Właściwość oraz współpraca w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem porządku obrad jest sprawozdanie Genowefy Grabowskiej, sporządzone w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych - C6-0079/2006 -.
Franco Frattini
komisarz. - Pani przewodnicząca! Proponowany akt prawny dotyczący zobowiązań alimentacyjnych służy poprawie trudnej sytuacji osób, których codzienna egzystencja zależy od świadczeń alimentacyjnych.
W Unii Europejskiej, gdzie społeczeństwo jest coraz bardziej mobilne, wierzyciele alimentacyjni - zwłaszcza dzieci - nie powinni napotykać przeszkód w egzekwowaniu należnych im świadczeń, zwłaszcza kiedy dłużnik, w tym przypadku jedno z rodziców, wyjeżdża lub przenosi się za granicę.
Chciałbym podziękować Genowefie Grabowskiej jako sprawozdawczyni za jej starania, aby dopuścić do głosu takie podmioty jak organizacje pozarządowe wspierające wierzycieli alimentacyjnych podczas bardzo ważnego przesłuchania jawnego, które odbyło się w dniu 11 września br.
Ogólnie rzecz biorąc, przyjmujemy z zadowoleniem sprawozdanie posłanki Grabowskiej, w którym wyrażono poparcie dla najistotniejszych elementów wniosku.
Mam tylko kilka uwag do niektórych poprawek. Po pierwsze w kwestii podstawy prawnej. Jesteśmy zdania, że omawiany akt prawny wchodzi w zakres prawa rodzinnego. Rozumiem jednak wątpliwości Parlamentu, zważywszy na obowiązujący kontekst prawny. Dlatego też w komunikacie przyjętym równocześnie z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia zwróciliśmy się do Rady o podjęcie decyzji zgodnie z art. 67 ust. 2 Traktatu, aby omawiany akt prawny został przyjęty zgodnie z procedurą współdecydowania. Takie jest moje zdanie i będę nadal apelował do Rady o skorzystanie z tej sugestii.
W kwestii pozostałych poprawek dotyczących przepisów o prawie właściwym. W zeszłym miesiącu podczas Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego pomyślnie zakończono negocjacje w sprawie światowej konwencji dotyczącej zobowiązań alimentacyjnych.
Z uwagi na zadowalający kształt konwencji oraz dołączonego do niej protokołu o prawie właściwym Wspólnota i jej państwa członkowskie postanowiły przystąpić do wspomnianych postanowień międzynarodowych. W związku z tym przepisy rozporządzenia oraz odnośne poprawki powinny zostać poddane przeglądowi w celu zapewnienia spójności z przepisami prawa międzynarodowego.
Sprawozdanie zawiera propozycję zapewnienia sądom możliwości stosowania właściwego dla nich prawa w kierowanych do nich sprawach, w przypadku gdy może to przyspieszyć rozstrzygnięcie sporu. Rozumiemy apele o przyspieszenie prac legislacyjnych, lecz uważamy, że zaproponowane rozwiązanie nie zapewnia wystarczającej pewności prawnej i wiąże się z ryzykiem, że nie będzie służyło interesom wierzycieli alimentacyjnych, którzy powinni być chronieni poprzez stosowanie tego samego prawa rzeczowego bez względu na to, który sąd rozpatruje sprawę.
Sprawozdanie to zostanie wreszcie wkrótce poddane pod głosowanie w Parlamencie. Międzynarodowy kontekst prawny został wyjaśniony. Mam ogromną nadzieję, że projekt ten zostanie podjęty bez zbędnej zwłoki już w 2008 r. Wierzę też, że Rada potraktuje go absolutnie priorytetowo w nadchodzących miesiącach.
Genowefa Grabowska
sprawozdawca. - Pani Przewodnicząca! Zacznę od podziękowań. Chcę bardzo podziękować Komisji Europejskiej za dobą współpracę na szczeblu roboczym. Chcę podziękować komisji LIBE i sprawozdawcom cieniom, a przede wszystkim komisji JURI, Komisji Prawnej i opiniodawczyni pani Dianie Wallis za rzeczywiście znakomitą współpracę i za fakt, że wzięła na siebie również duży ciężar w przekonaniu Komisji, co do wniosków w sprawie zmiany podstawy prawnej.
Zacznę może od podstawy prawnej, albowiem faktem jest, iż otrzymaliśmy to rozporządzenie do przyjęcia w trybie procedury, która, nie była dla Parlamentu do zaakceptowania. Chcieliśmy, aby został zaproponowany jednak nie tryb konsultacji, ale tryb współdecydowania. Dlatego cieszą mnie słowa Pana Komisarza, wiem o wniosku do Rady, który taką drogę ma nam otworzyć. Ja do Pana Komisarza słów dodałabym jedną tylko uwagę.
Faktem jest, że stosunek alimentacyjny wywodzi się z prawa rodzinnego, ja tego nie kwestionuję. Uważam natomiast, że w całości ma on charakter mieszany, bo fakt, że zaczyna się w prawie rodzinnym, nie oznacza, że w nim trwa. Jego konsekwencje wiążą się ze wspólnym rynkiem, z sytuacją ekonomiczną, gospodarczą obydwu stron: tego, kto jest dłużnikiem alimentacyjnym i tego, kto jest wierzycielem. Możemy więc oderwać te narodziny stosunku alimentacyjnego od prawa rodzinnego i egzekucje alimentów związać nie z prawem rodzinnym, które rzeczywiście leży w gestii państw członkowskich, ale związać z tym, w czym Parlament czuje się kompetentny, czyli ze wspólnym rynkiem, z dbałością o rodzinę, z prawami człowieka i wówczas wydaje mi się, że nie powinno być kłopotów, aby ta zmiana procedury nastąpiła.
Dlatego uważam, że ten wniosek zasługuje nie tylko na rozwagę, ale także na akceptację ze strony Rady. My rzeczywiście przygotowując to rozporządzenie zorganizowaliśmy przesłuchanie, które było właściwie jedną wielką ścianą płaczu. Głównie kobiety mówiły w jak trudnej sytuacji się znajdują wówczas, gdy chcą wyegzekwować alimenty dla dzieci, których drugi rodzic przebywa poza ich państwem, który nie bardzo wydaje się zainteresowany wychowaniem, albo łożeniem na wychowanie swojego dziecka.
Triki są najrozmaitsze, nie będę tutaj ich wymieniała, powiem tylko o jednej sytuacji. Wystarczy zmienić literę w nazwisku, aby zginąć w Europie i być niemal nie do znalezienia i wówczas obowiązek alimentacyjny nam umyka. Poprzez to rozporządzenie chcielibyśmy, aby żaden dłużnik w Europie, żaden dłużnik alimentacyjny nie czuł się bezpieczny, aby nie uważał, że wyjeżdżając ze swego kraju, gdzie zostaje dziecko, na którego utrzymanie alimenty nie są łożone, aby nie uważał, że wyjazd w otwartej Unii Europejskiej, przy zniesionych granicach wewnętrznych, zwłaszcza teraz, gdy nowe państwa wchodzą za kilka dni do systemu Schengen, że ta sytuacja działa na korzyść tego, kto nie bierze odpowiedzialności za swoją rodzinę.
Wspomnę o dwóch kwestiach, które w tym rozporządzeniu wydają mi się najważniejsze, o dwóch zmianach, które są czymś nowym, otóż wyrok alimentacyjny, wydany w państwie, gdzie na ogół znajduje się osoba uprawniona, nie będzie musiał być potwierdzony w państwie, w którym dłużnik alimentacyjny przebywa. Rozporządzenie proponuje zniesienie "egzekwatur”. Wiem, że to jest nowość, ale jeżeli chcemy zapewnić skuteczność egzekwowania alimentów musimy się na to zdecydować. Jeżeli zatrzymalibyśmy "egzekwatur”, wówczas po prostu cała inicjatywa sprawniejszego egzekwowania alimentów jest nie do osiągnięcia.
Mam świadomość, że będziemy respektować te wszystkie ustalenia, które w ramach konwencji i konferencji haskiej były podjęte, ale system międzynarodowy miele bardzo powoli, trwa długo, ratyfikacje porozumień w sprawie prawa prywatnego międzynarodowego niekiedy ciągną się latami. Unia musi iść do przodu, musi dać dzieciom zabezpieczenie, wtedy kiedy ojcowie, czy matki o nich zapomnieli. Dlatego uważam, że to rozporządzenie wymaga szybkiego wdrożenia w życie dla dobra dzieci. Dba ono nie tylko o dzieci, chroni także dłużnika. Stąd, dziękując prezydencji portugalskiej za pracę, którą włożyła w jego przygotowanie, składam z pełną ufnością ten tekst w ręce prezydencji słoweńskiej licząc, że doprowadzi ten tekst do końca i będziemy mieli dobre rozporządzenie.
Diana Wallis
sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Prawnej. - Pani przewodnicząca! Pragnę podziękować komisarzowi za to niezwykle pozytywne przesłanie. Podziękowania kieruję także do Genowefy Grabowskiej za wspaniałą współpracę w tej dziedzinie.
Jest to jeden z tych wniosków, dzięki którym integracja europejska nabiera realnego wymiaru dla naszych obywateli. Może on im przynieść namacalne korzyści w trudnym momencie życia. Trudno mi zliczyć, ile razy zwracali się do mnie - jako posłanki do PE - wyborcy borykający się z trudnościami w uzyskaniu świadczeń alimentacyjnych od osoby przebywającej w innym państwie członkowskim. Wielokrotnie nie umiałam udzielić im użytecznej i pozytywnej odpowiedzi.
Mam nadzieję, że dzięki temu rozporządzeniu w wielu sytuacjach będziemy mogli osiągnąć znacznie lepsze rezultaty. Wniosek ten pozwoli UE pójść znacznie dalej, niż mogą to zrobić poszczególne państwa poprzez wspomnianą wcześniej konferencję haską. Powinniśmy móc pójść dalej. Skoro bowiem zachęcaliśmy naszych obywateli do swobodnego przemieszczania się i przekraczania dawnych granic państwowych wewnątrz UE, powinniśmy mieć możliwość reagowania poprzez dobry, prosty, sprawny wymiar sprawiedliwości, kiedy znajdą się oni w trudnej sytuacji z powodu rozpadu małżeństwa lub związku. Przede wszystkim powinniśmy móc zapewnić pomoc dzieciom, które ponoszą finansowe konsekwencje rozpadu małżeństwa. Omawiany wniosek pozwoli ustanowić uproszczony, jednoetapowy proces w miejsce dzisiejszego koszmaru, jakim jest składanie pozwu w jednym sądzie, a następnie przeprowadzanie niemal identycznego postępowania egzekucyjnego w innym kraju. Przerasta to możliwości osób, które przechodzą dramatyczny okres w życiu.
Komisja Prawna z radością wyraziła poparcie dla większej części wniosku, starając się zarazem wprowadzić pewne techniczne ulepszenia. W tym względzie chciałabym wyrazić wdzięczność dla mojego kolegi Carla Casiniego. Podobnie jak sprawozdawczyni, nie możemy jednak zaakceptować wyboru podstawy prawnej. Powinien to być proces współdecydowania, nie konsultacji. Moim zdaniem państwa członkowskie postąpiły całkowicie nierozsądnie, zarówno w kwestii treści przepisów, jak również ich skutków dla obywateli. Mam nadzieję, że odpowiedzą one na apel komisarza.
W imieniu mojej grupy zaznaczam, że nie pozwolimy, aby skuteczność tego jednoetapowego systemu została ograniczona. Nie możemy oczywiście zapominać o prawie do obrony, które przysługuje dłużnikowi, dotyczy to jednak sądu w kraju pochodzenia. Nie powinniśmy pozwolić na ponowne rozpatrywanie sprawy przez sąd w kraju wykonania orzeczenia, gdyż zaprzepaścimy korzyści, które staramy się tym rozporządzeniem zapewnić. Staramy się zatem doprowadzić do skreślenia art. 33 lit. a) i zgłaszamy poważne wątpliwości co do poprawki 61, która pozostawia zbyt szerokie możliwości.
Na koniec chciałabym przedstawić kilka uwag jako posłanka do Parlamentu z Wielkiej Brytanii. Odstąpienie Wielkiej Brytanii lub brak przystąpienia do omawianego aktu prawnego to zła wiadomość dla wielu obywateli innych państw Unii, przebywających obecnie w tym kraju, a także dla wielu Brytyjczyków, których partnerzy osiedlili się w innych państwach członkowskich. Istnieje cały szereg kombinacji, w których odstąpienie Wielkiej Brytanii wywoła chaos i zamieszanie. Niektórzy staną się obywatelami drugiej kategorii pod względem dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Największe jednak ubolewanie budzi fakt, że rząd brytyjski nie dostrzega, iż stanowisko brytyjskich posłów do PE w tej kwestii jest trudne do obrony. Czy naprawdę powinniśmy pracować, dyskutować i - co ważniejsze - głosować nad wnioskami, które w obecnej formie nie będą obowiązywać naszych wyborców? Inni posłowie zaczynają kwestionować zasadność naszego stanowiska. Tego rodzaju odstąpienie od aktu prawnego jest w systemie demokratycznym niemożliwe do utrzymania i działa destrukcyjnie na spójność unijnego wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych. Wybiórcze podejście do przepisów uderza w tych, którzy są najbardziej narażeni i najbardziej potrzebują ochrony prawnej.
Panayiotis Demetriou
w imieniu grupy PPE-DE. - (EL) Panie przewodniczący! Przede wszystkim chciałbym złożyć wyrazy uznania dla sprawozdawczyni Genowefy Grabowskiej za inicjatywę w tej dziedzinie oraz za niezwykle pozytywne poglądy przedstawione w dzisiejszym wystąpieniu.
Panie i panowie posłowie! Runda konsultacji w ramach konferencji haskiej, która rozpoczęła się siedem lat temu, zbliża się do końca. Pojawia się pytanie: jakie postępy poczyniono w zakresie wzajemnego uznawania i wykonywania orzeczeń w dziedzinie prawa prywatnego międzynarodowego? Co stało się z deklaracją, że zasada wzajemnego uznawania i wykonywania orzeczeń jest fundamentem współpracy policyjnej i sądowej w ramach tworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości? Odpowiedź brzmi: nie poczyniono większych postępów w tym kierunku. Program haski z 2004 r. nie zyskał koniecznego wsparcia pomimo starań i inicjatyw podejmowanych przez odpowiedzialnego za tę sprawę komisarza Franco Frattiniego.
Nadużywanie furtki, jaką jest obrona suwerenności narodowej, przez niektóre państwa członkowskie utrudnia niestety harmonizację przepisów prawa nie tylko w kwestiach rzeczowych, lecz również w zakresie procedury. Te uwagi ogólne nie powinny oczywiście przesłonić wartości i znaczenia omawianego dziś wniosku. Wręcz przeciwnie, służą one podkreśleniu konieczności przyjęcia kolejnych wniosków dotyczących rozporządzeń Rady obejmujących całość zagadnień prawa rodzinnego: rozwód, separację, świadczenia alimentacyjne i kwestie majątkowe. Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej wymaga radykalnej reformy i modernizacji. Konieczność tę realizuje w dużej części wniosek dotyczący rozporządzenia zmieniającego, lecz niestety jedynie w kwestii świadczeń alimentacyjnych. Pozostają natomiast różnice w zakresie prawa rzeczowego państw członkowskich w tak istotnej dziedzinie, jaką jest wymiar sprawiedliwości. Przed nami jeszcze długa droga. Mimo to, jeżeli możliwa jest większa konwergencja, powinno się dążyć do zharmonizowania przepisów prawa.
Poprawki przedłożone przez Parlament Europejski uzupełniają wiele luk we wniosku i poprawiają jego treść. Przede wszystkim pozwalają one pokonać wiele przeszkód utrudniających wykonywanie orzeczeń w sprawie świadczeń alimentacyjnych na całym obszarze Unii Europejskiej i ograniczyć możliwości dłużnika w zakresie unikania wymiaru sprawiedliwości po przeniesieniu do innego państwa członkowskiego. Ta właśnie kwestia jest przedmiotem poprawki, którą złożyłem do art. 33 lit. a), a w której starałem się nie pozostawić nieograniczonych możliwości wstrzymania wykonania orzeczenia z tytułu nowych okoliczności, lecz pozostawić sądowi swobodę takiego rozstrzygnięcia w przypadku zaistnienia naprawdę poważnych, istotnych dla sprawy okoliczności, które dawałyby podstawę do zmiany orzeczenia.
Andrzej Jan Szejna
w imieniu grupy PSE. - Panie Przewodniczący! Na wstępie chciałbym serdecznie podziękować pani poseł sprawozdawcy, Genowefie Grabowskiej, za wkład pracy nad przedłożonym dzisiaj projektem rozporządzenia, projektem sprawozdania. Wyśmienity efekt wcale mnie nie dziwi, gdyż pani profesor należy do najwybitniejszych znawców prawa europejskiego w Polsce.
Biorąc pod uwagę fakt, że w Unii Europejskiej rośnie liczba rozwodów i separacji, problem przeszkód prawnych uniemożliwiających uznawanie i wykonywanie orzeczeń w sprawie świadczeń alimentacyjnych staje się coraz ważniejszy. Ponadto, ze względu na stopień integracji państw członkowskich oraz nadal dużą liczbę źródeł prawa obowiązującego na obszarze Unii Europejskiej, niezbędne jest wdrożenie zaawansowanego systemu prawnego.
Aktualnie, na poziomie Unii Europejskiej nie ma zharmonizowanego systemu w tym zakresie, dlatego jestem za przyjęciem przedłożonego projektu, gdyż zaproponowane w nim rozwiązania trafnie odnoszą się do tej problematyki. Warto również zauważyć, że jest on wynikiem długoterminowego planu działań, tak zwanego programu haskiego, na rzecz zwiększenia wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej. Zgadzam się, że skuteczniejsze egzekwowanie tych roszczeń poprawi warunki życia i edukacji wielu dzieci, które są w pierwszej kolejności wierzycielami alimentacyjnymi. To bardzo ważne dla europejskich socjalistów.
Zaproponowane rozporządzenie nie tylko wychodzi na przeciw problemom nowoczesnego społeczeństwa, ale także może przyczynić się do poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego, w szczególności biorąc pod uwagę aspekt likwidacji przeszkód dla swobodnego przemieszczania się osób, które mogłyby ucierpieć na skutek różnic w ustawodawstwie państw członkowskich odnoszącym się do wykonywania zobowiązań alimentacyjnych.
Mając na uwadze dobro wszystkich obywateli Unii Europejskiej, musimy dążyć do szybkiego i, jeśli to możliwe, bezpłatnego dochodzenia roszczeń alimentacyjnych. Aktualnie, właściwe instytucje muszą czasem uciekać się do radykalnych działań, aby zmusić do płacenia alimentów, natomiast wierzyciele dość często żyją w ubogich warunkach.
Popieram także pomysł, aby wydane orzeczenie posiadało taką samą moc, jaką posiada w państwie członkowskim, w którym zostało wydane, bez jakichkolwiek dodatkowych formalności.
Należy także podkreślić konieczność większego zaangażowania Parlamentu Europejskiego w procesie podejmowania decyzji w sprawach tak ważnych dla przyszłości funkcjonowania Unii Europejskiej i rynku wewnętrznego.
Carlo Casini
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie posłowie! Omawiane sprawozdanie służy wyeliminowaniu większości przeszkód w egzekwowaniu świadczeń alimentacyjnych w Europie, aby umożliwić stworzenie warunków prawnych zgodnych z uzasadnionymi oczekiwaniami wierzycieli alimentacyjnych.
Najważniejszym punktem wyjścia jest fakt, że w znakomitej większości przypadków wierzyciel alimentacyjny jest stroną słabszą i dlatego wymaga niezwykle energicznej ochrony, oczywiste jest zaś, że największy problem polega na ocenie rzeczywistej sytuacji dłużnika alimentacyjnego. Należałoby jednak zrobić przynajmniej to, co możliwe, tzn. wyeliminować zbędną biurokrację, a także wszelkie wątpliwości co do prawa właściwego, ustanowić pierwszeństwo prawa właściwego dla miejsca zamieszkania wierzyciela oraz zapewnić bezpośredni skutek orzeczeń, na mocy których alimenty mają być wypłacane, także w innych krajach niż ten, w którym orzeczenie zostało wydane.
Komisja Prawna, do której zwrócono się w ramach procedury ściślejszej współpracy o wydanie opinii w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych, odegrała istotną rolę w opracowaniu tekstu, gdyż doprowadziła do zawarcia ważnego kompromisu między najważniejszymi grupami politycznymi, za co chciałbym publicznie podziękować Dianie Wallis. Poprawki złożone przez Komisję Prawną służyły przede wszystkim opracowaniu jasnej definicji obowiązku alimentacyjnego, rozszerzeniu zakresu stosowania, ochronie najbardziej poszkodowanych osób i uproszczeniu tekstu wniosku.
Wymagało to opracowania jednoznacznej definicji obowiązku alimentacyjnego oraz włączenia do zakresu rozporządzenia wszelkich orzeczeń dotyczących jednorazowych wypłat. Jak już wspomniałem, zwróciliśmy szczególną uwagę na najbardziej poszkodowane strony i w tym zakresie tekst rozporządzenia wymaga dalszego uproszczenia. Podsumowując - zważywszy, że czas mojego wystąpienia już się kończy - jestem pewien, że grupa PPE-DE udzieli pełnego poparcia dla tej decyzji.
Tadeusz Zwiefka
Panie Przewodniczący! Rosnąca niestety liczba rozpadających się związków w połączeniu ze wzrostem mobilności mieszkańców Unii Europejskiej nieuchronnie prowadzi do coraz większej liczby sporów transgranicznych dotyczących roszczeń alimentacyjnych. Obecnie, aby wyegzekwować świadczenie od tak zwanego dłużnika alimentacyjnego, przebywającego w innym państwie członkowskim, należy odwoływać się do wymiaru sprawiedliwości w tym państwie, w którym wyrok ma być wykonany. Niestety to rozwiązanie często jest nieskuteczne i jasne stało się, że istnieje realna potrzeba ustalenia szczegółowych zasad odnośnie właściwości sądu w sprawach dotyczących świadczeń alimentacyjnych.
Projekt rozporządzenia ma na celu zmniejszenie wymagań formalnych, by decyzja wymiaru sprawiedliwości mogła być wydana i wykonana w każdym państwie członkowskim, oraz zapewnienie skuteczności egzekucji. Nowe rozporządzenie po wejściu w życie ma umożliwić osobie uprawnionej uzyskanie tytułu wykonawczego obowiązującego na terenie całej Unii Europejskiej, przy jednoczesnym uproszczeniu i ujednoliceniu systemu egzekucyjnego. Z zadowoleniem przyjmuję działania haskiej konferencji prawa prywatnego międzynarodowego, jednak zgadzam się w pełni ze sprawozdawczynią, że regulacje w tym zakresie na obszarze Unii Europejskiej powinny być bardziej zaawansowane, a co więcej, szybciej wdrażane.
Coraz większa mobilność obywateli powoduje wzrost liczby międzynarodowych małżeństw, w których małżonkowie mają różne obywatelstwo, mieszkają w różnych państwach, albo mieszkają w państwie członkowskim, którego oboje nie są obywatelami. W przypadku gdy międzynarodowa para decyduje się na rozwód, można powoływać się zatem na różne przepisy prawne. Za szerokim podmiotowym i przedmiotowym zakresem rozporządzenia przemawia zastraszająco niska ściągalność świadczeń alimentacyjnych w niektórych państwach Unii Europejskiej - na przykład w moim kraju, w Polsce, to tylko 10%.
Projekt przewiduje między innymi wprowadzenie roszczenia matki dziecka pozamałżeńskiego w sprawie pokrycia przez ojca dziecka wydatków związanych z ciążą i porodem, jak również kosztów związanych z utrzymaniem matki w okresie porodu. Obecnie, w wielu państwach członkowskich roszczenie to często nie jest kwalifikowane jako roszczenie alimentacyjne, co znacznie utrudnia jego dochodzenie.
Przed wejściem mojego kraju do Unii Europejskiej rocznie przez sądy przechodziło ponad tysiąc wniosków o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych za granicą. W konsekwencji otwarcia granic wszelkie prognozy przewidują drastyczny wzrost tych roszczeń, także w innych krajach. Otwarcie granic i rynków pracy może spowodować, że niektórzy tatusiowie wręcz będą przed alimentami uciekać. Cierpieć na tym będą głównie dzieci. My nie możemy się na to zgodzić.
Franco Frattini
komisarz. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Powiem krótko. Chciałbym podziękować wszystkim, którzy zabrali głos: sprawozdawczyni i posłom, którzy uczestniczyli w tych pracach. W najbliższych miesiącach będziemy, jak sądzę, realizować trzy cele i mam nadzieję, że słoweńska prezydencja będzie potrafiła je pomyślnie przeprowadzić.
Po pierwsze przekonać Radę, że jeśli dostrzegamy korzyści związane ze zmianą podstawy prawnej na mocy art. 67 Traktatu, to powinniśmy tę zmianę wprowadzić, aby zapewnić lepsze demokratyczne podstawy dla inicjatywy, która - obiektywnie rzecz biorąc - chroni najbardziej narażone grupy, zwłaszcza dzieci, po rozpadzie rodziny.
Drugim celem jest zapewnienie wierzycielom takiej samej ochrony bez względu na miejsce, w którym sprawa została wniesiona do sądu - byłoby bardzo dziwne, gdyby tzw. kryterium lex fori prowadziło do znacznego zróżnicowania ochrony zapewnionej wierzycielom. Kolejnym istotnym celem jest zatem zharmonizowanie powyższych przepisów.
Trzecim celem, w którym moim zdaniem potrzebne są działania, jest egzekwowanie - w zbyt wielu przypadkach przywołujemy zasadę ochrony wierzycieli w prawie rodzinnym, a następnie nie zapewniamy jej egzekwowania lub pozwalamy na ponowne rozpatrywanie sprawy w aspekcie rzeczowym, tam gdzie należałoby wydać nakaz płatniczy. Element ten nie sprawdza się w przypadku świadczeń alimentacyjnych i gdyby go zastosowano, omawiany akt prawny byłby pozbawiony wszelkiego sensu.
Przygotowaliśmy dość innowacyjne propozycje, takie jak tymczasowe zamrożenie części środków na rachunku dłużnika, który odmawia wypłaty świadczeń, lub obowiązkowe ustanowienie stałego zlecenia na kwotę, którą dłużnik zobowiązany jest uiszczać. Jak państwu wiadomo, większość państw członkowskich zgłosiła sprzeciw wobec tego zapisu w Radzie, ponieważ to właśnie odróżnia rozporządzenie od innych aktów prawnych - albo zapewnimy realną możliwość jego egzekwowania, albo nie ma sensu dalsze podkreślanie znaczenia ochrony dzieci lub byłych małżonków, którzy stali się wierzycielami alimentacyjnymi.
W najbliższych miesiącach będziemy musieli podjąć prace na temat tych trzech kwestii i widać wyraźnie, że w odróżnieniu od innych tematów między Komisją i Parlamentem panuje zgoda. Pozostaje nam jedynie przekonać Radę, że jest to właściwy kierunek.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 13 grudnia 2007 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Marian-Jean Marinescu  
Jak dotąd nie stworzono jednolitego europejskiego systemu uznawania i egzekwowania prawnego obowiązku wypłaty świadczeń alimentacyjnych za granicą. Przepisy wspólnotowe w tej dziedzinie są niewystarczającym narzędziem ścigania dłużników, którzy próbują uchylać się od obowiązku alimentacyjnego.
Zgodnie z przedmiotowym rozporządzeniem orzeczenie dotyczące wypłaty świadczeń alimentacyjnych wydane w jednym państwie członkowskim podlega bezzwłocznemu i prawidłowemu wykonaniu w innym państwie członkowskim.
Pozwala to ułatwić życie obywateli w zakresie egzekwowania alimentów na dzieci od rodzica lub innych dłużników, gdy osoby te przebywają w innym kraju niż dziecko; pozwala to także na egzekwowanie jednego z europejskich praw podstawowych - prawa do życia prywatnego i rodzinnego - oraz ochrony praw dziecka, jak również na ujednolicenie i uproszczenie europejskich przepisów prawa na całym obszarze Unii oraz przyczynia się do tworzenia europejskiej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a także ułatwia funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
Myślę, że sąd, do którego wniesiono sprawę, powinien weryfikować niezależność i kompetencje prawników reprezentujących strony oraz uwzględnić w toku postępowania sytuację stron. Wierzyciel alimentacyjny powinien korzystać z przepisów prawa jego kraju zamieszkania, zaś spory w tej dziedzinie powinny być obciążone mniejszymi kosztami i powinno się zapobiegać wybieraniu najkorzystniejszego kraju orzekania.
