Strategie van de Europese Unie tegenover Wit-Rusland (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de Raad en de Commissie over de strategie van de Europese Unie tegenover Wit-Rusland.
Alexandr Vondra
fungerend voorzitter van de Raad. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de situatie in Wit-Rusland en wat we moeten doen en op welke manier we kunnen helpen zijn onderwerpen die onder het Tsjechische voorzitterschap zonder enige twijfel in het centrum van de aandacht van de Raad zullen staan.
Ik zal positief beginnen. We hebben met tevredenheid nota genomen van de stappen die Wit-Rusland in de afgelopen weken heeft genomen, onder andere de registratie van de beweging "For Freedom", het drukken en verspreiden van onafhankelijke kranten zoals "Narodnaia Volia" en "Nasha Niva", de rondetafelbijeenkomst over de regulering van het internet met de OVSE-vertegenwoordiger voor mediavrijheid en de aankondiging van de start van deskundigenoverleg met OVSE/ODIHR over de verbetering van de verkiezingswetgeving.
Met deze stappen wordt een begin gemaakt met de naleving van de criteria die EU heeft vastgesteld als een voorwaarde voor verdere opschorting van het visumverbod na de initiële periode van zes maanden. In haar contacten met de Wit-Russische autoriteiten heeft de EU steeds het belang benadrukt van vooruitgang op deze punten.
Vooruitlopend op de evaluatie van de sancties - waarover we voor begin april een beslissing moeten nemen - zullen we alle politieke contacten, waaronder bilaterale contacten, gebruiken om Wit-Rusland aan te moedigen verder te werken aan de knelpunten die in de conclusies van de Raad van 13 oktober werden genoemd. Als verder teken van aanmoediging zal ons voorzitterschap nog een trojka van ministers van buitenlandse zaken met Wit-Rusland organiseren in de marge van de bijeenkomst van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen in januari.
Wij blijven ook de algemene situatie van de mensenrechten en fundamentele vrijheden in het land volgen, met bijzondere nadruk op het wettelijk kader waarin ngo's en de media opereren. We hebben ook nauw overleg en wisselen standpunten en informatie uit met de diverse vertegenwoordigers van de oppositie en andere mensen in Wit-Rusland, zoals de heer Aliaksandr Milinkevich, de heer Kosolin en anderen.
Wit-Rusland is, zoals we weten, een van de zes landen van het oostelijk partnerschap, dat ten doel heeft positieve ontwikkelingstrends tot stand te brengen in de Oost-Europese landen in onze nabijheid. De deelname van Wit-Rusland zal afhangen van zijn binnenlandse ontwikkeling. We zijn voornemens om het oostelijk partnerschap tijdens de top in Praag in mei te lanceren en voor de dag is het moment gekozen dat deze periode van zes maanden afloopt, zodat we een evaluatie kunnen maken. Met andere woorden, over de vraag of de heer Loekasjenko zal worden uitgenodigd is nog geen besluit genomen.
Wij zijn er ten zeerste van overtuigd dat we ons tegenover Minsk constructief moeten opstellen; dat is strategisch gezien absoluut noodzakelijk. We blijven natuurlijk wel realistisch en verwachten geen drastische veranderingen, maar we zijn van oordeel dat het streven van de heer Loekasjenko naar evenwichtige betrekkingen met Moskou een kans kan bieden. Anderzijds zijn we een gemeenschap met bepaalde gedeelde waarden en moeten we de controle in eigen hand houden. Het is in ons gemeenschappelijk belang dat we deze kans aangrijpen om de positieve ontwikkelingen in Wit-Rusland op dit vlak verder te stimuleren.
Benita Ferrero-Waldner
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij zeer dat ik tegenover u over Wit-Rusland mag spreken, omdat er vooruitgang is geboekt, waarmee we erg ingenomen zijn. Wit-Rusland staat niet alleen hoog op onze agenda omdat het een van de landen in de regio is die hard zijn getroffen door de huidige financiële crisis. Er ligt hier ook een unieke kans voor ons om werkelijk aan een nieuw hoofdstuk te beginnen in onze betrekkingen met Wit-Rusland.
We zijn nu halverwege de periode van zes maanden waarin de sancties tegen Wit-Rusland zijn opgeschort, waartoe is besloten tijdens de bijeenkomst van de ministers van buitenlandse zaken van de EU op 13 oktober 2008. Aangezien de opschorting op 13 april zal aflopen, is nu het moment aangebroken om de eerste evaluaties te maken en te zien of Wit-Rusland vooruitgang boekt en of we derhalve de opschorting kunnen verlengen en verdere positieve maatregelen ten aanzien van Wit-Rusland kunnen treffen.
De Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen maakte op 13 oktober zeer duidelijk dat de vooruitgang, die begon met de vrijlating van politieke gevangenen in augustus, voortgezet moet worden als voorwaarde voor een verlenging van de opschorting. Op de volgende gebieden moet er groeiende en duurzame vooruitgang worden aangetoond: geen politieke arrestaties en gevangenen meer; samenwerking met de OVSE/ODIHR aan de hervorming van de verkiezingswetgeving; meer mediavrijheid; betere werkomstandigheden voor ngo's en geen intimidatie van de civiele samenleving; en aanzienlijke verbeteringen op het vlak van de vrijheid van vergadering.
We hebben de afgelopen drie maanden enige vooruitgang kunnen constateren. Zo is het verbod op twee belangrijke onafhankelijke kranten opgeheven. Deze worden nu zelfs weer gedrukt en verspreid. Ten tweede werd het de organisatie "For Freedom" van de heer Milinkevich toegestaan zich te laten registreren en, ten derde, zal er op 22 januari overleg plaatsvinden tussen Wit-Rusland en ODIHR over hervorming van de verkiezingen. Deze vooruitgang is het directe gevolg van verzoeken van de Commissie begin november en is naar onze mening bemoedigend.
Voor een nieuw tijdperk in onze betrekkingen en verlenging van de opschorting is echter meer vooruitgang nodig. Er moeten verbeteringen optreden op het gebied van mediavrijheid, waaronder internetvrijheid en de accreditatie van buitenlandse journalisten. Daarnaast moeten de registratieprocedures en werkomstandigheden voor ngo's gemakkelijker worden en moeten de beperkingen die worden opgelegd aan de vrijheid van activisten van ngo's - zoals bijvoorbeeld de heer Barazenka - worden opgeheven. Verder is er meer bewijs nodig dat vreedzame demonstraties vrij kunnen plaatsvinden, zonder dat deelnemers bang hoeven te zijn voor arrestatie.
Echter, vooruitgang moet altijd van twee kanten komen. Als Wit-Rusland deze aanzienlijke vooruitgang kan bewerkstelligen, denk ik dat het ook van cruciaal belang is dat we dat beantwoorden met een omvangrijk pakket aan maatregelen. De Commissie is bezig met het opstellen van voorstellen voor zo'n pakket, dat onder andere de volgende maatregelen zou kunnen bevatten: een uitbreiding van de technische dialogen die een jaar geleden van start zijn gegaan met betrekking tot onder meer energie, transport en het milieu; een symbolische verhoging van de ENPI-steun voor Wit-Rusland ter ondersteuning van dit overleg; hulp aan Wit-Rusland bij de aanpassing aan de nieuwe economische problemen waarmee het land momenteel wordt geconfronteerd en verruiming van de criteria voor leningen van de Europese Investeringsbank en Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling aan Wit-Rusland; intensifiëring van de contacten, waarbij de trojka in de marge van de RAZEB op 26 januari overleg zal hebben met de minister van Buitenlandse Zaken, de heer Martynov, waar ik voornemens ben de heer Martynov duidelijk te zeggen wat de EU precies van Wit-Rusland verwacht en wat we kunnen bieden; en ten slotte natuurlijk ook de intensifiëring van de dialoog met de civiele samenleving.
Ik denk dat we op dit cruciale moment alle inspanningen moeten bundelen en in dat verband zouden eventuele bijeenkomsten van leden van het Europees Parlement met Wit-Russische parlementsleden in Minsk bijvoorbeeld ook zeer zinvol zijn.
Een ander punt dat we in overweging moeten nemen is de mogelijkheid om onderhandelingen te openen over visumfacilitering en een overnameovereenkomst. Wat deze kwestie betreft, ligt de bal nu bij de Raad, en het is duidelijk dat Wit-Rusland nog meer verbeteringen tot stand zal moeten brengen. Desalniettemin staan wij, de Commissie, paraat om het werk te beginnen en bij te dragen aan de onderhandelingen, zodra de ministers tot de conclusie komen dat er voldoende vooruitgang is geboekt.
Tot slot zijn we erop voorbereid ons aanbod aan Wit-Rusland betreffende het Europees nabuurschapsbeleid en oostelijk partnerschap tot in volle omvang te ontwikkelen. Dit zou betekenen dat de blokkering van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst wordt opgeheven en dat we onze steun aanzienlijk verhogen.
Als de ministers van oordeel zijn dat er voldoende vooruitgang is geboekt, zullen we na 13 april een besluit nemen ten aanzien van de vraag of de opschorting van sancties wordt verlengd. Als de vooruitgang van Wit-Rusland groot genoeg is om dit te rechtvaardigen, zijn we ook daadwerkelijk bereid om die vooruitgang te belonen, en ik hoop dat we dan werkelijk aan een nieuw hoofdstuk in onze betrekkingen met Wit-Rusland kunnen beginnen.
Jacek Protasiewicz
namens de PPE-DE-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, fungerend voorzitter, de onmiddellijke aanleiding tot het debat is het feit dat deze week de eerste helft van de zes maanden durende opschorting van de sancties tegenover Wit-Rusland verstreken is. Onze tussentijdse beoordeling van de betrekkingen tussen dit land en de Europese Unie werd door deze Vergadering met de nodige voorzichtigheid en rekening houdend met de veranderingen die in Wit-Rusland hebben plaatsgevonden, positief onthaald.
In de eerste plaats willen wij onze tevredenheid uitspreken over het legaliseren van de door Aliaksandr Milinkevich geleide beweging "Voor vrijheid" en de onafhankelijke kranten "Narodnaia Volia" en "Nasha Niva", die zijn toegelaten tot het staatsdistributiesysteem. Tegelijkertijd echter veroordelen wij het feit dat de politieke gevangenen die in de voorbije jaren zijn vrijgelaten, nog steeds hun volledige burgerrechten niet hebben teruggekregen en dat een protesterende student wederrechtelijk werd gearresteerd in de periode vóór zijn proces.
Wij benadrukken dat om de betrekkingen tussen de Europese Unie en Wit-Rusland te verbeteren en te normaliseren er veranderingen moeten komen in het kiesrecht en de restrictieve mediawetgeving moet worden ingetrokken. Bovendien moeten er wijzigingen in het Wetboek van Strafrecht komen die uitsluiten dat dit Wetboek wordt gebruikt tegen de democratische oppositie en tegen onafhankelijke journalisten. In dit verband willen wij de autoriteiten van Wit-Rusland aanmoedigen om nauw samen te werken met de OVSE en de Wit-Russische Vereniging van Journalisten. Wij waarderen het feit dat er met betrekking tot deze thema's al voorbereidende vergaderingen hebben plaatsgevonden, maar wij dringen aan op een permanente samenwerking met buitenlandse deskundigen en met vertegenwoordigers van het Wit-Russische maatschappelijk middenveld.
In de resolutie waarover wij vandaag debatteren, dringen wij er bij de Wit-Russische autoriteiten op aan om de beperkingen op de activiteiten van politieke partijen en non-gouvernementele organisaties op te heffen en meer onafhankelijke media te legaliseren. Dit zal echter geen eenrichtingsverkeer zijn. Wij dringen er ook bij de Europese Commissie en de Raad op aan om de prijs van EU-inreisvisa sneller te verlagen en de investeringen van de Europese Investeringsbank in de energie-infrastructuur, in het bijzonder de transitinfrastructuur van Wit-Rusland te vergroten. Ik wil benadrukken dat het Europees Parlement er opnieuw bij de Europese Commissie op wil aandringen om Biełsat TV financiële ondersteuning te geven. Bovendien dringt het Europees Parlement er bij de Wit-Russische autoriteiten ook op aan om de Bond van Polen in Wit-Rusland onder leiding van Angelika Borys te erkennen als de enige wettelijke vertegenwoordiging van de grootste etnische minderheid in het land.
De Voorzitter
U schijnt een drukbezet man te zijn, maar het is u gelukt om in de laatste minuut het woord te nemen.
Justas Vincas Paleckis
namens de PSE-Fractie. - (LT) Een goede schutting maakt goede buren. Dat is een oud Engels gezegde. Als we het over de huidige buurlanden hebben, is het evenwel toepasselijker om te zeggen dat lage schuttingen of geen schuttingen beter zijn.
Bij de overgang van de 20e naar de 21e eeuw, met een toenemende tendens naar autoritaire praktijken, is Wit-Rusland de zieke man van Europa geworden. Het land is in een deels zelfverkozen isolement vervallen en de schuttingen om het land zijn steeds hoger geworden. Door mensenrechtenschendingen was er binnen de Europese Raad geen plaats voor een land dat nochtans in het centrum van Europa ligt.
Het afgelopen jaar heeft ons de hoop gegeven dat de betrekkingen tussen de Europese Unie en Wit-Rusland kunnen veranderen en dat de schuttingen waar ik het over had, kunnen worden verlaagd. Er werd hier al gesproken over de kleine stappen die Minsk in de goede richting heeft gezet met betrekking tot politieke gevangenen, de registratie van de partijen en de registratie van kranten. Misschien zouden we ook de toekomstige opening van een vertegenwoordiging in de Europese Unie moeten noemen. Ik deel het voorzichtige optimisme van zowel het Commissielid als de minister en krijg de indruk dat de lucht aan het klaren is, maar dat er nog veel wolken zijn. Onze collega, de heer Protasiewicz, heeft het al gehad over de vrijheid van de media en reële omstandigheden die de vorming van politieke partijen mogelijk maken, en het land staat over het algemeen ook aan de vooravond van grote economische en maatschappelijke veranderingen. Hervormingen zouden op de toekomst gericht moeten zijn en het leven van gewone mensen makkelijker moeten maken.
Ik vind dat de Europese Unie zich ook op de weg van wederzijds begrip moet begeven. Allereerst door het afbreken, of op zijn minst het verlagen, van de financiële schutting van de visumplichten, die mensen zo ontmoedigt om te communiceren.
Wit-Rusland heeft het besluit genomen om een nieuwe kerncentrale te bouwen, die waarschijnlijk vrij dicht bij Vilnius, de hoofdstad van Litouwen, zal komen te staan. Er zijn voor de regio Litouwen, Estland en Polen ook plannen voor een aantal van zulke centrales. Er moet tussen al deze en andere staten gecommuniceerd worden en er moeten voortdurend besprekingen worden gehouden om misverstanden, schade aan het milieu en het negeren van de belangen van andere landen te voorkomen. Brussel moet nauwlettend in de gaten houden hoe Minsk de aanbevelingen van de IAEA en overeenkomsten met betrekking tot nucleaire veiligheid toepast, en de belangen van de landen van de Europese Unie behartigen.
Ik denk niet dat Wit-Rusland ook maar enige vooruitgang zal boeken als de muur tussen de officiële instellingen en de mensen daar niet wordt afgebroken. De regering zou betrokken moeten zijn bij het communiceren en onderhandelen met de oppositie, ngo's, vakbonden en jongerenorganisaties. Het Europees Parlement zal binnen enkele maanden aanbevelingen voorleggen over of we doorgaan met het afbreken van die schutting, of een nog hogere gaan bouwen. Als we deze kans niet weten te grijpen, zullen mensen aan beide kanten gedesillusioneerd raken. De beurt is nu aan Minsk.
Janusz Onyszkiewicz
namens de ALDE-Fractie. - (PL) De signalen die uit Wit-Rusland komen, zijn niet altijd eenduidig. Politieke gevangenen werden vrijgelaten, twee onafhankelijke kranten werden toegelaten in het officiële distributienetwerken en de beweging "Voor vrijheid" onder leiding van de oppositionele presidentskandidaat Aliaksandr Milinkevich, werd geregistreerd. Hierover heeft de Commissaris overigens reeds gesproken. Aan de andere kant worden oppositieleden echter opnieuw gearresteerd en werden de rechten van veel vrijgelaten gevangenen aan banden gelegd. Heel wat kranten wachten op een erkenning zoals de twee bovengenoemde kranten kregen en tal van niet-gouvernementele organisaties en politieke partijen strijden voortdurend voor hun registratie, of leven met de dreiging deze te verliezen. Priesters en nonnen worden uitgewezen en de doodstraf bestaat nog steeds.
Wij mogen Wit-Rusland de rug niet toekeren. Ik geloof echter niet dat de tijd al rijp is voor een dialoog tussen dit parlement en dat van Wit-Rusland. We moeten de procedures voor het verkrijgen van visa voor de inwoners van Wit-Rusland beperken en vereenvoudigen. Dit geldt uiteraard niet voor diegenen die om gegronde redenen geen toegang mogen krijgen tot de Europese Unie.
Ook instellingen die belangrijk zijn voor de opbouw en de ontwikkeling van de burgermaatschappij, bijvoorbeeld onafhankelijke niet-gouvernementele organisaties, politieke partijen en de onafhankelijke pers, moeten we effectieve steun bieden, ook op financieel vlak. Ook de kwestie van de rechten van de werknemers in Wit-Rusland moeten we ter sprake brengen. Momenteel zijn er buiten de overheidinstellingen geen vaste arbeidscontracten: iedereen werkt op basis van een jaarcontract. Dit geeft de werkgever, en zo ook de staat, enorm veel macht over de hele maatschappij.
Het oostelijk partnerschap biedt ook de huidige Wit-Russische autoriteiten nieuwe kansen. Het moderniseringsproces van het land en zijn toenadering tot de Europese politieke normen moet echter plaatsvinden in dialoog tussen de autoriteiten en de Wit-Russische democratische oppositie.
Ryszard Czarnecki
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mevrouw de Commissaris, voorzitter, de laatste tijd nemen we elk kwartaal resoluties aan met betrekking tot Wit-Rusland. Dat is geen voorbeeld van inflatie, maar getuigt veeleer van het feit dat we de ontwikkelingen in dit land, dat grenst aan Polen en dus aan de Europese Unie, op de voet volgen.
Is het democratiseringsproces in Wit-Rusland bevredigend? Neen. Is dat een reden om Minsk opnieuw de rug toe te keren? Neen. Wij moeten druk blijven uitoefenen om democratische vrijheden en normen, vrije meningsuiting en democratische waarden te laten respecteren. Tegelijkertijd moeten we Wit-Rusland groen licht geven als een land en maatschappij die wij meer en meer willen zien toenaderen tot de Europese Unie. Wit-Russen zijn Europeanen, Wit-Rusland maakt integraal deel uit van het oude continent, en de Wit-Russische cultuur is een deel van de Europese cultuur.
Vandaag vechten de edelmoedigste Wit-Russen voor mensenrechten, democratie en religieuze vrijheid. Maar laat ons de minder edelmoedige Wit-Russen niet in de armen van Moskou drijven. Dat zou al te gemakzuchtig en dom zijn, onverantwoordelijk, zelfs erger dan een misdaad - kortom: een kapitale fout. We moeten twee dingen tegelijk doen. We moeten Loekasjenko in het oog houden, zodat hij bijvoorbeeld geen katholieke priesters uit Polen of oppositieleden vervolgt en geen kranten opdoekt. Tegelijk moeten we de Wit-Russische staat ook als staat steunen om te voorkomen dat zij steeds meer onder de Russische politieke, economische en militaire invloedssfeer komt te vallen.
Milan Horáček
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Ik heet het Tsjechische Raadsvoorzitterschap, vertegenwoordigd door vicepremier Vondra, van harte welkom. Met de registratie van de democratische oppositiegroepering Beweging voor de Vrijheid van Alexander Milinkevich en de vrijlating van politieke gevangenen heeft de regering van Wit-Rusland het signaal afgegeven dat het zich meer wil openstellen. Nu moet echter worden getoetst of de bereidheid tot een dialoog werkelijk wordt ingegeven door de wil om veranderingen door te voeren en de betrekkingen met de EU te herstellen.
We willen graag dat Wit-Rusland zijn plaats vindt in Europa. We wachten daar al heel lang op en we zijn bereid om met Wit-Rusland weer betrekkingen aan te knopen, maar alleen onder duidelijke voorwaarden. De belangrijkste is de naleving van de mensenrechten. Dat geldt niet alleen voor de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting, maar voor het totale politieke, sociale en persoonlijke leven van ieder individu. We zijn de verkiezingsfraude en de aanvallen op de oppositie niet vergeten. We blijven de ontwikkelingen nauwlettend volgen.
In oktober besloten we om het inreisverbod voor president Loekasjenko op te schorten. Van zijn kant moet ook Wit-Rusland Europese delegaties toelaten, zodat zij van gedachten kunnen wisselen met vertegenwoordigers van de oppositie.
We weten uit ervaring dat er aan elke dictatuur een einde komt!
Věra Flasarová
Dames en heren, Wit-Rusland is het laatste Europese land waarmee de Europese Unie geen overeenkomst inzake wederzijdse betrekkingen heeft gesloten. Gezien de door de Raad en de Commissie voorgestelde strategie ten aanzien van Wit-Rusland, zou deze anomalie op korte termijn kunnen verdwijnen. De proefperiode van enkele maanden loopt bovendien juist op zijn einde. De leiding van Wit-Rusland kan veranderingen mogelijk maken die leiden tot een vergroting van de democratie en de vrijheid en de Europese Unie zal samenwerking en normalisering van de betrekkingen aanbieden. Dat zou het doel moeten zijn. Het is echter de kunst van de diplomatie om zaken te zien in een bredere context en afhankelijk daarvan de eisen te doseren. Vrijwel alle veranderingen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden, speelden zich af binnen een globale context. Juist nu maken we een fundamentele verandering van de situatie mee. Het twintig jaar durende experiment van Amerikaanse dominantie komt tot een einde. Het multipolaire concept dat daarvoor in de plaats komt, kan eveneens tot conflicten leiden. Wat er momenteel om ons heen gebeurt, zijn de bijverschijnselen van een verandering van de machtsverhoudingen. Nieuwe en hernieuwde oude machtscentra onderscheiden zich van hun concurrenten en vormen hun eigen invloedssfeer. Wit-Rusland vormt samen met Oekraïne, Moldavië en de Kaukasus een zone, waarover een harde strijd wordt gevoerd tussen Rusland aan de ene kant en de Verenigde Staten en de Europese Unie aan de andere kant. Het zou absurd zijn om dit te ontkennen, ook al wordt er gestreden onder het motto van prachtige idealen zoals vrijheid, democratie en mensenrechten. De begrippen waar het echter werkelijk om draait zijn energie, geld en militair-strategische belangen. Zolang de grote wereldmachten, waaronder de Europese Unie, bereid zijn de nieuwe geopolitieke ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Bastiaan Belder
namens de IND/DEM-Fractie. - Mijnheer de Voorzitter, de wereldwijde financiële crisis zou aan Wit-Rusland voorbijgaan. Deze overmoedige prognose komt president Loekasjenko begin 2009 inmiddels duur te staan. Zijn bewind verkeert in acute geldnood, Minsk klopt al voor miljarden kredieten aan bij het IMF, Moskou en zelfs Washington. Voorwaarde voor eerstgenoemde geldschieter was de devaluatie van de Wit-Russische roebel met maar liefst 20,5% op 2 januari. Tot op vandaag zit de schrik er bij de Wit-Russische burgers zichtbaar in. Begrijpelijk bij een onverhoedse daling van het gemiddelde maandsalaris van 400 naar 333 Amerikaanse dollars, naast de euro vandaag een felbegeerde valuta in Minsk en wijde omtrek.
Gaat deze verzwakking van de Wit-Russische economische positie de kans op een nieuwe binnen- en buitenlandse oriëntatie van het Loekasjenko-bewind soms doorkruisen? Bepaald geen denkbeeldig gevaar, want afgezien van de huidige financiële problemen is een cosmetische koersverlegging van Loekasjenko richting westen even goed een reële optie. Dan zou de machtige president eenvoudig zijn strategie van een gesimuleerde integratie met Rusland inruilen voor een gesimuleerde toenadering tot de Europese Unie. De aanstaande gasonderhandelingen met de leverancier Rusland kunnen zo'n simulatie extra stimuleren.
Met een uitgebalanceerde strategie dient de Europese Unie zo'n ongewenst politiek scenario in Minsk het hoofd te bieden. Alle Europese instellingen zullen daarbij àlle Wit-Russische instellingen moeten aanspreken: de staatsinstanties, de oppositiekrachten, de burgermaatschappij, ja evenzeer de passieve bevolking. Een inspirerende Europese doelstelling die uitbouw en bruggenbouw in het contact met Wit-Russische maatschappelijke geledingen nastreeft.
Roberto Fiore
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik denk dat er geen enkele reden meer bestaat om welke sancties dan ook tegen Wit-Rusland in stand te houden. We zien hier een land dat zonder twijfel een crisis doormaakt, net als alle Europese landen, en dit land staat in ieder geval het recht op eigendom toe, een land dat tot enkele maanden geleden een groeipercentage van 8 procent kende en het buitenlanders, inclusief Europeanen, niet belette om grond of huizen te kopen, ook al verliep dit via Wit-Russische ondernemingen.
Verder, met het oog op de godsdienstvrijheid, heeft kardinaal Bertone enige tijd geleden Wit-Rusland bezocht en zijn er zeker betrekkingen met wederzijds respect gesmeed tussen de Wit-Russische staat en het Vaticaan. Met name politieke vrijheden zijn belangrijk en er zou sprake zijn geweest van enkele gevangenen, maar dit betreft drie politieke gevangenen die weer zijn vrijgelaten.
We hebben het ook over de politieke verkiezingen, en uiteraard bestaat hier niet de allesomvattende vrijheid die wij tijdens de westerse verkiezingen kennen, maar het klopt ongetwijfeld dat zendtijd en, in sommige gevallen, zelfs financiële steun is gegeven aan alle kandidaten door de staat. Verder weten we dat in de komende weken enkele dagbladen - onafhankelijke dagbladen - de mogelijkheid zullen hebben om op te starten en verspreid te worden.
Ik denk dat het strategisch gezien in het belang van Europa is om open te staan voor Wit-Rusland, en wel omdat Wit-Rusland een zeer belangrijk element vormt tussen Europa en Rusland. Laten we niet vergeten dat er een sterke katholieke minderheid woont, die het dichter bij het buurland Polen en de rest van Europa brengt en het land tot een strategisch bondgenoot maakt met het oog op de rest van Oost-Europa. Vreemd genoeg wordt momenteel de toetreding van Turkije tot Europa besproken, terwijl Wit-Rusland een veel sterkere en belangrijkere rol als partner van Europa speelt.
Árpád Duka-Zólyomi
(HU) Mijnheer de Voorzitter, in de betrekkingen tussen de EU en Wit-Rusland is het moeilijk over het dode punt heen te geraken. De externe druk van de afgelopen periode, de zwakker wordende vriendschap tussen Rusland en Wit-Rusland, de angst die het Russisch-Georgische conflict teweegbracht en niet in de laatste plaats de wereldwijde economische crisis hebben dit deels in de hand gewerkt.
Het door Loekasjenko bestuurde land wil voor het eerst iets van Europa: de vrijlating van politieke gevangenen, de inschrijving van een beweging en het begin van de dialoog met onafhankelijke journalisten laat zien dat Loekasjenko op zijn eigen manier de deuren probeert te openen naar Europa. Naast deze halve stappen moet Minsk voor werkelijke toenadering met meer komen dan tot nu toe het geval is geweest.
Het is terecht dat de EU de gegeven mogelijkheden benut, hoe weinig het er ook zijn. De Europese Unie kan voor het eerst echt invloed uitoefenen op de politieke situatie in Wit-Rusland en daarom is het niet om het even wat voor beleid Brussel voert. We moeten vasthouden aan de kritische houding en het pakket voorwaarden waarover we nu beschikken. We moeten goed bij de les blijven want het is moeilijk voor te stellen dat Loekasjenko en zijn bewind in staat zijn radicaal te veranderen.
De concrete stappen die door de EU zijn gezet of nog in de planning liggen, zijn belangrijk. Het is onze taak om de ngo's en de oppositie die vecht voor verandering bijeen te brengen en te steunen. We moeten tevens hervormingen afdwingen op het gebied van wetgeving, en dan denk ik aan het wetboek van strafrecht en de wetten inzake de pers en de verkiezingen. Met het oog op het behoud van de kwaliteit van het EU-beleid ten aanzien van Wit-Rusland en het proces van democratisering moet het Europees Parlement de Raad en de Commissie blijven controleren.
De landen in de regio, inclusief Oekraïne, hebben bewezen dat er zonder duidelijke voorwaarden en de naleving daarvan geen democratische ontwikkeling mogelijk is, in dat geval wordt er slechts gebouwd aan een democratische illusie. Het voorliggende voorstel voor een besluit is kritisch en constructief, en daarom steun ik het zonder meer.
Józef Pinior
(PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik wil eerst en vooral benadrukken dat wij heel blij zijn dat minister Aleksandr Vondra vanavond het debat van de Vergadering bijwoont. Hieruit blijkt het belang dat het Tsjechische voorzitterschap hecht aan de buitenlandse politiek van de Europese Unie.
Vandaag analyseren wij de strategie van de Europese Unie met betrekking tot Wit-Rusland en de strategie van openheid die de laatste maanden gevolgd werd. Volgens mij zijn de resultaten van deze strategie positief, wat ook blijkt uit het ontwerprapport van het Europees Parlement.
Als gevolg hiervan werd in Minsk een Permanente Vertegenwoordiging van de Europese Commissie aanwezig. We ontvangen positieve signalen met betrekking tot de uitbreiding van de vrijheidssfeer in Wit-Rusland, zoals bijvoorbeeld de registratie van Aliaksandr Milinkevichs beweging "Voor vrijheid" en de publicatie en registratie van twee onafhankelijke kranten, "Narodnaia Volia" en "Nasha Niva". Daarnaast is er de verklaring van de minister van Buitenlandse Zaken van Wit-Rusland, Sergei Martynov, inzake de positieve houding van Wit-Rusland tegenover het oostelijk partnerschap van de EU. Ik wil ook uw aandacht vestigen op het feit dat de Wit-Russische regering de eigenmachtige onafhankelijkheidsverklaringen van Zuid-Ossetië en Abchazië niet heeft erkend. Dat zijn positieve signalen die ongetwijfeld ook voortkomen uit de houding van de Europese Unie tegenover Wit-Rusland.
Dit is duidelijk waar het in onze ontwerpresolutie om draait: in Wit-Rusland hebben we nog altijd te maken met een beperking van mensenrechten en persoonlijke vrijheden. Wit-Rusland is geen liberale democratie in de Europese betekenis van dat woord. Ik ga volledig akkoord met het scenario dat vandaag werd voorgesteld door commissaris Ferrero-Waldner, namelijk dat een permanente opheffing van de sancties mogelijk zou kunnen zijn indien Wit-Rusland de vrijheid en burgerrechten uitbreidt en zijn economie liberaliseert. Ik ben ervan overtuigd dat een grotere aanwezigheid van de Europese Unie in Wit-Rusland bijdraagt tot een grotere liberalisering en democratisering van het land.
De Voorzitter
Ik zou de geachte afgevaardigde erop willen wijzen dat er altijd een vertegenwoordiger van de Raad aanwezig is bij deze debatten, dus zo bijzonder is dit nu ook weer niet, hoewel we de aanwezigheid van vicepremier Vondra uiteraard op prijs stellen.
Zdzisław Zbigniew Podkański
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de betrekkingen van de Europese Unie en Wit-Rusland zijn afhankelijk van beide kanten. Goede wil van beide kanten leidt tot dialoog, een echt nabuurschapsbeleid en een oostelijk partnerschap. Een partnerschap bouwt men niet op verboden en sancties. Daarom ben ik tevreden over het recentste initiatief van de Europese Commissie dat gericht is op een verbetering van de betrekkingen met Wit-Rusland. Objectief moet worden vastgesteld dat ook Wit-Rusland veel voor de toenadering gedaan heeft. Hiervan getuigen onder andere de registratie van de beweging "Voor vrijheid", de toestemming voor druk en verspreiding van oppositiekranten en het feit dat het land openstaat voor een oostelijk partnerschap.
De Europese Unie verwacht nog meer, en daar heeft zij gegronde redenen toe, net zoals er ook redenen zijn voor de vele verwachtingen die Wit-Rusland koestert. Als de Wit-Russische autoriteiten bijvoorbeeld gevraagd wordt om een einde te stellen aan de praktijk die uitreisvisa van zijn burgers vereist, wat vooral voor kinderen en studenten geldt, waarom vereenvoudigt en liberaliseert de Europese Unie de visumprocedures voor de burgers van Wit-Rusland dan niet? Deze problemen zijn vooral belangrijk voor bewoners van de grensregio's, die culturele en familiebanden hebben ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken.)
Esther De Lange
Voorzitter, wij spreken vanavond over het EU-beleid ten aanzien van Wit-Rusland, een beleid waarin democratie en respect voor mensenrechten centraal staan.
Ik wil me toespitsen op één onderdeel: het uitreisverbod voor kinderreizen, zonder natuurlijk afbreuk te doen aan alle andere relevante zaken die vanavond al zijn aangedragen. U weet wellicht dat kinderen, slachtoffers van de Tsjernobyl-ramp, al sinds jaar en dag naar Nederland en ook andere landen van de Europese Unie komen om een tijdje bij te komen van de nasleep van deze ramp. Het gaat natuurlijk om kinderen die ver na die ramp geboren zijn - ze zijn nu ongeveer even oud als ik was op het moment dat die ramp 22 jaar geleden plaatsvond - maar zij ondervinden nog dagelijks de gevolgen ervan, zoals blijkt uit de statistieken voor schildklieraandoeningen, kanker enz. Jaarlijks worden zo'n 30.000 Wit-Russische kinderen verwelkomd in 21 landen door gastgezinnen, vrijwilligersorganisaties en kerken.
In oktober 2008 kwam het bericht dat Wit-Rusland via een decreet een halt zou toeroepen aan deze kinderreizen en deze kinderen zou verbieden naar het buitenland te gaan. Weg Kerstvakantie dus. Mede dankzij druk vanuit de Europese Unie, de Raad van Europa en een aantal ministers van Buitenlandse Zaken, onder wie ook onze Nederlandse minister Verhagen, is dat decreet van 20 december tot 20 januari tijdelijk opgeheven en zijn dus een aantal kinderen toch nog op vakantie kunnen komen, maar na 20 januari dit jaar is er dus niets meer geregeld. Het is nu dan ook de hoogste tijd om die tijdelijke opschorting om te zetten in een structurele EU-brede oplossing zodat Wit-Russische kinderen en de Europese gastgezinnen de volgende keer niet langer in spanning hoeven te zitten of hun reis wel kan doorgaan. Het liefst regelen wij dit voor alle lidstaten in één keer en niet, zoals het nu gaat, steeds weer via bilaterale onderhandelingen, 27 keer opnieuw.
Wij roepen in onze resolutie dan ook het Tsjechisch voorzitterschap op om met de Wit-Russische autoriteiten te onderhandelen over een EU-brede oplossing.
Marianne Mikko
(ET) Dames en heren, de weg die Wit-Rusland naar Europa voert moet er een zijn van dialoog en compromissen.
In de vorig jaar aangenomen resolutie over Wit-Rusland werd de noodzaak onderstreept van een streng en voorwaardelijk maar tegelijkertijd positief beleid. De vooruitgang die is geboekt op het gebied van energie, het milieu en vervoer is het resultaat daarvan.
Er zijn echter problemen die wij onder ogen moeten zien. Democratie is van wezenlijk belang. Als leden van het Europees Parlement mogen wij niet tolereren dat Wit-Russische oppositieleiders worden vervolgd, de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting worden beperkt en de fundamentele burgerrechten worden geschonden. Geen enkel democratisch land kan functioneren zonder een sterk maatschappelijk middenveld.
Wij moeten daarom uitgebreide steun geven aan organisaties die de mensenrechten willen verdedigen, de democratie willen bevorderen en de burgers van het land willen mobiliseren.
Ik ben blij met het besluit van de Wit-Russische autoriteiten om de burgerbeweging "For Freedom" van de heer Milinkevich te registreren. Dit is echter nog maar het begin, want ook "Naša Vjasna", dat de mensenrechten wil bevorderen, en een aantal andere organisaties die de democratie willen ontwikkelen, wachten op registratie.
Tot slot wil ik de visumregeling noemen. Tussen de Europese Unie en Wit-Rusland moet een overeenkomst inzake de uitgifte van visa worden gesloten. De weg naar Europa moet open zijn. Een duur visum en strikte bepalingen bestraffen niet het regime, maar de bevolking. Dat heb ik herhaaldelijk gezegd en dat zeg ik vandaag nog eens. Laten wij een Europese hand uitsteken om de Wit-Russische bevolking te verwelkomen.
Ewa Tomaszewska
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft het probleem Wit-Rusland, de laatste dictatuur op het Europese continent, al herhaaldelijk aangekaart. Katholieke priesters worden nog steeds belemmerd om hun pastorale taak uit te oefenen en de rechten van etnische minderheden worden niet gerespecteerd. In het bijzonder het democratisch gekozen bestuur van de Bond van Polen in Wit-Rusland, onder leiding van Angelika Borys, wordt niet erkend. Nog steeds worden er activisten van de oppositie en mensenrechtenorganisaties gearresteerd en worden hun kantoren doorzocht. Onafhankelijke journalisten worden nog altijd vervolgd.
Er zijn echter wel veranderingen op til, zij het dan heel langzaam. De beweging "Voor vrijheid" werd geregistreerd en de druk en verspreiding van twee oppositiekranten werd toegestaan. De minister van Buitenlandse Zaken van Wit-Rusland reageerde positief op het oostelijk partnerschap en heeft zijn interesse geuit om er deel van uit te maken. Dat geeft ons voorzichtige hoop op verbetering van het klimaat van de gemeenschappelijke betrekkingen en de verwezenlijking van het voorstel van de Commissaris.
Colm Burke
(EN) Mijnheer de Voorzitter, gezien het feit dat externe betrekkingen een van de belangrijkste prioriteiten van het Tsjechische voorzitterschap vormen, zou ik de voorzitter van de Raad willen verzoeken uit te leggen welke maatregelen de Raad overweegt te treffen om de Wit-Russische regering aan te moedigen het internationale reisverbod voor kinderen die naar EU-lidstaten reizen in het kader van rust- en herstelprogramma's op te heffen. Ik dring er bij het Tsjechische voorzitterschap op aan om een pan-Europese overeenkomst te bereiken die het Wit-Russische kinderen die door de ramp in Tsjernobyl zijn getroffen, toestaat naar iedere lidstaat van de Europese Unie te reizen.
Hiertoe heb ik samen met mijn collega's paragraaf 10 aan de huidige resolutie van het Europees Parlement toegevoegd. In augustus vorig jaar kondigde de Wit-Russische een verbod op internationale reizen af, nadat een kind weigerde terug te gaan na een reis naar het buitenland.
Het is de Ierse regering gelukt een uitzondering te verkrijgen, die kinderen toestaat met kerstmis naar Ierland te reizen, maar vele andere kinderen moeten nog steeds uitreisvisa zien te bemachtigen om te kunnen deelnemen aan rust- en herstelprogramma's. Ongeveer 1 000 Ierse gezinnen nemen elke zomer en met kerstmis Wit-Russische kinderen op, waarbij vaak ook medisch onderzoek en in sommige gevallen medische behandeling wordt geboden.
Hoewel ik verheugd ben over het besluit van de Wit-Russische autoriteiten om het reisverbod tijdelijk op te heffen voor een aantal slachtoffers van de ramp in Tsjernobyl, wil ik er bij het voorzitterschap op aandringen om druk te blijven uitoefenen, zodat er in de nabije toekomst een EU-brede overeenkomst kan worden gesloten die Wit-Russische kinderen de vrijheid geeft om naar elke lidstaat binnen de EU te reizen.
Ik heb het internationale reisverbod ook onder uw aandacht gebracht, mijnheer de commissaris, en in uw antwoord op mijn brief meldde u dat tegen het verbod is geprotesteerd door de delegatie van de Europese Commissie in Minsk en laatstelijk ook door de adjunct-directeur-generaal Buitenlandse Betrekkingen tijdens zijn bezoek aan Minsk begin november. Ik zou graag van u willen vernemen of u over actuele informatie beschikt over de diplomatieke inspanningen van de EU met het oog op de opheffing van dit repressieve verbod.
Sylwester Chruszcz
(PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, de geleidelijke heropleving van de betrekkingen met Wit-Rusland en onze bereidheid tot dialoog met de Wit-Russische regering zijn een stap in de goede richting. Ik ben ook tevreden met de aankondiging van vandaag door het Tsjechische voorzitterschap van een ontmoeting van de Raad met een vertegenwoordiger van Wit-Rusland op een diplomatieke top deze maand.
Met tevredenheid neem ik ook kennis van de pogingen om Wit-Rusland in het oostelijk partnerschap op te nemen. De besluiten die op het niveau van de EU genomen worden, moeten in de eerste plaats door de bewoners van Wit-Rusland gevoeld worden, al is het alleen maar op het vlak van het visumbeleid. Gezien de huidige gascrisis in Europa moeten we onderstrepen dat Wit-Rusland een zeer stabiele partner is gebleken met betrekking tot de gastoevoer naar de Europese Unie. Een constructieve dialoog en een verbetering van de bilaterale betrekkingen, die uiteraard gebaseerd moet zijn op democratische beginselen en respect voor de mensenrechten, is in het voordeel van beide partijen.
Zita Pleštinská
- (SK) Ook al vinden er positieve ontwikkelingen plaats in Wit-Rusland, we moeten nauw contact houden met de vertegenwoordigers van de Wit-Russische oppositie en met onze vriend Aliaksandr Milinkevich.
Europa moet economische hervormingen in Wit-Rusland ondersteunen. Deze steun mag echter alleen worden gegeven als aan bepaalde voorwaarden en eisen wordt voldaan. Hier zou de eis voor een grotere vrijheid van de media onder moeten vallen. De media moeten vrij zijn om binnen de wet te opereren en hun materiaal in het land uit te geven. Een grotere vrijheid voor het leiden van politieke partijen en non-gouvernementele organisaties is essentieel voor een democratie.
Ons debat van vandaag laat ook zien dat we allemaal een democratisch Wit-Rusland terug willen in Europa, maar zonder Loekasjenko. De EU maakt grote kans, als zij betrokken raakt bij de bevordering van democratische waarden, om Wit-Rusland voor zich te winnen en het uit de greep van Rusland te bevrijden.
Alessandro Battilocchio
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, na jaren van gecompliceerde betrekkingen constateren we enkele kleine stapjes in de goede richting met de erkenning van de beweging onder leiding van de heer Milinkevich, de goedkeuring van verschillende niet-regeringsgezinde kranten en de eerste tekenen van bereidwilligheid om de aanbevelingen die door de OSCE/ODIHR zijn gedaan, te bespreken. De weg die nog te gaan is, is echter niet zomaar lang, maar zeer lang.
Het is te hopen dat er een nieuwe weg wordt ingeslagen binnen de betrekkingen tussen de EU en Wit-Rusland; het feit dat parlementsleden van onze afvaardiging genegeerd worden, is behoorlijk beschamend en we hopen dat dit vanaf nu alleen maar een slechte herinnering zal zijn. Net als de heer Burke, verzoek ik de Commissie en de Raad om zich tijdens de volgende gezamenlijke bijeenkomsten toe te leggen op één punt: een duidelijke en gezamenlijke bepaling van de regels die samenhangen met het verblijf van Wit-Russische kinderen bij Europese gezinnen uit gezondheidsoverwegingen. De afgelopen jaren is Wit-Rusland vaak, veel te vaak, oppervlakkig of inflexibel met deze kwestie omgesprongen, en deelde het letterlijk een klap in het gezicht uit van de gastgezinnen en helaas ook van de kinderen en jongeren die betrokken waren bij de hulp- en solidariteitsprojecten.
Călin Cătălin Chiriţă
(RO) Ik ben tevreden met de verklaring van de Raad en de Commissie en ben eveneens van mening dat het autoritaire regime van Loekasjenko nauwlettend in de gaten moet worden gehouden. Ik ben echter van mening dat we behoefte hebben aan een langetermijnvisie voor een toekomstig Wit-Rusland, het Wit-Rusland van na Loekasjenko, dat democratisch en welvarend is.
De Europese Unie moet een intelligente strategie toepassen ten opzichte van de mensen en de samenleving in Wit-Rusland, dus niet alleen ten opzichte van de tijdelijke regering in Minsk. De geschiedenis heeft namelijk uitgewezen dat isolement en het opleggen van sancties dictaturen juist in het zadel houden. Daarom moeten we het tegenovergestelde doen. We moeten de Wit-Russen zoveel mogelijk de kans bieden om in de Europese Unie te studeren, te reizen, voor korte perioden te werken en in contact te komen met Europese waarden en onze economische en culturele verworvenheden. Alleen zo kunnen we deze mensen doen verlangen naar onze waarden en het overgangsproces faciliteren dat het land zal doormaken.
Tot slot zou ik tegen de heer Fiore willen zeggen dat het televisieoptreden van de kandidaten tijdens de verkiezingscampagne van generlei betekenis is. Alles hangt immers af van degene die de stemmen telt, zoals Stalin ooit zei.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, mijnheer de minister, iedereen hier aanwezig op deze plenaire vergadering zou willen dat Wit-Rusland de democratische beginselen, de mensenrechten, de vrijheid van vereniging evenals de vrije meningsuiting respecteert. Iedereen hier aanwezig zou willen dat Wit-Rusland een einde maakt aan de gewelddadige vervolging van zijn eigen burgers en etnische minderheden. Helaas is onze lijst met eisen behoorlijk lang, en lijkt het onwaarschijnlijk dat in de nabije toekomst aan alle eisen voldaan zal zijn. We mogen echter de strijd om de waarden waarop de Europese Unie gebaseerd is, niet staken.
Het beleid van sancties ten aanzien van Wit-Rusland was in eerste instantie een fiasco. Laten we hopen dat een verandering in de politieke strategie van de EU ten opzichte van Minsk een succes wordt. Dat zal echter niet eenvoudig zijn door het feit dat de parlementsverkiezingen in de lente van 2008 door Loekasjenko werden vervalst.
De voornaamste wegen naar democratisering van de Wit-Russische maatschappij zijn onderwijs, vrije media en contacten tussen inwoners van de EU en Wit-Rusland. We zouden een speciaal beursprogramma moeten opstellen om Wit-Russische jongeren in de Europese Unie te laten studeren, wat in de toekomst grote voordelen zal opleveren.
Flaviu Călin Rus
(RO) We behandelen drie ontwerpresoluties, van 21 mei, 9 oktober en 7 januari. Afgaande op de verklaringen van de afgevaardigden kunnen we vaststellen dat er sprake is van vooruitgang.
Echter, elke verklaring die kan leiden tot meer democratie in een land, zeker wanneer het zoals Wit-Rusland een buurland betreft, kan absoluut op mijn belangstelling en steun rekenen. Zoals mijn collega's al hebben aangegeven, denk ook ik dat we behoefte hebben aan twee zeer belangrijke dingen, al was het maar voor meer wederzijds vertrouwen en transparantie. Ten eerste moeten we ons volwassen opstellen en het voor burgers in Wit-Rusland makkelijker maken om toegang te krijgen tot de Europese Unie. Zo kunnen ze in contact komen met onze waarden, ons beleid, kortom met alles waar we als Europese Unie voor staan. Ten tweede moet Wit-Rusland zo snel mogelijk een land worden zonder politieke gevangenen. Dit is echt een zeer eenvoudig gebaar dat president Loekasjenko zou kunnen maken.
De Voorzitter
Het is tijd om de balans van de discussie op te maken en ik nodig vicepremier Vondra daartoe uit.
Alexandr Vondra
fungerend voorzitter van de Raad. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen dit voor de Raad samen te vatten.
Ten eerste denk ik dat we een echt interessant debat over de inhoud hebben gevoerd, waarbij u de Raad veel input voor zijn werk heeft gegeven. Ik zou willen benadrukken dat we in de Raad veel waardering hebben voor de belangstelling voor en actieve betrokkenheid bij Wit-Rusland van het Europees Parlement. Ik denk dat het bijzonder zinvol is om enerzijds wat betreft de mensenrechten druk te blijven uitoefenen en anderzijds te blijven vasthouden aan een strategische benadering. Ik zou met name de Poolse leden van het Parlement - Jacek Protasiewicz, Janusz Onyszkiewicz en Józef Pinior - willen bedanken voor hun bijdragen. Ik denk dat wij vol aandacht hebben toegehoord.
Dan wil ik nu ter afsluiting drie punten noemen, beginnend met visumtarieven, waarover vele leden hebben gesproken. Van dit probleem zijn we ons bijzonder bewust. Zelfs sprekend in onze nationale hoedanigheid, hebben we ons in het afgelopen jaar vaak over dit onderwerp uitgesproken. Ik wil hier heel duidelijk over zijn. Wij zijn van mening dat Wit-Rusland deel uitmaakt van Europa en we zijn ons bewust van de problemen die voor Wit-Russische burgers ontstaan door de verhoging van de visumtarieven. Om negatieve gevolgen voor het intermenselijke contact te voorkomen zal het Tsjechische voorzitterschap lidstaten blijven aanmoedigen om de flexibiliteit te gebruiken die beschikbaar is krachtens de relevante bepalingen van het acquis. Het voorzitterschap zal tevens een meer samenhangende toepassing van de bestaande regels door de lidstaten stimuleren. Als de huidige positieve ontwikkelingen worden voortgezet en versterkt met verdere belangrijke stappen door Wit-Rusland op het gebied van de mensenrechten en fundamentele vrijheden, waardoor het land kan deelnemen aan het Europees nabuurschapsbeleid en het toekomstige oostelijk partnerschap, zal een dialoog over visa uiteindelijk tot de mogelijkheden behoren.
Met betrekking tot de kinderen die zijn getroffen door de ramp in Tsjernobyl, die enkelen onder u hebben genoemd, kan ik u ervan verzekeren dat we druk blijven uitoefenen. We steunden de maatregelen van het Franse voorzitterschap aangaande deze kwestie, waaronder de demarche van 3 december vorig jaar. De inspanningen van de EU hebben uiteindelijk geleid tot de tijdelijke opschorting van presidentieel besluit nr. 555, dat deze reizen verbiedt. Dit was een welkome ontwikkeling, evenals de bilaterale overeenkomsten die begin december zijn bereikt tussen Ierland en Wit-Rusland over toekomstige rust- en herstelprogramma's voor kinderen die zijn getroffen door de ramp in Tsjernobyl. We realiseren ons dat het probleem in zijn algemeenheid nog lang niet is opgelost. Het Tsjechische voorzitterschap zal de kwestie blijven volgen en, waar toepasselijk, eventuele nodige maatregelen treffen namens de EU. Daarnaast blijven we de kwestie aan de orde stellen in onze contacten met de autoriteiten in Minsk.
Tot slot zal Wit-Rusland de komende maanden hoog op onze agenda blijven, in het kader van de evaluatie van de sancties en het toekomstige oostelijke partnerschap. Zoals uw resolutie over Wit-Rusland, die na de verkiezingen van 28 september werd aangenomen, ons geholpen heeft om verder te gaan, zo hopen we dat u ons zult blijven steunen tijdens ons voorzitterschap.
Benita Ferrero-Waldner
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik merk dat een zeer ruime meerderheid onze mening deelt. Dat betekent dat we Wit-Rusland hebben aangeboden dichter bij de Europese Unie te komen via het Europees nabuurschapsbeleid. We hebben, in principe, een schaduwactieplan aangeboden en ook een mogelijkheid om lid te worden van het oostelijk partnerschap op het juiste moment, als de omstandigheden dit toelaten.
Dit gezegd hebbende, wil ik nu ingaan op een aantal specifieke punten die u aan de orde hebt gesteld. Wit-Rusland heeft de effecten van de financiële crisis en de stijgende gasprijzen in 2007 en 2008 tot nu toe redelijk kunnen opvangen, vanwege de zeer beperkte integratie van het land binnen de mondiale economie en ook door substantiële leningen van Rusland, China en Venezuela. Echter, zoals de heer Belder terecht opmerkte, heeft Wit-Rusland nu het IMF om een stand-by-krediet van 2,5 miljard euro moeten vragen, inclusief devaluatie van de munteenheid om de negatieve effecten van de mondiale crisis te compenseren. Aangezien de economie en industrie van het land voor het grootste deel niet zijn hervormd en ongestructureerd blijven, verwachten we dat deze negatieve trend zich voortzet, met negatieve maatschappelijke consequenties van dien. Ik ben het dus met u eens dat dit een belangrijke factor is.
Wat betreft de kerncentrale en de vragen rond veiligheid en beveiliging, kan ik u zeggen dat we in onze technische dialoog met Wit-Rusland ook met name streven naar de garantie dat het land internationale veiligheids- en beveiligingsnormen naleeft. We kunnen vaststellen dat Wit-Rusland zeer actief samenwerkt met de IAEA in Wenen en een opmerkelijke openheid heeft betracht bij het beschikbaar maken van informatie aan de Commissie binnen dit proces.
Dit gezegd zijnde, wil ik ook nog even terugkomen op de kwestie van de visumtarieven. Zoals ik in mijn eerste opmerking zei, weet u dat we paraat staan om aan de onderhandelingen bij te dragen, zodra de Raad het standpunt heeft ingenomen om te proberen dat te doen en om alle lidstaten de mogelijkheid te geven een volledige visumovereenkomst evenals een overnameovereenkomst te bereiken. Naar aanleiding van het bezoek van mijn adjunct-directeur-generaal, de heer Mingarelli, aan Minsk kan ik u zeggen dat er op het moment niets nieuws te melden valt over dit specifieke onderwerp. Ik kan alleen zeggen dat visumtarieven en visa voor kinderen specifiek van land tot land worden bepaald. We zijn nog niet op het punt dat we één algemene overeenkomst kunnen bereiken. Daarover zal ook door de Commissie onderhandeld moeten worden.
De Voorzitter
Ik heb vijf ontwerpresoluties ontvangen, die zijn ingediend overeenkomstig artikel 103, lid 2 van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt plaats op donderdag 15 januari 2009.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Adam Bielan  
schriftelijk. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, de laatste tijd hebben we gesproken over een politieke dooi in Wit-Rusland. De oppositiebeweging "Voor vrijheid" van Aliaksandr Milinkevich werd eindelijk geregistreerd. Wit-Rusland heeft zijn bereidwilligheid geuit om deel te nemen aan het oostelijk partnerschap. Zelfs Washington heeft gezegd dat de betrekkingen tussen deze twee landen verbeterd zijn. Is de tijd aangebroken om de betrekkingen warmer te maken en het ijs tussen de EU en Wit-Rusland te breken? Ik wou dat het zo was, maar we moeten eraan denken dat president Loekasjenko een slimme en keiharde politieke speler is.
Nog niet zo lang geleden hebben wij in Europa al eens te maken gehad met een "politieke dooi". Ik wil er alleen op wijzen dat deze veranderingen altijd op een ontgoocheling zijn uitgelopen.
Hoe we het EU-beleid in het oosten bedrijven in de komende maanden is van cruciaal belang. Loekasjenko heeft duidelijk gezegd dat hij niet zal buigen voor de druk van het Westen. Bij onderhandelingen met Medvedev inzake de verlaging van de gasprijs heeft hij verklaard dat Wit-Rusland niet bij Rusland in het krijt zal staan.
Het mag duidelijk zijn dat Wit-Rusland op twee fronten speelt. Wij moeten voorzichtig en weloverwogen onderhandelen zodat we niet bij de neus genomen worden door veranderingen die achteraf tijdelijk blijken te zijn. Wij moeten standvastig zijn in de zaken die voor de EU van strategisch belang zijn door een doelgerichte ondersteuningspolitiek te voeren met betrekking tot de ontwikkeling van een maatschappelijk middenveld en een oppositie in Wit-Rusland, waar activisten van de oppositie nog altijd vervolgd en buitenlandse geestelijken nog altijd verbannen worden. De EU mag de ogen niet sluiten voor het feit dat de Wit-Russische autoriteiten de burger- en mensenrechten nog altijd met voeten treden.
