Polityka Chin i jej skutki dla Afryki (debata)
Przewodniczący
Następny punkt to sprawozdanie pani poseł Any Marii Gomes, w imieniu Komisji Rozwoju, w sprawie polityki Chin i jej skutków dla Afryki.
Ana Maria Gomes
sprawozdawczyni. - (PT) Panie przewodniczący! Niepohamowana pogoń Chin za ropą, surowcami naturalnymi i nowymi rynkami w Afryce wzbudza obawy o wpływ rosnącej obecności Chin na tym kontynencie i stosowne konsekwencje dla różnych strategii polityki europejskiej. Europa nie może zacząć bojaźliwie wytykać Chin palcem, ani nie może też pozwolić sobie na udział w tej pozbawionej skrupułów konkurencji, lekceważącej metody i kryteria, leżące we własnym interesie Pekinu. Zarówno Europa jak i Chiny mają obowiązek wnieść wkład w osiągnięcie milenijnych celów rozwoju: ograniczenia ubóstwa i rozwiązania konfliktów w Afryce. Zarówno UE jak i Chiny muszą uznać, że tylko poprzez promowanie zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów ich własne interesy i inwestycje mogą być zrównoważone i postrzegane przez Afrykę jako słuszne pod względem prawnym.
W niniejszym sprawozdaniu próbowaliśmy przeanalizować obecność Chin w Afryce w sposób obiektywny, uznając zarówno wpływ pozytywny jak i negatywny. Na podstawie różnych specyficznych zaleceń do działania, wynikają z tego dwie kluczowe wskazówki polityczne: po pierwsze, UE musi w sposób skoordynowany odpowiedzieć na wyzwania, jakie niesie ze sobą chińska polityka rzekomego "braku sznurków”. Odpowiedź ta musi być zgodna z regułami europejskimi. UE musi trzymać się swojej polityki rozwoju współpracy, szczególnie jeśli chodzi o warunek przestrzegania praw człowieka, ponieważ nie może być mowy o dobrym sprawowaniu rządów bez poszanowania praw człowieka, a bez zasad państwa prawa, które są jego rezultatem, nie może być mowy o zrównoważonym rozwoju ani w Afryce, ani w jakiejkolwiek innej części świata. Po drugie, Europa musi zaangażować Chiny w dyskusję na temat wzajemnej polityki wobec Afryki, realizowanej przez obie strony, ale taka współpraca z pewnością nie może być prowadzona z pominięciem Afrykanów. To trójstronne zaangażowanie wymaga odpowiedniego wsparcia roli, jak mają odgrywać instytucje afrykańskie, takie jak Unia Afrykańska, NEPAD, inne instytucje regionalne i rządy oraz parlamenty krajowe. Z tego powodu Europa musi zwiększyć swoje wsparcie dla wzmocnienia afrykańskiego społeczeństwa obywatelskiego, aby zachęcić rządy państw afrykańskich do wzięcia na siebie tej odpowiedzialności.
W niniejszym sprawozdaniu zalecamy, by UE nie odmawiała wykorzystania okazji do łagodnego porozmawiania z Chinami lub o Chinach w Afryce, szczególnie kiedy wiąże się to z głośną krytyką na forum publicznym lub prywatnym. Chiny chcą być postrzegane jako odpowiedzialny gracz w Afryce, jednak często odwołują się do retoryki nieingerencji, próbując uzasadnić działania, których nie można akceptować, takie jak samozadowolenie w odniesieniu do rządu sudańskiego, blokującego wysłanie sił połączonych ONZ-Unia Afrykańska - które powinny były znaleźć się w Darfurze już dawno temu - lub ostatni budzący odrazę akt wysłania broni dla reżimu Mugabe na pokładzie statku, do której rozładunku - zupełnie słusznie - nie dopuścili sąsiedzi Zimbabwe. W rzeczywistości wszystko, co Chiny robią w Afryce, ma skutki polityczne - pozytywne lub negatywne.
Ponadto Chiny pokazują, że są pragmatycznym mocarstwem, które szybko się uczy. W związku z tym ważne jest, by Europa nie przestała starać się przekazać Pekinowi, że od stałego członka Rady Bezpieczeństwa NZ, takiego jak Chiny, oczekuje się wkładu w faktyczne promowanie zasad i celów NZ.
W przedmiotowym sprawozdaniu proponujemy, by UE zachęciła Chiny do zwiększenia swojego uczestnictwa w wielostronnych spotkaniach darczyńców i do przyjęcia konkretnych akceptowanych na arenie międzynarodowej kryteriów i wytycznych dotyczących przejrzystości pomocy, przemysłu wydobywczego, dobrego sprawowania rządów, ochrony środowiska naturalnego, praw pracy itp., w celu zagwarantowania, że Chiny naprawdę przyczyniają się do ograniczenia ubóstwa, osiągania milenijnych celów rozwoju i promowania pokoju i bezpieczeństwa w Afryce.
Jednak Europa także musi przejrzeć się w lustrze i wyciągnąć wnioski z własnych błędów i uchybień, jeśli chodzi o Afrykę. Państwa członkowskie muszą wywiązać się z oficjalnych zobowiązań udzielenia pomocy na rozwój, a ograniczanie tej pomocy i celów posłuży tylko Chinom do podkreślenia ich zasług w szybkim udostępnieniu Afryce pomocy finansowej. Europa musi poprawić skuteczność swojej pomocy i zapewnić zgodność między swymi różnymi strategiami politycznymi, a to wiąże się z koniecznością zaprzestania patrzenia przez palce na przestępstwa popełniane przez niektóre opresyjne reżimy afrykańskie, z którymi państwa europejskie nadal współpracują, jak gdyby nigdy nic, co jest skandalicznym lekceważeniem oficjalnie głoszonych kryteriów i zasad.
Na zakończenie, panie przewodniczący, chciałabym podziękować sprawozdawcom pomocniczym i innym kolegom za wspaniałą współpracę. Ich poprawki przyczyniły się w dużym stopniu do wzbogacenia treści tego sprawozdania. Mam nadzieję, że jutro też będzie tak szeroki konsensus, zwłaszcza że do przegłosowania jest jeszcze parę poprawek. Sama przedłożyłam trzy poprawki: dwie dotyczą drobnych korekt, a trzecia jest powtórzeniem stanowiska Parlamentu Europejskiego, wzywającego do tego, by kodeks postępowania UE w sprawie wywozu broni stał się wiążący pod względem prawnym. W ten sposób uniknęlibyśmy powtarzania w obecnym ust. 62 wezwania zawartego w treści ust. 66.
Louis Michel
Panie przewodniczący, pani sprawozdawczyni, panie i panowie! Chciałbym na wstępie pogratulować pani poseł Gomes jej wspaniałego sprawozdania w tym drażliwym i trudnym, a nawet kontrowersyjnym temacie.
Popieram wiele zaleceń odnośnie do polityki, które Unia Europejska musi przyjąć, aby poradzić sobie z rosnąca obecnością Chin w Afryce. UE i Chiny w zasadzie mają wiele wspólnego w swoich interesach z Afryką. Po pierwsze, zarówno UE jak i Chiny uświadomiły sobie ogromny potencjał, drzemiący w Afryce bardziej - lub w każdym razie - niż jakikolwiek inny kraj.
Ponadto UE i Chiny to dwoje najważniejszych partnerów handlowych, inwestujących w Afryce, którzy w światowym rankingu zajmują odpowiednio pierwsze i trzecie miejsce. Naturalnie to wymaga o wiele szerszej skali współpracy, dyskusji i być może wspólnych strategii między Chinami a Europą odnośnie do Afryki i w konsultacji z Afryką. Podzielam opinię sprawozdawczyni w tym względzie.
Chciałbym dziś podzielić się z Izbą pomysłami, które uważam za obiecujące, na zaangażowanie Chin i naszych partnerów afrykańskich we współpracę trójstronną. Chciałbym także podzielić się z Izbą moimi wątpliwościami i pytaniami dotyczącymi tych kwestii. Wreszcie, chciałbym powiedzieć wszystkim tu zgromadzonym, co zamierzam dalej zrobić w temacie tego sprawozdania.
Po pierwsze, Afryka żyje w wieku globalnej gospodarki i globalizacji. Potwierdza swój status liczącego się uczestnika rynku międzynarodowego i globalnego, podejmującego działania w sprawie większości kwestii światowych. Stworzyła rozległą sieć partnerstw dookoła świata, z wyraźnym zobowiązaniem do odnowienia zerwanych stosunków. Szczerze mówiąc, teraz to ona zmusza swoich partnerów do konkurowania między sobą, być może nieco niezdarnie, ale w dobrej wierze. To jest rzeczywistość i nawet poszedłbym dalej mówiąc, że to jest sprawiedliwe i usankcjonowane prawnie. Oznacza to, że jej partnerzy muszą być nowocześni, ufni i sprawiedliwi w swoim postępowaniu.
Wierzę, że UE i Chiny są gotowe do wdrożenia tego nowego podejścia i że chcą to zrobić, być może z różnych powodów, ale wyraźnie są na to gotowe. UE i Chiny są głównymi partnerami Afryki. Nasza polityka afrykańska jest oczywiście różna, jeśli chodzi o zasady i wartości, ale na pierwszy rzut oka można zidentyfikować wiele wspólnych interesów i podobieństw. Na przykład już rozpoczęliśmy dialog w sprawie pokoju, stabilności i zrównoważonego rozwoju w Afryce. Wyraźnie musimy jednak pójść dalej w dziedzinie podstawowego poparcia naszych afrykańskich przyjaciół, którzy muszą sprawić, by dialog ten nabrał tempa. To wyjaśnia trójstronne podejście, które zaproponowałem w ubiegłym roku i które Izba wydaje się popierać, szczególnie w aspekcie budowania trwałej platformy.
W tym względzie Izba całkiem słusznie podkreśla znaczenie równości i wzajemnego szacunku, który musi być fundamentem tego trójstronnego partnerstwa. Narażając się na ostrą polemikę, Europa musi zrozumieć, że w chwili obecnej nie jest zbyt mądrze, i to wobec partnera takiego jak Chiny, podejmować próby kontrolowania poprzez jednostronne dyktowanie naszych warunków. Musimy unikać generalizacji i kontynuować proces dialogu. W moim przekonaniu, jeśli rozpoczniemy ten dialog z Chinami, będziemy mogli wykorzystać go do zwrócenia uwagi na kwestie, takie jak zasada państwa prawa, demokracja i sprawowanie rządów; innymi słowy na wszystko, na czym zbudowane są europejskie wartości i inspiracja dla europejskiej polityki.
Zgadzam się, że potrzebujemy polityki europejskiej, która jest bardziej skuteczna i może szybsza pod względem decyzyjnym, ponieważ to jest główna przewaga, jaką Chińczycy mają nad nami. Byłoby to także bardziej atrakcyjne i lepiej przystające do priorytetów naszych afrykańskich partnerów. Aby dać przykład, jesteśmy dosłownie bezradni, jako instytucje europejskie, jeśli chodzi o wysyłanie programów pomocy lub środków w jakichkolwiek sytuacjach po zaistniałych konfliktach. Weźmy przykład Liberii. To jest państwo, gdzie mamy wybieralny rząd, prezydenta, który ma prawdziwy program i który chce zmian. Gdzie jest skuteczna odpowiedź, której ten kraj potrzebuje, aby zobaczyć, że pokój, stabilizacja i demokracja są opłacalne? Nigdzie! I to mnie boli każdego dnia.
Modernizacja europejskiej polityki pod tym względem jest moim priorytetem odkąd objąłem to stanowisko. Myślę, że mogę bezpiecznie powiedzieć, że uczyniliśmy już znaczący postęp, w szczególności jeśli chodzi o partnerstwa strategiczne, wynikające ze szczytu w Lizbonie, choć z pewnością nadal jeszcze mamy przed sobą długa drogę. Walka z ubóstwem nadal jest naczelnym celem naszej polityki rozwoju. Aby ją prowadzić, musimy tworzyć dobrobyt i wzrost gospodarczy. Chiny obserwują ten wzrost gospodarczy na co dzień i z pewnością to doświadczenie może przynieść korzyści krajom afrykańskim.
Oczywiście każdemu wzrostowi gospodarczemu musi towarzyszyć aktywna polityka redystrybucji, jeśli ma on skutecznie walczyć z ubóstwem. Mówiłem wielokrotnie: wzrost nie gwarantuje rozwoju. Niezbędna jest redystrybucja, a redystrybucja wymaga solidnego rządu. Wymaga także uważnie obserwującej opinii społecznej, wolnej prasy - wszystkiego tego. Jestem przekonany, że UE i Chiny mają w tym względzie poważną rolę do odegrania, choć jest to długotrwały proces, wymagający znaczącego wysiłku obu stron.
Chciałbym przytoczyć kilka pytań, jakie mi się nasuwają. Na przykład, czy jest prawdziwie realistyczne, czy jest konstruktywne, użyteczne, a nawet pożądane, rozpoczynanie tej współpracy nalegając, by Chiny przyjęły standardy i politykę, określone przez WPR? Jakoś w to wątpię. Jeśli to zadziała, tym lepiej, ale ja w to wątpię.
W każdym razie Afrykanie nie za bardzo chcą, by Chiny poszły tą drogą, szczególnie dlatego, że szukają oni alternatywy dla europejskiej pomocy dla rozwoju. Chińska pomoc jest pożądana dokładnie dlatego, że jest to pomoc szybsza, niż europejska i nie wiąże się z tak wieloma ograniczeniami, które w końcu zredukują afrykańską sferę polityczną. Są ku temu jakieś podstawy. Gdzieś zaszło nieporozumienie. Często słyszy się: "wy, Europejczycy, wy stawiacie warunki!” To nieprawda. Nie wiążemy warunków politycznych z współpracą lub finansowaniem, jakie świadczymy. Z istotą tej pomocy, sposobem w jaki jest wykorzystywana - tak. Na przykład wsparcie budżetowe nie będzie oferowane, jeśli nie będziemy mieli do czynienia z dobrym sprawowaniem rządów; nie będzie wsparcia budżetowego dla krajów, w których są konflikty. Jednakże to nie powstrzymuje nas od oferowania pomocy na rozwój czy pomocy humanitarnej, nawet kiedy nie zgadzamy się z jakimś rządem lub reżimem będącym u władzy w danym momencie.
Fundamentalną różnicą, wywołującą zamieszanie, jest to, że Chińczycy szybko reagują, ich proces wysyłania pomocy jest o wiele szybszy niż nasz, z całą tą naszą biurokracją, która jest zmorą mojego życia od prawie 4 lat. Taka jest rzeczywistość, oto gdzie jest chaos i nieporozumienie i myślę, że o tym trzeba mówić.
Podzielam państwa zdanie. Ważne jest, aby chińska pomoc była zgodna z afrykańskimi priorytetami krajowymi, krajowymi systemami, i chciałbym, by była zgodna działaniami innych partnerów.
To samo można powiedzieć dziś. Za wcześnie, a może nawet bezproduktywnie jest wymuszać działania w tym względzie, nie mówiąc o jednostronnych tego próbach. To jest cel długofalowy, ale na razie widzę tylko trzy obszary, w których możemy skoncentrować naszą współpracę i dialog.
Pierwszy to utworzenie otwartego i konstruktywnego dialogu o Afryce między UE, długoletnim darczyńcą, a Chinami. Drugim jest konieczność wymiany naszych doświadczeń jeśli chodzi o rozwój z Chinami i Afryką, abyśmy razem mogli realizować agendę rozwoju. Na przykład Chiny opracowały szereg programów fotowoltaicznych. Najwyraźniej na kontynencie takim jak Afryka jest miejsce na współpracę trójstronną, i to jest jeden przykład. Rozmawiałem o tym z ministrem handlu na spotkaniu w Tonga i był on bardzo otwarty, jeśli chodzi o ten temat. Będziemy dyskutować nad tym znowu w Pekinie, gdzie pojadę prosto po tym posiedzeniu, a więc tam ponownie przedyskutujemy te kwestie.
Po trzecie, musimy uszanować nasze zobowiązania w zakresie agendy paryskiej. To jest kwestia harmonizacji prawa i podziału pracy. W tym względzie wzywam Parlament do pomocy, do zmuszenia naszych państw członkowskich, aby zaczęły konkretnie działać, zamiast tylko o tym mówić. Każdy jeden minister ds. rozwoju, każdy jeden premier w Europie, bez wyjątku, zgadza się, że należy udoskonalić podział pracy, i potrzeba więcej koordynacji, aby zapewnić spójność. To jest w porządku, ale kiedy my proponujemy im prawdziwe strategie podziału pracy, brak jest jakiegokolwiek odzewu. Trzeba o tym powiedzieć, bo to jest fakt. Mój cel to nie tylko wprowadzenie Chin do WPR. Chcę pójść dalej i znaleźć wspólny język z różnymi chińskimi podmiotami działającymi w Afryce, w tym z rządem, w celu wspierania rozwoju w Afryce.
Europejczycy oraz Chińczycy muszą zacząć od agendy afrykańskiej i dokonać wkładu i stworzyć wspólny bank korzyści bez poświęcania wartości i zasad, które zagwarantowały stabilność, pokój i dobrobyt w Europie przez ostatnie 50 lat. To nie oznacza, że jestem marzycielem lub głupcem - wręcz odwrotnie. Ważne jest, by zdać sobie sprawę, jak wszyscy państwo, że zaangażowanie Chin wzbudza wątpliwości, a czasem i obawy, nawet w Afryce. Ja także czasem się martwię o to, jaką formę przybierze współpraca z Chinami, lecz cóż z tego? Dlatego właśnie dlaczego mówię, że potrzebujemy dialogu. Chiny wyraźnie dążą do osiągania swoich interesów gospodarczych, dyplomatycznych i strategicznych w Afryce. Europa także bardzo często robiła błędy, nieprzyznając się, że została skuszona tym samym i zamiast chować się za argumentami, które nieraz ocierają się o czystą hipokryzję, byłoby o wiele lepiej przyznać się, że Afryka ma potencjał, że ma specjalne związki z Europą i że mamy wspólny interes w odkrywaniu, budowaniu i podtrzymywaniu tych związków. Wierzę, że to jest strategia obopólnych korzyści, bo jest to jedyny sposób, abyśmy zmienili tę niefortunną relację darczyńca - beneficjent, która zawsze powoduje upokorzenie i podejrzenia oraz uczucie zależności jednego od drugiego - słabszego od najsilniejszego.
Pani poseł Gomes! Jak powiedziałem, pojutrze będę w Pekinie i spróbuję zrobić wstępne rozeznanie co do pozytywnej interpretacji wspaniałego sprawozdania pani autorstwa.
Bastiaan Belder
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Spraw Zagranicznych. - (NL) Panie przewodniczący! Jako sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Spraw Zagranicznych do wspaniałego sprawozdania pani poseł Gomes, chciałbym podkreślić następujące punkty tej opinii.
Władze chińskie muszą szanować zasady demokracji, dobrego sprawowania rządów i praw człowieka w swoich stosunkach z Afryką. Komisja Spraw Zagranicznych w związku z tym wyraża ubolewanie z powodu czysto pragmatycznej współpracy Chin z represyjnymi rządami w Afryce.
Obecność handlowa Chin na terytorium afrykańskim powoduje skutki ekologiczne, którymi Chiny muszą zająć się w odpowiedzialny sposób. W końcu prasa zachodnia publikuje naprawdę alarmujące sprawozdania dotyczące wykorzystywania środowiska naturalnego, szczególnie w regionie delty Kongo. Raporty te dotyczą całego szeregu tematów, począwszy od wydobycia ropy naftowej i nadmiernych połowów ryb, skończywszy na wylesianiu w oficjalnych rezerwatach przyrody na całym terytorium Afryki.
Komisja Spraw Zagranicznych w równym stopniu ubolewa nad tym, że Pekin wyklucza pewną liczbę państw afrykańskich ze strategicznego porozumienia między Chinami i Afryką jedynie z uwagi na ich dyplomatyczne kontakty z Tajwanem. Takie podejście Chińczyków jest nie tylko sprzeczne z ich własną zasadą nieangażowania się w sprawy wewnętrzne państw trzecich, lecz jest to także wbrew obecnej polityce zbliżenia między Tajwanem a Pekinem.
Gay Mitchell
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Chiny rozpoczęły handel i wprowadzanie zmian w latach 80. i sprawiły, że 400 milionów mieszkańców tego kraju podniosło się z biedy, jak wspomina się we wspaniałym sprawozdaniu pani poseł Gomes. Jakie inne państwo w tym samym czasie wyprowadziło 400 mln swoich mieszkańców z biedy? Musimy patrzeć na to realnie. Jest to jedna z kwestii, którą musimy przedyskutować dziś wieczorem.
Wiele innych części świata przekonało się już, jak gorącym ogniem zieje chiński smok. Gospodarcze rozruchy w wielu krajach latynoamerykańskich i afrykańskich są spowodowane głównie ekonomicznym wzrostem Chin. Działania Chin, czy to w dziedzinie inwestycji, handlu lub pomocy Afryce, wzrosły w zawrotnym tempie w ciągu ostatnich kilku lat. Liczby mówią same za siebie. Wartość chińskiego handlu z Afryką wzrosła z 2 mld USD w 1999 r. do prawie 40 mld USD w 2005 r. Jak powiedział pan komisarz, Chiny obecnie są trzecim co do wielkości partnerem handlowym Afryki.
Zaangażowanie Chin w Afryce otwiera wiele możliwości. Jednakże trzeba krytycznie patrzeć na wpływ takiego rozwoju sytuacji. Potencjał rozwoju i warunki rozwoju to dwie strony tego samego medalu. Medal ma zawsze dwie strony i jedna nie może istnieć bez drugiej. To prawda, że potencjał wzrostu w wielu krajach Afryki jest przeogromny, lecz skorumpowane rządy afrykańskie przez dziesięciolecia okazywały ignorancję dla swoich obywateli, odbierając im możliwości rozwoju. To afrykańskie władze polityczne zadecydują, czy zaangażowanie Chin ma być postrzegane przez zwykłego obywatela Afryki jako korzyść czy jako przekleństwo.
Kongo jest koronnym przykładem tego, gdzie leży wielki potencjał rozwoju. Produkcja per capita wynosi tam rocznie 714 USD. Ludność Konga bardzo cierpi. Chiny zawarły z Kongo umowę na wybudowanie ośmiu szpitali, tysięcy kilometrów dróg i torów, a w zamian dostaną tak potrzebne minerały dla Chin. Ale jeśli to porozumienie ma zadziałać, nie może to być jedynie sytuacja "win-win”, w której obie strony wygrywają. Może to być sytuacja "win-win-win”, bo dzięki temu można przyspieszyć osiągnięcie milenijnych celów rozwoju. Czy w Europie możemy pracować wspólnie z Chinami i starać się udoskonalać to, co się obecnie dzieje, i ulepszać zamiast po prostu krytykować to, co robią Chiny lub niedociągnięcia Chin? Jeśli możemy pracować razem z Chinami i Afryką, aby poprawić dobre sprawowanie rządów, myślę że możemy dostarczać pomoc, rozwijać handel i czynić ulepszenia.
Wierzę, że pan komisarz miał rację: jeśli chcemy skłonić Chiny, by nas słuchały, to dyplomacja przez megafon nie zadziała. Gruby chiński makijaż jest między innymi po to, by nie stracić twarzy. Dyplomacja - cicha dyplomacja - to lepsza szansa osiągnięcia tego, co chcemy osiągnąć. Myślę, że Europa powinna pracować z Chinami, aby zachęcać do najlepszych praktyk w tym, co może być pierwszą rzeczywistą okazją, aby zrobić coś dla Afryki, po latach pustych słów i braku czynów. Jeśli Chiny zmuszą nas to konkurowania w osiąganiu milenijnych celów rozwoju, tym lepiej. Potrzebujemy tej konkurencji; potrzebujemy tej presji.
Józef Pinior
w imieniu grupy PSE. - Pani przewodnicząca! Przede wszystkim pragnę pogratulować pani poseł Gomes poważnego i ważnego politycznie sprawozdania.
We współczesnym świecie Chiny są globalnym graczem i chcielibyśmy je widzieć jako rzeczywistego partnera Unii Europejskiej w procesie globalizacji. Chiny powinny odgrywać ważną rolę w nowym światowym porządku i pochwalamy spokojne zachowanie Chin w Afryce.
Jednocześnie jednak Chiny muszą przyjąć odpowiedzialność w sferze praw człowieka oraz rozwoju. W szczególności Chiny powinny użyć swoich wpływów, aby przyhamować swoich najgorszych "przyjaciół”, z rządem Sudanu włącznie. Całe szczęście, Chiny przestały sprzeciwiać się wykorzystaniu sił pokojowych Narodów Zjednoczonych w Darfurze i wysyłają tam swoją inżynierię wojskową.
Jeśli chodzi o aspekty negatywne, Chiny nadal wysyłają broń do reżimów dyktatorskich w Afryce. Dokładnie w tym tygodniu Zambia, Mozambik, RPA i Tanzania uniemożliwiły chińskiemu kontenerowcowi dostarczenie znacznej ilości amunicji, moździerzy i innej śmiertelnej broni prezydentowi Mugabemu w Zimbabwe. Broń ta mogłaby odegrać antydemokratyczną, a nawet śmiertelną rolę w rękach reżimu Mugabego.
W obecnym sprawozdaniu Parlament Europejski wzywa Chiny do opowiedzenia się po stronie społeczeństw afrykańskich, demokracji oraz praw człowieka w Afryce.
Fiona Hall
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Chciałabym podziękować pani poseł Gomes za ogromną pracę włożoną w to sprawozdanie, jak również ścisłą współpracę z kolegami posłami.
Sprawozdanie to jest wielowymiarowe, w związku z tym muszę skoncentrować się na wybranych kwestiach. W szczególności przyjmuję z zadowoleniem wezwanie Komisji do jak najszybszego przedstawienia propozycji zakazu handlu nielegalnie pozyskiwanym drewnem oraz produktami z drewna na rynku Unii Europejskiej. Jest to niezbędne, aby zatrzymać handel chińskimi meblami, wytwarzanymi z nielegalnie wycinanego afrykańskiego drewna. Handel ten nie tylko wystawia na niebezpieczeństwo afrykańskie lasy tropikalne, lecz również pozbawia kraje afrykańskie tak bardzo niezbędnych wpływów z podatków. Bank Światowy ocenia, iż nielegalna wycinka rocznie kosztuje kraje rozwijające się 15 bilionów dolarów straconego dochodu.
Po drugie, w pełni popieram sprawozdawczynię w kwestii przyjęcia wiążących prawnie środków dotyczących kontroli eksportu broni oraz utrzymania embargo dla Chin. Od czasu napisania sprawozdania mieliśmy wyraźne dowody na to, jak wspomniało już kilku kolegów posłów, iż Chiny wciąż eksportują broń do utrwalających łamanie praw człowieka państw, takich jak Zimbabwe.
Jeśli chodzi o szerzej rozumiane kwestie handlowe, popieram wymienione w sprawozdaniu umowy o partnerstwie gospodarczym. Nie są one bez znaczenia, jako że w przypadku ich większej elastyczności i wyraźniejszego charakteru prorozwojowego, mogłyby służyć jako wzór dla handlu na linii Chiny-Afryka. W obecnej sytuacji Chiny ryzykują ponowne wepchnięcie Chin w gospodarczą pułapkę towarów.
Na zakończenie chciałabym pochwalić zawarte w sprawozdaniu wezwanie do wielostronnego dialogu pomiędzy Unią Europejską, Afryką i Chinami. Jest to niezwykle ważne zwłaszcza w związku ze zmianami klimatycznymi.
Komisarz podał przykład paneli fotowoltaicznych. Żaden kontynent nie jest bardziej podatny na globalne ocieplenie niż Afryka, a przyszłość wielu Afrykańczyków może zależeć od tego, czy Unia Europejska wprowadzi Chiny do porozumienia post-Kyoto i dzielenia się odnawialnymi technologiami.
Konrad Szymański
w imieniu grupy UEN. - Pani Przewodnicząca! Sprawozdanie Any Gomes przedstawia wszystkie najważniejsze aspekty chińskiej obecności w Afryce. Jest tylko jedna nieścisłość - chińska obecność w Afryce nie jest sprawą żadnej polityki rozwojowej czy tym bardziej pomocy. Polityka rozwojowa jest tu tylko instrumentem realizacji dwóch generalnych celów strategicznych Chin.
Pierwszym celem jest zapewnienie dostaw surowców przy pomocy dość brutalnej dyplomacji surowcowej. To rosnące zapotrzebowanie Chin na surowce naturalne i energetyczne czynią z Sudanu, Angoli czy Afryki Subsaharyjskiej kraje o tak wielkim znaczeniu.
Drugim, niemniej ważnym celem chińskiego rządu, jest konsolidacja bieguna autorytarnego na świecie jako przeciwwagi dla liberalno-demokratycznych wzorców Zachodu. Stąd łamanie nawet ONZ-owskiego embarga na handel bronią z Darfurem, Liberią czy Kongo. Stąd polityczne więzi Pekinu z Sudanem, Czadem, Zimbabwe czy Somalią.
Wyłączenie ze współpracy pomocowej krajów, które uznają Tajwan, jest kolejnym objawem prymatu partykularnej strategii nad polityką rozwojową.
Musimy dziś przyznać, że Europa jest w tej sytuacji bezsilna. Oczywiście możemy iść w ślad za apelami Komisarza i wrzucić do kosza zasady OECD w zakresie korupcji, finansów publicznych, potem możemy także inne porozumienia międzynarodowe umieścić w tym samym miejscu. Na końcu do kosza możemy wrzucić nawet Kartę Narodów Zjednoczonych, ale wtedy przestaniemy wiedzieć, na czym polega nasza rola w polityce światowej, czym odróżniamy się od innych graczy polityki światowej.
Margrete Auken
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DA) Pani przewodnicząca! Chciałabym podziękować pani Gomes za doskonałe i wyważone sprawozdanie oraz za doskonałą współpracę. W UE jesteśmy przyzwyczajeni do odgrywania wiodącej roli w Afryce w zakresie handlu i rozwoju. Jednakże wraz z rosnącym poziomem inwestycji ze strony Chin sytuacja może szybko się zmienić. Obecność UE w Afryce nie jest bezproblemowa; jednakże obecność Chin stanowi zagrożenie związane z rozwojem w bardzo niefortunnym kierunku. Ogromne zapotrzebowanie Chin na surowce i energię warunkuje chińskie inwestycje bez szczególnego uwzględnienia kwestii zdrowego rozwoju społeczeństwa. Zamiast tego Chiny powinny skupić się na takich kwestiach, jak tworzenie miejsc pracy poprzez odpowiednie inwestycje, np. powinny one zaprzestać dostarczania własnej siły roboczej, a zamiast tego rozwijać sektor produkcyjny i przetwórczy in situ, tj. w Afryce. Jednakże dobre sprawowanie rządów musi także zostać włączone w ramy polityki inwestycyjnej. Do tej pory Chiny odmawiały przyjęcia tego podejścia i nie wykazywały żadnego zainteresowania tym, czy kraj ten wspiera skorumpowane i agresywne reżimy, czy też przyczynia się do ucisków ludności cywilnej. Chiny muszą przestrzegać demokratycznych zasad i przestrzegać praw człowieka, a nie jedynie stanowić tanią alternatywę.
Ostatecznie Chiny mogą zrobić tak wiele dla Afrykańczyków. Chciałabym podkreślić jeden z najpoważniejszych problemów Afryki, o którym już była mowa, mianowicie wzrost liczby ludności. Chiny dysponują unikatową wiedzą i doświadczeniem w tym zakresie, które stanowiłyby znaczną pomoc. Ponadto, panie i panowie, wyobraźcie sobie, że Chiny teraz kupują broń, jak kilka osób dziś mówiło - broń, która była wysłana do Zimbabwe i której teraz odmawia się wstępu w wielu portach w krajach, takich jak Mozambik i RPA. Chiny następnie nazwałyby się supermocarstwem, które słucha innych i pozostaje wierne odpowiedzialności wynikającej z obecności w Radzie Bezpieczeństwa NZ. Właśnie do tego zachęca się w sprawozdaniu: aby rozpoczęto odpowiedni dialog między UE, Chinami i Afryką, który byłby korzystny dla wszystkich stron.
Paul Marie Coûteaux
w imieniu grupy IND/DEM. - (FR) Pani przewodnicząca! Dobrze byłoby to usłyszeć od pani poseł Gomes, lecz chciałbym również zadać bardziej ogólne pytanie. Chciałbym zapytać, kogo próbuje nabrać chiński rząd. Mam odpowiedź: sądzę, że próbuje nabrać wszystkich. Wystawił na pośmiewisko Komisję Europejską, co - muszę powiedzieć - było niezwykle naiwne i pobłażliwe, jeśli chodzi o przypadek z tekstyliami. Ciągły brak kontroli nad tym, czy eksportowane towary produkowane są zgodnie ze standardami jakości i bezpieczeństwa krajów importujących, zwłaszcza jeśli chodzi o zabawki, to jawne naśmiewanie się z zasad handlu międzynarodowego - jeśli takie zasady wciąż istnieją, co stanowi dowód absurdalności wolnego handlu.
Rząd chiński robi pośmiewisko z Francji, organizując demonstracje antyfrancuskie w Paryżu, zezłoszczony francuskimi protestami przeciwko torturowaniu Tybetańczyków, których wciąż przecież gnębi.
Rząd chiński robi pośmiewisko z całego świata, wiedząc, jak kolosalna jest rola rynku we współczesnym świecie oraz że rynek chiński jest pożądany. W związku z tym, robi to, co chce. Jego polityczna dominacja stanie się jeszcze pełniejsza, jako że poprzez polityczne intrygi rząd chiński zdołał zmanipulować Europę, panie Michel, aby dostać się do Afryki, zyskując w ten sposób kontrolę nad naszymi podstawowymi towarami. Jak można go winić? Korzysta jedynie z naszej słabości, z głupiego i niebezpiecznego odcięcia się Europy, a zwłaszcza Francji, od kontynentu, który w XXI wieku będzie dla nas coraz ważniejszy.
Andreas Mölzer
(DE) Pani przewodnicząca! Na przykładzie Afryki staje się jasne, iż tak chwalona współpraca w dziedzinie rozwoju nie zawsze idzie zgodnie z planem i oczekiwaniami. Zbyt często wykorzystywana jest do promowania eksportu z udzielających pomocy krajów, a nierzadko do wspierania dyktatorów oraz tworzenia nowych zależności, wykorzystując politykę zarządzania długiem.
W tym kontekście ostatnie ambicje Chin i Indii na kontynencie afrykańskim powinny - z europejskiego punktu widzenia - traktowane być z jak największym sceptycyzmem. Państwa charakteryzujące się niskimi kosztami produkcji, które niszczą gospodarkę europejską na masową skalę, próbują najwyraźniej zabezpieczyć źródła tanich surowców i otworzyć nowe rynki zbytu. Ta utrzymująca się odmiana neokolonializmu - jak chciałbym to nazwać - w Afryce w wydaniu Chin i Indii w krótką chwilę zniszczyłaby wszystkie dotychczasowe wysiłki Zachodu. Nie można pozwolić Pekinowi czy New Delhi na zachęcanie krajów, którym niedawno anulowano długi, do kolejnych pożyczek i tworzenia nowych zależności jedynie w celu zabezpieczenia dostaw surowców. Jednocześnie nie powinno się zezwalać krajom afrykańskim na zbyt chętne przyjmowanie pomocy na rzecz ich rozwoju w momencie, kiedy nie są w stanie przyjąć swoich obywateli, gdy przechwytywani są oni jako nielegalni imigranci przez straż graniczną Frontex na wybrzeżach Europy.
W świetle globalnej równowagi władzy my, Europejczycy, będziemy wyglądać zabawnie, jeśli zechcemy wywrzeć presję na Chinach. A Chiny nie zawstydzą się robienia interesów z rządami potępianymi na arenie międzynarodowej, jak na przykład Sudan. Nie zawstydzą się też dostarczania broni do Zimbabwe. W przypadku kraju, w którym prawa człowieka i demokracja, ochrona środowiska oraz zrównoważony rozwój wciąż mają niewielkie znaczenie, to stanowisko nie jest pewnie aż tak nielogiczne.
Jeśli chodzi o Afrykę, potrzebujemy linii politycznej, która wymagać będzie stabilności, demokracji i praw człowieka, jak również - i to sprawa najważniejsza - wzięcia pod uwagę interesów europejskich. Unii Europejskiej nie wolno bez końca przekazywać pieniędzy Afryce bez łączenia tego z konkretnymi celami politycznymi. Podejście to jak dotąd nic nam nie dało, spowodowało fale migracji, łamanie praw człowieka i ogromną biedę. Ambicje Chin i Indii przyczynią się zapewne do zwiększenia tych zjawisk, jeśli w końcu nie zawrócimy. My, Europejczycy, nie możemy jedynie nadal finansować projektów pomocy humanitarnej, pozwalając innym siłom, w tym przypadku Chinom i Indiom, na przeprowadzanie swoich kontraktów handlowych.
Daniel Caspary
(DE) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Gdy myślę o Afryce, bardzo często zadaję sobie pytanie: czy Afryka jest z perspektywy europejskiej kontynentem zapomnianym, czy też my, Europejczycy, widzimy tam pewne możliwości?
Często mam wrażenie, iż my, Europejczycy, wciąż widzimy Afrykę jako problem, a nie widzimy możliwości, jakie oferuje. Chiński stosunek do Afryki jest zupełnie inny. Dla Chińczyków Afryka jest przede wszystkim kontynentem możliwości i Chiny na tych możliwościach się koncentrują. Robią to, prawie niezauważone, od kilku ostatnich lat. Zauważono je w ostatnich miesiącach i z tego powodu realizują jedynie politykę interesów gospodarczych.
Kwestie takie, jak prawa człowieka, rządy prawa i dobre zarządzanie, o których częściowo mówili dziś inni koledzy posłowie, nie mają żadnego znaczenia dla Chińczyków. Interesują ich jedynie inwestycje w infrastrukturę w Afryce, tak aby zdobyć nieograniczony dostęp do rynków surowców. Chodzi o zaspokojenie rosnących potrzeb Chin, jeśli chodzi o surowce. Nie ma to związku z pomocą narodom afrykańskim i ludom afrykańskim na drodze rzeczywistego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego.
Jestem głęboko przekonany, iż powinniśmy położyć większy nacisk na zakotwiczenie krajów afrykańskich w gospodarce światowej, tak aby mogły wyciągnąć korzyści z globalizacji na rynkach światowych dzięki swoim surowcom, środkom, które posiadają, wszystkiemu, co mają do zaoferowania, zamiast jednostronnego uzależniania się od chińskiego monopolu. Musimy przystąpić do dialogu z krajami afrykańskimi w większym stopniu niż dotychczas. Musimy również przygotować się do silniejszej niż w przeszłości konkurencji ze strony Chin i zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby przekonać Afrykańczyków do praktyk dobrego rządzenia i korzyści wynikających z wolnych rynków.
Jedynie wówczas uda nam się przekonać Afrykę do rządów prawa, demokracji i praw człowieka, a jednocześnie nie pozwolić, by kraje afrykańskie nie podryfowały w kierunku Chin, ponieważ Afryka na pewno nie nauczy się od Chin - w dosadny sposób zrozumieliśmy to w ostatnich tygodniach - niczego na temat tego, jak funkcjonują demokracja i społeczna gospodarka rynkowa.
Alessandro Battilocchio
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Przede wszystkim chciałbym pogratulować sprawozdawczyni, pani poseł Anie Gomes, doskonałej pracy, jaką wykonała. Rosnąca obecność Chin w Afryce zmusza nas do przyjęcia europejskiej linii działań, aby poradzić sobie z możliwościami i nowymi wyzwaniami najlepiej, jak możemy.
Chińskie wsparcie dla Afryki jako dostarczyciela pomocy to dobra rzecz, jednak pragnę podkreślić dwa aspekty: nas, Europejczyków - częściowo na bazie zasad i zobowiązań czczonych w porozumieniu z Kotonu, a ogólniej zgodnie z zasadami naszej polityki rozwoju - martwi fakt, iż Chiny, razem z pomocą humanitarną, eksportują szereg ohydnych wewnętrznych praktyk, takich jak korupcja, złe pożyczki, brak poszanowania dla praw pracowniczych i niski poziom zainteresowania kwestiami środowiska.
Kolejna sprawa, która wymaga dokładnego monitorowania, to bliskie związki pomiędzy Pekinem i niektórymi totalitarnymi i represyjnymi reżimami afrykańskimi, takimi jak Sudan i Zimbabwe. W tym kontekście Chiny powinny wziąć na siebie wszystkie zobowiązania, jakie idą za ich rolą jako stałego członka Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych.
DanutBudreikait
(LT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Polityka Chin w Afryce stanowi zagrożenie dla harmonijnego rozwoju państw afrykańskich. Warunki pracy w chińskich firmach działających w Afryce są równe niewolnictwu. Chiny nadal oferują dyktatorom afrykańskim pomoc polityczną i finansową oraz zwiększają współpracę wojskową z reżimami afrykańskimi. Sudan i Zimbabwe to główni importerzy broni z Chin. Chiny oferują krajom afrykańskim ogromne pożyczki, nie stawiając żadnych warunków, a tym samym przyczyniając się do zwiększenia i tak już szeroko rozprzestrzenionej w kręgach władzy w Afryce korupcji. Nielegalny eksport afrykańskiego drewna i kości słoniowej przez Chiny wywiera katastrofalny wpływ na środowisko naturalne Afryki. W tej sytuacji polityka współpracy dla rozwoju nie funkcjonuje. W związku z tym chciałbym zdecydowanie zaapelować do UE, aby zagwarantowała, iż Chiny nie będą ignorować poszanowania dla praw człowieka oraz dobrej administracji podczas realizowania inwestycji oraz aby jakikolwiek handel bronią z krajami afrykańskimi, gdzie w grę wchodzi wojna bądź konflikt wojskowy lub na taki się zapowiada, został zahamowany. Do czasu, gdy Chiny nie poczują się do zaprzestania handlu bronią, UE powinna nałożyć na ten kraj odpowiednie embargo. Jest jeszcze jedna kwestia, którą należałoby wskazać, a mianowicie, w świetle polityki Chin w Afryce poszczególne kraje europejskie powinny pogrzebać obopólne nieporozumienia. Zrewidowana polityka UE umożliwiłaby Afryce wykorzystanie jej zasobów ludzkich oraz naturalnych z korzyściami dla obu stron, jak również dalszy rozwój niezależności gospodarczej oraz politycznej.
Wiesław Stefan Kuc
Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Sprawozdanie pani poseł Any Marii Gomes jest praktycznie szczegółowym wykładem na temat bardzo skomplikowanych trójstronnych powiązań pomiędzy państwami Afryki i Chinami ze szczególnym uwzględnieniem interesów Unii Europejskiej. Nakłada jeszcze na to rolę, jaką w rozwoju Afryki odgrywają inne organizacje np. Bank Światowy.
Nie ulega wątpliwości, że rosnąca z roku na rok rola Chin w rozwoju państw afrykańskich musi być pozytywnie postrzegana pomimo zastrzeżeń, co do pierwszeństwa działań. Musimy sobie odpowiedzieć, czy komercyjne inwestycje są ważniejsze czy pomoc humanitarna. Dla biednych afrykańskich państw każda pomoc jest ważna, tak jak ważna jest woda, walka z chorobami, szkolnictwo, budowa infrastruktury oraz pokój. Wniosek jest jeden, powinniśmy współpracować, aby wypracować jak najlepsze metody zrównoważonego, ale przyspieszonego i trwałego ich rozwoju.
Bastiaan Belder
(NL) Pani przewodnicząca! W art. 56 swojego wyczerpującego sprawozdania, pani poseł Gomes wzywa Unię Europejską i Chiny do niezawierania kontraktów na handel bronią z rządami afrykańskimi, które łamią prawa człowieka, są zamieszane w konflikty bądź znajdują się na krawędzi wojny. W tej kwestii w pełni zgadzam się ze sprawozdawczynią. Jak również w przypadku konkretnych przykładów, które podaje, a na liście krajów afrykańskich wyróżnia się szczególnie Zimbabwe rządzone przez Mugabego.
Pod koniec zeszłego tygodnia prasa zachodnia pisała o chińskiej dostawie broni na szeroką skalę dla reżimu Mugabego poprzez Afrykę Południową, jakby wewnętrzne napięcie w Zimbabwe nie było juz wystarczające wskutek machinacji wyborczych. "Dla Zimbabwe przyjazd do Chin, to jak wizyta w drugim domu”, stwierdził prezydent Mugabe podczas swojej ostatniej wizyty w Pekinie, około półtorej roku temu. Kiedy władze chińskie naprawdę odetną się od tego i innych "przyjaciół” afrykańskich? Panie komisarzu! Oczekuję, iż zada pan to frapujące pytanie w Pekinie. Sprawozdanie pani poseł Gomes stanowi również przyczynek do tego.
Zbigniew Zaleski
(FR) Panie komisarzu! Po wszystkim, co pan powiedział, chcielibyśmy przeanalizować obecność Chin w Afryce. W tym celu będę kontynuował po polsku.
Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Na początku ubiegłego wieku Chińczycy przyjeżdżali jako egzotyczni służący do domów angielskich i francuskich. W latach pięćdziesiątych, sześćdziesiątych mieliśmy produkty chińskie: pióra i różne przybory do szkół, a teraz Chińczycy pojawili się jako mocny aktor gospodarczy i polityczny.
Tak jak Pan mówi, że każdy ma prawo działać, na scenie gospodarczej i politycznej i nikt im nie zabroni, ale Chińczycy skomasowali wysiłki i z pewnym planem dążą do swoich celów, a do jakich celów dążą? Nie będąc obciążonym żadną marką, żadną etykietą kolonializmu mogą i będą eksploatować dobra naturalne w Afryce. Krótko mówię: eksploatować. Dalej, co gorsza, że mogą - i już to robią - eksportować swój totalitarny model społeczno-polityczny, a przed tym należy Afrykę chronić. Przed tym należy Afrykę oszczędzić.
Europa ma tradycyjne związki od kolonializmu do pięknie nacechowanej współpracy. Zarówno z perspektywy humanizmu, jak też z poczucia winy powinniśmy wnosić konstruktywny wkład do Afryki w każdym aspekcie. Robimy to, ale Chińczycy nas wypierają. Paralelnie do tego mocarstwa również Unia powinna przez współpracę zdobywać i sympatię Afryki i jednocześnie ujawniać gotowość do wspólnego rozwoju tego dużego kontynentu, który jest nam tak bliski.
Panie Komisarzu, przed nami ogromne wyzwanie.
Vural Öger
(DE) Pani przewodnicząca! Nowe zainteresowanie Afryką na świecie idzie w parze ze zmianą perspektywy. Dziś Afryka jest czymś więcej niż biednym kontynentem. Współczynnik wzrostu w niektórych krajach wynosi nawet 10%.
A teraz przejdźmy do sedna sprawy: czego Chiny szukają w Afryce? Główną przyczyną zobowiązań na tym terenie są źródła energii. Jakkolwiek w bitwie o dostęp do surowców oparta na wartościach polityka Zachodu coraz częściej przegrywa. Najważniejszym motywem Europy jest zrównoważony rozwój Afryki.
Teoretycznie idealny byłby wspólny europejsko-chiński plan dla Afryki. Nie powinniśmy udawać, że jesteśmy tymi dobrymi, ponieważ kraje afrykańskie nie ufają UE, tak samo jak nie ufają Chinom. UE nie może podawać na tacy gotowych rozwiązań ani Chinom, ani Afryce. Niemniej jednak UE powinna nadal łączyć udzielanie pomocy ze spełnianiem pewnych warunków. Jednocześnie powinna wspierać rządy, instytucje oraz społeczeństwo obywatelskie bardziej, niż czyniła to do tej pory. Dialog z Afryką jest niezbędny, jednak nie powinno się przeoczyć istniejących skarg i pretensji. W tym punkcie mogę jedynie poprzeć sprawozdanie pani poseł Gomes.
Renate Weber
Pani przewodnicząca! Gratuluję pani poseł Anie Gomes pracy, którą wykonała, jak również jej wielowymiarowych i realistycznych ocen. Jak pokazuje to sprawozdanie, Chiny już są ważnym gospodarczym i politycznym partnerem Afryki. Jeśli chodzi o rozwój Afryki, sądzę, iż na kontynencie tym jest do wykonania ogromna praca i Chiny, jako nowy gracz, powinny zostać zaproszone do współpracy.
Z drugiej jednak strony, bardzo obawiam się tego, iż zamiast przeistaczania swojego poparcia w konstruktywne przedsięwzięcia - takie jak zdrowie, edukacja, redukcja biedy oraz infrastruktura - Chiny będą nadal angażować się w zwiększanie tragedii na kontynencie poprzez handel bronią i podkopywanie jakichkolwiek kroków krajów afrykańskich w kierunku demokracji, dobrego rządzenia i szacunku dla praw człowieka. Chiński statek wiozący broń do Zimbabwe ponownie poddaje w wątpliwość rzeczywiste zaangażowanie Chin w proces pokoju i bezpieczeństwa w Afryce.
Wiele krajów afrykańskich chętnie przyjmuje współpracę z Chinami, jako że brak jest w niej jakichkolwiek warunków politycznych powiązanych z korzyściami gospodarczymi, jednak UE powinna nadal wyraźnie apelować, tak do Chin, jak i krajów afrykańskich, o budowanie instytucji, postępu w dziedzinie praw człowieka i bardziej przejrzystych zasad dotyczących wykorzystania surowców naturalnych. Ostatnie odkrycia pokazały, iż nawet w przypadkach, gdzie tylko w ostatnich latach rządy okazały się bardziej otwarte w kwestii wydawania publicznych środków i pieniędzy, powróciły do mniej transparentnej administracji. UE ma obowiązek pomóc Chinom, aby stały się zaufanym partnerem we współpracy w dziedzinie rozwoju.
Jan Tadeusz Masiel
Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Mimo tak ożywionej wymiany handlowej Chin z krajami afrykańskimi, a nawet mimo faktu, iż Chiny stały się ostatnio darczyńcą netto względem Afryki, to jednak ciągle Europę, a nie Chiny, wybierają za cel afrykańscy emigranci i to mimo naszej kolonialnej przeszłości. Świadczy to najlepiej o preferencji Afrykańczyków dla naszych wartości takich jak poszanowanie praw człowieka oraz troska o zrównoważony rozwój gwarantujący lepszą przyszłość.
Daje to Unii Europejskiej moralne prawo, ale też i obowiązek do wglądu w chińską politykę wobec Afryki bowiem, jak słusznie podkreśla pani sprawozdawczyni, Chiny mogą znacznie przyspieszyć proces zrównoważonego rozwoju w Afryce, ale też mogą mu zaszkodzić. W związku z powyższym idea prowadzenia trójstronnych rozmów pomiędzy Unią Europejską, państwami członkowskimi Unii Afrykańskiej oraz Chinami zasługuje na szczególne poparcie.
Zuzana Roithová
(CS) Celem chińskiego kokietowania Afryki jest nie tylko współpraca wojskowa, ważne strategicznie surowce, inwestycje na szeroką skalę i stworzenie olbrzymiego rynku dla chińskich produktów; chodzi również o budowanie infrastruktury. Wielkość handlu zwiększyła się pięciokrotnie od roku 2000 i wkrótce będzie wynosić 100 miliardów dolarów, chociaż handel z zachodem wciąż stanowi do 2/3 afrykańskich przychodów z handlu. Polityka chińska oparta jest na zasadzie nieingerencji oraz porównywalnych korzyści gospodarczych. To oznacza eksportowanie tanich towarów i broni w zamian za surowce. Inwestycje i długoterminowe kontrakty stanowią elementy zaplanowanej i długoterminowej strategii Chin, która nie będzie miała litości dla Afryki.
Chiński wpływ na kraje afrykańskie to niebezpieczny przykład modelu totalitarnego oraz modelu skorumpowanego rynku, pozbawionego jakiegokolwiek szacunku względem jednostki, praw człowieka czy też środowiska naturalnego. Chiński głód surowców w zamian za bezwarunkowe dostawy broni do Afryki staje się coraz większą przeszkodą zrealizowania milenijnych celów rozwoju. Musimy zmusić Chiny, aby zaakceptowały swoją część odpowiedzialności za politykę rozwoju, zmniejszenie ubóstwa oraz zrównoważony wzrost. Chiny są przecież stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ i w związku z tym ciąży na nich odpowiedzialność za rozwój Afryki.
Potępiam poparcie, jakiego udzielają Chiny reżimowi sudańskiemu. Popieram dialog z Chinami dotyczący zharmonizowania polityki w Afryce w celu zmniejszenia ubóstwa, lecz nie wstrzymuję oddechu. Jednak nie wolno nam się poddawać. Musimy zahamować tę grabież surowców i wesprzeć Afrykę na drodze do niezależności gospodarczej. Musimy trzymać się naszej strategii polityki handlowej opartej na szacunku dla praw człowieka i ochronie środowiska. Proszę Boga, aby udało się nam to osiągnąć.
Katrin Saks
(ET) Przede wszystkim chciałabym podziękować pani poseł Anie Gomes za to sprawozdanie. Jeśli chodzi o mnie, jego głównym przesłaniem jest nie tylko zachowanie Chin, lecz również ciągłe uchybienia we wspólnej polityce zagranicznej Unii Europejskiej. Na pewno wszyscy zgodzimy się z tym, że wspólna pozycja Unii Europejskiej w tej kwestii byłaby bardzo pożądana.
Chciałabym skoncentrować się na kilku punktach. Najpierw ogólnie: powinniśmy patrzeć na współpracę pomiędzy Chinami a Afryką z perspektywy globalnej, a nie wyznając zasadę, iż tradycyjnie Afryka jest obszarem wyłącznych wpływów europejskich. Po drugie, należy położyć nacisk na odpowiedzialność: Chiny muszą przyjąć rosnącą odpowiedzialność, która wiąże się ze strategicznymi partnerstwami tego rodzaju.
I jedna uwaga na koniec: punkt 13 uwag przedstawionych przez AFET:
"Chińskie zaangażowanie w Afryce, z jednej strony, i nowe strategiczne partnerstwo na linii UE-Afryka, z drugiej, powinny być ze sobą kompatybilne;”
Po pierwsze, nie sądzę, że nasza polityka powinna być dostosowana do polityki Chińskiej Republiki Ludowej i jestem jeszcze mniej przekonana co do tego, że Chiny w ogóle wezmą pod uwagę nasze kwieciście napisane zalecenia.
Cristian Silviu Buşoi
(RO) Wartość handlu pomiędzy Chinami a Afryką wzrosła z 2 mld euro w 1999 do około 39.7 mld euro w 2005, a jednocześnie Chiny są trzecim partnerem handlowym Afryki.
Jasno to dowodzi, jak ważna jest Afryka dla globalnych interesów Chin.
W rezolucji jest kilka ważnych wniosków, które warto po raz kolejny uwydatnić. Musimy bardzo wyraźnie przekazać, że nasze oczekiwania wobec Chin odnoszą się do czegoś więcej niż jedynie rozwoju polityki energetycznej.
Powinniśmy również zachęcić Chiny do udzielania bezwarunkowego wsparcia partnerom afrykańskim, w przypadku którego warunki ekonomiczne związane z subsydiami międzynarodowymi i pożyczkami nie powinny wpływać na cele zrównoważonego rozwoju.
Jest dla nas o wiele ważniejsze, co my zrobimy i co Unia Europejska zrobi w tych okolicznościach. Zgadzam się z komisarzem Louisem Michelem, który stwierdził, iż niestety Unia Europejska nie wykorzystuje swojej uprzywilejowanej pozycji względem Afryki.
Unia Europejska powinna przekierować większą część swojego rocznego budżetu na wspieranie finansowe projektów infrastrukturalnych mogących przyciągnąć bezpośrednie inwestycje zagraniczne.
I na koniec: obecność Europy w Afryce powinna stać się bardziej znacząca i przekształcić się z zamierzeń w rzeczywistość.
Colm Burke
Pani przewodnicząca! Chiny zaczęły znacznie zwiększać swoje powiązania dyplomatyczne i gospodarcze z Afryką w ciągu ostatniej dekady, głównie z powodu popytu na surowce. Handel Chin z tym kontynentem zwiększył się czterokrotnie od roku 2001, a walka o surowce również miała negatywne konsekwencje oraz przyczyniła się do utrzymywania skorumpowanych i represyjnych elit afrykańskich. Przykładem tego jest represyjny reżim sudański, gdzie CNPC - chińska rządowa firma naftowa - kontroluje około 60-70% sudańskiej produkcji ropy, a jednocześnie Sudan jest jednym z głównych odbiorców chińskiej broni.
Spełnienie konkretnych warunków politycznych w takich kwestiach, jak rządzenie, demokracja i prawa człowieka, zwykle nie pojawia się w chińskich kontraktach z Afryką. Chiny mają poważne problemy we własnym kraju, jeśli chodzi o dobre rządzenie, poszanowanie praw człowieka oraz podstawowe standardy pracownicze. Kraj ten zatem nie ma prawa uzależniać swojej pomocy od poprawy w afrykańskich standardach dotyczących praw człowieka, skoro sam ich nie przestrzega. Niemniej jednak chińska polityka nieingerencji w politykę wewnętrzną swoich partnerów gospodarczych stała się wygodną wymówką, dając Chinom carte blanche w kwestii kontynuowania czasem lekkomyślnych kontraktów, szczególnie na kontynencie afrykańskim.
Ta polityka nieingerencji, wraz z pobłażliwym stanowiskiem Chin wobec reżimów takich jak Sudan, to temat, którym stale powinniśmy się zajmować. Niestety, jako że głównie dwustronne stosunki Chin z Afryką kolidują z wielostronnym podejściem UE, UE zostaje trochę z tyłu. Skorumpowani liderzy afrykańscy wolą podpisywać lukratywne kontrakty, za którymi nie idą żadne żądania, i UE wydaje się tracić swoje wpływy.
Niemniej jednak UE powinna utrzymać swoją tradycyjną politykę stawiania pozytywnych warunków skierowaną ku wspieraniu zrównoważonego rozwoju i nie powinna próbować zmieniać tego podejścia do Afryki, jedynie dlatego że Chiny podpisują więcej kontraktów. Przeciwnie, UE powinna zmusić Chiny do przyjęcia większej liczby kryteriów dotyczących rozwoju w swoich relacjach z Afryką. Chiny są ważnym mocarstwem, stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ i w związku z tym ponoszą odpowiedzialność tak w Afryce, jak i na świecie.
Nirj Deva
Pani przewodnicząca! Gratuluję pani poseł Gomes doskonałego sprawozdania. Sprawozdanie to wzmacnia nasze związki z Chinami, co jest niezbędne do wspierania gospodarki światowej. Do niedawna, i od tysięcy lat, Chiny wywierały jedynie niewielki wpływ, tak jak robimy to teraz my w UE, ale Chiny się zmieniają. To supermocarstwo, tak gospodarczo, jak i militarnie, i ulega przekształceniom.
Nasze związki z Chinami muszą być oparte na szacunku. Nie mogą to być związki, gdzie którakolwiek ze stron próbuje prawić kazania i krytykuje drugą. Zakończyliśmy zimną wojnę, angażując w ten proces Związek Radziecki, i przynieśliśmy pokój Europie. Podobnie musimy zaangażować Chiny na wielu poziomach. Musimy zachować instytucje oparte na zasadach globalnej gospodarki liberalnej i naszych wartościach, w przeciwnym wypadku jesteśmy skończeni.
To oznacza pełną i aktywną rolę Chin we wszystkich powojennych instytucjach utworzonych w ramach porozumienia z Bretton Woods, które tak ostrożnie budowaliśmy. Oznacza to również współpracę z Chinami w celu wzmocnienia zasad porządku międzynarodowego, tak aby służyło to zarówno naszym, jak i ich interesom. Do roku 2020 gospodarka chińska będzie największa na świecie. Mamy teraz wybór. Albo pozwolimy Chinom pełnić pełną i aktywną rolę w liberalnych, otwartych na wszystkich, opartych na konkretnych zasadach, wielostronnych instytucjach stworzonych po Bretton Woods - włączając UE, AKP, porozumienia z Rio i Bali oraz ONZ, WTO, MFW i Bank Światowy - albo zmuszamy Chiny, przez naszą krótkowzroczność, do wycofania się i, zapewne z czasem, zniszczenia tych instytucji i stworzenia swoich własnych, bardziej dla nich odpowiednich.
Dlatego w tym momencie sprawozdanie to jest tak ważne. Dlatego również - i wiem, że to, co mówię, może być kontrowersyjne - Igrzyska Olimpijskie w Pekinie są tak ważne, ponieważ po raz pierwszy w historii Chiny angażują się w kontakt całym światem. Dlatego igrzyska te muszą być wielkim sukcesem, nie tylko dla Chin, ale dla całego biorącego w nich udział świata.
Nasze zadanie u progu XXI wieku jest ogromne. Nigdy wcześniej nie zostało wykonane w całej swojej rozciągłości, ale trzeba to w końcu zrobić. Zadaniem tym jest zaangażowanie najstarszego i najliczniejszego narodu na ziemi we wszystkie sprawy dotyczące planety Ziemi jako naszego partnera.
Zita Pleštinská
(SK) Panie i panowie! Moja wizyta w Chinach w marcu tego roku przekonała mnie do aktualności tej debaty. Sądzę, że jeśli chodzi o Unię Europejską, Chiny są nie tylko ważnym partnerem handlowym, ale również poważną konkurencją. Sprawozdanie pani poseł Gomes potwierdza moje osobiste doświadczenia.
Miałam okazję zobaczyć zaskakującą pracowitość taniej siły roboczej. Chociaż Chiny muszą radzić sobie z ogromnymi nierównościami społecznymi i ekonomicznymi oraz pogarszającym się w sposób alarmujący stanem środowiska naturalnego, i chociaż prawa polityczne i podstawowe wolności są tam nadal bardzo ograniczone, kraj ten posiada spore doświadczenie, które może przynieść korzyści krajom afrykańskim. Afryka zwalcza biedę, ale jest bogata w surowce. Dzięki popytowi z Chin i innych państw, kraje afrykańskie mogą uzyskać lepsze oparcie na rynkach.
W chwili obecnej UE jest największym dostarczycielem pomocy Afryce i jej najważniejszym partnerem handlowym. Ambicją Chin jest zostać największym partnerem handlowym Afryki do roku 2010; w związku z tym jej działania w Afryce stanowią poważne wyzwanie dla UE.
Czesław Adam Siekierski
Pani Przewodnicząca! Zainteresowanie Chin afrykańską ropą, metalami szlachetnymi czy gazem zaczyna trochę przypominać dawną politykę kolonialną niektórych europejskich mocarstw. Chiny kreują się na dobrego przyjaciela i partnera biznesowego Afryki, przekonują, że chcą pomóc im w wyjściu z ubóstwa, z zacofania, że będą wspierać rozwój gospodarczy.
Miejmy nadzieję, że ich intencje są szczere, ale zarówno w biznesie, jak i w polityce zwykle bywa tak, że cel uświęca środki. Chińczycy budują mosty, drogi, stadiony, szpitale, zaopatrują Afrykę w broń, udzielają pożyczek finansowych, zdobywają w ten sposób nowy rynek zbytu, a z drugiej strony kreują się na państwo, które dba o przyszłość Afryki.
Unia powinna w znacznie większym stopniu zaangażować się w rozwój Afryki. Nie możemy stać i przyglądać się obojętnie tej nowej chińskiej dominacji.
José Ribeiro e Castro
(PT) Pani przewodnicząca, pani komisarzu, panie i panowie! Najpierw pragnę podziękować pani poseł Gomes za wspaniałe sprawozdanie, które przygotowała, jednak wobec niewielkiej ilości czasu, który mam, chciałbym od razu zwrócić uwagę pana komisarza i kolegów posłów na praktyczną kwestię, która dzieje się na naszych oczach. Tą praktyczną kwestią jest Zimbabwe. Gazety piszą o statku. Skąd? Z Chin? Załadowanym czym? Bronią, bronią dla Zimbabwe, drobną bronią, granatami i moździerzami. Nie udało się go rozładować w Durbanie, ale widziano go w drodze do Angoli, płynącego, aby dostarczyć broń, która będzie użyta przeciwko mieszkańcom Zimbabwe.
Musimy wywrzeć nacisk dyplomatyczny na Chiny oraz na graniczące z Zimbabwe państwa, aby wykorzenić ten rodzaj perwersyjnych relacji, ten rodzaj śmiertelnych związków, zniszczyć go w zarodku i aby upewnić się, że zostaną uszanowane wyniki wyborów. Wierzę, iż w naszych związkach z Chinami musimy zwrócić uwagę Chin na fakt, iż jako supermocarstwo i ogromny kraj, mają one obowiązki na arenie międzynarodowej w kwestii wspierania pokoju oraz wzmacniania praw narodów.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
Pani Przewodząca! Panie Komisarzu! Chiny w ciągu ostatnich kilkunastu lat stały się najszybciej rozwijającą się gospodarką świata, o czym świadczy coroczny ponad 10% wzrost dochodu narodowego. Dzięki temu kraj ten stał się czwartą co do wielkości gospodarką świata z największymi na świecie rezerwami walutowymi.
Tak szybki rozwój potencjału gospodarczego powoduje, że Chiny stają się wiodącym na świecie partnerem handlowym. W ciągu ostatnich 15 lat wartość wymiany handlowej Chin z Afryką wzrosła dwudziestokrotnie. Wydaje się, że Unia Europejska tej ekspansji nie jest w stanie przeciwdziałać. Trzeba więc zachęcać Chiny, aby ich zaangażowanie ekonomiczne w Afryce uwzględniało aspekt socjalny, środowiskowy, a także przestrzeganie demokratycznych standardów.
Unia Europejska winna naśladować ekspansję Chin w Afryce. Ciągle przecież pozostajemy największym darczyńcą dla krajów afrykańskich. Trzeba więc dążyć do tego, aby pomoc udzielana tym krajom była łączona ze znacznym rozszerzeniem stosunków handlowych z Afryką.
Paul Rübig
(DE) Pani przewodnicząca! Ja również chciałbym pogratulować sprawozdania. Pokazuje ono bardzo jasno, iż Chiny również mogą dawać przykład. Rozwój w Chinach, zwłaszcza rozwój ekonomiczny, może być przykładem dla Afryki. Relacje rynkowe oraz osiągany wzrost są godne uwagi.
Chiny są również naszym partnerem w WTO. Kiedy negocjacje w WTO dotyczące standardowej płacy oraz redukcji kwot zakończą się sukcesem, będzie to sytuacja wygranej dla obydwu stron. Afryka i Chiny potrzebują Europy. Europa jest aktualnie największym światowym rynkiem zbytu. Wierzę w to, iż mogą z tego rozwinąć się dobre partnerstwa.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Oczywiście jest frustrujące dla posłów, iż w tak ważnej debacie i w związku z tak wspaniale przygotowanym sprawozdaniem, mają tak mało czasu.
Chciałbym po prostu przyznać, iż widzę tutaj w Parlamencie dwie tworzące się grupy. Są tacy - i nie krytykuję, mówię po prostu, co zaobserwowałem - są mówcy, którzy wierzą, że lęk i pesymizm wypędzą Chińczyków z Afryki. Nie ma się co łudzić, to na pewno się nie wydarzy. Osobiście, niezachwianie wierzę w optymizm biorący się z nowoczesności i otwartości.
Słyszałem tu dziś różne inne rzeczy, które skłaniają mnie do myślenia, iż musimy zdać sobie sprawę z tego, że ten rodzaj związków sprawia, że Afryka traci wiarę w Europę. Z drugiej strony, musimy przestać myśleć, iż mamy moralne prawo być w Afryce. Nie mamy żadnego prawa, żeby być w Afryce, żadnego - ani moralnego, ani jakiegokolwiek innego. Nasza przeszłość nie daje prawa tak myśleć i chciałbym po prostu wszystkim o tym przypomnieć.
W tym samy tonie Chińczycy są oskarżani za kradzież naszych surowców naturalnych z Afryki! Przepraszam, nie wiem, czy pan Coûteaux nadal jest tutaj, może tylko mu się wymsknęło. Tak jak gdybyśmy byli właścicielami surowców naturalnych Afryki! To naprawdę zaskakujące. Będę z państwem szczery: tego rodzaje komentarze naprawdę czasem mnie zaskakują.
Powiem państwu, iż jedynym niebezpieczeństwem, jakie widzę w obecności Chin, w inwestycjach Chin w Afryce, jest klątwa surowcowa. Na ten temat powinniśmy z Afrykańczykami porozmawiać. O czymś, co jest znane jako klątwa surowcowa lub gospodarka rentierska. Temat ten powinien zostać podjęty w naszych rozmowach z Afryką. Wierzę w dialog, w trójstronne partnerstwo, wzajemne przekazywanie sobie informacji i rozumienie swoich wzajemnych problemów, jak również w poszukiwanie prawdziwej współpracy. W przypadku osób skłonnych do prawienia kazań prowadzi to do stwierdzeń typu "my, Europejczycy, musimy uczyć, jak obronić tych biednych Afrykańczyków przed Chińczykami”. Muszę państwu powiedzieć, iż każdego dnia stykam się z tego rodzaju argumentami w dwustronnych stosunkach. Nie mają one dla mnie żadnego sensu.
Sprawozdanie pani poseł Gomes jest na właściwej ścieżce. Osobiście sądzę, iż niemal wszystko, o czym mówi, zamierza we właściwym kierunku. Jak państwo wiedzą, za parę godzin wyjeżdżam do Chin. Spotkam się z chińskim ministrem handlu. Pan przewodniczący Barroso i ja spotkamy się z premierem Chin. Czy państwo naprawdę sądzicie, iż nie będziemy rozmawiać o prawach człowieka, o Tybecie, o demokracji, o Afryce? Oczywiście, że tak, w ramach konwencjonalnej, miejscowej dyplomacji. Dyplomacja megafonowa w tym przypadku odnosi całkowicie przeciwne skutki. Im więcej mówicie Afrykańczykom, im więcej im mówicie, że muszą uważać na Chińczyków, że są zdeterminowani do skolonizowania krajów afrykańskich, że jest to klątwa surowcowa, im więcej będziecie to powtarzać, tym mniej będą was słuchać i tym mniej będą chcieć was słuchać.
Europa posiada narzędzia, aby osiągnąć swoje ambicje. Po pierwsze, mamy swój model, którego musimy bronić. Musimy różnić się od innych, ponieważ nasz model różni się od innych. Opiera się na wspólnych wartościach, na tolerancji, otwartości, opiera się na wzajemnym szacunku. To jest Europa i Europa nie powinna się zmieniać. Europa nie musi stać się niczym innym, ani gonić za innymi modelami. To pierwsza sprawa, o której chciałem powiedzieć.
Druga sprawa ma związek z tym, co powiedziałem wcześniej. Gdybyśmy mieli więcej odwagi - i bardzo nam może w tym pomóc Parlament Europejski, a w rzeczywistości już to zrobił - aby przekonać państwa członkowskie do lepszego podziału pracy, do drobnej zmiany zasad wykorzystania Europejskiego Funduszu Rozwoju, gdybyśmy dali odrobinę więcej instytucjom europejskim, jeśli Parlament - poprzez na przykład budżetowanie EFR, który następnie stałby się bardziej efektywny politycznie - przekazał więcej środków komisarzom, tak aby mogli postępować zgodnie z wartościami europejskimi, wykorzystując środki EFR, gwarantuję, że Europa nie musiałaby się martwić konkurowaniem z Chinami. Takie są fakty.
Są ku temu pewne podstawy, jako że mamy znaczną przewagę. Jaką przewagę mamy? Nie chodzi nam o dawanie pożyczek, dajemy granty. Nie wyrażam się właściwie. Afrykańczycy zwracają się do Chińczyków i krytykują nas za mały odzew, chociaż oferujemy granty - innymi słowy, pieniądze, których nie będą musieli oddać - w przeciwieństwie do tzw. miękkich pożyczek, które - należy to powiedzieć - absorbują surowce naturalne. Niemniej jednak, jeśli te pożyczki zostaną wykorzystane na infrastrukturę, na zrównoważony rozwój, kto może zaprzeczyć, iż Afryka na tym nie skorzysta? Jak państwo wiedzą, jeśli chodzi o infrastrukturę w Afryce, Europa, Europa i Chiny, Europa, Chiny i USA, Europa, Chiny, Japonia i USA, a nawet reszta świata, mogłaby zaoferować tyle finansowania, ile chce, a i tak zabrałoby lata stworzenie w Afryce takiej infrastruktury, która mogłaby być bazą dla jakiegokolwiek rzeczywistego rozwoju.
Zatem wszystkie te pieniądze, wszystkie te inwestycje, niekoniecznie są złe. Rzeczywista kwestia to wiedzieć, jak to wszystko jest wykorzystywane, jak jest to zarządzane. Wiem, że wszyscy nie mogą się ze mną zgodzić, ale takie jest piękno demokracji. Wierzę, iż poprzez otwartość, poprzez dialog, poprzez poszukiwanie trójstronnego partnerstwa, w tym przypadku, możemy przyczynić się do zmian. Moim zdaniem, Europa na zawsze pozostanie szczególnym partnerem Afryki z przyczyn historycznych, z powodów geograficznych, z przyczyn modelowych. Nie boję się tego i wierzę, że jeśli naprawdę chcemy być obecni w Afryce - a jak ktoś powiedział, jest to bardzo ważne - musimy iść za moją sugestią i dodać do niej dodatkowe elementy. Musimy przestać sugerować, że nasze zainteresowanie Afryką oparte jest jedynie na wspaniałomyślności, uprzejmości i zasadach humanitarnych.
Jest jasną sprawą, iż mamy również obowiązki w tej kwestii, jednak musimy zaakceptować, że związki z Afryką stanowią ogromny potencjał na sytuację wygrana/wygrana dla Europy. Stanowią one ogromny potencjał dla wzajemnego rozwoju gospodarczego i nie ma absolutnie nic złego ani niemoralnego w patrzeniu na te sprawy z takiego punktu widzenia. Chińczycy mają przynajmniej jedną dobrą cechę: nie robią tajemnicy ze swoich planów. Nigdy nie słyszałem, aby Chińczycy mówili, że chcą pomóc Afrykańczykom albo przyczynić się do rozwoju Afryki. Nie, oni są szczerzy. Grają według zasad rozwoju gospodarczego, przede wszystkim to leży w sferze ich zainteresowań. Uważam, iż jeśli chcemy szanować naszych partnerów, musimy to zaakceptować. Nie możemy przeoczyć tego aspektu. Nie ma żadnego cudownego rozwiązania. Jeśli Afryka nie rozwinie się gospodarczo, nie rozwinie się wcale, i kropka, a nasza polityka charytatywna nie odniesie żadnego skutku.
To wszystko, co miałem do powiedzenia. Przykro mi, pani przewodnicząca, iż zabrałem tak dużo czasu, ale przekazałem swoje przekonania, które wynikają z codziennych doświadczeń z tymi krajami.
Jeszcze jedna rzecz. Chiński statek jest teraz w drodze do Chin. Zawsze mówiło się, że Europa ma małe wpływy polityczne. Wróciłem właśnie ze szczytu SADEC, gdzie rozmawiałem z głowami państw. Jednym z tematów było oczywiście Zimbabwe. Rozmawiałem ze wszystkimi głowami państw: Angoli, Mozambiku, wszystkimi. Wyjaśniłem kwestię chińskiego statku. Zareagowali dokerzy, ale wiele państw również nie zezwoliło na rozładowanie statku. Zgodnie z najnowszymi informacjami, które posiadam, statek został odesłany do Chin. Europa próbowała wypełnić swój obowiązek na drodze umiarkowanej dyplomacji i z dokerami, oczywiście wraz z głosem ludzi. Miało to dużą wartość i dowodzi, że Afrykańczycy nie akceptują wszystkiego w kwestiach politycznych i dyplomatycznych.
Ana Maria Gomes
sprawozdawczyni. - Pani przewodnicząca! Chciałabym przypomnieć, że pani poseł Erika Mann, sprawozdawczyni Komisja ds. Handlu Międzynarodowego, nie mogła przybyć. Poprosiła mnie o położenie nacisku na jeden z punktów, które włączyliśmy do sprawozdania: chodzi o to, jak bardzo ważne jest, by Afryka wypracowała swoją własną strategię wobec Chin, zauważając, iż taka strategia może wzmocnić wzajemną naturę powiązań handlowych pomiędzy Chinami i Afryką, jeśli skupi się na większym udziale robotników afrykańskich w chińskich projektach w Afryce, większej chęci ze strony Chin do transferu technologii i lepszego dostępu do rynku chińskiego dla afrykańskich towarów eksportowych.
sprawozdawczyni. - (FR) Pragnę podziękować komisarzowi Michelowi i kolegom posłom za ich komentarze i podniesienie wielu ważkich kwestii.
Rozumiem komisarza, kiedy mówi, że Europa nie może jednostronnie dyktować warunków Afryce, a szczególnie, kiedy nie przestrzegają ich Chiny. Niemniej jednak właśnie dlatego my, Europejczycy, musimy bardziej inwestować we wzmocnienie afrykańskiego społeczeństwa obywatelskiego, instytucji takich jak parlamenty, wolne media, uniwersytety itp., aby sami Afrykańczycy mogli wymagać i stawiać warunki, jak np. te wynikające z milenijnych celów rozwoju, oraz czuwać nad tym, by były przestrzegane.
W pełni zgadzam się z komisarzem, jak widać to w sprawozdaniu, gdy mówi on o tym, iż szybkie udzielenie pomocy oraz finansowanie europejskie jest dla Afryki niezbędne i że takie skoordynowane działanie i podział zadań pomiędzy państwami członkowskimi i Komisją jest konieczny, jeśli mamy konkurować ze swobodą, z jaką Chiny finansują Afrykę w tym momencie, bez mierzenia konsekwencji i biorąc pod uwagę tylko swoje własne interesy.
Jeśli chodzi o kryteria OECD, jasne jest, iż od Chin zależy decyzja, czy są one warte przyjęcia. Niemniej jednak, uważam, iż jest naszym zadaniem, biorąc pod uwagę nasze pozytywne i negatywne doświadczenia w Afryce, jest sprawić, by Chiny zrozumiały, iż ich długoterminowe zainteresowanie ma zapewnić eksploatację, a nie zdziesiątkowanie naturalnych zasobów Afryki, a bez dobrego rządzenia nie ma żadnych gwarancji, nawet dla Chin.
Na koniec - być może jedną z pozytywnych konsekwencji obecności Chin w Afryce jest ta debata i to sprawozdanie, który jutro przyjmiemy. Chiny pomogły Europie zrozumieć, iż w Afryce tkwi ogromny potencjał i są rzeczy, które się Afryce udały. Mam szczerą nadzieję, iż pańska podróż do Chin w tym tygodniu, pani komisarzu, będzie okazją do pracy nad konstruktywnym zaangażowaniem przez Chiny i Afrykę, opisanym w tym sprawozdaniu oraz przypomnienia Chinom, jak pan komisarz dziś powiedział, o ich obowiązkach jako stałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ i nie tylko w odniesieniu do Tybetu i Myanmar, lecz również Afryki, a zwłaszcza Zimbabwe i Darfuru. Gratuluję, panie komisarzu, jeśli pańskie działania rzeczywiście pomogły wysłać statek z powrotem do Chin. To bardzo pozytywne.
Przewodnicząca
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się w środę o godz. 11.30.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Filip Kaczmarek  
na piśmie. - Raport pani poseł Gomes jest niewątpliwie szczegółową i ciekawą analizą zobecności Chińskiej Republiki Ludowej w Afryce. Nie mogę się jednak oprzeć wrażeniu, że gdzieś pomiędzy handlem, inwestycjami, infrastrukturą, energią i innymi ważnymi sprawami zagubiliśmy w tym raporcie kwestię zasadniczą z punktu widzenia zarówno instytucji, którą reprezentujemy - Parlamentu Europejskiego - jak i Komisji Rozwoju, która jest odpowiedzialna za ten raport. Ochrona praw człowieka na całym świecie stanowi bezwzględny priorytet Parlamentu Europejskiego - czytamy na głównej stronie internetowej Parlamentu Europejskiego. Jeżeli faktycznie w to hasło wierzymy to nie możemy się ograniczać rozdziału - rządy i prawa człowieka do:
zdawkowego podsumowania zaangażowania Chin /i to jeszcze w kontekście jak najbardziej pozytywnym/ w Darfurze, podczas gdy przecież dobrze wiemy, że sytuacja w regionie nie uległa wcale poprawie,
jednozdaniowym wspomnieniu o naruszaniu embarga ONZ na sprzedaż broni w Afryce przez CHRL - przypomnijmy stałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ,
czy krótkim komentarzu na temat współpracy Chin z rządami odpowiedzialnymi za naruszanie praw człowieka, takimi jak Zimbabwe.
"UE nie powinna nie doceniać siły dyskretnego i publicznego krytykowania Chin” - pisze w uzasadnieniu swojego sprawozdania pani poseł Gomes. Szkoda, że taką właśnie okazję tym raportem utraciliśmy. Dziękuję za uwagę.
Eija-Riitta Korhola  
na piśmie. - (FI) Sprawozdanie pani poseł Gomes jest ważnym przyczynkiem do debaty dotyczącej tego wielkiego wyzwania dla współpracy międzynarodowej. Ponownie dziękuję jej za jasność spojrzenia na poruszone kwestie.
Z jednej strony, mogłoby się wydawać, że Afryka skorzystała na swoich bliskich relacjach gospodarczych z Chinami. Gospodarczy kopniak, dany jej przez najważniejszego partnera handlowego, obok Europy, zmniejszył ubóstwo. Chiny patrzą na Afrykę nie jak na brzemię, ale jako okazję, pełną potencjału ekonomicznego.
Z drugiej strony, stało się jasne, iż jest kilka niepokojących aspektów pozycji Chin w Afryce. Eksport broni, niezdrowe inwestycje, nadmierna eksploatacja surowców - Europa bardzo dobrze rozpoznaje znaki neokolonializmu wśród całego tego zapału. Warto zadać sobie pytanie, czy potencjał gospodarczy powinien być wykorzystywany jako zachęta do stania się supermocarstwem. Jest to wyraźne na przykład w Darfurze.
Inne pytanie, to sposób, w jaki powinna zareagować UE. W wielu kwestiach Chiny są rywalem Europy w Afryce, i wiele razy zostało tu już powiedziane, że prawienie kazań nowemu mocarstwu nie przyczyni się do niczego dobrego. Sprawozdanie w bardzo mądry sposób opowiada się na podejściem konstruktywnym. W związku z tym musimy zidentyfikować naszą rolę, którą jest przypomnienie Chinom o zobowiązaniach, które niesie ze sobą partnerstwo. Aby zrealizować milenijne cele rozwoju, zapobiegać konfliktom i zagwarantować zrównoważony rozwój, potrzebne są wspólne wysiłki.
Współpraca jest najwyższej wagi w kwestii zahamowania zmian klimatycznych. Bali przyniosło nadzieję, iż Chiny, jedno z najbardziej zanieczyszczających państw, oraz Afryka, niewinna ofiara, zostaną w ten proces włączone.
Na koniec musimy przyznać, że Chiny nie dzielą europejskiego spojrzenia na prawa człowieka. W związku z tym musimy silniej pracować nad tym, aby stała demokracja, rządy prawa i dobre rządzenie, zakorzeniły się w Afryce. Ostateczne rozwiązanie problemu Chin powinno być znalezione nie w Chinach, ale w samej Afryce.
Bogusław Rogalski  
na piśmie. - Wschodząca potęga, jaką są Chiny wywiera ogromny wpływ na proces zrównoważonego rozwoju w Afryce, pamiętać jednak należy, iż to państwa afrykańskie są odpowiedzialne za całościowy wpływ obecności na ich terytorium cudzoziemców oraz zagranicznych organizacji bądź rządów.
Zarówno UE, jak i Chiny działają na rzecz bezpieczeństwa, pokoju oraz zrównoważonego rozwoju w Afryce, jednak to UE jest największym darczyńcą oraz głównym partnerem handlowym Afryki w chwili obecnej. Mimo, iż Chiny dysponują bagażem pozytywnych doświadczeń, gdyż w ciągu ostatnich 25 lat pozwoliły 400 milionom swoich obywateli podnieść się ze skrajnego ubóstwa, to jednak należy zwrócić uwagę na ogromne nierówności społeczne oraz ekonomiczne, jak i alarmującą degradację środowiska naturalnego, ograniczanie podstawowych wolności oraz niskie standardy pracy.
Należy monitorować eksploatację afrykańskich zasobów naturalnych, gdyż może ona doprowadzić do całkowitego ich wyczerpania, rozpowszechnienia korupcji, do pogłębiania nierówności społecznych, wzniecania konfliktów, co wpłynie negatywnie na rozwój krajów Afrykańskich. To właśnie handel i konsumpcja państw zachodnich wpływają na zwiększenie zapotrzebowania Chin na afrykańskie zasoby naturalne, co wpływa na zwiększenie emisji CO2 w krajach rozwijających się. Równie istotną kwestią jest fakt, iż członkostwo w WTO pociąga za sobą szereg zobowiązań, z których Chiny niedostatecznie się wywiązują. UE powinna podjąć kwestię sprawiedliwości w odniesieniu do handlu, klimatu, jak i innych problemów jako część trójstronnej współpracy z Chinami oraz Afryka.
Toomas Savi  
na piśmie. - Pani przewodnicząca! Najbardziej niepokojącym faktem dotyczącym chińskiej polityki w Afryce jest to, iż Chińczycy dostarczają pomoc oraz inwestują, nie stawiając żadnych warunków. Pomoc w rozwoju, którą dostarcza Unia Europejska, zawsze była związana z surowymi warunkami dotyczącymi postępu w demokracji, wcielenia w życie rządów prawa oraz dobrego zarządzania, jak również szacunkiem dla praw człowieka.
Pragmatyczna współpraca Chin "bez warunków” z represyjnymi reżimami afrykańskimi podburza wysiłki Unii Europejskiej dotyczące zachęty do tworzenia w Afryce państw demokratycznych oraz stanowi dla nas wyzwanie do prowadzenia w Afryce bardziej elastycznej polityki. Pomoc uzależniona od spełnienia konkretnych warunków przez otrzymujące ją państwa może być niezwykle efektywna, może być jednak postrzegana jako narzucana z góry, a Chiny, próbując zaspokoić swoje rosnące zapotrzebowanie na surowce, celowo jej nie wykorzystują.
Rosnące zainteresowanie i zaangażowanie Chin w Afryce stanowi niebezpieczeństwo dla interesów europejskich, zatem aby nie stracić wpływów w Afryce, musimy przedstawić nowe, atrakcyjne środki promujące przemiany demokratyczne w krajach afrykańskich. Lecz z drugiej strony, nie możemy uciekać od konstruktywnego dialogu pomiędzy Unią Europejską a Chinami, jak również innymi ważnymi państwami, które mogłyby być zainteresowane utworzeniem spójnej, wielostronnej strategii w Afryce.
Bernard Wojciechowski  
na piśmie. - Napoleon powiedział kiedyś, iż powinniśmy pozwolić Chinom spać, gdyś kiedy się obudzą, wstrząsną światem. Złe wiadomości: Chiny powstały, a my przespaliśmy ten moment. Nadal nie możemy sobie poradzić z dziedzictwem kolonializmu, ani w krajach kolonizatorskich, ani kolonizowanych, ale nie pomyśleliśmy, że ta tragedia mogłaby się znowu wydarzyć. Oskarżenie, że Chiny realizują politykę neokolonializmu, nie jest do końca nieuzasadniona. Chiny są zainteresowane eksploatowaniem Afryki w ten sam sposób, jak czyniły to niektóre państwa europejskie przez stulecia. Dużym kosztem nauczyliśmy się tej lekcji, ale Chiny wciąż muszą się nauczyć, jak wewnętrznie wcielić w życie prawa człowieka, jednocześnie angażując się w politykę kolonialną. Znajdujemy się na niebezpiecznej ścieżce: chiński głód ropy i nacisk na afrykańskie surowce. Powinniśmy wysłać jasny sygnał Chinom: najpierw załatwcie swoje wewnętrzne sprawy w kwestii praw człowieka, a potem pokażcie światu, że naprawdę chcecie zaangażować się w rozwój Afryki, a nie tylko instrumentalnie ją wykorzystać.
