Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 15 november 1996 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergadering van 15 november 1996 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Corrie
Mijnheer de Voorzitter, kan u beneden twee liften uitsluitend voor de leden van het Parlement voorbehouden? De reden waarom hier zo weinig leden aanwezig zijn, is dat beneden meer dan tweehonderd afgevaardigden op de lift wachten. Omdat de bezoekers niet naar boven kunnen, gebruiken zij de liften om naar niveau -2 en van daar weer naar boven te gaan. Als twee liften uitsluitend voor leden zouden worden voorbehouden, zouden hier nu veel meer afgevaardigden aanwezig zijn.

De Voorzitter
Mijnheer Corrie, u heeft gelijk, maar dat heeft niets met de goedkeuring van de Notulen te maken.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, mijn opmerking heeft niets te maken met wat de heer Corrie zoëven heeft gezegd. Ik wil het hebben over iets wat daarstraks is gebeurd. De voorzitter van de Commissie verzoekschriften heeft vandaag een verzoekschrift ontvangen dat door ongeveer vier miljoen Europese burgers is ondertekend, een van de verzoekschriften met de meeste handtekeningen die wij ooit hebben ontvangen. De burgers ondersteunen de eis van het Parlement om alle dierproeven ten behoeve van de vervaardiging van kosmetische produkten te verbieden. De ondertekenaars hebben het Parlement al weken geleden laten weten dat zij dat verzoekschrift wilden voorstellen. Alles was met de diensten van het Parlement geregeld. Toen zij hier vandaag aankwamen, ondervonden zij echter de grootste moeite om de gebouwen binnen te komen en werden zij door sommige leden van het personeel van het Parlement bijna vijandig bejegend. Dit Parlement zou voor de Europese burgers moeten openstaan en dergelijke initiatieven zouden moeten worden aangemoedigd. Ik verzoek u een onderzoek in te stellen naar wat vandaag is gebeurd en na te gaan waarom de tegenstanders van dierproeven het zo moeilijk hadden om het gebouw binnen te komen.

De Voorzitter
Mijnheer Watson, ik zal dat onderzoeken.

Newman
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat u de zaak wil onderzoeken. Ook ik wilde erop wijzen dat het Parlement enkele minuten geleden een verzoekschrift met een recordaantal handtekeningen heeft ontvangen. Meer dan vier miljoen burgers en andere personen uit alle vijftien lid-staten van de Europese Unie hebben dit verzoekschrift ondertekend en steunen daarmee de eis van het Europees Parlement voor een verbod op dierproeven ten behoeve van de vervaardiging van kosmetische produkten. Ik weet dat u daarvan kennis zal willen nemen. De Commissie verzoekschriften zal dit verzoekschrift ernstig onderzoeken.
(De Notulen worden goedgekeurd)

Chanterie
Mijnheer de Voorzitter, bij het binnenkomen hier in het gebouw, werd mij een document "Enquête parking D3" overhandigd. Een document waarop een adres in Brussel is vermeld en waarin wordt gevraagd mee te werken aan een enquête. Ik wou u vragen, mijnheer de Voorzitter, is dit een enquête die uitgevoerd wordt met instemming van het Bureau van het Parlement? Zijn wij verondersteld daarmee een nuttige bijdrage te leveren of zijn wij niet verondersteld daarmee een nuttige bijdrage te leveren? Dat wou ik even vragen.

De Voorzitter
Mijnheer Chanterie, die vraag kan ik niet zo meteen beantwoorden. Wij zullen dat onderzoeken. Ik moet eerst weten waarover het gaat.

Dringende politieke kwesties
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over dringende politieke kwesties. Ik stel voor dat wij bij wijze van uitzondering voor elk van de twee onderwerpen dertig minuten uittrekken. Het eerste onderwerp is de situatie in de regio van de Grote Meren in Afrika, het tweede de verstoringen in het vrij verkeer van goederen en personen in het vervoer over de weg.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, de laatste weken is de wereld in de regio van de Grote Meren getuige van ontwikkelingen die ons voor nieuwe en reusachtige humanitaire en politieke uitdagingen plaatsen. De enkele dagen geleden op gang gekomen massale terugkeer van vluchtelingen uit Oost-Zaïre naar Rwanda en de verspreiding van honderdduizenden vluchtelingen en ontheemden in Oost-Zaïre dreigen de situatie verder te destabiliseren.
De nederlaag van het Zaïrese leger was voor Kinshasa een zware opdoffer. De regering en het overgangsparlement zijn diep verdeeld over de vraag hoe de crisis in Oost-Zaïre moet worden aangepakt. Ondertussen rukken de rebellen en hun bondgenoten snel op. De gevechten in Kivu hebben zware gevolgen in Burundi, waar op verschillende plaatsen steeds meer wordt gevochten en de mensenrechten steeds vaker worden geschonden, en in Tanzania, waar zich nu de grootste vluchtelingenpopulatie in het gebied van de Grote Meren bevindt. Voorts moet ook de politieke situatie onverwijld grondig opnieuw worden bekeken.
Ik heb de Raad Ontwikkeling en de Raad Algemene Zaken een actieprogramma voor bijstand van de Europese Unie aan het gebied van de Grote Meren voorgesteld waarvan ik hoop dat het een algemeen kader voor de aanpak van alle humanitaire, politieke en ontwikkelingsproblemen kan worden. Het gaat onder meer om de dringende hulpverlening, reïntegratie van de vluchtelingen en ontheemden, sociale en economische rehabilitatie, het herstel van een onafhankelijke en rechtvaardige justitie, de wederopbouw of versterking van de administratieve structuren en constitutionele instellingen en inspanningen voor de vrede in de regio.
Een task force van DG VIII werkt, nu een missie de situatie in de regio in coördinatie met ECHO en de speciale gezant is gaan bekijken, aan de details van het plan. Daarbij houdt ze rekening met de regionale en internationale vredesinspanningen en met wat andere donoren doen. Het plan zal uiteraard worden bijgestuurd als zich in de regio nieuwe ontwikkelingen voordoen, maar de uitgangspunten blijven geldig. Wij moeten beseffen dat wij hier met een ingewikkeld geheel van militaire, politieke en sociaaleconomische problemen te maken hebben.
Die problemen doen zich in een of andere vorm, maar niet met dezelfde intensiteit, in alle betrokken landen voor. Wij moeten ons in elk land op de prioritaire problemen concentreren. In Rwanda is onze prioriteit de succesvolle reïntegratie van de terugkerende vluchtelingen in de Rwandese samenleving. Dat is niet alleen belangrijk voor de humanitaire situatie, maar ook voor de politieke toekomst van het land en de sociale vrede tussen de etnische gemeenschappen. De eerbiediging van de mensenrechten en de spoedige totstandbrenging van een goed functionerend en rechtvaardig gerechtelijk apparaat zijn daarvoor essentieel.
In Zaïre moet aan de noodlijdende bevolking humanitaire hulp worden verleend, maar moet bovendien de spanning in en rond Kivu worden weggenomen om een aanslepende burgeroorlog te voorkomen. Het is nog steeds onduidelijk welke rol een multinationale troepenmacht daarbij kan spelen. De militaire situatie is immers veel ingewikkelder geworden. Toch is het essentieel dat alle politieke krachten snel vredesonderhandelingen beginnen.
In Burundi moeten wij onderzoeken hoe wij een verdere escalatie van de gevechten kunnen voorkomen en de politieke dialoog opnieuw op gang kunnen brengen. Het gemeenschappelijk standpunt van de landen van de regio op de volgende bijeenkomst van het Arushaproces begin december in Congo zal uiterst belangrijk zijn om de Burundese politieke krachten ertoe te dwingen de lang verwachte onderhandelingen aan te vatten. Het Arushaproces is nog steeds het belangrijkste forum om de conflicten in de regio aan te pakken en kan worden omgevormd tot een vaste conferentie voor Centraal- en OostAfrika. Dat kan de weg effenen voor de conferentie over vrede, veiligheid en ontwikkeling in de regio van de Grote Meren. Die conferentie moet worden bijeengeroepen zodra de grootste hinderpalen zijn opgeruimd, met andere woorden zodra alle landen instemmen met een proces van conflictbeheersing en met een aantal beginselen die essentieel zijn om in de regio van de Grote Meren tot een duurzame vrede te komen.
Die zeven beginselen zijn: de eerbiediging van de grenzen en de territoriale integriteit van alle betrokken landen; de naleving van het internationale humanitaire recht ten aanzien van de vluchtelingen en ontheemden; de daadwerkelijke bescherming van de minderheden en hun civiele rechten; de eerbiediging van de mensenrechten en de wet en het herstel van een functionerende en rechtvaardige justitie; de veroordeling en daadwerkelijke vervolging van etnische discriminatie, etnische propaganda en alle door etnische haat geïnspireerde handelingen; de eerbiediging van de democratische beginselen en het constitutionele recht en, ten slotte, de totstandbrenging van een regionaal kader voor economische samenwerking en de algemene coördinatie van de rehabilitatie.
Volgens mij moet de conferentie niet alleen een multilaterale vredesovereenkomst opleveren, maar moet ze ook het forum worden waar men nagaat welke internationale hulp nodig is om die overeenkomst te consolideren en de in dat kader genomen beslissingen uit te voeren. Op die manier kan de conferentie de hoeksteen worden van een vredesstrategie die de regionale inspanningen en die van de internationale gemeenschap met elkaar verenigt.
Misschien zal u vragen waarom ik niet over de situatie van de vluchtelingen heb gesproken. Welnu, humanitaire hulp in Oost-Zaïre is onmogelijk zolang de NGO's en de humanitaire organisaties ter plaatse geen militaire bescherming genieten. Jammer genoeg is voor dat probleem op het niveau van de VNVeiligheidsraad noch op dat van de Raad van de Europese Unie al een oplossing gevonden.

Aelvoet
Mijn vraag aan de commissaris is eigenlijk de volgende. Als men de eerstkomende dagen geen beslissing neemt in verband met het zenden van een interventiemacht dan is het te laat. Ik verneem nu dat op het niveau van de Raad daarover geen eensgezindheid is. Mijn vraag is: kan er niets gebeuren opdat tenminste op het niveau van de Raad, een initiatief genomen wordt in overleg met de OUA die duidelijk gemaakt heeft dat zij iets wil ondernemen op het vlak van een interventiemacht.
Tweede concrete vraag: wanneer gaat de Europese Commissie werk maken van wat men vijf jaar geleden al beloofd had, namelijk het opstellen van een Europees wapenregister. Het probleem van de wapenleveringen aan beide zijden, zowel aan Hutu-zijde als aan Tutsi-zijde, leidt er toe dat alleen met de wapens over dit conflict beslecht wordt en niet op een politieke manier.
Een laatste vraag: wat zijn de beslissingen die genomen zijn op het niveau van de Commissie of van de Raad in verband met het zenden van een voldoende ruim aantal observatoren in Rwanda om ervoor te zorgen dat de reïntegratie niet leidt tot het stille uitmoorden van teruggekeerde vluchtelingen.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, het aantal vluchtelingen in Oost-Zaïre is op dit ogenblik moeilijk juist te schatten. Volgens het Wereldvoedselprogramma waren er enkele weken geleden ongeveer 700.000. Volgens recentere rapporten waren er veel minder, ongeveer 250.000. Hoe dan ook, het gaat om een onthutsend groot aantal. Wij kunnen onze NGO's niet vragen zich naar plaatsen te begeven waarvan de militairen zeggen dat ze onveilig zijn. Als die plaatsen voor de militairen onveilig zijn, lopen ook de NGO's er gevaar. Zeker is in elk geval dat de situatie in Zaïre onveilig is en dat wij de NGO's dus moeilijk kunnen vragen daarheen te gaan.
Op het niveau van de Veiligheidsraad zou druk moeten worden uitgeoefend opdat de NGO's zo snel mogelijk naar een aantal gebieden in Oost-Zaïre kunnen gaan. De Commissie wil met het plan volstrekt niet de indruk wekken dat de situatie is opgeklaard. Dat is de reden waarom wij begin december dit algemene plan voor de aanpak van de humanitaire, politieke en rehabilitatieproblemen zullen voorleggen. Ik hoop dat iedereen dan zijn verantwoordelijkheid op zich zal nemen.
Wat de mensenrechten betreft, is het volstrekt onontbeerlijk dat zo snel mogelijk meer waarnemers naar het gebied gaan. Wij staan in contact met het UNHCR en de VN-organisaties voor de mensenrechten en willen ze helpen om meer mensenrechtenwaarnemers naar Rwanda en Burundi te zenden. Wij hopen dat wij in Rwanda en Burundi weldra respectievelijk ongeveer 300 en 170 waarnemers zullen hebben. Bovendien zijn ook lid-staten bereid waarnemers te sturen. De Raad en de Commissie hebben alleen gevraagd dat de uitgezonden waarnemers goed voorbereid zijn zodat zij in die landen kunnen helpen en de zaak niet nog moeilijker maken.
Wat de wapenleveranties betreft, is bij de Verenigde Naties enige beweging te merken. Uit particulier onderzoek, onder meer door CNN, zou zijn gebleken dat aan het voormalige Rwandese leger en anderen tijdens het embargo illegale wapenleveranties zijn verricht. Ik kan daarop nu niet nader ingaan, maar zal u op de hoogte brengen als ik over meer informatie beschik.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Pinheiro voor zijn mededeling. Ik zou nader willen ingaan op het probleem van de wapenleveranties aan de Hutu's. De Hutu's zijn een jaar geleden door de Tutsi's verslagen en ontwapend. Nu beschikken zij blijkbaar opnieuw over wapens. Mijnheer Pinheiro, zoals u weet, komen die wapens volgens bepaalde bronnen uit lid-staten van de Europese Unie. Ik vind het immoreel dat men toestaat dat nog meer wapens worden geleverd. Wat zult u daartegen doen?
Wat de multinationale troepenmacht betreft, is Canada blijkbaar bereid daarvan de leiding op zich te nemen maar blokkeert iemand de zaak. Kunt u ons zeggen wie de oprichting van de multinationale troepenmacht tegenhoudt die, zoals u heeft gezegd, onverwijld naar de regio zou moeten kunnen vertrekken? Wat doet de Commissie voorts voor de begeleiding van de naar Rwanda terugkerende vluchtelingen als die hun dorpen bereiken?
Ten slotte zijn nog steeds ongeveer 600.000 vluchtelingen in de regio vermist. Ik vind het ongelooflijk dat wij hen niet juist kunnen lokaliseren zodat wij hen niet kunnen helpen. De NGO's weten waar die vluchtelingen zich bevinden en er is dan ook geen enkele reden waarom wij dat niet zouden weten.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Andrews, zoals u weet, worden de zaken in de internationale diplomatie zelden zo duidelijk gezegd als u wel zou willen. Geen enkel land houdt de oprichting van die troepenmacht openlijk tegen. Sommige landen zoals Frankrijk, Italië en Spanje dringen op een beslissende militaire actie aan terwijl andere aarzelen en meer informatie willen voor zij zich daartoe verbinden.
Wat de begeleiding van de terugkerende vluchtelingen betreft, is een team van DG VIII de situatie in Rwanda vorige week gaan bekijken zodat wij nu onmiddellijk hulp kunnen verlenen in de vorm van opvang en van de oplossing van een aantal problemen als gevolg van de massale terugkeer van vluchtelingen. Het grootste probleem is op dit ogenblik niet de beschikbaarheid van voedsel of geneesmiddelen maar wel de opvang en het vinden van een antwoord op de vraag hoe de betrokkenen in de volgende maanden een inkomen kunnen verwerven.
Over de 600.000 vermiste vluchtelingen kan ik mij moeilijk uitspreken. De cijfers variëren van 250.000 tot 750.000. Wat ook het juiste cijfer is, het is in elk geval indrukwekkend. Er is ook een ander probleem waaraan wij niet zoveel aandacht hebben besteed. Ik bedoel daarmee het reusachtige aantal vluchtelingen in Tanzania, op dit ogenblik ongeveer 700.000. Nogmaals, de situatie aan de grens tussen Burundi en Tanzania is moeilijk. Als de internationale gemeenschap niet snel ingrijpt, zouden wij daar een herhaling kunnen krijgen van wat aan de grens tussen Zaïre en Rwanda is gebeurd. Dat is een van de redenen waarom de Commissie dit plan wil voorstellen. Wij willen iedereen waarschuwen voor de gevaren bovenop die welke wij nu al kennen.

André-Léonard
Mijnheer de Voorzitter, wij betreuren nog steeds dat de internationale organisaties er niet in slagen een neutrale multinationale troepenmacht naar het gebied te sturen. De onenigheid over de aantallen vluchtelingen in het gebied is groter dan ooit. Daarom wordt een optreden steeds dringender. Anders zal de dood het probleem oplossen. De Europese landen die lid zijn van de Veiligheidsraad zijn er niet in geslaagd het debat op gang te brengen en een Europees standpunt te bepalen waarmee ze de patstelling in de Veiligheidsraad konden doorbreken. Meent u niet dat Europa hier een enige gelegenheid heeft om te bewijzen dat het bestaat?
Ik wil het ook over het probleem van de hulpverlening aan de vluchtelingen en gerepatrieerden in Rwanda hebben. Zoals u weet, wijst Rwanda elke humanitaire hulp nog steeds af en weigert het de terugkeer van de vluchtelingen in goede banen te leiden. In de huidige omstandigheden is dat een onaanvaardbare houding. Kan de Europese Unie haar invloed niet aanwenden om Rwanda op andere gedachten te brengen?
Ten slotte zou ik willen weten hoe wij op diplomatiek niveau tegenover Burundi staan waar, zoals bekend, een staatsgreep heeft plaatsgevonden en waar men blijkbaar met de heer Buyoya onderhandelt. Ik zou graag willen weten hoe het daarmee staat?

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, wat de multinationale troepenmacht betreft, hebben wij onder meer voorgesteld dat de Europese Unie uit de begroting van de Commissie een bijdrage zou leveren zodat de Afrikanen via het Trust Fund van de VN-Veiligheidsraad aan de multinationale troepenmacht kunnen deelnemen. Uit humanitair oogpunt is het jammer dat de VN de leiding heeft. De Europese Unie kan wel pressie uitoefenen maar kan de rol van de Verenigde Naties niet overnemen.
Wat Rwanda betreft, hebben de Rwandese autoriteiten tot nu toe voortreffelijk met de VN-organisaties samengewerkt om de vluchtelingen naar hun vroegere woonplaatsen terug te brengen. Ondanks een aantal kleinere incidenten is de situatie in het algemeen zeer bemoedigend. In Burundi pakken wij het probleem aan via de regionale Arusha-groep en dus op basis van de punten waarover de landen van de regio een overeenkomst hebben bereikt. Daarom hebben wij er ons voor gehoed een regering te erkennen waarvan de landen in de regio de legitimiteit niet aanvaarden. In dat verband wijs ik er ook op dat de delegatie van de Europese Unie in Burundi weldra, naar ik hoop nog deze week, opnieuw opengaat.

Sauquillo Pérez del Arco
Dank u, mijnheer de commissaris, voor het antwoord dat u ons heeft gegeven. Een van de vragen luidde: waar wacht de Raad op om troepen te sturen?
De tweede vraag is: welke stappen heeft de Raad genomen om de regering van Rwanda zover te krijgen, dat zij de humanitaire organisaties in dat land helpt en ondersteunt, aangezien een aantal van die organisaties de juridische status wordt onthouden die ze nodig hebben om hun werk te kunnen doen?
En de derde vraag: u heeft het over de regionale conferentie voor de vrede gehad. Al sinds geruime tijd heeft dit Parlement er in zijn resoluties voor gepleit, dat er zo'n conferentie zou worden georganiseerd. Wanneer kan die conferentie naar uw idee worden gehouden?

Pinheiro
De Raad is niet bevoegd om die beslissingen te nemen maar kan wel verklaringen goedkeuren en druk uitoefenen op hen die de beslissingen moeten nemen. Jammer genoeg gingen de conclusies van de Raad minder ver dan velen hadden gehoopt. Daardoor ligt de bal opnieuw in het kamp van de VN in New York en is er nog geen concrete datum voor de ontplooiing van de troepenmacht.
Wat Rwanda betreft, wil ik ook onderstrepen dat de Commissie zowel via de NGO's als de VNorganisaties alle mogelijke middelen beschikbaar heeft gesteld om alles daar zo goed mogelijk te laten verlopen. Tot nu toe hebben de Rwandese autoriteiten in vele opzichten goed meegewerkt. Dat is een hoopvol teken. Ik hoop dan ook dat zij dat in de toekomst zullen blijven doen.
De vredesconferentie moet zo snel mogelijk worden bijeengeroepen. Niet alleen maken de problemen van een aantal landen in de regio dat volstrekt noodzakelijk, maar bovendien is de situatie zo ingewikkeld dat ze onmogelijk bilateraal kan worden aangepakt. Alleen een vredesconferentie onder de auspiciën van de Verenigde Naties kan een aanzet zijn om de situatie te verbeteren. Als die conferentie het vredesproces niet op gang kan brengen, dreigt zelfs een regionale oorlog tussen vele landen in het gebied, waaronder ook landen die nu nog niet bij het conflict betrokken zijn. Ik hoef er niet op te wijzen dat een implosie van Zaïre niet alleen in het gebied van de Grote Meren, maar ook in vele andere buurlanden van Zaïre zware gevolgen zou hebben. Dat is een van de redenen waarom wij ons onverwijld met de politieke situatie moeten bezighouden. De speciale afgezant verricht in de regio voortreffelijk werk. Hij is een van de weinigen met wie iedereen wil spreken. De situatie is moeilijk, maar wij moeten doen wat wij kunnen. Ik hoop dat ik u begin december onze voorstellen zal kunnen voorleggen.

Günther
Mijnheer de Voorzitter, ik heb in deze samenhang drie vragen aan de Commissie. In de eerste plaats heeft men het beginsel verdedigd dat vluchtelingen alleen vrijwillig mogen terugkeren. Had men de huidige escalatie niet ten dele kunnen vermijden door de terugkeer van de vluchtelingen nadrukkelijker te bevorderen? Wat in de tweede plaats de waarnemers betreft, zou ik willen vragen of het, nu de situatie rampspoedige vormen heeft aangenomen, niet wat laat is om waarnemers ter plaatse te zenden. Als de niet-gouvernementele organisaties wegens de onveilige situatie in het gebied nauwelijks iets kunnen doen, geldt dat dan ook niet voor de waarnemers, hoe talrijk die ook mogen zijn? Mijnheer Pinheiro, mijn derde vraag betreft de conferentie waarover u het had. De zeven beginselen die u heeft opgesomd zijn ongetwijfeld ambitieus. Waarom hebben soortgelijke conferenties tot nu toe niets opgeleverd? Dat komt juist doordat van bescherming van de etnische minderheden en hun rechtspositie of van de eerbiediging van de grenzen geen sprake is. Dat is de belangrijkste reden van de escalatie. Denkt men aan een conferentie onder de auspiciën van de Verenigde Naties of wil men daarbij ook de OAE betrekken?

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, het enige alternatief voor de vrijwillige terugkeer van de vluchtelingen is dat men hen met een geweer bedreigt en tot hen zegt: " Ofwel vertrekt u, ofwel wordt u gedood met een geweer of door u onderdak, voedsel en water te onthouden" . De enige aanvaardbare oplossing is de vrijwillige terugkeer van de vluchtelingen.
Wij hadden mensenrechtenwaarnemers ter plaatse. Het probleem is dat de situatie zo gevaarlijk werd dat de waarnemers het gebied moesten verlaten. Wij mogen van de waarnemers - burgers, van wie sommigen die taak vrijwillig op zich hebben genomen - niet verwachten dat zij grote risico's lopen of zelfs hun leven in gevaar brengen. Daarom konden wij de waarnemers niet vragen ter plaatse te blijven, ook al hadden wij dat graag gehad. Op dit ogenblik kunnen waarnemers zich veilig in Rwanda en in sommige delen van Burundi bewegen, maar in Oost-Zaïre is dat gewoon onmogelijk. De onveiligheid maakt dat niet alleen voor hen, maar ook voor de NGO's onmogelijk.
Wat de conferentie betreft, moet men met twee zijn om te kunnen onderhandelen. De twee conflicterende partijen moeten bereid zijn rond de tafel te gaan zitten. Anders heeft die conferentie geen zin. Er bestond een conferentie van de staten van de regio, maar wij willen verder gaan en iedereen rond de tafel krijgen. Men heeft van bij het begin gevraagd dat de conferentie onder de auspiciën van de Verenigde Naties zou plaatsvinden, maar dat betekent niet dat de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid of de Europese Unie, veruit de grootste verlener van humanitaire hulp en bijstand voor de rehabilitatie in het gebied, op die conferentie niet aanwezig zullen zijn. Ik hoop dat wij daar wel zullen zijn en dat wij, als de conferentie wordt bijeengeroepen, daartoe ook een positieve bijdrage kunnen leveren.

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, ik heb twee vragen over Rwanda. Mijn eerste vraag betreft de bijzondere problemen van de vrouwen die naar Rwanda terugkeren. Op dit ogenblik bestaat de Rwandese bevolking voor 70 % uit vrouwen. Vele van de terugkerende vluchtelingen zijn vrouwen, vaak weduwen of alleenstaande moeders die juist daarom met de vinger worden gewezen. Volgens de Rwandese wet hebben zij geen eigendomsrechten en kunnen zij ook niet erven. Wat zal de Europese Commissie doen om ervoor te zorgen dat die vrouwen bij hun terugkeer naar Rwanda recht hebben op eigendom, woonst en bescherming?
Mijnheer Pinheiro, u weet dat een van de belangrijke doelstellingen die wij moeten bereiken is dat de mensen die naar Rwanda terugkeren het gevoel hebben dat zij terugkeren naar een land dat het recht zal doen zegevieren. Daarom moeten wij er onder meer voor zorgen dat de verantwoordelijken voor de volkenmoord worden berecht. Hoe zullen wij de Rwandese regering beschermen en helpen om de processen in januari van start te laten gaan? Na de aanneming van de volkenmoordwetten is het volstrekt onontbeerlijk dat die processen in januari beginnen. Wat zal u doen om ervoor te zorgen dat die twee zaken gebeuren?

Pinheiro
Dit is een uiterst pertinente vraag. Wij hebben met het Hoog Commissariaat voor de vluchtelingen en met het Hoog Commissariaat voor de mensenrechten van de Verenigde Naties contact opgenomen om ervoor te zorgen dat vrouwen en kinderen in Rwanda een speciale behandeling en bijzondere aandacht krijgen. Ik heb vandaag van beide instanties een brief gekregen waarin ze verzekeren dat ze daaraan de grootste aandacht zullen besteden.
Wat de justitie betreft, heeft de Rwandese regering de wetten aangenomen die een berechting van de schuldigen mogelijk maken. Dat was geen gemakkelijke taak. De logistieke middelen om de processen te laten plaatsvinden zijn echter niet voorhanden. Dat is één van de punten die moet worden bekeken door de missie van de Commissie die vorige week naar Rwanda is gereisd om er de situatie te onderzoeken. Ik hoop ten zeerste dat wij middelen ter beschikking zullen kunnen stellen opdat in januari in Rwanda tegen een aanvaardbaar tempo recht kan worden gesproken. Dat is onze bedoeling.

De Voorzitter
Mijnheer Pinheiro, ik dank u.

De Voorzitter
Wij bespreken nu het tweede onderwerp, namelijk de verstoringen van het vrij verkeer van personen en goederen in het vervoer over de weg. Het woord is aan de heer Kinnock, lid van de Commissie.

Kinnock
, Neil, lid van de Commissie. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Commissie vervoer en toerisme en haar voorzitter, de heer Cornelissen, dat zij mij de gelegenheid hebben geboden hier een verklaring af te leggen over het aanslepende conflict in de sector van het wegvervoer in Frankrijk, dat grote schade veroorzaakt. Ook de Commissie maakt zich zorgen over de gebeurtenissen, die zowel in Frankrijk als daarbuiten ernstige economische en sociale gevolgen hebben.
Het geschil en de zowat tweehonderd blokkades overal in Frankrijk veroorzaken moeilijkheden voor de rechtstreeks betrokkenen en plaatsen vele onschuldige slachtoffers van de onenigheid voor problemen. Vooral het gebruik van fysiek geweld moet worden veroordeeld. De Commissie hoopt uiteraard dat alle betrokken partijen - werknemers, werkgevers en Franse autoriteiten - alles in het werk zullen stellen om spoedig een duurzame oplossing voor het conflict te vinden en aldus een einde te maken aan de moeilijkheden die een aantal niet rechtstreeks bij het conflict betrokken mensen op dit ogenblik ondervinden.
Zoals het Parlement beslist weet, hebben de heer Santer en ikzelf de Franse autoriteiten namens de Commissie verzocht onverwijld stappen te ondernemen om de situatie te verbeteren en ervoor te zorgen dat de Verdragsbepalingen over het vrij verkeer in de interne markt stipt worden nageleefd. Het Parlement weet echter ook dat de Commissie in de praktijk geen enkel wettelijk recht of bevoegdheid heeft om in een geschil op nationaal niveau in te grijpen, tenzij de betrokken lid-staat kennelijk te kort schiet in zijn plicht om het in het Verdrag opgenomen vrij verkeer van goederen en personen te garanderen. Dat is de realiteit en zeker geen alibi om niets te doen. Zo luidt nu eenmaal de wet.
Ik merk ook op dat sommigen van hen die het hardst roepen dat de Commissie moet optreden om zulke geschillen te voorkomen of te beëindigen nog harder zouden schreeuwen als men de Commissie ooit de bevoegdheid zou geven om in dergelijke omstandigheden in de plaats van de nationale regeringen op te treden en beslissingen te nemen.
Dat is echter geen alibi om niets te doen nu zovele burgers en bedrijven uit alle lid-staten van de Europese Unie het slachtoffer zijn van een geschil in een bepaalde lid-staat. Mijn kabinet, mijn diensten en ikzelf hebben bijgevolg consequent gedaan wat wij konden. Vorige donderdagavond had ik in Parijs een ontmoeting met de minister van vervoer die bevoegd is voor de sector van het goederenvervoer over de weg. Zij was duidelijk al sterk met de kwestie bezig. Op vrijdag schreef ik haar een brief om mijn bezorgdheid over de ontwikkelingen in Frankrijk te uiten en haar te vragen naar een oplossing te blijven zoeken. Zoals het Parlement ongetwijfeld verwacht, blijft de Commissie de zaak van nabij volgen en houdt ze voortdurend contact met de Franse regering over het verloop van het conflict.
De inspanningen van de Franse regering om het conflict door onderhandelingen te beëindigen worden ondersteund door de aanstelling van een bemiddelaar en een reeks langdurige besprekingen tussen de betrokken partijen. Het laatste gesprek is vanochtend vroeg afgesprongen. Een volgende bijeenkomst begint over ongeveer een kwartier in Parijs. Ik meen te weten dat enige vooruitgang is geboekt met betrekking tot de pensioenregeling voor de werknemers in de sector. Dat is een goede zaak, maar ook andere fundamentele problemen wachten nog op een oplossing. Vorige week zaten ongeveer 20.000 buitenlandse vrachtwagens in Frankrijk geblokkeerd. Maandag was dat aantal tot 5.000 geslonken, maar jammer genoeg is het de jongste achtenveertig uur opnieuw gestegen. Toch zijn de Franse autoriteiten erin geslaagd nogmaals 150 Britse, Spaanse en Portugese vrachtwagens te deblokkeren.
De 200 wegblokkades bewijzen evenwel dat de algemene situatie nog niet echt is verbeterd. Het is duidelijk dat de oorzaken van het geschil door de werkgevers, werknemers en Franse autoriteiten zelf moeten worden weggenomen. Over bepaalde knelpunten zoals rijtijden, rustperiodes en arbeidsduur bestaan communautaire voorschriften of zijn voorstellen geformuleerd. Sommige vrachtrijders zeggen dat bepaalde werkgevers de bestaande wetgeving over de rij- en rusttijden niet naleven. Ik kan dat op dit ogenblik niet beoordelen, maar uiteraard wil en moet de Commissie ervoor zorgen dat alle communautaire en nationale voorschriften stipt worden nageleefd.
Daartoe hebben wij een aantal maatregelen genomen. In de eerste plaats hebben wij een nieuwe tachograaf voorgesteld waarmee de rijtijden gemakkelijker kunnen worden gecontroleerd en vervalsing veel moeilijker wordt. Ik hoop dat de Raad van ministers van vervoer op zijn bijeenkomst begin volgende maand met betrekking tot dat voorstel vorderingen maakt en onder het Nederlandse voorzitterschap begin volgend jaar een gemeenschappelijk standpunt kan bepalen.
Ook vroeger al heeft de Commissie op dat terrein maatregelen genomen. In 1995 heeft de Commissie met de nationale besturen een bijeenkomst belegd om de samenwerking tussen de lid-staten door een betere interpretatie en toepassing van de wetgeving over de rijtijden te bevorderen. Het gaat hier om de toepassing van de wetgeving. Wat meer direct en in het algemeen de arbeidsduur betreft, weet het Parlement dat de bestaande richtlijn over de arbeidsduur niet voor de vervoerssector geldt. De Commissie heeft altijd gezegd dat voor die sector passende maatregelen moeten worden genomen die met zijn specifieke kenmerken rekening houden.
Op basis van de vooruitgang die in het recente verleden in de paritaire comités van de vervoerssector tussen werkgevers en werknemers is geboekt, zal de Commissie een Witboek over de uitgesloten sectoren publiceren. Wij menen dat met betrekking tot de niet-mobiele werknemers in de vervoerssector vooruitgang kan worden geboekt. Met betrekking tot de mobiele werknemers, zoals de vrachtwagenchauffeurs, verwachten wij dat veel minder snel vorderingen zullen worden gemaakt.
Een van de problemen die velen in verband met dit geschil hebben aangesneden is dat van de schadevergoeding. Ik moet het Parlement erop wijzen dat de Commissie niet bevoegd is om op dat terrein op te treden. Er is immers geen enkele communautaire regelgeving over het recht op schadevergoeding van personen of bedrijven die als gevolg van stakingsacties schade hebben geleden. Het is trouwens zeer onwaarschijnlijk dat er op communautair niveau ooit een dergelijke regelgeving komt. Bepaalde lid-staten hebben echter, om tegemoet te komen aan de op nationaal en communautair niveau geuite bezorgdheid, in specifieke gevallen een schadevergoedingsregeling uitgewerkt. Ik merk op dat de Franse autoriteiten hebben gezegd dat ze maatregelen zouden treffen om buitenlandse chauffeurs schadeloos te stellen en dat de plaatselijke prefecten formulieren kunnen afgeven om schadevergoeding te vragen.
Tot besluit zou ik nog het volgende willen zeggen. Het Parlement vindt het ongetwijfeld vanzelfsprekend dat het stakingsrecht in een democratische samenleving een fundamenteel burgerrecht is dat sommige lid-staten in hun wetgeving en in hun grondwet ook uitdrukkelijk erkennen. Het protocol over de sociale politiek bij het Verdrag bepaalt uitdrukkelijk dat de Gemeenschap juridisch niet bevoegd is met betrekking tot het stakingsrecht. Bijgevolg bestaat daarover geen communautaire wet- of regelgeving. Het Europees Parlement en alle andere parlementen in de Unie zijn het er ongetwijfeld ook over eens dat het stakingsrecht moet worden uitgeoefend met inachtneming van de wet, onder meer de verplichting om het vrij verkeer van goederen, diensten en personen in de interne markt en dus in de Europese Gemeenschap te waarborgen. Dat is het belangrijkste aandachtspunt van de Commissie, hoewel ook wij, zoals vele anderen overal in de Unie, natuurlijk hopen dat de berichten juist zijn dat het conflict tegen volgend weekend opgelost kan zijn.
(Applaus)
Rocard
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, ik ben het er met u volkomen over eens dat dit een particulier conflict is en dat de oplossing ervan niet van de overheid afhangt. De Franse regering is zo onhandig geweest te lang met de aanstelling van een bemiddelaar te hebben gewacht en te lang te hebben geaarzeld om iets te doen aan de economische voorwaarden waarin de chauffeurs moeten werken en die hen ertoe aanzetten de veiligheidsvoorschriften te overtreden.
Voor ons is het grote probleem dat van de arbeidsvoorwaarden van de werknemers in de sector van het goederenvervoer over de weg, in Frankrijk een van de laatste die door archaïsche en zelfs feodale werkgevers wordt geleid. Dit alles is zeer verbazingwekkend. In Frankrijk werken de werknemers in het wegvervoer gemiddeld 62, 5 uur per week. Mijnheer Kinnock, mijn vraag luidt als volgt: meent u niet dat de Europese Unie de veiligheidsvoorwaarden in het wegvervoer in de gehele Unie door middel van een richtlijn moet trachten te harmoniseren? Dat is de enige vraag die ik u wil stellen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Rocard voor zijn vraag. Zoals hij weet, heeft de Commissie zich altijd ingespannen voor billijke arbeidsvoorwaarden in de gehele Gemeenschap, in het bijzonder voor eerlijke concurrentievoorwaarden en behoorlijke arbeidsomstandigheden. Hij is ongetwijfeld ook op de hoogte van de problemen die zich op vele terreinen van de werkgelegenheid voordoen, zeker ook in de sector van het vervoer en dus ook van het wegvervoer.
De Commissie kan zich niet over de kwaliteit of het gebrek aan kwaliteit van de arbeidsvoorwaarden in de Franse sector van het goederenvervoer over de weg uitspreken. Ik meen evenwel dat een eventuele herziening van de eisen inzake eerlijke mededinging en behoorlijke arbeidsvoorwaarden mettertijd wellicht ook de problemen zal verlichten waarvan men nu zegt dat ze aan de basis van dit geschil liggen.

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, ik stem in met wat de heer Kinnock heeft gezegd maar wil uitdrukkelijk zijn aandacht vragen voor de perifere gebieden van de Unie, zoals Noord-Ierland. Sommige Noordierse vrachtwagens zitten nu al de tweede week vast. Ik stem in met wat de heer Kinnock heeft gezegd en met de stappen die hij heeft ondernomen. Voor de vrachtrijders uit de perifere gebieden van de Unie is echter spoed vereist.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Paisley voor zijn opmerking. Ik ben er zeker van dat hij weet dat wij onze politieke invloed zoveel mogelijk zullen aanwenden, niet in de laatste plaats omdat wij beseffen dat dit conflict voor vele vrachtrijders en hun gezinnen sociale en persoonlijke moeilijkheden veroorzaakt en schade toebrengt aan alle sectoren van de economie in de Europese Gemeenschap en meer in het bijzonder in de perifere gebieden.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, met alle respect voor de heer Kinnock wil ik hem toch op een aantal punten tegenspreken. Wat in de eerste plaats de tachograaf betreft, voorzag het oorspronkelijke voorstel van de Commissie niet in het gebruik van de computer, het modernste technologische middel waarover wij beschikken. In de tweede plaats dringt het Parlement al jaren op nieuwe voorstellen over rij- en rusttijden en over de arbeidsduur aan. De Commissie heeft echter nog steeds geen nieuwe voorstellen voorgelegd. Ten slotte kijkt de Commissie misschien wel terecht naar het vrij verkeer, maar toch is het duidelijk dat dit conflict uiterst schadelijke gevolgen heeft voor de vrachtrijders uit de gehele Gemeenschap en dat de controle op de toepassing van de regels inzake rij- en rusttijden volstrekt ontoereikend is. Wij hebben de cijfers voor 1991 en 1992 zopas gekregen. Voor 1993 en 1994 hebben wij die cijfers nog niet en bovendien weten wij dat sommige lid-staten ze niet eens meedelen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, als de heer Wijsenbeek "met alle respect" zegt, zoek ik gewoonlijk dekking. Ik stel nu vast dat mijn opvatting over zijn scherpzinnigheid en wijsheid juist is en had zijn terechte vragen dan ook kunnen voorkomen.
Met betrekking tot de tachograaf weet de heer Wijsenbeek, die het dossier actief en van zeer nabij volgt, ongetwijfeld dat de Commissie zich al geruime tijd inspant, niet om de volmaakte oplossing te vinden die wij zouden willen, maar om zoveel mogelijk vooruitgang te boeken in de strijd tegen vervalsing en voor behoorlijke voorwaarden. Wij mogen verwachten dat ook voor de tachograaf geavanceerde elektronische technologie zal worden gebruikt. Ik ben daarmee zeer ingenomen. De heer Wijsenbeek weet ook dat het bij vorige gelegenheden al niet gemakkelijk was om een consensus te vinden voor heel wat bescheidener veranderingen die het zowel door hem als door mij gewenste resultaat hadden opgeleverd.
Wat de arbeidsduur betreft, geldt grotendeels hetzelfde. De heer Wijsenbeek en ikzelf wensen beiden eerlijke concurrentievoorwaarden en menswaardige arbeidsomstandigheden. Dat op dat gebied geen vooruitgang wordt geboekt is zeker niet de schuld van de Commissie. Zoals de heer Wijsenbeek weet, heeft de Commissie het recht en de plicht voorstellen te doen. De democratisch gekozen afgevaardigden van de lid-staten hebben het recht te beslissen. Als zij bij vorige gelegenheden niet voor drastische veranderingen in de arbeidsduur in de sector van het vervoer hebben willen kiezen, kan men mij daarvoor moeilijk verantwoordelijk stellen. Samen met vertegenwoordigers van het Parlement en sommige lidstaten zal ik echter blijven streven naar een geleidelijke verandering om de efficiëntie en het concurrentievermogen te verhogen en ondertussen behoorlijke voorwaarden te garanderen.

McIntosh
Mijnheer de Voorzitter, om uw aandacht te trekken zouden sommigen van ons wel eens in de verleiding kunnen komen om hier voortaan in badpak te verschijnen.
Wij nemen aan dat de heer Kinnock snel heeft gehandeld, maar hij heeft ons twee redenen gegeven waarom de Commissie, als behoedster van de Verdragen, tegen de Franse regering kan optreden. Beide hebben met nalatigheid te maken. In de eerste plaats heeft de Franse regering nagelaten de regels voor de werktijden van de vrachtrijders te doen toepassen. In de tweede plaats heeft de Franse regering de fundamentele Verdragsbepalingen over het vrij verkeer niet doen naleven.
Wat de schadevergoedingen betreft, wijs ik erop dat vrachtwagens met verse voedingsmiddelen, bederfbare goederen en zelfs levende dieren nu al meer dan een week vastzitten. Als die goederen verloren gaan of dieren sterven, moet schadevergoeding worden betaald. Namens onze kiezers hebben wij het recht van de Commissie te eisen dat ze maatregelen neemt om de verliezen te vergoeden. Zal de heer Kinnock die maatregelen nemen?

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw McIntosh voor haar vraag. Ik zal niet nader ingaan op haar opmerking over de badpakken. Dat zou de situatie alleen maar nog ingewikkelder maken.
Wat de schadevergoeding betreft, kan ik tot mijn spijt niets toevoegen aan wat ik daarstraks heb gezegd over het algemene karakter van de communautaire regelgeving en over de bereidheid van de Franse autoriteiten om te voorzien in een procedure waardoor personen die door dit geschil schade hebben geleden bij de plaatselijk prefecten een schadeclaim kunnen indienen. Zij kunnen daarvoor nu al de nodige formulieren afhalen. Dat is op dit ogenblik de juridische situatie. Ik kan daaraan nu niets toevoegen.
Wat betreft de aantijging dat de Franse autoriteiten de communautaire regelgeving over de rijtijden niet doen naleven, zullen wij een nader onderzoek instellen. Op dit ogenblik moet ik zeggen dat wij moeilijk kunnen bewijzen dat de gebrekkige toepassing van de regels het gevolg is van nalatigheid in juridische zin van de Franse regering. Wij zijn altijd bereid die voorwaarden te onderzoeken.
Wat de fundamentele Verdragsbepalingen over het vrij verkeer van goederen en personen betreft, is de Commissie zoals bij vorige gelegenheden bereid de haar door het Verdrag verleende bevoegdheden te gebruiken als een lid-staat van kennelijke nalatigheid blijk geeft. In dit geschil hebben de Franse autoriteiten een bemiddelaar aangesteld en bijeenkomsten gehouden die tot twaalf en veertien uur hebben geduurd en kunnen wij dus niet afdoende bewijzen dat de Franse regering nalatig is geweest of niet heeft getracht het vrij verkeer te garanderen. Wij zullen de ontwikkelingen blijven volgen en Frankrijk zo nodig wegens nalatigheid aanklagen. Op dit ogenblik zijn er echter geen aanwijzingen die een dergelijke klacht rechtvaardigen.

Colom i Naval
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats moet gezegd dat ik het betreur, dat onder de toeschouwers niet de groep mensen zit die ik had uitgenodigd, maar die op weg hiernaartoe vast is komen te zitten op de Franse snelwegen.
De commissaris heeft er trouwens geen twijfel over laten bestaan, dat de schade die is ontstaan door de vele vrachtwagens die op Frans grondgebied zijn blijven steken, niet kan worden vergoed. Voor Spanje bijvoorbeeld bedraagt de schade voor bederfelijke waren al 250 miljoen ecu. Maar mijn vraag is: wat doen we met de oogst van citrusvruchten in mediterraan gebied die als gevolg van dit conflict is komen stil te liggen, waardoor vele arbeidsuren verloren gaan en de werkloosheid aan het stijgen is? Wat doen we aan het afnemend werktempo in de Spaanse Middellandse Zee-havens, die op dit ogenblik alle producten die daar uit derde landen aankomen, niet verder kunnen uitvoeren? Zal de Gemeenschap met het oog op die situatie evenmin in actie komen?

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het er met de heer Colom i Naval over eens dat de situatie zeer ernstig is. Zijn grote bezorgdheid wordt in de gehele Gemeenschap gedeeld en vele beroepsorganisaties, gezinnen en nationale regeringen hebben al op een oplossing aangedrongen. Wij betreuren dat dit geschil grote en onherstelbare schade zal veroorzaken, maar de Commissie kan op dit ogenblik geen juridische stappen ondernemen om die schade te voorkomen of te herstellen. De heer Colom i Naval zal beslist begrijpen dat wij ons in deze omstandigheden, zoals elke normale burger, over de situatie ergeren. Dat is echter de realiteit. Als ik iets anders zou beweren, zou ik het Parlement misleiden.
Nogmaals, als de Commissie iets kan doen om dit rampspoedige geschil te beëindigen, is ze daartoe altijd bereid. Op dit ogenblik hebben wij echter geen enkele grond om dat te doen.

Cohn-Bendit
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, met alle minachting die ik de instellingen verschuldigd ben, zou ik twee opmerkingen willen maken. Het probleem is niet het vrij verkeer maar het sociale Europa. Ik vind dat Europa en de leden van de Commissie zich al te terughoudend opstellen. Ze zouden deze zaak moeten aangrijpen om te laten zien dat zulke problemen het gevolg zijn van het uitblijven van het sociale Europa. Het gaat hier immers om de harmonisatie van het arbeidsrecht en de bescherming van de volksgezondheid.
Hoe meer de vrachtrijders rijden, hoe meer gevaar zij op onze wegen veroorzaken. Hoe minder de Commissie of Europa de Europese burgers kunnen beschermen, hoe meer gevaar wij lopen. In de derde plaats zou ik tot allen die het hier over het vrij verkeer hebben, willen zeggen dat elke sociale verandering door staking wordt afgedwongen en dat stakingen sociale veranderingen teweegbrengen. De Commissie zou de stakers dan ook erkentelijk moeten zijn dat zij het sociale Europa vooruithelpen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, wellicht ook uit uw naam kan ik zeggen dat wij van de heer Cohn-Bendit beslist geen lessen nodig hebben over de rechtmatigheid, de geschiedenis of de aard van het stakingswapen. Hij zou ook moeilijk kunnen bewijzen dat positieve en produktieve sociale veranderingen in de loop van de geschiedenis altijd het resultaat van stakingen zijn geweest. Eerbied voor de ontwikkeling van het recht is voor de eerbiediging van de rechten en prerogatieven van mensen in een vrije samenleving even belangrijk. Ik ben ervan overtuigd dat ook de heer Cohn-Bendit dat in een helder moment graag zal toegeven.
Als hij zegt dat het probleem niet het vrij verkeer maar het sociale Europa is, begrijp ik wel wat hij bedoelt en voel ik voor die zienswijze ook enige sympathie. Hij zegt ook dat vrachtwagens gevaarlijk zijn en dat wij gevaar zullen lopen zolang grote aantallen vrachtwagens op onze wegen rondrijden. Als lid van de Commissie bevoegd voor het vervoer heb ik ook daarvoor begrip. Ik weet echter niet of, als hij inderdaad voor minder vrachtwagens op de Franse wegen pleit, de bij dit geschil betrokken partijen zijn sociale inzet wel zullen waarderen.

Killilea
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Kinnock voor zijn verklaring. Hij zei dat hij erin geslaagd was een aantal - vooral Spaanse en Britse - vrachtwagens te deblokkeren. Over de vele geblokkeerde Ierse vrachtwagens heeft hij echter niet gesproken. Vele zijn geladen met bederfbare waren, vooral lams- en rundvlees. De vrachtrijders houden nu al twaalf of veertien dagen met een kleine hoeveelheid diesel hun koelinstallaties draaiend. Kan de heer Kinnock mij zeggen of hij reeds stappen heeft ondernomen of nog zal ondernemen om die bederfbare ladingen zo snel mogelijk te deblokkeren en aldus te voorkomen dat ze verloren gaan. Ik denk daarbij aan de reusachtig hoge kostprijs van die transporten en aan het feit dat Ierland volkomen van de uitvoer van ons lams- en rundvlees afhankelijk is.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de heer Killilea verzekeren dat ik, zoals ik daarstraks al heb gezegd, de gevolgen van dit geschil voor de gehele Unie en vooral voor de perifere gebieden zeer goed besef. Dit geschil heeft uiteraard ook ernstige gevolgen voor Ierland. Ik heb over het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Portugal gesproken omdat ik precies wilde aangeven welke vrachtwagens het laatst zijn gedeblokkeerd. Dit betekent niet dat ik minder aandacht heb voor de onderdanen of bedrijven van andere lid-staten of van landen buiten onze Gemeenschap.
Zoals de heer Killilea opmerkt, is de schade nu al groot. Wat de ondernomen stappen betreft, heeft de Franse regering met enig succes inspanningen gedaan om vrachtwagens vrij te krijgen. Ik meen dat de Fransen daarbij vooral aandacht hebben voor vrachtwagens die met bederfbare goederen geladen zijn, omdat die ladingen om voor de hand liggende redenen het grootste gevaar lopen. De Fransen kunnen niet alles doen wat zij willen, maar verzekeren mij dat zij doen wat zij kunnen.
Ik heb voor de heer Killilea ook goed nieuws. Ik verneem van de Europese transportvakbonden dat zij erin geslaagd zijn de Britse vrachtrijders in Calais te deblokkeren. Ik hoop dat het optreden van de vakbonden voor de onderdanen en bedrijven van andere landen nog meer gunstige gevolgen zal hebben.

Cornelissen
Voorzitter, ik dank de commissaris voor zijn verklaring en voor zijn inzet. Het is niet de eerste en naar ik vrees, ook niet de laatste keer, dat wegen worden geblokkeerd om druk te zetten op de onderhandelingen in een arbeidsconflict. Ik zou de commissaris willen vragen de mogelijkheden te onderzoeken van het creëren van een wettelijk instrumentarium om vrij verkeer op de Europese hoofdaders te waarborgen. Ik verwijs naar de Nederlandse wetgeving waar via een kortgeding de onafhankelijke rechter kan worden gevraagd zich uit te spreken over de rechtmatigheid van acties.
Mijn tweede vraag is, of de commissaris wil vragen tijdelijk gebruik van rode diesel toe te staan om het vrachtwagens buiten de blokkades mogelijk te maken Frankrijk te ontvluchten. Voorzitter, iedere medaille heeft zijn keerzijde. De onmisbaarheid van vrachtverkeer wordt hier duidelijk aangetoond.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Cornelissen voor zijn vragen. Ik deel zijn grote ongerustheid en ben, zoals ik daarstraks al heb gezegd, hem en zijn collega's erkentelijk dat zij mij de gelegenheid hebben geboden om deze verklaring af te leggen. De bedoeling van de stakingsactie in Frankrijk is duidelijk. In de Unie een soortgelijke regel als in Nederland uitvaardigen zou echter zeer moeilijk zijn.
Ik spreek mij niet uit over de zin van een dergelijke regel of over de geldigheid van de beginselen waarop die steunt. Ik zeg alleen maar dat de beslissingen van het Nederlandse parlement en de Nederlandse regering om in bepaalde omstandigheden in een soort automatisme te voorzien op het grondgebied van die soevereine staat kunnen worden geëerbiedigd, maar dat het zeer onwaarschijnlijk is dat de Europese Gemeenschap de Commissie of het Hof van Justitie de bevoegdheid zou geven om een dergelijke regel in de gehele Gemeenschap toe te passen.
Het gebeurt regelmatig dat lid-staten zich tegen de arresten van het Hof van Justitie in het kader van de bestaande wetgeving verzetten. De leden van het Parlement zullen, hoe groot hun begrijpelijke ergernis ook is, dan ook beslist begrijpen dat het voorstel van de heer Cornelissen zeer waarschijnlijk niets zou opleveren en zelfs bij de instellingen van de Gemeenschap geen algemene instemming zou vinden.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, ik hoop dat u tijdens uw helikoptervlucht over Tirol een goede indruk van het vrachtverkeer in dat gebied heeft gekregen. Dat is echter maar een voorafgaande opmerking. Ik zou twee korte vragen willen stellen. Mijnheer Kinnock, u ergerde zich aan het betoog van de heer Cohn-Bendit, wat ik begrijp. Moet de situatie in Frankrijk de Commissie er echter niet toe aanzetten de Raad van het belang van de sociale dialoog in Europa te overtuigen? Wij kunnen zulke ernstige problemen en stakingen alleen vermijden door van de sociale dialoog een principe te maken. Mijnheer Kinnock, in de tweede plaats zou ik u willen vragen ook hier in het Parlement uitdrukkelijk te verklaren - in het kader van de behandeling van het Witboek over de spoorwegen wordt dat belangrijk en kort geleden is hier nog een demonstratie gehouden - dat u met de vakbonden tijdig overleg zult plegen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Swoboda. Het laatste gedeelte van zijn vraag heeft strikt genomen niets te maken met het probleem dat de Commissie vervoer en toerisme aan de orde heeft gesteld. Mijnheer de Voorzitter, ik ben het er met u over eens dat wij ons moeten concentreren op de problemen die verband houden met het geschil in de sector van het goederenvervoer in Frankrijk. Uiteraard zullen wij over het Witboek over de spoorwegen met alle sociale partners uitvoerig overleg plegen.
Wat de situatie in Frankrijk betreft, laat ik met mijn collega's geen enkele gelegenheid voorbijgaan om in de Raad Vervoer en elders het belang te onderstrepen van wat men gewoonlijk de sociale dialoog noemt. De sociale dialoog kan belangrijke waarborgen bieden voor het behoud van de sociale vrede zonder dat een van de betrokken partijen van zijn fundamentele eisen of grondrechten moet afzien. Ik kan dat echter zo vaak doen als ik wil.
Mijn aandacht gaat op dit ogenblik in de eerste plaats naar de oplossing van een concreet geschil. Misschien had een betere sociale dialoog ertoe kunnen bijdragen de oorzaken van geschillen zoals dit weg te nemen. Op dit ogenblik wil ik echter dat het Parlement zich, zoals de Commissie en alle anderen, concentreert op de inspanningen die worden geleverd om dit concrete geschil op een duurzame en voor iedereen bevredigende wijze op te lossen.

Camisón Asensio
Mijnheer de Voorzitter, zoals mijnheer de commissaris zojuist duidelijk heeft gemaakt, is hij doordrongen van de ernst van de problemen die ontstaan zijn, echter niet alleen in Frankrijk maar in alle aangrenzende landen. De berichten die we hierover uit Spanje krijgen, zijn alarmerend: één miljard peseta's verlies in Alicante in de groente- en fruitsector, vijf miljard in Almer&#x012F;a, terwijl in Castellón de oogst van citrusvruchten stagneert, en in Portugal de textiel- en de automobielindustrieën bijna failliet zijn, enz.
Mijnheer de commissaris, ik zal niet verder ingaan op de verdere ontwikkeling dit conflict, want hierover heeft u al het een en ander gezegd, noch op de acties van de Commissie. Ik zou u echter een heel concrete vraag willen stellen: zijn er tekenen dat het conflict door de aankondiging van stakingen in het Franse luchtverkeer nog verder zou kunnen escaleren? Ik vraag u dat, mijnheer de commissaris, omdat een aantal vervoersbedrijven van Spaans fruit en tuinbouwproducten reeds als alternatief voor vervoer door de lucht hadden gekozen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik deel de ernstige bezorgdheid van de heer Camisón Asensio en alle andere leden, zowel zij die vragen hebben gesteld en die welke dat niet hebben gedaan. Ieder normaal mens maakt zich grote zorgen over de gevolgen van de staking, niet alleen op korte maar ook op lange termijn, vooral voor hen die van de vrachtrijders afhankelijk zijn om hun produkten te vervoeren.
Wat andere geschillen betreft, zou het niet wijs zijn dat ik op dit ogenblik commentaar zou leveren over een eventuele uitbreiding van het geschil tot andere sectoren van het vervoer of tot andere landen. In de loop van de dag heb ik bij voorbeeld gehoord dat een geschil in de vervoerssector in Denemarken op een of ander manier verband houdt met wat in Frankrijk gebeurt. Op grond van de beschikbare informatie kan ik zeggen dat dit niet het geval is. Ik zal niet nader ingaan op de mogelijkheid dat de staking - wat jammer zou zijn - naar de burgerluchtvaart zou overslaan. Daarover beschik ik op dit ogenblik niet over enige betrouwbare informatie.

De Voorzitter
Ik dank de heer Kinnock voor zijn uiteenzetting en zijn antwoorden. Dit agendapunt is gesloten.

Benoeming van de president van het EMI
De Voorzitter
Aan de orde zijn de volgende aanbevelingen:
A4-0373/96 van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid inzake de herbenoeming van de president van het Europees Monetair Instituut van 1 januari 1997 tot 30 juni 1997 (C4-0603/96) (rapporteur: de heer von Wogau); -A4-0372/96 van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid inzake de benoeming van de president van het Europees Monetair Instituut met ingang van 1 juli 1997 (rapporteur: de heer von Wogau).
von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, overeenkomstig het Verdrag van Maastricht moet het Europees Parlement bij de benoeming van de president van het Europees Monetair Instituut over de persoon van de kandidaat een advies uitbrengen. Daarom moeten wij vandaag een advies geven over de voorgestelde verlenging van de ambtsperiode van de heer Alexandre Lamfalussy tot half 1997 en over de benoeming van de heer Wim Duisenberg tot zijn opvolger met ingang van 1 juli van volgend jaar.
Bij deze gelegenheid zou ik de heer Lamfalussy willen danken voor al het werk dat hij in de voorbije jaren heeft verricht. Overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag van Maastricht heeft hij het Europees Monetair Instituut gemaakt tot wat het nu is. Ik herinner u aan die moeilijke aanvangsfase. Ik herinner mij het optrekken van het gebouw. Ik herinner mij ook een bezoek aan het monetair instituut in Frankfurt toen dat nog in aanbouw was. De heer Lamfalussy is er echter in geslaagd het monetair instituut op voortreffelijke wijze te leiden en het afgesproken tijdschema te respecteren. Dat wij er mogen van uitgaan dat het tijdschema voor de totstandbrenging van de monetaire unie in elk geval aan deze zijde kan worden gehaald hebben wij aan de heer Lamfalussy te danken. Ik dank hem ook voor zijn voortreffelijke samenwerking met het Europees Parlement, voor onze talrijke gesprekken in de Subcommissie monetaire zaken, voor onze vele persoonlijke contacten en voor zijn advies voor de plenaire vergadering van het Europees Parlement. Hij heeft op voorbeeldige wijze met het Europees Parlement samengewerkt. Daarom stelt de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid voor de heer Lamfalussy tot juni 1997 te herbenoemen.
Als opvolger van de heer Lamfalussy is de heer Wim Duisenberg voorgedragen. Op 30 oktober van dit jaar hebben wij met hem in de Commissie een hoorzitting gehouden. Daarbij zijn wij op dezelfde wijze tewerkgegaan als bij de benoeming van de leden van de Commissie. Eerst hebben wij met de kandidaat een openbare hoorzitting over zijn persoon en zijn ambt gehouden. Vervolgens heeft de Commissie zich teruggetrokken om zich te beraden en een uitspraak te doen. Wij hebben ons met de grootste ernst van onze taak gekweten, omdat wij weten dat de keuze van de persoon uiterst belangrijk is.
Wij moeten goed beseffen dat de magische datum van 1 januari 1999 slechts 765 dagen meer verwijderd is. In de korte tijd tussen de lente van 1998, wanneer wordt beslist wie zal deelnemen, en december 1998 moet de Europese Centrale Bank zo spoedig mogelijk operationeel worden gemaakt. Dat wordt geen gemakkelijke opdracht. Het zou dan ook goed zijn als de persoon die wordt aangewezen om de leiding van het Europees Monetair Instituut op zich te nemen later ook het hoofd van de Europese Centrale Bank wordt. Daarom hebben wij de heer Duisenberg die vraag gesteld. De heer Duisenberg heeft de vraag of hij ook kandidaat is om de Europese Centrale Bank te leiden met een kort en krachtig ja beantwoord. Dat is volgens mij een belangrijke uitspraak. Het heeft mij verbaasd dat de pers daaraan vrijwel geen aandacht heeft besteed en evenmin aan het feit dat het hier om een formele hoorzitting ging waarbij het Europees Parlement zijn bevoegdheden uitoefende. Wij weten wel dat de beslissing over de benoeming van de eerste president van de Centrale Bank na advies van het Europees Parlement door de staats- en regeringsleiders zal worden genomen, maar toch vind ik het belangrijk dat de heer Duisenberg dit zo uitdrukkelijk heeft verklaard.
Tijdens de hoorzitting is duidelijk gebleken hoeveel internationale ervaring de heer Duisenberg tijdens zijn carrière in monetaire aangelegenheden heeft opgedaan. Hij was minister van financiën van Nederland en is een buitengewoon succesvol gouverneur van de Nederlandse centrale bank. Hij merkte met voldoening op dat hij met betrekking tot de stabiliteit van de gulden in bepaalde opzichten nog meer succes heeft geboekt dan zijn collega van de Duitse Bundesbank.
De commissie is op grond van de hoorzitting tot de conclusie gekomen dat de heer Duisenberg beslist een geschikte kandidaat is en daarom bevelen wij het Europees Parlement aan morgen voor zijn benoeming te stemmen. Wij verbinden daaraan echter meteen ook bepaalde verwachtingen en wensen. Wij respecteren allen de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank en vinden die buitengewoon belangrijk. Wij menen echter ook dat de Europese toren in Frankfurt geen ivoren toren mag worden. De president van de centrale bank en de Europese Centrale Bank nemen immers beslissingen die voor vele burgers in de gehele Europese Unie van groot belang zijn. Daarom moet de president van de centrale bank zijn beleid toelichten. Het forum daarvoor is het Europees Parlement, zowel de parlementaire commissies als de plenaire vergadering. Wij verwachten en hopen dan ook dat de heer Duisenberg de voortreffelijke samenwerking zal voortzetten die wij met de heer Lamfalussy hebben aangevat.
De president van het Europees Monetair Instituut is tegelijkertijd ook garant voor de stabiliteit van de Europese munt. Ik wil nogmaals uiteenzetten waarom een grote meerderheid van de leden van het Europees Parlement overtuigd is van het belang van een stabiele Europese munt. Vorige zaterdag ontmoette ik op de markt in Offenburg een dame die mij zei dat zij tegenover de Europese munt zeer sceptisch staat. Toen ik haar vroeg waarom dat zo was, antwoordde zij mij dat zij gedurende 54 jaar als verkoopster had gewerkt en dat zij nu van plan was met pensioen te gaan. Zij heeft haar pensioen laten berekenen en vernomen dat zij maandelijks 1.130 DM zal ontvangen. Elke maand moet zij 700 DM huur betalen. U zult beslist begrijpen dat deze dame zich afvraagt of de huur en de levensmiddelen binnen afzienbare tijd niet duurder zullen worden. Voor haar is dat levensbelangrijk. Mensen met een laag inkomen ontsnappen, in tegenstelling tot mensen met een hoog inkomen, niet aan de inflatie. Zij zijn daarvan onmiddellijk het slachtoffer en verwachten van ons dan ook dat wij alles in het werk stellen om van de euro een stabiele munt te maken. Indien ik op die markt de heer Soros of de heer Costollany had ontmoet, die hun geld met speculatie verdienen, dan hadden die zich wellicht andere zorgen gemaakt: wij weten immers dat men ook aan inflatie geld kan verdienen. Dat brengt mij tot de tweede reden waarom muntstabiliteit zo belangrijk is: inflatie oriënteert de investeringen in de verkeerde, onproduktieve richting. Als wij willen dat men in de toekomst en in de werkgelegenheid investeert, hebben wij in de eerste plaats een stabiele munt nodig.
Ik ben ervan overtuigd dat de omstandigheden daarvoor op dit ogenblik gunstig zijn, maar ook dat ons nog veel werk wacht. Anderzijds is het wel positief dat tien van de vijftien lid-staten nu al aan het stabiliteitscriterium voldoen, met andere woorden een inflatie van 2, 6 % of minder hebben. Ik vind dat een groot succes dat bewijst dat de lid-staten van de Europese Unie op het gebied van de stabiliteit grote inspanningen hebben geleverd. Op dit ogenblik zijn er echter slechts drie landen van de Europese Unie die aan het criterium van het tekort voldoen. Dat bewijst dan weer welke grote inspanningen nog nodig zijn om de monetaire Unie volgens plan op 1 januari 1999 tot stand te brengen. Ik ben ervan overtuigd dat wij, om het vertrouwen te behouden, aan de stabiliteitscriteria volgens de letter en de geest van het Verdrag van Maastricht moeten vasthouden.
De tweede reden waarom ik hoopvol gestemd ben en verwacht dat de Europese munt inderdaad stabiel zal zijn is dat de Europese Centrale Bank onafhankelijk zal zijn en ze zich op de stabiliteit zal toespitsen. Dat is een uiterst belangrijke voorwaarde. Wij moeten echter ook beseffen dat het succes van de Europese monetaire unie uiteindelijk niet afhangt van bepaalde artikelen in de Verdragen, van de paragrafen die wij zorgvuldig formuleren of van de juiste formulering van het stabiliteitspact, maar wel van de personen die op de toekomstige Europese Centrale Bank hun stempel zullen drukken. Ik ben ervan overtuigd dat de heer Duisenberg een van hen zal zijn. Ik ben er ook van overtuigd dat wij met deze belangrijke keuze ook een juiste keuze maken.

Randzio-Plath
Mevrouw de Voorzitter, ook de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten vindt het belangrijk dat het mandaat van de huidige president van het EMI, de heer Lamfalussy, wordt verlengd en acht de heer Duisenberg een geschikte kandidaat om hem als president van het Europees Monetair Instituut op te volgen. Het feit dat de heer Lamfalussy het Europees Monetair Instituut zowel inzake personeel als organisatie en beheer zelf vorm heeft kunnen geven, was niet alleen voor het instituut zelf maar ook voor de monetaire ontwikkeling een goede zaak. Zelfs met betrekking tot de status van het personeel is grote vooruitgang geboekt. Dat geldt ook voor de acceptatie en geloofwaardigheid van het project van de monetaire unie op de financiële markten en bij de bevolking.
Het Europees Parlement mag de heer Lamfalussy dan ook erkentelijk zijn voor zijn inzet voor de Europese monetaire unie en voor de voortreffelijke wijze waarop hij het Europees Monetair Instituut heeft geleid. Ik herinner eraan dat de heer Lamfalussy, zoals afgesproken, zijn democratische plicht heeft vervuld en voor de Subcommissie monetaire zaken en in plenaire vergadering rekenschap is komen afleggen. Bovendien hebben wij hem ook kunnen zeggen wat het Europees Parlement belangrijk vind. Ik geef slechts een enkel voorbeeld: het Europees Parlement heeft al zeer snel voor een Europees wisselkoersmechanisme gepleit om een opdeling van de interne markt en een scheiding tussen de aan de monetaire unie deelnemende en andere landen te voorkomen. De president van het Europees Monetair Instituut heeft zeer snel ingezien dat een nieuw mechanisme nodig was om speculatie te voorkomen en voor solidariteit te zorgen zonder aan de doelstellingen van de toekomstige Europese Centrale Bank te tornen.
Met de hoorzitting met zijn opvolger, de heer Duisenberg, hebben wij nog eens duidelijk kunnen maken wat het Europees Parlement van een president van het Europees Monetair Instituut verwacht. Belangrijk zijn persoonlijke integriteit en bekwaamheid. Ook de vragen naar zijn monetaire opvattingen, zijn houding tegenover het monetair beleid en de rol van het monetair beleid in de Europese Unie waren uiterst belangrijk. Tijdens de hoorzitting heeft het Parlement duidelijk kunnen maken hoeveel het van de toekomstige president van het Europees Monetair Instituut verwacht. Onze verwachtingen zijn des te groter daar deze kandidaat heeft verklaard dat hij ook kandidaat is voor het voorzitterschap van de Europese Centrale Bank. Daarom nemen wij zijn woorden ernstig als hij zegt dat ook hij vindt dat de monetaire autoriteiten in de Europese Unie rekenschap verschuldigd zijn. Ik verwacht dan ook dat hij, als president van het Europees Monetair Instituut, de voorbereidende werkzaamheden voortzet. Die moeten ervoor zorgen dat de monetaire unie uit technisch en organisatorisch oogpunt niet kan mislukken. Ik verwacht echter ook dat hij ervoor zorgt dat, voor het Europees systeem van centrale banken en de Europese Centrale Bank zelf tot stand worden gebracht, alle nationale centrale banken onafhankelijk zijn. Hij kan er nu voor zorgen dat de centrale bank in Nederland spoedig onafhankelijk wordt. Dat zou zijn geloofwaardigheid aantonen.
Hetzelfde geldt voor de dialoog met het Europees Parlement en de Subcommissie monetaire zaken. Wij zullen die democratische verantwoordingsplicht concrete vorm moeten geven. De Europese Centrale Bank zal haar monetaire beslissingen op transparante wijze moeten verantwoorden maar moet daarbij haar volledige onafhankelijkheid bewaren. Daarom moet de rechtspositie van de Europese Centrale Bank worden voorbereid zodat ze in 1998 kan worden opgericht. Ook hier verwachten wij veel van de president, die heeft bevestigd dat het monetaire beleid voor hem geen neutraal beleid is maar ook dient om het economisch en werkgelegenheidsbeleid...
(De voorzitter onderbreekt de spreker)

Gasòliba i Böhm
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, namens de liberale fractie kan ik zeggen dat wij ons niet alleen volledig scharen achter het voorstel om het mandaat van de voorzitter van het Europees Monetair Instituut, de heer Alexandre Lamfalussy, te verlengen tot 30 juni van het komend jaar, maar ook achter het voorstel om de heer Wim Duisenberg als zijn opvolger te benoemen. Die benoeming is van het grootste belang voor het normale verloop van de derde fase van de Economische en Monetaire Unie en de invoering van de euro. De tijd begint te dringen, en het is zaak, dat we ons stipt aan het tijdschema houden, want de Europese Centrale Bank moet al binnen twee jaar worden opgericht, terwijl de euro over iets meer dan twee jaar moet worden ingevoerd.
Zowel de heer Lamfalussy als de heer Duisenberg moeten erop toezien, dat het Europees Monetair Instituut de komende maanden zijn vitale taak naar behoren vervult: enerzijds dient het in te staan voor het functioneren van het Europees Stelsel van Centrale Banken, anderzijds dient het ervoor te zorgen dat de maatstaven, de koers, de structuren, de logistiek en de organisatie van alle aspecten met betrekking tot de verhouding tussen de Centrale Banken van de lid-staten, het Europees Stelsel van Centrale Banken en de Europese Centrale Bank, worden gewaarborgd.
Ik zou de aandacht van de geachte dames en heren willen vestigen op het doorslaggevende betekenis van dit proces, dat zal leiden tot de consolidatie van een van de belangrijkste grondslagen en verworvenheden van het Europese integratieproces van de laatste twintig jaar, en ook tot de opbouw van de Unie zoals die op de drempel van de eenentwintigste eeuw behoort te zijn.
Het spreekt vanzelf dat we de Europese integratie een heel stuk dichterbij zullen hebben gebracht, als we erin slagen, de Europese Unie uit te breiden en met één enkele munt te laten functioneren, een munt die wordt beheerd door een Europese Centrale Bank, door een Europees Stelsel van Centrale Banken, aan de hand van één enkel monetair en economisch beleid op het niveau van de Unie. Dat is de taak waarover zowel de heer Lamafussy als met name ook de heer Duisenberg zich de komende maanden te buigen hebben; hierbij willen wij laten blijken, dat zij volledig op onze steun en samenwerking kunnen rekenen bij het vervullen van die taak die - nogmaals - van doorslaggevende betekenis is voor het Europese integratieproces van de Unie zoals bedoeld in het Verdrag betreffende de Unie.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie heeft zich in de commissie niet kunnen verenigen met de unanieme aanbeveling om de heer Duisenberg te benoemen tot president van het Europees Monetair Instituut. Er bestaat geen twijfel over zijn grote ervaring en zijn bijzonder grote persoonlijke deskundigheid, maar wij kunnen zijn denkbeelden op het gebied van het monetaire en economische beleid niet steunen. Hij lijkt een uitgesproken voorstander te zijn van een monetaristisch beleid en hij heeft ook zeer weinig op met de gedachte dat er in het kader van de monetaire unie een gezamenlijk economisch beleid moet worden opgezet. Wij zijn echter van mening dat een dergelijk beleid absoluut noodzakelijk is.
Hoewel de Europese Centrale Bank niet beïnvloed mag worden door politieke neigingen, is het van belang dat de Centrale Bank wordt geleid door mensen die een realistische zienswijze hebben met betrekking tot de werking van de reële economie. Omdat we hiervan bij de heer Duisenberg niet overtuigd zijn, heb ik mijn fractie voorgesteld ons morgen van stemming te onthouden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Convergentie en invoering van één munt
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0379/96 van de heer Metten, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het advies van het Europees Parlement, overeenkomstig artikel 109 J, lid 2 van het Verdrag, over het convergentiebesluit 1996 van de Raad in de samenstelling van de staatshoofden en regeringsleiders (11505/96 - C4-0586/96); -A4-0371/96 van de heer Christodoulou, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, I. over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(96)0496 - C4-0576/96-96/0247(SYN)) over versterking van het toezicht op en de coördinatie van begrotingssituaties II. over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(96)0496 - C4-0577/96-96/0248(SYN)) over bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten; -A4-0375/96 van de heer Herman, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, I. over het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(96)0499 - C4-0578/96-96/0249(CNS)) over enkele bepalingen betreffende de invoering van de euro II. over het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(96)0499 - C4-0579/96-96/0250(CNS)); -A4-0352/96 van de heer Hoppenstedt, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het verslag van het Europees Monetair Instituut over de overgang naar de gemeenschappelijke munt (C4-0559/95); -A4-0374/96 van de heer Harrison, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de invloed van het monetaire beleid op de reële economie, de inflatie, de rente, de groei en de werkgelegenheid in de derde fase van de EMU, en de economische functie van convergentiecriteria.
Metten
Voorzitter, het convergentierapport dat mijn naam draagt, is het officiële advies dat het Parlement moet geven aan de regeringsleiders en staatshoofden over de datum van de start van de derde fase van de Economische en Monetaire Unie. In het Verdrag is namelijk voorzien dat de EMU eerder van start zou kunnen gaan dan 1999, als namelijk een meerderheid van de lidstaten zich nu al zou kwalificeren en de regeringsleiders het dan ook nog opportuun zouden vinden. Aangezien twaalf van de lidstaten een zogenaamde "excessief tekort-verklaring" op zak hebben is duidelijk dat aan de eerste voorwaarde niet is voldaan. Het Verdrag bepaalt dat de start zal zijn op 1 januari 1999 met al die lidstaten die zich dan kwalificeren.
Het verslag dat ik hier verdedig bevestigt die conclusie. Omdat de economische commissie van dit Parlement deze situatie natuurlijk allang zag aankomen, is dit verslag gebruikt voor een ander doel, namelijk om de flexibiliteit die bij de criteria in het Verdrag zit uit de taboesfeer te halen. Vandaar dat in de toelichting van dit verslag haarfijn uiteen wordt gezet wat de speelruimte is die het Verdrag laat en de politieke interpretaties die het Verdrag vraagt. Dit verslag beoogt dus te verhelderen, maar niet voor te schrijven. Tegen de achtergrond van de dan geldende situatie kan dat laatste eventueel alsnog in het verslag gebeuren dat het Parlement over de keuze van de geschikte kandidaten voor de EMU in 1998 moet maken.
Ik geloof dat het Parlement uiterst tevreden kan zijn dat dezelfde aanpak door de Europese Commissie in haar convergentierapport van 6 november jongstleden is gevolgd. Hoewel het rapport van het Europees Monetair Instituut over de convergentie van 5 november jongstleden strenger van toon is, zijn er ook daarmee geen fundamentele verschillen.
Kortom, de mogelijkheid van een flexibele beoordeling van de criteria staat daarmee stevig op de politieke agenda. Wie dat vergelijkt met de reactie die oud-president Giscard d'Estaing opriep op een congres hier in dit Parlement in Brussel in februari van dit jaar toen hij in feite niet anders deed dan op de flexibiliteit van het Verdrag wijzen, moet de omslag in het publieke bewustzijn opvallen. Dat is voor een belangrijk deel de verdienste van dit Parlement en daar heeft dit verslag een nuttige rol in kunnen vervullen.
Of de flexibiliteit in het Verdrag ook echt nodig zal zijn, is een andere vraag. Tegelijk met het convergentierapport publiceerde de Commissie herfstvoorspellingen gebaseerd op de laatste cijfers en de voornemens van de lidstaten. Als deze voorspellingen verwerkelijkt zouden worden dan is een EMU van tien lidstaten op 1 januari 1999 mogelijk. Zelfs als daarbij 3.0 % als begrotingstekortcriterium wordt gehanteerd. Mijn benadering zou zijn dat naar mate de economische ontwikkelingen gunstiger zijn er minder reden is voor een beroep op de relativerende zinsneden die deel uitmaken van de criteria. Daar staat tegenover dat het gemeenschappelijk belang is dat de eerste golf EMU-deelnemers zo groot mogelijk is opdat de tweedeling die de EMU creëert zo kortstondig mogelijk is.
De hele discussie over of dat niet zal betekenen dat de euro dan te zwak wordt, komt mij uiterst gekunsteld voor. De prestaties die van de lidstaten worden gevergd zijn enorm wat al geïllustreerd kan worden door het feit dat het zogenaamd ijkland van het hele systeem, namelijk Duitsland, de grootste moeite zal hebben er tijdig aan te voldoen. Zwakker dan de DM zal de euro zeker niet worden, zeker niet met de Centrale Bank die onafhankelijker zal zijn dan enige bestaande Centrale Bank inclusief de Duitse.
Een zorg zou eerder moeten zijn dat de euro te hard moet ten koste van de concurrentiekracht en de werkgelegenheid van de Unie. De Franse discussie hierover is terecht, al lijken de voorstellen om daar via devaluatie van de Franse frank wat aan te doen rampzalig. Dit probleem kan echter geadresseerd worden als de nadere regels over het wisselkoersregime en wisselkoersbeleid worden ingevuld. Dat zal het juiste moment en de juiste gelegenheid zijn en dit Parlement zal zich daarbij zeker laten horen.

Christodoulou
Mevrouw de Voorzitter, hoewel alle aspecten van de wederzijdse beïnvloeding tussen het monetair en het financieel beleid nog niet volledig bekend zijn, lijkt het monetair beleid op zichzelf, zonder bijdrage van het financieel beleid, niet in staat de monetaire stabiliteit in de derde fase van de Economische en Monetaire Unie te bewaren. Dat houdt in dat het ondergeschikt maken van het financieel beleid uitsluitend en alleen aan het doel van de monetaire stabiliteit de mogelijkheden voor het voeren van een effectief ontwikkelingsbeleid beperkt, zulks zowel in de lid-staten die grotere inspanningen moeten doen om de convergentie van hun economieën met die van de meer ontwikkelde landen van de Unie te bereiken als in de lid-staten waarvan het concurrentievermogen afneemt. We mogen niet vergeten dat we de EMU willen verwezenlijken om zowel de Europese eenmaking en interne markt als de internationale concurrentiepositie van de Unie te bevorderen, wat met een monetair beleid alleen evenwel onmogelijk is.
Het is dus noodzakelijk dat in de derde fase van de EMU het vereiste evenwicht tot stand komt tussen de stabiliteit van de Europese munt en de versterking van het ontwikkelingsbeleid van de lid-staten, of deze nu wel of niet met de EMU meedoen. Om dit evenwicht te verzekeren en tegenstrijdige tendensen en gedragsvormen in de Unie te vermijden, moet er een bevredigende mate van coördinatie bestaan tussen de financiële beleidsvormen.
De Commissie wil met haar voorstellen niet alleen het budgettair beleid volledig ondergeschikt maken aan de doelstelling van de monetaire stabiliteit maar ook enige verandering aanbrengen in het algemene karakter van de thans van kracht zijnde mechanismen. De door de Commissie voorgestelde regelingen zijn weinig soepel, hebben een remmend karakter en omvatten in de regel een financiële boete. We twijfelen er niet aan dat de totstandbrenging en handhaving van monetaire stabiliteit - een doelstelling die de Unie overeenkomstig het Gemeenschapsrecht dient te verwerkelijken - absoluut noodzakelijk is voor de doelmatige werking van de EMU. Monetaire stabiliteit alleen volstaat echter niet om alle economische problemen in de Unie op te lossen en de duurzaamheid van het Europees concurrentievermogen veilig te stellen tegenover die van de belangrijke handelspartners van de Unie.
Daarom moeten regelingen die onuitvoerbaar zijn of waarvan de toepassing zinloos is, tot elke prijs worden vermeden, waarbij ik denk aan de invoering van overdreven soepele regels of van regelingen die zo onbuigzaam en streng zijn dat het begrotingsbeleid onmogelijk nog tot ontwikkeling kan bijdragen.
De regelingen moeten eveneens in de lijn liggen van de bepalingen van het Verdrag. Als striktere middellange-termijndoelstellingen worden vastgesteld, mogen de desbetreffende reglementeringen de convergentiecriteria in werkelijkheid niet strenger maken en mogen ze evenmin een belemmering zijn voor de inspanningen van de lid-staten die pogen de vereiste convergentie tot stand te brengen, waarbij het van geen belang is of die landen al dan niet aan de EMU deelnemen. We mogen ons niet laten misleiden en denken dat - reële - economische convergentie uitsluitend kan worden verwezenlijkt met de realisatie van de criteria voor toetreding tot de derde fase van de EMU en met de instelling van automatische mechanismen. Economische - en monetaire - verschijnselen zijn van nature dynamische fenomenen die zich niet door onbuigzame en statische regelingen laten beïnvloeden.
Als de voorstellen van de Commissie blijven wat ze zijn, zijn ze niet toepasbaar. De amendementen - of compromisvoorstellen - van het Parlement, waarin ten volle met de bepalingen van het Verdrag rekening wordt gehouden en die we aan de vergadering aanbevelen, moeten dan ook worden gezien als een poging om de voorstellen van de Commissie te verbeteren en nauwer op de economische werkelijkheid af te stemmen.
Onze amendementen betreffen vooral de volgende aspecten van het probleem.
Ten eerste, ze dringen aan op zowel de integratie van de convergentieprogramma's in de nationale begrotingsprocedures en de nauwere betrokkenheid van de nationale parlementen bij de procedure voor de goedkeuring ervan door de lid-staten als de versterking van de voorafgaande informatie over die programma's aan het Europees Parlement.
Ten tweede, ze wijzen erop dat de Commissie uit hoofde van artikel 104 C, lid 3, de mogelijkheid heeft om bij de inschatting van de mate waarin het overheidstekort de referentiewaarde overschrijdt, rekening te houden met buitengewone gebeurtenissen van economische of andere aard die de betrokken lid-staten niet kan beheersen. Daarom moeten in de door de Raad goedgekeurde stabiliteitsprogramma's zowel de doelstellingen als de belangrijkste economische vooruitzichten worden opgenomen, met inbegrip van onder meer de gegevens betreffende de aanpak van het werkloosheidsprobleem en de overheidsuitgaven uitgedrukt als percentage van het bruto binnenlands produkt.
Ten derde, ze verzoeken om een nauwkeuriger en realistischer definitie van buitensporige overheidstekorten waarvan de overschrijding van de referentiewaarde wordt beschouwd als van uitzonderlijke en tijdelijke aard.
Ten vierde, hoewel we niet twijfelen aan het nut van financiële boetes, vragen we om de gedeeltelijke afschaffing van het automatisch mechanisme voor de oplegging ervan. We dringen er in onze amendementen dan ook op aan dat financiële sancties niet in de regel - zoals de Commissie voorstelt - maar in beginsel worden toegepast. Het gaat slechts om een lichte versoepeling die de Raad verder in staat stelt de bepalingen van het Verdrag ten uitvoer te leggen. Voorts stellen we voor bij de vaststelling van het overheidstekort het bedrag van het deposito en de straf niet als openbare uitgaven te benaderen, omdat het gedeponeerde bedrag in boete wordt omgezet.
Ten vijfde, we verzoeken de Raad periodiek onderzoeken in te stellen naar de modaliteiten en bepalingen van de onderhavige verordeningen teneinde in het licht van de opgedane ervaring - en rekening houdend met mogelijke institutionele wijzigingen - de doelmatige werking ervan te versterken.
Mevrouw de Voorzitter, we hopen dat de Commissie begrip heeft voor de amendementen van het Parlement en bereid is met ons samen te werken om deze opdracht tot een goed eind te brengen. De Commissie mag bij de besluitvorming over deze materie - en bij de benadering van het verslag van het Parlement - niet alleen oog hebben voor zuiver technische aspecten, maar moet ook inzien dat het vooral gaat om een politiek probleem, waarvan de regeling met de verlangens en de gevoeligheden van de lidstaten van de Unie rekening moet houden. We kennen de moeilijkheden waarmee de Commissie geconfronteerd wordt, alsook de doelstellingen die ze wenst te verwezenlijken. We herinneren evenwel aan de woorden van de heer Santer die duidelijk heeft benadrukt dat de Commissie een politieke rol moet vervullen - waartoe het Parlement met de aanneming van de amendementen op haar voorstellen wil bijdragen.

Herman
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Silguy, hoewel het Parlement niet over genoeg tijd beschikte om alle juridische problemen rond de invoering van de euro grondig te onderzoeken kunnen onze commissie en het Parlement instemmen met de grote lijnen van de twee voorstellen voor een verordening die ons zijn voorgelegd. Beide vormen een stevige basis voor de grootste monetaire operatie die ooit is opgezet.
Nooit is in de geschiedenis van de mensheid een operatie van een dergelijke omvang opgezet die voor zoveel mensen een zo radicale verandering betekent. Daarom kan het Parlement niet genoeg beklemtonen dat men de bevolking moet informeren, voorbereiden en geruststellen. Op dat punt wacht ons nog veel werk. Wij beschikken nog slechts over weinig dagen om die leemte aan te vullen.
Om dezelfde reden vragen wij dat de tekst voor geen enkele juridische betwisting vatbaar meer zou zijn. Tot mijn spijt moet ik zeggen dat dit nu wel het geval is. Zoals de Commissie heeft ook de Raad van ministers van economische zaken en financiën, ondanks de vele adviezen van de juristen waarmee zij zich hebben omringd, al te lichtvaardig het bezwaar weggewuifd dat men in Madrid heeft beslist dat een Top kan wijzigen wat door een Verdrag is bepaald. Ondanks al het kunst- en vliegwerk dat de juristen kunnen aanwenden zal u nooit kunnen uitleggen dat de ecu geen ecu is maar een "European currency unit" .
Hetzelfde geldt voor andere, belangrijker amendementen. Hier verwijt ik de Commissie dat ze te snel heeft gecapituleerd. De euro is immers niet alleen de munt van de landen, maar ook die van de Gemeenschap. U heeft dat niet gewild omdat juristen u hebben gezegd dat de Gemeenschap geen staat is. Dat is verkeerd. Volgens de Verdragen heeft een centrale bank - het bewijs daarvan is dat u een munt creëert - de bevoegdheid de Europese munt uit te geven. Die centrale bank kan dat dus rechtvaardigen, ook naar buiten toe. Dat twee lid-staten op dit ogenblik niet willen meedoen, betekent niet dat u voor die landen moet capituleren.
In de tweede plaats steunt het besluit dat u daarover moet nemen niet op artikel 235 maar op artikel 104, waar een gekwalificeerde meerderheid geldt. De bezwaren van Denemarken en Groot-Brittannië kunnen dus van tafel worden geveegd. Ook als die twee landen tegenstemmen, kunnen de andere voorstemmen. Ik verwijt de Commissie dan ook dat ze, om haar eigen belangen te beschermen, een onvoorstelbare schuchterheid aan de dag heeft gelegd. Mijnheer de Silguy, ik hoop dat u zich zal bezinnen, dat u de situatie grondig zal onderzoeken en dat u dus onze desbetreffende amendementen zal kunnen aanvaarden.
Ik wil nog twee andere amendementen verdedigen. Het eerste amendement zegt dat de centrale bank de Europese munt uitgeeft en de nationale centrale banken ze in omloop brengen. Men heeft daartegen aangevoerd dat men de tekst van het Verdrag neemt. Ook dat is verkeerd. In de tekst van het Verdrag zijn de statuten van de centrale bank gelijkwaardig aan die van het Verdrag. Als er dus tegenspraak is tussen de statuten van de centrale bank die deel uitmaken van het Verdrag en de tekst van het Verdrag zelf moet men die tegenstrijdigheid wegnemen door de bedoeling van de auteurs en de teksten te interpreteren. U zal dus moeiteloos ons amendement kunnen aanvaarden waarin staat dat de centrale bank de munt uitgeeft en dat de nationale banken ze in omloop brengen. Dat is wat zou moeten gebeuren. Als u logisch en consequent wil zijn, moet u dat toegeven.
Ten slotte heb ik nog een laatste opmerking over het zo vaak naar voren gebrachte beginsel dat met betrekking tot de euro geen verplichting maar ook geen verbod bestaat. De echte vertaling van dat beginsel vindt men niet in uw maar in onze tekst. Wij zeggen dat de betrokken partijen de euro mogen gebruiken zoals ze dat willen. Het is niet omdat een contract oorspronkelijk in een nationale munt is opgesteld dat dit contract, vooral als het al van lang geleden dateert, nu die munt door de euro wordt vervangen, tijdens de overgangsperiode in de nationale munt moet worden uitgevoerd. Onze tekst is een betere juridische vertaling van dat beginsel, dat u herhaaldelijk heeft bevestigd. Ook hier hoop ik dat u de zaak opnieuw zal bekijken, dat u met ons advies rekening zal houden en ons amendement zal aanvaarden.
Die drie opmerkingen wilde ik hier maken. Ik heb met voldoening vastgesteld dat de Commissie rekening wil houden met de bezorgdheid van het Parlement voor de consumentenbescherming en dat u daarover in een andere tekst weldra voorstellen wil formuleren. Ik feliciteer u daarmee. Als u dat doet zullen wij een zeker begrip kunnen opbrengen voor het feit dat u onze desbetreffende amendementen heeft afgewezen.

De Voorzitter
Mijnheer Herman, ik dank u. De heer de Silguy zal beslist zo snel mogelijk op uw krachtig betoog reageren.

Hoppenstedt
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, bij wijze van inleiding wil ik eraan herinneren dat dit verslag van het Europees Monetair Instituut over de overgang naar de gemeenschappelijke munt in november van vorig jaar is voorgelegd om met het oog op de Europese Raad van Madrid de conclusies met betrekking tot de invoering van de gemeenschappelijke Europese munt te kunnen voorbereiden.
Dan kwamen Verona, Luxemburg en Florence, waar vooral werd gesproken over de begrotingsdiscipline en de betrekkingen tussen de tot de euro-zone behorende en de overige lid-staten in het kader van een nieuw Europees monetair stelsel, het EMS II. Nu staat de Raad van Dublin voor de deur. Mijn verslag, dat door de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid is aangenomen, gaat op het passende ogenblik op die voor de toekomst belangrijke vragen in.
Belangrijk is de vaststelling - uiteraard zijn er hier en daar overlappingen - dat alleen een ook op valutagebied verenigde, economisch sterke en politiek stabiele Europese Unie zinvol is als die in staat is de wereldwijde problemen op het gebied van de economie en internationale handel op te lossen. De euro moet een katalysator en hefboom voor de verdere Europese integratie worden. Het nut en de noodzaak van de euro liggen vooral in het feit dat, zoals iedereen weet, de euro de Europese interne markt de kans zal bieden zich volledig te ontplooien, de markten overzichtelijker, gemakkelijker te vergelijken en beter te calculeren zal maken en ervoor zal zorgen dat de Europese produkten goedkoper worden doordat wisselen koersstabiliseringskosten wegvallen.
De euro zal steeds meer een financiële markt creëren die ruimere beleggings- en financieringsmogelijkheden biedt. Het voordeel van de euro als anker- en reservevaluta zorgt onder meer voor stabiliteit en een groter prestatievermogen van de Europese economie. Met de euro kan men speculatie doeltreffender tegengaan, de berekeningen van de Europese exportsector vergemakkelijken en daardoor ook de verdere afbrokkeling van de werkgelegenheid verhinderen.
Men moet ervoor zorgen dat de voor de invoering van de gemeenschappelijke munt in het Verdrag van Maastricht vastgelegde voorwaarden in acht worden genomen. De in het Verdrag vastgelegde criteria moeten bindend zijn, en wel voor altijd. Wij moeten uitzonderingen voor de volgende begrotingen met het oog op de toetreding tot de monetaire unie vermijden. Om ook na de toetreding tot de economische en monetaire unie de nodige begrotingsdiscipline te garanderen, moet er een stabiliteitspact komen. Dat mag geen oogverblinding zijn om de Europese burgers gerust te stellen, maar moet in doeltreffende mechanismen voorzien.
De algemene instemming van alle lid-staten met een duurzaam stabiliteitsbeleid op de Europese Raad van Dublin wordt de ultieme test waaruit moet blijken of men werkelijk meent wat ik zoëven heb gezegd. Als politici worden wij het - dat blijkt hier ook vanmiddag - nooit moe over de euro en de belangrijke aspecten van een succesrijke monetaire unie te debatteren. Tenminste even belangrijk is evenwel het debat met en de voorlichting van de burgers. Daarom is de door het Parlement, de Commissie en de lidstaten op gang gebrachte informatiecampagne een goede zaak, evenals trouwens alle inspanningen om de betrokkenen beter voor te lichten.
Een laatste, voor ons zeer belangrijk thema is dat van de gewenning aan de euro, vooral de dubbele prijsaanduiding. Volgens de berekeningen van de handelsorganisaties zou de dubbele prijsaanduiding meer dan 25 miljard ecu kosten. Als dat bedrag juist is, ligt het wel zeer hoog. Nog dit jaar moeten wij goedkope oplossingen vinden die de consument enerzijds een voldoende transparantie garanderen, maar anderzijds ook de kosten van de dubbele prijsaanduiding voor de kleinhandel en de distributie drukken.
Wij hebben altijd gezegd dat er bij de overgang naar de nieuwe Europese munt, de euro, geen winnaars of verliezers mogen zijn en dat de kosten dus niet op de consument mogen worden afgewenteld. Het zou zeker nuttig zijn dat wij alle openbare diensten ertoe aanzetten of de verplichting opleggen alle bezoldigingen, bijdragen en andere bedragen van 1999 tot 2002 in euro en in de nationale munt aan te duiden om de burger sneller met de euro vertrouwd te maken, zodat de fase van dubbele prijsaanduiding kan worden ingekort. Ik verzoek u mijn verslag morgen aan te nemen. Ik vind dat het Parlement het voorbeeld moet volgen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, die mijn verslag met een ruime meerderheid heeft aangenomen.

Harrison
Mijnheer de Voorzitter, voor ik mijn verslag over de economische en monetaire unie en de invloed van het monetaire beleid op de reële economie inleid, zou ik nader willen ingaan op het debat over de EMU in het algemeen en op de wijze waarop mijn land, het Verenigd Koninkrijk, daartegenover staat. Vorige week ontstond in Londen een rel toen de regering terecht werd gehekeld omdat ze verhinderde dat in het Lagerhuis een debat over de EMU werd gehouden op basis van een aantal documenten, waarvan wij sommige ook hier vandaag bespreken. Mij verbaasde evenwel vooral de reactie van het Lagerhuis en zijn tweelingbroer, de Londense pers. De moeder van alle parlementen scheen niet te beseffen dat haar volwassen geworden dochter, het Europees Parlement, sommige van die uiterst belangrijke documenten al gedurende weken bespreekt. De gekozen Britse leden van het Europees Parlement spelen in dat parlementaire debat een centrale rol en komen krachtig voor de Britse belangen op terwijl ze met de EMU actief aan de opbouw van Europa voortwerken. Lezen zij ginds dan geen kranten? Dat is echter het probleem: de Londense media berichten niet over het Europees Parlement. Uit onwetendheid, arrogantie, luiheid, angst en afkeer denigreren ze de doordachte reactie van het Europees Parlement op de bezorgdheid en de bekommernissen van de gewone mensen in het Verenigd Koninkrijk, die zich niet in de laatste plaats zorgen maken over de werkgelegenheid.
Paragraaf 13 van mijn verslag betwist het modieuze standpunt van de Londense media dat de enige munt geen banen zal opleveren. Ze zal dat wel doen en aldus beantwoorden aan het voorschrift van artikel 2 van het EU-Verdrag, waarin staat dat de Europese Unie naar een hoog niveau van werkgelegenheid en milieubescherming streeft.
Het Verdrag van Maastricht vertoont een aantal gebreken. Mijn verslag tracht daaraan iets te doen. Zo zal de Europese Centrale Bank over enkele jaren in het leven van ons allen een belangrijke rol spelen. De kiezers vragen zich terecht af aan welke democratische controle de gouverneur van de centrale bank onderworpen zal zijn en tegenover wie hij rekenschap zal moeten afleggen. Hij zal een sleutelrol spelen op het gebied van de wisselkoersen en dus ook van de rente en de inflatie waarmee wij, als hypotheekhouders of zakenmensen, allen te maken hebben wanneer wij onze weg zoeken tussen de valkuilen van onze eigen economische omgeving.
Mijn verslag brengt de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank in geen enkel opzicht in gevaar. In Groot-Brittannië herinneren wij ons nog zeer levendig hoe mevrouw Tatcher het advies van Sir Nigel Wicks van het Monetair Comité naast zich neerlegde en het Verenigd Koninkrijk in 1990 tot het EMS deed toetreden tegen een wisselkoers die de Britse industrie nadien ten gronde heeft gericht. Ik meen dat wij de verantwoordingsplicht kunnen versterken door met de Commissie en de Raad een interinstitutioneel akkoord te sluiten over de benoeming van de directie van de ECB en van de leden van het Economisch en Financieel Comité en door een debat over het jaarverslag van de ECB te houden. Dat zijn nuttige aanvullingen op het centrale voorstel in dit verslag, dat zegt dat het monetair beleid niet neutraal is. Het monetair beleid beïnvloedt de reële economie en daaraan moeten wij de gouverneurs van de centrale banken af en toe herinneren.
Een tweede probleem is de kennelijke tegenstrijdigheid in de EMU, waar de ECB het gemeenschappelijk monetair beleid voert terwijl de vijftien lid-staten voor hun eigen fiscaal beleid bevoegd blijven. De structuurfondsen, de TEN's en het werk van de Europese Investeringsbank dichten de kloof gedeeltelijk. Belangrijker evenwel is dat wij voor de grootst mogelijke samenhang in de economische en fiscale planning van de lid-staten zorgen. Dat kan gebeuren door meer gebruik te maken van de algemene economische richtsnoeren en het multilaterale toezicht waarin het Verdrag voorziet. Bij beide moet het Europees Parlement rechtstreeks worden betrokken. Die democratische controle is essentieel en is ten dele ook een antwoord op de hysterische reactie van de Tory-eurosceptici die beweren dat de Europese Commissie haar rol in de coördinatie van de budgettaire en economische planning van de lid-staten heimelijk versterkt. Tot die coördinatie heeft de Tory-regering zich echter juist verbonden. Dat het VK buiten de EMU blijft, ontslaat de Britse regering niet van haar verantwoordelijkheid.
Het laatste punt dat ik mijn verslag wil beklemtonen is het belang van een aantal aspecten van de reële economie die men, doordat men zich op de monetaire criteria concentreert, over het hoofd ziet. Wat het streven naar convergentie in de Europese economie betreft, verwijs ik in het bijzonder naar het tweede lid van artikel 109 J van het Verdrag, waar andere economische indicatoren worden vermeld waarmee men bij de beoordeling van de convergentiecriteria rekening moet houden. Als tegenwicht voor het effect van de eventuele inkrimping van de groeivooruitzichten van de lid-staten als gevolg van de budgettaire consolidatie moeten wij het belang erkennen van de investeringspatronen, de werkloosheid, de ontwikkeling van de loonkosten per eenheid produkt en, wat eveneens uiterst belangrijk is, de bij de voltooiing van de interne markt gemaakte vorderingen. Door die elementen voldoende te beklemtonen kunnen wij voor een stuk de vrees van de burgers wegnemen dat de EMU uitsluitend van een aantal koele en onmenselijke monetaire criteria afhangt.
Ik kom terug tot mijn uitgangspunt: de EMU kan maar een succes worden als ze ervoor zorgt dat onze burgers een behoorlijk bestaan kunnen leiden. Dat is de uiteindelijke doelstelling van mijn verslag.

Willockx
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wij hebben hier te doen met een debat waarvan het belang moeilijk kan worden overschat. Ik zou willen beklemtonen dat het eigenlijk hier gaat om het vastleggen van het economisch kader omheen de samenleving van morgen. Het is dan ook belangrijk dat in dit debat wij proberen de aansluiting te bewerkstelligen met de wensen van de brede lagen van de bevolking. Wij moeten er ons dan ook voor hoeden dat dit debat gedevalueerd wordt tot een debat tussen technocraten. Wij moeten ervoor zorgen, en dat is de taak van het Parlement, dat deze moeilijke materie vertaald geraakt naar de bevolking.
Wat zeggen wij over de inhoud van het stabiliteitspact. Ten eerste, er is algemene consensus dat wij moeten blijven streven naar gezonde overheidsfinanciën. Zij zijn de beste garantie voor een goede en efficiënt werkende overheid en zij zijn inderdaad de basis voor de tewerkstelling van morgen.
Ten tweede, wij moeten ons hoeden dat gezonde overheidsfinanciën alleen afhankelijk worden gemaakt van de evolutie van de uitgaven. Wij moeten erover waken dat door sterke concurrentie tussen de lidstaten op het vlak van de belastingen fiscale erosie tot stand komt die de druk op de uitgaven nog vergroot. Wij moeten de ruimte creëren die nodig is om op bepaalde ogenblikken toe te laten aan de regeringen en aan de Europese instanties een anti-cyclischbeleid te kunnen voeren. Daarom zeggen wij dat de Europese Commissie in haar werkzaamheden ten opzichte van de oorspronkelijke voorstellen die uit de Raad van Dublin waren voortgevloeid ongetwijfeld stappen in de goede richting heeft gedaan.
Samengevat, wij zeggen ja aan de consolidatie van de convergentie. Wij zeggen neen aan de bestendiging van het deflatoir karakter die noodgedwongen is samengegaan met het nastreven van de convergentiecriteria. Vanuit de Begrotingscommissie vragen wij de speciale aandacht voor een precieze definitie van de nieuwe inkomstenbron die Europa liefst niet, maar het kan gebeuren, zal genieten wanneer deposito's van boeten moeten worden gedeponeerd bij het overschrijden van een aantal criteria. Wij hebben vanuit de Begrotingscommissie gevraagd om een heel precieze definitie van de manier waarop de boeking moet gebeuren, van de manier waarop de berekening van de interest moet gebeuren op deze deposito's.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, mag ik mij tot u rechtstreeks richten en een oproep doen tot u om in deze belangrijke materie bij de uiteindelijke besluitvorming door de Raad van ministers rekening te houden met wat hier in het Parlement vertolkt wordt door een grote meerderheid van de verkozenen. Ik denk dat dit essentieel is voor het vrijwaren van de geloofwaardigheid van Europa morgen naar de samenleving toe.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik ben opgetogen dat ik hier vanmiddag deze voor de Europese burgers belangrijke aangelegenheden kan bespreken. Wij behandelen hier vandaag een aantal principiële kwesties. Ik zeg niet dat de problemen die ik hier vandaag wil bespreken de grootste bekommernis zijn van de politici in Europa, maar ze houden wel de Europese burgers het sterkst bezig. De Europese burgers moeten weten dat, als over zowat vijf jaar een van de meest fundamentele veranderingen in hun dagelijks leven plaatsvindt, hun belangen zullen worden beschermd. Persoonlijk vind ik het jammer dat het voor consumentenzaken bevoegde lid van de Commissie en haar team in de ons voorgelegde voorstellen blijkbaar weinig hadden in te brengen. Ik dank de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid dat ze een groot aantal van de door de Commissie milieubeheer ten gunste van de consument ingediende amendementen heeft overgenomen.
Ik zou met betrekking tot het jaarlijks verslag alleen iets over de dubbele prijsaanduiding willen zeggen. Volgens mij moet de burger tijdens de overgangsperiode, waarin de nieuwe munt wordt ingevoerd en ook in de periode na de invoering daarvan, gemakkelijk kunnen vergelijken met de munt en de waarden waarmee hij gedurende zijn gehele leven vertrouwd is geweest.
In het Verenigd Koninkrijk hebben wij ons de jongste jaren moeten aanpassen aan het metriek stelsel, waarmee alle andere lid-staten al lang vertrouwd waren. Wij weten allen hoe moeilijk die overgang was, vooral voor de ouderen en de minder goed geïnformeerde mensen. Daarom ondersteunen wij de amendementen ten gunste van een dubbele prijsaanduiding. Ik hoop dat die amendementen zullen worden aangenomen.

De Clercq
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag van het Europees Monetair Instituut over de overgang naar de eenheidsmunt ontbreekt een uiterst belangrijke dimensie, namelijk die van de internationale consequenties van de euro voor de Europese Unie. Welke zijn de internationale consequenties voor de Europese Unie van de invoering van de gemeenschappelijke munt?
In de eerste plaats wordt het politieke gewicht en de internationale rol van de Europese Unie bij de uitvoering van het economisch en financieel beleid in internationaal verband versterkt. De euro zal het herstel van het evenwicht in het internationale monetaire stelsel vergemakkelijken, met name ten opzichte van de dollar.
Ten tweede stelt de euro de Europese Unie in staat beter weerstand te bieden tegen externe schokken wat een fundamentele verbetering inhoudt ten opzichte van het huidig Europees Monetair Stelsel.
Ten derde maakt de euro het mogelijk de multilaterale dialoog weer op gang te brengen met het oog op een effectievere coördinatie van het economische beleid van de belangrijkste handelsblokken. De EU zal zo beter toegerust zijn om aan te dringen op meer evenwichtige macro-economische verhoudingen in de wereld.
De euro leidt dus tot meer verantwoordelijkheid voor Europa bij de aanpak van internationale economische en monetaire problemen. Hierdoor groeit de positie van de Unie binnen de financiële economische internationale organisaties en tevens de behoefte de deelname van de Europese Unie aan die organisaties te definiëren.
Verder achten wij het absoluut noodzakelijk dat een externe referentiescenario voor het tijdsverloop van de overgang naar de gemeenschappelijke munt wordt opgesteld. Deze beide conclusies werden door de heer Hoppenstedt ondersteund en wij danken hem. De euro stelt dus onze Unie in staat om op monetair terrein een rol te spelen die meer in overeenstemming is met het gewicht dat zij op economisch en handelsgebied geeft. De internationale consequenties van de eenheidsmunt dienen dan ook alle aandacht te krijgen die zij verdienen.

Quinn
Mijnheer de Voorzitter, dit is voor de Europese integratie een belangrijke dag. De debatten in het Parlement tijdens deze vergaderperiode zijn een belangrijke nieuwe stap in de voorbereiding van de economische en monetaire unie. Ik ben dan ook zeer ingenomen met het feit dat ik hier vandaag als fungerend voorzitter van de Raad van ministers van economische zaken en financiën het woord mag voeren.
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement bespreekt hier vandaag een aantal problemen in verband met de EMU, onder meer ook de voorstellen voor verordeningen van de Raad die de Commissie vorige maand met betrekking tot het stabiliteitspact en het rechtskader voor de euro heeft voorgelegd. Het Parlement bespreekt vandaag ook zijn advies overeenkomstig artikel 109 J van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Daarvoor beschikt u over de aanbeveling van de ministers van economische zaken en financiën aan de Europese Raad waarin dat artikel voorziet.
Het zal u niet verbazen dat de Raad van ministers van economische zaken en financiën op 11 november, op basis van de verslagen van de Commissie en het Europees Monetair Instituut en op basis van de aanbeveling van de Commissie, een aanbeveling voor de Europese Raad heeft aangenomen waarin staat dat de meeste lid-staten de noodzakelijke voorwaarden voor de invoering van de gemeenschappelijke munt niet vervullen, dat de Gemeenschap de derde fase van de EMU dus in 1997 niet zal aanvatten en dat de procedure van artikel 109 J, vierde lid, zo vroeg mogelijk in 1998 zal worden toegepast.
De aanbeveling van de Raad van ministers van economische zaken en financiën van 11 november werd diezelfde dag nog aan het Parlement overgezonden. Vandaag formuleert het Parlement zijn advies. Dat advies is uiteraard een zaak van het Parlement zelf. Als fungerend voorzitter van de Raad van ministers van economische zaken en financiën kan ik daarover dan ook niets meer zeggen. Ik maak van de gelegenheid echter wel gebruik om erop te wijzen dat ikzelf, als fungerend voorzitter van de Raad van ministers van economische zaken en financiën, en alle andere leden van de Raad ingenomen zijn met de snelheid waarmee het Europees Parlement zijn advies formuleert en met zijn bereidheid om de andere thema's met betrekking tot de EMU te bespreken die hier vandaag aan de orde zijn.
Ik zou nu graag een kort overzicht willen geven van de werkzaamheden met het oog op de start van de EMU op 1 januari 1999. Zoals u weet, heeft de Europese Raad in Madrid in december van vorig jaar in de voorbereiding van de EMU een beslissende stap gezet door de nieuwe munt een naam te geven, namelijk euro, en door een volledig tijdschema voor de overgang naar die munt vast te stellen. De EMU gaat op 1 januari 1999 van start met de definitieve vaststelling van de omrekeningskoersen van de munten van de deelnemende landen. De euro wordt op dat ogenblik een volwaardige munt.
Het monetaire beleid van de nieuwe munt zal uiteraard van meetaf aan in euro worden gevoerd. Vanaf 1 januari 1999 worden ook de staatsleningen in euro uitgegeven. Dan volgt een overgangsperiode tot naast de nationale biljetten en muntstukken ook bankbiljetten en munten in euro in omloop worden gebracht. De nationale biljetten en muntstukken worden dan mettertijd ingehouden tot de overgang naar de euro volledig is gebeurd.
Het Ierse voorzitterschap heeft niet alleen voortgebouwd op het werk van de Europese Raad van Madrid, maar heeft ook de vruchten geplukt van de vooruitgang die onder het Italiaanse voorzitterschap vooral door de informele Raad in april in Verona is geboekt. Op basis daarvan heeft de Europese Raad van Florence de Raad van ministers van economische zaken en financiën, de Commissie en het EMI gevraagd, elk op hun bevoegdheidsterrein, hun werkzaamheden voort te zetten rond drie thema's: de verhouding tussen de deelnemende en andere lid-staten en het nieuwe wisselkoersmechanisme, de technische voorbereiding van de rechtspositie van de euro en de fiscale stabiliteit in de derde fase van de EMU. De Raad van ministers van economische zaken en financiën werd verzocht conclusies voor te bereiden en aan de Europese Raad van Dublin voor te leggen om opnieuw substantiële vooruitgang te boeken.
Ik kan u zeggen dat wij op die drie punten aanzienlijke vorderingen hebben gemaakt. In september trad ik in Dublin als gastheer op voor een informele bijeenkomst van ministers van financiën en gouverneurs van centrale banken van de EU om een stand van zaken op te maken en om de Europese Raad van Dublin in december voor te bereiden. Op die informele bijeenkomst is gebleken dat wij goed op weg zijn om de doelstellingen van ons voorzitterschap te bereiken.
Die bijeenkomst heeft voor een nieuw elan gezorgd. Zo heeft de Commissie vorige maand wetgevingsvoorstellen over het stabiliteitspact en de rechtspositie van de euro en daarnaast ook een ontwerp van mededeling aan de Raad over de betrekkingen tussen de deelnemende en andere lid-staten aangenomen. Wat dat laatste punt betreft, zal het verslag van de Raad van ministers van economische zaken en financiën aan de Europese Raad van Dublin ook het nieuwe wisselkoersmechanisme behandelen dat bij de oprichting van de EMU in werking moet treden.
De grote lijnen van het nieuwe EMS zijn reeds bekend. In het bijzonder zullen de spilkoersen van de deelnemende munten uitsluitend ten opzichte van de euro worden vastgesteld, zowel omdat de euro de rol van ankervaluta speelt als om de doelstelling van de convergentie naar de euro-zone te beklemtonen. Het nieuwe mechanisme moet de lid-staten tegen buitensporige wisselkoersschommelingen helpen beschermen en zal aldus ook de interne markt ondersteunen. De werkzaamheden over de details van het nieuwe EMS zullen na Dublin worden aangevat maar zullen uiteraard pas bij de oprichting van de Europese Centrale Bank in 1998 kunnen worden afgerond.
Het desbetreffende verslag van de ministers van economische zaken en financiën aan de Europese Raad van Dublin zal ook betrekking hebben op de verscherping van het toezicht op het economisch beleid om ervoor te zorgen dat dit tot de voor de monetaire stabiliteit onontbeerlijke convergentie bijdraagt. Wat het tweede onderdeel van de werkzaamheden van de Raad van ministers van economische zaken en financiën betreft, weet u beslist dat de Commissie vorige maand voorstellen heeft aangenomen voor twee ontwerp-verordeningen van de Raad betreffende de rechtspositie van de euro.
De eerste ontwerp-verordening steunt op artikel 235 van het Verdrag en bevat de punten die met spoed moeten worden aangenomen. Het gaat om de afrondingsregels, de continuïteit van de contracten en de substitutie van de ecu door de euro tegen dezelfde waarde. De tweede ontwerp-verordening steunt op artikel 109 L, lid 4, van het Verdrag en bevat de andere bepalingen over de rechtspositie. Daar artikel 109 L, lid 4 voorschrijft dat de Raad de eenparige instemming van alle lid-staten zonder derogatie nodig heeft, zal dit tweede voorstel pas later worden aangenomen.
Een werkgroep van de Raad heeft de twee voorstellen onderzocht en de Raad van ministers van economische zaken en financiën heeft op 11 november vastgesteld dat vooral met betrekking tot het voorstel op basis van artikel 235 substantiële vooruitgang is geboekt. De definitieve aanneming hangt uiteraard niet uitsluitend van de Raad maar ook van het Parlement af. Ik stel met voldoening vast dat het Parlement deze twee ontwerp-verordeningen zo snel behandelt. Ik weet dat de Raad heeft opgemerkt dat men bij dit alles voldoende aandacht moet hebben voor de consument. Een van de vorige sprekers heeft dat terecht onderstreept. Ik verwacht dan ook dat de Commissie daarover weldra voorstellen aan het Parlement zal doen.
Het derde punt waaraan de Raad van ministers van economische zaken en financiën werkt, is het stabiliteitspact, dat in de derde fase van het EMU de nodige begrotingsdiscipline moet garanderen. Ook daarover heeft de Commissie twee voorstellen voor verordeningen van de Raad voorgelegd. Het eerste voorstel betreft de verduidelijking van de procedure bij buitensporige tekorten overeenkomstig artikel 104 C en behandelt ook de kwestie van de sancties. Het tweede voorstel betreft de versterking van het toezicht op en de coördinatie van begrotingssituaties overeenkomstig artikel 103, lid 5 van het Verdrag. Het tweede voorstel valt onder de samenwerkingsprocedure met het Europees Parlement. Over het eerste voorstel zal de Raad, overeenkomstig artikel 104 C, lid 14 van het Verdrag, het Europees Parlement raadplegen.
Dat de Commissie die twee voorstellen heeft ingediend bewijst dat op de weg naar de formulering van een stabiliteitspact vooruitgang is geboekt. Over vele elementen heerst reeds grote eensgezindheid. Zo hebben wij afgesproken dat de lid-staten in de EMU stabiliteitsprogramma's zullen moeten voorleggen, zullen moeten bewijzen dat ze hun overheidsfinanciën behoorlijk willen beheren en hun tekort willen beperken tot beneden de in het Verdrag overeengekomen referentiewaarde van 3 % van het BBP in de loop van een normale economische cyclus. Men is het er ook over eens dat er een systeem van vroege waarschuwing moet komen om het ontstaan van buitensporige tekorten te voorkomen.
De werkzaamheden over de andere aspecten van het pact worden voortgezet. Ze hebben onder meer betrekking op de specificatie van de sancties waarin het Verdrag voorziet wanneer een lid-staat van de EMU niet de nodige maatregelen neemt om een buitensporig tekort weg te werken en op de vraag wanneer een buitensporig overheidstekort dat de in het Verdrag bepaalde referentiewaarde overschrijdt als uitzonderlijk en tijdelijk dient te worden beschouwd. De ministers van economische zaken en financiën hebben op hun bijeenkomst van 11 november een grondige en vruchtbare gedachtenwisseling gehad en zullen de kwestie volgende maandag hier in Brussel opnieuw bekijken. De vraag is in hoever de details van het stabiliteitspact tegen het einde van het Ierse voorzitterschap kunnen worden vastgelegd, maar toch hoop ik dat de Europese Raad van Dublin op dat punt nog vooruitgang zal kunnen boeken.
Voor ik mijn opmerkingen over het stabiliteitspact afrond, wil ik nog enige toelichting geven bij de redenering die achter dat pact schuilt. In de eerste plaats moet het pact de euro een stevige basis verlenen doordat de lid-staten in de euro-zone hun overheidstekort beneden de in het Verdrag voorgeschreven 3 % van het bruto binnenlands produkt moeten houden gedurende een normale economische cyclus. Door de lid-staten tot een op stabiliteit gericht fiscaal beleid aan te zetten wil het pact evenwel ook de voorwaarden creëren waarin een lage rente met een lage inflatie gepaard gaat. Op basis van onze ervaringen in Ierland kan ik u zeggen dat een lage rente en een geringe inflatie bevorderlijk zijn voor de investeringen en dus ook voor de totstandbrenging van de door alle lid-staten en leden van dit Parlement nagestreefde duurzame groei en werkgelegenheid.
Dat wilde ik zeggen over de in de Raad van ministers van economische zaken en financiën met betrekking tot de EMU geboekte vooruitgang en over de vooruitzichten voor de Europese Raad van Dublin in december. De EMU wordt echter niet alleen door de Raad van ministers van economische zaken en financiën of het Europees Parlement voorbereid. Ik meen daarom dat ik ten slotte ook kort iets moet zeggen over wat elders gebeurt en waaruit eveneens blijkt dat het streven naar de EMU steeds sterker wordt. In de eerste plaats wordt de overgang naar de euro, zoals sommigen onder u wellicht weten, door de besturen en de banken in de lid-staten concreet voorbereid. In sommige lid-staten is men daarmee reeds ver gevorderd. Dat het EMU-proces voortgaat bewijzen ook de financiële markten, waar de convergentie-inspanningen de verschillen tussen de rente in de lid-staten hebben verkleind. Ook wat de inflatie betreft, is de convergentie tussen de lid-staten, zoals in recente verslagen van de Commissie en het EMI staat, aanzienlijk groter geworden. Tot ons genoegen is ook de Finse mark onlangs tot het wisselkoersmechanisme toegetreden en is de Italiaanse lire erin teruggekeerd.
Als politicus spreek ik tot u als politici. Volgens mij is het meest overtuigende bewijs van de wil van de lidstaten om de EMU tot stand te brengen hun vastberadenheid om hun overheidsfinanciën te saneren. Die vastberadenheid heeft niet alleen met de EMU te maken, maar ook met het feit dat gezonde overheidsfinanciën ook op zichzelf een goede zaak zijn. Ik heb daarstraks al gezegd dat uit het Ierse voorbeeld blijkt dat fiscale consolidatie effect sorteert. Dat maakt de zaken echter niet gemakkelijker. Door hun bereidheid om die moeilijke opdracht tot een goed einde te brengen, bewijzen de lid-staten dat ze het EMU-proces genegen zijn.
Voor ik besluit zou ik kort nog nader willen ingaan op een paar punten die hier tijdens het debat zijn aangestipt. In de eerste plaats wil ik met betrekking tot de consumenten en de kwestie van de dubbele prijsaanduiding, waarover de heer Whitehead het had, opmerken dat wij in Dublin in de week van 9 december en tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad van Dublin een aantal grote distributiebedrijven en vooral onze pubs willen vragen een systeem van dubbele prijsaanduiding toe te passen om onze burgers met die procedure vertrouwd te maken. Hoewel daarover nog geen definitieve overeenkomst is bereikt, verwachten wij dat in de krantenadvertenties van een aantal grote supermarkten een systeem van dubbele prijsaanduiding zal worden toegepast. Mijnheer Harrison, ik zou willen dat men in alle vijftien lid-staten van de Gemeenschap, ook in Groot-Brittannië, dit proces aanmoedigt.
De internationale implicaties van de euro, waarover, als ik het mij goed herinner, de heer Declercq het had, moeten wij zorgvuldig onderzoeken. Op een onlangs in Berlijn door de Kangoeroe-groep georganiseerde bijeenkomst heb ik daarover een en ander gezegd. Wij zullen met de euro ongetwijfeld minder gevoelig voor externe economische schokken zijn dan nu met onze veertien verschillende munten. Dat is belangrijk. Buiten de euro-zone zullen wij ook veel meer van onze klanten rechtstreeks in euro kunnen factureren.
Het allerbelangrijkste is, zeker voor mij als lid van de sociaal-democratische familie in de Europese Unie, wellicht dat onze voormalige kolonies, nu onafhankelijke staten in Afrika en elders, de waarde van hun basisprodukten in een veel gezondere munt zullen kunnen uitdrukken, een munt die minder sterk schommelt dan andere internationale valuta, in het bijzonder de dollar. Dat zal de economische stabiliteit op de wereldmarkt bevorderen.
Dit aspect van de internationale dimensie van de euro is evenwel nog onvoldoende onderzocht. Nu wij al heel wat werk hebben verricht en vrij goed weten hoe het monetaire stelsel in werkelijkheid zal functioneren, kunnen wij dat echter doen.
Ten slotte kan ik mijn oude vriend, de heer Willockx, zeggen dat hij gelijk heeft. Het project van de Europese enige munt zal niet werken zonder de steun van de bevolking, de Europese burgers. Zij zullen het project nooit ondersteunen als het niet aan twee fundamentele doelstellingen beantwoordt. In de eerste plaats moeten zij de euro als een gezonde en harde munt ervaren. Ik zeg dat als sociaaldemocraat. Zij moeten zien dat de euro een gezonde, harde munt is die haar waarde behoudt. In de tweede plaats moet die gezonde en harde munt, in combinatie met een gezond fiscaal en budgettair beheer van de overheidsfinanciën in alle lid-staten en bij de Commissie, de mensen in staat stellen om, mede dank zij een geringe inflatie en een lage rente, zelf investeringsbeslissingen te nemen.
In die context zullen de landen die voor zichzelf de nodige ruimte hebben gecreëerd kunnen ingrijpen in de marktsystemen om de gebreken daarvan op het gebied van de dienstverlening te corrigeren of om iets te doen voor de arbeidsmarkt of voor die lagen van de bevolking die onvrijwillig zijn gemarginaliseerd of uitgesloten. Een zwakke munt en hoge tekorten zijn voor de Europese burgers van vandaag en morgen geen goede zaak. Daarom meen ik dat de regels en verordeningen die wij voor de gemeenschappelijke munt willen uitvaardigen het beste middel zijn om de Europese burgers te helpen. Op hun beurt zullen die Europese burgers dan erkennen dat de gemeenschappelijke munt hen voordelen oplevert en ze de politieke steun verlenen die ze nodig heeft om een succes te worden.

Donnelly, Alan
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de fungerend voorzitter van de Raad van ministers van economische zaken en financiën namens het Parlement danken voor zijn uiteenzetting en vooral voor de wijze waarop hij het Europees Parlement sedert het begin van het Ierse voorzitterschap van de Europese Unie bij de dialoog heeft betrokken. Ik ben ervan overtuigd dat ik de mening van het gehele Parlement vertolk als ik mijn waardering uitdruk voor zijn inzet, niet alleen hier in de plenaire vergadering, maar ook in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en tijdens de informele bijeenkomsten die wij de jongste maanden met hem hebben gehad. Ik dank ook de rapporteurs, die voor het Parlement voortreffelijk werk hebben verricht. Wij hebben hun verslagen kunnen coördineren zodat wij hier vandaag dit algemene debat over deze uiterst belangrijke en historische gebeurtenis voor de Europese Unie kunnen houden.
Wij hebben hier vandaag het voorrecht over de gemeenschappelijke munt te mogen debatteren. Wij bespreken hier verslagen die in de verschillende parlementaire commissies zijn besproken. Wij hebben die verslagen ook in de politieke fracties behandeld en houden daarover nu een openbaar debat in plenaire vergadering zoals dat in het verleden al vaak is gebeurd. Ik hoop dat de heer Quinn maandag, als hij de Raad van ministers van financiën voorzit, al zijn collega's ertoe zal aansporen in hun eigen nationale parlementen een soortgelijk debat te houden. Wij kunnen het euroscepticisme over de gemeenschappelijke munt bestrijden door daarover in onze nationale parlementen openbare debatten te houden en ervoor te zorgen dat daar alle aspecten van de kwestie aan bod komen.
Ik hoop dat het Europees Parlement samen met mij elke regering zal veroordelen die belet dat het nationale parlement over deze voor de Europese burgers cruciale aangelegenheid een debat houdt. In het bijzonder zou het zich tot de heer Clark aan de overzijde kunnen richten om de Britse regering ertoe aan te zetten in het Britse parlement over deze kwestie spoedig een volwaardig debat te houden.
Ik zou het in het bijzonder over het stabiliteitspact willen hebben. Namens mijn fractie wil ik erop wijzen dat wij voorstander van de gemeenschappelijke munt blijven. Wij blijven overtuigd van de noodzaak van een krachtige economische coördinatie en dus ook van begrotingsdiscipline, en stemmen in met het tijdschema voor de invoering van de gemeenschappelijke munt op 1 januari 1999. Wij wijzen echter het budgettaire keurslijf af dat de Duitse minister van financiën ons in de Europese Unie wil opdringen.
Wij zijn voorstander van een stabiliteitspact dat rekening houdt met de verdere implicaties voor de werkgelegenheid en de economie in Europa. Wij zijn voorstander van een pact dat inzake uitgaven en leningen tot voorzichtigheid noopt, maar dat de landen ook in staat stelt al het nodige te doen om te voorkomen dat hun economie in een recessie terechtkomt. Wij mogen de nationale regeringen niet trachten te verhinderen hun eigen economie te beheren. Elk stabiliteitspact van de Raad van ministers van economische zaken en financiën dat dit doet, zal niet alleen door het Parlement maar volgens mij ook door de vijftien nationale parlementen in de Europese Unie worden afgewezen.
Op 16 oktober is de Commissie het eens geworden over het voorstel voor een stabiliteitspact dat tijdens de derde fase van de EMU de begrotingsdiscipline moet garanderen. Men had een fiscaal keurslijf verwacht dat door ongegronde angst voor fiscale onverantwoordelijkheid in plaats van door rationeel economische overwegingen was ingegeven. Uiteindelijk kwam de Commissie met een redelijk, zij het ten dele nog onbevredigend voorstel om de lid-staten in de monetaire unie tot de nodige begrotingsdiscipline te dwingen. Door geen cijfer te kleven op de negatieve reële jaarlijkse groei in de uitzonderlijke en tijdelijke omstandigheden waarin een lid-staat het criterium van het begrotingstekort tijdelijk niet hoeft na te leven, heeft de Commissie de lid-staten de nodige marge gelaten om tegen een significante daling van de groei doeltreffende budgettaire maatregelen te nemen.
Het verheugt mij dat de Commissie de handen van de lid-staten niet heeft willen binden. Ik hoop dat ze ook morgen na de stemming in het Parlement op haar standpunt zal blijven. Ik betwijfel echter ten zeerste dat de Raad van ministers van economische zaken en financiën met het voorstel van de Commissie zal instemmen. Als het Parlement morgen voor een algemenere definitie stemt, hoop ik dat de Raad van ministers van economische zaken en financiën, mede gelet op het standpunt van de Commissie, met betrekking tot een aantal aspecten van het stabiliteitspact niet voor een bindende definitie zal kiezen.
Als een lid-staat in een bepaald jaar wordt geconfronteerd met een daling van 1 % van zijn reëel BBP gaat dat onvermijdelijk gepaard met meer werkloosheid, stijgende werkloosheidsuitgaven en dalende belastingontvangsten. In dergelijke moeilijke omstandigheden wordt elk land al gauw geconfronteerd met een snel stijgend begrotingstekort dat gemakkelijk tot boven het maximum van 3 % kan uitstijgen en aldus buitensporig kan worden. In zulke moeilijke omstandigheden zou dat land, als het in de eerste plaats dat stijgende tekort tracht in te perken, geen maatregelen tegen de toenemende werkloosheid en de achteruitgang van zijn economie kunnen nemen.
Wij kunnen niet aanvaarden dat de lid-staten in een dergelijk keurslijf worden gedwongen. Wij kunnen dat de economieën in de Europese Unie niet aandoen en ook de nationale parlementen zouden dat niet aanvaarden. Wij moeten beseffen dat de Europese economie voor meer dan 90 % van de Europese markt afhankelijk is en voor aanzienlijke transfers tussen de lid-staten zorgt. Als u het voorstel van de heer Waigel aanvaardt, dreigt in Europa een diepe recessie waarvan de grotere lid-staten waarschijnlijk het eerste slachtoffer zouden zijn. De grote lid-staten zouden het slachtoffer kunnen worden van de maatregelen die wij op de Top van Dublin nemen.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad van ministers van economische zaken en financiën, laten wij een stabiliteitspact sluiten, maar dan wel een stabiliteitspact dat rekening houdt met de economische groei. Wij willen dat de landen voorzichtig zijn met uitgeven en lenen. Wij willen niet dat de lid-staten de gemeenschappelijke munt ondermijnen, maar willen daarbij ook realistisch zijn. Wij mogen geen overbodig mechanisme creëren dat Europa in een diepe crisis kan storten. Het Europees Parlement zal daarmee niet instemmen. Ook de lid-staten kunnen dat niet aanvaarden en bovendien zouden ook de Europese burgers ons dat verwijten.

Fourçans
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de Commissie deze keer toch wel feliciteren met wat zij voor de convergentie heeft gedaan. De Commissie is erin geslaagd een consensus tot stand te brengen over het feit dat zoveel mogelijk landen samen tot de gemeenschappelijke munt moeten kunnen toetreden. De Commissie heeft ook het tijdschema kunnen respecteren wat, zoals wij weten, een moeilijke klus was. Mijnheer de Silguy, ik wil u daarvoor feliciteren.
Dames en heren, ik zou nu willen reageren op een uitspraak van een prominente figuur in Frankrijk die rechtstreeks met ons debat verband houdt. Hij stelt zonder meer voor de Franse frank te devalueren. Welnu, een devaluatie zou zowel voor Frankrijk als voor de gemeenschappelijke munt en Europa gevaarlijk zijn. Een devaluatie stelt op zichzelf niets voor. Wisselkoersen kan men niet afkondigen. Dat weten wij allen. Er zijn geen vaste pariteiten meer. De akkoorden van Bretton-Woods zijn niet langer bepalend voor de verhoudingen tussen de munten.
Men kan de waarde van de Franse frank gemakkelijk doen dalen. Frankrijk hoeft daarvoor alleen maar naar zijn vroeger laks beleid terug te keren. Als men het tekort laat oplopen, zal de waarde van de Franse frank ongetwijfeld opnieuw dalen. Is dat voor Frankrijk en Europa echt wenselijk? Als de Franse nationale bank haar oude inflatoire gewoonten opnieuw opneemt, zou de waarde van de Franse frank beslist opnieuw dalen. Is dat wat men voor Frankrijk en Europa wil?
Budgettaire en monetaire laksheid zijn geen goed middel om de werkloosheid en de zwakke groei aan te pakken. Dat men de munt als belangrijkste oorzaak van onze teleurstellende prestaties op het gebied van de werkgelegenheid en de welvaartscreatie beschouwt, wijst op een achterhaalde en onrealistische visie. Dat geldt echter voor alle landen van de Europese Unie en ook daarbuiten.
Een ander probleem in verband met dit debat en de opmerkingen van de heer Quinn is dat van de waarde van de euro tegenover de dollar. Dat is een ernstig probleem waarover wij ons moeten beraden en ten aanzien waarvan het Europees Parlement een duidelijk standpunt moet innemen. De euro zal onvermijdelijk gedurende lange tijd schommelen tegenover de dollar. Van een gemeenschappelijke wereldmunt is dus geen sprake. Wat zal er dan gebeuren? De euro zal schommelen en zijn waarde zal afhangen van het economisch beleid van de lid-staten van de Unie, van een aantal fundamentele factoren en uiteraard ook van het door de Europese Centrale Bank gevoerde monetaire beleid. De waarde van de euro zal dus niet door een politieke oekaze worden bepaald. Wij weten dat de Europese Centrale Bank naar prijsstabiliteit zal streven. Daarnaast zal ze echter ook gunstige voorwaarden moeten creëren voor een krachtige en duurzame groei en voor een hoog niveau van werkgelegenheid, zoals in het Verdrag betreffende de Europese Unie wordt bepaald.
Sommigen hebben het over een overgewaardeerde euro. Dat heeft economisch echter geen enkele zin en heeft meer met holle retoriek dan met economische werkelijkheidszin te maken. Wij hebben de euro nodig om de economische situatie in Europa te verbeteren, maar men mag niet denken of anderen voorhouden dat de gemeenschappelijke munt, ook als die tegenover de dollar ondergewaardeerd is, onze werkloosheidsproblemen als bij toverslag zal oplossen. Dames en heren, dat wilde ik opmerken.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, mijn betoog bestaat uit twee delen. Wij behandelen vandaag immers verschillende aspecten van het economisch beleid. Een eerste aspect is de overgang naar de gemeenschappelijke munt, het tweede de invoering en hopelijk ook definitieve bevestiging van de euro als enige Europese munt.
Wat de overgang naar de gemeenschappelijk munt betreft, hoop ik vooral dat de Commissie alles zal doen opdat de lid-staten die niet meteen aan de derde fase kunnen deelnemen hun convergentieinspanningen kunnen voortzetten. Wij moeten de landen die vandaag convergentie-inspanningen doen in staat stellen de tendens om te buigen. Wij moeten ervoor zorgen dat ze de criteria vervullen en dat Europa zoveel mogelijk lid-staten helpt - ook al zijn dat er geen vijftien - om van bij het begin tot de monetaire unie te kunnen toetreden. Dat zal voor alle Europese burgers het eerste grote bewijs zijn dat Europa bestaat en iets doet. De gemeenschappelijke munt biedt ons een unieke kans. Met de gemeenschappelijke munt kunnen wij Europa tot stand brengen en dingen doen die wij tot op heden nooit hebben kunnen realiseren.
Ik vrees echter dat de invoering van de euro economische en sociale gevolgen zal hebben die wij op dit ogenblik nog niet juist kunnen inschatten. Ik bedoel daarmee dat de invoering van de euro en de voorlichting van alle gebruikers - met andere woorden de consumenten - bepaalde uitgaven vergt. Samen met de andere Europese instellingen moeten wij daarvoor een oplossing vinden. Enerzijds moeten wij ons beraden over de voorlichting van de consumenten, de burgers en eindgebruikers, maar anderzijds moeten wij ons ook bezinnen over de voorlichting van de professionele gebruikers die de euro zullen voorstellen, namelijk de distributiebedrijven en de handelaars. In de handelszaken, supermarkten, restaurants en reisbureaus zal de consument de euro immers leren kennen en dus moet hij daar medewerkers aantreffen die hem kunnen uitleggen hoe de gemeenschappelijke munt functioneert. Wij moeten dus op twee niveaus werken. Op het niveau van de grote distributiebedrijven moeten wij geld uittrekken voor opleiding op alle niveaus, van de caissière tot de magazijnmeester. Anderzijds moeten wij de duizenden kleine en middelgrote bedrijven in alle sectoren op hun verkooppunten helpen omdat die bij de verkoop en bij andere handelsactiviteiten zullen worden geconfronteerd met de vragen van de consument: " Hoe functioneert de euro? Hoeveel is de euro tegenover mijn nationale munt waard? Hoe doe ik mijn boodschappen?" Pas op dat ogenblik zal de grote gemeenschappelijke markt van driehonderd miljoen consumenten een feit zijn. Ikzelf spreek liever van een "interne" dan van een "gemeenschappelijke" markt omdat die markt een echt Europees geheel zal zijn waarin de burgers van Europa eindelijk zullen inzien dat zij Europese burgers zijn.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij wil ik het over het stabiliteitspact hebben. Dit debat vindt met grote haast plaats, maar toch vind ik het goed dat wij het houden. Op dit uiterst kritieke en belangrijke terrein van het begrotingsbeleid van de lid-staten en de derde fase van de monetaire unie is het volgens ons belangrijk dat dit institutioneel stevig in de eerste pijler wordt verankerd. Gelet op de verregaande integratie van het monetair beleid in het kader van het project van de gemeenschappelijke munt is het belangrijk dat de instellingen van de Europese Unie bij alle aspecten van het economisch beleid worden betrokken. De nieuwe procedures voor het economisch beleid mogen niet tot een intergouvernementele aangelegenheid verworden. Van een gecentraliseerd monetair beleid kan zonder een samenhangend en aan een democratische controle onderworpen economisch beleid geen sprake zijn.
Namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij feliciteer ik de Commissie voor het feit dat ze uit naam van de gehele Unie het vaderschap van het concept van het stabiliteitspact opeist. Ik vind dat het voorstel van de Commissie door een zorgvuldig en passend evenwicht wordt gekenmerkt. Mijn fractie ondersteunt het voorstel en zal de meeste amendementen verwerpen, vooral die welke volgens ons een verkeerd politiek signaal uitzenden door het criterium van het tekort, dat voor de geloofwaardigheid van de munt onontbeerlijk is, uit te hollen. Onze houding bij de eindstemming hangt af van de amendementen die zullen worden aangenomen.
De Duitse regering heeft de Europese Unie een dienst bewezen door dit debat op gang te brengen en door de vraag aan de orde te stellen hoe het economisch beleid in de derde fase van de Unie moet worden gevoerd. Wij begrijpen allen dat vele Duitsers zich zorgen maken: zij hebben immers al twee keer meegemaakt dat hun spaargeld door hyperinflatie waardeloos werd. Dat mag nooit meer gebeuren. Wij moeten met die ongerustheid rekening houden en daaraan iets doen. Wij geloven echter ook dat die gerechtvaardigde ongerustheid in een bepaalde lid-staat in Europa niet tot een collectieve paniekreactie of een politieke patstelling mag leiden.
Dublin II nadert snel. Zoals wij hebben vernomen komt de Raad van ministers van economische zaken en financiën volgende maandag eerst nog in Brussel bijeen. Wij menen dat in politieke en financiële marktkringen de verwachting leeft dat Dublin II de Europese rechtspositie, het EMS II en het stabiliteitspact zal goedkeuren. Als dat niet gebeurt, zal men dat als een ernstige terugval beschouwen. Als Dublin II voor die problemen geen oplossing vindt, vraag ik mij af waarom wij ze hier in het Parlement tijdens dit debat met zoveel haast moeten behandelen om de andere instellingen een genoegen te doen.
Met betrekking tot de overblijvende knelpunten in verband met het stabiliteitspact, met de vraag wat men met tijdelijke en uitzonderlijke omstandigheden bedoelt en met de kwestie van de automatische sancties tegen landen met een buitensporig tekort, vindt de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij dat, zoals de Commissie voorstelt, een beoordelingsmarge moet worden gelaten. Wij menen niet dat dwingende voorschriften nodig zijn en dat wij de situatie politiek moeten kunnen beoordelen. Dat is de sterkte van het voorstel. Buitensporige ijver om tot technische, kwantitatieve definities te komen houdt het economisch risico in dat men van het stabiliteitspact een keurslijf maakt en het politieke risico dat men gaat overdrijven en dat de Top een mislukking wordt. De Commissie moet op haar standpunt blijven. Als de Raad van ministers van economisch zaken en financiën en de Commissie hun houding handhaven, zullen wij ze graag ondersteunen.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, het debat van vandaag bewijst eens te meer dat de Europese Unie haast wil maken met de regeling van alle materies die met de toetreding tot de derde fase van de Economische en Monetaire Unie verband houden. De Europese Unie, die halsstarrig weigert dit onderwerp op de Intergouvernementele Conferentie te behandelen, houdt geen rekening met de tragische gevolgen ervan voor de volken van Europa en de economieën van de zwakkere lid-staten. De Unie lijkt niet voornemens bij de invoering van de eenheidsmunt andere maatstaven als de beruchte nominale criteria te hanteren, en ze bereidt onze volken voor op een lange periode van soberheidsbegrotingen en budgettaire bezuinigingen, zulks in de context van het door Duitsland geïnspireerde stabiliteitspact. Aanvankelijk was er sprake van een budgettair soberheidsbeleid tot de invoering van de Europese eenheidsmunt. Nu wordt aangedrongen op de verlenging van dit beleid tot lang na het vertrek van de EMU-trein.
Daar de Unie inziet dat de keuzes met het oog op de totstandbrenging van de EMU tot een impasse leiden, tracht ze de pil te vergulden en het verzet van de volken op te vangen door de mechanismen van het gemeenschappelijk monetair beleid zoals die in het Verdrag van Maastricht en de daaropvolgende besluiten van de Unie-instellingen werden vastgelegd, lichtjes te wijzigen en te verbeteren. Om de onrustgevoelens uit de wereld te helpen en bepaalde problemen aan te pakken, poogt ze enkele criteria soepeler uit te leggen, zonder evenwel afstand te nemen van de globale EMU-constructie.
We hebben begrip voor de voorstellen van de heer Metten, die de zaken evenwel niet fundamenteel zullen veranderen. Een flexibeler interpretatie van de criteria kan ertoe leiden dat meer lid-staten tot de eurozone toetreden, maar zal niets essentieels wijzigen aan de economische en monetaire unie waarop de particuliere sector in de Unie aandringt, die uit is op een Europa van verschillende snelheden - een Unie die bestaat uit een kleine harde kern van landen welke wordt omringd door een hoop lid-staten die een tweederangs rol op economisch en institutioneel vlak vervullen. De soepeler uitlegging van de criteria biedt evenmin een oplossing voor het probleem van de overdracht van zowel het monetair en wisselkoersbeleid als het economisch beleid aan ondoorzichtige en ondemocratische mechanismen zoals het Europees Stelsel van Centrale Banken, dat aan geen enkele parlementaire en democratische controle is onderworpen.
Het is overduidelijk dat de promotors van de Economische en Monetaire Unie totaal onverschillig zijn voor de gevolgen van de unie voor de werknemers, de werkgelegenheid en de reële economie in Europa. De verslagen van het Parlement, die ervan uitgaan dat de EMU er absoluut moet komen, verwijzen - jammer genoeg - niet naar de miljoenen arbeidsplaatsen die zullen verloren gaan, de ontreddering die dreigt in de lid-staten welke niet aan de EMU deelnemen, de deregulering van de industriële betrekkingen en de vernietiging van het sociaal model dat Europa de afgelopen decennia met de strijd van zijn arbeidersbeweging heeft opgebouwd.
Daar onze bezorgdheid over de toekomst van het Europees concept weinigen lijkt te overtuigen en het geduld van de Europese werknemers duidelijk opraakt, wil ik er nogmaals voor waarschuwen dat we onrust zullen oogsten, als we niet tijdig en passend rekening houden met de boodschap van de Europese volken die zich steeds heviger verzetten tegen de plundering van hun inkomen en de beroving van hun andere verworvenheden.
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie, die algemeen gekant is tegen de Economische en Monetaire Unie zoals die in het Unie-Verdrag werd vastgelegd en het niet eens is met de weigering het probleem van de EMU op de agenda van de Intergouvernementele Conferentie in te schrijven, stemt tegen de onderhavige verslagen.

Soltwedel-Schäfer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik vind het goed dat wij hier vandaag geen debat voeren over de vraag of er een monetaire unie moet komen, maar wel over de vraag hoe dat moet gebeuren. Vandaag gaat het om de wettelijke vereisten voor de onafhankelijkheid van de nationale centrale banken, de institutionele verschillen tussen de Europese centrale banken, de acceptatie door de publieke opinie en de derde fase van de economische en monetaire unie.
Ik ben het volkomen met de heer Donnelly eens. Wij stemmen in met een stabiliteitspact, maar dat moet ten dienste staan van de budgettaire stabiliteit in de verschillende landen en van het werkgelegenheidsbeleid en mag in geen geval het door de heer Waigel voorgestelde keurslijf worden. Dat wil ik ook namens onze fractie duidelijk zeggen.
Over de vraag in hoever die discipline werkelijk nodig is, is ondertussen een heftig debat op gang gekomen. De politieke toegevingen aan de tegenstanders van Maastricht in de vorm van een strikte interpretatie en strenge discipline hebben de fiscale convergentiecriteria meer gewicht gegeven zonder dat het Verdrag daarvoor een grondslag biedt en zonder dat dit economisch kan worden verantwoord. Een stabiele monetaire unie hangt echter niet van de strikte inachtneming van de genoemde quota af. Dat moeten wij hier duidelijk zeggen. Belangrijker is dat het budgettair beleid van de lid-staten in de aangegeven richting evolueert. Wij moeten erop letten dat de begrotingen overal worden geconsolideerd en dat de buitensporige overheidsschulden worden afgebouwd. Het verschil tussen de tekorten van de EU-landen is nu al duidelijk kleiner geworden. Wij moeten op de ingeslagen weg voortgaan.
Tot besluit zou ik nog willen zeggen dat een debat over de vraag of er een monetaire unie moet komen in tegenspraak zou zijn met de huidige ontwikkelingen. De banken en de kleine en middelgrote ondernemingen zijn al met de omschakeling bezig. Ik ben opgetogen over de wijze waarop dit debat wordt gevoerd.

Ewing
Mijnheer de Voorzitter, ik wil erop wijzen dat een lid van het Parlement, namelijk de heer Goldsmith, die hier zelden debatten over economische of andere aangelegenheden bijwoont, onder grote mediabelangstelling heeft verklaard dat Europa slaapwandelend naar de EMU toegaat. Ik vind dat een grove belediging voor het Parlement, de rapporteurs, de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, de fungerend voorzitter van de Raad van ministers van economische zaken en financiën, de heer Santer en de Commissie.
Ik zou eerder zeggen dat wij zigzaggend vorderen. Men heeft immers gezegd dat vijf landen konden meedoen, daarna waren dat er vier en onlangs heeft men gezegd dat het er slechts twee zijn. Ik feliciteer Ierland dat het de economische tijger van Europa is geworden en erin geslaagd is zich voor de toetreding te plaatsen. Mijn fractie en mijn partij in Schotland zijn voorstander van de EMU. Een interne markt zonder gemeenschappelijke munt vinden wij ongerijmd.
Ik heb de spreektijd van de zieke heer Sainjon overgenomen en heb erin toegestemd hier uit zijn naam enkele opmerkingen te maken. De heer Sainjon wenst een gemeenschappelijke munt die werkgelegenheid creëert en vindt dat Europa zijn inspanningen daarop moet concentreren. De euro moet als de motor van de economische en sociale vooruitgang worden beschouwd. Volgens hem heeft de euro voor Europa vandaag een drievoudige betekenis. De gemeenschappelijke munt zal de vrede in Europa tussen onze volkeren helpen consolideren. Elke regering die in de goede richting gaat, moet kunnen meedoen. Ten slotte moeten wij ons ervoor hoeden de euro te overwaarderen en aldus de verwezenlijking van onze doelstellingen te verhinderen.
Alle rapporteurs hebben een voortreffelijk verslag opgesteld. In het verslag van de heer Metten bevalt mij het vertrouwen waarvan hij blijk geeft. De heer Metten vertrouwt erop dat wij in de derde fase met voldoende lid-staten zullen kunnen starten. Hij zegt ook dat een rekenkundige toepassing van de criteria onmogelijk is en tot gevolg zou hebben dat onvoldoende landen kunnen meedoen. In zijn toelichting merkt hij op dat wij dit met een big bang kunnen doen of, zoals wij nu bezig zijn, eerst convergeren en dan de unie oprichten.
Ik kom nu tot de nood aan flexibiliteit, waarover ook andere sprekers het al hebben gehad. De situatie evolueert. Zo bedraagt de rente in Denemarken, dat aan de criteria beantwoordt, 1 % meer dan in sommige landen die de criteria niet vervullen. Het ziet er dan ook naar uit dat een aantal vragen over wat men met flexibiliteit bedoelt nog moeten worden beantwoord. Wanneer is een daling van het tekort substantieel? Wanneer daalt de schuld voldoende? Wat is een bevredigend tempo? Is er een grens aan de flexibiliteit? De Belgische schuld ligt twee keer zo hoog als is toegestaan of aanbevolen. Zal ooit een grens worden vastgesteld of zeggen wij alleen maar dat een land in de goede richting moet blijven gaan om te kunnen toetreden? Kan de datum van 1 januari in het gedrang komen?
Ik feliciteer de heer Christodoulou dat hij de economische aspecten en de bevordering van de werkgelegenheid heeft behandeld. Toen ik een jaar geleden daartoe amendementen indiende, was dat niet vanzelfsprekend. De fracties schijnen op dat punt te zijn bijgedraaid.
Met betrekking tot het stabiliteitspact heb ik een vraag aan de Commissie. Zal de Commissie voorstellen doen voor het toezicht op de landen die niet meedoen? Zullen wij Groot-Brittannië, dat niet wil meedoen, op dezelfde manier behandelen als de landen die wel buiten de unie blijven maar toch willen meedoen? Is de positie van Groot-Brittannië, dat niet wil toetreden en daartoe, wat ik betreur, gebruik maakt van de optout clausule, dezelfde als die van de andere landen? Hoeveel jaar geldt de verplichting om elk jaar een verslag over het toezicht op te stellen?
Ik ben het volkomen eens met wat de heer Donnelly heeft gezegd en in het bijzonder met zijn pleidooi om niet in de val van het door de Duitsers voorgestelde keurslijf te trappen.
Ik feliciteer de heer Herman met zijn vurig betoog en met zijn aandacht voor de noodzaak om iedereen grondig te informeren, voor te bereiden en gerust te stellen. Is het niet jammer dat in mijn land vrijwel geen inspanningen worden gedaan om de mensen voor te lichten? Blijkbaar heeft mijn land ook die verplichting van zich afgeschud. Ik wil nogmaals herhalen wat ik al vaak over de acceptatie van de nieuwe munt door de bevolking heb gezegd. Ik blijf erbij dat de bankbiljetten en muntstukken er aan een zijde uit moeten zien zoals de biljetten en muntstukken die de banken nu uitgeven. Dat kan helpen om de bevolking het gevoel te geven dat het om hun munt gaat.
In zijn verslag, dat op dat van de heer Metten volgt, herhaalt de heer Hoppenstedt vele eisen en betreurt hij dat sommigen zeggen dat landen wegens Maastricht moeten bezuinigen en dat het Europees ideaal is ondermijnd. De heer Harrison heeft in zijn verslag terecht onderstreept dat wij nood hebben aan een beleidsmix met een gecentraliseerd monetair beleid en een gedecentraliseerd economisch en werkgelegenheidsbeleid. In zijn toelichting verwijst hij naar de periode na de Duitse eenmaking, toen een verkeerde beleidsmix grote moeilijkheden veroorzaakte. De heer Harrison heeft zijn verslag op heldere wijze toegelicht.
Wat de zogezegde onvermijdelijke daling van de werkgelegenheid betreft, zou ik willen dat zij die beweren dat banen zullen verdwijnen ons zeggen hoe dat juist zal gebeuren. Zij zeggen dat zo vaak alsof dat een feit is. In Groot-Brittannië hameren de media daar voortdurend op. Zal de werkgelegenheid in werkelijkheid echter niet toenemen? Een van de sprekers had het over de nood aan opleiding. De computers zullen moeten worden aangepast en dus zal, zeker in het begin, de werkgelegenheid toenemen. Laten wij die kritiek de kop indrukken.
Voor de exporteurs - Schotland exporteert per inwoner zes keer meer dan de meeste andere landen - worden de markten beter berekenbaar en vergelijkbaar, voor de toeristen verbetert de situatie en bovendien schakelen wij 25 miljard ecu wisselkosten uit.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, dit debat over monetaire aangelegenheden illustreert nogmaals dat het Europees Parlement er niet alleen op aandringt dat men de monetaire instellingen en overheden een democratische verantwoordingsplicht oplegt, maar dat het er ook zelf naar streeft een positie in te nemen waarmee het de totstandbrenging van de monetaire unie kan bevorderen. Ik vermeld in de eerste plaats de Europese monetaire wetgeving. Uit de twee ontwerpen van de Commissie blijkt duidelijk dat wij voor de euro een duidelijke rechtspositie en meer rechtszekerheid en transparantie willen. De continuïteit van de contracten is voor ons een uiterst belangrijk signaal. Ik vind het vooral goed dat de Commissie, zoals in Madrid en reeds voordien in het Groenboek was gevraagd, dit alles tijdig ter hand heeft genomen. Wij willen dat de burgers en de markten zich tijdig op de monetaire unie kunnen instellen. Een slechte voorbereiding kan alleen maar tot een slechte uitvoering van het project leiden. Wij hebben belang bij het tegenovergestelde.
De Europese monetaire wetgeving, als ik die zo mag noemen, wordt een belangrijk instrument om ook de bevolking en de economische actoren ervan te overtuigen dat de monetaire unie er werkelijk komt. Ik zou graag hebben dat men nu meteen in deze verordeningen duidelijk bepaalt dat de transactiekosten, die wij met de monetaire unie afschaffen, in de Europese interne markt en de Europese monetaire unie niet in de vorm van conversiekosten opnieuw zullen opduiken. Zo is ook de dubbele prijsaanduiding geen ideologische kwestie, maar een noodzakelijke maatregel om ervoor te zorgen dat de monetaire unie, zoals wij de burgers telkens opnieuw beloven, een technische, waardeneutrale monetaire omschakeling en geen munthervorming is. Daarom moeten wij met de betrokkenen overleggen hoe de dubbele prijsaanduiding het voor iedereen duidelijk kan maken dat de invoering van de euro, de gemeenschappelijke munt, niets aan de prijzen verandert. Wij hebben de monetaire unie nodig, maar om te bewijzen dat de prijzen niet worden verhoogd moeten wij de bevolking ook aan de nieuwe prijzen gewennen. Dat is een moeilijke psychologische opdracht die wij echter, als wij van de monetaire unie een succes willen maken, tot een goed einde moeten brengen.
Ik zou kort ook nog op de andere projecten willen ingaan. Iedereen onderstreept terecht het belang van de onafhankelijkheid van de centrale banken. Terecht wordt in de verslagen, onder meer die van de heren Hoppenstedt en Harrison, de noodzaak onderstreept van de ontwikkeling van monetaire-beleidsconcepten die aan onze andere doelstellingen beantwoorden en in een verbeterde beleidsmix worden geïntegreerd. Hier heb ik echter een probleem. Ik wens dat in Dublin alle projecten door de Europese Raad van staatshoofden en regeringsleiders worden goedgekeurd, maar zou wel graag hebben dat het stabiliteitspact wordt goedgekeurd in de vorm waarop wij hier in het Europees Parlement aandringen. Een Europees stabiliteitspact dat niet met alle vijftien lid-staten wordt gesloten of een Europese stabiliteitsraad waarin niet alle vijftien lid-staten zitting hebben, levert immers een soort monetair Schengen op dat wij als Europees Parlement afwijzen. Wij kunnen aan de ene kant toch niet eisen dat een nieuw Europees wisselkoersmechanisme de euro en de andere munten met elkaar verbindt en ons aan de andere kant inspannen om een nieuwe afscheiding mogelijk te maken. Dat mag in geen geval gebeuren. Dat moet voor iedereen duidelijk zijn. Ik meen ook dat de bondsregering zeker op de eis van het Europees Parlement moet ingaan om in het stabiliteitspact geen becijferde doelstellingen met betrekking tot het tekort op te nemen. Volgens mij is dat politiek immers niet zinvol en zelfs schadelijk, maar ook uit economisch oogpunt betwistbaar.
Het zou ook een probleem zijn als het Verdrag van Maastricht wordt gewijzigd, wat volgens mij zonder ratificatieprocedure trouwens niet kan. Daarom zou ik graag hebben dat de Raad en de Commissie de voorstellen van het Europees Parlement voor het stabiliteitspact overnemen.

Areitio Toledo
Mijnheer de Voorzitter, met de Monetaire Unie, die op 1 januari 1999 het licht zal zien, wordt een beslissende en onomkeerbare stap gezet op weg naar het Europese integratieproces. Daarom hebben de Commissie en dit Parlement de taak, te waken over de veiligheid en de geloofwaardigheid van de weg die ons naar die Monetaire Unie leidt, zoals ook over haar hechtheid en stabiliteit wanneer die Unie eenmaal een feit is. De Raad zal zich binnenkort over een drietal punten moeten uitspreken die nog niet zijn vastgesteld, elementen die van fundamenteel belang zijn voor de geloofwaardigheid, de veiligheid en de stabiliteit van de toekomstige Monetaire Unie. Ik heb het over het stabiliteitspact, en over het definiëren van het toekomstige Europese monetaire stelsel met betrekking tot de euro en de valuta's van die lid-staten die nog niet op de euro en zijn juridische kader zijn overgegaan.
Ik zal niet uitweiden over de eerste twee punten, die bij vorige betogen ter sprake zijn gebracht, maar ik wil me beperken tot het derde aspect, dat centraal stond in het verslag van de heer Herman waarover vandaag wordt beraadslaagd. Met de verordeningen van de Raad inzake de invoering van de euro wordt één specifiek doel nagestreefd: het verschaffen van juridische zekerheid, zowel voor als na 1 januari 1999, aan de gebruikers van valuta voor hun financiële en handelstransacties tijdens de invoering van de euro en de geleidelijke opheffing van de nationale valuta's. Wat dat betreft, is de benadering ons inziens de juiste. Toch is zij in juridisch opzicht vatbaar voor verbeteringen, en wij ondersteunen de amendementen terzake die de heer Herman in zijn verslag bepleit; wij zijn van mening, dat het eerste doel met een tweede doelstelling moet worden versterkt, namelijk dat er ook veiligheid en doorzichtigheid moet worden geboden aan de consument en de burger in het algemeen, die straks zien dat hun eigen nationale valuta wordt vervangen door de euro. Dat is ongetwijfeld de strekking van de amendementen die in het verslag van de heer Herman worden voorgesteld, en die onze steun krijgen.
Het project van de Monetaire Unie vereist van ons allen een duidelijke inzet ten aanzien van de burgers. De veranderingen moeten worden toegelicht, en wel op verstaanbare wijze. Niemand hoeft te vrezen dat de koopkracht zal worden aangetast als gevolg van de overgang naar de euro, terwijl iedereen begrip moet kunnen opbrengen voor de noodzaak dat de prijzen gedurende bepaalde tijd zowel in euro's als in de nationale valuta zullen worden uitgedrukt.
Dat is een inspanning, mijnheer de commissaris, die niet gedaan is als deze verordeningen zijn goedgekeurd, maar waarmee, met de steun en betrokkenheid van alle lid-staten, juist een begin moet worden gemaakt wanneer die goedkeuring eenmaal een feit is. We mogen niet vergeten dat het om een nieuwe valuta voor alle burgers gaat, en dat de houding en reacties van een samenleving niet kunnen worden veranderd door een uitgave van het Publikatieblad. Het is al bekend dat de Commissie van plan is, hierover een richtlijn voor te leggen. Maar naar ons idee kan waarschijnlijk evenmin worden volstaan met een richtlijn. Er moet een heus mobilisatieplan op tafel komen, waarover deze Vergadering ongetwijfeld gaarne een discussie wil aangaan met de commissaris.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Silguy, dames en heren, in het verslag van de heer Metten formuleert het Parlement, overeenkomstig artikel 109 J, lid 2 van het Verdrag, een advies aan de staatshoofden en regeringsleiders over de vervulling, door een meerderheid van de lid-staten, van de voorwaarden voor de invoering van een gemeenschappelijke munt. Ik herinner eraan dat de staatshoofden en regeringsleiders op de Europese Raad van Florence hebben beslist dat de beoordeling waarin artikel 109 J van het Verdrag voorziet niet nodig zal zijn.
Hoe dan ook, de herziene en van meer realiteitszin getuigende versie van het verslag behoeft geen verdere commentaar en moet de goedkeuring van onze fractie kunnen wegdragen. Terloops merk ik op dat een sterk beperkende interpretatie van de convergentiecriteria een aantal lid-staten buiten de monetaire unie zou houden, waardoor in het slechtste geval een diepe kloof in de interne markt zou ontstaan en de euro dreigt te worden overgewaardeerd. Een evenwichtiger interpretatie zou daarentegen minder gevaar opleveren dat de interne markt uiteenvalt en dat de euro wordt overgewaardeerd.
Wat het verslag van de heer Herman betreft, moet de rechtspositie van de Europese munt niet alleen de onomkeerbaarheid en geloofwaardigheid van het proces garanderen, maar ook de extra kosten van het door elkaar gebruiken van de nationale munten en de euro voorkomen. Wij moeten dus vermijden dat de euro en de nationale munten wettelijk naast elkaar bestaan. Het zou dan ook beter zijn dat de euro vanaf 1 januari 1999 de enige wettelijk erkende munt wordt. Men is het er ook over eens dat de juridische continuïteit van de contracten door de invoering van de enige munt niet mag worden aangetast. Dat is een goede zaak. In het kader van een internationaal geldende monetaire wet is elke staat immers soeverein om de kenmerken van zijn munt vast te stellen en om de koers voor de omrekening van de oude in de nieuwe munt vast te stellen en te wijzigen. De Europese verordening waaraan nu de laatste hand wordt gelegd, zou een wet van dat type moeten zijn. Men zal dus het algemeen erkende beginsel toepassen dat het nominaal bedrag van de schulden moet worden terugbetaald tegen de nominale waarde op het moment waarop de schuld werd aangegaan.
De invoering van de euro zal ook de continuïteit van de aan het recht van een derde land onderworpen contracten niet in het gedrang mogen brengen. Het probleem van de continuïteit van de contracten blijkt in het algemeen dus minder complex te zijn dan men oorspronkelijk dacht. De vaststelling van de rechtspositie van de euro wordt, zeker voor de overgangsperiode, wellicht een netelige kwestie. De vaststelling van de rechtspositie van de euro botst op dit ogenblik op het concept van de uitzonderlijke en tijdelijke omstandigheden waardoor een land aan strafmaatregelen kan ontsnappen als zijn begrotingstekort het maximum van 3 % van het BBP overschrijdt.
Onze fractie zal het verslag van de heer Herman ondersteunen, maar toch wil ik eraan herinneren dat de monetaire wet de naam van de munt van de unie vaststelt en dat men daarop dus niet hoeft terug te komen.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ingenomen met de verslagen die wij hier vandaag bespreken. Het lijdt geen twijfel dat wij op weg zijn naar de enige munt. Die zal de interne markt beter doen functioneren en welvaart en werkgelegenheid creëren. De gemeenschappelijke munt zal de rente voor landen als het mijne doen dalen en zal voor de burgers een tastbaar symbool van de Europese eenheid zijn.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij meent dat, naarmate de tijd verstrijkt, de goed opgestelde onderdelen van het Verdrag van Maastricht hun deugdelijkheid bewijzen. Dat geldt onder meer voor de convergentiecriteria en de bepalingen ter bestrijding van buitensporige tekorten, die dan ook moeten worden nageleefd. In mijn lid-staat is de situatie op dit ogenblik nogal vreemd: leden van de regerende partij vrezen dat zij weldra een dosis van hun eigen medicijn zullen krijgen. Zij hebben in GrootBrittannië een einde gemaakt aan de financiële onafhankelijkheid van de plaatselijke besturen en paal en perk gesteld aan de uitgaven van de plaatselijke besturen die meer hebben uitgegeven dan de regering aanvaardbaar acht. Nu vrezen zij dat men Groot-Brittannië op dezelfde wijze zal kunnen straffen als het tekort groter is dan 3 % van het BBP. Als die leden zich niet langer als raadsleden van de Londense Borough of Wandsworth zouden gedragen zouden zij zich minder zorgen hoeven te maken.
Ik zou hier vanavond twee vragen willen stellen. Mijn eerste vraag is voor de Raad. Kan de fungerend voorzitter van de Raad bevestigen dat de Raad van ministers van economische zaken en financiën, zoals gisteren in het Britse Lagerhuis is gezegd, maandag geen beslissingen zal nemen? Kan hij ook bevestigen dat artikel 103 elke mogelijkheid uitsluit om landen te bestraffen of te beboeten die niet aan de derde fase van de monetaire unie deelnemen?
Mijn tweede vraag is voor de Commissie. Vindt de heer de Silguy dat de maatregelen op het gebied van de inning van communautaire belastingen, zoals BTW en de accijnsrechten, die de lid-staten ter ondersteuning van hun overheidsfinanciën hebben genomen, in overeenstemming zijn met het Verdrag, dat bepaalt dat de lid-staten de communautaire belastingen op dezelfde wijze als de nationale belastingen moeten behandelen? Ik zou op die vragen vanavond graag een antwoord krijgen.

Bertinotti
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Silguy, dames en heren, ik moet zeggen dat de lectuur van deze verslagen mij enigszins heeft onthutst. Men houdt geen rekening met wat in de verschillende landen en in geheel Europa in werkelijkheid gebeurt. Achter de zogezegd nauwe verbondenheid van de verschillende economieën verdoezelt men de werkelijke levensomstandigheden en de reële situatie van de volkeren. Het monetaire zegeviert op die manier over het sociale, maar bovendien wordt aldus de band doorgesneden tussen, enerzijds, de munten en, anderzijds, de groei of stagnatie, het beleid van industriële ontwikkeling en de schommelingen van de conjunctuur. Wij hoeven echter alleen maar wat dieper te kijken om vast te stellen dat het tot nu toe gevoerde economische beleid een diepe sociale crisis veroorzaakt. Er is een verband tussen, enerzijds, het nastreven van de hier opnieuw voorgestelde convergentiecriteria en de sanering van de overheidsbegrotingen door de beheersing van het tekort en de schuld, waarop het economisch beleid zich heeft gericht, en, anderzijds, de ernstige problemen waarmee Europa wordt geconfronteerd, de massale en structurele werkloosheid, de sociale afbraak, de deregulering van de arbeidsmarkt en de voortdurende daling van de koopkracht van de werknemers en gepensioneerden.
Wij moeten dus toegeven dat die houding uit politiek en cultureel oogpunt verkeerd is. In deze verslagen wordt niet gezegd dat er een verband is tussen Europa, de enige munt en Maastricht, maar heeft men alleen oog voor Maastricht. Europa is geen politieke doelstelling meer en de enige munt beperkt zich uitsluitend tot Maastricht. Het stabiliteitspact versterkt die tendens nog. Vandaag staat men enige soepelheid toe om de gemeenschappelijke munt snel te kunnen invoeren. Het is echter volkomen duidelijk dat men die doelstelling zonder een kritische massa van Europese landen nooit zal bereiken. Met twee of drie landen zal men de enige munt niet kunnen invoeren. Wat men vandaag toestaat - hier en daar een kosmetische ingreep in de begrotingen van de lid-staten -, kan morgen opnieuw worden teruggeschroefd en zelfs bestraft als een bepaald land er niet in slaagt aan de voorwaarden te voldoen.
Wat overblijft is een nog strengere monetaristische logica die de Europese beschaving zelf op lossen schroeven zet. Als wij een gemeenschappelijke munt willen die voor de echte economische en sociale problemen een oplossing biedt, moeten wij de moed hebben een onderscheid te maken tussen de totstandbrenging van de gemeenschappelijke munt en het beleid van het Verdrag van Maastricht. Om te voorkomen dat de Europese munt ten koste van de Europese beschaving wordt ingevoerd moeten wij het Verdrag van Maastricht wijzigen en verbeteren.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik iets willen zeggen over het verslag van collega Metten. Met zijn verslag probeert hij op uiterst verdienstelijke wijze te bewerkstelligen dat zoveel mogelijk landen begin januari 1999 de overstap kunnen maken naar de derde fase van de EMU. Ook onze fractie beschouwt het als een belangrijke eis dat zoveel mogelijk lid-staten, in ieder geval de meerderheid, kunnen meedoen.
Hoe dit resultaat bereikt moet worden, is echter nog niet zo duidelijk: als oplossing hiervoor wordt een niet-rekenkundige interpretatie van de convergentiecriteria voorgesteld. Dit mogen we wel een zeer creatieve oplossing noemen.
Ik zou echter onder andere willen wijzen op hetgeen de directeur-generaal van Eurostat hier in het Parlement heeft gezegd, namelijk dat er in de lid-staten een groot aantal grijze zones zijn die dienen ter overbrugging van het begrotingstekort en waarover nog voor 1998 duidelijkheid moet komen, om alle landen op gelijke basis te kunnen beoordelen. Een voorbeeld is het meetellen van het pensioenfonds van de Franse nationale telefoonmaatschappij Telecom bij de berekening van het Franse begrotingstekort. Met dergelijke trucjes zullen we zeker geen situatie bereiken waarin we een stabiele valuta hebben.
Ik zou commissaris De Silguy het volgende willen vragen: wordt er gewerkt aan het ophelderen van de grijze zones en de door de lid-staten toegepaste slimme trucjes? Lopen we niet het gevaar terecht te komen in een situatie waarbij het twijfelachtig wordt of de toekomstige Europese valuta wel stabiel zal zijn?

Blokland
Voorzitter, het euro-debat in het euro-Parlement hangt van merkwaardigheden aan elkaar. Staat u mij toe er een paar te noemen.
Parlementariërs klagen over het feit dat lidstaten enorme besparingen doorvoeren "wegens Maastricht" . Dat stimuleert de Europese gedachte inderdaad niet. De werkelijke oorzaak is echter dat de EMU koste wat het kost doorgang moet vinden volgens het geplande tijdschema. Merkwaardig is dat het Europees Parlement dat ook vindt.
Het nationaal begrotingsbeleid van de lidstaten is er momenteel op gericht te voldoen aan de convergentienormen. Met dit doel halen sommige lidstaten boekhoudkundige capriolen uit die onmogelijk met de doelstelling van reële convergentie te verenigen zijn. Dat legt een tijdbom onder het solide karakter van de EMU. Ik hoor daar merkwaardig genoeg weinig over in dit Huis.
Een heel merkwaardig geval is amendement 15 in sectie II van het verslag-Christodoulou. Hij vindt dat Griekenland een aparte behandeling moet krijgen vanwege hogere uitgaven voor defensie. Kan Nederland dan soms ook een uitzondering bedingen gelet op hoge uitgaven voor dijken en kustverdedigingswerken? Onze Oosterscheldedam kostte acht miljard gulden. Andere Europese landen hebben weer andere problemen. Het niveau van de discussie demonstreert de ongeschiktheid van de Europese Unie voor een monetaire unie.
Tenslotte, is het niet zo merkwaardig dat tijdens de hoorzitting van de heer Duisenberg gevraagd werd om participatie van Parlementsvertegenwoordigers in de toekomstige raad van de ECB of om toezending van vertrouwelijke stukken. Sommige collega's kunnen niet wennen aan het concept van een onafhankelijke centrale bank. Merkwaardig genoeg zijn ze wel vóór de euro. De burger die vertrouwen heeft in dit gedraai, moet ik nog tegenkomen.

Hendrick
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteurs voor hun verslagen over deze monetaire aangelegenheden. Zij hebben voortreffelijk werk verricht en alle aspecten van het probleem behandeld die in Dublin zullen worden besproken. Zij hebben voor de Commissie en de ministers in Dublin ook een zeer evenwichtig advies geformuleerd.
Mijn uitgangspunt is de vraag waarom wij een gemeenschappelijke munt nodig hebben. De Europese Unie telt op dit ogenblik twintig miljoen werklozen. Wij willen dat de interne markt beter functioneert. Zoals hier al vaak is gezegd, hoeft men, als men weet dat er in Europa ongeveer twintig miljoen kleine en middelgrote ondernemingen en twintig miljoen werklozen zijn, geen wiskundige te zijn om in te zien dat het probleem van de werkloosheid in Europa meteen zou zijn opgelost als al die ondernemingen een extra werknemer in dienst zouden nemen. Als u de bedrijven de vraag stelt welke economische voorwaarden ze nodig hebben om een extra werknemer in dienst te nemen, zullen ze antwoorden dat ze in de eerste plaats een lage rente nodig hebben om te kunnen lenen om te investeren. In de tweede plaats hebben de bedrijven die grensoverschrijdend werken nood aan bescherming tegen wisselkoersschommelingen. In de derde plaats heeft de industrie een stabiele munt nodig die ze overal in de wereld kan gebruiken. Die munt is de euro. Die zal vele bedrijven overal in Europa stimuleren en de werkgelegenheid verbeteren.
Een sector die mij na aan het hart ligt, is het toerisme. Ik vertegenwoordig Blackpool en Fylde, een gebied in het noordwesten van Engeland dat sterk van het toerisme afhankelijk is. De euro zal het toerisme stimuleren. In Europa is 20 % van de economische activiteit direct of indirect met het toerisme verbonden. Een andere belangrijke sector in Europa is de luchtvaartindustrie. In mijn kiesdistrict in Lancashire is dat een belangrijke bedrijfstak. Op dit ogenblik is de situatie bespottelijk: de Europese bedrijven werken nauw samen maar alle bestellingen voor vliegtuigen worden uitgedrukt in dollar en niet in de munten van de lidstaten of in euro.
Hoe bereiken wij ons doel? Het is duidelijk dat wij een stabiliteitspact nodig hebben om de lid-staten tot begrotingsdiscipline te dwingen. Dat pact mag niet bestaan uit strenge regels maar moet de stabiliteit bevorderen. Ik vind niet dat automatische strafmaatregelen nodig zijn. Een nieuw EMS is uiterst belangrijk maar mag geen voorafgaande voorwaarde zijn om de derde fase aan te vatten. Het Verenigd Koninkrijk heeft niet zozeer economische dan wel politieke problemen. Ik ben ervan overtuigd dat een regeringswisseling die zal oplossen en dat het Verenigd Koninkrijk onder een socialistische regering naar de derde fase zal kunnen overgaan.

Secchi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Silguy, dames en heren, ik zou in het kader van dit uiterst belangrijke debat enkele opmerkingen willen maken. Ik ga ervan uit dat de globalisering van de financiële markten de economische convergentie tussen de lid-staten onontbeerlijk maakt. Alleen zo is een evenwichtige ontwikkeling van hun financiële markten mogelijk zonder dat die voor de reële economie dramatische gevolgen heeft.
Die situatie mag niet van voorbijgaande aard zijn maar moet worden bestendigd. Ook als er geen gemeenschappelijke munt komt, moeten wij de convergentiecriteria naleven en hebben wij een of andere vorm van stabiliteitspact nodig om de Europese economie en de Europese markt, die steeds meer een hechte eenheid vormen, niet bloot te stellen aan schokgolven die allerlei ernstige gevolgen kunnen hebben.
In hun huidige vorm wijzen de convergentiecriteria en het stabiliteitspact echter op een louter boekhoudkundige en kwantitatieve benadering. Daarbij heeft men geen aandacht voor de aard van de budgettaire ontvangsten en uitgaven maar kijkt men alleen naar de saldi. Wat de ontvangsten betreft, heeft het Europees Parlement onder meer in een recent debat al gezegd dat het, zoals de Commissie, vreest dat de verschillen tussen de lid-staten en de fiscale concurrentie op een groot aantal terreinen negatieve gevolgen zullen hebben. Het Europees Parlement heeft ook gezegd dat het economisch beleid in Europa zal worden gekenmerkt door een ernstige onevenwichtigheid tussen het gemeenschappelijk monetair beleid, het door het stabiliteitspact strak gecoördineerd begrotingsbeleid en het ongecoördineerde beleid van de lid-staten op andere terreinen.
Wij hebben dus nood aan een veel sterkere coördinatie tussen de lid-staten. Wij moeten die geleidelijk tot stand brengen. Die coördinatie is volgens mij ook nodig op het gebied van de overheidsuitgaven. In de verschillende lid-staten rijzen immers niet alleen algemene problemen - hoe kan de rol van de staat in de economie worden beperkt en hoe kunnen middelen voor de markt worden vrijgemaakt? -, maar ook het probleem van de verschillen tussen de belangrijkste sectoren van overheidsuitgaven: sociale uitgaven, gezondheidszorg en overheidspersoneel. Als gevolg van de huidige automatismen en regels bepalen die sectoren de dynamiek van de overheidsuitgaven zozeer dat het stabiliteitspact weinig geloofwaardig wordt of als een voor vele landen politiek ondraaglijk keurslijf wordt aangevoeld.
Tot besluit wijs ik erop dat wij met zin voor redelijkheid vooruit moeten gaan, zowel met betrekking tot de coördinatie van de belastingontvangsten als van de coördinatie tot de verschillende soorten overheidsuitgaven, hoewel dat laatste een netelige kwestie is.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, de invoering van een gemeenschappelijke munt moet in vele delen van de Europese Unie de rente doen dalen. Het Ierse pond, een van de kleinere munten in de Unie, heeft af en toe aan externe druk blootgestaan, wat tot zeer hoge rentevoeten heeft geleid. De meeste Ieren zullen beslist ingenomen zijn met het vooruitzicht dat Ierland kan toetreden tot een uitgestrekte muntzone die aan de externe druk kan weerstaan.
Voor de kleine en middelgrote ondernemingen, die op dit ogenblik voor de meeste werkgelegenheid zorgen, is een van de grootste uitgavenposten de kostprijs van het geld dat zij moeten lenen om de ontwikkeling van nieuwe produkten of de aankoop van vastgoed of uitrusting te financieren. Een hypotheeklening voor de aankoop van een woning is de grootste en duurste persoonlijke financiële verbintenis die de meeste mensen aangaan. Schommelingen in de rentestand maken een lening voor de uitbreiding van een bedrijf of de aankoop van een woning tot een risicovolle onderneming. Vaak eindigt die, als de rente abnormaal stijgt, met het bankroet of de terugneming van de woning.
De gemeenschappelijke munt zou de rente laag moeten houden zodat de kleine en middelgrote ondernemingen in een stabielere context kunnen werken en de eigenaars van woningen hun hypotheeklening gemakkelijker kunnen terugbetalen.

Moretti
Mijnheer de Voorzitter, op zondagavond 24 november 1996 heeft de buitengewone Raad van ministers van economische zaken en financiën zich gehaast om een maand vroeger dan de Italianen voor Kerstman te spelen en een geniale oplossing te vinden: in het kader van het Europees monetair systeem hebben zij de waarde van de Italiaanse munt op 990 lire voor een Duitse mark bepaald. De koers van de Italiaanse munt bedroeg enkele weken voordien 1.010 à 1.020 lire voor een Duitse mark. Dat is onrustwekkend omdat die beslissing de gunstige vooruitzichten voor de Padaanse uitvoer sterk zal aantasten. Dat is echter niet alles. Die beslissing maakt het voor de kleine en middelgrote ondernemingen, die nu al het slachtoffer zijn van een pervers belastingstelsel, nog moeilijker om uit te voeren. Ze zullen zich moeten beraden over hun toekomst en over de vraag hoe zij het probleem van die ongunstige wisselkoers kunnen oplossen.
Ondanks het ongunstig economisch klimaat is de monetaire convergentie in de Europese Unie in 1996 vrij groot. Als wij dat tempo kunnen aanhouden, zullen vrijwel alle lid-staten die dat wensen op 1 januari 1999 aan de derde fase van de Europese monetaire unie kunnen deelnemen. De Europese Unie heeft verbeelding, maar doet niets concreets. Hoe strenger men de convergentiecriteria en andere belangrijke factoren interpreteert, hoe minder lid-staten zullen mogen meedoen. Ook die interpretatie hangt echter af van een politieke beslissing die door de Raad van ministers van economische zaken en financiën met een tweederde meerderheid moet worden genomen.
Met welke maatstaf zal men de problemen beoordelen van de werkloosheid, de kostprijs van de overheidsadministratie, de rente en de inflatie, die in Italië uitsluitend als gevolg van de daling van de consumptie een historisch laag peil heeft bereikt? De wil van de lid-staten om aan Europa deel te nemen of de door Italië voorgestelde Europese belasting zijn onvoldoende. Alle lid-staten moeten zich onderwerpen aan de strenge keuzen die men vroeger heeft gemaakt en aan de tolerantiemarges die men toen is overeengekomen.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, dit pakket verslagen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid is heel betekenisvol en tekenend voor een bepaald moment dat wij meemaken wat begrippen en aanpakken betreft. Het is niet omdat ik nu parlementariër ben dat ik mijn opleiding en beroep als econoom en professor economie ben vergeten, waardoor ik erg gevoelig ben voor de bijzonder sterke winden die momenteel blazen. In werkelijkheid valt het mij moeilijk om deel te nemen aan werkzaamheden en documenten te beoordelen die worden omgevormd tot ontwerp-resoluties en die te oordelen naar de titel blijkbaar over de reële economie gaan, maar zoek raken in een bos waar de bomen, woorden en begrippen zijn als rentevoet, wisselkoers, kapitaalmarkt, inflatie, geldhoeveelheid, eenheidsmunt, statuten en structuur van de Europese Centrale Bank, buitensporige financiële tekorten en andere nominatieve details, terwijl geen enkel begrip verwijst naar benutting van middelen, tewerkstelling en werkgelegenheid van produktiefactoren, bevredigingsgraad van sociale behoeften, economische groeistadia, economische en sociale ontwikkeling, inkomensverdeling, levensstandaard en welzijn van de bevolking.
Nadat de Commissie tien jaar geleden de nominale en reële convergentie op het communautaire speelterrein heeft geplaatst, heeft men een fase doorlopen waarin de convergenties door elkaar gebruikt werden, waarin economische convergentie werd genoemd wat slechts nominale convergentie was, om te komen tot dit "alles zetten op" of het feit dat alleen de nominale convergentie een statuut en aanzien heeft, zelfs wanneer men van de titels een andere behandeling zou kunnen verwachten.
Het is ook interessant dat - nu men de reële economie is vergeten - deze verslagen de erg hedendaagse bekommernis weerspiegelen om, zonder het te zeggen, dat te flexibiliseren wat jarenlang als onaantastbare inflexibiliteit is voorgeschoteld, zodat er geen ontsnappen meer mogelijk is aan één enkele transnationale strategie en één enkel monetair en begrotingsbeleid. Maar zelfs dit volstaat niet! En met een ietsiepietsje tegenstrijdigheid springt men van een flexibele beoordeling naar een nog grotere inflexibiliteit op grond van stabiliteitspacten die de gevolgen hiervan voor de reële economie over het hoofd zien. Is het dan mogelijk dat die het loodje nog niet heeft gelegd?
Deze verslagen zijn kenmerkend voor een bepaald tijdsgewricht, een mode, een dienst, een obsessie. Andere tijden zullen komen...

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, positief is dat deze verslagen ons de gelegenheid bieden om de Europese monetaire unie in een breder kader te plaatsen, onze horizon te verbreden en de problemen op een meer genuanceerde wijze te benaderen. Onze collega's houden zich echter kennelijk liever met wat anders bezig, wat ik op dit voor onze toekomst beslissend moment ten zeerste betreur.
Uiteindelijk verzetten wij ons als Parlement tegen de droom van minister Waigel, die de lid-staten wil dwingen de criteria stipt na te leven door ze een Europees keurslijf aan te meten dat het economisch beleid in de gehele Europese Unie door een louter mechanische boekhouding vervangt. De heer Ribeiro heeft gelijk: wij moeten nieuwe wegen zoeken om de doelstellingen van het Verdrag te bereiken en de EMU te kunnen beoordelen op wat ze kan bijdragen tot wat ons echt bezighoudt, namelijk de bestrijding van de massale werkloosheid en de overwinning van de milieucrisis. Wij zeggen wel dat wij aan die doelstellingen prioriteit verlenen, maar doen dat niet.
Wij kunnen met een aantal punten in de verslagen instemmen, maar sommige problemen worden daarin niet behandeld: de werkgelegenheidsproblemen als gevolg van de overhaaste budgettaire consolidatie, de overdreven bezuinigingen en de naleving van criteria voor de reële convergentie, wat verder gaat dan wat de heer Christodoulou terecht heeft voorgesteld. In de verslagen staat ook niets over de noodzaak van bindende transnationale regels op sociaal en milieugebied als voorwaarde voor een toekomstgerichte economische ontwikkeling of over de verschillende trucs, zoals rente-aftrekken en vervalsing van de begroting, die men gebruikt om schijnbaar aan de criteria te voldoen maar waardoor men de problemen naar de monetaire unie meeneemt.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, af en toe moet men zich opnieuw de meest fundamentele vragen stellen. Wie wenst vandaag de monetaire unie? Voor zover ik weet zijn de burgers daar niet speciaal op uit. Waar zijn de verzoekschriften van burgers die dringend een monetaire unie vragen? Waar zijn de eisen van die burgers?
In werkelijkheid liggen aan de basis van het project bepaalde kosmopolitische ideologieën die de nationale identiteit van de verschillende landen willen doen verdwijnen. De vectoren van die ideologieën zijn de christen-democratische en socialistische regeringen van de meeste Europese landen.
In de tweede plaats zijn er de grote multinationale ondernemingen die de onafhankelijke staten almaar verder willen verzwakken omdat die zich tegen hun beslissingsmethodes kunnen verzetten. Ten slotte doen ook de Verenigde Staten mee omdat ze liever een enkele Europese gesprekspartner controleren dan met verschillende nationale gesprekspartners te worden geconfronteerd. De politieke wil is dus aanwezig, maar daaraan beantwoordt geen enkele economische noodzaak. Hebben wij de monetaire unie uit economisch oogpunt nodig?
De geschiedenis leert ons dat wij beter af zijn met een munt met een beperkte territoriale geldigheid maar die aan de economie is aangepast, zoals de Zwitserse frank, dan met een min of meer goed beheerde munt die in een geheel werelddeel wordt gebruikt. De geschiedenis leert ons ook dat de pas onafhankelijk geworden landen onmiddellijk - en dat is wellicht geen toeval - hun eigen munt creëren en daarmee succes boeken. Ik denk aan Tsjechië, Slovenië en Estland. Nu de invoering van nieuwe munten in OostEuropa de bekroning is van de pas verworven onafhankelijkheid en vrijheid wil men in West-Europa de nationale munten afschaffen. Wat een paradox!
Welke beginselen kunnen ons vandaag inspireren? In het verslag van de heer Hoppenstedt staat terecht dat de euro niet tegen de wil van de burgers kan worden ingevoerd. Dat betekent volgens ons dat de nationale regeringen daarvoor via referenda groen licht moeten krijgen. Het eerste beginsel dat wij in acht moeten nemen is dat van de echte democratie.
Economische groei is per definitie een proces van evolutieve differentiatie en divergentie. Het convergentiebeleid in het vooruitzicht van de monetaire unie is in strijd met die natuurlijke werkelijkheid. Het leven wordt altijd door divergentie gekenmerkt. Convergentie vindt men veeleer op begraafplaatsen. Wij moeten dus kiezen tussen twee prioriteiten. Ofwel brengen wij tot elke prijs de monetaire unie tot stand en aanvaarden wij een geringe groei - dat is convergentie en dus sclerose -, ofwel streven wij naar een sterke en duurzame groei met volledige werkgelegenheid en zien wij af van de trouwens volstrekt overbodige monetaire unie.
Na 1945 kende Europa, ondanks de vele munten, een sterke groei. In de Verenigde Staten, die een enige munt hebben, was de groei in die periode minder sterk. Er is dus geen verband tussen economische groei en monetaire unie. Ons tweede beginsel is dus dat men meer belang moet hechten aan de groei dan aan de Europese monetaire eenmaking.
Ons derde beginsel is dat het gevaarlijk is internationale technocratische overheden steeds meer macht te verlenen. De huidige gang naar de monetaire unie is bijgevolg antidemocratisch, antisociaal en antinationaal.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wens eerst de rapporteurs oprecht geluk met hun verslagen die - zoals de heer Donnelly zoëven al heeft gezegd - de grondslag vormen van een historisch debat in het Parlement. Het is dan ook jammer dat de belangstelling van de leden voor deze beraadslaging te wensen overlaat.
Het werk dat de rapporteurs hebben geleverd, is van essentieel belang. Ik wil echter opmerken dat sommigen van hen, vooral de heren Herman en Christodoulou, onder enorme tijdsdruk hebben gewerkt - wat we in de toekomst in geen geval nog zullen aanvaarden. Ik ben het in dit verband wel eens met de inspirerende woorden van de heer Herman die heeft gewezen op het belang van het tijdstip waarop we ons over dit onderwerp buigen, met name aan de vooravond van de Top van Dublin waar wellicht belangrijke besluiten over de invoering van de eenheidsmunt worden genomen. Ik wens ook de vertegenwoordiger van de Commissie geluk die zich voorbeeldig heeft ingezet voor de verwezenlijking van deze gezamenlijke doelstelling en - hopelijk - met ons zal blijven samenwerken om dit project met succes te voltooien.
We betreuren dat de vooruitgang op weg naar de monetaire unie niet gepaard gaat met successen bij de verwerkelijking van andere belangrijke doelen van de Unie, met name de aanpak van de werkloosheid en de beperking van de regionale verschillen. Hierbij vestig ik vooral de aandacht op het werkloosheidsprobleem, waaraan we - althans met woorden - de oorlog hebben verklaard maar waarvan de oplossing geen gelijke tred houdt met de vorderingen die op het vlak van de eenheidsmunt worden gemaakt.
We stellen met spijt in het hart vast dat de beleidsvormen van de Unie de werkgelegenheid niet bevorderen en de regionale ongelijkheden niet wegwerken, wat blijkt uit het recente verslag van commissaris Wulf-Mathies waarin duidelijk wordt aangetoond dat de regionale verschillen in de Unie niet verder afnemen en de trend van de werkloosheid in Europa - die de afgelopen 30 jaar met 600 % is gestegen - niet wordt omgebogen. Schrikwekkender is evenwel dat de invoering van de eenheidsmunt gepaard gaat met een begrotingsbeleid dat - zonder reden - de problemen van de werkloosheid en de regionale verschillen nog erger maakt.
Men beweert dat een budgettair soberheidsbeleid noodzakelijk is om de inflatie te bestrijden. Ik weet dat het Parlement geen voorstander is van een inflatoir beleid, waarvan de werknemers de eerste en grootste slachtoffers zijn. Ik vraag me evenwel af welke inflatie wordt bedoeld. Daar de gemiddelde inflatie in Europa - met uitzondering van Griekenland - tot ongeveer 2 % werd teruggedrongen, is het duidelijk dat de oproep tot prijsstabilisatie alleen een voorwendsel is om de verstikkende begrotingsbeperkingen die door de Europese Unie worden opgelegd, te rechtvaardigen. Het huidige communautair beleid kan dan ook worden vergeleken met de - achterhaalde - strategie van een generale staf die het leger voorbereidt op een oorlog die reeds werd gestreden, met alle gevolgen van dien voor de soldaten welke die plannen moeten uitvoeren. Bijzonder verontrustend in dit verband is dat de Commissie geen nieuwe beleidsvormen voorbereidt en ons de boodschap zendt dat we in het kader van het stabiliteitspact - waaraan vooral het verslag van de heer Christodoulou is gewijd - nog meer moeten besparen. Ik herinner eraan dat dit pact de referentiewaarde van 3 % als een absoluut maximum beschouwt, waardoor de referentiewaarde in wezen wordt herleid tot 1, 5 % - wat neerkomt op een belangrijke wijziging van artikel 1 van het Protocol betreffende de procedure bij buitensporige tekorten. Opgemerkt zij ook dat de investeringsuitgaven van de overheid als tekorten worden gezien, wat duidelijk in strijd is met de geest - en de letter - van het Verdrag.
Ik hoop dan ook dat men ten minste gehoor geeft aan het verzoek van rapporteur Christodoulou om een uitzondering te maken voor de defensieuitgaven van de lid-staten die verplicht zijn ondraaglijke bewapeningsprogramma's op te zetten om hun territoriale soevereiniteit te handhaven. Het grootste probleem van het stabiliteitspact is evenwel de gebrekkige legitimiteit van de erin vastgestelde procedures, alsmede de hogere werkloosheidsgraad die er zal uit voortvloeien. Het voorzitterschap van de Unie en sommige Parlementsleden lijken van oordeel dat een hoog niveau van werkgelegenheid volledig verenigbaar is met lage overheidstekorten. Ik benadruk evenwel dat dit alleen mogelijk is in een statische wereld, waar niemand sterft of geboren wordt en waar alle economische gegevens voor eeuwig onveranderd blijven en - bijvoorbeeld - het kapitaal niet wordt opgehoopt. In de - dynamische - wereld waarin we leven, staat de bewering dat overheidstekorten kunnen worden weggewerkt zonder de werkgelegenheid aan te tasten, gelijk met een - gevaarlijke - poging verantwoordelijkheden uit de weg te gaan.
Mijnheer de Voorzitter, ik ben voorstander van de invoering van de gemeenschappelijke munt, maar dring erop aan dat het op verantwoorde wijze gebeurt. Daar de eenheidsmunt de Europeanen ten goede moet komen en aangezien we de steun van de Europese burgers nodig hebben om deze onderneming tot een goed eind te brengen, moeten we met de noden van de Europese werknemers rekening houden. Alleen dan zullen we in staat zijn een schitterende toekomst voor de ene munt te verzekeren.

Peijs
Voorzitter, wij bevinden ons in een belangrijke aanloopperiode naar de EMU. Nu is het moment dat wij als Parlement een duidelijk signaal moeten sturen naar de burgers en de financiële markten over de komst van de euro en voorwaarden waartegen deze munt er zal komen.
Dat brengt mij bij het verslag-Metten. Dan gaat het over de volgende vraag. Moeten wij streven naar een begroting die in evenwicht is of staan wij de tekorten van boven de 3 % toe? In het verslag wordt gesteld dat een schuld boven de 3 % acceptabel moet zijn. De voordelen hiervan, zo zegt de rapporteur, zouden groter zijn dan het risico van toenemende inflatie in Europa. Dat betwijfel ik ten zeerste.
Waren wij het bovendien bij het verslag van de heer Christodoulou er niet over eens dat er gestreefd moet worden naar begrotingen die vrijwel in evenwicht zijn of een overschot vertonen? De stelling van de heer Metten roept volgens mij alleen maar verwarring op. Immers, de criteria in het Verdrag zijn duidelijk genoeg. Een tekort dicht bij de 3 % valt onder de criteria van het Verdrag en behoeft geen problemen op te leveren. Daarnaast geldt ook dat in het stabiliteitspact een tekort van 3 % duidelijk het maximum is tenzij er opnieuw sprake zou zijn van uitzonderlijke en tijdelijke omstandigheden.
De grote vraag is natuurlijk met welke boodschap het Parlement met dit document naar buiten wil. Maar naar mijn mening moet het op z'n minst een duidelijke boodschap zijn, namelijk dat de convergentiecriteria een duurzame en stabiele EMU waarborgen. Zelfs wanneer gebruik wordt gemaakt van de interpretatiemarge in de criteria betekent dat niet dat dat de duurzaamheid van de EMU en de munt aan zou tasten. Immers, de geboden flexibiliteit werkt twee kanten op. Niet alleen betekent het dat in een lidstaat met een overheidstekort van bijvoorbeeld 3, 1 % wel toegelaten kan worden, omdat de trend achter dit cijfer overtuigend is maar het betekent ook dat een lidstaat die zijn tekort met heel veel eenmalige kunstmatige ingrepen tot 2, 8 weet terug te dringen wellicht niet voldoet aan de criteria.
Dan het stabiliteitspact. Hier wil ik graag ingaan op het verslag van de heer Christodoulou. Ik denk dat de twee belangrijke kwesties van de omvang van de sancties en de definitie van de uitzonderlijke en tijdelijke omstandigheden zo snel mogelijk moeten worden kortgesloten en benoemd. De onderhandelingen zijn al een aantal keren hierop vastgelopen. Maar om voldoende zekerheid en een stabiele munt te kunnen garanderen en eeuwige discussies achteraf te voorkomen, moeten deze tot nu toe ongedefinieerde begrippen nauwkeuriger worden afgebakend en ingevuld.
Nog een ander punt en dat gaat over dubbelprijzen, het verslag-Hoppenstedt. Intense discussies met de detailhandel heeft mij ervan overtuigd dat een wettelijke verplichting tot dubbelprijzen niet een goede zaak zal zijn. Ik was een andere mening toegedaan en heb mij door de detailhandelaren laten overtuigen dat er een heleboel andere mogelijkheden zijn om de problemen die de consument zal tegenkomen, op te lossen. Ik denk dat wij toe moeten naar een systeem van hele goede voorlichting, maar zonder een wettelijke verplichting van dubbelprijzen.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik de rapporteurs met hun voortreffelijke bijdrage aan dit debat over de gemeenschappelijk munt. Voor de Ieren is de grote vraag met betrekking tot de invoering van een Europese gemeenschappelijke munt of Ierland ook tot de monetaire unie moet toetreden als Groot-Brittannië geen lid van de EMU wordt. Die cruciale beslissing moet weldra worden genomen. Begin 1998 zal de Raad op basis van de economische statistieken voor 1997 oordelen welke lid-staten aan de EMU mogen deelnemen.
Het is duidelijk dat Ierland bij de eerste reeks Europese landen zal zijn die aan de nieuwe Europese enige munt mogen deelnemen. Onze schuld daalt elk jaar tegenover ons BBP en dank zij de twee Europese structuurfondsprogramma's groeit onze economie sedert 1987 gestaag. De Ierse regering zou tot de gemeenschappelijke munt moeten toetreden, ongeacht de vraag of Groot-Brittannië meedoet of niet. Sinds 1960 is het patroon van de Ierse handel sterk veranderd. Onze handel met het Verenigd Koninkrijk is sterk gekrompen en die met het Europese vasteland sterk gestegen.
Als wij met de euro meedoen, zal onze deelname aan een sterke en stabiele monetaire unie de rente op halflange termijn doen dalen. De gemeenschappelijke munt zal de situatie verbeteren op het gebied van de produktie, de werkgelegenheid en de handel.
Ten slotte wil ik nog zeggen dat ik ietwat teleurgesteld ben over het feit dat de Ierse minister hier alleen blijft luisteren naar de uiteenzettingen van de rapporteurs en de betogen van de belangrijkste woordvoerders. De fungerend voorzitter van de Raad zou naar de betogen van alle sprekers moeten luisteren.

Svensson
Mijnheer de Voorzitter, het concept van de Monetaire Unie vertoont drie ernstige fundamentele gebreken. Het verplaatst macht van democratische regeringen naar een bureaucratische en gesloten instelling en vergroot daarmee het gebrek aan democratisch gehalte in de Unie. Het is gegrondvest op een constant depressiebeleid en noopt de regeringen zich passief op te stellen tegenover de sociale crisis, net als in de jaren 1930-1932 in Duitsland. Maar de Monetaire Unie is ook in macro-economisch opzicht verkeerd, aangezien ze een klein onderdeel van de economie tot hoofdzaak verheft.
Een gezonde en reële economie betekent stijgende inkomsten, een grote en stijgende vraag, een grote productiviteit en een actief financieel beleid van democratische parlementen en regeringen. De valuta en de rente die hier op een merkwaardige manier tot hoofdzaak en drijfveer worden gemaakt, zijn in werkelijkheid speciale factoren, die uiteindelijk volledig afhankelijk zijn van de zojuist genoemde, grote macro-economische, reëel-economische stromen. Dit dogmatische denken, de opvattingen van de Commissie inzake de betekenis van de rente en de valuta, maken dat men terecht een uitspraak kan aanhalen van de oude, populistische politicus uit de VS, William Jennings Brians, dat de Monetaire Unie de Europese burgers op een kruis van goud nagelt.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van de verslagen van de heren Metten, Herman, Harrison, Christodoulou en Hoppenstedt bespreken wij nogmaals de convergentiecriteria, de coördinatie van het begrotingsbeleid om de enige munt op de sporen van de "eurotunnel" te zetten.
In dit debat over de overheidsfinanciën, waar deze monetaire trein ons brengt, rijst de vraag of de verschillende landen nog wel een eigen budgettair beleid kunnen voeren. Wij stellen immers vast dat iedereen de begroting op dezelfde manier bekijkt. Alle landen trachten hun uitgaven te beperken en hun inkomsten door middel van nieuwe belastingen, zoals de belasting voor Europa van de heer Prodi, te verhogen. In Italië, Frankrijk, Spanje en Griekenland vindt men dezelfde begrotingen met dezelfde gevolgen: een miljoen manifestanten in Rome, vrachtwagenblokkades in Frankrijk en werkloosheid overal.
Omdat dit beleid tegennatuurlijk is, moet men het opleggen. Vandaar de strafmaatregelen: de uitbreiding van artikel 104 C, leden 9 tot 11. Vandaar ook het nieuwe budgettaire strafrecht met een verbetering, namelijk het stabiliteitspact, de twee Commissievoorstellen voor verordeningen en boetes. Als de monetaire politie iemand in staat van budgettaire dronkenschap tegenhoudt, moet die in het zakje blazen en als de 3 % van het BBP zijn overschreden krijgt het volk een boete. Als de norm ooit op 0, 5 % van het BBP wordt vastgesteld kan het zijn dat een volk 80 miljard Franse frank boete moet betalen, een jaar stortingen aan de Europese Gemeenschap. Waarom ook niet? Daarbij is de centrale bank uiteraard onafhankelijk.
Het kleine stukje van het Europees-Aziatische continent dat de democratie heeft uitgevonden hervalt nu in de oligarchie van het directiecomité van de centrale bank. Daarvoor geeft men een zwakke theoretische verantwoording: de theorie van de rationele anticipaties, wat betekent dat de actoren anticiperen. En als die nu eens geen vertrouwen hebben in de centrale bank en als die in handen zou zijn van de overheid die in de verkeerde richting dreigt te anticiperen? Dan moet ze onafhankelijk zijn, met nog steeds de arme grafiek die laat zien dat landen met een onafhankelijke centrale bank een lagere inflatie hebben. Dat is het.
Men vergeet alleen dat alles van ieders politieke geschiedenis afhangt. In Frankrijk is dat de geschiedenis van Vincent Auriol: de banken sluit ik en de bankiers sluit ik op. Als men die geschiedenis vergeet, lokt men een reeks tragedies uit. De eerste en ergste tragedie is de overdracht van een neurose. Duitsland lijdt sedert Weimar aan een neurose die de ontwrichting als gevolg van de Duitse hereniging nog heeft versterkt. Duitsland is bang voor inflatie. Vandaar die behandelingen, vandaar de basiswet die zegt dat de centrale bank voor prijsstabiliteit moet zorgen.
Frankrijk lijdt echter aan een andere neurose, namelijk die van de sociale en dus de klassenstrijd. Dat bondskanselier Kohl zwaarlijvig is, betekent niet dat premier Juppé een vermageringskuur moet volgen. De geschiedenis van beide is niet dezelfde.
Een tweede tragedie is die van de tobogan. De gemeenschappelijke munt impliceert een eenvormige fiscaliteit omdat men anders fiscale in plaats van monetaire devaluaties riskeert. De grootste tragedie ten slotte is dat de markt mondiaal is en dat de gemeenschappelijke munt slechts Europees zal zijn. In Singapore spreekt men niet van een gemeenschappelijke Europese munt. Eind 2000 zal van een gemeenschappelijke Europese munt geen sprake zijn.
Mijnheer de Voorzitter, ten slotte is er nog de tragedie van de uitgedoofde sterren. Wanneer het licht van een ster ons bereikt, is die al uitgedoofd. Wanneer Europa tot stand komt, is de strategische Europese ster uitgedoofd. Dat wil zeggen dat wij in het duister aan de toekomst beginnen.

Cot
Mijnheer de Voorzitter, soms moet men het lot naar zijn hand proberen te zetten. Mijnheer de Silguy, u gaat snel vooruit om het tijdschema van het Verdrag van Maastricht in acht te nemen. Misschien is dat nodig, maar dat houdt ook risico's in. De Europese Raad van Madrid heeft erkend dat bij de invoering van de gemeenschappelijke munt voor rechtszekerheid moet worden gezorgd. De heer Herman heeft verslag uitgebracht over twee verordeningen waarin een aantal problemen worden aangepakt. Onze Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft in het kader van deze haastige raadpleging van het Parlement geen advies willen uitbrengen. Toch maakt ook zij zich over een aantal punten zorgen. Die zou ik nu even willen toelichten.
Mijnheer de Silguy, ik ben er niet zeker van dat de wijziging van de naam van de gemeenschappelijke munt, de uitvaardiging van een verordening op basis van artikel 235 en de interpretatie van het Verdrag voor voldoende rechtszekerheid zorgen. Ik denk dat een fatsoenering van de tekst van het Verdrag meer aangewezen was. Dat is de mening van de heer Herman, die instemmend knikt. Dat is ook de mening van mijn collega's in de Commissie juridische zaken en bij voorbeeld ook het standpunt dat de heer Badinter op 6 oktober jongstleden voor de Franse Senaat heeft ingenomen. U zult moeten toegeven dat in elk geval twijfel heerst.
U vindt het politieke risico van een herziening van het Verdrag groter dan het juridische risico van latere procedures. Ik begrijp dat. Laten wij echter niet van rechtszekerheid spreken als ons een massa beroepen wachten waarvan niemand het resultaat kan voorspellen. De twee verordeningen zeggen niets over het essentiële probleem van de rechtszekerheid van de consumenten. Ze beantwoorden aan de rechtmatige verwachtingen van de banken, de wisselmarkt en de grote economische actoren, maar van de gewone burger is geen sprake.
Toch rijzen grote juridische problemen. Wij ontdekken er elke dag. In de Commissie juridische zaken was dat gisteren nog het geval in verband met een tekst over het verbruikerskrediet. Ik geef enkele voorbeelden: de dubbele prijsaanduiding, waarover hier al heel wat is gezegd, de grensoverschrijdende overschrijvingen, de controle op de prijzen en de instelling van beroepsmogelijkheden voor benadeelde consumenten, de bestrijding van namaak in een weliswaar eengemaakte markt maar door middel van vijftien verschillende strafrechtsystemen, de eventuele herziening van de richtlijn inzake de misleidende bepalingen en de strafrechtelijke beteugeling van fraude. Ik wijs daarbij ook op de dubbelzinnigheid van het korte artikel over de contracten die in nationale munt zijn uitgedrukt, wat op dit ogenblik met de overgrote meerderheid van de contracten het geval is.
Die moeilijke maar inhoudelijk belangrijke problemen worden nog ingewikkelder gemaakt door de onenigheid over de juridische instrumenten voor de tenuitvoerlegging van maatregelen - eerste of derde pijler? -, en door de ingewikkelde verdeling van de juridische bevoegdheden en politieke verantwoordelijkheden tussen de Gemeenschap en haar lid-staten. Welnu, de teksten die wij vandaag bespreken reiken voor die problemen niet eens een begin van een oplossing aan.
Wij verwachten van u vandaag geen oplossing, maar wel dat u zich tot een methode en een tijdschema verbindt. De actoren hebben rechtszekerheid nodig, maar wij mogen ook het vertrouwen van de gewone burgers van de Unie niet veronachtzamen. Dat zou onaanvaardbaar en onvoorzichtig zijn en de steun van de bevolking voor de euro, waarvan de heer Quinn daarstraks het belang heeft onderstreept, volledig doen verdwijnen. Dan komen wij terecht in het rampenscenario dat de heer Martinez hier met veel genoegen heeft geschetst.

Porto
Mijnheer de Voorzitter, het naderende moment waarop de Europese eenheidsmunt wordt ingevoerd, moet een reden van grote tevredenheid vormen omwille van de voordelen en de zekerheid die hieruit zullen voortvloeien. Maar tegelijkertijd een reden voor verdubbelde waakzaamheid dat het proces zonder incidenten en op duurzame wijze verloopt, nog lang nadat de euro in omloop is gekomen. Voor Portugal zijn de voordelen aanzienlijk, aangezien het land een erg op het buitenland gerichte economie heeft met een handelsopenheid die alleen door de Benelux-landen, Ierland en één van de Noordse landen wordt overtroffen, waarin kleine en middelgrote ondernemingen overheersen die heden ten dage sterk benadeeld worden door transactiekosten, onzekerheid en berekening ten gevolge van het bestaan van vele munten in de Europese ruimte.
Ik ben dan ook erg verheugd over het feit dat, zoals erkend in een recent verslag van de Commissie, Portugal aan de voorwaarden zal voldoen om deel uit te maken van de kopgroep aangaande de naleving van de in Maastricht vastgestelde nominale convergentiecriteria. Dit gebeurt na welgeslaagde inspanningen van de afgelopen jaren, waardoor de inflatie in 1990 met 13, 4 % is gedaald - zij bedroeg 24, 7 % in 1985 - tot 2, 6 % in 1996, waardoor de differentie van de rentevoet in vergelijking met het gemiddelde in de Europese Unie met zeven percentpunten is verminderd tot minder dan 3 punten, waardoor het begrotingstekort is verminderd tot 4 % en de overheidsschuld, hoewel hoger dan 60 %, de tendens vertoont om in 1996/1997 te dalen. Dit alles met een werkloosheidscijfer dat gestaag net boven de 7 % schommelt, dus veel lager dan het Europese gemiddelde, ook al is er in 1994 een kleine stijging geweest.
En het moet worden onderstreept dat dit is gebeurd ondanks het feit dat regeringen van twee verschillende partijen elkaar hebben opgevolgd, die gelukkig voor mijn land een zelfde vooruitzicht en inzet hebben met betrekking tot het Europese integratieproces. Aangezien zij meer dan 80 % van de Portugese werknemers vertegenwoordigen na afloop van recente verkiezingen waarbij dit proces in het middelpunt van de verkiezingscampagne stond, kan men in dit verband nog zeggen dat zij een duidelijke aanhang van onze bevolking weerspiegelen.
Aangezien Portugal aan de voorwaarden voldoet om tot de eenheidsmunt toe te treden, kan het niet anders dan openstaan voor de voordelen, voor zichzelf en voor de hele Europese Unie, die de toetreding van zoveel mogelijk landen zullen betekenen, zoals terecht wordt onderstreept in het verslag van collega Metten, aangezien alleen op die manier de gevaren en nadelen - concurrentiële devaluaties - worden vermeden, die ondanks de vastgestelde verbodsbepalingen en sancties in laatste instantie kunnen worden uitgevoerd door wie buiten de eenheidsmunt blijft. Zo wordt ertoe bijgedragen dat in een ieders belang het gewicht van de euro in de wereldeconomie groter is.
Een sterke Europese munt dient echter te berusten op een reële benadering van de economieën. Het is daarom ook in een ieders belang dat het structuurbeleid wordt voortgezet - en zelfs versterkt - met minder additionaliteitsvereisten, zodat de door de diverse landen te ontplooien inspanningen de nominale toenadering niet op de helling zetten die permanent moet worden gehandhaafd met de omloop van de Europese eenheidsmunt. Op deze manier kan ook worden bijgedragen aan de aanvaarding van de euro door het publiek, een euro die afgezien van de dure verspreidingscampagnes die wij kunnen voeren, na het voeren van veeleisende maar realistische beleidslijnen kan worden gezien als een factor van vooruitgang en sociaal welzijn.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, vanmiddag hebben wij de Monetaire Unie vooral besproken als een technische en juridische aangelegenheid. In feite is het echter een zeer politieke aangelegenheid, waarover bovendien nog geen besluit is genomen. Er is hier het een en ander gezegd over de behoefte aan fundamentele steun van de bevolking en over de noodzaak naar de burgers te luisteren, terwijl wij allen weten dat de meerderheid van de bevolking in een groot aantal van onze lidstaten op het ogenblik tegenstander is van de gemeenschappelijke munt. Willen wij in ernst luisteren naar de burgers, dan dienen die in een volksreferendum hun mening te mogen uiten. Ik wil daarom ook graag de Britse Labourpartij gelukwensen, die de stap heeft genomen te zeggen dat men een volksreferendum zal houden. Dit zouden meer landen moeten navolgen.
De gemeenschappelijke munt is in de grond van de zaak een politiek project. Er zijn zeer weinig steekhoudende economische argumenten voor de Monetaire Unie. De Zweedse regering heeft een tijd geleden een onderzoeksgroep van vooraanstaande economen ingesteld om de invloed van de Monetaire Unie op de Zweedse economie te bestuderen. Onlangs is het resultaat hiervan gepubliceerd. Er wordt gewezen op zeer weinig voordelen, maar op grote economische risico's. Er wordt vooral op gewezen dat de werkloosheid waarschijnlijk drastisch toeneemt. Het is op het ogenblik dan ook zeer onwaarschijnlijk dat Zweden zich bij de Monetaire Unie zal aansluiten bij de eventuele start daarvan in 1999.
De EMU is echter niet alleen een kwestie voor de toekomst, maar ook voor het dagelijks leven van dit moment. Het economisch beleid van de EMU overheerst immers West-Europa vandaag de dag al. Het resultaat is niet om over naar huis te schrijven: de groei daalt, de groei is laag en de economische vraag is klein. De prijs bestaat uit hoge werkloosheid. De convergentiecriteria worden bereikt doordat de lid-staten ingrijpende sociale bezuinigingen en onnodige privatiseringen doorvoeren. De prijs voor het dogmatische EMU-beleid wordt betaald door de werklozen en degenen die door deze sociale bezuinigingen worden getroffen. Als de Monetaire Unie wordt verwezenlijkt, houdt dat in dat er een systeem tot stand komt zonder democratische controle, waar het economische beleid wordt gestuurd door verdragsteksten, stabiliteitspacten en een onafhankelijke centrale bank. Maar wat de kiezer van het economische beleid vindt bij algemene verkiezingen, is niet langer van belang. Daarom houdt de Monetaire Unie een onaanvaardbare afbraak van de democratie in.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, wij bespreken hier vandaag de convergentiecriteria in een ongunstig economisch klimaat. Daarom mogen wij ons niet tot de louter rekenkundige logica beperken die, naarmate ze strenger wordt toegepast, steeds minder landen tot de monetaire unie toelaat. De nominale convergentie is indrukwekkend groot, maar in werkelijkheid zijn ten minste tien landen niet in staat aan alle convergentiecriteria te voldoen, wat nochtans nodig is om de tweede fase van de economische en monetaire unie aan te vatten. De strikt rekenkundige interpretatie van de convergentiecriteria zou dus niet alleen strijdig zijn met de geest van het Verdrag maar zou ook de gang naar de monetaire unie bemoeilijken. Bovendien zou een al te strikte interpretatie een breuk in de interne markt veroorzaken en het gevaar voor een overwaardering van de euro vergroten. Een meer evenwichtige interpretatie zou daarentegen minder gevaar voor een breuk in de interne markt en een overwaardering van de euro opleveren.
Daarbij komt dat ook Duitsland, dat het probleem van de gemeenschappelijke munt als het probleem van de zichtbaarheid van Europa voorstelt, niet aan de convergentiecriteria voldoet. In 1996 bedraagt de overheidsschuld 3, 5 à 4 % van het bruto binnenlands produkt. Vergeten wij ook niet dat Frankrijk in de staatsbegroting het budget van een semi-overheidsbedrijf als tegoed heeft opgenomen om de overheidsschuld tot 3 % van het bruto binnenlands produkt te kunnen beperken.
Wij mogen ook niet vergeten dat men de werkloosheid, die met meer dan 12 % een recordhoogte heeft bereikt, niet verder meer mag doen toenemen door de produktieve bedrijven in de lid-staten en vooral in Italië nog zwaarder te belasten. Nog meer belastingen zouden de werkloosheid immers drastisch doen stijgen.
Ofwel moet men de convergentiecriteria dus herzien, ofwel moet men, wat nog beter is, de totstandbrenging van de monetaire unie op 1 januari 1999 met twee jaar uitstellen. Dat is een realistisch en waarachtig pro-Europees standpunt. Wij willen Europa met alle belangrijke landen tot stand brengen. Wij willen niet alleen een Europa voor de handelaars maar streven naar het grote Europa op basis van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, van de gemeenschappelijke strijd tegen de georganiseerde criminaliteit en de drugs en van economische samenwerking.
De echte eurosceptici zijn zij die op een grotere strengheid aandringen om te beletten dat een groot politiek Europa tot stand komt, wat alleen slechts mogelijk is als de Vijftien hun integratie samen voortzetten. De echte eurosceptici zijn zij die een Europa met twee of drie snelheden of een asymmetrisch Europa willen. Op die manier wordt de integratie op de lange baan geschoven en gaan de voordelen niet naar de Europese burgers maar naar de landen met de machtigste economische en politieke lobby's die, in perfecte eenklank met de verdediging van het leiderschap van de Verenigde Staten, hun zaken onopvallend willen regelen.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn drie minuten spreektijd over de verwezenlijking van de EMU en de invoering van de euro gebruiken om te zeggen dat ik instem met de nagestreefde doelstelling, mij zorgen maak over de gebruikte methodes en twijfels heb over de resultaten als het politieke en sociale Europa het economische en monetaire Europa niet snel komen aanvullen.
In de eerste plaats stem ik in met de doelstellingen. Wij moeten de EMU tot stand brengen en de euro volgens het afgesproken tijdschema invoeren. Dat is de noodzakelijke aanvulling op het economische Europa, de interne markt en het vrij verkeer. De euro kan voor de Europese burgers ook een sterke factor van eenwording en een basiselement van het Europees burgerschap worden. Ik ben dus voor de euro.
In de tweede plaats maak ik mij, ondanks mijn instemming met de doelstelling, zorgen over de toegepaste methode. Een te strikte interpretatie van de convergentiecriteria zonder politieke en sociale benadering van de convergentie heeft twee nadelen. In de eerste plaats dienen de criteria nu als zondebok voor alle moeilijkheden in de vijftien lid-staten. Men geeft ze de schuld voor de werkloosheid en in Frankrijk ook voor de problemen van de overheidsdiensten. Die criteria dreigen bovendien al te veel landen uit te sluiten, meer bepaald alle landen in het zuiden van onze Unie. Ook andere sprekers hebben al beklemtoond dat wij de overigens noodzakelijke convergentie van onze vijftien economieën minder monetaristisch moeten benaderen. Een becijferd en strikt stabiliteitspact zou een nieuw criterium invoeren, terwijl men zich met betrekking tot de reeds afgesproken en door de Vijftien goedgekeurde criteria in feite soepeler zou moeten opstellen. Daar men nu al moeite heeft om aan de eerste criteria te voldoen zou het verkeerd zijn een nieuw criterium in te voeren, en bovendien kan men zich vragen stellen bij de legitimiteit van een dergelijk pact als dat niet door de vijftien nationale parlementen is goedgekeurd.
In de derde plaats twijfel ik aan de resultaten. Dames en heren, er zijn onder ons steeds meer voorstanders van de euro, maar toch moeten wij opletten dat de werkloosheid de verkiezingsuitslagen in de verschillende landen niet zo negatief beïnvloedt dat de Europese machine vastloopt. Laten wij ervoor zorgen dat te veel technocratie de landen in het zuiden niet uitschakelt. Laten wij er ten slotte vooral voor zorgen dat naast het economische en financiële Europa ook een politiek en vooral sociaal Europa tot stand komt. Tegen 1998 moet de IGC dus in een politiek en sociaal Europa van de burgers uitmonden. Dames en heren, daar staan wij nog ver vanaf.
Kortom, om de euro tot stand te brengen - wat velen wensen -, moeten wij de convergentiecriteria soepeler benaderen, mogen wij geen convergentiecriteria toevoegen en moeten wij de werkloosheid en de armoede bestrijden, de overheidsdiensten bevorderen en vooral de basis leggen voor een krachtig politiek Europa dat een gedurfd en voluntaristisch sociaal beleid kan voeren.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, de verslagen over de toekomstige Economische en Monetaire Unie, waarover het Europees Parlement zich morgen in stemming zal uitspreken, zijn van het grootste gewicht. In de korte tijd die ik tot mijn beschikking heb, zou ik op het verslag-Metten willen ingaan, in het bijzonder op zijn voorstellen betreffende een van de criteria die volgens mij met het oog op de convergentie van het vitaal belang zijn, namelijk het criterium van de inflatie.
Dat criterium is niet strikt berekenbaar, zoals bijvoorbeeld de rentevoet. Het is een norm van statistische aard, die op statistische wijze verkregen wordt. Ik zou van de gelegenheid dat commissaris de heer de Silguy hier aanwezig is gebruik willen maken om hem erop te wijzen, dat in Duitsland het inflatiepercentage niet volgens de regels van de simpele rekenkunde wordt berekend. De inflatie in Beieren is niet dezelfde als die van de kleine stad-länder . Het inflatiepercentage is een gemiddelde dat wordt vastgesteld al naar gelang het belang van elk land . Zo wordt in Duitsland het inflatiepercentage berekend, zo wordt dat ook in Spanje gedaan, en zo berekent Eurostat de inflatie in Europa.
Een van de antwoorden van commissaris de Silguy was juist, dat dit convergentiecriterium wellicht kan worden berekend als zuiver rekenkundig gemiddelde van de drie landen die het het beste doen en die de laagste inflatie hebben; om die reden hebben enige collega's en ik een amendement terzake ingediend, omdat het criterium van de inflatie een bij uitstek statistisch criterium is, het kan niet worden berekend. Zoals de hoogte van de inflatie in Duitsland op genuanceerde wijze wordt vastgesteld, zo moet het gemiddelde van de drie landen met de laagste inflatie ook met inachtneming van de nuances worden berekend. We willen zeer zeker niet dat de convergentiecriteria worden afgezwakt. Wat we willen, is dat er geen interpretaties worden gegeven die naar mijn mening irreëel zijn.
Op de negentiende jongstleden heeft de heer Franchet, de directeur van het Bureau voor de Statistiek van de Gemeenschap, ons verzekerd dat de door hem gehanteerde formule voor het berekenen van de inflatie, een evenwichtige formule is, en dat als hem dat verzocht wordt, hij een evenwichtig gemiddelde van de drie sterkste landen kan geven. Landen die alles in het werk stellen om aan de convergentiecriteria te voldoen, hebben het recht van de Commissie te eisen, dat zij met een reële interpretatie komt.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij wonen vandaag een parlementaire vergadering bij, waar voor de Europese burgers en voor Europa doorslaggevende thema's worden besproken. Ik ben van oordeel dat de invoering van de eenheidsmunt een heel sterk bindmiddel zal zijn, dat niet alleen noodzakelijk is voor een echte Europese interne markt, maar ook om de economische groei, de investeringen en de werkgelegenheid nieuw leven in te kunnen blazen. Op zich vormt dit een symbool dat alle Europeanen zal verenigen die vanaf 1999 de euro kunnen en willen gebruiken. Dit zijn de redenen die de regering van mijn land ertoe hebben gebracht zo vastbesloten een beleid te voeren dat de opname van Portugal in de eerste fase van de Economische en Monetaire Unie moet waarborgen.
Er is veel kritiek geleverd op de convergentiecriteria en het voor het functioneren van de Economische en Monetaire Unie voorgestelde stabiliteitspact. Ik denk dat deze kritiek veel meer het gevolg is van de inflexibiliteit waarmee sommigen het Verdrag van Maastricht interpreteren en toegepast willen zien dan van de weloverwogen, verstandige en politiek correcte bewoordingen die hierin te lezen staan. In dit verband kan ik niet aan de verleiding weerstaan om een recente uitspraak van voormalig Duits kanselier Helmut Schmidt te herhalen die hij in een brief aan de gouverneur van de Bundesbank heeft geschreven en in "Le Monde" is verschenen. Hij zegt: " De opdringerigheid en de ontijdigheid van uw redevoeringen maken niet alleen uzelf onpopulair, wat u aanvaardt, maar maken heel Duitsland onpopulair, iets dat wij niet verdienen en dat wij niet bereid zijn te verdragen" . Wat er volgens mij in Europa ontbreekt, is precies het bestaan van de gewenste monetaire, economische en sociale convergentie in een perspectief van gezond verstand. Met of zonder Maastricht is het fundamenteel de overheidstekorten, de inflatie en de rentevoet te verlagen. Het is omdat deze doelstellingen nog niet zijn bereikt dat vele kwalen waarover wij ons nu beklagen - lage groei en hoge werkloosheid - gebeurd zijn.
Welnu, de verslagen waarover wij aan het beraadslagen zijn, zijn fundamentele stukken over materies in verband met de invoering van de euro, die met openheid, politieke bon sens en vakbekwaamheid worden behandeld, waardoor zij veel beter zullen worden aanvaard en begrepen door de burgers van deze Europese Unie die wij aan het opbouwen zijn. Daarom wil ik de rapporteurs feliciteren met hun werk en de inspanningen die zij hebben ontplooid om een ruime consensus te kunnen voorstellen, en ik hoop dat het Europees Parlement ze zal aannemen. Deze verslagen luisteren de rol van ons Parlement op en moeten basismateriaal zijn voor de werkzaamheden van de ministers van Financiën en de staatshoofden tijdens de topbijeenkomsten die binnenkort in Ierland zullen worden gehouden.
Aangezien ik onmogelijk al deze materies op zo'n korte tijd kan bespreken, wil ik enkele aspecten aansnijden die ik fundamenteel vind: de deelname van de nationale parlementen en hun bijdrage aan en medeverantwoordelijkheid voor de stabiliteitsprogramma's, alsmede de multilaterale controle die moet worden uitgeoefend. Volgens ons is het ook essentieel dat aan het Commissievoorstel een nieuw artikel over het Cohesiefonds wordt toegevoegd, waarin duidelijk wordt gesteld dat dit fonds tijdens de derde fase van de Economische en Monetaire Unie zal blijven bestaan zolang de ontwikkelingsverschillen die tot de oprichting ervan hebben geleid actueel blijven, en dat de begroting van dit fonds en de toepassingsvoorwaarden ervan bij verordening van de Raad moeten worden vastgesteld.

Wibe
Mijnheer de Voorzitter, een groot gedeelte van de inhoud van deze vijf verslagen is uitstekend, wat natuurlijk komt door het feit dat wij, socialisten, hebben gewonnen toen er werd gestemd in de commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid. Een paar van mijn collega's van de Zweedse sociaaldemocratische partij, waaronder ik zelf, zullen ons echter onthouden van stemming over de verslagen van de heren Metten, Christodoulou en Herman. Onze houding op dit punt komt voort uit een gebrek aan vertrouwen dat het EMU-project economisch gezond is. Deze mening wordt gedeeld door een meerderheid van het Zweedse volk en, zo durf ik te stellen, door een meerderheid van de academisch gevormde economen in de westerse wereld.
De EMU brengt het onmiskenbare risico van een toename van de werkloosheid met zich mee. Dit gevaar ontstaat door twee oorzaken. Ten eerste doordat de strijd tegen de inflatie de overhand krijgt boven alle andere economische doelstellingen. Hierdoor wordt de werkloosheid groter, niet vanwege een eenvoudig Phillips-verband tussen inflatie en werkloosheid, maar vanwege het eenvoudige feit dat een nul-inflatie directe loonsverlagingen voor sommige ondernemingen veroorzaakt om de relatieve lonen aan te passen aan vraag en aanbod. De tweede oorzaak is het gebrek aan flexibiliteit dat ontstaat als de wisselkoersen worden gefixeerd. Dit gebrek moet op lange termijn op een andere manier worden gecompenseerd, ofwel door aanpassing van de lonen ofwel door migratie van arbeidskracht, wat concreet inhoudt dat de werkloze textielarbeider in Manchester een baan als dataconsultant in Milaan moet aannemen. Hier geloof ik niet in. De EMU is een project met grote risico's op sociaal gebied, en de laagst betaalden en laagst opgeleiden dragen de risico's.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, wil ik waarschuwen tegen het stabiliteitspact. De centrale gedachte van dit pact is dat landen die economische problemen krijgen, boetes opgelegd krijgen. Dit zal de problemen alleen maar groter maken in plaats van ze op te lossen.

Pérez Royo
Mijnheer de Voorzitter, ons debat van vanmiddag gaat over verscheidene verslagen betreffende de Economische en Monetaire Unie, die duidelijk aantonen hoeveel er door dit dit Parlement wordt gehecht aan deze cruciale gebeurtenis van de overgang naar een gemeenschappelijke munt. Ik zou eerst de verschillende rapporteurs willen gelukwensen, om daarna op een aantal kwesties in te gaan die aan de orde zijn gekomen naar aanleiding van het stabiliteitspact.
Om te beginnen lijkt het me noodzakelijk, ons geheugen op te frissen ten aanzien van een aantal ideeën betreffende de begrotingsstabiliteit die vaak, ondanks hun vanzelfsprekendheid of misschien juist daarom, over het hoofd worden gezien. Het eerste is, dat het convergentiebeleid voor wat de overheidstekorten betreft op zich een goede zaak is, met of zonder Maastricht een doel op zich, zoals de fungerend voorzitter van de ECOFIN-Raad, de heer Quinn, vanmiddag heel terecht heeft opgemerkt.
Een situatie waarin jaarlijks meer dan 5 % van het BBP naar de aflossing van rente gaat, in sommige gevallen zelfs meer dan 10 % van het BBP, is onhoudbaar. Inspanningen voor een gezondere begroting zijn op zich al heilzaam voor het bevorderen van een duurzame groei. Enerzijds heeft het tijdschema van de Economische en Monetaire Unie een stimulans gegeven om deze taak te volbrengen en daarbij geen uitstel te velen, terwijl het anderzijds gelukt is, om deze inspanningen in alle lid-staten op gecoördineerde manier te laten verlopen.
In de tweede plaats, wat het stabiliteitspact betreft dat al deel uitmaakt van het Verdrag betreffende de Unie, moeten we wel beseffen dat er iets is wat nog belangrijker is dan precies aan het doel van de 3 % overheidstekort te voldoen, en dat is dat er blijk wordt gegeven van het vermogen en de politieke bereidheid om op lange duur vast te houden aan deze positie van stabiliteit, ofwel een positie waarin geen overmatige onregelmatigheden toelaatbaar zijn. In die bewoordingen heeft de Commissie ons haar voorstel inzake het stabiliteitspact voorgelegd, waarin zij enkele van de scherpe hoekjes van het oorspronkelijke Duitse voorstel heeft bijgevijld.
In haar advies ondersteunt de Commissie economische zaken van dit Parlement het Commissie-voorstel in grote lijnen, waarbij zij op een aantal punten nuances heeft aangebracht die ik onder uw aandacht zou willen brengen. In de eerste plaats wordt er door de Commissie economische zaken van dit Parlement op gewezen, dat er bij de beoordeling van het bestaan van een buitensporig hoog begrotingstekort meer aandacht zou moeten worden geschonken aan de economische cyclus. Het tweede punt houdt verband met de vereisten van stabiliteit en overheidsinvesteringen, aangezien vele landen proberen om de drempel van 3 % te halen door de overheidsuitgaven enorm terug te dringen, hetgeen uiteraard niet veel langer kan duren zonder dat dit gevolgen heeft voor onze economieën. Daarom scharen wij ons heel resoluut achter de nuances die sommige amendementen hebben aangebracht door aan te bevelen dat er bij de beoordeling van de situatie van het overheidstekort per land een onderscheid wordt gemaakt tussen de lopende uitgaven en de investeringsuitgaven.
Tenslotte dan nog het Cohesiefonds, waarvan op het ogenblik, zoals u weet, vier lid-staten profijt hebben. Dit Fonds werd opgezet in de convergentiefase waarin we nu zitten, als instrument dat een tegenwicht moest bieden tegen de negatieve gevolgen die de convergentie zou kunnen hebben op de overheidsinvesteringen van de zwakste economieën van de Unie.
Welnu, de gedachtegang die ten grondslag lag aan het Cohesiefonds, dat deze convergentiefase moest begeleiden, is nog net zo actueel als toen als het gaat om programma's voor de stabiliteit, waarvoor enorme inspanningen vereist zullen blijven om de overheidstekorten af te stemmen op de economieën van de zogenaamde "cohesielanden" .
Als afgevaardigde van een dezer landen, en op grond van de solidariteitsgedachte waartoe hier in dit Parlement zo vaak is opgeroepen, achtte ik het mijn plicht dit punt te benadrukken, dat inderdaad is opgenomen in de amendementen die zijn aangenomen in de Commissie economische zaken van dit Parlement, en die naar ik hoop morgen zullen kunnen rekenen op de steun van de plenaire Vergadering.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, de verslagen die wij vandaag bespreken zijn een belangrijke stap naar de verdieping van de Europese integratie. De invoering van de euro en de begeleidende maatregelen zijn een consequente stap naar de voltooiing van de interne markt om daarvan de vruchten, zoals betere economische prestaties, meer werkgelegenheid en sociale stabiliteit, te kunnen plukken en de dynamiek van de Europese Unie zelf te versterken. Die visie op de mogelijkheden van Europa mag ons echter een aantal essentiële aspecten van de invoering van de euro en vooral de politieke en sociale dimensie van bepaalde technische beslissingen niet uit het oog doen verliezen. De Europese burgers zullen de euro, de Europese Unie en ook ons, leden van het Parlement, beoordelen naar de maatstaf van de werkgelegenheid, het werkloosheidspeil en de sociale stabiliteit. De euro maakt het de economie gemakkelijker, is een essentiële factor voor de prijsstabiliteit en de berekenbaarheid van de verrichtingen en vermindert het gevaar voor speculatie. Bovendien beschermt de euro de Unie tegen al te sterke schommelingen van de dollar en stabiliseert hij de internationale monetaire situatie.
Europa zal daardoor meer betekenis krijgen. Als de Europese Unie en het Europees Parlement echter geloofwaardig willen overkomen en als wij onze gefrustreerde en voor hun baan vrezende burgers niet in de armen van volksverlakkers willen drijven, moeten wij ervoor zorgen dat de invoering van de euro niet alleen de bedrijven, maar ook de werknemers in het sociale Europa ten goede komt.
Nu zal blijken of de christen-democratische en conservatieve politici de burgers vertegenwoordigen dan wel of zij de sociale doelstellingen alleen maar lippendienst bewijzen. Nu zal ook blijken of de liberale politici hun principes opofferen aan de absolute voorrang voor de monetaire stabiliteit zonder aandacht voor de werkgelegenheid of de sociale gevolgen. Een louter rekenkundige en monetaristische interpretatie van de convergentiecriteria zou de recessie nog verscherpen. Een dergelijke interpretatie zet de werknemers op de arbeidsmarkt alleen maar nog meer onder druk. De zo geprezen vrijheid van vestiging zou dan veranderen in een voortdurende dwang om naar de plaatsen te trekken die op dat ogenblik de rol van economisch centrum vervullen.
Om een positieve dynamiek op gang te brengen moeten zoveel mogelijk landen van bij het begin aan de derde fase van de economische en monetaire unie deelnemen. Geldboetes als strafmaatregel zijn contraproduktief, nadelig voor de werkgelegenheid en strijdig met elke economische dynamiek. Andere coherentiemechanismen, eventueel het verlies van het recht om over aangelegenheden van monetair beleid mee te mogen stemmen, zijn voldoende.
Als toch middelen naar de EU-begroting terugvloeien, moet men die voor maatregelen ten behoeve van de arbeidsmarkt gebruiken. Uiteraard mogen de overheidsbanken en andere ondernemingen de kosten van de overgang naar de euro niet op de consument afwentelen. Ten slotte wil ik ook wijzen op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de Europese Centrale Bank, die veel verder gaat dan het waarborgen van de prijsstabiliteit. Daarom moet de verantwoordingsplicht van de ECB tegenover het Europees Parlement worden versterkt.

Torres Couto
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil allereerst de rapporteurs van deze verslagen feliciteren, die de noodzakelijke verwezenlijking van de Economische en Monetaire Unie op de door het Verdrag van Maastricht bepaalde voorwaarden en overeenkomstig het overeengekomen tijdschema ten doel hebben, ten einde gestalte te geven aan een gecombineerd beleid van steun aan de reële economie, waardoor het vertrouwen van de economische actoren toeneemt, en van investeringen, waardoor de werkgelegenheid en de groei worden gestimuleerd.
Bij de voorbereiding van deze derde fase van de Economische en Monetaire Unie moet op een aantal punten worden gelet, met name in verband met de uitgevoerde structurele omschakelingen op de financiële en kapitaalmarkten ten gevolge van de deregulering, de informatietechnologieën en een grotere economische interdependentie. Er dient tevens rekening te worden gehouden met het proces waardoor vraag en aanbod van kapitaal plaatsvinden zonder een beroep te doen op financiële tussenpersonen, evenals het noodzakelijke institutioneel akkoord om de coördinatie van strategieën mogelijk te maken, evenals de versterking van de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank via democratische legitimatie, wat ik een fundamenteel element vind, alsook de noodzaak dat de leden van het Economisch en Financieel Comité worden benoemd op grond van meer verantwoordelijkheid, zoals overigens wordt voorgesteld door de rapporteurs.
De eenheidsmunt is immers een mijlpaal, een uiterst belangrijke mijlpaal in dit Europese integratieproces. Maar het zou van onze kant waanzinnig zijn om Europa tot een loutere economische en financiële constructie te beperken. Europa moet veel meer zijn dan dit, omdat de volkeren en de burgers dat willen. Europa dient de weg van de Economische en Monetaire Unie te bewandelen, maar dient zich politiek gesproken te verdiepen en mag de uitbreiding van de sociale cohesie niet uit het oog verliezen. Vandaag de dag zou niemand in Europa begrijpen dat degenen die in staat waren en zijn om doelstellingen en verbindende beleidslijnen op monetair, begrotings- en wisselkoersgebeid te definiëren, in staat waren om een reusachtige minachting voor de Europese burgers aan de dag te leggen door niet evengoed verbindende doelstellingen te bepalen op het gebied van het sociaal beleid en de werkgelegenheid.
De derde fase van de Economische en Monetaire Unie staat voor de deur. De eenheidsmunt zal realiteit worden, waar ik enthousiast naar uitkijk, maar die ik erg bezorgd zou bekijken indien er op het ogenblik van haar invoering niet ook een werkgelegenheidspact bestaat dat een factor van hoop vormt voor alle Europese burgers.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats wil ik het Europees Parlement danken voor zijn inzet en steun voor de invoering van de euro. Doordat ons nog slechts weinig tijd rest om het tijdschema voor de economische en monetaire unie in acht te nemen, heeft het Parlement in zeer moeilijke omstandigheden moeten werken. Ik dank hier oprecht alle commissies en rapporteurs - de heren Metten, Christodoulou, Herman, Hoppenstedt en Harrison - voor het voortreffelijke werk dat zij in deze dossiers hebben verricht. Mijnheer Christodoulou, ik kan u verzekeren dat wij daarmee, in wat u een geest van positieve samenwerking noemde, rekening zullen houden.
Twee weken voor de Europese Raad van Dublin biedt dit debat over de voortgang van de economische en monetaire unie ons de gelegenheid een balans op te maken van de vooruitgang die dit jaar is geboekt. Ik kan u zeggen dat die vooruitgang aanzienlijk en onomkeerbaar is.
In december 1995 bevestigde de Europese Raad van Madrid met uw steun, enerzijds, het scenario voor de overgang naar en de naam van de Europese munt en, anderzijds, het werkprogramma voor 1996.
Overeenkomstig dat programma moeten wij vandaag instemmen met de voorbereidende werkzaamheden voor de invoering van de euro. Wij moeten van deze gelegenheid echter ook gebruik maken om een balans op te maken van de op het gebied van de convergentie gemaakte vorderingen. Jammer genoeg heb ik niet de tijd om in detail in te gaan op de vijf verslagen en al uw voorstellen. Als u mij toestaat zou ik, om de zaken te vereenvoudigen, mijn antwoorden willen groeperen rond twee reeksen opmerkingen over de voortgang van de convergentie en de voorbereiding van de invoering van de euro, die beide tijdig zullen worden afgerond.
Voor ik kort nader inga op de vooruitzichten voor 1997 die de Commissie deze herfst hanteert, zou ik het even willen hebben over de vorderingen die dit jaar op het gebied van de convergentie zijn gemaakt.
De verslagen van de Commissie en het EMI bewijzen dat vooruitgang is geboekt en dat de verschillende elementen van een duurzame convergentie in Europa steeds duidelijker worden. Het verslag van de Commissie concentreert zich vooral op de vooruitgang die is geboekt met betrekking tot de vier - of vijf - convergentiecriteria. Zoals de heer Metten heeft gevraagd, onderzoekt dat verslag ook de verenigbaarheid van de nationale wetgevingen over de centrale nationale banken met de bepalingen van het Verdrag die de onafhankelijkheid van het Europese systeem van centrale banken moeten waarborgen. Uit het verslag blijkt dat de nationale wetgevingen in een aantal gevallen moeten worden aangepast.
In alle lid-staten is met betrekking tot alle aspecten van de convergentie substantiële vooruitgang geboekt. Wat de inflatie en de rente betreft, zijn de resultaten indrukwekkend. Ter attentie van de heer Pomés Ruiz merk ik op dat, wat het inflatiecriterium betreft, het Verdrag de Commissie de keuze laat. Wij hebben gebruik gemaakt van een eenvoudig, niet gewogen gemiddelde omdat die methode het doorzichtigst is. Met een gewogen gemiddelde zouden de resultaten echter dezelfde zijn. Op het gebied van de inflatie en de rente zijn dus uitstekende resultaten geboekt.
Wat de wisselkoersstabiliteit betreft, nemen sedert vorige zondag twaalf lid-staten aan het wisselkoersmechanisme van het EMS deel. De Commissie verheugt zich erover dat de lire in het EMS is teruggekeerd. Dat is alweer een positief signaal op weg naar de invoering van de euro. Ik merk ook op dat het EMS goed functioneert. Het verschil tussen de sterkste en zwakste munten binnen de schommelingsmarge van het EMS is het laatste jaar vrijwel gehalveerd.
Wat de overheidsfinanciën betreft, is er convergentie, maar nog onvoldoende. Zoals het EMI oordeelt ook de Commissie dat slechts vier landen, namelijk Denemarken, Ierland, Luxemburg en Nederland, het overheidstekort in 1996 beneden de 3 % hebben kunnen houden. Slechts drie landen, namelijk Frankrijk, Luxemburg en Nederland, hebben een schuld van minder dan 60 %.
De Europese Raad zal in Dublin dus zeker vaststellen dat er geen meerderheid van lid-staten met een voldoende hoge graad van convergentie is. De procedure waarin artikel 109 J, lid 2 voorziet zal dus zo vroeg mogelijk in 1998 moeten worden overgedaan. Op dat ogenblik zal de Europese Raad een beslissing moeten nemen op basis van de hoge graad van duurzame convergentie die op dat ogenblik zal zijn bereikt.
In haar vooruitzichten van november 1996 verwacht de Commissie een hervatting van de groei en een lichte verbetering van de werkgelegenheid. Verwacht wordt dat de groei in 1996, 1997 en 1998 respectievelijk 1, 6 %, 2, 3 % en 2, 8 % zal bedragen.
Het onderzoek naar de componenten van de vraag wijst uit dat de groei in 1997 en 1998 evenwichtig zou moeten verlopen. De uitvoer zal een dynamische rol spelen en de produktieve investeringen, die in 1997 met 5 % en in 1998 met bijna 7 % zouden moeten stijgen, zouden opnieuw de motor van de groei worden.
Wat de werkgelegenheid betreft, zullen van 1996 tot 1998 netto 2, 3 miljoen nieuwe banen worden gecreëerd. Op middellange termijn kan alleen een krachtige en duurzame groei de werkloosheid merkbaar doen dalen. Ter attentie van verschillende sprekers merk ik op dat wij de euro juist om die reden invoeren. De euro heeft slechts zin in het kader van het streven naar een stabiele, duurzame en werkgelegenheid creërende groei.
De vooruitzichten van de Commissie geven een aanwijzing voor wat ons wacht. De vooruitzichten zijn gunstig en laten zien dat een aanzienlijk aantal landen op weg is om van bij het begin aan de economische en monetaire unie te kunnen deelnemen. Ze houden echter geen eerste preselectie in van de landen die op 1 januari 1999 de euro zullen invoeren.
Nogmaals, of een lid-staat de convergentiecriteria om tot de euro te kunnen toetreden vervult, zal zo vroeg mogelijk in 1998 worden beoordeeld op basis van de definitieve cijfers van 1997, maar ook in het licht van de voorbije en toekomstige prestaties van de lid-staat met betrekking tot de verschillende aspecten van de convergentie.
Ik herinner eraan dat de aan de euro deelnemende landen volgens het Verdrag een hoge graad van duurzame convergentie moeten hebben bereikt. Ik dank u voor dit debat dat ons, volgens mij voor de eerste keer, de gelegenheid biedt die woorden ietwat te verduidelijken. Om de graad van convergentie te beoordelen, zijn in het Verdrag vijf criteria opgenomen. De eerbiediging van een of andere van die referentiewaarden is op zichzelf onvoldoende om in aanmerking te komen. Om de duurzaamheid van de convergentie te waarborgen is het onvoldoende dat men de prestaties van een bepaald jaar beoordeelt. Dat betekent dat eenmalige maatregelen gepaard moeten gaan met geloofwaardige verbintenissen om ook de volgende jaren de begroting stabiel te houden. Goocheltrucs zullen er dus niet zijn. Dat zeg ik ter attentie van mevrouw Hautala. De classificatie voor een enkel jaar is een louter technische en boekhoudkundige ingreep en geen preselectie voor de overgang naar de euro. Die duurzame budgettaire stabiliteit is het oogmerk van het stabiliteitspact. Dat pact, de rechtspositie van de euro en het nieuwe EMS zijn de belangrijkste elementen in de voorbereiding van de invoering van de euro.
Ik zou eerst iets over het stabiliteitspact willen zeggen. Ik kan de heer Willockx geruststellen: het stabiliteitspact zal geen deflatoir effect hebben. In Europa en in de wereld is men het er steeds meer over eens dat een duurzame groei zonder gezonde overheidsfinanciën, waardoor de rente kan dalen, onmogelijk is. Het begrotingsbeleid kan en moet in de economie een stabiliserende rol spelen. Daartoe moeten de begrotingen echter in evenwicht zijn of een overschot vertonen. Die logica schuilt achter het stabiliteitspact. Ik kan u verzekeren dat het stabiliteitspact niet tot een door Duitsland overheerst Europa leidt, geen capitulatie inhoudt en ook geen keurslijf is. Mijnheer Christodoulou, het stabiliteitspact dwingt ook niet tot buitensporige striktheid. Het pact is het onontbeerlijke economische instrument om in het Europa van morgen werkgelegenheid te kunnen creëren. Mijnheer Cox, ik kan u verzekeren dat de Commissie op dat punt op koers blijft.
In de eerste plaats biedt het stabiliteitspact een samenhangend, geloofwaardig, evenwichtig en pragmatisch kader. Dat zeg ik ter attentie van de heer Caudron. In overeenstemming met het Verdrag - het lijdt geen enkele twijfel dat deze tekst in het Verdrag past - streven de lid-staten ernaar hun overheidsfinanciën op middellange termijn in evenwicht te brengen om de groei en de werkgelegenheid te bevorderen. Om daarvan de vruchten te kunnen plukken, moeten wij die doelstelling blijven nastreven.
In de tweede plaats is het stabiliteitspact vooral preventief bedoeld. Het dient meer om te voorkomen dan om te genezen. Dat is de opzet van de verordening op basis van artikel 103, lid 5 van het Verdrag. Dank zij de stabiliteitsprogramma's die de lid-staten zullen voorleggen en die de Raad zal goedkeuren, zullen wij dat doel kunnen bereiken. Ik kan u verzekeren dat het Europees Parlement daarover zal worden geïnformeerd. De stabiliteitsprogramma's zullen immers openbaar worden gemaakt. Ze zullen steunen op macro-economische hypotheses, onder meer ook met betrekking tot de werkgelegenheid. Ik antwoord daarmee op de vragen van een aantal sprekers die daarover hun bezorgdheid hebben uitgedrukt. De Raad zal op elk ogenblik de nodige aanbevelingen kunnen doen om de uitvoering van de begrotingen aan de doelstellingen te doen beantwoorden. Wij zullen ook een systeem van vroege waarschuwing invoeren om ontsporingen op te sporen.
Ten slotte moet het stabiliteitspact ook ontradend zijn. Voor wie nog twijfelt, geef ik het volgende voorbeeld. Een begrotingstekort plaatst een land als Frankrijk in de positie van een gezin dat met een inkomen van 13.000 FF per maand 15.500 FF per maand uitgeeft, 20 % meer dan het verdient. De lidstaten moeten beseffen dat een dergelijke overschrijding moet worden bestraft. Dat staat trouwens ook in het Verdrag. In artikel 104 C van het Verdrag wordt de procedure bij buitensporige tekorten beschreven. Mijnheer Watson, ik kan u geruststellen: die procedure kan niet op basis van artikel 103 worden toegepast.
Op basis van artikel 104 C hebben wij u het tweede voorstel voor een verordening voorgelegd om die procedure operationeel te maken. In het licht van de resultaten op het gebied van de uitvoering van de begroting zal de Raad oordelen of er al dan niet sprake is van een buitensporig tekort. Daarbij zal hij verschillende factoren in aanmerking nemen. Was de situatie in het jaar in kwestie normaal of uitzonderlijk? Moet het tekort als buitensporig worden beschouwd in het licht van alle parameters van het Verdrag, meer bepaald wat de investeringsuitgaven betreft? Als er een buitensporig tekort is, moet alles in het werk worden gesteld om dat snel ongedaan te maken omdat men anders de groei en de investeringen in gevaar brengt. De lid-staat beschikt over verschillende maanden, namelijk van maart tot december, om de nodige maatregelen te nemen en ze door de Raad te laten goedkeuren. Mijnheer Watson, de Commissie laat de keuze van die maatregelen aan de lid-staten over. Die kunnen kiezen voor minder uitgaven of meer ontvangsten. Dat is het gevolg van de subsidiariteit. Mijnheer Christodoulou, de verordening laat voldoende marge om rekening te houden met de vele verschillende nationale parlementaire procedures en dus ook met de bekommernissen van de nationale parlementen.
Als de betrokken lid-staat geen corrigerende maatregelen neemt, mag hij verwachten dat de Raad het Verdrag toepast en dus sancties oplegt. Ik ga niet nader op die regeling in. Men heeft dat al uitvoerig gedaan. Ik vind de regeling evenwichtig en voldoende soepel. De regeling is ook voldoende ontradend en de straffen zijn niet zwaar genoeg om contraproductief te zijn.
Het verslag van de heer Christodoulou en de daarop ingediende compromis-amendementen passen algemeen gesproken in de logica van het door de Commissie voorgestelde stabiliteitspact en zijn dan ook een nuttige bijdrage aan onze huidige bezinning in het vooruitzicht van de Europese Raad van Dublin.
Zoals blijkt uit artikel 5 van haar voorstel voor een verordening op basis van artikel 103, lid 5 deelt de Commissie uw bezorgdheid. De Commissie wenst dat u de resultaten van het toezicht kunt onderzoeken. De Commissie beseft ook volkomen dat ze, zoals ook u wenst, spoedig haar voorstel moet formuleren over de verbetering van het multilateraal toezicht op de landen die zich op de toetreding voorbereiden. De Commissie acht het evenwel niet aangewezen het toepassingsgebied van het voorstel uit te breiden tot andere beleidsvormen en instrumenten dan die waarop het stabiliteitspact betrekking heeft.
Voor haar verdere werkzaamheden wil de Commissie zoveel mogelijk op de bijdrage van het Parlement steunen. Wat de verordening op basis van artikel 103, lid 5 betreft, kan de Commissie instemmen met amendement 21 en, met enkele redactionele aanpassingen, ook met de amendementen 1 en 18 en met compromis-amendement 2. Wat de verordening op basis van artikel 104 C, lid 14 betreft, aanvaardt de Commissie de amendementen 9 en 13 en, met enkele redactionele aanpassingen, ook de amendementen 1 en 2.
Voorts is hier uitvoerig gesproken over de rechtspositie van de euro. Zoals u heeft ook de Commissie - ik dank de rapporteur voor de snelheid waarmee hij heeft gewerkt - die kwestie met grote spoed behandeld. Dit ontwerp is de nieuwe monetaire wet voor Europa, de monetaire wet van het jaar 2000. Op deze tekst, die wellicht spoedig zal worden aangenomen, wordt door alle toekomstige gebruikers van de euro met klem aangedrongen omdat zij rechtszekerheid nodig hebben.
Ik kan de heer Herman geruststellen: de Commissie heeft niet gecapituleerd. Ik hoop dat ik ook de heer Cot kan geruststellen: de Commissie heeft alle mogelijke juridische adviezen van experts gevraagd. De Commissie heeft alle voorzorgen genomen. Mijnheer Cot, wij kunnen niet volledig garanderen dat geen geschillen zullen rijzen, maar u weet evengoed als ik dat de advocaten van onze teksten leven en dat wij hen dat niet kunnen verbieden. Er is mij ook een amendement voorgesteld - niet door het Europees Parlement - om elke beroepsmogelijkheid uit te sluiten. Ik heb dat geweigerd. Ik vond dat antidemocratisch. Daarom hebben wij voor rechtszekerheid gekozen. Wij beseffen evenwel dat dit niet zal beletten dat beroep wordt ingesteld. In een democratie is dat echter normaal.
Men heeft het hier ook uitvoerig over de naam van de nieuwe munt gehad. Welnu, de naam euro is een verduidelijking van de algemene benaming ecu. De verduidelijking van wat in vele talen alleen maar een letterwoord was, is geen wijziging van het Verdrag. Daarover zijn onze rechtskundigen het allen eens. Mijnheer Herman, wat de munt van de Gemeenschap betreft, hebben wij voor de nationale soevereiniteit gekozen. De verordening geeft de soevereine landen die tot de euro-zone toetreden een nieuwe munt. Schrijven dat de euro de munt van de Gemeenschap is, strookt - misschien jammer genoeg - niet met de werkelijkheid zolang enkele lid-staten gebruik maken van de juridische mogelijkheid om de euro niet in te voeren.
Ik zal niet nader op de twee voorstellen voor een verordening ingaan. Ik meen immers dat de inhoud van die verordeningen voor iedereen duidelijk is: de Unie zal pas op 1 januari 1999 een eigen munt hebben en deze teksten moeten de continuïteit van de contracten en verbintenissen waarborgen.
De voor de hand liggende rechtsgrondslag van een dergelijke monetaire grondwet is artikel 109 L, lid 4. Dat artikel is evenwel pas van bij de start van de derde fase van toepassing. Daarom stelt de Commissie, op uitdrukkelijk verzoek van de toekomstige gebruikers van de euro en in overeenstemming met de lidstaten, voor nu al een aantal bepalingen op basis van artikel 235 in toepassing te brengen.
Dank zij deze twee verordeningen zal geen enkele rechter ter wereld, ook niet in New York of Singapore, de regels naast zich neer kunnen leggen die de transparantie en de rechtszekerheid bij de invoering van de euro waarborgen. Dat is essentieel. Het is het beginsel zelf van de monetaire wet.
Ik wil ook de heer Areitio Toledo geruststellen: dit is niet het einde maar het begin. Wij zullen inspanningen moeten doen op het gebied van de communicatie. Met uw steun zijn wij daarmee begonnen, maar uiteraard zullen wij onze inspanningen nog opvoeren. De rechtszekerheid moet ook alle burgers ten goede komen. Mevrouw Randzio-Plath, u heeft gelijk en ik deel dan ook uw bezorgdheid. De burger is belastingplichtig, werknemer en consument. Welnu, de rechtszekerheid moet ook hem ten goede komen, zowel met betrekking tot de contracten die hij heeft gesloten als tot zijn spaargeld, zijn loon en zijn koopkracht.
De Commissie heeft daarom beslist voor volgende zomer een ronde tafel te organiseren over de praktische aspecten van de overgang naar de euro en vooral over de aspecten die voor de handel en de consumenten belangrijk zijn. Ook het Parlement zal daarbij uiteraard worden betrokken. Ik meen dat ik de heren Garosci en Whitehead op dat punt kan geruststellen. Alle betrokken diensten hebben aan de opstelling van ons voorstel van verordening kunnen meewerken en zullen dat ook bij de volgende kunnen doen.
Alleen door een grondige raadpleging van alle betrokkenen zullen wij de grootste problemen kunnen aanpakken. Ik denk daarbij aan de dubbele prijsaanduiding, de bankkosten, de kosten-batenanalyse van de overgang naar de euro, de omrekening van de prijzen in euro en de bestrijding van fraude, overtredingen en namaak.
Na dat allesomvattend onderzoek zullen wij kunnen beoordelen of de communautaire wetgeving moet worden aangevuld. Mijnheer Cot, u heeft van mij een verbintenis met betrekking tot de methode en het tijdschema gevraagd. Ik hoop dat mijn antwoord aan uw wensen voldoet. Ik deel uw bezorgdheid. Wij moeten de publieke opinie geruststellen over de voorwaarden voor de overgang naar de euro en met de bekommernissen van de consumenten rekening houden. Dat wordt de prioriteit van de Commissie voor volgend jaar.
Al die bekommernissen zijn uiterst belangrijk. Wij kunnen die echter alleen met deze monetaire wet beantwoorden. Dit is de monetaire grondwet van Europa met als enige bedoeling de fundamentele beginselen - definitie van de munt en zekerheid van de verplichtingen - een maximale rechtskracht te geven.
De Commissie kan het toepassingsgebied van haar voorstel dus niet uitbreiden. Toch kan ze instemmen met alle amendementen die de draagwijdte van de monetaire wet versterken. Wat de verordening op basis van artikel 235 betreft, denk ik dan aan amendement 3 en - met kleine wijzigingen - aan de amendementen 1 en 2. Wat de verordening op basis van artikel 109 L, lid 4 betreft, kan de Commissie instemmen met amendement 4 en - met enkele redactionele wijzigingen - ook met de amendementen 2, 16 en 18.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met de steun van het Parlement zal het door de Europese Raad van Madrid vastgestelde tijdschema in acht kunnen worden genomen. De heer Hoppenstedt heeft daarstraks gezegd dat Dublin de vuurproef wordt. Ik hoop dat Dublin een succes wordt en dat wij daar zullen kunnen vaststellen dat men het over de essentie eens is. Daarna zullen wij op juridisch niveau de nodige formele maatregelen moeten nemen. Volgend jaar wacht ons nog veel ander werk. Mijnheer De Clercq, zoals ook nog andere sprekers had u het over de externe aspecten van de euro. Ik meen inderdaad dat wij ons daarover nu moeten bezinnen. Als u mij naar de parlementaire commissies uitnodigt om daarover te spreken zal ik met veel genoegen op die uitnodiging ingaan.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, tot besluit wil ik erop wijzen dat wij de laatste twee jaar hebben kunnen aantonen dat onze methode van hechte samenwerking tussen de Commissie en het Parlement vruchten afwerpt. De instellingen - ik denk daarbij ook aan de Raad en het Europees Monetair Instituut - hebben eens te meer bewezen dat zij in staat zijn in het belang van alle Europese burgers samen te werken.
Sedert twee jaar is heel wat werk verricht. In 1997 moeten wij dat werk tot een goed einde brengen.

Metten
Voorzitter, ik ben grotendeels tevreden met wat commissaris de Silguy zei, maar ik ben verontrust over één aspect. Het is misschien goed als hij luistert. Het lijkt alsof hij een nieuw convergentiecriterium invoert, namelijk duurzame convergentie. Met andere woorden, hij heeft zo ongeveer gezegd: vervullen van de criteria in 1997 alleen is niet voldoende. Wij kijken ook naar de prestatie in het verleden en de toekomst. Ik ben daarom verontrust omdat dit een geluid is wat ik ook van een aantal centrale bankiers de laatste week gehoord heb. Juist nadat de Commissie met haar herfstvoorspellingen is gekomen die aangeven dat landen als Spanje en Portugal wel degelijk volledig aan de criteria zouden kunnen voldoen. Kan de commissaris mijn verontrusting wegnemen?

Herman
Mijnheer de Voorzitter, ook ik dank de heer de Silguy voor zijn uitleg. Die is niet in elk opzicht overtuigend, maar ik zal het debat hier niet opnieuw openen. Mijnheer de Silguy, als u dat interesseert, zal ik dat met u persoonlijk doen. Ik weet dat u onder dwang van de lid-staten niet kunt beslissen wat het beste is.
Voorts zou ik twee opmerkingen willen maken over de ingediende amendementen. Daarin staan twee fouten. In amendement 30 is de euro niet de munt van de Unie, maar van de Gemeenschap. Ik weet dat dit u niet van mening zal doen veranderen, maar dit is wel belangrijk voor de afgevaardigden omdat de Gemeenschap rechtspersoonlijkheid heeft en de Unie niet.
Ook in amendement 17 staat een fout. Daar zou duidelijk moeten staan dat het om door de overheid uitgegeven effecten gaat. Ik begrijp niet waarom u dat amendement verwerpt. Het verbaast mij ten zeerste dat u niet kunt instemmen met het amendement waarin staat dat de euro de rekeneenheid van de instellingen van de Gemeenschap is, alsof u uw begroting in een andere munt dan de euro zou kunnen opstellen. Ik begrijp dus niet waarom u niet aanvaardt wat u toch niet kunt weigeren.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor de analyse die hij in zijn tussenkomst heeft gemaakt.
Ik begrijp evenwel niet waarom de Commissie zich bijvoorbeeld verzet tegen de amendementen 59, 17 en 20 op het voorstel voor een verordening over versterking van het toezicht op de coördinatie van begrotingssituaties - amendementen die alleen maar verwijzen naar een vroegere verordening van de Raad of erop gericht zijn de tenuitvoerlegging van de onderhavige richtlijn te vergemakkelijken - wat ook de taak van de Commissie, die daarvoor verantwoordelijk is, zal vereenvoudigen.
Ik wil de commissaris derhalve vragen het hele amendementenpakket dat het Parlement heeft ingediend, nogmaals te onderzoeken. Ik heb er zeker van dat tal van onze amendementen zullen bijdragen tot de betere toepassing en werking van de verordeningen die we hier behandelen en als onontbeerlijk beschouwen.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil geen tijd verspillen en zal dan ook kort zijn. In de eerste plaats wil ik de heer Metten geruststellen. Het gaat niet om de invoering van een nieuw criterium. In het Verdrag staan vijf criteria, tenminste als men het criterium betreffende de overheidsfinanciën als een tweeledig criterium beschouwt. Ik lees artikel 109 J, lid 1 voor: " De verslagen van de Commissie en het EMI bevatten tevens een onderzoek naar de duurzaamheid van de door de lidstaten bereikte convergentie" . Het gaat hier om de eenvoudige toepassing van die bepaling. Het spreekt vanzelf dat men zich moeilijk in een situatie kan bevinden waarin men een buitensporig tekort kan opheffen. Als het tekort in 1997 minder dan 3 % bedraagt en als men weet dat in 1998 een tekort wordt verwacht dat hoger ligt dan 3 %, kan men een buitensporig tekort niet opheffen. Ik meen dat dit duidelijk is. In elk geval heb ik hier niets toegevoegd aan wat de Commissie altijd heeft gezegd.
Mijnheer Herman, er is geen probleem. Met betrekking tot de Europese instellingen en begrotingen vraagt u ons de euro als rekeneenheid te beschouwen. Dat zal automatisch zo zijn. Als wij een dergelijke bepaling in een verordening opnemen, zou dat ons standpunt ten aanzien van de continuïteit tussen ecu en euro echter verzwakken.
Over de amendementen wil ik nog het volgende zeggen, maar wij gaan het debat nu niet heropenen. Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Christodoulou en de andere rapporteurs, na de stemmingen van morgen over de verschillende verslagen zullen wij alle amendementen grondig onderzoeken. In de geest van positieve samenwerking waarover ik het zoëven al had, zullen wij nagaan wat wij kunnen doen. U mag erop rekenen dat ik u, waar dat mogelijk is, zal steunen.
(De vergadering wordt te 20.15 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Onderzoek en technologie in de 21ste eeuw
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0376/96) van de heer Desama, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over de vooruitzichten voor een Europees wetenschaps- en technologiebeleid in de 21ste eeuw.
De heer Desama krijgt negen minuten het woord. Een zee van tijd heeft u tot uw beschikking, negen minuten.

Desama
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u geruststellen. Ik zal al die tijd niet nodig hebben. Wij kunnen die wellicht later nog gebruiken.
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Cresson, dames en heren, dit verslag verdiende wellicht beter dan tijdens deze avondvergadering, die uiteraard slechts door weinige afgevaardigden wordt bijgewoond, te worden behandeld. Dit is een merkwaardige situatie. Wij hebben daarstraks een lang debat gehouden over de euro, waarover in 2002 of 2003 wellicht niemand meer zal spreken, terwijl het nu gaat om een programma inzake onderzoek en technologie dat de toekomst van de Europese Unie waarschijnlijk voor een veel langere tijd zal bepalen.
Hoe dan ook, waarom is dit initiatiefverslag er gekomen? Welnu, het Europees Parlement wil een hoofdrol spelen bij de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma dat begin 1999, bij het verstrijken van het huidige kaderprogramma, van start moet gaan. Wij hebben uit het vierde kaderprogramma lessen getrokken en hebben ingezien dat het Parlement tijdens de traditionele parlementaire procedure, met andere woorden in eerste lezing, onvoldoende tijd had om zich over de grote opties te bezinnen. Wij willen de Commissie ook op de hoogte brengen van een aantal standpunten en overtuigingen van het Parlement ten aanzien van de toekomst van het onderzoek en de ontwikkeling en dus ook van onze Europese Unie. Op basis van het initiatief van de Commissie, die begin dit jaar een strategisch document heeft voorgelegd om de bezinning in de verschillende lid-staten op gang te brengen, wil het Parlement zijn steentje bijdragen en eveneens een strategisch document ter overweging voorleggen. Dat is de opzet van dit initiatiefverslag.
Wat zijn nu de hoofdpunten van dit verslag? In de eerste plaats stellen wij vast dat het klassieke model van de organisatie van de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteit, het zogenaamde lineaire model met achtereenvolgens fundamenteel onderzoek, toegepast onderzoek en innovatie, achterhaald is en dat wij nu een systemisch of relationeel model hebben waarin het fundamenteel en het toegepast onderzoek met elkaar verstrengeld zijn en het onderzoek steeds meer transdisciplinair gebeurt. Het vierde kaderprogramma had reeds de aanzet tot die ontwikkeling gegeven. Wij willen dat het vijfde kaderprogramma die ontwikkeling bevestigt en dat het dus rond dat nieuwe concept van onderzoek en ontwikkeling wordt uitgewerkt.
In die optiek hebben wij in het verslag, waarvan ik overtuigd ben dat het morgen door een groot aantal leden zal worden goedgekeurd, een matrix-benadering voorgesteld. Dat wil zeggen dat wij een aantal onderzoekssectoren met elkaar verbinden. Het gaat zowel om verspreidingstechnologieën als om het wetenschappelijk onderzoek in toekomstsectoren zoals de informatietechnologie en de genetische technologieën, met andere woorden om een aantal terreinen waarop men het fundamenteel en het toegepast onderzoek met elkaar kan verbinden zodat men nu eens de ene en dan weer de andere richting kan uitgaan naargelang de mogelijkheden die elke keuze biedt. Naast die fundamentele onderzoeksactiviteiten zouden er ook een aantal doelgerichte acties zijn.
Die benadering is uiteraard rechtstreeks geïnspireerd door het initiatief van mevrouw Cresson met betrekking tot de herfinanciering van het vierde kaderprogramma en de idee van de task forces. Niet iedereen hier in het Parlement stemt daarmee in, maar in elk geval wees ze op een voluntaristischer, doelgerichter en beter georganiseerde benadering rond stimulerende onderzoeksprojecten. Welnu, in onze voorstellen nemen wij die idee over. Wij hopen dat die grote, doelgerichte programma's het onderzoek en de ontwikkeling voor de bevolking beter zichtbaar zullen maken en dat de publieke opinie aldus de inspanningen inzake onderzoek en ontwikkeling op het niveau van de Unie sterker zal steunen.
Wij pleiten dus voor een nieuwe organisatie, nieuwe structuren en een nieuwe inhoud. De eerste vier kaderprogramma's waren - wellicht niet uitsluitend maar dan toch in de eerste plaats - gericht op het voortdurende streven naar een verbetering van de concurrentiepositie van onze ondernemingen. Dat is ongetwijfeld een belangrijke doelstelling: ze staat in het Verdrag en het Verdrag is nu eenmaal geen vodje papier, en bovendien wil Europa op de grote internationale markten duidelijk aanwezig zijn.
Gelet op de evolutie van het Europees sociaal model menen wij echter dat het almaar belangrijker wordt dat het onderzoek en de ontwikkeling in Europa ook aan een sociale vraag beantwoorden. De samenleving verwacht van ons niet alleen dat wij voor een sterke industriële structuur met goed presterende ondernemingen zorgen, maar ook dat het onderzoek een oplossing biedt voor de aanslepende problemen waarmee de burgers worden geconfronteerd en waarvoor wij eveneens een inspanning moeten doen. Welnu, de belangrijkste boodschap van dit verslag is dat wij onze inspanningen moeten voortzetten om onze industriële mogelijkheden te verbeteren, maar dat wij ook op die sociale vraag moeten ingaan.
Tegelijkertijd stellen wij ook een aantal maatregelen voor om de stap van onderzoek naar innovatie te vergemakkelijken. Ik zal die maatregelen nu niet opsommen. Dat probleem is ook al behandeld in het Groenboek van de Commissie, waaraan het Parlement zijn steun heeft verleend. Ook met betrekking tot dat aspect nemen wij een aantal krachtige voorstellen over. Laten wij ook hopen dat eindelijk een grote Europese wetenschappelijke Gemeenschap tot stand komt. Daartoe moeten wij niet alleen gebruik maken van de instrumenten die het onderzoeksprogramma ons ter hand stelt, maar ook van het Gemeenschappelijk Centrum van Onderzoek. Dat is een van de pijlers van het Europese bouwwerk, maar in de loop van de jaren is de taak van het centrum minder duidelijk geworden. Het centrum doet nu een grote inspanning om zich te herstructureren. Dat is een goede zaak, maar het moet voor zichzelf ook nieuwe doelstellingen formuleren. Wij stellen die voor.
Ten slotte moeten wij ook financiële instrumenten gebruiken. Wij beseffen immers allen dat het mechanisme van het kaderprogramma inzake onderzoek en ontwikkeling niet volstaat om een dynamiek van nieuwe financieringsvormen, meer bepaald voor het MKB, op gang te brengen. Wij willen inventievere formules om, in samenwerking met het privé-kapitaal, voor onderzoek en ontwikkeling risicokapitaal te mobiliseren. Wij formuleren voorstellen voor nieuwe financiële instrumenten. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie die met de grootste aandacht zal onderzoeken.
Wij stellen natuurlijk ook opnieuw voor de programma's beter te beheren en doeltreffender te maken. Onder de voorganger van mevrouw Cresson, de heer Ruberti, is al heel wat werk verricht. Mevrouw Cresson heeft zijn inspanningen voortgezet en opgevoerd. Er wacht ons echter nog veel werk om de bureaucratie die de innovatie en de initiatieven soms belemmert, te overwinnen.
Mevrouw Cresson, aan het einde van mijn uiteenzetting richt ik mij in het bijzonder tot u. Wij willen uiteraard niet dat dit initiatiefverslag een van de vele documenten op uw bureau wordt. Wij hopen dat de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma door de Commissie de aanleiding zal zijn voor een grondige dialoog tussen het Parlement en de Commissie en, zo mogelijk, ook de lid-staten, als die dat willen. Wij hopen dat die dialoog vorm zal krijgen in wat wij een institutionele conferentie hebben genoemd. Wij houden echter niet aan die benaming vast. Niet de vorm maar de inhoud is belangrijk.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de heer Desama voor zijn verslag. Dit verslag bereidt het debat voor over het vijfde kaderprogramma inzake onderzoek en zal in de komende weken en maanden, als wij het hebben aangenomen, de discussie zeker verrijken en verruimen, vooral wanneer de Commissie haar voorstellen zal hebben voorgelegd. Het gaat er niet om geld uit te geven; wij willen de wetenschapscultuur in stand houden die ons Europa de laatste drie of vier eeuwen heeft gekenmerkt. Ik vrees een beetje - ik sta daarmee volgens mij niet alleen - dat die wetenschapscultuur stilaan voor een andere cultuur moet wijken en dat de wetenschappelijke waarden terrein verliezen aan een cultuur die produkten en procedures uitsluitend uit financieel oogpunt bekijkt. Wij weten ook allen dat Europa op wetenschappelijk en technisch gebied onvoldoende inspanningen heeft gedaan.
Gisteren heeft de Britse minister van financiën zijn begroting voorgesteld. Als men de begroting voor wetenschap bekijkt, stelt men vast dat die er in reële termen op achteruitgaat. Hetzelfde geldt voor de wetenschapsbegrotingen in Frankrijk, Duitsland, Italië en vele andere lid-staten. Wij hebben grote moeilijkheden ondervonden om het vierde kaderprogramma inzake onderzoek van middelen te voorzien. Dat probleem is nog steeds niet opgelost. Het is nog steeds veel gemakkelijker geld uit te geven voor andere doeleinden dan voor wetenschap, opleiding en technologie. Voor de toekomst hebben wij kennelijk geen geld. Wij geven ons geld meteen uit of gebruiken het om schulden af te betalen die wij vroeger hebben gemaakt. Dat gebrek aan vitaliteit is wellicht de hoofdoorzaak van de problemen waarmee Europa op dit ogenblik wordt geconfronteerd. Dat is hier al vaak terecht onderstreept. Wij moeten ons inspannen om de wetenschapscultuur in Europa in stand te houden en te versterken. Ik zeg dat ook in samenhang met het thema dat wij vandaag bespreken, namelijk het wetenschaps- en technologiebeleid in de 21ste eeuw. Wat zal dan fundamenteel anders zijn dan in de 20e eeuw? De 21ste eeuw zal niet meer de eeuw van Europa zijn. De meeste mensen leven in andere werelddelen. Twee derde van de mensheid zal in de helft van volgende eeuw leven in twee landen die niet tot Europa behoren. Ook die landen zullen wetenschap en technologie bedrijven, misschien met meer succes dan wij. Pakistan zal niet langer, zoals in deze eeuw, slechts een enkel, maar wellicht vele Nobelprijswinnaars tellen.
Wat doet Europa? Waarin investeren wij? Waarin ziet de jeugd ons vandaag voor de toekomst investeren? In een mooi gebouw voor een bank of verzekeringsmaatschappij? Daarvoor kan het marmer niet duur genoeg zijn. Hoeveel investeren wij echter in wetenschap en technologie? Wij kibbelen om kleinigheden, terwijl het eigenlijk om grote bedragen zou moeten gaan. Europa moet zich afvragen of het in de toekomst wil investeren en zich op de 21ste eeuw wil voorbereiden. Daartoe moet - ik wil nu wat concreter zijn - het vijfde kaderprogramma inzake onderzoek ook een globaal aspect vertonen. Ik herinner mij nog ons debat over het vierde kaderprogramma inzake onderzoek. Wij zijn er niet in geslaagd de globale aspecten in het vierde kaderprogramma inzake onderzoek passend in aanmerking te doen nemen. Ik hoop dat dit in het kader van het vijfde kaderprogramma inzake onderzoek wel het geval zal zijn en dat het ons meer mogelijkheden zal bieden om Europa ook in samenhang met andere culturen te zien, die andere culturen te begrijpen en ons daarvoor meer open te stellen. Het aspect van de globalisering moet in de wetenschap een grote rol spelen.
Ten slotte wil ik het volgende opmerken. Ik vind het een goed idee het vijfde kaderprogramma inzake onderzoek ook op zichtbare doelstellingen te richten. De Commissie heeft zich daarover al beraden. Er zijn ook andere voorstellen. Ook het Parlement heeft daarvoor al voorstellen gedaan. Ik hoop dat wij de wetenschap wat zichtbaarder zullen maken zodat meer mensen zich ervoor gaan interesseren.

Quisthoudt-Rowohl
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij bespreken hier eens te meer een kaderprogramma dat, zoals altijd, een looptijd van vier jaar zal hebben. Dat kaderprogramma moet dus worden gekenmerkt door continuïteit maar ook door flexibiliteit, ook al schijnen die twee woorden met elkaar in tegenspraak te zijn. Ik zou hier nader willen ingaan op drie punten en eisen in het verslag van de heer Desama die wij bijzonder belangrijk vinden.
In de eerste plaats hebben wij dringend nood aan integratie en coördinatie van de verschillende beleidsvormen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling. Wij moeten meer elementen van onderzoek en ontwikkeling integreren in ons structuur-, landbouw- en milieubeleid. Het moet mogelijk zijn die elementen met het specifieke terrein van het onderzoeksbeleid te coördineren. Alleen op die manier kunnen wij het beschikbare geld zinvol uitgeven en de burger duidelijk maken dat hij niet alleen in het kader van een specifiek programma maar overal vooruitgang moet boeken.
In de tweede plaats zijn onderzoek en ontwikkeling goed, maar moeten wij het MKB daarbij sterker betrekken. Ik bedoel daarmee niet overal en altijd, maar overal waar dat mogelijk is. Daarom moeten wij ook de toegang tot het risicokapitaal vergemakkelijken en nieuwe gemengde financieringsvormen tot stand brengen. Op dat gebied kan de Unie belangrijke impulsen geven.
In de derde plaats is het volgens ons uiterst belangrijk dat de onderzoekers sterker bij de beoordeling en de verdere ontwikkeling van het onderzoeksbeleid worden betrokken. Wij moeten de dialoog tussen het onderzoek en de politiek institutionaliseren. Wij moeten er onze onderzoekers ook op wijzen dat zij de plicht hebben aan politiek te doen en de burgers uit te leggen wat zij doen. Gelet op onze uiterst schaarse middelen moeten wij de bevolking beter doen accepteren wat wij doen. Wij leven niet in een tijd van ongebreidelde toename van de begrotingen. Daarom zullen wij moeten uitmaken wat wij willen en derhalve ook wat wij niet willen. Dat wordt het moeilijkst. Het wordt moeilijk te zeggen wat wij niet en wat wij wel willen. Mevrouw Cresson, ik hoop dat u bij de keuze van wat wij wel willen voortdurend met ons in contact zal staan en van meetaf aan met de visie van het Parlement rekening zal houden.
Ten slotte vinden wij het ook zeer belangrijk dat wij de Europese meerwaarde bevorderen. Alleen daarvoor hebben wij geld. Jammer genoeg hebben wij geen geld voor alles wat ons na aan het hart ligt.

Scapagnini
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Cresson, wat doen wij op het gebied van het onderzoek goed en wat doen wij verkeerd? De grote veranderingen van de jongste jaren op het gebied van de wetenschappelijke kennis en de industriële produktie, die vooral verband houden met de informatieverspreiding en de geavanceerde communicatietechnologieën, moeten ons ertoe aanzetten de structuren en het beleid inzake onderzoek en technologische ontwikkeling opnieuw te bekijken. Wat kunnen wij doen ten aanzien van de sociale problemen, de achttien miljoen werklozen, de economische groei, de gezondheid en het milieu? Wij moeten het model versterken van een informatiemaatschappij waarin de economische, industriële en sociale aspecten steeds meer op elkaar inwerken en elkaar beïnvloeden.
Mevrouw Cresson, wat zijn de zwakke punten van ons Europees systeem? In de eerste plaats is er, zoals u heeft gezegd, het probleem van de zogenaamde Europese paradox. Die houdt in dat Europa, ondanks zijn sterke positie op het gebied van het fundamenteel onderzoek, er niet in slaagt dat fundamenteel onderzoek te laten uitmonden in concurrerende technologieën en octrooien. De Europese Unie en de lidstaten investeren ongeveer vijf keer meer in het fundamenteel onderzoek dan Japan, maar de Japanners hebben veel meer octrooien dan wij. Dat probleem, waarvoor nauwelijks aandacht bestaat, houdt nauw verband met het feit dat de financieringssystemen vaak niet aangepast zijn en dat daardoor te weinig risicokapitaal in technologische innovatie wordt geïnvesteerd.
Wat kunnen wij nu doen? Uit het voorafgaande blijkt dat wij in de eerste plaats ons model van onderzoek en technologische ontwikkeling aan ons sociaal en cultureel systeem moeten aanpassen. Wij mogen er ons niet langer toe beperken technologisch geavanceerde oplossingen te vinden maar moeten de technologie ook toepassen om aan de behoeften van de burgers te voldoen. In de 21ste eeuw zal de Europese industrie het hoofd moeten bieden aan een concurrentie met nieuwe prioriteiten: onderwijs, levenskwaliteit en duurzame ontwikkeling. Daarom moeten wij nu de voorwaarden creëren om een nieuw model van onderzoek en ontwikkeling tot stand te brengen dat aan die eisen beantwoordt. Wij moeten meer investeren en nieuwe financieringsvormen ontwikkelen door meer privé- en overheidskapitaal te mobiliseren en de bureaucratische procedures te vereenvoudigen. Wij moeten voorwaarden creëren waarin de onderzoekers meer mobiliteit aan de dag kunnen leggen en de uitwisseling van dragers van kennis bevorderen. Daarom moeten wij de communautaire samenwerkingsprojecten anders organiseren om te voorkomen dat die al te beperkt worden en moeten wij aldus het ontstaan van nieuwe vormen van samenwerking bevorderen en de bestaande vormen van samenwerking herzien.
Wij moeten een veel grotere flexibiliteit mogelijk maken en kunnen ingrijpen om programma's onmiddellijk bij te sturen. Wij moeten voorkomen dat middelen definitief worden toegewezen aan technologische initiatieven waarvan achteraf blijkt dat ze nergens toe leiden.
Wij mogen ons er niet toe beperken nieuwe specifieke onderzoeksprogramma's voor te stellen, maar moeten het probleem anders aanpakken door ons op prioritaire thema's te concentreren. Dat betekent dat wij het communautair onderzoek fundamenteel anders moeten opvatten. Het uitgangspunt is dat wij een concreet probleem moeten aanpakken in plaats van een belangrijke onderzoekssector in zijn geheel. Mevrouw Cresson, in die zin heeft onze Commissie onderzoek en technologische ontwikkeling principieel ingestemd met de nieuwe aanpak van de task forces die de resultaten van het communautair onderzoek kan verbeteren. Ten slotte moeten wij, in het licht van de globalisering van de kennis, zeker ook nieuwe vormen van samenwerking bevorderen met de Verenigde Staten, Japan en de andere op technologisch gebied geavanceerde landen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's en commissaris Cresson, namens de liberale fractie wil ik de heer Desama graag complimenteren met zijn verslag. Ondanks de vele amendementen is het een goed leesbaar stuk geworden en een duidelijke opstap naar het vijfde kaderprogramma. In het vijfde kaderprogramma dient het concurrentievermogen van onze Europese industrie met name die van het midden- en kleinbedrijf voorop te staan.
Het MKB zorgt nog steeds voor de meeste werkgelegenheid en verdient dus een belangrijke plaats in ons Europese onderzoek- en technologiebeleid. Dit beleid kan alleen maar effectief zijn als tegelijkertijd op nationaal en regionaal niveau in auto wordt geïnvesteerd. Innovatiebeleid voor het MKB lijkt bij uitstek een taak voor de nationale overheid te zijn, want nationale en regionale overheden zijn immers best op de hoogte van de behoefte van het midden- en kleinbedrijf.
Hét midden- en kleinbedrijf in Europa bestaat niet. Het MKB is immers geen homogene groep van ondernemingen, maar is samengesteld uit zeer diverse bedrijven qua grootte en qua branche. Een onderscheiden aanpak per doelgroep is noodzakelijk om optimale deelneming van het MKB aan Europese samenwerkingsprojecten te bevorderen. Ik ben dan ook blij dat mijn amendement ter zake is overgenomen.
Maar op de drempel naar de 21stste eeuw is het goed onszelf een spiegel voor te houden. Europa produceert veel nieuwe kennis, maar productie van kennis is niet voldoende. Er wordt te weinig nieuws mee gedaan en wat er gedaan wordt levert te weinig op. Neem bijvoorbeeld de CDI van Philips en de HDTV. Wij moeten meer investeren in productvernieuwing en minder de nadruk leggen op kostenefficiency. Daarom moeten ondernemingen beter leren samenwerken. Kennis en ervaringen met succesvol beleid moeten beter worden gespreid en werknemers moeten beter worden geschoold in praktische en sociale vaardigheden. Hoe technischer de maatschappij wordt hoe meer ze afhankelijk wordt van menselijke creativiteit en leervermogen. Ik zal daar in mijn verslag "Ontwikkeling en toepassingen, informatietechnologie" in de komende decennia nog uitgebreid op ingaan.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Desama bedanken voor het feit dat hij zich met zo'n inzet heeft geworpen op deze moeilijke taak, om enerzijds het vierde kaderprogramma te evalueren en anderzijds ook nog een poging te doen het vijfde kaderprogramma uit te spitten. Het is een zeer belangrijk stuk werk.
Al in de commissie heb ik er veel belangrijke wijzigingsvoorstellen doorgekregen, maar gezien het feit dat het stemmen binnen de commissie ingewikkeld was, zie ik mij genoodzaakt om ook hier in het plenum een paar amendementen in te dienen, en over deze amendementen wil ik het hier hebben.
Het eerste amendement betreft het belang van de vermelding dat er in het kader van het vierde kaderprogramma enorm veel gelden zijn gegaan naar grote ondernemingen en grote instellingen, terwijl wij in het Parlement zeer vaak hebben aangegeven dat de kleine ondernemingen belangrijk zijn en dat wij díe moeten steunen. Daarom wil ik opgenomen zien dat het belangrijk is dat de kleine ondernemingen en het onderzoek bij elkaar horen.
In het tweede amendement, nr. 4, stel ik aan de orde dat niet alleen de behoeften op sociaal gebied belangrijk zijn, maar ook de behoeften die met het milieu in verband staan. Wij weten dat de burgers van de EU het milieu belangrijk vinden en dat er meer onderzoek op dit terrein nodig is. Daarom is het belangrijk dat wij ook in de conclusies de behoeften aan onderzoek op sociaal gebied en milieugebied opnemen.
De amendementen 5 en 6 gaan over een ander belangrijk aspect, namelijk het onderzoek dat door de EU wordt verricht en dat bijvoorbeeld van invloed kan zijn op militaire activiteiten of daarvoor kan worden gebruikt, wat strijdig is met de opmerkingen die wij daarover in de regelgeving hebben gemaakt. Hier heb ik bijvoorbeeld de evaluatie van het kernfusieprogramma voor 1996, waarover wij dit voorjaar in het Parlement vragen hebben gesteld. Daarin staat ondubbelzinnig dat de kernfusieprogramma's belangrijk zijn en dat er verder totaal geen problemen zijn. Zo zit het natuurlijk niet . Deze programma's rond kernfusie-onderzoek kunnen worden gebruikt voor bijvoorbeeld de militaire ontwikkeling van wapens en ander oorlogsmaterieel. Het is daarom belangrijk dat wij hiervoor geen middelen ter beschikking hebben, en ook dat men gedwongen wordt om onderzoeksgelden terug te betalen als ze voor dit soort onderzoek worden gebruikt.

Vaz da Silva
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, ik pleit voor een sterk en ambitieus wetenschappelijk en onderzoeksbeleid met een evenwicht tussen de horizontale activiteiten van wetenschappelijke en technologische aard en de verticale projecten die op de behoeften van de gebruikers gericht zijn. Ik pleit voor een prioriteit, die erin bestaat de "leefbaarheid" en de motivatie van de burgers in het middelpunt van het Europees O&TO-beleid te plaatsen.
De planningseenheid van de Europese Unie heeft onlangs als doel voor het jaar 2000 het herstel van de cohesie in de Europese samenlevingen aangestipt. Hoe bereikt men deze cohesie? Ten eerste, door een initiatief uit te werken dat onderwijs, opleiding en onderzoek bundelt. Alleen met een wetenschappelijke alfabetisering vanaf de basisschool zal men de burgers voor zich winnen. Ten tweede, door de buitensporige concentratie van doelstellingen te vermijden die ik voor het Vde kaderprogramma heb horen noemen. Om een breuk met negatieve gevolgen te voorkomen, dient men de transnationale aanpak van gebieden uit het IVde programma voort te zetten, zoals de informatie- en communicatietechnologieën, de mariene wetenschappen en technologieën en de hernieuwbare en minder vervuilende energiebronnen. Ten derde, door de deelname van het midden- en kleinbedrijf te waarborgen aan de hand van de steun aan de innovatie van hun produkten, procédés en diensten. De prikkels moeten niet in één enkel, alleen voor het MKB gecreëerd kader gebeuren om hen niet te distantiëren van de voor de Europese industrie strategische onderzoeksgebieden. Ten vierde, door een permanente en tot derde landen uitgebreide samenwerking te bevorderen die berust op het principe van wederzijds voordeel. Met Afrika en LatijnsAmerika is het zaak verder te gaan dan de sectoren waartoe wij ons hebben beperkt, zoals volksgezondheid en landbouw, waarbij wij de programma's van de eerste actie moeten toepassen. De ontwikkeling van deze landen gebeurt via de internationalisering van hun onderzoekscentra en de overdracht van technologie. Ten vijfde, door mobiliteit algemeen en onomkeerbaar te maken. Er dient te worden nagedacht over Europese universitaire studies, over het statuut van Europese beursstudent, over de beurzen die de terugkeer naar het land van oorsprong aanmoedigen en over de vestiging van geavanceerde onderzoekers in minder geavanceerde landen.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, roep ik op tot een versterkte samenwerking tussen de Unie en de lidstaten, tussen de lid-staten onderling en met derde landen. En tot de onontbeerlijke coördinatie van communautaire programma's en instrumenten. Alleen op deze manier zal men gestalte geven aan een autonoom Europees beleid voor de 21ste eeuw.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Cresson, dames en heren, ik meen dat het debat dat tot nu toe in de Commissie onderzoek en technologische ontwikkeling is gevoerd zeer nuttig is geweest. Het zet ons ertoe aan ons over het vijfde kaderprogramma inzake onderzoek te bezinnen en een eerste blauwdruk te ontwerpen die met een aantal fundamentele criteria rekening houdt: de vervulling van de nieuwe noden van de samenleving, de doeltreffende omzetting van de wetenschappelijke kennis in nuttige en economisch waardevolle toepassingen en een betere coördinatie tussen het Europese en het nationale niveau om overlappingen en versnippering te vermijden.
Het voortreffelijke verslag van de heer Desama behandelt zowel de noodzakelijke continuïteit - door horizontale acties - als de noodzakelijke verandering om aan de evoluerende doelstellingen van de samenleving te beantwoorden. Voorts stelt het verslag ook criteria voor inzake de omschrijving van de doelstellingen en de aanwijzing van de subjecten welke die moeten verwezenlijken. De rapporteur stelt verspreidingstechnologieën en gerichte projecten in matrixvorm voor. Ik vind die structuur en het concept van de task forces goed, maar het succes van die aanpak hangt af van het komende politieke debat over de gekozen onderwerpen en criteria.
Met betrekking tot de criteria merk ik in de eerste plaats op dat de Europese Unie jaarlijks over maximaal drie miljard ecu beschikt terwijl de totale uitgaven van de lid-staten voor het onderzoek in Europa ongeveer 120 miljard ecu bedragen, 50 miljard ecu in de overheidssector en 70 miljard ecu in de industrie. De Europese begroting stelt kwantitatief dan ook maar iets voor als dat geld in programma's op lange termijn wordt geïnvesteerd. Pas dan kunnen die middelen een zichtbaar effect sorteren en een strategische betekenis krijgen.
Een ander voordeel van die aanpak is dat aan een technologisch programma op lange termijn zowel het industrieel als het academisch onderzoek kunnen meewerken en dat het zich duidelijk onderscheidt van een programma inzake toegepast industrieel onderzoek dat de argwaan van de academische kringen kan wekken.
Wat de organisatie en coördinatie in Europees verband betreft, meen ik dat asymmetrische schema's zoals dat van ESA, het Europees ruimteagentschap, of EUREKA, een goed model kunnen zijn. Om de wetenschappelijke kennis in toepassingen om te zetten, moeten wij krachtige maatregelen nemen om de eindgebruikers bij de zaak te betrekken om de technische hinderpalen weg te nemen en om nieuwe instrumenten te ontwikkelen voor de financiering en de koppeling tussen onderzoek en innovatie, zoals venture capital .

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats feliciteer ik de heer Desama met zijn voortreffelijk initiatiefverslag. Hij formuleert daarin tal van nieuwe ideeën en geeft vooral blijk van een opmerkelijk inzicht in de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van het onderzoek in het perspectief van de 21ste eeuw. Ik dank ook van harte alle leden van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie die aan de werkzaamheden hebben deelgenomen.
Sedert het eerste kaderprogramma is dit de eerste keer dat het Europees Parlement het initiatief neemt om een standpunt in te nemen vooraleer de Commissie een formeel voorstel heeft voorgelegd. Het voordeel daarvan is uiteraard dat het Parlement zijn visie kan voorstellen op een ogenblik waarop de Commissie daarmee nog in ruime mate rekening kan houden. Daarom heeft de Commissie ook op de conclusies van de werkzaamheden van het Parlement gewacht alvorens vorige week een eerste werkdocument over het vijfde kaderprogramma voor te stellen. Dat document preciseert en verduidelijkt de opties die in de mededeling "Morgen uitvinden" zullen worden voorgesteld om het debat in de instellingen meer diepgang te geven. Ik kijk met belangstelling uit naar de reacties van het Parlement.
Ik zou mijn commentaar bij uw verslag op drie punten willen concentreren. Ik zal eerst de punten van overeenkomst tussen de in het verslag geformuleerde visie en de voorstellen van de Commissie aanwijzen. Vervolgens zal ik het standpunt van de Commissie toelichten tegenover een aantal punten in de ontwerp-resolutie die in haar eigen documenten niet voorkomen. Ten slotte zal ik het verslag in de context van de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma plaatsen en uitleggen hoe die voorbereiding verder zal moeten verlopen.
Ik heb het eerst over de punten van overeenkomst. De overeenkomsten tussen het initiatiefverslag en de ontwerp-resolutie en de visie van de Commissie hebben zowel met de algemene benadering als met een aantal concrete punten te maken. Zo staat zowel in de ontwerp-resolutie van het Parlement als in de mededeling van de Commissie "Morgen uitvinden" de idee centraal van een kaderprogramma dat zich resoluut op de economische en sociale noden richt. De mededeling van de Commissie betreft de door de Commissie voor het vijfde kaderprogramma voorgestelde opties.
De door de heer Desama voorgestelde matrix-benadering bestaat erin de traditionele onderzoeksterreinen en -disciplines horizontaal met elkaar te verbinden en de grote problemen waarmee Europa wordt geconfronteerd verticaal aan te pakken. Dezelfde benadering vindt men terug in de omschrijving van de structuur van de programma's in het eerste werkdocument van de Commissie over het vijfde kaderprogramma. Het Parlement en de Commissie beklemtonen beide ook de noodzaak van een volgehouden inspanning op het gebied van de innovatie, de overdracht van technologieën en de financieringsvormen waarover verschillende sprekers, in het bijzonder de heer Scapagnini, het hebben gehad, van de coördinatie met de andere interventie-instrumenten van de Unie en van de samenwerking met de andere initiatieven voor technologische samenwerking in Europa, zoals COST en EUREKA, waarnaar onder meer de heer Malerba heeft verwezen. Enerzijds tonen die overeenkomsten aan dat het Parlement en de Commissie spontaan voor dezelfde benadering kiezen en anderzijds getuigt ze, zoals ik heb gezegd, ook van een positieve interactie doordat de Commissie zich heeft ingespannen om met de standpunten van het Parlement rekening te houden naarmate ze daarvan kennis kreeg.
Zoals ik heb gezegd, zal ik nu nader op enkele specifieke punten ingaan. Naast een aantal standpunten die met de plannen van de Commissie overeenstemmen, bevat het verslag van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie ook verschillende uiterst belangwekkende aanbevelingen, die beslist onze aandacht verdienen. Om slechts enkele voorbeelden met betrekking tot onze actie op het gebied van de opleiding en de mobiliteit te geven, verwijs ik naar het voorstel inzake speciale beurzen voor gevestigde onderzoekers uit de technologisch geavanceerde landen, het voorstel voor onderzoeksbeurzen in industriële en handelsondernemingen en de aanbeveling om bijzondere aandacht te besteden aan de problemen van het onderwijs in de wetenschappen in de Europese scholen.
Bij haar verdere werkzaamheden over het vijfde kaderprogramma zal de Commissie rekening houden met die suggesties en vele andere interessante aanbevelingen, die ik hier jammer genoeg niet alle kan opsommen. Ik denk onder meer aan wat mevrouw Quisthoudt-Rowohl, mevrouw Plooij-Van Gorsel en mevrouw Vaz da Silva hebben gezegd over de problemen van de kleine en middelgrote ondernemingen.
Het verslag bevat echter ook verschillende aanbevelingen waarop de Commissie bij de huidige stand van de Verdragen en de regelgeving betreffende de tenuitvoerlegging van de programma's niet kan ingaan. Ik bedoel daarmee de aanbevelingen die betrekking hebben op de institutionele aspecten en de procedures voor het beheer van de programma's. Of een aantal nieuwe ideeën kunnen worden uitgevoerd zal afhangen van de mate waarin de intergouvernementele conferentie een verlichting van de besluitvorming op het gebied van het onderzoek mogelijk maakt. U weet dat dit een ernstig probleem is. De daadwerkelijke tenuitvoerlegging van bij voorbeeld de artikelen 130 K, L en N, die asymmetrische acties mogelijk maken, is alleen mogelijk als de meerderheidsstemming wordt uitgebreid.
Kortom, de Commissie is ingenomen met de algemene inhoud van het verslag van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en dankt het Parlement voor deze uiterst nuttige bijdrage aan de verdere werkzaamheden over het vijfde kaderprogramma.
Hoe zal die voorbereiding worden voorgezet? Dat is het derde punt waarover ik het wil hebben. Ik heb al gezegd dat de Commissie vorige woensdag een eerste werkdocument heeft voorgesteld. In dat document wordt de inhoud van het vijfde kaderprogramma nog niet in detail beschreven. Dat zal gebeuren in een tweede werkdocument, dat de Commissie begin 1997 zal voorstellen. Het formele voorstel zal in maart 1997 worden voorgelegd. Bedoeling is onder het Luxemburgse voorzitterschap in november 1997 tot een gemeenschappelijk standpunt van de Raad te komen en het nieuwe kaderprogramma in januari 1998 formeel aan te nemen. Ik onderstreep dat de naleving van dat tijdschema nodig is om de continuïteit van het onderzoek in Europa niet te verbreken.
Om daartoe te komen heeft de Commissie beslist het institutionele debat te structureren in een aantal fases waarin de elementen waarover een consensus is bereikt telkens worden vastgelegd. Wij zullen ons gedurende het gehele jaar 1997 intensief met de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma bezighouden. Voor wij ons volledig op het debat over dat programma toespitsen, moeten wij echter een oplossing vinden voor het reeds verschillende maanden aanslepende probleem van het financieel supplement voor het vierde kaderprogramma. Het gaat hier niet om een technische aangelegenheid maar om een voorafgaande politieke kwestie, namelijk die van het concept van de task force. Het financieel supplement betekent op dat punt een nieuwe aanpak, waarover een consensus moet worden bereikt voor wij verder kunnen gaan. De vooruitgang die de jongste weken is geboekt heeft een beslissing dichterbij gebracht. Ik verwacht dat de Raad van ministers van onderzoek op 5 december tot een politiek akkoord zal komen en dus een gemeenschappelijk standpunt zal kunnen bepalen.
Zoals u wellicht weet, is het door de Commissie voorgestelde bedrag verlaagd als gevolg van de beslissing van de Raad van ministers van economische zaken en financiën om het financiële vooruitzicht voor 1997 en 1998 niet te herzien. De informele triloog die vanmiddag heeft plaatsgevonden heeft aangetoond dat de drie instellingen vooruitgang willen boeken. Ik verwacht dan ook dat wij begin volgend jaar de procedure voor de goedkeuring van dat financieel supplement, waarvoor het Parlement grote inspanningen heeft gedaan, zullen kunnen afronden. Ik wil het Parlement daarvoor van harte danken.
Tot besluit zou ik nog een laatste opmerking willen maken. Zoals verschillende sprekers hebben onderstreept, staan de nationale begrotingen in de aanloop naar de economische en monetaire unie onder zware druk. Het debat over het vijfde kaderprogramma in de Raad dreigt moeizaam en lang te worden. De Commissie is bereid dat debat aan te gaan. Dat loont beslist de moeite als men zeker is dat men zal slagen, dat men een kaderprogramma zal kunnen opstellen dat werkelijk van de vorige verschilt en dat men de wetenschapscultuur in Europa, zoals de heer Linkohr terecht wenst, zal kunnen versterken.
De Commissie rekent op de steun van het Parlement en de sterke overeenkomst tussen zijn visie en haar opvattingen. In overleg met het Parlement willen wij ervoor zorgen dat het nieuwe kaderprogramma tijdig wordt aangenomen. Dat programma moet volgens een formule die ook het Parlement volledig onderschrijft, in staat stellen het onderzoek in Europa ten dienste van de burger te stellen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Cresson.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Openbaar vervoer
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0289/96 van de heer Wijsenbeek, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het Groenboek van de Commissie (COM(95)0601 - C4-0598/95) betreffende "Het Citizens' Network" - De verwezenlijking van de mogelijkheden van het openbaar personenvervoer in Europa; -A4-0291/96 van de heer Killilea, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(95)0729 - C4-0113/96-96/0002(SYN)) tot vaststelling van de voorwaarden waaronder vervoersondernemers worden toegelaten tot binnenlands personenvervoer over de weg in een lid-staat waar zij niet gevestigd zijn; -A4-0292/96 van de heer Killilea, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(96)0190 - C4-0338/96-96/0125(SYN)) tot wijziging van verordening (EG) nr. 684/92 van de Raad houdende gemeenschappelijke regels voor het internationaal vervoer van personen met touringcars en met autobussen.Dan is het woord nu allereerst, voor vijf minuten, aan de rapporteur de heer Wijsenbeek.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement staat in feite aan de basis van het Groenboek van de Commissie over het Citizen's Network met ons initiatiefverslag inzake het stedelijk vervoer en de congestie van juni 1992. In feite waren we daarmee onze tijd vooruit. Desalniettemin wil ik namens het gehele Parlement commissaris Kinnock mijn complimenten maken met het feit dat hij het signaal aan Parlement en samenleving heeft begrepen en nu in het Groenboek gevolg gaat geven aan een beter verloop van het vervoer. Daarom dient de Unie als zodanig zich bezig te houden met het openbaar vervoer ondanks het feit dat het vervoer zich gebruikelijk op lokaal en regionaal niveau afspeelt. Dit is de subsidiariteitsvraag. Het is daarom omdat eerst en vooral wij in Europa de vrijheid van de burger om op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven, als omschreven in artikel 8A van het Verdrag, slechts dan kunnen waarmaken indien de mobiliteit van de burger niet beperkt wordt.
De mobiliteit, zoals algemeen bekend is, wordt minder door allerlei regels en formele bepalingen gehinderd dan door fysieke en organisatorische beperkingen. Wanneer wij als instellingen van de EU gezamenlijk de aanleg en uitvoering van de transeuropese netwerken hebben besloten, en er een niet onaanzienlijke ruimte voor in de begroting hebben vrijgemaakt. Op de schandelijke houding van de Raad inzake de voorliggende begroting en de bedragen daarop voor de TENS ga ik nu maar even niet in. Dan heeft dat allemaal maar zin indien wij tevens een behoorlijk aansluitend voor- en natransport over en van de grote Europese grensoverschrijdende infrastructuur kunnen realiseren.
Indien wij de lijst van wettelijke instrumenten zien, die als bijlage aan het Groenboek is gehecht, dan zijn de middelen tot regeling van het openbaar vervoer van de Unie reeds aanzienlijk. De voornaamste voorstellen in het Groenboek die gedaan worden, betreffen toegankelijkheid, bereikbaarheid, veiligheid, reisgemak en milieu. Op elk van deze categorieën heeft het Parlement, naast voorgestelde push & pull maatregelen en de genoemde best practices -voorstellen een aantal toevoegingen gedaan.
Op het gebied van de toegankelijkheid hebben wij meer dan de Commissie reeds had gedaan de aandacht op de 80 miljoen burgers gericht die om fysieke of functionele redenen permanent of tijdelijk minder mobiel zijn. Dit moet voornamelijk bereikt worden door aanpassing aan het materieel voor ouderen en gehandicapten én door aanpassingen aan secundaire voorzieningen in de informatieverstrekking.
De bereikbaarheid kan volgens het Parlement niet alleen verbeterd worden door aanpassingen in de infrastructuur, bijvoorbeeld door aanleg van separate voorzieningen voor de diverse verkeersmodaliteiten, maar ook door verbetering van stadplanning. Veel meer dan thans zou naar onze mening rekening gehouden moeten worden met woon-werkverkeer bij de bouw van nieuwe huizen. Wanneer eerst openbaar vervoer wordt geregeld wordt dat, na initiële verliezen, later door gewenning ruimschoots terugverdiend.
Veiligheid moge dan voor zich spreken toch valt er niet genoeg op te wijzen dat het aantal slachtoffers in het verkeer onaanvaardbaar hoog is. Niet zelden komt het ook door verschil in verkeerswetgeving in de diverse lidstaten.
Reisgemak is niet alleen een kwestie van beter materieel. Door mijzelf en het Parlement in zijn totaliteit wordt in het bijzonder aandacht besteed aan de ketenbenadering van het vervoer, mede door de aanleg van transferia in de grote stedelijke agglomeraties waar heden ten dage de meerderheid van onze burgers woont en werkt.
De bescherming van het milieu wordt verbeterd indien wij meer burgers dan thans het geval van het openbaar vervoer gebruik laten maken. Daar zullen wij mede in samenhang met het Groenboek externe kosten, vanuit moeten gaan.
Realisme, dus rekening houden met de onmogelijkheid de modal split aanzienlijk om te buigen, moet in ons handelen voorop staan. Dat betekent eveneens de in hetzelfde debat behandelde verslagen van collega Killilea.
" Niet autogebruik belasten en wegpesten, maar collectief vervoer faciliteren en aantrekkelijker maken."

Killilea
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wijs ik erop dat het voorstel waarop het verslag A4-0291/96 betrekking heeft sterk gelijkt op verordening nr. 2454/92, die het Hof van Justitie in zijn arrest van 1 juni 1994 in de zaak C388/92 heeft vernietigd. Het Parlement had die zaak aanhangig gemaakt omdat de Raad het niet opnieuw had geraadpleegd over een voorstel voor een verordening dat aanzienlijk van het oorspronkelijke Commissievoorstel afweek.
Een van de belangrijkste elementen bij de totstandbrenging van een interne markt is de opruiming van de kunstmatige hinderpalen voor de interne markt in de sector van het vervoer. De twee voorstellen die ik de eer heb hier vanavond te mogen toelichten zijn een nieuwe stap naar de totstandbrenging van een interne markt voor het vervoer in de Europese Unie. Ze verlenen busmaatschappijen uit een EU-land meer rechten om diensten te verlenen aan passagiers in andere lid-staten.
Het is zinvol dat busmaatschappijen die personen van het ene land naar het andere vervoeren overal langs hun reisweg passagiers kunnen oppikken. Op dit ogenblik mag een busmaatschappij alleen tickets verkopen aan passagiers in het land van herkomst zelf. Het beste voorbeeld dat ik ken is dat van een busmaatschappij die personen vervoert tussen een streek in het westen van Ierland, die ik vertegenwoordig, en Londen. Die busmaatschappij mag in Ierland passagiers oppikken, maar mag dat niet doen in de grote steden in Noord- of Zuid-Wales of in Noord- of Zuidwest-Engeland. Op de terugweg mag de busmaatschappij geen nieuwe passagiers aanvaarden in de dorpen en steden op haar weg van de Ierse oost- naar de Ierse westkust.
Zulke beperkingen moeten om verschillende redenen worden afgeschaft. In de eerste plaats zouden de internationale busmaatschappijen daardoor op lange trajecten rechtstreeks met de nationale busmaatschappijen kunnen concurreren en de passagier aldus een bredere waaier van diensten kunnen aanbieden. Een sterkere concurrentie zou ook de prijzen op lange bustrajecten laag houden. Het zou uiteraard ook bevorderlijk zijn voor de financiële levensvatbaarheid van busdiensten, vooral vanuit de dunbevolkte perifere regio's naar de grote stedelijke centra, als de busmaatschappij langs de busroute passagiers mag oppikken.
De Europese Unie heeft de jongste jaren maatregelen genomen om het luchtverkeer te liberaliseren en ook enig succes geboekt met haar inspanningen om de spoorwegmarkt open te stellen voor meer mededinging. Deze voorstellen zullen ervoor zorgen dat busmaatschappijen op lange afstanden beter op de behoeften van de markt kunnen inspelen. Een van de resultaten daarvan zal zijn dat de luchtvaart- en spoorwegmaatschappijen nog meer onder druk zullen komen te staan om hun tarieven op concurrerende routes te verlagen. Vooral reizigers met een beperkt budget zullen gemakkelijker dan vroeger goedkoop kunnen reizen. De sociale voordelen van goedkoop vervoer voor onder meer studenten en slecht betaalde migrerende werknemers en hun gezinnen mogen niet worden onderschat.
Gedurende vele jaren lagen de prijzen van het vervoer tussen de perifere regio's en de grote stedelijke centra van de Unie, bij voorbeeld tussen West-Ierland en Londen, waarover ik het zoëven al had, kunstmatig hoog als gevolg van de afspraken tussen de luchtvaartmaatschappijen en de spoorweg- en ferrymaatschappijen. In de tijd van de vaste prijzen, onder meer bij Air Lingus en British Airways, behoorden de tarieven tussen Londen en de Ierse luchthavens tot de hoogste van Europa. Ook de spoorweg- en ferrymaatschappijen maakten, toen de busmaatschappijen nog geen passagiers van Ierland naar Londen mochten vervoeren, prijsafspraken zodat de tarieven buitensporig hoog lagen.
De Europese wetgeving heeft op een aantal luchtvaartroutes, maar zeker niet op allemaal, een einde aan de vaste prijzen gemaakt. De busmaatschappijen hebben mettertijd een netwerk van langeafstandsroutes tot stand gebracht en concurreren nu rechtstreeks met de spoorwegen en luchtvaartmaatschappijen. Daardoor dalen de vervoerskosten in geheel Europa, wat belangrijke sociale voordelen heeft voor gezinnen die om redenen van migratie, werk of - wat nog een beter voorbeeld is - door studie zijn gescheiden.
De vervoerskosten zijn ook een belangrijke factor in de sector van het toerisme. Dat verliezen wij gemakkelijk uit het oog. De voorstellen die het Parlement vandaag bespreekt, zullen ertoe bijdragen de kosten van het vervoer te land te verminderen en zullen de groei in de toeristische sector bevorderen, vooral ten voordele van de jongeren, die zich vaak geen vliegtuigticket kunnen veroorloven.
Ten slotte zal de grotere vrijheid om passagiers op te pikken leiden tot een doeltreffender gebruik van de bussen op een bepaalde route. Daardoor zal het aantal bussen op onze wegen dalen en zal de verkeersdrukte en de luchtverontreiniging op een aantal van onze grote verkeersassen verminderen. Ik ben ingenomen met de voorstellen van de Commissie, die de totstandbrenging van een interne vervoersmarkt in de Unie bevorderen. De Commissie vervoer en toerisme vindt deze voorstellen zeer waardevol. Mijnheer Kinnock, als rapporteur kan ik u de verzekering geven dat dit zo is. Samen met mijn collega's in de Commissie vervoer en toerisme heb ik een aantal amendementen ingediend die de door de heer Kinnock voorgestelde tekst verbeteren en volgens mij dus zullen worden aangenomen.
Tot besluit zou ik willen zeggen dat de Commissie vervoer en toerisme en ikzelf van oordeel zijn dat het Parlement de Commissievoorstellen moet ondersteunen en ze met de door de Commissie vervoer en toerisme aangenomen amendementen moet aanvullen. Als coördinator van de Fractie Unie voor Europa heb ik de amendementen 17 en 18 op het verslag A4-0291/96 vandaag ingetrokken. Wij hebben ook de amendementen 29 en 30 op het verslag A4-0292/96 ingetrokken, zodat naast de amendementen van de Commissie vervoer en toerisme alleen nog de twee amendementen van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij overblijven. Misschien is de heer Wijsenbeek wijs genoeg om die eveneens in te trekken.
Belangrijk is dat de Raad op 12 december over deze twee verslagen en de conclusies van de Commissie een definitieve beslissing kan nemen. Wij moeten alles in het werk stellen opdat voor die datum of zeker voor het eind van het jaar een gemeenschappelijk standpunt kan worden vastgesteld. Ik dank de Commissie vervoer en toerisme en de velen die mij bij de opstelling van deze twee belangrijke verslagen hebben geholpen. De opstelling van deze verslagen heeft enige tijd gevergd en ik dank de medewerkers van de Commissie vervoer en toerisme dan ook voor hun inzet en kostbare steun. Al te vaak heeft men geen aandacht voor de grote toewijding waarmee die mensen hun werk doen.

Friedrich
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het gaat hier om de totstandbrenging en het gebruik van een grensoverschrijdend netwerk van vervoermiddelen. Uiteindelijk willen wij elke plaats in Europa zo gemakkelijk, snel en doeltreffend mogelijk met het openbaar vervoer bereikbaar maken. Dat is uiteraard een moeilijke opdracht, maar het loont de moeite die inspanning te doen omdat men daardoor het persoonlijk vervoer kan beperken, energie kan besparen, het vervoer beter kan bundelen en de infrastructuur doeltreffender kan gebruiken.
Het moet mogelijk zijn de bestaande vervoersmodi beter op elkaar af te stemmen en onderling te verbinden. Belangrijk is daarbij voor de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid dat de planning van het netwerk van vervoerssystemen ook flexibele ondernemingsvormen mogelijk maakt. Die netwerken moeten immers niet altijd door de staat en de overheid worden geëxploiteerd. Wij moeten flexibele modellen toepassen door middel van een partnerschap tussen de particuliere en de openbare sector of van concessies. De staat moet het openbare vervoersnet beschikbaar stellen, maar moet dat niet zelf exploiteren. De staat en de Europese Unie kunnen en moeten evenwel stimulansen geven en de infrastructuur verder uitbouwen om dan zo snel mogelijk het privé-initiatief te laten spelen.
In dat verband zou ik hier enkele bedenkingen willen maken. In deze tijd van zwakke conjunctuur moeten wij ons afvragen of ook de Europese Unie zelf geen bijkomende stimulansen kan geven. Ik denk daarbij aan een andere aanwending van de structuurfondsen. Dat kan wellicht niet onmiddellijk, maar moet op termijn toch mogelijk zijn. De middelen uit de structuurfondsen worden soms gedurende jaren niet gebruikt. Samen met de Europese Investeringsbank moet men zich over het gebruik van de middelen uit de structuurfondsen beraden. Wij moeten flexibeler mogelijkheden scheppen om de infrastructuur voor de netwerken voor de burgers in geheel Europa verder uit te bouwen. Op die manier kunnen de civiele vervoersnetwerken en de stapsgewijze ontwikkeling daarvan de economische efficiëntie in Europa versterken en de werkloosheid helpen terugdringen. In die zin is dit voor Europa nuttig werk.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, dames en heren, die pas later van het openbaar vervoer voor de korte afstand gebruik zult maken, in de eerste plaats verheug ik mij over de opstelling van dit Groenboek en dank ik de rapporteur voor zijn verslag. Ik denk dat het personenvervoer voor de korte afstand voor elke burger van de Unie belangrijk is. De deelname aan het openbaar leven hangt immers van de toegankelijkheid van het vervoer af. Daarom vind ik het ook belangrijk dat de transeuropese vervoersnetwerken voor de grote afstand op passende wijze met plaatselijke netwerken worden aangevuld.
Het advies van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie heeft uiteraard betrekking op de aspecten welke die commissie specifiek aangaan. Als wij, als Europese Unie, vinden dat de CO2 -uitstoot moet worden gestabiliseerd, moeten wij het energiegebruik veel doeltreffender maken. Dat is vooral in het wegverkeer mogelijk, enerzijds door op openbaar vervoer over te schakelen, waardoor meer mensen met minder energie kunnen worden vervoerd, en anderzijds door voertuigen te ontwikkelen die minder of andere vormen van energie gebruiken.
Daarom moeten wij het openbaar vervoer ook aantrekkelijker maken. Dat kan vooral gebeuren door gebruik te maken van de technologische ontwikkeling, het tweede terrein waarmee onze commissie zich bezighoudt. De telematica kan de toegang en daardoor ook het gebruik van het openbaar vervoer immers vergemakkelijken.
Ik meen te weten dat het belangrijke onderzoeksterrein van de verdere ontwikkeling van de voertuigen een bijzonder aandachtspunt is van mevrouw Cresson, die in de Commissie voor het onderzoek bevoegd is. Ik meen dat wij op dat terrein in Europa een grote creativiteit aan de dag kunnen leggen en aldus ook tot de ontwikkeling van onze industrie kunnen bijdragen.
Ten slotte wil ik ook nog zeggen dat de demonstratie van bijzonder nuttige projecten in geheel Europa ertoe moet bijdragen de toegang van de burgers tot het openbaar leven te vergemakkelijken.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen instemmen met het streven om in Europa een openbaar vervoersnetwerk tot stand te brengen dat voor de burgers toegankelijk en betaalbaar is. De transeuropese netwerken en de plaatselijke vervoerssystemen moeten in dat netwerk conceptueel en technisch met elkaar worden verbonden. Belangrijk is ook dat de gebruikers van die vervoersdiensten actief bij de besluitvorming worden betrokken. Waar blijven echter de vrouwen?
In het Groenboek worden de vrouwen slechts terloops vermeld. Daarin is alleen sprake van zwangere vrouwen en vrouwen die met een kinderwagen of kleine kinderen onderweg zijn. In het Groenboek staat niets over hun vaak sterk verminderde mobiliteit. Op dat punt beperkt het document van de Commissie zich tot de personen met een handicap en de ouderen.
Een tweede punt is de veiligheid. Men mag zich niet beperken tot de bedrijfszekerheid, waarvoor de Commissie terecht een aantal normen heeft geformuleerd. De persoonlijke veiligheid is tenminste even belangrijk. In slecht verlichte stations en buiten de spitsuren aan de stopplaatsen lopen vooral vrouwen een objectief en volstrekt niet ingebeeld risico. Op trajecten die vooral wegens de inkrimping van het personeel in het openbaar vervoer niet worden bewaakt of in eenzame parkeergarages is de angst voor overvallen volkomen gerechtvaardigd. Wij hebben een catalogus van doeltreffende tegenmaatregelen nodig waarin ook de concrete plaatselijke en regionale ervaringen van onze lid-staten zijn opgenomen. Is het uitsluitend wegens de rendabiliteit en niet ook uit geestelijke luiheid dat na de laatste bussen geen nachttaxi's rijden, dat er onvoldoende taxi's voor vrouwen zijn, dat men op bussen en trams in de buurt van de bestuurder geen zitplaatsen voor vrouwen reserveert en er alleen op de spitsuren voldoende trams en bussen rijden? Het droevige gevolg daarvan is dat veel vrouwen met huishoudelijk werk en schoolplichtige kinderen en deeltijds werkende vrouwen, vooral in afgelegen en rurale gebieden, zich geïsoleerd voelen. Dat geldt trouwens ook voor oudere vrouwen en vrouwen met een handicap.
De vrouwen moeten op passende wijze bij de planning en de uitvoering van maatregelen op het gebied van het vervoer worden betrokken. In het advies van de Commissie rechten van de vrouw heb ik hun ervaringen slechts kort kunnen toelichten. De vrouwen moeten de besluiten van de sociale partners sterker kunnen beïnvloeden. Daartoe moet er een algemeen en duidelijk gestructureerd overleg komen. Mainstreaming is ook op het gebied van het vervoer een verrijking voor het beleid en de beleidsmaatregelen. Ik ben ervan overtuigd dat ook de heer Wijsenbeek, die het voortreffelijke verslag over het Groenboek over het netwerk voor de burgers heeft opgesteld, daarmee zal instemmen.

Blokland
Voorzitter, dit voorstel voor een verordening staat in het teken van voortgaande liberalisering van het cabotagevervoer voor personen. De interne markt is op dit gebied nog lang niet in zicht. De Raad en de Europese Commissie lijken niet veel vaart te maken. Gezien de geringe wijzigingen ten opzichte van de vernietigde verordening, vraag ik me af waarom de Commissie zo lang getreuzeld heeft met dit voorstel.
Als rapporteur voor advies heb ik gegronde twijfels over de juistheid van de amendementen 9, 13 en 14 van de Commissie vervoer en toerisme. Het kleine stapje dat de Commissie schoorvoetend zet, wordt door deze amendementen weer uitgesteld of teruggedraaid. Bovendien brengen deze amendementen de systematiek van het Commissievoorstel om zeep.
De risico's van concurrentievervalsing, sociale dumping, enzovoort kunnen juist op grond van artikel 4, lid 2, leiden tot weigering of intrekking van de vergunning. Ten overvloede heeft de economische commissie in haar amendement 2 voorgesteld om "bedreiging voor de exploitatie van vervoersondernemingen" expliciet op te nemen in de definitie van het begrip "ernstige verstoring" . Zie daarvoor artikel 9, lid 2. Het is totaal niet logisch dat de rapporteur artikel 4 wil schrappen. Zijn argumentatie deugt niet en het doel van het amendement is in strijd met het milieubelang en de principes van de interne markt. Bovendien zijn de amendementen 13 en 14 niet consistent ten opzichte van elkaar. Ik adviseer dringend om de economische commissie te volgen en de amendementen 9, 13 en 14 af te wijzen.
Tenslotte heb ik nog een vraag aan commissaris Kinnock. Kan de commissaris uitleggen waarom de proefmodellen voor het in artikel 6 bedoelde attest en het in artikel 7 bedoelde controleformulier of reisblad ontbreken? Ik hoop dat ze niet te ingewikkeld worden voor de ondernemers.

Castricum
Voorzitter, ik ben overweldigd door de mij toegemeten hoeveelheid spreektijd, maar dat maakt het voor mij ook mogelijk om vast te stellen dat wanneer het openbaar vervoer in Europa zou worden geregeld zoals wij hier vanavond met elkaar een aantal verslagen door elkaar behandelen er nooit meer een trein of bus op tijd zou arriveren. Laat staan de vraag of de burger er überhaupt nog iets van zou begrijpen.
Maandagochtend stond in het relatief kleine Nederland ongeveer 300 km file ondanks het feit dat op het laatste moment een akkoord was bereikt waardoor een aangekondigde spoorwegstaking niet doorging. Het land stond stil zoals zoveel dichtbevolkte gebieden in de Europese Unie bijna iedere ochtend worden verstopt door een wassende stroom personenauto's en vrachtverkeer. Op allerlei bestuurlijke niveaus worden de problemen onderkend. Ook op Europees niveau is in talloze documenten de opvatting van Commissie en Parlement weergegeven dat een samenhangend stelsel van openbaarvoorzieningen noodzakelijk is om duurzaam in de behoefte aan mobiliteit te voorzien, een alternatief te bieden voor de auto en de tientallen miljoenen burgers die niet over een auto willen of kunnen beschikken in de gelegenheid te stellen normaal in de samenleving te functioneren en collega Mann heeft begrepen dat daar ook een relatief groot aantal vrouwen toebehoort.
Het Groenboek over het netwerk van de burger, het Groenboek over de externe kosten en het Witboek over de toekomst van het spoor vormen als trilogie zou je kunnen zeggen de weerslag van veel denkkracht over de toekomst van goederen en personenvervoer en geven richting in die zin dat gekoerst wordt naar een sociaal-economisch en ecologisch verantwoord verkeers- en vervoersbeleid.
Wanneer ik vaststel dat er tussen de Commissie en het Parlement, op hoofdlijnen althans, overeenstemming bestaat over die koers moet ik tegelijkertijd vaststellen dat bij de uitwerking van het beleid veel hindernissen moet worden genomen.
Over de externe kosten en de plannen met het spoor komen wij later te spreken, hoewel de door mij aangegeven samenhang de vraag rechtvaardigt hoe de Commissie gegeven de inhoud van alle discussies tegen het tempo van de uitvoering van een meer integraal verkeers- en vervoersbeleid op Europees niveau aankijkt.
Maar nu beperkend tot het netwerk van de burger wil ik collega Wijsenbeek bedanken voor de coöperatieve wijze waarop hij zijn verslag tot stand heeft gebracht. Mede door het toedoen van de vervoerscommissie bevat zijn document nu ongeveer alle elementen die er bij dit onderwerp te bedenken zijn. Ook voor ons is het soms moeilijk om ons tot de hoofdzaken te beperken.
Enkele kanttekeningen. Ten eerste, hoewel de bevoegdheden van de Europese Unie bij het vormgeven van een netwerk voor de burger niet moet worden overschat, staat het vast dat een interne markt niet kan functioneren zonder een samenhangend stelsel van openbaar vervoervoorzieningen.
Ten tweede, daarbij zijn met name de grensoverschrijdende voorzieningen van wezenlijke betekenis. Voor Nederland als voorbeeld is aansluiting op het Europese net van hoge snelheidstreinen van eminent belang ook om de sterkgroeiende luchtvaart op korte en middellange termijn zoveel mogelijk te beperken.
Ten derde, het is echter een groot misverstand om te veronderstellen dat grensoverschrijdend vervoer zich uitsluitend afspeelt in de lucht of met snelle treinen. In grensregio's bijvoorbeeld spelen regionale spoorwegen en buslijnen een belangrijke verbindende rol, die wordt heel dikwijls zwaar onderschat. In die zin bestaan voor mensen zonder auto nog steeds de grenzen waarvan wij hier denken dat zij inmiddels zijn opgeheven.
Ten vierde, aan het begin van mijn bijdrage heb ik al gewezen op het feit dat voor veel meer burgers dan wij denken het openbaar vervoer en niet de auto de toegang is tot mobiliteit en maatschappelijk functioneren. Ik wil dat hier nog eens onderstrepen. In toenemende mate zullen ook ouderen afhankelijk worden van die publieke voorzieningen die geboden worden. Ik wil hier nog eens nadrukkelijk stellen dat niet de markt, maar de verantwoordelijke overheid aangesproken dient te worden op zowel het voorzieningenniveau als de toegankelijkheid van de voorzieningen. Nu en straks ook volop onderwerp van aandacht voor al die burgers die in meerdere of mindere mate gehandicapt door het leven gaan.
Met het Groenboek over het netwerk van de burger heeft de Europese Commissie zich mede verantwoordelijk gemaakt voor een stelsel van publieke voorzieningen waarmee de burger letterlijk uit de voeten kan. In het kader van de subsidiariteit heb ik geen overspannen verwachtingen van wat Europa op dit vlak tot in de periferie vermag. Echter, noblesse oblige het uitbrengen van het Groenboek, het op gang brengen van de discussie vergt een concreet vervolg. Daarover zou ik vanavond graag wat meer willen horen van de kant van de Commissie. Immers, de letter moet tot leven worden gebracht.

McIntosh
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat wij de heer Castricum hier moeten verwelkomen na zijn afwezigheid van vorige week, toen in de Brusselse straten over het Witboek over de toekomst van de spoorwegen werd gediscussieerd. Wij vonden het jammer dat de heer Castricum toen niet aan dat debat buiten de gebouwen van het Europees Parlement kon deelnemen, maar het doet ons genoegen dat hij hier weer in ons midden is.
Ik feliciteer de Commissie met haar Groenboek over een netwerk van de burger voor openbaar personenvervoer en feliciteer de heer Wijsenbeek met het vele werk dat hij heeft verricht om dit verslag aan de commissie en nu aan de plenaire vergadering te kunnen voorleggen. Ik vind het goed dat hij beklemtoont dat wij de toegankelijkheid van het openbaar vervoer moeten verbeteren om het toenemend gebruik van de particuliere auto terug te dringen. Wij stellen met voldoening vast dat de programma's inzake onderzoek en ontwikkeling op Europees niveau zich op telematicaprojecten ten behoeve van het openbaar vervoer moeten toeleggen.
Het verslag van de heer Wijsenbeek heeft bijzondere aandacht voor de financiering van het openbaar vervoer en de bevordering van de intermodaliteit. Ik vind het goed dat men de situatie van het milieu en de volksgezondheid wil verbeteren en de afgelegen perifere regio's van de Unie wil helpen. Ik ben echter voorstander van het subsidiariteitsbeginsel. Ik ben ook voorstander van de bevordering van het gebruik van de fiets, een thema dat ook de heer Wijsenbeek na aan het hart ligt. Misschien kan de heer Kinnock iets doen om het gebruik van de fietspaden in de Europese Unie te bevorderen en ervoor zorgen dat reizigers hun fiets gemakkelijker met de trein kunnen meenemen.
De toegankelijkheid van het openbaar vervoer moet ook worden verbeterd voor personen met een handicap of verminderde mobiliteit en voor ouderen. Ik hoop dat de heer Kinnock en de rapporteur vanavond samen met mij steun zullen verlenen aan de Kanaaltunnel, waarvoor de Europese Unie altijd consequent heeft geijverd. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie en het Parlement mijn vrees delen dat de recente brand in de tunnel kan zijn veroorzaakt door een brandend voorwerp dat een vrachtrijder bij de blokkade bij de ingang van de tunnel heeft geworpen. Zal de Commissie vanavond beloven dat een grondig onderzoek naar de oorzaak van de brand in de Kanaaltunnel zal worden ingesteld om uit te sluiten dat die iets met de blokkade te maken heeft? Ik zou willen dat de heer Kinnock hier vanavond bevestigt dat de Europese Unie op basis van artikel 75 van het Verdrag van Maastricht nu ook voor de veiligheid bevoegd is.
Ik kom nu kort tot het voortreffelijke verslag van de heer Killilea over de mogelijkheid voor busmaatschappijen om in een ander land passagiers op te pikken. Ik stem in met het voorstel van de Commissie en het verslag van de heer Killilea om cabotage op gerelde internationale lijndiensten toe te staan. Voor de eerste keer zal een bus die tussen Londen en Lissabon rijdt in Frankrijk of Spanje passagiers mogen oppikken en afzetten. Ik vind het goed dat de busmaatschappijen dat recht krijgen en stem in met de grotere liberalisatie waarvan dat recht de uitdrukking is. Meer concurrentie tussen de grensoverschrijdende busdiensten zal de tarieven doen dalen. Dat is goed nieuws voor de reizigers en voor de busmaatschappijen. De maatregel komt ook het milieu ten goede. De busmaatschappijen zullen voortaan een betere en concurrerender dienstverlening kunnen aanbieden en zullen niet langer halfvol of leeg moeten rijden, wat duur is voor de maatschappijen en slecht voor het milieu. Kortom, ik ondersteun de verslagen van de heer Wijsenbeek en de heer Killilea.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, het is ons allen bekend dat het verkeer, en wel vooral het autoverkeer, een groot deel van de milieuproblemen veroorzaakt, vooral in de grote steden. De EU en de afzonderlijke lid-staten hebben zich er tijdens de milieuconferentie in Rio toe verplicht om de uitstoot van o.a. kooldioxide te verminderen. Aan deze verplichting moeten wij voldoen.
Het Groenboek van de Commissie over een "Citizens Network" bevat een aantal goede en positieve ideeën, maar ontbeert concrete voorstellen. Het verslag van de commissie vervoer en toerisme, met de heer Wijsenbeek als rapporteur, is daarentegen een zeer goed verslag en wordt volledig door de liberale fractie gesteund.
Mijnheer de Voorzitter, graag wil ik tegenover Commissaris Kinnock enkele zaken speciaal benadrukken:
De trein, waterwegen, fietsen en openbaar vervoer moeten de prioriteit krijgen boven autobruggen en snelwegen.
Het openbaar vervoer dient goedkoop, comfortabel, punctueel, veilig en milieuvriendelijk te zijn. De verantwoordelijkheid ervoor dient zowel op lokaal als regionaal niveau te liggen.
Ethanol, methanol, waterstofgas, elektriciteit en hybride-aandrijving moeten de prioriteit krijgen boven benzine en diesel.
" Park and Ride" -voorzieningen, aanpassingen voor gehandicapten, goede informatie over dienstregelingen en flexibele werktijden kunnen het gebruik van het openbaar vervoer bevorderen.
De ondersteuning van het verkeer door de EU behoort in de toekomst alleen nog te gaan naar het treinverkeer en openbaar vervoer, niet naar het autoverkeer en snelwegen.
Wij steunen het verslag.

Van Dijk
Voorzitter, in de allereerste plaats wil ik hier toch mijn verbazing uitspreken en misschien ook wel mijn ergernis over de reactie van vele van mijn collega's op het moment dat mijn collega Mann aan het woord was over de positie van vrouwen in relatie tot het Citizens Network. Er wordt zelden zo lacherig gedaan als op dat moment het geval was. Ik vind dat in het geheel niet terecht. Mijnheer Killilea, u moet bijzonder oppassen, want u bent ook lid van de vrouwencommissie. Dat is het eerste wat ik hier even kwijt wilde.
Maar het tweede wat ik hier toch wel bijzonder graag kwijt wil is dat de woorden van de heer Wijsenbeek bij de inleiding van zijn verslag, dat daar het venijn vooral in de staart zat. Waar hij met buitengewoon veel mooie woorden zijn verslag verdedigde zei hij in zijn laatste zinnen dat wij vooral de auto niets in de weg moesten leggen. Ik kan het bijna niet beter zeggen als de heer Castricum al gedaan heeft, maar wij maken in vele gebieden in Europa dagelijks of vrijwel dagelijks een situatie mee waar ik wel eens denk: wanneer komt de uiteindelijke file nu. Wanneer staan wij gewoon met z'n allen stil in Nederland of in een ander gebied in Europa. Dat moment komt er aan. Het kan niet zo zijn dat wij dus eindeloos niets in de weg leggen aan de auto en dat wij zeggen: een Citizens Network deugt pas als de auto vrij baan krijgt. Dat staat, hoewel dat verslag vele mooie elementen bevat, ook in het verslag van de heer Wijsenbeek. U zult begrijpen dat dat iets is wat ik niet kan steunen.
Ik wil heel graag een beetje de verbanden leggen die ook gelegd zijn door Frits Castricum hier vanavond. De Europese Commissie heeft niet alleen een Groenboek uitgegeven over het Citizens Network. In de afgelopen jaren hebben wij ook nog het Groenboek mogen zien over de internalisering van de externe kosten in het vervoer. Wij hebben ook mogen zien het Groenboek over de duurzame mobiliteit. Wij hebben ook gezien hoe het Groenboek over het stedelijk milieu het licht moet zien.
Al deze mooie Groenboeken die zien er prachtig uit. Daar staan de juiste analyses in wat er aan de hand is, maar helaas aan de andere kant promoot de Europese Commissie de verdergaande liberalisering, de verdergaande onderlinge concurrentie die soms helaas tegenstrijdig is aan de doelstellingen die in al die Groenboeken staan.
Het zou de Europese Commissie en overigens ook dit Europees Parlement zo vreselijk sieren als wij dat nu met z'n allen eens een keer zouden toegeven en inderdaad de juiste keuzes zouden maken. Als wij praten over de transeuropese netwerken dan is het verstandig om het verband te leggen tussen deze vier of vijf Groenboeken die ik net genoemd en dan zou het wijs zijn om niet alleen maar blind te zeggen: wij mogen geen keuzes opleggen aan de vervoerders. Maar dan zou het wijs zijn om te zeggen: okay, laten wij nu met infrastructurele beslissingen proberen om die keuzes in een bepaalde richting te dwingen, marktconform wat mij betreft. Maar wel keuzes in een bepaalde richting dwingen en dat moet ik helaas zeggen, mis ik voortdurend ondanks de prachtige uitspraken of het nu gaat over Rio of het nu gaat over agenda 21 of het nu gaat over al die Groenboeken. Dit Groenboek was een prachtig Groenboek en ik hoop dat de relatie wordt gelegd met die andere Groenboeken en dat de juiste maatregelen worden genomen om werkelijk tot veilige steden te komen voor vrouwen, maar net zo goed voor andere mensen die deelnemen aan het verkeer en bovendien dat wij de steden opnieuw leefbaar maken met frisse, schonere, heldere lucht en dat betekent helaas dat de auto een fikse stap terug zal moeten doen.

Novo Belenguer
Mijnheer de Voorzitter, ik ben er absoluut van overtuigd dat volstrekt niemand van de leden van deze Vergadering zich beledigend heeft uitgelaten jegens wie dan ook van degenen die hier vandaag, helaas in geringen getale, aanwezig zijn.
Om over te gaan op het onderhavige onderwerp, in het document van de Commissie waarover we ons vandaag buigen, wordt gewezen op de mogelijkheden van het openbaar vervoer in Europa; dit document moet worden gezien in combinatie met dat over externe kosten wegens het gebruik van privé-voertuigen, het verslag van mevrouw Schmidbauer. Mijn gelukwensen aan beide rapporteurs en aan de Commissie, omdat zij in hun verslag aandacht hebben geschonken aan de algemene doelstelling, de kwaliteit van de lucht te verbeteren en het aantal verkeersopstoppingen en dus ook het aantal ongelukken en de tijd die men nodig heeft om onze grote steden door te komen, terug te brengen. Het is prettig te bemerken, dat de Commissie niet van plan is, het openbaar vervoer naar haar hand te zetten, maar dat zij het onderzoek beoogt te stimuleren en de ontwikkeling van betere gewoontes wil bevorderen, waarbij zij het subsidiariteitsbeginsel ten volle eerbiedigt.
Mijnheer de Voorzitter, het punt dat ik in mijn betoog in het bijzonder zou willen onderstrepen, is de centrale rol van de openbare en de mondiale dienstverlening. Wat de eerste vorm van dienstverlening betreft, ben ik van mening dat deze diensten niet noodzakelijkerwijs het terrein hoeven te zijn van openbare instellingen, omdat ook een particulier transportbedrijf er immers toe kan worden verplicht, rekening te houden met bepaalde behoeften aan dienstverlening van het publiek. Ik denk hierbij met name aan het vervoer in perifere of plattelandsgebieden of tussen eilanden onderling. De verplichtingen die dit soort diensten met zich meebrengen, hebben tot doel iedereen - werkelijk iedereen - toegang te verschaffen tot dienstverlening van kwaliteit en tegen toegankelijke prijzen. De strikte toepassing van dit beginsel draagt in belangrijke mate bij tot de economische en sociale cohesie van deze gebieden, waarbij essentiële normen zoals een regelmatig karakter, gelijke toegankelijkheid voor iedereen, algemene verspreiding en doorzichtigheid een rol dienen te spelen.
Ik zou met name paragraaf 9 uit het verslag van de heer Wijsenbeek willen noemen, waaruit blijkt dat niet alleen van de Commissie maar ook van de nationale en de plaatselijke overheden wordt verwacht, dat zij niet alleen zuiver economische criteria maar ook maatschappelijke rentabiliteitsoverwegingen hanteren ten aanzien van de mobiliteit van de burgers, zowel in perifere regio's als in de dorpen die over het hele grondgebied van de Europese Unie verspreid liggen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, zou ik nog een conclusie willen citeren uit het advies van de Commissie met betrekking tot de Intergouvernementele Conferentie, die als volgt luidt: " Op basis van een schat aan waarden die alle samenlevingen in Europa gemeen hebben, stelt het Europese project zich ten doel, die waarden te bevorderen, die karakteristieke kenmerken van de democratie combineren met die van een open economie die gebaseerd is op de dynamiek van de markt, op solidariteit en cohesie. Een van deze waarden is de toegang van de burgers tot de universele diensten of de diensten van algemeen belang die bijdragen tot de doelstellingen van solidariteit en gelijke behandeling" .

De Voorzitter
Het woord is aan de heer Killilea voor een motie van orde.

Killilea
Mijnheer de Voorzitter, ik hoopte nog iets tegen mevrouw Van Dijk te kunnen zeggen voor zij wegging. Zij beweerde dat ik lacherig deed bij de toelichting van het advies bij het verslag van de heer Wijsenbeek. Ik maakte toen een opmerking. Ik zei dat mevrouw Van Dijk haar oren zou spitsen als zij dat hoorde, toen ik zag dat zij een verklaring wilde afleggen. Ik deed op dat ogenblik niet lacherig. Ik lach nooit met zulke commentaar. Nu zij hier opnieuw aanwezig is, kan zij haar verklaring misschien intrekken. Ik doe niet lacherig. Ik maakte een opmerking. Zij zou zoiets rustiger moeten bekijken en meer zin voor humor aan de dag moeten leggen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Killilea. Over deze kwestie zullen wij niet in debat gaan. Uw uitleg zal in de Notulen worden opgenomen.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, op het eerste gezicht is het verrassend dat de Europese Commissie zich op het terrein van het openbaar vervoer in de stedelijke gebieden begeeft. Dat is immers het terrein van de nationale en lokale overheden. Maar de enorme congestieproblematiek die ontstaan is door het massale gebruik van de personenauto vormt in toenemende mate ook een belemmering voor het goed functioneren van de Europese vervoersmarkt.
De Europese Commissie komt lof toe voor de grondige analyse die ze van het probleem heeft gemaakt. Met die analyse komt opnieuw naar voren hoe groot het aandeel van de personenauto in de mobiliteit is. Daarin ligt dan ook de oorzaak voor de gemiddeld zeer lage snelheid in de spitsuren. Het grote probleem is hoe het openbaar vervoer zodanig verbeterd kan worden, qua kwaliteit, veiligheid en snelheid dat het een reëel alternatief wordt voor de gebruiker van de personenauto. Of beter gezegd, hoe kunnen taxi, fiets, huurauto en personenauto een plaats krijgen in een geïntegreerd mobiliteitssysteem. Daartoe bevat het Commissiedocument een aantal waardevolle ideeën: het zoeken naar vormen van beheerste concurrentie is daaronder zeker niet de onbelangrijkste. De openbare dienstverlening is zonder meer een taak van de overheid. Maar gebleken is dat het ontbreken van elke prikkel tot innovatie en marktgerichtheid geleid heeft tot een praktijk van grote overheidsbijdragen en een vaak kwalitatief matig openbaar vervoerssysteem. Overigens zal er hierbij wel voor gewaakt moeten worden dat bij privatisering door het verlenen van regionale concessies een samenhangend netwerk behouden blijft. Vooral in de grensregio's bestaan er in dit opzicht risico's.
Tenslotte heb ik met genoegen geconstateerd dat de Commissie zich realiseert dat het in de eerste plaats en ook uiteindelijk de lokale en nationale overheden zijn die verantwoordelijk en bevoegd zijn voor het oplossen van de congestieproblemen op hun grondgebied.
De vervoerscommissie heeft zich door deze beperkingen niet laten leiden. De resolutie is daardoor verrassend genoeg met medewerking van de rapporteur helaas weer een te lange opsomming van allerlei ideeën en wensen geworden.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de heer Kinnock voor dit Groenboek en de heer Wijsenbeek voor zijn verslag. Men kan zich natuurlijk afvragen wat een Groenboek of een verslag in dit Parlement aan de concrete situatie in onze steden verandert. Ikzelf was de laatste acht jaar in Wenen als politiek mandataris bevoegd voor de planning en ten dele ook voor de organisatie van het vervoer. Een Groenboek dat zegt welke maatregelen de steden moeten nemen is natuurlijk belangrijk. Dat kan natuurlijk aanleiding geven tot conflicten. Hoewel wij het in de commissie en ook hier grotendeels eens zijn, wil dat nog niet zeggen dat over de uitvoering van deze maatregelen niet vaak conflicten zullen ontstaan. Zeer in het algemeen zijn instemming betuigen is veel gemakkelijker dan de maatregelen ook concreet uitvoeren.
Toch vind ik dit Groenboek om verschillende redenen zeer belangrijk. Wat het milieu betreft, werd hier reeds op een aantal punten gewezen. Een punt waaraan hier nog te weinig aandacht is besteed is dat ons milieu, vooral in de omgeving van de steden, door de ongeordende bebouwing grondig wordt verwoest doordat men bij de stadsontwikkeling en de ruimtelijke ordening geen rekening houdt met het openbaar vervoer. Zo worden heel wat gebieden en recreatielandschappen in onze regio's vernietigd.
In de tweede plaats wil ik het over de sociale aspecten hebben. Ook die werden reeds ten dele behandeld. Vaak gaan wij er in onze steden en regio's van uit dat iedereen een auto bezit. Dat is niet het geval. Vele gezinnen hebben geen auto. Vooral vrouwen, kinderen en ouderen die geen auto bezitten, zijn op het openbaar vervoer aangewezen. Voor hen is een goed functionerend en betaalbaar openbaar vervoer zeer belangrijk. Bussen, trams en metrostellen moeten over korte afstanden rijden. Wat het tramverkeer betreft, stel ik met trots vast dat in het Groenboek een afbeelding van een Weense tram staat. Dat betekent echter alleen maar dat vervoermiddelen die enkele jaren geleden nog als achterhaald werden beschouwd vandaag opnieuw modern zijn. In vele Amerikaanse steden worden op dit ogenblik met veel moeilijkheden tramlijnen aangelegd. In vele Europese steden heeft men die gelukkig behouden.
Een derde aspect waaraan in de verslagen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid onvoldoende aandacht wordt besteed is het economische aspect. Vele steden kunnen voor investeerders slechts economisch aantrekkelijk blijven als het vervoer er goed functioneert. Ook het individueel vervoer verloopt echter pas vlot - dat vergeet men telkens opnieuw - als zoveel mogelijk mensen het openbaar vervoer gebruiken. Daarom moeten de vervoersmodi zoveel mogelijk worden gescheiden, zodat er op de wegen ook plaats is voor het onontbeerlijke economische vervoer. Ik meen dan ook dat hier van een tegenstelling geen sprake is. Wij willen de auto niet verdringen of in het verdomhoekje duwen. Wij willen het openbaar vervoer bevorderen, maar moeten ook het onontbeerlijke individuele vervoer de nodige ruimte bieden.
In de derde en laatste plaats vind ik dat de ondersteuningsprogramma's van de Europese Unie meer met het openbaar vervoer rekening moeten houden, niet alleen in het kader van het onderzoek op het gebied van het vervoer, maar bij voorbeeld ook in het kader van de ondersteuning van de regio's. Ik bedoel daarmee dat de steunprogramma's voor de regio's, zoals het spoorwegproject, meer op het openbaar vervoer moeten worden toegesneden.

Grosch
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, over het voorstel van de Commissie en de verslagen van de heer Killilea heeft in de commissie een interessant debat plaatsgevonden. Bijzonder belangwekkend is volgens mij dat dit debat naar aanleiding van een wijzigingsvoorstel nog verder moet en kan worden uitgediept. De bestaande, thans herziene verordening bood op een aantal vragen geen antwoord. Zowel het document van de Commissie als het verslag hebben de grote verdienste dat ze een aantal van die vragen duidelijk beantwoorden. Enerzijds scheppen ze duidelijkheid over de categorieën en het onderscheid tussen diensten waarvoor een vergunning nodig is en de andere. Anderzijds brengen ze ook klaarheid over de procedure, waarbij men door middel van de technische controle van de voertuigen oog heeft voor de veiligheid en ook met sociale gezichtspunten rekening houdt. Bovendien zetten deze verslagen bakens uit voor een gemeenschappelijk vervoersbeleid door het recht op vrije keuze van vervoermiddelen te beklemtonen. Voorts herinneren ze aan het noodzakelijke parallellisme tussen liberalisatie en harmonisatie.
Een amendement stelt voor de internationale en nationale lijndiensten in de steden, voorsteden en regio's van de toepassing uit te sluiten. Dat doet volgens mij geen afbreuk aan het voorstel in zijn geheel. De lijndiensten in de steden en voorsteden behoren volgens mij tot de openbare dienstverlening en vertonen dan ook aspecten die hun plaats hebben in een algemeen debat over de openbare en zelfs over de universele dienstverlening. Wij weten dat het openbaar personenvervoer in verschillende landen als dienst aan de burger bedoeld was en dat rentabiliteit door middel van aanbestedingen dus geen streefdoel was. In sommige gevallen was het openbaar vervoer zelfs een onderdeel van een bewust werkgelegenheidsbeleid en kon het daardoor de rentabiliteitsproef niet doorstaan. De vraag of dat goed of slecht is, vormt in elk geval een goede reden om dat aspect nader te onderzoeken. Wij willen dat debat niet uit de weg gaan, wel integendeel. Verslagen die ons weldra zullen worden voorgelegd zullen ons meteen tot de kern van dat debat brengen. Ik vind daarom dat wij, zoals in het amendement wordt voorgesteld, die kwestie moeten bespreken in het kader van het debat over de algemene normen voor de uitreiking van vergunningen voor het verlenen van openbare diensten. Het gaat hier niet om een enkel facet van het probleem, maar om verschillende aspecten ervan. Het gaat om de afschaffing van monopolies, ook openbare. Het gaat om de veiligheid, het milieu en de werkgelegenheid. Het gaat meer in het algemeen ook om een partnerschap tussen de overheid en de particuliere sector. Die aspecten zijn belangrijk genoeg om daarover een apart debat te houden. Daarmee mogen wij niet te lang wachten.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, de verslagen die wij vandaag behandelen, dragen naar mijn mening bij tot de ontwikkeling van de vervoersector ten gunste van de Europese burgers. Ze bevatten zowel ideeën als regelgeving. Het is echter typisch dat ook wij in het Parlement deze zaken vanuit een nationaal standpunt beoordelen. Ik heb boeiende verhalen uit Ierland en Nederland gehoord. Ik had de heer Killilea, die er nu helaas niet is, willen vragen of hij misschien een Europese busroute naar de Ierse pubs wil aanleggen. Maar goed, alle gekheid op een stokje. Wanneer we een Europese regelgeving opstellen, moeten we alles in zijn genuanceerde context zien. Zo is er het verkeer in de grote steden en het verkeer in landelijke gebieden. Er zijn verschillende vormen van transportcultuur enzovoort.
Ik ben zeker voorstander van liberalisering. Het is een goede zaak. Wanneer voor een vervoersproject een aanbesteding wordt uitgeschreven en aan een onderneming wordt toegewezen, dan heeft het geen zin dat andere ondernemingen dezelfde route bedienen zonder vergunning. Enkele zaken in het verslag van de heer Killilea houden in feite de liberalisering van het vervoer in, ook al zijn reeds vergunningen verleend aan bepaalde ondernemingen. Dit geldt voor regionaal vervoer. Cabotage in de lid-staten als regionaal vervoer is iets waaraan we aandacht moeten besteden. Internationaal vervoer van land tot land en het ophalen en vervoeren van personen in verschillende landen is iets helemaal anders. Ik steun dit natuurlijk, tenzij voor de betreffende routes reeds vergunningen zijn verleend. Er zijn helaas situaties waar trein en bus op parallele routes rijden, weliswaar halfleeg, en waar hetzelfde gebeurt als in de luchtvaart, met name steeds lagere prijzen om de concurrentiestrijd te winnen. Daarom is het zeer belangrijk dat we hierover nadenken.
Met de beschouwingen van de heer Killilea over de fiscale harmonisatie kan ik niet instemmen. Ik kan wel aanvaarden dat er over CO2 -heffing en groene belasting wordt gesproken, maar dat is iets anders. De heer Lindqvist beschouwt duurzaam vervoer terecht als prioriteit. De rapporteur vertelt dan ook onzin wanneer hij shrijft dat iedereen voor de auto moet kunnen kiezen als hij er zin in heeft of als al de rest mislukt. Dan zijn wij immers niet bezig met collectief vervoer, maar met een multikeuzevervoer, waar het persoonlijke vervoer met de wagen elke keer kan winnen.
Waarschijnlijk zal het standpunt van de Raad meer genuanceerd zijn. Ik weet niet hoe centralistisch het definitief voorstel van de Commissie zal zijn. De toekomstige ontwikkeling moet een combinatie zijn van het verslag van de heer Killilea, het voorstel van de Commissie en het standpunt van de Raad. Ik steun een ontwikkeling van het gemeenschappelijk vervoer in Europa, het collectief vervoer en ik heb niets tegen liberalisering, maar we moeten de verschillende nationale transportculturen respecteren. We moeten de op gang zijnde ontwikkeling respecteren, want anders is het onmogelijk om ons streefdoel te bereiken. Ook in dit verband geldt dat we geen enkele stap mogen overslaan.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, ik dank u dat u hier op dit gevorderde uur nog aanwezig is. Dames en heren, beklagenswaardige medewerkers, ik vind het jammer dat de problemen van de vervoerssector alweer 's avonds laat om 23.00 uur worden behandeld. Wij, christen-democraten, ondersteunen het Groenboek van de Commissie. Het is immers nuttig en nodig dat de Europese Unie de uitwisseling van informatie tussen steden en dicht bevolkte gebieden over de verbetering van het openbaar korte-afstandsvervoer bevordert en modelprojecten voor de versterking van de intermodaliteit ondersteunt.
Wij, christen-democraten, onderstrepen echter ook dat wij het subsidiariteitsbeginsel in de Unie ernstig nemen. Daarom beklemtonen wij dat de verantwoordelijkheid voor het openbaar personenvervoer in de steden en op het platteland in de eerste plaats bij de gemeentebesturen en regionale overheden moet blijven omdat die de plaatselijke situatie het best kennen en tegenover de burger rekenschap verschuldigd zijn.
Wij, christen-democraten, willen, in tegenstelling tot de hier nog aanwezige sociaal-democraten, niet dat de Europese Unie aan de bevoegdheden van gemeenten, steden en regio's raakt. Daarom wijzen wij de volgende eisen van de Commissie vervoer en toerisme af. Wij vinden het niet nodig dat wij op Europees niveau voorschrijven dat men, om overheidssteun te kunnen krijgen, een milieubalans moet opstellen. Wij wijzen de algemene aanbeveling af dat - ik formuleer het scherp, maar als men de tekst goed leest kan men hem zo interpreteren - vervoersinfrastructuur ondergronds moet worden aangelegd. Waarom moet Europa de gemeenten en regio's zoiets aanbevelen?
In de derde plaats verwerpen wij als christen-democraten ook het verzoek aan de Commissie om zich te bezinnen over de vraag of ze niet nog meer voorschriften voor het openbaar korte-afstandsvervoer kan verzinnen. Mijnheer Kinnock, u hoeft daarvoor geen moeite te doen. Bemoei u liever niet met de bevoegdheden van de gemeenten en de regio's.
Bij het verslag van de heer Killilea heb ik slechts twee opmerkingen. De voltooiing van de interne markt is nuttig en nodig en daarom moet in de Unie ook het internationaal vervoer van personen met bussen worden geliberaliseerd. Mijnheer Kinnock, die liberalisatie mag echter niet tot een omgekeerde discriminatie van ondernemingen leiden. Het gaat niet op dat bij voorbeeld een Nederlands bedrijf dat in Duitsland werkzaam is aan minder strenge eisen moet voldoen dan een concurrerend Duits bedrijf. Wij moeten zulke discriminatie vermijden.
Vervolgens moeten wij bij de openstelling van de markt ook opletten dat de eenvoudige opheffing van het verbod op cabotage, waarop de heer Grosch heeft aangedrongen, de bestaande grensoverschrijdende openbare systemen van personenvervoer voor de korte afstand niet vernietigt. Daarom moeten wij die sector tegen al te drastische omwentelingen beschermen door vooraf duidelijke voorschriften uit te vaardigen voor de toewijzing van concessies voor dienstverlening op het gebied van het openbaar korteafstandsvervoer.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Jarzembowski. Ik ben voorstander van gelijkheid tussen man en vrouw; daarom ook maak ik geen enkel onderscheid tussen beiden. Als u kijkt naar dat deel van de zitting dat door mij wordt voorgezeten, dan zult u zien dat ik, wanneer de tijd die de spreker is toegekend erop zit, ik de spreker altijd even waarschuw, of die nu man of vrouw is. Als die dan nog verder uitweidt, dan is dat een keuze die geheel en al voor zijn of haar rekening komt. Daarom zeg ik nogmaals, dat ik vóór gelijkheid tussen man en vrouw ben, en daarom behandel ik ze elk op precies dezelfde manier, zoals ik ook doe met de heer Koch, die ik nu twee minuten spreektijd geef.

Koch
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, dames en heren, ik ondersteun het voorstel van de Commissie tot invoering van gemeenschappelijke regels voor het internationaal vervoer van personen met touringcars en autobussen. De verbetering van de mogelijkheden op de interne markt voor touringcars en autobussen is een goede zaak en laat al veel te lang op zich wachten. Touringcars en autobussen behoren immers tot de milieuvriendelijkste en veiligste vervoermiddelen en maken een duurzame mobiliteit mogelijk.
Met de in de Commissie vervoer en toerisme aangenomen amendementen kunnen wij een zinvol parallellisme tot stand brengen tussen de liberalisatie van het internationaal personenvervoer en de harmonisatie van de randvoorwaarden daarvan. Wij hebben in Europa reeds al te vaak geliberaliseerd zonder de grondslagen en voorwaarden te harmoniseren. Dat mag niet opnieuw gebeuren.
In de tweede plaats kunnen wij de voor iedereen zo belangrijke veiligheid en zekerheid verhogen. Ik bedoel daarmee zowel de technische verkeersveiligheid als de grotere zekerheid voor de kleine en middelgrote ondernemingen op het gebied van de planning en investeringen.
In de derde plaats wijs ik op de verlaging van de kosten en de administratieve formaliteiten voor autobusondernemingen die een communautaire vergunning wensen. Ik feliciteer de rapporteur voor het feit dat hij, zonder aan de doelstellingen en oogmerken van dit voorstel voor een verordening te raken, toch voor meer duidelijkheid, minder bureaucratie en een grotere eenvoud heeft gezorgd. Zonder aan het recht van de burgers op vrije keuze van een vervoermiddel te raken heeft hij ook voor een grotere transparantie en rechtszekerheid gezorgd en aldus het beleid dichter bij de burger gebracht.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, dit was een vrij lang maar uiterst interessant debat. Opmerkelijk is in de eerste plaats dat de heer Swoboda hier zijn maiden-speech heeft gehouden. Ik feliciteer hem met zijn uiterst interessant en goed gedocumenteerd betoog. Van iemand die als zeer succesrijk voorzitter van het openbaar vervoer in Wenen zoveel ervaring heeft opgedaan had ik trouwens niets anders verwacht. Wij winnen wat Wenen heeft verloren.
Ik werd ook sterk getroffen door iets wat tijdens het debat is gebeurd. Op een bepaald ogenblik dreigde de voortreffelijke sfeer in het Parlement te worden verstoord door een onverwacht dispuut tussen mevrouw Van Dijk, gewoonlijk een toonbeeld van zachtaardigheid, en de heer Killilea, normaal een uiterst joviaal man. Ik kan u tot mijn genoegen meedelen dat ik hen na die dreigende woordenwisseling gezellig samen heb gezien. Ik ben ervan overtuigd dat dit voor de toekomst van de parlementaire samenwerking een goed voorteken is.
Dit was een gecombineerd debat over het Groenboek van de Commissie en twee voorstellen van de Commissie voor een verordening. Ik begrijp dat het Parlement het netwerk voor de burgers en de twee voorstellen betreffende het personenvervoer over de weg, waarover de heer Killilea verslagen had opgesteld, tezamen wilde behandelen. Ik weet echter dat er ook anderen zijn die, net zoals ik, hopen dat de gezamenlijke behandeling van die verschillende problemen ons niet doen vergeten dat wij, als wij dieper op de wetgevingsvoorstellen ingaan, over het netwerk voor de burgers een consensus moeten bereiken en ook de aandacht niet afleidt van de belangrijke aangelegenheden die de heer Killilea in zijn verslagen heeft behandeld. Het Parlement zal beslist begrijpen dat ik mij toespits op het netwerk voor de burgers. Zoals dat hier gebruikelijk is, zal ik evenwel ook het standpunt van de Commissie ten aanzien van de amendementen in het verslag van de heer Killilea toelichten.
Ik betreur dat ik hier zoveel punten moet bespreken dat ik wat meer tijd nodig zal hebben dan in mijn bedoeling lag. In de eerste plaats feliciteer ik de Commissie vervoer en toerisme en haar rapporteur, de heer Wijsenbeek, voor het goed doordachte en evenwichtige verslag dat hij ook op voortreffelijke wijze heeft ingeleid. Iedereen weet dat hij de ontwikkeling van het openbaar vervoer belangrijk acht. Zijn vastberadenheid komt in zijn gehele verslag tot uiting. Ik steun hem daarin ook zeer sterk. Toen ik het Groenboek over het netwerk voor de burger in januari van dit jaar bekendmaakte, vroegen sommigen zich hardop af waarom de Commissie zich op dat terrein begaf. Toen ik tot een uitvoerig debat over de toekomstige ontwikkeling van het openbaar personenvervoer in de Europese Unie opriep, dachten sommigen dat alleen enkele belangengroepen aan dat debat zouden deelnemen.
Het Parlement is het er met mij beslist over eens dat die mensen ongelijk hadden. Er kwamen talloze leerrijke en levendige reacties van nationale, regionale en plaatselijke besturen, gebruikers, actoren, vakbonden, politiemensen en individuele burgers. Het debat is nog lang niet afgerond. Dit verslag levert daaraan een waardevolle bijdrage. Ik kan natuurlijk niet op alle aanbevelingen in het verslag van de heer Wijsenbeek ingaan, maar zal met genoegen de hoofdpunten ervan bespreken.
Wat de bevoegdheid van de Unie betreft, meen ook ik dat de Unie op het gebied van de vervoerssystemen voor een geïntegreerde planning moet ijveren en dat de gebruikers nauw bij die planning en bij de besluitvorming moeten worden betrokken. Wij hebben dat in het Groenboek uitdrukkelijk gezegd. Zoals de heer Jarzembowski heeft onderstreept moeten de meeste problemen, zoals de keuze van het type van stedelijk vervoer, de kwaliteit ervan en de toegepaste tarieven, op het bevoegde plaatselijke of regionale niveau worden geregeld, niet alleen omwille van de subsidiariteit maar ook omdat het gezond verstand dat gebiedt.
De Unie moet echter, bij voorbeeld voor de openbare dienstverlening of de toekenning van exclusieve concessies, voor een correct rechtskader zorgen. De Unie kan ook helpen om het debat op de belangrijke problemen te concentreren en om de uitwisseling van informatie over de beste beschikbare praktijken te vergemakkelijken, wat wij trouwens nu al trachten te doen. Wat de financiering betreft, ben ik het ermee eens dat het openbaar vervoer zoveel mogelijk met inkomsten uit de verkoop van vervoerbewijzen moet worden gefinancierd. Bij eventuele subsidiëring moet de bevoegde overheid echter ook rekening houden met de mogelijke sectoroverschrijdende voordelen van de steun aan het openbaar vervoer, in het bijzonder met de bijdrage die het openbaar vervoer kan leveren tot de volksgezondheid en het sociaal welzijn in het algemeen.
Het Parlement weet dat ik zeer veel belang hecht aan het beginsel van de intermodaliteit en aan de bevordering daarvan. Om die reden heeft de Commissie de task force voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van de intermodaliteit opgericht. Wij zullen ons op de verdere integratie van de vervoersmodi, met inbegrip van de particuliere auto, blijven toeleggen. Vooral voor hen die zich een auto kunnen veroorloven blijft die een belangrijke schakel in de vervoersketen. Wij moeten uiteraard alles in het werk stellen om te voorkomen dat de mobiliteit die de particuliere auto kan bieden niet wordt beperkt of zelfs onmogelijk wordt gemaakt door de oververzadiging van onze wegen die, zoals verschillende sprekers tijdens het debat en bij andere gelegenheden hebben opgemerkt, een reëel probleem is.
Met betrekking tot het in het verslag uitdrukkelijk geformuleerde verzoek aan de Commissie om cijfers over het gebruik van de auto en het openbaar vervoer door vrouwen in de lid-staten voor te leggen, moet ik tot mijn spijt zeggen dat die cijfers niet voorhanden zijn. Toch deel ik de bezorgdheid van het Parlement en vind ik dat wij moeten streven naar vervoerssystemen die al onze burgers zowel 's nachts als overdag durven te gebruiken. Ik ben het erover eens dat wij voor een veilig vervoer moeten zorgen waarbij passagiers en personeel geen overvallen hoeven te vrezen. Dat is voor alle passagiers en niet alleen voor de vrouwen belangrijk, hoewel wij ook hun bijzondere bekommernissen moeten opvangen. Vrouwen voelen zich vaak terecht bijzonder kwetsbaar.
Wat het gebruik van de fiets betreft, zullen wij onderzoeken hoe wij, binnen de perken van de subsidiariteit, dit doeltreffende en milieuvriendelijke vervoermiddel kunnen bevorderen. Ik weet dat de heer Wijsenbeek en vele anderen zich actief en op bewonderenswaardige wijze voor het gebruik van de fiets inzetten. Wat de ruimtelijke ordening betreft, ben ik het ermee eens dat het probleem van het vervoer al in een vroeg stadium van de debatten aan bod moet komen en dat de desbetreffende beslissingen uiteraard het best op plaatselijk niveau worden genomen. De Commissie zal de kwestie echter verder onderzoeken om een nuttige bijdrage te kunnen leveren tot het debat over de vraag hoe men bij de ruimtelijke ordening het best met de problemen van het vervoer rekening kan houden.
Het grootste gedeelte van het verslag van de Commissie vervoer en toerisme heeft terecht betrekking op het openbaar vervoer. Vele van de geformuleerde aanbevelingen zijn echter zeer concreet. Ik hoop dat de afgevaardigden begrijpen dat de Commissie zich omwille van de subsidiariteit en de proportionaliteit in het Groenboek heeft moeten beperken tot de terreinen waarop zij een meerwaarde meent te kunnen creëren. Voorts ben ik het volkomen eens met de opmerkingen in het verslag over de opleiding en de kwalificatie van het personeel en over de noodzaak om in te spelen op de noden van mensen die op een bepaald moment van hun leven om een of andere reden met het probleem van een verminderde mobiliteit worden geconfronteerd.
Ik ben het er echter niet mee eens dat het concept van de universele dienstverlening op het openbaar vervoer kan worden toegepast. Ik steun daarbij niet op doctrinaire redenen. Ik meen dat het concept wel geldt voor de post en de telecommunicatiesector, die een specifieke dienst verlenen, maar dat de diversiteit van het openbaar vervoer het in de praktijk onmogelijk maakt dat concept ook daarop toe te passen.
Ik ben verbaasd over de kritiek dat wij in het Groenboek met de behoeften van de deeltijdwerkers geen rekening hebben gehouden. Het concept van het netwerk voor de burgers is op alle reizigers van toepassing. Daarom hebben wij ook geen enkel onderscheid tussen die reizigers gemaakt. Wij hebben alleen uitdrukkelijk gewezen op de specifieke behoeften van de personen met een verminderde mobiliteit. Wat de verwijzingen naar het milieu en de volksgezondheid betreft, ondersteun ik alle inspanningen om het vervoer minder verontreinigend te maken en stel ik vast dat het verslag de desbetreffende programma's van de Commissie ondersteunt. Ik ben het er ook mee eens dat de nieuwe technologieën sterk tot de oplossing van een aantal belangrijke vervoersproblemen kunnen bijdragen. Uiteraard zullen wij ons blijven inspannen voor de ontwikkeling van telematicasystemen voor het vervoer, alternatieve energietechnologieën en andere moderne technologieën die onze grote vervoersproblemen kunnen verlichten.
Over het netwerk voor de burgers zou ik tot besluit nog willen zeggen dat wij op dit ogenblik de uitvoerige reacties op het Groenboek onderzoeken. Op basis van die informatie zal ik in het nieuwe jaar een vervolgmededeling doen en daarin acties en maatregelen op het niveau van de Gemeenschap voorstellen om de ontwikkeling van het netwerk voor de burgers vooruit te helpen. Gelet op wat ik zoëven over de subsidiariteit in de sector van het openbaar vervoer heb gezegd, zal het actieprogramma van de Commissie uiteraard beperkt zijn. Belangrijk is evenwel dat wij het politieke debat over de kwestie voortzetten. Ik ben ervan overtuigd dat wij daarbij op de steun van het Parlement mogen rekenen.
Ik kom nu kort tot de twee voorstellen over het vervoer van personen over de weg. Beide voorstellen moeten het vervoer met touringcars en autobussen op nationaal en internationaal niveau vergemakkelijken en zijn dan ook volkomen in overeenstemming met de visie die wij in ons Groenboek hebben ontwikkeld. Ik dank de heer Killilea voor het werk dat hij voor de Commissie vervoer en toerisme heeft verricht.
Wat het voorstel over de cabotage betreft, kunnen wij in beginsel instemmen met de amendementen 1, 3, 4 en 6, met de amendementen 9 en 11, als men ervoor zorgt dat ze in overeenstemming zijn met artikel 58 van het Verdrag, met amendement 13 voor zover het betrekking heeft op de uitsluiting van het stedelijk en suburbaan vervoer, met amendement 14 en bijgevolg ook met het eerste gedeelte van de amendementen 18 en 16, lid 2. De overige amendementen kunnen wij niet aanvaarden. Amendement 2 gelijkt zeer sterk op amendement 1, dat wij aanvaarden. Amendement 5 brengt ons weg van onze doelstelling om het vervoer met touringcars en autobussen te bevorderen. Amendement 7 is voor dit voorstel niet relevant. Wij kunnen amendement 8 niet aanvaarden omdat wij amendement 9 aanvaarden. Amendement 10 is onverenigbaar met de vrijheid van dienstverlening en het grootste gedeelte van amendement 13 zou het recht op cabotage al te zeer beperken.
De nieuwe definitie in amendement 12 is strijdig met onze doelstelling om de definitie voor de twee verordeningen in kwestie te harmoniseren. Ten slotte kunnen wij niet instemmen met amendement 15 en het eerste deel van amendement 16 omdat de gevraagde informatie zal worden verstrekt in het verslag waarin het voorgestelde artikel 16 voorziet. De datum van 31 december 1996 ligt veel te dichtbij.
Wat het tweede voorstel over het internationaal vervoer van personen betreft, kan de Commissie instemmen met amendement 1, het tweede gedeelte van amendement 5, de amendementen 6 en 11 voor zover ze betrekking hebben op de uitsluiting van het stedelijk en suburbaan vervoer, in beginsel ook met amendement 7, met de nieuwe definities in de amendementen 12 en 13 en met de amendementen 17, 18 en 28.
De overige amendementen zijn onaanvaardbaar. Tot besluit zou ik nog iets willen zeggen over de redenering die achter onze visie steekt. De data die in de amendementen 24, 25 en 26 worden voorgesteld liggen te dichtbij. Ten slotte kunnen wij ook niet instemmen met het verzoek om de verordeningen van de Raad en de Commissie te codificeren omdat dit niets met de opzet van het voorstel te maken heeft.
De heer Killilea zal misschien vinden dat ik zijn verslagen geen recht heb gedaan door mij tot de houding van de Commissie tegenover de ingediende amendementen te beperken. Ik vind dat jammer, maar de heer Killilea begrijpt beslist waarom ik dat heb gedaan. Ik hoop daarom dat hij mijn dank voor zijn voortreffelijk werk zal aanvaarden en zal begrijpen waarom ik, vooral gelet op het gevorderde uur, kort heb willen zijn. Ik meen evenwel dat hij het, evengoed als ik, zal hebben gewaardeerd dat een deel van mijn betoog door een achtergrondkoor werd begeleid.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Kinnock.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Zomertijd
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0333/96) van de heer Belleré, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een achtste richtlijn van het Europees Parlement en de Raad (COM(96)0106 - C4-0252/96-96/0082(COD)) inzake de bepalingen op het gebied van de zomertijd.
De rapporteur, de heer Belleré, heeft gedurende vijf minuten het woord.

Belleré
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, dames en heren, met betrekking tot het voorstel voor de achtste richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de bepalingen op het gebied van de zomertijd stem ik als rapporteur in met het advies van de heer Blokland, rapporteur voor advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, en vooral met zijn conclusie dat de zomertijd als zodanig reeds vele jaren door een meerderheid van de burgers in de EU op prijs wordt gesteld.
Ik wil hier geen historisch overzicht geven van de richtlijn over de zomertijd, maar herinner eraan dat zestien jaar zijn verstreken tussen de eerste richtlijn van 1980 en de zesde richtlijn van 30 mei 1994, die pas in 1996 in werking is getreden en tot 1997 geldt en bepaalt dat de zomertijd in alle lid-staten op de laatste zondag van maart begint en op de laatste zondag van oktober eindigt.
De achtste door de Raad en het Europees Parlement voorgestelde richtlijn draagt mijn goedkeuring weg omdat ze bepaalt dat de zomertijd op de laatste zondag van maart begint en op de laatste zondag van oktober eindigt. Ik vind het namelijk uiterst belangrijk dat de zomertijd in de Europese Unie wordt geharmoniseerd.
Ik moet evenwel enkele opmerkingen maken over de ingediende amendementen. In de eerste plaats zijn ten aanzien van de zomertijd verschillende standpunten mogelijk naargelang de diverse ervaringen in de verschillende lid-staten. Ik formuleer mijn advies dus op basis van mijn eigen ervaringen en besef terdege dat het zeer moeilijk is een evaluatiemethode te hanteren die aan de verschillende standpunten tegemoetkomt. Gelet op het subsidiariteitsbeginsel meen ik dat de wijziging en het al dan niet toepassen van het systeem van de tijdzones onder de uitsluitende bevoegdheid van de lid-staten vallen.
Voorts is de grote meerderheid van de burgers voorstander van het behoud van de zomertijd. Dat is mijn conclusie uit een persoonlijk onderzoek bij meer dan duizend personen uit verschillende lid-staten en sociale categorieën. Van die personen is 84 % voorstander van de zomertijd. Dat het een uur langer klaar blijft, werkt allerlei activiteiten in de hand, variërend van sport en recreatie tot dienstverlening en toeristische activiteiten, vooral in de landen van Zuid-Europa, waar de dagen korter zijn. In sommige mediterrane landen is de toegang tot de zogenaamde openluchtmusea toegestaan tot zonsondergang, wat het cultuurtoerisme bevordert en een gunstige invloed heeft op de vrijetijdsbesteding. Een ander voordeel is de energiebesparing, vooral 's avonds. Wat Italië betreft, dat in tegenstelling tot bij voorbeeld Frankrijk en Oostenrijk niet in zijn eigen energiebehoeften kan voorzien, wordt de energiebesparing in 1996 op ongeveer 900 miljoen kilowattuur geraamd.
Anderzijds meen ik dat de nadelige gevolgen van de overgang van zonnetijd naar zomertijd en omgekeerd voor de slaap en de ernstigere effecten op de gezondheid van schoolgaande kinderen en baby's te verwaarlozen zijn. Die gevolgen zijn nog nooit bewezen. Ook de negatieve gevolgen van de zomertijd voor de verkeersveiligheid zijn niet aangetoond. Het gezond verstand gebiedt mij te veronderstellen dat langer licht voor meer veiligheid zorgt. Wat de ozonconcentratie betreft, zouden wij over betrouwbare statistieken en gegevens uit alle lid-staten moeten kunnen beschikken.
Ten slotte mogen wij ook niet uit het oog verliezen dat Oost-Europa in een andere tijdzone ligt waartoe ook Finland, Griekenland en de Oosteuropese kandidaat-landen behoren, zodat het niet realistisch is uit te gaan van een communautair Europa met dezelfde tijd.
Tot besluit juich ik het initiatief van de Commissie toe. Nogmaals, ondanks de verschillende standpunten kan elke lid-staat, hoewel wij zoveel mogelijk willen harmoniseren, beslissen tot welke tijdzone hij wil behoren. Het gezond verstand gebiedt ons evenwel ervan uit te gaan dat het tijdverschil in aan elkaar grenzende lid-staten niet meer dan een uur zou mogen bedragen. Dat is de opzet van het door de heer Wijsenbeek ingediende amendement.

Blokland
Voorzitter, toen de vorige richtlijn over de zomertijd in het Parlement werd behandeld, is door de milieucommissie gevraagd om een onderzoek naar de niet-economische effecten van de zomertijd. Het gaat dan dus om de effecten voor het milieu, de volksgezondheid, de verkeersveiligheid en het consumentenbelang.
Dat onderzoek is inmiddels gedaan en de resultaten zijn bekend. Goed beschouwd zijn die resultaten niet opzienbarend. Dat wil zeggen: de ideeën die al leefden over de voor- en nadelen, werden grotendeels bevestigd. Mijn conclusie is dan ook dat noch op het gebied van de volksgezondheid, noch op het gebied van het milieu, noch op het gebied van de consumentenbelangen overtuigende argumenten te vinden zijn om de zomertijd maar weer af te schaffen. De milieucommissie stelt zich dus achter het Commissievoorstel.
Wij weten dat in Frankrijk een krachtige lobby tegen de zomertijd is opgekomen. Die lobby meent dat er een meerderheid van de Franse bevolking voor afschaffing zou zijn. Ik kan dat moeilijk bewijzen, maar kan er wel tegen in brengen dat uit alle onderzoeken die gedaan zijn naar de problemen met het inslapen, met milieu, met energieverbruik en met de verkeersveiligheid geen overtuigende resultaten kwamen over de vermeende nadelen. Integendeel, de publieke opinie in Europa als geheel heeft zich in hoge mate uitgesproken vóór de zomertijd. Dat blijkt alleen al uit het feit dat er reeds jarenlang gebruik van wordt gemaakt door een groot aantal lidstaten, waaronder Frankrijk.
Het was trouwens ook Frankrijk die tijdens de oliecrisis met het idee op de proppen kwam om energie te besparen. Persoonlijk vind ik energiebesparing nog steeds de belangrijkste reden om de zomertijd in stand te houden. De voordelen in de recreatieve sfeer zijn mooi meegenomen.
De milieucommissie is het dus eens met de rapporteur Belleré, dat de zomertijd een goede zaak is. Het zou trouwens een grote blunder zijn tegenover de Europese reizigers als Frankrijk eenzijdig de zomertijd zou afschaffen. Alleen al vanuit Nederland vertrekken dagelijks vier hogesnelheidstreinen naar Parijs. We kunnen in het tijdperk van supersnelle treinen, waarmee getracht wordt minuten uit te sparen, ons geen tijdsverschillen tussen landen van één of misschien twee uren permitteren. Daar snapt niemand meer wat van.
Tenslotte in het verslag-Belleré staan een drietal amendementen waarin de mogelijkheid wordt geopend voor elk land dat dat wil, al of niet tot de zomertijd over te gaan. Dat lijkt me niet zo zinvol. Wie niet mee wil doen, is daar vrij in, maar dat hoeft niet in de tekst van de richtlijn. Dat schept verwarring.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Blokland. Dames en heren, de fantastische, geavanceerde elektronische apparatuur van deze vergaderruimte geeft vaak aanleiding tot ergernis; op dit moment doet de elektronische klok het niet. U zult op mijn oplettendheid moeten vertrouwen als ik u zeg, dat uw spreektijd erop zit.
De eerste die mij dat vertrouwen zal moeten schenken, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten, is de heer Waidelich, die vier minuten spreektijd heeft.

Waidelich
Mijnheer de Voorzitter, er zijn meerdere goede argumenten voor de zomertijd, waaronder het argument dat de rapporteur net heeft genoemd, dat we de dag langer maken en lichtere avonden krijgen en dat de zomertijd positief werkt ten aanzien van toerisme, vrije-tijdsbestedingen en dienstverlening. Er zijn ook onderzoeken die er op wijzen dat de zomertijd kan leiden tot zowel het besparen van energie als het vergroten van de verkeersveiligheid.
Een meerderheid van de burgers van de EU is er voor om de zomertijd te behouden. Desondanks zijn er soms eigenaardige argumenten te horen tegen de zomertijd, bijvoorbeeld dat de kinderen in de Noordse landen niet kunnen slapen en dat ze laat naar bed gaan, dat wil zeggen, pas als het donker wordt. Als de duisternis allesbepalend voor het slapen was, zouden bijvoorbeeld de kinderen in Zweden tijdens de midzomer ruim één uur per nacht slapen en tijdens de midwinter ongeveer 18 tot 19 uren. Dit geeft aan dat er bepaalde absurditeiten in het debat naar voren worden gebracht.
Dit verslag en het voorstel van de Commissie stellen niet de zomertijd op zichzelf ter discussie. Het gaat erom in de gehele EU dezelfde aanvangsdatum en sluitingsdatum te hebben voor de zomertijd, en dit trouwens al met ingang van dit jaar. Hoewel het systeem al functioneert, wordt nu beweerd dat de Raad erover nadenkt af te wijken van het principe van een gemeenschappelijke zomertijd voor de hele EU. Ik denk dat dat onverstandig zou zijn, ten eerste zuiver principieel: als de zomertijd in sommige landen wordt afgeschaft, lopen wij het gevaar dat positieve effecten als energiebesparing en verkeersveiligheid teloor gaan. Ten tweede, en dat is duidelijker, geldt dat men met verschillende zomertijdregelingen - als men bijvoorbeeld de gemeenschappelijke aanvangs- en sluitingsdatum voor de zomertijd in de landen van de EU loslaat - het vrij verkeer van goederen en diensten kan benadelen. Het brengt ook het gevaar mee dat de rompslomp op het terrein van vervoer en telecommunicatie groter wordt. Het is op het ogenblik al behoorlijk ingewikkeld met drie verschillende tijdszones binnen de EU.
Het zou in verband hiermee interessant zijn te horen of Commissaris Kinnock en de Commissie meer informatie hebben over wat de Raad hiervan denkt, en wat haar eventuele commentaar is. Zo nee, dan moeten wij het voorstel van de Raad aan het Parlement maar afwachten. Ter afsluiting wil ik uit naam van de sociaal-democratische fractie het verslag en de amendementen van de commissie steunen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Waidelich. U werkt als een stopwatch, want u heeft uw vier minuten precies volgemaakt. Wanneer de klok weer eens dienst weigert, zullen we u als stopwatch gebruiken. Maar hij doet het weer, en daarom kan ik nu voor een spreektijd van maximaal drie minuten het woord geven aan mevrouw Bennasar van de Fractie van de Europese Volkspartij, in de stellige wetenschap dat we precies kunnen volgen hoe lang zij aan het woord is.

Bennasar Tous
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als we het laat op een winteravond over de zomertijd hebben, maakt een licht heimwee zich van ons meester. Wat niet wegneemt, dat ik de heer Belleré zou willen gelukwensen met zijn verslag ter ondersteuning van het voorstel voor de achtste richtlijn van het Parlement en de Raad inzake de bepalingen op het gebied van de zomertijd.
Sinds zich in 1973 de eerste oliecrisis voordeed, zijn regeringen wereldwijd op zoek gegaan naar maatregelen voor energiebesparing, en het was in 1976 dat in Europa voor het eerst de zomertijd werd ingevoerd, die tijdens de afgelopen jaren diverse ervaringen in de lid-staten van de Europese Unie heeft opgeleverd.
In de onderhavige richtlijn buigt de Europese Unie zich nogmaals over de economische voordelen van de verandering van de tijd, evenals over de lichte nadelen die van enige invloed zijn op de gezondheid en bijvoorbeeld de arbeidsprestaties van de mensen. Er kan sprake zijn van lichte stoornissen, maar van ernstige effecten als zodanig is niets gebleken. Sommigen zijn van oordeel, dat er, parallel aan de energiebesparing dankzij de zomertijd, andere regels zouden moeten worden ingesteld, bijvoorbeeld voor programma's ter beperking van het energiegebruik door huishoudens.
Hoe het ook zij, in dit voorstel voor een achtste richtlijn worden de resultaten onderzocht van de toepassing van de zomertijd, terwijl ook geconstateerd wordt dat een meerderheid van de bevolking vóór handhaving is. Zoals gezegd, brengt één uur langer licht vooral voordelen met zich mee, voor de vrijetijdsbesteding, voor recreatie, toerisme, voor de volksgezondheid, energiegebruik en veiligheid op de weg. In Spanje bedraagt de jaarlijkse besparing meer dan een miljard peseta's, ofwel zo'n 600 miljoen kilowatt per uur.
Het voorstel voor harmonisering van de periode van toepassing is afkomstig van de zevende richtlijn, met een zomertijd die om 1 uur 's ochtends op de laatste zondag van maart begint, en die eindigt om 1 uur 's morgens op de laatste zondag van oktober. De toepassing van deze regel zal chaotische toestanden veroorzaken, met name voor de branches van het vervoer, het toerisme en de telecommunicatie, wanneer de verschillende landen de klok op verschillende data verzetten. In de vorige richtlijn werden de communautaire landen er al voor gewaarschuwd, dat de klok in 1996 pas op 27 oktober zou worden verzet. Tot nog toe deden tien Europese landen dat eind september, en de overige landen eind oktober.
Namens de Fractie van de Europese Volkspartij zou ik dus dit verslag willen ondersteunen dat, zonder inbreuk te doen op het subsidiariteitsbeginsel, iets voorstelt dat wel degelijk een van de communautaire bevoegdheden is: een volledige harmonisatie van de data en uren dat de zomertijd ingaat en afloopt, aangezien tijdstelsels en hun toepassing tot de exclusieve bevoegdheid van iedere lid-staat behoren. Het gezonde verstand waarvan de rapporteur hier blijkt geeft, verdient uiteraard de voorkeur.

Wijsenbeek
Voorzitter, ooit behoorde ik tot de rechten in de leer. Ik zeg dat wel tegen, maar niet in de zin van de heer Blokland. Ik vond het namelijk nodig dat alle lidstaten eenzelfde tijd aanhielden. Dat was in het grijs verleden toen de EG nog klein en onbedorven was. Sindsdien zijn wij uitgebreid van Zes naar Negen, naar Twaalf, naar Vijftien. Na afsluiting van de IGC gaan we verder in de uitbreiding. Het is niet de tijd en de plaats om daar verder op in te gaan. Maar het is wel een ontegenzeggelijk feit dat daarmee de zonnetijd in de Unie aanzienlijk is komen te verschillen. Ik laat dan even buitenissige plaatsen als de Azoren of de Canarische Eilanden, geografisch respectievelijk behorend tot het Amerikaanse en het Afrikaanse continent, buiten beschouwing.
Wanneer wij in de toekomstige verenigde staten van Europa als de huidige Verenigde Staten van Amerika verschillende tijdzones aannemen dan is dat voor mij aanvaardbaar. Dan wil ik ook consequent zijn en evenmin overwegende bezwaren er tegen inbrengen dat sommige lidstaten nu helemaal geen zomer- of wintertijd meer willen invoeren. Dat is eigenlijk evenzeer aanvaardbaar als anderen dat wel willen.
Dat wil overigens niet zeggen dat terwille van het vervoer en andere zakelijke redenen één tijd in Europa niet eenvoudiger zou zijn. Daartegenover moet je dan wel stellen en ik zeg dat in tegenstelling tot de rapporteur, die ik overigens complimenteer, dat de verkeersveiligheid ook zijn nadelige kanten in de zomertijd heeft met name nu wij hebben moeten toegeven aan de Britse koppigheid om allemaal pas in oktober om te schakelen. Want dan is het donker 's morgensvroeg als de kinderen naar school gaan.
Tenslotte beveel ik mijn door de Commissie overgenomen amendement aan van maximaal één uur tijdverschil tussen elk van de lidstaten en ik zou graag willen weten wat de Commissie over het voorstel voor limitrophe landen vindt.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, dit is in sommige gebieden van Europa een netelige kwestie. Hoe verder men naar het noorden gaat, hoe neteliger het probleem wordt. Ironisch genoeg is deze aangelegenheid niet boven de poolcirkel, waar de Kerstman woont, maar in de tussenzone, in het bijzonder in Schotland en nog meer op de Shetland- en de westelijke eilanden een hete aardappel geworden. Wij hebben die doorgeslikt in de veronderstelling dat Brussel ons hoe dan ook een enkele tijdzone zou opdringen.
Ik stel dan ook met voldoening vast dat Brussel deze keer blijk geeft van gezond verstand en begrip en dat het ons geen enige tijdzone van de Canarische eilanden tot Finland tracht op te dringen. Dit voorstel getuigt van gezond verstand. Het houdt in dat de overgang van de winter- naar de zomertijd in geheel Europa op hetzelfde ogenblik gebeurt, zodat een einde komt aan de ongerijmde situatie dat gedurende enkele weken in verschillende tijdzones een andere tijd wordt gehanteerd. Ik vind het goed dat Brussel met de anderen meevoelt en meen dat het Parlement met dit voorstel kan instemmen. Onder meer Guyana en de Canarische eilanden hoeven om begrijpelijke redenen niet mee te doen. Dit voorstel verdient onze onvoorwaardelijke steun.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, dames en heren, wij kennen de zomertijd nu al enige tijd en ervaren de negatieve effecten daarvan eigenlijk niet zo bewust. De lastige overschakeling, twee keer per jaar, is volgens mij geen echt probleem. Toen de zomertijd in Oostenrijk werd ingevoerd, gingen daar zeer kritische stemmen op. Zo werd gezegd dat in de landbouw problemen konden rijzen omdat de natuur niet naar de klok kijkt en de landbouw dus geen behoefte heeft aan de zomertijd. Het zou ongetwijfeld veel eenvoudiger zijn gedurende het gehele jaar dezelfde tijd te hanteren. Wij moeten echter ook aan de voordelen van de zomertijd en vooral aan die van een eenvormige regeling denken.
Ik ben voorstander van de interne markt. Welnu, zonder eenvormige regelingen kan van een goed functionerende interne markt als basis voor een zich integrerend Europa geen sprake zijn. Daarom is het goed dat voor het begin en het einde van de zomertijd dezelfde datum wordt vastgesteld. Bovendien hebben wij in de Gemeenschap op dit ogenblik drie tijdzones. Wij moeten ervoor zorgen dat het tijdverschil tussen de landen nooit meer dan een uur bedraagt, wat eigenlijk ook al te veel is. Vooral echter moeten wij de consument beschermen. Voor een consument, bij voorbeeld een reiziger, is het belangrijk dat de regelingen zo eenvormig en eenvoudig mogelijk zijn. Ook dat is een argument voor een uniforme regeling in de gehele EU.
In de Centraal- en Zuideuropese landen heeft de zomertijd niet alleen voordelen voor de consument, maar ook voor de economie. Langere dagen bieden de mensen meer mogelijkheden op het gebied van de vrijetijdsbesteding, wat een positieve invloed heeft op de vrijetijdsindustrie. In de Centraal- en Zuideuropese landen zijn langere dagen bovendien ook belangrijk voor de toeristische sector. Vele musea en toeristische attracties en derhalve ook de toeristen zelf profiteren van het daglicht. Bovendien is er, zoals gezegd, ook een positief effect op de verkeersveiligheid. In elk geval wenst een groot deel van de Europese bevolking het behoud van de zomertijd. Laten wij de randvoorwaarden zo eenvoudig mogelijk houden en het voorstel van de Commissie dus aannemen.

Cornelissen
Voorzitter, zomertijd is goed voor toerisme en recreatie en het stimuleert ongetwijfeld vrije tijdsactiviteiten en sport. Ook past het in een beleid gericht op energiebesparing en bevordering van de verkeersveiligheid. Uit onderzoek blijkt dat de meerderheid van onze burgers voorstander is van de zomertijd. Wij moeten daarom uiteraard aan de zomertijd vasthouden.
De zomertijd moet in de Europese Unie van de huidige omvang dan wel in alle lidstaten worden aangehouden. Ik deel dan ook niet de Franse benadering om de lidstaten zelf te laten beslissen de zomertijd al dan niet in te voeren. Wil de commissaris toezeggen zich daar tegen te verzetten, tegen die Franse wens. In een Europa voor de burgers zou het wel een wonderlijke situatie zijn als één van de lidstaten in het hart van de Europese Unie niet mee zou doen met alle problemen van dien voor bijvoorbeeld het internationale verkeer en vervoer.
Mijn tweede vraag aan de commissaris is of hij wil laten onderzoeken of het met name voor de verkeersveiligheid geen goede zaak zou zijn het einde van de zomertijd te vervroegen, bij voorkeur een maand maar iedere week is meegenomen.
Mag ik tenslotte de rapporteur gelukwensen met zijn verslag dat met algemene stemmen door de Commissie vervoer en toerisme is goedgekeurd.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, dit was, waarschijnlijk vooral voor de heer Blokland, alweer een gedenkwaardig debat. Hij zal zich later beslist herinneren dat de tijd in het Europees Parlement stilstond toen hij over de zomertijd sprak. Dat was een gedenkwaardige en verwarrende gebeurtenis die hij beslist nooit zal vergeten.
Het enige wat ik in dit over het algemeen positieve en verhelderende debat betreur, is dat hier wel gekozen afgevaardigden uit acht of negen lid-staten maar geen enkele Franse afgevaardigde aanwezig was. Men zegt nochtans dat de belangstelling voor deze kwestie in Frankrijk groot is.
Zoals het Parlement weet, werd de zomertijd oorspronkelijk ingevoerd op basis van een beslissing die verschillende lid-staten, voor het grootste deel op het eind van de jaren 1970, op nationaal niveau hebben genomen. Met haar eerste richtlijn, die in 1981 in werking trad, wilde de Gemeenschap het begin en het einde van de zomertijd geleidelijk harmoniseren en in alle lid-staten daarvoor dezelfde data vaststellen.
De belangrijkste doelstelling van de communautaire regeling was de opruiming van belemmeringen voor het vrij verkeer van goederen, diensten en personen, dat door de verschillende nationale zomertijdregelingen werd gehinderd. Een volledige harmonisatie kwam er uiteindelijk met de zevende richtlijn van 1994, die bepaalde dat de zomertijd in 1996 en 1997 in alle lid-staten zonder uitzondering op de laatste zondag van maart zou beginnen en op de laatste zondag van oktober zou eindigen. Inmiddels hebben ook vrijwel alle andere Europese landen de zomertijd ingevoerd en passen ze daarbij de data van de richtlijn toe. Dat is het mooiste bewijs van wat verschillende sprekers hier tijdens het debat hebben gezegd.
De Commissie heeft vorig jaar een studie over het effect van de toepassing van de zomertijd in de Europese Unie laten uitvoeren. Daaruit is gebleken dat de zomertijd gunstige gevolgen heeft voor het toerisme, de vrijetijdsindustrie, de volksgezondheid en de verkeersveiligheid. Bovendien hebben de meeste sectoren die de Commissie tijdens een hoorzitting in september 1995 heeft geraadpleegd zich voor de regeling uitgesproken, op voorwaarde dat de data in de gehele Unie dezelfde zijn.
Daarom voorziet dit voorstel voor een achtste richtlijn in dezelfde regeling als de zevende richtlijn voor 1996 en 1997. Vooral met het oog op de dienstregelingen in de sectoren vervoer en communicatie, die lang genoeg vooraf willen kunnen plannen, stellen wij voor dat de data voor de zomertijd wordt vastgesteld voor vier jaar, namelijk 1998, 1999, 2000 en 2001. Ik dank de heer Belleré voor zijn grondige analyse van het probleem en vooral van het door de Commissie voorgelegde verslag over de toepassing van de zomertijd. Ik stel met grote voldoening vast dat de rapporteur de meeste conclusies van ons verslag onderschrijft en het Commissievoorstel ondersteunt.
Toch ben ik verbaasd over de amendementen die ter goedkeuring aan het Parlement worden voorgelegd. Met betrekking tot de amendementen 1 en 2 merkt de Commissie op dat elke regeling die een lid-staat de mogelijkheid zou bieden om de zomertijd niet toe te passen strijdig zou zijn met de door de richtlijn over de zomertijd nagestreefde harmonisatie. Als een enkele of verschillende lid-staten de zomertijd niet toepassen terwijl de richtlijn van kracht is, zou dat ongetwijfeld dezelfde negatieve gevolgen hebben als die welke de sectoren van het vervoer en de communicatie ondervonden toen hierover nog geen communautaire regelgeving bestond. Tijdens het debat hebben sommige afgevaardigden over dat aspect van het probleem rake opmerkingen gemaakt.
In dat verband herinner ik het Parlement aan de resultaten van een in 1993 uitgevoerde studie over de kosten van de terugkeer naar de wintertijd op verschillende data. Uit het onderzoek bleek dat dit vooral negatieve gevolgen had voor de luchtvaart-, spoorweg- en ferrymaatschappijen, maar mogelijk ook voor onder meer de havens, reisbureaus en financiële organisaties. De Commissie meent dan ook dat een terugkeer naar verschillende data afbreuk zou doen aan de harmonisatie die de Gemeenschap met de zevende richtlijn heeft bereikt en dat dit niet alleen nadelige gevolgen zou hebben voor de werking van de interne markt maar ook voor het vervoer en de communicatie met derde landen in Europa die de zomertijd wel toepassen. Om al die redenen kan de Commissie de amendementen 1 en 2 niet aanvaarden.
Volgens de Commissie gaat amendement 3 verder dan de opzet van dit voorstel, dat zich tot de harmonisatie van de data van begin en einde van de zomertijd beperkt. De in het amendement voorgestelde regeling zou de bevoegdheid van de lid-staten beperken om zelf over andere tijdproblemen dan de toepassing van de zomertijd te beslissen. Dat zou strijdig zijn met het subsidiariteitsbeginsel, op basis waarvan elke andere beslissing over de tijd onder de exclusieve bevoegdheid van de lid-staten valt. De Commissie kan dat amendement dus niet aanvaarden.
Kortom, de Commissie handhaaft haar voorstel voor een richtlijn in zijn huidige vorm. Het beantwoordt immers volledig aan de harmonisatieopdracht waarmee de lid-staten de Commissie hebben belast om alle hinderpalen voor het vrij verkeer van goederen, diensten en personen in de gehele Gemeenschap op te ruimen. De Commissie zal dat standpunt handhaven. Ik wil daarbij slechts een enkele persoonlijke opmerking maken. Deze harmonisatie heeft, zoals verschillende leden hebben gezegd, volgens mij het grote voordeel dat ze, enerzijds, de verkeersveiligheid verhoogt en het, anderzijds, mogelijk maakt op het energiegebruik en de daarmee gepaard gaande kosten te besparen. Ik blijf een groot voorstander van de bestaande regeling en hoop dat die ook de goedkeuring van het Parlement zal wegdragen. Ik dank de heer Belleré en allen die tot dit voortreffelijke verslag hebben bijgedragen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Kinnock.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Paneuropees vervoersbeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0334/96) van de heer Lüttge, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het Paneuropees vervoersbeleid.

Lüttge
Mijnheer de Voorzitter, nu vandaag bijna morgen is en afgevaardigden uit negen verschillende landen uitvoerig over de zomertijd hebben gedebatteerd, resten ons tot middernacht nog slechts weinige minuten - wij willen ons tijdschema respecteren - om het belangrijke thema van het paneuropees vervoersbeleid te behandelen. Mijnheer Jarzembowski, mijnheer Cornelissen, zeldzame andere aanwezigen, mijnheer Kinnock, op de keper beschouwd ligt het vervoersbeleid aan de basis van alles wat wij hier bespreken. Daar het verslag van bij het begin als laatste punt op de agenda was ingeschreven, heb ik gezegd dat tenminste het ontwerp voor de affiche voor de conferentie klaar zou moeten zijn. Ik ging er immers van uit dat de afgevaardigden morgen ook met de keuze van Helsinki als plaats van bijeenkomst en met de voorgestelde datum zullen instemmen. Mijnheer Kinnock, het ontwerp voor de affiche is klaar. Mijnheer Jarzembowski, zoals steeds is rood de dominerende kleur en de basis van deze gehele discussie.
(Interruptie van de heer Jarzembowski) Volgens mij is hij kleurenblind. Het is niet zwart maar blauw. Dames en heren, de tijd vliedt, maar toch moet ik eraan herinneren dat het Europees Parlement, omdat daarvoor geen paneuropees vervoersbeleid bestond, op het einde van de jaren 1980 het debat beslissend heeft beïnvloed. Het initiatief voor de paneuropese conferenties is van het Europees Parlement uitgegaan. Ik heb er ook volstrekt geen moeite mee telkens opnieuw te erkennen dat de Commissie ons daarin krachtig heeft ondersteund. Het bevoegde lid van de Commissie was toen de heer Van Miert. Mijnheer Kinnock, ik stel met voldoening vast dat u van bij uw ambtsaanvaarding die traditie van goede samenwerking - het gaat ook om een gemeenschappelijke doelstelling - heeft voortgezet. Dat geldt ook voor uw medewerkers. Ik vermeld hier de heren Hahn en Stasinopolis. Nu de heer Hahn weg is, mag ik wel zeggen dat hij hier voortreffelijk werk heeft verricht. De traditie wordt nu door anderen voortgezet.
Ik herinner u eraan dat wij de conferenties van Praag en Kreta hebben gehouden. Wij kunnen vandaag vaststellen dat wij, om ons doel te bereiken, bepaalde gebreken nog moeten wegwerken. In het algemeen echter overwegen, in tegenstelling tot wij hadden verwacht, de positieve ontwikkelingen en resultaten die daaruit zijn voortgekomen. Zo lag de nochtans zeer algemeen gehouden verklaring van Praag uit 1991 samen met de steeds talrijker regionale en sectorale conferenties aan de basis van de verdere ontwikkeling van het paneuropees vervoersbeleid.
Zeer belangrijk was ook het werk van ons stuurcomité. Dat is een unieke constructie. In dat comité werken vertegenwoordigers van het Europees Parlement samen met de Commissie, de Raad en andere organisaties die belangrijk zijn voor de verdere ontwikkeling van het paneuropees vervoersbeleid zoals de Raad van ministers van vervoer, de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties, het Economisch en Sociaal Comité en de burgerluchtvaartautoriteiten. Nieuw is dat wij reeds tijdens de voorbereiding van de conferentie van Helsinki de industrie bij onze werkzaamheden hebben betrokken. De industrie zal op die conferentie ook voor de eerste keer een zeer belangrijke rol spelen. Wij menen immers dat ze daar thuishoort. In mei 1997 vindt in Helsinki een grote tentoonstelling over vervoer plaats met hetzelfde thema als de grote Derde Paneuropese Vervoersconferentie die in juni van volgend jaar in de Finlandia-hal plaatsvindt.
Wat de agenda betreft, was het voor ons al van bij de start van de voorbereidingen duidelijk dat wij meer in detail moesten treden om concretere resultaten te bereiken. Dat ziet men nu ook aan de agenda. De publieke opinie en de betrokken kringen verwachten concrete uitspraken over de financiering van de toekomstige infrastructuurprojecten, over het intelligent gebruik van de vervoerssystemen en over de verkeersveiligheid. Ik herinner aan de situatie aan de grenzen, die niet op een bevredigende wijze is opgelost, en aan de fraude die bij het grensoverschrijdend vervoer wordt gepleegd. Wij verwachten 800 à 1.000 deelnemers. Het gaat om politici, experts en vertegenwoordigers van meer dan vijftig landen uit geheel Europa, het Middellandse-Zeegebied, Noord-Afrika en het Nabije Oosten. Sommige landen sturen een waarnemer en bepaalde industrielanden hebben ons gevraagd of ze aan de conferentie mochten deelnemen.
De conferentie zal worden afgesloten met een Verklaring van Helsinki. Die zal meer in detail treden en moet de basis worden voor onze toekomstige werkzaamheden op het gebied van het paneuropees vervoersbeleid. De Verklaring van Helsinki wordt geen handvest maar de deelnemers zullen daarin, zoals ook in de verklaringen van Praag en Kreta, een aantal verplichtingen op zich nemen. Wij hebben daarmee goede ervaringen. Kortom, ik meen dat wij hiermee op de goede weg zijn. Ik denk dat ook mijn collega's die mening zijn toegedaan. Er wacht ons en allen die bereid zijn hun medewerking te verlenen echter nog veel werk om tot een echt paneuropees vervoersbeleid te komen.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de heer Lüttge van harte voor de grote inspanningen die hij samen met de Commissie en ons, andere leden van het stuurcomité, bij de voorbereiding van de derde paneuropese vervoersconferentie levert. Ik herinner eraan dat wij in Helsinki het debat willen voortzetten en het over twee dingen eens willen worden. In de eerste plaats willen wij de basis leggen voor het paneuropees vervoersbeleid, bij voorbeeld de sociale markteconomie en de eerlijke concurrentie als organisatieprincipes van het vervoersbeleid. Mijnheer Lüttge, mijnheer Kinnock, wij moeten echter ook onderzoeken in hoever de resultaten van Praag en Kreta zijn toegepast. Het heeft immers geen zin telkens opnieuw besluiten te nemen als niemand ze uitvoert. Dat wordt een belangrijk punt.
Het tweede punt is het volgende. Wij zullen ons moeten beraden over de verlenging van de transeuropese vervoerscorridors vanuit de Europese Unie naar de Europese derde landen en nog verder naar bij voorbeeld ex-Joegoslavië, Rusland en de andere GOS-landen. Opdat deze conferenties en de aanbevelingen die op basis daarvan worden geformuleerd ook vruchten afwerpen, moeten wij zeker zijn dat ook de Derde Paneuropese Vervoersconferentie gekenmerkt wordt door een nauwe samenwerking tussen de Commissie, het Parlement, de nationale ministers van vervoer van de lid-staten en de ministers van vervoer van de niet-Europese landen.
Dat is voor mij het enige echte probleem. Mijnheer Lüttge, wij moeten daarover openlijk durven spreken. Ik geloof dat de paneuropese vervoersconferentie door de politiek verantwoordelijke vertegenwoordigers van de parlementen en regeringen en de vertegenwoordigers van economische, vervoers- en milieuorganisaties moet worden gebruikt om van gedachten te wisselen en om elkaar tot ieders voordeel beter te leren begrijpen. De in de commissie verworpen eis van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten dat de vertegenwoordigers van de belangengroepen - milieuorganisaties, economische instanties, enz. worden uitgenodigd om officieel aan de conferentie deel te nemen, wijzen wij evenwel af.
Mijnheer Kinnock, ik hoop dat u dat ook zult doen. Het heeft immers geen zin dat wij deze vervoersconferentie met verantwoordelijken van de Commissie en het Parlement, ministers van vervoer, gelukkig ook enkele VN-organisaties en politiek direct of indirect verantwoordelijke ministers tot een vakvergadering degraderen door alle mogelijke lobbyisten en vertegenwoordigers van belangengroepen aan de conferentie te laten deelnemen. Mijnheer Kinnock, ik verzoek u in alle ernst daarover nog eens na te denken. Wij, christen-democraten, willen dat deze vervoersconferentie een succes wordt en daarom moet ze een vervoersconferentie van beleidmakers en niet van vakmensen worden.

Wijsenbeek
Voorzitter, ik ben blij dat wij nu het derde paneuropese vervoersconferentie kunnen bespreken. Aan het begin van de voorbereidende werkgroep ben ik erbij geweest. Daarna heeft ex-collega Pelttari, omdat de vergadering in Finland zou moeten plaatsvinden het overgenomen. Hij blijft betrokken, maar hij heeft ons helaas na de verkiezingen alweer moeten verlaten. Ik voer dus nu namens mijn fractie het woord.
Zijn de eerste en de tweede conferenties een dusdanig succes geweest dat wij noodzakelijk dit door collega Lüttge bestuurde en geanimeerde project ten eeuwigen dage moeten voortzetten, overigens met een niet onaanzienlijke inzet van communautaire middelen.
Voor een kritische geest of voor iemand die spaarzaam met de middelen wil omgaan, neen! Voor iemand die gelooft in de toekomstige uitbreiding naar de landen van Midden- en Oost-Europa, die vooruit wil in de invoering van het acquis communautaire in die landen, die waarde hecht aan de verbreiding van de multimodale doelstellingen, die wij als Europees Parlement in zijn totaliteit willen doorvoeren, ja!
Wij moeten echter niet in oude fouten vervallen. Wij mogen niet zoals in Praag alleen over geld praten, hoe hard ze dat in de voormalige Oostblok ook nodig hebben. Wij moeten niet doen alsof wij de wijsheid in pacht hebben en aan de MOE-landen opdrachten verstrekken met name op milieugebied, die ook wij niet hebben waargemaakt, maar ze er wel op wijzen dat ze een voorsprong kunnen nemen omdat ze als het ware van nul beginnen.
Laten wij hopen dat er een vruchtbare uitwisseling van gedachten kan plaatsvinden en dat wij deze conferenties niet zien als een eeuwigdurende, telkens terugkerende verplichting, maar alleen dan houden wanneer wij echt iets te bespreken hebben.

Cornelissen
Voorzitter, ik wil beginnen met collega Lüttge geluk te wensen. Ik wil hem ook bedanken voor zijn inzet bij de voorbereiding van de derde paneuropese vervoersconferentie in Helsinki. Het zal hem overigens niet ontgaan zijn dat voor de Duitse tekst op het affiche voor Helsinki niet het rode maar het blauwe vlak is uitgezocht. Ik denk dat het een goede zaak is op deze conferentie samen na te gaan wat er terecht is gekomen van de afspraken die in 1994 gemaakt zijn in Kreta.
Ik acht het ook belangrijk om met de landen in Centraal- en Oost-Europa te overleggen over het gewenste Europese vervoersbeleid voor de komende jaren. Voor het succes van dit beleid is een breed draagvlak essentieel. Een breed draagvlak bij de burgers in de Europese Unie, maar ook een breed draagvlak in Centraal- en Oost-Europa.
Ik wil bijzonder aandacht vragen voor twee punten. Ten eerste, terecht scherpen wij voortdurend de eisen voor onze vervoermiddelen aan op het punt van energiegebruik, milieu-overlast en verkeersveiligheid. Ik acht het dringend gewenst dat deze eisen ook zullen gelden voor het wagenpark uit niet-lidstaten dat gebruik maakt van onze wegen. Ons milieu heeft daar recht op. De verkeersveiligheid vraagt daarom. Ik vind dat onze vervoersondernemingen daar ook aanspraak op mogen maken vanuit het beginsel van eerlijke concurrentievoorwaarden. Deelt de commissaris deze opvatting en welke mogelijkheden ziet hij om dit te bereiken en binnen welke termijn?
Mijn tweede punt betreft de ernstige belemmeringen en vertragingen voor het wegverkeer aan de grens tussen de Europese Unie en bijvoorbeeld Polen en aan de grenzen tussen landen in Oost-Europa. De laatste weken zijn daar nog de chicanes aan de Russische grens bijgekomen. Ik las een artikel in een Nederlandse krant onder de kop: " Met 75 meter per uur op weg naar Wit-Rusland" . Ik acht wat daar nu gebeurt, Voorzitter, in combinatie met de wildwesttoestanden waarbij op grote schaal chauffeurs geld wordt afgeperst onaanvaardbaar. Is de commissaris bereid deze onhoudbare situatie te bespreken in de Commissie en nadrukkelijk aan de orde te stellen in de contacten tussen de Commissie en de diverse regeringen en autoriteiten in Oost-Europa en ons te informeren over de uitkomsten daarvan. Zo kunnen wij niet naar Helsinki gaan als daar niet een belangrijke verbetering optreedt.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik de heer Lüttge met zijn voortreffelijk verslag waarmee de voorbereiding van de Derde Paneuropese Vervoersconferentie formeel wordt ingezet. De Commissie heeft dit initiatief samen met het Parlement van bij het begin op alle mogelijke manieren ondersteund. Het Economisch en Sociaal Comité, de Economische Commissie voor Europa en de Europese conferentie van de ministers van vervoer zijn, samen met het Parlement en de Commissie, lid van het stuurcomité. Mijn medewerkers werken, samen met die van het Parlement en het gastland, Finland, nu al hard aan de organisatie van de conferentie. Ik moet zeggen dat de belangstelling voor de aanpak en de inhoud van de conferentie groot is. Gisteren was ik met de heer Hahn, die hier daarstraks is vernoemd, in Rusland. Welnu, de heer Hahn houdt zich met zoveel zaken bezig dat men rustig kan zeggen dat hij in Rusland een groter gebied dekt dan de sneeuw. Hij doet er voortreffelijk werk. Samen met de Russen treft hij allerlei voorbereidselen opdat de Russen daadwerkelijk aan de conferentie kunnen deelnemen.
Een van hun aandachtspunten is het probleem van de vertragingen aan een groot aantal grensovergangen tussen de Unie en andere Europese landen, waarover de heer Cornelissen het zoëven had. Ik meen dat dit probleem op de agenda van Helsinki moet worden geplaatst en dat de conferentie daaraan grote aandacht moet schenken.
Voor de conferentie is, zoals in het verslag wordt voorgesteld, een programma opgesteld rond drie belangrijke punten: de stand van de ontwikkelingen in het vervoersbeleid sedert de conferentie van 1994 in Griekenland, de financiering van de vervoersinfrastructuur en het intelligent gebruik van vervoerssystemen. De juiste inhoud van het debat over die drie thema's moet nog worden afgesproken, maar ik ben ervan overtuigd dat ook de milieu- en veiligheidskwesties naar behoren zullen worden behandeld.
Wij zullen ook de gelegenheid krijgen om na te gaan hoe wij de verschillende vervoersmodi beter kunnen gebruiken en wat de implicaties zijn van het intermodaal vervoer van gevaarlijke goederen. Het Parlement hecht daaraan terecht veel belang.
Zoals de heer Lüttge terecht heeft opgemerkt, zal de Derde Paneuropese Vervoersconferentie voor de vertegenwoordigers van de Europese vervoerssector een uitstekende gelegenheid zijn om niet alleen hun ideeën op een aantal terreinen naar voren te brengen, maar ook om hun produkten te tonen. Zij krijgen immers de gelegenheid om die tentoon te stellen. Ik meen dat die tentoonstelling de conferentie in vele opzichten zal verrijken. Dat geldt ook voor de deelname van een aantal organisaties die strikt genomen geen regering en ook niet de industrie vertegenwoordigen maar die beslist ervaring en een bepaalde visies hebben die ze op een conferentie zoals die van Helsinki naar voren kunnen brengen.
Zoals in het verleden vond de Commissie dat de conferentie - ook het Parlement is het daarmee eens - het best uitmondt in de aanneming, door alle deelnemers, van een niet-bindende verklaring. Die verklaring moet algemene beginselen voor het vervoersbeleid vaststellen zonder de Europese Unie, haar lid-staten of instellingen te dwingen concrete wetgevende initiatieven te nemen of over internationale overeenkomsten te onderhandelen. Als de Unie initiatieven wil nemen om bepaalde onderdelen van de verklaring ten uitvoer te leggen, moet dat in overeenstemming met de procedures van de Unie gebeuren.
De tweede conferentie, die in maart 1994 op Kreta is gehouden, heeft, zoals het Parlement ongetwijfeld weet, negen intermodale vervoerscorridors goedgekeurd als basis voor de verdere ontwikkeling van de infrastructuur. Sedertdien zijn de werkzaamheden met betrekking tot de negen corridors voortgezet door de groep "vervoer" van de G24 en door workshops voor specifieke corridors. Mijn medewerkers hebben onlangs, op het niveau van de experts, met alle deelnemende landen, de betrokken internationale organisaties en de internationale financiële instellingen overleg aangevat om na te gaan wat tot nu toe is gebeurd en om daarover aan de conferentie verslag uit te brengen. Dat verslag zal een overzicht bieden van het werk dat met betrekking tot de verschillende corridors al is verricht, zal nagaan of aan bepaalde corridors aanpassingen moeten worden aangebracht en zal aangeven welke problemen bij de verdere werkzaamheden voor de totstandbrenging van de corridors moeten worden aangepakt, zoals de multimodaliteit en het intelligent gebruik van de infrastructuur. De werkzaamheden zullen na de conferentie worden voortgezet. De communautaire instellingen zullen daarbij in overeenstemming met onze interne procedures worden betrokken.
Tot besluit wijs ik nogmaals op het belang dat de Commissie aan het succes van de conferentie hecht. Ik hoop dat het debat en de werkzaamheden van de conferentie een nieuwe stimulans zullen zijn voor de verdere ontwikkeling van vervoerssystemen. Dat is voor de Europese integratie en de economische en sociale ontwikkeling van het grootste belang. Mijnheer de Voorzitter, ik dank u en allen die hier tot dit gevorderde uur zijn gebleven. Ik dank ook de tolken, zonder wie wij dat niet hadden kunnen doen. Ik vind het jammer dat de vergadering tot na middernacht is uitgelopen, maar dat maakt het werk van de tolken nog waardevoller.

Cornelissen
Voorzitter, ik dank de commissaris voor zijn toezegging dat dat in Helsinki een belangrijk punt moet zijn, die problemen aan de grenzen in Oost-Europa, maar het is voor mij te mager. Dat duurt nog een half jaar. Mijn vraag was of hij het wil bespreken in de Commissie en of het niet mogelijk is dat in alle contacten tussen de Commissie en de regeringen in Oost-Europa dit punt nadrukkelijk aan de orde wordt gesteld. Het draagvlak bij onze burgers voor de miljardensteun aan OostEuropa neemt voortdurend af door dit soort chicanes.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Cornelissen voor zijn opmerking. Ik heb daarover zoëven niets gezegd om tijd te winnen. Wij maken van elke gelegenheid in de Raad en in onze contacten met lid-staten of landen in Oost- en Centraal-Europa of nog verder gebruik om te wijzen op de grote problemen die mensen ondervinden wanneer zij bepaalde grenzen willen overschrijden. In bepaalde opzichten worden die problemen almaar erger. In de besprekingen die ik gisteren en eergisteren met de Russen heb gevoerd heb ik daaraan grote aandacht besteed. De heer Cornelissen mag er zeker van zijn dat wij niet alleen bepaalde gelegenheden aangrijpen om de kwestie aan de orde te stellen, maar dat wij ook zelf zulke gelegenheden creëren.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Kinnock.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.
Ik zou u allen willen bedanken voor uw aangenaam gezelschap en uw medewerking om de werkzaamheden van deze Vergadering naar behoren te doen verlopen. Staat u mij echter toe, geachte dames en heren, dat ik namens u onze speciale dank uitspreek aan de mensen die bij de diensten van deze Vergadering werkzaam zijn, en, zoals mijnheer de commissaris zojuist ook gezegd heeft, aan de mensen in de tolkcabines die we een wel zeer zware werkdag hebben bezorgd door hun nog 10 minuten extra werk te verschaffen. Daarom: niet alleen onze dank, maar ook mijn excuses, want dit Voorzitterschap heeft zich veel teveel laten gaan bij het controleren van de spreektijd.
(De vergadering wordt te 00.10 uur gesloten)

