Irak
De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over Irak gevolgd door een debat.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat u ons de gelegenheid geeft dit bijzonder actueel thema te bespreken. Het debat komt op een tijdstip waarop de internationale aandacht steeds meer op Irak gevestigd is, en de situatie is dagelijks het voorwerp van speculatie in bijna alle media, ook deze morgen nog, zoals u allen allicht heeft vastgesteld.
Het is belangrijk te beklemtonen dat de EU en de Europese landen niets tegen de Iraakse bevolking hebben. In het verleden heeft Irak op vele manier een positieve bijdrage geleverd aan de regio en de Iraakse vluchtelingen die vandaag in Europa leven, leveren in de meeste gevallen een positieve bijdrage aan de landen waar ze wonen.
In 1990 besloot het Iraakse regime echter een klein en hulpeloos buurland, Koeweit, aan te vallen. Vele landen overal ter wereld hebben toen een brede coalitie tegen deze aanval gesloten.
Nadat de internationale samenleving, met de VS op kop, Koeweit had bevrijd, aanvaardde Irak een aan voorwaarden gebonden wapenstilstand om een einde te maken aan de oorlog om Koeweit. Zo ging Irak ermee akkoord alle massavernietigingswapens en langeafstandsraketten af te schaffen. Zodra de VN kan bevestigen dat Irak zijn verplichtingen is nagekomen en de bestaande opslagplaatsen van massavernietigingswapens heeft vernield, alsook de ontwikkeling van nieuwe massavernietigingswapens heeft gestopt, kunnen de sancties worden opgeheven.
Helaas was het Iraaks regime de voorbije 12 jaar niet erg meegaand wat de vernieling van massavernietigingswapens en langeafstandsraketten betreft.
In 1991 richtte de VN-Veiligheidsraad de eerste onderzoekscommissie, UNSCOM (United Nations Special Commission), op. De omstandigheden waarin deze commissie in Irak moest werken, waren onaanvaardbaar. Het kwam in 1998 tot een conflict toen het Iraaks regime de UNSCOM de toegang tot het grondgebied van Irak weigerde. Als opvolger van de UNSCOM stelde de Veiligheidsraad met resolutie 1284 van december 1999 een nieuw comité van toezicht in, UNMOVIC (United Nations Monitoring, Verification and Inspection Committee). Dit comité kreeg van de Iraakse autoriteiten echter evenmin toegang tot het grondgebied, waardoor het zijn taak niet kon uitvoeren.
Tijdens het voorbije jaar heeft de secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, onophoudelijk geprobeerd het Iraaks regime ervan te overtuigen dat het de wapeninspecteurs hun werk moet laten doen, opdat Irak zijn tien jaar oude belofte die het naar aanleiding van de wapenstilstand had gedaan, zou kunnen nakomen. Tot nog toe waren zijn inspanningen vruchteloos. Irak blijft nieuwe eisen en voorwaarden stellen en het blijft zich verzetten tegen een onvoorwaardelijke en onbegrensde toegang voor de wapeninspecteurs.
De economische en sociale situatie in Irak is sinds de Golfoorlog steeds erger geworden. De kindersterfte in het centrale en zuidelijke deel van het land is sinds de Golfoorlog verdubbeld. De voedselsituatie is over het algemeen slechter geworden. De scholen hebben gebrek aan materiaal en de water- en rioleringsinfrastructuur is dringend aan vernieuwing en uitbreiding toe. Irak is van een betrekkelijk rijk land met economische groei geëvolueerd naar een land met een krimpende economie en een uiterst kritische situatie op menselijk vlak. De nood treft vooral de zwakste groepen zoals vrouwen, kinderen en armen alsook de groepen die het regime van Saddam Hoessein niet steunen.
De internationale samenleving verleent Irak daarom veel humanitaire bijstand. Het EU-hulpprogramma, ECHO, is de grootste donor van humanitaire hulpverlening aan Irak, maar ook de VN, het Internationaal Rode Kruis en andere donoren zijn op humanitair vlak actief.
Teneinde de gevolgen van de sancties voor de burgerbevolking op te vangen is een "olie-voor-voedsel"programma opgesteld, dat Irak de mogelijkheid biedt zijn eigen voedsel- en geneesmiddelenproductie aan te vullen met ingevoerde producten en deze te financieren met zijn oliekomsten. De Veiligheidsraad had reeds in 1991 het voorstel voor het "olie-voor-voedsel"programma ingediend, maar door de Iraakse tegenstand liep het programma vertraging op en kon het pas in december 1996 in werking treden. Met resolutie 1409 van 14 mei 2002 heeft de VN-Veiligheidsraad het "olie-voor-voedsel"programma herzien. De inkomsten van dit programma moeten aangewend worden voor voedsel, geneesmiddelen en apparatuur voor de gezondheidssector, en voor materiaal en leveringen voor civiele doeleinden in Irak, waaronder ook apparatuur voor het onderhoud van de oliesector. Met de herziening van het "olie-voor-voedsel"programma kunnen de meeste goederen zonder problemen naar Irak worden uitgevoerd en is de controle op goederen die gebruikt kunnen worden voor de wapenproductie, waaronder massavernietigingswapens, verbeterd.
Het standpunt van de internationale samenleving betreffende het probleem omtrent Irak wordt verwoord door de VN-Veiligheidsraad. De secretaris-generaal van de VN heeft in het voorbije jaar vele contacten gehad met de Iraakse minister van Buitenlandse Zaken en geprobeerd een uitweg te vinden. Dat was ook gisteren nog het geval, maar zijn inspanningen hebben nog geen vruchten afgeworpen.
Het standpunt van de EU is duidelijk en werd voor het laatst geformuleerd in een verklaring van het voorzitterschap namens de EU op 20 mei 2002. Daarin staat het volgende.
"De Europese Unie beschouwt het als positief dat de Iraakse minister van Buitenlandse Zaken en de secretaris-generaal van de VN regelmatig samenkomen om te proberen een diplomatieke oplossing te vinden voor het probleem van de massavernietigingswapens in Irak, opdat Irak de resoluties van de Veiligheidsraad en zijn verplichtingen inzake ontwapening onvoorwaardelijk kan nakomen.
De Europese Unie bevestigt dat de resoluties van de VN-Veiligheidsraad onvoorwaardelijk nageleefd moeten worden. Het roept Irak dringend op dit onmiddellijk te doen en de wapeninspecteurs opnieuw toe te laten, zoals gevraagd in resolutie 1284.
De Europese Unie staat zonder voorbehoud achter alle initiatieven die de Veiligheidsraad en de secretaris-generaal van de VN nemen.
De Europese Unie begroet resolutie 1409 die de Veiligheidsraad op 14 mei 2002 heeft aangenomen. Ze bevat een aanzienlijke versoepeling van de sancties die de VN tegen Irak heeft genomen. Het nieuwe "olie-voor-voedsel"programma biedt Irak de mogelijkheid meer materiaal voor civiele doeleinden in te voeren, maar laat een strenge controle toe op de producten die een dubbele toepassing kunnen hebben. Een dergelijke controle is noodzakelijk omdat de internationale samenleving nog steeds zeer bezorgd is over het gebruik van dergelijke producten in het programma voor massavernietigingswapens of conventionele wapens. De Europese Unie verzoekt Irak volop mee te werken met deze nieuwe regelgeving, die een verbetering van de humanitaire situatie beoogt, wat de Iraakse bevolking ten goede zal komen."
In de zomer konden we in de internationale pers vele speculaties over een mogelijke Amerikaanse aanval op Irak lezen. De Amerikaanse president heeft gezegd dat de VS een ander regime in Irak wenst. Dat zijn de concrete feiten. De president heeft tevens gezegd dat hij zijn Europese bondgenoten en partners zal raadplegen en wij zijn overtuigd dat dit ook zal gebeuren, mocht het nodig zijn.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet herhalen wat de minister zojuist heeft gezegd in zijn toespraak, waarin hij een volledig overzicht heeft gegeven van de gebeurtenissen die tot de huidige situatie hebben geleid. Daarom zal ik enkele van mijn opmerkingen schrappen, die toch alleen maar een bekrachtiging vormen van wat reeds is gezegd. Dit biedt nog meer geachte afgevaardigden de gelegenheid deel te nemen aan dit uiterst belangrijke en, procedureel gezien, ook nog eens bijna unieke debat.
Zoals de minister zo-even heeft gezegd, is de kwestie Irak de laatste paar weken steeds prominenter op de internationale agenda komen te staan. De situatie lijkt met de dag te veranderen. Welke twijfels er ook zijn, duidelijk is dat de dreiging van een zeer ernstige nieuwe crisis groter wordt. Er zijn veel belangrijke geluiden gehoord, niet het minst vanuit Washington, over hoe Irak moet worden bejegend en over de aanpak van de problemen in verband met het bezit en de ontwikkeling van massavernietigingswapens. Vele hoofdrolspelers, waaronder Europese regeringen, hebben hun standpunt verwoord. Bij het lezen van de krant van vanmorgen valt het me op hoeveel er alleen gisteren al is gezegd.
Tegen de achtergrond van deze wirwar van toespraken en artikelen zou ik me vandaag eenvoudigweg willen concentreren op de dingen die we zeker weten en waarover we het eens moeten kunnen worden.
Ten eerste lijdt het geen twijfel dat Saddam Hoessein aan het hoofd staat van een kwaadaardig regime, waarbij ik wel de kanttekening wil maken dat ik mij volledig kan vinden in de opmerkingen van de minister over onze zorgen met betrekking tot het Irakese volk. Dit feit is ook aangetoond in het uitstekende overzicht dat barones Nicholson heeft gemaakt van de huidige situatie in Irak, waarover we afgelopen mei in het Parlement hebben gediscussieerd. Helaas waren bij de bespreking van dit excellente verslag iets minder mensen aanwezig dan vanmorgen. Er hebben verschrikkelijke dingen plaatsgevonden in de 23 jaar dat Saddam Hoessein aan de macht is: oorlogen, agressie en brute binnenlandse repressie, waaronder de inzet van chemische wapens tegen zijn eigen volk. Fundamentele mensen- en burgerrechten ontbreken volkomen in het land en ik ben ervan overtuigd dat het Irakese volk beter af zou zijn met een nieuw en andersoortig leiderschap. Het zou me zelfs verbazen als ook maar iemand daar anders over zou denken, niet alleen onder het Irakese volk, maar ook in het Midden-Oosten en zelfs in de rest van de wereld. Het regime van Saddam Hoessein is niet het enige dat de wereld liever kwijt dan rijk is - er zijn nog heel wat andere te noemen - maar het staat toch wel zeer hoog op ons verlanglijstje.
Ten tweede werd in december 1999, na het vertrek van de VN-inspecteurs in 1998, de door de minister genoemde resolutie 128 van de VN-Veiligheidsraad aangenomen waarmee een nieuwe wapeninspectie-eenheid, UNMOVIC, werd opgericht en waarin werd bepaald wat Irak moest doen om opheffing van de VN-sancties te bewerkstelligen. Met name moest het 'in alle opzichten? met de inspecteurs samenwerken. Dit betekent dat Irak de UNMOVIC-inspecteurs op elk moment en onvoorwaardelijk volledige en onbeperkte toegang moet verschaffen tot alle aanwezige locaties, terreinen, materieel en installaties.
Irak heeft echter nooit aan deze resolutie van de Veiligheidsraad voldaan, net zoals het in de jaren negentig niet met de VN wilde samenwerken, toen de Veiligheidsraad negen resoluties opstelde. Het land weigerde VN-inspecteurs toe te laten of stelde onacceptabele voorwaarden aan hun werkzaamheden. Het Parlement heeft altijd een absoluut helder standpunt ingenomen: de VN is een belangrijk instrument om ervoor te zorgen dat onze verontruste planeet wereldwijd beter wordt bestuurd, en volgens mij kunnen we daarbij Irak niet buiten beschouwing laten.
Volgens het UNSCOM-rapport van januari 1999 bestaan er legitieme vermoedens dat het Irakese regime massavernietigingswapens ontwikkelt. Niet de commissaris voor buitenlandse betrekkingen zegt dat, maar UNSCOM. Tot op heden is er nog geen duidelijk bewijs boven tafel gekomen, waarbij moet worden opgemerkt dat de Irakese regering het de UNSCOM-inspecteurs wat dat betreft ook niet gemakkelijk heeft gemaakt. Telkens wanneer ik over deze kwestie nadenk, dringt de volgende vraag zich aan me op: als het Irakese regime niets te verbergen heeft, waarom belet het dan de VN-inspecteurs de toegang? Dat is toch geen onredelijke vraag.
Ik denk dat twee zaken heel duidelijk zijn, ongeacht vanuit welk gezichtspunt men meedoet aan dit debat, dat in de komende paar weken en maanden heel wat gepassioneerde discussies zal opleveren.
Ten eerste moeten we er bij Irak op blijven aandringen dat het de VN-resoluties volledig naleeft. Is er iemand in het Parlement die het daar niet mee eens is? Nee? Mooi zo!

Er is een consensus. In andere landen is dat misschien nog niet zo, maar als Parlement kunnen wij tenminste beginnen vanuit een consensus. In de verklaring van het Voorzitterschap van de EU van 20 mei worden de steun van de Europese Unie voor resolutie 1284 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en de ongehinderde toegang voor UNMOVIC-inspecteurs nog eens bevestigd.
Ten tweede moeten we erkennen dat pogingen om naleving door Irak af te dwingen een grotere kans van slagen hebben als deze gesteund worden door een coalitie van betrokken partijen die even breed en effectief is als de coalitie die in 1991 met veel diplomatieke fijngevoeligheid werd gesmeed en die hielp de Irakese strijdkrachten uit Koeweit te verdrijven nadat zij dat land zonder aanleiding waren binnengevallen. Ook wij moeten trachten te komen tot een zo breed mogelijke internationale coalitie om de naleving van VN-resoluties zeker te stellen. Dat lijkt me niet meer dan een redelijk voorstel.
We moeten allemaal het gezag van de Verenigde Naties en van het internationale recht eerbiedigen. De Veiligheidsraad heeft aangegeven hoe we met dit uiterst moeilijke probleem moeten omgaan en elk land behoort zich te houden aan de besluiten en resoluties die door de Verenigde Naties zijn uitgevaardigd.
Ten slotte is er nog het juk waaronder de Irakese bevolking gebukt gaat. Dit onderwerp hebben we in mei redelijk uitgebreid besproken naar aanleiding van het verslag van de geachte afgevaardigde. Het is heel moeilijk een regime aan te pakken dat even meedogenloos als roekeloos is. Sinds de Golfoorlog in 1991 heeft de EG de meeste humanitaire steun aan Irak gegeven. We hebben meer dan 270 miljoen euro geschonken. De laatste drie jaar hebben we jaarlijks zo'n 10 miljoen euro bijstand verleend. In 2002 zal dat bedrag ongeveer 13 miljoen euro belopen. Het effect van onze hulp is echter niet optimaal door de beperkingen die het regime van Saddam Hoessein eraan stelt.
Daarom waren we heel blij met resolutie 1409 van de VN-Veiligheidsraad, waarnaar de minister afgelopen mei verwees en waarin zogenaamde 'slimme sancties? worden geïntroduceerd die bedoeld zijn om het voor Saddam Hoessein lastiger te maken massavernietigingswapens te ontwikkelen en zijn eigen bevolking te laten lijden.
De ministers van Buitenlandse Zaken van Europa, die afgelopen weekend in Helsingør bijeen waren, eisten volledige tenuitvoerlegging van de VN-resoluties en een hervatting van de inspecties, zonder uitvluchten en zonder mitsen en maren. Dit is ongetwijfeld het beste wat we kunnen doen.
Ik wil graag enkele persoonlijke opmerkingen maken. In de komende weken zal het debat over de vraag hoe we deze gedeelde doelstellingen kunnen bereiken, voort worden gezet en ik hoop dat het licht op deze zaak zal werpen en ook tot concrete actie zal aanzetten. We moeten nadenken over hoe we de productie en verspreiding van massavernietigingswapens het best kunnen tegengaan.
We moeten bekijken hoe we met succes de internationale campagne tegen het terrorisme op een zo breed mogelijk vlak kunnen voortzetten. We moeten helpen het geweld in het Midden-Oosten te stoppen, het vredesproces nieuw leven in te blazen en een Palestijnse staat te stichten die in vrede en veiligheid naast Israël kan bestaan. Dat probeert minister van Buitenlandse Zaken Møller deze week in zijn hoedanigheid van voorzitter in het Midden-Oosten te doen. Hij heeft een road map bij zich waarin op uiterst overtuigende wijze wordt beschreven hoe volgens Europa de vredesbesprekingen weer op gang moeten worden gebracht en hoe een eind aan het geweld moet worden gemaakt.
We moeten voorkomen dat er een kloof ontstaat tussen de democratieën van Europa en Noord-Amerika en de islamitische wereld. We moeten - en dit zal niet overal met gejuich worden ontvangen - de ontwikkeling van een participatieve democratie, het maatschappelijk middenveld en het recht bevorderen in alle landen, ook in de Arabische wereld. We moeten constructief nadenken over wat inmenging van de kant van de internationale samenleving in de interne aangelegenheden van een soevereine staat kan en zou moeten rechtvaardigen. Even constructief moeten we nadenken over de vraag of de mondiale spelregels die we de afgelopen vijftig jaar doorgaans hebben gehanteerd, nog wel geldig zijn en of deze misschien aanpassing behoeven, en over hoe deze regels kunnen worden versterkt.
Het is van belang dat in al deze kwesties, die een stempel zullen drukken op het soort wereld waarin we de komende tientallen jaren zullen leven, de stem van Europa wordt gehoord.
(Applaus)
Ik wil u nog één laatste gedachte voorleggen: het getuigt wellicht van ironie dat het debat over deze verstrekkende kwesties aan het begin van een nieuwe eeuw wordt ingegeven door de vraag hoe we moeten omgaan met een dictator wiens beleid veel van het slechtste uit de vorige eeuw vertegenwoordigt. Ik zou willen dat ik net zo zeker kon zijn van sommige antwoorden op deze vragen als velen die nu zo luid roepen.
(Applaus)

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, commissaris Patten, collega's, de aanleiding voor dit debat en het debat in de internationale gemeenschap is het dictatoriale en misdadige regime van Saddam Hoessein. De kern van het kwaad ligt in Irak, niet in de Verenigde Staten van Amerika. De voorzitter van de Raad en de commissaris wezen er reeds op dat Saddam Hoessein al eerder massavernietigingswapens heeft ingezet tegen zijn eigen bevolking en tegen zijn buurlanden. Hij was verantwoordelijk voor de invasie in Koeweit. Als hij massavernietigingswapens blijft vergaren en produceren vormt dat een bedreiging voor het Midden-Oosten en de gehele internationale gemeenschap. Wie oorlog wil voorkomen, moet verhinderen dat Saddam Hoessein biologische, chemische of kernwapens kan inzetten.
Het volkerenrecht wordt door Saddam Hoessein met voeten getreden. Hij moet de wapeninspecteurs van de VN onvoorwaardelijk en onbeperkt toegang verlenen in Irak. Dat eisen wij als Fractie van de Europese Volkspartij en Europese Democraten. Saddam Hoessein zal zich moeten onderwerpen aan de eisen van de Verenigde Naties en daarom moeten wij druk blijven uitoefenen op de Irakese dictator. Hij spint garen bij een verdeeld Europa en daarom is het onaanvaardbaar - ik zeg het in alle rust - als de bondskanselier vindt dat Duitsland in deze kwestie een eigen koers moet varen. Dat is koren op de molen van Saddam Hoessein en een verzwakking van de eensgezindheid en solidariteit van Europa. Alleen als de Europese Unie als één blok optreedt kunnen wij invloed uitoefenen. Er kan alleen maar sprake zijn van een Europese koers.
De Amerikaanse president heeft toegezegd uitgebreid overleg te zullen plegen met zijn bondgenoten. Wij roepen onze Amerikaanse vrienden op alle informatie waarover zij beschikken met hun bondgenoten te delen. Geweld is alleen gerechtvaardigd als alle andere middelen hebben gefaald. Het monopolie over de besluitvorming en het militair optreden dient bij de Verenigde Naties te worden gelegd. Militair ingrijpen mag alleen als uiterste redmiddel een optie zijn, maar ook dan dienen de volgende vragen beantwoord te worden.
Ten eerste, zal de antiterreurcoalitie die door president Bush na 11 september op vakkundige wijze is gesmeed, blijven bestaan?
Ten tweede, bestaat er een duidelijk recept over wat er daarna moet gebeuren in het Midden-Oosten? In dat verband kan ik de woorden van commissaris Patten, die verklaarde dat er een vredesregeling moet komen tussen Israël en Palestina alleen maar beamen. Er moet een Palestijnse staat komen die vreedzaam kan bestaan naast de staat Israël.
Ten derde, wat zijn de gevolgen? Welke gevolgen zal een militair optreden hebben voor onze betrekkingen met de Arabische en islamitische wereld waarmee wij op basis van partnerschap en, zo mogelijk, vriendschap willen omgaan? Mijn recente bezoek aan Saoedi-Arabië, Dubai en Katar heeft mij doen beseffen hoe belangrijk een antwoord op deze vraag is.
Deze vragen moeten beantwoord worden. Hiertoe zullen wij met de Verenigde Staten van Amerika op één lijn moeten zien te komen. Ook in Amerika worstelt men overigens met deze vragen. Per slot van rekening zijn het niet alleen vice-president Cheney en minister van Defensie Rumsfeld die zich hierover uitspreken. Ook minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell, de voormalige minister van Buitenlandse Zaken, James Baker, en de voormalige veiligheidsadviseur van de vader van de president, Brent Scowcroft houden er eigen meningen op na. Er is dan ook geen enkele reden voor anti-Amerikanisme in dit debat, want in Amerika is dit vraagstuk evenals in Europa een bron van discussie. Het is uiteindelijk van belang dat de Verenigde Staten van Amerika en de Europese Unie uitkomen op een gezamenlijk standpunt.
Ik roep onze Amerikaanse vrienden op niet toe te geven aan de verleiding van het unilateralisme en af te zien van eigenmachtig optreden. Het gaat daarbij niet alleen om de kwestie Irak, maar ook om de bejegening van het Internationale Strafhof. Ik roep alle partijen en alle regeringen in de Europese Unie op niet te kiezen voor een solotoer, maar de Europese lijn te volgen. Verder roep ik onze Amerikaanse vrienden op om eveneens bij andere vraagstukken, Kyoto bijvoorbeeld, maar ook de kwestie Irak, samen met de Europeanen op te trekken.
Ik heb de indruk dat onze Amerikaanse vrienden in hun betrekkingen met Europa zich eerder richten op bilaterale samenwerking met Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië, Italië en de andere landen van Europa dan op Europa als geheel. President Bush heeft een belangrijke toespraak gehouden in de Bundestag in Berlijn, waar hij over van alles en nog wat heeft gesproken maar waar het begrip Europese Unie geen enkele maal is gevallen. Hieruit blijkt hoe belangrijk het is dat wij onze dialoog met de Amerikaanse regering versterken!
Ik ben er sterk voorstander van om de Amerikaanse president binnenkort uit te nodigen voor een bezoek aan het Europees Parlement. Bij mijn weten was president Reagan in 1986 de laatste Amerikaanse president die in het Europees Parlement een toespraak gehouden heeft. Het zou een goede bijdrage leveren aan de verbetering van de betrekkingen met Amerika, met onze Amerikaanse partners en vrienden. De dialoog met Amerika moet versterkt worden. Wij moeten eensgezind het hoofd bieden aan de gevaren waarvoor Saddam Hoessein ons stelt, maar eerst en vooral moeten wij als Europeanen, als landen van de Europese Unie, als Europese Unie in haar geheel gemeenschappelijk en als één blok naar buiten toe optreden. Bij onderlinge verdeeldheid zullen wij geen invloed kunnen uitoefenen! Daarom heeft een eensgezind optreden van de Europese Unie in de wereld de hoogste prioriteit.
(Applaus van rechts)

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van Raad, mijnheer de vice-voorzitter van de Commissie, geachte collega's. Mijnheer Haarder, ik had u, als vertegenwoordiger van de Raad, willen gelukwensen met de toepassing van de Spartaanse regels waaruit de parlementaire nuchterheid van de Europeanen blijkt, maar u bent te ver doorgeschoten en u heeft ons niet gezegd wat er in Helsingør gebeurd is.
Staat u mij dus toe dezelfde vraag te stellen als commissaris Patten aan de afgevaardigden: is er unanimiteit in de Raad? Deelt u de opvattingen van de vice-voorzitter van de Commissie over de bijeenkomst van Helsingør? Die vragen zijn van groot belang voor dit debat. Ik zeg dit omdat we deze zomer getuige zijn van een verbale escalatie van de zijde van de president van de Verenigde Staten, wat op dit uiterst gevoelige terrein natuurlijk risico's met zich meebrengt.
Ik ben van mening dat we twee zaken uit elkaar moeten houden. Het eerste punt is de manier waarop wij het regime van Saddam Hussein in Irak beoordelen. Niemand kan het opnemen voor dit wrede, heerszuchtige, dictatoriale regime, dat er niet voor terugdeinst om genocide maatregelen tegen de eigen bevolking te nemen, door middel van zowel individuele als collectieve onderdrukking.
Er is echter nog een ander punt dat we evenmin uit het oog mogen verliezen. U heeft het gehad over sancties op lange termijn. Die hebben juist een averechtse uitwerking. Verder mogen we niet vergeten dat wij Europeanen er in geslaagd zijn het nationalisme te beteugelen, dat ons in het verleden zoveel schade heeft berokkend. President Mitterand zei - ook hier - dat nationalisme oorlog betekent. In Europa hebben we het nationalisme bedwongen, maar de Arabische wereld verkeert in een andere culturele dimensie, en nationalistische gevoelens, nationale trots en confrontaties kunnen zonodig een bepaalde functie hebben. Daarom moeten de woorden van president Moebarak bijzonder serieus worden genomen, in die zin dat een unilaterale interventie zonder steun van de Verenigde Naties ongetwijfeld rampzalige gevolgen zou hebben in het gehele Midden-Oosten. Onze vorderingen bij het naderbij brengen van een oplossing voor het conflict zijn dan ook van groot belang, en op dat punt heeft het Deense voorzitterschap mijns inziens een belangrijk voorstel gedaan aangaande de oprichting van de Palestijnse staat. Het zou nuttig zijn als het voorzitterschap dit voorstel voor ons toelichtte. We moeten dat goed voor ogen houden om te vermijden dat we worden beschuldigd van meten met twee maten in deze situatie.
Wat betreft de gedachtegang van de huidige Amerikaanse regering ben ik van mening dat de zoon beter zou moeten kijken naar wat zijn vader tien jaar geleden gedaan heeft, want die slaagde erin een brede internationale coalitie bijeen te brengen en zich te houden aan het mandaat van de Verenigde Naties.
Ik wil het hier niet hebben over het huidige debat in de Verenigde Staten, maar het is, zoals reeds is opgemerkt, merkwaardig dat de burgers daar blijkbaar voor de eerste keer een militaire coup plegen tegen de militairen, want degenen die ooit, ook op dit gebied, militaire verantwoordelijkheden hebben gedragen, zijn juist het meest voorzichtig als dit onderwerp ter sprake komt. Laten we hopen dat dit alles beperkt blijft tot een verbale escalatie.
Wat betreft onze betrekkingen met de Verenigde Staten lijkt het me van belang als president Bush hier komt, maar we moeten ook in discussie gaan met het Amerikaanse congres en deze kwestie bespreken, alsook de kwestie van het Internationale Straftribunaal en die van de naleving van de resoluties of uitspraken van het WTO-panel inzake essentiële onderwerpen zoals bijvoorbeeld de wet inzake exportbevordering, de Foreign Sales Act. Ofschoon die onderwerpen vandaag niet op de agenda staan, is het belangrijk dat we een dialoog aangaan met het congres van de Verenigde Staten, dat onze gesprekspartner is.
Wat de kwestie Irak betreft - en ik verwacht dat u die zult toelichten - onderschrijft mijn factie het standpunt dat het Parlement op 16 mei 2002 heeft ingenomen, vier dagen voordat de Raad hieraan zijn goedkeuring hechtte. Wij zijn van mening dat de stabiliteit en de vrede in een zo verscheurde regio als het Midden-Oosten uitsluitend kunnen worden gegarandeerd in het kader van de Verenigde Naties.
Ik hoop dat uw uitleg over het in Helsingør bereikte standpunt op dezelfde lijn ligt. Wij achten het van groot belang de humanitaire hulp in stand te houden, en naar wij hopen zullen de Verenigde Naties onder leiding van Kofi Annan Irak ertoe weten te verplichten zijn internationale beloftes na te komen en de inspecteurs weer toe te laten. Dat is naar ons idee de beste keus om vooruitgang mogelijk te maken.
Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de Irakese dictator Saddam Hoessein vormt een reële bedreiging. Hij heeft in het verleden massavernietigingswapens gebruikt om zijn eigen volk te onderdrukken en om Israël bij een oorlog op grotere schaal in het Midden-Oosten te betrekken. Het is de verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap Irak te dwingen de ontwikkeling van massavernietigingswapens te staken. Een oorlog kan echter zulke ernstige gevolgen hebben dat hij voor mijn fractie slechts een laatste redmiddel is.
Geen oorlog voeren betekent niet Saddam Hoessein zijn gang laten gaan. Degenen die er bij Amerika op aandringen geen preventieve aanval tegen Irak uit te voeren, zijn geen naïevelingen die de zaak proberen te sussen, zoals Donald Rumsfeld impliceert wanneer hij George W. Bush met Winston Churchill vergelijkt. Naar mijn mening is die vergelijking nog absurder dan wanneer Dan Quayle zichzelf met John F. Kennedy vergelijkt. Als ik senator Lloyd Benson vrij mag citeren, zou ik zeggen: 'Donald, George W. Bush is geen Winston Churchill!? De echte les die we van de geschiedenis kunnen leren, is deze: Churchill zag de nazi-dreiging vroegtijdig onder ogen, maar hij handelde niet eenzijdig en begon geen preventieve aanval. Hij trok een duidelijke grens. Hij handelde met moreel gezag en internationale steun toen die grens werd overschreden. Het was niet op basis van zijn verdenkingen aan het adres van Hitler dat Churchill Berlijn bombardeerde en probeerde het nazi-regime omver te werpen; hij kwam samen met zijn bondgenoten in actie toen duidelijk was dat hij het gelijk aan zijn kant had. De ELDR-Fractie wil dat de wapeninspecteurs van de Verenigde Naties weer teruggaan naar Irak, niet dat George W. Bush een oude familievete met Saddam Hoessein uitvecht.
De Irakese regering moet aan de VN-resoluties voldoen en de wapeninspecteurs onvoorwaardelijk toelaten. Deze inspecteurs moeten overal heen kunnen gaan, wanneer zij dat maar willen. Alleen als Irak de inspecteurs toegang weigert, als hij ze tegenwerkt of als deze inspecteurs het bewijs leveren dat Irak massavernietigingswapens ontwikkelt, is het gerechtvaardigd dat de internationale gemeenschap verdere stappen onderneemt. Europese regeringen moeten duidelijk uitspreken dat ze in dat geval een militaire actie onder de vlag van de VN steunen. Als het tot een oorlog komt, moet de internationale gemeenschap gezamenlijk optreden en mogen de Verenigde Staten niet eenzijdig handelen. Er moet een VN-resolutie worden aangenomen waarin een termijn wordt vastgesteld waarbinnen Irak aan de resolutie moet voldoen. Er moet een brede internationale coalitie worden gesmeed die ook de Arabische landen omvat, als we de wereld ervan willen overtuigen dat we niet uit zijn op een botsing van beschavingen. Het is net als de commissaris heeft gezegd: onze taak zou veel eenvoudiger zijn als de VS er net zo op gespitst waren de crisis in het Midden-Oosten op te lossen als om Saddam Hoessein te verjagen.
We moeten er ook serieus over nadenken hoe we na een aanval weer stabiliteit in de regio kunnen brengen. De internationale coalitie, inclusief Amerika, moet middelen beschikbaar stellen om het land op te bouwen. Als we de economie en de samenleving van het land aan hun lot overlaten en niet helpen levensvatbare politieke instellingen te ontwikkelen, kan een door oorlogsgeweld verwoest Irak volledig in chaos ontaarden en een nog groter gevaar voor de stabiliteit van de regio gaan vormen.
We kunnen de discussie niet lang meer uitstellen en beweren dat er binnenkort nog geen besluiten hoeven te worden genomen. Ik wil graag het volgende tegen de fungerend voorzitter van de Raad zeggen: mijnheer Haarder, het klopt niet wanneer u het standpunt van de Europese Unie helder noemt en vervolgens naar een verklaring van 20 mei verwijst. Het standpunt van de Unie is zo helder als koffiedik. Als het wel helder was, zou ambassadeur Burghardt in Washington zich niet hebben beklaagd over het feit dat de lidstaten angstvallig hun eigen contacten met de Amerikaanse regering koesteren in plaats van samen één front te vormen.
Net als tijdens de VN-Top in Johannesburg zal de Europese Unie alleen invloed kunnen uitoefenen als zij als een Verenigde Staten van Europa naar buiten treedt. Dat is uw opdracht. Er moet consensus worden bereikt over hoe de dreiging kan worden afgewend, bewijs met betrekking tot massavernietigingswapens moet worden gepubliceerd en - het allerbelangrijkste - elke aanval moet worden ondersteund door het internationale recht en het morele gezag van de internationale gemeenschap. De wereld kan zich niet de instabiliteit veroorloven die het gevolg zou zijn van een eenzijdig en preventief militair avontuur in Irak.
Brie (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, iedereen hier deelt de mening dat het bewind in Irak dictatoriaal is, de mensenrechten met voeten treedt en in het verleden misdadige oorlogen heeft gevoerd tegen Iran, Koeweit en de eigen bevolking, en dat daarbij ook chemische wapens zijn ingezet.
Mijnheer Haarder, ik vind het opmerkelijk dat u het alleen over de oorlog tegen Koeweit hebt gehad. Waarom hebt u de oorlog tegen Iran niet vermeld, waarbij veel meer doden zijn gevallen? Dit is geen academische vraag en het antwoord ligt wat mij betreft voor de hand. Het conflict met Iran kwam het Westen destijds prima uit. Het is het Westen geweest dat Saddam Hoessein heeft bewapend en dat hem op het pad van de chemische wapens heeft geleid. De oorlog tegen Koeweit heeft deze dictator voor eigen rekening gevoerd. Als ik stel dat dit geen academische vraag is, doe ik dat omdat wij hier op zoek zijn naar moeilijke antwoorden op een uiterst ingewikkelde situatie. Als wij willen zien waar de wortelen liggen van de oorlogen en de agressie moeten wij ons afvragen hoe zulke situaties eigenlijk tot stand komen.
Er is nog een tweede punt. Saddam Hoessein is weliswaar een onverkwikkelijke dictator, maar op militair gebied is hij inmiddels aanzienlijk verzwakt. Overigens zijn er bondgenoten in de strijd tegen het terrorisme die nauwelijks van hem te onderscheiden zijn. Iran heeft een bewind dat zich schuldig maakt aan martelpraktijken, over kernwapens beschikt en een kernwapenstrategie heeft die niet wezenlijk verschilt van die van de Verenigde Staten. Dat noem ik toch frappant! Vorige week werd prins Bandar bin Sultan, afgezant van een de van de meest reactionaire regimes op deze aardbol, uitermate vriendelijk te woord gestaan door president Bush. Wordt met bondgenoten van dit kaliber de geloofwaardigheid van het mensenrechtenbeleid en het veiligheidsbeleid niet aangetast?
Ik loop vooruit op een conclusie van mijn fractie door te stellen dat wie oprecht democratie, mensenrechten en veiligheid wil, niet kan roepen dat daar na een oorlog werk van gemaakt moet worden, en al helemaal geen recht van spreken heeft als dat gedaan wordt met een op machtspolitiek gerichte dubbele tong. Dat zou alle geloofwaardigheid ontnemen aan de verkondigde doelstellingen.
Hiermee zijn wij aanbeland bij de kern van het standpunt van mijn fractie. Wij zijn mordicus tegen deze oorlog. Ik juich echter toe - welke redenen er ook voor zijn - dat de kritiek op de voorbereiding op deze oorlog een brede basis heeft in dit Parlement. Hieraan hecht ik grote waarde.
Ik zou nog een opmerking willen maken over het standpunt dat tijdens de laatste bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken is geformuleerd. Ik heb u in het Parlement leren waarderen maar uit uw woorden van vandaag maak ik op dat u momenteel in uw positie aan alle kanten gebonden bent. Voor mij is dat onbevredigend.
Gezien de huidige dreigende situatie denk ik dat een gemeenschappelijk Europees beleid op dit vlak een waarde op zich kan vertegenwoordigen. Ik ben het dan ook met de heer Poettering eens dat een dergelijk beleid dringend noodzakelijk is! Het is een beleid dat wij node ontberen. Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is mijns inziens in een diepe crisis beland, en dat terwijl wij ons in een cruciale fase bevinden in de internationale betrekkingen. Gemeenschappelijkheid dient men echter niet alleen met de mond te belijden. Er moeten Europese alternatieven geformuleerd worden voor de Amerikaanse koers, die een mate van unilateralisme behelst die steeds gevaarlijkere vormen begint aan te nemen. Ik vind trouwens dat die ook voor de VS zelf een averechtse uitwerking heeft en ben dan ook helemaal niet van mening dat kritiek op deze koers van anti-Amerikanisme getuigt.
Ten eerste zijn wij van mening dat plannen voor een oorlog zonder voorbehoud afgewezen moeten worden. Ten tweede moet het inhumane en politiek contraproductieve embargo worden opgeheven, zij het dan met uitzondering van wapenexport, om zo de democratische ontwikkeling van Irak een kans te geven. Ten derde moeten de VN-inspecteurs terug, wat overigens wel moet gebeuren op basis van het huidige mandaat. Ten vierde hebben wij behoefte aan multilaterale betrekkingen op basis van samenwerking en niet aan unilateralisme. Ten vijfde is het hoog tijd om de ontwapeningspolitiek weer van stal te halen. Het is een onrealistische gedachte de verdere verspreiding van massavernietigingswapen tegen te gaan door andere landen via oorlog te ontwapenen en tegelijkertijd de eigen wapencapaciteit op te voeren.
Lagendijk (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het wordt hoog tijd dat de heer Patten het stokje overneemt van de heer Blair.

Pasqua (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, niemand is hier vanochtend gekomen om steun te betuigen aan het bewind van Saddam Hussein. Het lijkt mij dan ook niet zinvol om hier uit te wijden over het schadelijke karakter van dit bewind.
Ik wil graag twee of drie opmerkingen maken over het debat dat hier vanochtend plaatsvindt, maar laat ik beginnen met een constatering. Er bestaat geen gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid op het niveau van de Europese Unie. Vooralsnog kunnen wij weinig of, beter gezegd, geen invloed uitoefenen. Op dit moment kunnen alleen de regeringen van de Europese Unie actie ondernemen om de Verenigde Staten proberen tot inkeer te brengen. Wij zijn op dit moment geen eenheid en ik ben niet de enige die daar zo over denkt. Neem bijvoorbeeld Groot-Brittannië dat zich stelselmatig op het standpunt van de Verenigde Staten stelt. Op die manier ondermijnt Groot-Brittannië ieder initiatief dat wij mogelijkerwijze zouden kunnen nemen.
Laat ik dan nu een aantal opmerkingen maken over hetgeen er vanochtend is gezegd. Commissaris Patten heeft benadrukt dat er een zeer brede alliantie moet worden gevormd om een eventuele op handen zijnde ramp te voorkomen. De Verenigde Staten zouden alleen in het kader van de besluiten van de VN en de Veiligheidsraad actie moeten kunnen ondernemen. Anderzijds is het zeer belangrijk om zich rekenschap te geven van, en rekening te houden met het standpunt van de Arabische landen. De Verenigde Staten kennen de islamitische landen slecht en weten niet hoe de moslims reageren. Onze collega Barón Crespo heeft zojuist de uitspraken van de heer Moebarak in herinnering gebracht. Het is zeker dat een unilateraal optreden van de Verenigde Staten - dat wil zeggen buiten de VN-Veiligheidsraad om en zonder rekening te houden met de interne situatie van de Arabische landen - rampzalige gevolgen zal hebben. President Moebarak heeft zelf gezegd dat in deze situatie geen enkel Arabisch staatshoofd de gemoederen van zijn volk in toom zal weten te houden. Ik denk dat hij gelijk heeft. Het behoeft geen betoog dat wij hier in Europa direct de gevolgen van een dergelijke situatie zullen ondervinden.
Ik wil hier nog wat anders over zeggen. Als u er nog aan twijfelt of de Verenigde Staten echt willen ingrijpen, kijkt u dan maar eens naar CNN. U zult verstelt staan over manier waarop de Amerikanen dag-in-dag-uit worden geconditioneerd. Het besluit om in te grijpen is dus al genomen. Het wordt hoog tijd dat de regeringen van de Europese Unie iets ondernemen om de Verenigde Staten tot redelijkheid te manen. Doen wij dat niet, dan zullen de gevolgen niet te overzien en dramatisch zijn.
(Applaus van rechts)

Belder (EDD).
Voorzitter, ik verwelkom dit opportune debat over Irak want de potentiële dreiging die van het huidige regime in het Tweestromenland uitgaat, baart mij grote zorgen. Deze dreiging spitst zich toe op twee onrustbarende ontwikkelingen. Ten eerste boycot Irak al bijna vier jaar lang de VN-controle op zijn militaire middelen. Dat geldt in het bijzonder voor verboden massavernietigingswapens. Ten tweede rust op het bewind van president Saddam Hoessein de sterke verdenking nauwe banden te onderhouden met islamitische terreurgroepen. Die verdenking dateert al van de bomaanslag van 1993 op het World Trade Center in New York. Sinds 11 september vorig jaar, is deze verdenking politiek des te actueler.
In de huidige verwarring over de westerse houding ten opzichte van Irak, zou ik de Raad een aantal vragen willen stellen en daarbij gelijk enkele suggesties willen doen. Waarom stelt de EU, al dan niet samen met de VS, geen duidelijke tijdslimiet vast waarbinnen Bagdad de hervatting van de VN-wapeninspecties daadwerkelijk en zonder voorwaarden dient toe te staan? Daarbij wil ik wel de kanttekening plaatsen dat zulke gewenste inspecties het gevaar van biologische arsenalen niet zullen uitbannen. Makkelijk te verbergen wapentuig is immers een kolfje naar Saddams gewetenloze hand.
Een tweede punt. Waarom voert de EU de politieke druk op Saddam niet zichtbaar op door in gesprek te gaan met de Iraakse oppositie? Per slot van rekening doet zelfs de Russische Federatie dat, toch een land dat tot op heden meer dan on speaking terms is met Irak! Kortom, Europese Unie: zoek actief naar een politiek alternatief voor Saddams "republiek van de angst".
Ten slotte vraag ik de Raad direct initiatieven te ontplooien voor een diepgaand topoverleg met de Amerikaanse regering. Onderwerp zou een gezamenlijke aanpak van Iraks aanhoudende destabiliserende internationale rol moeten zijn. Het lanceren van een Europees vredesvoorstel voor het Israëlisch-Palestijnse conflict verdraagt zich nu eenmaal niet met het gedogen van een sponsor van Palestijnse terreur.

Cappato (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het is zeker ook ons doel een oorlog te vermijden, en wij zullen daarvoor ook alles in het werk stellen, maar het gaat er niet alleen om een standpunt voor of tegen een gewapende interventie te bepalen. Wij moeten eerst en vooral afspreken wat Europa is, wat de Europese Unie kan doen om niet alleen een gewapend conflict te voorkomen maar ook een einde te maken aan de afslachting van het Irakees volk door zijn dictator, Saddam Hoessein. Wij moeten ook alles in het werk stellen om een mogelijke escalatie door Saddam Hoessein op het gebied van de productie van massavernietigingswapens te voorkomen, hetgeen het concrete risico met zich mee zou brengen dat deze wapens ook worden gebruikt.
Dit is het risico ten aanzien waarvan de Verenigde Staten met de regering Bush een standpunt hebben besloten in te nemen, een standpunt dat weliswaar kritiek oproept maar toch heel duidelijk is. Als er alternatieven zijn - en wij mogen niets nalaten om ervoor te zorgen dat er alternatieven zijn - moeten wij daaraan vastberaden werken. Met andere woorden, Europa, de Europese Unie moet het instrument, de instantie zijn waarbinnen alternatieven voor het conflict worden uitgewerkt, alternatieven in het kader van het volkenrecht, de VN, het zogenaamd multilateralisme. Men mag niets nalaten om die alternatieven te verwezenlijken en mag deze ook niet als een scherm gebruiken om dubbelzinnigheden of een beleid dat direct of indirect Saddam Hoessein begunstigt, te verdoezelen. Natuurlijk moeten wij als Europese Unie, als de Unie die zich sterk heeft gemaakt voor het Internationale Strafhof en voor de andere instrumenten voor handhaving van het recht en de democratie, zeker het Europa van Churchill voor ogen houden - waarnaar hier in de plenaire werd verwezen - maar wij moeten tevens alles in het werk stellen om te voorkomen dat wij terugvallen in het Europa van Chamberlain.

De Voorzitter.
We gaan nu over tot de procedure die we bij gebrek aan beter de 'catch the eye?-procedure hebben genoemd.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat Saddam Hoessein een schurk is. Hij heeft geweld gepleegd tegen zijn eigen volk en tegen het Koerdische volk. Het staat buiten kijf dat leiders zoals hij weg moeten, maar het loont de moeite eraan te herinneren wie hem destijds geholpen heeft om groot te worden. Dat is immers hetzelfde land dat hem nu ten val wil brengen, namelijk de VS. Uw vrienden van vandaag zijn uw vijanden van morgen. Hoe lang kan dit nog duren? In de strijd tegen het terrorisme zijn wij nu vriendjes geworden van de mullahs in Iran, die nog steeds steniging van vrouwen toelaten. Wij zijn bevriend met Saoedi-Arabië, waar democratie een totaal onbekend begrip is. Dat zijn vandaag onze vrienden, maar zullen ze morgen ook onze vijanden zijn?
Wat zullen de gevolgen zijn van een mogelijke aanval op Irak? Ik weet dat het Amerikaans congres daar reeds uitgebreid op ingegaan is, maar wanneer zullen wij het erover hebben? Niet alleen over de VS en Saddam Hoessein, maar ook over de gevolgen van een mogelijke oorlog voor heel de regio rond Irak. Dit is sowieso al een onstabiel gebied. Ik ben van mening dat het Europees Parlement zich deze vraag zou moeten stellen.
Bovendien wil ik graag weten of de Raad een eensgezinde mening heeft over Irak. Of zal het Deens voorzitterschap gewoontegetrouw pas een mening vormen als het erom gevraagd wordt, afgezien van het feit dat de Deense minister van Defensie voorstander is van een onmiddellijke aanval op Irak. Kan het Deens voorzitterschap een gemeenschappelijk standpunt voorleggen? Is men het eens om met één stem te spreken en een VN-onderzoek te eisen waaruit moet blijken dat Saddam Hoessein niets te maken heeft met de aanval op het World Trade Center, noch met het 'Al-Qa'ida-netwerk?

Nicholson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats ben ik blij dat we dit debat vanmorgen voeren. Het komt op een geschikt moment. Wat betreft Irak heeft het probleem grotendeels te maken met het feit dat we nog met een erfenis van de Golfoorlog opgescheept zitten. Laten we beginnen met dat te erkennen.
De heer Watson verwees naar de vorige president Bush en suggereerde dat de huidige president Bush wellicht in zekere zin hoopt enkele fouten van zijn vader goed te maken.
We moeten echter de waarheid onder ogen zien en die houdt in dat Saddam Hoessein de internationale gemeenschap sinds de Golfoorlog voortdurend voor gek heeft gezet. Steeds weer opnieuw heeft hij deze om de tuin geleid en steeds weer opnieuw heeft de internationale gemeenschap dat getolereerd.
Zeker, de Verenigde Naties hebben degelijk werk verricht, maar als het gaat om wapeninspecties tot op heden zonder succes. Ik ben blij dat premier Blair vanmorgen een verklaring zal afleggen, wat deze ook moge inhouden. Ongetwijfeld kan hij ons niet alles vertellen, maar misschien kan hij enig licht op de situatie werpen.
De massavernietigingswapens moeten worden vernietigd om de vrije wereld te beschermen. Ja, Saddam Hoessein regeert Irak met ijzeren vuist. Hij is een boosaardige dictator. Een multilaterale aanpak van de kwestie Irak is nodig, geen eenzijdige benadering. Ik geloof dat er een brede internationale coalitie moet komen die ondersteund wordt door een resolutie van de Verenigde Naties. Dit moet geen resolutie zijn 'for doing nothing? zoals vele Amerikanen zouden zeggen, maar een die brede steun voor actie betekent. Veel ingrediënten voor die resolutie zijn hier vanmorgen al genoemd.
We moeten contact opnemen met het Amerikaanse congres zoals de heer Barón Crespo heeft gezegd. Mijn ervaring is echter dat het congres zich momenteel vooral bezighoudt met de verkiezingen van 5 november en dat het helemaal niet zo'n belang heeft bij besprekingen met het Europees Parlement. Wij in de Europese Unie moeten zulke besprekingen echter krachtig blijven nastreven.

van den Berg (PSE).
Voorzitter, we blijken het hier behoorlijk eens te zijn. De Volkspartij, de liberalen, de groenen en de socialisten wijzen allemaal het regime van Saddam Hoessein af. We betitelen het allemaal als dictatoriaal. Al 23 jaar lang vermoordt hij op systematische manier in een stalinistisch regime zijn eigen bevolking en zijn eigen leiding. We wijzen ook het unilaterale handelen van de Verenigde Staten af.
We constateren ook dat Europa nog onvoldoende met één stem spreekt. We eisen eigenlijk van de Raad dat hij nu actief deelneemt aan dat debat in de Verenigde Staten omdat duidelijk is dat er in de VS verschillende stromingen zijn. Nu kunnen we juist gebruik maken van het engagement met de Verenigde Staten dat niet anti-Amerika maar pro-Amerika is door nu aan dat debat deel te nemen. Maar dan moet je wel één stem hebben, dan moet de lijn helder zijn. Geen vrijbrief voor unilateraal handelen, dus Veiligheidsraad. Druk op hervatting van de wapeninspectie betekent VN-Veiligheidsraad. Dat betekent ook dat je, als je uiteindelijk wilt handelen en met geweld dreigen, bewijzen moet hebben. Dat betekent ook dat die bewijzen duidelijk en openbaar moeten zijn. Dat betekent ook dat je bereid moet zijn tegelijkertijd slim te handelen. Van de zijde van de groenen zei de heer Lagendijk "slimme sancties", en dat is natuurlijk een heel reële zaak. Daarmee pak je Irak en de leiding harder en help je tegelijkertijd de bevolking.
Wat commissaris Patten hier heeft gezegd, is heel essentieel. Het kan heel negatief werken als we unilateraal dat verhaal doorzetten in het Midden-Oosten, maar we kunnen het ook gebruiken om andermaal samen met de VS steun te zoeken voor een nieuw vredesinitiatief. De acties van de Raad zijn essentieel om de weg van de twee-statenoplossing in te slaan. Vrede in het Midden-Oosten nu, via de aanpak van Palestina en Israël, is de sleutel. De keerzijde, waarvoor Moebarak ook heeft gewaarschuwd, namelijk dat we ontsporen in de verkeerde richting, is reëel. Europa speelt een hefboomrol. In plaats van dat na te laten, moeten we nu actie voeren. Ik vraag daarvoor uw steun.

Maij-Weggen (PPE-DE).
Voorzitter, gisteren heeft in onze fractie een heel lang debat plaatsgevonden over de situatie in Irak in aanwezigheid van de Spaanse Minister van Buitenlandse Zaken, Ana De Palacio. Het was opvallend hoe eensgezind onze fractie was en de wijze waarop Hans-Gert Poettering dat heeft verwoord, sluit volledig aan bij dat debat. Ik wil drie punten nog eens onderstrepen.
We hebben vastgesteld dat Saddam Hoessein zonder enige twijfel één van de gevaarlijkste mensen in dit tijdsgewricht is met zijn chemische en biologische wapens, die hij ook blijkt te kunnen en te willen gebruiken. Hij deed het immers tegen zijn eigen bevolking. We hebben ook vastgesteld dat, als er ingegrepen moet worden - maar er zal eerst aan een aantal voorwaarden moeten worden voldaan - dat nooit kan zonder steun van de Verenigde Naties. Dat is echt een unanieme mening bij ons in de fractie. Het derde punt - en dat is een appèl in de richting van de commissaris en de minister - is dat Europa met één stem moet spreken en gezamenlijk moet optrekken. Als dat bij één kwestie nodig is, dan toch wel bij deze.
Voorzitter, ik heb nog wel een paar vragen die ook aansluiten bij hetgeen de heer van den Berg net heeft gezegd. Het lijkt er toch op dat Europa niet over alle informatie beschikt waarover de Amerikanen beschikken. Ik denk dat wanneer men in Europa steun en ook draagkracht wil krijgen, het bijzonder belangrijk is dat al die informatie beschikbaar is en dat ze zeker ook beschikbaar is voor de politieke gremia en de parlementen.
Mijn tweede punt is een punt van zorg. Bij alle kanttekeningen die we bij deze kwestie plaatsen, moeten we ook naar de situatie van Israël kijken. Als we de Arabische wereld op één hoop gooien, dan zou zich dat wel eens op een enorme manier tegen Israël kunnen keren. We moeten dus, en dat is buitengewoon belangrijk, ook de Arabische wereld in deze hele kwestie aan onze kant krijgen.
Ten slotte: er moet een strategie worden ontwikkeld om het draagvlak te verbreden in Europa, want nog lang niet alle burgers zijn overtuigd van de noodzaak om in te grijpen. Voor die strategie zal ook een Europees plan moeten worden opgezet en ik denk dat de heer Patten en de minister daar een belangrijke rol bij zullen moeten spelen.

Nicholson of Winterbourne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, wij lopen vandaag het risico te lanterfanten terwijl Rome in brand staat. Nu wordt nog met groot gevaar voor eigen leven de incidentele luchtafweer in Zuid- en Noord-Irak uitgevoerd door piloten uit de VS, aanvankelijk uit Frankrijk en ook uit het Verenigd Koninkrijk, en ik ben hun dankbaar omdat ze talloze levens hebben gered. Dit beperkte optreden kan echter elk moment worden opgevoerd tot beduidend zwaardere militaire actie, die volgens mij zal worden gesteund door een groot aantal landen die momenteel nog niet hebben laten weten wat hun standpunt is. De stem van de EU moet worden gehoord. We moeten niet langer aan de zijlijn blijven staan en handenwringend, als een hopeloos gebed, herhalen dat Irak zich aan de VN-conventies moet houden en de wapeninspecteurs moet toelaten. Deze vos verliest zijn streken namelijk niet.
Wat betreft het gebruik van massavernietigingswapens beschikken we over uitvoerige bewijzen. Ikzelf heb met eigen ogen gezien wat de chemische oorlogsvoering tegen de bevolking van Zuid-Irak aan het eind van de negentiger jaren heeft aangericht. Ik heb gesproken met slachtoffers die naar adem snakten na het inademen van wolken gele rook, hoogstwaarschijnlijk mosterdgas. We hebben bewijzen uit de eerste hand van bijvoorbeeld de vernietiging van het milieu en het water en de aantasting van het leven in de moerassen helemaal in het zuiden.
In Johannesburg spreken we over de noodzaak miljoenen mensen extra van water te voorzien, terwijl we hebben toegelaten dat Saddam Hoessein aan meer dan een half miljoen Irakezen water onthouden heeft. Daar hebben we ons niet tegen uitgesproken. We hebben bewijsmateriaal uit de eerste hand. We hebben immers vanaf 1994 over het zuiden van Irak gevlogen.
Wat betreft mensenrechten en genocide, is het waar wat Max van der Stoel als VN-rapporteur voor de mensenrechten in Irak heeft gezegd: 'Er is genocide gepleegd op de Moeras-Arabieren en op het Irakese volk.? We hebben daar bewijzen voor; ikzelf heb het met eigen ogen gezien.
Wat betreft massavernietigingswapens gaat onze discussie niet zozeer om het bezit van dergelijke wapens - helaas hebben heel wat landen zulke wapens - maar om wat men ermee doet. Er bestaat permanent de dreiging dat Saddam Hoessein Koeweit en Iran binnenvalt. Ik heb de met mijnen bezaaide grenzen gezien en de tanks net over de grens met Iran. We hebben daarvan bewijzen in handen.
Wat kunnen we doen? We kunnen het bureau voor onderzoek naar de mensenrechtenschendingen oprichten dat in ons verslag werd aanbevolen, waar de commissaris zojuist nog naar verwees. Bijna het hele Parlement, namelijk 85%, heeft voor dit verslag gestemd. Ik verzoek de commissaris en de Raad dat bureau vandaag nog in leven te roepen.
(Applaus van het centrum en van rechts)

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, omdat er nog maar weinig tijd over is, zal ik beginnen met te zeggen wat ons te doen staat. In de eerste plaats moeten we op elk niveau met de Verenigde Staten in contact treden. Dat moeten wij doen als landen, als vakbonden, als partijen, als commissies en op elk ander mogelijk niveau, niet alleen in verband met Irak, maar met het oog op de uiterst gevaarlijke filosofie van eenzijdig handelen die de Amerikanen bezig zijn te ontwikkelen als het gaat om vele punten van mondiaal beleid.
We mogen niet uit het oog verliezen dat de huidige pogingen om het Internationaal Strafhof te ondermijnen, veel meer inhouden dan de Amerikaanse militairen die bij internationale conflicten zijn betrokken, te beschermen tegen rechtsvervolging. Het vormt een directe uitdaging aan het adres van de Europese Unie en maakt deel uit van de pogingen van de Verenigde Staten om in elke regio in de wereld de baas te spelen. De enige mogelijke reactie van de Europese Unie en haar lidstaten hierop, en op de huidige pogingen van de Verenigde Staten om een oorlogsklimaat ten aanzien van Irak te creëren, is een eensgezinde opstelling. Ik weet dat dit moeilijk is en dat daarover tussen de lidstaten meningsverschillen bestaan, maar we moeten beseffen dat het om ons aller toekomst gaat.
Ik was nogal onder de indruk van de toespraak van de commissaris waarin hij aangaf dat ons internationale recht moet worden hervormd als het gaat om de vraag hoe en wanneer er tegen andere staten moet worden opgetreden en wie dat mag doen. Deze vraag wordt steeds actueler, met name nu de koude oorlog voorbij is en het stof bezig is op te trekken. Gezien onze ervaring met het Internationaal Strafhof is dit echter nog niet het juiste moment om te beginnen met het schrappen van de beschermende bepalingen van het Handvest van de Verenigde Naties.

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de heer De Rossa heeft het over het eenzijdig optreden van de Verenigde Staten. Misschien kunnen we beter zeggen dat de Verenigde Staten hun verantwoordelijkheid nemen waar anderen verzuimen dat te doen. Wat is het jammer dat andere landen niet hebben deelgenomen aan het toezicht op de 'no-fly zone? boven Irak in de afgelopen tien jaar, iets wat reeds is genoemd. De verantwoordelijkheid lag op de schouders van de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en in het begin ook van Frankrijk.
Zo zouden alle bondgenoten moeten samenwerken. Het lijkt mij dat er te veel wordt gespeculeerd over de aard van een aanval op Irak, terwijl we ons juist zorgen zouden moeten maken over de dreiging die uitgaat van het regime van Saddam Hoessein, dat in het bezit is van massavernietigingswapens.
Onze regeringen zouden hun plicht verzaken als zij zouden besluiten niets te ondernemen, wel wetend dat onze veiligheid in gevaar is. We moeten doeltreffend tegen Irak optreden en daarbij is het van het grootste belang dat we als bondgenoten onderlinge solidariteit tonen. Hoe de buitenwereld tegen ons aankijkt, is absoluut van vitaal belang en het zou funest zijn als Saddam Hoessein de bedoelingen van het Westen verkeerd zou interpreteren en zou menen dat hij tweedracht tussen bondgenoten zou kunnen zaaien. We moeten aan Saddam Hoessein een krachtig signaal geven waaruit blijkt dat we op dit punt eensgezind zijn. Het gaat hier om een signaal van solidariteit. Als er meningsverschillen tussen bondgenoten bestaan, moeten deze achter gesloten deuren worden uitgesproken en niet in het openbaar worden bediscussieerd.
We moeten het juiste signaal afgeven. In het begin van de jaren negentig hebben we de bedoelingen van Saddam Hoessein verkeerd geïnterpreteerd. We hebben toen bijna een fout gemaakt. We beschouwden hem als een verstandig man die volgens ons Koeweit niet zou binnenvallen. Hij is echter een onberekenbare leider die beschikt over zeer gevaarlijke wapens. We moeten solidair zijn en de noodzakelijke actie ondernemen om hem deze wapens afhandig te maken.

Schulz (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in deze discussie komt het in wezen neer op twee vragen. De eerste is of internationale dreigingen opgelost moeten worden op basis van het internationaal recht en de hiertoe geëigende instrumenten. Die zijn in principe beschikbaar en kunnen in hun huidige vorm in praktijk worden gebracht, zelfs al komen ze in aanmerking voor herziening, zoals commissaris Patten al heeft gesteld. In dat geval is er om het hoofd te bieden aan internationale dreigingen afkomstig van staten zoals Irak - ik hoef niet te herhalen welk dreigingspotentieel daarvan uitgaat - naar onze mening alleen datgene mogelijk wat op basis van het volkerenrecht in het kader van de Verenigde Naties ten uitvoer gelegd kan worden. De tweede vraag is of de manier om de dreiging weg te nemen het unilateralisme is waarvan de Amerikaanse regering zich momenteel bedient. Ik wil de heer Poettering gelijk geven als hij zegt dat de discussie hierover in de Verenigde Staten nog niet is afgerond, maar er begint zich wel duidelijk een meerderheid af te tekenen rond president Bush.
De vraag is waar de Europeanen nu eigenlijk staan. Niet aan de kant van het unilateralisme in ieder geval, zoveel is wel duidelijk geworden. Commissaris Patten vroeg zich niet voor niets af hoe de stabiliteit in de internationale antiterrorismecoalitie verbeterd kan worden. Unilateraal optreden van de Verenigde Staten zal daar zeker niet toe bijdragen. Integendeel, het zal de coalitie ongetwijfeld doen uiteenvallen. Bovendien schuilt er een groot gevaar, want van wie heeft onze tegenstander van nu, de regering van Irak, die hier het mikpunt is van alle kritiek, eigenlijk de technologie gekregen waarmee het momenteel die massale dreiging kan uitoefenen? De heer Brie zei het al, maar de heer Van Orden kan er best nog eens aan herinnerd worden: van de Verenigde Staten van Amerika, destijds bondgenoot van Irak in de strijd tegen het islamitisch fundamentalisme in Iran. Een en ander betekent ook dat de seculiere regering van de Baath-partij in Irak er hele andere ideeën op na houdt dan de aanhangers van het islamitisch fundamentalisme. En iedereen van ons weet ook dat de moslimbroederschappen die in Irak worden vervolgd in Europa politiek asiel krijgen.
Ik stel dit aspect aan de orde om duidelijk te maken welke complexe en gevaarlijke gevolgen unilateralisme kan hebben wanneer het in praktijk wordt gebracht. Daarom, mijnheer Van Orden, zeggen de Europeanen eensgezind nee tegen het unilateralisme en ja tegen de uitvoering van het volkerenrecht.
Morillon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Patten, zoals u hebt aangegeven vindt iedereen hier dat alles in werking moet worden gesteld om de crisis te voorkomen waarin Saddam Hoessein de hele wereld wil storten.
Ik zou tegen de heer Barón Crespo willen zeggen dat de gewapende troepen, zowel in Europa als in de VS, heel goed beseffen dat het gebruik van geweld om deze crisis af te wenden nooit op een schone manier kan verlopen. Er bestaat niet zoiets als een schone oorlogvoering. Ondanks de technologische vooruitgang beschikt de mens niet over de middelen om alle slechteriken met één druk op de knop om zeep te brengen, al was het maar omdat het onmogelijk is de goeden van de slechten te scheiden.
In deze omstandigheden kunnen oorlog of het gebruik van geweld wel eens de minst slechte optie zijn. Het gebruik van geweld kan alleen worden gelegitimeerd als alle politieke en diplomatieke middelen kansloos zijn gebleken om de politieke doelstelling te bereiken. Daarom kunnen wij ons geheel vinden in het huidige beleid van de Unie om de druk op Saddam Hoessein hoog te houden, met het doel de inspecteurs weer aan het werk te krijgen. In de tweede plaats wil ik benadrukken dat als het besluit eenmaal genomen is, de actie een goede kans van slagen moet hebben. Wij zijn ons er terdege van bewust dat het erom gaat het regime van Saddam Hoessein ten val te brengen.
Twee vragen dienen in dit verband te worden gesteld met betrekking tot de analyse van de dreiging. De heer Poettering en mevrouw Maij-Weggen hebben benadrukt dat wij met smart uitzien naar de presentatie van de elementen die de Britse premier ons beloofd heeft. Deze presentatie zal over enkele minuten plaatsvinden. Commissaris Patten heeft in zijn redevoering duidelijk gemaakt dat hij vraagtekens plaatst bij de mogelijkheid het gewenste bewijsmateriaal te leveren. Het is echter van bijzonder groot belang dat wij over dit materiaal beschikken. In de tweede plaats moet er een goede kans zijn dat wij winnen. In Afghanistan wisten wij zeker dat het Afghaanse volk bereid was om het Taliban-regime omver te werpen. Mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, bestaat er een kans dat het Irakese volk in geval van een militaire actie zal helpen om het bewind omver te werpen? Dat is de vraag waar het om draait.

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, er is veel gezegd over het kwaadaardige en immorele gedrag van Saddam Hoessein en dat is terecht, maar ik wil me richten op de Europese Unie en in het bijzonder op één lidstaat, het Verenigd Koninkrijk, mijn eigen land. De heer Blair heeft gisteren duidelijk gemaakt dat hij de VS zal steunen wanneer die een oorlog tegen Irak beginnen, zonder af te wachten tot andere opties zijn onderzocht en zonder te streven naar een nieuwe resolutie van de VN-Veiligheidsraad. In een persconferentie ondersteunde hij gisteren impliciet het beginsel van preventieve actie tegen Irak, door te zeggen dat het, om een oorlog af te wenden, niet noodzakelijkerwijs voldoende is dat er weer wapeninspecteurs worden toegelaten.
We kunnen het internationale recht niet handhaven door het met voeten te treden. Onder de huidige omstandigheden zou een oorlog tegen Irak immoreel, onwettig, gevaarlijk en verkeerd zijn. Er is veel gezegd over het feit dat de EU één front moet vormen en met één stem moet spreken en daar ben ik het mee eens. Vanuit die gedachte vraag ik de Commissie, de Raad en alle staatshoofden van de EU met klem al het mogelijke te doen om ons te helpen deze medelidstaat in toom te houden.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, volgens resolutie 678 van de VN-Veiligheidsraad en de resolutie van het Amerikaanse congres van 1991 was het staakt-het-vuren in de Golfoorlog volledig gebaseerd op de toezegging dat Irak al zijn massavernietigingswapens zou ontmantelen, maar in plaats daarvan werden de UNSCOM-inspecteurs het land uitgezet op beschuldiging dat ze Amerikaanse spionnen zouden zijn. Saddam Hoessein bezit nog steeds enorme hoeveelheden biologische en chemische wapens en drie jaar geleden heeft hij geprobeerd van Servië uranium van wapenkwaliteit te kopen. Hij heeft onderhandelingen gevoerd met Noord-Korea om technologie op het gebied van ballistische raketten in handen te krijgen. Het is dan ook duidelijk dat hij wereldwijd een bedreiging vormt voor de olievoorziening en mocht het land een kernmacht worden, dan zou het de hele wereld kunnen chanteren.
Laten we ook in moreel opzicht consequent blijven. Niemand in het Parlement heeft verzocht om VN-resoluties om het Servië van Milosevic te mogen aanvallen. De mensenrechtenschendingen die hij beging, werden alleen al voldoende geacht. Saddam Hoessein heeft de mensenrechten beslist in nog veel ernstigere mate geschonden dan Milosevic. Hij heeft Koerden vergast, Moeras-Arabieren en Shia's gemarteld en vermoord en hij heeft de families van plegers van zelfmoordaanslagen in Israël geld betaald als beloning voor het doden van onschuldige mensen. En dan heb ik het nog niet eens over de Britten en Amerikanen die hij wraak heeft gezworen wegens onze deelname aan de Golfoorlog.
Ik blijf sceptisch en vraag mij werkelijk af of de buurlanden echt bezorgd zijn over een militaire interventie, want sommige zijn bang dat Irak een democratisch land wordt en andere dat de Koerden in het noorden autonomie krijgen. Ik ben blij dat minister van Buitenlandse Zaken de Palacio gisteren steun heeft gegeven aan het Britse en Amerikaanse standpunt. Ik hoop ook dat China en Rusland geen veto zullen uitspreken over nieuwe resoluties van de VN-Veiligheidsraad op dit punt, mocht Amerika daarom vragen.
Wij in het Westen moeten onze Amerikaanse bondgenoten helpen hun missie te voltooien. Laten we de wereld van deze uiterst boosaardige man verlossen.

Sakellariou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik permitteer mij een persoonlijke opmerking te maken, omdat ik erg lang met u heb samengewerkt en veel waardering heb gekregen voor de open en oprechte wijze waarop u zich uitspreekt. Ik merk dat de tien meter die u springend naar uw plaats hebt afgelegd u te zeer de adem heeft benomen om nog in te gaan op de gebeurtenissen in Helsingør. In plaats daarvan heeft u echter herhaald wat het Spaans voorzitterschap in mei in deze kwestie heeft bereikt. Dat is ook van belang.
Ik wil ingaan op de twee vragen die commissaris Patten heeft opgeworpen. Ik kan u verzekeren, mijnheer Patten, dat wij allemaal voor naleving van de VN-resoluties zijn. De VN is echter geen organisatie die à la carte oplossingen biedt. Wij dienen ons te houden aan de statuten van de VN en aan het volkerenrecht. In de statuten van de VN is neergelegd in welke gevallen militair optreden mogelijk en toegestaan is. Er staat ook in welke procedures gevolgd moeten worden. De VN voorziet niet in een preventieve oorlog of een oorlog bedoeld om een onwelgevallige regering ten val te brengen. Dat moeten wij ons goed realiseren. De partij die desondanks oorlog wil voeren, is zelf de agressor en zelf de schender van het volkerenrecht.
De tweede vraag betreft de brede coalitie. Ik kan u mededelen dat de Europese Unie zich eigenlijk alleen daarop moet concentreren. De breuk in de coalitie kan eerder toegeschreven worden aan het Amerikaans unilateralisme dan aan fouten onzerzijds. Ik vraag u: hoe kunnen wij de eenheid, hoe kunnen wij deze brede coalitie weer herstellen?
Malmström (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, Saddam Hoessein is slecht, zijn regime is slecht, zijn daden zijn slecht. Wij zien wat hij zijn volk aandoet, en wij vrezen wat hij de rest van de wereld aan kan doen. Hij heeft volkomen lak aan de internationale gemeenschap. Evenals de heer Patten denk ik dat de wereld zonder Saddam Hoessein en met een ander regime in Irak er een stuk mooier uit zou zien.
Dit is makkelijker gezegd dan gedaan. Een dergelijke operatie is enorm gecompliceerd en brengt zeer grote risico's met zich mee. Zelfs het Pentagon heeft zijn bedenkingen bij een eventuele aanval op Irak. Uiteraard moeten wij op diplomatiek en politiek niveau alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat Saddam Hoessein de VN-resoluties naleeft en dat waarnemers in het land worden toegelaten om zo tot een oplossing te komen voor deze kwestie. Natuurlijk moet er tastbaar bewijs zijn van massavernietigingswapens en een eventuele samenwerking met 'Al Qa'ida. Het spreekt voor zich dat de Europese Unie één lijn moet trekken en van de VN-Veiligheidsraad moet eisen dat hij een besluit neemt over een eventuele aanval.
Maar wat gebeurt er als wij er niet in slagen een politieke en diplomatieke oplossing te vinden, als Saddam Hoessein de internationale gemeenschap blijft negeren, als er bewijzen worden gevonden en als de Veiligheidsraad tot een gemeenschappelijk besluit komt? Wat is hierover gezegd in de Raad? Wat is de planning voor de lange termijn? Hiermee bedoel ik niet de militaire planning, maar ik vraag mij af hoeveel steun er bestaat voor de democratische krachten, de Irakese oppositie, de Koerden in Noord-Irak en voor het onderhouden van onze betrekkingen met de rest van de wereld. Ik ben ervan overtuigd dat deze vragen in Helsingør aan de orde zijn gekomen en ik zou heel blij zijn als de voorzitter van de Raad hier op in zou kunnen gaan.

Gollnisch (NI).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, als de Engelsen en Amerikanen de oorlog willen verklaren aan regimes die de mensenrechten niet respecteren, hebben ze nog heel wat werk . Als ze oorlog willen voeren tegen de ondemocratische regimes in het Midden-Oosten, moeten ze maar beginnen met Saoedi-Arabië. Als ze oorlog willen voeren tegen de regimes die de VN-resoluties niet respecteren, moeten ze maar ten strijde trekken tegen Israël. Als ze oorlog willen voeren tegen landen die over massavernietigingswapens beschikken, moeten ze India, Pakistan, China en Noord-Korea maar aanpakken. Het behoeft immers geen betoog dat deze landen over atoomwapens beschikken. Als ze oorlog willen voeren tegen landen die als uitvalsbasis dienen voor terroristen, moeten ze Londen en Hamburg maar met de grond gelijk maken. Dat zijn de feiten.
Ik druk mij nu natuurlijk ironisch uit, maar het is zonder twijfel duidelijk dat dit militair ingrijpen niet om het regime van Saddam Hoessein gaat. Natuurlijk is het een autoritair regime, maar het heeft geen godsdienstig karakter. De rechten van de christenen en vrouwen worden gerespecteerd. Het draait in feite om de massavernietigingswapens. Tot op heden hebben ze ons nog niet het bewijs geleverd dat deze wapens in Irak te vinden zijn. In dit uitgemergelde land zijn zelfs geen elektrische peertjes of lood voor schoolpotloden meer verkrijgbaar. Sommige VN-waarnemers hebben zelfs commentaar geuit op de taak die ze daar zogenaamd moeten uitvoeren.
Ik wil mijn betoog afsluiten met een anekdote. Mijn broer, een priester, is drie jaar geleden naar Irak afgereisd. Hij is daar bijna omgekomen door een bom waarvan hij niet eens wist of die van de Amerikanen of van de Britten afkomstig was. Je moet je afvragen op grond van welk internationaal recht een weliswaar overwonnen land, dat vanwege de verloren oorlog jarenlang VN-inspecteurs op zijn grondgebied heeft geaccepteerd, dagelijks wordt gebombardeerd en nog altijd moet lijden onder het embargo.

Napoletano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, voor de publieke opinie in de Arabische landen, ook in de zogenaamde gematigde landen, zijn er twee gevoelige vraagstukken: de Palestijnse kwestie en de gevolgen van het embargo tegen Irak.
De gevolgen van het embargo tegen Irak worden op rekening geschreven van de internationale gemeenschap en niet de dictator. Dat moeten wij goed voor ogen houden. Ik geloof niet dat wij, zoals hier werd gezegd, verdeeld zijn in onze mening over Saddam Hoessein, en zijn regime. De herhaaldelijke aankondiging van de unilaterale Amerikaanse interventie - die niet uit de internationale pers komt maar door de president zelf meerdere malen is gedaan - heeft twee nefaste gevolgen. Enerzijds worden daardoor de banden tussen de tiran en zijn volk aangehaald en komt de tiran opnieuw sterk in de belangstelling te staan - u hebt de uitspraken van Saddam gehoord 'wij zullen standhouden; wij zullen winnen? - en anderzijds groeit het front tegen interventie.
Daarom geloof ik dat de Europese Unie vastberaden de weg van het internationaal recht, de weg van de Verenigde Naties moet bewandelen en een glasheldere band moet leggen tussen de kwestie van de inspecteurs, overeenkomstig de beraadslagingen van de Veiligheidsraad, en het einde van het embargo tegen de bevolking. Dat stelt ons namelijk in staat een dialoog te openen met de publieke opinie. Anders zal het heel moeilijk zijn het aanzien van Saddam Hoessein aan te tasten. Bovendien geloof ik niet dat het de taak van het Westen is om Saddam te vervangen met de een of andere ayatollah. Wij moeten een democratische ruimte openen in dit land, net als in andere Arabische landen, en ik geloof dat Europa, als het daarin gelooft en één is, daaraan ook kan bijdragen.

Camre (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, een spreker links in de zaal opperde dat we de VS moeten verplichten dezelfde houding aan te nemen als Europa. Naar mijn mening is het naïef te geloven dat wij de VS tot iets kunnen verplichten. De VS streeft niet naar wereldmacht, maar heeft als enig doel de dreiging waaraan wij zijn blootgesteld, en die erger is dan oorlog, af te wenden. Als Europa niet in staat is een beslissing te nemen, gaat de VS hopelijk alleen tot actie over. Het is alsof wij vergeten zijn dat de VS Europa in de Eerste Wereldoorlog bevrijdde, hetzelfde deed in de Tweede Wereldoorlog en ons behoedde voor een machtsovername door de communisten. Het is naïef te geloven dat de daden van de VS niet op bewijzen gestoeld zouden zijn. Waarom zou de VS bereid zijn grote offers te brengen als er minder risicovolle alternatieven waren? Premier Tony Blair zei gisteren duidelijk: wij hebben bewijzen.
Wij moeten hetzelfde standpunt als Tony Blair en het Verenigd Koninkrijk innemen en ik verzoek het voorzitterschap ervoor te ijveren dat de EU zich eensgezind achter de strijd tegen de dictatuur schaart. Een dictatuur zonder ruggesteun, die een bedreiging vormt voor haar eigen volk en de veiligheid van de wereld, ten val brengen is geen overtreding van het volkerenrecht, en bovendien zijn de mogelijkheden van het VN-model volledig opgebruikt. De wapeninspecteurs werden weggejaagd en wat is het nut hen terug te sturen? Saddam Hoessein heeft genoeg waarschuwingen gekregen, maar blijkt niet bereid te zijn naar onze eisen te luisteren, wat alleen maar onze zwakheid toont. Het is onze plicht jegens onze burgers om samen met de VS de strijd aan te binden tegen een dictatuur die de veiligheid in de wereld bedreigt.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, de discussie over het conflict met Irak en een mogelijk militair ingrijpen is natuurlijk ook een discussie over het karakter van de solidariteit. Als afgevaardigden in dit Parlement, zoals de heer Van Orden en de heer Tannock, het over solidariteit hebben, dan bedoelen zij primair de solidariteit met de Verenigde Staten van Amerika. Ik denk dan echter allereerst aan de solidariteit in Europa. Daarom maak ik me zorgen dat Groot-Brittannië, maar ook Spanje en Italië wegen zullen inslaan die deze solidariteit zouden kunnen doorkruisen.
Waar ik met name bezorgd over ben zijn de volstrekt verschillende opvattingen die in de Verenigde Staten en Europa heersen over de internationale wereldorde. De Verenigde Staten neigen er steeds meer toe internationale verdragen en organisaties naar het tweede plan te verwijzen. De nationale soevereiniteit en de nationale opvattingen komen op de eerste plaats, en wil men daar iets over weten, dan moet er eerst om worden gevraagd. Ik beschouw de houding van de Verenigde Staten als een groot probleem. Zij bepalen unilateraal wanneer zij steun geven aan een internationale organisatie - of dat nu de VN of het Internationale Strafhof is - en wanneer zij in actie komen. Zonder ruggespraak met internationale autoriteiten bepalen zij zelf wanneer zij een preventieve slag toedienen en wat de omvang van het gevaar en de inzet zijn.
Ten slotte vind ik het zeer dubieus als de Amerikaanse president in de zomer een boek te lezen krijgt waarin staat: 'Vertrouw niet op het leger, want het leger stelt zich te voorzichtig op en ziet altijd maar het gevaar op mislukking? en 'Hij die het leger wantrouwt, laat zich herkennen als de ware politicus?. Bedoelt de auteur van dat boek, Elliot Cohen, soms dat er in Joegoslavië te weinig gebombardeerd is? In dat geval boezemt een land dat door zulke raadgevers terzijde wordt gestaan mij angst in.
Garaud (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik was niet van plan om hier het woord te voeren, maar nu ik zo luister naar dit debat wil ik graag kwijt dat onwetendheid en machteloosheid hier de boventoon voeren.
We weten niets of vrijwel niets over de beslissingen die door de Verenigde Staten worden genomen. Ook weten we niet over welke informatie ze beschikken en welke doelen ze nastreven. Wat willen en kunnen ze met Irak doen? Hoe wordt het probleem geregeld met enerzijds Iran en anderzijds de Koerden? Wij weten hier niets over.
Voorts is er de machteloosheid als gevolg van de immense verdeeldheid en de grote verscheidenheid aan meningen die hier zijn geuit. Laten we niet vergeten dat het hier gaat om een politiek en geen moreel debat waarin sentiment de boventoon voert. Een politiek debat rust op twee pijlers: geweld en recht, waarbij geweld ondergeschikt dient te zijn aan recht en waarbij de rechtsregels in het kader van de Verenigde Naties dienen te worden vastgesteld.
Gezien het debat van zojuist denk ik dat het nog te vroeg is voor een zetel van de Europese Unie bij de Verenigde Naties, aangezien onduidelijk is welk standpunt de Unie er dient in te nemen. Er zijn leden van de Europese Unie die een zetel bij de Verenigde Naties hebben. De Europese Unie zou moeten nadenken over de vraag waarheen dit debat moet leiden. Het is duidelijk dat de Verenigde Naties moeten worden geraadpleegd en dat de EU-landen die lid zijn van de VN-Veiligheidsraad een standpunt moeten innemen. De vraag is welk standpunt. Welk mandaat moet deze landen worden verleend, voor zover een mandaat in deze situatie mogelijk is? Hoe dan ook, we moeten ons afvragen welk standpunt de landen van de EU-landen die lid zijn van de VN-Veiligheidsraad zullen innemen wanneer deze instantie wordt geraadpleegd. Om die vraag draait het in dit debat en om niets anders.

Theorin (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, er worden momenteel voorbereidingen getroffen voor een oorlog die verwoestende gevolgen kan hebben voor de hele wereldbevolking. Voor mij is het vanzelfsprekend dat het recht de basis moet vormen voor iedere staat, en dat geldt op zowel nationaal als internationaal niveau. Alle landen zullen zich aan het internationaal recht moeten houden, ook Irak, en de Verenigde Staten niet te vergeten. Geen enkel land mag zich rechten toe-eigenen die buiten de gezamenlijk opgestelde wetten vallen.
De heer Patten vraagt zich af wat er nu moet gebeuren. Mijns inziens is het belangrijk om de samenwerking met de Arabische wereld te versterken en ervoor te zorgen dat zij druk op Saddam Hoessein uitoefent. Dit is wellicht effectiever dan vijanden maken in de Arabische wereld. Uiteraard moeten wij zonder voorbehoud de terugkeer van de wapeninspecteurs eisen. Wij willen vrede in het Midden-Oosten. Wij willen een Palestijnse staat. Dat staat vast.
De sancties tegen Irak, die al twaalf jaar worden uitgevoerd, hebben veel slachtoffers gemaakt onder de Irakese bevolking. Volgens cijfers van de Verenigde Naties zijn als direct gevolg van deze sancties anderhalf miljoen mensen, waaronder 600.000 kinderen, overleden. Bovendien zijn er jarenlang niet-intensieve bombardementen op het land uitgevoerd. Dit heeft het gewelddadige en dictatoriale regime van Saddam Hoessein alleen maar versterkt in plaats van verzwakt.
De oorlog die nu wordt voorbereid ondermijnt zonder meer de vrede en de veiligheid in de wereld. Daarom moet de Europese Unie als een sterke eenheid naar buiten treden. De totstandbrenging van een democratische regime in Irak is een zaak van het Irakese volk en wordt niet bereikt met bombardementen. Het internationaal recht en het Handvest van de Verenigde Naties moeten in acht worden genomen, en de Europese Unie moet de plicht van de internationale gemeenschap handhaven om conflicten op vreedzame wijze op te lossen. Ik ben voor wapeninspecteurs maar tegen een oorlog met Irak!

De Voorzitter.
Hiermee is het 'catch the eye?-gedeelte van dit debat afgesloten. Ik bedank alle collega's die daaraan hebben bijgedragen en bied degenen die niet het woord hebben kunnen voeren mijn excuses aan. De 'catch the eye?-procedure is nu eenmaal van dien aard dat met de beschikbare tijd niet iedereen aan het woord kan komen.

Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik denk dat de informele Raad van Helsingør verantwoord gehandeld heeft door alle opties open te houden, waaronder een terugkeer van de wapeninspecteurs, voor een vreedzame oplossing van het conflict. Wij moeten eisen dat Saddam Hoessein de wapeninspecteurs weer onvoorwaardelijk toelaat in zijn land. Wij mogen hem daarin geen keus laten. Daarnaast moeten wij tot een brede consensus komen en afspreken dat Saddam Hoessein moet opstappen. Daarbij zij het volgende vermeld. In tegenstelling tot collega Sakellariou ben ik van mening dat wij een preventieve oorlog niet op voorhand moeten uitsluiten. Wel moet er dan sprake zijn van een aantoonbaar direct gevaar en een risico dat groter is als militair ingrijpen achterwege blijft. Van die situatie is echter nog geen sprake en dus is een preventieve oorlog niet gerechtvaardigd.
Verder is onvoldoende overwogen welke gevolgen een preventieve oorlog en de val van het regime van Saddam Hoessein kunnen hebben voor andere delen van de islamitische wereld. Het zou ons best wel eens van de regen in de drup kunnen helpen. Als namelijk de antiterrorismecoalitie uiteen zou vallen en als fundamentalistische regimes hun intrede zouden doen in zogenaamd gematigde Arabische landen zou dat met name voor de Europeanen zeer negatieve gevolgen kunnen hebben. Daar zal terdege over nagedacht moeten worden, willen wij deze kwestie tot een succesvol einde brengen. Verder moeten wij bedenken wat de gevolgen van militair ingrijpen kunnen zijn voor de minderheden in Irak. Uit het verleden is gebleken hoe Saddam Hoessein pleegt om te gaan met de Koerden en de bevolkingsgroepen in het zuiden van Irak. Ook dat moeten wij goed in ons achterhoofd houden.
Dit soort argumenten zullen echter alleen maar worden gehoord als wij eensgezind naar buiten treden, en dat zullen we dan ook moeten doen. Dat Blair en Schröder een volkomen tegengesteld standpunt innemen werkt averechts op dit streven. Ik denk dat wij de Amerikanen alleen van een unilaterale koers kunnen afbrengen als wij ons eensgezind tonen. Ook in de Verenigde Staten zelf is de discussie over dit vraagstuk nog gaande. Als de VS merken dat Europa de gelederen gesloten heeft maken wij een kans hen voor bepaalde standpunten te winnen.
Er worden sinds 11 september initiatieven ontplooid die weliswaar begrijpelijk maar ook gevaarlijk zijn. Na 11 september is er een beroep gedaan op artikel 5 van het NAVO-verdrag. De mogelijkheden die deze stap biedt zijn echter nog niet benut, want die behelzen dat de Europeanen een vinger in de pap krijgen bij de strategische planning en besluitvorming. Wij moeten ons als Europeanen dan ook goed afvragen - het gaat hier om een vraag van fundamenteel belang - of wij in staat zijn ons als partners op te stellen en deel te nemen aan de besluitvorming zodra het zover is en oorlog gevoerd moet worden. Die vraag is ook van groot belang voor de toekomstige transatlantische betrekkingen.
Het Parlement dient de Raad en de Commissie te ondersteunen in het streven naar een gemeenschappelijk beleid. Dat is namelijk de beste weg om enerzijds van Saddam Hoessein af te komen en anderzijds een oorlog te vermijden.
De Keyser (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, met het oog op de herdenking van de gebeurtenissen van 11 september is het meer dan ooit van belang dat Europa met één stem spreekt en zich inzet voor de handhaving van de vrede. Europa moet de wereld nogmaals laten weten dat het de strijd tegen het terrorisme weliswaar onvoorwaardelijk steunt, maar hierom geen oorlog zal beginnen, aangezien een zogenaamde preventieve oorlog tegen Irak ten koste zal gaan van het Irakese volk en het Midden-Oosten in vlam zal zetten, terwijl een goed resultaat niet kan worden gegarandeerd. Europa heeft hier een historische kans om met één stem te spreken en zich te distantiëren van het beleid van de as van het kwaad dat de Verenigde Staten goedschiks of kwaadschiks wil opleggen.
In zijn verslag over Irak van 16 mei jongstleden verlangde het Europees Parlement met name dat de VN een hoofdrol zou spelen in de zoektocht naar een regionale, politieke en vreedzame oplossing. In dit verslag gaf het EP verder aan dat Europa nu eens eindelijk een gemeenschappelijk standpunt over deze kwestie moet innemen. Deze wensen hebben vrijwel geen gehoor gevonden. Opnieuw is Europa verdeeld over de te volgen strategie. Bagdad aarzelt of het zijn poorten zal openen voor de inspecteurs van UNMOVIC en het Irakese volk moet onophoudelijk zijn slachtoffers betreuren van het onmenselijke embargo dat het regime van Saddam Hoessein niet tot wankelen heeft weten te brengen. President Bush gaat inmiddels gewoon verder met zijn kruistocht voor de goede zaak. Hij kan hierbij ongestraft het internationale recht aan zijn laars lappen.
Welk spel wordt hier door ons gespeeld? Ik wil mij niet uiten in wollig taalgebruik, maar de Commissie en de Raad recht op de man af de vragen stellen die iedereen op dit moment bezig houden. Welke garanties kan Europa Irak bieden dat de inspecties van UNMOVIC op een rechtvaardige manier worden uitgevoerd, een beperkte tijdsduur hebben en leiden tot de opheffing van de economische sancties? Met andere woorden, hoe kunnen wij garanderen dat deze missies niet net als voor de crisis van 1998 geïnfiltreerd worden door Amerikaanse geheim agenten, die alvast de kaart intekenen voor toekomstige bombardementen?
Verder vraag ik mij af hoe Europa Bagdad kan garanderen dat Amerika niet direct zal aanvallen als blijkt dat het bewind van Saddam Hoessein geen militaire slagkracht heeft, dat wil zeggen wanneer het bewijs van de ontmanteling van Irakese wapenarsenaal is geleverd en men geconstateerd heeft dat er in Irak geen massavernietigingswapens zijn. Europa kan zich dan wel ten doel hebben gesteld om de verspreiding van massavernietigingswapens tegen te gaan, maar iedereen weet ook dat Amerika streeft naar de omverwerping van het regime. Als Europa zich echt ten doel stelt om regimes omver te werpen, dan weet ik er ook nog wel een paar!
In de derde plaats moeten wij ons afvragen hoe Europa zal reageren als Irak wordt aangevallen zonder toestemming van de VN. Een oorlog tegen Irak zou dan ongerechtvaardigd, vuil en ondoelmatig zijn. Ongerechtvaardigd, omdat zonder groen licht van de VN het internationale recht met voeten wordt getreden. Vuil, omdat, zoals de heer Morillon al zei, er niet zoiets bestaat als schone oorlogvoering, niet in de laatste plaats omdat er in het conflict met nieuwe wapens geëxperimenteerd zal worden ten koste van de Irakese bevolking. Ondoelmatig, omdat bommen weinig effect sorteren in de strijd tegen het terrorisme. Dat is in Afghanistan wel gebleken: Bin Laden is nog altijd niet gepakt en ook Saddam Hoessein zal de dans wel ontspringen.
Om die redenen maak ik mij ernstig zorgen over de uitspraken van de heer Van Orden van zojuist en die van de heer Blair gisteren. Ik wil dan ook graag verwijzen naar de boodschap van de graaf van Auteroche tijdens de veldslag van Fontenoy: heren uit Engeland, als u onze Amerikaanse vrienden wilt volgen, schiet dan als eerste, maar reken er niet op dat wij u zullen volgen!

Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik weet dat de fungerend voorzitter, een zeer gerespecteerd voormalig collega in dit Parlement, onze standpunten mee terug zal nemen naar de Raad Algemene Zaken. Onder de lidstaten mag dan geen consensus bestaan, er is wel een brede consensus in het Parlement.
Sinds het eind van de Golfoorlog wordt onze strategie gekenmerkt door terughoudendheid en afschrikking. Om die strategie te veranderen hebben we het overtuigende bewijs nodig dat onze doelen in de regio beter via een militaire interventie kunnen worden bereikt. Zelfs als zulk bewijs wordt geleverd, moet militaire actie niet plaatsvinden zonder heldere en realistische politieke doelstellingen en de toezegging de noodzakelijke wederopbouw te financieren en te begeleiden.
Om een oorlog tegen het terrorisme in één land te winnen, heb je brede steun in dat land nodig. Om een oorlog tegen grensoverschrijdende terreur te winnen, moeten we aan een grensoverschrijdende consensus werken. De Raad moet met één stem spreken; hij moet als één man dergelijke doelstellingen formuleren, de genoemde toezegging doen, aan de bedoelde consensus werken of de ambities van de Verenigde Staten temperen.
Mijnheer de fungerend voorzitter, uit een opiniepeiling van het German Marshall Fund en de Raad Buitenlandse Betrekkingen blijkt dat twee van de drie Europese burgers een dergelijke handelwijze van de Unie ondersteunen. Wij verzoeken u met klem aan de slag te gaan.

Manisco (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wij vinden de ingekorte toespraak van de heer Haarder en de veel langere verklaring van de heer Patten zorgwekkend, onheilspellend en alarmerend, met name na de oorlogszuchtige taal van de Britse premier gisteren in Sedgefield. Het is duidelijk dat de Europese autoriteiten - behalve Duitsland, opmerkelijk genoeg - uitgaan van de niet hardop uitgesproken veronderstelling dat een oorlog nu onvermijdelijk is. Het maakt blijkbaar niet uit dat er geen enkel bewijs is dat Irak over massavernietigingswapens of zelfs kernwapens beschikt en dat de heer Blair de publicatie van zijn persoonlijke dossier op dit gebied opnieuw heeft uitgesteld. Het lijdt geen twijfel dat, zoals Enron aan creatieve boekhouding heeft gedaan, de CIA aan creatieve bewijsvoering doet.
Met deze dreigende ramp voor de mensheid in het vooruitzicht hebben de Raad en de Commissie een verkeerd standpunt ingenomen, ook al moeten we bekennen dat we niet anders hadden verwacht. Het is zoals de Franse krant le Figaro schrijft: 'Geconfronteerd met de koppigheid van de Amerikanen heeft Europa zich weer eens van zijn 'sterkste' kant laten zien, namelijk zijn bereidheid tot het sluiten van compromissen.? Ditmaal wordt het compromis ingegeven door het vijgenblad dat Verenigde Naties heet, een vijgenblad dat in dit specifieke geval veel meer bedekt dan ten tijde van UNSCOM en UNMOVIC. Vrije, onvoorwaardelijke, indringerige toegang voor inspecteurs van de Verenigde Naties, ofwel Anglo-Amerikaanse inspecteurs, tot elke locatie in Irak - een eis waarvan de heer Rumsfeld verwacht dat deze onmiddellijk door de verfoeilijke dictator in Bagdad zal worden verworpen. Vervolgens staat er nog maar één optie open: oorlog.
Helaas worden we door de woorden die de heer Haarder en commissaris Patten vandaag hebben gesproken, bevestigd in onze overtuiging dat er een groeiende kloof aan het ontstaan is tussen de Europese burger en de bestuurlijke instanties, een kloof die door deze oorlog alleen nog maar groter zal worden met funeste gevolgen voor de toekomst van de Unie.

Maes (Verts/ALE).
Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de Raadsvoorzitter, aan het einde van dit debat zit ik met een aantal vragen. De eensgezindheid over de veroordeling van de dictator Saddam Hoessein lijkt unaniem. Vergeten wij dan niet dat hij in de ogen van sommige moslims en zelfs van grote massa's van hen gezien wordt als een held? Dat is een groot probleem.
Ten tweede: hoever gaat onze eensgezindheid? Zijn wij ervan overtuigd dat de hervatting van de wapeninspecties de door ons gewenste oplossingen dichterbij brengt? Vinden wij dat die onvoorwaardelijk moeten zijn? Vinden we dan dat er een ultimatum moet komen? Moet dat ultimatum door de VN gesteld worden? En welke conclusies zullen we trekken als er niets wordt ontdekt of als er iets wordt ontdekt?
Ik denk dat al die scenario's op voorhand moeten worden onderzocht. Is het bestaan van massavernietigingswapens in Irak een nodige of een afdoende reden om een oorlog te beginnen? Of zal men dan over de ontmanteling ervan willen onderhandelen? Wie zal het bewijs leveren van het bestaan van die massavernietigingswapens? Sommige van onze collega's zeggen nu al: dat bewijs is geleverd want hij had er vroeger al. Anderzijds hebben wij gehoord dat een aantal wapens tijdens de tweede Golfoorlog vernietigd is. Is men het in de Unie eens over de belangen die in het Midden-Oosten reëel op het spel staan, over de instabiliteit van deze regio, over het risico dat de Golfstaten lopen? Niet dat ze modellen zijn van democratie, maar wat zal daar gebeuren? Wat gebeurt er als er vooraf geen oplossing komt voor Israël en Palestina? Komt die oplossing momenteel dichterbij?
Is het de ambitie van de Europese Unie om alleen een oorlog op korte termijn tegen Irak te vermijden? Is het de ambitie om Saddam Hoessein ten val te brengen? Of is het veeleer onze ambitie om vrede in het Midden-Oosten te bewerkstelligen waarbij het Palestijns probleem de kern van de zaak is. Moeten wij geen uiting geven aan onze ambitie om de mensenrechten en de democratie te verdedigen zodat in de toekomst partnerschappen kunnen worden ontwikkeld? Naar mijn mening gaat het dus om een oplossing op de lange termijn.
Een vraag: zal de Unie een initiatief nemen om de VN weer een prominente rol te laten spelen in het Midden-Oosten? Naar het schijnt kwam die vraag in Elsingör niet eens ter sprake. Zitten de twee Europese landen van de Veiligheidsraad, Groot-Brittannië en Frankrijk, op dezelfde golflengte? De vraag stellen is ze beantwoorden. Eenieder kan de meningsverschillen lezen.
Zo heb ik nog een aantal vragen maar mij ontbreekt nu de tijd om deze te stellen. Maar ik wil besluiten met een laatste vraag. Is het juist dat Denemarken zich een maand de tijd geeft om een vergelijk te vinden waar ook de Amerikanen zich in kunnen vinden als wij vaststellen dat er onder de Europeanen zelf nog zoveel problemen zijn? Hoeveel sluiten zich aan bij de mening van de heer Schröder? Wij zeggen niet alleen samen met de heer Schröder "nee" aan een oorlog nu, maar wij willen dat Europa de ambitie heeft om een definitieve en stabiele vrede in het Midden-Oosten te zoeken.

Andrews (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst zeggen dat ik in de jaren vijftig in het Amerikaanse leger heb gediend en dus weinig te maken heb gehad met de verschrikkingen van een oorlog. Ik wil ook zeggen dat George Orwell het moeilijk zou hebben gevonden personages te bedenken als Rumsfeld, Cheney en Ashcroft.
Het is heel belangrijk ons af te vragen wat we precies onder massavernietigingswapens verstaan. Hebben we het dan over Hiroshima, Nagasaki, Cambodja of zelfs Korea, waar ik in mijn diensttijd gelegerd was? Welke omschrijving hanteren we precies, wat zijn die wapens en waar zijn ze?
Een eenzijdige aanval op Irak zou morele waanzin zijn. De 22 miljoen Irakezen hebben reeds enorm veel pijn en verliezen geleden. Nu worden ze bedreigd met een massale invasie door een zogenaamde christelijke macht met talloze doden als gevolg. Zo'n invasie zal worden beschouwd als een kruistocht van het Westen tegen de islam, en dat is het ook. We hebben gehoord dat Israël in bepaalde gevallen kernwapens zal inzetten. Toch hebben we nog geen enkel bewijs, zoals vanmorgen in het Parlement voortdurend is herhaald, dat Irak het soort wapens heeft dat door de haviken in de Amerikaanse regering wordt genoemd. De minister van Defensie van de VS, Donald Rumsfeld, verkondigt dat Irak onderdak biedt aan terroristen van 'Al Qa'ida. Alleen een fantast kan zoiets suggereren.
Nieuwe bombardementen op Irak zouden massamoord betekenen. De Amerikaanse regering heeft het over het instandhouden van een beschaving - een beschaving van 200 jaar oud of één van 5000 jaar oud? We moeten ons afvragen wie de Amerikaanse regering werkelijk in stand wil houden. Misschien wil de Amerikaanse regering de wapen- of olie-industrie in eigen land een impuls geven of komt zij in actie met het oog op de herverkiezing van president George Bush, à la Margaret Thatcher. We zullen in ieder geval een toename van het islamitisch fundamentalisme zien en individuele aanvallen op westerse doelen zullen onverminderd doorgaan, zelfs op freelance basis, wanneer er oorlog komt.
Ik roep het Irakese regime dringend op zijn beleid te wijzigen en de VN-inspecteurs weer op Irakees grondgebied toe te laten. Ten slotte verzoek ik de media om hun geweten te onderzoeken en zich af te vragen: waarom nu wel en waarom toen niet?

Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, je kunt je afvragen of wij hier in de vergaderzaal van een Parlement zijn, of dat wij hier getuige zijn van een propagandacampagne van CNN.
Wat er van Saddam Hoessein is beweerd, kan over talrijke andere staatshoofden op deze wereld worden gezegd. Wij zijn ons hier terdege van bewust. Wij zijn namelijk vertegenwoordigers van naties en weten dus dat naties per definitie koele monsters zijn, ja zelfs zo koel dat ze zelden terugdeinzen voor een oorlog. Ze willen zo graag macht verwerven dat ze imperialistische trekken vertonen. Kijk maar de Verenigde Staten, die overal ter wereld brandhaarden veroorzaken met als doel een dominante positie in de wereld te verkrijgen. Ze steken dit overigens ook niet onder stoelen of banken. Het is pure waanzin, want niet de naties maken oorlog, maar wereldrijken. Het imperialisme staat gelijk aan oorlog.
Om te voorkomen dat landen zich op deze helling begeven is er in de loop der eeuwen een aantal regels voorgeschreven. In de twintigste eeuw werden deze regels onder de noemer "collectieve veiligheid" geplaatst. Net zoals de inspanningen in Den Haag in 1905 teniet werden gedaan door de Eerste Wereldoorlog van 1914 tot 1918, moest de Volkenbond het afleggen tegen het imperiaal socialisme van Hitler. Van een nationaal socialisme was namelijk echt geen sprake. De preventieve oorlogen van Hitler in met name de Sudeten betekenden definitief het einde van de Volkenbond. In 1948 moest er weer van voren af aan worden begonnen. Ditmaal namen de grondleggers van de Verenigde Naties het voortouw. Het Handvest der Verenigde Naties vormt nu de basis van iedere internationale orde.
Wij hebben een verbod op oorlog afgekondigd. Oorlog is alleen toegestaan in bijzondere, duidelijk omschreven gevallen. Enerzijds is toestemming van de Veiligheidsraad nodig en anderzijds dienen militaire operaties geleid te worden door een multinationale staf, die zelf onder toezicht van de Veiligheidsraad staat.
Al deze voorschriften, en dus de internationale rechtsregels, worden nu op de helling gezet. Het recht verliest dus flink terrein. Wij voeren hier nu een debat over de vraag of we een land moeten veroordelen dat de internationale rechtsregels geheel eigenhandig aan zijn laars lapt. Wij zouden er echter beter aan doen om dit land te veroordelen, niet alleen uit medelijden - ik spreek hier nu als christen - met een volk dat al tien jaar lang enorm wordt onderdrukt terwijl wij uit machteloosheid maar de andere kant opkijken, maar vooral ook ter bescherming van de rechtsregels waaraan Europa al eeuwenlang veel waarde hecht. Deze rechtsregels worden momenteel met voeten getreden door de Verenigde Staten, waardoor de deur nu open wordt gezet voor barbaarse taferelen.
Dames en heren, de heer Watson heeft gelijk. Het standpunt van de Raad verbaast ons geenszins. Voorzitter Pasqua heeft zojuist zeer treffend aangegeven dat er geen GBVB of een andere vorm van gemeenschappelijk beleid meer in Europa bestaat. Nooit zullen onze standpunten overeenkomen. Europa mag echter nooit vergeten dat het zich net als Frankrijk heeft verbonden aan de naleving van de rechtsregels en dat deze rechtsregels hem tot eer strekken.

Le Pen (NI).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de regering-Bush en de regering-Blair bereiden een algemeen militair offensief voor tegen het kleine land Irak dat negentien miljoen inwoners telt en lid is van de VN. Doel van dit offensief is het omverwerpen van het bewind van Saddam Hoessein. Deze regeringen, die zichzelf tot wereldpolitie hebben verheven, beschouwen Irak als - sic - "een bedreiging voor de internationale veiligheid". Het maakt ze kennelijk niet uit dat ze met hun optreden het Handvest der Verenigde Naties, de internationale rechtsregels en de mensenrechten schenden.
Sinds het einde van de Golfoorlog hebben de Amerikanen en Britten hun luchtaanvallen boven Irak overigens nooit beëindigd. Met hun blokkade, die een daadwerkelijke misdaad tegen de menselijkheid vormt, hebben ze burgers in de ellende gestort en zelfs omgebracht. Volgens de VN zijn er meer dan een miljoen kinderen omgekomen. Vele landen worden door een dictatoriaal regime geleid. Dit geldt ook voor de Verenigde Staten. Het is dan ook verbazingwekkend dat nu juist Irak, dat weliswaar islamitisch is maar niet vanuit godsdienstige overwegingen wordt bestuurd en tolerant is jegens andere godsdiensten en minderheden - de eerste minister is christelijk en drie ministers zijn van Koerdische afkomst - tot doelwit van de Amerikanen en Britten is gekozen. Het is verder verbazingwekkend dat deze westerse grootmachten, die als voorbeeld van democratische waarden worden gezien, nu de vrede op zo'n cynische wijze willen schenden.
U bent tegen de doodstraf voor moordenaars, maar de Britten en Amerikanen zullen duizenden Irakezen en hun kinderen vermoorden. Deze preventieve oorlog is ontoelaatbaar. U weet heel goed dat aan deze oorlog immorele motieven ten grondslag liggen, die met name verband houden met verkiezingen en oliebelangen.
(Applaus van de niet-ingeschreven leden)

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de leden voor dit interessante debat met de vele terechte opvattingen en goede raadgevingen. Dit is tezelfdertijd een moeilijke en een gemakkelijke kwestie. Ik heb mij bewust tot het allerbelangrijkste beperkt, namelijk dat de EU een zo zwaar mogelijke druk op dictator Saddam Hoessein moet leggen opdat hij de VN-resoluties en de voorwaarden die hij zelf heeft aanvaard, naleeft. Dit is geen zwakke, maar een sterke positie. Al onze woorden en daden moeten erop gericht zijn de druk op Saddam Hoessein maximaal te verhogen. Een sterke en eensgezinde internationale druk is de enige manier om hem te doen reageren. Daarom dank ik alle sprekers die voor deze druk hebben gepleit en ik vraag uw begrip dat ik om die reden geen standpunt kan innemen over alle mogelijke scenario's.
Ik kan de heer Barón Crespo en andere collega's verzekeren dat de woorden van commissaris Patten het gemeenschappelijk EU-standpunt volledig weergeven en afgelopen weekend in Helsingør nog eens bevestigd werden. Het was een informele bijeenkomst waarop geen nieuwe besluiten werden genomen, maar ik kan u verklappen dat iedereen het erover eens was dat we ons huidig standpunt moeten handhaven en dat de VS met zoveel mogelijk landen overleg moet plegen, waaronder ook de Arabische landen. Voorts gaat iedereen akkoord met de zending van de VN-inspecteurs, omdat men bezorgd is over de massavernietigingswapens die niet alleen volgens de VS, maar ook volgens UNSCOM in Irak geproduceerd worden en een dodelijk gevaar voor de vrede in het Midden-Oosten en in de wereld kunnen betekenen. De EU staat achter de acties van de VN. Een regime als dat van Saddam Hoessein zal zijn verplichtingen slechts nakomen, als de druk van de internationale samenleving sterk en eensgezind genoeg is.
Barones Nicholson en mevrouw Napoletano kan ik meedelen dat de Raad het met het Parlement eens is en dat eenieder die oorlogsmisdaden, volkerenmoord of misdaden tegen de mensheid begaan heeft, terecht moet staan. Dit geldt uiteraard ook voor degenen die verantwoordelijk zijn voor de vele misdaden van het Iraaks regime, en zoiets moet tijdig worden voorbereid. In dit verband kan ik de woorden van mevrouw Maes bevestigen, namelijk dat het Deens voorzitterschap de VS een termijn van een maand heeft toegestaan om hun antwoord met betrekking tot het Internationaal Strafhof te formuleren. Dat wilde ik even bevestigen.
De heer Barón Crespo vraagt welke inspanningen de EU recentelijk heeft gedaan om het conflict in het Midden-Oosten opgelost te krijgen. Ik kan dit niet in detail beantwoorden, maar net zoals commissaris Patten kan ik u meedelen dat mijn collega Per Stig Møller zich momenteel in het Midden-Oosten bevindt, waar hij namens de EU een concreet tijdschema, een "road map" voorstelt voor de oprichting van een volwaardige Palestijnse staat tegen juni 2005. Wij hebben er het volste vertrouwen in dat dit initiatief gesteund zal worden en dat het een aanzienlijke stimulans zal zijn om het positieve proces dat het kwartet op gang heeft gebracht en waarop al onze hoop gericht is, verder te zetten.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik kan mijns inziens rustig stellen dat ik tot mijn grote eer in de afgelopen drie jaar in dit Parlement in meer debatten op uw vragen heb mogen reageren dan welke andere commissaris ook. Het was in elk geval altijd een genoegen. Dit is ongetwijfeld het gevolg van de grote belangstelling die in het Parlement bestaat voor externe zaken. Ik juich die belangstelling uiteraard van harte toe. Wat mij betreft was het debat van vandaag een van de belangrijkste en meest interessante debatten die ik heb meegemaakt.
Dit debat werd gekenmerkt door belangstelling, enthousiasme en een enorme kennis van zaken. Ik wil mij uiteraard niet bemoeien met de werkwijze van het Parlement, maar als dit te maken heeft met de door u bij deze gelegenheid gevolgde procedure, die naar ik meen de catch-the-eye-procedure wordt genoemd, dan juich ik dat ten zeerste toe. Volgens mij zijn er meer leden in de vergaderzaal aanwezig dan anders. Mag ik daar ook nog aan toevoegen dat wij zelfs het nog ongebruikelijker tafereel hebben mogen aanschouwen van leden die stonden te wachten om de toespraken van andere leden aan te horen. Tot mijn groot genoegen merkte ik zelfs dat een enkeling naar de vergaderzaal terugkwam om de afsluitende redevoeringen aan te horen. Dit is een heel bijzonder en zelden voorkomend genoegen. Sprekend voor mijzelf, in alle bescheidenheid en in de verwachting dat ik - tenzij de belangstelling van het Parlement helemaal verschuift naar interne Europese zaken - in de komende paar jaar nog aan heel wat debatten zal mogen deelnemen, wil ik dan ook opmerken dat ik dit als een uiterst welkome doorbraak heb ervaren.
U heeft mij een specifieke en een retorische vraag gesteld. Op de laatste kom ik zo direct terug. Generaal Morillon heeft mij de specifieke vraag gesteld wat wij weten over de houding van de burgers van Irak ten opzichte van hun eigen regime en over hun ambities en aspiraties. Helaas moet ik zeggen dat wij daar geen flauw benul van hebben omdat die burgers al heel lang niet de kans hebben gehad om voor hun mening uit te komen. Iraakse burgers die hun mening wel hebben geuit, zijn daarvoor zelfs geëxecuteerd, gemarteld en in de gevangenis gezet. Ik kijk met verlangen uit naar de dag dat wij meer te weten zullen komen over de aspiraties van het Iraakse volk, maar ik betwijfel of Saddam Hoessein in een vrije verkiezing kans zal zien terug te komen op grond van een meerderheid van de stemmen.
Ik moet u hier een persoonlijke mening opbiechten. In de discussie over buitenlands beleid heb ik gedrevenheid nooit als een erg positieve eigenschap beschouwd. Mijns inziens gaat gedrevenheid lang niet altijd goed samen met de discussie over moeilijke kwesties van buitenlands beleid. Ik heb dan ook altijd een duidelijke voorkeur gehad voor ministers van Buitenlandse Zaken die bereid zijn een tijdje onder een boom te gaan zitten om na te denken over de vraag wat er eerst moet gebeuren, boven ministers die de hele wereld over jakkeren in hun ijver om de wereld te veranderen. Ik kan mij altijd erg goed vinden in de beroemde uitspraak van Talleyrand 'surtout pas trop de zèle?. De afgelopen zomer heb ik veel artikelen gelezen en toespraken gehoord over Irak. Daarbij bekroop mij wel eens de wens net zo heilig overtuigd te kunnen zijn van de waarheid en wijsheid van al hetgeen ikzelf zeg als sommigen kennelijk overtuigd zijn van de waarheid en wijsheid van al hetgeen zij zeggen.
Ik ben ook van mening dat heel wat van de zekerheden die wij horen gebaseerd zijn op een vertekening van de werkelijkheid. Ik ken bijvoorbeeld heel weinig mensen die serieus beweren dat Saddam Hoessein geen massavernietigingswapens bezit. Ik heb het al eerder gezegd: als hij geen massavernietigingswapens heeft, waarom heeft hij er dan zo'n probleem mee om wapeninspecteurs toe te laten? Als ons wordt gevraagd een definitie te geven van massavernietigingswapens, kunnen wij die vraag waarschijnlijk het beste voorleggen aan de Koerden in Irak of aan de mensen die in de moerasgebieden in het zuiden van Irak wonen. Zij kunnen precies vertellen wat chemische wapens met je longen doen. Dat zouden pas goede antwoorden zijn. Sommige zekerheden zijn ook gebaseerd op pogingen om echte keuzes uit te weg te gaan, en soms ook op een gebrek aan bereidheid om heldere, consistente en verdedigbare beginselen te formuleren.
Ik wil graag kort ingaan op een aantal vragen die wij onder ogen moeten zien. Deze vragen raken de kern van de kwestie in verband met de naleving van de uitspraken van de Verenigde Naties en het hele vraagstuk van de rechtvaardiging van militaire actie, een vraagstuk dat ook uitgebreid aan de orde is geweest tijdens de campagne in Kosovo. Deze vraag raakt ook de kern van een onderwerp waarover wij in dit Parlement vele malen hebben gedebatteerd, namelijk de zogenoemde botsing van beschavingen.
Mijn eerste vraag luidt: wat gebeurt er als Irak de bestaande VN-resoluties naast zich neer blijft leggen? Halen we gewoon onze schouders op? In de tweede plaats, wat gebeurt er als wij teruggaan naar de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en ervoor zorgen dat daar een nieuwe resolutie wordt aangenomen en Saddam Hoessein legt ook die naast zich neer? Wat doen we dan? Blijven wij handenwringend toekijken? In de derde plaats, wat gebeurt er als wij Saddam Hoessein een ultimatum stellen en hij negeert dat? Wat doen wij dan? Een brief schrijven naar Le Monde, een petitie ondertekenen? Verschillende leden hebben verwezen naar de persconferentie van de premier van Groot-Brittannië en Noord-Ierland gisteren in zijn kiesdistrict - verwijzingen die niet allemaal zo lovend waren als de heer Alastair Campbell waarschijnlijk wel had gewild. Het geachte lid de heer Lagendijk verwees bijvoorbeeld naar de woorden van de premier.
Staat u mij toe één opmerking van de heer Blair te citeren. Hij zei dat de VN een manier moet zijn om het - dat wil zeggen het door Irak veroorzaakte probleem - aan te pakken, niet een manier om de aanpak ervan uit de weg te gaan. Ik ben niet direct een betalend lid van New Labour, maar dit is een heel goed punt en wij kunnen daar gewoonweg niet omheen.
Mijn vierde vraag betreft een punt waar dr Kissinger ons vaak aan heeft herinnerd. Het op zichzelf soms tamelijk vage concept van het internationaal recht is sinds de Vrede van Westfalen en het einde van de Dertigjarige Oorlog onder andere gebaseerd op het beginsel dat een staat niet mag ingrijpen in de interne aangelegenheden van een andere staat, en zeker niet met militaire middelen. Is dat beginsel nog steeds relevant in het huidige internationaal recht? Een aantal jaren geleden startte de toenmalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, een discussie over de vraag of er gevallen zijn waarin humanitair ingrijpen gerechtvaardigd is. Toen ging het bijvoorbeeld om gevallen waarin een soevereine regering ervan kon worden beschuldigd de belangen, vrijheden en rechten van haar eigen burgers met voeten te treden.
Wordt het ingrijpen in de aangelegenheden van een andere soevereine staat gerechtvaardigd door het feit dat die staat massavernietigingswapens bezit? Kunnen we daar een aanvaardbaar beginsel van maken? Hangt het antwoord op die vraag helemaal van de omstandigheden af? Hangt het af van de aard van het regime? Hangt het af van de officiële verklaringen van het regime over zijn intenties? Hangt het af van de ernst van de bedreiging die het regime vormt? We kunnen hier nog veel meer over zeggen, maar het is duidelijk dat we, wanneer wij op die manier redeneren, wel met heel goede bewijzen moeten komen.
Tot slot nog een opmerking over de vraag over de rechtvaardiging van militair ingrijpen, en met name over een punt dat dr Kissinger heel expliciet naar voren heeft gebracht in een recent artikel in The New York Times. Hij stelt dat het terrorisme de nationale staten voor een geheel nieuw probleem stelt. Op dit moment, zo zegt hij, kan een nationale staat worden geconfronteerd met een bedreiging door een andere nationale staat die opereert via officieel niet door die staat gecontroleerde organisaties. Met andere woorden, zijn redenering is dat ingrijpen gerechtvaardigd kan zijn wanneer blijkt dat een nationale staat gebruik maakt van terroristische organisaties om een andere nationale staat te bedreigen. Ik stel mij zo voor dat wij het er met zijn allen op zijn minst over eens zijn dat militair ingrijpen in een soevereine staat een heldere en goed onderbouwde rechtvaardiging vereist.
Dat zijn allemaal vraagstukken die de komende tien jaar of langer een cruciaal element zullen vormen van de discussies over het buitenlands en veiligheidsbeleid. Het zijn vraagstukken waarover wij in de Europese Unie duidelijke en ondubbelzinnige standpunten moeten innemen, niet in de laatste plaats vanwege onze traditie op het punt van de rechtsorde, en zeker ook gezien alle andere beginselen waarin wij geloven.
De laatste vraag die ik aan de orde wil stellen, is: als de huidige regering in Irak het veld moet ruimen als gevolg van militair ingrijpen, zal dat er dan toe leiden dat de politiek in de regio gematigder wordt of zal die juist radicaler worden?
Dat zijn allemaal vragen waar wij niet omheen kunnen. Het zijn allemaal vragen waarop wij in de loop van de komende weken en maanden onze eigen antwoorden moeten zien te vinden.
Ik wil graag afsluiten met de volgende gedachte. Er is veel gezegd over onze relatie met de Verenigde Staten. Ik hoop van harte dat wij in de komende maanden met de Verenigde Staten kunnen samenwerken - Europa en de Verenigde Staten - aan de aanpak van de zonder enige twijfel aanwezige bedreiging van de wereldvrede en de internationale stabiliteit. In de oren van de Amerikanen klinken wij hier in Europa wellicht af en toe aanmatigend en lijkt het misschien soms alsof wij alleen ons eigenbelang op het oog hebben wanneer wij zeggen dat het leiderschap van de Verenigde Staten gebaseerd moet zijn op een zo breed mogelijke morele eensgezindheid en daarbij verwijzen naar de Trumandoctrine en het Marshallplan, die zo hebben bijgedragen aan de verwezenlijking van onze toekomst, onze welvaart en onze vrijheid in Europa.
Als wij hier in Europa echter invloed willen uitoefenen, moeten wij ook zelf een aantal moeilijke vraagstukken onder ogen zien. Wij moeten ervoor waken dat wij de zaken te optimistisch voorstellen. Wij mogen de moeilijke vragen die ik zojuist aan de orde heb gesteld, niet uit de weg gaan. Dit is ongetwijfeld niet de laatste keer dat wij hier over dit vraagstuk zullen debatteren. Ik hoop dat wij er de komende weken en maanden in zullen slagen op sommige van die vragen duidelijke antwoorden te geven.
Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Ik wil mijn verontschuldigingen aanbieden aan commissaris Patten voor het feit dat ik hem in mijn redevoering heb betiteld als vice-voorzitter van de Commissie. Deze vergissing had ongetwijfeld te maken met de Conventie. Ik hoop dat ik commissaris Patten niet heb beledigd.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag op deze bijzonder hoffelijke opmerking reageren. Het verheugt mij altijd zeer om te worden vereenzelvigd met de heer Kinnock, en dit genoegen is nog veel groter als ik, zoals af en toe gebeurt, word vereenzelvigd met de Spaanse landgenoten van de geachte afgevaardigde, de heer Solana en mevrouw de Palacio!

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Afghanistan.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer het Parlement met de nieuwe debatformule die wij zojuist hebben uitgetest volgens het "catch the eye"principe. Als voormalig Parlementslid weet ik hoe verschrikkelijk het was debatten te moeten voeren waarbij men zich aan de vastgestelde spreektijden diende te houden. Dit is een opluchting en een aangename ervaring met een echt debat en spontane interventies, waar de leden op elkaar inspelen in plaats van hun voorbereide tekst af te lezen.
Wat Afghanistan betreft, herinner ik u eraan dat dit land een jaar geleden een grote puinhoop was, met een bevolking die eerst onder de bezetter en verschillende krijgsheren te lijden had, toen een extreem islamitische revolutie te verduren kreeg, die de maatschappij uit de moderne tijd terug naar de middeleeuwen stuurde, en daarna als land een thuishaven werd voor fundamentalistische terroristen.
Daarom is het des te opmerkelijker, en verheugender, dat we negen maand na het begin van het proces van Bonn kunnen zeggen dat de situatie zich langzamerhand normaliseert. Er is echter nog een lange weg te gaan vooraleer we van stabiliteit in Afghanistan kunnen spreken. De veiligheid in het land is nog steeds ontoereikend. In juli werd vice-president Haji Qadir gewoon op straat vermoord. De strijd tussen de lokale krijgsheren duurt voort en de mensenrechten worden nog steeds op grove wijze geschonden.
Het akkoord overeenkomst van Bonn dat de Afghaanse groeperingen in december 2001 sloten onder de auspiciën van de VN betekende het begin van de positieve ontwikkelingen die we nu in Afghanistan zien. Met het akkoord van Bonn kon een begin gemaakt worden met de herinvoering van de democratie. Als eerste stap werd een tijdelijke regering gevormd die het land gedurende zes maand bestuurde, tot een haastig bijeengeroepen raad van wijzen, Loya Jirga, in juni bijeenkwam en een overgangsregering onder leiding van Karzai benoemde die het land naar de verkiezingen over twee jaar moest leiden.
De oprichting van de Loya Jirga en de vorming van de overgangsregering waren belangrijke successen. Het Loya Jirga-proces en de regionale en lokale verkiezingen toonden aan dat de Afghaanse bevolking in heel het land moed heeft om deel te nemen aan het democratiseringsproces en ernaar uitkijkt. De vrouwen spelen hierbij een belangrijke rol.
In het verleden zijn er tijdens de conflicten in Afghanistan bemiddelingspogingen gedaan. Dat het proces van Bonn succesvol lijkt te zijn, is vooral te danken aan het feit dat het gebaseerd is op de traditionele structuren in het land. Deze garanderen dat de verschillende etnische en religieuze groepen ruim vertegenwoordigd zijn. Juist de gegarandeerde vertegenwoordiging en de bescherming van de minderheden zullen bepalen of het land op lange termijn stabiliteit zal kennen. Afghaans eigendomsrecht is een ander sleutelwoord. Hoewel de VN een belangrijke katalysator is geweest in het proces dat zich nu ontwikkelt, heeft zij haar rol gespeeld met respect voor en steun aan het Afghaans eigendomsrecht.
De vestiging van een nieuwe Afghaanse staat die eenheid, vrede en stabiliteit kan garanderen en kan zorgen voor eerbiediging van de mensenrechten, is van doorslaggevend belang. De situatie ontwikkelt zich slechts langzaam en de overgangsregering heeft het nog steeds moeilijk alle delen van het land onder controle te krijgen waardoor lokale krijgsheren en bandieten er vrij spel hebben. Een centraal element in de poging een Afghaanse staat te vestigen, is de oprichting van een nationaal leger en politiekorps, die het vertrouwen van de bevolking kunnen winnen en respect hebben voor de mensenrechten. In dit verband is de EU zeer tevreden met de oprichting van de nationale verdedigingsraad van Afghanistan. Even belangrijk is de vraag of de overheid in staat is de ontwikkelingen te bevorderen. Daaronder valt ook de toegang tot gezondheidszorg. Talloze Afghaanse vluchtelingen zijn teruggekeerd. Zij hebben nu internationale steun nodig om zich duurzaam te kunnen herintegreren.
Wat de terugkeer van vluchtelingen betreft stel ik met genoegen vast dat de situatie in Afghanistan volgens de UNHCR verbeterd is, zodat de grote meerderheid van de Afghanen vrijwillig kan terugkeren zonder het risico te lopen dat ze vervolgd worden.
Ik ben het met de UNHCR eens dat een terugkeer ondersteund moet worden door passende hulpmaatregelen van de internationale samenleving en dat men de Afghanen individuele "realistische repatriëringspaketten" moet aanbieden.
In Sevilla werden besluiten genomen die een terugkeer naar Afghanistan kunnen bevorderen. Het Deens voorzitterschap zal in samenwerking met de Commissie en de lidstaten de verklaring van Sevilla ten uitvoer proberen te brengen. Ik had overigens zelf net voordien een ontmoeting met Ruud Lubbers.
Er zijn nog steeds krachten die de ontwikkelingen in Afghanistan proberen scheef te trekken. Zo zijn er nog steeds verschillende etnische groepen die vinden dat niet genoeg rekening wordt gehouden met hun standpunten en daarbij steun krijgen van groepen in de buurlanden. Verschillende krijgsheren die sinds lang gewend waren de lakens uit te delen, verzetten zich tegen de vestiging van een centrale macht. Er heersen ook verschillende opvattingen over het tempo en de mate waarin Afghanistan een moderne moslimstaat moet worden met nauwe banden met het Westen.
Wij hopen dat dankzij de ontwikkeling van een democratisch proces deze conflicten via politieke onderhandelingen kunnen worden opgelost en dat het land niet terugvalt in uitzichtloze oorlogen.
De relatief positieve ontwikkeling is ook te danken aan het engagement van de internationale gemeenschap in Afghanistan. De VS speelde een beslissende rol in de snelle verdwijning van het Taliban-regime met de operatie Enduring Freedom. De Amerikaanse strijdkrachten zijn nog steeds in het land om de laatste broeinesten van 'Al-Qa'ida-strijders te bestrijden. In en rond Kaboel zorgt de internationale veiligheidseenheid, ISAF, voor stabiliteit zodat de tijdelijke regering kan regeren.
De EU wil ook een bijdrage leveren aan de bevordering van de stabiliteit in Afghanistan en omgeving. Het land mag zich niet opnieuw ontwikkelen tot een broeinest van terroristen en drugsproducenten. Wij willen het Afghaanse volk helpen een vreedzame ontwikkeling tot stand te brengen.
De EU-lidstaten leveren het grootste aantal manschappen aan de ISAF-eenheid en zijn de grootste internationale hulpverlener. De Commissie en de lidstaten beloofden samen meer dan 550 miljoen euro steun voor dit jaar.
Onlangs - meer bepaald op 22 juli - nam de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen enkele besluiten over de situatie in Afghanistan. Zo werd vastgesteld dat de EU in haar dialoog met de overgangsregering zal uitgaan van de basisprincipes die de Afghaanse partijen en de internationale gemeenschap hebben afgesproken. Deze principes zijn vastgelegd in het akkoord van Bonn, in de slotverklaring van Tokio van januari en in resolutie 1419 van de VN-Veiligheidsraad. In deze principes is sprake van de vorming van een ruim samengestelde, multi-etnische en representatieve regering waaraan ook vrouwen deelnemen.
Via haar speciale gezant, Vendrell, voert de EU een intense politieke dialoog met de regering in Kaboel en met andere Afghaanse partijen. De bedoeling daarvan is de ontwikkeling in de juiste richting te helpen sturen. Er is tevens een dialoog met de buurlanden om zeker te zijn van hun medewerking.
Het internationale engagement in Afghanistan zal uiteindelijk afhangen van de medewerking van de Afghaanse partners om de vastgestelde doelstellingen te realiseren. De EU zal daarom proberen een proces op gang te brengen waarmee de overgangsregering van Afghanistan in overleg met de internationale gemeenschap controleerbare criteria en toezichtsystemen voor de omvangrijke hulpverlening kan ontwikkelen.
De EU zal de hulpverlening zodanig organiseren dat de positie van de centrale regering wordt versterkt en de partijen die niet meewerken aan of gekant zijn tegen het proces van Bonn, worden verzwakt. Er zal tevens voor gezorgd worden dat de voltallige bevolking van de bijstand geniet als een zichtbaar vredesdividend. De financiële situatie in Afghanistan wordt gekenmerkt door een aanzienlijk begrotingstekort en de regering zal binnenkort niet meer in staat zijn de lonen uit te betalen. Rechtstreekse begrotingssteun is daarom noodzakelijk om politieke stabiliteit in Afghanistan te verzekeren.
De internationale samenleving en de EU kunnen op die manier het vredesproces kracht bijzetten. In hoeverre de vooruitgang die we nu reeds in Afghanistan vaststellen, vertaald kan worden in een reële duurzame verbetering van de situatie, zal uiteindelijk afhangen van de bereidheid van de Afghaanse bevolking om zelf het gestarte proces te steunen.

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben stomverbaasd want de Conferentie van voorzitters heeft de Raad en de Commissie unaniem verzocht in hun verklaringen van vanochtend uitdrukkelijk in te gaan op het vraagstuk van de vermeende oorlogsmisdaden in Afghanistan, die onlangs door de VN zijn erkend.
Het verbaast mij zeer dat ik hier niets over heb gehoord. Mijnheer de Voorzitter, ik wil u verzoeken om de heer Haarder uit te nodigen zijn betoog aan te vullen overeenkomstig het uitdrukkelijke verzoek van de Conferentie van voorzitters.

De Voorzitter.
Ik was niet bij de Conferentie van voorzitters aanwezig, en ik weet dan ook niets van de discussie af daar, maar de heer Haarder zal aan het eind van het debat de gelegenheid krijgen om te reageren. Als hij die zaak dan aan de orde wil stellen, staat dat hem vrij.

Patten
De minister zal ongetwijfeld namens het voorzitterschap iets willen zeggen over die beschuldigingen van grove schendingen van de mensenrechten. Ik was zelf ook zeker van plan daar iets over te zeggen, en dat zal naar ik verwacht nauwelijks afwijken van de opmerkingen van het voorzitterschap. Het zou ook reden zijn voor grote diplomatieke bezorgdheid als wij over dit onderwerp heel verschillende dingen zouden zeggen. Ik ben ervan overtuigd dat dit niet het geval zal zijn.
Ik wil het Parlement danken voor deze goed geplande gelegenheid om de situatie in Afghanistan onder de loep te nemen. Het is nu bijna een jaar geleden dat als gevolg van de gebeurtenissen van 11 september een land, dat nog aan het begin van dat jaar door het Bureau voor humanitaire hulp van de Europese Commissie als een 'vergeten crisis? was bestempeld, in één klap in de volle schijnwerpers van de aandacht van de wereld kwam te staan.
Sinds dat moment hebben er opmerkelijke veranderingen ten goede plaatsgehad: het Taliban-regime is sneller ineengestort dan sommigen hadden verwacht. Dit heeft geleid tot de installering van een interim-regering die al spoedig overal ter wereld haar geloofsbrieven heeft afgegeven en - nog belangrijker - kans heeft gezien evenwichtige betrekkingen aan te knopen met haar buurlanden. In juni dit jaar heeft een speciale Loya Jirga een overgangsbestuur aangesteld dat meer democratische legitimiteit heeft dan enig ander regime dat daar in de afgelopen twee decennia aan de macht is geweest. In het algemeen kunnen we dan ook stellen dat het proces van Bonn op de goede weg is.
Die weg kent echter nog wel veel obstakels. Nu Afghanistan het post-Loya-Jirga-tijdperk is binnengetreden, moet het een aantal zeer belangrijke problemen gaan aanpakken.
Het meest urgente probleem is dat van de binnenlandse veiligheid, of beter gezegd het gebrek daaraan. In de afgelopen tijd heeft president Karzai ondanks zijn eigen enorme inzet ervaren dat het uiterst moeilijk is het gezag van de centrale regering uit te breiden tot de regio's. Dit probleem heeft te maken met de moeilijkheid om van krijgsheren politici te maken. Sommige krijgsheren zetten hun bloeiende handel in drugs en andere verboden waren nog steeds voort. Anderen profiteren op ongeoorloofde wijze van hun aandeel in Operatie Enduring Freedom. Weer anderen betwisten openlijk het leiderschap van president Karzai.
In deze onduidelijke situatie is gezamenlijke en langdurige internationale steun voor de centrale regering belangrijker dan ooit. Dit brengt mij op mijn tweede punt.
Het is van cruciaal belang dat president Karzai erin slaagt aan te tonen dat het vertrouwen dat hij in de internationale gemeenschap heeft weten op te bouwen ook tot tastbare economische voordelen en grotere veiligheid leidt. Alleen dan zal hij zijn rivalen ervan kunnen overtuigen dat hij de beste man is om het land door deze moeilijke overgangsperiode te leiden. Als de omstandigheden verslechteren, heeft hij nog meer steun nodig. De Commissie volgt daarom samen met andere donoren een strategie met twee speerpunten: enerzijds streven wij ernaar de bevolking zo snel mogelijk een tastbaar vredesdividend te geven, en anderzijds willen wij ervoor zorgen dat die hulp voornamelijk via de centrale regering loopt.
Mijn derde punt is dat wij van onze kant onverkort vasthouden aan de voorwaardelijkheid van onze hulp. Dit komt er in het kort op neer dat men zich strikt houdt aan de letter en de geest van het proces van Bonn en aan een verstandig macro-economisch en financieel beheer.
Ik wil nog even kort ingaan op het Akkoord van Bonn. Zeer binnenkort zal het grondwetgevend comité worden aangesteld. Het werk van dit comité zal het pad effenen voor de algemene verkiezingen die halverwege 2004 zullen plaatsvinden. Zij zal moeilijke beslissingen moeten nemen over de toekomstige structuur van de centrale en provinciale overheden, over het vraagstuk van de seculiere versus islamitische maatschappij, over kwesties met betrekking tot de rechten van vrouwen en mannen en over de rol van de minderheden, om maar een paar lastige onderwerpen te noemen. Ook zal dit comité samen met het comité voor de rechtspraak een rol gaan spelen bij de berechting van oorlogsmisdadigers, zowel die uit het verleden als die van dit moment. Het vinden van permanente oplossingen voor veel van deze vraagstukken zal veel tijd kosten. Het belangrijkste is echter dat het land met onze hulp zichtbare vooruitgang boekt op de weg naar vrede en langdurige stabiliteit.
De kwestie die eerder aan de orde werd gesteld met betrekking tot de grove schendingen van de mensenrechten is voor de internationale gemeenschap reden tot ernstige bezorgdheid. De kwestie is in verschillende fora besproken, waaronder de vergadering van de Veiligheidsraad op 28 augustus. Ik kan u tot mijn genoegen meedelen dat de VN bereid is de regering te helpen bij een onderzoek naar deze zaak. Op dit moment is het belangrijk dat in de periode tot dit onderzoek dit massagraf wordt bewaakt en dat mogelijke getuigen worden beschermd. Naar mijn oordeel is de VN-Vredesmissie in Afghanistan - de UNAMA - de meest geschikte organisatie om deze gevoelige taak op zich te nemen en de Afghaanse mensenrechtencommissie, die op dit gebied een centrale rol speelt, te steunen bij het nemen van maatregelen. Wij realiseren ons heel goed dat in de toekomst maatregelen nodig zullen zijn en dat het proces zo transparant mogelijk moet zijn.
De noodzaak van duidelijke vooruitgang op de lange termijn mag ons overigens niet afleiden van de enorme humanitaire uitdaging van dit moment. Sinds maart van dit jaar zijn in het kader van het repatriëringsprogramma van de VN 1,5 miljoen Afghanen uit Pakistan teruggekeerd naar Afghanistan, en zijn nog eens 116 000 teruggekeerd uit Iran. Dit is een gigantisch aantal dat de hulporganisaties voor grote problemen plaatst. Hetzelfde geldt voor het grote aantal ontheemden. De internationale gemeenschap wordt nu geconfronteerd met extra verzoeken om hulp, zowel op humanitair vlak als op het vlak van de veiligheid. Deze bedragen komen bovenop de 1,8 miljard euro die wij afgelopen januari in Tokio voor 2002 hebben toegezegd. In een dergelijke situatie is het belangrijk om prioriteiten te stellen. Het is immers niet realistisch te veronderstellen dat alle extra verzoeken om geld meteen zullen worden ingewilligd.
Een van deze problemen betreft de financiering in verband met het grotere aantal vluchtelingen dat terugkeert. Sommige internationale hulporganisaties hebben gezegd dat Europa op dit gebied niet royaal genoeg is. Namens de Europese Commissie kan ik zeggen dat wij onze humanitaire hulp aan Afghanistan in de loop van dit jaar meer dan verdubbeld hebben: van 25 miljoen euro aan het begin van het jaar naar 60 miljoen euro op dit moment. Mijns inziens is het echter onjuist om alleen naar de kwantitatieve kant van dit vraagstuk te kijken. Ons uitgangspunt is vanaf het begin geweest dat onze allereerste taak is ervoor te zorgen dat de gerepatrieerden van deze zomer niet de vluchtelingen van de komende winter worden. Bij onze activiteiten bekijken wij dan ook steeds zorgvuldig of zij bijdragen aan een duurzame oplossing van het hele probleem van de teruggekeerde vluchtelingen. Voor ons programma voor plattelandsherstel vormen de migratiestromen een belangrijk criterium voor de keuze van de gebieden waar wij actie ondernemen. Een ander belangrijk selectiecriterium is de mate van afhankelijkheid van de papaverproductie. Samen met enkele andere donoren heeft de Commissie het voortouw genomen in de discussie over de beste manier om alternatieve middelen van bestaan te ontwikkelen.
Al deze vraagstukken kunnen maar tot één onvermijdelijke conclusie leiden: Afghanistan heeft partners nodig die bereid zijn daar heel lang te blijven.
Dit betekent echter niet dat wij niet nu al een aantal positieve resultaten van onze hulp kunnen aanwijzen. Ik noem u een aantal voorbeelden.
In het kader van het programma voor hulp aan ontheemde bevolkingsgroepen financiert de Commissie het werk van 450 lagere scholen in heel Afghanistan. Wij steunen op dit moment meer dan 200 klinieken, drie districtshospitalen en twee provincieziekenhuizen. Met onze programma's voor stads- en plattelandsherstel worden alleen al dit jaar ruim 3 miljoen mensdagen werk bekostigd. In het kader van een contract met Habitat saneren wij vijf steden in Afghanistan, zodat ziekten als cholera daar geen kans krijgen. Wij zijn medefinancierder van een gigantische mijnopruimingsoperatie. Wij dragen meer dan alle andere donoren bij aan de lopende uitgaven van de regering (50 miljoen euro uit het budget voor Azië en Latijns-Amerika en 2,5 miljoen euro uit dat voor de snellereactiefaciliteit). Deze bedragen zijn weliswaar minder zichtbaar maar daarmee kunnen wel de salarissen worden betaald van essentiële regeringsfunctionarissen, met inbegrip van verpleegkundigen, artsen, politiemensen, onderwijzers en andere ambtenaren.
Wat de concrete resultaten betreft kan ik tot mijn genoegen zeggen dat Afghanistan het bewijs vormt voor de stelling dat het hervormd beheer van de externe hulp ook onder de moeilijkste omstandigheden tot goede resultaten leidt. Van de 120 miljoen euro die tot nu toe beschikbaar is gesteld voor herstel en wederopbouw zijn al voor 100 miljoen euro contracten afgesloten. Hierbij is niet de 45 miljoen euro aan humanitaire hulp in het kader van het ECHO-programma inbegrepen. Dat bedrag is immers al toegewezen. Ook niet inbegrepen is het extra bedrag van 15 miljoen euro dat overeenkomstig de plannen voor het eind van het jaar in het kader van hetzelfde programma zal worden toegewezen. Ik heb begrepen dat het Parlement in oktober zal stemmen over een ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting voor de resterende 70 miljoen euro die voor 2002 is toegezegd. Dit bedrag is bedoeld voor extra ondersteuning van het overheidsapparaat, voor dringend noodzakelijke infrastructuurprojecten en voor een basispakket voor de gezondheidszorg. De voorbereidingen voor de uitvoering van dit programma zijn in een vergevorderd stadium. Ik kan het Parlement verzekeren dat dit geld zodra het is goedgekeurd onmiddellijk zal worden gebruikt.
Aan het eind van dit jaar zullen wij dus bijna 250 miljoen euro hebben toegewezen aan - en voor het grootste deel ook besteed in - Afghanistan. Dit is een goede stap vooruit bij de realisering van onze toezegging om in de komende vijf jaar 1 miljard euro te besteden.
Het Parlement zal zich herinneren dat er, toen wij aan deze operatie begonnen, nog praktisch niets was. Deze goede resultaten zijn uiteraard alleen mogelijk geworden dankzij de begripvolle houding van de begrotingsautoriteit, van het Parlement en de lidstaten. Zij zijn echter ook te danken aan het uitstekende werk dat ter plaatse is gedaan door onze delegatie en onze medewerkers van ECHO. Ik kan hun opgewekte toewijding en professionaliteit in zeer moeilijke omstandigheden niet genoeg prijzen. Ik heb bijzonder genoten van mijn ontmoetingen met hen tijdens mijn bezoek in mei en ik zie uit naar mijn volgende bezoek. Wij hebben als Commissie alle reden om trots op hen te zijn, net als op ons team in Kaboel dat zulk uitstekend werk doet. Ik weet zeker dat zij net zo goed zullen samenwerken met onze nieuwe, zeer ervaren EU-vertegenwoordiger, ambassadeur Vendrell, als met zijn toegewijde voorganger ambassadeur Klaiber.
Ik ben vastbesloten ervoor te zorgen dat de Europese Commissie nauw betrokken blijft bij Afghanistan, ook als de aandacht van de wereld zich verplaatst naar andere conflicthaarden en gebieden waar na een conflict aan de wederopbouw wordt gewerkt. Ik wil het Europees Parlement graag nogmaals bedanken voor zijn bijzonder constructieve houding bij de behandeling van de extra begrotingsmiddelen die nodig zijn om deze financiële verplichtingen te kunnen nakomen.
Ik hoop dat in de komende maanden en jaren leden van dit Parlement Afghanistan kunnen bezoeken - zoals zij in de afgelopen jaren ook de Balkan hebben bezocht - en met eigen ogen kunnen zien hoe de royale hulp uit Europa doelmatig en verstandig wordt gebruikt, zoals overal het geval moet zijn.
De Voorzitter.
Het zal ons niet lukken dit debat voor de lunch af te ronden, maar wij zullen tot ongeveer 12.20 uur doorgaan, zodat in ieder geval de sprekers van de verschillende fracties aan het woord komen.

Morillon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, minister Haarder, commissaris Patten, hartelijk dank voor de gelegenheid die u ons biedt om nader in te gaan op de situatie in dit geruïneerde land, zoals u dit land een jaar geleden hebt genoemd, mijnheer Haarder. Mijnheer de commissaris, u sprak over een vergeten land. Beter kon u zich niet uitdrukken.
Niemand hier is echter de analyses vergeten die nog niet zo lang geleden door de zogenaamde kenners van Afghanistan werden gemaakt. Zij adviseerden om te werken aan een goede verstandhouding met het bewind van de Taliban. Dat zou getuigen van realpolitik, aangezien dit bewind het enige zou zijn dat een vorm van vrede zou kunnen bewerkstelligen in dit arme, verscheurde land dat al sinds mensenheugenis wordt verscheurd door stammenoorlogen. U hebt dit punt zojuist in herinnering gebracht, mijnheer Haarder. Na de ondergang van de Taliban zou dit land daarom wel weer eens opnieuw ten prooi kunnen vallen aan de oorlogsdrang van verschillende krijgsheren.
Wij zijn daarom blij dat het land ondanks deze duistere voorspellingen niet te vuur en te zwaard is verwoest en dat de pogingen om het land weer op orde te krijgen reeds hun vruchten hebben afgeworpen. Zoals u hebt aangegeven, mijnheer Haarder, zijn de resultaten bemoedigend. Toch zijn ze nog lang niet bevredigend, aangezien de strijd tegen het terrorisme van 'Al Qa'ida en mullah Omar nog lang niet is gewonnen, de veiligheid in Afghanistan dientengevolge nog niet is gewaarborgd, er nog maar amper een begin is gemaakt met de benodigde reorganisatie van het land door middel van instellingen die de verschillende etnische groeperingen vertegenwoordigen, het internationale recht en de mensenrechten nog niet echt worden nageleefd en de vluchtelingen massaal zijn teruggekeerd waardoor de reeds rampzalige humanitaire situatie als gevolg van de oorlog en de jarenlange droogte alleen maar is verslechterd.
Ik zal al deze punten in de genoemde volgorde met u doornemen. De strijd tegen het terrorisme door leden van 'Al Qa'ida en mullah Omar is nog lang niet ten einde, aangezien we niet weten waar ze zich bevinden. Er gaan geruchten dat ze zich hebben verscholen in het grensgebied in de ongecontroleerde gebieden van de Pasjtoenstam in Pakistan. Voor zover ik weet is het echter ook niet aangetoond dat ze zich ergens in het midden van Afghanistan bevinden. De veiligheid op het Afghaanse grondgebied kan dus niet worden gewaarborgd.
Commissaris Patten en de heer Haarder hebben gewezen op de moordaanslagen. Ze hebben in dit verband benadrukt dat de aanwezigheid van onze vertegenwoordigers in Afganistan niet zonder gevaar is. Net als u, mijnheer de commissaris, wil ik hun toewijding en moed prijzen. Deze situatie rechtvaardigt wellicht het verzoek dat president Karzai namens de overgangsregering heeft gedaan aan de donorlanden en met name de Europese Unie om de vredesmacht een ruimer mandaat te geven zodat ze ook buiten Kaboel, en zelfs in geheel Afghanistan, kan optreden. Net als de Franse minister van Buitenlandse Zaken lijkt deze situatie me echter niet wenselijk. Het is geen goede zaak dat Afghanistan de ordehandhaving op hun grondgebied aan derden overlaten. Het lijkt mij veel beter dat er meer haast wordt gemaakt met de vorming van een nationaal leger en van een nationaal politiekorps. Dit proces is overigens reeds in gang gezet. Net als bij de vorming van hun instellingen kunnen ze zo de verantwoordelijkheid voor de veiligheid op hun grondgebied in eigen hand nemen.
Ik heb gesproken over de benodigde reorganisatie die zijn beslag moet krijgen via de vorming van instellingen die de vertegenwoordiging van alle etnische groeperingen moet waarborgen. Zoals u weet zijn er in dit opzicht hardnekkige problemen met de Pasjtoen. Verder constateer ik dat wij terecht veel verwachten van de werkzaamheden die in het kader van het constitutioneel comité wordt verricht om de naleving van het internationale recht en de mensenrechten in Afghanistan te waarborgen. Gisteren heb ik vernomen dat er op de Franse middelbare school in Kaboel een speciale klas voor vrouwen komt waarin leerlingen ongesluierd kunnen plaatsnemen. Dat doet mij genoegen.
Tot slot heb ik gesproken over de humanitaire situatie. Het doet ons in dit opzicht genoegen dat de Europese Unie bij de behandeling van de aanvullende en gewijzigde begroting 2002 heeft besloten om de financiële hulp aan dit land te verhogen tot 250 miljoen euro. Wij willen dat er meer transparantie komt in het gebruik dat van deze fondsen wordt gemaakt. Bij de behandeling van de begroting hebben wij daarom gevraagd om een aparte begrotingslijn opdat wij in staat zijn de operaties ten behoeve van Afghanistan van alle andere te onderscheiden.

Sakellariou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, gisteren hebben wij bij de voorbereiding van de gezamenlijke ontwerpresolutie alle punten in overweging genomen die u naar voren hebt gebracht. Er was een brede consensus over alle punten die ter sprake kwamen, en daarbij ging het niet alleen om humanitaire kwesties en de wederopbouw van Afghanistan, maar ook om andere politieke vraagstukken. Ik zou daar enkele woorden aan willen wijden, met dien verstande dat mijn collega Gröner het woord zal voeren over de situatie van de vrouwen in Afghanistan, een onderwerp dat een bijzondere plaats inneemt.
Onze gezamenlijke ontwerpresolutie begint met een ondubbelzinnige veroordeling van terrorisme. Tevens wordt erin tot uitdrukking gebracht dat ook het belaste verleden van Afghanistan heeft bijgedragen aan de noodzaak van een interventie, waarop ik overigens niet verder zal ingaan. De interventie steunde op een zeer brede basis en was op zijn minst verdedigbaar en gerechtvaardigd. Wij zijn van mening dat de rol van de Verenigde Naties - en hiermee komen wij weer terug op het debat dat al eerder is gevoerd - momenteel te beperkt is. De Verenigde Naties dienen niet alleen te beslissen over maatregelen voor vredeshandhaving, maar ook over de toekomst van de interventie. De VN zal daarbij tevens aan moeten geven wat de doelstellingen van de interventie zijn, hoe lang die zal moeten duren en wanneer deze beëindigd moet worden.
Wij zijn van mening dat de behandeling van de gevangenen van deze oorlog - of die zich nu binnen of buiten Afghanistan bevinden, in Guantanamo - dient te geschieden vanuit dezelfde morele motieven die de basis vormden voor de interventie. De gevangenen verdienen een behandeling zoals die door het internationaal recht en de internationale verdragen is voorgeschreven.
Wij zijn van mening dat de internationale gemeenschap een grote verantwoordelijkheid op zich moet nemen en een onderzoek moet beginnen naar de mensenrechtenschendingen in het noorden van Afghanistan, met name in de regio Dasht-e-Leily, waarvan door VN-instanties melding is gemaakt. Tegen collega Wurtz, die zich hier al eerder over heeft uitgesproken, wil ik zeggen dat wij van de Verenigde Naties eisen dat zij onderzoeken wat daar gebeurd is en dat de schuldigen, indien zij worden opgepakt, voor de rechter worden gebracht. Ik vind het spijtig, mijnheer Wurtz, dat uw fractie deze ontwerpresolutie niet kan onderschrijven. U kunt de resolutie echter wel op persoonlijke titel ondersteunen.

Nicholson of Winterbourne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de Commissie en het team dat onder leiding van de heer Fotiadis in het bureau van de commissaris werkt en alle medewerkers ter plaatse met hun geweldige werk.
Ik heb de conferentie van donorlanden in Tokio bijgewoond en was trots op de manier waarop zowel de Commissie als het voorzitterschap daar lieten zien hoe de Europese Unie leiding wil geven aan de wederopbouw van Afghanistan. Ik feliciteer de commissaris zelf en het toenmalige Spaanse voorzitterschap met de manier waarop zij de zaken van de Europese Unie daar hebben behartigd.
De activiteiten die de Commissie vervolgens heeft ondernomen, hebben mijn gelijk wat dit betreft, bevestigd: van alle partijen in de internationale gemeenschap die zeggen bij de wederopbouw van landen een rol te kunnen spelen, is de Europese Unie de enige die dat ook inderdaad doet, en wel onder zeer moeilijke en gevaarlijke omstandigheden.
Afghanistan is een bijzonder moeilijk land om te helpen. De belangrijkste boodschap die de Afghaanse regering momenteel uitzendt, is bijvoorbeeld dat de internationale toezeggingen die in Tokio zijn gedaan niet worden nagekomen en dat de regering daardoor haar werk niet kan doen.
Afgelopen zaterdag sprak ik in Teheran met de nieuwe ambassadeur van Afghanistan in de Islamitische Republiek Iran. Hij zei precies hetzelfde. Ik wees hem erop dat de Europese Unie de enige partner is op wie hij vast kan rekenen. Ik juich de prioriteiten die de Unie zichzelf heeft gesteld en die de commissaris zojuist heeft uiteengezet, van harte toe. De problemen zijn zoals gezegd immers niet eenvoudig.
Een van die problemen is water. Een lid - de heer Morillon - noemde al de acute droogte. De acute droogte bedreigt een zeer groot gebied in het zuidwesten van Afghanistan en ook het aan deze hoogvlakte grenzende gebied in Iran. In de Islamitische Republiek Iran werkt men aan 26 grote waterprojecten in een poging de lokale bevolking van water te voorzien. Aan de andere kant van de grens, in Afghanistan, heb ik tijdens mijn bezoek daar geen enkel waterproject gezien. Toch gaat het hier om de grootste droogte in minstens 300 jaar. Vele honderdduizenden mensen zijn erdoor getroffen. Het spreek vanzelf dat de boeren tijdens een dergelijke droogte geen alternatieve gewassen kunnen verbouwen. Het zuidwesten van Afghanistan is niet echt bezaaid met landmijnen. De boeren kunnen in deze droogte wel opium verbouwen. Helaas gedijen papaverplanten uitermate goed in droogte. Het is daarom van het grootste belang dat wij in dit zuidwestelijke deel van Afghanistan waterprojecten gaan uitvoeren. Tot die tijd kunnen wij niet klagen dat de opiumteelt niet wordt ingeperkt. Natuurlijk wordt die niet ingeperkt. De door de Afghaanse regering verschafte cijfers zijn voor de internationale gemeenschap onbedoeld misleidend. Water behoort een van onze allerhoogste prioriteiten te zijn.
Wat de gezondheidszorg betreft kan het voor de bevolking nauwelijks slechter. De levensverwachting is 46 jaar - na Somalië de laagste ter wereld. Alle gezondheidsindicatoren tonen aan dat de gezondheid daar de afgelopen 23 jaar abominabel slecht is geweest. Ook de voorlichting schiet ernstig tekort.
Wij willen erop aandringen dat de andere internationale donoren zich concentreren op kleinschalige gezondheidsprojecten, zodat het door de Wereldgezondheidsorganisatie in gang gezette gezondheidsprogramma ook kan worden uitgevoerd. Geen grote ziekenhuizen, waarvoor immers toch niet voldoende personeel of geld beschikbaar is, maar meer grootschalige vaccinatieprogramma's, meer basisgezondheidsklinieken, meer mobiele gezondheidsklinieken. Kunnen wij alstublieft druk uitoefenen op de andere donoren om zich daarop te concentreren?
Dan is er uiteraard nog het punt van de vrouwenrechten. Ik moet u zeggen dat het met de vrouwenrechten bergafwaarts is gegaan in plaats van bergopwaarts. Vorige week nog heeft de regering bijvoorbeeld een wet aangenomen die het vrouwen verbiedt muziek uit te voeren voor de radio.
Het is dus niet eenvoudig. Ik feliciteer de Commissie en verzoek haar dringend de andere donoren ertoe te bewegen op dezelfde manier te gaan werken als ons team in Brussel en in Afghanistan zelf. Wij doen uitstekend werk, maar ik vrees dat anderen aanzienlijk minder goed presteren.
Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de vertegenwoordiger van de Raad, mijnheer de commissaris, mijn fractie had drie redenen om regisseur Jamie Doran uit te nodigen om zijn film te vertonen in het Europees Parlement. Allereerst wilden we zoveel mogelijk mensen confronteren met de zeer aannemelijke getuigenverklaringen van de Afghanen die door de Britse journalist zijn ondervraagd over oorlogsmisdaden. Verder wilden we ons op alle manieren hard maken voor de zending naar de betrokken regio van een onderzoekscommissie onder auspiciën van de VN. Deze commissie zou moeten nagaan of de genoemde verklaringen waar zijn, zodat de eventuele schuldigen aan dergelijke wandaden - ongeacht hun rang of stand - kunnen worden opgespoord, gearresteerd en berecht. Tot slot wilden wij op deze manier opnieuw krachtig bevestigen dat het internationale recht en de internationale verdragen onder alle omstandigheden moeten worden gerespecteerd. Dit geldt dus ook voor de strijd tegen het terrorisme.
In de gezamenlijke resolutie die morgen in stemming zal worden gebracht wordt expliciet aan deze drie wensen tegemoet gekomen. Dat is een buitengewoon bemoedigend resultaat, temeer daar een belangrijk Amerikaans tijdschrift zojuist onze conclusies heeft bevestigd. In navolging hiervan lijken nu ook het State Department en de VN deze conclusies te onderschrijven. Dit geldt ook voor een aantal lidstaten, aangezien de Raad in stilzwijgen blijft gehuld. Mijn fractie vindt dat we de ingeslagen weg nu moeten blijven volgen en een aantal strategische lessen voor de toekomst moeten leren.
Ik kan mij geheel vinden in de constatering dat het terrorisme consequent moet worden bestreden en heb nooit een greintje sympathie gevoeld voor het bewind van de Taliban. We moeten echter constateren dat het criminele netwerk 'Al Qa'ida niet kon worden opgerold door de Amerikaanse of westerse militaire operaties in Afghanistan, de discutabele gevangenhouding van vermoedelijke islamfundamentalisten in Guantanamo en de steeds langer wordende lijsten met verdachte organisaties. Dit is min of meer de conclusie die de door de VN opgerichte werkgroep belast met de evaluatie van de strijd tegen het terrorisme vandaag aan de Veiligheidsraad heeft voorgelegd. De genoemde maatregelen hebben daarentegen juist geleid tot onmenselijke situaties en traumatiserende ervaringen voor de bevolking. Bovendien hebben de maatregelen zonder enige twijfel als voedingsbodem gediend voor de meest radicale fundamentalistische stromingen en hebben ze het gevoel van onveiligheid in de wereld versterkt. Om die reden is mijn fractie het fundamenteel oneens met de passages in de resolutie waarin oorlog wordt gerechtvaardigd als middel in de strijd tegen het terrorisme.
Door de overname van deze paragrafen konden velen van ons deze tekst helaas niet onderschrijven. U moet weten dat men zich in de meeste lidstaten opnieuw ernstig zorgen maakt over een eventuele nieuwe oorlog. Sommigen maken gebruik van hun islamitische netwerken om een momentane tegenstander uit te schakelen. Wij hebben dit onlangs nog kunnen aanschouwen. Wij pleiten daarentegen voor een verantwoordelijk en duurzaam beheer van de veiligheidsvraagstukken. Ik denk hierbij met name aan betere civiele conflictpreventie en, in het onderhavige geval, aan een beter civiel crisisbeheer. In het zojuist genoemde VN-verslag kunnen wij lezen dat 'Al Qa'ida nog altijd in ten minste veertig landen actief is en daarbij net als andere terroristische netwerken profiteert van de ondoorzichtige internationale financiële markt. Wanneer worden er nu eindelijk eens drastische maatregelen genomen voor het saneren en transparant maken van de internationale financiële circuits waarin het onderscheid tussen het zogenaamde traditionele speculatieve kapitaal en het zwarte geld van de georganiseerde misdaad steeds onduidelijker wordt? De strijd tegen het terrorisme kan alleen doelmatig worden gevoerd als deze drastische maatregelen worden genomen. Mijnheer de Voorzitter, zoals veel collega's reeds hebben aangegeven is het nu van belang dat de internationale hulp aan Afghanistan die tijdens de Conferentie van Tokio is toegezegd, onmiddellijk wordt verleend zodat de getroffen Afghaanse mannen, en met name ook de getroffen Afghaanse vrouwen, eindelijk opnieuw een menswaardig bestaan kunnen opbouwen.

Lagendijk (Verts/ALE).
Voorzitter, laat de situatie in Afghanistan zoals die op dit moment is, een goede les zijn. Een goede les voor de Verenigde Staten en voor Europa over wat er gebeurt als je militair ingrijpt in een land. In mijn eerste punt wil ik aanknopen bij de bijdrage van de heer Wurtz en de door hem aangehaalde en ook in mijn ogen sterke aanwijzingen in het artikel in Newsweek en in de film die hij en zijn collega's de vorige keer hebben laten zien, dat er honderden, misschien zelfs nog wel meer, Taliban zijn omgekomen onder discutable omstandigheden.
Ik haal het hier niet aan om op een of andere manier de Amerikanen iets aan te smeren waar ze misschien helemaal niet bij betrokken zijn. Ik haal het aan omdat het in mijn ogen buitengewoon belangrijk is om na twintig jaar burgeroorlog eindelijk eens een grens te stellen aan de wetteloosheid. Dat betekent dat serieus onderzoek moet worden gedaan naar dit geval en naar andere, helaas vergelijkbare gevallen. Dat is een taak van de Verenigde Naties, daar zijn wij het snel over eens. Probleem is alleen dat de speciale vertegenwoordiger van de Verenigde Naties, de heer Brahimi, al heeft laten weten dat de Verenigde Naties niet in staat zijn om dat onderzoek te verrichten omdat ze de veiligheid van bijvoorbeeld getuigen en onderzoekers niet kunnen garanderen. Mijn zeer concrete vraag aan de Commissie en de Raad is of zij alles in het werk willen stellen om het de Verenigde Naties mogelijk te maken om dit geval en andere vergelijkbare gevallen uit te zoeken, en getuigen en onderzoekers voldoende te beschermen.
Mijn tweede punt gaat over de opmerking die ik daarnet ook al heb gemaakt in het debat over Irak. Wisseling van regering, de befaamde regime change, heeft alleen maar zin als er in het land zelf een basis voor is. Militair gezien was die basis er in Afghanistan, namelijk de Noordelijke Alliantie. Als het gaat om de opbouw van de civiele samenleving of het bestaan van levende NGO's dan is dat zéér, zéér moeilijk. Die bestonden bijna niet meer in Afghanistan en de Europese Unie doet haar best - lof daarvoor - om dat op dit moment op te bouwen. Toch maak ik me grote zorgen, Voorzitter, over de manier waarop het verloopt en de tegenwerking die men daarbij ondervindt. Er zijn grote groepen in de Afghaanse samenleving die zich verzetten tegen wat zij noemen westerse waarden, in mijn ogen cruciaal democratische waarden. Baroness Nicholson heeft het al genoemd. Er is een terugslag in mijn ogen als het gaat over de rol van vrouwen. Het was een goede zaak dat er in de Loya Jirga veel vrouwen waren. Nu zijn er allerlei signalen dat de rol van vrouwen teruggedrongen wordt. Ik denk dat dat een signaal is dat nation building, het opbouwen van een natie, niet een vluggertje is. Ik zeg het ook aan de Amerikanen: nation building is geen vluggertje, maar een langdurige verbintenis om een democratische samenleving op te bouwen.
Mijn laatste punt is in mijn ogen politiek gezien momenteel het meest belangrijke punt en ik zou speciaal de aandacht van de Raad daarvoor willen vragen. Dat is de uitbreiding van het mandaat van ISAF, de vredesbewarende troepen die nu in Kaboel zitten. Wij als Parlement en ook de meeste lidstaten pleiten er al maanden lang voor dat dat mandaat wordt uitgebreid naar buiten Kaboel omdat daar de chaos toeneemt. Nu lijken de Verenigde Staten in staat om dat toe te staan maar ze zullen geen enkele soldaat leveren. Het zal aan de Europese Unie, aan de Europese lidstaten zijn om die uitbreiding van het mandaat van ISAF gestalte te geven door meer soldaten te sturen naar Afghanistan. En mijn vraag aan de heer Haarder is: is de Raad bereid om meer soldaten naar Afghanistan te sturen om ook buiten Kaboel chaos te bestrijden en vrede te bewaren?
En tenslotte mijn les uit deze situatie is, Voorzitter, dat we twee keer en misschien wel vaker moeten nadenken voordat we militair ingrijpen. Maar als we er eenmaal zijn moeten we het goed doen en zolang als het nodig is.

Muscardini (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, dankzij de oorlog kon het wrede regime van de Taliban uit het zadel worden gewipt, maar er is geen sprake van sociale, politieke en economische stabiliteit. Ook zijn er talrijke problemen bij de eerbiediging van de mensenrechten. De nieuwe regering staat voor grote problemen en daarom kunnen wij ons niet beperken tot economische hulp. Meer dan anderhalf miljoen vluchtelingen zijn teruggekeerd naar het gebied dat zij tijdens de oorlog en de tragische gebeurtenissen van de afgelopen decennia waren ontvlucht, maar zij hebben geen huis en geen werk en zijn continu blootgesteld aan de risico's die het gebrek aan veiligheid met zich meebrengt. Om meer veiligheid te creëren werken de instructeurs van de speciale VS-macht samen met de regering-Karzai. Zij proberen in Afghanistan een nationaal leger op te zetten. Enerzijds zijn er echter geen wapens voor de soldaten van het nieuwe leger en anderzijds schijnen er 750.000 gewapende, van de verschillende etnische groepen afhankelijke muhadjeddin in het land te zijn. Dat veroorzaakt extra problemen en vereist politieke en diplomatieke bemiddeling tussen de nationale regering en de zogenaamde krijgsheren.
De situatie van de vrouwen is er niet op vooruit gegaan. De enige vrouw die tot minister was benoemd in de nieuwe regering moest aftreden. Zij werd met de dood bedreigd omdat zij gezegd had tegen de sjari'a te zijn. De recente aanslagen, de recente ontdekkingen van een chemisch laboratorium voor de productie van explosieve stoffen en dodelijk materiaal, en het feit dat er tussen Afghanistan en Pakistan nog steeds een gebied is waar de stammen het voor het zeggen hebben, tonen duidelijk aan dat de situatie wankel is.
De Afghaanse regering gaat stapsgewijze te werk bij haar pogingen de orde te herstellen en de rechten van de mens te eerbiedigen. Zij bindt de strijd aan tegen de extreme groeperingen die van terrorisme en het islamisme hun enige godsdienst hebben gemaakt. Ook de internationale gemeenschap moet echter haar verantwoordelijkheid blijven dragen en technische en humanitaire steun blijven leveren. Zij moet Afghanistan de economische en structurele steun blijven geven die het land nodig heeft om de drugsplantages te vernietigen, en moet tevens een duidelijker standpunt innemen tegen de shari'a en de discriminatie van de vrouw.
De Europese Unie heeft een bijzondere verantwoordelijkheid. Te lang hebben onze democratieën de oren gesloten voor de hulpkreten van het Afghaanse volk, dat door de Taliban met cultureel en fysiek geweld werd onderdrukt. De nieuwe inspanningen van de Unie zullen ook een postuum eerbewijs zijn aan commandant Massoed die op 5 april 2001 in Straatburg Europa om hulp had gevraagd. Hij richtte zich tot een Europa dat tot dan toe helaas ongevoelig was gebleven voor het lijden van een door de fundamentalistische Taliban onderdrukt land, een land dat met 'Al Qa'ida de wieg van het internationaal terrorisme werd. Over enkele dagen zal het de verjaardag zijn van de moord op Massoed, die enkele uren voor de tragedie van de 11de september op barbaarse wijze werd omgebracht. Wij hopen dat de mensen in Afghanistan die in vrijheid en democratie geloven de boodschap van Massoed zullen overnemen, gemeenschappelijk de strijd tegen het fundamentalistisch geweld zullen aanbinden en hun volk vrede zullen brengen.
Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, het valt mij zwaar om in dit Parlement het woord te moeten voeren, aangezien dit geen serieus Parlement kan worden genoemd. Dit debat over de situatie in Afghanistan is in feite niet meer dan een voorzetting van het debat dat wij zojuist over Irak hebben gevoerd. In beide gevallen gaat het om een wereldmacht die buiten zijn boekje treedt en iedere reden aangrijpt om een volk en de rest van de wereld zijn militaire wil op te leggen.
Het ingrijpen in Afghanistan kan nauwelijks serieus worden genomen. Je vernietigt niet een heel land omdat er zich een terrorist schuilhoudt. Zojuist heeft mijn collega Gollnisch terecht opgemerkt dat eigenlijk Londen net zo lang gebombardeerd moet worden totdat de Engelse regering Rachid Ramda aan Frankrijk uitlevert. Ramda is namelijk het brein achter meerdere terroristische aanslagen die in 1995 in de metro van Parijs werden gepleegd. Met zijn ironische opmerking wilde mijn collega Gollnisch natuurlijk aangeven hoe de vork eigenlijk in de steel zit.
Dames en heren, deze wereldmacht heeft ons zodanig beïnvloed met zijn propaganda dat wij geen oog meer hebben voor de werkelijkheid. Door wie worden de rechtsregels nu in feite met voeten getreden? En wie lapt het Handvest der Verenigde Naties aan zijn laars waaraan wij ons allen verbonden hebben en dat ik zojuist in mijn betoog over Irak heb genoemd? De wereldmacht is op eigen houtje de oorlog in Kosovo, Afghanistan en Irak begonnen. Wie anders dan Washington maakt zich schuldig aan oorlogsmisdaden? Net als de heer Wurtz wil ik de heer Haarder vriendelijk verzoeken dit punt vanmiddag aan de orde te stellen. Niemand anders dan Washington heeft massavernietigingswapens gebruikt in Kosovo, Afghanistan en Irak. Kijk maar naar de vele verminkte kinderen die in deze landen worden geboren, en naar de toestand waarin veel Amerikaanse soldaten zelf verkeren. Het Amerikaanse volk is namelijk zelf ook slachtoffer van de ontsporing van het wereldrijk.
Dames en heren, laten we onze ogen openen. De grote veldheer van vandaag is niet Hoessein, maar Bush. De Hitlers van vandaag zijn niet de Arabische leiders, maar Bush en de kleine militaristische kring om hem heen die doen alsof ze de wereld in hun zak hebben. Ze hoeven dan weliswaar niet op weerstand van het arme, verdeelde Europa te rekenen, maar wel op verzet van de naties die luidkeels om vrijheid roepen, Frankrijk voorop.

Bonino (NI).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de commissaris, het is waar dat de situatie in Afghanistan enorm is verbeterd. Zij die dit land onlangs hebben bezocht hebben kunnen constateren dat er ondanks de enorme problemen sprake is van hoop en leven. U hebt echter terecht aangegeven, mijnheer de commissaris, dat het gebrek aan veiligheid het grote probleem in dit land is en dat de zittende regering - de regering-Karzai - buiten Kaboel weinig zeggenschap heeft. Daarom ben ik het niet eens met mijn collega Morillon en het besluit van de Veiligheidsraad om geen gevolg te geven aan het verzoek van de heer Brahimi en de heer Karzai tot tijdelijke versterking en uitbreiding van de internationale vredesmacht, en tot uitbreiding van de bevoegdheden van deze vredesmacht in Afghanistan.
Misschien hebben wij de oorlog gewonnen maar ik denk dat we de vrede daarentegen wel eens zouden kunnen verliezen. Momenteel zitten 4.800 soldaten van de internationale vredesmacht vast in Kaboel. Mijnheer Morillon, natuurlijk is het beter dat de Afghanen zelf de controle krijgen over de veiligheid in hun land. De vorming van een leger en een politiemacht kost echter tijd, en intussen proberen de krijgsheren de situatie weer naar hun hand te zetten, zoals we hebben kunnen zien met de aanslagen van de afgelopen weken.
Daarom zeg ik: wederopbouw is een goede zaak. Ik vind dat de Commissie en ons personeel ter plekke geweldig werk verrichten, maar ik hoop echt, mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, dat als de heren Brahimi en Karzai ons een volgende keer om versterking van de vredesmacht vragen, we de moed kunnen opbrengen om 'ja' te zeggen. Er zijn ter plekke 7.800 Amerikaanse soldaten die zich bezig houden met de strijd tegen het terrorisme en 4.800 soldaten die zich inzetten voor de handhaving van de vrede. Ik vind deze verhoudingen niet kloppen. Het zou verstandiger en wellicht ook nuttiger zijn geweest als we de moed hadden kunnen opbrengen om evenveel te investeren in vrede en veiligheid als in de bestrijding van het terrorisme.
De Voorzitter.
Wij zullen het debat nu onderbreken voor de stemmingen. Het debat zal vanmiddag om 15.00 uur worden voorgezet.

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou dit Parlement willen meedelen dat de 'Fundación Príncipe de Asturias? vanochtend de prestigieuze 'Prix de la Concorde? heeft toegekend aan Daniel Barenboim en Edward Saïd. Mijns inziens wordt hun concert dat wij maandag hebben bijgewoond hiermee op eervolle wijze afgesloten.
Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik was indertijd verantwoordelijk voor het succesvolle amendement op het verslag-Corbett dat ertoe heeft geleid dat het register waarin de leden krachtens artikel 51 van het Reglement worden geacht schriftelijke verklaringen te ondertekenen, naar een plek vlak buiten deze zaal is verplaatst. Voor die tijd lag het ergens in een kantoorruimte die niemand kon vinden. Ik sprak vandaag met een ambtenaar daar, die erover klaagde dat nog geen enkel lid enige belangstelling had getoond voor het lezen van de verklaringen of het ondertekenen van dit register, ondanks het feit dat de procedure nu veel eenvoudiger en handiger is. Zouden de leden zo vriendelijk willen zijn aan dit project mee te werken? Daarmee rechtvaardigen zij deze wijziging en ook het werk dat is verzet om ervoor te zorgen dat het systeem ook werkt.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Tannock.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Patrie (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik heb een motie van orde namens de PSE-Fractie. Op grond van artikel 144 van het Reglement verzoek ik om terugverwijzing van het verslag naar de bevoegde commissie. Wij zijn namelijk van mening dat het verslag-Beysen niet kan worden aangenomen alvorens er een antwoord is gevonden op de vraagstukken die de Commissie in het Groenboek over consumentenbescherming aan de orde heeft gesteld. De vraag is namelijk of het Europese verbruiksrecht moet worden geharmoniseerd via een kaderrichtlijn of via sectorale bepalingen naar voorbeeld van het voorstel voor een verordening over de verkoopbevordering?

De Voorzitter.
Overeenkomstig het Reglement moet ik vragen of er een spreker voor en een spreker tegen dit voorstel is.

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat mevrouw Patrie haar verzoek goed heeft beargumenteerd.
Wij moeten inderdaad niet tot stemming overgaan alvorens er een debat heeft plaatsgevonden over het Groenboek over consumentenbescherming. Mijn fractie spreekt zich daarom uit voor het verzoek van mevrouw Patrie.

De Voorzitter.
De rapporteur heeft om het woord gevraagd.

Beysen (ELDR)
. Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van mevrouw Patrie verbaast mij ten zeerste omdat uit het uitvoerige debat dat we gisteren hier hebben gehouden zowel 's morgens als 's avonds geen enkel nieuw element naar voren is gekomen en omdat commissaris Bolkestein ook nog eens nadrukkelijk heeft bevestigd dat het Groenboek en deze ontwerpverordening volkomen verenigbaar zijn. Bovendien zou ik het Parlement erop willen wijzen dat dit verslag in de Commissie juridische zaken met een overweldigende meerderheid, op twee stemmen tegen en twee onthoudingen na, is goedgekeurd en dat er normaliter geen sprake meer zou zijn geweest van een behandeling in de plenaire vergadering indien we de nieuwe procedure hadden toegepast. Bovendien kan het toch niet de bedoeling zijn om het wetgevend werk stokken in de wielen te steken omdat een fractie, hoe belangrijk deze ook moge zijn, er niet in slaagt eensgezindheid te bereiken over dit verslag. Onze verantwoordelijkheid is het, mijnheer de Voorzitter en collega's, om vrij onze verantwoordelijkheid op te nemen. Dit is noch min noch meer onze opdracht.

De Voorzitter.
Ik breng het voorstel tot terugverwijzing naar de commissie in stemming.
(Het Parlement verwerpt het verzoek om terugverwijzing naar de commissie)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil een mondeling amendement indienen.
Mevrouw Theresa Villiers stelt ons het volgende amendement voor: "vindt het noodzakelijk om de verordening te herzien, zodat ze ook kan worden toegepast op de vervoerssector, die een strategisch instrument vormt voor de ontwikkeling van de Europese Unie".
Als we dit amendement aannemen, kan de verordening van de Commissie betreffende werkgelegenheidssteun niet in werking treden. Ik neem aan dat niemand dit wil. Ik stel dus voor om het woord "binnenkort" toe te voegen, teneinde de Commissie uit te nodigen ons op korte termijn voorstellen te doen in de door mevrouw Villiers gewenste richting. Op die manier kan deze wel degelijk belangrijke verordening toch door de Commissie worden toegepast.
Ik denk dat mevrouw Villiers zich in mijn voorstel kan vinden.

Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, over dit verslag is gestemd volgens de procedure van artikel 110a van het Reglement. Dit betekent dat het Parlement er niet over kon discussiëren en er geen amendementen konden worden ingediend. De Britse delegatie in de christen-democratische fractie heeft in het verleden altijd getracht op verslagen die zij niet kon steunen amendementen in te dienen. Het nieuwe artikel laat ons echter geen andere keus dan tegen bepaalde verslagen te stemmen.
De Britse conservatieven betreuren geweld in welke vorm dan ook en juichen maatregelen ter bestrijding ervan toe, met inbegrip van sommige initiatieven in het kader van het Daphne-programma. Geweld, en in het bijzonder geweld tegen vrouwen en kinderen, is absoluut onverdedigbaar en mag niet worden getolereerd. De maatregelen die nu in artikel 18 van het verslag-Avilés Perea worden voorgesteld, betekenen echter een inbreuk op het recht van de lidstaten om hun eigen strafrechtstelsels te bepalen en vormen een aanzet tot harmonisatie van het strafrecht.
De voorstellen voor een specifieke Europese rechtsgrondslag vormen een inbreuk op het subsidiariteitsbeginsel. Naar onze stellige mening moeten bijvoorbeeld de wetten met betrekking tot het uitwijzen van gewelddadige partners worden vastgesteld door de nationale parlementen en niet door het Europese Parlement.
De Britse Conservatieven erkennen zeker het goede werk dat in het kader van het Daphne-programma wordt gedaan. Wij zijn echter om de genoemde redenen tegen de uitgangspunten van dit verslag.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik ben uiterst ingenomen met het verslag van mevrouw Avilés Perea en steun dit voor honderd procent. Het Daphne-programma ter bescherming van vrouwen en kinderen tegen geweld, dat thans ook openstaat voor de kandidaat-lidstaten en de landen van de Europese Economische Ruimte, heeft een enorme respons gekregen en is, zoals reeds is gezegd, het slachtoffer geworden van zijn eigen succes.
Daarom kan er ook niet vaak genoeg op worden gehamerd dat de toegekende middelen duidelijk ontoereikend zijn. Dit stemt tot grote bezorgdheid, vooral in het licht van de komende uitbreiding van de Unie. Tot op heden zijn met de deelname van de kandidaat-lidstaten slechts 6% van de totale middelen van het programma gemoeid, maar dit percentage zal naar verwachting stijgen.
Wij staan ook achter de voorstellen van de rapporteur voor de behandeling en reïntegratie van agressors, onderzoek naar wetgeving en sanctiemiddelen, de aanpak van het prostitutieprobleem, lesprogramma's over de onaanvaardbaarheid van geweld tegen vrouwen en kinderen en het scheppen van een gemeenschappelijke databank over de uitbanning van geweld tegen vrouwen. Net als de conservatieve collega die voor mij het woord heeft gevoerd, zijn wij echter van mening dat een aantal voorstellen te ver gaat, in het bijzonder die waaruit zou kunnen worden afgeleid dat wij voorstander zijn van een gemeenschappelijk Europees strafrecht. In onze ogen zou dat indruisen tegen het subsidiariteitsbeginsel.

Bastos (PPE-DE)
Fysiek, seksueel en psychologisch geweld komt in alle landen van de Unie voor. Uit de in de verschillende lidstaten opgestelde statistieken blijkt dat de cijfers hoog liggen. Zij variëren van 14,5% in Duitsland tot 56,3% in Portugal. 52,8% van de vrouwen wordt het slachtoffer van fysiek geweld door hun partner of echtgenoot.
In Portugal is er sinds 1991 een wet die vrouwen bescherming biedt tegen geweld in het huwelijk. Deze wet is echter onder internationale druk tot stand gekomen en niet omdat men zich zelf van het probleem bewust is geworden. Dit heeft tot gevolg dat er zo goed als geen maatregelen zijn om deze wet ook in praktijk te brengen.
Geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen moet worden veroordeeld omdat hiermee hun grondrechten worden geschonden, de samenleving in haar geheel wordt geschaad en de verwezenlijking van gelijkheid van man en vrouw wordt belemmerd.
Het Daphne-programma ter bestrijding van geweld is gebaseerd op een combinatie van preventie, repressie van geweld en hulp aan de slachtoffers. Om de vastgelegde doelstellingen te kunnen bereiken zijn voldoende financiële middelen vereist. Daarom zij nogmaals benadrukt dat de kredieten voor dit programma de komende jaren moeten worden opgetrokken.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Wij hebben voor dit verslag gestemd hoewel wij vinden dat het voorgestelde budget absoluut ontoereikend is om de beperkte doelstelling van het verslag te realiseren: steun aan verenigingen die strijden tegen seksueel geweld en zich hard maken voor de rechten van de vrouw en het kind. In het verslag wordt dit punt erkend en gewag gemaakt van projecten die wegens een tekort aan middelen zijn afgeblazen.
Het dient evenwel benadrukt te worden dat er alleen gesproken wordt over seksueel geweld en geweld thuis. Vrouwen zijn echter ook het slachtoffer van andere vormen van geweld, zoals sociaal geweld, waarvan mannen overigens ook het slachtoffer kunnen zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan de ontoelaatbare arbeidsomstandigheden, zoals nachtdienst voor vrouwen in de industrie waaraan het Europees Parlement zijn goedkeuring heeft verleend. Of erger nog: het verlies van je baan en je salaris.
Men is niet in staat om deze vorm van sociaal geweld en de bijbehorende gevolgen aan te pakken. Dit geeft aan dat de strijd tegen geweld thuis een zeer beperkt karakter heeft.

Roure (PSE)
Steeds meer vrouwen en kinderen worden het slachtoffer van geweld. Ik doel hier uiteraard op lichamelijk geweld maar ook op psychisch geweld. Vrouwen en kinderen lijden het meest onder geweld, maar ook mannen worden seksueel uitgebuit en zijn ontredderd. Wij moeten derhalve doelmatig ingrijpen tegen iedere vorm van geweld, waarbij aandacht moet worden besteed aan zowel preventie als repressie en steun aan de slachtoffers.
Het Daphne-programma is een doelmatig instrument dat verder ontwikkeld moet worden. In het kader van de strijd tegen de mensenhandel dienen er straffen te komen die dienen ter afschrikking en in alle lidstaten van toepassing zijn. Alle NGO's moeten actief worden gesteund en het geweld moet in de meest brede zin des woords worden opgevat. Alle vormen van geweld moeten worden bestreden, want geweld is ontoelaatbaar.

Figueiredo (GUE/NGL)
Er gaapt een enorme kloof tussen de prachtige intentieverklaringen in de sociale agenda en de praktische uitvoering hiervan, hetgeen in het verslag ook geheel terecht wordt erkend. Aangezien dit verslag echter ook een aantal zwakke punten en negatieve aspecten bevat, hebben wij ons bij de eindstemming onthouden.
Het is evenwel een goede zaak dat de Commissie in het verslag wordt bekritiseerd vanwege de gebrekkige informatie van het Europees Parlement en de sociale partners enerzijds, en vanwege de vertragingen bij het nakomen van haar toezeggingen anderzijds. Dit laatste betreft vooral de volgende aspecten:
de wijziging van richtlijn 92/85/EEG betreffende de uitvoering van maatregelen ter bevordering van een betere veiligheid en gezondheid voor vrouwelijke werknemers die zwanger zijn, zijn bevallen of borstvoeding geven, uitgaande van de voorstellen in de resolutie van het Europees Parlement van 6 juli 2000;
het vaststellen van criteria voor de erkenning van handicaps en het indienen van een actieplan ter preventie van spier- en botletsel op het werk;
meer aandacht voor de kwaliteit van het werk, de ontwikkeling van de sociale economie, de bestrijding van analfabetisme, zwart werk en de discriminatie van gehandicapten bij de toegang tot werk, onderwijs en beroepsopleiding.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
Met haar voorstel voor een verordening wil de Commissie de beperkingen opheffen die de lidstaten hebben opgelegd aan oneerlijke verkooppraktijken (prijskortingen buiten de uitverkoop, geschenken, verkoop onder de kostprijs). Mijn land heeft bijvoorbeeld dergelijke beperkingen ingevoerd met wet nr. 2941/01 op grond waarvan verkoop onder de kostprijs verboden is.
Deze regeling zal een nog sterkere concentratie van het geld en een monopolie van de grote multinationals bewerkstelligen. Alleen multinationals hebben namelijk de mogelijkheid zelfs bij verkoop onder de kostprijs - hetgeen soms voorkomt - hun totale winst op peil te houden. Aan de andere kant zal deze regeling een ramp zijn voor niet alleen de kleine en middelgrote handelsbedrijven, die het sowieso reeds hard te verduren hebben gekregen ten gevolge van de invoering van de interne markt, maar ook de consumenten die gemakkelijker ten prooi zullen vallen aan fraudeurs en de gevolgen van de monopolisering van de markt zullen moeten ondergaan.
De Europese Commissie probeert met alle geweld de zin van de grote bedrijven erdoor te drukken. Een bewijs daarvoor is het feit dat zij heeft gekozen voor een verordening, die rechtstreeks van toepassing is, en absoluut geen overleg heeft gepleegd met de betrokkenen en met name het MKB. Dit vraagstuk toont zonder meer aan hoe de Commissie de mededinging op de interne markt ziet.
De Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland dringen aan op intrekking van deze verordening en stemmen tegen dit verslag.

Caudron (GUE/NGL)
Aangezien het legitieme verzoek van Béatrice Patrie om het verslag terug te verwijzen naar de bevoegde commissie is verworpen en de amendementen van links niet zijn aangenomen, heb ik samen met mijn drie collega's van Republikeins, Radicaal Links van de Burgers tegen dit verslag gestemd.

Figueiredo (GUE/NGL)
Het verslag over de ontwerpverordening inzake verkoopbevordering in de interne markt, dat door het Europees Parlement met meerderheid van stemmen is aangenomen, leidt tot een verbetering van het voorstel van de Commissie. Het bevat echter nog een aantal tegenstrijdigheden en onjuiste aspecten, en daar hebben wij tegen gestemd.
Wij hebben echter voor de voorstellen gestemd inzake een betere bescherming van de consument en de zeer kleine, kleine en middelgrote ondernemingen en de bestrijding van regelmatige en herhaaldelijke dumping waaraan bepaalde economische groepen zich schuldig maken door de toepassing van een moordende prijsstrategie die er in feite op gericht is zwakkere concurrenten te ruïneren en van de markt te verdringen.
Wij steunen ook de voorstellen die gericht zijn op handhaving van progressievere nationale wetgeving met het oog op de verdediging van de subsidiariteit en de soevereiniteit van iedere lidstaat. Het gaat hier vooral om wetgeving ter bescherming van de consument en minderjarigen en de steun voor zeer kleine, kleine en middelgrote ondernemingen, bijvoorbeeld in Portugal, met name door verkoop onder de kostprijs buiten de opruiming om te verbieden.

Lulling (PPE-DE)
. (DE) Verkoop beneden de kostprijs is een onderwerp waarover de laatste maanden veel te doen is geweest. De Commissie zou met de verordening het verbod hierop in verschillende landen het liefst opheffen.
Dat zou desastreuze gevolgen hebben voor de kleine producenten in de landbouw- en wijnsector. In tegenstelling tot grote supermarkten zijn zij afhankelijk van de afzet van slechts één product. Zij kunnen verliezen door verkoop beneden de kostprijs niet op andere producten afwentelen, waardoor zij de concurrentiestrijd gedoemd zijn te verliezen. Om hieraan te ontkomen, zullen vele producenten zich gedwongen zien te werken met goedkopere ingrediënten van een mindere kwaliteit, en daarmee is de consument ondanks de lagere prijs het kind van de rekening. Ik heb met voldoening kunnen vaststellen dat de bevoegde commissie goedkeuring heeft gehecht aan de tekst van mijn amendement en een voor bijna alle partijen tevredenstellen compromis heeft gevonden.
In de Commissie juridische zaken zijn ook amendementen ingediend voor een verbod op elke vorm van verkoopbevordering van alcoholische dranken zoals wijn, bier of sterke drank. Het spreekt voor zich dat ouders op tijd een stokje moeten steken voor overmatig drankgebruik door hun kinderen. Daarbij geldt in alle lidstaten een minimumleeftijd voor openbare alcoholconsumptie. Een verbod op elke vorm van verkoopbevordering staat echter niet in verhouding tot het effect, dat niet beperkt zou blijven tot de kleine minderheid van alcoholverslaafden, dus van mensen die behandeling nodig hebben maar alle consumenten zou benadelen. De meerderheid in de Commissie juridische zaken heeft de absurditeit van deze maatregel ingezien en de genoemde amendementen verworpen.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Meijer (GUE/NGL)
. Tegenwoordig worden de mensen vooral gezien als consumenten. Ze moeten zo veel mogelijk geld proberen te verzamelen, door lang en hard te werken of door speculatie. Wie er niet snel in slaagt om, veelal ten koste van zijn medemensen en het milieu, rijk te worden, wordt gezien als een mislukkeling. De winnaars worden daarentegen voortdurend uitgenodigd om al hun verzamelde geld weer zo snel mogelijk uit te geven bij huizenverkopers, aanbieders van dure vakanties en casino's. En ook aan regelingen om niet afhankelijk te zijn van de normale voorzieningen voor onderwijs, gezondheidszorg en openbaar vervoer, want die zijn wegbezuinigd naar een alleen voor de verliezers nog aanvaardbaar niveau. Geen wonder dat de succesvolle consument wordt overstroomd met reclame, ook vanuit het buitenland. In dit voorstel wordt ervan uitgegaan dat verkoopbevorderende acties, zoals kortingen, geschenken en spelletjes, nuttig zijn voor de welvaart. In 2000 goed voor een miljoen banen in negen lidstaten en bestedingen van ruim 40 miljard EUR. Hoewel zelfs de liberale rapporteur Beysen moet erkennen dat die verkoopbevordering negatieve gevolgen heeft voor het kunnen uitgeven van boeken, voor een eerlijke distributie van medicijnen en verslaving van jongeren aan alcohol en speelautomaten in de hand werkt, spitst hij zijn voorstel niet toe op consumentenbescherming maar op uitstel van regels en minder verplichtingen voor bedrijfsadministraties. Daarom stem ik tegen.

Ribeiro e Castro (UEN)
 - (PT) Ik heb voor de voorstellen van de rapporteur gestemd, die tot een aanzienlijke verbetering van de door de Commissie voorgelegde tekst leiden en een bevredigend antwoord geven op de meest omstreden vraagstukken. Bij de wetgevingsresolutie heb ik mij echter van stemming onthouden, aangezien ik van mening ben dat eerst moet worden afgewacht welk gevolg aan dit verslag in het legislatieve proces zal worden gegeven.
Ik sta achter de voorstellen om de transparantie van de prijzen te waarborgen en de juridische zekerheid te versterken, teneinde tegemoet te komen aan de dringende noodzaak van uniforme normen in verband met de invoering van de euro en te reageren op de nieuwe aanpak van de Commissie die erop gericht is op communautair niveau meer adequate en coherente wetgeving vast te stellen. Dit voorstel kan ertoe bijdragen de contractuele bepalingen op voor de consumenten kritieke punten te verhelderen. Dit betreft bijvoorbeeld vormen van verkoopbevordering die door de verordening worden bestreken: kortingen, gratis aanbiedingen, prijzen of de mogelijkheid om deel te nemen aan promotionele wedstrijden of spelen in het kader van de verkoop van een product.
Ik ben met name voldaan over het feit dat algemeen de nadruk wordt gelegd op de noodzaak om alle informatie over verkoopbevorderende acties te verstrekken. Dit toont aan dat er een nieuwe aanpak wordt gevolgd op het gebied van de commerciële communicatie, die hopelijk ook in toekomstige regelgeving op dit gebied zal worden overgenomen. Daar dringt de rapporteur ook op aanwordt aangedrongen.

Thomas-Mauro (NI)
De lidstaten, Frankrijk in het bijzonder, hebben soeverein wetten opgesteld ter regulering van het verkopen onder de kostprijs en de uitverkoop, met als duidelijk doel het evenwicht tussen producenten, tussenhandelaars en consumenten te behouden. De nationale parlementen hebben dit belang, dat voor alle partijen geldt, willen beschermen.
De wens van de Commissie om alle beperkingen op verkoopbevordering op te heffen en aldus het economisch harmonisatieproces te versterken, vormt een directe bedreiging van de belangen van en het evenwicht tussen de betrokkenen.
De Commissie denkt in het belang van de consument te handelen, maar het gevaar bestaat dat de reputatie van onze grote merkproducten geweld zal worden aangedaan door dit nieuwe beleid. Sommige tussenhandelaars zullen zich namelijk weinig meer aantrekken van de wensen van de producenten en alleen nog maar aan hun eigen belangen en winstperspectieven denken.
In de door de parlementaire commissies goedgekeurde amendementen wordt het respect voor de nationale regelgeving gelukkig hersteld. Een aantal amendementen is overigens van mijn hand. Ik zal deze tekst alleen steunen als deze amendementen door het Parlement worden aangenomen.

Titley (PSE)
Ik steun dit verslag van harte, omdat daarmee kan worden gegarandeerd dat de consumenten overal in de EU in een gelijke positie komen te verkeren en de verkoopbevordering in alle Europese lidstaten op dezelfde manier wordt geregeld. Een van de sterkste argumenten voor de invoering van de euro is juist dat de Europese burgers de prijzen in de verschillende lidstaten met elkaar kunnen vergelijken. Dit effect gaat momenteel echter deels verloren doordat er in de verschillende lidstaten verschillende soorten verkoopbevordering bestaan waardoor in de praktijk de grensoverschrijdende prijstransparantie wordt verstoord. Als deze richtlijn uiteindelijk van kracht wordt, zal zij een nieuwe stap voorwaarts betekenen op weg naar de voltooiing van een volledig functionerende gemeenschappelijke markt.
Dit voorstel is dus de beste manier om prijstransparantie te bereiken en een gelijke uitgangspositie te garanderen. Ik ben het echter met de commissie eens dat uiteindelijk de individuele lidstaten moeten blijven beslissen over een eventueel verbod op kortingen op producten met een vaste prijs. Ik sta ook volledig achter het standpunt van de commissie dat het subsidiariteitsbeginsel op dit gebied gehandhaafd moet blijven.

Alavanos (GUE/NGL)
Staatssteun voor werkgelegenheid is een belangrijk middel om de arbeidsmarkt en de kleine en middelgrote bedrijven te stimuleren. Het is eveneens belangrijk dat er doorzichtigheid bestaat en een Europese regelgeving wordt uitgevaardigd. Ik vrees evenwel dat met de verordening van de Commissie de regeringen van de lidstaten de mogelijkheid wordt ontnomen om onder buitengewone omstandigheden extra maatregelen te treffen voor de bestrijding van de werkloosheid. Bovendien wordt in het verslag de klemtoon gelegd op de 'flexibiliteit? van de arbeidsmarkt. Daardoor zullen de verworvenheden van de werknemers op het gebied van de werkgelegenheid waarschijnlijk nog meer in het gedrang komen. Daarom kan ik hier niet voor stemmen.

Andria (PPE-DE)
Mijn gelukwensen aan de rapporteur voor zijn werk. Staatssteun moet een uitzondering zijn in het economisch leven van een land. Geen enkel land heeft baat bij herhaalde staatssteun. In plaats van de voorwaarden te creëren voor het overbruggen van de moeilijkheden werpt staatssteun alleen maar meer problemen op voor de begunstigden.
Dit is de optiek waarin het verslag van de heer Berenguer Fuster over de ontwerpverordening van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag inzake staatssteun moet worden geplaatst. Mijns inziens moet deze verordening normaal gesproken ook van toepassing zijn op de vervoerssector.
De op til zijnde uitbreiding moet als een buitengewoon belangrijke en uitzonderlijke gebeurtenis worden beschouwd. Daardoor zal de arbeidsverdeling veranderen en zullen grote verschillen ontstaan tussen de lonen en het welvaartsniveau van de huidige EU-lidstaten en de nieuwe lidstaten. De mogelijke structurele scheeftrekkingen ten gevolge van de lagere arbeidskosten, de verschillen op milieu-, sociaal en technisch gebied en de sterke concurrentie tussen de arbeidskrachten op de markt kan het hoofd worden geboden met een grotere flexibiliteit op de arbeidsmarkt en gedeeltelijk met staatssteun voor de werkgelegenheid.
Door de opneming van nieuwe lidstaten zullen met name in de traditionele bedrijfstakken, zoals de zware industrie, de landbouw en het vervoer, werknemers op straat komen te staan. Deze zullen niet onmiddellijk een andere baan kunnen vinden in de nieuwe, groeiende bedrijfstakken.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Zelfs de titel van dit verslag verhult al een leugen. Er wordt gesproken over "werkgelegenheidssteun", maar deze steun dient in feite om de werkgevers te spekken.
In het verslag wordt weliswaar 'tevredenheid geuit over de stimulering van de transparantie en de rechtszekerheid? op het gebied van de steun, de belastingverlichting of de fiscale voordelen voor de werkgevers - zogenaamd omdat deze voordelen de werkgelegenheid ten goede zullen komen - maar er wordt niet getornd aan het recht van de werkgevers om binnen hun onderneming precies te doen en laten wat ze willen. Niets staat deze werkgevers daarom in de weg om het geld in hun zakken te steken zonder extra banen te scheppen. Deze gewoonte van de werkgevers is namelijk al geruime tijd zichtbaar.
Wij weigeren onze goedkeuring te hechten aan deze belachelijke vertoning en daarom hebben wij tegen dit verslag gestemd.

Caudron (GUE/NGL)
Ik wil onze collega Luis Berenguer Fuster feliciteren met zijn verslag en met het werk dat hij heeft verricht. Het is van groot belang dat het Europees Parlement een resolutie aanneemt waarin wordt gesteld dat de werkgelegenheid gestimuleerd moet worden en staatssteun onontbeerlijk is. Wij lezen in de resolutie dat de werkloosheid te hoog is. Ik wil in deze context duidelijk maken dat de werkloosheid dramatisch hoog is en we alles in het werk moeten stellen om dit verschrikkelijke verschijnsel uit te bannen. Staatssteun is geheel legitiem voor zover deze dient ter financiering van een aantal maatregelen ter bestrijding van de werkloosheid.
Het is overigens ontoelaatbaar dat deze steun gekoppeld wordt aan een verruiming van de arbeidsmarkt. Dit idee is van rechtse afgevaardigden afkomstig. Daarom heb ik net als mijn collega's van Republikeins, Radicaal Links van de Burgers tegen dit verslag gestemd.

Figueiredo (GUE/NGL)
In het verslag wordt een bedenkelijke weg ingeslagen, aangezien hierin wordt gesteld dat 'de oplossing voor de verbetering van de werkgelegenheid in de Europese Unie in de bevordering van de flexibiliteit van de arbeidsmarkt door structurele hervorming ligt?. Dit betekent dat voorbij wordt gegaan aan alle werkloosheidsproblemen die te wijten zijn aan restrictieve monetaire beleidsmaatregelen en aan een onophoudelijke stroom van privatiseringen, ook in fundamentele economische sectoren en de sociale sector.
Onaanvaardbaar is ook dat de werkgelegenheidssteun hierin als een laatste redmiddel wordt beschouwd, waardoor de zwakkere regio's en sectoren die met problemen kampen tot ondergang zijn gedoemd.
Tot zeer grote zorg stemmen vooral de negatieve gevolgen voor landen als Portugal, waar de zeer kleine, kleine en middelgrote ondernemingen reeds ernstige problemen ondervinden, evenals voor sectoren als de scheepsbouw, die door oneerlijke concurrentie op internationaal niveau worden bedreigd. Tegen deze achtergrond hebben wij besloten tegen het verslag te stemmen.

Markov (GUE/NGL)
Ik heb vóór het verslag-Berenguer Fuster gestemd, omdat ik net als de rapporteur voorstander ben van het initiatief van de Commissie voor een hervorming van het systeem van werkgelegenheidssteun.
Ik verwelkom met name de beoogde beperking van de aanmeldingsplicht die de regionale autoriteiten meer vrijheid geeft bij de uitwerking van lokale werkgelegenheidsprogramma's. Hierdoor kunnen zij met gerichte maatregelen snel en flexibel reageren op gewijzigde omstandigheden op de arbeidsmarkt in hun omgeving.
Vooral de kleine en middelgrote ondernemingen zullen profiteren van de vereenvoudigde randvoorwaarden. Indien nodig kunnen zij rekenen op een snelle en eenvoudige uitkering van steun, waar ik nadrukkelijk achter sta.
Daarnaast levert de consolidering van de bestaande wetgeving voor werkgelegenheidssteun in één enkele tekst een bijdrage aan de doelstelling van de Commissie meer transparantie te bewerkstelligen op het gebied van de EU-wetgeving.
Op één punt kan ik de argumentatie van de rapporteur echter niet volgen. De oplossing voor de verbetering van de werkgelegenheid in de Europese Unie is niet, zoals hij beweert, gelegen in de bevordering van de flexibiliteit van de arbeidsmarkt. De gewijzigde marktsituatie vraagt eerder om een heroriëntatie van het werkgelegenheidsbeleid en om bijvoorbeeld nieuwe arbeidstijdmodellen aan de hand waarvan volledige werkgelegenheid en tegelijkertijd kwalitatief hoogwaardige arbeidsplaatsen gegarandeerd kunnen worden.

Meijer (GUE/NGL)
. Staatssteun is binnen de EU tot een vies woord verworden. Ten dele is dat terecht. Staatssteun kan betekenen dat het door ons allemaal ten behoeve van gemeenschapstaken bijeengebrachte belastinggeld wordt overgeheveld naar vriendjes van regerende politici om hun een niet te rechtvaardigen voordeel te bezorgen. Vaker was staatssteun daarentegen een middel om zwakke regio's, benadeelde beroepsgroepen en onmisbare publieke voorzieningen te beschermen, of om de samenleving te beschermen tegen de gevolgen van grote economische crises. Zo is na de crisis van 1929 door middel van grote investeringen volgens het model van Keynes geprobeerd om de economie aan te zwengelen. Ook die vormen van steun worden nu vaak behandeld als een vorm van concurrentievervalsing omdat die strijdig is met een liberaal concurrentieprincipe en het terugdringen van de overheidsuitgaven. Onder die omstandigheden lijkt elke regeling die kleine stukjes staatssteun toestaat een verbetering ten opzichte van een totale harde liberalisatie die problemen volledig onoplosbaar maakt. Helaas wordt dit voorstel, gericht op kwetsbare groepen werknemers in het midden- en kleinbedrijf, meteen ontkracht door een pleidooi voor verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt. Minder bescherming van werknemers wordt dus aangeprezen als beste weg naar meer werkgelegenheid, en steun slechts als een uiterste middel in nood. Dat is voor mij de reden om tegen te stemmen.

Nobilia (UEN)
Het verslag van de heer Berenguer Fuster verdient instemming. Men kan hier nauwelijks tegen zijn gezien de bestemming van deze steun en het door de Commissie nagestreefde doel van vereenvoudiging en transparantie.
Er is evenwel een probleem waarover moet worden nagedacht. De Commissie wordt immers geacht te weten dat in enkele regio's van de EU-lidstaten het verschil in belastingdruk tussen bedrijven in steunontvangende gebieden overeenkomstig artikel 87 lid 3, c en bedrijven daarbuiten kan oplopen tot boven de 12%.
Het probleem is dus gelegen in de inhoud van artikel 4, lid 3 van de voorgestelde verordening, waarin wordt verwezen naar bovengenoemde regio's. De Commissie wordt verondersteld te weten dat de bestaande lijsten niet geheel overeenkomen met de daadwerkelijk benadeelde gebieden. Hierbij zij verwezen naar de methode van de lokale arbeidssystemen voor de vaststelling van de gebieden die opgenomen kunnen worden op deze lijsten. Eveneens zij vermeld dat deze lijsten vaak niet worden geëerbiedigd.
Daarom is het wenselijk dat de huidige lijsten worden herzien en getoetst, ongeacht de activering van de gebieden zelf. Anders zal de voorgestelde verordening zelfs met de verhoging van 10 percent van het maximum in feite enkel een gedeeltelijke correctie kunnen bewerkstelligen van de gemaakte fouten.

Patakis (GUE/NGL)
De werkloosheid neemt gestadig toe. Nog sterker neemt echter het gebrek aan volledige banen toe. Met het werkgelegenheidsbeleid streeft de EU niet naar vermindering van de werkloosheid maar naar afschaffing van de rechten van de werknemers op het gebied van de lonen, de arbeidsrelaties en de pensioenen. Het gevolg is dat talloze werknemers die over volledige en stabiele banen beschikten, op straat komen te staan. Met dit beleid wordt bovendien gestreefd naar soepele vormen van werkgelegenheid.
Deze staatssubsidies zijn ontvangsten die regelrecht in de zak van de werkgevers terechtkomen. Zij zullen hun normale werknemers vervangen door gesubsidieerde werklozen. De collectieve arbeidsovereenkomsten zullen gestaag worden overtreden. Ook zullen daarmee de arbeidskosten omlaag gaan en de belangen en winsten van het kapitaal worden bevorderd.
Het besluit prioriteit te verlenen aan het MKB en het voorstel een lijst op te stellen met voor de maatregelen in aanmerking komende groepen, vergulden slechts de pil. Het is niet de bedoeling met de voorstellen het MKB in staat te stellen zich beter te verdedigen tegen de aanval van het grootkapitaal, maar om het MKB - waarin altijd al de meeste arbeidsplaatsen werden gecreëerd - en de sociaal zwakste bevolkingsgroepen te gebruiken als ondersteuners van een flexibele arbeidsmarkt.
De werknemers verlangen volledige en vaste banen, sociale rechten, verbetering van de levensomstandigheden, echte sociale ontwikkeling en welvaart, en een werkloosheidsuitkering van 80% van het minimumloon. Zij willen een ander beleid, een beleid waarin de mens en zijn behoeften in het middelpunt staan.

Ribeiro e Castro (UEN)
Wij hebben er het volste begrip voor dat de Commissie de tijd rijp acht om op het vlak van het actieve beleid ter bevordering van de werkgelegenheid bindende criteria vast te leggen en deze in de vorm van één enkel rechtskader te publiceren.
Met deze rationalisering wordt een tweeledig doel nagestreefd: enerzijds vereenvoudiging en verduidelijking van het systeem voor de reglementering van de werkgelegenheidssteun ter bevordering van de transparantie van het optreden van de Commissie en vergemakkelijking van het begrip en de toepassing van de maatregelen, en anderzijds bevordering van de werkgelegenheid in de Europese Unie overeenkomstig de Europese strategie voor de bevordering van de werkgelegenheid van met name kwetsbare groepen werknemers.
Ik sta dan ook achter het standpunt van de rapporteur, die dit voorstel van de Commissie in het algemeen steunt. Dit is volgens mij namelijk de juiste weg om de strategie van Lissabon te verwezenlijken. Ik verwijs in dit verband in het bijzonder naar de constatering 'dat de economische ontwikkeling van de armere gebieden van de Europese Unie continue ondersteuning behoeft?, waarbij vooral aan de ultraperifere regio's moet worden gedacht.

De Voorzitter.
Hiermee is de stemming beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.53 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het debat over de situatie in Afghanistan.

Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, het is nu bijna een jaar geleden dat op 11 september twee vliegtuigen, bestuurd door terroristen van 'Al Qa'ida, de twee WTC-torens indoken en van de kaart veegden, duizenden mensen de dood injoegen en de wereld op slag veranderden. Althans, daar gingen wij toentertijd van uit. Er is inderdaad het een en ander veranderd. Er werd met het mandaat van de VN een antiterrorismecoalitie gesmeed. De crisis werd als een zaak van de NAVO opgevat waarbij artikel 5 in werking werd gesteld. De Amerikaanse president eiste het hoofd van Osama Bin Laden, de Saoedische miljardair en leider van het 'Al Qa'ida-netwerk. Het eerste echte succes in de oorlog tegen het terrorisme werd geboekt in Afghanistan zelf door de verdrijving van het fundamentalistische, wrede en vooral vrouwvijandige Taliban-bewind en de instelling van een prille democratische overgangsregering onder president Karzai. Een jaar later is het ons allemaal duidelijk - ook president Bush heeft dat laten blijken - dat de strijd tegen het terrorisme een kwestie van de lange adem zal zijn. Het is een strijd die zich afspeelt op verschillende niveaus en waarvan we niet mogen verwachten dat die snelle successen op zal leveren.
In Afghanistan zelf is de macht van de regering-Karzai de facto beperkt tot Kaboel. De macht van de lokale krijgsheren, de verschillende stamhoofden, is ongebroken of zelfs toegenomen. De dodelijke aanslag op commandant Massoed is daar een voorbeeld van, evenals de moord op de Afghaanse vice-president Abdul Kadir, die vijanden had onder rivaliserende drugsbaronnen, aanhangers van Osama Bin Laden en de Taliban, en mogelijk ook onder bondgenoten van de Noordelijke Alliantie die zich aan de kant gezet voelden. Bovendien weten we nog steeds niet of Osama Bin Laden nog in leven is.
Het staat vast dat 'Al Qa'ida weer aan het opkrabbelen is. De guerrilla is zich aan het herorganiseren, en niet alleen in het buurland Pakistan. De financiële bronnen stromen weer net zo overvloedig toe als voorheen. Op lezers van de Herald Tribune zal het artikel over de goudtransfer in Soedan via kanalen uit Pakistan en Iran een ontnuchterend effect hebben gehad. Het laat zien dat het 'Al Qa'ida-netwerk en de Taliban-milities nog steeds uit aanzienlijke financiële reserves kunnen putten die voortkomen uit de opiumteelt en de opiumhandel. Als we zien wat voor bedragen daarmee gemoeid zijn maken de hulpbedragen van de Europese Unie voor de stabilisering van de situatie in Afghanistan maar een bescheiden indruk, ook al is de EU inmiddels de grootste financiële donor. Vanzelfsprekend moeten wij doorgaan met de hulpverlening om de rust te herstellen in dit land dat door de communistische bezetting van de Sovjets en tientallen jaren burgeroorlog danig is ontwricht. Bovendien leveren wij daarmee een bijdrage aan de stabilisering van de crisisregio tussen Pakistan, Iran, India en het labiele Aziatische deel van de voormalige Sovjet-Unie. Daarnaast is het ook een kwestie van zelfbescherming. Europa is het mikpunt van niet alleen de Afghaanse drugshandel, maar ook de illegale immigranten waarvan het aantal vorig jaar aan de grenzen tussen Tsjechië, Slowakije en Oostenrijk sterk is gestegen.
Humanitaire hulpverlening en doelgerichte maatregelen zijn daarom noodzakelijk in de strijd tegen terreur en georganiseerde misdaad. Het zal een langdurige strijd zijn waarvan wij geen snelle successen mogen verwachten. Het is ook een strijd die wij moeten voeren om de Amerikanen te laten zien dat wij als partner van een coalitie tegen terreur serieus genomen moeten worden.
De betrekkingen met de VS sinds 11 september gingen, zacht uitgedrukt, nog al eens gepaard met irritaties over en weer. De Europeanen toonden zich verontwaardigd over de Amerikaanse solotoer en de VS ergerden zich aan de politieke verdeeldheid en de militaire zwakheid van de Europese Unie. Illustratief in dit verband zijn de huidige, niet bepaald gelijkluidende standpunten binnen de EU ten aanzien van Irak, maar ook de niet altijd even geloofwaardige dreigementen van de VS aan het adres van Bagdad.
Aan deze en gene zijde van de Atlantische Oceaan is dringend behoefte aan een coherent crisismanagement waarmee niet alleen de symptomen maar vooral ook de oorzaken van het internationale terrorisme worden bestreden. De voormalige veiligheidsadviseur van het Witte Huis, Zbigniew Brzezinski, heeft hier terecht op gewezen. Aan de ontwikkeling van een strategie voor de oplossing van de crises in het Midden-Oosten, de beëindiging van het conflict tussen Israël en de Palestijnen en aan de uitschakeling van het islamitisch politiek fundamentalisme - waar het zich ook voordoet, en dat zich ook in Europa heeft genesteld - kan en moet de Europese Unie een belangrijke bijdrage leveren. De hulpverlening van de EU in Afghanistan speelt hierin een belangrijke rol.
Gröner (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, de Europese Unie heeft een zeer positieve rol gespeeld bij de democratische ontwikkelingen in Afghanistan! Hiervoor zijn wij ook de Commissie en met name de EU-troepen die in dat land gelegerd zijn bijzondere dank verschuldigd.
Al in 1998 lanceerden de Europeanen op de internationale vrouwendag de campagne "Een bloem voor de vrouwen in Kaboel". Zij protesteerden hiermee tegen de schendingen van de rechten van de vrouw in Afghanistan. Vrouwen werden onder meer uitgesloten van onderwijs, medische zorg, arbeid en politiek. Na zes jaar gewelddadige onderdrukking door de Taliban zien we echter eindelijk de eerste lichtjes van democratie aan de horizon schitteren. De internationale antiterrorismecoalitie heeft een einde gemaakt aan de nachtmerrie van het Taliban-bewind, waarna een democratiseringsbeweging op gang is gekomen. In Bonn op de Petersberg heeft de EU hieraan een waardevolle bijdrage geleverd. In de luwte van de Petersbergconferentie vond in Brussel op initiatief van Europese vrouwen de eerste Afghaanse vrouwentop plaats. Daarmee kregen de Afghaanse vrouwen in ballingschap en de vrouwen uit Afghanistan zelf na twee decennia van politieke onthouding voor het eerst de mogelijkheid zichzelf een forum te geven en zichzelf terug te vinden.
Dankzij internationale druk is bereikt dat vrouwen werden opgenomen in de Loya Jirga en in de nieuwe overgangsregering. Ook hebben wij ervoor gezorgd dat er in de begroting middelen werden uitgetrokken om de vrouwen te helpen hun grote achterstand in te halen en om weer steun te kunnen bieden aan zelfhulporganisaties als RAWA.
Wij zijn ontzet over berichten dat de eerste scholen voor vrouwen alweer gesloten zijn, dat fundamentalisten vrouwen weer uit het openbare leven willen weren en er wordt getornd aan de politieke invloed van de vrouwelijke ministers. Wij moeten al onze politieke invloed aanwenden om deze ontwikkeling te keren en ervoor zorgen dat de hulpverlening vooral ook de vrouwen op het platteland bereikt.
Samen met de vrouwen van de Raad van Europa namen wij het initiatief tot de instelling van een multinationale groep van vrouwelijke waarnemers die garandeert dat de hulp bij de vrouwen terechtkomt. Ik denk dat de inspanningen op dit vlak opgevoerd moeten worden. Ik verzoek de Commissie dan ook met klem meer aandacht te schenken aan de situatie van de vrouwen. Wij moeten het belangrijkste kwaad, armoede en analfabetisme, onder vrouwen bestrijden. Afghanistan moet rekenen op onze onverminderde aandacht, ook nu de internationale gemeenschap zich weer over andere problemen buigt. Wij moeten ter plaatse actief zijn. Mijn fractie, de Fractie van de Europese sociaal-democraten, zal een delegatie naar Afghanistan sturen en ik verwacht van de Commissie dat zij dit initiatief logistiek zullen ondersteunen. Een dreigende oorlog in Irak zou veel resultaten weer tenietdoen. Daarom moeten wij alles in het werk stellen om vrede in de regio te brengen.
Andreasen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, na het debat van deze morgen is het goed uit telegrammen uit Johannesburg te kunnen vernemen dat de voorzitter van de Raad, Anders Fogh Rasmussen, en de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Colin Powell, deze morgen een bijeenkomst in Johannesburg hebben gehouden. We stellen daarbij vast dat de VS met zijn geallieerden overleg wil plegen over Irak en dat ze het met de EU eens is dat eerst geprobeerd moet worden Irak te overtuigen van de noodzaak de internationale wapeninspecteurs vrije en onvoorwaardelijke toegang tot het land te geven.
Het debat over Afghanistan gaat over twee thema's: de huidige situatie betreffende de vermeende oorlogsmisdaden in Afghanistan en de situatie op lange termijn in het land zelf. Wat het eerste betreft moeten wij het VN-onderzoek afwachten. Als daaruit blijkt dat er misdaden tegen de mensheid zijn gepleegd, moeten de verantwoordelijken gevonden en volgens de geldende regels vervolgd worden. Meer kunnen we daarover niet zeggen.
Het was zeer positief te horen wat de voorzitter van de Raad en de commissaris over de ontwikkeling in Afghanistan vertelden. Nog geen jaar geleden was het land nog een grote puinhoop. Het proces van Bonn is een heuglijk feit en we mogen trots zijn op de bijstand die de EU dit arme land verleent. Wat wij vandaag over de heropbouw van een land hoorden, is eigenlijk een EU-succesverhaal en dat hebben wij in grote mate te danken aan de volharding van de Commissie. Wij weten ook dat dit nog maar de eerste fase is en dat de weg nog lang is. Bovendien wordt de overgangsregering bedreigd door externe en interne gevaren. In de grensgebieden rond Afghanistan verschuilen zich nog steeds 'Al Qa'ida-strijders - hoewel ze in aantal flink verminderd zijn - en vormen een externe dreiging. Een zorgwekkende interne dreiging vormen de krijgsheren die nog steeds actief zijn, opiumpapavers produceren en de stabiliteit van Afghanistan kunnen ondermijnen. Zij zijn een dreiging voor het land in zijn geheel en voor de regering van Karzai in het bijzonder die de beste garant is voor een vreedzaam proces en de invoering van waarden die wij belangrijk vinden. Daarom moet de dialoog met de overgangsregering worden voortgezet, evenals met de regering die er eventueel na de verkiezingen in 2004 zal komen. De snelle en efficiënte tussenkomst van de EU moet opgevolgd worden door acties op lange termijn. Het "water-for-life"initiatief, dat de EU juist gelanceerd heeft, sluit mooi aan bij de opmerking die wij eerder in deze zaal hoorden: bijna alle oogsten hebben water nodig, maar opiumpapaver heeft niet veel nodig. Dus zorgt voor water in Afghanistan en laat zien dat de EU zich verantwoordelijk voelt en wil bijdragen tot een vreedzamere wereld.

Morgantini (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk en handel in de overtuiging dat conflicten alleen opgelost kunnen worden met bemiddeling en bestrijding van armoede en onrechtvaardigheid, en niet met oorlogen en bombardementen. Ik ben echter geen mooie ziel: niettegenstaande de ingewikkelde en tegenstrijdige conflicten heb ik een hoofd en een lichaam. Ik ben het met commissaris Patten eens: geen enthousiasme is nodig - ook al kan een beetje enthousiasme geen kwaad - maar een krachtige inspanning om oplossingen te vinden. Deze inspanningen mogen echter niet de macabere dans van Bush en Sharon zijn, of van Bin Laden en Hamas die mensen, natuur, mensen- en sociale rechten vernietigen. Het onderscheid tussen assen van het goed en het kwaad brengt ons terug naar de middeleeuwen en ondermijnen de rechtsstaat. De Taliban zijn overwonnen, maar hun ideologie leeft nog. Veel van hun praktijken, waar zelfs een groot deel van de huidige regeringskrachten niet vies van is, blijven in zwang.
De vluchtelingen keren terug maar zijn aan zichzelf overgelaten; de scholen gaan weer open maar er is een bom gegooid naar meisjes; de bioscopen draaien weer maar het is verboden Indische films te vertonen omdat daarin ongesluierde vrouwen voorkomen; vrouwen mogen niet zingen op de televisie of op de radio; geweld en verkrachtingen zijn schering en inslag, papavers worden nog steeds gebruikt om dood te zaaien en winsten te maken. De - langzame - wederopbouw zou er wel eens toe kunnen leiden dat de Afghaanse soevereiniteit het slachtoffer wordt van de dollar en de corruptie.
Daarom en om vele andere redenen moeten wij snel economische en sociale hulp leveren opdat de structuren en infrastructuren van de rechtsstaat kunnen worden opgebouwd en het gedeelte van de samenleving - vrouwen in de eerste plaats - dat een hart en een hoofd voor vrijheid, rechtvaardigheid, ontwikkeling en vrede voor eenieder heeft, zich voelt aangemoedigd. De situatie in Afghanistan is dramatisch en wij moeten dit land blijven helpen, wel wetende dat niemand zonder soevereiniteit kan, en oorlog moet worden uitgebannen.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris en mijnheer de Raadsvoorzitter, eigenlijk hebben we na de eerste oorlog, na de nederlaag van de Russen in Afghanistan een grote fout gemaakt. Wij hebben ons toen veel te weinig bekommerd om de heropbouw van Afghanistan en hebben niet gezorgd dat er aan conflictpreventie werd gedaan door de heropbouw van deze samenleving. Wij mogen diezelfde fout natuurlijk niet opnieuw maken.
De Afghaanse samenleving is ingewikkeld door haar veelvuldige groepen, stammen, religieuze en etnische verschillen. De diverse culturen moeten worden geïntegreerd en Afghanistan, een land dat wellicht altijd sterk gemilitariseerd is geweest en dat zeker nog altijd is, moet opnieuw leren dat een rechtsstaat niet kan ontstaan uit de loop van een geweer. Het fundamentalisme is zeker nog niet verdwenen uit de Afghaanse samenleving, maar wij moeten de terugkeer van vluchtelingen mogelijk maken door onze programma's goed te plannen en de participatie van de bevolking daarbij maximaal te garanderen, ook die van de vrouwen. We moeten daar een voorwaarde van maken, want wanneer ze maar centen krijgen en de vrouwen dan weer kunnen verbannen in hun burkah's naar de huiselijke haard, dan is er iets volkomen mis. De economie moet worden opgebouwd, het platteland moet opnieuw geschikt worden gemaakt door ontmijningsacties. Dat alles zal veel geld en vooral veel geduld vergen. Aangezien het gangsterisme ook sterk verspreid is, moeten we ons niet verbazen dat er van tijd tot tijd opnieuw gewapende schermutselingen tussen de groepen plaatsvinden. Daarom wijs ik met aandrang op de zorg voor de mensenrechten. We moeten ervoor zorgen dat niets straffeloos blijft, dat er wel degelijk een onderzoek wordt gedaan naar de eventuele misdaden tegen de mensheid. Eventueel kunnen wij de Verenigde Naties daarbij helpen zodat hun moreel prestige ook met centen wordt ondersteund.

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, bij al onze inspanningen voor de opbouw van een beter Afghanistan mogen wij het doel van onze nauwe betrokkenheid daarbij niet uit het oog verliezen. Dat is uiteraard de uitbanning van het terrorisme, hulp bij de opbouw van een vreedzame, goedwillende, duurzame en betere maatschappij en de garantie dat de extremisten niet opnieuw voet aan de grond krijgen, hetzij binnen Afghanistan zelf hetzij elders. Al onze acties moeten tegen die maatstaven worden afgemeten. Laten wij ons geen illusies maken over de situatie daar: die is uiterst kwetsbaar en deze kwetsbaarheid vormt een enorme uitdaging zowel voor ISAF als voor de andere coalitietroepen die in dat land werken. Er komt steeds meer steun voor uitbreiding van het ISAF-mandaat tot buiten Kaboel. Dat heeft niet alleen te maken met de vraag of er voldoende geschikte internationale troepen zijn, maar, zoals commissaris Patten al zei, is het ook een test voor de bereidheid van onwillige lokale krijgsheren die vaak steun krijgen van buitenlandse belangen in de regio, om zich te onderwerpen aan het gezag in Kaboel.
De Turkse troepenmacht verdient onze gelukwensen met de succesvolle afronding van de eerste helft van haar bevelvoeringperiode over ISAF. Het opzetten van een professioneel en betrouwbaar Afghaans leger en politiekorps, dat gelijktijdig en voornamelijk onder auspiciën van de Amerikanen, Britten en Fransen plaatsvindt, zal nog heel wat tijd vergen. We kunnen er rustig van uitgaan dat ISAF haar activiteiten volgend jaar zal moeten voortzetten. Het is dan ook noodzakelijk dat er al in een vroeg stadium duidelijkheid komt over de opvolging van deze commandotaak. Het laatste waar wij met acties tegen Irak in het vooruitzicht op zitten te wachten, is onzekerheid over de afspraken over de militaire aanwezigheid in Afghanistan.
Ik wil graag drie specifieke aspecten van de situatie noemen: de vluchtelingen, de financiering door de EU en de kwestie van de landmijnen. In de eerste plaats de vluchtelingen. De heer Haarder noemde dit onderwerp al eerder. Er heerst momenteel een zekere mate van veiligheid in Afghanistan. Hoewel veel vluchtelingen naar hun land zijn teruggekeerd, verblijven miljoenen nog steeds in Iran en Pakistan. Er is sprake van respectievelijk twee en drie miljoen, al verschillen de schattingen aanmerkelijk. Daarnaast is een groot deel van de vluchtelingen en asielzoekers in Groot-Brittannië en andere Europese landen afkomstig uit Afghanistan. Wij moeten daarbij wel bedenken dat velen van hen een extremistische achtergrond hebben. Daardoor lopen wij het risico dat wij moslimextremisten, en niet alleen extremisten uit Afghanistan, in onze eigen samenleving opnemen en onderhouden. Dat is te gek voor woorden. Wij moeten dan ook gerichter en strenger optreden om deze problemen aan te pakken en de terugkeer naar Afghanistan stimuleren.
Wat de vraag van de financiering betreft, laat een groot deel van de 4,5 miljard dollar die in januari in Tokio is toegezegd nog steeds op zich wachten. Dit geldt ook voor de 1 miljard dollar van de Europese Unie, al heb ik zeker nota genomen van de opmerkingen van de commissaris over de manier waarop de Commissie heeft gereageerd. Er is sprake van een absorptieprobleem: de Afghaanse interim-regering beschikt domweg niet over de juiste instanties om het geld op een doelmatige wijze uit te geven. Zij heeft daar meer hulp bij nodig. Tegelijkertijd dienen wij zorg te dragen voor goede controle en een goed beheer van de internationale hulpfondsen. Ik zeg dit op een moment dat de procedures hiervoor van de Europese Commissie opnieuw ernstig onder vuur zijn komen te liggen en het vraagstuk van een goede controle op de fondsen, net als tot voor kort in de gebieden van de Palestijnse Autoriteit, nauwelijks aandacht lijkt te krijgen van de internationale gemeenschap. In het Akkoord van Bonn staat alleen: 'De leden van de interim-regering moeten zich houden aan de gedragscode die volgens de internationale normen is opgesteld.? Deze gedragscode wordt niet gepubliceerd en lijkt in elk geval bepaald niet voldoende. Wij dringen erop aan dat de Afghaanse autoriteiten en de internationale gemeenschap, met inbegrip van de Europese Unie, maatregelen nemen om te garanderen dat deze fondsen op de juiste manier worden beheerd, gecontroleerd en gebruikt.
Tot slot nog de kwestie van de landmijnen, die ook al door andere sprekers is aangestipt. Afghanistan is een van de landen met de meeste landmijnen ter wereld. Dit was al het geval voor september vorig jaar en de situatie is sindsdien nog verslechterd. De aanwezigheid van landmijnen en UXO's - ongeëxplodeerde munitie - vormt een belangrijk obstakel voor economisch en sociaal herstel. Volgens schattingen raken er in Afghanistan iedere dag vijf tot tien mensen gewond door ontploffende landmijnen en liggen er in het land ongeveer 10 miljoen landmijnen. Wij zijn zeer ingenomen met het feit dat de Afghaanse interim-regering heeft besloten toe te treden tot het Verdrag van Genève dat het gebruik van antipersoonsmijnen verbiedt. De mijnen liggen echter nog steeds in de grond en de slachtoffers strompelen door de straten. Er is dringend behoefte aan een goed gecoördineerd en met voldoende financiële middelen uitgerust actieprogramma zodat de operaties voor mijnopruiming op zijn minst op het niveau van vorig jaar september kunnen worden hervat. Hiertoe is een gezamenlijke inspanning nodig met een duidelijke tijdslimiet, anders praten wij hier over tien jaar nog steeds over.
Er valt nog veel te doen in Afghanistan. Laten wij dat op de juiste manier doen, in goede samenwerking met de Verenigde Staten en de andere bondgenoten. Laten wij daarbij steeds voor ogen houden met welk doel wij daar zijn.
Fava (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, er moet nog veel worden gedaan voor Afghanistan. Deze resolutie kan een verstandige politieke bijdrage zijn. Ik wilde mijn aandacht evenwel toespitsen op drie punten. Ten eerste moeten wij ervoor zorgen dat de Verenigde Naties hun rol, verantwoordelijkheid en zichtbaarheid terugkrijgen. Bij de evaluatie van de resultaten van de interventie, bij de analyses die gemaakt worden om te beoordelen of eventueel nieuwe acties nodig zijn, schitteren de Verenigde Naties door afwezigheid. Vaak worden zij als pottenkijkers beschouwd en feitelijk buiten spel gezet. Dit unilateralisme doet de Afghaanse zaak geen goed, onder meer omdat wij terecht en oprecht twijfelen of wij president Bush wel blindelings en volledig kunnen vertrouwen. Zijn buitenlands beleid is wispelturig en wordt zelfs door zijn eigen regering in twijfel getrokken.
Ten tweede wijzen wij een tweesporenbeleid op het gebied van de mensenrechten van de hand. Wij willen dat alle beschuldigden een eerlijk proces wordt gegarandeerd, ongeacht hetgeen hen ten laste wordt gelegd. Wij dringen aan op eerbiediging van de internationale verdragen. Het kan best zijn dat enkele daarvan aan herziening toe zijn, maar dan moet men ze herzien en niet naast zich neerleggen. Wij willen dat alle beschuldigden garanties worden geboden. In het begrip mensenrechten komen geen uitzonderingen of bijvoeglijke naamwoorden voor: dat is de regel, een essentiële waarde die, nogmaals, geldt voor elke beschuldigde!
Ik heb nog een laatste opmerking, mijnheer de Voorzitter. Met deze resolutie vragen wij de Afghaanse autoriteiten dringend alles in het werk te stellen om recht te doen wedervaren en de waarheid aan het licht te brengen in de zaak van de in Afghanistan vermoorde journalisten. Ik zeg duidelijk: recht en waarheid. Wij willen niet alleen dat processen worden gehouden maar vooral ook weten waarom zoveel journalisten zijn vermoord. Dat wij te weten konden komen wat gaande was in Afghanistan was vooral te danken aan de journalisten die besloten hadden naar het land te gaan om van dichtbij verslag te kunnen uitbrengen van de oorlog. Vragen om rechtvaardigheid en de waarheid is het minst dat het Parlement kan doen voor degenen die het leven lieten bij het vervullen van hun plicht.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn tegen de resoluties over Afghanistan en tegen de gezamenlijke ontwerpresolutie, ondanks enkele pertinente punten daarin. Deze resoluties vormen namelijk een legitimatie van de interventie en de afslachting van het Afghaanse volk en zetten het licht op groen voor soortgelijke operaties in Irak of elders, waar de imperialisten dat maar goeddunkt. Wij zijn vooral ook verbolgen over de verschrikkelijk hersenspoeling die hiermee gepaard gaat. Men wil de volkeren er kennelijk van overtuigen dat de imperialisten het recht hebben tot optreden, bombarderen en doden, dat zij het recht hebben hele landen kapot te maken en daar regeringen aan de macht te brengen die naar hun pijpen dansen. Dat is in 1991 in Irak gebeurd, in 1974 op Cyprus, in 1993-1999 in Joegoslavië en elders.
Na de afschuwelijke aanslagen van de 11de september werd terreurbestrijding het voorwendsel om een meedogenloze aanval te openen op Afghanistan. Daar werden enorme verwoestingen aangericht en mensen massaal, bij duizenden, vermoord. Op volkomen willekeurige wijze werd beweerd dat deze aanslagen het werk waren van Bin Laden, geheim agent van de VS, van 'Al Qa'ida en de door de VS vertroetelde Taliban. De Amerikaanse minister van Defensie, Rumsfeld, beweerde dat voor dergelijke militaire operaties geen zekere bewijzen nodig zijn, en helaas gaan ook velen in deze zaal met die mening akkoord.
Blaire wond er minder doekjes om en zei dat de aanval op Afghanistan de morele grondslag moest leggen voor een aanval op Irak. De president van de VS verklaart nu heel cynisch dat zelfs indien Irak inspecteurs toelaat het probleem alleen kan worden opgelost met een oorlog, waarbij het hem niets kan schelen of er nieuwe slachtpartijen worden aangericht en Saddam nog steviger in het zadel komt te zitten. Voorwendsel voor een dergelijke, eventueel door de VN gezegende aanval zijn de massavernietigingswapens waarover het onmenselijk dictatoriaal regime van Saddam zou beschikken, alhoewel hiervoor geen enkel bewijs is. Degenen die dit voorwendsel gebruiken beschikken zelf echter over veel meer en veel destructievere wapens, en wel over heel de wereld verspreid. Zij dreigen ook met gebruik daarvan tegen China, Rusland en andere landen. Met andere woorden het regime van Bush is nog gevaarlijker en de volkeren moeten hun krachten bundelen om?..
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, er is nu een jaar verstreken sinds de tragische gebeurtenissen van 11 september die de directe aanleiding vormden voor de oorlog tegen Afghanistan. Deze oorlog is nu gelukkig in de fase van de zuivering, van het zoeken en vernietigen van restanten van het verfoeilijke Taliban-regime en zijn terroristische 'Al Qa'ida-bondgenoten. Niettemin gaat het in Afghanistan na de verpletterende nederlaag van Mullah Omar en de hopelijk definitieve verdwijning van Osama bin Laden nu duidelijk een stuk beter.
Meisjes gaan weer naar school, muziek en film zijn weer toegestaan en voetbal heeft de plaats ingenomen van openbare executies door ophanging. We hebben de succesvolle Conferentie van Bonn en de donorconferentie in Tokio gehad. De Loya Jirga is geopend door de ex-koning, die ik vorig jaar september in Rome heb mogen ontmoeten. Hij heeft nu de titel 'Vader van de het Volk' gekregen, omdat hij achter de schermen naarstig en onvermoeibaar heeft gewerkt om zijn volk te herenigen en een eind te maken aan het onderlinge gekibbel, met name tussen de verschillende Pasjtoen-stammen.
Er valt echter nog heel wat werk te doen voor ISAF, de internationale VN-vredesmacht in Kaboel. Twee ministers zijn vermoord en deze week was er een bomaanslag die vermoedelijk gericht was tegen de westerse troepen. Er zijn nog steeds grote problemen in de vorm van onderling vechtende krijgsheren, etnische tegenstellingen en een bloeiende drugshandel. Tot mijn ontzetting las ik dat de opiumproductie dit jaar was gestegen tot 3000 ton. Daarmee wordt de in Myanmar en Thailand geproduceerde 900 ton uit de Gouden Driehoek zelfs ruim overschreden. Wij zitten ook nog steeds met het probleem van de tamelijk wijdverspreide sympathie die in het naburige Iran voor het moslimterrorisme bestaat. Naar verluidt hebben sommige 'Al Qa'ida-strijders daar hun toevlucht gezocht. Anderen houden zich echter vrijwel zeker schuil in Pakistan, waar president Musharraf met veel moeite balanceert tussen samenwerking met het Westen en niet al te hard optreden tegen de binnenlandse terroristische Jihadstrijders, ondanks zijn beloftes om dat wel te doen. Deze groepen infiltreren in de Indiase deelstaat Kasjmir en veroorzaken daar veel chaos, hetgeen de kans op oorlog tussen de beide buurlanden, die beide over kernwapens beschikken, aanzienlijk vergroot. Het is duidelijk dat president Musharraf geen vreedzame verkiezingen wil in Kasjmir.
Pakistan werkt ook niet volledig mee met ISAF. Zo krijgen de ISAF-troepen geen toestemming van de Pakistaanse regering om het stammengebied langs de noordwestelijke grens binnen te gaan waar 'Al Qa'ida zich aan het hergroeperen is en een bedreiging vormt voor de regering en de georganiseerde samenleving in Afghanistan.
Het Westen moet nu bereid zijn om het VN-mandaat van de door Turkije aangevoerde ISAF-vredesmacht te verlengen tot na december en het uit te breiden tot de Afghaanse provincies. Alleen dan kan een eind worden gemaakt aan de macht van de krijgsheren en kan het gezag van de regering ook in de provincies worden gevestigd. Dit zijn belangrijke elementen van de wederopbouw van het land. Dan kunnen ook een nationaal leger en een nationaal politiekorps worden opgebouwd en kan aan dit straatarme land de hulp worden verstrekt waaraan het zo dringend behoefte heeft.
Helaas laat de in Tokio beloofde 1,8 miljard dollar voor de wederopbouw nog steeds op zich wachten. Tot nu toe is er alleen nog maar sprake van humanitaire hulp. De recente Operatie Mountain Sweep heeft nog slechts enkele wapendepots opgeleverd. Wij hebben nog een lange weg te gaan voordat dit mooie land weer het vreedzame, welvarende en gerespecteerde lid van de internationale gemeenschap is dat het in jaren zestig en zeventig van de afgelopen eeuw was.
Ik ben stellig van mening dat de Afghaanse regering een moratorium moet instellen op het gebruik van de sjari'awet met betrekking tot bijvoorbeeld het stenigen van vrouwen en het amputeren van ledematen. Zo zou zij laten zien dat Afghanistan een modern islamitisch land is dat de internationale verdragen eerbiedigt, de daarbij behorende verplichtingen nakomt en zich inzet voor een rechtspraak zonder wreedheid of schending van de mensenrechten. Ook moeten oorlogsmisdadigers worden opgepakt en berecht. Vluchtelingen die naar het Westen komen en die sympathiseren met terroristen of actief zijn geweest voor de Taliban of 'Al Qa'ida moeten worden teruggestuurd om zich daarvoor te verantwoorden.
Ik wens president Karzai en ex-koning Mohammad Zahir Shah van harte het allerbeste toe bij alle grote problemen die hun de komende maanden wachten. Meer in het algemeen gesproken hoop ik van harte dat Afghanistan weer een gerespecteerd lid van de internationale gemeenschap zal worden, zoals het dat vroeger ook was.
(Applaus van rechts)

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, fungerend voorzitter van de Raad, we wisten, en we hebben ervoor gewaarschuwd, dat het buitengewoon moeilijk zou zijn om de schade te herstellen die het fundamentalisme van de Taliban aan vrouwen heeft toegebracht. Nu blijkt dat vele langdurige inspanningen en speciaal op vrouwen gerichte programma's nodig zullen zijn om hun minimumrecht op persoonlijke onafhankelijkheid te herstellen.
Niettemin zijn er talrijke concrete acties die de Europese Unie kan stimuleren. Een daarvan is het voorstel voor een project voor vrouwen waarmee zij hun burkah kunnen omruilen tegen een rijbewijs, zodat zij hun recht op vrij verkeer kunnen uitoefenen en, als ze dat willen, dit kledingstuk - dat hen ernstig belemmert - kunnen inruilen tegen een auto en een rijbewijs. De Commissie dient een samenwerkingsproject op de rails te zetten waardoor de vrouwen in Afghanistan deze ruil kunnen doel: een burkah tegen een rijbewijs, auto inbegrepen.
Commissaris, vanochtend heeft u verteld over het zinvolle werk en de goede resultaten van de teams die actief zijn in Afghanistan. Ik zou u willen aansporen om dit bijzonder creatieve, innoverende project te ondersteunen: ruil burkah's tegen auto's voor de vrouwen in Afghanistan.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geen instellingen, geen industrie, een kapotte landbouw, ongelooflijke armoede en analfabetisme onder niet alleen vrouwen: dat is het gevolg van de oorlogen, de presentie van de Sovjet en de Taliban in Afghanistan. De verschillende culturele, sociale, religieuze en etnische groeperingen van de Afghaanse samenleving zijn absoluut niet geïntegreerd hetgeen de problemen waarmee de overgangsregering elke dag wordt geconfronteerd alleen maar ingewikkelder maakt.
Zoals reeds werd gezegd moet men, als men een dergelijk land wil regeren, niet alleen zorgen voor de noodzakelijke institutionele, en met name ook grondwettelijke hervormingen, maar ook snel de grondslag leggen voor een kredietstelsel, het onderwijs bevorderen, zorgen voor respect tussen de burgers en de etnische groeperingen, de steden en de infrastructuur herbouwen, het militaire leven scheiden van het burgerleven, een nieuwe industrie en landbouw verwezenlijken opdat het land het hoofd boven water kan houden in de gemondialiseerde wereld. Voor de overgangsregering is dit geen geringe uitdaging. Men moet op alle fronten gelijktijdig, snel, economisch en zo mogelijk met de betrokkenheid van de bevolking optreden. Dat is ongetwijfeld geen gemakkelijke taak zeer zeker als alles binnen zeer korte tijd moet geschieden. Karzai heeft overigens uitdrukkelijk verklaard te willen streven naar een stabiele vrede tussen de burgers, de etnische groepen, de geslachten en tijdens de twee jaar van zijn overgangsregering de fundamenten te zullen leggen voor de democratisering van het land.
Zoals commissaris Patten evenwel heeft gezegd, is de weg moeilijk begaanbaar. Met name de situatie van de vrouwen is, in weerwil van de verklaringen van Karzai, niet verbeterd. De alfabetisering van de vrouwen staat op een onvoorstelbaar laag niveau: slechts 6 à 7% in vergelijking met 39% tijdens de voorgaande situatie. Ook de nieuwe regering is wat dat betreft achteruit gegaan: enkele krijgsheren hebben een politieke rol gekregen in niet alleen de gedecentraliseerde overheid maar ook de regering van Kaboel. Zoals reeds werd gezegd is er nu nog meer censuur en lopen de vrouwen nog steeds met een burkah rond. De vrouwen zijn nog steeds volkomen gemarginaliseerd in met name het zuiden en het zuid-oosten.
De Unie moet meer inspanningen ondernemen om te voorkomen dat de gewekte hoop geheel de grond in wordt geboord en de huidige situatie met de grote ongelijkheden ernstige discriminatie en schendingen van de mensenrechten wordt vereeuwigd.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens is iedereen het erover eens is dat er de laatste acht maand veel verbeterd is in Afghanistan, en ik dank de leden voor dit debat. Niemand ontkent echter dat er nog steeds grote problemen zijn. Dat werd onder andere ook in sommige van de laatste interventies onderstreept.
Om te beginnen wil ik iets zeggen over de vermeende schendingen van de mensenrechten, onder andere met betrekking tot de recente vondst van massagraven in Noord-Afghanistan. De Raad vindt het belangrijk dat de Afghaanse regering en bevolking in het reine komen met het verleden en met de eventuele oorlogsmisdaden. Dit geldt uiteraard niet alleen voor de wandaden die het Taliban-regime heeft begaan. In dit opzicht is het positief dat president Karzai heeft beloofd de kwestie van de massagraven te zullen onderzoeken.
De VN spelen een centrale rol in de bijstandsverlening aan de Afghaanse regering op dit vlak en de EU zal uiteraard ook zoveel mogelijk hulp verlenen, onder andere via onze speciale afgevaardigde, de heer Vendrell.
Met betrekking tot de precaire veiligheidssituatie, vooral in de gebieden buiten Kaboel, ben ik van mening dat de meest realistische en toekomstgerichte optie erin bestaat de overgangsregering te helpen zodat ze zelf kan instaan voor de veiligheid, onder andere door steun te verlenen voor de opbouw van het leger en het politiekorps, voor programma's die de drugsproductie uitroeien, voor de vestiging van een goed werkend rechtssysteem en voor demobilisatie. Een aantal EU-lidstaten leveren op dit vlak bijzonder goed werk, bijvoorbeeld op het gebied van de mijnenopruiming waarover de heer van Orden het had. De vele antipersoonsmijnen zijn een constante bedreiging voor de burgerbevolking en bemoeilijken de economische opleving.
De Raad is zich bewust van de grote behoeften aan bijstand waarop vanuit verschillende hoeken werd gewezen. Die zijn misschien groter dan aanvankelijk werd aangenomen, onder andere wegens het groot aantal terugkerende vluchtelingen. Ik herhaal dat wij de Afghaanse bevolking een duidelijk vredesdividend moeten geven om de stabiliteit in het land te garanderen. Onze bijstand is ook een belangrijk instrument om de positie van de overgangsregering te versterken ten koste van de lokale krijgsheren. Ik kan u meedelen dat de voorzitter van de Raad op de bijeenkomst van de Raad Algemene Zaken in juli de lidstaten heeft herinnerd aan de beloften die ze op de conferentie van donorlanden in Tokio eerder dit jaar hebben gedaan in verband met stipte betaling, en gewezen heeft op de noodzaak deze na te komen.
Daarnaast werd de situatie van de vrouwen in Afghanistan door verschillende sprekers aangekaart. Het beleid van de EU was van meet af aan gericht op de verbetering van de rechten van de vrouw. Wij zullen deze doelstelling zowel in onze dialoog met de Afghaanse partners als in onze bijstandverlening verder nastreven. Zoals mevrouw Izquierdo Rojo opmerkte, is de doelstelling burkah's door rijbewijzen te vervangen. Ik ben het daar volledig mee eens en denk dat ook commissaris Patten daar nog iets zal over zeggen.
Als men de situatie in Afghanistan en de internationale inspanningen aan een algemene beoordeling wil onderwerpen, moet men de verhoudingen in het oog houden. Zoals velen hebben opgemerkt zijn er grote problemen in het land met betrekking tot de veiligheid, de drugsproductie en vooral de rechten van de vrouw. Vergeleken met de situatie van minder dan een jaar geleden zijn de gewone levensomstandigheden van de Afghanen echter enorm verbeterd. Men zou kunnen opperen dat het beneden alle verwachtingen is, maar ik persoonlijk ben een andere mening toegedaan. Rekening houdend met de omstandigheden was het ergste te vrezen. De EU en de lidstaten reageerden snel en royaal, zodra de mogelijkheid zich voordeed.
Duizenden Europeanen, soldaten, politiemannen, hulpverleners en ambtenaren doen hun uiterste best om Afghanistan er bovenop te helpen. Het is moeilijk, ondankbaar, gevaarlijk, en meerdere mensen hebben het met hun leven moeten bekopen. Wij moeten uiteraard altijd openstaan voor kritiek, maar de inzet van de moedige en geëngageerde mensen die geholpen hebben Afghanistan opnieuw als staat te vestigen, moet onze erkenning krijgen. De goede resultaten die nu al bereikt zijn, hebben wij aan hen te danken. Europa hoeft zich in Afghanistan over niets te schamen. Nu keren 100.000 Afghanen terug naar hun land. Weinigen krijgen bij ons asiel, omdat de meeste gebieden van Afghanistan nu veilig zijn. Op dit vlak is het belangrijk dat wij ons houden aan de Slotverklaring van Sevilla en een inspanning doen voor repatriëring. Dat zijn wij Afghanistan en de mensen die nu de moedige stap zetten om terug te keren, verschuldigd.
Patten
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe enkele kanttekeningen te plaatsen bij dit debat. Ten eerste ben ik blij met de lof voor het werk dat het personeel van de Commissie in Kaboel en in de rest van Afghanistan heeft verricht. Die waardering is volkomen terecht. Uit de opmerkingen over de International Security Assistance Force blijkt hoe belangrijk de rol van het leger is bij het verbeteren van de veiligheid. Ik weet zeker dat de lidstaten nota zullen nemen van wat een aantal parlementsleden heeft gezegd over de mogelijkheid de ISAF een grotere rol en een uitgebreider mandaat te verlenen. Als we willen dat het gezag van de overgangsregering het hele land bestrijkt, moeten we dat gezag zeker niet ondermijnen door de krijgsheren opnieuw ten tonele te voeren in het kader van de voortdurende campagne tegen 'Al Qa'ida en de Taliban. Het is van groot belang dat al onze steun uitgaat naar president Karzai en zijn team.
Ik wil nog drie andere punten naar voren brengen. Ten eerste wees mevrouw Maes ons erop hoe belangrijk het is dat we niet dezelfde fouten maken als na de terugtrekking van het Sovjetleger. We zijn niet bezig met wat spottend wel nation-building wordt genoemd of, zoals een vooraanstaand politicus het noemde, maatschappelijk werk. Ik kan maar een ding zeggen: het is jammer dat er in de jaren tachtig, na de terugtrekking van het Sovjetleger, niet meer maatschappelijk werk en nation-building heeft plaatsgevonden. Dan waren bepaalde excessen van de Taliban en de problemen waar we mee zijn geconfronteerd misschien zijn voorkomen. Het geachte parlementslid herinnert ons eraan dat de taak waar we onze schouders onder hebben gezet, een lange adem vereist. We zullen aanwezig moeten zijn in Afghanistan en we zullen vele jaren met Afghanistan moeten samenwerken. Het zal lang duren voor deze opdracht is voltooid.
Verschillende Parlementsleden - vooral vrouwelijke leden, hoewel het voor leden van mijn geslacht een net zo belangrijke kwestie zou moeten zijn - verwezen naar genderkwesties. We moeten ervoor zorgen dat deze kwesties in onze ontwikkelingshulp en ontwikkelingsprogramma's de gewenste prioriteit krijgen.
Mevrouw Izquierdo Rojo had het over rijbewijzen in plaats van burkah's. Ze kon helaas niet tot het einde van het debat blijven, maar ik zal het punt dat ze naar voren bracht onderzoeken en we zullen er zeker op toezien dat de delegatie waarover ze het had, de hulp krijgt die nodig is. Het is van bijzonder groot belang dat de leden van dit Parlement een bezoek aan Afghanistan brengen, zodat ze zelf zien wat daar aan de hand is en hun steun geven aan de eerste stadia van het democratische proces in dat land.
Dan wil ik me nu buigen over het ten uitvoer leggen van de in Tokio gedane beloften en toezeggingen. Zoals we hebben gezien in Kosovo, Oost-Timor en andere landen en samenlevingen die zich na een crisis herstellen, is het van groot belang dat de toegezegde hulp zo snel mogelijk ter plekke is. Niet alles verloopt naar behoren in Afghanistan. De heer Tannock zei dat tot nu toe alleen sprake was van humanitaire hulp, maar dat was ietwat overdreven. Zoals ik in mijn toespraak heb duidelijk gemaakt, hebben de Europese Commissie en andere instellingen wel degelijk reeds een aanzienlijke hoeveelheid steun voor de wederopbouw verleend. Met name het geld dat we beschikbaar hebben gesteld als begrotingssteun om de regering op de rails te krijgen - en wij hebben op dat vlak waarschijnlijk de meeste steun geboden - was snel ter plekke en is goed gebruikt.
Ik wil graag terugkomen op de opmerking van de heer Van Orden. Hij zei dat we ervoor moeten zorgen dat het geld weliswaar snel maar toch ook verstandig en transparant moet worden uitgegeven, omdat we rekening moeten houden met de Europese Rekenkamer en, hoe afschuwelijk ook, ter verantwoording kunnen worden geroepen door de Commissie begrotingscontrole of de Begrotingscommissie, en omdat we doordrongen moeten zijn van het belang van de Europese publieke opinie. Net als in het geval van de Palestijnse Autoriteit, waarnaar hij verwees, was het de Europese Commissie die er als eerste voor heeft gezorgd dat er hervormde en transparante financiële controles zijn ingevoerd. Wij hebben het voortouw genomen bij het hervormen van die financiële controles die iedereen nu steunt en hanteert. Zo ook in Afghanistan, waar de Europese Commissie voortdurend is blijven hameren op de dollarisering van de begroting, zoals we ook in Kosovo hebben gedaan. Wij waren zelfs de enigen die voor de dollarisering van de begroting pleitten. Met een redelijk blij gemoed hebben we genoegen genomen met andere regelingen in nauwe samenwerking met het Internationaal Monetair Fonds.
Ik ben het beu om steeds maar weer te moeten horen dat we lakser zijn dan wie dan ook als het gaat om het verlenen van steun aan andere landen en regeringen in crisissituaties. Alles bij elkaar krijgen we het voor elkaar sneller steun te bieden en wel op manieren die de meest kritische toetsing van dit Parlement en de Europese Rekenkamer zullen doorstaan. We moeten ook eens oog hebben voor wat we bereiken en niet alleen maar afgaan op wat de roddelpers over ons schrijft.
Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Van Orden biedt de commissaris zijn verontschuldigingen aan. Hij had om vier uur een afspraak maar hij zal het antwoord van de commissaris morgen in het verslag met veel belangstelling lezen.

De Voorzitter.
Ik heb zes ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement.

De Voorzitter.
Aan de orde is het gecombineerde debat over:
de verklaringen van de Raad en de Commissie - Voorbereiding van de vierde bijeenkomst Azië-Europa "ASEM 4" (Kopenhagen, 23/24 september 2002);
verslag (A5-0270/2002) van de heer Maaten, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie "Europa en Azië": een strategisch kader voor versterkte partnerschappen (COM(2001) 469 - C5-0255/2002 - 2002/2120(COS)).

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, de vierde topbijeenkomst tussen Europa en Azië, de ASEM-top, vindt over minder dan drie weken, op 23 en 24 september, in Kopenhagen plaats. Dit geeft de ASEM-samenwerking een belangrijke plaats in het Europees Azië-beleid.
De ASEM wordt, sinds de eerste top zes jaar geleden, gekenmerkt door een steeds ruimere en vruchtbaar wordende samenwerking op een aantal gebieden die van gemeenschappelijk belang zijn voor Europa en Azië. Er zijn meer dan 40 initiatieven genomen op de meest uiteenlopende gebieden, zoals het witwassen van geld, illegale immigratie, mensensmokkel, kinderwelzijn, mensenrechten, milieubescherming, uitwisseling van studenten, levenslang leren en internationale samenwerking. Het aantal bijeenkomsten is toegenomen. Tussen de topbijeenkomsten vinden jaarlijkse bijeenkomsten plaats van de ministers van Buitenlandse Zaken en de ministers van Financiën en Economische Zaken die de topbijeenkomsten moeten voorbereiden en ervoor moeten zorgen dat er in het ASEM-proces optimale resultaten worden bereikt.
Er wonen meer dan 2 miljard mensen in de ASEM-landen. Zij vertegenwoordigen samen meer dan de helft van de totale productie in de wereld. De Aziatische ASEM-landen vormen de op een na grootste handelspartner van de EU. Dit illustreert de betekenis van de ASEM en toont hoe belangrijk het is dat de samenwerking tussen beide regio's goed blijft en perspectieven biedt. Een geslaagde topbijeenkomst op het eind van deze maand is daarom een van de prioriteiten van het Deens voorzitterschap.
Evenals de drie voorgaande topbijeenkomsten is ASEM 4 opgesplitst in drie werkvergaderingen, een voor elk van de gebieden die het voorwerp van samenwerking zijn. Deze zijn: 1) de politieke dialoog, 2) de economische samenwerking en 3) sociale en culturele vraagstukken alsook onderwijsvraagstukken. Nieuw is dat daarnaast op de komende top een werklunch zal plaatvinden met de titel "de dialoog over de culturen en beschavingen".
De bedoeling is dat in de politieke dialoog de nieuwe internationale situatie na 11 september het uitgangspunt is. Dit houdt in dat we ons moeten buigen over de nieuwe uitdagingen van het veiligheidsbeleid, met name over de grensoverschrijdende georganiseerde misdaad die ons allen treft. In de eerste plaats willen wij nagaan hoe wij via de ASEM-samenwerking het internationaal terrorisme kunnen bestrijden, maar ook andere grensoverschrijdende dreigingen, zoals drugshandel, witwassen van geld en illegale immigratie, het hoofd kunnen bieden. Hiervoor is een ruime invalshoek noodzakelijk, waarbij gezocht dient te worden naar de oorzaken die een voedingsbodem voor extremisme en onverdraagzaamheid vormen. Zo moeten wij onder andere aandacht besteden aan armoedebestrijding en een betere toegang tot onderwijs. Om de daad bij het woord te kunnen voegen hopen wij de onderhandelingen te kunnen afsluiten met een verklaring over de samenwerking tussen Europa en Azië op het gebied van de internationale terrorismebestrijding. Dit moet gecombineerd worden met een samenwerkingsprogramma dat gebaseerd is op de bestaande ASEM-activiteiten op het gebied van de grensoverschrijdende criminaliteit.
In het kader van de politieke dialoog vindt er traditioneel een gedachtewisseling plaats over de ontwikkeling in de twee regio's. De recente ontwikkeling op het Koreaans schiereiland zal ongetwijfeld een van de onderwerpen zijn waarover ASEM 4, met het oog op de verzoening en de samenwerking, een verklaring zal afleggen. Andere thema's zouden de uitbreiding van de EU en de ontwikkeling van de samenwerking binnen ASEAN+3 kunnen zijn.
Wat de economische vraagstukken betreft zullen wij ons beperken tot de economische en financiële prioriteiten in het licht van de wereldwijde economische recessie, de gevolgen daarvan voor beide regio's en de samenwerkingsmogelijkheden om de situatie te verbeteren. De nu reeds ondernomen inspanningen ter bevordering van de handel, de investeringen en de economische samenwerking kunnen worden voortgezet met het streven naar de doelstellingen van de twee economische ASEM-actieprogramma's, het Trade Facilitation Action Plan (TFAP) en het Investment Promotion Action Plan (IPAP). Op de topbijeenkomst is ook een debat gepland over economische, financiële en monetaire integratie als groeifactor, alsook over de WTO-ontwikkelingsronde als een belangrijke voorwaarde voor een duurzame economische ontwikkeling. Het ASEM-proces komt ook van pas om de Ontwikkelingsronde van Doha kracht bij te zetten. De resultaten die in de Doha-ronde bereikt worden, zullen de mogelijkheid bieden de regionale samenwerking te versterken en de economische relaties tussen de EU en de Aziatische ASEM-partners te bevorderen.
De pogingen die de ASEM onderneemt om de barrières voor handel en investeringen af te schaffen zijn gegrondvest op voorstellen die eminente bedrijfsleiders uit de privé-sector hebben gedaan in het kader van het Asia-Europe Business Forum (AEBF). Dit forum ijvert onder andere voor een verbetering van de handelsbetrekkingen tussen Azië en Europa. Zijn jaarlijkse bijeenkomst wordt nu in Kopenhagen gehouden vlak voor de ASEM 4-top. Ik zal die bijeenkomst overigens voorzitten.
Op het derde gebied - de sociale, culturele en onderwijsvraagstukken - zal het belangrijkste thema worden gevormd door de maatregelen die nodig zijn om de onverwachte gevolgen van de globalisering op te vangen. De ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen, waaronder ook de samenwerking op het gebied van het onderwijs en het levenslang leren valt, zal hierbij ongetwijfeld een centrale plaats innemen. Het is de bedoeling ervoor te zorgen dat de economische groei gevolgd wordt door vooruitgang op sociaal gebied met de daarbij horende voorwaarden voor sociale stabiliteit. Als eerste stap in deze richting is een seminar hierover gepland. De besprekingen in de derde werkgroep zullen ook milieukwesties omvatten, waarbij nagegaan zal worden welke mogelijkheden de ASEM-partners hebben om hun samenwerking op het gebied van het milieu te versterken en uit te bouwen, ook na Johannesburg.
In de ASEM zijn talrijke beschavingen en culturen verenigd, dwars door alle geografische, etnische, religieuze en socio-economische barrières heen. Aldus kan het ASEM-proces bijdragen aan het scheppen van vertrouwen tussen de regio's. De ASEM is als bruggenbouwer tussen de Europese en Aziatische culturen en beschavingen een geschikt forum voor de broodnodige dialoog, nu het internationale terrorisme de wereld in tweeën probeert te delen. Daarom wordt op de ASEM 4-top de reeds door mij genoemde, informele werklunch georganiseerd, met de titel "de dialoog over de culturen en beschavingen". De bedoeling ervan is het wederzijds begrip tussen Europa en Azië te bevorderen. Als mogelijke thema's zie ik de rol van het onderwijs in het streven naar een beter begrip voor andere culturen en beschavingen, het belang van gelijke toegang tot informatie voor iedereen en de betekenis van nauwere contacten tussen de volkeren in Europa en Azië. Ik verwacht dat deze extra bijeenkomst het uitgangspunt zal vormen voor een permanente dialoog in de ASEM over de culturen en beschavingen.
Ik heb de overwegingen en aanbevelingen van de Commissie buitenlandse zaken in het verslag over de mededeling van de Commissie over een strategisch kader voor versterkte partnerschappen tussen Europa en Azië, dat het Europees Parlement op 16 juli 2002 heeft aangenomen, met grote belangstelling gelezen. In dit verband kan ik u meedelen dat de Raad de samenwerking tussen Europa en Azië binnen de ASEM verder wil ontwikkelen en beter wil uitrusten om de gemeenschappelijke uitdagingen beter aan te kunnen. Ik hoop dat wij de doelstellingen in het verslag van het Parlement, die ik steun, kunnen verwezenlijken.
Als voormalig lid van dit Parlement in de beginperiode van de Europese samenwerking - ik was voorzitter van de delegatie met Japan - moet ik zeggen dat de evolutie indrukwekkend is. Ik dank het Parlement voor zijn belangstelling en de persoonlijke contacten die er tussen de leden van dit Parlement en de Aziatische parlementen zijn ontstaan. Die zijn van onschatbare waarde en het voorzitterschap vindt het verslag van het Parlement over de ASEM-samenwerking daarom belangrijk.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, het debat van vandaag komt als geroepen. Er ligt een uitstekend verslag voor ons. Ik weet dat de geachte afgevaardigden begrijpen wat ik bedoel als ik zeg dat dit onderwerp mij buitengewoon interesseert. Het debat vindt plaats één jaar nadat de 'Azië-strategie' van de Commissie in 2001 verscheen en één week voor de eerste gedenkdag van de aanslagen in New York en Washington. Tot slot vindt, zoals reeds is opgemerkt, dit debat plaats vlak voordat 26 Europese en Aziatische leiders in Kopenhagen bij elkaar komen voor de vierde ASEM-top.
Dit zijn de belangrijkste punten van mijn korte presentatie van vandaag en ik zal ze in die volgorde nader behandelen.
Ten eerste: het strategisch kader voor versterkte partnerschappen van 4 september 2001 volgde op ons eerste uitgebreide document van 1994, getiteld een 'Nieuwe Azië-strategie'. Daarin wordt erkent dat de nieuwe betrekkingen tussen Azië en Europa het stadium van de 'hulp en handel' voorbij zijn. Het strategisch document uit 2001 is dus een weerspiegeling van het toegenomen belang van de politieke dialoog tussen de Europese Unie en Azië.
De ongekende mondialisering is ook van invloed geweest op de ontwikkelingen in beide regio's. Wij willen graag een partnerschap op voet van gelijkheid met Azië, een partnerschap dat is gebaseerd op vier kernpunten: ten eerste de erkenning van de grote culturele, politieke en geografische diversiteit binnen Azië; ten tweede de versterking van de politieke en economische aanwezigheid van de Europese Unie in de regio; ten derde een betere coördinatie van de economische, politieke, sociale en culturele elementen in onze strategie en ten vierde de erkenning van het belang van de Aziatische landen als politieke partners van de Europese Unie. Van dit laatste punt worden wij ons goed gewaar tijdens de huidige onderhandelingen over de internationale handel.
We zijn ons terdege bewust van de bezorgdheid van het Parlement over de bescherming van de mensenrechten en de democratisering, over goed bestuur en de rechtsstaat in Azië en elders. Daarom is een constructieve betrokkenheid, zoals onze mensenrechtendialoog met China, zo belangrijk voor de Commissie.
Ook delen we de zorg van het Parlement over de voortdurende spanning in de Straat van Taiwan, en hebben we nota genomen van de standpunten van het Parlement over onze betrekkingen met Taiwan. Hoewel het 'één China'-beleid van de Europese Unie formele betrekkingen met Taiwan onmogelijk maakt, moeten we erkennen dat Taiwan een belangrijke economische partner voor de Europese Unie is. Taiwan is onze op twee na grootste partner in het gebied van Azië en de Stille Zuidzee. Daarom zullen we onze dialoog met de regering van Taiwan op economisch en ander gebied voortzetten en waar nodig intensiveren. Zoals het Parlement weet is de Commissie ook van plan zeer binnenkort, waarschijnlijk rond het eind van dit jaar, een kantoor in Taipei te openen. Bovendien steunen we de deelname van Taiwan aan internationale organisaties en processen, voor zover dit verenigbaar is met de status van Taiwan.
Natuurlijk is zowel in de Raad als in het Parlement gedebatteerd over de strategie na de afschuwelijke gebeurtenissen van 11 september, die sindsdien van grote invloed zijn geweest op het beleid en de activiteiten.
Deze invloed is het duidelijkst meetbaar in ons beleid jegens Afghanistan, waarover we in dit Parlement zojuist vrij uitgebreid hebben gedebatteerd.
We zijn nog slechts enkele dagen verwijderd van de ASEM 4-top in Kopenhagen. Naast de reguliere ASEM-vergaderingen van de ministers van Buitenlandse Zaken en Financiën, waar binnenkort een vergadering van ministers van Economische Zaken in Denemarken bij komt, hebben we verschillende ministersvergaderingen over het milieu en de migratieproblematiek gehad. Deze vergaderingen hebben diverse concrete initiatieven opgeleverd die tijdens de top zelf door de regeringsleiders zullen worden onderschreven.
De ministers hebben de hoofdonderwerpen genoemd die tijdens de top zullen worden besproken. Ik hoop dat de eerste aanzet van de ministers van Buitenlandse Zaken wordt opgevolgd zodat de besprekingen minder formeel en met minder vooringenomenheid zullen worden gevoerd.
Een van de grote voordelen van de ASEM is dat ze een gelegenheid biedt leiders afkomstig uit diverse culturen en beschavingen en uit landen in verschillende ontwikkelingsstadia bijeen te brengen en aldus kracht te ontlenen aan de eenheid in diversiteit. Zoals al eerder is opgemerkt, zullen de leiders voor het eerst in een besloten vergadering gaan spreken over de dialoog tussen de culturen en beschavingen.
Azië - en dit is de grootste understatement die ik in tijden heb gemaakt - is een bijzonder groot gebied en daarom zijn wij niet voor één uniform beleid. In ons laatste beleidsdocument hebben we Azië in vier subregio's verdeeld: Zuid-Azië, Zuid-Oost-Azië, Noord-Oost-Azië en Australië/Oceanië. Specifieke beleidsstappen zullen in het gemeenschappelijk kader worden ondernomen.
Azië is dus bijzonder belangrijk voor de Commissie. Onze aanpak bestaat uit drie basiscomponenten. Een ervan betreft de definitie van Azië als dusdanig, aangezien de geografische, culturele, politieke en andere concepten op uiteenlopende wijze worden gedefinieerd. De tweede component is de kwestie van wat onder onze 'Azië-strategie' valt, hetgeen al sinds de verschijning van deze strategie een onderwerp van discussie is, en tot slot hebben wij de uitbreiding van het ASEM-partnerschap waarover zich een discussie aan het ontwikkelen is.
Wat dit laatste punt betreft herinneren de Parlementsleden zich wellicht dat in het kader van de samenwerking tussen Azië en Europa in 2000 het tweeledig consensusbeginsel werd geïntroduceerd. Dit betekent dat een besluit over nieuwe deelnemers pas kan worden genomen als er sprake is van een consensus tussen alle partners en een kandidaat de steun van zijn eigen regio heeft.
We zijn ons er terdege van bewust dat vele leden zich hebben uitgesproken voor uitbreiding van de ASEM met andere partners in Azië. Op het niveau van de ministers van Buitenlandse Zaken van de ASEM hebben we reeds afgesproken dat de consolidatie van de ASEM en de uitbreidingskwestie aan de orde zullen worden gesteld tijdens de volgende top van Hanoi in 2004. Dat was een verstandig besluit. We zullen de tijd tot de volgende top niet alleen nodig hebben om de ASEM voor te bereiden op meer deelnemers, maar ook om een uiterst zorgvuldige agenda voor die bijeenkomst op te stellen. Het is van belang kwesties met een toegevoegde waarde voor de ASEM te kiezen om overlappende agenda's te voorkomen. Het is dus van belang dat we definiëren wat er bilateraal, regionaal of multilateraal aan de orde moet worden gesteld. In regionaal verband moeten we ervoor zorgen dat de ASEAN, het ARF en de ASEM zich buigen over die kwesties waarvoor zij het best zijn toegerust.
We zullen tijdens de voorbereidingen van de top van Hanoi waarover ik het had, rekening houden met de voorstellen van het Parlement en ik kan de geachte afgevaardigd verzekeren dat we grote aandacht zullen blijven schenken aan dit veelomvattend verslag.
Tot slot zou ik nog drie punten willen noemen. We hebben onze toenemende zorg over Azië tot uiting gebracht met de veranderingen die we het afgelopen jaar hebben doorgevoerd in onze externe diensten. Het Parlement weet dat we alleen nieuwe delegaties kunnen openen als we bestaande delegaties sluiten of de omvang ervan beperken. Het Parlement houdt om begrijpelijke redenen strak vast aan het gestelde maximum aantal delegaties over de hele wereld. Het Parlement weet ook dat het sluiten of het reduceren van een kantoor in de regel meer publiciteit oplevert dan het openen van een nieuw kantoor. Ondanks de politieke problemen waarmee we te maken hebben, worden er de komende maanden nieuwe delegaties geopend in Maleisië, Singapore, Cambodja, Laos en Nepal en een nieuw kantoor in Taiwan. Het Parlement weet dat dit in een klimaat waarin dit soort zaken nu eenmaal niet razendsnel kunnen worden gerealiseerd, een behoorlijk resultaat is en een bewijs van de prioriteit die Azië voor ons heeft.
Ten tweede blijf ik erbij dat we niet genoeg aandacht voor Zuidoost-Azië hebben gehad en dat ons beleid ten aanzien van deze regio onvoldoende samenhang heeft.
Vóór 1997 stortten Europese bedrijven, banken en andere belanghebbenden zich met overdreven enthousiasme op Zuid-Oost-Azië. Vermoedelijk werden zij in vele gevallen aangemoedigd door de verhalen over economische wonderen in Azië. Het probleem sinds 1997 is dat veel te veel van hen zich weer uit Zuid-Oost-Azië hebben teruggetrokken en geen realistische kijk hebben op wat daar nog steeds wordt en kan worden bereikt. Ik hecht er veel belang aan dat er een sterker samenhangend Europees beleid ten aanzien van Zuid-Oost-Azië wordt ontwikkeld en ik geef dat punt een hogere prioriteit. Volgend jaar komt de Commissie met een mededeling waarmee zal worden getracht onze handelsbetrekkingen en onze commerciële, ecologische, economische en politieke betrekkingen met Zuid-Oost-Azië in een zinnige context te plaatsen. Het belang van Indonesië in ons politieke en economische leven moet bijvoorbeeld worden onderstreept bij de vorming van een beleid met meer helderheid en samenhang.
Mijn laatste punt betreft een regio waar we blijk hebben gegeven van ons vermogen steun te bieden en waar we een niet onbelangrijke rol kunnen spelen, namelijk het Koreaanse schiereiland. Ik ben er stellig van overtuigd dat het beleid van president Kim Dae-Jung juist is. Het is zeer belangrijk dat wij een ondersteunende rol vervullen - misschien niet zo'n belangrijke rol als de Verenigde Staten, China en Japan maar desalniettemin een belangrijke rol - als het erom gaat de verzoeningspogingen op het Koreaanse schiereiland aan te moedigen en Noord-Korea ertoe aan te zetten zich bij de rest van de wereld aan te sluiten. We moeten voortbouwen op de fundering die in die regio is gelegd. Dit is slechts een indicatie van de manier waarop wij ons Azië-beleid beter gestalte kunnen geven, zonder ijdelheid en zonder enige overdrijving van onze mogelijkheden. De voorwaarde daarvoor is evenwel dat wij ons concentreren op de gebieden waar we onszelf echt kunnen doen gelden, en dat is precies wat we van plan zijn.
Maaten (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe te beginnen met een compliment aan de Europese Commissie. Het stuk van de Europese Commissie, haar visie op de relaties tussen de Europese Unie en Azië waarover mijn verslag gaat, is duidelijk, coherent en ademt begrip uit voor de situatie waarin Azië zich bevindt, en daar is ernstig behoefte aan. Eén van de tekorten in de relatie tussen Europa en Azië is volgens mij de minimalistische en onsamenhangende benadering door de Raad, met name door de ministers van Buitenlandse Zaken tot dusverre. Een dieptepunt was volgens mij de flinterdunne bijdrage van onze ministers aan de ASEM 3-bijeenkomst in Seoel, die in schril contrast stond met de bijdrage van de Europese Commissie aldaar. Dat kan niet langer. Iedereen die er het laatste jaar met zijn hoofd bij is geweest, weet dat er ferme en concrete stappen moeten worden gezet, want dat vereisen de uitdagingen waar Azië en Europa voor staan. Stappen die verder gaan dan sterke economische samenwerking - waarvan ik overigens een zeer groot voorstander ben - en die verder gaan dan window dressing en de eeuwige symboliek die voor beleid moet doorgaan. Ik ben dan ook blij met de aankondiging van de commissaris dat er binnenkort een strategie inzake Zuid-Oost-Azië komt, want dat is inderdaad het ontbrekende stuk in de puzzel.
Voorzitter, voor welke uitdaging op het terrein van de mensenrechten men staat, kan ik u gemakkelijk illustreren als ik een blik op de dagelijkse praktijk werp. In oktober vorig jaar heb ik dit parlement bericht over het geval van de heer Bin Vinh Trinh in Vietnam. De heer Trinh had na een langdurig verblijf in het buitenland investeringen gedaan in zijn vaderland en onder valse voorwendselen werd hij vastgezet en werden zijn bezittingen in beslag genomen. Een dramatische gebeurtenis voor hem en zijn familie, maar vooral ook een zeer negatief signaal voor mogelijke investeerders in Vietnam.
Inmiddels zijn we een jaar verder. Enige vooruitgang is geboekt, maar lang niet genoeg. Trinh heeft zijn bezittingen nog niet terug en degenen die hem vals beschuldigden zijn nog steeds niet berecht. Nu is de Europese Unie de grootste donor van Vietnam, maar er ontbreekt een parallelle focus op de naleving van de mensenrechten. Dat maakt het beleid onsamenhangend en zo schiet het zeker tekort op één van de terreinen waarop Europa zich altijd zo laat voorstaan. Niet zonder reden heeft de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties onlangs nog gewezen op een groot aantal misstanden op het gebied van de mensenrechten in Vietnam. Ook andere Aziatische landen ontsnapten niet aan de veroordeling van die VN-commissie, denk maar aan Cambodja of Noord-Korea. Het voert te ver om al die landen nu één voor één op te noemen maar het punt moge duidelijk zijn. Naleving van de mensenrechten en daarbij bijvoorbeeld ook de bescherming van de investeerders kunnen niet los worden gezien van de economische samenwerking. Het één heeft invloed op het ander en het ander op het één.
Voorzitter, de Europese Unie beschouwt zich niet alleen als beschermer van de mensenrechten, maar ook als ondersteuner van democratiseringsprocessen en jonge democratieën over de hele wereld. Overal? Neen, Voorzitter, niet overal. Verbazingwekkend genoeg is er een jonge democratie in Azië die niet op steun hoeft te rekenen en dat is Taiwan. De manier waarop Europa, waarop onze Raad met dit land omgaat is hypocriet. Ik kan het niet anders zeggen. Taiwan is een bloeiende democratie waarmee we goede economische banden hebben. Om een voorbeeld te geven: vorig jaar kon president Shui-bian Chen zijn vrijheidsprijs van de Liberale Internationale in dit parlement niet in ontvangst nemen omdat hij geen visum kreeg, terwijl tegelijkertijd vertegenwoordigers van de Volksrepubliek China doodleuk het hele continent afreisden. We kennen hier allemaal het democratische gehalte van het regime in Beijing. Dat Saddam Hoessein en Robert Moegabe geen visum krijgen, is volstrekt begrijpelijk, maar een gekozen leider van een democratisch land uitsluiten voor een privé-bezoek, dat is toch zeer bizar. Geen enkele lidstaat wenste de liberaal-democratische gast een visum te geven en de Raad liet zich van zijn slapste kant zien door geen vinger uit te steken. Ik juich daarom de plannen van de Commissie om een kantoor in Taipei te openen van harte toe. Ik doe dit trouwens ook voor andere Aziatische landen. Commissaris, u vroeg om lof. Ik bedien u hierbij op uw wenken.
Na de onvriendelijke woorden die ik over de Raad heb gesproken wil ik mijn goede vriend, minister Haarder, toch zeggen dat ik blij was met hetgeen hij zei over de voorbereiding van ASEM 4. Wat hij zegt wekt vertrouwen. Een alomvattende en serieuze benadering van ASEM 4 was noodzakelijk en ik hoop dat hij daarvoor ook daadwerkelijke ondersteuning krijgt in de Raad. Economische samenwerking - ik denk aan investeringen door het midden- en kleinbedrijf - maar ook politieke dialoog en uitwisselingen - de minister heeft het hele rijtje opgenoemd - zijn van groot belang.
Ter afronding, Voorzitter, het is niet alsof we in de dagen van Rudyard Kipling leven, die opmerkte: oost is oost en west is west en nimmer zullen die elkaar tegenkomen. Ook in Azië staat de democratische rechtsstaat centraal. Er is geen Aziatisch model voor, overigens ook geen Europees model. Daarom wil ik u ten slotte de woorden van een bekende Azië-deskundige in herinnering brengen, die ongeveer een viertal jaar geleden zijn opgetekend in zijn boek over China en Hongkong. Ik citeer: het is absurd om te beredeneren dat er een fundamenteel verschil is tussen de persoonlijke normen en morele principes van Aziaten aan de ene kant en Europeanen en Amerikanen aan de andere kant. Fatsoen is fatsoen in oost en west. Wijze woorden, commissaris Patten, die niets aan waarheid hebben ingeboet.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de rapporteur.
Ik vraag het Parlement er rekening mee te houden dat we krap in de tijd zitten. Voor de samenhang van het debat zou het beter zijn als we dit niet hoefden op te splitsen tussen nu en de vergadering van vanavond. Ik zou de geachte afgevaardigden dan ook willen verzoeken niet al te zeer uit te weiden en te proberen tijd te besparen zodat we een samenhangend debat kunnen voeren en dit voor half zes kunnen afronden.

Jarzembowski (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, beste Berthel, geachte commissaris, om te beginnen ben ik verheugd dat zich onder de toeschouwers op de tribune zowel diplomaten uit de Volksrepubliek als afgevaardigden van het vrij gekozen Taiwanese parlement bevinden. Het doet mij veel deugd dat vertegenwoordigers van beide zijden van de zee-engte vandaag ons debat bijwonen.
Mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, namens de Fractie van de Europese Volkspartij mag ik vaststellen dat wij uw verklaringen over de voorbereiding van de vierde bijeenkomst betreffende het ASEM-proces met enthousiasme begroeten. Ik geloof dat uw verklaringen onmiskenbaar aantonen dat zowel de Raad als de Commissie zich zorgvuldig en met overgave op de ASEM IV-bijeenkomst hebben voorbereid.
Ik verzoek u over het volgende punt iets naders te zeggen. Ondanks het grote aantal thema's dat besproken moet worden - de voorzitter sprak al over de grote hoeveelheid onderwerpen - zou mijn fractie graag zien dat de staatshoofden en regeringsleiders concrete maatregelen formuleerden, met concrete tijdschema's en concrete doelstellingen. Op de ASEM 3-top zijn zo ongeveer alle problemen die er in de wereld zijn op het gebied van de economie, de cultuur, de politiek, het onderwijs, enzovoort, de revue gepasseerd. De burgers vragen zich echter af of al die besprekingen ook nog iets hebben opgeleverd. Vandaar dat wij de voorkeur geven aan minder plannen voor een nauwere samenwerking tussen Azië en Europa, als ze maar concreet zijn.
Staat u mij toe uit de talrijke onderwerpen die werden genoemd er slechts drie uit te lichten, drie vraagstukken waarbij, naar het Europees Parlement hoopt, concrete vooruitgang kan worden geboekt door de staatshoofden en regeringsleiders van Europa en Azië.
Ten eerste: het opstarten van een bijzonder toenaderingsproces tussen beide culturen. Juist met het oog op de herdenking van de verschrikkelijke gebeurtenissen op 11 september, nu bijna een jaar geleden, moeten Europa en Azië ondanks al hun historische, culturele en religieuze verschillen, in het belang van de wereldvrede, datgene benadrukken waarin zij gelijk zijn en wat hen bindt en daaraan conclusies verbinden. Wat deze politiek-culturele dialoog betreft verwachten wij dat er een concreet beginpunt wordt afgesproken.
Ten tweede: concrete resultaten in de bestrijding van het terrorisme op zee als specifiek onderdeel van de strijd tegen terreur - als Deen zal Bertel Haarder dit goed begrijpen. Het komt regelmatig voor dat onze schepen tussen Azië en Europa in bepaalde zee-engtes ten prooi vallen aan piraterij. Het is moeilijk aan de mensen uit te leggen dat wij in de hele wereld het terrorisme kunnen bestrijden terwijl wij niet in staat zijn op te treden tegen terroristen die op zee onze schepen overvallen en de bemanning in gevaar brengen of doden!
Ten derde: het migratieprobleem. Aan de voorzitter van de Raad, die niet alleen voor Europese zaken maar ook voor immigratie verantwoordelijk is, hebben wij een goede partner. Hij zal gedurende het ASEM 4-proces zorgen voor concrete besluiten in het kader van een betere samenwerking ter bestrijding van illegale migratiebewegingen tussen Azië en Europa.
Nu een paar woorden over het verslag van onze gewaardeerde collega Maaten, dat uiteraard van zeer hoog niveau is. Door tijdgebrek kan ik er slechts vijf aspecten uitlichten.
Commissaris Patten, u hebt erop gewezen dat de kwestie van de uitbreiding van de deelnemers aan het Azië-proces onderworpen is aan het consensusbeginsel. U hebt echter wel begrepen dat het Parlement u graag wil aanmoedigen om met het oog op ASEM 4 en de voorbereiding van de conferentie van Hanoi een en ander met de Aziatische landen te bespreken. Het gaat om het motto "Wij breiden ons uit van 15 naar 20 landen." Wij Europeanen hechten er grote waarde aan dat Azië werk maakt van de opname van met name landen als India en Taiwan in het Azië-proces. U sprak zelf al over de bijzondere rol van India en Taiwan. Ik ben van mening dat wij een lans moeten breken voor acceptatie van die beide landen.
Wij geven volledige steun aan de reeds door u ondernomen politieke inspanningen voor de mensenrechtendialoog. Ik geloof dat juist uit de prille mensenrechtendialoog met de Volksrepubliek China is gebleken dat beide zijden zich momenteel bewust zijn van het universele karakter daarvan. Wij moeten een punt zetten achter het gekrakeel over de vraag of er sprake is van Aziatische of Europese mensenrechten. Mensenrechten zijn universeel en op die basis dienen wij de dialoog voort te zetten.
Tegenover de voorzitter van de Raad en de vertegenwoordiger van de Commissie zou ik willen verklaren dat Europa zich best wat meer zou mogen inzetten voor het voorkomen en oplossen van conflicten. De regionale veiligheid is van cruciaal belang voor de hele wereld. Mede om die reden dienen wij op constructieve wijze steun te verlenen aan de politieke dialoog tussen de Volksrepubliek China en Taiwan op basis van de democratie en het zelfbeschikkingsrecht, de eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat.
Daarnaast moeten wij trachten een bijdrage te leveren aan de verbetering van de gespannen betrekkingen tussen India en Pakistan. In dat kader is de bescherming van niet alleen culturele maar ook christelijke minderheden in de regio van bijzonder belang.
Wij zijn bijzonder verheugd dat de vertegenwoordiger van de Commissie, de heer Patten, heeft gesproken over de op handen zijnde instelling van een delegatie in Maleisië, Singapore, Taiwan, Cambodja, Laos en Nepal. Hiermee gaat voor het Europees Parlement een lang gekoesterde wens in vervulling. Op dit continent is de helft van de wereldbevolking woonachtig en het is dan ook van belang dat wij daar aanwezig zijn met een sterkere vertegenwoordiging. U kunt hier rekenen op onze steun!
Staat u mij toe een licht kritische noot te laten horen. Wij hebben wel de mond vol over de grote betekenis van de betrekkingen tussen Azië en Europa, maar als ik het goed heb is voor de topconferentie tussen de Europese Unie en China, die binnenkort in september plaatsvindt, maar één dag uitgetrokken. Zou het niet beter zijn als de staatshoofden en regeringsleiders meer tijd zouden nemen om wat meer diepgang te brengen in de dialoog? Gezien het belang van het land en het continent zou dat mijns inziens een goede zaak zijn.
Ford (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij met de mededeling van de Commissie 'Europa en Azië: een strategisch kader voor versterkte partnerschappen' en het verslag van de heer Maaten, waarmee wij hem van harte feliciteren.
In het verleden hebben we Azië te vaak verwaarloosd en ons meer op andere regio's in de wereld gericht, maar Azië is de regio waar het grootste deel van de wereldbevolking woont. We zijn blij dat zowel in het verslag als in de mededeling van de Commissie wordt erkend dat we niet alleen handels- en economische betrekkingen met Azië moeten aangaan, maar ook betrekkingen op andere gebieden. Bijvoorbeeld: culturele uitwisselingen, met name tussen Europa en de gematigde islamitische staten in Azië; justitie en binnenlandse zaken met het oog op de strijd tegen het terrorisme, de drugshandel en de georganiseerde misdaad, mits een mondiale dimensie voorhanden is; milieubeleid, aangezien Europa en Azië met dezelfde gevaren van vervuiling en ecologische degradatie worden geconfronteerd; veiligheidsbeleid, aangezien met de voortschrijdende mondialisering een crisis op het Koreaanse schiereiland - zoals commissaris Patten opmerkte - de vrede en stabiliteit van de hele wereld in gevaar zou brengen. Daarom ook is de Europese Unie betrokken bij het KEDO-proces.
Het verheugt ons derhalve dat enkele Aziatische landen hun stemmen verheffen en bundelen in de ASEAN en andere regionale fora. Het verheugt ons eveneens dat het ASEM-proces en de daaraan parallel lopende parlementaire dialoog in het kader van de ASEP worden verbreed. Ik heb mogen deelnemen aan de eerste ASEP-bijeenkomst van 1996 hier in Straatsburg en de tweede ASEP-bijeenkomst van vorige week in Manilla, waar we een eensluidend standpunt hebben bereikt over terrorisme, milieu en mensenrechten voor vrouwen en kinderen. Duitse, Spaanse, Belgische en Italiaanse afgevaardigden van het Europees Parlement waren het met hun collega's uit China, Japan, Korea en de Filippijnen erover eens dat Kyoto dient te worden geratificeerd, de VN de basis moet zijn voor de wereldwijde strijd tegen het terrorisme, positieve actie nodig is om de discriminatie van vrouwen aan te pakken, en met vakbonden en andere vertegenwoordigers van de burgermaatschappij moet worden samengewerkt om kinderarbeid te bestrijden. Het fundamentele probleem is armoede. Honderden miljoenen mensen, met name in Azië, moeten rondkomen van minder dan één euro per dag.
We hopen dat het Parlement het eens is met het voorstel dat ik en andere parlementsleden hebben ingediend om de ASEP 3 begin 2004 hier te laten plaatsvinden.
In grote lijnen steunen we het verslag van de heer Maaten. Mijn enige kritiek is dat er een poging is gedaan het verslag te kidnappen voor rekening van de Taiwan-lobby. Natuurlijk hebben de Parlementsleden het volste recht dit te doen, maar we moeten wel beseffen wat wij moeten goedkeuren. Ik wijs de leden op de bepalingen van artikel 9, lid 1, bijlage I, artikel 1 van het Reglement over de belangenverklaringen.
Ik heb namens de socialistische fractie amendementen ingediend in een poging deze storende discrepanties op te heffen. Natuurlijk moeten we Taiwan erkennen als een van de belangrijkste handelspartners van de EU, maar er wordt meer van ons gevraagd. Als we onze steun voor het 'één China'-beleid dat we in het verleden hebben gevoerd, willen intrekken, moeten we dat openlijk doen en niet stiekem via paragraaf 35 over de WHO. Het lidmaatschap van de wereldgezondheidsorganisatie is voorbehouden aan landen. Als we het lidmaatschap van de WHO eisen voor Taiwan, erkennen we het als land en verlenen we het een onafhankelijkheid die zijn eigen regering niet eens heeft gevraagd. Ook zie ik niet in waarom de PPE-DE-Fractie, als zij er werkelijk vóór is de president en hoge regeringsfunctionarissen van Taiwan het fundamentele recht op bewegingsvrijheid te verlenen, dit wil beperken tot privé-bezoeken in plaats van dit open de laten. Als ze bij haar standpunt blijft, moeten we wel concluderen dat dit slechts een voorwendsel is om een politiek proces in gang te zetten waarover wij nog geen overeenstemming hebben bereikt.
Met deze voorbehouden steunen wij het verslag.

Andreasen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Maaten voor zijn mooi verslag over dit zeer verstrekkende onderwerp. Azië beslaat niet alleen een enorm gebied maar wordt eveneens gekenmerkt door grote economische, politieke en religieuze verschillen, waardoor het een grote uitdaging is om alles in een verslag onder te brengen. Maar het is gelukt. Ik zal slechts op een aantal punten ingaan.
Aan de vooravond van de ASEM-top in Kopenhagen moeten wij duidelijk maken dat wij de relaties tussen de EU en de ASEM-landen, en Azië in het algemeen, verder willen ontwikkelen en uitbouwen. In de eerste plaats willen wij de strijd voor de eerbiediging van de democratie en de mensenrechten in Azië steunen. In het kader van de wereldwijde bestrijding van terrorisme is het ook belangrijk dat de EU goede bondgenootschappen met de Aziaten sluit. Een harmonieuze verhouding tussen de EU en Azië moet ook steun betekenen voor de markteconomie, voor duurzame ontwikkeling en welvaart in Azië. Als we even terugkeren in de geschiedenis en naar de voorbeelden van Japan en Taiwan kijken, wordt al snel duidelijk dat democratie, markteconomie en respect voor de mensenrechten de juiste richting aangeven. Het verheugt mij natuurlijk dat zowel China als Taiwan nu lid zijn van de Wereldhandelsorganisatie en dat de EU binnen een jaar een kantoor in Tapei zal openen, zoals de commissaris heeft bevestigd. Taiwan is de elfde grootste handelspartner van de EU en bijgevolg een zeer belangrijke partner. Met het risico dat de heer Ford mij met de vinger wijst, wil ik toch mijn spijt uitdrukken dat Taiwan niet aan de ASEM-top kan deelnemen, al was het maar als waarnemer. Ik betreur eveneens dat Taiwan geen lid is van de Wereldgezondheidsorganisatie, zelfs niet als waarnemer. Ik ben van mening dat alle democratieën ter wereld een plaats in de internationale instellingen moeten kunnen innemen.
Modrow (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, het onderhavige verslag van de heer Maaten kan in grote lijnen rekenen op mijn instemming. Wel zou ik een aantal problemen willen aanstippen. Ten eerste mogen wij in al onze besprekingen over Europa en Azië, Rusland niet vergeten. Alle aan de orde zijnde vraagstukken raken rechtstreeks de belangen van Rusland als grote euraziatische macht. Dat is recent nog gebleken in de kwestie Korea. De Siberië-reis van de Noord-Koreaanse president verdient aandacht, evenals de plannen voor de aanleg van een spoorlijn over het grondgebied van Noord- en Zuid-Korea.
Voor degenen die het probleem bekijken met de vertroebelde blik van de VS, en Rusland en China niet de rol toekennen die zij verdienen, zal het zeer moeilijk worden om een uitweg te vinden uit de huidige problematiek.
Ten tweede gaat een Azië-beleid waarin geen recht wordt gedaan aan de rol van de Sjanghai-groep en diens plaats in het politieke spectrum van de Euraziatische ruimte voorbij aan de realiteit. Wij dienen voor onszelf te bepalen waar wij bijvoorbeeld Midden-Azië moeten plaatsen en welke positie wij moeten innemen ten opzichte van de Euraziatische strategie van de VS voor een nieuwe geostrategische situatie in deze regio. Aan het einde van de koude oorlog ontstond hoop op een vreedzame wereld, maar die hoop is helaas in rap tempo aan het vervliegen.
Ten derde hebben de landen van de Europese Unie de ontwikkelingen in Azië lang verwaarloosd en onderschat en blijven zij volharden in hun eenzijdige en beperkte visies. De commissaris heeft erop gewezen dat het in één adem noemen van India en Taiwan in het verslag getuigt van weinig realisme. Het is politiek verkeerd en bovendien strookt het niet met de huidige realiteiten. Bij de realpolitik staan er altijd belangen op het spel en de EU zou er dus goed aan doen haar welbegrepen eigen belang in evenwicht te brengen met de belangen van haar partners.

Messner (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, allereerst een compliment aan de rapporteur, de heer Maaten, want het was hoog tijd dat er aandacht kwam voor de EU-Azië betrekkingen die wij zo lang hebben verwaarloosd. Wij doen alsof Europa van het Euraziatisch continent is afgesneden, alsof Europa de navel van de wereld is, alsof Azië op een ander continent ligt. Natuurlijk kan de ASEM een nuttig forum zijn voor samenwerking, maar dan moeten wel alle Aziatische landen erbij betrokken worden, waarbij met name de landen die zich sterk maken voor democratisering een vooraanstaande rol moeten vervullen. Zo is voor mij een ASEM zonder India ondenkbaar.
Vooruitgang in het democratiseringsproces in Azië is alleen mogelijk als de EU zich vol overgave hiervoor inzet. De democratische landen, Taiwan bijvoorbeeld, kunnen en moeten daarbij als stuwende kracht worden ingezet en gesteund. Taiwan kan fungeren als motor van een voortgezet democratiseringsproces waar wij in Azië naar streven.
Daarnaast hebben samenwerkingsverdragen van Aziatische landen met de EU alleen zin - denk hierbij aan Laos en Vietnam - als deze verdragen ook worden geëerbiedigd. Ik richt mij in dit verband vooral op de berggebieden. In Azië liggen de hoogste bergketens ter wereld, waaronder het Himalaya-massief, het Karakorum-gebergte, de Hindoekoesj en het Pamir-gebergte. Als u een blik werpt op de kaart van Azië zult u zien dat deze berggebieden een groter oppervlak beslaan dan de gehele EU. Juist in die berggebieden liggen de grootste conflicthaarden. Hierbij denk ik aan Tibet. Tibet heeft een eigen geschiedenis en een eigen cultuur. Het is een uitgestrekt land dat qua grootte overeenkomt met geheel Europa, van Gibraltar tot de Oeral. In de jaren vijftig werd Tibet door China bezet, waarbij de intelligentsia, de leidende klasse, het land werd uitgezet. Zijne Heiligheid de Dalai Lama verliet het land in 1959 en verblijft momenteel met zijn regering in ballingschap in India. Het Tibetaanse volk werd autonomie beloofd en die werd in 1965 pro forma ingevoerd, maar het is duidelijk dat deze autonomie niets voorstelt. Men doet stelselmatig pogingen de Tibetaanse identiteit uit te wissen en het land wordt uitgebuit. De plannen voor de aanleg van een spoorweg van Golmod naar Lhasa, die overigens door permafrostgebieden zou lopen, wat weinig zin zou hebben, zijn niet bedoeld om het land te ontsluiten, maar om het verder uit te buiten.
In dit tweeslachtige systeem van communisme en kapitalisme heeft China alles gedaan om de Tibetaanse identiteit naar de periferie te drukken. Al onze inspanningen voor de mensenrechten zijn tot dusver tevergeefs gebleken. Als de EU niet tracht deze ontwikkeling te keren zal China in haar opzet slagen.
En dan is er nog Sinkiang, een dun bevolkte deelstaat van China waar moslims wonen. Sinkiang is een reusachtig gebied in het westen van China gelegen tussen de bergketen Kuenlun en het Altai- en Pamir-gebergte. Ook hier worden de mensen onderdrukt en de mensenrechten geschonden. Sinds 11 september is de onderdrukking toegenomen onder het mom van de strijd tegen het terrorisme. Van autonomie is geen sprake meer. Ik vraag mij af of de EU met haar ervaring in regionale conflictoplossing geen rol als bemiddelaar zou kunnen spelen.
Dan komen wij nu op Kasjmir, crisishaard nummer één in Azië, een gebied dat al sinds 1947 wordt betwist tussen India en Pakistan. Het gedeelde Kasjmir, officieel Jammu-Kasjmir genoemd, wordt verscheurd door het conflict tussen Pakistan en India, die elk een deel hebben bezet. Na verschillende oorlogen tussen beide landen is er sinds 15 jaar sprake van een patstelling waarbij op 6.000 meter hoogte soldaten van beide landen zowel in de zomer als in de winter tegenover elkaar staan en waarbij gedreigd is met een kernoorlog. Het is niet gelukt het conflict door praten op te lossen. Het is niet mijn bedoeling wie dan ook de schuld te geven van het conflict. Het gaat mij om een oplossing, waarbij ook de bevolking van Kasjmir een rol moet spelen. En ook hier is een oplossing gelegen in autonomie, misschien zelfs autonomie na eenwording van dit opgedeelde land. Wat dat betreft hebben juist wij Europeanen een aantal oplossingsmodellen in petto. Autonomie zou ook voor Tibet, Sinkiang en verschillende regio's in de Kaukasus een oplossing kunnen betekenen.
Laten wij het nu hebben over Nepal, een klein, maar zeer dichtbevolkt land. Wat zich daar afspeelt heeft alles weg van een burgeroorlog die dit land, een van de armste landen ter wereld, in het verderf dreigt te storten. Aan de ene kant staat het corrupte regeringsapparaat, aan de andere kant staan de rebellen, die Maoïsten worden genoemd. Beide partijen beweren naar de wapens te hebben gegrepen omdat zij willen opkomen voor de arme plattelandsbevolking. Nu worden deze mensen alsmede het toerisme, de enige overgebleven inkomstenbron in dit land, tussen de strijdende partijen vermalen. Onze niet-statelijke hulp, waarmee de ergste armoede kon worden bestreden, is hierdoor niet meer mogelijk. Ik zie op het ogenblik geen mogelijkheid dit kleine koninkrijk aan de zuidvoet van de Himalaya op een of andere wijze af te brengen van het pad van zelfvernietiging.
Ook in Afghanistan is de rust nog niet weergekeerd. De berggebieden in Hindoekoesj zijn verwoest, toerisme als economische factor is onbestaanbaar en de bevolking trekt in toenemende mate weg.
Als Europeanen dienen wij in de eerste plaats te streven naar respect voor andere levensopvattingen, bescherming van minderheden, uiteraard economische hulp, vredeshandhaving, onderwijs, conflictbeheersing en, in geval van nood, ingrijpen. Hoe kunnen wij echter binnen de ingewikkelde Aziatische verhoudingen invloed uitoefenen op het politieke toneel als de EU niet leert met één stem te spreken? Zolang de EU er niet in slaagt een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te formuleren, zullen vele van onze na moeizaam beraad gestelde doelstellingen een illusie blijven.
Spijtig genoeg is dit nu juist het belangrijkste probleem, en dat moet eerst worden opgelost voordat wij ons kunnen buigen over de dingen die ons in Azië te doen staan.
Belder (EDD).
Voorzitter, Azië: een lastiger regio voor het ontwerpen van een beleidsstrategie is haast niet denkbaar. Vanuit veiligheidsoptiek is het een kruitvat, in economisch opzicht een baby-olifant en vanuit mensenrechtenperspectief zien we vooral een zorgenkind.Wat zou de Europese Unie met deze regio aan moeten? In het verslag van de heer Maaten staan veel waardevolle bouwstenen voor een coherente visie. Deze zijn van zodanige kwaliteit dat ik het verslag zal steunen, al ben ik het niet op alle punten met de rapporteur eens.
Twee punten. Als eerste een kritische noot. Het verslag zegt veel over de rol die de Europese Unie zou moeten spelen bij allerhande conflicten in de regio. De relatie met de Verenigde Staten blijft echter buiten beschouwing. Volgens paragraaf 14 moet de Europese Unie in het oosten duidelijk maken dat de Unie een eigen rol heeft, los van die van Amerika. Erg realistisch is dat niet. Want, zoals in paragraaf 14 ook wordt erkend, de Unie heeft nog geen volwaardig buitenlands en zeker geen volwaardig veiligheidsbeleid. Zonder enig leedvermaak constateer ik daarom dat, wil Europa in dit soort conflicten enige rol kunnen spelen, de Unie noodzakelijkerwijs nauw met de Verenigde Staten samen zal moeten werken. De militaire presentie van de Verenigde Staten garandeert immers niet alleen stabiliteit, maar ook politiek gewicht in de regio. Het ontbreken van deze notie in het verslag vind ik een misser.
Als tweede punt zou ik, instemmend met de rapporteur, een dikke streep willen zetten onder het belang van de beginselen van de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten. Onze relaties met bijvoorbeeld China, Indonesië, Birma en Vietnam zouden geconditioneerd moeten worden door de naleving van deze fundamentele beginselen. Ik ben het geheel met de rapporteur eens dat de enige werkelijke basis voor economische en sociale vooruitgang in de regio de eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat is.

Dupuis (NI).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte rapporteur, collega's, ik ben het met de fungerend voorzitter eens: dit is een goed verslag. Hij weet echter dat dit Parlement wel vaker goede verslagen maakt en het probleem later opduikt, in de Raad. De heer Messner heeft gelijk: er is een institutioneel probleem. Dat is evenwel niet het enige probleem: er is ook een probleem in de Commissie.
Terecht heeft de heer Belder erop gewezen dat een strategie noodzakelijk is. Ik vind het onverteerbaar dat wij zelfs vandaag nog niet in staat zijn te spreken over democratische Aziatische landen en niet-democratische Aziatische landen. Wij gooien ze allemaal op een hoop met China waarmee wij een kritische dialoog voeren, en dat niet sedert gisteren of eergisteren maar al een tiental jaren lang. In die dialoog hoort u de Chinese hoogwaardigheidsbekleders als maar zeggen dat Azië iets specifieks is, dat er een Aziatische weg van de mensenrechten is. Is het nooit bij u opgekomen om te zeggen dat Engels, Marx, Stalin en Lenin nu niet bepaald Aziaten waren, en het hoog tijd is dat zij ophouden met die onzin.
Het gaat niet om een economisch probleem, mijnheer de voorzitter van de Raad. Het beste voorbeeld zijn onze vrienden van Taiwan, een land met 20 miljoen inwoners dat, ongeacht de institutionele en politieke betrekkingen met onze landen, de derde handelspartner van de Europese Unie is geworden.
De zakenlieden van Taiwan en de Europese Unie hebben hun eigen weg gevonden. Het probleem ligt bij ons. Het probleem is dat in een aantal landen een oorlog woedt: in Vietnam woedt een oorlog tegen de democratie en de vrijheid; in China woedt een oorlog tegen de democratie en de vrijheid, en hetzelfde geldt voor Laos. De heer Ford geeft de heer Jarzembowski en anderen een veeg uit de pan omdat zij initiatieven nemen ter ondersteuning van de democratie in Taiwan. Mij doet dat de haren ten berge rijzen!
Ik begrijp dit samenwerkingsbeleid niet, commissaris Patten. Ik begrijp maar niet waarom wij geld blijven geven alhoewel wij heel goed weten dat dit geld uiteindelijk in de zakken van de leiders in Vietnam, China en Laos belandt en geen enkel effect sorteert. Waarom doet u, mijnheer de commissaris, hier niet hetzelfde als met andere landen? Waarom zet u geen punt achter al deze samenwerkingsprojecten en geeft u een miljoen euro zodra de democratiseringshervormingen zijn volbracht? Op die manier maken wij korte metten met heel de Europese bureaucratie, en dus met de fraude, met al die verschrikkelijke dingen die gebeuren met ons geld, met het geld van onze belastingbetalers.
Ik wil ook van de Raad en de Commissie weten of het werkelijk zo absurd is te denken dat wij de vrijlating kunnen bewerkstelligen van de vijf desaparecidos. Twintig jaar geleden zijn honderdduizenden Europeanen de straat op getrokken om de manifesteren voor de Chileense desaparecidos. Wij zijn evenwel niet in staat om vijf mensen, vijf verdwenen mensen, vijf doodgewaande burgers te redden in Laos, in een land met vijf miljoen inwoners dat in geopolitiek opzicht niet veel voorstelt. Wij zijn niet eens in staat de vrijlating te verkrijgen van de leiders van de verenigde boeddhistische kerk van Vietnam die al twintig jaar in de gevangenis zitten. Dat is voor mij onverklaarbaar en absoluut onaanvaardbaar.

Suominen (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, minister Haarder, commissaris Patten, het verslag van collega Jules Maaten over de mededeling van de Commissie inzake de betrekkingen tussen de Europese Unie en Azië verdient waardering. Dit blijkt ook uit het feit dat het met grote meerderheid in de commissie is goedgekeurd. Mijn dank ook aan de Raad en de Commissie voor de vooruitziende wijze waarop zij de betrekkingen tussen deze twee regio's behandelen.
Collega Jarzembowski heeft uiteengezet wat het algemene beleid van onze fractie is. Hij heeft dit gedaan op de voor hem kenmerkende, heldere en briljante wijze en daarom ga ik slechts op enkele details in. Ik wil de aandacht vestigen op een aantal punten die voor velen van ons misschien slechts nuances zijn maar die in onze betrekkingen met bijvoorbeeld de Volksrepubliek China van groot belang zijn.
Uit het verslag blijkt het belang dat Taiwan voor ons heeft. Het is voor ons een belangrijke handelspartner en een maatschappij die vergevorderd is in zijn democratische ontwikkeling. Wij hebben toch het concept van het 'één China-beleid? overgenomen, hoewel wij terecht bezorgd zijn over de positie van Taiwan, en zijn tegen bepaalde maatregelen of het dreigen daarmee. Als wij consequent zijn mogen wij Taiwan daarom niet als een volledig zelfstandige staat behandelen, wat duidelijk tot uiting komt in het feit dat de Volksrepubliek China lid is van de VN en Taiwan niet. Taiwan kan zodoende ook geen lid zijn van de WHO. De samenwerkingsvorm, die ik ook wil laten ontstaan, moet bijgevolg een andere zijn. De WHO is een gemeenschap van zelfstandige staten.
Wat ik nu ga zeggen is natuurlijk mijn persoonlijke standpunt, maar nadat ik sinds 1985 zowel officieel als onofficieel het vasteland van China heb mogen bezoeken, met gewone mensen en de autoriteiten heb gesproken en de ontwikkeling daar heb gevolgd, ben ik van mening dat er op het gebied van de mensenrechten, die weliswaar nog lang niet met onze maatstaven overeenkomen, ook een positieve ontwikkeling te zien is. Wij eisen dat China meer en sneller vooruitgang boekt, maar wij moeten ook toegeven wat dat dit is gebeurd in een voor ons belangrijk partnerland.
Ik ben pertinent tegen de doodstraf maar wij moeten natuurlijk wel overal tegen de doodstraf strijden. Het gaat immers om een kwalitatieve en niet om een kwantitatieve waarde. Ik wijs erop dat in Taiwan in de laatste tien jaar ongeveer driehonderd doodvonnissen zijn voltrokken en in Japan bijna honderd.
In Azië woont ongeveer eenderde van de moslimbevolking van de wereld, en naar bevolkingsomvang gemeten bevinden zich er de grootste moslimlanden ter wereld. De PPE-DE-Fractie vindt het van groot belang de dialoog met deze landen voort te zetten en kennis over elkaars cultuur te ontwikkelen, onder andere in de vorm van uitwisselingsprogramma's voor burgers. Tot nu toe aanvaardt en respecteert een zeer grote meerderheid van de islamitische bevolking in Azië het gematigde en, in meer of mindere mate, democratische beleid van hun regeringen. De meest zorgwekkende situatie is die in Pakistan waar de democratie heeft moeten wijken en terroristische activiteiten min of meer openlijk plaatsvinden. Als echter het conflict in het Midden-Oosten escaleert - bedoeld of onbedoeld - mist dat ook zijn uitwerking niet op de houding van de moslimbevolking in Azië en de mogelijke opkomst van het fundamentalisme in deze landen. Daarom is het ook voor onze betrekkingen met Azië van groot belang dat er een oplossing komt voor de situatie in het Midden-Oosten - zowel het conflict tussen Israël en Palestina als de bedreiging van Irak - en dat dat gebeurt in samenwerking met een breed front en op een wereldwijd zo breed mogelijk aanvaarde wijze.
Ik weet dat Mongolië in de arbeidsplannen van de Commissie en dus ook in die van ons, technisch gezien tot de Centraal-Aziatische landen wordt gerekend, maar naar mijn mening moet het deel uitmaken van een oostelijker Azië, waar het in geografisch opzicht ook toe behoort. Mongolië is om vele redenen - en niet in de laatste plaats vanwege het feit dat de communistische en zodoende de industriële structuren er volledig zijn verdwenen, maar ook vanwege klimatologische omstandigheden - afgezakt naar vrijwel middeleeuwse toestanden op het gebied van industrie, onderwijs en gezondheid. Naar mijn mening verdient en behoeft dit land uitstekende zorg en hulp van de Unie. Het kan er niet op eigen kracht bovenop komen. Dit land mogen wij niet vergeten.

Andersson (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, om te beginnen wil ook ik de heer Maaten bedanken voor zijn uitstekende verslag. Hoewel ik geen lid ben van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid heb ik deze kwestie gevolgd en het zeer goede verslag gelezen. Bij een aantal details zet ik vraagtekens, maar over het algemeen vind ik het een heel goed verslag.
Wij zijn het er uiteraard over eens dat de ASEM-bijeenkomst in Kopenhagen eind deze maand een succes moet worden. De financiële kwesties, die van groot belang zijn in de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Aziatische landen, zullen vanzelfsprekend aan de orde komen. Deze belangrijke kwesties zijn de laatste jaren verder uitgewerkt. Ook de samenwerking op het gebied van het buitenlands beleid zouden wij verder moeten uitbreiden, dat wil zeggen dat de Europese Unie en de Aziatische landen zich gezamenlijk actiever zouden moeten inzetten bij conflicten in de wereld. Daarom vind ik het een positieve zaak dat Zweden tijdens het Zweedse voorzitterschap zich bezig heeft gehouden met de kwestie Korea, en ik hoop dat deze samenwerking gehandhaafd kan blijven.
Ik heb mij veel beziggehouden met milieukwesties. Wat betreft het mondiale milieu ben ik van mening dat de samenwerking met de Aziatische landen van essentieel belang is. Wij hebben veel gemeen en hebben dezelfde opvattingen. Omdat dit een mondiale kwestie is, houdt de Verenigde Staten zijn poot stijf. Daarom moeten wij dit land aan onze kant krijgen. De kans dat dit lukt is groter als wij een coalitie weten te vormen met de Aziatische landen op dit gebied. Ook willen wij de samenwerking op het gebied van de mensenrechten handhaven, een gebied waarop, zoals gezegd, inderdaad veel van de voornoemde landen grote problemen ondervinden. Ik ben er echter volledig van overtuigd dat ook op dit gebied een dialoog de mogelijkheden vergroot.
Dan zal ik nu ingaan op de kwesties wat betreft een dialoog. Ik ben net terug van de ASEP-bijeenkomst in Manilla, waaraan ik heb deelgenomen. Ondanks onze meningsverschillen moet ik zeggen dat de sfeer goed was. Wij zijn het eens geworden over een gezamenlijk communiqué. Tijdens deze bijeenkomst in Manilla hebben wij geprobeerd ons te richten op drie gebieden: terrorisme, milieu en mensenrechten. Wij zijn erin geslaagd om het over al deze onderwerpen eens te worden.
Ik wil benadrukken dat de strijd tegen het terrorisme plaats moet vinden volgens het internationaal recht en onder toeziend oog van de Verenigde Naties. Het is ook essentieel dat de verschillende verdragen die in het kader van de Verenigde Naties zijn gesloten, worden geratificeerd. De milieukwestie, een mondiaal probleem, is al aan de orde gekomen. Omdat de opwarming van de aarde de meest urgente kwestie is, is het belangrijk dat het Protocol van Kyoto door iedereen wordt geratificeerd. Daarnaast moeten wij trachten de Verenigde Staten over te halen tot ondertekening en vervolgens ratificatie.
Ook hebben wij gesproken over het belang van de betrokkenheid van de burgermaatschappij en de mensenrechten. Wij maken ons ernstig zorgen over de situatie van de mensenrechten die de laatste jaren een neerwaartse ontwikkeling heeft doorgemaakt. Er moet op dit gebied meer samenwerking komen.
Zoals de heer Ford al zei, is het belangrijk dat de continuïteit in de betrekkingen op regeringsniveau gehandhaafd blijft. Tegelijkertijd is het belangrijk dat er continuïteit komt in de betrekkingen op parlementair niveau. Daarom hoop ik dat er in aansluiting op de volgende ASEM-bijeenkomst in 2004 een ASEP-bijeenkomst georganiseerd kan worden.

De Clercq (ELDR).
Onze betrekkingen met Azië zijn de laatste jaren zeer verbeterd, hetgeen een goede zaak is aangezien Azië 56% van de wereldbevolking, 26% van het totaal mondiale BNP en 25% van de wereldhandel voor zijn rekening neemt. Ondanks de crisis in Azië zijn de handels- en investeringsbetrekkingen aanzienlijk uitgebreid zodat op dit moment Azië de op twee na grootste regionale handelspartner van de Europese Unie is geworden. We kunnen zelfs zeggen dat wij in Europa door het openhouden van onze markten en door onze investeringen hebben bijgedragen tot het relatief snelle economische herstel in Azië. Toch is er nog veel werk aan de winkel. Onze politieke banden moeten worden versterkt en verbreed. We zien Azië nog te weinig als een belangrijke partner in multilaterale besprekingen binnen internationale fora zoals de Wereldhandelsorganisatie. Ik wijs in dat verband op het recente aanvaarden van het Kyoto-verdrag door China. Dat is een positief punt. Azië komt inderdaad stilaan tot het besef dat het voor dezelfde mondiale uitdagingen als wij staat: het bevorderen van vrede, veiligheid, sociale minimumnormen, de milieubescherming en het bestrijden van grensoverschrijdende misdaad en mensenhandel.
Ten slotte weet ik uit eigen ervaring dat de Aziaten Europa nog te weinig kennen. Dit resulteert bijvoorbeeld in het handelstekort van de Europese Unie met Azië, dat de laatste vijf jaar, ook mede door de crisis, bijna vertienvoudigde. We moeten dus dringend onze aanwezigheid in de regio vergroten en de Aziaten bewust maken van de betekenis van Europa en vooral van de betekenis van de Europese Unie, zodat ook de handels- en investeringsmogelijkheden van onze bedrijven erop vooruit kunnen gaan.

Randzio-Plath (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het voorzitterschap van de Raad gelukwensen met zijn ambitieuze programma voor de Azië-top in Kopenhagen. Ik vind het bijzonder verheugend dat de dialoog over cultuur en beschaving een belangrijk punt is. Juist in deze tijd is het van groot belang op dit vlak consensus te bereiken. Ondanks de vooruitgang in de EU-Azië betrekkingen heersen er echter vaak grote misverstanden. Bovendien is er in de betrekkingen tussen Europa en Azië eerder sprake van afstand bewaren dan toenadering zoeken, dit in tegenstelling tot wat er bijvoorbeeld bij de betrekkingen met de ACS-landen of Latijns Amerika gebeurt. Wij dienen te beseffen dat de Aziatische landen niet alleen concurrenten zijn op het vlak van de economische of handelspolitiek, maar ook bijzonder belangrijke partners.
Uit het verslag van de heer Maaten en de mededeling van de Commissie blijkt overduidelijk dat het strategisch kader ook een aantal prioriteiten moet omvatten in het kader van de politiek-strategische samenwerking. Die politiek-strategische samenwerking betekent enerzijds dat de Verenigde Naties als wezenlijke factor moeten worden versterkt, maar anderzijds ook de onderlinge en zo mogelijk gemeenschappelijke inspanningen om de VS in een multilateraal kader in te kapselen een belangrijke rol kunnen spelen.
Het is van groot belang dat Azië en Europa opkomen voor een multipolaire wereld. Daar kan in deze tijd van conflicten - maar ook de op ons afkomende problemen en uitdagingen - niet genoeg op gehamerd worden. Met verslagen en debatten kan het Europees Parlement beslist een belangrijke rol hierin spelen. Ook de ASEP-besprekingen kunnen een belangrijke bijdrage leveren. Ik acht deze van groot belang.
Ik zou ook nadrukkelijk willen onderstrepen dat het beginsel van ontspanning en verandering door toenadering ook in de weging van kwesties op het vlak van mensenrechten en democratie een rol dient te spelen. Kijkt u eens naar wat wij daar in Europa mee hebben bereikt. Waarom zou het niet ook als hefboom kunnen fungeren voor het werk in Azië? Ik vind het positief dat wij met de Aziaten op die manier kunnen samenwerken in het regionale forum van de ASEAN en dat geldt ook voor andere terreinen met betrekking tot de stabiliteit.
Verder pleit ik voor het volgende. Ook de samenwerking van niet-gouvernementele organisaties is van belang. Zonder twijfel is ook de nieuwe verhouding op basis van gelijkberechtiging, partnerschap en wederzijds begrip een relevante factor. Wij komen er echter niet als een en ander beperkt blijft tot de regeringsleiders, de economie of de parlementen. Wij dienen de jongeren van deze continenten een stem te geven. Ik wil dan ook het Deens voorzitterschap aansporen nog meer te doen voor de Europees-Aziatische zomerscholen en nog harder te werken aan het kweken van wederzijds begrip tussen de Aziatische en Europese jeugd.

Maij-Weggen (PPE-DE).
Voorzitter, allereerst steun en ook wel lof voor het verslag van Jules Maaten. Het is een uitstekend stuk. Ook waardering voor de nota van commissaris Patten. De aandacht van de Europese Unie voor Azië is de laatste tien jaar niet altijd maximaal geweest. Mede dankzij commissaris Chris Patten is die aandacht weer toegenomen. Dat heeft natuurlijk ook wel iets te maken met zijn grote kennis en ervaring in het betrokken gebied. Ook op parlementair niveau zijn de contacten de laatste jaren verbeterd. De recente bijeenkomst van ASEP in Manilla is daarvan een goed voorbeeld. Het is ook heel erg belangrijk dat er niet alleen op ministerieel en ambtelijk niveau gesprekken plaatsvinden, maar ook op parlementair niveau. Daarmee wordt het debat over de wederzijdse contacten versterkt en worden de contacten ook op parlementair niveau aangestuurd en gecontroleerd. De versterking van dat democratische gehalte is bepaald niet onnodig in Azië.
Ik zou nog een paar aanvullende opmerkingen willen maken en ik begin dan bij Indonesië. Ik ben blij dat ook commissaris Patten zulke goede woorden over Indonesië heeft gesproken. Ik wil iets over Indonesië zeggen, omdat ik het land goed ken en ik ook covoorzitter ben van een pas opgerichte werkgroep, "Vrienden van Indonesië". Indonesië zit midden in een overgangsfase naar een democratisch systeem. Het autoritaire Soeharto-regime is gelukkig verdwenen en onder leiding eerst van president Wahid en nu van president Megawati Soekarnopoetri wordt het land naar een democratie geleid. Dat proces verloopt nog lang niet altijd gemakkelijk en daarom is het belangrijk dat het land onze steun krijgt. Indonesië is na China het grootste land in de regio. Laten we niet vergeten dat Indonesië qua bevolkingsaantallen het grootste islamitische land ter wereld is. Deze twee elementen maken dat Indonesië van groot strategisch belang is in de regio en van groot strategisch belang in de huidige wereldpolitiek in het licht van de gebeurtenissen van 11 september vorig jaar. Deze zomer heeft het Indonesische congres, dat een combinatie van nationale en regionale parlementen is, belangrijke besluiten genomen die de democratie verder versterken. De president wordt in het vervolg rechtstreeks door de bevolking gekozen en de militaire macht zal zich terugtrekken uit het nationale parlement waarin ze nog altijd een preferentiële positie had. Tegelijkertijd zien we echter ook dat er steeds meer fundamentalistische moslimgroepen ontstaan, die zich keren tegen de vrijheid van godsdienst in Indonesië. Ook worden christelijke gemeenschappen regelmatig aangevallen. We hebben hier vaak gesproken over de situatie op de Molukken. Indonesië is kwetsbaar in die overgangsfase naar democratie en daarom verdient de Indonesische regering extra hulp van de Europese Unie. Mijn vraag aan commissaris Patten is: hoe kan die hulp nog worden versterkt?
Een tweede opmerking wil ik maken over Birma of Myanmar. In het verslag van collega Maaten staat dat het land ook lid zou moeten worden van de ASEM-groep. Ik zou daar toch wel een paar stevige vraagtekens bij willen zetten. Birma heeft nog altijd een militair regime dat aan de macht kwam door een met 80% gekozen president opzij te zetten, door een parlement te ontwrichten, door tal van parlementsleden in de gevangenis te zetten of om te laten brengen en door een rampzalig beleid ten opzichte van de etnische minderheden te voeren met meer dan 100.000 vluchtelingen, onder andere in Thailand. Ik heb die vluchtelingenkampen bezocht. Evenmin mag worden vergeten dat Birma slavenarbeid toelaat en de grootste drugsexporteur van Azië is. Op dat gebied is het een goede concurrent van Bolivia. Een dergelijk land hoort naar mijn oordeel eigenlijk niet thuis in ASEAN en in de ASEM-familie. We moeten eigenlijk eerder ons best doen om te zorgen dat mevrouw Aung San Suu Kyi de plaats krijgt die haar toekomt en dat zij president van het land wordt in een democratisch systeem.
Ten slotte, Voorzitter, nog een opmerking over Vietnam. Het is interessant om te horen dat daar de volgende ministerconferentie plaatsvindt. Ik hoop dat, hoewel ik positief ben over Vietnam, er toch ook aandacht wordt besteed aan nog heel wat politieke gevangenen in dat land. Daarover heeft de heer Pannella een amendement ingediend. Mijn ervaring is dat het helpt wanneer we daarover vragen stellen - ik heb dat een aantal keren gedaan - en wanneer de commissaris ook toezegt dat de Europese ambassadeur in Vietnam daar nadrukkelijk aandacht aan besteedt. Ik heb brieven waaruit blijkt dat Vietnamese gevangenen vrijgelaten zijn na druk van de kant van het Europees Parlement en van de Europese Unie. Dus dat helpt. Ik hoop dat dit aspect in de debatten in Hanoi meegenomen wordt.
Voorzitter, één laatste zin. Ik steun volledig de lijn van de Commissie in Taiwan. Ik hoop dat Taiwan een plaatsje krijgt in de ASEM en ik hoop ook dat we weten te waarderen dat Taiwan een belangrijkere democratie is dan het hele grote China, waarvan je natuurlijk ook moet hopen dat dit zich ooit in die richting zal ontwikkelen.
Pirker (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, als wij het hebben over de samenwerking ASEAN-EU, dan denken de meeste mensen aan het ASEM-proces, de bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders. Maar ook de ASEP, de belangrijkste bijeenkomst van parlementsleden uit Europa en Azië, speelt een belangrijke rol. Deze samenwerking is eenvoudigweg te belangrijk, dus mag een van de partners niet over het hoofd worden gezien. Beide zijn nodig! Er is inmiddels een intensieve economische samenwerking tot stand gekomen, die ertoe geleid heeft dat Azië de belangrijkste handelspartner van de Europese Unie geworden is. Ook op cultureel vlak zijn de betrekkingen goed. Er is echter sterk behoefte aan een intensievere samenwerking op politiek vlak, simpelweg omdat geopolitieke conflicten en problemen hun uitwerking op de Europese Unie niet zullen missen. Hierbij valt te denken aan terrorisme, aan georganiseerde misdaad, migratie, milieukwesties en noem maar op.
Ik ben daarom blij met de initiatieven in dit verslag en de voorstellen van de Commissie. De rapporteur wil ik feliciteren met zijn nauwkeurig uitgewerkte voorstellen. Zelf wil ik ook nog het een en ander voorstellen om de samenwerking verder te verbeteren. Ten eerste zou ik graag zien dat er vóór elke ASEM-top een ASEP-bijeenkomst werd gehouden om concrete voorstellen uit te werken. Ten tweede zou ik graag willen, en hiermee wil ik inhaken op het betoog van collega Jarzembowski, dat het niet bij breedvoerige dialogen bleef maar dat er concrete besluiten werden genomen en concrete opgaven voor deze topconferenties op papier werden gezet die in de praktijk ten uitvoer gelegd kunnen en moeten worden.
Bij de ASEP-besprekingen, waaraan enkele collega's onder leiding van Lord Inglewood hebben deelgenomen, hebben wij wat dit betreft het goede voorbeeld gegeven door op de bijeenkomst van 26 tot 28 augustus te komen met een zeer concreet pakket aan voorstellen op met name het gebied van de terrorismebestrijding. Ik bekleedde de functie van coördinator en in die hoedanigheid is het mij toegestaan u als voorzitter van de Raad en u als vertegenwoordiger van de Commissie te verzoeken dit pakket aan voorstellen op het gebied van terrorismebestrijding op te nemen in uw overwegingen voor de volgende ASEM-top. Staat u mij toe een aantal voorstellen uiteen te zetten. Wij zijn unaniem tot de conclusie gekomen dat de VN een uniforme definitie moet geven van terrorisme, een definitie die voor al onze landen moet gelden. Daarnaast hebben wij besloten dat er een netwerk moet worden opgericht voor samenwerking bij terrorismebestrijding, uitwisseling van inlichtingen en wederzijdse hulp onder andere op technologisch vlak waar het gaat om chemische of bacteriologische wapens of om de opleiding van deskundigen. Wij hebben verbeteringen voorgesteld middels het vastleggen van normen voor veiligheidssystemen bij vervoer over land, zee en in de lucht. Ook hebben wij gesteld dat nu eindelijk alle terroristische daden, ook samenzwering, aanzetting en deelname aan terroristische organisaties in alle Aziatische landen als zware delicten aangemerkt en vervolgd moeten worden.
Uiteindelijk hebben wij ook besloten dat slachtoffers van het terrorisme beschermd en geholpen moeten worden. Wij zullen in de strijd tegen terrorisme pas successen kunnen boeken als Europa zelf succesvolle maatregelen treft, als de samenwerking met de VS wordt uitgebouwd en naar behoren functioneert en als het ten slotte lukt ook een optimale samenwerking met onze Aziatische partners tot stand te brengen in de strijd tegen het terrorisme.
Ik verzoek u, mijnheer de commissaris en ik verzoek Berthel Haarder, onze voormalige collega voor wie ik mijn grote waardering uitspreek, deze voorstellen van de ASEP op te nemen in de beraadslagingen tijdens de volgende Top in Kopenhagen.
Souladakis (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, het is een gelukkig toeval dat wij twintig dagen voor de bijeenkomst van Kopenhagen dit verslag kunnen bespreken. Daar komt bovendien nog bij dat de bevoegde commissaris, de heer Patten, het gebied beter kent dan wie ook.
In dit debat gaat het om het beleid van de Europese Unie jegens Azië. In Kopenhagen zal evenwel gesproken worden over het beleid met het oog op de geïnstitutionaliseerde dialoog met de leden van de ASEM, waarbij zoals bekend de vijftien landen van de Europese Unie, tien Aziatische landen en de Europese Commissie zijn betrokken. Daarom is het bijna onmogelijk alle problemen met betrekking tot dit gebied tijdens die bijeenkomst aan de orde te stellen. Er wordt echter een stap in de goede richting gezet en mijns inziens zal onze deelneming aan de besprekingen een steuntje in de rug zijn voor de op politieke en regionale samenwerking en een multipolaire wereld afgestemde strategie van de Europese Unie.
Deze dialoog heeft zich tot nu toe in feite beperkt tot de economische aspecten. Wij moeten nu echter ook politieke vraagstukken, opleidingsproblemen en culturele zaken aan de orde stellen. Het is geen toeval dat aan dit debat ook China deelneemt dat kortgeleden lid is geworden van de Wereldhandelsorganisatie en de Olympische Spelen van 2008 zal organiseren. Het is duidelijk dat economie en cultuur een belangrijke invloed uitoefenen op de ontwikkeling van zowel de democratische instellingen als de mensenrechten.
Wij zullen geconfronteerd zijn met een zeer ernstig vraagstuk: de uitbreiding van de ASEM. Na de op til zijnde toetreding van tien nieuwe landen, zal de Europese Unie uit vijfentwintig leden bestaan. Alle leden van de Europese Unie zijn lid van de ASEM, en het is dus duidelijk dat met de uitbreiding van de Unie ook de andere partij zal aandringen op een navenante vertegenwoordiging en op deelneming van andere Aziatische landen.
Daarom is dit een urgente politieke aangelegenheid en moeten er toetredingscriteria worden vastgelegd. Mijns inziens moeten deze criteria de criteria van Kopenhagen zijn en dienen beide partijen zich hieraan absoluut te houden. Daarmee kunnen de economische, culturele en vooral ook menselijke betrekkingen en de mensenrechten aanzienlijk worden verbeterd. Ik hoop, of liever gezegd, ik ben ervan overtuigd dat wij in Kopenhagen goede ontwikkelingen te zien zullen krijgen en dit beleid van de Europese Unie weerklank zal vinden in heel Azië, in dit zozeer door conflicten en crises geteisterde gebied.

Inglewood (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals de heer Pirker al aangaf, had ik vorige week de eer de EP-delegatie op de ASEP 2-bijeenkomst in de Filippijnen te leiden. Deze bijeenkomst, die op efficiënte en geslaagde wijze onder de auspiciën van de Filippijnse Senaat was georganiseerd, werd, zoals enkele collega's reeds opmerkten, afgesloten met een gezamenlijk communiqué en verklaringen inzake de mensenrechten, met een speciale verwijzing naar vrouwen en kinderen, terrorisme en milieu. Maar minstens zo belangrijk is dat er een parlementaire bijdrage aan het ASEM-proces is geleverd, die later in het jaar uitmondt in de bijeenkomst in Kopenhagen.
In een wereld waarin landen onderling steeds afhankelijker van elkaar worden en de betekenis van landsgrenzen, en daarmee het praktisch belang van afgebakende nationale rechtsgebieden, steeds kleiner wordt dankzij de moderne economie, in een wereld die wordt aangejaagd door de wetenschap, de techniek en verbeterde transportsystemen, mag het democratische politieke proces niet achterblijven.
De evolutie die gekenmerkt wordt door bijeenkomsten van ministers en regeringsleiders waar besluiten worden genomen die tot wetgeving leiden of waardoor de deelnemers feitelijk dan wel rechtens gebonden zijn wetgeving te maken, dient een degelijke parlementaire invalshoek te hebben. Ik ben van mening dat dit op zijn minst even belangrijk is als veel van de conclusies die het resultaat zijn van parlementaire bijeenkomsten zoals ASEP 2. Het is een eerste stap op weg naar collectieve parlementaire instellingen die opereren op grond van collectieve gouvernementele en administratieve ontwikkelingen zoals ASEM.
Ik hoop van harte dat met de besluiten die tijdens de ASEP 2 in Manilla worden genomen en met het besluit van dit Parlement om voor het verslag-Maaten te stemmen, de roep om een nieuwe ASEP-bijeenkomst als aanvulling op de voorgestelde ASEM-bijeenkomst in 2004 in Hanoi, zal worden onderschreven. Ik hoop ook dat deze bijeenkomst van parlementariërs in Europa zal worden gehouden, hoewel niet perse in het Europees Parlement in Straatsburg, wat de locatie was van de eerste ASEP-bijeenkomst in 1996.
Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de leden voor het interessante debat en de vele vriendelijke woorden en aanbevelingen aan het adres van het Deens voorzitterschap met betrekking tot de voorbereiding van ASEM 4. Ik sluit mij aan bij de lofwoorden die de heer Maaten voor zijn verslag kreeg. Ik ben het niet helemaal met hem eens dat de Raad Azië minimalistisch benadert. Men kan evengoed stellen dat de verhouding tussen de EU en Azië nog nooit zo sterk is geweest als vandaag. Ik herinner u eraan dat deze activiteit helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Het is op zich al een prestatie dat er een dialoog is, dat de handel zich uitbreidt, de uitwisseling toeneemt en de banden tussen mensen op alle niveaus, waaronder ook de allerhoogste, aangehaald worden. Dat is op zich al een prestatie en het is zeer belangrijk en zelfs cruciaal voor ons economisch welzijn in dat deel van de wereld.
Ik noem de eerste zes bijeenkomsten die onder het Deens voorzitterschap zullen plaatsvinden: de grote ASEM-top, de bijeenkomst van ministers voor economische zaken en bedrijfsleiders, de top met Japan, de top met China, de top met Zuid-Korea en de top met India die allemaal in Kopenhagen plaatsvinden. Daarnaast heeft er met Japan reeds een top plaatsgevonden. Overigens zijn er ook veel contacten op ministerieel en ambtenarenniveau. De heer Solana heeft in juli een grote reis naar vier Aziatische landen gemaakt. Hij nam deel aan de jaarlijkse bijeenkomst van ministers in het kader van de samenwerking op het gebied van de veiligheid in het Asean Regional Forum. Zoals u weet, ijvert de EU in dit forum voor een intensere samenwerking, waarbij de zogenaamde preventieve diplomatie de voorkeur geniet boven de huidige vertrouwenwekkende maatregelen. Basisprincipes zoals de eerbiediging van de mensenrechten, de bevordering van de democratie en de rechtsstaatprincipes zijn de centrale elementen in de verhouding van de EU met de Aziatische landen, en ik kan de heer Messner en de andere leden verzekeren dat wij de kwestie Tibet op de top met China ter sprake zullen brengen.
Voorts buigt de EU zich ook over een aantal problemen van regionale aard zoals de verhouding tussen India en Pakistan, de situatie op het Koreaans schiereiland en de ontwikkeling in Birma. Naar mijn mening zijn onze activiteiten op dit vlak bijzonder veelomvattend. Ze komen niet automatisch en brengen niet onmiddellijk tastbare resultaten voort, maar ze smeden goede banden, wat volgens mij de manier is om op grote schaal samen te werken en de Europees-Aziatische samenwerking dient noodgedwongen op deze schaal te gebeuren. Als men de rekening maakt, vindt men zelfs een hoop concrete resultaten, die ook voor onze burgers vooruitgang betekenen.
Er wacht ons echter nog een grote taak en daarbij zijn de mededeling van de Commissie en het verslag-Maaten nuttige instrumenten. Ik hoorde de heer Patten zeggen dat wij voor de relatie met Zuid-Oost-Azië meer kunnen doen. In januari 2003 is een bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU en de ASEAN gepland. Ze biedt de gelegenheid om na te gaan hoe wij onze wederzijdse relaties kunnen versterken. De mededeling over Zuid-Oost-Azië, die de heer Patten heeft aangekondigd, kan een waardevolle bijdrage tot het debat leveren.
Ik kan u verzekeren dat de Raad graag zou zien dat de relaties tussen de EU en Azië versterkt worden. Alle genoemde activiteiten - alles wat in dit Parlement is gezegd en dat in de landen waarmee we zullen samenwerken genoteerd wordt - bieden een goede basis voor de volgende activiteiten die het Deens voorzitterschap zal opstarten. Wij hopen stellig dat er nog een ASEP-bijeenkomst of bijeenkomst tussen parlementsleden uit de Unie en uit Azië kan plaatsvinden. Ik heb de eerste bijeenkomst hier in Straatsburg bijgewoond en ik ben ervan overtuigd dat dit vruchten zal afwerpen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur (B5-0257/2002).
Wij behandelen een reeks vragen aan de Raad.

De Voorzitter.
Vraag nr. 1 van Bart Staes (H-0524/02):

Betreft: Handvest grondrechten EU en strenger vreemdelingenbeleid in diverse EU-lidstaten
Regeringen in de hele EU verscherpen het vreemdelingenbeleid en zorgen voor steeds meer obstakels voor asielzoekers zoals bijvoorbeeld striktere regels voor gezinshereniging waarbij hoge waarborgsommen worden gevraagd, verhoging van de minimumleeftijd om te huwen tot 24 jaar, uitwijzing van kinderen geboren uit ouders die het land illegaal zijn binnengekomen, het verplicht bewijzen dat men werk zal vinden of de inperking van het recht van de ouders van migranten om zich te vervoegen bij hun kinderen. De opgesomde maatregelen lijken een regelrechte schending van het Handvest van de grondrechten van de EU.
Kan de Raad meedelen of hij het eens is met de visie dat bovenstaande in de lidstaten uitgevaardigde maatregelen inderdaad strijdig zijn met de geest van o.m. de artikels 7, 9, 15 par. 3, 18, 20, 21, 24, 25, 29, 33 , 34 , 41, 47 van het vermelde Handvest en is hij bereid daar desgewenst tegen op te treden?

Haarder
Illegale immigratie is een belangrijk probleem voor de EU-lidstaten, dat ook de bevolking sterk bezighoudt. De Europese Raad van Sevilla besloot dat de EU op dit gebied iets moest ondernemen. Er werd unaniem besloten dat de maatregelen die op korte of lange termijn genomen moeten worden voor een gezamenlijk beheer van de immigratiestromen, een evenwicht moeten bewaren tussen een integratiebeleid voor de immigranten die zich hier legaal gevestigd hebben en een asielbeleid dat de internationale verdragen, in de eerste plaats het Verdrag van Genève uit 1951, respecteert.
Daarnaast moet ons beleid de illegale immigratie en de mensenhandel krachtig aanpakken. Dat staat in paragraaf 28 van de besluiten van Sevilla.
De maatregelen waarnaar de geachte afgevaardigde verwijst, betreffen wetgeving die door de lidstaten is aangenomen om de problemen waarmee ze geconfronteerd worden, aan te pakken. De Raad is niet bevoegd om te bepalen of nationale maatregelen al dan niet in overeenstemming zijn met het Handvest van de grondrechten van de EU.
Ik verwijs naar artikel 51, lid 1 van het Handvest waarin staat dat de lidstaten zich aan het Handvest moeten houden bij de tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving. De maatregelen waarover de geachte afgevaardigde het heeft, zijn niet genomen in het kader van de tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving en daarom ben ik van oordeel dat het geen zin heeft mij te vragen of deze nationale maatregelen al dan niet in strijd zijn met het Handvest. Het Handvest is van een andere aard. Het verwijst naar de tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving. In mijn hoedanigheid van Deens minister voor integratie kan ik u zeggen dat de Deense wetgeving in elk geval voldoet aan alle internationale teksten. Dat wilde ik bij deze onderstrepen.

Staes (Verts/ALE).
Ik dank de minister en vroegere collega uiteraard voor zijn antwoord, maar we kunnen toch niet aan een woordspelletje doen. Ik heb duidelijk gevraagd of de Raad niet van mening was dat de door de lidstaten uitgevaardigde maatregelen in strijd zijn met de geest, de géést van het Handvest. Ik weet dat het Handvest maar een plechtige verklaring is, mijnheer de minister, maar ik lees daar heel mooie passages in: eerbiediging van het privé-leven, het recht om te huwen en een gezin te stichten, het recht op gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden, het recht op asiel, het verbod op discriminatie en zo kan ik nog wel een paar minuten doorgaan. U moet toch toegeven, mijnheer de minister, dat er ook in uw land nu wetgeving wordt uitgevaardigd die toch minstens in strijd is met de geest van hetgeen in het Handvest staat. Ik zou toch een oproep willen doen aan de Raad, de ministers van de vijftien lidstaten, om de geest van het Handvest te eerbiedigen. Ik denk dat hierdoor een mooiere samenleving tot stand kan worden gebracht.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het helemaal niet met de vraagsteller eens. Ik ontken met klem dat de Deense wetgeving in strijd zou zijn met de letter of met de geest van om het even welk internationaal verdrag.
Ik wil er ook aan toevoegen dat hij zijn vraag in bepaalde opzichten verkeerd geformuleerd heeft. Zo staat er dat er een minimumleeftijd is voor huwelijken, maar dat klopt niet. Er zijn voorwaarden voor het verkrijgen van een permanente verblijfsvergunning wanneer dit naar aanleiding van een huwelijk gebeurt. Dat is iets heel anders. Het spreekt voor zich dat een dergelijke bepaling niet voor vluchtelingen geldt. Indien dat zo was, dan zou het strijdig zijn met de internationale verdragen. Ik kan u verzekeren, mijnheer Staes, dat wij de internationale verdragen in het oog houden wat de Deense wetgeving betreft. Wij weten precies hoe deze verdragen geïnterpreteerd moeten worden en ik zou het niet durven dromen verantwoordelijk te zijn voor iets dat indruist tegen de letter of de geest van om het even welk verdrag. Ik was in het Europees Parlement zelf rapporteur voor de mensenrechten in 1998 en 1999. U kunt deze verslagen raadplegen en lezen. Ik ben niet van plan de geest of de letter van een internationaal verdrag te schenden.

De Voorzitter.
Vraag nr. 2 van Gerard Collins (H-0526/02):

Betreft: Zuidelijk Afrika en ernstig voedseltekort
In februari van dit jaar verklaarde de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties dat bijna 4 miljoen mensen in zuidelijk Afrika dit jaar dringende voedselhulp nodig zullen hebben. Dat komt doordat de graanoogst in 2001 kleiner was als gevolg van de slechte weersomstandigheden en het feit dat minder graan is gezaaid. Christian Aid heeft kortgeleden een document gepubliceerd waarin staat dat meer dan 12 miljoen mensen in zuidelijk Afrika in de komende maanden als gevolg van slechte oogsten, droogte, overstromingen en wanbeheer dreigen om te komen.
Kan de Raad zeggen hoe hij tegenover die alarmerende situatie staat, hoe voldoende voedselhulp kan worden verleend en hoe het maatschappelijk middenveld krachtiger kan worden ondersteund?

Haarder
De voedselcrisis in zuidelijk Afrika was het thema van de laatste Raad Buitenlandse Zaken op 22 juli 2002. De Raad uitte daar zijn bezorgdheid over de situatie in zuidelijk Afrika waar bijna 13 miljoen mensen door de crisis bedreigd worden. De Raad is verontrust over een aantal politieke besluiten en acties, die blijkbaar geleid hebben tot een verdere verslechtering van de toch al alarmerende humanitaire situatie ten gevolge van de droogte en de overstromingen. De Raad is van mening dat een oplossing van de humanitaire crisis een van de belangrijkste prioriteiten is en verzoekt de landen in het gebied daarom hun beleid te coördineren om dit te kunnen bereiken.
We moeten regionale initiatieven die een oplossing van de crisis beogen, aanmoedigen. Hetzelfde geldt voor principes zoals behoorlijk bestuur, die zijn vastgesteld in het initiatief voor een nieuw partnerschap voor de ontwikkeling van Afrika, NEPAT, waarbij de staten in zuidelijk Afrika een belangrijke rol spelen.
De Raad verzoekt de landen in de regio hun uiterste best te doen om de weg vrij te maken voor de lopende regionale en humanitaire operaties, waaronder de levering van logistieke en administratieve hulpmiddelen, alsook voor acties die tot doel hebben iedereen toegang te geven tot de noodhulp.
Bij de verdeling van voedselhulp moeten de maatschappelijke organisaties een belangrijke rol spelen. Voorkomen moet namelijk worden dat de voedselhulp politiek misbruikt wordt. De EU heeft al gereageerd door een aanzienlijke hoeveelheid voedselhulp aan het gebied te leveren. Er moet echter nog meer gedaan worden. De EU en haar lidstaten zijn bereid om in nauw overleg met de SADC-landen in de toekomst een grotere bijdrage te leveren.
Over Zimbabwe en de heer Mugabe hoef ik beslist niets te zeggen. Het standpunt van de Raad hieromtrent is u zonder twijfel voldoende bekend.

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de fungerend voorzitter van de Raad bedanken voor zijn uitgebreid antwoord. Het bureau voor de coördinatie van humanitaire zaken van de VN waarschuwt momenteel dat er het komende halfjaar zo'n 13 miljoen mensen met de hongerdood worden bedreigd door voedseltekorten die het gevolg zijn van slechte weersomstandigheden en een gebrekkige planning van de overheid.
Van 6 tot 16 september bezoekt de speciale VN-afgezant voor humanitaire behoeften in zuidelijk Afrika zes door droogte geteisterde landen in de regio en naar ik heb begrepen zullen aan deze missie ook vertegenwoordigers van de WHO, UNICEF en de wereldvoedselorganisatie deelnemen. Wat me evenwel opvalt is dat niet wordt gesproken over deelname van de EU. Zou de Raad met spoed de nodige stappen willen ondernemen om ervoor te zorgen dat de EU samen met andere internationale organisaties bij deze missie en de coördinatie van de internationale voedselhulp betrokken wordt?
Tot slot zou ik graag willen weten wat de reactie van de Raad is op de waarschuwing die de FAO heeft uitgesproken in een verslag van eind augustus, volgens hetwelk slechts 24% van de 507 miljoen dollar die nodig is om tot de volgende oogst in april 2003 voedselhulp te kunnen bieden, ook daadwerkelijk is toegezegd en dat landbouwsteun nodig is om de boeren over de crisis heen te helpen.

Haarder
Ik begrijp het standpunt van mijn goede vriend en collega, de heer Collins. Ik onderstreep dat de EU bij de aangelegenheid betrokken is, maar dat het de VN is die reageert. De VN is contractant en is bijgevolg verantwoordelijk voor de werkzaamheden, terwijl de EU de werkzaamheden financiële en natuurlijk ook diplomatieke en, indien nodig, politieke steun verleent. De EU is erbij betrokken, maar de VN is verantwoordelijk voor de uitvoering van het werk.

De Voorzitter.
Vraag nr. 3 van Liam Hyland, vervangen door de heer Crowley (H-0527/02):

Betreft: Bevordering van de participatie van jongeren aan het politieke en maatschappelijke leven
Welk gevolg wil de Raad geven aan de positieve commentaren van de ministers van Onderwijs en Jeugd die op 30 mei laatstleden zijn bijeengekomen, die hebben gezegd dat de participatie van de jongeren aan het politieke en maatschappelijke leven in de lidstaten moet worden bevorderd en hebben erkend dat het nodig is tegenover de jongeren meer open te staan en met hun standpunten rekening te houden, zowel formeel als inhoudelijk? Zal de Raad de terreinen afbakenen waarop hij meent dat met de standpunten van de jongeren rekening dient te worden gehouden?

Haarder
De geachte afgevaardigde weet beslist dat de besprekingen over de participatie van jongeren in de Raad Jeugd en Onderwijs van 30 mei jongstleden, plaatsvonden naar aanleiding van een resolutie over een kader voor de Europese samenwerking op het gebied van het jongerenbeleid. Volgens deze resolutie moet de open coördinatiemethode in het jongerenbeleid op een soepele en gepaste manier voor bepaalde prioriteitenthema's worden toegepast. De Commissie heeft daartoe voorstellen ingediend in haar Witboek met de titel "Een nieuw elan voor Europa's jeugd", dat vorig jaar in november werd gepubliceerd.
Voorlichting en participatie behoren tot de onderwerpen die in eerste instantie aan bod zullen komen. De Commissie heeft in overleg met de lidstaten een vragenlijst over deze onderwerpen opgesteld. De lidstaten moeten deze vragenlijst nu invullen en daarbij rekening houden met de opvattingen die onder de jongeren, de jongerenverenigingen en andere betrokken organisaties heersen.
Later is het de beurt van vrijwilligerswerk van jongeren en vraagstukken die ons in staat stellen de jongeren beter te leren kennen en begrijpen. Namens de Raad onderstreep ik dat het nieuwe kader voor de Europese samenwerking op het gebied van het jongerenbeleid zich nog steeds in het beginstadium bevindt. In 2004 verwachten wij een evaluatierapport.

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de fungerend voorzitter van de Raad graag bedanken voor zijn reactie. De reden waarom de heer Hyland deze vraag stelt, en ik hem namens de heer Hyland stel, is dat we de laatste jaren zien dat steeds meer jonge mensen het contact met het politieke leven en het burgerleven kwijt raken. De kans is groot dat we deze zelfde mensen, die zich niet betrokken voelen bij de politieke bewegingen of de politieke partijen in hun eigen land, tegenkomen bij demonstraties tegen de globalisering, voor veiligheid op straat, armoedebestrijding, enzovoorts. Via de Raad en de goede diensten van de minister zelf moet er toch een mechanisme te bedenken zijn om die energie en dat idealisme ten dienste te stellen van de gehele samenleving en niet van slechts een enkeling. Ik ben benieuwd welke initiatieven u tijdens het Deens voorzitterschap denkt te ondernemen.

Haarder
Ik ben het wat dit probleem betreft volledig met u eens. Enerzijds zijn er talrijke jongeren die internationaler dan ooit georiënteerd zijn en een sterk engagement tonen. Wij zagen dit vorige zomer met het forum "Youth 2000", waar duizend jongeren uit heel Europa op 13 Deense hogescholen bijeenkwamen om voorstellen te doen voor een grondwet voor Europa. Deze voorstellen werden allemaal verzameld tot één voorstel en dat voorstel werd aan de Conventie voorgelegd. De jongerenconventie is ook een voorbeeld van deze sterk geëngageerde jongeren. Daarnaast is er echter een grote groep van heel passieve jongeren. Zij zijn misschien niet tegen de Europese samenwerking gekant, maar het interesseert hun niet. Tot slot is er een zeer kleine groep jongeren die actie voert en met stenen gooit. Met betrekking tot deze laatste groep zijn wij blij dat de bijeenkomst vorig weekend in Helsingør zo goed verlopen is, omdat er twee keer zoveel politieagenten als demonstranten waren. Dat is een stap vooruit, en laat ons hopen dat het ook voor de rest van het voorzitterschap en de komende voorzitterschappen zo zal blijven. Ik kan mij alleen maar aansluiten bij de woorden van de geachte afgevaardigde. De Raad is zich bewust van het probleem en ik vind dat het zo goed verwoord werd, dat ik het niet hoef te herhalen.

De Voorzitter.
Aangezien de vragen 4 en 5 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden zij tezamen behandeld. Vraag nr. 4 van Josu Ortuondo Larrea (H-0528/02):

Betreft: Besluiten Europese Raad van Sevilla
De Europese Raad van Sevilla heeft o.a. besloten dat hij formeel viermaal per jaar (oftewel twee keer zoveel als momenteel het geval is) bijeen zal komen, zonder dat dit ten koste gaat van andere informele bijeenkomsten. Voorts zal de Europese Raad strategische programma's opstellen voor perioden van drie jaar, te rekenen vanaf december 2003, op basis waarvan de jaarlijkse operationele programma's zullen worden vastgesteld.
Is de Raad niet van oordeel dat dit een versterking betekent van de communautaire macht van de Europese Raad, waarin, naast de controle op de Europese wetgeving door zijn ministers, ook de hoogste uitvoeringsbevoegdheden van de regeringen van de lidstaten zijn geconcentreerd? Meent hij niet dat dit ten koste gaat van de uitvoerende macht van de Commissie en het democratisch tekort van deze Unie verder versterkt, aangezien er niet langer sprake is van een daadwerkelijke scheiding van de openbare machten, zoals bepleit door Montesquieu, en die ten grondslag dient te liggen aan iedere moderne democratie?  Vraag nr. 5 van Bill Newton Dunn (H-0535/02):

Betreft: Scheiding der machten
Moeten de uitvoerende en de wetgevende macht gescheiden zijn? Zo niet, waarom niet?

Haarder
De Raad beschouwt de conclusies van de Europese Raad van Sevilla over de werking van de Raad als een verduidelijking van de geldende bepalingen in het Verdrag van de Europese Unie, met name van artikel 4, waarin staat dat de Europese Raad de nodige impulsen aan de ontwikkeling van de Unie geeft en de algemene politieke beleidslijnen vaststelt. Nu de activiteiten van de Unie in een sneller vaarwater terecht komen en sterker worden gedifferentieerd, en een belangrijke uitbreiding met een aantal nieuwe lidstaten op handen is, vond de Europese Raad het noodzakelijk de richtinggevende en stimulerende rol van de Raad te versterken. Dit is volgens het Verdrag immers de rol van de Europese Raad. De Raad ziet niet in waarom dergelijke praktische richtsnoeren in conflict zouden zijn met de uitvoerende macht van de Commissie. Deze kan op geen enkele manier aangevochten worden met een besluit dat alleen tot doel heeft de Europese Raad zo goed mogelijk zijn taak te laten uitvoeren. Overigens merk ik op dat de voorzitter van de Commissie deel uitmaakt van de Europese Raad en hij heeft geen bezwaren geuit tegen het feit dat de Raad zichzelf probeert te verbeteren.
Wat betreft een eventueel democratisch tekort en een gebrekkige scheiding der machten binnen de Unie, is de Raad van mening dat de huidige situatie - wat men er ook over denkt - niet in het gedrang kan komen door een hervorming die zoals gezegd enkel tot doel heeft de bestaande bepalingen van het Verdrag efficiënter toe te passen. De Raad kan vraag H-0535 niet beantwoorden omdat hij het nog niet heeft gehad over het principe van de scheiding tussen de uitvoerende en wetgevende macht, noch over de concrete situatie binnen de Unie. De Raad is zich uiteraard bewust van deze klassieke problematiek waarop indirect werd gezinspeeld in de Verklaring van Laken van december, en die naar alle waarschijnlijkheid in de Conventie en daarna op de Intergouvernementele Conferentie aan bod zal komen. De geachte afgevaardigde moet begrijpen dat de Raad, afgezien van puur theoretische overwegingen die hier niet thuishoren, geen commentaar kan geven op het mogelijke resultaat van een debat dat nog niet in de Raad zelf heeft plaatsgevonden en ook niet zal plaatsvinden. Ik hoop dat dit voldoende verklaart waarom ik niet dieper in kan gaan op de gestelde vragen.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, bedankt voor uw antwoord. Wellicht is mijn verzoek onmogelijk maar ik had graag gezien dat onze vragen op kortere termijn werden beantwoord, zodat mijn vraag zou zijn beantwoord door het Spaanse voorzitterschap dat destijds verantwoordelijk was voor de Europese Raad van Sevilla.
Overigens valt er niet aan te twijfelen dat het de Raad is die in Europa, in de Europese Unie, de meeste wetgevende macht bezit, en die bovendien via de comitologieprocedure de uitvoerende macht in handen heeft.
Ik zou u willen vragen of de Verenigde Staten naar uw idee de eerste mogendheid ter wereld zouden zijn als hun wetgevende macht niet bij het congres van afgevaardigden en bij de Senaat lag maar bij een raad bestaande uit gedelegeerden van de verschillende Amerikaanse staten, van New York of Washington tot Californië, Florida of Colorado. En denkt u dat als de Noord-Amerikaanse president, de heer Bush, dezelfde bevoegdheden had als onze voorzitter, de heer Prodi, dat hij dan op het vlak van de internationale betrekkingen en ook op intern niveau de invloed en de mogelijkheden zou hebben die hij heeft? Zou hij dan net zoveel invloed en mogelijkheden hebben?
Ik vind dat we in Europa een echte democratie moeten invoeren, met een scheiding der machten, net zoals de vorige spreker al zei: de wetgevende macht dient bij dit Parlement te liggen, en de uitvoerende macht bij de Commissie.

Haarder
Ik wil alleen nog zeggen dat ik even gefascineerd ben als u door de theorie van Montesquieu over de scheiding der machten. Ik heb toevallig politieke wetenschappen gestudeerd en ben van mening dat de scheiding der machten een fundamenteel principe is waaraan we ons moeten houden. Dit heb ik gisteren nog gezegd toen ik als vertegenwoordiger van het Deens voorzitterschap een vergadering van de Commissie constitutionele zaken bijwoonde. Met de beste wil van de wereld zie ik echter niet in dat de Raad in strijd handelt met het principe van de scheiding der machten, wanneer hij probeert zichzelf te verbeteren. Naar mijn mening heeft de Raad ook geen bevoegdheden van de Commissie afgenomen noch haar op een andere manier gehinderd. Voor de goede orde wil ik herhalen wat ik gisteren namens de Deense regering in de Commissie constitutionele zaken heb gezegd: de Deense regering is een fervent voorstander van de communautaire methode en ze wenst niet dat de Raad macht van de Commissie afsnoept. Dat wilde ik er als Deens minister aan toevoegen.

Newton Dunn (ELDR).
De fungerend voorzitter maakte tijdens de eerste helft van zijn antwoord terloops een zeer boeiende opmerking, namelijk dat de voorzitter van de Commissie ooit lid van de Europese Raad is geweest. Mensen die deel hebben uitgemaakt van andere Europese instellingen kunnen het zich dus veroorloven vanuit hun huidige functie een mening uit te spreken.
De fungerend voorzitter is een zeer gerespecteerd lid van dit Parlement geweest, dus kan hij volgens zijn eigen woorden nu een mening over de huidige staat van de Raad naar voren brengen. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, bent u het er op grond van uw ervaringen in het Parlement mee eens dat er een scheiding der machten nodig is en gaat u er bij het Deens voorzitterschap op aandringen dat dit tijdens de Conventie naar voren wordt gebracht?

Haarder
Dit is het vragenuur met vragen aan de Raad. De Raad heeft niets met de Conventie van doen, en het Deens voorzitterschap evenmin. We respecteren de vastgestelde procedure voor de Conventie, dus ik heb verder geen commentaar.
Toch hoop ik dat u uit mijn woorden van zojuist zult opmaken dat ik het met het geachte parlementslid eens ben dat een scheiding der machten in een democratie noodzakelijk is.

De Voorzitter.
Aangezien de indiener van vraag nr. 6 afwezig is, komt deze te vervallen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 7 van Alexandros Alavanos (H-0536/02):

Betreft: Cyprus - afloop termijn voor politieke oplossing van het probleem
In juni 2002 is, zonder resultaat door de Turkse onverzoenlijke houding, het tijdschema verstreken dat was opgesteld met het oog op een politieke oplossing van het probleem van Cyprus door middel van gesprekken tussen beide gemeenschappen van Cyprus onder de leiding van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties.
Kan de Raad een evaluatie geven van de eventuele resultaten die deze gesprekken tot dusver hebben opgeleverd? Kan zij aangeven welke volgende stappen zullen worden genomen vóór de toetreding van de Republiek Cyprus tot de Europese Unie samen met de andere negen kandidaat-landen?

Haarder
Zoals de geachte afgevaardigde ongetwijfeld weet, zijn de rechtstreekse besprekingen die momenteel met Cyprus gevoerd worden, vertrouwelijk. De Raad weet dat er nog steeds geen doorbraak is en dat er tot nog toe slechts weinig vooruitgang is geboekt, wat ook blijkt uit het verslag dat de heer de Soto, voormalig raadgever van de VN in de kwestie-Cyprus, op 9 juli aan de VN-Veiligheidsraad heeft uitgebracht. Daar de besprekingen nu worden voortgezet gaat de Raad ervan uit dat beide partijen hun beste beentje zullen voorzetten om van deze unieke gelegenheid gebruik te maken en de noodzakelijke stappen te doen voor een oplossing van het conflict. Hopelijk zal die oplossing er zijn vóór de toetredingsonderhandelingen worden afgerond. In het kader van de normale uitbreidingsprocedure wordt voor het einde van dit jaar beslist welke landen tot de Unie mogen toetreden. Dit gebeurt op basis van het verslag van de Commissie en de aanbevelingen die de Commissie in haar document over de uitbreidingsstrategie zal doen, dat in oktober verwacht wordt.
Wat het lidmaatschap van Cyprus betreft is, zoals blijkt uit de conclusies van Helsinki en van Sevilla, de EU van mening dat een oplossing van het probleem de toetreding van Cyprus zal vergemakkelijken. Een oplossing is echter geen voorwaarde voor de toetreding van Cyprus. Wanneer de Raad een beslissing neemt, zal hij met alle relevante factoren rekening houden. Dit is de stand van zaken en het is een wijze raad om te onthouden. Intussen duimen wij en hopen wij allemaal dat deze unieke kans om het aanslepende en tragische probleem van dit prachtige eiland op te lossen in dit najaar benut zal worden.

Alavanos (GUE/NGL).
Ik dank de minister en onze voormalige collega. Ik heb met aandacht geluisterd naar zijn standpunten. Deze zijn precies hetzelfde als de standpunten die zijn premier, de heer Rasmussen, deze dagen heeft ingenomen met een interview in de krant Politiken.
Ik wilde enkel een duidelijke vraag stellen aan de fungerend voorzitter: wat is de boodschap van het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie aan het adres van Turkije? Als de besprekingen namelijk mislukken heeft iemand daarvan de schuld. Iemand heeft er baat bij als de besprekingen mislukken. De boodschap die het voorzitterschap van de Europese Unie Turkije moet geven is dat natuurlijk alles in het werk moet worden gesteld om een oplossing te vinden voor de kwestie-Cyprus, maar dat het uitblijven van een politieke oplossing geen hinderpaal zal zijn voor de toetreding van de Republiek Cyprus tot de Europese Unie.

Haarder
Mijns inziens is het belangrijk dat ik in mijn antwoord de sterke en goede formulering van Helsinki, die keer op keer herhaald wordt, overneem, namelijk dat de oplossing van het Cyprus-probleem de toetreding zal vergemakkelijken, maar dat het geen voorwaarde voor toetreding is. De Raad zal met alle factoren rekening houden wanneer hij over de toetreding van Cyprus moet beslissen. Dit is het enige dat wij op dit ogenblik kunnen zeggen en ik denk dat iedereen begrepen heeft wat er bedoeld wordt. Ik kan daar niets aan toevoegen.

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de fungerend voorzitter, het is zonder meer duidelijk dat er diepe ongerustheid bestaat over het slop waarin de besprekingen tussen de twee gemeenschappen verzeild zijn geraakt. U zei in uw eerste antwoord dat de betrokken partijen nog meer hun best moeten doen. Iedereen weet evenwel dat de sleutel voor de oplossing van de kwestie-Cyprus in handen is van Turkije en niet Cyprus.
Ik wil vragen of de Raad van plan is druk uit te oefenen op de Turkse regering, opdat de noodzakelijke stappen worden gezet en men dichter bij een oplossing van de kwestie-Cyprus komt. Anders zullen wij naar ik vrees hoogstwaarschijnlijk worden geconfronteerd met een tweedeling van het eiland, een tweedeling die het resultaat zal zijn van de onwrikbaarheid van de Turks-Cyprische kant die met behulp van Turkije aandringt op de erkenning van een aparte Turks-Cyprische staat.

Haarder
Ik onderstreep dat de onderhandelingen helemaal niet in het slop zitten. De dialoog is nog steeds aan de gang en binnenkort vindt een ontmoeting plaats tussen Kofi Annan, secreatris-generaal van de VN en de partijen van Cyprus. De onderhandelingen zijn absoluut niet vastgelopen. Ik ben het helemaal niet eens met wat u zegt over de schaduw van Ankara. Of die er is, laat ik in het midden, maar ik kan bevestigen dat het proces waartoe in Helsinki besloten is, verder loopt en niet onderhevig is aan invloeden van een mogelijke schaduw.

De Voorzitter.
Vraag nr. 8 van Ioannis Marinos (H-0539/02):

Betreft: Discriminatoire behandeling van de in Albanië wonende Grieken
Volgens berichten uit de Griekse pers hebben honderden Griekse inwoners van de stad Himarë in Zuid-Albanië officieel bij de Albanese regering geprotesteerd tegen het feit dat de bezittingen die zich in het kustgebied van de stad bevinden en hun door het inmiddels ingestort communistisch regime van Albanië waren ontnomen, niet zijn teruggegeven. De inwoners van Himarë zijn er nog steeds niet in geslaagd de eigendomstitels van hun bezittingen te bemachtigen. Gebruik makend van de langdurige afwezigheid van de rechthebbenden uit Albanië hebben de autoriteiten zelfs een groot gedeelte van deze bezittingen op illegale wijze aan Albanezen gegeven. Hierbij zij vermeld dat min of meer hetzelfde is gebeurd met de autocefale orthodoxe kerk van Albanië wiens bezit eveneens door het communistisch regime werd genaast en sedertdien niet is teruggegeven.
Is de Raad op de hoogte van de problemen waarmee rechthebbenden in Albanië te kampen hebben? Wat is de Raad van plan te ondernemen om ervoor te zorgen dat de eigendomstitels van deze bezittingen zo spoedig mogelijk aan de rechthebbenden worden gegeven?

Haarder
De Raad weet dat de Griekse minderheid in Albanië aanspraak maakt op eigendomtitels, net als andere burgers. Wij weten ook dat de autocefale orthodoxe kerk hetzelfde doet.
Uit hoofde van artikel 181 van de Albanese grondwet moet het Albanees parlement vóór eind november een wetgeving uitvaardigden waarmee een rechtvaardige oplossing wordt geboden voor de problemen betreffende de onteigeningen en confiscaties die vóór het bestaan van de grondwet hebben plaatsgevonden.
Het Albanees parlement heeft een speciale commissie voor de teruggave van eigendom ingesteld. Deze commissie bestudeert momenteel een mogelijke wetgeving voor de teruggave van en de vergoeding voor het bezit dat door het communistisch regime in beslag was genomen. De commissie is nog niet klaar met haar werkzaamheden.
De Raad beseft dat een oplossing van het eigendomsprobleem ook een belangrijke voorwaarde is voor de bevordering van de binnenlandse en buitenlandse investeringen in Albanië, alsook voor de ontwikkeling van de landbouw.
De Raad was het volkomen eens met de beoordeling die de Commissie in haar eerste jaarverslag over het stabilisatie- en associatieproces in de verschillende landen had gegeven. De Raad keurde op 13 mei jongstleden de aanbevelingen in dit jaarverslag goed en vroeg een snelle vooruitgang op elk van deze gebieden tijdens de komende jaren.
Eén van de aanbevelingen betrof Albanië. Het land werd verzocht nieuwe wetgeving betreffende eigendomsrecht en teruggave van eigendom uit te vaardigen, de hiaten in de huidige wetgeving op dit vlak op te vullen en een betere handhaving van het eigendomsrecht in Albanië te garanderen.
Albanië is een partner van de EU in het stabilisatie- en associatieproces. Er vindt een regelmatige dialoog tussen Albanië en de EU plaats, vooral tijdens de bijeenkomsten van de raadgevende taskforce EU-Albanië. Daarin kan de EU het belang dat zij aan de oplossing van dit probleem hecht, onderstrepen, nu Albanië zich in Europa probeert te integreren en nauwe betrekkingen met de EU probeert aan te knopen. Het biedt de EU de mogelijkheid erop toe te zien dat Albanië werk maakt van de maatregelen die het op dit vlak beloofd heeft.

Marinos (PPE-DE).
Ik dank de fungerend voorzitter voor zijn antwoord. Daaruit blijkt duidelijk dat de Raad inderdaad op de hoogte is van dit vraagstuk en inspanningen onderneemt in de goede richting. Het is echter niet helemaal duidelijk wat nu de Raad precies vraagt, tenzij ik het niet goed begrepen heb. De Raad zegt immers dat 'het probleem dient te worden aangepakt?. Ik had eigenlijk verwacht te horen hoe hij het probleem denkt aan te pakken.
Het State Department heeft enkele dagen geleden een brief gestuurd aan de Albanese regering waarin het heel concreet erop aandringt dat de Griekse scholen onmiddellijk worden geopend, de eigendomstitels van grondbezit waarover leden van de Griekse gemeenschap beschikken worden erkend en het onroerend goed van de Grieken van Himarë niet illegaal in beslag wordt genomen. Voor zover ik weet heeft ook de Griekse regeringen dergelijke stappen ondernomen. Ik wil u eraan herinneren dat Griekenland Albanië ruime economische steun geeft, en meer dan 600.000 Albanese immigranten legaal en ongehinderd in Griekenland werken tegen lonen waar de werknemers in Albanië niet eens van durven dromen.
Zou de Europese Unie, die Albanië op verschillende manieren bijstaat, niet nadrukkelijker moeten optreden? Bent u niet van mening, mijnheer de minister, dat een onmiddellijk einde moet worden gemaakt aan het plan om 15.000 kolonisten uit Noord-Albanië en Kosovo naar Himarë te sturen met het doel de samenstelling van de bevolking daar te veranderen, ten koste van de Griekse minderheid?

Haarder
Ik begrijp dat u verontrust bent, maar ik onderstreep dat het parlement met de zaak bezig is en een speciale commissie heeft ingesteld. De grondwet voorziet in een oplossing. De Raad heeft een standpunt ingenomen en er is een permanente dialoog tussen de EU en Albanië. Zoals gezegd zal de EU er daarbij op toezien dat Albanië werk maakt van de beloofde maatregelen. Het is dus absoluut niet zo dat de Griekse minderheid of andere partijen in de steek gelaten of vergeten worden. De situatie wordt continu van dichtbij gevolgd.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst een opmerking maken over de manier waarop de fungerend voorzitter antwoordt. Misschien denkt hij dat de vragenstellers niet goed wijs zijn, maar ik kan hem verzekeren dat wij wel degelijk goed wijs zijn. Hij kan hier niet komen zeggen dat geen sprake is van een schaduw van Ankara als premier Ecevit en zijn minister van Buitenlandse Zaken verklaren Cyprus te zullen inlijven in Turkije. Hoe kan hij nu zo antwoorden? Waarvoor houdt hij ons?

Haarder
Ik vind absoluut niet dat ik mij ervan afgemaakt heb. Ik vind dat mijn laatste opmerking wel degelijk een bindend karakter had. Ze was korter dan de vorige maar niet minder bindend.

De Voorzitter.
Ik wil niemand op de vingers tikken maar moet wel duidelijk maken dat dit een vragenuur is waarvoor bepaalde regels gelden. Ik verzoek u derhalve dringend u te houden aan het Reglement.
Aangezien de heer Lage de vergaderzaal zojuist gedurende enkele minuten moest verlaten, terwijl zijn vraag net aan de orde was, geef ik hem - zonder hiermee een precedent te willen scheppen - de kans de fungerend voorzitter van de Raad alsnog om een antwoord te verzoeken.
Nogmaals: dit is geen precedent. Als een afgevaardigde niet in de vergaderzaal aanwezig is, verliest hij of zij zijn of haar spreektijd in het vragenuur. De heer Lage moest maar echter heel even weg. Verder zou ik hem willen verzoeken herhaling te voorkomen.
De Voorzitter.
Vraag nr. 6 van Carlos Lage (H-0530/02):

Betreft: Vrij personenverkeer in het Schengengebied
Op 22 juni jl. begaf een groep van 500 Portugese burgers zich naar Spanje om deel te nemen aan een toegestane manifestatie ter gelegenheid van de Europese Raad van Sevilla. De Spaanse politie verbood hen echter onder gebruikmaking van geweld het grondgebied van Spanje te betreden. Een dergelijk optreden kan op geen enkele wijze worden gerechtvaardigd omdat dit ontoelaatbaar is in een Unie waar de naleving van de fundamentele vrijheden en rechten als een van de grondbeginselen wordt beschouwd. Het lijkt mij niet dat de betrokken Portugese burgers een specifiek gevaar opleverden of überhaupt een gevaar vormden voor de Spaanse staat. Niets rechtvaardigde dus de gewelddadige reactie en het machtsvertoon dat de Spaanse politieautoriteiten tentoonspreidden.
Kan de Raad mededelen welke stappen hij bij de Spaanse regering zal nemen om opheldering over het gebeurde te vragen? Acht de Raad het niet noodzakelijk om duidelijke definitie en overeenstemming te bereiken over de omstandigheden en voorwaarden waaronder de Schengenregels worden opgeschort?

Haarder
Ik beantwoord graag vraag nr. 6 van de keer Lage.
Wat de eerste vraag betreft wijs ik erop dat noch artikel 33 van het EU-Verdrag, noch artikel 64, lid 1 van het EG-Verdrag de Raad mogelijkheid biedt op te treden wanneer het gaat om de handhaving van de openbare orde en de veiligheid in de lidstaten. Dit geldt ook voor maatregelen met betrekking tot de openbare orde die de lidstaten nemen ter gelegenheid van bijeenkomsten van de Europese Raad op hun grondgebied. De Unie kan zich daar dus niet mee bemoeien.
Wat de tweede vraag betreft verwijs ik naar het besluit dat het uitvoerend comité op 20 december 1995 heeft genomen over de toepassingsprocedure van artikel 2, lid 2 van de overeenkomst betreffende de tenuitvoerlegging van het Verdrag van Schengen. Dit besluit heeft een lang referentienummer dat ik hier niet zal voorlezen.
In dit besluit wordt precies vastgesteld wanneer controle aan de binnengrenzen toegestaan is. Deze voorschriften maken deel uit van de zogenaamde Schengenregels en zijn bijgevolg bindend voor alle Schengenlanden. Ze zijn overigens gepubliceerd in Publicatieblad L 239 van 22 september 2000, pagina 133.

Lage (PSE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dank u voor deze inlichtingen. Ik zou erop willen wijzen dat de incidenten naar aanleiding van de Top van Sevilla in Portugal een kleine politieke storm hebben veroorzaakt en door tal van tegenstanders van de Europese Unie tegen haar zijn gebruikt. Wij leven in een ruimte van vrij verkeer en derhalve heerst er onder een groot deel van de publieke opinie in Portugal onbegrip over het feit dat deze ruimte van vrij verkeer, deze rechten van de burgers zijn geschonden bij grenscontroles die door de Spaanse autoriteiten op gewelddadige en partijdige wijze zijn uitgevoerd.
Wij willen hier geen Portugese zaak van maken. Wij verzoeken de voorzitter van de Raad echter wel om dit vraagstuk bij gelegenheid op tafel te leggen teneinde overeenstemming te bereiken, nog niet eens over wetswijzigingen, maar over een gezamenlijke aanpak om te waarborgen dat dergelijke incidenten zich niet nog eens voordoen
Haarder
Zoals ik reeds zei, is het niet de bevoegdheid van de Raad om te bepalen wanneer de toepassing van de Schengenregels mag worden opgeschort, met andere woorden wanneer de grenzen mogen worden gesloten. Ik kan u meedelen dat het Deens voorzitterschap zich het recht voorbehoudt om van deze mogelijkheid gebruik te maken. Wij hebben dit uitdrukkelijk beslist, maar we waren blij dat er afgelopen weekend zo weinig demonstranten naar de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Helsingør waren gekomen en dat er dubbel zoveel politieagenten als demonstranten waren.
Laat ons hopen dat deze trend zich in de toekomst doorzet.

Korakas (GUE/NGL).
Het is niet de eerste keer dat burgers van een lidstaat een verbod krijgen opgelegd om de grens van een andere lidstaat over te gaan. Dergelijke onaanvaardbare verboden en mishandelingen van burgers zijn wel vaker voorgekomen. Vooral manifestanten tegen het beleid van de Europese Unie zijn daarvan het slachtoffer.
Dat hebben wij bijvoorbeeld gezien tijdens de Top van Nice toen duizenden Italiaanse manifestanten voor een gesloten Franse grens kwamen te staan, tijdens de topbijeenkomst van Genua toen honderden Griekse manifestanten werden mishandeld en de toegang tot de haven van Ancona werd ontzegd. Hetzelfde gebeurde met de Deense manifestanten, met uw landgenoten, mijnheer de fungerend voorzitter, toen die tijdens de Top van Göteborg de grens wilden oversteken om zich te voegen bij de andere manifestanten tegen het beleid van de Europese Unie.
Wij zien dat, in weerwil van alle verklaringen, Schengen niet werd ingesteld om het vrij verkeer van EU-burgers in de Europese Unie te bevorderen maar om de Europese Unie te kunnen veranderen in een burcht. Schengen komt alleen tot gelding als de leidinggevende kringen in de Europese Unie daar baat bij hebben, als dat bijvoorbeeld goed is voor het vrij verkeer van kapitaal. Schengen staat echter niet toe dat mensen zich verplaatsen om te manifesteren tegen de belangen van het kapitaal en het beleid van de Europese Unie.

Haarder
De samenwerking in het kader van Schengen houdt in dat de landen zich ertoe verplichten hun grenzen voor elkaar open te stellen, behalve wanneer er bijzondere redenen zijn ze tijdelijk te sluiten.
Dit is geen achteruitgang maar een vooruitgang. De Raad en ikzelf vinden de mogelijkheid tot tijdelijke sluiting van de grenzen een aanvaardbare zaak. Ik vestig de aandacht op het feit dat er niet alleen legale demonstraties zijn en dat er in het verleden op bepaalde topbijeenkomsten dingen zijn gebeurd die eerder aan terrorisme doen denken. Wij moeten de democratische bijeenkomsten beschermen. Dat zijn wij de democratie verschuldigd.

Schmid, Herman (GUE/NGL).
Minister Haarder heeft onder meer gezegd dat het erg rustig was tijdens de bijeenkomst in Helsingør en dat de verwachte, of gevreesde, ongeregeldheden zijn uitgebleven. Dat is natuurlijk een goede zaak. Ik vraag me echter af of dit misschien ook te maken kan hebben met de strenge grenscontrole, waardoor eventuele buitenlandse demonstranten niet eens de kans hebben gekregen om Denemarken binnen te komen.
Het zou erg fijn zijn als de heer Haarder dit zou kunnen tegenspreken en zou kunnen zeggen dat er tot nu toe tijdens het Deense voorzitterschap geen mensen bij de Deense grens zijn geweerd.

Haarder
Staat u mij toe om in de hoedanigheid van Deens minister te antwoorden. Ik denk niet dat wij ter gelegenheid van de Top van Helsingør gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid die de Schengenregels bieden om de grenzen te sluiten. Demonstranten konden het land vrij binnenkomen, maar gelukkig kwamen er alleen vreedzame demonstranten en ik vind dat wij daar blij om moeten zijn.

De Voorzitter.
Vraag nr. 9 van María Izquierdo Rojo (H-0540/02):

Betreft: Vrouwen die het veld bewerken in de kandidaat-landen
Welke maatregelen, voordelen en beleidsdaden in de toetredingsprocedure tot de Europese Unie zijn rechtstreeks van belang voor vrouwen die in de kandidaat-anden op het veld werken? Hoe denkt Denemarken als voorzitterland in hun voordeel op te treden?

Haarder
Zowel de lidstaten als de Europese instellingen zijn verplicht gelijke kansen voor mannen en vrouwen in alle beleidsgebieden en programma's van de EU te integreren. De Europese Raad heeft ook meermaals richtsnoeren uitgevaardigd voor een speciale strategie op dit gebied.
Verordening 1250 van 1999 stelt overigens dat de structuurfondsen moeten aangewend worden om ongelijkheden tussen mannen en vrouwen weg te werken en gelijke kansen te bevorderen in het kader van de economische en sociale samenhang. Dat geldt ook voor de programma's in het kader van de pretoetredingssteun.
De Unie heeft op dit vlak aanzienlijke steunbedragen uitgetrokken voor maatregelen in het kader van het Sapard-programma waarmee de ontwikkeling van plattelandsgebieden wordt bevorderd.
De geachte afgevaardigde kan zich rechtstreeks tot de Commissie wenden, indien hij een volledig overzicht van alle specifieke programma's wenst.
Wat de toetredingsonderhandelingen over het hoofdstuk landbouw betreffen, heeft de Unie in haar gemeenschappelijk standpunt ook een groot hoofdstuk over de ontwikkeling van plattelandsgebieden opgenomen. Via verschillende financiële instrumenten van de EU zal daarvoor steun worden verleend. Daar herstructurering, modernisering en alternatieve producties en mogelijkheden dringend noodzakelijk zijn in de plattelandsgebieden van de kandidaat-landen, verleent de EU prioriteit aan de maatregelen die rechtstreekse gevolgen hebben voor de vrouwen die in deze gebieden werken.
Tijdens de onderhandelingen over het hoofdstuk werkgelegenheid en sociaal arbeidsmarktbeleid heeft de Unie onderstreept hoe belangrijk dit hoofdstuk is voor de gelijke behandeling van vrouwen en mannen en heeft ze erop gewezen dat de kandidaat-landen de regels op dit gebied moeten overnemen. Ik verwijs naar verordening 1257 van 1999 waarmee alle communautaire acties ter bevordering van de ontwikkeling van plattelandsgebieden gegroepeerd worden, en waarin uitdrukkelijk staat dat maatregelen die de afschaffing van ongelijkheden tussen mannen en vrouwen beogen, steun moeten krijgen.
Op zijn bijeenkomst van 27 mei 2002 heeft de Landbouwraad specifieke conclusies aangenomen betreffende de integratie van het gender-aspect in het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De Raad erkent in deze conclusies dat vrouwen een steeds grotere rol spelen in plattelandsgebieden en hij verzoekt de Commissie de structuurfondsen aan te wenden om de ontwikkeling van de ondernemingsgeest, van kwalitatieve beroepsactiviteiten, opleiding en dienstverlening in alle stadia van het leven voor boerinnen te bevorderen.
De Raad spoort de lidstaten ook aan een beleid te voeren dat de economische positie van vrouwen in de plattelandsgebieden actief versterkt.
De Raad wijst erop dat alle kandidaat-landen nu reeds ingestemd hebben met overname van de geldende communautaire wetgeving op het vlak van gelijke kansen, en wel vanaf het tijdstip van toetreding.
Het Deens voorzitterschap zal bij de mid-term review van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de verdere toetredingsonderhandelingen hetzelfde standpunt handhaven. Wij zullen geen enkele gelegenheid onbenut laten om te wijzen op de algemene basisprincipes in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met de wijzigingen van het Verdrag van Amsterdam, om de gelijke kansen tussen mannen en vrouwen te bevorderen overeenkomstig artikel 2 en artikel 3, lid 2.
Tot slot kan ik u meedelen dat de huidige voorzitter van de Landbouwraad zelf boerin is.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, hoeveel vrouwen die het veld bewerken zullen bij de komende uitbreiding deel gaan uitmaken van de Europese Unie? Van welk aantal gaat u uit in uw prognoses?
Voorts zou ik u willen vragen of er tijdens het Deense voorzitterschap een initiatief of campagne is voorzien om de huidige loonachterstanden op te heffen.

Haarder
Ik ben niet in staat op deze vraag te antwoorden en ik betwijfel of studies het antwoord zullen kunnen bieden. Ik wil het graag proberen, maar ik kan deze vraag hier nu onmogelijk mondeling beantwoorden.

De Voorzitter.
Mevrouw de afgevaardigde heeft twee vragen gesteld, nietwaar? Ik denk dat de tweede vraag daarop neerkomt, maar het woord is aan u, mevrouw Izquierdo Rojo.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag willen weten wanneer de fungerend voorzitter van de Raad mij deze informatie kan verstrekken, namelijk hoeveel op het veld werkende vrouwen volgens de prognoses deel zullen gaan uitmaken van de Unie tijdens de eerste fase van de toetreding. Als we dat niet weten, kunnen we niet vooruit plannen. Voor elk initiatief, als dat voor hen bedoeld is, dienen we te weten om welk aantal vrouwen het gaat.
Op dit moment is dat dan wel niet mogelijk maar ik zou u erkentelijk zijn als u mij die informatie alsnog verschafte.
Wat mijn tweede vraag betreft zou ik verder graag horen of er een campagne zal komen.

Haarder
Volgens ons weten wij in Denemarken niet eens hoeveel boerinnen ons land telt. De andere lidstaten beschikken volgens mij evenmin over cijfers. Dat is bedroevend, maar ik vrees dat niemand cijfers heeft. Indien u het wenst, kan ik daarover wel navraag doen.

De Voorzitter.
Ja, we hebben daarvan nota genomen, maar, mevrouw de afgevaardigde, de fungerend voorzitter van de Raad beantwoordt de vragen naar eigen goeddunken. We gaan hierover nu niet in debat.

Izquierdo Rojo (PSE). -
Mijnheer de Voorzitter, de Raad dient te weten hoeveel op het veld werkende vrouwen tot de Unie zullen toetreden.

De Voorzitter.
Goed, de Raad zal dat nog wel achterhalen, en u dan van repliek dienen, maar u heeft uw vraag nu al voor de tweede maal gesteld... Indien de fungerend Voorzitter van de Raad u echter nog iets te zeggen heeft, zal ik daar geen bezwaar tegen maken.

Haarder
Ja, natuurlijk weten wij hoeveel landbouwers er bijkomen, zowel in Polen als in de andere landen. Hoeveel daarvan vrouwen zijn, weten wij echter niet. Wij hebben geen opsplitsing volgens het geslacht en dat betreur ik.

De Voorzitter.
Vraag nr. 10 van Jonas Sjöstedt, vervangen door de heer Herman Schmid. Vraag nr. 10 van Jonas Sjöstedt (H-0542/02):

Betreft: Toekomstige toetredingsverdragen voor nieuwe lidstaten
Het is mogelijk dat de Ierse kiezers voor de tweede keer "nee" tegen het Verdrag van Nice zullen zeggen. Daarmee vervalt ook de nieuwe zetelverdeling in Raad en Parlement van het Verdrag van Nice. Kan de Europese Unie in dat geval niet handelen zoals bij de toetreding van Finland, Zweden en Oostenrijk, d.w.z. dat zij met elk van de toetredende landen onderhandelt en tot overeenstemming komt over het aantal zetels in het Parlement en stemmen in de Raad in de toetredingsovereenkomst? Er is dan geen Verdrag van Nice nodig als basis voor de aansluiting van nieuwe lidstaten.
Acht de Raad dit geen geschikte procedure voor de uitbreiding van de Unie als de Ierse bevolking nog eens tegen het Verdrag van Nice mocht stemmen?

Haarder
Ik herinner de geachte afgevaardigde eraan dat de Europese Raad van Sevilla voldaan was over de vastberadenheid van de Ierse regering om ratificatie van het Verdrag van Nice te bewerkstelligen, hetgeen zoals u weet, een voorwaarde is om de uitbreiding binnen de vastgestelde termijn te laten plaatsvinden.
Namens de Raad herinner ik u eraan dat de Ierse premier op de Top van Sevilla heeft meegedeeld dat zijn regering van plan is dit najaar een volksraadpleging te houden, zodat Ierland het Verdrag van Nice kan ratificeren.
De premier legde een nationale verklaring van Ierland voor, waarin bevestigd werd dat de bepalingen van het EU-Verdrag op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid geen invloed hebben op de traditionele neutraliteit van Ierland, ook niet na de ratificatie van het Verdrag van Nice, zoals blijkt uit bijlage 3 van de conclusies van het voorzitterschap.
De Europese Raad heeft een verklaring aangenomen waarin nota werd genomen van de nationale verklaring van Ierland. Deze verklaring staat in bijlage 4 van dezelfde conclusies. De Europese Raad heeft zijn tevredenheid geuit over het vaste voornemen van de Ierse regering om te zorgen voor ratificatie van het Verdrag van Nice, hetgeen zoals u weet een voorwaarde is om de uitbreiding binnen de vastgestelde termijn te laten plaatsvinden.

Schmid, Herman (GUE/NGL).
Ik begrijp heel goed dat de Ierse regering en de Ierse premier willen dat het op deze manier gebeurt, maar de Ierse regering kan het stemgedrag van haar bevolking niet bepalen. De kwestie moet daarom open worden gelaten tot na het referendum. Men kan daarom niet uitsluiten dat het Ierse volk voor een tweede keer "nee" zal zeggen.
Mijn vraag betreft een voor de hand liggende situatie die heel goed zou kunnen ontstaan. Geen abstracte, maar een praktische, politieke vraag: is in het voornoemde geval het probleem niet zeer eenvoudig en praktisch op te lossen door Ierland op dezelfde manier te laten toetreden als Finland, Zweden en Oostenrijk indertijd, dat wil zeggen door middel van onderhandelingen? In dat geval vormt het Verdrag van Nice geen obstakel meer. Is dit geen praktische en pragmatische oplossing die de heer Haarder ook aan zou moeten spreken?

Haarder
Ik kan er niets aan toevoegen, omdat de zaken nu eenmaal zo zijn. Natuurlijk bestaat de kans dat het Verdrag verworpen wordt, dat weten wij allemaal, maar dat brengt ons dan in een nieuwe en onvoorspelbare situatie, waarvan de uitkomst niet op voorhand duidelijk is. Dit is een onzekere situatie die de uitbreiding in gevaar brengt, maar ik wil hierover geen polemiek voeren. Ik wens mij te beperken tot de feiten over de Raad en het Ierse referendum.

De Voorzitter.
Verschillende afgevaardigden hebben het woord gevraagd. Volgens het Reglement kan ik het woord geven aan de twee afgevaardigden die zich het eerst gemeld hebben. 
Het woord is aan de heer Crowley voor een aanvullende vraag.

Crowley (UEN).
Ik dank de fungerend voorzitter van de Raad voor zijn reactie. Ik zou hem willen vragen of hij inderdaad van mening is - zoals ik uit de vertaling meen te hebben kunnen opmaken - dat ratificatie van het Verdrag van Nice door alle lidstaten noodzakelijk is om het uitbreidingsproces te kunnen voortzetten. De vraag kan eenvoudig met ja of nee worden beantwoord.

Haarder
Ja. Zoals ik reeds tweemaal heb gezegd, is ratificatie een voorwaarde om de uitbreiding binnen de vastgestelde termijn te kunnen verwezenlijken. Zo stond het in de conclusies van Sevilla en ik wens mij daaraan te houden.

Purvis (PPE-DE).
Mijn vraag sluit hierop aan. U zegt dat het een voorafgaande voorwaarde is die voor de gestelde tijdslimiet vervuld moet zijn. Bedoelt u de tijdslimiet 2004, zodat het na 2004 nog steeds mogelijk zou zijn uit te breiden zonder het Verdrag van Nice, bijvoorbeeld op grond van het systeem dat de heer Sjöstedt met deze vraag voorstelt?

Haarder
Ik heb gezegd dat ik mij houd aan de besluiten die in Sevilla zijn genomen. Ik heb daar niets aan toe te voegen. Iedereen weet dat in Helsinki een tijdschema werd vastgesteld en dat dit telkens weer bevestigd werd. In Sevilla is gezegd dat de ratificatie van het Verdrag van Nice een voorwaarde is om de uitbreiding binnen de gestelde termijnen te verwezenlijken. Indien het niet geratificeerd wordt, ontstaat een onzekere en onvoorspelbare situatie.

De Voorzitter.
Vraag nr. 11 van Gary Titley (H-0544/02):

Betreft: Betere regelgeving
Deze maand publiceerde de Commissie haar mededeling inzake verbetering van de regelgeving. Een kerndoel van deze mededeling is ervoor te zorgen dat er een evaluatie wordt uitgevoerd van het effect van alle voorstellen van de Commissie. Welke praktische maatregelen heeft de Raad genomen om zorg te dragen voor een evaluatie van het effect van de wijzigingen die de Raad aanbrengt op de voorstellen van de Commissie?

Haarder
De Europese Raad van Sevilla heeft met voldoening kennis genomen van een aantal mededelingen van de Commissie over de verbetering van de regelgeving. Ik denk met name aan het actieprogramma met betrekking tot de vraag hoe de kwaliteit van het wetgevingskader vereenvoudigd en verbeterd kan worden. Daarin worden de drie betrokken instellingen, het Parlement, de Raad en de Commissie verzocht zich te baseren op de werkzaamheden van de Technische Groep op hoog niveau en voor het eind van 2002 een interinstitutioneel akkoord te sluiten om de kwaliteit van de communautaire wetgeving, alsook de voorwaarden voor de omzetting daarvan in de nationale wetgevingen, meer bepaald de termijnen, te verbeteren. De Technische Groep op hoog niveau voor de interinstitutionele samenwerking kwam op 15 juli 2002 bijeen. Met het oog op deze bijeenkomst had het voorzitterschap voorstellen gedaan voor het tijdschema met betrekking tot de opstelling en de aanneming van een interinstitutionele akkoord. Het uitgangspunt daarbij werd gevormd door de specifieke acties die de Commissie in haar actieplan voor de drie instellingen had voorgesteld. Op de bijeenkomst van 15 juli 2002 werd besloten eerst de principes van een toekomstig interinstitutioneel akkoord af te spreken en daarna de instellingen te vragen zich te buigen over de concrete inhoud van de specifieke acties in het akkoord. Er werd tevens onderstreept dat het principe van een akkoord met specifieke acties niet los mag staan van de werkzaamheden van de Conventie. Tijdens de verdere besprekingen over een institutioneel akkoord zullen ook praktische maatregelen aan de orde zijn voor de beoordeling van de gevolgen die een wijziging van het voorstel van de Commissie met zich mee zal brengen. In dit verband kan ik u meedelen dat de volgende bijeenkomst van de Technische Groep op hoog niveau volgende week, op 10 september, zal plaatsvinden.

Titley (PSE).
Het doet mij deugd dat de heer Haarder in een andere hoedanigheid weer in ons midden is. Maar met alle respect moet ik zeggen dat, nu hij deel uitmaakt van de regering, hij de gewoonte van de regering heeft overgenomen om geen antwoord op de vraag te geven.
Hoe gaat de Raad de kwestie van de effectbeoordelingen precies aanpakken? Stel dat de Commissie een effectbeoordeling uitvoert als onderdeel van haar voorstellen voor een betere wetgeving, en de Raad deze voorstellen van de Commissie amendeert. Gaat de Raad dan een tweede effectbeoordeling maken van zijn eigen amendementen? Hoe wil de Raad dat gaan doen en wie moet het gaan doen?
In het kader van het interinstitutioneel akkoord met het Parlement is het van groot belang om precies te weten hoe de Raad staat tegenover effectbeoordelingen.

Haarder
Ik had graag een duidelijk antwoord gegeven. Ik kan het echter niet omdat dit een probleem is dat pas aan bod zal komen bij de gesprekken over het interinstitutioneel akkoord, die onder andere op 10 september zullen doorgaan. Ik kan nu dus niet zeggen wat er zal gebeuren, maar ik kan wel zeggen dat men geen hervorming doorvoert zonder te evalueren of de vooropgestelde doelstellingen bereikt zullen zijn. In het kader van het interinstitutioneel akkoord zal dus zeker besproken moeten worden over de manier waarop men het akkoord wil gaan evalueren.

MacCormick (Verts/ALE).
Naar aanleiding van het punt van de heer Titley wil ik graag vragen of de Raad zich eens kritisch over de methodologie van de effectbeoordeling wil buigen. Tijdens de jaren dat ik hier vanuit een academische functie iets mee te maken had, was het algemeen bekend dat het binnen de sociologie van de wet bijzonder moeilijk was betrouwbare methoden te vinden om het effect van geldende wetgeving te beoordelen. Het is nog moeilijker om het effect van wetgeving die nog niet van kracht is, te voorspellen. Is de fungerend voorzitter het niet met mij eens dat de Raad er goed aan zou doen zich eerst over de materie van de methodologie te buigen voordat we allerlei kostbare projecten gaan opzetten?

Haarder
Dat is precies waarover nog onderhandeld moet worden. Ik ben het misschien niet 100% met u eens, maar u zegt wijze dingen en u heeft waarschijnlijk gelijk. Het is dus de vraag in hoeverre we op deze manier tewerk zullen gaan. Dat moet op 10 september besproken worden en ik vraag uw begrip hiervoor.

De Voorzitter.
Vraag nr. 12 van Manuel Medina Ortega (H-0545/02):

Betreft: Maatregelen ter beperking van de illegale immigratie op de Canarische Eilanden
Welke maatregelen stelt de Raad op basis van de bereikte akkoorden op de Top van Sevilla voor om paal en perk te stellen aan de grootschalige illegale immigratie op de Canarische Eilanden?
Welke maatregelen worden in het bijzonder voorgesteld om op de plaatsen van herkomst deze ongeordende immigratie af te remmen teneinde zo de veiligheid van de immigranten enigszins te waarborgen?

Haarder
In de conclusies van de Europese Raad van Sevilla werd aangegeven welke maatregelen noodzakelijk zijn om het probleem van de illegale immigratie efficiënt op EU-niveau aan te pakken. Het gaat hierbij om zowel preventie als beperking van illegale immigratie. Er moet een juist evenwicht worden gevonden tussen deze doelstelling en het streven naar een betere integratie van de immigranten die legaal in onze landen verblijven. Daarnaast moeten wij natuurlijk een asielbeleid hebben dat de internationale verdragen respecteert.
Het Spaans voorzitterschap heeft deze problematiek reeds voor de Top van Sevilla aangepakt, onder andere met de goedkeuring van twee oriëntatie-instrumenten, die niet alleen een aantal noodzakelijke maatregelen bevatten, maar ook het kader vaststellen voor toekomstige acties op dit gebied en hun ontwikkeling. Het gaat om het actieplan voor de bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel, alsook het actieplan voor het beheer van de buitengrenzen van de EU. Beide actieplannen zijn door de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken aangenomen. Bovendien werd deze Raad het op 13 juni jongstleden eens over conclusies betreffende maatregelen die voor de preventie en bestrijding van illegale immigratie en de mensenhandel via de kusten, genomen dienen te worden.
In de conclusies van Sevilla waarin deze actieplannen uitdrukkelijk vermeld zijn, wordt de klemtoon gelegd op de volgende maatregelen. Ten eerste moet de sluiting van terugkeerovereenkomsten waarover onderhandelingen gaande zijn, worden versneld en moeten nieuwe onderhandelingsrichtsnoeren worden uitgevaardigd voor terugkeerovereenkomsten met reeds door de Raad geselecteerde landen; zie hiervoor 30. Ten tweede moeten, wat het uitwijzings- en repatriëringsbeleid betreft, nog voor het einde van het jaar de elementen van een repatriëringsprogramma worden vastgesteld op basis van het Groenboek dat de Commissie in april 2002 heeft voorgelegd. Dat staat ook in conclusie 30.
Ten derde moet gezorgd worden voor de geleidelijke invoering van een gecoördineerd en geïntegreerd beheer van de buitengrenzen teneinde de migratiestromen beter te kunnen beheersen. Er zijn enkele maatregelen voorgesteld die het mogelijk maken dit doel op korte termijn te verwezenlijken; zie hiervoor de conclusies 31 en 32. In een groter en meer algemeen verband werd in de conclusies van Sevilla bevestigd dat het immigratiebeleid als een relevante factor geïntegreerd moet worden in de betrekkingen van de EU met derde landen. De EU moet op lange termijn blijven vasthouden aan de doelstelling van een geïntegreerde, globale en evenwichtige aanpak die is afgestemd op de oorzaken van de illegale immigratie. De Europese Raad heeft in de conclusies onderstreept dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de landen van oorsprong en doorreis meewerken aan het gezamenlijk beheer en de gezamenlijke controle van de buitengrenzen en aan terugkeer; zie hiervoor conclusie 34. Voorts werd bevestigd dat de betrekkingen met de derde landen die niet meewerken aan de bestrijding van de illegale immigratie, systematisch moeten worden geëvalueerd. Daarbij wordt gepreciseerd dat onvoldoende medewerking van een land het verdiepen van de betrekkingen met het land in kwestie kan bemoeilijken. Naar aanleiding van de conclusies van Sevilla heeft het Deens voorzitterschap de bestrijding van illegale immigratie in zijn werkprogramma prioriteit verleend, zodat de conclusies van de Europese Raad snel geconcretiseerd kunnen worden. Ik kan u trouwens nog meedelen dat ik de Raad voorzit als deze problematiek behandeld wordt.

Medina Ortega (PSE).
Mijnheer de voorzitter, tijdens de eerste vergadering van juli, waaraan u als fungerend voorzitter van de Raad heeft deelgenomen, heb ik u vrijwel dezelfde vraag gesteld, en u heeft mij toen gezegd dat de Raad en het Deense voorzitterschap zich op zo kort mogelijke termijn over dit onderwerp zouden beraden. Twee of drie dagen later, op 8 juli, heb ik de onderhavige vraag gesteld, in de verwachting dat er van de zomer wel iets zou worden ondernomen. Het probleem van de Europese Unie, mijnheer de voorzitter -, en dat is niet uw schuld noch die van de Deense regering - is dat we met een mechanisme zitten dat niet werkt.
Tussen de dag waarop ik mijn eerste vraag heb gesteld, in de eerste week van juli, en de dag van vandaag zijn duizenden illegale immigranten de Canarische Eilanden binnengekomen, zowel per schip als per vliegtuig, en de situatie is werkelijk onhoudbaar omdat we zelfs geen opvangcentra hebben. De eilanden in kwestie zijn kleiner van oppervlakte dan de eilanden van Denemarken, en op het ogenblik beschikken we niet over de vereiste mechanismen om dit probleem aan te pakken.
Feitelijk is het zo, mijnheer de voorzitter - en nogmaals, dat is niet uw schuld noch die van het Deense voorzitterschap - dat de Raad van de Europese Unie geen gevolg geeft aan de voorstellen die de heer Vitorino al geruime tijd doet om ervoor te zorgen dat de Europese Unie metterdaad controles instelt. We behoren op zijn minst te weten wie er binnenkomen en waarom, en wat we voor deze mensen kunnen doen.

Haarder
Ik heb deze problemen op de Canarische eilanden gezien toen ik in het voorjaar de Europees-Aziatische bijeenkomst over migratie op Lanzarote bijwoonde. Ik ken deze problemen en ik u verzekeren, mijnheer Ortega, dat wij op dit vlak zeer actief zijn. Ik ben in Athene geweest om de problemen met de zogenaamde Dublin II-overeenkomst te bespreken, waarin bepaald wordt welk land de asielaanvraag moet behandelen. Waarschijnlijk reis ik volgende week naar Rome om het ook daar over deze problemen te hebben. Als wij het nieuwe systeem aannemen - waarmee we garanderen dat het eerste land de asielaanvraag behandelt - en het combineren met het uitwisselingssysteem van vingerafdrukken, bestaat de vrees dat bepaalde landen extreem veel asielzoekers teruggestuurd zullen krijgen, wat voor deze landen een extra zware last zou betekenen. Dat moeten wij bespreken. Ik denk dat het probleem niet zo'n vaart loopt, maar we moeten overwegen hoe we de regeringen van de landen in kwestie kunnen geruststellen. Er zijn verschillende manieren om dat te doen en daarover wil ik met de regeringen overleg plegen. Dit zeg ik om de heer Medina te overtuigen dat wij absoluut niet passief zijn, maar juist bijzonder actief. Om te beginnen hebben wij de grootste hindernissen uit de weg geruimd om, zoals ons in de conclusies van Sevilla wordt gevraagd, het Dublin-systeem in de praktijk te kunnen brengen, maar ook om reeds zoveel mogelijk vorderingen te maken met de gemeenschappelijke asielregels. Ook deze zijn een prioriteit voor het Deens voorzitterschap, maar wij hebben niet beloofd dat we ze klaar krijgen. Wij doen zoveel we kunnen en proberen in november ons werk af te ronden.

De Voorzitter.
Vraag nr. 13 van Astrid Thors (H-0547/02):

Betreft: Afronding van de overeenkomst inzake het Multilateraal Nucleair Milieuprogramma voor de Russische Federatie
Blijkens informatie verkregen van het DG Externe Betrekkingen van de Commissie hebben de bilaterale werkzaamheden in het kader van de betrekkingen tussen de EU en Rusland zich in 2001 grotendeels toegespitst op energie, milieubescherming en nucleaire veiligheid. Het was de bedoeling dat een en ander zijn beslag zou krijgen via de sluiting van een overeenkomst inzake het Multilateraal Nucleair Milieuprogramma voor de Russische Federatie (MNEPR), dat zich vooral de opruiming van kernafval in het noordwestelijk deel van Rusland ten doel stelt, alsook via het Milieupartnerschap voor de Noordelijke Dimensie (NDEP). Tevens wordt in de achtergrondnota die de Commissie op 27 mei 2002 voorafgaand aan de negende EU-Russische Top te Moskou in mei 2002 ten behoeve van de pers heeft verspreid gesteld dat o.a. milieu en nucleaire veiligheid op de agenda staan en dat de Russische Federatie ertoe moet worden gebracht zo snel mogelijk de laatste hand te leggen aan de MNEPR-overeenkomst. In de na afloop van de EU-Russische Top uitgegeven gezamenlijke verklaring wordt echter met geen woord gerept over het MNEPR-programma. Tevens was voor 9 juli een toezeggingsconferentie over het NDEP gepland.
Kan de Raad laten weten hoe de zaken er momenteel voorstaan met betrekking tot de MNEPR-overeenkomst en welke hinderpalen de sluiting daarvan in de weg staan? Welke stappen denkt hij voorts in de nabije toekomst te ondernemen om de Russische Federatie ertoe te bewegen het desbetreffende akkoord alsnog af te ronden?

Haarder
De onderhandelingen over het Multilateraal Nucleair Milieuprogramma voor de Russische Federatie zijn reeds meer dan drie jaar aan de gang. De EU heeft op verschillende topbijeenkomsten onderstreept dat de onderhandelingen nu snel afgerond moeten worden. Het klopt dat de gemeenschappelijke bereidheid om de onderhandelingen af te ronden niet formeel is vastgelegd in de slotverklaring van de Top in Moskou van 29 mei 2002, maar de kwestie werd wel besproken en Rusland liet weten een oplossing te willen voor de hangende problemen, met name het probleem van de belasting en de civiele aansprakelijkheid.
De EU heeft Rusland bij elke gelegenheid, ook op de vergaderingen van de Samenwerkingsraad, onder druk gezet om de onderhandelingen uit het slop te halen. Ook de andere partnerlanden, de VS en Noorwegen, hebben sterke druk uitgeoefend.
De EU hecht veel belang aan de nucleaire veiligheid in het noordwesten van Rusland en is van oordeel dat een overeenkomst de hindernissen uit de weg kan ruimen voor de uitvoering van bepaalde projecten, die de samenwerking over veiligheid bij het beheer van bestraalde splijtstof en radioactief afval in de Russische Federatie kunnen bevorderen.
De voorafgaande donorconferentie betreffende het steunfonds voor milieupartnerschappen in het kader van de jaarlijkse dimensie werd op 9 juli 2002 in Brussel met een positief resultaat afgesloten. De eerste bedragen vertegenwoordigen ongeveer 110 miljoen euro voor het steunfonds, waarvan 62 miljoen bestemd zijn voor nucleaire projecten.
De deelnemers aan de conferentie hebben onderstreept dat het sluiten van deze MNEPR-overeenkomst een vereiste is voor de tenuitvoerlegging van nucleaire projecten in het kader van het NDEP.
Het NDEP is een belangrijke en concrete stap om de doelstellingen te kunnen bereiken die de G8 voor het wereldwijde partnerschap tegen de proliferatie van massavernietigingswapens en materialen heeft vastgesteld.
Het probleem van nucleaire veiligheid is van doorslaggevend belang voor de bescherming van het milieu op het Europees continent. Het betreft in belangrijke mate Rusland, maar ook andere landen in Noord-Europa. Het Deens voorzitterschap streeft ernaar de MNEPR-overeenkomst voor het eind van dit jaar te kunnen sluiten.
Ik hoop dat mevrouw Thors tevreden is met dit antwoord.

Thors (ELDR).
Ik ben tevreden met het antwoord, maar ik moet zeggen dat ik het idee heb dat Rusland een verdeel- en heersstrategie hanteert ten opzichte van de Europese regeringen. Het is mij al eerder opgevallen dat men de Raad en de Commissie verschillende antwoorden geeft en dat men gebruik maakt van het steeds wisselende voorzitterschap van de Unie. Hierbij kan ik tevens het antwoord van de Commissie citeren dat zij gisteren heeft gegeven op een gelijksoortige vraag: "Helaas heeft Rusland de laatste maanden noch blijk gegeven van bereidheid om te ondertekenen, noch laten doorschemeren wat de aard van de problemen is die de ondertekening vertragen."
Het moet mij helaas van het hart dat Rusland de zaak eindeloos op de lange baan blijft schuiven. Daarom wil ik het Deense voorzitterschap dringend verzoeken om zonodig grote druk uit te oefenen. Tijdens dezelfde top, waarop deze overeenkomst niet werd ondertekend, werd Rusland toch als markteconomie aangemerkt. Bestaan er geen soortgelijke methoden om ons doel te bereiken?
Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om de heer Haarder te bedanken voor zijn betrokkenheid bij de noordse dimensie, waar hij vorige week blijk van heeft gegeven.

Haarder
Ik begrijp uw ongeduld, mevrouw Thors. De Raad en het voorzitterschap zijn ook ongeduldig en daarom hebben wij bij elke gelegenheid druk uitgeoefend. Ik heb geen commentaar op uw opmerkingen over de Russische strategie, maar ik kan u in elk geval wel verzekeren dat wij alle middelen gebruiken om Rusland onder druk te zetten. Ik kom net van een ministerconferentie op Groenland, waaraan ook Russen deelnamen. Het ging over de noordse dimensie, waarvoor mevrouw Thors ook veel belangstelling heeft. Er werden daar vele gelijkaardige dingen gezegd, en u bent het allicht met mij eens dat het belangrijk is Rusland op zoveel mogelijk gebieden bij de samenwerking te betrekken, ook om de druk op Rusland te kunnen verhogen voor de aangelegenheden die wij belangrijk en noodzakelijk vinden. Ik denk aan Kaliningrad, de uitbreiding van de NAVO en van de EU, de milieuproblemen in het gebied rond Moermansk, dat mevrouw Thors beter kent dan ik. Alles pleit ervoor om zoveel mogelijk contacten op verschillende gebieden met Rusland te ontwikkelen en deze mogelijkheden te benutten om Rusland onder druk te zetten voor de zaken die wij belangrijk vinden.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, dames en heren, ik zou graag willen weten of deze overeenkomsten op het niveau van het Internationaal Atoomenergie Agentschap worden gesloten. In Europa kampen wij namelijk met het probleem dat alleen de lidstaten zelf beslissen over de veiligheidsnormen van kerncentrales. Er is een afspraak gemaakt tussen het Parlement en de Commissie, met commissaris de Palacio, dat eerst de veiligheidsnormen voor kerncentrales worden gepresenteerd alvorens de nieuwe lidstaten toetreden. Uw collega heeft in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie bevestigd dat hij deze kwestie beschouwt als een prioriteit van het voorzitterschap.
Ik zou dan ook niet alleen willen weten wat de stand van zaken is bij de overeenkomst ten opzichte van Rusland, maar ook hoe wij het zelf doen op het vlak van de nucleaire veiligheid en de beveiliging van kerncentrales.

Haarder
Ik dacht dat de overeenkomsten waarover de vraag werd gesteld, en waarop ik beantwoord heb, een andere onderwerp betroffen. Deze aanvullende vraag heeft geen rechtstreeks verband met de vraag die ik beantwoord heb. Ik geloof niet dat er regels in het archief liggen, maar ik wil liever niet improviseren, want dit valt buiten het bereik van de vraag.

De Voorzitter.
De aanvullende vragen dienen uitsluitend te gaan over de Russische Federatie en over het probleem van de kernenergie in de betrekkingen met Rusland.

De Voorzitter.
Vraag 14 zal niet worden beantwoord omdat deze over een onderwerp gaat dat al op de agenda van deze vergaderperiode staat.

De Voorzitter.
Vraag nr. 15 van Brian Crowley (H-0554/02):

Betreft: Aanpak drugsprobleem
De verspreiding van illegale drugs, zoals crack-cocaïne, blijven ernstige problemen opleveren voor de samenleving. Zulks in verband met verslaving, criminaliteit, behandeling en toezicht.
Kan het Deense voorzitterschap met het oog op het subsidiariteitsbeginsel verzekeren dat het de bestrijding van illegale drugs tot een van de belangrijkste prioriteiten tijdens zijn voorzitterschap wil maken en het Parlement in december 2002 verslag uitbrengen over de initiatieven en maatregelen die het op dit vlak heeft genomen?

Haarder
Nu zijn wij bij vraag 15 van de heer Fitzsimons. Neen, excuseer, het gaat om een vraag van de heer Brian Cowley. Net als het Spaanse voorzitterschap hecht ook het Deens voorzitterschap veel belang aan drugsbestrijding. Het belangrijkste punt op dit vlak in het werkprogramma van het voorzitterschap is de tussentijdse evaluatie van het EU-drugsactieplan 2000-2004. De Commissie zal een evaluatierapport maken en in december in Kopenhagen aan de Europese Raad voorleggen. Het Deens voorzitterschap is van plan de opstelling van het evaluatierapport op de voet te volgen om er zeker van te zijn dat de bevoegde werkgroepen van de Raad er zoveel mogelijk bij betrokken worden, zodat het rapport representatief en informatief is.
Het Deens voorzitterschap opteert voor een evenwichtige aanpak van het drugsprobleem en probeert daarom evenveel aandacht te besteden aan preventie en beperking van het drugsaanbod als aan internationale samenwerking. Het Deens voorzitterschap heeft initiatieven genomen op het gebied van de behandeling van criminele drugsgebruikers in gevangenissen en van synthetische drugs, de zogenaamde generische classificatie. Bovendien is het voorzitterschap voornemens de bestaande en mogelijke problemen met de verdeling van illegale stoffen via het internet krachtiger aan te pakken. Op internationaal niveau zijn bijeenkomsten gepland met de kandidaat-landen, de VS, Rusland en het Verbond van Staten in Zuid-Oost-Azië. Met Latijns-Amerika zullen bijeenkomsten plaatsvinden als voorbereiding van het evenement dat het Grieks voorzitterschap plant. Het Deens voorzitterschap zal dus ontmoetingen hebben met de meeste landen die volgens de EU als oorsprong- of transitland voor illegale drugs fungeren. Het probleem van de cocaïne zal op de bijeenkomsten met de VS en de partners in Latijns-Amerika behandeld worden. Het Deens voorzitterschap zal het Europees Parlement in december zo goed mogelijk over de bereikte resultaten inlichten.

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de fungerend voorzitter voor zijn reactie. De reden dat ik deze vraag stel is dat de afgelopen acht maanden op diverse plaatsen in de Europese Unie grote hoeveelheden verdovende middelen in beslag zijn genomen. In Ierland is de afgelopen acht maanden ter waarde van zo'n 24 miljoen euro aan illegale middelen door de politie en de douane in beslag genomen, in Groot-Brittannië voor 82 miljoen en in de rest van Europa voor 297 miljoen euro. De Europese Unie valt de eer te beurt de grootste afnemer van synthetische drugs zoals XTC en amfetaminen te zijn. Ik doe u het concrete verzoek om in december, aan het eind van het voorzitterschap, met conclusies of resultaten te komen, omdat ik had gehoopt dat het - om terug komen op wat de heer Hyland eerder zei - mogelijk zou zijn tijdens uw voorzitterschap een samenwerkingsverband tussen jongeren en het voorzitterschap aan te gaan, om de jongeren te kunnen vragen naar de gevaren waaraan ze worden blootgesteld en iets te doen aan een aantal sociale problemen en kwesties waardoor ze in de drugscultuur terechtkomen.

Haarder
Ik dank de heer Crowley voor zijn engagement in deze aangelegenheid alsook voor de goede raad en voorstellen die ik hier gehoord heb. Ik kan alleen maar zeggen dat we zullen doen wat we kunnen, omdat wij vinden dat dit een zeer belangrijk gebied is.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn vraag is of er nagedacht wordt over preventieprogramma's en of de Raad denkt aan stimuleringsmaatregelen voor alternatieve plannen om jongeren die aan de drugs zijn van hun verslaving af te helpen.

Haarder
De vraag hoe men met alternatieve drugs -, want zo kan men het in bepaalde gevallen noemen -, jongeren in een vroeg stadium van hun verslaving af kan helpen, is een lang en grondig debat waard. Ik denk dat deze vraag alle parlementen in de lidstaten en ook het Deens voorzitterschap bezighoudt. Ik zeg niet dat dit probleem het belangrijkste is, want dergelijke vormen van behandeling vallen in de eerste plaats onder de nationale en vaak lokale bevoegdheid, maar ik kan u verzekeren dat wij dit als een zeer ernstig probleem beschouwen. In het Deens parlement wordt het op een passionele manier behandeld, met standpunten die over de grenzen van de partijpolitiek heen verdedigd worden, omdat het hartverscheurend is wat er met deze jonge mensen gebeurt. Toch is het moeilijk deze jongeren alternatieve middelen aan te bieden om hen van hun verslaving af te helpen, omdat ze dan afhankelijk worden van die alternatieve middelen. Kortom, we kunnen er lang over praten, maar dit is niet het juiste moment.

De Voorzitter.
Vraag 16 is ingetrokken.

De Voorzitter.
Aangezien de indiener van vraag nr. 17 afwezig is, komt deze te vervallen.

De Voorzitter.
Aangezien de vragen 18 en 19 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden zij tezamen behandeld. Vraag nr. 18 van Raimon Obiols i Germà (H-0560/02):

Betreft: Dood van opposanten in Equatoriaal-Guinea
Tijdens het vragenuur van 3 juli hebben de heer Carlos Carnero González en ikzelf de Raad geïnterpelleerd en gewezen op de schendingen van de mensenrechten en de fysieke folteringen waaraan het regime van president Teodoro Obiang zich schuldig maakt ten aanzien van de democratische oppositie. Ik heb het voorzitterschap van de Raad gevraagd onmiddellijk stappen te ondernemen, en zich er niet toe te beperken deze feiten in min of meer eufemistische bewoordingen te veroordelen, maar de invloed van de Europese Unie te doen gelden en alle mogelijke politieke en diplomatieke middelen aan te wenden om een einde te maken aan deze onmenselijke situatie.
Twee dagen later is Juan Ondó Nguema, een van de veroordeelden in het proces van de Marfil-bioscoop, waarbij volgens alle internationale waarnemers de regels van het procesrecht met voeten zijn getreden, in de gevangenis van Black Beach overleden. Hij werd tijdens het politieverhoor zwaar mishandeld en de dagen vóór zijn dood werden hem water en voedsel ontzegd.
Oefenen de Raad en het voorzitterschap in het licht van deze tragische gebeurtenissen druk uit op de autoriteiten van Equatoriaal-Guinea om te garanderen dat de elementairste mensenrechten in dit land worden geëerbiedigd?
Welke maatregelen heeft de Raad getroffen of is hij van plan te treffen om van de regering van Equatoriaal-Guinea democratische hervormingen te eisen?  Vraag nr. 19 van Carlos Carnero González (H-0577/02):

Betreft: Dood van een politiek gevangene in Equatoriaal-Guinea en noodzaak van een gemeenschappelijk optreden van de Europese Unie ten behoeve van de democratie en de mensenrechten in dit land.
Precies één dag nadat de minister van Europese Zaken van Denemarken namens de Raad in de zitting van het EP van juli had geantwoord op vragen omtrent de willekeurige aanhoudingen, de veroordelingen zonder eerlijk proces of gefundeerde beschuldigingen, de genadeloze folteringen en de opsluitingen onder onmenselijke omstandigheden van de dictatuur van Equatoriaal-Guinea tegen de democratische oppositie, is één van de slachtoffers, Juan Ondó Nguema, tragisch overleden ten gevolge van mishandeling.
Dictator Teodoro Obiang heeft tot op heden elk verzoek van de internationale gemeenschap om de veroordelingen nietig te verklaren, de gevangenen vrij te laten en de folteringen stop te zetten, genegeerd. Is de Raad van plan naar aanleiding hiervan zo snel mogelijk een gemeenschappelijk optreden te bepalen ten behoeve van de democratie in Equatoriaal-Guinea met het oog op de toepassing van de bepalingen ter bescherming van de rechten van de mens van het Cotonú-verdrag, alsook het versterken van het optreden van de VN en het betrekken van de Verenigde Staten in deze operatie inhoudt?

Haarder
De Raad volgt de humanitaire situatie en de mensenrechten in Equatoriaal-Guinea op de voet en is op de hoogte van het gevangenschap van de oppositieleiders en de omstandigheden waaronder zij gevangen zitten. U herinnert zich dat de EU vlak na de vonnissen een verklaring heeft afgelegd waarin de betreffende autoriteiten verzocht werden de vereiste maatregelen te treffen om de veroordelingen te herzien en ervoor te zorgen dat de fundamentele rechten van de beklaagden werden nageleefd.
In een aantal brieven heeft de EU haar oprechte bezorgdheid geuit over de achteruitgang van de situatie op het gebied van de mensenrechten. Na de dood van Nguema heeft de Raad een verslag over de oorzaken opgemaakt. Op dat ogenblik konden de verklaringen van de regeringen en de oppositie niet bevestigd worden. Volgens de oppositie was zijn dood veroorzaakt door foltering en mishandeling, terwijl de regering zijn dood verklaarde met een gewone longziekte, waaraan hij reeds vóór het proces leed. Om die reden is de Raad niet voornemens dringende maatregelen te treffen, maar wil hij het onderzoek naar de doodsoorzaak van Nguema voortzetten. De EU zal de gepaste politieke en diplomatieke middelen aanwenden om druk uit te oefenen op de autoriteiten in Equatoriaal-Guinea, opdat de situatie op het gebied van de mensenrechten in het algemeen verbeterd wordt en de democratische hervormingen in dit ongelukkige land bespoedigd worden.

Carnero González (PSE).
Mijnheer Haarder, onze vraag had betrekking op het overlijden van de heer Juan Ondó Nguema in de gevangenis, maar helaas is er op 31 augustus jongstleden weer een politieke gevangene in Black Beach overleden, de heer Juan Asumu Sima. Als tachtigjarige moest hij zijn rechtszaak bijwonen, waarbij hij soms hulp nodig had om te lopen en soms niet eens meer kon staan als gevolg van de martelingen waaraan hij was blootgesteld. De politieke gevangenen van Black Beach lopen het risico dat hun naam wordt bijgeschreven op de ellenlange lijst van doden die als een dodenkrans drukt op het geweten van de internationale gemeenschap, de Europese Unie natuurlijk inbegrepen.
Mijnheer Haarder, de Raad kan denken wat hij wil, maar meer geloof hechten aan de regering van Equatoriaal Guinea dan aan de oppositie getuigt toch van goedgelovigheid. Mijn vraag aan u luidt: is de Raad voornemens is om de politieke gevangenen van Black Beach een officieel bezoek te brengen, en om maatregelen te treffen voor het beëindigen van de Overeenkomst van Cotonou met Equatoriaal Guinea, indien deze politieke gevangenen niet ogenblikkelijk in vrijheid worden gesteld?

Haarder
De Raad zal uiteraard alle beschikbare kanalen gebruiken om de waarheid te achterhalen. Ik heb in het Parlement zelf meegewerkt aan verschillende resoluties over dit ongelukkige land en ik kan u verzekeren dat de Raad van plan is de waarheid te zoeken. Uit mijn woorden mag men niet concluderen dat ik meer waarde hecht aan de verklaringen van de regering dan aan die van de oppositie. Ik zeg alleen dat het woord tegen woord is en dat we de waarheid moeten zien te vinden, en de bewijzen om die waarheid te staven, zodat wij een argument hebben om de regering eventueel aan te klagen en de druk op het regime te verhogen. Ik ben het volkomen met mijn voormalige collega eens en ik dank hem voor de tragische informatie betreffende een nieuw overlijdensgeval. Dit is voor ons een drijfveer om druk te blijven uitoefenen en daarvoor alle mogelijke middelen aan te wenden, alsook om uit te zoeken wat er gebeurd is.

Obiols i Germà (PSE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, op 3 juli jongstleden hebben wij de Raad verzocht onverwijld actie te ondernemen met het oog op de buitengewoon zorgwekkende situatie waarin een grote groep tegenstanders van het regime van de heer Obiang in Equatoriaal Guinea verkeerden. Ons verzoek was toen om een oproep te doen, om druk uit te oefenen. Twee dagen later, op 5 juli om precies te zijn, overleed de heer Juan Ondó Nguema, een van de gevangenen die waren veroordeeld in de rechtszaak die deze tientallen politieke tegenstanders in de gevangenis van Black Beach deed belanden. Hij stierf ten gevolge van de mishandelingen en door gebrek aan water en voedsel gedurende de laatste dagen voor zijn dood.
Mijnheer de fungerend voorzitter, ik weet dat de wereld vaak wreed is, en dat Europa, noch uiteraard de Raad in staat is om oplossingen te vinden voor alle problemen op aarde of alle tragedies op hun nek te nemen. In dit geval ging het echter om een duidelijk afgebakend, specifiek probleem.
Enkele dagen geleden is weer een van deze politieke tegenstanders overleden, en wij verzoeken de Raad nogmaals dringend, mijnheer de fungerend voorzitter, om ogenblikkelijk stappen te ondernemen, want hij kan dit probleem de wereld uithelpen en de dreiging wegnemen die deze concrete groep mensen boven het hoofd hangt.

Haarder
Ik weet niet waaraan mijn voormalige collega denkt als hij zegt dat de Raad deze dreiging kan afwenden. De Raad heeft gedaan wat hij kon, met de beschikbare middelen. Dat heb ik u gezegd en de Raad zal ermee doorgaan. Meer kan ik niet zeggen. Dank u, mijnheer de Voorzitter.

De Voorzitter.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Raad gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 20 tot en met 34 schriftelijk worden beantwoord

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0226/2002) van mevrouw Stenzel, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad - Europees Bureau voor wederopbouw - Jaarverslag 2000 (COM(2001) 446 - 2001/2255(INI)).

Stenzel (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, voor zover aanwezig, het verslag betreffende het jaarverslag 2001 over het Europees Bureau voor wederopbouw werd op 11 juni 2002 unaniem goedgekeurd door de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. De stemming in het Parlement is evenwel bewust naar de herfst verschoven. Daarmee krijgt de Commissie de gelegenheid te voldoen aan de herhaaldelijk naar voren gebrachte eis van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, dat namelijk de strategie voor het algehele Balkanbeleid en de rol van het Europees Bureau voor wederopbouw daarin worden verduidelijkt. Daarbij moet dan eveneens helder worden aangegeven hoe in de toekomst precies de taakverdeling zal zijn over het Bureau enerzijds en de plaatselijke delegaties anderzijds.
De Commissie heeft hierover nog geen verslag gepresenteerd en zich derhalve niet aan de afspraak van november 2001 gehouden om nog voor eind maart het verslag te presenteren over de strategie op de middellange termijn voor het beheer van de EU-middelen in het kader van het stabiliserings- en associatieproces. Het verslag van de Europese Commissie over de hulpstrategieën in de Westelijke Balkan is een zeer uitvoerige beschrijving van de situatie. Commissaris Patten heeft ons op 19 juni ook aanvullende informatie verstrekt. Er was echter geen duidelijke strategie, waarop de heer Swoboda opmerkte dat ook het bestaan van geen strategie een boodschap is.
Derhalve is het des te belangrijker dat het verslag van de Commissie niet pas in juni 2004, voor het aflopen van het mandaat van het Europees Bureau voor wederopbouw, maar uiterlijk in juni 2003 aan de Raad wordt gepresenteerd, en dat het Europees Parlement er dan eveneens bij wordt betrokken. Alleen op die manier kan een verzwakking van de positie van het Bureau worden voorkomen en efficiënt werk worden gegarandeerd. Deze kwestie is met name in het licht van de financiële steun van de EU voor de Balkan uiterst dringend. Tijdens mijn bezoek aan Pristina heb ik kunnen vaststellen dat het Bureau doelmatig te werk gaat. Dat heeft de Rekenkamer overigens bevestigd.
Het is zeer betreurenswaardig en zorgwekkend dat de lokale elektriciteitsmaatschappij KEK zich bij de export van stroom schuldig heeft gemaakt aan grote onregelmatigheden en dat er exportopbrengsten ter waarde van 4,2 miljoen dollar op een geheime rekening in Gibraltar werden gezet. Het Bureau heeft echter zelf maatregelen genomen om in de toekomst dergelijke criminele activiteiten bij de KEK te voorkomen of aan het licht te brengen.
Het Europees Bureau voor wederopbouw heeft ook zelf OLAF ingeschakeld in verband met het contract van een dubieuze adviseur. Het is daarom belangrijk dat zo spoedig mogelijk een interne financieel adviseur wordt benoemd.
De stroomvoorziening in Kosovo laat nog steeds te wensen over. Het is toe te juichen dat door middel van een overeenkomst tussen de UNMIK en Servië de politieke voorwaarden zijn geschapen waaronder een goede stroomvoorziening in Kosovo wordt vergemakkelijkt. Als rapporteur ben ik mij ervan bewust dat het Bureau in Kosovo in lastige politieke omstandigheden moet opereren. Het is nog steeds niet duidelijk wat de politieke status is en de etnische spanningen tussen de Servische minderheid en de Albanese meerderheid blijven aanhouden. Het is derhalve des te belangrijker dat de positieve invloed van het Europees Bureau voor wederopbouw zichtbaar wordt gemaakt. Onze strategie voor dit gebied moet erop gericht zijn een duurzaam beleid mogelijk te maken en de afhankelijkheid van de financiële steun van de EU stapsgewijs te verminderen door met name een doelmatige heffing voor alle openbare instellingen in te voeren.
De uitbreiding van het mandaat van het Bureau tot Macedonië was omstreden, omdat er in Macedonië een andere politieke situatie heerste dan in Kososvo, ook al was die eveneens zeer broos. Het mechanisme voor de raadpleging van het Europees Parlement, dat immers zijn goedkeuring moet verlenen voor de middelen, functioneerde evenmin optimaal. In het verslag worden derhalve politieke richtsnoeren voor het Bureau voorgesteld waarop het zich kan baseren bij zijn toekomstige werk. Bovendien moeten ook de besluitvormingsmechanismen binnen de Commissie en de verhoudingen tussen de betrokken diensten zo duidelijk en transparant mogelijk zijn.
Met name bij de inzet van het Bureau in Macedonië is de situatie verbeterd. Er konden 900 huizen worden gebouwd. Ook bij de mijnopruiming is vooruitgang geboekt. Het is zeer belangrijk dat het Bureau met name in zijn betrekkingen met de plaatselijke delegatie in Macedonië vlekkeloos functioneert. In Macedonië worden immers op 15 september verkiezingen gehouden. De toestand daar is zeer gespannen en het is niet zeker of deze verkiezingen wel onder de juiste omstandigheden kunnen plaatsvinden, als ze al doorgaan.
Wij hebben vandaag in het Parlement gedebatteerd over de verantwoordelijkheid van de Europese Unie voor Afghanistan. Wij hebben commissaris Patten daarbij onze steun toegezegd. Wat voor Afghanistan geldt, is nog veel meer van toepassing op de Balkan die zich immers in de directe verantwoordelijkheidssfeer van de Europese Unie bevindt. Het verslag over het Europees Bureau voor wederopbouw moet derhalve een bijdrage leveren aan een duurzaam crisisbeheer.

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, collega's, van de kant van de Begrotingscommissie wil ik enkele kanttekeningen plaatsen bij deze kwestie.
Sinds het begin van de crisis op de Balkan hebben wij, met name van de kant van de Begrotingscommissie, geëist dat de hoge investeringen van de Europese Unie in de wederopbouw zo gebruikt worden dat het beginsel van good governance in acht worden genomen. Dat betekent onder meer dat wij een effectiever bestuur, decentralisatie en snelle uitbetalingen eisen, alsmede dat wij knelpunten trachten te voorkomen en de controle op het geld willen waarborgen.
De oprichting van het Europees Bureau voor wederopbouw begin 2000 was in feite een reactie op de eis van het Parlement. Bovendien konden wij hiermee afzien van de oorspronkelijke, gecompliceerde comitéprocedure. Er kwam een beduidend eenvoudiger model, dat naar onze mening zeer belangrijk is geweest en dat er onder meer toe heeft geleid dat besluiten over concrete projecten in eerste instantie op lokaal niveau werden genomen.
Evenmin wil ik onvermeld laten dat de samenwerking tussen het hoofdkwartier in Thessaloniki en de operationele centra in Pristina, Belgrado enzovoort beter heeft gefunctioneerd dan velen van ons aanvankelijk dachten. Wij zouden echter iets meer informatie van de Commissie willen krijgen over het aantal mensen dat nog werkzaam is in Brussel, Thessaloniki en in de andere vestigingen. Hebben wij echt kunnen voorkomen dat er dubbel werk is verricht, wat een van onze doelen was?
In ieder geval hebben wij kunnen constateren dat een zeer hoog percentage van de beschikbare bedragen is toegewezen en uitbetaald. Ook de Rekenkamer heeft deze hoge effectiviteit opgemerkt, wat een zeer goede zaak is. Uiteraard hebben wij tegelijkertijd richtsnoeren nodig voor de toekomst, met name nu wij blijkbaar zo doeltreffend te werk zijn gegaan dat de kans groot is dat wij aan het eind van het zeven jaar durende programma CARDS te weinig geld over hebben.
De Commissie is nu al gedwongen een nogal drastische afname van de investeringen in bijvoorbeeld Kosovo voor te stellen, wat niet makkelijk zal zijn. Kunnen wij de verantwoordelijkheid overdragen aan de lokale en nationale autoriteiten? Hoe moeten wij in de toekomst te werk gaan? Om ons werk in de toekomst even goed te kunnen doen, zijn er nu echt strategische overwegingen nodig. Dat is wat de Begrotingscommissie duidelijk wil maken!

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte mevrouw Stenzel, dit is een zeer goed en uitvoerig verslag. Je zou bijna een slecht geweten krijgen als je ziet dat wij vanavond toch een debat hierover houden, waarop mijn fractie ook had aangedrongen. Ik wil mij bij iedereen verontschuldigen die misschien daarom hier aanwezig moet zijn.
Het is mijns inziens evenwel goed na te gaan wat wij op de Balkan, en met name het gebied waar het Bureau actief is, tot dusver al dan niet hebben bereikt. In principe kunnen we zeggen dat het Bureau goed werk heeft verricht en dat wij zeer tevreden kunnen zijn. Dat hebben ook alle sprekers tot nu toe gezegd. Tegelijkertijd moeten we evenwel aangeven dat het beleid van de Europese Unie op een aantal punten moet worden voortgezet en misschien zelfs geïntensiveerd.
Als wij geld uitgeven aan het Bureau - volgens mevrouw Stenzel moet dat minder worden, en terecht - moeten wij ons ervan bewust zijn dat de economische situatie er op dit moment zeer, zeer slecht uitziet. Dat kunnen wij niet met geld alleen compenseren, maar wij moeten ons nu ook richten op de opbouw van structuren waarmee een langzame doch merkbare economische ontwikkeling, een economische groei kan worden gecreëerd. Deze structuren bestaan helaas nog niet.
Met betrekking tot de politieke situatie bestaan er eveneens aanzienlijke gebreken. We zouden bijna van een gebrekkig rijpingsproces kunnen spreken, wat betreft zowel de samenwerking van Servië en Montenegro als de verhoudingen binnen deze twee landen. De Europese Unie houdt vast aan een multi-etnisch Kosovo, waarin vanzelfsprekend voor het merendeel Albanezen wonen, maar waarin ook Serviërs in vrijheid en vrede kunnen leven en werken. Helaas is de bereidheid daartoe in Kosovo niet groot genoeg, maar toch moet dat eerst worden gerealiseerd! Over een aantal dagen zullen verschillende collega's als waarnemers naar Macedonië vertrekken, waar ook nog steeds incidenten plaatsvinden met dodelijke slachtoffers. Daar is het politieke rijpingsproces ook nog niet zo ver als nodig is.
Tot slot wil ik nog een punt aankaarten, en het komt goed uit dat commissaris Vitorino nu aanwezig is. Deze centrale regio in de Balkan is nog steeds een doorvoerland voor vele ongewenste grensoverschrijdende activiteiten. Het is immers bekend dat bepaalde illegale organisaties geen enkel probleem hebben met etnische samenwerking en grensoverschrijding. Nu wil ik deze regio niet in een kwaad daglicht stellen, want de doelen van deze activiteiten als drugs- en mensenhandel liggen meestal in lidstaten van de Europese Unie en de bronnen liggen dikwijls eveneens ergens anders. Mijns inziens moeten wij echter met name ten opzichte van onze eigen burgers de verantwoordelijkheid volledig op ons nemen. Wij moeten er door middel van een Balkanbeleid voor zorgen dat dergelijke activiteiten zo snel en efficiënt mogelijk worden ingeperkt. Verschillende collega's hebben het centrum in Boekarest bezocht dat zich met name volop bezighoudt met de bestrijding van deze criminele activiteiten. Ik wil de heer Vitorino verzoeken om samen met de heer Patten alles in het werk te stellen om een einde te maken aan deze criminele activiteiten, die ook het imago van deze regio kapotmaken.

Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag mevrouw Stenzel bedanken voor haar zeer adequate en nuttige verslag. Ik kan niet zeggen dat ik de activiteiten van het Bureau nauwlettend in de gaten houd of dat ik zeer precies op de hoogte ben van wat men doet en daarom vind ik het verslag zeer waardevol. Ik heb in de afgelopen drie jaar deel uitgemaakt van de delegatie voor Zuid-Oost-Europa en bekleed sinds kort de functie van ondervoorzitter. Ik vind het van groot belang dat we onze financiële steunverlening voortzetten en verder uitbreiden om de Balkanlanden in staat te stellen toe te werken naar het uiteindelijke doel, te weten het lidmaatschap van de Europese Unie.
Ik behoorde tot degenen die kritisch stonden tegenover het oorspronkelijke besluit om het hoofdkantoor van het Bureau in Thessaloniki te vestigen. Het was de bekende gang van zaken van een lidstaat die een kluif toegeworpen kreeg. Ik heb mijn mening inmiddels enigszins herzien, omdat Griekenland een bijzonder waardevolle rol speelt bij het leiding geven aan en coördineren van de regionale samenwerking. Toch vind ik dat we nog eens goed moeten overwegen of dit wel de geschiktste manier van werken is voor een bureau dat vanuit verschillende bases opereert.
Het Bureau verricht goed en belangrijk werk. Het is van belang dat we onze bijstand aan de Balkanlanden in de loop der tijd efficiënter inrichten en indien mogelijk uitbreiden. Het accent van de steunverlening moet geleidelijk worden verlegd van wederopbouw naar ontwikkeling, net zo goed als er een verschuiving heeft plaatsgevonden van noodhulp naar wederopbouw.
De veelheid aan bureaus die elkaar in Zuid-Oost-Europa voor de voeten lopen, vormt een probleem dat we moeten aanpakken. Het is een complex geheel, een soort lettersoep. Het is erg moeilijk, zelfs voor iemand in mijn functie, om te doorgronden wie wat doet, en ik weet niet wat het effect op de lokale bevolking is.
Mevrouw Stenzel heeft enkele waardevolle punten aangestipt, waaronder de noodzaak om afspraken te maken met andere donors over de vraag wie verantwoordelijk is voor welke sector om zo overlappingen te voorkomen. Ze wijst er met name op dat het Bureau een leidinggevende rol moet spelen als het gaat om de energievoorziening in Kosovo en daarmee ben ik het eens. Zij benadrukt ook dat er een strategie moet worden bepaald voor de toekomstige betrekkingen tussen het Bureau en de EU-delegaties. Op grond van mijn ervaringen in Skopje vraag ik mij af of we ons niet te weinig gelegen hebben laten liggen aan de deskundigheid van de lokale Commissiedelegatie. Ik heb het idee dat het Bureau misschien een ietwat imperialistische toon heeft aangeslagen tegenover de lokale delegatie. Met de verkiezingen van 15 september voor de deur weet ik nog steeds niet zeker of we daar wel weer voldoende huizen hebben opgebouwd.

Volcic (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het allen inhoudelijk eens met het uitstekende verslag van mevrouw Stenzel. De rapporteur doet weliswaar haar best om een positieve balans te geven maar er zijn talrijke vraagtekens. Het hoeft niemand te verbazen dat er meningsverschillen zijn over de noodzaak van een Europees bureau voor het beheer van de voor Zuid-Oost-Europa bestemde steunmiddelen. Daarom hebben wij er ook begrip voor dat wordt aangedrongen op onderzoek naar mogelijk wanbeheer en/of corruptie in verband met vooral energieprojecten. Vandaar ook de eis dat meer transparantie wordt gebracht in de overdracht van financiële middelen en in de financiële praktijken, en wel in alle onderdelen van de organisatie.
Het is ook geen toeval dat wordt aangedrongen op de benoeming van een interne controleur en wordt gewezen op het belang van de Rekenkamer, van een financieel controleur en de rol van het Europees agentschap voor de fraudebestrijding. Daaruit blijkt ook dat bewaarheid werd wat van meet af aan werd gevreesd en eigenlijk ook te verwachten viel, dat namelijk in dit gebied geen wonderen kunnen worden verricht en dat niet altijd en onder alle omstandigheden goed bestuur kan worden gegarandeerd. Dat mag ons er evenwel niet van weerhouden alles in het werk te stellen om de mogelijkheden tot het betalen en ontvangen van illegale beloningen uit te sluiten.
Zoals men heeft kunnen vaststellen ontbreekt een strategie voor de internationale samenwerking, en dat is een ernstige zaak. Ook onze organisatie is verstoken van een strategie alhoewel het heel moeilijk is een strategie vast te stellen als men niet weet waar morgen of overmorgen de grenzen lopen. Dat zijn dingen die wij niet uit het oog mogen verliezen. Men heeft evenwel de bevoegdheden van het Europees Bureau voor de wederopbouw inmiddels geografisch uitgebreid, en ik vraag mij af of dat de juiste manier van optreden is. De problemen lopen namelijk al naar gelang het gebied sterk uiteen.
De Commissie had het Parlement een verslag beloofd, maar dat verslag is nog niet voorgelegd. Ook daaruit blijkt hoeveel moeilijkheden er zijn. Dit is een duidelijk bewijs dat de met de wederopbouw van de Balkanlanden belaste instanties met grote problemen te kampen hebben. Het is niet zo moeilijk eerste hulp te verlenen maar als het gaat om de daadwerkelijke wederopbouw en vastgesteld moet worden waar en hoe de instellingen moeten worden versterkt, wordt de zaak veel gecompliceerder.
De cijfers over de door het Bureau beheerde bijstand lijken echter aardig te kloppen qua verhouding tussen projecten, financieringen, aanbestedingstermijnen en resultaten, en dat is dan ook goed nieuws. De wederopbouw van de Balkan is evenwel een veel te sensibele en fragiele zaak om de aandacht te laten verslappen. Veeleer moet deze worden versterkt.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie wil ik graag in de eerste plaats mevrouw Stenzel bedanken voor haar verslag over het Europees Bureau voor wederopbouw. Het is een degelijk en tot nadenken stemmend verslag, waarin een aantal belangrijke kwesties aan de orde wordt gesteld. Mijn collega Patten heeft daar tijdens de vergadering van 2 juli in Straatsburg met enkelen van u over gesproken en in juni een informatienota rondgestuurd dat, naar ik hoop, de bezorgdheid van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over een goot aantal zaken heeft weggenomen.
De heer Patten heeft beloofd om vóór eind 2003 met een verslag te komen over de toekomstige uitvoering van de steunverlening. Dit verslag zal de basis vormen voor de aanbevelingen die de Commissie krachtens de verordening betreffende de oprichting van het Europees Bureau voor wederopbouw uiterlijk op 30 juni 2004 moet presenteren.
Ik zal straks alvast wat voorlopige overwegingen naar voren brengen, maar ik wil graag eerst reageren op enkele specifieke punten in het verslag. Ik ben blij dat in het verslag zo onomwonden de doeltreffendheid en de grote uitvoeringscapaciteit van het Europees Bureau voor wederopbouw wordt erkend. Het Bureau is inderdaad een succes. Het zorgt er op bijzonder goede wijze voor dat de bijstand van de Gemeenschap aan de Voormalige Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië in goede banen wordt geleid. In dit verband wil ik ook graag opmerken dat het decentraliseren van taken aan Commissiedelegaties eveneens een succes is geweest. Dit is bijvoorbeeld een belangrijke factor geweest bij de succesvolle uitvoering van de EG-steun in Bosnië en Herzegovina.
De Commissie onderschrijft veel opmerkingen uit het verslag. We zijn het bijvoorbeeld roerend eens met de opmerking van het Parlement dat we ons meer moeten concentreren op de opbouw van instellingen en capaciteit. Dat is ook de aanpak die ons voor ogen staat. Een groot percentage van de totale steun is bestemd voor de institutionele opbouw en dat aandeel neemt alleen maar toe.
De strategiedocumenten voor de landen en de meerjarige indicatieve programma's bieden enige flexibiliteit en hoeven hiervoor niet te worden herzien. De heer Swoboda noemde de kwestie van de illegale immigratie en de Balkanroutes. We hebben zeer duidelijk gesteld dat we de illegale immigratie en de georganiseerde misdaad in Zuid-Oost-Europa via een regionale aanpak moeten bestrijden.
Onder het Zweedse voorzitterschap hebben we de eerste bijeenkomst met de vijf landen in de regio georganiseerd, want zonder regionale samenwerking komen we niet erg ver. Sommige lidstaten hebben een netwerk van contactpersonen opgebouwd en ook hebben we samengewerkt met grenswachten en politiekorpsen in de regio. De situatie is daardoor zeker verbeterd, maar bepaald nog niet naar wens.
De verandering waarover ik het eerder had, heeft betrekking op zowel de landen met gedecentraliseerde delegaties als de landen waar het Bureau actief is. Er is geen reden om te veronderstellen dat het Bureau minder succes zal boeken met programma's voor instellingenopbouw dan met de concrete wederopbouw.
De rechtsgrondslag voor het Bureau is volkomen in orde en behoeft niet te worden gewijzigd. Ook willen we niets veranderen aan de succesvolle merknaam van het Bureau, ook al is wederopbouw niet langer meer het voornaamste doel.
In het verslag wordt geopperd dat in het geval van uitbreiding van de territoriale bevoegdheid van het Bureau de verordeningen dienen te worden gewijzigd. Het besluit om het mandaat van het Bureau uit te breiden tot de gehele Voormalige Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië is vanwege uitzonderlijke omstandigheden genomen. We zien geen noodzaak om de territoriale bevoegdheid van het Bureau nog verder uit te breiden.
In het verslag benadrukt u de noodzaak van coördinatie. Daarmee zijn wij het eens. We moeten er absoluut voor zorgen dat onze steun de grootst mogelijke toegevoegde waarde biedt. Het verheugt ons daarom dat er al sprake is van een systematische en uitvoerige coördinatie tussen de Commissiediensten en de partijen ter plaatse.
Ik weet van vorige debatten dat u de discussie wilt verbreden tot de toekomst van de bijstand aan de westelijke Balkanlanden en de bijbehorende organisatorische aspecten, waaronder de bevoegdheden van de delegaties van de Europese Gemeenschap en het Bureau. Onze voorlopige overwegingen zijn als volgt.
Er is geen reden om te veronderstellen dat de gelijktijdige aanwezigheid van het Bureau en de Commissiedelegatie in hetzelfde land tot overlappingen leidt. De politieke rol en de status van alle delegaties in de regio zijn gelijk en staan los van de steunverlening. Ze zijn gericht op de ontwikkeling van de politieke en institutionele betrekkingen met de Europese Unie. Naarmate de verschillende landen vorderingen maken met het stabilisatie- en associatieproces, moeten we beoordelen of de steun voor het proces om de landen op gelijke hoogte met de rest van Europa te brengen volledig moet worden geïntegreerd in het politieke werk van de delegaties. Deze vraag moet centraal staan bij de beslissing over de toekomst van het Bureau. We kunnen daar nu echter geen duidelijk antwoord op geven. We denken vooral dat het niet in het belang van de regio is om afspraken die nog slechts kort geleden zijn gemaakt en goed werken, weer terug te draaien. Het mag niet zo zijn dat we organisatorisch en institutioneel alles goed voor elkaar hebben, maar daardoor belemmerd worden in het bereiken van onze primaire doelstelling om ter plaatse daadwerkelijke veranderingen te bewerkstelligen. We moeten echter alle opties openhouden en bereid zijn om de manier waarop we steun verlenen te wijzigen, indien dat duidelijke voordelen biedt.
De Commissie zal ervoor zorgen dat bij de besluitvorming wordt uitgegaan van de doelmatigste manier om de volgende vier doelstellingen te bereiken: meer aandacht voor kwaliteit, een snellere implementatie op basis van de hoogste bestuursnormen, zichtbaarheid en vooral het effect van onze programma's ter plaatse. De standpunten van het Parlement zullen van grote waarde zijn bij het opstellen van plannen die het beste aansluiten bij de behoeften van de regio en het streven naar verdere integratie in de Europese Unie.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0241/2002) van de heer Coelho, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het derde verslag van de Commissie over het burgerschap van de Unie (COM(2001) 506 - C5-0656/2001 - 2001/2279(COS)).

Coelho (PPE-DE)
. (PT) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, wij zullen het vandaag over het burgerschap van de Unie hebben. De basis van dit debat vormt het verslag dat ik heb mogen opstellen en dat door de Commissie openbare vrijheden met vrijwel algemene stemmen is goedgekeurd.
Om te beginnen zou ik willen benadrukken wat wij essentieel achten en wat wij niet willen. Essentieel is in onze ogen de bevordering van een bewustzijn omtrent een gemeenschappelijk erfgoed, dat gebaseerd is op een geheel van wezenlijke gemeenschappelijke tradities en waarden en tegelijkertijd de erkenning van bepaalde rechten.Wat wij niet willen is een nieuw concept van het burgerschap van de Unie, in de zin van een kunstmatige schepping van een supranationale identiteit die de plaats van nationale gevoelens zou moeten innemen.
Het burgerschap van de Unie zoals wij het zien vormt een uitbreiding en aanvulling van het nationale burgerschap. De enige manier om burger van de Unie te worden is de nationaliteit van een van haar lidstaten te bezitten. Alhoewel de Gemeenschap zich vooral op economisch vlak heeft ontwikkeld, is zij thans veel meer dan een economische gemeenschap. Zij herbergt momenteel 375 miljoen mensen, die niet alleen consumenten zijn in één grote interne markt, maar ook burgers van de Unie en als dusdanig het recht hebben zich binnen de grenzen van de Unie vrij te verplaatsen en te verblijven, om persoonlijke of beroepsredenen, en die kunnen verwachten dat zij er in veiligheid, zonder enige vorm van vervolging, geweld en discriminatie kunnen leven. Hieruit blijkt eens te meer hoe belangrijk het is dat de samenwerking tussen politie en justitie en tussen douaneautoriteiten wordt geïntensiveerd.
Maar de erkenning van het burgerschap van de Unie is uiterst traag verlopen en ondervindt ook nu nog veel hinderpalen. In het verslag presenteer ik dan ook ten aanzien van acht gebieden voorstellen voor een volledige ontplooiing van het burgerschap van de Unie in zijn politieke, administratieve, justitiële, sociale en economische dimensie.
Ten eerste dient er een strategie voor de promotie van het burgerschap van de Unie, zowel op institutioneel en juridisch gebied als op het vlak van het onderwijs en de voorlichting op stapel te worden gezet.
Ten tweede: het gebrek aan informatie. De Europese burgers moeten beter worden voorgelicht over hun rechten en de reikwijdte hiervan, in het bijzonder over hun recht zich met een verzoekschrift te richten tot het Europees Parlement en toegang te verkrijgen tot de Europese ombudsman. Helaas is het overgrote deel van de tot het Parlement gerichte verzoekschriften en de tot de ombudsman gerichte klachten niet ontvankelijk, waaruit blijkt dat de indieners van de verzoekschriften onvoldoende op de hoogte zijn van de bevoegdheden van de Unie. Het voorlichtings- en communicatiebeleid van de Europese Unie dient met alle mogelijke middelen te worden versterkt en te worden afgestemd op en aangepast aan de behoeften van de bevolking. Het is van cruciaal belang dat het publiek in de verschillende officiële talen en gratis toegang krijgt tot de documentaire databank van de Unie en dat de ontwikkeling van interactieve portaalsites wordt bevorderd.
Ten derde: de permanente daling van de deelname van de burgers van de Unie aan de Europese verkiezingen, waardoor de legitimiteit van het Parlement wordt ondermijnd. Er dienen perse adequate maatregelen te worden genomen om de kiezers bewust te maken van het belang van deze verkiezingen. Daarnaast dienen de komende verkiezingen te worden gehouden op een dag die niet botst met nationale tradities of wettelijke feestdagen, teneinde een optimale opkomst van de kiezers te waarborgen. Het is bijvoorbeeld geen goede zaak dat de Europese verkiezingen in Portugal vaak plaatsvinden op een nationale feestdag, waardoor de verkiezingsdeelname in mijn land ernstig wordt geschaad.
Ten vierde: diplomatieke en consulaire bescherming. Het is van belang dat de lidstaten die in hun rechtsorde nog niet de nodige interne maatregelen hebben getroffen om de diplomatieke en consulaire bescherming te waarborgen van EU-burgers wier land van herkomst geen vertegenwoordiging heeft, dit alsnog doen.
Ten vijfde: de bescherming van de burgers. Het is van wezenlijk belang dat de lidstaten alle nodige maatregelen nemen om de naleving van de grondrechten, de bescherming van de burgers tegen terrorisme en georganiseerde misdaad, de steun aan en schadeloosstelling van slachtoffers en een effectieve en rechtvaardige toegang tot de rechtsspraak te garanderen. In dit verband zij in het bijzonder verwezen naar de tenuitvoerlegging van de richtlijn ter bestrijding van discriminatie, racisme en vreemdelingenhaat en ter bevordering van de gelijkheid van mannen en vrouwen.
Ten zesde: de belemmeringen van de uitoefening van het recht op vrij verkeer en verblijf van de burgers van de Gemeenschap. Om deze hinderpalen uit de weg te ruimen zou onverwijld de ontwerprichtlijn van 23 mei 2001 moeten worden aangenomen, waarmee via een herziening van de bestaande teksten de noodzakelijke vereenvoudigingen worden aangebracht en met name een duurzaam verblijfsrecht wordt verleend na een ononderbroken verblijf van vier jaar. Anderzijds dienen de lidstaten ervoor te zorgen dat de nog bestaande uiteenlopende wettelijke bepalingen die de volledige uitoefening van het Europese burgerschap nog belemmeren, zowel wat de rechtspositie van personen, als wat de rechtspraak aangaat, uit de weg worden geruimd. Tevens moet werk worden gemaakt van de voorwaarden voor het verkeer en het verblijf van migrerende werknemers.
Ten zevende: belemmeringen van het vrij verkeer van studenten en leerkrachten. In het licht van de nog steeds bestaande obstakels dient met spoed het actieplan voor mobiliteit te worden goedgekeurd teneinde de mobiliteit van studenten, personen in opleiding, jonge vrijwilligers, leerkrachten en opleiders te vergroten. Anderzijds dienen de lidstaten en de bevoegde autoriteiten in het kader van hun onderwijsprogramma's meer aandacht te besteden aan het bevorderen van de kennis van Europa, met name door middel van geschiedenis- en talenonderwijs.
Tot besluit zou ik de Conventie over de toekomst van de Europese Unie willen verzoeken een besluit te nemen over de bindende juridische waarde die aan het Handvest van de grondrechten van de EU moet worden verleend, de derde pijler te communautariseren en ernaar te streven dat de teksten waarin het beleid van de EU wordt vastgelegd voor alle burgers begrijpelijk en toegankelijk zijn.

Torres Marques (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer Coelho, geachte collega's, de Commissie rechten van de vrouw betreurt dat de Commissie in haar derde verslag over het burgerschap van de Unie geen aandacht heeft besteed aan de dimensie van de gelijke kansen voor mannen en vrouwen, en in het bijzonder dat zij geen richtsnoeren en indicatoren presenteert die specifiek gerelateerd zijn aan het geslacht en de ongelijkheden tussen mannen en vrouwen. Jammer is ook dat in het verslag niet op alle niveaus genderspecifieke gegevens worden gebruikt.
De Commissie rechten van de vrouw is daarentegen ingenomen met een aantal van de inmiddels goedgekeurde acties, maar dringt wel aan op de verwezenlijking hiervan. Ten eerste het Handvest van de grondrechten. Dit Handvest, dat gebaseerd is op de beginselen van de menselijke waardigheid en gelijke kansen voor mannen en vrouwen, moet als raamwerk dienen voor de verdediging van de grondrechten van vrouwen en mannen van de Unie. Het Daphne-programma, dat in het leven is geroepen ter bescherming van de burgerrechten van kinderen, jongeren en vrouwen, moet verder worden ontwikkeld als instrument ter versterking van het burgerschap van de Unie.
Het actieprogramma inzake mobiliteit en het voorstel van de Commissie voor een richtlijn waarin de verschillende wetgevingsinstrumenten inzake de vrijheid van verkeer en verblijf van de burgers van de Unie in één tekst worden opgenomen, is van bijzonder belang voor vrouwen en de problemen waarmee zij in het kader van de Europese eenwording geconfronteerd worden.
Wij verzoeken de Commissie tegen deze achtergrond in haar volgende verslag een op vergelijkbare statistieken gebaseerde adequate analyse te presenteren die een beoordeling van de genderspecifieke gevolgen op het gebied van het kiesrecht mogelijk maakt. Hierbij moet worden gedacht aan het percentage vrouwen dat naar de stembus gaat, dat kandidaat is en vooral het percentage vrouwen dat wordt verkozen.
Wij willen er tot besluit nogmaals aan herinneren dat de versterking van het burgerschap van de Unie alleen kan worden bereikt wanneer in alle sectoren van het economische en politieke leven volledige gelijkheid van mannen en vrouwen gewaarborgd is.

Gemelli (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, mijns inziens kan men niet genoeg en niet vaak genoeg spreken over het Europees burgerschap, ook omdat men zo graag een beroep doet op de Europese burgerzin zonder de burgers het recht op een Europees burgerschap toe te kennen. De burgers worden zichzelf echter steeds meer als Europeanen gewaar. Dit geldt vooral wanneer zij in contact treden met de Europese instellingen. Het Europees burgerschap is echter meer dan dat en bezegelt in feite de betrokkenheid bij een Europese dimensie, het bewustzijn dat men meewerkt aan en verantwoordelijk is voor de razendsnelle en dynamische ontwikkelingen in Europa.
Wij weten dat de opkomst bij de Europese verkiezingen laag is, en steeds lager zal worden. Laten wij ons echter eens afvragen wat wij de burgers van onze lidstaten eigenlijk bieden opdat zij zich als Europeaan gewaar kunnen worden. Wij laten na wederkerigheid te bieden tussen de lidstaten als het op het recht op studie aankomt; wij laten na een recht te geven op het gebruik van de eigen taal, op arbeid, op vrij verkeer - zoals de heer Coelho in zijn uitstekend verslag heeft gezegd - op wederzijdse erkenning van diploma's en dus op arbeid, op gezondheid. Ik fungeer nu als spreekbuis van de burgers want ik krijg de verzoekschriften die de burgers aan de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement richten en waarin zij het leed tot uiting brengen dat zij ondervinden ten gevolge van allerlei problemen in de lidstaten van de Unie.
Ik wilde verder nog wijzen op een grote tegenstrijdigheid: wij hebben Schengen in het leven geroepen. Die overeenkomst is een mijlpaal, een voorbeeld voor heel de wereld en voor met name de landen waar nog oorlogen woeden en grenzen bestaan. Wij geven echter de lidstaten nog steeds het recht om burgers van de Europese Unie van de ene lidstaat naar de andere uit te zetten. Zou er eigenlijk nog wel een recht op uitzetting mogen bestaan? Is dit niet in strijd met Schengen? Wij kunnen burgers buiten de grenzen van Schengen zetten maar ze niet uitleveren tussen twee lidstaten.
Daarom moeten wij mijns inziens aan de slag gaan. Wij moeten een Europa opbouwen voor de burgers. Wij moeten de burgers de status toekennen die terecht in het middelpunt van het Handvest van de grondrechten is geplaatst, en die ook zijn beslag moet vinden in de Verdragen. Als wij daar niet in slagen kunnen wij net zoveel verdragen schrijven als wij willen, maar dan zullen wij nooit een echt Europa opbouwen. Ik denk daarbij met name aan een land - Ierland, maar misschien zouden er meer kunnen zijn, mijn land inbegrepen - dat geweigerd heeft voor het Verdrag van Nice te stemmen. Ik denk ook aan de drie lidstaten die geweigerd hebben samen met ons de gemeenschappelijke munt in te voeren. Wij hebben dan ook nog een lange weg voor ons. Laten wij alles in het werk stellen om dit Europa op te bouwen en de burgers in het middelpunt plaatsen!

Pirker (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ik beschouw het burgerschap van de Europese Unie als een bouwsteen voor een versterkte integratie, maar ook voor een versterkte Europese identiteit van onze burgers. Als wij echter kijken naar de basis daarvan, naar de wetgeving van de Unie, dan zien wij dat er slechts zes artikelen zijn die betrekking hebben op het burgerschap van de Europese Unie. Als wij deze artikelen lezen, kunnen wij constateren dat er betrekkelijk weinig rechten zijn die daarmee verband houden. Deze gaan van het recht op deelname aan gemeenteraadsverkiezingen of de verkiezingen voor het Europees Parlement tot de diplomatieke vertegenwoordiging of het petitierecht.
Als wij daadwerkelijk een burgerschap van de Unie willen creëren, kan dit slechts een begin zijn, meer niet. Dat is de taak die ons in de toekomst te wachten staat: wij moeten het burgerschap van de Unie zoals het nu is inhoud geven en met leven vervullen. Wij moeten er eveneens over nadenken hoe wij de rechten van de burgers van de Unie daadwerkelijk kunnen uitbreiden.
In dit verslag wordt aangegeven waar de huidige gebreken zitten en wordt concreet voorgesteld waar wijzigingen noodzakelijk zijn. Ik wil de rapporteur van harte feliciteren met het feit dat hij zich aan deze gedifferentieerde analyse heeft gewaagd en constructieve voorstellen doet. Wij hebben maatregelen nodig waarmee wij snel de huidige barrières kunnen afbreken. Deze barrières belemmeren nog steeds de vrijheid van verkeer en van verblijf voor de zogenaamde burgers van de Unie; ze garanderen de toegang tot recht en justitie niet voor alle burgers van de Unie in voldoende mate en ze vormen met name voor de mobiliteit van leerlingen, studenten, leerlingen in het leerlingwezen, maar ook voor opleiders en werknemers een obstakel. Wat hebben we aan het beste Leonardo-programma voor de opleiding van vakmensen als prestaties niet worden erkend, als er nog andere belemmeringen bestaan die een werkelijke mobiliteit verhinderen, of als studies of opleidingen in andere landen niet worden erkend, wat al lang het geval zou moeten zijn?
Wij mogen niet vergeten dat wij de burgers moeten informeren over hun daadwerkelijke rechten als burgers van de Unie en over de manier waarop zij optimaal gebruik kunnen maken van deze rechten. Wij moeten van de scholen, informatiebureaus en de informatiebureaus van de Commissie en het Parlement eisen dat ze de noodzakelijke inspanningen verrichten. Dat betekent dat ons nog veel te doen staat. Wij moeten er nog zeer hard aan werken dat de burgers, die burgers van de Unie zijn, zich ook als zodanig kunnen voelen.
Sousa Pinto (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, om te beginnen zou ik de rapporteur willen feliciteren met het door hem verrichte werk. Het onderhavige verslag is evenwichtig en helder, het onderstreept de bestaande leemtes, erkent de geboekte vooruitgang en geeft aan welke weg moet worden ingeslagen om deze leemtes aan te vullen en een echt en doelmatig burgerschap van de Unie te creëren.
Het burgerschap van de Unie is één van de erfenissen van het Verdrag van Maastricht. Het heeft ertoe bijgedragen dat de burgers van de lidstaten zich steeds nauwer betrokken voelen bij het gezamenlijke project Europa. Thans, ruim tien jaar later, kan een duidelijk positieve balans worden opgemaakt. De vrijheid van verkeer, het actieve en passieve stemrecht in de plaatselijke en de Europese verkiezingen, het petitierecht en het recht op diplomatieke en consulaire bescherming en alle hieruit voortvloeiende praktische voordelen vallen niet meer weg te denken uit het leven van de burgers van Europa.
Maar om een echt burgerschap van de Unie tot stand te brengen moet meer worden gedaan. Dit betreft zowel de reeds in de Verdragen verankerde rechten, waarvan de volledige verwezenlijking nog steeds door te veel hinderpalen wordt belemmerd, als de opbouw van het toekomstige institutionele model van de Unie. Dit laatste is ongetwijfeld de grootste uitdaging die onze gemeenschap van volkeren en landen momenteel het hoofd moet bieden. Een echt burgerschap van de Unie mag ook niet voorbijgaan aan de sociale en economische rechten van onze medeburgers, aangezien anders het risico bestaat dat zij het Europese project als achteruitgang ervaren ten aanzien van de in de nationale constituties verankerde sociale contracten.
Mijnheer de Voorzitter, aangaande de vrijheid van verkeer en verblijf van de burgers van de Unie zou ik de Commissie willen feliciteren met de hervorming die zij op dit gebied tot stand heeft gebracht in de vorm van de richtlijn van 23 mei 2001. Met dit initiatief van de Commissie, dat tot doel heeft de burgers van de Europese Unie in een lidstaat vrij verkeer en verblijf te waarborgen onder soortgelijke voorwaarden als de onderdanen van de lidstaat zelf, werden de voorwaarden voor het vrije verkeer en verblijf versoepeld, werd de vigerende wetgeving vereenvoudigd en een nieuwe regel ingevoerd op basis waarvan na vier jaar het verblijf op het grondgebied van de Europese Unie zonder formaliteiten kan worden verlengd.
De Europese Unie moet ook aandacht besteden aan de situatie van die mensen die geen onderdaan van een lidstaat zijn, maar die hun leven op het grondgebied van de Unie hebben opgebouwd en aldus een uiterst belangrijke bijdrage leveren tot de vergroting van de culturele, sociale en economische rijkdom van de Unie. Wij hebben dan ook met grote voldoening kennis genomen van het richtlijnvoorstel van de Commissie van 5 juli 2001 inzake de rechtspositie van onderdanen van derde landen die langdurig in de Unie verblijven. Wij dringen er bij de Raad op aan dit voorstel snel goed te keuren zodat de bestaande discriminatie wordt beëindigd en deze personen op het vlak van de werkgelegenheid, onderwijs en sociale zekerheid in het genot komen van soortgelijke rechten als de burgers van de Unie.
Aangaande het actieve en passieve stemrecht wordt in het verslag een onverbiddelijk beeld geschetst van de huidige situatie, die vooral gekenmerkt wordt door de lage opkomst van de Europese burgers bij de Europese en plaatselijke verkiezingen in hun lidstaat van verblijf. Het gebrek aan voorlichting en de korte termijnen voor het opstellen van de kiezerslijsten die de lidstaten hanteren zijn ongetwijfeld één verklaring van dit relatieve gebrek aan succes. Maar dit verschijnsel kan ook niet los worden gezien van het feit dat de opkomst bij verkiezingen algemeen dalende is. Voor zover het ons betreft zou deze trend echter op doelmatige wijze een halt kunnen worden toegeroepen door het institutionele bestel van de Europese Unie duidelijker te structureren en door een echte grondwet uit te vaardigen die de burgers in staat stelt zich meer te identificeren met en nauwer te worden betrokken bij de besluitvorming op Europees niveau.

Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de heer Coelho gelukwensen met zijn uiterst degelijke verslag. Het is duidelijk en gedetailleerd. Hij wijst erop dat het Europese burgerschap niet alleen een aanvulling en completering is van het nationale burgerschap, maar ook de rechten moet omvatten van buitenlandse staatsburgers die hier voor langere tijd wonen.
Ik wil één punt aan de orde stellen. In 2004 worden er verkiezingen gehouden voor Greater London en die zijn één maand voor de Europese verkiezingen gepland. Ik hoop dat het lukt om ze één maand uit te stellen, zodat ze op dezelfde dag plaatsvinden, waardoor de opkomst hoger zal zijn en de band met Europa wordt benadrukt. De ongeduldige toon van de heer Coelho is volledig gerechtvaardigd. De rechten van burgers mogen niet achterblijven bij de rechten van goederen.
Op bepaalde gebieden ben ik het volkomen met hem eens: openheid, transparantie, toegang tot informatie. Het is ontmoedigend dat wij binnen de EU nog steeds zo ondoorzichtig en ontoegankelijk te werk gaan. Het beschikbaar stellen van documenten met informatie moet worden verbeterd.
In de tweede plaats willen onze burgers uiteraard beschermd worden tegen misdaad en terrorisme, maar de democratische zorgvuldigheid op het gebied van de politiële en justitiële samenwerking laat helaas te wensen over. We moeten deze situatie verbeteren. Ook moet er bij maatregelen ter bestrijding van de misdaad en het terrorisme in juiste mate rekening worden gehouden met eerbied voor de mensenrechten, waaronder het recht op een eerlijk proces.
De rapporteur benadrukt het belang van het uitbannen van discriminatie, en op dat punt ben ik het volkomen met hem eens. Ik wil daar echter ook aan toevoegen dat eerbied voor culturele tradities niet ten koste van fundamentele mensenrechten mag gaan.
Tot slot wil ik opmerken dat het veel te ingewikkeld is voor burgers om hun Europese rechten uit te oefenen, of het nu gaat om verblijfsvergunningen, gezinshereniging, sociale zekerheid of rechtspraak. Er is iemand in mijn kiesdistrict - ik heb dit al onder de aandacht van de commissaris gebracht - tegen wie een civiel proces was aangespannen in het Verenigd Koninkrijk. De zaak werd door het Engelse hooggerechtshof niet-ontvankelijk verklaard. Vervolgens werd er op grond van precies dezelfde feiten een strafrechtelijk proces tegen haar aangespannen in Spanje. Daar heeft zij jarenlang geestelijk en financieel onder geleden, totdat de zaak ongeveer een maand geleden definitief terzijde werd gelegd. Waarom is er geen wederzijdse erkenning van gelijke feiten in een civiel en een strafrechtelijk proces?
Mijn conclusie is dat we er beter op moeten toezien dat de normen van het burgerschap en de mensenrechten worden nageleefd. We moeten van de gelegenheid gebruikmaken om een proces dat momenteel wordt toegepast op de kandidaat-lidstaten om te zetten in een algemeen vergelijkend, EU-breed beoordelingsproces, zodat de burgerschaps- en mensenrechtennormen die in onze afzonderlijke lidstaten gelden een zaak wordt van ons allemaal, ongeacht het land waartoe wij behoren.

Caudron (GUE/NGL).
Mijnheer de commissaris, geachte collega's, het Europese burgerschap is een onderwerp dat mij na aan het hart ligt en het doet mij genoegen hierover vanavond te kunnen spreken. Zoals in het Verdrag is vastgelegd treedt het Europese burgerschap niet in de plaats van het nationale burgerschap, maar vult dit aan. Bovendien zou dit burgerschap een vooruitgang moeten betekenen voor alle inwoners van de Europese Unie.
In december 2000, acht jaar na het Verdrag van Maastricht, werd dankzij het Handvest van de grondrechten eindelijk de burger centraal gesteld in de Europese eenwording. Dat werd ook hoog tijd, want het zou toch vanzelfsprekend moeten zijn dat de burger - zowel in de Europese als de nationale en lokale beleidsvorming - centraal staat bij alle discussies, sociale acties en maatschappelijke projecten. Hoewel ik vanuit mijn positie weet dat het er in de praktijk anders aan toe gaat, mogen wij ons er niet van laten weerhouden te ijveren voor veranderingen, integendeel!
De rapporteur heeft de aspecten opgesomd die een rol zouden moeten spelen bij het Europese burgerschap. Het is dus niet nodig dat ik dit herhaal. Ik kan echter niet voorbijgaan aan een groot aantal sociale rechten dat door andere sprekers is genoemd. In het verslag wordt de balans opgemaakt van de tenuitvoerlegging van deze rechten. Het resultaat is middelmatig, want hoewel er vorderingen worden gemeld, komt eveneens duidelijk naar voren dat er vele tekortkomingen blijven bestaan. We noemden al de opkomst bij de Europese verkiezingen, die lager is dan vijftig procent. We moeten dus maatregelen nemen om de burgers ertoe aan te zetten aan deze verkiezingen deel te nemen en bovenal moeten we ons opnieuw bezinnen op de relatie tussen de gekozen volksvertegenwoordigers en de kiezers. We moeten ervoor zorgen dat de burgers weer zin krijgen om te gaan stemmen en zich betrokken voelen bij de samenleving. De burger moet een actieve rol spelen en niet alleen maar toeschouwer zijn. Deze analyse wordt overigens bevestigd door de recente verkiezingen in de verschillende lidstaten van de Unie.
Wat kunnen we opmerken over de mobiliteit voor onderwijsdoeleinden? Al jaren waarschuw ik de autoriteiten voor de gebrekkige erkenning van diploma's. De Europese burgers eisen dat er op dit gebied snel iets verbetert. Wat kunnen we zeggen over de mobiliteit van onderzoekers? Ik ben rapporteur voor het zesde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling en ik weet dat dit een ware hindernisloop is.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik de rapporteur complimenteren met zijn gedachtegoed en hoop dat wij deze aanpak met elkaar concrete vorm kunnen geven en vorderingen zullen maken, opdat de burger daadwerkelijk in het middelpunt van de activiteiten van de EU wordt geplaatst.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, om te beginnen wil ik de rapporteur, de heer Coelho, feliciteren met zijn uitstekende werk en hem nogmaals bedanken voor de openheid en bereidwilligheid waarmee hij in de bevoegde commissie twee voorstellen van onze fractie heeft overgenomen, die vervolgens in de vorm van een compromis zijn goedgekeurd.
Het verslag van de heer Coelho vormt de noodzakelijke en gekwalificeerde aanvulling op het derde verslag van de Commissie. Daardoor krijgt dit een cruciale politieke betekenis die goed tot uiting komt in de ontwerpresolutie die morgen in stemming zal worden gebracht. Het verslag en de ontwerpresolutie benaderen het onderwerp vanuit alle invalshoeken en besteden zowel aandacht aan de politieke, administratieve en justitiële dimensie van het burgerschap van de Unie als aan de promotie hiervan, waarvoor verschillende praktische maatregelen worden voorgesteld. Hieraan valt noch op analytisch gebied, noch op het vlak van de ontwerpresolutie iets toe te voegen.
Ik wil wel een aantal kanttekeningen plaatsen bij de discussie, vooral in het licht van de Conventie en de hiermee gepaard gaande debatten over de toekomst van Europa en de hervorming van de instellingen. Uiteraard moeten wij ons inzetten voor de promotie van het burgerschap van de Unie en ervoor zorgen dat onze landgenoten, onze medeburgers hiermee volledig vertrouwd raken. Maar het is een feit dat tien jaar na Maastricht, na een hele reeks rechtstreekse verkiezingen voor het Europees Parlement en na talloze voorlichtingsacties over Europa, die ieder jaar weer zakken vol geld kosten, het ondanks alles met het burgerschap van de Unie nog steeds niet beter is gesteld dan in het verslag van de Commissie wordt beschreven en door de rapporteur terecht wordt betreurd. Dit betekent dat wij realistisch moeten blijven, dat wij bij het bouwen van de toekomst ver vooruit moeten kijken, maar niet zo ver als de visionairs zouden willen, maar zo ver als de realiteit dit toelaat.
De realiteit van het burgerschap van de Unie - die bijvoorbeeld wordt geïllustreerd door de lage opkomst bij de verkiezingen - toont aan 'dat het Europese burgerschap niet in de plaats treedt van het nationale burgerschap, maar dit integendeel aanvult en verbreedt?, zoals in het verslag, in de lijn van het Verdrag, wordt benadrukt. Dit betekent - dit mogen wij nooit vergeten - dat het burgerschap van de Unie voor de overgrote meerderheid van onze landgenoten een aanvullend burgerschap is en dat het nationale burgerschap door het saamhorigheids- en identiteitsgevoel bij de burgers spontaan op de eerste plaats komt.
Aan dit onomstotelijke feit liggen vele diepgaande redenen ten grondslag. Deze gevoelens zijn zo diep geworteld dat de verdere opbouw van Europa alleen dan echt kans van slagen heeft wanneer deze realiteit nooit uit het oog wordt verloren. Wanneer wij ons hieraan houden, zullen wij resultaten boeken, gebaseerd op de solidariteit van de naties en de echte democratie van de burgers. Wij zullen iets opbouwen dat toekomst heeft omdat het wortels heeft. Maar wanneer wij deze realiteit uit het oog verliezen omdat wij rustig verder willen slapen, zullen wij nachtmerries veroorzaken en ertoe bijdragen dat conflicten en spanningen de kop op steken en kansen worden gemist, hetgeen afbreuk zou doen aan het project Europa. Wij mogen niet toegeven aan druk, aan een nieuwe vorm van collectivisme - een multinationaal collectivisme - en ons daardoor van de democratie verwijderen, het echte burgerschap schaden en het Europa waarvan wij allen dromen vervangen door een bureaucratisch kunstmatig product.
Europa kan worden opgebouwd op de gevoelens van de burgers, en dit draagvlak zal ook veiliger zijn. Het mag de burgers niet van boven worden opgelegd: het moet bij voorkeur samen met hun worden geconstrueerd. Ook de Conventie mag dit nooit uit het oog verliezen.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ofschoon de afgelopen jaren grote stappen vooruit zijn gezet in de richting van een echt Europees burgerschap moeten nog heel wat inspanningen worden ondernomen om de grondrechten overal op gelijke wijze te garanderen: dat is kort samengevat de inhoud van het onderhavig verslag. Dit is een uitstekend verslag, een verslag met een ruime visie en derhalve wil ik de heer Coelho gelukwensen. Hij probeert enerzijds een balans op te maken en anderzijds nieuw elan te brengen in het grootse project dat moet uitmonden in gelijke kansen, vrij verkeer, vrij verblijf op heel het communautair grondgebied, vrije toegang tot arbeid, tot justitie en alle andere rechten voor alle burgers. Daarbij wordt zelfs de deur op een kier gezet voor de burgers van derde landen.
Dit zijn de grondbeginselen. Daarnaast wil men iedereen een echte baan, een echt huis, goede gezondheidszorg en sociale en economische vooruitzichten bieden. Wij mogen ons echter niet beperken tot een erkenning van de grondrechten maar moeten ons eveneens blijven inzetten voor de strijd tegen vreemdelingenhaat en discriminatie op grond van godsdienst, geslacht, ras of sociale positie. Een zeer interessant hoofdstuk is gewijd aan de bespreking van de transnationale samenwerkingsmethoden. Deze hebben tot doel een concrete samenwerking op justitieel vlak en op het gebied van de veiligheid en de coördinatie van de politiemachten tot stand te brengen.
Ook op deze samenwerkingsgebieden worden innoverende voorstellen gedaan voor de participatie van de legale immigranten die reeds lange tijd in de lidstaten verblijven. Zoals vele collega's al hebben opgemerkt komen in het verslag de zorgen tot uiting met betrekking tot een bijzonder actueel vraagstuk: het gebrek aan belangstelling bij de Europese burgers voor de Europese verkiezingen. De opbouw van een echt burgerschap zou een pijler kunnen worden voor de totstandkoming van een sterker politiek bewustzijn onder de mensen, van een grotere belangstelling voor de Europese verkiezingen en de talrijke andere vormen van rechtstreekse participatie van de Europese burgers.
Het is belangrijk de burgers duidelijk te maken dat - zoals anderen reeds zeiden - het Europees burgerschap niet in de plaats komt van het nationaal burgerschap. Het nationaal burgerschap blijft volledig behouden, met al hetgeen dit inhoudt, met zijn culturele, historische en sociale achtergrond. Door het Europees burgerschap worden echter verschillende groepen van personen met elkaar verenigd in een gemeenschappelijke lotsbestemming, in de lotsbestemming van de Europese Unie. Daarom kan ik niet instemmen met de amendementen van de GUE waarmee te veel vaart wordt gezet achter de integratie van de burgers uit derde landen die op het grondgebied van de Unie wonen. Deze amendementen zijn overdreven en daarom enigszins gevaarlijk. Het lijdt geen twijfel dat iets dergelijks voor de toekomst wenselijk is en dat vroeg of laat burgers uit derde landen met een verblijfsvergunning van lange duur actief en passief kiesrecht moeten krijgen. Het is nu echter voorbarig dit recht iedereen toe te kennen. Er zijn grote verschillen tussen de burgers van de verschillende derde landen en veel derde landen zijn absoluut niet van plan op de een of andere manier wederkerigheid toe te kennen op dit gebied.
Er is hoe dan ook een fundamenteel concept dat moet worden vastgehouden: de communautaire bevoegdheid voor deze vraagstukken. Ook kortgeleden nog hebben wij in de kranten kunnen lezen dat bepaalde lidstaten nationale soevereiniteit opeisen voor de reglementering van deze problematiek. Dat zou een grote fout zijn. Vraagstukken zoals asiel, integratie, erkenning van de burgerrechten - waarvan ook met name het stemrecht deel uitmaakt - en het recht op burgerschap kunnen niet op uiteenlopende wijzen worden gehanteerd in de Unie.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, volgens mij maakt de vorige spreker, de heer Santini, een fout die veel mensen maken, namelijk dat hij nationaliteit en burgerschap met elkaar verwart. Het begrip burgerschap is zelfs al iets anders dan het feit dat men een burger is. Ik ben van mening dat burgerschap in eerste instantie wordt ontleend aan een gevoel van verantwoordelijkheid dat voortkomt uit een moreel kader. Ik heb het niet speciaal over een godsdienstig kader, maar over een moreel kader waaruit blijkt hoe men de wereld en zijn plaats in de wereld beziet.
Ik beschouw mijzelf als een wereldburger. Ik heb geen papiertje waar dat op staat, maar er zijn verschillende verdragen, wetten en internationale rechten waardoor ik als wereldburger wordt beschermd.
Ik heb de indruk dat er nog veel werk moet worden verzet ten aanzien van de ontwikkeling van het concept van het Europese burgerschap, en het is een vergissing om het te beperken tot het concept van een politiek burgerschap, hoewel dat een belangrijk aspect ervan is. De opkomst bij verkiezingen is belangrijk, maar mensen ontlenen hun identiteit als burger niet louter aan hun politieke identiteit. Het is juist zo, zoals we aan de lage opkomstcijfers kunnen zien, dat veel mensen zichzelf helemaal niet meer in politieke termen kenschetsen en zich daarom aan het politieke proces onttrekken. Velen zijn meer geïnteresseerd in hun identiteit als bijvoorbeeld supporter van een bepaalde voetbalclub of fan van een bepaalde popster.
In dit verslag wordt een groot aantal goede ideeën naar voren gebracht. Een van de meest interessante is het eenvoudige idee om de Dag van Europa uit te roepen tot nationale feestdag. Hierdoor wordt een band gesmeed tussen Europa en de burgers van Europa, en wordt een zeer sterk signaal afgegeven dat het voordelen biedt om Europeaan te zijn en deel uit te maken van het Europese proces.
Enkele minuten voordat ik hierheen kwam, heb ik de proef op de som genomen door een veelbezochte website te raadplegen en ik vond 1,8 miljoen verwijzingen naar citizenship. Boven aan de lijst stonden de Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk. Op de eerste dertig pagina's was er geen enkele site waarop de Europese Unie werd genoemd. Dat lijkt me een vergissing. Een van de dingen die voortdurend op de sites wordt benadrukt, is het belang van het overbrengen van kennis, met name aan jongeren. Ik wil iedereen vragen om zich er goed rekenschap van te geven dat burgerschap niet wordt bepaald door het paspoort dat men bezit.

Laguiller (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, hoe kunnen wij het over burgerschap hebben als wij voorbijgaan aan de kwestie van de tienduizenden mannen en vrouwen die men zelfs het recht op verblijfspapieren ontzegt? Met deze papieren zouden zij in de Unie kunnen blijven zonder te worden opgejaagd door de politie en te worden uitgebuit door gewetenloze werkgevers. Door het optreden van de overheid heeft een groot aantal van deze mannen en vrouwen een illegale status gekregen, hoewel zij een eigen leven hebben opgebouwd in een van de EU-lidstaten, waar zij - vaak al langer dan vijf jaar - hun werk hebben en heel wat nuttiger voor de samenleving zijn dan veel rijke profiteurs.
Namens de afgevaardigden van Lutte ouvrière wil ik mij solidair verklaren met de illegalen die massaal demonstreren voor een wettelijke verblijfsstatus, zoals we momenteel met name in Frankrijk zien. Alle illegalen dienen onmiddellijk een wettelijke verblijfsstatus te krijgen, zodat zij een waardig leven kunnen leiden. Bovendien moeten alle immigranten die in de Europese Unie werken, ongeacht hun land van herkomst, dezelfde politieke, juridische en burgerlijke rechten krijgen als de EU-burgers.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat dit verslag over het Europese burgerschap iets tweeslachtigs heeft. Aan de ene kant toont de rapporteur zich verontrust over de voortdurende daling van het opkomstpercentage bij de Europese verkiezingen. Dit verschijnsel duidt op een gebrek aan interesse van de burgers en dreigt, indien deze trend zich voortzet, ik citeer, 'aan de verkiezingen van het EP hun legitimiteit te ontnemen?. Vanuit dezelfde gedachtegang wordt in het verslag beweerd dat een Europees burgerschap niet uitsluitend van bovenaf in het leven kan worden geroepen, maar dat enige inzet en deelname van de burgers zelf een minimale vereiste is. Dit is volkomen juist.
Als wij echter aan de andere kant op zoek gaan naar de oorzaken van dit gebrek aan interesse van de burgers, dan blijken deze in de voorstellen van het verslag-Coelho zelf te liggen. In het bij het verslag gevoegde advies van de Commissie constitutionele zaken wordt bijvoorbeeld eens te meer verzocht om het instellen van transnationale Europese lijsten bij de Europese verkiezingen. Dit zou de beste manier zijn om de burgers nog verder van de Unie te vervreemden. Het verslag zelf bevat de gebruikelijke oproep om aan het Handvest van de grondrechten bindende juridische waarde te verlenen. Het eigenaardige hiervan zou zijn dat de nationale democratieën een groot deel van de rechten van hun burgers niet meer zelf kunnen bepalen. Ik wil er in verband hiermee nog eens op wijzen dat in dit Handvest volledig voorbijgegaan wordt aan het nationale burgerschap en dat zelfs het fundamentele recht van de burgers om zich op democratische wijze binnen hun eigen natie uit te spreken, er niet in wordt vermeld.
In het verslag-Coelho staat in paragraaf 3 eveneens een oproep om immigranten uit derde landen rechten te verlenen die zo dicht mogelijk bij de rechten van EU-burgers liggen. Dit komt erop neer dat het Europese burgerschap in de praktijk, of in ieder geval in beginsel, zou worden toegekend aan immigranten die niet de nationaliteit van een van de lidstaten bezitten. Zal Europa zich bij de burgers geliefd maken met een dergelijk voorstel? U hoeft deze vraag op dit moment niet publiekelijk te beantwoorden, geachte collega's, maar ik vraag u wel hierover na te denken.
Samengevat komt het erop neer dat al deze voorstellen - en ik zou er nog veel meer kunnen noemen - tot een vermindering of beperking van de rechten van de naties kunnen leiden. Tot nu toe lijken de EU-instellingen echter weinig begrip te hebben voor het fundamentele gegeven dat de burgers sterk gehecht zijn aan hun naties en dat zij, door deze naties aan te vallen of onder te waarderen, de burgers kwetsen en van Europa vervreemden. Hoewel onze burgers net als wij overtuigd zijn van het belang en de noodzaak van Europese samenwerking, zorgt deze houding van de Unie zelf er dus voor dat zij Europa de rug toekeren.
Geachte collega's, de Unie dient radicaal van houding te veranderen, indien zij het contact met de burgers wenst te herstellen. De Conventie, die bijeenkomt om de IGC van 2004 voor te bereiden, zal ons hiervoor de komende maanden de kans bieden. De voorstellen die hieruit zullen voortvloeien dienen een duidelijk signaal af te geven dat de naties het fundament van Europa moeten zijn en dat Europa hun wetten zal eerbiedigen. Het moet met name duidelijk zijn dat het Europese burgerschap niet alleen geen vervanging van het nationale burgerschap vormt, maar dat het hieraan bovendien ondergeschikt blijft.

Cederschiöld (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer Friedrich, een burgerschap moet gezien worden als een contract tussen de staat en het individu en is een erkenning van de wederzijdse rechten en plichten van beide partijen. Een burgerschap van de Unie ligt in het verlengde van de rechten en plichten die de burgers van de lidstaten in de Unie al sinds lange tijd hebben.
Een logische stap in de richting van het burgerschap van de Unie is vanzelfsprekend een bindend handvest waarin de fundamentele rechten en plichten duidelijk vermeld worden. Een dergelijk handvest moet gezien worden als onderdeel van de beginselen van het burgerschap. Het handvest is de kern van het burgerschap.
De behoefte aan een uitgebreid burgerschap van de Unie is evident gezien de onvermijdelijke beperkingen van de rechten van het individu als gevolg van de ramp op 11 september. Een dergelijk burgerschap definieert het basiscontract tussen het individu en de Unie beter en brengt de rechten en beperkingen in hetzelfde politieke besluitvormingssysteem in evenwicht.
Ik vind het steeds onbegrijpelijker dat sommige sociaal-democratische regeringen zich verzetten tegen het samensmelten van de Gemeenschap en de Unie, iets wat absoluut noodzakelijk is voor een betere omschrijving van de fundamentele rechten en plichten. Zonder deze vereenvoudiging wordt het burgerschap van de Unie onbegrijpelijk en min of meer onmogelijk over te brengen aan de burgers van de Unie.
Men mag niet uit het oog verliezen dat de uitslag van de nationale verkiezingen die nu worden gehouden zowel een positief als negatief effect kan hebben op de rechten van de burger. Het burgerschap van de Unie kan een belangrijk instrument vormen om de inhoud van het EU-lidmaatschap voor de burgers van de Unie te verduidelijken. Het vereist echter wel een duidelijker en eenvoudiger verdrag.
Binnen het interinstitutioneel comité voor de toegang van het publiek tot documenten heb ik als vertegenwoordiger van het Europees Parlement samen met de vertegenwoordiger van de Raad, de heer Haarder, overeenstemming bereikt over de rechtstreekse informatie van de burgers. Het is essentieel dat de burgers weten hoe en waar zij de informatie kunnen krijgen die hen in staat stelt om deel te nemen aan de Europese democratie, dat wil zeggen eenvoudige en beknopte informatie in de Europese kranten over de rechten van de burgers. De financiële middelen hiervoor zijn er, maar de politieke bereidheid laat veel te lang op zich wachten. Het zou een eenvoudige manier kunnen zijn om informatie over het burgerschap te verstrekken. Daarom zou uitstel van dit voorstel, in een tijd die zo belangrijk is voor de democratie van Europa, onaanvaardbaar zijn. De Commissie is verantwoordelijk voor de volgende interinstitutionele bijeenkomst en moet daarom snel - heel snel - een dergelijke bijeenkomst organiseren, zodat de democratische ontwikkeling van Europa geen vertraging oploopt.
Tot slot wil ik de heer Coelho van harte bedanken voor zijn zeer constructieve bijdrage aan de democratische ontwikkeling van Europa, waar het burgerschap van de Unie zo'n centrale plaats inneemt.

Krarup (GUE/NGL).
Sinds de Top van Edinburgh in 1992 huldigen de architecten van de EU de opvatting dat het burgerschap van de Unie niet in de plaats komt van het nationaal staatsburgerschap maar dit eerder aanvult en verruimt met nieuwe EU-rechten. Daarmee verdraaien ze de werkelijkheid.
De rechten van de burger worden als Europese rechten gedefinieerd en niet als rechten die op nationale wetgeving gebaseerd zijn. Daarmee wordt tegelijkertijd ook de betekenis van het nationaal staatsburgerschap uitgehold. Het burgerschap van de Unie is gewoon integratie via het achterpoortje. Deze politieke zakkenrollerij is zowel antidemocratisch als repressief. Men probeert belangrijke delen van het nationaal rechtswezen, waaronder het strafrecht en de politie, in het burgerschap van de Unie op te nemen. Men denkt dat deze echte waarden - democratie en rechtszekerheid - te koop zijn voor de twee miljard kronen die de Commissie juist heeft uitgetrokken om de legitimiteit van de Europese instellingen te versterken.
There is something rotten, niet in Denemarken, maar in de Europese Unie. Uiteraard moeten burgers uit derde landen dezelfde rechten hebben als nationale burgers, maar dat gaat ook zonder deze initiatieven.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het verheugt mij dat ik het hier vandaag met u over het burgerschap van de Unie mag hebben, precies tien jaar nadat dit is geschapen. Ik ben van mening dat de doelstellingen die er in 1992 toe geleid hebben dat het burgerschap van de Unie in het Verdrag betreffende de Europese Unie werd opgenomen, nog steeds onverminderd geldig zijn. Het lijdt geen twijfel dat het burgerschap van de Unie het Europese integratieproces legitimiteit verleent en dat het de participatie van de burgers bij de opbouw van het communautaire Europa versterkt. Daarnaast draagt het er in wezenlijke mate toe bij dat de burgers het gevoel krijgen bij de Europese Unie te horen en over een echte gezamenlijke Europese identiteit te beschikken. Maar deze identiteit is gebaseerd op de eerbiediging van de diversiteit, omdat de nationale diversiteit een onlosmakelijk bestanddeel is van de specifieke Europese identiteit. Derhalve botst deze Europese identiteit ook niet met de nationale identiteit of vervangt zij deze; zij vult haar veeleer aan.
Ik zou van deze gelegenheid gebruik willen maken om mijn waardering uit te spreken voor het verslag dat vandaag is gepresenteerd en gaat over het derde verslag van de Commissie over het burgerschap van de Unie. In het bijzonder wil ik de rapporteur, de heer Coelho, feliciteren, niet alleen met de kwaliteit van zijn verslag, maar ook met de wijze waarop hij het onderwerp heeft gestructureerd en met de helderheid van de hierin vastgelegde doelstellingen.
Ik ben het er volledig mee eens dat het burgerschap van de Unie in al zijn dimensies ten uitvoer moet worden gelegd, zowel op politiek als op administratief, justitieel, sociaal en economisch gebied. De rechten van de burgers worden thans in alle lidstaten van de Unie algemeen geëerbiedigd, maar er bestaan nog steeds enkele juridische discrepanties en praktische belemmeringen voor de volledige ontplooiing van het burgerschap van de Unie. Wij moeten ons ervoor blijven inzetten dat deze discrepanties en belemmeringen, die de burgers beletten in het genot te komen van hun rechten als Europese burgers, uit de weg worden geruimd.
Eén van de aspecten waarop in het verslag wordt gewezen is het gebrek aan informatie. Dit heeft er onder meer toe geleid dat het bewustzijn omtrent het burgerschap van de Unie zich niet voldoende kon ontwikkelen. De Europese Unie dient haar voorlichtings- en communicatiebeleid met alle beschikbare middelen te versterken. Deze opvatting van de rapporteur wordt gedeeld door de Commissie, die er in haar verslag herhaaldelijk op wijst dat de burgers beter over hun rechten moeten worden geïnformeerd. Zoals u ongetwijfeld weet, heeft de Commissie in juli jongstleden tot een nieuwe aanpak van het voorlichtings- en communicatiebeleid besloten. Ik denk dat deze aanpak noodzakelijk is om iets te doen aan het gebrek aan kennis en belangstelling van de Europese burger voor het debat over de toekomst van Europa.
Nu zal iedereen begrijpen dat de Europese instellingen niet in hun eentje kunnen communiceren met alle 370 miljoen burgers van de Unie, laat staan met de ongeveer 500 miljoen die zij na de uitbreiding zal tellen. Ook de lidstaten dienen hun steentje bij te dragen tot de verspreiding van informatie, tot de dialoog met de burgers en hun erkenning. De opbouw van Europa moet immers in eerste instantie ook hun zaak is. Nu zijn er thans blijkbaar signalen dat in de lidstaten de politieke wil voorhanden is om de handen ineen te slaan. Hieruit blijkt ook dat er geen sprake van kan zijn dat het nationale identiteitsgevoel onverenigbaar is met het gevoel van deelname aan het Europese project.
Men zou dan ook kunnen zeggen dat de door de Commissie in het leven geroepen dienst 'Europa Direct? een succes is. Sinds 1998 verstrekt deze dienst informatie over alle onderwerpen die verband houden met de Europese Unie en draagt er zodoende toe bij dat de burgers op de hoogte worden gesteld van hun rechten en voordelen als burgers van de Unie en de manier waarop zij hiervan gebruik kunnen maken. Het is immers een feit dat kleine praktische stappen het meeste effect sorteren. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor het nieuwe gratis nummer van 'Europa Direct?, waarmee burgers overal vanuit de vijftien lidstaten kunnen bellen en een medewerker van de Commissie in hun eigen taal vragen kunnen stellen betreffende de Europese Unie.
Wat het aspect informatie betreft, zou ik erop willen de wijzen dat de Commissie binnenkort aan de hand van een specifieke enquête van eurobarometer zal nagaan in hoeverre de burgers op de hoogte zijn van het burgerschap van de Europese Unie en de hiermee verband houdende rechten. De uitkomsten van deze enquête met de titel 'Tien jaar burgerschap van de Europese Unie? zullen worden gebruikt als basis voor de toekomstige voorlichtings- en communicatiemaatregelen op dit gebied.
De Commissie wilde in haar derde verslag een structureel kader van de grondrechten opnemen. Dit kader wordt in feite gevormd door de proclamatie van het Handvest van de grondrechten in december 2000. Ik geeft toe dat het derde verslag hierdoor iets later is voorgelegd dan oorspronkelijk gepland, maar ik denk dat dit gezien het belang van het Handvest gerechtvaardigd is. In het verslag van de heer Coelho wordt benadrukt dat met het Handvest het burgerschap van de Unie in het middelpunt van de activiteiten van de EU is komen te staan. Ik sta daar volledig achter, evenals achter het appel aan de Conventie over de toekomst van Europa om het Handvest een juridisch bindend karakter te geven. Ik ben van mening dat het belangrijkste debat van de Conventie, het debat dat er echt toe kan leiden dat de burgers nauwer bij de Europese instellingen worden betrokken, niet zozeer het debat over de institutionele aspecten is, maar veeleer het debat over het Handvest van de grondrechten, over zijn opneming in de Verdragen en zijn juridische karakter.
De burgers zijn wellicht wat afstandelijk wanneer er gediscussieerd wordt over institutionele vraagstukken, de verdeling van de bevoegdheden tussen de organen van de Unie of wetgevingsvraagstukken, maar zij zijn wel degelijk geïnteresseerd wanneer het gaat om hun rechten of om de vraag hoe de Unie aan hun verwachtingen kan voldoen. Ik hoop in deze context ook dat de Raad zijn goedkeuring hecht aan het voorstel van de Commissie over de reorganisatie van de vrijheid van verkeer. Dit is een goede gelegenheid om te laten zien dat een vrijheid die een kernstuk is van het burgerschap van de Unie met dezelfde doelmatigheid en politieke waardigheid wordt behandeld als het vrije verkeer van goederen, kapitaal of diensten.
Dames en heren, ik heb kennis genomen van het voorstel om de leden van de Conventie een besluit te laten nemen over het juridische karakter van het Handvest van de grondrechten. Aangezien ik samen met mijn collega Michel Barnier de eer heb deel uit te maken van de vertegenwoordiging van de Commissie op de Conventie, zal ik mij ervoor inzetten dat het Handvest de sterke status krijgt die u zo na aan het hart ligt.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0255/2002) van mevrouw Korhola, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot voorziening in inspraak van het publiek in de opstelling van bepaalde plannen en programma's betreffende het milieu en, met betrekking tot inspraak van het publiek en toegang tot de rechter, tot wijziging van de Richtlijnen 85/337/EEG en 96/61/EG van de Raad (5475/1/2002 - C5-0227/2002 - 2000/0331(COD)).

Korhola (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige richtlijn is de tweede pijler in de wetgevingsprocedure die als doel heeft de communautaire regelgeving in overeenstemming te brengen met het Verdrag van Aarhus. De eerste pijler had betrekking op de transparantie van milieu-informatie en de bemiddeling daarover vindt momenteel plaats. Wij wachten nog steeds op een voorstel van de Commissie voor de derde pijler.
Zowel wat de eerste als de tweede pijler betreft moet worden gezegd dat de Raad zeer positief is en tijdens verscheidene voorzitterschappen heb ik geconstateerd dat er in de Raad sprake is van een daadwerkelijke verbintenis en goede wil. Ook in deze richtlijn heeft de Raad al vele elementen uit de eerste lezing van het Parlement overgenomen en het Parlement aanvaardt nu vele elementen uit het gemeenschappelijk standpunt. Er zijn desondanks nog problemen en het lijkt erop dat ook deze richtlijn haar definitieve vorm pas bij de bemiddeling krijgt.
Alleen al de benaderingswijze verschilt: het voorstel van de Commissie en het gemeenschappelijk standpunt van de Raad gaan uit van het quick fix-principe, terwijl het Parlement een bredere horizontale benadering wenst. Het is echter duidelijk dat het Parlement niet tot doel heeft zijn amendementen tot op de letter te verdedigen. Veeleer willen wij ervoor zorgen dat er in de communautaire wetgeving geen grijze gebieden blijven bestaan waardoor inspraak van het publiek gerechtvaardigd maar onmogelijk is.
Het belang van het onderhavige verslag kan niet te veel worden benadrukt. Het is uitzonderlijk dat het direct invloed heeft op alle burgers in de lidstaten en kandidaat-lidstaten van de Europese Unie. De burgers krijgen nu het waardevolle recht op inspraak bij de besluitvorming betreffende het milieu.
Ook wat het milieu betreft is er sprake van een belangrijk instrument, een instrument dat de kwaliteit van de besluitvorming betreffende het milieu aanzienlijk kan verbeteren. Daarom moet dit instrument zorgvuldig beschermd worden. Het is in niemands belang - en het allerminst in het belang van het milieu - dat dit instrument wordt gebruikt voor het verdedigen van egoïstische belangen, voor politisering door de oppositie of doelbewuste pesterijen.
Als rapporteur ben ik mij ervan bewust dat het instrument dat nu wordt gecreëerd verkeerd gebruikt kan worden. Ook moeten de autoriteiten van de lidstaten zich vergewissen van de risico's bij de nationale uitvoering. Dat alleen is echter niet genoeg. Ook milieuorganisaties moeten hun uitzonderlijk grote verantwoordelijkheid kennen en mogen niet door kleingeestigheid de aan de burgers gegeven rechten en de aan milieuorganisaties gegeven speciale positie afzwakken. Een probleem blijven bovendien de heer en mevrouw Nimby en hun motto not in my backyard. Zelf probeer ik daar van af te stappen door het beargumenteren van de zaak en de kwaliteit van de inspraak te onderstrepen, voor zover een rapporteur dat kan doen. Louter oppositie en het egoïstisch verdedigen van het eigen territorium mag niet voldoende zijn. Daarvoor is het nu te creëren instrument te belangrijk en de middelen voor het creëren ervan te waardevol.
Om voornoemde redenen wil ik de rechten van de burgers verdedigen om deel te nemen aan de besluitvorming betreffende het milieu en ben ik nog steeds bereid de mogelijkheden om dit instrument te misbruiken te bestrijden. Ik wil ook wijzen op de door mij voorgestelde oplossing die het Parlement in eerste lezing heeft verworpen, maar die de lidstaten bij de nationale uitvoering nog steeds kunnen overwegen. Daarin heeft het publiek als geheel het recht op meningsuiting, maar ligt het recht op beroep slechts bij het deel van het publiek dat betrokken is bij het genomen besluit. Mijn model is opmerkelijk omdat het tegelijkertijd van nut is voor de burgers die directe inspraak willen, de bevoegde autoriteiten en de instanties die voor de projecten verantwoordelijk zijn. Ten eerste wordt het werk van de ambtenaren gemakkelijker omdat zij niet van tevoren de betrokkenen hoeven vast te stellen en tegelijkertijd verdwijnt de waarschijnlijkheid van nalatigheid bij het horen van deelnemers. Ten tweede verdwijnt de gemakkelijke klacht van degenen die de zaak willen afremmen dat een betrokkene niet is gehoord. Door op deze manier te handelen wordt echter vooral de kwaliteit van de inspraak beter en wordt het belang van het horen van de heer en mevrouw Nimby minder.
Een voorwaarde voor de ratificatie van het Verdrag van Aarhus in de Europese Unie is dat ook de werkwijze en procedures van de Europese instellingen zo nodig worden herzien. Bovendien is het van groot belang dat de Commissie zo snel mogelijk een voorstel doet voor de derde pijler met betrekking tot de herziening en het beroep. Dit is waarschijnlijk ook het allermoeilijkste. De Commissie is ondanks haar beloftes helaas niet in staat geweest een duidelijk tijdschema en actieplan op te stellen voor maatregelen die voor ratificatie noodzakelijk zijn.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dit verslag wordt nu in tweede lezing behandeld. Reeds tijdens de eerste lezing is hierover een eerlijk en soms zelfs heftig debat gevoerd tussen degenen die willen dat de burgers volledig worden betrokken bij het besluitvormingsproces en degenen die de politieke, technische en administratieve instanties meer armslag en bevoegdheid willen geven. De Raad heeft in zijn standpunt tijdens de eerste lezing de voorstellen van de rapporteur enigszins ingeperkt. Volgens hem gingen deze te ver op de weg van de democratische participatie en zouden bijgevolg een rem zijn op het wetgevingsproces, of zouden - zoals de rapporteur zojuist zelf ook onderstreepte - kunnen leiden tot overdreven, verkeerde of zelfs autoritaire interpretaties. De Raad is, kortom, van plan de organisaties van de burgers een - weliswaar belangrijke, maar niet beslissende - raadgevende rol toe te kennen maar de besluitvorming over de op de input van het maatschappelijk middenveld gebaseerde wetten daarentegen volledig over te laten aan de gekozen wetgevers.
De rapporteur stelt verschillende mogelijkheden van beroep voor indien de standpunten van de burgers en de door de bevoegde autoriteiten genomen besluiten conflicteren. Daarbij denken wij vooral aan enkele belangrijke vraagstukken zoals veiligheid, milieu en volksgezondheid. Natuurlijk moeten de lidstaten de mogelijkheid hebben om in noodsituaties van de richtlijn af te wijken, en daarom is een amendement ingediend dat voorziet in een uitwijkmogelijkheid, zij het dan met volledig inachtneming van de subsidiariteit en eventuele bijzondere milieu- of andere omstandigheden.
Wat de betrokkenheid van het publiek betreft heeft de rapporteur opnieuw enkele door de Raad verworpen amendementen ingediend, in de hoop dat de Raad alsnog zal overwegen de burgers en hun wettige organisaties een rol te geven in de milieubesluitvorming.
De Raad heeft reeds heel wat amendementen overgenomen. In enkele daarvan komen belangrijke of zelfs fundamentele beginselen aan de orde. Ik zal er enkele noemen. Ten eerste het beginsel dat het publiek de noodzakelijke informatie moet kunnen krijgen via de moderne communicatiemiddelen. Het publiek moet toegang hebben tot de documenten van de instellingen. Ten tweede moet het publiek onder meer worden geïnformeerd over het recht tot deelneming aan de besluitvorming, voor zover dit recht is toegekend. Daar heb ik zojuist al op gezinspeeld. Ten derde moet het publiek het recht hebben om eventueel ook inhoudelijke opmerkingen te maken en standpunten in te nemen zonder zichzelf schade te berokkenen. De bevoegde autoriteiten zijn bovendien verplicht redelijke - zo heet dat - inspanningen te ondernemen om ervoor te zorgen dat de burgers zowel individueel als collectief antwoorden krijgen. Ook zijn de lidstaten verplicht wetgevende en bestuursrechtelijke bepalingen uit te vaardigen met betrekking tot de beroepsprocedures en het publiek alle noodzakelijke inlichtingen te geven over de manier waarop het in beroep kan gaan. De burgers moeten namelijk de mogelijkheid hebben om hun onenigheid met de door de bevoegde autoriteiten genomen besluit tot in de hoogste instantie uit te vechten.
Het lijdt geen twijfel dat deze opzet tot uiteenlopende interpretaties kan leiden in de lidstaten, al naar gelang de mate waarin het democratisch niveau in een bepaald land de deelname van het publiek mogelijk maakt en vooral de organisaties beschermt waarmee het publiek het recht op deelname uitoefent. Deze dubbele benadering is erg belangrijk. Ten eerste wordt gegarandeerd dat het publiek betrokken is bij de uitwerking van de wetgeving en ten tweede krijgt het publiek in geval van onenigheid de mogelijkheid om tegen een besluit tot in de hoogste instantie in beroep te gaan. Aldus beantwoordt men aan de fundamentele filosofie van Voltaire die placht te zeggen: 'Vrienden, ik ben het absoluut niet met jullie eens maar ik geef mijn leven om jullie het recht te garanderen jullie meningen naar voren te brengen?. Europa leert ons misschien niet de wet maar wel een beetje filosofie.

González Álvarez (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in de notulen van het eerste uur van de vergadering van afgelopen maandag is een reeks verzoekschriften opgenomen - zo'n tweehonderd - van de maanden juli en augustus. Volgens de statistieken van de Ombudsman en de Commissie verzoekschriften heeft 40% van deze verzoekschriften betrekking op de niet-naleving van het Gemeenschapsrecht op milieugebied.
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ervan overtuigd dat als deze maatregelen voor inspraak van het publiek in de opstelling van bepaalde plannen en programma's betreffende het milieu daadwerkelijk werden uitgevoerd, en als de richtlijn inzake het recht op informatie van het publiek daadwerkelijk werd toegepast, een groot deel van de verzoekschriften die elke maand in de notulen van de vergadering worden opgenomen, waarschijnlijk niet meer zouden worden ingediend. In de Commissie verzoekschriften, waar al die verzoekschriften terechtkomen, kunnen we namelijk zelfs constateren dat het publiek niet alleen wordt buitengesloten van inspraak in deze milieuprogramma's, maar dat hem soms ook de informatie wordt geweigerd waarvoor de richtlijn inzake het recht op informatie zou moeten instaan.
Ik denk, mijnheer de Voorzitter, dat als het ons lukt om de amendementen van deze tweede lezing aan te nemen, en als die door de rapporteur genoemde kwestie van de derde pijler van de juridische aspecten wordt voorgelegd aan, en met goed gevolg wordt behandeld in ons Parlement, we er dan in zullen slagen om deze lijst van verzoekschriften betreffende het milieu elke vergadering een stukje in te korten.

Hautala (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb geluisterd naar het hier zojuist gevoerde debat over het burgerschap van de Europese Unie en in ieder geval het laatste deel van het debat dat ik in staat was te volgen, toonde aan dat wij het burgerschap vaak beschouwen als iets dat vrij abstract is, als iets dat misschien van bovenaf wordt opgelegd en waarover wij de bevolking hoogstens moeten informeren. Ik heb in ieder geval niet gemerkt dat iemand heeft gezegd dat het recht op inspraak bij de besluitvorming een zeer wezenlijk aspect van het burgerschap is.
Wat dit betreft is het onderhavige verslag dat Eija-Riitta Korhola vakkundig van de commissie naar de lezing in de plenaire vergadering heeft gesluisd, zeer essentieel. Dat de Europese Unie het Verdrag van Aarhus is gaan uitvoeren, toont namelijk aan dat men in de Unie begrijpt dat wij in ieder geval bij milieuzaken een begin kunnen maken door de burgers het recht op inspraak te geven. Ook mevrouw González Álvarez bracht een zeer belangrijke zaak naar voren: zij zei dat de burgers veel minder klachten zouden hebben over het niet respecteren van de communautaire wetgeving als zij al in de beginfase van de besluitvorming het recht zouden hebben op inspraak in de desbetreffende besluitvorming, en dat is precies waar het in dit verslag om gaat.
Het is van wezenlijk belang dat het recht op inspraak in ruime mate op de betrokkenen wordt toegepast. In dat verband is het van belang dat amendement 10 daadwerkelijk wordt aangenomen, en ik verwacht dat dat ook inderdaad gebeurt. Hierin staat namelijk dat ook niet-gouvernementele organisaties moeten voldoen aan de criteria voor een betrokken partij.
Ik heb gemerkt dat op de zojuist afgesloten wereldtop over duurzame ontwikkeling in Johannesburg, op initiatief van de Verenigde Staten en de groep van ontwikkelingslanden, uit het slotdocument helaas de verwijzing naar beginsel 10 van de Conferentie van Rio is verwijderd. Dat beginsel heeft vooral betrekking op het recht op inspraak van de burgers bij de besluitvorming betreffende het milieu. Het is des te belangrijker dat de Europese Unie het Verdrag van Aarhus snel van kracht laat worden. Nu behandelen wij het tweede deel van dat Verdrag dat betrekking heeft op het recht op inspraak bij de besluitvorming.
De rapporteur zei dat het recht op inspraak misbruikt kan worden. Helaas wordt er echter veel te veel ophef over dat misbruik gemaakt. Als de burgers daadwerkelijk de hun toebehorende rechten gaan gebruiken, zullen degenen die weinig om hun mening geven al vrij snel beweren dat de rechten misbruikt worden. Ik denk dat als mensen het recht op inspraak wordt gegeven, zij dat ook op verantwoorde wijze zullen gebruiken en dat zij burgers met steeds meer rechten zullen worden die er niet op uit zijn de besluitvorming te verstoren of te terroriseren. Dat is misschien meer een ongefundeerde zorg van de besluitvormer.

Bernié (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, in mei 2000 hebben wij steun gegeven aan het toegankelijk maken van milieu-informatie voor het publiek, en vandaag geven wij steun voor de inspraak van het publiek in milieuprogramma's. De doelstelling blijft hetzelfde, namelijk een transparantere besluitvorming creëren en de betrokken burgers de mogelijkheid bieden een procedure aan te spannen. Laten wij echter voorkomen dat deze rechtsvorderingen belemmerd worden door dure getuigenverhoren.
Naar onze mening dient de omtrek van de ontwerprichtlijn bepaald te worden door hetgeen in amendement 3 staat. Dit luidt: 'Werkelijke inspraak bij het nemen van beslissingen biedt het publiek de gelegenheid meningen en zorgen naar voren te brengen die van belang kunnen zijn voor die beslissingen, en stelt de besluitvormers in staat daarmee rekening te houden, hetgeen de verantwoording en de trans-parantie van de besluitvorming vergroot en bijdraagt tot de publieke steun voor de genomen beslissingen.? Op dezelfde wijze moeten de lidstaten overeenkomstig hun nationale wetgeving de mogelijkheid hebben bepaalde, op de nationale defensie gerichte programma's van deze bepalingen uit te sluiten.
Bovendien is een aantal door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid goedgekeurde amendementen in hun huidige vorm niet aanvaardbaar. Het publiek informatie verschaffen over de besluitvorming is naar mijn mening een zaak van burgerorganisaties. De inspraak van het publiek uitbreiden naar de algehele communautaire wetgeving lijkt een utopie. Als dit namelijk gebeurt, zal het aantal geschillen fors toenemen. Een dergelijke procedure zou voorbehouden moeten blijven aan bepaalde richtlijnen, zoals Seveso of Natura 2000. In dit bijzondere geval zijn de eigenaren die met de zone-indeling te maken hadden, niet eens geraadpleegd. Daarnaast dient er een definitie te komen van het begrip 'publiek? - dat zeer ruim is en zo'n beetje alles omvat van natuurlijke personen tot verenigingen - evenals van het meer specifieke begrip 'betrokken publiek?. Naar mijn mening zou alleen het betrokken publiek een rol moeten spelen. Volgens de ontwerprichtlijn worden echter ook niet-gouvernementele organisaties die actief zijn op het gebied van milieubescherming in dit verband als belanghebbenden aangemerkt. Dit zou het terrein van onze activiteiten aanzienlijk vergroten en ten koste gaan van de publieke voorrechten.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, mijn collega, mevrouw Wallström, woont momenteel de wereldtop over duurzame ontwikkeling bij. Het is mij derhalve een eer om namens haar deel te nemen aan dit debat.
De eerste bijeenkomst van de deelnemers aan het Verdrag van Aarhus inzake de toegang tot informatie, de inspraak van het publiek en de toegang tot de rechter betreffende milieuvraagstukken zal eind oktober plaatsvinden. De Gemeenschap zal nog niet in staat zijn om daar als deelnemer aan het Verdrag aanwezig te zijn. We kunnen echter wel laten zien dat we onze toezeggingen serieus nemen en flinke vooruitgang boeken bij het aannemen van de uitvoeringswetgeving.
Dit gemeenschappelijk standpunt heeft betrekking op de tweede pijler van het Verdrag, te weten inspraak van het publiek in milieubesluitvorming. Voorts zijn de principes van het Verdrag van Aarhus reeds in andere recente communautaire wetgeving opgenomen en is het gemeenschappelijk standpunt inzake de toegang tot milieu-informatie momenteel in beraad.
De Commissie zal de overige voorstellen, meer in het bijzonder de voorstellen inzake de toegang tot de rechter en de toepassing van het Verdrag op instellingen van de Gemeenschap, aan het einde van het jaar presenteren.
Het huidige gemeenschappelijk standpunt biedt, op één aspect na, een goede basis voor een betrekkelijk snelle aanneming van deze richtlijn betreffende inspraak van het publiek. Het verheugt de Commissie dat de rapporteur en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid unaniem deze constructieve opvatting delen en dat zij ook het standpunt van de Commissie over de onderhavige kwestie steunen.
Het standpunt van de Commissie ten aanzien van de belangrijkste ingediende amendementen luidt als volgt:
In de eerste plaats de kwestie van de inspraak van het publiek bij de actualisering van vergunningen die vallen onder de IPPC-richtlijn. Ik zal beginnen met het aspect van het gemeenschappelijk standpunt waarmee de Commissie niet blij is. Op grond van het Verdrag van Aarhus is normaal gesproken altijd inspraak van het publiek vereist, niet alleen voor de afgifte, maar ook voor de actualisering van de vergunningen voor de activiteiten in kwestie. Deze vereiste was opgenomen in het voorstel van de Commissie over de vergunningen die vallen onder de IPPC-richtlijn, waarin zo'n actualisering als een belangrijke herziening wordt beschouwd.
In het gemeenschappelijk standpunt wordt deze vereiste in belangrijke mate beperkt, en de wijze waarop het standpunt is geformuleerd biedt de lidstaten en de bevoegde instanties die belast zijn met de actualisering van vergunningen een grote vrijheid van handelen. Dit zal tot grote verschillen in aanpak en rechtsonzekerheid leiden en kan betekenen dat inspraak van het publiek bij de actualisering van vergunningen alleen in bepaalde gevallen mogelijk is en niet tot de normale gang van zaken behoort.
In amendement 15 wordt inspraak van het publiek een vereiste genoemd voor de meest relevante gevallen waarin een vergunning wordt geactualiseerd, namelijk de gevallen die onder artikel 13 van de IPPC-richtlijn vallen. Hoewel het voorstel van de Commissie de actualisering van vergunningen als zodanig behelste, is het amendement in overeenstemming met artikel 6, lid 10 van het Verdrag van Aarhus, dat het mogelijk maakt om vergunningen op grond van de regels inzake inspraak van het publiek waar nodig te actualiseren.
De Commissie acht inspraak van het publiek in de actualisering van vergunningen die onder artikel 13 vallen correct. In de formulering van het gemeenschappelijk standpunt wordt niet gespecificeerd wanneer inspraak van het publiek correct moet worden geacht. Dit wordt geheel aan het oordeel van de lidstaten overgelaten. De Commissie is het daarom volledig eens met amendement 15.
Dan nu het uitbreiden van de inspraakbepalingen tot overige communautaire wetgeving, plannen en programma's die aanmerkelijke gevolgen kunnen hebben voor het milieu. Met amendement 18 wordt voorgesteld om het toepassingsgebied van artikel 2 aanzienlijk uit te breiden, namelijk tot de overige communautaire wetgeving, plannen en programma's die aanmerkelijke gevolgen kunnen hebben voor het milieu of de gezondheid. De Commissie kan dit amendement niet aanvaarden, evenmin als de amendementen 1, 2 en 6 op de overwegingen, en wel om de volgende redenen: voor zover de formulering betrekking heeft op inspraak van het publiek bij de voorbereiding van communautaire wetgeving, is de huidige richtlijn niet het juiste rechtsmiddel. Bovendien wordt inspraak van het publiek bij de voorbereiding van de wetgeving krachtens het Verdrag van Aarhus als 'zachte wetgeving' beschouwd.
Wat de plannen en programma's betreft zou met het amendement aanmerkelijk worden afgeweken van de oorspronkelijke aanpak om met duidelijk omschreven plannen en programma's op milieugebied te werken. Er zou onvoldoende rechtszekerheid worden geboden ten aanzien van de plannen en programma's die eronder vallen en er zou sprake zijn van duplicatie in de maatregelen voor de verschillende wetgevingsonderdelen.
Met betrekking tot de plannen en programma's in andere sectoren, die vermoedelijk aanmerkelijke gevolgen voor het milieu zullen hebben, merk ik op dat in richtlijn 2001/42/EG betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma's al uiterst relevante maatregelen zijn opgenomen. Deze richtlijn voorziet in een beoordeling vanuit milieuoogpunt van relevante plannen en programma's in de integratiesectoren. Als onderdeel van de beoordeling zal inspraak van het publiek plaatsvinden in overeenstemming met het Verdrag van Aarhus.
Dan kom ik nu bij de kwestie van de toegang tot de rechter. De Commissie kan amendement 10, waarin toegang tot de rechter wordt verlangd in verband met de plannen en programma's die onder de richtlijn vallen, en amendement 5, dat betrekking heeft op de bijbehorende overweging, niet aanvaarden.
Met artikel 9, lid 2 van het Verdrag van Aarhus wordt expliciet toegang tot de rechter geëist met betrekking tot de projecten die aanmerkelijke gevolgen voor het milieu kunnen hebben. Dit wordt behandeld in het gemeenschappelijk standpunt.
Met betrekking tot plannen en programma's wordt niet expliciet toegang tot de rechter geëist. Het zou ook inconsequent zijn om dit beginsel toe te passen op bepaalde plannen en programma's als daarin niet is voorzien door de richtlijn betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma's.
De Commissie is echter bezig met een wetgevingsvoorstel betreffende de toegang tot de rechter, waarmee de derde pijler van het Verdrag van Aarhus volledig wordt uitgevoerd. Het zou toepasselijker zijn om de inhoud van amendement 10 in het kader van dat voorstel op een horizontale manier te behandelen.
Wat betreft de amendementen aangaande het verstrekken van informatie over het resultaat van de inspraak van het publiek en praktische informatie over beroepsprocedures bij bestuursrechtelijke en rechterlijke instanties, wil de Commissie erop wijzen dat de bepalingen betreffende de inspraak van het publiek uitvoerbaar moeten zijn om een soepele uitvoering mogelijk te maken in de verschillende bestuursrechtelijke systemen van de lidstaten.
Met amendement 7, 13, 14 en 16 wordt van de bevoegde instantie verlangd dat deze zich naar behoren kwijt van haar taak om het publiek te informeren en ervoor zorgt dat de informatie over de genomen besluiten vergezeld gaat van praktische aanwijzingen inzake de beroepsprocedure. In het gemeenschappelijk standpunt is al de verplichting opgenomen om het publiek te informeren over de uiteindelijke beslissing en de bijbehorende motivering, en er is ook al een bepaling in opgenomen over het informeren van het publiek over beroepsprocedures. Als er nog meer eisen worden gesteld, zou de administratieve rompslomp onevenredig toenemen en de wezenlijke inspraak van het publiek worden belemmerd. Daarom kan de Commissie die amendementen niet aanvaarden.
Samengevat is ons standpunt over de amendementen als volgt: de Commissie kan amendement 15 en 19 aanvaarden. Amendement 3, 4, 11 en 12 kunnen in principe worden aanvaard. De Commissie kan amendement 1, 2, 5 tot en met 10, 13, 14, en 16 tot en met 18 niet aanvaarden.
Tot besluit wil ik graag benadrukken dat het in ons aller belang is, en dat is het belang van de Europese burgers, om ervoor te zorgen dat deze richtlijn spoedig in werking treedt, zodat inspraak van het publiek volledig kan worden opgenomen in het besluitvormingsproces.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemmig vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 22.55 uur gesloten)

