2. Oeganda: het wetsvoorstel-Bahati en discriminatie van de LGBT-bevolking
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over zes ontwerpresoluties over Oeganda: het wetsvoorstel-Bahati en discriminatie van de LGBT-bevolking.
Véronique de Keyser
indiener. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, precies een jaar geleden hebben wij hier in deze vergaderzaal gestemd over een resolutie inzake homoseksuele en lesbische personen en het wetsvoorstel-Bahati in Oeganda.
Waarom een jaar later terugkomen met een vrijwel identieke resolutie?
Omdat het probleem nog allerminst uit de wereld is. Allereerst heeft de evangelische beweging The Family, die achter dit wetsvoorstel-Bahati zat, het er niet bij laten zitten en dit wetsvoorstel kan in Oeganda elk moment opnieuw opduiken.
De tweede reden is dat de Oegandese krant Rolling Stone in oktober en november jongstleden naming and shaming heeft bedreven en een lijst heeft gepubliceerd van Oegandese homoseksuelen, die onmiddellijk werden aangevallen en verkracht en nog altijd ondergedoken leven als paria's. Het constitutionele hof van Oeganda heeft deze krant weliswaar een publicatieverbod opgelegd, maar het is duidelijk dat het klimaat is verslechterd. Homoseksuele mannen zijn opgejaagd wild.
Ten derde erkennen slechts dertien Afrikaanse landen dat homoseksuelen rechten hebben. De overige landen hebben zeer uiteenlopende wetten, maar sommige daarvan - Soedan, het noorden van Nigeria, Mauritanië - leggen nog doodstraffen op aan homoseksuelen.
Verder, en daarmee sluit ik af, hebben de ACS-landen zeer kortgeleden een naar mijn idee nogal unilaterale verklaring doen uitgaan waarvan de strekking luidde: "We begrijpen dat deze kwestie met betrekking tot homoseksuelen u een beetje dwarszit, maar deze aspecten maken deel uit van onze cultuur. Nee, het zijn mensenrechten, het zijn universele waarden en wij willen echt dat deze universele waarden op krachtige wijze worden verdedigd door de Commissie en door de hele Europese Unie.
Charles Tannock
Mijnheer de Voorzitter, de samenlevingen in Afrika zijn over het algemeen sociaal conservatief. In veel Afrikaanse landen is homoseksualiteit inderdaad helaas bij wet verboden. Veel mensen in Afrika voelen zich bedreigd door de inspanningen om de rechten van homoseksuelen te bevorderen, met name wanneer deze inspanningen door westerse ngo's en organisaties worden geleid. In bepaalde delen van Afrika is het beeld wijdverspreid dat liberale democratieën hun eigen, meer tolerante waarden willen opdringen aan maatschappijen met heel verschillende en oude tradities.
Dat gezegd zijnde, is dit geen excuus of rechtvaardiging voor de verwoede homofobie die er in sommige delen van Afrika bestaat. Het is betreurenswaardig dat deze homofobie vaak wordt gevoed door de overheid en haar spreekbuizen in de media. Oeganda is nu wederom in het nieuws vanwege het extremisme en de hysterie van een aantal van zijn wetgevers. Zij steunen een wetsontwerp waardoor de doodstraf of een levenslange gevangenisstraf aan homoseksuelen opgelegd kan worden, afhankelijk van de aard van hun zogeheten misdaad. Net als de ECR-Fractie verwerp ik dit draconische wetsontwerp dat een flagrante schending is van de rechten van individuen. Ik roep president Museveni dan ook op om hierover zijn veto uit te spreken. Oeganda is een land waar het merendeel van de mensen met één dollar per dag moet zien te overleven: de wetgevers in dat land moeten toch ongetwijfeld in staat zijn om betere manieren te vinden om de belangen van de Oegandese samenleving te behartigen dan homoseksuelen te onderwerpen aan een strafrechtelijke vervolging.
Marietje Schaake
Mijnheer de Voorzitter, het zogeheten wetsontwerp tegen homoseksualiteit zoals dat nu aan het Oegandese parlement is voorgelegd, voorziet in strafbaarstelling van homoseksuele handelingen met gevangenisstraffen variërend van zeven jaar tot levenslang, alsmede met de doodstraf. Het Europees Parlement veroordeelt dit wetsontwerp met kracht, maar daardoor leggen wij geen Europese waarden aan andere landen op, zoals door sommige mensen is gesuggereerd in een poging om de verantwoordelijkheid te ontlopen voor schendingen van de mensenrechten en voor het beschermen van burgers die vanwege hun seksuele geaardheid worden aangevallen.
De reële aard van de bedreiging en van het klimaat van angst zijn nog eens onderstreept in de oktober- en november-edities van Rolling Stone, een plaatselijke krant, die de namen en persoonlijke gegevens van vermeende homoseksuelen heeft gepubliceerd en lezers heeft opgeroepen deze personen aan te vallen of op te hangen. Als gevolg van deze oproep zijn een aantal mensen aangevallen.
In feite is homoseksualiteit in slechts 13 Afrikaanse landen legaal en vormt homoseksualiteit in 38 landen een strafbaar feit. Mauritanië, Soedan en Noord-Nigeria hebben op homoseksualiteit zelfs de doodstraf gesteld.
De Oegandese overheid is verplicht om op grond van de Overeenkomst van Cotonou het internationaal recht en de mensenrechten te eerbiedigen. De Commissie, de Raad van de Europese Unie en de Europese Dienst voor Extern Optreden moeten ten volle gebruik maken van de toolkit voor de bevordering en bescherming van alle mensenrechten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transseksuelen (LGBT).
Raül Romeva i Rueda
Mijnheer de Voorzitter, het wetsontwerp tegen homoseksualiteit, dat parlementslid David Bahati heeft ingediend in het Oegandese parlement, en dat voorziet in strafbaarstelling van homoseksuele handelingen met gevangenisstraffen variërend van zeven jaar tot levenslang, alsmede met de doodstraf, is eenvoudigweg onaanvaardbaar.
Laten wij niet vergeten dat homoseksualiteit in slechts 13 Afrikaanse landen legaal is en in 38 landen een strafbaar feit vormt, terwijl Mauritanië, Soedan en Noord-Nigeria op homoseksualiteit zelfs de doodstraf hebben gesteld.
Daarom moeten wij hier nogmaals beklemtonen dat seksuele voorkeur onder het individuele recht op privacy valt dat verankerd is in de internationale wetgeving op het gebied van mensenrechten, op grond waarvan gelijkheid en non-discriminatie dienen te worden beschermd en de vrijheid van meningsuiting gewaarborgd moet worden. Dat is de reden dat wij elke poging tot het aanwakkeren van haat en het voorstaan van geweld tegen welke minderheidsgroepering dan ook moeten veroordelen, onder meer op grond van sekse of seksuele oriëntatie. Wij moeten de Oegandese autoriteiten op hun verplichtingen wijzen die zij op grond van het internationaal recht en de Overeenkomst van Cotonou hebben.
Derhalve verzoek ik de Commissie, de Raad van de Europese Unie en de Europese Dienst voor Extern Optreden bij hun contacten met Oeganda ten volle gebruik te maken van de toolkit voor de bevordering en bescherming van alle mensenrechten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transseksuelen (LGBT).
Filip Kaczmarek
auteur. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, de pogingen om in Oeganda burgers te discrimineren op grond van hun seksuele voorkeur zijn een ernstige zaak. Oeganda krijgt in deze kwestie de steun van veel Afrikaanse landen die niet willen dat de internationale gemeenschap en de Europese Unie druk op hen uitoefenen om homoseksualiteit te decriminaliseren.
Het misverstand berust op het feit dat wij ervan overtuigd zijn dat een verbod op discriminatie in deze kwestie een van de algemene, universele mensenrechten is, en dit heeft mevrouw De Keyser reeds opgemerkt. In de meeste Afrikaanse landen gaan ze hier niet mee akkoord, en daarom is deze dialoog zo moeilijk. Wij zeggen dat we in zulke gevallen niet kunnen zwijgen, en zij zeggen dat we ons niet met andermans zaken moeten bemoeien.
De ontwerpen voor de wetswijzigingen in Oeganda zijn echt radicaal. Ze voeren een potentiële doodstraf in voor een herhaalde schending van de reeds geldende verboden of voor bijzonder sterke uitingen van homoseksualiteit, hoewel niet duidelijk is wat hiermee wordt bedoeld. We gaan niet akkoord met deze voorstellen en we hopen dat ze niet zullen worden goedgekeurd.
Marie-Christine Vergiat
auteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, Oeganda behoort tot de Afrikaanse landen waar homoseksualiteit nog altijd streng wordt bestraft. Het heeft inderdaad een van de meest beruchte en meedogenloze reputaties op dit punt. Onder aanvoering van de fundamentalistische evangelisten, waarmee het Oegandese staatshoofd nauwe banden onderhoudt, is Oeganda namelijk een ware kruistocht tegen homoseksuelen gestart. Talloze homoseksuelen zijn enkel vanwege hun seksuele geaardheid vervolgd en gemarteld.
Moslims en christenen hebben de handen ineengeslagen - een primeur in dit land - om deze gruweldaden aan de kaak te stellen. Christopher Senyonjo, een zeventigjarige anglicaanse bisschop, heeft van zijn superieuren een werkverbod opgelegd gekregen omdat hij zich als een van de weinigen positief heeft uitgelaten over homoseksualiteit.
Het reeds genoemde wetsontwerp kan inderdaad elk moment opnieuw opduiken. Het gaat zelfs zo ver de doodstraf op te leggen aan homoseksuelen die ervan verdacht worden seropositief te zijn of relaties te onderhouden met minderjarigen. Het roept op deze mensen aan te geven bij de politie.
De lokale krant Rolling Stone, die niets van doen heeft met het tijdschrift van dezelfde naam, heeft namelijk een lijst met de namen en adressen van homoleiders gepubliceerd, met het weerzinwekkende opschrift: "Hang ze op!” De publicatie van dit haatzaaiende manifest is tijdelijk verboden, maar het kwaad is geschied, zoals reeds is gezegd.
Homoseksualiteit in Afrika wordt heel vaak gezien als een ondeugd die is overgewaaid uit het westen en de voorouderlijke waarden van Afrika te grabbel gooit. Volgens ngo's zijn 500 000 van de 32 miljoen inwoners van het land homoseksueel. Velen van hen vragen asiel aan in Europese landen. Kunnen we op zijn minst ons best doen om bijzondere aandacht te schenken aan deze aanvragen, evenals aan alle mannen en vrouwen die slachtoffer zijn van onderdrukking en marteling?
Monica Luisa Macovei
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer verontrust over het gebruik van het strafrecht tegen privé-relaties van mensen van eenzelfde sekse. Dit beginsel maakt nu al deel uit van het Oegandese recht en de gevangenisstraf kan zelfs levenslang bedragen. Het wetsontwerp-Bahati zou de situatie echter nóg erger maken. Dan zou voortaan zelfs de doodstraf opgelegd kunnen worden, terwijl de associatie met en het zich uitspreken over LGBT-kwesties in de praktijk verboden wordt.
Door het nieuwe wetsontwerp zal het klimaat van angst en de vijandigheid toenemen in een land waar de vervolging van de LGBT-bevolking inmiddels al plaatsvindt. Mensen worden verplicht om privacyzaken van andere mensen te melden. Het leven van die mensen loopt daardoor gevaar. Indien een dergelijke wet wordt aangenomen, heeft de menselijke waardigheid in Oeganda geen betekenis meer. Wij mogen dit niet laten gebeuren.
Michael Cashman
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk is er het afgelopen jaar veel veranderd. Op 23 november is hier in dit Parlement zelfs nogmaals het belang benadrukt van het beginsel van de universaliteit van de mensenrechten en van het non-discriminatiebeginsel als fundament om ons partnerschap met de gezamenlijke parlementaire vergadering ACS-EU te verbeteren. Dit Parlement heeft toen tevens opgeroepen om het beginsel van niet-onderhandelbare mensenrechtenbepalingen en sancties voor het niet eerbiedigen van die bepalingen te benadrukken, onder andere met betrekking tot discriminatie en dergelijke op basis van seksuele oriëntatie.
Het feit is dat deze landen ervoor hebben gekozen om met ons samen te werken. Zij hebben zelf voor die partnerschappen met ons gekozen. Daarom hebben wij de gezamenlijke parlementaire vergadering ACS-EU opgericht en de Overeenkomst van Cotonou gesloten. Dat is de reden dat wij die landen vragen om samen met ons te werken aan de eerbiediging van gedeelde, universele beginselen. Die zijn niet-onderhandelbaar. Indien landen niet op deze basis willen samenwerken, roep ik de Commissie en de Raad op om de noodzakelijke sancties te nemen om het feit te benadrukken dat wij beginselen hanteren die wij ook zullen verdedigen. Zo moeten wij wat het strategische partnerschap EU-Afrika betreft, er met het oog op de toekomst op aandringen dat alle acties op grond van de diverse partnerschappen worden uitgevoerd zonder enige discriminatie, met inbegrip van discriminatie vanwege seksuele geaardheid.
Het opkomen voor de rechten van anderen heeft niets met kolonialisme te maken. Mensenrechten zijn universeel en ondeelbaar. Op het moment dat wij de ogen sluiten en geen actie ondernemen wanneer de fundamentele mensenrechten van anderen worden geschonden, zijn wij daaraan medeplichtig. Je kunt in Afrika op dit moment niet openlijk homoseksueel zijn. Iedereen die nu in Afrika wakker wordt en zegt: "Vanaf vandaag kom ik er voor uit dat ik homoseksueel ben”, zou krankzinnig zijn. Hun leven zou bedreigd worden en hun eigen familie zou hen bij de politie aan moeten geven. Verplaatst u zich een keer in de schoenen van die personen en neem daarna de noodzakelijke maatregelen om hun rechten te beschermen.
Alexandra Thein
Mijnheer de Voorzitter, het VN-Verdrag inzake de rechten van de mens, het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, maar ook het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie verbieden discriminatie op grond van seksuele voorkeur. De Europese Unie heeft niet alleen op haar eigen grondgebied verplichtingen in verband met de mensenrechten, we zijn verplicht om in onze contacten met derde landen te eisen dat de hand wordt gehouden aan deze rechten. We zijn ook verplicht om misstanden te bekritiseren, ook al omdat derde landen als Oeganda met ons partnerschapsovereenkomsten hebben gesloten, en dus financiële steun krijgen uit het Europees Ontwikkelingsfonds.
Daarom hebben we zelfs het recht om te reageren wanneer die derde landen zich niet houden aan de mensenrechtenclausules in dergelijke partnerschapsovereenkomsten. Daarom moet ook Oeganda de internationale bepalingen inzake de mensenrechten respecteren, want het heeft met de Europese Unie de Overeenkomst van Cotonou getekend, waarin wordt geregeld hoe onze ontwikkelingshulp voor de ACS-landen wordt georganiseerd.
Al een jaar geleden hebben we Oeganda in een ontwerpresolutie gevraagd om de geplande wet inzake de strafbaarstelling van homoseksualiteit in te trekken. Een jaar later is de situatie nog slechter geworden. Er kunnen nog steeds lange gevangenisstraffen worden opgelegd, of zelfs de doodstraf. Ik heb in mei samen met anderen gedemonstreerd voor de ambassade van Oeganda, maar het heeft niets opgeleverd. Ik herhaal dat de EU altijd tegen de doodstraf is, en ook tegen zulke homofobe wetten.
Ryszard Czarnecki
namens de ECR-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, dit is een interessant en belangrijk debat. Ik wil nog de aandacht vestigen op twee problemen. Ten eerste is Oeganda hier eigenlijk geen eiland van discriminatie in een zee van respect voor de mensenrechten. Driekwart van de Afrikaanse landen heeft in deze kwestie een erg strenge wetgeving die vaak neerkomt op discriminatie. Dit is zeker en vast niet alleen een probleem van Oeganda, maar een ruimer probleem van het continent en de Afrikaanse cultuur. Ten tweede is Oeganda zeker geen koploper in het respecteren van de mensenrechten in Afrika. We kennen veel voorbeelden van schending van de mensenrechten en deze zaak is een onderdeel van een ruimer probleem waarover we zeker openlijk moeten spreken.
Corina Creţu
(RO) Mijnheer de Voorzitter, onze resolutie betreft buitengewoon ernstige gevallen van mensenrechtenschendingen, en helaas is de strafbaarstelling van homoseksualiteit als strafbaar feit de norm in Afrika. Dit is terug te vinden in de wetgeving van landen, terwijl slechts 13 Afrikaanse landen homoseksualiteit als legaal beschouwen.
In dit verband vormt het Oegandese wetsontwerp om bepaalde straffen op te leggen, van gevangenisstraffen tot de doodstraf, een ernstige aanslag op de mensenrechten, waaronder het recht op privacy. De publicatie in een plaatselijke krant van een zwarte lijst van 100 personen die worden beschuldigd van homoseksualiteit, met de oproep aan lezers om hen op te hangen, is een voorbeeld van een concrete bedreiging tegen een gemeenschap die wordt veroordeeld op grond van haar seksuele geaardheid.
Zoals wij in onze resolutie aangeven is onze maatregel, in tegenstelling tot wat ons dikwijls wordt verweten, niet gericht op het opleggen van specifiek Europese waarden, maar op de verdediging van de mensenrechten, een van de hoofddoelstellingen van de Europese Unie. In die zin denk ik dat de Europese Dienst voor Extern Optreden en de andere Europese instellingen zware sancties moeten opleggen om te zorgen dat Oeganda zich houdt aan de internationale overeenkomsten die het ondertekend heeft.
Cristian Dan Preda
(RO) Mijnheer de Voorzitter, we hebben het maanden geleden ook al over Oeganda en homoseksualiteit gehad in dit Huis. Sindsdien is er niets wezenlijks gebeurd. Zeker, men zegt soms: geen nieuws is goed nieuws, maar in dit geval is dat niet zo, want hoewel het voorstel van David Bahati nog niet is aangenomen, is het ook nog niet ingetrokken. Het ligt nog altijd bij de Commissie juridische en parlementaire zaken, en alle internationale druk die is uitgeoefend heeft uiteindelijk niet mogen baten om dit te bewerkstelligen, namelijk de intrekking van het voorstel.
Wat werkelijk weerzinwekkend is, en een aantal van mijn collega-afgevaardigden zijn hier al nader op ingegaan, is de hetze tegen homo's die in dit land gevoerd wordt. Vanzelfsprekend blijven we uitgaan van de redelijkheid van de autoriteiten en uiteindelijk van de overwinning van een principe dat 'nee' zegt tegen discriminatie.
Joe Higgins
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de haatcampagne in Oeganda tegen homoseksuelen en lesbiennes is waarlijk rampzalig. Doordat sommige religieuze elementen en mediakanalen aanzetten tot een boosaardige en reactionaire homofobe campagne (inclusief bedreigingen om homoseksuelen te doden), leven veel lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transseksuelen in Oeganda in grote onzekerheid en angst. Het is verwerpelijk dat een aantal politici deze kwestie ook gebruikt om de haat aan te wakkeren en zelfs voor te stellen om homoseksuelen ter dood te veroordelen.
Ik ben onder de indruk van de moed van de mensen van de homoseksuele gemeenschap in Oeganda die elk dag onverschrokken vechten tegen deze bedreiging van hun identiteit en hun bestaansrecht. Die homofobe campagne wordt gevoed door loze beschuldigingen, leugens en verdraaiingen over homoseksuele mensen en over wat homoseksualiteit nu precies inhoudt. Dat betekent dat wij de meest krachtige boodschap aan de Oegandese regering moeten sturen, waarbij de aandacht ook moet uitgaan naar een herziening van de steunmaatregelen, zonder dat dit uiteraard ten koste gaat van de burgers in Oeganda.
Wij moeten een actieve solidariteit met de organisaties in Oeganda bevorderen die zich sterk maken voor de rechten van homoseksuelen. Wij moeten die organisaties ondersteunen in deze cruciale strijd voor rechtvaardigheid en mensenrechten en voor de bescherming van het fundamentele recht dat je mag zijn wie je bent.
Andris Piebalgs
Mijnheer de Voorzitter, in de ontwerpwet tegen homoseksualiteit die in het Oegandese parlement is ingediend, worden fundamentele mensenrechtenkwesties aan de orde gesteld. De bescherming van de mensenrechten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transseksuelen (LGBT) is een van de prioriteiten van de EU. Ik sluit mij onverkort aan bij de bezorgdheid van het Europees Parlement over niet alleen de situatie in Oeganda, maar ook in andere landen waar strafrechtelijke of discriminerende wetgeving tegen de LGBT-bevolking is aangenomen of in overweging wordt genomen.
De Commissie is van mening dat de criminalisering van homoseksualiteit zoals die in het wetsontwerp is voorzien, in strijd is met de verplichtingen op grond van het VN-Verdrag inzake de rechten van de mens waarbij Oeganda partij is en dat derhalve door dat land ook in acht moet worden genomen.
Het wetsontwerp is eveneens in strijd met de VN-Verklaring betreffende seksuele geaardheid en genderidentiteit. Het voorzitterschap van de EU en het hoofd van de EU-missie in Oeganda hebben deze kwestie in het kader van verschillende gelegenheden bij de Oegandese regering onder de aandacht gebracht tijdens formele politieke dialoogbijeenkomsten met de president, de minister-president en de ministers van Buitenlandse Zaken en Justitie, evenals in het kader van bijeenkomsten met de Oegandese mensenrechtencommissie.
De publicatie op 2 november 2010 door de krant Rolling Stone van een lijst met foto's, namen en adressen van vermeende homoseksuelen in combinatie met de kop "Zij moeten hangen”, was een schandelijke daad die de levens van deze mensen op het spel heeft gezet. Wij veroordelen deze publicatie dan ook met kracht.
De delegatie van de Europese Unie zal de situatie op de voet blijven volgen. Dat zal gebeuren in samenwerking met de missies van de lidstaten van de EU die in Oeganda vertegenwoordigd zijn, met partnerlanden als Noorwegen en de Verenigde Staten en met het VN-Bureau van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten.
Daarnaast is deze kwestie besproken in het kader van de technische Werkgroep mensenrechten, een forum voor ontwikkelingspartners in Oeganda om zaken die verband houden met de mensenrechten te bespreken, te controleren en te coördineren en om de benodigde maatregelen te kunnen nemen. De Commissie is voornemens om haar bezorgdheid over het wetsontwerp tegen homoseksualiteit en over andere acties om de LBGT-bevolking te vervolgen, bij elke denkbare gelegenheid aan de orde te stellen.
De Commissie zal haar steun aan de inspanningen van lokale mensenrechtenorganisaties voortzetten om de attitudes in het land te veranderen en de rechtspositie van de LGBT-bevolking te verbeteren.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt na afloop van het volgende debat plaats.
