Organizacja czasu pracy (debata) 
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest oświadczenie przewodniczącego delegacji Parlamentu Europejskiego do komitetu pojednawczego w sprawie organizacji czasu pracy
Mechtild Rothe
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Jak państwo wiedzą, procedura pojednawcza dotycząca dyrektywy o czasie pracy nie przyniosła efektu. W tym przypadku, art. 65 ust. 5 Regulaminu przewiduje złożenie przez przewodniczącego delegacji Parlamentu Europejskiego do komitetu pojednawczego oświadczenia podczas posiedzenia plenarnego. W związku z tym złożę teraz krótkie oświadczenie w sprawie postępu negocjacji dotyczących dyrektywy o czasie pracy.
Po kilku spotkaniach w ramach rozmów trójstronnych i trzech sesjach komitetu pojednawczego, podczas ostatniej sesji, tuż po północy i na krótko przed upływem terminu stało się jasne, że osiągnięcie porozumienia nie będzie możliwe. Delegacja Parlamentu Europejskiego głosowała wcześniej wyraźną większością - piętnastoma głosami "za”, brakiem głosów przeciwnych i pięcioma głosami wstrzymującymi się - przeciwko ostatecznej próbie pojednania podjętej przez Komisję. Wniosek ten nie został przyjęty jako podstawa prawdziwego kompromisu. Jednocześnie został on także odrzucony przez Komitet Stałych Przedstawicieli, odbywający swoje posiedzenie w sąsiedniej sali. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2009 r. dwaj współprzewodniczący komitetu pojednawczego poinformowali Parlament i Radę Ministrów, iż niemożliwe jest obecnie osiągnięcie porozumienia w sprawie wspólnego tekstu w terminie określonym w art. 251 ust. 5 Traktatu WE.
Bardzo żałuję, że tym dwóm instytucjom nie udało się wypracować wspólnego stanowiska. Jednakże jeżeli rozważymy trzy kwestie, które pozostały sporne do samego końca - odstępstwo typu opt-out od tygodniowego czasu pracy, warunki dyżuru oraz więcej niż jedna umowa dla jednego pracownika - różnice stanowisk były tak duże, iż nie było możliwości osiągnięcia porozumienia zgodnego z rezolucją Parlamentu Europejskiego z dnia 17 grudnia 2008 r.
Rada w szczególności nie ustąpiła ani na krok w kwestii opt-out. Parlament zaproponował szereg kompromisów, które dałyby stronie pracodawców znaczą elastyczność w zakresie czasu pracy. Parlament był szczególnie otwarty w kwestii warunków dyżuru, ponieważ większość państw członkowskich, w tym przypadku dziewięć, stosuje klauzulę wyłączającą (opt-out) wyłącznie do dyżuru. Jednakże blokująca mniejszość w Radzie uniemożliwiała każdą próbę wprowadzenia wyłączenia. Nie zaakceptowano nawet sugestii położenia kresu klauzuli opt-out.
Jeśli chodzi o dyżur, Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich stwierdził jasno, że czas dyżuru jest czasem pracy. Nawet nieaktywna część dyżuru nie może zostać uznana w całości ani w części za okres odpoczynku, czego żądała Rada. Dla delegacji Parlamentu oczywiste było także, iż dyżur jest niezbędny w przypadku, gdy wymagana jest ciągłość pracy. Rada nie była gotowa zaakceptować tego ograniczenia. Jaki jest tego efekt? Jeżeli kelner siedzi w pustej restauracji, liczy się to jako nieaktywny czas dyżuru, który oczywiście będzie wyceniany inaczej. Tak być nie może. Przyjmując podejście elastyczne, Parlament poparł propozycję maksymalnego czasu pracy wynoszącego 48 godzin w przeliczeniu na jednego pracownika, a nie na jedną umowę. W tym przypadku nie moglibyśmy zgodzić się nawet na zawarcie tej zasady w wywodzie.
Dla delegacji Parlamentu jasne było, że brak kompromisu jest lepszy niż zły kompromis osiągnięty kosztem pracowników. Parlament przedstawiał Radzie liczne wnioski aż do momentu, kiedy uznaliśmy, że więcej nic nie możemy zrobić. W Radzie była jednak grupa, która nie była gotowa pójść na jakikolwiek kompromis. Uważam także, iż w niektórych momentach Komisja mogła była przedstawić wnioski oferujące większą równowagę między stanowiskami Rady i Parlamentu.
Podczas swojej obecnej kadencji Parlament przyjął 389 aktów prawnych w procedurze współdecyzji. Spośród tych aktów prawnych, 24 zostały przyjęte w trzecim czytaniu po pomyślnym przebiegu procedury pojednawczej. Wskazuje to wyraźnie na kulturę współpracy panującą między tymi instytucjami. Po raz pierwszy od wejścia w życie traktatu amsterdamskiego, w sprawie dyrektywy o czasie pracy komitetowi pojednawczemu nie udało się osiągnąć porozumienia. Ufam, że nowa Komisja bardzo niedługo przedstawi nowy wniosek, który - miejmy nadzieję - doprowadzi do porozumienia.
Na koniec pragnę podziękować szczególnie sekretariatowi komitetu pojednawczego za jego wspaniałą pracę u podstaw.
Michal SEDLÁČEK
urzędujący przewodniczący Rady. - (CS) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! W imieniu prezydencji czeskiej pragnę państwa poinformować o stanowisku Rady w sprawie zakończenia negocjacji dotyczących zmiany dyrektywy o czasie pracy. Jak państwo z pewnością wiedzą, Rada poświęciła cztery długie lata na dyskusje nad zmianą tej dyrektywy, zanim wreszcie - po pewnych niezwykle złożonych negocjacjach - wypracowała wspólne stanowisko co do jej treści.
Kwalifikowana większość państw członkowskich zgodziła się co do tego, że kluczowa sporna kwestia opt-out pozostanie w dyrektywie, ale z wyraźnie określonymi warunkami znacznie zaostrzającymi jej stosowanie. Rada na przykład chciała zmniejszyć maksymalny tygodniowy czas pracy przy zastosowaniu klauzuli opt-out z 78 godzin do 60 lub 65 godzin i zaproponowała zakazanie stosowania opt-outu przy podpisywaniu umowy o pracę lub ograniczenie okresu zgody wyrażanej przez pracowników na pracę w warunkach opt-outu do jednego roku. Celem Rady było ograniczenie stosowania opt-outu w państwach członkowskich, ale przede wszystkim zwiększenie ochrony pracowników korzystających z tego mechanizmu. Rada uważała projekt dyrektywy za dokument dobrze wyważony, promujący ochronę pracowników i miała nadzieję, że okaże się on także możliwym do przyjęcia dla Parlamentu, który, jak się spodziewano, przyjmie go w drugim czytaniu.
Od czasu głosowania w grudniu ubiegłego roku prezydencja czeska zdaje sobie dobrze sprawę z odmiennych postaw tych dwóch instytucji w odniesieniu do projektu, nie traktuje jednak procedury negocjacyjnej jako walki toczącej się między nimi o prestiż. Przyjęła ona natomiast podejście pragmatyczne, nieideologiczne oraz realistyczne, uwzględniając uwarunkowania europejskiego rynku pracy. Jest kwestią niezaprzeczalną, że opt-out stosuje się dziś w 15 z 27 państw członkowskich UE. Od stycznia bieżącego roku, kiedy Republika Czeska objęła prezydencję, prowadziliśmy bardzo intensywne negocjacje na wszystkich szczeblach poszukując przestrzeni dla ewentualnego kompromisu z Parlamentem. Pierwsze spotkanie państw członkowskich w tej sprawie miało miejsce w Pradze w dniu 13 stycznia. Dotąd odbyło się co najmniej osiem rund rozmów trójstronnych, jak również trzy rundy właściwego procesu negocjacji. W tym miejscu pragnę podziękować Komisji, a szczególnie komisarzowi Špidli, za jego specjalistyczną pomoc i konstruktywne podejście do poszukiwania ewentualnego kompromisu w formułowaniu dyrektywy. Rada była skłonna zgodzić się i przyjąć kompromis w sprawie wspólnego stanowiska, ale mimo to nie osiągnięto porozumienia. W ciągu minionych czterech miesięcy prezydencja czeska była bardzo aktywna i postępowała w sposób odpowiedzialny, odbywając rozmowy z Parlamentem i przedstawiając Parlamentowi wiele kompromisowych rozwiązań w różnych kwestiach dotyczących dyrektywy, w dążeniu do znalezienia ostatecznego rozwiązania możliwego do przyjęcia dla Rady i Parlamentu.
Dziś mogę powiedzieć, że Rada poczyniła szereg ustępstw, aby spełnić żądania Parlamentu, to jednak Parlamentowi to nie wystarczyło. Rada była, na przykład, gotowa odstąpić od wspólnego stanowiska i poprzeć pogląd Parlamentu, że cały czas dyżuru to w istocie czas pracy. Rada poczyniła także ustępstwa podczas debaty na temat godzenia pracy i życia rodzinnego, w odniesieniu do terminu przewidzianego na zapewnienie dodatkowego czasu na odpoczynek w ciągu dnia oraz definicji pracowników najwyższego szczebla - i tych przykładów mógłbym podawać więcej. Rada chciała dojść do porozumienia z Parlamentem w kluczowej kwestii opt-outu, była gotowa uwzględnić żądania Parlamentu oraz zaakceptować jego inne propozycje, na przykład zakaz uzgadniania opt-outów w okresie próbnym i usunięcie maksymalnego tygodniowego czasu pracy w odniesieniu do opt-outu, jakkolwiek uważaliśmy naturalnie, że działamy wbrew interesom pracowników. Byliśmy nawet gotowi przyjąć ideę wprowadzenia dokumentowania godzin faktycznie przepracowanych w ramach opt-outu. Jednakże Parlament nawet w części nie wyszedł naprzeciw stanowisku Rady.
Zabierając głos w imieniu prezydencji czeskiej, wyrażam szczery żal, że Parlament nie był skłonny pójść na kompromis i wyrazić zgodę na zmienioną dyrektywę, której od pięciu długich lat wyczekiwały nie tylko państwa członkowskie ale także obywatele UE. Porozumienie co do zmienionej dyrektywy przyczyniłoby się do większej ochrony pracowników, ułatwiłoby rozwiązanie problemu dyżurów i odpoczynku oraz wytyczyłoby drogę ku stopniowemu zmniejszaniu stosowania klauzuli opt-out w państwach członkowskich. Posłowie w komitecie negocjacyjnym byli jednakże głusi na te propozycje. Odmówili ich przyjęcia i odmówili przyjęcia kontrpropozycji Rady oraz kompromisów proponowanych przez Komisję, w zamian obstając przy swoim ideologicznym stanowisku. Ponieważ Parlament nie był skłonny uszanować sytuacji w Radzie i uwarunkowań wynikających z rzeczywistości, dotychczasowa dyrektywa pozostanie w mocy. Zastosowanie klauzuli opt-out nie będzie ograniczone, nie zostanie prowadzone monitorowanie, a pracownicy będą musieli w dalszym ciągu pracować do 78 godzin tygodniowo. Jest wielce prawdopodobne, że postawa Parlamentu doprowadzi do większego stosowania opt-outu. Do Komisji Europejskiej dotarły dziś sygnały od dwóch kolejnych państw członkowskich, które zamierzają wprowadzić opt-out, przez co wszelkie nadzieje na jego zniesienie w przyszłości jeszcze bardziej się oddalają. Rada chciała temu zapobiec, ale Parlament postanowił inaczej.
Vladimír Špidla
komisarz. - (CS) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Naprawdę bardzo mi przykro, że Rada i Parlament nie zdołały osiągnąć porozumienia w ostatniej rundzie negocjacji dotyczących zmiany dyrektywy o czasie pracy. Przedstawiając szereg wniosków we wszystkich głównych kwestiach, Komisja zrobiła wszystko, co w jej mocy, aby wypracować kompromis i pomóc obu organom ustawodawczym w przybliżeniu się do wersji końcowej. Ostatecznie jednak Rada i Parlament obstawały przy swoich odmiennych stanowiskach dotyczących przyszłości stosowania wyjątków oraz opt-outu, które były nie do pogodzenia.
Rozumiem i szanuję życzenie Parlamentu, aby zakończyć stosowanie wyjątków w sposób definitywny. Także i dla mnie byłoby to rozwiązanie idealne i uwzględniliśmy je w poprawce Komisji do dyrektywy w 2005 roku. Niemniej jednak, po kilku latach negocjacji, stało się dosyć oczywiste, że ten element nie ułatwiłby porozumienia w Radzie oraz że nie pokonałby blokującej mniejszości. Zbyt wiele państw członkowskich nalegało po prostu na stosowanie indywidualnych wyjątków oraz zachowanie tego postanowienia w dyrektywie. Dlatego też Komisja przedstawiła alternatywne propozycje poprawy ochrony prawnej pracowników, którzy stosują wyjątki, tym samym osłabiając ich znaczenie w kategoriach praktycznych. Komisja zaproponowała także wprowadzenie stałego monitorowania stosowania wyjątków na szczeblu krajowym i europejskim oraz nałożenie ograniczeń na jednoczesne stosowanie wyjątków, co osłabiłoby zachętę dla państw członkowskich do ich przyznawania. Jestem przekonany, że podejście to w praktyce polepszyłoby warunki dla pracowników, a co ważniejsze, polepszyłoby długoterminowe perspektywy dla państw członkowskich, które ostatecznie zgodziłyby się całkowicie zaniechać stosowania wyjątków. Parlament stał na stanowisku, że nie ma lepszego wyjścia, niż całkowite zniesienie opt-outu. Szanuję motywację takiej decyzji, ale jestem innego zdania.
Jak już wspominałem przy wielu wcześniejszych sposobnościach, jestem przekonany, że brak porozumienia w sprawie zmiany to zła wiadomość dla europejskich pracowników i przedsiębiorstw, dla instytucji europejskich oraz, tym samym, w ogóle dla Europy. Po pierwsze, oznacza to, że problem wyjątków nie został rozwiązany, i będą one w dalszym ciągu stosowane na mocy dotychczasowej dyrektywy, bez terminu zakończenia jej obowiązywania, z bardzo ograniczoną liczbą ograniczeń i bez żadnej szczególnej możliwości jej przeglądu. Wiem, że wielu z was wyrażało zastrzeżenia co do tego, że pracownicy będą pracowali 65 godzin tygodniowo i całkowicie rozumiem te obawy, ale faktem jest, że aktualna dyrektywa zezwala na tydzień roboczy wynoszący do 70 godzin. Po drugie, pomimo że wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie dyżurów i dodatkowego czasu na odpoczynek pozostanie niezmieniony, obawiam się, że w wielu przypadkach nie doprowadzi to do lepszej ochrony pracowników w praktyce. W wielu państwach członkowskich są obszary, w których notuje się wysokie wskaźniki czasu dyżurów i występują w nich rzeczywiste problemy z przestrzeganiem zasad wynikających z wyroków w sprawach SIMAP i Jaeger. Jak dotąd efekt jest taki, że coraz więcej państw członkowskich zaczęło stosować wyjątki w celu rozwiązania tego problemu. Obecnie jest 15 takich krajów i obawiam się, że teraz, skoro nie ma porozumienia w sprawie czasu dyżurów, jeszcze więcej państw członkowskich zacznie stosować opt-out w celu wypełnienia wymogów wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, ponieważ nie będą miały one żadnego innego wyjścia. Przy coraz większej liczbie państw członkowskich stosujących wyjątki, znacznie trudniej będzie osiągnąć porozumienie na forum Rady w sprawie zakończenia ich stosowania. Po trzecie, niepowodzenie negocjacji oznacza, że nie będzie obowiązywało i nie wejdzie w życie wiele bardzo ważnych szczególnych gwarancji zatwierdzonych przez Radę dla pracowników w całej Europie, którzy obecnie korzystają z wyjątków. No i wreszcie, nie skorzystaliśmy ze sposobności udoskonalenia środków mających na celu pogodzenie pracy z życiem rodzinnym oraz doprecyzowania definicji wariantów dla pracowników pracujących na własny rachunek. Jednakże obecnie oba organy ustawodawcze podjęły już decyzję, a jej bezpośrednim skutkiem jest to, że nie zostaną dokonane żadne specjalne przeglądy ani wyjątki, zgodnie z tym, czego wymaga dotychczasowa dyrektywa. Szanuję tę decyzję. Wraz z innymi komisarzami będziemy teraz musieli rozważyć sytuację, która wynikła z niemożności osiągnięcia porozumienia przez ustawodawców.
Jednakże pragnę też zauważyć, że po pięciu latach negocjacji, podczas których przedstawiono szereg częściowych propozycji i podejmowano wiele prób znalezienia rozwiązania, rozwiązania tego nie udało się wypracować. Oznacza to, że niełatwo będzie przedstawić nowy wniosek, który w cudowny sposób mógłby rozwiązać sytuację. Uważam więc, iż konieczne jest bardzo staranne zrewidowanie sytuacji wraz z partnerami społecznymi. Dopiero wówczas Komisja może przejść do następnej decyzji i innego trybu działania.
Hartmut Nassauer
Pani przewodnicząca, panie i panowie! W imieniu grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) oraz Europejskich Demokratów pragnę przede wszystkim stwierdzić, że niepowodzenie procedury pojednawczej dotyczącej nowego ustawodawstwa o czasie pracy oraz fakt, że w dalszym ciągu obowiązuje stara legislacja dotycząca czasu pracy, nie leżą w interesie pracowników europejskich.
Chciałbym także powiedzieć, że mitem jest przekonanie, iż jest to wyłącznie wina Rady, podczas gdy większość tych w Parlamencie, jak rycerze w lśniącej zbroi, poświęciła się dla dobra pracowników. Rzeczywistość jest taka, że wina leży po obu stronach. Prawdą jest, że Rada nie ustąpiła ani na milimetr w kwestii klauzuli opt-out, ale większość w Parlamencie była równie nieelastyczna obstając przy tym, że rozwiązanie jest możliwe tylko jeżeli zaniecha się opt-outu. W efekcie obie strony mijały się jak nocne pociągi, a rezultat był łatwy do przewidzenia.
Jest to stracona szansa. Można było na przykład wprowadzić europejski przepis dotyczący czasu dyżuru, który stanowił w stosunku do całej Europy, że "czas dyżuru jest czasem pracy”, jak stwierdził to Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. Aby to osiągnąć, konieczne było, aby większość w Parlamencie ustąpiła w bardzo niewielkim zakresie w kwestii opt-out, choćby wtedy kiedy chodziło o ustalenie warunków, na jakich opt-out jest możliwy, a które powinny być możliwe najsurowsze, oraz tego, kto podejmuje decyzję w sprawie opt-out. Obie zainteresowane strony powinny być zaangażowane. Nic takiego jednak się nie stało. Obstawanie przy usunięciu opt-outu za wszelką cenę stało się czymś w rodzaju świętej krowy. To była druga strona zachowań niemożliwych do pogodzenia, czego skutkiem jest fiasko nowego rozwiązania. Jest to sytuacja godna pożałowania. Jak już powiedziałem, nie leży to w interesie pracowników.
Alejandro Cercas
w imieniu grupy PSE. - (ES) Pani przewodnicząca! Chociaż próżne wysiłki wywołują melancholię, pragnę powtórzyć, że opt-out powinien się skończyć, ponieważ w zamierzeniu miał trwać przez okres dziesięciu lat - który upłynął w 2003 roku - a jego zakończenie jest niesłychanie ważne dla zdrowia ludzi, dla godzenia życia rodzinnego z pracą zawodową, dla nas - abyśmy odbyli dyskusję nawiązującą do tej, którą odbyliśmy pół godziny temu i tej, która nastąpi później, dla przestrzegania międzynarodowych konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy, ważna z punktu widzenia tego, aby europejskie przepisy socjalne stały się rzeczywistością, aby organizacje pracownicze pozostały nietknięte, oraz po to, aby obywatele w dalszym ciągu wierzyli w instytucje europejskie.
Jak powiedziała nasza przewodnicząca, porozumienia nie osiągnięto, ponieważ propozycja Rady zawsze polegała na tym, aby się cofać, iść w tył poza XIX wiek, czyniąc z prawa pracy jedynie dwustronną relację między pracownikiem a pracodawcą, bez ustaw ani przepisów, bez szacunku do niczego poza tak zwanym "wolnym wyborem”, przy czym zapominano, że relacje między pracownikiem a pracodawcą zawsze nacechowane są brakiem równowagi.
Tak nie jest; oni oszukują samych siebie. Parlament wywołał poruszenie; przedstawił wszelkie alternatywy w celu rozwiązania realnych problemów, mamy tu jednak problem ideologiczny. Rada nie chciała położyć kresu opt-outowi. Mniejszość w Radzie chciała, aby opt-out, który był rozwiązaniem tymczasowym w 1993 roku, stał się rozwiązaniem trwałym i głosami Parlamentu pozostał na zawsze, podczas gdy nam pozostałyby jedynie nadzieja i godność.
Oni tego nie chcieli; chcieli jedynie potraktować opt-out w sposób powierzchowny, ale czyniąc to na stałe, niszcząc jeden z fundamentalnych instrumentów europejskiego prawa socjalnego. Taka jest prawda i nie jest prawdą, że było to skrócenie dnia pracy - zgodnie z wnioskiem Komisji i Rady, łączna liczba godzin pracy wyniosła 78 godzin tygodniowo - ponieważ ustalono ją w skali trzech miesięcy na 60 i 65 godzin.
Tak więc proszę przestać mówić nieprawdę. Przestańcie oszukiwać opinię publiczną. Przyznajcie, że chcieliście uczynić stałym coś, co w 1993 roku miało charakter tymczasowy, i przyznajcie, że chcieliście zmienić coś, co było wyjątkowe, w coś normalnego.
Zaproponowano, aby stanowiło to derogację, tak jak w art. 20; derogację, a nie wyjątek: aby było to coś normalnego. Ponadto, jednocześnie, wniosek ten był nieposkromionym zamachem na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. Pozbawiono lekarzy praw i warunków pracy. Nigdy nawet nie zbliżyli się do naszej idei, ani do idei Trybunału Sprawiedliwości w odniesieniu do wyrównawczego odpoczynku dla lekarzy. Był to nieposkromiony atak na pracowników. Co więcej, oskarżyli nas o czynienie tego w okresie wyborów. Zaszczytem jest słuchać obywateli i pracowników.
Doświadczamy poważnego kryzysu społecznego; między obywatelami a naszymi instytucjami panuje ogromny dystans. Na szczęście Parlament nie padł na kolana przez Radą i na szczęście, panie komisarzu, będzie nowy Parlament, nowa Rada wykonawcza, oraz prawdopodobnie nastąpią zmiany w rządach państw członkowskich; pracownicy Europy mają nadzieję: mandat z 17 grudnia został utrzymany, a my, panie komisarzu, będziemy kontynuowali naszą walkę.
(Oklaski)
Elizabeth Lynne
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Wiemy oczywiście, że była to sytuacja patowa, ale w moim przekonaniu brak porozumienia jest lepszy niż złe porozumienie.
Zawsze wiedzieliśmy, że to nieuniknione, ale aż tyle czasu trzeba było, aby to przyznać. Myślę, że wynika to bardziej z tego, że niektórzy parlamentarzyści chcą wydać się swoim wyborcom twardzi, niż z czegokolwiek innego.
Z chwilą gdy większość parlamentarna głosowała za pozbyciem się opt-outu, nie mogło oczywiście dojść do porozumienia, ponieważ, jak już słyszeliśmy, opt-out stosuje 15 krajów.
Popieram odstępstwo od 48-godzinnego limitu przewidzianego w dyrektywie o czasie pracy, o ile ma on charakter dobrowolny. Starałam się to doprecyzować podczas prac w komisji oraz zapewnić, by nie można było podpisać opt-outu jednocześnie z umową, oraz aby można było zrezygnować z opt-outu w dowolnym czasie. To bowiem proponowała także Rada. Jest to ważne ze względu na elastyczność, tak pracownika, jak i pracodawcy. Dlaczego nie pozwolić komuś pracować w godzinach nadliczbowych, jeżeli taki jest jego wybór?
Obawiałam się także, iż ludzi można byłoby zmuszać do nielegalnej pracy, a wówczas nie byliby oni objęci ustawodawstwem w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa pracy, w tym dyrektywą o maszynach szczególnie niebezpiecznych.
Dużo poważniejszym problemem jest kwestia zawierania więcej niż jednej umowy oraz definicja pracy samodzielnej. Są one nadużywane w znacznie większej mierze niż opt-out, ale Rada nie uczyniła w tej kwestii znaczącego kroku naprzód, a Parlament także na to nie nalegał.
Jeżeli chodzi o czas "dyżuru”, uważam, iż powinien on być zaliczony do czasu pracy. Z zadowoleniem przyjęłam działanie ze strony Rady w tej mierze.
Jak powiedziałam na początku tej debaty pięć lat temu, powinniśmy zająć się orzeczeniami Trybunału w sprawach SIMAP i Jaeger i niczym więcej. Być może zrobimy to w przyszłości i zajmiemy się samym sektorem zdrowia.
Wreszcie muszę powiedzieć, że cieszę się, że zachowaliśmy odstępstwo od limitu 48-godzinnego, szczególnie dla strażaków w Wielkiej Brytanii, którzy mieliby ogromne trudności z uzyskaniem ochrony w przypadku utraty opt-outu, i gratuluję im ich kampanii.
Elisabeth Schroedter
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Pani przewodnicząca, panie urzędujący przewodniczący Rady Špidla! W czasie wyborów lepiej byłoby, gdybyśmy mogli przedstawić obywatelom Europy dyrektywę o czasie pracy, która oferuje minimalne standardy zdrowia i bezpieczeństwa.
Byłby to nasz wkład w koncepcję podnoszenia jakości pracy. Nasza rezolucja ustalałaby standardy minimum, a jednocześnie oferowałaby pewien stopień elastyczności stanowiącej rozwiązanie dla szpitali. Rada blokowała ją jednak przez szereg tygodni i ostatecznie nie została ona podjęta. Niestety Komisja także ponosi w tym przypadku częściową odpowiedzialność, ponieważ nie przyczyniła się do procesu poszukiwania rozwiązania. We wnioskach Komisji ignorowano całkowicie prawo pracy i kwestionowano coś, co byłoby generalnie uznawane za prawny standard minimum. My w grupie Zieloni/Wolny Sojusz Europejski, wraz ze znaczną większością komitetu pojednawczego, nie byliśmy gotowi głosować za zalegalizowanym wyzyskiem.
Wiadomo, że niemiecki minister pracy i socjaldemokrata Olaf Scholz był jednym z tych, którzy w Radzie wyrażali stanowczy sprzeciw. Podchodząc do tego zupełnie poważnie, chciał on wprowadzenia wyjątków od długofalowego rozwiązania, które umożliwiałyby ludziom pracę w wymiarze do 78 godzin tygodniowo. W Niemczech uważa się on za przedstawiciela pracowników, podczas gdy w Brukseli działa jako rzecznik tych członków Rady, którzy występują przeciwko interesom europejskich pracowników. Wymierzył on socjaldemokratom cios w plecy.
Ilda Figueiredo
Pani przewodnicząca! Z zadowoleniem przyjmujemy brak porozumienia między Parlamentem Europejskim a Radą w sprawie zmiany dyrektywy o organizacji czasu pracy, ponieważ to, co zaproponowano było gorsze niż aktualne rozwiązanie, w odniesieniu zarówno do przeciętnego dnia pracy, jak i do czasu dyżuru.
Komisja Europejska i Rada starały się w istocie otworzyć drzwi do większej dewaluacji pracy i do ataku na prawo związków zawodowych do negocjacji oraz układów zbiorowych. Osiągnięto by to przez dopuszczenie prostych przepisów administracyjnych regulujących organizację czasu pracy i wynagradzanie za nią, co groziłoby tym samym czasowi dyżuru i prawu do odpoczynku i byłoby cofnięciem się o 100 lat w zakresie praw pracowniczych.
Obowiązek pełnego wynagradzania za czas dyżuru, w tym za okresy odpoczynku, czy to w sektorze zdrowia, czy służb alarmowych, straży pożarnej czy w jakimkolwiek innym sektorze działalności, pozostaje zatem w mocy, zgodnie z dotychczasowym prawem.
Będziemy w dalszym ciągu zwracali uwagę ogółu na walkę pracowników z powszechnie znanym opt-outem oraz na właściwą wycenę pracy. Będziemy w dalszym ciągu opowiadali się za skróceniem dnia pracy bez żadnej utraty wynagrodzenia, co jest ważnym wymogiem w czasie recesji, którego spełnienie służy tworzeniu miejsc pracy i obniżaniu bezrobocia. Będziemy w dalszym ciągu promowali zdrowie i bezpieczeństwo pracowników w pracy oraz godzenie pracy z życiem rodzinnym.
Chcemy Europy prawdziwie socjalnej, która nie zostanie zapomniana po wyborach do Parlamentu Europejskiego.
Derek Roland Clark
w imieniu grupy IND/DEM. - Pani przewodnicząca! Prezydent Klaus zauważył w dniu 18 lutego, że struktura UE jest dogmatem sprzecznym z doświadczeniem dziedzictwa.
Państwa członkowskie mają swoje dziedzictwo. Podejmują działania na swój własny sposób, włączając w to sposób, w jaki pracują. Kiedy zwróciłem na to uwagę podczas pierwszego posiedzenia pojednawczego i zauważyłem, że państwa członkowskie nie powinny być zmuszane do stosowania krępującego ich rozwiązania, kolega poseł zapytał wówczas, czy powinienem był zostać zaproszony na posiedzenie. Oto wasza demokracja!
Dokument komisarza opracowany później tego samego wieczoru zawierał tekst "preferencje i potrzeby pracowników umożliwiają ustalenie daty zakończenia opt-outów” - miło słyszeć jakieś echo!
Jak powiedział prezydent Klaus, wielki dystans dzieli obywatela i obieralnych przedstawicieli UE, ale w dużo mniejszym stopniu jest tak w obrębie państw członkowskich, co czyni UE niedemokratyczną. Zgadzam się z tym, i jeżeli o mnie chodzi, to opowiadam się za tym, aby być bardziej przedstawicielem obywateli. Przecież w 2004 roku były zaledwie cztery państwa członkowskie, które chciały opt-outów, a teraz jest ich 15. Czy to wam nic nie mówi? Posłowie zaś mieli czelność nazwać 15 państw spośród 27 blokującą mniejszością - Parlament nie przyjmuje tego do wiadomości!
José Albino Silva Peneda
(PT) Dwie kwestie wyróżniają się w tych negocjacjach: tak zwany czas dyżurów i klauzula opt-out.
W odniesieniu do czasu dyżuru, chcę powiedzieć, że byliśmy bardzo bliscy kompromisu, ale został on zahamowany w ostatnim momencie przez Radę z niezrozumiałych powodów.
Co do opt-outu, Parlament nie mógł nigdy zaakceptować niezdefiniowanego uogólnienia tego pojęcia ponieważ, w kategoriach praktycznych, oznaczałoby to po prostu deregulację rynku pracy.
Fakt, że obecnie jest 15 krajów stosujących opt-out wynika z tego, że proporcja czasu dyżuru nie zaspokaja w wystarczającym stopniu rzeczywistych potrzeb. System dyżurów nie wystarcza do tego, aby spełnić rzeczywiste potrzeby szczególnie w dziedzinie zdrowia. Rozwiązano to we wniosku Parlamentu, i nie byłoby konieczne stosowanie opt-outu przez tak wiele krajów. Nawet prezydencja uznała to podczas negocjacji.
Oczywiste jest, że opt-out nie ma nic wspólnego z elastycznością. Elastyczność można uzyskać w pełni przyjmując rok jako okres referencyjny, zgodnie z propozycją Parlamentu w 2005 roku.
Parlament zawsze walczył o tę kwestię po to, abyśmy mogli mieć przynajmniej jakieś wyobrażenie co do przyszłego terminu zakończenia opt-outu. Jednakże blokująca mniejszość w Radzie nie tylko zaakceptowała opt-out, ale także chciała uczynić jego stosowanie zasadą, nie wyjątkiem. Przypominam państwu, że opt-out został zaakceptowany w 1993 roku, ale jako wyraźny wyjątek.
Panie i panowie! Umów o pracę nie można porównywać z jakimikolwiek innymi umowami, w których strony są w identycznej sytuacji. Prawo i nauka o zatrudnieniu istnieją w Europie, ponieważ przez długi czas przyjmowano, że jedna ze stron jest w mniej korzystnym położeniu i musi wobec tego być chroniona.
Blokująca mniejszość w Radzie, reprezentująca stanowisko wyraźnego braku elastyczności, chciała położyć kres tej ochronie, co w moim przekonaniu jest zupełnie nie do przyjęcia dla każdego, kto broni fundamentalnych wartości stanowiących podstawę każdego europejskiego modelu socjalnego.
Jan Andersson
(SV) Pani przewodnicząca! Pragnę skorzystać z tej sposobności, aby podziękować moim kolegom w zespole negocjacyjnym za ich konstruktywną współpracę. Żałujemy, że porozumienie nie zostanie osiągnięte. Wynika to z sytuacji, którą mamy obecnie, a która polega na tym, że 15 państw członkowskich stosuje opt-out. Niewątpliwie może ich być o kilka więcej i nie jest to dobra sytuacja.
Mogę państwu także powiedzieć, że dokonaliśmy pewnego postępu podczas negocjacji. W odniesieniu do czasu dyżuru i czasu wolnego przyjmowanego w rozliczeniu, za postęp uważam to, że wszyscy stwierdziliśmy, iż czas dyżuru liczy się jako godziny pracy. Uważam, że mogliśmy osiągnąć w tej kwestii porozumienie. Powodem, dla którego tak się nie stało był opt-out. Z jednej strony była Rada, z blokującą mniejszością, która absolutnie nie chciała usunięcia opt-outu, a z drugiej - o czym się często zapomina - znaczna większość w Parlamencie Europejskim, której bardzo zależy na tym, aby pozbyć się opt-outu, jako że nie ma on nic wspólnego z zagadnieniem zdrowia i bezpieczeństwa. My, posłowie do Parlamentu podejmowaliśmy próby, proponowaliśmy, aby sama Rada zaproponowała termin zakończenia jego stosowania. Ostatecznie byliśmy nawet skłonni powiedzieć: "Po prostu ustalimy termin dalszych negocjacji oraz termin zakończenia jego stosowania”. Rada nie była skłonna zaakceptować nawet tego. Potem stało się to niemożliwe. Nie było tak, panie Sedláĉek, że Rada zaakceptowała wszystkie warunki ustalone przez Parlament w odniesieniu do opt-outu. Kiedy zaczęliśmy negocjacje w ostatnim dniu, prawie każda sugestia była odrzucana. Mogę potwierdzić, że w istocie większość jest za usunięciem opt-outu. Jest znacząca większość w Parlamencie i większość w Radzie, niestety jednak w Radzie jest mniejszość, której wolno decydować o pozostawieniu opt-outu. Jest to niezadowalające. Mam nadzieję, że Komisja rozważy to ponownie, że ludzie wezmą na siebie odpowiedzialność, oraz że punktem wyjścia dla nowego wniosku będzie to, o co chodzi w dyrektywie, to jest zdrowie i bezpieczeństwo pracowników, i że opt-out będzie stopniowo musiał zostać wyeliminowany.
Bernard Lehideux
(FR) Pani przewodnicząca! Parlament i jego sprawozdawca zostali zmuszeni do odrzucenia słabego kompromisu, co słusznie uczynili. Nasza delegacja pozostała wierna stanowisku przyjętemu przez znaczną większość podczas posiedzenia plenarnego, która wzywała do ostatecznej eliminacji każdego wyjątku od ustawowego czasu pracy.
Prawda jest jednak taka, iż Parlament był osamotniony w swoim dążeniu do postępu. Przedstawiciele narodów europejskich wyszli ponad podziały istniejące między zwolennikami różnych opcji w celu położenia kresu temu anachronizmowi, jakim jest opt-out. Byliśmy osamotnieni proponując prawdziwie kompromisowy tekst, który Rada sprytnie zignorowała, podobnie zresztą jak i Komisja. Rada i Komisja stanęły po stronie tych, którzy ostro sprzeciwiają się jakiemukolwiek postępowi w zakresie praw pracowników w Europie.
Panie przewodniczący Rady! Jasne jest, że osiągnęliście swoje cele. Trybunał Sprawiedliwości zmusza was do uznania dyżuru za czas pracy; nic zatem w tej mierze nie straciliście. Opt-out, którego chcecie, nadal istnieje w praktyce, ponieważ tym, którzy sprzeciwiają się postępowi, udało się go utrzymać. Bardziej niż kiedykolwiek, nowi posłowie wybrani w czerwcu będą musieli walczyć o odgórne ujednolicenie standardów socjalnych.
Dimitrios Papadimoulis
(EL) Pani przewodnicząca! Rada, ramię w ramię z Komisją, ponosi pełną odpowiedzialność za niepowodzenie w wypracowaniu kompromisu, a powód jest prosty: jest tak dlatego, że nalegaliście na przyjęcie kompromisu, w którym opt-out zostałby utrzymany na zawsze; chcieliście oszukać i poniżyć nas oraz miliony pracowników zmieniając tymczasowe odstępstwo przyznane Wielkiej Brytanii w 1993 roku w trwały, antypracowniczy przepis. Na szczęście znaczna większość w Parlamencie Europejskim powiedziała "nie”. Każdy, kto ma jakiekolwiek wątpliwości co do tego, kto ponosi za to odpowiedzialność, powinien jedynie wysłuchać przemówienia przedstawiciela prezydencji czeskiej: dogmatycznego neoliberalizmu, niewzruszonej ideologii, arogancji i niewybrednej próby oszukania europejskich obywateli.
Panie Špidla! Nie ma pan prawa interpretować i stosować wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości "à la carte”; musi pan stosować orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz wszczynać postępowanie o naruszenie przeciwko państwo członkowskim, które przez lata nie stosowały wyroków Trybunału. Nie może pan powiedzieć, że tak nie robimy, ponieważ zamierzamy zmienić dyrektywę. Proszę zrozumieć jedno: nie ma możliwości, aby Parlament zgodził się na kompromis, który nie likwiduje opt-outu.
Edit Bauer
- (SK) Mając początkowo nadzieję, że zbliżamy się do porozumienia w sprawie zmienionej dyrektywy o czasie pracy, z prawdziwym żalem przyjmujemy fakt, że tak się nie stało. Są co najmniej dwa powody, dla których nie była to najlepsza wiadomość dla naszych wyborców przed wyborami. Pierwszy dotyczy interesującego i nieoczekiwanego rozwoju wydarzeń w nowych państwach członkowskich.
Niektórzy inwestorzy, szczególnie z krajów wschodnioazjatyckich, nie tylko próbują wprowadzić wschodnioazjatycką etykę pracy, wbrew której pracownicy ubiegają się o ochronę z mocy prawa, ale też wprowadzają nowe zjawisko na rynku pracy: próbę zastąpienia rodzimych pracowników pracownikami ze wschodniej Azji, którzy są przyzwyczajeni do innej kultury pracy i nieograniczonych godzin pracy. W obecnej kryzysowej sytuacji, przy rosnącym bezrobociu, asymetryczne relacje między pracodawcą a pracownikiem stają się coraz bardziej wyraźne. Dlatego też ograniczanie czasu pracy jest tym bardziej konieczne, biorąc pod uwagę potrzebę swobód pracowniczych.
Drugi problem, który pozostaje nierozwiązany, i który ma poważne następstwa dla nowych państw członkowskich to obliczanie czasu dyżuru. W tych okolicznościach jesteśmy zobowiązani wybrać opt-out, którego chcieliśmy uniknąć, ale bez którego nie mogliśmy zagwarantować podstawowej ochrony. Pani przewodnicząca! Nie chcę wskazywać tego jednoznacznie, ale chciałabym wierzyć, że w nowej kadencji będziemy mogli znaleźć możliwe do zaakceptowania rozwiązanie tych palących problemów.
Roberto Musacchio
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Fiasko dyrektywy o czasie pracy było nieuniknione. Rada utrzymywała prowokacyjne stanowisko, jak słyszeliśmy w tej Izbie wcześniej, ignorując głos parlamentarny, który został następnie powtórzony przy drugim czytaniu, lata później. To z tym głosem stajemy przed elektoratem - i tu chciałbym zwrócić się do pani Lynne - ponieważ tak naprawdę to nasi wyborcy udzielili nam mandatu.
Niepokoi kwestia tego ekstremizmu. Rada chce zachować zarówno opt-out jak i obliczanie czasu pracy w skali roku. Tydzień pracy liczący 78 godzin, na co pragnę zwrócić uwagę komisarza i Rady, uzyskano odkładając w czasie okresy odpoczynku przewidziane w tekście, którego broniła Rada. Jest to zatem sytuacja gorsza niż w poprzedniej dyrektywie; szczerze mówiąc, trudno zrozumieć, jaką Rada ma koncepcję pracy i jej warunków, ale także związków zawodowych i umów.
Jeżeli utrzymamy podejście zakładające opt-out, jeżeli nie będziemy działali na rzecz ujednolicenia warunków pracy, to nie będziemy działali dla Europy, ale przeciwko niej, innymi słowy, będziemy tworzyli warunki, które osłabiają tkankę społeczną Europy i uniemożliwiają jej zajęcie się rzeczywistymi przyczynami obecnego kryzysu.
Odpowiedzialność za niepowodzenie spoczywa więc bezpośrednio na Radzie. Parlament spełnił swój obowiązek.
Juan Andrés Naranjo Escobar
(ES) Pani przewodnicząca! Uznanie niepowodzenia to pierwszy krok w dążeniu do osiągnięcia sukcesu. Działania pojednawcze rzeczywiście się nie powiodły, ale nie jest stracona szansa na odbudowanie dialogu, począwszy od dnia dzisiejszego.
Trudność nie polegała na praktycznych aspektach odstępstwa od maksymalnie 48-godzinnego tygodnia pracy, ponieważ to właśnie w celu pokonania tej trudności Parlament zaproponował długie okresy przejściowe; problem wynikał z bardzo odmiennych poglądów, kiedy przyszło do ustanowienia przepisu wspólnotowego mającego ostatecznie na celu zapewnienie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy. Kolejnym problemem było uregulowanie czasu dyżuru zgodnie z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości.
W odniesieniu do głównego problemu opt-outu, w moim przekonaniu Rada oferowała coś, co było prawnie sprzeczne, a przede wszystkim zaprzeczało temu, co uważam za elementy zasadnicze dla Europy, która nie może i nie powinna odstępować od swojego wymiaru socjalnego, jeśli nie chce stracić swojej tożsamości. Nie do pomyślenia było dopuszczenie do prawodawstwa wspólnotowego generalnego stałego prawa, które było sprzeczne z zaleceniem Komisji, która w swojej agendzie socjalnej zachęca państwa członkowskie do przestrzegania konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy. Można było także osiągnąć porozumienie działając na podstawie zbioru wyjątków i przepisów ogólnych; ponadto mogliśmy wykorzystać wkład interesariuszy społecznych, którzy, przy poszanowaniu ich niezależności, mogą przedstawić rzetelne, skuteczne porozumienia.
Krótko mówiąc, propozycje Parlamentu zawierały rozwiązania, które mogły zapewnić to, czego firmy potrzebują, to znaczy elastyczność w zakresie dostosowania godzin pracy do różnych obciążeń pracą, faktem jest bowiem, że nie ma dwóch takich samych sektorów ani firm w każdym sektorze, a to, czego potrzebujemy i czego potrzebuje w szczególności mój kraj - jako że mamy niewesoły rekord w postaci najwyższej stopy bezrobocia w Unii Europejskiej - to tworzenie większej ilości miejsc pracy przez firmy i mniej zwolnień.
Panie i panowie! Należę do tych, którzy są przekonani, że potrzebna jest nam pilnie reforma naszych systemów socjalnych; uważam także, iż całkowicie możliwe jest pogodzenie efektywności gospodarczej z nadzieją na ulepszenia socjalne oraz pogodzenie wolności ze sprawiedliwością, i właśnie dlatego musimy ustalić limity oraz minimalne standardy socjalne dla wszystkich państw członkowskich.
Philip Bushill-Matthews
Pani przewodnicząca! Kiedy przyszłe pokolenia będą oceniały ten Parlament i jego pracę nad dokumentami dotyczącymi czasu pracy, sądzę, że z niedowierzaniem będą patrzyły na sposób, w jaki zachowywali się posłowie w procesie rozmów trójstronnych. Zobaczą, że była taka dyrektywa, która powstała i była opracowywana na początku lat 90. XX wieku, kiedy socjaliści stanowili największą partię w tej Izbie, i kiedy lewica była w rządach większości państw członkowskich; że była dyrektywa, która - niezależnie od tego, jak dobre intencje się za nią kryły - stanowi odzwierciedlenie standardowego socjalistycznego dogmatu, że nie można zakładać, iż ludzie będą sami dokonywali wyborów dotyczących równowagi między życiem a pracą, i że politycy zawsze wiedzą najlepiej, a oczywiście politycy europejscy wiedzą najlepiej ze wszystkich; że była dyrektywa o czasie pracy, która po prostu nigdy się nie sprawdziła.
Klauzula opt-out, pierwotnie pomyślana dla Wielkiej Brytanii, stała się odstępstwem, które stopniowo musiało stosować pozostałych 14 innych krajów, a dziś słyszeliśmy od prezydencji czeskiej, że co najmniej dwa inne kraje dołączają do tej grupy. Tymczasem 21 z 27 krajów nie mogło spowodować, aby dyrektywa zadziałała w odniesieniu do ich służby zdrowia, więc Komisja przedstawiła propozycje rozwiązania tej kwestii.
Mamy dyrektywę, która wyraźnie nie może zostać wdrożona, i jaka jest reakcja tego Parlamentu? Że ludzie się mylą; że państwa członkowskie się mylą; że Komisja się myli, i że wszystko trzeba wcisnąć w kaftan bezpieczeństwa o uniwersalnym rozmiarze, który wyraźnie nie pasuje na nikogo. Zrozumiałe jest, że Rada nie zgodziła się ustąpić, ponieważ, podobnie jak posłowie, rządy państw członkowskich zostały wybrane po to, aby otwierać ludziom możliwości, a nie ograniczać ich wolność. W tych państwach jednak zapamiętano to to, o czym zapomnieli niektórzy posłowie.
A zatem opt-out pozostaje na chwilę obecną, ale pozostają także problemy, a kwestia ta przechodzi teraz na posłów następnej kadencji. Mam jedynie nadzieję, że nasi nowi koledzy, w całej Izbie, wykażą się większym rozsądkiem, pokażą, że słuchają ludzi, a nie wydają im polecenia, wyrzucą dyrektywę do kosza zamiast zakazać opt-outu, i zaczną wszystko od początku.
Jacek Protasiewicz
(PL) Pani przewodnicząca, szanowny panie komisarzu! Jest faktem, że po pięciu latach intensywnych wysiłków nad nowelizacją dyrektywy o czasie pracy konkludujemy dzisiaj fiasko tych naszych starań. Nie udało się Parlamentowi osiągnąć porozumienia z Radą i uchwalić nowych, lepszych przepisów, które poprawiłyby sytuację pracowników, między innymi poprzez ograniczenie maksymalnego, dopuszczalnego za zgodą pracownika, tygodniowego wymiaru czasu pracy z 78 do 65 godzin.
Ale z przykrością muszę stwierdzić, inaczej niż moi poprzednicy, zwłaszcza z lewej strony sali, że znacząca część odpowiedzialności za taki finał spada na naszą Izbę, która przyjęła nierealistyczną strategię negocjacji. W wielu krajach Europy znane jest powiedzenie, które mówi: "lepsze często jest wrogiem dobrego”. Ta ludowa mądrość, jak niestety stwierdziłem, przez okres negocjacji u większości koleżanek i kolegów negocjujących, zwłaszcza z lewej strony sali, była jakby zupełnie zapomniana.
Chcę powiedzieć jedną rzecz, ale bez satysfakcji. Przypominam, że podczas pierwszego spotkania pojednawczego wnioskowałem o bardziej kompromisowe podejście i uznanie, że skoro w większości krajów unijnych od lat stosuje się przecież za zgodą pracowników elastyczne zasady reguły czasu pracy, to oczekiwanie radykalnych zmian pozbawione jest uzasadnienia i może skutkować zablokowaniem negocjacji. Tak się niestety stało. Obawiam się, że w imię przedwyborczej kampanii, a nie w imię interesów pracowników europejskich.
Stephen Hughes
Pani przewodnicząca! Naprawdę dziwne jest, że Rada wini Parlament za załamanie się tych rozmów. Parlament nadawał wszystkiemu bieg; przedstawiał wszystkie kompromisowe propozycje. Na koniec Komisja przedstawiła kompromisowy wniosek, ale Rada nie ustąpiła ani na krok, nie powinna więc winić Parlamentu za to niepowodzenie.
A teraz, dzisiejszego wieczoru, Philip Bushill-Matthews mówi o swobodzie wyboru dla pracowników - swobodzie pracy w godzinach, w jakich chcą. Cóż, Philipie, spójrz na sytuację w Wielkiej Brytanii, tym właśnie państwie członkowskim, które najdłużej stosuje generalny opt-out. Zgodnie z europejskim badaniem siły roboczej, 3,5 miliona pracowników regularnie pracuje dłużej niż 48 godzin tygodniowo. Zgodnie z tym samym badaniem, 58% z nich - prawie 60% - twierdzi, że chciałoby pracować mniej niż 48 godzin tygodniowo. 2,2 miliona z tych 3,5 miliona w Wielkiej Brytanii nie otrzymuje żadnej zapłaty za tę dodatkową pracę, którą wykonuje każdego tygodnia. Ci ludzie nie są szaleni, ale oczywiście są zmuszeni pracować tak długo, i zostali postawieni w sytuacji, w której muszą pracować w dodatkowym czasie. Taka jest rzeczywistość stosowania opt-outu.
Ewa Tomaszewska
(PL) Radzie zależało na zachowaniu na trwałe procedury opt-outu i realnym wydłużeniu dopuszczalnego tygodniowego czasu pracy. Nie wykazała żadnej elastyczności.
Problem dyżurów to jest problem przede wszystkim pracujących w służbach publicznych, ale głównie w służbie zdrowia, gdzie wydłużanie czasu pracy to nie jest tylko pogorszenie warunków pracy lekarzy czy pielęgniarek, ale także zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia pacjentów i w dalszej kolejności odpowiedzialność cywilna lekarzy za błędy w sztuce. Dobrowolność w tej sprawie wyglądała tak, że w jednym z radomskich szpitali, w Polsce, nie przyjmowano do pracy nikogo, kto się nie zgodził na tę procedurę. To znaczy, że dobrowolność w praktyce nie istnieje.
Podział dyżuru na część aktywną i nieaktywną jest próbą uznania za czas wypoczynku czasu w rzeczywistości będącego w dyspozycji pracodawcy, spędzanego w miejscu pracy, czasu, którego nie można organizować samodzielnie. A więc jest to praktycznie okradanie pracownika z jego czasu. Nie ma żadnego powodu, byśmy przyjęli rozwiązanie, które uważamy za szkodliwe.
Jan Cremers
(NL) Pani przewodnicząca! Jeszcze w 1817 roku Robert Owen, brytyjski przedsiębiorca o nastawieniu socjalnym postulował wprowadzenie ośmiogodzinnego dnia pracy. W jego przekonaniu prosperita dla każdego jest możliwa, jeżeli ludzie będą pracowali osiem godzin, a praca będzie dobrze zorganizowana. Później, dokładnie 125 lat temu, podjęto inicjatywę wprowadzenia ośmiogodzinnego dnia pracy w Stanach Zjednoczonych. Jednym z demokratycznych przekonań naszej europejskiej wspólnoty jest to, że skrócenie tygodnia pracy przyczynia się do życia zgodnego z ludzką godnością. Na szczęście w ostatnich dekadach towarzyszy temu zwrócenie baczniejszej uwagi na podział pracy i obowiązki opiekuńcze.
Pani przewodnicząca! Wielka szkoda zatem, że my w Europie w dalszym ciągu musimy walczyć o ograniczenie maksymalnego tygodnia pracy. Wymaganie od pracowników, aby systematycznie pracowali w nadgodzinach i wprowadzanie długich tygodni pracy to niszczenie miejsc pracy. Różne badania dowiodły, że Robert Owen miał rację: praca dłużej niż osiem godzin jest nieproduktywna. W czasach rosnącego bezrobocia większość Rady i Komisji obrała całkowicie błędny kierunek.
Michal SEDLÁČEK
urzędujący przewodniczący Rady. - (CS) Panie i panowie! Była to dla mnie bardzo interesująca debata. Chciałbym krótko odnieść się do niektórych inicjatyw. Najpierw pragnę powiedzieć coś, o czym tu nie wspomniano, a co należy powiedzieć dosyć szczerze. Czyż nie jest przypadkiem prawdą, że Europa ma najwyższy poziom ochrony pracowniczej na świecie? Sądzę, że tak jest, więc jakiekolwiek wypowiedzi o wysiłkach zmierzających do usunięcia tego rodzaju ochrony czy powrotu do XIX wieku są po prostu nieprawdziwe. Staramy się jedynie dostosować ją do aktualnej ekonomii i globalnej sytuacji gospodarczej. Nie żyjemy w XX wieku. To jest wiek XXI, i pracujemy - nie chciałbym określać godzin - ale pracujemy cały czas. Czy widzicie ten telefon komórkowy, czy widzicie te komputery? Każdy z nas codziennie otrzymuje wiadomości e-mail, i normalną rzeczą jest otrzymywanie ich 24 godziny na dobę. Jednocześnie nikt nie liczy, ile godzin tak naprawdę pracuje. Mamy tu więc pewną próbę - mówimy o pewnego rodzaju elastyczności - próbę podejmowaną jedynie przez Europę jako całość, aby dostosować się do globalnej konkurencji.
Miał pan rację, panie Nassauer, mówiąc, że powinniśmy zgodzić się co do tych kwestii, na przykład kwestii czasu dyżuru. Pragnę powiedzieć, że pod tym względem Rada wyszła dosyć daleko naprzeciw Parlamentowi i zgodziła się, że czas dyżuru będzie uważany za czas pracy, wbrew wspólnemu stanowisku, które było zupełnie odmienne. Rada zaproponowała nawet Parlamentowi, aby w dyrektywie została uregulowana tylko kwestia czasu dyżuru i aby odłożyć kwestię opt-outu na inny czas, ale Parlament na to nie zareagował. Pan Figueredo stwierdził, że wnioski Rady podkopały pozycję ludzi pracy, ale pragnę ponownie podkreślić podstawową kwestię. Rada zaproponowała zmniejszenie liczby godzin z zastosowaniem opt-outu z 78 do 60 lub 65, ale pan Cercas to odrzucił. Rada zaproponowała ograniczenia zarówno w zakresie monitorowania, jak i wprowadzenia opt-outów. Rada przystała na to, ale wniosku tego nie przyjęto. Pan Andersson zapewne się myli, gdy mówi, że Rada nie była skłonna przyjąć kompromisowych wniosków Komisji. Przeciwnie, to Rada - na swojej sesji COREPER - zatwierdziła te wnioski. Tak więc kompromis zaproponowany przez Komisję został zaakceptowany przez Radę, ale nie przez Parlament.
Pragnę także dodać, że nie wiem, kto z kim rozmawia spośród ogółu ludności w UE. My także rozmawiamy ludźmi w UE, którzy mówią nam, że chcą więcej swobody, nie chcą, aby ktokolwiek nakładał na nich nowe obowiązki i nie chcą, aby politycy w dalszym ciągu ingerowali w ich życie prywatne. Zbliżamy się obecnie do 20. rocznicy aksamitnej rewolucji - rocznicy końca komunizmu w Europie - i ludzie chcą świętować tę okazję faktycznie broniąc swojej wolności. Nie chcą nakładania na nich coraz większej ilości przepisów i obowiązków.
Panie Hughes, wydaje mi się, że dosyć wyraźnie wskazałem w moim wystąpieniu kwestie, co do których Rada była gotowa pójść na kompromis, więc niesłuszną rzeczą jest twierdzić, że Rada nie ustąpiła ani na cal. Chciałbym dodać, jako że sprawozdawca wyraził nadzieję na zmiany rządów w Europie, że raczej nie mogę sobie wyobrazić - gdyby taka zmiana miała nastąpić w Wielkiej Brytanii - aby rząd konserwatywny miał odmienne poglądy od poglądów wyrażanych przez rząd premiera Browna.
Na zakończenie pragnę jedynie powiedzieć, że jesteśmy niesłychanie zawiedzeni brakiem porozumienia, ale jeżeli w dalszym ciągu będziecie odmawiali dostrzeżenia rzeczywistości życia codziennego, która jest taka, że 15 z 27 państw członkowskich stosuje opt-out, i że obecnie nie ma dostatecznie dużo pracowników w wielu zawodach, których potrzeba do wykonania pracy, szczególnie w nowych państwach członkowskich, wówczas opt-out po prostu będzie musiał w dalszym ciągu pozostać rzeczywistością. Wróćmy do tej kwestii za 10 lat, kiedy sytuacja w państwach członkowskich być może będzie całkiem inna. Stwórzmy takie warunki dla państw członkowskich, aby nie musiały stosować opt-outu, a potem zapewne ze zdziwieniem zobaczymy, jak szybko osiągniemy kompromis.
Vladimír Špidla
Panie i panowie! W debacie wystąpiły argumenty, których wcześniej używano wielokrotnie, mając po temu powody. Myślę, że jest to dosyć naturalne, ponieważ debata toczyła się przez pięć lat i wpłynęła na nas wszystkich, a ja chciałbym podziękować każdemu, kto odegrał w niej poważną rolę. Faktem pozostaje jednak, iż nie uzyskaliśmy dobrego ani stabilnego wyniku, i będziemy zapewne musieli się z tym zmierzyć. Pragnę zauważyć, jak typowe było to, że debata nie obejmowała niemal żadnego tematu poza kwestią opt-outu i, w pewnym ograniczonym zakresie, czasu dyżuru. Nie zwracano uwagi na przykład na dodatkowy odpoczynek, ani nie uwzględniano między innymi zmian w ramach pracy nocnej. Właściwie wszystkie zmiany, które wykraczały daleko poza kwestie czasu dyżuru i opt-outu, w pewnej mierze padły ofiarą tych dwóch głównych zagadnień. W 1993 roku została zatwierdzona dyrektywa, w której zaakceptowano to odstępstwo. W dyrektywie tej przewidziano pewne rodzaje zmian, ale nie zmianę koncentrującą się jedynie na kwestii opt-outu w takim stopniu jak na dyrektywie jako całości. W 2003 roku Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzekł, iż czas dyżuru spędzony w miejscu pracy liczy się jako godziny pracy. Wyrok ten ma swoją własną logikę i dla mnie jest dosyć spójny. Od tego momentu liczba państw członkowskich stosujących opt-out uległa gwałtownemu zwiększeniu. Powód po temu jest dosyć prosty. W większości państw członkowskich godziny pracy spędzone w miejscu pracy nie były traktowane jako rzeczywisty czas pracy, i gdy tylko nakazano ich liczenie jako stałych godzin pracy, państwa członkowskie zaczęły stosować opt-out w celu spełnienia wymogów dyrektywy.
Panie i panowie! Jak już wspomniałem, sytuacja jest złożona i ma swoją własną wewnętrzną dynamikę. Właściwie wszystkie możliwe drogi prowadzące naprzód zostały zbadane podczas pięciu lat debat, które były bardzo daleko idące. Myślę, że nasza debata jeszcze się jednak nie zakończyła, i że bardzo ważne jest poszukiwanie innych rozwiązań z uwagi na to, że obecna sytuacja jest niezadowalająca. Jest kilka powodów, dla których jest ona niezadowalająca, a kwestie te wychodzą poza zagadnienie czasu dyżuru (który ja osobiście uważam za najważniejszy aspekt) oraz poza opt-out, który jest niewątpliwie kwestią istotną. Inne powody obejmują pracę w nocy, dodatkowy urlop oraz cały wachlarz innych zagadnień, które mogą - a w moim przekonaniu stopniowo powinny - zostać zbadane w celu zwiększenia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w pracy, ponieważ ta konkretna dyrektywa dotyczy zdrowia i bezpieczeństwa w pracy. Organizacja czasu pracy, którą wyrażono za pomocą tej dyrektywy obejmuje ten konkretny aspekt, a nie tylko aspekt uniwersalny.
Panie i panowie! Tym dwóm organom ustawodawczym nie udało się osiągnąć porozumienia po poważnej i długiej, trwającej pięć lat debacie. Jesteśmy tu, gdzie jesteśmy i dlatego musimy szukać innej drogi naprzód. Komisja ze swojej strony jest gotowa i czeka.
Mechtild Rothe
Pani przewodnicząca! Prosiłam o głos, aby podzielić się kilkoma krótkimi uwagami, ponieważ uważam to za konieczne.
Urzędujący przewodniczący Rady, pan Sedláček, powiedział nam, że Rada przyjęła wniosek na początku ubiegłego tygodnia. Muszę stanowczo przyznać, że informacje, których nam udzielono w rozmowach trójstronnych były zupełnie inne. Otrzymaliśmy informację, że wniosek Komisji nie zostanie zaakceptowany, że nie będzie możliwości opt-outu w okresie próbnym oraz że okres sześciu miesięcy nie zostanie zaakceptowany. Stwierdzono także jasno, że czas dyżuru nie będzie uznawany za niezbędną kontynuację czasu pracy. Powiedziano nam także dokładnie to, co powiedziano tutaj: że występuje gotowość do podporządkowania się ustalonej linii. Nie takie było stanowisko Parlamentu. Pragnę jasno stwierdzić, że naprawdę otrzymaliśmy te informacje. Problem być może polega na tym, że przyszliście później, dopiero o północy, ale informacje te naprawdę do nas dotarły.
Po drugie, pan Bushill-Matthews stworzył wrażenie, że negocjacje były nieobiektywne i jednostronne. Pragnę wyjaśnić jedną rzecz. Delegacja negocjująca składała się ze sprawozdawcy, pana Cercasa, przewodniczącego komisji, kontrsprawozdawcy, pana Silvy Penedy, z grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) i Europejskich Demokratów oraz mnie. Zgadzaliśmy się co do każdej sprawy. Wytyczne w tej Izbie służą zapewnieniu, aby moja grupa nie miała większości w delegacji do komitetu pojednawczego. Wyniki były dosyć oczywiste: 15 głosów za, brak głosu przeciw i pięć głosów wstrzymujących się. Debata dzisiejsza pokazała dosyć wyraźnie, że szeroka większość Parlamentu popiera to stanowisko. Nie chciałbym, aby ktokolwiek wyszedł z tym wrażeniem niejednostronności.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Csaba Őry  
Na piśmie. - (HU) Pani przewodnicząca, panie i panowie!
Przykro mi, że proces legislacyjny mający na celu zmianę dyrektywy o czasie pracy zakończył się niepowodzeniem. Podkreśla to brak konsensusu między Radą a Parlamentem Europejskim w jednej z kluczowych kwestii związanych z pracą. Odrzucenie przez Radę kompromisowego rozwiązania, które zostało potwierdzone przez dwa czytania w Parlamencie Europejskim i było popierane przez grupy z całego spektrum politycznego, zarówno przez prawicę, jak i lewicę, nastąpiło dokładnie w chwili, gdy w całej Europie ubywa coraz więcej miejsc pracy, duże firmy czekają w kolejce, aby ogłosić swoje plany zwolnień grupowych, a coraz większe kwoty z pieniędzy podatników wykorzystywane są na to, aby pomagać mającym trudności bankom oraz łagodzić niszczące skutki kryzysu gospodarczego.
Ponadto niekorzystnym następstwem upartego obstawania przez Radę przy kwestii opt-outu było to, że w wyniku procedury pojednawczej prowadzonej z Parlamentem Europejskim, a zakończonej niepowodzeniem, nie udało im się także pomyślnie rozwiązać kwestii czasu dyżuru lekarzy, mimo że ustawodawcy unijni byli już bardzo blisko porozumienia i przyjęcia kompromisowego rozwiązania. Osiągnięcie porozumienia w tej kwestii byłoby znacznie bardziej korzystne dla każdej zainteresowanej strony niż kontynuowanie tych prawnych zapasów. Jakkolwiek nikt nie kwestionuje meritum wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, dziwna jest jednak sytuacja, w której lekarze muszą ciągle podejmować działania prawne przeciwko tym, którzy opowiadają się za utrzymaniem tej instytucji, aby móc korzystać ze swoich praw.
Przygnębiające jest to, że w roku tak pełnym napięć gospodarczych i społecznych, jakim jest rok 2009, Rada nie wykazała żadnej skłonności do rozwiązania jednej z kluczowych kwestii regulujących czas pracy na szczeblu UE.
