde productie van synthetische drugs.
Wij moeten ook goed bedenken dat dit systeem niet de definitieve oplossing is. Ik ben mij ervan bewust dat het niet in alle opzichten perfect is. Het zou veel beter zijn als alle landen hun eigen laboratoria voor forensische profielanalyse hadden. Omdat de techniek in enkele landen echter nog nauwelijks ontwikkeld is, is dat momenteel nog niet het geval. Het zou echter ook een heel slechte zaak zijn als wij de kans die bij de contactpunten in de unie aanwezig is, laten liggen.
Wat de wijze van het vervoer zelf betreft, vind ik, net als enkele andere landen, zoals bijvoorbeeld Frankrijk en met name ook Spanje, dat het goed zou zijn deze monsters elektronisch te verzenden. Ik ben het van harte met deze opvatting eens. In het verslag staat ook dat de wijze van vervoer continu moet worden gecontroleerd. Naar mijn mening zou het echter volstrekt verkeerd zijn als we met een dergelijk argument de snelle invoering van het systeem zouden tegenhouden. Dit Parlement zal ongetwijfeld een bijzonder belangrijke rol gaan vervullen in het vraagstuk van de elektronische toezending, maar ik hoop werkelijk dat Spanje dit niet als argument zal aanvoeren om deze transporten tegen te houden. Dat zou bijzonder te betreuren zijn. Gelukkig heeft de commissie dit ingezien en het verslag is hier ook heel helder over. Ik betreur het dat enkele landen in de Raad niet lijken te beseffen dat het ook heel belangrijk is om nu meteen aan de slag te gaan. Deze landen staan een snelle aanpak van de misdaadbestrijding in de weg. Naar mijn mening is het absoluut onverantwoord om de bestrijding van de georganiseerde misdaad te dwarsbomen, enkel en alleen omdat wij geen perfect systeem hebben. Datzelfde argument werd ook aangevoerd in onze discussies over openheid en transparantie, waarbij Zweden met een compromisvoorstel kwam. Nu is er alle aanleiding om ons gezamenlijk voor dezelfde zaak in te zetten.
Ik hoop dat zowel het Parlement als de Raad dit initiatief zullen steunen. Ik wil de jonge Nils Hänninger van het Zweedse Ministerie van Justitie danken voor zijn geweldige inzet voor deze zaak. Bovendien wil ik het Zweedse voorzitterschap gelukwensen met dit besluit, dat waarschijnlijk zal leiden tot de eerste bindende maatregel op het gebied van de drugsbestrijding.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde nog aanwezige collega' s, als je zo in de zaal kijkt, lijkt het wel alsof drugs helemaal geen probleem meer zijn voor Europa, en al helemaal niet voor de jeugd. Drugs zijn helaas wel een probleem, en zelfs een van de grootste problemen binnen Europa. Een deel van onze jeugd, en daarmee ook een deel van onze maatschappij, dreigt door drugsgebruik ten onder te gaan. Ook de daarmee samenhangende georganiseerde misdaad dreigt onze maatschappij te ondermijnen.
Drugs zijn slechts voor een aantal mensen binnen de georganiseerde misdaad een middel om veel geld te verdienen. Ze maken een groot aantal mensenlevens kapot. Ik wil met een paar cijfers van Europol en van het Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving in Lissabon bevestigen wat ik zojuist gezegd heb. Er worden naar schatting per jaar ongeveer 8.000 ton cannabis en derivaten, 350 ton cocaïne, 60 ton heroïne en minstens 50 miljoen XTC-pillen op de Europese markt gebracht. Dat zijn de laatste cijfers die we tot onze beschikking hebben. Dat wordt allemaal met name door jongeren geconsumeerd. Als we weten dat, zoals uit onderzoek is gebleken, ongeveer 20 procent van de jongeren al minstens een maal cannabis gebruikt heeft en naar schatting 5 miljoen jongeren synthetische drugs gebruiken, moet bij ons de alarmbel gaan rinkelen.
De producenten van en de handelaren in deze drugs maken deel uit van de georganiseerde misdaad. Zij doen zaken ten koste van de jeugd. Daarom moeten we alle zeilen bijzetten om deze vorm van criminaliteit die, zoals ik al eerder zei, onderdeel is van de georganiseerde misdaad, zowel binnen de Europese Unie alsook wereldwijd met vertegenwoordigers van de andere gedupeerde landen te bestrijden. Ik juich daarom dit Zweedse initiatief toe, want het brengt ons weer een stap verder. Dit is een stukje in de puzzle van het gemeenschappelijk instrumentarium dat wij nodig hebben om hier enigszins vooruitgang te kunnen boeken.
Het eerste initiatief, dat betrekking heeft op de toezending van drugs voor analyse of onderzoek, is zo opgesteld dat geen misbruik mogelijk is door transport van grote hoeveelheden. Dit is een geschikt instrument in de strijd tegen drugs. Naar mijn mening moet ook gebruik worden gemaakt van analyses om de herkomst van de synthetische drugs te achterhalen. Dat is zeer belangrijk. Beide initiatieven zijn van doorslaggevend belang in de strijd tegen drugs en de georganiseerde misdaad. Er moeten echter wel meer laboratoria komen die over de nodige kwaliteit beschikken. Daarmee alleen zouden we er echter nog niet zijn, want we moeten ook de garantie hebben dat we met Europol kunnen samenwerken. Europol houdt zich hier namelijk ook mee bezig en heeft een lijst van synthetische drugs en andere producten, die voor de productie van XTC en andere amfetaminen gebruikt worden die hier op de markt gebracht worden. We moeten daarom niet langs elkaar heen werken aan dezelfde problematiek, maar een samenwerking met Europol aangaan.
Er is naar mijn mening nog een derde, zeer belangrijk punt: de Europese Unie is ondertussen een exportmarkt voor synthetische drugs geworden; kandidaat-lidstaten zijn afnemers geworden maar ze zijn ook transitlanden. Daarom moeten wij, met alle instrumenten die wij tot onze beschikking hebben, deze kandidaat-lidstaten nu al bij onze inspanningen betrekken, zodat we ons doel van een grotere ruimte van veiligheid ook daadwerkelijk kunnen realiseren.
Ons doel is een drugsvrije maatschappij. Ik weet dat dit een zeer ambitieus doel is en het zal niet gemakkelijk zijn om dit te bereiken. Met deze maatregelen komen we in ieder geval een stuk dichter in de buurt daarvan.

Schröder, Ilka
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, om te beginnen zijn drugs alleen maar schadelijk voor mensen bij overmatig gebruik. Ze kunnen, net als alcohol en tabak, bij beperkt gebruik ook als genotmiddel beschouwd worden. Drugs kunnen dus bij overmatig gebruik schadelijk zijn, maar dat is mijns inziens eerder een maatschappelijk probleem, omdat drugs dan meer een katalysator zijn. Daarom denk ik dat drugsbestrijding geen goede oplossing zou zijn.
De beste oplossing zou daarom zijn dat de mensen zelf beslissen of en hoeveel drugs ze gebruiken. We komen daarom naar mijn mening ook niet veel verder met dit initiatief, want dat zorgt voor meer repressie en het geeft Europol meer macht. Dat is helemaal niet bevorderlijk in een maatschappij waarin het recht op zelfbeschikking geldt. Er is een alternatief voor dit voorstel, namelijk de pillentest, ook wel drug checking genoemd. Wij hebben wat dat betreft al enkele, zeer succesvolle projecten gehad in Nederland, Zwitserland, Oostenrijk en Duitsland. Het Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving in Portugal is zeer positief over dit alternatief, en is ook verder op zoek naar oplossingen in deze richting. Daarom vind ik dat we deze repressiemaatregel niet mogen goedkeuren. De Groenen zullen dat in ieder geval niet doen, maar wij zullen ons inzetten voor het zelfbeschikkingsrecht van de mensen die deze middelen willen gebruiken.

Sörensen
Mijnheer de Voorzitter, collega's, in de strijd tegen handel in illegale substanties en vooral drugshandel is een efficiënt systeem om binnen de Unie op een gecoördineerde wijze de handel in de producten te kunnen analyseren en de netwerken in kaart te brengen geen overbodige luxe. Maar hier wringt precies het schoentje. Het opzetten van de laboratoria veronderstelt dat de criteria voldoende duidelijk en de procedures doorzichtig zijn. Er blijken echter heel wat onbeantwoorde vragen te zijn omtrent die methode, waarvan de resultaten zouden leiden tot verschillende validaties in verschillende landen. De Zweedse voorstellen lijken te willen verbergen dat Zweden zelf nog enkele jaren nodig heeft om zijn eigen capaciteiten ten volle te ontwikkelen, maar toch wil het nu reeds van start gaan. Momenteel wachten wij nog op het advies van de deskundigen uit de meeste centrale laboratoria, maar dat zal te laat komen om het einde van het Zweedse voorzitterschap nog te halen. Niet iedereen in mijn fractie zal het er mee eens zijn dat dit potentieel een goed voorstel is en dat op termijn een dergelijk instrumentarium werkelijk verdienstelijk kan zijn, hoe men de drugsproblematiek ook verder benadert. Het valt echter ten zeerste te betreuren dat de ijver die Zweden hier heeft getoond vooral vooruitloopt op de werkelijkheid.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte parlementsleden, de Commissie begroet de ontwerpresolutie van het Parlement en de doelstellingen van deze twee Zweedse initiatieven tot instelling van een stelsel van forensische profielanalyse van synthetische drugs en inzake de toezending van monsters van illegale verdovende middelen.
De Commissie is al enige tijd op dit gebied actief. De Commissie heeft met name steun gegeven aan onderzoek met betrekking tot de ontwikkeling van een geharmoniseerde methode voor de profielanalyse van amfetaminen. Dit onderzoeksproject zal tegen februari 2002 worden afgerond en wij hopen dat de resultaten ervan een bijdrage zullen leveren aan het onderzoek op dit gebied in de toekomst.
De doelstelling van de Zweedse initiatieven strookt met punt 4.1.1.4 van het drugsactieplan 2000-2004 van de Europese Unie, dat werd goedgekeurd op de Europese Raad van Feira in juni 2000 en dat een speerpunt is van de drugsbestrijding in de Europese Unie.
De Commissie is ook actief op het vlak van de tenuitvoerlegging van het drugsactieplan van de Europese Unie. Wij zijn van plan de komende weken twee belangrijke teksten voor te leggen. De eerste betreft een mededeling aan het Parlement en aan de Raad over de tenuitvoerlegging van het actieplan. Daarnaast zal de Commissie met voorstellen komen voor een kaderbesluit tot opstelling van minimumregels op het gebied van drugshandel.
Zoals verschillende parlementsleden reeds hebben gezegd, vormen de synthetische drugs zowel binnen de Europese Unie als internationaal een zeer actueel onderwerp. De Commissie is van plan om dit jaar het gemeenschappelijk optreden inzake nieuwe synthetische drugs te herzien, opdat deze drugs in de gehele Europese Unie worden gecontroleerd en strafbaar gesteld. Onlangs heeft de Commissie voorstellen gedaan voor informeel toezicht op niet-gecontroleerde chemische precursoren van synthetische drugs. Deze voorstellen worden thans behandeld door de Raad en het Parlement. Verder hebben wij in maart 2001 aan de Commissie een resolutie voorgelegd inzake verdovende middelen, waarin het probleem van het gebruik van precursoren voor synthetische drugs wordt behandeld. Dit voorstel ondervond brede steun. Tevens hebben wij in december 2000 deelgenomen aan een door Japan in het kader van de G8 georganiseerde bijeenkomst over synthetische drugs. Al deze elementen wijzen op het grote belang van dit debat op wereldschaal. Ik wil derhalve mevrouw Cederschiöld gelukwensen met haar uitstekende verslag en ik sluit mij aan bij haar oproep om de, mijns inziens, geringe moeilijkheden uit de wereld te helpen en deze twee Zweedse initiatieven snel door de Raad te laten goedkeuren.

De Voorzitter
Dank u, commissaris Vitorino.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Overdraagbare spongiforme encefalopathieën
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0118/2001) van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende vaststelling van voorschriften inzake preventie, bestrijding en uitroeiing van bepaalde overdraagbare spongiforme encefalopathieën
(14780/1/2000 - C5-0048/2001 - 1998/0323(COD)) (rapporteur: mevrouw Roth-Behrendt).

Whitehead
Wij bespreken nu twee verslagen inzake de behandeling en het vervoer van dieren, hetgeen een bekend terrein is voor de commissaris. Om te beginnen wil ik zeggen - de voorzitter van onze commissie zal zich hier ongetwijfeld bij aansluiten - hoezeer het ons spijt dat Dagmar Roth-Behrendt hier vanavond niet kan zijn. Zij behoort tot de meest energieke, ondernemende en intelligente leden van onze commissie. Zij is de coördinator van onze fractie in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en met haar groot enthousiasme is zij in haar eentje een soort Congres van Berlijn. Zij is vanavond in Berlijn waar zij morgenochtend een operatie zal ondergaan. Ondanks het late uur ben ik er zeker van dat ik namens het gehele Parlement spreek als ik Dagmar veel beterschap wens. Ik ben ervan overtuigd dat zij er snel bovenop zal komen en spoedig weer zo energiek zal zijn als altijd.
Dagmar Roth-Behrendt wilde een van de twee amendementen vanavond handhaven. Ik zal kort toelichten waarom mijn fractie en ik nu van mening zijn dat een ongeamendeerde aanneming van het voorstel een vlot verloop van de procedure van deze richtlijn ten goede komt. Wij stemmen derhalve tegen de amendementen 1 en 2. Wij willen tegen amendement 1 stemmen omdat het enerzijds riekt naar de wil zich in te kapselen in een soort neoprotectionisme en anderzijds naar overregulering van de invoer van dieren, een wenselijk doch onnodig gevolg van de voedselschandalen van de afgelopen jaren. Met name in mijn land zijn wij ons hier sterk van bewust, maar wij zijn van mening dat de handel in levende dieren wordt geregeld door de voorschriften van de IOE, die BSE-vrije landen beschermen tegen binnenkomst van de ziekte. Aanvullende maatregelen zijn op grond van de volksgezondheid niet te rechtvaardigen, en ik verwacht dat de Commissie hetzelfde zal zeggen.
Over amendement 2 kan ik nog korter zijn. Ik heb dit amendement destijds ingediend omdat wij van mening waren dat lidstaten die reeds een andere vorm van tests hebben ingevoerd - of die zoals het Verenigd Koninkrijk dieren ouder dan 30 maanden testen - zouden moeten worden vrijgesteld van verplichte tests op dieren van 24 maanden. Aangezien het eerste amendement vervalt ben ik van mening dat dit eveneens zou moeten vervallen. Mijn fractie steunt derhalve geen enkel amendement.

Doyle
Ik wil mij namens de schaduw-rapporteur, de heer Trakatellis, verontschuldigen voor het feit dat hij hier vanavond niet aanwezig kan zijn. Ik heb op het laatste ogenblik toegestemd om hier namens hem het woord te voeren. In de eerste plaats wil ik alle betrokkenen van de Commissie, de Raad en uit ons eigen midden bedanken, maar bovenal mevrouw Roth-Behrendt voor haar persoonlijke inzet op dit zo belangrijke gebied.
Een jaar geleden heb ik in het Parlement mijn zienswijze hierover helder uiteengezet. Dat was geloof ik op 16 mei vorig jaar, tijdens de eerste lezing. In zekere zin is er sindsdien niet veel gebeurd, maar anderzijds is er, zowel politiek als wetenschappelijk erg veel veranderd op het vlak van de TSE' s, met name met betrekking tot BSE. Een jaar geleden maakte men zich vooral zorgen om het Verenigd Koninkrijk, Ierland en een enkele geïsoleerd geval van BSE her en der, maar toch vooral om de epidemie die het Verenigd Koninkrijk teisterde. Sindsdien kwamen Portugal, België, Nederland, Spanje, Denemarken, Duitsland, Italië en Oostenrijk. Als wij echter iets zinnigs willen zeggen, en niet alleen maar paniek willen zaaien onder de consumenten, mogen wij het aantal gevallen niet los zien van de omvang van de gehele veestapel in elk land. Het was erg moeilijk om een redelijk, rationeel debat te voeren over de gevolgen van BSE, of het nu 3, 4 of enkele honderden gevallen tegelijk betrof. Het probleem moet echter altijd worden bekeken in verhouding tot de gehele veestapel in elk land.
Deze week hebben wij berichten gehoord over BSE-ziektegevallen onder elanden in de staat Colorado in de Verenigde Staten en over een nieuwe variant van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob onder jonge mannen, jonge jagers. Dit is niet de normale leeftijdsgroep waarmee wij de ziekte van Creutzfeldt-Jakob de afgelopen jaren zijn gaan associëren. Verder is de rapportage en het algemene toezicht op het gebied van BSE verscherpt met nieuwe testprogramma' s. Het feit dat er meer gevallen worden ontdekt, betekent niet dat de ziekte zich uitbreidt. Het betekent dat wij beter en doelmatiger zijn geworden in het opsporen van de ziekte in de verschillende landen. Dit feit moeten wij benadrukken, opdat de consumenten niet in paniek raken en denken dat de ziekte zich uitbreidt, want dat is niet het geval. BSE is een ziekte van oudere koeien, vooral oudere melkkoeien. BSE komt veel vaker voor onder melkkoeien dan onder zoogkoeien. Dit is waarschijnlijk te wijten aan het feit dat de meeste melkveehouders zich de afgelopen jaren meer concentraten konden veroorloven. In de meeste landen leverde melk meer winst dan de veefokkerij voor vlees. Dit was zeker het geval in Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Momenteel ligt het grootste risico bij de zes- en zevenjarige melkkoeien. In de tijd nadat ik hier vorig jaar het woord heb gevoerd, is er dan ook een vernietigingsprogramma uitgevoerd. Dit werd op 13 december aangekondigd en zal, als ik het wel heb, tot het einde van dit jaar van kracht zijn.
Mijn hevige kritiek op het vernietigingsprogramma is dat er bij de lidstaten met problemen niet werd aangedrongen op concentratie van de inspanningen op oudere koeien. Daar schuilt namelijk nog altijd het grootste risico. In feite werd dit programma aangegrepen om de markt en de prijzen voor runderen te ondersteunen en niet in de eerste plaats om de ziekte bij oudere koeien aan te pakken. Nu heb ik niets tegen het ondersteunen van de markt, dat kan er een onderdeel van zijn, maar het moet op de tweede plaats komen, na het uitroeien van de ziekte. Dit is nu niet het geval en dit betreur ik.
Wij hebben het afgelopen jaar ook veel geleerd met betrekking tot de nieuwe variant van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob. Wij weten dat patiënten met bepaalde genetische eigenschappen er vatbaar voor zijn, en niet de gehele bevolking. Hier moeten wij vaker op wijzen, opdat het publiek de mogelijke gevolgen beter begrijpt. De ziekte is genetisch bepaald, besmettelijk en degeneratief, maar er zijn, zeker in vergelijking met het aantal gevallen van BSE in de veestapel van het Verenigd Koninkrijk, slechts uiterst weinig gevallen. Meer dan tweehonderd jaar lang hebben wij zonder kwalijke gevolgen met scrapie besmette schapen gegeten, want de structuur van het prion van schapen, een niet-besmettelijk eiwit, is niet compatibel met dat van de menselijke hersenen, terwijl het prion van runderen de plaats inneemt van een essentieel eiwit in onze hersenen. Nogmaals, wij hebben niet het hele verhaal verteld. Ik ben het eens met veel van wat er is gedaan en wat hier vandaag wordt voorgesteld is nodig, maar ik zou liever zien dat wij de normen van de IOE of de WTO zouden toepassen. Dan zouden alle landen het eens kunnen worden over de classificatie en zouden onze acties door de rest van de wereld met wie wij vleesproducten en levende dieren verhandelen, niet worden opgevat als een handelsbelemmering. Mijn kritiek is dat Europa op dit vlak een eigen weg wil gaan in plaats van te handelen in een wereldwijd kader. Tot slot wil ik alle betrokkenen gelukwensen.

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, mevrouw Roth-Behrendt doet al heel lang uitstekend werk op het gebied van de strijd tegen de BSE, ook wel OSE genoemd. Wij zijn nu eindelijk zover gekomen dat wij wellicht enige greep krijgen op de kringloop van de besmetting waarvan bij deze ziekte sprake is, zodat wij de ziekte kunnen stoppen.
Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om samen na te denken over de lange termijn. Helaas weet de mensheid nog niet waardoor, waar en wanneer het prion precies " gek" wordt, wanneer de prionziekte de kop opsteekt en door welke oorzaak. De situatie vraagt van ons een zekere bescheidenheid. Op dit moment vindt er ook een andere discussie over dierlijke bijproducten plaats, en het ziet er naar uit dat er nu een nieuwe fase van het debat begint.
Wij hebben geprobeerd om van koeien, van nature vegetariërs, alleseters te maken. Dit heeft ons de BSE opgeleverd. Ik ben bang dat wij nu op een punt zijn beland dat we uit angst, paniek of om andere redenen, politiek populisme misschien wel, gaan proberen om van het varken een graseter, dus een vegetariër, te maken.
Het zou ook goed zijn om eens naar onze eigen geschiedenis te kijken. Onze voorouders wisten al heel goed dat je dieren die op natuurlijk wijze zijn doodgegaan niet moet opeten. In deze moderne tijd zijn we zover van de natuur af komen te staan dat we ons met dit soort experimenten zijn gaan bezighouden. Ik zou willen dat we, geconfronteerd met al deze levensmiddelenrampen, eens even zouden stilstaan en ons wat bescheidener zouden opstellen.

Auroi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, het is van groot belang, vooral vanavond, ervoor te zorgen dat het voortreffelijk verslag van mevrouw Roth-Behrendt zo spoedig mogelijk ten uitvoer gelegd kan worden, dat wil zeggen dat de voorgestelde maatregelen vanaf juli aanstaande ingevoerd kunnen worden. Me baserend op de meest recente wetenschappelijke gegevens, die natuurlijk van dag tot dag veranderen, ben ik namelijk van mening dat de twee amendementen die ons zijn voorgelegd, dubbelzinnig zijn en in plaats van een positief effect eerder een vertragende werking zullen hebben op de tenuitvoerlegging van alle maatregelen.
Mijn fractie, de fractie van de Groenen, zou desnoods het eerste amendement nog wel willen ondersteunen, daar een indeling van landen op basis van het aantal verdachte gevallen een goede zaak is. Het belangrijkste is immers een goed beeld te verkrijgen van de verspreiding van de besmettelijke ziekte. Dat de landen die zich het meest kwetsbaar achten zich willen beschermen, betekent nog niet dat er sprake is van protectionisme. Amendement 2 echter zou tot de nodige misstanden aanleiding kunnen geven. Onder het voorwendsel dat aan dieren van 24 maanden niet precies dezelfde risico' s verbonden zijn als aan andere dieren, zouden de systematische snellediagnosetests afgeschaft kunnen worden. Bepaalde landen, en met name Groot-Brittannië, dat het zwaarst getroffen is en op dit punt ook het initiatief genomen heeft, zouden kunnen besluiten van dat soort tests af te zien. Als dat de bedoeling is van dit amendement, zullen wij van de Groenen ons daar krachtig tegen verzetten.
In reactie op wat hier zojuist gezegd is - de discussie over deze kwestie blijft nu eenmaal doorgaan - wil ik wel hier graag nog iets aan toevoegen. Mevrouw Doyle heeft gewezen op de problemen die zich lijken voor te doen in Canada en de Verenigde Staten. Geen enkel land kan op dit moment garanderen dat het geheel vrij is van BSE of TSE. Het is op dit moment vooral van belang dat er een opsporingstest komt voor schapen, aangezien het thans vrijwel zeker is dat de ziekte zich langs die lijn verspreid heeft. Er dient betere controle uitgeoefend te worden op de schapenstapel, aangezien die dezelfde problemen als de rundveestapel zou kunnen veroorzaken.

Corbey
Mijnheer de Voorzitter, collega's, BSE is het grootste drama uit de Europese veterinaire geschiedenis, een drama dat z'n weerga niet kent en een onbekend aantal slachtoffers zal eisen. BSE is een nachtmerrie voor de consumenten die zich wanhopig afvragen of hun voedsel veilig was, en BSE is een enorme klap voor de veehouderij.
Vandaag bespreken we een een maatregelenpakket dat al was aangekondigd in 1997. Dit is dan ook het moment om rapporteur Dagmar Roth-Behrendt te bedanken: haar volharding, haar deskundigheid op dit terrein waren essentieel en zonder haar doortastendheid was de Unie nu niet waar zij nu is.
Dankzij de inbreng van het Parlement in de eerste lezing is het gemeenschappelijk standpunt in hoofdlijnen aanvaardbaar: systematische testprogramma's, op termijn ook voor schapen; strenge en duidelijke regels met betrekking tot specifiek risicomateriaal; goede controles vooral ook op importen; regulering van de markttoegang. Dat is allemaal erg belangrijk.
Vandaag moeten we vertrouwen uitspreken in het gemeenschappelijk standpunt. Dit is het beleid waarmee BSE wordt bestreden. De maatregelen moeten ook op het commitment in Brussel en de lidstaten kunnen rekenen. Dat is doorslaggevend. Na de toename van het aantal BSE-gevallen in Frankrijk zijn de laatste maanden steeds weer nieuwe maatregelen genomen, en daarbij was het opmerkelijk dat commissaris Byrne zelf zei dat de voedselveiligheid als zodanig geen nieuwe maatregelen vereist, maar dat de maatregelen vooral nodig waren om het vertrouwen van consumenten te herstellen. Daarmee was hij eigenlijk alweer onduidelijk. Maatregelen zijn nodig en geen overbodige franje, daarover mogen geen misverstanden bestaan.
Voedselveiligheid is een zeer emotioneel onderwerp en voedselpolitiek is daarmee ook een deel emotiemanagement geworden. Op grond van statistieken kunnen we zeggen dat voedsel nog nooit zo veilig is geweest, maar daarmee overtuigen we niemand. Vertrouwen herstel je niet zomaar, zelfs niet door de biologische landbouw te stimuleren of grootschalige industriële productiewijzen te ontmoedigen. Vertrouwen herstel je door geloofwaardig beleid en duidelijke taal. Veiligheid, preventie, bestrijding en uitroeiing van BSE vragen nu om politiek commitment. De BSE-crisis was veel meer dan een zeer ernstig voedselprobleem: BSE was uiteindelijk ook een politieke crisis. Het staat voor het doorschuiven van schuld en het ontlopen van verantwoordelijkheid. BSE werd zo aanleiding om het hele Europese voedselbeleid ingrijpend te herzien. Er komt een Europese voedselautoriteit en we stellen opnieuw de beginselen van levensmiddelenbeleid vast.
Maar onze discussie gaat natuurlijk verder. We moeten ons nu fundamenteel bezinnen op de voedselproductie. We willen een groene revolutie, we willen kwaliteit in plaats van kwantiteit, ons landbouwbeleid mag het milieu niet langer verzieken, we moeten af van protectionisme dat derdewereldlanden benadeelt, we moeten dierenwelzijn serieus nemen. En hiermee moeten we dan geen zes jaar wachten. Vandaag moeten we ons commitment voor het BSE-beleid uitspreken en dat is wat mij betreft het startsein voor een groene revolutie en voor een beleid dat gebaseerd is op kwaliteit.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het Parlement, de Raad en de Commissie hebben goed samen gewerkt om het voorkomen van hersenziekten bij dieren en de controle daarop doeltreffender te maken. Met behulp van de onderhavige verordening wordt de rechtsgrondslag geharmoniseerd. In de verordening wordt rekening gehouden met de wetenschappelijke ontwikkelingen. BSE-testen op schapen en geiten worden direct in gebruik genomen zodra de testmethodes beschikbaar zijn.
De rapporteur stelt twee amendementen voor. De eerste is zeer de moeite waard, omdat daarmee extra bescherming wordt gecreëerd voor vooral de landen waar BSE nog niet eerder is geconstateerd. Veetransporten zijn de voornaamste reden voor de verspreiding van dierziekten en controles moeten daarom doeltreffend zijn. In onze fractie wordt het tweede amendement als onduidelijk beschouwd en daarom steunt onze fractie die niet, vooral niet als het doel is de leeftijdsgrens voor BSE-testen te verlagen tot 24 maanden. Dat heeft niet voor alle landen zin. Dat gezegd hebbende zal ik mij echter niet verzetten als sommige lidstaten het wel zo willen doen. De maatregelen in de Europese Unie moeten echter worden aangepast aan de BSE-situatie in de lidstaten, en daarbij moet de algemene lijn van de verordening in acht worden genomen.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon ik niet tot dezelfde fractie behoor als de heer Whitehead deel ik zijn standpunt ten aanzien van mevrouw Roth-Behrendt. Ook wij wensen dat zij na de operatie die zij kennelijk morgen moet ondergaan weer vlug op de been is, want zij is een beetje de ziel van de Milieucommissie. Zij stelt hoe dan ook slechts twee amendementen voor, aangezien de Commissie het merendeel van de in eerste lezing ingediende amendementen heeft overgenomen. Zoals hier al is gezegd, hebben de twee amendementen betrekking op het recht van bepaalde lidstaten om bij de invoer van dieren extra garanties te verlangen en op de mogelijkheid om dieren van minder dan 30 maanden te testen.
Als vertegenwoordigster van een kleine regio met kleine landbouwbedrijven, die het hoofd moeten bieden aan enorme problemen en niet gespaard zijn gebleven van BSE - ofschoon er tot dusver gelukkig maar zeer weinig gevallen zijn geregistreerd - zou ik nader willen ingaan op drie, mijns inziens fundamentele kwesties. Het eerste punt komt ter sprake in artikel 6. Het heeft betrekking op de noodzakelijke opleiding en vorming van het personeel van de bevoegde instanties en laboratoria, de veehouders en de verkopers. In de praktijk stel ik vast dat al deze personen geconfronteerd worden met een onbekend probleem waarmee zij geen weg weten. Daarom lijkt het opleidingsprogramma mij van fundamenteel belang. Om preventieve redenen moet het dan ook zo spoedig mogelijk in de praktijk worden gebracht.
Als je het mij vraagt, zou het in artikel 9 bedoelde verbod op veevoer met dierlijke eiwitten meteen van kracht moeten worden. Koeien moeten gras eten. Dat is de beste manier om paal en perk te stellen aan de huidige problemen. Ook de schadevergoeding voor de afgemaakte dieren moet onverwijld en integraal beschikbaar worden gesteld. Ik heb met mijn eigen ogen kunnen vaststellen hoe bepaalde getroffen veehouders uit de regio waar ik woon, na het verlies van hun 25 à 30 koeien, nauwelijks genoeg inkomsten hebben om te overleven. Als alle dieren worden geslacht, hebben zij niets om van te leven. Daarom is het noodzakelijk dat de schadevergoeding, waarover zij momenteel nog steeds niet beschikken, onmiddellijk wordt uitbetaald.
Nog een laatste beschouwing om mijn betoog af te ronden, mijnheer de Voorzitter, want ik heb mijn tijd bijna opgebruikt. Als wij het vertrouwen van de consument willen herstellen, moeten deze en andere maatregelen zonder dralen en op afdoende wijze ten uitvoer worden gelegd. De burger moet zien dat Europa de nodige acties onderneemt. Het is nu of nooit.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid deze keer rapporteur Roth-Behrendt niet voorzichtig heeft behandeld, wil ik haar toch bedanken voor het goede werk dat zij tijdens de verschillende fasen van het verslag heeft verricht.
De commissie keurde twee amendementen goed waarvan het eerste oorspronkelijk door professor Trakatellis en mij werd ingediend. De inhoud is kort gezegd dat de lidstaten die er het beste voorstaan, het recht behouden extra garanties te eisen voor de dieren die naar hun regio's worden gebracht. Men probeert niet de import van dieren of de handel tussen de lidstaten tegen te gaan, maar slechts het verspreiden van ziektes te voorkomen naar de landen die tot nu toe gevrijwaard waren. Het is natuurlijk in het belang van de hele Europese Unie dat ziektes, ook TSE, tot een zo klein mogelijk gebied worden beperkt en dat de verspreiding naar nieuwe gebieden wordt tegengegaan.
Hoe aandachtiger wij de afzonderlijke regels inzake het voorkomen en controleren van TSE bekijken, des te duidelijker wordt het dat het hele gemeenschappelijk landbouwbeleid aan herziening ofwel bepaalde aanpassingen toe is. Het is de moeite waard serieus na te gaan denken over een stelsel waarin met het gemeenschappelijk landbouwbeleid gemeenschappelijke doelen en minimumeisen worden gesteld voor onder andere milieu- en consumentenbescherming en het welzijn van dieren, maar waarin ook de zin van de gemeenschappelijke landbouwsteun wordt heroverwogen. In dat model zou het toegestaan zijn nationale steun te geven die vooral is gericht op het bevorderen van de voedselveiligheid, een schoon milieu en doelstellingen in het regionaal beleid. Naar mijn mening is dat een mogelijke en serieus te nemen stap om het huidige systeem over boord te gooien. Dat is slecht voor de belastingbetaler, slecht voor de consument en het milieu en vooral slecht voor de boer.
Toen de Europese Unie werd opgericht, was het doel van het landbouwbeleid simpel gezegd het garanderen van voldoende voedsel in een economie met tekorten, die zich van de oorlogstijd herstelde. In artikel 33 van het EG-Verdrag wordt nog steeds van dat idee uitgegaan, hoewel de Europese Unie al in de jaren '60 zelfvoorzienend werd en sinds de jaren '70 productieoverschot heeft. Van kwantiteit moet nu worden overgegaan op kwaliteit.

Byrne
Vanavond kan er een einde komen aan twee jaar hard onderhandelen tussen het Parlement, de Raad en de Commissie over een juridisch kader voor de bestrijding van overdraagbare spongiforme encefalopathieën. Dit is het eerste stuk belangrijke wetgeving dat aangenomen wordt sedert met het Verdrag van Amsterdam de medebeslissingsprocedure voor veterinaire aangelegenheden met gevolgen voor de volksgezondheid werd ingevoerd. Het is zowel ironisch als ook passend dat het hier om BSE gaat, want het was de BSE-crisis die ertoe leidde dat de medebeslissingsprocedure op dit communautaire beleidsterrein werd ingevoerd.
Ik wil met name de rapporteur, mevrouw Roth-Behrendt, bedanken voor haar onvermoeibare inzet van de afgelopen jaren voor een coherente communautaire aanpak van de bestrijding van TSE' s. Veel van de belangrijkste bepalingen van de verordening die wij hier bespreken, vloeien voort uit haar persoonlijke inzet voor een sterk kader om onze burgers te beschermen tegen de bedreiging van TSE' s. Dit is een doelstelling die ik van harte steun. Evenals de heer Phillip Whitehead wil ik mevrouw Roth-Behrendt het beste wensen voor haar verblijf in het ziekenhuis de komende dagen.
Toen wij eind 1998 met onze werkzaamheden voor dit voorstel begonnen, dachten de meeste lidstaten dat zij vrij waren van BSE. Dit was nog steeds het geval ten tijde van het eerste advies van het Parlement in mei 2000, dat de Commissie grotendeels heeft overgenomen. Vervolgens raakten de onderhandelingen geblokkeerd in de Raad omdat de Raad niet kon instemmen met de voorgestelde centrale rol van de wetenschappelijke evaluatie voor de BSE-classificatie van landen. Na de aanneming van nieuwe noodmaatregelen voor de verwijdering van het gespecificeerd risicomateriaal in de hele Gemeenschap en de invoering van snelle BSE-tests, kwam een compromis voor het juridisch kader in zicht. Door de bepaling van een grootschalig onderzoek kon de Raad instemmen met een classificatie door de Commissie op basis van een advies van de Wetenschappelijke Stuurgroep, mits dit advies werd geschraagd door onderzoek.
In de eerste lezing stelde het Parlement voor dat de wetenschappelijke risico-evaluatie zou worden geverifieerd door grootschalig onderzoek op basis van representatieve steekproeven. In haar gewijzigde voorstel stelde de Commissie een grootschalig onderzoek voor als overgangsmaatregel tussen de huidige uniforme regels inzake het gespecificeerd risicomateriaal en de op classificatie gebaseerde regels van de verordening. Deze twee elementen maakten een politiek akkoord binnen de Raad mogelijk in de vorm van het gemeenschappelijk standpunt van december 2000.
Het grootschalig onderzoek leidde evenwel niet alleen tot het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, maar had ook tot gevolg dat er in Duitsland binnen enkele dagen gevallen van BSE werden vastgesteld onder gezond slachtvee. Rond dezelfde tijd werden ook in Spanje en Italië de eerste gevallen ontdekt en het aantal ontdekte gevallen van BSE in Frankrijk steeg gestaag. Het vertrouwen van de consumenten bereikte een dieptepunt.
In deze crisissituatie groeiden de standpunten van de Raad, het Parlement en de Commissie naar elkaar toe. Men werd zich bewust van het feit dat er snel een juridisch kader moest komen, met name voor de uitroeiing van BSE en voor invoer uit derde landen. Voordat de Raad zijn gemeenschappelijk standpunt aannam, werd er een informele trialoog gehouden. Tijdens deze trialoog ontstond een hechte basis voor een akkoord tussen de drie instellingen.
Het waren harde, doch uiterst opbouwende onderhandelingen die aantoonden dat de drie instellingen zeer constructief kunnen samenwerken op het vlak van essentiële volksgezondheidsaangelegenheden. De Raad stemde in met de bijkomende eis van het Parlement dat het aantal geteste dieren werd opgevoerd. De Commissie zette zich in voor de overname van alle, na het gemeenschappelijk standpunt uit hoofde van de vrijwaringsprocedure genomen maatregelen in de verordening. Verder heeft de Commissie toegezegd dat na de inwerkingtreding van de verordening alle nodige initiatieven onverwijld in het kader van de comitologie zouden worden genomen. Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad werd derhalve met eenparigheid aangenomen en door de Commissie overgenomen. Dit staat in schril contrast met de sterk uiteenlopende benaderingen op het vlak van BSE in het verleden.
Tot slot zou ik het Parlement willen herinneren aan zijn resolutie van 16 november 2000 inzake BSE en het verbod op dierlijke eiwitten in diervoeders. In deze resolutie vroeg het Parlement om verschillende beschermende maatregelen, waaronder een tijdelijk verbod op het gebruik van dier- en beendermeel, meer tests in de lidstaten en regels voor de controle van scrapie. De TSE-verordening levert in haar huidige vorm een kader en, in veel gevallen, gedetailleerde voorschriften voor deze maatregelen.
Door verdere amendementen in de tweede lezing zou men evenwel de formele acties op basis van deze resolutie vertragen. Ik vertrouw erop dat het Parlement het met mij eens is dat er onverwijld een echt juridisch kader moet komen. Uit wat een aantal sprekers hier heeft gezegd, meen ik op te maken dat wij het hier in belangrijke mate over eens zijn.
De debatten die wij sinds november vorig jaar over dit onderwerp hebben gevoerd, tonen dit maar al te duidelijk aan. Het is derhalve van cruciaal belang dat de verordening zo snel mogelijk van kracht wordt. De Commissie kan daarom alleen amendementen in overweging nemen die de tekst substantieel zouden verbeteren, of belangrijke tekortkomingen zouden rechtzetten. Geen van de beide amendementen behoort mijns inziens tot deze categorieën.
Amendement 1 kan ik ook om inhoudelijke redenen niet aanvaarden. Dit amendement, dat tijdens de eerste lezing reeds in de commissie werd verworpen, stelt voor dat BSE-vrije lidstaten het recht krijgen om naar eigen goeddunken stappen te ondernemen tegen de invoer van levende dieren. Dit druist in tegen het beginsel van communautaire regels. Bovendien is het overbodig, aangezien geharmoniseerde regels voor de handel in dieren met het oog op hun BSE-status een van de belangrijkste doelstellingen van de verordening is.
Amendement 2 kan ik evenmin aanvaarden, omdat het de opstelling van een epidemiologisch beeld van de lidstaten bemoeilijkt. Dit betekent evenwel niet dat de Commissie in de toekomst geen initiatieven zou kunnen nemen op basis van de verordening en in het licht van de opgedane ervaringen, vooral met betrekking tot de steunstructuur van de tijdens het lopende onderzoek ontdekte gevallen. Wij kunnen dit doen in het kader van de comitologie.
Gedurende de eerste drie maanden van dit jaar zijn er meer dan 1,3 miljoen tests uitgevoerd op gezonde dieren ouder dan 30 maanden. Daarnaast zijn er nog de tests op gestorven dieren en dieren met een verhoogd risico. Wij krijgen snel een beter beeld van de ware omvang van BSE in de Gemeenschap. Als de feiten enige reden geven tot verlaging van de leeftijd waarop de dieren worden getest, zal ik niet aarzelen de nodige voorstellen in te dienen. Ik kan hier nog aan toevoegen dat er momenteel onderzoek wordt verricht naar gevoeligere tests dan thans beschikbaar zijn.
Kortom, het moment is nabij dat wij een echt juridisch kader voor de bestrijding van TSE' s kunnen invoeren. Er is veel tijd en inspanning voor nodig geweest, maar de tekst van het gemeenschappelijk standpunt omvat na de aanzienlijke bijdragen van de drie instellingen een coherent pakket van regels en procedures voor de toekomst.
Tot slot wil ik nog kort ingaan op de opmerkingen van een aantal parlementsleden. Dit voorstel is verenigbaar met de internationale regels van de IOE. Verder begroet ik het standpunt van mevrouw Paulsen met betrekking tot diervoeders en met name de wetgeving inzake samengestelde producten. Verder heeft mevrouw Auroi een opmerking gemaakt over het testen van schapen. Ik wil erop wijzen dat ik binnenkort een voorstel zal voorleggen voor het testen van willekeurige steekproeven onder schapen. In het ontwerpbesluit spreken wij over een eerste fase van 170.000 tests op schapen in het eerste jaar, vanaf oktober 2000.

De Voorzitter
Dank u, commissaris Byrne.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0125/2001) van mevrouw Jillian Evans, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de veterinairrechtelijke voorschriften voor het niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren (COM(2000) 529 - C5-0477/2000 - 2000/0221(COD)).

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, met deze verordening willen wij ervoor zorgen dat er in 2002 een consistente regelgeving komt op het gebied van het niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren, in het dagelijks spraakgebruik: het paspoort voor huisdieren. Het feit dat de Commissie met dit voorstel is gekomen, betekent een geweldig succes in de strijd tegen de hondsdolheid. Het succes van de vaccinatieprogramma' s tegen hondsdolheid heeft geleid tot een daling van het aantal gevallen van deze ziekte bij honden en katten van bijna 500 in 1991 tot slechts vijf in 1998, en tot de gedeeltelijke afschaffing van het systeem van zes maanden quarantaine in het Verenigd Koninkrijk en Zweden.
Het rabiësprobleem was er de oorzaak van dat tot nu toe geen consistente regels konden worden ingevoerd, zodat alle lidstaten het verkeer van gezelschapsdieren op hun eigen manier aanpakten. De invoering van uniforme regels is dan ook bijzonder welkom.
De maatregelen van de Commissie zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het Britse systeem. Met deze maatregelen wordt het gemakkelijker om honden en katten mee te nemen binnen de EU en uit en naar bepaalde derde landen. Voorwaarde is wel dat de dieren kunnen worden geïdentificeerd door middel van een elektronische microchip of tatoeage. Ook moeten zij zijn gevaccineerd en moet hun immuniteit meer dan zes maanden voor de reis zijn gecontroleerd. Met deze maatregelen wordt het ook toegestaan om insecten, vissen en bepaalde andere dieren vrij te vervoeren. Een heel belangrijk punt is dat bepaalde lidstaten binnen deze maatregelen een zekere speelruimte hebben om de voorzieningen aan te passen wanneer dat door speciale omstandigheden vereist is.
Het Commissie heeft een dubbele rechtsgrondslag voorgesteld, namelijk zowel artikel 37 als artikel 152, lid 4, sub b). Aangezien de verordening echter slechts betrekking heeft op gezelschapsdieren en op diergeneeskundige maatregelen ter bescherming van de volksgezondheid, vond de Milieucommissie dat de verordening alleen moest worden gebaseerd op artikel 152, lid 4, sub b). Dit artikel betreft immers de volksgezondheid en hieronder valt ook hondsdolheid.
De Commissie juridische zaken en interne markt steunde dit standpunt, met hetzelfde argument, namelijk dat het voorstel slechts het verkeer van gezelschapsdieren betrof en de bescherming van de volksgezondheid tot doel had. Ik hoop dat wij over de rechtsgrondslag tot overeenstemming kunnen komen.
Een van de belangrijkste discussiepunten in de commissie was het gebruik van tatoeages en electronische identificatiesystemen. Tatoeages kunnen tot problemen leiden. Zo kan de leesbaarheid ervan afnemen en kunnen zij veranderd worden. Elektronische microchips, daarentegen, zijn veel efficiënter, zowel voor de identificatie als qua ingreep die nodig is om de chip aan te brengen. De hierbij gebruikte methode is veel humaner omdat het dier geen pijnstillers of kalmerende middelen nodig heeft. Op de lange termijn geniet naar onze mening dan ook de microchip de voorkeur. Wij moeten echter wel rekening houden met het feit dat op dit moment in een aantal lidstaten de nationale wetgeving tatoeages accepteert. Daarom heeft de commissie een overgangsperiode van acht jaar voorgesteld, waarbinnen de tatoeages geleidelijk moeten worden afgeschaft. Daarnaast stelt zij voor om gedurende deze overgangsperiode die landen die thans tatoeages niet als geldige vorm van identificatie accepteren, de mogelijkheid te geven alleen elektronische microchips voor te schrijven.
Amendement 8 gaat over de noodzaak om in dit voorstel duidelijk te bepalen dat jonge honden en katten pas kunnen worden meegenomen wanneer zij de leeftijd voor vaccinatie en andere vereiste ingrepen hebben bereikt. Hierover bestaat namelijk enig misverstand. Voor het welslagen van dit systeem is een doeltreffende uitvoering essentieel. Het gebruik van speciale ISO-transponders kan hierbij zeker een belangrijke rol spelen. Ook de verplichting voor de eigenaar van een dier om zijn of haar naam en adres te laten registreren, draagt bij aan de bestrijding van de illegale handel in gezelschapsdieren. In het verslag zijn een toelichting op het vereiste vaccin tegen hondsdolheid en de internationale diergezondheidscode van het OIE opgenomen. Ook dit heeft tot doel de doeltreffendheid van het voorstel te vergroten.
Een ander vraagstuk dat wij in de commissie hebben besproken, is dat van de quarantaine. Met amendement 9 willen wij nog eens heel duidelijk vaststellen dat rabiësgevoelige dieren uit derde landen die Zweden, Ierland of het VK - de zogenaamde risicolanden - worden binnengebracht via een andere lidstaat tenminste zes maanden in die lidstaat moeten blijven voordat zij naar de drie genoemde landen mogen doorreizen. Quarantaine is hierbij uiteraard niet meer nodig, maar deze regel verschaft de genoemde drie landen wel de noodzakelijke extra veiligheid.
Een nogal controversiële kwestie was die van de fret, en de vraag of die ook onder deze verordening moet vallen. Volgens het Commissievoorstel valt de fret onder de categorie gezelschapsdieren waarvoor geen specifieke diergezondheidseisen gelden. Hierover lopen de meningen nogal uiteen, maar het standpunt van de Milieucommissie is dat dit een onacceptabel risico zou inhouden en dat de fret daarom uit Bijlage I, deel B moet worden verwijderd.
Tot slot is het van groot belang dat er uitgebreide informatie beschikbaar komt voor consumenten en personeel aan de EU-grenzen, zodat iedereen met de voorschriften bekend is. Bij het schrijven van dit verslag heb ik ernaar gestreefd de positieve en essentiële elementen van het Commissievoorstel te behouden en tegelijkertijd rekening te houden met de behoeften en eisen van bepaalde lidstaten. In het vorige debat hebben wij veel gehoord over vertrouwen. Ook voor het welslagen van dit systeem is vertrouwen essentieel. De amendementen zijn dan ook bedoeld om de teksten van de Commissie te verbeteren en de kans op het welslagen ervan te vergroten.

Arvidsson
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige verordening beoogt de coördinatie en vereenvoudiging van de regels waaraan mensen die binnen Europa met hun gezelschapsdieren willen reizen, zich moeten houden. Dit lijkt op het eerste gezicht misschien een vreselijk onbelangrijk onderwerp. Wij herinneren ons in Zweden echter nog goed hoe - nu ruim 20 jaar geleden - de gepensioneerde Zweedse ambassadeur in Portugal weigerde zijn woning in Lissabon te verlaten omdat zijn levenskameraad, een oude angorakat, dan lange tijd in quarantaine zou moeten verblijven alvorens tot Zweden te kunnen worden toegelaten.
Deze regels zijn in de eerste plaats bedoeld om bescherming te bieden tegen hondsdolheid. Hondsdolheid was in het oude volksgeloof met veel geheimzinnigheid en angst omgeven. Niet voor niets komt in het Zweedse woord voor hondsdolheid het begrip angst voor. Ierland, Groot-Brittannië en Zweden zijn nu al verscheidene jaren rabiësvrij. Dit voorstel voor een verordening is dan ook in de eerste plaats van belang voor deze landen, zij het dat de ziekte ook in de rest van Europa steeds minder voorkomt. Wij moeten er dus voor zorgen dat de regels zo worden geformuleerd dat zij optimale bescherming bieden tegen de verspreiding van hondsdolheid, in de eerste plaats in de rabiësvrije gebieden.
Na de gekkekoeienziekte en de mond- en klauwzeer zou een geval van hondsdolheid, bijvoorbeeld in Groot-Brittannië, als gevolg van veranderingen in de EU-voorschriften, leiden tot groot wantrouwen tegen de EU-organisaties. Tijdens de behandeling van deze zaak is de rechtsgrondslag gewijzigd. De reden voor die wijziging is dat de verordening bedoeld is om de gezondheid van mensen te beschermen. Ook dierziekten echter, ook ziekten die bij gezelschapsdieren voorkomen, kunnen bijzonder agressief zijn en veel leed veroorzaken, zoals bijvoorbeeld ernstige vormen van hondenziekte.
Ik wil daarom commissaris Byrne deze vraag stellen: denkt u dat de voorzorgsmaatregelen op grond van andere EU-richtlijnen voldoende zijn om te zorgen dat de lidstaten maatregelen treffen tegen besmettelijke ziekten die bij gezelschapsdieren veel leed kunnen veroorzaken?
Al jarenlang zijn om onverklaarbare redenen de regels voor het commerciële vervoer van dieren minder streng dan wanneer diezelfde diersoorten als gezelschapsdieren worden gehouden. Ondergetekende heeft daarom bij de commissie een voorstel ingediend om de Commissie te verzoeken de huidige verordening op het gebied van de handel in dieren te herzien, met het doel ze in overeenstemming te brengen met de regels in deze ontwerpverordening. De commissie heeft hiertoe inderdaad besloten, maar ik wil het Bureau en het secretariaat erop attenderen dat de formulering in het nu voorliggende voorstel op dit punt is veranderd.
Velen verkeren in de veronderstelling dat jonge honden en katten geen rabiës kunnen krijgen, en daarom binnen Europa vrij de grens over mogen. Het is dan ook heel belangrijk dat de ontwerpverordening op dit punt is verduidelijkt. Dit is met name ook belangrijk om de zwarte handel in niet tegen rabiës ingeënte jonge honden en katten te bestrijden. Van een dergelijke handel is namelijk tegenwoordig duidelijk sprake is.
Behalve honden en katten zijn fretten de enige gezelschapsdieren die hondsdolheid kunnen verspreiden. Er bestaan tegenwoordig wetenschappelijke bewijzen dat vaccinatie van de fret tegen rabiës inderdaad effectief is. Volgens de Zweedse nationale veterinaire dienst moeten fretten in de toekomst net als honden en katten worden gevaccineerd. Bij de behandeling in de commissie is de fret echter helemaal van de lijst afgehaald. Ik vind echter dat de fret juist moet worden opgenomen in Bijlage 1, deel A, samen met de hond en de kat. Indien daarvoor niet voldoende steun is, moet de fret overeenkomstig het voorstel van de Commissie in deel B blijven staan. Het is onverantwoord om de fret helemaal buiten de regeling te houden. Laten wij niet vergeten dat het vooral kinderen en jonge mensen zijn die een fret als huisdier hebben.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, de rapporteur, mevrouw Evans, danken voor het uitstekende werk dat zij in deze zaak heeft verzet.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer mevrouw Evans niet alleen met het werk dat zij voor dit verslag heeft verzet, maar ook met haar bijzonder evenwichtige en heldere samenvatting van het voorstel van de commissie. Wij hebben hier te maken met dat gevoelige evenwicht tussen de vereisten van volksgezondheid en die van gewone menselijkheid. Deze menselijkheid dwingt ons rekening te houden met het verdriet van mensen die tijdens hun reizen door de Europese Unie hun geliefde huisdieren moeten achterlaten. In Groot-Brittannië noemen wij dit de "Whisky en Soda-hervorming" , niet omdat die is bedacht tijdens een avondje doorzakken bij SANCO, maar omdat dit de namen zijn van de twee honden van commissaris Patten. De heer Patten heeft deze twee honden jarenlang elke keer wanneer hij naar Engeland ging in Frankrijk moeten achterlaten. Hij was - althans naar de hoeveelheid publiciteit gemeten - het belangrijkste slachtoffer van dit systeem en heeft er wellicht toe bijgedragen dat de publieke opinie in ons land op dit punt is veranderd.
Ik zal mij beperken tot drie belangrijke punten. Ten eerste het tijdschema: mevrouw Evans heeft nu ingestemd met een tijdschema van acht jaar voor de invoering van het nieuwe systeem. Dit lijkt mij, ook gezien de maximumleeftijd van de meeste gezelschapsdieren, voldoende om van een systeem van tatoeages, met alle zijn zwakke punten, over te schakelen op een passend systeem van microchips. Persoonlijk denk ik niet dat we mogen verwachten dat dit systeem al in de beginfase van de invoering ervan volledig kan voldoen aan de in amendement 7 gestelde eis, namelijk dat alle dieren moeten zijn uitgerust met een microchip die voldoet aan de universele ISO-norm. Wij moeten hier wat soepeler mee omgaan. In de tweede plaats ben ik bijzonder blij dat wij nu doelmatige voorstellen hebben voor het in quarantaine houden van dieren uit derde landen waar rabiës endemisch is, waaronder bijvoorbeeld India. De commissaris zal deze voorstellen ongetwijfeld accepteren. Mensen reizen nu eenmaal, en hun dieren reizen ook. Wij weten uit andere besprekingen die momenteel in een ander debat over vaccinatie gaande zijn, namelijk het debat over de in- en uitvoer van levensmiddelen, hoeveel zaken de Europese Gemeenschap binnenkomen en verlaten die een gevaar voor onze gezondheid kunnen opleveren. Wij willen niet dat dit in dit geval ook gebeurt. Daarom is het van groot belang dat de quarantainebepalingen blijven bestaan.
Tot slot de fret. De vereniging tot bescherming van de fret heeft mij de afgelopen dagen nogal op de hielen gezeten. Deze vereniging maakt zich ernstige zorgen over de bepalingen met betrekking tot de fret. In elk geval bestaat in het Verenigd Koninkrijk nog steeds twijfel over de vraag of voldoende overtuigend kan worden aangetoond of een fret is gevaccineerd, zodat deze in de categorie gezelschapsdieren kan vallen die, indien gevaccineerd, veilig van het ene naar het andere land kan worden vervoerd. De vereniging tot bescherming van de fret heeft mij - overigens heel rustig - verteld dat volgens haar de beslissing om de fret al dan niet in het paspoort voor huisdieren op te nemen, moet worden uitgesteld totdat meer wetenschappelijk onderzoek is gedaan. Daarbij worden twee Amerikaanse autoriteiten op dit gebied, dr Bruce Williams en dr Zack Miller, geciteerd. Ik wil hier graag in meegaan. Ik heb niets tegen fretten, maar ik vind dat ook het kleinste risico dat hondsdolheid wordt verspreid door een niet bepaald alledaagse besmettingsbron als deze, ons noopt een pas op de plaats te maken voor bezinning en overleg. Dat is beter dan een voorstel, waartegen in tenminste één lidstaat nog steeds ernstige bedenkingen bestaan, overhaast in te voeren.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen stellen dat dit verslag een overwinning markeert in de oorlog in Europa tegen hondsdolheid. Rabiës is een ziekte die de mensen al vele jaren grote angst inboezemt. Het doet mij dan ook bijzonder veel genoegen te zien dat de officiële cijfers aantonen dat de ziekte op zijn retour is. Het verheugt mij ook dat er nu, zoals de heer Whitehead al aangaf, een eind komt aan het leed en het verdriet dat zowel de gezelschapsdieren als hun eigenaars wordt aangedaan wanneer dieren lange tijd in quarantaine moeten blijven door de vervanging van dit systeem door een systeem van paspoorten en tatoeages. Dit is dus goed nieuws.
Wat de technische kant betreft ben ik heel benieuwd naar de reactie van de Commissie op de ingediende amendementen over de rechtsgrondslag voor deze richtlijn. Ik ben ook blij met het feit dat de Europese voorstellen zijn gebaseerd op het systeem zoals dat in Groot-Brittannië al wordt toegepast. De heer Whitehead noemde al de fret. Ook ik weet nu heel wat meer over fretten dan een maand geleden, en de commissaris ongetwijfeld ook. De commissaris is ongetwijfeld een groot liefhebber van fretten. Als hij al niet een huis vol fretten heeft, hebben de vele krantenartikelen over de geweldige eigenschappen van de fret hem vast en zeker gestimuleerd om alsnog een heleboel fretten in huis te nemen. Ik twijfel er niet aan dat fretten alleraardigste en bijzonder lieve gezelschapsdieren zijn en ik zie met spanning uit naar het moment dat zij hun plaats naast de honden en katten zullen innemen.
Het besluit dat wij nog maar enkele weken geleden in de commissie hebben genomen over de vraag of fretten al dan niet op de lijst moeten komen te staan en een paspoort moeten krijgen, was een van de moeilijkste die ik ooit heb genomen. In de praktijk schijnt de fret nog nooit tot problemen te hebben geleid. Eén Franse fret schijnt de oorzaak te zijn geweest van alle ongerustheid over de vraag of fretten hondsdolheid kunnen veroorzaken. Het spijt mij geweldig, maar ik wil toch wachten tot de bloedtests op antistoffen tegen hondsdolheid door het Permanent Veterinair Comité kunnen worden geverifieerd en goedgekeurd. Zodra dergelijke tests beschikbaar zijn, kan de werkingssfeer van de verordening zo snel mogelijk worden uitgebreid tot de fret. In de tussentijd moeten wij accepteren dat wij, als wij de strijd tegen hondsdolheid tot onze eerste prioriteit willen maken, de fret op dit moment niet op de lijst mogen zetten. Ik zie echter wel uit naar het moment waarop ook de fret het recht krijgt door Europa te zwerven. Dat is nu echter nog niet het geval.

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, ik zal beginnen waar mijn collega zojuist is geëindigd. Ik moet bekennen dat ik niet bepaald een ingewijde ben op het gebied van de fret, maar ik voel wel veel voor het standpunt van de heer Whitehead: laten wij de zaak eerst nog eens goed bekijken en misschien informatie inwinnen bij een paar deskundigen. Er zijn velen onder ons die niet bepaald op de hoogte zijn van wat er al dan niet mogelijk is bij het testen van de immuniteit van fretten. Ik zou die taak zelf overigens niet direct ambiëren.
Om te beginnen moet ik bekennen dat ik met een belangenconflict zit. Als ik uit Brussel of waar dan ook thuiskom, of het nu op donderdagavond is of op vrijdagochtend, word ik altijd het hartelijkst verwelkomd - zowel gerekend in hoeveelheid lawaai als in tijdsduur - door mijn verzameling honden. Uiteraard is de rest van de familie ook erg blij - een snel "Ha mam" - hier en daar gaat een hoofd even omhoog en soms krijg ik een knuffel, maar vervolgens rent iedereen weer gauw terug naar de TV of waar men dan ook mee bezig was. De honden rennen echter ook na 20 minuten nog steeds opgewonden rond. Ik kan dus heel goed meevoelen met degenen die zo hartstochtelijk pleiten voor de noodzaak om dieren vrijelijk door Europa te kunnen meenemen, mits aan de vandaag gestelde voorwaarden wordt voldaan. Ik juich dit verslag dan ook van harte toe.
De door de Commissie voorgestelde maatregelen hielden in dat honden en katten, en ook een aantal andere dieren die als gezelschapsdieren zijn aangemerkt, gemakkelijker binnen de EU kunnen worden meegenomen. De Milieucommissie heeft echter de fret uitgesloten en op dit punt moeten wij misschien nog eens goed kijken naar wat mijn collega, de heer Whitehead, heeft gezegd.
Net als anderen ben ik bijzonder ingenomen met het feit dat wij het succes van het vaccinatieprogramma tegen hondsdolheid kunnen vieren. Dankzij deze campagne zijn wij zover gekomen als wij nu zijn en hebben om te beginnen het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Zweden hun quarantainesysteem kunnen veranderen. Het daar ontwikkelde systeem kan, zo stelt de Commissie voor, vervolgens als model dienen voor de rest van Europa. Wij moeten echter alert blijven als het gaat om het invoeren van gezelschapsdieren uit derde landen. Alle gevallen van hondsdolheid die op dit moment in de EU voorkomen, zijn immers afkomstig uit derde landen waar de ziekte nog endemisch is. Laten wij daarom heel zorgvuldig omgaan met grenscontroles, om te voorkomen dat wij deze afschuwelijke ziekte opnieuw binnenhalen, met name in de landen die daar nu vrij van zijn.
Als onderdeel van de door de Commissie voorgestelde maatregelen moeten dieren worden geïdentificeerd door middel van een elektronische transponder of een tatoeage. Ook moet bewijs worden overlegd dat zij zijn gevaccineerd en moet vaststaan dat hun immuniteit langer dan zes maanden voor de reis is gecontroleerd. Ik heb bezwaar tegen voortzetting van het gebruik van tatoeages, en de Europese Commissie is het daarin met mij eens. Ik vind ook dat wij moeten streven naar een gestandaardiseerde transponder in plaats van gebruik te maken van willekeurige transponders. Hierin word ik gesteund door de Europese Federatie van Dierenartsen. Zij zijn heel stellig van mening dat alleen standaard microchips moeten worden gebruikt. Bedenkt u wel dat wij nog acht jaar de tijd hebben. Wij hebben dus ruim voldoende tijd om dit te onderzoeken en goed te regelen.
Het onderhavige verslag baseert zich op een verslag van het Wetenschappelijk Veterinair Comité dat is geschreven in september 1977. Dat was dus nog voordat de overeengekomen ISO-normen 11784 en 11785 werden ingevoerd en dus voordat er sprake was van echte compatibiliteit tussen de producten van verschillende fabrikanten. Sinds de invoering van normen die in wetgeving kunnen worden vastgelegd, zoals dat in het Britse statuut inzake gezelschapsdieren is gedaan, kunnen alle gestandaardiseerde ISO-lezers alle gestandaardiseerde ISO-microchips lezen. Aanvankelijk dachten wij ook dat de nummers van microchips konden worden veranderd. Dit is echter nooit aangetoond, en informatie van technici op het gebied van het ontwerpen en produceren van microchips wijst erop dat dit nooit gemakkelijk of zelfs mogelijk zal worden. Wij moeten goed bedenken dat er steeds modernere geavanceerde microchips worden gemaakt met programma' s om de juistheid van gegevens te controleren. Hierdoor zal het nog moeilijker worden ermee te frauderen. Het is dan ook onwaarschijnlijk dat het voordeel van het veranderen van een identificatienummer in de microchip van een gezelschapsdier ooit zal opwegen tegen de daarvoor vereiste inspanningen en kosten.
Tatoeages voldoen echter aanzienlijk minder goed. Met name bij kleine dieren zoals bijvoorbeeld katten zijn ze moeilijk leesbaar, en ook bij diersoorten waarvan de oren worden gecoupeerd en bij agressieve of angstige dieren zijn ze voor de controleambtenaren moeilijk te lezen. Bovendien zijn tatoeages vrij gemakkelijk voor frauduleuze doeleinden uit te wissen of te veranderen. Ik zal de amendementen 6 en 7 dan ook krachtig steunen, ondanks de twijfel die er nog bestaat over de noodzaak om naam en adres van de eigenaar van de microchip te kunnen aflezen. Ik ben dus voor standaardisering, maar dan alleen van de chip en niet van de tatoeage.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de rapporteur, mevrouw Evans, en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bedanken voor hun verslag over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de veterinairrechtelijke voorschriften voor het niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren.
Iedereen hier is zich bewust van het belang van deze zaak. Daarmee heeft elke Europeaan te maken die op vakantie gaat, of voor langere tijd in het buitenland verblijft en zijn huisdier niet wil achterlaten. Ik wil niet zeggen dat burgers nu niet met hun huisdieren kunnen reizen, maar de regels die de lidstaten hanteren ten aanzien van het verkeer van gezelschapsdieren binnen de Gemeenschap en vanuit landen daarbuiten, zijn bijzonder ondoorzichtig en zelfs ietwat ontmoedigend. Daarom is het tijd dat er uniforme regels komen voor heel de Europese Gemeenschap, want deze kwestie houdt direct verband met het vrij verkeer van Europese burgers die in het bezit zijn van een huisdier.
Het zwaartepunt van dit voorstel ligt uiteraard bij het risico van hondsdolheid dat zich voordoet bij het vervoer van katten en honden, de twee belangrijkste vleesetende huisdiersoorten die deze fatale ziekte kunnen overbrengen. Wat dit essentiële punt betreft, heeft men zich in het voorstel gebaseerd op de aanbevelingen van de internationale diergezondheidscode, op verslagen van het Wetenschappelijk Veterinair Comité en op de conclusies van de internationale deskundigenfora die werden geraadpleegd over het risico van hondsdolheid bij het vervoer van vleesetende huisdieren.
Het verheugt me zeer dat het verslag zich aansluit bij de algemene aanpak van de Commissie voor dit essentiële volksgezondheidsvraagstuk. Men is het er unaniem over eens dat de technische maatregelen ter beperking van het risico van hondsdolheid veilig moeten zijn, ook al zijn er nog wel enkele punten waarover de meningen verschillen en waarop misschien nog nadere uitleg nodig is.
Dan wil ik nu graag ingaan op de ingediende amendementen. Ik begin met de amendementen die de Commissie niet kan aanvaarden. De Commissie kan de amendementen 1, 2, 3, 5, 12 en 13 inzake de rechtsgrondslag van het voorstel niet aanvaarden. In het verslag wordt vastgesteld dat artikel 152, lid 4, sub b van het Verdrag toereikend is, aangezien het wezenlijke doel van het voorstel de bescherming van de volksgezondheid is. Hoewel dat op dit moment zeker het geval is, is de Commissie van mening dat er in de toekomst misschien maatregelen nodig zijn die uitsluitend betrekking hebben op de dierziekten die geen gevaar vormen voor de volksgezondheid. Daarom is de dubbele rechtsgrondslag met artikel 37 nodig. Een van de leden vroeg mij zojuist of onze rechtsgrondslag en onze informatie volstaan om andere ziekten bij dieren te voorkomen. Dit is een van de redenen waarom artikel 37 als rechtsgrondslag in het voorstel is opgenomen.
Ik weet nog van andere voorstellen die hier in het Parlement werden behandeld dat het Parlement en de Commissie milieubeheer aarzelen om artikel 37 in combinatie met artikel 152 als rechtsgrondslag te aanvaarden, waarschijnlijk omdat in artikel 37 geen sprake is van medebeslissing. Ik wil het Parlement echter vragen om zijn standpunt ten aanzien van dit amendement te herzien en daarbij het belang van de diergezondheid voorop te stellen, zoals ook een van de leden zei. Daarom is artikel 37 noodzakelijker dan artikel 152.
De Commissie kan amendement 7 niet aanvaarden omdat het veel verder gaat dan het voorstel. Dat gaat namelijk over de verplaatsing van dieren tussen lidstaten en vanuit derde landen. Dit amendement verplicht alle lidstaten om alle katten en honden te voorzien van een elektronische identificatie en een register aan te leggen met behulp waarvan vermiste dieren kunnen worden opgespoord.
Wat de classificatie van derde landen betreft, hanteert de Commissie in haar voorstel voor verplaatsingen vanuit bepaalde derde landen, waar de status van hondsdolheid vergelijkbaar is met die in de lidstaten, dezelfde voorwaarden als voor interne verplaatsingen. Overeenkomstig amendement 10 zouden voor deze categorie van derde landen de criteria van de internationale diergezondheidscode voor het erkennen van een rabiësvrij land moeten worden toegepast. Dit wijkt echter af van de voorwaarden die gelden voor interne verplaatsingen. Een aantal lidstaten is op grond van deze definitie niet rabiësvrij, ook al is hondsdolheid bij huisdieren op hun grondgebied onder controle. Een dergelijk onderscheid zou niet wetenschappelijk correct zijn, en daarom kan amendement 10 niet worden aanvaard.
Tot slot kan de Commissie evenmin amendement 14 aanvaarden. Met dit amendement wordt de fret verwijderd uit de lijst van soorten die zonder veterinaire eisen binnen de Gemeenschap mogen worden verplaatst. De Commissie heeft zich in haar voorstel gebaseerd op een risicoanalyse waaruit is gebleken dat deze soort geen rol speelt in de epidemiologie van hondsdolheid in Europa. Ik heb begrip voor de bezorgdheid ten aanzien van de fret, aangezien het een vleesetend dier is dat bijt, maar het is niet terecht dit dier uit de lijst in bijlage I, deel b, te schrappen, louter en alleen omdat het tot de vleesetende soorten behoort.
Ik moet de heer Davies bekennen dat ik inmiddels heel wat meer over fretten weet dan gisteren en dat een aantal van de bijeenkomsten van vandaag, waaronder het exotische vermaak waar sommige lidstaten voor hebben gezorgd, misschien een verklaring vormen voor bepaalde standpunten van de heer Davies.
Ik zou me wel kunnen vinden in het instellen van een nieuwe categorie voor fretten in combinatie met verplichte vaccinatie. Dit is mogelijk, maar een test om de vaccinatie aan te tonen is nog niet in zicht. De amendementen die de rapporteur en de commissie hebben ingediend zijn weliswaar verworpen, maar gingen wel in die richting en zouden naar mijn idee tot een voor allen acceptabele oplossing hebben geleid.
De Commissie kan zes amendementen aanvaarden: amendement 4, waarin wordt aangedrongen op een herziening van de voorschriften voor om commerciële redenen vervoerde dieren; de amendementen 8, 9 en 15, waarmee het voorstel nader wordt gepreciseerd, en amendement 11 inzake de voorlichting van het publiek door de lidstaten.
In amendement 6 trof ik tot mijn genoegen een zeer pro-actieve houding aan ten gunste van een op korte termijn in te voeren elektronisch identificatiesysteem, overeenkomstig de toepasselijke ISO-norm, voor het vervoer van dieren binnen lidstaten of vanuit derde landen. Daarom kan ik dit amendement aanvaarden.
Samenvattend kan ik u zeggen dat de Commissie de amendementen 1, 2, 3, 5, 7, 10, 12, 13 en 14 niet kan aanvaarden. De Commissie kan echter wel de amendementen 4, 8, 9, 11, 15 en 6 aanvaarden.
Tot besluit wil ik mevrouw Evans nogmaals bedanken voor haar uitstekende verslag en haar bijdrage aan dit belangrijke voorstel.

De Voorzitter
Dank u, commissaris Byrne.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0119/2001) van mevrouw Doyle, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de beschikbaarheid van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik (COM(2000) 806 - C5-0105/2001 - 2001/2054(COS)).

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de commissaris van harte welkom heten. Om redenen van dierenwelzijn, en om therapeutische en economische redenen is het van essentieel belang dat de Europese dierenartsen de beschikking hebben over een zo groot mogelijke aanbod van diergeneeskundige middelen voor de behandeling van voedselproducerende dieren, zonder dat daarbij de bescherming van de gezondheid van de burgers uit het oog wordt verloren.
De vereisten voor het op de markt brengen van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik zijn sinds het begin van de jaren tachtig geharmoniseerd, toen richtlijn 81/851 van de Raad werd aangenomen. Er zijn echter problemen ontstaan in verband met de beschikbaarheid van deze geneesmiddelen, waardoor de gezondheid en het welzijn van vele diersoorten op het spel kwamen te staan. Er is nu dringend behoefte aan oplossingen op zeer korte termijn, alsmede aan een grootschalige hervorming van alle wetgeving op dit gebied. Daarvoor is het voorstel van de Commissie ingediend, en ik sta daar dan ook volledig achter. Een geneesmiddel voor diergeneeskundig gebruik mag alleen aan voedselproducerende dieren worden toegediend indien er MRL's, toegestane maximumwaarden voor residuen, zijn vastgesteld voor de werkzame stoffen van deze geneesmiddelen. Bij een recente evaluatie van de vergunningstelsels in de EU voor het in de handel brengen van producten, werd vastgesteld dat er "in de sector diergeneeskunde grote bezorgdheid bestaat over de geringe beschikbaarheid van beproefde geneesmiddelen voor voedselproducerende dieren, als gevolg van de invoering van de MRL-vereisten".
Eind 1999 ontstond er een crisissituatie toen de overgangsperiode voor het vaststellen van MRL's voor beproefde geneesmiddelen verstreek. Door de geringe opbrengsten beschikten de bedrijven veelal niet over voldoende geld om de benodigde middelen uit te trekken voor de productie van de gegevens die nodig waren om te voldoen aan de EU-eisen inzake de vaststelling van MRL's. Veel farmaceutische bedrijven hebben soms zelfs 25% van hun onderzoeksbudget moeten besteden aan de verdediging van hun producten.
De Commissie kondigt nu in haar mededelingen een aantal maatregelen aan voor de korte termijn, zoals de extrapolatie van MRL's, en voor de middellange termijn, zoals stimuleringsmaatregelen voor de branche, flexibelere regels voor het gebruik van de producten en herziening van de bestaande wetgeving. Deze maatregelen zijn bedoeld om meer producten beschikbaar te maken. Deze maatregelen, en met name de extrapolatie van MRL' s tussen diverse diersoorten, verdienen instemming. Met behulp daarvan zouden veel producten voor ondergeschikte diersoorten op de markt gehandhaafd kunnen worden.
Het MRL-probleem geeft aanleiding tot grote bezorgdheid ten aanzien van deze ondergeschikte voedselproducerende diersoorten, zoals paarden, geiten, konijnen, vissen en bijen. Met "ondergeschikt" bedoel ik dat ze van geringer economisch belang zijn voor de farmaceutische bedrijven, waardoor die zich ook niet sterk maken voor de diverse benodigde veterinaire producten. Ook de belangrijkere diersoorten worden hierdoor echter getroffen. In mijn eigen land, Ierland, is er op dit moment geen wettelijk toegestaan middel voor plaatselijke verdoving van vee verkrijgbaar. Ieder land kan wel een belangrijke diersoort aanwijzen waarvoor een geneesmiddel van de markt is gehaald, niet omdat het nergens in Europa te verkrijgen is, maar omdat er geen vergunning is voor de betreffende lidstaat. Daarom dring ik aan - en de Commissie deelt dit standpunt - op de totstandkoming van een pan-Europees systeem op grond waarvan een product dat in de ene lidstaat is toegelaten, in de gehele EU mag worden gebruikt.
Ik wil de lidstaten op het hart drukken om zo snel mogelijk dit systeem te ontwikkelen, aangezien het behoort tot de kortetermijnmaatregelen die bedoeld zijn om de huidige crisis - en ik gebruik dat woord met opzet - in de beschikbaarheid van diergeneeskundige middelen te bezweren.
Veel nieuwe lidstaten oefenen al enige tijd druk uit op de Commissie om het beschikbaarheidsprobleem aan te pakken en daarbij speciaal rekening te houden met de unieke situatie van het paard. Geen van de andere door mij genoemde, ondergeschikte voedselproducerende diersoorten vertoont dezelfde kenmerken als het paard. Ik heb het dan over de levensduur, de niet op voedselproductie gerichte functie van het dier, de hoge geldelijke waarde van individuele dieren en de recreatieve en emotionele waarde.
Een extra complicatie is dat er drie DG's bij deze kwestie zijn betrokken: ENTR, SANCO en uiteraard AGRI. In december 1999 stelde het DG SANCO voor om het gebruik van diergeneesmiddelen zonder MRL's voor paarden toe te staan, mits er rapporten van de behandeling worden bewaard en de paarden pas zes maanden na gebruik van deze geneesmiddelen voor de voedselketen bestemd worden. De bepalingen inzake het paspoort voor paarden zijn gewijzigd met beschikking 2000/68, maar daarna zijn er juridische problemen ontstaan.
Thans is het paspoort voor alle paarden verplicht en bevat het een nieuwe bijlage voor de vermelding van diergeneeskundige behandelingen. Richtlijn 81/851 en verordening 2377/90 van de Raad moeten echter nog gewijzigd worden om bovengenoemd gebruik mogelijk te maken.
Ik ben mij bijzonder bewust van de bezorgdheid in de paardensector, met name in de sector van de volbloeden. Ik hoef de commissaris er trouwens niet aan te herinneren dat, als er geen uitgebreid en up-to-date aanbod van therapeutische middelen beschikbaar is, er een reëel gevaar bestaat dat de buitenlandse investeringen in stoeterijen en renstallen in heel Europa aan onze neus voorbijgaan en naar derde landen worden overgeheveld. Aangezien het niet uitgesloten is dat een paard aan het eind van zijn nuttige leven in de voedselketen terechtkomt, dienen er, zoals ik eerder al heb opgemerkt, voorzorgsmaatregelen te worden genomen.
Tot besluit wil ik de Commissie vragen om zo snel mogelijk met een oplossing op korte termijn te komen voor de huidige crisis in de beschikbaarheid van de allernieuwste diergeneeskundige middelen voor ondergeschikte diersoorten. Dit is een vraagstuk van dierenwelzijn, een therapeutisch en economisch vraagstuk dat voor elke lidstaat van de EU speelt. We willen dat de Commissie zo snel mogelijk stappen onderneemt voor de herziening van de betreffende verordening, opdat extrapolatie en het gebruik van paspoorten voor paarden kunnen worden toegestaan en het probleem kan worden opgelost.

McKenna
Ik ben, net als de rapporteur, afkomstig uit een land waar geen paardenvlees wordt gegeten: wij rijden op paarden maar eten ze niet, net als in het Verenigd Koninkrijk, en daarom begrijp ik die gewoonte ook niet. Europa kent echter nog wel andere weerzinwekkende tradities, zoals het eten van foie gras., Je moet immers ook kijken of het dier wel onder humane omstandigheden wordt grootgebracht, hoe het wordt vervoerd, enzovoort. Bij foie gras is de situatie veel wreder en akeliger dan bij de consumptie van paarden, aangezien paarden in de meeste gevallen een beter leven hebben dan die arme ganzen.
Het is echter duidelijk dat paarden in sommige Europese landen gefokt worden voor menselijke consumptie. In de Benelux-landen, Frankrijk en Italië wordt vrij veel paardenvlees gegeten, en daar moeten we rekening mee houden. Voor zover ik weet, wordt er noch door de lidstaten, noch door de EU-wetgever onderscheid gemaakt tussen paarden die worden gefokt voor de vleesverwerkende industrie en paarden die voor recreatieve doeleinden worden gehouden. Wat de beschikbaarheid van medische en veterinaire producten voor paarden betreft, dienen we ook de hele kwestie van het dierenwelzijn in aanmerking te nemen. Als wij kijken naar paarden die voor recreatieve doeleinden zijn gebruikt en uiteindelijk in de menselijke voedselketen terechtkomen, stellen wij vast dat een voorzichtig beleid geboden is, een beleid waarin de volksgezondheid en de bescherming van de consument voorop staan. Ook paarden die oorspronkelijk niet voor menselijke consumptie zijn bedoeld, kunnen in de menselijke voedselketen terechtkomen.
Het is van groot belang dat we uitvoerbare en controleerbare middelen hebben om erop toe te zien dat de boeren zich houden aan de wachttijden voordat zij een dier mogen slachten, met name in het geval van paarden die voor recreatieve doeleinden zijn gebruikt en uiteindelijk naar de menselijke consumptie gaan. Dit is een uiterst belangrijke zaak. Deze heeft weliswaar geen gevolgen voor de mensen in Ierland en het Verenigd Koninkrijk, waar geen paardenvlees wordt gegeten, maar wel voor de mensen in de andere landen. Het is belangrijk dat er een evenwicht komt tussen het dierenwelzijn en de noodzaak van consumentenbescherming.

Liikanen
Namens de Commissie wil ik graag mevrouw Doyle en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bedanken voor dit verslag.
Hier moeten wij veel verschillende standpunten met elkaar zien te verzoenen, en helaas is er nog geen bevredigende oplossing gevonden. De Commissie heeft in haar mededeling haar visie op het probleem van de beschikbaarheid van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik uiteengezet, en het doet mij genoegen te kunnen vaststellen dat de commissie en de rapporteur de bezorgdheid van de Commissie ten aanzien van dit onderwerp delen. Hoewel de mededeling niet direct een oplossing biedt, geeft zij wel aan welke maatregelen op de lange en de korte termijn kunnen worden genomen.
Ik wil graag opmerken dat in de huidige veterinaire en farmaceutische wetgeving een kader wordt geboden dat onder meer gericht is op een optimale bescherming van de consumentengezondheid. Deze wetgeving wordt momenteel onder de loep genomen. Hieruit zullen plannen voortvloeien waarmee het beschikbaarheidsprobleem voor alle betrokken diersoorten vanuit een breed perspectief kan worden aangepakt. Elk wijzigingsvoorstel dat tot doel heeft veterinaire en farmaceutische producten gemakkelijker op de markt te brengen of het gebruik van bepaalde geneesmiddelen door dierenartsen te vergemakkelijken, moet in het belang zijn van de gezondheid en het welzijn van de dieren. Uiteraard dienen dergelijke voorstellen te stroken met de doelstelling van de bescherming van de consumentengezondheid. Met dit doel voor ogen werk ik samen met mijn collega's, en met name met de heer Byrne, aan een wetsvoorstel. Ik verwacht dat we dit over enkele maanden gereed zullen hebben. Ter gelegenheid van de behandeling daarvan zullen wij alle relevante zaken diepgaand met het Europees Parlement en de Raad kunnen bespreken. Uiteraard zal het dan nog wel enige tijd duren voordat de wetswijzigingen een feit zullen zijn.
Daarom heeft de Commissie ook haar goedkeuring gehecht aan het idee om de voor het ene diersoort vastgestelde maximale residuwaarden te extrapoleren naar andere diersoorten. Dit is echter alleen onder bepaalde voorwaarden mogelijk. Hoewel we beseffen dat extrapolatie van maximale residuwaarden geen alomvattende oplossing biedt, geloven we wel dat het een praktische verbetering van de huidige situatie betekent, met name op de korte termijn. Het leidt echter ook tot ingewikkelde technische problemen, met name ten aanzien van het mogelijke illegale gebruik van bepaalde bestanddelen. Daarom zijn geschikte analytische controlemethoden nodig. Ik hoop dat het Europees Parlement, de Raad en de Commissie in nauwe samenwerking met elkaar tot een evenwichtige oplossing zullen komen, die daadwerkelijk in het belang is van de gezondheid van de dieren en tegelijkertijd een hoogwaardige bescherming biedt aan de consument.

De Voorzitter
Dank u, commissaris Liikanen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.10 uur gesloten)

