Dokument Komisji dotyczący strategii rozszerzenia w roku 2007 (debata)
Przewodniczący
Następnym punktem jest debata na temat sprawozdania Elmara Broka, w imieniu Komisji Spraw Zagranicznych, w sprawie dokumentu Komisji dotyczącego strategii rozszerzenia w roku 2007..
Elmar Brok
sprawozdawca. - (DE) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący, panie komisarzu! Musimy powiedzieć, że poprzednie rozszerzenia Unii Europejskiej były dużym sukcesem politycznym i gospodarczym. Co do tego nie ma żadnych wątpliwości. W przypadkach Rumunii i Bułgarii, panie komisarzu, w najbliższych tygodniach z pewnością będziemy mieli do przeprowadzenia tutaj osobne dyskusje, ale uwaga, od której rozpocząłem pozostaje generalnie w mocy.
Jednocześnie musimy jasno pokazać, że gdy negocjujemy z krajami i obiecujemy im dalsze negocjacje, dotrzymujemy tych obietnic i że gdy przyznajemy jakiemuś krajowi status kandydata, jest on faktycznie traktowany jako kraj kandydujący. Obietnice, złożone w Tesalonikach również muszą być honorowane.
Jednocześnie jednak musimy jasno powiedzieć, że w żadnej mierze nie oznacza to automatycznego biegu wydarzeń, gdyż każdy poszczególny kraj musi spełnić warunki - kryteria kopenhaskie - członkostwa w Unii; chodzi o to, aby przejście miało pomyślny przebieg z punktu widzenia zarówno krajów przystępujących, jak i Unii Europejskiej jako całości.
Musimy także zastanowić się, czy, w sytuacji gdy liczba naszych członków wzrosła do 27 krajów - i być może Chorwacja wkrótce stanie się 28. członkiem - nie potrzebujemy obecnie fazy konsolidacji w celu upewnienia się, że wszystko w Unii Europejskiej zostało naprawdę doprowadzone do stanu właściwego funkcjonowania. To właśnie ci, którzy krytykują traktat lizboński, popierając jednocześnie rozszerzenie, muszą zdać sobie sprawę, że ich linia polityczna jest niespójna. Traktat lizboński był tak naprawdę pomyślany jako warunek wstępny ostatniej rundy rozszerzenia, a nie jako przygotowanie do następnej. Ci, którzy dążą do rozszerzenia, ale są przeciwko traktatowi lizbońskiemu, w istocie rzeczy pracują nad likwidacją możliwości rozszerzenia. Trzeba to bardzo jasno powiedzieć.
Inna ogromnie ważna kwestia, którą musimy sobie uświadomić, to fakt, że - jak nauczyła nas historia - siła nie zależy wyłącznie od samego rozmiaru, ale że zasadniczym czynnikiem jest spójność wewnętrzna, przez którą rozumiem pilnowanie, by nie nastąpiło przeciążenie wskutek przekroczenia naszych możliwości. Unia Europejska, której chcemy to nie obszar wolnego handlu, ale jednostka skuteczna politycznie. Znaczy to, że nasza zdolność do reformy wewnętrznej jest w takiej samej mierze warunkiem wstępnym rozszerzenia, jak reforma wewnętrzna w krajach kandydujących jest warunkiem wstępnym ich przystąpienia. Standardowym opisem tego podwójnego procesu stało się 'pogłębienie i rozszerzenie'.
Jednocześnie musimy mieć świadomość żywotnego znaczenia, związanego z perspektywą europejską dla krajów Bałkanów Zachodnich, ale także dla Ukrainy i innych krajów, jako klucza do powodzenia ich procesu reform wewnętrznych, zmierzających do demokratyzacji i praworządności, skupiając ich aspiracje bardziej wyraźnie na Brukseli niż w jakimkolwiek innym kierunku.
Jednakże w opisanych przeze mnie okolicznościach ścieżka ta nie doprowadzi w każdym przypadku do bezzwłocznego pełnego członkostwa, ponieważ kraje te nie są jeszcze gotowe i ponieważ także Unia nie jest jeszcze gotowa. W wielu przypadkach nie będzie opcji pełnego członkostwa.
Z tego powodu potrzebujemy nowych instrumentów w obszarze pomiędzy pełnym członkostwem a polityką sąsiedztwa, ażeby perspektywa europejska tych krajów nie ograniczała się do dawania im nadziei, ale była naprawdę powiązana z faktycznymi postępami w takich obszarach jak wolny handel i system Schengen. Potrzebujemy instrumentów, wzorowanych na Europejskim Obszarze Gospodarczym, w ramach którego prowadzimy wolny handel z krajami EFTA, instrumentów, które umożliwiłyby krajom partnerskim przyjęcie 30, 50 bądź 70% zasadniczej części przyjętego wspólnotowego prawa i praktyki.
Oznacza to, że negocjacje w sprawie pełnego członkostwa mogłyby być bardzo krótkie. Tą drogą poszły Szwecja, Austria i Finlandia, podczas gdy kraje takie jak Szwajcaria, Islandia i Norwegia wybrały inną drogę. Ale kto dzisiaj wie, że Norwegia jest stroną układów z Schengen i że Szwajcaria dokłada się do polityki strukturalnej Unii w nowych państwach członkowskich? Innymi słowy, możemy nawiązać bardzo bliskie stosunki, a następnie w każdym przypadku można podjąć decyzję, czy obie strony chcą, by ta bliska współpraca była kontynuowana na stałe, czy też chcą, by był to etap przejściowy na drodze do pełnego członkostwa.
W związku z tym, nawet w Bałkanach Zachodnich - choć nie w Chorwacji, gdzie byłby to teraz krok całkowicie nielogiczny - kraje, w których przystąpienie byłoby procesem bardziej długotrwałym mogłyby - gdyby tego chciały - skorzystać z tego etapu przejściowego, by użyć go jako instrumentu. Trzeba im dać taki wybór.
Na tej podstawie, panie i panowie, uważam, że powinniśmy być w stanie wzmocnić perspektywę europejską, którą należy wykorzystać jako instrument w obszarze pomiędzy członkostwem a polityką sąsiedztwa, a przez to poszerzyć obszar stabilności, pokoju i wolności w Europie, nie stwarzając zagrożenia dla zdolności Unii Europejskiej do rozwoju.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący! Rada chciałaby podziękować Parlamentowi Europejskiemu, a zwłaszcza panu Brokowi, za jego sprawozdanie w sprawie dokumentu Komisji dotyczącego strategii rozszerzenia w roku 2007 i skorzystać z tej okazji, by wyrazić uznanie dla aktywnej roli, jaką odgrywa Parlament i jego nieocenionego wkładu w proces rozszerzania.
Sprawozdanie pana Broka pokazuje, że ostatnie rozszerzenie było udane zarówno dla Unii Europejskiej, jak i dla państw członkowskich, które do niej przystąpiły.
Uważamy, że było ono dla UE sukcesem i że umożliwiło przezwyciężenie podziału Europy oraz pomogło zapewnić pokój i stabilność na całym kontynencie. Zainspirowało przy tym reformy i umocniło wspólne zasady wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, praworządności i gospodarki rynkowej.
Rozszerzenie jednolitego rynku oraz rozwój współpracy gospodarczej umocniły dobrobyt i konkurencyjność, co pozwoliło Unii Europejskiej lepiej odpowiadać na wyzwanie globalizacji, a także ułatwiło wymianę z naszymi partnerami. Rozszerzenie zwiększyło niewątpliwe znaczenie Unii Europejskiej w świecie i sprawiło, że stała się ona silniejszym graczem na arenie międzynarodowej.
Nasza polityka rozszerzenia jest ustabilizowana i uwzględnia wnioski płynące z poprzednich rozszerzeń. W grudniu 2007 r. Unia uzgodniła, że przyszła strategia rozszerzenia opierać się będzie na konsolidacji zobowiązań, uczciwym stawianiu warunków i ścisłym ich przestrzeganiu oraz lepszej komunikacji z obywatelami. Pozostaje to podstawą naszego podejścia do rozszerzenia.
Unia doszła do wniosku, że aby mogła utrzymać swą zdolność do przyjmowania nowych państw, kraje kandydujące muszą być przygotowane do przyjęcia w całości obowiązków, wynikających dla nich z przystąpienia, oraz że Unia musi być zdolna do skutecznego funkcjonowania i pójścia do przodu, jak podkreślił pan Brok w swoim wystąpieniu.
Te dwa aspekty są najważniejsze jeśli mamy zdobyć szerokie, trwałe poparcie opinii publicznej. Ich mobilizacji służyć powinna większa przejrzystość i lepsze informowanie o tych kwestiach i liczę, że Parlament Europejski pomoże nam w tym.
Jeśli chodzi o toczące się negocjacje, Unia Europejska wypełni swoje zobowiązania.
Co się tyczy Turcji, przegląd (screening), to jest, że tak powiem, pierwszy formalny etap każdego rozdziału, został zakończony dla 23 rozdziałów, a w ośmiu z nich otwarte zostały negocjacje.
Co się tyczy Chorwacji, negocjacje otwarto w 20 rozdziałach, a w dwóch z nich je tymczasowo zamknięto.
Dn. 17 czerwca odbyły się konferencje międzyrządowe na szczeblu ministrów z Turcją i Chorwacją w celu otwarcia negocjacji z Turcją w Rozdziale 6, "Prawo spółek” oraz Rozdziale 7, "Prawo własności intelektualnej”, a Chorwacją w Rozdziale 2, "Swobodny przepływ pracowników” oraz Rozdziale 19, "Polityka społeczna i zatrudnienie”.
Naszym celem jest posunięcie tych negocjacji do przodu, i pozwolę sobie przypomnieć państwu, że jeśli chodzi o nasze stosunki z Turcją, to chcemy, by proces reform postępował i został zintensyfikowany. To właśnie to zapewni, by proces ten był nieodwracalny i trwały, i będziemy nadal dokładnie śledzić postępy osiągnięte we wszystkich obszarach, zwłaszcza w odniesieniu do spełniania kryteriów kopenhaskich.
Naturalnie potrzebne jest również osiągnięcie postępu w zakresie normalizacji stosunków dwustronnych z Republiką Cypryjską. Jeśli chodzi o Chorwację, negocjacje przebiegają pomyślnie i w tym roku weszły w decydującą fazę. Obecnie głównym celem jest dobre wykorzystanie osiągniętego postępu oraz przyspieszenie tempa reform.
Dlatego też Unia Europejska zachęca Chorwację do kontynuowania wysiłków na rzecz ustanowienia dobrych stosunków z sąsiednimi krajami, w tym pracy zmierzającej do znalezienia ostatecznych rozwiązań, które są do przyjęcia dla obu stron, i oczywiście rozwiązania pozostałych kwestii dwustronnych z jej sąsiadami.
Chciałbym jednak także skorzystać z tego wystąpienia, jeśli mi na to pozwolicie, panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie, by mocno potępić, w imieniu prezydencji, gwałtowne wydarzenia, które miały miejsce dziś rano w Istambule, których ofiarami byli oficerowie policji, pełniący służbę na zewnątrz Ambasady Stanów Zjednoczonych w Istanbule. W imieniu prezydencji potępiamy ten odrażający atak i oczywiście jesteśmy obecnie w bliskim kontakcie z władzami tureckimi.
(Oklaski)
Olli Rehn
komisarz. - Panie przewodniczący! Chciałem najpierw podziękować Elmarowi Brokowi i komisji za bardzo ciekawe sprawozdanie.
Państwa debata odbywa się w czasie, gdy UE zastanawia się nad sytuacją, jaka powstała w wyniku irlandzkiego "nie”. Jednocześnie bieg wypadków w Europie Południowo-Wschodniej przypomina nam o naszej bezpośredniej odpowiedzialności za propagowanie stabilności i demokracji na kontynencie europejskim.
Skonsolidowany program rozszerzenia UE obejmuje Bałkany Zachodnie i Turcję. Z zadowoleniem przyjmuję widoczne w sprawozdaniu stanowcze zaangażowanie na rzecz ich perspektywy członkostwa. Komisja zgadza się ze sprawozdaniem w wielu punktach, w tym jeśli chodzi o zdolność do przyjmowania nowych członków; jest to zdecydowanie ważna kwestia, którą należy uwzględnić przy rozszerzeniu UE.
Z zainteresowaniem odnotowuję zawarty w sprawozdaniu wniosek w sprawie Europejskiego Obszaru Gospodarczego Plus dla stosunków z krajami, których obejmuje obecny program rozszerzenia. W obliczu globalizacji gospodarczej, rozbudowa europejskiej przestrzeni prawnej i gospodarczej, a przez to wzmacnianie szerszej Europy w kategoriach naszych miękkich uprawnień regulacyjnych ma sens.
Jednak w odniesieniu do Bałkanów Zachodnich i Turcji, które mają jasną perspektywę członkostwa, UE nie może narzucać nowych etapów pośrednich przed kandydowaniem lub przystąpieniem. Byłoby to jedynie źródłem wątpliwości co do zaangażowania UE, osłabiając tym samym niezbędną motywację dla reform demokratycznych.
Czerwcowa Rada Europejska w zeszłym miesiącu ponownie potwierdziła swe pełne poparcie dla europejskiej perspektywy Bałkanów Zachodnich. Jest to mocne przesłanie: UE dotrzymuje słowa. Jest to ponadto istotne przesłanie dla Turcji. Proces przystępowania do UE postępuje: w połowie czerwca otwarto dwa kolejne rozdziały.
Co się tyczy Turcji, to w zeszłym roku razem utrzymywaliśmy proces przy życiu i brnęliśmy przez bardzo wzburzone wody. Było to zwycięstwo wymagające dalekowzroczności i wytrwałości.
Przygotowywano grunt pod sukces, który miał nastąpić w roku 2008, kiedy to proces przystępowania Turcji do UE miał nabrać nowego rozpędu. Niestety, ożywienie nie nastąpiło, głównie z przyczyn wewnętrznych leżących po stronie Turcji.
My ze strony UE chcemy kontynuować ten proces zgodnie z warunkami, określonymi w ramach negocjacyjnych. Ze swojej strony Turcja potrzebuje obecnie poprawić demokratyczne funkcjonowanie swych instytucji państwowych oraz pracować na rzecz niezbędnych kompromisów, aby kontynuować związane z UE reformy.
Mam szczerą nadzieję, że spokój i rozsądek zwyciężą, aby Turcja mogła uniknąć stagnacji, a wręcz przeciwnie - dokonywać postępów i dalej prowadzić swą europejską podróż z jasnym poczuciem kierunku i determinacją.
Chciałbym skorzystać z tej okazji, aby dodać parę słów na temat dzisiejszych wydarzeń w Turcji i przyłączyć się w tej sprawie do ministra Jeana-Pierre'a Jouyeta. Komisja stanowczo potępia porwanie trójki niemieckich turystów we wschodniej Turcji i wzywamy do ich niezwłocznego uwolnienia. Komisja stanowczo potępia gwałtowny atak zbrojny w Istambule, który miał miejsce dziś rano. Chciałbym przekazać moje wyrazy współczucia rodzinie i przyjaciołom policjantów, którzy zostali zabici, a rannym policjantom życzę szybkiego powrotu do zdrowia.
Na koniec wspomnę, że rozszerzenie zawsze miało być wysiłkiem długofalowym, który musi przetrwać burze polityczne w Ankarze, Belgradzie, Brukseli i wielu innych stolicach w Europie. Od tej pracy na rzecz pokoju i dobrobytu, która służy fundamentalnym interesom Unii Europejskiej i jej obywateli, nie możemy wziąć urlopu. Ufam, że mogę liczyć na państwa poparcie w tej sprawie.
Marian-Jean Marinescu
w imieniu grupy PPE-DE. - (RO) Strategia rozszerzenia Unii Europejskiej opierać się powinna na zgromadzonych dotychczas doświadczeniach oraz obecnej sytuacji politycznej i gospodarczej. Poprzednie rozszerzenia przyniosły korzyści zarówno Unii, jak i państwom członkowskim.
Niemniej jednak powinniśmy zauważyć, że kraje, które wstąpiły do UE weszły do niej w wyniku negocjacji, których okres trwania był różny i różną drogą doszły do rzeczywistej integracji z Unią Europejską.
Instytucje europejskie miały trudności z dostosowaniem się do zwiększenia liczby państw członkowskich. Istnieją argumenty za kontynuowaniem rozszerzenia Unii. Uważam, że gdyby kraje takie jak te na Bałkanach lub Republika Mołdowy pozostały poza Unią, byłoby to ze szkodą dla Unii.
Kraje Europy Wschodniej korzystają z uwarunkowań historycznych i geograficznych, domagając się wejścia do Unii Europejskiej. Istnieją wymogi ekonomiczne, które nie pozwalają nam zawiesić rozszerzenia, na przykład pakiet energetyczny. Musimy ponadto radzić sobie z zewnętrznymi wpływami politycznymi, które mogą mieć niekorzystne reperkusje.
Potrzebujemy sąsiednich krajów, które rozwijają mocne demokracje, funkcjonalne gospodarki rynkowe i praworządność. Obecnie polityka sąsiedztwa materializuje się w układach o współpracy bądź stowarzyszeniu, w ramach których prowadzone są działania podobne do tych w procesie negocjacji, ale na o wiele mniej pogłębionym poziomie. Uważam, że układy te powinny obejmować i stosować procedury identyczne z procedurami występującymi w rozdziałach negocjacyjnych.
Jestem przekonany, że kraje, które naprawdę chcą być częścią Unii przyjęłyby takie warunki, nawet jeśli nie podpisały wstępnego porozumienia, dającego im status kraju kandydującego, a korzyści byłyby bardzo ważne dla obu stron. Dzięki temu w momencie rozszerzenia kraje te znajdą się w sytuacji, która pozwoli im na szybkie przyjęcie do Unii.
Aby jednak skonsolidować Unię Europejską i dojść do momentu nowego rozszerzenia, jest obowiązkowy warunek: zreformowanie instytucji europejskich. Z tej przyczyny wymogiem, który wszystkie państwa członkowskie muszą rozumieć i spełnić, jest ratyfikacja traktatu lizbońskiego.
Zawartość sprawozdania Broka przynosi wyjaśnienia co do kroków, które winna podjąć Unia w następnym okresie, które to kroki musi uwzględnić Komisja Europejska.
Przewodniczący
Panie i panowie! Proszę zauważyć, że kiedy prosimy kogoś o zabranie głosu, czekamy po zakończeniu wypowiedzi tej osoby, gdyż tłumacze powiedzieli nam, że przed poproszeniem kolejnego mówcy o zabranie głosu musimy zostawić dziesięć do piętnastu sekund, bo tyle czasu potrzeba na przekazanie wystąpienia.
Zechcą państwo zrozumieć, że ma to na celu umożliwienie dotarcia tłumaczenia do wszystkich w poprawnej formie.
Jan Marinus Wiersma
w imieniu grupy PSE. - (NL) W imieniu mojej Grupy pozwalam sobie powtórzyć i poprzeć to, co przewodniczący Rady i komisarz właśnie powiedzieli o wydarzeniach w Turcji. Po drugie, chciałbym podziękować sprawozdawcy za to, w jaki sposób współpracował z nami przy przygotowywaniu tej debaty, a po trzecie chciałbym powtórzyć w imieniu mojej Grupy, że naszym zdaniem - a przewodniczący Rady powiedział to samo - jak dotąd rozszerzenie okazało się sukcesem i wnosi istotny wkład w rozwój szerszej Unii Europejskiej.
Musimy podkreślić ten fakt na samym początku mojego wystąpienia, a mówi o tym również sprawozdanie pana Broka: w naszej dyskusji o strategii rozszerzenia podtrzymujemy - jak powiedział Komisarz - obietnice, złożone Turcji i krajom Bałkanów Zachodnich. Nie ma więc w stosunku do tych krajów żadnej zmiany w strategii, ale większą uwagę zwracać się będzie na sposób, w jaki podczas procesu negocjacji stosowane będą kryteria przystąpienia i jak się z nimi będzie postępować.
Po drugie, zgadzamy się ze sprawozdawcą, że należy zwrócić większą uwagę na własną zdolność Unii do przyjęcia nowych członków. Z jednej strony w fazie przygotowawczej więcej wymagamy od krajów kandydujących, ale z drugiej strony jasne jest, że Unia Europejska musi prawdopodobnie robić więcej, by właściwie radzić sobie z przybyciem nowych członków. Sądzimy przy tym, że oznacza to dokonanie niezbędnych reform instytucjonalnych. Traktat nicejski nie jest wystarczającą podstawą udanego dalszego rozszerzenia.
Po trzecie, i moim zdaniem najważniejsze: w przedmiotowym sprawozdaniu widoczne jest patrzenie także poza obecny program rozszerzenia ku krajom, które nie znajdują się na liście potencjalnych kandydatów. Nasza dotychczasowa europejska polityka sąsiedztwa nie wystarcza. Dotyczy to naszych sąsiadów z Południa, przy czym UE przedstawiła propozycję unii na rzecz regionu śródziemnomorskiego, ale jeszcze bardziej dotyczy to naszych wschodnich sąsiadów. Doszliśmy do jasnego wniosku, że Unia Europejska musi zaoferować więcej, więcej niż politykę sąsiedztwa. Myślimy, że musi ona obejmować zarówno stosunki pomiędzy owymi krajami a Unią, jak i stosunki dwustronne pomiędzy tymi krajami. Dobre ramy geograficzne stanowiłoby tu Morze Czarne, przy czym rolę odgrywałaby zarówno Rosja, jak i Turcja. Bez tych dwóch krajów główne wyzwania i problemy występujące w omawianym regionie nie zostaną rozwiązane. Turcja odgrywałaby kluczową rolę pomiędzy Morzem Czarnym a Morzem Śródziemnym, a to dałoby jej szansę pokazania, jak ważna jest w Europie Turcja i jak jest ona cenna dla Unii Europejskiej.
Bronisław Geremek
w imieniu grupy ALDE. - Panie Przewodniczący! Przede wszystkim chciałbym przyłączyć się do stanowiska wyrażonego przez Radę i Komisję wobec dramatycznych wydarzeń w Turcji. Ważny temat jest dzisiaj przedmiotem naszych obrad.
Sprawozdanie Elmara Broka potwierdza trafność strategii rozszerzania Unii Europejskiej. Mówię to jako jeden z obywateli jednego z krajów, który z tej strategii korzystał. To sprawozdanie stwierdza, że nowe akcesje do Unii Europejskiej były sukcesem. To sprawozdanie mówi także o tym, że nadzieje narodów europejskich, które aspirują do uczestnictwa w Unii Europejskiej i gotowe są wypełnić jej kryteria wstępne, znajdą wsparcie ze strony Unii. Pojęcie zdolności integracyjnej, które jest warunkiem decyzji o akcesji, zostało w tym sprawozdaniu trafnie zdefiniowane.
Może trzeba też powiedzieć, że zawiedli się ci, którzy oczekiwali, że Parlament Europejski ogłosi zakończenie rozszerzania Unii i wprowadzi jakieś substytuty pełnej akcesji. Unia rozszerza się, wzmacniając swoją siłę. Z satysfakcją słuchałem pana komisarza Rehna mówiącego o tym, że nie należy wprowadzać jakichś nowych przedpokojów dla krajów, które zmierzają do Unii Europejskiej i potraktować by ją miały jako salon. Natomiast trzeba myśleć o tym, że przyszłe rozszerzenia powinny mieć zrozumienie i poparcie ze strony obywateli europejskich. Jest to niezbędny element zdolności Unii do przyjęcia nowych państw członkowskich, a także czynnik przywrócenia zaufania obywateli europejskich do Europy. Wiemy, że to zaufanie jest w momencie kryzysu. Ale wiemy także, że z tego kryzysu Europa wyjdzie. Należę do tych, którzy wierzą w siłę idei europejskich i instytucji wspólnotowych.
Strategia rozszerzenia, którą Parlament Europejski z uwagą dziś rozpatruje, ma służyć temu, aby Unia wzmacniała swoją siłę wewnętrzną i odpowiadała na nadzieje Europejczyków. Odpowiadała tak, jak odpowiedziała na nadzieje Europy Środkowej w roku 2004.
Adam Bielan
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Mój najpoważniejszy zarzut co do omawianego dzisiaj sprawozdania to brak wyraźnej koncepcji otwarcia się Unii na Wschód. Chciałbym tutaj wskazać na brak konsekwencji w działaniu naszej Izby. W zeszłym roku przyjęliśmy bowiem sprawozdanie autorstwa mojego kolegi Michała Kamińskiego, mówiący o przedstawieniu Ukrainie jasnej perspektywy członkostwa. Tymczasem omawiany obecnie dokument powinien być raczej dzwonkiem alarmowym dla krajów myślących o przystąpieniu do Unii Europejskiej, a w szczególności dla naszego najbliższego sąsiada Ukrainy. Sprawozdanie mówiące o potrzebie "zapewnienia zdolności Unii do przyjęcia nowych państw” jest de facto wyhamowaniem dalszego rozszerzenia Unii Europejskiej. Naszym naturalnym kandydatom - Ukraińcom, narodowi europejskiemu - proponuje się wątpliwej jakości alternatywę wobec pełnego członkostwa.
Ze względu na nasze geostrategiczne interesy również nam powinno zależeć na jak najściślejszej współpracy z Ukrainą. W tej sytuacji powinniśmy raczej Kijowowi pokazywać otwarte drzwi do Unii Europejskiej, a nie rozmydlać perspektywę członkostwa i wpychać Ukraińców w orbitę wpływów Rosji. Szczególnie teraz, gdy groźby Kremla wobec Ukrainy tak bardzo się nasilają.
Gisela Kallenbach
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący! Ja również pragnę podziękować Elmarowi Brokowi, który w omawianym sprawozdaniu zajął się koncepcją procesu. Dostrzegam zmianę strategii pomiędzy dokumentem roboczym a obecnym sprawozdaniem, i jest to słuszne i prawidłowe.
Rozszerzenia w przeszłości były z punktu widzenia całej Wspólnoty udane, nawet jeśli tu czy tam niezbędna jest pewna doza krytycyzmu. To również jest jak najbardziej słuszne i prawidłowe. Niemniej jednak proces rozszerzenia nie jest zakończony. Jak wielu innych mówców, chciałabym wspomnieć o Bałkanach Zachodnich, których nie wolno sprowadzić do czarnej dziury, otoczonej państwami członkowskimi Unii. W naszym interesie jest uniknięcie tego. Potrzebujemy jednoznacznej strategii rozszerzenia, nie zaś takiej, która jest różna w zależności od okoliczności.
UE musi być partnerem rzetelnym i wiarygodnym. Oznacza to także, że sami musimy chcieć dokonywać reform. Jeśli obecnie gotowość do tego stoi pod znakiem zapytania, to musimy przeprowadzić krytyczną autoanalizę. Przypisywanie każdej oznaki eurosceptycyzmu poprzednim rozszerzeniom i zmęczeniu jest niefrasobliwe i błędne. Obudźmy się więc! Pracujmy na rzecz zrównoważonego rozwoju gospodarczego, społecznego i ekologicznego, i informujmy o tym, jak bardzo rozszerzenie wzbogaca gospodarkę, kulturę i historię. Mówmy też ludziom, ile by kosztowało, gdyby na naszych granicach lub w Europie rozgorzał kolejny pożar.
Posiadanie jasnych celów oraz pełne i otwarte dyskutowanie o nich tworzy zaufanie. Unia buduje zaufanie także poprzez dotrzymywanie swych obietnic, i spodziewam się, że zrobimy to zatwierdzając przedmiotowe sprawozdanie.
Erik Meijer
w imieniu grupy GUE/NGL. - (NL) Panie przewodniczący! Po pierwszych falach przystąpienia z roku 2004 i 2007, rozszerzenie jest obecnie w stagnacji. Chorwacja musi czekać do roku 2011, Macedonia nie zostanie przyjęta wcześniej niż w roku 2014, a w przypadku pozostałych pięciu krajów Bałkanów Zachodnich oczekiwanie będzie jeszcze dłuższe. Negocjacje z Turcją są w toku, ale jest możliwe, że Turcja nie będzie mogła przystąpić do UE jeszcze przez dziesięciolecia.
W sytuacji gdy wszystkie państwa, znajdujące się wcześniej w sowieckiej strefie wpływów już wstąpiły do Unii, Unia Europejska zdaje się cierpieć na zmęczenie rozszerzeniem. Za debatą na temat rozszerzenia i polityki sąsiedztwa kryją się dwa różne rodzaje myślenia. Zgodnie z jednym, Unia Europejska to światowa potęga i superpaństwo, które stopniowo podejmuje coraz więcej spośród decyzji, które mają wpływ na jej państwa członkowskie. To superpaństwo chce uzależnić od siebie sąsiednie państwa, nie dając im jednak wpływu jako równym partnerom w ramach Unii. Krajom, które nie dokonały niezbędnych dostosowań bądź których gospodarka jest słaba. nie pozwoli się na członkostwo. Trzeba je trzymać poza Unią, lecz mimo to siłą wciągać w sferę wpływów UE, w której nie mają żadnego głosu. Moja Grupa brzydzi się taką taktyką.
Drugi pogląd to pragnienie współpracy, w której uczestniczą partnerzy różnorodni i równi. Unia jest otwarta dla każdego państwa europejskiego, które chce do niej wejść i spełnia wymagane kryteria, takie jak demokracja i prawa człowieka. Ten rodzaj Unii nie szuka sposobów narzucania decyzji, które nie są popierane w państwach członkowskich, ale stara się rozwiązywać transgraniczne problemy swych obywateli poprzez współpracę. Ten rodzaj Unii jest najbardziej odpowiedni do celu i ma w długim terminie największe szanse przetrwania.
Georgios Georgiou
Panie przewodniczący! Wysiłki pana Broka są naprawdę godne pochwały, i pragnę podziękować mu za jego wystąpienie, w którym przedstawił on bardzo użyteczne wyjaśnienia.
Jednakże, pomimo tych chwalebnych wysiłków, pośpiech Unii Europejskiej, by jeszcze raz na łapu-capu przyjmować nowe państwa członkowskie, jest niewytłumaczalny.
Do jakiego rodzaju Unii i jakiego rodzaju Europy zostałyby one przyjęte? Czy do Europy wysokich cen ropy, wysokich cen żywności, bezrobocia - Europy ubóstwa, że tak powiem? Czym jest to, co pragniemy stworzyć? Czy powinniśmy stworzyć nową sieć międzykontynentalnego ubóstwa?
To nie może być w interesie Europy. Uważam, że może to być w interesie innych. Musimy pamiętać o wyniku irlandzkiego referendum, co być może nie pozwoliłoby na takie nadmiernie uproszczone rozszerzenia jak te, które wybraliśmy.
Irena Belohorská
(SK) Pragnę podziękować sprawozdawcy za jego pracę nad bardzo aktualnym tematem, zmierzającą do rozwiązania kwestii tak drażliwej dla dzisiejszej Unii Europejskiej.
Rozszerzenie o 10 nowych państw członkowskich w roku 2004 i o dalsze dwa w roku 2007 było niewątpliwie sukcesem zarówno dla Unii Europejskiej, jak i dla wyżej wspomnianych krajów, które do niej wstąpiły. Dzięki wzmocnieniu potencjału ludzkiego i gospodarczego, konkurencyjność i znaczenie Unii Europejskiej rośnie. Mogę jednak śmiało powiedzieć, że pomimo tego faktu, 12 nowych państw członkowskich nadal stale zauważa różnice pomiędzy nimi a 15 starymi państwami członkowskimi. Mamy do czynienia z dyskryminacją i ta dyskryminacja spowodowana jest brakiem dojrzałości gospodarczej bądź społecznej. Jestem jednak zażenowana faktem, że rozszerzenie przedstawia się jako jedną z przyczyn, dla której trzeba ratyfikować traktat lizboński.
Panie i panowie, traktat nicejski jest martwy. Jest to dokument należący do historii, który nie ma zastosowania do dzisiejszego życia politycznego. Stracił on swój cel, którym było pełnienie funkcji umowy pomiędzy 15 starymi państwami członkowskimi. Dzisiaj jest nas 27 i dlatego trzeba ratyfikować traktat lizboński, ale nie z powodu rozszerzenia. Rozszerzenie można osiągnąć poprzez osobny traktat dwustronny pomiędzy Unią Europejską a danym państwem członkowskim.
Charles Tannock
Panie przewodniczący! Wielka Brytania, mój kraj, był jednym z trzech krajów, które wstąpiły do Unii w pierwszej fali rozszerzenia już w roku 1973. Od tamtej pory moja partia, brytyjscy Konserwatyści, aktywnie wspierała proces rozszerzenia do obecnych 27 państw członkowskich.
Rozszerzenie powiększa jednolity rynek UE, tworząc więcej możliwości wzrostu gospodarczego i handlu. Tworzy ono więcej miejsc pracy i zwiększa stabilność społeczną, jak również czyni głośniejszym głos UE na arenie światowej. Rozszerzenie umacnia w nowych państwach członkowskich unijne wartości, jakimi są demokracja, prawa człowieka i praworządność, czego świadkiem byliśmy w przeszłości w przypadku byłych dyktatur Hiszpanii, Grecji i Portugalii, które wówczas wstąpiły do UE, oraz byłych krajów komunistycznych, należących do Układu Warszawskiego, które wstąpiły do niej w bliższych nam czasach.
Z punktu widzenia tych, którzy kwestionują zmierzanie UE ku coraz bliższej Unii, rozszerzenie powinno teoretycznie spowodować powstanie Europy szerszej, luźniejszej i bardziej elastycznej oraz więcej dyskusji o przyszłym kierunku UE. Prezydent Sarkozy, jako urzędujący przewodniczący, poruszył niedawno kwestię rozszerzenia w kontekście paraliżu traktatu lizbońskiego po jego odrzuceniu przez irlandzkie referendum. Pan Sarkozy powiedział, że następne przewidywane rozszerzenie o Chorwację nie może się odbyć bez traktatu lizbońskiego. Uważam, że tak nie jest i jest to próba ratowania Traktatu.
Jestem przekonany, że można znaleźć sposób, by Chorwacja przystąpiła do UE bez traktatu lizbońskiego. W istocie rzeczy istnieją niewątpliwie inne aspekty Traktatu, w przypadku których będą próby wprowadzenia ich w życie bez dokumentów wymagających ratyfikacji. Jest obecnie jasne, że Europejczycy życzą sobie mniej skupiania się na łataniu instytucji, a więcej na przekonywaniu do UE przez ponowne odnalezienie więzi z ludźmi.
Osobiście popieram przyszłe rozszerzenie na Bałkany Zachodnie, a w końcu i na Ukrainę, Mołdowę i demokratyczną miejmy nadzieję Białoruś. Jest to namacalny przykład czegoś dobrego, co UE mogłaby przynieść swoim narodom.
Hannes Swoboda
(DE) Panie przewodniczący! Chciałem zacząć od wyrażenia mojego serdecznego podziękowania dla pana Broka za jego gotowość do angażowania się w bardzo konstruktywną współpracę. Przesłanie jest całkiem jasne: proces rozszerzenia nie będzie przerwany, ale wszyscy potrzebujemy robić jeszcze więcej, by się do tego przygotować. Odnosi się to do tych z nas, którzy są w Unii Europejskiej oraz do tych, którzy chcą wejść do Unii Europejskiej. Oczywiście, lepsze przygotowanie, pociąga za sobą także reformy instytucjonalne i konsolidację Unii Europejskiej. Ponadto nie muszę chyba dodawać, że lepsze przygotowanie oznacza też jednoznaczną akceptację kryteriów kopenhaskich, które muszą być stosowane i egzekwowane, a nie tylko włączane do zbioru przepisów.
Jestem ponadto, podobnie jak Jan Marinus Wiersma, bardzo wdzięczny panu Brokowi za przyjęcie naszego pomysłu unii na rzecz Morza Czarnego, choć może w nieco ostrożniejszej formie. Chodzi o to, że musimy wysyłać jasne sygnały Ukrainie i pozostałym krajom regionu Morza Czarnego, objętych polityką sąsiedztwa. Aby jednak tym krajom pomóc, ważne jest też, by do tej współpracy włączyć Turcję i Rosję. Szczerze cenię pomysły francuskiej prezydencji dotyczącej unii na rzecz regionu śródziemnomorskiego, ale nie wolno nam spychać na margines regionu Morza Czarnego. Tam także musimy być widoczni, a Unia Europejska musi przygotować odpowiednie propozycje współpracy.
Jeśli chodzi o kraje bałkańskie, pan Brok składa w swoim sprawozdaniu parę ofert. Jak wyraźnie i precyzyjnie dziś podkreślił, są to oferty opcjonalne. "Poczekajcie trochę z waszymi reformami - macie mnóstwo czasu” - to komunikat, którego nikt nie powinien od nas otrzymywać. Nie, reformy trzeba przyspieszyć, zarówno w Chorwacji, jak i oczywiście w pozostałych krajach. Szczególnie wtedy, gdy władzę obejmuje nowy rząd, jak się teraz zdarzyło w Serbii, nasz sygnał musi być jasny. Musi on mówić: "Chcemy was w Unii Europejskiej jak najszybciej, ale nie możemy zaoferować alternatywy dla waszego procesu reform. Sami będziecie musieli go realizować, i będziecie przy tym musieli zastosować strategię proeuropejską.”
Unia bez krajów bałkańskich Europy Południowo-Wschodniej jest niekompletna, ale to w tych krajach musi być wykonana praca, i musi ona zostać wykonana jak najszybciej, tak abyśmy mogli wspólnie budować nową Europę.
István Szent-Iványi
(HU) Historia UE była do tej pory historią ciągłego rozszerzania, i to rozszerzanie jest także jednym z najbardziej oczywistych dowodów sukcesu i atrakcyjności Unii Europejskiej. Mimo to w opinii publicznej coraz bardziej wyczuwa się jakiś rodzaj apatii i zmęczenia rozszerzeniem. Daje to nam wszystkim uzasadniony powód, by zająć się kwestią rozszerzenia w sposób realistyczny.
Realizm nie może jednak oznaczać sceptycyzmu. Nie może oznaczać wstrzymania procesu rozszerzenia, a tym bardziej nie może oznaczać opracowania nowych warunków przyjęcia, które nie mogą być spełnione, ani powtarzania obowiązków przyjętych wcześniej, gdyż naruszałoby to naszą wiarygodność. Od czasu irlandzkiego referendum naszą podstawową troską jest udowodnienie, że Unia Europejska nadal działa, a rozszerzenie jest nadal ważnym i realnym celem Unii Europejskiej. Jest to w interesie państw członkowskich przynajmniej w takim samym stopniu jak dla krajów, które chcą do Unii przystąpić. Dziękuję.
Konrad Szymański
Panie Przewodniczący! W naszej strategii rozszerzenia akademicki żargon zaczyna dominować nad polityką. Teoria zdolności rozszerzeniowej jest jednak tylko zbiorem pretekstów dla całkiem arbitralnej i politycznej decyzji zamykania Unii na świat. To jest kierunek zły i szkodliwy dla Europy, ponieważ to rozszerzenia dały Unii podmiotowość na arenie międzynarodowej, pozwoliły Unii upowszechnić swój model społeczny, polityczny i gospodarczy.
Przyjmując to sprawozdanie, wysyłamy chłodny sygnał do Kijowa i Tbilisi, osłabiamy tamtejsze siły prozachodnie i proeuropejskie. By uzyskać poparcie dla reformy traktatowej, np. w Polsce, mówiono, że to konieczne dla rozszerzenia. Tym bardziej zdumiewający jest postulat, by mimo przyjęcia traktatu z Lizbony pracować nad kolejnymi reformami traktatów w kontekście kolejnych rozszerzeń.
Drogi Elmarze, Twoje wystąpienie było z pewnością lepsze niż sprawozdanie, ale powiedz mi jedną rzecz: ile traktatów reformujących mamy przyjąć, byś uznał, że jesteśmy przygotowani na przyjęcie Ukrainy do Unii Europejskiej?
Adamos Adamou
(EL) Panie przewodniczący! Nasz pogląd na rozszerzenie jest poglądem narodów Europy, które mają prawo, jeśli tak uznają i o ile spełnią wymagane kryteria, dążyć do przystąpienia do Unii Europejskiej.
Zasada ta jest też podstawą naszych poglądów w przypadku Turcji, której proces przystąpienia ma także wpływ na rozwiązanie kwestii Cypru. Podkreślamy jednak, że przestrzeganie przez Turcję zobowiązań, podjętych przez nią wobec Unii Europejskiej jest podstawowym warunkiem finalizacji jej przystąpienia.
O ile nie powinno się uchylać obowiązku Unii Europejskiej honorowania jej własnych zobowiązań, to Turcja musi w pełni przestrzegać zasad prawa międzynarodowego, rezolucji ONZ oraz prawa europejskiego w sprawie zakończenia okupacji na Cyprze, otwarcia portów i lotnisk dla cypryjskich statków i samolotów oraz odwołania weta, aby umożliwić Republice Cypryjskiej udział forach i porozumieniach międzynarodowych.
Szczególnie w tym momencie, po inicjatywie nowo wybranego prezydenta, Demetrisa Christofiasa, i wysiłkach podejmowanych przez liderów obu społeczności, Turcja powinna dostosować się i powstrzymać się od stawiania jakichkolwiek przeszkód na drodze tej nowej fazy w kwestii cypryjskiej.
Gerard Batten
Panie przewodniczący! W rzeczonym sprawozdaniu przyznaje się, że rozszerzenie nie było bezwarunkowym sukcesem. Pan Brok przyznaje, że bez poważnej zmiany aktualnych polityk UE spójność wewnętrzna UE może zostać przez rozszerzenie naruszona.
EU przyjęła kraje, o których bardzo dobrze wiedziała, że nie spełniają jej własnych kryteriów przyjęcia, jak to było w przypadku Rumunii i Bułgarii. Jest całkiem możliwe, że powtórzy się to przy kolejnych państwach Europy Wschodniej i Turcji.
W wyniku niekontrolowanej, nieograniczonej i bezładnej imigracji, będącej skutkiem ciągłego rozszerzania UE, takie państwa członkowskie jak Zjednoczone Królestwo podlegają ogromnym napięciom.
Jest to tylko jedna z przyczyn rosnącej wrogości wobec Unii Europejskiej wśród jej obywatel. Rozwiązaniem pana Broka jest zaproponowanie kolosalnego budżetu propagandowego, aby przekonać ludzi o korzyściach płynących z rozszerzenia. Rozwiązaniem dla Wielkiej Brytanii jest wyjście z Unii Europejskiej i odzyskanie kontroli nad własnymi granicami.
Philip Claeys
(NL) Komisarz Rehn właśnie znowu powiedział, że Turcja ma jasną perspektywę pełnego członkostwa i że nie należy nakładać żadnych nowych wymagań. Proponuję, by Komisarz dobrze się przyjrzał sondażom Eurobarometru. Dla przystąpienia Turcji nie ma wsparcia demokratycznego. Przepaść pomiędzy polityką a ludźmi stale się powiększa, stając się szersza i głębsza. Obiecano, że gdyby Turcja w widoczny sposób nie spełniała swych zobowiązań, negocjacje zostaną zawieszone. Obietnica ta nie została dotrzymana. Obiecano też, że negocjacje będą postępować równolegle do procesu reform w Turcji. To także nie ma miejsca. Proces reform w Turcji praktycznie zatrzymał się w miejscu, a mimo to dwa tygodnie temu zdecydowano o otworzeniu dwóch nowych rozdziałów w negocjacjach. Ta niezgodność słów z czynami okaże się dla Unii Europejskiej zabójcza, o ile w naszej polityce i postawach nie nastąpią radykalne zmiany.
Zbigniew Zaleski
Panie Przewodniczący! Unia już jest duża na dzisiaj, ale jeszcze niekompletna i niepełna. Aby była wspólna, wspólna Europa potrzebuje wspólnych wartości jako bazy, a jednocześnie woli jej obywateli. Aby osiągnąć cele, które sobie stawiamy, jakimi są lepsza gospodarka, siła polityczna na arenie międzynarodowej, lepsza demografia, lepsza jakość życia, trzeba spełnić pewne warunki. W nawiązaniu do tego, co przedstawia kolega Brok, większa integracja wewnętrzna oczywiście jest potrzebna. Dalej nasza, członków Unii, wola, żeby się dalej rozszerzała i oczywiście spełnienie warunków przez kandydatów. Jaka jest strategia tego rozszerzania? No, nic innego jak motywowanie tych kandydatów do wysiłków, współpraca z nimi i wsparcie ich za pomocą różnych instrumentów, a m.in. instrumentów sąsiedztwa.
Ważny jest dla nas wymiar wschodni, bo tam jest duża część Europy, która nie znajduje się we właściwej Europie, a więc w Unii Europejskiej. Nie widzę innej drogi, jak wysiłek poznawania tych wschodnich sąsiadów i przygotowywania gruntów prawnego, gospodarczego i społecznego. Istotna w tym wszystkim jest zbieżność wartości albo przynajmniej taka możliwość. Wydaje mi się; jestem nawet przekonany o tym, że ten największy eksperyment społeczno-polityczny, jaki kiedykolwiek miał miejsce w historii do dzisiaj, a więc wypełnienie Unią Europy, ma szansę na realizację.
Véronique De Keyser
(FR) Panie przewodniczący! Jest taki słynny obraz belgijskiego artysty René Magritte'a, który przedstawia fajkę, pod którą znajduje się napis "ceci n'est pas une pipe”. Być może wspaniale ją namalowano, ale tej fajki nigdy nie da się zapalić.
Sprawozdanie Broka jest trochę podobne. Pomimo jego tytułu, nie jest ono strategią rozszerzenia, gdyż nie jest to sprawa strategii ani tych kluczowych pytań, które zadają sobie obywatele. Po co rozszerzać Unię Europejską? W jakim kierunku? Za cenę jakiego ryzyka czy dla jakich korzyści? To, o czym mówi pan Brok to metoda konsolidacji, taktyka defensywna. Mówiąc prosto, rozszerzenie to kontrakt pomiędzy Europą a krajami kandydującymi. Te ostatnie muszą spełnić kryteria kopenhaskie, a Europa musi wykazać zdolność do przyjęcia ich.
I w tym sęk. Uwięziona w traktacie nicejskim, który jest zbyt ograniczający, od którego nie może uciec, Europa nie jest gotowa na dalsze rozszerzenie. Dlatego też kryzys w instytucjach europejskich powinien skutkować powstrzymaniem rozszerzenia. Tak uważa wielu europejskich obywateli i, do pewnego stopnia, jest to także mój pogląd.
Musimy jednak być ostrożni, gdyż, sformułowane tak obcesowo, odarte z jakiejkolwiek ambitnej strategii, hasło to jest niebezpieczne. Otwiera ono drogę tym wszystkim, którzy są przygotowani do odrzucenia nowego traktatu w celu zamknięcia się w sobie, odrzucenia Turcji czy nawet krajów bałkańskich - drogę dla tych wszystkich nacjonalistów, którzy nie ufają cudzoziemcom, którzy pewnego dnia mogą przebrać się za Europejczyków. Dla nich hasło to jest tylko pretekstem - tak naprawdę nie chcą oni ani rozszerzenia, ani pogłębienia.
Musimy naszym obywatelom udowodnić, że kolejne rozszerzenia stanowiły dla Europy szansę, wskazać im z naciskiem, że wielokulturowość jest błogosławieństwem, że imigracja jest naszą demokratyczną przyszłością. Musimy wyjść poza kryzys instytucji. Nie sygnalizuje to zwycięstwa ani dla eurosceptyków, ani dla lewicy, ale ujawnia to nieco mało chwalebną impotencję, na którą zapaść może każdy. Sprawozdanie Broka radzi sobie z tą impotencją dobrze i inteligentnie, i ja mu gratuluję, ale niestety nie posuwa on nas do przodu.
Inese Vaidere
(LV) Panie i panowie! Wyniki rozszerzenia EU są pozytywne, a zatem bardzo ważne jest, byśmy stworzyli odpowiednie warunki do ich rozwijania. Nasze instytucje i rządy powinny dostarczyć opinii publicznej uczciwych i pełnych informacji na temat zarówno korzyści, jak i zagrożeń rozszerzenia. Obywatele muszą być pewni, że po rozszerzeniu nie będą musieli się martwić o to, czy będą mogli zachować i rozwijać swe języki, kultury, wiary i tradycje, muszą też być pewni, że ich dobrobyt i wartości nie będą zagrożone. Jeśli istniejące narody w obrębie państw będą się czuły w swoich krajach jak u siebie w domu, napływowi imigrantów towarzyszyć będzie mniej strachu, a proces rozszerzenia jako całość będzie widziany w pozytywnym świetle. Musimy słuchać obywateli i musimy rozwijać dialog. Popieram różne rodzaje współpracy z potencjalnymi państwami członkowskimi. Rezultatem tego byłaby nie tylko bardziej uczciwa postawa w stosunku do zdolności Unii Europejskiej do przyjmowania nowych państw, która została z powodzeniem zdefiniowana w sprawozdaniu, ale także jasna mapa drogowa dla naszych partnerów. Dziękuję.
Doris Pack
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Unia Europejska nie może wykonywać swej funkcji jako rzetelny i stabilny globalny partner o ile nie pozostanie zdolna do działania i nie będzie realizować wyrafinowanej strategii, odpowiadającej na specyficzne potrzeby różnych krajów. Nie możemy przyjąć wszystkich naszych sąsiadów jako członków i dlatego jesteśmy zobowiązani, nawet jeśli jest to tylko w ich własnym interesie, zaoferować im przekonywającą i godną uwagi alternatywę.
Musimy stworzyć efektywną politykę sąsiedztwa, zasługującą na to miano. Przykładem takiego podejścia jest otworzenie naszych programów edukacyjnych, kulturalnych i młodzieżowych oraz utworzenie specjalnego obszaru gospodarczego. Dlatego też opcje, wymienione w znakomitym sprawozdaniu pana Broka muszą zostać jak najszybciej w pełni rozwinięte i nabrać realnego kształtu. Jest to jedyny sposób, by przyczyniać się do stabilności, pokoju, poszanowania praw człowieka i reform gospodarczych w krajach będących naszymi sąsiadami.
Jednak w krajach Bałkanów Zachodnich, które od pewnego czasu mają jasną perspektywę przystąpienia, sytuacja jest inna. Wystarczy rzut oka mapę aby jasno zobaczyć, że znajdują się one w sercu Unii Europejskiej - rozumiem przez to, że są one otoczone państwami członkowskimi. Nasza polityka w tym regionie opiera się na logicznych krokach. Jeden kraj już negocjuje swoje przystąpienie do UE, podczas gdy inne podpisały z UE układy o stabilizacji i stowarzyszeniu - tak naprawdę wszystkie oprócz Kosowa. Podejmowane tam przez nas działania polityczne są papierkiem lakmusowym naszej wiarygodności w dziedzinie polityki zagranicznej i gwarantem trwałego pokoju i stabilności w UE.
Nie lubię, kiedy Turcja i Chorwacja są nieodmiennie wymieniane jednym tchem. Warunki i składające się na nie sytuacje są całkowicie różne i każdy powinien o tym wiedzieć. Chorwacja jest pierwszym spośród krajów Bałkanów Zachodnich, których negocjacje w sprawie przystąpienia mogłyby się zakończyć w toku 2009. UE powinna przyspieszyć przystąpienie Chorwacji, dając przez to sygnał Macedonii, Albanii, Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie, Serbii oraz Kosowu, że zasadnicze i często bolesne reformy społeczne, sądownictwa i gospodarcze są warte wkładanego w nie wysiłku.
Odpowiedzialność za przyszłe przystąpienie tych krajów będzie jednak spoczywać głównie w rękach ich własnych polityków, którzy odpowiadają przed wyborcami każdy w swoim kraju.
Libor Rouček
(CS) Panie i panowie! Zdaniem sprawozdawcy, Rady i Komisji, rozszerzenia w przeszłości były ogólnie bardzo udane. W pełni zgadzam się z tą opinią. Przykładem tego jest mój własny kraj, Republika Czeska. Czerpie ona z członkostwa kolosalne korzyści i szybko dogania kraje najbardziej rozwinięte gospodarczo. Pomimo to są w kraju ludzie - jednym z nich jest prezydent Klaus - którzy stale wyrażają wątpliwości co do członkostwa w UE, jak również wątpliwości co do celowości samego istnienia UE. Podobne poglądy wyrażane są w sąsiednim kraju - w Austrii. Mimo iż dzięki rozszerzeniu w tym liczącym 8 milionów mieszkańców kraju stworzono 150.000 miejsc pracy, zaledwie 28% Austriaków postrzega członkostwo swego kraju w Unii Europejskiej jako coś pozytywnego. Chciałbym więc podkreślić jeden aspekt sprawozdania pana Elmara Broka, a jest nim potrzeba wprowadzenia kompleksowej strategii komunikacyjnej, zmierzającej do informowania opinii publicznej o celu rozszerzenia, o jego zaletach oraz potencjalnych przyszłych wadach. Dla mnie jest to kwestia najważniejsza, obok ratyfikacji traktatu lizbońskiego i obok wywiązania się z obietnicy, którą złożyliśmy szczególnie krajom Bałkanów Zachodnich w Salonikach w 2003 r.
Mirosław Mariusz Piotrowski
Panie Przewodniczący! W omawianym sprawozdaniu na temat strategii rozszerzenia przywołuje się zapisy traktatu rzymskiego, zgodnie z którymi "każde państwo europejskie może ubiegać się o członkostwo we Wspólnocie”. Z zadowoleniem odnotowujemy sygnały o akceptacji polsko-szwedzkiej inicjatywy partnerstwa wschodniego, obejmującego zacieśnienie współpracy z naszymi wschodnimi sąsiadami, między innymi Ukrainą i Białorusią. Należy podkreślić, że Ukraina czeka na pełne członkostwo. W kontekście priorytetów prezydencji francuskiej koncentrujących się na zbliżeniu z południowymi sąsiadami Unii, należy odpowiednio wzmocnić wschodnie partnerstwo, aby nie doszło do poważnej asymetrii w polityce zewnętrznej. Jednym z instrumentów mogłoby być powołanie zgromadzenia parlamentarnego Unia-Wschód, tzw. Euronest. Umieszczenie tej propozycji na pierwszym miejscu w agendzie wzmocniłoby sygnał wysyłany do naszych wschodnich sąsiadów oraz ich wspólnotowe aspiracje. Należy stanowczo podkreślić, że nie powinny być one tłumione i łączone z klęską traktatu lizbońskiego, jak czynią to niektórzy znaczący politycy w Europie.
Ioannis Varvitsiotis
(EL) Panie przewodniczący! Pragnę pogratulować panu Brokowi jego sprawozdania, w którym jest bardzo wiele prawdy. Osobiście nie jestem zbytnim optymistą jeśli chodzi o nowe przystąpienia i nowe rozszerzenie, przynajmniej w najbliższej przyszłości, z wyjątkiem Chorwacji. Chcemy jednak, by świat wokół nas cieszył się polityczną i gospodarczą stabilnością. Pragniemy, by panował pokój i bogactwo. Pragniemy, by świat wokół nas był żywy i bardzo zdrowy.
Narzędziem, które ma nam w tym pomóc, jak przyznaje też pan Brok, jest europejska polityka sąsiedztwa. Europejska polityka sąsiedztwa nie tworzy jednak partnerów we wspólnym przedsięwzięciu. Opiera się ona na stosunkach dwustronnych Unii z każdym z tych krajów i, moim zdaniem, to jest jej słaby punkt. Musimy zatem stworzyć coś, co wykracza poza zwykłe bycie sąsiadami, ale nie tak daleko, jak bycie krajem członkowskim. Krokiem w tym kierunku jest moja propozycja w sprawie zbudowania Wspólnoty Europejskiej: będzie to rodzaj wzmocnionej współpracy, strefa państw sąsiadujących z Unią Europejską, które przyjmą europejskie podejście.
W ten sposób uda się zarówno wzmocnić bezpieczeństwo, jak i podnieść międzynarodowy prestiż Unii Europejskiej. Będzie to narzędzie alternatywne w stosunku do rozszerzenia, umożliwiające nam poszerzenie naszego wpływu na sąsiadów, o których tu mowa w momencie gdy zastrzeżenia względem dalszego rozszerzenia są wyraźne.
Na koniec pragnę dodać, że, nawet jeśli propozycja ta może się wydawać bardzo ambitna, to uważam, że Unia Europejska musi wreszcie umocnić swój prestiż i poszerzyć swoje wpływy, i wydaje mi się, że jest to jakiś sposób, by to osiągnąć.
Adrian Severin
Panie przewodniczący! Żadna strategia nie może istnieć bez sprecyzowanego zakresu celów. Niejasność celu Unii Europejskiej jeśli chodzi o politykę rozszerzenia stanowi przeszkodę, której nie zdołałby przezwyciężyć żaden sprawozdawca. Przedmiotowe sprawozdanie jest ofiarą tego braku jasności.
Nasz obowiązek i ostateczny cel to zapewnienie naszym obywatelom bezpieczeństwa. Nasi obywatele czują się niechronieni. Aby ich chronić, Unia Europejska potrzebuje siły. Aby być silną w globalnym świecie, Unia Europejska potrzebuje zarówno rozszerzenia, jak i reform wewnętrznych. Ponieważ nie powiedzieliśmy naszym obywatelom, że prawa, które już nabyli nie są trwałe, oni myślą, że mogą zachować te prawa sprzeciwiając się zarówno rozszerzeniu, jak i reformom. W tych okolicznościach przyszłość Unii Europejskiej jest zagrożona.
Rozszerzenie nie jest ustępstwem na rzecz krajów kandydujących. Niektóre z nich, takie jak Ukraina, Serbia, Mołdowa i Turcja, mają inne, alternatywne możliwości - może gorsze, ale mają. W tych przypadkach konkurujemy z innymi. Niektóre z ich problemów wewnętrznych mogłyby być rozwiązane lepiej wewnątrz Unii Europejskiej niż poza nią. Jeśli nie oferujemy ich perspektyw, nie oferujemy naszym obywatelom bezpieczeństwa.
To nie jest tak, że kraje kandydujące bądź nowe państwa członkowskie są niestrawne: to nasz układ trawienny jest zbyt wolny. Albo szybko znajdziemy dobry środek poprawiający trawienie, albo będziemy musieli przez długi czas głodować.
Anna Ibrisagic
(SV) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Sądzę, że wniosek, że rozszerzenie było sukcesem jest słuszny. Miło mi słyszeć potwierdzenie, że kraje, którym wcześniej daliśmy jasne obietnice i jasną perspektywę unijną nadal cieszą się tymi przywilejami. Jestem jednak poważnie zaniepokojona faktem, że za każdym razem, kiedy rozmawiamy o rozszerzeniu, atmosfera staje się chłodniejsza. Co raz częściej używa się takich słów jak "wystarczający”, "zdolność do przyjęcia”, "konsolidacja polityczna”, "zagrożenia dla spójności społecznej i gospodarczej”. Są to słowa, które, w moim odczuciu, nie brzmią jak wizja czy cel, ale raczej jak sposób uniknięcia zobowiązania się przez nas do ewentualnych przyszłych rozszerzeń. Coraz częściej wspomina się o zmęczeniu rozszerzeniem w opinii publicznej w kraju, ale nie robi się wystarczająco wiele, by tę opinię zmienić.
To nie przypadek, że Niemcy i Francja, dwa kraje, które przez stulecia toczyły ze sobą wojny, były właśnie tymi krajami, które zapoczątkowały cały projekt UE. To nie przypadek, że to właśnie przywódcy Francji i Niemiec mieli wizję przyszłości Europy. Oni rozumieli, że Unia Europejska jest przede wszystkim projektem na rzecz pokoju i bezpieczeństwa, w o wiele większym stopniu niż tylko projektem gospodarczym. Właśnie takiej wizji i takiego rodzaju przywództwa tak naprawdę szukam i tak często stwierdzam, że ich tu brakuje. Dlatego też doceniam jasną wypowiedź komisarza Rehna: nie wolno nam tworzyć poczekalni dla krajów, które aspirują do członkostwa, a rozszerzenie ma przyszłość. Jestem za to panu komisarzowi szczególnie wdzięczny.
Vural Öger
(DE) Panie przewodniczący! Moim zdaniem europejska polityka rozszerzenia jest wielkim pasmem sukcesów. W ciągu pięćdziesięciu lat UE zdołała stworzyć pokojowy, demokratyczny i zamożny kontynent. Tym jednak, co uderza mnie w przedmiotowym sprawozdaniu dotyczącym strategii rozszerzenia UE, jest fakt skupiania się w nim także na stosunkach pomiędzy UE a krajami bez perspektyw przystąpienia.
Ta próba rozwodnienia strategii rozszerzenia i zlania jej w jedno z europejską polityką sąsiedztwa stwarza problemy. Choć sprawozdanie odnosi się do wielu interesujących kwestii merytorycznych i zawiera celne uwagi, byłyby one na miejscu w sprawozdaniu dotyczącym europejskiej polityki sąsiedztwa, ale są nie na miejscu w sprawozdaniu dotyczącym rozszerzenia. Myślę na przykład o propozycjach w sprawie unii na rzecz regionu śródziemnomorskiego i unii na rzecz regionu czarnomorskiego. Polityka rozszerzenia UE powinna pozostać całkiem odrębna od europejskiej polityki sąsiedztwa. Jest inaczej - z przykrością stwierdzam, że sprawozdanie zawiera pewne bardzo mgliste, a nawet mylące stwierdzenia, pozostawiające miejsce na różnorodne interpretacje.
Francisco José Millán Mon
(ES) Panie przewodniczący! Sprawozdanie Broka odnosi się do jednego z największych sukcesów Unii Europejskiej: procesu rozszerzenia. Jeśli mi wolno, chciałbym przekazać trzy uwagi.
Po pierwsze, rozszerzenie zwróciło uwagę na tzw. "zdolność do zmian” Unii. Pragnienie integracji było potężnym bodźcem do głębokich zmian politycznych i gospodarczych w wielu europejskich krajach. Kraje te stały się z czasem członkami Unii, z czego skorzystały zarówno one same, jak i dotychczasowe państwa członkowskie. Najnowszym dowodem tego sukcesu jest piąte rozszerzenie.
Po drugie, popieram idee, których rzecznikiem jest Komisja: warunkowość (przestrzeganie warunków), konsolidację i komunikację, idee, którymi przeniknięte jest także sprawozdanie Broka. Jestem też zwolennikiem wymogu, by Unia musiała wzmocnić swą zdolność do przyjmowania nowych państw. Tak naprawdę rozszerzenia wymagają, by Unia mogła je przyjąć i dalej prawidłowo funkcjonować. Aby tak było, musi ona przeprowadzić tam gdzie to konieczne reformy instytucjonalne i na przykład zabezpieczyć swe zasoby finansowe. Nie może być tak, by rozszerzenia stanowiły zagrożenie dla wspólnych polityk czy celów Unii. Popieram ponadto potrzebę ambitnej polityki informacyjnej, której Unii do tej pory brakowało. Prawdą jest, że nie udało się nam przedstawić korzyści z rozszerzenia naszym obywatelom.
Wreszcie w sprawozdaniu Broka wspomina się o możliwości stworzenia specjalnego obszaru Unii dla krajów wschodnich, które jak dotąd nie mają żadnych perspektyw członkostwa. Jak wskazuje punkt 19 sprawozdania, taki obszar lub strefa byłyby oparte na wspólnych politykach w różnych obszarach, od praworządności i demokracji do edukacji i migracji. Moim zdaniem wiele z tych wspólnych polityk nie powinno być realizowanych jedynie w odniesieniu do naszych wschodnich sąsiadów, ale powinno się je także rozciągnąć na kraje leżące nad Morzem Śródziemnym. Te ostatnie mają bardzo bliskie stosunki z Unią Europejską od ponad pięćdziesięciu lat. Europejska polityka sąsiedztwa i tzw. proces barceloński - obecnie unia śródziemnomorska - muszą zapewnić, by kraje na południowym wybrzeżu nie czuły się jakby były traktowane jak obywatele drugiej kategorii.
Luis Yañez-Barnuevo García
(ES) Panie przewodniczący! Krótkie ostrzeżenie: jedna minuta to za mało czasu, by mówić o subtelnych szczegółach, a więc mówię wyłącznie w swoim własnym imieniu.
Rozszerzenie nie zawsze było udane. Elity polityczne czterech czy pięciu krajów w ostatnim rozszerzeniu z roku 2004 moim zdaniem ani nie zrozumiały, ani nie przyjęły w praktyce polityki europejskiej ani dorobku prawnego Wspólnoty. Najważniejsze są dla nich stosunki ze Stanami Zjednoczonymi i większy nacisk kładą na NATO niż na prawdziwy i bezpieczny proces integracji z Unią Europejską.
Do czasu wejścia w życie traktatu lizbońskiego nie może być kolejnych rozszerzeń.
Obecne negocjacje z krajami kandydującymi powinny być kontynuowane nieprzerwanie, ale jestem głęboko przekonany, że negocjacji tych nie należy zamykać dopóki nie zostanie zatwierdzony traktat lizboński.
Na koniec powiem, że nie powinniśmy przeszkadzać tym krajom, które chcą czynić dalsze postępy w tym, by utrudniały im to kraje bardziej eurosceptyczne, nacjonalistyczne czy dążące do suwerenności.
Hubert Pirker
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! W sprawozdaniu Broka Parlament Europejski pokazuje bardzo jasno, że zdołał nauczyć się czegoś z ostatniej wielkiej fali rozszerzenia, która przyniosła przystąpienie dwunastu nowych państw członkowskich i że udało mu się skatalogować wszystkie wynikłe z tego problemy, skutecznie podkreślając przy tym wszystkie korzyści, które rozszerzenie przyniosło zarówno nowym, jak i starym państwom członkowskim.
Najważniejsze jednak jest wyciągnięcie odpowiednich wniosków - i zrobiono to, szczególnie w dwóch obszarach, do których przywiązuję wagę. Przede wszystkim przed jakimkolwiek przyszłym rozszerzeniem będziemy musieli przeanalizować zdolności absorpcyjne Unii Europejskiej, a po drugie - kraje kandydujące naprawdę będą musiały spełnić przed przyjęciem określone kryteria.
Jeśli już mówimy o zdolnościach absorpcyjnych Unii Europejskiej, to uważam, że trzeba rozważyć parę istotnych kwestii, takich jak zasada, że nowe przystąpienia nie mogą zagrażać projektowi integracji europejskiej. Chcę przez to powiedzieć, że impet rozwojowy Unii i realizacja jej celów muszą być przez przyjęcie nowych państw członkowskich wzmacniane, a nie spychane z właściwego toru. Trzeba, by wcześniej stworzyć i skonsolidować ramy instytucjonalne Unii. Prawda jest taka, że potrzebujemy traktatu, czy to będzie traktat lizboński, czy inny odpowiedni traktat, a ponadto Unię Europejską musi być na rozszerzenie stać, w przeciwnym wypadku zagroziłoby ono projektowi integracji.
Naszym wszechobejmującym celem jest ciągły postęp. Kolejne przystąpienia dodatkowych krajów nie powinny być wykluczone, ale wszystko trzeba robić zgodnie z zasadami i warunkami.
Roberta Alma Anastase
(RO) Umacnianie roli Unii Europejskiej jako aktywnego podmiotu na arenie międzynarodowej jest niemożliwe bez ciągłego dostosowywania do globalnego kontekstu XXI wieku.
Elementem geostrategicznym jest tutaj rozszerzenie, przy czym poprzednie rozszerzenia - w tym to ostatnie, z roku 2007 - wykazały niepodważalne zalety tego procesu. Dlatego też jest niezbędne, by proces ten był kontynuowany i z zadowoleniem witam powtórzenie w sprawozdaniu stanowczego zobowiązania wobec krajów Bałkanów Zachodnich.
Nie mniej ważne jest jednak zapewnienie jasnej perspektywy europejskiej europejskim partnerom w polityce sąsiedzkiej, między innymi Republice Mołdowy.
Przypominam państwu, że mówimy o krajach europejskich, które już oświadczyły, że ich celem jest uzyskanie perspektywy europejskiej, a traktat rzymski wyraźnie stanowi, że każde państwo europejskie może zwrócić się o to, by stać się członkiem Wspólnoty, pod warunkiem że spełni kryteria kopenhaskie.
Zwracam się do Komisji i Rady o...
(Przewodniczący cofnął mówczyni zgodę na zabranie głosu.)
Ioan Mircea Paşcu
Panie przewodniczący! Zahamowanie przez Irlandię ratyfikacji traktatu lizbońskiego dało osobom sceptycznie nastawionym do rozszerzania nieoczekiwaną szansę: UE musi przestać zastanawiać się nad nowymi członkami, gdyż po prostu nie ma dla nich miejsca. Oczywiście w kategoriach ściśle prawnych jest to w tej chwili prawda, ale jednocześnie powinniśmy jasno rozróżniać pomiędzy traktatem lizbońskim a rozszerzeniem. Po pierwsze, ponieważ racją bytu Traktatu nie było rozszerzenie jako takie, ale dostosowanie UE do zglobalizowanego kontekstu, a po drugie dlatego, że rozszerzenie jest raczej sprawą polityczną niż ściśle prawną.
Rozszerzenie jest czynnikiem pobudzającym, ukazującym atrakcyjność i władzę oraz zdolności absorpcyjne - rzeczy, które przy każdej okazji przypisujemy naszej Unii. Dlatego też planowanie strategiczne, faktyczne negocjacje i nowe inicjatywy dotyczące dalszego rozszerzenia powinny być prowadzone w dalszym ciągu równolegle do wysiłków na rzecz ratyfikacji traktatu lizbońskiego.
Andrew Duff
Panie przewodniczący! Czy pan Jouyet mógłby wyjaśnić i uzasadnić nadzwyczajną sytuację we francuskim parlamencie jeśli chodzi o użycie referendów do sankcjonowania przystąpienia Turcji? Czy nie zgadza się on, że wybór tak populistycznego narzędzia jest absolutnie niewłaściwy dla ratyfikacji traktatu międzynarodowego?
Nicolae Vlad Popa
(RO) Rozszerzenie okazało się być jednym za najpotężniejszych instrumentów politycznych Unii Europejskiej, służącym strategicznym interesom Unii: stabilności, bezpieczeństwu i zapobieganiu konfliktom. Przyczyniło się to do zwiększenia dobrobytu, możliwości wzrostu, jak również do zapewnienia bardzo istotnych korytarzy transportowych i energetycznych.
Polityka Unii Europejskiej w sprawie rozszerzenia była sukcesem zarówno dla Unii Europejskiej, jak i ogólnie dla Europy. W tym kontekście ważne jest, by utrzymać politykę otwartych drzwi zarówno dla krajów kandydujących bądź potencjalnych krajów kandydujących, jak i dla krajów z perspektywami europejskimi we wschodniej części kontynentu, które to podejście jest oczywiście uzależnione od wypełnienia wymaganych warunków i zobowiązań.
Aby jednak rozszerzenie kontynuować, potrzebujemy realnego rozwiązania, które umożliwi wejście w życie traktatu lizbońskiego.
Monika Beňová
(SK) Słyszeliśmy takie słowa jak zmęczenie rozszerzeniem, kryzys czy potrzeba konsolidacji. Są to bardzo przygnębiające słowa i postawy, świadectwo raczej bezradności i elitaryzmu niż zdolności do aktywnego parcia do przodu z wizją zjednoczonej Europy.
Konsolidacja nie jest problemem dla tych krajów, które weszły do Unii podczas ostatnich dwóch rozszerzeń. Jest to głównie problem dla starych państw członkowskich. Powinny one zadać sobie pytanie, dlaczego potrzebują konsolidacji. Jeśli chodzi o zmęczenie rozszerzeniem, to właśnie my jesteśmy nękani sprzecznymi poglądami i punktami widzenia, a nie kraje, które są gotowe spełnić nasze wymogi i warunki aby zostać członkami UE.
Na przykład nasze postępowanie w stosunku do Turcji jest tragikomiczne, gdyż obecnie nie potrafimy nawet powiedzieć, czy będziemy chcieli przyjąć Turcję do naszego elitarnego kręgu gdy zostaną spełnione kryteria kopenhaskie, a zatem kwestia czy wszystkie kwestie, które...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon mówcy.)
Marios Matsakis
Panie przewodniczący! Dobrze jest usłyszeć francuskiego ministra, który zasadniczo oświadcza, że, aby Turcja udowodniła swe pragnienie realizacji swych europejskich aspiracji, musi znormalizować swoje stosunki z Cyprem.
Jest czymś naprawdę nie do pomyślenia i sprzeciwiającym się jakiemukolwiek poczuciu logiki, że UE będzie kontynuować negocjacje akcesyjne z krajem, który w dalszym ciągu nie uznaje jednego z jej państw członkowskich i w dalszym ciągu okupuje część tego państwa. Rozumiem, że w przypadku kraju, w którym demokracja jest stale przedmiotem ataków jego wojska, trzeba używać polityki kija i marchewki, ale nasza cierpliwość i tolerancja ma swoje granice.
Byliśmy na rozmowach skonfliktowanych społeczności na Cyprze. Jest to dobry moment, aby Komisja i Rada mocno wpoiła Turcji potrzebę okazania dobrej woli - nie tylko wobec Cypru, ale wobec UE w ogóle - przez pilne usunięcie swych wojsk okupacyjnych z wyspy Cypr i przez natychmiastowe wprowadzenie w życie protokołu z Ankary. Takie posunięcia niewątpliwie podziałają jako katalizator dla znalezienia rozwiązania dla problemu Cypru.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon mówcy.)
Przewodniczący
Słyszę, że zostało nam bardzo mało czasu, więc nie będziemy mogli umożliwić wszystkim zabrania głosu.
Chciałbym zwrócić uwagę tym, którzy zgłosili się do zabrania głosu, że mogą złożyć swoją interwencję na piśmie, do umieszczenia w protokole z posiedzenia.
