Europees initiatief op het gebied van civiele bescherming (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag van Karl-Heinz Florenz, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, Gerardo Galeote, namens de Commissie regionale ontwikkeling, en Joseph Daul, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, aan de Raad, over het Europees initiatief op het gebied van civiele bescherming (B6-0442/2006).
Antonios Trakatellis 
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw de vicevoorzitter van de Europese Commissie, de ervaringen die de afgelopen jaren zijn opgedaan met de aanpak van natuurrampen en van door mensen veroorzaakte rampen, hebben aangetoond hoe beperkt de mogelijkheden van nationaal optreden zijn, en bijgevolg hoe hoog de verwachtingen zijn die de mensen hebben van Europese hulpverlening. Deze hulpverlening moet efficiënt zijn, dat wil zeggen ze moet preventief zijn maar ook snelle respons mogelijk maken. Vanuit die optiek bekeken is het noodzakelijk om een systeem voor vroegtijdige waarschuwing en maatregelen in te voeren, bestaande uit vier onderdelen: opsporing en evaluatie van de gevaren, voortdurende bewaking van die gevaren, een waarschuwings- en communicatiesysteem, en tot slot paraatheid, dat wil zeggen het vermogen om te reageren en hulp te bieden.
Staat u mij toe om, bij wijze van indicatie, enkele bijzonder belangrijke parameters te noemen waaraan een dergelijke efficiënt mechanisme voor civiele bescherming moet beantwoorden, en waarnaar ook wordt verwezen in het uitstekende verslag van de heer Barnier, dat hier in de plenaire vergadering is goedgekeurd, evenals in het verslag dat ik mocht voorleggen aan de Euromediterrane plenaire vergadering.
Wij hebben een bewakingssysteem nodig, interventieteams uit de deelnemende landen, richtsnoeren voor reactie en voorlichting van de burgers, goede praktijken voor de aanpak van noodsituaties, en wederzijdse consulaire bijstand bij de vaststelling van contactpunten in de lidstaten.
Het is vanzelfsprekend dat zonder de noodzakelijke financiële middelen en zonder een substantiële deelneming van de lidstaten de hele operatie geen handen en voeten zal hebben. De vraag luidt dan ook, mevrouw de fungerend voorzitter, of de Raad bereid is om aan deze vereiste te voldoen, en of hij van plan is te zorgen voor de noodzakelijke samenwerking tussen de lidstaten.
Ik ben van mening dat met de uiteindelijke besluiten duidelijk zal worden dat men heeft ingezien dat aan deze vereiste en aan de verwachtingen van de burgers tegemoet moet worden gekomen. Dit is noodzakelijk vooral omdat natuurrampen steeds talrijker, frequenter en ook steeds ernstiger worden, en niet alleen vele levens eisen maar ook economische en milieuschade veroorzaken.
Bovendien moeten wij altijd voor ogen houden dat met de bevordering van de samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van civiele bescherming geleidelijk aan een Europees bewustzijn kan worden gekweekt onder de Europese burgers en een tastbaar bewijs kan worden geleverd van solidariteit, een van de dingen waar de Europese Unie zich in moet onderscheiden.
Gerardo Galeote 
Mijnheer de Voorzitter, in de afgelopen jaren zijn verschillende landen getroffen door ernstige natuurrampen. Ik zal hier verder niet op de achterliggende oorzaken ingaan, maar vooral in de zomermaanden hebben we te kampen gehad met branden, overstromingen en de gevolgen van een bijzonder ernstige droogte.
We zien vaak dat de getroffen regio's in de lidstaten, zelfs in de meest ontwikkelde, over onvoldoende middelen beschikken om deze verschijnselen zonder hulp van buitenaf het hoofd te bieden.
En toch lijkt het er soms op dat we onze solidariteit sneller tonen wanneer de ramp zich op duizenden kilometers afstand afspeelt dan wanneer hij zich in de lidstaten voordoet.
Ondanks dit alles lijkt de Raad te volharden in een passieve houding. Sommigen zullen zeggen dat er niet nog meer geld moet worden uitgeven, maar het is niet alleen een financiële kwestie, en een voorbeeld daarvan is dat u, dames en heren van de Raad, de hervorming van het Europees Solidariteitsfonds heeft stilgelegd, terwijl die hervorming geen euro extra druk op de communautaire begroting legt.
Soms staan we met onze mond vol tanden. De plenaire vergadering heeft begin september een missie naar de meest getroffen regio's goedgekeurd, en nog steeds, mijnheer de Voorzitter, is het Bureau van het Parlement verwikkeld in allerlei reglementaire kwesties om het groene licht te geven aan deze missie.
Maar we blijven moed houden, want niemand begrijpt waarom er geen geld is voor een gemeenschappelijke inspanning die ons effectiever maakt bij het helpen van mensen. En dat met volledige eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel. Niemand probeert de soevereiniteit van welke lidstaat dan ook aan te tasten.
Er ligt een verslag - dat nog is gemaakt door Michel Barnier - op tafel bij de Europese Raad, en dat kan een goede basis vormen. Ik zou willen weten of de Raad nog een vervolg gaat geven aan dat dossier. Het Europees Parlement zal daar met plezier aan meewerken en de Europeanen zullen u er dankbaar voor zijn.
Markus Pieper 
auteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, geen enkele regio kan grote natuurrampen alleen het hoofd bieden, of het nu gaat om bosbranden, aardbevingen of overstromingen. De bestrijding en met name het verwerken van de gevolgen ervan gaat de mogelijkheden van de regionale overheden te boven. Getroffen regio's zijn daarom afhankelijk van solidariteit, met name van hulp uit naburige regio's en van ondersteuning op nationaal niveau, waar de verantwoordelijkheid voor civiele bescherming en de bestrijding van rampen ligt.
Ik wil uitdrukkelijk opmerken dat wij wat dit betreft geen nieuwe Europese bevoegdheden nodig hebben. Daardoor zouden structuren verdubbeld worden en dit zou leiden tot verspilling van geld aan bestuursapparaten. Ik heb eveneens moeite met het idee Europese gelden uit de structuurfondsen of zelfs gelden voor plattelandsontwikkeling te benutten. Het Europees beleid voor de plattelandsgebieden is op de toekomst gericht; daarmee worden de lidstaten ondersteund bij regionale investeringsstrategieën binnen de internationale concurrentie. Sommigen eisen nu dat deze waardevolle middelen worden ingezet ter voorkoming van bosbranden en als schadevergoeding voor de slachtoffers, en ook wat dat betreft is het mijns inziens niet bijzonder zinvol om Europees belastinggeld te gebruiken voor zoiets als brandgangen.
Zoals wij allemaal weten, hebben wij het Europees Solidariteitsfonds ter beschikking staan voor echt grote rampen, juist voor die situaties waarin afzonderlijke landen niet in staat zijn het hoofd te bieden aan natuurrampen. Voor dit fonds dring ik echter aan op een grotere flexibiliteit wat betreft de aanwending van de gelden. Ik wil eveneens uitdrukkelijk verzoeken om bindende regels voor de internationale coördinatie van crisisinterventies, allereerst op bilateraal niveau en in uitzonderingsgevallen ook op Europees niveau. Laten we echter geen nieuwe Europese superstructuren op het gebied van civiele bescherming creëren en laten we geen kostbare Europese middelen verkwisten aan taken die toch werkelijk grotendeels nationale aangelegenheden zijn!
Paula Lehtomäki
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, bij de voorbereiding van zijn antwoord is de Raad uitgegaan van de veronderstelling dat de geachte afgevaardigden willen weten hoe de diensten voor civiele bescherming van de Europese Unie door de Raad worden ontwikkeld en gepromoot. De inleidende toespraken van de geachte afgevaardigden hebben nu bevestigd dat onze veronderstelling juist was en dat het inderdaad hierom ging.
Het eerste doel van de Raad is het zorgen voor betere coördinatie om doeltreffender hulp te waarborgen. De Raad vertrouwt hierbij op de bestaande structuren, zoals het Waarnemings- en informatiecentrum voor civiele bescherming, dat aan de Commissie gelieerd is, en het secretariaat-generaal van de Raad van de Europese Unie.
Het tweede doel van de Raad is het snel verlenen van hulp waar die nodig is. De lidstaten zijn zelf als eerste verantwoordelijk voor het verlenen van hulp in noodgevallen. Op basis van een voorstel van de Commissie om een financieel instrument te creëren voor nooddiensten en snelle hulpmaatregelen, onderzoekt de Raad of onder bepaalde voorwaarden een deel van de communautaire begrotingskredieten voor civiele bescherming kan worden gebruikt voor het huren van transport en materieel. Dit toont allemaal aan dat de Raad het zeer belangrijk vindt dat de capaciteiten van de Europese Unie op het gebied van civiele bescherming worden vergroot.
Konstantinos Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat dit de derde keer is in de afgelopen maanden dat wij dit vraagstuk bespreken toont aan hoe gevoelig het Europees Parlement hiervoor is geworden.
Ik heb al eens eerder gewezen op de paradox dat wij enerzijds een gemeenschappelijk beleid hebben voor landbouw, milieu en regionale ontwikkeling maar anderzijds een soortgelijk beleid voor natuurrampen ontberen, ofschoon natuurrampen een weerslag hebben op de landbouw, de regionale ontwikkeling en het milieu. Dat is een van de paradoxen in de werking van de Europese Unie tot nu toe.
Ik ben tevens van mening dat de onverschilligheid ten aanzien van deze vraagstukken het euroscepticisme aanwakkert. Het imago van de Europese Unie zou veel positiever zijn, indien er een Europees mechanisme bestond en indien de Europese Unie na een natuurramp aanwezig was en de burgers bijstond in de aanpak van het probleem dat zich op dat moment voordeed. Ik geloof niet dat men lang hoeft na te denken om tot deze overtuiging te komen. Wij willen niet in de plaats treden van de lidstaten; natuurlijk zullen de lidstaten present blijven, maar wij willen wel coördinatie.
Mevrouw de voorzitter, de Raad heeft de heer Barnier, een vooraanstaand Europeaan en succesvol commissaris, gevraagd om een voorstel te doen. Daarom hebben wij niet gevraagd. Tijdens de Raad van juni hebt u nota genomen van zijn voorstel, en daar is het bij gebleven. Er heeft zich geen ontwikkeling voorgedaan naar aanleiding van dit voorstel. U moet ons daar toch iets over zeggen. Ik weet wel dat u hier niet enkel en alleen uw land vertegenwoordigt, maar de 25 landen en dat u onderling moet coördineren, maar doet u dat dan ook! Er zijn maanden voorbij gegaan. Moet er dan eerst weer een ramp gebeuren, zoals de ramp in Duitsland in 2002, voordat wij iets gaan ondernemen? Die ramp was toen voor ons de aanleiding om het Solidariteitsfonds in te stellen. Op deze manier komen wij niet verder. U moet op een gegeven ogenblik duidelijker worden - en u hebt nog tijd tot december - en de vraag aan de orde stellen hoe gevolg zal worden gegeven aan dit verslag. Dat bent u verschuldigd aan uzelf, omdat u hem om dat verslag verzocht heeft, maar vooral bent u dat de Europese burgers verschuldigd.
Edite Estrela
namens de PSE-Fractie. - (PT) Mevrouw de fungerend voorzitter van de raad, commissaris, de tijden en de behoeften veranderen. Het klimaat is niet meer wat het enkele decennia geleden was. Het hele jaar worden dagen van aaneengesloten droogte afgewisseld door dagen met voortdurende stortregens.
"Klimaatverandering is geen sciencefiction” verklaarde Kofi Annan vandaag bij de opening van de conferentie over klimaatverandering in Nairobi. Verzekeringsspecialisten hebben voorspeld dat de economische schade veroorzaakt door natuurrampen kan oplopen tot 2,3 biljoen euro in 2040.
De klimaatverandering is de oorzaak van de natuurrampen die zich in de hele wereld hebben voorgedaan en een spoor van vernieling en dood hebben achtergelaten. De opwarming van de aarde is een van de grootste problemen van onze tijd. De burgers moeten worden aangespoord om deel te nemen aan het voorkómen van deze calamiteiten, hoewel de verantwoordelijkheid en het beheer van natuurrampen in de eerste plaats bij het getroffen land liggen en de Unie slechts een aanvullende rol heeft.
Het communautair mechanisme voor civiele burgerbescherming moet worden versterkt met meer middelen en bevoegdheden. Dat is hier overigens ook door mevrouw Lehtomäki gezegd. Maar hoe moeten we die versterken? Wat denkt de Raad te doen om het Europees mechanisme voor civiele bescherming te perfectioneren? Is de Raad het eens met het opzetten van een Europees strategisch coördinatiecentrum dat verantwoordelijk is voor het verzamelen en verspreiden van informatie over noodsituaties en ook voor de beschikbaarstelling van aanvullende middelen voor snelle mobilisatie om de verschillende calamiteiten te bestrijden? Wat denkt de Raad te gaan doen met het verslag-Barnier, dat hier al eerder is genoemd?
Dit zijn de vragen waarop we graag antwoord zouden hebben.
Jean Marie Beaupuy
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, beste vrienden, als er één gebied is waarvoor alle Europese burgers een krachtig gemeenschappelijk antwoord verwachten, dan zijn het wel de grote natuurrampen.
Iedereen heeft vast kunnen stellen dat er op grote natuurrampen, zoals de tsunami, snel wordt gereageerd, niet alleen door de lidstaten en de ngo's, maar ook door onze burgers, die veel hebben kunnen doen door geld te geven, maar ook kleding en tijd. We hebben echter ook vastgesteld dat er bij al die rampen iets ontbrak: goede organisatie. We hebben werkelijk te kampen met een ontoereikende organisatie.
Daarom ben ik, net als mijn fractie, voor preventieve acties en structuren om heel snel in actie te kunnen komen als zich een ramp heeft voltrokken. In dit verband zou ik de aandacht willen vestigen op de uitstekende kwaliteit van het verslag-Barnier. Het probleem wordt er heel goed in gedefinieerd en het biedt constructieve oplossingen, zowel wat efficiëntie betreft - uiteraard, en mijn collega's hebben daar al op gewezen - maar ook in termen van subsidiariteit. Daarom is dit verslag volgens mij zo belangrijk. Niemand ontkent natuurlijk dat het de taak is van de verschillende militaire organisaties, van de brandweer en van andere specialisten om hun eigen taken te vervullen, maar we moeten onder ogen zien dat alleen de Europese Unie in staat is om te zorgen voor de coördinatie, preventief, maar ook tijdens de hulpverlening.
Tot slot wil ik erop wijzen dat de Europese Unie overal ter wereld al heeft kunnen aantonen dat het woord "solidariteit” geen loze kreet is, maar vertaald zou kunnen worden als "concrete actie”. We moeten er helaas van uitgaan dat er ook in 2007 natuurrampen plaats kunnen vinden, maar wanneer dat gebeurt, zal de Europese Unie ter plekke zijn om het menselijk leed te verzachten en de materiële, technische en ecologische gevolgen op te vangen. Zo kunnen we de wereld laten zien dat we solidair zijn en concrete prestaties kunnen leveren. Om diezelfde reden is het belangrijk dat het voorzitterschap dit onderwerp al vanaf begin 2007 goed aanpakt.
Derek Roland Clark
namens de IND/DEM-Fractie. - (EN) Het gaat inderdaad om twee soorten: door de natuur en door de mens veroorzaakte rampen enerzijds, en terroristische aanslagen anderzijds.
Staat u mij toe te spreken vanuit het perspectief van het Verenigd Koninkrijk, waar we vorig jaar met beide werden geconfronteerd. In december jaar woedde op een olieopslagterrein bij Londen de grootste brand die we in vredestijd in Europa hebben gekend. In juli was het centrum van Londen het toneel van een ernstige terroristische aanslag, waarbij ondergronds drie metro's en bovengronds een bus getroffen werden door bommen.
In beide gevallen konden we het alleen af. En dat is niet alleen een kwestie van subsidiariteit. We willen niet afhankelijk worden - en dat zou voor iedereen moeten gelden.
Dat brengt me bij mijn eerste vraag: wat bedoelt u met "Europese consulaten”? Komen die boven de nationale stelsels te staan?
Een tweede vraag is wat de bedoeling is van de in het verslag-Barnier genoemde Europese noodhulpmacht voor civiele bescherming. Wat gaat die doen? Wordt dat een gewapende eenheid? Zo ja, onder leiding van wie? Waar komt het hoofdkantoor? Kan die macht zonder verzoek of toestemming van nationale regeringen worden ingezet?
Mijn laatste vraag betreft het in de Grondwet beschreven Europese beleid inzake de voorkoming van natuurrampen en civiele bescherming: wordt nu geprobeerd om delen van de dode Grondwet in te voeren als nieuwe wetgeving?
Paula Lehtomäki
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in dit debat is zeer duidelijk geworden dat zowel de Raad als het Parlement en zeker ook de Commissie precies dezelfde doelen hebben. Allereerst moeten wij in staat zijn doeltreffende regelingen voor de coördinatie van de civiele bescherming te treffen. Het andere gemeenschappelijke doel is dat de hulp op efficiënte wijze daar terechtkomt waar die nodig is. Men moet beseffen dat er vooral goede samenwerking nodig is om deze gemeenschappelijke doelen te bereiken. Wij hebben niet noodzakelijk of automatisch nieuwe structuren nodig en wij moeten niet denken dat iets goed zal lopen alleen maar doordat we een nieuwe structuur creëren. Samenwerking komt dus op de eerste plaats.
Wanneer wij bovendien over verschillende natuurrampen spreken, moeten wij beseffen dat, vooral als de rampen buiten de Europese Unie plaatsvinden, er zeer veel andere spelers dan de Europese Unie ter plaatse zullen zijn. In zulke situaties moet de Europese Unie deel uitmaken van een breder internationaal gecoördineerde operatie. De behoefte aan coördinatie ter plaatse bleek sterk bij de ramp ten gevolge van de tsunami, toen er tegelijkertijd tientallen, zelfs honderden, spelers ter plaatse waren.
De voorstellen van de heer Barnier worden nu door de lidstaten overwogen en verwerkt. Ze zijn zeer ambitieus en op dit moment is het werk van de Raad gericht op het nemen van besluiten over het financieel instrument, wat moet leiden tot een gemeenschappelijk instrument voor civiele bescherming. Het werk met betrekking tot de voorstellen van de heer Barnier wordt echter ook voortgezet en hij is uitgenodigd om op 5 december zijn ideeën te presenteren in de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Sebastiano
(IT) Deze zoveelste en terechte vraag over een gevoelig onderwerp als de capaciteit van de Europese Unie inzake de civiele bescherming, plaatst een van de meest dubbelzinnige en omstreden sectoren waar de lidstaten ooit mee te maken hebben gehad, in de schijnwerpers.
Ik heb al eerder gezegd - tijdens meerdere gesprekken met de Commissie en bij het uiten van mijn mening in dit Parlement - dat, aangezien de sector van de civiele bescherming onder de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke lidstaten valt, men in die sector onvermijdbaar geconfronteerd wordt met wetten, beroepsopleidingen en praktijken die zeer verschillend zijn. Daarom ben ik al enige tijd voorstander van het idee van capaciteitsvorming en versterking van de coördinatie van de nationale interventiemachten, met als doel de verschillende nationale wetgevingen meer op één lijn te brengen met elkaar. En deze taak moet naar mijn idee overgedragen worden aan een speciaal Europees Agentschap voor Civiele Bescherming, naar het voorbeeld van het Amerikaanse Federal Emergency Management Agency.
Uit recent onderzoek blijkt dat, als je verder kijkt dan de bereidwilligheid die bijvoorbeeld ten tijde van de afschuwelijke tsunami in delen van de Indische Oceaan in 2004 werd getoond, het management van de Europese Unie inzake noodsituaties - en het spijt me dit te moeten zeggen - jammerlijk heeft gefaald.
Margie Sudre
(FR) In het uitstekende verslag van de heer Barnier wordt een strategie uitgewerkt om optimale resultaten te bereiken met de zeer aanzienlijke inspanningen van de Europeanen op het gebied van de noodhulp. Die kan een aanvulling zijn op het communautair mechanisme inzake de civiele bescherming dat we sinds 2001 hebben, voor crises binnen en buiten de Unie.
Ik wil met name ingaan op het voorstel om dit korps te vestigen in de zeven ultraperifere regio's van de Unie, die Europa niet alleen een personele maar ook geografische aanwezigheid geven voor de kust van Afrika (de Canarische Eilanden en Madeira), in de Indische Oceaan (Réunion), op of bij het Amerikaanse continent (Guyana, Martinique, Guadeloupe en de Azoren) en natuurlijk in de Stille Oceaan (de overzeese gebiedsdelen Frans Polynesië en Nieuw-Caledonië).
We moeten het voorbeeld van het Franse Rode Kruis volgen, dat in dergelijke gebieden teams heeft gevestigd om snel op noodsituaties te kunnen reageren. Zij kunnen binnen vierentwintig uur ter plaatse zijn en noodziekenhuizen bouwen, tenten plaatsen, geneesmiddelen en water leveren, telecommunicatiestructuren opbouwen en logistieke diensten verlenen.
Om het "Europa van de projecten” tastbaar te maken moet de Europese Unie initiatieven nemen die bezield worden door een duidelijke, begrijpelijke en sterke politieke wil.
Een versterkte Europese civiele bescherming zou een federatieve dimensie met zich meebrengen, die het Europese karakter van dergelijke acties duidelijk zichtbaar maakt, en onze burgers zouden daar trots op kunnen zijn. Dat is een toepassing van het solidariteitsprincipe, waaraan wij als Gemeenschap zoveel waarde hechten.
