Samenwerking tussen de speciale interventie-eenheden van de lidstaten (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is nu het debat van de heer França, namens de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van de Republiek Oostenrijk met het oog op de aanneming van een besluit van de Raad ter verbetering van de samenwerking in crisissituaties tussen de speciale interventie-eenheden van de lidstaten van de Europese Unie (15437/2006 - C6-0058/2007 -.
Armando França
rapporteur. - (PT) Het gezicht van het oude Europa is veranderd. Vandaag staat de Europese Unie, met 27 lidstaten en bijna 500 miljoen inwoners, voor complexe en aanlokkelijke uitdagingen die een steeds bredere kijk op de wereld vereisen en een houding waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met kwesties zoals behoud van vrede, veiligheid, stabiliteit, vrijheid en democratie. Zoals onsterfelijk gemaakt door de wijsheid van Victor Hugo, moeten wij weten hoe veel van de toekomst in het heden kan worden geïntroduceerd, als geheim van uitstekende regeringskwaliteiten. Dit is de reikwijdte en de grootste uitdaging van dit verslag - de uitdaging van de veiligheid van personen en goederen in de EU - en dit speelt in het dagelijks leven van de Europeanen. Ik heb het over de veiligheid, in het bijzonder van vandaag en morgen, elke dag, op straat, op het werk, in de vrijetijd en thuis, op het land, in de zee en in de lucht. Het is de veiligheid van onze gemeenschappelijke ruimte die, zonder dat dit is afgedwongen, de vrijheid in een evenwichtige samenleving versterkt en waarborgt.
Vrijheid is een hoeksteun, een fundamentele waarde van de Unie. Veiligheid is een middel ten dienste van welzijn. Zij biedt stabiliteit en waarborgt vrijheid. Vrijheid als waarde en veiligheid als middel zijn essentieel voor het Europese project. Het initiatief van Oostenrijk is door het Portugese voorzitterschap opgenomen en vormde aanleiding voor het besluit van de Raad ter verbetering van de samenwerking tussen de speciale interventie-eenheden van de Europese Unie in crisissituaties. Het is een goed en noodzakelijk initiatief. Dit initiatief vult ook Prüm aan, aangezien dit Verdrag alleen in de samenwerking in geval van natuurrampen of ernstige ongelukken voorziet. Mijn verslag heeft 11 amendementen op het voorstel voor een besluit dat onder meer een algemeen minimumkader vaststelt voor mogelijke samenwerking in geval van gebeurtenissen die door toedoen van de mens zijn veroorzaakt, kaping, terroristische aanvallen enz.; in geval van gebeurtenissen die door toedoen van de mens zijn veroorzaakt, gaat het om situaties die een rechtstreekse fysieke bedreiging voor personen, goederen, infrastructuur of instellingen vormen.
In het voorstel is de samenwerking in termen van training, voorbereiding en actie door speciale interventie-eenheden altijd mogelijk en de lidstaat kan al dan niet om samenwerking vragen en moet daarbij het soort bijstand aangeven. De doelmatigheid en snelheid van de interventies zal altijd afhangen van de mate van voorbereiding, coördinatie, verbinding en van het bestaan van uniforme methoden in de werkwijze van de interventie-eenheden. Daarom stel ik ten eerste de mogelijkheid tot gezamenlijke training en oefening voor en ten tweede dat de training en oefening wordt gefinancierd uit het budget van de Europese Unie, overeenkomstig artikel 30, 31 en 34 van het Verdrag van de Europese Unie. Ik zou er daarnaast op willen wijzen dat, volgens ons begrip, de materiële norm voor civiele en strafrechtelijke aansprakelijkheid in geval van gezamenlijke operaties hetzelfde moet zijn als in het Prüm-besluit.
Mijnheer de Voorzitter, collega's, dit besluit van de Raad is erg belangrijk. Het is een gezamenlijke oplossing voor de gezamenlijke problemen en bedreigingen waar alle lidstaten mee te maken hebben. Het is een oplossing die de essentiële samenwerking bij de voorbereiding en reactie op gebeurtenissen die door toedoen van de mens zijn ontstaan inziet en die zich altijd onverwacht maar wel te allen tijde kunnen voordoen, op waarde schat. Tot slot wil ik met nadruk wijzen op de uitstekende institutionele en technische samenwerking en de aandacht vestigen op de amendementen die door de heren Díaz de Mera en Demetriou en mevrouw Iotova zijn ingediend en die mijn ontwerpverslag hebben verbeterd en verrijkt.
Franco Frattini
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik heb dit Oostenrijkse initiatief, dat heel goed is opgepakt door het Portugese voorzitterschap, vanaf het begin gesteund.
Ik ben er heilig van overtuigd dat praktische en operationele samenwerking tussen speciale interventie-eenheden in de Europese Unie zeer belangrijk is om met de bedreigende situatie om te gaan.
Om te beginnen wil ik graag de rapporteur, de heer França, bedanken voor het uitstekende werk dat hij ten aanzien van dit dossier heeft verricht. Ook bedank ik de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken voor de uiterst zinnige amendementen die in het verslag zijn opgenomen.
Ik ben verheugd over de door het Parlement voorgestelde amendementen die erop zijn gericht om het initiatief te verbeteren. Ik denk aan amendementen die bedoeld zijn om overlapping met het Verdrag van Prüm uit te sluiten, amendementen die betrekking hebben op het aanscherpen van de aansprakelijkheidsbepalingen of het herdefiniëren of verduidelijken van de term "crisissituaties” of het amendement dat betrekking heeft op de mogelijkheid om financiering voor gemeenschappelijke projecten te verkrijgen.
Ik wijs erop dat de speciale interventie-eenheden momenteel opereren in het kader van het Atlas-netwerk. De opleiding en de oefeningen van deze eenheden worden gezamenlijk uitgevoerd en deze projecten worden door ons gefinancierd. Dergelijke activiteiten staan al vanaf 2006 op de begroting en ik stel voor om de bijdrage voor Atlas voor het jaar 2008 te verhogen tot 900 000 euro.
Tot slot benadruk ik nogmaals mijn steun voor dit verslag en spreek ik de hoop uit dat er goede vorderingen worden gemaakt met dit dossier en dat het ook snel wordt aangenomen door de Raad.
Mihael Brejc
namens de PPE-DE-Fractie. - (SL) Het besluit over de samenwerking in crisissituaties tussen de speciale interventie-eenheden van de lidstaten is een van de vele documenten die de bereidheid en het gepaste reactievermogen van de lidstaten in geval van crisissituaties, zoals bijvoorbeeld terroristische activiteiten, zouden moeten verhogen. Handelen in crisissituaties en bij de strijd tegen terrorisme is een ingewikkelde opgave, die een goede samenwerking tussen alle lidstaten vereist.
Tot nog toe is er reeds veel gedaan op het vlak van politieke en juridische voorstellen en van concrete, preventieve maatregelen. Te weinig hebben we ons echter bekommerd om de oorzaken, de wortels van het terrorisme. Daarom stel ik opnieuw voor dat de Raad en de Commissie aan de wortels en de oorzaken van het terrorisme meer aandacht schenken. Betreffende het uitwisselen van informatie werden ook reeds talrijke en goede eerste stappen gezet, maar nog niet genoeg. De moeilijkheid ligt vooral in het feit dat er heel wat formele belemmeringen zouden zijn indien een lidstaat in een crisissituatie, zoals bijvoorbeeld bij een terroristische aanslag, een andere lidstaat om hulp zou vragen.
Om de doeltreffendheid van de werking in crisissituaties te verbeteren, is er dus een absolute behoefte aan samenwerking tussen de lidstaten, hun instellingen en natuurlijk vooral aan samenwerking met en bekendheid van de speciale eenheden. Dit besluit opent de mogelijkheid tot samenwerking bij de ergste terroristische activiteiten, in echte crisissituaties dus, en maakt het mogelijk dat de aangezochte lidstaat met zijn speciale eenheden hulp verleent. Daarbij wordt op geen enkele manier de soevereiniteit van een ander land aangetast, het gaat enkel om hulp aan een andere lidstaat. Dat is niet enkel van belang omwille van concrete situaties, maar bewijst ook dat een van de fundamentele waarden van de Europese Unie, de solidariteit, in de praktijk wordt toegepast. Mijn fractie ondersteunt dat besluit en verwacht dat het bij de stemming op veel steun kan rekenen. Tegelijk wil ik de rapporteur, de heer França, voor zijn goede werk bedanken.
Bogusław Rogalski
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, in het kader van dit debat over de ontwerpwetgevingsresolutie over het initiatief van de Republiek Oostenrijk met het oog op de aanneming van een besluit van de Raad ter verbetering van de samenwerking in crisissituaties tussen de speciale interventie-eenheden van de lidstaten van de Europese Unie, mogen we niet uit het oog verliezen dat geen enkele lidstaat over alle middelen en deskundigheid beschikt om een doeltreffend antwoord te bieden op alle soorten grootschalige bedreigingen of crisissituaties waarvoor speciale interventie vereist is. Het is bijgevolg van essentieel belang dat elke lidstaat de mogelijkheid heeft om een andere lidstaat om bijstand te verzoeken. Dit is in de eerste plaats bijzonder belangrijk in de strijd tegen het terrorisme, de georganiseerde en grensoverschrijdende criminaliteit en in het geval van rampen en ernstige ongevallen.
Ik hoop ook, en dat mogen we in geen geval vergeten, dat ten gevolge van de amendementen van het Parlement een uitdrukkelijke beschermingsclausule zal worden ingevoerd tegen de ongeoorloofde uitbreiding van deze vereenvoudigde regels voor samenwerking "naar analogie” tot de betrekkingen met de instanties van derde landen, teneinde misbruik bij onder meer dubieuze interventies te verhinderen en ervoor te zorgen dat dergelijke interventies geen inbreuk vormen op de rechten van de lidstaten.
Athanasios Pafilis
namens de GUE/NGL-Fractie. - (EL) Mijnheer de Voorzitter, het doel van het Oostenrijkse initiatief en het rapport van de Commissie is een verdere versterking van de samenwerking tussen de speciale interventie-eenheden van de EU-lidstaten en de organisatie van gezamenlijke operaties in iedere lidstaat, zogenaamd om terroristische aanslagen te bestrijden. Deze operaties zijn al opgenomen in het Verdrag van Prüm, waarin de politie het recht wordt gegeven om op het grondgebied van iedere lidstaat tussenbeide te komen, achtervolgingen in te zetten en zelfs wapens te gebruiken.
Sinds een aantal jaren is de Europese Unie een broedplaats voor "terreurhysterie”, een gevoel van onveiligheid en angst voor een ongeziene vijand. Fundamentele mensenrechten en democratische vrijheden worden drastisch aan banden gelegd, naar men zegt om deze vijand te bestrijden.
Maar wie is nu echt de vijand van de Europese Unie? We worden al zo lang met terrorisme om de oren geslagen, maar in werkelijkheid probeert de Europese Unie haar beleid en haar economische en politieke systeem af te schermen van resp. te beschermen tegen tegenstand van de arbeiders. In het rapport wordt dat zelfs toegegeven. Wat erin gezegd wordt over terrorisme en dergelijke is theoretisch; uit het rapport blijkt dat ingrijpen en gezamenlijk politieoptreden zelfs gelegaliseerd worden in gevallen waarin er alleen maar een vermoeden is van criminele activiteiten, of van een bedreiging van zaken die behoren tot staatsinfrastructuren of staatsorganisaties, of van ongespecificeerde misdrijven. Juist deze opzettelijk vage bewoordingen kan men gebruiken om ingrijpen te rechtvaardigen; het is hierdoor zelfs mogelijk om traditionele vormen van volksmobilisatie of volksprotest de kop in te drukken, bijvoorbeeld de symbolische overname van wegen en openbare gebouwen, grootschalige stakingen en het organiseren van stakingsbijeenkomsten.
Wij denken dat dat het doel van het rapport is en daarom gaan we er niet mee akkoord. Wij zijn ertegen. We zullen tegen het initiatief en het rapport stemmen en we roepen burgers op hun individuele en democratische rechten te beschermen.
Andreas Mölzer
- (DE) Mijnheer de Voorzitter, specialisten die opdrachten met verhoogd gevarenrisico op zich kunnen nemen, leveren ongetwijfeld een waardevolle bijdrage aan de veiligheid - Daar zijn we het over eens! Net als over het feit dat de beoogde betere samenwerking in het geval van een terreurdreiging voordelen heeft. Juist echter in het licht van de stijgende criminaliteitscijfers is de huidige ontwikkeling in vele opzichten bedenkelijk. Er worden politiebureaus opgeheven, speciale eenheden teruggebracht, terwijl we steeds vaker met steeds gewetenlozere criminele bendes te maken hebben, die zich bij elke nieuwe openstelling van grenzen weer in de handen kunnen wrijven. In deze situatie wil de EU dan ook nog dat de mondige burger het zo moeilijk mogelijk wordt gemaakt zich met wapens te beschermen, en heeft ze met onjuiste multiculti-standpunten bijgedragen aan een multicriminele maatschappij met uitdijende "no-go-areas” en een toegenomen bereidheid geweld te gebruiken.
Natuurlijk is het belangrijk gewapend te zijn tegen een terreurdaad, maar de bestrijding van criminele acties mag er echter niet onder lijden. Aan de onzin politiemensen weg te halen voor terreureenheden en functionele speciaaleenheden op te heffen, alleen om elders dan weer speciaaleenheden tegen bijvoorbeeld jeugdbendes te kunnen formeren, moet m.i. een eind worden gemaakt!
Hubert Pirker
- (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris! In tegenstelling tot de vorige spreker juich ik dit initiatief toe onder het motto: "Alle goede dingen kosten tijd!". Dit omdat het Oostenrijks initiatief teruggrijpt op een initiatief van het staatshoofd en regeringsleider uit 2004, en de vraag doet rijzen hoe men in geval van een terreuraanslag alle lidstaten optimaal kan steunen met speciaaleenheden. Het heeft dus niks te maken met wat de vorige spreker noemde, en ik begrijp ook niet dat de GUE/NGL-fractie een dergelijk initiatief tot wederzijdse bijstand door speciaaleenheden van de hand wijst.
We weten dat geen enkele lidstaat echt in staat is, voortdurend tegen alle eventualiteiten beschermd te zijn. Daarom heeft het Parlement met dit initiatief dan ook geprobeerd manieren te vinden om elkaar in een dergelijk buitengewoon geval optimaal, en vooral snel, buiten alle grenzen om, te hulp kan snellen, en wel in het geval van terreuraanslagen, gijzelingen of ontvoeringen.
Ik juich vooral de door het Parlement ingebrachte extra voorstellen toe, omdat het de situatie vergemakkelijkt als bijvoorbeeld wordt vastgesteld wie uiteindelijk de kosten dient te dragen, t.w. de lidstaat die de hulp vraagt, of als vastgelegd wordt volgens welke regels ambtenaren hun functie uitoefenen als ze in een andere lidstaat actief worden. Hier gaat het onder andere ook om regels voor aansprakelijkheid. Ik juich toe dat er ook sprake is van gemeenschappelijke training om deze speciaaleenheden bijeen te brengen en ervoor te zorgen dat ze, mocht dat nodig zijn, ook optimaal kunnen worden ingezet. Ik feliciteer de rapporteur. De EVP-ED-fractie zal dit initiatief steunen.
De Voorzitter
Ik kan mijn "oog” alleen laten vallen op collega's die nog niet eerder aan het debat hebben deelgenomen, en ik stel vast dat niemand van hen het woord vraagt.
Daar komt bij dat de heer Frattini me gezegd heeft dat hij niet meer namens de Commissie zal spreken. Daarom geef ik nu het woord aan de rapporteur, de heer França. Hij heeft twee minuten om het debat af te ronden..
Armando França
rapporteur. - (PT) In de eerste plaats wil ik mijn dank betuigen voor de referenties over mijn werk, aan het verslag en aan de collega's van het comité waarvan ik lid ben, aan de heer Frattini en andere leden die hun steun hebben betuigd voor het verslag, het initiatief van Oostenrijk en het besluit van de Raad en het Portugese voorzitterschap om dit voort te zetten.
Ik wil één aspect benadrukken dat mij erg belangrijk lijkt. Op dit gebied is veiligheid - en ik herhaal-veiligheid is een middel, het is geen waarde. Het is een middel ten dienste van de vrijheid en van de effectieve en positieve uitoefening van de grondrechten van de Europese burgers in het bijzonder. Een ander aspect dat in mijn ogen niet minder belangrijk is, is dat dit besluit geen enkele interventie bevordert, zoals hier werd gezegd, maar het besluit bevordert wel een fundamenteel aspect van het Europese bestel, namelijk de samenwerking tussen de lidstaten en ook de samenwerking met betrekking tot gezamenlijke training en oefening en tot preventie. Alleen wanneer lidstaten hier onderling om verzoeken, is het mogelijk om in bepaalde crisissituaties op te treden. Dit moet uiteraard worden beoordeeld door de betrokken lidstaten.
Ik heb ook steun voorgesteld uit het EU-budget om voornamelijk de samenwerking in dit gebied te bevorderen en ontwikkelen, alsmede om financiële steun te bieden aan lidstaten die dat nodig hebben.
Tot slot wil ik zeggen dat het belangrijk is om dit te implementeren, ten uitvoer te leggen en te versnellen, omdat crisissituaties die onze veiligheid en derhalve de vrijheid van een EU-lidstaat bedreigen, zich op ieder moment en elke dag kunnen voordoen en het vertrouwen van alle 500 miljoen inwoners van de Europese Unie kunnen ondermijnen.
De Voorzitter
Mijnheer França, hulde voor uw uitstekende verslag.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt plaats om 11.00 uur.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Marianne Mikko  
We hebben er met elkaar aan gewerkt om de noodzaak van speciale interventie-eenheden zo klein mogelijk te maken. Hoe goed de eenheden en hun onderlinge samenwerking ook zijn, voorkomen is nog altijd beter dan genezen.
Als gijzelnemers, terroristen of wanhopige criminelen weten dat er een gecoördineerde, krachtige reactie op hun daad volgt, denk ik dat zij zich wel twee keer zullen bedenken voordat zij tot actie overgaan.
Dit betekent dat er geen onnodige hindernissen moeten zijn en dat we ons er niet toe moeten laten verleiden om onze veiligheid op het spel te zetten vanwege procedurele regels.
Ik denk dat het beoogde netwerk van bilaterale overeenkomsten goed aan onze behoeften kan voldoen. Alleen naaste buren kunnen een snelle reactie garanderen, die meestal samengaat met de noodzaak tot speciale interventie.
Aan de andere kant hebben we zeker behoefte aan transparantie en een zekere consistentie van afspraken binnen de Europese Unie als diverse lidstaten tegelijkertijd worden aangevallen, zoals zeer beslist mogelijk is bij cyberaanvallen.
Dit verslag is onderdeel van een complexe vergelijking, waarvan het resultaat kan veranderen als er nieuwe gegevens beschikbaar komen. We moeten de afspraak van dit moment niet als definitief beschouwen. We moeten bereid zijn om deze samenwerking uit te werken tot communautair beleid.
Mijn gelukwensen aan de rapporteur.
(De vergadering wordt om 10.50 uur onderbroken en om 11.00 uur hervat.)
De Voorzitter
Beste collega's! Gisteren heeft collega Martin Schulz een opmerking gemaakt over een collega in dit Huis, die een zeer bijzondere inhoud had. De inhoud van deze verklaring kan door de Voorzitter zo niet worden geaccepteerd. Ik wijs deze inhoud af en laak de inhoud van deze verklaring.
