Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 14 april 2000 werd onderbroken, te zijn hervat.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, naar aanleiding van de Tiende werelddag voor de persvrijheid wil ik een verklaring afleggen over de situatie in Tunesië en om uw bemiddeling verzoeken. Dat zal ik doen op het moment dat u mij daartoe de gelegenheid geeft.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Barón Crespo. Ik ga op uw verzoek in.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag het woord voeren over hetzelfde vraagstuk. Wij hebben zojuist vernomen dat de broer van Taouffik Ben Brick onlangs veroordeeld is tot drie jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Iedereen hier weet dat deze veroordeling de situatie zeer kritiek maakt. De Tunesische journalist had immers aangekondigd dat hij zijn hongerstaking tot de dood zou voortzetten als zijn broer veroordeeld zou worden.
Ik heb zojuist de aangrijpende oproep van zijn jongere broer gelezen om zijn hongerstaking op te geven. Ik denk dat het van groot belang is op dit moment de Tunesische leiders op hun verantwoordelijkheid te wijzen.
Daarom wil ik in navolging van mijn vriend Enrique Barón Crespo, een beroep op u doen om uw invloed en gezag aan te wenden teneinde een rechtvaardige en snelle oplossing te vinden voor deze dramatische
schending van de mensenrechten. Ik heb u hierover gisteren al een brief geschreven, maar wil op deze wijze nogmaals een dringend beroep op u doen.

Valdivielso de Cué
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een motie van orde in de meest letterlijke betekenis van het woord. Deze betreft ons bijzonder chaotische vergaderrooster dit jaar. Op 19 april ontving ik bijvoorbeeld een e-mail van de heer Balfe, quaestor, waarin wordt medegedeeld dat een bepaalde dag een feestdag is en dat de voor die dag geplande vergaderingen niet doorgaan. Op 13 april hadden wij al een dienstmededeling gekregen met een opgave van de dagen die als feestdagen worden beschouwd.
Ik verzoek de bevoegde instanties van het Parlement onze werkzaamheden een jaar vooruit te plannen. Natuurlijk zijn er altijd onvoorziene omstandigheden die aanleiding tot wijziging kunnen zijn. De planning schiet echter ernstig tekort als er, zoals in de dienstmededeling, op het laatste moment nog data worden gewijzigd dan wel nieuwe feestdagen worden ingesteld. Voor een instelling met 600 leden en duizenden werknemers is dat veel te onoverzichtelijk. Ik verzoek u om bij de jaarplanning de nodige zorgvuldigheid te betrachten.

De Voorzitter
Mijnheer Vadivielso de Cué, ik beloof u dat ik het vraagstuk aandachtig zal bestuderen. Ik zie overigens dat mevrouw Banotti het woord wil voeren om u in haar hoedanigheid van quaestor te antwoorden.

Banotti
Mevrouw de Voorzitter, veel collega's hebben mij vandaag benaderd over de misverstanden met betrekking tot het tekenen van de presentielijsten gisteren. Ik zou graag willen opmerken dat ik van plan ben om deze kwestie vanavond in het Bureau aan de orde te stellen. Er was zonder twijfel sprake van een misverstand en om deze vergadering vandaag bij te kunnen wonen, moesten veel collega's gisteren al van huis vertrekken en de gebruikelijke kosten maken. Ik hoop daarom dat we deze kwestie later vandaag in de vergadering van het Bureau kunnen behandelen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Banotti, hetzelfde geldt voor Pinkstermaandag. Wij moeten hier inderdaad zeer goed op letten.

Lagendijk
Voorzitter, ik wilde gebruik maken van de gelegenheid om u en de andere collega's mededeling te doen van het feit dat de heer Paul van Buitenen, ambtenaar van de Commissie, die zoals u weet, een niet onbelangrijke rol heeft gespeeld bij het blootleggen van het falen van de vorige Commissie, vorige week in Nederland een koninklijke onderscheiding heeft gekregen. In ieder geval in Nederland, en dat zeg ik er in alle bescheidenheid bij, was en is de waardering voor zijn werk groot.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag de aandacht willen vestigen op de publicatie van een zeer belangrijk rapport van twee weken geleden van het Europees Comité tegen foltering en onmenselijke of vernederende behandeling. Het rapport is gericht aan de Spaanse regering en betreft het bezoek van het Europees Comité aan Spanje eind 1998.
Zowel het rapport als de reactie van de Spaanse regering zijn toegankelijk via Internet. Een week geleden heeft een Spaanse rechtbank vijf voormalige overheidsfunctionarissen, waaronder een generaal van de Guardia Civil, veroordeeld tot straffen oplopend tot 71 jaar gevangenis. Deze vonnissen sloten het tweede zogenaamde "vuile-oorlog-proces" af en vormden een bevestiging van de beschuldigingen dat er in de beginjaren '80 een vuile oorlog zou zijn gevoerd, gesponsord door de toenmalige socialistische regering van Felipe González.
Volgens de internationale nieuwsagentschappen Associated Press en Reuters zijn twee jongemannen van 20 en 21 jaar gedwongen om de grens naar Spaans Baskenland over te steken. Daar zijn ze gedurende een aantal dagen gefolterd en vervolgens met een schot door hun hoofd vermoord. Alle zeven verdachten zijn vrijgesproken van de aanklacht van folteringen en van het lidmaatschap van een militante groepering. De zus van een van de slachtoffers heeft tegenover journalisten verklaard dat het schandalig is dat de verdachten niet wegens foltering zijn veroordeeld. Het is belangrijk dat aan deze kwestie ruchtbaarheid wordt gegeven.

Miller
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag terug willen komen op een onderwerp dat zonet al aan de orde is geweest. Zoals u weet, wordt op 9 mei de verjaardag van de Schuman-verklaring gevierd en dan is dit Parlement dicht. Op die dag is er echter wel een vergadering van de Commissie juridische zaken en interne markt. Mag deze vergadering door het publiek worden bijgewoond of mogen zij het Parlement niet in?

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Miller. Ik kan u hier een bevestigend antwoord op geven.

Meijer
Voorzitter, toen op de laatste dag van de afgelopen vergaderperiode in Straatsburg herhaaldelijk bleek dat het voor stemmingen benodigde quorum niet aanwezig was, heb ik aan de Voorzitter van die vergadering, de heer Wiebenga, voorgesteld om voortaan alle stemmingen op vrijdag net als op de andere dagen om twaalf uur 's middags of aan het eind van de vergadering te laten plaatsvinden en de presentielijsten pas te laten tekenen op het moment dat de leden vertrekken met vermelding van het tijdstip. De heer Wiebenga heeft aangekondigd dat deze kwestie aan de Voorzitter en aan het Bureau zal worden voorgelegd. Mijn vraag aan u is: heeft het Bureau zich hierover reeds beraden?

De Voorzitter
Ik kan u zeggen dat ik de brief van de heer Wiebenga goed ontvangen heb en dat dit vraagstuk vanavond op de agenda van ons Bureau staat. Zoals u ziet hebben we geen tijd verloren.
Mijnheer Barón Crespo, na ontvangst van de brief van de heer Wurtz heb ik al een voorlopige brief opgesteld voor de Tunesische autoriteiten, waarin rekening wordt gehouden met de wensen van u en de heer Wurtz. U kunt nu desgewenst uw verklaring afleggen, die we als bijlage bij de brief aan de Tunesische autoriteiten kunnen opnemen.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, Tunesië heeft een associatieovereenkomst met de Europese Unie. Wij onderhouden intensieve betrekkingen met dat land. In artikel twee van de associatieovereenkomst wordt bepaald dat de mensenrechten en de democratische beginselen geëerbiedigd moeten worden. Echter, sinds begin april is de hongerstaking van de journalist Taouffik Ben Brick aanleiding tot een ernstige schending van de associatieovereenkomst door de Tunesische regering. De autoriteiten hebben de heer Ben Brick verboden zijn werk als correspondent van de Franse krant La Croix uit te oefenen. Ook is het hem niet toegestaan gebruik te maken van de telefoon en van zijn paspoort. Bovendien heeft de Tunesische regering journalisten die hierover wilden schrijven belemmerd in hun werkzaamheden.
Ik ben dan ook van mening, mevrouw de Voorzitter, dat wij de Tunesische regering - een bevriende regering waarmee wij bovendien een associatieovereenkomst hebben gesloten - duidelijk moeten laten weten dat deze houding niet strookt met de associatieovereenkomst. Wij moeten de Tunesische autoriteiten uitleggen - zoals collega Wurtz ook al terecht heeft opgemerkt - dat deze situatie niet mag blijven voortduren. Ook familieleden van de heer Ben Brick stellen hun leven immers in de waagschaal omdat zij de mensenrechten verdedigen. Mevrouw de Voorzitter, er is geen parlementaire procedure waarmee wij hier snel genoeg iets aan kunnen doen. De Vergadering stelt dan ook al haar vertrouwen in u en verzoekt u om namens het Parlement al het mogelijke te doen om deze situatie een halt toe te roepen en de Tunesische regering tot rede te brengen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Barón Crespo. Voordat ik deze brief verzend zal ik uiteraard contact opnemen met onze collega, de voorzitter van de delegatie voor de betrekkingen met de Maghreblanden.

Ribeiro e Castro
Mevrouw de Voorzitter, ik heb daarnet mijn hand niet opgestoken om het woord te vragen omdat een van de administrateurs van onze fractie reeds vóór de vergadering aan het Bureau had meegedeeld dat ik een motie van orde wilde indienen.
Ik weet niet of het mogelijk is aan de agenda van de vergadering van vandaag een punt toe te voegen waarin wij om nadere informatie over de situatie van de euro verzoeken, aangezien de toestand werkelijk zorgwekkend is. In elk geval moeten wij nu reeds de nodige stappen ondernemen om deze kwestie in de regeling van de werkzaamheden van de volgende vergadering in Straatsburg op te nemen. Vanochtend werd er in het nieuws op gewezen dat de euro tot onder de psychologische grens van 90 dollarcent is gedaald. Deze daling doet alleen maar vermoeden dat de waardevermindering van de euro in de toekomst nog meer verontrustend en ernstig zal zijn. Wij kunnen niet langer akkoord gaan met een zwijgende munt. Er moeten verklaringen worden afgelegd en er moet worden aangekondigd welke maatregelen kunnen worden genomen om het minimum aan psychologisch vertrouwen in onze munt weer te herstellen. Het gaat tenslotte toch om het gemeenschappelijke betaalmiddel van het merendeel van de lidstaten van de Unie. Ik zou willen dat de Voorzitter en het Bureau aan dit punt de nodige aandacht besteden. Zodoende kan onze fractie in voorkomend geval te zijner tijd de nodige voorbereidselen treffen om de regeling van de werkzaamheden van de volgende vergadering in Straatsburg aan te passen.
Ik heb tevens vernomen dat de vergadering van de Economische en Monetaire Commissie van vanmorgen is bijgewoond door een van de commissarissen. Zou de voorzitter van de voornoemde commissie de plenaire vergadering misschien kunnen meedelen hoe de Commissie in het licht van deze toch wel bijzonder kritieke situatie de toekomst tegemoet ziet?

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Ribeiro. Zoals u weet staat voor de volgende zitting in Straatsburg een debat over het verslag van de heer Duisenberg op het programma. Ik denk dat dit grote debat aan al uw verwachtingen tegemoet zal komen.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie is voornemens een verzoek in te dienen om plaatsing op de agenda van een verklaring van de Commissie in het debat over het monetair beleid in het kader van de euro.
Wij moeten ons niet laten leiden door alarmerende en soms voorbarige berichten over de stand van zaken met betrekking tot de euro. Ook moeten wij niet in de eerste plaats gericht zijn op de ontwikkeling van de pariteit van de euro ten opzichte van andere munten, bijvoorbeeld de dollar. Wij moeten de Europese economie scherp in de gaten houden en oog hebben voor de mogelijkheden die door de euro worden gecreëerd.
Wij moeten wat dit betreft de euro met minstens evenveel vuur verdedigen als waarmee onze collega's van het Amerikaanse Congres de dollar verdedigen.

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, ik kan mij geheel vinden in het voorlaatste betoog van de heer Barón Crespo over Tunesië. Het doet mij overigens veel genoegen dat de socialistische fractie nu eindelijk een wat krachtiger standpunt over de situatie in Tunesië heeft ingenomen. Het gaat hier echter niet alleen om de complexe situatie omtrent de heer Ben Brick. Ik begrijp overigens niets van uw opmerking, mevrouw de Voorzitter. Ik ben groot voorstander van uw voornemen een brief aan de Tunesische autoriteiten te richten. Aangezien deze brief het standpunt van ons Parlement dient te verwoorden, begrijp ik niet waarom u het standpunt van een fractie in het bijzonder als bijlage bij deze brief wilt toevoegen.

De Voorzitter
U heeft gelijk, mijnheer Dupuis. Om die reden heb ik gezegd dat ik onmiddellijk contact zal opnemen met de voorzitter van de delegatie voor de betrekkingen met de Maghreblanden. Samen kunnen we immers sterk en goed georganiseerd voor de dag komen.

Vervallenverklaring van het mandaat van de heer Le Pen
Le Pen
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik ben misschien het langstzittende parlementslid van alle collega's hier. Ik ben immers 45 jaar geleden in het Franse parlement gekozen en ik neem al weer 16 jaar zitting in dit Parlement; in de oppositie wel te verstaan, en daar ben ik trots op.
De Franse eerste minister, het hoofd van de uitvoerende macht, heeft zojuist per decreet mijn ontslag aangekondigd als afgevaardigde en lid van de wetgevende macht,
hetgeen indruist tegen het fundamentele beginsel van de scheiding der machten dat alle landen met uitzondering van de Sovjetunie aanhangen. Ondanks mijn parlementaire onschendbaarheid mag ik mij, vanwege een kleine verbale overtreding tijdens de verkiezingscampagne,
(Protest: "racist")een jaar lang niet verkiesbaar stellen.
(Luidkeelse interrupties vanaf verschillende banken: "eruit, racist")Mijn regering heeft deze veroordeling aangegrepen om mij uit mijn mandaat van vier jaar te laten zetten, hetgeen uiteraard onrechtvaardig is. Ik beschik echter over een termijn van twee maanden waarbinnen ik tegen deze veroordeling in beroep kan gaan bij de Raad van State. Ook heb ik deze zaak aanhangig gemaakt bij het Europees Hof voor de Rechten van de mens.
Een parlementaire spoedbehandeling is niet gerechtvaardigd en ik wil dan ook mijn standpunt uiteen kunnen zetten voor de Commissie juridische zaken en interne markt. Ik verzoek u, dames en heren, in ieder geval uit te gaan van de jurisprudentie die de kwestie rondom onze collega Tapie heeft opgeleverd en mij de tijd te geven beroep aan te tekenen alvorens u een besluit neemt dat niet meer herroepen kan worden.

Palacio Vallelersundi
Mevrouw de Voorzitter, zolang er geen uniforme verkiezingsprocedure is, worden de bevoegdheden van het Parlement geregeld door artikel 12 van de Akte betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen, gehecht aan het Besluit van de Raad van 20 september 1976. Het tweede lid van dit artikel luidt als volgt:

"Wanneer een zetel vacant is geworden op grond van de in een Lid-Staat toepasselijke nationale bepalingen, brengt deze Lid-Staat dit ter kennis van het Europees Parlement, dat hiervan akte neemt." Het gaat dus om een formele bevoegdheid die wel degelijk is geregeld.
Mevrouw de Voorzitter, volgens het EP-Reglement is de Commissie juridische zaken en interne markt terzake bevoegd. In ons Reglement staat bovendien dat het Parlement onverwijld mag handelen als een verslag van de juridische commissie daartoe aanleiding geeft. Het is duidelijk dat een en ander snel dient te gebeuren, want een parlementslid dat zijn mandaat verliest, kan niet zomaar in het Parlement blijven zitten. De omstandigheid dat een EP-lid zonder mandaat toch zijn stem kan blijven uitbrengen is hoogst ongewenst. Mevrouw de Voorzitter, meteen nadat ik door de daartoe bevoegde diensten op de hoogte was gesteld, heb ik een vergadering met de juridische commissie belegd voor morgenochtend om 9.00 uur.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Palacio Vallelersundi. Bedankt voor uw beschikbaarheid en die van uw commissie.
Mijnheer Gollnisch, u wilt een beroep doen op het Reglement. Kunt u mij zeggen op grond van welk artikel?

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, ik zal het kort en bondig houden. Ik heb ongeveer anderhalve minuut nodig voor mijn betoog. Dat is toch niet teveel gevraagd. Mevrouw de Voorzitter, ik wil een beroep doen op de bepalingen in ons Reglement, dat wil zeggen artikel 6 en artikel 7, lid 4, tweede alinea. Ik wil enkele punten aan de orde stellen die weliswaar niet de kern van dit vraagstuk raken, maar wel betrekking hebben op de procedure die bij deze kwestie gevolgd wordt. Niemand zal hier ontkennen dat het om een ernstig vraagstuk gaat.
Ik wil allereerst verwijzen naar artikel 6 van ons Reglement. In dit artikel zijn bepalingen opgenomen die betrekking hebben op de parlementaire onschendbaarheid. In de gevolgde strafrechtelijke procedure heeft de Franse regering het mandaat van de heer Le Pen vervallen verklaard. Dit is mijns inziens om onheuse redenen gebeurd, maar daar gaat het hier niet om. Ik wil ons Parlement er alleen maar op wijzen dat de rechterlijke macht niet om opheffing van de immuniteit van de heer Le Pen verzocht heeft en dat deze situatie dus in strijd is met de bepalingen van het Franse wetboek van strafrecht. Er is gesteld dat de heer Le Pen als het ware op heterdaad op een misdrijf betrapt is, maar dat is een verkeerde interpretatie van het Protocol inzake de immuniteiten van ons Parlement en van artikel 6 van ons Reglement. Ik verzoek u daarom, waarde collega's, de genoemde bepalingen te lezen en te raadplegen. U zult zien dat het hier om een zeer wezenlijk probleem gaat.
In de tweede plaats, mevrouw de Voorzitter, wil ik in het bijzonder mevrouw Palacio de bepalingen van artikel 7, lid 4, tweede alinea in herinnering brengen. Ik ben er overigens van overtuigd dat zij deze bepalingen al kent. Ze zijn onlangs in ons Reglement opgenomen om na het precedent van onze collega Tapie aan dit soort vraagstukken het hoofd te kunnen bieden. In artikel 7 staat:
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Mijnheer Gollnisch, u hebt uw spreektijd overschreden. U hebt zelf aangegeven anderhalve minuut nodig te hebben voor uw motie van orde. De heer Le Pen, die morgen door de Commissie juridische zaken en interne markt gehoord zal worden, zal zich kunnen uitspreken en alles zal netjes overeenkomstig de regels geschieden. Echt, ik kan u niet langer aan het woord laten. Dat is echt niet mogelijk.
Er kan nu geen debat worden gevoerd, mijnheer Gollnisch.

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, u hebt de heer Barón Crespo buiten de agenda om driemaal het woord gegeven. Ik wil graag nog enkele seconden om af te kunnen sluiten.
(Tekenen van onrust) Als u uw eigen functie en de rechten van de afgevaardigden zou respecteren...

De Voorzitter
Ik respecteer mijn eigen functie wel degelijk. U hebt zelf aangegeven dat u anderhalve minuut spreektijd wilde voor uw motie van orde. Deze tijd is nu verstreken. De heer Le Pen zal morgen alles kunnen uitleggen aan de Commissie juridische zaken en interne markt.

Herziening van de financiële vooruitzichten
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de herziening van de financiële vooruitzichten.

Schreyer
Mevrouw de Voorzitter, geachte leden van dit Parlement, ik dank u voor de gelegenheid het besluit van de Commissie toe te lichten over de herziening van de financiële vooruitzichten. Voorafgaand wil ik van de gelegenheid gebruik maken om u tevens enkele andere besluiten die de Commissie vandaag genomen heeft, mede te delen. De Commissie heeft vandaag besloten de heer Carlo Trojan per 1 september van dit jaar te benoemen tot hoofd van de delegatie in Genève. De heer O'Sullivan neemt per 1 juni van dit jaar de post van secretaris-generaal over.
De heer Levi, die tot op heden woordvoerder van de Commissie was, is benoemd tot directeur van de groep voor prospectief onderzoek. De heer Jonathan Faull, tot op heden directeur van de dienst pers en communicatie, zal met onmiddellijke ingang - ook voor een overgangsperiode - de functie van Commissiewoordvoerder waarnemen. Al deze personele beslissingen zijn genomen in het kader van de hervorming van de Commissie, en met het oog op die hervorming lijken het mij ook goede beslissingen.
De Commissie heeft de heer Carlo Trojan hartelijk voor zijn diensten bedankt. Ik wil eraan toevoegen, ook vanuit mijn vroegere positie als Berlijns politica, dat ik de heer Trojan nogmaals zeer hartelijk bedank voor zijn grote engagement tijdens het Duitse verenigingsproces. Het feit dat het oosten van Duitsland meteen op grote hulp kon rekenen van de kant van het Europees Parlement en de Commissie is mede op zijn engagement terug te voeren, ik wil dat hier met nadruk onderstrepen.
Mevrouw de Voorzitter, dan wil ik nu overgaan tot het Commissiebesluit over de herziening van de financiële vooruitzichten. Dit besluit is noodzakelijk om een nieuwe politieke prioriteit, de politiek uiterst belangrijke hulp aan de Balkan, ook financieel te onderbouwen. Dit Parlement heeft in vele resoluties het belang benadrukt dat het engagement van de Europese Unie op de westelijke Balkan voor het succes van het toekomstige Europese buitenlands beleid heeft, en ook de Raad heeft dit bij zijn topbijeenkomsten keer op keer gedaan. Het wordt dan ook hoog tijd om voor een financiële onderbouwing te zorgen.
In de financiële vooruitzichten van de Europese Unie die de Raad in maart 1999 in Berlijn heeft aangenomen, is nog geen rekening gehouden met de gevolgen van de toestand op de Balkan. Ik wil in dit verband in herinnering brengen dat het besluit dat in Berlijn over Agenda 2000 is genomen, uitgerekend gevallen is op de dag dat de oorlog in Kosovo uitbrak. Toen het Parlement samen met de Raad en de Commissie het besluit over het Interinstitutioneel Akkoord inzake Agenda 2000 nam, is op aandringen van het Parlement de volgende zinsnede in het Interinstitutioneel Akkoord opgenomen: "Gelet op de ontwikkeling van de situatie in de Balkan, met name in Kosovo, nodigen de twee takken van de begrotingsautoriteit de Commissie uit om wanneer de behoeften zullen zijn vastgesteld en geraamd, de nodige voorstellen op begrotingsgebied in te dienen, met inbegrip, in voorkomend geval van een voorstel tot herziening van de financiële vooruitzichten".
Op 16 december vorig jaar heeft de begrotingsautoriteit in verband met het besluit over de begroting van 2000 nog eens herhaald dat de Commissie een financieel meerjarenplan voor een hulpprogramma voor de westelijke Balkan dient voor te leggen en in voorkomend geval en afhankelijk van het benodigde bedrag een voorstel moet indienen tot wijziging van de financiële vooruitzichten.
Met de besluiten die vandaag genomen zijn, heeft de Commissie deze opdracht van het Parlement en de Raad volbracht. Bij haar voorstel is de Commissie uitgegaan van de vraag welke middelen er binnen de planningsperiode - dat wil zeggen, tot 2006 - nodig zijn om tegemoet te komen aan de grote behoefte aan financiële hulp van de westelijke Balkan. Met de westelijke Balkan bedoel ik hier Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, Servië en Montenegro, Kosovo en ook de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië.
Daarbij moeten we een geïntegreerd hulpprogramma indienen, en moeten de kandidaten aan bepaalde criteria voldoen: zij moeten een democratische ontwikkeling doormaken, de rechtsstaat respecteren en de wil tot samenwerken aan de dag leggen. Het programma dat de Commissie voorstelt, maakt deel uit van het stabiliserings- en associatieproces voor de regio en moet financiële middelen bevatten voor de wederopbouw en stabilisering van de regio, voor het bevorderen van de democratie en de rechtsstaat, voor het bevorderen van de vrije markt en voor het bevorderen van de samenwerking tussen de betrokken regio's onderling en tussen de regio en de Europese Unie.
Ik moet u nu enkele getallen opnoemen, want als het over de begroting gaat, kunnen we daar natuurlijk niet omheen. Naar de inschatting van de Commissie bestaat er in de periode tot 2006 in Albanië, Kroatië, Bosnië-Herzegovina, Macedonië en ook Montenegro een financiële behoefte van 1,5 miljard euro, een jaarlijks bedrag dus van 200 tot 230 miljoen euro. Voor Kosovo hebben we sinds de herfst van vorig jaar een zeer gedetailleerde studie uitgevoerd naar de behoeften in verband met de wederopbouw, een studie van de Wereldbank en de Commissie. Daaruit is gebleken dat in de komende drie tot vier jaar behoefte bestaat aan een financiële ondersteuning van 2,3 miljard dollar. De Commissie en de Europese Unie hebben toegezegd de helft hiervan uit de begroting van de Europese Unie bij te dragen, 1,1 miljard euro dus.
In haar voorstel besteedt de Commissie - zoals ik al eerder heb vermeld - bijzondere aandacht aan de noodzaak tot samenwerken tussen de betrokken regio' s onderling. Daarom zijn hiervoor afzonderlijke middelen voorzien.
De Commissie stelt tevens voor een ruimte voor hulp aan Servië in de financiële planning op te nemen ten bedrage van 2,3 miljard euro.
Het spreekt natuurlijk voor zich dat deze hulp uit de Europese begroting pas volledig kan en mag worden vrijgegeven als er sprake is van democratische ontwikkelingen in Servië. De Commissie is er echter tevens van overtuigd dat het een belangrijk politiek signaal voor Servië is als er nu al een besluit valt over een financieel kader. Hiermee wordt namelijk duidelijk dat dit niet zomaar loze beloftes zijn aan de Servische oppositie, maar dat wij voorbereidingen treffen om met hulp klaar te staan zodra de veranderingen op gang komen.
In verband met de cijfers wil ik nog het volgende vermelden: de Commissie schat de totale behoefte van de regio op 5,5 miljard euro, te betalen uit de Europese begroting. In de financiële planning van Agenda 2000 die in Berlijn is aangenomen, is al 1,8 miljard opzijgezet. Dit geld was destijds voor Bosnië-Herzegovina bestemd. De Commissie heeft nu besloten voor te stellen dat er nog eens 1,4 miljard aan steun vanuit andere posten voor het buitenlands beleid wordt overgeheveld naar de Balkan. Daarom hebben wij een herschikking van de begroting voor maatregelen op het vlak van buitenlands beleid voorgesteld, waarop ik zo dadelijk nog in detail zal ingaan.
De Commissie acht het noodzakelijk de begroting voor het buitenlands beleid in de komende jaren te verhogen, en wel met 300 miljoen euro per jaar. Voor de financiering stellen wij voor te putten uit de middelen die voor 2001 en 2002 voor het landbouwbeleid bestemd waren.
Ik ben al eerder in de gelegenheid geweest hierover met het Parlement van gedachten te wisselen. Ik wil hier nog eens herhalen dat deze maatregel niet betekent dat de cijfers voor het landbouwbeleid die in Berlijn zijn aangenomen op de helling worden gezet. Het betekent evenmin dat de rechtstreekse inkomenssubsidie voor de landbouwers wordt verlaagd. Ik wil erop wijzen dat de landbouwbegroting in totaal ongeveer 44 miljard euro bedraagt. Het moge dus duidelijk zijn dat een herschikking van 300 miljoen euro niet van invloed is op het landbouwpakket als geheel. Dit bedrag moet in 2001 worden opgebracht, onder meer uit besparingen ten gevolge van de wisselkoersbewegingen tussen de euro en de dollar. De huidige koers van de euro betekent immers dat de Europese begroting aanzienlijk minder belast wordt door exportfinanciering.
Wat betreft de periode vanaf 2003 stelt de Commissie voor over de verdere financiering te beslissen bij de tussentijdse evaluatie, de mid-term review, van het landbouwbeleid, die sowieso moet plaatsvinden. Verder stelt de Commissie de begrotingsautoriteit voor de middelen voor het buitenlands beleid pas dan te bepalen als de middelen voor Servië ook kunnen worden ingezet. Het gaat hier dus om een besluit dat een kader voor de komende jaren schept.
Met betrekking tot de middelenherschikking ten gunste van het buitenlands beleid kan ik samenvattend het volgende zeggen: de Commissie heeft in haar voorstellen rekening gehouden met het geopolitieke belang van elke regio. Voor programma's die specifiek gericht zijn op de bestrijding van armoede in de wereld is nergens een reductie voorgesteld, en er is steeds rekening gehouden met de vraag of programma's in het verleden ten volle benut zijn, met andere woorden, hoe zij in het verleden beheerd zijn.
De noodzakelijke herschikking is in hoofdzaak het resultaat van bezuinigingen op het TACIS-programma voor de landen van de voormalige Sovjet-Unie. Ik wil er niettemin ook op wijzen dat de Commissie voor het MEDA-programma in het Middellandse-Zeegebied voor de komende periode - dus tot 2006 - voorstelt in totaal 13% meer middelen vrij te maken dan in de voorbije periode het geval was.
Tot slot wil ik nog op het volgende wijzen: met het besluit over de herziening van de financiële vooruitzichten gaat de Commissie op nog een andere wens van het Parlement in. In het kader van de begroting voor 2000 heeft u voorgesteld de toekomstige middelen voor Cyprus en Malta niet op te nemen in de begroting voor het buitenlands beleid, maar in die voor de pretoetredingssteun. Hiermee maken we duidelijk dat er een coherente planning bestaat en dat deze middelen bestemd zijn voor de toetreding van Cyprus en Malta tot de Europese Unie. Tegelijkertijd maken we zo de financiële planning transparanter.
Met de besluiten die zij vandaag genomen heeft, voldoet de Commissie in meerdere opzichten aan belangrijke eisen van het Parlement. Daarom vraag ik u het voorstel van de Commissie tot herziening van de financiële vooruitzichten te ondersteunen en koester ik de hoop dat u dit ook zult doen.

Wynn
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de commissaris voor haar verslag. Er waren weinig verrassingen en tot op zekere hoogte ben ik daar blij mee. Ik heb echter wel een vraag over de herschikkingen in rubriek 4. U zei dat er niet gekort zou worden op de begrotingslijnen voor armoedebestrijding. U had het ook over begrotingslijnen waarvan de middelen niet helemaal werden gebruikt, en over minder geld voor TACIS. Kunt u ons iets meer vertellen of er ook sprake zal zijn van bezuinigingen over de gehele linie? De Raad heeft vorig jaar een bezuiniging van 10% voorgesteld voor de complete rubriek 4. Past de Commissie selectieve bezuinigingen toe of is er sprake van een algemene bezuiniging in rubriek 4? Het is mij nog steeds niet duidelijk wat er vanaf 2003 gaat gebeuren. Als u voor de komende twee jaar geld uit rubriek 1 haalt, vraag ik mij af waar u dat geld in 2003 vandaan denkt te halen.

Schreyer
Mijnheer Wynn, wat betreft uw eerste vraag, of de Commissie van plan is besparingen over de gehele linie door te voeren op het vlak van het buitenlands beleid, is mijn eenduidige antwoord: nee, daar is geen sprake van. Ik zou een dergelijke aanpak trouwens onjuist vinden. Wij beschikken over genoeg criteria om te beoordelen of het verantwoord is middelen uit Agenda 2000 te herschikken. Het gaat hier dus om heel concreet gefundeerde voorstellen, en niet om herschikkingen over de gehele linie.
Wat betreft uw tweede vraag: de Commissie stelt voor om voor 2001 en 2002 middelen uit het landbouwbeleid over te hevelen naar het buitenlands beleid, en ik wil er nog eens op wijzen dat het hier enkel om een vermindering van de groei van de begroting voor het buitenlands beleid gaat, dus niet om een inkrimping van de huidige begroting. Vanaf 2003 stelt de Commissie het volgende voor: we schrijven een verhoging in voor het buitenlands beleid, wat rekenkundig natuurlijk tot een verhoging van de algehele begroting zou leiden. Wat de Commissie nu voorstelt, is dat beide takken van de begrotingsautoriteit zich ertoe verplichten in het jaarlijkse begrotingsproces op sommige posten besparingen in te calculeren om zo de vereiste 300 miljoen uit te sparen. Een andere mogelijkheid is dat we bij de tussentijdse evaluatie voor rubriek 1 een voorstel voor de financiering van deze bijkomende middelen voor de periode als geheel doen.
Ik wil nog eens met kracht onderstrepen dat het volgens mij mogelijk is deze verhoging voor het buitenlands beleid binnen het algehele plafond te realiseren waartoe in Berlijn is besloten. De middelen voor Servië moeten pas dan vrijkomen, als er ook daadwerkelijk sprake is van democratische ontwikkelingen in dat land.

Bourlanges
Mevrouw de Voorzitter, ik heb met veel belangstelling en verbazing kennis genomen van hetgeen de commissaris zojuist gezegd heeft. Ik moet zeggen dat we liever een geschreven tekst gezien hadden. Als ik het echter goed begrijp, heeft er binnen de Commissie een debat over haar voorstellen plaatsgevonden. Wij krijgen dus nog een precieze tekst onder ogen die we dan in alle rust zullen bestuderen. Ik begrijp overigens niet waarop u uw uitspraak baseert dat de landbouwuitgaven niet, of in ieder geval niet volledig, volgens de afspraken worden gedaan en op grond waarvan er, naar uw eigen zeggen, minimale bedragen kunnen worden vrijgemaakt voor de rubriek buitenlands beleid - internationale maatregelen.
Tijdens het vorige begrotingsjaar bestonden er grote spanningen over de uitgaven. Ik begrijp dan ook niet waarom u vindt dat er teveel geld voor de landbouw is. Heeft u het geld soms nodig voor de rubriek buitenlands beleid?
Hetzelfde geldt voor de kortingen binnen rubriek IV. U zegt ons dat er sprake is van interregionale solidariteit. Dat vind ik prima, maar wat zijn die zeer precieze criteria waarover u sprak en op basis waarvan u vindt dat er teveel geld aan de andere wereldregio's wordt uitgegeven? Heeft u dit geld soms nodig voor de regio Kosovo?
Ik denk dat we hier een probleem hebben.
Ik heb tenslotte nog een derde vraag. Ik wil weten of onze financiële toezeggingen aan de Conferentie van donoren in Amerikaanse dollars of in euro's zijn gedaan. Als de toezeggingen in Amerikaanse dollars zijn wil ik met het oog op de ontwikkelingen omtrent de euro weten wat u aan de hieruit voortvloeiende problemen denkt te doen en op welke manier u ervoor wilt zorgen dat de giften van de Europese Unie strikt gekoppeld worden aan de giften van de andere donoren van de internationale gemeenschap.

Schreyer
Mijnheer Bourlanges, in antwoord op uw laatste vraag: de raming van de Wereldbank van de behoeften in Kosovo was inderdaad in dollars uitgedrukt. We hebben trouwens de gelegenheid gehad ook daarover zeer intensief met elkaar van gedachten te wisselen in het kader van de begrotingsonderhandelingen voor het jaar 2000. De Commissie heeft nu in haar voorstel 1,1 miljard euro voor de periode van 2000 tot 2006 opzijgezet. Er is dus geen rekening gehouden met de middelen die al in 1999 voor Kosovo konden worden besteed.
Wat betreft uw mededeling dat u het voorstel zwart op wit moet hebben om het te kunnen analyseren: morgen zult u het voorstel over de financiële vooruitzichten en de herschikking op Internet kunnen raadplegen. Over het CARDS-programma zal de Commissie volgende week een beslissing nemen, omdat in dat verband nog een aantal vragen aan de Juridische Dienst moest worden voorgelegd. Morgen zult u dus over de cijfers kunnen beschikken.
In antwoord op uw opmerkingen in verband met de uitgaven voor landbouw wil ik op het volgende wijzen: dit jaar is er door de gewijzigde wisselkoersverhoudingen ongeveer 500 miljoen minder uitgegeven aan het landbouwbeleid, en volgens de ramingen voor volgend jaar stijgt dat bedrag tot ongeveer 650 miljoen, waarbij wordt uitgegaan van een pariteit tussen de dollar en de euro. U is voorts bekend dat de Commissie in 2001 opnieuw voorstellen moet indienen voor diverse marktordeningen, waaronder die voor suiker, en mijn collega Fischler heeft aangekondigd dat hij in dit verband een voorstel zal indienen dat tot een besparing van 300 miljoen euro zal leiden.
Ik beweer natuurlijk niet dat we ergens geld te veel hebben. Als commissaris bevoegd voor de begroting weet ik maar al te goed dat er altijd geld te weinig is, en dat geldt ook voor degenen die de Europese begroting moeten financieren. Daarom vond ik dat de Commissie met een voorstel moest komen waarin een nieuwe beleidsprioriteit van de nodige middelen werd voorzien zonder dat we om nieuw geld moesten gaan vragen. Zodoende zijn we op zoek gegaan naar mogelijkheden om middelen binnen de begroting te herschikken en een navenant voorstel in te dienen. Dit is wat we gedaan hebben.

Graefe zu Baringdorf
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Schreyer, u bent bij de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling geweest, u heeft daar uw argumenten uiteengezet, en u heeft daar respect afgedwongen. Toch wil ik graag nog een opmerking maken, en u daarna ook nog een vraag stellen. U heeft het over een stijging van de uitgaven voor landbouw gehad en u heeft gezegd dat het hier om een vermindering van die stijging gaat. Het feit dat die stijging procentueel zo hoog uitvalt, is een gevolg van de besparingen waartoe voordien in Berlijn is besloten. Bovendien zijn deze middelen dringend noodzakelijk. Ik vind niet dat we de indruk mogen wekken dat we maar naar believen kunnen putten uit de landbouwbegroting telkens wanneer de schoen op andere terreinen begint te knellen. Daarom stel ik u de vraag: zou het niet nodig zijn de middelen die wellicht niet benut worden voor het exportbeleid te herschikken, zodat zij gebruikt kunnen worden voor de ontwikkeling van het platteland? Daarvoor zijn aanzienlijke bedragen nodig, omdat de uitbreiding naar Midden- en Oost-Europa voor enorme problemen op het platteland zal zorgen.

Schreyer
Mijnheer Graefe zu Baringdorf, ik sta volledig achter uw engagement voor de ontwikkeling van het platteland. Dit zal ook buitengewoon duidelijk tot uiting komen in het voorstel voor de begroting van 2001 dat ik volgende week in de Commissie ter tafel zal brengen. Wat ik ga voorstellen, is dat we de middelen voor het platteland volgend jaar met 10% verhogen ten opzichte van dit jaar, wat de grootste toename ooit betekent in een voorontwerp van begroting.
Ik kan u verzekeren dat de Commissie niet op zoek is gegaan naar onderdelen op de begroting waaruit ze naar believen zou kunnen putten. Zij heeft enkel een zeer concrete beslissing genomen voor de jaren 2001 en 2002 in het streven deze nieuwe prioriteit, deze nieuwe taak te financieren.

Virrankoski
Mevrouw de Voorzitter, allereerst moet ik tot mijn grote spijt constateren dat wij de herziening van de financiële vooruitzichten behandelen, terwijl wij nog niet eens het eerste schriftelijke document hebben gekregen. Als in het Parlement een dergelijke zaak wordt behandeld, dan moet deze naar mijn mening zwart op wit staan, zodat wij weten waarover wij spreken.
Naast dit administratieve mankement constateer ik ook dat er volgens de Commissie oorlog gevoerd kan worden en kosten gemaakt kunnen worden, maar dat de financiële vooruitzichten niet herzien kunnen worden. De enige manier waarmee de oorlog en de gevolgen ervan gefinancierd kunnen worden lijkt de landbouw te zijn. Ik wil de commissaris dan ook vragen hoe dit voorstel van de Commissie in overeenstemming is met het besluit van het Parlement waarin over de richtsnoeren voor volgend jaar wordt gezegd dat de landbouw niet de belangrijkste bron van financiering mag zijn. Het lijkt er nu namelijk op dat er van de landbouw meer wordt afgenomen dan bijvoorbeeld van nieuwe toewijzingen. Anderzijds wil ik vragen of het naar de mening van de Commissie mogelijk is het flexibiliteitinstrument opnieuw voor deze financiering te gebruiken, omdat de voorschriften het meer dan eens gebruiken van het flexibiliteitinstrument verbieden.

Schreyer
Mijnheer Virrankoski, eerst antwoord ik op uw vraag of de Commissie rekening houdt met de beslissing van het Parlement dat de hulp aan de westelijke Balkan niet voor het grootste deel uit de landbouwbegroting mag worden geput. Misschien is het goed dat ik bij benadering nog een paar algemene cijfers geef. Een bedrag van 5,5 miljard euro wordt noodzakelijk geacht, en daarvan komt 3,3 miljard uit de rubriek voor het buitenlands beleid. Het is dus duidelijk dat het zwaartepunt ligt bij een herschikking van het buitenlands beleid. Het voorstel van de Commissie behelst concreet dat wij in 2001 en 2002 600 miljoen euro bij het landbouwbeleid weghalen.
Punt twee is het gebruik van de flexibiliteitsreserve. Volgens het Interinstitutioneel Akkoord kan de flexibiliteitsreserve maar in een enkel jaar voor hetzelfde doel gebruikt worden. Zo'n uitgave kan dus niet in een langetermijnbesteding worden omgezet. De Commissie stelt voor dat we voor Servië in 2001 om te beginnen slechts de 40 miljoen opzijzetten die ook dit jaar in de begroting beschikbaar is, bijvoorbeeld voor de financiering van de maatregel Energie voor democratie. In het geval van een politieke machtswisseling in Servië in de loop van 2001 kan ook de flexibiliteitsreserve worden aangesproken.
Op uw vraag wanneer de documenten beschikbaar zijn: morgenochtend kunt u ze van Internet downloaden.

Manisco
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris graag bedanken voor haar verslag, ook al zijn sommige punten helemaal niet duidelijk en zelfs ronduit dubbelzinnig.
Als ik het goed begrepen heb, zal voor Servië 2,3 miljard euro worden vrijgemaakt. Het gaat hier niet om een zuiver nominaal krediet, maar om een papieren krediet in afwachting van de aflossing of de val van de regering-Milosevic.
Ik wil me hier nu niet uitlaten over deze regering, wel wil ik de commissaris vragen of de Commissie eraan gedacht heeft dat niet alleen de Servische bevolking, maar ook die van de buurlanden een zeer hoge prijs betaalt voor het uitstel van de kredieten om zuiver politieke redenen. Wat denkt de Commissie te doen aan de industriële vervuiling, de bevaarbaarheid van de Donau en de verwoesting van de bruggen door de Amerikaanse bombardementen, met als gevolg dat in vijf buurlanden het vervoer over de rivier is ingestort? Zonder directe kredieten en hulp kan zij niet veel doen. Hoe denkt de Commissie te helpen, niet over drie jaar maar in de komende maanden, bij de bestrijding van de grootschalige vervuiling die is ontstaan na de bombardementen van de petrochemische industrie in Pancevo? Door deze bombardementen zijn giftige gassen vrijgekomen die het zaaigoed en de oogst uitgestrekte gebieden hebben vergiftigd; volgens het laatste rapport van de Verenigde Naties is ook het grondwater vervuild door dioxine, kwik en andere giftige substanties.
Mevrouw de commissaris, is er een mogelijkheid of een vooruitzicht direct en zonder uitstel op te treden in Servië? Dat zou ook in het belang van de buurlanden en de omliggende regio zijn.

Schreyer
Mijnheer Manisco, voor de Commissie is het van wezenlijk belang dat de hulp uit de Europese begroting de samenwerking tussen de landen of de regio's bevordert. Daarom is in het voorstel voor de herziening van de financiële vooruitzichten jaarlijks in totaal ongeveer 80 tot 90 miljoen euro expliciet gereserveerd voor samenwerkingsprojecten. Punt twee, en daar heb ik al op gewezen, is dat ook dit jaar in de begroting 40 miljoen euro opzij is gezet voor hulp aan Servië. Het is alleen zo dat dit geld uitsluitend daar wordt ingezet waar de democratische oppositie momenteel poogt een democratisch bestel en een rechtsstaat tot stand te brengen.
Voor dit jaar is er in de begroting voor de regio als geheel 540 miljoen euro opgenomen. De heer Patten heeft op de donorconferentie in het kader van het stabiliteitspact bepaalde projecten toegezegd en te verstaan gegeven dat de Commissie met concrete hulpmaatregelen ter plaatse actief kan worden. Deze 540 miljoen euro staat in de begroting, in de eerste plaats dankzij de zeer intensieve steun van het Europees Parlement en uw streven nu ook echt de nodige aandacht te besteden aan deze taak. Ik wil het Europees Parlement nogmaals bedanken dat het zijn uiterste best heeft gedaan de nodige middelen in de begroting van 2000 vrij te maken.

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik kan het kort houden, want alle vragen zijn uiteindelijk in dezelfde richting gegaan. Wij hebben dus gehoord dat er 1,8 miljard in Berlijn is vastgelegd, 1,4 miljard vandaag, zoals u heeft gezegd, en steeds maar weer is er gesproken over de 300 miljoen uit de landbouwbegroting voor 2001 en 2002.
Mevrouw de commissaris, u heeft dit al uiteen kunnen zetten in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, maar mijn vraag luidt doodeenvoudig: hoe verklaart u dan de opwinding bij de landbouw? Als u vandaag zegt dat wij veel geld uitsparen door de wisselkoersverhoudingen, en als u of commissaris Fischler tegelijkertijd zeggen dat we geld kunnen besparen bij de marktordening voor suiker, dan is de opwinding toch enkel te verklaren als er onvoldoende toelichting is geweest, als de landbouworganisaties de zaak niet goed hebben begrepen? Of moeten we in de politiek altijd eerst een paar weken met elkaar hakketakken? Als we de boeren echt gerust konden stellen, zou me dat veel plezier doen. Maar dat lijkt me op dit moment nog niet het geval te zijn.

Schreyer
Mevrouw Keppelhoff-Wiechert, ik kan u verzekeren dat ik de afgelopen weken gebruikt heb om het voorstel van de Commissie ook goed met boerenorganisaties en belangengroeperingen door te spreken en toe te lichten. De komende week zal ik zoals gezegd een voorstel indienen bij de Commissie voor de begroting van 2001, en daaruit zal blijken dat de middelen voor de landbouw aanzienlijk zullen toenemen, zoals ook afgesproken in Berlijn. Daarom denk ik dat we met de concrete cijfers in de hand volkomen duidelijk kunnen maken dat de landbouw nergens bang voor hoeft te zijn. De belangrijke besluiten die in Berlijn genomen zijn, specifiek die met het oog op rechtstreekse inkomenssteun voor de boeren, worden niet aangetast.

De Voorzitter
Dit agendapunt is afgehandeld.

Stemming
Verslag (A5-0074/2000) van de heer Maat namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1255/1999 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector melk en zuivelproducten COM(1999) 608 - C5­0047/2000 - 1999/0246(CNS)

(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Gezamenlijke resolutie over de hongersnood in Ethiopië
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Verslag (A5-0077/2000) van mevrouw Thyssen namens de Economische en Monetaire Commissie over het ontwerp voor richtsnoeren inzake verticale overeenkomsten
Thyssen (PPE-DE), rapporteur. Voorzitter, ik kan de stemsuggestie geven voor elk van de vier amendementen. Ik kan mij daar als rapporteur alleen maar tegen verzetten omdat elk van die amendementen ook aan de orde is geweest in de Commissie economische zaken en daar verworpen werd. Mijn stemadvies is dus negatief.

De Voorzitter
Dank u voor deze toelichting.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Stemverklaringen - Verslag-Pesälä (A5-0081/2000)

Fatuzzo
Voorzitter, jammer genoeg wordt er geen gehoor gegeven aan uw oproep om te blijven voor de interessante stemverklaringen, maar toch ben ik tevreden dat u daarom heeft gevraagd.
Ik heb voor het verslag-Pesälä over het voorstel tot wijziging van de verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de markten in de sector melk en zuivelproducten gestemd, omdat het hier beslist om een positief technisch aspect gaat. De Commissie moet de mogelijkheid hebben op te treden in strikt technische zaken als deze. Ik maak van deze stemverklaring gebruik om erop te wijzen dat het goed zou zijn als dit Parlement en ook de Raad de quotaregelingen voor melk en landbouwproducten, die de geproduceerde hoeveelheid en de afzet van deze producten binnen de Europese Gemeenschap reguleren, volledig omgooiden. De melkquotaregeling is een mislukking gebleken en kan beter gewijzigd worden.
Verslag-Maat (A5-0074/2000)

Fatuzzo
Voorzitter, hoewel ik deze keer helaas slechts twee stemverklaringen afleg, doe ik het met genoegen. De maatregel van de heer Maat is van groot belang: zoals bekend betekent deze maatregel dat de schoolmelkregeling blijft bestaan. Als kind werkte ik in de bar van mijn ouders en wanneer bejaarden daar om een glas melk vroegen, zeiden ze vaak: "Ik ben met melk opgegroeid en ik wil ook met melk sterven!" Ik heb voor dit voorstel gestemd en ik stel voor dat we niet alleen scholieren, maar ook bejaarden elke dag op kosten van de Europese Unie een beker melk geven.

Caudron
Ik hoef u niet in herinnering te brengen welke hevige strijd geleverd moest worden om de financiering van schoolmelk veilig te stellen. In april 1999 heeft de Commissie in haar voorontwerp van begroting voorgesteld de begrotingslijn voor schoolmelk te halveren. Op basis van deze voorgestelde vermindering kan worden verwacht dat de subsidies voor schoolmelk op termijn zullen verdwijnen. Dit heeft tot felle reacties binnen en buiten het Parlement geleid.
Volgens de deskundigen en specialisten in kindervoeding is melk essentieel voor de mentale en fysieke ontwikkeling van kinderen, van alle kinderen wel te verstaan. Kinderen uit achtergestelde gezinnen die geen toegang hebben tot sommige zuivelproducten, kunnen deze gebreken aanvullen dankzij de maaltijden die ze in de kantines van hun scholen kunnen krijgen. Voorstellen zoals in deze tekst gedaan worden, kunnen schadelijke gevolgen hebben voor de gezondheid van onze kinderen. Sinds de volksgezondheid in de nieuwe titel XIII van het Verdrag van Amsterdam is opgenomen, is dit soort voorstellen ontoelaatbaar.
Bovendien is een dergelijk voorstel geheel in strijd met de conclusies van de Landbouwraad van 14 en 15 juni 1999. Onze ministers hebben tijdens deze bijeenkomst immers benadrukt dat de consumptie van melk moet worden gestimuleerd omdat dit product met name voor kinderen en jongeren belangrijke voedingswaarden bevat. Pas na lange, verhitte debatten heeft de Europese Commissie voorgesteld de begrotingslijn met 31 miljoen euro te verhogen, waarmee het totaalbedrag aan subsidie voor schoolmelk 84 miljoen euro zou bedragen. Dit is de situatie voor het jaar 2000.
De Commissie heeft voorgesteld straks een stelsel van medefinanciering op te zetten. De schoolmelk zou voor 50% uit communautaire middelen en voor 50% uit nationale middelen gefinancierd moeten worden. Dit voorstel is ontoelaatbaar! Het is duidelijk dat de Commissie op lange termijn uit is op de opheffing van de subsidies voor schoolmelk.
Ik kan mij volledig vinden in het voorstel van ons Europees Parlement om de Gemeenschap 95% van de Europese subsidiekosten voor schoolmelk te laten financieren. Alleen zo kan het voortbestaan van dit stelsel gegarandeerd worden. Ik onderschrijf overigens het besluit om drinkyoghurt en melkdranken aan de regeling toe te voegen. Gezien de veranderde voedingspatronen en -voorkeuren was dit noodzakelijk. Bovendien wordt dit programma zo aantrekkelijker in de ogen van de consument.
Ik kan u zeggen dat ik me vandaag met genoegen inzet voor deze strijd en dat de vele brieven die naar de betrokken ministers zijn gestuurd, de vragen die aan de Europese Commissie zijn gesteld en de persberichten die zijn vrijgegeven, hun vruchten hebben afgeworpen.

Darras
Het vraagstuk van de communautaire subsidies voor schoolmelk dateert uit 1997. Aangezien het verband houdt met zowel de volksgezondheid als de economie, hechten onze lidstaten steeds meer belang aan dit vraagstuk. De Europese burger is immers nauw bij deze kwestie betrokken. Leest u nog maar eens de vele brieven die aan ons zijn gericht toen bleek dat de Europese Commissie dit programma wilde beëindigen. Ik denk dat deze brieven u wel kunnen overtuigen.
Ik dring er dan ook bij u op aan gehoor te geven aan het advies van onze rapporteur om dit programma voort te zetten en u uit te spreken tegen het voorstel van medefinanciering (50-50) van de Europese Commissie. Bij medefinanciering in de verhouding 50%-50% bestaat het reële gevaar dat de verordening in een aantal lidstaten niet meer zal worden toegepast, wat een onevenwichtige tenuitvoerlegging in de Unie tot gevolg zal hebben.
Ik ontken niet dat het beheer van deze begrotingslijn moet worden verbeterd, maar niet zo radicaal als hier wordt voorgesteld. Ik doe daarom een beroep op u om het voorstel van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling van het Europees Parlement en haar rapporteur te steunen. U kunt dit doen door dit verslag aan te nemen.

Figueiredo
. (PT) Wij steunen dit verslag omdat wij het belangrijk achten dat miljoenen schoolkinderen in de Europese Unie melk kunnen blijven drinken die voor 95% door de Europese Unie wordt gesubsidieerd.
Het is ons allen bekend dat de EG sinds 1977 de uitreiking van melk in scholen subsidieert. In 1999 meende de Commissie echter dat dit programma overbodig was geworden. Het is met name dankzij het heftige verzet van het Europees Parlement dat de Commissie een nieuw voorstel heeft ingediend. Het programma blijft bestaan, maar de cofinanciering door de Gemeenschap wordt beperkt tot 50%. Het is de bedoeling dat de lidstaten de overige 50% geheel of gedeeltelijk voor hun rekening nemen.
Tot dusver bedroeg de bijdrage van de Gemeenschap in de financiering van de steunregeling echter 95% van de melkrichtprijs. De rapporteur stelt middels het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling dan ook voor dit financieringsbedrag te handhaven en het voorstel voor een bijdrage van 50% te verwerpen. Wij achten dit verzoek bijzonder belangrijk aangezien wij gekant zijn tegen een renationalisatie van de GLB-uitgaven.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt
Wij stemmen tegen het verslag-Maat over de door de EU gesubsidieerde schoolmelk.
Vele scholen overal in Europa bieden hun leerlingen gratis melk aan om ervoor te zorgen dat zijn voldoende voedingsstoffen krijgen. Wij steunen de gratis verstrekking van schoolmelk en ook van voeding, een gewoonte die in Zweden gebruikelijk is. Wij zijn echter van mening dat subsidies voor schoolmelk niet tot de bevoegdheid van de Europese Unie behoren. Volgens het subsidiariteitsprincipe moeten de subsidies voor schoolmelk tot nul teruggebracht worden. Wij beschouwen het voorstel van de Commissie dan ook als een stap in de goede richting.
Sinds de jaren vijftig krijgen de kinderen in Zweedse scholen gratis melk en maaltijden. Dit gebeurde ook zonder EU-subsidies. Door lid te worden van de EU kon Zweden genieten van het gemeenschappelijk schoolmelkprogramma en nu krijgt Zweden ongeveer een tiende van de gemeenschappelijke begroting voor schoolmelk. De laatste jaren is men in Zweden begonnen halfvolle melk in plaats van magere melk uit te delen om te voldoen aan de eisen voor subsidiëring. Dit bewijst de nadelen van het systeem. Bovendien buiten vele landen de subsidies uit, ook al hebben ze geen extra middelen nodig.
Wij vinden dat de export- en productiesteun in het gemeenschappelijk landbouwbeleid afgeschaft moet worden. Landbouw moet gelijkgeschakeld worden met andere vormen van economische activiteit en de landbouwsector moet kunnen concurreren op de vrije markt. Europa staat vandaag voor een aantal uitdagingen die grotere financiële investeringen vereisen. Het geld dat nu aan het landbouwbeleid besteed wordt, zou gebruikt moeten worden voor de wederopbouw van Kosovo, de uitbreiding van de Unie met de landen in Midden- en Oost-Europa en bijstand aan de derde wereld.

Wyn
 - (EN) Deze interventie is bedoeld om duidelijk te maken waarom dit Huis tegen de voorstellen van de Commissie moet stemmen om de subsidies op schoolmelk met de helft te verminderen. Ik ben blij dat de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling van dit Huis deze voorstellen heeft verworpen en amendementen heeft ingediend om de subsidies absoluut niet te verminderen. Ik verzoek iedereen dringend om steun aan deze amendementen te geven, omdat daar een aantal goede argumenten voor zijn. Door onze schoolkinderen van melk te voorzien, steunen we ook de melkveehouders die die steun hard nodig hebben. Bovendien voorkomen wij zo dat er melkoverschotten ontstaan zoals in het verleden al vaker is gebeurd.

Trans-Europese netwerken (Jaarverslag 1998)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0076/2000) van de heer Hatzidakis namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme over het verslag van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's "Trans-Europese Netwerken - jaarverslag 1998", op grond van artikel 16 van verordening 2236/95 tot vaststelling van de algemene regels voor het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van Trans-Europese netwerken (COM(1999) 410 - C5-0010/2000 - 2000/2004(COS)).

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met het grootste plezier geluisterd naar de stemverklaring van de heer Fatuzzo en ben het roerend met hem eens. Maar nu even serieus!
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, in 1994 werd tijdens de Europese Raad van Essen een besluit genomen over de Trans-Europese netwerken. Samen met het gemeenschappelijk besluit - ik beklemtoon dit - van de Raad en het Parlement van 23 juli 1996 over de communautaire richtsnoeren voor de Trans-Europese netwerken, werd dit besluit van Essen indertijd beschouwd als een van de belangrijkste stappen in de richting van een echte Europese eenmaking.
Men vond terecht dat de aanleg van moderne autowegen en hogesnelheidsspoorwegen voor snel en ongehinderd vervoer door de lidstaten, van moderne internationale luchthavens en havens voor probleemloze mobiliteit van personen, goederen en diensten niet alleen tussen lidstaten maar ook met derde landen, onontbeerlijk was, niet alleen als aanvulling op de indertijd pasgeboren interne markt, maar ook als een absolute voorwaarde voor een soepele en succesvolle werking daarvan. Zonder een uitgebreid systeem van Trans-Europese netwerken kan er immers geen sprake zijn van een interne markt.
Sedertdien zijn vijf jaar verstreken. Daarin is gebleken dat de bewerkstelliging van dit ambitieuze doel in de praktijk heel wat voeten in de aarde heeft. Het grootste probleem is de financiering. Er is niet genoeg geld. Zoals ik ook in mijn verslag schrijf, is het uiterst zorgwekkend dat voor zeven van de in totaal veertien prioritaire projecten van Essen onvoldoende financiële middelen beschikbaar zijn en geen definitief tijdschema bestaat voor de uitvoering daarvan. Wij weten natuurlijk dat de communautaire kredieten bij lange na niet de daadwerkelijke behoeften dekken, dat daarmee de projecten nooit kunnen worden voltooid. Dat is echter ook niet het belangrijkste doel van de communautaire financiering. De rechtstreekse communautaire bijdrage aan de bouw van deze projecten is slechts een deel, en zelfs een heel klein deel van de totale financiering. De communautaire middelen zijn vooral bestemd voor haalbaarheidsstudies en technische studies, evenals voor rentesubsidiëring en kredietgarantie. De communautaire middelen dienen dus ter ondersteuning van de maatregelen van de lidstaten en moeten deze aanvullen. De lidstaten moeten in eerste instantie de bouw van de Trans-Europese netwerken financieren. Het doel van de communautaire financiering is dus, nogmaals, niet de volledige verwezenlijking van deze projecten.
Wij hebben echter wel volledig begrip voor de problemen en de moeilijkheden die de regeringen van de lidstaten daarbij ontmoeten. Wij weten dat in de jaren negentig heel wat landen haast gedwongen waren te bezuinigen op overheidsuitgaven, om de criteria van Maastricht en het lidmaatschap van de EMU te kunnen verzekeren. Het probleem bestaat echter wel degelijk. Ik hoef niemand te vertellen, mijnheer de Voorzitter, dat er zonder geld geen Trans-Europese netwerken zullen komen. Daarom vragen wij in ons verslag - en dit is wellicht ons belangrijkste voorstel - om verhoging van de begrotingskredieten voor de bouw van de Trans-Europese netwerken. Zowel de Commissie als de lidstaten moeten hier grote aandacht aan schenken.
Ten tweede stellen wij voor bij de bouw van de Trans-Europese netwerken te zorgen voor een betere samenwerking tussen de overheids- en de privé-sector. Wij zijn namelijk van mening dat de overheidssector, met het aantrekken van particulier kapitaal, met dezelfde middelen veel meer kan doen. Ik wil hier met name wijzen op de belangrijke rol van de Investeringsbank.
Ten derde stellen wij voor het percentage van de communautaire kredieten voor studies over Trans-Europese netwerken te verminderen van 47% tot 30%. Wij willen namelijk dat er wat geld overblijft voor subsidiëring van de bouw van deze netwerken en voor rentesubsidie.
Ten vierde vragen wij om maatregelen en faciliteiten voor de zeven problematische netwerken. Wij willen vooral dat een tijdschema wordt opgesteld voor de volledige verwezenlijking daarvan. Wij doen wat dat betreft een beroep op de Commissie en vragen haar met de bevoegde lidstaten samen te werken.
Ten vijfde willen wij dat de Commissie meer belang hecht aan de op til zijnde herziening van de richtsnoeren voor de Trans-Europese netwerken. Wij willen vooral dat de toegang van eilanden en perifere gebieden tot het centrum van Europa meer aandacht krijgt. Vergeeft u mij mijn gevoeligheid voor dit thema, want ik kom zelf van een eiland, en wel van een eiland aan de rand van de Unie.
Verder dring ik in mijn verslag aan op een nauwe samenwerking tussen de Commissie, Duitsland, Oostenrijk en Italië bij de kwestie van de Brennertunnel. Dit is een project van doorslaggevend belang voor het verkeer door de Alpen. Ook dit project maakt natuurlijk deel uit van de Trans-Europese netwerken.
Daarnaast zijn wij van mening dat de aandacht moet worden gevestigd op het doeltreffendheidsbeginsel, dat het gebruik van alternatieven voor nieuwe investeringen moet worden aangemoedigd, en dat het gebruik van nieuwe technologieën en intelligente vervoerssystemen moet worden gestimuleerd. Daarbij valt te denken aan telematica voor weggebruikers en aan nieuwe seininstallaties bij de spoorwegen.
Tot slot vragen wij de Commissie in haar toekomstige jaarverslagen meer informatie op te nemen over de financiering door de perifere lidstaten en de particuliere sector. Natuurlijk is het verschaffen van dergelijke gegevens ook een verantwoordelijkheid van de lidstaten en de regio's en daarom dringen wij ook bij hen aan op de verstrekking van deze gegevens aan de Commissi

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de ELDR-Fractie stemt in met het verslag van de heer Hatzidakis. Het communautair beleid in de sector van de Trans-Europese netwerken is van groot belang. Een gemeenschappelijk vervoersbeleid is immers niet mogelijk zonder convergentiebeleid op het gebied van infrastructuur, zoals blijkt uit het Verdrag van Maastricht. Een efficiënte vervoersinfrastructuur is essentieel voor de economische groei, voor de werkgelegenheid en voor het concurrentievermogen van de ondernemingen die afhankelijk zijn van mobiel personeel, goederen en middelen.
Voor de sprekers die we vandaag gehoord hebben is Europa vooral het politieke Europa waar wij voor ijveren, maar het is ook het resultaat van economische en sociale cohesie. De begrotingsmiddelen van de Europese Unie zijn daarvoor weliswaar niet voldoende en moeten verhoogd worden, ook de financiële bijdrage van de openbare sector en van de partnerschappen tussen overheid en particulieren moet verhoogd worden. Daarom heeft mijn fractie de Commissie erop gewezen dat het verslag geen gegevens bevat over externe financieringsbronnen, dus andere bronnen dan de gemeenschapsbegroting en de Europese Investeringsbank. Bovendien spreken wij er onze bezorgdheid over uit dat er nog geen zekerheid is over de tijdige uitvoering van maar liefst zeven Essen-projecten.
Ook wij zijn voorstander van de Brenner-tunnel en van het gebruik van nieuwe technologieën. De lidstaten moeten echter wel hun verplichtingen nakomen en de Commissie moet zich houden aan de richtsnoeren voor de begrotingslijn B5-700, een belangrijke begrotingslijn die in 1998 is vastgesteld. Bovendien moet ze milieuvriendelijkere modellen stimuleren en rekening houden met de belangen van de plaatselijke bevolking wanneer een Trans-Europese lijn dwars door dichtbevolkte of sterk geïndustrialiseerde gebieden loopt.
Daarom zijn wij van mening dat maximaal 50% van de kredieten voor deze projecten aangewend mag worden. Als onderzoek daartoe aanleiding geeft, kan het resterende bedrag dat bestemd was voor niet gerealiseerde projecten gebruikt worden voor andere projecten met deze prioriteiten, ook betreffende de milieubescherming.

Ebner
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, zoals beide rapporteurs - de heer Hatzidakis en mevrouw Sbarbati - al hebben toegelicht, hebben zowel de bevoegde commissie als de Begrotingscommissie zich duidelijk voor de Brenner-basistunnel uitgesproken, nadat deze op de Raad van Essen bovenaan de lijst van prioritaire projecten was gezet. Niettemin behelsde het toenmalige concept op zich geen prioriteitenlijst, wat een groot manco was. Ik vind het absoluut noodzakelijk dat de Commissie de punten die in dit verslag ter sprake komen en die door de rapporteur naar voren zijn gehaald ook in deze vorm overneemt.
De Brennerpas ligt in een drielandenregio met een zeer gevoelig ecosysteem dat bijzondere zorg nodig heeft. Op dit moment denderen er jaarlijks 1,2 miljoen vrachtwagens over de Brennerpas. De groei van het vrachtvervoer ligt ruim boven die van voorgaande jaren. Het autoverkeer, dat hoe dan ook een van de uitdrukkingen vormt van de vrijheden binnen de Europese Unie, kan niet meer naar behoren worden afgewikkeld. Op Goede Vrijdag is het verkeer op deze route enkele uren tot stilstand gekomen.
Wij, dat wil zeggen collega's Jarzembowski, Swoboda en ikzelf, hebben een amendement ingediend waarin wij aangeven dat de basis voor dit initiatief wordt gevormd door een nieuw soort model, een nieuwe manier van projectontwikkeling. Dit is ook in de toelichting op het amendement in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme naar voren gebracht. Er is een nieuwe weg ingeslagen, en de Europese Unie kan daar misschien een voorbeeld aan nemen. Nog tijdens de regering-Prodi is in Italië de wettelijke mogelijkheid gecreëerd van een gezamenlijke financiering door het wegverkeer - wegentol dus - en het spoor. Volgens mij kan dit een bijkomend model zijn en kunnen we op die manier een nieuwe weg inslaan. Vooral in een gebied met een gevoelig milieu is dat een absolute noodzaak, en ik hoop dat de Commissie ook de nodige gevoeligheid aan de dag legt.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, om te beginnen wil ik rapporteur Hatzidakis feliciteren met zijn bijzonder goede verslag. Het is even goed en omzichtig als de manier waarop hij de voorzittershamer hanteert in de commissie, en daarvoor verdient hij onze erkenning en dank. Ik wil de gelegenheid verder te baat nemen om hem te steunen in zijn standpunt dat de financiële middelen voor de opbouw van Trans-Europese netwerken niet volstaan. Zijn voorstel is om hiervoor in de begroting meer middelen opzij te zetten, maar na wat commissaris Schreyer vandaag gezegd heeft, zal dat niet meevallen. Collega Hatzidakis heeft daarom terecht in de commissie voorgesteld ook particuliere bronnen en semi-overheidsinstellingen aan te spreken.
De voorganger van de commissaris, de heer Kinnock, heeft al verscheidene ideeën laten ontwikkelen voor een werkgroep terzake, en ik hoop dat mevrouw Schreyer hierop kan voortborduren, want als we de particuliere sector niet prikkelen om bijkomende middelen beschikbaar te stellen, kunnen we niet bereiken wat collega Hatzidakis, en met hem nu ook de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme en hopelijk morgen ook het Parlement, voorstellen. Het is volkomen duidelijk: in het licht van de bijkomende taken die door de uitbreiding naar Oost-Europa ook op het gebied van vervoer op ons afkomen, zal de wens die collega Ebner zojuist heeft geuit, namelijk dat we vooral bij smalle bergpassen op spoorwegvervoer overschakelen, geen werkelijkheid kunnen worden. Deze wens is niet gericht tegen het wegverkeer. Integendeel, we willen de weg juist vrijmaken voor het verkeer dat er op een zinvolle wijze gebruik van maakt. Daarom moeten we op het spoor overschakelen.
Een aantal zaken is tot stand gebracht, mede dankzij het verdrag met Zwitserland, een aantal andere zaken nog niet. Ik wil ook nog iets zeggen over de Brenner-basistunnel. De Europese Commissie heeft de haalbaarheidsstudie al gefinancierd, en die financiering was zelfs steviger dan bij andere projecten. Maar met de studie is het werk nog niet af. Zo is er nog geen alternatief vervoermiddel beschikbaar, rijdt er nog geen auto minder en kan er nog niet op de trein worden overgeschakeld. Er moeten dus projecten en investeringen op gang komen. Dit is onze gezamenlijke wens, en daarom hebben wij deze resolutie ook ingediend.
Het is nu aan de drie betrokken regeringen en de Commissie om handelend op te treden, de eerste spade in de grond te steken, met de aanleg te beginnen en natuurlijk tegelijkertijd ook voor de nodige financiering te zorgen. Wat van de Brenner-basistunnel een belangrijk Europees project maakt, is volgens mij de uitdaging om het noord-zuidverkeer op een milieuvriendelijke en efficiënte manier af te handelen. Als we dat combineren met bijkomende maatregelen in de kandidaat-lidstaten, kan er binnen vijf tot tien jaar een efficiënt vervoersnetwerk tot stand komen in Europa, en daar hebben we dringend behoefte aan.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik rapporteur Hatzidakis bedanken voor zijn uitstekende verslag. De rapporteur heeft zich goed in de zaak verdiept en de essentiële aspecten naar voren gebracht. Onze fractie steunt de rapporteur onder andere wat betreft de coördinatie van de financiering door de regio's van de lidstaten en de particuliere financiering. Ik wil echter nog enkele aspecten onderstrepen. Het jaarverslag toont aan dat er gebreken zijn bij de controle over de middelen die zijn gebruikt voor de ontwikkeling van de Trans-Europese netwerken. Ook zijn er onvoldoende nauwkeurige gegevens over de resultaten van het gebruik van deze middelen. Wij hebben nauwkeuriger gegevens nodig over onder andere hoe de middelen van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het Cohesiefonds, de middelen van financieringsbronnen buiten de communautaire begroting en de middelen van de lidstaten zijn gebruikt om de Trans-Europese netwerken te verbeteren. Er is ook behoefte aan duidelijkheid over de effecten van goed functionerende netwerken op een duurzame economie en de werkgelegenheid.
De rapporteur heeft er zeer terecht op gewezen dat er onder de 14 speciale projecten van Essen zeven projecten zijn waarvoor de financiering en het tijdschema nog niet zijn bevestigd. Bovendien hebben de projecten van Essen een groter deel van de Europese middelen voor verkeer opgeslokt dan was afgesproken. Men moet voortaan nauwkeuriger te werk gaan bij het uitkiezen van prioritaire projecten. Tegelijkertijd moet worden gegarandeerd dat de lidstaten zich aan deze projecten verbinden, een voldoende groot aandeel in de financiering ervan leveren en dat ze bij hun eigen plannen deze projecten op de eerste plaats stellen. Het jaarverslag toont aan dat er voor de ontwikkeling van het verkeer en voor de verkeersveiligheid ook vanuit de Europese begroting meer geld nodig is, omdat verkeersverbindingen zo belangrijk zijn voor de economie, de werkgelegenheid en de sociale cohesie.
Er moet in de toekomst steeds meer aandacht komen voor de coördinatie van de verschillende vormen van verkeer. Tegelijkertijd moet ook het verband tussen het regionaal beleid en het verkeer in acht genomen worden. Met een evenwichtige regionale ontwikkeling kan concentratie worden vertraagd en de problemen veroorzaakt door opstoppingen worden verminderd. Naast het oplossen van de verkeersproblemen in zeer drukke regio's moet men er tegelijkertijd voor zorgen dat de Trans-Europese netwerken ook in regio's met kleinere verkeersstromen worden ontwikkeld - in regio's met minder verkeer, in de periferie en in gebieden met ongunstige natuurlijke omstandigheden. Goede verkeersverbindingen zijn in deze gebieden van levensbelang.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, over een ding zijn we het eens: het concept van de Trans-Europese netwerken is dringend aan hervorming toe. De Trans-Europese vervoersnetwerken, en vooral ook de 14 prioritaire projecten die er deel van uitmaken, hebben nog geen enkele van hun oorspronkelijke doelstellingen waargemaakt, hoewel er al een massa geld in is geïnvesteerd. Twee van die doelstellingen zijn niettemin van cruciaal belang voor de Europese Unie. Nummer één vormt het hoofddoel, het punt waar alles om draait in de Europese Unie, en dat is de economische en sociale cohesie. De Trans-Europese netwerken moeten helpen voorkomen dat arm en rijk uit elkaar groeien, en dat is niet gelukt. Integendeel, uitgerekend deze 14 geselecteerde projecten hebben ertoe bijgedragen dat de regio's weer uit elkaar zijn gaan groeien. Ze hebben een ontwikkeling in de hand gewerkt waarbij de economische activiteit in de welvarende regio's toeneemt omdat zij met elkaar verbonden worden, terwijl de arme regio's hoe langer hoe meer aan hun lot worden overgelaten.
Ten tweede blijft het net als voorheen een illusie te denken dat de Trans-Europese netwerken bijdragen tot het verminderen van de werkloosheid. Integendeel! De werkloosheid is juist toegenomen. Lag deze in 1995 zeven keer zo hoog in de tien armste regio's dan in de tien rijkste, nu is dat acht keer zo hoog, en er zit een stijgende lijn in.
Ik vraag me dus echt af of we het ons kunnen permitteren geld van de Europese belastingbetaler in beton te blijven gieten zonder dat de werkgelegenheid erop vooruit gaat. Heeft het echt wel zin om meer geld te investeren en meer geld te vragen? Is dat niet structureel een verkeerd antwoord, omdat we met dat geld op het vlak van werkgelegenheid veel nuttiger dingen zouden kunnen doen? Voorts vraag ik mij af of de resultaten die de projecten hebben opgeleverd wel opwegen tegen de verwoestingen die zij in het milieu hebben aangericht. Die resultaten zijn namelijk nul. Er zijn grote stukken leefomgeving van de Europese burger vernield, en we moeten de massale protesten tegen nieuwe snelwegen serieus nemen. Bij dit soort burgerprotesten worden namelijk ook alternatieven aangedragen die doelmatiger zijn en die minder vernielingen aanrichten.
De vraag is of de burger geen gelijk heeft met zijn protest. Europa heeft behoefte aan een veel doordachter en duurzamer vervoersbeleid, gestoeld op moderne denkbeelden en uitgaand van de belangen van de komende generatie en het bewustzijn dat natuurlijke hulpbronnen eindig zijn. De door het Europees Parlement geëiste kritische kosten-batenanalyse is er wat betreft de 14 projecten niet gekomen. Het geëiste milieueffectenrapport voor alle projecten samen is er niet gekomen, er is alleen sprake van deelrapporten, en dat is in strijd met de richtlijn terzake. Ik vind dat we echt iets moeten doen aan het goederenvervoer. Willen we dat duurzaam maken, dan moet het per spoor worden afgewikkeld. Het concept moet herzien worden, en daarbij moeten mobiliteit en duurzaamheid met elkaar verzoend worden.

Meijer
Voorzitter, de Trans-Europese netwerken worden vaak bejubeld als een van de grootste successen van de Europese integratie. Dat is enerzijds waar, maar anderzijds maken ze onze samenleving ook kwetsbaarder. Zij dragen er toe bij dat de economieën van de lidstaten van de Europese Unie sterker met elkaar vervlochten raken. Ieder land wordt meer en meer afhankelijk van geïmporteerde energie en er wordt ook veel energie gestoken in overleg en juridische uitspraken.
Wat merken de mensen in Europa daarvan? Misschien op korte termijn een toename van het aantal arbeidsplaatsen. Op de wat langere termijn kan een onbedoeld gevolg zijn dat bedrijven kwetsbaarder worden door technische storingen in een kostbaar transport systeem en dat arbeidsplaatsen snel verplaatst kunnen worden naar gebieden met lagere lonen, slechtere arbeidsvoorwaarden en minder milieueisen. Voorlopig een reden om ons niet te beperken tot juichen.
Ook met de grote vervoersprojecten staat het er minder gunstig voor dan het jaarverslag aangeeft. Van de hogesnelheidslijn Noord-Zuid van Berlijn naar Verona is alleen de aanleg van enkele kleine onderdelen veilig gesteld. In Engeland stagneert de aansluiting van de hogesnelheidslijn die door de Kanaaltunnel loopt al vele jaren dankzij de privatisering en de opdeling van de spoorwegmaatschappijen in dat land. Spanje heeft afgezien van een Europese standaardspoorbreedte voor de hogesnelheidslijn tussen Madrid en Barcelona, zoals die eerder wel werd toegepast voor de lijn van Madrid naar Sevilla.
De aanleg van de Betuwelijn door Nederland raakt steeds meer omstreden. Economische deskundigen rekenden uit dat deze dure lijn nooit een succes zal worden. De kosten blijken steeds hoger, de binnenscheepvaart beschouwt deze lijn als concurrentievervalsing, het vrachtverkeer over de weg lijkt er niet door af te nemen en milieuactivisten leggen dagelijks de bouwwerkzaamheden stil. Al met al een goede reden om de Betuwelijn te laten varen.
Er vindt nog veel te weinig breed maatschappelijk debat plaats over de gestelde prioriteiten en de gemaakte keuzes. De bevolking van Europa heeft recht op meer inzicht in de gevolgen van de TENS, dus in de gevolgen voor hun bestaanszekerheid, de kosten, de milieuafweging en het tempo van uitvoering.

Collins
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mijn oprechte dank en waardering uitspreken voor het uitstekende verslag van mijn collega Hatzidakis vanmiddag in dit Parlement. Het jaarverslag 1998 van de Commissie over de Trans-Europese vervoersnetwerken geeft niet alleen een duidelijk algemeen beeld van de vooruitgang die bij bepaalde projecten is geboekt, maar bevat ook waardevolle informatie over de bijdragen aan deze infrastructurele projecten uit de verschillende bronnen van de Gemeenschapsfinanciering.
Het is duidelijk dat het absoluut noodzakelijk is om de hoeveelheid beschikbare financiële middelen voor de ontwikkeling van deze TEN-V te verhogen. De huidige financiële bijdragen zijn ontegenzeggelijk ontoereikend om een serieuze poging te ondernemen tot nakoming van de afspraken die op de Europese Top in Essen in 1994 zijn gemaakt. Ik deel de bezorgdheid van de rapporteur over het feit dat zeven van de veertien projecten van Essen nog steeds problemen ondervinden omdat de financiële bijdragen nog niet helemaal zijn gegarandeerd en er geen tijdschema voor de projectuitvoering is opgesteld. Het zou nuttig zijn als de Commissie in de komende jaarverslagen naast de Europese bijdragen ook de financiële bijdragen zou specificeren die door nationale, regionale en plaatselijke overheden en door de particuliere sector worden geleverd voor het opzetten van Trans-Europese vervoersnetwerken.
De Commissie zal op korte termijn de TEN-richtsnoeren herzien. Ik hoop dat zij in deze nieuwe richtsnoeren meer aandacht zal besteden aan het verbeteren van de beschikbaarheid van financiële middelen voor Trans-Europese vervoersnetwerken voor de Europese eiland- en perifere gebieden. Het is belangrijk om speciale nadruk te leggen op het bevorderen van duurzame transportverbindingen met deze achterstandsgebieden om ze evenredig te kunnen laten profiteren van de voordelen van de interne markt.
In haar werkprogramma voor het jaar 2000 heeft de Commissie aangekondigd dat de herziening van de TEN-richtsnoeren zich alleen zou concentreren op nog bestaande knelpunten. Dat zou echter betekenen dat de financiering gericht zou zijn op de economisch beter ontwikkelde centrale regio's en dit zou ten koste kunnen gaan van de perifere en ultraperifere regio's. De financiering van TEN-V impliceert een reeks van geïntegreerde maatregelen zodat de uitvoering ervan voortgang kan vinden. De Commissie en de Europese Investeringsbank zouden derhalve, met gebruikmaking van loongaranties en andere financiële investeringen, samen moeten werken met de nationale regeringen bij de tenuitvoerlegging van de TEN-V-pakketten.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Hatzidakis van harte feliciteren met zijn zeer realistische verslag. De tekst bevat echter enkele verontrustende constateringen, die met name onze aandacht eisen.
Ik wil graag in herinnering brengen dat de besluiten met betrekking tot deze 14 grote projecten werden genomen in 1994, op de Top van Essen. Zes jaar na dato is slechts bij de helft van deze projecten enige vooruitgang geboekt, en dat zijn allemaal projecten in Noord-Europa. Voor deze projecten is dat goed nieuws, maar voor de overige projecten en de perifere regio's niet, waar onze collega Collins ons zojuist op heeft gewezen. Ik denk hierbij met name aan de zuidelijke lijn, die Frankrijk en in het bijzonder Lyon, Turijn en Triëst moet verbinden met de Balkan. Deze laatste regio moet immers daadwerkelijk met Europa verbonden worden. Ik denk hierbij ook aan een ander deel van Europa, namelijk Oostenrijk, Hongarije en de andere landen in Centraal-Europa. De specifieke problemen van Oostenrijk zijn overigens al door andere collega's in herinnering gebracht.
Wat deze regio betreft wil ik uw aandacht vestigen op het feit dat het hier niet alleen om de ontsluiting van de schemerachtige, aan de voet van de Alpen liggende regio Piedmont gaat. Waar het hier om draait is dat een gedeelte van ons continent - de Balkan en Centraal-Europa - verbonden moet worden met Frankrijk, Italië, Spanje en Portugal. Wat dit project betreft zijn er nog geen concrete vorderingen geboekt.
In reactie op het betoog van mevrouw Schroedter wil ik zeggen dat we niet moeten vergeten dat deze grote projecten met name betrekking hebben op de ontwikkeling van de spoorwegen. Dit geldt in het bijzonder voor de zuidelijke as, die Parijs in drieëneenhalf uur bereikbaar moet maken vanuit Milaan. Het probleem is dat er keuzes gemaakt moeten worden om aan het grote vraagstuk van de vervuiling, dat op de agenda van Oostenrijk, Italië en Duitsland staat, het hoofd te bieden. Er moeten keuzes gemaakt worden en investeringen worden gedaan. In Essen zijn deze keuzes gemaakt, maar na zes jaar zijn de plannen nog altijd niet concreet ten uitvoer gebracht.
Dit vraagstuk heeft in eerste instantie betrekking op de lidstaten. Dit geldt zeer zeker voor Italië, dat dit project niet met voldoende overtuiging heeft gesteund. Dit vraagstuk betreft echter ook de Commissie, en de rapporteur benadrukt dit zeer goed in zijn verslag. De Commissie moet maatregelen bedenken om zowel de overheid als particuliere ondernemingen te stimuleren om in deze grote Trans-Europese netwerken te investeren. Het is daarom van belang dat de Commissie op korte termijn nieuwe voorstellen doet om zo snel mogelijk uit de impasse rond deze kwestie te geraken.

Esclopé
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het is van groot belang dat er in Europa een efficiënte vervoersinfrastructuur wordt ontwikkeld, met name voor de door land ingesloten regio's en de plattelandsgebieden in Frankrijk en tal van andere landen. Daarom steunen wij het verslag-Hatzidakis. Ik wil de rapporteur feliciteren omdat hij ondanks het technische karakter van dit vraagstuk een heldere tekst heeft weten op te stellen.
Het is van belang dat de algemene regels voor het verlenen van communautaire steun met betrekking tot de Trans-Europese netwerken strikt worden nageleefd. Het Trans-Europese vervoersbeleid is immers van groot belang voor de duurzame ontwikkeling van de plaatselijke economie en het aantrekken van de werkgelegenheid. Wij willen overigens dat bij het van start gaan van de openbare en particuliere partnerschappen een transparante aanbestedingsprocedure wordt gevolgd zodat eenieder daadwerkelijk kan deelnemen aan de ontwikkeling van de netwerken. Wij onderschrijven paragraaf 9 van het verslag waarin staat dat de Commissie zich precies dient te houden aan de begrotingsrichtsnoeren voor de TEN-projecten. Dit verslag is een logisch vervolg op het kritische jaarverslag, en benadrukt de behoefte aan toezicht op de financiële bijstand van de Gemeenschap aan projecten die het gezamenlijk belang behartigen.
Wat dit punt betreft vragen wij ons af waarom de kosten van de haalbaarheidsonderzoeken en de maatregelen met betrekking tot de technische bijstand 47% van de begroting, ofwel bijna 223 miljoen euro, uitmaken. De communautaire financiering van TEN-V vertegenwoordigt een klein deel van de totale kosten. De lidstaten zorgen voor het grootste deel van de financiering. Waarom beschikken we alleen maar over schattingen? De financiering van zeven van de veertien projecten - met andere woorden de helft - is nog niet rond en het tijdschema is nog niet vastgesteld. De Commissie moet wezenlijke maatregelen voorstellen en prikkels bieden zodat deze uiterst belangrijke projecten zo snel mogelijk ten uitvoer worden gebracht. Verder moet de Commissie in onderlinge afstemming met de lidstaten een tijdschema voor het uitvoeren van deze projecten vaststellen.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, met zeven van de vervoersprojecten die op de Raad van Essen zijn goedgekeurd, zijn er aanzienlijke problemen. Dat wekt bezorgdheid, bij mij zowel als bij de rapporteur. Een van de projecten waar het over gaat is de noord-zuidverbinding, meer bepaald de Brenner-basistunnel. Daarmee zou de Europese Unie kunnen laten zien dat zij de omschakeling van weg- op spoorwegvervoer niet louter lippendienst bewijst. Met de tunnel kan de druk op het milieu en de bevolking in de betrokken regio verminderd worden. Bovendien heeft dit plan een positief effect op de concurrentiepositie van de gehele Unie.
Maar de uitvoering van het project ligt helaas nog niet in het verschiet. Pas aan het einde van vorig jaar hebben de Oostenrijkse spoorwegmaatschappij Brenner Eisenbahngesellschaft en de Italiaanse spoorwegen een dochtermaatschappij opgericht, en die moet binnen 18 maanden een projectplanning voorleggen. Dit betekent dat er meer dan 5 jaar na Essen nog altijd geen concreet plan op tafel ligt. De plaatselijke bevolking kan daar geen begrip voor opbrengen. Zij is namelijk degene die dag in dag uit met de stortvloed van verkeer moet leven. De huidige regeling is dat de Unie ten hoogste 10% van de totale investeringen voor haar rekening kan nemen. Voor een dergelijk plan, dat gigantische gevolgen heeft voor de toekomst van de gehele Europese economische ruimte, is dit gewoon ongepast weinig.
Lidstaten die voordeel hebben bij de bouw van de Brenner-basistunnel mogen er niet stilletjes tussenuit knijpen en de financiële lasten aan de rechtstreeks betrokken landen zoals Duitsland, Oostenrijk en Italië overlaten. Zo'n houding geeft weinig blijk van solidariteit.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, geachte collega's, om te beginnen wil ik de ongenuanceerde kritiek van collega Schroedter aan het adres van de Trans-Europese netwerken met kracht van de hand wijzen. Bovendien heeft zij onszelf beledigd, omdat de richtlijn uit 1996 door het Parlement en de Raad op voorstel van de Commissie is aangenomen volgens de medebeslissingsprocedure. Als het allemaal echt zo vreselijk was, hadden de Groenen er destijds tegen moeten zijn. Dat waren zij niet. Dit gezegd zijnde, wil ik het hebben over twee projecten die succesvol zijn geweest.
De spoorwegverbinding over de Øresund is volgens mij vanuit milieustandpunt bekeken precies wat we nodig hadden. Wij willen spoorlijnen, en wij willen aansluiting op afgelegen gebieden. Ook de nieuwe spoorwegverbindingen in de Brits-Ierse regio bieden grote voordelen, zowel voor het milieu als voor de regio. De kritiek uit groene rangen als zouden de Trans-Europese netwerken alleen maar bestemd zijn voor centraal gelegen en dichtbevolkte lidstaten, is gewoon onjuist.
Ten tweede ben ik het eens met de heer Ebner en andere collega's dat wij op zoek moeten naar nieuwe ideeën voor de Brenner-basistunnel. Wij als parlementscommissie stellen een vierzijdig verdrag voor tussen de drie betrokken landen en de Europese Unie. De Brenner-basistunnel is een project van buitengewone omvang, maar het is er ook een van buitengewone betekenis voor het milieu, aangezien de Alpen niet te vergelijken zijn met de Hollandse en Duits-Friese laagvlakte. De milieusituatie in de Alpen is bijzonder complex. In de dalen blijft het lawaai en de stank van de auto's op een heel andere manier hangen dan op een vlak stuk land. Er moet dus iets ondernomen worden.
In de eerste plaats moeten we zorgen dat regeringen elkaar niet de schuld gaan geven. De Italianen willen pas met de aanleg beginnen als de Oostenrijkers beginnen. De Oostenrijkers zeggen dat ze pas beginnen als de Duitsers en de Italianen beginnen. We moeten nu duidelijke normen en data hebben voor wie wat wanneer betaalt, en de Unie moet een wezenlijke inspanning leveren om het project vlot te helpen trekken.
Ik zou graag tot besluit nog twee opmerkingen willen maken. Mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, neemt u de tijd voor een herziening van de Trans-Europese netwerken. Neemt u na het debat van vandaag alle projecten nog eens in ogenschouw. Wij zitten niet op showprojecten te wachten, 14 of 15 showprojecten, waarvan de financiering niet geregeld is. Bij de herziening moeten we alleen die maatregelen als prioritair aanmerken waarvoor de financiering voor een periode van 10 tot 15 jaar geregeld is. De burger verliest namelijk het vertrouwen als we projecten prioritair verklaren en ze vervolgens niet uitvoeren. We moeten de lidstaten eraan herinneren dat zij hebben toegezegd de financiering te regelen en de planning na te komen. We moeten ze dan ook aan hun woord houden en zeggen dat we pas prioriteit verlenen als een project rijp is, zowel qua planning als qua financiering. Neemt u de tijd en gaat u dit moeizame gesprek met de lidstaten nog eens aan. Zo kunt u voorkomen dat u als Commissie projecten voorstelt waarmee we onszelf voor schut zetten bij de burger, in plaats van met projecten te komen die uitvoerbaar zijn.

Mastorakis
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen dit keer wat langzamer te spreken, daar ik de vorige keer de tolken het vuur vreselijk na aan de schenen heb gelegd, toen ik mijn discussiebijdrage in een mediterraan tempo afraffelde.
Ik kom, geachte collega's, uit een land dat door zijn ligging met heel wat vervoersproblemen te kampen heeft. Voor onze burgers en goederen is het niet zo gemakkelijk om het centrum van Europa, de Europese markt te bereiken. Het verkeer over en weer is moeilijk. U zult dus begrijpen dat mijn land en zijn vertegenwoordigers grote belangstelling koesteren voor de Trans-Europese netwerken, waar dit debat vandaag over gaat. Wij zien dit vraagstuk in eerste instantie echter niet als Grieken, maar veeleer als Europeanen. De Trans-Europese netwerken zijn een heel belangrijk instrument voor de versteviging van de economische en sociale samenhang, voor de werkgelegenheid, de duurzame ontwikkeling en de Europese integratie, en ik ben het dan ook absoluut niet eens met de opmerkingen van mevrouw Schroedter.
Bijgevolg moeten wij de Trans-Europese netwerken ook in de praktijk het belang toekennen dat hun toekomt. Dat betekent verhoging van de daarvoor bestemde begrotingskredieten. Ik vind zelfs dat wij de TEN' s deze verhoging verschuldigd zijn. Zij konden in de afgelopen tien jaar niet aan hun trekken komen omdat de criteria en de doelstellingen van de Economische en Monetaire Unie dwongen tot sterke bezuinigingen op de overheidsuitgaven. Deze bezuinigingen hadden een sterke weerslag op de financiering van de netwerken. Wij moeten de projecten nu snel verwezenlijken. Daarvoor is verbetering van de procedures nodig. De financiering moet worden vergemakkelijkt met soepele vormen van gecombineerde overheids- en privé-financiering. Wij moeten de hinderpalen opruimen die de verwezenlijking van zeven van de veertien in Essen vastgestelde prioriteiten tot nu toe nog in de weg stonden. Wij maken ons daardoor zelfs belachelijk. Verder moeten wij bij de herziening van de richtsnoeren voor de Trans-Europese netwerken natuurlijk grote aandacht schenken aan de toegang tot de eilandgebieden en aan hun verbindingsproblemen met het vasteland.
In haar jaarverslag 1998 heeft de Commissie ons een beeld geschetst van de ontwikkelingen bij de bouw van de netwerken. De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme wil graag dat dit overzicht in het vervolg gedetailleerder wordt en duidelijker aangeeft hoe de vork in de steel zit. In ons verslag dringen wij tevens aan op meer efficiëntie bij de bouw van de netwerken. In deze voor de toekomst van Europa zo belangrijke aangelegenheid is de hoofdrol weggelegd voor de Commissie. Wij willen dat de Commissie in samenwerking met de lidstaten absolute prioriteit geeft aan de TEN' s. Zij vormen de slagaders in het lichaam van Europa. Zonder deze slagaders kan Europa niet naar behoren functioneren en aan de verwachtingen van de burgers voldoen.
Ik wil tot slot nog de voorzitter van onze commissie en rapporteur van het onderhavige verslag, mijn eilandgenoot Kostas Hatzidakis, van harte bedanken voor zijn werk. Laten wij hier allen voor stemmen.

Nogueira Román
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de ondervoorzitter van de Commissie, waarde collega's, het is ons allen bekend dat binnen de Europese Unie op regionaal niveau een nauw verband bestaat tussen laag inkomen per inwoner, hoge werkloosheid en excentrische of perifere ligging. Hoewel dit laatste probleem zich reeds in de 19de eeuw ten tijde van de industriële revolutie voordeed, is de situatie momenteel aanzienlijk verslechterd. De oorzaak ligt in de gebrekkige communicatie. Wij hebben hier te maken met een vicieuze cirkel die enkel kan worden doorbroken met behulp van een gemeenschappelijk optreden van politieke en economische aard dat alle factoren die deze achterstand in de hand werken stuk voor stuk aanpakt.
De tenuitvoerlegging van het beleid inzake Trans-Europese netwerken draagt niet bij aan de oplossing van dit cruciale probleem, ook al werd het uitdrukkelijk opgezet om de perifere landen met de centrale regio's van de Unie te verbinden. Zowel de in het kader van de Trans-Europese netwerken voorgestelde projecten en uitgetrokken middelen als de uit de structuurfondsen en het Cohesiefonds gefinancierde acties vloeien voort uit de beleidsconceptie van de lidstaten, die helaas op de goedkeuring en de steun van de Commissie kan rekenen. Al deze voorstellen hebben hoofdzakelijk tot doel de regio's met de hoogste inkomens per inwoner dichter bij elkaar te brengen. Daartoe schrikt men er zelfs niet voor terug de van kracht zijnde verordeningen met voeten te treden, met alle negatieve gevolgen van dien.
Het debat over het verslag-Hatzidakis - mijn felicitaties aan de rapporteur - stelt ons in de gelegenheid de politieke reikwijdte van de desbetreffende situatie in te schatten en een passende oplossing te zoeken. Dit alles dient te gebeuren in het kader van de - verregaande - herziening van het beleid inzake Trans-Europese netwerken, die tijdens de periode 2000-2006 moet plaatsvinden.
Zoals blijkt uit de ingediende amendementen wil onze fractie in verband hiermee garanderen dat de genoemde netwerken verenigbaar zijn met het principe van duurzame ontwikkeling. Bovendien eist zij dat de herziening beantwoordt aan de doelstelling om alle regio's van de Gemeenschap met elkaar te verbinden. Hierbij moet voorrang worden verleend aan de perifere regio's, die tot dusver veel te weinig aandacht hebben gekregen. Tot slot dringt onze fractie tevens aan op de noodzaak de spoorwegen te ontwikkelen en de netwerken te decentraliseren, met name wat de luchthavens en de havens betreft. Een al te dichte concentratie van wegen, luchthavens en havens veroorzaakt immers ernstige verkeersopstoppingen en milieuproblemen, hetgeen wij dan ook tot elke prijs moeten vermijden.
Waarde collega's, ik hoop dat wij erin zullen slagen de hervormingen die de Europese Unie nodig heeft ook daadwerkelijk uit te voeren. Pas dan zullen wij het regionale evenwicht en de sociale samenhang tot stand kunnen brengen waarop wij zo aandringen.
Wij moeten ons ervan bewust zijn dat op dit moment plannen voor regionale ontwikkeling voor de periode 2000-2006 ter goedkeuring voorliggen. De voorgestelde projecten zullen alleen maar tot gevolg hebben dat de regio's van doelstelling 1 nog meer geïsoleerd raken, terwijl deze gebieden juist dringend een moderne verbinding met heel Europa behoeven, met inbegrip van een hogesnelheidslijn. Tot deze regio's behoort mijn eigen land, Galicië, en het hele noordwesten van het Iberische Schiereiland, van Spanje en Portugal, een Atlantische regio die ook voor Europa zelf van fundamenteel belang is.

Vachetta
Mijnheer de Voorzitter, uit dit verslag blijkt duidelijk dat Europa zichzelf niet de middelen verschaft om zijn beleid inzake de Trans-Europese netwerken te verwezenlijken. Het gaat hier niet alleen om budgettaire en financiële overwegingen. De algemene richtsnoeren van de Commissie op dit gebied zijn laakbaar. Uiteraard onderschrijven wij de noodzaak van Trans-Europese netwerken voor de Europese bewoners. Ze komen immers ten goede aan de mobiliteit van personen en goederen, de economische en sociale samenhang, en de spoorwegen als alternatief voor autowegen. Wij kunnen ons echter niet achter de ons opgelegde methode en voorgestelde oplossingen scharen.
Zijn de veertien gekozen projecten alle relevant voor de Europese bewoners en dienen zij alle met voorrang te worden verwezenlijkt? Zijn alle bewoners bij deze projecten betrokken of hierover geraadpleegd, of beantwoorden ze alleen maar aan de eisen van de geliberaliseerde markt, zoals uit het verslag kan worden opgemaakt? Het is overigens geen toeval dat de zeven projecten waarvan het tijdschema en de financiering nog onzeker zijn, ook het minst winstgevend zijn.
Wij zijn het minst tevreden over de wijze waarop dit project zou moeten worden gefinancierd. Er wordt uitgegaan van het beginsel dat de openbare middelen niet kunnen toenemen. Ik denk dat dit kan worden betwist. Er zou dus een beroep moeten worden gedaan op particuliere middelen en hiertoe zouden partnerschappen gesloten moeten worden. Deze partnerschappen zijn overigens een zeer belangrijk aspect van het project. Deze benadering van het vervoer per spoor stelt het vraagstuk van de openbare dienstverlening opnieuw ter discussie. Het is duidelijk dat de particuliere investeerders die we bij de financiering betrekken, zullen streven naar een optimale winstgevendheid. Particuliere ondernemingen moeten aan de financiering bijdragen omdat ze profiteren van de infrastructuur. Deze bijdrage dienen ze echter te leveren als belastingbetaler en niet als financierder van spoorwegmaatschappijen. De Europese spoorwegen moeten een openbare dienst zijn. Wij zijn daarom tegen privatisering en het uitgeven van aandelen in overheidsbedrijven. Ook nieuwe projecten mogen niet in handen van particuliere bedrijven vallen. De volkeren willen een functionerend en kwalitatief goed Europees netwerk van spoorwegen waar zowel de gebruikers als het personeel van kunnen profiteren. Europa denkt in deze reële behoefte te voorzien door opnieuw het accent op de winstgevendheid te leggen.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, om te beginnen wil ik onze rapporteur bijzonder hartelijk bedanken voor zijn verslag. Het jaarverslag van de Europese Commissie over de Trans-Europese netwerken bevat voorbeelden van vooruitgang bij een groot aantal vervoersprojecten, en in het verslag wordt gewezen op het belang van de Trans-Europese netwerken voor het milieu. De 14 projecten uit Essen spelen volgens mij een centrale rol bij de opbouw van de Europees vervoersnetwerken, en ik wijs net als een aantal van mijn voorgangers op het enorme belang van de Brenner-basistunnel.
Het doorsnijden van de Alpen moet als probleem in zijn geheel bekeken worden, als onderdeel van een totaalproblematiek. De voornaamste betrokken lidstaten zijn zonder meer Oostenrijk, Frankrijk en hun buurlanden. Om u aan te geven hoe ernstig de situatie is, kan ik melden dat ongeveer 30% van het verkeer dat om Zwitserland heenrijdt de Brennerpas neemt, en dat Oostenrijk dientengevolge het leeuwendeel van die verkeersmassa te verwerken krijgt. Bovendien is het zo dat in Oostenrijk 80% van de goederen over de weg vervoerd wordt en slechts 20% per spoor. In Zwitserland ligt die verhouding precies omgekeerd. Er zijn mensen die zich afvragen waarom iedereen in Oostenrijk zich zo druk maakt. Er zijn immers nog andere plaatsen waarvoor dergelijke getallen gelden, bijvoorbeeld het Ruhrgebied. Dat is ook zo. Maar de topografische omstandigheden in Tirol en het dal van de Inn zijn anders dan bijvoorbeeld die van een vlakte. Bovendien is het dal van de Inn een van de dichtst bevolkte gebieden van Oostenrijk.
De problematiek van het transalpiene verkeer vormt één geheel en moet ook als zodanig bekeken worden. De Brenner, de tolproblematiek en het transitverkeer kunnen niet van elkaar gescheiden worden. Wat betreft de fasering van de aanleg: voor het lagere deel van het Inndal is er al een concrete fasering. Maar er moet ook sprake zijn van een concrete politieke wil, en niet enkel van de kant van de lidstaten. Ik verzoek vooral de Commissie dit project nu eindelijk eens onder handen te nemen. Wat nodig is, is een gezamenlijke financiering. Als rechtsgrondslag kan ik mij de richtlijn over de kosten van het wegvervoer voorstellen. Dat zou volgens mij een solide financiering opleveren.
Ik pleit voor partnerschappen tussen overheid en privé-sector, want samen komen we denk ik het verst. Het noord-zuidverkeer is een gigantisch probleem. Ik ben tegen nog meer studies over de Brennerpas, want daar hebben we er al genoeg van. Waar wij op zitten te wachten, is een snelle uitvoering van de Brenner-basistunnel in het belang van de bevolking en het milieu en in het kader van een duurzaam en toekomstgericht vervoersbeleid.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, in de eerste plaats wil ik de heer Hatzidakis feliciteren met zijn voortreffelijke verslag. De Trans-Europese netwerken zijn niet alleen onontbeerlijk voor de verwezenlijking van de interne markt, maar ook voor de totstandbrenging van de economische en sociale samenhang in de Europese Unie. Uit het verslag van de Commissie over de ontwikkeling van de Trans-Europese netwerken in 1998 en de besteding van de ter beschikking gestelde financiële middelen blijkt dat de vooropgestelde prioriteiten, waaronder het spoorwegvervoer, over het geheel genomen het vastgestelde minimum van 50% overstijgen. Dat is een uiteraard een goed teken. In dit opzicht is het echter belangrijk dat wij niet alleen de globale cijfers in aanmerking nemen, maar ook over de cijfers van elk land kunnen beschikken, aangezien de voornoemde denktrant in alle regio's moet worden gehandhaafd.
Wij vinden het een goede zaak dat de investeringen per sector worden toegekend. Dit kan echter niet worden gezegd van een aantal andere aspecten die ik hier wil onderstrepen en waarover ik de mening van commissaris Loyola de Palacio zou willen horen.
Ten eerste, de noodzaak te investeren in Trans-Europese netwerken die het verlies van de jaren '90 compenseren, niet alleen door meer middelen uit te trekken, maar ook door de participatie van de privé-sector te versterken en euro-obligaties te gebruiken.
Ten tweede, de tenuitvoerlegging van concrete maatregelen die de zeven nog problematische prioritaire projecten nieuw leven moeten inblazen en een nieuwe impuls moeten geven teneinde een tijdschema vast te stellen en de praktische uitvoering van de projecten te bewerkstelligen.
Ten derde moet in het kader van de toekomstige herziening van de Trans-Europese netwerken meer belang worden gehecht aan de toegang van de perifere en de eilandgebieden tot de centrale regio's.
Tot slot zou ik nog willen benadrukken dat de economische en sociale samenhang onverenigbaar is met het door de Commissie voor het jaar 2000 voorgestelde werkprogramma voor dit beleidsterrein. Door de investeringen toe te spitsen op de nog bestaande knelpunten begunstigt men de centrale Europese regio's ten nadele van de perifere gebieden, waaronder Portugal, terwijl het toch deze gebieden zijn die de grootste behoefte hebben aan een vervoersnet dat hen dichter bij de meer ontwikkelde regio's brengt.

Messner
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik bent het min of meer eens met wat er vandaag over de Brenner-basistunnel is gezegd. Ik wil enkel een paar aanvullingen geven. Aan wat er met de Brenner gebeurt, is duidelijk te zien wat er mis is met het Trans-Europese verkeer. Het vervoer per spoor werkt niet, althans niet in het zuiden van de Brenner, en de internationale aansluiting werkt ook niet. Daarom zitten we nu met grote problemen. Nu we een basistunnel nodig hebben om deze tekortkomingen en problemen te lijf te gaan, pleit ik ervoor dat we inlevingsvermogen aan de dag leggen. We moeten voorzichtig te werk gaan, want het gaat om een project dat minstens een eeuw mee moet gaan. Als we het al uitvoeren, moeten we de voor het milieu schoonste en economisch meest verstandige oplossing toepassen. Daarom heb ik een klein amendement op paragraaf 7 ingediend. Er hoeft wellicht geen nieuwe studie te worden uitgevoerd, maar we moeten een afweging maken en de beste projectvoorstellen uitkiezen.
Ik heb een van deze projecten aan de vervoerscommissie voorgelegd. Sommige behoren tot de betere ontwerpen, andere zijn ronduit goed. Wij moeten het beste voorstel eruit halen, want het vervoersbeleid en daarmee de Europese Unie als geheel zullen ook aan dit kleine project worden afgemeten.

Cauquil
Mijnheer de Voorzitter, wij willen dat er een Trans-Europees vervoersnet komt waarin het vervoer per spoor voorrang krijgt boven het vervoer per autoweg. Voorwaarde hierbij is echter wel dat de ontwikkeling van de grote Trans-Europese vervoerslijnen niet ten koste gaat van het stadsvervoer of de zogenaamde secundaire lijnen. Het vervoer per spoor, waarbij ik aan zowel de grote als de kleine lijnen denk, moet een openbare dienst zijn die in de behoefte van de burgers voorziet. Deze dienst mag geen winst voor de particuliere sector genereren. Als het kapitaal in particuliere handen is, zullen de belangen van de gebruikers en het personeel van de spoorwegen per definitie ondergeschikt worden gemaakt aan het particuliere winstbejag. Winstbejag en veiligheid gaan niet samen, zoals veel recente rampen hebben aangetoond. Ik denk hierbij met name aan de ramp op Paddington Station in Groot-Brittannië. In de toelichting van het verslag wordt terecht opgemerkt dat de overheidsinvesteringen voortdurend afnemen en in minder dan 20 jaar van 1,5% naar 0,9% van het BNP van de Europese Unie zijn gedaald. Het collectieve spoorwegvervoer verslechtert en het aantal werknemers neemt af, met als gevolg dat de werkloosheid toeneemt.
Als de lidstaten van de Europese Unie hun beleid niet wijzigen en geen prioriteit wensen te geven aan investeringen in de overheidsdiensten in plaats van aan risicovolle investeringen in de grote bedrijven, zal ieder besluit over een daadwerkelijk veilige openbare vervoersdienst op Europees niveau zonder gevolg blijven.

Sudre
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, in haar verslag constateert de Commissie dat in 1998 het Trans-Europese vervoersnet geconsolideerd werd en dat er bij talrijke projecten op het gebied van vervoer, energie, telecommunicatie en telematica vorderingen zijn geboekt. Toch moeten we constateren dat de begrotingsmiddelen van de EU duidelijk niet toereikend zijn om tegemoet te komen aan de behoeften en uitdagingen die met de uitvoering van de TEN-V zijn gemoeid.
Binnen een redelijke termijn kunnen we de hoop op enige vooruitgang wel laten varen als de financiële bijdragen van nationale, regionale en plaatselijke overheden, en die van de particuliere sector niet worden verhoogd.
Ik wil evenwel benadrukken dat particuliere financiering geen belemmering mag zijn voor de ontwikkeling van de verbindingen in de gebieden waar het inkomen per hoofd van de bevolkingen onder het Europees gemiddelde ligt. Met het oog op de komende herziening van de TEN-richtsnoeren, denk ik dat het van groot belang is dat we de aandacht van de Commissie nogmaals richten op de noodzaak ons meer te bekommeren om de ontsluiting van de perifere regio's en de door land ingesloten gebieden van Europa. Hierbij dient bijzondere nadruk gelegd te worden op het bevorderen van duurzame vervoersverbindingen.
Dergelijke investeringen zullen een positieve uitwerking hebben op de economie en de werkgelegenheid van deze regio's en een doorslaggevende rol spelen bij hun sociaal-economische ontwikkeling. In haar werkprogramma voor het jaar 2000 heeft de Commissie aangekondigd dat de herziening van de richtsnoeren voor de TEN-V zich moet concentreren op nog bestaande knelpunten teneinde het Europese verkeer vlotter te laten doorstromen. Deze doelstelling houdt mijns inziens in dat deze herziening, die momenteel wordt onderzocht, in eerste instantie betrekking dient te hebben op de centrale regio's van de Unie. Het zijn immers met name deze regio's die met fileproblemen kampen.
Ik hoop niet dat dit betekent dat de perifere en in versterkte mate de ultraperifere regio's nauwelijks bij de herziening betrokken worden. Meerdere collega's hebben dit in herinnering gebracht. Ik heb daarom een amendement ingediend dat door de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme is overgenomen en in het uitstekende verslag van de heer Hatzidakis is opgenomen.
Ik zou u dankbaar zijn, mevrouw de commissaris, als u mijn ongerustheid vandaag al zou kunnen wegnemen.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de groei en werkgelegenheid in Europa hangen in sterke mate af van het efficiënte gebruik van de Europese infrastructuur. Daarom moeten wij werk maken van de TEN-projecten, die nog steeds op tafel liggen. Het is geen geheim dat ik een fervent voorstander ben van de vaste verbinding tussen Denemarken en Duitsland en het verheugt mij dat de nieuwe Deense minister van Verkeer ook geporteerd is voor dit project. Dat de Duitse politici slechts matig enthousiast zijn, stemt mij dan weer triest. Er heerste twijfel over het nut van een vaste verbinding over de Fehmarn Belt, maar deze twijfel is nu absoluut uit de weg geruimd. Alle studies van de Deense en Duitse ministeries van Verkeer tonen aan dat de bouw van een brug geen enkel probleem oplevert, noch op het gebied van milieu, noch op economisch gebied. Met een snellere en gemakkelijkere verbinding tussen Denemarken en Duitsland kunnen wij een brug bouwen naar de nieuwe democratieën in het oosten. Wij bouwen niet alleen een praktische, fysieke brug. Wij bouwen ook een brug tussen landen voor industriële, menselijke, politieke, sociale en culturele contacten. De bouw van een vaste verbinding tussen Duitsland en Denemarken zal in dit gebied vele hoognodige arbeidsplaatsen creëren. Er zijn mensen die bijna alle nieuwe dingen uit principe afwijzen. Alles wat verandering teweegbrengt, boezemt enigszins angst in, ongeacht of het nu over de EMU, de euro, ecologie of een brug gaat. Men hoeft echter niet bang te zijn voor iets dat goed is. Een verbinding over de Fehmarn Belt is niet beangstigend, maar spannend. Tot slot sluit ik mij aan bij het verzoek om de middelen voor de Trans-Europese netwerken te verhogen, omdat zij volstrekt onvoldoende zijn. Als wij de groei en de werkgelegenheid willen verbeteren zijn totaal andere bedragen noodzakelijk.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, toen men op de Top van Essen besloot meer te investeren in de Europese infrastructuur, ging het met name over autowegen en internationale sneltreinen in een Europa dat tot nog toe alleen op nationaal niveau investeringen deed. Juist daarom was dit besluit zo ontzettend belangrijk. Een goed werkende interne markt zal immers nooit mogelijk zijn zonder aanzienlijke investeringen op dit gebied.
Het verslag dat wij vandaag behandelen, werpt echter een aantal vragen op over de opvolging van onze besluiten. Slechts enkele TEN-projecten werden binnen een aanvaardbare periode verwezenlijkt. Persoonlijk ben ik zeer blij met een van deze projecten, namelijk de vaste verbinding over de Sont tussen Zweden en Denemarken, die volgens plan reeds over enkele maanden in gebruik zal worden genomen. Over een aantal andere projecten heb ik echter mijn twijfels.
Zoals vele sprekers hebben opgemerkt, gaat de ontwikkeling van vele projecten tergend langzaam. De rapporteur, die overigens uitstekend werk heeft geleverd, heeft zijn bezorgdheid hierover geuit. Het is ook zorgwekkend dat deze investeringen niet au sérieux worden genomen. Ik geef een voorbeeld. Het is de bedoeling de drie hoofdsteden in het noorden, de noordse driehoek, met sneltreinen en autowegen te verbinden. De drie landen hebben beslist dit project te verwezenlijken, maar het gaat zeer traag. De financiële middelen worden steeds aan andere projecten besteed, die men blijkbaar belangrijker vindt dan dit grote Europese project. Dergelijke verschuivingen van de middelen zijn mogelijk, omdat een degelijk tijdschema met een einddatum ontbreekt. Daardoor zullen noch de wegen, noch de spoorwegen binnen afzienbare tijd af zijn.
Ik wil de vertegenwoordiger van de Commissie vandaag dan ook enkele vragen stellen: wanneer denkt de Commissie dat de noordse driehoek en de overige TEN-projecten verwezenlijkt zullen zijn? Wat doet de Commissie eigenlijk om dit mogelijk te maken? Is de Commissie bereid ervoor te ijveren dat er realistische tijdschema's voor de verwezenlijking van deze overblijvende projecten worden vastgesteld en erop toe te zien dat de tijdschema's gerespecteerd worden?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats ben ik afgevaardigde Hatzidakis, voorzitter van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, zeer erkentelijk voor het werk dat hij heeft verricht met betrekking tot de wijziging van de Trans-Europese netwerken die ik de komende maanden aan het Parlement moet presenteren. Ik denk dat zijn bijdrage cruciaal zal zijn voor de inbreng van de Commissie. Ook ben ik blij met de bijdrage van mevrouw Sbarbati, rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie, en met de opmerkingen van de verschillende afgevaardigden tijdens dit debat.
Ik denk dat wij niet alleen een diagnose van de situatie moeten stellen. Wij moeten vooral ook naar de toekomst kijken. Ik maak van de gelegenheid gebruik om namens de Commissie enkele preciseringen aan te brengen. In de eerste plaats ben ik het volledig met de heer Hatzidakis eens dat het communautair beleid inzake de Trans-Europese netwerken van enorm groot belang is. Tevens deel ik de zorg van het Parlement, die ook nog eens door de rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie en door andere parlementsleden tot uitdrukking is gebracht, over de noodzaak van voldoende financiële middelen voor dit beleid.
In dit verband gaat mijn dank uit naar het Parlement, dat het mede mogelijk heeft gemaakt dat er voor de periode 2000-2006 in totaal 4.600 miljoen euro voor dit hoofdstuk is uitgetrokken. Ik moet u er echter aan herinneren, dames en heren, dat de Commissie per jaar zoveel projecten ontvangt, dat het jaarbedrag van deze begroting ruim drie keer wordt overschreden. Tegelijkertijd hebben wij met zijn allen afgesproken dat de totale begroting niet verhoogd wordt. U heeft ook commissaris Schreyer gehoord over de begrotingsmoeilijkheden waar wij momenteel mee kampen als gevolg van de nieuwe behoeften die er onder andere na de oorlog in Kosovo zijn ontstaan. Ook de politieke verplichtingen van de Unie moeten worden nagekomen. Ik deel de bekommernis van het Europees Parlement met betrekking tot een adequate financiering van de vervoersnetwerken, maar wij hebben ook andere verantwoordelijkheden.
Ik wil u eraan herinneren dat de communautaire steun aan de projecten die in de loop van de jaren 1996, 1997 en 1998 zijn uitgevoerd, 30% van het totaal uitmaakte. Dat was dus een aanzienlijk bedrag. Daaronder vallen ook de projecten die in de gebieden van doelstelling 1 en in cohesielanden zijn uitgevoerd, waardoor het cofinancieringspercentage hoger was. Wij kunnen u geen complete informatie verschaffen, omdat het hier niet alleen communautaire financiering betrof, maar ook de financiering door nationale, regionale en plaatselijke overheden, alsmede de particuliere sector. Wij kunnen u slechts de ons ter beschikking staande informatie verschaffen en op grond daarvan enkele conclusies trekken.
Ik verwijs naar de opmerking van de heer Jarzembowski, dat er ook nog andere verantwoordelijken zijn dan de Commissie, en dat de wil van de verschillende lidstaten van de Unie natuurlijk van doorslaggevend belang is voor het opzetten en uitvoeren van deze projecten.
Sommigen van u hebben op vertragingen in projecten gewezen. Dat is betrekkelijk, want tot het jaar 2010 is er nog enige tijd te gaan. Bovendien doen zich bij sommige projecten aanzienlijke technische problemen voor. Een van de meest genoemde projecten is de Brenner-tunnel. Deze tunnel is een symbolisch project binnen de technologische capaciteit en het optreden van de Europese Unie. Het gaat hier om 54 kilometer tunnel in een bergmassief van de eerste orde. Er zijn nog veel onduidelijkheden en onzekerheden. Voordat er grote investeringen in dit project worden gepleegd, moeten er maximale garanties zijn verkregen.
Voor de verwezenlijking van het Kanaalproject was een aantal uiterst belangrijke studies vereist voordat men daadwerkelijk met het project kon beginnen. In het geval van de Brenner-tunnel is het niet anders. Wij kunnen volgens mij beter iets later beginnen, maar met de nodige garanties, dan halverwege ontdekken dat de studies tekortschieten en het werk moet worden stilgelegd. Dat zou tot grotere vertragingen leiden.
Het is inderdaad waar dat men begonnen is met nieuwe studies ter bepaling van het definitieve tracé van de Brenner-tunnel. Daar is ook een belangenorganisatie bij betrokken. Het project is dus niet blijven liggen, dames en heren, maar het is wel uiterst complex. Het is zelfs zeer waarschijnlijk dat het nog vijf jaar duurt voordat die studies zijn afgerond. Zo staan de zaken ervoor. Het duurt allemaal lang, maar dat wil niet zeggen dat de wil ontbreekt. Die wil is er wel degelijk. Deze moet echter gestoeld zijn op de zekerheid dat het project ook daadwerkelijk kan worden uitgevoerd. Anders is onze geloofwaardigheid in het geding.
Ik kan hier nog aan toevoegen dat het financieringsniveau van de totale kredieten voor de veertien prioritaire projecten op het gebied van de Trans-Europese netwerken 60% was. Dat was ook het percentage dat in de laatste resoluties van het Parlement passend werd geacht. Het is een compromis tussen uw eerste voorstel en het voorstel van de Raad.
In antwoord op enkele vragen deel ik u met betrekking tot de vorig jaar goedgekeurde wijzigingen van de financiële verordening betreffende de Trans-Europese netwerken mede, dat er nieuwe financieringsmogelijkheden zijn gecreëerd door middel van partnerschappen tussen de openbare en particuliere sector. Deze partnerschappen zullen op verschillende manieren worden bevorderd. In de eerste plaats zullen de projectontwikkelaars door de invoering van indicatieve meerjarenprogramma's, die de particuliere sector meer zekerheid bieden, gedurende enkele jaren de garantie van een communautaire financiering krijgen. Een dergelijk programma is gepland voor de periode van 2001 tot 2006. In de tweede plaats draagt de begrotingslijn voor de Trans-Europese netwerken bij aan het vergaren van risicokapitaal, hetgeen - naar ik hoop - het creëren van investeringsmiddelen voor de Trans-Europese netwerken zal bevorderen. Wij zijn bezig de belangstelling te peilen.
Binnenkort zullen wij de richtsnoeren inzake de Trans-Europese vervoersnetwerken herzien. Ik zal u zo spoedig mogelijk het herzieningsverslag en een eerste voorstel doen toekomen. Het moet echter duidelijk zijn dat de Trans-Europese netwerken de ontwikkeling van één enkele markt, alsmede de versterking van de economische en sociale samenhang ten doel hebben. De perifere, ultraperifere en minder ontwikkelde regio's moeten dan ook de kern van de communautaire maatregelen vormen. Het oplossen van de knelpunten gaat echter geenszins ten koste van de perifere regio's. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de congestie op de spoorweg bij Bordeaux. Het zuidwesten van Frankrijk heeft hier natuurlijk mee te maken, zij het slechts zijdelings. Deze spoorweg is van veel groter belang voor het hele centrum en westen van het Iberisch Schiereiland, oftewel een groot deel van Spanje en Portugal. Zo wordt door het oplossen van een knelpunt in Bordeaux de ontwikkeling van een regio op het Iberisch Schiereiland bevorderd. Wat in een centrale regio wordt gedaan gaat niet altijd ten koste van de belangen van de perifere regio's. Integendeel, vaak is een en ander heel mooi op elkaar afgestemd.
Mijnheer de Voorzitter, mijn laatste punt betreft de intelligente verkeersleiding. Dit punt zal ook als een kernpunt in de herziening van de Trans-Europese netwerken worden opgenomen.
Nogmaals mijn complimenten aan het adres van de heer Hatzidakis. Ik ben hem en de overige sprekers zeer erkentelijk voor het verrichte werk.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris de Palacio.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Luchtvaartsector
De Voorzitter
 Aan de orde is het verslag (A5-0075/2000) van de heer Sterckx, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over de Europese luchtvaartsector: van eenheidsmarkt naar uitdagingen op mondiale schaal (COM(1999) 182 - C5-0110/1999 - 1999/2113(COS)).

Sterckx
Voorzitter, mevrouw de commissaris, de vraag die u stelt in uw mededeling is eigenlijk: hoe ziet de toekomst er uit voor de Europese luchtvaartsector? Dat is de grote vraag tien jaar ongeveer nadat de liberalisering van die sector begonnen is. Met die liberalisering, u constateert dat in uw mededeling, is dus een groeiproces begonnen, zijn er nieuwe maatschappijen gekomen, nieuwe routes opengedaan, nieuwe tarieven eigenlijk, dus is er een nieuw soort publiek in de luchtvaart gekomen. De bestaande grote nationale en kleine nationale luchtvaartmaatschappijen zijn rendabeler geworden, zijn beter gaan werken zonder overheidssteun. Dus dat zijn eigenlijk allemaal dingen die bewijzen dat de liberalisering de markt in beweging heeft gebracht. We kunnen zeggen dat voor de passagiers over het algemeen gesproken er voordelen geweest zijn in de liberalisering, maar niet voor iedereen. Je ziet dat bijvoorbeeld voor business class de voordelen veel kleiner zijn dan voor andere categorieën van passagiers.
De vraag die wij dan hebben is: hoe stevig is nu de basis voor die Europese luchtvaartsector? U constateert in uw mededeling dat de versplintering nog altijd groter is bij ons dan in de Verenigde Staten. We hebben ongeveer evenveel luchtvaartmaatschappijen, alleen verdienen zij daarmee 38% van de wereldmarkt, wij 27%, wat dus toch een enorm verschil is. U constateert in uw mededeling dat de rentabiliteit, dus de winstgevendheid van onze maatschappijen beduidend kleiner is dan de Amerikaanse. We hebben ook vragen bij de leefbaarheid van de nieuwe maatschappijen die op de markt komen, want hoelang houden die het allemaal uit en hoe stevig zijn die? Het is toch iets waar je je afvraagt, hoeveel zullen er over tien jaar nog aan het werk zijn op de Europese markt? Hoe houdbaar, hoe duurzaam is ook de groei van die sector die we gezien hebben in de voorbije tien jaar? We zitten met een overbezet luchtruim, of is het een slecht beheerd luchtruim?
We zitten met overbezette luchthavens en daarom, mevrouw de commissaris, is het toch van bijzonder groot belang dat u eindelijk een voorstel doet over het beheer van de slots op de luchthavens. Ik denk dat dat een levenszaak is voor vooral kleine maatschappijen die op de markt komen. We hadden vragen bij de sociale ontwikkeling, bij de rechten van de passagiers. Daarom wou ik u vragen, wat is het gevolg van het akkoord dat recent is bereikt over Gibraltar op dat punt? Heeft dat iets te maken met luchtvaart? Dus dat zijn toch vragen die we daarbij nog hebben.
Er zijn nog belangrijke stappen nodig na de liberalisering. De eerste stap: de europeanisering van de luchtverkeerscontrole natuurlijk. Daarover gaat het verslag van collega Atkins en daar ga ik morgen een mondeling amendement over indienen om het woord privatisering te vervangen door liberalisering. We hebben daar met de grote fracties een akkoord over. Het is duidelijk dat op een ander punt ook geëuropeaniseerd moet worden, namelijk als het over veiligheid gaat. Dus er moet dringend een Europees veiligheidsagentschap komen. Het is duidelijk dat de lidstaten op die twee punten een stap achteruit moeten zetten. En dan kom ik tot het cruciale punt in uw mededeling, namelijk het feit dat er geen extern beleid is voor Europese luchtvaart, dus dat de rechten op derde landen bilateraal onderhandeld zijn. Dat bepaalt natuurlijk de hele structuur van de luchtvaartindustrie in Europa. Wat je ziet, normaal gezien, na een liberalisering is dat bedrijven op de maat van de markt die geliberaliseerd is gaan werken. In de luchtvaart zie je dat eigenlijk heel weinig. Er zijn geen fusies geweest. Er is een poging geweest tussen KLM en Alitalia die nu afgeblazen is, eigenlijk door een aantal moeilijkheden die te maken hebben met nationaliteit, als ik het zo mag zeggen. Swissair en SABENA is nog altijd bezig, maar daar hangen we af van een akkoord met Zwitserland dat we ook deze week nog bespreken en van een referendum in Zwitserland dat ook nog binnenkort moet komen. Wat je ziet is dat Europese maatschappijen wel in allianties gaan met hun Amerikaanse collega's, maar daar eigenlijk een ondergeschikte rol in hebben als je het vergelijkt met de Amerikanen. Daarom heb ik een aantal vragen als rapporteur bij uw voorstel om die Transatlantic Common Aviation Area op te richten. In principe vind ik dat een goeie zaak. Vraag is alleen: is dat niet te vlug, is dat geen te grote stap als je niet eerst een stevige structuur hebt voor die Europese luchtvaartindustrie? Er moeten een aantal heel ingewikkelde problemen eerst opgelost worden voor we die tweede stap kunnen zetten. Ik heb persoonlijk als rapporteur nogal wat argwaan tegenover het nationalisme van de Amerikanen als het over transport gaat, dus ook over luchtvaart. Er moet duidelijk heel open met reciprociteit, zoals men dat zegt, onderhandeld worden en Europese maatschappijen moeten precies dezelfde rechten hebben als de Amerikanen hebben, anders kan het niet. Zelfs dan zijn we in de huidige stand van de Europese luchtvaart in staat om dan te concurreren op een open markt met de Amerikanen.
Een belangrijke vraag is: wat doen we als het met de Amerikanen niet kan? Wat doen we dan alleen? Hoe leefbaar is de Europese industrie als ze zich tot de Europese grenzen en dan die bilaterale akkoorden beperkt? Bovendien, en daar heb ik in mijn verslag niet zoveel over gezegd maar dat komt in een verslag over het milieu van mevrouw Lucas, moeten we constateren dat er grenzen zijn. Milieu heeft zijn grenzen ook, en dat is een belangrijke, essentiële vraag die we misschien niet naar aanleiding van mijn verslag maar wel naar aanleiding van het verslag van mevrouw Lucas moeten stellen. Tweede punt: de intermodaliteit wordt ook in mijn verslag benadrukt. Ik denk dat ook de Commissie daar duidelijk zou moeten zijn en met voorstellen komen om die te bevorderen. De trein en het vliegtuig kunnen op een aantal punten zeer goed samenwerken.
In elk geval, als conclusie, mijnheer de Voorzitter, de liberalisering is een belangrijke zaak geweest. Ik constateer dat ook, maar we zijn zelfs nog niet halfweg. We moeten heel snel voorstellen krijgen van de Commissie, concrete actieplannen, wetteksten waar we kunnen over discussiëren om de toestand op het terrein te verbeteren. Het is ook duidelijk dat de lidstaten een zeer belangrijke verantwoordelijkheid hebben en dat heel veel van hen afhangt, hoeveel zij willen doen om een echte Europese luchtvaart en een echte Europese luchtvaartindustrie te krijgen. Dus ik denk dat ook het Parlement, samen met Commissie en de Raad, op dat punt niet snel genoeg kan zijn, want de wereld zal niet op ons wachten. Dus we moeten snel werken, want anders worden we ondergesneeuwd.

Foster
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur van de Industriecommissie wil ik graag inhaken op een aantal onderwerpen die naar mijn mening vandaag meer aandacht verdienen. De luchtvaart is zonder twijfel een van de meest enerverende en stimulerende industrieën. De mogelijkheden die deze branche in het afgelopen decennium gecreëerd heeft voor het bedrijfsleven en de werkgelegenheid, hebben een grote rol gespeeld in de economische ontwikkeling van Europese landen en ook wereldwijd.
De luchtvaartindustrie draagt in het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld 10,2 miljard pond bij aan het BNP en genereert en ondersteunt direct dan wel indirect 380.000 arbeidsplaatsen banen in het VK. De luchtvaart vervoert ter waarde van 35 miljard pond aan Britse exportgoederen en biedt een ongeëvenaarde toegang tot de wereldmarkten. Voor de gehele Europese Gemeenschap is dat laatste bedrag overigens zelfs tien keer zo groot. Aan het begin van mijn luchtvaartcarrière dertig jaar geleden konden maar weinig mensen zich een vliegreis veroorloven. Door de liberalisering van de markt is vliegen voor de meeste mensen tegenwoordig echter de gewoonste zaak van de wereld geworden.
Dit verslag bestrijkt een aantal terreinen en geeft een vrij nauwkeurig overzicht van de ontwikkelingen die de laatste tien jaar in de luchtvaartindustrie hebben plaatsgevonden. Op een aantal punten heeft de Commissie echter te weinig waardering voor de resultaten die dankzij de luchtvaartindustrie, inclusief de ruimtevaart, zijn bereikt. Ik ben dan ook teleurgesteld over de negatieve houding in dit verslag ten opzichte van deze industrietak.
Een van de cruciale factoren voor het succes van de afgelopen twintig jaar is de privatisering van de staatsbedrijven geweest, een proces dat in de jaren '80 in gang is gezet. Ik ben ook blij met de verklaring van de Commissie dat de subsidies inmiddels zijn stopgezet.
Als we kijken naar de routekeuzes en dergelijke die de consument worden geboden, blijken de vliegtickets de laatste paar jaar aanzienlijk goedkoper te zijn geworden. De prijzen vanuit het VK behoren tot de laagste in de branche en dat bewijst welk effect drie grote luchtvaartmaatschappijen die vanuit één land opereren, kunnen hebben op concurrentieverhoudingen en prijsstelling. Juist deze situatie heeft concrete voordelen opgeleverd en andere landen zouden hier meer aandacht aan moeten besteden. Het verslag gaat ook in op de capaciteitsuitbreiding die zich in de Europese luchtvaartindustrie heeft voltrokken, met name op de Noord-Atlantische routes, maar dit is uiteraard een nogal ingewikkelde kwestie.
Ik ben mij er volledig van bewust dat er problemen bestaan die opgelost dienen te worden zoals de problemen op het gebied van congestie, met name met betrekking tot de luchtverkeerscontrole. Ik vind echter dat de Commissie de verantwoordelijkheid heeft om evenwichtigere standpunten naar voren te brengen die geen afbreuk doen aan de betekenis en het succes van een industrie die een enorme bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van niet alleen de landen in Europa, maar ook wereldwijd.

Schmitt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme heeft de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese democraten haar steun al verleend aan het verslag van de heer Sterckx, en zij zal dat ook in de plenaire vergadering doen. De kern van de zaak is, zoals collega Sterckx nog eens heeft verklaard, dat de liberalisering in grote lijnen geslaagd is. We hebben bereikt dat er nu aanzienlijk meer concurrentie is. Die heeft ertoe geleid dat ook de prijs is gaan bewegen, misschien niet in alle marktsegmenten, maar toch zeker op vele terreinen. Bovendien is niet gebeurd wat velen gevreesd hadden, namelijk dat er arbeidsplaatsen afgestoten zouden worden en de arbeidsomstandigheden zouden verslechteren. Integendeel, we worden geconfronteerd met een groei van het aantal arbeidsplaatsen.
Binnen een periode van ongeveer acht jaar is de werkgelegenheid met bijna 50.000 arbeidsplaatsen gestegen, en zijn de arbeidsomstandigheden niet echt blijvend verslechterd, tenzij u daaronder natuurlijk het feit verstaat dat zij veranderd en gemoderniseerd zijn doordat de nationale luchtvaartmaatschappijen zijn omgeturnd tot moderne dienstverlenende bedrijven.
Niettemin ben ik blij dat in het verslag naar voren wordt gebracht dat wij eenvormige regels verwachten, bijvoorbeeld op het vlak van dienstroosters en vluchturen, zij het dat dit gebeurt vanuit een andere optiek, namelijk die van de veiligheid. Uiteindelijk bepalen de opleiding en de concrete arbeidssituatie immers in grote mate hoe veilig het luchtvaartverkeer in Europa gemaakt kan worden.
Uit de woorden van de heer Sterckx blijkt echter evenzeer dat er maar een klein deel van het Europese luchtvaartverkeer is waarvoor de liberalisering grotendeels geslaagd kan worden genoemd. Daar staat wel tegenover dat er nog heel wat problemen op een oplossing liggen te wachten, zowel nieuwe als oude. We hebben nog lang geen eengemaakte, gemeenschappelijke luchtvaartmarkt. Naar mijn opvatting moeten we in de toekomst op vier belangrijke punten aan de slag. Collega Sterckx heeft er al enkele aangestipt, en ik wil daar graag nog even op doorgaan. Ik vind uiteraard dat de luchtvaartmaatschappijen van de lidstaten dezelfde toegang tot de internationale markt moeten hebben als luchtvaartmaatschappijen uit de rest van de wereld. Voorts moeten we ervoor zorgen dat de luchtvaartmaatschappijen ook economisch gestabiliseerd worden. We moeten met andere woorden proberen door middel van concurrentie op de grond te bereiken dat de enorme onkosten, zoals landings- en inklaringsrechten, zakken naar een niveau dat in andere landen van de wereld gebruikelijk is.
Ten tweede zeg ik uitdrukkelijk dat een stijging van de opbrengsten van het luchtvaartverkeer wenselijk is. De individuele mobiliteit neemt toe. Aan de andere kant mogen we ook het milieu niet uit het oog verliezen. Op dat punt is mijn mening vrij duidelijk: verboden zijn niet de goede weg. We moeten de luchtvaartmaatschappijen stimulansen en steun geven om hun vloot te moderniseren en zodoende de uitstoot en het kerosineverbruik van hun toestellen te verlagen en tot slot minder lawaai te maken.
Ten derde vind ik dat de consument beter moet worden beschermd. Met het stijgend aantal klanten ontstaan er natuurlijk ook steeds meer problemen, en de klant verdient in dit geval meer bescherming dan de luchtvaartmaatschappij. Het vierde en laatste punt is in mijn ogen tevens het voornaamste: wij moeten ook in de lucht eindelijk eens voor een gemeenschappelijk Europa zorgen, de luchtverkeersleiding eenvormig inrichten en het aantal vertragingen en de overbelasting verminderen.

Wiersma
Voorzitter, ik wil graag de heer Sterckx complimenteren met zijn verslag. Het is het eerste in een serie over luchtvaart die wij dit jaar zullen behandelen. Wij steunen de totstandbrenging van een Europese luchtvaartruimte waarbinnen alle aspecten van luchtvaart, van vertragingen tot milieuschade, aan de orde komen. We menen daarnaast dat de Unie in de wereld met één stem moet kunnen spreken op dit gebied. Ook wij plaatsen vraagtekens bij de nationale reflexen en nationale belemmeringen die nog zo'n grote rol spelen in de Europese luchtvaart. Ik wil daarbij wijzen op bij voorbeeld luchtverkeersbegeleiding. Deze nationale reflexen en deze nationale voorkeuren belemmeren ook vormen van samenwerking zoals we gezien hebben bij de recente jammerlijke mislukking van de samenwerking tussen KLM en Alitalia. Waar liberalisering kan helpen om tot een effectiever beleid te komen zullen wij niet tegen zijn, maar het is een pragmatische benadering en geen dogmatische. Want daar waar de belangen van openbare dienstverlening of van het milieu het eisen, zullen wij niet aarzelen om te pleiten voor een actief optreden van overheden.
We vragen ook aandacht voor de menselijke kant van ontwikkelingen in de luchtvaart. Drie kwesties staan daarbij voorop: in de eerste plaats de veiligheid. We steunen de oprichting van een Europees veiligheidsorgaan dat zoveel mogelijk landen verenigt. Ons amendement over deze verbreding is door de Commissie vervoer overgenomen. Gemeenschappelijke standaarden en inspectieafspraken verhogen de veiligheid. Dat mag niet tot de EU beperkt blijven. We kunnen en moeten meehelpen om de veiligheidafspraken in heel Europa te verbeteren. De indruk wordt gewekt dat de kostenreducties als gevolg van de liberalisering alleen maar voordeel hebben. Voor sommige passagiers misschien. Kijkt men naar recente jaarberichten van grote luchtvaartmaatschappijen, dan is die conclusie niet meteen logisch. Ook het personeel ondervindt de negatieve sociale consequenties van de kostenreducties. Wij willen dat niet uit de hand laten lopen, temeer daar ook de veiligheid in het geding kan zijn wanneer bij voorbeeld piloten te lang moeten vliegen.
Tenslotte: de prijzen van tickets mogen dan laag lijken, voor het overige wordt met de belangen van de passagiers vaak weinig rekening gehouden. Het is niet leuk als je uren moet wachten door een vertraging waardoor je wellicht een aansluiting mist. Het is nog minder leuk als je het slachtoffer wordt van overboeking. Het voorliggende verslag van de heer Sterckx zegt een beetje slapjes dat gegevens over dergelijke situaties aan de passagiers ter beschikking gesteld moeten worden. Daar hebben ze veel aan. Passagiers hebben rechten en ze hebben vooral het recht geïnformeerd te worden op het moment dat er een probleem is. Ik heb begrepen dat de luchthavens deze zomer informatieborden zullen installeren waar wordt gewezen op de rechten van passagiers bij bijvoorbeeld vertragingen. Dat is een stap in de goede richting. Nog beter ware het wanneer bovendien het Europees Parlement het amendement van de PSE over recht op informatie van de passagiers zou aannemen. We hebben altijd de mond vol over consumentenbelangen, nou dit is er een.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, ik heb slechts een paar minuten en daarom zal ik mij beperken tot één specifiek onderdeel in de mededeling van de Commissie. Ik wil eraan herinneren dat deze mededeling getiteld is "Van eenheidsmarkt naar uitdagingen op mondiale schaal". Een van de opvallendste dingen in de mededeling is echter dat blijkbaar niet wordt erkend dat een van die belangrijkste mondiale uitdagingen de vraag is hoe de luchtvaartindustrie zal reageren op de toenemende milieueisen en de daarmee samenhangende wetgeving. In het hele verslag wordt slechts een korte alinea aan deze kwestie gewijd.
Als rapporteur van een zeer goede mededeling van de Commissie over luchtvaart en milieu weet ik dat de kwestie van milieu en concurrentie zeer actueel is en dat beide partijen daar een uitgesproken mening over hebben. Die mededeling begint met de opmerking dat de groei van de luchtvaartindustrie "onhoudbaar is en teruggedraaid moet worden vanwege het effect op het klimaat en op de kwaliteit van het leven en de gezondheid van de Europese burgers". Later wordt nog gezegd dat "business as usual" geen optie is. Wanneer de luchtvaart rekening gaat houden met milieukwesties, lijkt het onvermijdelijk dat dat ook gevolgen zal hebben - zowel positieve als negatieve - voor de concurrentiepositie.
Wij moeten het effect van de luchtvaartindustrie op het milieu ook zeker niet onderschatten. Uit een rapport dat gisteren in het Verenigd Koninkrijk is gepresenteerd door een aantal NGO's op milieugebied, waaronder Friends of the Earth, blijkt overduidelijk dat één retourvlucht naar de VS meer vervuiling kan opleveren dan de gemiddelde automobilist in het VK in een jaar veroorzaakt. Het rapport toont aan dat de 16.000 commerciële vliegtuigen in de wereld elk jaar meer dan 600 miljoen ton CO2 produceren; dat is bijna net zo veel als alle Afrikaanse landen gezamenlijk produceren. In het rapport wordt ook aangetoond dat het aantal mensen dat vliegt de komende vijftien jaar bijna zal verdubbelen.
Ik zou daarom willen voorstellen dat milieuaspecten op alle terreinen worden geïntegreerd. In plaats van de gevolgen die de luchtvaart voor het milieu heeft te beperken tot een verslag over dat onderwerp, zou het milieu de rode draad moeten vormen bij alle activiteiten op dit beleidsvlak. Dat geldt met name ook voor een verslag dat de bedoeling heeft om concurrentiekwesties aan de orde te stellen. De heer Sterckx heeft in zijn verslag aandacht besteed aan het milieu. Ik ben daar erg blij mee, maar ik zou ook graag willen zien dat de milieuaspecten in de toekomst automatisch worden geïntegreerd in alle verslagen en mededelingen van de Commissie.

Meijer
Voorzitter, in de eerste helft van de vorige eeuw beweerden veel opiniemakers dat de lucht onbeperkt ruimte bood voor de toename van het internationale transport. Op de grond was alles vol en kostte nieuwe infrastructuur veel geld, maar in de lucht was nog alles mogelijk. Inmiddels hebben de landen in het centrum van de Europese Unie te maken gekregen met onverwachte problemen. Dankzij de vrije concurrentie, het stunten met prijzen en de goedkope belastingvrije brandstof is daar het luchtruim overvol. Bij Parijs, Londen, Frankfurt en Amsterdam zijn reusachtige luchthavens ontstaan met veel overstapbewegingen voor reizigers van buiten Europa. Die luchthavens blijven maar groeien en ze leveren voor hun omgeving een grote overlast op. Niet alleen de omwonenden klagen, ook de passagiers zijn ontevreden. Zij krijgen steeds meer te maken met vertragingen. In dat gebied is de lucht zo langzamerhand vol. Met nieuwe navigatietechnieken en geluidsarme vliegtuigen is het misschien nog wel enige tijd mogelijk om het aantal vluchten verder te laten groeien maar het gaat onvermijdelijk ten koste van het milieu, de veiligheid en de betrouwbaarheid van de dienstverlening.
De grenzen van de groei zijn er bereikt. Verdere groei van personen- en vrachtverkeer zal op een andere manier moeten plaatsvinden: op de rails of via het water. Maar inmiddels vindt er een keiharde concurrentiestrijd plaats van het door overheidsbeleid bevoordeelde luchtverkeer tegen de trein en het schip. Daardoor is het aandeel van het internationale treinverkeer en van het vrachtvervoer over rivieren en kanalen sterk teruggelopen. De internationale doorgaande treinverbindingen binnen de Europese Unie zijn een stuk minder dan 20 jaar geleden. In de perifere gebieden van de Europese Unie lijkt het er daarentegen nog een beetje op alsof de tijd er heeft stilgestaan. Daar wordt nog steeds geklaagd over onvoldoende bereikbaarheid van perifere regio's en eilanden. Van de aanleg van nieuwe kleine luchthavens worden wonderen verwacht want die zouden rijke zakenlieden en massa's toeristen kunnen aantrekken. Overigens krijgt men nu ook in de omgeving van de toeristenstranden langs de Middellandse Zee steeds meer te maken met ongelukken, geluidsoverlast, luchtverontreiniging en opoffering van natuurgebieden.
Bij de discussie over het verslag van de heer Sterckx is in de Commissie vervoer en uit de amendementen die hierop zijn ingediend al gebleken dat er binnen dit Parlement twee sterk uiteenlopende opvattingen bestaan. De ene opvatting is dat er steeds meer vliegtuigen moeten vliegen, dat alle wettelijke belemmeringen daarvoor moeten worden weggenomen en dat de vliegtuigtickets steeds weer opnieuw goedkoper moeten worden. Ik hoor die opvatting vooral van die leden die steeds opnieuw in de Commissie vervoer klagen dat hun vliegtuig vandaag weer te laat was en die hun visie op de transportpolitiek sterk laten afhangen van deze persoonlijke ervaringen. De andere opvatting is dat het luchtverkeer de afgelopen tientallen jaren eigenlijk al veel te hard gegroeid is. Behoud en bescherming van het natuurlijk leefmilieu zijn veel belangrijker dan snel of goedkoop transport en dat het luchtverkeer al een veel te groot deel van het spoorwegverkeer heeft verdrongen. Het wordt nu hoog tijd dat de veiligheid en de gezondheid van de passagiers, het personeel en de bewoners op de grond alle voorrang krijgen.
Mijn fractie kiest nadrukkelijk voor die tweede opvatting die van milieu, de veiligheid en de belangen van het personeel. Wij kunnen niet steeds maar blijven doorgaan met een onbeperkte groei van het luchtverkeer en daaraan allerlei andere zaken opofferen. Het verslag van de heer Sterckx beschouwen wij als onvoldoende toereikend om de werkelijke problemen op te lossen maar het is wel een eerste stap in de goede richting. Ik ben blij dat de rapporteur in een vroeg stadium bereid is gebleken om een aantal amendementen op het gebied van veiligheid en milieu over te nemen.

Speroni
Voorzitter, het verslag van de heer Sterckx zit goed in elkaar en behandelt een belangrijk en interessant onderwerp. Misschien is het voor sommigen nog niet duidelijk, maar het luchtvervoer is geen doel op zich: het luchtvervoer brengt kapitaal en industrie in beweging - de toeristenindustrie, maar ook andere industrietakken - en brengt mensen met elkaar in contact, niet alleen voor ontspanning en vertier, maar ook voor zaken: het luchtvervoer is dus een belangrijke stimulerende factor in de Europese en de mondiale economie. Het moet daarom gestimuleerd, maar ook gereguleerd worden. Te vaak ontbreekt er een programmering, te vaak worden vliegvelden aangelegd op ongeschikte plaatsen, te vaak stuiten luchtvaartmaatschappijen op problemen bij hun groei, bijvoorbeeld militaire corridors of beperkingen.
Natuurlijk moeten we er rekening mee houden dat de luchtvaartindustrie misschien de meest gemondialiseerde van alle bedrijfstakken is. Een vliegtuig, en vooral een intercontinentaal vliegtuig, kan vandaag de dag zonder problemen de hele wereldbol over vliegen. Het is nu gemakkelijk een industriecomplex te verplaatsen, maar nog gemakkelijker is het om een luchtvaartmaatschappij te verhuizen; het productiemiddel zelf is immers per definitie mobiel.
Daarbij komt nog een concurrentieprobleem, vooral ten opzichte van de Verenigde Staten. Daar wordt de markt bepaald door grote luchtvaartmaatschappijen en een uniforme regelgeving, in tegenstelling tot de Europese Unie. Dat is namelijk wat er in de Europese Unie aan ontbreekt: een uniforme regelgeving, zowel voor de luchtverkeerscontrole als voor de erkenning van beroepskwalificaties. Het gaat dus niet alleen om een uniforme regelgeving, maar ook om een uniforme werkwijze. Zelfs vandaag nog kan bijvoorbeeld een Italiaanse piloot met Italiaanse diploma's in België zijn beroep niet uitoefenen.
Een ander probleem betreft de pensioenleeftijd. In sommige landen van de Europese Unie kan het cockpitpersoneel tot 65 jaar blijven werken, in andere landen is het verplicht op 60-jarige leeftijd met pensioen te gaan.
Ik verzoek de Commissie dan ook zo snel mogelijk uniformerende maatregelen te treffen voor de hele Unie.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, de luchtvaart verkeert in turbulente tijden. Het verslag van collega Sterckx besteedt aandacht aan de gevolgen van de sterke groei in die sector. Van de enorme concurrentie in de sector is een prijzenslag in bepaalde sectoren het gevolg geweest. Het aantal passagiers en daarmee het aantal vluchten groeit onrustbarend. De rapporteur zoekt de oplossing voor de congestie in een gemeenschappelijk luchtruim en een Europese luchtverkeerscontrole. Ik steun hem daarin.
De concurrentie leidt ook tot kostenverlaging. De druk op het personeel in de sector neemt zowel sociaal als financieel toe. Het is noodzaak hun rechten te waarborgen. Ik deel de opmerkingen van de rapporteur over wenselijke voorstellen inzake sociale aspecten.
Ook passagiers lijden onder de concurrentieslag. Tegenover een daling van de tarieven in sommige segmenten staan situaties waarin hun rechten - waaronder die bij overboeking - fors onder druk staan. Ook dat vereist maatregelen.
Van groot belang zijn de gevolgen van al deze ontwikkelingen voor het milieu. Resultaten van innovaties op emissiewaarden, geluid en schadelijke stoffen kunnen de milieuschade door de sterke groei van de luchtvaart, niet opvangen. Het ziet er ook niet naar uit dat dit binnen afzienbare tijd wel zal gebeuren.
Het is daarom noodzakelijk na te denken over de plaats die we het luchtverkeer willen en moeten toekennen. Een deel van het verkeer is slechts per vliegtuig af te wikkelen. De toenemende vraag naar verkeer bijvoorbeeld voor vakantie kan grotendeels ook op andere wijzen worden uitgevoerd.
Ook in dit verslag behoort de schaduwzijde van een wereldwijde luchtvaartmarkt aandacht te krijgen. Een gemeenschappelijk verkeersleidingssysteem, stimulering van technologische innovatie rond motoren en het bevorderen van het vervoer van passagiers en goederen door andere modaliteiten, met name te denken voor de passagiers aan de trein en voor de goederen aan de kustvaart, zijn hierbij de oplossingen waaraan ik denk.
Heffing van BTW op vliegdiensten en van accijns op kerosine, zonodig intra-Europees, zoals andere modaliteiten dat ook betalen, zullen mijns inziens bijdragen aan een evenwichtiger beeld van de kosten die door de verschillende modaliteiten worden veroorzaakt.
Kortom, de luchtvaartsector heeft roerige tijden voor de boeg. Het is aan ons om dit te begeleiden in het belang van de samenleving. Naar onze mening geeft de rapporteur met zijn verslag daar een goede richting aan.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, waarde collega's, ik wil nog even dieper ingaan op één aspect van het verslag-Sterckx, en dat is de luchtverkeersleiding. Naar mijn mening reikt het verslag-Sterckx in paragraaf 8 een zeer goed uitgangspunt aan, en we moeten dat op korte en middellange termijn zien. Ik begin met de middellange termijn. Op de middellange termijn moeten we de regelgevende bevoegdheid voor het luchtruim op de Europese Unie overdragen. Dat is ook heel goed mogelijk! Er moet niemand aan komen zetten met het argument dat Eurocontrol veel meer leden heeft en veel beter is, want Eurocontrol werkt niet, dat is bewezen. Een van de redenen daarvoor is dat het functioneert op basis van unanimiteit en dat de langzaamste van de klas daardoor het tempo bepaalt.
De Europese Economische Ruimte is volgens mij een goed voorbeeld. Als de Gemeenschap van de Vijftien de regelgevende bevoegdheid heeft, en als er de komende jaren 12 landen bij willen, dan zitten we al aan 27. Nemen we het voorbeeld van de Europese Economische Ruimte met Noorwegen en IJsland, dan is het helemaal geen probleem als we Zwitserland erbij nemen. De Unie moet dus bevoegd worden in dit soort kwesties, zodat we bij meerderheid en op basis van Gemeenschapsrecht beslissingen kunnen nemen, en niet aangewezen zijn op unanimiteit en internationaal verdragsrecht. Bovendien moeten er particuliere dienstverlenende bedrijven komen om het concrete werk te doen. Collega Sterckx wil het woord "privatisering" liever door "liberalisering" vervangen. Daar willen wij gerust aan meewerken.
Maar we hebben wel degelijk behoefte aan concurrentie, en ook op dat punt is hij het met ons eens. We moeten af van het monopolie, en wij geven u de overweging mee - al is dit niet revolutionair - dat de interne markt die we op de grond hebben ook in de lucht mogelijk moet zijn. We moeten samenwerkende of concurrerende dienstverlenende bedrijven de mogelijkheid bieden bepaalde routes in het Europese luchtruim in handen te krijgen en de luchtvaartmaatschappijen hun diensten aan te bieden over de nationale grenzen heen, los van het kleingeestige nationale denken. Die gedachte moeten wij verder uitdiepen. We zullen dit verder nog bespreken als het verslag-Atkins ter sprake komt.
Verder is er de korte termijn. Wij zijn de vice-voorzitter allemaal dankbaar dat zij de werkgroep op hoog niveau heeft ingezet om ook op korte termijn iets te bereiken. Ik kan alleen maar een appèl richten tot de 15 regeringen om hun civiele en militaire adviseurs op te dragen om voor het einde van de maand serieuze oplossingen voor te leggen aan de vice-voorzitter, zodat we in juni iets hebben waarmee de vice-voorzitter aan concrete eisen tegemoet kan komen en op basis waarvan zij concrete maatregelen kan nemen, bijvoorbeeld om tijdelijk gebruik te maken van militaire zones voor civiele vluchten. We moeten dus met praktische oplossingen voor de dag komen, want het mag niet zo zijn dat wij deze zomer in dezelfde toestand verzeild raken als vorige zomer: een overvol luchtruim met wachtrijen, een eindeloze en nutteloze verbranding van kerosine in de lucht en een milieuvervuiling van de eerste orde. Laat ons hopen dat de lidstaten de vice-voorzitter geven wat zij nodig heeft en dat zij ons daarna ook voor de korte termijn een goed voorstel weet te doen waar we deze zomer al profijt van kunnen trekken.

Simpson
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de heer Sterckx bedanken voor zijn verslag, dat ingaat op een belangrijk aspect van de burgerluchtvaartindustrie. Er bestaat geen twijfel over dat de burgerluchtvaart de afgelopen tien jaar aanzienlijk is gegroeid. Bovendien wordt voorspeld dat die groei in de nabije toekomst door zal blijven gaan. Sommigen beweren dat dit uitsluitend een gevolg is van het liberaliseringsproces binnen deze sector. Mijn fractie en ik erkennen weliswaar dat die liberalisering een aanzienlijke bijdrage heeft geleverd aan de groei van de luchtvaart, maar wij zijn tegelijkertijd van mening dat ook andere factoren een rol hebben gespeeld. In de beginperiode van de liberalisering zijn veel mensen hun baan kwijtgeraakt. De mensen die mochten blijven, moesten meer uren draaien of werden geconfronteerd met een verslechtering van hun arbeidsomstandigheden. Op sommige routes werden de tickets duurder, terwijl op andere routes de prijzen zo sterk daalden dat luchtvaartmaatschappijen failliet gingen of grote verliezen leden.
Een ander gevolg van de liberalisering is het gebruik van code-sharing, van samenwerkingsverbanden van luchtvaartmaatschappijen. In sommige gevallen heeft dit zelfs tot overnames geleid. Op dit moment is er een toename merkbaar van vliegtuigen die buiten de EU zijn geregistreerd, wat vergelijkbaar is met het onder een andere vlag varen in de maritieme sector. Op mijn eigen vliegveld in Manchester zijn er vliegtuigen die onder IJslandse vlag zijn geregistreerd en ik ben vaker in IJsland geweest dan zij.
Ik noem deze punten om tot een uitgebalanceerdere argumentatie te komen. Het is erg gemakkelijk om te beweren dat de liberalisering in de luchtvaart een doorslaand succes is geweest zonder daarbij te onderkennen dar er ook negatieve kanten aan zitten. Mijn fractie erkent dat een geleidelijke liberalisering een positief effect kan hebben, maar alleen als de veiligheid, de arbeidsvoorwaarden en de passagiersrechten worden gewaarborgd en verbeterd. Wij erkennen ook dat steeds meer burgers van de EU een betere dienstverlening verlangen. Mijn fractie is dan ook blij met het besluit van de Commissie om een campagne te starten om de passagiers over hun rechten te informeren, een activiteit waarbij met name de luchtvaartmaatschappijen al vele jaren danig in gebreke zijn gebleven.
Wij vinden echer dat er nog meer ondernomen moet worden om passagiers een betere bescherming te bieden tegen vertragingen en annuleringen. Wij kennen allemaal de excuses die de luchtvaartindustrie gebruikt zoals "het vliegtuig heeft een technisch mankement" wat eigenlijk luchtvaarttaal is voor "ik ben bang dat er te weinig boekingen zijn dus moeten we vluchten samenvoegen". "Vertragingen in het luchtverkeer" is het volgende smoesje, maar dat is natuurlijk een gemakkelijk excuus omdat er nooit iemand van de luchtverkeerscontrole aanwezig is die dat kan weerleggen. Dan is er uiteraard ook nog het "laat-iedereen-maar-aan-boord-gaan-scenario", ongeacht het feit of het vliegtuig ooit zal vertrekken of niet. Zonder twijfel heeft de luchtvaart aanzienlijke vooruitgang geboekt, maar ik vind dat deze sector ook een verantwoordelijkheid heeft ten opzichte van de passagiers, de werknemers en het milieu.
Tot besluit ziet mijn fractie ook uit naar de nieuwe voorstellen van de Commissie over de toekenning van slots. Die hadden eigenlijk al lang beschikbaar moeten zijn. Ik hoop dat dat document gebaseerd is op een eerlijke toegang tot de markt voor iedereen, met name door meer duidelijkheid te verschaffen over de huidige regelgeving met betrekking tot het verhandelen van slots.

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige verslag gaat over de resultaten van de liberalisering van de luchtvaartindustrie in de Europese Unie, die sinds 1993 is afgewerkt. Wij hebben dit proces van liberalisering gesteund om te komen tot afschaffing van bilaterale belemmeringen, wijziging van eigendomsregels, harmonisatie van technische normen en invoering van adequate veiligheidsnormen. Wij hopen dat de voorwaarden van liberalisering het beleid inzake de ontwikkeling van het luchtvervoer transparanter maken en de opneming van milieufactoren in de luchtvaartindustrie, het prijsbeleid en de luchtverkeersleiding bevorderen.
Het door de rapporteur genoemde belangenconflict is een belangrijk punt. Aan de ene kant werkt de geliberaliseerde luchtvaartindustrie op een open Europese markt. Aan de andere kant werken de instanties die het luchtruim controleren, de luchthavens en de regelgevende instanties, alsmede de bedrijven die diensten verlenen aan de luchtvaartindustrie nog teveel vanuit een lokaal standpunt.
De rapporteur heeft ook de beschermde instandhouding van staatsvervoersondernemingen genoemd. De liberalisering moet een eind aan deze situatie maken.
Ten aanzien van de luchtverkeersleiding is het ten zeerste wenselijk dat er een uniform Europees luchtveiligheidssysteem komt. Wij moeten niet uit het oog verliezen dat het Europese luchtruim een lappendeken van vijftien soevereine lidstaten is, die er omwille van verschillende redenen - vooral militaire - moeite mee hebben om een stukje van hun soevereiniteit op te geven voor een beter beheer van het luchtruim. In dit verband is het privatiseringsbeleid van operationele korpsen die verantwoordelijk voor de luchtverkeersleiding zijn, een onderwerp van zorg dat onze aandacht behoeft.
Ten aanzien van de kosten voor het gebruik van infrastructuur zijn wij het met de Commissie eens dat de kosten waarop luchtvaartmaatschappijen geen vat hebben - grondafhandelingskosten, luchthavengelden en de kosten van luchtruimcontrole - doorzichtig en niet discriminerend moeten zijn.
Terug naar het verslag-Sterckx merk ik op dat wij hier hoofdzakelijk de milieuaspecten uit hebben gelicht. Ons belangrijkste kritiekpunt is het feit dat de Commissie de milieu-, veiligheids- en gezondheidsaspecten in de luchtvaartsector in een aparte mededeling aan de orde wil stellen en deze in een afzonderlijk debat wil behandelen. Dit terwijl de weerslag van deze factoren voor de toekomst van de luchtvaartsector van cruciaal belang is.
Tenslotte noem ik nog enkele fundamentele punten. Het prijsbeleid van de luchtvaartmaatschappijen dient ook de externe milieukosten van het luchtvervoer te omvatten. Het huidige systeem van toekenning van slots dient volgens specifieke milieucriteria te geschieden, daarbij met name rekening houdend met het lawaai en de uitstoot van de vliegtuigen. Tevens moeten er specifieke maatregelen worden genomen ter bevordering van de modale uitwisseling met de overige Trans-Europese netwerken. Daarbij denken wij met name aan de trein. In de conclusies van het verslag over luchtvaart en luchtruim wordt geschat dat meer dan 10% van het luchtverkeer in Europa per spoor zou kunnen plaatsvinden.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, het alom verkondigde - en door de rapporteur onderschreven - hoofddoel van het Commissievoorstel is de verdere liberalisering van het luchtvervoer en de volledige onderwerping daarvan aan de regels van de teugelloze markt. Volgens de Commissie - en volgens de rapporteur - zal dat leiden tot vermindering van de uitgaven van de luchtvaartmaatschappijen, verbetering van de dienstverlening aan passagiers en bevordering van de innovatie. Ofschoon de luchthavens van strategisch belang zijn voor de veiligheid van een land, wil men deze in handen spelen van het multinationaal kapitaal. Dat zal echter kwalijke gevolgen hebben en winstbejag ontketenen onder de particuliere eigenaars van de luchthavens. Men stelt verder voor het soevereine recht van de lidstaten op uitoefening van controle op vluchten door hun luchtruim over te hevelen naar de Europese Unie, zogenaamd omdat een gemeenschappelijk veiligheidsstelsel voor het luchtvervoer noodzakelijk is. Men dringt echter tegelijkertijd aan op privatisering van de met de luchtverkeerscontrole belaste instanties die, naar men zegt, bevoegdheid zullen hebben in heel het gemeenschappelijk luchtruim van de Europese Unie en in onderlinge concurrentie zullen staan.
Met dit voorstel wordt niet alleen korte metten gemaakt met het soeverein recht van de lidstaten op hun luchtruim, maar wordt ook verwarring veroorzaakt, met alle gevolgen van dien voor de vluchtveiligheid. Het is immers onbetwistbaar dat mededinging - die men ook hier als een troef ziet - in eerste instantie bedoeld is om optimale winst, en geen optimale vluchtveiligheid te garanderen. Men schermt bovendien met het argument dat met dit systeem de vertragingen en de uitgaven van de luchtvaartmaatschappijen kunnen worden beperkt. Dat klopt misschien wel, maar het valt te betwijfelen of - zoals ook uit de ervaring met soortgelijke gevallen blijkt - mededinging ook zal leiden tot goedkopere tickets en betere dienstverlening. Wij zullen hier veeleer een verslechtering van de situatie krijgen.
Eveneens wordt voorgesteld een einde te maken aan de staatssteun aan luchtvaartmaatschappijen. Dat zal echter rampzalige gevolgen hebben voor de luchtvaartverbindingen met de achtergebleven gebieden: het voorbeeld van Griekenland spreekt wat dat betreft boekdelen. Men weigert datgene in te zien wat als een paal boven water staat en bevestigd wordt door de internationale ervaring van officiële werknemersorganisaties en -vakbonden in de luchtvaartsector: de constante beperking van de operationele kosten van vliegtuigen en gronddiensten, de privatisering van alles wat maar mogelijk is en het winstbejag van het particulier kapitaal zijn de oorzaak van de gestage stijging van het aantal vliegtuigongelukken. Daarom zullen wij, mijnheer de Voorzitter, tegen dit verslag stemmen.

Esclopé
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in het verslag stelt onze collega zich ten doel de zekerheid, veiligheid en bescherming van de consument te waarborgen, eerlijke concurrentie te bewerkstelligen en het milieu te beschermen. Wij steunen deze doelstellingen, maar kunnen het plan om één enkele regelgevende autoriteit op te richten voor de veiligheid van het luchtverkeer, niet onderschrijven. Wij zouden graag meer informatie krijgen over met name de samenstelling van deze autoriteit. Ook willen we weten wie deze autoriteit controleert en op welke manier dat gebeurt.
In paragraaf 8 wordt daarnaast voorgesteld, ik citeer, "de uitvoerende organen belast met de ATC te privatiseren". Dit voorstel lijkt ons niet wenselijk. Wij verzetten ons tegen iedere vorm van verdergaande liberalisering omdat die kan leiden tot een verdere verslechtering van de arbeidsomstandigheden, die overigens ook van invloed is op de veiligheid van de passagiers. De privatisering zal bovendien in belangrijke mate ten koste gaan van de werkgelegenheid en rampzalige gevolgen hebben voor de veiligheid. Het Europese luchtruim is erg veilig in vergelijking met dat van andere regio's en daar moeten we zuinig op zijn.
Om ervoor te zorgen dat de veiligheidsregels hoe dan ook worden nageleefd, moet de luchtverkeersleiding in handen van de nationale overheden blijven.

Van Hecke, Johan
Voorzitter, vooraf zou ik collega Sterckx oprecht willen gelukwensen met zijn uitstekend verslag. Het komt, geloof ik, op een ogenblik dat de luchtvaartsector volop in de schijnwerpers staat met het overname-akkoord tussen Swiss Air en Sabena, met het afspringen van het huwelijk tussen KLM en Alitalia en met de perikelen rond Malpensa. Er beweegt dus wat in de sector en dat maakt het verslag des te actueler.
Ondanks de vele voordelen die collega Sterckx beschrijft, heeft de liberalisering van de luchtvaart ons niet of nog niet de hemel op aarde gebracht. Net zoals Europa en de EMU ecologisch en sociaal gecorrigeerd moeten worden, zo zal men ook de liberalisering moeten opvangen met maatregelen inzake betere organisatie van het luchtruim, verhoogde veiligheid en een betere consumenten- en milieubescherming.
Tijdens het debat in Straatsburg, twee weken geleden, over de nachtvluchten is al gebleken dat de Europese regelgeving in de luchtvaart absoluut ontoereikend zijn. Een liberalisering zonder een gemeenschappelijk luchtvaartbeleid en zonder een eengemaakt luchtruim leidt onvermijdelijk tot problemen. In de komende vijftien jaar zal het luchtverkeer naar schatting nog met 100% toenemen. Zonder ingrijpende maatregelen zal het niet blijven bij een vlucht op drie met vertraging en bij 450.000 verloren vlieguren per jaar.
Wat houdt ons eigenlijk tegen om een aantal bijkomende maatregelen te nemen? Behalve dan een krachtige lobby van luchtvaartmaatschappijen en een misbegrepen soevereiniteitsbegrip bij sommige landen die geen afstand willen doen van het beheer over het eigen nationale luchtruim. Wij hebben een eengemaakte markt. Wij hebben een vrij verkeer van personen. Wij hebben een gezamenlijke munt. Waarom kunnen wij niet sneller werk maken van één Europees luchtruim. Overigens steun ik ten volle de idee van een gemeenschappelijk transatlantisch luchtvaartgebied. Op voorwaarde dat dit geen eenzijdige Europese concessies vraagt. Dat is alleszins een les die wij moeten trekken uit de hushkits-perikelen.
Ik geloof dat bij de toewijzing van slots meer rekening moet worden gehouden met milieucriteria, zoals lawaai en uitlaatgassen. Overigens moet de overheid meer investeren in maatregelen die de levenskwaliteit van de omwonenden van luchthavens verhogen. Dat is vaak het geval en het meest nodig bij kleinere regionale luchthavens.
Samengevat en tot besluit zou ik willen pleiten voor een pax avianautica. Een eengemaakt luchtruim, een gemeenschappelijk luchtvaartbeleid, leefbare luchthavens met een leefbare omgeving, verhoogde veiligheid en sterke Europese luchtvaartmaatschappijen dat zijn de ingrediënten van de pax avianautica die wij moeten nastreven. Slechts als wij dat realiseren zal men in mijn thuisbasis Oostende met een lawaaierige en onveilige regionale luchthaven, de zin van de Europese Unie ten volle begrijpen.

Savary
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst onze collega Dirk Sterckx bedanken voor de enorme hoeveelheid werk die hij heeft verzet voor dit zeer belangrijke verslag. De mening die in dit verslag staat verwoord zal het debat over dit vraagstuk op gang brengen. Wat dit verslag van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme betreft, onderschrijf ik de noodzaak van één open Europees luchtruim. Er is immers al wel sprake van één wegennet, maar nog niet van één stelsel voor de spoorwegen, de zee en het luchtruim. Onze inspanningen moeten zich overigens niet beperken tot de oprichting van een nieuwe markt.
Persoonlijk vind ik de toon van het verslag over de reeds gevoerde liberalisering om meerdere redenen te zelfingenomen. In de eerste plaats heeft de ons bekende concurrentie twee soorten luchtruimen opgeleverd, één voor lange vluchten en één voor korte. Bij de lange vluchten doen zich opstoppingen, vertragingen en rijen wachtenden voor. Bij deze vluchten wordt bijzonder onzorgvuldig omgesprongen met de rechten van de consument. Daar staat tegenover dat deze vluchten goedkoop zijn. Verder zijn er de korte vluchten die mijns inziens geheel niet aan de wensen van de markt kunnen voldoen. Bovendien zijn ze duur. Ik woon zelf in Bordeaux en een vlucht vanuit mijn stad naar Lissabon is veel duurder dan een vlucht via één van de luchthavens in Parijs naar New York. Als ik naar andere Franse steden wil vliegen, ben ik bovendien verplicht een tussenstop in Parijs te maken. Ik denk dat we deze gevolgen van de liberalisering niet over het hoofd mogen zien.
Verder wil ik hier in navolging van sommige collega's aan toevoegen dat over veiligheid niet te onderhandelen valt en dat het veiligheidsaspect in de Europese harmonisatie inzake de controle van het vliegverkeer moet worden geïntegreerd. Dit veiligheidsaspect mogen we niet overlaten aan de goede zorgen van de ondernemers. Dat is zeer belangrijk. Ik ben voorstander van invoering van een Europees bestek, dat in ieder geval in handen van een agentschap moet komen liggen. Dit agentschap hoeft overigens niet per definitie in particuliere handen te komen. Verder ben ik voorstander van concurrentie tussen verschillende bestaande luchtverkeersleidingen.
In de derde plaats is het regionaal beleid van de Unie - dat na de landbouw het grootste deel van de begroting opslokt - niets zonder een beleid van ruimtelijke ordening. De luchthavens spelen een doorslaggevende rol bij de vestiging van bedrijven, bij de verbetering van de sociaal-economische situatie en dus bij de groei van de werkgelegenheid. Ik begrijp niet waarom de subsidies voor de luchtvaartmaatschappijen en de infrastructuur moeten verdwijnen. Dit zal er immers toe leiden dat sommige perifere regio's geen gebruik meer kunnen maken van een luchthaven. Ik denk dat deze dimensie van de ruimtelijke ordening in overweging moet worden genomen.

Vachetta
Mijnheer de Voorzitter, de resolutie over het luchtvervoer die aan het Parlement is voorgelegd, bevat een aantal potentieel gevaarlijke zwakke punten die ik hier wil benadrukken. In de resolutie wordt in grote lijnen voorgesteld de bevoegdheden inzake de ATC op Europees niveau over te hevelen door de uitvoerende organen belast met de ATC te privatiseren en zelfs concurrentie tussen deze organen toe te staan. Het luchtverkeer is sinds 1986 verdubbeld en zal zich tussen 2000 en 2015 nogmaals verdubbelen.
In de resolutie wordt in positieve bewoordingen gesproken over de deregulering van het luchtverkeer, de privatisering van de luchtvaartmaatschappijen en de ontwikkeling van de ongebreidelde concurrentie. Iedereen kan echter zien dat bij deze ontwikkeling geheel geen rekening wordt gehouden met de vervoersbehoeften van de Europese volkeren. De Europese maatschappijen beconcurreren elkaar op dezelfde lijnen en gaan ieder afzonderlijk wereldwijde allianties aan met als enig doel in korte tijd winst te behalen. Zo ontstaan er steeds meer kleine vliegtuigmaatschappijen die op hetzelfde uur vertrekken en elkaar zo beconcurreren.
De Europese Unie had een totaalplan moeten opstellen voor de ontwikkeling van het vervoer en hierbij een intermodale aanpak moeten volgen voor het spoorwegvervoer en het luchtvervoer. Ze heeft zich daarentegen echter geheel toegelegd op privatisering en deregulering. Gevolg hiervan is dat enerzijds het verkeer vastloopt en er overlast ontstaat, terwijl anderzijds de werkomstandigheden en de status van de werknemers in het luchtvervoer verslechteren. Waar het maar even kan proberen luchtvaartmaatschappijen hun activiteiten te decentraliseren om de sociale kosten te verlagen. In de resolutie wordt gehoor gegeven aan de wensen van de grote luchtvaartmaatschappijen, die nu ook de luchtverkeersleiding willen privatiseren. De vertragingen en opstoppingen zijn niet het gevolg van de controle.
In het verslag ATM 2000 worden de financiële doelen van deze aanval samengevat en die liegen er niet om. De methodes die worden voorgesteld om de veiligheidsdoelstellingen te realiseren moeten vanuit bedrijfseconomisch oogpunt interessant zijn en mogen het luchtverkeer niet al te zeer beperken. Ook mag het installeren van nieuwe veiligheidssystemen niet te hoge kosten met zich meebrengen. Het goede functioneren van het controlerend personeel, dat als primaire taak het beschermen van de veiligheid van de vluchten en de passagiers heeft, komt zo direct in het geding. Daarom zijn wij tegen deze resolutie waarmee men de luchtverkeersleiding in handen wil geven van de grote bedrijven die hun financiële belangen willen behartigen ten koste van de veiligheid van de passagiers.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats ben ik de rapporteur, de heer Sterckx, alsook alle betrokken afgevaardigden zeer erkentelijk voor hun actieve bijdrage aan het debat. Het resultaat daarvan is het onderhavige verslag. Het bevestigt in hoge mate de analyse van de Commissie in haar mededeling over de wereldwijde uitdagingen voor de Europese luchtvaartindustrie. Dankzij de liberalisering van deze sector is er een veel concurrentiëler markt gekomen dan voorheen. Het aantal maatschappijen is aanzienlijk gestegen en ook het aantal routes met meer dan twee concurrenten is behoorlijk toegenomen. Dit geeft enig idee van de mate waarin de concurrentie de laatste jaren is toegenomen. De opening van de markten werkt op zeer uiteenlopende manieren door in de groei van de sector. De luchtvaartmaatschappijen hebben vernieuwingsstrategieën ontwikkeld, teneinde de groei van de markt en de concurrentie het hoofd te kunnen bieden. Ondanks deze pogingen kan er echter nog een sterke versnippering worden vastgesteld. In de concurrentie met de maatschappijen van de Verenigde Staten blijft de situatie van de Europese luchtvaart duidelijke financiële zwakheden vertonen.
Geachte afgevaardigden, sommigen van u hebben het over een gemeenschappelijk transatlantisch luchtvaartgebied gehad. Dat is inderdaad een belangrijk punt. De huidige situatie is het resultaat van de bilaterale overeenkomsten die verschillende lidstaten van de Unie met de Verenigde Staten hebben gesloten, de zogenoemde "open skies"overeenkomsten. Deze leiden tot de interne verbrokkeling van de Europese markten. Als gevolg van die overeenkomsten is een echte herstructurering van de Europese maatschappijen onmogelijk. Zij zijn immers te klein om een adequaat concurrentievermogen op internationale schaal te verkrijgen.
U weet maar al te goed dat de Commissie fel gekant is tegen de bilaterale "open skies"overeenkomsten. Zij heeft hiertegen stappen ondernomen bij het Hof van Justitie in Luxemburg. Ik hoop dat de uitspraak van het Hof van Justitie ons in staat stelt paal en perk aan die overeenkomsten te stellen. Dan kunnen wij doen wat wij moeten doen, namelijk een bilaterale overeenkomst met de Verenigde Staten sluiten, waarbij de Europese Unie als één interne markt wordt beschouwd en de verschillende landen niet langer unilateraal optreden. Die verbrokkeling van de Europese markten is voor de Verenigde Staten ongetwijfeld gunstig, maar voor de Europese luchtvaartmaatschappijen en de Europese belangen is zij natuurlijk funest. Het is een van de doelstellingen van de onderhandelingen over een gemeenschappelijk transatlantisch luchtvaartgebied om in overleg met de Verenigde Staten een eind te maken aan de situatie die is ontstaan door het unilaterale optreden van de lidstaten die zulke overeenkomsten hebben gesloten.
Geachte afgevaardigden, het moet mij van het hart dat dit unilaterale optreden de situatie van de interne markt van de burgerluchtvaart in Europa geen goed heeft gedaan. Ik heb de kwestie KLM-Alitalia al enkele malen horen noemen. Daar hebben duidelijk ook andere kwesties een rol gespeeld. Als de fusie tussen de twee maatschappijen echter al had plaatsgevonden, zouden wij niet de problemen hebben waarmee wij thans worden geconfronteerd.
Een van de kenmerken van de Europese liberalisering is, in tegenstelling tot de Amerikaanse, dat het de overheid is toegestaan de herstructureringsprogramma's van enkele luchtvaartmaatschappijen te ondersteunen. De Commissie heeft - eenmalig en onder strikte voorwaarden - met een injectie van overheidsgeld ingestemd, teneinde de maatschappijen te helpen bij een soepele overgang van een gereguleerde naar een open markt. Daar mogen wij ons nu gelukkig mee prijzen, want bij de meeste Europese maatschappijen is dit proces nu voltooid en wij kunnen de overgang als afgerond beschouwen.
Wat betreft de werkgelegenheid in de sector, die volgens sommigen van u zou teruglopen, merk ik op dat dit niet het geval is geweest. Ook is de kwaliteit van de werkgelegenheid geenszins verslechterd. Het aantal banen en de inkomens zijn alleen maar toegenomen. De maatschappijen hebben op de situatie kunnen inspelen. Voor de consumenten heeft de liberalisering aanzienlijke voordelen met zich meegebracht. Dit geldt echter niet voor alle consumenten op dezelfde manier. Voor korte zakenreizen zijn de voordelen bijvoorbeeld kleiner, omdat daar de laagste tarieven niet kunnen worden toegepast.
Tenslotte wil ik ingaan op enkele kwesties die door de verschillende parlementsleden zijn genoemd. Het geschil over Gibraltar en de recente afspraken tussen de twee desbetreffende lidstaten van de Unie hebben geen gevolgen op vervoersgebied. In dit opzicht geldt daar dus een status-quo.
Wat betreft de reeds besproken intermodaliteit merk ik op dat dit een sleutelelement is voor de evenwichtige ontwikkeling van de mobiliteit en het luchtvervoer. Het vraagstuk van de toekenning van slots moet onderwerp van een Commissievoorstel zijn. De huidige situatie is ontoelaatbaar. Heel wat slots gaan verloren of worden niet optimaal gebruikt. Bovendien - laten wij het maar ronduit zeggen - bestaat er zoiets als een zwarte markt voor slots. Wij bereiden een voorstel voor, waarbij de toekenning van slots een administratief recht wordt dat kan worden aangevraagd. Wij zullen proberen die toekenning flexibeler te laten verlopen en ervoor waken dat de maatschappijen hier schade van ondervinden.
Wat IJsland betreft, dames en heren, maak ik u erop opmerkzaam dat het land deel uitmaakt van de Europese Economische Ruimte en dat de hele wetgeving dus ook hier van toepassing is.
Twee kwesties heb ik voor het laatst bewaard. Niet omdat zij het minst belangrijk zijn, maar omdat ik er nog even tijd voor nodig had. Het milieu blijft een cruciaal probleem in de ontwikkeling van de luchtvaart. Het brandstofverbruik per passagier neemt met de dag af, maar aan de andere kant neemt het luchtvervoer zodanig toe dat deze besparing ook weer verloren gaat. De vloot is dan ook aan modernisering toe. Ook de geluidsoverlast is een ernstig probleem.
De belangrijkste zorg van de Commissie is de veiligheid. Hoewel ik deze als laatste noem, is zij prioriteit nummer één. Alle andere initiatieven met betrekking tot het luchtverkeer, het eengemaakte luchtruim, de luchtverkeersleiding, enzovoort, moeten aan de veiligheidsdoelstelling ondergeschikt worden gemaakt. De Commissie heeft geen principestandpunt ten aanzien van het al dan niet privatiseren van de operationele diensten van het luchtverkeer. Voordat het zover is, zouden enkele secundaire diensten geprivatiseerd kunnen worden. In de meteorologie is bijvoorbeeld een grotere flexibiliteit toegestaan.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Benoeming van hoge ambtenaren bij de Commissie
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0218/2000) van de heer Pomés Ruiz, namens de PPE-DE-Fractie, aan de Commissie, over de benoeming van hoge ambtenaren bij de Commissie.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, het benoemingsbeleid van de Commissie is ongetwijfeld de hoeksteen van de door voorzitter Prodi beloofde reorganisatie. Het Parlement staat achter de toezeggingen van commissaris Kinnock, vice-voorzitter belast met de reorganisatie, om benoemingen niet op nationale quota's maar op verdiensten te baseren. Het Parlement heeft nog geen uitspraak gedaan over de bestuurlijke reorganisatie bij de Commissie - die wij zeer nauwgezet volgen en waarvan wij allemaal hopen dat het deze keer om een echte reorganisatie gaat - maar daarom is thans het moment aangebroken om te kijken hoe de Commissie haar goede intenties met betrekking tot benoemingen in praktijk brengt. Bovendien is transparantie bijzonder nuttig. Transparantie bevordert het toezicht dat door het Parlement moet worden uitgeoefend, maar is ook op zichzelf een goede zaak. Het benoemingsbeleid kan motiveren en demotiveren. Sommige ambtenaren worden bevorderd en andere niet. Dit beleid kan een voorbeeldfunctie hebben voor de oplossing van het belangrijkste probleem waar wij in de communautaire structuur tegenaan lopen - ik was bijzonder blij verrast dat de heren Prodi en Kinnock dit ook zo verwoordden -, te weten de demotivatie van de ambtenaren. Het is dan ook van het grootste belang dat wij de goede wil van de Commissie in praktijk gebracht zien.
Wij zijn het er allemaal over eens dat de nationale quota's moeten worden losgelaten en dat de benoemingen op basis van verdienste dienen te geschieden. Dit is echter geen rechtvaardiging voor bepaalde regionale onevenwichtigheden. Volgens de gegevens die ons nu ter beschikking staan - daar ben ik blij mee, want transparantie is belangrijk - worden de meeste A1- of A2-posten bezet door personen met dezelfde nationaliteit als de commissaris. Dit aantal ligt veel hoger dan bijvoorbeeld de Duitse benoemingen. Er zijn duidelijke onevenwichtigheden. Het kan niet op verdienste worden teruggevoerd dat er 22 Spaanse benoemingen op A1- of A2-posten zijn tegen 16 Belgische.
In een transparante procedure is het van groot belang dat de verdiensten van een bepaalde persoon kunnen worden uitgelegd en begrepen. Verdiensten kunnen geen rechtvaardiging zijn voor onevenwichtigheden in het algemeen of voor onevenwichtigheden bij bepaalde directoraten-generaal. Bij sommige directoraten-generaal hebben ambtenaren van een bepaalde nationaliteit duidelijk de overhand.
Ook is het van belang dat er resultaten worden behaald bij het vinden van een evenwicht tussen mannen en vrouwen. Het feit dat er zo weinig vrouwen op A1- of A2-posten werkzaam zijn, komt natuurlijk niet doordat de benoemingen op grond van verdiensten geschieden. Integendeel, wij zijn omringd door vrouwen die veel verdienstelijker zijn dan wij. Daarbij hoef ik alleen maar aan mijn eigen vrouw te denken. Tegen mijn vrienden zeg ik altijd dat er achter een geweldige vrouw een geweldige man staat, want iedereen zegt dat mijn vrouw meer verdiensten heeft dan ik. Ik dank de socialistische woordvoerder, die mijn vrouw kent, voor het feit dat hij het met mij eens is. Het is van groot belang dat wij de afspraak nakomen om de benoemingen van vrouwen te verdubbelen. Wij zullen het benoemingsbeleid van nabij blijven volgen.
Wij verwelkomen het nieuws van de nieuwe benoemingen in de Commissie, in concreto die van de secretaris-generaal. Velen van ons waren van oordeel dat nieuwe beleidsvormen soms met nieuwe gezichten gepaard dienden te gaan. In dat licht bezien moet de vervanging van de secretaris-generaal worden gesteund.
Ik ben er vast van overtuigd dat u, als u in juli naar ons toekomt om wijzigingen in de benoemingsprocedures op basis van verdiensten toe te lichten, op de instemming en steun van alle fracties kunt rekenen.

Kinnock
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag eerst de geachte afgevaardigde bedanken voor zijn vraag. Ik ben het grotendeels eens met zijn helder geformuleerde opmerkingen.
Eigenlijk verschil ik slechts op één punt met hem van mening. Hij heeft misschien gelijk dat achter elke geweldige vrouw een geweldige man staat, hoewel daar nog steeds verschil van mening over bestaat. Wat echter zeker waar is, daar ben ik van overtuigd, is dat achter elke geweldige man een uiterst verraste schoonmoeder staat.
Ik weet dat de geachte afgevaardigde op de hoogte is van het feit dat de Commissie, als zelfstandige instelling, een eigen verantwoordelijkheid heeft voor het beleid en de strategie op werkgelegenheidsgebied binnen de Commissie. Om dit Huis en het grotere publiek toch van nuttige informatie te kunnen voorzien, zal ik de twee vragen van de geachte afgevaardigde echter graag beantwoorden.
Om zijn eerste vraag volledig en gedetailleerd te beantwoorden en dit Huis tevens wat tijd te besparen, heb ik de geachte afgevaardigde een overzicht gestuurd van het aantal benoemingen van hoogste ambtenaren sinds het aantreden van de Commissie. In dit stuk staan ook de bijbehorende namen, nationaliteiten en voorgaande functies vermeld. Voor de volledigheid heb ik in dat overzicht ook het totale aantal hoogste ambtenaren en het totale aantal personeelsleden in de A-categorie vermeld en naar nationaliteit gerangschikt. De secretaris-generaal van dit Parlement is inmiddels in het bezit van een exemplaar van dit document. Uiteraard is het ook beschikbaar voor de geachte afgevaardigden.
In de beantwoording van de vraag zal ik mij dus beperken tot een samenvatting van de benoemingen van hoogste ambtenaren, uitgaande van de situatie op donderdag 27 april. Sinds het aantreden van de huidige Commissie hebben er zes benoemingen plaatsgevonden die tot een bevordering tot de A1-categorie hebben geleid. Het betrof drie ambtenaren met de Duitse nationaliteit, twee met de Italiaanse en één met de Ierse nationaliteit. In de rang van directeur-generaal of adjunct-directeur-generaal zijn er veertien verplaatsingen geweest, waarbij er echter geen sprake was van een bevordering qua categorie. In vier gevallen - met betrekking tot een Spaanse, Franse, Duitse en Britse ambtenaar - resulteerde de nieuwe functie echter wel in verantwoordelijkheden die overeenkomen met het niveau van directeur-generaal.
In dezelfde periode vonden er negentien benoemingen plaats die tot een bevordering tot het A2-niveau hebben geleid. Het betrof vijf Britse, vier Italiaanse, drie Belgische en twee Duitse ambtenaren en één Nederlandse, één Franse, één Spaanse, één Ierse en één Oostenrijkse ambtenaar. Er hebben ook elf verplaatsingen in de directeursrang plaatsgevonden die geen bevordering qua niveau betekenden. Bovendien hebben er in deze periode ook twee externe benoemingen plaatsgevonden. Een Duitser is in de rang van directeur-generaal benoemd en een Oostenrijker is op directeursniveau benoemd.
Sinds deze Commissie in functie is, hebben er derhalve 25 benoemingen op het hoogste niveau plaatsgevonden. Het betrof de benoeming van zes Italiaanse, vijf Duitse, vijf Britse, drie Belgische en twee Ierse ambtenaren en één Nederlandse, één Franse, één Oostenrijkse en één Spaanse ambtenaar. Deze cijfers geven de juiste stand van zaken weer per 27 april 2000.
Zoals dit Huis bekend is en de geachte afgevaardigde al eerder opmerkte, is het voor een internationale en multinationale instelling als de Commissie essentieel dat de verdeling van posten zoveel mogelijk een afspiegeling vormt van de verscheidenheid van de Unie die wij dienen en dat bovendien de beschikbare kwaliteiten effectief worden gebruikt. Die beginselen met betrekking tot evenwicht en kwaliteit zijn duidelijk vastgelegd in het Statuut van de ambtenaren, en de Commissie stelt alles in het werk om die beginselen voor alle rangen volledig toe te passen. Zoals in elke andere grote organisatie vinden er binnen de Commissie voortdurend personeelswijzigingen plaats, omdat mensen nu eenmaal van baan veranderen, met pensioen gaan, door andere bedrijven worden aangeworven of omdat ze bevorderd worden. Dat betekent dat elke momentopname van het personeelsprofiel nooit een volledig beeld zal en kan geven.
Om dus een juist beeld van de situatie te krijgen, moet het geografische evenwicht op de middellangetermijn constant in de gaten en in stand worden gehouden en de Commissie zet zich ook actief in om dat te garanderen.
Als reactie op de tweede vraag van de geachte afgevaardigde met betrekking tot de regels en criteria die worden toegepast bij de benoeming van hoogste ambtenaren, zou ik dit Huis graag willen wijzen op de besluiten die de Commissie in september en december van vorig jaar over dit onderwerp heeft aangenomen en gepubliceerd. Deze besluiten hebben meer het karakter van een specifiek intern reglement dan van een algemene gedragscode. De geachte afgevaardigde heeft kopieën van deze regels ontvangen, die ook beschikbaar zijn via Internet.
Tegen deze achtergrond kan de volgende informatie misschien van nut zijn voor dit Huis: het beginsel dat de Commissie als richtsnoer voor het benoemingensysteem voor alle hogere functies hanteert, wordt bepaald door de vastgestelde kwaliteiten van de kandidaten, met inbegrip van managementcapaciteiten en andere relevante vaardigheden. Er zijn speciale voorzieningen getroffen om rekening te kunnen houden met het noodzakelijke geografische evenwicht waar ik eerder naar verwees, en om te zorgen dat benoemingen in overeenstemming zijn met het beginsel dat men op grond van verdiensten wordt aangenomen.
De Commissie heeft het gebruik van een quotaconcept verworpen vanwege de contraproductieve rigiditeit van een dergelijk systeem en ook omdat het in strijd is met het Statuut van de ambtenaren. De Commissie heeft echter een besluit aangenomen om te garanderen dat elke lidstaat minimaal door een gekwalificeerd persoon vertegenwoordigd wordt in de hoogst mogelijke rang, namelijk die van directeur-generaal of een equivalent daarvan. Daarnaast blijft de Commissie ook vasthouden aan het criterium van bewezen verdiensten als uitgangspunt voor benoemingen in de hoogste functies. Door deze methode blijven de hoge kwaliteitsnormen gewaarborgd voor ambtenaren die leiding geven aan het personeel dat de Commissie moet ondersteunen bij haar cruciale beleid, bij de uitvoering van de verdragen en bij haar managementtaken. Bovendien wordt op deze manier ook het brede geografische evenwicht gegarandeerd dat essentieel is voor het karakter van een instelling die de hele Unie ten dienste staat.
Het systeem dat wij hanteren voor de bevordering naar hogere functies, vergemakkelijkt ons streven om persoonsgebonden kwaliteiten te combineren met een geografisch evenwicht. Ik zal de werking ervan in het kort aan dit Huis uitleggen.
Met kandidaten voor A1- en A2-functies wordt een gesprek gevoerd door een panel van hoogste ambtenaren. Sinds deze Commissie in functie is, wordt dat panel bijgestaan door een externe adviseur die gespecialiseerd is in werving en selectie voor het hogere management. Het panel geeft vervolgens een objectieve beoordeling van de relevante beroepsmatige en managementtechnische vaardigheden en capaciteiten van de kandidaten en stelt een short list samen. De kandidaten op deze lijst voeren daarna een gesprek met de commissaris die uit hoofde van zijn portefeuille het meest bij de vacature betrokken is en bij A1-ambtenaren ook met de commissaris voor Personeelszaken, een functie die ik op dit moment bekleed. De commissaris voor Personeelszaken draagt vervolgens de kandidaat waarover de portefeuille-commissaris, de voorzitter van de Commissie en hijzelf overeenstemming hebben bereikt, officieel voor aan het college.
Indien het de benoeming van directeuren betreft, is ook de goedkeuring van de betreffende directeur-generaal nodig. Gedurende de hele selectieprocedure zijn het panel, de commissarissen en het college zich bewust van de kwaliteits- en geografische evenwichtseisen en daarmee wordt in het belang van de Commissie en van de Unie ook consequent rekening gehouden. Ik kan bevestigen dat alle benoemingen door deze Commissie in overeenstemming zijn met deze regels, die weer gebaseerd zijn op artikel 29 van het Statuut van de ambtenaren. Deze procedure zal ook in de toekomst worden gehanteerd.
Ik verontschuldig mij voor de tijd die ik in beslag heb genomen, maar ik wilde het Huis graag zo uitgebreid mogelijk uitleg geven over dit onderwerp.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij dat ik dankzij de vraag van mijn collega, de heer Pomés Ruiz, de gelegenheid krijg een discussie te beginnen over de vele kwesties die nog aan de orde zullen komen in verband met de hervormingen van commissaris Kinnock. Ik wil de commissaris graag bedanken voor zijn uitgebreide en openhartige antwoord op die vraag.
Vandaag hebben we ons terecht geconcentreerd op de benoemingsprocedure voor wat voor elke organisatie onmiskenbare sleutelposities zijn. Uw hervormingen, commissaris Kinnock, moeten tenslotte bij de top beginnen en wij zijn erg blij met de bevestiging die u ons heeft gegeven over de wijze waarop de benoemingen van de hoogste ambtenaren plaatsvinden.
Voortbordurend op de vraag van de heer Pomés Ruiz zou ik graag enkele punten aan de orde willen stellen die verband houden met de meer gedetailleerde aspecten in het Witboek en de door u voorgestelde veranderingen in de organisatie. Het is duidelijk dat u met de ambitieuze voorstellen in uw Witboek de managers die u gaat benoemen, voor een zware opgave stelt. Het is ook duidelijk dat de benoemingen en capaciteiten van uw team van cruciaal belang zullen zijn om te bewerkstelligen dat de Commissie zich ontwikkelt tot de door u gewenste internationale openbare dienstverlenende instelling van hoge kwaliteit.
U merkt in het Witboek op dat er een duidelijke noodzaak is om het peil van de managementvaardigheden te verhogen en een gemeenschappelijke managementcultuur voor de gehele Commissie te creëren. In de eerste plaats zou ik graag willen weten in hoeverre die managementcultuur zich in het nieuwe team van hoogste ambtenaren al ontwikkeld heeft en in welke mate er is begonnen om die cultuur binnen de gehele organisatie van de Commissie te verspreiden. Het belangrijke en verheugende nieuws vandaag over de aanstelling van de heer David O'Sullivan als de nieuwe secretaris-generaal roept meteen de vraag op of hij al bij de hervormingen betrokken is geweest en of dit gevolgen zal hebben voor de ontwikkeling die u reeds in gang heeft gezet.
Mijn tweede punt heeft te maken met wat u in uw Witboek als de feitelijke uitdagingen voor elke dienstverlenende organisatie definieert; een definitie waar ik me overigens bij aansluit. Het betreft de decentralisatie en delegering van verantwoordelijkheden aan rapporterende managers, die niet alleen voldoende beslissingsbevoegdheid moeten hebben, maar ook de zo belangrijke zeggenschap moeten krijgen over de begroting.
Ik zou graag van u de verzekering willen dat het nieuwe team over de noodzakelijke vaardigheden beschikt en tevens, en dat is met name van belang, dat het zich ook zal inzetten om het teamwork in de Commissie te bevorderen. Dit wordt namelijk steeds belangrijker omdat de informatietechnologie in toenemende mate de basis voor oplossingen zal vormen en de rol van horizontaal teamwork in onze informatiemaatschappij steeds groter zal worden. Krijgen we van u de verzekering dat uw team van hoogste ambtenaren onbevooroordeeld zal functioneren en ook die nieuwe invalshoeken zal bekijken?
Tot slot merkt u in uw Witboek terecht op dat er maatregelen genomen moeten worden als managers niet naar verwachting presteren. Gezien de veranderingen, is het niet verrassend als sommige mensen hier niet gelukkig mee zijn. Kunt u bevestigen dat in de contracten voor de nieuwe benoemingen ook de in uw Witboek genoemde proefperiodes worden opgenomen? Zou u ook informatie kunnen geven over de lengte van die proefperiodes en of er bij deze aanstellingen ook rekening wordt gehouden met een systematische functioneringsbeoordeling?

Van den Berg
Voorzitter, dank ook aan de commissaris voor zijn gegeven antwoord. Het is duidelijk dat hier het Europees Parlement de Commissie gevraagd heeft en ook al ondersteund heeft de gedachte voor rotatie, de roulering van de hoge posten. Wij hebben ook gevraagd om te voorkomen dat hoge posten een nationaal vlaggetje krijgen. We willen op merites, op kwaliteit en wij als socialistische fractie zijn bijzonder positief over de acties die de Commissie tot nog toe als reactie op datgene wat het Parlement gevraagd heeft, tot nog toe heeft gedaan. Tegelijkertijd hebben we ook vastgesteld, en ik moet zeggen dat in een aantal van de vragen net gesteld, dat toch wel weer aardig door elkaar begint te lopen, dat de Commissie verantwoordelijk is voor haar benoemingen en dat niet wij als Parlement op de stoel van de Commissie willen gaan zitten. Zeker niet bij eventuele benoemingen, want dan gooien wij de hele boel opnieuw door elkaar en sommige van de vragen vond ik alweer een beetje in die richting gaan. Ik zou nog wel verder willen gaan tot eindelijk de aanleiding überhaupt van deze discussie. Was het om deze cijfers te krijgen, ik geloof dat we ze al hadden. Was er iets anders aan de hand, dan hebben we het blijkbaar onder tafel wel gehoord want de afgelopen weken gingen de geruchten dat sommige dingen niet deugden, dat bepaalde benoemingen of bepaalde mensen niet doorgetransfereerd waren, dat enkelen niet oké waren, dat horen we nu allemaal niet. Nu zijn het enkel een aantal hele onschuldige feitelijke kwesties. Gaat het hem over de interne hervorming als totaal, dan zou je zeggen: goed, er is het Witboek, we hebben procedures afgesproken. Dit is ontzettend spannend, dus een ontzettend omvangrijke verandering die we met elkaar willen waar de Commissie aan zet is. We hebben precieze data. De Commissie moet met voorstellen komen op die punten. Ontbreekt er iets aan het tempo, is er iets mis met de Commissie? We hebben nog ongeveer geloof ik zo'n, eens kijken, zeven maanden geleden, met overweldigende meerderheid hier steun gegeven aan de Commissie, haar benoemd en nu in één keer zijn er deze vragen. Moet het als een aanval gezien worden op de Commissie? Deugt de Commissie in een keer niet meer of is dit in een keer omgekeerd soort steunbetuiging van de Europese Volkspartij in de vorm van deze vragen aan de Commissie, zo klonk het eventjes maar daarna dook het weer weg. Wij zijn waarlijk enigszins in verwarring geraakt door onze collega's van de Europese Volkspartij want op de kernpunten zijn wij het er volledig over eens. De roulering helder. De statistische gegevens die we gekregen hebben op dat punt geven geen aanleiding om te denken dat er iets mis is. Ik heb ook niet gehoord dat in de concertering men vindt dat er iets mis, in tegendeel. Dat doet niet af dat je natuurlijk, als je zegt we willen van die quota af, elk van ons zoals we hier zitten ook graag wil dat er enige geografische balans is in het geheel. Ook de Commissie heeft dat erkend zonder te duiken naar de individuele figuren, individuele posten, nationale identiteit er opnieuw op te plakken, want dan zijn we opnieuw ver van huis, want dan drukken we de merites weg en dan dwingen we opnieuw tot toch weer dat nationale vlaggetje dat voor elk van ons af en toe toch wel eens even ademhalen zal zijn. Vandaag als Nederlander doe ik dat ook. Desalniettemin, ik vind dat we ons niet op dat niveau moeten bewegen maar op het brede niveau. Ik denk dan opnieuw: dat is toch een heldere lijn.
Ik wil nog wel één ding zeggen dat is hier niet aan de orde gesteld maar ik wil het gewoon toch maar op tafel leggen. Er is gezegd: moet nou iemand die een hoge functie heeft gehad zomaar weer naar een baan in de publieke sector elders en dat was een vraag die oorspronkelijk rondging, die nu natuurlijk verdwenen is en nu ondertussen wel flink in de pers is uitgespeeld. Deugt het wel? Onze mening is, we hebben echt behoefte aan nieuwe standaards. Die hebben we gevraagd aan de Commissie. De Commissie heeft gezegd: wij willen met die nieuwe standaards komen. Wat je niet kunt doen is individuele mensen die nog niet gehouden zijn aan die standaards beoordelen. Dan ben je volgens mij bezig de Commissie in de voet te schieten en daarmee schiet je volgens mij meer jezelf in de voet dan de Commissie en dat helpt ons niet. Kortom, hartgrondig steunen wij de hervormingen, hartgrondig hopen wij dat de tijdspanne gehaald wordt. Het is leuk, nu toch commissaris Kinnock hier is, om nog een keer te horen of hij ook denkt dat hij met zijn staf en zijn mensen op tempo ligt. Dat is een gigantische opgave. Het is onze taak om elkaar daar heel kritisch in te begeleiden, maar ook te zorgen dat het tot stand komt, maar wij kunnen niet inzien dat deze feitelijke vragen, waaruit niets blijkt wat er fout zou zijn, bijdragen aan dit debat tenzij er oorspronkelijk andere bedoelingen zouden zijn richting de Commissie. Ik begrijp dat men misschien nu de salto mortale van de Volkspartij zo mag interpreteren dat het eigenlijk als steunbetuiging was bedoeld.

Sterckx
Voorzitter, mijnheer de commissaris van de Commissie, het zou natuurlijk een moeilijke zaak zijn als het Parlement het personeelsbeleid zou gaan voeren van de Europese Commissie. Ik denk dat we dan ver van de efficiency zouden zijn die bij de Commissie nodig is. Want toen u uw voorstellen deed in januari, en wij die grondig bestudeerd hebben, was het duidelijk dat de benoemingspolitiek, en we hebben dat ook zo gezegd, de benoemingspolitiek bij de Commissie een zaak van de Commissie is en dat we ons daar verder niet moeten mee bemoeien, tenzij er daar duidelijke oorzaken of redenen zouden voor zijn. We blijven ondersteunen wat u toen als richtlijnen heeft gegeven voor die personeelspolitiek, voor de benoemingspolitiek. In de eerste plaats moet de benoeming gebaseerd zijn op de verdiensten van de kandidaat. Dat stond zo in uw document, dat moet erin blijven staan, vind ik. Het is duidelijk dat we dat blijven ondersteunen. De geschiktheid om een dienst te besturen is een van de belangrijke zaken, en ik heb gehoord daarnet in uw antwoord dat u dat nog eens benadrukt heeft, dat u nog eens heeft duidelijk gemaakt welke procedures daarvoor gevolgd worden bij het benoemen van topambtenaren.
Dat daarbij geografische evenwichten, en daar ging de vraag eigenlijk over, moeten in het oog gehouden worden, dat heeft u ook al in uw actieplan gezet. Ook dat lijkt mij logisch, maar het zou toch niet goed zijn als we ons daar teveel zouden gaan op baseren en daar te stipt gaan naar kijken, want als je dat doet, als je het dus echt heel nauw gaat afwegen, dan denk ik dat op de duur het personeelsbeleid onmogelijk is en dat je heel ver weg kan gaan van de efficiency die nodig is voor dit soort dingen. Dus vind ik eigenlijk een beetje, in naam van mijn fractie, dat deze vraag een beetje overbodig was. Je kan een hele discussie gaan voeren over de beslissingen die u vandaag heeft genomen, als het gaat over de nationaliteit van de personen die verplaatst zijn, die benoemd zijn of die weggegaan zijn. Die discussie zou tot niets leiden. De vraag die je moet stellen is: is dit een goede zaak voor de werking van de Commissie of niet en zijn de procedures die u had vastgelegd bij de Commissie, zijn die gevolgd? Dat is de vraag die je moet stellen. Als het nu over een Nederlander of iemand anders gaat heeft eigenlijk in deze weinig belang. Wat ik wel goed vind, mijnheer de commissaris, is dat u, in de informatie die u geeft, blijk geeft van doorzichtig beleid. Ik vind het ook een gelukkige zaak dat uit uw informatie blijkt dat er geen grote onevenwichten zijn. Ik wens dat toch ook te constateren, ik vind dat een belangrijke informatie die we hebben gekregen, dus zou ik zeggen tot conclusie: laten we het hervormingsproces van de Commissie niet hinderen. Laten we het integendeel ondersteunen en het niet, zeker als het gaat over het personeelsbeleid wat een van de moeilijkste punten is, nog moeilijker maken door vragen die er eigenlijk niet toe doen.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft in september zeer goede principes voor haar personeelsbeleid en vooral voor de benoeming van hoge ambtenaren vastgelegd. Laten wij nu eens de benoemingen van vandaag in het licht van die mooie principes bekijken. Ik vraag me af of het panel de kandidaten, waaruit de leider van de eenheid voor onderzoek naar de toekomst werd gekozen, echt heeft ondervraagd. Ik heb enigszins de indruk dat een dergelijk uitgebreid sollicitatiegesprek misschien niet heeft plaatsgevonden bij het opvullen van de functie waarbij het voor de heer Levi goed heeft uitgepakt. Ik wil ook opmerken dat alle instellingen dergelijke voorschriften over het benoemen van hoge ambtenaren in feite moeten goedkeuren en eindelijk kan ik eens zeggen dat ook het Europees Parlement de goede principes voor de benoemingen van hoge ambtenaren heeft aangenomen, waardoor de benoemingen dus in alle openheid moeten plaatsvinden.
Een opmerking over geografische vertegenwoordiging: het is zeer juist dat men af wil van de nationale quota's, maar dat mag niet betekenen dat er een verborgen criterium komt dat in feite vertegenwoordigers van grote lidstaten en grote taalgebieden bij benoemingen voor hoge posten bevoordeelt. Dat moet duidelijk zijn.
Ten slotte een opmerking over gelijke behandeling: commissaris Kinnock noemde trouw alle hoge benoemingen en bevorderingen door de nieuwe Commissie, maar, mijnheer de commissaris, u heeft niet verteld hoeveel vrouwen op deze hoge posten werden benoemd of bevorderd. Ik wil u verzoeken uw lijst door een "genderbril" te bekijken en ons hierover mededelingen te doen, omdat de Commissie een veel hoger doel voor gelijke behandeling moet stellen dan ze tot nu toe heeft gedaan.

Dell'Alba
Mijnheer Kinnock, er is iets vreemds aan de hand in dit Parlement. De mondelinge vraag van de PPE-Fractie had een van de hoogtepunten van de vergaderperiode moeten worden. Men had ook al enthousiast gevraagd de vraag al in april te behandelen. Maar nu is de PPE-Fractie nergens te bekennen, in elk geval niet in deze vergadering. Misschien hebben de besluiten die u vanmorgen heeft genomen de zucht naar kennis van de fractie bevredigd, maar ik heb de indruk dat deze zaal ongewoon leeg is voor een dergelijk belangrijk debat.
Ik was het eens met de indiening van de vraag. Mijnheer de vice-voorzitter, ik vraag me al enige tijd af, sinds september, hoe het mogelijk is dat aan deze objectieve, perfecte criteria, die door iedereen onderschreven worden: deskundigheid, verdienste enzovoort, toevallig alleen maar ambtenaren afkomstig van zekere eilanden beantwoordden, terwijl andere ambtenaren, afkomstig uit minder welgevormde landen, laten we zeggen laarsvormig, deze zelfde eigenschappen niet bezaten? Laten we echter niet alleen naar de cijfers kijken, maar ook naar de ambten. A1 is een heel vaag begrip: iemand kan in rang A1 zitten en een belangrijk ambt uitoefenen, bijvoorbeeld directeur-generaal ontwikkeling, directeur-generaal pers, directeur-generaal van een ander Directoraat-generaal of adjunct. Maar waarom - en deze vraag krijg ik niet uit mijn hoofd - waarom werkten deze criteria op basis van verdienste uitsluitend in het voordeel van bepaalde nationaliteiten? Dat komt naar voren bij aandachtige bestudering van niet alleen de cijfers.
Deze vraag blijf ik stellen, mijnheer de vice-voorzitter, net als de vraag over de interne benoemingen van de Commissie en de vraag over de hoge ambtenaren van de Commissie, ambtenaren of kabinetschefs, die onverwachts de vlucht nemen en via een of andere Europese luchthaven, vaker Londen dan Milaan, naar het bedrijfsleven verdwijnen. Deze kwestie maakt geen deel uit van onze mondelinge vraag maar verdient een afzonderlijke behandeling. Ik hecht er in elk geval zeer aan.
Als laatste geloof ik dat de Commissie er geen goed aan doet de ambtenaren zelf te veel inspraak te geven bij de selectie van personeel. De Commissie zou haar personeelsbeleid in eigen hand moeten houden en de beslissingen niet moeten delegeren aan haar ambtenaren.

Morgan
Mijnheer de Voorzitter, allereerst heeft de heer Dell'Alba absoluut gelijk met het eerste deel van zijn vraag. Toen de vraag gesteld werd, was de toon heel anders dan de toon die we nu in dit Parlement horen.
In de eerste plaats wil ik opmerken dat er vooruitgang wordt geboekt met de hervormingen uit het Witboek. Het tempo is weliswaar laag, maar Rome is ook niet in één dag gebouwd en dat moeten we ons blijven realiseren.
Wij weten allemaal dat er een tijdschema bestaat; daar hebben we overeenstemming over bereikt en daar moeten we ons ook aan houden. Voordat ik tot de kern van mijn betoog kom, wil ik iets opmerken over de vraag achter deze vraag, daar gaat het hier namelijk om. Wat mij opvalt - en ik zal iets minder subtiel zijn dan de heer Van den Berg - is dat de toon van deze vraag op de toon lijkt van het oorspronkelijke verslag-Stauner, dat algemeen verworpen werd in de Begrotingscommissie; het is dezelfde toon die uit de toelichting spreekt die in dit Parlement is verworpen.
Wij zitten allemaal vol ongeduld op die hervormingen te wachten, maar hervormingen kosten tijd. De nieuwe Commissie is pas zeven maanden in functie en haar benoeming is goedgekeurd door een overweldigende meerderheid van het Europees Parlement. De vraag die we eigenlijk moeten stellen, is niet aan de Commissie gericht maar aan de PPE-Fractie en betreft de reden van hun vraag. Volgens mij heeft hun vraag een politieke achtergrond met de bedoeling om het werk dat al aan de hervorming is besteed te ondergraven, om dit jonge vogeltje al neer te schieten voordat het heeft kunnen vliegen. Dit komt omdat er binnen de PPE-Fractie elementen zijn, en ik doel hierbij niet op de heer Pomés Ruiz, die niet alleen de strategie van de Commissie willen torpederen, maar ook de hervormingen van de Commissie en de EU zelf willen ondermijnen. De rest van de PPE-Fractie wordt door deze elementen in gijzeling gehouden.
Ik geloof dat de Commissie openstaat om veel - ik hoop alle - opmerkingen en kritiek van het Parlement over te nemen. Kritische geluiden zijn er namelijk ook, maar het is nu niet het moment om daar aandacht aan te besteden; dat gebeurt wanneer de reactie van de heer Pomés Ruiz op het Witboek aan de orde is. De PSE-Fractie hoopt op een positief debat omdat wij geïnteresseerd zijn in het resultaat van de hervormingen en niet in het scoren van politieke punten op korte termijn die uiteindelijk de Europese Unie alleen maar schade toebrengen.
Dan zal ik mij nu snel richten op de inhoudelijke kant van de vragen: in de hoorzittingen van de Commissie heeft het Europees Parlement gevraagd om roulering van de A1- en de A2-functies en om een einde te maken aan de claims die landen leggen op bepaalde topposities. Sinds de Commissie in functie is, heeft zij positieve stappen ondernomen om ervoor te zorgen dat benoemingen op basis van verdiensten plaatsvinden. In een multinationale instelling moet er uiteraard rekening worden gehouden met nationale belangen, maar die dienen wel bekeken te worden vanuit een middellang- en langetermijnperspectief. Zoals de commissaris al aangaf, geeft een momentopname nooit een volledig beeld. Onze aandacht moet zich richten op het controleren van het systeem en niet van individuen. Het Europees Parlement dient ervoor te zorgen dat de Commissie alert blijft. Wij willen dat benoemingen plaatsvinden op basis van verdiensten, maar dat betekent niet dat we ons met elke benoeming van een hoge ambtenaar moeten bemoeien of dat we daar telkens vraagtekens bij moeten plaatsen.
Ik zou graag een korte opmerking willen maken over het verbeteren van de gelijke kansen in de hervormingsvoorstellen van de Commissie. De vraag van mevrouw Hautala was goed geformuleerd en ook wij zouden daar graag een antwoord op hebben. Wij hebben op dit moment niet het idee dat de voorstellen over de gelijkstelling van mannen en vrouwen en de gelijke kansen ver genoeg gaan.
Ik heb begrepen dat op de Conferentie van voorzitters van 6 april besloten is dat deel drie en deel vier van deze mondelinge vraag geschrapt zouden worden. Als dat zo is, mijnheer de Voorzitter, zou ik u willen vragen om uit te zoeken waarom de diensten deze twee delen nog niet hebben verwijderd. Dat vormt een ernstig probleem. Feit is dat de hervormingen van de Commissie doorgaan. Als hoofd van de organisatie heeft de heer Prodi vandaag enkele mededelingen gedaan. De meeste hadden betrekking op mobiliteit, maar ik zou toch van de commissaris willen weten waarom er geen informatie is verstrekt over de rol van de nieuwe functie van directeur van de Economische en Politieke Raad. Over de inhoud van die functie hadden wij graag meer informatie gehad.
Tot besluit zou ik de PPE-Fractie willen verzoeken om in de toekomst af te zien van de politiek gemotiveerde en onconstructieve vragen waar we nu mee zijn geconfronteerd. Ik ben ervan overtuigd dat de heer Pomés Ruiz die houding niet zal aannemen bij zijn reactie op het Witboek, maar laat u uw fractie alstublieft niet langer in de greep van een minderheid houden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Morgan. Het spijt me dat ik u geen informatie kan verstrekken betreffende de vraag die u aan het Voorzitterschap heeft gesteld. U mag er echter zeker van zijn dat ik uw vraag zal voorleggen zodat u hoe dan ook een gepast antwoord krijgt

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor zijn antwoord en zoals mijn vrouwelijke collega's wil ik graag de numerieke verdeling tussen mannen en vrouwen kennen. Aangezien de Commissie op 27 april alles tot in de details heeft uitgewerkt, kan ze ons misschien meedelen hoeveel mannen en hoeveel vrouwen A-posten bekleden, niet globaal, maar opgesplist in A1, A2, A3 enzovoort, want alleen zulke gegevens zijn interessant. Vaak blijkt immers dat geen enkele vrouw op een van de topposten zit. Bij deze gelegenheid zou u ons misschien ook kunnen meedelen hoeveel mannen en vrouwen in het panel zetelen, dat een objectief panel moet zijn. Misschien kunt u ook nog even zeggen hoe de landen vertegenwoordigd zijn, maar in elk geval willen wij weten hoe de geslachten vertegenwoordigd zijn. Wie heeft het laatste woord over de beruchte shortlisting? Vaak wordt de eindbeoordeling alleen door mannen gedaan.

Kinnock
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de geachte afgevaardigden uit alle geledingen van dit Huis bedanken voor hun constructieve bijdrage aan dit debat. Ik zal proberen om de gestelde vragen apart te beantwoorden, maar gezien de beschikbare tijd kan ik misschien niet overal even diep op ingaan.
Ik zal beginnen met de vragen van de heer Harbour, die zoals gewoonlijk weer scherpzinnig en constructief waren. Hij vroeg zich af wat onze indruk was over het tempo van en de inzet bij de ontwikkeling van de managementvaardigheden en de gemeenschappelijke managementcultuur. Ik zal slechts een of twee punten aanstippen om de vooruitgang op dat gebied te illustreren zonder daarbij perfectie of volledigheid na te willen streven.
Zoals de heer Harbour bekend is, is het opleidingsaspect essentieel voor de veranderingen die wij willen bewerkstelligen. Deze maand begint het uitgebreide opleidingsprogramma voor alle managers in de Commissie. Dit programma heeft een looptijd van twee jaar. Daarnaast zijn we al begonnen met het verzamelen van beleidsnotities van elk directoraat-generaal. De meeste DG's hebben hun beleidsnotitie al ingeleverd. Wij zijn ook bezig met taakinhoudelijke beoordelingen aan de hand van een aantal proefmodellen, waarbij in eerste instantie ongeveer een kwart van de DG's betrokken zal zijn. Vervolgens zullen in de periode tot en met eind juli van dit jaar de functieomschrijvingen worden samengesteld.
Het beoordelingsmechanisme voor het personeel, dat uiteraard voor managers op alle niveaus zal gelden, wordt verder uitgewerkt en zal daarna worden ingevoerd. Zoals de heer Harbour opmerkte, speelt de secretaris-generaal bij deze activiteiten, en ook bij tal van andere activiteiten, een cruciale rol. Ik ben ervan overtuigd dat de heer O'Sullivan een zeer grote inzet zal tonen bij de ontwikkeling die in het Witboek is geschetst. Ik denk dat hij een waardig opvolger zal zijn van zijn uiterst getalenteerde en betrokken voorganger, de heer Trojan, die eind deze maand een nieuwe functie zal aanvaarden.
Wat het delegeren van bevoegdheden aan de managers betreft, wordt de vooruitgang het best geïllustreerd door de installatie van de interne controledienst, de centrale financiële dienst, op 1 mei jongstleden. Binnenkort vindt ook de eerste bijeenkomst plaats van het comité voor de follow-up van de controle. Hiermee worden de eerste cruciale stappen gezet op weg naar een decentralisering van de financiële controle. Voor een geldbeherende instelling vormt deze ontwikkeling natuurlijk een essentiële voorwaarde voor het verlenen van bevoegdheden aan het management op alle niveaus. De heer Harbour kent waarschijnlijk mijn overtuiging dat er als gevolg van die centrale en meetbare verandering - waarop overigens voortdurend toezicht uitgeoefend dient te worden - een zichzelf verspreidende cultuurverandering zal plaatsvinden in de bredere managementstijl en in het functioneren van het Huis.
Tot slot heeft hij gelijk als hij opmerkt dat team leadership, team work en team building tegenwoordig essentieel zijn voor een optimaal gebruik van de managementcapaciteiten. Wij stimuleren deze ontwikkeling door middel van een combinatie van structurele wijzigingen en aanvullende opleidingen, evaluaties en het benoemingensysteem. De overweging om voor managers proefperioden in hun contract op te nemen zal uiteraard ook een grote positieve bijdrage leveren aan de vormgeving van ons nieuwe beleid. Om dit echter op grote schaal door te kunnen voeren, zijn er wijzigingen in het Statuut van de ambtenaren noodzakelijk. Ik verheug mij op de samenwerking tussen het Parlement en de Raad bij de totstandbrenging van de benodigde wijzigingen in de Gemeenschapswetgeving om die verdere ontwikkeling te realiseren.
Het was zeer vriendelijk van de heer Van den Berg om ons nogmaals de verzekering te geven dat de Commissie zelf voor haar benoemingen en haar personeelsbeleid verantwoordelijk is. Daar heeft hij gelijk in. Ik neem aan dat hij nog verder zal proberen uit te zoeken waarom deze vraag eigenlijk gesteld werd. Ik kan alleen maar zeggen dat ik erg blij was dat ik de gelegenheid heb gekregen om uitgebreid informatie te verschaffen.
Men heeft mij eraan herinnerd dat sommige parlementsleden in de hoorzittingen terecht en met nadruk hebben aangedrongen op de afschaffing van de claims die landen op bepaalde topfuncties leggen en van de formele en informele quota. Ook hebben zij gepleit voor roulering van ambtenaren in A1- en A2-functies. Ik was het toentertijd niet alleen eens met die beginselen, maar samen met mijn collega's in de Commissie ben ik sindsdien bezig om deze ook in de praktijk in te voeren.
Dat brengt mij bij het punt van de nieuwe normen en externe functies. De heer Dell'Alba bracht dit punt terecht ter sprake en ik wil zijn vraag graag beantwoorden. Ik wil de aandacht van dit Huis echter nog graag even vestigen op het feit dat ik mij, ten tijde van het vertrek van mijn eigen kabinetschef, de heer Andrew Cahn, realiseerde dat de huidige regelingen betreffende het verlenen van goedkeuring aan vast en tijdelijk personeel om een externe functie te aanvaarden, niet duidelijk en consequent genoeg zijn. In het geval van de heer Cahn heb ik aangedrongen op een uiterst zorgvuldige procedure en daardoor is deze zaak op een nauwgezette en correcte wijze afgehandeld. Ik vind echter dat de Commissie en ook andere instellingen in dit soort situaties niet afhankelijk moeten zijn van de motivatie van individuele ambtenaren of commissarissen en van, op zijn zachtst gezegd, vrij algemene beginselen die nogal ad hoc worden toegepast.
Om op dit gebied tot een gedetailleerde en consequente procedure te komen, heb ik de directeur-generaal Personeelszaken en administratie verzocht om een ontwerpvoorstel op te stellen voor regelgeving op dit gebied waarbij rekening wordt gehouden met de best practices bij overheidsinstanties in de lidstaten en bij andere internationale overheidsinstellingen. Een dergelijke regelgeving zou uiteraard de beste methode zijn om transparante, consequente en praktische richtsnoeren voor dit soort situaties te creëren. Dit is trouwens in het belang van alle partijen, met name ook omdat sommige afgevaardigden ons er in het debat aan hebben herinnerd dat lidstaten en instellingen de uitwisseling tussen nationale en EU-overheidsinstanties en tussen de particuliere en openbare sector met steeds meer enthousiasme stimuleren. Zodra ik over voorstellen voor nieuwe en verbeterde regelingen beschik, zal ik deze uiteraard aan mijn collega's in de Commissie voorleggen en ze vervolgens ter beoordeling aan dit Huis en aan de andere instellingen presenteren.
Graag zou ik de bijdrage van de heer Sterckx willen gebruiken om het belang te onderstrepen van een aspect dat ik al eerder heb genoemd. Met betrekking tot het brede, geografische evenwicht waar de Commissie zich voor inzet, merkte hij terecht op dat niemand een momentopname van het personeelsprofiel van de Commissie zou mogen beschouwen als een afspiegeling van de permanente stand van zaken. Het volledige verhaal kan uitsluitend verteld worden aan de hand van bewegende beelden. De Commissie zal zich tot het uiterste inzetten om aan bewezen verdiensten de prioriteit te geven en om zo volledig en correct mogelijk rekening te houden met het geografische evenwicht dat zo belangrijk is bij een multinationale instelling als de Commissie, die de hele Unie ten dienste staat.
Wat de opmerking van mevrouw Hautala betreft, kan ik heel simpel antwoorden dat er bij geen van de benoemingen die vandaag zijn aangekondigd een panel betrokken is geweest. Dat is overigens gebaseerd op zeer legitieme redenen. Bij de heer David O'Sullivan ging het bijvoorbeeld om een nieuwe functie zoals bedoeld in het rouleringsprincipe in het Statuut van de ambtenaren. Ook wat de heer Ricardo Levi betreft, zijn de regels uit dit Statuut in acht genomen. Hij is ambtenaar in tijdelijke dienst en verhuist met zijn functie naar een nieuwe positie. Het gebruik van de panelprocedure voor bevorderingen en benoemingen was vanuit een wettelijk, procedureel en werkgelegenheidsstandpunt niet vereist omdat de bestaande wet- en regelgeving bij dit soort benoemingen daarin niet voorziet. Ik denk dat ik de vraag van mevrouw Morgan over dit punt hiermee ook heb beantwoord.
Er was ook een vraag over de benoeming van vrouwelijke ambtenaren. Onder de 25 ambtenaren die sinds het aantreden van de Commissie op 4 september 1999 zijn benoemd, bevonden zich vier vrouwen. Ik vind dat te weinig. Mevrouw Hautala en ook anderen weten wat mijn streven is op dat terrein. Ik zou op dit moment alleen maar willen zeggen dat de benoeming van vier vrouwen bijna 20% is van het totaal. Daarmee liggen we op koers om de doelstelling te realiseren dat minimaal 20% van de nieuwe benoemingen uit vrouwen bestaat. Voor de rest van dit jaar kan ik met zekerheid beweren dat het tempo in de vrouwelijke benoemingen op zijn minst gehandhaafd blijft. Uiteraard zou ik een groter aantal benoemingen van vrouwen alleen maar toejuichen omdat mevrouw Dybkjaer er ons al in de Commissie op heeft gewezen dat er genoeg hoog gekwalificeerde vrouwen zijn die hiervoor in aanmerking komen. Wij zouden graag zien dat die kwaliteiten in de praktijk ook als zodanig erkend worden.
De heer Dell'Alba heeft ons meegenomen op een geografisch uitstapje naar eilanden en naar laarsvormige landen. Zoals ik al zei, wil ik zijn vraag graag uitgebreid beantwoorden. Het is opvallend dat het eiland, het grotere eiland, tijdens de zittingsperiode van deze Commissie geen nieuwe benoemingen via bevorderingen tot A1-niveau heeft gekregen. Het laarsvormige land kreeg in deze periode twee van dergelijke benoemingen en eveneens vier A2-bevorderingen. Het grote eiland kreeg vijf A2-benoemingen, waarbij zover ik weet geen ambtenaar uit Wales betrokken was. Ik hoop dat dit de heer Dell' Alba enigszins kan geruststellen.
Gezien de verbondenheid van mevrouw Morgan met Wales is het onvermijdelijk dat zij vraagt waarom er niemand uit Wales is benoemd. Ik ben weliswaar een fervent voorstander van een geografisch evenwicht, mevrouw Morgan, maar als er een benoeming uit Wales in het geding is, betekent dat meteen dat er zowel iemand uit Noord-Wales als uit Zuid-Wales benoemd zou moeten worden. Als dat niet gebeurt, zou dat nog meer ontevredenheid opleveren in het land dat mij het meest na aan het hart ligt. Mevrouw Morgan stelde echter ook enkele intrigerende punten aan de orde over de vragen die hier gesteld zijn; daar zal ongetwijfeld een vervolg aan worden gegeven.
Mevrouw Dybkjaer had een vraag over de gelijke kansen. Ik kan haar zeggen dat ons toekomstige beleid en onze inzet zo breed mogelijk gericht zijn op het creëren van die gelijke kansen en wel vanaf het moment dat wij mensen uitnodigen om te solliciteren tot aan de eerste benoemingen en bevorderingen. Op die manier moet het aantal vrouwen - van alle leeftijden en op alle niveaus - dat de komende maanden en jaren werkzaam is bij de Commissie, aanzienlijk worden vergroot. Ik kan de geachte afgevaardigden alleen maar vragen om geduld te betrachten totdat het feitelijke bewijs op dit beleidsterrein geleverd kan worden. Als de inzet en de grote en actieve toewijding van de leden van het huidige college als maatstaf fungeren, dan is succes op alle beleidsonderdelen gegarandeerd.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt op woensdag 17 mei 2000 plaats.

Juridische aspecten van de elektronische handel
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0106/2000) van mevrouw Palacio Vallelersundi, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel in de interne markt ("Richtlijn inzake elektronische handel") (14263/1/1999 - C5-0099/2000 - 1998/0325(COD))

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, het is voor mij een eer hier namens de Commissie juridische zaken de onderhavige aanbeveling te presenteren. Het voorstel luidt dat de plenaire vergadering het gemeenschappelijk standpunt zonder amendementen aanneemt. Ik moet hieraan toevoegen dat de verschillende fracties er dezelfde mening op na houden.
Mijnheer de Voorzitter, één ding is duidelijk. Door morgen het gemeenschappelijk standpunt van de Raad over de elektronische handel aan te nemen, geeft dit Parlement blijk van een enorm verantwoordelijkheidsbesef, zowel vanwege de verregaande politieke inhoud als vanwege de institutionele reikwijdte van het voorstel. Bovendien zet het Parlement met de aanneming van deze richtlijn een beslissende stap die de concurrentiepositie van de Europese ondernemingen op het vlak van de on line economie ongetwijfeld zal versterken. De richtlijn betekent een ware ommekeer aangezien zij erop zal toezien dat zowel de consumenten als de bedrijven op de interne markt met dezelfde garanties en de hetzelfde gemak kunnen opereren als op hun nationale markt.
De richtlijn stelt de bedrijfswereld en de burgers in de gelegenheid diensten van de informatiemaatschappij af te nemen en te verlenen in heel de Europese Unie. Zodoende wordt de Unie een echte ruimte zonder grenzen. De Europese bedrijven zullen in het kader van de Europese Unie goederen, diensten en informatie kunnen aanbieden overeenkomstig de regelgeving van de lidstaat waarin zij zijn gevestigd. Zij zullen hun activiteiten derhalve in normale omstandigheden kunnen ontplooien zonder aan 14 verschillende rechtsorden gebonden te zijn.
Om deze resultaten te bereiken harmoniseert de richtlijn een aantal terreinen, met name - en ik citeer nu alleen de voornaamste gebieden - de plaats van vestiging van de economische subjecten, hun verplichtingen inzake transparantie, transparantievoorschriften op het gebied van de commerciële communicatie, voorwaarden voor sluiting en geldigheid van contracten via elektronische weg, aansprakelijkheid van als tussenpersoon optredende on line dienstverleners, geschillenregelingen en bevoegdheden van de nationale autoriteiten.
Op andere terreinen baseert de richtlijn zich op reeds bestaande instrumenten ter harmonisatie van specifieke sectoren alsmede op de wederzijdse erkenning van de nationale wetgevingen.
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn heeft betrekking op alle diensten van de informatiemaatschappij, zowel de dienstverlening van bedrijf tot bedrijf als van bedrijf tot gebruiker. Dat is een belangrijk punt. Het gaat hier onder meer om diensten die de afnemer in de gelegenheid stellen elektronische verrichtingen uit te voeren, bijvoorbeeld interactieve verkoop op afstand van goederen en diensten en teleshoppen in on line winkels. Reclameopbrengsten en sponsoring zorgen ervoor dat ook gratis diensten worden aangeboden. Verder is er sprake van pers on line, databases on line, financiële diensten on line, on line dienstverlening door uitoefenaars van vrije beroepen - advocaten, artsen en andere deskundigen - diensten inzake vrije tijd zoals video on demand, direct marketing en alle diensten die toegang tot Internet verlenen.
Zoals ik al heb gezegd, is de richtlijn tevens een magnifiek voorbeeld van interinstitutioneel teamwerk. Zij is het product van een voortreffelijke samenwerking tussen het Parlement, de Commissie en de Raad. In dit opzicht is het standpunt van het Parlement in eerste lezing, met name de onvoorwaardelijke steun aan het beginsel van het land van oorsprong, voor de Raad van doorslaggevende betekenis geweest om een aantasting van het evenwicht van de tekst te voorkomen.
Over het geheel genomen houdt het gemeenschappelijk standpunt zich aan de aanbevelingen van het Parlement. Een enkele uitzondering daargelaten zijn er in de richtlijn geen afwijkingen van belang toegevoegd aan de bijlage waarin de afwijkingen van het beginsel van het land van oorsprong worden vastgesteld. Ook het evenwichtige karakter van de bepalingen met betrekking tot de bescherming van de consument en de aansprakelijkheid van de tussenpersonen wordt gehandhaafd.
Als rapporteur wil ik al mijn collega's van de Commissie juridische zaken danken voor hun medewerking. Mijn oprechte dank aan de verantwoordelijken van de verschillende fracties en de overige instellingen. In dit opzicht verdient de steun die ik van mevrouw Berger en de heer Harbour, de vertegenwoordiger van mijn fractie, heb gekregen een speciale vermelding.
Om kort te gaan, het gemeenschappelijk standpunt houdt het evenwicht in stand tussen de verschillende doelstellingen van algemeen belang en tussen de verschillende belanghebbende partijen. Daarom hebben wij geen amendementen ingediend. Ofschoon het geen perfecte tekst is, zijn wij van oordeel dat hij redelijke en aanvaardbare voorstellen bevat. Ons inziens dient hij dan ook zo spoedig mogelijk te worden aangenomen. Ik wil niet in herhaling vallen, maar het is een feit dat de tijd op Internet veel korter is dan de tijd die wij tot dusver hebben gekend.
Wij moeten tevens beseffen dat deze richtlijn prioritair is voor de ontwikkeling van de elektronische handel. Wij moeten rekening houden met de mondialisering van de economie en de sterke concurrentiepositie van de Noord-Amerikaanse bedrijven en met het juridische kader van de interne markt die net zoals in het Internet de verwezenlijking van een ruimte zonder binnengrenzen tot doel heeft... Al deze elementen behoren tot de activa van de Gemeenschap. Zij moeten worden aangewend om het concurrentievermogen van de Europese ondernemingen aan te scherpen.
Tot slot hebben de opgang van de nieuwe technologieën en de nieuwe markttendensen de vaststelling van een juridisch kader voor de ontwikkeling van de handel onontbeerlijk gemaakt. Zoals ook uit deze richtlijn blijkt, blijft er echter in bepaalde gebieden ruimte voor zelfregulering en toepassing van specifieke gedragscodes.
Bovendien zal de richtlijn de kleine en middelgrote ondernemingen ertoe aanzetten zich onverwijld op de grensoverschrijdende handel te storten. Deze ondernemingen worden thans nog vaak ontmoedigd door de rechtsonzekerheid die voortvloeit uit het feit dat op Europees niveau nog steeds sterk uiteenlopende regelingen bestaan.
Wij mogen overigens ook niet vergeten dat een aantal lidstaten op dit punt reeds wetten hebben uitgevaardigd. Het is dan ook niet denkbeeldig dat wij zonder deze richtlijn op een regelrechte versplintering van de interne markt afstevenen.
Mijnheer de Voorzitter, deze richtlijn is een mijlpaal die van invloed zal zijn op alle communautaire initiatieven inzake elektronische handel. Dankzij het in deze richtlijn vastgestelde juridische kader kunnen ook gemakkelijker andere communautaire richtlijnen worden aangenomen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de richtlijn over het copyright, de verkoop op afstand van financiële diensten en de omstreden aanneming van het Verdrag van Brussel betreffende de rechterlijke bevoegdheid. De onderhavige richtlijn zal ongetwijfeld het risico op onverenigbaarheid van de genoemde initiatieven en de principes van de interne markt helpen voorkomen.
Het Parlement is voornemens de omzetting en toepassing van de richtlijn in de respectieve nationale wetgevingen op de voet te volgen. Daarom ben ik zo vrij geweest twee aanbevelingen te formuleren, twee opmerkingen aan het adres van de Commissie. Ik hoop dat zij morgen zullen worden aangenomen, niet in het kader van de richtlijn, maar in het kader van de wetgevingsresolutie. De ene opmerking heeft betrekking op de procedures voor opsporing en verwijdering van onwettige inhouden; de andere op de opstelling van gedragscodes.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter - en hiermee wil ik mijn betoog besluiten -, dient ook de symbolische waarde van de richtlijn te worden onderstreept. Zij zal immers door het Parlement worden aangenomen aan de vooravond van de vijftigste verjaardag van de verklaring van Robert Schuman. Daarin werd reeds aangekondigd dat Europa niet als bij toverslag zou worden opgebouwd, maar geleidelijk aan tot stand zou komen op grond van opeenvolgende concrete verwezenlijkingen die een duurzame solidariteit tussen de burgers en de ondernemingen zouden teweegbrengen. Vijftig jaar geleden hadden die concrete verwezenlijkingen betrekking op de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal; nu is er, zoals uit deze richtlijn blijkt, vooruitgang geboekt in het kader van de informatiemaatschappij. Ik ben dan ook van oordeel, mijnheer de Voorzitter, dat het Parlement, en ook de overige communautaire instellingen, morgen reden hebben om trots te zijn.

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen wil ik de rapporteur bedanken die hier volgens mij voortreffelijk werk heeft geleverd rond een erg moeilijke materie. De richtlijn inzake elektronische handel is vooral daarom een bijzonder complexe materie, omdat elektronische handel een typisch voorbeeld vormt van een domein waarop de technologische ontwikkeling en de ontwikkeling van de markt ver vooruit liggen op de wetgeving. Europese wetgevingsprocedures zijn nu eenmaal bijzonder ingewikkeld, en de ontwikkeling van de markt verloopt nu eenmaal sneller. Een bijkomend probleem waarmee we af te rekenen hadden toen we de richtlijn in eerste en in tweede lezing te behandelen kregen, was het feit dat de harmonisering binnen de Europese Unie kennelijk op velerlei gebied nog niet ver genoeg is gevorderd. Uit de discussie over deze ontwerprichtlijn bleek immers keer op keer dat er op dit vlak grote tekorten en probleem bestaan.
Als voorbeeld wil ik enkel het debat over het principe van het land van oorsprong dan wel het land van bestemming aanhalen. Als wetgevers laveerden wij zo'n beetje tussen Scylla en Charybdis, net als Odysseus dat deed in de Oudheid. Welk van de twee we ook kozen, we creëerden immers een oneerlijke toestand, in het ene geval voor degene die de prestatie levert, in het andere voor degene die de prestatie ontvangt. Bovendien creëren we daarmee misschien ook achteraf problemen voor de handhaving, doordat bijvoorbeeld een Portugese rechter ineens Duits recht moet gaan toepassen, of een Spaanse rechter Italiaans recht, ook bij zaken waar niet zoveel geld mee gemoeid is, gewoon omdat de zaak nu eenmaal toevallig zo in elkaar kan zitten.
Ik wil hiermee niet ontkennen dat het gemeenschappelijk standpunt mij op sommige punten niet tevreden stelt. Er zijn heel wat punten waarop ik kritiek blijf hebben. Aan de andere kant hebben we momenteel geen behoefte aan een raadplegingsprocedure in tweede lezing en al helemaal niet aan een bemiddelingsprocedure. Het is zaak snel tot een beslissing te komen en de gebruikers op de markt nu eindelijk eens een wettelijke regeling te bieden, zelfs al is die, zoals de rapporteur terecht heeft opgemerkt, misschien niet op alle vlakken volmaakt en heeft die op veel punten nog tekortkomingen.
Daarom verwacht ik ook van de Europese Commissie dat zij de omzetting van deze richtlijn nauwkeurig in het oog houdt en dat zij ons zonodig nog tijdens deze zittingsperiode concrete voorstellen doet voor de vernieuwing ervan. Ik denk ook dat de harmonisering tegen die tijd in een groot aantal rechtsgebieden flink zal zijn opgeschoten. Bij wijze van voorbeeld wil ik alleen maar de op handen zijnde harmonisering van het burgerlijk recht noemen. Op dit punt heeft de Commissie al de nodige opdrachten gegeven. De Raad van Tampere heeft hierover advies gevraagd en dit advies is inmiddels overgenomen. Ook het Europees Parlement zal zich in de nabije toekomst opnieuw over deze kwestie buigen, en ik geloof dat de beslissingen die daaruit voortvloeien misschien ook als basis zullen kunnen dienen voor een verdere uitbouw van deze richtlijn inzake elektronische handel.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen wil ik de rapporteur namens mezelf en mijn fractie bedanken voor dit verslag. Wij staan achter haar voorstel om dit gemeenschappelijk standpunt aan te nemen zoals het nu voor ons ligt. Wij zijn ervan overtuigd dat dit de goede aanpak is, en we kunnen ook de plenaire vergadering aanbevelen het gemeenschappelijk standpunt van de Raad over de richtlijn inzake elektronische handel ongewijzigd aan te nemen. Wij doen dit in de eerste plaats omdat wij geloven dat dit centrale onderdeel van het Europese juridische kader voor de informatiemaatschappij snel ondersteund moet worden. Aanneming zonder wijzigingen, en ook dat wil ik benadrukken, is mede mogelijk vanwege het feit dat de Raad - ik ben geneigd te zeggen: bij uitzondering - een groot aantal amendementen van het Europees Parlement uit de eerste lezing in acht heeft genomen. Dit wil echter niet zeggen dat we geen ruimte voor verbetering zien - integendeel - of dat er niets meer te wensen is overgebleven. Dat is trouwens ook al eerder gezegd.
Hoewel wij bereid zijn ons verlanglijstje voor het moment te laten rusten zodat de richtlijn snel van kracht kan worden en in nationale wetgeving kan worden omgezet, verwachten wij naast een passend toezicht door de Commissie ook dat de lidstaten de kwesties die nu niet honderd procent geregeld zijn niet gaan oplossen ten koste van die punten die voor ons van belang zijn, met name de bescherming van de consument. Ik denk hier in de eerste plaats aan de interpretatie van artikel 1, lid 3, dat toch wel bijzonder ambivalent geformuleerd is. Ik spreek de hoop uit dat dit artikel niet wordt gebruikt om nationale voorschriften inzake gezondheidsbescherming te ondergraven, zoals het verbod op de handel per postorder van bepaalde medicijnen.
Met de voorziene gedragscode bieden we de deelnemers aan de elektronische handel enorme mogelijkheden tot zelfregulering. Ik vind wel dat we mogen verwachten dat deze code zo snel mogelijk tot stand komt, en dat dit gebeurt in overleg met de consumentenorganisaties. Hij moet zoveel mogelijk bindend worden, en hij moet natuurlijk uitvoerbaar zijn. Ik denk ook dat de regels die we hebben aangenomen inzake de aansprakelijkheid van providers als royaal beschouwd mogen worden. Ik kan alleen maar hopen dat onze verwachtingen niet beschaamd worden en dat de praktijkervaringen ons er na drie jaar niet toe nopen de regels weer aan te passen.
Met het aannemen van de richtlijn inzake elektronische handel is weliswaar een buitengewoon belangrijke stap gezet, maar er ontbreken nog altijd een paar bouwstenen voor een elektronisch Europa, een e-Europe. Zo heeft de rapporteur er al op gewezen dat gemeenschappelijke standpunten van de Raad over financiële dienstverlening bij verkoop op afstand en over het auteursrecht in de informatiemaatschappij uitblijven. We hebben ook behoefte aan een snellere vooruitgang rond buitengerechtelijke arbitrage en procedures bij zaken van gering belang. Tot slot koester ik de hoop dat de richtlijn die ons thans wordt voorgelegd een goede basis vormt om wereldwijd tot even goede oplossingen te komen.

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, de snelheid waarmee deze richtlijn in tweede lezing wordt behandeld is misschien wel ongekend. Er zijn geen amendementen ingediend! Ik feliciteer de rapporteur van harte met haar originele aanpak en met het resultaat dat zij hopelijk bereikt, namelijk een ononderbroken consensus.
Ik geloof dat het voor geen van ons allen als politici makkelijk was onze natuurlijke neiging te bedwingen om de tekst van iemand anders te verbeteren of te wijzigen, maar wij hebben weloverwogen besloten geen wijzigingen aan te brengen. Wij weten dat het voorstel niet perfect is, maar de reacties die wij kregen tijdens de recente hoorzitting in de commissie en van de lobbyisten was: 'wij hebben liever een niet-volmaakte richtlijn die later wordt herzien, dan helemaal geen richtlijn'. Het is van groot belang om snel en doortastend te handelen in deze snelle, nieuwe wereld.
Wij beschikken nu over een eerste wegenkaart, een wegwijzer voor Europese bedrijven die handel drijven via het web, waarin het oorsprongbeginsel duidelijk is vastgelegd, terwijl tegelijkertijd de consumentenbelangen worden beschermd. Zo ontstaat een goed evenwicht. Deze richtlijn zal de interne markt werkelijk openstellen zodat bedrijven in alle soorten en maten, maar vooral het MKB, de veelbelovende, toenemende mogelijkheden van de elektronische handel kunnen benutten. Wij moeten ons er voortdurend van bewust zijn dat het web zich niet tot Europa beperkt, maar natuurlijk de hele wereld overgaat. Een groot deel van de elektronische transacties van Europese consumenten richt zich nu op Amerikaanse sites en in de toekomst wellicht op Aziatische. Europese bedrijven moeten dus zorgen dat zij bijblijven en dat vraagt vertrouwen. Daarvoor is het noodzakelijk dat wij binnen Europa streven naar topkwaliteit van onze e-bedrijven. Willen zij overleven, dan moeten e-bedrijven in oprichting of bestaande bedrijven die overstappen op elektronische handel scherp letten op hun werkwijze en de informatie en diensten die ze aanbieden. We moeten daarnaast ook duidelijke wetgeving opstellen.
Alles draait om vertrouwen. Er zijn veel kansen, maar hoe zit het met de bedreigingen? Dit weekend hebben wij in Londen nog de keerzijde gezien van de ICT-revolutie die door Internet is ontketend. Verschillende delen van de samenleving zijn door Internet met elkaar in contact gebracht, en dit weekend zijn zij in Londen de straat op gegaan en hebben ze gewelddadigheden gepleegd. Misschien is dit een extreem voorbeeld, maar er zullen zeker gewetenloze mensen zijn die het web benutten voor zwendelpraktijken en er is maar één negatief verhaal nodig om het vertrouwen in e-commerce voor jaren weg te nemen. De elektronische handel staat nog in de kinderschoenen en dus moeten wij wetgevers waakzaam zijn. Wij hoeven niet noodzakelijkerwijs in te grijpen, maar wij moeten wel alert zijn op de gevolgen van groei van dit medium.
Onze rapporteur levert hiervoor een uitstekende basis. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij houdt vast aan haar uitgangspunt om geen amendementen in te dienen.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, het is bij ons de gewoonte om rapporteurs te bedanken en te complimenteren, maar ik moet bekennen dat het wat mij betreft ook te ver kan gaan. In dit geval vind ik het echter niet overdreven om de rapporteur mede namens mijn fractie bijzonder te danken en te complimenteren met haar werk. Als nieuw lid van dit Parlement en dus van de parlementaire commissie, wil ik haar ook graag danken voor de voortreffelijke wijze waarop ze haar rol als voorzitter van onze commissie vervult en voor de wellevendheid en vriendelijkheid maar ook de vastberadenheid die zij tentoon spreidt bij het uitvoeren van de taken.
Ik voel vandaag wel een beetje mee met commissaris Bolkestein. Parlementaire debatten verlopen meestal al niet bepaald strijdlustig, maar vandaag lijkt het wel of wij een processie houden: één voor één staan wij op om te vertellen dat wij het met elkaar eens zijn. Betekent dit het einde van ideologie? Wij zouden ons kunnen verontschuldigen door de gedachte dat wij meer debatteren over het medium dan over de boodschap. Wij hebben het immers over een nieuw medium in ontwikkeling en daarom is er dringend en acuut behoefte aan grootscheepse communautaire regelgeving. Ik denk dat wij het allen bij het juiste eind hebben, en daarom moeten wij beslist opschieten en geen vertraging riskeren bij de totstandbrenging van deze regelgeving.
Ik was echter wel heel blij dat mijn collega uit de commissie, mevrouw Ahern, vanavond een aantal punten van voortdurende zorg aansneed, en de rapporteur wil ik bedanken voor haar aanpak. Ze is namelijk in de bijlage bij de resolutie ingegaan op de als tussenpersoon optredende dienstverleners en de gedragscode. Dit zijn beide belangrijke onderwerpen, dus ik hoop dat de Commissie ze overneemt.
Aangezien ik uit een heel perifeer gebied in Europa afkomstig ben, vind ik het opwindend om te speculeren over de mogelijkheid dat deze nieuwe media de schijnbaar onstuitbare trek naar het centrum van Europa kunnen keren, en het verval van verafgelegen gebieden en gemeenschappen in onze landen een halt kunnen toeroepen. Wij moeten daarom blij zijn dat wij effectieve wetgeving voor elektronische handel in kunnen voeren.
Wij moeten daarbij echter niet vergeten dat er ook nog een andere dan een geografische oorzaak is waardoor men buitengesloten kan worden, namelijk een gebrek aan technische kennis. Onze uitdaging is dan ook, ofschoon dit buiten de reikwijdte van deze richtlijn valt, ervoor te zorgen dat mensen niet worden uitgesloten doordat hun de kennis ontbreekt of doordat zij geen toegang hebben tot de hulpmiddelen van dit communicatiemedium. Wij moeten de richtlijn dus wel doorvoeren, maar de andere problemen niet uit het oog verliezen.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben erg verheugd over de aanpak van mevrouw Vallelersundi en ik wil haar complimenteren met de energie en volharding waarmee ze deze richtlijn en de door ons gekozen aanpak heeft bepleit. Die is indicatief voor de aanpak die deze commissie bij elke volgende wetgeving zal kiezen.
Ik zou graag mijn eigen kijk op deze wetgeving geven, want ik ben een van de weinige ingenieurs in dit Parlement, in ieder geval in de Commissie juridische zaken en interne markt, waarin overwegend juristen zitten. Daardoor kan ik soms een andere invalshoek belichten. Wij kunnen deze wetgeving vergelijken met het 'besturingssysteem' van het juridische kader voor e-commerce dat wij in de Europese Unie aan het opzetten zijn. Veel andere belangrijke regelgeving zal in dit 'besturingssysteem' worden geïntegreerd, zoals wetgeving over het auteursrecht en de informatiemaatschappij en over verkoop op afstand van financiële diensten. Deze onderwerpen worden alle in het overkoepelende, juridische kader van deze richtlijn ondergebracht.
Dit is dus in wezen de kern van de zaak. Ik noem het liever niet 'Windows', want dat roept ongelukkige concurrentieproblemen op, maar de softwaredeskundigen onder u begrijpen wat ik bedoel als ik de naam 'Linux' gebruik. Linux is - dit voor diegenen onder u die niet zo goed thuis zijn in de technologie - een concurrent van Windows en dit systeem is eigendom van de gebruikers die het zelf bijwerken. In feite is hier ook sprake van zo een systeem. Het wordt bediend door de gebruikers en ik wil de Commissie vanavond al vooruitdenkend zeggen dat wij, ervan uitgaande dat de richtlijn wordt aangenomen, hele snelle en uitgebreide terugkoppeling moeten vragen van de gebruikers over de problemen en onderwerpen waar zij op stuiten wanneer de richtlijn van kracht is. Het is duidelijk dat Internet zich bij uitstek leent voor het opzetten van die terugkoppeling door de Commissie.
Wij willen weten in welke gevallen nationale regeringen transacties blokkeren, of de richtlijn door rechtbanken wordt getoetst, en of consumenten problemen ondervinden en vinden dat hun rechten niet worden beschermd. Wij willen worden geïnformeerd over een aantal speciale gevallen waarin deze regelgeving niet voorziet, zoals gokken - het effect op nationale loterijen -, farmaceutische producten, boeken en over de werkelijke problemen die zij tegenkomen. Ik vind dat informatie over al deze onderwerpen uit de terugkoppeling naar voren moet komen.
Mijn laatste opmerking betreft de snelheid. Mevrouw Vallelersundi verwees in haar inleiding naar 'Internetjaren' en naar de snelheid van werken. De Commissie en de Raad hebben ons uitgedaagd deze richtlijn er zo snel mogelijk doorheen te krijgen. Ik vertel hun en met name de vertegenwoordigers van de Raad die hier aanwezig zijn, dat het ons is gelukt, maar wij verwachten nu dat de regeringen van de lidstaten de regelgeving net zo snel omzetten in nationale wetgeving. Wij moedigen Commissie en Raad aan de resterende wetgevingspunten zo spoedig mogelijk aan ons voor te leggen: dat is wat Europa nodig heeft.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur ook feliciteren. Het staat als een paal boven water dat het Parlement morgen zonder verder omhaal en met algemene stemmen het verslag moet aannemen.
Commissie, Parlement en Raad hebben genoeg tijd gekregen om er zowel in de eerste als in de tweede lezing over te discussiëren en te debatteren, en zoals de rapporteur net al zei, zijn de meeste opvattingen van het Parlement nu opgenomen in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Het is dan ook een evenwichtig voorstel geworden.
Wij moeten niet vergeten dat de speciale Europese Top in Lissabon afgelopen maart ons nieuwe doelstellingen en termijnen heeft opgelegd om beter gebruik van Internet te maken, en de concurrentiepositie van Europa in de kenniseconomie te versterken. Wij moeten dan ook een helder, eenvoudig, voorspelbaar en samenhangend juridisch kader voor de elektronische handel opstellen. Dat is nu economisch en politiek gezien een vereiste. Met deze richtlijn is een belangrijk deel gereed van dit kader, dat nodig is voor het vertrouwen dat ondernemers en consumenten willen hebben om de mogelijkheden van e-commerce volledig te kunnen benutten.
Uit de grote aantallen brieven en opmerkingen die ik als lid van de Commissie juridische zaken en interne markt heb ontvangen, heb ik opgemaakt dat het niet mogelijk is om alle belangengroepen tevreden te stellen. Er bestaan nog steeds zorgen, maar ik ben van mening dat Raad, Commissie en Parlement de juiste balans hebben weten te vinden tussen de noodzaak om enerzijds het overheidsbeleid en de consumenten te beschermen en anderzijds de groei van e-commerce te stimuleren en te ondersteunen.
Ik raad het Parlement dan ook ten sterkste aan het verslag van mevrouw Vallelersundi, dat een gemeenschappelijk standpunt bevat, te onderschrijven en goed te keuren vanuit de wetenschap dat de e-economie zich in een snel tempo ontwikkelt. Wat wij nu in de 21ste eeuw meemaken is te vergelijken met de industriële revolutie. Dit betekent dat wij als beleidsmakers en als instellingen onze weg proberen te vinden in een gebied dat nog niet in kaart is gebracht. Het is daarom nodig dat wij, zoals de heer Harbour al zei, goed overleggen en debatteren over de openstaande en over de nieuwe kwesties die zich aandienen bij ondernemers en consumenten, vooral met het oog op het mondiale karakter van e-commerce. De richtlijn bevat een artikel dat ons hiertoe in staat stelt: artikel 21 uit het gemeenschappelijk standpunt voorziet in een herziening. Wij moeten de tijd tot dan benutten om onze kennis over deze beslissende sector binnen de Europese economie te vergroten en te verbreden.
Ik wil u nog waarschuwen voor zelfgenoegzaamheid. Wij moeten overleg voeren met de betrokken partijen en ervoor zorgen dat dit leidt tot nationale wetgeving, en wij zelf moeten heldere, adequate en snelle wetgeving uitvaardigen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, mijnheer de commissaris, de elektronische handel biedt de Europese Unie een uitgelezen kans om economische groei te stimuleren, het concurrentievermogen van de industrie te vergroten en nieuwe banen te scheppen. Het wettelijk kader van de interne markt speelt hierbij een centrale rol. Het nu voorliggende wetsvoorstel neemt tal van bestaande obstakels en onzekerheden weg die bedrijven nu nog ondervinden op het gebied van elektronische handel. Onzekerheden die al veel te lang duren omdat de Raad bijna een jaar nodig had om zijn standpunten te bepalen.
Ook de auteursrechtenrichtlijn ligt al sedert februari 1999, dus meer dan een jaar bij de Raad. Gezien de snelheid van de ontwikkelingen zijn noch bedrijfsleven, noch gebruikers gebaat bij dit soort vertragingsacties. Het Parlement werkt aanmerkelijk sneller.
Het land van oorsprongsbeginsel is een van de fundamenten van de interne markt. Het ligt dan ook voor de hand dit tevens voor grensoverschrijdende elektronische handel te laten gelden. Punt van zorg daarbij is wel dat dit voorlopig slechts voor business to business handel gaat gelden. Voor de on line handel met consumenten staan herzieningen van het internationaal privaatrecht op stapel. Cruciaal daarbij is dat geschillenbeslechting zoveel mogelijk out of court plaatsvindt. Rechterlijke procedures zijn immers lang en kostbaar. Ik roep de Commissie dan ook op initiatieven in die richting te steunen.
Het is jammer dat de nu voorliggende richtlijn niet in samenhang en tegelijkertijd met de auteursrechtenrichtlijn wordt behandeld. Want inzake aansprakelijkheid van service providers zijn er namelijk tegenstrijdigheden. Hoe denkt de commissaris eenduidige en rechtszekere posities voor service providers te creëren? Daar wil ik graag een antwoord op.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur danken voor haar werk. Hoewel ik het niet eens was met de overeenstemming die in de commissie is bereikt over het niet indienen van amendementen, betekent dit niet dat ik haar grondige werk niet waardeer. Ik wil haar ook hartelijk danken voor het feit dat ze de opmerkingen die ik in de commissie heb gemaakt, ter harte heeft genomen, met name over de aansprakelijkheid van de als tussenpersoon optredende dienstverleners, gedragscodes en over de deelname van consumenten.
Elektronische handel zal niets worden zonder het vertrouwen van de consument. Dit is essentiële, horizontale wetgeving die het hele gebied van Internet bestrijkt inclusief de commerciële levensvatbaarheid. Alleen als wij het vertrouwen van de consument hebben en onwettige inhouden snel kunnen aanpakken, zonder langdurige gerechtelijke procedures, kunnen wij burgers en consumenten het soort basisregels bieden die zij nodig hebben en eisen.
Er is vanavond al eerder gewezen op de noodzaak om de richtlijn te herzien. Wij spreken al over herziening terwijl we de richtlijn nog moeten aannemen, en dat is naar mijn mening heel verstandig. Een aantal van de zorgen die vanavond zijn geuit, met name over onwettige inhouden en acceptatie door consumenten, moeten door de Commissie al ter hand genomen zijn voordat wij de Europese richtlijn volledig aannemen.
Tot slot wil ik de rapporteur nog eens bedanken voor het feit dat zij de aandachtspunten die wij in de commissie hebben genoemd, heeft verwerkt in het voorstel.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, met de goedkeuring zonder amendementen op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, reageert het Europees Parlement op de uitdagingen van de huidige omwentelingen, op de eisen van de nieuwe economie. Eindelijk worden er regels opgesteld voor het gebruik van Internet voor handel en dienstverlening. Ik zal nu niet ingaan op technisch-juridische details - die heeft rapporteur Palacio met de van haar bekende deskundigheid al behandeld. Ik bedank haar overigens voor haar bekwame optreden tijdens de wetgevingsprocedure van deze richtlijn.
Ik wil een ander punt aansnijden. De nieuwe economie is een realiteit die het Europese sociaal-economische model onder ogen moet zien. Europa moet proberen alle mogelijkheden voor groei en nieuwe werkgelegenheid uit te buiten. In de context van een nieuwe industriële revolutie die aan de gang is, is er voor de materiële constitutie van de Europese economie een juridisch kader nodig. Wij moeten hier zo snel mogelijk iets aan doen, want dit gebrek aan infrastructuur remt de groei. De interne markt is een realiteit, de fundamentele vrijheden die het Verdrag van Rome als doel stelde zijn verwezenlijkt. In het verleden was de interne markt een doel op zich, om de economische groei te stimuleren, maar met de huidige mondialisering van de economie moet de Europese markt het opnemen tegen de rest van de planeet.
Het Europese sociaal-economische model, gebaseerd op de sociale en markteconomie, is heel wel opgewassen tegen de mondiale concurrentie, op voorwaarde dat het erin slaagt zich te vernieuwen en alle nutteloze beperkingen waardoor het nu verzwakt wordt, overboord te zetten. Het is niet meer genoeg zomaar een markt te creëren: de interne markt moet concurrerend zijn, dat wil zeggen ondernemingen moeten kunnen produceren, kwaliteitsgoederen leveren en kwaliteitsdiensten verlenen tegen concurrerende prijzen. De elektronische handel heeft een historische omwenteling teweeggebracht, een omwenteling waarvan we de reikwijdte misschien nog niet helemaal kunnen bevatten, noch waar deze op uit zal lopen. Denkt u bijvoorbeeld aan de problemen waaraan we de afgelopen jaren hebben gewerkt: risicokapitaal, professionele dienstverlening, innovatiemiddelen, bescherming van intellectuele en industriële eigendom. Dit alles moet in een nieuwe vorm worden gegoten en in veel gevallen drastisch worden omgegooid.
Een boosaardige gedachte: wat zal er gebeuren met de kleine nationale protectionistische trekjes die we in de afgelopen jaren hebben gezien? Op een revolutionair moment als dit moeten veel thema's die de Europese Volkspartij ter harte gaan opnieuw worden bekeken. Een sociale markteconomie betekent ook solidariteit, aandacht voor de zwakkeren in de samenleving; in deze industriële Internetrevolutie zijn dat ook diegenen die de computer niet kunnen gebruiken. Deze groeimogelijkheid is de uitdaging van de toekomst!

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik de rapporteur en de Commissie voor de voortreffelijke manier waarop zij dit moeilijke, maar belangrijke probleem aanpakken. De nieuwe techniek houdt niet op ons leven te beïnvloeden en met de nieuwe valuta kan een heel nieuw Europa tot stand komen. Wij zijn echter niet alleen in de wereld en elektronische handel betekent concurrentie, niet alleen voor de ondernemingen, maar ook voor de politici. Door verkeerde regels, oude en nieuwe hindernissen kan het zijn dat wij er niet in slagen deze historische kans voor nieuwe vrijheid en vooruitgang te benutten.
De ontwikkeling van de informatietechnologie biedt nieuwe mogelijkheden voor een eenvoudige en goedkope uitwisseling van informatie en voor communicatie. Voor de toenemende informatiestroom via BBS en Internet hoeven geen uitgebreidere beperkingen te gelden dan voor de traditionele informatiekanalen en communicatiemogelijkheden. Een fundamenteel principe voor de nieuwe techniek zou moeten zijn dat iedereen deze en de bijbehorende voordelen in alle vrijheid kan benutten en dat iedereen de verantwoordelijkheid draagt voor wat hij doet.
Het uitgangspunt in een democratie moet zijn dat het vrije woord beschermd wordt in plaats van beperkt. Datacommunicatie moet worden benaderd zoals elk ander communicatiemiddel.
In overweging 48 staat dat de richtlijn geen invloed heeft op de mogelijkheid die de lidstaten hebben om eisen te stellen aan dienstverleners die informatie van hun klanten opslaan, teneinde bepaalde illegale prakijken te verhinderen. Ik stelde voor deze zin te schrappen, omdat hij niets te maken heeft met de criteria voor eventuele strengere regels. Het is niet goed dat de lidstaten daarover beslissen of dienstverleners aansprakelijk stellen voor de inhoud van de informatie. Het zou even absurd zijn een cafébaas verantwoordelijk stellen voor de conversatie aan de cafétafels. Wij willen toch niet naar een utilitaristische controlerende maatschappij? Daarom steun ik het belangrijke amendement 1 over dit probleem.
Misdaad in de elektronische handel, de zogenaamde cyber crime, moet volgens mij bestreden worden met betere politiemethoden, niet met wetgeving die de fundamentele democratische waarden aan banden kan leggen.
Het is tijd het besluit betreffende een kwaliteitslabel in de praktijk om te zetten en in samenwerking met de dienstverleners praktische gedragscodes te vinden, zonder daarvoor de kosten voor de consument op te drijven of dure bureaucratie in te voeren. Verantwoorde vrijheid zou het motto moeten zijn voor de toekomstige ontwikkeling op dit gebied.

Niebler
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ook ik wil om te beginnen de rapporteur feliciteren met haar verslag en haar aanpak. Ik verwelkom de aanbeveling van de rapporteur om geen wijzigingen aan te brengen op het gemeenschappelijk standpunt. Uit alle recente peilingen blijkt hoe groot het economisch potentieel is van het elektronische handelsverkeer. Mijn voorgangers hebben dit al afdoende verduidelijkt, en ik hoef er verder niet op terug te komen.
Nog altijd hinkt Europa achter de Verenigde Staten aan als het gaat over e-business, maar we hebben een concrete kans om de achterstand in te halen. Europa beleeft op dit moment een golf van nieuwe Internetbedrijven. Die ontwikkeling moeten we ook politiek ondersteunen. We moeten ook op lokale telefoniemarkten voor nog meer concurrentie zorgen, zodat de toegang tot het Internet nog goedkoper wordt. In dit verband wil ik de Commissie uitdrukkelijk bedanken, met name de heer Bolkestein en zijn collega Liikanen, die voortreffelijk werk geleverd hebben met het telecompakket dat hij een paar maanden geleden aan ons Parlement heeft overhandigd. Hartelijk bedankt. Op dat vlak wordt in mijn ogen een goed beleid gevoerd.
Op Europees vlak zijn de totstandkoming van de Europese interne markt en de invoering van de euro beslissende factoren die het elektronische handelsverkeer bevorderen. E-business zal verder gestimuleerd worden door het feit dat we morgen een wettelijk kader voor de elektronische handel in de Europese Unie zullen aannemen. Dat is een duidelijk signaal. Europa zal zich hierdoor profileren als een plaats waar Internet als nieuw communicatie- en handelsmedium op open en competente wijze wordt gestimuleerd. Volgens mij is dat ook voor investeerders uit het buitenland een goed signaal.
Inhoudelijk wil ik uit de richtlijn slechts een enkel centraal punt aanhalen, dat ook door mijn voorgangers ten dele al behandeld is. Het gaat om de vraag aan welke regels een webtrader zich te houden heeft bij grensoverschrijdende transacties. De richtlijn bepaalt dat hier het zogenaamde beginsel van het land van oorsprong geldt. Dit houdt in dat de aanbieder van een dienst uitsluitend onder juridisch toezicht staat van de lidstaat waar hij gevestigd is. Zodoende moet vermeden worden dat hij rekening dient te houden met allerlei uiteenlopende wettelijke bepalingen, al naar gelang het land waar zijn klanten woonachtig zijn. Op die manier blijft de handel een hoop onkosten bespaard.
Hiermee wordt echter ook een nieuwe situatie gecreëerd waar de economie en de nationale wetgevers zich op moeten instellen. Uiteenlopende regelingen in de lidstaten op het vlak van bijvoorbeeld reclame zullen ertoe leiden dat handelaren op het Internet ongelijk behandeld worden. Dit maakt wetswijzigingen en voor een deel ook een verdergaande harmonisering noodzakelijk. Zo moeten in Duitsland bijvoorbeeld de koopjeswet en het verbod op relatiegeschenken, de zogenaamde Zugabeverordnung, afgeschaft worden.
Het doet mij verder genoegen dat de richtlijn ook een herzieningsclausule bevat. Ik vraag de Commissie die bijzonder serieus te nemen. Ook vanuit het Parlement zullen wij natuurlijk de ontwikkelingen in de e-business aandachtig volgen en voorstellen voor een herziening van de richtlijn die de Commissie over enkele jaren indient passend ondersteunen.

Inglewood
Mijnheer de Voorzitter, alvorens een aantal opmerkingen te maken wil ik, in de voetsporen van de andere sprekers, mevrouw Vallelersundi bedanken voor het werk dat zij voor dit verslag heeft verricht. Mijn dank geldt niet alleen het feit dat zij geen amendementen heeft ingediend - al zou het goed zijn als sommige rapporteurs dit voorbeeld volgden -, maar vooral het feit dat zij heeft ingezien hoe belangrijk het is deze wetgeving te ontwikkelen en tot een goed einde te brengen.
Het is vanavond al gezegd: e-commerce en on line transacties groeien razendsnel en vereisen een Europees wetgevingskader waarbinnen ze tot groei en bloei kunnen komen. U moet niet vergeten dat e-commerce, zoals mevrouw Wallis zei, geen Europese, maar een mondiale bedrijfstak is. Wij willen daarom dat er in de hele wereld een goed juridisch kader wordt vastgesteld.
Achteraf is het natuurlijk altijd gemakkelijk praten, en ongetwijfeld zijn de resultaten niet voor honderd procent bevredigend als wij de richtlijn met deze snelheid invoeren, maar één van de interessante kenmerken van het communautaire wetgevingssysteem is dat het naar verhouding eenvoudig is om wetgeving te herzien. Dit kan snel gebeuren als het nodig is, mijnheer Lehne zette dat al uiteen, en er is daarom geen reden voor uitstel. Snelheid is in deze situatie geboden en wij moeten ons niet laten afleiden bij het vaststellen van een kader waarbinnen e-commerce zich kan ontwikkelen, want dat is gunstig voor zowel bedrijven als consumenten.
De heer MacCormick zei dat er veel overeenstemming lijkt te zijn over de noodzaak om de procedure voort te zetten zonder amendementen op het voorstel in te dienen. Een van mijn collega' s in een ander parlement waarvan ik de eer heb lid te zijn, zegt altijd "er is maar een manier om vast te stellen dat men zich vergist, en dat is wanneer iedereen het ermee eens is" . Overigens geloof ik in dit geval niet dat wij ons vergissen als wij het onderwerp zo aanpakken en ik hoop dat dit Parlement het in grote meerderheid met mij eens is.

Ridruejo
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur, mevrouw Palacio, en de medewerkers van de Raad en de Commissie danken en feliciteren met het werk dat zij hebben verricht. Het is uiteraard belangrijk dat wij zo spoedig mogelijk over een afdoende regelgeving kunnen beschikken. In dit opzicht heb ik een aantal opmerkingen die ons misschien bij deze tweede onontbeerlijke fase kunnen helpen. Het Internet is wereldwijd aanwezig. Dat mogen wij niet vergeten. Wij hebben het hier over een richtlijn voor de interne markt, maar laten we niet uit het oog verliezen dat het Internet is opgericht onder de naam World Wide Web. Deze benaming wijst duidelijk op het mondiale karakter van het Internet. Dat is derhalve een essentieel referentiepunt waarmee wij rekening moeten houden. Temeer daar het Internet in de toekomst niet alleen de economische maar ook de politieke positie van Europa zal bepalen. Het zal met name een beslissende invloed hebben op het vermogen van Europa om zijn maatschappelijke en culturele waarden wereldwijd te verbreiden.
Daarom moeten wij mijns inziens goed voor ogen houden dat het welslagen van dit project voor een groot deel afhankelijk is van de oprichting van nieuwe ondernemingen, van de oprichting van kleine en middelgrote ondernemingen. Het lijkt mij dan ook bijzonder belangrijk dat wij bij de geplande herziening niet enkel aandacht hebben voor de consumenten. Die moeten overigens zelf de nodige voorzorgsmaatregelen treffen door hun gegevens overeenkomstig de bestaande wetgeving en de technologische mogelijkheden naar behoren te versleutelen en te beschermen. Wij moeten ook oog hebben voor het MKB. Anders zullen er in het Europa van de toekomst maar bitter weinig elektronische transacties worden uitgevoerd.
In dit opzicht is het onontbeerlijk dat wij ons daadwerkelijk inzetten om de regelgeving betreffende de interne markt te harmoniseren. Tezelfdertijd moeten wij echter ook de nodige energie aan de dag leggen om de op de elektronische handel van toepassing zijnde criteria over de hele wereld eenvormig te maken. Het heeft weinig zin dat wij onze interne markt uitstekend reguleren wanneer wij de algemene context uit het oog verliezen.
Om het bovengenoemde resultaat te bereiken moeten wij ervan uitgaan dat de regelgeving van het land van oorsprong beslissend is. Indien van dit beginsel wordt afgeweken, zullen de kleine en middelgrote ondernemingen te weinig bewegingsruimte hebben en moeilijkheden ondervinden om hun doelstellingen te verwezenlijken. Zij moeten over dezelfde middelen kunnen beschikken als de grote bedrijven.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de rapporteur, dames en heren, ik zeg ja tegen de richtlijn en ja tegen de strategie van de rapporteur die ook mij ertoe heeft gebracht mijn amendement in te trekken. De elektronische markt is groei-, werkgelegenheids- en toekomstmarkt nummer één, en niet alleen in Europa. Daarom moeten we elke geboden kans te baat nemen. Het verschil in wettelijke voorschriften werkt rechtsonzekerheid in de hand, en het is van belang dat we daar iets aan doen met deze regels voor het elektronische handelsverkeer.
De rapporteur heeft het gemeenschappelijk standpunt kritisch maar constructief geanalyseerd. Ik zou er twee detailpunten uit willen lichten die mij na aan het hart liggen en die ik liever wat duidelijker in het gemeenschappelijk standpunt geformuleerd had willen zien. Om te beginnen de regeling rond medicijnen en ten tweede de bescherming van het cultureel waardevolle boek en in verband daarmee de bindende boekenprijs zoals die momenteel bestaat.
Wat betreft punt een kan ik kort zeggen dat er in mijn land, Oostenrijk, een verbod bestaat op het verhandelen per postorder van medicijnen. Daarom bestaat de zorg dat bedrijven uit lidstaten waar deze praktijk wel is toegestaan, ook Oostenrijkse patiënten via het Internet tot kopen zullen aanzetten. Vooral ook gezien het gevaar voor de volksgezondheid verzoek ik daarom opnieuw om een aanvulling op het gemeenschappelijk standpunt waarin duidelijk staat dat reclame en contracten die gericht zijn op de verkoop per post van medicijnen worden uitgesloten van de coördinatie die de richtlijn beoogt.
Punt twee is het cultureel waardevolle boek. In de richtlijn staat maar één bepaling die in zeer algemene termen op cultuur slaat, namelijk artikel 1, lid 6, waarin sprake is van bescherming en stimulering van de culturele verscheidenheid. Dat is mij te mager. Daarom verzoek ik ook om de verduidelijking dat de richtlijn niet van toepassing is op de bindende boekenprijs die in sommige lidstaten ofwel wettelijk is voorgeschreven, ofwel bij akkoord is vastgelegd. Bovendien mag de bindende boekenprijs niet omzeild worden door aanbieders uit andere lidstaten dan die van de koper.
Voor mij zullen de handel in medicijnen en de bescherming van de culturele verscheidenheid een belangrijke rol spelen bij de evaluatie die over drie jaar zal plaatsvinden en waar we alleen maar blij mee kunnen zijn. Ik vraag de Commissie ook aan deze twee punten bijzondere aandacht te besteden.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte vertegenwoordigers van de Raad, ik kreeg bijna haast toen ik merkte dat, terwijl ik in mijn werkkamer op de twaalfde verdieping met elektronica in de weer was, men hier door de sprekerslijst heen vliegt. Het leek wel of juist de vertegenwoordigers van onze fractie vaart achter dit debat zetten en daar had ik geen erg in. Ik ben een beetje buiten adem. Hopelijk is dit niet van invloed op de inhoud.
Het was niet moeilijk het eens te zijn met de door rapporteur Palacio Vallelersundi in paragraaf 6 genoemde redenen waarom het Parlement de onderhavige richtlijn met een gemeenschappelijk standpunt wil goedkeuren. Zoals menigeen eerder, ben ik het ermee eens dat de kwestie urgent is. Vooral het onderstrepen van het belang van de herzieningsclausule is verstandig bij een wetgevingsproject dat een strak tijdschema vereist. Ik ben dan ook tevreden met het feit dat, net zoals in de door mij voorgestelde richtlijn voor elektronisch geld, ook nu is besloten de herzieningsclausule te gebruiken.
De onderhavige richtlijn is van essentieel belang voor het concurrentievermogen van de Europese Unie. Het zou vreemd zijn te beweren dat er tussen de verschillende werelddelen geen echte concurrentiestrijd op het gebied van de elektronische handel plaats zou vinden. Er is concurrentie op het gebied van snelheid en innovatie. Uit het oogpunt van de nog steeds hoge werkeloosheid in Europa moet men beseffen dat an early bird catches the worm. Nieuwe arbeidsplaatsen ontstaan daar waar de nieuwe technologie als eerste in gebruik wordt genomen. Wij kunnen niet toe blijven kijken hoe Europa steeds maar achterblijft op de Verenigde Staten en de andere concurrenten in de wereld.
Aan de andere kant kan het Parlement niet met een harde interventie en wetgeving de uitdagingen van de elektronische handel aangaan. Politici hebben niet altijd de waarheid in pacht, of ze nou in de Commissie, in de Raad of in deze zaal zitten. Te veel regelgeving blokkeert de handel op het net en verhindert de aanpassing ervan aan nieuwe omstandigheden en technologische ontwikkelingen. Dit mag men vooral ook niet vergeten bij de tweede lezing van de straks in behandeling komende auteursrechtenrichtlijn. Het volledig benutten van de voordelen van de elektronische handel vereist dat er daadwerkelijk concurrentie op de telecommunicatienetwerken plaatsvindt. Zoals collega Niebler wil ook ik mijn dank uitspreken aan commissaris Liikanen en het werk dat de Commissie doelbewust op dit gebied heeft verricht. Alleen met concurrentie kunnen wij de kosten verlagen, zo de tijd die mensen aan Internet besteden doen toenemen en het volume van de elektronische handel vergroten. Als wij over details blijven praten komen wij niet eens tot elementaire en actuele normen voor de elektronische handel. Hoe kunnen wij denken klaar te zijn voor de volgende stap, voor m-commerce ofwel de draadloze handel, als de voorwaarden voor de elektronische handel gebrekkig blijven? Daarom steun ik de eerdere sprekers wat betreft het ongewijzigd aannemen van het gemeenschappelijke standpunt.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, mag ik in de allereerste plaats mijn dank uitspreken en complimenten uitbrengen aan de rapporteur, mevrouw Palacio, voor de wijze waarop zij deze zaak heeft aangepakt. Zij heeft rekening gehouden met het belang van en de dringende behoefte aan deze richtlijn. Zij heeft de weg vrijgemaakt voor een spoedige definitieve goedkeuring ervan. Namens de Commissie zou ik graag mijn grote waardering willen uitspreken voor de cruciale rol die het Parlement en in het bijzonder de rapporteur bij de onderhandelingen over deze richtlijn heeft gespeeld. Mevrouw Palacio heeft gesproken over een mijlpaal in de ontwikkeling van de Europese Unie. Ik denk dat zij gelijk heeft en het is inderdaad een gelukkige bijkomstigheid dat deze mijlpaal wordt tot stand gebracht enige dagen voor de vijftigste verjaardag van de dag van Europa die aanstaande dinsdag zal plaatshebben.
De aanpak van het Parlement bij deze richtlijn en de invloed die het Parlement daarbij heeft gehad op de totstandkoming van het gemeenschappelijke standpunt zouden als model kunnen dienen voor de toekomstige samenwerking tussen de instellingen. Daar kom ik zo meteen nog op terug, maar misschien mag ik tussen haakjes ook die leden van deze vergadering bedanken namens de medewerkers die het werk van de Commissie op zich hebben genomen. Ik zou graag die leden van deze vergadering willen danken die op hun beurt de Commissie hebben bedankt voor het werk dat zij heeft gedaan. Nogmaals dat is iets wat mijn medewerkers zeer op prijs zullen stellen en ik ben de leden dankbaar voor die opmerkingen.
Ik hoef misschien niet te onderstrepen dat dringend behoefte bestaat aan een duidelijke en flexibele wetgeving voor de elektronische handel in de Europese Unie. Wetgeving die aan het bedrijfsleven en aan de consument rechtszekerheid biedt. Een snelle goedkeuring van deze richtlijn is van essentieel belang om dit doel te bereiken. Dat werd onlangs nog tijdens de Top van Lissabon door de regeringsleiders benadrukt, zoals onder andere door mevrouw McCarthy is naar voren gebracht. De richtlijn moet erop toezien dat de beginselen van de interne markt ook voor diensten van de informatiemaatschappij gelden en dat vooral kleine en middelgrote ondernemingen de gehele Europese markt als hun thuismarkt kunnen beschouwen. Dit punt ten gunste dus van kleine en middelgrote ondernemingen is door vele leden van deze vergadering benadrukt en in het bijzonder ook door de rapporteur, mevrouw Palacio.
De Commissie is dan ook van mening dat de richtlijn de Europese integratie zal stimuleren en daardoor tot grotere economische groei, meer investeringen in innovatie en meer banen in Europa zal leiden. Zij zal ook een gunstig effect hebben op de concurrentiepositie van de Europese industrie op de wereldmarkt en ook dat punt is door een aantal leden van deze vergadering benadrukt.
Voorts is de richtlijn een heel precies evenwicht tussen alle betrokken particuliere en openbare belangen. Dat is ook erkend door verschillende leden van het Parlement, mevrouw Wallis heeft gesproken over het juiste evenwicht dat is gevonden en die opmerkingen hebben een echo gekregen toen mevrouw McCarthy aan het woord was.
Sommige leden zijn niet geheel en al tevreden. Dat is begrijpelijk. Wanneer er een juist evenwicht wordt gevonden dan betekent dat meestal dat de een of andere partij te kort komt in zijn of haar idealen. De heer Lehne heeft erover gesproken dat hij niet geheel en al tevreden is en ook mevrouw Wallis heeft gezegd dat het beter is een niet-volmaakte richtlijn te hebben dan in het geheel geen richtlijn. Dat is natuurlijk juist. Ik begrijp dat, nogmaals wanneer men het juiste evenwicht vindt dan betekent dat dat niet iedereen tevreden kan zijn, zoals de Franse taal het uitdrukt: on ne peut pas contenter tout le monde et sa belle-mère.
Het Parlement heeft geen amendementen voorgesteld en maakt daarmee de weg vrij voor een snelle goedkeuring. Dat is een wijze en zeer gewaardeerde stap waartoe door alle grote politieke fracties is besloten. Ik wil ook daarvoor mijn waardering uitspreken. Het Parlement heeft daar buitengewoon verstandig aan gedaan als ik mij deze opmerking mag veroorloven. De stap is gerechtvaardigd niet alleen wegens het dringende belang van de richtlijn, maar ook omdat het gemeenschappelijke standpunt een goed, en nogmaals, een evenwichtig compromis biedt. Dat compromis handhaaft de recht-door-zeebenadering van de interne markt die in eerste lezing grote steun vond en waaraan door het Parlement nog werd toegevoegd.
Tot het gemeenschappelijke standpunt werd positief bijgedragen door een aantal amendementen die door het Parlement in eerste lezing werden voorgesteld en die het oorspronkelijke voorstel van de Commissie verduidelijken en versterken. Die amendementen zijn in het gewijzigde voorstel van de Commissie en vervolgens in het gemeenschappelijke standpunt verwerkt. Bovendien moet worden benadrukt dat de snelle goedkeuring van deze richtlijn door het Parlement zonder verdere amendementen mogelijk werd gemaakt door de uitstekende samenwerking tussen rapporteur, het Finse voorzitterschap en de Europese Commissie. Dat is ook iets wat door de rapporteur is benadrukt en de Commissie is daar dankbaar voor.
Het gemeenschappelijke standpunt geeft dus ten volle de steun weer die het Parlement in eerste lezing aan de interne-marktaanpak heeft gegeven. Ik meen dat wij allen lering moeten trekken en kunnen trekken uit deze nauwe samenwerking tussen Parlement, voorzitterschap en Commissie teneinde te zorgen voor een sneller verloop van het besluitvormingsproces op beleidsterreinen die onder de medebeslissingsprocedure vallen. Verder overleg, dunkt mij, is noodzakelijk om te zien hoe wij deze aanpak voor de toekomst kunnen verbeteren.
Als essentieel vervolg op al deze inspanningen gaat de Commissie nu, zoals ook door dit Parlement verzocht, de verplichting aan ervoor te zorgen dat de richtlijn snel en nauwgezet wordt omgezet met inachtneming van het evenwicht dat hierin tussen alle verschillende belangen is gevonden en dat de richtlijn op correcte wijze wordt uitgevoerd. Dat geldt vooral voor het beginsel van het land van herkomst dat vele malen vanavond is genoemd en de aansprakelijkheid van tussenpersonen dat ook een zeer belangrijk aspect is van deze richtlijn. In dat verband gaat de Commissie ook graag in op het verzoek van het Parlement om richtsnoeren te geven voor gedragscodes en om de vaststelling van doeltreffende procedures voor kennisgeving en verwijdering om die te stimuleren.
Ik zou nu graag nog iets willen zeggen over specifieke vragen die zijn gesteld door leden van uw vergadering. In de eerste plaats een opmerking gemaakt door de heer Harbour ten aanzien van de feedback. Ik zou in antwoord op de opmerkingen van de heer Harbour willen zeggen dat de Commissie zich voorneemt om zeer nauwkeurig te volgen hoe de uitvoering door lidstaten hiervan verloopt. De Commissie is zeker van plan om alle geïnteresseerde partijen aan te moedigen om de Commissie op de hoogte te stellen van alle mogelijke problemen die zich zouden kunnen voordoen. De Commissie zal een website instellen met dit doel, zodat er een interactieve uitwisseling mogelijk wordt met alle partijen, met de bedoeling om bij de herziening van deze richtlijn die opmerkingen in ogenschouw te nemen die over drie jaar zal plaatshebben.
Ten aanzien van die herziening is door de heer Lehne opgemerkt dat hij hoopt dat die herziening zal plaatshebben onder het mandaat van deze Commissie. Over drie jaar zal deze Commissie nog steeds bezig zijn aan haar mandaat, tenminste als dit Parlement dat goedvindt want zoals bekend is de Commissie natuurlijk als geheel onderhavig aan de instemming van dit Parlement.
Ik kom dan op een vraag gesteld door mevrouw Plooij die heeft gesproken over de wijze waarop de verschillende richtlijnen met elkaar moeten overeenstemmen. Ik zou graag mevrouw Plooij willen zeggen dat de richtlijn over het auteursrecht in de informatiemaatschappij, dat die richtlijn besproken zal worden tijdens de aanstaande Interne Markt Raad die op 25 mei zal plaatshebben. Het Portugese voorzitterschap stelt alles in het werk, zeg ik tegen mevrouw Plooij, om een gemeenschappelijk standpunt te bereiken in die aanstaande Interne Markt Raad. Een van de sleutelaangelegenheden die nog steeds worden besproken betreft de uitzonderingen die mogen worden gemaakt op dat auteursrecht en in het bijzonder uitzonderingen ten gunste van technische kopieën die noodzakelijk zijn om te verzekeren dat een vrije datastroom op het net mogelijk blijft. Dit punt in het bijzonder is natuurlijk zeer nauw verbonden met de bepalingen van de e-commercerichtlijn waar wij het vanavond over hebben, bepalingen die de aansprakelijkheid van de service providers behandelen. Ik zou mevrouw Plooij graag willen verzekeren dat de Commissie vastbesloten is om zich ervan te vergewissen dat de beide richtlijnen met elkaar overeenstemmen, ter zake van deze belangrijke aangelegenheid met als doelstelling de schepping van de juridische zekerheid die zowel rechthebbenden als ook de service providers nodig hebben in de informatiemaatschappij.
Tenslotte, een opmerking in de richting van de heer Karas. De heer Karas heeft gesproken over de handel in farmaceutica. Ik zou erop willen wijzen dat het op de markt brengen van farmaceutische producten door middel van reclame en verkoop, enzovoort zowel op communautair alsook op nationaal niveau aan strenge regels is gebonden. Vooral de verkoop op afstand van farmaceutische producten is in hoge mate beperkt of zelfs verboden in sommige lidstaten. Die beperkingen zijn ook van toepassing op de verkoop via Internet. Welnu, gezien de werelddimensie van het Internet bestaat het gevaar inderdaad dat de communautaire wetgeving betreffende reclame voor en verkoop van farmaceutische producten via Internet wordt omzeild door ondernemingen van buiten de Europese Unie. Dat risico bestaat. De Commissie werkt daarom nu samen met de lidstaten om oplossingen voor dit probleem te vinden en om te onderzoeken of en op welke punten een communautaire regeling ter zake noodzakelijk is.
Tot zover de opmerkingen die ik namens de Commissie gaarne aan het einde van dit debat maak. Ik zou nogmaals mijn grote dank willen uitspreken in de eerste plaats aan de rapporteur mevrouw Palacio, verder aan alle anderen die hebben deelgenomen aan dit debat voor hun constructieve opstelling waarbij de amendementen achterwege zijn gelaten in tweede lezing en die een snelle aanneming van deze richtlijn mogelijk heeft gemaakt, neem ik aan, want de stemming is morgen, zodat wij spoedig kunnen overgaan tot de orde van de dag en tot het in praktijk brengen van de elektronische handel ten gunste van alle economieën van de Europese Unie.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Ik voel mij geroepen u namens dit Parlement te danken voor uw uitvoerige bijdrage aan het debat.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Voedselhulpverdrag 1999
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0105/2000) van mevrouw Schierhuber, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het voorstel voor een besluit van de Raad inzake de sluiting namens de Europese Gemeenschap van het Voedselhulpverdrag 1999 (COM(1999) 308 - C5-0148/1999 - 1999/0131(CNS)).

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, voor ik begin wil ik graag iedereen die mij bij het opstellen van dit verslag heeft ondersteund bijzonder hartelijk bedanken, vooral ook de leden van mijn commissie. Zij hebben het verslag unaniem goedgekeurd. Sinds een paar weken trekken de beelden van de vreselijke hongersnood in Ethiopië dagelijks in de media aan ons voorbij. Terwijl wij 's avonds allemaal gezellig met een volle maag van tafel gaan, flitsen over ons televisiescherm de deprimerende beelden van een volk dat door droogte en honger geteisterd wordt. Vanmiddag heeft het Europees Parlement een resolutie over de hongersnood in Ethiopië aangenomen, precies om iets aan deze toestand te doen.
Het Europees Parlement is een van de belangrijkste politieke instellingen van de Europese Unie, en heeft dan ook de plicht over iets dergelijks een standpunt in te nemen. Het is van belang dat wij bij zulk soort rampen niet zwijgen, maar politieke, morele en financiële hulp bieden, ook al omdat de Europese Unie een van de grootste donoren ter wereld is. Er was een dringende behoefte aan een internationaal Voedselhulpverdrag zoals wij dat vandaag in de plenaire vergadering bespreken, en deze behoefte kon niet treffender en actueler worden geïllustreerd dan door de toestand in Ethiopië. Het Voedselhulpverdrag moet bijdragen tot de mondiale voedselzekerheid en moet ertoe leiden dat wij beter inspelen op hongersnoden en andere voedselbehoeften buiten onze grenzen.
In grote lijnen verwelkom ik het nieuwe verdrag. Het bevat naar mijn mening een aantal bijzonder goede elementen, en de lijst van producten die mogen worden geleverd is uitgebreid. Niettemin wil ik enkele algemene kanttekeningen maken.
Ten eerste: de levering van voedingsmiddelen moet bij noodsituaties als droogte en andere klimatologische rampen in ieder geval gewaarborgd blijven. In zulke gevallen moet snel en onbureaucratisch gereageerd worden, want hulp kan alleen levens redden als zij tijdig bij de noodlijdende bevolking komt. Ook een betere coördinatie tussen de donorlanden door middel van een bindende werkwijze kan ertoe bijdragen dat de hulp ook echt efficiënt tot stand komt.
Ten tweede: we moeten met ons voedselbeleid een langetermijndoel nastreven, aangezien in alle delen van de wereld voor voedselzekerheid moet worden gezorgd en voedselhulp enkel voor noodgevallen bestemd is. De voedselhulp aan deze landen moet stapsgewijs vervangen worden door maatregelen ter verhoging van de voedselzekerheid.
Ten derde: een bijzonder belangrijk aspect van het voedselbeleid vormen ook de effecten op de plaatselijke markt. Die effecten moeten in het oog gehouden worden. De plaatselijke productie mag, zoals gezegd, niet in gevaar komen, dat zou namelijk contraproductief zijn.
Ten vierde: wij dragen de Commissie op de levensmiddelenhulp te evalueren, zodat deze volkomen in overeenstemming gebracht kan worden met de andere onderdelen van de ontwikkelingssamenwerking. De resultaten moeten natuurlijk ook verwerkt worden in toekomstige maatregelen, anders heeft een evaluatie immers geen zin.
Ten vijfde: in ieder geval moeten we ervoor zorgen dat de hulp ook terechtkomt bij de bevolking die er daadwerkelijk behoefte aan heeft. Ik vind het dan ook bijzonder belangrijk dat wij ook de vrouw betrekken bij de planning en de uitvoering van dergelijke programma's. Ik geloof dat dit een stap in de goede richting zou zijn.
Ten zesde: ik wil nog op een ander punt wijzen, namelijk de problematiek van voedselhulp op kredietvoorwaarden. Ik ben blij met de beperkingen die dit nieuwe verdrag aan deze praktijk oplegt, want op termijn moeten wij dit kredietsysteem helemaal afschaffen. We moeten veeleer toe naar een voedselhulp op basis van schenkingen. Daarom ben ik het ook volkomen eens met het amendement dat de heer Fiori voor de plenaire vergadering heeft ingediend.
Tot slot nog enkele woorden over de komende onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Ik heb grote bedenkingen bij een koppeling tussen de liberalisering van de wereldhandel en de levering van voedselhulp, omdat dit ten koste zou gaan van degenen die honger lijden, en die bedoeling kan niemand hebben.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mevrouw de rapporteur, de resolutie in verband met Ethiopië heeft u al gemeld. Wel, het is precies een illustratie van de actualiteit en de noodzaak van de voedselhulp, zelfs tot op vandaag. We kunnen dus moeilijk onze goedkeuring voor de herziening van dit voedselhulpverdrag weigeren. Maar we zullen niet enkel deze goedkeuring geven omwille van de noodzaak van internationale solidariteit bij het lenigen van hongersnood, want deze herziening behelst een aantal verbeteringen in vergelijking met vorige versies. Terecht werd en wordt immers kritiek uitgeoefend op de aard en de wijze waarop voedselhulp in het kader van dit verdrag tot nog toe wordt verstrekt.
Het verdrag is een kader om graanoverschotten uit Europa en de Verenigde Staten ten gelde te maken en uit onze markt te verwijderen. Daarmee wordt de lokale voedselproductie vaak verstoord en ten gronde ontmoedigd. Het verdrag wordt gebruikt als glijmiddel voor commerciële transacties en was vaak in tegenspraak met de sociale en culturele gebruiken, in casu, onze rapporteur vermeldde het reeds, met de belangrijke rol van de vrouwen in de voedselbevoorrading. Op de kap van de armen wordt vaak grof geld verdiend door het aanrekenen van zware vervoerskosten en bedrijfskosten. De Europese Unie heeft gedragsregels die daarvan afwijken en die ze in haar eigen hulpverlening tracht te laten respecteren. Zij worden nu ook in deze internationale overeenkomst inzake voedselhulp ingebouwd. Daarom werd het verdrag in onze ogen aanzienlijk verbeterd door het feit dat niet enkel granen maar ook andere producten, ook lokale producten, vis, groenten, kunnen in aanmerking komen, vervoers- en bedrijfskosten in verhouding moeten staan tot de waarde en vooral de minst ontwikkelde landen aanspraak zullen kunnen maken op deze hulp. Heel belangrijk vind ik het voornemen om de plaatselijke agrarische ontwikkeling te bevorderen. Toch blijft een smet rusten op het nieuwe verdrag. De Europese onderhandelaars zijn er in geslaagd de gemengde steun in de vorm van leningen te beperken tot 20%. Maar de Verenigde Staten blijven vasthouden aan deze vorm van steun die de meest noodlijdende landen blijvend opzadelt met een schuldenlast, al is dat dan tegen verminderd rentetarief en al moet dat pas na 30 jaar terugbetaald worden. Maar wat is 30 jaar in het leven van een volk?
Wij staan ten volle achter de afspraken die tal van misbruiken moeten voorkomen, zoals bijvoorbeeld het niet koppelen van hulp aan commerciële transacties, zoals de waarschuwing voor het ontwrichten van de lokale markten. Dat kan heel makkelijk gebeuren, zowel bij de aankoop van producten als bij de verkoop van voedselhulp op de lokale markt, want heel snel komen er speculaties en prijsstijgingen om het hoekje kijken. Het voorbeeld van Ethiopië toont aan dat niet alleen de aankoop maar ook het vervoer, de distributie, de conservering, enz. zorgvuldig moeten worden nagegaan, en mijnheer de Voorzitter, ik stel mij de vraag: wij waren aanwezig in Ethiopië, de bestellingen waren geplaatst, alles was voorradig, maar het was niet op de plaats en het moment waar de hongersnood was. Vandaar de vraag of wij toch onze instrumenten niet moeten verfijnen.

Corrie
Mijnheer de Voorzitter, ik ben heel blij met de verlenging en aanpassing van het Voedselhulpverdrag en ik dank de rapporteur voor haar werk.
Het voorstel van de Commissie heeft wat kritiek ontlokt aan de Begrotingscommissie omdat een volledig financieel overzicht ontbreekt, maar ik moet zeggen dat het veranderlijke karakter van voedselhulp het heel moeilijk maakt om betrouwbare financiële cijfers te presenteren Nu de voedselhulp naar mijn mening terecht wordt uitgebreid, en zich niet meer beperkt tot graanproducten, is dit zelfs nog moeilijker.
Het doet me bijzonder veel genoegen in het nieuwe verdrag te lezen dat de minst ontwikkelde landen en de landen met het laagste inkomen voorrang krijgen als er voedselhulp wordt verstrekt. Ook ben ik blij dat er krachtiger maatregelen zijn getroffen om de plaatselijke agrarische ontwikkeling en de aankoop van producten op de lokale markt te bevorderen, omdat dit de lokale economieën en de lokale landbouw stimuleert. In veel Afrikaanse gebieden ten zuiden van de Sahara zullen gewassen waarschijnlijk nooit meer groeien, tenzij er een plotselinge klimaatsverandering optreedt. Ik denk hierbij met name aan die gebieden waar de woestijn de landbouwgrond letterlijk bedelft. In Ethiopië is de situatie zelfs nog uitzichtlozer; er wordt wel voedselhulp geboden, maar er is geen water om te koken. Water vormt een vraagstuk dat in de toekomst moet worden aangepakt, want straks is het voor de ontwikkelingslanden nog meer waard dan olie.
Het nieuwe verdrag dekt ook vervoers- en aanverwante bedrijfskosten, en dat is goed nieuws. De Begrotingscommissie heeft ook hier kritiek op, maar wat voor zin heeft het voedselhulp af te leveren in de haven van een land als er geen mogelijkheden zijn om het voedsel per vrachtauto of vliegtuig over te brengen naar verafgelegen gebieden waar hongersnood heerst?
Ongetwijfeld hebben voedselhulpprogramma's in het verleden een positief effect gehad daar waar ze konden worden uitgevoerd. Afrika ten zuiden van de Sahara kampt met steeds grotere en onrustbarender problemen, en dat is waarschijnlijk een weerspiegeling van de instabiele situatie in veel van deze landen, die door oorlogen wordt veroorzaakt. Door de oorlogen is het aantal vluchtelingen dramatisch gestegen en wordt het steeds moeilijker voedselhulp te verstrekken. Het is duidelijk dat er een internationaal, juridisch bindend kader moet worden gecreëerd, dat de verplichtingen afbakent en de middelen biedt om de ontwikkelingslanden voedselhulp te kunnen verstrekken. Wij moeten de verlenging van het verdrag en de nieuwe regels daarom met open armen ontvangen.

Kinnock
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur ook feliciteren.
Uit de opmerkingen die wij tot dusver hebben gehoord wordt duidelijk dat we serieuze aandacht moeten schenken aan de regelingen van wereldorganisaties die bedoeld zijn om de voedselvoorziening te vergroten. Recente ervaringen tonen dat overduidelijk aan. Er is steeds minder vertrouwen in welke vorm van voedselhulp dan ook, behalve in de noodhulp. Verplichtingen die via internationale onderhandelingen zijn aangegaan om het probleem van de voedselvoorziening op te lossen, worden mijns inziens niet goed begrepen. De instellingen verzetten zich nog steeds tegen radicale hervorming van het voedselhulpbeleid. Dat blijkt wel uit het gerommel in de marge rondom dit verdrag, waarover opnieuw onderhandeld is. Ik vind de voedselhulpregelingen op basis van het verdrag nog steeds wat gedateerd. De mensen die deze regelingen hebben opgesteld, hadden een wereld in gedachten waarin voedselhulp het belangrijkste onderdeel van ontwikkeling en humanitaire hulp vormde.
Er zijn vanavond al argumenten aangevoerd voor financiële compensatie, voor steun aan de ontwikkeling van de landbouw, voor het beschikbaar stellen van exportkredieten, en voor het lokaal inkopen. Wij begrijpen heel goed wat er met deze criteria en prioriteiten bedoeld wordt. Maar er is niet gesproken over het feit dat de Europese Unie, meer dan enige andere donor, haar woorden in daden heeft omgezet. Dat heeft zij meer dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten gedaan. Wij zijn blij dat in onze begrotingslijn voedselhulp voorrang wordt gegeven aan voedselvoorziening, en dat de begroting voorziet in financiële hulp op dit terrein. Dat is echt heel belangrijk.
De grote uitdaging is te zorgen dat de behoeften van de hongerenden worden vervuld op een manier die het beste aan de omstandigheden ter plaatse tegemoet komt. Er moeten plannen voor de opslag van voedsel komen die gebaseerd zijn op kennis en duidelijkheid. Wij moeten weten waar de voedselvoorraden zijn en hoe we erbij kunnen komen wanneer we ze hebben gelokaliseerd. Daarnaast moeten we toezicht houden op alle voorraden over de hele wereld, zowel die van overheden als van particuliere instanties.
Tot slot moet in het kader van de WTO-discussies het wettelijke recht van alle mensen op toegang tot voedsel worden gewaarborgd. Dit betekent, en velen van ons zeiden dit al tijdens de discussies in Seattle, dat er in elke toekomstige WTO-overeenkomst inzake landbouw onder andere een voedselvoorzieningsclausule moet worden opgenomen. Daarmee zouden we een heel stuk verder komen in onze pogingen om het probleem van de voedselvoorziening op te lossen.

Van den Bos
Dit verdrag is pas succesvol, mijnheer de Voorzitter, als het zichzelf op termijn overbodig maakt. Natuurlijk is structurele voedselhulp noodzakelijk zolang zovelen zo ernstig aan ondervoeding lijden. Het doel van deze preventie is om de eigen voedselvoorziening in de ontwikkelingslanden veilig te stellen en de afhankelijkheid van donorhulp uiteindelijk te beëindigen. Anders gezegd, het doel is dus niet om Europa van zijn landbouwoverschotten af te helpen of om de export van de rijke landen te bevorderen via zachte leningen. De overproductie in de Europese landbouw moet worden aangepakt door drastische hervormingen gericht op marktaanpassing en de armste streken in de wereld dienen niet als dumpplaats gebruikt te worden voor de producten van hardnekkig Europees wanbeleid en onze exportbevordering moet niet gericht worden op de armste en meest kwetsbare landen in de wereld. Het amendement-Fiori ziet alleen het Europees eigenbelang en slaat de plank dan ook volledig mis. Het bewerkt precies het tegendeel van wat werkelijk nodig is, namelijk een strategie die tot zelfvoorziening leidt. Dit betekent dat het accent moet liggen op het stimuleren van de lokale productie. Gebeurt dit niet dan zal de hulp een averechts effect hebben. De lokale producenten worden dan bij voorbaat weggeconcurreerd door gratis of zeer goedkope producten en de getroffen landen blijven afhankelijk van de o zo gulle gevers.
Een juiste strategie houdt ook in dat zachte leningen niet gekoppeld worden aan verplichte inkopen in het donorland. De toegestane 20% kredieten is bovendien ongewenst omdat deze tot valse concurrentie kunnen leiden. In tegenstelling tot wat overeengekomen is moet de voedselhulp beperkt blijven tot financiële bijstand en een assortiment van echt voedsel. Vitaminepillen uit Canada horen daar dus niet bij.
Mijnheer de Voorzitter, is de Commissie met mij van mening dat de Europese voedselhulp zelf stroomlijning verdient en ontdaan zou moeten worden van tijdrovende bureaucratische rimram. Ziet de Commissie daar mogelijkheden toe en kan de hulp niet via één ontwikkelingsbudgetlijn gegeven worden? Het voedselprobleem, mijnheer de Voorzitter, is in principe oplosbaar, zelfs in Afrika. Voorwaarde is een coherent ontwikkelingsbeleid bedoeld om de armoede daar te verkleinen in plaats van de rijkdom hier te vergroten. We moeten niet de portemonnee van weinigen, maar de monden van velen zien te vullen. Alleen dan, als we daarin slagen, is de hulp straks niet meer nodig.

Fiebiger
Mijnheer de Voorzitter, ik kan volledig instemmen met het verslag van mevrouw Schierhuber over de voedselhulp. Ik ben zelf producente van levensmiddelen en val onder de bepalingen die in Berlijn zijn overeengekomen en waarover we een openlijke en uitgebreide discussie hebben gevoerd. Ik ben mij dus maar al te goed bewust van de krankzinnige tegenstrijdigheid tussen enerzijds de manier waarop we de productie in de Europese Unie proberen te beperken en anderzijds de honger in de wereld. Nergens staat geschreven dat het deel van de wereldbevolking dat in een vernield milieu leeft - omdat natuurrampen of oorlog het leven onmogelijk maken - niets te eten mag hebben. Een euro per dag is genoeg om te overleven, en biedt dus uitzicht op de toekomst. Haalbaar is dat in ieder geval. De Europese Unie, de lidstaten, de politiek, de industrie en de wetenschap moeten elk hun verantwoordelijkheid op zich nemen om de muur tussen welvaart en honger op termijn te slechten. Ik vraag mij af waarnaar toekomstige generaties ons zullen beoordelen. Naar de golf van megafusies die tot alsmaar reusachtiger en onbeheersbaarder bedrijven leiden, of naar de mate waarin wij het komende decennium de armoede in de wereld weten te bestrijden? Om dat laatste te bereiken, is een eerste maar noodzakelijke stap de kwijtschelding van de schulden van de ontwikkelingslanden.
In het verslag wordt terecht gewezen op de veelheid aan richtsnoeren ter bestrijding van de armoede. Door mijn beperkte spreektijd kan ik daar nu niet nader op ingaan. Wie de zaak echter zorgvuldig bestudeert, zal merken dat er sprake is van een afweging. Dit blijkt uit zinsneden als: "de hulp wordt in eerste instantie verleend aan de minst ontwikkelde landen" of "vermindering van de armoede en de honger bij de meest kwetsbare groepen". Ik ben blij dat ik niet behoor tot degenen die een onderscheid maken tussen "een beetje honger lijden" en "sterven van de honger", zoals momenteel openlijk gebeurt, zonder dat er verder veel wordt ondernomen.
Terecht wordt in het centrale deel van het verslag gezegd dat wij ernaar moeten streven voedselhulp overbodig te maken. Daarvan kan echter pas sprake zijn als de politiek het erover eens wordt dat honger geen politiek wapen is, en als leidinggevenden in alle geledingen van de maatschappij het erover eens worden dat we de aarde slechts in bruikleen hebben van onze kinderen. Wij beheren de goederen op deze aarde als rentmeesters voor onze nazaten. Als we vanuit die geest handelen, weet ik zeker dat we de armoede doeltreffend kunnen bestrijden.

Laguiller
Mijnheer de Voorzitter, ik ben uiteraard voorstander van voedselhulp aan ondervoede volkeren, ondanks de commerciële belangen die achter deze hulp schuil gaan en de botsende belangen van de rijke landen met betrekking tot dit vraagstuk.
Ik wil allereerst aangeven dat deze hulp maar weinig voorstelt in vergelijking tot de werkelijke behoeften. De Europese Unie laat er zich op voorstaan dat ze zich ertoe verbindt 1.322.000 ton tarwe-equivalent te leveren. In het verslag wordt echter tegelijkertijd geconstateerd dat er in de arme landen 791 miljoen mensen ondervoed zijn. Alleen al in Afrika ten zuiden van de Sahara gaat het om 180 miljoen mensen en ten opzichte van deze regio heeft Europa een bijzondere verplichting. Laten we eens een rekensommetje maken. De hulp die Europa biedt beperkt zich tot iets meer dan 7 kilo tarwe-equivalent per persoon per jaar, dat wil zeggen minder dan 20 gram per dag. In het verslag wordt bovendien op cynische wijze benadrukt dat de voedselhulp de plaatselijke productie niet in de weg mag staan.
Maar het is niet de voedselhulp die de landbouwproductie in veel Afrikaanse landen geruïneerd heeft. Dit is de schuld van de grote Amerikaanse en Europese industriële consortia en landbouwbedrijven. Deze bedrijven hebben immers plantages voor hevea, koffie, aardnoten, katoen en zelfs buiten het seizoen groeiende primeurs opgericht voor de Europese markt, hetgeen ten koste gaat van de teelt van voedingsgewassen in de derde wereld. Wat de voedselproductie betreft hebben we deze ondervoede volkeren gewoonten opgelegd die hen afhankelijk maken van de producten op de wereldmarkt en de winsten van enkele grote Westerse ondernemingen vergroten. We hebben bijvoorbeeld volkeren gedwongen rijst en tarweproducten te consumeren.
In het verslag wordt af en toe gesuggereerd dat het hier om liefdadigheid van Europa gaat en de rapporteur presenteert de hulp ook als zodanig. Maar Europa, en in eerste instantie zijn bevoorrechte klasse, is verantwoordelijk voor het verval van Afrika en het feit dat dit continent niet langer zelfvoorzienend is op voedselgebied. Afrika heeft dus geen behoefte aan liefdadigheid. Het gaat erom dat de Europese en Amerikaanse multinationale ondernemingen dit continent niet langer plunderen en dat Europa de Afrikaanse landen voorziet van eenvoudige machines, waterpompen, industriële producten en al datgene wat hun tijdens het koloniale tijdperk en daarna ontnomen is. Afrika zal op deze wijze zijn landbouw voldoende kunnen ontwikkelen om naar behoren in de behoefte van zijn bevolking te voorzien.
Uiteraard ben ik niet zo naïef te denken dat een mooie resolutie van het Europees Parlement toereikend zal zijn. Er moet een einde komen aan de dictatuur van het grote kapitaal dat Europa en Afrika in zijn greep houdt. De enige reden waarom ik voor dit verslag stem, is dat ik deze hulp niet wil belemmeren.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, wanneer we het over de voedselhulp hebben, mogen we niet vergeten dat op dit moment nog steeds honderden miljoenen mensen ondervoed zijn. Dankzij de inspanningen van onze voorgangers in de Europese instellingen is het aantal ondervoede personen in dertig jaar met meer dan 20% teruggebracht. De laatste jaren is deze tendens vreemd genoeg omgedraaid, ondanks de inzet van de westerse wereld: in sommige delen van onze planeet neemt het aantal ondervoeden voortdurend toe. Deze tendens wordt nog versterkt door recente natuurrampen, of erger nog, oorlogen.
We moeten er dus trots op zijn dat het Europees Parlement en de lidstaten van de Europese Unie zich met dit thema blijven bezighouden. Het doet me genoegen te zien dat de gemeenschapswetgever meerdere malen, bijvoorbeeld bij dit verdrag, heeft laten zien dat hij de voedselveiligheid wil garanderen en niet alleen het bestaansminimum. Deze voedselveiligheid is het uiteindelijke doel van onze hulp. Deze hulp moet over de komende jaren langzamerhand worden vervangen door concrete maatregelen en duurzame middelen, gericht op het vergroten van die veiligheid, zodat hulp en interventies uiteindelijk overbodig zullen zijn.
Ik weet zeker dat onze landgenoten het ermee eens zullen zijn en alle hulpmaatregelen, of beter gezegd alle steun van de Europese instellingen aan minder fortuinlijke volken krachtig zullen steunen. In deze interventie kan ik echter een aspect niet over het hoofd zien, een principe dat ik beschouw als een teken van verantwoordelijkheid tegenover onze medeburgers. Naar mijn mening moet de Europese productie meer op waarde worden geschat. In het verdrag wordt, voor zover ik heb gezien, nergens voorgesteld voorrang te geven aan Europese producten, met name agrarische producten, bij het verstrekken van voedselhulp.
Europa is nog altijd een van de werelddelen met de hoogste landbouwproductiviteit. De Europese Unie is bijvoorbeeld een van de belangrijkste producenten ter wereld van zetmeelhoudende gewassen, onmisbare voedingsmiddelen. De Europese productie maakt een niet te onderschatten deel uit van de wereldproductie. Laten we dat niet vergeten bij het verstrekken van voedselhulp aan de minder bedeelden. Daarom heb ik een amendement ingediend, niet op het verdrag, want dat kan niet worden gewijzigd, maar op de resolutie van mevrouw Schierhuber. Dat amendement is onontvankelijk verklaard, maar het doel ervan was om in dit Parlement een zinvol debat op gang te brengen over een thema dat volgens mij van groot belang is voor onze landbouw, vooral in de moeilijke fase na de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Als laatste wil ik nog eens benadrukken dat het doel van mijn amendement en van deze interventie is de Europese productie te steunen, met name de landbouwproductie. Bij het sluiten van internationale verdragen mogen de Europese uitvoerende organen niet vergeten dat miljoenen mensen voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van Europese producten, niet alleen als consumenten, maar vooral ook als producenten.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren volksvertegenwoordigers, om te beginnen wil ik rapporteur Schierhuber hartelijk danken voor haar verslag en haar voorstel het besluit van de Raad over het Voedselhulpverdrag aan te nemen. Zoals u weet, bestaat de Internationale Tarweovereenkomst uit twee afzonderlijke juridische teksten, namelijk het Graanhandelsverdrag en het Voedselhulpverdrag. Het Graanhandelsverdrag is al in 1995 ten gronde gewijzigd, waardoor het niet nodig was het nieuwe verdrag aan te passen. De Commissie heeft daarom ook gevraagd de geldigheidsduur van het Graanhandelsverdrag tot 30 juni 2001 te verlengen.
Wat betreft het Voedselhulpverdrag daarentegen heeft het voedselhulpcomité besloten opnieuw over de inhoud te onderhandelen en daarbij vooral ook de aanbevelingen van de Conferentie van Singapore te volgen. Het doel van het nieuwe Voedselhulpverdrag van 1999 is bij te dragen tot de voedselzekerheid in de wereld en de internationale gemeenschap beter in staat te stellen acute voedseltekorten te bestrijden en aan de levensmiddelenbehoefte van ontwikkelingslanden tegemoet te komen.
De volgende punten van het verdrag zijn van bijzonder belang. Ten eerste: er moet beter rekening worden gehouden met de voedingsgewoonten in de ontvangende landen. Ten tweede: de donorlanden kunnen voortaan de door hen aangegane verbintenis uitdrukken in tonnen, in bedragen of in een combinatie van tonnen en bedragen. Ten derde: de verdragsluitende landen moeten bij de toekenning van hun voedselhulpbijdrage voorrang verlenen aan de minst ontwikkelde landen en landen met een laag inkomenspeil. Ten vierde: het nieuwe Voedselhulpverdrag bevat strengere bepalingen inzake de bevordering van de landbouwontwikkeling ter plaatse, met inbegrip van driehoekstransacties en aankopen ter plaatse. Meer dan de helft van de betreffende middelen van de Commissie wordt besteed in het kader van dergelijke transacties.
Ten vijfde: voedselbijdragen aan de minst ontwikkelde landen worden uitsluitend verstrekt in de vorm van schenkingen. In totaal moet minstens 80% van de voedselhulp in de vorm van dergelijke schenkingen plaatsvinden, en de aangesloten landen streven ernaar dit percentage verder te verhogen. Ten zesde: wanneer de aangesloten landen bepalen of en in welke mate voedselhulp onder concessionele kredietvoorwaarden op lange termijn deel moet blijven uitmaken van de voedselhulpverdragen, moeten zij rekening houden met wat hierover bij andere multilaterale onderhandelingen over voedselhulp is overeengekomen. De Europese Unie en enkele andere aangesloten partijen hebben verklaard dat voedselhulp op basis van dit soort kredieten naar hun overtuiging niet langer in de lijst met hulpmaatregelen thuishoort. Ons standpunt luidt: voedselhulp moet duidelijk gescheiden worden van de bepalingen inzake commerciële transacties.
Ten zevende: met het nieuwe Voedselhulpverdrag moeten de effectiviteit en de werking van de voedselhulptransacties beter geëvalueerd worden en moet de samenwerking tussen donoren en ontvangers verbeterd worden. Ten achtste: het verstrekken van voedselhulp in het kader van dit verdrag mag op geen enkele wijze worden gekoppeld aan commerciële uitvoer van goederen of diensten naar de ontvangende landen.
Omdat verschillende leden in het debat het hierover gehad hebben, wil ik tot slot graag nog vermelden hoeveel hulp wij momenteel aan Ethiopië leveren. De Commissie en de Gemeenschap zijn in staat van april 2000 tot maart 2001, dus meteen dit jaar, 542.526 ton graan bijeen te brengen. Ik wil er verder nog op wijzen dat wij tijdens de onderhandelingen voortdurend contact hebben gehouden met de ontvangende landen, zodat wij te allen tijde op de hoogte waren van hun standpunt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Fischler.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Hulp aan de ontwortelde bevolkingsgroepen in de ontwikkelingslanden in Latijns Amerika en in Azië
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0065/2000) van de heer Deva, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot verlenging van de geldigheidsduur van verordening (EG) nr. 443/97 van de Raad betreffende acties op het gebied van de hulp aan de ontwortelde bevolkingsgroepen in de ontwikkelingslanden in Latijns Amerika en in Azië (COM(1999) 443 - C5-0146/1999 - 1999/0194(COD)).

Deva
Mijnheer de Voorzitter, het is een hele eer dat ik dit verslag vandaag mag presenteren aan het Parlement. Het is een van de eerste verslagen die de Commissie ontwikkelingssamenwerking behandelt in het kader van de medebeslissingsprocedure. Ik ben in het bijzonder mijn collega's dankbaar die in groten getale zijn komen opdagen om mijn eerste presentatie aan het Parlement en de uitpuilende publieke tribunes bij te wonen. Allen kijken ze reikhalzend uit naar mijn speech.
Dit is een zeer urgente kwestie. Ik hoop dat we dit verslag erdoor kunnen krijgen zonder belangrijke amendementen, behalve dan procedurele, want het gaat om een éénjarige verlenging van een bestaande verordening die steun biedt aan vier miljoen vluchtelingen in gebieden die het zwaarst getroffen zijn door oorlogen of andere rampen. Als we dit verslag niet zo snel mogelijk aannemen in de plenaire vergadering, zal dit ernstige gevolgen hebben voor alle verdere bijstand op het gebied van voedsel, water, huisvesting, onderdak, volksgezondheid en onderwijs aan de meest kwetsbare mensen in de wereld, omdat er geen rechtsgrondslag in de Europese Unie zal zijn om deze steunmaatregelen te ondersteunen en te financieren.
Vandaag behandelen we een voorstel van de Commissie tot verlenging van de op 31 december 1999 verstreken verordening betreffende steun aan ontwortelde bevolkingsgroepen in Azië en Latijns Amerika. Wij stellen een verlenging van één jaar voor, tot 31 december 2000. De verlenging van de verordening zal ons in staat stellen 40 miljoen euro extra te besteden tot het einde van dit jaar.
Tussen 1997 en 1999 heeft het Parlement zijn goedkeuring gehecht aan de besteding van 240 miljoen euro. De verordening is vervallen op 31 december 1999. Door deze verordening vandaag met een jaar te verlengen, geven we de Commissie ook de tijd om een nieuwe verordening op te stellen, waarvan ik hoop dat het zal gaan om een meerjarige verordening die de huidige eenjarige vervangt. Bij de opstelling van deze nieuwe verordening, die op een later tijdstip in werking zal treden, zal men moeten voortbouwen op en rekening houden met de bestaande verordening alsook met het jaarverslag en de evaluatie die de Commissie heeft beloofd heel binnenkort te zullen voorleggen aan Parlement en Raad, in ieder geval niet later dan september.
Het oorspronkelijke verslag van het Europees Parlement over de huidige verordening, het verslag-Howitt, was heel goed opgesteld. Het heeft voor aanzienlijke verbeteringen gezorgd in het huidige ontwerp en aldus een belangrijke rol gespeeld bij de uitwerking en verbetering van de tekst die uiteindelijk is aangenomen. Het is vooral aan het Parlement te danken dat in de verordening sterker de nadruk is gelegd op milieukwesties, aanvullende steun voor en samenwerking met lokale opvanggemeenschappen, bevordering van speciale hulpprogramma's voor vrouwelijke vluchtelingen, met name slachtoffers van verkrachting, en een duidelijk voorschrift voor de handhaving van het beginsel van "niet-uitzetting", dit wil zeggen de bescherming tegen gedwongen terugkeer.
De heer Howitt is vervolgens een zeer constructieve dialoog begonnen met het Ierse voorzitterschap en met de Commissie om de ontwerptekst te verbeteren. Daarnaast - en nog belangrijker - werden er meer dan 50 NGO's geraadpleegd. Het Parlement heeft dus een belangrijke rol gespeeld in de totstandbrenging van zowel de verordening als het verslag.
Al sinds 1984 is steun aan ontwortelden, vluchtelingen, repatrianten en binnenlandse ontheemden in Latijns-Amerikaanse en Aziatische ontwikkelingslanden een belangrijke post op de Gemeenschapsbegroting. Volgens schattingen van de UNHCR zijn er 4,8 miljoen in Azië en zo'n 88.000 in Latijns Amerika. Daarvan zullen er 2,9 miljoen Afghaanse vluchtelingen - 40% in Pakistan en Iran en de overige 60% in Afghanistan zelf - verder geholpen kunnen worden door de huidige verordening en de verlenging die in dit verslag wordt voorgesteld. In totaal hebben wij reeds 24,3 miljoen euro gegeven aan Afghaanse vluchtelingen, en verder 960.000 euro aan Thailand, 6 miljoen aan Sri Lanka, 11,8 miljoen euro aan Birma en 1,8 miljoen aan Nepal. In Afghanistan werden ongeveer 2 miljoen mensen geholpen door een mijnruimingsprogramma, dat van cruciaal belang is om de toestand in dit land te normaliseren.
We zouden dus in zekere zin de noodzaak van een duurzame oplossing kunnen uitstellen door dit voorstel goed te keuren. De betrokken instellingen zouden echter ook de kans krijgen om een diepgaande dialoog over dit vraagstuk te voeren, zodat we hopelijk al in 2001 een meer definitieve oplossing kunnen vinden.
Dit verslag reikt ook zinvolle oplossingen aan op het gebied van asielzoekers. Het Parlement, onze Europese instellingen, stellen een oplossing voor waarbij we de mensen helpen op de plaatsen waar de problemen zijn. We kunnen verhinderen dat mensen naar hier willen of moeten komen door hulp te bieden op de plaatsen waar problemen zich voordoen. Het centrale doel van mijn verslag is hulp te bieden aan mensen in oorlogsgebieden, in verwoeste delen van de wereld, om ze te helpen terugkeren naar een normale leefsituatie, met fatsoenlijke instellingen en gezondheidsvoorzieningen en behoorlijke infrastructuur, zodat ze niet meer gedwongen worden om rond te reizen als asielzoekers of vluchtelingen.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, mag ik er allereerst op wijzen dat het bijzonder eigenaardig is dat we in mei 2000 discussiëren over de verlenging van een verordening die al december jongstleden is vervallen en die op grond van het voorstel van de Commissie opnieuw zou vervallen over zeven maanden. Als rapporteur van het Parlement voor de oorspronkelijke resolutie van vier jaar geleden kan ik alleen maar zeggen dat dit getuigt van een gebrek aan politieke wil in Europa om vijf miljoen vluchtelingen te helpen in Azië en Latijns Amerika, waarvan sommigen behoren tot de allerarmsten in de wereld.
Maar nu we toch een beslissing moeten nemen, kan ik meedelen dat de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten de aanbeveling van de rapporteur om deze verordening met zo min mogelijk amendementen aan te nemen, zoals in principe reeds werd overeengekomen met de Raad, ondersteunt. Op die manier kunnen we zorgen voor een snelle goedkeuring van de verlenging in eerste lezing, wat concreet betekent dat onze vluchtelingenprogramma's dit jaar gewoon door kunnen gaan in plaats van te worden afgelast. Deze programma's zijn nog altijd even noodzakelijk als vier jaar geleden. Het heeft geen zin dat wij in het Parlement debatteren over de oplossing van conflicten als we vervolgens, wanneer de wapens zijn neergelegd of de eerste humanitaire noodhulp is uitgeput, moeten constateren dat de enige steunfondsen waarmee we mensen kunnen helpen niet beschikbaar zijn.
Deze verordening heeft ons in staat gesteld tussenbeide te komen in landen waar ernstige conflicten heersen en zware mensenrechtenschendingen plaatsvinden. Bijvoorbeeld in Afghanistan, dat alle records op het gebied van vluchtelingen heeft gebroken: zes miljoen vluchtelingen hebben het land sinds 1992 verlaten - de grootste en langst bestaande vluchtelingenbevolking ter wereld. Of de bescherming van Birmese volkeren die door terreur uit hun land zijn verjaagd. Het ene conflict is nog niet ten einde of het andere begint, zoals de half miljoen vluchtelingen die naar verwachting in december terugkeren naar Timor zullen aantonen.
Wat deze verordening betreft, weten we dat daarover onenigheid bestaat in de Raad. Dat geldt overigens ook voor de Commissie, en dat betreur ik, mijnheer Patten. Terwijl de Commissie gelijkaardige projecten in Afrika volop heeft gesteund, is zij er in Latijns Amerika niet in geslaagd de problemen van vluchtelingen, waaronder veel binnenlandse ontheemden, krachtdadig aan te pakken.
Zoals u weet, hou ik mij al jaren bezig met de problemen in verband met het gewelddadige conflict in Colombia en heb ik dit land in de loop der jaren meermaals bezocht. Alleen al in Colombia zijn er sinds 1996 zo'n 800.000 binnenlandse ontheemden; tussen januari en juni zijn er daar nog eens 123.000 bijgekomen. Het is een schande dat de Europese Commissie dit probleem met deze verordening niet heeft kunnen aanpakken. Het soort verdrijvingen dat we hebben gezien in Colombia heb ik ook zien gebeuren in Chiapas, in het zuiden van Mexico, waar de aanwezigheid van internationale hulpverleners essentieel is voor de bescherming van de mensenrechten.
Tot slot zou ik de heer Deva willen feliciteren met zijn verslag, hem willen bedanken voor zijn vriendelijke woorden en zijn betoog willen ondersteunen. Ik weet dat hij aandachtig zal luisteren naar de commissaris, om te zien of deze zal beloven dat er een voorstel voor een meerjarige verordening komt en dat er jaarverslagen zullen worden verstrekt. Samen met de heer Deva vragen wij deze dingen aan u, mijnheer Patten, en als we geen bevredigende antwoorden krijgen, zullen de socialisten aan deze kant van het Huis de heer Deva steunen, wanneer hij een heel ander standpunt over dit verslag inneemt.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Deva voor het zeer goede verslag, waarvan men kan zeggen dat de tekst even lang is als die van de Commissie kort is. Dat wij een snel geschreven en daarom zeer korte en eenvoudige tekst van de Commissie hebben gekregen, zegt iets over de verhouding die er momenteel tussen het Parlement en de Commissie heerst. Zoals de heer Howitt opmerkte, is dit niet zeer bemoedigend, vooral nu de verordening reeds vier à vijf maand is afgelopen, maar dat zijn wij eigenlijk gewend, hoewel ik niet denk dat de heer Patten kwade bedoelingen heeft. Het is gewoon de manier van doen in parlementen. Wij krijgen een verslag in handen, waarin staat dat de verordening verlengd moet worden. Dit gebeurt vier maanden nadat de looptijd van de verordening is verstreken. Op die manier stelt men het Parlement voor een voldongen feit en kunnen wij niet anders dan de verlenging aanvaarden. Anders zullen er nog meer mensen van honger en ontbering sterven. Dit is geen correcte aanpak en net als de heer Deva en enkele collega's wil ik graag horen wat de heer Patten hierover te zeggen heeft. Dit gezegd zijnde, vind ik dat wij dit voorstel zo snel mogelijk ten uitvoer moeten leggen. Wij moeten proberen zo goed mogelijk te helpen en hopen dat het in de toekomst beter lukt. Er is één aspect dat ook de heer Deva heeft aangehaald en waaraan wij in de toekomst meer aandacht moeten besteden: de situatie van vrouwen en kinderen, die in deze omstandigheden zeer problematisch is en altijd zal zijn. Het is daarom noodzakelijk op dit gebied inspanningen te doen en goede methodes te vinden met de hulp van NGO's en andere personen die een nuttige bijdrage kunnen leveren.

Maes
Voorzitter, ik wil mij graag aansluiten bij de zware kritiek die geuit is door de parlementaire Commissie begrotingscontrole en de Commissie ontwikkelingssamenwerking en hun weerslag gevonden hebben in het nochtans zeer constructieve verslag van de heer Deva. Die commissies klagen aan dat de jaarlijkse rapporten niet werden afgeleverd door de Commissie, en wat nog erger is, ook de onafhankelijke evaluaties bleven uit, hoewel die natuurlijk noodzakelijk zijn om ons duidelijk te maken dat er zeker grond is om de geldigheidsduur van de verordeningen te verlengen. Maar hoe kunnen wij dat als wij niet over de gepaste rapporten beschikken?
Wellicht is ook hier sprake van achterstallige betalingen, onnodig gecompliceerde procedures voor financiële controle en versnippering van de inspanningen, zoals dat in andere kritieken al gebruikelijk is. Ook het feit dat de besteedde bedragen niet in verhouding staan tot de aantallen ontheemden laat vragen rijzen. Van de 240 miljoen euro, mijnheer de commissaris, werd 40% toegewezen aan Latijns Amerika met minder dan 1% van de vluchtelingen in de wereld, en 60% aan Azië met 40% van de ontheemden. Ware het niet dat door een plotse stopzetting van de programma's ongewenste effecten zouden veroorzaakt worden en wij onschuldige slachtoffers zouden maken, dan zouden wij het advies van de Commissie begrotingscontrole volgen, maar nu zullen wij de heer Deva volgen in zijn aanbeveling. Hij zegt, laat ons dat programma voor één jaar verlengen, maar intussen heeft de heer Howitt al opmerkzaam gemaakt op het feit dat in feite de zaak al een half jaar verstreken is. Wij hopen dat intussen het rapport wel degelijk wordt afgeleverd alsmede een ernstige evaluatie. Het gaat hier, mijnheer de Voorzitter, niet om humanitaire hulp maar om levensvatbare projecten gericht op zelfvoorziening en herintegratie van vluchtelingen en ontheemden, ex-soldaten, enz. Dan zouden wij toch moeten kunnen resultaten voorleggen en vaststellen dat er inderdaad een verminderde afhankelijkheid is inzake hulp.
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn bereid om aan de Commissie nog een stukje respijt te geven omdat we weten dat heel veel mensen grote inspanningen doen en omdat ook het Parlement niet helemaal vrijuit gaat met de Raad die u niet voldoende van personeel voorziet, maar ik denk dat wij in elk geval de verplichting die de Commissie heeft ten aanzien van het Parlement zullen moeten laten nakomen want anders heeft deze samenwerking eigenlijk geen zin.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt een eenvoudige zaak: even het jaartal 1999 veranderen in 2000 en de Europese Unie kan een jaar langer acties steunen ten behoeve van ontwortelde bevolkingsgroepen in Latijns Amerika en Azië. Er is echter meer aan de hand. Daarvan getuigen de adviezen van de Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole
De Commissie heeft zich bij de uitvoering en evaluatie van dit programma niet van haar beste kant laten zien. Tot nu toe is er weinig nagedacht over het functioneren van dit programma. Goede jaarlijkse evaluatieverslagen ontbreken. Bovendien ontbreekt nog steeds een langetermijnvisie voor dit programma. Ik vind het daarom juist de goedkeuring van verlenging van dit programma afhankelijk te maken van de beschikbaarheid van verslagen. Het Parlement moet op die manier de Commissie dwingen verantwoording af te leggen over de besteding van ontwikkelingsgelden.
Dit alles neemt niet weg dat in de ontvangende landen soms sprake is van schrijnende situaties. Waar de Europese Unie kan, moet zij helpen. De rol van de nationale lidstaten is daarbij echter minstens even belangrijk. Op Europees niveau lopen we immers voortdurend het gevaar beloften te doen, die we vanwege budgettaire beperkingen niet kunnen waarmaken. Een langetermijnoplossing voor de geschetste problemen vereist vooral een goede coördinatie van de inspanning van de lidstaten. Niet meer en niet minder.

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft niet alleen een politieke, maar ook een morele verantwoordelijkheid om buiten haar grondgebied mensen in nood te helpen, en dit zoveel mogelijk op voet van gelijkheid. Aangezien dat het doel is van dit verslag, verdient de rapporteur, de heer Deva, mijn felicitaties.
Door mensen in nood te helpen wanneer we dat kunnen, helpen we uiteindelijk onszelf. De bijbel heeft het zoals altijd bij het rechte eind wanneer er staat geschreven dat er een manier van geven is die niet armer maakt. Het tegendeel is ook waar. Geld oppotten maakt wel degelijk armer. Landen die getroffen zijn door zware binnenlandse conflicten, waarvan onschuldige slachtoffers de wrange vruchten plukken, en landen die vluchtelingen aansporen om huiswaarts te keren, moeten worden geholpen. Feit is dat deze vluchtelingen vooral bestaan uit vrouwen en kinderen. Dit is een reden te meer om zo snel mogelijk op te treden. Voedselhulp, water en sanitair, behuizing en onderdak, onderwijs: dit zijn natuurlijk de topprioriteiten. Het verheugt mij dat dit in het verslag wordt erkend.
Mijns inziens moet de Commissie de vier amendementen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking aanvaarden, en ik hoop dat commissaris Patten, die mij in zijn vorige functie weinig bevredigende antwoorden kon geven, ons vandaag misschien een kerstgeschenk in het vooruitzicht stelt. Het is van essentieel belang dat de Commissie jaarverslagen voorlegt aan het Parlement en de Raad, zoals is vastgesteld in het verslag. Als deze verslagen er niet komen, zal ik niet voor een verlenging van deze verordening stemmen. Ik vind dat de Commissie op deze vraag moet antwoorden en ons moet inlichten over haar plannen.
Het financiële kader moet overeenstemmen met de bepalingen die reeds werden overeengekomen. Deze bepalingen moeten strikt worden nageleefd, en de voorgestelde wijziging is absoluut noodzakelijk. De nieuwe tekst over de comitologie is noodzakelijk. Om de langetermijnperspectieven van deze verordening te kunnen evalueren, moet het Parlement beschikken over onafhankelijke evaluatierapporten, teneinde de Commissie te kunnen aansporen tot het maken van de noodzakelijke verbeteringen. Wanneer de Commissie denkt de besteding van financiële middelen te kunnen optimaliseren en aldus het doel van deze verordeningen beter kan helpen verwezenlijken, dan moeten wij kunnen beschikken over de desbetreffende informatie, zodat we daarover een goed, degelijk en gezond debat kunnen voeren.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie stelt voor de bestaande verordening te verlengen. Volgens deze verordening is de Commissie verplicht jaarlijks verslag uit te brengen aan het Parlement en de Raad, wat zij niet gedaan heeft. Het programma mag echter niet stopgezet worden, omdat dit ten koste van de begunstigden gaat. Een verlenging is noodzakelijk, maar niet vóór wij een evaluatie gezien hebben. De Commissie beloofde de evaluatie voor maart, daarna voor april, toen werd het mei, maar ze is er nog steeds niet. Een onafhankelijke evaluatie is noodzakelijk om zeker te zijn dat het geld op de juiste manier besteed wordt. De bedoeling van een evaluatie is immers de toekomstige programma's te verbeteren. Alles wat met ontwikkelingshulp te maken heeft, ook de rehabilitatie van vluchtelingen, dient onder het directoraat-generaal voor ontwikkeling te komen. Dit directoraat-generaal heeft immers de nodige deskundigheid en moet daarom ook de verantwoordelijkheid dragen. De Rekenkamer heeft ook kritiek geuit op het gebrek aan duidelijkheid tussen de verschillende initiatieven. Gebrek aan coördinatie is onhoudbaar en schadelijk voor een programma. Ik ben blij dat mijn amendement steun krijgt, vooral van de Commissie begrotingscontrole. Met dit amendement wil ik bereiken dat het programma slechts verlengd wordt als de Commissie haar deel van de overeenkomst is nagekomen en jaarverslagen en evaluaties heeft voorgelegd. Zonder dit amendement zou de Commissie kunnen ontsnappen zonder ook maar één evaluatierapport te hebben voorgelegd sinds de verordening in 1997 in werking is getreden. Voorts stel ik vast dat mijn goede vriend, de heer Dell'Alba van het Parlement, zijn kletskoek heeft laten drukken en als bijlage aan mijn advies heeft toegevoegd. Dat behoort tot zijn verantwoordelijkheid. Hij kreeg in de commissie in elk geval geen steun, want hij was de enige die tegen stemde.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, laat ik om te beginnen mijn vriend en geachte collega bedanken voor zijn buitengewoon goed doordachte verslag en de zorg en aandacht waarmee hij dit vraagstuk van het vluchtelingenprobleem in Azië en Latijns Amerika heeft behandeld. Alle sprekers in dit Parlement en iedereen daarbuiten is het erover eens dat dit een uitstekend verslag is. Van mijn kant kan ik alleen maar zeggen dat ik niet anders had verwacht van mijn goede vriend.
Verordening 443/97 inzake vluchtelingenhulp is ontegensprekelijk een belangrijk instrument. Het is een instrument dat bedoeld is voor hulpacties die niet vallen onder humanitaire hulpverlening - mevrouw Maes heeft dit onderscheid heel duidelijk gemaakt. Het ondersteunt projecten van NGO's en internationale organisaties als de VN en de UNHCR en bevordert maatregelen die gericht zijn op de verbetering van levensomstandigheden, niet enkel van repatrianten, maar ook van de gemeenschappen waarin zij zich moeten integreren. In dit verband wordt bijzondere aandacht besteed aan de ruiming van mijnen - een punt dat mijn vriend en waarde collega heeft behandeld - de wederopbouw van landbouwsystemen, het zorgen voor bestaanszekerheid en het aanpakken van de belangrijkste problemen op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs.
Verscheidene leden hebben het goede en praktische werk dat in het kader van deze verordening wordt verricht duidelijk in het licht gesteld. Ik heb met name nota genomen van wat de heer Howitt zei over geografisch evenwicht. Nog een paar leden hebben dit thema aangesneden.
Ik heb ook nota genomen van wat de heer Paisley heeft gezegd over onze morele plichten tegenover vluchtelingen. De heer Paisley en ikzelf zijn het niet altijd eens met elkaar, maar ik hoop dat dit een kwestie is waarin we één lijn kunnen trekken en zelfs citaten kunnen uitwisselen uit zowel het Oude als het Nieuwe Testament.
In de lente van 1998 is de Commissie begonnen met de voorbereidingen voor de hernieuwing van deze verordening. Deze werkzaamheden werden echter vorig jaar onderbroken door het ontslag van de Commissie. Er werd besloten om als tussenstap een verlenging van de huidige verordening tot het einde van 2000 voor te stellen. Een voorlopige versie van het verslag over de activiteiten van de Commissie tijdens de drie jaar van de tenuitvoerlegging van de verordening, van 1997 tot 1999, werd overhandigd aan de heer Miranda, voorzitter van de Commissie ontwikkelingssamenwerking van het Parlement, en natuurlijk ook aan de rapporteur.
Daarnaast zijn ook de voorlopige resultaten beschikbaar gesteld van een lopende externe evaluatie van de tenuitvoerlegging van de verordening. Het definitieve evaluatierapport zal tegen september van dit jaar worden voorgelegd aan het Parlement.
En dan kom ik nu op de amendementen: de Commissie is het over het geheel genomen eens met de vier amendementen die het Parlement heeft ingediend. Desalniettemin zou ik betreffende amendement 1 opnieuw willen onderstrepen dat het ontwerpverslag over de activiteiten van de Commissie reeds werd overhandigd aan de Commissie ontwikkelingssamenwerking en dat de officiële voorlegging ten laatste juni aanstaande zal plaatsvinden.
De Commissie gaat akkoord met amendementen 2 en 3 omdat deze in de lijn liggen van het bestaande kader van de interinstitutionele samenwerking op het gebied van begrotingsdiscipline en comitologie.
En dan zou ik nu willen ingaan op amendement 4. Ik begrijp dat het Parlement het onafhankelijke evaluatierapport heel spoedig wil ontvangen. Een aantal leden heeft gesteld dat het Parlement het rapport tegen juli zou moeten hebben. Wij zijn echter van mening dat gezien de late implementatie van het programma 1999, waardoor sommige activiteiten nu pas van start gaan, het beter zou zijn om het rapport twee maanden later, laten we zeggen in september, te voltooien. Het moet immers een grondig en uitgebreid rapport worden en zo beschikken we over voldoende tijd om de activiteiten van 1999 te evalueren.
Zoals u echter weet, is de evaluatie reeds bezig, en ik zal u alle tussentijdse verslagen doen toekomen zodra deze beschikbaar zijn. Dit is een ondubbelzinnige belofte van mijn kant. Ik hoop dat het Parlement kan instemmen met deze aanpak. Er werd verwezen naar de nieuwe verordening. Ik kan bevestigen dat de nieuwe verordening momenteel wordt voorbereid. Daarin zal rekening moeten worden gehouden met de conclusies van het evaluatierapport, en alvorens de verordening voor te leggen aan de wetgevende macht, zullen we er in de Commissie zeker van moeten zijn dat we in staat zijn voldoende personeel te mobiliseren om de verordening succesvol te kunnen implementeren.
In de amper zeven maanden dat ik commissaris ben, is mijn ervaring dat we al te vaak dingen ondernemen zonder eerst te hebben verzekerd dat we de middelen hebben om ze ten uitvoer te brengen. Het is belangrijk dat we eerlijk zijn tegenover onszelf over wat we precies willen en hoe we dat kunnen bereiken.
Alvorens te besluiten zou ik nogmaals het Parlement willen bedanken voor zijn ondersteuning van de verlenging van de geldigheidsduur van dit belangrijke instrument. Ik kan de leden verzekeren dat ik nota heb genomen van de kritiek en de wensen die in de loop van dit debat zijn geuit. Ik ben oud genoeg en heb voldoende ervaring in de politiek om onderscheid te kunnen maken tussen een staande ovatie en boegeroep, en ik heb geen zin om nog eens een debat mee te maken over een belangrijk onderwerp als dit, waarin vooral goedbedoelde kritiek de boventoon voert. Dus ik hoop dat we de volgende keer dat we over dit belangrijke onderwerp discussiëren, een beter figuur zullen slaan.
Deze discussie draait om belangrijke technische details, maar in de eerste plaats, zoals de geachte leden hebben onderstreept, om menselijke drama's, die al deze maatregelen noodzakelijk maken, en daarom moeten we ervoor zorgen dat we zo snel en efficiënt mogelijk optreden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Overeenkomst EG/Zwitserland
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0118/2000) van de heer Carraro, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van overeenkomsten tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Zwitserse Bondsstaat, anderzijds (7260/2000 - COM(1999) 229 - C5-0204/2000): 1. over het vrije verkeer van personen (9748/1999 - C5-0197/2000 - 1999/0103(AVC)); 2. over het luchtvervoer (9749/1999 - C5-0198/2000 - 1999/0104(AVC)); 3. inzake het goederen- en personenvervoer per spoor en over de weg (9750/1999 - C5-0199/2000 - 1999/0105(AVC)); 4. inzake wetenschappelijke en technologische samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en de Zwitserse Bondsstaat, anderzijds (9751/1999 - C5-0200/2000 - 1999/0106(AVC)); 5. betreffende sommige aspecten van overheidsopdrachten (9752/1999 - C5-0201/2000 - 1999/0107(AVC)); 6. inzake de handel in landbouwproducten (9753/1999 - C5-0202/2000 - 1999/0108(AVC)); 7. inzake wederzijdse erkenning van de overeenstemmingsbeoordeling tussen de Europese Gemeenschap en de Zwitserse Bondsstaat (9755/1999 - C5-0203/2000 - 1999/0109(AVC)).

Carraro
Mijnheer de Voorzitter, deze ontwerpaanbeveling vormt het eindpunt van een politiek en institutioneel proces dat ongeveer tien jaar geleden door de toenmalige voorzitter van de Commissie, Delors, in gang is gezet. Deze beoogde de toetreding, in het begin van de jaren negentig, van Zwitserland tot de toenmalige Europese Economische Ruimte.
Dit project werd, zoals bekend, geblokkeerd door de uitslag van het referendum in Zwitserland van december 1992, waarin de Zwitsers zich uitspraken tegen de toetreding van hun land tot de Europese Gemeenschap, zij het met een minieme meerderheid.
Na het referendum brak een periode van onzekerheid aan, waarin grotendeels sectoriële overeenkomsten werden gesloten. Daaraan maakt dit pakket van zeven overeenkomsten nu een einde. Het betreft zeven strikt economische overeenkomsten met niettemin een grote, omvattende reikwijdte, over het vrije verkeer van personen, het luchtvervoer, het goederen- en personenvervoer per spoor en over de weg, wetenschappelijke en technologische samenwerking, overheidsopdrachten, landbouwproducten en het gelijkvormigheidsattest. Bovendien is op instigatie van de Europese Gemeenschap een clausule toegevoegd die bepaalt dat deze overeenkomsten alleen samen van kracht kunnen worden of samen verworpen kunnen worden.
Daarom worden deze ontwerpwetgevingsresoluties samen ingediend en in stemming gebracht. Om technische redenen worden ze gescheiden, maar ze kunnen alleen als pakket worden goedgekeurd en toegepast.
De overeenkomsten zijn al in juni 1999 ondertekend en op 8 oktober 1999 door het Zwitserse parlement geratificeerd. Morgen moeten ze dan door het Europees Parlement worden bekrachtigd. Ik wil de collega's er ook op wijzen dat het Zwitserse volk zich op 21 mei in een referendum nog eens kan uitspreken over dit pakket overeenkomsten en dus over de betrekkingen met de Europese Unie. Het moge duidelijk zijn dat dit referendum naar de vorm en de inhoud verschilt van dat van 1992. In 1992 moesten de Zwitsers zich uitspreken over de toetreding tot de Europese Unie, terwijl zij op 21 mei zullen stemmen over goedkeuring of verwerping van een pakket strikt economische overeenkomsten, zonder de politieke implicaties van de overeenkomsten van 1992.
Ik acht het van grote betekenis dat het Parlement hierover stemt en, als dit de mening van het Parlement is, zijn instemming betuigt voordat op 21 mei het referendum in Zwitserland wordt gehouden. Het advies van de Commissie Industrie was vrijwel unaniem positief, evenals dat van de andere betrokken parlementaire commissies. Wij willen daarmee natuurlijk op geen enkele manier inbreuk maken op de soevereiniteit van het Zwitserse volk, maar ik zie het als een teken van vertrouwen in de ontwikkeling van een gemeenschappelijke Europese Economische Ruimte en toenemende integratie van de markten en economieën van de deelnemende landen, waaronder Zwitserland natuurlijk een centrale plaats inneemt. Deze ontwikkelingen zijn in het belang van beide partijen en prevaleren boven procedurele schermutselingen.
Het is naar mijn mening een belangrijk, positief politiek sein dat dit pakket in het Parlement in stemming wordt gebracht voor 21 mei, dankzij de voorzitter van de commissie industrie en de betrokken diensten. Het Zwitserse volk is zo in de gelegenheid zich uit te spreken over een definitief normatief kader. Het advies van de commissie industrie is onverdeeld positief. Wij hopen dat dit advies morgen door het Parlement zal worden overgenomen.

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik de rapporteur van de commissie ten principale voor het consistente verslag. Ik dank de Commissie voor haar medewerking tijdens de onderhandelingen.
Mijn commissie, vrijheden en rechten van de burger, begroet deze overeenkomst. Ik onderstreep het belang van een algemene visie op dit gebied. Tijdens mijn werkzaamheden voor dit advies stelde ik namelijk vast dat EU-burgers die in Zwitserland wonen en werken, verschillende problemen en moeilijkheden ondervinden. In bepaalde gevallen was er regelrecht sprake van discriminatie. Het lijdt geen twijfel dat dit nieuwe voorstel goede mogelijkheden biedt om de bestaande problemen op te lossen en nieuwe problemen te verhinderen. In dit verband denk ik bijvoorbeeld aan het inreisrecht, het vestigingsrecht, de mogelijkheid actief deel te nemen aan de arbeidsmarkt, de coördinatie van de socialezekerheidssystemen, het vestigingsrecht voor studenten en personen die geen beroepsactiviteit uitoefenen alsook nieuwe mogelijkheden voor grensarbeiders.
Net als de rapporteur van de commissie ten principale wil ook ik onderstrepen hoe belangrijk het is dat ons advies vóór het referendum in Zwitserland komt - niet omdat de Zwitserse burgers zich voor of tegen het advies moeten uitspreken - maar om onze bereidheid tot verdere samenwerking met Zwitserland te tonen. Mijn commissie heeft enkele mogelijke samenwerkingsgebieden naar voren geschoven, bijvoorbeeld de strijd tegen de vrouwenhandel alsook tegen de georganiseerde en economische criminaliteit. Wij vinden deze overeenkomsten, vooral die over het vrije verkeer, zeer belangrijke elementen in de samenwerking tussen de EU en Zwitserland.

Grosch
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur graag bedanken en hem feliciteren met zijn verslag. De voltallige Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme is verheugd over deze overeenkomsten, omdat het zoals bekend moeilijk was tot een akkoord te komen waarin zowel de vrije concurrentie als het milieu op evenwichtige wijze aan bod kwamen en waarin tevens een voor beide partners bevredigende oplossing gevonden werd, met name inzake vervoer.
De twee overeenkomsten die ons rechtstreeks aanbelangden en die wij onderzocht hebben, betreffen luchtvaart, wegverkeer en spoorwegen. Daarbij mogen we niet uit het oog verliezen dat Zwitserland wat betreft luchtvaart sowieso al lid was van talrijke internationale conferenties en organisaties, en zodoende al een en ander in zijn wetgeving had overgenomen van wat wij in de Europese Unie het acquis communautaire noemen. Van de grootste praktische betekenis is de overname van de verordening betreffende het liberaliseringspakket. De vervoerscommissie ziet het wel als een klein zwak punt dat het verdrag inzake belastingvrije verkoop - de duty free - niet van toepassing is op Zwitserland.
Complexer en ook interessanter is de discussie over het weg- en spoorwegvervoer. Het experiment dat in dit verband wordt voorgesteld, is bijzonder interessant. Zwitserland ziet geleidelijk af van zijn beperkingen voor vrachtwagens. Tegen 2004 gaat de gewichtslimiet eerst naar 34 ton en vervolgens naar 40, en bovendien zal het zijn quota afschaffen. Tot slot komt daarvoor een tolheffing in de plaats die gemiddeld rond de 200 euro zal liggen. U zult begrijpen dat dat voor de nodige kritiek van de vervoersbedrijven zal leiden.
Die kritiek is in mijn ogen ook gerechtvaardigd. Vervoersbedrijven kunnen namelijk ook investeren in milieuvriendelijke vrachtwagens, en daarmee wordt onvoldoende rekening gehouden bij de tolheffing. Maar wat de vervoerscommissie nog veel belangrijker vond, was dat er met deze overeenkomsten richtingen ingeslagen worden die volledig in overeenstemming zijn met het vervoersbeleid van de Europese Unie. Dat bestaat erin enerzijds de druk op de wegen te verminderen, en anderzijds de trein te stimuleren. Wat hier tussen de Europese Unie en Zwitserland staat te gebeuren, beschouwen wij als een proefproject. Bovendien kunnen we nu zien in hoeverre het vervoersbeleid - dat wij als theoretisch beschouwen - ook in daden kan worden omgezet.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Sociaal-democraten en ik persoonlijk zijn bijzonder ingenomen met deze overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Zwitserse Bondsstaat. Dit is een stap in de goede richting. Zwitserland ligt immers midden in Europa, maar nog niet in de Unie. Met de afronding van de bilaterale onderhandelingen worden de betrekkingen tussen de Unie en Zwitserland op een nieuwe leest geschoeid. Wij hopen allemaal dat het Zwitserse volk over enkele weken zal instemmen met deze overeenkomsten.
Toch zijn er nog een paar punten die moeten worden opgehelderd. Ik denk hierbij nu eens niet aan een verbetering van de samenwerking bij de bestrijding van belastingontduiking, die ten koste gaat van de Europese belastingbetaler. Waar ik mij vanavond uitsluitend toe wil beperken, is het vrije verkeer van personen, meer in het bijzonder de problematiek van de grensarbeiders. In totaal zijn er 140.000 grensarbeiders die vanuit Duitsland, Frankrijk, Italië en Oostenrijk naar Zwitserland oversteken. Deze mensen zijn massaal het slachtoffer van de recente verslechtering van de Zwitserse pensioenregelingen. Voor de tiende herziening van de Zwitserse ouderdoms- en nabestaandenpensioenen - officieel de Alters- und Hinterbliebenenversicherung - bestond daar het zogenaamde echtgenotenpensioen - de zogenaamde Ehepaarrente -, waarop de woonplaats van de man of de vrouw niet van invloed was.
Met de onlangs van kracht geworden tiende herziening is die regeling weggevallen. In plaats daarvan zijn de Erziehungsgutschriften gekomen, een pensioensupplement voor wie een of meerdere kinderen heeft opgevoed, maar die gelden alleen voor wie zijn woonplaats in Zwitserland heeft. Het gevolg is dat grensarbeiders uit de Europese Unie nu tot 30% minder pensioen krijgen, hoewel zij evenveel pensioenbijdrage moeten betalen als iemand die in Zwitserland woont. Bij de elfde herziening, die nu op stapel staat, is het zelfs de bedoeling dat het weduwnaars- en weduwenpensioen alleen nog bestemd wordt voor wie ook in Zwitserland woont. Dit betekent uiteraard opnieuw een achteruitgang voor grensarbeiders uit de Europese Unie.
Helaas hebben de regeringen van de Europese Unie zich te weinig met dit probleem beziggehouden. Ik hoop dat daar in de nabije toekomst verandering in komt. De huidige regels voor het Zwitserse ouderdoms- en nabestaandenpensioen zijn in tegenspraak met het beginsel van gelijke behandeling. Grensarbeiders dragen precies evenveel bij aan de pensioenverzekering als hun Zwitserse collega's, maar ze krijgen aanzienlijk minder pensioen. Hopelijk komt met dit bilaterale akkoord een einde aan deze eenzijdige benadeling door de Zwitserse overheid. Ik ben de rapporteur bijzonder dankbaar dat hij deze kwestie in zijn toelichting aan de orde heeft gesteld.
Een blik op de kaart maakt duidelijk dat dit wellicht niet de laatste onderhandelingen en verdragen tussen de Unie en Zwitserland zijn geweest. Daarom is het des te belangrijker dat niet alleen de letter van deze verdragen, waarover wij morgen moeten beslissen, maar ook de geest wordt nageleefd. Dat zou een goede basis vormen voor latere overeenkomsten waarover wij bilateraal zullen moeten onderhandelen en beslissen.

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, de bilaterale overeenkomsten tussen de Europese Unie en Zwitserland komen overeen met de multilaterale overeenkomsten in het kader van de Europese Economische Ruimte. Naar de mening van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij moet het Europees Parlement van zijn kant de goedkeuring ervan steunen. De positie van Zwitserland toont duidelijk aan hoe merkwaardig de huidige integratieprocedure van Europa is en dat de noodzaak bestaat deze vooral nu te wijzigen, nu de Europese Unie zich tot pan-Europese omvang gaat uitbreiden. Het integrerende Europa is samengesteld uit concentrische cirkels met als kern de oprichters van de Europese Unie. Eerst ontstond de Raad van Europa in Straatsburg, die in tweeën splitste toen Frankrijk, Duitsland, Italië en de Benelux de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal gingen vormen. De poging een politieke en defensiegemeenschap op te richten mislukte, maar een economische gemeenschap kwam wel tot stand. De zeven landen die buiten het zestal bleven vormden de EVA, de Europese vrijhandelsorganisatie.
De uitbreiding van zes naar negen en later naar twaalf landen verliep relatief soepel. Na deze uitbreidingen kwam een debat over gedifferentieerde integratie op gang. Eind jaren '80 werd in de Europese Commissie een plan opgesteld om de toenmalige EG te verdiepen tot een bondsstaat en om de overige Europese landen via de Europese Economische Ruimte aan de interne markt deel te laten nemen. De eerste EER-overeenkomst werd aan de EVA-landen aangeboden. Toen werd voor het eerst over concentrische cirkels gesproken. De EER-overeenkomst kwam er, maar voor Oostenrijk, Zweden en Finland was het lidmaatschap van de EER van korte duur. In Zwitserland werd het EER-lidmaatschap in een referendum verworpen. Op die manier bleven alleen IJsland, Noorwegen en Liechtenstein in de EER. Voor Zwitserland werden bilaterale overeenkomsten opgesteld.
Momenteel vinden er onderhandelingen plaats over de toetreding tot de Europese Unie van twaalf landen. Het is merkwaardig dat zich hieronder geen enkel EER-land bevindt evenmin als Zwitserland, terwijl zij het allerbeste geschikt zijn om tot de Europese Unie toe te treden. Hiervoor is een eenvoudige reden: zij willen geen lid worden van de huidige en de toekomstige Unie. Nu de Unie zich sterk aan het uitbreiden is, is het verstandig dat ze zich intern differentieert. Zoals onder anderen Jacques Delors, Valery Giscard d'Estaing en Helmut Schmidt onlangs hebben voorgesteld, moeten de Europese kernlanden met hun onderlinge integratie verder gaan dan de andere, terwijl de rest van de Unie zich zou kunnen ontwikkelen tot een confederatie van zelfstandige staten en zich zo differentiëren. Op die manier kan het lidmaatschap van Oost-Europese landen worden vergemakkelijkt en versneld. Zo kan het lidmaatschap ook mogelijk worden voor IJsland, Noorwegen, Liechtenstein en zelfs Zwitserland.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, de laatste kanttekeningen van de heer Väyrynen over concentrische cirkels roepen bij mij het beeld op van een gat met daaromheen cirkels. Zo ziet Zwitserland er op de kaart tenminste uit, zo midden in de Europese Unie. Ik hoop dat dit gat in de komende jaren ooit eens gedicht zal worden en dat Zwitserland toetreedt tot de Europese Unie, want dan hoeven we nooit meer over zeven verschillende overeenkomsten te onderhandelen en te stemmen en zou dit alles vanzelfsprekend zijn. Ik hoop van ganser harte dat hier in de komende jaren werk van gemaakt wordt.
Maar misschien vormen deze zeven overeenkomsten ook wel een aanloop tot dat debat, en ik hoop van harte dat de Zwitserse bevolking er op 21 mei met een grote meerderheid mee zal instemmen - net zoals dit Parlement er morgen met grote meerderheid mee zal instemmen, althans, daar ga ik van uit - en daarmee aangeeft dat Zwitserland deel uitmaakt van Europa.
Graag wil ik nog een paar woorden zeggen over het wetenschappelijk verdrag, omdat ik mij de laatste jaren zelf voortdurend heb beziggehouden met de wetenschappelijke en technologische samenwerking met Zwitserland. Ik ben bijzonder blij met dit verdrag, want het houdt tenslotte in dat Zwitserland als gelijkwaardige partner deelneemt aan het kaderprogramma voor onderzoek van de Europese Unie. Zwitserland betaalt een bijdrage die in verhouding staat tot zijn bruto binnenlands product, en neemt volwaardig aan dit programma deel. Daar hebben beide partijen groot voordeel bij. Er is echter ook een nadeel: over de inhoud van het programma beslissen namelijk uitsluitend het Europees Parlement en de Raad, zonder Zwitserland. Met andere woorden, Zwitserland neemt, net als overigens Israël, Noorwegen, Liechtenstein en IJsland, deel aan iets waarover boven zijn hoofd beslist wordt. Het neemt net als deze landen niet deel aan de inhoudelijke besluitvorming.
Daarom zou ik willen voorstellen dat wij op zijn minst informeel overleg plegen met de leden van het Zwitserse parlement, en trouwens ook met parlementsleden uit Israël, Noorwegen enzovoort, landen dus die niet bij de Europese Unie horen, maar wel deelnemen aan het onderzoeksprogramma. Dat is iets wat het Europees Parlement op touw zou kunnen zetten. Het Parlement zou het initiatief kunnen nemen om parlementsleden uit deze landen uit te nodigen, zodat we vooraf weten wat de Zwitsers kunnen inbrengen, wat hun problemen zijn en wat voor voorstellen zij hebben. Dit zou bovendien de toenadering kunnen bevorderen tussen Zwitserland en de Europese Unie. Ik hoop van ganser harte dat wij daarin slagen. Voor het overige wil ik de heer Carraro nogmaals bedanken voor zijn voortreffelijke verslag. Wie iets wil opsteken, doet er goed aan zijn verslag door te nemen. Nogmaals hartelijk dank, en ik hoop dat wij het morgen met een grote meerderheid aannemen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, uit de aanwezigheid in de zaal blijkt dat er geen meningsverschil over dit akkoord bestaat, dat het gewenst is, en dat we morgen ongetwijfeld met een grote meerderheid voor Zwitserland en voor deze overeenkomst zullen stemmen. Ons is het erom te doen het samenleven in Europa te verbeteren. Wij willen de dialoog verstevigen. Wij willen de problemen nuchter analyseren, compromissen zoeken op democratische en juridische basis en daar uiteindelijk gezamenlijk over stemmen, zoals het hoort. We zien de bevolking in Zwitserland regelmatig stemmen, en als democraat vind ik het steeds weer geweldig om te zien hoe democratisch Zwitserland in elkaar zit.
Vreedzame conflictoplossing - democratie, met andere woorden - in plaats van een oorlogsverklaring. Oorlog heeft nog nooit een oplossing gebracht voor de bevolking van Europa. Voor de democratie hebben wij spelregels nodig waar wij ons ook aan houden. Na meer dan 50 jaar vredesbeleid heeft de Duitse minister van Buitenlandse Zaken als voorzitter van de Raad naar een militaire oplossing gezocht. Dat moet ons tot nadenken stemmen. Het lijkt me belangrijk dat we de democratie inzetten om de vrede te waarborgen. Wat hij nu heeft gedaan, is met de voorzitter van de Raad en 12 ministers-presidenten een daad van willekeur plegen zonder enige juridische basis, die bovenal ook gericht is tegen de Europese instellingen. De beslissing over Oostenrijk is de facto tot stand gekomen zonder de medewerking van de Commissie, de Raad en natuurlijk ook het Parlement. Dat roept een aantal problemen op, ik denk zeker ook voor Zwitserland, en mede gezien de tekenen van zwakte die de euro momenteel vertoont, zal dit conflict bij de internationale gemeenschap leiden tot een bepaald oordeel over de Europese Unie. Op de keper beschouwd is dit een conflict tussen de ministers-presidenten en de Europese instellingen, en dat leidt tot onzekerheid in de Europese machinerie.
Uitgerekend Oostenrijk is eigenlijk altijd de beste leerling van de klas geweest wat betreft mensenrechten en democratie. Ook met zijn neutraliteit ten opzichte van Oost en West heeft Oostenrijk het in de afgelopen decennia erg goed gedaan. Met onze toetreding tot de Europese Unie hebben wij ons eenduidig tot het Westen bekend, met het doel militaire conflicten in de toekomst te voorkomen. Maar daar hoort ook bij dat wij met elkaar praten, dat wij elkaar tegemoet komen, dat we de zaken nuchter bekijken en dat we op zoek gaan naar compromissen. Ik moet u zeggen dat het wat betreft Oostenrijk nu tijd wordt de toestand opnieuw te bekijken, want het Zwitserse volk zal bij zijn referendum terdege rekening houden met wat de 14 ministers-presidenten zullen beslissen.
Op 1 mei is de heer Haider is Oostenrijk afgetreden. Hij is niet meer actief in de nationale politiek. Ik vind dat het de hoogste tijd wordt dat de sancties tegen Oostenrijk worden ingetrokken en dat de ministers-presidenten zich verontschuldigen bij de Europese bevolking voor het feit dat zij een pad gekozen hebben dat onaanvaardbaar is voor Europa. Ik eis dat de sancties tegen Oostenrijk onmiddellijk worden ingetrokken, en ik denk dat een dergelijke beslissing van het grootste belang is voor toekomstige referenda in Europa.

Patten
Wij zijn bijzonder verheugd over het verslag van de heer Carraro en zijn collega's. Ik ga volledig akkoord met de opmerkingen van de heer Linkohr over de kwaliteit van het verslag. Ik ben de heer Carraro en de vertegenwoordigers van medeadviserende commissies ook erkentelijk voor hun deskundige commentaar bij dit debat, en ik stel ook de overige bijdragen zeer op prijs. Enkele leden hebben dit debat aangegrepen om kwesties aan te snijden die hen na aan het hart liggen, zoals de heer Rübig, en ik wens ze te feliciteren voor hun inventiviteit. Maar over het geheel genomen was dit een zinvol debat, dat het belang van het onderwerp recht doet.
We zijn buitengewoon tevreden dat het Parlement zijn mondelinge goedkeuring heeft gegeven aan de zeven overeenkomsten met Zwitserland. We hebben vier jaren van buitengewoon moeizame en lastige onderhandelingen achter de rug, maar het resultaat mag er zijn en ik ben verheugd over de manier waarop het Parlement de overeenkomsten heeft onthaald.
Deze overeenkomsten zijn heel belangrijk. Ze zijn politiek belangrijk en ze zijn ook heel belangrijk vanuit technisch oogpunt. Ze doorbreken de impasse in de betrekkingen met een van onze naaste buren en onze tweede grootste handelspartner. Ze maken de weg vrij voor nauwere betrekkingen en ik hoop voor verdere integratie.
Door deze overeenkomsten zullen de belangrijkste problemen in onze bilaterale betrekkingen worden opgelost, en wel in een aantal belangrijke sectoren: technische handelsbelemmeringen, overheidsopdrachten, onderzoek en ontwikkeling, waar onze geachte collega zoveel van af weet, landbouw en luchtvervoer. Even belangrijk is dat we een levensvatbare oplossing hebben gevonden voor het transitvervoer door de Alpen. De Europese norm van vrij personenverkeer zal voortaan ook centraal staan in onze betrekkingen met Zwitserland.
Het verheugt mij dat het Parlement het onderhandelingsresultaat over het algemeen zo positief beoordeelt, maar we hebben ook nota genomen van enkele kritische opmerkingen, met name wat betreft de samenwerking bij de bestrijding van fraude in het transitverkeer, sigarettensmokkel en andere fiscale misdrijven. Sommige leden hebben erop gewezen dat onze Zwitserse vrienden veel meer zouden kunnen doen. Het Parlement heeft al herhaaldelijk aangedrongen op betere samenwerking en het probleem zal verder worden onderzocht door een speciale delegatie van de Commissie begrotingscontrole.
Laat hier geen enkel misverstand over bestaan: de Commissie deelt uw bezorgdheid over deze problemen. Ieder jaar gaan enkele miljarden euro verloren voor de Gemeenschapsbegroting omdat Zwitserland de desbetreffende protocollen van de Raad van Europa inzake judiciële samenwerking niet toepast. De Commissie heeft herhaaldelijk verklaard dat een snelle oplossing van dit probleem voor ons een noodzakelijke voorwaarde is voor verdere overeenkomsten op andere terreinen. Ik kijk ernaar uit om deze kwestie te bespreken met de Zwitserse minister van Buitenlandse Zaken wanneer die later in de zomer naar Brussel komt. Ik hoop dan eveneens positievere zaken met hem te kunnen bespreken.
Ik kan alle leden verzekeren dat we nota hebben genomen van alle specifieke bekommernissen die zijn geuit in dit nuttige debat alsook van andere commentaren die we naar aanleiding van de onderhandelingen hebben ontvangen.
Zoals een aantal leden heeft opgemerkt, zijn de zeven overeenkomsten reeds in oktober 1999 goedgekeurd door het Zwitsers parlement. We hopen van harte dat ook de Zwitserse burgers hun goedkeuring zullen geven in het referendum dat gepland is op 21 mei. Ik weet dat het uit constitutioneel oogpunt ongepast zou zijn om ze aan te sporen voor deze overeenkomsten te stemmen, maar ik hoop ten zeerste dat deze onderhandelingen, die in goed vertrouwen zijn gevoerd en hebben geleid tot zeer bevredigende resultaten, zullen worden bekrachtigd door het Zwitserse volk.
Ik ben ervan overtuigd dat de goedkeuring van het Europees Parlement in dit opzicht een belangrijke stimulans zal betekenen voor de mensen in Zwitserland om op 21 mei voor de goedkeuring van de overeenkomsten te stemmen, een keuze waar wij allemaal achter zouden staan. Dus ik hoop van harte dat de stemming die het Parlement morgen zal houden geen onaangename verrassingen zal opleveren voor u of voor de Commissie.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Aanvullende macrofinanciële bijstand aan Moldavië
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0082/2000) van mevrouw Matikainen-Kallström, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan Moldavië (COM(1999) 516 - C5-0261/1999 - 1999/0213(CNS)).

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, Moldavië draagt net als veel andere zelfstandig geworden voormalige Sovjetrepublieken de zware last van het communisme met zich mee. In humanitair en economisch opzicht gaat het zeer slecht met Moldavië. De maatschappelijke situatie is chaotisch en de democratische ontwikkeling gaat tergend langzaam. De burgeroorlog en de gevolgen van de economische crisis in Rusland hebben het land voor lange tijd lamgelegd. De industrie is nog steeds onderontwikkeld en ongelijk over de regio verdeeld. De nietige export is gebaseerd op de verkoop van landbouwproducten aan de buurlanden. De troosteloosheid kan ook met cijfers worden aangetoond. Sinds 1992 is de economie van Moldavië met bijna 70% gekrompen, de levensverwachting is sterk gedaald en volgens een onderzoek van de Verenigde Naties over vorig jaar leeft 50% van de bevolking onder de absolute armoedegrens.
De Commissie verdient lof voor het feit dat ze op initiatief van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds heeft voorgesteld een aanzienlijke hoeveelheid aanvullende financiële bijstand aan Moldavië te geven. De bilaterale steun in het kader van het TACIS-programma was redelijk succesvol. Vooral wat betreft het opleiden van lokale bestuurders, de bestrijding van de corruptie en het bevorderen van de export en de landbouw is er behoorlijk wat vooruitgang geboekt. Dit is echter nog niet voldoende. Er moet meer macro-economische financiële bijstand gaan naar de kern van het probleem: de democratische ontwikkeling en het versterken van het economisch en financieel beleid. De ontluikende positieve ontwikkeling in Moldavië moet gesteund worden met maatregelen die het democratische systeem versterken. De Commissie moet er dan ook op toezien dat de aanvullende bijstand in dit opzicht juist wordt gebruikt; op flexibele wijze en de maatschappelijke fundamenten versterkend.
Aangezien het grootste economische probleem van Moldavië de afhankelijkheid van Rusland is, moeten de nieuwe steunmaatregelen van de Europese Unie gericht zijn op het verbreken van deze afhankelijkheid. Moldavië is bijvoorbeeld volledig afhankelijk van energie uit Rusland en loopt op die manier aan de leiband van Russische energiebedrijven. Deze spiraal kan alleen worden verbroken door het versterken van de eigen energiesector van Moldavië en het veelzijdiger maken van de export van het land. Een ander probleem dat verband houdt met de Russen is het terugtrekken van de troepen uit Moldavië. De Europese Unie moet de Doema op alle mogelijke manieren duidelijk maken dat het terugtrekken van Russische troepen uit Moldavië de stabiliteit in het land zal bevorderen. Ook moet er beslist vaart worden gezet achter de onderhandelingen over het vernietigen van in Moldavië opgeslagen Russische wapens.
Mijn verslag is in de commissie unaniem goedgekeurd. Vanuit de Begrotingscommissie kwamen er goede en zinvolle aanvullingen op. Ik hoop dat ook in de plenaire vergadering van morgen van dezelfde eensgezindheid sprake zal zijn.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie wil ik de aandacht vestigen op de economische gevolgen van het besluit om leningen te verstrekken. De Europese Unie geeft aan verschillende landen verschillende soorten financiële bijstand. De macrofinanciële bijstand is een van de belangrijkste. Daarnaast bestaat de mogelijkheid soortgelijke bijstand te verlenen in de vorm van garanties van de Europese Investeringsbank en leningen in het kader van Euratom. Het verstrekken van leningen kent echter een plafond dat in de interinstitutionele akkoorden staat omschreven. Dat is het maximumbedrag van 200 miljoen euro per jaar uit het garantiefonds. Aangezien het plafond niet flexibel is, kan er een probleem ontstaan bij mogelijke nieuwe leningen van de Europese Unie. De nu bekend zijnde besluiten over het verstrekken van leningen en garanties kunnen leiden tot de situatie waarin dit plafond gemakkelijk wordt overschreden als er iets onverwachts gebeurt. Daarom vind ik het vanuit het oogpunt van de Begrotingscommissie belangrijk dat de Commissie een richtinggevende veeljarige raming opstelt over de financiële behoeften die zich waarschijnlijk gaan voordoen. De doelstelling moet zijn dat het Parlement en de Raad overeenstemming bereiken over de prioriteiten voor het gebruik van de overgebleven marge en dat er voor het wijzigen van deze principes een procedure wordt opgesteld.
In het geval van macrofinanciële bijstand lijkt de Commissie in grote mate te vertrouwen op het vermogen van internationale instellingen, het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank om de economische situatie in de betrokken landen te beoordelen. De rol van deze instellingen is misschien wel te groot en de Commissie accepteert vaak automatisch de voorwaarden die anderen aan leningen stellen. Daarom vind ik de opmerkingen en amendementen van rapporteur Matikainen-Kallström zeer belangrijk, want die houden er rekening mee dat ook de werkgelegenheid en de sociale zekerheid betrokken moeten worden bij het bepalen van hoe de leningen gebruikt moeten worden.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, het voortreffelijke verslag van onze collega Matikainen-Kallström over aanvullende begrotingsbijstand aan de republiek Moldavië biedt ons een zeldzame gelegenheid onze blik te richten op dit kleine land aan de rand van de Europese Unie, zijn economische ontwikkeling en zijn politieke bestel. De mensen daar zijn weer arm geworden. Het gemiddelde maandinkomen van een Moldaviër bedraagt slechts 30 euro. De privatisering vordert maar mondjesmaat, en het land heeft zijn Russische minderheid niet bevredigend kunnen integreren. Er is nog geen sprake van monetaire of begrotingsstabiliteit, en in Trans-Dnjestrië houden Russische bezettingstroepen een deel van het land in handen.
Al dagen dreigt in Moldavië letterlijk het licht uit te gaan. Het Russische energieconcern Gasprom heeft de gasleveranties onderbroken, omdat Moldavië zijn rekeningen in Duitse marken of Amerikaanse dollars niet kan betalen. Wij zijn er dus concreet getuigen van hoe dit land een haast vertwijfelde strijd voert om zijn economisch overleven en politieke voortbestaan.
Naar zijn geografische ligging vormt Moldavië een smalle strook tussen Oekraïne en Roemenie. Veel jonge Moldaviërs oriënteren zich op de Europese Unie. Sommigen studeren met geld van de Europese Unie en de lidstaten aan onze universiteiten en hogescholen. In hun land zijn zij overwegend de herauten van een opening naar de Europese Unie. Hoe kunnen wij, het Europees Parlement, deze opening vergemakkelijken? De macro-economische financiële bijstand, die de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese democraten met nadruk steunt, vormt een belangrijke manier om het broodnodige vertrouwen te wekken in het Moldavische staatsbestel en de daarmee samenhangende consolidering van de Moldavische begroting.
Bovendien moet de hulp uit de TACIS-programma's beter geconcentreerd worden op beroepsopleiding, scholing en de verbetering van de volkomen verouderde vervoers-, communicatie en energie-infrastructuur. Met de oprichting van nieuwe bedrijven in de ambachtelijke en dienstverlenende sector ontstaat een gezond klimaat voor concurrentie en investeringen. Moldavië moet echter ook weten waar het heen wil. Wil het verregaand afhankelijk blijven van goedkope Russische grondstoffen - die het overigens niet eens kan betalen - en daarmee de onzekerheid in stand houden? Wil het zichzelf ook op velerlei andere gebieden de mogelijkheid tot hervormingen ontzeggen en daarmee zijn lot op termijn blijven koppelen aan de onvoorspelbare economische en sociale ontwikkeling van Rusland? Of wil het net als Roemenië resoluut de lange en moeilijke weg van economische hervorming en nauwere samenwerking met de Europese Unie inslaan? In dat laatste geval verdient het ook extra ondersteuning van onze kant. Daar horen een grondige modernisering van de Moldavische economie en staatsinrichting bij. Wij hopen dat Moldavië de weg van vernieuwing in Europa kiest.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het verslag-Matikainen-Kallström krijgt onze steun. Zij heeft dit "kind" door moeilijke omstandigheden geleid, waarvoor mijn dank. Als er over overgangseconomieën wordt gesproken, kunnen wij ons afvragen in welke richting deze economieën eigenlijk gaan. Het lijkt erop dat de richting niet altijd duidelijk is. Moldavië importeert alle grondstoffen en is zeer afhankelijk van de import van energie. Een tiende deel van het BNP bestaat alleen al uit rekeningen aan het Russische bedrijf Gasprom dat - zoals de vorige spreker zei - de lichten in Moldavië dooft. Er is dus een energieafsluiter die niet alleen invloed heeft op Moldavië, maar ook op het buurland Oekraïne en waarom ook niet op Wit-Rusland. Op die manier heeft dit verschijnsel een ruimere politieke betekenis die in die regio voor spanning kan zorgen die wij dan moeten laten afnemen.
De financiële behoeften van Moldavië in de komende jaren zijn groot. De Russische crisis van 17 augustus 1998 had juist op Moldavië een zeer grote uitwerking. In het land is een lompenproletariaat ontstaan. Het basispensioen bedraagt slechts een vijfde van de verwarmingskosten van een kleine woning. Op die manier kan geen enkele natie leven en functioneren. Het terkort op de handelsbalans is groot: 23 à 25%. Zoals gezegd bevinden zich Russische troepen in Trans-Dnjestrië; het befaamde veertiende leger van generaal b.d. Lebed, weliswaar niet meer in zijn geheel, maar toch van grote invloed.
Wij steunen natuurlijk het besluit voor het verstrekken van een lening en de lijn van het verslag, de macro-economische financiële bijstand, maar dit is onvoldoende. Wij brengen stabiliteit naar het oosten, zodat wij daarvandaan geen instabiliteit hoeven te verwachten. De volgende zone van uitbreiding, de zone na die van de kandidaat-landen, is de zone waar wij ons op moeten concentreren. Er moet een gebied worden gecreëerd waar speciale maatregelen op van toepassing zijn en dat geholpen moet worden. Moldavië moet ook onder dit gebied vallen. Naast de huidige uitbreiding moet dus een programma voor het Oosten gecreëerd worden, waarmee Moldavië, Oekraïne, Wit-Rusland en Rusland worden geholpen in de fase waarin wij nieuwe lidstaten opnemen, zodat er geen nieuw ijzeren gordijn tussen deze landen ontstaat.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil rapporteur Marjo Matikainen-Kallström bedanken voor het opstellen van een goed verslag. Zij heeft zich op een veelzijdige manier met het onderwerp beziggehouden en terzake doende, essentiële feiten naar voren gebracht. Onze fractie steunt de standpunten van de rapporteur. Zoals hier herhaaldelijk is gezegd, is de situatie in Moldavië zeer penibel. Hoewel er enige vooruitgang is geboekt op het gebied van bestuurlijke hervorming, de maatschappelijke verscheidenheid en de mensenrechten, is de economische en sociale situatie nog steeds uitermate moeilijk. De economie van het land is in het afgelopen decennium met ongeveer twee derde geslonken. De inkomensverschillen zijn enorm toegenomen en de helft van de bevolking leeft onder de armoedegrens.
De ontwikkeling van Moldavië hangt in grote mate af van de vraag of het land in staat is politieke, sociale en economische stabiliteit te bereiken. Het is voor Moldavië uitermate moeilijk om zonder buitenlandse hulp het hoofd boven water te houden. De hulp van de Unie aan Moldavië is dus op zijn plaats. De lening van 15 miljoen euro die nu wordt verstrekt moet in overeenstemming worden gebracht met de bijstand van het Internationaal Monetair Fonds en andere internationale instellingen. Het doel moet zijn de sociale en economische stabiliteit te vergroten. Het is ook van belang dat de Commissie met aan de bijstand verbonden economische en politieke eisen garandeert dat de bijstand daadwerkelijk voor de juiste doeleinden wordt gebruikt, dus onder andere voor de ontwikkeling van het bestuur, het organiseren van basisdiensten voor de burgers en het op doeltreffende wijze versterken van de economie. Later moet worden gecontroleerd of de eisen daadwerkelijk zijn ingewilligd, of het land democratische vooruitgang heeft boekt en of de leefomstandigheden van de mensen zijn verbeterd. De in het verslag voorgestelde mogelijkheid om de financiële vooruitzichten te herzien om zo de hoeveelheid financiële middelen voor garanties te vergroten, is ook op zijn plaats.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, ontstaan en consolidatie van een multi-etnische staat is allesbehalve een politieke sinecure. De Republiek Moldova levert daarvan tot op vandaag een treffend bewijs. Vanaf haar ontstaan in 1991 tot nu toe kampt zij met een intransigent separatisme in de vorm van de zogeheten Dniester-republiek. Let wel, inclusief militaire Russische presentie in die Republiek. En deze aanwezigheid is weer volstrekt in strijd is met herhaalde internationale terugtrekkingsverplichtingen van Moskou. Gesteld voor de dubbele uitdaging in de binnen- en buitenlandse politiek tussen een opgaan in Roemenië of Rusland, koos de politieke elite en het electoraat van deze kleine vroegere Sovjetrepubliek in 1994 ondubbelzinnig voor eigen onafhankelijkheid. Juist omwille van Moldova's staatkundige eenheid. In deze prijzenswaardige strategie van het afbouwen van interne en externe brandhaarden passen bijvoorbeeld het autonomiestatuut voor het minderheidsvolk van de Gagaoezen en het nog geen jaar oude grensverdrag met buurstaat Oekraïne. Deze successen kunnen evenwel Moldova's uitermate moeizame transformatieproces van ex-Sovjetrepubliek naar democratische rechtsstaat gebaseerd op een sociale markteconomie allerminst verhullen. Qua energieverzorging en afzetmarkt zeer sterk afhankelijk van de Russische Federatie, zoekt Chisinau financiële ondersteuning voor 's lands modernisering bij het Westen. Vandaar ook het voorliggende, inmiddels derde verzoek, om macrofinanciële bijstand door de Europese Unie.
Gegeven de geschetste interne en externe stabilisatiekoers van Moldova kan ik daarin meegaan. Toch rijst er bij mij een tweetal vragen. Welke effecten sorteerden de twee eerdere kapitaalinjecties van Europese Unie-zijde ten behoeve van Moldova? Kan de Commissie daar over uitsluitsel geven? Voorts lijkt amendement 1 van de bevoegde commissie te strijden met het doel van deze specifieke langetermijnlening. Natuurlijk, ook ik gun de doorsnee burger van Moldova veeleer buitenlandse geldelijke ondersteuning dan de portemonnee van Gazprom-bonzen te spekken!

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Matikainen-Kallström voor haar werk aan dit verslag. De Europese Unie is bereid een langetermijnlening van 15 miljoen euro of 120 miljoen Zweedse kronen aan het armste land van Europa te geven. Het BNP van dit land komt overeen met dat van de armste landen in Afrika.
Moldavië is een land waar de solidariteit, de maatschappij het op een aantal gebieden heeft laten afweten. Het gemiddelde loon van een ambtenaar bedraagt 230 leu. Dat is ongeveer 150 Zweedse kronen of 19 euro. Het kleinste pensioen bedraagt slechts een vierde van die som, namelijk 64 leu. Doordat de openbare financiën totaal ondermijnd zijn krijgen ambtenaren noch gepensioneerden hun loon of pensioen tijdig uitbetaald. Velen moeten meer dan een jaar of soms nog langer op hun geld wachten.
Moldavië is een tragisch voorbeeld van de vernietigende gevolgen van het Sovjetrussisch communisme, een huiveringwekkende ideologie die hele samenlevingen, landen en volkeren geestelijk, moreel, sociaal en economisch verwoest heeft. Nu zien we in alle openheid het resultaat van het verderf dat het communisme heeft gezaaid.
Volgens de Zweedse professor Per Ronnås kent Moldavië van alle landen in onze moderne tijd de meest rampzalige daling van de welvaart in vredestijd. Ook de informatie over grootschalige folteringen in politiebureaus met elektrische schokken en verstikking door het slachtoffer een plastic zak over het hoofd te trekken, moeten wij zeer ernstig nemen.
In Moldavië vindt momenteel een volksverhuizing plaats. Men schat dat een kwart van de bevolking van vier miljoen mensen naar het buitenland is gereisd op zoek naar werk. Vele berooide en arme meisjes zijn in de handen van georganiseerde criminelen gevallen, die hen seksueel uitbuiten en vernederen. Wij kunnen niet anders dan dit land steunen, het armste land van heel Europa.

Solbes Mira
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mevrouw Matikainen-Kallström danken voor haar verslag. Mijn dank ook voor het begrip dat u allen voor de ernstige situatie in Moldavië heeft opgebracht. Ik stel vast dat het engagement van de verschillende fracties aansluit bij dat van de Commissie en haar voorstel voor toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan Moldavië. Wij zijn u allen dan ook bijzonder erkentelijk voor uw steun.
Wij hebben het hier vandaag over macro-economische hulp. Het gaat derhalve om duidelijk geformuleerde doelstellingen die ongetwijfeld voor meer financiële speelruimte zullen zorgen. Deze verruiming moet ons in de gelegenheid stellen ook andere problemen aan te pakken, onder meer die welke hier vanavond in de loop van het debat te berde zijn gebracht.
Wat de in het verslag opgenomen amendementen betreft, staat de Commissie volledig open voor de amendementen 1 tot 4. Zij hebben betrekking op het einddoel van de bijstand en dringen aan op de noodzaak een coherente aanwending van de verschillende beschikbare instrumenten voor communautaire bijstand te garanderen en ervoor te zorgen dat deze vanuit sociaal oogpunt evenwichtig is. De Commissie is dan ook voornemens de genoemde amendementen in de Raad te verdedigen en wij hopen dat zij zullen worden aangenomen.
Bij de overige amendementen heb ik echter een bedenking waarvan ik de rapporteur en de overige leden van dit Parlement deelgenoot zou willen maken. In de amendementen 5, 6 en 8 wordt aangedrongen op de instelling van een nieuw comité dat dit soort steun moet controleren. Ons inziens is dit initiatief zinloos en geeft het alleen maar aanleiding tot nog meer administratieve beslommeringen. Normalerwijs worden de macrofinanciële hulpmaatregelen toegekend voor de periode van een jaar. Zij worden niet steeds vernieuwd en zij worden toegekend in verschillende gebieden en in verschillende landen, naar gelang van de omstandigheden. Wij zijn derhalve van oordeel dat het huidige controlesysteem waarbij het toezicht wordt geconcentreerd in een welbepaald orgaan, het Economisch en Financieel Comité, wel degelijk zin heeft. Gezien de ervaring en de kennis die de leden van dit orgaan op het gebied van de controle en het doelmatige beheer van dit soort bijstand hebben vergaard, zijn zij ons inziens de meest aangewezen personen. Er zij overigens aan herinnerd dat het Economisch en Financieel Comité geen gewoon comité is. Het is een door de Verdragen ingesteld comité dat bijna uitsluitend is samengesteld uit persoonlijke vertegenwoordigers van de ministers van Economie en Financiën. Volgens ons zijn dat de personen die de nodige capaciteiten bezitten om de controleopdracht tot een goed einde te brengen. Ik geloof dat de instelling van specifieke ad hoc comités slechtere resultaten zou opleveren en lang niet zo doeltreffend zou blijken als het huidige model.
Verder heb ik nog een bedenking bij amendement 9. In amendement 9 wordt ons gevraagd - en ik geloof dat het verzoek van de heer Belder in dezelfde lijn ligt - verslag uit te brengen over de doeltreffendheid van de bijstand. Wij gaan ermee akkoord dat de Commissie verslag uitbrengt over haar werkzaamheden. Het enige probleem is dat dit voor 15 september moet gebeuren. De macrofinanciële bijstand is immers per definitie afhankelijk van een reeks algemene economische indicatoren die op dat moment niet steeds beschikbaar zijn. In sommige gevallen zullen wij over deze indicatoren kunnen beschikken, in andere gevallen dan weer niet. Het lijkt ons derhalve logischer dat de verplichting van de Commissie voor het hele jaar geldt. Daarom vragen wij meer armslag en stellen wij voor de genoemde verslagen tussen 15 september en 31 december te presenteren. Wij gaan er namelijk van uit dat de verlenging van de oorspronkelijke termijn de kwaliteit van de verslagen ten goede zal komen.
De parlementaire commissie wil de garantie dat de cijfers beschikbaar zijn tijdens het begrotingsdebat en ik begrijp haar bezorgdheid terzake volkomen. Nochtans hoeft zij zich geen zorgen te maken aangezien elk halfjaar een verslag aan de begrotingsautoriteit wordt gezonden over de door de algemene begroting gedekte garanties en jaarlijks een verslag over het beheer van het Garantiefonds wordt opgesteld. In deze twee verslagen zal de parlementaire commissie alle nodige begrotingsgegevens vinden. Voor de evaluatie van de verleende bijstand hebben wij echter iets meer tijd nodig.
Tot slot wil ik nog even ingaan op de twijfels van de heer Seppänen met betrekking tot de voor dit soort steunmaatregelen beschikbare middelen. In dit opzicht doet zich ons inziens geen enkel probleem voor. Wij zijn van oordeel dat de bijstand uit hoofde van de bestaande begrotingsmiddelen kan worden gefinancierd. In de toekomst zullen wij ons ongetwijfeld moeten afvragen of de huidige prioriteiten al dan niet in overeenstemming zijn met de financiële bewegingsruimte, maar dat is een kwestie die niet in het kader van een specifiek verslag moet worden behandeld. Ons inziens moet hierover een veel diepgaander en ruimer debat op gang worden gebracht waaraan wij uiteraard graag willen deelnemen op de wijze die dit Parlement opportuun acht.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 22.55 uur gesloten)

