Dystrybucja żywności wśród osób najbardziej potrzebujących we Wspólnocie (zmiana rozporządzenia o jednolitej wspólnej organizacji rynku) (debata)
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest sprawozdanie przygotowane przez posła Siekierskiego w imieniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących we Wspólnocie - C6-0353/2008 -.
Czesław Adam Siekierski
sprawozdawca. - (PL) Pani przewodnicząca, pani komisarz! Debatujemy dzisiaj nad niezmiernie ważnym tematem - programem dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących we Wspólnocie. Ważnym, bo dotyczy on wielu milionów osób, które żyją w ubóstwie i wymagają szczególnego wsparcia. Popieramy propozycję Komisji Europejskiej zwiększenia środków finansowych o ⅔, tj. z 305 milionów euro do blisko pół miliarda euro rocznie, oraz rozszerzenie asortymentu produktów dostarczanych w ramach tego programu.
Oczywiście wspomniany program nie rozwiąże problemu niedożywienia i ubóstwa wśród obywateli Wspólnoty, ale z całą pewnością przyczyni się do jego ograniczenia. Jesteśmy przeciwni propozycji wprowadzenia już teraz, powtarzam już teraz, współfinansowania z budżetów krajowych, gdyż mogłoby to ograniczyć lub nawet wykluczyć niektóre państwa z udziału w tym programie. Dotyczyłoby to zwłaszcza tych krajów, w których dochód na mieszkańca jest niski, a dodatkowo występują problemy budżetowe. Jest to tym bardziej istotne ze względu na trwający kryzys gospodarczy. Wierzę, że w tej sprawie uda się wypracować kompromis w Radzie.
Opowiadamy się także za tym, aby produkty żywnościowe przeznaczone do dystrybucji w ramach tego programu pochodziły z Unii Europejskiej. O ile to możliwe powinna to być świeża lokalna żywność. W ten sposób będziemy wspierać rodzimych producentów żywności poprzez wzrost popytu. Zyskujemy także pewność, że rozdawana żywność jest odpowiedniej jakości.
Wiele kontrowersji wzbudza podstawa prawna tego programu. Jak wiemy służby prawne Rady podważyły opinię Komisji Europejskiej. W tej sprawie pani Komisarz może liczyć na wsparcie ze strony Parlamentu Europejskiego. Podzielam zdanie Komisji w sprawie wyznaczenia jasnych priorytetów i długofalowego planowania. Wydłużenie realizacji programu do trzech lat będzie miało wpływ na poprawę efektywności wydatkowania dostępnych środków.
Dzisiaj Parlament Europejski przyjmując to sprawozdanie wyśle pozytywny sygnał naszym obywatelom. Skoro Unia Europejska wspiera najbiedniejsze państwa Afryki, co oczywiście popieramy, to musi pamiętać także o swoich obywatelach. Unijny program żywnościowy dla najuboższych w Unii Europejskiej, podobnie jak programy "Owoce w szkole” czy "Mleko w szkole”, zmienia stosunek i nastawienie do Unii Europejskiej oraz Wspólnej Polityki Rolnej tak bardzo krytykowanej przez wiele osób. Nasi obywatele powinni wiedzieć o tym, że żywność, którą otrzymują, pochodzi z unijnych programów, z unijnych środków.
Program ten jest potwierdzeniem, że Unia Europejska czuje się odpowiedzialna za najbardziej potrzebujących obywateli. Do tej grupy należą zwłaszcza ludzie bezdomni, rodziny z problemami, bezrobotni, osoby samotnie wychowujące dzieci, migranci, osoby poszukujące azylu, osoby w podeszłym wieku, o niskim statusie materialnym. Często są to osoby niepełnosprawne, czy nawet dzieci.
Należy pamiętać, że przemiany ustrojowe w krajach, które niedawno przystąpiły do Unii doprowadziły do silnego rozwarstwienia dochodowego ich społeczeństw. Co więcej, w niektórych z tych państw różnice w sytuacji dochodowej i poziomie życia pogłębiają się coraz bardziej. Ubóstwem dotknięte są zwłaszcza rodziny z małych miasteczek oraz osoby zamieszkałe na wsi. Zwiększa się liczba ludzi, którzy nie mogą zaspokoić podstawowych potrzeb żywnościowych.
W związku z tym, że w Radzie mamy pewnego rodzaju sytuację patową - wszyscy czekają na opinię Parlamentu - jestem przekonany, że przyjęcie mojego sprawozdania przekona sprawujących obecnie prezydencję Czechów do wznowienia dyskusji i znalezienia racjonalnego kompromisu w Radzie. Miejmy nadzieję, że prace legislacyjne zakończą się już w maju tego roku lub w czerwcu. Te państwa członkowskie, które nie uczestniczą w programie chciałbym zachęcić do aplikowania. Na koniec w imieniu milionów mieszkańców, którzy korzystają z tego programu, organizacji charytatywnych, które rozdają żywność, oraz w swoim imieniu chciałem podziękować wszystkim eurodeputowanym i nie tylko, którzy wspierali moje sprawozdanie
Mariann Fischer Boel
komisarz. - Pani przewodnicząca! Zanim zajmiemy się treścią przedmiotowego wniosku, chciałabym podziękować sprawozdawcy, panu posłowi Siekierskiemu, a także członkom Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi za ich pracę nad tym sprawozdaniem.
Chciałabym rozpocząć od przybliżenia kontekstu dzisiejszej debaty, ponieważ przedmiotowy wniosek nie dotyczy paragrafów, wpływów politycznych ani obietnic; on dotyczy ludzi. Miliony Europejczyków ucierpiały z powodu trudności gospodarczych oraz szybkiego wzrostu cen żywności od 2007 roku. Brak odpowiedniej żywności stanowi codziennie troskę znacznie większej liczby ludzi, niż zdajemy sobie z tego sprawę: czterdziestu trzech milionów Europejczyków co drugi dzień nie stać na posiłek, w którego skład wchodziłoby mięso, drób lub ryby. Myślę, że to porażająca liczba.
Program dla osób najbardziej potrzebujących skierowany jest do tych członków społeczeństwa, którzy potrzebują pomocy żywnościowej: tych, którzy martwią się, czy będą w stanie nakarmić jutro swoje dzieci; ludzi, którzy nie myślą o tym, co będą jedli wieczorem na kolację, lecz czy będą mieli w ogóle co jeść; ludzi, którzy nie chodzą do restauracji, lecz do lokalu z szyldem: Resto du Cœur.
Z ponad 13 milionami ubogich korzystających z programu w 19 biorących udział państwach członkowskich oraz przy wykorzystaniu schematu zapewniającego stabilny zbyt dla produktów interwencyjnych, program ten z pewnością dowiódł swej wartości. Parlament dostrzegł to już w 2006 roku, gdy wezwał Radę i Komisję, aby nadały temu programowi trwały charakter na przyszłość i rozszerzyły dystrybucję żywności, nie ograniczając jej do produktów, których dotyczy interwencja.
Cieszę się widząc, że w sprawozdaniu pana posła Siekierskiego popiera się podejście Komisji i przyznaje, że niezbędne jest utrzymanie tego programu w obszarze Wspólnej Polityki Rolnej. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy niektórzy twierdzą, że karmienie ludzi nie ma nic wspólnego z naszą polityką rolną.
Dotychczas program ten finansowany jest wyłącznie z budżetu Wspólnoty. Obecnie nasz wniosek obejmuje współfinansowanie. Jest to znacząca zmiana, lecz uważam, że stanowi ona zasadnicze ulepszenie tego schematu. Współfinansowanie umożliwi uzyskanie łącznych funduszy dostępnych na realizację tego działania w kwocie lepiej odpowiadającej rzeczywistym potrzebom, zachęci państwa członkowskie do przyjęcia większej odpowiedzialności za zarządzanie programem, a także będzie sposobem na wzmocnienie elementu spójności, ponieważ państwa objęte Funduszem Spójności będą musiały wykładać w ramach współfinansowania niższy wkład własny.
Równocześnie podzielam pogląd, iż nie powinniśmy stwarzać ryzyka, że państwa członkowskie zaczną wycofywać się z tego schematu. Dlatego też zaproponowaliśmy stopniowe wprowadzanie stawek współfinansowania, aby utrzymać zróżnicowanie pomiędzy państwami członkowskimi objętymi Funduszem Spójności a pozostałymi.
Zgadzam się, że powinniśmy robić więcej, aby zagwarantować wartość odżywczą rozdawanej żywności. Jak wspomniał sprawozdawca, może to oznaczać włączenie świeżych produktów, w większości przypadków produkowanych lokalnie. Nie uważam jednak za właściwe wykluczanie produktów zagranicznych lub produktów pochodzących spoza Unii Europejskiej, jak proponuje to pan poseł w swoim sprawozdaniu. Oznaczałoby to dodatkowe i kłopotliwe kontrole. Mogłoby być postrzegane jako oznaka protekcjonizmu UE, a nawet zostać zakwestionowane przez naszych partnerów w ramach WTO. Pomimo tej uwagi, znaczna większość rozprowadzanej żywności będzie w rzeczywistości produkowana w Unii Europejskiej, głównie z zapasów interwencyjnych i najprawdopodobniej z przetargów, które teraz organizujemy, szczególnie w sektorze mleczarskim.
Z uwagi na znaczący udział w tym schemacie instytucji charytatywnych, nasz wniosek stwarza możliwość zwrotu kosztów administracyjnych i transportu poniesionych przez organizacje pozarządowe. Sugeruje pan, że powinny być pokrywane również koszty magazynowania. Zasadniczo popieram ten pomysł, lecz nie mogę zgodzić się z sugestią, aby pozostawić ustalanie stawek zwrotu państwom członkowskim. Musimy wprowadzić taką samą stawkę maksymalną dla wszystkich uczestniczących krajów, a także zapewnić, że program pozostanie wydajny i będzie się skupiać na dostarczaniu żywności.
Na koniec, pozwolę sobie podkreślić, że Rada, zanim wznowi dyskusje, oczekiwać będzie na wyniki dzisiejszej debaty i głosowania. Mam nadzieję, że ministrowie konstruktywnie wykorzystują czas oczekiwania. Dlatego też z dzisiejszej debaty powinno wynikać jasne przesłanie: nie zapominajmy o tych, którzy czekają w kolejce pod kuchnią wydającą zupę lub na następną paczkę żywnościową. Nie czekajmy więc zbyt długo! Potrzebujemy nadać temu programowi pomocy żywnościowej trwały charakter na przyszłość.
Florencio Luque Aguilar
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Rozwoju Regionalnego..- (ES) Pani przewodnicząca! Obecny kryzys gospodarczy w Europie doprowadzi w ciągu najbliższych kilku lat do wzrostu liczby ludzi żyjących poniżej progu ubóstwa. Liczba ta osiągnęła już 80 milionów, innymi słowy - 16% ludności świata.
W obliczu kryzysu, pierwszorzędne znaczenie ma zapewnienie ciągłości dostaw żywności osobom najbardziej potrzebującym. Zapasy interwencyjne były dotychczas użytecznym narzędziem służącym do dostarczania żywności najuboższym we Wspólnocie, a jednocześnie zapewniającym stabilność cen uzyskiwanych przez europejskich producentów. Zapasy te są jednak stopniowo likwidowane.
Wydawałoby się zatem logiczne, że nowy program pomocy dla najuboższych posłużyłby także za rynek zbytu dla produktów Wspólnoty Europejskiej. W ten sposób, pomagalibyśmy rolnikom utrzymać się na obszarach wiejskich.
We wniosku Komisji Europejskiej nie wymaga się, aby żywność rozprowadzana w ramach programu była produkowana wyłącznie we Wspólnocie, ponieważ jest to uważane za sprzeczne z regułami Światowej Organizacji Handlu. Chciałbym jednakże przypomnieć Komisji, że Stany Zjednoczone poświęcają na programy żywnościowe dla osób w najtrudniejszej sytuacji ni mniej, ni więcej, tylko 67% swojego rocznego budżetu rolnego, z czego płynie także korzyść w postaci preferencyjnej pomocy dla amerykańskich rolników i hodowców bydła.
Odsetek ten jaskrawo kontrastuje z proponowanymi w nowym programie wspólnotowym wydatkami, które będą równe tylko 1% budżetu Wspólnej Polityki Rolnej (WPR).
Agnes Schierhuber
Pani przewodnicząca, pani komisarz, panie i panowie! Ja również pragnę wyrazić moje szczere podziękowania dla posła Siekierskiego za jego sprawozdanie. Ośmielę się nawet powiedzieć, że wykonał niezwykle dobrą robotę.
Unia Europejska prowadzi program dystrybucji żywności dla najbardziej potrzebujących od z górą dwóch dekad. I tak, na przykład w 2006 roku dzięki różnym działaniom pomocowym można było zapewnić wsparcie około 13 milionom osób z 15 państw członkowskich. Uważam, że ten program - i to samo mówili już pani komisarz i sprawozdawca - będzie grać istotną rolę w utrzymaniu i propagowaniu solidarności w naszej europejskiej wspólnocie, ponieważ moim zdaniem UE jest i będzie nie tylko wspólnym rynkiem gospodarczym, ale też - przede wszystkim - wspólnotą wartości i solidarności. Również w kontekście nowoczesnej, społeczno-środowiskowej gospodarki rynkowej, z trzema filarami: gospodarką, ochroną środowiska i sprawami społecznymi - przy czym wszystkie one są równie ważne, tak, że wszystkie państwa członkowskie mogą w tym programie uczestniczyć - popieram opinię sprawozdawcy, że program powinien być, podobnie jak wcześniej, finansowany w 100% przez Unię Europejską.
Pragnę podkreślić, że chociaż ważne jest, abyśmy korzystali z produktów wytworzonych na obszarze Wspólnoty, to tam, gdzie to niezbędne, dystrybucja nie powinna ograniczać się wyłącznie do nich.
Na koniec, chciałabym powiedzieć, że w mojej osobistej opinii nie ma żadnych wątpliwości, że powinniśmy pomagać najbiedniejszym z biednych w takim zakresie, w jakim tylko możemy. Mam wielką nadzieję, że dziś, jak to powiedziała pani komisarz, znaczna większość zagłosuje za przyjęciem tego sprawozdania, tak, że będziemy mogli wysłać do Rady wyraźny sygnał.
María Isabel Salinas García
Pani przewodnicząca, pani komisarz, panie i panowie! W pierwszej kolejności chciałabym pogratulować sprawozdawcy, którego poglądy na temat tego programu są bardzo podobne do naszych, a w drugiej kolejności - pogratulować wszystkim, którzy pracują nad tym zagadnieniem, ponieważ w obecnym okresie kryzysu gospodarczego największe znaczenie ma prowadzenie takiego programu, którego pozytywne skutki społeczne są oczywiste.
Pomimo, iż uczestniczymy tylko w procedurze konsultacji, w tym pełnym niepewności gospodarczej czasie musimy wysłać wyraźną wiadomość polityczną od Parlamentu Europejskiego. Musimy wysłać wiadomość z Brukseli i Strasburga, że nie martwimy się wyłącznie o uzdrowienie systemu finansowego, ale że jesteśmy również w pełni świadomi potrzeby rozwijania naszych polityk społecznych, a zwłaszcza tych, które wspierają ludzi najbardziej potrzebujących, najuboższych w Unii Europejskiej.
Zgadzamy się z Komisją, że przedmiotowy program dystrybucji żywności powinien być nadal uważany za część wspólnej polityki rolnej z kilku powodów: ponieważ w rolnictwie europejskim istnieje wyraźny wymiar społeczny, również dlatego że ten program jest narzędziem, które działa, że dziś potrzebujemy go bardziej niż kiedykolwiek, oraz ponieważ musi on nadal działać.
My, członkowie Grupy Socjalistycznej w Parlamencie Europejskim, podobnie jak poseł sprawozdawca, sprzeciwiamy się współfinansowaniu tego programu przez Unię Europejską i jej państwa członkowskie, ponieważ oznaczałoby to dyskryminację państw w zależności od stopnia ich zamożności, co mogłoby następnie doprowadzić do sytuacji, w której państwa znajdujące się w najbardziej niekorzystnej sytuacji nie mogłyby wprowadzić programu w życie.
Trudno pojąć, dlaczego wtedy, gdy jest to najbardziej potrzebne, Komisja chce oszczędzać pieniądze Wspólnoty pochodzące z tego najbardziej społecznego wymiaru WPR, zwłaszcza że co roku w budżecie rolnym występuje nadwyżka.
Pełne finansowanie przez Wspólnotę ma dla nas zasadnicze znaczenie. Musimy zagwarantować dotarcie tego programu do wszystkich krajów, a zwłaszcza tych najbardziej potrzebujących. To, że potencjalnych beneficjentów tego programu jest 43 miliony sprawia, że musimy zrobić ogromny wysiłek i w żadnym razie nie możemy unikać wydatków z budżetu. Skrajna oszczędność, owszem, ale nie wtedy, gdy chodzi o najuboższych.
Ten program musi obejmować pełną gamę dystrybuowanej żywności, tak żeby zagwarantować, że dotrze do obywateli we wszystkich państwach członkowskich. Aby osiągnąć ten cel, my w Grupie Socjalistycznej, w której pełnię funkcję sprawozdawcy pomocniczego, przedstawiliśmy poprawkę zawierającą propozycję, aby wszelkie wydatki związane z dystrybucją, magazynowaniem i administracją były pokrywane ze środków Wspólnoty.
Zgadzamy się też ze sprawozdawcą, że żywność powinna być wysokiej jakości i najlepiej, żeby pochodziła ze Wspólnoty. To podejście jest spójne ze stanowiskiem Parlamentu w sprawie innych podobnych programów, które ostatnio omawialiśmy w tej Izbie, takich jak plan dotyczący rozdawania owoców w szkołach.
Bardzo dziękuję, to wszystko. Mamy nadzieję, że Komisja uwzględni stanowisko Parlamentu w trakcie głosowania oraz, nade wszystko, mamy nadzieję, że wprowadzi ten plan w życie w Unii tak szybko, jak to jest możliwe.
Willem Schuth
w imieniu grupy ALDE. - (DE) Pani przewodnicząca, pani komisarz, panie i panowie! Pozwolę sobie zacząć od wyjaśnienia, że dla mnie rozdawanie żywności ludziom w potrzebie nie stanowi w kontekście dzisiejszego głosowania nad sprawozdaniem posła Siekierskiego głównej kwestii, szczególnie w czasach trudności gospodarczych. W związku z tym na początku chciałbym zaznaczyć, że znalezienie wspólnego stanowiska w naszej grupie nie było łatwe. Dlatego też uszanuję osobistą decyzję każdego z członków grupy, zgodnie z którą uczyni on inaczej i nie poprze zamiaru odrzucenia tego sprawozdania.
Dlaczego nie jestem w stanie poprzeć wyniku głosowania w komisji w obecnym kształcie? Jest ku temu wiele powodów, które nie mają absolutnie nic wspólnego z pomocą potrzebującym w Unii Europejskiej w tych trudnych dla gospodarki czasach. Wręcz przeciwnie, poprawki zgłoszone przez mojego kolegę posła Buska w imieniu Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy, mimo iż okazały się niestety niedopuszczalne, miały na celu stworzenie obliczonych na przyszłość podstaw dla istniejącego systemu. Dotychczasowy system jest anachronizmem z czasów nadprodukcji w rolnictwie, która dziś szczęśliwie należy do przeszłości. Dzięki skutecznemu oddzieleniu płatności bezpośrednich, zapasy interwencyjne w ostatnich latach stale zmniejszają się, w wyniku czego obecnie do 85% żywności trzeba kupować na wolnym rynku.
To spowodowało jednak zmianę zasadniczego charakteru programu i doprowadziło do utraty wymiaru rolnego tego programu. Ponieważ mamy obecnie do czynienia z programem socjalnym, musimy stworzyć dla niego odpowiednią podstawę prawną. W tym względzie podzielamy zdanie służb prawnych Rady, że jedyną możliwą podstawą prawną w miejsce art. 37 Traktatu WE, dotyczącego wspólnej polityki rolnej, jest art. 308, ponieważ w przeciwnym przypadku przedmiotowy program będzie stanowić wyraźne naruszenie kompetencji szczebla krajowego państw członkowskich. Wobec niedopuszczalnego charakteru naszych poprawek, jedynym rozwiązaniem może być nowy wniosek Komisji Europejskiej. Komisja powinna także wziąć sobie do serca zasadę współfinansowania, ponieważ to, czy zdaniem każdego takie programy mają znaczenie, czy też nie, może podlegać zadowalającej ocenie tylko na szczeblu lokalnym.
Andrzej Tomasz Zapałowski
w imieniu grupy UEN. - Pani przewodnicząca! Obecnie w Unii Europejskiej mamy do czynienia z sytuacją pogłębiającego się rozwarstwienia społeczeństwa. Mamy miliony ludzi żyjących w biedzie, ich liczba ciągle wzrasta. Dzieje się tak, pomimo iż władzę we Wspólnocie i w wielu krajach członkowskich sprawują od lat socjaliści, ponoć wyczuleni na biedę i nierówności. Sama Unia miała być przecież obszarem powszechnego dobrobytu. Wielu naiwnych w to uwierzyło a teraz przychodzi refleksja.
Musimy przyjść z pomocą tej części ludności Europy, która nie jest w stanie sama poradzić sobie z biedą i odrzuceniem. Dużo takich osób jest w krajach starej Unii, a jeszcze więcej w nowej. Poza niszczycielskim działaniem kryzysu w gospodarce dają o sobie znać skutki kolonizacyjnego podejścia w przeszłości krajów starej Unii do przedsiębiorstw i banków w nowych państwach członkowskich. Nadal niszczy się zakłady pracy, tak jak w Polsce zniszczono cały przemysł stoczniowy.
Bardzo dobre sprawozdanie posła Siekierskiego mówi jak przekazywać żywność dla najbardziej potrzebujących. Zgadzam się z nim w pełni i Wspólnota w całości powinna finansować pomoc dla potrzebujących, a żywność powinna pochodzić wyłącznie z krajów Unii. Pomoc ta powinna trafiać do sierocińców, ośrodków dla bezdomnych, głodnych dzieci w szkołach i powinna być dystrybuowana przede wszystkim przez samorządy lokalne, bo one mają najlepsze rozeznanie co do potrzeb i jej wielkości.
Witold Tomczak
w imieniu grupy IND/DEM. - Pani przewodnicząca, pani komisarz! Program pomocy żywnościowej jest dziś konieczny. Jak podaje sprawozdawca w 2006 r. tylko w państwach "starej” Unii 43 miliony osób było niedożywionych i aż 79 milionów osób zagrożonych ubóstwem, to jest ponad 20% ogółu ludności Unii. Program pomógł co szóstej potrzebującej osobie. Problem jest więc poważny, a zjawisko ubóstwa pogłębiło się jeszcze bardziej po ostatnich poszerzeniach Unii.
Statystyki pokazują, że program ten tylko łagodzi, ale nie likwiduje problemu niedożywienia. Jest to program, który leczy skutki, ale nie likwiduje przyczyn. Czyż nie jest paradoksem, że zagrożeni ubóstwem i niedożywieniem są mieszkańcy wsi? Ci, co powinni produkować żywność, korzystają z pomocy żywnościowej, ale to nie jest ich wina, tylko efekt prowadzonych polityk. To efekt błędnej polityki rolnej, która powoduje bankructwa gospodarstw rodzinnych i powiększa grono osób potrzebujących pomocy żywnościowej.
Zrównoważony europejski model rolnictwa z 1997 r. jest fikcją propagandową. Przecież w modelu tym rodzinne gospodarstwa miały stanowić kluczowy element, a jest odwrotnie. To te gospodarstwa są wykluczane, choć stanowią co najmniej 95% wszystkich gospodarstw rolnych w Unii Europejskiej. Czyż nie jest paradoksem, że gro pieniędzy w rolnictwie kierujemy do tych, którzy produkują drogo? Do dużych ferm zwierzęcych, które niszczą środowisko, a jednocześnie gospodarstwa, które produkują taniej, otrzymują symboliczne wsparcie. Polityka handlowa Unii naraża nas na gwałtowne zwyżki cen, polityka konkurencji doprowadziła do monopolizacji sprzedaży i zawyżania cen. Najwyższy czas na zmianę tych polityk. To one spowodowały, że żywność jest droga, że wzrasta liczba ubogich i niedożywionych obywateli Unii Europejskiej.
Jean-Claude Martinez
(FR) Pani Przewodnicząca, pani komisarz! Strategia lizbońska odniosła wielki sukces przynajmniej w jednej dziedzinie: Unia Europejska stała się jednym z najbardziej konkurencyjnych regionów świata, jeśli chodzi o tworzenie ubóstwa. Tak więc byliśmy w stanie doprowadzić do tego, że w Unii jest 80 milionów biedaków i 43 miliony głodujących Europejczyków. Liczba ta obejmuje osoby starsze, które mogą umrzeć szybciej, wskutek czego spadną wydatki publiczne, co oznaczać będzie skuteczniejsze wypełnienie kryteriów z Maastricht.
W samej tylko Francji, organizacja dobroczynna Restos du Cœur co roku wydaje 80 milionów posiłków. Aby nakarmić biednych, od 1987 roku prowadzimy program rozprowadzania żywności, którego roczny budżet wynosi 300 milionów euro. 300 milionów euro podzielone przez 80, podzielone przez 12 - czyli każdemu z 80 milionów ubogich dostarczana jest w każdym miesiącu żywność o wartości 25 centów. Żywność ta pochodziła z zapasów interwencyjnych, lecz od czasu reformy z 1992 roku, kiedy to poddano krytyce góry masła, rzeki mleka i pękające w szwach lodówki, zapasy te zostały zużyte.
W latach 2010-2012 będziemy kupować żywność na rynku, gdzie pojawiają się też towary spoza Europy, dla dobra WTO i w imię walki z protekcjonizmem. To oznacza, że podczas gdy od 1962 roku karmimy nasze stada bydła importowanym ziarnem roślin oleistych, to począwszy od 2010 roku będziemy również dokarmiać nasz biedny import. A wszystko to jest współfinansowane w imię powszechności.
Pani przewodnicząca, pani komisarz, panie i panowie! Problem jednak w tym - i jest to prawdziwy problem - że po 22 latach realizacji programu żywnościowego wciąż mamy 80 milionów ubogich.
Albert Deß
(DE) Pani przewodnicząca, pani komisarz! Przygotowując to sprawozdanie poseł Siekierski wykonał wspaniałą pracę i dlatego pragnę przekazać mu moje szczere podziękowania. Podzielam również jego pogląd, że wielu ludzi, zwłaszcza teraz w czasie kryzysu gospodarczego, stoi wobec zagrożenia ubóstwem. Gdyby ludzie tu, w Europie, musieli cierpieć głód, to byłoby to dla Europy oskarżenie.
Nie mogę jednak zgodzić się z odczuciem, że żywność stała się droższa. W odniesieniu do pewnych krajów może to być prawdą, lecz wyraźnie nie dotyczy to Niemiec. Dla przykładu, ceny mleka i masła, częściowo w wyniku błędnych decyzji na szczeblu europejskim, są niższe niż były przez długi czas i osiągnęły pułap zagrażający istnieniu wielu gospodarstw.
Mam tu kilka statystyk dotyczących cen żywności. W 1970 roku robotnik w przemyśle musiał pracować 243 minuty, aby móc kupić kilogram kotletów wieprzowych, kilogram wołowiny, kilogram ciemnego chleba pszenno-żytniego, 10 jaj, 250 gramów masła, kilogram ziemniaków i litr mleka. W 2008 roku czas ten wynosił już tylko 82 minuty. Oznacza to, że aby móc pozwolić sobie na zakup tej żywności, dziś potrzebuje on tylko jednej trzeciej tego czasu.
W uzasadnieniu widnieje stwierdzenie, że w samych tylko Niemczech ubóstwem zagrożonych jest 9 milionów osób. Także tu niezbędne jest sprostowanie. W Niemczech każdy obywatel, każdy człowiek uprawniony jest do otrzymywania minimalnego zasiłku od państwa, toteż nikt z tych 9 milionów osób nie będzie musiał głodować.
Dlatego też jest ważne, aby dostępne tu pieniądze przeznaczone na pomoc żywnościową zostały wykorzystane w tych częściach Europy, w których ludziom naprawdę grozi głód. Jeżeli nie uzdrowimy tego stanu rzeczy, to będzie to hańba dla Europy.
Luis Manuel Capoulas Santos
(PT) Pani przewodnicząca, pani Komisarz, panie i panowie! Debata, w której chciałbym móc uczestniczyć, to taka, która miałaby na celu zakończenie wszystkich działań pomocowych na rzecz najbardziej potrzebujących z takiego powodu, że stały się one niepotrzebne.
Niestety, w Europie i na świecie sytuacja jest teraz inna. W Unii Europejskiej, dochody wielu rodzin dotkniętych bezrobociem lub wykluczeniem społecznym okazały się niewystarczające do zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb. W rezultacie jesteśmy im winni solidarność.
Omawiany przez nas wniosek Komisji zasługuje na naszą aprobatę, tym bardziej, że teraz, podobnie jak w przeszłości, musimy znaleźć jeszcze jeden sposób na łatwe pozbycie się naszych nadwyżek. Dziś jednak nie to jest przedmiotem rozmów. Uzasadnione jest nawet zwiększenie alokacji finansowych na ten program.
Gratuluję też Komisji za to, że proponuje finansowanie tej pomocy z budżetu rolnego. Żadna grupa nie okazuje swej solidarności silniej niż rolnicy; żadna społeczność nie uczestniczy też bardziej intensywnie w pomocy wzajemnej. Jestem pewien, że europejscy rolnicy będą bardzo dumni z tego, że będą mogli się podzielić częścią budżetu rolnego z najbardziej potrzebującymi.
Dlatego też moja grupa odrzuci wnioski Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy, które kwestionują podstawę prawną tego rozporządzenia. Wniosek Komisji wymaga jednak ulepszenia - i jest to możliwe.
Sprawozdanie posła Siekierskiego, jak również poprawka, którą Grupa Socjalistyczna w Parlamencie Europejskim zgłosi na posiedzeniu plenarnym, stanowią liczący się wkład w ulepszenie przedmiotowego wniosku, zwłaszcza w odniesieniu do kwalifikowalności kosztów magazynowania i całościowego finansowania programu przez Wspólnotę.
Dlatego też wzywam wszystkich tu obecnych do przyjęcia przedmiotowego sprawozdania, a Komisję - aby zaakceptowała wkład Parlamentu.
DanutBudreikait
(LT) Sprawozdanie w sprawie zmiany rozporządzenia Rady w sprawie dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących we Wspólnocie przedstawiane jest przez Komisję Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Chciałabym jednak podkreślić, że w obliczu obecnego kryzysu finansowego i gospodarczego, wsparcie dla najbardziej potrzebujących mieszkańców Wspólnoty przyjmuje nowy wymiar - wymiar polityki społecznej.
Pomoc żywnościowa UE jest w czasie kryzysu bardzo ważna, ponieważ rośnie liczba bezrobotnych, a poziom minimum socjalnego spada.
W lutym bieżącego roku liczba bezrobotnych na Litwie była 16-krotnie wyższa od liczby dostępnych miejsc pracy. Ocenia się, że obecnie na Litwie około 20% mieszkańców żyje w biedzie.
W 2006 roku w Unii Europejskiej pomoc żywnościową otrzymywało 13 milionów mieszkańców. Zgodnie z prognozą, w najbliższej przyszłości 16% czyli 80 milionów mieszkańców UE będzie żyło poniżej progu ubóstwa.
Poseł Siekierski proponuje w swoim sprawozdaniu pozostawienie obowiązujących obecnie procedur finansowania programu pomocy żywnościowej, przeznaczających na jego realizację pieniądze wyłącznie z budżetu UE, oraz nieprzyjmowanie wniosku Komisji proponującego finansowanie programów przez budżety UE i państw członkowskich.
Wniosek Komisji naprawdę nie odpowiada realiom gospodarczym.
Dla wielu spośród biedniejszych krajów UE, które zmagają się z następstwami kryzysu, współfinansowanie programu pomocy żywnościowej byłoby teraz trudne. Tymczasem praktykowane od 1987 roku finansowanie z budżetu UE byłoby skutecznym wsparciem dla biedniejszych współobywateli, a przy tym oznaczałoby okazanie prawdziwej solidarności.
Giovanni Robusti
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Wreszcie ludzie zdają sobie sprawę z tego, że w warunkach nowej polityki rolnej magazyny są puste, a co więcej, wszystkie środki zostały przeniesione na cele pomocy bezpośredniej i teraz, żeby nakarmić głodnych, uciekamy się do budżetu.
Prawdopodobnie gdybyśmy wykorzystali modulację po to, by ściągnąć nieco więcej od tych dobrze ukrytych osób, które otrzymują rocznie więcej niż 300 000 euro pomocy bezpośredniej, to dziś mielibyśmy więcej środków dla naszych najbardziej potrzebujących obywateli. Być może, gdybyśmy decydowali o tym, co należy wydzielić dla potrzebujących przed rozpoczęciem produkcji, to wydawalibyśmy znacznie mniej niż kupując to na rynku i jednocześnie realizowali politykę wspierania rynków znajdujących się w stanie kryzysu, takich jak rynek mleka. Być może, gdyby udało się nam wykorzystać te produkty, które wyrzuca się, ponieważ wkrótce ma upłynąć ich data ważności lub te, które pozostają niesprzedane na rynkach hurtowych, to złapalibyśmy dwie sroki za ogon.
Nie chcę nawet myśleć o tym, że za zasłoną szlachetnego celu wyrasta wielki rynek obrotu pomocą, zapuszczając rękę do kieszeni europejskich podatników i lekceważąc te biedaczyny, które umierają z głodu.
Kathy Sinnott
Pani przewodnicząca! Karmienie głodnych jest fundamentalnym nakazem. Słusznie mówimy o nim w kontekście państw trzecich, lecz rzadko dopuszczamy do świadomości prawdziwy głód w Europie. Jednak dokuczliwy głód i poważne niedożywienie, nawet bez prawdziwego głodu, to rzeczywistość nawet w najbardziej zamożnych państwach członkowskich.
Głód wśród obfitości jest i zawsze był skandalem i dlatego też wykorzystując to sprawozdanie staramy się usprawnić schematy, dzięki którym będziemy mogli udzielić bardziej skutecznej odpowiedzi na ten problem. Jako zubożała matka, miałam powód by być wdzięczną za darmowe mleko wydawane w latach siedemdziesiątych rodzinom małych dzieci w Irlandii oraz za tanie mleko, które moje dzieci dostawały w szkole w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku.
Chciałabym więc dorzucić jedną sugestię, niedotyczącą jednakże WPR. W wyniku realizacji pewnych polityk w ramach wspólnej polityki rybołówstwa, tysiące ton jadalnych ryb wyrzucanych jest martwych u naszych wybrzeży za burty łodzi rybackich. Nadszedł czas, byśmy położyli kres temu marnotrawstwu. Powinniśmy dowozić te tak zwane "odrzuty” na brzeg i dawać te ryby tym, którzy ich potrzebują, lecz nie mogą pozwolić sobie na zakup żywności zawierającej wysokiej jakości białko. Bardzo trudno byłoby znaleźć lepsze i pożywniejsze jedzenie. Pani komisarz! Czy mogłaby Pani porozmawiać z komisarzem ds. rybołówstwa w sprawie rozszerzenia tego schematu o ryby?
Luca Romagnoli
(IT) Pani przewodnicząca, pani komisarz, panie i panowie! Z całego serca popieram sprawozdanie posła Siekierskiego w sprawie wspólnej organizacji rynków rolnych oraz w sprawie szczegółowych przepisów dotyczących dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących we Wspólnocie. Ta sprawa jest tym bardziej ważna, jeśli weźmiemy pod uwagę kryzys finansowy, którego skutki są odczuwalne w gospodarce europejskiej.
Parlament Europejski, dostrzegając palącą potrzebę zaspokojenia zapotrzebowania najbiedniejszych na żywność, wezwał Komisję i Radę, aby nadały europejskiemu programowi pomocy żywnościowej trwały charakter. Ponadto, panie i panowie. gdy w marcu tego roku przyjmowaliśmy rezolucję w sprawie rosnących cen w UE i krajach rozwijających się, oświadczyliśmy w tej Izbie, że prawo do odpowiedniej i zróżnicowanej diety wystarczającej, aby prowadzić zdrowy i aktywny styl życia jest fundamentalnym prawem, które powinno być zagwarantowane stale i dla wszystkich.
Uważam, że program dystrybucji żywności dla najbardziej potrzebujących powinien nadal stanowić ważny element wspólnej polityki rolnej, właśnie dlatego, że WPR funkcjonuje w oparciu o stabilizację cen i w ten sposób chroni grupy o niższych dochodach przed skutkami wahań cen.
Nie zgadzam się jednak z udziałami procentowymi proponowanymi w niektórych poprawkach, ponieważ mogłoby to doprowadzić niektóre państwa członkowskie do ograniczenia ich udziału w tym programie. Dlatego też nie popieram poprawek mających na celu zmianę podstawy prawnej. Zaznaczam, że dobry program pomocy wymaga pełnego finansowania ze środków Unii Europejskiej i dlatego też jestem za przyjęciem projektu rezolucji legislacyjnej.
Struan Stevenson
Pani przewodnicząca! Dzisiejszego ranka usłyszała pani w tej Izbie kilka rozbieżnych poglądów na omawiany temat. Oczywiście gratuluję panu, panie pośle Siekierski.
W czasie pogłębiającej się recesji gospodarczej, gdy dziesiątki milionów ludzi żyjących w ubóstwie jest głodnych, my, jako Parlament, musimy oczywiście znaleźć sposoby, aby im pomóc i zapewnić im pomoc żywnościową. Lecz - jak to podkreśliła pani komisarz - w projekcie tym uczestniczy 19 państw członkowskich. To znaczy, że jest osiem państw członkowskich niebiorących udziału. Jednym z nich jest Zjednoczone Królestwo, a przyczyna jest taka, że aby zapewnić ubogim pomoc, korzystają one ze swojej własnej polityki społecznej. Wycofały się one z udziału w tym schemacie już wiele lat temu.
Pytanie, jakie zadaje wiele państw członkowskich oraz Komisja brzmi: dlaczego korzystamy z WPR, aby sfinansować politykę społeczną? To było naprawdę w porządku wtedy, gdy dysponowaliśmy ogromnymi nadwyżkami - morzem mleka, górami masła i wołowiny - i musieliśmy rozdzielać tą żywność wśród biednych, korzystając w tym celu z finansowania WPR. Teraz jednak, gdy interwencja ma bardzo ograniczony zakres - i gdy słyszymy, że teraz będziemy musieli kupować żywność nawet spoza UE i korzystać z budżetu WPR, aby przechowywać i rozdawać tą żywność - to z pewnością zaczyna być działaniem, którego organizacją lepiej pokierowałyby państwa członkowskie w ramach swojej polityki społecznej.
Jeżeli uwzględnimy, że w niektórych nowych państwach członkowskich, takich jak Rumunia, są ludzie żyjący w skrajnym niedostatku, a przy tym wielu spośród nich to rolnicy produkujący na własne potrzeby - to będą właśnie ci najbiedniejsi. Teraz jednak potencjalnie odbieramy im pieniądze - środki z budżetu WPR, które mogłyby stanowić pomoc dla tych ludzi - aby rozdzielać tą pomoc żywnościową, której głównymi beneficjentami są w rzeczywistości "stare” państwa członkowskie, jak Francja, Włochy i Hiszpania. Tak więc do tego rozdzielania pomocy nie zastosowano zasady równych szans. Myślę, że powinniśmy podchodzić bardzo ostrożnie do kontynuowania tej praktyki w przyszłości.
Jean-Paul Denanot
(FR) Pani przewodnicząca! Jestem zdania, że sprawa rozdawania żywności osobom najbardziej potrzebującym jest aż nadto aktualna, ale mam uczucie, że wniosek Komisji nie stanowi wystarczającego rozwiązania dla tego problemu.
Kwestia współfinansowania jest przedmiotem mojej troski i mam uczucie, że to raczej kwestia liberalizmu, który od kilku lat ma wpływ na oceny dotyczące WPR, powinna zostać poddana w wątpliwość. Zamieszki wywołane brakiem żywności i nagłe zmiany cen żywności są stałymi wyznacznikami granic liberalizacji rynku rolnego. Liberalizacja taka zawsze była szkodliwa dla wrażliwych populacji, wrażliwych producentów i obszarów.
Dlatego też wzywam, aby przywrócić polityce rolnej jej prawa, odzyskać kontrolę na szczeblu europejskim i międzynarodowym, zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym, tak, aby strategiczny obszar rolnictwa i żywności nie podlegał wyłącznie siłom rynkowym.
Jest to oczywiście sprawa pilna i poseł Siekierski uwzględnia to w swoim sprawozdaniu, z czego też się cieszę. Mam jednak nadzieję, że w kontekście rozpoczynających się dyskusji nad przyszłością WPR głównym celem jest przyjęcie strukturalnego podejścia do zwalczania głodu i biedy, które obserwujemy w UE i na świecie. Obszary wiejskie są gotowe sprostać naszemu zapotrzebowaniu na żywność, dostarczając odpowiednich ilości wysokiej jakości produktów. Muszą one dostać odpowiednie zasoby ludzkie i finansowe, aby przyjąć na siebie tę wielką odpowiedzialność.
Leopold Józef Rutowicz
(PL) Pani przewodnicząca! Żywność i mieszkanie w budżetach wielu ludzi stanowi ponad 90% wydatków. Utrzymanie cen żywności na możliwie niskim poziomie ma bardzo duże znaczenie społeczne i humanitarne. Ubóstwem i niedożywieniem w 2006 r. było dotkniętych w Unii 79 mln osób. Teraz w wyniku kryzysu i wzrostu liczby mieszkańców problem znaczenie zwiększył się i liczba potrzebujących bezpośredniego wsparcia w 2009 r. na pewno przekracza 25 mln osób.
Pomoc jest ważnym elementem wspólnej polityki rolnej, gdyż upłynnia ewentualne zapasy interwencyjne przy równoczesnym utrzymaniu popytu na żywność. Popieram finansowanie pomocy żywnościowej, szczególnie ze środków Unii, uzupełnianej zależnie od możliwości środkami poszczególnych państw, ustalenie przejrzystych zasad w udzieleniu pomocy, zwiększenie co najmniej o 200 mln euro funduszu pomocowego w 2009 r., poszerzenie wykazu produktów i ustalenie zasad przy ich zakupie. Pomoc ma duże znaczenie polityczne, gdyż potwierdza spójność w działaniu Unii na rzecz obywateli. Gratuluję doskonałego sprawozdania panu Siekierskiemu.
Christa Klaß
(DE) Pani przewodnicząca, pani komisarz Fischer Boel, panie i panowie! Od 22 lat program dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących we Wspólnocie przyczynia się do wdrażania niezmiernie ważnych celów Wspólnej Polityki Rolnej. Z jednej strony dotyczy to stabilizacji rynków poprzez zmniejszenie zapasów interwencyjnych, a z drugiej wsparcia żywnością najuboższych warstw populacji w Europie. W samym tylko 2006 roku, 13 milionów ludzi z 15 państw członkowskich korzystało z działań pomocowych w ramach tego programu. Jest to cenna pomoc, która powinna zostać utrzymana.
Teraz jednak istnieją uzasadnione obawy dotyczące wniosku Komisji, który odbiega od starych zasad i nie przewiduje użycia dla potrzeb programu wyłącznie żywności z zapasów interwencyjnych, ale także żywności kupowanej na wolnym rynku. To, pani komisarz, jest już zdecydowanie sprawa z zakresu polityki społecznej, a nie rolnej. Argument, że tylko dzięki zakupowi dodatkowej żywności będzie można uzyskać takie jej zróżnicowanie, które pozwoli na zestawienie zbilansowanej diety, wykracza poza zakres rzeczowy.
Sprawozdawca, pan poseł Siekierski, proponuje teraz zniesienie współfinansowania. To po prostu uwypukla raz jeszcze aspekt odpowiedzialności społeczno-politycznej i z tej przyczyny jestem zwolenniczką współfinansowania. Unia Europejska musi wyraźnie skupiać się na dobrobycie ludzi. Nie może być głodu ani niedostatku: jest to coś, co wszyscy mówcy wyraźnie podkreślali dzisiejszego ranka. Musimy jednak zapewnić jasny podział obowiązków. Nie chodzi o to, że polityka rolna zamierza utrudniać pomoc i wspieranie biednych. Jednakże przy uczciwym i poprawnym podziale zadań i pomocy perspektywy dla koordynacji i optymalizacji także są dobre.
Europejska polityka rolna napotyka obecnie na ogromne wyzwania. Tak też będzie w przyszłości. Na zmiany w treści zawsze należy patrzeć w kontekście całościowym. Dlatego też prosiłabym Komisję i Radę o podjęcie odpowiednich decyzji oraz o koordynację pod kątem polityki społecznej i rolnej.
Rosa Miguélez Ramos
(ES) Pani przewodnicząca! Chciałabym podziękować przede wszystkim posłowi Sierkierskiemu za sprawozdanie, które uważam za wspaniałe, i które zyskało sobie znaczne poparcie w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Jak wszyscy wiemy, od ponad 20 lat zapasy interwencyjne Wspólnoty są wykorzystywane do świadczenia pomocy żywnościowej dla najbardziej potrzebujących. Problem, panie pośle Stevenson, polega na tym, że kolejne reformy wspólnej polityki rolnej prowadziły do poważnej redukcji zapasów.
Chciałabym również wskazać, że gdybyśmy ograniczyli, czy też próbowali ograniczać ten program, wysłalibyśmy bardzo zły sygnał w tej bardzo delikatnej chwili, gdy wielu Europejczyków cierpi na niedostatek jedzenia. Biorąc to pod uwagę, oczywiste jest, że gdy zapasy się wyczerpią - a, jak już mówiłam, stopniowo się wyczerpują - to będziemy musieli zwrócić się ku otwartemu rynkowi.
Chciałabym tu podkreślić coś, co uważam za bardzo pozytywny element przedmiotowego sprawozdania: jeżeli zwrócimy się ku rynkowi, to powinno zostać wprowadzone zobowiązanie, że produkty będą wytworzone w UE, będą pochodzić z lokalnych źródeł i będą świeże. Wydaje się również właściwe, że schemat ten powinien pozostać w 100% finansowany ze środków UE, ponieważ mam wrażenie, że w takich czasach jak obecne pomoc ta nie może i nie powinna zależeć od możliwości każdego państwa członkowskiego, jeżeli nie chcemy przyglądać się bliżej tym możliwościom. Podobnie, przedłużenie czasu trwania programu do trzech lat wydaje się dobrym pomysłem.
Na koniec chciałabym zaznaczyć, że Komisja Europejska wciąż ma czas, aby korzystać z interwencji tam, gdzie mogą się one okazać potrzebne lub możliwe oraz że przydałyby się one w więcej niż jednym sektorze rolnictwa. Myślę tu zwłaszcza o producentach branży mleczarskiej w moim regionie, Galicji, którym interwencja taka pomogłaby rozwiązać trudną sytuację, w jakiej się znajdują i równocześnie pomogłaby dostarczyć żywność najbardziej potrzebującym.
Ewa Tomaszewska
(PL) Pani przewodnicząca! Około 80 milionów osób w Unii Europejskiej żyje w ubóstwie, stanowi to 16% mieszkańców Unii. Kryzys gospodarczy grozi powiększeniem tej grupy. Każdego dnia w Warszawie widzę kolejkę osób czekających na miskę zupy. Dlatego tak ważne jest utrzymanie ciągłości wspólnotowego programu dostarczania żywności dla ludności najuboższej. Bezpośrednie dostarczanie produktów zapewni bardziej urozmaiconą dietę.
Wniosek Komisji zawiera jednak warunek współfinansowania, co w przypadku najuboższych państw członkowskich może prowadzić do rezygnacji z pomocy. Byłoby to sprzeczne z celem wprowadzenia programu, w szczególności ze zmniejszeniem nierówności ekonomicznych i społecznych między regionami, i przekreślałoby zasadę solidarności. Mam nadzieję, że poprawki 17, 18 i 19 usuną tę wadę. Apeluję do Komisji Europejskiej o przygotowanie programu usuwającego przyczyny strukturalne, a nie tylko skutki ubóstwa, a także o monitoring mający na celu ustalenie, ile tych środków trafia do ubogich, a ile do pośredników. Gratuluję sprawozdawcy.
Filip Kaczmarek
(PL) Pani przewodnicząca, pani komisarz! Dystrybucja żywności wśród osób najbardziej potrzebujących jest bardzo ważnym obszarem działania Unii. Dlatego dziękuję Komisji za wniosek w tej sprawie, a posłowi Siekierskiemu za sprawozdanie, o którym dzisiaj dyskutujemy.
Kraje członkowskie osiągnęły olbrzymie postępy w polepszaniu jakości życia mieszkańców. Nadal jednak ubóstwo jest jednym z poważniejszych problemów współczesnej Europy. Szacuje się, że 43 miliony obywateli Unii jest dotkniętych ryzykiem niedożywienia - to szokująca liczba. Program dystrybucji pomaga wielu z tych Europejczyków. Wiem, że nie wszystkim się on podoba. Rozumiem, że można mieć wątpliwości prawne, ekonomiczne, polityczne, ale chciałbym wiedzieć, jaka byłaby alternatywa dla tego programu, tym bardziej, że program dystrybucji żywności ma również pozytywne oddziaływanie na rynek rolny, który dzięki temu jest bardziej stabilny.
Unia jest globalnym liderem pomocy dla najbiedniejszych mieszkańców świata. Trudno sobie wyobrazić, aby jednocześnie Wspólnota przestała wspierać własnych obywateli, którzy wpadli w poważne kłopoty, dlatego liczę, że Rada dojdzie do porozumienia w tej sprawie.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Chciałbym pogratulować Komisji Europejskiej i sprawozdawcy, panu posłowi Siekierskiemu tej wspaniałej inicjatywy, potwierdzenia wrażliwości społecznej Unii Europejskiej i Komisji.
Są dwie rzeczy, o które chciałbym zapytać Komisję Europejską. Pierwsza dotyczy współfinansowania: Zgadzam się ze sprawozdaniem, lecz chciałbym, aby pani komisarz Fischer Boel rozważyła fakt, że apeluje o współfinansowanie przez biedniejsze państwa członkowskie, te o bardziej napiętych budżetach, właśnie te, w których zapotrzebowanie na żywność jest największe.
Mój drugi wniosek: kosztów transportu nie należy ustalać na poziomie 4,5%, lecz w oparciu o zasadę pomocniczości, należy pozostawić je w gestii państw członkowskich, ponieważ do pokrycia tych kosztów mogą wystarczyć niższe stawki.
Poza tym logo UE powinno nadal widnieć na etykietach produktów, ponieważ produkty te są dostarczane przez UE. Na koniec, ponieważ nie sądzę, że będę jeszcze zabierać głos w debatach, chciałbym podziękować pani Fischer Boel za całe pięć lat starannej pracy. Pozostawiła ona trwały ślad w historii europejskiego rolnictwa.
Maria Petre
(RO) Jako rumuńscy posłowie, moi koledzy i ja popieramy przedstawione przez naszego sprawozdawcę propozycje i zamierzamy głosować za ich przyjęciem.
Ubóstwo najsilniej dotyka rodziny z małych miasteczek i obszarów wiejskich. Dziś, w dobie kryzysu, rozszerzenie programu żywnościowego i finansowanie go z budżetu Wspólnoty jest w pełni uzasadnione.
Wszyscy wiemy, że środki przyjęte w 2008 roku i przyznany budżet są niewystarczające. Komponenty - rolny i społeczny - mogą uzasadniać utrzymanie tego programu jako części wspólnej polityki rolnej.
W nowych państwach członkowskich, takich jak Rumunia, zarządzanie programem musi oczywiście zostać usprawnione. Należy gospodarnie zarządzać kosztami magazynowania produktów i kosztami administracyjnymi - tak, aby nie przekroczyły one 20-25% ceny rynkowej.
Na koniec, pragnę podziękować panu Siekierskiemu i pogratulować mu przedstawionych propozycji.
Francesco Ferrari
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Po pierwsze i przede wszystkim omawiana propozycja - zarówno sprawozdawcy, jak i Komisji - stanowi ważny pakt na rzecz przyznania środków mających na celu złagodzenie wpływu nakręcającej się spirali cen we Wspólnocie, która sprawia, że coraz więcej ludzi ma trudności i zwiększa koszty zaopatrzenia w żywność.
To nowe ustalenie, które popieram, sprawi, że program ten stanie się bardziej wydajny i aktualny zarówno z punktu widzenia polityki rolnej, jak i zagadnień społecznych. Dodatkowo, zgadzam się, że inicjatywa ta powinna być utrzymana w ramach WPR, jak to sugeruje Komisja.
Jak wiemy, w ramach WPR pomoc żywnościowa dostarczana jest obecnie tym grupom ludności, które żyją w rozpaczliwych warunkach. Zawsze w sprawie działania, które niebawem będziemy realizować, istniał szeroki konsensus, tym większy, że w 2006 roku 13 milionów osób i 15 krajów w 2008 roku, a właściwie 19 krajów; myślę, że z tego punktu widzenia... (Przewodnicząca wyłączyła mikrofon).
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
(PL) Panie przewodniczący! W tej debacie chcę zwrócić uwagę na trzy kwestie. Po pierwsze chcę przypomnieć, że jednym z głównych celów wspólnej polityki rolnej jest zapewnienie dostępu do żywności dla mieszkańców Unii Europejskiej po odpowiednich cenach, a więc dla tych, którzy mają niskie dochody albo nie mają ich w ogóle, także żywności w sposób nieodpłatny.
Po drugie sytuacja dochodowa mieszkańców Unii, w tym w szczególności w nowych krajach członkowskich pozostawia wiele do życzenia. We wszystkich krajach nowo przyjętych liczba mieszkańców posiadających dochody poniżej 40% średniej unijnej sięga aż 50%, a więc prawie połowa ludzi w tych krajach ma tak niskie dochody. Te dane charakteryzujące sytuację dochodową mieszkańców pochodzą sprzed kryzysu. W najbliższych latach ze względu na skutki kryzysu sytuacja się tylko pogorszy.
Popieram więc kontynuację programu nieodpłatnej dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących, na które w 2009 r. Unia Europejska przeznaczy prawie pół miliarda euro, w tym dla mojego kraju Polski około 100 mln euro. Mam nadzieję, że prezydencja czeska uzgodni ostatecznie jego kształt na forum Rady (...).
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Ljudmila Novak
(SL) Gdy mieliśmy ręce pełne roboty próbując zwalczyć głód w Afryce i innych zubożałych krajach, głód i bieda dotknęły nas w domu, na naszym własnym podwórku.
Tak zadziało się też w moim własnym kraju - w Słowenii - gdzie zapotrzebowanie na solidarnościową pomoc niestety rośnie, pomimo wysokiego poziomu życia. Zgodnie z doniesieniami mediów, zapasy żywności w organizacjach humanitarnych są niemal wyczerpane.
Biorąc pod uwagę, że większość państw członkowskich UE wciąż posiada ogromne ilości żywności, to naprawdę byłoby nieludzkie, gdyby nasi obywatele musieli cierpieć, czy nawet umierać z powodu głodu. Przeżycie musi uzyskać zdecydowane pierwszeństwo w stosunku do innych inwestycji, które mogą poczekać na lepsze czasy.
Jeżeli państwa członkowskie nie są w stanie zapewnić nowych środków na dostawy żywności, to najwłaściwszym działaniem z ich strony byłoby zapewne uruchomienie zapasów awaryjnych. Popieram ten program, ale równocześnie chciałabym zaapelować do nas wszystkich i do naszych obywateli, aby byli wrażliwi na cierpienie ludzi wokół nas.
Donato Tommaso Veraldi
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym podziękować panu posłowi Siekierskiemu za sprawozdanie dotyczące wspólnotowego programu dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących, który stanowi wartościowe narzędzie regulacji rynku i dlatego też powinien pozostać w ramach WPR.
Chociaż przeciętna jakość życia w Unii Europejskiej należy do najwyższych w świecie, niektórzy obywatele nie mogą sobie kupić wystarczającej ilości jedzenia. Szacuje się, że 43 miliony osób w UE jest zagrożonych biedą, a liczba ta w ostatnich latach stale rośnie.
Obserwowany od pewnego czasu wzrost cen szerokiego asortymentu towarów powoduje wzrost kosztów pomocy żywnościowej, przez co wsparcie, jakiego dostarcza europejski program, staje się jeszcze pilniejsze.
Mariann Fischer Boel
komisarz. - Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować wszystkim za uwagi. Ogólnie rzecz biorąc słyszę, że nastawienie do projektu dla najbardziej potrzebujących jest bardzo pozytywne.
Panie przewodniczący! Czy mogę skupić się na niektórych zgłoszonych dziś uwagach? Po pierwsze, myślę, że musimy pamiętać, że ubóstwo nie ogranicza się do pewnych obszarów lub regionów w państwach członkowskich. Niestety, jest to wyzwanie, z którym muszą zmierzyć się wszystkie państwa członkowskie. To prawda, że skala problemu i dostępność środków zaradczych nie są identyczne w całej Wspólnocie Europejskiej. Podział budżetu pomiędzy państwa członkowskie, jak również zróżnicowane udziały dotyczące współfinansowania dla krajów objętych Funduszem Spójności i krajów nim nie objętych oczywiście uwzględniają już możliwości każdego z krajów. To oznacza, że w rezultacie dla tak zwanych "nowych” państw członkowskich dostępnych będzie więcej pieniędzy niż obecnie.
Jeśli chodzi o budżet, to przypomnę tylko, że właśnie zwiększyliśmy budżet programu dla najbardziej potrzebujących o dwie trzecie - do 0,5 miliarda euro - i myślę, że to, wraz z nowo wprowadzonym współfinansowaniem, pomoże złagodzić niektóre problemy. Myślę też, że musimy pamiętać, że schemat ten ma charakter dobrowolny. Te państwa członkowskie, które posiadają własny system socjalny, oczywiście nie potrzebują tego schematu. Nie próbujemy zastępować polityki społecznej już realizowanej w państwach członkowskich, którą w pewnym zakresie zarządzają również organizacje pozarządowe. Naszym zamiarem jest ich wsparcie poprzez dostarczanie żywności, co wciąż uważam za główny cel polityki rolnej.
Wierzę, że projektowane przez nas zmiany idą we właściwym kierunku. Myślę, że te przepisy są rozsądne i wyważone. Program - gdy, jak mam nadzieję, zostanie przegłosowany przez ten Parlament - będzie zdolny sprostać wyzwaniom przyszłości. Trudno będzie teraz być przeciw lub sprzeciwiać się temu programowi w sytuacji, w której bezrobocie w całej Europie dramatycznie rośnie, przez co znacznie zwiększa się liczba osób zagrożonych ubóstwem. Oczekuję więc na głosy tego niezmiernie odpowiedzialnego Parlamentu.
Czesław Adam Siekierski
Odniosę się do niektórych poruszonych problemów. Po pierwsze, mówiłem, że jestem przeciwny współfinansowaniu z zaznaczeniem, że teraz znajdujemy się w okresie kryzysu gospodarczego, kiedy rośnie liczba osób biednych i bezrobotnych. Dokonamy oceny programu w 2011 r. czy w 2012 r. i wtedy się zastanowimy, co dalej ze współfinansowaniem. Dajmy sobie czas - nie przystępujmy do tego w kryzysie.
Po drugie, podzielam pogląd pani komisarz, że trudno będzie ograniczyć dystrybuowaną żywność tylko do pochodzącej z Unii, bo to zwiększy koszty i rozbuduje część administracyjną programu. Po trzecie, bierzmy przykład z USA - jak duże kwoty w ramach ustawy rolnej przeznaczono na wsparcie rolnictwa poprzez finansowanie bezpłatnych bonów żywnościowych. Wreszcie po czwarte, zachęcam kraje nieuczestniczące w programie do aplikacji. Program jest otwarty. Po piąte, środki przeznaczone na ten program nie ograniczają dostępu rolników do Wspólnej Polityki Rolnej, gdyż mamy oszczędności w ramach WPRu.
Na koniec chcę wrócić do źródeł. Jak wiemy cele WPRu zostały sformułowane już w traktatach rzymskich. Mówią one o potrzebie zapewnienia społeczeństwu dostępu do żywności po przystępnych cenach, a rolnikom zagwarantowania odpowiedniego poziomu dochodu. Można stwierdzić, że są to, po pierwsze, zadania produkcyjne, określające niezbędną wielkość produkcji. Po drugie, zadania społeczne, socjalne, bo mówimy o odpowiednich cenach - aby konsumentów było stać na zakup produktów żywnościowych. A więc zapis w traktacie rzymskim określa pewne cele socjalne. I wreszcie po trzecie, cele ekonomiczne, związane z zapewnieniem odpowiednich dochodów dla rolników.
Kiedy mówimy o cenach przystępnych dla biednego konsumenta, często bezrobotnego, to żywność ta powinna być dla niego dostępna po znacznie niższych cenach, czy wręcz dostarczona w formie bezpłatnej, oczywiście w ramach specjalnych programów i na określonych warunkach. Reasumując należy stwierdzić, że Wspólna Polityka Rolna obejmuje częściowo także elementy polityki socjalnej.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się o godz. 12.00.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Mieczysław Edmund Janowski  
na piśmie. - Sprawozdanie posła Czesława Siekierskiego, dotyczące dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących, porusza zagadnienia ujęte w rozporządzeniach Rady odnoszących się do finansowania wspólnej polityki rolnej oraz do przepisów szczegółowych w tej materii. Mamy tutaj do czynienia z sytuacją, która dowodzi istnienia dużych obszarów biedy i ubóstwa także w Unii Europejskiej. Dotknięte są nim nader często osoby żyjące na wsi czy w małych miasteczkach, nie brak pośród nich dzieci. Według oficjalnych danych statystycznych ok. 80 milionów Europejczyków żyje poniżej tzw. progu ubóstwa. Należy się obawiać, iż obecny kryzys i rosnące bezrobocie zwiększą tę bardzo niepokojącą liczbę.
Fakt wzrostu dotychczasowej kwoty przeznaczanej na program pomocy żywnościowej dla najuboższych mieszkańców UE z 305 do 500 mln euro jest sam w sobie pozytywny. Uważam jednak, że trzeba dokonać takich zmian systemach w krajach członkowskich, aby zlikwidować lub co najmniej znacznie ograniczyć tę mało chlubną sytuację. Główną przyczyną tych zaniedbań jest bezrobocie oraz nazbyt wysokie ceny artykułów spożywczych (porównajmy tylko wysokość wynagrodzenia, jakie otrzymuje za swe produkty rolnik z ceną detaliczną w sklepie). Daleki od doskonałości jest również nasz system opieki socjalnej.
Na koniec chciałbym bardzo wyraźnie zaakcentować konieczność przeznaczenia na cele tej pomocy jedynie żywności dobrej jakościowo, najlepiej świeżej i pochodzącej z lokalnych gospodarstw wiejskich.
