Democratische vooruitgang in Turkije (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de democratische vooruitgang in Turkije.
Olli Rehn
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik vrees dat deze discussie over democratie in Turkije evenveel passie te beurt zal vallen als het debat over de hervorming van het wijnbeleid tijdens de tweede helft van de wedstrijd Arsenal - Manchester United. Hieruit blijkt wel hoe het er anno 2009 voor staat met Europa.
Dit is des te ernstiger, omdat dit een uiterst serieuze zaak is en voorwaar een essentiële kwestie met betrekking tot de democratische ontwikkeling in Turkije. Allereerst ben ik intens verdrietig en geschokt door het bloedbad van gisteravond in het Turkse Bilge, waarbij 44 mensen de dood vonden. Ik leef oprecht mee met de familie en vrienden van de slachtoffers en vertrouw erop dat de daders zo snel mogelijk zullen worden berecht. Voor een afschuwelijke aanslag als deze is geen morele of ethische rechtvaardiging denkbaar.
Voorts wil ik, ook namens de Commissie, uiting geven aan mijn verdriet over de dood van negen Turkse soldaten en een lid van de marechaussee als gevolg van de terroristische aanslagen van vorige week. In gedachten zijn we bij de familieleden van de slachtoffers.
Wij veroordelen terrorisme en steunen Turkije in zijn strijd tegen het terrorisme. De PKK staat op de door de EU opgestelde lijst van terroristische organisaties. Tussen 14 en 18 april van dit jaar zijn meer dan tweehonderd ambtenaren en leden van de Partij voor een Democratische Samenleving gearresteerd tijdens een landelijke politieactie, die zich voornamelijk concentreerde op het zuidoosten van het land.
Wij hebben begrepen dat deze mensen onder meer lidmaatschap van een terroristische organisatie ten laste worden gelegd, hoewel een formele aanklacht nog uitblijft. Wij verwachten dat de aanklacht wordt afgerond als onderdeel van een transparante en objectieve rechtsgang.
De Commissie mag zich niet mengen in lopende gerechtelijke zaken. Onze benadering is evenwel helder: we ondersteunen weliswaar de strijd tegen het terrorisme, maar hebben telkens benadrukt dat in deze strijd de mensenrechten en fundamentele vrijheden moeten worden gerespecteerd, in het bijzonder de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vereniging en vergadering.
Politiek pluralisme is een wezenlijk onderdeel van elke democratie. De Turkse Grote Nationale Vergadering vormt vandaag de dag een behoorlijk goede afspiegeling van Turkijes politieke diversiteit. De Partij voor een Democratische Samenleving draagt bij aan het pluralisme in Turkije, en haar politieke bestaansrecht wordt bevestigd door de uitslag van de recente lokale verkiezingen afgelopen maart.
Tegelijkertijd hebben de mensen in het zuidoosten van het land behoefte aan vrede, aan stabiliteit en aan welvaart, niet aan nog meer geweld en confrontaties. Alle betrokken partijen hebben de plicht het gebruik van dwang en geweld te veroordelen. Allen moeten zich terughoudend opstellen en vasthouden aan het voornemen om uitsluitend vreedzame middelen in te zetten. Ook dit is een wezenlijk onderdeel van elke democratie.
We zullen de ontwikkelingen ten aanzien van deze zaak nauwlettend blijven volgen. Het is essentieel dat de democratische principes en die van de rechtsstaat worden gehandhaafd.
Daarnaast blijft de Commissie ook de zaak betreffende de opheffing van de Partij voor een Democratische Samenleving, die momenteel aanhangig is bij het constitutionele hof, op de voet volgen. In dit kader dient te worden opgemerkt dat de regels die Turkije hanteert inzake de opheffing van politieke partijen niet stroken met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en met Europese werkwijzen, zoals recentelijk werd opgemerkt in een advies van de Europese Commissie voor democratie middels het recht. Wij hebben Turkije verzocht de volledige inhoud van dit advies ter harte te nemen en het Turks grondwettelijk en wetgevend kader dienovereenkomstig aan te passen.
Afsluitend kan ik u verzekeren dat wij de Turkse autoriteiten blijven aansporen om een oplossing te zoeken voor de problemen van het zuidoosten van het land en de bevolking aldaar, opdat de economische, sociale en culturele kansen van alle Turkse burgers worden vergroot, ongeacht hun etnische, religieuze of linguïstische achtergrond.
Op grond van de politieke criteria van Kopenhagen wordt van Turkije verwacht dat het de culturele diversiteit waarborgt en de culturele rechten van al zijn burgers bevordert, zoals vastgesteld in ons toetredingspartnerschap. In deze context is de oprichting van een nieuw TRT-kanaal, dat programma's in de Koerdische taal uitzendt, een stap in de goede richting. Dit getuigt van een verandering van mentaliteit, en ik wil de Turkse autoriteiten aanmoedigen verder te gaan op de ingeslagen weg.
We zullen de situatie in het zuidoosten blijven volgen en hier verslag van uitbrengen in ons volgende voortgangsverslag. Dat is een essentieel onderdeel van het Turkse democratiseringsproces.
Frieda Brepoels
namens de PPE-DE-Fractie. - Voorzitter, commissaris, na de gemeenteraadsverkiezingen op 29 maart, waarbij de Koerdische partij, de DTP, een schitterende overwinning behaalde - zij verdubbelde bijna het aantal burgemeesters van 52 naar 98 - is het toch duidelijk dat de Koerdische kwestie niet langer gereduceerd kan worden tot een socio-economisch gegeven, zoals Erdogan en zijn partij, de AKP, tot dusverre hebben gedaan. Er is duidelijk een politieke oplossing nodig en de DTP moet ook als een volwaardige gesprekspartner worden aanvaard.
In die situatie zou men toch denken dat een repressieve aanpak achterhaald is, en tóch zijn de Turkse autoriteiten weer gestart met een grootschalige arrestatiegolf. Meer dan 400 DTP-kaderleden werden aangehouden, omdat ze een oplossing vragen voor het Koerdische vraagstuk. Mijn vraag aan de Commissie is dan ook: dit is nu al de vijfde of zesde partij die de Koerden zijn gestart - op dit ogenblik met de naam DTP - met 21 parlementsleden en 98 burgemeesters - en toch blijven de Koerden buiten spel gezet.
Commissaris, zou de tijd toch niet gekomen zijn voor de Europese Unie om een bemiddeling te starten tussen de Turkse overheid en de DTP, zo niet, dan blijft die situatie muurvast zitten. Met andere woorden, de oorzaken van een aantal zogenaamde terroristische activiteiten moeten worden aangepakt. Ik denk dat de verkiezingszege enkele weken geleden ook bewijst dat het Koerdische natiegevoel wel degelijk leeft en dat structurele hervormingen voor een grote autonomie voor de Koerden ook snel moeten worden doorgevoerd.
Ik had nog graag in de rand van dit debat een ander prangend probleem onder uw aandacht gebracht, en wel dat meer dan 1.500 minderjarigen opgesloten zitten in de gevangenis en voor dezelfde rechtbank als volwassenen worden berecht, totaal in strijd met het Internationaal Verdrag voor de rechten van het kind. Wat zal de Commissie hiertegen ondernemen?
Vural Öger
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, mijnheer Rehn, tijdens deze zesde zittingsperiode was Turkije een van de prioriteiten op onze EU-agenda. Vóór aanvang van de toetredingsonderhandelingen had Turkije enorme stappen in de richting van hervorming gezet en dat heeft de EU ook als zodanig erkend.
Vandaag is de stemming enigszins veranderd. We maken ons steeds meer zorgen over de vooruitgang in het democratiseringsproces in Turkije. Persvrijheid, de bescherming van minderheden, maar ook de hervorming van de rechtspraak moeten voortdurend in de gaten worden gehouden. Met betrekking tot het proces tegen Energekon dat nu in Turkije plaatsvindt, wil ik opmerken dat dit niet mag worden gepolitiseerd. Feit is dat er arrestaties en doorzoekingen plaatsvinden. Voorbarige opmerkingen moeten echter worden vermeden. Daarbij speelt ook een zorgvuldige berichtgeving een belangrijke rol.
Er is belangrijke vooruitgang geboekt in de Koerdische kwestie. Het oplossen van het Koerdische vraagstuk is van doorslaggevend belang voor het democratiseringsproces en de bescherming van minderheden. Ik maak me echter enigszins zorgen over de huidige houding van een aantal EU-regeringsleiders. De dubbelzinnige signalen vanuit de EU zorgen er ook voor dat het democratisch proces in Turkije niet altijd even soepel verloopt. Ik wil er hierbij nogmaals op wijzen dat een ondubbelzinnig engagement van de EU voor een volledig lidmaatschap van Turkije een enorme impuls voor het hervormingsproces zou betekenen. Anders zullen fundamentalisme en nationalisme steeds nieuwe voedingsbodem vinden en zal het Koerdisch probleem verergeren.
Per slot van rekening is het ons gemeenschappelijke doel om van Turkije een moderne, stabiele en welvarende democratie te maken, die is gebaseerd op een seculiere staat en een pluralistische samenleving. Dat is niet alleen in het belang van Turkije, het is tevens een belangrijk strategisch belang van de Europese Unie.
Alexander Graf Lambsdorff
namens de ALDE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, dit is de laatste plenaire vergadering van deze zittingsperiode. De heer Öger heeft zojuist opgemerkt dat Turkije prioriteit is. De afgelopen jaren heb ik dit onderwerp als rapporteur van mijn fractie mogen behandelen en ik moet zeggen, dat ik bijzonder blij ben dat wij in deze laatste vergadering weer terugkomen op de kern van dit debat, namelijk het vraagstuk van de democratie in Turkije.
Het is het eerste criterium van Kopenhagen dat ter discussie staat. Er zijn verschillende meningen over de vraag hoe Turkije zich heeft ontwikkeld. Op één punt heerst mijns inziens echter eensgezindheid: de vaart lijkt eruit te zijn in het hervormingsproces in Turkije; het ziet er aan het einde van deze zittingsperiode naar uit dat Turkije zelfs minder in aanmerking komt voor toetreding dan aan het begin van zowel het mandaat van de Commissie als van de zittingsperiode van dit Parlement.
Voor de fractie van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa zijn de problemen ten aanzien van de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting uiterst belangrijk. U weet dat het in Turkije niet mogelijk is om YouTube te bekijken. De rechten van journalisten, uitgevers, publicisten, columnisten en auteurs worden door bepaalde wettelijke bepalingen ingeperkt. De Commissie heeft er in haar voortgangsrapport gelukkig op gewezen dat dit een probleem is. Volgens vele waarnemers zijn deze problemen groter geworden. Ik zou het bijzonder op prijs stellen als de Commissie hier iets over zou kunnen zeggen - of de problemen volgens haar ernstiger zijn geworden of dat de situatie er beter op is geworden. Dat zou werkelijk verrassend zijn.
Dan zijn er nog andere belangrijke aangelegenheden, zoals de bescherming van religieuze minderheden en de eerbiediging van de rechten van vrouwen. Het speerpunt op dit moment is echter het vraagstuk van de persvrijheid, het intrekken van persaccreditaties van kritische journalisten door de premier, de deels onterechte arrestaties van kritische journalisten en uitgevers gedurende onderzoeken naar het ongetwijfeld criminele Energekon-netwerk, de overname van de mediagroep ATV-Sabah door de Scharlach-Holding, die in handen is van of gecontroleerd wordt door de schoonzoon van de premier, de publieke oproepen van de premier tot het boycotten van media en de veroordeling van de Doğan-mediagroep tot een geldboete van 380 miljoen euro met als doel om deze mediagroep uit te schakelen, omdat ze over het Vuurtoren-donatieschandaal en de bevoordeling van de AKP had bericht. Dat is niet alleen een kwestie van persvrijheid, het schrikt ook investeerders af die zo hun twijfels over de rechtszekerheid in Turkije hebben.
Turkije is een belangrijk buurland, een belangrijke en gerespecteerde NAVO-partner. Wij willen Turkije blijven ondersteunen; dat is de heersende mening binnen mijn fractie. Wij zijn echter van mening dat er nog veel moet gebeuren, dat de Turkse regering serieus haar bereidheid moet tonen om Europese grondrechten niet langer te minachten, zoals ze dat op dit moment doet. Wij zouden dankbaar zijn als dit in de volgende zittingsperiode op overtuigende wijze zou kunnen worden vastgelegd.
Overigens zouden we dit debat mijns inziens niet in Straatsburg, maar in Brussel moeten voeren.
Joost Lagendijk
namens de Verts/ALE-Fractie. - Voorzitter, collega's, als het gaat over democratisering in Turkije, is er in mijn ogen sprake van een gemengd beeld. Vooruitgang op sommige punten en stagnatie en achteruitgang op andere.
Het is vooruitgang, als er op 1 mei op het Taksim-plein in Istanbul geen rellen zijn, maar vakbondsleiders het drama van 1977 herdenken. Het is vooruitgang, als Turkije en Armenië het eens zijn over het verbeteren van hun onderlinge relaties. Mijn oproep aan de Turkse regering zou zijn om daarmee door te gaan en zich niet te laten tegenhouden of afleiden door nationalisten in Ankara of Baku. Het is vooruitgang, als mensen worden gearresteerd die verdacht worden van het voorbereiden van een staatsgreep of van betrokkenheid bij politieke moorden, de ergenekom-kwestie.
Mijn waarschuwing aan de Turkse autoriteiten zou zijn om hun acties binnen de wet te blijven uitvoeren, omdat elke overtreding die wordt gemaakt, gebruikt zal worden om af te leiden van de inhoud en aangegrepen zal worden door degenen die geen oplossing willen van deze zaak, die niet de onderste steen boven willen.
Maar dan de negatieve ontwikkelingen. Het is slecht, als de eerste minister oproept bepaalde kranten niet meer te kopen. Het is héél slecht, als een groot deel van het kader van een partij wordt gearresteerd die democratisch is gekozen in het Turkse parlement. De massale arrestatie van prominente leden van de DTP is even onaanvaardbaar als een formeel verbod van die partij, want het resultaat is namelijk gelijk. De ruimte om een politieke oplossing te vinden voor het Koerdische vraagstuk wordt drastisch ingeperkt. Dat is heel goed nieuws voor de extremisten aan beide kanten, maar heel slecht nieuws voor de meerderheid van Turken en Koerden die al zo lang smachten naar een vreedzame oplossing voor dit probleem.
Aan de situatie van vooruitgang enerzijds, en stagnatie anderzijds, komt mijns inziens alleen een einde als de regering onomwonden kiest voor verdergaande hervormingen, als de oppositie die niet alleen met de mond steunt, maar ook in de praktijk, maar ook, collega's, als de EU zich houdt aan de belofte dat Turkije volwaardig lid kan worden van de Europese Unie, als het voldoet aan ónze democratische normen.
Dat leidt me tot een slotopmerking, Voorzitter. Ik ben heel blij met de partijbrede verontrusting over de democratisering in Turkije, maar ik heb geen enkele sympathie voor collega's die wél kritiek hebben op Turkije, maar níet bereid zijn Turkije volwaardig lid te laten worden als die problemen worden opgelost. Ik zal me ook na het einde van mijn mandaat blijven inzetten voor de hervormingen die nodig zijn om Turkije volwaardig lid te laten worden van de Europese Unie.
Feleknas Uca
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, een veertienjarige jongen is in Hakkari door een politieagent van een arrestatieteam in coma geslagen. Een andere veertienjarige jongen die op de vlucht was voor een gasaanval door de politie, is in een rivier gevallen en verdronken. Op 4 april stierven twee mensen tijdens een demonstratie in de buurt van Urfa door politieoptreden. Op dit moment zitten meer dan 185 minderjarigen vast in de gevangenis van Diyarbakir. Honderden democratisch gekozen politici en activisten van de DTP zijn opgepakt, onder wie drie vicevoorzitters van de partij. Er lopen meer dan 207 processen tegen DTP-afgevaardigden.
Dat is mijn lezing van het huidige democratische proces in Turkije. En deze lijst gaat nog door. Deze repressie is begonnen kort nadat de DTP op 29 maart bij de gemeenteraadsverkiezingen in het zuidoosten van het land grote successen had geboekt en het aantal burgemeestersposten verdubbeld zag, terwijl de regerende AKP daarentegen enorme verliezen leed in de Koerdische regio, die ze voor zich had proberen te winnen. Mijns inziens bestaat er een verband tussen het verkiezingssucces van de DTP en de repressiegolf die tegen haar gericht is.
Uit regeringskringen kwamen dan ook geluiden dat de uitbreiding van het verkiezingssucces van de DTP tot aan de grens met Armenië werd beschouwd als een veiligheidsrisico. In plaats van deze duidelijke verkiezingsuitslag op te vatten als dat wat ze is, namelijk een ondubbelzinnig signaal van de Koerden dat er een oplossing binnen het systeem moet worden gevonden, probeert men dit politieke succes te onderdrukken, desnoods met politiegeweld.
Helaas kan ik ook bij de hooggeprezen AKP niet de wil of de vastberadenheid ontdekken om een adequate strategie te ontwikkelen en door te zetten voor de oplossing van dit conflict, dat nu al decennialang duurt. Zoals u allemaal weet, is er sinds de laatste voortgangsrapporten geen wezenlijke vooruitgang geboekt ten aanzien van de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting, de erkenning van de Koerdische realiteit, de rechten van religieuze minderheden en civilisering van het leger. De regerende AKP moet eindelijk een echte hervorming van de grondwet doorvoeren en een beweging in gang zetten die het land constitutioneel en democratisch vernieuwt en zijn pluralistische, multi-etnische en multiculturele maatschappelijke realiteit accepteert. Anders kan er van een echte democratisering van Turkije geen sprake zijn. Daar moeten we ons allen bewust van zijn.
Bastiaan Belder
namens de IND/DEM-Fractie. - Voorzitter, de Europese Unie heeft in haar relatie met Turkije twee kardinale fouten begaan. Zij bombardeerde in 1999 Turkije tot kandidaat-lidstaat, en vervolgde deze dwaalweg door in 2005 toetredingsonderhandelingen met Ankara te starten. Raad en Commissie menen daarbij de historische erfenis van de Republiek Turkije te kunnen negeren.
Die historische erfenis - beter gezegd belasting - uit zich vandaag in een ware cultuurstrijd tussen het laïcistische-kemalistische kamp en het conservatief-religieuze front rond de regeringspartij AKP over de juiste richting van de Republiek Turkije. Giftig uitvloeisel daarvan is het opzienbarende ergenekom-proces tegen tal van Kemalistische prominenten. Qua nationalistische opstelling tegenover 's lands religieuze en etnische minderheden ontlopen kemalisten en premier Erdogan elkaar ondertussen bitter weinig. De voortdurende ontrechting van die minderheden - een historisch gegeven van de Turkse Republiek - staat natuurlijk haaks op de politieke toetredingsvoorwaarden van de Europese Unie.
Raad en Commissie, een bekend Nederlands spreekwoord luidt: beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald. Die wijze les zouden de Europese instellingen én de Turkse autoriteiten eindelijk eens moeten trekken. Dát pas effent de weg naar een realistischere en betere relatie in beider belang.
Roberto Fiore
(IT) Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, op basis van wat ik heb gehoord is duidelijk dat Turkije een land is met enorme problemen op het gebied van democratie.
We hebben gezien en gehoord over 15 000 minderjarigen in de gevangenis, we hebben gehoord over honderden arrestaties op basis van discutabele beschuldigingen, we weten dat het Koerdische vraagstuk nog steeds voortduurt en met name het Armeense vraagstuk, de eeuwenoude kwestie die verre van opgelost is. We zijn in de afgelopen twee jaar getuige geweest van moorden op priesters of missionarissen. Er zijn oneindig veel problemen. Als we deze situatie vergelijken met die van een ander land, zoals Wit-Rusland, dat nog steeds als paria wordt beschouwd in Europa, een land dat blijkbaar zelfs deel uitmaakt van de 'as van het kwaad', begrijp ik niet waarom wij blijven praten over de toetreding van Turkije tot Europa.
Het is duidelijk dat er sterke lobby's zijn die de toetreding van Turkije tot Europa koste wat het kost tot stand willen brengen. Maar we mogen niet vergeten dat er een probleem is, namelijk Cyprus, dat in feite een uniek probleem is: een land dat kandidaat is voor toetreding tot Europa bezet het grondgebied van een ander land en blijft dat bezetten door zijn heerschappij over dat eiland uit te breiden en er een absoluut antiliberale macht uit te oefenen op de bevolking van dat eiland.
Ik denk dat steeds meer Europeanen zich realiseren dat zij niet anders dan tegen de toetreding van Turkije tot Europa kunnen zijn. Denkt u nog maar eens aan het volgende: Turkije heeft negentig miljoen inwoners, een sterke demografische groei en bovendien eisen de Turks sprekende landen van Centraal-Azië het Turkse staatsburgerschap en het lijkt erop dat de Turkse staat hun dit zal geven. Dit zou betekenen dat niet alleen Turkije toetreedt, maar ook andere landen in Europa, andere volkeren. Voorts mogen we ook niet vergeten dat Turkije historisch gezien altijd tegen Europa was en nu als belangrijke schildwacht dient van twee mogendheden die alles behalve Europees zijn: de Verenigde Staten en Israël.
Tenslotte mogen we het religieuze aspect niet vergeten: de komst van miljoenen Turken in Europa zou betekenen dat er duizenden moskees worden geopend, wat zeker een vermindering van de Christelijke identiteit en de burgerlijke identiteit in Europa tot gevolg zou hebben, aangezien moskeeën vaak een plek zijn waar men er ideeën op nahoudt die sterk anti-liberaal, anti-vrouw en anti-Europa zijn.
Richard Seeber
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik wil me aansluiten bij de commissaris en mijn deelneming betuigen aan de families van de slachtoffers van deze afschuwelijke aanslag. Ik wil eveneens vooraf opmerken dat ik alle inspanningen en pogingen van Turkije in de richting van democratisering ondersteun. Deze zijn zonder meer bedoeld om Turkije dichter bij de Europese Unie te brengen - niet "in” maar "dichter bij” de Europese Unie.
Ook ik ben van mening dat we met name ten aanzien van de mensenrechten en de democratisering een zero tolerance-beleid moeten voeren en bijzonder hoge normen moeten hanteren. De voorbeelden die mijn voorgangers hebben gegeven, spreken voor zich en we moeten daaruit concluderen dat Turkije nog een zeer, zeer lange weg te gaan heeft, voordat het aan de EU-normen voldoet. Daaruit blijkt echter eveneens dat Turkije tot dusver verzuimd heeft om deze fundamentele constitutionele hervormingen door te voeren.
Het systeem in Turkije wordt nog steeds gekenmerkt door het feit dat er geen duidelijke machtenscheiding tussen de verschillende openbare machten bestaat en dat is tevens de oorzaak van de vele problemen die we op dit moment in het politieke leven van Turkije zien. Helaas moeten we eveneens constateren dat de lijst onopgeloste problemen eerder langer dan korter is geworden.
Neem bijvoorbeeld de parlementaire rechten: er is sprake van bijzonder ernstige tekorten op het gebied van parlementaire begrotingscontrole ten aanzien van de militaire uitgaven. Het parlement heeft hierin nauwelijks enige inspraak en dan zijn er bovendien nog speciale fondsen die het parlement niet eens kan controleren.
Ook de immuniteit van de afzonderlijke leden van het parlement is bijzonder onduidelijk geregeld. Wat dat betreft zijn er in Turkije ingrijpende hervormingen nodig. Helaas heeft Turkije ook diverse Europese en internationale overeenkomsten - zoals het Verdrag tegen foltering - niet ondertekend. Mijns inziens is het nu werkelijk aan Turkije om het goede voorbeeld te geven en de Europese en internationale normen in acht te nemen.
Ik zou nog meer punten kunnen noemen, maar ik zal het hierbij laten en ik dring er bij de Commissie op aan om de vooruitgang op deze gebieden nauwlettend in de gaten te houden.
Metin Kazak
(BG) Ik deel de zorgen over de democratische vooruitgang in Turkije in het licht van de recente arrestaties die na de gemeenteraadsverkiezingen plaatsvonden. Afgezien daarvan vind ik dat politici die nauwe banden onderhouden met organisaties die hun toevlucht nemen tot geweld om hun doelen te verwezenlijken niet gesteund zouden moeten worden. Geweld is nooit een aanvaardbaar en gerechtvaardigd middel geweest voor het beschermen van rechten en vrijheden.
Ik ben van mening dat Koerden meer culturele en onderwijsrechten zouden moeten genieten en ik waardeer de voortdurende hervormingen zeer, waaronder de lancering van een 24-uurs Koerdisch-gesproken tv-kanaal. Rechten en vrijheden worden echter niet verworven door middel van geweld, collega's, maar door het gebruik van vreedzame, politieke middelen, door dialoog en wederzijds respect.
Daarom zal onze oprechte steun voor de hervormingen in Turkije ook de fundamentele waarden van de EU helpen te handhaven, met als één van de belangrijkste waarden het respect voor etnische en religieuze verschillen en diversiteit. Ik weet zeker dat het mooie vooruitzicht van toetreding tot de Europese Unie zal zorgen voor een versnelde verbetering ten aanzien van het respect voor de mensenrechten en de hervormingen in Turkije.
Vittorio Agnoletto
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, Voorzitter staat u mij toe allereerst de voorzitter van de partij DTP te groeten, de heer Ahmet Türk, die hier op de eretribune aanwezig is en het debat volgt. Beste Ahmet, weet dat wij solidair zijn met u, dat we de democratische strijd die uw partij voert in Turkije voor de erkenning van de fundamentele rechten van het Koerdische volk steunen.
Wij erkennen dat de DTP een essentieel instrument is voor de bevordering van democratie in Turkije en daarom veroordelen wij met klem het politieoptreden dat premier Erdogan tegen jullie heeft gelast, waarbij de drie vicevoorzitters van de DTP samen met meer dan 300 militanten en sympathisanten gevangen zijn gezet. De overwinning van de DTP bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen toont aan dat de DTP een partij is die veel democratische steun krijgt van de bevolking. Het Europees Parlement heeft premier Erdogan middels zijn resoluties verzocht rechtstreeks overleg te plegen met de DTP, maar in plaats daarvan heeft hij gekozen voor meer repressie, meer politie, meer autoritair optreden en meer gevangennemingen.
Iedereen weet dat mijn fractie en de partij van Europees Links het proces van toetreding van Turkije tot de Europese Unie tot op heden altijd hebben gesteund, evenals het hervormingsproces in Turkije. Ik denk echter dat Erdogan de afgelopen twee jaar en met name de laatste maanden een ander gezicht heeft laten zien, namelijk dat van een leider die zich vereenzelvigt met het slechtste deel van het Turkse leger, dat de Koerden slechts wil afslachten.
Het hervormingsproces is op sterven na dood. De gevangenissen vullen zich met Koerden. Het is Erdogan zelf die ieder luik met uitzicht op toetreding dichtslaat. Hij is geheel zelf verantwoordelijk voor hoe de betrekkingen tussen Turkije en Europa zich ontwikkelen en voor de groeiende verbijstering in de Europese publieke opinie over Turkije.
Ik wil Erdogan een hele sterke politieke boodschap sturen: óf u zoekt naar een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie op basis van overleg dat, laat dat duidelijk zijn, een proces is waarbij rechtstreeks overleg dient plaats te vinden met de DTP, óf wij zullen u verzoeken de onderhandelingen voor toetreding tot de Europese Unie te staken. De weg naar toetreding tot de Unie loopt via Diyarkabir en via de DTP. Zo niet, dan zullen wij, met andere woorden degenen die het toetredingsproces het meest hebben gesteund, om een denkpauze vragen. En die pauze zou wel eens definitief kunnen worden.
Patrick Louis
(FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, Turkije lijkt tegenwoordig als democratie te functioneren, maar het is niet aan de Europese Unie om eindeloos gedragslessen te geven als de EU zelf vrolijk en gewetenloos aan de soevereine wil van haar volkeren voorbijgaat wanneer die zich per referendum uitspreken.
In wezen is Turkije nog ver verwijderd van de waarden van de Europese naties, zoals blijkt uit de situatie van de talrijke nationale en religieuze minderheden in het land. De situatie van de miljoenen Koerden verbetert zeer moeizaam. De betrekkingen met de Armeniërs of zelfs met buurland Griekenland bevinden zich onder voortdurende diplomatieke of militaire druk. Cyprus is nog steeds bezet door Turkse militairen, in weerwil van het internationaal recht. Dat is nu al 35 jaar gaande. De religieuze minderheden hebben het nauwelijks beter. De rechten van gemeenschappen die niet in de verdragen zijn opgenomen, worden regelmatig met voeten getreden, zonder enige bekommering van de Europese Commissie, die er net zoals het Parlement nog steeds voorstander van is dat dit land tot de Europese Unie toetreedt.
Laten we dus consequent zijn. Indien de samenwerking met de Turkse natie van essentieel belang is, moeten toetredingsplannen van Turkije worden gerealiseerd onder eerbiediging van de Europese democratieën, dat wil zeggen via een referendum.
Marios Matsakis
(EN) Mijnheer de Voorzitter, wij hebben onze inspanningen en ons beleid veelal gebaseerd op de hoop dat wij Turkije er middels een vriendelijke benadering toe konden aanzetten zijn kemalistische fascisme om te vormen tot naar democratie neigend gedrag dat balanceert op de grens van het acceptabele. Dat is een grote vergissing geweest en we zijn in korte tijd verschrikkelijk teleurgesteld en gefrustreerd geraakt. Het democratische hervormingsproces in Turkije is zo traag als een schildpad met drie poten.
Commissaris, ons geduld en dat van het overgrote deel van de Europese burgers is op. We hebben er de buik vol van. Het heersende regime in Turkije is duidelijk totaal niet in staat, en ook niet bereid, om het land om te vormen tot een eenentwintigste-eeuwse beschaving. Commissaris, de worteltactiek heeft glorieus gefaald en u kunt niet anders dan dat toegeven. U moet nu de stok gaan hanteren.
Andrew Duff
(EN) Mijnheer de Voorzitter, hier blijkt, vrees ik, wederom dat het Parlement nogal wispelturig is als het gaat om de kwestie Turkije. Ik zou de commissaris erkentelijk zijn als hij ons zijn eerlijke visie op de Ergenekon-affaire zou kunnen geven. Is hij het met mij eens dat dit een zeer welkom signaal is dat er schoon schip wordt gemaakt, en ook een signaal dat het gerechtelijk systeem eindelijk vat begint te krijgen op de vergaande corruptie in delen van de Turkse staat?
Alexander Graf Lambsdorff
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik wil kort reageren op hetgeen de heer Lagendijk heeft gezegd. Natuurlijk zien ook wij de positieve diplomatieke rol van Turkije met betrekking tot Armenië en het Midden-Oosten. Diplomatie is echter één ding, democratie is iets anders. Het beleid van premier Erdogan tegen de mediagroep van Ahmed Doğan baart ons werkelijk grote zorgen. Zelfs Der Spiegel, die niets te maken heeft met Doğan of met Springer, schrijft over een persoonlijke wraakactie van Erdogan tegen Doğan.
Ik heb eerder al het voortgangsrapport van de Commissie genoemd. Ik zou de Commissie nogmaals een specifieke vraag willen stellen. Maakt de Commissie zich meer of minder zorgen over de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting in Turkije dan bij de presentatie van het voortgangsrapport? Als ze zich minder zorgen maakt, waarom? Als ze zich meer zorgen maakt, welke concrete maatregelen denkt de Commissie dan te nemen? Wat betekent het vraagstuk van de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting voor de huidige toetredingsonderhandelingen? Zoals ik al heb opgemerkt, gaat het hier immers om het eerste criterium van Kopenhagen, het politieke criterium.
Olli Rehn
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de geachte leden van het Parlement bedanken voor een zeer serieus en inhoudelijk debat over het democratisch proces in Turkije. Verder wil ik vanavond het Europees Parlement bedanken voor zijn bijdrage aan het Europese beleid inzake Turkije. In een uiterst kritieke periode hebt u uw kritische, doch constructieve steun verleend aan onze afspraak met Turkije. In mijn optiek kan de opstelling van het Parlement ten opzichte van Turkije en zijn toetreding tot de EU, net als die van de Commissie naar ik aanneem, worden omschreven als streng doch rechtvaardig.
Ik ben waarlijk van mening dat wij streng doch rechtvaardig moeten zijn en dat we uitsluitend resultaten kunnen boeken door tegelijkertijd zowel het één als het ander te zijn. Wat ik bedoel is dat we rechtvaardig moeten zijn in die zin dat we het EU-perspectief moeten handhaven als de cruciale drijvende kracht achter de Turkse hervormingen, door ons woord te houden ten aanzien van de kans die we het land hebben geschonken om te bewijzen dat het zal kunnen voldoen aan onze toetredingscriteria. Tegelijkertijd moeten we streng zijn door een rigoureuze voorwaardelijkheid toe te passen, vooral als het gaat om fundamentele vrijheden en democratische principes. Deze twee kernelementen - rechtvaardigheid en strengheid - werken alleen in combinatie en kunnen niet van elkaar worden gescheiden. Naar mijn mening is dat zonder twijfel de beste methode om de democratische transformatie in Turkije te ondersteunen. Wij beogen deze transformatie omdat het Turkije maakt tot een betere partner en een geschikte kandidaat voor het lidmaatschap van de Europese Unie, overeenkomstig het onderhandelingskader dat is aangenomen op de vroege ochtend van 4 oktober 2005.
Als we de huidige stand van zaken in Turkije onder de loep nemen, zien we een gemengd beeld, zo vertelde Joost Lagendijk, de voorzitter van de delegatie van het Europees Parlement in de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Turkije. Soms lijkt het wel alsof op elke twee stappen voorwaarts weer een stap achterwaarts volgt. Maar dat is nog altijd beter dan andersom
Nu de heer Duff de kwestie te berde heeft gebracht kan ik u zeggen dat het Ergenekon-onderzoek mijns inziens hiervan een typisch voorbeeld is. Afgaand op het onderzoek tot nu toe lijkt het cruciaal te zijn geweest dat dit netwerk dat verantwoordelijk wordt geacht voor mogelijke politieke of andersoortige aanvallen op de Turkse democratie, aan het licht is gebracht. Turkije moet zeker doorgaan met het onthullen en aan de kaak stellen hiervan in de geest van de rechtsstaat en het democratisch secularisme.
Anderzijds kan men zich de vraag stellen of, in de meest recente fasen van het Ergenekon-onderzoek, alle rechtsstatelijke principes ook daadwerkelijk zijn toegepast of dat er wellicht bepaalde andere politieke motieven ten grondslag hebben gelegen aan deze arrestaties. De jury is er nog niet uit. Wij volgen deze zaak op de voet en zullen er dit najaar zeker verslag over uitbrengen in ons volgende voortgangsrapport.
In mijn optiek zijn drie principes in het bijzonder van belang. Allereerst de democratische principes: het nastreven van een grondwetshervorming, waarbij een hervorming van de regels omtrent politieke partijen cruciaal is gezien de ervaringen van dit jaar, vorig jaar en de jaren daarvoor. Die hebben ons getoond wat de valkuilen zijn in het grondwettelijk kader van Turkije als het gaat om politieke partijen, conform de verklaring van de Europese Commissie voor democratie middels het recht van de Raad van Europa.
Ten tweede de vrijheid van meningsuiting, waaraan de heer Graf Lambsdorff refereerde. Dat is de hoeksteen van de democratie. Kort geleden is dit onderwerp besproken op de vergadering van de Gemengde Parlementaire Commissie met de Turkse Grote Nationale Vergadering. Ik maak mij zorgen over de persvrijheid en de ontwikkelingen daaromtrent in Turkije, en zal hier zeker een speciaal hoofdstuk aan wijden in ons voortgangsrapport van komend najaar.
Ja, er is positieve vooruitgang geboekt met betrekking tot de gevolgen van de wijziging van het beruchte artikel 301 één tot twee jaar geleden. Daar staat evenwel tegenover dat deze relatieve vooruitgang inzake artikel 301 geen rechtvaardiging vormt voor de aanvallen op de persvrijheid elders waarnaar vanavond in diverse verklaringen is verwezen.
Tot slot, de rechtsstaat, die het functioneren van de maatschappij als geheel en de economie schraagt en die de kernwaarde vormt van de Europese Unie: dit wordt geïllustreerd door de strijd tegen het terrorisme, die wij ondersteunen mits deze wordt gevoerd binnen de kaders van de rechtsstaat en conform de rechtvaardigheidsbeginselen die wij onderschrijven in de beste Europese traditie.
Het tempo van de onderhandelingen met Turkije zal in wezen afhangen van de vorderingen en intensiteit van de hervormingen ter bevordering van de fundamentele vrijheden en de rechtsstaat in het land, in alle gelederen van de samenleving en in alle delen van het land. Dat is de basis van het onderhandelingsproces. De voortgang van de technische onderhandelingen zal afhangen van de vorderingen die worden gemaakt met, en de intensiteit en voorspoedige tenuitvoerlegging van, deze hervormingen ten bate van de fundamentele vrijheden, de mensenrechten en het democratisch secularisme. Deze zijn verankerd in het Verdrag van de Europese Unie en in onze gemeenschappelijke Europese waarden. Dat is de kritische maatstaf waaraan wij de Turkse vorderingen richting het lidmaatschap van de Europese Unie zullen afmeten.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
