
De Voorzitter.
   Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 20 november 2003 werd onderbroken, te zijn hervat. 
De Voorzitter.
    Ik maak het Parlement erop attent dat de Voorzitter van het Parlement de vergadering van morgen zal beginnen met een persoonlijk eerbetoon aan de Spaanse militairen die vorig weekend in Irak zijn gesneuveld.(1) 

De Voorzitter.
   Een corrigendum op de agenda, dat de wijzigingsvoorstellen van de fracties bevat met betrekking tot de vergaderingen van 3 en 4 december is rondgedeeld. Zijn hierover opmerkingen? 
Dell’Alba (NI ).
   -Mijnheer de Voorzitter, gisteren hebben de Europese kranten het rapport over antisemitisme gepubliceerd dat is opgesteld in opdracht van het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat. Het gaat om een rapport waarvan het bestaan tot gisteren ontkend werd door het Waarnemingscentrum zelf en door de Commissie. Drie weken geleden hadden we de Eurobarometer, deze keer is er het uitermate verontrustende rapport over antisemitisme dat uit de openbaarheid is gehouden. Ik verzoek u gebruik te maken van uw privilege de Commissie te vragen nog in deze vergaderperiode opheldering te geven, ofwel te bekijken of het mogelijk is in de loop van de volgende vergaderperiode in december een debat over deze kwestie te houden.
De Voorzitter.
    Dat is een zaak voor de volgende plenaire vergadering.
Er is nog een extra wijziging voorgesteld op de agenda van donderdag 4 december: het in stemming brengen van het verslag van de heer MacCormick (A5-0421/2003) over het verzoek van de heer Gargani om verdediging van zijn parlementaire immuniteit en voorrechten, dat overeenkomstig artikel 110 bis van het Reglement is aangenomen. 
Swoboda (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, in het corrigendum op de agenda zou oorspronkelijk ook het verslag-MacCormick over het verzoek van onze collega Gargani inzake zijn parlementaire immuniteit worden opgenomen. Gisteren zijn de directeuren-generaal echter overeengekomen dat wij uiteraard eerst de mogelijkheid moeten hebben om dat verslag ook te bestuderen. Wij kunnen dit onderwerp nu niet achteraf op de agenda zetten, omdat wij dan geen gelegenheid hebben om dat verslag vóór de stemming in de fracties te bespreken. Ik zou dan ook willen verzoeken om de fracties inderdaad die mogelijkheid te bieden en naar mijn idee is dat ook de opvatting van meerdere afgevaardigden in dit Parlement. 
MacCormick (Verts/ALE ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet helemaal gelukkig met het voorstel om mijn verslag over de immuniteit van de heer Gargani in stemming te brengen. De algemeen secretaris van mijn fractie heeft aangegeven dat zij graag de gelegenheid had gehad om dat verslag samen met andere verslagen vóór deze vergaderperiode in onze fractievergadering te behandelen. We hadden begrepen dat het verslag pas tijdens de tweede decembervergadering in Straatsburg aan de orde zou komen en daarom hebben we niet de gelegenheid gehad om het in onze fractie te bespreken.
Bovendien heb ik begrepen dat er een fout stond in de tweede alinea van het verslag zoals het is aangenomen door de Commissie juridische zaken en interne markt, maar dat de aangebrachte wijzigingen niet zijn doorgevoerd. Als rapporteur stel ik het op prijs dat die wijzigingen worden doorgevoerd. Daarom wil ik u, met alle respect en met excuses aan de heer Gargani, vragen om deze kwestie uit te stellen tot de volgende vergadering in Straatsburg. 
De Voorzitter.
    Dat is een buitengewoon verstandig voorstel. Het principe achter dit verslag staat niet ter discussie en het zou dan ook jammer zijn als het verslag op procedurele gronden ter discussie zou komen te staan. Ik stel voor dat we de stemming uitstellen tot de vergadering van december in Straatsburg.
(1)
Tannock (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag van u vernemen op welke manier ik mij kan verweren tegen een opruiend persbericht dat ertoe heeft geleid dat er naar mijn kantoor is gezonden. Collega-parlementslid Richard Howitt beweerde in het persbericht dat ik, na de gruwelijke bomaanslagen in Turkije vorige week, de Turkse premier regelrecht had beschuldigd van steun aan militante islamitische groeperingen. Ik beriep mij echter op berichtgeving in de media over de vermeende heimelijke steun van een eerdere Turkse regering aan islamitische groeperingen in hun strijd tegen de Koerdische PKK. Daarbij doelde ik niet op de huidige premier, de heer Erdogan.
De heer Howitt beweerde ook dat ik geen oog had voor het lot van de Turkse burgerslachtoffers. Uit het feit dat ik het woord “gruwelijk” gebruik blijkt dat dit pertinent onwaar is. Ik betreur het als hier misverstanden over zijn geweest en ik betuig mijn deelneming aan alle getroffenen, ongeacht hun afkomst of geloofsovertuiging.
Als woordvoerder voor Europese zaken van de Labour-partij had de afgevaardigde moeten weten wat de gevoeligheden in deze zaak waren. Ik stel het op prijs als de heer Howitt zijn opmerkingen zou terugnemen, aangezien er anders geen fatsoenlijk debat over de versnelde toetreding van Turkije tot de EU kan plaatsvinden. 
Howitt (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat de heer Tannock zijn spijt heeft betuigd over de ergernis die is ontstaan naar aanleiding van zijn opmerkingen vorige week tijdens een vergadering van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. Ik vind het uiteraard ook betreurenswaardig dat hij, zoals hij zei, heeft ontvangen.
De heer Tannock heeft onomwonden gezegd dat hij Turkije niet als slachtoffer van de terroristische aanslagen zag en dat de slachtoffers “Brits en joods” waren - niet Turks. De heer Tannock uitte vervolgens niet alleen regelrechte kritiek op de Turkse premier, maar maakte ook opmerkingen die naar mijn mening beledigend konden zijn voor moslims en in het bijzonder voor de Turkse slachtoffers van de aanslag, ongeacht hun geloof. Ik ben blij dat mijn verklaring ertoe heeft geleid dat hij zijn oorspronkelijke opmerkingen heeft ingetrokken. 

De Voorzitter.
    Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de voorbereiding van de Europese Raad (Brussel, 12/13 december 2003), alsmede de sociale top, en het voortgangsverslag over de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie. 
Antonione,
   . – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, ik ben het Europees Parlement dankbaar voor de gelegenheid die mij wordt geboden om de voornaamste onderwerpen toe te lichten die tijdens de volgende Europese Raad in Brussel, op 12 en 13 december, aan de orde zullen komen. Deze Top, waarmee het voorzitterschap van Italië zal worden afgesloten, vormt voor ons een uitermate belangrijke gebeurtenis, niet alleen vanwege het belang van de onderwerpen die zullen worden behandeld, maar ook vanwege de besluiten die er zullen worden aangenomen, besluiten die bepalend zullen zijn voor de koers van de toekomstige activiteiten van de Unie ten aanzien van enkele zeer fundamentele onderwerpen op de Europese agenda.
De EU-Top dient, zoals u weet, voldoende ruimte te laten voor de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie die in de eindfase bijeenkomt op het niveau van staatshoofden en regeringsleiders, bijgestaan door de respectievelijke ministers van Buitenlandse Zaken. Gezien het belang van het onderwerp zou ik mijn inleiding daarom willen beginnen met een overzicht van de huidige stand van zaken van de werkzaamheden van de IGC en vervolgens terugkomen op de voorbereiding van de komende EU-Top.
Met het einde van het Italiaanse voorzitterschap in zicht doet het mij genoegen u op de hoogte brengen van de ontwikkelingen die zich na het ministerieel conclaaf in Napels hebben voorgedaan.
In de eerste plaats wil ik onderstrepen dat de globale insteek van het Italiaanse voorzitterschap dezelfde is als die welke mijn regering al meermalen in dit Parlement en in het kader van de IGC heeft geformuleerd. In overeenstemming met die benadering weerspiegelt het alomvattende voorstel dat ter tafel is gelegd onze bedoeling de ontwerp-Grondwet zoals deze door de Conventie is opgesteld te eerbiedigen en slechts verduidelijkingen of aanpassingen voor te stellen in het licht van de opmerkingen van de lidstaten, het Europees Parlement en de Commissie. Ik meen te mogen zeggen dat veel van de voorstellen van het voorzitterschap grote waardering hebben geoogst, hetgeen ons in staat heeft gesteld de standpunten van de lidstaten dichter bij elkaar te brengen zonder het algehele evenwicht van de ontwerp-Grondwet uit het oog te verliezen. Behalve dat er belangrijke vorderingen zijn geboekt ten aanzien van enkele specifieke vraagstukken, is eveneens duidelijk geworden dat enkele hardnekkige meningsverschillen over specifieke bepalingen zullen worden opgelost wanneer een akkoord wordt bereikt over het toekomstige institutionele kader van de Unie. Het is dit terrein waarop de meest significante tegenstellingen blijven bestaan, en dan vooral waar het de berekening van de gekwalificeerde meerderheid in de Raad en de samenstelling van de Commissie betreft.
Wanneer we de resultaten van het conclaaf onder de loep nemen, kan worden vastgesteld dat er vorderingen zijn gemaakt op de volgende punten van ons pakket voorstellen: opneming van een verwijzing in de opstelling van de waarden van de Unie naar de gelijkheid van mannen en vrouwen en bescherming van personen die tot een minderheid behoren; het opnieuw bevestigen van de voorrang van het EU-recht; de eis de rechtshandelingen van de Europese Raad te onderwerpen aan rechterlijke toetsing, voor zover de Raad in de Grondwet wordt gedefinieerd als formele instelling van de Unie. Ook op het zeer gevoelige gebied van justitie en binnenlandse zaken zijn punten van overeenkomst vastgesteld. Op dat terrein zal bij de invoering van stemming bij gekwalificeerde meerderheid rekening moeten worden gehouden met de specifieke kenmerken van sommige nationale rechtsstelsels en er zal in dit verband moeten worden nagedacht over garanties. De diverse voorstellen van het voorzitterschap over specifieke beleidspunten in Deel III van de ontwerp-Grondwet zijn onderwerp geweest van een diepgaande discussie. In veel gevallen blijven de standpunten van de lidstaten uiteenlopen vanwege welbekende geschilpunten. Het lijkt evenwel overduidelijk dat verschillende belangrijke punten van kritiek die in dit verband onder woorden zijn gebracht zullen verdwijnen zodra overeenstemming wordt bereikt over de voornaamste onderwerpen in de onderhandelingen over de Grondwet.
Onder de vraagstukken die nadere bestudering behoeven zijn met name de volgende van belang. In de eerste plaats de aanhoudende meningsverschillen tussen enerzijds de landen die niet van plan zijn concessies te doen als het gaat om de stemming met eenparigheid van stemmen op het gebied van het buitenlands beleid, belastingen en sociale zekerheid en anderzijds de lidstaten die de geleidelijke invoering overwegen van de stemming bij gekwalificeerde meerderheid op die terreinen die een belangrijk onderdeel vormen van de toekomstige Grondwet. In de tweede plaats de veelvuldige en dikwijls uiteenlopende verzoeken van de lidstaten om wijziging van de bepalingen op het gebied van de begroting, het meerjarig financieel kader, eigen middelen en economisch bestuur; het voorzitterschap tracht wat dit betreft zoveel mogelijk het institutioneel evenwicht te bewaren, alsmede vast te houden aan de stemprocedure zoals deze is voorgesteld door de Conventie. Het voorstel voor een vereenvoudigde herzieningsprocedure voor Titel III van Deel III van de Grondwet blijft op weerstand stuiten, terwijl zich daarentegen een grotere overeenstemming lijkt af te tekenen over de ‘passerelle’-clausule op basis van formuleringen waarin ook de betrokkenheid van de nationale parlementen wordt veiliggesteld. Het voorzitterschap behoudt zich het recht voor nieuwe gedachten over al deze onderwerpen uiteen te zetten in de loop van de laatste zittingen van de IGC.
Het conclaaf heeft bovendien belangrijke vorderingen mogelijk gemaakt wat betreft de definiëring van het GVDB in de toekomstige Grondwet. Het is er in feite in geslaagd te komen tot een nieuwe formulering van artikel I-40, punt 7 over de wederzijdse-bijstandsclausule, een beschrijving van de gestructureerde samenwerking in artikel III-213 en – niet onbelangrijk – een protocol dat de criteria bevat voor deelname aan deze samenwerking. Al deze teksten tezamen zullen opnieuw bestudeerd worden tijdens de ministeriële bijeenkomst van de IGC op 8 december. De gedachtewisseling die tijdens het conclaaf heeft plaatsgevonden heeft evenwel duidelijk gemaakt dat er overeenstemming bestaat over een toenemend aantal van deze netelige onderwerpen.
Het debat over het institutioneel kader van de toekomstige Unie heeft onderstreept dat dit het meest gevoelige is van alle onderwerpen waarover onderhandeld wordt. Het conclaaf is nuttig gebleken voor het oplossen van bepaalde meningsverschillen en bovendien voor het bevorderen van een kalmer en constructiever overleg. De meest in het oog springende discussiepunten kunnen als volgt worden samengevat. Het verzoek van enkele lidstaten om het minimumaantal afgevaardigden per land te verhogen is gunstig ontvangen, op voorwaarde dat het totale aantal zetels niet verhoogd zou worden. Wat betreft het voorzitterschap van de Raadsformaties is overeenstemming bereikt in de lijn van de aanbevelingen van de Conventie, ook al houden enkele lidstaten hun twijfels wat betreft gemeenschappelijke voorzitterschappen en geven zij de voorkeur aan gekozen leiders. Het Italiaanse voorzitterschap behoudt zich het recht voor na te denken over nadere aanpassingen. Een mogelijke oplossing is dat drie lidstaten het voorzitterschap voor achttien maanden bekleden. De Europese Raad zou kunnen beslissen op welke wijze concreet uitvoering wordt gegeven aan dergelijke oplossingen, in plaats van dat dit door middel van een speciaal protocol geregeld wordt. De reacties op het voorstel van het voorzitterschap inzake een EU-minister van Buitenlandse Zaken – waarmee wij beoogden bepaalde aspecten te verduidelijken van het functioneren van de “twee petten”-formule, zonder de geest van de Grondwet geweld aan te doen – hebben bevestigd dat de door ons gekozen aanpak de enig haalbare is. Onze voorstellen hebben namelijk een tweeledig doel. Enerzijds hopen wij ermee tegemoet te komen aan de kritiek van hen die vrezen dat de nieuwe institutionele structuur een “paard van Troje” van de Raad wordt binnen de Commissie, waardoor de bevoegdheden van deze laatste op het gebied van de buitenlandse betrekkingen verzwakt worden. Anderzijds willen wij met onze voorstellen tegemoet komen aan de bezwaren van die lidstaten die niet willen dat de minister tot het college van de Commissie behoort en die de nadruk leggen op de rol van de minister als gelastigde van de Raad. De door ons aangegeven middenweg lijkt de enige manier om een uiteindelijk compromis te bereiken, ook al moeten er nog twee belangrijke obstakels uit de weg worden geruimd: de blijvende weerstand van sommige landen tegen het voorstel het voorzitterschap van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen toe te vertrouwen aan de minister van Buitenlandse Zaken en de wens van andere landen om de nieuwe institutionele functie niet “minister” te noemen, maar aan te duiden met de bescheidener titel “vertegenwoordiger”, hetgeen een duidelijke stap terug is - en niet alleen in symbolische zin - ten opzichte van de ontwerp-Grondwet. In het lange debat over de samenstelling van de Commissie na 2009 zijn standpunten en argumenten die al lang bekend waren opnieuw naar voren gebracht. Er moet in de loop van de onderhandelingen overeenstemming worden bereikt tussen de voorstanders van een kleine, wendbare, efficiënte Commissie die niet in haar bewegingsvrijheid wordt gehinderd door intergouvernementele beperkingen en degenen die pleiten voor een Commissie waarin alle culturen en nationale gevoeligheden vertegenwoordigd zijn en waarin derhalve één volwaardige commissaris per lidstaat zitting heeft. De voorstellen die ter tafel liggen zullen moeten worden bestudeerd vanuit een langetermijnperspectief, met het oog op de eisen die worden gesteld aan het functioneren van de instellingen van de Unie, die immers binnen tien tot vijftien jaar naar alle waarschijnlijkheid een nog grotere samenstelling zal hebben en dus moet beschikken over adequate en voor de burgers eenvoudig te begrijpen besluitvormingsprocedures. In het debat over de berekening van de gekwalificeerde meerderheid in de Raad is de verscheidenheid aan standpunten nog duidelijker aan het licht gekomen: sommige landen zijn onvermoeibare pleitbezorgers van het systeem van Nice, anderen vinden de overgang naar het stemsysteem met dubbele meerderheid absoluut noodzakelijk. Onder deze laatsten bevinden zich verschillende landen die de voorkeur geven aan een volstrekt symmetrische dubbele meerderheid, dat wil zeggen 50 procent dan wel 60 procent van zowel de lidstaten als de bevolking van de Unie. Waar standpunten nog zo ver uit elkaar liggen zal blijk moeten worden gegeven van een helder inzicht en een vooruitziende blik. In dat verband wil ik nog eens herhalen wat ik zojuist al heb gezegd en onderstrepen dat het noodzakelijk is de diverse voorstellen te beoordelen vanuit een langetermijnperspectief met het oog op de periode na 2009.
In de ministeriële bijeenkomst van de IGC op 8 december aanstaande en de bilaterale contacten die het voorzitterschap in de komende weken zal intensiveren moet de aandacht dus eerst en vooral uitgaan naar de institutionele vraagstukken, teneinde de laatste vergadering van de Conferentie op het niveau van staatshoofden en regeringsleiders, die op 12 december 2003 zal beginnen, zo goed mogelijk voor te bereiden.
Het slagen of mislukken van de onderhandelingen over de Grondwet zal zeer waarschijnlijk bepalend zijn voor het verloop van het integratieproces in de komende jaren en voor het vermogen van de Europese Unie een gezaghebbende rol te spelen op het internationale toneel in een tijd van grote politieke en economische uitdagingen. Om die reden, en vanwege het belang van wat er op het spel staat, moeten de onderhandelingen over de Grondwet gekenmerkt worden door een flinke dosis flexibiliteit van de kant van alle actoren die geroepen zijn om de fundamenten te leggen voor de Unie van de eenentwintigste eeuw. Wat betreft het beginsel dat alle lidstaten gelijkwaardig zijn – een beginsel dat terecht ook door het conclaaf van Napels is erkend – is het noodzakelijk dat we de neiging om de nationale belangen voorop te stellen laten varen en dat het principe van “evenredige compensatie”, op grond waarvan bij iedere afzonderlijke concessie getracht wordt evenveel te winnen als men verloren heeft, wordt losgelaten. Dit is namelijk een benadering die in strijd is met datgene waar het bij de hele idee van Europese integratie nu juist om draait en die, als zij consequent zou worden toegepast, de fundamenten van de Unie zou kunnen ondermijnen. Ofschoon rechtvaardigheid een absoluut noodzakelijke voorwaarde is voor welk grondwettelijk verdrag dan ook, kan niemand de huidige ontwikkeling van het integratieproces nu nog afremmen. Wie die richting uit wil, zal verantwoording moeten afleggen tegenover de Europese partners, tegenover de eigen burgers en tegenover de geschiedenis van het integratieproces. Politieke stelsels zijn het resultaat van overleg en van daden van mannen en vrouwen, en deze mannen en vrouwen zijn volledig verantwoordelijk voor dit overleg en deze daden. We moeten ons er vanaf nu van bewust zijn dat de goedkeuring van de nieuwe Grondwet “een succes voor iedereen of een mislukking voor de Unie” zal zijn. Er bestaat nu geen blijvende tegenstelling meer tussen nationale belangen en Europese belangen.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, thans zou ik stil willen staan, zij het kort, bij de onderwerpen die door de Europese Raad zullen worden behandeld.
Wat betreft de economische vraagstukken, en in het bijzonder het stimuleren van duurzame economische groei, zal deze Europese Raad het belangrijkste moment markeren van het langdurige werk dat een aanvang nam tijdens de Europese Raad van Thessaloniki en dat verder is uitgediept door de staatshoofden en regeringsleiders op de laatste topconferentie in oktober. De Europese Raad van december zal namelijk gevraagd worden zijn definitieve goedkeuring te hechten aan het Europees Initiatief voor groei, dat reeds is goedgekeurd door de Raad ECOFIN van 25 november jongstleden, en tevens concrete besluiten aan te nemen die een substantiële bijdrage kunnen leveren aan de verbetering van de concurrentiekracht van het Europese economische systeem en aan de volledige ontwikkeling van het groeipotentieel van de Unie, door hogere investeringen in fysiek kapitaal en in de ontwikkeling van menselijk kapitaal te bevorderen. Het voornaamste doel op dit gebied zal zijn een stimuleringsbeleid te ontwikkelen – ook door een aantal projecten aan te wijzen waarvan de tenuitvoerlegging binnen de korte termijn van twee, drie jaar kan worden gestart – dat het mogelijk maakt het tempo waarin de infrastructuren en de reeds vergevorderde onderzoeksprojecten worden gerealiseerd, vastberaden op te voeren met het doel ervoor te zorgen dat de noodzakelijke middelen van zowel de Europese Investeringsbank als van de particuliere sector gemakkelijker kunnen worden gemobiliseerd.
Vanuit een andere, meer algemene invalshoek, maar nog steeds in het kader van het versterken van de cohesie van de interne markt en van het doen opleven van de groei, koestert het Italiaanse voorzitterschap de innige hoop dat de Europese Raad het politiek akkoord zal goedkeuren van de Raad Vervoer over het voorstel van de Commissie inzake de herziening van de trans-Europese netwerken – die, zoals u zich zult herinneren, de achtergrond vormt van het initiatief dat ten doel heeft de infrastructurele netwerken van het Europa na de uitbreiding te voltooien – ook in het licht van de recente besluiten om de communautaire bijdragen te verhogen van 10 naar 20 procent voor maatregelen betreffende grensoverschrijdende wegen.
Dan wil ik nu overgaan tot de onderwerpen van de agenda van Lissabon, en daarbij verwijs ik in het bijzonder naar de aspecten die betrekking hebben op de structurele hervormingen waaraan de Europese Raad in het voorjaar zijn energie zal moeten wijden. Ik herinner u eraan dat de EU-lidstaten, die zich op dit gebied onophoudelijk hebben ingezet, nu, tijdens de buitengewone vergadering van de tripartiete sociale top, een belangrijke gelegenheid voor open overleg geboden zal worden. Deze top biedt een uitgelezen kans om nieuw elan te geven aan de inspanningen van de Europese Unie om de Europese strategie voor de werkgelegenheid te verwezenlijken. De sociale top zal het moment zijn voor een eerste bestudering van de resultaten van de werkzaamheden van de task force werkgelegenheid onder leiding van Wim Kok, alsmede voor overleg over het Initiatief voor groei, met name wat betreft de effecten van dit initiatief voor de werkgelegenheid. Op grond daarvan zullen de aan de sociale top deelnemende partijen dieper kunnen nadenken over de bestaande verbanden tussen groei van de werkgelegenheid en verhoging van de productiviteit, waarop de groep-Kok de aandacht gevestigd heeft. Daarbij zal met name aandacht worden besteed aan het effect - ook in termen van werkgelegenheid - van beleidsvormen die erop gericht zijn de concurrentiekracht van het economisch systeem te verbeteren door een beter gebruik van menselijk kapitaal en door de flexibiliteit van de sociaal-economische stelsels in Europa. De resultaten van deze sociale top – waarover de heer Berlusconi de Raad verslag zal uitbrengen – zullen uiteraard worden meegenomen in de besprekingen van de Europese Raad.
De Europese Raad vormt eveneens een gunstige gelegenheid om de balans op te maken met betrekking tot enkele belangrijke onderwerpen die verband houden met het creëren van een gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, waarbij in het bijzonder te denken valt aan het Europees immigratiebeleid, in het licht van de suggesties die naar voren gebracht zijn tijdens de recente topconferenties van Brussel, in oktober, en Thessaloniki, in juni.
De staatshoofden en regeringsleiders dienen in de eerste plaats notitie te nemen van de tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 27 en 28 november bereikte akkoorden over de voornaamste bouwstenen van een Europees Agentschap voor het beheer van de buitengrenzen, over een programma met specifieke maatregelen ter bestrijding van illegale immigratie via de zeegrenzen, alsmede de opneming van biometrische gegevens in visa en verblijfsvergunningen. Het gaat hier om initiatieven die reeds bestudeerd zijn tijdens de top van oktober en die nu spoedig ten uitvoer zullen worden gebracht en in bepaalde gevallen zullen culmineren in het aannemen van desbetreffende wetgevingsbesluiten. Wat dit betreft wil ik er met klem op wijzen dat ook het Europees Parlement gevraagd zal worden zijn eigen standpunt kenbaar te maken over de reglementering van het Agentschap en over de biometrische gegevens.
Wat het asielbeleid betreft zijn er helaas minder positieve berichten te melden. Ondanks de overvloedige inspanningen van het Italiaanse voorzitterschap, die geleid hebben tot aanmerkelijke vorderingen in de moeilijke onderhandelingen, bleek het niet mogelijk een akkoord te bereiken over de richtlijn inzake procedurele minimumnormen, noch om de patstelling te doorbreken die zich reeds tegen het einde van het Griekse voorzitterschap had gevormd, over een andere richtlijn met betrekking tot de status van vluchtelingen en personen die een subsidiaire bescherming genieten. De Europese Raad kan slechts herhalen dat deze kwestie van groot politiek belang is en de Raad aanmoedigen in elk geval tot een akkoord te komen vóór 1 mei aanstaande, de datum waarop het vijf jaar geleden is dat het Verdrag van Amsterdam in werking trad.
In het kader van het migratiebeleid van de Unie zal de Europese Raad niet nalaten ook te verwijzen naar het essentiële onderwerp van de ontvangst en de integratie van de legale immigranten, en er daarbij met name op wijzen dat het van belang is de interreligieuze dialoog, als factor van sociale cohesie, te bevorderen, een onderwerp waarover het Italiaanse voorzitterschap op 30 en 31 oktober jongstleden een conferentie van ministers van Binnenlandse Zaken heeft georganiseerd. Het migratiebeleid kan echter niet doeltreffend zijn zonder een werkelijke en concrete samenwerking met de derde landen van herkomst of doorreis van de migratiestromen, een samenwerking die ontwikkeld dient te worden in een geest van opbouwendheid en partnerschap. Vanuit dit oogpunt lijkt het mij opportuun te wijzen op het positieve interinstitutioneel akkoord tussen het Parlement, de Raad en de Commissie, dat in de komende dagen moet worden geformaliseerd, over het ontwikkelen van een programma voor technische en financiële bijstand aan derde landen op asielgebied, alsmede de start van het evaluatiemechanisme om toezicht uit te oefenen op die landen bij de bestrijding van de illegale immigratie – iets waarom de Europese Raad van Thessaloniki verzocht heeft.
Wat de justitiële samenwerking op het gebied van het strafrecht betreft, ten slotte, zal de Europese Raad uiting geven aan zijn voldoening over het akkoord dat na volhardende bemiddeling door het Italiaanse voorzitterschap bereikt is, over het kaderbesluit inzake bestrijding van de drugshandel, een onderwerp dat bij de Europese bevolking sterke gevoelens oproept.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de volgende Europese Raad van Brussel vindt slechts een paar maanden voordat het toetredingsverdrag in werking treedt plaats. De staatshoofden en regeringsleiders zal om belangrijke aanwijzingen worden gevraagd voor de voltooiing van het uitbreidingsproces, in het licht van met name de verslagen die de Commissie op 5 november jongstleden ter tafel heeft gelegd. Zoals u weet heeft de Raad zich op 17 november 2003 uitgesproken over de voortgangsverslagen van de Commissie over de voorbereidingen van de toetredende landen op het EU-lidmaatschap. Met name de ministers van Buitenlandse Zaken hebben met genoegen kennis genomen van de hoge mate waarin de toetredingslanden zich op diverse terreinen hebben weten aan te passen aan het acquis. Wij verwachten dan ook dat de staatshoofden en regeringsleiders zich bij het gunstige oordeel zullen aansluiten. Het ziet er dus steeds meer naar uit dat de uitbreiding die in 2004 zal plaatsvinden een volledig succes zal zijn, hetgeen de juistheid bevestigt van de besluiten die de staatshoofden en regeringsleiders december vorig jaar hebben genomen in Kopenhagen. Natuurlijk, zoals te verwachten was gezien de grote inspanning die gevergd wordt van de toetredingslanden, zijn er ook nog onderdelen van het acquis waar de voorbereiding nog een laatste afronding vraagt en ten aanzien van die gebieden moeten wij onze toekomstige partners dus aanmoedigen de noodzakelijke inspanningen daartoe te verrichten.
Uit het recente strategiedocument van de Commissie blijkt ondubbelzinnig dat Bulgarije en Roemenië aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt met het oog op hun toetreding tot de Unie. Deze landen zijn nu klaar om de beslissende stappen te zetten die aan toetreding voorafgaan. De Europese Raad heeft derhalve de verantwoordelijkheid die stappen te vergemakkelijken, door de route die zij nog moeten volgen voldoende nauwkeurig aan te geven. Dit geldt eveneens voor het tempo, met name voor het tijdsbestek waarin de toetredingsonderhandelingen worden afgerond, het Verdrag wordt ondertekend en, ten slotte, de toetreding tot de Unie plaatsvindt. Het gaat hier natuurlijk om stappen waarvan de verwezenlijking vooral afhangt van de inzet van de regeringen van Bulgarije en Roemenië. Om die inspanningen te verlichten zal het echter volgens het voorzitterschap juist nodig zijn dat de staatshoofden en regeringsleiders duidelijke aanwijzingen geven over de fasen van het traject in de toekomst, door er derhalve aan te herinneren dat de onderhandelingen in 2004 moeten zijn afgerond, dat het toetredingsverdrag in 2005 moet worden ondertekend en dat 2007 de streefdatum is voor toetreding tot de Europese Unie. De Europese Raad moet bovendien het tijdsbestek aangeven waarbinnen het financieel kader voor de toetreding van Bulgarije en Roemenië moet zijn vastgesteld. In dit verband dient de Raad met name onverwijld gebruik te maken van de beschikbaarheid die de Commissie reeds tentoongespreid heeft om dit kader voor het einde van januari 2004 te presenteren en daarbij de criteria voor de toewijzing van middelen aan te houden die destijds al zijn aangenomen ten aanzien van de toetredingslanden.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijns inziens heeft iedereen in deze vergaderzaal reden zich te verheugen over de aanzienlijke inspanningen die verricht zijn door Turkije in termen van institutionele hervormingen, alsook over de verdere vooruitgang van het land met betrekking tot de politieke criteria van Kopenhagen. Deze positieve ontwikkelingen verdienen het op een passende wijze te worden erkend in de conclusies van de Europese Raad. Wij moeten overigens niet ophouden Turkije met suggesties terzijde te staan en aan te moedigen de ingeslagen weg te vervolgen, en tegelijkertijd ook de aandacht vestigen op die gebieden waarop Ankara zich in het bijzonder moet blijven inspannen. Het doel voor de middellange termijn blijft dat Turkije voldoende voorbereid is met het oog op het besluit dat de Europese Raad binnen een jaar zal aannemen.
Wat Cyprus betreft, ten slotte, huldigt het voorzitterschap de opvatting dat de staatshoofden en regeringsleiders het beroep dat al eerder gedaan is op de partijen moeten herhalen, namelijk dat zij tot een gezamenlijke oplossing komen vóór de datum van toetreding, waarbij er tegelijkertijd op wordt gewezen dat een oplossing voor de kwestie-Cyprus er in aanzienlijke mate toe zal bijdragen dat het streven van Turkije om toe te treden tot de Europese Unie werkelijkheid wordt.
Zoals altijd zal de Europese Raad ook de nodige aandacht wijden aan de externe betrekkingen van de Unie en aan de voornaamste onderwerpen uit de internationale actualiteit. Ik weid hier verder niet over uit, aangezien wij de meest recente ontwikkelingen ter plaatse afwachten, vooral wanneer het crisisgebieden betreft. Overigens ben ik van mening dat wij er niet omheen kunnen onderwerpen te behandelen als de stand van zaken in het vredesproces in het Midden-Oosten, de situatie in Irak en de ontwikkeling van een kritische dialoog met Iran.
Tijdens de Europese Raad zal ook het debat over het Europees veiligheidsbeleid, dat afgelopen juni van start ging, worden afgesloten met de aanneming van een uitstekend document dat enerzijds de veiligheidsproblemen van de Unie beschrijft en anderzijds aangeeft op welke wijze daaraan het hoofd kan worden geboden. Dit zowel om een richting aan te geven voor de praktische besluiten van de regeringen, als om het bewustzijn van het publiek te vergroten en de steun van de burgers voor een verhoogde inspanning op het gebied van de veiligheid die inmiddels in heel de EU noodzakelijk is.
De regeringsleiders en staatshoofden zullen voorts worden opgeroepen het voortgangsverslag over de ontwikkeling van het GVDB te bestuderen met het oog op een uitvoerig mandaat voor het volgende voorzitterschap. Onze inspanningen blijven in de allereerste plaats gericht op vergroting van onze capaciteit. Ook om die reden zal de Europese Raad het besluit toejuichen een Europees agentschap op te richten dat specifiek tot taak heeft de ontwikkeling en uitbreiding van nieuwe militaire capaciteit te bevorderen.
Afsluitend, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wil ik nog vermelden dat de komende Europese Raad ook gevraagd zal worden het eerste strategisch meerjarenprogramma aan te nemen, dat de basis zal vormen voor de werkzaamheden van de Raad in de komende drie jaar.
De Voorzitter.
    Het is een genoegen de oud-premier van Zuid-Korea, de heer Nam, en zijn vice-premier, de heer Lee, die plaatsgenomen hebben op de officiële tribune, te mogen verwelkomen. Zij zijn hier om deel te nemen aan de vergadering van het Europees Parlement met het die zal plaatsvinden op 4 en 5 december 2003. Ik heet u beiden van harte welkom in dit Parlement.
Prodi,
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Antonione, dames en heren, de komende Raad van Brussel wordt de laatste in een jaar dat bol stond van de gebeurtenissen. Wij staan momenteel voor ontwikkelingen en beslissingen die van immens belang zijn voor onze toekomst, en die zich inmiddels wekelijks voordoen. De afgelopen week was wat dat betreft geen uitzondering.
Alvorens over te gaan tot het debat over de Grondwet zou ik kort een ander actueel punt willen aansnijden dat van groot belang is voor de Unie. De komende Europese Raad zal worden voorafgegaan, zoals de heer Antonione al zei, door een buitengewone bijeenkomst van de tripartiete sociale top, waaraan zal worden deelgenomen door de staatshoofden van de trojka en de vertegenwoordigers van de sociale partners en de Commissie. Het is van essentieel belang de sociale partners in deze fase van het constitutionele proces te betrekken en hun stem te horen. Bij ieder initiatief ter bevordering van de werkgelegenheid biedt de betrokkenheid van werkgevers en werknemers immers de beste garantie voor succes.
Tijdens de bijeenkomst zal men zich buigen over twee onderwerpen die centraal staan in de strategie van Lissabon, te weten ons initiatief voor de groei en de werkgelegenheidsstrategie. De kern van de bijeenkomst wordt de presentatie, door Wim Kok, van het verslag van de over de werkgelegenheid. In dat verslag wordt aangegeven hoe we het hoofd kunnen bieden aan de grote veranderingen in de economie en de wereld van het werk. De belangrijkste punten in dat verslag zijn onder meer het belang van versterking van het aanpassingsvermogen van ondernemingen en werknemers, van meer investeringen in menselijk kapitaal en van het creëren van een nieuwe sociale dynamiek ter ondersteuning van de hervormingen en de versnelde implementatie daarvan. De Commissie zal bij het opstellen van haar verslag over de werkgelegenheid, dat ze komend voorjaar aan de Raad zal voorleggen, rekening houden met het verslag van de en met de aanbevelingen die daarin worden gedaan.
Mijnheer de Voorzitter, dan komen we nu aan bij het centrale thema van mijn voordracht, te weten de Intergouvernementele Conferentie, waarvan nu de laatste fase aanbreekt en waarover de heer Antonione al heeft gesproken in zijn bijzonder evenwichtige en coherente betoog. Tijdens de Europese Raad van Brussel, die op 12 en 13 december gehouden wordt, staat bijzonder veel op het spel. In de besluiten die daar genomen zullen worden zullen de vruchten tot uiting komen van de nieuwe methode van de Conventie, zoals die door het Europees Parlement en de Commissie werd voorgesteld en tijdens de Europese Raad van Laken in december 2001 werd aangenomen. Een terugkeer naar de methode van intergouvernementele onderhandelingen, waar we getuige van zijn geweest tijdens de nacht van Nice, zou een politieke stap terug zijn voor de Unie. De publieke opinie zou dat ook niet meer accepteren. De centrale taak waar de Intergouvernementele Conferentie zich nu voor geplaatst ziet is vast te stellen op welke manier de Unie haar doelstellingen kan verwezenlijken en haar besluitvaardigheid kan vergroten.
De Europese Unie staat voor drie grote uitdagingen. In de eerste plaats hebben we behoefte aan krachtig beleid en aan optimale coördinatie daarvan op Europees niveau ten behoeve van de economische groei, de werkgelegenheid en de sociale zekerheid. In de tweede plaats zullen we een gezamenlijk antwoord moeten geven op de internationale uitdagingen op het gebied van veiligheid, vrijheid en rechtvaardigheid. In de derde plaats moeten we onze krachten bundelen om onze mondiale verantwoordelijkheden te kunnen dragen en onze waarden en belangen uit te dragen en te behartigen in de rest van de wereld.
In artikel 3 van de ontwerp-Grondwet worden de doelstellingen van de Unie op deze punten plechtig bevestigd. Het behoeft geen betoog dat de Conventie geen perfecte grondwet heeft geproduceerd waarmee we die taken probleemloos het hoofd kunnen bieden. Desalniettemin strookt het resultaat met de voorstellen in de Verklaring van Laken, misschien zelfs meer dan we hadden verwacht. Het is duidelijk dat de Intergouvernementele Conferentie zich vooralsnog meer bezig heeft gehouden met interne conflicten tussen de lidstaten dan met de totstandbrenging van passende instrumenten waarmee we de Europese problemen en behoeften kunnen aanpakken.
Het is zonder twijfel teleurstellend dat er vooralsnog geen vooruitgang valt te bespeuren met het aannemen van een procedure waarmee de beleidscomponent van de Grondwet geamendeerd zou kunnen worden. De Commissie steunt alle inspanningen die het voorzitterschap zich getroost om die doelstelling te bereiken. Met het oog op de nieuwe uitdagingen die aan de horizon opdoemen mag en kan de Grondwet niet als een rem werken op ons toekomstig optreden. Wat betreft de werkzaamheden van de Conventie is de definitie van de structurele samenwerking op defensiegebied vooralsnog het enige terrein waarop vooruitgang van betekenis is geboekt. Bij alle andere vraagstukken bestaat nog altijd het risico dat er tijdens de Intergouvernementele Conferentie stappen terug worden gezet, in de richting van de intergouvernementele methode. Dit geldt ook voor de Europese samenwerking op het gebied van het strafrecht, en dat terwijl juist nu alle leiders de bedreiging onderkennen die uitgaat van de internationale misdaad en het terrorisme.
Er zijn ook mensen die de geloofwaardigheid van de minister van Buitenlandse Zaken willen verzwakken, zoals de heer Antonione heel juist heeft gezegd, en toch met de mond blijven belijden dat Europa sterker moet worden en moet tonen in de rest van de wereld. Verschillende ministers beweren dat uitbreiding van het intergouvernementele stelsel leidt tot een versterkte coördinatie van het economisch beleid, maar echt nuttig is juist de versterking van het Europese vermogen om de governance van het economisch beleid in dienst te stellen van de groeistrategie.
Enkele landen bestaat het zelfs om herinvoering van het vetorecht voor te stellen waar de Conventie het al had afgeschaft, bijvoorbeeld op het gebied van het handelsbeleid. We staan dus duidelijk voor een keuze tussen de volgende twee opties: hetzij een verdeeld Europa dat in het theater van de wereldpolitiek slechts toeschouwer is, hetzij een verenigd Europa dat bijdraagt aan vrede, groei en duurzame ontwikkeling.
Met de keuze voor een stap terug zou Europa het risico lopen naar een onbeduidende plek op de wereldkaart te worden verbannen, in de schaduw van andere, grote hoofdrolspelers. Het ontwerp voor een grondwet biedt in zijn huidige vorm de instrumenten die het een verenigd Europa mogelijk maken doelmatiger op te treden. Het biedt niets minder, maar ook niets meer dan dat. Het is geen politiek ontwerp voor de toekomst. De kernvraag waar de nationale leiders zich tijdens de top van de Intergouvernementele Conferentie over moeten buigen is dus niet of zij zich willen inzetten voor een ambitieus Europees project. De werkelijke vraag is of zij gezamenlijk in staat zullen blijken om de instrumenten aan te nemen die in de toekomst nodig zullen zijn om Europese projecten, van welke aard dan ook, te kunnen ondernemen.
Dankzij de Conventie is het machtsevenwicht tussen de verschillende instellingen van de Unie behouden en verbeterd. Een sterke Commissie is essentieel om te kunnen waarborgen dat de regels van de Unie onpartijdig worden toegepast. Het gaat dan ook niet aan om de bevoegdheden van de Commissie in cruciale sectoren zoals het toezicht op de staatssteun op het allerlaatste moment nog te veranderen. Ons streven om een daadwerkelijke Unie van volkeren en staten te worden komt tot uiting in het systeem van de dubbele meerderheid dat voor de besluitvorming in de Raad is voorgesteld. De rol van het Europees Parlement bij wetgevingskwesties, beleidskwesties en begrotingskwesties is uitgebreid, en de bevoegdheden van het Hof van Justitie ter verdediging van de suprematie van de wet zijn deels versterkt; deze ontwikkelingen komen de democratische legitimiteit van de Unie ten goede. Eén zaak is in ieder geval duidelijk, waarde collega’s, en wel dat de Commissie tot de laatste snik zal strijden tegen iedere poging van de Intergouvernementele Conferentie om de bevoegdheden van het Europees Parlement, met name in begrotingskwesties, te beknotten.
Hoe zouden het Europees Parlement en de Commissie aan de burgers kunnen uitleggen dat zij een grondwet verdedigen die door datzelfde Parlement is verworpen? Dat zou onmogelijk goed te praten zijn.
Wat betreft de Commissie heeft het voorzitterschap tot onze tevredenheid ingezien dat een systeem van commissarissen met en zonder stemrecht veel te complex en bovenal onwerkbaar zou zijn. Er is een simpele oplossing warmee de gelijkwaardigheid van alle commissarissen behouden kan blijven, te weten een Commissie die is samengesteld uit één commissaris per lidstaat, met een minder gecentraliseerde besluitvormingsstructuur en een stelsel van dat het collegiale karakter van die Commissie zou garanderen. Dat is dan ook de oplossing die de Commissie in de Grondwet opgenomen zou willen zien.
Het systeem voor stemmingen met dubbele meerderheid, ten slotte, dat door de Conventie is voorgesteld – te weten een meerderheid van 50 procent van de lidstaten die tezamen 60 procent van de bevolking vertegenwoordigen – is eenvoudig en rechtvaardig. Als we iets willen veranderen, dan zouden we het systeem voor besluitvorming binnen het college moeten vereenvoudigen. De voorkeur van de Commissie blijft uiteraard een systeem dat uitgaat van een meerderheid van 50 procent van de lidstaten die tezamen ten minste 50 procent van de bevolking vertegenwoordigen. Onder geen beding kunnen we toestaan dat de Intergouvernementele Conferentie met een systeem voor stemmingen komt dat het besluitvormingsmechanisme van de Raad zoals dat in Nice overeen werd gekomen nog ingewikkelder maakt dan het al is.
Een grondwet die een verslechtering betekent ten opzichte van Nice is eenvoudigweg onverdedigbaar. Bovendien moeten we koste wat kost voorkomen dat er op het laatste moment een koehandel ontstaat. Het enige effect daarvan zou immers zijn dat de geloofwaardigheid van de Grondwet al wordt ondermijnd voordat deze goed en wel tot stand is gekomen. We moeten niet vergeten dat het eerste referendum over de Grondwet amper zes maanden na afsluiting van de Intergouvernementele Conferentie zal plaatsvinden.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, voordat ik afsluit – en zonder vooruit te willen lopen op het debat dat straks in deze vergaderzaal zal plaatsvinden – zou ik enkele woorden willen wijden aan de bijeenkomst van de Raad ECOFIN van begin vorige week.
In mijn oordeel over de kwestie zou ik twee verschillende niveaus willen onderscheiden: het inhoudelijke en het procedurele. Wat betreft het inhoudelijk aspect heeft de Raad een globaal akkoord bereikt over de plannen voor terugdringing van het tekort, plannen die bovendien overeenkomen met de voornemens die de twee betreffende landen al hadden genomen. De Raad heeft dus de toezeggingen van Duitsland en Frankrijk dat zij hun begroting in 2005 op orde hebben, aanvaard. Wat betreft het procedurele aspect heeft de kwestie verstrekkende gevolgen. De Raad heeft immers besloten een geheel intergouvernementele weg te volgen, in weerwil van de weg die door de institutionele procedures wordt voorgeschreven. Dit is dan ook de kern van mijn kritiek: het gaat niet aan om de normen van het Verdrag en van het pact, die destijds met algemene stemmen zijn aangenomen, opzij te schuiven zodra het moeilijk of lastig wordt eraan te voldoen. Het nut en de waarde van het Verdrag en het pact valt of staat met de zekerheid dat de regels door ons allen – door de Commissie, het Parlement, de Raad en de lidstaten – worden geëerbiedigd.
Dit is een dermate zwaarwegende kwestie dat ik er niet zwijgend aan voorbij wil gaan. De Unie heeft bij talloze eerdere gelegenheden in haar geschiedenis al bewezen juist in de ernstigste crises de meest vernieuwende en duurzame oplossingen te kunnen smeden, en ik hoop hoe dan ook dat zij daar ook nu weer in zal slagen. Ik denk dat we vooruit moeten kijken en twee doelstellingen in het oog moeten houden: een voor het heden en een voor de toekomst. Wat het heden betreft ben ik ervan overtuigd dat de lidstaten in de slotverklaring van de Raad diens wil herkennen om zich nog krachtiger en vastberadener in te zetten voor groei en stabiliteit, en ook dat zij inzien dat de regels naar behoren moeten worden toegepast. Wij van onze kant zullen onze plicht blijven vervullen en het Verdrag en de regels van het pact ten uitvoer blijven leggen. Het is juist nu, in deze fase, onze verantwoordelijkheid alle lidstaten te verzekeren dat zij absoluut op gelijke voet worden behandeld. Ik wil er bovendien op wijzen dat begrotingsdiscipline en stabiliteit van essentieel belang zijn voor onze Economische en Monetaire Unie. In deze kwestie ligt desalniettemin ook een taakstelling voor de toekomst besloten. Ik herinner u aan de vele kritische kanttekeningen die ik een jaar geleden heb geplaatst. Daarmee wilde ik het pact niet veroordelen, maar er krachtig voor pleiten dat het intelligenter zou worden geformuleerd om het begrotingsbeleid op Europees niveau effectief te kunnen coördineren. Nu de eenheidsmunt een voldongen feit is, moeten de markten en alle burgers kunnen rekenen op een echte governance ten behoeve van de economie, ofwel op een daadwerkelijk economisch beleid. We moeten een nieuw hoofdstuk openslaan in de consolidatie en het beheer van onze verworvenheden en ons aanpassen aan de nieuwe situatie. We moeten daarin echter te allen tijden strikt te werk gaan en alle partijen absoluut gelijk behandelen. Juist nu zich het debat over onze Grondwet voltrekt is het zaak dat we de geloofwaardigheid herstellen van de instrumenten die we inzetten voor het economisch beleid en voor onze rechtsgemeenschap.
Reeds een jaar geleden heeft de Commissie een eerste stap gezet door met concrete voorstellen te komen ten behoeve van de versterking en coördinatie van het economisch beleid, en om optimale flexibiliteit in de uitleg van het pact te kunnen koppelen aan optimale tenuitvoerlegging van de regels. Deze aanpak, zoals voorgesteld door de Commissie, is door de Europese Raad goedgekeurd. Bovendien had een deel van onze bijdrage aan de Conventie al betrekking op versterking van de coördinatie van het Europees economisch beleid. De Intergouvernementele Conferentie heeft bepaalde onderdelen van onze voorstellen overgenomen. Het is nu zaak dat er bij de voorzichtige stappen die we inmiddels hebben ondernomen, niet opnieuw vraagtekens worden geplaatst.
Hoe het ook zij, het werkelijke probleem dat nog altijd niet is opgelost, zoals blijkt uit de besluiten van de Raad ECOFIN, is de zwakte van het huidige systeem voor het economisch beleid op Europees niveau. De werkelijke uitdaging waar wij voor staan is voor dat probleem een oplossing te vinden. Vooruitkijkend zal de Commissie dan ook in die zin, na rijp beraad, een initiatief opstellen. Naar mijn mening volstaat het niet om de normen voor de tenuitvoerlegging van het pact te herzien. We moeten het debat over het fiscaal beleid uitdiepen, in een zo ruim mogelijk kader van toezicht op en algehele coördinatie van het economisch beleid. Boven alles moeten we zorgen voor een sterkere koppeling tussen het begrotingsbeleid en het meer algemene streven naar een verhoogd groeipotentieel zonder de duurzaamheid van de openbare uitgaven op langere termijn in gevaar te brengen. In dit verband moeten we de hoofddoelstellingen van het economisch beleid actiever combineren met het Stabiliteits- en Groeipact als instrument voor de coördinatie van dat beleid, als waarborg voor het functioneren van de Economische en Monetaire Unie en voor het verwezenlijken van de doelstellingen van Lissabon. We moeten dus een nieuw evenwicht zien te vinden tussen deze twee instrumenten om de begrotingsdiscipline te handhaven en tegelijkertijd de groei te stimuleren.
Mijnheer de Voorzitter, in de weinige dagen die ons nog resten voor de Raad van Brussel zullen we krachtig moeten optreden, maar met een gezond optimisme, als we de ambitieuze doelen die we ons hebben gesteld willen bereiken. Op die manier kunnen we ervoor zorgen dat de Grondwet die zich momenteel uitkristalliseert onze kerndoelstellingen helder verwoordt, nauwkeuriger aangeeft op welke terreinen de Unie kan optreden en het functioneren van onze instellingen eenvoudiger en transparanter maakt. Ik ben ervan overtuigd dat we aan de toekomstige generaties niet slechts een Unie zullen nalaten die groter en invloedrijker is dan de vorige, maar ook een Unie die meer samenhang vertoont, die democratischer is ingericht en zich dichter bij de Europese burgers begeeft. In dit historisch tijdsgewricht kunnen we met minder geen genoegen nemen.
Brok (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik zou allereerst het Italiaanse voorzitterschap willen bedanken dat het tot nu toe zijn belofte om zo dicht mogelijk bij het ontwerp van de Conventie te blijven, gestand heeft gedaan. Namens mij fractie zou ik u willen oproepen om aan dit principe vast te blijven houden. Wij moeten ons bewust zijn van het feit dat de gebeurtenissen rond het Stabiliteitspact tot een verlies aan vertrouwen hebben geleid dat nu ook in de onderhandelingen tussen de grote en de kleine landen een rol speelt. Ongetwijfeld is de onderhandelingspositie van twee bepaalde landen daardoor ook niet echt verbeterd.
Sta mij toe om te beginnen met de opmerking dat de stabiliteit en de daadkracht van de Europese Centrale Bank in deze onderhandelingen niet aangetast mogen worden. Dat is zeer belangrijk. De pogingen die daartoe van verschillende kanten ondernomen worden, dienen in de kiem gesmoord te worden. Wij moeten ons realiseren dat er op heel wat gebieden ook veel vooruitgang is geboekt; de heer Antonione heeft daar ook al op gewezen. Ik vind het een erg goede zaak dat er in Napels bijvoorbeeld op het gebied van het veiligheidsbeleid vooruitgang is geboekt wat de structurele samenwerking en de bijstandsclausule betreft - met inbegrip van het protocol. Dat kan met recht een doorbraak worden genoemd. Het is naar mijn idee ook altijd de bedoeling van de Conventie geweest om de deur open te houden voor de toetreding van andere landen en dat dit niet gezien moet worden als een spaak in het wiel van de transatlantische betrekkingen.
Ik hoop wel dat het voorstel voor een Europese minister van Buitenlandse Zaken het ook zal redden. Volgens mij is het vanuit de optiek van de Commissie en het Parlement buitengewoon belangrijk dat die minister van Buitenlandse Zaken een volledig en volwaardig lid van de Commissie wordt. Dat er in dat verband speciale loyaliteitsverplichtingen tegenover de Raad bestaan, is geen punt van discussie. De toelichting die het Italiaanse voorzitterschap hierop heeft gegeven, mag daarbij niet over het hoofd worden gezien. Ik vind het ook belangrijk en cruciaal dat die minister tevens voorzitter van de Raad Buitenlandse Zaken wordt - alleen dan is zo’n functie en een dergelijke structuur ook zinvol. Ik weet niet helemaal zeker of ik het serieus moet nemen dat juist de ministers van Buitenlandse Zaken een probleem met de titel ‘minister van Buitenlandse Zaken hebben’. Ik begrijp niet helemaal wat hier het probleem kan zijn.
Als ik de conclusies van Napels goed heb begrepen, is het ook belangrijk dat de voorzitter van de Europese Raad geen invloed op de Algemene Raad en diens activiteiten kan uitoefenen. Ik hoop dat dit principe in de definitieve versie standhoudt, omdat dit een onderdeel van het institutionele evenwicht vormt: de voorzitter van de Commissie, de Algemene Raad en de Europese Raad. Wij hebben het idee van een voorzitter van de Europese Raad uitsluitend geaccepteerd op voorwaarde dat hij geen invloed kan uitoefenen op de overige werkzaamheden van de Raad en op de wetgeving. De pogingen die nu gedaan worden om hier verandering in te brengen, mogen geen kans van slagen hebben vind ik.
Sta mij toe om twee punten te noemen waarvan ik diep treurig wordt: trachten het probleem van de stemprocedures in de Raad op te lossen door een vast tijdstip, 2009, te kiezen waarop besluiten weer op basis van unanimiteit moeten worden genomen. Dat is een ontsnappingsroute. Zoiets heeft in de praktijk nog nooit gefunctioneerd. Als wij een daadkrachtige Raad willen, moeten wij voor een besluitvorming met een dubbele meerderheid kiezen zoals ook door de Conventie is geopperd. Ik hoop dat in de onderhandelingen van de komende tien dagen niet al te snel van dit concept wordt afgestapt. Wij hebben kritiek op Nice geuit omdat het resultaat niet tot de slagvaardigheid heeft geleid die voor de uitbreiding nodig is. De onderhandelingen mogen nu juist op dit punt niet mislukken.
Mijn tweede punt is het volgende: Als het begrotingsrecht van het Parlement op de voorgestelde wijze wordt aangetast, is dat naar mijn idee een breekpunt. Als de intentie bestaat, zoals die door de ECOFIN-ministers is verwoord, om het begrotingsrecht van het Parlement weer naar het niveau van vóór het Institutionele Akkoord of zelfs van vóór 1978 terug te brengen, dan is dat niet acceptabel. Op dit moment is er sprake van een harmonisch evenwicht, inclusief het feit dat de Raad bij de eigen middelen het enige en laatste woord heeft. Het is een evenwichtig geheel en dat evenwicht wordt verstoord als er aan één kant van dat geheel wat gewijzigd wordt. Ik wil daar nog aan toevoegen - hoewel ik mijn spreektijd eigenlijk al overschreden heb - dat het begrotingsrecht het soevereine recht van het Parlement is. Geen enkel Parlement kan instemmen met een grondwet waarin dat soevereine recht aangetast wordt.
Barón Crespo (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, sta mij toe om allereerst een opmerking van methodische aard te maken want de Commissievoorzitter heeft zich – denk ik terecht – in het Stabiliteitspact gemengd, waar het volgende debat over gaat. De fungerend voorzitter van de Raad zei dat dat thema niet door hem behandeld wordt maar door minister Tremonti. Wij moeten beiden dus vertellen hoe wij denken over de begroting en de economie.
Maar laten wij gewoon bij het begin beginnen.Wat de Sociale Top betreft – waar andere collega’s dieper op in zullen gaan –, hoop ik om te beginnen dat het niet enkel een herhaling van zetten is. Door de Lissabon-strategie weten wij uit ervaring dat wij er met goede bedoelingen alleen niet komen. En wij achten het op dit moment absoluut van groot belang dat wij pro-actief beleid opstellen voor ons belangrijkste kapitaal, namelijk ons menselijke kapitaal. Daarom steunen wij de voorstellen van Wim Kok en hopen wij dat de Raad beleid uitwerkt dat niet enkel een aaneenschakeling van goede bedoelingen is.
Wat de uitkomst van het overleg betreft, er hebben zich blijkbaar donkere wolken samengepakt boven de Vesuvius – geen zwarte rook dit keer – die het einde van de bijeenkomst hebben overschaduwd. Ik wil er graag op wijzen dat wij ons absoluut niet kunnen verenigen met het standpunt van de huidige Italiaanse regering en dat wij er op blijven hameren dat wij op 13 december een akkoord willen bereiken. Wij willen dat het Italiaans voorzitterschap een succes wordt. Ik moet bekennen dat het Italiaans voorzitterschap een constructievere aanpak heeft gehanteerd dan menig andere regering.
Als ik dan concreet inga op de kwesties die ons bezighouden, wil ik de Raad en het Italiaans voorzitterschap graag wijzen op de verantwoordelijkheden die met deze Intergouvernementele Conferentie gepaard gaan, een conferentie die wordt gehouden nadat de Unie haar deuren naar de democratie heeft geopend. Nadat ze zijn opengezet, zijn ze weer gesloten. Wij kunnen het gesjacher en gemarchandeer op het laatste moment, dat afbreuk doet aan dit Parlement en aan de democratie en de transparantie, niet accepteren.
Daarom vinden wij als Fractie van de Europese Sociaal-Democraten dat de kwestie van de wetgevende raad nog niet is afgewikkeld. Uit goed fatsoen en voor het behoud van de gewone wetgevende procedure dient de Intergouvernementele Conferentie er opnieuw naar te kijken.
Wat de samenstelling van de Commissie betreft, wil ik er graag op wijzen dat het meerderheidsstandpunt van mijn fractie in principe luidt dat er een flexibele oplossing moet komen. Wij staan niet achter het idee van één commissaris voor elke lidstaat, maar wij moeten ons er in ieder geval van bewust zijn dat het hier om een overgangsperiode gaat, waarin het van belang is dat de Commissie een verantwoordelijk Europees bestuur vormt.
Wat de gekwalificeerde meerderheid betreft, hebben wij goede nota genomen van het voorstel van het Italiaans voorzitterschap dat gebaseerd is op een dubbele meerderheid – zoals staat in het eerste artikel van de Grondwet – van burgers en lidstaten. Er is nog ruimte voor enige aanpassing. Maar wat wij niet moeten doen is nog verder gaan, naar de drievoudige meerderheid vastgesteld op de Top van Nice, want dat werkt echt niet.
Wat het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid betreft, verwelkomen wij de vooruitgang die is geboekt op het gebied van structurele defensiesamenwerking en steunen wij het Italiaans voorzitterschap in zijn voorstel om de toepassing van de gekwalificeerde meerderheid uit te breiden.
Wij zijn zeer teleurgesteld over de voorstellen met betrekking tot de derde pijler, met name de voorstellen betreffende justitiële samenwerking, straf- en civiele zaken en de functies van het Europees openbaar ministerie. Op die punten is er duidelijk sprake van een achteruitgang vergeleken met de ontwerp-Grondwet.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog zeggen dat de Raad niet het recht heeft om zulk een overdonderende aanval te doen op het Parlement. Laat ons duidelijk zijn dat de Raad ECOFIN niet het recht heeft om te tornen aan de bevoegdheden van dit Parlement. Het is trouwens niet alleen een aanval van de Raad, maar ook van hun adviseurs - de , om het in het Italiaans uit te drukken - in het Coreper, dat achter de Raad staat. Zij zijn het die de documenten voor de Raad voorbereiden, omdat de ministers gewoonlijk geen deskundigen zijn op het betreffende vlak.
Laat ik stellen dat een dergelijk voorstel voor ons volstrekt onaanvaardbaar is. Er is een duidelijke grens die niet overschreden dient te worden. Maar ik ga nog verder: als er gemorreld wordt aan het afgewogen akkoord dat sinds 1975 bestaat tussen het Parlement en de Raad zullen wij niet werkloos blijven toezien. Als de Raad het begrotingssysteem ontmantelt, zullen wij niet schromen hem krachtig van repliek te dienen, en het zal blijken wie van ons bereid is het verst te gaan. Wij zullen ons hoofd niet buigen en ons lot beklagen. Wij hebben bevoegdheden en die zullen wij tot het bittere einde verdedigen.
Watson (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, al onze ogen zijn gericht op de pogingen om vóór het einde van het jaar een grondwettelijk verdrag te sluiten. Slechts enkele dagen na het niet nakomen van de verplichtingen van het Stabiliteitspact zijn onze leiders alweer bezig met het opstellen van nieuwe regels voor de Europese Unie. De ironie daarvan zal onze burgers niet ontgaan. Tegelijkertijd rekenen we erop dat de Europese Raad zijn verantwoordelijkheid neemt en opkomt voor de rechten van Europese burgers die nog steeds worden vastgehouden in Guantánamo Bay.
In Napels konden onze ministers van Buitenlandse Zaken alleen dichter bij een akkoord komen door verder af te wijken van de tekst van de Conventie. Mijn fractie betreurt het dat het tij van de hervorming niet tot de hoogten zal stijgen die de Conventie had bepaald.
Als de begrotingsbevoegdheden ook onder het medebeslissingsbeginsel zouden vallen, zoals de Conventie wenselijk achtte, zou dat de Europese Unie transparanter en beter in staat tot het afleggen van verantwoording hebben gemaakt. Een parlementaire democratie kan niet levensvatbaar zijn zonder zeggenschap over de portemonnee. De onverzettelijkheid van de ministers van Financiën in dezen is een ordinaire strijd, waarbij politieke belangen tegenover het hervormingsbeginsel worden gesteld. Ik ben blij met de opmerkingen van de voorzitter van de Commissie. We moeten op dit punt voet bij stuk houden.
We moeten ook de kwestie van de stemverdeling oplossen, zodat de door de Conventie beloofde verbeteringen ten aanzien van de efficiëntie en het afleggen van verantwoordelijkheid niet volledig verloren gaan.
Wat het Stabiliteitspact volgens ons echt de das heeft omgedaan, was dat sommige landen hun om de regels te overtreden hebben verward met het om dat te doen. In Guantánamo Bay zijn de Verenigde Staten aan diezelfde verwarring ten prooi gevallen.
Amerika is gesticht op basis van het principe dat vrije burgers geregeerd worden door wetten en niet door mensen. Landen hebben grenzen, maar principes niet. Het gaat niet om een lijn op een kaart waarachter dergelijke waarden niet meer geldig zijn. In de gevangenis van Guantánamo Bay wordt kostbaar Amerikaans erfgoed verkwanseld en worden essentiële waarden overboord gezet.
Al twee jaar lang krijgen de 660 mannen en jongens in Camp Delta niet de behandeling waarop krijgsgevangenen of burgerdelinquenten recht hebben. Er zijn hun geen delicten ten laste gelegd. De militaire instanties die hen zullen berechten staan hun geen beroepsmogelijkheid of het recht op een adequate verdediging toe. Dostojevski schreef ooit dat je de ware aard van een beschaving pas leert kennen als je de gevangenissen bezoekt. De beste test die je een beschaving kunt laten ondergaan is door te kijken of er op een verantwoorde manier met macht over machtelozen wordt omgegaan. De normen die in Guantánamo Bay ten aanzien van detentie en rechtspraak worden gehanteerd zijn een land als Amerika, met zijn trotse geschiedenis van burgerrechten, helaas onwaardig.
Hoewel ik verheugd ben over het nieuws dat sommige gedetineerden waarschijnlijk binnenkort naar huis mogen, maakt de vrijlating van enkele Australiërs en Europeanen het onrecht dat de achterblijvers wordt aangedaan des te schrijnender. Europa moet erop aandringen dat elke man en jongen in Guantánamo Bay onmiddellijk ofwel in staat van beschuldiging wordt gesteld en in eigen land wordt berecht ofwel wordt vrijgelaten, ongeacht zijn nationaliteit. Fungerend voorzitter, ik hoop dat dit hoog op uw agenda zal staan.
Ik doe een beroep op dit Parlement om de Europese Raad te vragen om in een duidelijke verklaring het misnoegen van Europa hierover kenbaar te maken en ik doe een beroep op onze Voorzitter om deze boodschap over te brengen. Ik doe een beroep op de leiders van de Europese Unie om ervoor te zorgen dat Europa niet vanwege bilaterale overeenkomsten er het zwijgen toe doet wanneer er belangrijke principes op het spel staan. De liberale fractie steunt verzoeken aan het Europees Parlement en de Raad om als namens de gedetineerden een verklaring aan het Amerikaanse hooggerechtshof te sturen.
Twee van onze grootste vijanden in de strijd tegen het terrorisme zijn de angst, die maakt dat we onze vrijheden te grabbel gooien, en de macht, die ons een cynische houding tegenover onze vrijheden bezorgt. Als de Raad de wil kan opbrengen om op te komen voor de rechten van onze vijand, hebben we al gewonnen.
Frahm (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het is niet gemakkelijk het woord te nemen na de vlotte toespraak van de heer Watson. Ik ben het volkomen eens met zijn opmerkingen over de gevangenen op Guantánamo en mijn fractie is van plan er bij het voorzitterschap op aan te dringen dat het op de volgende bijeenkomst van de Raad een vastberaden standpunt in deze zaak inneemt.
Tevens verzoek ik de Raad het initiatief van Genève inzake vrede in het Midden-Oosten te steunen nu een aantal moedige Palestijnen en Israëlieten een overeenkomst hebben ondertekend die baanbrekend kan zijn. Wij hopen dat deze overeenkomst misschien vrede in het gebied zal brengen.
Nu terug naar de Conventie en de Intergouvernementele Conferentie. Dat de Conventie besloten heeft een volledig nieuw verdrag te schrijven, was haar keuze. De Top van Laken heeft in de eerste plaats opdracht gegeven een oplossing te zoeken voor een aantal problemen. Toch koos de Conventie ervoor een volledig nieuw verdrag te schrijven, hetgeen er naar mijn mening debet aan is geweest dat de werkmethode enigszins op het spel is komen te staan. Misschien heeft de Conventie de Europese vlag zo hoog geheven dat ze niet meer met de voeten op de grond staat. Wij hopen dat het niet zo is, maar het resultaat, namelijk de Europese Grondwet, vertoont naast een aantal sterke punten naar mijn mening ook een aantal gebreken. Wat mij echter het meest verwondert, is dat wij in deze parlementaire vergadering, die door de burgers is verkozen, debatteren over een grondwet waarover wij allicht nooit zullen stemmen, waarin onze burgers geen enkele inspraak hebben en waarvoor zij geen kans zullen krijgen om ja of neen tegen deze Grondwet te zeggen.
Een aantal lidstaten zal een volksraadpleging houden, maar alleen het idee om iets in te voeren wat op een grondwet lijkt zonder de mening van de burgers te vragen, is in mijn ogen onaanvaardbaar in een echte democratie, die immers meer is dan democratische instellingen. En meer dan vrije verkiezingen tussen verschillende kandidaten en partijen. Deze aspecten behoren ook tot democratie, maar democratie moet de burgers ook de mogelijkheid tot dialoog bieden. Hun inspraak mag niet beperkt blijven tot het uitbrengen van hun stem bij verkiezingen. Zij moeten ook hun mening kunnen geven over belangrijke aangelegenheden zoals de invoering van een Europese Grondwet.
Ik hoop dat het resultaat van de Intergouvernementele Conferentie aanvaardbaar zal zijn voor de burgers die de mogelijkheid krijgen erover te stemmen, maar daarvoor moet het aan een aantal eisen voldoen, onder andere wat het economisch beleid betreft. Wij hadden het daarnet over de EMU, die later ook nog ter sprake komt in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact, maar het economisch en monetair beleid is een onderdeel van de ontwerp-Grondwet en daarin zien we bevestigd waarop wij bij het referendum in Denemarken hebben gewezen, namelijk dat de kleine lidstaten de regels moeten naleven, terwijl de grote dat niet hoeven te doen. Wij hebben het moeilijk met dit beleid en ik hoop dan ook dat er op de bijeenkomst van de Raad iets uit de bus komt dat Duitsland in staat stelt zijn economische problemen op te lossen en ervoor zorgt dat wij niet enkel rigide eisen hoeven op te volgen. 
Cohn-Bendit (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, het gaat de verkeerde kant op met de Intergouvernementele Conferentie. Zoals de zaken er nu voorstaan lijkt het resultaat dat we van de Top in Brussel kunnen verwachten, me allerbelabberdst. Op een gegeven moment toch "nee" durven zeggen, of niet tekenen, is volgens mij een van de grootste kwaliteiten van politici die eigenlijk "ja" willen zeggen. Ik vind het prima dat het voorzitterschap, de Commissie, kortom iedereen probeert om in Brussel tot een akkoord te komen. Maar als dat betekent dat de hele vertoning van de laatste nacht in Nice weer van voren af aan begint, moet de Intergouvernementele Conferentie niet in Brussel ophouden. Nice was eens en nooit weer! "Sterven voor Danzig" was een begrip. De Polen hebben de variant "Sterven voor Polen" bedacht. De heer Prodi zei "We gaan sterven voor de begroting". Maar ik zeg: "Ik wil niet sterven voor Brussel". Sterven is niet onontkoombaar, net zomin als ondertekenen als het een slechte Intergouvernementele Conferentie is. Zo is het en niet anders!
Ik weet dat regeringen vaak lachen omdat het toch niet aan dit Parlement is om ja te zeggen. Ik weet dat gezegd wordt dat het Parlement uiteindelijk toch wel akkoord zal gaan. En inderdaad, het Parlement sloot zich zelfs in meerderheid aan bij Nice en zei "ja" tegen Nice, hoewel we eerder zeiden dat Nice de uitbreiding onmogelijk maakte en dat Europa niet langer naar behoren zou kunnen functioneren.
Edoch geachte collega’s en mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, vertel die regeringen wel dat zij ervoor moeten zorgen dat deze Grondwet wordt geratificeerd, of dat nu langs parlementaire weg gebeurt of via een referendum. En vertel er ook bij dat als een grote meerderheid van ons, de Europese volksvertegenwoordigers, het niet eens is met wat ze zullen hebben ondertekend, wij de balans van de referenda kunnen laten doorslaan naar "nee". Wij kunnen hinderlijk in de weg lopen, ook al biedt u ons niet de gelegenheid mee te beslissen. Als u al geen overeenstemming bereikt met de meest Europese van alle Europeanen, dat wil zeggen de afgevaardigden van dit Parlement, dan zult u zeker niet tot een akkoord komen met de bevolking van de lidstaten. Dat zult u zich goed moeten realiseren. En dat is ook de reden waarom de meest Europese van de Europeanen zich tegen deze tekst zullen verzetten als u de ontwerp-Grondwet van de Conventie wilt herzien, als u niet meer wilt praten over de wetgevende raad, als u niet wilt praten over de gelijkheid van de instellingen in de begroting en over de rechten van het Parlement, als u zich niet kunt vinden in de dubbele meerderheid, als u datgene wat in het eerste deel van deze tekst van de Conventie is bepaald ten aanzien van de inhoud van Europa, weer ter discussie wilt stellen.
Ik zeg u dus niet te tekenen, want geen akkoord bereiken betekent verder praten. Met de Polen. Met de Spanjaarden. Met mijn oma en mijn opa en met God weet wie. Volgens mij staat vóór zijn en tekenen gelijk aan een misdrijf tegen Europa. Dat zullen we het publiek duidelijk maken ook. En we zullen onze regeringen ervan proberen te overtuigen dat ze niet moeten tekenen in Brussel als het resultaat niet goed is, en dat ze het aan het Ierse of Luxemburgse voorzitterschap moeten overlaten om de zaak af te ronden. Het is immers nooit te laat, maar soms wel te vroeg om ergens een punt achter te zetten. Precies daar ben ik bang voor, en daarom vraag ik u vertrouwen te hebben in Europa en Europa niet op te offeren aan een handtekening waar u zich later voor zult schamen, net zoals het geval was bij Nice. Nice was trouwens ook de reden waarom u de Conventie in het leven hebt geroepen. 
Collins (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat ik wel mag zeggen dat de bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie in Napels afgelopen weekend zeer vruchtbaar is geweest. Ik zeg dit omdat de regeringen van de Europese Unie zich momenteel buigen over wat ik zou omschrijven als de belangrijkste aandachtspunten als het gaat om de vermoedelijke bepalingen van het nieuwe EU-verdrag.
De Italiaanse regering verdient lof voor het opvoeren van het tempo van de onderhandelingen. Deze recente bijeenkomst in Napels werd precies op het juiste moment gehouden. Volgende week, op 12 december 2003, komen de EU-leiders bijeen om te zien of ze de uiteindelijke overeenkomst kunnen uitwerken die bepalend zal zijn voor de toekomst van de Europese Unie. Als ik kijk naar de wil tot samenwerking en de vastberadenheid die op dit moment de overhand hebben, dan denk ik dat er tijdens de komende bijeenkomst van de EU-regeringsleiders overeenstemming kan worden bereikt.
Daarmee wil ik niet zeggen dat er geen problemen of geschilpunten zijn. Ik ben altijd van mening geweest dat het heel belangrijk is dat er in de toekomstige samenstelling van de Europese Commissie sprake is van een evenredige vertegenwoordiging. Bovendien heeft elke lidstaatregering binnen de Unie kwesties die zij belangrijker vindt dan andere. Het is duidelijk dat het besluitvormingsproces binnen het Parlement en binnen de Europese Raad waarschijnlijk zal worden gebaseerd op medebeslissingsprocedures en een meerderheid van stemmen.
Ik denk dat de burgers van Europa precies willen weten hoe het gesteld is met de verantwoordelijkheden van de nieuwe politieke portefeuilles die binnen de Europese Unie worden gecreëerd. Ze willen precies weten wat de rol van een aanstaande Europese minister van Buitenlandse Zaken en een eventuele voorzitter van de Europese Raad zal zijn. Het is belangrijk dat deze vragen duidelijk worden beantwoord en dat de functies elkaar niet grotendeels overlappen. Bij dergelijke vaagheden is de Europese Unie momenteel niet gebaat.
Verder bestaat er binnen Europa nog steeds bezorgdheid over een aantal gevoelige nationale kwesties. Ik ben zeer stellig van mening dat belastingzaken tot het domein van de afzonderlijke lidstaatregeringen moeten blijven behoren. Ik vind niet dat de Europese Unie via een procedure van een gekwalificeerde meerderheid van stemmen bevoegdheden moet krijgen om belastingen te heffen.
Ook ben ik van mening dat een procedure van een gekwalificeerde meerderheid van stemmen niet mag gelden voor besluiten die betrekking hebben op het functioneren van de rechtstelsels binnen de Europese Unie. Dit zou een onjuiste maatregel zijn gezien de verschillende strafrechtstelsels die in Europa van kracht zijn.
Ik twijfel er niet aan dat de gesprekken tussen alle betrokken partijen de komende tien dagen verder zullen worden geïntensiveerd in een poging om overeenstemming te bereiken over een nieuw EU-verdrag. De goede wil om tijdens de komende Europese Raad een akkoord te bereiken is aanwezig. Hoewel het Italiaanse voorzitterschap uitgaat van een ambitieus tijdschema, moet het, als de omstandigheden meewerken, lukken om het gestelde doel te bereiken. Ik wens het voorzitterschap hierbij alle mogelijke succes toe. 
Bonde (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het is wellicht de laatste keer dat wij bijeenkomen vóór de Top van 12 en 13 december en daarom wil ik waarschuwen voor de Grondwet die in de maak is.
De Top van Laken heeft opdracht gegeven Europa dichter bij de burgers te brengen. Een groot aantal nieuwe besluiten wordt nu van de nationale parlementen overgeheveld naar ambtenaren die in Brussel achter gesloten deuren werken. Er worden meer besluiten van open parlementen naar half geheime werkgroepen van de Raad overgebracht dan naar de Raad zelf, die meer openheid in zijn werking heeft beloofd. De openheid in het algemeen vermindert echter. Wetgevende macht wordt in wezen omgezet in uitvoerende macht. De invloed van de kiezers wordt in het algemeen beknot. Het democratisch tekort neemt toe, hoewel het tegendeel de bedoeling was. De federalisten in deze zaal applaudisseren, omdat zij zelf meer macht krijgen. Zij zouden juist moeten protesteren tegen het feit dat de nationale parlementen meer bevoegdheden moeten afgeven dan het Europees Parlement er wint. De kiezers en de volksafgevaardigden zijn de grote verliezers. Als het huidig ontwerp aangenomen wordt, krijgen de lobbyisten en de ambtenaren meer wetgevende macht.
De staatshoofden of regeringsleiders krijgen het recht de machthebbers van de Unie aan te wijzen. De EU-president, de Europese minister van buitenlandse zaken, de voorzitter van de Commissie en zijn vice-voorzitter zullen allemaal door een alliantie van zeventien van de vijfentwintig staatshoofden of regeringsleiders worden aangeduid. Met de wensen van acht landen hoeft geen rekening te worden gehouden. Van die zeventien zullen er waarschijnlijk tien leider van hun land kunnen blijven. De zeven anderen, die in hun land de macht kwijtraken, kunnen in Brussel de postjes onder elkaar verdelen. Als de politici de steun van hun eigen bevolking verliezen, kunnen ze hun afgekeurd beleid vijf jaar lang opslaan voor later gebruik. Het alleenrecht om wetsvoorstellen voor te bereiden zal in handen komen van mensen die niet langer gekozen kunnen worden. De commissarissen worden niet gekozen en hoeven geen verantwoording af te leggen aan het electoraat. De Commissie kan slechts met een tweederde meerderheid naar huis worden gestuurd. Daarmee kunnen wij hoogstens een crisis uitlokken.
Ook het Europees Parlement bevindt zich in een crisis door de gestaag slinkende deelname aan de Europese verkiezingen en doordat wij er niet in slagen de regels inzake boekhouding die voor elke boekhouder in de Unie gelden, door de commissarissen te doen naleven. Er bestaan echter efficiënte middelen tegen fraude, namelijk openheid en democratie. Laat de nationale parlementen een commissaris afvaardigen die aan het parlement in zijn lidstaat verantwoording verschuldigd is. Dan zal geen enkele commissaris er zich met een smoesje van af kunnen maken door te zeggen: ‘Ik ben niet verantwoordelijk, want ik wist niet wat er gebeurde’.
Bouw Europa op van onder naar boven in plaats van omgekeerd. 

Pannella (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad en mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik lees een paar uitspraken voor zoals die gedaan zijn na het overleg in Napels. Minister Fischer zei: "Ik vertrek pessimistischer dan ik gekomen ben". Commissaris de Palacio zei: "Het is duidelijk dat maar enkele van de lidstaten het voorstel van Giscard ondersteunen". Minister de Villepin zei: "Ik accepteer geen waterige compromissen".
U zelf, mijnheer de voorzitter van de Raad, heeft gezegd dat Oostenrijk, Estland, Denemarken en tot op zekere hoogte Spanje, Polen en het Verenigd Koninkrijk, als ze hadden moeten kiezen, eigenlijk liever voor het verdrag van Nice gekozen zouden hebben dan voor het nieuwe systeem. Hier heb ik niets aan toe te voegen, want zo staan de zaken.
In zijn schitterende interventie, waar wij allemaal enthousiast op gereageerd hebben, heeft de gewaardeerde heer Cohn-Bendit gezegd dat hij noch voor Danzig, noch voor Europa, noch voor Amerika en noch door een ziekte wil sterven. Prima. Ik ook niet. Ondanks dat worden er door dit beleid, mijnheer de voorzitter van de Raad, door dit gebrek aan beleid van ons, of jullie, Europa, in het Midden-Oosten tienduizenden mensen ter dood veroordeeld, en schaadt het de toekomst en het lot van deze regio.
Ten aanzien van mijn mening hierover – over vrede en oorlog – sluit ik mij aan bij een verzoek dat de voormalige Italiaanse president Cossiga heeft gedaan. Pacifisten, jullie zeggen maar een ding, namelijk dat we onze troepen terug moeten trekken. Gefeliciteerd. Hebben jullie dan niets geleerd van 1939?
Wij vinden dat er dringend deskundigen geraadpleegd moeten worden. Dit is ook het voorstel dat we, overeenkomstig het internationaal recht en het oorlogsrecht, doen als radicale afgevaardigden van de Lista Bonino. We moeten de situatie dringend legaliseren en we moeten de VN, Europa, de Arabische Liga, en ik vind ook de Verenigde Staten, om een officiële vredesoperatie vragen.
In het Midden-Oosten wordt door de coalitie dezelfde fout gemaakt als door de geallieerden destijds in Italië, toen zij ook daar de bevrijders waren. Na 8 september 1943, toen het Italiaanse leger net als het leger van Saddam in een nacht verdreven werd, had Italië binnen twee maanden bevrijd kunnen worden. Maar in plaats daarvan hebben ze maanden lang afgewacht. Het heeft zelfs zes maanden geduurd voordat de republiek van Salò, die op 12 september werd uitgeroepen, een feit was.
Het zal hier niet gaan om een territoriale republiek van Salò, maar wij zijn duidelijk wel getuige van pogingen tot een onrechtmatige reorganisatie van het Iraakse leger, niet in de laatste plaats omdat het leger niet betaald zal worden.
Ik vind dus dat Italië, en nu ook Europa, het initiatief moet nemen, mijnheer de voorzitter van de Raad, om een speciale zitting van de Raad bijeen te roepen teneinde de VN, de Verenigde Staten en de internationale gemeenschap tot een vredesoperatie te bewegen. Volgens het internationale oorlogsrecht dient Saddam Hussein als een illegale strijder bestempeld te worden, zodat er vervolgens – zoals destijds gebeurd is in Cassibile in Italië – gekibbeld kan worden over ballingschap en straffeloosheid van Saddam en niet over zijn immuniteit.
Dit is een concreet politiek initiatief. Hier zullen niet alleen de Fransen en de Duitsers maar ook de neoconservatieve Amerikanen zich in kunnen vinden. Italië en Europa laten de wereld wederom ontsteld achter, net zoals toen in ex-Joegoslavië. Srebrenica is het symbool van ons onvermogen om op te treden.
Ik doe u een voorstel: laten we eeuwig leven zoals de heer Cohn-Bendit wil. Laten we alle ziekten afweren, maar laten we stoppen hele wereldbevolkingen ter dood te veroordelen in naam van de vrijheid en het recht. 
Méndez de Vigo (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, dit debat begint zeer emotioneel te worden; mijn bijdrage zal echter geheel anders van aard zijn.
Ik denk dat de Intergouvernementele Conferentie verloopt zoals was voorzien. Mij verbaast het niet hoe de IGC verloopt. Geachte fungerend voorzitter van de Raad, ik vind dat het Italiaans voorzitterschap een aantal zaken juist aanpakt. Ik denk dat er op sommige gebieden flinke vooruitgang wordt geboekt, bijvoorbeeld wat de sociale clausule betreft. Dat hebben wij in de Conventie niet bereikt. Ik denk dat het een vooruitgang zal zijn als u dat ter tafel brengt en wij zullen dan wel zien hoeveel socialistische regeringen er voor zullen zijn.
Ik denk dat er ook nog een aantal andere thema’s zijn waarin u redelijke overeenkomsten kunt bereiken, zoals bijvoorbeeld het Europese openbaar ministerie. Als u voorstelt om het Europese openbaar ministerie die thema’s te laten behandelen die met de financiële belangen van de Unie te maken hebben, zou dit Parlement ermee kunnen instemmen, op voorwaarde dat het openbaar ministerie niet op basis van unanieme besluitvorming tot stand komt maar via de gewone wetgevende procedure. Dat is denk ik een voorstel dat op consensus kan rekenen en ons verder kan brengen.
Wat een andere kwestie betreft begrijp ik echter niet waarom het Italiaans voorzitterschap geen compromis heeft gezocht. Bijvoorbeeld wat betreft de dubbele meerderheid. Ik begrijp niet waarom het Italiaans voorzitterschap erin volhard heeft om geen enkel voorstel te doen dat afwijkt van de Conventie, terwijl het dat op andere terreinen wel heeft gedaan.
De tijd zit ons op de hielen. Ik geloof dat er nog maar één ministerraad voor de slotbijeenkomst plaatsvindt, en ik weet niet of wij op dit gebied genoeg vooruitgang kunnen boeken om een resultaat te bereiken dat voor iedereen aanvaardbaar is. Uiteraard is dit vanuit politiek oogpunt gezien ook niet het beste moment daarvoor, omdat het verbreken van het Stabiliteitspact de indruk wekt dat er in Europa met twee maten wordt gemeten – ik zou het op prijs stellen als u dat zou willen overbrengen aan de heer Tremonti – hetgeen niet bijdraagt aan het juiste klimaat om consensus te bereiken.
Welnu, in tegenstelling tot wat hier eerder is gezegd door een collega, ben ik wél van mening dat wij op 13 december moeten afronden. Ik denk niet dat als wij meer tijd hebben om bij wijze van spreken de opa of oma van een van onze collega’s, die op dit moment afwezig is, te raadplegen, er een beter resultaat uit de bus komt. Dat waag ik te betwijfelen. Ik denk dat we de beschikking hebben over een kant-en-klaar concept: wij weten allemaal welke oplossingen er zijn, wat de mogelijke alternatieven behelzen en ik denk dat wij de Grondwet op 13 december moeten goedkeuren. Dat is het politieke signaal dat wij moeten geven.
Ik denk bovendien dat wij dat moeten doen omdat de uitbreiding, die de grote uitdaging vormt voor Europa en dit Parlement, vergezeld dient te gaan van een politieke herfundering in de vorm van de Grondwet. Het zou moeilijk te begrijpen zijn als de uitbreiding op 1 mei plaatsvindt en wij om de een of andere reden nog geen grondwet hebben.
Ik moedig u daarom aan om nog even door te zetten en roep de regeringen op om blijk te geven van een constitutioneel Europees patriottisme, de nationale belangen te vergeten en zich te bedenken dat wij op dit moment een grondwet nodig hebben die de lidstaten maar ook de burgers van die lidstaten verenigt en ons in staat stelt om samen te werken en deze spannende taak waar wij de komende jaren voor staan te volbrengen.
Aan de slag dus, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad. Trek erop uit en probeer overeenkomst te bereiken. Aan de slag om alles op 13 december af te kunnen ronden.
Hänsch (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, ik zou allereerst het Italiaanse voorzitterschap nadrukkelijk willen oproepen om zich tot het uiterste in te spannen om bij de onderhandelingen in het kader van de Intergouvernementele Conferentie zo dicht mogelijk bij het voorstel van de Conventie te blijven en ook oplossingen aan te dragen die verder gaan dan dat voorstel. Ik zal daarvan twee voorbeelden geven: de Conventie heeft de gelijke behandeling van mannen en vrouwen niet uitdrukkelijk als een van de waarden van de Europese Unie genoemd. U stelt echter voor om een dergelijke verwijzing wél op te nemen. Het zou inderdaad een verbetering zijn als dat voorstel aanvaard wordt - daar willen wij bij dezen duidelijk op wijzen. U stelt ook voor om bij het buitenlands en veiligheidsbeleid op bepaalde gebieden en onder bepaalde voorwaarden ook besluiten te nemen met een gekwalificeerde meerderheid. Ook dat voorstel gaat verder dan het ontwerp van de Conventie en ik wil dat graag onderstrepen om duidelijk te maken dat u op dit vlak een buitengewoon positieve rol speelt.
Ik wil wel nog een opmerking aan het adres van de heer Brok richten, hoewel hij inmiddels niet meer aanwezig is: uw angst dat de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank wordt aangetast, is ongegrond. Het uitgangspunt voor de ECB is precies hetzelfde als voor andere gebieden, namelijk om de besluitvorming voor bepaalde technische kwesties via eenvoudigere procedures te regelen. De unanimiteit van de regeringsleiders en staatshoofden terzake van eventuele wezenlijke wijzigingen, blijft gehandhaafd. Het enige wat verandert, is dat wij voor het oplossen van technische kwesties niet de hele Verdrags- en Grondwetsherzieningsprocedures in gang hoeven te zetten. Dat is naar mijn idee voor ons allen een essentieel punt, mijnheer de voorzitter van de Raad, en ik verzoek het voorzitterschap dan ook om hiermee rekening te houden.
Wat de begrotingsrechten van het Europees Parlement betreft, kunnen wij niet accepteren dat wij in vergelijking met de huidige situatie iets in zouden moeten leveren. Dat geldt zowel voor de financiële vooruitzichten voor de middellange termijn als voor de jaarlijkse begroting. Het aantasten van de begrotingsrechten kan voor geen enkel democratisch gekozen Parlement aanvaardbaar zijn en wij zullen ons daar dan ook met hand en tand tegen verzetten.
Ik ben overigens verheugd over de zeer duidelijke stellingname van de Commissie op dit punt. Wij staan niet altijd aan dezelfde kant, maar in dit geval, mijnheer de voorzitter van de Commissie, zijn wij blij met uw steun, omdat wij in deze kwestie slechts weinig bondgenoten hebben. Ik ben dus blij dat u, net als overigens het voorzitterschap van de Raad, tot die weinige bondgenoten hoort.
Dan tot slot nog een laatste punt: Ook ik heb kritiek op Napels. Ik ben net als minister van Buitenlandse Zaken Fischer pessimistischer uit Napels vertrokken dan ik op weg er naartoe was. Mijn grootste zorg is de volgende: wij hebben voor heel veel kwesties nog geen oplossing gevonden en dat betekent dat deze uiteindelijk op het al overvolle besluitvormingsbord van de staatshoofden en regeringsleiders terechtkomen. Ik ben bang dat daardoor uiteindelijk slechts een compromis resteert dat vergelijkbaar is met het compromis na de nacht van Nice. Dat resultaat zal niet alleen op basis van de kleinst denkbare gemeenschappelijke noemer tot stand komen, maar zal ook uit een verzameling compromissen bestaan die niets met elkaar gemeen hebben. Integendeel, zij zullen eerder met elkaar in strijd zijn. Het gevaar dat wij op 13 december in Brussel een herhaling van Nice krijgen, is sinds Napels alleen maar groter geworden. Ik ben dan ook bang dat wij uiteindelijk bij die merkwaardige rendez-vousclausule uit zullen komen. Dat is echter al sinds meer dan tien jaar de gebruikelijke ontsnappingsroute van de staatshoofden en regeringsleiders, geachte voorzitter van de Raad. Dat was in Maastricht al zo, waar wij toentertijd gezegd hebben dat wij de voorkeur gaven aan een politieke eenwording van Europa. Dat proces is echter uitgesteld en toen hebben wij gezegd dat wij dat later dan maar moeten regelen. Vervolgens kwam Amsterdam met zijn beroemde die op hun beurt weer naar Nice werden verschoven. In Nice is er echter weer helemaal niets opgelost, dus dat zou de Conventie dan maar moeten doen. Nu de Conventie eindelijk een voorstel geeft gedaan, verzoek ik u met klem, mijnheer de voorzitter van de Raad, om te voorkomen dat de geschiedenis zich nog een keer herhaalt. Daar wordt de situatie niet beter van. Als er op 13 december een besluit wordt genomen en er ook nu weer zijn, betekent dat dat de staatshoofden en regeringsleiders in de Europese Unie ten overstaan van de hele publieke opinie jammerlijk hebben gefaald. U dient een dergelijke mislukking dan ook te voorkomen, geachte voorzitter van de Raad. Het gaat namelijk niet uitsluitend om het resultaat, maar zeker ook om de kwaliteit van de oplossing die u aandraagt. En juist op die oplossing zult u uiteindelijk beoordeeld worden!
Duff (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, komende vrijdag, 5 december 2003, komen de parlementaire leden van de Conventie opnieuw bijeen om de voortgang van de Intergouvernementele Conferentie te bespreken, om te spreken met de heer Frattini en de heer Giscard d’Estaing en om gezamenlijke voorstellen te doen aan de IGC.
Ons overleg zal er voor een belangrijk deel op zijn gericht om het Italiaanse voorzitterschap te steunen bij zijn inspanningen om het werk van de Conventie te bewaken, maar ik ben het volledig eens met de heer Hänsch dat we ons zullen verzetten tegen het idee om met “rendez-vous”-clausules te werken ten aanzien van essentiële elementen van het pakket. Door uit te stellen los je het nemen van lastige beslissingen niet op: dit is het moment om besluitvaardig op te treden. Ook zullen we geen voorstellen steunen die ertoe leiden dat de Commissie - of zelfs dit Parlement - wordt uitgebreid of een andere structuur krijgt om te voorkomen dat lidstaten zich tekortgedaan voelen. Zulke manoeuvres dragen niet bij tot de efficiëntie en doeltreffendheid van die instanties, en als de door dit Parlement uitgesproken wens wordt genegeerd, levert dat zeker gevaar op voor de kans van slagen van de nieuwe overeenkomst die nu aan de orde is. Hierdoor zal de politieke sfeer in negatieve zin worden beïnvloed en de democratische legitimiteit van de Unie worden geschaad.
De voorzitters van de Raad en de Commissie moeten duidelijk weten dat de IGC niet klakkeloos van onze instemming kan uitgaan.
Korakas (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk verwachten de werknemers en de volkeren van onze landen niet dat in de Europese Raad gesproken zal worden over de dagelijkse realiteit zoals zij die beleven, over de resultaten van het door de centrumrechtse en centrumlinkse regeringen van de Europese Unie gevoerde beleid. Zij ondervinden aan hun eigen lijf hoezeer de werkloosheid stijgt en hun inkomen inkrimpt, hoe de regels voor de achturige werkdag en andere verworvenheden worden overtreden en zelfs afgeschaft, in naam van de alom bekende agenda van Lissabon die tijdens de Europese Raad zal worden besproken. De werknemers weten maar al te goed dat alles wordt opgeofferd op het altaar van het mededingingsvermogen en de productiviteit en maar één doel wordt nagestreefd: de verhoging van de winst van het grootkapitaal van de Europese Unie. Verhoging van de winst is ook, meer algemeen, het doel dat wordt beoogd met de steeds verdere vermindering van de arbeidskosten, zelfs in gebieden met een sterke groei. Ik noem als voorbeeld Griekenland waar de werknemers de hoogste productiviteit maar de laagste lonen hebben van heel de Europese Unie.
Veiligstelling en verhoging van de winst en de macht van het kapitaal in de Europese Unie: dat is het enige doel van de Europese Top. Daarop zijn ook de andere agendapunten afgestemd: de Intergouvernementele Conferentie en de Europese Grondwet - waarin het kapitalisme, de militarisering en het autoritaire bestel van de Europese Unie moeten worden verankerd -, de versterking van de tegen de werknemers gerichte repressieve mechanismen, de voor de volkeren nefaste uitbreiding met tien nieuwe lidstaten en het immigratie- en asielbeleid. De verhoging van de winst is ook het enige resultaat van de steeds voortdurende bezetting van Irak, die vanwege het terechte verzet van het Irakese volk nog steeds vele slachtoffers eist onder niet alleen de Irakese bevolking maar ook de veroveraars en hun handlangers.
Tijdens de Europese Raad van Brussel zullen deze beleidsoriëntaties in geen enkel opzicht worden veranderd. Integendeel, zij zullen zelfs nog worden aangescherpt en verankerd met allerlei maatregelen. Mijns inziens is er maar een manier om verandering te brengen in deze situatie, en dat is de versterking van het verzet. De volkeren moeten in de tegenaanval gaan, en dat doen zij gelukkig ook. Wij zullen, mijnheer de Voorzitter, hun strijd met al onze krachten steunen. 
Voggenhuber (Verts/ALE ).
   Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst wil ik mij bij het niet aflatende protest van de heer Watson aansluiten tegen de aanhoudende en ernstige schendingen van de mensenrechten in de Amerikaanse gevangeniskampen.
Dan de IGC: Ik vraag mij af waarom de regeringen eigenlijk een Conventie in het leven hebben geroepen. Het oeroude schouwspel van de nationale belangenwinkels had ook zonder een Conventie moeiteloos opgevoerd kunnen worden. De regeringen halen het ontwerp van de Conventie ondersteboven, terwijl het Parlement van lieverlee maar weer met het opstellen van ontwerpresoluties is begonnen. Wij vallen weer in herhaling en protesteren voortdurend tegen dezelfde dingen. Wij hebben geen enkel resultaat bereikt en ook geen antwoord of een serieus debat gekregen. Het is dus tijd dat wij ons gaan afvragen hoe wij hierop moeten reageren. De regeringen denken in ieder geval dat zij al weten wat ons antwoord zal zijn. Dat hebben wij namelijk na de halve mislukking van Amsterdam al gegeven en dat antwoord luidt: Het is beter dan niets. Ook na de volledige mislukking van Nice stonden wij weer met ons antwoord klaar. Ook toen luidde dat antwoord: Het is beter dan niets. Ik ben nu echter zelf op het punt aanbeland, geachte collega’s, dat ik van mening ben dat een slechte grondwet niet beter is dan helemaal geen grondwet. Wij moeten de regeringen duidelijk maken dat niet zij de zijn; dat zijn namelijk de Parlementen en de mensen die zij vertegenwoordigen. De regeringen moeten beseffen dat wij kunnen verhinderen dat de Grondwet er komt.
Er is ook met veel hartstocht over gesproken dat het respect voor elke lidstaat gewaarborgd moet worden. Hoe zit het dan met het respect voor Europa? Daar hoor ik niemand over. Ik kan mij niet voorstellen dat respect voor een bepaalde lidstaat betekent dat er in strijd met het beginsel van de en de transparantie van de wetgeving wordt besloten om de wetgevende raad af te schaffen; die Raad is een briljant koninklijk idee van de Conventie om meer democratie te creëren. Ik kan mij niet voorstellen dat respect voor een lidstaat betekent dat het duidelijke en rechtvaardige beginsel van de dubbele meerderheid ingeruild wordt voor het loterijsysteem van Nice. Ik kan mij ook niet voorstellen dat respect voor een lidstaat meer wetgeving door de Raad vereist of dat het Parlementarisme en de transparantie van de wetgeving nog meer worden aangetast. Dat heeft met respect voor de lidstaten niets te maken. Dat respect vereist ook net zo min dat het begrotingsrecht van het Parlement wordt aangetast.
Geachte dames en heren, ik hoor in dit debat en ook in de wandelgangen en achter de coulissen van dit Parlement steeds vaker de roep om compromissen. Volgens de heer Méndez de Vigo zou het Parlement niet langer loyaal aan de Conventie moeten zijn, maar zou het zich op het gladde ijs van de compromissen moeten begeven. Wij krijgen echter pas compromissen aangeboden op het moment dat wij al aan het terugkrabbelen zijn. Men wil alleen met ons onderhandelen over het beperken van de democratie en de rechten van het Parlement. Ik zie ook geen opening voor onderhandelingen over onze eisen die buiten het kader van de IGC vallen. Daarom moeten wij dit keer heel duidelijk laten blijken dat een slechte grondwet niet beter is dan helemaal geen grondwet.
Ribeiro e Castro (UEN ).
   – Geachte voorzitters, dames en heren, net als de heer Cohn-Bendit behoor ik tot degenen die van mening zijn dat er geen haast geboden is, ook al omdat de verklaring van Nice, waarmee het allemaal begonnen is, ervan uitging dat de Intergouvernementele Conferentie in 2004 zou plaatsvinden; tevens geloof ik dat een goede en duurzame overeenkomst waar ruim de tijd voor genomen is, de voorkeur verdient boven een slechte overeenkomst die snel in elkaar is gezet. Niettemin heb ik waardering voor de inspanningen van het Italiaanse voorzitterschap en de weg die in Napels is ingeslagen. Napels vormt een uiterst positieve stap in de ontwikkeling van de Intergouvernementele Conferentie, waarmee ik het Italiaanse voorzitterschap van harte wil feliciteren, een stap die op veel gebieden aanleiding geeft tot positieve verwachtingen, die thans niet door een stap achteruit mogen worden teleurgesteld. Uiterst positief is de vooruitgang in de richting van de regel van één commissaris per lidstaat, met een volwaardige en gelijkwaardige status. Positief zijn de beperking van de bevoegdheden van de fungerend voorzitter van de Europese Raad en de invoering van een gevarieerd en soepel systeem voor het roulerend voorzitterschap van de verschillende formaties van de Raad, dat in de plaats komt van de onnodige afschaffing van het roulerende voorzitterschap. Positief is voorts de verwerping van de zogenoemde “vereenvoudigde” vormen van Verdragsherziening, een benadering die het typische model van het internationaal en het constitutioneel recht zou ondermijnen.
Maar desondanks zijn er vraagstukken die nog steeds onze aandacht verdienen en ten aanzien waarvan ik aan het gezonde verstand van de Europese leiders en de verbeeldingskracht van het Italiaanse voorzitterschap appelleer. Ten eerste moet het beginsel van het primaat van het gemeenschapsrecht worden bekrachtigd, hetgeen overigens geen afbreuk doet aan het beginsel van de nationale soevereiniteit. Ten tweede moeten de transparantie en de openbaarheid van de wetgevende activiteiten van de Raad worden gewaarborgd, aangezien het er helaas op lijkt dat men de idee van een wetgevende raad heeft laten varen. Ten derde moet ten aanzien van de “passerelleclausules” uiterste zorgvuldigheid en terughoudendheid worden betracht: het mag niet zo zijn dat op deze wijze weer zogenoemde “vereenvoudigde” – en in mijn ogen niet-toegestane – vormen van Verdragsherziening worden ingevoerd. Daarnaast bestaat er geen enkele noodzaak voor het gebruik van een te vocabulaire, zoals “minister” of het woord “grondwet” zelf, moet er nog een oplossing worden gevonden voor het vraagstuk van de erkenning van de erfenis van het christendom, de joods-christelijke religie, naast andere aspecten van het historisch en geestelijk erfgoed van Europa, en dient het wereldlijke karakter van de instellingen nogmaals te worden bekrachtigd. Wie nog niet eens het voorstel van het Italiaanse voorzitterschap wil aannemen, legt wel heel veel intolerantie en vooroordelen aan de dag. Ik wil slechts twee dingen zeggen over het vraagstuk van de gekwalificeerde meerderheid, die voor Spanje en Polen blijkbaar een struikelblok vormt: wij zijn voor pariteit bij de stemming (zestig procent plus zestig procent). Spanje dient te beseffen dat het het grootste middelgrote land en niet het kleinste grote land is. Europa heeft behoefte aan meer middelgrote landen en niet aan meer landen die graag groot willen zijn. Dit is van cruciaal belang voor de vooruitgang van Europa in het algemeen. 
Tajani (PPE-DE ).
   -Mijnheer de Voorzitter, de woorden van de voorzitter van de Raad, Antonione, over de voorwaartse stappen die gezet zijn tijdens de Intergouvernementele Conferentie geven ons vertrouwen in de einduitkomst van de werkzaamheden. Ze geven niet alleen aan dat we op schema liggen, maar dat vooral ten aanzien van de inhoud veel progressie is geboekt. Er is niets veranderd in de door de Conventie goedgekeurde tekst. Op deze manier is de keuze van het Italiaanse voorzitterschap geen zwakkere compromissen te aanvaarden, opdat de overeenkomst ondertekend zou worden, gerechtvaardigd.
Het standpunt van het voorzitterschap is onverenigbaar met dit Parlement, mijnheer de Voorzitter, dat deze week de taak heeft de lidstaten aan te sporen tot een overeenkomst te komen, zodat Europa eindelijk zijn eerste grondwet krijgt. Voorzitter Cox heeft er goed aan gedaan de noodzaak het snel en goed te doen te benadrukken. Wij zijn het volkomen met hem eens. Wij kunnen ons echter niet vinden in de woorden van de pessimisten, die bij ieder probleem de handdoek in de ring blijken te willen gooien.
Ik kan me daarom, voorzitter Antonione, vinden in uw woorden over de afschaffing van de nationale belangen. Deze buitenkans mag Europa niet aan zich voorbij laten gaan. Ik weet zeker dat geen enkele lidstaat verantwoordelijk wil zijn voor het uit elkaar laten spatten van een droom. Als christen-democraat van de Fractie van de Europese Volkspartij roep ik tot slot de Intergouvernementele Conferentie nogmaals op in de preambule een expliciete verwijzing naar de joods-christelijke oorsprong van Europa op te nemen.
Nog even iets, geachte heer Watson, over de kwestie Guantánamo Bay. U spreekt goed Italiaans, u begrijpt het zeer goed en ik hoop dat u het ook goed leest, want uit de artikelen die ik in de Italiaanse pers heb gelezen, begrijp ik dat de voorzitter van de Raad meerdere malen bij de Amerikaanse autoriteiten heeft aangedrongen op het naleven van de mensenrechten, ook in Guantánamo Bay. 
Swoboda (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, tijdens de Top van Brussel zal het buitenlands beleid op twee niveaus aan de orde komen: zowel in het kader van het debat over de Grondwet als in het kader van de concrete problemen bij het buitenlands beleid. Wat het debat over de Grondwet betreft, sluit ik mij volledig bij de opmerkingen van voorzitter Prodi aan. Wij moeten niet langer slechts een toeschouwer op het internationale toneel zijn, maar uitgroeien tot een van de dragende acteurs. Daarbij gaat het niet alleen om de inhoud - hoewel die ook belangrijk is - maar ook om de titel van de functie. Daarom steun ik ook staatssecretaris Antonione. Hij heeft namelijk duidelijk zijn voorkeur uitgesproken voor een minister van Buitenlandse Zaken. Het gaat dus niet om een Hoge Vertegenwoordiger of Afgezant, maar om een Europese minister van Buitenlandse Zaken die niet in de plaats komt van de nationale ministers, maar een aanvulling daarop vormt om effectiever naar buiten toe te kunnen treden.
Ten tweede: Als ik het over het buitenlands beleid heb, worden wij met een groot probleem geconfronteerd, namelijk het Nabije Oosten. Sta mij toe om staatssecretaris Antonione daar kort op aan te spreken. In de afgelopen dagen is er een soort privé-akkoord gesloten tussen twee partijen en nog vele anderen uit Israël en Palestina. De Raad zal zich helaas pas anderhalve week na dat zogenaamde akkoord van Genève over deze kwestie buigen. Het is echter nog nooit voorgekomen dat een dergelijk non-gouvernementeel akkoord zo veel aandacht van de media heeft gekregen en zo veel hoop heeft gecreëerd. Een dergelijk akkoord heeft ook nog nooit eerder zo veel overeenkomsten met het Europees buitenlands beleid vertoond en ik hoop dat de Raad straks dan ook een duidelijk signaal zal geven dat hij dit initiatief van Genève steunt. Ik hoop ook dat die steun nog duidelijker en krachtiger zal zijn dan de steun die de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell, hiervoor godzijdank heeft uitgesproken. Dat hoop ik niet alleen omdat het om een Europees initiatief zou kunnen gaan, maar nog meer vanwege het feit dat de aanzet uit de regio zelf afkomstig is; van mannen en vrouwen die weten dat de lijdensweg zal voortduren als een dergelijk akkoord zou uitblijven.
Als wij dan toch met de situatie geconfronteerd worden dat wij juist vanuit Europa een beslissende strijd tegen het terrorisme moeten voeren, moeten wij ons ook realiseren dat dit terrorisme alleen maar zal toenemen als er voor het probleem in het Nabije Oosten geen oplossing wordt gevonden; dat is in de afgelopen weken inmiddels ook al gebleken. Ik moet overigens wel toegeven dat die oplossing waarschijnlijk uitsluitend via een gefaseerde aanpak gerealiseerd zal kunnen worden. In dat verband betreuren wij de terroristische aanslagen in Istanbul dan ook zeer. Net als New York is Istanbul een stad met een multi-etnische samenleving die symbool staat voor een vreedzame coëxistentie van uiteenlopende culturen en opvattingen. Het terrorisme verzet zich uiteraard tegen deze multi-etnische connecties en betrekkingen. Ik ben ook van mening dat wij Turkije moeten steunen en solidair met dat land moeten zijn. Dat betekent echter niet dat wij een bonus voor terrorisme moeten uitdelen. Ik ben er, net als de Commissie en de voorzitter van de Raad, een groot voorstander van dat wij op precies dezelfde manier doorgaan als voorheen; dat wil zeggen op basis van objectieve criteria én met een voortdurende toetsing van die criteria. De situatie voor Turkije mag door het terrorisme niet verslechteren, maar ook niet verbeteren.
Tot slot nog één onderwerp waar ook al door veel collega’s naar is verwezen. Ik besteed zelden aandacht aan begrotingskwesties, maar nu is er op dit gebied iets aan de orde waar iedereen in dit Parlement ongeacht zijn of haar nationaliteit en sociale stroming of fractie het over eens is: Wij weten namelijk allemaal hoe belangrijk de rechten van dit Parlement met betrekking tot het opstellen van de begroting zijn. Wij hebben daar een duidelijke mening over en ik kan u wat dat betreft alleen maar mijn steun betuigen, mijnheer de voorzitter van de Raad. Het gaat er niet om dat wij nu weer een ontwerpresolutie moeten opstellen. In dit verband zou de vraag herhaald kunnen worden die Stalin ooit aan het Vaticaan heeft gesteld: ‘Waar zijn uw legers?’ Wat ik echter niet kan begrijpen, is hoe men ooit van de nationale parlementen en - via referenda - van de burgers steun denkt te krijgen voor een Europese Grondwet als dit Parlement massaal weerstand tegen die Grondwet biedt. Ik verzoek iedereen dan ook te accepteren dat er geen sprake van beperkingen kan zijn, in ieder geval zeker niet van een beperking van de rechten van dit Parlement als democratisch gekozen Europese instelling.
Van den Bos (ELDR ).
   – Voorzitter, opportunisme in Europa is nog altijd belangrijker dan formele afspraken. Grote landen kunnen zich blijkbaar meer permitteren dan kleine. Dat Frankrijk en Duitsland de regels van het Stabiliteitspact aan hun laars lappen heeft het vertrouwen van de Nederlandse bevolking in de Europese Unie ernstig aangetast. Waarom een nieuw verdrag steunen, als onzeker is dat het wordt nageleefd, vraagt men op straat. En juist met het oog op de referenda over de Grondwet is het belangrijk dat de discussie over het Stabiliteitspact niet uit de weg wordt gegaan.
De volksraadpleging zal meer over de context dan over de tekst van het verdrag gaan. Het is een vertrouwensquotum. We hechten sterk aan de Conventievoorstellen ten aanzien van de stemprocedure in de Raad en de volledige begrotingsrechten van het Parlement. Wel mogen wat ons betreft de lidstaten een volwaardige commissaris houden.
Legitimiteit moet worden vergroot door een directe verkiezing door het Europees Parlement zonder voordracht van de Europese Raad maar pas als in Europa afspraken belangrijker zijn dan politiek opportunisme zal de bevolking er echt vertrouwen in krijgen. 
MacCormick (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een onderwerp aan de orde stellen dat werd genoemd door de fungerend voorzitter van de Raad en waarover nog door niemand anders is gesproken, maar dat voor meer dan één lid van dit Parlement van groot belang is.
De fungerend voorzitter merkte op dat de vraag is opgeworpen of het minimumaantal parlementsleden per lidstaat niet te laag is. Is het verkeerd om in een nieuwe, groter wordende Unie vast te houden aan een relatief laag basisaantal? Laten we hier eens even bij stilstaan.
Groot-Brittannië bestaat uit drie landen: Engeland, Schotland en Wales. Wales wordt momenteel in dit Parlement vertegenwoordigd door vijf afgevaardigden. Als de nieuwe Grondwet van kracht wordt, als dat tenminste doorgaat, daalt het aantal afgevaardigden van Wales in dit Parlement naar vier. Malta zal er vijf hebben. Ik heb er helemaal geen bezwaar tegen dat Malta vijf afgevaardigden heeft: het is fijn voor een klein land om fatsoenlijk te zijn vertegenwoordigd. Hoe kan ik als Schot er ook anders over denken?
We mogen echter niet vergeten dat er een grondige reden bestaat voor het beginsel van degressieve evenredigheid. Degressieve evenredigheid houdt in dat iedere lidstaat van de Unie in dit Parlement moet worden vertegenwoordigd door een zodanig aantal afgevaardigden dat de politieke diversiteit van die lidstaat volledig tot uiting komt. Daarom is het terecht dat zelfs de 400.000 inwoners van Malta minimaal vijf afgevaardigden hebben, al moet dat misschien ook wel het maximum zijn. Als je, en terecht, wilt vasthouden aan het stellen van een maximum aan het aantal afgevaardigden en als je de drempel van de degressieve evenredigheid verhoogt naar boven de vijf, dan is het resultaat dat de vertegenwoordiging van belangrijke delen van bestaande lidstaten moet worden verkleind.
In de debatten die we hebben gevoerd over de bevoegdheden van de Unie herinnerde de heer Lamassoure ons eraan hoe belangrijk partnerregio's zijn. Denk aan Vlaanderen, Galicië, Euskadi en, uiteraard, Schotland. Dit zijn belangrijke gebiedsdelen van de Unie. Als je hun vertegenwoordiging verkleint, ontzeg je hun de degressieve evenredigheid waaraan je juist terecht vasthoudt voor landen als Malta en Cyprus. Doe dat niet.
Dit is geen onbeduidende kwestie. Bij de Conventie heb ik als afgevaardigde van Schotland vele malen geprobeerd om collega's erop te wijzen hoe belangrijk het is om bepaalde aspecten van het gemeenschappelijk visserijbeleid die onaanvaardbaar voor ons zijn goed vast te leggen. Er werd niet naar mij geluisterd. Het resultaat daarvan is dat het voor mij als krachtig pleitbezorger van het concept van een Europese Grondwet onmogelijk zal zijn om mijn politieke collega's in Schotland te overtuigen om de ratificatie van de tekst te steunen, aangezien ik nu weet dat de tekst op dat punt niet zal worden gewijzigd. Aan mijn verzoek is geen gehoor gegeven. Als ik een grotere groep had vertegenwoordigd, was er misschien wel naar mij geluisterd. Wat jammer! Ga niet lichtvaardig om met degressieve evenredigheid voor de van de lidstaten van de Unie waar die voor de lidstaten als zo belangrijk wordt gezien. 
Tannock (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de Britse Conservatieven - dat wil zeggen de Europese Democraten - zijn het niet eens met de opvatting dat de voorgestelde Grondwet van de Europese Unie waarover momenteel op de IGC in Rome wordt gesproken niet meer is dan een actie om de bezem erdoor te halen. Wij zijn van mening dat met deze Grondwet het machtsevenwicht tussen de lidstaten en de instellingen van de Europese Unie aanmerkelijk verandert.
Naar onze mening is het een volgend stadium in het ontwikkelingsproces van een federale superstaat met een eigen vlag, munteenheid, leger en nu dan een eigen grondwet, en niet een voor meer eenvoud zorgend verdrag dat gefundeerd is op een unieke, supranationale schepping van soevereine lidstaten. Wij maken ons zorgen over de nieuwe, prominente functie van de voorzitter van de Raad, alsmede de voorgestelde minister van Buitenlandse Zaken en rechtspersoonlijkheid van de EU, waardoor het beeld wordt versterkt dat de EU een staat is en op korte termijn zal vragen om te mogen toetreden tot de VN-Veiligheidsraad.
Wij zijn tegenstander van de “passerelle”-clausules, waardoor we ons vetorecht kunnen kwijtraken ten aanzien van belastingzaken, de sociale zekerheid en, wat ons het meest verontrust, het GBVB, waaronder zaken als veiligheid en defensie vallen. Theoretisch gezien is het mogelijk dat een nieuwe Britse regering geen zeggenschap heeft over het inzetten van het Britse leger, omdat hierover al toezeggingen zijn gedaan door een vorige regering.
Er zijn ook concessies gedaan ten aanzien van een apart hoofdkwartier voor de organisatie van zelfstandig door de EU te ondernemen militaire acties, wat isolationistische Amerikanen, die het de Europeanen maar al te graag helemaal alleen zien doen, in de kaart zal spelen, aangezien zij twijfelen aan de noodzaak om de band van de VS met de NAVO te handhaven, een organisatie die ons naar mijn idee al heel lang goede diensten bewijst.
Wij zijn het er niet mee eens dat het Handvest van de grondrechten - met zijn vage rechten op werk, gezondheid en sociale zekerheid - bindend wordt. Dat is koren op de molen van het in Luxemburg gevestigde Europese Hof van Justitie in zijn streven om de sociale markteconomie te versterken en de thatcheriaanse economische hervormingen van de jaren '80, waardoor mijn land een magneet werd voor buitenlandse investeerders, te ondergraven.
Ten slotte zijn wij er rotsvast van overtuigd dat er voor dergelijke belangrijke grondwetswijzigingen in alle lidstaten een breed openbaar debat moet plaatsvinden. Als ik het even specifiek over mijn eigen land mag hebben, wil ik graag premier Blair oproepen om het Britse volk in staat te stellen zich via een referendum uit te spreken over het resultaat van de Intergouvernementele Conferentie. 
Titley (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mag ik u een speciale uitnodiging doen toekomen? Mocht u tijdens het kerstreces toevallig in de mooie plaats Bolton zijn, kom dan gezellig langs in mijn stamcafé. U zult met verbazing constateren dat de meeste mensen daar het niet hebben over een gekwalificeerde meerderheid van stemmen, het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en de Intergouvernementele Conferentie. Zij praten over andere dingen.
Ik zeg dit niet om de discussies over de Grondwet te bagatelliseren, want ze zijn wel degelijk belangrijk, maar om te benadrukken dat het eindeloze institutionele debat dat we voeren ons niet dichter bij de kiezers brengt, aangezien dat debat niet gaat over zaken die de kiezers als erg belangrijk beschouwen. Het lijkt wel of dat eindeloze institutionele debat al gaande is vanaf dat ik in 1989 in dit Parlement ben gekomen. We moeten daarmee ophouden, want het is essentieel voor de politieke legitimiteit van de EU dat we tijdens deze IGC niet alleen snel een akkoord bereiken, maar bovenal dat we een duurzaam akkoord bereiken.
Ik ben het met de heer Hänsch eens dat we niet eindeloos kunnen doorgaan met het houden van IGC's waarop we ons bezighouden met de restjes van de vorige IGC. Als we eenmaal dat duurzame akkoord hebben bereikt, kunnen we ons eindelijk gaan richten op het soort zaken dat de burgers van een Europa van 25 lidstaten bezighoudt. We moeten nu eindelijk eens praktische vooruitgang boeken.
Laten we er niet klakkeloos van uitgaan dat de uitbreiding van de Unie zich als vanzelf voltrekt. We moeten erop toezien dat de kandidaat-lidstaten voldoen aan de eisen die de Commissie in haar laatste jaarverslag heeft genoemd. We moeten erop toezien dat de toetreding van deze landen tot de Europese Economische Ruimte - iets wat mensen vergeten - zeer soepel verloopt, aangezien dat tot op heden niet het geval is geweest. We mogen Roemenië en Bulgarije, of hun doelstelling om in 2007 toe te treden, niet uit het oog verliezen. We moeten onze inspanningen ten aanzien van Turkije voortzetten en, zoals de heer Swoboda zegt, een grotere solidariteit met dat land aan de dag leggen, zeker op dit moment.
We moeten ook naar andere zaken kijken die onze burgers aangaan: meer en betere banen. We moeten het proces van Lissabon nieuw leven inblazen en een actief sociaal beleid voeren waardoor mensen aan het werk worden geholpen. Zoals uit het verslag van Wim Kok blijkt, zijn te veel mensen uitgesloten van het arbeidsproces en ontstaat er een muur tussen werkenden en werklozen. In dat opzicht moeten we veel meer doen. Met name de lidstaten moeten ophouden de zaak te traineren. Het zijn de lidstaten die de zaak traineren als het gaat om Lissabon en het Europees aanhoudingsbevel. Onze burgers vinden de bestrijding van de criminaliteit belangrijk en meer lidstaten moeten de gemaakte afspraken bekrachtigen.
De lidstaten zijn ook in hoge mate verantwoordelijk voor het feit dat de Europese Rekenkamer ons in haar jaarverslagen meldt dat zij haar controlerende functie niet volledig kan uitoefenen door de manier waarop de lidstaten gelden uitgeven. We moeten veel hogere eisen aan de lidstaten stellen.
Wat het veiligheidsbeleid betreft ben ik blij met de vooruitgang die wordt geboekt, maar laten we ervoor zorgen dat we ons op onze slagvaardigheid richten en niet op institutionele structuren, want dat is het enige waarop we worden beoordeeld.
Als ik mijn eigen kerstcadeautje mocht uitkiezen - want ik geloof nog in de kerstman - zou ik graag IGC-conclusies willen waarover overeenstemming wordt bereikt, die in ere worden gehouden en waarvan geen restjes worden doorgeschoven naar de volgende IGC. Ik vind dat we ons erop moeten richten onze burgers een concreet resultaat aan te bieden, want daar wordt de Europese Unie op beoordeeld. 
De Voorzitter.
   Bedankt voor de vriendelijke uitnodiging, mijnheer Titley. 
Ludford (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de fungerend voorzitter van de Raad zei dat legale migranten welkom blijven in de Europese Unie. Dit komt hypocriet over, aangezien de Raad een tekst is overeengekomen die zeer beknottend is ten aanzien van de rechten op gezinshereniging. De tekst is zelfs zo hardvochtig dat de Commissie juridische zaken en interne markt het Europees Parlement adviseert om zich tot het Europees Hof te wenden om de tekst nietig te laten verklaren op grond van schending van familierechtelijke bepalingen van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Ik juich die stap toe.
De Raad is duidelijk te verstaan gegeven dat het Parlement bijzonder ontstemd is over het feit dat de gevangenen in Guantánamo Bay zonder vorm van proces vastgehouden worden. Als co-rapporteur over deze kwestie help ik mee aan het opstellen van een verklaring die het Parlement aan het Hooggerechtshof zal sturen, maar alleen de Raad kan namens de EU als geheel protest aantekenen. De Raad heeft al een overeenkomst inzake juridische samenwerking met de VS getekend, dus de Amerikanen kunnen de bevoegdheden van de Raad niet in twijfel trekken.
Het zou schandalig zijn als een regering - bijvoorbeeld de Britse regering - door het sluiten van een bilateraal verdrag een initiatief van de Raad zou dwarsbomen. Zelfs als we Europeanen terugkrijgen uit Guantánamo Bay, moeten we het opnemen voor de rest van de 650 gevangenen. Zoals we bij de invoerrechten op staal zien, neemt de VS notie van de EU als de Unie zich maar flink laat gelden. 
Nogueira Román (Verts/ALE ).
   –Mijnheer de Voorzitter, als Spaans burger wil ik hier in het Parlement benadrukken dat het streven van de Spaanse minister-president, José Maria Aznar, om de in Nice overeengekomen stemregels weer in te voeren, die in tegenstelling staan tot het door de Commissie voorgestelde stelsel van de dubbele meerderheid van de lidstaten en de bevolking, de mening van de meerderheid van mijn landgenoten op geen enkele wijze weerspiegelt. Met zijn poging een arbitrair vetorecht te handhaven, hetgeen ten koste gaat van de Spaanse vertegenwoordiging hier in het Parlement, loopt Aznar gevaar binnenkort vrijwel alleen nog maar zichzelf te vertegenwoordigen; tegelijkertijd bevestigt hij nogmaals de minst bereidwillige en meest onbuigzame Europese leider te zijn. Aznar probeert misbruik te maken van het project van de Europese Grondwet om het streven van de nationale regeringen van Galicië, het Baskenland en Catalonië naar een multinationale staat te torpederen, waarbij hij voorstellen laat rondstrooien die, mochten zij worden aangenomen, een eventuele hereniging van Ierland in de weg zouden staan omdat hierdoor de grenzen van het Verenigd Koninkrijk en Ierland zouden veranderen, en die ook de teruggave van Gibraltar aan Spanje onmogelijk zouden maken.
Tot besluit wil ik eraan herinneren dat gisteren aan de Spaanse kust alweer vijftien immigranten om het leven zijn gekomen; laten wij hieraan denken en de noodzakelijke politieke maatregelen nemen om te voorkomen dat dergelijke gebeurtenissen zich in de toekomst herhalen.
Hatzidakis (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik hoop niet dat wij over de resultaten van de Intergouvernementele Conferentie nog ontevredener zullen zijn dan over de resultaten van de Conventie. Ik wilde hier graag enkele korte opmerkingen over maken.
Ten eerste is zeer belangrijk welke regeling uiteindelijk gevonden zal worden voor de vraagstukken van defensie en buitenlands beleid. Ik ben blij met de geboekte vooruitgang maar had graag wat meer concreets gezien, met name wat de clausule inzake wederzijdse bijstand betreft. In ieder geval is het goed duidelijk te maken dat wij een les hebben geleerd uit de oorlog in Irak.
Ten tweede moeten in de Commissie alle lidstaten zijn vertegenwoordigd. Vooral in Griekenland zou het heel slecht overkomen als de kleine landen niet zouden worden vertegenwoordigd.
Ten derde is het beter in december in het geheel geen akkoord te bereiken dan een onbevredigend akkoord.
Dan wil ik nog enkele korte opmerkingen maken over de sector waar ik mij in de Europese Volkspartij mee bezig houd: vervoer.
Mijnheer Prodi, wij hebben het groei-initiatief. Daaronder valt ook het programma voor de prioritaire trans-Europese netwerken, de -lijst. Ook daarover zal worden gesproken. Wij hebben de indruk dat het Parlement buiten spel wordt gezet en de Europese Raad de enige is die, op voorstel van de Commissie, zal besluiten. Dit is echter niet alleen een verkeerde aanpak maar druist ook in tegen het communautair recht. Het Parlement is ook niet van plan daaraan mee te doen. Wij zijn medewetgevers voor de trans-Europese netwerken en zullen onze rechten geheel en al opeisen.
Dan hebben wij afgezien daarvan nog een inhoudelijk probleem. Het is een koud kunstje om groene en rode lijnen te trekken op de kaart en te zeggen: “Kijk, dat zijn de nieuwe wegen en spoorwegen”. Die trans-Europese netwerken moeten echter ook worden gefinancierd. Daarom moeten alle lidstaten en de Europese Commissie blijk geven van de noodzakelijke politieke wil en ervoor zorgen dat via de samenwerking van de openbare en particuliere sector zo snel mogelijk vorderingen worden gemaakt in die richting.
Schulz (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik wil eerst mijn excuses aanbieden voor het feit dat ik te laat ben. Wie te laat komt, wordt door het leven bestraft, maar gelukkig niet door de ondervoorzitter, de heer Dimitrakopoulos, die mij welwillend heeft toegestaan om alsnog het woord te voeren, waarvoor mijn hartelijke dank. Namens mijn fractie en met name ook namens de Duitse sociaal-democratische afgevaardigden wil ik graag onze eigen regering en het Italiaanse voorzitterschap van de Raad bedanken. Een dankwoord aan het Italiaanse voorzitterschap van de Raad komt wellicht enigszins als een verrassing, mijnheer de minister, maar ik wil dat toch uitdrukkelijk uitspreken. Ik heb namelijk de indruk dat het Italiaanse voorzitterschap zich niet alleen naar vermogen inspant om het resultaat van de Conventie veilig te stellen, maar dat er ook getracht wordt om de gevolgen van een aantal dwaze initiatieven, die blijkbaar een overheersende rol spelen bij de IGC, zoveel mogelijk te beperken. Ik weet dat mijn regering - die van de Bondsrepubliek Duitsland - uit alle macht probeert om de lidstaten in de IGC die van mening zijn dat er absoluut geen enkel progressief voorstel van de Conventie voor de toekomst van Europa overgenomen mag worden, op andere gedachten te brengen. Op die manier hoopt de Duitse regering een basis voor compromissen te vormen.
Daar moeten met name wij, de afgevaardigden in dit Europees Parlement, dankbaar voor zijn, omdat alle andere alternatieven de huidige en toekomstige vorm van de Europese Unie in gevaar brengen. Ik wil graag twee punten belichten waarvan wij van mening zijn dat zij van essentieel belang zijn. Het eerste punt betreft het begrotingsrecht van het Parlement. Het lijkt erop alsof een aantal ministers van Financiën erin is geslaagd hun collega’s in de regeringen - hopelijk echter niet de regeringsleiders - ervan te overtuigen dat enerzijds de rechten van het Parlement beperkt kunnen worden door middel van de eis van unanimiteit bij de financiële vooruitzichten gecombineerd met de overstap van goedkeuring naar alleen nog maar raadpleging. Anderzijds vinden zij ook nog eens dat het sterkste recht van het Parlement - de definitieve goedkeuring in de begrotingsprocedure - afgezwakt kan worden door voor te stellen om dat recht gemeenschappelijk door de Raad en het Parlement uit te laten oefenen. Het lijkt erop alsof sommige ministers vastbesloten zijn om dit cruciale recht van het Europees Parlement aan te vallen in het kader van het opstellen van de Grondwet. Daar is maar één reactie op mogelijk: als men Europa een grondwet wil geven, is het ondenkbaar dat men het begrotingsrecht, dat koninklijke recht van de belangrijkste wetgever - en dat is toch de rol die het Europees Parlement in de toekomst zou moeten spelen - op deze manier probeert te beperken. Daarom zeg ik dat degenen die het mes in het begrotingsrecht zetten ook het mes in de Grondwet in het algemeen zetten. Het verdient dus aanbeveling om een duidelijk signaal aan de Intergouvernementele Conferentie te geven dat het Europees Parlement deze kwestie zeer hoog opneemt.
Dan het tweede punt: Wij zijn van mening, mijnheer de Voorzitter, dat er bij de stemverdeling en de samenstelling van de Commissie compromissen gesloten kunnen en moeten worden waarmee beide partijen kunnen leven. Ik weet dat de kleinere lidstaten bang zijn dat zij overstemd zullen worden. Het is echter niet aan mij om een oordeel uit te spreken over de vraag of die angst terecht of onterecht is. Ongeacht het compromis dat uiteindelijk tot stand komt, mag het Europees Parlement één belangrijk punt niet uit het oog verliezen: In de volgende zittingsperiode zullen wij met 732 afgevaardigden zijn en dat is al behoorlijk veel. Wellicht dat het aantal afgevaardigden in dit Parlement tussen 2007 en 2009 zelfs tot 800 toeneemt. Desondanks worden er pogingen ondernomen om het aantal afgevaardigden nog verder op te voeren. Daar wil ik als volgt op reageren: Wij willen niet uitgroeien tot het Chinese Volkscongres, maar tot een daadkrachtig Parlement. Ook op dat punt roep ik de Raad, het Italiaanse voorzitterschap - waarvan ik weet dat het zich inspant om de redelijkheid te laten prevaleren - en de IGC op om ook daadwerkelijk tot een oplossing te komen waardoor de slagvaardigheid van dit Parlement behouden blijft. Ik was al te laat en nu heb ik ook nog te lang het woord gevoerd. Ik dank u voor uw coulance, mijnheer de Voorzitter.
De Voorzitter.
    Ik weet zeker dat alle afgevaardigden blij waren dat u er eindelijk was en het woord hebt kunnen voeren. 
Malmström (ELDR ).
    Mijnheer de Voorzitter, het oprichten van de Conventie was een uniek historisch besluit. Het idee was om volksvertegenwoordigers, regeringen en EU-instellingen in een brede dialoog met de burgers en op een open en doordachte manier de Europese Unie te laten voorbereiden op de uitbreiding en de toekomst. Ondanks de vele sceptici is de Conventie een groot succes gebleken. Er is een ontwerp-Grondwet voor Europa gepresenteerd, die, ondanks enkele tekortkomingen, over het algemeen een prima compromis is. Ik denk dat Altiero Spinelli in de hemel zat te glimlachen toen het ontwerp in juni 2003 werd gepresenteerd.
Het is pijnlijk wat er nu gebeurt. Het lijkt alsof de Conventie nooit gehouden is en alsof de Raad de oude Nice-gebruiken in ere heeft hersteld, met alle poeha en koehandel achter gesloten deuren. Jullie leren het nooit!
De Europese Unie staat voor een aantal belangrijke taken. Behalve dat zij moet groeien, hervormen en de samenwerking moet verdiepen, heeft de Unie grote legitimiteitsproblemen. De onenigheid over het Stabiliteitspact heeft de reputatie van de Europese Unie bepaald geen goed gedaan. De burgers verdienen meer dan een uitgehold compromis dat opgepept is met wat nationale belangen. Zij verdienen een democratische, dynamische en krachtdadige Unie. Zij verdienen het om serieus genomen te worden. Daarom moeten de inspanningen van hun vertegenwoordigers in de Conventie gerespecteerd worden. Derhalve wil ik het Italiaanse voorzitterschap dringend verzoeken: stel ze niet teleur! 

 - Dames en heren op de tribune, ik begrijp uw enthousiasme maar degenen die op de tribune zitten, nemen geen deel aan het debat. Daarom verzoek ik u om rust. 
Stenzel (PPE-DE ).
   Mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte commissaris, dames en heren, het is de laatste keer vóór de IGC, die hopelijk nog in december met een nieuw Europees grondwettelijk verdrag kan worden afgesloten, dat het Parlement aandacht voor een ontwerpresolutie vraagt. Het staat buiten kijf dat het ontwerp van de Conventie een belangrijke fundament voor die Grondwet vormt. Wat echter ook buiten kijf staat, is dat dit ontwerp op enkele punten nog verbeterd moet worden, Het valt te hopen dat de politici ook de wil hebben om tot een resultaat te komen, maar daarvoor is wel een compromis noodzakelijk dat voor iedereen aanvaardbaar is. Wat de samenstelling van de Commissie betreft, dient er bijvoorbeeld absoluut naar één stemgerechtigde commissaris per lidstaat gestreefd te worden. Het is belangrijk dat er geen commissarissen met twee verschillende bevoegdheden komen, ook met het oog op de geloofwaardigheid naar de burgers van de EU toe.
Wat het wettelijk toezicht en de transparantie betreft, is de juridische toetsing van de besluiten van de EU-Raad door het Europese Hof van Justitie een goede zaak. Daarbij gaat het ook om het creëren van een hernieuwd vertrouwen in het Stabiliteits- en Groeipact, waarbij enerzijds de doelstelling van het pact benadrukt dient te worden en anderzijds een flexibelere toepassing ervan mogelijk moet zijn. De situatie zoals wij onlangs met Duitsland en Frankrijk hebben meegemaakt, mag zich in de toekomst nooit meer voordoen - een dergelijk slecht voorbeeld mag geen gewoonte worden.
In het veiligheids- en defensiebeleid dient een wederzijdse bijstandsverplichting in de zin van artikel 51 van het VN-Handvest verankerd te worden als een vanzelfsprekende uiting van onze gemeenschappelijke solidariteit. De kwestie van de stemverhouding in de Raad moet overigens niet overdreven worden. Praktisch gezien, is er in de Europese Unie namelijk altijd sprake van een consensus of compromis en daarbij is ‘klein of groot’ niet echt van doorslaggevend belang. De dubbele meerderheid - vijftien landen, 60 procent van de bevolking - lijkt een acceptabele oplossing. Tot slot ben ik het met mijn collega’s eens dat het Europees Parlement niet in zijn oorspronkelijke, belangrijke begrotingsrechten beperkt mag worden. 
Van den Berg (PSE ).
   – Voorzitter, ik ben bezorgd over de onheilige praktijken van onze regeringen die eerst een deal hebben gesloten met het Europees Parlement en de nationale parlementen - bekend als de positief gewaarde ontwerp-Grondwet - en vervolgens lekker hun eigen zin doen, , en weer precies de praktijken herhalen die Nice tot een mislukking maakten.
Burgers hebben geweldig veel te winnen bij deze ontwerp-Grondwet. De Grondwet biedt ons meer democratie en stelt ons in staat om meer concrete resultaten te behalen op de terreinen waar het toe doet in Europa. Noch ik, noch de burger, lig 's nachts wakker van de futiliteiten waar iedereen zich momenteel druk om lijkt te maken. Een stemmetje meer of minder, een eigen commissaris voor iedere lidstaat - of zelfs twee voor de grote jongens - of een poppetje aan het hoofd van de Europese Raad. Dat is niet waar het in de kern om gaat. Ieder land zijn eigen commissaris, prima. Waar het om gaat is dat Europa in staat is boeven te vangen die zich niets aantrekken van nationale grenzen. Dat we met één stem spreken in het buitenlands beleid en dat er voldoende goede banen zijn voor iedereen.
Laten de regeringsleiders nu ophouden met zeuren en praktisch met een paar kleine aanpassingen accepteren dat hetgeen we als resultaat hebben gezien van de Conventie voor hen en voor ons de beste oplossing is voor een uitgebreid en uitgediept Europa. En laten ze nu niet doen alsof burgers hun gehakketak over macht en personen belangrijk vinden. Dat is voor kleine jongens die spierballen meten, maar niet voor de burger. De burger wil resultaat. En dat resultaat kunnen we behalen met de nieuwe Grondwet. Meer rechten voor het Parlement, meer medebeslissing op het terrein van justitie en binnenlandse zaken, landbouw en begroting. Veel van mijn collega's hebben al gezegd dat, als de ministers van Financiën hun zin krijgen, we teruggaan naar de situatie van voor 1975 met betrekking tot de rechten van het Parlement. Dat is volkomen onacceptabel. Dan overschrijden we een grens, hetgeen we zeker als negatief zullen adviseren. En dit zal doorwerken in alle referenda hier in Europa.
We moeten nú zaken doen voor onze burgers, dat is urgent. Er is dus tijdig goede informatie nodig, anders kunnen de burgers zich niet uitspreken in de vele referenda die zullen worden gehouden over de Grondwet. Europa heeft de Grondwet nodig omdat op 1 mei tien nieuwe landen toetreden en die moeten niet toetreden zonder duidelijke spelregels. Zo'n historische hereniging mag niet mislukken omdat regeringsleiders rollend over straat gaan en niet in staat zijn een volwassen resultaat te accepteren.
: óf u gaat ervoor als regeringsleiders, óf u bent tegen het huidige voorstel. Maar weest u op uw hoede! Minder democratie en minder rechten voor het Europees Parlement, dan gaat het Parlement dwarsliggen. De regeringen moeten niet denken dat de deal alleen vanaf hun kant geblokkeerd kan worden. Laat ze ook beseffen dat ze het zo ver niet mogen laten komen. Dat zou een Godszonde zijn! Of God nu wel of niet in de Grondwet is opgenomen!
Het is bijna Sint Nicolaas en dan geven wij elkaar in Nederland altijd cadeautjes. Laten de regeringsleiders dit jaar ook eens goed uitpakken en ons een grondwet schenken die de Europese burgers waardig is. 
Cushnahan (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, in de aanloop naar de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Napels was men pessimistisch over de vermoedelijke afloop. Daarom verdient het Italiaanse voorzitterschap lof voor de aanmerkelijke vooruitgang die het op zeer gevoelige punten heeft geboekt.
Ik ben met name verheugd over het akkoord dat is bereikt over een gestructureerde samenwerking op defensiegebied en de positieve signalen die zijn afgegeven ten aanzien van het in het leven roepen van een EU-minister van Buitenlandse Zaken en één commissaris met volledig stemrecht per lidstaat, alsmede de begrotingsbevoegdheden van het Parlement.
Ondanks deze vorderingen moet er nog veel gebeuren. Om echt invloed te hebben op het wereldtoneel moeten we een einde maken aan onze besluiteloosheid op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De voorstellen van het voorzitterschap om gebruik te maken van het systeem van een gekwalificeerde meerderheid van stemmen en zijn inspanningen ten behoeve van het voorstel voor een EU-minister van Buitenlandse Zaken betekenen een stap in de goede richting. Ik zou echter ook graag vorderingen zien op een aantal andere terreinen:
Het voorstel dat er een fulltime voorzitter van de Europese Raad moet zijn kan zowel de positie van de voorzitter van de Commissie als die van de minister van Buitenlandse Zaken ondermijnen. Tot nu toe is alleen het voorzitterschap van de Commissie een permanente functie.
Aangezien de voorzitter van de Raad verantwoordelijkheden zal hebben op het terrein van het GBVB, kan dit botsen met de rol van de minister van Buitenlandse Zaken en kan er verwarring ontstaan over de vraag wie namens de EU het woord voert over deze aangelegenheden. Het lijkt me het beste om de persoon die aan het hoofd van de Europese Raad komt te staan in het Engels aan te duiden met de term en niet met .
Ik wil het voorzitterschap gelukwensen met de vorderingen die er tot nu toe zijn gemaakt, maar wil tegelijkertijd ook een waarschuwing laten horen. De ontwerp-Grondwet is een uiterste compromis. Overeenstemming op de Intergouvernementele Conferentie is daarom niet alleen een zaak van de lidstaatregeringen. Het resultaat van de IGC kan alleen met succes worden geratificeerd als ook andere instellingen, zoals het Europees Parlement, de Europese Commissie en nationale parlementen, er hun goedkeuring aan hechten. Als het Italiaanse voorzitterschap voorbijgaat aan deze realiteit, doet men dat op eigen verantwoordelijkheid. 
Corbett (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, uit de discussies is volstrekt duidelijk dat iedereen de zaak in december wil afronden. Het probleem is dat iedereen zijn concessies pas op het laatste moment wil doen en liefst helemaal niet. Het gevaar bestaat dus dat, ondanks de algemene bereidheid om tijdens de Europese Raad van december tot een akkoord te komen, het erop uitdraait dat we net als in Nice tot diep in de nacht doorgaan, met deals die nog op het allerlaatste moment worden gesloten. Het gevaar bestaat dat helemaal geen overeenstemming wordt bereikt.
Op dit moment nemen de lidstaten nog een gemaakte houding aan. Ze nemen starre, ferme standpunten in, ook al weten ze dat ze compromissen zullen moeten sluiten als ze in december willen slagen: daarin ligt het grootste gevaar voor de Intergouvernementele Conferentie.
Ik ben ervan overtuigd dat op het merendeel van de punten redelijke, aanvaardbare overeenstemming kan worden bereikt, maar één punt lijkt extra moeilijk te worden: het systeem van stemmen in de Raad. De Conventie heeft geworsteld met de aloude vraag of we gelijkheid van staten of gelijkheid van burgers willen. De Conventie is met de nieuwe, evenwichtige oplossing van de dubbele meerderheid gekomen. Daarbij hebben de stemmen van de verschillende staten bij de ene stemming gelijk gewicht en worden ze bij de andere stemming gewogen, rekening houdend met hun bevolkingsaantal: absolute gelijkheid van de burgers. Hoe zou het eerlijker kunnen?
Polen, Spanje en enkele andere landen staan echter op terugkeer naar de ondoorgrondelijke formule van Nice, die noch erg eerlijk noch erg logisch is. Ik betreur dit en ik hoop dat zij een ander standpunt zullen innemen. Ik weet uit gesprekken – met name met Poolse collega's – ook hoe moeilijk de nationale context in Polen is en hoe dit punt helaas een is geworden, met name voor de oppositiepartijen (Polen heeft een minderheidsregering). Maar hoe komen we tot een compromis, hoe vinden we een uitweg tussen twee radicaal verschillende oplossingen?
Mag ik op puur persoonlijke titel en onvoorbereid het Italiaanse voorzitterschap uitnodigen te kijken naar wat in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw is gebeurd vóór de uitbreiding met Zweden, Finland en Oostenrijk? In de Raad bestond toen grote onenigheid over de aanpassing van het systeem van de gekwalificeerde meerderheid. Het ging toen om de drempel: welke drempel is nodig om een gekwalificeerde meerderheid te hebben, en wat is een blokkeringsminderheid? Indertijd heeft één lidstaat – helaas was dat mijn eigen land, het Verenigd Koninkrijk – geweigerd het systeem te veranderen. Het Verenigd Koninkrijk wilde in de uitgebreide Unie blijven werken met dezelfde blokkeringsminderheid, wat de besluitvorming nog moeilijker zou hebben gemaakt. Er was sprake van een impasse.
Wat is er toen in uw land gebeurd, mijnheer de Voorzitter? In Ioannina is een compromis bereikt – het zogenoemde ‘compromis van Ioannina’ – waarmee de Unie overschakelde op een nieuw systeem, maar er werd ook een verklaring vastgesteld waarin stond dat staten die in de minderheid waren, maar die onder het oude systeem niet zouden zijn overstemd, zich indien zij dat wensten, in de toekomst zouden kunnen verzetten tegen de aanneming van een besluit en erop konden staan dat de debatten zouden worden voortgezet. In de praktijk is die clausule nooit gebruikt, maar op dat moment stelde de clausule landen in staat om hun gezicht te redden. De clausule heeft de overgang naar het nieuwe systeem mogelijk gemaakt. Wellicht is iets dergelijks ook de enige uitweg op dit uiterst moeilijk punt van de dubbele meerderheid.
Misschien zouden we op het nieuwe systeem moeten overgaan, maar dan met een verklaring die lidstaten in staat stelt om – mogelijk gedurende een overgangsperiode – een beroep te doen op het oude systeem als ze constateren dat ze in de minderheid zijn. Ik weet zeker dat ze dit niet vaak zouden doen, maar het zou hen wel in staat stellen nu hun gezicht te redden en met een aanvaardbare oplossing thuis te komen. 
Jarzembowski (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte voorzitter van de Raad, geachte voorzitter van de Commissie, centraal in dit debat staat de vraag hoe wij de Europese Unie met een grondwet transparanter, overzichtelijker en democratischer kunnen maken. Ik constateer echter dat wij het gevaar lopen dat dezelfde Raad die een besluit over de Grondwet moet nemen, bij de besluitvorming over de trans-Europese netwerken het vigerende recht schendt en tevens de rechten van het Parlement met voeten treedt. Geachte voorzitter van de Raad, krachtens de huidige Verdragen is de besluitvorming over de trans-Europese netwerken, inclusief de prioriteitenlijst - wellicht dat de Raadsvoorzitter even zou kunnen luisteren en mijn collega wat opzij zou kunnen gaan - nogmaals, krachtens de huidige Verdragen dient de besluitvorming rond de herziening van de trans-Europese netwerken via een medebeslissingsprocedure tussen de Raad en het Parlement plaats te vinden en gaat het hier dus niet om een exclusieve beslissingsbevoegdheid van de Europese Raad. Het is de bedoeling dat de Europese Raad politieke richtsnoeren ontwikkelt. Het lijkt er nu echter op dat tijdens de komende Europese Raad in Brussel de prioriteitenlijst bij de herziening van de trans-Europese netwerken zodanig ingevuld zal worden dat vrijwel alle middelen voor de komende jaren al besteed zullen zijn. Dat doet wezenlijk afbreuk aan de rechten van het Parlement om op gelijke voet over de trans-Europese netwerken en de bijbehorende herziening mee te beslissen. Ik doe derhalve een beroep op de vertegenwoordiger van de Raad om te waarborgen dat de huidige rechten van het Parlement tijdens de Europese Top niet met voeten worden getreden. Ik doe ook een beroep op de voorzitter van de Commissie: Geachte mijnheer Prodi, u bent een voorvechter van democratische en parlementaire rechten. Het zou dan ook rampzalig zijn als u de Raad tijdens de Top met betrekking tot de definitie van de prioritaire projecten zo vergaand tegemoet zou komen dat u als het ware de rechten van het Europees Parlement in de medebeslissingsprocedure te grabbel gooit.
Wij hopen dat u ons zult aantonen dat deze Europese Raad de huidige rechten van het Parlement bij de medebeslissing over de trans-Europese netwerken niet zal beperken. Wij willen namelijk juist meer rechten om een democratisch en transparanter Europa te creëren. Ik hoop, geachte voorzitter van de Raad, dat wij daarbij op uw steun kunnen rekenen. 
Hughes (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik sta helemaal achter de gezamenlijke resolutie over de Top en het Sociaal Forum, waarmee mijn fractie zich akkoord heeft verklaard. De resolutie probeert opnieuw het noodzakelijke evenwicht te vinden dat in Lissabon was bereikt: de evenwichtige beleidsmix waarin economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid worden gecombineerd in een algemeen kader van duurzame ontwikkeling. Ik hoop dat de regeringen niet zullen toegeven aan de verleiding om deze beleidsmix tijdens de komende Top op enigerlei wijze scheef te trekken.
De resolutie bevat één element dat me enige zorgen baart: het tweede deel van paragraaf 10. Mijn fractie zal om een aparte stemming over dat punt vragen en velen zullen tegen dit punt stemmen.
En waarom dan wel? Zijn we voor nodeloze, extra regelgeving? Nee. Het eerste deel van paragraaf 10, dat we steunen, maakt dat volstrekt duidelijk. Er geldt echter evenzo dat bepaalde gedeelten van dit Huis en bepaalde lokale werkgeversorganisaties daarbuiten steeds luider roepen om steeds stringentere bedrijfseffectrapportages in de smalle zin als manier om het recht van initiatief van de Commissie op het punt van noodzakelijke voorstellen te blokkeren. We kunnen niet toestaan dat deze verzoeken om kosten-batenanalyses op deze manier worden gebruikt.
Aan deze kant van dit Huis steunen we het idee van echte, eerlijke kosten-batenanalyses waarin rekening wordt gehouden met alle kosten en baten. In een debat over de wijziging van de werktijdenrichtlijn afgelopen week in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken is er door liberale afgevaardigden bijvoorbeeld heel nadrukkelijk gesteld dat we een volledige bedrijfseffectrapportage nodig hebben. In antwoord daarop merk ik op dat wat we nodig hebben, een echte kosten-batenanalyse is die rekening houdt met alle kosten en baten.
Wat zijn bijvoorbeeld de kosten van een cultuur van lange werkdagen in termen van schade aan het gezinsleven, schade aan kinderen en slecht functionerende huwelijken? In zo'n berekening moet ook aan deze dingen een prijskaartje worden gehangen. We moeten daarom dringend wijzigingen van dien aard voorstellen.
Ook met betrekking tot paragraaf 9 van de resolutie, die verwijst naar het openen van de markt voor post- en passagiersdiensten, is het belangrijk dat een echte kosten-batenanalyse plaatsvindt.
Tot slot wil ik opmerken dat de verdragen in feite heel duidelijk zijn. In het Verdrag is al een heel duidelijk voorschrift ingebouwd op het gebied van de werkgelegenheid en sociale wetgeving: “in deze richtlijnen wordt vermeden zodanige administratieve, financiële en juridische verplichtingen op te leggen dat de oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen daardoor zouden kunnen worden belemmerd”. De Commissie past deze toetsen al toe op elk stuk wetgeving op het gebied van de werkgelegenheid en het sociale beleid dat zij voorstelt. Dat is alleen maar juist en gepast. Het is goed dat dit al gebeurt, maar we moeten niet proberen dit te beperken om noodzakelijke voorstellen op het gebied van het sociale en werkgelegenheidsbeleid die het in Lissabon bereikte algemene beleidsevenwicht proberen te bewaren, onnodig te blokkeren.
Karas (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, ik heb het woord gevraagd over dit onderwerp omdat de ervaringen van de laatste weken rondom het Stabiliteits- en Groeipact - dat wil zeggen met betrekking tot het communautaire recht - duidelijk hebben aangetoond dat het belangrijk is dat de IGC de prijsstabiliteit alsnog in de EU-doelstellingen van de Europese Grondwet opneemt.
Ik heb het woord gevraagd omdat uit de ervaringen van de afgelopen dagen en weken eveneens is gebleken dat het erg belangrijk is dat wij het protocol van het Stabiliteits- en Groeipact, net als andere protocollen, aan de Grondwet toevoegen. Tot slot heb ik ook het woord gevraagd omdat naar mijn idee uit de ervaringen van de afgelopen weken duidelijk is gebleken dat er voor een deel sprake is van een nationalisatie van het debat over de Grondwet. Dat betekent dat wij er voor op moeten passen dat het eindresultaat van dit grote Europese project straks niet in gevaar wordt gebracht door de negatieve uitslag van referenda in bepaalde lidstaten. Als er al sprake is van een referendum dan moet dat op Europees niveau gebeuren waarbij een Europees resultaat doorslaggevend is, namelijk een dubbele meerderheid van stemmen en landen.
Wij hebben steeds gezegd dat Europa door die Grondwet niet alleen transparanter en democratischer moet worden, maar ook dichter bij de burgers moet en zal komen te staan. Daarom doe ik een beroep op de voorzitter van de Raad om te waarborgen dat er een sterkere Commissie komt, dat de medebeslissingsrechten van het Parlement uitgebreid worden en dat de begrotingsbevoegdheid niet aangetast wordt. De poging die de ministers van Financiën middels een brief aan de voorzitter van de Raad hebben ondernomen, mag er niet toe leiden dat de Commissie en het Parlement wat hun rechten betreft uiteindelijk gemuilkorfd achterblijven. Wij hebben een gemeenschappelijk en geen intergouvernementeel Europa nodig. De Grondwet moet uiteindelijk tot een grotere rol van de communautaire organen leiden. Ik roep u dan ook op om alle pogingen van Raadselementen in de richting van een nationalisering van Europa in de kiem te smoren.
De Rossa (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik vind het heel jammer dat er in de Intergouvernementele Conferentie sprake is van wat ik een betreurenswaardige mislukking van politiek leiderschap zou willen noemen – een terugkeer naar nationaal chauvinisme – op een moment dat we een democratisch, doelmatig Europa nodig hebben waarin de macht wordt gedeeld. De Intergouvernementele Conferentie zal hier niet toe leiden als de zaken blijven gaan zoals ze nu gaan.
De Conventie, waarvan ik deel uitmaakte, heeft uiterst zorgvuldig een blauwdruk opgesteld voor het soort Europa dat ik zojuist heb beschreven. Wanneer die tekst op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, de samenwerking op defensiegebied en het sociale beleid wordt geneutraliseerd, wanneer het stemmen met gekwalificeerde meerderheid op deze terreinen wordt geschrapt, en wanneer, wat het ergste is, dit Parlement zijn rechten wordt ontnomen op het gebied van de begroting, is dat een recept voor mislukking. Het is een recept voor mislukking van de Intergouvernementele Conferentie, maar ook een recept voor de mislukking van Europa. Zo'n mislukking zou een overwinning zijn voor de eurosceptici. Het zou een overwinning zijn voor de betreurenswaardige angstaanjagerij die we in dit Huis voortdurend te horen krijgen van de heer Bonde, met zijn simplistische, opportunistische clichés.
Ik doe een beroep op de Intergouvernementele Conferentie om te luisteren naar dit Parlement, naar de Conventie en naar de tweehonderd parlementsleden – van alle zijden van het politieke spectrum, zowel van regeringszijde als van de kant van de oppositie in heel Europa – die het document van de Conventie hebben opgesteld.
Tot slot, Voorzitter Prodi, wil ik u vragen de van vandaag te lezen. Daarin staat een interview met u ter gelegenheid van uw bezoek aan Ierland gisteren. De kop luidt: ‘“Staten die het Verdrag afwijzen, moeten misschien de EU verlaten” zegt Prodi’. Dat is een onstellende boodschap voor de Ierse bevolking, die twee keer heeft moeten stemmen over het Verdrag van Nice. Zij geeft blijk van gebrek aan respect voor de rechten van de burgers van Europa en voor de waardigheid van de mensen van Europa. Als uw woorden onjuist zijn weergegeven, moet u dit onmiddellijk rechtzetten. Als ze wel juist zijn weergegeven, moet u duidelijk maken dat het om uw persoonlijke mening gaat en niet om het standpunt van de Commissie.
In Ierland polariseren dergelijke verklaringen gewoon het debat over de vraag of we ons land moeten verdedigen of aan Europa moeten bouwen. U moet dit dus rechtzetten als in dit interview sprake is van een onjuiste weergave van uw standpunten. 
Antonione,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik geloof dat we meer tijd hebben gebruikt dan ons is toebedeeld, en ik zal dus proberen het zeer kort te houden om niet nog meer tijd van het volgende debat af te halen.
Voor alles zou ik, ook gezien de aanwezigheid van de gewaardeerde Watson en alle anderen die het nodig vonden ook de kwestie van Guantánamo Bay ter discussie te stellen, enige punten ter overweging willen geven.
Met betrekking tot het Italiaanse voorzitterschap, en dus de Europese Unie, moet ik zeggen dat we alle mogelijkheden hebben aangegrepen om de Amerikaanse autoriteiten te wijzen op de ongerustheid van de Europese Unie en de publieke opinie over deze kwestie waar wij zeer zeker over nadenken en ons zorgen over maken. De laatste keer was dit rechtstreeks aan Colin Powell tijdens zijn bezoek aan Brussel. Ik moet tevens vertellen dat tijdens de gezamenlijke persconferentie enkele journalisten hiertoe vragen aan Colin Powell hebben gesteld, die een serieuze poging heeft gedaan de vragen te beantwoorden en dieper op deze kwestie en op de zorgen die ter sprake werden gebracht in te gaan. Er wordt dus de nodige aandacht geschonken aan deze kwestie en dat zal in de toekomst zeker zo blijven.
Met betrekking tot hetgeen daarentegen gezegd is over de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie, maak ik van deze gelegenheid gebruik om voor de laatste keer, als vertegenwoordiger van het roulerend voorzitterschap, het Parlement toe te spreken. Ik wil het Parlement bedanken, u allen bedanken voor de bijdrage die u hebt willen leveren aan de werkzaamheden en de inzet van het Italiaanse voorzitterschap. Deze bijdrage was van essentieel belang. Er was ongetwijfeld veel kritiek en er waren veel voorstellen, maar soms was er ook waardering. Waardering is altijd fijn en draagt bij aan het verlichten van de inspanningen die wij soms moeten leveren.
Zoals ik reeds gezegd heb, doen wij dit in de wetenschap dat het resultaat, als het positief is, niet alleen positief zal zijn voor het Italiaanse voorzitterschap maar voor u allemaal, aangezien de inspanningen van onze instelling zijn ingegeven door de geest van Europa. Indien wij falen, zal dat ongetwijfeld te wijten zijn aan ons allen. Ik ben nog optimistisch en ik moet zeggen dat we, ook in het licht van het overleg in Napels en na de bijeenkomst van vandaag, volgens mij met vertrouwen kunnen uitkijken naar 12 en 13 december, vanwege het feit dat er aanwijzingen zijn voor een positieve oplossing.
Wat betreft het beantwoorden van de afzonderlijke vragen, kan ik dit hier niet al te gedetailleerd doen. Ik wil echter wel enkele algemene punten belichten. Voor alles benadruk ik het feit dat wij ons zo goed mogelijk aan de uitkomsten van de Conventie, dat voor ons als uitgangspunt dient, proberen te houden. Zoals u weet is er ten aanzien van de Conventie sprake geweest van een zeer brede betrokkenheid: nationale parlementsleden, Europese parlementsleden, regeringsleden en het maatschappelijk middenveld. De Conventie heeft een zeer belangrijk document opgeleverd, waarin wij zullen trachten verbetering aan te brengen. Wat ons betreft vormt dit het uitgangspunt en de leidraad voor het behalen van het eindresultaat. Wij zullen geen zwakke compromissen aanvaarden en we zullen ervoor waken dat er een koehandel ontstaat, zoals ik het in het afgelopen uur heb horen beschrijven.
Natuurlijk zullen er onderhandelingen zijn. Ik wil geen afbreuk doen aan onderhandelingen, want de belangen van ieder vertegenwoordigd land zijn ongetwijfeld nobel en belangrijk. Onderhandelen kan ook op een bondige manier, maar ik geloof dat de geest die ons leidt en die ik bij een ieder die heeft deelgenomen aan de werkzaamheden van de Conventie en daarna de Intergouvernementele Conferentie, heb gezien ons duidelijk maakt dat iedereen op een belangrijke en waardige uitkomst hoopt. Ook wat betreft de bescherming van de bevoegdheden van het Europees Parlement en de nationale parlementen in het algemeen, beschouwt het Italiaanse voorzitterschap dit als een essentieel element. Dat is het nog meer als er een verdrag opgesteld wordt dat constitutionele waarde heeft. Want als er geen samenhang is met de fundamentele democratische bron, die verbonden is met het Parlement, zullen we ongetwijfeld iets doen met een negatief gevolg.
Ik dank u wederom voor uw inzet. Ik hoop dat president Berlusconi, die volgende week bij de afsluiting van de conferentie, samen met minister Frattini, zelf aanwezig zal zijn om verslag uit te brengen over de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie, u goed nieuws kan brengen. U kunt op dat moment wellicht uw kritiek of waardering uiten, maar ik hoop tevens dat u daarna gezamenlijk blij kunt zijn met een, naar wat iedereen hoopt, positieve uitkomst.
Prodi,
   Ik bedank het Italiaanse voorzitterschap en voorzitter Antonione, die naar mijn mening op zeer evenwichtige en uitgebreide wijze de argumenten en standpunten die we mee moeten nemen naar de grote bijeenkomst in Brussel, heeft toegelicht. Ik wens hem veel succes bij het verdedigen van deze argumenten en verzoek hem ook een aantal nog hangende problemen op te lossen. Dan doel ik bijvoorbeeld op het probleem inzake de wetgevende raad. Dat is een van de aspecten die plotseling uit het zicht is verdwenen, en dat terwijl er zoveel energie en denkwerk in gestoken is binnen het institutionele bouwwerk. Het probleem is dat als een deel van dit bouwwerk wordt gewijzigd, het hele bouwwerk eronder lijdt.
Ik wil hier kort ingaan op de woorden van de heer De Rossa. Het is niet mijn gewoonte mijn uitspraken te herroepen, omdat ik er altijd goed over nadenk voordat ik ze doe. Tegen de journalist van de Irish Times, die erg zijn best heeft gedaan om mijn uitspraken uit hun verband te rukken, heb ik gezegd dat als een land "nee, nee, nee, nee" zegt, en ik heb vier keer ‘nee’ gezegd, men tot het besef moet komen dat het niet goed is dat dat land de Unie permanent kan verlammen. Ik denk dat deze mening door iedereen word gedeeld. Ik heb hieraan toegevoegd dat de instrumenten niet aanwezig zijn, maar dat het probleem in de toekomst niet vermeden kan worden. Het is onzinnig als wij dit zouden ontkennen. Ik heb gezegd dat de instrumenten er niet zijn, maar dat het probleem bestaat. Tevens heb ik gezegd dat dit probleem al veel langer speelt, maar dat je voor deze vraag niet moet weglopen.
Ik vind dat, aangezien het ons allemaal aangaat, het belangrijk is dat de voorzitter van de Commissie deze punten aankaart, ook al vormen ze op dit moment geen probleem. Je kunt niet voor problemen blijven vluchten, want dan kunnen we ze niet oplossen.
De Voorzitter.
   - Ik heb ter afsluiting van dit debat zes ontwerpresoluties over de voorbereiding van de Europese Raad en zeven ontwerpresoluties over de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie ontvangen overeenkomstig artikel 37(1) van het Reglement.
De stemming vindt morgen plaats.
Berthu (NI ),
    – Aan de vooravond van de bijeenkomst van de IGC in Napels kunnen we constateren dat er door de Europese instellingen overmatige druk wordt uitgeoefend om akkoord te gaan met de ontwerp-Grondwet van de Conventie, en dus met een centrale en supranationale macht voor het besturen van het uitgebreide Europa. Naar onze mening zou juist beter voor het omgekeerde gekozen kunnen worden: ruimte voor het concept van een gedifferentieerd Europa, meer respect voor de nationale soevereiniteit en vastleggen dat er in voorkomende gevallen ook een andere koers gevolgd kan worden.
Anders gezegd zijn het juist de landen zelf, zoals Spanje en Polen, die er nu van beschuldigd worden de voortgang van de IGC in de richting van de Conventie te vertragen omdat ze alleen maar op zouden komen voor hun nationale belangen, die de ware hoeders zijn van het algemeen belang van Europa, namelijk het behoud van vrije naties en levende nationale democratieën.
Voor wat betreft de twee grote twistpunten waar binnenkort opnieuw over gesproken zal worden tijdens de Europese Raad van Brussel - de samenstelling van de Commissie en de gekwalificeerde meerderheid in de Raad -, herhalen we het voorstel dat we al zo vaak hebben gedaan: elk volk moet op nationaal niveau het recht krijgen om op formele wijze bezwaar te kunnen maken tegen een Europees besluit. Een dergelijke vernieuwing zou niet alleen de nationale democratieën in ere herstellen en bijdragen tot het opheffen van het democratisch tekort, maar ook alle discussies over de Commissie en de Raad tot de juiste proporties terugbrengen. 
Figueiredo (GUE/NGL )
   ,De ontwikkeling van de Intergouvernementele Conferentie stemt in toenemende mate tot zorg, aangezien duidelijk de trend bestaat om de wezenlijke aspecten die de Conventie heeft goedgekeurd, maar die wij afwijzen, te handhaven: de consolidering en verdieping van het sociaal-economische model van het neoliberale kapitalisme, de verdere militarisering van de Europese Unie, haar institutionele consolidering als politiek en militair blok en de opkomst van een federalistisch institutioneel bestel.
Kenmerkend voor deze ontwikkelingen is het door Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië onder leiding van de VS bereikte akkoord over de militarisering van de Europese Unie, waardoor haar institutionele bases een min of meer autonome pijler van de NAVO worden. Alhoewel er nog steeds wat meningsverschillen bestaan omtrent institutionele aspecten, worden de besluiten door een bestuur genomen, waarbij de kleine en middelgrote landen, die gechanteerd worden met communautaire gelden, in een steeds onderdaniger positie verkeren; alleen Spanje en Polen, die in de besluitvorming hetzelfde gewicht willen hebben als de andere “groten”, blijven zich verzetten.
Het “primaat” van de zogenoemde “Europese Grondwet” en van het gemeenschapsrecht boven het recht en de grondwetten van de afzonderlijke lidstaten is nog eens bekrachtigd, hetgeen eveneens onaanvaardbaar is.
De volkeren en de vooruitstrevende kringen in de Europese lidstaten dienen zich te verzetten tegen dit project, dat is ingegeven door de belangen van de Europese financieel-economische groeperingen en de ambities van de elites, die zich in ieder land schaamteloos voor deze belangen sterk maken.
De Voorzitter.
   - Aan de orde is het debat over de verklaringen van de Raad en de Commissie over het Stabiliteits- en Groeipact.. 
Tremonti,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik dank u voor de uitnodiging om in deze zitting over het Stabiliteits- en Groeipact met u te debatteren.
Staat u mij toe te beginnen met een reconstructie van de feiten die geleid hebben tot de Eurogroep en de Raad ECOFIN van afgelopen 24 en 25 november.
In de eerste helft van 2003 heeft de Raad, op voorstel van de Commissie, twee aanbevelingen gestuurd aan respectievelijk Duitsland op 21 januari en Frankrijk op 3 juni, met het verzoek het excessieve begrotingstekort terug te brengen tot onder de 3-procentnorm. Let wel dat de aanbevelingen zijn vastgesteld op basis van een progressieve economische groei in de loop van het jaar, zoals die verwacht werd als gevolg van het einde van de oorlog in Irak.
In de daaropvolgende maanden werd duidelijk dat de Europese economie zich in werkelijkheid anders ontwikkelde dan verwacht, dat wil zeggen de economie stond er slechter voor. Door de economische groei, die een procentpunt lager lag dan voorzien, zijn de overheidstekorten meer gegroeid dan verwacht. Het is voor Duitsland en Frankrijk onmogelijk geworden deze tekorten in 2004 onder de 3 procent te krijgen, zoals aanvankelijk het verzoek was.
In de tweede helft van 2003, tussen oktober en november, heeft de Commissie deze nieuwe situatie volledig en formeel erkend, en heeft vervolgens twee nieuwe aanbevelingen gedaan waarin de landen uitstel krijgen tot 2005 om aan de 3-procentnorm te voldoen. Kortom, het is redelijk te stellen dat, als al vanaf het begin van 2003 duidelijk was geweest dat de economie van de eurozone zou verslechteren, 2005 als jaar van terugkeer in het pact in de aanbevelingen zou zijn vermeld.
Op basis hiervan hebben zowel Duitsland als Frankrijk alles in het werk gesteld om gehoor te geven aan de inhoud van de aanbevelingen. Wat betreft Duitsland zijn de aanbevelingen rechtstreeks geïntegreerd in de begrotingswet: voor 2004 wordt een structurele verbetering gelijk aan 0,6 procent van het bruto binnenlands product verwacht en voor 2005 een verbetering van 0,5 procent. Dit is in totaal 1,1 procent van het bruto binnenlands product, dat procentueel gezien dicht in de buurt komt van het eerste verzoek van de Commissie, met dien verstande dat in 2005 aan de 3-procentnorm voldaan moet worden. Wat betreft Frankrijk zijn de aanbevelingen eerst in de begrotingswet opgenomen en daarna in andere maatregelen: voor 2004 wordt een verbetering van 0,8 procent van het bruto binnenlands product verwacht en voor 2005 een verbetering van 0,6 procent. Dit is in totaal 1,4 procent van het bruto binnenlands product, dat procentueel gezien dicht in de buurt komt van het eerste verzoek van de Commissie, met dien verstande dat in 2005 aan de 3-procentnorm voldaan moet worden.
Bovendien hebben Frankrijk en Duitsland toegezegd dat eventuele gevolgen van grotere groei aangewend zullen worden om het tekort verder te verminderen, zoals de Commissie heeft geëist. Buiten dit dient te worden geconstateerd dat Frankrijk en Duitsland, in de loop van 2003, verregaande hervormingen in de verzorgingsstaat hebben doorgevoerd, hetgeen een doorslaggevend positief effect heeft op de overheidsbegroting. Het gaat hier om een belangrijke factor van de algemene economie met betrekking tot de discussie over het Stabiliteitspact, zoals die zich het afgelopen jaar ontwikkeld heeft.
Kortom, er is dus, ten eerste door het werk in de maanden oktober en november, daarna met de Eurogroep en ten slotte bij de Raad ECOFIN, overeenstemming bereikt over de inhoud van de door de Commissie opgestelde aanbevelingen en de inhoud van de door Frankrijk en Duitsland ingestelde aanpassingen.
Nu zal ik overgaan op procedurele kwesties. De Commissie heeft haar aanbevelingen opgesteld overeenkomstig artikel 104, lid 9 met het oog op de stelselmatige weigering van Duitsland en Frankrijk gevolg te geven aan de aanbevelingen van de Raad. Ook al aanvaardden ze de inhoud van de aanbevelingen, gaven Duitsland en Frankrijk om politieke redenen voorkeur aan een andere vorm. Dat wil zeggen de herformulering van de tweede serie aanbevelingen overeenkomstig artikel 104, lid 7. De juridische dienst van de Raad, die om hulp was gevraagd, heeft bevestigd dat de Commissie ook, en ik benadruk ook, deze weg had kunnen bewandelen. De Commissie heeft dit uitgesloten. Op dit punt was er een impasse bereikt. Het risico bestond dat, omwille van de vorm, het belangrijkste, namelijk de inhoud, verloren dreigde te gaan. Om de impasse te doorbreken zonder dat er radicale standpunten ingenomen werden, heeft de Eurogroep, op basis van een veelomvattende consensus, de belangrijkste punten van de aanbevelingen omgezet in een voorlopige opsomming van conclusies. De geldigheid van deze procedure is opnieuw door de juridische dienst bevestigd. Vervolgens heeft de Commissie, toen de werkzaamheden van de Raad ECOFIN begonnen, expliciet haar ongenoegen laten blijken door uitdrukkelijk te stemmen over de tweede serie aanbevelingen aan Duitsland en Frankrijk. De benodigde meerderheid is bij deze stemming niet behaald. Er dient opgemerkt te worden dat het stemmen van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën over de aanbevelingen van de Commissie uitdrukkelijk is geregeld door geldende voorschriften, en dus geheel volgens deze voorschriften is verlopen. Na mislukte goedkeuring van de aanbevelingen van de Commissie heeft de Raad gestemd over de eerder in de Eurogroep opgestelde conclusies. Deze stemming was positief en de discussie is uitgemond in de unanieme goedkeuring van de verklaring van de Raad.
De inhoud van de verklaring kan als volgt samengevat worden: stabiliteit en groei zijn de fundamentele doelstellingen van het Europese economische beleid. Het pact vormt een essentiële factor in het verwezenlijken van dit beleid. Er wordt wel gezegd: "het pact is dom". Wij hebben het tegenovergestelde aangetoond, wij hebben laten zien dat het pact op een flexibele en slimme manier geïnterpreteerd kan worden. Het pact kan worden uitgevoerd door de begrotingsdiscipline nog meer aan de positieve of negatieve economische cycli aan te passen, en door structurele hervormingen, die gericht zijn op de ontwikkeling van de groeimogelijkheden, te stimuleren. Op deze voorwaarden is het pact niet dood. Integendeel, wij hebben gewerkt, wij werken en wij zullen blijven werken binnen de grenzen van het pact en met de steun van de Commissie op een wijze die berust op samenwerking en consensus.
Aan het einde van mijn interventie wijs ik erop dat we het tot nu toe voor het grootste deel over de procedure hebben gehad en minder over de economie. In de groeistrategie moet het pact, zoals gezegd, zich aanpassen aan economische cycli en structurele hervormingen. Dit moet, maar het is niet voldoende. Een halfjaar geleden, aan het begin van deze termijn, hebben we in dit Parlement een actieplan voor de groei gepresenteerd. De steun die het Parlement aan dit plan gegeven heeft, is van doorslaggevende betekenis geweest. Nu moet het plan uitgevoerd worden. En nu moeten er andere en nieuwe initiatieven voor ontwikkeling genomen worden. In de groeistrategie spelen de Commissie, de regeringen en de markten een rol, maar er moet ook een beslissende rol voor het Europees Parlement komen. Het economisch beleid is beleid, of dat is het niet. 

Solbes Mira,
   – Mijnheer de Voorzitter, in de afgelopen maanden hebben zich verschillende gebeurtenissen voorgedaan rond het Stabiliteits- en Groeipact die een belangrijke institutionele crisis tot gevolg hebben gehad. Dergelijke gebeurtenissen tonen duidelijk aan dat het economische bestuur van de Unie versterking behoeft.
De oorsprong van de problemen is gelegen in het feit dat Duitsland en Frankrijk ernstige begrotingsproblemen doormaken, die als volgt kunnen worden samengevat: zij kampen met buitensporige tekorten die niet enkel te wijten zijn aan cyclische omstandigheden; deze hoge tekorten kunnen ook vervelende gevolgen hebben op langere termijn, omdat zij een bedreiging vormen voor de houdbaarheid van de openbare financiën aangezien zij leiden tot een toename van de schuldenlast; zij hebben bovendien een negatieve invloed op het groeipotentieel omdat zij verwachtingen van de beurshandelaren beïnvloeden.
In deze context heeft de Raad begin dit jaar een eerste reeks aanbevelingen aan Duitsland en Frankrijk gezonden die tot doel hadden om overeenkomstig de regels in het Verdrag de te hoge tekorten te reduceren. Beide landen werden hierin opgeroepen om maatregelen te nemen gericht op correctie van het buitensporige tekort voor eind 2004.
In het tweede deel van dit jaar werd echter duidelijk dat de maatregelen die beide landen hadden genomen niet voldoende zouden zijn om het buitensporige tekort komend jaar te corrigeren. In reactie daarop volgde de Commissie de procedures die voorzien zijn in het Verdrag waarbij nieuwe aanbevelingen werden opgesteld en ook de actuele omstandigheden in ogenschouw werden genomen.
Zoals u weet heeft een klein aantal lidstaten de voorstellen van de Commissie in de Raad verworpen en een meerderheidsakkoord bewerkstelligd buiten de sfeer van het Verdrag, hetgeen een tot nu toe ongekende stap betekent.
De implicaties van dit akkoord van de Raad gaan veel verder dan de simpele aanpassing van de regels voor Frankrijk en Duitsland. De Commissie betreurt het ten zeerste dat de Raad het Verdrag en het Stabiliteits- en Groeipact, die door alle lidstaten zijn goedgekeurd, in letter en geest niet heeft gevolgd. Wij zijn van mening dat onze compromissen alleen kunnen worden uitgevoerd en er enkel sprake kan zijn van gelijke behandeling van alle lidstaten als alle regels worden nageleefd.
Wij moeten ons ervan bewust zijn dat de besluiten van de Raad de nauwgezette uitvoering van het Verdrag in de weg staan. Er zullen ook gevolgen zijn voor de procedures die betrekking hebben op andere landen. Het zal heel moeilijk zijn voor de Raad om formele beslissingen te nemen overeenkomstig de procedure die bij een buitensporig tekort wordt gevolgd, waaronder de mogelijkheid om preventieve waarschuwingen te formuleren.
Aan de waarde van rapportages over de stabiliteits- en convergentieprogramma’s kan afbreuk worden gedaan indien de Raad niet instemt met een strenge multilaterale toezichtprocedure.
Wat de nieuwe lidstaten betreft kan de strikte toepassing van de convergentiecriteria in gevaar komen aangezien de landen die deelnemen aan de euro toestemming hebben om verschillende jaren achtereen een tekort van boven de 3 procent te hebben, zonder dat de procedures van het Verdrag en het pact in werking treden.
Het politieke akkoord dat door de Raad is bereikt impliceert dat er intergouvernementele akkoorden worden gebruikt voor het beheer van onze munteenheid en dat schept een gevaarlijk precedent voor de toekomst. Het Hof van Justitie zal waarschijnlijk opheldering moeten verschaffen over de vraag of de regeringen de bevoegdheid hebben om voor bepaalde aspecten van het economisch beleid nieuwe procedures op te stellen die de facto een bestaand gemeenschappelijk kader uit het Verdrag vervangen.
Wij moeten echter wel voor ogen houden dat de verklaring van de Raad aan het eind van de vergadering van de Raad ECOFIN aantoont dat de lidstaten begrijpen dat het noodzakelijk is dat het Stabiliteits- en Groeipact wordt gevolgd en dat de regels systematisch worden nageleefd.
De Commissie zal in ieder geval de hand blijven houden aan het Verdrag en de bepalingen uit het Stabiliteitspact. Dat maakt het mogelijk om alle lidstaten op basis van gelijkheid te behandelen en biedt de garantie op gezonde overheidsfinanciën in de Unie. De Commissie zal ervoor waken dat de procedures op een adequate manier en onpartijdig worden toegepast.
Tegelijkertijd moeten wij het economische bestuur van de Unie verbeteren teneinde verzekerd te zijn van het correcte functioneren van onze gezamenlijke markt met onze gezamenlijke munt.
Wij denken dat de beslissingen die tijdens de Raad ECOFIN zijn genomen aantonen dat het echte probleem dat moet worden opgelost de zwakheid van het huidige economische bestuurssysteem op Europees niveau is. De Commissie zal eerst rustig nadenken over deze kwestie om vervolgens een initiatief voor te bereiden inzake een beter economisch bestuur van de Unie waarin dit probleem bij de horens wordt gevat.
Daarbij vertrekken wij echter niet bij nul, maar vervolgen wij de weg die de Commissie in het verleden al is ingeslagen. In lijn met de mededeling van november 2002 inzake de versterkte coördinatie van het begrotingsbeleid moeten wij analyseren hoe wij discipline en flexibiliteit beter kunnen combineren om tot een betere naleving van de regels te komen. Wij zijn bijvoorbeeld van mening dat er meer nadruk moet komen te liggen op duurzaamheid en op de schuldenlast, dat er meer mogelijkheden moeten komen om onderscheid te maken tussen de specifieke situatie in de verschillende landen en dat wij de symmetrie binnen de gehele cyclus moeten vergroten, waarbij extra strengheid geboden is in de jaren van economische voorspoed.
Daarnaast zal de Commissie het multilaterale toezicht efficiënter uitvoeren en daarbij alle mogelijkheden benutten om haar meningen over het economische beleid en begrotingsbeleid openbaar te maken.
Het begrotingsdebat dient gevoerd te worden binnen het algemene kader van het huidige lage groeipotentieel van de Europese economie. In die zin moeten wij meer aandacht besteden aan de kwaliteit van de overheidsuitgaven zonder de stabiliteit en duurzaamheid op de lange termijn in gevaar te brengen.
Dat betekent dat wij het debat over het begrotingsbeleid meer op de voorgrond moeten plaatsen binnen de context van de coördinatie van het economisch beleid, waarbij een grotere rol moet worden toebedeeld aan de economische beleidsrichtlijnen en de uitvoering van die richtlijnen teneinde de goede werking van de Economische en Monetaire Unie veilig te stellen en de doelstellingen van Lissabon te bereiken.
In dat proces zal de actieve bijdrage van het Parlement van fundamenteel belang zijn.
Poettering (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris Solbes, dames en heren, gezien de besluiten van de Raad ECOFIN kan 25 november 2003 geen goede dag voor Europa genoemd worden. Het was geen goede dag voor het Europees recht en voor de euro. Het was geen goede dag voor de verstandhouding tussen de kleine en de grote landen en ook geen goede dag met het oog op de uitbreiding. Degenen die zich in de jaren ’90 sterk gemaakt hebben voor het Stabiliteits- en Groeipact, zijn nu verantwoordelijk voor het ondermijnen van dat pact. Die verantwoordelijkheid ligt overigens ook bij degenen die de aantasting van het pact mogelijk hebben gemaakt.
In onze fractie bestaat er absoluut geen twijfel over dat wij ons geen opportunistische houding ten opzichte van het communautaire recht kunnen veroorloven. Zo lang er Europese wet- en regelgeving bestaat, mag daar niet van afgeweken worden; die wet- en regelgeving moet juist te allen tijde in acht worden genomen. Als dat niet gebeurt, krijgt iedereen die zich niet aan de regels houdt de gelegenheid om ook in de toekomst de eigen verantwoordelijkheid te ontlopen. Het Stabiliteits- en Groeipact is op dit moment al danig aangetast. In algemene zin kan de politiek niet functioneren zonder een brede vertrouwensbasis. Dat geldt met name ook voor onze jonge Europese munt en die heeft door dit alles behoorlijke averij opgelopen.
Ik wil namens mijn fractie graag uitdrukkelijk onze dank en waardering aan commissaris Solbes overbrengen. U heeft de strijd tot het bittere einde volgehouden. U heeft voor uw initiatief weliswaar geen meerderheid kunnen vinden, maar wij zijn er in ieder geval wel van overtuigd dat u in deze kwestie het gelijk aan uw zijde heeft. Bovendien kan het soms ook eervol zijn om een gevecht uiteindelijk te verliezen, maar inhoudelijk heeft u wat ons betreft gewonnen.
Wij staan ook aan de kant van de Europese Centrale Bank. Wij wensen de president van de ECB, Jean-Claude Trichet, alle succes en wij hopen dat ook hij er in de toekomst in zal slagen om de stabiliteit van de euro te waarborgen. Wij hebben allerlei gewaagde argumenten gehoord - met name van een bepaalde minister van Financiën - dat deze schuldenlast noodzakelijk is om economische groei mogelijk te maken. Dat is echter een volledig verkeerd argument. De schulden van vandaag zijn de belastingen van morgen. Morgen moeten de mensen betalen voor de schulden die vandaag worden gemaakt.
Iemand die nu zo’n grote schuldenlast opbouwt, gedraagt zich precies zo als iemand die vandaag ons milieu vervuilt. De huidige jonge generatie en de toekomstige generaties moeten daarvoor namelijk de prijs betalen. Daarom verlangen wij duurzaamheid, niet alleen via een gematigd financieel en begrotingsbeleid, maar ook bij het milieubeleid - dat heeft allemaal met elkaar te maken. Schulden leiden tot een hogere rente en dat heeft weer een hogere inflatie tot gevolg. Uiteindelijk ontbreekt het dan in de economie, met name bij het MKB, aan de financiële armslag om tegen een gunstige rente investeringskredieten af te kunnen sluiten. Omdat de gunstige financieringsvoorwaarden ontbreken, worden er vervolgens ook geen nieuwe banen gecreëerd. Aan het eind van de rit zijn het altijd weer de lage inkomens, de zogenaamde kleine man zoals dat vroeger werd gezegd, die hiervoor de rekening gepresenteerd krijgen. In wezen is een beleid dat op een te groot begrotingstekort is gebaseerd ook geen sociaal beleid, omdat juist de sociaal zwaksten het hardst worden getroffen. Een dergelijk beleid heeft daarnaast een negatieve invloed op de onderlinge verstandhouding tussen de landen van de Europese Unie. Zo waren wij van mening dat er terecht van Portugal en Ierland geëist kon worden dat zij stabiliteitsmaatregelen moesten nemen. Als deze landen, en ook andere landen, die maatregelen dan ook daadwerkelijk nemen, terwijl weer andere landen vinden dat die maatregelen niet nodig zijn omdat zij grote landen zijn, betalen uiteindelijk degenen die wel aan de criteria voldoen, de rekening van degenen die er niet aan voldoen. Daarom is dit een verkeerd beleid.
Beste vrienden, geachte collega’s, geachte voorzitter van de Raad, het zou mij overigens deugd doen als er ook naar mij geluisterd zou worden; dat is toch niet te veel gevraagd. 

 Ik zou graag willen dat u naar mijn toespraak luistert, of bewijst dat u mijn taal verstaat. 

 Ik zou dat echt op prijs stellen. In mijn eigen land - en ik spreek nu even niet als Duitser, want het is nu eenmaal een feit dat Duitsland het grootste land van de Europese Unie is - hebben veel mensen er tegenwoordig geen vertrouwen meer in dat de Europese Raad van ministers de stabiliteit van de Europese valuta beschermt. Wij willen dat de euro ook een toekomst voor zich heeft. Als deze valuta uiteindelijk een mislukking wordt, betekent dat ook dat het totale Europese eenwordingsproject mislukt is.
Ik kom vaak in de toetredingslanden en ik praat daar heel veel met collega’s uit de nationale parlementen en met vertegenwoordigers van de regeringen. Ik krijg dan zowel in Estland, Letland, Litouwen, Polen, de Tsjechische Republiek, Slowakije, Hongarije en Slovenië de vraag hoe wij van de landen in Midden-Europa die tot de Europese Unie willen toetreden, kunnen verlangen dat zij een gematigd begrotingsbeleid voeren en hervormingsmaatregelen nemen, terwijl een aantal landen van de Europese Unie op dit punt het slechte voorbeeld geeft? Overigens heb ik in de opsomming Malta en Cyprus niet genoemd, omdat de situatie daar heel anders ligt. Het signaal dat van dat verkeerde voorbeeld uitgaat, is niet alleen qua economisch beleid een verschrikkelijk slecht signaal, maar is ook slecht voor het imago van de politiek in haar geheel. Daarom roep ik iedereen op om weer een rechte koers te gaan varen. Het mag namelijk niet zo zijn dat enkele grote landen iets mogen, wat voor de kleine landen verboden is. Daarbij komt ook een stuk Europese psychologie om de hoek kijken, evenals respect voor de lidstaten. Daarom mogen de gebeurtenissen van 25 november zich nooit meer herhalen. Ik hoop dan ook dat dit de laatste keer is dat onze fractie zo nadrukkelijk kritiek op een dergelijke handelwijze moet leveren.
Barón Crespo (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten wil ik graag mijn grote bezorgdheid uiten over de crisis rond het Stabiliteits- en Groeipact die wij nu doormaken.
Mijnheer Tremonti, u bent een gerespecteerd jurist en zou moeten toegeven dat de regels niet op zo’n manier kunnen worden overtreden. Als over de vorm wordt gesproken, dan zegt u dat er over beleid moet worden gesproken; laten wij dan over het beleid spreken, maar eerst zeggen dat de bestaande vormen en normen gerespecteerd dienen te worden. Want een van de ergste tekortkomingen van dit moment is dat de Raad ECOFIN als geheel geen gemeenschapscultuur kent. Die gemeenschapscultuur sprak ook niet uit het gedrag van de Raad tijdens de vergadering over het Stabiliteitspact, en was er ook niet toen de Raad, zonder daartoe bevoegd te zijn, amendementen voorstelde die een inbreuk vormen op het machtsevenwicht tussen de Raad en het Parlement. Het eerste wat de Raad ECOFIN daarom mijns inziens dient te doen, is de verdragen lezen en die respecteren.
Er staan nu drie fundamentele kwesties op het spel: de eerste is de huidige stand en de toekomst van het Stabiliteits- en Groeipact.
Het Stabiliteits- en Groeipact werd in het leven geroepen voor de monetaire unie bestond. Nu de monetaire unie bestaat moet het worden aangepast aan de nieuwe situatie; wij wijzen er al maanden op dat het pact niet opnieuw, zoals in 2000, moet worden geschonden, toen er een slecht precedent werd geschapen. De vraag is of het Stabiliteitspact al ten grave is gedragen, maar dit is geen vergadering van doodgravers. Het probleem is op welk land het Stabiliteitspact nu van toepassing is. Wat gebeurt er met Portugal? Wat gebeurt er met Ierland? Zijn die van een andere orde? Het is daarom van groot belang dat wij het Stabiliteitspact weer op de rails zetten en dat de Commissie constructieve voorstellen kan doen. De vraag is niet of het pact al dan niet ten grave is gedragen, feit is dat het niet wordt gerespecteerd en niet wordt toegepast, hetgeen op dit moment het ergste is.
De tweede kwestie is – en ik ben het eens met minister Tremonti die het voorstel deed om het plan Delors weer tot leven te wekken hetgeen het Parlement steunde – dat de Europese economie op dit moment geen voortrekkersrol vervult hoewel zij wel de potentie heeft om een voortrekkersrol te vervullen. Wij staan daarom van meet af aan achter het actieplan. Maar onder de huidige omstandigheden kan de economie natuurlijk moeilijk worden aangezwengeld, en bovendien groeit het wantrouwen steeds verder.
Ik denk dat wij onafhankelijk van de noodzaak om het Stabiliteits- en Groeipact te actualiseren, ook moeten nadenken over iets waar commissaris Solbes over sprak, namelijk het economisch bestuur.
Wij willen niet dat het Stabiliteits- en Groeipact deel gaat uitmaken van de Grondwet, maar wij willen eraan herinneren dat in de Conventie, in de werkgroep die mijn fractiegenoot de heer Hänsch voorzat, alle aanwezigen betonvoetbal speelden – in het Italiaans , om in sporttermen te spreken – en zo verhinderden dat er vooruitgang werd geboekt in de economische bestuurbaarheid van de Unie; en dat is heel ernstig.
Het is heel ernstig omdat wij nu niet meer over gewichtiger instrumenten beschikken. Laat mij een vergelijking maken met de Verenigde Staten. Hier hebben wij een Centrale Bank die zich enkel bezighoudt met de inflatie en een Stabiliteits- en Groeipact dat niet wordt nagekomen en waarin geen rekening wordt gehouden met de economische bestuurbaarheid. De minister sprak over opname van de economische cycli. Als het Congres in de Verenigde Staten een voorstel doet, dan is de Amerikaanse nationale bank verplicht om rekening te houden met de inflatie, de werkgelegenheid en de economische activiteit. Wij moeten deze elementen serieus nemen, en dit is het moment om deze kwesties aan de orde te stellen. Dit is het moment om ervoor te zorgen dat het Stabiliteits- en Groeipact toekomst heeft. Geachte Voorzitter, ik denk dat het onze verantwoordelijkheid is om de verdragen te respecteren en ik vind dat de Raad ECOFIN dat net als alle anderen ook moet doen.
Watson (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de overlijdensadvertenties voor het Stabiliteitspact zijn al eerder geschreven en vervolgens achtergehouden omdat de patiënt in leven bleef, al was het alleen dankzij kunstmatige levensinstandhouding. De afgelopen week zijn we er getuige van geweest dat de ministers van Financiën de laatste sacramenten hebben toegediend aan regels die waren bedoeld om de stabiliteit van onze munteenheid en economie op de lange termijn te garanderen.
De schuldige partijen ontkennen natuurlijk elke verantwoordelijkheid of stellen ‘het pact is dood, lang leve het pact’. De waarheid is echter dat de twee grootste economieën van de eurozone aan alle kleine landen in de eurozone, en aan de toetredingslanden, een boodschap hebben afgegeven: ‘doe wat wij zeggen, niet wat wij doen’. Ik wil de heer Tremonti erop wijzen dat het Italiaanse voorzitterschap zijn plicht heeft verzaakt door als medestander van de betrokken landen op te treden in hun pogingen om het pact te negeren, in plaats van ervoor te zorgen dat de regels werden nageleefd.
We zullen een hoge prijs betalen voor de botte minachting van de regels van het Stabiliteitspact door de ministers van Financiën. We zullen de prijs betalen in de vorm van schade aan het vertrouwen tussen de lidstaten, in de vorm van verloren geloofwaardigheid in de ogen van onze burgers en op de lange duur in de vorm van hogere rentepercentages, minder groei en instabiliteit van de munteenheid.
Als onze leiders geen overeenstemming bereiken over een gewijzigd en werkbaar kader voor de fiscale stabiliteit en dit kader in ons basisrecht vastleggen, houden we niets anders over dan een verbroken herenakkoord. Landen die hun munteenheid hebben opgegeven op de voorwaarde dat ze niet zouden hoeven te betalen voor de schulden van hun buurlanden, hebben recht op meer dan dit.
Daarom verwelkomt mijn fractie ook het standpunt van commissaris Solbes en de intenties van de Commissie om met voorstellen te komen tot wijziging van de regels. Als je een einde maakt aan het pact in zijn huidige vorm, heb je ook de plicht je in te zetten voor een gezamenlijk overeengekomen interpretatie van een reeks regels om ongecontroleerd lenen te voorkomen.
Liberaal-democraten geloven dat er voor een goed geleide economie en een stabiele munteenheid evenwicht moet zijn tussen de belastingen en de uitgaven gedurende de economische cyclus. Het probleem is niet de grens van 3 procent voor het tekort, maar het verzuim van landen om hun begrotingen te consolideren in termen van groei.
Mijn verbazing toen ik hoorde dat de leider van de socialistische fractie in dit Huis het met ons eens is, wordt alleen geëvenaard door mijn blijdschap over zijn bekering. De gewijzigde regels moeten dreigementen en lokmiddelen bevatten om te bewerkstelligen dat we in perioden van economische groei onze begrotingen in evenwicht brengen of zelfs een begrotingsoverschot creëren en onze nationale schuld verlagen. Landen die een verantwoord beleid voeren in goede tijden, zouden misschien op meer flexibiliteit kunnen rekenen in slechte tijden om de druk weg te nemen door leningen.
De gewijzigde regels moeten voorzien in snelle actie tegen landen die hun tekorten niet beheersen in tijden van groei, om hen te dwingen om corrigerende maatregelen te nemen. Er zou een nieuw streefcijfer voor het onderliggende begrotingsevenwicht kunnen worden toegevoegd, en er zou ook rekening moeten worden gehouden met de investeringsuitgaven van regeringen. De Europese Commissie moet meer bevoegdheid krijgen om toezicht uit te oefenen op deze nieuwe regels, aangezien nationale regeringen hebben laten zien dat deze taak niet aan hen kan worden toevertrouwd.
Dit is een slechte week voor het recht in de Europese Unie. Mijn fractie hoopt dat onze leiders tijdens de Top in Brussel hun verantwoordelijkheid zullen erkennen en nog een beetje geloofwaardigheid voor het begrotingsbeleid van Europa zullen redden van de puinhopen van het Stabiliteitspact.
Herzog (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij zijn blij met het politieke debat over het Stabiliteitspact dat nu op gang komt. De heer Prodi gaf het startsein, de Raad ECOFIN geeft er nu een vervolg aan. De Commissie doet er bepaald geen goed aan naleving van regels en gezond politiek verstand lijnrecht tegenover elkaar te plaatsen. Het recht is flexibel als de omstandigheden daarom vragen, en het is de taak van de politiek om de regels dan te interpreteren. Dit in 1997 getekende pact staat inmiddels op gespannen voet met de realiteit. De Commissie, de Europese Centrale Bank en een groot aantal lidstaten gingen er destijds van uit dat de groei lang zou aanhouden. Na het bestaan van een recessie eerst überhaupt ontkend te hebben, zeiden zij vervolgens dat die van korte duur zou zijn en dat het herstel nabij was. Degenen die zich zó vergist hebben, moeten nu niet het belerende vingertje opsteken. Het gaat nu weer wat beter met de conjunctuur, maar het herstel is nog broos. Deze opwaartse beweging mag niet in gevaar worden gebracht, en al helemaal niet op dit moment, aangezien wij nadeel dreigen te gaan ondervinden van de daling van de dollar en ernstige onevenwichtigheden in Amerika. Sommige regeringen hangen het braafste jongetje van de klas uit tegenover grote landen die met een beschuldigende vinger worden nagewezen. Maar zoals zo vaak lijkt het gedrag van deze critici ingegeven door opportunisme. Hun inflatie ligt immers vaak boven het gemiddelde – waardoor hun schuld lager wordt –, ze passen fiscale dumping toe om kapitaal aan te trekken en ze vergeten de structuurfondsen, waar sommigen sterk van profiteren. Er zijn dan ook een aantal goede redenen om het pact flexibeler te maken. Het houdt geen rekening met conjunctuurcycli, het houdt verdeeldheid in stand, het wil wel sancties opleggen maar geen impulsen geven, het biedt geen oplossing voor het prangende probleem van het zeer zwakke groeipotentieel van Europa.
Het aanzien van de Commissie zou er dan ook niet groter op worden als zij star zou vasthouden aan haar rol van hoedster van de procedures. We hebben in Brussel behoefte aan een Commissie die zelf actie onderneemt. Het Europees economisch beleid is non-existent en daar willen wij verandering in brengen. Dat is urgent. Het pact is niet dood, zoals blijkt uit de toezeggingen van Frankrijk en Duitsland voor 2005. Mocht de groei echter niet of slechts in geringe mate doorzetten, dan zal het zeer moeilijk worden deze beloften na te komen. Ik herhaal dat de hervorming van het pact onontkoombaar is. En daarbij gaat het evenzeer om de methode als om de inhoud. Al het gebakkelei tussen instellingen en tussen lidstaten wijst op een schreeuwend gebrek aan democratische kundigheid en legitimiteit. Beoordeling van de discipline en kwaliteit van het nationale begrotingsbeleid door anderen is zeker nodig, maar niet genoeg, zoals al vóór mij is gezegd. Solidariteit en intensieve participatie zijn noodzakelijk voor de opbouw van een economisch beleid. Ik denk dat een interactieve dialoog tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement, en overleg met het maatschappelijk middenveld absolute voorwaarden zijn voor het welslagen van deze operatie.
Wat de inhoud betreft hebben we behoefte aan regels én daden. We staan niet afwijzend tegenover het principe van een pact als het gaat om regels die groei en stabiliteit samen willen laten gaan. Maar we stellen wel eisen aan de inhoud van zo’n pact. Er zijn regels nodig waarmee tijdig kan worden opgetreden en de kwaliteit van de uitgaven en inkomsten kan worden verbeterd. En hoe kun je staande houden dat het prediken van begrotingsdiscipline gerechtvaardigd is als de Unie een schaamteloze voedingsbodem is voor fiscale concurrentie? Frankrijk en Duitsland hebben gelijk als zij vragen om de belastingharmonisatie waar tal van andere landen niet aan willen. Deze regels moeten ook garanderen dat er projecten van algemeen belang gefinancierd kunnen worden.
Naast regels zijn er ook daden nodig. Er kan immers geen sprake zijn van een goede hervorming van het pact als die hervorming niet wordt ondersteund door een Europees begrotingsbeleid, met een echte begroting om bij te dragen aan de financiering van de doelstellingen van duurzame ontwikkeling en cohesie, die zijn overeengekomen tijdens de Top van Lissabon en die van Göteborg. Is het geen kwalijke zaak dat de landen van de eurozone niet eens beschikken over een instrument voor gemeenschappelijke begrotingsactie? Ze voeren immers wel één monetair beleid, maar hebben daarnaast geen ander belangrijk economisch beleidsinstrument. Het heeft er helaas alle schijn van dat de IGC de deur hiernaartoe niet zal openen. De hervorming van het pact dreigt dan ook te beperkt te blijven. Dit zal alleen maar leiden tot het verder oplopen van de spanningen, waarvan de debatten van vandaag slechts een voorproefje zullen blijken te zijn.
Lipietz (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, Mijnheer de commissaris, Mijnheer de fungerend Raadsvoorzitter, het Stabiliteitspact is dood. Op zich is het misschien betreurenswaardig dat het ten grave is gedragen door de Europese Raad naar aanleiding van de bijzondere problematiek van twee grote landen, waarmee tevens de geloofwaardigheid van de instellingen is aangetast die steunde op unaniem aanvaarde regels. Wat de vorm betreft was het pact echter een uitvloeisel van een intergouvernementeel akkoord en geen resultaat van controle door ons Parlement, de enige vertegenwoordiger van de soevereiniteit van de Europese volken. Wat het intergouvernementele onderonsje in elkaar heeft gezet, meneer Karas, heeft het ook weer uit elkaar gehaald.
Als federalisten zullen de Groenen geen traan laten om de dood van dit pact, temeer daar wij al sinds de Top van Amsterdam inhoudelijke kritiek hebben op een pact dat gisteren ook door voorzitter Prodi zelf ‘dom’ werd genoemd.
En dom was het, in dubbel opzicht. In conjunctureel opzicht verergert het recessies door sancties op te leggen aan landen die de effectieve vraag op de interne markt van de Unie proberen te stimuleren, met name in de grote landen die in dit verband een bijzondere verantwoordelijkheid hebben. Er zouden juist sancties opgelegd moeten worden aan landen die in tijden van expansie een tekort instandhouden.
In structureel opzicht zou een echt Stabiliteitspact toekomstige investeringen veilig moeten stellen, waarbij dan met name gedacht moet worden aan de enorme investeringen die nodig zijn om te voldoen aan de criteria van Kyoto.
We moeten niet langer dralen. Er moet een nieuw en intelligent pact worden ingevoerd. Alleen zo’n pact verdient het om te worden opgenomen in het derde deel van de Grondwet. Alleen een intelligente grondwet verdient immers de goedkeuring en het respect van de burgers van Europa. Dit pact moet juist contracyclisch van karakter zijn en tegelijkertijd landen die in moeilijkheden verkeren niet voor de voeten lopen. Integendeel, het moet sancties opleggen aan landen die een te overdadig beroep doen op hun middelen, en op die manier, aan de hand van een soort van gulden klimaatregel, toekomstige investeringen beschermen tegen de huidige situatie. 
Bigliardo (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, ik heb met aandacht geluisterd naar de redevoeringen van de heren Poettering en Barón Crespo, voor wie ik hoogachting heb. Ik heb echter kunnen vaststellen dat soms teveel aan eigen land of ook eigen partij wordt gedacht. Het is geen toeval dat het standpunt van de Commissie samenvalt met dat van de Europese Volkspartij.
Mijns inziens moet men bij een dermate delicaat en ingewikkeld vraagstuk echter blijk geven van enige fantasie.
Europa heeft regels - het pact is een regel - maar meer regels hebben wij op dit moment niet nodig. Europa moet blijk geven van meer fantasie, moed en dynamiek. Het is onmogelijk dergelijke problemen aan te pakken als wij niet inzien dat een voorzitterschap - en in dit geval het Italiaans voorzitterschap of minister Tremonti - niet moet worden beoordeeld op zijn woorden maar op zijn daden, op de manier waarop rekening wordt gehouden met de ernstige problemen in een aantal grote landen van deze Gemeenschap.
Anderzijds hebben wij in het derde opeenvolgende jaar - ik ben rapporteur voor de Europese openbare financiën - nota moeten nemen van het feit dat de Europese economie stagneert. Ik meen uit de redevoeringen van andere collega’s te mogen opmaken dat ook volgens hen het Europese beleid behept is met een aantal problemen, en daar hebben wij ook gisteren nog met commissaris Solbes over gesproken. Waarom zouden wij dan geen poging doen om eindelijk van stabiliteit op groei over te stappen? Mijns inziens moeten wij daartoe een poging doen en niet zozeer handelen als hoeders van de regels maar als politici, overeenkomstig datgene wat Plato de “politiek en het primaat daarvan” noemde. Als men dat doet, handelt men mijns inziens op perfecte wijze. 
Blokland (EDD ).
   – Voorzitter, waarom zouden we een nieuw verdrag sluiten in Europa als we ons niet willen houden aan bestaande afspraken? En als we ons niet willen houden aan het Stabiliteitspact, wanneer het ons slecht uitkomt, waarom geven we dat dan niet eerlijk toe? En waarom gaan we dan niet werken aan afspraken waar we ons wel aan willen houden? 
Dat zijn vragen waar in elk geval in mijn land veel mensen mee rondlopen. Hun vertrouwen is ernstig geschonden. Waarom zijn alle landen gelijk, maar zijn bepaalde grote landen meer gelijk? De terecht vernietigende commentaren in de media spreken boekdelen. En dit hele gedoe schendt het vertrouwen in de politiek en dat slaat ook op ons terug. Waarom, minister Tremonti, heeft u uw rol als onafhankelijk voorzitter niet gespeeld en de zijde van het Stabiliteitspact en groeipact gekozen, zoals voorgesteld door de Europese Commissie? Bent u zich wel bewust van de voorzittersrol? 
Ik kom hier ook toe naar aanleiding van de passages die ik terugvind in het verslag van de vergadering van de Euro-groep en de Raad ECOFIN. Commissaris Solbes geeft daar aan dat de Commissie voor Frankrijk en Duitsland aanbevelingen heeft opgesteld en die zijn inhoudelijk vergelijkbaar waardoor er sprake is van gelijke behandeling. Hij geeft aan dat een kritiek moment is bereikt. Verkeerde beslissingen kunnen een forse beschadiging van de procedure betekenen. Beslissingen kunnen een belangrijk precedent scheppen en van invloed zijn op de rente. Het gaat om een gelijke behandeling van grote en kleine lidstaten. Commissaris Solbes geeft verder aan dat, als de Commissieaanbevelingen niet worden opgevolgd, er een groot risico is dat Frankrijk en Duitsland ook in 2005 nog boven de 3 procent zitten. De Commissie is al erg soepel geweest. De nu voorliggende aanbevelingen zijn echt de grens. Commissaris Solbes geeft verder aan dat een terugkeer naar de buitensporige tekortpositie overeenkomstig artikel 104, lid 7 EG-Verdrag niet mogelijk is, want dan zouden er nooit sancties volgen. Verder bestaat in het Verdrag en in het pact geen onderscheid tussen coöperatieve en niet-coöperatieve landen. De Commissie kan als hoedster van het Verdrag geen andere route volgen dan zij nu heeft voorgesteld.
Berthu (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het is niet de Raad ECOFIN van 25 november die het Verdrag heeft geschonden toen hij de sanctieprocedure opschortte die tegen Frankrijk en Duitsland is ingesteld wegens buitensporige tekorten. De Raad heeft artikel 104 juist goed uitgelegd, aangezien dit artikel hem gedurende de gehele procedure de beleidsruimte laat om al dan niet tot stappen over te gaan.
Het zijn de verordeningen betreffende het Stabiliteitspact die de voorschriften in 1997 in die zin hebben aangescherpt dat deze beleidsruimte van de Raad is geschrapt. Op dit punt waren ze echter in strijd met het Verdrag. Overigens zou ik wel eens willen weten hoe het Hof van Justitie hierover zou oordelen als deze zaak aan hem zou worden voorgelegd.
In 1997 heeft Frankrijk zelf zijn grondwet geschonden toen het ondanks onze waarschuwingen akkoord ging met een dom Stabiliteitspact, dat zich nu tegen het land keert en dat Frankrijk op zijn beurt moet schenden via een conflict met zijn partners.
Dat is nog eens een mooi voorbeeld van een misstap! Ik hoop niet dat we wéér een blunder begaan door akkoord te gaan met de Europese ontwerp-Grondwet, die exact dezelfde principes huldigt als het Stabiliteitspact: die van centralisatie en starheid. 
Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, aangezien dit Parlement zich gewoonlijk zo kritisch uitlaat over de Commissie, wil ik deze gelegenheid te baat nemen om de Commissie en de commissaris verantwoordelijk voor economische en monetaire zaken, de heer Solbes, te complimenteren met de vasthoudendheid en waardigheid waarmee zij hun bevoegdheden op grond van het Verdrag hebben verdedigd, als hoeders van de verdragen.
Ik wil het Italiaans voorzitterschap de schuld niet in de schoenen schuiven, mijnheer Tremonti, maar de beslissing van de Raad ECOFIN is gewoon een aanfluiting. Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie is immers een gemeenschap van waarden en rechten. En rechtsregels – en de regels van het Stabiliteits- en Groeipact zijn rechtsregels – bestaan slechts bij de gratie van de verplichting tot naleving, en deze verplichting geldt zowel voor de kleine als voor de grote lidstaten.
Europa kan niet worden gegrondvest op het recht van de sterkste. Er kan geen stipte naleving van het pact door Portugal worden geëist als andere, grotere landen worden ontzien.
Het is een ding om de regels aan te passen aan de omstandigheden en flexibel toe te passen, maar het is iets heel anders als wordt geprobeerd om de regels te veranderen als het spel al is begonnen en de zaken er niet gunstig voorstaan of ons niet bevallen. Die houding zal consequenties hebben, mijnheer de Voorzitter, want een markt die niet in staat is om zijn eigen regels te respecteren genereert onzekerheid en wantrouwen over de geloofwaardigheid van de gemeenschappelijke munteenheid. Zoals de voorzitter van onze fractie, de heer Poettering, immers al zei, is het tekort van vandaag de schuld van morgen en het belastinggeld van overmorgen. Het ergste is nog dat deze beslissing op een zeer slecht moment komt, precies aan de vooravond van het werk van de Intergouvernementele Conferentie dat zal uitmonden in de totstandkoming van de Europese Grondwet. Ik vraag me af welk moreel gezag lidstaten nog hebben die andere lidstaten bekritiseren als zij hun wettelijke rechten uitoefenen in hun streven naar de gekwalificeerde meerderheidstem, terwijl ze zelf onbeschaamd hun eigen belangen verdedigen waarbij zij in letter en geest inbreuk maken op de verdragen, zoals de Commissie heeft erkend.
Geachte Voorzitter, daarom wil ik de Commissie feliciteren met de vasthoudendheid die zij heeft betoond bij de verdediging van haar rol als hoedster van de verdragen en ik vraag mij af of de Commissie beroep tegen de Raad van ministers zal aantekenen bij het Hof van Justitie wegens schending van de verdragen.
Goebbels (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het feit dat de Raad ECOFIN geen besluit heeft genomen over de Duitse en Franse tekorten, laat een bittere nasmaak achter. Het is nooit goed om regels terzijde te schuiven die vrijwillig zijn afgesproken. Het is een zeer slechte zaak dat de publieke opinie het idee krijgt dat sommige lidstaten in de Unie meer gelijk zijn dan andere, dat de Bondsrepubliek Duitsland en Frankrijk recht hebben op een speciale behandeling omdat ze de motor van Europa zijn.
Voor de socialisten is stabiliteit een publiek goed dat verdedigd moet worden. Stabiliteit zonder groei bestaat echter niet. De socialistische fractie pleit al jaren voor een herziening van het pact volgens het gezond verstand, aangezien het pact alleen maar gaat over stabiliteit en nergens over groei. Het pact is te rigide. Het houdt star vast aan criteria die inderdaad vrijwillig zijn overeengekomen, maar geen rekening houden met de realiteit van de economische golfbewegingen. Op dat punt ben ik het met voorzitter Tremonti eens.
Allereerst wordt er uitgegaan van één en dezelfde omvang van de overheidsschuld. Bij sommige lidstaten schommelt deze rond de 60 procent, terwijl andere een schuld van meer dan 100 procent van het bruto binnenlands product laten voortbestaan. Het pact houdt geen rekening met deze substantiële verschillen. Vervolgens zijn daar de sancties die onmogelijk zijn op te leggen. Een met een economische recessie kampende lidstaat verzoeken om bedragen te deponeren of grote boeten te betalen, komt op hetzelfde neer als iemand met bloedarmoede proberen te genezen door een aderlating.
Gezien de Duitse en Franse tekorten heeft de Commissie de regels willen handhaven, en zij kon ook niet anders. Maar nu de regels aan de laars zijn gelapt, kan de Commissie niet blijven zwaaien met de tafelen van de wet. Als de regels zijn achterhaald door de werkelijkheid, moeten de procedures worden aangepast. Het economisch beleid kan zich in ieder geval niet beperken tot de naleving van procedures. Ook op dat punt ben ik het met voorzitter Tremonti eens. Om dezelfde redenen is mijn fractie tegen een procedure bij het Europese Hof van Justitie. Het gaat hier immers om een politiek probleem waar een politieke oplossing voor gevonden moet worden. We moeten niet in beroep gaan bij de regering der rechters.
Daar sommige essentiële bepalingen van het pact volstrekt krachteloos zijn geworden door de politieke besluitvorming van de Raad ECOFIN, moet het pact verbeterd worden. Het is ondenkbaar dat de Commissie bij een buitensporig begrotingstekort van Portugal, Griekenland of Luxemburg voorstellen kan doen die verder gaan dan die welke door de Raad ECOFIN voor Duitsland en Frankrijk zijn overgenomen. De absolute regel van gelijke behandeling van de lidstaten verbiedt dit eenvoudigweg.
Voor een ernstige crisis zijn nieuwe oplossingen nodig, zoals voorzitter Prodi zojuist al aangaf. Ik doe een beroep op commissaris Solbes om na het pleidooi voor de deugd nu ook een pleidooi voor het gezond verstand te houden. Na haar heldhaftige verdediging van de beginselen verkeert nu alleen de Commissie in de positie om een Stabiliteits- en Groeipact voor te stellen dat zowel strenger als soepeler is. Strenger door de lidstaten te verplichten tot een begrotingsevenwicht als de groei bijvoorbeeld hoger is dan 3 procent. Strenger door de lidstaten te verplichten tot schuldaflossing wanneer de groei de 3 procent passeert. Soepeler daarentegen in tijden van laagconjunctuur, met name door lidstaten toe te staan investeringsuitgaven van het begrotingstekort af te trekken volgens de Britse . Volgens de Commissie levert 1 procent meer aan investeringsuitgaven een extra groei op van 0,6 procent van het BBP. Op dit moment investeren de Verenigde Staten bijvoorbeeld 3 procent van hun BBP, terwijl Europa slechts aan een mager procentje komt.
Afgemeten naar de economische groei aan deze en gene zijde van de Atlantische Oceaan zien we een dogmatisch Europa en een pragmatisch Amerika. Ik wil hier niet pleiten voor tekorten op zijn Amerikaans…
Huhne (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een paar constructieve opmerkingen maken over een mogelijke manier om uit de huidige problemen te komen. De eerste is dat er een besef van gedeelde verantwoordelijkheid moet zijn. Laten we niet vergeten dat het probleem voor zowel Duitsland als Frankrijk is begonnen door de begrotingsversoepelingen, de belastingverlagingen en de stijgingen van de overheidsuitgaven die tussen 1999 en 2002 zijn doorgevoerd. In beide landen bedroeg de begrotingsversoepeling meer dan 1,5 procent van het BBP. Als deze versoepeling niet had plaatsgevonden, zouden beide landen nu onder de grens van 3 procent zitten. Geen enkele instelling, noch de Commissie, noch de Europese Centrale Bank, noch een van de leden van dit Huis, heeft deze regeringen gewaarschuwd voor een dergelijke versoepeling. Het systeem heeft gefaald en het is ons aller plicht om het weer in orde te brengen.
Dit is ook belangrijk omdat het Stabiliteits- en Groeipact geen gerechtelijke procedure is, maar een politieke procedure die voor aanbevelingen en, uiteindelijk, sancties afhankelijk is van de steun van de ministers van Financiën. De ministers en de Commissie moeten het samen eens zijn over de manier waarop het pact moet worden toegepast. Er moet een duidelijke gedragscode zijn voor de interpretatie van het pact, zodat het pact ook in de toekomst geloofwaardig kan zijn. De discipline moet in de goede jaren worden versterkt en er moet op korte termijn overeenstemming worden bereikt over de omvang en de snelheid van de aanpassingen die nodig zijn om de landen die het pact schenden, te dwingen het evenwicht te herstellen.
Het pact zelf erkent dat het niet altijd mogelijk zal zijn om buitensporige tekorten onmiddellijk te verhelpen als er sprake is van bijzondere omstandigheden. Tot zulke speciale omstandigheden moet nu ook worden gerekend het gevaar van een verdere voortduring van de recessie in Duitsland en Frankrijk, die samen de helft van de eurozone vertegenwoordigen. Het is in niemands belang de recessie te laten voortduren, evenzo is het in niemands belang de geloofwaardigheid van het pact te ondermijnen. Het recht moet worden gerespecteerd. Met wat goodwill en verbeeldingskracht kunnen we het bijna onmogelijke voor elkaar krijgen. We dringen er bij de Commissie en de ministers van Financiën op aan dit ook te doen.
Figueiredo (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over het feit dat dit debat plaatsvindt; ik had hierop reeds in september aangedrongen, nog voordat de Europese ministers van Financiën hebben besloten Frankrijk en Duitsland niet te bestraffen vanwege de schending van het Stabiliteitspact. Eindelijk geeft men gehoor aan onze kritiek op het irrationele karakter van de nominale convergentiecriteria met hun zoals bekend rampzalige gevolgen, zoals economische recessie en toename van werkloosheid en armoede, waaronder ook Portugal te lijden heeft.
Wij hebben hier reeds verschillende keren benadrukt dat het Stabiliteitspact niet deugt. Tijdens het debat vorig jaar oktober hebben wij nog onze instemming betuigd met de opvatting van Commissievoorzitter Prodi en commissaris Lamy dat het pact, net als alle starre besluiten, dom is en dat het een grof economisch beheersinstrument is dat moet worden vervangen door een intelligentere regeling, aangezien de 3-procentregel middeleeuws is. Helaas hebben zij niet consequent op deze uitlatingen voortgeborduurd en een voorstel ingediend tot herziening van het pact. Zij waren bevreesd om de procedure inzake buitensporige overschotten tegen Frankrijk en Duitsland in te leiden, zoals zij dat tegen Portugal hadden gedaan. En toen gebeurde het onvermijdelijke: Duitsland en Frankrijk wezen het voorstel van de Commissie van de hand. Vanzelfsprekend verklaarde de Commissie het Verdrag te zullen blijven toepassen en zich het recht voor te behouden om de gevolgen van de conclusies van de Raad te beoordelen en eventueel maatregelen te nemen. Maar gelooft er iemand nu echt dat zij tegen de wil van de regeringen van Frankrijk en Duitsland stappen tegen deze landen zal ondernemen? Natuurlijk niet, en dat weten wij allemaal. De vraag is dan ook: waarom vasthouden aan een pact dat geen enkele zin heeft?
Zoals bekend legt de door de Raad ECOFIN goedgekeurde tekst alleen de regels vast die van tevoren door de Duitse en de Franse regering waren afgekondigd en waardoor in wezen wordt aanvaard dat de criteria van Maastricht gedurende drie opeenvolgende jaren niet worden nageleefd. En mocht dit nodig zijn, zal dit ook voor vier of vijf jaar gelden… Iedereen weet wie het ten aanzien van het Stabiliteitspact voor het zeggen heeft, wie gebruik maakt van zijn positie en macht binnen de Europese Unie, ook al voordat het nieuwe constitutionele verdrag er is. Laten we niet vergeten dat het Stabiliteitspact met zijn onaanvaardbare nominale convergentiecriteria er op aandringen van Duitsland is gekomen. Maar dit gold, zoals nu blijkt, alleen voor de anderen. Niet voor Duitsland zelf. Nu kan commissaris Solbes wel zeggen dat het besluit van de Raad noch de regels, noch de geest van het Stabiliteitspact eerbiedigt, maar betekent dit ook dat hij aftreedt omdat zijn gezag is ondermijnd? Het meest realistisch was Frankrijk, dat verklaarde dat de Raad het Stabiliteitspact op andere wijze kan toepassen, hetgeen in wezen neerkomt op niet-naleving, en tegelijkertijd wijzigingen voorstelde om het Stabiliteitspact zogenaamd te “verrijken”. Deze stelling is hier vandaag ook door anderen bepleit. Sommigen hebben gezegd dat het pact niet dood. Inderdaad, het is niet dood maar bevroren tot het moment waarop de rijke en machtige landen van mening zijn dat het weer uit de ijskast kan worden gehaald omdat hun eigen problemen zijn opgelost. Het is bekend dat ook de raad van bestuur van de Europese Centrale Bank zich voorstander heeft getoond van de voorstellen van de Commissie. Zullen ook zijn leden hun biezen pakken omdat de Raad zich niets van hun mening heeft aangetrokken?
Wij, die altijd al tegenstander van het Stabiliteitspact zijn geweest, dringen al lang aan op opschorting hiervan zodat de domme nominale convergentiecriteria kunnen worden herzien, die geen rekening houden met de feitelijke situatie in de afzonderlijke lidstaten en hun uiteenlopende niveaus van sociaal-economische ontwikkeling en die bij de berekening van het begrotingstekort productieve uitgaven verwarren met niet-productieve uitgaven. Maar één ding staat als een paal boven water: deze gang van zaken heeft eens te meer de nadruk gelegd op de hypocrisie van mensen die het Stabiliteitspact als argument gebruiken om onsociaal beleid te rechtvaardigen – ook in Portugal bestaan zij.
Laten we dit pact begraven! Laten we op zoek gaan naar politieke alternatieven die voorrang verlenen aan werkgelegenheid, kwalitatief hoogstaande openbare diensten, duurzame ontwikkeling en het welzijn van de volkeren!
Pannella (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, nu wij zover zijn gekomen en ik slechts over 114 seconden beschik, zou het idioot zijn en van slechte smaak getuigen als ik in deze stemfabriek zou doen alsof ik een analyse kan geven van het verslag van het voorzitterschap en van al hetgeen is gebeurd. Wij kunnen, minister Tremonti, echter één ding met zekerheid zeggen: de situatie in dit Parlement is duidelijk. De communistische collega’s en de collega’s van het staatsgeoriënteerd sociaal-democratisch links steunen u, waarderen u en zijn het eens met uw redeneringen en optreden. Al degenen die behoren tot het bastion van voorzitter Berlusconi en zijn bondgenoten in dit Europa - de Europese Volkspartij en aanverwanten - zijn echter tegen u.
Voor ons is het eenvoudig: u hebt ons hier vandaag een staaltje gegeven van de Italiaanse geest die u vertegenwoordigt. De regels schenden als de nood aan de man komt is een kunst waarin de huidige Italiaanse garde uitmunt. Het is gemakkelijk om verbintenissen aan te gaan zolang degenen die ze moeten eerbiedigen maar de kans hebben om te bepalen wanneer er overmacht in het spel is en zij hun gang kunnen gaan. Wij weten dat u ook een uitstekende parlementariër bent, zij het dan in uw hoedanigheid als journalist. U hebt aan het begin van de jaren negentig prachtige dingen geschreven over belastingkwijtschelding en Voor mij als liberaal was dat echter niet zo prachtig, want u hebt zelfs de ethiek erbij gehaald en gezegd dat de kwijtschelding en het gedrag van de oude garde weinig moreel waren.
Ik wil u gelukwensen want mijns inziens bent u de enige die er in slaagt om zowel van de oude garde te zijn als - neemt u mij niet kwalijk - de grootste onzin uit te kramen. 
Karas (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, mijnheer de voorzitter van de Raad, u heeft twee keer een bijeenkomst van de Raad ECOFIN voorgezeten. Die Raad heeft twee keer binnen vier weken een grote negatieve invloed op het Europese Gemeenschapsproject gehad. De eerste keer ging het om de brief aan de voorzitter van de Raad, de heer Berlusconi, na een bijeenkomst van de Raad ECOFIN waarin u de voorstellen van de Conventie aan de IGC op grote schaal bekritiseert. De tweede keer heeft zich vorige week afgespeeld. Daar moeten wij tegen in het geweer komen en wij kunnen dan ook niet gewoon tot de orde van de dag overgaan. Deze handelwijze is politiek gezien zowel schadelijk voor de democratie, de economie en de euro, als voor ons rechtsbestel en voor Europa als geheel. Die handelswijze is dan ook onacceptabel en dient veroordeeld te worden.
Commissaris Solbes heeft vandaag het volgende gezegd: De Raad heeft zich niet aan de geest van het Verdrag gehouden. Afgelopen maandag heeft de president van de ECB, Trichet, in de Economische en Monetaire Commissie de volgende opmerking gemaakt: De Europese Centrale Bank hecht er grote waarde aan dat het Stabiliteits- en Groeipact onder geen beding wordt gewijzigd, aangezien dit pact zijn waarde op economisch vlak en als monetair beleidsinstrument heeft bewezen. Hij heeft de Raad, de Commissie, het Europees Parlement en de lidstaten opgeroepen om hun eigen, specifieke verantwoording te nemen. Ik zou met name Duitsland en Frankrijk op willen roepen om de EU in het algemeen en het Stabiliteits- en Groeipact in het bijzonder niet de verantwoording in de schoenen te schuiven van hun binnenlandse beleidsproblemen. Het heffen van een beschuldigende vinger levert geen oprechte bijdrage aan de verwezenlijking van doelstellingen waar wij gezamenlijk toe hebben besloten. Duitsland en Frankrijk hebben bij het interpreteren van de regels de grenzen overschreden en hebben het gemeenschappelijke element tot een intergouvernementeel element gereduceerd. Zij hebben de regels vervangen door een politiek besluit. Het communautaire recht vormt echter de basis van en geen alternatief voor ons beleid. De ministers van Financiën hebben de geloofwaardigheid aangetast, het vertrouwen ondermijnd en daardoor nieuwe problemen gecreëerd. Dat is onaanvaardbaar.
Trentin (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, het is ongetwijfeld een heel ernstige zaak dat met het puur laxistisch opschortingsbesluit van de Raad ECOFIN de intergouvernementele methode uiteindelijk de overhand heeft gekregen boven de communautaire methode. Er zijn zelfs geen nauwkeurige voorwaarden gekoppeld aan het besluit om de Duitse Bondsrepubliek en Frankrijk een langere termijn toe te kennen voor het in evenwicht brengen van hun begroting.
Dit is een loodzwaar precedent, waar morgen misschien andere landen een beroep op zullen doen. Zoals voorzitter Prodi al zei, zal dit ten koste gaan van een daadwerkelijke coördinatie en van een goed beheer van de economische en sociale beleidsvormen uitgaande van transparante en bindende doeleinden. Dit geldt niet alleen voor de stabiliteit maar ook voor de groei, met name in deze tijd.
Door dit incident treden de tekortkomingen en tegenstrijdigheden in het beheer van het Stabiliteits- en Groeipact nog sterker op de voorgrond. Het Europees Parlement beschikt daarvoor overigens nog steeds niet over een medebeslissingsprocedure. Door dit incident worden wij eveneens geattendeerd op de tekortkomingen van de feitelijke bewoordingen van het Stabiliteitspact, die veel restrictiever en strikter zijn dan de tekst van het Verdrag, ook wanneer het gaat om de flexibiliteit. De instellingen van de Unie blijven aldus vast zitten met twee compleet onverenigbare benaderingen voor de uitvoering van de twee opdrachten die de Unie zichzelf op economisch, sociaal en milieugebied heeft gegeven: de strategie van Lissabon en Göteborg - waar nog geen bindende doelstellingen voor zijn vastgesteld - en het Stabiliteits- en Groeipact.
Dit zijn ernstige tekortkomingen. Deze drukken ook een stempel op het initiatief van de Commissie en verklaren waarom een weliswaar soepel maar - qua termijnen voor de bewerkstelliging van de doelstellingen van het Stabiliteits- en Groeipact - ook weinig intelligent beheer werd afgesproken, en waarom geen nauwkeurige minimale maatstaven werden vastgesteld om te kunnen beoordelen of voor de aanpassing van de begroting meer tijd gerechtvaardigd is. Ik heb het hier over de strategie van Lissabon, over de bindende doelstellingen van de strategie van Lissabon. Deze doelstellingen moeten worden opgenomen onder de voorwaarden voor de verwezenlijking van het Stabiliteitspact. 

Gasòliba i Böhm (ELDR ).
   – Mevrouw de Voorzitter, geachte fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, van de vele aspecten die tijdens dit debat aan de orde zijn gekomen zou ik graag een aantal kort willen belichten. In de eerste plaats heeft zich onmiskenbaar een ernstige crisis voorgedaan bij de uitvoering van een van de fundamenten van de monetaire unie en van de euro, hetgeen de geloofwaardigheid van beide negatief beïnvloedt.
Ten tweede houd ik vast aan de beroemde zinsnede dat de Europese Unie is gegrondvest op basis van een crisis en wij zullen ongetwijfeld lering trekken uit deze crisis, vooral wat betreft een aspect dat commissaris Solbes ook al heeft genoemd, en waarin hij kan rekenen op mijn steun, namelijk de noodzaak dat wij een duidelijke richting geven aan ons economisch beleid, hetgeen hij economisch bestuur noemde.
Er is sprake van een asymmetrische situatie waarbij het monetaire beleid veel beter is omschreven dan het economische beleid. Ik hoop dat deze crisis ertoe bijdraagt dat dit economische bestuur tot stand komt. Dit Parlement heeft hier altijd al om gevraagd en, als ik zo onbescheiden mag zijn, dat gebeurde voor het laatst in mijn verslag over de internationale rol van de euro.
Markov (GUE/NGL ).
   Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte collega’s, wij hebben al op 21 oktober 2002 in Straatsburg over het Stabiliteits- en Groeipact gedebatteerd. Ik heb toen al duidelijk gemaakt dat er geen bezwaar bestaat tegen een beperking van de nationale begrotingstekorten, mits hierdoor de groei en de vraag gestimuleerd worden. Die groei en een grotere consumptieve vraag kunnen echter niet door het verlagen van de lonen of het verlengen van de arbeidstijd verwezenlijkt worden. Dat kan alleen door belastingverlichtingen voor de lagere en de modale inkomensgroepen, door overheidsinvesteringen, door uitbreidingsinvesteringen van bedrijven en door een grotere particuliere consumptie.
Het resultaat van de bijeenkomst van de ministers van Financiën van de EU om de procedure als gevolg van de te hoge begrotingstekorten tegen Duitsland en Frankrijk op te schorten en deze landen tot 2005 de tijd te geven om die drempel van een tekort van maximaal 3 procent per jaar te realiseren, is een ondeugdelijk compromis. Dit compromis verandert namelijk niets aan het foutieve uitgangspunt dat een strikte drempel van 3 procent in moeilijke economische tijden altijd een procyclisch en geen anticyclisch effect zou hebben. Een hervorming van het Stabiliteitspact moet aan een beter economisch, sociaal, fiscaal, werkgelegenheids- en milieubeleid gekoppeld zijn om investeringen in het algemeen te bevorderen. In dat verband moeten ook overheidsinvesteringen op basis van kredieten mogelijk zijn, zelfs als daardoor die drempel van 3 procent af en toe wordt overschreden.
Dat is naar mijn idee een eerlijke en ook juiste invulling, omdat wij anders alle geloofwaardigheid kwijtraken. Bovendien zou hetzelfde probleem zich elk jaar in steeds meer landen voordoen.
Naar mijn mening - en daar hoeft u het niet mee eens te zijn - moeten fouten gecorrigeerd worden en moet niet getracht worden om deze met nieuwe fouten te maskeren. 
Andria (PPE-DE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, er zijn wat het Stabiliteits- en Groeipact betreft overdreven dingen gezegd en overhaaste conclusies getrokken. Ik richt mij ook tot de heer Poettering. Ik geloof namelijk niet dat minister Tremonti de lidstaten heeft uitgenodigd schulden te maken. Veeleer heeft hij gezegd dat hetgeen is gebeurd moet worden gezien in het licht van het inhoudelijke en niet het procedurele vraagstuk. Ik ben het ook niet eens met collega Watson die over een verwaterd pact sprak. Het Italiaans voorzitterschap heeft het pact juist uit het water gehaald waarin het dreigde te verdrinken. Ik sta ook niet achter degenen die zeiden dat het pact dood en begraven is.
Integendeel, als men naar de feiten kijkt, moet men vaststellen dat het pact leeft en het Italiaans voorzitterschap erin is geslaagd dit ondanks de uiterst moeilijke omstandigheden van de dood te redden. Het voorzitterschap is erin geslaagd unanimiteit te bewerkstelligen over een tekst met conclusies waarin belangrijke verbintenissen zijn opgenomen met betrekking tot de eerbiediging van het pact, de begrotingsdiscipline en de uitvoering van de structurele hervormingen. Ook de meest strikte lidstaten hebben daarmee ingestemd, maar daarover is nauwelijks gesproken in de lidstaten, en nog minder in het Europees Parlement.
Wat de aanbevelingen van de Commissie betreft, ligt de zaak heel eenvoudig: de Commissie heeft aanbevelingen gedaan en deze zijn overeenkomstig het Verdrag ter stemming voorgelegd aan de Raad. De Raad heeft ze verworpen, want de in het Verdrag voorgeschreven meerderheid was niet bereikt. Wat had het Italiaans voorzitterschap dan moeten doen? Nota nemen van de verwerping van de aanbevelingen van de Commissie zonder de een of andere tekst aan te nemen? Frankrijk en Duitsland hun gang laten gaan? Korte metten maken met heel de tot nu toe gevolgde procedure? Mijns inziens zou dan pas echt sprake zijn geweest van een dood pact en een onverantwoord gedrag van de Raad.
Het Italiaans voorzitterschap heeft daarentegen de enige weg gevolgd die het pact kon redden. Aangezien het onmogelijk was de aanbevelingen van de Commissie goedgekeurd te krijgen heeft het Italiaans voorzitterschap voorgesteld een tekst met conclusies aan te nemen waarin Frankrijk en Duitsland zich ertoe verbonden alle maatregelen te zullen treffen die noodzakelijk zijn om het tekort te verminderen en de procedure tijdelijk op te schorten. 
Randzio-Plath (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, er is vandaag geen aanleiding om een grafrede te houden of om te beweren dat het Europees recht is geschonden. De procedures en het Stabiliteitspact staan duidelijk in het Verdrag van Maastricht beschreven. Iedereen heeft daarbij een eigen rol, dat geldt voor de Commissie net zo goed als voor de Raad van ministers van Financiën. Dat er verschillen van mening bestaan, is enerzijds een gevolg van het feit dat iedereen benadrukt dat het pact gerespecteerd dient te worden en dat wij voorschriften nodig hebben, en anderzijds dat niet duidelijk is hoe effectief een dergelijk pact kan zijn als er alleen sprake is van sancties in slechte tijden en er geen rekening wordt gehouden met het feit dat er voor de Commissie in goede tijden ook een rol weggelegd zou moeten zijn. Dat laatste is tegelijkertijd ook de grote tekortkoming van het pact. Er wordt namelijk alleen maar op de problemen ingegaan die lidstaten tijdens recessies ondervinden. Is het effect van een stagnatie van drie jaar, die in Europa met name de economieën van de grote landen heeft getroffen, echter uiteindelijk niet net zo erg als een recessie?
Ik vind dat wij vandaag ook moeten benadrukken dat het pact zijn effectiviteit zelfs bevestigd heeft en dat wij daarom vol goede moed aan de herziening ervan kunnen beginnen. Die hervorming zou er in ieder geval toe moeten leiden dat de Europese Commissie haar rigide opstelling ten opzichte van conjunctuurcorrecties eindelijk laat varen en voor de methoden kiest die ook door het Internationale Monetaire Fonds worden gehanteerd. Dan zouden deze debatten misschien ook heel anders verlopen. Wij moeten ons namelijk realiseren dat de cijfers over Duitsland en Frankrijk, waarover de Raad van ministers van Financiën en de Commissie nu in de clinch liggen, slechts 0,2 procent uit elkaar liggen en dan heb ik het nog niet eens over de foutenmarges die zo kenmerkend zijn voor dergelijke statistische gegevens.
Naar mijn idee hebben wij thans een diepgaand debat over de hervorming van het Stabiliteitspact nodig. Daarbij moet de basis van dat pact niet alleen door monetaire stabiliteit en financiële degelijkheid worden bepaald, maar ook door groei en sociale stabiliteit. Dat is de uitdaging waar Europa voor staat en daar komt veel meer bij kijken dan alleen maar bezuinigingen. 
Nordmann (ELDR ).
   – Mevrouw de Voorzitter, formeel gezien zijn de procedures op 25 november gerespecteerd. Toch voelt iedereen goed aan dat het wijgevoel binnen de Gemeenschap een deuk heeft opgelopen. Er is sprake van een verschuiving in de krachtsverhouding die getuigt van zwakte, en de lucht van het vertrouwen is in de Europese Unie sinds die dag erg ijl.
Er is geen sanctie opgelegd, maar de verplichting om de tekorten terug te dringen blijft. Een van de conclusies van deze Raad onderstreept dit ook. Nu moeten we dus van het pact redden wat er te redden valt, dat wil zeggen zijn geest, het streven naar stabiliteit én groei, waarbij het een wordt gebruikt om het ander te verwezenlijken.
Door de gebeurtenissen kunnen er ook vraagtekens worden gezet bij het Frans-Duitse koppel. Daarbij gaat het niet om de vraag of dit koppel nodig is om Europa vooruit te helpen, maar wel om de vraag of het nog geloofwaardig genoeg is om bij de andere lidstaten vertrouwen te kunnen wekken in de stappen voorwaarts. Het Frans-Duitse koppel is een motor, die echter niet moet verworden tot een soort lont in het kruitvat die Europa opblaast.
Sjöstedt (GUE/NGL ).
    Mevrouw de Voorzitter, de crisis waarin het Stabiliteitspact zich momenteel bevindt, laat duidelijk de instabiliteit van de huidige Europese Monetaire Unie zien. Wij zien een economische crisis razendsnel veranderen in een politieke crisis. In de praktijk blijken er voor grote landen, zoals Duitsland en Frankrijk heel andere regels te gelden dan voor kleine landen, zoals Portugal en Ierland.
Deze crisis is niet alleen ontstaan doordat niet aan de eisen van het Stabiliteitspact is voldaan; de problemen liggen aanmerkelijk dieper. Duitsland en Frankrijk kampen met een lage economische groei en veel te weinig werkgelegenheid. De Europese Monetaire Unie en het Stabiliteitspact zijn in de praktijk niet in staat de economische groei op gang te brengen en daarmee de werkgelegenheid te vergroten, waardoor de crisis alleen maar dreigt te verergeren.
Voor een aantal landen in de eurozone zou het op dit moment heel goed zijn als het een eigen beleid zou kunnen voeren. Landen met een verschil in groei en inflatietempo hebben verschillende renteniveaus en wisselkoersen nodig. Het is geen toeval dat de economische ontwikkeling in West-Europese landen buiten de Monetaire Unie gemiddeld zeer sterk is vergeleken met de eurolanden. De euro vormt een onderdeel van het probleem. Men moet beseffen dat het Stabiliteitspact niet meer functioneert en dat het herzien moet worden. Het moet ruimte bieden aan een meer expansief economisch beleid in crisistijd, zodat men de economische recessie te boven kan komen.
Zweden heeft tijdens het referendum in september met een overtuigende meerderheid tegen de gemeenschappelijke munteenheid gestemd. De crisis van het Stabiliteitspact toont eens te meer aan dat het verstandig is geweest om buiten de Europese Monetaire Unie te blijven. Nu moeten wij de draad weer oppakken en tijdens de huidige Intergouvernementele Conferentie het Zweedse ‘nee’ bekrachtigen in een minstens even omvangrijke wettelijk bindende uitzondering als het Britse ‘nee’.
Langen (PPE-DE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, iedereen die het debat enigszins gevolgd heeft, kan naar mijn idee constateren dat er grote verschillen in dit Parlement bestaan. Ik heb overigens zelden grotere onzin gehoord dan in het betoog van de voorzitter van de Economische en Monetaire Commissie zojuist. Zij heeft de Commissie een rigide opstelling ten opzichte van conjunctuurcorrecties verweten. Als ik zoiets hoor, kan ik alleen maar met mijn hoofd schudden, mevrouw Randzio-Plath. In welk Europa en in welke eurozone leeft u eigenlijk als u de Commissie een dergelijk verwijt maakt? Wij moeten de heer Solbes gewoon zo veel mogelijk steunen en hem oproepen om zijn beklag bij de regeringsleiders en staatshoofden te doen. Wij mogen deze schending van het Europees Stabiliteits- en Groeipact namelijk niet zonder protest aan ons voorbij laten gaan.
Iemand heeft opgemerkt dat het Italiaanse voorzitterschap van de Raad een fantastisch slotdocument heeft opgesteld. Als ik dat hoor, zou ik graag willen weten of dat dan meer waard is dan een internationaal verdrag als het Stabiliteits- en Groeipact? Het slotdocument is een stuk papier. Waarom zouden Duitsland en Frankrijk zich wel door een stuk papier gebonden voelen als zij de officiële wet- en regelgeving al naast zich neerleggen? Het toonaangevende Duitse dagblad de heeft al van een ‘Duo Infernale’ gesproken. Duitsland en Frankrijk worden dus nu beschouwd als de doodgravers van Europa en niet meer als rolmodellen die een voorbeeld voor de andere lidstaten zouden moeten zijn. Het pact is overigens flexibel genoeg. Er staat nergens dat het begrotingstekort 3 procent moet zijn. In het pact staat: begrotingsevenwicht. Tussen 0 procent en 3 procent ligt voor de lidstaten een manoeuvreerruimte van 250 miljard euro voor het oplossen van conjunctuurproblemen, voor internationaal crisisbeheer en voor maatregelen in verband met natuurrampen. Het probleem is echter dat deze speelruimte in Duitsland en Frankrijk al opgesoupeerd was toen de moeilijke tijden aanbraken. Dat betekent dat niet alleen de conjunctuur, maar ook de hervormingen onder de loep moeten worden genomen, mijnheer de commissaris. Daarom zijn wij er absoluut op tegen om het Stabiliteits- en Groeipact aan te passen. Dat pact moet ook in de toekomst gerespecteerd worden en de rechten van de Commissie ten opzichte van de Raad moeten aanzienlijk verbeterd worden.
Berès (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, ik verbaas me erover dat er in dit debat alleen maar wordt gepraat over het Stabiliteitspact. Het probleem is niet zozeer het pact, maar het feit dat we wél een monetaire, maar geen economische unie hebben. Het pact mag volgens sommigen dan dom zijn, de Commissie heeft naar mijn mening in elk geval wél blijk gegeven van een zekere mate van gezond verstand gezien de manier waarop zij het heeft weten te interpreteren.
Ook verbaas ik me erover dat sommigen deze zaak aan het Hof van Justitie willen voorleggen, terwijl nog nooit iemand van plan is geweest om het Hof van Justitie in te schakelen bij andere schendingen van het Verdrag, die doorlopend begaan worden door vrijwel alle lidstaten van de eurozone; ze beschouwen hun economisch beleid immers nooit als een kwestie van gemeenschappelijk belang, hoewel het Verdrag daartoe oproept. Want dat is de ware oorzaak van het probleem waar we nu mee zitten. Het Stabiliteitspact is slechts de regel aan het eind van het proces voor het optellen van de punten, het zegt niets over de regels van het spel. En dat spel kan alleen maar een gezelschapsspel zijn. Het pact wordt dom of star genoemd, maar die kwalificatie gaat juist veel meer op voor de concurrerende devaluaties die eerder regel dan uitzondering waren vóór de komst van de euro. Er is meer nodig dan het pact alleen.
Volgens mij moet er dus in drie richtingen worden gedacht. Wat het economisch beleid betreft beschikken we al over het strategisch instrument dat we nodig hebben om de groei in Europa weer op gang te brengen: de strategie van Lissabon. We hebben echter geen instrument om die strategie uit te voeren, en het Stabiliteitspact is dat al helemaal niet. Dáár moeten we over nadenken. Sommigen hebben een strategie van grote projecten voorgesteld. Over de financiering daarvan zal dan wel eindelijk een besluit genomen moeten worden door de ministers van Economische Zaken en Financiën. Wat de afstemming betreft: iedereen heeft het erover, maar er is alleen maar iets van afstemming te merken als Frankrijk en Duitsland één front vormen tegen de Commissie. Dat heeft echter niets te maken met afstemming vooraf, de aangewezen weg om meer voordeel uit de eurozone te halen.
Tweede punt: de dialoog met de Europese Centrale Bank. Als deze maar blijft hameren op "structurele hervormingen", willen de regeringen dat op het laatst niet meer horen; er moet op een andere manier met hen worden gecommuniceerd.
Tot slot moeten we de werkzaamheden van de Conventie als uitgangspunt nemen als we vooruitgang willen boeken bij de IGC, en de bevoegdheden van de Commissie versterken waar het gaat om de totstandkoming van een economische unie. 
Marinos (PPE-DE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, het meeste van hetgeen ik wilde zeggen is al gezegd. Ik ben het eens met hetgeen de heer Poettering naar voren heeft gebracht, maar helaas is hij al weg.
Ik wilde de aandacht op het volgende vestigen: de regels die wij allen - groot en klein, sterk en zwak - uit eigen vrije wil hebben goedgekeurd en overgenomen, moeten worden geëerbiedigd, of ons dit nu bevalt of niet. O wee als de beginselen en regels van de Europese Unie zouden worden toegepast, als eenieder dat eerbiedigt wat hem uitkomt en negeert wat hem niet uitkomt.
Het meest fundamentele beginsel van de democratie is dat de wetten door iedereen worden nageleefd. Als het Stabiliteitspact niet meer voldoet, moet het worden afgeschaft of gewijzigd. Het is echter absoluut uit den boze te zeggen dat het pact weliswaar nog van kracht is maar degenen die er geen genoegen mee nemen dit niet hoeven na te leven. Dat is namelijk nu gebeurd. Toen enige tijd geleden bleek dat enkele kleine lidstaten van de Europese Unie, waaronder Portugal, de voorwaarden van het pact niet konden eerbiedigen, werden zij gedwongen keiharde maatregelen te treffen en hun uitgaven te verminderen om het tekort beneden de 3 procent te brengen. Toen heeft geen enkele van de huidige, grote overtreders gevraagd het pact niet toe te passen. Nu het probleem echter onverwachts hun economie heeft getroffen, komen zij plotseling tot de ontdekking dat het pact ongeschikt en zelfs onaanvaardbaar is. Dat is met twee maten meten.
Daarom is de reactie van de kleine landen wel begrijpelijk. Zij zien dat sommige landen, om met George Orwell te spreken, ‘gelijker zijn dan andere’. Op die manier groeit ook het wantrouwen in de nieuwe regelingen van de ontwerp-Grondwet. Het risico bestaat zelfs dat dit niet wordt geratificeerd en de Europese Unie in een verschrikkelijke impasse verzeild raakt. 
Katiforis (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, de heer Watson had het over “dreigementen en lokmiddelen”. Het Stabiliteitspact bevatte volop dreigementen en lokmiddelen: dreigementen voor de werkers en lokmiddelen voor de managers, dreigementen voor de werkelozen en lokmiddelen voor de financiers. Het Stabiliteitspact was niet alleen sociaal onrechtvaardig, het was totaal onwerkbaar. De tragedie van het verbreken van het pact is niet dat we het pact niet wilden respecteren, maar dat het ooit tot stand is gekomen. Dat was de echte tragedie. Als we ons even serieus aan de criteria van Maastricht hadden gehouden als het Stabiliteitspact ons vraagt ons aan de 3 procent te houden, zou er dan vandaag een euro zijn? Zou er dan een euro zijn, commissaris? Ik vraag alle aanwezigen deze vraag eerlijk, met de hand op het hart te beantwoorden, als eerlijke mensen die willen dat regels worden nageleefd.
Mijn tweede opmerking is dat de Commissie ons vertelt dat zij het pact zal blijven toepassen. Hoe zal het pact worden toegepast als dezelfde situatie zich nogmaals voordoet? Ik hoop met dezelfde tolerantie die nu aan Frankrijk en Duitsland is betoond. Het zou oneerlijk zijn als in de toekomst voor kleine landen andere normen zouden worden gehanteerd.
Er is ook gesuggereerd dat de tekorten van vandaag de belastingen van morgen zijn. Dat is wel erg simpel geredeneerd! De tekorten van vandaag kunnen ook de investeringen van vandaag zijn, die morgen een hoger inkomen opleveren, waarvan gemakkelijk hogere belastingen kunnen worden betaald. Ik stel daarom voor dat we hier stoppen met het afsteken van virtuoze speeches en een goede cursus elementaire macro-economie gaan volgen; enkelen van ons lijken die nodig te hebben. Daar reken ik de minister natuurlijk niet toe. Hij schijnt al over deze kennis te beschikken – of deze te hebben verworven – en daar ben ik hem dankbaar voor.
De kern van de zaak is dat we vandaag een expansiegericht economisch beleid nodig hebben in plaats van een beleid dat leidt tot inkrimping. Net zoals er inflatoire stabiliteit bestaat, is ook deflatoire stabiliteit mogelijk. Vanuit dat gezichtspunt is het verscheiden van het Stabiliteitspact goed voor de stabiliteit. 
Coelho (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik zal beginnen met een citaat van Aníbal Cavaco Silva, hoogleraar financiële economie, die in zijn periode als minister-president van Portugal besloot tot deelname aan de euro. Zijn woorden zijn hard, maar waar: “Het Stabiliteitspact is een steek in de rug van de Frans-Duitse as, die van drijvende kracht achter het communautaire Europa tot een factor van instabiliteit is verworden. Het Stabiliteitspact is momenteel dood, althans wat het sanctiegedeelte betreft. Dit wijst erop dat het communautaire Europa stuurloos is.” Ik ben niet van plan mij in de discussie over de vraag of het Stabiliteitspact al dan niet dom was, te mengen. Wij hebben binnen enkele dagen tijd kunnen aanschouwen hoe degenen die het intelligent vonden, besloten het niet te eerbiedigen, en hoe degenen die het dom vonden, protesteerden toen het opzij werd gezet. Ik erken dat er andere indicatoren moeten komen en dat tijdens periodes van economische bloei kwalitatief andere mechanismen moeten kunnen worden toegepast dan in tijden van recessie. Maar één ding is zeker: mechanismen om de openbare financiën in het belang van de euro en van Europa in toom te houden, zijn noodzakelijk. Niet aanvaardbaar is echter dat er met twee maten wordt gemeten, dat naleving van de criteria voor de één verplicht is en niet-naleving bij de ander wordt verontschuldigd. Het gevoel dat wat de kleine lidstaten niet mogen, bij de grote lidstaten door de vingers wordt gezien, is schadelijk voor de eenheid van Europa. Onaanvaardbaar zijn ook de neerbuigende en discrediterende opmerkingen van bepaalde personen aan het adres van degenen die de verplichtingen die zij op zich hebben genomen, wel zijn nagekomen. Hiertoe behoort bijvoorbeeld de houding van de Franse en de Duitse ministers van Financiën ten aanzien van het moedige begrotingsbeleid van de Portugese regering. Zorgwekkend is dat doordat de naleving van het Stabiliteitspact op de helling staat, de rente zou kunnen stijgen, hetgeen commissaris Solbes ook heeft erkend. Voor de gezinnen en ondernemingen met een hoge schuldenlast is dit een verontrustend perspectief.
Mevrouw de Voorzitter, ons doel moet erin bestaan de instrumenten voor de opbouw van Europa te versterken en niet deze te verzwakken, in het bijzonder tegen de achtergrond van het debat over het nieuwe constitutionele verdrag en de uitbreiding die thans zijn beslag zal krijgen.
Radwan (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, wij discussiëren deze dagen zeer ijverig en gewichtig over een nieuw grondwettelijk Verdrag. Wij zijn dus bezig met een nieuw rechtskader voor de toekomst, maar tegelijkertijd demonstreren de grote landen dat het vigerende recht hen eigenlijk onverschillig laat. Sta mij toe, omdat ik uit Beieren afkomstig ben - en dat moet u mij maar niet kwalijk nemen - om een vergelijking te maken. Toen na de verkiezingen in Oostenrijk een rechtsgeldige coalitie werd gevormd, heeft men dat land desalniettemin een schending van het recht verweten en is er getracht om daar op alle mogelijke manieren invloed op uit te oefenen. Nu gebeurt er eigenlijk iets soortgelijks, maar dan laten de grote landen blijken dat zij zich in ieder geval niets van het Europees recht aantrekken.
Ik kan de Commissie alleen maar oproepen om de feiten aan een kritische, juridische toetsing te onderwerpen. De Raad heeft immers niet alleen het voorstel van de Commissie verworpen - daar zou nog mee te leven zijn - maar heeft de Commissie ook volledig buitenspel gezet door gewoonweg een heel ander kader vast te stellen. Dat valt niet onder de bevoegdheid van de Raad en daarom kan ik de Commissie ook alleen maar aanmoedigen om actie te ondernemen.
Behalve dat het onaanvaardbaar is dat de grote landen zo te werk gaan, heeft dat natuurlijk ook een negatieve invloed op de houding van de toetredingslanden. Wij weten dat deze landen allemaal aan de euro mee zullen doen: aanvankelijk eerst tien landen en later nog eens twee. Wij hebben deze landen er altijd op gewezen dat zij zich aan de criteria moeten houden. Welke argumenten hebben de Commissie en de Raad om in de toekomst tegen deze landen te kunnen zeggen: ‘Jullie moeten je wél aan de criteria houden!’ Wij doen het zelf immers niet, dus waarom zouden die landen het dan wel doen?
Daarom kan ik de Commissie eigenlijk alleen maar een steuntje in de rug geven. De Commissie dient daadkrachtig en vastberaden actie te ondernemen, waarbij het onderhandelen over een nieuw pact geen reële optie kan zijn. Gezien de huidige situatie in Europa zou een nieuw pact de benaming ‘Pact’ al helemaal niet verdienen. Wij zouden namelijk geconfronteerd worden met een allegaartje aan flexibiliteitswensen die op geen enkele manier berekend zijn op de eisen die de economie stelt. Europa moet ervoor boeten dat Duitsland de afgelopen jaren zijn huiswerk niet heeft gemaakt. De uiteindelijke doelstelling is immers om ook bij een gemeenschappelijke munteenheid de economische stabiliteit in Europa te waarborgen. Ik dank u voor uw aandacht. 
Konrad (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de Europese Unie is een rechtsgemeenschap. De Europese Unie wordt bepaald door de prioriteit die aan dat recht wordt gegeven. De Duitse minister van Financiën heeft dit recht echter onlangs namens Duitsland met voeten getreden door samen met Frankrijk het Stabiliteitspact aanzienlijk te ondermijnen. Daardoor heeft Duitsland niet alleen het recht geschonden, maar ook het vertrouwen aangetast, zowel in eigen land als in de rest van Europa en zeker in de landen die tot de EU willen toetreden.
Het is toegestaan om regels aan te passen, maar dat mag niet gebeuren door ze te breken. Het lijkt erop alsof niet het recht maar de macht regeert en dat is strijdig met alles wat de EU verenigt. Van deze verderfelijke geest van nationaal egoïsme en Duits-Franse zelfgenoegzaamheid zal Europa nog lang de gevolgen ondervinden. Berlijn heeft lafhartig geweigerd om voor zes miljard euro bezuinigingen door te voeren op een totale begroting van duizend miljard euro. Die zes miljard is absoluut niet bepalend om een economische opleving tot stand te brengen, waarvoor in de praktijk sowieso nog geen enkel aanknopingspunt bestaat. Men heeft aan de fundamenten van de EU getornd. Om dat te bereiken, heeft men op basis van een zorgvuldige voorbereiding een bondgenootschap tegen de Commissie gesmeed. Dat is in wezen ook de strategische kern van deze handelwijze, zeg maar de strategische kern van de zwakke-valuta-as Berlijn-Parijs.
Wie kan het de kleine landen en de eurosceptici kwalijk nemen als hun wantrouwen hierdoor weer toeneemt. Ook het vertrouwen in de beschermende rol van de Commissie heeft voor lange tijd een stevige deuk opgelopen. De schending van het Stabiliteitspact is een zwarte dag voor Europa. Dat zal uiteindelijk tot een politieke en vertrouwenscrisis binnen de Europese Unie leiden. 
Tremonti,
    Mevrouw de Voorzitter, de neutraliteit van de rol van het voorzitterschap is hier betwist. Volgens Commissaris Solbes heeft het Italiaans voorzitterschap enerzijds grote inspanningen verricht om tot een oplossing te komen, maar anderzijds nagelaten voor de aanbevelingen van de Commissie te stemmen. Dat is toch een vreemde manier van neutraal zijn als men wordt geacht voor deze of gene te stemmen.
Het standpunt van het voorzitterschap was door en door neutraal. Dit is ondeelbaar. Mijns inziens moet heel dit debat op Europese leest worden geschoeid en worden losgekoppeld van al hetgeen om intern politieke redenen zo goed uitkomt. Ik zeg dit als vertegenwoordiger van een regering voor wie de Commissie als hoedster zeer belangrijk is maar voor wie de financiële markt net zo belangrijk is.
Het spijt mij dat voorzitter Poettering er niet meer is. Als ik mij niet vergis noemde hij het geval van de twee landen die tot de orde waren geroepen: Ierland en Portugal. Helaas hebben zowel Ierland als Portugal, samen met Frankrijk en Duitsland, maar ook België, Griekenland en Luxemburg, voor de tekst met de conclusies gestemd.
Alhoewel voorzitter Junker hier niet aanwezig is, moet mijns inziens worden nagedacht over het standpunt dat hij heeft ingenomen in de Eurogroep en daarna in de Raad ECOFIN. Ik geloof niet dat hij verdacht kan worden van tegen de Europese Unie indruisende opvattingen. De logica “grote landen” en “kleine landen” gaat hier niet op. Waar we het over hebben is een politiek proces.
Eerlijk gezegd geloof ik niet dat de Commissie het monopolie van de politiek heeft. Evenmin geloof ik dat regels en sancties hetzelfde zijn. Monopolies zijn op economisch gebied een slechte zaak maar eveneens op juridisch gebied. Regels kunnen op verschillende wijze worden geïnterpreteerd. De juridische dienst van de Raad heeft ze op een bepaalde manier geïnterpreteerd, en de Raad heeft ze op een bepaalde manier geïnterpreteerd. Een van de regels zegt trouwens dat er gestemd moet worden.
Bovendien zijn sancties niet alles; ze zijn een deel van het geheel. Regels en sancties zijn niet hetzelfde. Bij de beoordeling van het besluit van de Raad moet u voor ogen houden dat de maatregelen die Frankrijk en Duitsland zijn aanbevolen in feite dezelfde zijn als de maatregelen die voorzitter Prodi de Commissie had voorgesteld. Inhoudelijk zijn die precies hetzelfde. Er is geen meningsverschil over de procedure, over de vraag of procedure en sancties hetzelfde zijn en of de procedure op een andere manier kan worden opgebouwd rondom de verplichting tot inhoudelijke naleving van de door de Commissie gegeven aanwijzingen.
Mijns inziens zijn sancties van fundamenteel belang, maar zij hebben vooral een bepaalde functie: men moet voorkomen dat zij worden toegepast. Sancties functioneren als zij niet worden toegepast. Sancties functioneren als zij preventief en remmend werken en aanpassingen teweegbrengen. Dat is hier overduidelijk ook het geval. Ik geloof niet dat toepassing van sancties ons doel was. Naleving van de regels was ons doel, en daar hebben wij ons ook aan gehouden. Ik geloof niet dat wij ooit tot sancties zouden hebben besloten, zelfs niet voor een klein land. Ik zou nooit voor oplegging van sancties aan een klein land hebben gestemd als dit - net als de twee grote landen - aan de verzoeken van de Commissie had voldaan. Sancties zijn een deel van de regels, maar niet het enige deel. Het belangrijkste van de regels schuilt in het andere deel. Sancties vaststellen is belangrijk, maar het allerbelangrijkste is ervoor zorgen dat sancties remmend werken. Dan hebben wij naleving.
Ik heb mijn redevoering afgesloten met de opmerking dat de inhoud belangrijker is dan de vorm, of dat beide belangrijk zijn maar tot nu toe teveel is gesproken over een bepaald aspect van de procedure en zelfs werd gedaan alsof het alleen om sancties zou gaan, hetgeen niet het geval is. Bovendien is met geen woord gerept over de inhoud van de zaak. Inhoudelijk is de zaak heel eenvoudig en dat is ook tijdens het debat krachtig en op politiek verstandige wijze naar voren gebracht. Wij zitten in Europa in een moeilijke fase. In die fase tekent zich een dramatische symmetrie af tussen de omvang van de problemen en de capaciteit op bestuursgebied. De omvang van de problemen: twee oorlogen in twee jaar, een breuk in het geopolitieke evenwicht in de wereld, de ineenstorting van de effectenbeurzen, de zich aan elke regel onttrekkende concurrentie van China, de - misschien sterker dan voorspelde - gevolgen van de in enkele landen, de lokale crises en de sectorale crises.
Daartegenover een beperkte capaciteit op bestuursgebied. De oude nationale staten hebben geen instrumenten meer voor nationale bestuursmaatregelen en in Europa hebben wij nog geen Europese governance. Wij hebben maar weinig armslag meer in het begrotingsbeleid want wij moeten ons houden aan het Stabiliteits- en Groeipact. Dat wordt ook niet betwist. Wij kunnen geen wisselkoersbeleid meer voeren want de wisselkoersen worden op neutrale wijze vastgesteld, overeenkomstig de constitutionele logica van de Europese Bank. Ons wisselkoersbeleid wordt elders besloten.
In 2000 had de Europese economie de wind in de zeilen. Toen waren de begrotingen in orde en was de eurokoers ten opzichte van de dollar laag. In 2003 heeft de Europese economie helemaal geen wind in de zeilen, zijn de begrotingen allesbehalve in orde en is de eurokoers hoog ten opzichte van de dollar. Ik geloof dat zelfs een Isaac Newton weinig zou begrijpen van de oorzakelijke band tussen deze twee verschijnselen.
Er is een Europese governancenodig. Mijns inziens hebben wij in het grondwettelijk verdrag een grondslag daarvoor. Het Europees vasteland heeft in het groeiplan - dat door het voorzitterschap is voorgesteld maar inmiddels een Europees plan is geworden - een aanzet gevonden voor gemeenschappelijke inspanningen in de vorm van een gemeenschappelijk economisch beleid, het eerste economisch beleid sedert de euro.
In 2003 heeft Europa een zeer intensieve cyclus van structurele hervormingen op gang gebracht. Dit is een cyclus van structurele hervormingen van de arbeidsmarkt en de verzorgingsstaat en deze wordt gecoördineerd volgens een Europese logica en een Europese geest. Deze hervormingen strekken zich uit van Finland tot Oostenrijk, van Nederland tot Frankrijk, van Duitsland tot Italië. Europa regenereert zich. Het investeert in zijn toekomst en wijzigt de groeiverwachtingen via een cyclus van structurele maatregelen en fundamentele structurele hervormingen. Daar moeten wij mijns inziens over spreken. 
Solbes Mira,
   – Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag drie korte opmerkingen willen maken. In de eerste plaats wil ik even iets rechtzetten, de Commissie heeft nooit sancties voorgesteld, de Commissie heeft een grotere flexibiliteit voorgesteld door een extra jaar te geven om op 3 procent terecht te komen.
Ten tweede zal de Commissie al het nodige blijven doen om zich zo goed mogelijk te kwijten van haar taak als budgetbewaker. Wij weten dat de naleving van het pact in de huidige context tot enkele problemen en moeilijkheden leidt, maar wij zullen onze verantwoordelijkheid nemen en garanderen daarbij dat alle lidstaten op een gelijke behandeling kunnen rekenen.
In de derde plaats denkt de Commissie zoals ik net ook al zei rustig na over alle gebeurtenissen en de consequenties die zij zullen hebben voor het toekomstige economische bestuur van de Unie. Vervolgens zullen wij een initiatief opstellen met verbeteringen binnen het kader van het huidige Verdrag. 
De Voorzitter.
    Dank u, commissaris Solbes Mira.
Het debat is gesloten.
Maaten (ELDR ),
   . – De koningin van de ministerraden, de Raad ECOFIN, is met een luide plof van haar voetstuk gekukeld. Onder de Brusselse kaasstolp gaat dit debat misschien nog over de fijne details van het Stabiliteitspact. Voor normale burgers, in ieder geval in mijn land Nederland, gaat het allang over iets anders. Waarom gelden de regels die we afspreken wel voor sommige landen en niet voor andere? Hoe moet dat met de regels die we afspreken in het nieuwe Grondwetsverdrag, waar alle Nederlanders over mogen stemmen bij referendum? Om enige geloofwaardigheid te verkrijgen zal dat Grondwetsverdrag snoeiharde procedures moeten bevatten voor het handhaven van monetaire regels. Ik ben voor een veel sterkere rol van de Europese Commissie. Landen die zelf de regels overtreden, dienen niet mee te stemmen bij de beoordeling van andere landen, die zich aan dezelfde overtreding schuldig maken. De Franse en Duitse regeringen hebben een doos van Pandora geopend. Misschien wordt een kortetermijnbelang hiermee gediend, maar als as van Europese samenwerking zijn ze niet meer geloofwaardig. Zij dragen hiermee een zware verantwoordelijkheid. 
Sylla (GUE/NGL ).
   – Ik zou graag iets willen zeggen over het akkoord van Genève en u, evenals de voormalige presidenten en winnaars van de Nobelprijs voor de vrede Jimmy Carter en Nelson Mandela, mee willen geven dat het Europees Parlement het door Yossi Beilin en Yasser Abed Rabbo gelanceerde initiatief moet omarmen en steunen. Ik vind hun op maandag 1 december in Genève naar buiten gebrachte voorstel voor een vredesplan tussen Israëliërs en Palestijnen een moedig en symbolisch voorstel, waarin het verlangen van de overgrote meerderheid van de Israëliërs en Palestijnen om samen te leven in vrede en onderlinge solidariteit, tot uitdrukking komt.
Zoals Kofi Annan al stelde is dit plan geen substituut voor de voorstellen van de VN. Ook vinden wij het niet het belangrijkst om regel voor regel in te gaan op alle voorstellen. Het voornaamste is dat de meest wezenlijke punten in het voorstel zijn terug te vinden: de oprichting van een Palestijnse staat en het afwijzen van elke vorm van geweld, met name de zelfmoordaanslagen.
Juist nu moeten we een krachtig signaal laten uitgaan naar diegenen in beide kampen die zich hevig verzetten tegen dit vredesplan. Zij moeten leren dat vrede vóór alles gaat, en hun haat overwinnen om samen te kunnen leven. Ik betreur het dat de Raad er niet bij was. De situatie is des te dringender omdat de crisis in Irak het probleem alleen maar verergert.
Ik geloof dat het tijd is een generatie Palestijnen en Israëliërs een echte toekomst te bieden en een wereldwijde generatie de vruchten te laten plukken van de mogelijkheden die politici hebben om hen allen beter samen te laten leven. 
Bowe (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, ik wil u vragen of u met mij uw bezorgdheid wilt overbrengen aan de Turkse gerechtelijke instanties over de vertragingen in de berechting van de personen die in april 2000 betrokken waren bij de ongeregeldheden in Galatasaray in Turkije rond de voetbalwedstrijd met Leeds United. Deze afschuwelijke ongeregeldheden zijn uitgelopen op de moord op twee leden van mijn kiesdistrict, Christopher Loftus en Kevin Speight.
Een plaatselijke inwoner, Ali Umit Demir, is inmiddels veroordeeld wegens deze moorden. Hij heeft echter beroep aangetekend tegen het oorspronkelijke vonnis en wacht nu, samen met anderen die bij de oorspronkelijke ongeregeldheden waren betrokkenen, op het begin van een nieuw proces. De preliminaire zitting van het nieuwe proces is nu twee keer uitgesteld, een keer in juli en opnieuw in september van dit jaar. De derde datum voor de zitting is nu vastgesteld op 11 december 2003.
Ik ben weliswaar zeer dankbaar voor de belangstelling, betrokkenheid en steun die de Turkse ambassadeur bij de EU, de heer Oguz Demiralp, heeft getoond in deze zaak, maar ik zou ook blij zijn met steun van de Voorzitter van het Parlement in de vorm van een brief aan de Turkse gerechtelijke instanties waarin om garanties wordt gevraagd dat het proces zonder verdere vertraging voortgang zal vinden. Ik ben er zeker van dat de Voorzitter begrijpt welk leed de families van de vermoorde mannen doormaken als gevolg van de lange, slepende stappen voor de nieuwe rechtszaak, die hun aanvankelijke leed over deze zaak alleen maar hebben vergroot. 
Ribeiro e Castro (UEN ).
   – Mevrouw de Voorzitter, u allen weet, na de vele initiatieven die in de loop van het jaar hier in het Parlement zijn ondernomen, dat Oswaldo Payá, die vorig jaar de Sacharovprijs van het EP heeft ontvangen, hier op 1 december jongstleden aanwezig had zullen zijn. Helaas hebben de Cubaanse autoriteiten hem verboden naar ons toe te komen. Hij heeft echter een boodschap aan het Parlement gestuurd en mij verzocht deze voor te lezen. Dit heb ik gisteren in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid gedaan. Ik zal de boodschap thans niet in haar geheel herhalen, maar ik wil de plenaire vergadering hiervan wel op de hoogte brengen. In deze krachtige en aangrijpende boodschap brengt Oswaldo Payá verslag uit van de problemen waarmee de democraten in Cuba te kampen hebben, terwijl hij benadrukt dat het vastberaden wordt voortgezet (waarop ik alle hier aanwezigen met klem wil wijzen) en verklaart dat hem een reisverbod is opgelegd. Hij stelt de situatie in de concentratiekampen en van de gedetineerden aan de kaak – onderwerpen waarover wij hem nu net zo graag hadden willen horen spreken en waarover wij met hem van gedachten hadden willen wisselen. Hij roept de Europese Unie op de samenwerking moreel te steunen, een appel waaraan wij beslist gevolg zullen geven, en herhaalt nogmaals dat de Unie een constructieve dialoog met de gehele Cubaanse samenleving moet voeren. Ik verzoek de Voorzitter van het Parlement evenals de Conferentie van voorzitters zich nogmaals over dit vraagstuk te buigen, aangezien de uitnodiging van 13 november jongstleden op niets is uitgelopen en het uiterst belangrijk is dat Oswaldo Payá in alle vrijheid naar ons toe kan komen om ons te vertellen wat er in zijn land gaande is.
Ludford (ELDR ).
   - Mevrouw de Voorzitter, ik wil de zaak ter sprake brengen van een Britse man die in Ohio in de Verenigde Staten ter dood is veroordeeld. Kenny Richey is zestien jaar geleden veroordeeld wegens brandstichting en de moord op een twee jaar oud meisje dat bij de brand omkwam. Zes jaar geleden is evenwel nieuw forensisch bewijsmateriaal naar voren gekomen dat zijn onschuld zou kunnen bewijzen. Hij zit echter nog steeds in de dodencel en kan elk moment te horen krijgen wanneer hij zal worden geëxecuteerd. Dit komt doordat het Amerikaanse recht bepaalt dat na een bepaald stadium geen nieuw bewijsmateriaal meer mag worden geïntroduceerd.
De openbare aanklager heeft gezegd: “Ook al zou dit nieuwe bewijsmateriaal de onschuld van de heer Richey kunnen aantonen, toch staat de grondwet van Ohio en van de Verenigde Staten toe hem te executeren omdat het Openbaar Ministerie niet wist dat de wetenschappelijke getuigenverklaring die tijdens het proces is afgelegd, vals en onbetrouwbaar was”. Ze weten dus dat zijn veroordeling mogelijk niet terecht is, maar toch kan hij worden geëxecuteerd. Daarom heeft Amnesty International zijn zaak een van de meest fascinerende zaken van onschuld genoemd die mensenrechtenactivisten ooit zijn tegengekomen.
Mevrouw de Voorzitter, ik zal via e-mail een verzoekschrift doen rondgaan en ik vraag al mijn collega's dit verzoekschrift te steunen om de zaak heropend te krijgen in het licht van het nieuwe bewijsmateriaal of, als laatste redmiddel, om een gratieverzoek in te dienen. 
Doyle (PPE-DE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, volgens onze grondwet vereist het Ierse ratificatieproces een referendum over alle wijzigingen van het Verdrag. Vandaag hebben de krantenkoppen, berichten en redactionele commentaren in een serieus dagblad, de , gemeld dat de heer Prodi van mening was dat een staat die stemt tegen het grondwettelijk verdrag, waarover momenteel de laatste onderhandelingen plaatsvinden, logischerwijs uit de EU zou moeten stappen. Hij zei dat deze landen een tweede kans zouden kunnen krijgen – het was mogelijk niet de eerste keer dat ze ertegen stemden. Ik wil hier evenwel duidelijk maken dat datgene dat als een ultimatum zou kunnen worden opgevat – accepteren of uit de Unie stappen – verre van nuttig is in de aanloop naar een ratificatieproces dat al moeilijk genoeg zal worden, niet alleen in Ierland, maar in veel lidstaten.
Meneer Prodi zou ook hebben gezegd dat toekomstige aanpassingen of wijzigingen van het Verdrag door de parlementen of regeringen moeten worden goedgekeurd in plaats van door een volksreferendum.
Ik zou graag zien dat de heer Prodi de gelegenheid krijgt om zijn standpunten over deze uiterst gevoelige zaken nader te komen toelichten, want inmenging of onbezonnen commentaar is in dit stadium niet dienstig als we het huidige grondwettelijk verdrag er in de vijftien lidstaten door willen krijgen, laat staan in vijfentwintig staten. Soms is het nu eenmaal beter om minder in plaats van meer over een zaak te zeggen. 
Gargani (PPE-DE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, ik voel mij verplicht hier gewag te maken van een dramatisch vraagstuk dat zich stelt in verband met de rechtszaak in Italië tegen Giulio Andreotti, senator . Giulio Andreotti is in heel Europa bekend en een vooraanstaande persoonlijkheid op communautair vlak.
Ik heb het vonnis in beroep afgewacht alvorens dit vraagstuk hier aan te snijden. Ik heb vooral de motivatie van het gerechtshof willen afwachten. Senator Andreotti is nu niet alleen bevrijd van een tien jaar durende kwelling maar ook vrijgesproken van absurde beschuldigingen. Hem was zelfs moord ten laste gelegd. Uit de zojuist genoemde motivatie blijkt echter vooral hoe absurd het gedrag van het gerechtshof was bij de veroordeling. Deze was gebaseerd op persoonlijke, door geen enkel bewijs gestaafde stellingen.
Mijns inziens moet hier de lijdensweg van iemand die nu senator ad vitam is, die een beslissende bijdrage heeft geleverd aan de opbouw van de democratie in Italië en een van de grondleggers is van ons Europa, aan de kaak worden gesteld. Wij moeten duidelijk maken dat een bepaald segment van de Italiaanse justitie - een ongetwijfeld oppervlakkig en misschien zelfs subversief segment - deze situatie, tot grote ongerustheid van Italië en heel Europa, tien jaar lang in stand heeft weten te houden.
Daarom verzoek ik u, mevrouw de Voorzitter - en ongetwijfeld geef ik de wil weer van de Fractie van de Europese Volkspartij en misschien zelfs heel het Europees Parlement - waardering te uiten aan het adres van senator Andreotti voor zijn heldere geest, zijn verre blik en zijn uiterst democratisch gedrag, een gedrag dat een dermate grote en nuttige persoonlijkheid van ons Europa tot eer strekt. 
Doyle (PPE-DE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, aangezien er nog tijd over is, wil ik nog graag iets onder de aandacht van commissaris Fischler brengen dat betrekking heeft op zijn ontkoppelingsvoorstellen en het areaal dat na de ontkoppeling moet worden bewerkt.
Als boeren 100 procent van het areaal moeten bewerken dat ze in de referentiejaren 2000 tot en met 2002 bewerkten, om de ontkoppelde of areaalgebonden betalingen te krijgen, legt dat een enorme druk op de prijs van pachtgrond – of zoals we in Ierland zeggen – zowel in Ierland als in andere landen. Is de heer Fischler bereid in overweging te nemen te eisen dat boeren 80 procent of meer van hun land moeten bewerken? Als dat niet het geval is, leggen we een valse minimumprijs onder pachtgrond en kunnen actieve boeren zich deze niet veroorloven. Boeren die de 100 procent van het areaal uit het basisjaar willen volmaken, zullen dat land moeten nemen. Als gevolg van deze eis wordt een verstoring van de markt geïntroduceerd, en ik dring er bij de heer Fischler op aan dat hij alles doet dat in zijn vermogen ligt, om te bewerkstelligen dat het land in handen is van de boeren die het land het beste kunnen bewerken. Dat is een van de uitgangspunten van de ontkoppeling. 
De Voorzitter.
    Dit agendapunt is afgesloten.

De Voorzitter.
    Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
- het verslag A5-0402/2003 van de heer Van den Berg, namens de Commissie constitutionele zaken, over de Europese governance (COM(2002) 704 - COM(2002) 705 - COM(2002) 713 - C5-0200/2003 - 2003/2085(INI))
- het verslag A5-0401/2003 van de heer MacCormick, namens de Commissie constitutionele zaken, over de mededeling van de Commissie: Europese governance: tripartiete doelstellingencontracten en -overeenkomsten tussen de Gemeenschap, de lidstaten en de regionale en lokale autoriteiten (COM(2002) 709 - C5-0202/2003 - 2003/2088(INI)). 
Van den Berg (PSE ),
   . – Voorzitter, Commissaris, Europa moet beter presteren voor zijn burgers. Dat betekent meer resultaten boeken voor grensoverschrijdende problemen op een democratischer wijze. Dat Europese huis van ons moet op orde gebracht worden. De burgers bekijken het Huis her en der behoorlijk sceptisch.
Het afgelopen jaar hebben we de Conventie gehad en die heeft ons een grondwet, althans in ontwerp, opgeleverd. Dat is op zichzelf zeer goed nieuws voor de burgers en voor Europa. We spraken er al eerder over.
Maar er zijn ook andere methodes om het Europees huis op orde te brengen. Het verslag dat ik u vanavond namens onze commissie voorstel gaat ook over beter, democratischer en transparanter bestuur. We kunnen ook reeds zonder het aanpassen van de Europese verdragen wezenlijke hervormingen doorvoeren. Het verbeteren van het Europees bestuur is één van de belangrijkste strategische doelstellingen van de Commissie Prodi voor de periode 2000-2004. In 2001 kwamen we met het Witboek Europese Governance en als Parlement hebben we toen onze opinie gegeven en nu twee jaar later doen we dat nog een keer over de voortgang van hetzelfde Witboek.
Er zijn enkele belangrijke vorderingen geboekt. Zo is de Commissie in april 2002 begonnen met het versimpelen van de wetgeving. Met maar liefst 35.000 pagina’s kon de wetgeving worden verminderd. Een belangrijke bijdrage aan de vereenvoudiging van het Europees bestuur. Tevens heeft de Commissie plannen gepubliceerd op het gebied van raadpleging van regionale en lokale autoriteiten, van organisaties in het maatschappelijk middenveld en voor de raadpleging met experts. Op sommige van deze onderwerpen wil ik hier terugkomen, maar voor allen geldt dat het nu op de uitvoering aankomt. Niet alleen lippendienst, maar concrete actie!
De Commissie kan nog veel meer doen om Europa daadwerkelijk dichter bij de burger te brengen. Daarvoor heb ik in dit verslag verschillende voorstellen gedaan. Ten eerste en direct het belangrijkste: ik vind dat alle wetsvoorstellen onderworpen moeten worden aan een zogenaamde burgertoets. Dat houdt in dat bij iedere wet die de Commissie maakt, zij zich moet bedenken wat voor gevolgen dit heeft op het dagelijks leven van de burger waarvoor die wet gemaakt wordt. Gevolgen op economisch, sociaal en ecologisch gebied. Dat is de enige manier om ervoor te zorgen dat we van onze ivoren toren af komen en niet meer in het luchtledige of van bovenaf wetten maken. Ik roep mijn collega's en de Commissie op om dit initiatief te steunen!
Daarnaast wil ik speciale nadruk leggen op de inzet van experts door de Europese Commissie in een vroeg stadium van het wetgevingsproces. Allereerst moet ik zeggen dat experts uiterst nuttig zijn. Ten tweede moet ik vaststellen dat er wel een enorm woud is en ook een wildgroei van expertgroepen, zowel op permanente als op ad-hocbasis. 850 expertgroepen en nog eens ruim 500 subgroepen. Het is voor niemand duidelijk, zelfs voor de Commissie niet, wie nu precies allemaal daarbij betrokken zijn. Het Parlement heeft er al eerder voor gepleit dat de Commissie duidelijke lijsten publiceert waarin staat welke experts op welke onderdelen geraadpleegd worden. Zo krijgen het Parlement en de Raad, en ik denk zelfs de Commissie, een duidelijk beeld over wie zich nu eigenlijk over die wetsvoorstellen buigt en inzicht in de fundamentele beleidskeuzes die tijdens het beleidsvormingsproces zijn gemaakt. Als die lijsten beschikbaar komen dan helpt dat ons allen. Ik roep de Commissie op daar nu daadwerkelijk - na drie jaar toezeggingen - werk van te maken, want we willen een parlementaire democratie en niet een democratie van experts.
Een ander belangrijk punt, dat ik heb aangehaald, is Mondiale Governance. Multilateralisme en een breed concept van veiligheid, waartoe vrede en veiligheid, maar ook armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling behoren, zijn altijd de kern geweest van het buitenlands beleid. Het wordt tijd dat de Europese Unie, de grootste economische grootmacht van de Unie, zich gaat inzetten voor het uitdragen van haar waarden op wereldschaal bij de hervorming van multilaterale instellingen. Maar daartoe eisen we dan één stem van de EU. Dat zou kunnen beginnen in de Veiligheidsraad met één zetel.
Tot slot de raadpleging van organisaties. Ik heb speciaal benadrukt dat ook de lokale en regionale overheden geraadpleegd dienen te worden. "Europa begint in de regio". De regio's zijn het immers waar het beleid moet worden uitgevoerd en waar vele fondsen van Europa worden besteed. De regio’s zijn ook de plekken waar de burgers zich mee identificeren, soms nog wel iets meer dan hun eigen hoofdsteden, zeker wanneer regio's over grenzen heen gaan. Daarom is het belangrijk dat de regionale autoriteiten hun eigen stem krijgen en dat deze hun gegeven wordt in het wetgevingsproces. De Commissie heeft dat goed begrepen en toont zich bereid hier werk van te maken. Nu ook de praktijk graag!
Collega MacCormick heeft over dit onderwerp een zeer belangrijk verslag gemaakt betreffende de tripartiete overeenkomsten. Die contracten met lidstaten en regionale autoriteiten kunnen een heel nuttig instrument zijn omdat Europa dan begint met de regio dichterbij te brengen en daadwerkelijk vorm te geven. Europabestuur wordt zo efficiënter en komt dichter bij de burger en wij steunen van harte de hoofdlijnen van het verslag van collega MacCormick.
Tot slot wil ik hier benadrukken dat het de verantwoordelijkheid is van alle instellingen om tot een geloofwaardig, transparant en democratisch bestuur te komen. Het is niet alleen de verantwoordelijkheid van de Commissie, maar van alle instellingen. Daarom pleiten we in dit verslag voor een interinstitutioneel akkoord op het gebied van raadpleging waaraan alle instellingen gebonden zijn.
De hervormingen in het kader van het Witboek Governance zijn van groot belang voor Europa en voor zijn burgers.Het is belangrijk is dat we nu stevig aanpakken! En ik dank u voor de net iets ruimere spreektijd dan ik eigenlijk toegewezen had gekregen. 
MacCormick (Verts/ALE ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, mijn verslag gaat over het voorstel voor tripartiete contracten en overeenkomsten tussen de Gemeenschap, de lidstaten en de lokale en regionale autoriteiten. Het lijkt misschien een mond vol, maar het gaat in feite om een eenvoudig idee.
Het punt is dat, zoals de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft aangegeven in haar advies in dezen, een groot deel van de tenuitvoerlegging van belangrijke aspecten van het Europese beleid – milieubeleid, regionaal beleid en overig beleid, inclusief vervoersbeleid – in de lidstaten wordt uitgevoerd op een bestuursniveau onder dat van de centrale overheid. En toch bestaat het gevaar van inadequate betrekkingen tussen de Commissie, in het centrum, en de lokale en regionale overheden. Alle stappen die kunnen worden ondernomen om deze betrekkingen te verbeteren, moeten van harte welkom worden geheten en moeten ten zeerste worden aangemoedigd. Het voorstel van de Commissie over tripartiete contracten en overeenkomsten is een voorstel voor precies zo'n verbetering en dus staat mijn fractie achter het voorstel. De Commissie constitutionele zaken, de Commissie juridische zaken en interne markt en de Commissie milieubeheer verwelkomen het voorstel ook en willen het graag een stap verder brengen.
Een van de eerste overeenkomsten op experimentele basis in termen van tripartiete overeenkomsten was een overeenkomst tussen steden. De overeenkomst was gebaseerd op het idee van een duurzame stad, bijvoorbeeld Birmingham, Stockholm en andere steden in de Unie. Het was de bedoeling manieren te vinden om betekenis te geven aan duurzaamheid. Een van de interessante feiten die ik heb ontdekt bij het lezen van een verslag over dat proefproject, was dat als de stad Birmingham naar de centrale regering in Londen schrijft, het weken of maanden kan duren voordat de stad antwoord krijgt. De centrale overheden in de lidstaten zijn vaak heel slecht in het op bevredigende wijze onderhouden van contacten met plaatselijke overheden, stadsbesturen en stadsregio's.
Het is duidelijk dat we ervoor moeten zorgen dat er interactie is tussen de centrale overheid, de lokale overheid en het bestuur op Europees niveau als we vooruitgang willen boeken bij de tenuitvoerlegging van het beleid in Europa. Het is belangrijk te benadrukken – en dan richt ik me vooral tot de heer Bradbourn, mijn vriend en tegenstander op dit punt – dat dit voorstel voor tripartiete contracten en overeenkomsten niet alleen een voorstel is over regionaal bestuur, waarvan ik weet dat de heer Bradbourn er tegen is. Het is ook een voorstel over lokaal bestuur, waarvan ik denk dat hij en zijn fractie groot voorstander zijn. We moeten verzekeren dat er echt contact en echte connectiviteit is en dat we zaken in beweging krijgen.
In dit Huis gebruiken we soms het woord ‘regio’ in een heel misleidende betekenis. Schotland, het kiesdistrict dat ik vertegenwoordig, wordt voor sommige doeleinden een regio genoemd. Maar de meeste inwoners van Schotland beschouwen het als een land binnen een staat die meerdere landen omvat. En Schotland zelf heeft uiterst verschillende regio's. Gisteren was ik nog op bezoek bij het South of Scotland Partnership, waar men een discussie voerde over enkele specifieke problemen waar het platteland in het zuiden van Schotland mee worstelt, dat qua taal, cultuur, landbouw en in sociaal opzicht heel anders is dan Centraal-Schotland en het Schotland van de Highlands. Ze hebben bij mij het probleem van de stedelijke gemeenten – de oude – onder de aandacht gebracht. Tegenwoordig is het heel moeilijk om stedelijke gemeenten in stand te houden. Grote steden en regio's hebben een eigen identiteit, maar stedelijke gemeenten zijn die identiteit in ons systeem van lokaal bestuur verloren. De duurzame stad wordt thans uitgeprobeerd als proefproject. Hoe zit het met de duurzame stedelijke gemeenten?
We moeten governance in Europa op allerlei niveaus bekijken: de regio, de plaatsen en entiteiten die lager zijn dan de plaats op het punt van de huidige bestuurlijke structuren. Deze zaken doen er allemaal toe. Het verslag dat door de Commissie constitutionele zaken is goedgekeurd, moet worden geamendeerd, niet zodanig dat het wezen wordt aangetast van hetgeen in die commissie is overeengekomen, maar op een manier die dit wezen aanvult door enkele van de punten in te bouwen waarover door de Commissie milieubeheer overeenstemming is bereikt, alle punten in te bouwen waarover de Commissie juridische zaken overeenstemming heeft bereikt, en enkele dingen in te bouwen die uit de lopende proefprojecten naar voren zijn gekomen.
Ik beveel het verslag in zijn geamendeerde vorm nadrukkelijk aan dit Huis aan en ik hoop van harte dat het bij de stemming van morgen steun zal krijgen. 
Fischler,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte dames en heren, de Commissie verwelkomt de verslagen van de heer Van den Berg en van Sir Neil MacCormick. De Commissie bedankt het Parlement voor zijn ondersteuning bij de initiatieven voor een betere regulering. Die verbetering moet onder andere gerealiseerd worden door het uitvoeren van zogenaamde burgertoetsen, door het vastleggen van minimumeisen voor de raadpleging van betrokken partijen of richtsnoeren voor het bijeenbrengen en benutten van deskundigheid en door het vereenvoudigen van de wetgeving van de Gemeenschap. Volgende week zal de Commissie haar jaarverslag onder de titel ‘De wetgeving verbeteren 2003’ presenteren waarin voor de eerste keer een overzicht wordt gegeven van alle lopende werkzaamheden voor het verbeteren van het wet- en regelgevingskader van de EU. Met het oog op die doelstelling hebben het Parlement, de Raad en de Commissie onlangs het interinstitutioneel akkoord ‘Beter wetgeven 2003’ gesloten. Dat is een grote stap in de goede richting waardoor gewaarborgd wordt dat de bevoegdheden van alle instellingen bij onze toekomstige werkzaamheden volledig gerespecteerd worden.
Ik wil vandaag echter met name op de twee kernvragen ingaan die de heer Van den Berg aan de orde heeft gesteld, namelijk de raadpleging enerzijds van de betrokken partijen en anderzijds de belangengroepen en de Raad die de deskundigen bij zouden moeten sturen. Wat zijn de beginselen en minimumeisen voor de raadpleging van deze groepen? De Commissie deelt op dit gebied volledig de mening van het Europees Parlement dat de raadpleging geen vervanging van de parlementaire democratie mag worden. De Commissie wil dan ook benadrukken dat de minimumeisen voor raadpleging bedoeld zijn om de betrokkenen weliswaar een adviserende stem, maar geen beslissende stem te geven. Dat betekent dat het om het inwinnen van adviezen gaat en niet om besluitvorming. De besluitvorming blijft namelijk ook in de toekomst bij de vertegenwoordigers van de Europese volken berusten. Ook de institutionele rol van de twee adviesorganen, het ESC en het CvdR, wordt al net zo min door deze maatregelen beïnvloed.
De algemene beginselen en minimumeisen die de Commissie voor de raadpleging heeft geformuleerd, zouden ook als basis voor het volgende institutioneel akkoord kunnen dienen. De Commissie deelt de mening van het Parlement dat de raadpleging geen vertragend effect op het wetgevingsproces mag hebben. De Commissie houdt echter vast aan een minimale raadplegingperiode van acht weken voor open toegankelijke, openbare raadplegingen, omdat hierdoor een zinvol evenwicht wordt gecreëerd tussen de vereisten voor een efficiënte besluitvorming en de noodzakelijke input van externe partijen. Om de raadpleging transparanter te maken heeft de Commissie een formele en gestructureerde lijst van adviesorganen gepubliceerd. De betreffende informatie kan via de databank van de adviesorganen worden opgevraagd.
Het opstellen van richtsnoeren voor het bijeenbrengen en benutten van deskundigheid is een andere belangrijke maatregel van de Commissie om de voorbereiding van initiatieven te verbeteren. Wij hebben in het Witboek al benadrukt dat het noodzakelijk is om de normen voor de Europese governance voor het bijeenbrengen en benutten van deskundigheid te verbeteren. Deze richtsnoeren gelden voor die diensten van de Commissie die adviezen van deskundigen bijeenbrengen en benutten en zijn bedoeld om te waarborgen dat hoge normen en bewezen praktijken een geïntegreerd deel van de arbeidscultuur van de diensten van de Commissie gaan uitmaken.
De Commissie dient de kwaliteit van haar handelen echter niet alleen te verbeteren via een zorgvuldige voorbereiding, maar zij moet haar handelwijze ook transparanter maken. Daarom zal de Commissie volgende week voor al haar voorstellen een nieuwe standaardtoelichting vaststellen op basis waarvan de betreffende grondslagen en feiten van haar beslissingen uitgelegd moeten worden. Het inroepen van deskundigheid en de raadpleging van belangengroepen maken ook onderdeel van deze standaardtoelichting uit.
Dan het verslag van Sir Neil MacCormick over tripartiete doelstellingencontracten en -overeenkomsten. Het uitgangspunt dat in dit verslag wordt gehanteerd, gaat in dezelfde richting als het voorstel van de Commissie en is zowel ambitieus als goed doordacht. Het is ambitieus omdat ernaar wordt gestreefd de rol van de regionale en lokale autoriteiten te vergroten door hun meer bevoegdheden toe te kennen bij de tenuitvoerlegging van gemeenschappelijke wetgeving en maatregelen. Dat is iets waar inmiddels ook steeds meer op wordt aangedrongen. Door dit voorstel moeten de regio’s van de Unie meer naar elkaar toe groeien. Het sluiten van tripartiete contracten en overeenkomsten kan tot een interessante ontwikkeling leiden bij de tenuitvoerlegging van bepaalde communautaire beleidsmaatregelen. Tegelijkertijd is het uitgangspunt van het verslag goed doordacht omdat de noodzaak van een stapsgewijze aanpak wordt onderkend. De Commissie heeft zich op eenzelfde stapsgewijze aanpak gebaseerd toen zij in december vorig jaar overeenkomstig de uitgangspunten van het Witboek ‘Europese governance’ de mededeling over tripartiete contracten en overeenkomsten heeft goedgekeurd. Wij hebben toen eveneens voorgesteld om eerst een pilot-programma uit te voeren. Dit programma is inmiddels al van start gegaan. In drie Europese steden is op milieugebied een initiatief begonnen dat uiteindelijk in het sluiten van een tripartiete overeenkomst moet uitmonden.
Binnenkort kunnen dergelijke tripartiete overeenkomsten ook gesloten worden in het kader van de maatregelen voor het initiatief inzake de toekomstbestendige overeenkomsten. De Commissie is ervan overtuigd dat er voor het regionale beleid meer decentralisatie noodzakelijk is. Het gebruik van tripartiete contracten tussen de Commissie, een lidstaat en een regio zou op bepaalde voorwaarden ook kunnen uitgroeien tot een nieuw systeem voor de implementatie van de structuurfondsen. Bovendien zou de verantwoordelijkheid van de regio’s en de betrokken partijen hierdoor nog groter worden.
Wij moeten echter niet meteen te hard van stapel lopen. Ten eerste moeten wij de resultaten van het pilot-programma evalueren en onze conclusies daaruit trekken, precies zoals de rapporteur dat ook voorstelt. Ten tweede moeten wij ons afvragen met welke juridische, politieke of institutionele hindernissen wij in bepaalde gevallen te maken kunnen krijgen bij het sluiten van dergelijke overeenkomsten. Ik wil in dat verband voor het regionale beleid met name een onderscheid tussen twee fasen maken: Enerzijds de fase waarin de ontwikkelingsstrategie wordt bepaald waarbij een grotere betrokkenheid van regionale autoriteiten op een lager niveau dan de centrale overheid wenselijk is - voor zover dat verenigbaar is met het constitutionele systeem van de betreffende lidstaat - en anderzijds de uitvoeringsfase. Daarbij moet rekening worden gehouden met de gevolgen van deze nieuwe overeenkomsten voor het toepassen van de regels die gelden voor het besteden van de begrotingsmiddelen en voor de taken die de Commissie als hoedster van de Verdragen moet uitvoeren. Bovendien moet ook getoetst worden in hoeverre de Commissie het gevaar loopt dat zij extra administratieve en controlerende taken moet gaan uitvoeren.
Tot slot kan ik de rapporteurs de verzekering geven dat de Commissie in overeenstemming met hun verzoek inderdaad voornemens is om het Parlement bij het uitvoeren en evalueren van toekomstige tripartiete overeenkomsten te betrekken. 
Medina Ortega (PSE ),
   Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de heer Van den Berg graag bedanken voor het voortreffelijke verslag dat hij heeft gepresenteerd. Ik wil hem er tevens voor bedanken dat hij de ideeën die ik namens de Commissie juridische zaken en interne markt in mijn adviesverslag heb geformuleerd heeft overgenomen. Het gaat daarbij met name om de kerngedachte dat het maatschappelijk middenveld zich in de moderne samenleving uitspreekt via de stembus en via de representatieve organen die door de burgers zijn gekozen. Dat is de kerngedachte die de rapporteur goed heeft verwerkt in zijn verslag.
Ten tweede denk ik dat er in de afgelopen maanden veel vooruitgang is geboekt met de ondertekening van een interinstitutioneel akkoord tussen het Parlement, de Raad en de Commissie inzake de verbetering van de gemeenschappelijke regelgeving. Zoals ook commissaris Fischler al heeft gezegd zullen wij aan dat thema blijven werken.
Ik acht het echter van belang erop te wijzen dat het verkeerde idee bestaat dat vermindering van de Gemeenschapswetgeving leidt tot vermindering van de rechtsregels. Dat is echt een grote misvatting. Wij vereenvoudigen juist de wetgeving met de invoering van iedere gemeenschappelijke regel, waarmee 15 nationale regels worden vervangen. Het is niet zo dat ik er voorstander van ben om voor de aardigheid steeds maar nieuwe gemeenschappelijke regels in te voeren, maar op dit moment is er sprake van een woud van nationale regels en wetten. Enkel een zeer positieve instelling van de Europese Unie kan een einde maken aan dit juridische woud, dat de goede werking van de Europese instellingen en de Europese markt, hetgeen een van onze doelstellingen vormt, in de weg staat.
Daarom ben ik er geen voorstander van om de Commissie om minder wetgeving te verzoeken. Ik zou de Commissie willen vragen om daar waar nodig meer wetten voor te stellen, want als de Commissie zich niet kwijt van haar wetgevende taak, dan blijven wij zitten met dit woud van regels dat bovendien alsmaar uitdijt. Met 25 lidstaten betekent iedere gemeenschappelijke regel een zuivere versimpeling van de wetgeving. In plaats van het acquis communautaire te reduceren zou het juist versterkt en geconsolideerd moeten worden.
In ieder geval mijn complimenten aan het adres van de rapporteur, de heer Van den Berg. Ik hoop dat wij dit verslag morgen zonder veel moeilijkheden kunnen goedkeuren.
Bodrato (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijn opmerkingen gaan over het verslag-MacCormick over de Europese governance en het in diversiteit verenigd Europa, zoals de rapporteur dat terecht noemde.
De mededeling van de Commissie, waar commissaris Fischler zojuist al gewag van maakte, bevat voorstellen voor tripartiete contracten en overeenkomsten tussen Gemeenschap, lidstaten en regionale en lokale overheden. Met deze voorstellen wordt de mogelijkheid geboden de communautaire bepalingen aan te passen aan niet alleen de in milieu- en demografisch opzicht uiteenlopende situaties maar ook de verschillende beleidsvormen van de Unie, zoals het vervoersbeleid, het regionaal beleid, het beleid inzake ruimtelijke ordening, enzovoort. Dit is een belangrijke mogelijkheid, maar wij moeten wel beseffen dat daarmee een experimentele fase op gang wordt gebracht. Tijdens die fase moeten wij eerst een balans opmaken en dan de nodige lessen trekken, lessen die voor een deel van procedurele aard zullen zijn maar - zoals reeds werd gezegd - eventueel ook gericht zullen zijn op een beter beheer van de regionale beleidsvormen van de Gemeenschap. Deze overeenkomsten moeten hoe dan ook verenigbaar zijn met de Verdragen die het leven in de Europese Unie regelen en mogen niet voorzien in aanpassingen die de werking van de interne markt zouden kunnen belemmeren.
In feite doet de Commissie in deze mededeling een beroep op het flexibiliteitsbeginsel dat in het verslag van de heer MacCormick op correcte wijze wordt weergegeven. Dit beginsel houdt in dat de grondwetten van de landen van de Unie in acht moeten worden genomen maar tevens moet worden erkend dat de grondwetten in een aantal landen voorzien in zeer belangrijke taken voor de regio’s en de lokale overheden en aan die taken niet mag worden getornd. Ook in dergelijke gevallen is het echter noodzakelijk te voorkomen dat door de vraag naar meer democratische deelneming ongelijke situaties ontstaan die in strijd zouden zijn met de door de Conventie vastgestelde oriëntaties.
De tripartiete contracten mogen hoe dan ook niet afwijken van de secundaire rechtsvoorschriften die van toepassing zijn op heel het grondgebied van de Europese Unie. Zoals ik zojuist al zei, is dit namelijk de enige manier om ervoor te zorgen dat de oriëntaties van de Conventie worden geëerbiedigd. De uitvoering van het communautaire beleid moet worden verbeterd. Daarom moeten in de tripartiete contracten en overeenkomsten duidelijke doelstellingen worden opgenomen waarbij rekening worden gehouden met de verschillen op het grondgebied van de Unie. Dan kan men eventueel ook aan de hand van de opgedane ervaringen het beleid voor het beheer van de communautaire beleidsvormen herzien en verder gaan dan het diversiteitsprobleem. Dan zou men het meer algemene probleem van de democratie diepgaand kunnen behandelen, zonder evenwel - laat dit duidelijk zijn - de uniforme toepassing van het communautair recht in heel de Europese ruimte in gevaar te brengen. 
Ortuondo Larrea (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij spreken hier vandaag over het regelend kader voor de toekomstige tripartiete contracten en overeenkomsten tussen de gemeenschap, de lidstaten en de regionale en lokale autoriteiten.
Ik wil graag wijzen op de noodzaak van samenwerking tussen de overheidsinstellingen van de verschillende lidstaten, waarmee de subsidiariteit wordt verdiept zodat de doelstellingen die wij ons in het merendeel van de programma’s en projecten die zijn afgeleid van het Europese cohesie- en milieubeleid hebben gesteld kunnen worden gerealiseerd en de duurzaamheid kan worden gegarandeerd.
Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de FIOV-fondsen en -programma’s voor de visserijsector of aan LEADER + voor de landbouw in de gebieden die vallen onder de doelstelling van de het EFRO of aan de URBAN- en Interreg-projecten, waarbij de deelname en verantwoordelijkheid van de territoriale instellingen zo essentieel is.
Maar ik ben er ook van overtuigd dat een groot deel van de belangrijke gemeenschapsgelden die wel begroot zijn maar niet gebruikt worden – de nog af te wikkelen kredieten – te wijten is aan het feit dat de autonome regionale en lokale overheden, die de meerderheid van de projecten uitvoeren, tot nu toe niet hebben kunnen deelnemen in een vroege fase, noch aan de uitwerking van het beleid, noch aan het uitstippelen van strategieën, noch aan het vaststellen van de juridische verplichtingen die voorafgaan aan het opstellen van de verschillende Europese programma’s. Het is hoog tijd om het roer om te gooien, af te dalen van de Olympus en de besluiten in het vervolg te nemen in samenspraak met instellingen die dichter bij de werkelijkheid van de straat en de burgers staan. 
Bradbourn (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag iets zeggen specifiek en direct als reactie op het verslag van Sir Neil MacCormick over tripartiete contracten. Ik wil reageren op een aantal punten die hij in zijn inleidende opmerkingen heeft genoemd.
Dit verslag concentreert zich op een, in het licht van de huidige gebeurtenissen in het Verenigd Koninkrijk, uiterst belangrijke kwestie. De Britse vice-premier – een ongelukkiger man bestaat niet – probeert ons eigen electoraat regionaal bestuur op te dringen. Deze ongewenste en volstrekt overbodige laag politici is symbolisch voor de recente verschuiving in het Verenigd Koninkrijk in de richting van regionalisatie. Ik twijfel er niet aan dat deze verschuiving direct verband houdt met de oproep van de Commissievoorzitter tot de ontwikkeling van een ‘Europa van de regio's’. In dit verslag en het achterliggende voorstel van de Commissie weerklinkt deze oproep zeker. Door rechtstreekse contracten met de regio's op te stellen kan de Commissie juridisch bindende overeenkomsten aangaan met lokale en regionale autoriteiten over regionaal beleid en andere beleidsaangelegenheden zoals het milieu.
Men kan zich voorstellen dat allerlei soorten projecten en beleid door de achterdeur aan het Verenigd Koninkrijk zouden kunnen worden opgedrongen als de voorstellen doorgaan. Deze stap is duidelijk een hellend vlak naar een systeem waar de privileges van de nationale regeringen worden beperkt en die van de regio's worden uitgebreid. Het komt op mij over alsof de Commissie het Verenigd Koninkrijk en de rest van Europa steeds verder probeert op te splitsen in hapklare brokken, in dit geval geholpen en bijgestaan door onze eigen regering.
De Britse Conservatieven zijn tegen alle maatregelen die zo'n ontwikkeling bevorderen. Ik zal morgen tijdens de plenaire vergadering zeker tegen dit verslag stemmen. We kunnen een situatie waarin de Commissie ons veranderingen in de bestuurlijke structuren van het Verenigd Koninkrijk opdringt, gewoon niet aanvaarden. Als we accepteren dat de EU op enigerlei wijze direct zaken kan doen met de regio's, tasten we de nationale integriteit aan, alsook de natie als de voornaamste bouwsteen van de EU. Dit verslag is een onaanvaardbare inmenging in het bestuur van de afzonderlijke landen. Ik wijs deze aanpak volstrekt af. 
Paasilinna (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijn dank aan de rapporteur voor zijn goede werk. Ik onderstreep nog steeds dat een transparante bestuurscultuur in de Europese Unie noodzakelijk is voor het verkrijgen van instemming van de burgers. Zoals wij weten, leidt schemering tot duisternis. Vereenvoudiging van de regelgeving is noodzakelijk. De burgers moeten kunnen begrijpen hoe alles in elkaar steekt. Ondoorgrondelijke wetsteksten moeten dringend vervangen worden door iets wat meer gestroomlijnd is. Ik ben daar een voorstander van. Het is niet nodig ons met details bezig te houden - zoals hier is gebleken, is dat onze kwaal.
Ik wil echter een aanvullend amendement indienen dat het onderhavige verslag al bevat. De Unie steunt in elke sector het zogeheten principe van één loket. Volgens dat principe moeten de burgers altijd de mogelijkheid hebben de benodigde informatie en formulieren bij één en hetzelfde loket te krijgen. Toch hebben de verschillende instellingen van de Unie nog geen gezamenlijke internetpagina's waarop de burgers de voortgang van de regelgeving kunnen volgen. Regelgeving en andere projecten die door het Parlement, de Commissie en de Raad worden behandeld, zouden via één internetadres benaderd moeten kunnen worden. De instellingen hebben in ieder geval een gezamenlijk portaal nodig, als het ware één loket, waarop alle benodigde links te vinden zijn.
De Commissie en het Parlement zijn transparanter geworden, de Raad daarentegen niet. Die krijgt meer macht en dat betekent meer schemering. Dat moet worden aangepakt. 
Fischler,
   Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik kan het kort houden. In de eerste plaats wil ik mijn dank uitspreken voor de constructieve bijdragen in dit debat over de beide verslagen. Ten tweede wil ik nader op enkele opmerkingen ingaan die hier zijn gemaakt. Naar mijn idee is de belangrijkste vereenvoudiging van de Europese wetgevingsinitiatieven dat de huidige 25 verschillende wettelijke stelsels in de toekomst tot één stelsel teruggebracht worden; de heer Medina Ortega heeft daar terecht op gewezen. Ik geloof dat dit niet vaak genoeg gezegd kan worden, met name omdat juist de instellingen van de Europese Unie altijd weer verweten wordt dat zij aan een bepaalde regelziekte zouden leiden. De werkelijkheid is echter anders. U weet waarschijnlijk dat wij daar enkele jaren geleden ook al eens een onderzoek naar hebben ingesteld. Daaruit is gebleken dat de lidstaten in elk onderzocht jaar altijd meer nieuwe wetgeving hebben ingevoerd dan de Gemeenschap in totaal in haar hele bestaan. Dat toont duidelijk aan dat uw opmerking terecht is. Dat verlost ons echter nog niet van de plicht om onze Europese wetten zorgvuldig te formuleren. Niet alleen zorgvuldig qua voorbereiding, maar ook wat hun structuur betreft, zodat er voldoende transparantie en duidelijkheid wordt gecreëerd.
Het zal echter met name van belang zijn of en hoe wij de ‘Europese meerwaarde’, zoals daar tegenwoordig vaak naar wordt verwezen, kunnen aantonen. Als die meerwaarde niet bestaat, moeten wij bij dergelijke wetgevingsinitiatieven namelijk grote vraagtekens zetten. Dat is met name een belangrijk punt met het oog op de Europese Grondwet, waarin dan ook uitdrukkelijk een toetsing van die meerwaarde opgenomen zou moeten zijn.
Wat de tripartiete contracten betreft, ben ik van mening dat het sluiten van dergelijke contracten zinvol is. Ik ben het dan ook niet met de heer Bradbourn eens, die vindt dat hierdoor de nationale belangen worden genegeerd. In de eerste plaats gaat het om contracten waarbij een van de drie partijen een lidstaat is. Indien deze lidstaat niet met het contract instemt, gaat alles gewoon niet door. Ik zie dan ook absoluut geen reden voor uw bezwaar. Ik zie dat eerder omgekeerd. Ik vind het belangrijk dat de zogenaamde juist bij het structuurbeleid, maar ook bijvoorbeeld op het gebied van de plattelandsontwikkeling, een grotere rol gaat spelen. Wij moeten in de praktijk meer van een dergelijke aanpak gebruikmaken, omdat de mensen ter plaatse nu eenmaal beter weten waar de schoen wringt. Dat is het perspectief waarin deze contracten gezien moeten worden. Als extra voorzorgsmaatregel hebben wij echter wel eerst een pilot-fase voorzien, die uiteraard na afloop geëvalueerd zal worden. Dat is als het ware onze verzekering voor de toekomst. Wat dat betreft, wil ik nogmaals mijn dank uitspreken dat de verslagen van de Commissie hier zo positief ontvangen zijn.
De Voorzitter.
    De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0393/2003) van de heer Bösch, namens de Commissie begrotingscontrole, over het verslag van de Commissie over de evaluatie van de werkzaamheden van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) (COM(2003) 154 - 2002/2237(INI)). 
Bösch (PSE ),
    Mijnheer de Voorzitter, sta mij toe dat ik met een korte terugblik begin. Bijna op de dag af vijf jaar geleden, op 2 december 1998, is dit Huis een verhit debat aangegaan met Jacques Santer, de toenmalige voorzitter van de Commissie. Terugkijkend blijkt dit debat het begin van het einde te zijn geweest van de toenmalige Commissie. Toen ging het net als nu om de fraudebestrijding, om de consequenties die de Commissie uit een paar ernstige gevallen moest trekken. Destijds besloot de voorzitter van de Commissie om de confrontatie met het Parlement aan te gaan. Tegen de uitgesproken wens van dit huis in wilde hij de bevoegdheid inzake fraudebestrijding voor een groot deel buiten de Commissie onderbrengen bij een extern bureau, met als argument dat alleen op die manier de onafhankelijkheid van de onderzoeken gewaarborgd zou kunnen worden. Wij hebben dat unaniem verworpen omdat niemand antwoord kon geven op de vraag wie dan wel dat bureau die bevoegdheden zou moeten verlenen en hoe een effectief functioneren van dat bureau zou moeten worden gegarandeerd.
In samenhang met de discussie over de onthullingen rond Eurostat is deze hersenschim van een extern bureau in de afgelopen maanden weer opgedoken. Goddank, zo lijkt het, slechts in de hoofden van een paar hoge ambtenaren bij de Commissie. De signalen die we in november in Straatsburg opvingen van Commissievoorzitter Prodi duiden in een andere, constructievere richting. Nu, goed vijf maanden voordat de leden van dit huis definitief afscheid van elkaar nemen om zich in de verkiezingsstrijd te werpen, gaat het erom vast te stellen wat uitvoerbaar is en dat samen aan te pakken zodat we op het punt van dit uiterst belangrijke vraagstuk van bescherming van de financiële belangen van de Unie de kiezer niet met lege handen tegemoet hoeven te treden.
Ik zal nu overgaan op een aantal afzonderlijke punten. Uit mijn verslag blijkt overduidelijk dat OLAF onder de maat presteert. Dat is in het geval Eurostat op zeer dramatische wijze aan het licht gekomen. Dit is niet het moment om schuldigen aan te wijzen, maar als we moeten vaststellen dat van de 300 medewerkers bij OLAF tegenwoordig zelfs bij een ruimdenkende manier van tellen nog geen vijftien zich bezighouden met onderzoek in de instellingen, dan is er iets ernstig fout gegaan. Dan heeft dit bureau op dit punt gefaald. We zullen hier snel en rigoureus moeten bijsturen. OLAF moet zijn onderzoek concentreren op die terreinen waar de bevoegde instanties van de lidstaten niet willen of kunnen ingrijpen, dus OLAF moet zich concentreren op onderzoek binnen de organen en instellingen en in verband met de door de Commissie rechtstreeks beheerde uitgaven.
Mijn tweede punt is de eerbiediging van de grondrechten van degenen die bij onderzoeken zijn betrokken. De OLAF-verordening is daar volstrekt eenduidig in. Ik citeer: "De onderzoeken moeten worden uitgevoerd onder volledige eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en met name van het billijkheidsbeginsel, van het recht van de betrokkene zich over de hem of haar betreffende feiten uit te spreken en van het recht dat de bevindingen van een onderzoek alleen mogen berusten op elementen die bewijskracht hebben." Uit de verslagen en adviezen van het Comité van toezicht van OLAF, maar ook uit de verslagen van de ombudsman maken wij op dat daar tegenwoordig het grote gevaar schuilt. De verordening wordt wat dit betreft door de onderzoekers van het bureau ronduit genegeerd. Ik breng slechts het jongste voorbeeld in herinnering, de berisping die de ombudsman OLAF verleden week toediende naar aanleiding van de belastering van een journalist in openbare verklaringen van het bureau. Als de grondrechten van de betrokkenen niet worden gerespecteerd, dan zijn uiteindelijk ook de resultaten van de onderzoeken waardeloos, en ik vrees dat OLAF daarom juist in samenhang met Eurostat nog voor onaangename verrassingen zal komen te staan. Wat ontbreekt is een effectief en vooral preventief controlemechanisme om naleving van de voorschriften van de verordening af te dwingen. Dit is een punt waarop wij door wijziging van de verordening zelf tegenmaatregelen moeten treffen. We willen de beslissingsbevoegdheden van de directeur niet aantasten, maar we hebben een zwaarder tegenwicht nodig.
Dat tegenwicht is het Comité van toezicht van OLAF, maar dan wel onder drie voorwaarden. Ten eerste: het comité krijgt door de onderhavige wijziging uitdrukkelijk de bevoegdheid te waken over de waarborgen voor fundamentele vrijheden en rechten van degenen die bij onderzoeken zijn betrokken. Ten tweede: het comité krijgt de extra middelen die voor het uitvoeren van die taak noodzakelijk zijn, en ten derde : de onafhankelijkheid van het comité ten opzichte van de directeur van OLAF wordt versterkt, niet alleen door uitbreiding van de personele bezetting van het secretariaat, maar ook door het secretariaat van het comité organisatorisch los te maken van OLAF en de Commissie. Bundeling van de krachten voor de onderzoeksactiviteiten en daaraan gepaard een versterking van de controle van die onderzoeksactiviteiten, dat is waar het bij OLAF op dit moment op aan komt.
Dames en heren, ik ben van mening dat wij ons werk in de commissie goed hebben uitgevoerd. Wij nemen onze verantwoordelijkheid tegenover de kiezers en belastingbetalers in de Unie. Daarom adviseer ik het Parlement dit verslag te steunen.
Schreyer,
    Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bösch, dames en heren, OLAF, het Europees Bureau voor fraudebestrijding, is, zoals u al aanhaalde, in 1999 opgericht. De meeste taken van de Commissie inzake fraudebestrijding werden bij het bureau ondergebracht en OLAF kreeg de opdracht en het recht onderzoek te doen in alle Europese instellingen als er een vermoeden is van fraude. OLAF werden dus vergaande bevoegdheden opgedragen, en zoals het laatste activiteitenverslag van OLAF laat zien, zijn op veel terreinen al duidelijke resultaten geboekt. OLAF voert de administratieve onderzoeken, zowel interne als externe, volledig onafhankelijk uit, ook al is het bureau ondergebracht bij de Commissie.
Deze dubbele status heeft problemen veroorzaakt en roept nog steeds vragen op, zoals blijkt uit het verslag dat we vandaag bespreken. Het gaat vandaag om het verslag van de heer Bösch over het zogenaamde Artikel 15 Verslag van de Commissie. Dat klinkt erg technisch, maar het betreft een buitengewoon belangrijk debat omdat het gaat over de toekomst van OLAF, een nog zeer jong bureau, wat soms wel eens wordt vergeten.
De Commissie wil de rapporteur, de heer Bösch, voor zijn intensieve werkzaamheden bedanken. De evaluatie van de werkzaamheden van OLAF in de afgelopen drie jaar, het onderwerp van dit verslag, is grotendeels overschaduwd door de Eurostat-affaire. Toch zijn de bevindingen en analyses in dit verslag in wezen nog steeds geldig, ook al is de rapporteur, de heer Bösch, op veel punten een andere mening toegedaan dan wij. Het is echter juist dat de Eurostat-affaire bestaande gebreken, in het bijzonder de kwestie van de communicatie tussen OLAF en de Commissie, voor het voetlicht heeft gebracht, en dat het wettelijke kader voor OLAF, dat in 1999 in een recordtijd is aangenomen, aanpassing behoeft. Dat wil echter niet zeggen - en daarin is de Commissie het met de rapporteur eens - dat OLAF volledig zou moeten worden gereorganiseerd. Op dit moment lijkt dat adequaat noch realistisch. Toch moeten grote wijzigingen voor OLAF op zijn laatst dan worden afgehandeld als het doel van de instelling van de functie van Europees financieel openbaar aanklager is verwezenlijkt. De Commissie zet zich er nog steeds nadrukkelijk voor in om de functie van Europees financieel openbaar aanklager te verankeren in het verdrag voor de nieuwe grondwet. In het vervolg daarop plannen we het opstellen van een witboek.
Nu over uw verslag. De Commissie begrotingscontrole oefent hierin uitgebreide kritiek uit, in het bijzonder op OLAF met betrekking tot de onderzoeksactiviteiten en het stellen van prioriteiten. Met alle begrip voor de wrevel van de rapporteur vind ik de kritiek toch niet in alle opzichten helemaal eerlijk. OLAF heeft een moeilijke overgangsfase achter de rug. Het zou verkeerd zijn OLAF alleen door een Eurostat-bril te bekijken en te beoordelen, en wezenlijke andere taken niet bij de evaluatie te betrekken, of die nu de douane betreffen, de samenwerking met de uitbreidingslanden op het terrein van de fraudebestrijding - een heel belangrijk terrein - of de activiteiten op het terrein van wetgeving.
Ik denk dat de standpunten van de Commissie en het Parlement, ondanks de kritiek van de Commissie begrotingscontrole helemaal niet zo ver uit elkaar liggen. We delen de wens tot een verstandige hervorming van OLAF, die indien mogelijk, nog in deze zittingsperiode zal worden behandeld. Dat is een uitgangspositie voor onze samenwerking.
Commissievoorzitter Prodi heeft op 18 november in de Commissie begrotingscontrole de hoofdlijnen van de geplande verbeteringsvoorstellen uiteengezet en, zoals ik uw rede interpreteer, mijnheer Bösch, stemt u met die koers in. De Commissie en de Commissie begrotingscontrole zijn het met elkaar eens dat OLAF zich meer op zijn kernactiviteit moet concentreren. Ik zou hier echter ook graag de geruchten tegenspreken die na de rede van de Commissievoorzitter te beluisteren vielen, als zou de Commissie bij een vermoeden van fraude door ambtenaren van de Commissie de interne onderzoeken door OLAF willen verhinderen. Ik zeg het heel duidelijk: dat is niet waar. Het zou veeleer moeten worden onderzocht of taken die niet heel direct verbonden zijn met de specifieke expertise van OLAF, niet weer zouden moeten worden ondergebracht bij de sectorale directoraten-generaal. Dat geldt mijns inziens bijvoorbeeld voor het terrein van de in het landbouwbeleid. De afbakening naar andere instituten met een onderzoeksbevoegdheid, in het bijzonder IDOC, moet echter ook duidelijker worden geregeld. Daarnaast zou er in de verordening zelf geen misverstand meer over mogen bestaan dat het al dan niet starten van een onderzoek geschiedt naar het oordeel van de directeur van OLAF, dat dus het opportuniteitsprincipe geldt. Ook dat draagt bij aan het concentreren op de werkelijke prioriteiten van het bureau.
De informatiestroom tussen OLAF en de instituties moet aanzienlijk worden verbeterd. De Eurostat-affaire heeft bestaande gebreken in de communicatie blootgelegd. De Commissie moet de mogelijkheid hebben ook tijdens lopend onderzoek preventieve maatregelen te treffen ter bescherming van gemeenschapsgelden, overigens zonder dat daardoor de onderzoekingen door OLAF in gevaar worden gebracht. Het memorandum, het tussen de Commissie en OLAF is ons inziens een belangrijke stap in de goede richting. In het belang van de rechtszekerheid en de helderheid dient de OLAF-verordening nader verduidelijkt te worden. We zullen daarbij vanzelfsprekend overleggen waar de verduidelijkingen moeten komen en in welke vorm ze gegoten dienen te worden.
Het versterken van de verdedigingsrechten van degenen die bij onderzoeken zijn betrokken, is ook een belangrijk en onomstreden punt. Het OLAF-handboek bevat op dit punt al een hele reeks gedetailleerde interne regels. De fundamentele rechten van de betrokkenen, zoals bijvoorbeeld het recht op inzage van dossiers of het recht te worden gehoord, dienen echter in de verordening zelf duidelijker te worden geregeld.
Commissievoorzitter Prodi heeft in zijn rede van 18 november een aantal mogelijkheden genoemd om de governance van OLAF te verbeteren. Zo stelde hij voor de rol van het Comité van toezicht te versterken of een interinstitutioneel forum in het leven te roepen. Het overleg hierover binnen de Commissie is nog niet afgesloten. Ik kan u echter zeggen dat een versterking van het Comité van toezicht, zoals voorgesteld door de Commissie begrotingscontrole, in grote lijnen kan rekenen op onze instemming, in het bijzonder waar het gaat om onderzoek van klachten. Het Comité van toezicht heeft daartoe in zijn advies een interessant voorstel gedaan.
De Commissie kan evenwel het voorstel van de rapporteur om het secretariaat van het Comité van toezicht onder te brengen bij het Europees Parlement, niet aanvaarden. Naast principiële vragen over het interinstitutionele evenwicht roept dit voorstel juridische vragen op. De kwestie van de vestiging van het secretariaat vereist grondig onderzoek.
Verder kan de Commissie niet instemmen met de overige voorstellen met betrekking tot de budgettaire status van OLAF of het controlesysteem binnen de Commissie, omdat ze cruciale aspecten van de hervorming van ons financiële beheer ter discussie stellen. Ik zou u er hier ook aan willen herinneren dat het nieuwe Financieel Reglement pas na intensief werk door Parlement en Raad nog maar op 1 januari van dit jaar van kracht is geworden. Met het nieuwe reglement moet eerst ervaring worden opgedaan. Een fundamentele wijziging zou nu te vroeg komen.
Het komt er nu op aan snel te handelen - daarin is de Commissie het volledig met u eens - en een wetgevingsvoorstel te presenteren waarvan de kans reëel is dat het nog in dit Parlement wordt behandeld. Voor het einde van het jaar, zoals de Commissie begrotingscontrole wenst, zal dat echter helaas niet lukken, en ik verzoek u, gezien de ingewikkelde en gevoelige materie, daarvoor begrip te hebben. De Commissie is er echter van overtuigd zeer snel begin volgend jaar een wetgevingsvoorstel te kunnen presenteren. Daaraan dienen we gezamenlijk te werken. We zullen het verslag en de adviezen van het Comité van toezicht bij het werk en het overleg betrekken. De Commissie is bereid tot een intensieve samenwerking met het Parlement en het zou ons gemeenschappelijke hoofddoel moeten zijn om in het belang van een efficiënte fraudebestrijding in de Europese Unie een solide en draagkrachtig fundament te leggen voor het verdere werk van OLAF. 
Stauner (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de werkzaamheden aan het verslag van de heer Bösch zijn natuurlijk overschaduwd door de Eurostat-affaire. De inspanningen van de Commissie begrotingscontrole om de affaire Eurostat - het zwarte geld, wanbeheer en nepotisme - op te helderen, hebben ook aanzienlijke tekortkomingen bij OLAF aan het licht gebracht. OLAF heeft in dit geval vóór alles te traag gewerkt. Daarmee is de kans om van het verduisterde geld, minstens acht miljoen Euro, een aanzienlijk deel te redden, verprutst. Het verslag houdt naar mijn mening op adequate manier rekening met de uitgebreide kritiek op het werk van OLAF. Eén ding moet voor iedereen duidelijk zijn en is in ieder geval voor ons duidelijk: de ware schuldige in deze meer dan dramatische fraudezaak is niet OLAF, maar de Commissie. Zij heeft bepaalde zaken zo lang verdoezeld en ontkend tot ze een stadium had bereikt waarin er geen terugkeer meer mogelijk was. En de verantwoordelijke commissarissen, met inbegrip van de Commissievoorzitter, weigeren nog steeds de politieke en daadwerkelijke verantwoordelijkheid voor deze verduistering op zich te nemen. De Commissie heeft bovendien haar verslag – het Artikel 15 Verslag – met meer dan een jaar vertraging gepresenteerd. Dat is ook niet erg respectvol tegenover de wet, mevrouw de commissaris.
Eurostat heeft ons boven alles laten zien hoe noodzakelijk een bureau voor fraudebestrijding is, als we niet willen dat de nultolerantie van Prodi voor fraudebestrijding verwordt tot een 'vultolerantie', een vrijbrief voor fraude. Wij willen een onafhankelijk OLAF en we hebben bovendien een sterk Comité van toezicht nodig voor OLAF, gevormd door externe deskundigen. We zijn nog ver verwijderd van de onafhankelijkheid van OLAF, omdat de Commissie het steeds opnieuw presteert langs organisatorische en personele lijnen druk uit te oefenen. De pas onlangs bekend geworden poging door de Commissie om OLAF de interne onderzoeksbevoegdheid te ontnemen is daarvan een veelbetekenend voorbeeld.
Mevrouw de commissaris, het is geen gerucht, zoals u zojuist zei, maar er heeft daadwerkelijk een bespreking plaatsgevonden. Als uw topambtenaren u daarover niet hebben geïnformeerd, dan kan ik u het verslag van deze bespreking ook doen toekomen. Met haar in dit opzicht onuitputtelijke rijkdom aan ideeën lijkt de Commissie nu zelfs het Comité van toezicht van OLAF blij te willen maken. Tot nu toe voornamelijk als lastig ervaren, moet het comité nu, zo valt te vernemen in de Commissie, aan democratisch gehalte winnen door toevoeging van afgevaardigden van de Commissie, het Parlement en de Raad. Daarmee zou echter de onafhankelijkheid van OLAF slechts verder worden ondermijnd en op deze hachelijke route, mevrouw de commissaris, zullen wij u beslist niet volgen. Het werk van OLAF zal ook in de toekomst moeilijk blijven. Daarvan zijn wij ons bewust. Daarvoor zijn naast krachtige, niet te beïnvloeden leidinggevenden ook duidelijke algemene voorwaarden nodig. De weg naar een Europees financieel openbaar aanklager is nog lang, maar naar ik hoop, is er geen weg terug. De meeste amendementen van de liberale en de groene fractie kan ik op twee uitzonderingen na, niet steunen, de amendementen van de socialistische fractie kunnen wij in grote lijnen steunen en voor onze tien amendementen vraag ik om uw steun. 
Casaca (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de rapporteur, zoals in het zorgvuldige en grondige verslag van de heer Bösch wordt benadrukt, heeft de huidige directeur van OLAF al weer drieëneenhalf jaar geleden een begin gemaakt met zijn werkzaamheden en is dit orgaan in deze periode dermate snel gegroeid dat het nu al 364 ambtenaren telt. De tijd van verwachtingen, overgang en aanpassingen is derhalve voorbij. Nu is definitief het tijdstip gekomen om de balans op te maken, de bereikte resultaten te evalueren en verantwoordelijken aan te wijzen. De voorgestelde audit bij OLAF lijkt mij absoluut noodzakelijk, net als de omvorming van het thans niet echt au sérieux genomen Comité van toezicht tot een orgaan dat controle uitoefent, evaluaties uitvoert en in laatste instantie besluiten neemt. De Commissie begrotingscontrole van het Parlement heeft OLAF van meet af aan beschouwd als arbeidsinstrument van een Europees openbaar ministerie, een instelling die gezien de groei en de steeds verfijndere methoden van de grensoverschrijdende misdaad in Europa steeds noodzakelijker wordt. Zolang OLAF nog geen deel uitmaakt van een dergelijk openbaar ministerie, is het de vraag of wij wel moeten blijven investeren in politiële technieken, die OLAF om juridische redenen niet mag gebruiken, aangezien dit ten koste gaat van de audittechnieken, die de basis vormen van de bestrijding van elke vorm van financiële misdaad en die onmisbaar zijn voor een lichaam dat zich bezighoudt met financieel onderzoek.
Het falen van OLAF in het recente geval van Eurostat was onder meer te wijten aan een gebrekkige kennis van fundamentele communicatie- en informatietechnieken, evenals aan het evenwicht tussen de belangen die op het spel stonden. Maar het heeft ook zo ver kunnen komen omdat er te weinig auditors zijn, dier werkzaamheden de kern van de bestrijding van onregelmatigheden of financiële fraude vormen. Thans is er behoefte aan strengheid, veeleisendheid, inzet, professionaliteit, evenwichtigheid en gezond verstand, en dit is wat wij van OLAF verwachten.
Sørensen (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van de recente gebeurtenissen die OLAF voor het voetlicht hebben gebracht, is deze evaluatie van fundamenteel belang. Ik benadruk dat de liberale fractie voorstander is van een sterk en onafhankelijk OLAF.
Om het zonder omwegen te zeggen, ben ook ik van mening dat OLAF aan een hervorming toe is, die gericht zou moeten zijn op de volgende zaken: OLAF moet volledig onafhankelijk zijn, prioriteit aanbrengen in zijn takenpakket en zijn middelen meer concentreren op zijn kerntaken, namelijk het ophelderen van fraude, bedrog en onregelmatigheden. De behandelingsduur van de dossiers moet ingekort worden en de communicatiekanalen tussen de Commissie en de bevoegde commissaris moeten verbeterd worden. Met het oog op een spreiding van de verantwoordelijkheid en in een poging de verliezen te beperken is het belangrijk dat de bevoegde directeur-generaal en de bevoegde commissaris zo snel en uitgebreid mogelijk op de hoogte worden gebracht.
De heer Bösch heeft in dit Huis reeds veel werk verricht ten behoeve van OLAF. Desalniettemin zijn wij van oordeel dat dit verslag niet helemaal met onze doelstellingen overeenstemt. Naar mijn mening is het niet de taak van het Parlement om te bepalen hoe de interne organisatie en het personeelsbeleid van OLAF eruit moeten zien. Het is evenmin een goed idee het Comité van toezicht van OLAF bij het Europees Parlement onder te brengen. Dit comité moet totaal onafhankelijk van alle instellingen werken. Het is naar mijn mening ook niet zinvol de functie van een vertrouwensadvocaat te creëren. De taken die men deze advocaat wil geven, moeten door de ombudsman waargenomen worden. Tot slot is het naar mijn mening belangrijk dat dit verslag zich tot OLAF beperkt. Andere zaken dienen afzonderlijk te worden behandeld. Bijvoorbeeld het voorstel betreffende de rekenplichtige van de Commissie in paragraaf 16.
Tot slot betreur ik nogmaals dat onze commissie niet echt de mogelijkheid heeft gekregen verregaande amendementen op de oorspronkelijke tekst van dit verslag in te dienen. Ik doe een oproep op alle afgevaardigden van dit Parlement om de amendementen van de liberale fractie te steunen, zodat ook wij in de eindstemming voor het definitieve verslag kunnen stemmen. 
Blak (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik heb niets dan lof voor de heer Bösch en zijn uitstekend verslag, waarin hij een scherpe en grondige analyse heeft gemaakt. Mevrouw Schreyer, die mijn lievelingscommissaris is, geef ik de raad iemand anders te zoeken om haar toespraken te schrijven, want wat zij vanavond heeft verteld was complete onzin. Zoiets kunnen wij niet aanvaarden.
OLAF heeft de laatste tijd terecht heel wat kritiek te verduren gekregen, maar OLAF mag niet als zondebok dienen voor Eurostat, om een voorbeeld te noemen. De Commissie mag OLAF niet als prullenmand gebruiken voor alle problemen die zij niet wil oplossen. Als een zaak aan OLAF wordt doorgegeven, is dat geen vrijbrief voor de Commissie om niets te doen. OLAF moet totaal onafhankelijk zijn en wij moeten toegeven dat het verkeerd was OLAF administratief bij de Commissie onder te brengen. Het Comité van toezicht van OLAF moet totaal los staan van de Commissie. Het personeel van OLAF mag met geen enkele instelling verbonden zijn en het is belangrijk dat het personeel achteraf niet bij de Commissie kan gaan werken, want zoals wij in een aantal gevallen hebben gezien zijn bepaalde zaken in de doofpot gestopt omdat het personeelslid in kwestie terug naar de Commissie moest.
In het voorjaar van 2002 heb ik met OLAF gebeld in verband met Eurostat, nadat Dorthe Schmidt Brown mij voor het eerst had gecontacteerd. Ik kreeg toen te horen dat OLAF tijd, lust noch personeel had om de Eurostat-zaak te onderzoeken en van oordeel was dat mevrouw Schmidt Brown naar hun mening een hysterische dame was – dat waren letterlijk hun woorden – die eerst maar eens tot bedaren moest komen. Pas toen het Parlement van zich liet horen, kwam er schot in de zaak. Het is onrustwekkend dat OLAF pas echt goed in actie komt als een zaak de aandacht van het Parlement of van de pers heeft en dat OLAF niet wil luisteren naar personen die de alarmklok luiden. Ik hoop dat wij dit niet meer meemaken. Het is uiterst belangrijk dat wij kunnen vertrouwen op de objectiviteit van OLAF en op een snelle en efficiënte werking in de toekomst. Helaas staat OLAF niet bekend als de snelste aller soorten. 
Rühle (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij danken de rapporteur eveneens voor zijn uitgebreide werkzaamheden. Nochtans zijn we het ditmaal niet op alle punten met hem eens en betreuren we het dat vóór de stemming in de commissie niet genoeg tijd overbleef voor een discussie over de afzonderlijke amendementen. Wij zien bij de amendementen vooral twee problemen. Aan de ene kant zijn we voor een versterking van het Comité van toezicht, maar we zijn er aan de andere kant op tegen dat het Comité van toezicht dan ondergebracht wordt bij het Europees Parlement. Als een Comité van toezicht werkelijk onafhankelijk moet kunnen oordelen, dan dient het ook onafhankelijk van het Parlement te zijn.
We nemen op het ogenblik een andere tendens waar in de discussie over het Comité van toezicht. Het is zeer betreurenswaardig dat er op dit moment nog geen Europees openbaar aanklager is en we zullen daar ook nog wel enige tijd op moeten wachten, maar we moeten nu niet de fout maken te streven naar een tussenoplossing die bij wijze van compensatie het Comité van toezicht in die rol dwingt, omdat dat niet de beoogde rol was. We hebben op termijn een justitieel controleapparaat voor OLAF nodig, maar dat kan alleen de Europees openbaar aanklager zijn en geen vervangend comité.
We onderkennen met dezelfde kritische instelling nog een ander probleem. We zien namelijk dat het Parlement zich in toenemende mate in interne aangelegenheden van OLAF wil mengen en dat achten wij niet juist. Wij zijn van mening dat OLAF werkelijk onafhankelijk moet zijn en onafhankelijk moet blijven en dat de onafhankelijkheid ten opzichte van de Commissie niet versterkt moet worden terwijl het Parlement zich tegelijkertijd bemoeit met het beheer van OLAF op microniveau. Dat achten wij niet juist. Een werkelijke onafhankelijkheid betekent ook administratieve onafhankelijkheid.
Al met al dienen we naar mijn mening nog eens grondig na te denken over de amendementen. Ik hoop dat er een compromis uit de bus komt die op een meerderheid in de commissie kan rekenen. Toch zou ik mevrouw Stauner het volgende heel duidelijk willen maken: uw amendementen zullen wij voor het grootste deel niet steunen, omdat wij het niet juist achten dat ze naar strekking een motie van wantrouwen jegens OLAF bevatten en een beschuldiging, een eenzijdige beschuldiging, wat betreft de rol van de Commissie in de Eurostat-affaire. Daar gaan wij niet in mee. 
Camre (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik de heer Bösch voor zijn uitstekende en bijzonder grondige verslag, waarvan wij de conclusies in grote lijnen kunnen steunen. Het is weliswaar bedenkelijk dat het Parlement dergelijke gedetailleerde voorschriften geeft voor de hervorming van OLAF, maar omdat de Commissie er niet in geslaagd is een goed draaiende controle-eenheid op te zetten, moet het Parlement deze taak op zich nemen. Wij moeten per slot van rekening immers verantwoording aan de kiezer afleggen over de aanwending van het belastinggeld. Vroeger was er UCLAF, dat ook niet optimaal werkte. Dan kwam OLAF, maar wij hebben moeten vaststellen dat het niet heeft opgeleverd wat wij hadden gewenst.
Ik ben het in de grond eens met de kritiek van verschillende collega's over de oorzaken voor de gebrekkige werking. Aan het einde van de jaren zeventig deed in mijn land een grapje de ronde over een hoofdpostkantoor dat slecht functioneerde. Het was de tijd van het kernenergiedebat. We bespraken wat we met het kernafval zouden doen als er een kerncentrale werd gebouwd. De grap was dat we het afval zouden inpakken en naar het postkantoor zouden sturen, waar het poststuk eindeloos zou worden rondgeschoven totdat het alle straling verloren had. De Commissie heeft met OLAF iets vergelijkbaars gedaan. De zaken werden veel te lang op hun beloop gelaten en wat de directie van OLAF in de Commissie begrotingscontrole in volle ernst heeft gezegd, is onbegrijpelijk, vooral in het geval van Eurostat, namelijk dat ze de feiten voor de Commissie verborgen heeft om de Commissie niet te overbelasten met deze onbehaaglijke dingen. Zoiets klinkt totaal niet professioneel. Die onwetendheid had de Commissie de kop kunnen kosten.
Wij zijn van mening dat het geen zin heeft nieuwe comités boven het bestaande Comité van toezicht te plaatsen. De idee van een Europees openbaar ministerie spreekt ons evenmin aan. Het belangrijkste is dat we een nieuwe mentaliteit inzake het beheer van de Europese middelen tot stand brengen. 
Van Dam (EDD ).
   – Voorzitter, mevrouw de Commissaris, dit debat had vorig jaar al moeten plaatsvinden. Dat ligt niet aan de rapporteur. Die heeft in de kortst mogelijke tijd een degelijk verslag geproduceerd.
Het is alweer de Commissie die bij haar aantreden aankondigde fraude en onregelmatigheden bij de instellingen van de Europese Unie met de grootste voortvarendheid aan te zullen pakken. En terecht, het gaat om meerdere miljarden Euro's. De Commissie blijft ernstig in gebreke nu zij dit voortgangsverslag ruim een jaar te laat bij het Parlement inleverde. Het schimmenspel rond de Eurostat-affaire toonde dat OLAF niet langer administratief onder de Europese Commissie mag ressorteren. Het bureau moet maximale onafhankelijkheid verkrijgen en verantwoording afleggen aan het Parlement.
Ik houd de Commissaris onverkort aan haar toezegging, die zij zojuist gedaan heeft, haar voorstel binnen twee maanden aan het Parlement te presenteren. Anders zou haar geloofwaardigheid werkelijk schipbreuk lijden. 
Theato (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, het verslag van de heer Bösch is weliswaar een kritisch, maar tegelijkertijd ook een constructief verslag. Ik feliciteer de rapporteur met zijn intensieve werkzaamheden, werkzaamheden waarvan we de resultaten en de mogelijke verwezenlijking eerder hadden kunnen beoordelen, als de Commissie haar evaluatie van drie jaar werkzaamheden door OLAF op tijd, zoals voorgeschreven in de verordening, had gepresenteerd en niet pas na meer dan negen maanden vertraging. Tegen een aantal ontsporingen en misstanden had mogelijkerwijs eerder opgetreden kunnen worden dan nu kan gebeuren aan het einde van de zittingsperiode van het Parlement en bij het aflopen van het mandaat van de Commissie. Voorbeeld: Eurostat.
We kennen de ontstaansgeschiedenis van OLAF; slechts een voorlopige constructie kon worden voortgebracht omdat een wijziging van het Verdrag in dat stadium niet aan de orde was. Zo verkeerde het bureau vanaf het begin in een spagaat tussen onafhankelijkheid - waar wij aan vast blijven houden - en het organisatorisch ressort onder de Commissie. Desalniettemin wordt het traject dat het bureau tot dusverre heeft afgelegd, helaas gekenmerkt door vertragingen, logheid en gebrekkige toepassing van de OLAF-verordening door beide zijden - zowel de Commissie als OLAF. Voorbeelden zijn de moeizame personeelswerving, de te lange onderzoeksduur, het niet correct inlichten van het Comité van toezicht en bovenal de ondermaatse opleiding en het feit dat de verdedigingsrechten van individuen die betrokken waren bij een onderzoek onvoldoende geëerbiedigd zijn. De duidelijke stellingname van het comité op dit laatste punt neem ik ernstig op, want die wijst direct naar de noodzaak een Europees financieel openbaar aanklager aan te stellen, wat ook de heer Prodi in zijn actieplan heeft opgenomen, waarvoor hij dank verdient. Bovendien dringt ook het Parlement daar al lange tijd op aan. De Commissie heeft zich op hetzelfde standpunt gesteld in de Conventie en op de Intergouvernementele Conferentie. Alleen binnen het justitiële kader van een rechtsstaat kunnen de grondrechten van het individu worden gewaarborgd. Ondertussen steun ik, tot dat doel is bereikt, het versterken van het Comité van toezicht volledig, zowel met betrekking tot het secretariaat - over een koppeling aan de begroting van het Parlement valt te praten - als ook en vooral met betrekking tot de benoeming van hooggekwalificeerde, onafhankelijke personen als lid van het Comité van toezicht. Alles met elkaar hebben we geen nieuwe verordening nodig, maar wel een paar aanpassingen zoals ze duidelijk in het verslag worden gesteld. We hebben een sterk OLAF nodig. Ik kan de Commissie slechts vragen onze eisen serieus te nemen om dichterbij het doel van een beleid van nultolerantie te komen.
Andria (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, allereerst wil ik de heer Bösch van harte gelukwensen met zijn verslag. Ik heb waardering voor zijn standvastige houding jegens degenen die rechtstreeks of politiek verantwoordelijk zijn voor de aan de kaak gestelde frauduleuze handelingen. Ik heb echter een verzoek, mevrouw de commissaris: probeert u het geval Eurostat niet te bagatelliseren. Dit is een van de meest verontrustende en scabreuze gevallen waarover het Europees Parlement zich ooit heeft moeten buigen. Er is enorme economische schade aangericht die nooit in cijfers is uitgedrukt, en waarschijnlijk ook nooit in cijfers uitgedrukt zal worden.
Dan nu het verslag. Als alle voorstellen uit het verslag-Bösch werden uitgevoerd, zouden wij in Europa een rustig leven kunnen leiden. Dan zou er nauwelijks bescherming nodig zijn van de financiële belangen en zou wetmatigheid het belangrijkste kenmerk zijn van alle Europese vraagstukken. Als echter de genoemde beginselen - die samengevat worden weergegeven in overweging G, waarin staat dat de Europese Commissie zich ertoe heeft verbonden een beleid van “zero tolerance” te zullen voeren ten aanzien van fraude en onregelmatigheden - niet in de praktijk worden gebracht, zal al hetgeen hier op schrift is gezet de rapporteur weinig compensatie bieden voor zijn enorme inspanningen en zal geen enkel concreet doel kunnen worden bereikt. Als wij kijken naar hetgeen aan het licht is gekomen in het geval van Eurostat, moeten wij ons afvragen of het niet correcter was geweest in de commissie het door mij ingediend amendement goed te keuren waarin het volgende stond: “Laakt alle gevallen waarin OLAF er niet in is geslaagd zijn onderzoek binnen negen maanden af te sluiten, en met name het al drie jaar aanhangige geval van Eurostat waarin met tijdig onderzoek een circuit had kunnen worden doorbroken dat, naar is gebleken, niet lineair was en voor bepaalde aspecten is voorgelegd aan de gerechtelijke autoriteiten”. Gelukkig heb ik hier nog eens met de heer Bösch over kunnen spreken, en nu zal dit amendement morgen in de plenaire vergadering in stemming worden gebracht en naar ik hoop worden aangenomen.
Ik wil echter vermijden dat hetgeen ik over OLAF zei verkeerd wordt geïnterpreteerd. OLAF mag niet de zondebok worden voor fraude van anderen. Daarom moeten de financiële middelen voor OLAF worden gehandhaafd. Deze moeten voldoende zijn om het personeelsbestand van OLAF, en met name het voor onderzoek bestemd personeel, te versterken. Ik sta vierkant achter hetgeen de rapporteur in paragraaf 33, eerste alinea zegt, waarin hij eist dat OLAF, als het zijn onderzoek niet binnen de vastgestelde negen maanden kan afsluiten, het Europees Parlement daarvan gedetailleerd op de hoogte stelt.
Het geval van Eurostat veroorzaakt grote ongerustheid en irritatie, en daarom moet men weliswaar voorzichtig zijn met het innemen van standpunten maar anderzijds ook weigeren in te stemmen met een formulering waarin wordt gezegd dat het een averechts effect zou hebben als men vanwege een dergelijke zaak de Europese instellingen in gevaar zou brengen. Het gaat hier om iets heel anders, om heel andere besluiten. De vraag is namelijk of in de Eurostat-zaak de contracten volgens de voorschriften zijn gesloten, of er frauduleuze handelingen zijn vastgesteld?
Als inderdaad - zoals bij lezing van de verslagen blijkt - veel contracten zijn gesloten door personen die geen recht hadden om te ondertekenen, als er belangenconflicten waren en deze onomstotelijk tot illegale economische voordelen hebben geleid, als stelselmatig documenten verloren zijn gegaan die gecontroleerd hadden moeten worden en als gegevens hadden moeten zijn verstrekt om de onderhandelingen te vergemakkelijken, als meer dan 50 procent van de contracten is gesloten met een enkele aanbieder tijdens de aanbesteding, lijkt het mij vast te staan dat er voor miljoenen euro schade is toegebracht aan de Europese Gemeenschap. Dat aspect moet boven al het andere komen, ook boven de bescherming van de Europese instellingen. 
Schreyer,
   . – Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, staat u mij toe nog even kort op enkele punten in te gaan. Niemand betwist dat er bij de Eurostat-affaire niet alleen sprake was van ernstige fouten bij Eurostat – ik neem het woord “fraude” alleen niet in de mond omdat er nu juist een gerechtelijk onderzoek loopt en ik niet het verwijt wil krijgen dat ik tot een veroordeling kom voordat de schuld is aangetoond. Ook de Commissie heeft fouten gemaakt en OLAF had het onderzoek sneller mogen en moeten uitvoeren. Daarom heeft de heer Prodi ook een actieplan ontvouwd dat een omvangrijk pakket maatregelen met betrekking tot Eurostat omvat, ingaat op het probleem van de communicatie tussen de diensten en de commissarissen en maatregelen met betrekking tot OLAF bevat. Tegen mevrouw Stauner wil ik zeggen dat de maatregelen met betrekking tot OLAF niet betekenen dat intern onderzoek naar Commissiepersoneel weer naar de Commissie zelf wordt verlegd. Het gaat erom – en ik citeer uit de toespraak van de heer Prodi – de operationele onafhankelijkheid van OLAF te vergroten door de kerntaken opnieuw te definiëren. Voor dit doel zouden bepaalde horizontale taken, die niet onmiddellijk verband houden met het onderzoekswerk, weer bij de Commissiediensten kunnen worden ondergebracht. U weet denk ik net zo goed als ik dat de kerntaken van OLAF – die in 1999 uitgebreid en voor een deel nieuw gecreëerd werden – juist bestaan uit taken, rechten en plichten op het gebied van intern onderzoek. Ik ben het volledig met u eens, mijnheer Bösch, dat de capaciteit op dit terrein moet worden uitgebreid. Aan de andere kant is het ook zo – dat is toch uit het voorbeeld van Eurostat gebleken – dat een intern onderzoek vaak uit een extern onderzoek voortkomt, omdat uit die externe onderzoeken opeens de vraag naar voren komt: hoezo zijn hier fouten bij aanbestedingen opgetreden, waarom zijn hier steeds zulke eigenaardige contracten afgesloten?
Ik wil u er nog graag op wijzen dat de uitwerking van het actieplan dat de heer Prodi in de Commissie begrotingscontrole geschetst heeft, in volle gang is en dat de wetgevingsvoorstellen tot wijziging van de verordening u hopelijk begin januari – in ieder geval tijdig in januari – zullen bereiken. Ik zie dat we op veel punten dezelfde benadering hebben waar het gaat om het wijzigen van de verordening. Mevrouw Theato heeft ze zojuist nog eens genoemd. Zoals de voorzitter van de Commissie heeft toegezegd, zullen we ook bij de voorbereiding van tekstvoorstellen zeer nauw met de Commissie begrotingscontrole samenwerken. 
Bösch (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, de Commissie moet misschien eindelijk eens voor zichzelf vaststellen, of ze over het werk van OLAF tevreden is of niet. Het leek bijna alsof onze kritiek op OLAF uit de lucht kwam vallen. Daarbij had ik het idee dat Commissievoorzitter Prodi OLAF flink de oren waste en dat wij het voor OLAF opnamen, bijvoorbeeld doordat veel collega’s in het debat vandaag zeiden dat Eurostat geen “OLAF”-zaak, maar een “Commissie”-zaak is! De Commissie moet nu eindelijk tot een eigen, herkenbaar standpunt komen. Anders zou ik graag willen dat u zegt: wij vinden het goed wat OLAF allemaal doet. Dan wil ik echter niets meer horen, ook niet van uw voorzitter, over de aantoonbaar kwalitatieve tekortkomingen die er in verband met Eurostat geweest zijn. Dit betekent niet dat wij aan ons standpunt blijven vasthouden, maar ik denk wel dat er nog wat misverstanden zijn als het gaat om de onafhankelijkheid van het Comité van toezicht. Het Comité van toezicht dient nu – evenals de directeur-generaal van OLAF – interinstitutioneel te worden benoemd. Het Comité ressorteert echter onder de Commissie en hangt niet in het luchtledige. Laten we elkaar daarover niets wijs maken. Wij vinden dat er een scheiding moet komen, zowel fysiek als financieel. Het kan toch niet zo zijn dat de instantie waarop toezicht wordt uitgeoefend, uiteindelijk verantwoordelijk is voor het personeel van het Comité van toezicht. Op dit punt nemen wij een duidelijk standpunt in en ik hoop dat het Parlement dat morgen ook zo zal besluiten. 
Blak (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, een van de boodschappen die wij vanavond aan mevrouw Schreyer meegeven, is overduidelijk. Zij moet de heer Prodi meedelen dat wij zijn actieplannen niet nodig hebben. Deze plannen dienen alleen om tijd te winnen en alles in de doofpot te stoppen. Zoiets kunnen wij niet aanvaarden. 
De Voorzitter.
    Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0407/2003) van mevrouw Miguélez Ramos, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 2561/2001 van de Raad ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko (COM(2003) 437 - C5-0357/2003 - 2003/0157(CNS)). 
Fischler,
    – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil eerst u, mevrouw Miguélez Ramos, hartelijk danken voor het uitstekende verslag en voor het feit dat u ons voorstel steunt. De Commissie heeft voorgesteld enkele aanpassingen door te voeren in het subsidiesysteem bij de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot 1999 gebruik konden maken van de visserijovereenkomst met Marokko. Wij stellen de volgende wijzigingen voor: ook die vissers hebben recht op een vergoeding, die hun baan zijn kwijtgeraakt omdat het schip waarop zij werkten voor andere visserijactiviteiten is ingezet, bijvoorbeeld in het kader van een gemengde vennootschap. Dit betekent een uitbreiding van de kring van begunstigden. Daarom moeten we ook de termijnen met een jaar verlengen, zodat alle nieuwe begunstigden een verzoek tot steun kunnen indienen en de autoriteiten in Spanje en Portugal voldoende tijd hebben om daarover te beslissen.
Ik ben ook bereid de amendementen 2 en 3 over te nemen. Het amendement dat de heer Varela Suanzes-Carpegna heeft ingediend, kan ik echter niet accepteren. Hierin wordt namelijk verzocht om een wijziging van artikel 12 van de verordening tot vaststelling van de uitvoeringsbepalingen en voorwaarden voor de structurele acties in de visserijsector. Dat artikel heeft betrekking op sociaal-economische maatregelen. Wat dit aangaat kunnen wij de verordening op dit moment niet veranderen. 
Miguélez Ramos (PSE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, op 30 november 1999 verliep het visserijverdrag tussen de Gemeenschap en Marokko, waarmee 4300 vissers en 400 schepen werkloos werden. Sindsdien is de hulp aan de getroffen vissers tot stand gekomen overeenkomstig verordening (EG) nr. 2792/1999 ten laste van het FIOV. Die steun werd voortgezet tot 31 december 2001, maar vervolgens was het beleid gericht op omschakeling van de vloot die grotendeels niet terecht kon in andere visgronden. Daarom hebben wij, uitgaande van nationale plannen, maatregelen ingesteld, te weten verordening (EG) nr. 2561/2001, voor de socio-economische diversificatie in de getroffen gebieden.
In gebieden die er het meest onder te lijden hebben, zoals Morrazo, Barbate, Algeciras of Lanzarote, zijn de visserijactiviteiten drastisch teruggelopen of gewoon geheel verdwenen, hetgeen ook gevolgen heeft voor veel andere sectoren die gelieerd zijn aan de visserij en voor de totale lokale productie.
Voor de financiering van deze acties werd zoals u weet het Solidariteitsfonds aangesproken. In totaal ging het om een bedrag van 197 miljoen euro. De verordening voorzag ook in derogatieve maatregelen en uitzonderingen van de bepalingen van de verordening tot vaststelling van de uitvoeringbepalingen en voorwaarden voor de structurele acties van de Gemeenschap in de visserijsector. Aangezien het een uitzonderingsmaatregel betrof, had de Raad een beperkte periode ingesteld die echter niet voldoende bleek om alle gedupeerde vissers te bereiken.
Daar waren de rigide formuleringen uit de verordening tevens debet aan, die nu dank zij de wijziging, die tot stand is gekomen op aandringen van het Europees Parlement, zullen worden geschrapt. Het verheugt mij daarom zeer dat de heer Fischler zegt dat de Commissie zal instemmen met deze aanpassingen en met de amendementen die ik voorstel in mijn verslag, aangezien wij beide – de heer Fischler en het Europees Parlement – willen dat de getroffen vissers gelijk worden behandeld, zodat zij een beroep kunnen doen op steun onafhankelijk van het lot van de schepen waarop zij werkzaam waren. Want de koppeling van de visser aan het lot van het schip waarop hij werkzaam was, is een van de grootste struikelblokken gebleken.
In sommige gevallen konden de vissersboten worden overgeplaatst naar andere visgronden, waar ze minder vingen dan in de Marokkaanse visgronden waardoor ze minder rendabel werden. Deze schepen moesten hun bemanning inkrimpen. De verordening hield echter geen rekening met die vissers omdat het lot van de schepen aan dat van de vissers was verbonden, waardoor zij geen forfaitaire premie konden ontvangen voor hun omschakeling.
Daarom en om in de praktijk een zo groot mogelijke groep gedupeerden te kunnen bereiken – hetgeen zowel de Commissie als het Europees Parlement beogen – dienen de bepalingen waardoor de individuele forfaitaire premies enkel kunnen worden toegekend aan schepen of vissers van schepen waarvan de visserijactiviteiten definitief zijn gestaakt, te worden geschrapt. De wijziging waar wij nu over spreken, maakt het, zoals de commissaris al zei, ook mogelijk om de termijnen te verlengen met twaalf maanden. Voortaan zullen uitgaven die zijn gedaan tot 31 december 2004 in aanmerking worden genomen en de uiterste datum voor de indiening van verzoeken om betaling van het saldo zal verschuiven naar 30 juni 2005.
Dat is overeenkomstig het verzoek dat gedupeerden van de afsluiting van de Marokkaanse visgronden hebben gedaan aan de Commissie visserij, zoals de coöperatie Loitamar afkomstig van het schiereiland Morrazo in Galicië, die bestaat uit bijna zestig personen die voorheen in de Marokkaanse wateren visten maar die nog niet in staat zijn geweest om hun ondernemersplan geheel uit te voeren. Zij kunnen met de nieuwe tijdlimieten die aan hen worden toegekend nu wel hun ondernemersplan volledig uitvoeren en alle leden van deze coöperatie kunnen – zoals de verordening vereist – aan de slag om in aanmerking te kunnen komen voor de individuele steun.
Dergelijke verzoeken hebben wij ook gekregen van de regering van Andalusië, de regio die samen met Galicië, de Canarische Eilanden en de Algarve, het meest geleden heeft onder de niet-verlenging van de visserijovereenkomst met Marokko.
Ik wil u, dames en heren, graag laten weten dat de wijziging zoals die door mij wordt voorgesteld geen enkele financiële consequentie heeft, maar dat de gereserveerde gelden nu adequaat kunnen worden aangewend, waarmee wij beantwoorden aan de doelstelling die de wetgever voor ogen had toen de verordening die wij nu herzien werd aangenomen.
Varela Suanzes-Carpegna (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil de rapporteur, mevrouw Miguélez, in de eerste plaats gelukwensen met haar verslag over een eerlijke zaak – zoals hier is gezegd – die wij allen, inclusief de Spaanse regering, al lange tijd steunen, zoals de commissaris weet.
Ik heb de wijziging van de verordening voor hulp aan de omschakeling van de vloot die werkzaam was in Marokko willen benutten om aan te geven dat hetgeen nu gebeurt eerder regel dan uitzondering dient te zijn. Met andere woorden, als communautaire vloten moeten omschakelen, hetzij omdat de internationale visserijverdragen niet worden verlengd, hetzij omdat de vangst drastisch terugloopt wegens herstelplannen – en onze Britse collega’s weten maar al te goed wat dat betekent, vooral de Schotten in relatie tot de kabeljauw –zou de Europese Commissie automatisch moeten voorzien in additionele maatregelen om deze vloten te compenseren en de nieuwe situatie het hoofd te bieden.
Het is niet de bedoeling dat de algemene verordening voor structurele FIOV-steun iedere keer dat zich een dergelijke situatie voordoet deels wordt gewijzigd, maar er dient een permanent algemeen kader te komen om dergelijke situaties ter hand te nemen als die zich voordoen wegens herstelprojecten van de visbestanden in gemeenschapswateren of buitenlandse wateren als die gevolgen hebben voor onze vloot, de communautaire vloot.
Dat was onlangs het geval met de communautaire vloot die in de NAFO-visgronden op heilbot vist, waar de Commissie een – inmiddels aangenomen – herstelplan voor heeft opgesteld hetgeen impliceert dat van 42.000 ton vis in dit jaar (2003) moet worden overgeschakeld op 16.000 ton vis in 2007, een reductie van 62 procent. En hoewel het lijkt of er niets aan de hand is, vind ik dat de Commissie verplicht moet worden iets te doen om de toekomst van deze vloot veilig te stellen. Daarom dienen buitengewone maatregelen te worden genomen zoals herplaatsing in andere visgronden, de promotie van experimentele zeereizen en de toekenning van andere maatschappelijke en economische steun waarom wij hebben verzocht ter compensatie van de ontstane situatie.
Wij willen er met dit amendement voor zorgen dat er een oplossing komt voor de reeds bestaande en de toekomstige problemen. En het gaat hier niet om een amendement “Varela”, mijnheer de commissaris, maar om een amendement van de Commissie visserij. Als ons Parlement er morgen mee instemt zou ik u willen vragen of de Commissie erover wil nadenken, aangezien de visserijsector erom vraagt. De vissers willen dat u iets doet. Het Europees Parlement wil hen helpen en bondgenoot zijn van u en van de sector, en er zo voor zorgen dat de Europese Commissie maatregelen treft.
Dat is mijn mening en, mijnheer Fischler, ik hoop dat u zult nadenken over hetgeen eerder is gezegd aangaande het initiatief dat u heeft aangekondigd.
Aangezien ik straks geen tijd meer heb, wil ik tot slot nog graag mijn felicitaties richten aan het adres van de heer Stevenson, rapporteur van het verslag over Mozambique, dat wij zo zullen behandelen. Het is een geweldig verslag dat onze instemming zeker verdient. 
Lage (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het feit dat de visserijovereenkomst met Marokko niet is vernieuwd, heeft de externe strategie van het visserijbeleid een ernstige klap toegebracht, die dramatische gevolgen had voor bepaalde visserijgebieden, in het bijzonder in Andalusië en, zij het in mindere mate, de Algarve in Portugal. De Commissie en het Parlement hebben een steunprogramma voor de betrokken sectoren vastgesteld, maar dit vertoont nog een aantal leemtes die thans moeten worden aangevuld.
Derhalve zijn wij ingenomen met het onderhavige voorstel van de Commissie, dat tot stand is gekomen op druk van het Parlement evenals op verzoek van de twee rechtstreeks betrokken lidstaten, Portugal en Spanje. Ik onderstreep dat dit voorstel niet noodzakelijk was geweest indien de Commissie reeds bij de behandeling van verordening nr. 2561/2001 naar het Parlement had geluisterd. Toen reeds waren de problemen die uit de tenuitvoerlegging van deze verordening zouden kunnen voortvloeien, aan de kaak gesteld.
Wij staan achter het verslag van mevrouw Miguélez Ramos en hebben grote waardering voor het door haar verrichte werk en haar initiatieven, die ten grondslag liggen aan de thans voorgenomen verbeteringen van het voorstel. Er moet worden gewaarborgd dat alle vissers gelijk worden behandeld en dat de verordening zoveel mogelijk vissers bestrijkt. Derhalve moeten de bepalingen die de toekenning van steun binnen redelijkere termijnen onmogelijk maken, worden geschrapt. Wij zijn voor de door de rapporteur ingediende amendementen, die objectief zo gerechtvaardigd zijn dat verder commentaar overbodig is. Het is niet meer dan juist dat de financiële steun ook wordt toegekend aan vissers die hun werk hebben verloren naar aanleiding van andere maatregelen dan uitsluitend de sloop van de desbetreffende vaartuigen. Dit betreft bijvoorbeeld vissers die hebben besloten zich op ander vistuig of een ander soort visserij te gaan richten.
Mijnheer de Voorzitter, tot besluit zou ik erop willen wijzen dat in de toekomst moet worden voorzien in spoedmaatregelen ten aanzien van kwetsbare situaties waarin bepaalde overeenkomsten met derde landen voor chaos zorgen en de visserijactiviteiten in gevaar brengen. Ik ben van mening dat wij behoefte hebben aan een globale strategie die ons in staat stelt om niet alleen maar punctueel op dergelijke situaties te kunnen reageren.
Fischler,
   . – Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, hartelijk dank. Ik wil iedereen bedanken die een bijdrage aan dit debat heeft geleverd. Ik ben het volkomen eens met de rapporteur dat het een goede en belangrijke zaak is om deze wijziging voor dit zeer specifieke geval aan te brengen: de situatie van de Spaanse en Portugese vloot in verband met de visserijovereenkomst met Marokko of in verband met het aflopen van die overeenkomst. Ik blijf echter van mening dat we niet algemeen in een soort gelegenheidswetgeving moeten vervallen. Ik begrijp weliswaar de wens die de heer Varela Suanzes-Carpegna hier naar voren heeft gebracht, maar ik denk dat het zinvoller is om zijn verzoek te beoordelen in het kader van de tussentijdse evaluatie van de structuurmaatregel. Een dergelijke tussentijdse evaluatie staat toch al gepland en dat is, denk ik, het juiste moment om alle aspecten aan de orde te stellen en over alle ervaringen te discussiëren die in de eerste helft van de implementatieperiode zijn opgedaan. 
De Voorzitter.
    Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0406/2003) van de heer Stevenson, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad inzake de sluiting van de visserijovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Mozambique (COM(2003) 419 - C5-0354/2003 - 2003/0154(CNS)). 
Fischler,
   . – Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik kan meteen doorgaan. Het gaat om de visserijovereenkomst en de hernieuwing van het protocol bij de visserijovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Mozambique. Ik wil eerst de heer Stevenson danken voor het verslag en voor zijn steun voor het voorstel van de Commissie om een dergelijk protocol vast te stellen. De vissersvaartuigen van de Gemeenschap kunnen op grond van deze overeenkomst hun visserijactiviteiten in de wateren van Mozambique hervatten. Bovendien betekent deze nieuwe overeenkomst een uitbreiding van de diverse overeenkomsten voor de tonijnvisserij die de Gemeenschap met deze regio heeft. We zijn er ook in geslaagd een zeer innovatieve partnerschapsovereenkomst op te stellen. Mozambique zal immers met alle financiële tegemoetkomingen de visserijcontrole, onderzoek, scholing en diverse andere maatregelen financieren die een bijdrage moeten leveren aan de ontwikkeling van de visserij in dit land en die de capaciteit voor het visserijbeheer in Mozambique verbeteren.
Over de andere amendementen die zijn ingediend: ons lijken de amendementen 1 en 2 overbodig, omdat wij deze informatie conform de geldende kaderovereenkomst die tussen het Parlement en de Commissie bestaat, reeds aan het Europees Parlement verschaffen. Bij amendement 3 – dit is al vaker gezegd – gaat het om de hernieuwing van een protocol. Zolang het om een hernieuwing van het protocol gaat, is daarvoor geen apart onderhandelingsmandaat nodig. Dat kan binnen het kader van de bestaande onderhandelingsrichtlijnen plaatsvinden. Daarom moet ik dit amendement afwijzen. 
Stevenson (PPE-DE ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, deze nieuwe overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en Mozambique is geparafeerd op 21 oktober 2002. De overeenkomst heeft een geldigheidsduur van drie jaar. Het protocol waarin de vangstmogelijkheden worden beschreven, de financiële compensatie en de technische bijlage maken integraal deel uit van de overeenkomst. De overeenkomst wordt van kracht op 1 januari 2004. De belangrijkste takken van visserij waar deze overeenkomst betrekking op heeft, zijn natuurlijk de garnaal- en tonijnvisserij op volle zee.
Zoals de commissaris weet, hebben we in het verleden behoorlijke onenigheid gehad over enkele van deze internationale overeenkomsten met derde landen. Afgelopen jaar hebben we evenwel zeer nauw met de Commissie samengewerkt om tot een sjabloon te komen: de Senegal-overeenkomst. Ik ga me hier niet verontschuldigen voor het feit dat ik van de oostkust van Afrika naar de westkust spring: de Senegal-overeenkomst heeft nieuw terrein ontgonnen in de zin dat zij innovatieve nieuwe manieren heeft geïntroduceerd om met overeenkomsten met derde landen om te gaan, en deze manieren hebben we sindsdien steeds toegepast.
In het geval van Senegal hebben we erop gestaan dat 60 procent van de financiële compensatie werd bestemd voor vangstmogelijkheden en 40 procent voor behoud en ontwikkeling. We hebben erop gestaan dat de helft van de bemanningen op de EU-schepen van Senegalese afkomst was, dat een aanzienlijk deel van de vangst zou worden verwerkt in de visverwerkingsfabrieken in Senegal en dat in alle betrokken schepen een volgsysteem (VMS) zou worden ingebouwd. Het pakket werd in alle opzichten beschouwd als een goed pakket dat zorgde voor ontwikkeling en behoud, zorgde voor duurzame visserij, Europese vissers werk bleef bieden en de EU hoogwaardige vis bleef opleveren. In de EU voorzien we maar voor 60 procent zelf in onze behoefte aan visproducten; bij de consument stijgt de vraag naar vis, terwijl de visbestanden in de wateren van de Gemeenschap dalen.
Het is belangrijk dat we door middel van de overeenkomst met Senegal en de overeenkomsten die we sindsdien hebben gesloten, dit patroon proberen voort te zetten, teneinde ook in de toekomst dit soort duurzame visserijovereenkomsten te kunnen bieden. Als we de weg van deze overeenkomsten zouden verlaten, wordt de poort naar vrijbuiterij geopend. Er zou dan een situatie ontstaan waarin landen zoals Senegal, Mauritanië en in dit geval Mozambique zich vrij zouden voelen om contracten af te sluiten met de Koreanen, Japanners of Russen, en er zou dan geen sprake zijn van behoud, ontwikkeling, zorg voor de lokale inheemse vissers of hun welvaart. Als we via de EU opereren, hebben we in deze omstandigheden meer mogelijkheden om controle uit te oefenen over de manier waarop deze overeenkomsten werken.
In het geval van de overeenkomst met Mozambique vragen we de Commissie om een jaar voor het einde van de overeenkomst verslag uit te brengen aan de Raad en het Europees Parlement over de toepassing en de tenuitvoerlegging van de overeenkomst. Als we constateren dat men zich niet aan deze voorwaarden heeft gehouden, zullen we de Commissie geen mandaat geven om verdere overeenkomsten met Mozambique te sluiten.
In dit geval hebben we een verslag dat aangeeft dat er op volle zee volop garnalen en tonijn zit in dit gebied. We geven vangstmogelijkheden voor tien schepen voor 1000 ton per jaar aan garnalen op volle zee – en nog eens 535 ton bijvangst – 35 vriesschepen voor de tonijnvisserij en 14 vaartuigen voor de visserij met de drijvende beug, met een referentietonnage van 8000 ton tonijn en verwante soorten. Het financiële pakket is 4.090.000 euro per jaar. In dit geval is er geen sprake van 60 procent voor vangstmogelijkheden en 40 procent voor ontwikkeling, maar is het hele bedrag bestemd voor behoud en ontwikkeling: 1,5 miljoen euro voor toezicht op de zeevisserij, 1 miljoen euro voor institutionele ontwikkeling, 1 miljoen euro voor onderzoek, 430.000 euro voor opleiding, 100.000 euro voor kwaliteitscontrole en 60.000 euro om Mozambique te helpen deel te nemen aan internationale bijeenkomsten.
Dit is een heel goed pakket en ik beveel het pakket van harte aan dit Huis aan. Ik ben blij dat de Commissie het zo heeft opgesteld; in deze overeenkomsten met derde landen werken we nu in een nieuwe geest van partnerschap en dat moeten we ook blijven doen.
Dührkop Dührkop (PSE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de rapporteur, de heer Stevenson, graag bedanken dat hij de amendementen van de Begrotingscommissie in zijn verslag heeft opgenomen. Verder denk ik dat wij onszelf kunnen feliciteren omdat de communautaire vloot via dit Protocol terugkeert in de Mozambikaanse wateren, waar onze boten visten tot 1993, het jaar waarin het toen geldende verdrag door Mozambique werd opgezegd.
Hoewel de heer Stevenson ook al kort is ingegaan op de begroting wil ik er graag nog even op wijzen dat voor het plan van de Raad inderdaad een compensatie is voorzien voor de jaren 2004, 2005 en 2006 ter hoogte van 12.270.000 euro, een bedrag dat uitsluitend wordt besteed aan zogenaamde gerichte acties, zoals commissaris Fischler en rapporteur Stevenson al hebben gezegd, waar wij als Begrotingscommissie mee instemmen. Het maximumbedrag voor financiële compensatie zal 15.870.000 euro bedragen.
Verder verwelkomt de Begrotingscommissie dit Protocol met de Republiek Mozambique, dat nieuwe visserijmogelijkheden in het vooruitzicht stelt voor de communautaire vloot in de Indische Oceaan.
De Begrotingscommissie betreurt het – zoals zo vaak mijnheer Fischler – dat de Commissie tot eind juli 2003 heeft gewacht met het doorzenden van het aanvankelijke voorstel, ondanks het feit dat het Protocol in oktober 2002 al was ondertekend. 
McAvan (PSE ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, de belangrijkste taak van de Commissie ontwikkelingssamenwerking met betrekking tot deze overeenkomst is te verzekeren dat het effect van de overeenkomst in overeenstemming is met de bredere ontwikkelingsdoelen van de Unie. We willen ervoor zorgen dat het ontwikkelingsbeleid niet een klein geïsoleerd stukje van de Commissie wordt, en dat de doelstellingen van het ontwikkelingsbeleid worden opgenomen in al het beleid van de EU dat de ontwikkelingslanden raakt.
Wat betekent dit nu in concrete termen voor deze overeenkomst? Het betekent dat we echte voordelen willen zien voor de lokale gemeenschappen en garanties dat deze overeenkomst geen negatieve gevolgen zal hebben voor de plaatselijke bevolking die afhankelijk is van de visserij. We willen dat de Commissie de lokale werkgelegenheidskansen die voortkomen uit de overeenkomst, maximaliseert en daarbij kijkt naar de toegang voor vissers tot de tonijnvisserij. We willen dat vrouwen een rol krijgen in de marketing en verwerking van de aquacultuurproducten.
Ook zaken rond het beheer van de visbestanden zijn belangrijk. We willen dat de Commissie ervoor zorgt dat in de overeenkomst volledig rekening wordt gehouden met het duurzame beheer van de visbestanden, in het bijzonder wat betreft tonijn. De nadruk moet liggen op gedecentraliseerde productie met gebruikmaking van goedkope, duurzame aquacultuurmethoden.
Net als de heer Stevenson verwelkomen wij de voorstellen van de Commissie om de financiële compensatie te bestemmen voor maatregelen die institutionele ontwikkeling, toezicht op de zeevisserij, onderzoek, opleiding en kwaliteitscontrole bevorderen. Dit is een goede stap in de juiste richting, want het is belangrijk dat het geld ook gaat naar bevordering van onze ontwikkelingsdoelen.
Tot slot sluit ik me aan bij al degenen die hebben gezegd dat het uiterst belangrijk is dat het Parlement op de hoogte wordt gehouden van de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst. We hebben regelmatige beoordelingen nodig van wat er in de praktijk gebeurt, voordat we toestemming kunnen geven voor een eventuele verlenging van de overeenkomst. 
Piscarreta (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, aangezien de Europese Unie slechts over schaarse maritieme hulpbronnen beschikt, heeft zij onder andere visserijovereenkomsten gesloten met derde landen teneinde hun territoriale wateren te mogen gebruiken in ruil voor financiële compensatie. In 2002 heeft de Unie een dergelijke, door velen als perfect beschouwde overeenkomst met Mozambique gesloten, waarmee een evenwicht tot stand wordt gebracht tussen samenwerking en wederzijds belang: gedurende de komende drie jaar mag de communautaire vloot in de Mozambikaanse wateren vissen, waar een financiële compensatie ten belope van ongeveer vier miljoen euro tegenover staat. Deze evenwichtige overeenkomst bevat ideale voorwaarden. Ten eerste omdat zij betrekking heeft op bestanden waaraan Mozambique rijk is: garnaal en tonijn. Ten tweede omdat aandacht wordt besteed aan de ontwikkeling van de plaatselijke visserij door opleiding van de Mozambikaanse bemanningen. Ten derde omdat met de communautaire gelden concrete doelstellingen op het gebied van de visserij worden nagestreefd. En ten vierde omdat toezicht zal worden gehouden op de naleving van de overeenkomst, met bijzondere aandacht voor de sanitaire aspecten van de vangst.
Ik ben net als de rapporteur van het Europees Parlement, de heer Stevenson, van mening dat het Parlement een jaarverslag dient te ontvangen over de toepassing van deze overeenkomst, die van strategisch belang is voor het gemeenschappelijk visserijbeleid, zodat het Parlement de ontwikkeling hiervan op de voet kan volgen en bij de vernieuwing van de overeenkomst al voordat de onderhandelingen van start gaan, op de hoogte is van de stand van zaken.
Tot besluit wil ik erop wijzen dat ik uiterst ingenomen ben met de verwezenlijking van deze zo evenwichtige overeenkomst. Ik ben er stellig van overtuigd dat Mozambique geen enkele reden heeft om deze overeenkomst, in tegenstelling tot de vorige, op te zeggen.
Miguélez Ramos (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, daar ben ik weer. De internationale visserijverdragen met derde landen zijn altijd de spil geweest waar het visserijbeleid van de gemeenschap om draait. De helft van de visserijproducten die vers worden geconsumeerd of worden verwerkt zijn afkomstig uit wateren buiten de EU waar derde landen exclusieve exploitatierechten over bezitten.
De Europese Unie is in economische zin een grote markt van meer dan 370 miljoen inwoners. Het is een expansieve markt waar een tekort aan visproducten bestaat. Die situatie is bepalend voor het EU-handelsbeleid op visgebied. De Europese markt is wat omvang betreft de belangrijkste afzetmarkt van zeeproducten ter wereld.
De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten geeft daarom haar steun aan deze overeenkomst tussen de Gemeenschap en Mozambique en wil de rapporteur, de heer Stevenson, graag feliciteren met zijn voortreffelijke verslag.
Dit verdrag zal zonder twijfel bijdragen aan nauwere betrekkingen met deze republiek, hetgeen gunstig is voor beide partijen. Het regelt niet alleen de toevoer naar de EU-markt maar draagt ook bij aan de duurzame ontwikkeling van de Mozambikaanse visserijsector - zoals de heer Piscarreta al zei.
Dames en heren, wij denken dat nauwere handelsbetrekkingen tussen de Europese Unie en Mozambique, meer dan demagogie, kunnen bijdragen aan de bestaansmogelijkheden voor het Mozambikaanse volk. Het is zonder twijfel een belangrijke steun voor het ontwikkelingsbeleid als de zogenaamde eerste wereld van ontwikkelingslanden de meest waardevolle producten koopt, of dat nu diamanten of garnalen zijn, en als de opbrengst van die verkoop andere belangrijke basissectoren, zoals de lokale landbouw, stimuleert.
Mijn fractie steunt daarom de amendementen van de rapporteur, de heer Stevenson, alsmede de voorstellen van de Begrotingscommissie. Wij betreuren het echter dat wij de voorstellen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking niet kunnen steunen, aangezien die niet als amendementen bij de wettekst zijn gepresenteerd zoals de procedure in dergelijke gevallen vereist.
De Voorzitter.
    Mevrouw Miguélez, aan het begin van uw bijdrage zei u: “daar ben ik weer”. Het feit dat u meer dan één keer per avond het woord voert bewijst dat u zeer hard werkt. U weet dat het voorzitterschap altijd met veel genoegen naar u luistert. 
Lage (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ook ik juich de terugkeer van de communautaire vissers naar de Mozambikaanse wateren toe. Ook al ben ik Portugees, mijn standpunt wordt niet ingegeven door een soort koloniale nostalgie of herinneringen aan vroegere tijden, maar omdat ik van mening ben dat uit deze ontwikkelingen ook blijkt dat Mozambique in democratisch opzicht volwassen is geworden en normale diplomatieke betrekkingen onderhoudt met de Europese Unie.
Deze overeenkomst is, zoals reeds is benadrukt, van wederzijds belang en vormt het hoogtepunt van de inspanningen die de Commissie en het Parlement op het gebied van de visserijovereenkomsten met derde landen in de loop der jaren hebben ondernomen. Deze overeenkomst is in zekere zin de uitkomst van een uiterst waardevolle uitwisseling van gedachten en ervaringen, die in de toekomst op soortgelijke gevallen als Mozambique zou moeten worden toegepast. In dit opzicht zou de overeenkomst, die de voorzitter van de Commissie terecht voorbeeldig heeft genoemd, het model kunnen vormen voor toekomstige overeenkomsten met derde landen, arme landen, onderontwikkelde landen; het stelsel dat in de overeenkomst is uitgewerkt, vormt voor deze landen de beste mogelijkheid om op te komen voor hun belangen en om hun visserijsector op in ecologisch, wetenschappelijk en economisch opzicht zinvolle wijze te bevorderen. Ik feliciteer de Commissie derhalve met de zeer goede resultaten die zij bij deze diplomatieke onderhandelingen met Mozambique heeft bereikt, en de voorzitter van de Commissie visserij met zijn uitstekende verslag.
De Voorzitter.
    Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0362/2003) van de heer Cashman, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het nemen van maatregelen met betrekking tot de repatriëring van het lichaam van overledenen (2003/2032(INI)). 
Cashman (PSE ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag eerst de leden van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken bedanken voor hun unanieme steun aan dit uiterst belangrijke verslag.
Om wat context te geven: momenteel ontbreekt elke bepaling die de repatriëring van een overledene van een lidstaat naar een andere op uniforme wijze voor het hele grondgebied van de Europese Unie regelt. Het grensoverschrijdend vervoer van stoffelijke overschotten wordt wegens het ontbreken van dergelijke bepalingen geregeld door twee documenten van internationaal recht, maar voornamelijk door de overeenkomst van Straatsburg, die in 1973 is gesloten. Sindsdien zijn de wereld, de methoden en technologie evenwel sterk veranderd. Het is ook interessant op te merken dat slechts een deel van de lidstaten ook echt is toegetreden tot deze overeenkomst van Straatsburg, die op verschillende punten geheel achterhaald is.
De formaliteiten die moeten worden vervuld op grond van de bovengenoemde overeenkomsten in geval van overlijden van een burger van de Gemeenschap in een andere lidstaat dan zijn land van herkomst, zijn veel complexer, de termijnen voor de begrafenis of crematie zijn langer en de kosten zijn hoger dan wanneer het overlijden in het land van herkomst had plaatsgevonden.
We moedigen mensen aan om in andere staten dan hun eigen lidstaat te gaan wonen en werken. Momenteel wonen meer dan vijf miljoen mensen buiten hun eigen lidstaat. Voeg daarbij nog eens de miljoenen EU-burgers die elk jaar binnen de Europese Unie op vakantie gaan, en we zien een toenemend aantal mensen dat in het buitenland overlijdt. Hun familieleden krijgen te maken met een afschuwelijke bureaucratie waar ze zich doorheen moeten worstelen.
De Commissie heeft onlangs nogmaals verklaard dat de burgers van de Unie zich onder dezelfde voorwaarden van de ene naar de andere lidstaat moeten kunnen begeven als de voorwaarden die gelden voor de burgers van een lidstaat, en dat extra administratieve of wettelijke formaliteiten moeten worden beperkt tot het minimum dat strikt noodzakelijk is vanwege het feit dat de persoon in kwestie geen staatsburger van het land in kwestie is.
In de huidige situatie is deze gelijkstelling van burgers uit een andere lidstaat met burgers die in eigen land overleden zijn, nog ver te zoeken. De Commissie en de Raad zijn hier door verscheidene leden van het Europees Parlement talloze keren op gewezen. We hebben nu de belachelijke situatie dat we verondersteld worden een Europa zonder binnengrenzen te zijn, maar zodra iemand overlijdt en er juist grote behoefte is aan begrip en sympathie, trekken we de grenzen weer op, alleen maar omdat het stoffelijk overschot van het ene land naar het andere land moet worden vervoerd. Dat betekent dat een dure zinken kist nodig is.
Een gezin uit Coventry in het Verenigd Koninkrijk moest een zoon repatriëren die op tragische wijze was omgekomen tijdens de eerste nacht van zijn vakantie in Spanje. Ze kregen geen hulp. Ze kregen wel te maken met een boel bureaucratie, in een vreemde taal, waar ze zich doorheen moesten worstelen. Ze kregen geen vertaling, geen hulp van de consulaire diensten en ze moesten de kosten van meer dan drieduizend Britse ponden voor de zinken kist alleen dragen. We hebben te maken met de belachelijke situatie waarin voor de repatriëring van een overledene van Salzburg naar Freilassing (een afstand van tien kilometer) een zinken kist nodig is, maar zo'n kist niet nodig is voor de overbrenging van een lichaam van Ivalo naar Helsinki (een afstand van 1120 kilometer).
Het is overduidelijk dat we een uniforme aanpak van deze situatie nodig hebben. We zijn momenteel met vijftien en binnenkort met vijfentwintig lidstaten. We moedigen mensen aan om in andere landen te gaan wonen, andere culturen te omarmen, maar wanneer ze sterven, worden de grenzen plotseling weer opgetrokken en komt de bureaucratie in het spel. Het is heel eenvoudig: in 1973 maakten we ons zorgen over de ontbinding van stoffelijke overschotten tijdens het vervoer. Balsemen is nu heel gewoon, de technologie is voortgeschreden. We moeten de aarzelende Commissie duidelijk maken dat dit probleem niet vanzelf verdwijnt. Wij hier genieten allemaal bescherming: we hebben organisaties, vakbonden en instellingen die ons stoffelijk overschot zullen overbrengen naar de plaats waar onze familie het wil hebben. Maar stelt u zich eens heel even de situatie voor van Dolores Shambley, een moeder die te maken krijgt met de dood van haar zoon Kris Shambley, die in 1998 net twintig jaar oud was. Dolores Shambley is een vrouw met heel weinig geld, die heel weinig hulp kreeg.
Dit is een fundamenteel recht. Ik verzoek de Commissie met voorstellen te komen en het beginsel van het vrije verkeer te accepteren als zij de rechten van onze burgers echt hoog wil houden. Ik ben van mening dat het recht van burgers om zich vrij te verplaatsen pas eindigt wanneer hun lichaam ter aarde wordt besteld. De Commissie heeft geaarzeld dit initiatiefverslag goed te keuren. Wees dapper. Wees moedig. Ga de uitdaging aan. De goodwill is er. Nu wil ik graag politiek initiatief zien.
Bolkestein,
   . - Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Cashman bedanken voor zijn gedetailleerde en precieze verslag over deze uiterst gevoelige en belangrijke kwestie. Dit verslag beschrijft heel duidelijk de problemen die thans binnen de Unie bestaan rond de repatriëring van stoffelijke overschotten. Ik weet hoe belangrijk veel afgevaardigden deze kwestie vinden. Veel leden van dit Huis hebben persoonlijk bemiddeld om families van kiezers te helpen die met deze problemen te maken kregen toen ze het stoffelijk overschot van een geliefde probeerden te repatriëren. Ik ben me daarom bewust van het belang dat aan deze kwestie moet worden gehecht. De Commissie is het met de heer Cashman eens dat deze problemen zullen toenemen aangezien de burgers van de Europese Unie in toenemende mate gebruikmaken van hun rechten om in andere lidstaten te gaan wonen en werken.
De Commissie erkent weliswaar volledig het belang van deze zaak en de dringende noodzaak om iets aan de problemen te doen, maar ik moet bekennen dat zij enigszins aarzelt, zoals het verslag duidelijk aangeeft, met de vaststelling van wat er nu precies aan de problemen moet worden gedaan. De Commissie heeft in antwoord op verschillende vragen van leden van het Parlement aangegeven dat volgens haar in dit stadium geen specifieke harmonisatie nodig is. Ik wil vandaag echter benadrukken dat dit niet betekent dat we geen stappen kunnen ondernemen om deze problemen op te lossen.
In de loop van de komende weken zal ik mijn collega's vragen een richtlijn vast te stellen betreffende diensten in de interne markt. Volgens mij zal die richtlijn een aantal van de in het verslag van de heer Cashman genoemde problemen helpen oplossen voor zover ze beperkingen reflecteren voor het uitoefenen en het aanbieden van grensoverschrijdende begrafenisdiensten. De richtlijn zal in het bijzonder de administratieve procedures vereenvoudigen en autorisatievereisten afschaffen die niet in overeenstemming zijn met het proportionaliteitsbeginsel. Ik hoop ook iets te kunnen doen aan het specifieke probleem van de zinken kisten, in zoverre dat een kist duidelijk een essentieel element is van de diensten van een begrafenisondernemer.
Er zullen problemen blijven bestaan als gevolg van de verschillende nationale voorschriften zoals de voorschriften inzake overlijdensakten en autopsies. Op deze punten heeft de Commissie twijfels of het juridisch mogelijk is om het beginsel van het vrije verkeer van personen toe te passen om beperkingen van het vervoer van stoffelijke overschotten aan te vechten. De Commissie is tevens van mening dat harmonisatie op deze punten waarschijnlijk zal worden aangevochten op grond van het subsidiariteitsbeginsel.
Ik wil de heer Cashman nogmaals bedanken voor zijn verslag en ik wil dit Huis geruststellen dat de Commissie zo veel mogelijk van de in het verslag genoemde problemen zal proberen op te lossen, maar ik kan niet garanderen dat we alle problemen zullen oplossen, gezien de onzekere juridische situatie met betrekking tot het vrije verkeer van personen. Bij het opheffen van de beperkingen op het aanbieden van begrafenisdiensten zal de Commissie haar uiterste best doen om lidstaten bewust te maken van de uiterst belangrijke problemen die in dit verslag naar voren zijn gebracht met betrekking tot de verschillende bepalingen voor autopsies en overlijdensakten. We zullen met name aangeven dat de nationale wetgeving op dit gebied de fundamentele rechten en in het bijzonder de waardigheid van mensen moet respecteren. 
Oreja Arburúa (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het is niet gemakkelijk om iets te zeggen na de woorden van de heer Cashman, en ik wil hem om te beginnen complimenteren omdat hij op het idee kwam om dit initiatiefverslag op te stellen maar ook vanwege de manier waarop hij het heeft geschreven en omdat hij unanieme steun in de commissie heeft weten te bereiken.
Ook een compliment aan het adres van de commissaris vanwege zijn aankondiging dat hij een voorstel voor een richtlijn voor diensten zal opstellen en enkele van de noodzakelijke formaliteiten zal vereenvoudigen op het vlak van vrij verkeer in verband met de repatriëring van het stoffelijk overschot van overledenen. Wij wachten met spanning op de presentatie van dit voorstel door de Commissie.
Ik denk dat dit een zeer belangrijke zaak is. Sommigen zeggen dat je een maatschappij kunt beoordelen op grond van het respect dat er bestaat voor haar ouderen, en dat geldt natuurlijk nog meer voor het respect voor haar doden. Ik denk dat wij verplicht zijn om de noodzakelijke formaliteiten voor het vrije verkeer in verband met de repatriëring van stoffelijke overschotten binnen de Unie ingeval de dood zich buiten het land van herkomst heeft voorgedaan – voor de familie een zeer aangrijpende gebeurtenis – zoveel mogelijk te vereenvoudigen.
Ik denk bovendien dat de heer Cashman hiermee zijn grote kwaliteit als politicus toont, want hij bekommert zich om mensen die nooit meer op hem zullen stemmen, en vergeeft u mij deze kwinkslag bij zo’n ernstig onderwerp.
Ik denk dat het feit dat sommige landen van de Europese Unie de overeenkomst van Straatsburg niet hebben ondertekend – zoals de rapporteur terecht opmerkte – ons als Europese Unie nog meer verplicht om regels op te stellen om alle noodzakelijke formaliteiten op het gebied van vrij verkeer in verband met stoffelijke overschotten zoveel mogelijk te vereenvoudigen, zeker met het oog op de op handen zijnde toetreding van tien nieuwe leden. 
Titford (EDD ).
   - Ik ben verbaasd dat dit verslag en zijn inhoud op de agenda staan. In de 35 jaar dat ik zelf in de uitvaartwereld werkzaam ben geweest, ben ik nooit het probleem tegengekomen dat het niet mogelijk was om een stoffelijk overschot naar huis te sturen of terug te ontvangen. Ik ben wel meerdere malen getuige geweest van de verschrikkelijke staat waarin sommige lichamen werden ontvangen als gevolg van onjuiste balseming of onzorgvuldige behandeling in bepaalde landen.
Helaas wordt in dit verslag geen poging gedaan om deze ernstige kwestie aan te pakken, ondanks een verwijzing ernaar in de inleiding op de toelichting, waarin wordt gesuggereerd dat dit het hoofdprobleem is. De rapporteur heeft me verteld dat de Commissie geen amendementen op dit essentiële punt wilde aanvaarden, dus de kans dat er standaardsystemen voor het balsemen worden ingevoerd, is nul.
Ongetwijfeld zal dit verslag toch worden aangenomen zonder dat het echte probleem wordt aangepakt. Wanneer de afgevaardigden voor dit verslag stemmen, moeten ze beseffen dat ze niets doen om de stress en emoties te verlichten die de rouwenden doormaken. Zij worden vaak het slachtoffer van het tragische verloop van de repatriëring van stoffelijke overschotten. Helaas maken feitelijke onjuistheden in dit verslag duidelijk dat het is geschreven door een leek die de problemen van de repatriëring of zelfs het uitvaartvak niet echt kent, en ik vind daarom dat dit verslag het echte probleem niet aanpakt. 
Coelho (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, om te beginnen wil ik de heer Cashman feliciteren met zijn uitstekende verslag, dat binnen de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken op ruime steun heeft kunnen rekenen. Zoals de heer Cashman heeft verklaard en commissaris Bolkestein heeft bevestigd, vloeit uit de logica van de interne markt zelf voort dat op dit gebied dringend maatregelen moeten worden genomen, aangezien het vrij verkeer van burgers in de communautaire ruimte ertoe zal leiden dat zich steeds meer gevallen zoals in casu voordoen. Het is onbegrijpelijk dat wanneer een Europese burger in een andere lidstaat dan de zijne komt te overlijden, de formaliteiten gecompliceerder zijn, er meer tijd verstrijkt voor de begrafenis of de crematie en de kosten hoger zijn. Dit staat duidelijk haaks op de Europese gedachte.
Daarom moeten er maatregelen worden genomen om het proces van repatriëring van stoffelijke overschotten te vereenvoudigen of zelfs te harmoniseren en af te stemmen op de communautaire logica, waarmee vanzelfsprekend geen rekening werd gehouden in de internationale overeenkomsten ter zake, de overeenkomst van Berlijn van 1937 en de overeenkomst van Straatsburg van 1973, die op veel punten achterhaald zijn omdat zij al geruime tijd geleden zijn gesloten en niet corresponderen met de huidige situatie in Europa. Tegelijkertijd zorgen deze overeenkomsten echter voor indirecte discriminatie, aangezien zij vooral betrekking hebben op “niet-ingezetenen”, hetgeen in strijd is met het in het gemeenschapsrecht verankerde fundamentele non-discriminatiebeginsel en in die zin met wezenlijke communautaire rechtsregels. De Commissie dient er derhalve, in haar hoedanigheid van hoedster van de Verdragen, voor te zorgen dat de regelgeving in overeenstemming is met de Verdragen en dat de nodige maatregelen worden genomen om de eerbiediging ervan te waarborgen.
Tot besluit wil ik erop wijzen dat niet eens alle lidstaten deze overeenkomsten hebben ondertekend, hetgeen betekent dat ook om deze reden betreurenswaardige verschillen bestaan tussen de regelingen van de lidstaten.
Banotti (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Cashman feliciteren. Zijn verslag is gebaseerd op een resolutie die ik heb ingediend. In aansluiting op de opmerkingen van de heer Titford merk ik op dat ik vandaag heb getracht contact te krijgen met een bevriende begrafenisondernemer om te zien of hij vanavond iets zou willen toevoegen, maar hij blijkt op vakantie te zijn.
We accepteren allemaal dat het uitstekende verslag van de heer Cashman toch een aspirerend verslag is – en dat bedoel ik niet denigrerend. Het aspireert een situatie te verbeteren die inderdaad veel voorkomt. Elk jaar hoor ik wel van een, twee of soms zelfs drie gevallen waarin mensen problemen ondervinden bij de repatriëring van een stoffelijk overschot. Als we kijken naar de datums van de verschillende stukken wetgeving die de heer Cashman in zijn verslag heeft genoemd, zien we dat alle stukken minstens dertig jaar oud zijn.
Dertig jaar geleden was de wereld heel anders. Zoals de heer Cashman heeft gezegd, bewegen tegenwoordig grote aantallen mensen zich vrij in de Unie en brengen hun vakantie door in andere lidstaten. In twee van de gevallen die mij zeer onlangs ter ore zijn gekomen, was de overledene vermoord onder omstandigheden die werden beschouwd als verdacht. Vanochtend kreeg ik nog een telefoontje van de moeder van een jongeman. Ze wacht al zeventien maanden op de repatriëring van zijn lichaam en de plaatselijke rechtbanken veranderen voortdurend van gedachte over de vervolging van de persoon die ervan wordt verdacht betrokken te zijn geweest bij de dood van deze jongeman.
Het gaat dus niet alleen om de technische kanten van repatriëring. Heel vaak doen zich ook vertragingen voor met betrekking tot, zoals het verslag zegt, de omstandigheden van het overlijden. Ik heb zojuist een kopie ontvangen van een van de vragen waarnaar de commissaris heeft verwezen. Het is het antwoord dat ik op 11 oktober 2000 heb ontvangen op een door mij gestelde vraag: “de Commissie is, na uitvoerig overleg met alle betrokken partijen, tot de slotsom gekomen dat een gedetailleerde harmonisatie van nationale voorschriften op dit gebied niet wenselijk of noodzakelijk is en, gelet op de subsidiariteit en de proportionaliteit, niet gerechtvaardigd zou zijn”. Dat is een deprimerend antwoord, commissaris, dus ik hoop van harte dat u door het voorstel voor de genoemde dienstenrichtlijn aan te bieden erkent dat dit een belangrijke zaak is, en vooral dat we het in deze situaties heel vaak over grote persoonlijke drama's hebben. 
Cashman (PSE ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het goed is de bijdrage van de heer Titford te corrigeren. Ik wil hem erop wijzen dat het verslag gaat over het nemen van maatregelen met betrekking tot de repatriëring van stoffelijke overschotten. Het gaat over obstakels voor het verkeer in plaats van over de toestand van het stoffelijk overschot. Ik wil dat het beginsel wordt aanvaard.
De heer Titford had mij op elk moment amendementen kunnen voorstellen. Ondanks de discussies over mijn verslag die in Straatsburg hebben plaatsgevonden, heeft hij daarna geen amendementen ingediend. Ik betreur dit zeer. Ik ga altijd op een open en eerlijke manier met al mijn collega's om; hij heeft me echter privé geprezen, maar laat dit in het openbaar na. Ik wil dit voor de notulen even rechtgezet hebben. 
De Voorzitter.
    Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0400/2003) van mevrouw Lucas, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over een strategie van de Europese Unie ter beperking van de atmosferische emissies door zeeschepen (COM(2002) 595 - C5-0154/2003 - 2003/2064(INI)). 
Lucas (Verts/ALE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen mijn complimenten voor de Commissie. Tijdens de eerste lezing over het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen heeft het Europees Parlement om strengere normen voor het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen gevraagd en ik ben blij dat de Commissie bij wijze van eerste stap in die richting een onderzoek heeft gelast naar de specifieke problematiek in verband met een mogelijke prijspremie voor 0,5 procent zwavel in scheepsbrandstoffen. Dat onderzoek is inmiddels uitgevoerd. Ik ben dus zeer blij dat de Commissie het initiatief van het Europees Parlement zo serieus neemt en dat is alvast een zeer positief begin.
Er staat echter een negatief punt tegenover: we wachten nog steeds op een gemeenschappelijk standpunt over dat voorstel. De eerste lezing van het Europees Parlement was al in juni 2003, dus vraag ik me om te beginnen af waarom de Raad niet meer voortgang heeft geboekt. Kan de Commissie aangeven wanneer we dat gemeenschappelijk standpunt kunnen verwachten? Ik hoop uiterlijk begin 2004.
Wat betreft de strategie van de Europese Unie inzake luchtverontreiniging afkomstig van zeeschepen, verwelkom ik, zoals ik al eerder heb gezegd, de publicatie van deze mededeling van de Commissie over een strategie van de Europese Unie ter beperking van de atmosferische emissies.
In deze mededeling staat dat de Commissie inderdaad een brede reeks doelstellingen, maatregelen en aanbevelingen heeft geformuleerd om de emissie van luchtverontreinigende stoffen van zeeschepen in de komende tien jaar terug te dringen teneinde het effect op het milieu en de volksgezondheid binnen de EU te verminderen. Veel van de geformuleerde voorstellen gaan echter niet ver genoeg en in mijn verslag probeer ik de Commissie en de lidstaten aan te moedigen iets verder te gaan dan in de mededeling van de Commissie is geformuleerd.
De Commissie geeft zeer bruikbare informatie over de omvang van het effect van emissies van de scheepvaart. Het is van groot belang dat we erkennen dat deze effecten alles behalve onbeduidend zijn. In mijn toelichting onderstreep ik de ernst van de effecten waarmee we worden geconfronteerd. Zo dragen emissies van de scheepvaart bij aan de kritische belasting waarbij de verzuring met meer dan 50 procent wordt overschreden in de meeste kustgebieden langs Het Kanaal en de Noordzee, in de Oostzee langs de kust van Duitsland en Polen en ook in grote delen van Zuid-Zweden en Finland. De effecten waarover we het hier hebben zijn dus zeer ernstig.
Wat betreft de belangrijkste atmosferische emissies die in de mededeling van de Commissie zouden moeten worden behandeld: zwaveldioxide, stikstofdioxide, vluchtige organische stoffen, vaste deeltjes, koolstofdioxide en halon worden zeer terecht reeds genoemd. In mijn verslag verzoek ik de Commissie echter te overwegen nog twee categorieën emissies aan de strategie toe te voegen: zware metalen en polycyclische aromatische stoffen, dat zijn hoofdzakelijk koolwaterstoffen die met kanker in verband worden gebracht. Ik zou graag zien dat deze in het voorstel worden opgenomen.
De Commissie geeft terecht aan dat EU-verordeningen inzake emissienormen de beste manier zijn om emissies van schepen in de havens, territoriale wateren en exclusieve economische gebieden van de EU terug te dringen. Maar het is ook zo dat economische instrumenten een van de beste manieren kunnen vormen om goede milieuprestaties te bevorderen, mits een en ander ertoe aanzet verder te gaan dan de verordeningen en tot de best beschikbare technieken te komen.
Een ander punt met betrekking tot de doelstelling van de mededeling is dat die er uitdrukkelijk op gericht moet zijn de scheepsemissies van broeikasgassen te verminderen, met name hun bijdrage aan de opwarming van de aarde. In dat verband vraag ik de Commissie in mijn verslag ook te bestuderen hoe emissies van internationaal scheepvaartverkeer kunnen worden opgenomen in richtlijn 2001/81/EG - inzake nationale emissieplafonds - als die wordt herzien.
Voorts herinnert mijn verslag de Commissie aan het zesde milieuactieprogramma, waarin de Commissie wordt verzocht specifieke maatregelen ter vermindering van de emissies van broeikasgassen door zeeschepen vast te stellen en uit te voeren, indien de Internationale Maritieme Organisatie tegen 2003 geen maatregelen heeft goedgekeurd. Aangezien we kunnen vaststellen dat de IMO inderdaad niet tot maatregelen heeft besloten, hoop ik ten zeerste dat de Commissie zonder verder uitstel het initiatief neemt tot dergelijke maatregelen.
Wat betreft zwavelemissies, is het juist te wijzen op het voorstel van de Commissie over wijziging van richtlijn 99/32/EG betreffende het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen. De Commissie heeft voorgesteld de zwavelemissies van zeeschepen in Europese zeegebieden in vergelijking met het emissieniveau in het jaar 2000 slechts met ongeveer 10 procent te verminderen. Maar om de doelstellingen van het zesde milieuactieprogramma te halen moeten emissies met minstens 80 procent worden verminderd. De Commissie moet dus ambitieuzer zijn als het gaat om de grenswaarden die ze heeft voorgesteld en de zeegebieden waarvoor deze grenswaarden moeten gelden. In mijn verslag verzoek ik de Commissie derhalve haar voorstel inzake de herziening van richtlijn 99/32/EG te wijzigen overeenkomstig de eerste lezing van het Europees Parlement afgelopen juni die is gericht op een vermindering van de zwavelemissies met 80 procent.
De Commissie moet ook vóór eind 2004 voorstellen indienen inzake voor de gehele EU geldende economische instrumenten ter beperking van de atmosferische emissies van schepen. Tot slot zou ik graag zien dat de lidstaten, de Commissie en de toetredende landen werkelijk druk uitoefenen op die landen die bijlage VI van MARPOL nog niet hebben geratificeerd. Slechts vijf lidstaten hebben deze overeenkomst tot dusverre geratificeerd en dit lijkt mij het juiste ogenblik om een beroep te doen op de toetredende landen en anderen om daartoe met spoed over te gaan. 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteur, mevrouw Lucas, voor haar grondige, goed geformuleerde verslag over de strategie van de Commissie inzake de emissies van de scheepvaart.
Het terugdringen van scheepsemissies van luchtverontreinigende stoffen en broeikasgassen is een prioriteit van de Commissie, want we weten dat, als er geen maatregelen worden getroffen, schepen in de wateren van de Europese Unie tegen 2020 meer luchtverontreinigende stoffen uitstoten dan alle terrestrische bronnen samen. Daarom verwelkom ik de meeste voorstellen in de ontwerpresolutie van het Parlement en het verheugt me te kunnen zeggen dat de Commissie hier reeds aan werkt.
We onderzoeken bijvoorbeeld een reeks mogelijke opties op het gebied van marktgerichte instrumenten. In september 2003 hebben we een nuttige workshop voor belanghebbenden gehouden waarvoor we afgevaardigden van het Parlement hadden uitgenodigd.
Wat betreft het opnemen van internationale scheepsemissies en nationale emissieplafonds van de EU-lidstaten, zijn we van plan binnenkort een onderzoek te starten om meer inzicht te verkrijgen in de omvang van scheepsemissies in de afzonderlijke lidstaten ten opzichte van emissies van terrestrische bronnen. In verband met het gebruik van elektriciteit van de wal en de zuiveringstechnologie voor luchtverontreinigende stoffen willen we hetzelfde onderzoek gebruiken voor een kosten-batenanalyse en om positieve voorbeelden te presenteren. We zullen de resultaten van dit werk opnemen in het programma ‘schone lucht voor Europa’ en naar gelang van zaken voorstellen doen.
De kwestie zwavelemissies van schepen is uiteraard afhankelijk van een medebeslissingsprocedure in verband met het voorstel van de Commissie inzake het zwavelgehalte van brandstoffen voor de scheepvaart. Het voorstel zoals het er nu ligt, zou leiden tot een vermindering van 40 procent van de emissies van zwaveldioxide in het activagevoelige Noord-Europa.
De Raad heeft ten aanzien van het voorstel minder voortgang geboekt dan we hadden gehoopt, maar we hebben de extra tijd benut om de kosten en baten van de strengere zwavelnormen die het Europees Parlement in juni 2003 heeft voorgesteld, te onderzoeken. In antwoord op de punten die mevrouw Lucas naar voren bracht, kan ik zeggen dat we haar bezorgdheid over de trage voortgang in de Raad delen en we hopen dat we onder het Iers voorzitterschap begin 2004 tot een gemeenschappelijk standpunt komen.
We hebben vastgesteld dat een maximaal zwavelgehalte van 0,5 procent voor scheepsbrandstoffen, zoals dat door het Europees Parlement is voorgesteld, zou leiden tot een prijspremie van ongeveer zeventig euro per ton brandstof. De voordelen van de strengere zwavelnormen voor het milieu en de volksgezondheid zouden dan nog steeds opwegen tegen de kosten, maar de totale kosten voor de scheepvaart zouden verdubbelen tot ruim 2 miljard euro. We moeten ons afvragen of dit wel redelijk is, aangezien de Commissie een modale verschuiving van wegvervoer naar scheepvaart nastreeft.
Tot slot de vraag van mevrouw Lucas over de emissies van broeikasgassen door zeeschepen. Ik kan haar tot mijn vreugde mededelen dat de Internationale Maritieme Organisatie later deze week een strategie over deze kwestie aanneemt. 
Goodwill (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik dank Caroline Lucas voor haar verslag en breng hulde aan Heidi Hautala, op wier oorspronkelijke verslag het verslag-Lucas voortbouwt en die inmiddels weer deelneemt aan de nationale politiek in Finland. Het verslag brengt een kwestie aan de orde waarvan de burgers van de Europese Unie het bestaan niet afweten, ook al is het absoluut waar wat de commissaris zegt. Als de huidige trends zich voortzetten, is de helft van alle verontreiniging in de EU binnenkort afkomstig van de scheepvaart.
Het is waar dat vervoer over zee en de binnenwateren de meest milieuvriendelijke vorm van goederenvervoer is - wellicht na locomotieven die rijden op elektriciteit afkomstig van kerncentrales. Het is van belang dat deze vorm van vervoer zich verder ontwikkelt. Ook is het waar dat het de druk op de wegen verlicht. In mijn eigen land, waar zeer weinig in wegen wordt geïnvesteerd, kan meer kustvaart een alternatief zijn, waarbij in mijn eigen regio gebruik kan worden gemaakt van havensteden zoals Scarborough en Whitby.
De verbeteringen die we op het vasteland en met betrekking tot de kwaliteit van brandstoffen hebben bereikt, brengen echter ook een nadeel met zich mee. Als je je auto voltankt met de nieuwste diesel met een zwavelgehalte van tien delen per miljoen is het nadeel dat de zwavel die uit de diesel is gehaald, achterblijft in de bunkerolie die door schepen wordt gebruikt en het gehalte daarvan kan oplopen tot 26 duizend delen per miljoen.
In het verslag-Hautala werd tijdens de eerste lezing aangedrongen op een vermindering van 1,5 procent in gevoelige gebieden zoals Het Kanaal, de Oostzee en de Noordzee. Het is zeer bemoedigend dat de amendementen die ik tijdens de eerste lezing heb ingediend met betrekking tot de zuiveringstechnologie voor luchtverontreinigende stoffen, zijn meegenomen. P[amp]O Ferries, dat tussen Dover en Calais vaart, heeft twee identieke schepen in de vaart, één met de zuiveringstechnologie en één zonder. Ik hoop dat de Commissie de eerste resultaten van deze proeven bestudeert om te kijken of deze technologie een alternatieve, meer rendabele manier kan zijn om onze doelstellingen te bereiken. Ik hoop dat de Commissie deze amendementen serieuzer neemt dan een aantal van de amendementen waar de commissaris het over had, waarin om nog strengere normen wordt gevraagd die misschien niet rendabel zijn.
We moeten niet vergeten dat, als we het zwavelgehalte voor brandstoffen voor zeeschepen verlagen, de emissies bij de olieraffinaderijen waar het zwavelgehalte wordt verlaagd, stijgen. Het is van belang dat we niet unilateraal te werk gaan maar internationaal, via de Internationale Maritieme Organisatie en bijlage VI van MARPOL. Het is buitengewoon teleurstellend dat slechts vijf lidstaten bijlage VI van MARPOL hebben geratificeerd. Ik heb begrepen dat het Verenigd Koninkrijk - dat altijd kritiek heeft op landen die overeenkomsten zoals Kyoto niet ratificeren - bijlage VI van MARPOL niet heeft geratificeerd, tenzij de commissaris nieuwe ontwikkelingen te melden heeft.
Het is van bijzonder belang dat we naar de emissies kijken en vaststellen waar die plaatsvinden. Emissies midden op de Atlantische Oceaan veroorzaken geen problemen aan land. Ik maak me zorgen dat een aantal van de ambitieuzere voorstellen in het verslag van mevrouw Lucas, bijvoorbeeld een vermindering van 80 procent, niet in verhouding staat tot de kosten. Maar er ligt nu een redelijk evenwichtig verslag dat we graag steunen tijdens de stemming in de vergadering van morgen. 
Souchet (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wat het doel van de richtlijn betreft kunnen we alleen maar onderschrijven dat de uitstoot van zwavel in de lucht door de zeescheepvaart omlaag moet, omdat het vervoer over zee wat dit betreft net zo goed zijn steentje bij moet dragen als het vervoer over land. Gebieden met granietsteen zijn uiterst gevoelig voor verzuring door deze zwavelemissies en moeten dus met voorrang worden beschermd.
We moeten er echter wel voor waken dat onze eigen reders niet worden benadeeld door de vaststelling van normen die onvoldoende rekening houden met het internationale karakter van de zeescheepvaart. Ook op dit terrein vormt de Unie slechts een tussenliggend niveau. Het aangewezen podium voor verdere regelgeving is in dit geval de IMO.
Wij kunnen ons dan ook vinden in de maatregelen die gericht zijn op de beperking van het maximale zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen die worden gebruikt in het Kanaal en op de Noordzee en Oostzee, omdat die maatregelen passen binnen het kader van de bij het IMO/MARPOL-verdrag vastgestelde plafonds. Deze zone zou overigens uitgebreid kunnen worden zodra die uitbreidingen in IMO-verband zijn vastgesteld.
Waar we ons echter niet in kunnen vinden, is dat de rapporteur ten opzichte van de IMO-regels nog een stap verder wil gaan bij de richtlijnonderdelen betreffende de gehalten die van toepassing zijn op passagiersschepen en schepen die in de haven liggen. In haar voorstel wordt eraan voorbijgegaan dat op terreinen als deze de weg der geleidelijkheid moet worden bewandeld om rekening te houden met de strenge technische eisen die op basis van deze nieuwe richtsnoeren aan onze reders worden gesteld, en wordt uit het oog verloren dat eventuele maatregelen om de emissies verder terug te dringen getroffen moeten worden binnen het raamwerk van de IMO, die overigens daartoe bereid lijkt. In deze vorm maakt het voorstel een onderscheid dat alleen maar schadelijk is voor de Europese belangen. 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, zoals ik al eerder zei, over het geheel verwelkomt de Commissie het verslag. Er zijn echter twee punten die de Commissie moeilijk kan goedkeuren.
Ten eerste geloof ik dat het voorbarig is polycyclische aromatische koolwaterstof en zware metalen in de scheepsemissies op te nemen in een voorstel. Controle op deze verontreinigende stoffen is momenteel niet verplicht in de Europese Unie en er zijn geen grenswaarden geformuleerd. In een nieuw voorstel van de Commissie inzake de luchtkwaliteit wordt dit echter overwogen.
Ten tweede, het voorstel dat schepen die naar afgelegen eilandgebieden varen, van emissienormen zouden moeten worden vrijgesteld, stelt de Commissie enigszins teleur. Naar onze mening hebben alle burgers van de EU recht op schone lucht, waar ze ook wonen. Mijn diensten ontvingen onlangs een brief van een vrouw op Kreta die protesteerde tegen de vieze, zwarte rook afkomstig van schepen, die haar huis aan de haven van Heraklion binnenkomt. Door het gebruik van elektriciteit van de wal, wat mevrouw Lucas, de rapporteur, in haar verslag voorstelt, zouden de emissies van luchtverontreinigende stoffen en lawaai aanzienlijk worden teruggedrongen en dat zou leiden tot een werkelijke verbetering van de kwaliteit van het leven in havensteden.
Tot slot benadruk ik dat samenwerking met de lidstaten om tot wereldwijde oplossingen te komen via de Internationale Maritieme Organisatie - de IMO - de grondslag is van de strategie van de Commissie. In dat opzicht verwelkom en herhaal ik het verzoek van het Parlement aan de lidstaten en de toetredende landen om bijlage VI van Marpol, het verdrag inzake luchtverontreiniging van de IMO, met spoed te ratificeren en voorstellen bij de IMO in te dienen voor strengere wereldwijde normen.
Ter afronding wil ik de heer Goodwill nog vertellen dat de Commissie zeer geïnteresseerd is in zijn vergelijking tussen de twee veerboten die tussen Calais en Dover varen. Het is een beheerst experiment dat van grote waarde voor ons allemaal kan zijn. 
De Voorzitter.
    Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0410/2003) van mevrouw Randzio-Plath, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG wat de verlaagde BTW-tarieven betreft (COM(2003) 397 - C5-0359/2003 - 2003/0169(CNS)). 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, op 23 juli 2003 presenteerde de Commissie haar voorstel om de huidige situatie met betrekking tot de verlaagde BTW-tarieven te vereenvoudigen en te rationaliseren. Dit voorstel op grond van artikel 93 van het Verdrag, is bedoeld om de regelgeving te harmoniseren. Een dergelijke harmonisatie is namelijk noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de interne markt naar behoren functioneert. Daarom kon de Commissie aanpassingen van haar voorstel die een stap in de verkeerde richting zouden betekenen, niet steunen. Dat gezegd hebbende, wil ik de volgende punten opmerken over het verslag dat de Economische en Monetaire Commissie heeft gepresenteerd.
Ik ben het eens met de rapporteur dat dit niet het moment is om drastische wijzigingen aan te brengen. Daarom heeft de Commissie geen wijzigingen voorgesteld ten aanzien van de hoogte van de tarieven of de optionele aard van de verlaagde tarieven voor de lidstaten. Het is daarentegen wel nodig de huidige situatie te rationaliseren.
De beperkte verlenging van bijlage H, die de Commissie heeft voorgesteld, is niet bedoeld om de discrepanties tussen de verschillende lidstaten te vergroten maar om deze te verminderen overeenkomstig de doelstellingen van de interne markt. Tijdens de bijzonder moeilijke besprekingen hierover in de Raad zijn de wijd uiteenlopende opvattingen over de BTW-kwestie en het gebruik van de verlaagde tarieven duidelijk naar voren gekomen. Dit sterkt mij in de overtuiging dat de Commissie een evenwichtig voorstel heeft gedaan.
Elk amendement dat leidt tot nieuwe verlaagde tarieven in sectoren waar het standaardtarief momenteel wordt gehanteerd, bijvoorbeeld voor cd’s, zou onaanvaardbaar zijn, temeer daar de toepassing van verlaagde tarieven concurrentieverstoringen kan veroorzaken. De toevoeging van kinderschoenen en -kleding is ook onaanvaardbaar. Slechts drie lidstaten mogen door middel van een tijdelijke derogatie een nultarief of een extra verlaagd tarief hanteren. Alle overige lidstaten zijn verplicht de standaardtarieven te hanteren.
De rapporteur stelt voor de huidige derogaties te handhaven, maar wil een nieuwe bijlage aan de zesde richtlijn toevoegen, waarin alle leveringen waarvoor slechts één lidstaat een specifieke derogatie heeft, worden opgenomen. Dit stelt alle lidstaten in staat een verlaagd tarief te hanteren voor dergelijke leveringen. Ik ben er niet van overtuigd dat dit een uitvoerbare oplossing is.
Ik wijs erop dat de Commissie nog steeds voorstander is van een gefaseerde afschaffing van deze derogaties. Politiek gezien zijn ze altijd als tijdelijk beschouwd en ze zouden op zeker moment verdwijnen. Al in 1967, 1977 en nogmaals in 1992, ten tijde van de invoering van de interne markt, heeft de Raad besloten de betreffende lidstaten toestemming te geven deze derogaties te handhaven, maar er is geen absolute einddatum door de Raad gesteld. Dit betekent echter niet dat ze altijd kunnen blijven bestaan. Daarom ben ik er nog steeds van overtuigd dat er met het oog op de komende uitbreiding maatregelen moeten worden getroffen om alle lidstaten, zowel de huidige als de nieuwe, gelijke kansen en een te kunnen bieden. In dit verband herinner ik u eraan dat voor de toetredende landen voor alle derogaties concrete einddata zijn vastgelegd. Tot slot wil ik terugkomen op de resultaten van de laatste vergadering van de Raad ECOFIN, waar de Commissie werd uitgenodigd bijlage K voor twee jaar te verlengen.
Ik heb ook een brief ontvangen van uw rapporteur waarin de Commissie wordt gevraagd om de termijn van bijlage K met minstens zes jaar te verlengen om zo tot een totale termijn van tien jaar te komen. Ik wil hier graag uitleggen waarom ik ervan overtuigd ben dat verlenging geen realistische oplossing is.
Ten eerste hebben de verslagen van de lidstaten en de Commissie duidelijk aangetoond dat verlaagde tarieven geen rendabele manier zijn om werkgelegenheid te scheppen. Ik heb de Raad er echter reeds op gewezen dat ik bereid was door de vingers te zien dat lidstaten de in het kader van het experiment met verlaagde tarieven voor arbeidsintensieve diensten ingevoerde verlaagde tarieven na 1 januari 2004 nog steeds toepassen. Dat was bedoeld om de Raad meer tijd te gunnen een oplossing te vinden op basis van het voorstel van de Commissie. Een dergelijke situatie kunnen we niet te lang toestaan en daarom had ik het over een periode van zes maanden.
Verlenging betekent alleen maar verder uitstel van de oplossing voor het probleem. Ook zou verlenging de verwachting kunnen wekken dat het experiment definitief wordt. Bovendien zou een simpele verlenging het andere lidstaten, met name de nieuwe lidstaten, onmogelijk maken verlaagde tarieven voor de betreffende sectoren in te voeren, wat een extra bron van discriminatie zou betekenen.
In dat verband wil ik het Parlement eraan herinneren dat de Commissie reeds heeft voorgesteld huisvesting en huishoudelijke dienstverlening definitief in bijlage H op te nemen. Dat is een onderdeel van de rationalisatie van de huidige situatie en daarbij wordt uitgegaan van het gegeven dat het merendeel van de lidstaten al verlaagde tarieven hanteert.
Ter afronding: de Commissie is om de redenen die ik heb geschetst, nog steeds overtuigd van de merites van haar voorstel en ik nodig de leden van het Parlement uit hun standpunt ten aanzien van deze kwestie zeer zorgvuldig te heroverwegen. 
Randzio-Plath (PSE ),
    – Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van het betoog van de commissaris verzoek ik het Bureau van het Parlement nog eens in overweging te nemen of het niet beter is om de rapporteur van het Europees Parlement als eerste het woord te geven. Wij maken immers deel uit van het wetgevingsproces, terwijl de Commissie slechts een voorstel doet. Ik vind dit voor een parlementaire democratie een heel principiële kwestie, die we hier maar eens moeten bespreken.
Dan nu over de zaak zelf: ik wil bij het laatste punt beginnen. Wij hebben ons als Europees Parlement sterk gemaakt voor het verlaagde BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten. Helaas heeft de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën besloten dit niet verplicht te stellen, maar het alleen als optie op te nemen, en sommige lidstaten hebben dat gedaan. Het werd echter zeer schoorvoetend ingevoerd, zodat er weinig ervaring is opgedaan met de effecten die het verlaagde BTW-tarief op de werkgelegenheid en het zwartwerken heeft. Na een periode van twee jaar wisten we nog niet eens of de regeling met een jaar zou worden verlengd. Het is bekend dat veel ondernemingen niet bereid waren het risico te nemen en daarom helemaal niet aan het experiment hebben meegedaan.
Als we, mijnheer de commissaris, voor zo’n eenvoudige sector als de kappersbranche constateren dat het aantal werknemers en zelfstandigen is toegenomen - in Spanje met duizenden, in België en Luxemburg met honderden -, is dat dan geen aanwijzing dat daar iets gebeurd is wat we in onze beoordeling zouden moeten meenemen? En mag men na zo’n korte periode en op basis van zulke slechte analyses van de lidstaten wel concluderen dat de verlaagde BTW-tarieven helemaal geen invloed hebben op de werkgelegenheid, temeer daar we voor bepaalde beroepsgroepen kunnen vaststellen dat er heel andere cijfers bestaan dan die in de verslagen? Daarom pleit ik ervoor dat u deze regeling – als u die al niet met tien jaar wil verlengen – in ieder geval met zes jaar verlengt en niet met zes maanden. Anders is er voor de betrokken ondernemingen geen rechtszekerheid en kunnen we ook niet vaststellen of zich veranderingen voordoen in het gedrag van klanten of ondernemers.
Dan wil ik nu tot de kern van uw voorstel komen. Ik sta zeer positief tegenover een systematisering op het gebied van het verlaagde BTW-tarief, maar ik vraag u, commissaris: het doel van dit alles is toch dat we uiteindelijk naar het beginsel van het land van oorsprong terugkeren, dat we dat nu eindelijk eens invoeren en dat we eindelijk eens een overzichtelijk systeem krijgen? Van die overzichtelijkheid zijn we ver verwijderd. We zien helemaal niet hoe er op het terrein van het BTW-tarief vooruitgang kan worden geboekt. Dus moet ik mijzelf toch de vraag stellen, als betrokken afgevaardigde, maar ook namens mijn commissie en namens deze plenaire vergadering: hebben we regelingen nodig op terreinen waar de concurrentie niet verstoord wordt, waar het functioneren van de interne markt niet wordt aangetast? U had het over kinderkleding en kinderschoenen, maar bij de verlaagde BTW-tarieven voert u zelf het kinderzitje in de auto op. Mijnheer de commissaris, ik begrijp werkelijk niets meer van deze argumentatie. Ik hecht er ook aan duidelijk te maken dat het in de Europese Unie mogelijk moet zijn cultuur met behulp van verschillende instrumenten en op verschillende manieren te bevorderen. Wanneer sommige landen kiezen voor het instrument van belastingtarieven en andere voor directe subsidies, dan zeggen wij: het Europees Parlement weet zich nu eenmaal gebonden aan de subsidiariteitsgedachte en hangt slechts dan de communautaire gedachte aan, wanneer er daadwerkelijk sprake is van concurrentieverstoringen. Ik kan niet zeggen dat op de gebieden die wij in ons verslag hebben besproken, het functioneren van de interne markt ook maar op enigerlei wijze is aangetast. Ik kan ook niet zeggen dat consumenten worden uitgenodigd om de grens over te gaan om producten en diensten te kopen of te consumeren. Dat is echt niet het geval. Daarom denk ik dat we ons nog niet in de fase bevinden waarin uw ideeën kunnen worden uitgevoerd. Ik vraag u begrip te hebben voor die burgers die onze interne markt tevens als hun thuismarkt beschouwen. Ik vind daarom dat ook wetgeving op het gebied van belastingen rekening moet houden met de belangen van deze burgers. Ik vind dat ons verslag een veelbelovende aanzet geeft voor compromissen in het belang van het functioneren van de thuismarkt van de Europese Unie. 
Lulling (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de Europese Commissie houdt er de laatste tijd de slechte gewoonte op na ons met voorstellen te confronteren die in de situatie van dit moment contraproductief zijn, ook al worden ze zogenaamd ingediend om onder andere concurrentieverstoringen in de interne markt tegen te gaan en het BTW-stelsel te rationaliseren. Het nu gepresenteerde voorstel is daarvan een goed voorbeeld. Onze rapporteur, mevrouw Randzio-Plath, heeft bij het opstellen van haar verslag gekozen voor een gematigde en realistische benadering, waarvoor zij alle lof verdient. Ze heeft dit ook in haar toespraak nog eens uitvoerig toegelicht.
Wij hebben haar lijn grotendeels gevolgd omdat zij de lidstaten in staat wil stellen hun verlaagde BTW-tarieven te handhaven. Dat geldt met name voor de in 2000 ingevoerde lage tarieven voor de arbeidsintensieve diensten zoals kappersdiensten en dergelijke. Het zou in de huidige economische situatie verkeerd zijn om door een aanzienlijke verhoging van de BTW-tarieven meer inflatie uit te lokken. De verhoging zou voor mijn land bijvoorbeeld betekenen dat het BTW-tarief van 6 naar 15 procent omhoogschiet, waar het gaat om de in bijlage K genoemde arbeidsintensieve diensten. Deze speciale regeling had tot doel werkgelegenheid te creëren en zwartwerken tegen te gaan. Ze loopt aan het eind van het jaar af en wordt in het Commissievoorstel niet verlengd, omdat volgens het verslag van de Commissie het bovengenoemde tweeledige doel niet bereikt zou zijn. Deze zienswijze delen wij en vele anderen die wij gehoord hebben, echter niet, zoals ook mevrouw Randzio-Plath uitgelegd heeft. Het is ook de vraag of een experiment dat nog maar drie jaar loopt, al zo snel als een mislukking kan worden bestempeld. Het is voorbarig nu al conclusies te trekken. Ik mis bij de Commissie helaas de goede wil. De meeste diensten die in bijlage K worden opgesomd, werden door onze commissie overgenomen in de nieuw toegevoegde bijlage H bis, zodat lidstaten de verlaagde tarieven kunnen blijven toepassen als ze dat willen. We hebben namens mijn fractie amendementen ingediend waardoor de lidstaten de mogelijkheid hebben, het experiment in ieder geval voort te zetten totdat de nieuwe richtlijn van kracht wordt. Mochten de beide amendementen worden afgewezen, dan zou de regeling van bijlage K – Voorzitter, ik heb ook nog de twee minuten van de heer Karas, die er niet is – aan het eind van de maand aflopen. De lidstaten zouden de tarieven dus moeten verhogen en ze over een paar maanden weer mogen verlagen, wanneer de nieuwe richtlijn van kracht wordt. Veel van deze diensten zouden immers binnen de lijst gereduceerde tarieven vallen. Dat zou toch je reinste onzin zijn.
Het derde amendement dat ik namens mijn fractie heb ingediend, zou het voor de lidstaten mogelijk maken, de zogenaamde “”-tarieven van minstens 12 procent voor nog eens vijftien jaar te handhaven, zodat deze aanpassing niet van de ene op de andere dag hoeft plaats te vinden, wat mij ook verstandig lijkt. Ook met het oog op de uitbreiding bestaat er geen noodzaak om het voorstel van de Commissie te volgen, zoals de commissaris ons wil doen geloven. Ik hoop dat de Commissie verstandig is en ons redelijke voorstel wil volgen. Als ze dat niet doet, hoop ik dat de Raad er unaniem voor zal stemmen. 
Van den Burg (PSE ).
   – Voorzitter, is de belasting alleen een instrument om inkomsten voor de schatkist te verwerven of mag je het ook voor andere doelstellingen van overheidsbeleid inzetten? Eigenlijk is dat de onderliggende kernvraag waarover ik fundamenteel met Commissaris Bolkestein van mening verschil, en ik niet alleen. Sterker nog, het lijkt erop alsof hij langzamerhand alleen staat in zijn puriteinse afwijzing van het nu nog experimentele inzetten van het instrument van een laag BTW-tarief om werkgelegenheid te bevorderen. In de tijd rondom de werkgelegenheidstop in Luxemburg, in het najaar van 1997, is het idee van een laag BTW-tarief hier in dit Parlement ontstaan. Toen was er al weerstand in DG taxsuit en bij een aantal lidstaten. Desalniettemin werd besloten om een experiment mogelijk te maken in een zeer select aantal arbeidsintensieve sectoren die absoluut geen grensoverschrijdende concurrentieverstoring zouden opleveren. Daar mochten lidstaten het lage BTW-tarief gaan toepassen. Maar het moest een experiment blijven, beperkt in de tijd. Verzuimd werd om vooraf duidelijke evaluatiecriteria af te spreken, om het experiment te beoordelen. En die evaluatie werd eigenlijk ook te laat verricht, het experiment moest eerst verlengd worden en de evaluatie werd aan lidstaten overgelaten en slecht gecoördineerd.
In Nederland was er forse kritiek op het eerste evaluatierapport en bracht een op verzoek van het parlement gedane contra-expertise veel positievere resultaten naar voren. Ik heb niet de tijd om daar heel uitgebreid op in te gaan, maar ik denk dat die rapporten bij u bekend zijn. Toch heb ik geconstateerd dat u uiteindelijk alleen de negatieve teneur van die evaluaties overgenomen heeft en het experiment afgeschreven hebt met eigenlijk alleen de vooroordelen waarmee het ook al begonnen is in de tijd. In Nederland is brede verontwaardiging ontstaan over het zomaar weer stopzetten van het bij ons effectief bevonden experiment voor de kappers, de schoenmakers, de schilders en de fietsenmakers. En dat in een tijd van recessie! Daar heb je immers geen economisch modellen voor nodig om nu op je vingers na te kunnen tellen dat het weer invoeren van het hoge tarief heel veel banen zal gaan kosten. Ik ben erg blij dat die verontwaardiging nu in het Europees Parlement ook breed gedeeld wordt. Bovendien wordt hier geredeneerd: als er geen grensoverschrijdende en concurrentieverstorende effecten zijn, waarom zou de EU de lidstaten dan verbieden zelf te doen wat hen goed dunkt in de tariefstelling voor de BTW? Waarom zouden de regeringen en de parlementen niet hun eigen afwegingen mogen maken tussen het doel zoveel mogelijk belasting te innen of werkgelegenheid te bevorderen en zwartwerk te witten? Ook de Raad van ECOFIN-ministers heeft nu duidelijk en unaniem te kennen gegeven het experiment te willen verlengen en de huidige onzekerheid voor de betrokkenen weg te nemen. Uw reactie daarop om dat verzoek terzijde te schuiven en alleen toe te zeggen het illegaal voortzetten van het experiment te gedogen, vind ik niet getuigen van veel respect voor de Europese regels en de implementatie daarvan in de lidstaten. Gedogen, dat kan toch niet serieus bedoeld zijn vanuit de rol van de Commissie als hoedster van het Verdrag?
Ik zou dus nogmaals met klem een beroep op de Commissaris willen doen om wel degelijk formeel te komen met een voorstel om het experiment te verlengen, deze maand nog, vóór 1 januari 2004. Het zal immers duidelijk zijn dat er hier in het Europees Parlement een breed gedragen steun is om het experiment van bijlage K om te zetten in een structurele opname van deze arbeidsintensieve diensten in bijlage H van de richtlijn. Maar ook dat dat niet voor 1 januari zal lukken. Maar hoe eerder de structurele mogelijkheid van kracht wordt hoe beter. Daar zullen we hier alle steun aan geven en zolang dat niet het geval is, moet het experiment formeel van kracht blijven. 
Blokland (EDD ).
   – Voorzitter, een experiment van drie jaar voor de toepassing van een laag BTW-tarief op arbeidsintensieve diensten is kort. Te kort naar mijn mening. Zeker als we in de conclusies de economische conjunctuur laten meewegen, die de laatste drie jaar meer omlaag dan omhoog ging. En ook u, mijnheer de Commissaris, weet dat het dan moeilijk is om het werkgelegenheidseffect van een BTW-verlaging op de langere termijn vast te stellen.
Daar komt bij dat we elkaar hier met verschillende onderzoeksverslagen bestoken die ook nog eens tegenstrijdige beweringen doen over de gevolgen voor de werkgelegenheid.
Kortom, Voorzitter, het wordt de hoogste tijd dat de Europese Commissie het unanieme oordeel van de Raad overneemt en het experiment voortzet.
En, mijnheer Bolkestein, u zult het toch met mij eens moeten zijn dat het, in een tijd waarin de economie nauwelijks groeit, onverstandig is om de BTW te verhogen?! 
Berthu (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij zouden zeer graag zien dat de derogaties in de vorm van verlaagde BTW-tarieven in bijvoorbeeld de horeca, waarvan sommige lidstaten profiteren, voortaan in alle lidstaten mogen worden toegepast.
Wij zijn ook een vurig pleitbezorger voor het blijvend invoeren van verlaagde BTW-tarieven voor arbeidsintensieve diensten, welke tarieven in 1999 bij wijze van experiment werden ingesteld. In haar evaluatieverslag geeft de Commissie blijk van haar scepsis over het experiment, met name wat de werkgelegenheidseffecten betreft. Weliswaar stelt zij blijvende verlaagde tarieven voor in een aantal gevallen, wat op zich positief is, maar die zijn wel vervat in een breder plan voor de afschaffing van die derogaties op langere termijn, wat overigens aanleiding geeft tot nutteloze discussies.
Als afgevaardigden zien wij in de praktijk de positieve effecten van deze BTW-verlagingen, die trouwens ook in het door Frankrijk ingediende verslag worden bevestigd. Daarom vinden wij dat deze verlaagde tarieven blijvend moeten worden ingevoerd en dat het experiment in afwachting daarvan in ieder geval een aantal jaren moet worden voortgezet in de lijn van de Raad ECOFIN van 25 november, bijvoorbeeld voor de zojuist door de rapporteur voorgestelde periode van zes jaar. Geheel in de geest van de subsidiariteitsgedachte lijkt dit onderwerp ons overigens zonder meer een zaak van de lidstaten zelf en van niemand anders. In mijn stemverklaring zal ik verder op dit onderwerp ingaan. 
Villiers (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur met het werk dat ze heeft verricht aan dit verslag. Het is een uitstekend verslag dat ik evenals de rest van mijn fractie morgen zal steunen. Ik dank met name mevrouw Randzio-Plath voor de amendementen waarmee ze de liefdadigheidssector in de Europese Unie, ook in het Verenigd Koninkrijk, tegemoetkomt.
Liefdadigheidsinstellingen ondervinden veel moeilijkheden van het BTW-stelsel en de amendementen in het verslag die betrekking hebben op liefdadigheidsinstellingen en die de Fractie van de Europese Volkspartij zelf heeft ingediend, kunnen deze problemen aanzienlijk verzachten. Er doen zich ook problemen voor in verband met oninbare BTW, die we met dit verslag helaas niet kunnen oplossen maar die ook van groot belang zijn. Dit zijn belangrijke kwesties voor liefdadigheidsinstellingen in heel het Verenigd Koninkrijk waaronder plaatsen zoals Chipping Barnet in mijn eigen kiesdistrict.
Het is ook van cruciaal belang dat het Parlement de amendementen aanneemt om ervoor te zorgen dat lidstaten een verlaagd tarief kunnen hanteren voor herstelwerkzaamheden aan beschermde gebouwen, met name kerken in het Verenigd Koninkrijk, waarvan er vele beschermd zijn. In veel gevallen zijn werkzaamheden aan deze kerken ontstellend duur voor de kerkgemeente. Deze kerken zijn niet alleen van religieus belang: ze hebben ook een sociale en culturele functie binnen de gemeenschap. Het hoge BTW-tarief maakt het veel moeilijker deze gebouwen in goede staat van onderhoud te houden, dus ik hoop dat het Parlement en de Raad verlaagde BTW-tarieven voor dergelijke werkzaamheden aan beschermde gebouwen van historische waarde zullen steunen.
Ook is het van cruciaal belang dat het bestaande nultarief in de lidstaten behouden blijft. Er is geen enkele reden waarom ze niet zelf zouden kunnen uitmaken of ze het nultarief wensen te hanteren. Ik ben een sterk voorstander van het nultarief in het Verenigd Koninkrijk, met name voor kinderschoenen en -kleding. Ik zie niet in waarom we het zouden moeten afschaffen. Het heeft een belangrijke sociale functie en mijn Britse conservatieve collega’s en ik steunen het nultarief vastberaden en zullen dit blijven doen. 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst iets opmerken over bijlage K, waarover een aantal sprekers zich heeft uitgelaten. De Raad heeft deze regels vastgesteld, waaronder die in de te evalueren richtlijn, inzake bijlage K. Het was ook de Raad - en niet de Commissie - die heeft bepaald dat het experiment drie jaar moest duren. Uiteindelijk heeft het vier jaar geduurd, aangezien de Commissie meer tijd nodig had om de resultaten te analyseren. Ik wijs er nadrukkelijk op dat de Raad de regels heeft vastgesteld.
De Commissie heeft geen voorstel gedaan om bijlage K voort te zetten, omdat deze niet effectief is. De verslagen die de Commissie van de meeste lidstaten heeft ontvangen - onder andere van Nederland en Frankrijk, waar de meningen verdeeld zijn - geven aan dat bijlage K geen meetbaar gunstig effect heeft op de werkgelegenheid. De reden is heel eenvoudig: de BTW-verlaging komt in te weinig gevallen ten goede aan de consument.
Mijn vrouw zei dat ze nooit iets had gemerkt van een verlaging van de kappersprijzen. Ik weet niet of mevrouw Lulling dit kan beamen of dat ze wel een prijsverlaging heeft geconstateerd. Mijn vrouw in ieder geval niet en dat komt omdat de kappers de BTW-verlaging in hun eigen zak steken, waardoor bijlage K neerkomt op een subsidie voor kappers.
Ik heb niets tegen kappers, maar waarom zouden wij die subsidiëren? Het heeft geen gunstig effect op de werkgelegenheid en als je de werkgelegenheid wil bevorderen, is het beter de sociale lasten op arbeid met hetzelfde bedrag te verlagen. Het is mogelijk 52 procent meer werkgelegenheid te scheppen door niet de BTW te verlagen maar de sociale lasten op arbeid te verlagen.
De Commissie ziet niet in waarom ze een voorstel zou moeten indienen en dat is precies waarom unanimiteit in de Raad niet werkt. Dat werkt alleen als er een voorstel ligt en dan wordt het verworpen. In dit geval ligt er geen voorstel en de Raad kan niet verwerpen wat er niet is. Dezelfde situatie deed zich eerder voor in verband met de tax-free shops op luchthavens. Er was geen voorstel en dus viel er niets te verwerpen.
Mevrouw Van den Burg zei dat ik de regels van de Europese Unie niet naleef. Ik zou graag willen weten welke regels dat zijn. Ik leef alle regels van de Europese Unie nauwgezet na. Het is de Raad die dit hele experiment heeft opgezet en een looptijd van drie jaar heeft gesteld. De Commissie heeft er vier jaar van gemaakt. Het was de Raad, niet de Commissie, die zei dat dit bedoeld was om de werkgelegenheid te vergroten. Het hele idee is dus afkomstig van de Raad. Het is een experiment en experimenten dienen te worden stopgezet als ze niet werken. Daar zijn experimenten voor. Dus waarom zou de Commissie een uitbreiding van bijlage K voorstellen als die geen effect heeft?
Mevrouw Van den Burg, ik zie niet in welke regels ik niet naleef.
Wat betreft de bredere kwestie van de verlaagde tarieven: het standaardtarief is het normale tarief. In de meeste landen ligt het rond de 20 procent. Dat is het standaardtarief. Alle derogaties moeten in de striktste zin van het woord worden opgevat en wat de interne markt en verstoringen van de markt betreft, moeten we zeer strikt zijn.
Mevrouw Randzio-Plath had het over kinderschoenen, waarvoor in het Verenigd Koninkrijk en Ierland een nultarief geldt. Als je naar de cijfers kijkt, is het duidelijk dat de consument er ook hier geen meetbaar voordeel bij heeft. De verschillen tussen de prijzen in het Verenigd Koninkrijk en de prijzen op het vaste land van Europa zijn hetzelfde, ongeacht of het hoge tarief of het lage tarief wordt gehanteerd. Dat bewijst dat we de fabrikant of de handelaar subsidiëren maar zeker niet de eindgebruiker.
Wat betreft cd’s: die zijn van nature eenvoudig te vervoeren, dus als de tarieven afwijken, is een zekere verstoring van de interne markt duidelijk onvermijdelijk. Momenteel hanteert geen enkele lidstaat de verlaagde tarieven voor cd’s en als we dat wel zouden doen, zou dat weer een stap in de verkeerde richting zijn.
Daarom kom ik nu terug op bijlage K. Ik heb tegen de Raad gezegd dat de Commissie geen klacht zal indienen of een inbreukprocedure zal instellen tegen lidstaten die bijlage K blijven toepassen alsof deze nog steeds van kracht is - wat niet het geval zal zijn. Ik erken dat lidstaten enige tijd nodig hebben om hun zaken te regelen en daarom heb ik gezegd dat ik de eerste zes maanden van volgend jaar geen inbreukprocedure zal instellen. Maar bijlage K zal dan niet langer van kracht zijn. 
Randzio-Plath (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u hebt op geen enkele wijze gemotiveerd waarom u op dit moment met dit voorstel komt. Bovendien hebt u, commissaris, op geen enkele wijze aangegeven waarom u dit experiment van het verlaagde BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten niet door wil laten lopen, hoewel u toch zelf moet weten dat de beoordeling van de resultaten niet deugt. De verslagen van de lidstaten zijn immers zo algemeen dat ze tegen geen enkele wetenschappelijke toetsing bestand zijn. De Commissie heeft de plicht aan het Europees Parlement een gefundeerd standpunt voor te leggen en niet met een algemeen standpunt vol frases te komen waarin erop gewezen wordt dat men niet heeft kunnen vaststellen dat de maatregel heeft geleid tot een vermindering van zwartwerken.
Commissaris, er bestaan economische instituten die deze studie kunnen uitvoeren. Er zijn sociaal-wetenschappelijke instituten die deze studie kunnen doen. We moeten als Parlement, evenals u, toch een goed gefundeerde basis hebben om een beslissing te kunnen nemen. U weet dat een periode van zes maanden echt te kort is om wat voor onderzoek ook te doen. Daarom verzoek ik u met klem dit experiment, dat door niemand serieus werd genomen, nu eindelijk serieus aan te pakken en gedurende de komende zes jaar voort te zetten. 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, in antwoord op de laatste opmerking van mevrouw Randzio-Plath - waarvoor mijn dank - wil ik nog opmerken dat de besluiten van de Commissie worden genomen op basis van de verslagen die de lidstaten hebben opgesteld. Deze verslagen zijn niet door de Commissie opgesteld. Overeenkomstig de vier jaar geleden vastgestelde regels baseren we ons op deze verslagen. Ik zie niet in waarom mevrouw Randzio-Plath nog meer bewijs verlangt.
Als ze dat wenst, kan ik haar de verslagen toesturen die de basis vormen voor de besluiten van de Commissie. Ik ben niet verantwoordelijk voor de wijze waarop de lidstaten hun verslagen opstellen - dat is hun zaak. Ik gebruik ze zoals ze binnenkomen. De Commissie heeft ernaar gekeken en heeft gezien dat het bewijs ontoereikend is. 
De Voorzitter.
    Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
