Sytuacja w Albanii (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest oświadczenie Komisji w sprawie sytuacji w Albanii.
Štefan Füle
komisarz - Panie Przewodniczący! Dziękuję za zaproszenie mnie do wypowiedzenia się dziś wieczorem w kwestii Albanii. Mimo, że Albania znajduje się na kontynencie europejskim, przez większą część XX wieku była odizolowana. Obecnie Albania jest jednak otwarta i dostępna. Stała się krajem z perspektywą europejską.
Dziś Albania przechodzi kryzys polityczny. W piątek 21 stycznia 2011 r. w Tiranie doszło do tragicznych wydarzeń. Nasilający się impas polityczny doprowadził do niepotrzebnej śmierci czterech osób. Atmosfera w Tiranie musi się zmienić. Ta niebezpieczna spirala musi się zatrzymać. Należy rozwiązać kryzys polityczny. Jest to wspólna odpowiedzialność albańskich przywódców politycznych.
Tego właśnie, całkiem słusznie, oczekują obywatele Albanii. Demokratycznie wybrani przedstawiciele muszą wypełniać swoje obowiązki: reprezentować naród i znaleźć demokratyczny kompromis.
Jeśli rozwiązanie kryzysu leży w rękach mieszkańców tego kraju, my jako osoby z zewnątrz musimy zrobić, co w naszej mocy, aby ułatwić znalezienie takiego rozwiązania. Dyrektor zarządzający Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, pan Miroslav Lajčák, dwukrotnie odwiedził Tiranę, aby spotkać się z prezydentem, premierem oraz przywódcą opozycji. Cieszę się, że dziś do mnie dołączył.
Jego przesłanie w imieniu Wysokiej Przedstawiciel i Wiceprzewodniczącej Komisji, Cathy Ashton, oraz moim, było jasne: po pierwsze, zaprzestać stosowania przemocy i przeprowadzić odpowiednie dochodzenie w sprawie wydarzeń z 21 stycznia. Takie dochodzenia powinny być przeprowadzone przez władze sądowe bez ingerencji politycznej.
Po drugie, zaprzestać obelg słownych oraz dorozumianego i otwartego podważania instytucji państwowych.
Po trzecie, wznowić dialog polityczny: uznać, że ponosicie Państwo wspólną odpowiedzialność za stworzenie lepszej przyszłości dla Albanii. W najbliższej przyszłości oznacza to wspólne zorganizowanie wolnych, uczciwych i przejrzystych wyborów lokalnych.
Po czwarte, rozpocząć ważne zadanie wdrażania 12 priorytetów nakreślonych w opinii Komisji z 2010 roku. Rząd i opozycja muszą dokonać tego wspólnie.
Reakcje przywódców politycznych i opinii publicznej na wizytę Miroslava Lajčáka były odpowiednio zachęcające i pozytywne. Można i należy wykorzystać istniejący impet do przekucia kryzysu w szansę.
Dwaj albańscy przywódcy są zadowoleni z poświęconej im uwagi, lecz tkwią we własnym, wewnętrznym impasie, a dobra wola i pomoc Unii Europejskiej nie mogą zastąpić dialogu pomiędzy przywódcami.
Poprzez nasze aktywne zaangażowanie możemy pomóc w zmniejszeniu przepaści między nimi. Nie możemy tego jednak zrobić, dopóki obie strony nie zasygnalizują prawdziwej woli przedłożenia europejskiej przyszłości Albanii nad politykę partyjną i osobistą nieufność.
To nie miejsce na przebieranie między zadaniami. Albania musi wypełnić wszystkie kryteria kopenhaskie, w tym interaktywny dialog polityczny oraz funkcjonujący parlament, albo żadne.
Przed Albanią stoją następujące zadania: perspektywa przystąpienia do UE zgodnie z wnioskami Rady oraz oparta na kryteriach kopenhaskich; wyraźne określenie w opinii Komisji z 2010 roku, 12 priorytetów, których skuteczne wdrożenie umożliwi Albanii rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską. Do tych 12 priorytetów należy między innymi: poprawienie funkcjonowania demokratycznych instytucji i dialogu politycznego, rządy prawa i reforma sądownictwa, zwalczanie przestępczości zorganizowanej oraz ochrona praw człowieka.
Te 12 priorytetów i kryteria kopenhaskie nie są tylko ćwiczeniem dla polityków. Przynoszą one raczej wyraźne, wymierne korzyści dla obywateli. Politycy albańscy muszą pilnie postawić interesy albańskich obywateli na pierwszym miejscu.
Wpasujmy te priorytety w ramy europejskie, aby zająć się bieżącymi wyzwaniami politycznymi w Albanii. W związku z tym tydzień przed styczniowymi demonstracjami wysłałem do premiera Berishy list, w którym wytyczyłem plan działania oparty na 12 priorytetach, mający pomóc Albanii w wyjściu z bieżącego impasu. Wszyscy byliśmy świadkami tragicznych wydarzeń, które miały miejsce później.
Nie jest za późno. Jeśli otrzymamy jednoznaczne sygnały świadczące o wzajemnej woli wykorzystania tych europejskich ram do stopniowego przezwyciężania politycznego impasu oraz niedawnego kryzysu, wówczas zareagujemy pozytywnie.
Parlament Europejski ma również znaczącą rolę do odegrania. Państwo, jako politycy, możecie wysłać jasny sygnał do polityków. Wyraźny, wspólny sygnał tego Parlamentu i całej Unii Europejskiej informujący o gotowości do zaangażowania się skłoniłby Albanię do refleksji nad najlepszą dla niej drogą postępowania.
Proszę pozwolić, że skorzystam z tej okazji, aby zaapelować do premiera Albanii, Pana Berishy, o stworzenie integracyjnego środowiska politycznego w Albanii. Na integracji europejskiej skorzystałyby inne siły polityczne oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
Proszę pozwolić, że zwrócę się również do lidera Partii Socjalistycznej, Pana Ramy, aby zadbał o to, by jego partia była prawdziwie konstruktywną opozycją. - taką, która czerpie korzyści, ale też ponosi odpowiedzialność w ramach tego integracyjnego środowiska politycznego, które chcielibyśmy zobaczyć w Albanii.
Michael Gahler
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu Füle, Panie i Panowie! Przede wszystkim pragnę podziękować za to jasne oświadczenie. Sądzę, że zostało dobrze przyjęte. Moim zdaniem rozwój sytuacji w zakresie demokracji i rządów prawa to podstawowe wymogi do rozpoczęcia procesu przystąpienia Albanii do UE. Dotyczy to funkcjonowania demokratycznych instytucji, które będą odpowiednio wykorzystywane. Parlament to miejsce, w którym powinny odbywać się debaty demokratyczne. Dlatego też obywatele wybrali posłów do parlamentu. To forum nie może być zastąpione wydarzeniami ulicznymi, a już na pewno nie w sposób, do którego 21 stycznia uciekł się pan Rama.
Wzywam partię socjalistyczną do wzięcia pełnego udziału w procesie parlamentarnym i do zaproponowania alternatywy politycznej w parlamencie. Nadszedł czas, aby położyć kres wątpliwościom dotyczącym wyników wyborów. Partia socjalistyczna powinna przyjąć odpowiedzialność za swoją rolę opozycji parlamentarnej. Powinna skorzystać z szansy przygotowania konkretnych propozycji na przyszłość, również w parlamentarnej komisji dochodzeniowej. Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) oraz Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR) opracowały zalecenia w celu poprawienia podstawowych warunków przeprowadzenia wyborów. To ważne, aby socjaliści byli zaangażowani również w tym obszarze. Słyszałem, że pan Rama podczas swojego pobytu tutaj w Strasburgu zgodził się wziąć udział w wyborach do władz lokalnych dnia 8 maja. Cieszy mnie ta decyzja. Mam nadzieję, że jego zapewnienie nie zawiera żadnych warunków ani luk. Pan Rama niewątpliwie słucha dobrych rad udzielanych przez kolegów - socjalistów oraz podczas spotkań z innymi grupami.
Mogę go zapewnić, że wiele osób z naszej grupy odgrywa w Albanii w naszym imieniu aktywną rolę i wspiera podejście integracyjne, o którym wspomniał pan komisarz Füle. Umożliwiło nam to wspólne przyczynienie się do zapewnienia pozytywnej przyszłości dla Albanii.
Adrian Severin
w imieniu grupy S&D - Panie Przewodniczący! Bieżącą sytuację w Albanii z pewnością możemy określić mianem impasu. Nie widać końca kryzysu, który czasem jest łagodniejszy, a czasem gwałtowny.
W zeszłym roku ten Parlament przyjął rezolucję, w której wezwał wszystkie krajowe podmioty polityczne do znalezienia w drodze negocjacji rozwiązania politycznego dla bieżącego kryzysu oraz do stworzenia minimalnego krajowego konsensusu. Siły polityczne, a szczególnie rząd, zignorowały tę rezolucję. Podobnie lekceważone są teraz zalecenia Komisji i Rady.
To niedopuszczalne, aby korzystanie z prawa do zgromadzeń i protestów w kraju nękanym korupcją było określane mianem zamachu stanu.
To niedopuszczalne, aby oświadczenia szefa rządu podważały wiarygodność instytucji państwowych - prezydentury, prokuratora generalnego i innych instytucji.
To niedopuszczalne, aby ci, którzy strzelają do cywilnych demonstrantów byli nazywani bohaterami narodowymi i otrzymywali obietnicę amnestii.
Niedługo odbędą się nowe wybory do władz lokalnych. W bieżących okolicznościach, będą one testem politycznym dla wszystkich zainteresowanych stron. Zwracamy się do Pana Komisarza Fülego i Pana Dyrektora Zarządzającego Lajčáka, aby zrobili, co w ich mocy dla zapewnienia międzynarodowej pomocy i międzynarodowego monitoringu tych wyborów w taki sposób, aby były wolne i sprawiedliwe, lub przynajmniej abyśmy mogli ocenić, czy są wolne i sprawiedliwe.
Wspieramy podejście Komisji, a szczególnie Pana Komisarza Fülego. Wspieramy działania Pana Lajčáka. Musimy prosić wszystkie siły polityczne o zakończenie tego kryzysu, ponieważ alternatywą jest izolacja Albanii i zagrożenie jej europejskich perspektyw.
Marietje Schaake
w imieniu grupy ALDE - Panie Przewodniczący! Miałam dziś bardzo interesujący dzień w związku z Albanią. Rozmawiałam z przedstawicielami dwóch tamtejszych głównych partii politycznych. Poprosiłam ich o wymienienie się pomysłami dotyczącymi sposobu na rozwój kraju i przełamanie impasu politycznego, aby skupić się na problemach dotyczących obywateli: zwalczaniu przestępczości zorganizowanej, zakończeniu korupcji, tworzeniu miejsc pracy i szans dla młodego pokolenia.
Żaden z nich nie potrafił odpowiedzieć. Ważniejsza wydawała się gra w obwinianie. Przychodzi mi do głowy, że polityczny establishment w Albanii bardziej troszczy się o siebie, niż o swój naród. Nie muszę Państwu mówić, jak trudno jest nam przekonać naszych wyborców do przyłączenia się do nas, kiedy przedstawiamy argumenty na rzecz rozszerzenia UE. Pomimo oporu Porozumienie Liberałów i Demokratów na Rzecz Europy chciałoby, żeby Bałkany Zachodnie stały się częścią Unii Europejskiej.
Wierzymy, że UE jest wspólnotą wartości, która zostawia za sobą przeszłość pełną podziałów i wybiera zjednoczoną przyszłość. Musimy zwrócić się do władz albańskich, aby zrobiły to samo i nie pozwoliły cieniom przeszłości na zwycięstwo, ale by uczyniły krok w stronę światła przyszłości. Nie pozwólmy im zapomnieć, że są przede wszystkim odpowiedzialne za zapewnienie dobrobytu swoim obywatelom i za nieodbieranie im europejskiej przyszłości, ponieważ to całkowicie jasne, że kryzys polityczny utrudnia jakikolwiek postęp.
Nowe wybory, do których przygotowania już trwają, odbędą się w maju. Wszystkie partie polityczne powinny je wesprzeć. Cieszy mnie sugestia, że UE powinna odgrywać aktywną rolę w zapewnieniu wolnych i sprawiedliwych wyborów. Demokracja jest jednak długim procesem i na pewno opiera się na czymś więcej niż zasada "jeden człowiek, jeden głos”. Wymaga demokratycznych instytucji, rządów prawa, a jej siła determinowana jest szacunkiem dla mniejszości. Demokracja nie oznacza, że "zwycięzca bierze wszystko”.
Przystąpienie do UE to długa podróż, która wymaga ciężkiej pracy i wspólnego zaangażowania, a reformom, które przeprowadziła Albania najlepiej służy współpraca i nieustanne zaangażowanie w proces unijny.
Marije Cornelissen
Panie Przewodniczący! Kryzys w Albanii to nic nowego. Kryzys nie zaczął się w styczniu od zastosowania przemocy wobec demonstrantów, nie zaczął się też w 2009 roku, kiedy partia socjalistyczna zbojkotowała parlament po wyborach i kiedy rozpoczął się strajk głodowy.
Ten kryzys to kryzys kultury politycznej. Bojkoty, strajki głodowe, demonstracje to w albańskiej polityce normalne metody działania. Podobnie jak korupcja, manipulacja mediami oraz polityczny system mianowania. Jest to zupełnie inny świat od świata polityki, jaką chcielibyśmy widzieć w kraju, który znajduje się na drodze do akcesji.
Mam olbrzymią nadzieję, że obywatele Albanii ostatecznie dostaną odpowiedzialny rząd i odpowiedzialny parlament, z politykami, którzy przedłożą dobro swoich obywateli nad własny prestiż i własne interesy. Obie strony muszą podjąć wysiłki, aby dojść do tego etapu. Rząd ponosi w tym obszarze szczególną odpowiedzialność. Rządy mają monopol na przemoc i rządy mają dodatkowy obowiązek stania ponad polityką partyjną, aby robić to, co dobre dla ich narodu.
Powinniśmy móc oczekiwać od tego rządu, że zrobi wszystko, co w jego mocy, aby nie dopuścić do powtórzenia się styczniowych wydarzeń. Powinniśmy również móc oczekiwać jego pełnej współpracy przy uruchomieniu niezależnego dochodzenia w sprawie wydarzeń styczniowych, zwalczania korupcji w jego własnych szeregach oraz zapewnienia przestrzeni dla debaty parlamentarnej. Opozycja również ponosi odpowiedzialność. Ona również musi zrobić, co w jej mocy, aby zapobiec ponownemu wybuchowi przemocy, jak ten w styczniu, poprzez pełną współpracę przy odpowiednich i sprawiedliwych wyborach w maju oraz poprzez udział w debacie parlamentarnej, tym razem najlepiej merytorycznej, dotyczącej np. niebotycznego poziomu bezrobocia w Albanii.
Jak jednak doprowadzić obie partie tak daleko? Miałam wielką nadzieję, gdy w listopadzie pan komisarz Füle chciał skłonić Albanię do przejęcia inicjatywy i powiedział: nie będzie postępu, dopóki tego nie rozwiążecie. Kiedy do tego dojdzie, będziemy mogli przyznać Albanii status kraju kandydującego. Niestety nie doprowadziło to do żadnych zmian. Teraz mam nadzieję, że panu Lajčákowi powiedzie się tam, gdzie inni ponieśli porażkę, mianowicie w kwestii zaangażowania obu partii i spowodowania przełomu. Jestem pełna nadziei, ale niezbyt przekonana, że będzie to możliwe bez nacisków z naszej strony.
Sądzę, że powinniśmy mieć w zanadrzu ewentualne sankcje wobec nich. Musi być jasne, że porażka negocjacji nie obędzie się bez konsekwencji. Sankcje muszą jednakże dotknąć przywódców politycznych, a nie obywateli. Oznacza to, że w żaden sposób nie możemy manipulować zwolnieniem Albanii z obowiązku wizowego, a taką sugestię słyszałam w kuluarach. Jeśli to zrobimy, naprawdę wyrządzimy krzywdę obywatelom. Chciałabym usłyszeć od Komisarza zapewnienie, że liberalizacja wiz nie zostanie wykorzystana w procesie politycznym.
Jednym z pomysłów, który możemy wziąć pod uwagę jest odebranie Albanii kontroli nad funduszami IPA i ponowne oddanie ich w ręce UE. Pozwoliłoby to na realizację wszystkich większych inwestycji w kraju, ale rząd zostałby w mniejszym lub większym stopniu objęty nadzorem. Wydaje mi się, że ta sankcja ugodziłaby w polityków, a nie w naród. Mam szczerą nadzieję, że nie będzie to konieczne, ponieważ obie strony będą skłonne pójść na kompromis oraz, że pan Lajčák odniesie sukces w tym obszarze, a wszystko to dla dobra Albańczyków.
Charles Tannock
w imieniu grupy ECR - Panie Przewodniczący! Jeśli Albania ma dokonać postępu na drodze ku ostatecznemu celowi, jakim jest przystąpienie do UE, jej przywódcy polityczni muszą zaangażować się w bardziej konstruktywny, demokratyczny i dojrzały sposób. Przemoc, do której doszło w ubiegłym miesiącu przypomniała o nieodłącznej niestabilności albańskiej polityki.
Zastanawiam się również, czy w świetle rozlewu krwi, który oczywiście może spowodować nasilenie emigracji ekonomicznej do strefy Schengen, jeśli wyczerpią się zagraniczne inwestycje bezpośrednie, Rada i Komisja rozważyły ponowne rozpatrzenie zeszłorocznej decyzji dotyczącej przyznania Albańczykom prawa do bezwizowych podróży do UE.
Taki krok niewątpliwie podkreśliłby fakt, że Albania nadal w dużej mierze nie spełnia oczekiwań UE. Przestępczość zorganizowana i korupcja nadal kwitną, a system sądowniczy nader często podlega manipulacjom polityków. Premier Berisha ingerował nawet w aresztowanie gwardzistów, którzy strzelali do protestujących; decyzję o areszcie podjął prokurator generalny, a premier argumentował, ze wydarzyło się to w sytuacji nieuchronnego zamachu stanu. Instytucje demokratyczne są słabe, a wolność prasy ograniczona.
Destabilizację Albanii pogłębiła decyzja Partii Socjalistycznej Ediego Ramy, aby zbojkotować parlament na podstawie domniemanego oszustwa wyborczego. Nie ma mowy, aby Albania mogła chociażby rozpocząć proces reform koniecznych do odzyskania zaufania UE w bieżącym klimacie niestabilności politycznej. Ta niestabilność może również doprowadzić do ponownego rozpatrzenia przez NATO polityki rozszerzenia, a Albania przyłączyła się do sojuszu niespełna dwa lata temu. Przywódcy NATO muszą teraz zastanowić się, czy członkostwo Albanii nie zostało przyznane zbyt wcześnie.
Poza moimi obawami związanymi z niestabilnością polityczną Albanii i jej wpływem na aspiracje unijne tego kraju, odnoszę się też sceptycznie do strategicznych priorytetów Albanii. Albania jest pełnoprawnym członkiem Organizacji Konferencji Islamskiej, coraz potężniejszego i coraz bardziej wpływowego lobby w ONZ, które promuje interesy swoich członków i głosuje jako blok w kwestiach dotyczących praw człowieka i polityki zagranicznej. Do OKI należy Albania i Turcja, będące sygnatariuszami Kairskiej Deklaracji Praw Człowieka, która ustanawia szariat jako podstawę praw człowieka w krajach muzułmańskich.
Albania, podobnie jak i Turcja, musi teraz dokonać wyboru pomiędzy opowiedzeniem się za wartościami zachodnimi a przyznaniem prymatu prawu szariatu, które Europejski Trybunał Praw Człowieka tutaj w Strasburgu uznał za niekompatybilne z wartościami europejskimi; chociaż moim zdaniem dotychczas członkostwo Albanii w Organizacji Konferencji Islamskiej wydaje się, uczciwie mówiąc, wyłącznie nominalne. Ostatecznie Albania jest w praktyce krajem laickim. Wydaje się, że przywódcy albańscy zdecydowali się na przyłączenie do OKI, aby przyciągnąć pieniądze z Bliskiego Wschodu, nie było to poparte silnymi przekonaniami religijnymi, ale oczywiście w przyszłości może to się zmienić.
Nikolaos Chountis
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Miałem nadzieję, że w osiemnaście miesięcy po ostatnich wyborach parlamentarnych w Albanii, impas polityczny zostanie rozwiązany. Miałem nadzieję, że w związku z zaleceniami i rezolucją przyjętą przez Parlament Europejski, nasze słowa zostaną zapamiętane. Byłem przekonany, że nadzieje Albanii na integrację europejską zadziałają jako silna zachęta - ponieważ tego właśnie chcą Albańczycy - do rozwiązania nie tylko problemu politycznego, ale również problemów gospodarczych, społecznych i demokratycznych. Impas niestety trwa. Jeśli zaś chodzi o to, kto ponosi lwią część odpowiedzialności, sądzę że osądzanie Albańczyków nie jest naszym zadaniem.
Niestety sytuacja się jednak pogorszyła. Ponownie chciałbym wyrazić mój smutek z powodu ofiar demonstracji z 21 stycznia. Jesteśmy przeciwni eskalacji przemocy; wzywamy do zaprzestania represji, apelujemy o poszanowanie praw człowieka i praw demokratycznych oraz o ukaranie winnych.
Jednak nie będę ukrywał, że martwią mnie zbliżające się w maju wybory do władz lokalnych. Po prostu musimy zrobić, co w naszej mocy, aby zapewnić zastosowanie wszystkich koniecznych zabezpieczeń, tak aby wybory przebiegły sprawnie. Musimy przekonać wszystkie siły polityczne, aby wzięły udział w tej procedurze wyborczej, a wybory muszą zostać przeprowadzone w oparciu o międzynarodowe zasady dotyczące właściwie przeprowadzonych, demokratycznych wyborów.
Uważam, że nasza pomoc, pomoc Parlamentu Europejskiego i ogólnie Unii Europejskiej - zgadzam się tu z panem komisarzem Fülem - musi być elementem uzupełniającym, pomocniczym i niewątpliwie nie może być zabarwiona przynależnością partyjną czy przyjaźniami politycznymi (jeśli wybaczą mi Państwo to określenie). To nie my mamy dostarczyć społeczeństwu albańskiemu rozwiązanie albańskiego problemu. Albańczycy, siły polityczne w Albanii muszą uporać się z tym problemem. Nie zgadzam się z wyrażanymi opiniami, że należy zagrozić wprowadzeniem sankcji, gdyż większość środków, o których mowa, wymierzona jest przeciwko Albańczykom. Nie sądzę, żeby dało to jakikolwiek szczególny efekt.
Uważam, że możemy wywierać możliwie jak największą presję poprzez instytucje unijne, w ramach stosunków z krajem, który puka do drzwi Unii Europejskiej, poprzez podkreślanie, że niestety wszystkie te procedury opóźniają perspektywę jego przystąpienia. Musimy zauważyć, że impas zostanie rozwiązany wyłącznie poprzez odpowiedzialne stanowisko przywódców politycznych, polegające na gotowości do dialogu politycznego, a nie, jak usłyszeliśmy, na postawie "zwycięzca bierze wszystko” oraz podobnych praktykach i postępowaniu.
Uważam, że jeśli przywódcy polityczni w Albanii będą nalegać na tego rodzaju praktyki i tego rodzaju podejście, impas i kryzys tylko się pogłębią, co uniemożliwi temu krajowi zajęcie się poza problemem politycznym także innymi poważnymi problemami: problemami, który wynikną - jeśli jeszcze nie wyniknęły - z kryzysu gospodarczego, który dotknął sąsiednie kraje, Włochy i Grecję, jako że pieniądze wysyłane z tych krajów w pewnym stopniu wspomagają sytuację gospodarczą w Albanii. W rezultacie rozwiązanie impasu politycznego, polityczna odpowiedzialność i dialog polityczny będą tym, co pomoże przywódcom politycznym odnaleźć szybkie rozwiązanie problemów, przed jakimi stoi Albania.
Bastiaan Belder
Panie Przewodniczący! W latach 90. ubiegłego wieku kilkakrotnie odwiedziłem Albanię jako dziennikarz. Za każdym razem byłem pod wrażeniem utalentowanych młodych ludzi, których tam spotykałem. Niewątpliwie kraj z takimi młodymi ludźmi musi mieć przyszłość. W lecie zeszłego roku moja wiara w europejską perspektywę Albanii została odnowiona podczas letniej szkoły w południowym obwodzie Wlora.
Dziś rano korespondowałem elektronicznie z dwoma albańskimi wykładowcami akademickimi i rozmawialiśmy na temat dzisiejszej wieczornej debaty. Oboje są trzydziestolatkami i zdecydowali się zostać w Albanii: mogli zarabiać więcej zagranicą, ale zostają. Chcą coś zrobić dla swojego narodu i swojego kościoła. Co jednak mogą zrobić w sprawie politycznego impasu w swojej ojczyźnie? W obu przypadkach ich przekaz jest jasny i jest to wołanie o pomoc: "Europo, nie zostawiaj naszych przywódców politycznych samym sobie. Ponieważ jeśli to uczynisz, oni zniszczą przyszłość naszego narodu. Europo, zmuś obie partie, socjalistów i demokratów, do negocjowania, dopóki nie znajdą rozwiązania”.
Panie Komisarzu! Przyznaję, że łatwiej to powiedzieć, niż zrobić, niemniej jednak było to wołanie o pomoc. Jednakże jestem pewien, że będą Państwo chcieli zrobić, co w ich mocy, aby spełnić nadzieje pokładane przez prawych obywateli Albanii w Europie i w Panu, jako komisarzu odpowiedzialnym za ten obszar. Życzę dużo siły i powodzenia.
Na zakończenie jest jeszcze jedna, równie ważna kwestia albańska, którą chciałbym poruszyć. Informator w Tiranie ostrzegł mnie przed niebezpieczeństwem, że wiosną tego roku wiele albańskich dziewcząt i kobiet wyjedzie do Europy Zachodniej i skończy w rękach gangów zajmujących się prostytucją. Czy podziela Pan te obawy, Panie Komisarzu, i jakie zasoby ma do dyspozycji Unia Europejska, aby podejmować działania zapobiegawcze przeciw handlowi kobietami oraz przygotowywaniu dziewcząt w Albanii do prostytucji?
Béla Kovács
(HU) Panie Przewodniczący! Życie polityczne Albanii tkwi w impasie od wyborów parlamentarnych w 2009 roku. Parlament nie może wykonywać swojej nadzorczej roli nad rządem, a instytucje parlamentarne niestety nie działają skutecznie. Sytuacja, w której socjaliści oskarżają rząd o oszustwo wyborcze i korupcję, żądając jego rezygnacji i wcześniejszych wyborów przed wyborami zaplanowanymi na rok 2013 , a premier Berisha nie jest skłonny do rezygnacji i oskarża opozycję o próbę przejęcia władzy siłą, pokazuje, że negocjacje z Unią Europejską są skazane na rychłą porażkę.
Unia Europejska uważa, że to bardzo istotne, aby kraje kandydujące zintensyfikowały swoje wysiłki w ramach walki przeciwko korupcji i przestępczości zorganizowanej. Jest to nie tylko ważne dla UE, ale także korzystne dla społeczeństw danych państw, że już nie wspomnę o poprawieniu wizerunku krajów kandydujących. Z tego powodu naprawienie bieżącej sytuacji będzie zdecydowanie wymagało przywrócenia instytucji demokratycznych.
Eduard Kukan
Panie Przewodniczący! Kryzys polityczny w Albanii trwa już od nazbyt dawna. Tak, to nie jest impas, to nie jest sytuacja patowa, to przedłużający się kryzys polityczny. Szkodzi reputacji kraju, jego obywatelom i ich ambicjom związanym z europejską przyszłością.
Nie możemy pozwolić, aby ten kryzys polityczny i napięcia trwały nadal. Teraz musimy wysłać wspólny komunikat, że chcemy, aby Albania została krajem kandydującym, ale przywódcy polityczni po obu stronach muszą wykazać wolę rozwiązania problemów politycznych przy pełnym poszanowaniu rządów prawa, konstytucji i w oparciu o instytucje demokratyczne.
Zbyt długo staraliśmy się pomóc w znalezieniu rozwiązania tej sytuacji bez namacalnych wyników. Zdecydowanie potępiamy przemoc, do której doszło na ulicach Tirany podczas demonstracji 21 stycznia. Należy przeprowadzić dokładne dochodzenie w sprawie wydarzeń, które kosztowały życie czterech osób.
Albania czeka na wybory do władz lokalnych zaplanowane na maj bieżącego roku. Będzie to kolejny sprawdzian dla demokracji w tym kraju. Raz jeszcze teraz nadszedł czas, aby przywódcy polityczni skoncentrowali swoje wysiłki na znalezieniu gwarancji, że wybory nie doprowadzą do dalszych napięć i przedłużenia kryzysu.
Na zakończenie pragnę podkreślić wagę komunikatu politycznego i propozycji zawartych w wystąpieniu pana komisarza Fülego na początku tej debaty. Najlepszą rzeczą, jaką Parlament może zrobić w tej sytuacji jest pełne wsparcie tych propozycji i wskutek tego wysłanie wspólnego komunikatu do albańskich partii politycznych.
Hannes Swoboda
(DE) Panie Przewodniczący! Najpierw chciałbym podziękować panu Fülemu za jego dzisiejsze wyraźne oświadczenie i za długotrwałe zaangażowanie w tę sprawę. Chciałbym również podziękować panu Lajčákowi za poświęcenie, którym wykazał się w ostatnich miesiącach. Jest on przyzwyczajony do zajmowania się trudnymi problemami i do ich rozwiązywania. Życzę im obu powodzenia. Ta debata doprowadziła do powstania zjednoczonego frontu i wspólnego poparcia na rzecz wysiłków obu panów zmierzających ku znalezieniu rozwiązania dla Albanii.
Przyznaję, że na początku tej debaty byłem sceptyczny. Dla rozwoju Albanii nie byłoby nic gorszego niż oskarżenia wysuwane przez jedną stronę tego Parlamentu przeciwko drugiej, podobne do tych wysuwanych w Albanii przez dwie główne siły polityczne, rząd i opozycję. Bardzo się cieszę, że zdołaliśmy, przynajmniej do tej pory, uzgodnić wspólne podejście. Mam nadzieję, że tak będzie nadal. Obie strony, obie grupy polityczne - rząd i opozycja - muszą zaangażować się w znalezienie wyjścia z kryzysu.
Zgadzam się z panem Belderem. Niedługo po upadku reżimu Hodży pojechałem do Albanii. Byłem zdumiony panującym tam nastrojem, entuzjazmem młodzieży. Jednak, kiedy widzę, co z tego wyszło, a co nie, jestem bardzo rozczarowany. Muszę powiedzieć, że klasa polityczna w Albanii nie jest zdolna do zaspokojenia życzeń i zrealizować pomysłów swojego narodu.
Oczywiście nadal mamy swoje polityczne sympatie i naszą osobistą przyjaźń. Sprawą o zasadniczym dla nas znaczeniu jest jednak powiedzenie obu stronom, że muszą usiąść razem i postarać się zapewnić przynajmniej przejrzystość i otwartość wyborów do władz lokalnych. Musimy również wezwać obie strony do gotowości do wdrożenia za pomocą legislacji lub działań praktycznych wymogów dotyczących tych wyborów, opracowanych przez Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR), tak aby w przyszłości wybory były rzeczywiście sprawiedliwe i przejrzyste.
Uważam również, że Parlament powinien wysłać możliwie jak najwięcej obserwatorów wyborów, mimo że są to wybory do władz lokalnych, ponieważ mogą one oznaczać początek nowego klimatu politycznego w Albanii. A tego właśnie Albania pilnie potrzebuje.
Zgadzam się z wszystkimi, którzy powiedzieli, że Albania będzie odizolowana, jeśli nic się tam nie zmieni. Tymczasem nie chcemy odizolowania Albanii. Chcemy, aby rozpoczęła swoją drogę ku Europie.
Stanimir Ilchev
(BG) Panie Przewodniczący! Na początek pragnę powiedzieć, że albańskie społeczeństwo i naród albański to przypadek szczególny, ale proszę mnie nie zrozumieć źle. Inna jest ich historia, inna jest ich tradycja kulturowa i niektóre z tych różnic przetrwały w charakterze narodowym, w sposobie, w jaki naród ten rozwijał się aż do dziś, a to ma wpływ na sposób, w jaki Albańczycy postrzegają procesy polityczne i jak je kształtują.
Jeśli więc zamierzamy zinstrumentalizować omawiany problem, będziemy musieli wykazać się kreatywnością, elastycznością i wyobraźnią. Na przykład sądzę, że powinniśmy skontaktować się nie tylko z przywódcami dwóch głównych partii politycznych, które toczą spory, ale także z nieoficjalnymi liderami albańskiego społeczeństwa.
Powiedziano tutaj kilka prawdziwych słów na temat szariatu i Konferencji Islamskiej, ale musimy pamiętać, że Albańczycy są tolerancyjni wobec wszystkich trzech głównych religii w ich kraju, w tym wobec kościoła prawosławnego i katolickiego. Te trzy społeczności mają wpływowych przywódców, podobnie jak organizacje pozarządowe i młodzież. W ramach naszych prób pogodzenia dwóch partii politycznych powinniśmy zwrócić się również do tych przywódców.
Ulrike Lunacek
(DE) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu Füle, Panie Lajčák, Panie i Panowie! Chciałabym przyłączyć się do słów podziękowania dla Pana Fülego i Pana Lajčáka za ich ciężką pracę i próby znalezienia rozwiązania tego problemu. Cieszy mnie również, że dzisiejsza debata nie zeszła do poziomu sprzeczek między ugrupowaniami politycznymi, które mają odmienne poglądy w sprawie Albanii. Źle by się stało dla Parlamentu, gdyby do tego doszło i mam nadzieje, że nie znajdziemy się w takiej sytuacji.
Kryzys instytucjonalny w Albanii tak naprawdę jest też kryzysem kultury politycznej. Wszystko sprowadza się do przemocy werbalnej, która przeistoczyła się w przemoc na ulicach i doprowadziła do śmierci czterech osób. Zgadzam się z tymi, którzy mówią, że należy to zbadać. Odkrycie, kto tak naprawdę ponosi winę jest bardzo ważne. Jednak proces przejścia od przemocy werbalnej do rzeczywistej przemocy na ulicach może oznaczać ryzyko dla procesu przystąpienia Albanii do Unii Europejskiej.
Jak wyjaśnił już Pan Komisarz Füle, wszystko sprowadza się do tego, aby wyjaśnić politycznym oponentom w Albanii, że ich zadaniem jest działanie w interesie Albańczyków. Droga ku Unii Europejskiej oznacza znalezienie rozwiązania tego kryzysu politycznego, rozpoczęcie dialogu i zakończenie nieustannego wzajemnego obwiniania się, w ramach którego jedna grupa zawsze obwinia drugą i nie potrafi przyznać, że sama również może się przyczynić do zmiany sytuacji. Tego właśnie potrzeba. Ciągłe oskarżenia o to, kto doprowadził do tej sytuacji i kogo należy winić nie mogą mieć miejsca w europejskim państwie. Mam nadzieję, że przeciwne partie wyciągną z tego nauczkę i zdadzą sobie sprawę, że taka sytuacja nie może trwać nadal.
Jeśli pan Rama i jego partia naprawdę wezmą udział w wyborach do władz lokalnych, o czym wspominał dziś w rozmowach z niektórymi z nas, i nominują członków komisji wyborczej, to bardzo mnie to ucieszy; mam nadzieje, że będzie to pierwszy krok ku zapewnieniu otwartych i przejrzystych wyborów na szczeblu lokalnym, których wyniki zostaną później zaakceptowane.
Parlament w pełni poparł proces liberalizacji, o którym już mówiono. Mam do pana Fülego następującą prośbę: mam nadzieję, że Komisja nie rozważa odstąpienia od liberalizacji reżimu wizowego dla obywateli Albanii jako możliwej sankcji przeciwko dwóm przeciwnym partiom. Mam nadzieję, że tak nie będzie. Moje drugie pytanie dotyczy szans na wywarcie większej presji, jeśli dwie partie nie dojdą do porozumienia. Jedna opcja, jak powiedziała już Pani Poseł Cornelissen, to odebranie rządowi odpowiedzialności za zarządzanie Instrumentem Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) i przekazanie jej z powrotem w ręce Komisji. Druga możliwość to zamrożenie funduszy IPA. Jednak spowodowałoby to cierpienie obywateli, a nie takie są nasze intencje. Jakie są Państwa plany w razie, gdyby nie znaleziono żadnego rozwiązania?
I ostatnia kwestia: w raporcie Pana Marty'ego do Rady Europy pojawiło się oskarżenie, że albańskie tajne służby były zaangażowane czy też popierały handel organami. Czy wiedzą Państwo, czy albańskie służby specjalne i albański system sprawiedliwości są przygotowane do współpracy?
Jaroslav Paška
(SK) Panie Przewodniczący! Od wyborów powszechnych w 2009 roku w Albanii panuje napięcie polityczne wynikające z niewielkiej przewagi jednej strony w wynikach głosowania, które przegrana siła polityczna określiła jako manipulację wyborczą.
Socjaliści albańscy pod przywództwem Ediego Ramy, oskarżają premiera Saliego Berishę nie tylko o oszustwo wyborcze, ale również o odpowiedzialność za szeroko zakrojoną korupcję i pogorszenie warunków życia obywateli. W wiecu protestacyjnym zorganizowanym przez opozycję w stolicy Albanii, Tiranie, 21 stycznia, uczestniczyło ponad 20 tysięcy demonstrantów żądających rezygnacji rządu Saliego Berishy. Jednak interwencja policji z użyciem armatek wodnych, gazu łzawiącego i gumowych kul doprowadziła do śmierci czterech osób i zranienia ponad 150 osób. Brutalny charakter interwencji policji oraz fakt, że Sali Berisha przyznał wszystkim członkom służb bezpieczeństwa biorącym udział w stłamszeniu demonstracji specjalną nagrodę w wysokości miesięcznej pensji, to wyraźny dowód na to, że albański premier kupuje sobie przychylność służb bezpieczeństwa i stara się zdobyć ich wsparcie i nastawić je przeciwko Albańczykom.
W przyzwoitych, cywilizowanych krajach wpływ na wybór rządu mają zazwyczaj obywatele, wyborcy, a nie przekupione służby bezpieczeństwa czy policja. Jeśli pan Berisha zapomniał o tej podstawowej zasadzie demokratycznego rządu, moim zdaniem nie może być przywódcą demokratycznego państwa. Panie i Panowie! Nie sadzę, aby ktokolwiek z nas chciał zobaczyć w Europie poparcie dla rządów, budujących swoją władzę w oparciu o oszustwo wyborcze i skorumpowanych policjantów i reprezentowane przez małych dyktatorów, którzy nie wiedzą, jak odpowiednio przekazać władzę w swoim kraju innym podmiotom. Dlatego musimy bardziej zdecydowanie bronić demokracji w Albanii.
Doris Pack
(DE) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu Füle, Panie Dyrektorze Lajčák, Panie i Panowie! Sytuacja, którą omawiamy, nie zaczęła się 21 stycznia. Dlatego też musimy zadać sobie pytanie i pytam również Państwa: dlaczego Komisja i inne instytucje międzynarodowe nie ugasiły pożaru, kiedy tylko w połowie 2009 roku pojawiły się pierwsze płomienie? Wybory z 2009 roku były najlepsze z dotychczasowych wyborów w Albanii i były przeprowadzone w oparciu o ordynację wyborczą, która, o dziwo, została przyjęta na bazie konsensusu pomiędzy socjalistami a demokratami. Osiągnięcie konsensusu to w Albanii nowość. Sądzę, że to ważne. Wszystkie socjalistyczne komisje wyborcze, Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR), obserwatorzy wyborów oraz my sami uważaliśmy, że wybory były przeprowadzone poprawnie.
Także rząd uformowany w wyniku tych wyborów był dla Albanii czymś nowym. Dwie partie, które nie mogą się nawzajem znieść, usiadły razem i pracowały ze sobą. Z jednej strony partia demokratyczna, a z drugiej strony mniejsza partia socjaldemokratyczna. Dwie przeciwne grupy spotkały się, żeby pomóc Albanii w poczynieniu postępów. Albania przyłączyła się do NATO i obejmuje ją obowiązek wizowy, ale niestety, nie przyznano jej jeszcze statusu kraju kandydującego.
Tymczasem dokładnie z chwilą uformowania rządu opozycja zdecydowała, że wybory nie były przeprowadzone odpowiednio i wezwała do otwarcia urn wyborczych. Jaki rząd otwiera urny wyborcze? Na pewno nie taki rząd, jaki mamy w moim kraju, czy w Państwa krajach. Należy zwrócić się do trybunału konstytucyjnego lub komisji wyborczej. Protesty, jakich byliśmy świadkami, strajki głodowe i odmowa współpracy w Parlamencie nad uchwalaniem ważnych ustaw, są po prostu niedopuszczalne. To ważne, abyśmy postawili sprawę jasno i zmierzyli się z faktami. Nie zawsze możliwe jest sprowadzenie wszystkiego do tego samego poziomu.
Chciałabym dowiedzieć się, jakie są najważniejsze i najtrudniejsze kwestie. Oskarżenia, zarówno te niedawne, jak też te rzucane od samego początku, dotyczyły otwarcia urn wyborczych. Nie jest to możliwe, ponieważ nie pozwala na to konstytucja. Jak można prowadzić w tej kwestii negocjacje, skoro jest to niedozwolone? Obecnie sytuacja się pogorszyła, w wyniku czego zginęły cztery osoby.
To dobrze, że doszło dziś do próby przedstawienia planu działania. Chociaż jest to być może określenie nieco na wyrost. Bardzo chciałabym, aby pan dyrektor Lajčák oraz pan komisarz Füle wykorzystali ten plan działania w celu naszkicowania trasy ku lepszej przyszłości dla obywateli tego kraju.
Victor Boştinaru
Panie Przewodniczący! Cieszy mnie oświadczenie pana komisarza. Chciałbym również podkreślić wkład pana dyrektora Lajčáka w próbę znalezienia rozwiązania tej dramatycznej sytuacji.
Niewątpliwie niedawnym demonstracjom w Tunezji i Egipcie przeciwni byli miejscowi przywódcy, którzy ostatecznie musieli opuścić te kraje - ale obeszło się bez poważnych aktów przemocy i egzekucji, takich jak w Tiranie, czego świadkiem były media. Co do oskarżeń premiera Berishy, że demonstracje te były po prostu zamachem stanu pod wodzą opozycji, Prezydenta Albanii, Prokuratora Generalnego oraz szefa służb specjalnych - wszyscy byli mianowani za rządów pana Berishy - czy ci wszyscy ludzie są teraz socjalistami, czy też coś jest nie tak z panem Berishą?
Chciałbym zacytować tutaj Thomasa Countrymana, zastępcę asystenta sekretarza w Departamencie Stanu USA, który publicznie odrzucił hipotezę, że wydarzenia z 21 stycznia były zamachem stanu. W naszych próbach wywarcia nacisków, udzielenia pomocy i wsparcia dla dwóch albańskich stron, tak aby znalazły rozwiązanie na podstawie negocjacji, musimy wykazać się podobnym zaangażowaniem i skutecznością, jak Stany Zjednoczone i NATO. Zwracam się jednak również do moich kolegów, którzy bezwarunkowo wspierają Pana Berishę, aby zrezygnowali z tego jednostronnego podejścia. Ważne jest wywieranie presji na obie strony, tak aby ostatecznie znalazły rozwiązanie.
Do tej pory tylko jedna strona wykazała pewną gotowość do wdrażania zarówno rezolucji Parlamentu Europejskiego, jak i 12 propozycji wspomnianych przez Pana wcześniej, Panie Komisarzu. Wzywam Komisję do przyjęcia zdecydowanej, zaangażowanej postawy na rzecz osiągnięcia porozumienia w oparciu o rezolucję Parlamentu Europejskiego i 12 wcześniej wspomnianych warunków, mając na uwadze fakt, że bez całkowitego porozumienia obu stron proces integracji europejskiej Albanii może zostać całkowicie zamrożony.
Antonio Cancian
(IT) Panie Przewodniczący! Chciałbym podziękować panu komisarzowi za plan działania, jaki dziś wieczorem nakreślił dla Albanii, i który z całego serca popieram. Jestem przekonany, że kraj ten ma przed sobą europejską przyszłość i dlatego powinien być kandydatem do akcesji.
Rozlew krwi z 21 stycznia cofnął sytuację w Tiranie o kilkanaście lat. Miało się wrażenie, że oglądamy te same sceny protestów i przemocy, które widzieliśmy w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Dlatego też jestem bardzo zaniepokojony niedawnymi wydarzeniami i martwię się o najbliższą przyszłość tego kraju.
Podczas naszej ostatniej wizyty w listopadzie 2010 roku, gdy byliśmy tam jako Delegacja ds. Stosunków z Państwami Europy Środkowo-Wschodniej, oraz w dniach 3 i 4 maja 2010 roku, gdy byliśmy tam jako Parlamentarny Komitet Stabilizacji i Stowarzyszenia, wraz z innymi kolegami na własne oczy widzieliśmy problemy Albanii. Nie zdołaliśmy doprowadzić do zakończenia negocjacji i przyjęcia ostatecznej rezolucji w sprawie porozumienia. Czy to możliwe, że nie potrafiliśmy zająć się prawdziwymi problemami tego kraju? Oprócz czysto politycznej alchemii, czy choćby wspomnieliśmy o prawdziwym raku toczącym społeczeństwo, o bezrobociu? Musimy przywołać nasze poczucie odpowiedzialności, którego głośno się domagamy.
W tej kwestii, w dążeniu do przynajmniej pewnej zbieżności podstawowych zasad zarówno ze strony większości, jak i opozycji, konieczne są wszelkie możliwe gwarancje, że następna runda wyborów będzie się charakteryzowała najwyższym możliwym poziomem przejrzystości i demokracji. Burmistrz Edi Rama weźmie udział w wyborach, reprezentując okręg Tirany, więc wkrótce będziemy mieć możliwość sprawdzenia i oceny sytuacji politycznej i standardu demokratycznego, jako że oczywiście będziemy tam obecni.
Niezależnie od postępów Albanii w tym okresie, Europa nie może ustawać w dążeniu do dialogu i współpracy. Pragnę podziękować Panu Komisarzowi za jego dotychczasowe prace i za pracę, którą będzie kontynuował, ponieważ nasza obecność w Albanii jest ważna.
Maria Eleni Koppa
(EL) Panie Przewodniczący! Z dużą troską śledziłam wydarzenia w Albanii. Należy głośno potępić tragiczne incydenty podczas demonstracji przeciwko korupcji, gdy podczas starć ze służbami bezpieczeństwa zginęło kilka osób.
Trwający kryzys polityczny stanowi poważne zagrożenie dla stabilności kraju. Każdy ponosi część odpowiedzialności. Jednak wybrany rząd powinien słuchać wysyłanego przez naród komunikatu, że kraj potrzebuje rozsądnego zarządzania. Stworzenie rządów prawa, poprzez pozbycie się korupcji, powinno być jednym z priorytetów albańskiego rządu. Obywatele mają prawo organizować demonstracje w granicach prawa, kiedy czują, że rząd działa wbrew ich interesom.
Unia Europejska musi uczynić, co w jej mocy, aby pomóc w zapewnieniu zwycięstwa spokoju i rozwagi. Wszyscy musimy zaangażować się w ten proces.
Wzywam Koleżanki i Kolegów Posłów z Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów), aby nie przeoczyli poważnej odpowiedzialności spoczywającej na rządzie i nie winili za kryzys polityczny wyłącznie opozycji. Na tym etapie sądzę, że należy podjąć na nowo dialog polityczny i że należy znaleźć rozwiązanie przy użyciu procedur zawartych w konstytucji i przewidzianych przez prawo.
Simon Busuttil
(MT) Panie Przewodniczący! Kiedy patrzę na sytuację w Albanii, jest mi bardzo przykro, ponieważ przypominam sobie historię mojego kraju na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, czyli trzydzieści lat temu, kiedy Malta przeżywała podobną sytuację: głęboki podział, napięcie, rywalizacja polityczna, groźby, a nawet przemoc. Panowała dusząca atmosfera, przez którą nie czułem się dumny ze swojej ojczyzny. Sądzę, że podobnie Albańczyków smuci obecna sytuacja w ich kraju i na pewno nie są dumni z tego, co tam się dzieje.
Dziś jestem bardzo dumny z mojego kraju, ponieważ stworzyliśmy stabilny, demokratyczny system, a przede wszystkim jesteśmy teraz częścią europejskiej rodziny. Środowisko polityczne zmieniło się drastycznie. Życzę Albanii, aby osiągnęła swój cel stworzenia stabilnego kraju, który jest częścią europejskiej rodziny. Jednak to oczywiste, że jeśli dwie główne partie w kraju nie porzucą swojego uporu, cel ten nigdy nie zostanie osiągnięty. Szkoda, ale taka jest rzeczywistość.
Unia Europejska robi, co w jej mocy; zniesiono obecnie obowiązek wizowy dla Albańczyków. Również Albania musi odegrać swoją rolę, a w tym celu wszystkie zainteresowane strony, w tym rząd i opozycja, muszą przyjąć inną politykę, politykę opartą na dialogu dojrzałości i odpowiedzialności wobec Albańczyków; politykę, która nie dzieli, ale jednoczy.
Nie do nas należy mówienie Albańczykom i Albanii, co mają robić. Jesteśmy tu, aby im powiedzieć, że w ich rękach leży decyzja, czy Albania znajdzie swoje miejsce w europejskiej rodzinie.
Anna Ibrisagic
(SV) Panie Przewodniczący! Mimo, że kryzys w Albanii trwa już od dłuższego czasu, dopiero teraz nastąpiła jego prawdziwa eskalacja, ale tym razem UE zadziałała bezzwłocznie i prawidłowo. Unia Europejska, poprzez zaangażowanie pana komisarza Fülego i innych osób, pokazała że Albania nie musi samotnie zmagać się z problemami. To główny problem, który niszczy wiarygodność tego kraju, jako kraju poważnie myślącego o zbliżeniu się do UE.
Nie chodzi tu o to, kto ma rację, a kto się myli, ale o potrzebę przywrócenia dialogu politycznego, tak aby ponownie zagościł on w sferze działań instytucji politycznych. Nie powinniśmy przyznawać racji żadnej ze stroni musimy wyraźnie uznać, że majowe wybory mają zasygnalizować kierunek obrany przez Albanię: w stronę UE lub w stronę dalszej izolacji.
Zigmantas Balčytis
(LT) Panie Przewodniczący! Podzielam troskę wyrażaną przez koleżanki i kolegów posłów, sytuacja w Albanii jest niepokojąca i może mieć negatywny wpływ nie tylko na samą Albanię, ale na przyszłe perspektywy krajów w całym regionie Bałkanów. Pod koniec ubiegłego roku Unia Europejska wyraziła pewność, że Albania oraz Bośnia i Hercegowina czynią postępy i mogą czynić dalsze postępy, inicjując ważne reformy, w związku z czym zliberalizowała obowiązek wizowy dla obywateli tych państw. Tymczasem niepokoje polityczne, które rozpoczęły się zaledwie kilka miesięcy później i doprowadziły do kilku ofiar śmiertelnych sugerują, że Albania nie zdała tego testu.
Ten wybuch przemocy w Albanii wymaga przemyślenia długoterminowych perspektyw w zakresie integracji regionu, ponieważ polityka Unii Europejskiej jest skupiona na stabilności regionalnej, co jest słusznym podejściem. Dlatego tez pomiędzy krajami regionu Bałkanów powinna panować solidarność i w ich wspólnym interesie powinno leżeć utrzymanie oraz promowanie większej integracji regionalnej i stabilności politycznej.
Elena Băsescu
(RO) Panie Przewodniczący! Napięta sytuacja, do której doszło w Albanii pod koniec stycznia pokazuje, jak ważne jest utrzymanie w debacie politycznej pewnych granic. Skrajna eskalacja sporu pomiędzy rządem a opozycją doprowadziła do ofiar śmiertelnych. Muszę podkreślić, ze w demokratycznym państwie takie konflikty nie powinny wyjść poza mury parlamentu. Ulica nie jest areną dla takich konfliktów. Atak zorganizowanych grup opozycyjnych na budynki rządowe w usiłowaniu przejęcia władzy siłą to poważna sprawa, a wybiegi stosowane przez niektóre władze, aby ukryć winnych, są niedopuszczalne. Dlatego też wzywam przywódców albańskiej opozycji do ponownego podjęcia dyskusji w parlamencie. Wybory zorganizowane w roku 2009 były sprawiedliwe i obowiązkiem partii politycznych jest respektowanie woli narodu. Kompromitowanie instytucji państwowych nie jest sposobem na wyrażanie swoich przekonań czy niezadowolenia.
Georgios Papanikolaou
(EL) Panie Przewodniczący! Pragnę podzielić się następującą obserwacją: to bardzo zaskakujące, że w sytuacji, gdy wskaźniki wzrostu dla Albanii stale idą w górę, a wzrost w 2010 roku, pośród globalnego braku stabilności, przekracza 2 % i przewiduje się, że w roku 2011 osiągnie on 3 %, napięcie społeczne nasila się, zamiast maleć.
Oczywiście, Panie Komisarzu, wzrost nie napełnił Albańczyków poczuciem dobrobytu. Wręcz przeciwnie, jest równie oczywiste, że rozczarowanie - a wraz z nim obawa przed nową falą imigracji do sąsiednich krajów - narasta. Doświadczyliśmy tego boleśnie w Grecji w latach dziewięćdziesiątych XX wieku.
Na tym trudnym rozdrożu Europa, oprócz dawania Albanii rad politycznych, ma obowiązek przekazać jej praktyki i przykłady, aby wzrost przyniósł korzyści całemu społeczeństwu.
György Schöpflin
Sytuacja, w której znajduje się Albania może być najlepiej opisana jako zimna wojna domowa. Partie polityczne odgrywają role stron biorących udział w wojnie i wciągają kraj w spiralę spadku. Wyjaśnienie jest takie, że zdaniem zarówno lewicy, jak i prawicy partie polityczne powinny sprawować niepodzielną władzę, tak jak było kiedyś w przypadku Partii Komunistycznej.
Kiedy już tego rodzaju polaryzacja się rozpocznie, bardzo trudne jest przekształcenie sytuacji w taki sposób, aby przypominała normy demokratyczne, ponieważ w tym kontekście niepodzielna władza jest całkowicie racjonalna, co jest tragiczne. Czy istnieje jakieś wyjście? Tak: katharsis. Ale tylko poważny kryzys lub wielki, historyczny kompromis może do tego doprowadzić.
Štefan Füle
komisarz - Panie Przewodniczący! Chciałbym podziękować za tę wspaniałą debatę i, zanim podzielę się wnioskami końcowymi, pozwolę sobie nawiązać do dwóch pytań postawionych w czasie debaty.
Na pierwsze, zadane przez pana Beldera, odpowiem pisemnie, biorąc pod uwagę najważniejsze punkty naszej dzisiejszej dyskusji. Ale pojawiło się też inne pytanie, o to czy rozważamy sankcje. Nie, nie rozważamy. Dlaczego? Ponieważ w kwestii rozszerzenia warunkowość sprawdza się bardzo dobrze, z czym najwyraźniej mamy tu do czynienia. Jeśli spełniacie warunki, możecie zmierzać w kierunku akcesji i ostatecznie przystąpić do Unii Europejskiej. Jeśli nie spełniacie warunków i wymogów, proces ten zostanie spowolniony, a ostatecznie zatrzymany. Niestety taka jest ostateczna cena płacona nie tylko przez polityków, ale również przez obywateli danego kraju.
Wysoka przedstawiciel i ja będziemy nadal dążyli do ułatwienia dialogu między albańską większością rządzącą a opozycją. Mamy wyraźną wizję, jak to zrobić. Potrzebujemy również Państwa wsparcia, aby upewnić się, że przywódcy głównej partii opozycyjnej oraz premier Albanii zrozumieją nasz komunikat.
To może wyprowadzić kraj z kryzysu politycznego i umożliwić mu podjęcie pozytywnych kroków na drodze ku integracji europejskiej. Unia Europejska złożyła zobowiązanie wobec wszystkich krajów Bałkanów Zachodnich, że przyłączą się do Unii Europejskiej. Podtrzymujemy nasze zobowiązanie i zintensyfikujemy nasze wysiłki, pod warunkiem, że kraje te spełnią kryteria. Albania musi pilnie wdrożyć 12 kluczowych priorytetów wymienionych w opinii.
Obejmują one zajęcie się podstawowymi zasadami demokracji, takimi jak właściwe funkcjonowanie Parlamentu, rozdzielenie władzy, przebieg wyborów oraz poszanowanie rządów prawa. To wszystko będzie możliwe wyłącznie, gdy bieżąca sytuacja polityczna znacząco zmieni się na lepsze, przy jednoczesnym podjęciu pełnego i konstruktywnego dialogu politycznego w Parlamencie, zapewnieniu szacunku dla wszystkich instytucji państwowych i zrozumieniu, że obywatele Albanii mają aspiracje, które wymagają uwagi. Przywódcy Albanii muszą teraz działać na rzecz swoich obywateli.
Unia Europejska jest gotowa do udzielenia wsparcia.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Niki Tzavela
Kryzys trwający w Albanii, który zagraża stabilności geopolitycznej na Bałkanach, powoduje poważny niepokój i obawy. Polityczny impas między rządem a opozycją stawia pod znakiem zapytania europejskie perspektywy Albanii, a prezydent Sali Berisha nie ma zamiaru ustąpić. Choć można zauważyć niewiele podobieństw pomiędzy Albanią a niedawnymi wydarzeniami w Afryce Północnej, mają one ze sobą coś wspólnego, a mianowicie ubóstwo, bezrobocie, skorumpowany, klientystyczny reżim oraz brak demokracji. Choć kryzys w Albanii został tymczasowo zażegnany, musimy blisko współpracować z Albanią, aby załagodzić sytuację polityczną. Komisja powinna wyjaśnić, w jaki sposób zamierza zabezpieczyć prawa Greków i innych mniejszości w Albanii, poprzez sprawne, demokratyczne działanie systemu i w jaki sposób zamierza wzmocnić działania agencji Frontex na granicy grecko-albańskiej, w związku ze spowodowanym niepokojami politycznymi zagrożeniem napływem imigrantów do Grecji. Ponadto Komisja powinna poważnie wziąć pod uwagę fakt, że obywatele albańscy nie potrzebują już wiz wjazdowych do Turcji, co sprawia, że łatwiej jest im przekroczyć stamtąd południowe granice Europy, poczynając od Grecji, jako pierwszego portu pośredniego, a następnie granice reszty Europy.
