Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter.
De notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een opmerking over mijn motie van orde van gisteren. Die is verkeerd weergegeven. Hier staat: 'De heer Alyssandrakis, die verwijst naar de recente wijziging van het wetboek van strafrecht van Slowakije?. In werkelijkheid gaat het om een poging tot wijziging door middel van een amendement, en niet om een reeds besloten wijziging. Ik verzoek u dit te laten corrigeren.

De Voorzitter.
Mijnheer Alyssandrakis, wij zullen het corrigeren.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik had gisteren ook het woord gevraagd maar vanwege tijdgebrek werd mij dat niet gegeven. Ik wilde het volgende zeggen. Volgens inlichtingen is het niet uitgesloten dat Israël binnenkort de Gazastrook zal binnenvallen. Kennelijk bekommert Israël zich niet om het bloedbad dat daardoor zal worden aangericht. De Likoed-partij van Israël, de regeringspartij, heeft zich openlijk, via een stemming, tegen een Palestijnse staat uitgesproken. Dertien als terroristen gedoodverfde Palestijnse activisten worden op bevel van Sharon uit hun vaderland verdreven. Ik weet niet welk land de Raad zal vragen deze activisten op te nemen.
De vraag is, mijnheer de Voorzitter, wat de status van deze dertien activisten zal zijn, ongeacht het land waar zij naar toe zullen gaan, en of in de toekomst Israël zal eisen dat zij terug worden gestuurd, hetgeen natuurlijk misdadig zou zijn. Zal verder de Europese Unie medeplichtig worden met het regime van Israël door het besluit van het Europees Parlement tot opschorting van het partnerschap met Israël aan haar laars te lappen en de financiering en bewapening van dit crimineel regime voort te zetten?

De Voorzitter.
Mijnheer Korakas, ik dank u voor uw opmerkingen, maar zoals u weet hebben wij het nu over de notulen en de agenda. Volgens de agenda zal er morgen een debat worden gevoerd over het Midden-Oosten en de door u gestelde vragen houden daarmee verband.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, alles is al verdeeld en ik krijg waarschijnlijk geen spreektijd. Misschien kunt u ervoor zorgen dat wij in het debat morgen tenminste een minuut krijgen om deze vragen te stellen. Dan vind ik het prima.

De Voorzitter.
Mijnheer Korakas, ik wil geen debat voeren over de verdeling van de spreektijd. U weet heel goed dat wij een Reglement hebben en ons daaraan moeten houden. Ik wil u er alleen op wijzen dat uw opmerking van inhoudelijke aard is en betrekking heeft op het debat over het Midden-Oosten en niet op de agenda of de notulen, die nu aan de orde zijn.
(Het Parlement keurt de notulen goed)

De Voorzitter.
Ik laat stemmen over het verzoek tot urgentverklaring van het voorstel voor een verordening van de Raad tot vaststelling van bijzondere voorwaarden voor de toegang tot diepzeebestanden en bij de visserij daarop in acht te nemen voorschriften (COM(2002)108 - C5-0135/2002 - 20002/0053(CNS)).

Stevenson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb over dit verzoek van de Raad betreffende het voorstel van de Commissie voor een verordening van de Raad tot vaststelling van bijzondere voorwaarden voor de toegang tot diepzeebestanden en bij de visserij daarop in acht te nemen voorschriften, overleg gepleegd met de rapporteur en ik wil het Parlement vragen dit verzoek te verwerpen.
Diepzeebestanden zijn de visbestanden die worden gevangen in de wateren buiten de voornaamste visgronden van het continentaal plat. Zij zijn te vinden op de continentale hellingen of rond diepzeeheuvels. Deze soorten groeien traag en zijn bijzonder kwetsbaar voor overbevissing. Omdat de visserij op deze soorten in de afgelopen jaren is toegenomen, is het noodzakelijk een beheersregeling in te stellen om ervoor te zorgen dat zij duurzaam kunnen worden geëxploiteerd. De wetenschappelijke adviezen die wij hebben ontvangen, geven aan dat de meest geschikte instandhoudingsmaatregelen voor deze soorten gebaseerd zijn op een beperking - en in bepaalde gevallen een vermindering - van de visserij-inspanning.
Met dit voorstel worden maatregelen voor een regeling voor het beheer van de visserij-inspanning op deze diepzeesoorten vastgesteld. Ook bevat het maatregelen voor het verzamelen van gegevens ten behoeve van een wetenschappelijke evaluatie en een passend beheer. Dit voorstel voorziet in een beperking van de visserij-inspanning tot het huidige niveau en in het beschikbaar stellen van betere informatie voor wetenschappelijk onderzoek. De Commissie is voornemens om de regeling voor het beheer van de visserij-inspanning aan te vullen met andere regels indien uit de wetenschappelijke adviezen blijkt dat die nodig zijn.
Het voorstel is aangevuld met een afzonderlijk voorstel van de Commissie om de vangsten te beperken aan de hand van quota. Dit is een urgente en belangrijke zaak, maar we moeten wel bedenken dat de Gemeenschap op dit gebied tot nu toe nog geen enkele actie heeft ondernomen. Het is dan ook van groot belang dat de Visserijcommissie dit uiterst zorgvuldig behandelt. Wij hebben het verzoek van de Raad tot urgentverklaring op 3 mei ontvangen, terwijl onze eerste bespreking van dit onderwerp pas gepland is voor 22 mei. Gezien het feit dat de Commissie tot nu toe nog geen enkele actie heeft ondernomen, lijkt het mij heel redelijk om enkele maanden uit te trekken voor parlementair onderzoek. Bovendien lijkt het mij tamelijk bizar dat de Raad in deze zaak om urgentie verzoekt, terwijl naar wij hebben begrepen de fungerend voorzitter van de Raad zelf betrokken is geweest bij de pogingen om de publicatie van de hervormingsvoorstellen voor het GVB te traineren.
Ik roep het Parlement dan ook op dit verzoek om urgentverklaring te verwerpen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Stevenson. U hebt dus het woord gevoerd als spreker tegen het verzoek.
Kennelijk wenst niemand het woord te voeren als spreker voor het verzoek.
Dan breng ik dit verzoek in stemming.
(Het Parlement verwerpt het verzoek tot urgentverklaring)
Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde met betrekking tot de notulen eigenlijk alleen maar opmerken dat het de laatste tijd in Brussel steeds vaker voorkomt dat tasjesdieven de zijraampjes van auto's inslaan en daarbij soms ook de bestuursters verwonden. Ik wil u vragen dit door te geven en na te gaan of hiertegen iets kan worden ondernomen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank voor uw opmerking, mijnheer Rübig. Wij hebben hier nota van genomen. Ik kan u echter verzekeren dat het veiligheidsvraagstuk meer in het algemeen de grootste aandacht krijgt van het Bureau.

De Voorzitter.
Aan de orde is het debat over het verslag (A5-0146/2002) van mevrouw Randzio-Plath, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de benoeming van de heer Lucas Papadimos tot vice-president van de Europese Centrale Bank.

Randzio-Plath (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik stel het Europees Parlement voor gunstig advies uit te brengen over de benoeming van de heer Lucas Papadimos tot vice-president van de Europese Centrale Bank. Daartoe heeft de commissie unaniem besloten. De bevestiging van de voorgedragen kandidaat is geen formele zaak. Zij is het resultaat van de hoorzitting van de Economische en Monetaire Commissie en daarmee onderdeel van een transparant monetair beleid. De experts kennen de president van de Europese Centrale Bank, maar dat geldt niet voor de burgers van Europa. Zij moeten echter op deze vice-president kunnen vertrouwen. Het toekomstige lid van de Directie van de Europese Centrale Bank beslist mee over het monetair beleid in het eurogebied. Zijn beslissingen zijn daardoor ook van invloed op de economische groei en de werkgelegenheid, en dus op het leven van de mensen. Per slot van rekening moet het geld de mensen dienen en niet omgekeerd!
Bij monetaire beslissingen gaat het om mensenwerk. Daarom zijn persoonlijke integriteit, een erkende reputatie, deskundigheid, uitgebreide ervaring op economisch en monetair gebied, maar ook de bereidheid tot openheid van groot belang. De hoorzitting heeft deze kwalificaties bevestigd.
De toekomstige vice-president is de eerste opvolger in de Directie die op zo'n succesvolle wijze de invoering van de euro heeft voorbereid en voltooid. De onafhankelijkheid van de leden van de Directie wordt onderstreept door het feit dat herbenoeming niet is toegestaan. Voor die personele onafhankelijkheid wordt hier het eerste bewijs geleverd. De onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank - dat moet ik vandaag nogmaals benadrukken - is terecht een van de pijlers van de Europese Monetaire Unie. Tenslotte is financieel en monetair beleid niet neutraal.
De democratie kent geen instellingen die onfeilbaar zijn of die hun werk in schemerige achterkamertjes kunnen doen. Vanuit het oogpunt van democratie en integratie is transparantie inzake beslissingen en overwegingen onlosmakelijk verbonden met de taakstelling van de Europese Centrale Bank. Die transparantie is overigens niet alleen in het belang van de Europese democratie, maar ook in het belang van de Europese Centrale Bank die daardoor aan geloofwaardigheid, legitimatie en vertrouwen wint, zoals ook de afgelopen jaren is gebleken.
Wij willen dit gezag versterken in het belang van de mensen en markten. De financiën van een volk weerspiegelen alles wat dat volk wil, ondergaat en is, zoals de beroemde econoom Joseph Schumpeter ooit zei.
Het Europees Parlement is van mening dat de transparantie van de Europese Centrale Bank, in vergelijking met de vroegere Europese nationale centrale banken, sterk is toegenomen. In die zin hebben we in de landen van het eurogebied een soort culturele revolutie doorgemaakt. Daaraan heeft de monetaire dialoog tussen het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank zeker bijgedragen. Het gaat immers niet alleen om het publiceren van verslagen, maandelijks, driemaandelijks of jaarlijks, maar het gaat ook echt om de monetaire dialoog, waarbij niet alleen gevraagd wordt naar het waarom van een beslissing, maar ook naar de achtergronden van het monetair beleid.
We moeten er als Europees Parlement op blijven aandringen dat er naast de genoemde publicaties ook een samenvatting komt van de notulen en het stemgedrag openbaar wordt gemaakt. De Amerikaanse centrale bank heeft net besloten om nog op dezelfde dag waarop een monetaire beslissing wordt genomen, de namen en het stemgedrag van alle leden bekend te maken zodat iedereen weet wie waarvoor gestemd heeft. Voor het Europees Parlement zouden openbaarmaking van de argumenten voor of tegen een bepaalde beslissing in de vorm van samengevatte notulen en een geanonimiseerde bekendmaking van het stemgedrag voldoende zijn. Voor ons is het immers belangrijk te weten dat er niet alleen met het primaire doel van het monetair beleid, de prijsstabiliteit, rekening wordt gehouden, maar ook met de afgeleide doelstellingen, namelijk de ondersteuning van de groei en de werkgelegenheid in de Europese Unie.
Het is interessant om vast te stellen dat in de Verenigde Staten het stemgedrag juist niet alleen bepaald wordt door de problemen in verband met het gevaar van inflatie, maar ook door de werkloosheidsproblemen, zoals in een recent Amerikaans onderzoek wordt onderstreept. Het zou ons geruststellen te horen dat ook de leden van de Europese Centrale Bank zich hierdoor laten beïnvloeden, temeer daar, zoals gezegd, het monetair beleid een afgeleide taak heeft: de ondersteuning van de economische groei en de werkgelegenheid. Tot nu toe is het voor het Europees Parlement niet duidelijk hoe volgens de Europese Centrale Bank deze tweede doelstelling moet worden ingevuld. Juist in dit jaar zal het belangrijk zijn om daarover duidelijkheid te krijgen, omdat het aarzelend economisch herstel in Europa niet door monetaire beslissingen mag worden tegengehouden.
Het is tijdens de hoorzitting met de genomineerde vice-president, de heer Papadimos, heel duidelijk geworden hoe belangrijk het voor hem is dat de twee doelstellingen van artikel 105 van het EG-Verdrag als een geheel worden beschouwd. Daarom wil ik nogmaals benadrukken dat wij gunstig advies uitbrengen over zijn benoeming. Ofschoon het juridisch geen enkele betekenis heeft, is het belangrijk dat in deze benoemingsprocedure zo sterk de nadruk wordt gelegd op de legitimatie. Voor al het andere zou een herziening van het EG-Verdrag nodig zijn.
Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, wij bespreken vandaag de benoeming van de heer Papadimos, omdat de Franse vice-president, de heer Noyer, zal aftreden. Ik wil de vertrekkende vice-president namens mijn fractie - en ik denk namens heel het Parlement - hartelijk danken voor het uitstekende werk dat hij heeft verricht. Dat kwam onder meer tot uiting in de voortdurende dialoog met het Parlement en in het feit dat op onze argumenten en voorstellen werd ingegaan.
De voordracht van Lucas Papadimos - de voorzitter van de commissie zei het al - wordt unaniem gesteund door onze commissie. Dat heeft natuurlijk zijn redenen, want zijn curriculum vitae, zijn carrière in de wetenschap en het onderwijs en zijn rol als gouverneur en vice-president van de Centrale Bank van Griekenland maken de heer Papadimos bijzonder geschikt voor deze functie. Als ik alleen al de beide functies in Griekenland als voorbeeld neem, stel ik vast dat hij als vice-president van de Griekse centrale bank wezenlijk heeft bijgedragen aan de volledige liberalisering van het kapitaalverkeer. Anderzijds was hij als gouverneur degene die Griekenland de eurozone heeft binnengeleid.
Staat u mij echter ook toe om te zeggen dat tijdens de hearing ondubbelzinnig is gebleken dat de nieuwe vice-president van de ECB geen tegenstelling ziet tussen prijsstabiliteit enerzijds en groei en werkgelegenheid anderzijds. Voor hem is prijsstabiliteit een voorwaarde voor het bewerkstelligen van groei en werkgelegenheid. Hij ziet dan ook geen reden voor een wijziging van het EG-Verdrag. Prijsstabiliteit is opdracht, oorzaak en doel van het beleid van de Europese Centrale Bank.
Ik dank hem voor zijn voorstellen voor meer transparantie in de verklaring van de beslissingen van de Europese Centrale Bank, opdat het vertrouwen van de burgers in de euro kan worden vergroot. Ook dank ik hem voor het feit dat hij duidelijk opkomt voor de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank en zich keert tegen politieke interventies.
Met de Raad hebben wij een goede beslissing genomen. Wij wensen u het beste.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Karas.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het debat over de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0135/2002) van de heer Caudron, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende het zesde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie ter bevordering van de totstandbrenging van de Europese onderzoekruimte (2002-2006).

Caudron (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, 14 november jongstleden heeft het Parlement met overgrote meerderheid mijn verslag over het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling aangenomen. Wij hadden destijds de structuur, de uitgangspunten en de filosofie van het ontwerp van commissaris Busquin aangevuld met bijdragen uit de wetenschappelijke wereld om beter aan de verwachtingen van de Europeanen te kunnen voldoen.
Op 10 december 2001 is de Onderzoekraad ingegaan op veel van onze verzoeken en voorstellen, hetgeen absoluut opmerkelijk was. Sindsdien hebben wij gezamenlijk bepaalde punten uitgewerkt en het kaderprogramma verder verbeterd, in nauwe samenwerking met zowel commissaris Busquin en zijn diensten als met het voorzitterschap van de Raad en de heer Marimón. Iedereen heeft zijn uiterste best gedaan en naar de ander geluisterd. Wij hebben geprobeerd elkaar te begrijpen, rekening te houden met de bezwaren van de ander en compromissen te vinden.
Op 23 april jongstleden heeft de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie 90 amendementen goedgekeurd, waarvan er 30 betrekking hebben op de specifieke programma's. Wij vragen daarin om precisering van de instrumenten voor de uitvoering van het programma en van de steun aan het midden- en kleinbedrijf en de zeer kleine ondernemingen. Wij hebben de nadruk gelegd op onderzoek, duurzame ontwikkeling en beperking van externe milieukosten. Wij hebben herhaald hoezeer wij gehecht zijn aan fundamenteel onderzoek. Ten slotte hebben wij nogmaals gewezen op het belang van onderzoek op het gebied van de gezondheid en de strijd tegen ernstige ziekten, met inbegrip van al het onderzoek met betrekking tot de mens en de samenleving.
Dankzij het informeel en formeel tripartiet overleg, dat vóór en na die stemmingen verscheidene malen heeft plaatsgehad, konden de standpunten nader tot elkaar worden gebracht. De administratieve en technische teams van de drie instellingen en de betrokken parlementsleden en hun medewerkers hebben met grote volharding doorgewerkt. Uiteindelijk hebben wij op 7 mei, tijdens een lang en uitzonderlijk vruchtbaar tripartiet overleg, overeenstemming bereikt over 34 compromisamendementen. Vrijwel unaniem heeft de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie deze amendementen gisteravond goedgekeurd en mij als rapporteur het mandaat gegeven om de op 23 april goedgekeurde amendementen door deze amendementen te vervangen.
Wat betreft het gevoelige ethische vraagstuk zijn wij het er in grote meerderheid over eens dat de Commissie duidelijk moet aangeven waar de grenzen liggen, dat de Raad zich daaraan dient te houden en dat dit alles concreet zijn beslag moet vinden in de specifieke programma's. Commissaris Busquin zou dat straks moeten bevestigen. De definitieve aanname is nu zeer nabij. De Raad heeft ons al schriftelijk laten weten zijn goedkeuring te hechten aan de 34 compromisamendementen waarover u morgen moet stemmen.
Ik zou mijn bijdrage graag besluiten met nogmaals het Belgische voorzitterschap te bedanken dat vanaf 10 december 2001 een uitstekende samenwerking mogelijk heeft gemaakt. Ik spreek nogmaals mijn dank uit aan de commissaris en zijn diensten voor het begrip en het respect waarmee zij naar het Parlement hebben geluisterd en voor hun creatieve oplossingen. Hartelijk dank ook aan voorzitter Westendorp en aan het gehele secretariaat van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Hartelijk dank aan de administratieve medewerkers en secretariaten van de fracties. Hartelijk dank aan mijn medewerkster Gaëlle Le Bouler. Zeer hartelijk dank aan de collega's die anderhalf jaar lang met mij aan dit dossier hebben gewerkt, de schaduwrapporteurs, de coördinatoren en de rapporteurs voor advies. In het bijzonder zou ik daarbij de heren van Velzen, Piétrasanta en Konstantinos Alyssandrakis, evenals mevrouw Plooij-van Gorsel en mevrouw McNally willen bedanken. Een bijzonder woord van dank aan het Spaans voorzitterschap en aan de heer Marimón voor hun betrokkenheid en hun grote bereidheid tot luisteren, waarvoor bijzondere waardering en dank op zijn plaats is.
Geachte collega's, ik ben bijna klaar met dit verslag. Na dertien jaar lid te zijn geweest van dit Parlement zal dit waarschijnlijk mijn laatste grote Europese verslag zijn. Ik maak al zes maanden geen deel meer uit van de Franse socialistische partij en bij de aanstaande parlementsverkiezingen in Frankrijk neem ik het als kandidaat voor de linkse krachten die zich inzetten voor de rechten van de burger, op tegen een apparatsjik van de PS. Ofwel ik word gekozen en verlaat het Europees Parlement, of ik word verslagen en in dat geval zal de PS mij zeker uit de PSE-fractie laten zetten. In beide gevallen verandert mijn situatie totaal en het verheugt mij daarom zeer deze periode in mijn politieke loopbaan te kunnen afsluiten met een bijdrage aan de totstandkoming van een zeer goed Europees onderzoeksprogramma dat met 17,5 miljard euro binnen het Europees beleid de derde plaats inneemt. Op deze ochtend van de 14e mei wil ik mijn oprechte trots uitspreken, een groet brengen aan de Europese wetenschappelijk wereld met wie ik nauw heb samengewerkt en nogmaals al mijn collega's en hun medewerkers bedanken die mij anderhalf jaar lang hebben geholpen en gesteund.
van Velzen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met een ongebruikelijk statement. Ik zou graag persoonlijk de commissaris heel veel sterkte willen toewensen in de moeilijke privé-omstandigheden waar hij nu in verkeert in verband met de ziekte van zijn vrouw. Laat hij weten dat wij hem daar zeer in steunen.
Voorzitter, de EVP-fractie stemt van harte en volledig in met de compromissen die zijn gesloten. Met name een aantal van mijn collega's zal op grond van hen moverende redenen komen met een amendement op de paragraaf met betrekking tot de ethiek, de zogenaamde 32-handtekeningenprocedure. Ik denk dat het een goede zaak is dat onze collega's dat recht gebruiken om op die manier te kunnen weergeven dat zij vinden dat de paragraaf over ethiek niet ver genoeg is gegaan. Ik hoop ook eerlijk gezegd, mijnheer de voorzitter, dat de Raad en de Commissie de gelegenheid zullen aangrijpen om in de komende tijd nader tot elkaar te komen, ook tot het Parlement, en nader met elkaar discussies te voeren over de ethische vragen. De ethische vragen zijn niet opgelost met het zesde kaderprogramma - wij weten dat er een grote mate van divergentie is tussen de lidstaten - maar ik denk dat het zeer de moeite waard is om op dat punt nader met elkaar van gedachten te wisselen.
Ik zou graag collega Caudron willen bedanken voor zijn uitstekende, open en communicatieve manier van samenwerken. Graag zou ik ook onze voorzitter, de heer Westendorp, willen bedanken voor zijn prima advies en steun. Ik zou voorts de commissaris, zijn kabinet en de leden van de Commissie zeer willen danken voor hun buitengewoon positieve houding en ik zou met name ook de Raad willen bedanken. Het Belgische voorzitterschap was uitstekend, maar het Spaanse voorzitterschap is een toonbeeld van hoe je als Raad en Parlement met elkaar zaken kunt doen en ik denk dat we er dankzij de Raad uit zijn gekomen.
Blijft staan natuurlijk dat het budget behoorlijk in onze richting is opgeschoven. Natuurlijk wil je als parlementariër altijd meer, maar uiteindelijk moet je het compromis aanvaarden. Persoonlijk ben ik heel blij dat we nu een voorbeeld hebben kunnen creëren met betrekking tot het kankeronderzoek, van hoe je zowel nationaal als Europees geld kunt neerzetten en hoe je door matching van twee fondsen een veel grotere kracht op het gebied van kankeronderzoek kunt ontwikkelen. Ik ben daar buitengewoon blij mee. Ik ben ook heel blij dat de relatie tussen het kaderprogramma en het specifieke programma veel sterker en coherenter is geworden en ik dank de Raad ook voor zijn inspanningen op dat terrein.
Voorzitter, alles bij elkaar genomen denk ik dat het zeer de moeite waard geweest is dat we een zo een lange weg hebben moeten gaan om uiteindelijk dit resultaat te kunnen bereiken. Maar we kunnen ook tegen de wetenschappelijke wereld zeggen dat Parlement, Raad en Commissie met zijn drieën hebben gewerkt om het beste eruit te slepen dat we op dat moment met elkaar konden realiseren en ik geloof dat dit vandaag een heel groot succes is, voor de commissaris, maar vooral voor ons allemaal.
McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij graag aan bij de reeds door anderen geuite felicitaties aan het adres van de rapporteur, het Spaanse voorzitterschap en commissaris Busquin, die een voorbeeldig geduld, begrip en respect voor de mening van het Parlement aan de dag heeft gelegd.
Knappe koppen overal in Europa zitten nu met spanning te wachten op wat wij deze week besluiten. Volgend jaar hopen zij immers hun hersenen voor ons te kunnen inzetten. Wij zullen hun het geld geven dat nodig is om werk te doen dat ten goede zal komen aan onze economie en onze maatschappij. Er bestaat een sterke samenhang tussen onderzoeksinspanning en economisch succes. De Europese Unie geeft in elk geval een voorbeeld en toont daarmee dat zij dat verband onderkent.
Wij hebben in het Parlement een zeer brede consensus weten te bereiken over het zesde kaderprogramma voor onderzoek, een consensus die politieke en nationale grenzen overschrijdt. Wij komen nu met een programma dat enerzijds hoofdgebieden voor onderzoek aangeeft, maar tegelijkertijd recht doet aan de wens van de burgers van Europa om ernstige problemen zoals kanker en andere ziekten en milieugevaren op een verstandige manier te bestrijden.
Dit is slechts een deel van de Europese onderzoeksruimte. De lidstaten moeten de rest doen. Dat is hun verantwoordelijkheid. De Europese Unie speelt een eigen rol. Ik dank degenen die ertoe hebben bijgedragen dat er meer geld beschikbaar komt voor het belangrijke terrein van wetenschap en maatschappij, waaronder ook een uitgebreid onderzoek naar de ethische vraagstukken. Wij zullen als sociaal-democratische fractie de amendementen betreffende de ethische vraagstukken niet steunen, maar wij hebben wel waardering voor de uitgebrachte verklaring.
Ik wil graag aan het eind van een lang proces nogmaals mijn dank uitspreken aan het adres van onze uitstekende rapporteur, die zijn werk bijzonder goed heeft gedaan, van onze schaduwrapporteurs en van alle andere betrokkenen. Knappe koppen in Europa, het geld is onderweg!
Plooij-van Gorsel (ELDR).
Ik sluit mij ontzettend graag aan bij alle woorden van mijn collega's en ik wil iedereen bedanken die heeft meegewerkt aan de totstandkoming van dit kaderprogramma.
Op dit moment, collega's, is er geen sprake van een echte Europese onderzoeksruimte. Een van de belangrijkste voorwaarden om die tot stand te brengen is een goed werkende, snelle communicatie-infrastructuur. Vandaar dat de liberale fractie steeds zo veel waarde heeft gehecht aan de voortgang van het Geant-project. Immers, om onderzoekers te laten samenwerken is goede, snelle communicatie essentieel. Ik ben dan ook blij dat onder druk van het Parlement in de eerste plaats het budget voor Geant is opgehoogd en in de tweede plaats de managementstructuur aanzienlijk is verbeterd door middel van goede afspraken binnen de Europese Commissie.
Voorzitter, een andere belangrijke voorwaarde voor samenwerking en kennisoverdracht is de mobiliteit van onderzoekers. Ook daar wil ik nogmaals de aandacht voor vragen. Veel van onze topmensen - ik hoor dat overal in de onderzoekswereld - gaan soms een tijdje naar Amerika om kennis te nemen van nieuwe ontwikkelingen. Maar het ontbreekt in Europa aan goede randvoorwaarden voor de terugkeer van deze onderzoekers, zodat ze soms maar liever in Amerika blijven. Zo raken wij onze brains kwijt en die hebben wij nodig om van Europa de meest dynamische en competitieve op kennis gebaseerde economie van de wereld te maken.
Mijn laatste punt, Voorzitter, betreft de ethiek. Daarover is heel veel gesproken de laatste maanden en ik wil graag iets zeggen over de houding van een aantal collega's die proberen innovaties op het gebied van biomedisch onderzoek in de kiem te smoren. Ook de liberale fractie is zich zeer bewust van ethische dilemma's bij de steeds sneller voortschrijdende technologische mogelijkheden. Een genuanceerde, weloverwogen aanpak is noodzakelijk. Maar hoe kunnen wij ooit die competitieve economie worden als wij met verwijzing naar morele standaarden iedere - en ik zeg iedere - vernieuwing tegenhouden en zelfs proberen meningen op te leggen aan andere lidstaten? Ik kan u zeggen, Voorzitter, collega's en commissaris, dat wij in de liberale fractie blij zijn met de huidige formulering, zoals vastgelegd in het gemeenschappelijk standpunt betreffende de ethiek.

Piétrasanta (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik wil graag allereerst collega en rapporteur Caudron bedanken alsmede de schaduwrapporteurs. De heer Caudron heeft zich een waarlijk goed luisteraar betoond en wij hebben met plezier met hem samengewerkt aan de totstandkoming van dit zesde kaderprogramma.
Wat betreft de Raad zijn wij ook dank verschuldigd aan het Belgisch voorzitterschap, in de persoon van de heer De Donnea die zich grote moeite heeft getroost om de door het Parlement zo vurig gewenste voorstellen in te passen, alsmede aan het huidige Spaanse voorzitterschap. Maar de grote man achter dit zesde kaderprogramma blijft toch commissaris Busquin. Ik wil graag mijn erkentelijkheid uitspreken en hem bedanken voor het feit dat hij steeds met grote belangstelling naar onze voorstellen heeft geluisterd. Ik kan wel zeggen dat hij dat met kennis van zaken en ook met humanisme heeft gedaan. Ik wil hem graag oprecht bedanken voor zijn bijdrage aan dit zesde kaderprogramma waarin zijn idee, een Europese onderzoeksruimte, centraal staat naast de nieuwe instrumenten: geïntegreerde netwerken, topnetwerken, geïntegreerde programma's en de trap naar topkwaliteit.
Wij komen uiteraard nog op de verschillende punten terug. De moeilijke kwestie van de ethiek wil ik daarbij niet uit de weg gaan omdat die ons zorgen baart. Overigens lijkt zich onder de groenen een meerderheid af te tekenen die zich niet achter het amendement over de ethiek wenst te scharen. Wij voelen ons erg betrokken bij deze ernstige kwestie en wij moeten ons ervan bewust zijn dat het publiek en de Europese wetenschapsbeoefenaars ons in de besluitvorming op dit gebied nauwlettend volgen. Ik weet heel goed dat het gebruik van embryo's voor wetenschappelijk onderzoek een zeer persoonlijke aangelegenheid is en dat binnen alle fracties voor- en tegenstanders te vinden zijn. Ik verklap ook geen geheim als ik u zeg dat er juist ook binnen onze fractie verschillend over wordt gedacht. Wij mogen evenwel niet vergeten dat het Parlement in eerste lezing een amendement heeft aangenomen dat tot doel had de onderzoeksactiviteiten op dit uiterst gevoelige gebied te beperken. Op dit moment lijkt de kans groot dat het Parlement het voorstel van de Raad zal overnemen en de ethische vragen alleen in grote lijnen in het kaderprogramma zal opnemen. Als wij dat doen, geven wij aan dat over die ethische vragen de facto de deskundigen, de wetenschapsbeoefenaren en de Commissie de knopen moeten doorhakken en niet wijzelf, de politici. Er zijn misschien goede redenen om het compromis aan te nemen, en ieder van ons moet zelf beslissen wat beter is: een bemiddeling te vermijden of te streven naar een bevredigende oplossing voor deze ethische vragen, maar op dit moment kan ik u slechts zeggen dat wij, wanneer wij opnieuw met onze fractiegenoten bijeenkomen om de ethische vragen te bespreken, niet mogen vergeten dat het volgens de publieke opinie om politieke kwesties gaat waarvoor wij, politici, verantwoordelijk zijn: wij kunnen die verantwoordelijkheid niet doorschuiven.
Er zijn echter andere redenen waarom dit kaderprogramma tot tevredenheid stemt: het punt van de duurzame ontwikkeling is voor het eerst opgenomen, met een aanzienlijk budget van meer dan 2,2 miljard euro; onderzoek in het kader van duurzame energie bereikt het niveau van het onderzoek naar nucleaire energie; duurzaam vervoer en onderzoek naar stedelijke en landelijke ecosystemen, met in het bijzonder het opzetten van een ecosite, zijn nieuwe punten. Wij zijn bovendien ingenomen met de extra gelden voor internationale betrekkingen, in het bijzonder op het punt van wetenschap en samenleving.
Wel moet het zesde kaderprogramma nog in een optimale vorm worden gegoten, hetgeen - zoals de Commissie heeft beloofd - zal geschieden ter gelegenheid van de specifieke programma's die nog ontwikkeld moeten worden. Wij zullen hierover zeer binnenkort een verslag uitbrengen.

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ik wil allereerst de rapporteur, de heer Caudron, van harte bedanken voor het enorme werk dat hij heeft verricht. Ik wil echter eveneens commissaris Busquin, de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Marimón, de schaduwrapporteurs van de fracties, de voorzitter van de Commissie industrie, de heer Westendorp, en alle leden van het secretariaat die zich met deze zaak hebben beziggehouden, van harte bedanken. De samenwerking was van meet af aan uitstekend.
Als ik kijk naar het bereikte resultaat stel ik vast dat dit veel beter is dan de oorspronkelijke tekst, en daarom zal onze fractie daar steun aan geven. Niettemin wil ik enkele punten naar voren brengen in verband met zowel de toepassingprocedure van het kaderprogramma als de toekomstige programma's. Men is erin geslaagd in het kaderprogramma een reeks speerpunten voor het hedendaags onderzoek onder te brengen. De algemene oriëntatie daarvan is mijns inziens evenwel te beperkt. Lang niet alle sectoren van onderzoek die ondersteuning verdienen, zullen daadwerkelijk toegang krijgen tot financiering. Het kaderprogramma dient objectief gezien een baken te zijn voor de richting waarin het onderzoek in de lidstaten moet uitgaan, maar ik vrees dat deze algemene oriëntatie te eenzijdig is.
De tweede vraag die wij ons stellen is wie uiteindelijk het geld in de wacht zal slepen. Ik vrees namelijk dat een groot deel van de financiële middelen naar de industrie zal gaan, en slechts een klein gedeelte naar de universiteiten, naar onderzoekcentra of kleine onderzoekteams, hoe goed hun werk ook moge zijn.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, er is een enorm onderzoekspotentieel in de lidstaten van de Europese Unie. Als wij erin slagen dit te ontwikkelen, de onderzoeksactiviteiten te ondersteunen en de onderzoeksresultaten toe te passen, zullen wij een belangrijke bijdragen hebben geleverd aan de komende generaties.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, mijnheer de commissaris, onze fractie staat uiteraard achter het zesde kaderprogramma en het idee om meer middelen vrij te maken voor een Europees onderzoeksbeleid. We onderkennen het enorme belang van dit programma voor het wetenschappelijk onderzoek binnen de Unie. Het gaat hier om een beslissende stap in de richting van een Europese onderzoeksruimte.
Ik wil in deze interventie - ik heb maar één minuut - nogmaals de aandacht vestigen op ethische kwesties. Daar kunnen we gewoon niet omheen. Onze fractie vindt de formulering van artikel 3 niet bevredigend. Daarom houden we vast aan amendement 89 waarin een oplossing wordt aangereikt die volgens ons de juiste is, en die ligt besloten in het unanimiteitsbeginsel. Deze materie ligt ethisch gezien uiterst gevoelig en we moeten vertrouwen hebben in de besluiten die de verschillende lidstaten aangaande deze kwesties op het hoogste niveau nemen. Wij geloven dus dat voor onderzoek bestemde Europese middelen alleen gebruikt mogen worden voor doelstellingen, technieken en methoden die in geen enkele lidstaat als illegaal worden beschouwd.

Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, met de stemming over het verslag betreffende het zesde kaderprogramma leggen wij de basis voor stimuleringsprojecten met een totale financiële omvang van tenminste 17,5 miljard. Dat is een aanzienlijk bedrag. Uit het ongelofelijk groot aantal amendementen in eerste lezing bleek al hoe verschillend er in het Parlement wordt gedacht over de invulling van het kaderprogramma. Ook in tweede lezing blijken er grote meningsverschillen te bestaan over het al dan niet definiëren van fundamentele ethische beginselen. In de Gemeenschap van de Vijftien kan maar moeilijk een compromis worden bereikt over de grenzen van stamcelonderzoek. Daarvoor lopen de meningen te ver uiteen.
Wij zullen ons in de toekomst in toenemende mate moeten bezighouden met vraagstukken op het gebied van de biomedische ethiek. Ik heb moeite met het gebruik van embryo's voor onderzoeksdoeleinden. Wat ik vooral niet kan billijken is dat met Europese onderzoeksgelden iets wordt gestimuleerd wat in een aantal van de vijftien lidstaten verboden is.

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, het resultaat van de wetgevingsprocedure die nu voor het verslag-Caudron en het zesde kaderprogramma ten einde loopt, bevat vanuit mijn optiek zowel lichtpunten als schaduwzijden. Een hele reeks voorstellen van het Europees Parlement is in het gemeenschappelijk standpunt, in het voorstel van de Commissie overgenomen. We hebben dus het een en ander bereikt. Een heel positief punt dat naar mijn idee moet worden vermeld, is dat kinderziekten en de behandeling daarvan nu onderdeel zijn van het Europees onderzoeksbeleid. Helaas bestond daar aanvankelijk verzet tegen, maar het is gelukt om dat verzet te overwinnen.
Ik vind het ook heel belangrijk dat in prioriteit 1 niet alleen de techniek van genetische manipulatie - met alle kansen die deze techniek ons biedt - is opgenomen maar ook het medisch onderzoek in het algemeen. Ik wil graag alle betrokkenen bedanken voor deze verbeteringen: de Commissie, commissaris Busquin, de rapporteur, de heer Caudron, de schaduwrapporteurs, met name de heer van Velzen, en ook het Spaanse voorzitterschap. Het nu bereikte compromis is naar mijn idee echter met een grote en ernstige onvolkomenheid behept: er worden geen duidelijke regels gegeven voor de wijze waarop moet worden omgegaan met ethisch gevoelige onderzoeksterreinen.
Natuurlijk heeft het Europees Parlement op dit punt ook zo zijn problemen, maar wij hebben in eerste lezing een resolutie aangenomen die op zijn minst als richtsnoer voor Europa zou kunnen dienen. Ook al sta ik er niet voor de volle honderd procent achter, het is een compromis waarop we toen uiteindelijk zijn uitgekomen. Helaas heeft de Raad zich aan zijn verantwoordelijkheid onttrokken en op dit terrein geen duidelijke regels opgesteld.
Dit is voor alle betrokkenen een lastige situatie en veroorzaakt juridische onzekerheid. De Commissie zal het met deze tekst niet gemakkelijk krijgen, want de tekst verleent bijvoorbeeld geen mandaat voor het steunen van onderzoek met menselijke embryo's. Dat wordt echter ook niet duidelijk uitgesloten. Dat zal tot onenigheid leiden. Ook daarom moeten we in Europa verder naar een compromis toewerken. Ik ben bereid aan een compromis mee te werken, ook wanneer dat betekent dat ik mijn persoonlijke overtuiging, die zeer restrictief is, op de achtergrond moet plaatsen. Zonder een dergelijk compromis kunnen we dit echter niet gemeenschappelijk financieren. Subsidiariteit kan niet betekenen dat als er geen gemeenschappelijke regelgeving is - en ieder doet wat hij wil - wel iedereen moet meebetalen. Daarom moeten hierover toch nog eens amendementen worden ingediend waarover dan moet worden besloten.
Westendorp y Cabeza (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, er zijn momenten waarop ik buitengewoon blij ben tot een instelling te behoren en dit is een van die momenten. De drie instellingen hebben goed gefunctioneerd. Hun werkwijze beantwoordt aan hetgeen de burgers van Europa van deze op legitieme wijze totstandgekomen instellingen verwachten. Er is snel en efficiënt werk geleverd, met name dankzij commissaris Busquin en het Belgische voorzitterschap, dat na veel inspanningen een compromis over het financieel pakket heeft weten te bereiken. Zoals u zich wellicht nog herinnert, was dat vijf jaar geleden nog een twistappel. Ten gevolge daarvan werd het vijfde kaderprogramma met vertraging aangenomen. Deze situatie zal zich niet herhalen.
Mijn dank ook aan het Spaanse voorzitterschap dat het Europees Parlement haarfijn heeft aangevoeld, en bovenal ook aan alle rapporteurs, zowel aan rapporteur Caudron als aan de schaduwrapporteurs die zeer vakkundig te werk zijn gegaan en zich volledig ten dienste van Europa hebben gesteld. Daarom is dit een van die momenten van intens geluk waarop ik tevreden ben dat ik deze instelling vertegenwoordig.
Er moet evenwel nog het een en ander gebeuren. Wij zitten met een aantal onopgeloste vragen. Over de ethiek is het laatste woord nog niet gevallen. Wij hebben uiteraard respect voor al wie op dit vlak een andere mening is toegedaan, maar u zult zien - ik zeg u dat nu reeds - dat het voorstel voor een gemeenschappelijk standpunt van de Raad en de verklaring van de Commissie betreffende de specifieke programma's al uw twijfels zullen wegnemen. Laten wij toch tenminste vermijden dat deze kwestie ons belet een kaderprogramma aan te nemen waarop de Europese wetenschappers al hun hoop hebben gevestigd.

Ahern (Verts/ALE). -
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Caudron en commissaris Busquin danken voor het vele werk dat zij in moeilijke omstandigheden hebben verricht. Ik juich met name de financiële middelen voor duurzaamheid en duurzame energie in dit programma toe.
Met betrekking tot de ethische dilemma's in de biotechnologie merk ik op dat wij bij de financiering van onderzoek door de EU deze dilemma's en de inspanningen om te reageren op ethische zorgen heel serieus moeten nemen. In het bijzonder gaat het daarbij om de octrooiering van het menselijk genoom, de verschillende vormen van het klonen van mensen, de manipulatie en modificatie van de menselijke kiembaan - die ons speciaal zorgen baart - en de productie en het gebruik van menselijke embryo's voor wetenschappelijk onderzoek. Onze burgers maken zich daar grote zorgen over en ons beleid en onze financiering moeten bij die bezorgdheid aansluiten.
Ik ben ook bezorgd over enkele punten met betrekking tot dierenwelzijn, met name de ontwikkeling van alternatieven voor dierproeven en de versnelde vervanging van het toxiciteitonderzoek met behulp van dierproeven in het kader van het beleid inzake chemische stoffen.
Met betrekking tot de financiering van het onderzoek op het gebied van de gezondheid ben ik blij met de wijzigingen die hier zijn aangebracht. Ik wil de heer Caudron danken voor zijn inzet hiervoor. Het onderzoek naar het menselijk genoom mag immers niet de enige tak van onderzoek op het gebied van de gezondheid zijn die door de EU wordt gefinancierd. Het zag er even naar uit dat dit wel het geval zou zijn en ik ben dan ook blij met de financiering van het onderzoek op het gebied van de gezondheid en de alternatieve geneeswijzen.
Tot slot nog één opmerking. Ik weet dat het Euratom-programma geen onderdeel vormt van het EC-programma en dus niet onder de medebeslissingsprocedure valt. Ik zou het echter zeer op prijs stellen als de commissaris ons de verzekering kan geven dat de Commissie bij haar activiteiten terdege rekening zal houden met de zorgen van het Europees Parlement, en in het bijzonder met onze wijzigingsvoorstellen voor het Euratom-programma.

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Busquin, geachte collega's, namens de Italiaanse radicalen zou ik graag mijn erkentelijkheid willen uitspreken aan het adres van de rapporteur, de heer Caudron, voor het in goede banen leiden van de tweede lezing van dit uiterst lastige onderwerp. Zoals voorzitter Westendorp terecht opmerkte, mogen wij blij zijn dat de bevoegde commissie hem als rapporteur heeft aangesteld.
Na het mislukken van de tijdelijke enquêtecommissie die moest proberen het terrein te effenen, heeft het Parlement met het verslag-Caudron nu toch een standpunt ingenomen. Ofschoon dit een compromis is, is dit volgens mij van groot belang voor onze landen, voor het wetenschappelijk onderzoek en voor de toekomst van miljoenen personen die op dit moment in het onderzoek naar stamcellen geen denkbeeldige maar een reële levenskans zien. Het gaat om mogelijkheden waarover de laatste jaren veel gesproken is, en de afgelopen maanden juist ook binnen dit Parlement. Dit compromis is een fundamentele en onomkeerbare stap omdat het met name voorziet in financiering van onderzoek op restembryo's van maximaal veertien dagen oud teneinde daaruit stamcellen te isoleren die kunnen worden ingezet voor de bestrijding van nu nog ongeneeslijke ziekten. Ik doe een beroep op de Commissie om alles in het werk te stellen zodat dit compromis - waarin uiteraard alle onderzoeksactiviteiten gericht op het klonen van mensen voor voortplantingsdoeleinden worden uitgesloten maar waarmee uiteindelijk wel aanmerkelijke wetenschappelijke vooruitgang kan worden geboekt - een sprankje hoop kan bieden aan miljoenen Europese burgers. Wij mogen hen niet teleurstellen. Wij moeten het verslag-Caudron ongewijzigd aannemen.

Purvis (PPE-DE). -
Mijnheer de Voorzitter, vorig jaar was ik auteur van het verslag over de toekomst van de biotechnologie-industrie. In die hoedanigheid kan ik niet anders dan de hoge prioriteit die in het zesde kaderprogramma voor onderzoek aan de biowetenschappen is gegeven, van harte toejuichen en het uitstekende verslag van de heer Caudron krachtig steunen.
Op het gebied van de gezondheid zijn er belangrijke doorbraken te verwachten voor de behandeling van sommige van de meest gevreesde ziektes: vormen van kanker, hart- en vaatziekten, diabetes en taaislijmziekte, alle neurologische ziektes, zoals Alzheimer, Parkinson, dementie, aandoeningen van het motorisch zenuwgestel en beschadigingen van het ruggenmerg en de hersenen. Genetische ingrepen kunnen wellicht een eind maken aan erfelijke ziektes zoals hemofilie en de ziekte van Huntington, die sommige families op zo tragische wijze treffen.
Op het gebied van de landbouwgewassen zijn de mogelijkheden niet minder veelbelovend, ook al worden deze geschaad door een schaamteloze campagne van bepaalde gevestigde belangen die de betekenis ervan proberen te ontkennen. Honderdduizenden mensen zijn gestorven en sterven nog steeds als gevolg van roken en verkeersongelukken, maar er is nog nooit iemand doodgegaan aan genetisch gemodificeerde gewassen of genetisch gemodificeerd voedsel.
Wij kunnen ook talrijke andere potentiële voordelen verwachten: minder gebruik van herbiciden en pesticiden, minder energiegebruik, beperkte CO2- uitstoot, meer kwaliteit en hogere opbrengsten, nog afgezien van de mogelijkheden om in de ontwikkelingslanden de hongerlijdende bevolking van voedsel te voorzien, gewassen te verbouwen in door droogte en verzilting geteisterde gebieden, vitaminetekorten aan te vullen en op die manier miljoenen mensen voor ziekten te behoeden.
Ik roep de Commissie en de regeringen van de lidstaten op hun rug te rechten en krachtig op te komen voor wat goed is voor de mensheid. Onze wetenschappelijke wereld, onze onderzoekers - niet in de laatste plaats in mijn Schotse kiesdistrict dat op deze vitale gebieden een leidende rol speelt - verdienen onze warme steun. Deze steun kunnen wij geven door niet alleen met overweldigende meerderheid voor het verslag van de heer Caudron te stemmen, maar ook door ons te scharen achter de vereenvoudigde en juridisch zekere procedures voor de goedkeuring van biofarmaceutische producten, voor de goedkeuring van genetisch gemodificeerde landbouwgewassen en genetisch gemodificeerd voedsel in verband met experimentele toepassingen en commercialisering, en voor de bescherming van de intellectuele eigendomsrechten door middel van een economisch en effectief Gemeenschapsoctrooi.
De aanneming van het zesde kaderprogramma voor onderzoek is nog maar het begin. Daarop moeten praktische maatregelen volgen om de mogelijkheden van de biotechnologie ten volle te benutten.

Linkohr (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het is een flink stuk werk waarvoor ik de heer Caudron hartelijk wil danken, maar ook de heer Busquin die zich in dit programma met nieuwe ideeën heeft geprofileerd. Ik wens hem veel succes bij de uitvoering van het programma. Het zal met vijftien lidstaten en met andere landen die aan dit programma deelnemen, niet eenvoudig zijn om zo'n veelomvattend programma te coördineren en uit te voeren. Veel sterkte in ieder geval daarmee!
Het doet mij genoegen dat twee onderwerpen waarvoor ik mij steeds sterk heb gemaakt, in het programma zijn opgenomen. Het eerste onderwerp houdt verband met het wetenschappelijk onderzoek ter verbetering van het opruimen van antipersoonsmijnen. Ik zou de Commissie willen vragen dit onderzoekswerk zoveel mogelijk te bundelen. Het tweede onderwerp betreft de ontwapening, een bijdrage aan de afschaffing van ABC-wapens, een technische bijdrage aan het vernietigen van deze wapens. Als je vandaag de kranten openslaat, lees je dat de beide voormalige supermachten de erfenis van de Koude Oorlog liquideren, dat wil zeggen werkelijk op grote schaal willen ontwapenen. Het zou een edele taak zijn voor de Europese Unie daaraan mee te werken.
Over de ethiek: daarover hebben we een compromis bereikt. De Commissie heeft een verklaring afgelegd die in essentie overeenkomt met hetgeen het Europees Parlement in eerste lezing heeft besloten. Ik zou graag willen dat wij een discussie over de finaliteit van de wetenschap en ook over de ethiek in Europa op gang brachten. Het eigenlijke probleem wordt niet gevormd door de Raad, het Parlement of de Commissie, maar door de verschillende zienswijzen in de publieke opinie. Het zou belangrijk zijn om een bijdrage te leveren aan het bevorderen van een zo breed mogelijke maatschappelijke discussie over het doel, de inhoud en de finaliteit van wetenschap en technologie in Europa. Dat zou in de loop van de uitvoering van het zesde kaderprogramma de nadruk moeten krijgen. Ik kan u verzekeren dat het Europees Parlement daarin geïnteresseerd is. Ik ben zelf medeoprichter van STOA en weet hoe belangrijk de beoordeling van technologieën is. Ik hoop dan ook op een goede samenwerking met de Commissie.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil rapporteur Caudron van harte feliciteren met zijn verslag en uiteraard zal ik het spijtig vinden als dit het laatste grote verslag wordt dat hij voor het Europees Parlement heeft opgesteld. De heer Caudron heeft hiervoor heel wat werk verzet en het verslag opent dan ook aanzienlijke perspectieven op diverse terreinen van wetenschappelijk onderzoek.
Wat de bio-ethiek aangaat, blijf ik er een bepaald standpunt op nahouden. Tegen u, mijnheer de commissaris, maar ook tegen mijn collega's moet ik eerlijk zeggen dat ik eigenlijk alleen maar twijfels heb. Ik houd me nu al twee jaar met dit soort vraagstukken bezig, en uiteindelijk zit ik met louter twijfels, maar toch ook met één zekerheid, namelijk dat de menselijke waardigheid een onschendbaar goed is.
Waarschijnlijk ben ik een van degenen die geloven in instellingen die de lijnen van de toekomst uitzetten, en het Europees Parlement is wat dat betreft, en niet alleen voor Europa, een belangrijk steunpunt. Het moet goed tot ons doordringen dat hier iets gaande is waar wij helemaal niet op bedacht waren en waardoor de spelregels radicaal omgegooid worden. Het is dan ook onze taak te beoordelen wat deze vernieuwing, die steeds grotere sprongen voorwaarts maakt, allemaal voortbrengt. Wij moeten de kat uit de boom kijken en zien hoe de biotechnologieën zich ontwikkelen en op welke manier zij ingrijpen in de natuur van de mens.
De biochemie staat nog pas in de kinderschoenen. In een steeds naderbij komende toekomst zullen wij standpunten moeten innemen over de mogelijkheid dat een van de ouders gaat sleutelen aan het DNA van zijn eigen embryo's en daardoor zijn nageslacht genen meegeeft die steeds meer aan bepaalde verwachtingen beantwoorden. Wij zullen te maken krijgen met de selectie van tientallen embryo's die speciaal vervaardigd worden om een genetische verbetering tot stand te brengen. De kloneringstechnieken zullen de mensen weldra in staat stellen zichzelf te kopiëren door een genetisch identieke tweeling te maken die zichzelf kan repliceren, wat de weg opent voor een soort genetische onsterfelijkheid.
De strijd tegen pijn, lijden en dood zit verankerd in ieder van ons, en de wetenschap weet dat feilloos te interpreteren. Ogenschijnlijk is het allemaal zo aanlokkelijk, maar hebben wij echt wel door met wat voor radicale veranderingen onze leefwijze geconfronteerd zal worden? Is voorts een situatie waarin de heersende klasse technieken van genetische verbetering hanteert om de eigen genetische superioriteit ten opzichte van de maatschappelijk minder bedeelde klassen te behouden, echt wel zo ver van ons vandaan?
Ik heb het lange en moeizame besluitvormingsproces over het zesde kaderprogramma heel aandachtig gevolgd. Ik heb gezien hoe de lidstaten als het ware het hoofd in de schoot legden omdat zij er niet in slaagden een akkoord over de ethiek te bereiken. Ik heb mijn amendement gehandhaafd alhoewel ik goed besefte met wat voor obstakels en moeilijkheden mijn eigen collega's geconfronteerd zouden worden: ik wilde immers een duidelijke en consequente boodschap afgeven. Wanneer ik namelijk zie hoe op internet bedrijven floreren die tegen forse prijzen klonen van onszelf aanbieden, dan constateer ik dat het altijd nog erger kan, maar het biedt mij tegelijkertijd een sterke stimulans om door te gaan met een strijd waaruit veel mensen zich al hebben teruggetrokken omdat zij om begrijpelijke redenen teleurgesteld waren.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik sluit mij aan bij alle dankzeggingen aan het adres van de rapporteur alsmede aan dat van de commissaris, Philippe Busquin. Dankzij hun beider doelmatig optreden zijn wij vandaag toe aan deze beslissende fase. Dit toont aan dat er wel degelijk democratische betrekkingen tussen het Europees Parlement en de Commissie mogelijk zijn. Ik hoop dat het ook een duidelijk signaal is in de richting van de wetenschappelijke wereld en aantoont dat het Europees Parlement in staat is verantwoordelijkheid op zich te nemen.
In dit Parlement worden regelmatig besluiten genomen die fundamenteel zijn voor de Europese eenwording. Dit zesde kaderprogramma voor onderzoeksactiviteiten en technologische ontwikkeling zal daarvan een lichtend voorbeeld zijn. Want wat heb je aan een samenleving waarin de wetenschap niet de plaats krijgt die haar toekomt? Wat heb je aan een wereld waar kennis en wetenschappelijk onderzoek stagneren? Met deze blijk van Europese bereidheid om een ruimte voor onderzoek en innovatie te creëren tonen wij ons tegenstander van vertragende en obscurantistische denkwijzen.
Buiten de filosofische overwegingen markeert het zesde kaderprogramma echter ook de verplichting die Europa duidelijk en vastbesloten op zich neemt om op technologisch gebied bij te blijven, om vernieuwend, concurrerend en dynamisch te zijn en te bouwen aan de toekomst. Ik zie het bewijs daarvoor in de talrijke specifieke bijdragen die in het kaderprogramma vervat zijn: het onderzoek op het gebied van mens en maatschappij, het beginsel van de integratie van milieuoverwegingen en de duurzame ontwikkeling, de nieuwe mobiliteit, gelijke kansen, de plaats van de universiteiten en het onderwijs en de opening naar de rest van de wereld.
Opmerkelijk is ook de coördinatie tussen de verschillende geledingen van de Europese Unie onder de twee voorzitterschappen, het Belgische en het Spaanse.
Ook de voortdurende communicatie met de wetenschappelijke wereld, het vooruitzicht van een netwerk en de kijk die het Europees Parlement en de Commissie hebben ontwikkeld om voeling te houden met de reële behoeften en wensen van de bevolking, mogen niet onopgemerkt blijven.
Een Europa van wetenschappelijk onderzoek in dienst van de bevolking en van de onderzoekers: zo moet Europa vorm krijgen in de werkelijkheid van het dagelijks bestaan.

Matikainen-Kallström (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank collega Caudron voor zijn verslag. Hij heeft goed werk verricht in een zeer moeilijke situatie waarin het programma steeds van de ene instelling naar de andere werd doorgespeeld.
Onderzoeksethiek is een belangrijke en controversiële zaak waarbij alle standpunten gehoord moeten worden. Er moet nu eindelijk een besluit worden genomen over het zesde kaderprogramma, het algemene financiële kader en de kaders waaruit de supra- en multinationale Europese onderzoeksprojecten worden gefinancierd. Er moet in Europees onderzoek worden geïnvesteerd, maar de lidstaten kunnen ook hierna nog beslissen welke onderzoeksethiek zij uit hun eigen begrotingen financieren.
De voorbereiding van het zesde kaderprogramma is een schoolvoorbeeld van ondoeltreffendheid en bureaucratie waarop de kaderprogramma's jarenlang zijn bekritiseerd. De aanvraag en voorbereiding van de projecten en de verschillende rapportages daarover kunnen enkele manjaren werk in beslag nemen. Alle zojuist genoemde bureaucratie doet afbreuk aan het eigenlijke onderzoek. De structuur van een programma moet zo licht mogelijk zijn, zodat wij het beste in onderzoek kunnen steken en de resultaten snel in dienst van het bedrijfsleven kunnen stellen. Op die manier kan overeenkomstig de conclusies van Lissabon de Europese concurrentiekracht worden vergroot. De kloof tussen Europa en de Verenigde Staten groeit voortdurend.
Controversiële kwesties zoals het medisch gebruik van cannabis horen niet tot dit programma. Het zesde kaderprogramma moet zich richten en concentreren op de ontwikkeling van onderzoek op de gebieden waarmee een werkelijke Europese meerwaarde wordt bereikt. Ondanks alle besluiten en hun gevolgen is het van belang dat wij nu een besluit nemen over het zesde kaderprogramma, zodat het op tijd van kracht kan worden.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte parlementsleden, in de procedure voor de aanneming van het kaderprogramma krachtens de medebeslissingsprocedure neemt de tweede lezing door het Europees Parlement een beslissende plaats in. Ik wil graag benadrukken dat de samenwerking tussen de drie instellingen tijdens deze procedure bijzonder vruchtbaar is geweest. Ik dank het Parlement en de Raad voor hun betrokkenheid. Niet alleen wil ik graag de rapporteur, de heer Caudron, hartelijk bedanken, maar ook de schaduwrapporteurs de heer van Velzen, mevrouw Plooij-van Gorsel en de heren Piétrasanta en Alyssandrakis, alsmede de voorzitter van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, de heer Westendorp en alle leden van deze commissie en de medewerkers die hieraan hebben bijgedragen. Ik zou ook graag mijn erkentelijkheid willen uitspreken aan het adres van het Spaanse voorzitterschap en minister Marimón voor de doelmatige wijze waarop zij deze belangrijke, zo gevoelig liggende fase van het besluitvormingsproces hebben geleid. Tevens zou ik graag in herinnering willen brengen hoe belangrijk een snelle aanneming van het kaderprogramma en de inwerkingtreding ervan in januari 2003 is voor de onderzoekers en de wetenschappelijke wereld in Europa. Namens de Commissie kan ik instemmen met alle compromisamendementen die de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft goedgekeurd. De rapporteur, de heer Caudron, heeft u verteld op welke hoofdpunten compromisamendementen zijn ingediend door deze commissie en hoe de Raad denkt deze in aanmerking te nemen na een reeks informele tripartiete overlegbijeenkomsten.
Ik beperk mij tot enkele kanttekeningen bij elk van deze punten en zal deze zo nodig van aanvullende informatie voorzien.
Allereerst het eerste aspect, de technische amendementen die op 23 april jongstleden als geheel door de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zijn goedgekeurd en die in de specifieke programma's moeten worden opgenomen. De Commissie zal deze overnemen in de specifieke programma's via de volgende verklaring in de notulen van de Raad: ?De Commissie is van mening dat de amendementen die op 23 april 2002 tijdens de tweede lezing van het kaderprogramma door de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, en bloc zijn goedgekeurd, in grote mate aanvaardbaar zijn en, behoudens de noodzakelijke redactionele aanpassingen, kunnen worden opgenomen in de besluiten over de specifieke programma's ter uitvoering van het zesde kaderprogramma en, indien nodig, in de regelingen met betrekking tot de deelneming aan het kaderprogramma van bedrijven, onderzoekscentra en universiteiten.? De Raad is voornemens een verklaring van dezelfde strekking af te leggen.
Ten tweede de kwestie van de instrumenten voor de uitvoering van het programma en van de steun aan het midden- en kleinbedrijf. In de door de drie instellingen overeengekomen aanpak wordt, conform de mening van het Parlement, de noodzaak benadrukt van een geleidelijke overgang tussen het huidige en het nieuwe kaderprogramma. Bovendien wordt daarin duidelijk gesteld dat er speciale maatregelen moeten komen ter stimulering en vergemakkelijking van de deelneming van het midden- en kleinbedrijf alsmede van onderzoeksteams van de kandidaat-landen aan activiteiten die in de prioritaire thematische onderzoeksgebieden worden ondernomen.
Dan de gezondheidszorg. In overeenstemming met de wensen van het Parlement zijn de onderzoeksaspecten op het gebied van de gezondheid niet alleen versterkt maar ook nader aangeduid. Ik heb het dan in het bijzonder over de Europese dimensie van onderzoek en het ter beschikking stellen van onderzoeksresultaten aan patiënten. Dat geldt met name voor kankeronderzoek dat zoals u weet momenteel deel uitmaakt van een specifieke activiteit waarvoor aanzienlijke middelen zijn uitgetrokken.
Volgend punt: de elektronische netwerken ten behoeve van het wetenschappelijk onderzoek. Het Parlement vroeg zich bezorgd af of de activiteiten op dit gebied, in het kader van de ondersteuning van de infrastructuur, wel voldoende zijn afgestemd op wat er in het betrokken prioritaire thematische onderzoeksgebied wordt ondernomen. Om elk misverstand op dit punt te voorkomen is in het tripartiet overleg afgesproken dat de Commissie de volgende verklaring in de notulen van de Raad zou doen opnemen: ?De Commissie verklaart dat de middelen die zijn toegekend aan de activiteiten op het gebied van de snelle elektronische netwerken, met name Géant en GRID, ter grootte van totaal 300 miljoen euro waarvan maximaal 100 miljoen euro voor thematische prioriteit 2 - technologieën voor de informatiemaatschappij - en maximaal 200 miljoen euro voor het onderdeel van de onderzoeksinfrastructuur, geïntegreerd zullen worden besteed.?
En dan nu de begroting. Het verantwoordelijkheidsgevoel waarmee de drie instellingen dit dossier hebben behandeld, komt ook tot uitdrukking in de snelheid waarmee een akkoord werd bereikt over het totaalbedrag. Binnen dit bedrag is de verdeling echter wel aanzienlijk aangepast in de door het Parlement gewenste richting. De middelen voor onderzoek op het gebied van de gezondheid zijn verhoogd en daarnaast weerspiegelen ook de middelen bestemd voor de specifieke aspecten van de internationale samenwerking, alsmede die voor het thema 'wetenschap en samenleving? naar ik meen op correcte wijze het belang dat uw instelling aan deze aspecten hecht.
De internationale samenwerking: op dit gebied is naar de wens van het Parlement sterker de klemtoon gelegd op de specifieke maatregelen ter ondersteuning van de internationale samenwerking tussen de ontwikkelingslanden, de mediterrane landen, Rusland en de nieuwe onafhankelijke landen. Verder zijn de verschillende manieren van ondersteuning van de internationale samenwerking duidelijker aangegeven in het kaderprogramma.
Tenslotte de ethiek, de zo gevoelig liggende ethische vragen. Zoals u weet heeft het grote moeite gekost om op dit punt een oplossing te vinden waarmee zowel aan de wensen als aan de bezwaren van de drie instellingen tegemoet kon worden gekomen. Het is natuurlijk geenszins mijn bedoeling - ik zeg dat nogmaals - om de regels aangaande ethische vragen op Europees niveau te harmoniseren. Het is louter de wens van de Commissie om het wetenschappelijk onderzoek in Europa te bevorderen, met alle respect voor de bevoegdheden van de lidstaten en hun parlementen. Dat spreekt vanzelf op een gebied dat zozeer door de culturele en filosofische diversiteit bepaald wordt en waarvoor altijd als gedragslijn heeft gegolden - en ook altijd zal blijven gelden - dat binnen de algemeen aanvaarde grenzen ieders mening, waarden en gevoeligheden worden gerespecteerd.
Daarnaast moet evenwel worden verduidelijkt onder welke voorwaarden onderzoeksactiviteiten op het gebied van de wetenschap en de technologie van levende wezens in het kader van communautaire programma's mogen plaatsvinden. Met het oog daarop, en ik meen dat dit een belangrijke stap is, heeft de Commissie in de notulen van de Raad de volgende verklaring laten opnemen: 'Overeenkomstig het advies van het Europees Parlement betreffende het voorstel voor het zesde kaderprogramma en rekening houdend met het advies van de Europese Groep Ethiek in de wetenschap en de nieuwe technologieën is de Commissie van mening dat uit hoofde van het kaderprogramma op de volgende gebieden geen onderzoek mag worden gefinancierd: onderzoeksactiviteiten met het oog op het klonen van mensen voor reproductieve doeleinden, onderzoeksactiviteiten die tot doel hebben het genetisch erfgoed van mensen te wijzigen en die deze wijzigingen erfelijk zouden kunnen maken, onderzoeksactiviteiten met het oog op het creëren van menselijke embryo's voor uitsluitend onderzoeksdoeleinden of de bevoorrading met stamcellen, via met name overdracht van de kern van lichaamscellen.? Daarnaast is er uiteraard nog de kwestie van de dierproeven. Die moeten waar mogelijk worden vervangen door alternatieve methoden. Daarbij spreekt het vanzelf dat te allen tijde het lijden van dieren zoveel mogelijk moet worden voorkomen of tot een minimum moet worden beperkt.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dankzij de buitengewoon goede samenwerking - en ik wil nogmaals al degenen die hieraan hebben bijgedragen vanuit de grond van mijn hart bedanken - hebben wij in korte tijd een enorme weg afgelegd. Met de bekrachtiging van het besluit in de plenaire vergadering en de bewerkstelliging van een consensus zijn wij echter nog niet aan het einde van deze weg gekomen. De aanneming van het kaderprogramma vormt slechts het eerste onderdeel van een geheel waarin naast de deelnemingsregels, die ook krachtens de medebeslissingsprocedure zijn goedgekeurd, ook de specifieke programma's zijn opgenomen. Willen wij, overeenkomstig onze doelstellingen, ervoor zorgen dat het kaderprogramma en de bijbehorende uitvoeringsinstrumenten in juni door het Parlement en de Raad wordt aangenomen, dan moeten de drie instellingen de weg van de nauwe samenwerking voortzetten die zij sinds het begin van de procedure met zoveel succes bewandelen. Er heeft zich een intensieve en vruchtbare samenwerking ontwikkeld met de rapporteur voor de deelnemingsregels, mevrouw Quisthoudt-Rowohl, alsmede met de rapporteurs voor de specifieke programma's, de heren van Velzen, Alyssandrakis, Piétrasanta en Schwaiger en mevrouw Zorba. De hierin gestoken energie mag niet verloren gaan. De Commissie zal al het mogelijke in het werk blijven stellen om de dialoog tussen de instellingen te bevorderen.
Voor het eerst in de geschiedenis van de communautaire wetenschap bevinden wij ons in de situatie dat wij niet op het laatste nippertje, maar ruim op tijd een kaderprogramma kunnen aannemen. Dit komt een optimale lancering zeer ten goede. Laten wij deze kans met beide handen aangrijpen en deze uitgelezen mogelijkheid ten volle te benutten. Zowel de onderzoekers als de Europese burgers zullen ons er dankbaar voor zijn.
Marimón Suñol
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, deze week is van cruciaal belang voor het overlegproces dat uiteindelijk in de aanneming van het zesde kaderprogramma moet uitmonden. Het proces werd geopend onder Zweedse voorzitterschap, voortgezet onder Belgische voorzitterschap en hervat onder Spaanse voorzitterschap. Het Parlement heeft hierin met het verslag-Caudron vanaf de eerste lezing van het kaderprogramma een bijzonder actieve rol gespeeld. In die fase hebben wij reeds talloze suggesties in ons gemeenschappelijk standpunt overgenomen, temeer daar de door het Parlement geopperde kwesties en problemen ook de Raad bezighielden en tevens in andere discussiefora ter sprake waren gekomen.
Uiteraard wil ook ik de voorzitter van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, de rapporteur, de heer Caudron, en de schaduwrapporteurs, de heren van Velzen en Piétrasanta en mevrouw Plooij-van Gorsel danken voor hun uitstekende samenwerking. Zij zijn erin geslaagd om met hun bijdragen tot de essentie van het programma door te dringen.
Het programma dat uit de bus zal komen - ik vertrouw erop dat wij morgen het definitieve programma zullen vaststellen - zal ongetwijfeld een aanzienlijke verbetering inhouden ten opzichte van het eerste programma dat wij onder ogen hebben gekregen. In het gemeenschappelijk standpunt betreffende de eerste lezing, en met name in dit stimulerende proces dat wij tijdens ons voorzitterschap hebben doorgemaakt, hebben de verschillende instellingen werkelijk blijk gegeven van gezond verstand en bereidheid tot samenwerking.
Ik denk dat het Parlement en de Raad veel nader tot elkaar zijn gekomen. Wij hebben toenadering tot elkaar gezocht om aan de wens van de wetenschapsbeoefenaars en de bedrijven tegemoet te komen en dit belangrijke instrument onverwijld in werking te stellen, en ook om het mandaat uit te voeren dat ons tijdens de Raad van Barcelona is toevertrouwd en alle middelen aan te wenden om het zesde kaderprogramma nog tijdens ons voorzitterschap aan te nemen. Zoals ik al zei, heeft ook de grote eensgezindheid over de aan te pakken problemen deze toenadering in de hand gewerkt.
De inhoudelijke aspecten van het programma worden concreet uitgewerkt. Ik denk bijvoorbeeld aan het onderzoek in het kader van de gezondheidswetenschappen, de verruiming van de middelen voor het Géant-netwerk, initiatieven inzake wetenschap en maatschappij, onderzoek, steun op milieugebied, enzovoorts. Daarom onderstreep ik dat wij nu inhoudelijk gezien over een veel beter gedefinieerd programma beschikken. Het onderhavige programma moet bovendien de hoeksteen vormen van een ander groot project dat veel verder reikt dan het kaderprogramma, namelijk de ontwikkeling van een Europese onderzoeksruimte en innovatie.
Tijdens de Raad van Barcelona werd in navolging van de afspraken van Lissabon een bijzonder ambitieuze doelstelling vastgesteld. Europa heeft zich er in Barcelona toe verbonden om de investeringsuitgaven voor onderzoek en ontwikkeling uiterlijk in 2010 op te trekken tot 3% van het bruto binnenlands product. Het is de bedoeling dat de privé-bedrijven en de particuliere sector in het algemeen daarvan een aanzienlijk deel - twee derden - voor hun rekening nemen. Het gaat echter niet zozeer om het cijfer dan wel om de vaststelling dat Europa van koers moet veranderen en een kwalitatieve sprong voorwaarts moet maken om de nagestreefde doelstelling te verwezenlijken en uit te groeien tot een uitermate competitieve maatschappij in het kader van de huidige kennismaatschappij. Daarom is het zesde kaderprogramma een onmisbare schakel. De correcte tenuitvoerlegging van het zesde kaderprogramma zal ons evenwel ook in de gelegenheid stellen om andere initiatieven te ontwikkelen. Onder ons voorzitterschap hebben wij ons bijvoorbeeld ingezet voor een betere coördinatie van de nationale programma's.
Wij achten het met andere woorden van fundamenteel belang dat in dit specifieke proces een effectief antwoord wordt geboden op de verwachtingen van de wetenschapswereld en de bedrijfswereld. Wij hebben er goed aan gedaan om daarbij de actieve deelname van het midden- en kleinbedrijf te waarborgen. Ik dank u nogmaals voor het verrichte werk en ik ben er zeker van dat de overige aspecten - zoals de deelnemingsvoorwaarden van de specifieke programma's - verder zullen worden uitgewerkt zodra het kaderprogramma is vastgesteld.
De Raad heeft van zijn kant de initiatieven van het voorzitterschap in dit discussieproces volmondig gesteund, hetgeen ons uiteraard bijzonder verheugt. De Raad neemt met name nota van het standpunt van de Commissie en steunt het voorzitterschap in zijn voornemen om de en bloc ingediende amendementen zoveel mogelijk over te nemen, waarbij uiteraard moet worden gezocht naar een passende formulering die in lijn is met de specifieke programma's.
De Raad is in alle opzichten bijzonder ingenomen met het vruchtbare discussieproces dat wij hebben doorlopen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de indiening door de Commissie van het voorontwerp van algemene begroting - Begrotingsjaar 2003.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie heeft op 30 april het voorontwerp van algemene begroting voor het jaar 2003 vastgesteld. Het doet mij genoegen dit voorontwerp van begroting 2003 vandaag in grote lijnen aan u te kunnen voorleggen.
Laat mij eerst de algemene bedragen van de begroting voor 2003 presenteren. Wij hadden gisteravond in de Begrotingscommissie ook al de gelegenheid om daar kort op in te gaan. Het voorontwerp van de Commissie heeft een omvang van 98,2 miljard euro. Dat is in vergelijking met de lopende begroting een toename van 2,7%. Dit stijgingspercentage is lager dan het gemiddelde stijgingspercentage dat voor de algemene begrotingen van de lidstaten geprognosticeerd is. Ik zou vooral ook willen benadrukken dat het voorontwerp van begroting daarmee 4,7 miljard onder het bedrag blijft dat in de financiële vooruitzichten van Agenda 2000 als maximum was vastgesteld. Mijns inziens is het ook goed nieuws wanneer een voorontwerp van begroting ondanks de vele nieuwe eisen zo kan worden opgesteld dat er nog een ruime marge overblijft voor onverwachte gebeurtenissen en die binnen de financiële vooruitzichten kunnen worden opgevangen.
Procentueel maakt de begroting 1,03% uit van het bruto binnenlands product, hetgeen wil zeggen dat de collectieve uitgaven op Europees niveau voor het komende jaar op 1,03% ligt. Dat is een heel laag aandeel, lager dan in voorgaande jaren. Ik benadruk dit omdat hieruit blijkt dat begrotingsdiscipline ook op Europees niveau zeer serieus wordt genomen, en omdat in de publieke discussie vaak gezegd wordt dat, wanneer zich een of andere ontwikkeling voordoet, daardoor een gat in de begroting wordt geslagen. Nee, dat is niet het geval. We hebben wederom een voorontwerp dat onder de uitgavenplafonds blijft die in de financiële vooruitzichten werden vastgelegd.
Voor alles moeten we ook duidelijk maken wat er met dit aandeel van iets meer dan één procent van de economische prestaties van de EU via de begroting wordt gefinancierd, naar welke beleidsterreinen dit geld van de belastingbetalers gaat.
Allereerst de landbouw. Dit blijft het belangrijkste terrein. Tel je alle uitgaven voor het landbouwbeleid bij elkaar op, dan gaat het in totaal om een bedrag van 48,7 miljard euro dat voor dit beleidsterrein is uitgetrokken.
In dit bedrag zijn bijvoorbeeld ook de subsidies voor de kandidaat-lidstaten, dat wil zeggen voor de boeren in de kandidaat-lidstaten opgenomen, evenals de personeelskosten van het verantwoordelijke directoraat-generaal. Met andere woorden: als we dit bedrag weer omrekenen in procenten van het bruto binnenlands product van de EU, dan wordt krap 0,5% van het bruto binnenlands product van de EU via de Europese begroting aan landbouwuitgaven besteed.
Deze schets die ik zojuist voor de landbouw heb gegeven, komt overeen met de nieuwe aanpak waarin de begroting naar beleidsterreinen wordt ingedeeld. In het verleden kwam het vaak voor dat de burgers de begroting moeilijk konden lezen, als ze er al toegang tot hadden. Dat kwam omdat alleen de begrotingslijnen werden aangegeven, maar niet de rechtsgrondslagen, zeg maar de politieke inhoud, dus wat er met het geld moest worden bereikt. De nieuwe indeling van de begroting doet dat wel. Je kunt nu in één oogopslag zien, hoeveel voor welk beleidsterrein wordt uitgetrokken.
Om nog een paar cijfers te noemen voordat ik op andere beleidsterreinen inga: voor regionaal beleid is 21,8 miljard euro uitgetrokken, voor visserijbeleid 940 miljoen euro, voor buitenlandse betrekkingen 3,2 miljard euro, voor ontwikkelingsbeleid 1,1 miljard euro, voor werkgelegenheid en sociaal beleid 9,8 miljard euro en voor het stimuleren van alleen al de informatiemaatschappij 1 miljard euro. Een dergelijke indeling zegt inderdaad veel meer dan een indeling die puur gebaseerd is op de rubrieken van de financiële vooruitzichten. Toch wil ik nu nog wel op deze rubrieken ingaan.
Ik noemde reeds de landbouw. In het voorstel van de Commissie is er binnen de rubriek landbouw een marge van 2,3 miljard euro, dat wil zeggen: het voorontwerp van de Commissie blijft 2,3 miljard euro onder het maximum dat in de financiële vooruitzichten voor de landbouw was voorzien. Dit positieve resultaat is het gevolg van diverse factoren: ten eerste de prognose van relatief gunstige ontwikkelingen op de landbouwmarkt, vervolgens de situatie van relatief kleine voorraden en de pariteit euro/dollar van 1 euro = 0,88 dollar die hieraan ten grondslag ligt. Ik moet er hier nog eens op wijzen dat dit geen prognose is van de Commissie voor de toekomstige ontwikkeling van de pariteit euro/dollar, maar dat de regel bestaat dat we bij de opstelling van het voorontwerp van begroting moeten uitgaan van het gemiddelde van de afgelopen maanden. Ik wijs er echter op dat, wanneer er een verandering optreedt in de pariteit euro/dollar, wanneer dus met andere woorden de euro stijgt, ook de uitgaven voor de landbouw zullen stijgen. De begroting loopt daarmee echter geen gevaar, omdat we die ruime marge overhouden waarmee we dat kunnen ondervangen.
Met betrekking tot de landbouw zullen we in de Commissie in juni de zogenaamde mid-term review bespreken. Collega Fischler zal dan een overzicht presenteren met een raming van de toekomstige ontwikkeling van de landbouwuitgaven en met voorstellen voor hervormingen komen. Dat zal echter niet direct van invloed zijn op het begrotingsjaar 2003.
Ik wil erop wijzen dat er binnen het landbouwbeleid sprake is van verschillende stijgingspercentages. In de eerste plaats moet volgens het voorstel van de Commissie aan plattelandsontwikkeling evenals in de afgelopen jaren het totale bedrag worden besteed dat daarvoor in de financiële vooruitzichten is gereserveerd. Dit instrument zal ook in de toekomst een zeer grote rol spelen. Het zal in de mid-term review zeker speciale aandacht krijgen, omdat het noodzakelijk is met stimuleringsmaatregelen voor het platteland ook alternatieve middelen van bestaan te bevorderen. Deze categorie omvat met name ook milieumaatregelen op het gebied van de landbouw en is daarom reden van groot belang voor een duurzame agrarische ontwikkeling.
Met betrekking tot de marktmaatregelen en de directe subsidies voor het landbouwbeleid wil ik erop wijzen dat 2003 het eerste jaar zal zijn waarin de nieuwe marktordening voor geiten en schapen van kracht is. Daardoor is er op dit terrein sprake van een lichte stijging, omdat de situatie dan zo is dat voor schapen bijvoorbeeld per dier een premie van 21 euro per jaar wordt betaald. Dat is een stijging ten opzichte van vroeger.
De vastleggingskredieten voor de structuurmaatregelen - ik kom nu op het structuurbeleid - komen overeen met de geldende financiële vooruitzichten. Wel wordt hier het plafond van de geplande begroting licht overschreden, aangezien de Commissie, overeenkomstig de besluiten van het Parlement en de Europese Raad, van plan is de tweede tranche van 27 miljoen euro te reserveren voor extra maatregelen voor de herstructurering van de vissersvloot in Spanje en Portugal. Dit moet volgens het voorstel van de Commissie uit de flexibiliteitsreserve worden gefinancierd. Ik denk dat dit ook in overeenstemming is met de goedkeuring die hieraan in de besluitvorming van het afgelopen jaar werd gegeven.
Vanwege de aanloopfase van het programma was het de afgelopen twee jaar erg moeilijk om een behoefteraming te maken voor de betalingskredieten voor het totale structuurbeleid. In de jaren 2000 en 2001 was er op dit terrein sprake van onderbesteding. Voor een deel konden de gelden herschikt worden. Door deze vertraging bij de uitvoering is nu natuurlijk een sterke toename van de betalingsverplichtingen te verwachten. Daarom houdt de Commissie in haar voorontwerp van begroting rekening met een toename van de betalingsverplichtingen voor het structuurbeleid van 4,4%. Een groot deel hiervan is speciaal bestemd voor de eindbetaling voor de oude programma's die in de jaren 1994-1999 door de lidstaten werden uitgevoerd. Hierbij zijn in alle lidstaten vertragingen opgetreden en daardoor ook vertragingen bij de eindbetalingen. Wij hopen echter dat in 2003 alle eindbetalingen kunnen worden uitgevoerd.
Ik zou nu willen overgaan naar rubriek 3, dus de maatregelen op het gebied van het intern beleid. Dat is een breed scala. De voorgestelde raming bedraagt 6,7 miljard euro en laat een reserve open van 81 miljoen euro, die tijdens de besprekingen over de begroting zeker ook zal worden ingevuld. Ik wil er ook op wijzen dat er erg veel nieuwe maatregelen zijn opgenomen. Het Parlement heeft zojuist gediscussieerd over het nieuwe zesde kaderprogramma voor onderzoek en ik ben erg blij dat er nu een besluit kan worden genomen en dat, zoals ik hoorde, morgen de stemming over het zesde kaderprogramma zal plaatsvinden. In totaal is daar een heel hoog bedrag voor uitgetrokken, namelijk 17,5 miljard euro tot 2006. Dat moet altijd weer worden benadrukt omdat de Europese begroting vaak het verwijt treft dat zij met haar specifieke focus op landbouwbeleid geen nieuwe ontwikkelingen zou stimuleren. Ik denk dat het kaderprogramma het tegendeel bewijst. Er wordt hier echt een groot bedrag in de gemeenschappelijke bevordering van onderzoek geïnvesteerd en zodra het besluit is genomen, kunnen de voorbereidingen voor de omzetting beginnen. Voor volgend jaar is dan ook al meer dan 4 miljard euro voor dit nieuwe onderzoeksprogramma in het voorontwerp van begroting opgenomen.
Ik zou hier ook een ander voorbeeld voor nieuwe maatregelen willen noemen: de verkeerssector. Voor de voortzetting van de maatregelen op het gebied van de verkeersveiligheid is 53 miljoen euro uitgetrokken. Het begrotingsjaar 2003 staat dan ook in het teken van de oprichting van de Europese agentschappen voor de veiligheid in de luchtvaart en voor de veiligheid op zee. Dat is ook wat de bevolking van de Europese Unie verwacht, namelijk dat er maatregelen worden genomen waardoor ongelukken worden voorkomen zoals we die in het verleden hebben meegemaakt, maar die ook heel snel effect sorteren. Dat zal dan ook een van de taken van het agentschap voor veiligheid op zee zijn.
Verder zijn er middelen gereserveerd voor het nieuwe zogenaamde Marco-Polo-programma. Dat gaat om financiële bijstand van de Gemeenschap voor de verbetering van de milieuvriendelijkheid van goederenverkeersystemen. Laat mij ten slotte nog als voorbeeld voor rubriek 3 vermelden dat de maatregelen voor een verstandig energiebeleid, namelijk het bevorderen van innovatieve energievormen, hier met bijna 50% het grootste stijgingspercentage laten zien. Ik denk dat ook dit voorbeeld laat zien dat de prioriteit om duurzame ontwikkeling te bevorderen ook wordt gevolgd door financiële ramingen die daarmee evenredig zijn.
Ik zou nu op het externe beleid, dus op rubriek 4 willen ingaan. In deze rubriek wordt uitgegaan van vastleggingskredieten ten bedrage van 4,9 miljard euro. Dat betekent een stijging van 2,3% in vergelijking met het lopende begrotingsjaar. De Commissie houdt in haar voorontwerp vast aan de prioriteiten die voor het externe beleid zijn afgesproken en aan de verplichtingen die op dit terrein zijn aangegaan. Ik zou het Balkan-hoofdstuk willen noemen. Hiervoor wordt voor volgend jaar 685 miljoen euro uitgetrokken. Verder voldoen we met de financiële bijstand voor Afghanistan aan de verplichtingen die de Commissie in december 2001 in Tokio namens de Europese Unie is aangegaan. Ook hiervoor zijn de nodige middelen begroot, waarbij het bij al dat geld natuurlijk wel zaak is een goede financiële controle uit te oefenen.
Verder zou ik willen benadrukken dat voor de financiering van het programma voor het Middellandse-Zeegebied een stijging van 4,2% is voorzien. Dit omvat enerzijds de pretoetredingssteun voor Turkije, Malta en Cyprus, maar ook nieuwe middelen voor de verplichting die in het kader van het proces van Barcelona is aangegaan om extra middelen van de zijde van de Europese Investeringsbank beschikbaar te stellen, dus om hiervoor een speciaal financieringsmechanisme in het leven te roepen. De Commissie stelt voor daarvoor 25 miljoen te reserveren, waarmee bijvoorbeeld een programma voor risicokapitaal financieel kan worden gesteund.
Voor de Commissie is de bestrijding van ernstige besmettelijke ziekten in grote delen van de wereld een van de prioriteiten in het externe beleid. Zo wordt in het voorstel van de Commissie het budget voor maatregelen op het gebied van de gezondheidszorg met 55 miljoen verhoogd, waarvan 35 miljoen bedoeld is als een extra bijdrage aan het fonds van de Wereldgezondheidsorganisatie.
Op het terrein van het extern beleid wil ik vooral ook vermelden dat de Commissie voorstelt om voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid 40 miljoen euro uit te trekken. Daarvan zouden 20 miljoen moeten worden gereserveerd voor de gemeenschappelijke Europese politiemacht in Bosnië-Herzegovina. Dit voorbeeld maakt duidelijk dat juist ook deze nieuwe vorm van activiteiten van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid uit het operationele deel van de Gemeenschapsbegroting wordt medegefinancierd.
Laat mij tot slot nog iets zeggen over de administratieve uitgaven. Bij het begroten van de middelen hiervoor worden we in zekere zin geconfronteerd met een bijzondere situatie. We zien in de eerste plaats een forse stijging van de pensioenuitgaven. In de tweede plaats hebben we in de financiële vooruitzichten geen voorzorgsmaatregelen getroffen voor het feit dat natuurlijk ook de instellingen van de Europese Gemeenschap - dus het Parlement, de Commissie, het Hof van Justitie en de Raad - voorbereidingsmaatregelen moeten treffen met het oog op de uitbreiding. Daarom overschrijdt het voorontwerp van de Commissie het maximum, en dat is echt alleen vanwege deze voorbereidingsmaatregelen. De Commissie stelt voor, de middelen die hiervoor nodig zijn uit het flexibiliteitsinstrument te financieren.
Ik weet zeker dat dit nog een van de hoofdpunten in de discussie zal zijn, ook met de Raad. De Raad zelf heeft voor zijn eigen personeelskosten een stijging van 11% in het vooruitzicht gesteld. Dat is niet de stijging waarmee de Commissie in haar voorontwerp rekening houdt. Ik vind echter dat we juist over dit hoofdstuk heel concreet met elkaar moeten bespreken hoe we een begin kunnen maken met de noodzakelijke voorbereidingsmaatregelen, opdat de uitbreiding ook in institutionele zin een succes wordt.
Ik ga ervan uit dat dit een belangrijk punt zal worden in de besprekingen, evenals de vraag hoe eventuele nieuwe verplichtingen op het terrein van het extern beleid worden gefinancierd. Ik hoef alleen maar Palestina en Cyprus als trefwoorden te noemen. Ik hoop dat we het tijdens ons overleg in juli over een gemeenschappelijk uitgangspunt eens kunnen worden. De Commissie heeft het voorontwerp van begroting unaniem vastgesteld. We hadden een heel zakelijke discussie. Dat deze overeenstemming kon worden bereikt, was mede te danken aan het feit dat het voorontwerp door het directoraat-generaal en met name door de directeur-generaal, de heer Mingasson, weer op voortreffelijke wijze was voorbereid. Aangezien dit ontwerp het laatste is dat hij in zijn functie van directeur-generaal van het directoraat-generaal Begroting heeft voorgelegd, wil ik hem vanaf deze plaats heel hartelijk danken voor het werk dat hij heeft verricht.

Ik ben erg blij met dit spontane applaus voor de heer Mingasson. Hartelijk dank!
We hebben een discussie gevoerd over de prioriteiten en daaruit bleek dat de prioriteiten van de kant van het Parlement en van de kant van de Commissie in hoge mate met elkaar overeenkomen. Dit komt ook tot uiting in het voorontwerp van begroting. Ik denk dat het een geslaagd ontwerp is, een ontwerp dat voorziet in de financiering van nieuw beleid en tegelijkertijd ook begrotingsdiscipline als richtsnoer heeft. Ik verheug me natuurlijk op de komende debatten en ik verwacht zeker dat wij het overleg ook dit jaar tot een goed einde zullen brengen.
(Applaus)

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de voorzitter van de Begrotingscommissie, de heer Terence Wynn verontschuldigen, daar deze verhinderd is. Hij heeft mij gevraagd mede namens hem het woord te voeren.
Wij willen beiden onze dank uitspreken aan commissaris Schreyer en aan directeur-generaal Mingasson voor de zeer goede samenwerking. Ik denk dat wij dit jaar veel profijt zullen hebben van onze samenwerking bij het oplossen van een aantal problemen die om een oplossing vragen.
Dit is pas een eerste discussie over het voorontwerp van begroting. Wij zullen nog verschillende malen op dit thema terugkomen, onder andere tijdens de vergaderperiode van juli en bij diverse gelegenheden in het najaar.
Toch is het belangrijk om hier alvast enig commentaar te geven. Allereerst is er een aantal positieve aspecten waarop gewezen mag worden.
Het eerste positieve aspect van de ontwerpbegroting van dit jaar is de verbetering van de begrotingsprocedure zelf. Eindelijk zijn wij op weg naar een systeem waarin de begroting gebaseerd is op activiteiten, dat wil zeggen een systeem dat overzichtelijker en dus ook transparanter is en dat het makkelijker maakt om de begroting van de Unie aan de burgers van Europa te presenteren, iets wat volgens mij uiterst belangrijk is voor het vertrouwen in de Europese Unie.
Wij nemen nu eerste stap door de oude techniek en de nieuwe op activiteiten gebaseerde begrotingstechniek naast elkaar toe te passen. Dat is een grote stap vooruit.
Het tweede positieve aspect is dat wij erin geslaagd zijn om een betere politieke dialoog tot stand te brengen. Door de jaarlijkse beleidsstrategie van de Commissie en doordat de Raad en het Parlement ongeveer tegelijkertijd besluiten nemen over de beleidsrichtsnoeren voor de begroting van het volgende jaar hebben wij politieke winst geboekt: een politieke dialoog op een eerder tijdstip. Dat is echt een stap vooruit. Weliswaar had het Parlement heel wat kritiek op het gebrek aan zakelijke inhoud in de jaarlijkse beleidsstrategie van de Commissie, maar desondanks betekent de methode als zodanig naar mijn mening een grote vooruitgang.
Ik hoop ook dat wij ons eigen begrotingsdebat in het Parlement zullen kunnen vernieuwen door in juli een uitvoerig debat te houden, waarin wij ons niet alleen concentreren op de begroting voor het volgend jaar, maar ook op de uitvoering van de begroting van het lopende jaar. Het is volgens mij zeer belangrijk voor de toekomst dat wij daarbij ook letten op het verband tussen de twee begrotingsprocedures.
Ik wil verder dat er dit najaar een grondig en levendig begrotingsdebat wordt gevoerd, hopelijk tijdens de vergaderperiode van september, en wij erin slagen een beter verband te leggen tussen de begrotingen en de politieke wetgevingsinitiatieven.
Tot zover de eigenlijke procedure, die een positieve ontwikkeling vertoont. Een ander positief aspect is dat er grote eensgezindheid is over de fundamentele beleidsprioriteiten. Wie de fundamentele prioriteiten van de Commissie vergelijkt met de door het Parlement aangenomen richtsnoeren, ziet dat wij het op een aantal punten eens zijn.
Wij zijn het erover eens dat wij op dit moment de hoogste prioriteit moeten geven aan de uitbreiding. Die uitbreiding, die hoogstwaarschijnlijk zal gelden voor tien landen en begin 2004 zal plaatsvinden, is de grootste die wij ooit hebben gekend. De verwezenlijking daarvan is onze belangrijkste opdracht, en die moeten wij al gaan voorbereiden met de begroting voor 2003.
Wij zijn het er ook over eens dat wij aandacht moeten schenken aan veiligheidsvraagstukken in de ruimste zin van het woord. Wij moeten niet alleen een discussie voeren over de aanpak van de veiligheid van Europa na de terroristische aanslagen van september vorig jaar, maar ook letten op veiligheid in ruimere zin - voedselveiligheid, vervoersveiligheid, enzovoort - waarvoor reeds in de begroting voor volgend jaar een aantal initiatieven moet worden genomen.
Wij zijn het ook eens over een derde kwestie, namelijk over de noodzaak om meer aandacht te schenken aan duurzame ontwikkeling in economisch, sociaal en ecologisch opzicht. Daarvoor is een reeks initiatieven van de Unie nodig. Op dit gebied is ons optreden tot nu toe vrij zwak geweest, vooral wat betreft het verwezenlijken van parlementaire initiatieven inzake kleine ondernemingen, e-learning en een aantal andere terreinen. Ik vind dat wij ervoor moeten zorgen dat wij hier het tempo wezenlijk opvoeren.
Heel veel burgers vinden dat de EU-begroting steeds meer geld opslokt, en in dat verband kunnen wij als een volgend positief aspect noteren dat er nu een begroting ligt met een minder grote bijdrage van de lidstaten.
Hoewel er dus enkele zeer positieve aspecten te zien zijn, is er reden om op enige punten te wijzen die ons enigszins verontrusten. Het eerste punt is het alles overschaduwende probleem van de uitvoering van de begroting.
Wij hebben te maken met achterstallige betalingen en met achterstand op een ander terrein, de zogenaamde reste à liquider oftewel het geheel aan uitstaande verplichtingen dat alleen maar toeneemt. Ik herinner in dit verband aan het debat tijdens de vorige vergaderperiode over de aanvullende begroting nummer twee voor 2002 en het feit dat de lidstaten tien miljard euro terugeisen omdat de Unie haar werkzaamheden niet heeft voltooid. De Commissie stelt in dit verband voor om meer geld vrij te maken voor betalingen dan voor nieuwe verplichtingen, en dat is uiteraard een stap in de goede richting.
Wij vrezen echter dat deze maatregel volstrekt onvoldoende is om onze huidige achterstand in te halen. Vooral wat de structuurfondsen betreft, waarvoor wij op een gegeven moment het geld moeten uitbetalen, lopen wij het gevaar een berg van onbetaalde begrotingsposten op te bouwen die de komende jaren tot grote problemen zal leiden, vooral als deze betalingen moeten worden uitgevoerd, terwijl wij tegelijkertijd voor grote uitgaven in verband met de uitbreiding staan. Het gaat hier om een cruciaal probleem dat besproken moet worden.
Het tweede probleem dat ook zorgwekkend is en aan de orde moet worden gesteld, is de aanpak van de uitbreiding. Het meest acute probleem betreft de noodzakelijke investeringen in de Europese instellingen om de uitbreiding zelf voor te bereiden. De kosten van de uitbreiding als zodanig belasten zoals bekend niet de begroting voor 2003, maar wij moeten ons er nu reeds op voorbereiden, vooral als tien nieuwe staten al in het begin van 2004 toetreden.
De Commissie stelt in dit verband voor om het flexibiliteitsinstrument toe te passen om de toegenomen administratieve uitgaven te bekostigen. Mogelijk worden wij hiertoe gedwongen, maar ik vind dat wij de druk op de secretarissen-generaal moeten opvoeren om nieuwe en radicale voorstellen ter tafel te leggen, bijvoorbeeld voor uitbreiding van de samenwerking tussen de instellingen, om de kosten te verlagen en daarmee te voorkomen dat men zijn toevlucht moet nemen tot het flexibiliteitsinstrument.
Naar mijn mening zijn er allerlei mogelijkheden, bijvoorbeeld op het gebied van de taalregelingen en de rekrutering van nieuw personeel van de Unie. Wij moeten de druk serieus opvoeren voordat wij besluiten om gebruik te maken van het flexibiliteitsinstrument.
Wat de veiligheidsvraagstukken betreft - ik heb daarstraks de voedselveiligheid en de vervoersveiligheid genoemd - zijn wij ook verontrust over de ongekende wildgroei van nieuwe autoriteiten, de zogenaamde organen. Ik denk hierbij aan Eurojust, Europol, aan de autoriteiten voor voedselveiligheid, spoorwegveiligheid, vliegveiligheid, enzovoort.
Deze organen zijn op zichzelf geen probleem maar ze leiden tot begrotingsproblemen en belemmeren het zicht op de kosten van de Unie. Onze uitgaven dreigen te verdubbelen door de werkzaamheden in zowel deze nieuwe autoriteiten als de Commissie. Ze leiden tot problemen op het gebied van de rekenschap van deze autoriteiten en de waarborging van transparantie.
Wij moeten deze aspecten nog eens grondig bezien voordat wij nog meer nieuwe autoriteiten in het leven roepen, hoe essentieel hun taken ongetwijfeld ook zijn.
Een punt dat wij ook nog moeten bespreken en dat ook al door de Commissie is genoemd, is natuurlijk het buitenlands beleid. Hiervoor stelt de Commissie een begrotingsmarge van 60 miljoen euro voor.
Dat lijkt misschien veel maar het is eigenlijk onvoldoende. De toekomstige ontwikkelingen zijn zeer onzeker, onder andere de verdere ontwikkeling in het Midden-Oosten. Wij weten niet welke eisen er aan de Unie gesteld zullen worden op het punt van de inzet in Palestina. Wij weten niet met gedetailleerde zekerheid welke eisen er gesteld zullen worden met betrekking tot Afghanistan of de wereldwijde inspanningen ter bestrijding van aan armoede gerelateerde ziekten, enzovoort. Wij weten evenmin of het aanvaardbaar zal zijn om de inspanningen in het kader van het CARDS-programma op de Balkan in zo'n hoog tempo te verminderen als de Commissie nu voorstelt. Ook op dit gebied is volgens mij behoefte aan een uitvoeriger discussie en een evaluatie van de inspanningen van de Unie, voordat wij besluiten nemen.
Boven op al deze onzekere factoren komt nog de visserijovereenkomst in rubriek 4 die opnieuw een jaar lang onderwerp van discussie vormt.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over de toekomst op lange termijn. Twee van de allerbelangrijkste begrotingsproblemen die wij moeten bespreken, hebben weliswaar niet te maken met de begroting voor 2003, maar ze moeten toch aan de orde komen. Dat zijn enerzijds de hervorming van het landbouw- en visserijbeleid, en anderzijds de werkelijke kosten van de uitbreiding. Wij krijgen hierover nog een apart verslag van de Begrotingscommissie.
Laten wij op tijd met deze discussie beginnen. Laten wij ook proberen om onze uiterst interessante samenwerking en onze gemeenschappelijke visie op het boeiende uitbreidingsproces te handhaven. Als dat lukt, heb ik goede hoop dat wij gemeenschappelijke oplossingen voor de genoemde problemen kunnen vinden.

De Voorzitter.
De indiening van het voorontwerp van begroting voor het begrotingsjaar 2003 is beëindigd.

De Voorzitter.
Aan de orde is het debat over het verslag (A5-0117/2002) van de heer Stenmarck, namens de Begrotingscommissie, over de raming van uitgaven en ontvangsten van het Parlement voor het begrotingsjaar 2003.

Stenmarck (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, toen wij enige maanden geleden de richtsnoeren voor de begroting voor 2003 vastlegden, heerste er in het Parlement grote eensgezindheid over drie prioriteiten voor rubriek 5.
De eerste prioriteit betrof de voorbereidingen op de komende uitbreiding, de tweede betrof de noodzakelijke institutionele hervormingen, en de derde de noodzaak om alles binnen de begrotingskaders te houden.
Deze prioriteiten moeten nu in cijfers worden uitgedrukt voor het Parlement. Als de Europese Raad tijdens de Top van Kopenhagen in december besluit tot een big bang, dat wil zeggen dat tien nieuwe landen lid worden vóór de volgende verkiezingen voor het Europees Parlement, stelt dat gigantische eisen aan ons.
Er is geen grotere uitdaging voor het Europees Parlement denkbaar dan deze. Wil een dergelijke uitbreiding kunnen plaatsvinden, dan moeten vanaf begin 2003 maar liefst 147 waarnemers op hun plaats zijn. Er wordt voorgesteld om hiervoor 6 miljoen euro te reserveren. De totale kosten in verband met de uitbreiding worden voor 2003 berekend op ruim 32 miljoen euro.
Het Parlement werkt er door een vooruitziend beleid al heel lang en doelbewust aan om de komende uitbreiding mogelijk te maken. Verdere inspanningen op dit gebied worden nu verdisconteerd in de begroting voor 2003. De desbetreffende uitgaven bedragen 51 miljoen euro. Met andere woorden, in totaal wordt in één enkel begrotingsjaar een financiële investering van 89 miljoen euro gedaan.
Om dit alles mogelijk te maken moet het Europees Parlement echter de hoogste prioriteit toekennen aan de uitbreiding, en dat moet ook duidelijk tot uiting komen tijdens het werk aan de begroting.
Het eigen hervormingsproces van het Europees Parlement is van het grootste belang, en dat is prioriteit nummer twee. Ik denk dat ik niet het enige Parlementslid ben dat in de loop der jaren het commentaar heeft gehoord dat dit eigenlijk geen echt parlement is. In veel opzichten was dat wel een terechte opmerking, in die zin dat het Europees Parlement geen grote, reële wetgevende macht had. Tegenwoordig krijgt het Parlement echter op steeds meer terreinen medebeslissingsrecht, en ik durf wel te voorspellen dat dit medebeslissingsrecht in de toekomst nog zal toenemen.
Om dat mogelijk te maken, moeten de sleutelfuncties van het Parlement worden versterkt. Daarbij denk ik aan de mogelijkheid voor de leden om de macht uit te oefenen die elk Parlement in elke democratie toekomt, namelijk de begrotingsbevoegdheid, de wetgevende macht en de controlefunctie.
Zonder serieuze inspanningen ter uitoefening van deze functies zullen ook in de toekomst vele mensen blijven beweren dat wij geen echt parlement zijn.
Wij moeten deze functies dan ook versterken, zorgen voor een betere follow-up van de begroting, en de Parlementsleden beter ondersteunen bij hun wetgevingswerk.
Er is een strakke begrotingsprocedure nodig om ervoor te zorgen dat alles - de kosten van de uitbreiding en de noodzakelijke hervormingen - plaatsvindt binnen de kaders van de derde prioriteit, dat wil zeggen dat de steeds grotere uitgaven binnen de vastgelegde begrotingskaders blijven. Ondanks alle verplichtingen die de grootste uitbreiding in de geschiedenis van de EU met zich meebrengt, kan de begroting voor 2003 toch binnen het kader van twintig procent blijven dat al heel lang het parlementaire deel van de gemeenschappelijke begroting vormt.
Voor volgend jaar voorzien wij een stijging met 1,6 procent, wat moet worden afgezet tegen een geschatte stijging van gemiddeld 3,5 procent voor alle instellingen van de EU.
Toen wij een paar maanden geleden begonnen met de begrotingswerkzaamheden voor 2003 was er een groot tekort in rubriek 5 berekend. Enige maanden later heeft het merendeel van de instellingen positief gereageerd op de aansporingen van het Parlement en de Raad om zich te concentreren op hun kernactiviteiten en zodoende de berekende bedragen te verlagen. Nu wij de begrotingscijfers van de overige instellingen bekijken, blijkt het feitelijk heel goed mogelijk dat wij erin zullen slagen de zaken binnen de geldende kaders te houden, zonder het flexibiliteitsinstrument te hanteren.
Tot slot wil ik graag een technische correctie aanbrengen. In paragraaf 22 van de resolutie wordt een bedrag van 15,5 miljoen euro genoemd voor reserveringen voor de gebouwen. Om het besluit van vandaag tot uiting te laten komen, moet dit bedrag iets worden aangepast, zodat het Parlement onder het plafond van 1.015 miljoen euro blijft.

Elles (PPE-DE). -
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij genoegen dat ik als eerste onze rapporteur geluk mag wensen met het feit dat hij voor ons Parlement een pakket voor de begroting voor het jaar 2003 heeft samengesteld. Wij kunnen als fractie veel van de in dit verslag opgenomen posten volledig steunen. Wij zijn vooral ook blij met de maatregelen voor de uitbreiding, met name de mogelijkheid voor kandidaat-landen om als waarnemer deel te nemen, en andere maatregelen.
Over drie punten zijn wij echter nog bezorgd. Het eerste betreft een regeling voor vervroegde uittreding. Wij willen dat een dergelijke regeling in deze instelling op dezelfde manier wordt toegepast als elders. Wij zouden graag zien dat de Raad met de juiste conclusies kwam, zodat dit kan worden verwerkt in de procedure voor 2003. Dit zal er, in combinatie met andere hervormingen, toe bijdragen dat onze instelling zich goed op de uitbreiding voorbereidt.
Er zijn twee andere punten waarover wij ons nog meer zorgen maken. Deze betreffen de manier waarop de administratie reageert op de eisen en adviezen van de leden. Het eerste punt betreft het interinstitutionele aanwervingsbureau waarop wij als Parlement en met name ook als Begrotingscommissie nu al vele maanden aandringen. Wij krijgen hier nu een tekst voor ons die wij niet kunnen wijzigen of bespreken. Wij hebben begrepen dat de heer Gargani, als voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt, vanochtend een brief heeft gestuurd aan de Voorzitter, waarin hij schrijft dat de commissie bezorgd is over enkele punten van juridisch-administratieve aard. Mijn fractie deelt deze zorgen. Daarom steunen wij hetgeen de heer Stenmarck in zijn verslag heeft gezegd, namelijk dat de betrokken commissie een verslag over dit voorgestelde aanwervingsbureau moet krijgen voordat er een definitief besluit wordt genomen.
Bovendien hebben wij begrepen dat de Raad deze nota nog wil wijzigen. Wij zien dan ook niet in waarom wij als parlementariërs dat recht niet ook kunnen krijgen.
Tot slot de gebouwen. Mijn fractie heeft gesproken over wat er na de uitbreiding nodig zal zijn op het gebied van de gebouwen en dergelijke, en wij hebben een verzoek ingediend. Mijn fractie heeft nog geen besluit genomen over de vraag welke gebouwen er naar onze mening nodig zullen zijn. Toch hebben wij begrepen dat de onderhandelingen over de bouw van nieuwe gebouwen in Brussel al in volle gang zijn. Hiervoor is noch politiek gezien, noch in het kader van de Begrotingscommissie, officieel toestemming gegeven. Wij hebben daarover nog helemaal geen documenten over onder ogen gehad. Daarom heb ik namens mijn fractie een amendement ingediend waarin ik aandring op opheldering van deze vraag. Het verslag-Podèsta gaat over vertalers en tolken. Er moet ook een verslag komen over de gebouwen waarin wordt aangegeven hoeveel geld er nodig zal zijn. We willen niet weer een situatie zoals in het verleden wel is voorgekomen, toen het Parlement voor een voldongen feit werd gesteld en vervolgens voor de kosten moest opdraaien.
Concluderend wil ik over deze twee punten zeggen dat wij vragen om een grotere bereidheid van de kant van de administratie en het Bureau om te luisteren naar wat de leden te zeggen hebben. Het Parlement heeft uiteindelijk immers het laatste woord.

Gill (PSE). -
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Stenmarck danken voor zijn verslag. Ik ben het met hem eens dat de voorliggende ramingen van cruciaal belang zijn omdat zij betrekking hebben op de periode van de voorbereidingen van het Parlement op de uitbreiding. Wij weten allemaal dat het hier gaat om de grootste uitbreiding van de EU tot nu toe. Het is dan ook cruciaal dat de voorbereidingen voor 2004 op tijd worden afgerond. Dit geldt vooral ook in het huidige klimaat, waarin het lijkt alsof de EU zonder duidelijke reden van alle kanten onder vuur ligt. Meer dan ooit hangt onze geloofwaardigheid af van de vraag of wij op dit punt slagen. In dit verband is betere informatie een absolute noodzaak. Ik steun dan ook de in dit verslag aangekondigde verhoging van 15% voor deze post. Wij moeten het werk van het Europees Parlement dichter bij de mensen brengen. Dat moet een van onze allereerste prioriteiten zijn.
Het wordt steeds duidelijker dat al het werk dat wij in de afgelopen tijd hebben verzet op het gebied van de informatie nog niet echt bij het Europese publiek is overgekomen. Enige tijd geleden hoorde ik berichten over het Ierse referendum over het Verdrag van Nice waaruit bleek dat burgers die naar de informatiebureaus van het Parlement of de Commissie gingen voor informatiemateriaal, niet bepaald overtuigd of gemotiveerd waren om te gaan stemmen. Als dat inderdaad zo is, zijn wij dringend toe aan een fundamenteel onderzoek naar wat wij publiceren en hoe wij met de burgers communiceren.
Wat heeft de burgers dan wel gestimuleerd om te gaan stemmen? De meest doeltreffende informatiebron waardoor mensen werden gestimuleerd om 'ja? te gaan stemmen bestond uit gesprekken met familie en vrienden. De duidelijke boodschap hiervan voor ons is dat al die stapels glanzende brochures onze boodschap niet kunnen overbrengen. Zelf kom ik voortdurend mensen tegen die totaal geen idee hebben van de rol van de verschillende instellingen. Wij moeten dan ook gaan beseffen dat wij als instellingen op het gebied van het informatiebeleid allemaal moeten samenwerken. Deze samenwerking schiet tot nu toe nog niet zo heel hard op.
Ik weet dat sommige van deze vraagstukken wellicht aan de orde zullen komen in de Conventie en dat ook in de Raad wordt gesproken over een meer open besluitvormingsproces en dus een grotere transparantie. Wij hebben echter een meer specifieke en gerichte aanpak nodig. Ik ben er niet helemaal van overtuigd dat het voorstel dat in dit verslag wordt gedaan, namelijk om de plenaire vergaderingen van het Parlement op Internet uit te zenden, het probleem echt zal oplossen. Hoeveel mensen zullen de moeite nemen om achter hun computer te gaan zitten om zulke uitzendingen te bekijken? Voordat we hier echt mee verder gaan, moeten wij eerst een pilot study uitvoeren en eens goed kijken naar de kosten-batenverhouding van deze maatregel.
Ik ben ook uiterst bezorgd over de manier waarop de instellingen zullen omgaan met de voorstellen voor de financiering van de administratieve kosten. Commissaris Schreyer heeft ons vandaag verteld dat het VOB voor 2003 voorziet in een negatieve marge van 66 miljoen euro voor administratieve uitgaven. Het voorstel is om dit definitief vast te stellen via het flexibiliteitsinstrument.
Ik heb hier heel grote bedenkingen tegen. Het flexibiliteitsinstrument is volgens mij immers bedoeld voor onvoorziene omstandigheden. Hoe kunnen wij aan de belastingbetaler uitleggen dat wij het gaan gebruiken voor administratieve doeleinden die immers bekend zijn en al een hele tijd worden voorzien? Wat gebeurt er als zich in het komende jaar nog een crisis voordoet? Hoe vinden wij dan geld om onze maatregelen te bekostigen?
Commissaris Schreyer noemde ook even de pensioenen. Ik erken dat er op dit gebied een drastische toename is van de benodigde bedragen. Dit is een direct gevolg van het demografisch profiel van de personeelsbezetting van de instellingen. Er moeten zeker voorstellen komen voor de lange termijn, waarbij wordt gekeken hoe wij de pensioenen kunnen bekostigen door middel van de instelling van een fonds of via andere middelen.
Steeds weer wordt er gesproken over het vraagstuk van de begrotingsdiscipline. Wij willen een grotere begrotingsdiscipline, maar om dat te bereiken moet de Raad eerst twee belangrijke kwesties aanpakken - en het is jammer dat de Raad hier niet is om hiernaar te luisteren. Het eerste punt betreft het beleid met betrekking tot de verschillende talen. Het gebied dat binnen de instellingen de grootste gevolgen zal ondervinden van de uitbreiding, is dat van het personeel en de bouwkosten die samenhangen met de veelheid aan talen. Ik erken het recht van alle leden van dit Parlement om hun eigen taal te spreken, maar tegelijkertijd moeten wij ook inzien dat wij dit moeten rationaliseren. Wij moeten ook erkennen dat dit recht een gevaar inhoudt voor de dynamiek in onze vergaderingen. De Raad dient dan ook te kijken naar de bepalingen in het Verdrag om te onderzoeken hoe wij dit gebied kunnen rationaliseren.
In de tweede plaats vereist het vraagstuk van de zetel van het Europees Parlement dringend aandacht. Dit is op zichzelf al een enorme kostenpost. Het wordt nu toch echt tijd dat het Parlement één vaste zetel krijgt.

Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Stenmarck heeft een zeer goede en evenwichtige raming opgesteld van de inkomsten en uitgaven van het Parlement in het komende begrotingsjaar. Mijn hartelijke dank daarvoor. Het verslag biedt ook goede uitgangspunten voor de latere behandeling van de begroting in het najaar.
De begroting voor 2003 is waarschijnlijk de laatste voor de uitbreiding van de Europese Unie. De rapporteur heeft daarom grote bedragen gereserveerd voor de ontvangst van nieuwe lidstaten. De rapporteur stelt 32 miljoen euro voor om de directe kosten in verband met de uitbreiding te dekken en nog eens 51 miljoen euro voor een aparte reservepost. Als wij ook de voor de waarnemers gereserveerde 6 miljoen euro en de voor de uitbreiding van gebouwen gereserveerde 15 miljoen euro in aanmerking nemen, zijn er naar de mening van mijn fractie voldoende middelen voor de voorbereiding van de uitbreiding gereserveerd.
De taalkwestie is een van de moeilijkst oplosbare kwesties. Vrijwel elke nieuwe lidstaat brengt ook zijn eigen taal mee naar de Europese Unie. Voor een goed werkende democratie is het van levensbelang dat elke burger van de Europese Unie zich bij de verkiezingen van het Europees Parlement kandidaat kan stellen zonder dat van hem een goede beheersing van een vreemde taal wordt geëist. Dat stelt aan het Europees Parlement specifieke eisen wat betreft het vertolken van talen. Iedereen moet in zijn eigen moedertaal aan het debat kunnen deelnemen. Anderzijds is het bijna onmogelijk de vertolking van kleine talen zo te organiseren dat de vertolking slechts via één tolk gebeurt. Zo wordt het Fins eerst bijvoorbeeld naar het Engels vertolkt en pas van daaruit naar het Grieks. Naar mijn mening moet aan de grote talen, Engels, Frans en Duits, de specifieke eis worden gesteld zo veel mogelijk ook kleine talen te vertolken. Op die manier kunnen de leden via deze talen naar de oorspronkelijke toespraak luisteren door een vertolking van slechts één tolk.
Een ander belangrijk probleem is het steunen van de kerntaken van het Parlement. Het is onbegrijpelijk dat de commissies een gebrek hebben aan personeel dat voorbereidend werk verricht, terwijl het wetgevingswerk toeneemt. Het is van belang dit basiswerk te versterken. Het Parlement moet tot een hoogwaardige behandeling van zaken in staat zijn, omdat de Commissie en de Raad anders oppermachtig zullen zijn en vooral de kwaliteit van het wetgevingswerk er onder zal lijden.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie wil volgens haar voorlopige ontwerpbegroting voor de uitbreiding van de Europese Unie 500 tijdelijke posten creëren die met het flexibiliteitsinstrument moeten worden gefinancierd. Die financieringswijze is verkeerd. Er is geen sprake van onvoorziene uitgaven. Ook het Parlement wil zich op de uitbreiding voorbereiden door nieuw personeel in dienst te nemen. Voor de financiering daarvan wil men onder andere zogeheten negatieve prioriteiten gebruiken, dat wil zeggen dat men huidige activiteiten wil schrappen en verminderen. De bezuinigingen zijn dan vooral gericht op de activiteiten die de pluralistische verscheidenheid van het Parlement in stand houden en daarom is de financieringswijze verkeerd.
Zowel voor de Commissie als het Parlement is het goed de administratieve uitgaven ten gevolge van de uitbreiding in rubriek 5 van de begroting kenbaar te maken. Het is goed het in het Interinstitutioneel Akkoord vastgelegde maximum te overschrijden, omdat bij het sluiten van het akkoord geen rekening is gehouden met de komst van tien nieuwe lidstaten en negen nieuwe talen. De kosten ten gevolge van de uitbreiding moeten worden betaald en moeten openlijk in de begroting worden getoond.

Ilgenfritz (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat het op dit moment lastig is om een raming te maken van de uitbreidingskosten. We moeten echter ook goed begrijpen dat de kosten van de uitbreiding in de toekomst niet de pan uit mogen rijzen.
De economische cijfers met betrekking tot de groei en de werkgelegenheid in de Unie zijn niet erg gunstig. Daar komt nog bij dat de belastingdruk die op de schouders van de Europese burgers rust, met 46% tot historische hoogte is gestegen. Duidelijker gezegd betekent dit dat de lidstaten in de periode 2003 tot 2008 van belastinginkomsten zullen moeten afzien omdat de geldende belastingtarieven te hoog zijn en absoluut verlaagd moeten worden. Daarvoor hebben we ons ook in dit Parlement uitgesproken.
Tegelijkertijd zullen de begrotingen van de lidstaten geen extra lasten meer aankunnen wanneer we bijvoorbeeld de bijdragen verhogen. De burgers van de Unie zullen hogere belastingen niet accepteren. Als we daar toch toe besluiten, dan zou het politieke landschap van de Unie in de toekomst wel eens definitief kunnen veranderen en waarschijnlijk niet in het voordeel van Europa. De burgers zullen hun reactie daarop vrijwel zeker bij de volgende verkiezingen kenbaar maken.

Garriga Polledo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, de raming van het Europees Parlement voor het begrotingsjaar 2003 moet worden beschouwd als een schot in de roos van de rapporteur, de heer Stenmarck. Hij heeft immers een aantal fundamentele punten blootgelegd en het is wenselijk dat dit Parlement zich over deze kwesties uitspreekt. Het gaat met name om de uitbreiding en de assistentie aan de leden van het Parlement.
Voor wat de uitbreiding betreft moeten wij uiteraard een evenwicht vinden tussen het politieke tijdschema en de efficiëntie, zonder dat de administratieve uitgaven en de uitgaven voor gebouwen de pan uitrijzen. Deze kwestie heeft verregaande gevolgen voor dit Parlement en zijn leden aangezien het imago van het Parlement een flinke deuk krijgt telkens wanneer er sprake is van buitensporige uitgaven voor gebouwen. Onze fractie zet de bevoegde diensten van dit Parlement er in haar amendement dan ook toe aan om meer informatie te vergaren en op grond daarvan na te gaan in hoeverre het gebouwenbeleid voorziet in een reële behoefte.
Voor wat de assistentie aan de leden betreft, moet een evenwicht worden gevonden tussen deskundigheid en spoed aangezien de leden bijzonder specifieke werkzaamheden uitvoeren en op welbepaalde momenten onmiddellijke hulp behoeven. Het aantal politieke verantwoordelijkheden van dit Parlement is toegenomen, wij beschikken over nieuwe bevoegdheden, en wij hebben een reeks technische behoeften waarop een antwoord moet worden geboden. De ontwikkeling van het administratieve gedeelte van onze hulp laat evenwel sterk te wensen over.
Daarom is het van wezenlijk belang dat wij de aanbevelingen van de ROME-PE-studie opvolgen. Ons inziens geeft de rapporteur die op meesterlijke wijze in zijn verslag weer. Daarom zijn wij van oordeel dat het advies van de rapporteur in het kader van dit verslag steeds moet prevaleren, tenzij er in de toekomst in overleg met het Bureau anders wordt beslist.

Cappato (NI).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst mijn complimenten aan de rapporteur voor zijn werk. Vervolgens wilde ik onderstrepen hoe belangrijk punt 20 is, waarin gepleit wordt voor audiovisuele uitzending en overdracht via internet van de vergaderingen van dit Parlement, en voor archivering daarvan.
In tegenstelling tot collega Gill geloof ik dat het beginsel van openbaarheid belangrijk is. Er zullen vergaderingen zijn die veel gevolgd worden en andere waar minder aandacht aan zal worden besteed, maar ik geloof hoe dan ook dat internet borg staat voor lage kosten, en daardoor wordt het mogelijk een fundamenteel beginsel van democratie terug te winnen, namelijk de openbaarheid van vergaderingen. Wij weten immers dat die vergaderingen alleen maar in theorie, op papier dus, openbaar zijn. Wij weten dat de Europese burger geen toegang tot onze instellingen heeft: het doet er niet toe of deze instellingen tientallen of duizenden mensen aangaan, feit is dat de burger er geen toegang toe heeft, tenzij hij speciaal daartoe wordt uitgenodigd.
Wat de kosten betreft, die kunnen veel lager liggen dan wat momenteel gespendeerd wordt aan propagandamateriaal en mediavoorlichting. Bovendien is er dan sprake van rechtstreekse informatie, dus niet via de media, waardoor ons werk het beginsel van openbaarheid terugkrijgt.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag (A5-0161/2002) van de heer Trentin, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de aanbeveling van de Commissie betreffende de globale richtsnoeren 2002 voor het economische beleid van de lidstaten en de Gemeenschap (COM(2002) 191 - C5-0191/2002 - 2002/2075(COS));
het verslag (A5-0145/2002) van de heer Marinos, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de jaarlijkse beoordeling van de uitvoering van de stabiliteits- en convergentieprogramma's (artikel 99, lid 4, EG) (2002/2016(INI)).

Trentin (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de economische situatie is nog heel onzeker en dat noopt de Europese instellingen ertoe de afwachtende houding ten aanzien van het Amerikaans economisch herstel te laten varen. Overigens moet gezegd worden dat dit Amerikaanse herstel tot nu toe heel stroef verloopt, net zoals in Europa. Per bedrijfstak pakt het anders uit en er is een nauw verband met de herstructureringsprocessen die opmerkelijke gevolgen hebben voor de werkgelegenheid en forse kapitaalinjecties vereisen.
Het is geen toeval dat de regering van de Verenigde Staten tot een sterk interventiegericht beleid heeft besloten. Dit gegeven zou stof tot overpeinzing moeten zijn voor de Europese instellingen, die hun krachten met een langdurige investeringsstagnatie nog moeten meten als zij althans willen voorkomen dat de concurrentiekloof tussen Europa en de Verenigde Staten in deze periode opnieuw dieper wordt.
Gezien deze situatie moeten de voorwaarden van het Stabiliteitspact gerespecteerd worden, met name voor wat betreft de nationale begrotingstekorten en de terugdringing van de overheidsschuld. Dit alles mag echter niet de plaats innemen - zoals hier en daar wordt gesuggereerd - van een krachtige coördinatie van het economisch en sociaal beleid en een policy mix die invloed kan uitoefenen op het economisch beleid van de Unielanden en met name de eurogroep.
De voorwaarde van 3% van het maximale begrotingstekort voor de lidstaten moet gerespecteerd worden. Gzien de krappe financiële middelen echter die ieder land tot beschikking heeft, is het ook duidelijk dat, indien wij een economisch, sociaal en milieubeleid willen dat de economie en de werkgelegenheid kan aanzwengelen, er hoognodig nieuwe vormen van synergie tot stand moeten worden gebracht, via een nauwere coördinatie van het economisch, sociaal en milieubeleid in met name de eurozone. Deze coördinatie zou zich overigens ook moeten manifesteren in de bevoorrading met grondstoffen, vooral aardolie, teneinde de prijsschommelingen meer in bedwang te houden en een dreigende inflatie tegen te gaan.
Daarom sporen wij in ons verslag de Commissie ertoe aan om voorstellen te doen aan de Raad en een aantal groepen van landen voor experimenten met open coördinatie. Daarbij moet men zich concentreren op de investeringssectoren waarin volgens de Europese Raad van Lissabon de Europese Unie de grootste achterstand heeft bij de verwezenlijking van een kenniseconomie en kennismaatschappij met volledige werkgelegenheid en sociale cohesie vóór het jaar 2010. Ik denk hierbij met name aan investeringen in onderzoek en ontwikkeling en de kostbare investeringen in levenslange leren, wat allemaal niet zonder arbeidsflexibiliteit lukt. Ik doel verder ook op investeringen in een actieve veroudering. Deze moet gebaseerd worden op het vrijwilligerswezen en op de omscholing van oudere werknemers, want dat is de manier om de duurzaamheid van een universeel stelsel van sociaal voorzieningen te vrijwaren. Tenslotte doel ik ook op investeringen in geïntegreerde infrastructuren van netwerken en diensten, want die kunnen - met medewerking van de landen, particulieren en de Europese Ontwikkelingsbank - de werkgelegenheid onmiddellijk herstellen.
Even dringend lijkt me dat er aandacht wordt geschonken aan de indicaties van het Groenboek over de sociale aansprakelijkheid van bedrijven in geval van fusie en herstructurering. Zodoende kan men, onder meer via benchmarking, de informatie en raadpleging van werknemers stimuleren en op inzetbaarheid en levenslang leren gebaseerde, alternatieve oplossingen vinden voor de structurele werkloosheid.
Mijnheer de Voorzitter, dit is de weg die Jacques Delors destijds aangaf en die hij nu nog voorstelt, zoals te lezen valt in een interview met Le Monde van vandaag. Dat kan voor de economie en de markten een duidelijk signaal zijn in de richting van economisch herstel, ook voor die landen die momenteel een pas op de plaats maken.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, zou ik graag zien dat ingegaan wordt op het verzoek van de Economische en Monetaire Commissie aan de Commissie en de Raad om het Parlement niet slechts te horen, maar ook meer te betrekken bij de vaststelling van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en bij de bevordering van een grotere samenwerking tussen de Europese instellingen. Dan kan ook dit proces geschieden met transparantie en geïnformeerde deelname van de parlementen.

Marinos (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het door mij ingediende verslag over de jaarlijkse beoordeling van de uitvoering van de stabiliteits- en convergentieprogramma's, dat met eenparigheid van stemmen in de Economische en Monetaire Commissie van het Europees Parlement werd goedgekeurd, komt kort samengevat tot de vaststelling dat de meeste door de regeringen van de lidstaten ingediende, jaarlijkse stabiliteits- en convergentieprogramma's en de toepassing daarvan in het jaar 2001 beantwoordden aan de vereisten van het Stabiliteits- en Groeipact, ofschoon de economische omstandigheden allesbehalve gunstig waren: de groeicijfers namen sterk af, de Amerikaanse economie ondervond - gelukkig slechts tijdelijke - problemen en er deden zich buitengewone gebeurtenissen voor zoals de terreuraanslagen van 11 september.
Ondanks enkele vrij ernstige afwijkingen, zoals in het geval van Duitsland en Portugal, was het beeld over het algemeen gesproken positief. Daaruit blijkt dat het stabiliteitspact en de zo strikt mogelijke toepassing daarvan - waaraan ook het beleid van de Europese Centrale Bank heeft bijgedragen - een rol van doorslaggevend belang spelen in de bewerkstelliging van monetaire stabiliteit. De monetaire stabiliteit maakte het mogelijk de euro met succes in te voeren en is volgens de overheersende mening ook de fundamentele voorwaarde voor een gezonde en zekere economische groei in de Europese Unie, een doel dat nog niet bereikt is.
Helaas zijn de groeicijfers, op enkele uitzonderingen na, nog steeds laag, blijft de werkloosheid stabiel hoog, verkeren de arme sociale klassen en met name de jongeren in grote moeilijkheden en blijft de inflatie ons parten spelen. De Europese Commissie en de Ecofin-Raad zijn van mening dat er een economische heropleving in zicht is en dat deze zich duidelijker zal doen gevoelen tijdens het laatste trimester van dit jaar. Dit perspectief wordt ook weerspiegeld in de nieuwe stabiliteitsprogramma's voor de komende drie jaar, maar het is natuurlijk nog afwachten geblazen of dit ook bewaarheid zal worden. Ondanks het feit dat zich in de Verenigde Staten een economisch herstel aftekent en de beurzen de laatste tijd weer omhoog gaan, blijft de situatie onzeker en brengen grote bevolkingsgroepen op soms extreme wijze hun ongenoegen tot uiting, zoals met name tijdens de laatste verkiezingen is gebleken. Het is duidelijk dat de nationale regeringen zich niet kunnen beperken tot een zuiver beheer van de economie. Zij moeten met economische beleidsvormen op de proppen komen die veel efficiënter zijn, die het mededingingsvermogen van de Europese economie kunnen versterken en de convergentie, de productie-investeringen in met name hightech en de werkgelegenheid kunnen bevorderen. Met dergelijke beleidsvormen zal men ook het hoofd kunnen bieden aan de ongerustheid die veroorzaakt wordt door de helaas ongecontroleerde toestroom van immigranten, aan de hen toegeschreven criminaliteit en aan de stabiel hoge werkloosheid onder met name jongeren.
Alhoewel her en der wordt aangedrongen op herziening van het stabiliteitspact of op een minder strenge toepassing daarvan, is de Economische en Monetaire Commissie van mening dat een strikte toepassing daarvan absoluut noodzakelijk is. Daarom staat zij ook kritisch tegenover de slappe houding die werd aangenomen ten aanzien van de afwijkingen bij de toepassing in Duitsland en Portugal. De Commissie had aanbevolen om deze landen een tijdige waarschuwing te doen toekomen, zoals in het verleden ook Ierland had ontvangen, maar de Ecofin-Raad heeft deze aanbeveling om wellicht politieke redenen naast zich neergelegd. Dat was een fout. Daardoor zouden wel eens het vertrouwen in de noodzakelijkheid van het pact en het prestige van de Commissie kunnen worden aangetast. Deze fout is zelfs nog erger als wij beseffen dat na de verkiezingen in Portugal de nieuwe regering tot de ontdekking kwam dat de vorige regering de veel slechtere begrotingssituatie van het land verborgen had gehouden en het begrotingstekort waarschijnlijk ver boven de 3% van het bruto binnenlands product zal liggen. Statistische verdoezelingen werden eveneens vastgesteld in Duitsland, tenminste wat de werkloosheid betreft, terwijl in Frankrijk en in Griekenland naar het schijnt de tekorten veel groter zijn dan aangekondigd.
Al het voorgaande is ongetwijfeld het resultaat van de zogenaamde creatieve boekhouding en daaraan moet paal en perk worden gesteld. De Commissie dringt reeds bij de regeringen aan op transparantere en eerlijke gegevens en wijst hen tegelijkertijd met klem op de noodzaak de structurele veranderingen onverwijld te versnellen, vooral op het gebied van de pensioenen, de liberalisatie van de markten, met name van de arbeidsmarkt en de energiemarkt, en op de verbetering van het onderwijs, opdat de doelstellingen van Lissabon kunnen worden bereikt.
De Europese Unie moet meer durf aan de dag leggen. Zij moet lessen trekken uit de successen van het Amerikaans model, ofschoon dit ons gisteren tot nadenken aanzette met de aangekondigde verhoging van de landbouwsubsidies met 80%. Zij moet de creatieve krachten van het particulier initiatief vrij spel - maar geen absolute vrijheid - geven zonder de sociale markteconomie op de helling te zetten. Dan zullen wij de huidige onzekere situatie die zoveel gevaren in zich bergt, achter ons kunnen laten. Dat is onze taak en daarbij mogen wij natuurlijk niet de destabiliserende activiteiten van de terroristen en de opkomst van extreemrechtse en extreemlinkse krachten uit het oog verliezen. Wat de gevolgen daarvan kunnen zijn, hebben wij immers in de tijd tussen de eerste en de tweede wereldoorlog gezien.

Schmid, Herman (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Trentin bedanken voor zijn uitstekende werk dat hij onder uiterst moeilijke omstandigheden heeft verricht. De laatste versie van het verslag is vanochtend gearriveerd, en de samenwerking tussen de parlementaire commissies was onder deze omstandigheden voor ons allen geen gemakkelijke opgave. Onze visie komt echter in veel opzichten overeen, en de heer Trentin heeft een deel van de opmerkingen van onze commissie op zeer goede wijze verwerkt.
Ik ben het met hem eens dat men ervan moet uitgaan dat de Europese economieën op dit moment stagneren en dat men moet investeren op terreinen waar dat nodig is en waarover grote politieke eensgezindheid bestaat. Zowel de heer Trentin als de heer Marinos heeft over onderwijs gesproken. Ik wil speciaal wijzen op het belang van basisonderwijs en algemeen beroepsonderwijs. Het is ook van belang dat er geld wordt geïnvesteerd in de verbetering van de milieu-infrastructuren - heel belangrijk voor de toekomst - en in opleidingen die een positief effect hebben op de werkgelegenheid.
Het is belangrijk om niet alleen de dingen te doen die direct noodzakelijk zijn, maar zich ook in te zetten voor langetermijninvesteringen die gunstige sociale gevolgen hebben. In dat verband moet meer dan ooit gewezen worden op het belang van sterkere plaatselijke arbeidsmarkten, die minder conjunctuurgevoelig zijn.
Op dit punt komen wij over een tijdje nog terug, als wij hier in het Parlement een verslag van de Commissie behandelen over de ontwikkeling van plaatselijke werkgelegenheidstrategieën.
Tot slot betreur ik dat wij niet voldoende rekening hebben kunnen houden met de Oost-Europese landen en hun economieën. Dat zou in dit proces wenselijk zijn geweest. Weliswaar zijn er andere maatregelen die op korte termijn prioriteit verdienen, maar zodra wij naar de langere termijn gaan kijken, moeten wij de economie vanuit een pan-Europees perspectief bediscussiëren.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik zou graag drie opmerkingen vooraf willen maken. Ten eerste ben ik erg blij dat wij het verslag-Trentin en het verslag-Marinos in een gecombineerde behandeling bespreken. Daarmee wordt nog eens duidelijk tot uiting gebracht dat er niet alleen geen sprake is van een tegenstelling tussen het stabiliteits- en convergentieprogramma en de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, maar dat deze elkaar zelfs aanvullen. Wie ten tweede de doelstellingen van Lissabon vergelijkt met de realiteit, ziet dat er nog heel veel moet worden gedaan en de verwezenlijking van de doelstellingen van Lissabon aanzienlijke vertraging heeft opgelopen.
De doelstellingen van Lissabon - namelijk de EU tot de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld te maken, een economie die in staat is tot duurzame groei met meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang - vormen het overkoepelende doel waartoe wij ons allemaal, Europees Parlement, Raad en Commissie, verbonden hebben.
Dan mijn derde opmerking vooraf: mijnheer de commissaris, namens mijn fractie steun ik de door u voorgestelde richtsnoeren inhoudelijk volledig. Ondanks enkele amendementen waaraan ook wij onze goedkeuring hebben gegeven, verdienen deze mijns inziens in de grond van de zaak onze volledige steun en zijn ze goed. Wij kunnen ons doel het best en het veiligst bereiken langs de weg van een ecologisch-sociale markteconomie. Ik moet daar nog een keer de nadruk op leggen. Een ecologisch-sociale markteconomie betekent namelijk enerzijds dat er goed functionerende, vrije, geliberaliseerde markten zijn, en anderzijds dat een verantwoord, toekomstgericht beleid wordt gevoerd dat zowel verantwoordelijkheid jegens de ondernemers, de werknemers en de consumenten als duurzaamheid behelst.
Ik zou graag een beroep willen doen op een deel van de sprekers van de linkse partijen: laten we eindelijk ophouden het sociaal beleid tegen het economisch beleid, het werkgelegenheidsbeleid tegen de prijsstabiliteit uit te spelen. Prijsstabiliteit is een voorwaarde voor groei en werkgelegenheid en groei en werkgelegenheid zijn voorwaarden voor de sociale cohesie in onze maatschappij. Wie het stabiliteits- en groeipact ter discussie stelt, trekt een wissel op de toekomst en handelt onverantwoordelijk. Wie zich eraan houdt, heeft voldoende speelruimte voor politieke initiatieven en investeringen.
Ik wil dat we consequenter zijn bij het uitvoeren en nakomen van wat is afgesproken. Bij de tenuitvoerlegging van Lissabon, de convergentiecriteria, het stabiliteits- en groeipact, het actieplan voor financiële diensten en de plannen voor liberalisering bestaan ook voldoende mogelijkheden voor coördinatie. Coördinatie die ten koste gaat van inspraak zal nooit onze goedkeuring krijgen, maar wij geven onze goedkeuring wel aan coördinatie die gericht is op de realisering van onze gemeenschappelijke doelen. De interne markt vergroot het concurrentievermogen in Europa en in de wereld. Het betekent echter niet dat er binnen Europa een concurrentieverbod geldt. Concurrentie tussen producten en tussen systemen is nodig!
Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de socialisten zeggen ja tegen het noodzakelijke stabiliteitsbeleid. Stabiliteit mag echter geen doel op zich vormen, maar moet in dienst staan van de groei. Europa heeft behoefte aan een meer voluntaristisch groeibeleid. Daartoe moet meer in de Europese infrastructuur worden geïnvesteerd. De maatschappelijke rentabiliteit van de infrastructuur is altijd veel groter dan de directe financiële rentabiliteit. Hoeveel regio's in Europa hebben niet een sterkere ontwikkeling gekend dankzij een railverbinding voor hogesnelheidstreinen, dankzij een nieuwe autosnelweg, een modernere haven of een vliegveld?
Communicatienetten en netwerken voor het vervoer van energie zijn ook factoren die ontwikkeling en groei bevorderen. Tien jaar na de lancering van de Trans-Europese netwerken (de TEN's) moeten we constateren dat slechts weinig projecten geslaagd zijn. Erger nog, de mobiliteitsgroei heeft geleid tot overbelasting van alle bestaande infrastructurele netwerken. De voorstanders van de liberalisering van de energiemarkt schijnen de duidelijk zichtbare tekortkomingen in de bestaande verbindingen voor het vervoer van energie niet te kennen. Net zoals de voorstanders van de liberalisering van het railvervoer niet lijken te weten dat de bestaande capaciteit op het spoorwegnet al verzadigd is, zowel voor personen- als voor vrachtvervoer.
Vanzelfsprekend moet het trans-Europese netwerk op alle gebieden worden uitgebreid. Dat is een typisch communautair beleid daar de Trans-Europese netwerken - het woord zegt het al, mijnheer de Voorzitter - niet ophouden bij de landsgrenzen, maar ten dienste staan van de gehele Europese economie. De Commissie zou er dan ook goed aan doen om de Trans-Europese netwerken weer op te pakken en te zorgen voor uitbreiding hiervan.
Die Trans-Europese netwerken moeten door Europa worden gefinancierd. De begroting van de Unie en de Europese Investeringsbank moeten daaraan bijdragen. Publieke en private investeringen zijn noodzakelijk. Het Europese infrastructuurbeleid staat in dienst van de groei en van de werkgelegenheid op korte termijn, maar het staat vooral in dienst van de groei - en dus van de werkgelegenheid - op middellange en lange termijn.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, zou ik graag de beide rapporteurs, maar in het bijzonder collega Trentin, willen bedanken voor hun verslagen 2002.

Gasòliba i Böhm (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, laat ik beginnen met te zeggen dat zowel het verslag van de heer Trentin als dat van de heer Marinos de steun van de liberale fractie geniet. Beide verslagen behandelen een essentieel element van het ons inziens veel te ingewikkelde mechanisme dat aan het economisch en monetair beleid van de Unie ten grondslag ligt: de stabiliteitspacten en de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid zijn van fundamenteel belang.
Ik zou de aandacht willen vestigen op de volgende aspecten: ten eerste genieten de beoogde begrotingsdiscipline en de naleving van de in de stabiliteitspacten aangegane verplichtingen onze volle steun. Daarom betreuren wij het ten zeerste dat de lidstaten tijdens de bijeenkomst van de Ecofin-Raad in februari - als ik het goed heb - het Commissievoorstel in verband met de bezorgdheid over de economische ontwikkeling en het begrotingsbeheer in Portugal en Duitsland hebben verworpen. Ook de recente verklaringen van de huidige Franse regering baren ons ernstige zorgen. Daarom ben ik voorstander van op bezuiniging gerichte beleidsmaatregelen. Alleen op die manier kunnen het beloofde vertrouwen en de beloofde soliditeit worden opgebouwd die de invoering van de eenheidsmunt, de euro, in heel de Europese economie moet teweegbrengen.
Tenslotte wil ik het nog even hebben over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Uiteraard onderschrijven wij de voorstellen van het verslag-Trentin, met name de aspecten die een verdere uitwerking van de tijdens de Raad van Barcelona herziene afspraken van Lissabon beogen. Wij gaan vooral akkoord met het moeilijke compromis om enerzijds het concurrentievermogen aan te scherpen en anderzijds het economisch en sociaal cohesiebeleid niet uit het oog te verliezen. Dat is natuurlijk alleen mogelijk als wij de nadruk leggen - zoals in het verslag-Trentin wordt gedaan en ook door de Commissie sociale zaken wordt gesuggereerd - op de kennismaatschappij en onderzoek en technologische ontwikkeling bevorderen. Op die manier zal een informatie- en kennismaatschappij tot stand komen die ons in de gelegenheid stelt de kwaliteit te verbeteren en ons concurrentievermogen te verhogen zodat de voor het eind van dit decennium vastgestelde doelstelling daadwerkelijk kan worden verwezenlijkt.

Jonckheer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ook ik zou op mijn beurt graag namens mijn fractie onze zeer gewaardeerde collega Trentin willen bedanken. Ik wil hem niet alleen prijzen vanwege zijn persoonlijke kwaliteiten, maar ook de sterke politieke boodschap die het gisteravond door de Economische en Monetaire Commissie goedgekeurde verslag volgens mij bevat.
Die boodschap houdt in dat het Parlement, bij aanneming van dit verslag, de afwachtende strategie van de regeringen van de lidstaten verwerpt en pleit voor een sterkere kwalitatieve groei. Deze boodschap komt neer op meer aandacht voor het feit dat binnen de onder economen zo bekende driehoek van overheidsschulden, -inkomsten en -uitgaven - ongeacht of we praten over bestaande uitgaven of over de in dit verslag beoogde investeringsuitgaven - ook de overheidsuitgaven moeten worden meegenomen die nodig zijn om de in Lissabon en ook in Göteborg gedefinieerde doelstellingen te verwezenlijken. Je hoeft geen expert te zijn om te begrijpen dat deze boodschap in strijd is met wat we meestal te horen krijgen. Sla er de verkiezingsprogramma's van de voornaamste politieke partijen er maar op na: daarin wordt zonder uitzondering de nadruk gelegd op vermindering van de overheidsuitgaven zonder aan te geven op welke uitgaven er nu precies moet worden bezuinigd.
In een situatie waarin de belastingconcurrentie tussen de lidstaten snel toeneemt, is volgens mij amendement 7 dan ook absoluut cruciaal. Daarin wordt namelijk gewaarschuwd voor de druk waaraan de overheidsuitgaven blootstaan. Dit laatste is, afgezien van de belastingzaken die ons inziens veel te weinig aan bod komen in het verslag, ook de reden dat het gestelde in amendement 8 ons een minimumvereiste lijkt voor wat betreft de vennootschapsbelasting en de uitvoering van de conclusies uit het verslag-Primarolo. Maar ook op het gebied van milieuheffingen en vermogensbelastingen - dat weet de commissaris heel goed - moeten vorderingen worden gemaakt. Dit zijn allemaal punten waarop het debat stagneert.
Tot slot, mijnheer de commissaris, zal mijn fractie wat het Stabiliteitspact betreft tegen het verslag-Marinos stemmen, omdat er volgens mij in tegenstelling tot wat andere sprekers hebben gezegd, sprake is van een tegenstrijdigheid tussen het verslag-Trentin en het verslag-Marinos. In het verslag-Marinos wordt gepleit voor een strikte inachtneming van de stabiliteitsprogramma's. Ik denk niet dat het, gezien het belang van de burger, verstandig is een debat over het Stabiliteitspact uit de weg te gaan. We moeten niet tegen elke prijs nauwgezet en binnen de strakke tijdschema's willen vasthouden aan de begrotingen: het niveau van de overheidsuitgaven van de lidstaten is daarbij belangrijker dan het simpelweg vasthouden aan de begrotingsbedragen. Ik denk dat er een verband bestaat tussen de opkomst van extreem rechts in Europa en het feit dat de landen niet in staat blijken tegemoet te komen aan de elementaire behoeften van de burger, of in elk geval in steeds mindere mate. Welnu: de overheidsuitgaven moeten op peil blijven om wel aan die behoeften te kunnen voldoen.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben in de Europese Unie een interne markt, wij hebben in twaalf lidstaten dezelfde munteenheid, maar we hebben geen gemeenschappelijk Europees economisch en fiscaal beleid. Dat geldt ook voor het werkgelegenheidsbeleid. Daar ligt ook het fundamentele dilemma!
Over de globale richtsnoeren kun je heel goed van mening verschillen. Indien we ons richten op economische groei, kun je erover twisten of veel werkgelegenheid daarvoor niet een voorwaarde is, omdat daardoor de koopkracht en de vraag op de interne markt worden vergroot. Je kunt erover twisten of het aanbodgerichte economisch beleid in verhouding tot het vraaggerichte economisch beleid niet wat moet worden teruggeschroefd. Als we het echter niet voor elkaar krijgen om op deze punten een gemeenschappelijk beleid te ontwikkelen, dan zullen we het probleem niet oplossen!
We zien dat de lidstaten onderling concurreren om bedrijven naar hun land toe te halen. Dat betekent dat in ieder geval in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid ook een paar gemeenschappelijke randvoorwaarden moeten worden vastgelegd. Hoe hoog kunnen of mogen de investeringsuitgaven in de begrotingen zijn? Is het echt nodig - zoals in de tekst staat - om de hoogste prioriteit te geven aan uitgavenvermindering of kun je misschien door middel van een rechtvaardige verdeling van de belastingdruk ook veranderingen aan de inkomstenkant bewerkstelligen? Waarom is er in het belastingrecht geen sprake van gelijke behandeling tussen ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid en ondernemingen met rechtspersoonlijkheid? Waarom betaalt niet iedere onderneming of iedere privé-persoon die winst maakt, daarover ook belasting? Dat zijn toch randvoorwaarden die je kunt stellen om ervoor te zorgen dat er in de lidstaten gelijke concurrentievoorwaarden gelden?
Het probleem waarmee wij ons moeten bezighouden is niet - de heer Karas heeft dat mijns inziens op ontoelaatbare wijze verwoord - dat links een sociaal beleid wil voeren versus een economisch beleid of een werkgelegenheidsbeleid versus een stabiliteitsbeleid. Een goed werkgelegenheidsbeleid, een lage werkloosheid is in alle gevallen een voorwaarde voor groei! Alleen als de producten die worden vervaardigd ook kunnen worden afgezet, is er sprake van groei. Dat wil zeggen, ze zijn aan elkaar gekoppeld. Laten we ons daarom bezighouden met de vraag hoe we op een veel betere manier economisch en sociaal beleid gezamenlijk gestalte kunnen geven in plaats van ze tegenover elkaar te zetten.
Bigliardo (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ook ik voeg me bij het koor van dankbetuigingen aan collega Trentin voor zijn uitmuntende verslag en voor het werk dat hij daarvoor verzet heeft. Uit zijn verslag blijkt onomstotelijk dat het groeipercentage van het economisch beleid van onze Gemeenschap kleiner wordt. Aan dat gegeven is veel ruchtbaarheid gegeven, net zoals trouwens - en nu profiteer ik even van de aanwezigheid van de commissarissen in deze zaal - aan het probleem van de gebrekkige samenwerking tussen de Europese Unie en het Europees Parlement op economisch gebied.
Het is dus niet alleen zo dat wij hopen dat in de toekomst de samenwerking tussen Parlement en Unie een realiteit wordt. Dat is gewoon pure noodzaak, althans, als men vasthoudt aan het idee dat de politiek moet zegevieren over een bepaald soort lobby-economie, welke tot nu toe zeker niet de verwachte resultaten heeft opgeleverd, zoals de gegevens over de economische stagnatie aantonen.
Wat moeten wij dus met het oog op deze situatie wensen? Gezien de torenhoge problemen waar onze wereld tegenwoordig mee geconfronteerd wordt - sommige sprekers hebben dat even aangestipt - wordt het volgens mij hoog tijd dat wij de dingen eens op een rijtje zetten. Gepoogd moet worden de ondernemingsgeest van ons groot Europa te koppelen aan de problemen van sociale cohesie, die ook in het verslag van collega Marinos naar voren treden. Ook moet de nieuwe relatie tussen de new economy en de verzorgingsstaat een moderne interpretatie krijgen. Die verzorgingsstaat is vandaag de dag duidelijk aan een opknapbeurt toe. In Italië zijn wij daar nu mee bezig, en vooral zijn wij hard aan het werken om de relatie kapitaal/arbeid op moderne leest te schoeien, om een synthese van deze twee eenheden tot stand te brengen. Daarbij moet tevens gekeken worden - en dit is een verzoek aan het adres van collega Trentin en de andere collega's van de commissie - naar wat er over een paar jaar met de uitbreiding zal gebeuren, want die staat inmiddels voor de deur.
De door collega Randzio-Plath voorgezeten Economische en Monetaire Commissie is onlangs in Bulgarije geweest, waar wij een blik hebben kunnen werpen op de begroting van dat land. Dit hebben wij met enige bezorgdheid gedaan vanwege de eventuele weerslag daarvan op onze economie. Het gaat er dus om dat wij redeneren alsof de uitbreiding al op til is en laten wij blij zijn met de inspanningen die momenteel al gedaan worden. Ik vind het een goed idee van collega Trentin om in zijn aanbeveling een beroep te doen op de oude en nobele waarden die de Europeanen van oudsher in hun vaandel voeren. De Economische Commissie heeft goed in deze richting gewerkt, dus in de richting van een effectieve totstandkoming van een Europese staat, die economisch sterk in zijn schoenen staat en inhoudelijk solidair is.

Blokland (EDD).
Je mag zeggen wat je denkt, maar je moet ook doen wat je zegt. En aan dat laatste schort het nogal eens wanneer het gaat om de uitvoering van de gemaakte afspraken op sociaal-economisch terrein. Sinds de top van Stockholm is integratie van sociaal en werkgelegenheidsbeleid en milieubeleid in het economisch beleid een doelstelling om te komen tot duurzame ontwikkeling. De top van Barcelona, twee maanden geleden, was aanleiding om in het voorbereidend verslag van de heer Trentin, door amendering tal van sociale en werkgelegenheidsdoelstellingen op te nemen. In het verslag van de heer Trentin zie ik nu wel de sociale en werkgelegenheidsdoelstellingen terugkomen, maar mijns inziens is er onvoldoende aandacht voor de milieuaspecten. Integratie van economisch en sociaal beleid ligt kennelijk meer voor de hand dan integratie van milieubeleid in het economisch beleid. Is de reden soms gelegen in het feit dat milieubeleid geld kost en niet direct meetbare economische resultaten oplevert? Ik pleit er dan ook voor dat in de richtsnoeren voor het economisch beleid naast verwijzingen naar het belang van het milieu ook duidelijke en concrete milieudoelstellingen opgenomen worden. Ik denk hierbij aan het opnemen van doelstellingen met betrekking tot energiegebruik en CO2-uitstootreducties. Economische groei zal gepaard moeten gaan met een verantwoord gebruik van de natuurlijke hulpbronnen. Ten slotte heb ik begrepen dat de methode van open coördinatie niet volledig naar wens functioneert. In de praktijk blijkt dat het werken met deze methode vaak te vrijblijvend is. Ook is de methode niet duidelijk omschreven. De samenwerking door middel van de methode van open coördinatie is daardoor te weinig verplichtend voor de lidstaten. Het is daarom wenselijk dat duidelijk wordt gemaakt op welke wijze samenwerking tussen de lidstaten op het terrein van werkgelegenheid en sociaal beleid plaatsvindt. En dit met inachtneming van de verantwoordelijkheid van de lidstaten.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ook ik dank de rapporteurs voor hun werk. In deze zaal weerklinken voortdurend twee formules, bijna magische formules, die kenschetsend zijn voor een bepaald europeïsme: het Europees sociaal model en de sociale markteconomie. Wat niet openlijk gezegd is - maar in feite komt dat wel zo ongeveer uit de verf - is dat hiermee een verschil wordt gemarkeerd tussen het Europees model en het Amerikaanse. Het eerste is altruïstisch en solidair, het tweede is egoïstisch en cynisch. Ik geloof dat wij er goed aan doen ons af te vragen of deze stereotiepen echt de werkelijkheid weerspiegelen, of het Europese model dus echt de zwakkeren, de outsiders, in bescherming neemt. Produceert onze economische wetgeving echt betere resultaten dan de wetgeving van de Verenigde Staten? In de teksten van de Raad waarover wij vandaag debatteren, weerklinkt de optimistische en troostende mantra van het doel van Lissabon: in tien jaar tijds moet Europa de meest dynamische en concurrentiekrachtige kenniseconomie worden. Een prachtig voornemen, natuurlijk, maar men vergeet te vermelden dat er inmiddels twee jaar verstreken zijn zonder dat de Europese economie loskomt. De noodzakelijke hervormingen worden van top tot top uitgesteld of verwateren allengs, en de hoop van de Europese werklozen dat de economische groei hen aan de slag helpt, is nog steeds gebonden aan het weer op gang brengen van de Amerikaanse locomotief. Dat is een rode draad die elke keer weer terugkomt: er worden hoogdravende en ambitieuze doelstellingen verkondigd, en als deze niet gehaald worden omdat ze gewoon niet haalbaar waren, nu ja, dan is dat pech gehad!
Er moet vaart gezet worden achter de hervormingen. De aanmaningen die Italië dit jaar in de globale richtsnoeren van het economisch beleid heeft gekregen, zijn dezelfde als die van de afgelopen vijf jaar, maar op de arbeidsmarkt, op het vlak van de sociale voorzieningen, de vrije beroepen, de liberalisering van de markten, gebeurt er niets dat aan de verwachtingen beantwoordt.
Ik rond af, mijnheer de Voorzitter, met een waarschuwing. Tien jaar geleden werd Japan nog gezien als een onoverwinnelijke economie met een uitzonderlijk protectionistisch sociaal model. Tegenwoordig lijkt het land, door toedoen van een lange recessie en een totaal onvermogen tot liberale hervormingen van de economie, veroordeeld tot een langzame maar niet voorziene doodsstrijd. Natuurlijk zijn dit realiteiten die eigenlijk niet met elkaar vergeleken kunnen worden. Wij weten dat de zaken anders liggen, maar de Japanse lotgevallen vormen toch een waarschuwing. Het is ons in Europa geraden die realiteit goed voor ogen te houden.

De Voorzitter.
Wij zijn nu klaar met de lijst van sprekers namens hun fractie. Daar we over enkele ogenblikken gaan stemmen, onderbreek ik het gecombineerd debat over deze twee verslagen. Het debat zal vanavond om 21.00 uur worden voorgezet.
(De vergadering wordt om 11.55 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie kan akkoord gaan met de amendementen 16, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 32, 33 en 34. In principe kan zij ook de amendementen 8, 14, 15 en 18 aanvaarden op voorwaarde dat zij worden geherformuleerd. Zij verwerpt de overige amendementen.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik beveel u aan het gemeenschappelijk standpunt ongewijzigd goed te keuren. In het debat dat wij gisteren in het Parlement hebben gevoerd, vroegen sommigen van u zich af of er nu wel of niet sprake is van volledige harmonisatie. Ik verklaar hierbij tegenover het Parlement dat er wel degelijk sprake is van volledige harmonisatie waar het gaat om de informatie aan de consument in de precontractuele fase, bijvoorbeeld over de leverancier, de financiële diensten, op afstand gesloten overeenkomsten en beroepsmogelijkheden.
Er bestond vooral bezorgdheid over artikel 3, lid 4 met betrekking tot de vraag of de consument tijdens de precontractuele fase wel voldoende wordt geïnformeerd over de contractuele verplichtingen. Men vroeg zich met name af of dit punt wel in overeenstemming was met de richtlijn inzake e-commerce. Ik verzeker u dat dit naar mijn overtuiging inderdaad het geval is. Ik verwijs het Parlement in het bijzonder naar overweging 56 in de richtlijn inzake e-commerce. Ik kan het Parlement verzekeren dat bijvoorbeeld websites nog steeds onderworpen zullen zijn aan het beginsel van het land van oorsprong.
Met betrekking tot artikel 42 wil ik opmerken dat dit artikel inderdaad noodzakelijk is, en wel omdat wetgeving inzake verdere harmonisatie nog in behandeling is.
Ik verzoek het Parlement met klem amendement 49 te verwerpen omdat de formulering van het artikel juist is. Er staat immers dat 'de wetten onderling zullen worden aangepast.? Dit is de normale formulering in een richtlijn. De andere formulering is gebruikelijk in een verordening.
Tot slot moet ook amendement 50 worden verworpen, aangezien daarin een specifieke datum in 2003 wordt genoemd. Dit is niet gebruikelijk. De juiste aanpak is dat wordt uitgegaan van een datum twee jaar na de goedkeuring van de richtlijn. In dit geval beveelt de Commissie aan dit punt ongewijzigd goed te keuren.

Berger (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, over het standpunt dat door de commissaris is verwoord wil ik als rapporteur opmerken dat het inhoudelijk volledig overeenkomt met mijn aanbeveling aan het Parlement. Ter verduidelijking voor de collega's: in de Duitse vertaling werd steeds gesproken van artikelen terwijl de commissaris het had over amendementen. De nummers die de commissaris noemde verwijzen naar de amendementen, niet naar de artikelen van de oorspronkelijke tekst.
Wij hebben als fractie verzocht om aparte stemming. Ik kan dat verzoek intrekken. Er was sprake van een vergissing. Dit betekent dat wij over de amendementen 13 tot 23, waarover apart zou moeten worden gestemd, nu toch en bloc kunnen stemmen.

Chichester (PPE-DE). -
Mijnheer de Voorzitter, moet u ons niet vragen vóór de tekst te stemmen? U draait de zaak nu helemaal om. Een 'ja?-stem moet toch zeker voor de oorspronkelijke tekst zijn, en een 'nee?-stem tegen die tekst? De laatste keer dat u dit deed, gaf dat aanleiding tot veel verwarring.

De Voorzitter.
Hier gaat het om wijziging van de gemeenschappelijke tekst en daarvoor is een gekwalificeerde meerderheid vereist. U stemt voor of tegen schrapping van de gemeenschappelijke tekst zoals deze nu voor ons ligt. Ik doe dit op politiek en procedureel correcte wijze.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0143/2002) van de heer Bouwman, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 80/987/EEG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake de bescherming van de werknemers bij insolventie van de werkgever (14854/1/2001 - C5-0070/2002 - 2001/0006(COD)) 
Vóór de stemming
Solbes
Ik deel u mee dat de Commissie bereid is alle amendementen op het gemeenschappelijk standpunt van 18 februari 2002 over te nemen, daar wij van oordeel zijn dat de ingediende amendementen niet alleen een verbetering van het gemeenschappelijk standpunt inhouden, maar in vele opzichten ook verhelderend zijn.

Torres Marques (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, in paragraaf 7 moeten de woorden 'Adviescommissie voor toerisme? worden geschrapt, zodat de paragraaf luidt: '? dringt erop aan dat het Forum in het openbaar vergadert.? Dit is de enige juiste oplossing. Ik vraag de collega's hiermee in te stemmen.

De Voorzitter.
Hiermee is de stemming beëindigd.
STEMVERKLARINGEN

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Het homogeniseren van de statistieken voor de hele Europese Unie zou een nuttige maatregel zijn, en daarom hebben wij vóór het verslag gestemd. Maar de statistieken worden, zelfs op een zo eenvoudig terrein als het aantal werklozen, en dat is een publiek geheim, door allerlei manipulaties van regeringswege verdraaid.
Reden te meer om zich af vragen hoe we betrouwbare statistieken kunnen verkrijgen over inkomens wanneer er een fundamentele ongelijkheid bestaat tussen de inkomens van werknemers en die van hun bazen. De bazen weten tot op de cent nauwkeurig hoeveel hun werknemers verdienen, maar wat weten laatstgenoemden over de inkomens van hun bazen?
De hoogte van de kapitaalopbrengsten en in algemenere zin de werking ervan gaan schuil achter het befaamde beroepsgeheim, dat allerlei verspillingen, allerlei speculaties en allerlei vormen van corruptie in de hand werkt.
Bij gebrek aan transparantie zullen de statistieken van de Europese Unie over de inkomens van de rijke klassen altijd onbetrouwbaar blijven, of ze nu gehomogeniseerd zijn of niet.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Wij zijn uiteraard voorstander van de technologische en wetenschappelijke samenwerking tussen Europa en India, alsmede van de uitwisseling van en contacten tussen wetenschappers in het kader van parallelle programma's. Wij hebben dan ook niet tegen het verslag gestemd, maar wij weigeren tevens er vóór te stemmen.
Achter de term 'samenwerking' gaat namelijk een werkelijkheid schuil waarin onderdrukten met minachting worden behandeld, zoals blijkt uit de voorbeelden die de rapporteur noemt. De arme landen, zegt hij, moeten het zonder de energiebronnen doen die de rijke landen gebruiken, want die kunnen ze niet betalen. Het verslag gaat geen seconde in op de oorzaken van deze armoede: eeuwenlange koloniale en imperialistische uitbuiting van India. Evenmin gaat het in op de begunstigden van de hoge energieprijzen, zoals de Europese bedrijven die behoren tot de grote multinationals op het gebied van olie, gas of elektriciteit.
Het feit dat de Europese Unie in plattelandsgebieden van India alternatieve technologieën voor energieopwekking ontwikkelt, waarvan de octrooien doorgaans in handen zijn van de eerder genoemde energiereuzen, wordt door de rapporteur als hulp gepresenteerd.
In het verslag wordt voorgesteld dat de Europese Unie de boeren de beschikking geeft over technologieën om hun landbouwproductie te transformeren, zodat ze?
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Parish (PPE-DE)
De Britse conservatieven hebben tegen dit verslag gestemd vanwege hun groeiende bezorgdheid over de effecten en de uitvoering van dergelijke akkoorden. In de eerste plaats zijn wij niet overtuigd van de voordelen van akkoorden die de Europese belastingbetalers handenvol geld kosten, terwijl zij voor de vissers in de EU in het algemeen toch maar weinig voordeel lijken op te leveren. In de tweede plaats blijven wij sceptisch over de financiële degelijkheid van dergelijke regelingen en over de manier waarop de opbrengsten ervan worden besteed. Er wordt voortdurend gewezen op het effect op de locale vissers, maar wij maken ons toch wel zorgen over de opvatting dat de EU zomaar kan beslissen over de middelen van bestaan van deze kleine vissers. Ons laatste bezwaar betreft echter de schade die het GVB heeft aangericht aan de visbestanden rondom onze eigen kusten. Het GVB is nog steeds een regelrechte ramp voor het milieu. Er wordt gesuggereerd dat het enige antwoord op een dergelijke uiterst zorgwekkende situatie met betrekking tot onze visbestanden is het anker te lichten en precies hetzelfde te doen in de wateren van iemand anders. Dit is volgens ons domweg niet juist.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag van mevrouw Maij-Weggen heeft betrekking op de lijst van documenten die publiekstoegankelijk moeten zijn. Nu zou u me eens moeten vertellen, mijnheer de Voorzitter, welk document van het Europees Parlement volgens u de trouwste weergave is en het dichtst bij de werkelijkheid staat van alle documenten die van het Parlement komen en die wij in dat register moeten zetten. U geeft me geen antwoord, maar u hebt het vast en zeker geraden: uiteraard is dat de videocassette met de opnames van de zittingen van de plenaire vergadering. Beseft u wel, mijnheer de Voorzitter, hoe waarheidslievend die opname is? Men kan dan zien dat, als de heer Fatuzzo het woord voert om zijn stemverklaring af te leggen, alle andere afgevaardigden gezellig gaan kletsen. Ik vind dat eigenlijk wel genoeglijk, en ik vraag u dan ook om die leden niet tot de orde te roepen.

De Voorzitter.
Mijnheer Fatuzzo, ik wil u er vriendelijk op wijzen dat als u een stemverklaring aflegt, deze iets met uw stemgedrag te maken moet hebben.

Berthu (NI)
Het Europees Parlement heeft zojuist ingestemd met een bijzonder lovenswaardig verslag over de lijst van zijn documenten die direct toegankelijk zijn voor het publiek. Maar hoewel transparantie hiermee gewaarborgd lijkt, wordt het parlementaire werk in verschillende fasen heimelijk gecensureerd.
Zo zijn de schriftelijke stemverklaringen in theorie beperkt tot 200 woorden door het Reglement van het Parlement, maar overschrijding van deze grens werd altijd oogluikend getolereerd om de afgevaardigden in staat te stellen hun mening naar behoren tot uiting te brengen. Deze tolerantie lijkt sommigen in het verkeerde keelgat te schieten: terwijl de Europese instellingen het geld vaak over de balk gooien, heeft het Parlement zojuist besloten papieren bezuinigingen door te voeren door her en der wat woorden te schrappen uit de stemverklaringen van de afgevaardigden.
Ik heb gevallen die mij persoonlijk betroffen genoemd in de notulen van de vergadering van 25 april 2002.
Laten we alleen in herinnering dat de Unie aanzienlijke bedragen uittrekt voor het subsidiëren van organisaties die slechts worden gebruikt om pure propaganda te maken. Uiteraard luistert de Unie liever urenlang naar onderdanige organisaties dan naar wat de volksvertegenwoordigers te zeggen hebben. Dit alles voltrekt zich onder het mom van de 'nieuwe governance?.

Meijer (GUE/NGL)
. Ooit was de overheid privé-eigendom van koning en adel, waren alle beslissingen geheim en beschikten de mensen niet over voor ieder gelijke burgerrechten. Sindsdien hebben we een lange weg afgelegd. Vrijwel niemand zou nog terug willen naar die oude toestand, maar de restanten ervan zijn nog steeds niet uitgeroeid. Het komt regeerders en grote ondernemingen goed uit als de burgers niet of slechts vertraagd over informatie kunnen beschikken en niet in staat zijn op tijd tegenspel te leveren tegen maatregelen die bevoorrechte groepen belangrijk vinden. Er bestaat zelfs angst voor de gevolgen van democratie en openbaarheid die strijdig kunnen zijn met traditionele opvattingen van leidende groepen over stabiliteit en staatsveiligheid. Binnen de EU verschilt de mate van openbaarheid van bestuur sterk tussen noordelijke en zuidelijke en tussen grote en kleine lidstaten. Dat maakt het mogelijk dat er op EU-niveau heel wat geheimzinnigheid blijft bestaan, zoals de in beslotenheid vergaderende Raden van ministers die zichzelf de rol van senaat hebben aangemeten. Het voorstel om nu alle documenten van het EP, zoals presentielijsten, schriftelijke vragen, notulen, stemmingsuitslagen en lijsten van medewerkers openbaar te verklaren, is terecht, maar geen stap vooruit. Ik ging ervan uit dat die stukken altijd al openbaar waren, maar er is natuurlijk niets op tegen om dat nog eens nadrukkelijk te bevestigen. De strijd gaat door.

Ribeiro e Castro (UEN)
Met het Verdrag van Amsterdam zijn de begrippen openheid en transparantie in de Verdragen vastgelegd, en dat betekent dat burgers van de Unie die in een lidstaat van die Unie verblijven en rechtspersonen die er hun zetel hebben, het recht hebben documenten van het Europees Parlement, de Commissie en de Raad in te zien. Daarom bepaald dit Parlement in zijn Reglement dat 'al die categorieën documenten die rechtstreeks (en integraal) toegankelijk zijn van nummers voorzien op een lijst geplaatst zullen worden, welke lijst vervolgens door het Parlement goedgekeurd moet worden om dan als bijlage aan het Reglement gehecht te worden?. Dit verslag gaat over deze procedure en deze lijst, en het krijgt onze onvoorwaardelijke steun, aangezien er op deze wijze een positieve bijdrage geleverd wordt aan de verwezenlijking van het transparantiebeginsel en het principe dat documenten (in het onderhavige geval: die van het Parlement) door het publiek moeten kunnen worden ingezien.

Schleicher (PPE-DE)
Vooraf wil ik nadrukkelijk verklaren dat ik er zonder meer voor ben dat het Europees Parlement zijn werk op transparante wijze doet. Ik ben er ook voor om alle officiële documenten van het Europees Parlement toegankelijk te maken voor het publiek. Toch heb ik tegen het verslag van collega Maij-Weggen gestemd.
Dit Parlement heeft een politieke taak, een taak die in de bemiddelingsprocedure tussen Raad en Parlement politieke kwesties - in sommige gevallen gevoelige politieke kwesties - behelst. Bij het werk van de delegaties kan het zelfs om delicate politieke vraagstukken gaan. Ik vind het onverantwoord om 'werkdocumenten? over dit soort kwesties openbaar te maken. Officiële documenten en werkdocumenten zijn twee verschillende dingen! Vooral bij de bemiddelingsprocedure gaat het om de politieke vertaling van verschillende standpunten van de instellingen Parlement en Raad. Als alle ideeën die in werkdocumenten verwoord staan, vooraf worden gepubliceerd, dan kunnen we wel ophouden met ons politieke werk. De Raad zal zich in de handen wrijven wanneer hij van tevoren van alle plannen van het Parlement op de hoogte is.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is weliswaar een kwestie van heel aandachtig luisteren, maar er is altijd een verband tussen mijn stemverklaringen en de motivatie waarom ik voor of tegen heb gestemd.
Wat bijvoorbeeld het verslag-Foster betreft, dat over luchtvaartveiligheid gaat: op het eerste gezicht zou je zeggen dat er geen enkel verband is met het feit dat, toen ik hier in Straatsburg met het vliegtuig arriveerde, ik begon te mijmeren over de luchtvaartveiligheid en dit verslag. Mevrouw Foster pleit terecht in haar verslag voor bepaalde maatregelen ter beveiliging van vluchten. Ik bedacht dat de veiligheid waarvoor mevrouw Foster een lans breekt, misschien wel zo hoog wordt dat de vliegtuigen dan niet meer die schommelende en wiegende bewegingen maken waardoor je zo heerlijk kunt uitrusten ook al zweef je ergens tussen de wolken.

Speroni (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag gestemd, ook omdat ik als vliegenier blij ben dat de veiligheid verbeterd wordt. Nu we het echter toch over veiligheid hebben, moet ik zeggen dat ik me nogal bezorgd voel, omdat wij om redenen van buitenlandse politiek gedwongen, of ertoe overgehaald worden om onderdak te bieden aan dertien gevaarlijke Palestijnen. Deze mensen zijn afkomstig uit de Geboortekerk die zij gewapenderhand bezet hielden. Ik hoop niet dat onze Europese schizofrenie zo ver reikt dat in een bepaalde sector de veiligheid wordt verhoogd terwijl wij elders aan grote risico's worden blootgesteld. Ik geloof dat ik de zaak gerust zo kan formuleren, want die dertien Palestijnen zijn niet vrijgelaten, het zijn dus geen doetjes en ze vormen een risico en gevaar voor onze medeburgers.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Wij hebben alle amendementen goedgekeurd die gericht zijn op het bevorderen van de veiligheid voor zowel het personeel van luchtvaartmaatschappijen, luchthavens en bedrijven die er opereren, als voor passagiers. Maar wij hebben niet voor de amendementen gestemd die, onder het mom van eerlijke concurrentie, een toegeving zijn aan de druk van de lobbygroeperingen - te beginnen met de luchtvaartmaatschappijen - en die ertoe leiden dat de uitvoering van onontbeerlijke maatregelen wordt vertraagd en de genomen maatregelen niet voldoen aan de legitieme verwachtingen van het publiek en het betrokken personeel. Met het advies om de financiering van deze maatregelen over te laten aan de overheid erkent de rapporteur in feite dat de markt, de wetten van de concurrentie en de winst, kortom het economisch kapitalisme dat door de Europese instellingen wordt bewierookt, niet verenigbaar zijn met de veiligheid van passagiers en medewerkers. En helaas is de luchtvaart op dit gebied allesbehalve een uitzondering.

Meijer (GUE/NGL)
. Anders dan treinen of bussen zijn vliegtuigen voor hun veiligheid volledig afhankelijk van een ongestoord functioneren van hun motoren. Als die uitvallen als gevolg van technische problemen of moedwillige sabotage storten ze neer. Dan zijn niet alleen de inzittenden slachtoffers, maar ook diegenen die zich bevinden op de grond waar de wrakstukken neerkomen. We hebben die gevolgen onder meer kunnen zien bij het moedwillige neerstorten in het Schotse Lockerbie en bij de door onzorgvuldigheid en geheimzinnigheid veroorzaakte vliegramp boven de Amsterdamse stadswijk Bijlmermeer. De veiligheid wordt ondergeschikt gemaakt aan de manier waarop de burgerluchtvaart nu georganiseerd is. Die berust op concurrentie tussen particuliere maatschappijen die met zo laag mogelijke kosten en tarieven een zo groot mogelijk deel van de passagiersmarkt in handen willen krijgen. Dankzij het ontbreken van belastingheffing op kerosine zijn ze al in het voordeel ten opzichte van vervoer over de grond. Kosten voor veiligheid wentelen ze liefst af op de overheid in plaats van ze te verrekenen in de prijs van hun vliegtickets. Mevrouw Foster treedt hier meestal op als de stem van de luchtvaartmaatschappijen en wil vooral dat de luchtvaartmarkt onbelemmerd kan groeien. Ik heb grote moeite met de voortdurende reeksen voorstellen die uitgaan van het voortbestaan van een organisatiemodel dat uiteindelijk tot onbeheersbare ongelukken zal leiden.

Titley (PSE)
Het is tijd dat de EU actie onderneemt in het belang van de Europese luchtvaartmaatschappijen. Dit is immers een van de bedrijfstakken die door de gebeurtenissen van 11 september het zwaarst zijn getroffen. Ik steun derhalve dit verslag van harte omdat hiermee wordt getracht de financiële lasten voor de verhoogde veiligheid van de vliegvelden en de luchtvaartmaatschappijen te verlichten. Als de Europese luchtvaartmaatschappijen willen blijven concurreren met hun Amerikaanse tegenhangers, kunnen zij de extra financiële last die zij als gevolg van 11 september op hun schouders hebben gekregen niet dragen. Momenteel ontvangen de Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen enorme bedragen aan financiële steun, belastingvoordelen en staatssubsidies. In een dergelijk klimaat is het wel bijzonder onbillijk te verwachten dat de Europese luchtvaartmaatschappijen zullen overleven, laat staan zullen kunnen concurreren, en dat terwijl zij worden gedwongen de kosten van de nieuwe veiligheidsmaatregelen te betalen. Ik ben ook blij met het voorstel om de inwerkingtreding van deze wetgeving uit te stellen tot 31 december 2003. De luchtvaartmaatschappijen hebben tijd nodig om voor hun personeel de nodige bijscholing te organiseren en om nieuwe apparatuur aan te schaffen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, op persoonlijke titel maar ook als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden heb ik voor dit verslag over de financiële diensten gestemd. Waarom? Omdat toen ik op Milano Malpensa het vliegtuig wilde nemen, ik niet, zoals gebruikelijk, het groepje gepensioneerden ontmoette dat mij zo vaak uitzwaait, maar notaris Barbati, mijn eigen notaris. 'Wat heb jij hier te zoeken, notaris??, vroeg ik, 'jij bent toch niet met pensioen!? 'Welnee, Fatuzzo?, antwoordde hij, 'maar op pagina 16, in amendement 21 op artikel 6, lid 3, letter b i), zie ik dat er getornd wordt aan de aanwezigheid van een notaris bij het opstellen van contracten die door de richtlijn beschermd moeten worden.?
Aangezien dit amendement is aangenomen, heb ik voorgestemd, ook om het werk van de notarissen te beschermen.

Lulling (PPE-DE)
De Raad heeft ons met het nieuwe artikel 3, lid 4 onaangenaam verrast. Dit artikel betekent in de praktijk dat in de fase voorafgaande aan het contract - waarin het bijvoorbeeld gaat om informatie, reclame, aanbiedingen en dergelijke, zaken die op een website te vinden zijn - niet voldoende is dat de aanbieder zich houdt aan het recht van de lidstaat waar hij is gevestigd, maar ook de rechtsregels van de veertien andere lidstaten met al hun bijzonderheden moet kennen. Een aanbieder zou verder niet slechts één website, maar vijftien websites moeten installeren die elk op de bijzonderheden van de wetgeving van de verschillende lidstaten zijn toegesneden. Bij zulke hindernissen kun je dan nauwelijks nog van een gemeenschappelijke interne markt spreken!
Dit artikel werkt ook in het nadeel van de consument, want door de aldus onstane juridische onzekerheid zullen de meeste ondernemers er eerder voor terugschrikken om hun diensten langs de voor de consument comfortabele weg van internet aan te bieden.
Evenals artikel 3, lid 4 voorziet artikel 16 van het gemeenschappelijk standpunt in een, weliswaar tijdelijke, uitzondering op het beginsel van het land van oorsprong en op de richtlijn inzake elektronische handel. Op grond daarvan is het de lidstaten toegestaan om een in een lidstaat gevestigde aanbieder de nationale regels op te leggen wanneer die lidstaat de richtlijn nog niet heeft omgezet. Deze totaal absurde situatie zou tot een gevaarlijk precedent kunnen leiden en dient daarom uit de tekst te worden verwijderd.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 Reglement)

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb vanzelfsprekend voor dit verslag van de voorzitter van de Commissie sociale zaken, de heer Bouwman, gestemd. De rapporteur wil terecht werknemers beschermen tegen insolventie van de werkgever.
Maar wanneer gaan wij, mijnheer de Voorzitter, ons ook bezighouden met gevallen van insolventie van de lidstaten bij het uitbetalen van pensioenen? Er zijn veel gepensioneerden die hun pensioen te laat innen: dat is dus een voorbeeld van insolventie van de overheid. Er zijn veel burgers die jarenlang gewerkt hebben en toch een onbeduidend pensioentje krijgen: dat is ook insolventie van de overheid. Er zijn veel weduwen die niet eens de helft krijgen van het pensioen dat hun overleden echtgenoot genoot: is dat niet ook een ernstig geval van insolventie van de werkgever? Ik hoop dus dat de heer Bouwman vroeg of laat probeert dit probleem op de een of andere manier te lijf te gaan.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
De enige reden dat wij voor deze amendementen hebben gestemd, is dat de verplichting om 'een instantie in het leven te roepen die betrokken werknemers uitkering van onbetaalde vorderingen garandeert? ervoor zorgt dat binnen de hele Europese Unie werknemers die door het faillissement van hun werkgevers de laan uitgestuurd worden ten minste een deel van de wettelijke vergoedingen krijgen.
Maar deze bescherming is schandalig beperkt. Door de teksten van de Europese instellingen zelf worden bepaalde beroepsgroepen uitgesloten van deze bescherming, zoals huishoudelijk personeel en vissers die delen in de opbrengst. En alsof dat nog niet genoeg is, vinden we een amendement dat stelt dat de 'lidstaten grenzen kunnen stellen aan de verantwoordelijkheid van de waarborgfondsen?. Met andere woorden: indien een algemene verplichting wordt vastgesteld, kunnen de lidstaten doen wat ze willen, en met name plafonds vaststellen voor de vergoedingen die aan werknemers worden uitgekeerd.
Wat de financiering van deze waarborgfondsen betreft, bevat amendement 6 de hypocriete bepaling dat 'de werkgevers bijdragen in de financiering, tenzij de overheid voor volledige financiering zorg draagt?. Hoewel het voor de bescherming van de werknemer waarschijnlijk beter is dat de overheid garant staat voor de betaling van vergoedingen in geval van faillissement van de werkgever honoreert, ?
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Figueiredo (GUE/NGL)
Helaas heeft de Raad een aantal door ons ingediende en door het Parlement goedgekeurde voorstellen niet aanvaard. Die voorstellen waren gericht op een betere bescherming van werknemers in geval van insolventie van de werkgever. Daarmee zouden we een uit 1980 daterende richtlijn wijzigen en aanpassen aan de omstandigheid dat er zich in de Europese Unie zoveel gevallen van insolventie voordoen.
Het voorstel van de Commissie is op zich reeds een verbetering vergeleken bij de toestand zoals die vroeger was, maar we moesten er toch op aandringen dat al die amendementen die betrekking hebben op de nieuwe arbeidsbetrekkingen op de richtlijn van toepassing werden verklaard. Dat geldt ook voor het amendement waarin gepleit wordt voor een verhoging van de schadevergoedingen die uitgekeerd moeten worden bij het opzeggen van het dienstverband (zoals bijvoorbeeld de in artikel 6 van Overeenkomst 173 van de Internationale Arbeidsorganisatie bedoelde schadevergoeding). We hebben het uiteindelijk gelaten bij de in de nationale wetgevingen voorziene schadevergoedingen.
We hebben voor de in dit verslag voorgestelde amendementen gestemd, maar vinden het toch jammer dat we niet verder zijn gegaan. Zo betreuren we het ook dat dit verslag nu zal worden teruggestuurd om met de Commissie tot een compromis geraken. Deze instelling zal nu een studie gaan maken van de situatie waarin werknemers met nieuwe arbeidsvormen verkeren. Bovendien zal de Commissie samen met het Europese Parlement dit jaar nog een openbare hoorzitting over dit onderwerp organiseren.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag van mevrouw Pack gestemd dat betrekking heeft op het jaar 2004 als Europees jaar van opvoeding door sport. En ja hoor, mijnheer de Voorzitter, ik heb van Doris Pack gedroomd. Vreemd genoeg was mevrouw Pack getrouwd met drie Europese afgevaardigden die allemaal sportkampioenen waren: de heer Mennea, de heer Messner en de heer Vatanen. Maar in mijn droom pakte mevrouw Pack een stok en gaf mij er flink van langs terwijl ze me op verwijtende toon vroeg: 'Maar wat ga je morgen dan tegen het Europees Parlement zeggen om uit te leggen dat je voor hebt gestemd?? Het is wel raar, mijnheer de Voorzitter, maar toen ik vanochtend wakker werd, had ik overal pijn in mijn botten. Ook al kreeg ik er alleen in mijn droom van langs, toch voel ik nu nog overal pijn.

Andrews (UEN)
Dit is een uitstekend initiatief en ik sta volledig achter de doelstelling om speciaal de aandacht te vestigen op de educatieve waarde van de sport. Er valt veel te winnen door partnerschappen tussen sportorganisaties en onderwijsinstellingen tot stand te brengen.
Als parlementslid uit Ierland ben ik bijzonder blij met dit voorstel om in het jaar 2004 speciaal aandacht te schenken aan opvoeding door sport. Dit valt in de eerste helft van het jaar samen met het Ierse voorzitterschap van de Unie. Ik kan de collega's verzekeren dat Ierland in veel van de geplande activiteiten een zeer prominente rol zal spelen. Ierland heeft een lange traditie op het gebied van de sport en vooral op dat van de amateursport en de door vrijwilligers georganiseerde sport.
Wij weten allen dat er in 2004 een aantal belangrijke sportevenementen zullen plaatsvinden, zoals de Europese voetbalkampioenschappen en ook de Olympische Spelen en de Paralympics in Athene. Volgens het voorstel wordt 2003 een voorbereidingsjaar, waarbij sommige activiteiten zullen samenvallen met het academische jaar 2003-2004.
Ierland zal in 2003 gastheer zijn voor de Speciale Olympische Spelen in 2003. De bijdrage van de EU aan de organisatie van dit evenement verdient ook onze lof. Dit belooft voor de deelnemende sportlieden, die uitkomen in 160 internationale delegaties uit de hele wereld, een unieke sportieve en culturele ervaring te worden.

Ribeiro e Castro (UEN)
Het is van belang dat we de met de sportbeoefening samenhangende waarden zoveel mogelijk gebruiken om onze onderwijsprogramma's te verbeteren, inzonderheid het zogenaamde parallelle onderwijs. We moeten de binnen dat kader bestaande partnerschap tussen sport- en onderwijsorganisaties consolideren en verder ontwikkelen. Op die wijze kunnen we het educatieve potentieel van de sportbeoefening benutten. Daarom steunen wij het initiatief van de Commissie om in 2004 een 'Europees Jaar van opvoeding door sport? te organiseren. In datzelfde jaar zullen namelijk ook de Olympische en Paralympische Spelen in Athene en het Europees Voetbalkampioenschap worden gehouden. We hebben derhalve voor dit uiterst waardevolle verslag van mevrouw Pack gestemd. De bedoeling is onder andere dat onderwijsorganisaties en sportverenigingen het 'Europees Jaar van opvoeding door sport? gebruiken om jonge mensen te wijzen op de waarde van het werken in teamverband en de belangrijke rol die vrijwilligers binnen de sport spelen. Gestreefd wordt naar meer sportieve activiteiten binnen schoolverband. Deze ambitieuze doelstellingen en de omvang van de vrijgemaakte middelen (we hebben het hier over 11,5 miljoen euro) geven wel aan hoeveel belang we aan deze bewustmakingsactie hechten. We willen echter wel dat dit programma efficiënt uitgevoerd wordt, en daarom steunen wij de initiatieven van de Europese organisaties die in de sport en het onderwijs actief zijn en de amendementen voor meer gerichte financiering van plaatselijke, nationale en transnationale acties. Veel van de doelstellingen van dit Europees Jaar zullen namelijk maar ten dele kunnen worden verwezenlijkt als de voor dat jaar gereserveerde middelen voor een groot deel opgeslokt worden door meer 'onderzoeken en enquêtes?.

Titley (PSE)
Ik steun dit verslag volledig. Het verslag betekent de erkenning van de verschillende voordelen die de sport te bieden heeft, van het verbeteren van de sociale vaardigheden en de integratie tot en met het werken met en inschakelen van vrijwilligersorganisaties. Hier in de EU hameren wij telkens weer op de noodzaak van betere integratie. Sport is de ideale manier om dat te bereiken. Al te lang worden sportactiviteiten lager gewaardeerd dan het zogenaamde formele onderwijs. Onderwaardering van de sport betekent de ontkenning van de enorme voordelen die de sport met zich meebrengt. Sport is iets waarin iedereen kan scoren, onafhankelijk van klasse en ras. Het stimuleren van sport kan ook een belangrijke bijdrage leveren aan andere Gemeenschapsprojecten, variërend van de bestrijding van racisme en sociale uitsluiting tot de integratie van mensen met een handicap.
Omdat zoveel doelstellingen van de EU deels kunnen worden gerealiseerd door het stimuleren van sport, moet de EU de sport stimuleren als functionele en ook als recreatieve activiteit. Tot slot moeten de lidstaten op dit terrein meer gaan samenwerken en de sport als integraal onderdeel in hun onderwijssystemen opnemen. Pas zodra dit het geval is, zullen wij beseffen welke geweldige mogelijkheden de sport te bieden heeft.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag, waarvoor ik gestemd heb, heeft betrekking op de uitbreiding van het programma TEMPUS III. Tempus fugit, daar moest ik aan denken. Maar wat heeft het 'tempus fugit? ermee te maken? Dat is een spreuk die vaak op klokken staat. Vergeeft u het mij, mijnheer de Voorzitter, maar ik moest eraan denken dat op den duur jongeren en werkenden, als ze geluk hebben, gepensioneerd worden. Dus de uitnodiging die ik tot mezelf richt maar ook tot de heer Ojeda Sanz en zijn programma TEMPUS III, luidt: denk eraan dat er meer gewerkt moet worden, meer gedaan, meer gepresteerd, om ervoor te zorgen dat de jongeren van vandaag, die, als ze een beetje geluk hebben, mettertijd met pensioen gaan, ook die periode van hun leven fatsoenlijk kunnen doorbrengen.

Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik heb voor het verslag gestemd omdat ik denk dat de toekomst van het toerisme afhankelijk is van de ontwikkeling van duurzame toeristische activiteiten die rekening houden met ecologische aspecten en deze ook bevorderen. Juist in het vakantieland Oostenrijk geniet het beginsel van duurzame ontwikkeling in de toeristische sector de hoogste prioriteit. De bescherming en het behoud van natuurlijke landschappen en kwetsbare gebieden hebben nieuwe perspectieven geopend en zijn kenmerkend voor het zogeheten zacht toerisme dat in ons land in praktijk wordt gebracht. Ik juich daarom uitdrukkelijk het initiatief van de Commissie toe om een Agenda 21 op te stellen en uit te voeren voor de bevordering van een duurzame ontwikkeling van toeristische activiteiten in Europa.

Ribeiro e Castro (UEN).
Wij vinden dit voorstel met betrekking tot TEMPUS III uiterst belangrijk. Het idee om 'het begrip en de toenadering tussen culturen te stimuleren? en aldus 'vrije en bloeiende burgermaatschappijen? te creëren past in de geest van de Verklaring van Barcelona van 1995, waarmee het Euromediterraan partnerschap werd opgericht, en daarom moet het als doelstelling in het TEMPUS-programma worden opgenomen. Dit is vooral belangrijk omdat dit gebeurt op een moment waarop we overwegen om het TEMPUS III-programma ook van toepassing te verklaren op de door de MEDA-verordening bestreken landen en gebieden (Marokko, Algerije, Tunesië, Egypte, Israël, Jordanië, de Palestijnse Autoriteit, Syrië en Libanon), en dus niet alleen op de Midden- en Oost-Europese landen. We hebben het hier dus over de landen die nu onder het CARDS- en het TACIS-programma vallen. De ervaringen met de programma's TEMPUS I en II voor de Trans-Europese samenwerking op het gebied van het universitair onderwijs zijn beslist positief. Daarom hebben we het volste vertrouwen in de voorstellen om het TEMPUS III-programma nog tijdens zijn looptijd aan te passen, al zal er aan het einde van die looptijd natuurlijk wel een objectieve evaluatie moeten worden gemaakt. We hebben ook vertrouwen in de evaluaties die reeds zijn gemaakt. Daaruit is gebleken dat dit soort programma's een heel nuttig instrument kunnen zijn voor het kweken van wederzijds begrip, en we geloven dat alle andere activiteiten op dat idee gebaseerd moeten zijn.

Fatuzzo (PPE-DE).
Het verslag-Torres Marques gaat dus over Europees toerisme. Natuurlijk kon ik niet anders dan voorstemmen, mijnheer de Voorzitter, want in overweging O van het verslag staat dat gepensioneerden beschouwd moeten worden als toeristen die de nodige faciliteiten moeten krijgen. Ik wilde echter een speciaal programma voor bejaardentoerisme voorstellen, en dat zou ik 'Programma Odysseus senior? willen dopen. Weet u waarom? U hebt vast en zeker de Divina Commedia gelezen, zoals wij allemaal. De beroemde Dante Alighieri schrijft in zijn Divina Commedia dat Odysseus de zuilen van Hercules achter zich liet en vervolgens aan nieuwe avonturen op de oceaan begon. Odysseus was zeker gepensioneerd toen hij de zuilen van Hercules voorbijvoer: eerst heeft hij jarenlang tegen Troje gevochten, daarna heeft hij er jaren over gedaan om weer naar huis terug te keren, en toen hij op hoge leeftijd raakte, begon hij weer met reizen. Daarom geloof ik dat een programma voor bejaardentoerisme moet heten 'Programma Odysseus senior?.

De Voorzitter.
Het mooie van het leven is dat je niet alleen komedies hebt van Dante, maar soms ook in het Europees Parlement.

Alavanos (GUE/NGL)
Het verslag en de resolutie over de Europese strategie voor het toerisme - een zeer belangrijke maar tevens sterk verwaarloosde sector voor de economie en de werkgelegenheid in de Europese Unie - behelzen talrijke goede punten en daarom heb ik voor gestemd. Ter verduidelijking wil ik vermelden dat:
ten eerste de Europese Unie opnieuw een speciaal programma voor het toerisme op stapel moet zetten, zoals zij indertijd heeft proberen te doen met het voorstel voor het Filoxenia-programma dat afketste op het verzet van bepaalde lidstaten;
ten tweede de ondersteuning van het klein- en middenbedrijf in de toeristische gebieden een speciaal hoofdstuk moet worden in het sociaal beleid; dit MKB dreigt immers gewurgd te worden door het beleid van de grote tour operators in de Europese Unie;
ten derde er een breder beleid moet komen waarmee de toeristische ontwikkeling gecombineerd kan worden met de eerbiediging van het historisch erfgoed, het natuurschoon en de tradities van de toeristische gebieden, die sowieso reeds zwaar te lijden hebben onder de industriële en gehomogeniseerde ontwikkeling van het toerisme.

Berthu (NI)
De MPF-fractie heeft tegen het verslag Torres Marques gestemd dat aandringt op een Europees toerismebeleid. Wij zijn van mening dat het hier gaat om een nationale of zelfs regionale en lokale bevoegdheid, en dat de samenwerking vrijwillig moeten zijn.
Niettemin trachten de Commissie en het Europees Parlement al jarenlang, via 'mededelingen? en 'witboeken?, 'informele vergaderingen? en 'ontwerpverslagen? om deze bevoegdheid naar zich toe te trekken. De Commissie heeft een 'Eenheid Toerisme? in het leven geroepen, terwijl het Parlement toerisme heeft toevertrouwd aan een van zijn parlementaire commissies. Ze zijn erin geslaagd de vermelding 'toerisme voor iedereen? opgenomen te krijgen in de conclusies van de onlangs gehouden Raad van Brugge. Het Spaanse voorzitterschap stelde onlangs een 'werkdocument? op over dit onderwerp, waarin zelfs de 'ethische dimensie? van het toerisme aan de orde komt. Allemaal willen ze voor het toerisme Europese bevoegdheden, Europees geld en Europees personeel.
Het verslag Torres Marques dat we vandaag behandelen, eindigt met de oproep aan de Conventie over de toekomst van de Unie om 'voor de toeristische sector?een solide rechtsgrondslag te creëren die de communautaire initiatieven meer slagkracht kan geven?. Komt dat niet neer op de erkenning dat alles wat tot dusver op dit terrein is gedaan op geen enkele rechtsgrondslag berustte?

Crowley (UEN)
Ik ben blij met het initiatief van de Commissie om maatregelen voor te stellen ter versterking van onze toeristenindustrie. Deze sector kan immers een belangrijke bijdrage leveren aan de locale, regionale en nationale economieën.
Ik heb het geluk dat ik in een van de mooiste streken van de Unie woon, namelijk in West Cork in Ierland. Ik noem dit slechts om aan te geven dat ik mij ten volle bewust ben van de voordelen die het toerisme voor een streek kan hebben als het zorgvuldig wordt aangepakt. Wij moeten daarbij het juiste evenwicht zien te vinden tussen enerzijds de bescherming van het natuurschoon, het cultureel erfgoed en het milieu die het gebied zo aantrekkelijk maken, en anderzijds zoveel mogelijk profiteren van deze natuurlijke rijkdom in het belang van de locale economie.
Ik merk op dat het Spaanse voorzitterschap het initiatief heeft genomen voor een speciale informele Raad van ministers van Toerisme. Ik juich vooral het besluit toe om in de marge van deze informele Raad een seminar te houden met de belanghebbende partijen in het toerisme.
De toeristenindustrie in Europa is in het afgelopen jaar als gevolg van 11 september bijzonder zwaar getroffen. Sommige lidstaten, met inbegrip van Ierland, kregen het nog eens extra hard te verduren door de mond- en klauwzeercrisis. Iedere hulp die Europa kan bieden om deze sector een nieuwe impuls te geven, is welkom. Ik zie uit naar voorstellen voor specifieke programma's en maatregelen waaraan de belanghebbende partijen in de toeristenindustrie kunnen deelnemen.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt (ELDR)
De toeristenindustrie is in vele delen van Europa een belangrijke motor voor de ontwikkeling van de economische activiteit. Uiteraard steunen wij de bevordering van de samenwerking in de toeristensector, zodat deze zich in heel Europa zowel in financieel als sociaal opzicht kan ontwikkelen.
Wij hechten echter aan subsidiariteit en daarom onthouden wij ons van stemming over dit verslag, omdat de invoering van een rechtsgrondslag en een gemeenschappelijk kader voor toerisme een te grote inbreuk op het subsidiariteitsbeginsel zouden betekenen.

Meijer (GUE/NGL)
. In Europa bestaat geen gemeenschappelijke publieke opinie. Sommige onderwerpen worden in de ene EU-lidstaat bijzonder belangrijk gevonden, maar laten de inwoners van de andere lidstaat volkomen onverschillig. Voor zover er meningen over bestaan zijn die volkomen tegenstrijdig of lopen ze dwars door de fracties heen. Belangrijke voorbeelden daarvan zijn de tabaksteelt, de rol van de regionale fondsen, de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de keuze tussen Brussel en Straatsburg als vergaderplaats van het EP, de belastingfaciliteiten voor perifere eilanden, de oceaanvisserij en ook het toerisme. Als in het EP wordt gesproken over toerisme gaat het vooral om inkomensoverdracht door inwoners van de noordelijke lidstaten naar de Middellandse-Zeestranden. Veel minder gaat het om de gevolgen voor milieu, verkeer, veiligheid en consumentenbescherming, hoewel er juist op die gebieden veel problemen zijn. Juist die problemen beschouwt men uitsluitend als verantwoordelijkheid van plaatselijke en regionale overheden, terwijl de "toerist als melkkoe" wordt gezien als een EU-verantwoordelijkheid. In de praktijk nemen we telkens documenten aan die het economisch belang benadrukken van gebieden die voor hun inkomen sterk afhankelijk zijn van toerisme. Die gebieden willen veelal nog meer toeristen en liefst gelijkmatig gespreid over alle jaargetijden. Alleen uit solidariteit met de inwoners van economisch zwakke gebieden stem ik niet tegen deze voorstellen, maar ik denk niet dat we met zulke papieren verklaringen iets oplossen.

Raschhofer (NI)
De toekomst van het toerisme in Europa is afhankelijk van de ontwikkeling van duurzame toeristische activiteiten die rekening houden met de milieuaspecten en het milieubeleid en deze ook bevorderen. Juist in het vakantieland Oostenrijk geniet het beginsel van duurzame ontwikkeling in de toeristische sector de hoogste prioriteit. De bescherming en het behoud van natuurlijke landschappen en kwetsbare gebieden hebben nieuwe perspectieven geopend en zijn kenmerkend voor het zogeheten 'zachte toerisme? dat in ons land in praktijk wordt gebracht. Ik juich daarom het initiatief van de Commissie toe om een Agenda 21 op te stellen en uit te voeren voor de bevordering van een duurzame ontwikkeling van toeristische activiteiten in Europa. Dit pakket maatregelen zal hopelijk een verdere stap zijn op weg naar de verwezenlijking van een Europees toerisme dat milieuvriendelijk is en behoedzaam omgaat met de natuurlijke en culturele rijkdommen.

Ribeiro e Castro (UEN)
Zoals bekend speelt het toerisme een belangrijke rol in de Europese economie en deze sector biedt enorme groeimogelijkheden, ook in termen van werkgelegenheid. Het is bekend dat het toerisme reeds een aantal malen bij ministeriële topontmoetingen en in conclusies van Europese Raden aan de orde is gekomen. Daarbij is gewezen op het belang van het toerisme als motor voor de economische groei binnen de Unie, vooral in de achtergebleven regio's. Daarom wil ik namens de Portugese CDS/Partido Popular mijn steun uitspreken voor het Commissievoorstel, al moeten we daarbij wel aantekenen dat wij het bijna steeds eens zijn met de kritiek van de zijde van de rapporteur, mevrouw Torres Marques, die dit voorstel niet erg ambitieus en weinig efficiënt noemt. Ook wij zijn van mening dat de invoering van de gemeenschappelijke munt een ideale gelegenheid is om de Europese toerismesector nieuw leven in te blazen, en wij vinden het dus een goed idee om jaarlijks een Europees forum te organiseren voor de belangrijkste participanten in deze sector. Zo'n forum kan ertoe bijdragen dat het toerisme binnen Europa meer aandacht krijgt, en dat het een belangrijker plaats krijgt toebedeeld binnen het gemeenschappelijk beleid voor de verschillende sectoren. We hebben echter wel onze reserves bij het idee om de herziening van de Verdragen op dit punt - waarbij toerisme onder de communautaire bevoegdheden zou komen te vallen - als een geïsoleerde onderneming te beschouwen. Het plan om een sector onder die bevoegdheden te laten vallen heeft er in het verleden maar al te vaak toe geleid dat er voor de betrokken sector een overdaad aan uniforme verordeningen werd uitgevaardigd. Dat leidde tot voortdurende aanvaringen met de nationale (en zelfs regionale) beslissingsbevoegdheid, en wierp vragen op over het subsidiariteitsbeginsel. Voorzichtigheid is dus geboden, zeker tot we binnen de context van het nu gevoerde debat een algemene oplossing hebben gevonden voor de verdeling van de bevoegdheden binnen de Europese Unie.

Sacrédeus (PPE-DE)
Het toerisme is reeds op dit moment een belangrijke economische sector en heeft bovendien een groot potentieel om zich de komende jaren nog verder te ontwikkelen. De mededeling van de Commissie bevat diverse goede voorstellen voor de wijze waarop de werkgelegenheid en de dynamiek van deze sector nog sterker bevorderd kunnen worden. Een open coördinatiemethode en een versterkte rol voor het Raadgevend Comité voor het toerisme zijn in dit verband belangrijk. Wij juichen het ook toe dat de duurzaamheid van het toerisme wordt bevorderd door een Europese Agenda 21 voor toerisme.
Wij vinden echter dat het subsidiariteitsbeginsel in het onderhavige verslag onvoldoende wordt gerespecteerd. Het opzetten van een Europees kaderprogramma voor toerisme zou een nog grotere belasting van de toch al overspannen EU-begroting met zich meebrengen.
Het is ook niet nodig om het toerismebeleid een eigen rechtsgrondslag in de Verdragen te geven. Hoewel er behoefte is aan coördinatie, kan het toerisme op nationaal en regionaal niveau worden aangepakt, bijvoorbeeld op het gebied van marketing. Uit het verslag spreekt ook weinig vertrouwen in het eigen ontwikkelingsvermogen van de sector.

Titley (PSE)
De toeristenindustrie is belangrijk voor de toekomst van de economieën van alle lidstaten. Het is dan ook van essentieel belang dat de EU aandacht schenkt aan de toekomst van het toerisme. De verwachting is dat de werkgelegenheid in deze sector in de komende tien jaar met maar liefst 15% zal toenemen. De toeristenindustrie heeft geprofiteerd van de eenheidsmunt. Daarnaast is de nog steeds doorgaande groei in deze sector het directe gevolg van het feit dat de burgers van de EU momenteel meer geld te besteden hebben. Wij mogen echter niet op onze lauweren gaan rusten. Wij moeten ervoor zorgen dat het toerisme dynamisch blijft en dat deze groei niet stagneert. Daarom steun ik dit verslag ook van harte. Het toerisme behoort te worden geregeld in de Verdragen. De bedoeling hiervan is niet de ondernemers met een overdaad aan regels op te zadelen. Integendeel, de groei van deze sector hangt af van haar vermogen om zichzelf zelfstandig te blijven vernieuwen. Het is echter van belang dat het toerisme als een serieus Europees vraagstuk wordt beschouwd. Dit zou uitmonden in een soort bindende Europese langetermijnstrategie voor het toerisme en garanderen dat het toerisme in Europa zich in de goede richting blijft ontwikkelen en blijft inspelen op de toekomstige wensen van de Europese vakantiegangers.

Vlasto (PPE-DE)
Ik heb het verslag van mevrouw Torres Marques gesteund en wil de rapporteur graag feliciteren met haar uitstekende werk.
Toerisme is een uiterst belangrijke sector voor de Europese Unie, de voornaamste toeristische bestemming ter wereld. Toerisme verschaft werkgelegenheid, bepaalt tot op zekere hoogte de Europese ruimtelijke ordening en bevordert de culturele uitwisseling tussen de burgers van de Unie, en als zodanig levert het een veelzijdige bijdrage aan onze economie en onze maatschappij.
Door een operationeel raamwerk en concrete maatregelen ten gunste van het toerisme voor te stellen, erkent de Commissie het belang hiervan en snijdt ze verscheidene problemen aan waarmee het Europese toerisme zal worden geconfronteerd, met name vanwege de toename van de internationale concurrentie.
Om zich tegen deze concurrentie te kunnen weren, is er mijns inziens maar één oplossing: kwaliteit.
Ik ben ervan overtuigd dat kwaliteit centraal moet staan in de activiteiten van de Commissie op het gebied van het toerisme. Daarom had ik bijvoorbeeld voorstellen geformuleerd voor beroepsopleiding in het toerisme, teneinde het opleidingsniveau in deze voor de werkgelegenheid zo belangrijke sector op te krikken.
Ik betreur echter dat het voorstel van de Commissie niet verder gaat: ik hoop namelijk op een gereduceerd BTW-tarief voor de horeca en eventueel voor andere toeristische diensten?
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Fatuzzo (PPE-DE).
Ik denk dat Dante zich in zijn graf zou omdraaien als hij zou vernemen dat hij vergeleken wordt met de heer Fatuzzo. Maar goed, toch maar bedankt, mijnheer de Voorzitter.
Ik moet zeggen dat ik voor het verslag-Gröner, dat getiteld is 'Een nieuw elan voor Europa's jeugd?, gestemd heb. Op pagina 8 van dat verslag stelt mevrouw Gröner dat ook de politieke partijen hun steentje moeten bijdragen om deelname van jongeren te bevorderen. De partijen moeten met name jongeren stimuleren om zich kandidaat te stellen voor politieke functies, op plaatselijk, nationaal en Europees niveau. Nou, dat vind ik een goed idee, maar ik zit dan wel met een lastige vraag: hoe kan ik nu jongeren kandidaat stellen voor de Partij van de Gepensioneerden? Dat is de eerste vraag die spontaan bij me opkomt. Hoe dan ook, mijnheer de Voorzitter, zelfs hier hebben wij een antwoord op, want de Partij van de Gepensioneerden heeft een aparte afdeling, 'Jongeren voor gepensioneerden?. Voorts telt onze partij heel wat jongeren op zijn kieslijsten en de jongere garde zetelt ook in organen waar wij gekozen zijn. Dat wilde ik dus even zeggen. Deze kans kon ik niet onbenut laten.

Alavanos (GUE/NGL)
De resolutie van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport wordt weliswaar gekenmerkt door goede intenties maar het valt te betwijfelen of deze ook zoden aan de dijk zal zetten en verandering zal kunnen brengen in het ongunstig klimaat dat voor de jeugd op Europees vlak is ontstaan. De jongeren geven hieraan uiting ofwel door onverschilligheid ten aanzien van het Europees integratieproces ofwel -gedeeltelijk tenminste - door protestacties tijdens bijeenkomsten van de Europese Raad. Om daarin verandering te brengen volstaan ongecoördineerde, buitengewone maatregelen niet. Daarvoor moeten de communautaire beleidsvormen in een andere richting worden gestuurd. De begrotingsdiscipline zal moeten worden veranderd in werkgelegenheid, de privatisering in ondersteuning van het openbaar onderwijs, de vervolging van drugs- en alcoholverslaafden in steunmaatregelen voor de jongeren. Dan zal de burcht Europa moeten worden veranderd in het Europa van de integratie van de immigrantenkinderen.

Figueiredo (GUE/NGL).
De analyse die de rapporteur in dit Witboek presenteert is beslist positief, ook al doet ze een aantal onnodige en omstreden voorstellen. We moeten echter wel even stilstaan bij de wijze waarop dit verslag tot stand gekomen is. In het verslag zelf wordt daar ook aandacht aan besteed, met name aan het feit dat er niet altijd geluisterd is naar wat er tijdens het overleg is gezegd, noch in kwantitatieve, noch in kwalitatieve zin. De organisaties die aan de overlegprocedure hebben deelgenomen, hebben zich verzet tegen het feit dat hun voorstellen niet in aanmerking zijn genomen, en dat de voorstellen waar wel naar geluisterd is - men kan daar in bijlage 1 een glimp van opvangen - uiteindelijk niet in het Witboek zijn opgenomen (als voorbeeld noem ik de met onderwijs en werkgelegenheid verband houdende kwesties).
Verder zijn de meningen van de jongeren in dit Witboek soms verkeerd weergegeven. Een voorbeeld daarvan zien we in het gebruik van de term 'aanpassingsvermogen?, als het gaat om het vermogen van jongeren om zich aan passen. Dat wordt een 'positieve eigenschap? genoemd, terwijl jongeren juist hadden aangegeven dat ze ontevreden waren over de moeilijke positie waarin ze vaak gemanoeuvreerd worden. Ook de verwachtingen die jongeren van dit proces hebben, worden verdraaid weergegeven, en dat heeft te maken met het feit dat de voorstellen van dit Witboek veel te beperkt zijn, ook als het gaat om deelname, informatie en financiering. De in dit Witboek voorgestelde acties mogen beslist niet betaald worden uit de middelen van het Jeugd-programma.

Ribeiro e Castro (UEN)
Onze fractie deelt de kritiek van onze collega's van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport op het door de Commissie gepresenteerde Witboek 'Een nieuw elan voor Europa's jeugd?. Zij verwijten de Commissie dat deze de raadplegingsprocedure is begonnen met een aantal vooropgezette ideeën, en dat ze die procedure vervolgens zo heeft gevoerd dat die ideeën als resultaten konden worden gepresenteerd. Daarnaast vinden ook wij het van belang dat er in de toekomst op alle beleidsgebieden van de Unie meer aandacht wordt besteed aan de behoeften en belangen van jongeren. Tot slot betreuren we het dat er in het desbetreffende hoofdstuk van het Witboek geen expliciete verwijzingen zijn opgenomen naar de talloze programma's van de Gemeenschap - van de structuurfondsen tot programma's als Urban, Equal en zelfs Meda - die binnen het communautaire beleid een fundamentele rol spelen. Het is van groot belang te vermelden dat deze programma's een groot aantal voor jongere opgezette projecten mogelijk maken. Om al de hier genoemde redenen steunen we het verslag van mevrouw Lissy Gröner.

Titley (PSE)
Ik sta volledig achter dit verslag, waarin wordt opgeroepen tot een drastische vernieuwing van het Europese jongerenbeleid. Jongeren zijn binnen het project van de Europese integratie weliswaar niet helemaal naar de zijlijn gedrongen, maar er is nog te weinig structurele aandacht voor het belang van jongeren voor de toekomst van Europa. De toekomst van de Europese integratie is immers juist afhankelijk van de belangstelling en de steun van de volgende generatie. Aangezien jongeren zich niet bepaald bezighouden met oorlog - en oorlog dus ook niet meer als katalysator zal werken voor de integratie - is het van essentieel belang dat wij hen nu erbij betrekken.
Een krachtiger Europees jongerenbeleid kan ertoe bijdragen dat op nationaal niveau krachtiger maatregelen kunnen worden genomen om universele problemen zoals drugs en alcohol te kunnen aanpakken. Helaas hebben alle lidstaten te kampen met toenemende apathie onder de kiezers, vooral onder jongeren. De roep om meer politieke betrokkenheid van jongeren is dan ook bijzonder welkom. Het is zinvoller om te zoeken naar een pan-Europese oplossing voor dit probleem dan dat alle lidstaten streven naar een eigen oplossing.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat het geen kwaad kan om de stemming erin te houden als iemand een stemverklaring aflegt. Ik zal u vertellen waarom ik voor het verslag heb gestemd waarin wordt voorgesteld Lucas Papademos te benoemen tot vice-president van de Europese Centrale Bank. Vannacht heb ik namelijk nog een andere droom gehad. Ik droomde dat ik was uitgenodigd op de lunch bij de heer Lucas Papademos, in zijn huis in Athene. Hij wilde dat ik een duik nam, net zoals hij zelf, in een zwembad. Echter, dat zwembad was niet gevuld met water maar met euromunten. Net zoals Dagobert Duck baadde hij in euromunten en hij zei tegen mij: mijn droom is dat alle kandidaat-lidstaten onmiddellijk de euro overnemen, de hele wereld zou dat zelfs moeten doen?. Dus wie is er nu een betere kandidaat dan Lucas Papademos? Ook omdat, toen ik wakker werd, mijn zakken nog vol euro's zaten, want ik had mijn kleren aangehouden in het zwembad: ik geneerde me namelijk om me uit te kleden temidden van al die euromunten.

De Voorzitter.
Collega Fatuzzo, ik had vannacht ook een droom. Ik droomde dat wij hier in het Parlement eindelijk een besluit namen over de wijziging van het Reglement.

Berthu (NI)
Ik heb me onthouden van stemming over de benoeming van de heer Papademos tot vice-president van de Europese Centrale Bank, niet alleen omdat ik geen uitspraak wilde doen over het functioneren van de euro, maar ook vanwege bepaalde uitspraken van de kandidaat gedurende zijn hoorzitting.
Meermaals heeft hij als ware het een vanzelfsprekendheid, het verantwoordingsbeginsel genoemd waardoor de ECB zich zou laten leiden. Ik wil benadrukken dat dit beginsel niet bestaat, aangezien verantwoording normaliter gepaard moet gaan met sancties. In feite gaat het om een simpele verplichting aan het Parlement te rapporteren. Deze rapporten zijn overigens niet eens transparant, want we weten niet hoe de directieleden hebben gestemd in de Raad van de ECB.
Ten tweede heeft de heer Papademos bevestigd dat de ECB studeert op een wijziging van de wijze van stemmen binnen de Raad van Bestuur, hetgeen het ontwerpverdrag van Nice overigens al liet doorschemeren. We lijken op weg de gelijke stemmen van de directieleden af te schaffen, een regel waarop men aanvankelijk prat ging, maar die zich in de praktijk veelal averechts uitwerkt op de besluiten, met name waar het gaat om de rente. Nog een illusie van Maastricht die in rook opgaat.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, u zult zien dat de stemverklaringen van de heer Fatuzzo navolging gaan krijgen. Ik ben blij dat men mijn aanwijzingen begint te volgen, omdat gevraagd wordt dat er maar één zetel komt voor het Europees Parlement: niet Brussel en Straatsburg en Luxemburg, maar slechts één zetel. Ik schaar me achter dit verzoek, mijnheer de Voorzitter, en ik vraag u: kost de heer Fatuzzo en een enkele minuut stemverklaring nu meer dan drie zetels voor het Europees Parlement

met drie gebouwen, drie kantoren voor ieder lid en voor iedere ambtenaar? Ik ben bereid om, zodra men besluit één zetel voor het Europees Parlement aan te nemen, afstand te doen van mijn stemverklaringen, uit pure vreugde voor de grote bezuiniging die dan wordt doorgevoerd. Dat is het soort bezuiniging waar we op zitten te wachten, niet die minuten van de heer Fatuzzo!

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, we zijn niet hier om te lachen maar om ons met serieuze zaken bezig te houden. Wij hebben de raming van het Parlement goedgekeurd op een moment dat ons Parlement tevens gevraagd heeft om inzage in de kosten van drie werkzetels, in een vorige maand goedgekeurd verslag dat gericht was aan de Europese Conventie.
Wij denken dat deze stemming belangrijk is en dat we door aanneming van het verslag-Stenmarck, de aandacht vestigen op, zoals president Chirac zou zeggen, de zotheid van ons functioneren: drie werkzetels en een enorme verspilling van overheidsgeld. Daarom wil een groep parlementariërs vandaag deze stemming omkleden met stemverklaringen, in de hoop dat hun boodschap doordringt tot de Conventie, waarvan vooraanstaande vertegenwoordigers overigens hier in deze zelfde zaal zetelen. De boodschap luidt: geef ons één werkplaats, één zetel in Brussel.

van Hulten (PSE).
Voorzitter, ik heb ook voor het verslag-Stenmarck gestemd ondanks het feit dat volgend jaar ook weer een groot deel van de kosten opgaat aan de gebouwen in Luxemburg, Brussel en Straatsburg. Als de afgrijselijke ontwikkelingen van de afgelopen weken in Nederland ons één ding hebben geleerd, is het wel dat er een enorme kloof gaapt tussen burgers en gekozenen. Dat geldt niet alleen in Nederland, dat geldt ook bijvoorbeeld in Frankrijk. Het reiscircus van het Europees Parlement is een van de symbolen van verspilling en machtspolitiek waar burgers zich tegen verzetten. Laten we inderdaad de Conventie aangrijpen om aan deze zotte toestand een einde te maken. Het Europees Parlement kan zijn werk goedkoper en beter organiseren door op één plek te vergaderen. Daarmee geven we een belangrijk signaal af aan de Europese burgers dat wij hun zorgen serieus nemen. Dit gebouw kan dan een Europese universiteit worden. Ik stel voor dat we het de Fatuzzo-universiteit noemen.

Duhamel (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, u noemde in uw antwoord op de heer Fatuzzo een wijziging van het Reglement. Ik herinner u eraan dat de hofnar een onontbeerlijke rol vervulde! De parlementsnar vervult waarschijnlijk dezelfde rol en misschien moeten we ons gewoon laten vermaken in plaats van ons te laten verblinden door zetelvraagstukken die het populisme meer in de kaart spelen dan u denkt.

van der Laan (ELDR).
Voorzitter, ook ik heb voor het verslag-Stenmarck gestemd. Daarin wordt toch wel vrij duidelijk dat meer dan een derde van onze begroting verloren gaat aan het krankzinnige verhuiscircus tussen de drie zetels van het Europees Parlement. Maar de kosten zijn niet alleen financieel. Het is natuurlijk ook organisatorisch buitengewoon onhandig. De Franse regering heeft bedacht dat Air France maar geen directe vluchten tussen Amsterdam en Straatsburg moet hebben, dus om hier te komen is ook al een crime. Het is kennelijk wèl mogelijk een TGV naar Disneyland te bouwen maar niet een TGV naar Straatsburg. Maar het grootste probleem met het verhuiscircus is politiek. Wij moeten als Parlement controle uitoefenen over de Commissie en de Raad, en de Commissie en de Raad zitten in Brussel. Dit is gewoon een ondermijning van onze politieke geloofwaardigheid en wij moeten dit absoluut als prioriteit regelen. Natuurlijk moeten we dat proberen te doen vóór de uitbreiding, want dan kunnen we de Fransen nog iets anders ter compensatie geven. Ik ben bereid om daar een goede deal over te sluiten, de Conventie moet dit nu als prioriteit nemen, zodat dit krankzinnige verhuiscircus afgeschaft wordt.

Malmström (ELDR). -
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb voor het verslag-Stenmarck gestemd. Het is een zeer goed verslag dat duidelijk maakt wat het hele verhuizingscircus kost. Wij moeten deze kwestie aan de orde stellen, wij moeten erover discussiëren in de Conventie en in deze zaal.
Ik bezoek elke week scholen, en werkelijk iedere keer krijg ik de vraag: waarom verhuizen jullie heen en weer tussen Brussel en Straatsburg? Ze weten niets over de EU, ze weten misschien niet eens wie Commissievoorzitter Prodi is, maar ze weten wel dat wij heen en weer reizen tussen Brussel en Straatsburg en dat vinden ze waanzinnig, en dat vind ik ook.
Wij maken ons belachelijk. Wij zijn net een reizend theatergezelschap. Omdat wij op diverse plaatsen werkzaam zijn, kunnen de Raad en anderen met recht zeggen dat wij een reizend parlement zijn, dat geen erg grote invloed heeft. De kosten zijn enorm, wij Parlementsleden verspillen de middelen, en er zijn altijd problemen om hier te komen, vanwege afgelaste en vertraagde vluchten en dergelijke.
Wij moeten dit mooie gebouw een permanente bestemming geven - een Fatuzzo-instituut is een uitstekend idee. Maar het moet een aanzienlijk belangrijker functie krijgen dan het nu heeft, zodat wij in de toekomst onze krachten kunnen wijden aan de belangrijke politieke vraagstukken en niet aan het heen en weer reizen tussen de twee Parlementssteden.

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat, zoals mijn collega's van der Laan en Malmström zeer goed hebben verwoord, het vraagstuk uiteraard bijzonder politiek is. Ik ben jarenlang voorstander geweest van Straatsburg, samen met mijn radicale collega's, maar ik denk dat door de achteruitgang van de communicatiemiddelen en van een bepaald aantal diensten Straatsburg niet langer als zetel te handhaven is. Het is een kwestie van politieke waardigheid. Wijzigingen zullen uiteraard noodzakelijk zijn. We moeten de vergaderzaal in Brussel ombouwen want die doet meer denken aan een Opperste Sovjet dan aan een Parlement. Maar we moeten ook voorbereidingen treffen met het oog op de komende vergaderkalender van ons Parlement. We moeten aan de zittingen van Brussel een echte waardigheid verlenen. We moeten ervoor zorgen dat ze hetzelfde verloop kennen als onze zittingen hier in Straatsburg. We moeten derhalve de duur van de vergaderperioden ten minste verdubbelen, en daarvoor zullen we ons tijdens de volgende zitting inzetten.

Raffaele Costa (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, collega's, onafhankelijk van de stem die ieder van ons over dit verslag heeft uitgebracht, geloof ik dat een opheldering op zijn plaats is. Heel veel collega's - misschien niet allemaal, maar zeker heel veel - voelen namelijk hoe zwaar het is om een driedubbele zetel te hebben, vooral bij werkzaamheden die dan weer in Brussel, dan weer in Straatsburg plaatsvinden. In de eerste plaats zijn er enorme beheerskosten mee gemoeid, voorts zijn er menselijke kosten die niet onderschat mogen worden, de organisatie schiet erbij in - er is zelfs sprake van desorganisatie - en het afhandelen van de procedures heeft te veel voeten in aarde. Maar dat is nog niet alles: er heerst ook ongerustheid onder de burgers die van deze situatie op de hoogte zijn. In sommige gevallen mondt die onrust zelfs uit in woede en teleurstelling. Dat zijn dus allemaal redenen waarom wij over dit vraagstuk gestemd hebben met eenheid in verscheidenheid.

Ilgenfritz (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb voor het verslag-Stenmarck gestemd. Ik zou daaraan nog willen toevoegen dat wij allemaal weten dat de kosten voor de uitbreiding op dit moment niet in te schatten zijn. We moeten echter ook oppassen dat de kosten niet de pan uit rijzen omdat de Europese bevolking daar geen begrip voor zal hebben. Dat betekent dat we moeten bezuinigen. We voeren vaak verhitte discussies over de hoge en straks nog verder stijgende vertaalkosten. In plaats daarvan zouden we ervoor moeten zorgen dat we kunnen bezuinigen op de kosten voor de huisvesting van het Parlement. De bevolking begrijpt niet dat wij ons aanmatigen de problemen van Europa te kunnen oplossen, maar het tezelfdertijd niet eens kunnen worden over een zetel voor het Parlement.

Turco (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese afgevaardigden en burgers die, om hun werk naar behoren te kunnen doen en hun mening te uiten, een probleem rondom het Europees Parlement aan de orde stellen, worden afgedaan als populisten. Ook als men het heeft over het feit dat een derde van de begroting gebruikt wordt om een verhuiscircus in stand te houden waar niemand bij gebaat is, wordt dat afgedaan als populistisch gedoe. Maar diegenen die niet willen reageren op dit soort kritiek, die de belasting die in de loop der jaren voor dit soort Realpolitik is betaald, niet bespreekbaar achten, juist diezelfde mensen hebben in eigen land hand- en spandiensten bewezen aan degenen die het stilzwijgen waarmee ze iedere keer weer worden bejegend, bestrijden. Wij denken er anders over en vinden dat dit een concreet politiek initiatief is en kan zijn en dat het de belangstelling van alle burgers verdient.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb voor het verslag-Stenmarck gestemd. Daarin wordt, zoals menig collega al heeft opgemerkt, duidelijk gemaakt wat voor kosten er zijn verbonden aan een toestand die in feite absurd is. Ik geloof dat het vandaag de dag - dus niet twintig, veertig of vijftig jaar geleden - niet meer mogelijk is om aan ongeacht welke Europese burger met een serieus gezicht uit te leggen waarom er nog steeds een dubbele zetel is. Dit is een irrationele en onredelijke toestand, niet alleen financieel gesproken maar ook qua praktische organisatie van de werkzaamheden van dit Parlement. Ik geloof dat er nu van dit Parlement een krachtig signaal moet komen. Het Parlement moet namelijk vragen dat er een eind wordt gemaakt aan een situatie die vandaag de dag geen zin meer heeft. Dat kan onder meer, zoals de heer Dupuis al opperde, door gewoon te beginnen de werkzaamheden van de minizittingen in Brussel uit te breiden. Het wordt tijd dat er een Europees Parlement komt dat ook buiten dit Parlement uitgelegd kan worden, dus een Parlement met één zetel.

Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, dat het Europees Parlement zijn zetel hier in Straatsburg heeft en op deze historische grond zijn vergaderingen houdt, heeft zeker betekenis. Ik denk echter dat die historische betekenis, op grond waarvan deze conflictrijke grond ooit is uitgekozen, ons ook een andere les voor de toekomst meegeeft, namelijk om aan de burgers van Europa uit te leggen wat de betekenis van Europa is. Wanneer mensen je tegenwoordig op straat bij verschillende gelegenheden vragen waarom wij het niet eens kunnen worden over één vergaderplek, dan was dat historische argument in het verleden misschien nog gerechtvaardigd, maar in de toekomst zal het denk ik niet meer opgaan. Ik denk dat het veel belangrijker is om aan de mensen duidelijk te maken wat onze plannen zijn en wat wij hier over de toekomst beslissen. Het kan echter niet zo zijn dat wij aan de ene kant besluiten tot bezuinigingsmaatregelen en aan de andere kant een derde van de uitgaven van dit Parlement aan reiskosten besteden.
Cappato (NI).
Mijnheer de Voorzitter, collega Duhamel haalt helaas de begrippen populisme en populariteit door elkaar. Als de Europese burgers met deze materie vertrouwd waren en een besluit zouden mogen nemen over deze kwestie die te maken heeft met de begroting van het Europees Parlement, dan zou er volgens mij zelfs in Frankrijk nog geen krappe minderheid te vinden zijn die dat soort uitgaven goedpraat. Het draait trouwens niet alleen om geld, er staat veel meer op het spel, zoals de waardigheid van dit Parlement, het werk dat het verricht, zijn organisatievermogen en de afzonderlijke leden. Daarom bedank ik de collega's die hier zijn gebleven om over deze kwestie het woord te voeren. Ik geloof dat het Parlement nu toch wel eieren voor zijn geld moet kiezen: desnoods moeten wij maar een openlijk conflict met de Raad aangaan, en eventueel moeten er stappen worden ondernomen bij het Hof van Justitie. Dan kan het Parlement fysiek duidelijk maken dat het niet meer bereid is zich suf te reizen tussen drie zetels.

Ford (PSE)
Ik vind het budget dat is uitgetrokken voor het onzinnige heen- en weergereis tussen Brussel en Straatsburg bijzonder moeilijk te verteren. Er is geen enkele politieke, economische, organisatorische of geografische reden aan te voeren voor dit absurde gezwerf. Het leidt tot ondoelmatigheid en verspilling.
Helaas menen maar al teveel kiezers dat we deze onzin te danken hebben aan het Parlement zelf. Men weet niet dat het onderdeel is van de heilloze deal die - om de slechtst denkbare redenen - in 1992 onder voorzitterschap van John Major in Edinburgh is gesloten. Groot-Brittannië kreeg een verklaring over subsidiariteit, een opt-out voor het sociaal handvest, die gelukkig na de overwinning van Labour in 1997 te niet werd gedaan. Duitsland kreeg de erkenning van Kroatië en voormalig Joegoslavië, hetgeen leidde tot een hele serie nauw met elkaar samenhangende burgeroorlogen waarvan de gevolgen vandaag de dag nog steeds zichtbaar zijn in Europa. Deze deal is er de oorzaak van dat deze absurde situatie in Straatsburg, waarvan wij allen hadden gehoopt dat die nu eindelijk eens afgelopen zou zijn, nog steeds voortduurt.
We zitten nu vastgebakken aan Straatsburg totdat het Parlement de politieke moed vindt om zich in zijn eigen belang in Brussel te vestigen, met af te toe een symbolisch verblijf in Straatsburg voor formele gelegenheden.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de vooruitgang en de perspectieven van het immigratie- en asielbeleid. Ik ben verheugd de heer Rajoy Brey welkom te kunnen heten. Hij zal het debat inleiden namens de Raad. Ik ben blij dat hij de tijd heeft genomen om hier vandaag aanwezig te zijn voor deze moeilijke en gevoelige kwestie.

Rajoy Brey
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, dames en heren, laat ik beginnen met een woord van dank aan het Europees Parlement omdat ik de gelegenheid krijg hier het woord te voeren en de balans op te maken van de vorderingen die wij tijdens deze eerste vier en een halve maand van het Spaanse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie hebben gemaakt in een mijns inziens fundamenteel onderdeel van het beleid inzake justitie en binnenlandse zaken van de Europese Unie, namelijk de aanpak van het immigratie- en asielvraagstuk.
In het kader van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid die wij, Europeanen, overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam tot stand willen brengen, neemt de stapsgewijze ontwikkeling van een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid een essentiële plaats in.
Een alomvattende en evenwichtige aanpak zijn in dit opzicht van wezenlijk belang. Krachtens de conclusies van de Europese Raad van Tampere moet dit algemene kader aan vier basisvoorwaarden voldoen: doelmatig beheer van migratiestromen, eerlijke behandeling van onderdanen van derde landen, partnerschap met de landen van herkomst en instelling van een gemeenschappelijk Europees asielstelsel.
Om op deze vier gebieden vooruitgang te boeken heeft Spanje als voorzitterschap van de Raad van de Unie een programma met doelstellingen en prioriteiten opgesteld. Daarbij is uiteraard rekening gehouden met de vernieuwende impuls van de Europese Raad van Laken van 14 en 15 december 2001, die de aandacht heeft gevestigd op het noodzakelijke evenwicht tussen de bescherming van vluchtelingen volgens de beginselen van het Verdrag van Genève van 1951, het legitieme streven naar een beter leven en de opvangcapaciteit van de Unie en haar lidstaten. Wij hebben tevens getracht om voorrang te verlenen aan de instrumenten waarop in de conclusies van Laken met klem wordt aangedrongen, bijvoorbeeld het algemeen actieplan ter bestrijding van illegale immigratie.
Gelet hierop zal ik bij de opbouw van mijn betoog over de tijdens de laatste maanden geboekte vooruitgang inzake asiel en immigratie uitgaan van twee beginselen die mijns inziens de basis voor dit beleid moeten vormen: de instelling van een Europees asielstelsel en een doelmatig beheer van migratiestromen. Daarbij dienen de volgende premissen in acht te worden genomen: eerbiediging van de wet, eerlijke behandeling van onderdanen van derde landen, partnerschap met de landen van herkomst en bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel.
Tijdens de laatste twee formele bijeenkomsten van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken zijn er met het oog op de instelling van een gemeenschappelijk Europees asielstelsel uitermate belangrijke stappen ondernomen. Met name de richtlijn tot vaststelling van minimumnormen voor de opvang van asielzoekers in de lidstaten verdient in dit verband een speciale vermelding. Met dit voorstel willen wij garanderen dat aan asielzoekers bij hun aankomst in onze landen een reeks fundamentele rechten wordt toegekend die hen in de gelegenheid moeten stellen een waardig leven te leiden. De voorgestelde minimumnormen voorzien in onderdak en vrij verkeer, gezinshereniging, schoolopleiding en onderwijs voor minderjarigen, toegang tot de werkgelegenheid en beroepsopleiding.
De Raad heeft tijdens zijn bijeenkomst van 25 april een algemene politieke oriëntatie vastgesteld voor de tekst van de richtlijn. Nu moeten wij de in het advies van dit Parlement vervatte voorstellen bestuderen en het standpunt van de vijftien lidstaten ten aanzien van de inhoud van het advies vaststellen.
Voor wat het asielbeleid betreft, wil ik graag nog even nader ingaan op een ander mijns inziens bijzonder relevant wetgevend instrument dat wij op 28 februari hebben goedgekeurd: de verordening van de Raad tot vaststelling van voorschriften voor de uitvoering van verordening (EG) nr. 2725/2000 betreffende de instelling van 'Eurodac?.
Na de instelling van 'Eurodac? in december 2000 bestond er behoefte aan een uitvoeringsregel met procedures voor de identificatie van asielzoekers via een elektronische vergelijking van hun vingerafdrukken. Dit zal de toepassing van de Overeenkomst van Dublin vergemakkelijken. Zoals u weet, wordt daarin bepaald welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek.
In het tweede gedeelte van mijn uiteenzetting over de tot dusver onder ons voorzitterschap geboekte vooruitgang wil ik het hebben over de mijlpalen van ons immigratiebeleid. Daarbij staat de zeer belangrijke gedachte van een doelmatig beheer van de migratiestromen voorop. Het gaat hier niet alleen om de wettelijke ordening van deze migratiestromen overeenkomstig het beginsel van eerlijke behandeling van onderdanen van derde landen, maar ook om de bestrijding van illegale immigratie, en met name van mensenhandel. Uiteraard speelt de samenwerking met de landen van herkomst in dit alles een fundamentele rol.
Gelet hierop hebben wij een inspanning gedaan om voortgang te maken met de geleidelijke harmonisatie van onze visumstelsels. Daarom heeft de Raad Algemene Zaken van 18 februari twee verordeningen vastgesteld die betrekking hebben op respectievelijk de invoering van een uniform visummodel en de invoering van een uniform model voor een blad waarop een visum kan worden aangebracht dat door de lidstaten wordt afgegeven aan houders van een reisdocument dat door de lidstaat die het blad opstelt niet wordt erkend. Tijdens de laatste bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 24 april hebben wij deze regelgeving vervolledigd met het besluit van de Raad betreffende de invoering van een uniform model voor visumaanvragen.
Naast deze harmonisatie hebben wij ook een algemene oriëntatie vastgesteld voor de verordening betreffende de invoering van een uniform model voor verblijftitels voor onderdanen van derde landen. Dit instrument biedt onder meer het voordeel dat de politie en de autoriteiten die belast zijn met de grenscontrole de documenten gemakkelijker zullen herkennen, hetgeen de houders ervan ten goede komt en de opsporing van valse documenten vergemakkelijkt.
In de tweede plaats hebben de lidstaten tijdens de afgelopen Raad van april een algemeen akkoord bereikt over de goedkeuring van het ARGO-programma. De looptijd van dit programma is vastgesteld op vijf jaar en er zal 25 miljoen euro voor worden uitgetrokken. Met dit initiatief wordt financiële steun verleend aan bepaalde door de lidstaten voorgestelde acties die de samenwerking en coördinatie tussen de nationale overheidsdiensten en de transparante toepassing van de communautaire wetgeving inzake immigratie, asiel en grenzen moeten bevorderen.
In de derde plaats lijdt het geen twijfel dat een doelmatig beheer van migratiestromen noodzakelijkerwijs gepaard moet gaan met de tenuitvoerlegging van doeltreffende maatregelen ter bestrijding van illegale immigratie, en met name mensenhandel. Met het oog daarop werd in de conclusies van de Europese Raad van Laken aangedrongen op de goedkeuring van een algemeen actieplan terzake. Wij hebben de gelegenheid gehad om dit plan te bespreken tijdens de informele ministersbijeenkomst in Santiago de Compostela en wij hebben het formeel goedgekeurd tijdens onze bijeenkomst van ministers van 28 februari.
Het plan, dat grotendeels gebaseerd is op de mededeling van de Commissie van november 2001, is opgevat als een leidraad die ons moet helpen bij de tenuitvoerlegging van acties waarmee een efficiëntere bestrijding van het verschijnsel van de illegale immigratie kan worden bereikt. Met uw welnemen zou ik nu de belangrijkste acties en maatregelen van dit plan kort willen toelichten.
Ten eerste het visumbeleid, ten tweede het bevorderen van de uitwisseling en analyse van informatie over het probleem van de illegale immigratie, ten derde het treffen van een reeks maatregelen vóór de grens, ten vierde het streven naar betere en efficiëntere grenscontroles, ten vijfde aandacht voor het terugname- en terugkeerbeleid, ten zesde uitbreiding van de operationele rol van Europol in de strijd tegen mensensmokkel- en handel, en tenslotte repressieve maatregelen ter bestraffing van de voornoemde misdrijven.
Nu komt het erop aan om de slachtoffers de nodige bescherming en bijstand te bieden, afdoende maatregelen te treffen tegen personen die illegale arbeidskrachten tewerkstellen, de opbrengsten van deze handel in beslag te nemen evenals de gebruikte vervoersmiddelen, en de vervoerders er daadwerkelijk toe te verplichten de repatriëringskosten op zich te nemen van de buitenlanders die niet aan de voorwaarden voor legale binnenkomst voldoen.
Welnu, geachte afgevaardigden, dit plan heeft reeds resultaten opgeleverd. Zo werden er tijdens de bijeenkomst van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken die volgde op de aanneming van het plan al uitvoeringsmaatregelen vastgesteld. Ook de conclusies van de Raad betreffende illegale immigratie en mensenhandel over zee betekenen een belangrijke stap voorwaarts. Daarin trachten wij als Europese Unie een alomvattend antwoord te geven op de massale toeloop van immigranten over zee, ervan uitgaande dat de migratievraagstukken in de buitenlandse betrekkingen van de EU een vooraanstaande plaats moeten innemen. Mijns inziens is dat een fundamentele kwestie waarop wij ons terdege moeten bezinnen. Het is overigens van wezenlijk belang dat onze acties in verhouding staan tot de ernst van dit probleem en onverwijld ten uitvoer worden gelegd. Nogmaals, de migratievraagstukken moeten in de buitenlandse betrekkingen van de Europese Unie een prioritaire plaats innemen.
Op het gebied van justitie en binnenlandse zaken zelf gaat onze aandacht in de eerste plaats uit naar maatregelen zoals de verwezenlijking van een studie om de controle aan de maritieme buitengrenzen aan te scherpen, preventie en aanneming van operationele maatregelen, met name in het kader van de informatie-uitwisseling, die overigens reeds positieve resultaten heeft opgeleverd, en energieke inspanningen om de landen van herkomst en doorreis ertoe aan te zetten de mensenhandel te bestrijden en de vanaf hun kust vertrokken illegale immigranten terug op te nemen.
In de tweede plaats hebben wij, zoals onze staatshoofden en regeringsleiders ons in Laken hebben opgedragen, de eerste hand gelegd aan een lijst van derde landen waarmee onderhandelingen over nieuwe terugnameovereenkomsten moeten worden geopend. De algemene criteria die daarbij moeten worden gehanteerd, zijn reeds vastgesteld.
Verder hebben wij in april op de voornaamste luchthavens van de Europese Unie een risico-evaluatie onder de naam operatie-RÍO verricht. De resultaten, die ik tijdens de Raad van 25 april heb gepresenteerd, zullen ons in de gelegenheid stellen om de samenwerking tussen de autoriteiten die belast zijn met de controle aan de grenzen van de lidstaten en Europol te versterken en informatie in te winnen over de methoden, routes en andere werkwijzen die gebruikt worden om immigranten illegaal binnen te brengen op het grondgebied van de Europese Unie.
In het kader van de voornoemde samenwerking heeft tijdens dit halfjaar ook de eerste bijeenkomst van het strategisch comité voor immigratie, grenzen en asiel (SCIFA) plaatsgevonden, waaraan de directeurs van de diensten die belast zijn met de controle aan de buitengrenzen hebben deelgenomen. Het comité zal voortaan om de zes maanden bijeenkomen. Op deze eerste vergadering heeft men alvast een strategie ontwikkeld om de operationele samenwerking tussen de lidstaten te verbeteren bij de controle aan de buitengrenzen en ook op andere gebieden, bijvoorbeeld voor wat betreft de procedures voor risico-evaluatie, de situatie van onze maritieme grenzen en de specifieke opleiding van de personen die belast zijn met de grenscontrole.
Anderzijds hebben wij ook werk gemaakt van de mechanismen die een oplossing moeten aandragen voor de situatie van buitenlanders die niet of niet langer voldoen aan de voorwaarden voor binnenkomst of verblijf. Wij hebben met name een reeks conclusies aangenomen over de toekenning van reisdocumenten voor terugkeer.
Zoals ik aan het begin van mijn betoog al zei, is het bovendien met het oog op een doelmatig beheer van de migratiestromen onontbeerlijk dat de samenwerking tussen de landen van herkomst, doorreis en bestemming van de huidige migratiebewegingen wordt bevorderd. De laatste maanden hebben wij de buitenlandse betrekkingen van de Unie op dit vlak geïntensiveerd. Ik zou de contacten die wij daarbij hebben gelegd graag even nader toelichten.
In aansluiting op de bijeenkomst van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van 28 februari hebben wij van gedachten gewisseld met de kandidaat-landen. Tijdens die vergadering is onder meer ook de controle aan de buitengrenzen ter sprake gekomen. Bij die gelegenheid hebben wij de kandidaat-landen een op diezelfde dag goedgekeurde catalogus van aanbevelingen en beste praktijken overhandigd voor de juiste toepassing van Schengen op het gebied van de controle aan de buitengrenzen en de procedures voor terugname en verwijdering.
Wij hebben tevens voor de eerste maal in de geschiedenis van de Unie een bijeenkomst belegd tussen de 15 lidstaten en de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van Rusland, tijdens de welke onder meer het migratievraagstuk, het grensbeheer en het terugnamebeleid ter sprake zijn gekomen. Wij hebben ook aan de Russische vertegenwoordigers een exemplaar van de voornoemde catalogus van aanbevelingen bezorgd.
Ten derde hebben wij tijdens de Euromediterrane ministersconferentie van Valencia van 22 en 23 april een begin gemaakt met de samenwerking inzake sociale integratie van immigranten, migratie en personenverkeer. In het kader van het actieplan van Valencia hebben wij met het oog daarop een regionaal programma goedgekeurd. In datzelfde plan verklaren de betrokken partijen zich overigens ook bereid om in het tweede halfjaar van 2003 een Euromediterrane ministersconferentie over het migratievraagstuk en de sociale integratie van immigranten te houden.
Tenslotte wil ik nog even stilstaan bij de conferentie over migratie die op 4 en 5 april in het kader van het ASEM-proces op Lanzarote heeft plaatsgevonden. Dit initiatief, waartoe de eerste aanzet werd gegeven in oktober 2000 tijdens de ASEM-bijeenkomst van staatshoofden in Peking, heeft het licht op groen gezet voor overleg en samenwerking tussen beide delen van de wereld inzake immigratie in het algemeen, beheer van migratiestromen en bestrijding van illegale immigratie. Resultaat van deze bijeenkomst is een verklaring waarin wordt onderstreept dat samenwerking tussen Europa en Azië onontbeerlijk is voor een geïntegreerd beheer van de migratiestromen en waarin onder meer ook een netwerk van nationale contactpunten wordt opgezet met het oog op de voortzetting van de dialoog en de tenuitvoerlegging van toekomstige acties.
Tot dusver heb ik mij beperkt tot de concrete resultaten die wij de afgelopen maanden hebben behaald. Ik wil evenwel ook de aandacht vestigen op de belangrijke impuls die in de verschillende werkgroepen aan de wetgevende instrumenten is gegeven, zowel voor wat het immigratie- als het asielbeleid betreft.
Er zijn aanzienlijke vorderingen gemaakt in het kader van de werkzaamheden betreffende het voorstel voor een verordening van de Raad tot vaststelling van de criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek, dat ook bekendstaat als Dublin-II, en de richtlijn tot vaststelling van minimumnormen voor de toekenning van de vluchtelingenstatus. Overeenkomstig de door de Commissie op 30 april ingediende voorstellen tot wijziging van de procedurele minimumnormen voor het verkrijgen en intrekken van de vluchtelingenstatus en van de regelgeving inzake gezinshereniging zullen wij de voortzetting van de werkzaamheden terzake bespoedigen om ook op dit gebied de nodige vooruitgang te boeken.
Zoals u wellicht weet, heeft de Commissie onlangs het Groenboek betreffende een communautair terugkeerbeleid voor illegale immigranten en de mededeling 'Richtsnoeren voor een geïntegreerd beheer van de buitengrenzen? gepresenteerd. Wij zullen ervoor zorgen dat deze documenten onverwijld door de bevoegde instanties van de Raad worden bestudeerd.
Laat ik nu kort ingaan op het vraagstuk van de legale immigratie. Het debat over het voorstel voor een richtlijn betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen en het voorstel voor een richtlijn betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige is in een stroomversnelling terechtgekomen. Onder ons voorzitterschap is er een begin gemaakt met de behandeling van het voorstel voor een richtlijn betreffende de verblijfstitel met een korte geldigheidsduur die wordt afgegeven aan de slachtoffers van mensenhandel die met de bevoegde autoriteiten samenwerken.
Tenslotte kan ik dit overzicht van de gemaakte vorderingen niet afsluiten zonder gewag te maken van de impuls die aan de actieplannen van de Europese Unie met derde landen is gegeven. Met name de dialoog met Marokko verdient in dit opzicht bijzondere aandacht. De werkzaamheden van de groep 'Sociale zaken en migratie?, die op 12 maart jongstleden voor de tweede maal is bijeengekomen in Rabat, zijn de laatste tijd behoorlijk opgeschoten. Ik wil tevens onderstrepen dat de groep op hoog niveau voor asiel- en migratievraagstukken heeft afgesproken om een missie van deskundigen naar Marokko te sturen om een programma voor grenscontrole te evalueren.
Ik zou mijn betoog willen beëindigen met een korte uiteenzetting van ons werkprogramma tot 30 juni 2002. Met het oog op de laatste bijeenkomst van de Raad, die op 13 en 14 juni zal plaatsvinden, zal het Spaanse voorzitterschap zich buigen over de oprichting van een gegevensbank voor visa. Wij hebben daartoe alvast de hoofdlijnen van het gemeenschappelijk systeem voor uitwisseling van visumgegevens geraadpleegd. Wij zijn voornemens om in de maand juni ontwerpconclusies van de Raad ter goedkeuring voor te leggen waarin wordt gepreciseerd welke aspecten de Commissie in de haalbaarheidsstudie moet behandelen en evalueren. Met dit systeem wordt een stap voorwaarts gezet in de richting van de uitvoering van het actieplan ter bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel. Bovendien wordt op deze manier vermeden dat in een consulaire post van een land van de Unie een visum wordt afgegeven dat reeds door een andere consulaire post in een andere lidstaat werd geweigerd.
In principe zullen eind deze maand de resultaten worden bekendgemaakt van de haalbaarheidsstudie over de Europese grenspolitie die onder toezicht van Italië wordt uitgevoerd door een werkgroep waaraan ook vertegenwoordigers van Duitsland, België, Frankrijk en Spanje deelnemen.
Het is tevens onze bedoeling om het voorstel voor een besluit betreffende de ondertekening van de terugnameovereenkomst met Hong Kong en het voorstel voor een onderhandelingsmandaat van de Commissie voor een soortgelijke overeenkomst met Oekraïne aan de Raad voor te leggen.
Indien het voorstel voor een verordening dat als Dublin-II bekendstaat in de tijd die ons rest voldoende wordt uitgewerkt, zullen wij ook dat initiatief tijdens de laatste Raad van ons voorzitterschap ter sprake brengen.
Tot besluit wil ik de Commissie en commissaris Vitorino nogmaals bedanken voor hun onschatbare bijdragen. Zonder hun hulp zouden deze inspanningen niet mogelijk zijn geweest. Mijn dank ook aan het Parlement. Uw toewijding en samenwerking hebben tijdens het Spaanse voorzitterschap van de Raad van de Unie, waarvan nu bijna vijf maanden verstreken zijn, een enorme impuls gegeven aan het beleid van de Europese Unie inzake immigratie en asiel.
Ik geloof dat de balans van de resultaten en de vooruitzichten positief is. Ik verzeker u dat wij op schema liggen. Het merendeel van de doelstellingen van ons werkprogramma, dat ik op 4 februari aan de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken heb gepresenteerd, wordt strikt nagekomen.
Ik dank u van harte, dames en heren. Mijnheer de Voorzitter, ik ben met name u veel dank verschuldigd.
Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik dien mij voor talrijke zaken te verontschuldigen. Eén ervan is dat commissaris Vitorino hier niet staat. Voor zover dat mogelijk is, val ik vanmiddag voor hem in, omdat hij naar een belangrijke bijeenkomst in Canada is.
Ik ben blij dat ik de kans krijg aan dit debat deel te nemen. Ten eerste omdat we als politici van het belang van al deze kwesties zijn doordrongen en weten dat ze gevoelig liggen en om een eerlijk, transparant en constructief debat vragen. Ten tweede omdat er, zoals de fungerend voorzitter zojuist heeft duidelijk gemaakt, een nauw verband bestaat tussen het beleid voor externe betrekkingen en immigratie - zowel legale immigratie als illegale mensensmokkel - en aanverwante kwesties. Deze kwesties hebben we onder de krachtige leiding van het Spaans voorzitterschap besproken tijdens de onlangs gehouden vergadering van de mediterrane partners in Valencia. Ik kom daar nog op terug. Onlangs heb ik zelf ook over deze kwesties gesproken tijdens een bezoek aan de Volksrepubliek China.
De Commissie was zeer blij met de conclusies die door de Europese Raad te Laken zijn aangenomen en vooral met de verklaring van de Raad zich te zullen houden aan de beleidslijnen en doelstellingen die in 1999 tijdens het tweede semester te Tampere zijn opgesteld. De Commissie steunt de nieuwe impuls die tot doel heeft de achterstand op het gebied van de immigratie- en asielwetgeving in te halen. Deze achterstand komt tot uiting in het scorebord dat de voortgang met betrekking tot het creëren van een gebied van 'vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid? moet meten. Het doet ons veel deugd dat het Spaans voorzitterschap dit proces weer iets dynamischer heeft weten te maken.
We mogen niet vergeten dat de belangrijkste voorstellen die nodig zijn voor de tenuitvoerlegging van artikel 63 van het Verdrag en de conclusies van Tampere reeds ter tafel liggen. Het is dus voornamelijk aan de Raad om het tempo op te voeren. Het politieke akkoord dat werd bereikt tijdens de laatste Raad Justitie en Binnenlandse Zaken over het voorstel voor minimumnormen voor de opvang van asielzoekers in de lidstaten, is een eerste aanzet tot de hoogstnoodzakelijke vorderingen in die richting. De Commissie is het Spaans voorzitterschap ook erkentelijk voor zijn inspanningen op dit gebied.
Binnenkort vinden onderhandelingen plaats over twee andere wetgevingsvoorstellen voor de asielkwestie, namelijk een verordening van de Raad betreffende criteria en een mechanisme voor het vaststellen van de verantwoordelijkheid voor het behandelen van asielverzoeken, die in de plaats van de Overeenkomst van Dublin moet komen, alsook een richtlijn van de Raad inzake de toekenning van de status van vluchteling of begunstigde van aanvullende bescherming. De Commissie streeft er ook naar het Eurodac-systeem zo snel mogelijk in te voeren, in de hoop dat de lidstaten op korte termijn de nodige voorzieningen zullen treffen om eraan deel te kunnen nemen.
Wat betreft de overige onderwerpen die ter tafel liggen: de Commissie zal een bijdrage blijven leveren aan het vervolg en de uitkomst van al deze debatten. In die zin verwelkomen wij de snelle aanneming van het actieplan voor de bestrijding van illegale migratie en mensensmokkel op basis van onze mededeling. Zoals beloofd zal de Commissie spoedig de nodige stappen ondernemen voor de tenuitvoerlegging daarvan. De eerste initiatieven zijn reeds genomen. De Commissie heeft namelijk het Groenboek over een communautair terugkeerbeleid voor illegale immigranten aangenomen. Gezien de zeer complexe aard en de omvang van dit verschijnsel is het Groenboek er met name op gericht het debat op gang te brengen en alle belanghebbende partijen te polsen. De Commissie heeft onlangs ook een mededeling gedaan over een geïntegreerd beheer van de buitengrenzen van de Europese Unie. Deze kwestie zal op communautaire leest moeten worden geschoeid en niet op de leest van nationale systemen. Ik hoop dan ook ten zeerste dat duidelijk zal worden hoe de langetermijndoelstelling om een Europees korps van grenswachters of -politie op te zetten, kan worden verwezenlijkt.
Verder heeft de Commissie op 2 mei op verzoek van de Top van Laken een gewijzigd voorstel inzake gezinshereniging ingediend. Het doel is de bewerkstelliging van een consensus over deze bijzonder gevoelige kwestie te vereenvoudigen. Overeenkomstig het verzoek van de Top van Laken zal de Commissie binnenkort tevens met een gewijzigd voorstel komen voor een richtlijn van de Raad inzake minimumnormen voor procedures met betrekking tot het toekennen en intrekken van de vluchtelingenstatus.
Verder heeft de Commissie steun verleend aan de bereidheid die in Laken bleek te bestaan om het migratiebeleid beter af te stemmen op het buitenlands beleid van de Unie. De Commissie verwelkomt dus elk initiatief dat erop is gericht een nieuwe perspectief te geven aan de werkgroep op hoog niveau inzake asiel en immigratie die in 1999 door de Raad is opgericht. Het mandaat van de werkgroep dient te worden aangepast aan de huidige situatie. De Commissie is van plan vóór het eind van het jaar een voorstel in te dienen voor programmasamenwerking met derde landen. Het voorstel zal gebaseerd zijn op de ervaring die is opgedaan met de tenuitvoerlegging van het nieuwe, door het Europees Parlement ingevoerd begrotingsinstrument.
Ik wil graag benadrukken hoeveel belang António Vitorino en ik hechten aan de specifieke kwestie van het verband tussen de onderwerpen waarover wij vanmiddag debatteren en het buitenlands beleid. Er bestaat bijvoorbeeld duidelijk een zeer nauw verband tussen de mate waarin we duurzame ontwikkeling zullen kunnen bevorderen en demografische druk. Er is duidelijk een belangrijke rol voor ons weggelegd wanneer het erom gaat andere landen te helpen bij het aanpakken van de mensensmokkel, die voor hen net zo goed een bedreiging vormt als voor de rijkere landen waarop de mensensmokkelaars zich richten. In sommige gevallen is de bedreiging voor hen zelfs groter.
Met Pasen was ik in China, waar ik de discussie heb kunnen voortzetten die op initiatief van Zhu Rongji reeds in gang was gezet, namelijk over hoe we in China programma's kunnen helpen ontwikkelen waardoor mensen zich minder gauw zullen overleveren aan lieden die zich - soms met fatale gevolgen, zoals we een paar jaar geleden in Dover hebben gezien - met wereldwijde mensensmokkel bezighouden.
We waren zeer onder de indruk van de positieve wijze waarom de Chinese autoriteiten onder leiding van de heer Zhu Rongji op onze ideeën reageerden, en ik hoop dat er binnenkort enkele levensvatbare programma's zullen worden toegepast op het gebied van informatie en opleiding. Dat is een manier om iets te kunnen doen aan wat voor China en ook voor ons een zeer ernstig probleem is. Dit dient natuurlijk als voorbeeld voor wat we ook elders willen doen.
Op het gebied van de wedertoelating staat de Commissie op het punt een overeenkomst te sluiten met Sri Lanka. Dit is de tweede overeenkomst in zijn soort op communautair niveau. Het verheugt mij te kunnen zeggen dat de eerste een overeenkomst is met Hongkong. De Commissie zal haar inspanningen voortzetten om overeenkomsten te sluiten waarvoor ze een onderhandelingsmandaat heeft en de nodige voorstellen indienen om deze aanpak op een zo samenhangend mogelijke wijze uit te breiden.
Tot slot zal de Commissie overeenkomstig haar mededelingen over de invoering van open coördinatiemethoden voor immigratie en asiel, binnenkort komen met een voorstel voor de invoering van een Europees systeem voor informatie-uitwisseling op het gebied van migratie, asiel en landen van herkomst, zoals de Europese Raad heeft verzocht. Het nieuwe actieplan inzake statistische gegevens waar de Raad vorig jaar mei om vroeg, de ontwikkeling van de activiteiten van een virtuele Europese waarnemingspost inzake migratie en de overname van de activiteiten van het comité van de Raad voor informatie-uitwisseling door de Commissie zullen allemaal worden gerealiseerd.
Wat betreft de buitengewoon belangrijke kwestie van de integratie van migranten, wil de Commissie aan de instrumenten die in de strijd tegen discriminatie en racisme zijn ontwikkeld, een aantal nieuwe specifieke initiatieven op dit gebied toevoegen. Dit is een bijzonder belangrijk onderwerp voor ons. Ook zonder de recente gebeurtenissen rond verschillende verkiezingen hadden wij het belang hiervan moeten inzien.
Ik dank het Parlement nogmaals dat ik hier namens mijn collega heb mogen zijn. Als collega-commissaris zeg ik dat wij ons in de Commissie allen bewust zijn van het enorme politieke belang van dit onderwerp. Ik besef in ieder geval heel goed hoe belangrijk dit is voor de uitvoering van mijn voornaamste verantwoordelijkheden op het gebied van de externe betrekkingen.
Galeote Quecedo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, solidariteit is in het kader van de immigratie een absolute plicht waar de meer ontwikkelde landen eenvoudigweg niet onderuit kunnen. Het is tevens een essentieel instrument in de strijd tegen de armoede en de sociale ongelijkheden in de wereld. Bovendien is het een noodzakelijke voorwaarde - laten wij klare taal spreken - om de groei en de welvaart in onze landen in stand te houden.
Anderzijds is het een feit dat de migratiestromen in de richting van de Europese Unie de laatste tijd drastisch zijn toegenomen. Onze opvangcapaciteit heeft evenwel haar grenzen. Daarom lijkt het ons niet overdreven om samen met de Raad te beweren dat het doelmatig beheer van de immigratie momenteel de grootste uitdaging van Europa is.
Wij moeten ons ervan vergewissen dat de door de lidstaten opgevangen immigranten voldoende bescherming genieten, onderworpen zijn aan de wet en de daaruit voortvloeiende rechten en plichten respecteren. Zij moeten zich ten volle integreren in de gastmaatschappij en samen met de andere burgers de fundamentele waarden van onze samenleving delen. Het is bewezen dat illegaliteit een vruchtbare voedingsbodem is voor marginalisering. Daarom moeten wij de bestrijding van de illegale mensenhandel tot een van onze prioritaire doelstellingen uitroepen. In dit verband dienen de maffia's en de georganiseerde criminaliteit te worden aangepakt in nauwe samenwerking met de derde landen van herkomst en doorreis van de migratiestromen, waarbij sommige van deze landen tot meer engagement moeten worden aangemaand. Ik roep de Commissie op om een verslag over deze kwestie op te stellen en aan dit Parlement voor te leggen, aangezien de bereidheid om terugnameovereenkomsten te ondertekenen in dit opzicht een fundamentele rol speelt.
Ik ben het met commissaris Vitorino eens dat er een band bestaat tussen het buitenlands beleid en het immigratiebeleid. Zowel het Spaanse voorzitterschap als de Commissie streven naar meer politiële en diplomatieke samenwerking, uiteraard met inbegrip van het visumbeleid. Ik geloof dat dit streven probleemloos kan worden ingepast in de werkzaamheden die moeten uitmonden in de ontwikkeling van een gemeenschappelijke Europese diplomatie, en ik denk dat commissaris Patten hiermee kan instemmen.
Wij moeten tevens economische steun verlenen voor specifieke gevallen, zoals de Canarische eilanden. Deze regio beschikt over onvoldoende centra om de stroom van vluchtelingen en migranten die zich op de grens van de legaliteit bevinden, naar behoren op te vangen.
Kortom, mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat het moment is aangebroken om alle demagogische en onverantwoorde verklaringen overboord te zetten. Mijn fractie vindt dat de tijd rijp is voor een groot Europees pact ten behoeve van de immigratie waarin partijbelangen achterwege worden gelaten.
Terrón i Cusí (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in aansluiting op de woorden van de heer Galeote zou ik u deelgenoot willen maken van de verklaringen die ik de voorzitter van de Europese Raad vanochtend bij het ontbijt heb horen afleggen. De voorzitter van de Spaanse regering en van de Raad beschuldigt de Europese socialisten ervan dat zij met hun beleid de opkomst van extremistische en radicale bewegingen in Europa bevorderen en verklaart zich bereid om in antwoord hierop het immigratiebeleid aan te scherpen.
Vanmorgen dacht ik even dat de heer Rajoy ons hier dit heuglijke nieuws zou komen melden en ons dit nieuwe immigratiebeleid zou presenteren dat volgens de heer Aznar de fouten van het Europees socialisme moet goedmaken die voor de opkomst van extreem-rechts verantwoordelijk zijn. Ik stel met voldoening vast dat dit niet het geval is en dat uw toelichtingen zich beperken tot de conclusies van de Raad van Tampere, die de laatste maanden als voornaamste uitgangspunt hebben gediend voor de voorstellen van de Europese Raad. Daar ben ik blij om en daarom zal ik mijn uiteenzetting volledig aan deze kwestie wijden.
Ik geloof dat onze meningen ook op dit vlak uiteenlopen, mijnheer de minister. Zoals de heer Patten zei, ligt er in navolging van de conclusies van Tampere een programma van wetgevende - en andere - werkzaamheden van de Commissie op tafel. Twee en een half jaar na die Raad zijn er evenwel nauwelijks vorderingen gemaakt. U hebt er enkele genoemd, maar daar zal ik het later nog over hebben.
Dat heeft gevolgen voor zowel de inhoud als de interinstitutionele betrekkingen, met name voor de samenwerking met het Parlement. Ik moet zeggen, mijnheer de minister, dat situaties zoals de goedkeuring door de Raad van het voorstel inzake toelatingsvoorwaarden voor vluchtelingen ons versteld doen staan. Dergelijke initiatieven verbazen ons ten zeerste. U belooft rekening te zullen houden met de voorstellen van het Parlement, maar die voorstellen hebben betrekking op een ontwerpdocument dat niets met het goedgekeurde document te maken heeft. Zo kan het niet langer.
Hetzelfde geldt voor de gemeenschappelijke regelgeving betreffende de toekenning van een verblijfstitel en de bijbehorende rechtspositie aan burgers van derde landen. In onze ogen moet dit alles gepaard gaan met concrete voorstellen voor een richtlijn, maar in de jaren na Tampere hebben wij in dit verband geen enkel concreet resultaat te zien gekregen. U beweert dat er resultaten behaald zijn. Ik zou graag van u vernemen welke.
In wezen vormt de bestrijding van illegale immigratie een onderdeel van een immigratiebeleid dat vooralsnog niet functioneert als gemeenschappelijk Europees beleid. Als je het mij vraagt, zal deze gefragmenteerde aanpak niet het gewenste effect sorteren. Het is daarentegen wenselijk dat de bestrijding van illegale immigratie wordt ondergebracht in een echte gemeenschappelijke structuur die de basis van het immigratiebeleid moet vormen. Ik ben van oordeel dat illegale immigratie bestreden moet worden, maar ik ben tevens voorstander van een immigratiebeleid dat beter is afgestemd op de behoeften van de arbeidsmarkt. Zo niet, mijnheer de minister, dan zullen wij het sluiten van onrechtmatige contracten of, erger nog, het uitblijven van contracten in de hand werken. Dat is mijns inziens het meest negatieve gevolg van de zogenaamde 'lamada ? - effecten, een nieuwe vorm van slavernij.
Tenslotte zou ik - nog steeds in verband met het werkprogramma dat ons door de Commissie is voorgelegd en dat door de Raad moet worden overgenomen - vier concrete vragen willen formuleren. Wat is het standpunt van de Raad ten aanzien van het voorstel van de heer Prodi betreffende de grenspolitie? Wat vindt de Raad van het Groenboek betreffende de terugkeer van migranten? Kan de Raad ons met het oog op de tenuitvoerlegging van de voorstellen van Tampere een tijdschema voorleggen? Wat denkt de Raad van de inhoudelijke invulling van die voorstellen door de Commissie?

Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, dat dit debat precies op het juiste moment komt, is duidelijk. De recente opkomst van anti-immigrantengevoelens in Frankrijk en Nederland laat zien wat er gebeurt als regeringen het immigratieprobleem uit de weg gaan. We weten dat er, afgezien van de waardevolle bijdrage die immigranten leveren aan onze samenleving als het gaat om culturele diversiteit, harde economische redenen zijn om een beheerst immigratiebeleid te voeren, zoals het oplossen van arbeidstekorten en het financieren van onze rammelende pensioenstelsels. Het is zelfs zo dat onze welvaart afhankelijk is van immigratie. De vraag is dus: wat voor beleid moeten we hanteren om immigratie politiek aanvaardbaar te maken?
Wat we niet moeten doen is, zoals te veel socialistische regeringen hebben gedaan, onze kop in het zand steken en weigeren het probleem aan te pakken. De huidige impasse is grotendeels het gevolg van het falen van de Europese regeringen onze grenzen te bewaken, discriminatie en vreemdelingenhaat aan te pakken en immigranten op harmonieuze wijze in onze samenleving te integreren. Geen wonder dat de burgers zich steeds meer zorgen beginnen te maken.
De liberaal-democratische benadering zou zijn de voordeur op een kier te zetten en legale immigratie mogelijk te maken, om de achterdeur vervolgens te kunnen sluiten voor illegale immigratie. Deze aanpak is met succes toegepast door de Canadese regering en is ook verwoord in de voorstellen van de Europese Commissie voor een gemeenschappelijk immigratiebeleid. Deze aanpak is de moeite van het overwegen waard.
Een beleid van een door de lidstaten gecoördineerde, beheerste legale immigratie betekent niet dat iedereen zijn eigen gang kan gaan. Het zou nuttig zijn immigranten te stimuleren zich beter gespreid over de gastlanden te vestigen. Een beleid waarin rechten en plichten in evenwicht zijn, zodat de nieuwkomers begrijpen dat ze in hun gastland kunnen werken, zich vrij door de Unie kunnen bewegen en andere voordelen van het EU-burgerschap genieten, zou ook goed van pas komen. Maar ze moeten ook inzien dat ze zich moeten inspannen om te integreren en moeten leven volgens de regels van de maatschappij waarin ze zich hebben gevestigd. Het is een onzinnige vorm van politieke correctheid om de eis dat immigranten de taal van het gastland dienen te leren, van tafel te vegen. Bovendien moet er voldoende ondersteuning bij het integratieproces worden geboden en moeten we discriminatie en racisme bestrijden overal waar we het tegenkomen. In dit opzicht ben ik het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat erkentelijk voor zijn werk en beveel ik de politieke partijen het Handvest van politieke partijen voor een niet-racistische samenleving aan.
Ook moeten we meer in ons rechtsstelsel en de uitvoering van gerechtelijke uitspraken investeren. We kunnen alleen maar van immigranten verwachten dat ze kernwaarden respecteren als wij ervoor zorgen dat deze waarden ook door de bestaande maatschappij worden gerespecteerd.
Een beheerst immigratiebeleid vereist strenge maatregelen om de buitengrenzen van de Unie te bewaken en daarom feliciteer ik de Commissie met haar initiatief voor een gemeenschappelijk korps van grenswachters. Zoals de commissaris al zei, moeten we ook meer doen om de armen en berooiden in het land van herkomst te helpen, zodat ze niet door wanhoop gedreven hun toevlucht zoeken tot criminele organisaties die zich bezig houden met mensensmokkel. De meeste mensen willen helemaal niet weg uit hun eigen land, dus is het verminderen van de illegale immigratiedruk ook een argument, voor zover we die nog niet genoeg hebben, om de vrije wereldhandel te bevorderen en ons te richten op het streefpercentage van 0,7% van het BBP voor ontwikkelingshulp zoals de VN dat hanteert.
Wat het asielbeleid betreft, steunt de ELDR-Fractie in grote lijnen de voorstellen van de Commissie en staat vaak sceptisch tegenover maatregelen die in de Raad worden voorgesteld.
Ter afronding: we zijn van mening dat er morele en economische redenen zijn voor een beheerste immigratie en een humanitaire benadering van de asielkwestie. Wij in de ELDR-Fractie steunen de inspanningen van de Commissie om de gemeenschappelijke beleidspunten die in het Verdrag van Amsterdam zijn opgenomen, binnen de Unie gestalte te geven. De grote liberaal J.K. Galbraith zei immers: 'Migratie is de oudste maatregel tegen armoede. Hoe kan de ziel van de mens zo pervers zijn dat men weerstand biedt tegen zo'n groot goed??.
Lambert (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het roerend eens met wat de heer Watson zojuist heeft gezegd, hoewel ik zijn overtuiging niet deel dat vrijhandel deze problemen deels kan oplossen. Ik verwelkom een aantal van de verklaringen die ik vanmiddag heb gehoord en in het bijzonder de aanwezigheid van de heer Patten. Veel te lang hebben we deze problemen louter beschouwd als een kwestie van gezag in plaats van internationale en economische betrekkingen. Migratie is een ontwikkelingskwestie, zoals de Zweedse regering heeft laten zien door de manier waarop zij haar ministeries heeft opgezet.
Mijn fractie is vóór een gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid, als dat tenminste van een hoger niveau is dan het huidige beleid. Ik ben er nog niet van overtuigd dat dit ook inderdaad het geval zal zijn.
Er is vanmiddag veel gezegd over de noodzaak van grensbewaking, maar nog niet zo veel over de wanhoop die mensen ertoe brengt de grens over te gaan. Voor sommigen is het een vrije keus; zo hoort het ook te zijn en dat is deels wat we trachten te bewerkstelligen met het beginsel van vrij verkeer van personen binnen de Europese Unie. Anderen worden door omstandigheden gedwongen omdat ze geen toekomst en economische kansen voor zichzelf zien. We moeten niet vergeten dat de hulp die door onze regeringen wordt verleend vaak in het niet valt bij het geld dat deze mensen naar het thuisland overmaken.
Ik denk dat de Europese Unie ook de plicht heeft haar eigen beleid te onderzoeken om erachter te komen in hoeverre dit mensen ertoe aanzet te migreren. Het is goed dit te onderzoeken als voorbereiding op de top over duurzame ontwikkeling te Johannesburg. We moeten ons buigen over duurzame ontwikkeling en de wijze waarop we iedereen economische kansen kunnen bieden.
Ik ontmoette laatst iemand van een Roemeense ambassade die mij tot mijn verbazing vertelde dat een oplossing voor de milieuproblemen in haar land weliswaar heel belangrijk was, maar dat eerst de veiligheid aan de grenzen moest worden geregeld, en dat deze veiligheid prioriteit genoot. We moeten ook onderzoeken hoe we een immigratiebeleid kunnen creëren - een beleid dat mensen van alle opleidingsniveaus toelaat, zoals het bedrijfsleven nodig acht - en welke legale wegen bestaan tot asiel.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in een groot aantal landen zien we op dit moment een ruk naar rechts en een groeiende vreemdelingenhaat. Ik dacht vroeger dat dit naar de mening van de heer Watson kwam doordat men niet bereid was het kwaad met wortel en tak uit te roeien. Ik ben echter van mening dat men een ander aspect van deze zaak niet uit het oog mag verliezen, namelijk dat de xenofobe partijen, bijvoorbeeld in mijn land, het sterkst staan op plaatsen waar men de minste buitenlanders aantreft, terwijl ze het zwakst staan in de regio's waar de meeste buitenlanders wonen. Ik denk dat we dat ook als symptoom van iets anders moeten zien, namelijk dat de angst op zichzelf dikwijls datgene overschaduwt waar men bang voor was en dat de achtergrond in veel gevallen machteloosheid is, machteloosheid die voortvloeit uit de sociale uitsluiting die onder meer veroorzaakt wordt door de toegenomen concurrentie.
Ik heb zojuist, voor de aanvang van dit debat, de homepage van de UNHCR bezocht om de aard van de situatie te bezien, en helaas is deze niet ten goede veranderd. Er zijn nog steeds meer dan 21 miljoen mensen op de vlucht, die daarmee onder verantwoordelijkheid van de UNHCR vallen. Een soortgelijk aantal mensen is ontheemd. Dat zijn mensen die binnen hun eigen land op de vlucht zijn, en dat geeft aan hoe groot de noodzaak tot handelen is. Er is gemeenschappelijk beleid en gemeenschappelijke actie nodig, maar het zou goed zijn als we het eens zouden worden over een opschrift alvorens aan de slag te gaan. Dient dat opschrift te luiden: het aantal reduceren waarvoor de UNHCR met bijzonder weinig middelen de verantwoordelijkheid draagt? Of moet dit het opschrift zijn: het aantal reduceren dat de poorten van de EU bereikt of erdoor naar binnen glipt?
Ik wil graag mijn dank uitspreken voor de verklaring van het Spaanse voorzitterschap, omdat er immers zaken in de pijplijn zitten. Het gaat allemaal langzaam, en ook naar mijn opvatting bij een aantal van deze zaken té langzaam, maar het is dus niet helemaal duidelijk onder welk opschrift men werkt. Helaas moet ik zeggen dat het opschrift kristalhelder is als het Deense voorzitterschap binnenkort het stokje overneemt. De Deense minister van Europese Zaken zegt ronduit dat een gemeenschappelijk EU-beleid tot doel heeft de stroom te stuiten. Dat is ook logisch. Zo krijg je consistentie als je een scherpere controle, meer grensbewaking, meer Dublin en meer Eurodac wilt. Maar je krijgt geen consistentie als het geïsoleerd staat van dat andere project, dat de bedoeling heeft het totale aantal vluchtelingen wereldwijd te reduceren.
Niemand kan in verband met "trafficking" aanhanger zijn van de gedachte dat de maffia geld aan die activiteiten verdient en niemand kan aanhanger zijn van een activiteit die resulteert in de dood van onschuldige Chinezen in Dover of elders, want het ging hier immers niet om een incidentele zaak. Elke dag spoelen er als gevolg van volslagen gewetenloze maffiamethoden lichamen aan op de Europese kusten. Als wij echter ook iedereen die vluchtende mensen helpt gaan criminaliseren, als we ook hen criminaliseren die anderen vanuit een goed christelijk of religieus hart of vanuit humanistische overwegingen helpen, dan steunen we dus rechtstreeks de maffia bij dit project. Als we dat doen, zorgen we ervoor dat het geld van arme mensen rechtstreeks in de zakken van de maffia verdwijnt. Als we op het feit dat er 21 miljoen mensen op de vlucht zijn reageren met hogere muren om ons heen, dan zorgen we ervoor dat het geld van arme mensen rechtstreeks verdwijnt in de zakken van degenen die toch al geld genoeg hebben.
Een gemeenschappelijke inzet is belangrijk, maar wij kunnen de wereld niet buitensluiten, hoe hoog de muren ook zijn die we bouwen, en daarom gaat het om gedeelde verantwoordelijkheid, meer steun voor crisispreventie, betere ontwikkelingshulp - en dan moet ik toch even vragen of de Deense liberalen de liberale fractie in deze kwestie steunen, dat zou ik bijzonder graag willen weten -, meer steun voor het werk van de UNHCR en meer moed van de zijde van de Europese politici om hun stem te verheffen tegen populisme en vreemdelingenhaat.

Muscardini (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, er is dringend behoefte aan Europees project met operationele maatregelen die onderscheid maken tussen asielzoekers die wegvluchten voor situaties van fysieke onderdrukking, en immigranten die uit zijn op betere economische omstandigheden. Dat Europees project moet voorkomen dat elk land voor zich oplossingen gaat improviseren.
Het geval van de dertien Palestijnen die de Geboortekerk hebben verlaten en het voorstel van de Italiaanse regering om hun overtocht naar Europa in Europees verband te regelen, vormen eindelijk een bewijs dat de Unie een eigen rol op zich wil nemen bij kwesties die tot nu toe aan de afzonderlijke lidstaten werden overgelaten.
Het ontgaat niemand dat er sprake is van een bijbelse exodus naar de landen van de Unie. Beelden die tot enkele jaren geleden leken op scènes uit een dramatische film, worden nu dagelijks uitgezonden door de media: afgedankte vrachtboten, zeilboten uit de tijd van Sandokan en rubberboten volgestouwd met mensen vervoeren elke dag honderden en honderden arme stakkers die, om onze kusten te bereiken, handenvol geld uitgeven en blootgesteld worden aan dagenlange ontberingen. Velen van hen, vrouwen, mannen en kinderen, komen tijdens de reis om of worden in zee gedumpt door de smokkelaars, zoals bij de kust van Sicilië en Apulië is gebeurd. En dan vragen wij ons nog steeds af of het wel nodig is een wetgeving te hebben die illegale immigratie tegengaat! Zonder regels is er geen vrijheid, zonder vrijheid is er geen vooruitgang en geen menswaardig leven.
Europa is te laat met de uitvoering van de derde pijler en tot nu toe is het hem niet gelukt om een gemeenschappelijk politiek en legislatief standpunt in te nemen. Het is ook niet de bedoeling dat wij ons nu achter de Conventie gaan verschuilen, in de hoop dat deze ineens de nodige oplossingen te voorschijn tovert.
De problemen zijn er en wij beseffen heus wel welke inspanning het Spaanse voorzitterschap gedaan heeft. Wij scharen ons dan ook achter deze aanpak. Er moet zo gauw mogelijk een Europees grensbeleid van de grond komen dat zowel te zee als te land kan opereren. Het is een goede zaak dat er een gegevensbank voor toegangsvisa komt, maar even terecht is dat ieder land ertoe verplicht wordt om onder meer door middel van vingerafdrukken al degenen die de grenzen niet op reguliere wijze oversteken of die niet in het bezit zijn van een geldig legitimatiebewijs, te identificeren.
Wij moeten een onderscheid maken tussen reguliere immigranten, die al jaren in onze landen wonen, en mensen die op illegale wijze binnenkomen en vaak geen objectieve redenen voor immigratie hebben maar in dienst zijn - soms ook onbewust - van een criminele organisatie. Daarnaast moeten wij een gedecideerde politieke actie opzetten tegen de landen die ervoor zorgen dat de immigratiestroom door blijft gaan, en ook tegen de landen waar het politieke regime een bedreiging vormt voor het leven en fysieke welzijn van de burgers.
De Europese Unie moet haar handelsakkoorden met landen waar de menselijke waardigheid niet gerespecteerd wordt, herzien. Wij als politici moeten allemaal dagelijks ons best doen en een meedogenloze strijd aanbinden tegen de grote misdaad, die immers economisch garen spint bij de mensenhandel.
(Applaus van de publieke tribune)

De Voorzitter.
Ik wil onze bezoekers op de publieke tribune erop wijzen dat het niet de gewoonte is in het Parlement op een dergelijke wijze op toespraken te reageren.

Krarup (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, wat is vooruitgang en over welke perspectieven uit het verslag van de Raad hebben we het? Als je met deze vraag te maken zou krijgen met als enige voorbereiding een oprechte humanitaire instelling, zou je in je naïviteit kunnen denken dat de politieke inzet het tegengaan en voorkomen van vervolging en politieke onderdrukking, die de grondslag van het asielprobleem vormt, alsmede het verdelen van rijkdom en politieke invloed zou moeten zijn, kortom het democratiseren van de welvaart in deze wereld die heden is geconcentreerd in een paar dominerende centra, waaronder de EU, als oases in een wereld van sociale, economische en politieke ellende. Maar dat is niet het perspectief van de Raad. Integendeel, de hogere politieke oriëntatie van het beleid van de Europese Unie is altijd het uitbreiden van de politieke en economische macht van de EU, hetgeen noodzakelijkerwijs ten koste van de omringende wereld gaat: zo is altijd al geweest en zo zal het ook altijd zijn. Het perspectief en de vooruitgang waar de Raad over spreekt is evenmin gelegen in een optimale inzet voor asielzoekers en immigranten. Het zijn niet de belangen van de immigranten van buitenaf, waaronder die van noodlijdende medemensen, die wij in eerste instantie voor ogen hebben. Nee, vooruitgang en het bieden van perspectieven hebben in een heel ander opzicht een gereduceerde betekenis. Het gaat erom dat het immigratiebeleid ons zoveel mogelijk oplevert. Het gaat erom het asielrecht zoveel mogelijk in te perken, zoals in het volgende citaat wordt gezegd: "indammen van de vluchtelingenstromen". Het gaat erom onze repressieve systemen te gebruiken om datgene aan te pakken wat men illegale immigratie noemt. Dat geschiedt met een bijzonder goed ontwikkelde juridische fantasie en met maatregelen, controle, vingerafdrukken, het Eurodac-systeem, vrije uitwisseling van persoonsgegevens, die aan de methoden van een politiestaat raken. Kort samengevat, het gaat om de uitbreiding en versterking van Fort Europa.
Het is een punt op zich dat al deze maatregelen als vooruitgang worden aangeduid. Bovendien verwelkomen we deze vreemdelingen met zwarte humor in een regio die we aanduiden als een regio met vrijheid, zekerheid en rechtvaardigheid. Als Deens burger moet ik beschaamd toegeven dat mijn land vooroploopt met een dergelijk kortzichtig, afgestompt en xenofoob immigratiebeleid. Niet alleen zijn de andere lidstaten aangestoken door het Deense beleid, dat asielzoekers echt belemmert bij het uitoefenen van hun asielrecht, maar behandelt het Deense parlement daarnaast juist nu een wetsvoorstel dat imponerende beperkingen behelst, zoals een asielprocedure die het beste gekarakteriseerd kan worden als "administratieve chicane". Dat wordt - let op - gerealiseerd in samenwerking met een xenofobe rechtse partij, de Dansk Folkeparti. Ik moet toegeven dat de vooruitzichten voor verdere zogenaamde vooruitgang onder Deens voorzitterschap angstaanjagend zijn.

Borghezio (NI).
Mevrouw de Voorzitter, er is vandaag gesteld dat de illegale immigratie een kernvraagstuk moet worden in de betrekkingen van de Europese Unie met het buitenland, en wij hebben in dit Parlement menigeen horen wijzen op de gevaren die aan immigratie kleven. Misschien kan dus gezegd worden dat Pim Fortuyn zijn leven niet vergeefs heeft opgeofferd. Samen met hem wil ik zeggen dat, als Nederland vol is, Italië dat ook is, net zoals Padanië en Europa.
Wat betreft de voorstellen die zijn ingediend: het Spaanse voorzitterschap heeft het over de totstandbrenging van een Europees grensbeleid. Uiteraard valt daartegen niets in te brengen, maar de voorwaarde is wel dat een dergelijk beleid voldoende middelen krijgt, de nodige voorschriften en voorzieningen voor doeltreffende ingrepen. Elektronische vergelijking van vingerafdrukken is het minste wat je kunt hebben: er moeten natuurlijk de nodige verbindingen tot stand worden gebracht; er moet samenwerking komen.
Nu ik het toch over samenwerking heb, wil ik voorstellen eens te kijken naar de verantwoordelijkheid van een land als Turkije. Het kan toch eigenlijk niet door de beugel dat uit de havens van dat land nog steeds die beruchte vrachtboten vertrekken waarover al gesproken is, die bootjes die op de zuidkusten van Italië honderden, zo niet duizenden illegalen droppen, die daarna zo gauw mogelijk naar Padanië willen om zich daar te settelen, met wapens en drugs. Ik vind dat wij onderhand van Turkije, dat toch zo graag lid wil worden van de Europese Unie, heel precieze toezeggingen mogen verlangen. Dit land moet beloven dat het zijn best zal doen om de maffiaorganisaties van de internationale illegalenhandel een halt toe te roepen.
Pirker (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, de migratiedruk in de Europese Unie neemt toe. De organisaties van mensensmokkelaars verdienen miljarden aan de illegale immigratie en de bevolking geeft bij verkiezingen uiting aan haar ongenoegen, een ongenoegen over een migratiebeleid in de Unie dat niet optimaal heeft uitgepakt. We hebben voor heel Europa strategieën nodig op het gebied van asiel en immigratie. Ik ben daarom blij met het Spaanse offensief dat ik nadrukkelijk steun.
Wat we mogen verwachten is dat we snelle en zorgvuldige asielprocedures ook snel toepassen zoals we hebben afgesproken, dat we strategieën afspreken voor de terugzending van afgewezen asielzoekers, van illegale immigranten, dat we regelingen treffen voor legale immigratie van arbeidskrachten die om economische redenen hiernaartoe komen, en wel afgestemd op de behoeften van de lidstaten, op de mogelijkheden en beperkingen van de lidstaten. Ik juich het toe dat belangrijke maatregelen worden getroffen ter bestrijding van illegale immigratie, of het nu gaat om de invoering van het Eurodac-systeem of om een gemeenschappelijke bewaking van de buitengrenzen door een Eurokorps, dat met behulp van satelliet en radar goed werk zou moeten leveren. Wat we daarnaast echter nodig hebben, is natuurlijk ook hulp ter plekke, dat wil zeggen stabiliteitsmaatregelen, hulpmaatregelen in de landen van herkomst.
Wat we daarentegen beslist moeten afwijzen, is het geluid dat in het Europa van links op ons afkomt. Op nationaal niveau worden aan de borreltafel argumenten aangevoerd die we niet willen en waar we niet op zitten te wachten. Op Europees niveau, in het Parlement, wordt de linkse clientèle tevredengesteld met eisen die niemand in de bevolking begrijpt en steunt, zoals kort geleden, toen bepleit werd dat alle asielzoekers direct vanaf de eerste dag toegang tot de arbeidsmarkt zouden moeten krijgen en dat asielzoekers zich vrij door Europa zouden moeten kunnen bewegen, hoewel slechts 10% van hen de vluchtelingenstatus kan krijgen.
Godzijdank steunen de Raad en de Commissie, waar het gaat om het immigratie- en asielbeleid, de verstandige opstelling van ons, dus van de Fractie van de Europese Volkspartij. Het beleid dat u ter linkerzijde voorstaat, wordt niet geaccepteerd. Dat beleid wordt echter niet alleen niet geaccepteerd, maar als het zo doorgaat, roept het nog meer Le Pen's op. Dat willen we niet en dat hoeven we niet! Ik ben daarom blij met de inzet van het Spaanse voorzitterschap en steun het initiatief van commissaris Vitorino.
(Applaus van rechts)

Ghilardotti (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ongeveer drie jaar geleden heeft de Top van Tampere een strategie uitgestippeld om in de Unie een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid tot stand te brengen en de grondslag te leggen voor een werkprogramma en een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid. Vandaag kan er dus een balans worden opgemaakt: wij kunnen de stand van zaken bepalen en zien of er al dan niet vooruitgang is geboekt. Tot mijn spijt moet ik zeggen dat die balans noch positief noch aanmoedigend is.
De Commissie heeft bij de toepassing van de conclusies van Tampere door middel van een wetgevingsprogramma duidelijk gemaakt dat er een pro-actief beleid ontwikkeld moet worden. Dat beleid gaat ervan uit dat de migratiedruk hoe dan ook zal blijven bestaan en een geordende immigratie de nodige voordelen met zich meebrengt, voor Europa, voor de immigranten zelf en de landen van herkomst.
De aanpak die de Commissie heeft voorgesteld is gebaseerd op een breed beleid dat alle problemen het hoofd biedt - de economische, maatschappelijke, politieke en humanitaire problemen - en uitgaat van een sterke coördinatie tussen regeringen en sociale partners, verenigingen en plaatselijke overheden. Dit alles betekent - zoals wijzelf weten en zoals u, mijnheer de voorzitter, ook hebt gezegd - dat er op vijf beleidsterreinen tegelijk opgetreden moet worden: uitvaardiging van wettelijke voorschriften voor de immigratiestroom, strijd tegen illegale immigratie, gelijke behandeling geïnspireerd op de beginselen van het integratiebeleid en van non-discriminatie van niet-communautaire burgers, partnerschappen met de landen van herkomst, en opvang in Europa om humanitaire redenen. Ondanks deze positieve opzet van de Commissie, waaraan dit Parlement ook nog de nodige bijdragen heeft geleverd, is de balans noch positief noch bemoedigend, zoals ik al zei. Ik geloof dat de Raad in al deze zaken heel wat schuld heeft, omdat hij enerzijds aangeeft welke weg er gevolgd moet worden - dat is dus in Tampere gebeurd - en anderzijds voortdurend zijn eigen afspraken niet nakomt en de verantwoordelijkheid van zich afschuift.
De Raad en veel regeringen vergeten dat immigratie onder meer veroorzaakt wordt door de behoeften van onze eigen arbeidsmarkt. Men heeft gefaald in de onderkenning van die behoeften, net zoals de strijd tegen zwartwerken mislukt is en er geen verband is gelegd tussen deze zaken en een goed immigratiebeleid. Het accent wordt alleen maar op de veiligheidsproblemen gelegd. Die zijn er inderdaad wel, maar die moeten gewoon evenwichtig aangepakt worden, waarbij het eigen beleid afgestemd dient te worden op naleving van de wet en de rechten van de mensen.
Echter, op het vlak van veiligheid en immigratie valt op dat een paar regeringen in Europa, bijvoorbeeld de Italiaanse, een combinatie aanbieden van paniekerig doen en wondermiddelen aansmeren. Immigratie wordt alleen maar gezien als een gevaar waartegen men zich moet beschermen. Er wordt paniek gezaaid en men belooft dat de problemen als bij toverslag uit de weg geruimd zullen worden. Er worden demagogische leuzen gehanteerd en men laat doorschemeren dat de overheid en de politie alles mogen omdat ze de orde moeten handhaven.
Zo moet het dus niet. Een serieus veiligheidsbeleid moet gebaseerd worden op twee pijlers die met elkaar verbonden zijn. De eerste pijler is dat de deuren opengehouden worden voor wettige immigratiestromen, volgens precieze regels en beperkingen: deuren open, maar niet wijd open. De andere pijler is dat illegale immigratie efficiënt bestreden moet worden. Zodra echter de eerste tekortschiet, floreert de tweede, omdat mensen die ten einde raad zijn en vastbesloten dan wel genoopt om te emigreren, zich gemakkelijk in de armen van misdadigers storten, en die zorgen er dan wel voor dat die arme mensen in levensgevaarlijke vrachtboten naar Europa gesmokkeld worden.
Het is waar dat de bezorgdheid van de burgers niet in de wind geslagen kan of mag worden. Maar het is ook waar dat deze zorg niet verholpen kan worden door paniekerig te reageren of door een blinde repressie uit te oefenen.

Varaut (NI).
Mevrouw de Voorzitter, de immigratie in Europa was oorspronkelijk een arbeidsimmigratie. Er bestond tussen de immigrant en het gastland een relatie waarin iedereen aan zijn trekken kwam. Dit ging over in een hulpverleningsimmigratie die werd gekenmerkt door een periode van onzekerheid en compromissen. Uiteindelijk is het, sinds enkele jaren, een slavernij-immigratie geworden: illegale arbeiders, prostituees en slaven zoals we ze met honderden tegelijk in de straten van onze hoofdsteden zien. Deze situatie, waarbij de immigranten en de gastlanden slachtoffer zijn van de voorstanders van een ongecontroleerde immigratie, is uiteraard ontoelaatbaar. Ze is het resultaat van dertig jaar hemelbestorming door de linkse partijen in Europa wier goedertierenheid rampzalige gevolgen heeft gehad.
Het is gewis een goede zaak er hier over te praten, maar om af te sluiten wil ik u verzoeken dit alles zo omzichtig mogelijk te benaderen. We kunnen niet namens volkeren beslissen over wie hun familienaam zal dragen, over wie hun overburen zullen zijn. Dat zijn essentiële zaken, en als u te ver gaat en het risico neemt staten om zeep te helpen, neemt u tevens het risico - en daar zult u wellicht gevoeliger voor zijn - Europa om zeep te helpen.

Hernández Mollar (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, tot besluit van deze reeks bijdragen over immigratie zou ik twee opmerkingen willen formuleren. Ten eerste staan wij ervan versteld dat de Fractie van de Europese Sociaal-democraten het Spaanse voorzitterschap en de Volkspartij er tijdens haar laatste bijeenkomst in Sevilla van heeft beschuldigd lichtzinnig om te springen met het migratievraagstuk.
Het getuigt pas echt van lichtzinnigheid dat de socialistische fractie hier in het Parlement iets zegt en dan later in de Raad via haar regeringen iets totaal anders doet. Een ander voorbeeld van lichtzinnigheid is dat de socialisten hier in het Europees Parlement verslagen aannemen waarin recht van bestaan wordt gegeven aan de illegale immigratie en waarin aan asielzoekers rechten worden toegekend waarop de burgers van de Unie zelf geen aanspraak kunnen maken, zoals het recht op verplichte toekenning van een kinderdagverblijf voor de allerkleinsten.
Het gebrek aan coherentie van de socialistische fractie en de absolute afwezigheid van goed onderbouwde ideeën en voostellen zijn reden tot bezorgdheid. Onze socialistische collega's zullen dit wellicht niet graag horen, maar op die manier krijgen extremistische bewegingen zoals die van Le Pen in Europa vrij spel.
Ten tweede hebben wij niet voor niets associatieovereenkomsten met derde landen gesloten. Het probleem is evenwel dat sommige van deze landen die overeenkomsten slechts als een financieringsbron beschouwen en de onderdelen die betrekking hebben op samenwerking en dialoog eenvoudigweg niet toepassen, en derhalve ook hun fundamentele verantwoordelijkheden op het gebied van het beheer van de migratiestromen vanaf het land van herkomst niet op zich nemen. Marokko is daarvan een uitstekend voorbeeld, zoals blijkt uit de ontwikkelingen aan de grenzen met Spanje.
Laten wij onszelf niets wijsmaken: als de landen die de immigratie op gang brengen in eigen huis geen orde op zaken stellen, dan is het hek van de dam. Ik denk dan ook dat wij de mogelijkheid moeten overwegen om de betrokken partijen tot de orde te roepen in het kader van de in de voornoemde overeenkomsten aangegane verbintenissen.
Onze buitengrenzen staan open voor al wie op ordentelijke en legale wijze aan onze ontwikkeling wil meewerken en met ons wil samenleven vanuit het respect - dat overigens wederzijds dient te zijn - voor de gebruiken, culturen, veiligheid en vrijheid van de inwoners van deze nieuwe geografische en politieke ruimte die als de Europese Unie bekendstaat.
(Applaus van rechts)

Rajoy Brey
Mevrouw de Voorzitter, geachte sprekers van het Parlement, mijnheer de commissaris, ik neem nog even kort het woord. Ik zal beginnen met een paar inleidende opmerkingen en daarna zal ik op enkele van uw uiteenzettingen ingaan.
Ofschoon het niet raadzaam is om persoonlijke opmerkingen te maken ga ik in dit geval op deze regel een uitzondering maken omdat ik de indruk heb dat ik daarin gesteund word door een groot deel van mijn collega's van de Raad.
Het lijdt geen twijfel dat de immigratie de voornaamste uitdaging van de Europese Unie was, is en in de komende jaren ook zal blijven. Waarschijnlijk zal dit verschijnsel grotere veranderingen teweegbrengen dan de oprichting van de EU zelf en de vorderingen die bij de Europese integratie worden gemaakt. Daarom moeten wij op dit vlak bijzonder behoedzaam te werk gaan en het nodige evenwicht bewaren. Wij moeten oppassen met wat wij zeggen en vooral - dat is nog veel belangrijker - met wat wij doen.
Ik denk dat wij alles in het werk moeten stellen om de standpunten van de verschillende landen van de Unie op dit vlak dichter bij elkaar te brengen. Wij mogen immers niet vergeten dat wij minstens een ruimte van vrij verkeer van personen, goederen, enzovoorts zijn.
Ik meen te mogen zeggen dat wij ons de laatste tijd vooral op de volgende ideeën hebben toegelegd: in de eerste plaats spreekt het vanzelf dat de lidstaten van de Europese Unie wel degelijk als opvanglanden kunnen fungeren - zij doen dat overigens nu al, hebben dat steeds gedaan en kunnen dat ook in de toekomst blijven doen - aangezien er ongetwijfeld personen zijn die hier in alle waardigheid hun brood kunnen verdienen en omdat vele van die personen - laten wij onszelf geen rad voor de ogen draaien - bijdragen aan de economische ontwikkeling van onze landen. Het is echter van fundamenteel belang - dat is de tweede gedachte die ik hier wil verwoorden - dat de immigratie op legale wijze plaatsvindt en dat wij duidelijk maken dat zij niet tot in het oneindige kan doorgaan, temeer daar een grenzeloze immigratie ook een grenzeloze marginalisering teweegbrengt. In die zin is het belangrijk dat wij een inspanning leveren om met deze kwestie zo verantwoordelijk mogelijk om te springen. In de derde plaats moeten wij ijveren voor integratie tussen de personen van buiten de Unie en de Europese burgers. Uiteraard spelen de overheidsdiensten van de landen van de Unie en ook de samenleving zelf hierin een belangrijke rol, maar anderzijds moeten wij van alle immigranten eisen dat zij de sociale basisregels van de landen van de Unie, onze grondwetten, onze beginselen en onze waarden eerbiedigen aangezien eenieder daar baat bij heeft. Het spreekt vanzelf dat immigranten rechten hebben, maar zij moeten ook een aantal plichten nakomen, net zoals de onderdanen van de lidstaten van de Unie. Mijn vierde idee is dat illegale immigratie hoe dan ook moet worden bestreden. Onze politiesystemen, het visumbeleid en de grenscontrole zijn inderdaad aan verbetering toe.
Ik denk dat het actieplan voor bestrijding van illegale immigratie een goed instrument is. Er zullen wellicht talloze wetgevende initiatieven uit voortkomen die ons in de toekomst in de gelegenheid zullen stellen om doelmatiger te werk te gaan. Zoals ik ook aan het begin van mijn betoog heb gedaan - en dit aspect moet extra in de verf worden gezet - wil ik ook nu niet nalaten te signaleren dat het immigratiebeleid moet uitgroeien tot een van de hoofdlijnen van het buitenlands beleid van de Europese Unie. Dat lijkt mij een kwestie van gezond verstand, althans als wij aannemen - en ik geloof dat vrijwel iedereen het hierover eens is - dat immigratie het belangrijkste verschijnsel van onze tijd is.
Tot hier mijn inleidende opmerkingen. Nu zal ik enige commentaar geven op enkele kwesties die hier meermaals aan de orde zijn gesteld. Er is gezegd dat er weinig vooruitgang is geboekt. Er is zelfs gezegd dat er onder het Spaanse voorzitterschap helemaal geen vooruitgang is geboekt. In mijn eerste uiteenzetting heb ik de vorderingen die het Spaanse voorzitterschap in de afgelopen zes maanden op het gebied van de immigratie heeft gemaakt nochtans kort samengevat. Uiteraard is eenieder vrij om deze informatie naar eigen goeddunken te interpreteren. Subjectief zijn is één ding, maar daarom hoef je nog niet in de meest absolute antiobjectiviteit te vervallen. Maar goed, voor het geval dat het degenen die deze thesis aanhangen van nut kan zijn, stel ik voor om de huidige situatie te vergelijken met vroegere ontwikkelingen. In dit verband kan het geen kwaad u eraan te herinneren dat de ruimte van veiligheid, rechtvaardigheid en vrijheid in wezen het licht zag in Amsterdam en pas in 1999 in werking trad, en dat een belangrijk onderdeel van de Unie, het economische gedeelte, weliswaar reeds vele jaren bestaat, maar de euro vijftig jaar op zich heeft laten wachten en zelfs nu nog niet in het recht van alle lidstaten is opgenomen. Laten wij daarom niet pessimistisch zijn over de gemaakte vorderingen en laten wij niet uit eigenbelang handelen, want dat leidt nergens toe en levert geen enkele stem op. Bovendien is zulks mijns inziens niet de bedoeling.
Mijn derde opmerking is gericht tot de sprekers die beweren dat wij de nadruk hebben gelegd op de bestrijding van illegale immigratie en onvoldoende aandacht hebben besteed aan andere kwesties. Wij hebben inderdaad de nadruk gelegd op de bestrijding van illegale immigratie omdat dat een belangrijk probleem is en omdat wij in dat opzicht over een duidelijk mandaat van Laken en een mededeling van de Commissie beschikken, en bovenal ook omdat iedereen het met deze aanpak eens is. Wij hebben evenwel ook aandacht besteed aan de zogenaamde actieve beleidslijnen, met name aan de bevordering van integratie en legaliteit.
Wij hebben in het kader van de Raad overleg gepleegd over een algemene oriëntatie met betrekking tot het voorstel voor een richtlijn betreffende de opvang van asielzoekers. Het actieplan ter bestrijding van illegale immigratie bevat bijzonder belangrijke preventieve maatregelen. Wij hebben een dialoog geopend met verschillende landen van herkomst en doorreis, onder meer met de Aziatische landen. Wij hebben voortgang gemaakt met de richtlijnen inzake illegale immigratie waarin sprake is van integratiemaatregelen en wij hebben vooruitgang geboekt op het gebied van de actieplannen van de Unie zelf. Daarom lijken dergelijke uitspraken mij ongerechtvaardigd.
Verder hebt u ook een aantal concrete vraagstukken opgeworpen - het vierde gedeelte van mijn uiteenzetting - die enige commentaar verdienen. Over de richtlijn betreffende de voorwaarden voor vluchtelingen is in de Raad inderdaad een algemene oriëntatie vastgesteld op dezelfde dag dat het Parlement advies uitbracht. Het is evenwel de bedoeling dat alle vijftien lidstaten nu samen aan de slag gaan en daarbij zal uiteraard rekening worden gehouden met de suggesties van dit Parlement, zoals wij overigens steeds hebben gedaan.
Voor wat de Europese politie betreft - ook dat thema is hier aangesneden - zullen wij op 30 mei aanstaande in Rome een haalbaarheidsstudie presenteren. De studie wordt geleid door de Italiaanse regering en er werken nog drie of vier andere landen van de Europese Unie aan mee, onder meer Spanje.
In verband met het genoemde Groenboek acht ik het absoluut gepast en noodzakelijk dat er voortgang wordt gemaakt met het Europese terugkeerbeleid. Ik denk dat wij een enorme misstap zouden begaan als wij in het kader van de strijd tegen de illegale immigratie geen inspanning zouden leveren om samen te werken met de landen van herkomst van de immigranten. Ik ben het ermee eens dat deze inspanning gepaard moet gaan met samenwerkingsacties. Daarom heb ik onderstreept dat het immigratiebeleid als een van de hoofdelementen van het buitenlands beleid moet worden beschouwd. Natuurlijk kunnen wij ons vinden in het Groenboek dat de Commissie heeft voorgesteld!
Tot slot nog een woord over de uitspraken inzake racisme en vreemdelingenhaat. Tijdens de laatste bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken in april hebben wij op grond van een mededeling van de verschillende landen van de Europese Unie en van het huidige voorzitterschap een verklaring tegen racisme en vreemdelingenhaat goedgekeurd. Uiteraard kunnen wij verklaringen tegen racisme en vreemdelingenhaat goedkeuren - en wij moeten dat doen aangezien wij het geluk hebben deel uit te maken van een van de meest beschaafde ruimten ter wereld, waar de rechten en de vrijheden van de mens hoog in het vaandel worden gedragen -, maar die goedkeuring is volstrekt verenigbaar met de eerbiediging van de wet en de bestrijding van illegale acties die in het kader van de immigratie, zoals wij zelf kunnen vaststellen, schering en inslag zijn.
Ik denk dat ik hiermee het standpunt van de Raad over deze kwestie voldoende heb uiteengezet. Dit zijn de terreinen waarop wij werkzaam zijn en wij zullen daar tot aan het einde van ons voorzitterschap mee doorgaan. Ik dank de Commissie voor haar verklaringen en haar inspanningen, die een baken zijn voor de acties van de Raad. Mijn dank ook aan de afgevaardigden die hier hun suggesties, opmerkingen, standpunten en kritiek hebben verwoord. Uiteraard ben ik mevrouw de Voorzitter bijzonder erkentelijk voor haar geduld. Zij heeft mij niet onderbroken ofschoon ik de mij toegekende spreektijd heb overschreden.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de minister.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
de verklaringen van de Raad en de Commissie over de Top EU/Rusland van 28 mei 2002, en
het verslag (A5-0156/2002) van mevrouw Hoff, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad over de EU en Kaliningrad (COM(2001) 26 - C5-0099/2001 - 2001/2046(COS)).

de  Miguel
(ES ) Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, gelet op de rol die Rusland speelt op het internationale toneel heeft de Europese Unie dit land een vooraanstaande plaats toegekend in haar externe betrekkingen. Deze extra betekenis krijgt op vele manieren gestalte en één daarvan is de topconferentie die elk halfjaar met dit land wordt gehouden onder het fungerend voorzitterschap van de Unie.
In juni 1999 heeft de Europese Unie een gemeenschappelijke strategie ten aanzien van Rusland aangenomen, met als uiteindelijk doel de versterking van het strategische partnerschap tussen beide zijden. Deze strategie is met name afgestemd op de consolidatie van de democratie, de bevordering van de rechtsstaat en de markteconomie in Rusland en de versteviging van het evenwicht in Europa. Een intensievere samenwerking komt de veiligheid in de wereld ten goede en biedt een antwoord op de gemeenschappelijke uitdagingen op het Europees continent.
Op 29 mei aanstaande komt in Moskou de negende top EU/Rusland bijeen. Tijdens die bijeenkomst zullen we de balans opmaken van onze betrekkingen op divers gebied aan de hand van de resultaten die werden bereikt sinds de vorige top van oktober vorig jaar in Brussel. Vastgesteld zal worden welke vooruitgang sindsdien is geboekt en er zullen nieuwe doelen worden vastgesteld voor onze betrekkingen.
Sinds de laatste top in Brussel zijn de Europese Unie en Rusland menig keer bijeengekomen. De partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst is de grondslag voor onze betrekkingen en heeft bewezen een uitermate doeltreffend instrument te zijn voor het soepele verloop van de dialoog over de diverse aspecten. Verder zijn tijdens de Europese Raad van Laken concrete richtsnoeren vastgesteld voor het EU-beleid jegens Rusland.
In de aanloop naar de top, waarvoor de agenda één dezer dagen wordt afgerond, was de op 16 april in Luxemburg gehouden vijfde Samenwerkingsraad EU/Rusland een belangrijke bijdrage. De formele voorbereiding van de top is op 29 april en 13 mei jongstleden in Brussel in gang gezet met diverse werkvergaderingen van het voorzitterschap, de Commissie en het secretariaat-generaal van de Raad met de Russische kant. Verder heeft, als voorbereiding op de top, op 23 april in Brussel een ontmoeting plaatsgevonden tussen voorzitter Prodi - die natuurlijk in gezelschap was van de commissaris voor externe betrekkingen, de heer Patten - en de eerste minister van Rusland, de heer Kasjanov. 
Op 27 mei, aan de vooravond van de topontmoeting, zal verder in Moskou de tweede vice-premier van Spanje, de heer Rato, samen met de Europees commissaris voor economische en monetaire zaken, de heer Solbes, voor de financiële kringen van Rusland een presentatie over de euro houden. Op diezelfde dag zal in Moskou een conferentie over de integratie van de Europese Unie en Rusland in de 21ste eeuw plaatshebben, waaraan diverse vertegenwoordigers van de Russische regering zullen deelnemen, naast vertegenwoordigers van de Commissie en ondergetekende namens het voorzitterschap.
Het is belangrijk op te merken dat de top EU/Rusland enkele dagen na de Russisch-Amerikaanse top in Moskou zal plaatsvinden, waarbij ook president Bush aanwezig zal zijn. Deze ontmoeting tussen Rusland en Amerika wordt gehouden van 24 tot en met 26 mei. Slechts één dag na de top NAVO-Rusland vindt, op 29 mei, onze ontmoeting met Rusland plaats. Met andere woorden, er is sprake van een reeks ontmoetingen met van 24 tot 26 mei de top tussen Rusland en Amerika, op 28 mei in Rome de ondertekening van de overeenkomst met de NAVO en daarna in Moskou de top EU/Rusland.
Met betrekking tot het verloop van de top zijn de Europese Unie en Rusland tot nu toe een ontwerpagenda met de volgende onderwerpen overeengekomen: recente ontwikkelingen in de Russische Federatie en de Europese Unie, veiligheid en de gezamenlijke bestrijding van terrorisme, de betrekkingen EU/Rusland en internationale aangelegenheden met betrekking tot de diverse regio's in de wereld. Ik ben zo vrij wat verder in te gaan op sommige van deze onderwerpen.
In de eerste plaats zullen, wat de recente ontwikkelingen in de Russische Federatie betreft, tijdens de topbijeenkomst alle onderdelen van het huidig hervormingsproces aan de orde worden gesteld.
In de tweede plaats zal wat de recente ontwikkelingen in de Europese Unie betreft van communautaire zijde informatie worden gegeven over de stand van de uitbreidingsonderhandelingen, het verloop van de besprekingen in het kader van de Europese Conventie en de ontwikkeling van het veiligheids- en defensiebeleid.
Ten aanzien van de veiligheid en de gezamenlijke bestrijding van het terrorisme is Rusland voornemens verslag te doen van de uitkomsten van de Russisch-Amerikaanse Top en van de topbijeenkomst met de NAVO, iets wat juist nu, na de aankondiging van de vermindering van het aantal kernkoppen, van speciale betekenis is. Tevens zal worden bekeken welke vorderingen zijn gemaakt op het gebied van de samenwerking voor de bestrijding van het terrorisme. Het behoeft natuurlijk geen betoog dat deze kwestie bij zowel de Unie als de Russische Federatie hoog op de agenda staat.
De betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland zullen uiteraard een steeds weer terugkerend punt van bespreking moeten vormen. In een aan het eind van de top af te leggen gezamenlijke verklaring zullen de conclusies van beide zijden zijn opgenomen ten aanzien van de talrijke onderwerpen die de betrekkingen tussen Rusland en de Europese Unie bestrijken. De verklaring zal een soortgelijke opzet hebben als die van de vorige top in Brussel en gaan over het buitenlands beleid, het veiligheids- en defensiebeleid, de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, Kaliningrad, de gemeenschappelijke Europese Economische Ruimte, de handel en de investeringen, de energiedialoog, het milieu en de nucleaire veiligheid, en de samenwerking op het terrein van de wetenschap, de technologie en de ruimte. Ik zal deze punten één voor één de revue laten passeren.
Ten aanzien van de internationale onderwerpen van wederzijds belang hebben beide zijden het Midden-Oosten, Afghanistan en de Balkan als prioriteiten aangegeven, waarbij met name de uitwisseling van informatie nuttig is, aangezien de Europese Unie zich net als de Russische Federatie zorgen maakt om deze gebieden en daar verantwoordelijkheden voor heeft. Voorts heeft de Europese Unie speciale belangstelling voor de samenwerking met de Russische Federatie op het gebied van conflictpreventie in gebieden van wederzijds belang, zoals Moldavië en meer in het bijzonder het conflict Trans-Dnjestrië.
Wat betreft het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid hopen we op de komende top EU/Rusland overeenstemming te bereiken over een ad hoc verklaring over de versterking van de dialoog en de samenwerking op politiek en veiligheidsgebied. De verklaring zal moeten aangeven welke voortgang is gemaakt met de uitvoering van de nieuwe, tijdens de top van Brussel overeengekomen samenwerkingsmechanismen. Ook zal de verklaring moeten verwijzen naar het document dat naar wij hopen door de Europese Raad van Sevilla zal worden aangenomen ten aanzien van de raadplegings- en samenwerkingprocedures tussen de Europese Unie en Rusland op het gebied van crisisbeheersing. Dit belangrijke document behelst de concrete uitwerking van de algemene beginselen voor samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland die zijn afgesproken tijdens de vorige topconferenties in Parijs, Moskou en Brussel, en door de Europese Raad van Nice.
Ten aanzien van de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken is er al sprake van een resultaat dat op de top zal worden erkend, namelijk de op initiatief van het voorzitterschap van de Unie gehouden bijeenkomst van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de Russische Federatie en de Unie. Deze bijeenkomst vond plaats op 25 april jongstleden en was de eerste ontmoeting van de bevoegde ministers van de Unie en de Russische Federatie voor de bespreking van de gemeenschappelijke onderwerpen. Daarbij ging het in wezen om alles wat verband houdt met de georganiseerde misdaad, de immigratieproblemen en de problemen omtrent de bestrijding van het terrorisme. Wat de uitkomsten van deze ministeriële bijeenkomst betreft, dient de goedkeuring te worden vermeld van de gezamenlijke resolutie over het aanwijzen van centrale contactpunten voor de uitwisseling van informatie over de georganiseerde misdaad in het kader van het actieplan tegen de georganiseerde criminaliteit in Rusland.
De ministers hebben ook gesproken over de situatie in Kaliningrad, een onderwerp waar Rusland veel aan gelegen is. Daarover wil ik het een en ander zeggen, omdat de situatie in de enclave Kaliningrad een onderwerp is dat voor de betrekkingen tussen Rusland en de Europese Unie van bijzonder belang is. Deze Russische enclave is thans omgeven door Litouwen en Polen maar zal zeer binnenkort, wanneer deze twee landen toetreden tot de Unie, volledig ingesloten zijn door communautair grondgebied. Daarom is voor Rusland met het oog op haar betrekkingen met de Europese Unie de bewerkstelliging van een tevredenstellende oplossing voor met name de problemen rond het vrij verkeer van personen een thema dat hoog op de agenda staat.
Dit wezenlijk probleem van het vrije verkeer van personen betreft het verkeer tussen de enclave en het overige grondgebied van de Russische Federatie in de periode tussen het moment van toetreding van de kandidaat-landen tot de Unie en het moment waarop die landen het acquis van Schengen volledig toepassen.
Tijdens de eerder genoemde bijeenkomst van de ministers van justitie en binnenlandse zaken van de Vijftien en Rusland is dit onderwerp aan de orde geweest en heeft de Russische Federatie een memorandum over deze kwestie voorgelegd. Dit onderwerp is ook ter sprake gekomen tijdens het recente bezoek van eerste minister Kasjanov aan de Europese Commissie. De standpunten van Rusland komen natuurlijk niet volledig overeen met hetgeen wij als lidstaten zijn overeengekomen. Tijdens ons voorzitterschap is het mede dankzij een aanzienlijke inspanning onzerzijds mogelijk geweest één lijn te trekken. Daarbij is uiteraard rekening gehouden met de belangen van Polen en Litouwen, aangezien het gaat om toekomstige lidstaten van de Unie. Zij zijn op de hoogte gehouden van de vorderingen in de besprekingen met de Russische zijde over dit onderwerp. Dat gemeenschappelijke standpunt is bekrachtigd door de COREPER en is medegedeeld aan de Russische zijde.
Voor de problemen van sociaal-economische aard zal de Unie voor verschillende activiteiten, in zowel de ontwikkelings- als de uitvoeringsfase, een bedrag van ongeveer 40 miljoen euro beschikbaar moeten stellen via het Tacis-programma voor de financiering van een pakket maatregelen voor uiteenlopende activiteiten in de enclave. Bij dat bedrag moeten de bilaterale bijdragen van de lidstaten worden opgeteld. De Europese Unie is uiteraard bereid om samen met Rusland andere manieren van financiering te bestuderen teneinde de levensstandaard van de inwoners van Kaliningrad op te trekken naar het algemene economische niveau van de omliggende gebieden, met name de twee lidstaten Polen en Litouwen die naar verwachting zeer binnenkort tot de Unie zullen toetreden.
Met betrekking tot de gemeenschappelijke Europese economische ruimte - nog zo'n belangrijk onderwerp binnen deze bilaterale betrekking - is op 6 maart 2002 de Groep op hoog niveau voor de uitwerking van het concept van de gemeenschappelijke Europese economische ruimte officieel ingesteld. Op 26 maart is deze groep bijeengeweest. In december 2001 had echter al een eerste informele bijeenkomst plaatsgevonden. Tijdens de top zal een voorlopig verslag over deze kwestie worden voorgelegd, en dat verslag zal de basis vormen voor de ad hoc verklaring van Russische zijde. De Unie wil graag dat Rusland zich voornemens verklaart de Europese niveaus over te nemen en daarmee haar wetgeving meer in overeenstemming te brengen met het communautair acquis. In de vergadering van de Commissie met eerste minister Kasjanov, waarover ik het al eerder heb gehad, gaf de eerste minister van Rusland te kennen zich ervan bewust te zijn dat het belangrijkste deel van het voor de harmonisering van de wetgeving uit te voeren werk op Rusland neerkomt. De resultaten van de Groep op hoog niveau zullen tijdens de in de herfst van 2003 te houden top worden gepresenteerd.
Ik zal het nu hebben over de toetreding van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie. De onderhandelingen over die toetreding zijn in volle gang na de belangrijke impuls die daaraan is gegeven in de herfst van vorig jaar. De belangrijkste meningsverschillen betreffen momenteel de landbouw, de diensten en de telecommunicatie. Tijdens de ontmoeting met eerste minister Kasjanov zei de commissaris voor handel, de heer Lamy, dat de Russische verklaring over de energieprijzen eveneens een voorwaarde is voor de voortgang van de onderhandelingen over de WTO. Het ziet er al met al niet naar uit dat tot de topconferentie belangrijke vooruitgang zal worden geboekt. Tijdens die bijeenkomst zal blijken of met een grotere vergaderfrequentie meer vaart kan worden gezet achter het proces.
Min of meer in de context van dit onderwerp stelt zich ook de vraag of Rusland kan worden aangemerkt als markteconomie. Dat is een van de voornaamste prioriteiten van Rusland in de betrekkingen met de Europese Unie. Tijdens de recente bijeenkomst van zowel de hier aanwezige commissaris Patten als commissaris Lamy met de heer Kasjanov is duidelijk gemaakt dat de Commissie bereid is te bestuderen of Rusland de status van markteconomie kan worden toegekend. Opgemerkt zij evenwel dat het voorzitterschap in de gedachtewisselingen hierover met de lidstaten nog enkele moeilijkheden en voorwaarden heeft vastgesteld. Daarbij gaat het om zowel interne gevoeligheden in de industriële sectoren van de Unie als om problemen in de onderhandelingen met Rusland die, zoals gezegd, op dit moment aan de gang zijn. Het voorzitterschap hoopt in ieder geval vóór de top een voor beide partijen aanvaardbare principeoplossing te hebben gevonden.
Met betrekking tot de twee laatstgenoemde aspecten, de WTO en de status van markteconomie, wordt een van de belangrijkste onderdelen van de betrekking tussen de Europese Unie en Rusland gevormd door de energiedialoog. In dit verband maakt Rusland zich vooral zorgen over de mogelijke negatieve gevolgen van de uitbreiding voor de energieleverantie aan de nieuwe lidstaten en het aantrekken van kapitaal uit de Europese Unie voor de modernisering van de infrastructuur. Van haar zijde hamert de Unie op de noodzaak van gunstigere voorwaarden voor buitenlandse investeringen.
Een andere eis die van communautaire zijde steeds weer wordt gesteld is de ratificatie door Rusland van het zogenaamde energiehandvest en het transitoprotocol, een verdrag waarvoor de onderhandelingen al jaren geleden hebben plaatsgehad. Gehoopt wordt dat, zoals door Russische zijde wordt voorgesteld, een verklaring over de energiedialoog kan worden aangenomen.
Ook de kwestie van de nucleaire veiligheid en de daarmee gepaard gaande milieubescherming houdt verband met het energievraagstuk. Ten aanzien hiervan heeft de Unie Rusland reeds duidelijk gemaakt dat zij graag als een van de uitkomsten van de top zou zien dat Rusland zich verplicht tot een zo snel mogelijke ratificatie van het protocol van Kyoto. Voor de Europese Raad van Barcelona is daarover een brief gestuurd aan president Poetin door Raadsvoorzitter Aznar en Commissievoorzitter Prodi. Wat de nucleaire veiligheid betreft gaat het er ons met name om dat Rusland het Multilateral Nuclear and Environment Program in the Russian Federation ondertekent. Hoewel tijdens de op 16 april in Luxemburg gehouden vijfde Samenwerkingsraad EU/Rusland de Russische minister van Buitenlandse Zaken, de heer Ivanov, bekend heeft gemaakt dat een oplossing was gevonden voor de kwesties die ondertekening van deze overeenkomst nog in de weg stonden, rezen er op het laatste moment toch nog bezwaren van Russische zijde waardoor de ondertekening voorlopig weer op losse schroeven is komen te staan.
Anderzijds dient te worden gewezen op het belang van de milieuaspecten bij de uitvoering van het actieplan van de noordelijke dimensie.
Een andere kwestie is de samenwerking op wetenschappelijk en technologisch terrein. Sinds de samenwerkingsovereenkomst met Rusland op het gebied van de wetenschap en de technologie in mei van dit jaar van kracht is geworden, zijn de betrekkingen met Rusland op dit punt vooruitgegaan. Samen met het internationale ITER-verdrag vormt dit instrument de huidige basis voor onze samenwerking. Mogelijk presenteert Rusland zijn idee om een gezamenlijk centrum voor onderzoek en ontwikkeling op te zetten op de Noordpool. In beginsel kan dit idee vallen binnen het kader van onze wetenschappelijke en technologische samenwerking, maar we zullen precies moeten weten wat het Russische voorstel behelst.
Aangezien de Noordpool een belangrijke bron voor energiewinning is voor de Europese Unie moet worden nagegaan of het mogelijk is dit centrum mee te nemen in de energiedialoog.
Concluderend kan ik zeggen dat op de negende top een balans zal worden opgemaakt van de diverse aspecten van onze betrekkingen met Rusland en nieuwe samenwerkingsdoelen zullen worden vastgesteld voor de toekomst. Verder zal de toch al belangrijke politieke dialoog tussen de Unie en Rusland naar wij hopen kracht worden bijgezet en zal van gedachten worden gewisseld over de momenteel belangrijke internationale onderwerpen. Daarmee krijgt het strategische partnerschap tussen de Unie en Rusland een stevige basis in de vorm van een door beide zijden gedeeld waardenstelstel, met als fundamentele onderdelen de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten.

Patten
Ik ben heel blij dat we dit debat in aanwezigheid van mevrouw Hoff kunnen voeren. Ik kom zo meteen terug op haar voortreffelijke verslag. Ik weet zeker dat iedereen bijzonder blij is dat ze vanmiddag bij ons is.
Allereerst wil ik het hebben over de bredere kwestie van de top EU-Rusland in Moskou eind deze maand. Zoals het voorzitterschap al zei, wordt deze top de climax van een intensief programma van bijeenkomsten op hoog niveau van de Europese Unie en de Russische Federatie en de top komt, gezien de top Rusland-NAVO in Rome eind van de maand, op een historisch moment in de betrekkingen tussen Rusland en het Westen.
Ik ga niet alle belangrijke bijeenkomsten herhalen die het voorzitterschap heeft genoemd, maar we waren met name ingenomen met het bezoek dat premier Kasyanov op 24 april aan de Commissie bracht en de bijeenkomst van de Europese ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken en hun Russische collega's was van uitzonderlijk belang.
Deze week is in Kaliningrad een speciaal samenwerkingscomité bijeen om alle kwesties inzake Kaliningrad te bespreken. Ook houden we nog steeds maandelijks een bespreking over crisisbeheersing en conflictoplossing met de Russische ambassadeur voor de Europese Unie.
Maar hoe zit het inhoudelijk? Wordt er bij het intensieve programma van ontmoetingen tussen de EU en Rusland voortgang geboekt? Mijn antwoord is ja, al zij het langzaam. Er moet zowel aan onze kant als aan Russische zijde nog veel gebeuren voordat we betrouwbare strategische partners van elkaar zijn. Maar we zijn blij met de vele veranderingen die in Rusland plaatsvinden om het rechtsstelsel, de economie, het leger en het bestuur radicaal te hervormen.
Staat u mij toe beknopt commentaar te leveren op de hoofdpunten die tijdens de top zullen worden besproken. Ik zal het niet hebben over alle onderdelen waarover het voorzitterschap reeds heeft gesproken.
We zijn tevreden met de wijze waarop de betrekkingen zich ontwikkelen op het gebied van het EVDB, waarin Rusland een natuurlijke hoofdrolspeler is. De boodschap die we voor Rusland hebben is echter dat het veiligheids- en defensiebeleid moet worden gezien als een onderdeel van onze bredere politieke dialoog die ook een aantal van de 'bevroren conflicten? in Europa omvat, met name Trans-Dniestrië dat een bron van enorme instabiliteit is voor Moldavië, een toekomstig buurland van de Europese Unie.
Wat betreft de Wereldhandelsorganisatie zullen we onze politieke steun voor de toetreding van Rusland opnieuw bevestigen. Wij zullen echter niet schromen, zoals bij alle andere handelsonderhandelingen, op te komen voor onze eigen belangen. Als voornaamste handelspartner van Rusland zal de Europese Unie een hoofdrol spelen bij het opstellen van de toetredingsnormen tijdens de onderhandelingen in Genève. Vanuit ons perspectief is de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst het uitgangspunt en moet Rusland in ieder geval verdergaande concessies doen.
Dan nu een aanverwante kwestie: de eis van Rusland om bij anti-dumpingprocedures als markteconomie te worden beschouwd. De Commissie heeft reeds een voorstel bij de Raad ingediend om de positie van Russische bedrijven te verbeteren en we onderzoeken of we nog meer kunnen doen om aan hun bezorgdheid tegemoet te komen. Zoals het voorzitterschap al zei hebben wij het onderwerp met de heer Kasjanov kunnen bespreken. We hopen dat Rusland op haar beurt op onze voorstellen zal ingaan, met name wat betreft dubbele energieprijzen en de invoering van een bemiddelingssysteem op grond van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst, om ervoor te zorgen dat handelsgeschillen op een objectieve, efficiënte en niet-gepolitiseerde wijze worden aangepakt.
Tijdens de top zal ook een voortgangsverslag worden bestudeerd van de Groep op hoog niveau inzake een gemeenschappelijke Europese Economische Ruimte. Dit langetermijninitiatief is bedoeld om de lopende economische hervormingen in Rusland te ondersteunen en moet Russische bedrijven helpen te profiteren van de welvaart die de uitbreiding van de Europese Unie met zich mee zal brengen. In het kader van de toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie moet de samenwerking met Rusland de coherentie bevorderen tussen onze respectievelijke wetgevingsnormen op grond van studies naar de waarschijnlijke voordelen voor het Russische bedrijfsleven.
Ook zal tijdens de top een voortgangsverslag worden behandeld over de energiedialoog die tijdens de top van Brussel afgelopen oktober in een concretere fase is terechtgekomen.
Het voorzitterschap verwees naar het belang van het milieu in onze dialoog. We zullen onder andere bij Rusland aandringen op ratificatie van het Kyoto-protocol, liefst nog vóór de VN-top over duurzame ontwikkeling in Johannesburg.
Dan nu de kwestie Kaliningrad, die terecht hoog op de agenda van het Parlement staat, zoals wel blijkt uit het voortreffelijke verslag van mevrouw Hoff en het bezoek dat de parlementaire delegatie voor Rusland vorig jaar april aan Kaliningrad bracht. We zullen ook zorgvuldig nota nemen van het advies van de Commissie vrijheden en rechten van de burger dat de heer Oostlander heeft opgesteld.
We delen de opvatting van het Parlement dat Kaliningrad als onderdeel van Rusland in principe een Russische verantwoordelijkheid is. We zijn ook van mening dat de uitbreiding van de Europese Unie niet zozeer een bedreiging is voor Kaliningrad maar dat ze er veel baat bij kan hebben.
De Commissie heeft zich veel inspanningen getroost om samen met Rusland aan de kwestie Kaliningrad te werken, waarbij zowel is gekeken naar het effect van de uitbreiding als naar het toekomstige ontwikkelingsbeleid als onderdeel van een brede benadering. We hebben kenbaar gemaakt dat we bereid zijn meer financiële en technische hulp te bieden om de uitdagingen in verband met Kaliningrad aan te pakken en bereid zijn de samenwerking tussen de douane- en immigratieautoriteiten in Rusland, Litouwen en Polen te bevorderen, en ons te buigen over het verkeer van personen en over transitkwesties door te onderzoeken hoeveel flexibiliteit het acquis van Schengen toelaat.
Onder de voortreffelijke leiding van het Spaans voorzitterschap hebben de lidstaten onlangs bevestigd dat we niet van het acquis van Schengen mogen afwijken en ook de uitbreidingsonderhandelingen niet mogen ondermijnen. Transitroutes waarvoor geen visum vereist is zijn voor de toetredende landen onaanvaardbaar. Ik hoop dat Rusland dit accepteert en met ons wil samenwerken om grensoverschrijdend verkeer sneller en eenvoudiger te maken zodat de voortgang niet wordt belemmerd. Beide kanten moeten zich hiervoor inspannen want we moeten het over een paar kernpunten eens zien te worden voordat we verdere steun kunnen aanbieden. We denken in dit verband aan voortgang via een wedertoelatingsovereenkomst en betere samenwerking op het gebied van de grensbewaking. We hopen ook dat Rusland de oprichting van consulaten in Kaliningrad en de rest van Rusland wil vereenvoudigen, zodat inwoners van Kaliningrad een paspoort kunnen verkrijgen dat aan de internationale normen voldoet. We hopen dat morgen tijdens de speciale bijeenkomst van het samenwerkingscomité in Kaliningrad met betrekking tot deze kwesties verdere voortgang zal worden geboekt met het oog op de top van Moskou.
Ik wil ook graag even stilstaan bij de mensenrechten en de democratische beginselen, waarbij we ons nog steeds zorgen over de rechtstaat en de persvrijheid. De top biedt opnieuw de gelegenheid te onderstrepen welke voordelen Rusland heeft bij een beter imago in die gebieden, en aan te geven dat wij bereid zijn de ontwikkeling van democratische instellingen door middel van Tacis te steunen.
De situatie in Tsjetsjenië is nog steeds uitermate onrustbarend en er wordt nog steeds melding gemaakt van mensenrechtenschendingen tijdens de zogenaamde zuiveringsacties. Ons standpunt is nog steeds kort maar krachtig. We veroordelen terrorisme waar ook ter wereld, dus ook in Tsjetsjenië. Onze roep om een politieke oplossing die, zonder afbreuk te doen aan de territoriale integriteit van de Russische Federatie, door een meerderheid van het Tsjetsjeense volk wordt gedragen, is niet in strijd met onze steun voor de bestrijding van het terrorisme overal ter wereld. We zullen Rusland ook blijven wijzen op de omstandigheden waaronder de humanitaire hulp plaatsvindt. Ondanks de lastige veiligheidssituatie ter plekke eisen wij concrete verbeteringen om humanitaire operaties volgens de minimumeisen voor veiligheid en efficiency mogelijk te maken. Tegelijkertijd dringen we erop aan dat de repatriëring van ontheemde Tsjetsjenen uitsluitend op vrijwillige en onvoorwaardelijke basis plaatsvindt.
Tot slot zijn we ook voornemens voortgang te boeken op het gebied van crisisbeheersing en conflictoplossing. In het kader van onze inspanningen om nauwere politieke en economische betrekkingen tot stand te brengen, heeft de Europese Unie Rusland erop gewezen dat er van haar wordt verwacht dat haar handelen volledig in overeenstemming is met de waarden waaraan ze zich heeft gebonden toen ze tot de Raad van Europa en de OVSE toetrad. Deze basisbeginselen maken onlosmakelijk deel uit van het strategische partnerschap dat we samen proberen op te bouwen.
Dit is een beslissende periode als we Rusland stevig in de gemeenschap van democratische landen willen verankeren. In het licht van de toetreding van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie en het akkoord over een nieuwe samenwerkingsvorm tussen Rusland en de NAVO, zijn we ervan overtuigd dat de top EU/Rusland in Moskou ons bilaterale partnerschap een stap verder brengt en dat onze samenwerking concreter en effectiever wordt. De Commissie is bereid een actieve rol in dit proces te blijven vervullen. Ik ben ervan overtuigd dat ook het Europees Parlement een zeer waardevolle bijdrage zal blijven leveren.
Tot slot wil ik nog een eenvoudig punt naar voren brengen. We hebben heel veel gemeen met Rusland, zowel geografisch als historisch, dat laatste in bepaalde opzichten zelfs te veel. De enige verstandige optie voor ons beide is dat we onze betrekkingen optimaal benutten: economisch, sociaal en politiek. Dit is een zeer belangrijk strategisch partnerschap, een partnerschap dat nog zal worden versterkt door de uitbreiding. Misschien moeten we nog een paar spoken uit het verleden ten grave dragen en voorgoed een einde maken aan de aloude argwaan. De Commissie is evenwel van mening dat we er alles aan moeten doen om dit partnerschap tot een succes te maken. Een verstandig alternatief is er niet. Een partnerschap vergt echter wel inspanningen van beide kanten: het is een kwestie van geven en nemen en begrip hebben voor de standpunten van de ander. Wij begrijpen dat en ik weet zeker dat onze Russische collega's dat ook zullen gaan inzien.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ook ik wil op mijn beurt graag onze collega mevrouw Hoff begroeten, de rapporteur van het verslag over de mededeling van de Commissie aan de Raad over de Europese Unie en Kaliningrad.

Mevrouw Hoff vereert ons met haar aanwezigheid en ik wil haar daarvoor namens eenieder hartelijk danken.
Ik geef nu het woord aan mevrouw Mann die als plaatsvervangende rapporteur optreedt.

Mann, Erika (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, hartelijk dank voor uw vriendelijke woorden. Ik weet dat mijn collega, Magdalene Hoff, ter afsluiting van haar betoog dat ik dadelijk zal voorlezen, ook zelf nog even het woord tot u wil richten, maar voor dit moment in ieder geval alvast bedankt. Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega's, door de toetreding van Litouwen en Polen tot de EU wordt de Russische exclave Kaliningrad ook een exclave van de Europese Unie. De problematische, unieke en welhaast paradoxale situatie is een gevolg van het feit dat Kaliningrad als Russisch territorium weliswaar binnen het toepassingsgebied van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Moskou valt, maar in de praktijk in sterkere mate beïnvloed wordt door de uitbreiding van de Europese Unie.
Al in 1994 heeft het Europees Parlement in een verslag gewezen op de precaire situatie van Kaliningrad. In dat verslag hebben wij opgemerkt dat de toekomst van de regio Kaliningrad een zaak van direct en urgent belang is voor zowel Rusland als voor de andere landen aan de Oostzee en de Europese Unie. Om een praktisch vervolg aan dat verslag te geven is toen al besloten om maatregelen te nemen die met het oog op de opleving van het gebied inmiddels alleen nog maar van groter belang zijn geworden. Voorbeelden hiervan zijn de bevordering van de grensoverschrijdende samenwerking en de grotere integratie van het gebied rond Kaliningrad in de Europese vervoers- en communicatiestructuren. Het is jammer dat de periode na dat verslag niet optimaal benut is. In het kader van het beoogde strategische partnerschap waaraan u refereerde, dienen zich nu echter weer nieuwe mogelijkheden aan om, met een passende bijdrage van de buurlanden Polen en Litouwen, oplossingen voor Kaliningrad te zoeken die de levensvatbaarheid van het gebied waarborgen, waardoor het wellicht zelfs als een verbindend element tussen de partners kan fungeren. Net als in 1994 wil ik ook nu nadrukkelijk erop wijzen dat alle overwegingen met betrekking tot de ontwikkeling van Kaliningrad gebaseerd dienen te zijn op de voorwaarde dat het gebied ook in de toekomst volkenrechtelijk bij Rusland hoort en dat de staatsrechtelijke status uitsluitend een zaak is van de verantwoordelijke partijen in Moskou en in Kaliningrad.
Er zijn twee mogelijke scenario's: een negatief en een positief scenario. In een negatief scenario zouden de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland zwaar onder druk komen te staan. Beide partijen zouden een belangrijke toets ten aanzien van de samenwerkings- en crisispreventiecapaciteit in het kader van de partnerschapsovereenkomst niet doorstaan. In een positief scenario zou de economische standplaats Kaliningrad daarentegen een eigen gezicht kunnen krijgen als centrum van verkeersverbindingen, handelsactiviteiten en een moderne dienstverlening in het dynamische Oostzeegebied. Als proefregio voor de tenuitvoerlegging van economische structurele hervormingen zou het gebied een positieve uitstraling op het gehele noordwestelijke deel van Rusland kunnen uitoefenen waardoor deze grote regio nauwer met Europa verbonden wordt. Kortom, een eensgezinde regeling voor Kaliningrad zou uiteindelijk uit kunnen groeien tot een model voor een praktisch, en niet alleen formeel partnerschap tussen de EU en Rusland.
Met betrekking tot de noodzaak onmiddellijk op te treden is inmiddels aan beide kanten een nieuwe houding waarneembaar. Ik ben bijzonder verheugd dat voorzitter Prodi onlangs erop heeft gewezen dat het noodzakelijk is om - nadat de Commissie in 2001 in haar mededeling over Kaliningrad overeenkomstige voorstellen had geformuleerd - al vóór de toetreding van Polen en Litouwen een regeling voor Kaliningrad te treffen.
Een ander positief punt is de zichtbare geëngageerdheid van president Poetin om tot een constructief resultaat van de onderhandelingen te komen. Ik zal niet gedetailleerd ingaan op de verschillende kwesties waarvoor een gemeenschappelijke regeling nodig zou zijn, maar ik wil wel enkele, zeg maar fundamentele opmerkingen maken. Wat de kwestie van de visa- en grensregeling betreft, die door de mensen begrijpelijkerwijs als een bijzonder precair onderwerp wordt beschouwd, dient een evenwicht gevonden te worden tussen enerzijds een betrouwbare bescherming van de EU-buitengrenzen en anderzijds de behoefte aan soepelere grensoverschrijdingen.
Rusland zal de regels van het relevante Gemeenschapsrecht ook principieel dienen te onderschrijven. Wij gaan er overigens vanuit dat Rusland die regels zal accepteren. De Unie kan hierop geen uitzonderingen toestaan, met name omdat er dan ook een precedent geschapen zou worden voor andere grensregio's. De Europese Unie moet zich tegelijkertijd zelf afvragen of er in het kader van Schengen en in aanvulling op de situaties zoals die in de mededeling worden genoemd, nog andere mogelijkheden voor een soepeler visaregeling bestaan. In mijn verslag staan enkele voorstellen die daartoe een aanzet vormen. Het aanbod om Kaliningrad gedeeltelijk te integreren in het Oostzeegebied mag niet door een ingewikkelde grensregeling nadelig voor de mensen uitpakken.
Flexibele regelingen voor het personen- en goederenverkeer vormen belangrijke voorwaarden voor een economische opleving van Kaliningrad en hebben voor de mensen een grote symbolische waarde binnen het spanningsveld van begrenzing en grensoverschrijding. Op zichzelf zijn dergelijke regelingen echter, in tegenstelling tot hetgeen het uitgangspunt van Moskou tot nu toe is, niet afdoende om die economische opleving te bewerkstelligen. Dat hebben we aan de hand van de open grenzen met Polen en Litouwen kunnen constateren. De meeste economische indicatoren voor Kaliningrad zijn eerder negatief en vertonen ook nog steeds geen stijgende lijn. De levensstandaard in het grensgebied is aanzienlijk lager dan de levenstandaard van Rusland in zijn geheel.
Cruciale oorzaken voor de hardnekkige recessie zijn ongetwijfeld de problematische geografische situatie en de douane- en belastingprivileges, maar natuurlijk ook het feit dat de situatie een uitnodiging is tot crimineel handelen. Het openen van Kaliningrad naar de buitenwereld dient dan ook gecombineerd te worden met ingrijpende hervormingen in de economie en het bestuur van het gebied. Als dat niet gebeurt, dreigt het gevaar dat de lokale industrieën met hun zwakke concurrentiepositie grotendeels door de buitenlandse concurrentie uitgeschakeld worden en dat de geringe bereidheid van buitenlandse investeerders om geld in Kaliningrad te steken nog verder zal afnemen.
Wij doen dan ook een beroep op het bestuur in Moskou en Kaliningrad, als de verantwoordelijke instanties voor het gebied, om ter plaatse de voorwaarden voor good governance te creëren in de vorm van goed functionerende, transparante en efficiënte structuren in het bestuur, de rechtspraak en de politiek. Daarnaast zijn er uiteraard ook veel mogelijkheden om deze inspanningen te ondersteunen. Het zou met name zinvol zijn om een investeringsinstantie in het leven te roepen, die op dit vlak ook voor de benodigde financiële basis zou kunnen zorgen. Daartoe behoort natuurlijk ook een continuering van de intensieve samenwerking in het kader van Tacis en de wens dat de benodigde financiële middelen via de internationale financiële instellingen beschikbaar worden gesteld, waarbij ik in het bijzonder de Europese Investeringsbank zou willen noemen.
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega's, tot slot zou ik graag het woord willen geven aan mijn collega, mevrouw Hoff.
Hoff (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ik hoop dat u het mij niet kwalijk neemt als ik blijf zitten. Mijn gezondheid is nog steeds niet zodanig hersteld dat ik staand het woord kan voeren. Ik hoop dat u dat niet als onbeleefdheid zult opvatten. Ik wil ook de toegestane spreektijd niet overschrijden en alleen maar iedereen bedanken die ertoe bijgedragen heeft dat het verslag zodanig geformuleerd is en een dusdanig effect heeft gehad dat het commissaris Patten ertoe aanzette te zeggen dat ook de Commissie tijdens de onderhandelingen op de top in Moskou rekening zal houden met dit verslag. Hartelijk dank, mijnheer de commissaris!

Dat het debat over dit verslag hier in het juiste kader plaatsvindt, namelijk in een gemeenschappelijke discussie over de Russische Federatie, toont aan dat het volgens ons nog steeds de taak is van de Russische regering om voor leefbare omstandigheden in Kaliningrad te zorgen. Een delegatie van dit Parlement heeft immers onlangs nog een bezoek aan Kaliningrad gebracht. Iedereen die met open ogen door de regio of door de stad liep, kon alleen maar ontsteld het hoofd afwenden. Wij hebben ook de kans gehad om een gesprek te voeren met de burgemeester van Kaliningrad en deze heeft zich bitter beklaagd dat er bij het laatste bezoek van vertegenwoordigers uit de Europese Unie hoop is gewekt voor de nieuwbouw van een ziekenhuis. In dit verband gaat het met name om de hulpverlening aan mensen met tbc.
Alle onderwerpen die door de voorgaande sprekers zijn behandeld - mensenrechten, volksgezondheid en milieubeleid - betreffen relevante problemen die opgelost moeten worden en waarbij hulp geboden dient te worden. Eén ding staat namelijk vast en dat mogen we niet uit het oog verliezen en daarmee wordt tevens de opmerking van commissaris Vitorino nog eens onderstreept: er zullen in Europa geen vreedzame verhoudingen ontstaan als we er niet in slagen om de handels- en samenwerkingovereenkomst een praktische, levensvatbare invulling te geven. Ik hoop dat we daarin zullen slagen en ik heb daar ook alle vertrouwen in, als datgene wat hier door diverse vertegenwoordigers van het voorzitterschap, de Commissie en ook het Parlement tot uitdrukking is gebracht, tijdens de top in Moskou ter sprake zal worden gebracht.
Hartelijk dank dat u mij een paar minuten spreektijd heeft toegestaan. Ik ga er vanuit dat we ons ervoor zullen blijven inspannen, ook gezamenlijk mevrouw Lalumière, dat hetgeen het Parlement hierover tot nu toe heeft besloten ook daadwerkelijk via praktijkgerichte beleidsmaatregelen zal worden uitgevoerd. Hartelijk dank! Mijn dank gaat met name uit naar Erika Mann. Toen ik haar vroeg of zij mijn bijdrage in dit Parlement zou willen voorlezen, heeft zij die rol zonder enige aarzeling overgenomen. Hartelijk dank, Erika!
(Applaus)

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de rapporteur.

Wij weten hoezeer u zich betrokken voelt bij alle landen in Midden- en Oost-Europa, en met name Kaliningrad. Ik verzeker u dat uw boodschap ons diep heeft getroffen en dat eenieder van ons op zijn eigen gebied zijn uiterste best zal doen om uw aanbevelingen ten uitvoer te leggen.

Poettering (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, in de eerste plaats wil ik namens mijn fractie en ook op persoonlijke titel, een woord van respect, van waardering, tot Magdalene Hoff richten voor haar geweldige werkzaamheden in het algemeen en haar uitstekende werk met betrekking tot Kaliningrad. Gezien de betekenis van dit moment zou ik daaraan toe willen voegen, beste Magdalene - ik heb tijdens een officieel betoog hier nog nooit iemand met de voornaam aangesproken, dit is de eerste keer - dat ik jou ook bijzonder hartelijk wil bedanken voor de jarenlange, goede samenwerking en niet alleen uiteraard hier in dit Parlement, maar ook op een ander vlak, namelijk in de Europaunion Deutschland. Ik hoop dat je spoedig weer helemaal hersteld zult zijn. Hartelijk dank voor je geweldige prestatie!

Sta mij toe mijn deelneming te betuigen voor de slachtoffers van Kaspiisk in Dagestan die op 9 mei zijn vermoord. Onder de meer dan dertig doden waren ook veel kinderen. Zoals commissaris Patten al gezegd heeft, is terrorisme nooit te rechtvaardigen. Wij hopen dat zo'n aanslag nooit meer gebeurt! Wij verzoeken de Russische regering - en ook dat hebben commissaris Patten en de voorzitter van de Raad, de heer De Miguel al gezegd en ik hoop dat ze dat ook tijdens de top zullen herhalen - dat als de aanslagen, de gewelddadigheden, inderdaad door Tsjetsjenen gepleegd zouden zijn (in het geval van Dagestan gaat het om een vermoeden waar echter nog geen bewijzen voor zijn), dat deze terroristen, deze gewelddadige personen, dan niet vereenzelvigd worden met het Tsjetsjeense volk, maar dat de burgerbevolking in Tsjetsjenië juist beschermd zal worden ?
(Applaus)
? en dat wij er in de onderhandelingen voor zorgen dat Tsjetsjenië een goede toekomst tegemoet gaat.
In het algemeen zijn wij van mening dat onze betrekkingen met Rusland strategische betrekkingen zijn. Onze betrekkingen met de Verenigde Staten van Amerika hebben een strategisch belang, onze betrekkingen met het Middellandse-Zeegebied hebben een strategisch belang en uiteraard is de uitbreiding van de Europese Unie ook van strategisch belang. Hetzelfde geldt echter voor onze betrekkingen met Rusland. Onze betrekkingen moeten gebaseerd zijn op de democratische beginselen, op de rechtsstaat, op de sociale en de markteconomische structuur en met name op de mensenrechten en de menselijke waardigheid. De samenwerking met Rusland op het gebied van politiek, economie en veiligheidsbeleid moeten op deze beginselen gebaseerd zijn.
Wij willen het belang van datgene wat hier zojuist opgemerkt werd nogmaals benadrukken, namelijk het belang van een gemeenschappelijke Europese economische ruimte met een zo optimaal mogelijke samenwerking met Rusland. Ik zou daar echter iets aan toe willen voegen. Af en toe wordt gezegd dat Rusland lid zou kunnen worden van de Europese Unie. Gezien de omvang van Rusland kan ik mij dat niet voorstellen. Die opvatting wordt ook gedeeld door het grootste deel van mijn fractie en daarin staat onze fractie naar mijn idee niet alleen. Dat moet ook eens een keer gezegd worden, omdat de eerlijkheid dat gebiedt.
Wij willen echter wel de economische betrekkingen uitbreiden, handelsbelemmeringen verwijderen en meer investeringen in Rusland mogelijk maken. Dan moeten we wel de bestaande beperkingen opheffen. Wij willen ook op het gebied van de binnenlandse veiligheid tot een samenwerking komen. Ik was onlangs met het presidium van onze fractie in Finland, een buurland van Rusland, waar voorbeeldige veiligheidscontroles aan de grenzen worden uitgevoerd. Iets dergelijks moeten ook wij aan al onze grenzen met Rusland tot stand brengen. Ik roep de Russische regering op om haar verantwoordelijkheid te nemen en ervoor te zorgen dat ook met betrekking tot Kaliningrad een betrouwbare situatie ontstaat.
Omdat mijn spreektijd al voorbij is, wil ik hier alleen nog maar aan toevoegen dat wij absoluut van plan zijn om de betrekkingen met de Russische Federatie te intensiveren, omdat de veiligheid op ons continent in de 21ste eeuw in hoge mate afhankelijk is van niet alleen de handelingsbekwaamheid van de Europese Unie, maar ook van een handelingsbekwaam en hopelijk democratisch Rusland, zodat we gezamenlijk een goede toekomst op ons Europees continent tegemoet kunnen gaan.
(Applaus)

Paasilinna (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste Magdalene, namens mijn fractie wil ik jou bedanken voor je waardevolle werk. Wij zijn zeer enthousiast over het verslag en steunen het unaniem. Tegelijkertijd hopen wij natuurlijk, beste Magdalene, dat je je werk kunt hervatten en dat wij onder andere jouw grote kennis van het Oosten kunnen benutten.
Kaliningrad, beste collega's, wordt een positief of een negatief voorbeeld van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland in de vorm van samenwerking of problemen. In een goed scenario wordt het een proefproject voor Rusland en onze hele komende uitbreiding: de regels van de WTO worden gerespecteerd, wat zal leiden tot een Russisch lidmaatschap van de WTO; rechtmatigheid en stabiliteit nemen toe en er ontstaat een burgermaatschappij; wij helpen met ons hele arsenaal: Tacis, Phare, Interreg, enzovoort; onze handel neemt toe en de mensen kunnen zich vrij bewegen. Het slechte scenario is dat het verschil in levensstandaard groter wordt, wat voor onrust in de Unie zorgt, terwijl de onrust zich nu buiten de Unie bevindt; het is een onontwikkelde burgermaatschappij - de criminaliteit ligt er nu al 2% hoger dan in de rest van Rusland - en de mobiliteit van de bevolking kan tot een nieuwe Berlijn-crisis leiden. Dit is dus een scenario dat wij niet wensen, maar wij moeten beseffen dat wij nu in een tijd van mogelijkheden leven als het nieuwe bestuur in Rusland dat wil begrijpen. In elk geval wordt Kaliningrad de barometer van onze betrekkingen.
Het is waar - zoals commissaris Patten zei - dat de top EU/Rusland in de komende weken een climax is. Rusland kent veel problemen en een daarvan is dat de betrekkingen tussen Rusland en de Verenigde Staten zeer weinig hebben opgeleverd voor het Russische volk, dat zoiets niet echt kan begrijpen. Wij moeten daarom een programma van vijf punten voorstellen om onze betrekkingen te verbeteren: economische ruimte, lidmaatschap van de WTO, samenwerking op energiegebied, de noordse dimensie en een concreet Kaliningrad-verdrag. Ziehier de vijf punten, beste collega's!

Thors (ELDR). -
Mijnheer de Voorzitter, ik heb geprobeerd om heel goed te luisteren naar de Raad en de Commissie, en ik moet zeggen dat de Commissie zoals gewoonlijk eerlijker was in haar beschrijving van de huidige positie van ons partnerschap en in haar nadrukkelijke constatering dat het een kwestie van geven en nemen is. Ik vind namelijk dat het resultaat schittert door afwezigheid. Er is meer sprake van schijngevechten en fraaie getallen dan van feitelijke resultaten.
Volgens mij is er ook een schrikbarend risico, namelijk dat de verhouding tussen de Verenigde Staten, Rusland en de EU zich in zekere zin in dezelfde richting ontwikkelt als de situatie die wij thans meemaken in het Midden-Oosten. Zijn wij binnen de EU de enigen die zich bekommeren om de mensenrechten, de vrijheid van meningsuiting, het pluralisme van de media, het milieu en misschien ook om de positie van burgerorganisaties? Wat gebeurt er eigenlijk in Kaliningrad? Wat gebeurt er de facto in de energiedialoog? Wij wachten op resultaten.
Hoe zit het met het milieupartnerschap in de noordelijke dimensie? De EU heeft in het kader van diverse topontmoetingen gezegd dat er iets moet gebeuren. De EU heeft besluiten genomen om belangrijke milieuprojecten in Noordwest-Rusland te kunnen financieren, maar de Russische Federatie draagt het hare daar niet aan bij. Moeten wij Rusland het lidmaatschap van de WTO en de NAVO beloven, of moeten wij hiervoor misschien als voorwaarde stellen dat er resultaten van Russische zijde komen?
Het voorzitterschap en de Commissie hebben het gehad over de kwestie van de verantwoordelijkheid voor nucleair afval, de MNEPR-overeenkomst. Hoe vaak moeten wij het voorzitterschap, bijvoorbeeld het Zweedse, nog om resultaten horen vragen? Eerst werd het antwoord een half jaar opgeschoven, daarna steeds een jaar, terwijl wij weten dat de klok verder tikt voor onbehandeld nucleair afval en dat de onderzeeboten in Moermansk kunnen gaan lekken. Het is ook bekend dat mijn land, Finland, grote problemen heeft met het wegvervoer naar Rusland, waarin afspraken over termijnen niet worden nageleefd en er extra heffingen worden opgelegd.
Ik doe een dringend beroep op u om deze ernstige kwestie in de onderhandelingen met Rusland aan de orde te stellen. Geacht voorzitterschap, tot slot wijs ik erop dat andere topontmoetingen en andere staatshoofden niet hebben geaarzeld om de situatie van gekidnapte kinderen aan te stippen. Deze kwestie moet ook in een serieuze dialoog aan bod komen. Ik ken zelf verschillende kinderen, bijvoorbeeld Maria Sboeva en Tommi Ylönen, die zijn gekidnapt en naar Rusland zijn gebracht.

Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, Elisabeth Schroedter, onze collega van de groene fractie zal het straks hebben over Kaliningrad. Ik wil namens de fractie heel uitdrukkelijk ook hier onze collega Magdalena Hoff danken voor haar grote inzet, haar volle engagement voor Oost-Europa. Ik vind dat ze verdient dat dat hier gezegd wordt.
Collega's, wij hebben met zijn allen goed geluisterd naar het betoog van de heer de Miguel. Vijftien minuten en langer heeft hij gepraat over Rusland en het woord Tsjetsjenië is niet gevallen. Hoe is dat mogelijk mijnheer de Miguel? Ik begrijp het niet. Er is nochtans de jongste tijd heel veel overleg geweest met de Russische autoriteiten. Er is lang gepraat, en wat is de uitkomst? Business as usual. We hebben over economie gepraat. Ik heb het nog van mijn eigen eerste minister gehoord toen hij de heer Kasjanov ontmoette. Nochtans, beste collega's, hebben we nu toch geleerd uit de conflicten in Kosova, in Bosnië-Herzegovina, dat conflictpreventie zeer belangrijk is, dat dat het alfa en het omega is van elk vredesbeleid. Wij geven enorm veel financiële steun aan Rusland: 65 miljoen euro via Echo voor humanitaire dienstverlening, 2,5 miljard de jongste 10 jaar via Tacis. Welnu, zouden wij dat geld nu eindelijk eens mogen gebruiken om aan conflictpreventie te doen? Mijnheer de Miguel, spreek in Moskou niet alleen over economie en over vrije handel, maar ook over Tsjetsjenië, ook over de naleving van de mensenrechten, ook over de vervolging van milieuactivisten. Alstublieft doet u dat, u zult er de Europese Unie geloofwaardiger mee maken.

Modrow (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de wereld is de afgelopen jaren veranderd en helaas niet altijd in de richting van meer vrede en veiligheid, van een betere samenwerking en een vreedzamer samenleving. Na de tweede wereldoorlog hebben de volkeren aan de Veiligheidsraad van de VN veel rechten en een grote verantwoordelijkheid gegeven. De Sovjet-Unie als een van de zegevierende mogendheden en ooit de tweede grootmacht naast de Verenigde Staten bestaat niet meer. Haar opvolger, Rusland, is echter geen onbeduidend land. Rusland beschikt over kernwapens, over onmetelijke hulpbronnen en het land heeft een doorslaggevende rol gespeeld in de geschiedenis van de 19de en 20ste eeuw in Europa en in de wereld. De uitgebreide Europese Unie heeft meer mogelijkheden om een partnerschap met Rusland te ontwikkelen, mits de resterende elementen en angsten van de koude oorlog overwonnen worden en bijvoorbeeld de economische samenwerking met de toetredingslanden uit Midden- en Oost-Europa gecultiveerd en niet bewust geëlimineerd wordt.
Iedereen die in Europa eindelijk verlost wil worden van een beleid gebaseerd op tegenover elkaar staande partijen, moet proberen om nieuwe confrontaties via een nieuwe geostrategie te vermijden en dient Rusland de hand te reiken om tot een waarlijk praktisch partnerschap te komen. Daarbij moeten we niet het aantal bijeenkomsten en vergaderingen als voornaamste ijkpunt voor succes hanteren. Wat van belang is, zijn de feitelijke resultaten. Het aantal gemeenschappelijke belangen is zo groot dat de enige verstandige koers een samenwerking en economisch partnerschap met Rusland is, gericht op wederzijds voordeel voor beide partijen, op het bevorderen van de veiligheid en het verminderen van de sociale spanning.

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, enkele dagen geleden is zonder dat u of menig collega daarbij heeft stilgestaan, iemand overleden die een doorslaggevende rol heeft gespeeld in de vredesonderhandelingen met de Tsjetsjenen, namelijk generaal Lebed. Hij is waarschijnlijk, volgens officiële bronnen, verongelukt bij een mysterieuze helikoptercrash, zoals er al zovele hebben plaatsgevonden in deze regio.
Generaal Lebed had een opvatting van territoriale integriteit die niet precies de uwe was: niet alleen de omtrek en de grenzen moesten behouden blijven, maar ook de territoriale integriteit, dat wilde zeggen de integriteit van de mensen, van de levens, van de mensen die op dat grondgebied wonen.
Vandaag krijgen we, als wij naar u, de Raad en de Commissie luisteren, niet echt de indruk, zoals collega en voorzitter Staes reeds heeft gezegd, dat in de besprekingen die week na week plaatsvinden tussen u en de Russische autoriteiten het Tsjetsjeense vraagstuk echt uw volle aandacht heeft.

Oostlander (PPE-DE).
Mevrouw Hoff heeft, zoals we van haar gewend zijn, een zeer evenwichtig en deskundig verslag opgesteld over Kaliningrad. Ik moet zeggen dat ik zeer veel waardering heb voor de wijze waarop ze dat heeft gedaan en voor de tact waarmee ze ook de Russische belangen voortdurend onderstreept, zodat wij bij de zorg voor Kalinigrad niet in botsing komen met eventueel wantrouwen vanuit Moskou. Mevrouw Hoff is buitengewoon bekwaam op dit gebied, in feite is Kaliningrad één van haar specialismen, en ik heb dan ook altijd met groot respect naar haar verslagen en met name ook naar haar oordeel geluisterd, en we hebben in het verleden ook gaarne de degens gekruist.
Kaliningrad is geen Koningsbergen meer. Wie daar ooit gewoond heeft, herkent zeer weinig en voelt zich er niet meer thuis. We zouden het gebied nauwelijks aandacht hebben gegeven ware het niet dat het een enclave in de Europese Unie gaat vormen. Nabijheid brengt verantwoordelijkheid met zich en ik denk dat dat ook een belangrijke drijfveer is geweest voor de rapporteur. De toekomst van de mensen die daar leven moet ons interesseren. Daarom is het juist dat de rapporteur niet alleen naar de macro-aspecten heeft gekeken, maar ook naar de praktische alledaagse behoeften van de burgers van Kaliningrad. Het gaat daarbij met name om de noodzaak hen niet in een isolement te laten.
De verbindingen naar de andere delen van de Russische federatie moeten gemakkelijk begaanbaar zijn, maar ook die naar de toekomstige lidstaten van de Europese Unie. Die laatste worden ginds mogelijk nog belangrijker gevonden dan de eerste. Vrij reizen naar de Europese Unie heeft, denk ik, voorrang. Vandaar de aandrang om het visumvraagstuk, - weliswaar binnen de kaders van Schengen, laten we nuchter zijn - op een soepele wijze op te lossen. Veel van de belemmeringen zijn trouwens een kwestie van mensenwerk. De problemen aan de grenzen worden maar al te vaak veroorzaakt door traagheid bij het personeel, omslachtige bureaucratische gewoontes en dergelijke. Het is van groot belang, daarom, dat een mentaliteit wordt gekweekt die past bij de rechtsstaat, de democratie en een sociale markteconomie. Ook een ontwikkeling van contacten tussen middenveldorganisaties in de Europese Unie en in Kaliningrad en elders in Rusland uiteraard, zou hierbij van groot belang kunnen zijn omdat deze met name met de dagelijkse wijze van optreden te maken hebben.
Mijnheer de voorzitter, ik dank mevrouw Hoff voor het aanvaarden van mijn amendementen vanuit de commissie openbare vrijheden en met name ook voor de humor waarmee zij de trucs die ik daarbij gebruikt heb, heeft beantwoord. Hartelijk dank en ik wens haar alle goeds.

Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mevrouw Hoff bedanken voor dit uitstekende verslag. Naar mijn mening is het vele malen beter dan het eerste verslag en aanzienlijk beter dan het document van de Commissie. Ik hoop dan ook dat met dit verslag geschiedenis geschreven zal worden in dit Parlement omdat het veel verder gaat dan tot nu toe het geval is geweest. Bovendien was de samenwerking ook uitstekend. Ik dank de rapporteur dat zij mijn amendementen voor het grootste gedeelte heeft overgenomen.

Het gevaar dreigt namelijk dat het uitsluitend bij mooi-weer-praatjes blijft over het belang van samenwerking en over de bijzondere situatie van Kaliningrad. De mensen die in dat gebied wonen, zijn echter bang en die angst is geworteld in de realiteit. Zij zijn bang dat ze meer problemen krijgen op het gebied van het vervoer, bij hun bewegingsvrijheid, bij de samenwerking tussen de NGO's en dat ze te maken zullen krijgen met armoede en een steeds grotere werkloosheid.
Daarom hebben we niet alleen nieuwe invalshoeken nodig om de beschikbare instrumenten in te zetten, maar ook een nieuwe aanpak van het kleine grensverkeer, nieuwe manieren van economische en transnationale samenwerking en met name - wat dat betreft zou ik nog een keer een beroep op u willen doen, mijnheer de commissaris - nieuwe methoden om de financiële instrumenten te gebruiken. Een gemeenschappelijk actieplan kan niet zonder een gemeenschappelijk fonds.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ongetwijfeld biedt de top tussen de Europese Unie en Rusland een grote kans op een historisch partnerschap. Dit partnerschap, dat zowel betrekking moet hebben op economisch als op politiek gebied, is een van de belangrijkste voorwaarden voor een op vrede en stabiliteit gericht beleid van de 21ste eeuw. Europa en Rusland zijn veel sterker van elkaar afhankelijk dan op het eerste oog lijkt. Als er namelijk een kloof zou ontstaan tussen Europa en de afzonderlijke Europese landen aan de ene kant en Rusland aan de andere kant, veroorzaakt dat een aardbeving in de wereldpolitiek. Daarom is het nu onontkoombaar dat we een solide grondslag leggen waarmee een dergelijke tegenstelling in de toekomst kan worden voorkomen. Daarvoor is wederzijds respect en de opbouw van een vertrouwensbasis nodig.
Uiteraard vormt het conflict rond Tsjetsjenië een groot probleem. Er moet echter voor gewaarschuwd worden voor eenzijdige veroordeling van Rusland zonder meer. De achtergronden van dit conflict, zoals de rol van de financiers en de wapenleveranciers en met name de grondstoffenbelangen, dienen ook bij de analyse betrokken te worden.

de Miguel
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me aan bij al degenen die mevrouw van Hoff hebben bedankt voor haar verslag en het feit dat zij hier na een ernstige ziekte in persoon aanwezig heeft willen zijn.
Ik geloof oprecht dat het verslag van mevrouw Hoff een uiterst belangrijke bijdrage van het Parlement aan het werk van de instellingen vertegenwoordigt. Commissaris Patten had het bij het juiste eind toen hij zei dat dit verslag ons bij onze betrekkingen met Rusland zal inspireren en leiden. Het voorzitterschap is het daar geheel mee eens, en daarom dank ik u voor dit belangrijke werkstuk. De opstellers van verslagen blijven meestal vrij anoniem, maar ik denk dat het geen kwaad kan om de auteur van een verslag ook eens uitdrukkelijk erkentelijkheid te bewijzen, en dat doe ik bij deze.
Ik kan u vertellen dat ik bijna alle standpunten over de positieve en negatieve aspecten van onze betrekkingen met Rusland deel. Die betrekkingen zijn zoals ze zijn, en dus niet zoals we graag willen. Rusland heeft goede en slechte kanten, en met dit enorme land delen wij een gemeenschappelijke ruimte: de Europese laagvlakte. Voor de omgang met dit land moeten we kijken naar de bijzondere historische omstandigheden: het einde van de koude oorlog, de val van de Berlijnse muur en de uitbreiding naar het oosten. De desbetreffende Oost-Europese landen waren als gevolg van het verloop van de Tweede Wereldoorlog immers lange tijd satellieten van Rusland. Wij hebben daar overigens deels schuld aan, en dat erkennen we ook. We hebben toegelaten dat veel van deze landen in de Russische invloedssfeer kwamen te liggen.
We moeten dat gebied weer voor ons winnen, en dat doen we door de uitbreiding. We proberen al deze landen weer onder te brengen in de grote Europese familie, waarvan ze zo wreed gescheiden zijn geweest. Intussen moeten we ook rekening houden met Rusland. Dit Rusland is niet langer de ver verwijderde vijand in het oosten die het in de bipolaire wereld was. Rusland is nu een buurland. Na de uitbreiding zullen we niet alleen grenzen met dit land delen, we zullen ook verantwoordelijkheden moeten delen. Dat is bijvoorbeeld het geval in Kaliningrad. Wat ook hun nationaliteit moge zijn, de inwoners van Kaliningrad zijn allereerst mensen, en we moeten ervoor zorgen dat dit geen arme enclave binnen de Europese Unie wordt, maar, integendeel, een welvarende regio. De Europese Unie kan geen welvaart creëren en tegelijkertijd toestaan dat een gebied als Kaliningrad arm blijft.
We hopen dat Rusland zich op alle vlakken zal ontwikkelen, en dus niet alleen op het gebied van de handel, de economie en het recht, maar ook in institutionele zin. Daarnaast moet Rusland de belangrijke humanitaire beginselen aanvaarden die het wezen van onze identiteit vormen, met respect voor de mensenrechten en de grondbeginselen van de rechtstaat. We moeten dus op alle fronten actie ontwikkelen en onze samenwerking met Rusland op economisch en handelsgebied versterken. We mogen, zoals gezegd, de derde pijler niet vergeten. We hebben op dat gebied al belangrijke stappen ondernomen door ontmoetingen te organiseren tussen de Europese Unie en de Russische ministers van justitie en binnenlandse zaken. Daarnaast hebben we over mensenrechten gesproken.
Ik zal het niet over Tsjetsjenië hebben, aangezien we daar afgelopen maand een speciale zitting aan hebben gewijd. Als de heer Staes wil weten wat het standpunt van het voorzitterschap met betrekking tot Tsjetsjenië is, dan raad ik hem aan naar dit Parlement te komen of de verslagen van de vergaderingen te lezen. We hebben hier urenlang een debat gevoerd over Tsjetsjenië, waarin de Raad en de Commissie duidelijk hebben gemaakt wat hun standpunt is, en dan gaat het niet aan dat men ons de volgende maand komt vertellen dat we niets kwijt willen. Als hij dat gewild had, had de heer Staes hier aanwezig kunnen zijn om deel te nemen aan dat debat. Als hij hier niet heeft willen komen, dan is dat zijn verantwoordelijkheid, en niet de mijne of die van het Parlement.
Ook mevrouw Thors maakt dit voorzitterschap verwijten, en ik geef haar hetzelfde antwoord. Ik wil haar erop wijzen dat haar land, Finland, niet al te lang geleden zelf het voorzitterschap heeft waargenomen. Toch is Spanje het eerste land geweest dat Kaliningrad in de hoedanigheid van voorzitter heeft bezocht. En Kaliningrad ligt een heel eind van Spanje vandaan, niet naast de deur, zoals dat voor de Finnen het geval is. Als u ons hierover verwijten wilt maken, zorgt u er dan voor dat die terecht zijn. We hebben gedaan wat we konden, één en ander in nauwe samenwerking met de Commissie die hier geweldig werk verricht. De verstandhouding met de Commissie is werkelijk heel goed. We doen ons uiterste best om in de verhouding met Rusland vooruit te komen. Of dat nu met grote of met kleine stappen gaat, we gaan vooruit. Ik geloof niet dat er op dit moment reden bestaat om wie dan ook verwijten te maken.

Staes (Verts/ALE).
Meneer de Miguel, nu bent u toch iets te gemakkelijk bezig. Ik kan uw handelwijze echt niet accepteren. Er is inderdaad op 10 april een debat geweest over Tsjetsjenië. De Raad heeft daar inderdaad een verklaring afgelegd. Ik heb deelgenomen aan dat debat, laat dat duidelijk wezen. Maar sinds 10 april zijn er verschillende vergaderingen geweest op ministerieel niveau. Er is een Samenwerkingsraad geweest in Luxemburg op 16 april, als ik het goed heb. Er is een Raad Justitie en Binnenlandse Zaken geweest. Mijnheer Kasjanov, de eerste minister is in Brussel geweest. Hij heeft verschillende hoogwaardigheidsbekleders en onze eigen Voorzitter van het Parlement ontmoet. Hij heeft de heer Verhofstadt ontmoet, hij heeft de heer Maystadt ontmoet, hij heeft de heer Prodi ontmoet. En al mijn informatiebronnen zeggen dat de Raad eigenlijk geen rekening houdt met het standpunt van het Parlement, dat jullie er niets aan doen om het probleem Tsjetsjenië echt op de politieke agenda te plaatsen. Als u nu echt denkt dat u de compromisresolutie die vandaag voorligt, niet moet lezen en dat u niet moet luisteren naar de ultieme vraag van het Parlement - die hopelijk morgen zal worden gehonoreerd - namelijk om het punt Tsjetsjenië apart op de agenda te plaatsen, dan denk ik, mijnheer de Raadsvoorzitter, dat u op dit ogenblik héél, héél, héél slecht bezig bent.

de Miguel
Ik zie dit als een punt van orde. U moet weten dat de kwestie Tsjetsjenië bij al onze contacten met leden van de Russische federatie aan de orde wordt gebracht, ongeacht het niveau, en dus zeker tijdens de in Luxemburg gehouden Samenwerkingsraad. Ook tijdens het diner met de Russische minister van buitenlandse zaken Ivanov hebben we uitgebreid over Tsjetsjenië gesproken. De Europese Commissie en de fungerend voorzitter van de Raad hebben over deze materie hetzelfde standpunt als het Parlement, en we maken dat standpunt ook steeds duidelijk aan de Russische Federatie. De Europese Commissie heeft bovendien de gelegenheid gehad dit standpunt door te geven aan de Russische eerste minister, de heer Kasjanov, toen deze voor een officieel bezoek twee weken in Brussel verbleef.
We hebben dit standpunt dus steeds uitgedragen, bij alle vergaderingen, op alle niveaus, en dus ook bij politieke besprekingen. Het onderwerp is bij al onze bilaterale besprekingen aan de orde gekomen, al moet u natuurlijk wel bedenken dat we hier met een soevereine staat te maken hebben, jegens welke we respect verschuldigd zijn. Als we het over Tsjetsjenië hebben, kunnen we onze gesprekspartners niet van moord gaan beschuldigen, zoals dat hier vandaag in dit Parlement is gedaan. Er is hier beweerd dat generaal Lebed door de Russische regering vermoord zou zijn, omdat zijn standpunten al te zeer pro-Tsjetsjenië zouden zijn geweest. Het hoeft geen betoog, mijnheer de Voorzitter, dat dit niet onze manier van praten is.

Thors (ELDR). -
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp niet waarom de Spaanse minister zich aangeklaagd voelt. Ik heb waardering voor de inspanningen ten behoeve van Kaliningrad, maar ik geloof dat wij reden hebben om ons net zoals de Commissie af te vragen of wij het gewenste resultaat wel bereiken.
Af en toe lijkt het wel alsof de verhouding met Rusland van onze kant alleen maar een kwestie van geven is en van Russische kant alleen maar een kwestie van nemen. Daar zijn helaas maar al te veel voorbeelden van. Zo heeft de commissaris er in ander verband al op gewezen dat wij in de noordelijke dimensie alleen maar een plan of action hebben, en geen action plan.
Het probleem is dat wij keer op keer hebben gezegd dat wij resultaten willen zien. Misschien herinneren deze topontmoetingen de EU aan haar eigen toezeggingen: de bedoeling van de besluiten is dat wij op een bepaald moment iets willen bereiken. Werkelijke resultaten, die van levensbelang zijn voor het milieu waarin wij leven, zijn echter niet te zien. In dit verband doe ik een beroep op de voorzitter en de Commissie om de hele EU te betrekken bij een actieve en krachtige inzet.

Schulz (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat u mij, buiten de agenda om, de gelegenheid heeft gegeven om het woord te richten tot mijn collega Magdalene Hoff. De sociaal-democraten in dit Parlement, en met name de Duitse sociaal-democraten onder ons, zijn haar veel dank verschuldigd dat ze vandaag hier aanwezig is. Ernstig ziek en gekluisterd aan de rolstoel heeft zij - en zij is sinds 1979 afgevaardigde in dit Parlement - het toch niet kunnen laten om haar verslag, met assistentie van mijn collega Erika Mann, zelf aan dit Parlement voor te leggen en te verdedigen. Daarop kunnen wij, als sociaal-democraten en als Duitse afgevaardigden die al jaren het genoegen hebben om met haar te mogen samenwerken, maar één ding zeggen: Wij zijn trots op onze collega! Als ik haar nu, met uw toestemming mijnheer de Voorzitter, omdat ook niet op de agenda staat dat dit toegestaan is, een bos bloemen overhandig, dan hoop ik dat ik dat niet alleen namens de sociaal-democraten, maar namens alle afgevaardigden in dit Parlement doe, die er eveneens trots op mogen zijn een dergelijke collega in hun midden te hebben.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Schulz.
Ik wil mevrouw Hoff graag verzekeren dat we ons allemaal aansluiten bij het door onze collega uitgesproken woord van dank voor haar toewijding aan het Europees Parlement. Ik dank u dus allerhartelijkst.


Ik deel mede dat ik zes ontwerpresoluties heb ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de openbare financiën in de EMU.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement bij deze het derde verslag over de openbare financiën in de Economische en Monetaire Unie voor het jaar 2002 voorleggen. Dit verslag bevat twee onderdelen: een analyse van het directoraat-generaal economische zaken en financiën en een mededeling van de Commissie met een opsomming van de belangrijkste conclusies aangaande het economisch beleid.
Eén van de doelstellingen van dit verslag bestaat erin dat de Commissie de belangrijkste rol blijft spelen bij het debat over het begrotingsbeleid voor de Unie.
Het verslag geeft verder een gedetailleerde beschrijving van de ontwikkeling van de begrotingsvooruitzichten van de lidstaten in de eurozone. Daarnaast verschaft dit verslag opheldering over de reikwijdte van het toezicht op de begroting en de daarbij gebruikte methoden, en dat maakt onze beoordeling van de begrotingspositie van de lidstaten transparanter. Het verslag kijkt ook vooruit, met een analyse van een aantal van de belangrijkste begrotingsdoelstellingen die de Unie in de toekomst zal moeten proberen te verwezenlijken.
Ik zou graag enkele opmerkingen willen maken over de recente ontwikkelingen van de begrotingsvooruitzichten, en ik zal daarbij verwijzen naar de belangrijkste conclusies van dit verslag. Ik zal beginnen met één van de belangrijkste aspecten van de recente ontwikkelingen. Het jaar 2001 is binnen de geschiedenis van het economisch en monetair beleid fiscaal gezien namelijk een moeilijk jaar geweest. Het begrotingstekort in de eurozone is opgelopen tot 1,3% van het bruto binnenlands product, en dat is de eerste stijging sinds 1993. Afgezien van deze stijging van het begrotingstekort kun je zeggen dat de begrotingsontwikkelingen aanvaardbaar zijn, zeker als je bedenkt dat de activiteiten in 2001 teruggelopen zijn.
Allereerst is het zo dat de lidstaten gebruik hebben kunnen maken van de automatische stabilisatoren om de negatieve effecten op te vangen, en dat geldt zeker voor de lidstaten met een begrotingsevenwicht of -overschot.
Bovendien heeft geen enkel land met een tekort een onaanvaardbaar expansionistisch beleid gevoerd, zoals dat in andere perioden met teruglopende economische activiteiten wel het geval is geweest.
Ten derde hebben de lidstaten hun geplande belastinghervormingen gewoon kunnen doorvoeren, om zo te compenseren voor het inflexibele aanbod, en dat terwijl er geklaagd was dat de handelingsvrijheid van de overheden door de arbitraire en inflexibele normen van het stabiliteitspact beknot zou zijn.
Ik zou samengevat willen zeggen dat het fiscaal beleid in het algemeen neutraal is gebleven. We hebben een evenwichtig economisch beleid gevoerd, gericht op groei en prijsstabiliteit. Dat in algemene termen gunstig oordeel moet ik voor vier landen ietwat nuanceren, te weten: Duitsland, Frankrijk, Italië en Portugal. In deze landen is er sprake van een begrotingstekort, wat betekent dat ze de normen van het stabiliteits- en groeipact niet nagekomen zijn.
De tekorten van Duitsland en Portugal komen zelfs in de buurt van de referentiewaarde van 3%, en dat heeft de Commissie ertoe gebracht het waarschuwingsmechanisme in werking te stellen. We moeten echter wel bedenken dat de terugval van de economische activiteiten niet heel sterk is geweest en ook niet heel lang heeft geduurd. Het is echter wel van belang dat alle lidstaten de middellange termijndoelstellingen van hun stabiliteitsprogramma's behalen. Anders zouden volgende periodes van afnemende economische activiteiten het door de Unie gehanteerde systeem voor begrotingstoezicht wel eens aan een zwaardere beproeving kunnen onderwerpen.
We hebben ons de laatste maanden vooral geconcentreerd op dit waarschuwingsmechanisme, en daarom onvoldoende aandacht gehad voor een reeks maatregelen die volgens mij de kwaliteit van het begrotingstoezicht verbeteren en de reikwijdte ervan verbeteren. Ik wil graag drie van die maatregelen noemen. Om te beginnen hebben we in 2001 een herziene gedragscode aanvaard met betrekking tot de inhoud van de voorstellen voor stabiliteits- en convergentieprogramma's. Die code is dus van toepassing geweest op de huidige programma's. De Raad kan de programma's zo beter beoordelen, en we kunnen op deze wijze ook beter voorspellen wat voor gevolgen de in deze programma's opgenomen doelstellingen tezamen voor de eurozone kunnen hebben.
Daarnaast hebben de Commissie en de Raad gezamenlijk een methode ontwikkeld voor de berekening van het cyclisch gecorrigeerde begrotingssaldo. De recente terugval van de economische activiteiten en de ervaring die we met het snelle waarschuwingsmechanisme hebben opgedaan hebben duidelijk gemaakt hoe belangrijk het is dat de onderliggende begrotingsposities bekend zijn als je de begrotingstoestand van de verschillende lidstaten wilt beoordelen.
Ten derde hebben we een analyse uitgevoerd van de duurzaamheid van de openbare financiën. We hebben de stabiliteits- en convergentieprogramma's in die beoordeling verwerkt en bovendien rekening gehouden met de vergrijzing van de bevolking. Tijdens de Europese Raad van Barcelona hebben we afgesproken dat bij het toezicht op de begroting de duurzaamheid op lange termijn altijd in overweging dient te worden genomen.
Ik zal nu wat vertellen over de recente ervaringen met het waarschuwingsmechanisme zoals we dat overeenkomstig de bepalingen van het pact hebben toegepast. Bij andere gelegenheden heb ik reeds uitgelegd waarom dit mechanisme in werking is gezet, en ik zal daar nu niet verder op ingaan. We zijn nu geïnteresseerd in de gebeurtenissen die zich na de inwerkingstelling hebben voorgedaan. Zoals u weet heeft de Raad besloten de procedure af te breken, aangezien de betrokken landen hadden aangegeven dat ze hun stabiliteitsprogramma's in het vervolg heel precies zouden naleven om te vermijden dat hun tekort boven de referentiewaarde van 3% zou uitkomen. Ze beloofden bovendien dat ze een begrotingssanering zouden uitvoeren om in 2004 hun middellange termijndoelstellingen te realiseren.
We zien dus dat overheden hun verantwoordelijkheden serieus nemen. Ik ben dan ook heel tevreden met de voortgang die Duitsland heeft geboekt bij het afsluiten van een akkoord tussen de centrale regering en de deelstaten aangaande het toezicht op de openbare financiën. Dit is een goede gelegenheid om erop te wijzen dat de verantwoordelijkheid voor de sanering van de openbare financiën niet alleen bij de centrale regering berust, maar dat alle overheden eraan moeten meewerken.
Wat de ervaring met het snelle waarschuwingsmechanisme betreft: volgens mij moet je een onderscheid maken tussen de procedure zelf - en u weet dat die niet zo gemakkelijk in gang is te zetten - en de resultaten die we tot nu toe hebben bereikt. Die zijn beslist positief te noemen. De Commissie, de Raad en het Parlement moeten eens goed nadenken over wat er nu precies gebeurd is, en uit deze ervaring lering trekken.
We gaan nu weer een opleving tegemoet, en ik denk dat het van het grootste belang is dat we dit proces - de begrotingssanering - doorzetten om zo uit te komen bij een begrotingsevenwicht of misschien zelfs een overschot. Dan kunnen we het hoofd bieden aan het soort situaties waar we in het verleden zo vaak mee te maken hebben gehad.
Ten tweede moeten we er even bij stilstaan dat de begrotingsproblemen, waar vooral de grote landen in de eurozone in 2001 en 2002 mee te kampen hebben gehad, veroorzaakt zijn door het feit dat deze landen de groeimogelijkheden die zich van 1998 tot 2000 hebben voorgedaan niet volledig hebben benut. 
Ten derde is het zo - en dit verslag wijst daar ook op - dat de automatische stabilisatoren eigenlijk het normale mechanisme vertegenwoordigen voor de stabilisering van de economie. Bijzondere maatregelen moeten een uitzondering blijven. Het zou dus een goede zaak zijn als de verantwoordelijken voor het economisch beleid van de Unie overeenstemming zouden kunnen bereiken over de criteria die we voor dit beleid en dit soort bijzondere fiscale maatregelen zouden moeten hanteren. Daarmee vergroten we de transparantie en we kunnen zo beter voorspellen hoe de begroting zich zal ontwikkelen.
Verder wijs ik erop dat de lidstaten hun interne regels op het gebied van de begroting beter moeten afstellen op de regels die daarvoor binnen de Unie gelden.
Dan is het nu tijd om binnen het kader van de strategie van Lissabon iets te zeggen over de kwaliteit en de duurzaamheid van de openbare financiën. Er zijn op het gebied van de duurzaamheid van de openbare financiën belangrijke vorderingen gemaakt. De Commissie en de Raad bekijken de duurzaamheid van de openbare financiën tegen het licht van de middellange termijndoelstellingen zoals die in de stabiliteits- en convergentieprogramma's zijn vastgelegd. Bij deze analyse is duidelijk gebleken dat we bij het huidige beleid het risico lopen dat er in een aantal lidstaten onevenwichtigheden op de begroting ontstaan. Die risico's nemen nog eens toe voor landen die er niet in slagen de middellange termijndoelstellingen uit hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwezenlijken.
Het verslag voor dit jaar kijkt ook naar de kwaliteit van de openbare uitgaven. We hebben gemerkt dat een debat over dit onderwerp op het niveau van de Unie niet eenvoudig was, omdat er geen duidelijke definitie bestaat van het begrip kwaliteit van de openbare uitgaven. In een aantal gevallen ontbraken vergelijkbare gegevens over het doel van de openbare uitgaven, en ook dat heeft de discussie niet vergemakkelijkt.
Met dit verslag willen we de aanzet geven tot een debat over de kwaliteit van de openbare uitgaven, waarbij we ons zullen concentreren op de samenstelling van deze uitgaven. We kijken vervolgens of deze verenigbaar is met de doelstellingen van de strategie van Lissabon, en daarmee bedoel ik groei en werkgelegenheid. Aan de hand van een dergelijke analyse hebben we kunnen vaststellen dat de meerderheid van de landen er gedurende de jaren negentig in geslaagd is de samenstelling van de openbare uitgaven te verbeteren, waarbij de omvang van de openbare sector hetzelfde is gebleven. Voordat we daar definitieve conclusies aangaande de kwaliteit van de openbare uitgaven aan verbinden moeten we eerst echter aanvullende analyses uitvoeren, rekening houdend met de specifieke doelstellingen van het uitgavenbeleid. We moeten dan ook kijken naar de wijze waarop dit beleid samenhangt met andere instrumenten van het economisch beleid. Deze taken hopen we de eerstvolgende jaren uit te voeren.
Tot slot moet ik vermelden dat in dit document ook wordt verwezen naar de begrotingsdoelstellingen van de landen die bij de uitbreiding betrokken zullen worden. Zodra deze landen in de Europese Unie zijn opgenomen zal heel het communautair acquis op het gebied van het begrotingsbeleid er van toepassing zijn. Ze zullen dus hun eigen convergentieprogramma's moeten indienen.
Om een goed idee te krijgen van hun begrotingsideeën is het van belang dat we oog hebben voor hun bijzondere behoeften en omstandigheden. Bij het begrotingstoezicht moeten we er ook rekening mee houden dat deze landen enorme structurele en institutionele veranderingen ondergaan. We moeten dus begrip opbrengen voor de beperkingen die voortvloeien uit het feit dat de productieniveaus in deze landen in het algemeen minder stabiel zijn dan in de Unie. Het gaat hier om kleine, open economieën die voor een belangrijk deel afhankelijk zijn van buitenlands kapitaal voor het financieren van hun economische herstel.
Bij de voorbereiding op de toetreding zullen we de kandidaat-landen niet vragen om aan de nominale convergentiecriteria te voldoen; de criteria van Kopenhagen volstaan. Onze voornaamste zorg tijdens de pretoetredingsfase betreft de macro-economische stabiliteit op de middellange termijn. Die is belangrijker dan het realiseren van specifieke doelstellingen op het gebied van de begroting. Het begrotingsbeleid op de middellange termijn moet wel gericht zijn op een zodanige verhouding tussen inkomsten en uitgaven dat daarmee economische groei bereikt kan worden. Tot slot zij erop gewezen dat de bijzondere aandacht voor structurele hervormingen er niet toe mag leiden dat we het belang van een solide fiscaal beleid vergeten. De kandidaat-landen zijn erg gevoelig voor economische verstoringen en hun mogelijkheden naar buiten toe zijn beperkt. Dat betekent dat een verstandig beleid in deze landen een absolute noodzaak is.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Solbes Mira.
Er is nu tijd voor vragen en antwoorden. Ik zou het op prijs stellen als de afgevaardigden die het woord willen voeren dat aan het Voorzitterschap kenbaar zouden maken, opdat wij de spreekbeurten zo efficiënt mogelijk kunnen verdelen, rekening houdend met het feit dat de vragen niet langer dan een minuut in beslag mogen nemen. Het Voorzitterschap zal er nauwlettend op toezien dat iedereen zich aan deze tijd houdt.

Rübig (PPE-DE).
Mijnneer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in de eerste plaats alle lof voor het begrotingsbeleid van de Commissie; het is een geweldige prestatie. Daarnaast zou ik ook de deskundigheid waarmee het beleid is uitgevoerd onder de aandacht willen brengen. Wat de toekomst betreft, is Bazel II naar mijn mening echter een van de grootste problemen en uiteindelijk zelfs, indien het huiswerk niet wordt gemaakt, de grootste bedreiging voor de middenstand sinds de tweede wereldoorlog. Wat denkt u dat het effect van Bazel II zal zijn op de 40% van de bedrijven in Europa die niet over eigen vermogen beschikken? Wat zal het effect zijn op de belastinginkomsten en op de toetredingslanden?
In de tweede plaats hebben wij op dit moment in het kader van het begrotingsbeleid te maken met landen die niet alleen schulden, maar ook een hoge werkloosheid hebben. Met welke programma's kunnen we volgens u een oplossing voor die problemen bewerkstelligen?

Solbes
Het onderwerp dat u nu aanroert valt eigenlijk buiten het vrij algemene debat dat we nu voeren. U heeft echter gelijk als u zegt dat schulden - zowel van de overheid als van particulieren - een probleem vormen. Daar moet inderdaad iets aan worden gedaan.
We zijn ons ervan bewust dat privé-schulden in een aantal landen van de Unie aanleiding geven tot specifieke problemen. Met betrekking tot de overheidsschulden houden we vast aan het standpunt dat we altijd gehuldigd hebben: de overheidsschuld moet vlug worden teruggebracht, zeker in die landen waar de omvang van die schuld in de buurt van het bruto binnenlands product komt. Daarom hebben we speciale programma's opgezet voor primaire overschotten, waarmee wij de overheidsschuld versneld kunnen terugbrengen.

Torres Marques (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil graag drie korte vragen stellen. Vindt u inderdaad dat het stabiliteits- en groeipact als neutraal dient te worden beschouwd, ongeacht of we nu een cyclus van vertraagde of versnelde economische groei doormaken?
Twee vraag: vindt u dat het niet uitmaakt of overheidsuitgaven lopende uitgaven zijn of investeringsuitgaven? Moeten de uitgaven uit die laatste categorie niet worden beschouwd als een middel om een neergaande economie weer op gang te helpen?
Derde vraag: wat is de plaats van de groei in het stabiliteitspact?

Solbes
Zoals ik in mijn presentatie uiteengezet heb, geloof ik dat de automatische stabilisatoren in vrijwel alle voorkomende gevallen volstaan. Het is echter wel van fundamenteel belang dat er eerst een evenwicht of een overschot wordt bereikt. Pas dan zijn die stabilisatoren werkelijk efficiënt.
In het verslag waar ik nu naar verwijs is een speciaal hoofdstuk gewijd aan de gevallen waarin een bijzonder begrotingsregime toegepast zou kunnen worden. U kunt daarin ook lezen dat zo'n regime volgens ons slechts in een zeer beperkt aantal gevallen ingezet zou mogen worden, namelijk als het gaat om bijzondere omstandigheden die zich in slechts één land voordoen.
Inderdaad, investeringen zijn gunstig voor de groei, en daarom hebben we altijd liever investeringsuitgaven gedaan dan bepaalde andere typen van veel voorkomende uitgaven. Dat betekent overigens niet dat we daarmee zo maar de doelstellingen van het stabiliteitspact opzij kunnen zetten.
We zijn dus voor investeringen, maar dan wel binnen de mogelijkheden van het stabiliteitspact.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de commissaris, u hebt het gehad over de vergrijzing van de bevolking en dus het probleem van de sociale voorzieningen. Het uitblijven van hervormingen in de sociale stelsels van de belangrijkste Europese landen, heeft tot gevolg dat spaargelden niet gebruikt kunnen worden voor de economische ontwikkeling, de overheidsbegroting wordt uitgehold en een factor van ongelijkheid tussen de generaties ontstaat.
Vindt u niet dat, aangezien deze pleidooien voor hervormingen in de sociale voorzieningen elk jaar, maand na maand, worden gedaan zonder dat er in de verschillende landen iets gebeurt, de Commissie onderhand met duidelijker uitspraken moet komen? Moet de Commissie niet met cijfers en toezeggingen komen die duidelijker taal spreken? Uiteindelijk moet ook de publieke opinie ingelicht worden over wat er gaande is, over de risico's die wij op het vlak van de sociale voorzieningen lopen en die wij blijven afwentelen op de komende generaties. Voorkomen moet worden dat wij over een jaar of twee, of vijf, nog tegen elkaar aan zitten te praten zonder dat er iets gebeurt.

Solbes
Ik ben het niet eens met uw stelling als zou er niets gedaan worden. We hebben op dit gebied volgens mij grote vorderingen gemaakt. Met betrekking tot de statistieken kan ik u alvast het volgende vertellen. U weet dat er twee verslagen gepubliceerd zijn, één door het werkgelegenheidscomité, en één door het comité economisch beleid. In die verslagen vindt u een analyse van de wijze waarop de uitgaven van de Unie als gevolg van de vergrijzing van de bevolking op de lange termijn waarschijnlijk zullen groeien. We kijken dan niet alleen naar de pensioenen, maar ook naar de kosten van de gezondheidszorg.
Binnen het kader van het stabiliteitspact hebben we bepaalde verplichtingen met betrekking tot de duurzaamheid van de openbare financiën op de lange termijn. Daarom zijn de Ecofin en de Europese raad ten aanzien van dit onderwerp het volgende overeengekomen. We moeten, rekening houdend met de zojuist vermelde elementen, bij het actualiseren van de stabiliteitsprogramma's speciale referenties opnemen aangaande de verplichtingen die voortvloeien uit de vergrijzing van de bevolking van onze landen. Er wordt sinds de Raad van Lissabon tussen de verantwoordelijken voor de pensioensystemen van de verschillende landen een discussie gevoerd overeenkomstig de Open Method of Coordination, maar deze afspraak tussen de Ecofin en de Europese Raad is onafhankelijk van die discussie tot stand gekomen.

Randzio-Plath (PSE).
Mijnneer de commissaris, in uw verklaring heeft u vandaag gewezen op de problematische inkomstensituatie in de lidstaten, wat gedeeltelijk ook een gevolg is geweest van de structurele hervormingen die door de Commissie in gang zijn gezet. Is het nu niet eens tijd om ons bij de evaluatie van de tekorten in het kader van het Pact voor de Stabiliteit en de Groei en de stabiliteits- en convergentieprogramma's te concentreren op de structurele tekorten? Of moeten we ons bij de bespreking van de openbare financiën, net als in de Verenigde Staten, uitsluitend beperken tot het vaststellen van de uitgaven?

Solbes
Als ik het goed begrepen heb, heeft u vraag betrekking op het belang dat we hechten aan de door de structurele begrotingstekorten veroorzaakte problematiek en de verbetering van het toezicht op de overheidsuitgaven.
Wat die structurele tekorten betreft: het is inderdaad waar dat in het stabiliteitspact nominale doestellingen vastgelegd zijn. Het is aan de Commissie om te beoordelen of die doelstellingen al dan niet behaald worden. We hebben het begrip structureel tekort geïntroduceerd om deze beoordeling mogelijk te maken en vast te kunnen stellen in welke mate afwijkingen het gevolg zijn van het verloop van de economische cyclus. De moeilijkheid bestond erin om met betrekking tot de ontwikkeling van dat begrip 'structureel tekort? een systeem te vinden dat door allen aanvaard werd. Samen met de Raad zijn we dat probleem nu aan het oplossen.
Met betrekking tot het annuleren van uitgaven kan ik u mededelen dat het stabiliteitspact uitsluitend verplichtingen met betrekking tot tekorten vastlegt. Hoe de inkomsten en de uitgaven tegen elkaar worden afgewogen valt onder de beslissingsbevoegdheid van de lidstaten. In dit nieuwe verslag proberen we alleen maar aan te geven welk soort uitgaven binnen het kader van de verplichtingen van Lissabon vaker voorkomen. Uiteraard willen we in de toekomst hetzelfde doen met betrekking tot de inkomsten.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de commissaris, ik wil graag een korte vraag stellen. Aan het einde van uw interventie heeft u gezegd dat er in een aantal lidstaten sprake is van gevaarlijke ontwikkelingen op begrotingsgebied, en dat overwogen kan worden voor zulke lidstaten het waarschuwingsmechanisme in werking te stellen. U heeft de toestand in Duitsland in wat meer detail besproken, en gezegd dat er sinds het laatste debat over deze materie een ontwikkeling in positieve zin is geweest. Destijds is ook over een andere lidstaat - Portugal - gesproken, en de wijze waarop de begrotingssituatie zich in dit land ontwikkelt. Ik zou daarom graag willen weten wat u vindt van de ontwikkelingen in Portugal en van de pogingen van de Portugese regering om de toestand weer op orde te brengen.

Solbes
De besluiten die in het kader van de aanvullende begroting zijn genomen zijn gerechtvaardigd en gaan in de goede richting. Wat ons nu het meeste zorgen baart, is - en ik heb dit in het openbaar al eerder aangegeven - dat de cijfers voor 2002 nog steeds in de richting van een tekort van 2,8% wijzen, en dat komt gevaarlijk dicht in de buurt van de 3%, met alle risico's van dien. De situatie wordt des te hachelijker als je bedenkt dat de Portugese regering een commissie heeft benoemd om precies uit te rekenen hoe de overheidsfinanciën ervoor staan. De resultaten van die berekening zijn ons nog niet bekend.

Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, tijdens de recente Top van Barcelona hebben de staatshoofden en regeringsleiders afgesproken zich overeenkomstig het stabiliteitspact te zullen inzetten voor de vermindering van de overheidstekorten en de sanering van de overheidsfinanciën. Naar het schijnt heeft de nieuwe Franse regering van president Chirac, die toch het akkoord van Barcelona heeft ondertekend, het mandaat gekregen om niet meer te streven naar het doel van begrotingsevenwicht in 2004. Kan de Commissie commentaar geven op de intenties van de zogenaamde missieregering van de heer Raffarin?

Solbes
De Commissie heeft niets toe te voegen aan hetgeen ze bij andere gelegenheden reeds heeft gezegd.
Het jaar 2004 is een door de Econfin-Raad aanvaard compromis dat door de Raad van Barcelona is bekrachtigd. De Commissie is tegen het wijzigen van deze afspraak. De bedoeling van het stabiliteitsprogramma is om op middellange termijn een evenwicht te bereiken, en die middellange termijn, die aanvankelijk in 2002 afgesloten zou worden, loopt nu door tot 2004. We kunnen die termijn niet steeds vooruit blijven schuiven, want dat zal ons niet helpen bij het reageren op de onevenwichtigheden die door de economische ontwikkelingen veroorzaakt kunnen worden.
De tweede belangrijke conclusie van onze analyse luidt dat alle lidstaten op dezelfde wijze behandeld moeten worden.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur (B5-0017/2001) voor vragen aan de Commissie.
Eerste deel
De Voorzitter.
Vraag nr. 27 van Struan Stevenson (H-0337/02):

Betreft: Vertraging in de voorstellen voor de hervorming van gemeenschappelijk visserijbeleid
Kan de Commissie uitleggen waarom er ernstige vertraging is opgetreden bij de voorlegging aan het Parlement van de voorstellen voor de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid?
Kan de Commissie het Parlement voorts toezeggen dat deze vertraging niet zal verhinderen dat de belangrijkste voorstellen in 2002 zullen worden goedgekeurd?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dames en heren, na de publicatie van het Groenboek heeft de Commissie met alle belangengroepen een uitgebreide discussie over de toekomst van het gemeenschappelijk visserijbeleid gevoerd. Veel van de ideeën die tijdens deze discussie naar voren zijn gebracht, hebben we dan ook in onze voorstellen geïntegreerd. In het kader van de besprekingen tussen de kabinetten zijn ook enkele nieuwe kwesties aan de orde gekomen waarop gefundeerde antwoorden gegeven dienen te worden. Voor sommige antwoorden is echter nog een aanvullende analyse noodzakelijk.
Ik vind het van belang dat we in staat zijn om een echte hervorming door te voeren. Dat betekent echter ook dat we niet op alle vragen tot in detail in kunnen gaan. Het gaat tenslotte niet alleen om de goedkeuring van mijn voorstellen in de Commissie, maar ook om de gefundeerde onderbouwing ervan, met name om potentiële tegenstanders van de hervorming de wind uit de zeilen te nemen. Wij willen de zekerheid hebben dat het hervormingspakket veelomvattend en solide is.
Wij zijn met onze werkzaamheden inmiddels aardig opgeschoten. Ik heb er alle vertrouwen in dat ik de voorstellen aan het eind van de maand aan de Commissie kan voorleggen. Normaal gesproken zou het ontwerp slechts een vertraging van één week hebben opgelopen, maar door verschillende oorzaken is deze periode iets langer geworden, deels ook omdat ik op bepaalde tijdstippen niet beschikbaar was.
Ik had en heb nog steeds het voornemen om een ontwerp aan de Commissie voor te leggen waarbij de kern van de voorstellen in wezen onveranderd is. Vervolgens is het natuurlijk de taak van de Commissie om die voorstellen in overweging te nemen en om een standpunt vast te stellen waar de meerderheid van de Commissieleden achter kan staan.
Tot slot een opmerking over de roulatieprocedure voor directeuren-generaal. Ik kan u de verzekering geven dat er wat dat betreft geen enkel verband bestaat met de voorstellen over de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid. De voorbereidingen voor een ruim opgezet roulatieschema zijn immers al langere tijd bezig. Dat de roulatie en het hervormingspakket nu qua tijd parallel lopen is puur toeval. Elke andere bewering is bezijden de waarheid.

De Voorzitter.
Ik deel u mede dat verschillende leden afgevaardigden hebben aangegeven een aanvullende vragen te willen stellen. Behalve de vraagsteller zelf kunnen twee leden een vraag stellen, en dat zijn de eerste twee leden op de lijst die mij de door de diensten van dit Parlement is overhandigd. Er kunnen dus maar twee aanvullende vragen worden gesteld. Geen moties van orde, alstublieft. We volgen eenvoudigweg het Reglement; twee vragen, niet meer.

Stevenson (PPE-DE).
Ik wil graag een aanvullende vraag stellen. Ik ben de commissaris dankbaar voor zijn antwoord en ik hoor hem zeggen dat hij de tijd wil nemen voor nader onderzoek en om potentiële tegenstanders de wind uit de zeilen te kunnen nemen. Dat juich ik toe. Maar wat helaas zojuist is gebeurd is dat de hele hervorming de wind uit de zeilen is genomen.
We hopen nu maar dat we niet zover van het tijdpad afwijken dat we het niet meer vóór het eind van het jaar redden, met als gevolg dat in 2003 een aantal belangrijke afwijkingen afloopt en iedereen binnen de Europese visserij zijn eigen gang kan gaan. Daar is geen van ons bij gebaat en de visstand, die uitgeput raakt, ook niet.
We hebben jaren op dit hervormingspakket gewacht. Onze vissers hebben het zwaar te verduren. Kan de Commissie ons de garantie geven - ik weet zeker dat ze dat kan - dat ze in dezen volledig onafhankelijk blijft en zich nergens toe zal laten dwingen door welke afzonderlijke lidstaat of door wie dan ook?

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, uw vraag bestaat volgens mij uit twee delen. Ten eerste, hoe ziet het tijdschema er in de praktijk uit? Voor alle duidelijkheid zal ik dat nog een keer herhalen. Eind deze maand, om precies te zijn op de laatste woensdag van deze maand, zal ik het voorstel aan de Commissie voorleggen en wordt het in de Commissie behandeld. Dat is duidelijk. Bovendien leidt dat niet tot een vertraging in de besluitvorming want zelfs al hadden we drie weken geleden een besluit genomen in de Commissie, dan was het geplande tijdstip voor de eerste behandeling in de Raad van de ministers van Landbouw, en ook in het Parlement, nog precies hetzelfde geweest.
Wat uw tweede vraag betreft, zou ik graag nog eens willen herhalen en benadrukken dat ik echt niet van plan ben om mij buiten het kader van de discussie over het Groenboek en de voorstellen die de Commissie doet, door wie dan ook iets te laten opdringen! Ik ben nog steeds van plan om een substantiële hervorming voor te stellen en niemand is in staat, of zal in staat zijn mijn standpunt terzake van buitenaf te beïnvloeden en al helemaal niet op ongeoorloofde wijze!

De Voorzitter.
U krijgt het woord voor moties van orde, maar pas nadat de twee aanvullende vragen behandeld zijn. Daarna komen de moties van orde. Nu is er namelijk nog geen sprake van wanorde.

Miguélez Ramos (PSE).
Ik wil de commissaris graag bedanken voor zijn antwoorden en hem verzekeren dat ik nooit gedacht heb dat het ontslag van de heer Smidt iets te maken had met de vertraging bij de hervormingsvoorstellen. Ik dacht in mijn onschuld dat die vertraging het gevolg was van de pogingen het voorstel te verbeteren, en ik was daarom zelfs tevreden dat we iets langer moesten wachten. Uit uw woorden en vooral uw uitlatingen in de pers leid ik echter af dat u niet van plan bent ook maar één letter aan uw voorstel te wijzigen.
Ik geloof nog steeds dat de hervorming van een beleid als het visserijbeleid, waar zulke enorme belangen mee gepaard gaan, aan drie voorwaarden zou moeten voldoen: de hervorming moet in fasen verlopen, er moeten voldoende middelen voor vrijgemaakt zijn en ze moet kunnen steunen op een zo breed mogelijke consensus.
Daarom vraag ik u of u van mening bent dat het voorstel dat u ons over een week, of iets later, zult voorleggen aan deze voorwaarden voldoet?

Fischler.
Geachte afgevaardigde, ik heb reeds in mijn inleiding duidelijk gesteld dat we in eerste instantie een jaar geleden een Groenboek hebben voorgesteld dat als basis heeft gefungeerd voor een breed opgezet debat. In de voorstellen die ik van plan ben in te dienen, zal uiteraard ook rekening worden houden met de diverse opmerkingen, bijdragen en discussies van de afgelopen maanden, in de mate waarin ze in overeenstemming zijn met de hervormingsdoelstellingen. Van bepaalde instructies aan de Commissie kan echter geen sprake zijn. De Commissie zal deze kwestie volledig onafhankelijk behandelen en zal daarin haar eigen verantwoordelijkheid nemen. Zij zal de voorstellen ook uit hoofde van die eigen verantwoordelijkheid presenteren.

Hudghton (Verts/ALE).
Gezien de vertraging van het pakket vraag ik me af of nu wel de juiste commissaris onze vragen over dit onderwerp beantwoordt. Ik neem aan dat de heer Fischler zich nog steeds inzet voor een zinvolle hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid, maar ik vraag me af of hij iets meer kan zeggen over de zinspelingen dat anderen binnen de Commissie op ongepaste wijze onder druk zijn gezet. Misschien is het mogelijk de voorzitter van de Commissie te vragen hierover een verklaring af te leggen. Zou hij ook kunnen bevestigen of de overplaatsing van de directeur-generaal Visserij onderdeel uitmaakte van een routineoperatie? Is het waar dat alle andere personen die tijdens die operatie werden overgeplaatst, hier slechts enkele uren vóór de overplaatsing van op de hoogte werden gesteld?
Is het waar dat het probleem dat overeenstemming over het pakket in de weg staat, verband houdt met een zeer specifiek onderdeel van het pakket en, zo ja, waarom moet het gehele hervormingspakket daardoor vertraging oplopen?

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, het is noodzakelijk om de kwestie van de visserijhervorming volledig los te zien van het toepassen van het roulatiebeginsel binnen de Commissie. Ik ben onder andere - ook als lid van de zogenaamde hervormingsgroep van de Commissie - altijd voorstander geweest van een roulatieprocedure voor de A1- en A2-ambtenaren omdat ik van mening ben dat deze topfunctionarissen regelmatig van positie moeten veranderen.
Op een eerder tijdstip is er al een debat gevoerd over het vertrek van de heer Smidt in de loop van 2003. In dat verband heb ik toen al duidelijk gezegd dat elke vervanging van een door mij uitgekozen directeur-generaal voor de visserij, met wie ik overigens uitstekend kan samenwerken, alleen plaats kan vinden aan het begin of na de voltooiing van de hervorming, inclusief de eerste fase van de tenuitvoerlegging. Op dit moment staan we op het punt om te gaan overleggen met de lidstaten in de Raad, met het Parlement en met name met de stake holders. Ik zou het onverantwoord vinden als midden in deze gesprekken een wisseling in de hoogste functie zou plaatsvinden. Met mijn goedkeuring, heeft het college besloten dat deze wisseling dan maar nu meteen aan het begin moet gebeuren en daarom maakt de heer Smidt onderdeel deel uit van het getroffen pakket maatregelen.
Het is bijzonder betreurenswaardig dat er in dit proces communicatieproblemen zijn opgetreden en de heer Smidt pas vlak voor het besluit van de Commissie hiervan in kennis is gesteld. Ik wil echter nogmaals ten stelligste benadrukken dat er geen enkele band bestaat met de hervormingen van het visserijbeleid.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u een uitzondering te maken, en wel om de volgende redenen: ik heb nooit begrepen - en begrijp nog steeds niet - hoe je een aanvullende vraag kunt formuleren als je niet weet hoe het antwoord van de commissaris en de repliek van de vragensteller luiden. Een vraag stellen voordat je weet waarover gesproken wordt: wel, die methode is mij onbekend.
Ten tweede vind ik dat deze vraag - die overigens door de voorzitter van de visserijcommissie is geformuleerd - niet zomaar een vraag is. Met deze vraag openen we een heel nieuw debat.
Daarom verzoek ik u een uitzondering te maken en mij mijn vraag te laten stellen.

De Voorzitter.
Ik wil de afgevaardigden er graag op wijzen dat dit geen algemeen debat is. Dan bevindt u zich in de verkeerde vergadering. We zijn nu bezig met het vragenuur, en volgens de aanbevelingen die we hier in dit Parlement zelf hebben gedaan, kunnen er slechts twee aanvullende vragen worden gesteld door twee afgevaardigden, indien mogelijk van verschillende fracties en uit verschillende lidstaten.
Ik heb de leden het woord gegeven volgens het principe 'wie het eerst komt, het eerst maalt?. Daardoor kwam het dat een afgevaardigde van de Spaanse socialistische fractie eerst het woord kreeg en daarna een Britse afgevaardigde van de Groene fractie. Er waren nog vier of vijf anderen die om het woord gevraagd hadden, maar het Reglement staat dat niet toe. Het spijt me, maar zo is het nu eenmaal. Hoe vaker u met een motie van orde komt, des te minder tijd blijft er voor uw collega's over om een vraag te stellen. U dient daar rekening mee te houden en enige solidariteit te betrachten. U zult het bij een andere gelegenheid over de visserij kunnen hebben. De commissaris zal op 21 en 22 mei - of wanneer het hem goeddunkt, het is tenslotte zijn zaak - een onderhoud hebben met de Visserijcommissie, en dan kunt u zoveel debatteren als u maar wilt.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil nog slechts één korte opmerking over dit debat maken, en misschien dat die de eendracht in dit Parlement ten goede kan komen. De Commissie visserij zal zich volgende week uitgebreid met deze kwestie bezighouden en ik heb toegezegd dat ik daarbij aanwezig zal zijn. Ik sta dan ter beschikking voor alle mogelijke vragen.

De Voorzitter.
Ik twijfel er niet aan dat u onze vragen dan zult beantwoorden, zowel in de commissie als in de voltallige vergadering. Dan kunt u een debat voeren over dit onderwerp dat inderdaad, zoals de heer Nogueira al aangeeft, van groot belang is en - als we het dan toch over vissers en schepen hebben - een grote diepgang heeft.

De Voorzitter.
Vraag nr. 28 van Myrsini Zorba (H-0342/02):

Betreft: Minderjarige sporters
De laatste jaren neemt het aantal minderjarige sporters dat aan grote sportwedstrijden meedoet sterk toe. Heel vaak begint het proces van trainen en deelname aan competitiesport reeds vóór de schoolgaande leeftijd. Deze kinderen kunnen evenwel zelf niet beslissen over hun toekomst en worden niet zelden het semiprofessionalisme 'ingezogen' of zelfs het slachtoffer van uitbuiting, terwijl hen bovendien zogenaamde voedingssupplementen worden gegeven. Europa is gastheer van de volgende Olympische Spelen.
Kan de Commissie mij meedelen of zij van plan is maatregelen te nemen voor het aanpakken van deze ontwikkeling, mogelijkerwijs in het kader van de campagne tegen doping, die reeds van start is gegaan en in relatie met het VN-Verdrag voor de rechten van het kind?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de geachte afgevaardigde snijdt de kwestie van de bescherming van minderjarigen in de sport aan. Zij verwijst met name naar de risico's die minderjarigen, vaak al profs of semi-profs, lopen bij de deelname aan grote sportwedstrijden. Het thema van de bescherming van jonge sporters is voor de eerste keer aan de orde gesteld in de verklaring die de Europese Raad in Nice in het kader van gemeenschappelijke beleidsmaatregelen heeft aangenomen over de bijzondere kenmerken van sport en de maatschappelijke functie ervan in Europa. De Commissie heeft dit onderwerp nader aan de orde gesteld in het kader van het Helsinki-verslag en ook in het kader van het Europese sportforum van 26 en 27 oktober in Lille (met name in de workshop over het thema bescherming van de jeugd). De speciale situatie van jonge sporters onder de 18 jaar is naar aanleiding van de discussies tussen de Commissie en de FIFA zorgvuldig getoetst. Deze discussies, die in maart 2001 zijn afgesloten, hebben geleid tot regelgeving op het gebied van de internationale transfers van voetballers.
Wij mogen echter één ding niet uit het oog verliezen: de feitelijke bescherming van jonge sporters valt voor het grootste gedeelte onder de bevoegdheid van de lidstaten. Door de initiatieven van de Commissie is de dialoog tussen de lidstaten over dit probleem in een aanzienlijke stroomversnelling terechtgekomen. Bovendien zijn er, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, ook maatregelen op communautair niveau genomen. De Raad heeft bijvoorbeeld op 22 juni 1994 richtlijn 94/33 betreffende de bescherming van jongeren op het werk vastgesteld. Krachtens deze richtlijn is kinderarbeid verboden en wordt het werken van jongeren aan regels gebonden. Daarnaast is deze richtlijn in het algemeen ook bedoeld om ervoor te zorgen dat elke werkgever arbeidsomstandigheden garandeert die aansluiten bij de leeftijd van hun jonge werknemers. De centrale doelstelling van de richtlijn is het bevorderen van betere arbeidsomstandigheden voor jongeren, zonder een absoluut verbod te beogen. Tot slot heeft de Commissie ook het initiatief genomen voor talrijke maatregelen tot dopingbestrijding die met name gericht zijn op jongeren. In 1999 is een verslag over een plan voor een bijdrage van de Gemeenschap aan de dopingbestrijding goedgekeurd. Daarnaast zijn vorig jaar verschillende onderzoeken gefinancierd, waaronder een onderzoek naar de bescherming van jonge sporters. Tot slot overweegt de Commissie op dit moment de omzetting van een nieuw communautair plan voor dopingbestrijding, waarbij nog meer aandacht besteed zal worden aan de problematiek van de dopingbestrijding bij jongeren.

Zorba (PSE).
Natuurlijk weet ik wat in het verleden allemaal is gedaan, maar nu zijn er Olympische Spelen op til, en daarom moeten wij mijns inziens absoluut nagaan of al die specifieke maatregelen en studies ons daadwerkelijk zullen brengen tot een communautair actieplan of nationale actieplannen, als tenminste de Commissie de lidstaten daartoe aanmoedigt en een besluit neemt. Bij de voedingssupplementen en de beoefening van de beroepssport door heel jonge kinderen, door schoolgaande kinderen, gaat men werkelijk over de schreef. De gezondheid van de kinderen wordt regelrecht bedreigd, en bovendien druist dergelijke sport in tegen de geest van de sport. Sport is namelijk voor iedereen, en geschiedt op basis van vrijwilligheid.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw afgevaardigde, dames en heren, ik kan u enkel nogmaals de verzekering geven dat er daadwerkelijk een dergelijk actieplan zal komen. Dat heb ik ook nog eens bij de verantwoordelijke diensten nagevraagd. Ik kan uw bezorgdheid in verband met de komende Olympische Spelen echter goed begrijpen. Daarom hebben we ook een dergelijk actieplan nodig waarin de nadruk op dopingcontrole en op maatregelen tegen dopinggebruik zal liggen.

De Voorzitter.
Aangezien de vragen 29 en 85 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden zij tezamen behandeld: Vraag nr. 29 van Margrietus J. van den Berg (H-0348/02):

Betreft: Uitgelekte wensenlijst Europese Commissie ten aanzien van liberalisering diensten ontwikkelingslanden
In het kader van de GATS-onderhandelingen (WTO), wordt momenteel binnen Comité 133 van de Commissie de 'wensenlijst' van de Europese Unie voor liberalisering van diensten in ontwikkelingslanden voorbereid. Deze lijsten worden door de Commissie beschouwd als niet openbaar. Sinds 16 april zijn voorlopige lijsten voor 29 landen openbaar via de website van een NGO. Hieruit blijkt dat ook openstelling van bepaalde dienstensectoren gevraagd wordt van ontwikkelingslanden, dienstensectoren die ook binnen de Europese Unie als gevoelig worden beschouwd. Heeft de Commissie een voorkeursbehandeling gegeven aan het bedrijfsleven? Wat was de rol van het European Services Network? Is het waar dat de Commissie openstelling van de watersector in ontwikkelingslanden bepleit, terwijl de lidstaten dit in eigen land niet willen? Is dit niet tegenstrijdig? Hoe zit het met de relatie tussen GATS-onderhandelingen en de SAP-eisen van het IMF aan ontwikkelingslanden ten aanzien van liberalisering?  Vraag nr. 85 van Anne E.M. Van Lancker (H-0350/02):

Betreft: Voorbereiding van de GATS-onderhandelingen
De Commissie bereidt momenteel, in samenwerking met het Comité 133, haar mandaat voor de GATS-onderhandelingen voor. Op dit ogenblik wordt er naar verluidt gewerkt aan een lijst van sectoren die de Europese Unie in de liberaliseringsbesprekingen wil opgenomen zien. Kan de Commissie mij informeren over de manier waarop deze belangrijke onderhandelingen worden voorbereid en welke sectoren onder de 'request-list' van de lidstaten zijn opgenomen? Is de Commissie bereid de request-list bekend te maken aan het Europees Parlement? Herhaaldelijk is geaffirmeerd dat publieke goederen zoals onderwijs, gezondheidszorg en water onder geen beding zouden geliberaliseerd worden. Kan de Commissie mij bevestigen dat die stelling overeind blijft? Zal de request-list ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Raad Algemene Zaken, of valt dit integraal onder het onderhandelingsmandaat van de Commissie?

Lamy
In deze twee vragen gaat het om de publicatie van de ontwerpverzoeken die de Europese Unie in de onderhandelingen over de dienstensector in de WTO op tafel heeft gelegd. Deze publicatie is het werk van bepaalde niet-gouvernementele organisaties en kranten. Deze lekken - want het zijn lekken - zijn betreurenswaardig. Daardoor wordt onze eigen interne voorbereiding van de onderhandelingen verstoord. Het communautair overlegproces is nog niet afgesloten. Wij zijn nog pas bezig met de eerste bespreking van de ontwerpen en er is absoluut nog geen definitief standpunt van de Unie afgesproken. Eerlijk gezegd zijn wij momenteel nog bezig met de raadpleging van de lidstaten. Deze raadpleging geschiedt overeenkomstig de daarvoor bestemde procedures en heeft tot doel de lidstaten in staat te stellen deze eerste verzoeken te bestuderen, hun eigen interne overlegprocedures te volgen en opmerkingen te maken. Heel dit proces moet dan op een gegeven ogenblik - en dat ogenblik is nog niet bereikt - resulteren in de indiening van de ontwerpverzoeken in Genève.
Deze lekken zijn betreurenswaardig omdat zij onze eigen onderhandelingspositie ondermijnen. Dergelijke verzoeken zijn onderhandelingsmaterie en door ze openbaar te maken zet men zonder meer de derde landen onder druk waartoe deze verzoeken zijn gericht. Ook deze derde landen werden geconfronteerd met een aantal vragen over hetgeen van onze kant niet meer dan ontwerpen waren. Het lijdt dan ook geen twijfel dat dit alles allesbehalve bevorderlijk is voor het goede verloop van de onderhandelingen.
Verder zijn deze lekken betreurenswaardig omdat het Europees Parlement niet vóór alle anderen - of in ieder geval onmiddellijk na de Raad - op de hoogte was gesteld. Dat strookt natuurlijk niet met de gezamenlijk vastgestelde regels. Ik herinner hierbij aan de informele informatie- en overlegprocedures die wij met inachtneming van het Verdrag - dat de Raad een duidelijke prioriteit toekent - onderling hebben afgesproken. Tot nu toe hebben die procedures goed gewerkt, en ik heb ook geen enkele reden om te denken dat deze in de toekomst niet goed zouden werken.
Tot slot zijn deze lekken betreurenswaardig omdat daarmee een vreemd signaal wordt gegeven. Je zou het kunnen vergelijken met een scoop, met het moment waarop in een detectiveverhaal interessante ontdekkingen worden gedaan. Dat is hier echter absoluut niet het geval. De grote lijnen van deze voorstellen waren al bekend. Zij staan zelfs sedert eind 2000 op onze website en behelzen niets nieuws ten opzichte van hetgeen wij in de beleidsprincipes kenbaar hebben gemaakt.
In alle onderhandelingen is er een eerste fase van nadenken, een tweede fase van transparantie en een derde fase van daadwerkelijke onderhandelingen, ver weg van de schijnwerpers. Momenteel zitten wij nog in de fase van het nadenken. Na rijp beraad met de betrokken instanties hebben wij uiteindelijk onze eerste ontwerpen voorgelegd aan de lidstaten. Ik kan u verzekeren dat er geen enkel verschil bestaat tussen de standpunten van het Parlement met betrekking tot de 'diensten?-onderhandelingen - waarin sterk wordt aangedrongen op de noodzaak van eerbiediging van de overheidsdiensten, een zorg die de Commissie trouwens deelt en waarmee wij in onze voorstellen ook rekening hebben gehouden - en hetgeen wij reeds hadden aangegeven. Wij hebben inderdaad overleg gepleegd en rekening gehouden met de standpunten van enkele beroepsinstanties en niet-gouvernementele organisaties, maar wij hebben geen enkele van deze organisaties een bevoorrechte behandeling gegeven.
Samenvattend kan ik u zeggen dat hoe betreurenswaardig deze lekken ook zijn, zij ook iets positiefs hebben. Deze geheime documenten zijn nu prijs gegeven aan het publiek. Al degenen die zich hiervoor echt interesseren en daar nu dus een blik op kunnen werpen, zullen vaststellen dat deze zogenaamde geheime voorstellen volledig stroken met de doelstellingen die wij in het openbaar hebben gezegd te zullen vervolgen en dat, in tegenstelling tot hetgeen her en der werd geschreven, er geen geheime agenda is. Zij zullen met name vaststellen dat wij absoluut niet van plan zijn, in geen enkele sector en in geen enkel land, de privatisering van de openbare diensten of de ontmanteling daarvan te bevorderen of te eisen.
Deze publicatie heeft tot nu toe slechts een slachtoffer gemaakt: het sprookje van de geheime agenda. Dit slachtoffer is er zelfs zo slecht aan toe dat ikzelf er soms van word verdacht deze lekken te hebben veroorzaakt, zogenaamd om aan te kunnen tonen dat hetgeen wij in het geheim doen volledig strookt met hetgeen wij in het openbaar hebben aangekondigd. Ik ontken natuurlijk elke formulering van dien aard.
Dan nu ter zake. Ik wil kort eraan herinneren dat het WTO-akkoord inzake diensten niet soepeler had kunnen zijn. Daarin staat dat elk land een lijst met activiteiten opstelt en aangeeft voor welke activiteiten het bereid is markttoegang te verstrekken en de nationale behandeling toe te kennen aan buitenlandse dienstverleners. Ook staat daarin dat elk land de volgens hem gevoelige activiteiten van zijn verplichtingen kan uitsluiten. Bijgevolg is rekening gehouden met de problemen die rijzen ten gevolge van de economische en sociale verschillen tussen de deelnemende landen.
De WTO-leden behouden trouwens hun soeverein recht om uitgaande van hun specifieke overheidsdoelstellingen bepaalde handels- en niet-handelsactiviteiten op hun grondgebied te reguleren. Dat is het algemeen beginsel. De ontwerpverzoeken waarom het hier gaat, betreffen een bepaald aantal sectoren, hetgeen beantwoordt aan de eerder gedane onderhandelingsvoorstellen en de reeds aangekondigde doelstellingen. Ik zal ze snel noemen: vrije beroepen, diensten voor ondernemingen, besteldiensten, postdiensten, telecommunicatiediensten, bouwwezen en ingenieursdiensten, distributie, milieudiensten, financiële diensten, toerisme, reizen, vervoer en energie. Bij het horen van deze lijst zult u waarschijnlijk vaststellen dat hierop noch gezondheid noch onderwijs voorkomt, dat wij dus geen enkel verzoek doen aan derde landen met betrekking tot de gezondheidssector of de onderwijssector. Ik wil hierbij verduidelijken dat wij in dit stadium ook absoluut niet van plan zijn aanbiedingen daaromtrent van onze kant te doen.
Dan is er nog een vraagstuk waarop de heer van den Berg onze aandacht vestigde: het vraagstuk van het waterdossier van de ontwikkelingslanden, dat inderdaad zeer ingewikkeld is. Als Commissie zijn wij ervan overtuigd dat er goede redenen zijn om verzoeken met betrekking tot de waterdistributie tot derde landen te richten. Let wel, ik zeg 'waterdistributie?, om een duidelijk onderscheid te maken met het vraagstuk van de toegang tot water. Dat laatste vraagstuk valt namelijk buiten het toepassingsgebied van het WTO-akkoord inzake diensten. Uitgaande van een aantal internationale werkzaamheden zijn wij van mening dat als wij de miljard of de anderhalf miljard mensen op aarde die momenteel geen toegang hebben tot water, die toegang binnen de komende tien jaar willen geven, wij behoefte hebben aan particuliere financieringen. Momenteel zou een kapitaal van ongeveer 200 miljard dollar nodig zijn voor investeringen in een dergelijke infrastructuur. Nu zitten wij op 70 à 80 miljard dollar. Het verschil kan niet worden gedekt met enkel en alleen overheidsgeld. Daarom zijn wij van mening dat als de GATS-onderhandelingen in goede banen worden geleid, zij een nuttige bijdrage kunnen leveren aan de internationale inspanningen voor de millenniumdoelstellingen van de VN voor water.
Dan heeft de heer van den Berg nog een laatste punt aan de orde gesteld, namelijk het vraagstuk van het verband tussen enerzijds de eisen, of de voorwaarden, van het IMF aan de ontwikkelingslanden en anderzijds de WTO-onderhandelingen. Het antwoord daarop is dat de dienstenonderhandelingen en de herstructureringsprogramma's van het IMF niet met elkaar zijn verbonden. Bijgevolg hebben de ontwikkelingslanden die verplichtingen op zich hebben genomen of zullen nemen met betrekking tot herstructureringsprogramma's, er alle belang bij daar in de internationale onderhandelingen munt uit te slaan.
Zolang deze voorwaarden niet in de WTO zijn geconsolideerd, zijn zij vanuit de optiek van de WTO niet verplicht. De landen die om de een of andere reden al dan niet gedwongen waren dergelijke IMF-voorwaarden te accepteren, kunnen dit als een troef gebruiken in de WTO-onderhandelingen. Wij zijn in ieder geval bereid dit met de grootste welwillendheid te bekijken.

van den Berg (PSE).
Wij hebben een zeer hoge dunk van de commissaris, maar wij dachten toch inderdaad niet dat hij een zo geheime strategie had ontwikkeld dat de verborgen lijst zijn eigen aanpak was. Maar nu die lijst eenmaal op tafel ligt, stel ik vast dat de commissaris gezegd heeft dat, als wij een verzoek doen, geen enkel land wordt gedwongen om in te stemmen met iets wat het niet wil. Zij maken zelf uit wat de publieke sector is.
Nu heb ik begrepen dat de commissaris werkt vanuit een commitment en ik zou hem willen vragen of hij nog een keer kan bevestigen dat dit commitment wat hem betreft - en dit speelt ook tussen de Commissie en ons als Parlement - in principe inhoudt dat hetgeen we onszelf niet willen aandoen of niet van onszelf willen vragen, om het zo te zeggen - bijvoorbeeld ten aanzien van het water of in het onderwijs, de gezondheidszorg of andere sectoren - ook niet aan anderen zullen opleggen. En dat, mochten we daarvan afwijken, we daarover dan zeer in het bijzonder eerst grondig met elkaar van gedachten wisselen.
Ik denk dat het voor ons van groot belang is dit politieke commitment, die heldere lijn, goed te kennen. En verder denk ik dat Johannesburg waarschijnlijk ook een goede plek is om er met betrekking tot dat water voor te zorgen dat de toegang publiekelijk beheerd blijft, maar de financiering wellicht uit private kanalen verder vorm kan krijgen.

De Voorzitter.
Mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ik vraag u met klem om het zo kort mogelijk te houden. We hebben de voor deze vraag beschikbare tijd allang overschreden.

Lamy.
Ik houd het kort. Laten wij alstublieft een duidelijk onderscheid maken tussen de communautaire stelsels voor de dienstensector en de WTO-stelsels. Wij vaardigen communautaire stelsels uit op grond van bepaalde overwegingen, en nemen soms in de WTO daarvan afwijkende standpunten in. Wij kunnen natuurlijk in de WTO niet verder gaan dan onze interne regelingen, maar wij wel minder ver, en dat is ook absoluut ons beleid.
Dan uw tweede nauwkeurige vraag: vragen wij anderen om liberalisatie-inspanningen in sectoren ten aanzien waarvan wij zelf geen verplichtingen op ons willen nemen? Dat is ons beleid niet. Ik heb mijn instructies in het openbaar bekend gemaakt en die luiden dat als wij iets dergelijks doen, het bij wijze van uitzondering zal geschieden en hieraan bijgevolg het noodzakelijke overleg en de noodzakelijke raadpleging zal voorafgaan.

Van Lancker (PSE).
Ik wil de commissaris danken voor zijn heldere antwoord. Ik moet eerlijk zeggen dat ik zelf blij was met de berichten van de NGO's. Ik had alleen nog ter verduidelijking aan de commissaris willen vragen of hij, als die besprekingen rond zijn, teruggaat naar de Raad Algemene Zaken om een officieel mandaat te krijgen, of heeft de Commissie intrinsiek nu al het mandaat op zak?
Uitgerekend rond water was inderdaad een zeer grote controverse ontstaan, ook in Europa.

Lamy.
Het mandaat dat ik als commissaris heb, is in 1999 door de Raad - en trouwens ook door het Parlement - vastgesteld met het oog op Seattle. De uitbreiding van dit mandaat en mijn reserves staan in dit document, dat openbaar is.
Wat de diensten betreft, wil ik eraan herinneren dat de GATS-onderhandelingen in etappes verlopen. Eerst zijn er verzoeken - en iedereen doet iedereen verzoeken. Dan komen de aanbiedingen - en iedereen doet iedereen aanbiedingen. De termijn voor de verzoeken verstrijkt in juni van dit jaar en de termijn voor de aanbiedingen in maart van het volgend jaar. Pas tegen het einde wordt een standpunt bepaald, na behandeling van de verzoeken en aanbiedingen. Pas dan - dat wil zeggen waarschijnlijk begin of midden 2004 - zullen wij precies weten wat wij bereid zijn aan te bieden. Daarover zal ik, net zoals tot nu toe het geval is geweest, overleg plegen met de Raad, het Parlement en bepaalde instanties van het maatschappelijk middenveld, met beroeps en niet-beroepsinstanties die zich bezighouden met dergelijke vraagstukken.

Sjöstedt (GUE/NGL). -
Dank u voor uw antwoord, mijnheer de commissaris. Ik heb nog een aanvullende vraag. In verschillende krantenartikelen is beweerd dat de Commissie van plan is om eisen inzake deregulering van de dienstensector in andere landen te koppelen aan een reductie van de exportsubsidies van de EU op landbouwgebied.
Elke koppeling van eisen inzake dereguleringen in andere landen en de vanzelfsprekende reductie van exportsubsidies van de EU op landbouwgebied is naar mijn mening verwerpelijk en onverantwoord.
Ik vraag mij af of de commissaris kan garanderen dat dit bericht niet klopt, dat er geen koppeling komt tussen enerzijds het vraagstuk van de exportsubsidies op landbouwproducten uit de EU en anderzijds de eisen tot deregulering van overheidsdiensten in andere landen.

Lamy
Eerlijk gezegd geloof ik niet dat een dergelijke band bestaat. De landbouwonderhandelingen worden gevoerd door in eerste instantie de heer Fischler. Ik vervul daarbij een aanvullende rol. De voorwaarden voor die onderhandelingen zijn vastgesteld in Doha en al degenen die rondom de tafel zitten, streven naar verbetering van de markttoegang, vermindering van de interne zorgen en afkalving van de exportsteun. Dat is de algemene lijn die door iedereen in Doha werd goedgekeurd. Daarna komt het vraagstuk van de hoeveelheid: hoeveel? Daar wordt nu precies over onderhandeld, en voor zover ik weet is er geen sprake van de door u genoemde band tussen deregulering enerzijds en subsidievermindering anderzijds.

Rübig (PPE/DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Lamy, wij weten dat de GATS-onderhandelingen ook bedoeld zijn om een grotere welvaart in de ontwikkelingslanden te realiseren. Het is de bedoeling dat de consumenten hiervan profiteren en de liberalisering is dan ook meestal tegen de betrokken ondernemingen gericht. Daarom ben ik benieuwd welke sectoren binnen de dienstverlening tijdens de onderhandelingen eigenlijk de prioriteit hebben van de commissaris.

Lamy.
Ik heb, mijnheer Rübig, de prioritaire sectoren genoemd. Zij komen min of meer overeen met de sectoren waarin de Europese Unie vergelijkingswijze een duidelijk voordeel heeft. Financiële dienstverlening, telecommunicatie, distributie en dienstverlening in de bouw zijn de sectoren die het vaakst in de onderhandelingen of tijdens bilaterale bezoeken ter sprake worden gebracht. Deze sectoren nemen min of meer 70% van het BBP van de Europese Unie voor hun rekening maar vormen zelfs nu nog slecht 25% van onze export. Daaruit blijkt dus al dat hier nog een groot terrein braak ligt.

De Voorzitter.
Hartelijk bedankt voor uw medewerking, mijnheer Lamy.
Tweede deel
Vragen aan mevrouw Schreyer
De Voorzitter.
Daar de vraagsteller afwezig is, komt vraag nr. 30 te vervallen. Vraag nr. 31 van Göran Färm (H-0343/02):

Betreft: Uitvoering van de begroting
De begroting van de EU heeft een aantal jaren grote overschotten vertoond. Dit is een slechte zaak, omdat dit betekent dat de toegewezen middelen niet op de daarvoor bestemde plaats terecht zijn gekomen. Op de lange duur leidt dit ertoe dat de geloofwaardigheid van de EU in het geding komt.
Welke maatregelen wil de Commissie nemen om dit ernstige probleem op te lossen?
Voert de Commissie overleg met de Raad en de lidstaten om de uitvoering van de begroting van de EU te verbeteren?

Schreyer
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijn antwoord op de vraag van de heer Färm luidt als volgt. In het begrotingsjaar 2001 is in totaal 97% van de vastleggingskredieten daadwerkelijk gebruikt. Dat is een duidelijke verbetering ten opzichte van het voorgaande jaar, toen slechts 82% van de vastleggingskredieten is gebruikt. Bij de betalingskredieten is de situatie echter anders. In 2001 is namelijk 82% van de beschikbare middelen besteed en dat is minder dan het toch al lage percentage van het voorgaande jaar 2000 dat 88% bedroeg.
De overschotten in het begrotingsjaar 2001 zijn met name het gevolg van een ontoereikende besteding van de middelen in het kader van het Structuurfonds (9,4 miljard), het Cohesiefonds en de pretoetredingsinstrumenten ISPA, SAPARD en PHARE. Bezuinigingen in de agrarische sector ter waarde van 1,9 miljard euro hebben echter ook in niet onaanzienlijke mate bijgedragen aan het begrotingsoverschot. Wat de structuurfondsen betreft is de onderbesteding met name veroorzaakt door de vertraagde invoering van de programma's voor de nieuwe programmaperiode 2000-2006. Bij SAPARD en ISPA speelde een combinatie van twee factoren een rol: problemen in de aanloopfase van nieuwe activiteiten en problemen bij het opzetten van de noodzakelijke administratieve structuren in de toetredingslanden.
De Commissie maakt zich grote zorgen over deze ontwikkelingen en heeft al een aantal voorzorgsmaatregelen getroffen om extra nadruk te leggen op de maatregelen die in 2001 zijn genomen. De lidstaten zijn uiteraard zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de programma's en daarom heeft de Commissie hen opgeroepen om het uitvoeringsschema voor de periode 2000-2006 zeer strikt in acht te nemen, inclusief de n+2-regeling die in artikel 31 van verordening 1260/1999 verankerd is. Voor sommige programma's geldt deze regel al per 31 december 2002; voor de overige programma's treedt deze regeling per 31 december 2003 in werking.
Bij brief van 21 november 2001 heeft mijn collega, de heer Barnier, de lidstaten uitdrukkelijk op deze regeling gewezen. De lidstaten die gevaar lopen dat de regeling op hen van toepassing zal zijn, worden ook regelmatig door de diensten van de Commissie geïnformeerd over de uitvoeringsstand van alle betalingsverplichtingen. De laatste mededeling in dit verband dateert van april 2002. De lidstaten hebben tot 31 maart 2003 de tijd om aanvragen in te dienen voor de eindbetalingen in het kader van de programma's uit de laatste programmaperiode, dat wil zeggen van 1994-1999.
In het Cohesiefonds wordt elk financieringsbesluit gekoppeld aan een bindende termijn voor de indiening van deze betalingsaanvragen. De Commissie heeft de lidstaten ervan in kennis gesteld dat zij principieel tegen een verlenging van deze termijn is. In de toekomst dient op de uitvoering van de maatregelen in het kader van de structuurfondsen tijdens het gehele jaar meer toezicht dan tot nu toe gehouden te worden, met name via de nieuwe betalingsramingen die de lidstaten dienen op te stellen.
Deze ramingen zullen voortaan in het kader van de begrotingsprocedure ook aan de Begrotingsautoriteit ter beschikking worden gesteld. Daarnaast zal de Commissie de desbetreffende lidstaten attenderen op het risico van een automatische intrekking van betalingsverplichtingen die te lang openstaan. De ramingen van de lidstaten van betalingen voor het begrotingsjaar 2001 in het kader van de structuurfondsen - met uitzondering van de voorschotten - lagen 15 miljard hoger dan de feitelijke aanvragen voor betalingen door lidstaten in dat begrotingsjaar.
Wat de overige begrotingslijnen betreft, tracht de Commissie ook zelf nauwkeurigere ramingen van de financiële behoeften op te stellen en is zij voornemens om het uitvoeringsschema voor de begroting 2002 verder uit te breiden om via een preventieve signalering tijdig vast te kunnen stellen of er eventuele discrepanties bestaan tussen de behoefte aan en de beschikbaarheid van financiële middelen. Aan de hand van dit schema dient tijdens het hele jaar toezicht plaats te vinden op de uitvoering van de begroting. Vervolgens zal hierover, conform onze toezegging, in september en in november 2002 gerapporteerd worden aan de Begrotingsautoriteit.

Färm (PSE). -
Ik dank commissaris Schreyer voor haar constructieve antwoord op mijn vraag. Als rapporteur voor de begroting had ik hierover natuurlijk kunnen discussiëren met mevrouw Schreyer, in het kader van het debat over de begroting 2003, maar ik wil het liever in de vorm van een vraag aan de orde stellen. Het gaat namelijk om een veel groter en principiëler probleem.
De Begrotingsautoriteit neemt besluiten over regionaal beleid en steunbeleid omdat zij iets wil doen voor de werkgelegenheid in de arme regio's en ter ondersteuning van de arme landen in de wereld.
Als wij ontdekken dat een groot deel van de feitelijk door ons genomen besluiten niet wordt uitgevoerd, is dat een groot democratieprobleem, dat ertoe kan leiden dat het vertrouwen van de burgers in de Unie afneemt. Daarom vind ik dat wij de lidstaten, de Raad, de Commissie en het Parlement ertoe moeten aanzetten een gezamenlijk actieplan uit te voeren om de omstandigheden werkelijk te veranderen.
Ik heb ook nog een laatste vraag aan mevrouw Schreyer. Denkt de Commissie dat er voldoende bereidheid bij de lidstaten is om echt iets aan de problemen te doen? Af en toe heb ik het gevoel dat de ministers van Financiën van de lidstaten voortal applaudisseren omdat ze geld terugkrijgen.
Is er echt een wil aanwezig om werkelijk samen met de Commissie en het Parlement iets aan de problemen te doen?

Schreyer.
Geachte afgevaardigde, ik wil er in de eerst plaats op wijzen dat de tenuitvoerlegging op het gebied van de hulp aan derde landen waaraan u refereerde, in de laatste twee jaar aanzienlijk is verbeterd. In het afgelopen jaar, in 2001 dus, zijn bijna alle beschikbare betalingsmiddelen ook feitelijk besteed. Dat is echt een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de voorgaande jaren. Dankzij de hervorming en met name ook dankzij de maatregelen van mijn collega's Chris Patten en Poul Nielson zijn op dit vlak goede resultaten geboekt.
Wat het tweede deel van uw vraag betreft, kan ik antwoorden dat de lidstaten nu daadwerkelijk van plan zijn om de middelen te besteden. U heeft overigens wel gelijk. Aan de ene kant zijn de ministers van Financiën natuurlijk verheugd wanneer middelen uit een bepaald begrotingsjaar terugvloeien, maar aan de andere kant zijn het dezelfde ministers van Financiën die de ramingen opstellen over de omvang van de middelen in de structuurfondsen waarop een beroep gedaan wordt. Wij hebben enerzijds dus de raming en de enorme discrepantie met de praktijksituatie, en anderzijds natuurlijk het feit dat het terugvloeien van middelen wordt verwelkomd.
Wij moeten ons dan ook afvragen hoe we instrumenten kunnen gebruiken om deze ramingen, waarop wij immers ook ons voorstel baseren, concreter te maken en misschien ook een sterker bindend karakter te geven.
Ik wil erop wijzen dat bij maatregelen voor de bevordering van de plattelandsontwikkeling een bepaalde regeling wordt toegepast wanneer de raming van de lidstaten van de benodigde middelen een bepaald afwijkingspercentage vertoont ten opzichte van de daadwerkelijk opgevraagde middelen. Indien die situatie zich voordoet, wordt het betreffende verschil het daaropvolgende jaar, als een soort sanctie, in mindering gebracht. Dat is een erg vergaande regeling, maar in de praktijk is gebleken dat deze wel functioneert.
Mijn collega, de heer Barnier, houdt zich eveneens bezig met het verbeteren van de discrepantie die op dit moment in de structuurfondsen bestaat.

Redondo Jiménez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik zal het niet hebben over de percentages en de bedragen waar u zo handig mee omgaat.
We weten allemaal dat van de beloofde 1,27% maar 1,14% wordt vrijgemaakt, en dat er in werkelijkheid maar 1% van wordt uitgegeven. En dan geven we de schuld daarvoor aan de lidstaten: die zouden meer beloven dan ze zich kunnen veroorloven.
Ik zal u een concrete vraag stellen over een programma dat geheel en al onder de verantwoordelijkheid van de Commissie valt, het LIFE-programma.
Voor dit programma is het afgelopen jaar 100 miljoen euro gereserveerd. Uiteindelijk is echter 20 miljoen euro minder toegewezen, en dat terwijl er meer dan genoeg projecten waren, die allemaal voldoende goed doordacht waren om voor financiering in aanmerking te komen. Die 100 miljoen euro hadden dus allemaal toegewezen kunnen worden. We staan dit jaar op het punt de middelen voor dit programma toe te wijzen, als dat al niet gebeurd is, want het moest één dezer dagen gebeuren. Wat gaat de Commissie nu doen? Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat de Commissie 100% van de kredieten ook werkelijk toewijst? De Commissie moet daarnaast een aantal projecten in reserve houden voor het geval slechts 70 of 80% van de kredieten gebruikt worden, wat volgens de Commissie het gebruikelijke percentage is.
Of dat ook inderdaad gebeurt, mevrouw de commissaris, hangt uitsluitend van de Commissie af, en niet van de lidstaten.

Schreyer.
Mevrouw de afgevaardigde, u heeft gelijk dat de structuurfondsen min of meer het geld terugbetalen dat de lidstaten uitgegeven hebben. Daarom kan er wanneer geen rekeningen beschikbaar zijn ook niet uitbetaald worden, terwijl het bij het LIFE-programma om een directe tenuitvoerlegging gaat. Het afgelopen jaar is er bij bepaalde aanbestedingen sprake geweest van een vertraging. Ik kan u op dit moment helaas geen informatie geven over het actuele percentage opgevraagde middelen. Ik zal u daarover later echter heel concreet en gedetailleerd schriftelijk informeren.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw Schreyer.
Vragen aan de heer Busquin
De Voorzitter.
Vraag nr. 32 van Bart Staes (H-0266/02):

Betreft: Europese begroting en steun aan de wapenindustrie
Volgens het Institute for Security Studies besteedde de EU in 1999 tussen 1,5 en 2 miljard euro aan uitgaven die op een of andere manier betrekking hebben op bewapening. Het meeste geld daarvan gaat via de structuurfondsen en het budget voor onderzoek en technologie via het Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling.
Kan de Commissie deze bewering bevestigen en meedelen in welke mate EU-fondsen instaan voor de rechtstreekse of onrechtstreekse ondersteuning van de wapenindustrie en kan de Commissie eveneens meedelen hoeveel EU-geld besteed werd aan maatregelen die gericht waren op de omschakeling van de wapenindustrie?

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie wil ten aanzien van de twee hoofdstukken van de communautaire begroting waaruit volgens de heer Staes kredieten worden geput ter ondersteuning van de bewapening, het volgende preciseren.
Wat het kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling betreft, herinnert de Commissie eraan dat de financiële middelen van het vijfde kaderprogramma - een programma dat ten uitvoer wordt gelegd na door het Parlement en de Raad in medebeslissing te zijn aangenomen - volgens het desbetreffende besluit moeten worden voorbehouden aan projecten voor civiele doeleinden. Dat betekent concreet gesproken dat met het kaderprogramma voor onderzoek geen steun kan worden verleend aan de wapenindustrie.
Wat de structuurfondsen betreft heeft de Commissie in 1993, toen de defensie-industrie in een crisis verkeerde, een programma gelanceerd, « Konver » geheten, dat tot doel had steun te geven aan de omschakeling van de werkgelegenheidstakken die het sterkst getroffen waren door de vermindering van de bewapeningsactiviteiten of de sluiting van militaire plaatsen.
Het doel van de communautaire initiatieven was steun te geven aan de diversificatie van de gebieden die in belangrijke mate afhankelijk waren van defensie. Dit geschiedde via omschakeling van de bewapeningsactiviteiten en de ontwikkeling van industriële activiteiten in andere dan de militaire sector. Onder de met het meerjarig Konver-programma 1994-1999 gefinancierde maatregelen vielen onder meer de herscholing van werknemers voor banen in de civiele sector, de diversificatie van de economische bedrijfsstructuur, de ondersteuning van de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf, de herbestemming van de militaire plaatsen voor andere, civiele doeleinden en het herstel van het milieu.
Wat de begroting betreft bedroegen de aan deze structuurmaatregelen toegekende kredieten 739 miljoen euro, uitgedrukt in prijzen van 1996. Dat is gemiddeld 125 miljoen euro per jaar. In de programmaperiode 2000-2006 werd het Konver-initiatief als dusdanig geschrapt maar de Konver-activiteiten kunnen nog wel worden gefinancierd met programma's in het kader van de doelstellingen 1 en 2.

Staes (Verts/ALE).
Dank u Voorzitter, dank u commissaris Busquin voor het antwoord. Ik zou een precisering willen. U zegt heel duidelijk dat het kaderprogramma alleen gebruikt kan worden voor civiele, voor burgerlijke doeleinden en niet voor militaire doeleinden. Dat heb ik tenminste zo begrepen. We zitten natuurlijk ook met een aantal producten voor tweeërlei gebruik, de dual use producten, die zowel in de civiele als in de militaire sector gebruikt worden. Kan de commissaris bevestigen of ons verzekeren dat het geld van het kaderprogramma ook niet gebruikt wordt voor die dual use producten. Ten tweede: de commissaris zegt dat voor de periode 2000-2006 het Konver-programma op zich niet meer bestaat maar dat de acties nog wel mogelijk zijn en dat er aanvragen kunnen worden ingediend. Zou hij ons kunnen meedelen of er op dit ogenblik projecten lopen in de geest van het vroegere Konver-programma? Ik dank hem voor zijn antwoord.

Busquin.
Ik zal op de twee door de heer Staes aangestipte punten antwoorden. Wat het onderzoekprogramma betreft, zijn de Verdragen en de teksten met betrekking tot het vijfde kaderprogramma duidelijk. De Commissie heeft geen bevoegdheid voor specifiek militair onderzoek. Dat gebied valt onder de intergouvernementele samenwerking en de WEU. Onder verwijzing naar artikel 17 van het Verdrag wil ik verduidelijken dat overeenkomstig het besluit betreffende het vijfde kaderprogramma de Gemeenschap alleen financiële steun mag toekennen aan projecten van het kaderprogramma voor onderzoek die civiele doeleinden beogen. Dit besluit maakt geen uitdrukkelijke melding van de mogelijkheid steun te verlenen aan onderzoek voor zowel civiele als militaire doeleinden. Het voorstel voor het zesde kaderprogramma gaat dezelfde kant uit. Ongetwijfeld is het niet altijd gemakkelijk te beoordelen welk gedeelte van het civiel onderzoek eventueel ook gebruikt zal worden voor militaire doeleinden. Er zijn bijvoorbeeld onderzoeks- en informaticaprojecten die weliswaar voor een civiel doel zijn opgezet maar op een gegeven ogenblik uitmonden in militaire toepassingen. Wij maken echter alleen programma's voor civiele doeleinden. Dat was het wat het onderzoekprogramma betreft.
Wat Konver betreft, heb ik u al gezegd dat de met Konver gefinancierde activiteiten voortgezet kunnen worden met programma's in het kader van de doelstellingen 1 en 2. Daar is mijn collega, de heer Barnier, bevoegd voor. Ik beschik niet over gegevens om u te vertellen welke Konver-activiteiten momenteel worden gefinancierd in het kader van de doelstellingen 1 en 2. Ik kan u wel mededelen dat met het Konver-programma steun is gegeven aan de omschakeling van de werkgelegenheidssectoren die het sterkst getroffen waren door de vermindering van de bewapeningsactiviteiten en de sluiting van militaire plaatsen. Met deze programma's werden dus sociale en economische doelstellingen beoogd en dat gaat mijns inziens in de door u gewenste richting.

De Voorzitter.
Vraag nr. 33 van Bernd Posselt (H-0326/02):

Betreft: Grondwetten van de lidstaten en het zesde kaderprogramma
Het antwoord van de commissaris op vraag H-0167/02

Busquin
De Commissie weet dat men bij het onderzoek met menselijke embryo's geconfronteerd wordt met uiteenlopende ethische en reglementaire keuzes in de verschillende landen. Wat de ethische omlijning van het zesde kaderprogramma betreft, stroken de door de Commissie voorgestelde regels met zowel het amendement dat het Parlement tijdens zijn eerste lezing van het zesde kaderprogramma heeft aangenomen als het advies van de Europese Groep voor Ethiek. Deze regels zijn bovendien gebaseerd op het vijfde kaderprogramma.
De Commissie heeft haar standpunt nogmaals verduidelijkt in een verklaring tijdens de aanneming in de Raad van het gemeenschappelijk standpunt betreffende het zesde kaderprogramma voor onderzoek. Op grond daarvan moeten de deelnemers aan de communautaire onderzoekprogramma's de nationale wetgevingen en de ethische gedragscode strikt eerbiedigen. De lokale comité's voor ethiek of de bevoegde nationale autoriteiten moeten geraadpleegd worden, een gunstig advies uitbrengen of toestemming verlenen voordat met de onderzoeksactiviteiten kan worden begonnen.
Zoals reeds in het vorige antwoord werd gepreciseerd, mag op de gebieden waarop de Gemeenschap formele bevoegdheden heeft - en het onderzoek is zo'n gebied - met een nationale wetgeving geen hinderpaal worden opgeworpen voor activiteiten op communautair niveau waartoe de Raad en het Parlement via medebeslissing hebben besloten. Derhalve is de Commissie van mening dat de financiële middelen voor onderzoeksactiviteiten uit hoofde van het zesde kaderprogramma gebruikt moeten worden met strikte inachtneming van de via medebeslissing door de Raad en het Parlement genomen besluiten. De Commissie beseft ten volle dat de eerbiediging van het cultureel pluralisme en de uiteenlopende ethische standpunten in Europa geen reden mogen zijn om Gods water over Gods land te laten lopen. Net zoals in het verleden zal zij elk voorstel dat ethische vraagstukken doet rijzen, onderwerpen aan een ethisch onderzoek met behulp van externe deskundigen.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het gaat hier niet om zo maar een ethische kwestie. Het gaat om het doden van mensenlevens voor onderzoeksdoeleinden. Daarom wil ik de commissaris heel concreet het volgende vragen: kunt u uitsluiten dat een Europese belastingbetaler belasting voor onderzoek betaalt dat, als het in zijn eigen lidstaat uitgevoerd zou worden, strafbaar zou zijn?

Busquin.
Het is zonder meer duidelijk dat in elke lidstaat de bestaande wetgeving moet worden gerespecteerd. Dat is absoluut noodzakelijk. Wij hebben gezegd dat een kaderprogramma voor onderzoek een communautair voorstel is dat door het Parlement en de Raad via de medebeslissingsprocedure is aangenomen. Wij zullen er dus vanzelfsprekend op toezien dat de comité's voor ethiek, die elk programmavoorstel moeten onderzoeken, rekening houden met alle gevoeligheden, met zowel de gevoeligheden van de wetenschappelijke gemeenschap als die van de lokale wetgevingen.

Purvis (PPE-DE).
Ik zou de commissaris het volgende willen vragen. Als we van het debat van vanochtend uitgaan, zal het Parlement het gemeenschappelijk standpunt waarschijnlijk goedkeuren, mits de amendementen en bloc worden aangenomen. Ik begrijp echter niet goed wat dat in dit specifieke geval betekent. Misschien kan de commissaris een en ander uitleggen. Bijvoorbeeld: als er een aanvraag voor embryonaal stamcelonderzoek komt uit het Verenigd Koninkrijk, Italië en Duitsland, wordt dit onderzoek dan in elk van deze gevallen door de EU gefinancierd?

Busquin.
Ik zal nog eens oplezen welke verklaring ik vanmorgen tijdens het debat heb afgelegd. De Commissie heeft in de notulen van de Raad de volgende verklaring laten opnemen: 'Overeenkomstig het advies van het Europees Parlement betreffende het voorstel voor het zesde kaderprogramma en rekening houdend met het advies van de Europese Groep Ethiek in de wetenschap en de nieuwe technologieën, is de Commissie van mening dat uit hoofde van het kaderprogramma op de volgende gebieden geen onderzoek mag worden gefinancierd: onderzoeksactiviteiten met het oog op het klonen van mensen voor reproductieve doeleinden, onderzoeksactiviteiten die tot doel hebben het genetisch erfgoed van mensen te wijzigen en die deze wijzigingen erfelijk zouden kunnen maken, onderzoeksactiviteiten met het oog op het creëren van menselijke embryo's voor uitsluitend onderzoeksdoeleinden of de bevoorrading met stamcellen, via met name overdracht van de kern van lichaamscellen?. Natuurlijk moet ook het artikel over dierproeven worden vervangen. Dat is de gedragslijn die wij hebben afgesproken.
Zoals reeds gezegd kan, en moet zelfs, elk programma op dit gebied worden onderzocht door een ad hoc comité voor ethiek. Men kan dus niet nu al vooruitlopen op het soort voorstellen dat op Europees niveau kan worden gedaan. Het is duidelijk dat in elke lidstaat onderzoek kan worden verricht uitgaande van de nationale wetgeving. Op Europees vlak is de gedragslijn echter zoals ik zojuist heb aangegeven, en die is mijns inziens de meest aanvaardbare gedragslijn voor iedereen, of tenminste voor de meerderheid van het Parlement en zeer zeker ook voor de meerderheid van de Raad.

Purvis (PPE-DE).
Dit is van groot belang. De commissaris leek in zijn verklaring te zeggen dat embryonaal stamcelonderzoek helemaal niet gefinancierd zou moeten worden. Dat is niet hoe ik het zie.

Busquin.
Ik zal u nog eens precies de tekst voorlezen die over het vraagstuk van de embryo's gaat: 'Hier zij gewezen op de onderzoeksactiviteiten met het oog op het creëren van menselijke embryo's voor uitsluitend onderzoeksdoeleinden of met het oog op de bevoorrading met stamcellen, via met name de overdracht van de kern van lichaamscellen?. Dat aspect komt dus niet voor financiering in aanmerking, dat is duidelijk.

Sacrédeus (PPE-DE). -
Ik wil commissaris Busquin de volgende aanvullende vraag stellen: welk effect zal dit volgens de commissaris in de verschillende lidstaten hebben op het vertrouwen van de burgers in de Europese Unie en in het gemeenschappelijke onderzoeksprogramma van de EU, speciaal in de vier landen die een wettelijk verbod op embryonale stamcellen hebben uitgevaardigd?
Is het geen belangrijke vertrouwenskwestie voor de EU en het gemeenschappelijke onderzoeksbeleid als de Europese Unie zelf onderzoeksprogramma's uitvoert op gebieden waarop men in deze landen langs politieke weg een verbod heeft uitgevaardigd? Moet het onderzoek van de EU niet zich niet richten op het gemeenschappelijke in plaats van op het controversiële?

Busquin.
Het is duidelijk dat communautair onderzoek zo mogelijk gemeenschappelijke doelstellingen op het oog moet hebben. Daarover is echter al uitvoerig genoeg gedebatteerd. Er zijn aanzienlijke meningsverschillen tussen de lidstaten en de parlementen. Wij zijn van plan de rol van elk nationaal parlement, van elke lidstaat te respecteren. Dat is duidelijk, maar wij kunnen natuurlijk niet een bepaald nationaal standpunt gaan extrapoleren en van toepassing laten zijn op heel Europa. Er zijn nu eenmaal verschillen in Europa.

De Voorzitter.
U weet allemaal dat dit soort debatten uiterst interessant is, maar er kunnen toch maar twee aanvullende vragen worden gesteld. Zo luidt het Reglement.

De Voorzitter.
Vraag nr. 34 van Phillip Whitehead (H-0330/02):

Betreft: De werkzaamheden van de Europese Groep Ethiek
Kan de Commissie garanderen dat in het nieuwe actieplan voor biowetenschappen, de ethische implicaties van biotechnologie en genetisch onderzoek onderwerp van discussie zullen blijven zonder dat dit vertraging oplevert voor mogelijk gunstige effecten van technologieën zoals genetische tests en pharmacogenomica?

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, met haar actieplan voor de levenswetenschappen en de biotechnologie, dat op 23 januari jongstleden werd gepubliceerd, maakt de Commissie duidelijk dat op dit gebied rekening gehouden moet worden met zowel ethische als economische, oftewel industriële overwegingen. Volgens de Commissie is het zowel mogelijk als noodzakelijk deze twee aspecten met elkaar te verzoenen, en daaronder vallen ook genetische tests en pharmacogenomica.
Dat vereist in de praktijk ten eerste dat de ethische, juridische en sociale implicaties zo spoedig mogelijk tijdens de ontwikkelingsfase worden onderkend en onderzocht, en wel voordat de technologieën op brede schaal worden verspreid. Men moet de juristen, de sociologen en de deskundigen in ethische vraagstukken aanmoedigen tot een nauwe samenwerking met de wetenschappers en de industriëlen. Zij moeten elkaar wederzijds scholen. Er moet een dialoog ontstaan tussen de voornaamste belanghebbenden, met inbegrip van de patiënten, de politieke besluitvormers en het grote publiek. Deze benaderingswijzen zullen deel uitmaken van de doelstellingen van het zesde kaderprogramma voor onderzoek, en met name van de eerste thematische prioriteit 'Genomica en biotechnologie voor de gezondheid?.
Ten tweede willen wij ethisch onderzoek blijven stimuleren en onze kennis op dit gebied verbeteren, opdat wij een beter begrip krijgen van de verschillende benaderingswijzen op Europees niveau.
Ten derde willen wij dat een juridisch en reglementair kader wordt ontwikkeld voor de biotechnologie en voor met name genetische tests. Dat kader moet gebaseerd zijn op een brede sociale consensus, en die alleen kan worden bewerkstelligd met een open communicatie in beide richtingen.

Whitehead (PSE).
Ik wil de commissaris graag vragen of hij persoonlijk bij het opstellen en invoeren van het werkprogramma van de Europese Groep Ethiek betrokken zal zijn? Als dat zo is, houdt hij er dan rekening mee dat het bij deze debatten niet alleen gaat om grondbeginselen maar ook om spoedeisende kwesties?

De Voorzitter.
Mijnheer de afgevaardigde, ik zou u willen vragen het laatste deel van uw vraag te herhalen. Dat deel van uw vraag is niet goed overgekomen.

Whitehead (PSE).
Erkent de commissaris dat bij bepaalde onderdelen van het onderzoek haast geboden is en het niet alleen gaat om het fundamentele debat over grondbeginselen, en dat we op dit terrein geen onnodige dwarsliggerij van een ethisch comité of groep kunnen gebruiken?

Busquin.
Wij willen natuurlijk dat deze vraagstukken op brede schaal worden besproken, want dit zijn samenlevingsproblemen. Mijns inziens zal het debat daarover evenwel de aanneming van het kaderprogramma voor onderzoek niet vertragen, dat veel verder gaat. Men mag zich bij deze problemen niet blindstaren op een enkel aspect.

Bowe (PSE).
Uitgaande van het debat over de laatste twee vragen en het feit dat we het onderzoeksprogramma morgen hopelijk aannemen, zou ik de commissaris een directe vraag willen stellen. Het is overduidelijk dat de Groep Ethiek steeds belangrijker zal worden. Baart het u daarom geen zorgen dat er geen duidelijk werkprogramma is? Baart het u geen zorgen dat er momenteel geen voorzitter is? En kunt u ons persoonlijk garanderen dat de vragen die ik en mijn collega's u vandaag wilden stellen over het werk van deze groep en de benoeming van een nieuwe voorzitter snel en correct en op open en transparante wijze worden beantwoord?
Ik hoop dat u ons hierover snel heldere toezeggingen kunt doen, want we hechten er veel belang aan dat dit snel gebeurt.

Busquin.
Geachte afgevaardigde, wat het aspect ' wetenschap en samenleving? betreft - dat het Parlement van groot belang acht en onder meer tot uiting brengt met een consequentere begroting voor de desbetreffende problematiek - hebben wij een actieplan opgezet dat tot doel heeft contacten tot stand te brengen en het debat over deze kwesties met de burgers te ontwikkelen. De ethische problematiek heeft een belangrijke plaats in het actieplan voor wetenschap en samenleving. Het is duidelijk dat in het volgend kaderprogramma meer financiële middelen op Europees vlak beschikbaar zullen worden gesteld en een zo vruchtbaar mogelijk dialoog zal worden gevoerd over deze kwesties.

McNally (PSE).
Commissaris, aangezien u de Europese Groep Ethiek blijkbaar als instrument wil gebruiken voor het uitvoeren van het kaderprogramma voor onderzoek, zou ik van u willen weten tot op welke hoogte u het Parlement zult informeren over het advies dat deze groep u geeft, over de samenstelling van de groep en de discussies die u zult voeren met de groep en haar voorzitter, zodra die is benoemd?

Busquin.
Geachte afgevaardigde, zoals u weet is de Europese Groep Ethiek reeds enkele jaren geleden ingesteld. Deze werd voorgezeten door mevrouw Lenoir en heeft een zekere vermaardheid weten te verwerven dankzij de evenwichtige adviezen. Deze worden over het algemeen overgenomen en natuurlijk ook bekend gemaakt aan het Parlement.
Ik dacht trouwens dat u mevrouw Lenoir ook had uitgenodigd voor een discussie. Ik heb net vernomen dat mevrouw Lenoir is afgetreden om persoonlijke redenen. De Europese Groep Ethiek moet dus een nieuwe voorzitter of voorzitster aanwijzen hetgeen waarschijnlijk in de komende weken zal geschieden. De voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, hecht hier groot belang aan.
Mijns inziens heeft deze Groep voor Ethiek tot nu toe adviezen opgesteld - en het zijn adviezen, meer niet - die gekenmerkt worden door een pluralistische aanpak. Daaraan dragen zowel wetenschappers als juristen en sociologen bij. Zo hoort het ook, want er moet een open debat worden gevoerd over deze fundamentele maar tegelijkertijd delicate vraagstukken. De Europese Groep voor Ethiek heeft tot nu toe waardevol werk verricht en ik hoop dat zij dit werk ook in de toekomst kan voortzetten.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Busquin.
Vragen aan de heer Verheugen
De Voorzitter.
Vraag nr. 35 van Mihail Papayannakis (H-0264/02):

Betreft: Bescherming van de Roma tegen rassendiscriminatie in Europa
Volgens het rapport "Extremist threats to democracy" van de Raad van Europa vindt in veel kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa een opleving plaats van racistische aanslagen op de Roma. In ditzelfde rapport wordt de vrees geuit dat de Roma ook in lidstaten van de EU het doelwit vormen van discriminatie met een duidelijk karakter van vreemdelingenhaat en racisme, onder andere ook onder verantwoordelijkheid van politieke krachten die deel uitmaken van de regeringen van deze landen.
Het rapport komt tot andere conclusies dan de optimistische verslagen van waarnemers van de EU over de vorderingen van de kandidaat-landen. Kan de Commissie mij daarom meedelen welke maatregelen door de kandidaat-landen worden genomen met het oog op een gedegen bescherming van de Roma tegen discriminatie op grond van ras of etnische afstamming? Kan de Commissie mij ook informeren over de toestand in de lidstaten?

Verheugen
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, het lijdt geen twijfel dat er in een aantal kandidaat-landen sprake is van een toename van de discriminatie van de Roma en dat de levensomstandigheden van de Roma nog steeds zeer problematisch zijn. De Commissie heeft dit naast een aantal andere tekortkomingen steeds in haar periodieke verslagen aan de orde gesteld. Er zijn echter meer inspanningen en financiële middelen nodig om te waarborgen dat de verschillende programma's in de kandidaat-landen op duurzame wijze omgezet worden. Ik ben het dan ook niet met de geachte afgevaardigde eens dat de conclusies van de Commissie in dit verband te optimistisch zijn. Ik ben graag bereid om u nogmaals de betreffende passages in de standpunten en verslagen ter beschikking te stellen.
In het kader van de pretoetredingsstrategie heeft de Commissie deze kwestie continu ter sprake gebracht. De Commissie controleert de ontwikkelingen ook regelmatig. Het probleem van de discriminatie van de Roma speelt echter al erg lang en is van een zeer complexe aard. Het moet dan ook duidelijk gezegd worden dat ingrijpende verbeteringen pas op de middellange en lange termijn mogelijk zullen zijn.
De Commissie heeft geëist dat de discriminatie in alle kandidaat-landen met een aanmerkelijke Roma-bevolkingsgroep via nationale actieplannen verminderd moet worden. Dat is ook gebeurd. Via diverse EU-programma's is daaraan ook een aanzienlijke bijdrage geleverd. Ik moet echter duidelijk stellen dat onze politieke boodschap aan de kandidaat-landen onveranderd is: zij zijn zelf verantwoordelijk voor een verbetering van de situatie van de Roma. Wij mogen deze landen niet de verantwoordelijkheid voor dit probleem ontnemen.
In juli 2000 heeft de Europese Unie bindende wetgeving aangenomen betreffende een verbod op discriminatie op grond van ras of etnische herkomst op de werkplek, in het onderwijs, op het maatschappelijke vlak e.d. Een andere richtlijn verbiedt discriminatie op de werkplek op grond van godsdienst en geloofsovertuiging, handicap, leeftijd en seksuele geaardheid. De lidstaten dienen deze richtlijn uiterlijk in 2003 omgezet te hebben in nationaal recht, dat wil zeggen dat de toekomstige nieuwe lidstaten deze richtlijn ook moeten omzetten voordat ze tot de Europese Unie toe kunnen treden.
Het juridische kader wordt door een actieprogramma ondersteund. Voor dat programma is 100 miljoen euro beschikbaar om onze mogelijkheden te verbeteren om racisme en alle andere vormen van discriminatie te bestrijden. Daarnaast heeft de Commissie in november 2001 een voorstel voor een kaderbesluit aan de Raad voorgelegd om een juridisch instrument op het gebied van het strafrecht te creëren. Met behulp van dit juridische instrument dient gewaarborgd te worden dat voor racistische gedragingen en vreemdelingenhaat in alle lidstaten bij gelijksoortige strafbare feiten eenzelfde strafmaat wordt gehanteerd. Ten tweede dient de justitiële samenwerking op dit gebied verbeterd en bevorderd te worden.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een opmerking en een vraag. Ik wilde de Commissie niet beschuldigen van overdreven optimisme maar ik vergeleek alleen hetgeen de Commissie zei met het verslag van de Raad van Europa dat 'Extremist threat tot democracy? heet. Daar was mijn oordeel op gevestigd.
Mijn vraag, mijnheer de commissaris, luidt als volgt. Wij vragen anderen allerlei dingen maar wat doen wij zelf? Ik bedoel niet de programma's en het geld maar iets anders. De Roma hebben zoals u weet geen enkele staat die zich om hen bekommert. Zij behoren tot geen enkele staat. Ze zijn met zijn 7 à 8 miljoenen en moeten op een andere manier hun mening naar voren brengen. Zij hebben een congres gehouden en bepaalde eisen geformuleerd. Zij willen een pan-Europees forum en een speciale betrekking met de instellingen van de Europese Unie. Zij willen een zekere vorm van erkenning, daar geen enkele staat hen erkent en van hun holocaust een historische zaak maakt. Hun holocaust was een verschrikking: iemand moet toch een spreekbuis zijn voor degenen die een halve eeuw geleden het slachtoffer zijn geworden van deze holocaust. Wij kunnen hen geen stem geven, maar misschien bent u van plan een voorstel te doen voor een speciale vertegenwoordiging van de Roma bij de instellingen van de Europese Unie?

Verheugen.
Geachte afgevaardigde, de Commissie is niet voornemens om dergelijke voorstellen te doen. Ik wil hierbij ook duidelijk stellen dat ik grote bezwaren heb tegen de opvatting dat de Roma-kwestie een Europese kwestie moet worden, met dien verstande dat de Roma als een supranationale Europese minderheid aangemerkt moeten worden met een geheel eigen Europese minderheidsstatus. Ik ben eerder van mening dat we op dit gebied eigenlijk alleen maar de lidstaten en toekomstige lidstaten met alle beschikbare mogelijkheden kunnen blijven aansporen om het discriminatieprobleem actief te bestrijden. Via communautaire programma's kunnen we een bijdrage daaraan leveren en dat gebeurt dan ook.

De Voorzitter.
Vraag nr. 36 van Sarah Ludford (H-0280/02):

Betreft: Cyprus
Welke voorstellen mogen van de Commissie verwacht worden om het handels- en economische embargo voor Noord-Cyprus - met inachtneming van de beperkingen van het Europese en internationale recht - op te heffen dan wel te versoepelen teneinde het huidige isolement van de Turks-Cypriotische bevolking te verlichten en steun te bieden bij het streven naar een politieke oplossing voor het eiland met het oog op de toetreding tot de EU?

Verheugen
 - (DE) Geachte afgevaardigde, overeenkomstig het vonnis van het Europese Hof van Justitie van 5 juli 1994 in de zaak Anastasiou genieten Cypriotische goederen een geprivilegieerde toegang tot de EU-markt indien een certificaat van oorsprong is bijgevoegd dat door de bevoegde autoriteiten van de Republiek Cyprus is verstrekt. Op dit moment zijn Turks-Cypriotische exporteurs verplicht om het stempel van de Turkse Republiek Noord-Cyprus te gebruiken. De Turkse Republiek Noord-Cyprus wordt volkenrechtelijk door geen enkel land ter wereld erkend, met uitzondering van Turkije. Dat betekent dat dit stempel geen afdoende bewijs vormt voor de Cypriotische oorsprong van de goederen.
Op 5 augustus 1994 heeft de Cypriotische president Kleridis de secretaris-generaal van de Verenigde Naties schriftelijk het volgende meegedeeld, en ik citeer: 'Indien de krachtens het nationale, Europese en internationale recht ingestelde procedures worden geëerbiedigd, kunnen Turks-Cyprioten hun goederen op dezelfde voorwaarden exporteren als de andere burgers van Cyprus.? Dit schrijven bevat dus de duidelijke politieke toezegging van de Republiek Cyprus om op aanvraag van Turks-Cypriotische exporteurs certificaten van oorsprong te verstrekken. Het is dan ook de taak van de Cyprioten om overeenstemming te bereiken op welke manier Turks-Cyprioten in de praktijk aan door de Republiek Cyprus verstrekte certificaten van oorsprong kunnen komen.
Geachte afgevaardigde, wij zijn het er, net als de overige afgevaardigden in het Parlement, ongetwijfeld beiden over eens dat deze bijzonder moeilijke kwestie waarschijnlijk pas opgelost kan en zal worden als een oplossing wordt gevonden voor heel de kwestie-Cyprus. Daarom is het een van onze doelstellingen om ook deze, voor de Turks-Cyprioten zeer treurige situatie te beëindigen. In dat verband hopen we dat de kwestie-Cyprus inderdaad, zoals de verwachting is, nog dit jaar geregeld zal worden, dat wil zeggen voordat de toetredingsbesluiten genomen worden.

Duff (ELDR).
Commissaris, bent u het niet met me eens dat handel een prachtige manier is om politieke ruzies te doorbreken? Het zou toch niet nodig moeten zijn de Turkse Republiek van Noord-Cyprus te erkennen om een kilo in het noorden geteelde tomaten aan de andere kant van de Groene Lijn te verkopen. Ik kan onze weigering handel te drijven met de Noord-Cyprioten gewoon niet rijmen met onze uitdrukkelijke wens dat het gehele eiland - noord en zuid - volledig in de Europese Unie wordt geïntegreerd.

Verheugen.
Geachte afgevaardigde, het is niet zo dat we de handel met Turks-Cyprioten verbieden. Ik ben het volledig met u eens dat ook vanuit het oogpunt van de Commissie een betere integratie van het noordelijk deel van Cyprus in de handel zeer wenselijk zou zijn. Het is toch betreurenswaardig dat het Griekse deel van het eiland zich snel en positief ontwikkelt, terwijl de armoede van het Turkse gedeelte alleen maar groter wordt. Wij verbieden de handel niet. Het probleem is echter dat de Turks-Cyprioten door de eigen autoriteiten - en ik zeg autoriteiten tussen aanhalingstekens - belemmerd worden om aan de noodzakelijke voorwaarden te voldoen, dat wil zeggen het overleggen van de certificaten van oorsprong. Die certificaten kunnen nu eenmaal niet door de Turkse Republiek Noord-Cyprus verstrekt worden, maar uitsluitend door de volkenrechtelijk erkende Republiek Cyprus. Aan deze volledig heldere rechtspositie kan de Commissie niets veranderen. Wanneer wij op dit vlak op een andere manier zouden handelen, zouden we ontegenzeggelijk de wet overtreden.

De Voorzitter.
Vraag nr. 37 van Konstantinos Hatzidakis (H-0324/02):

Betreft: Perspectieven voor de oplossing van de kwestie-Cyprus en toetredingsonderhandelingen
Wat denkt de Commissie over de perspectieven om een oplossing te vinden voor de kwestie-Cyprus tegen juni 2002 en in hoeverre denkt zij dat de Turks-Cyprioten zullen kunnen worden betrokken in het toetredingsproces? Is zij voornemens een boodschap te sturen aan de heer Denktash met de vermelding dat het hinderen van de dialoog en eventuele pogingen om de indruk te wekken dat de kwestie-Cyprus zou kunnen worden opgelost precies op de vooravond van het afsluiten van de toetredingsonderhandelingen met de kandidaat-landen of zelf na dat ogenblik, de toetreding van de Republiek Cyprus niet zullen verhinderen, maar integendeel de vitale belangen van de Turks-Cyprioten zullen schaden?

Verheugen
 - (DE) Geachte afgevaardigde, het vergaat mij net als u: op dit moment is nog niet duidelijk of de rechtstreekse dialoog over het conflict in Cyprus het gewenste resultaat zal hebben. De Commissie staat volledig achter de rechtstreekse dialoog tussen de leiders van de beide gemeenschappen en hun aangekondigde streven om vóór eind juni van dit jaar tot een oplossing te komen.
De Turks-Cyprioten zijn, onder de paraplu van de Cypriotische delegatie, uitgenodigd om aan de toetredingsonderhandelingen deel te nemen. Die uitnodiging bestaat al sinds 1998. De Turks-Cyprioten zijn echter tot nu toe nog niet op deze uitnodiging ingegaan. De huidige situatie in Cyprus verandert niets aan het geplande schema voor de uitbreiding. De strategie van Helsinki is onverminderd van kracht. De oplossing van het conflict zou weliswaar de voorkeur genieten, maar is geen voorwaarde voor de toetreding van Cyprus. Het uiteindelijke besluit zal door de Raad worden genomen waarbij alle relevante factoren betrokken zullen worden.
De Commissie is niet van plan om een boodschap te sturen aan de leider van de Turks-Cyprioten, Rauf Denktasch. De Commissie is wel bereid de besprekingen met de heer Denktasch te continueren. Ik heb zelfs tijdens mijn ambtstermijn drie uitgebreide gesprekken met de heer Denktasch gevoerd. In het kader van deze gesprekscontacten zijn alle belangrijke politieke kwesties die verband houden met de toetreding van Cyprus tot de EU en de oplossing van het conflict aan de orde gekomen.

Hatzidakis (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, ik betwijfel allerminst dat u de kwestie-Cyprus goed kent. Mijn vraag is echter concreter dan hetgeen u in uw antwoord aangaf. U herhaalt wat Helsinki zegt, en ik heb daar natuurlijk waardering voor, maar ik heb het over de onderhandelingen tussen de twee partijen. Deze onderhandelingen worden misschien in juni afgesloten, maar misschien ook niet. Is de Commissie van plan de Turks-Cyprioten duidelijk te maken dat Cyprus hoe dan ook zal toetreden, ongeacht of zij de onderhandelingen zullen belemmeren of laten doorschemeren volgend jaar akkoord te zullen gaan? U weet heel goed dat dit een van de veel besproken scenario's is. Misschien mag Cyprus niet toetreden omdat de Turks-Cyprioten obstructie plegen en laten doorschemeren dat zij eventueel later akkoord zullen gaan, en daarom de hele zaak van de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie wordt uitgesteld. Mijn vraag is heel concreet.

Verheugen.
Geachte afgevaardigde, ik heb uw vraag beantwoord en ik herhaal wat ik eerder gezegd heb. Elk gesprek is in dit verband van belang, maar de huidige situatie op Cyprus brengt geen verandering in het toetredingsschema. Dat wil zeggen dat de besluiten over de toetredingen zoals gepland aan het eind van dit jaar in Kopenhagen genomen zullen worden. Omdat ik er zonder meer vanuit ga dat de onderhandelingen met Cyprus tegen die tijd afgerond zullen zijn - en zoals u weet verlopen die onderhandelingen buitengewoon voorspoedig - zal het besluit over Cyprus vanzelfsprekend ook eind dit jaar worden genomen.
Een van mijn belangrijkste boodschappen tijdens mijn laatste bezoek aan Cyprus, en ook aan Turkije en Griekenland, was de mededeling dat het toetredingsschema, ongeacht de situatie op Cyprus, onverkort gehandhaafd blijft.

De Voorzitter.
Vraag nr. 38 van Michl Ebner, vervangen door de heer Posselt (H-0295/02):

Betreft: Decreet-Benes van 19 mei 1945
Kan de Commissie met betrekking tot het decreet van de president van de Tsjecho-Slowaakse Republiek van 19 mei 1945 over de ongeldigheid van bepaalde vermogensrechtelijke transacties tijdens de bezettingstijd en over het nationale beheer van vermogensbestanddelen van Duitsers, Hongaren, verraders, collaborateurs en bepaalde organisaties en instellingen (decreet-Benes) mededelen of dit decreet nog van kracht is en of er sinds 8 mei 1946 nog een volkstelling in de Tsjechische Republiek heeft plaatsgevonden.

Verheugen
 - (DE) Geachte afgevaardigde, voor zover de Commissie weet, is decreet nr. 5 van 19 mei 1945 nooit officieel ingetrokken. Dit decreet is een van de decreten die al geruime geen functie meer hebben. Volgens de Commissie is het decreet verouderd. Na 8 mei 1946 hebben in Tsjecho-Slowakije op de volgende data volkstellingen plaatsgevonden: op 1 maart 1950, op 1 maart 1961, op 1 december 1970, op 1 november 1980 en op 3 maart 1991. In de in 1993 opgerichte Tsjechische Republiek is op 1 maart 2001 een volkstelling uitgevoerd.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, volgens mij is dit decreet erg belangrijk, omdat het ook betrekking heeft op een immateriële, maar wel wezenlijke kwestie, namelijk de zogenaamde 'nationale trouw', die collectief ontzegd wordt aan complete bevolkingsgroepen die na 1929 iets volkomen legaals hebben gedaan: zij hebben zich bij een bepaalde taalgroep aangesloten. Het is namelijk nog maar een paar maanden geleden dat een afgevaardigde van de Tsjechische partij ODS tijdens de Duits-Tsjechische Coördinatieraad in Berlijn de daar aanwezige vertegenwoordigers van de Duitse minderheid verboden heeft om loyaal aan de Tsjechische staat te zijn. In zoverre is deze kwestie actueel en ik wil u dan ook heel concreet vragen: heeft de Tsjechische Republiek u officieel meegedeeld dat dit decreet niet langer van kracht is?

Verheugen.
Geachte afgevaardigde, u weet net zo goed als ik dat er met betrekking tot de decreten over onteigenings- en staatsburgerschapskwesties vele verklaringen en besluiten van zowel de Tsjechische Hoge raad als het Tsjechische Parlement bestaan, waaruit eensluidend blijkt dat deze decreten geen nieuwe functies meer hebben. Het Tsjechische Parlement heeft in dat verband een uitdrukking gebruikt die in het Engels vertaald wordt met extinct, ofwel uitgestorven. De Commissie geeft de voorkeur aan de term verouderd.

De Voorzitter.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Commissie gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 39 t/m 88 schriftelijk worden beantwoord.

De Voorzitter.
Aan de orde is de voortzetting van het gecombineerde debat over de twee verslagen van de heren Trentin en Marinos, namens de Economische en Monetaire Commissie.

García-Margallo y Marfil (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, voor een beter begrip van de onderhavige discussie over de twee uitmuntende verslagen van de heer Trentin en de heer Marinos, zouden we er goed aan doen te bedenken dat Maastricht niet de zoveelste Europese Raad was, maar iets weg had van een concilie waarop twee dogma's werden vastgelegd, namelijk het dogma van de prijsstabiliteit en het dogma van het begrotingsevenwicht.
De Raden van Lissabon en Barcelona voegen hier een nieuwe dogma aan toe waarmee de leer nader wordt toegelicht, en zij wijzen er op dat de hervorming de enige weg is om ons heil te vinden, dat huns inziens bestaat uit het overbruggen van de kloof die ons scheidt van de Verenigde Staten. De verdediging van het dogma wordt toevertrouwd aan de Europese Centrale Bank - die ervoor zorgt dat iedereen op het rechte monetaire pad blijft - ofschoon het op het gebied van het macro-economisch en begrotingsbeleid, waarop het risico van versnippering een stuk groter is, moeilijk valt uit te maken wie die rol op zich moet nemen.
In de huidige tijd zijn we getuige van de heropleving van een aantal afwijkende en kwalijke praktijken alsook - wat erger is - van bepaalde doctrines, waarvan sommige betrekking hebben op het monetair beleid maar de meeste op het macro-economisch en het begrotingsbeleid, en die tot doel hebben deze kwalijke praktijken te rechtvaardigen. De documenten volgen elkaar op, waarin de dogma's telkens weer worden herhaald maar coördinatie en overtuiging ontbreken.
Daarom zou ik thans, nu we een begin hebben gemaakt met de hervorming van de Verdragen en de Conventie van start is gegaan, willen zeggen dat deze economische richtsnoeren alsook de richtsnoeren voor de werkgelegenheid zouden moeten worden benut om gezamenlijk de diagnose te stellen, om duidelijke gedragsregels op te stellen, en repressieve of sanctiemaatregelen in te voeren met het oog op afwijkende praktijken.
Voorts zou ik er voorstander van zijn - een punt waarop mevrouw Randzio-Plath vermoedelijk nader zal ingaan - dat de Commissie de motor blijft van de hervorming, dat zij de volledige zeggenschap over het initiatief behoudt, en dat het beginsel van de gekwalificeerde meerderheid parallel aan en samen met beginsel van de medebeslissingsprocedure van toepassing wordt op het merendeel van de macro-economische kwesties. De heer Solbes is niet een eenvoudige koorknaap maar een kerkvorst, en zijn rol in dit hervormingsproces is als die van de speerpunt van San Vicente Ferrer: van doorslaggevende betekenis.

Randzio-Plath (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat het macrobeleid en het vraagstuk van de volledige werkgelegenheid met elkaar samenhangen. Wij hebben een groei nodig die groter is dan de productiviteitsgroei om volledige werkgelegenheid en dezelfde participatiegraad te bereiken als in andere regio's ter wereld. Verder is volledige werkgelegenheid noodzakelijk om de binnenlandse vraag te stimuleren en de EU-lidstaten aan inkomsten te helpen. Wij hebben behoefte aan duurzame groei op een hoog niveau en van lange duur, en daarvoor vormen al deze factoren een voorwaarde. Daarom moet in de globale richtsnoeren van het economisch beleid duidelijkere taal worden gesproken en beter uit de verf komen dat het beleid van de lidstaten daarop gericht moet zijn.
Het huidige voorstel is nog te sterk op structurele hervormingen gericht. Die kunnen immers slechts in beperkte mate als groei- en werkgelegenheidsmotor dienen. Met de verwezenlijking van het financieel actieplan zal ongetwijfeld een deel van het productietekort tussen de Europese Unie en de VS worden opgelost; ik zeg een deel, dus niet heel het tekort. Daarom moeten wij ons meer richten op een hoger investeringsniveau. In de jaren negentig werd in de VS met sterke groei- en werkgelegenheidseffecten een stijging van de investeringen met 4 procent gerealiseerd. Waarom was dat in de EU niet het geval? In de globale richtsnoeren van het economisch beleid zijn te weinig bepalingen met betrekking tot investeringen opgenomen. Het is evenwel een stap vooruit - en dat zal ik niet ontkennen - dat alle EU-lidstaten 3% van het bruto binnenlands product in onderzoek en ontwikkeling moeten en willen investeren en erkend wordt dat er meer in menselijk kapitaal geïnvesteerd moet worden. Het menselijk kapitaal is tenslotte de grondstof van Europa.
Er moet evenwel nog meer geïnvesteerd worden in opleiding en onderwijs als wij van Europa een kennismaatschappij willen maken. Daartoe zouden de investeringen moeten stijgen van 21 naar 25%. In eerste instantie moeten de particuliere investeringen stijgen, omdat daardoor de productiecapaciteit stijgt en meer banen gecreëerd worden. Deze factoren zijn bepalend voor een duurzame groei op de lange termijn, maar hebben ook invloed op de technologische vooruitgang en daardoor op een toename van de vraag. Ook de overheidsinvesteringen moeten toenemen. Dat geldt met name voor maatregelen met betrekking tot de infrastructuur, die door het consolidatieproces in 2001 slechts 2,3% van het bruto binnenlands product bedroegen en derhalve met name werden getroffen. Mijns inziens zou het de moeite waard zijn eens na te denken over een doelstelling van 3% voor de stabiliteitsprogramma's.
Tot slot wil ik nog één opmerking maken. De Commissie heeft terecht opgemerkt dat het belastingbeleid gecoördineerd moet worden. Het is bekend dat de ondernemingen ondertussen ook klagen over het feit dat het binnen de EU niet mogelijk is een planning te maken met betrekking tot de belastingen en met name de grensoverschrijdende economische activiteiten, waarvan wij grote voorstanders zijn. Daarom moet alles in het werk worden gesteld om in de globale richtsnoeren van het economisch beleid daar coördinatie voor te schrijven waar zich storingen voordoen in de werking van de interne markt.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
De goede dokter Duisenberg kondigt al maanden aan dat de economie zich aan het herstellen is. De volgelingen van de goede dokter Coué doen hetzelfde. Als waarzegsters die uit koffiedik het geluk aflezen, zien zij tekenen van dit herstel in van alles en nog wat, terwijl we ons eigenlijk moeten afvragen of we niet in een recessie zijn beland.
In het licht hiervan brengen de liberale concepten die aan het economisch beleid van de Europese Unie ten grondslag liggen ons behoorlijk wat schade toe. Het zogeheten stabiliteits- en groeipact en de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank maken het de overheden onmogelijk de crisis de baas te blijven. In dit licht bezien heeft de veelbesproken verklaring van Lissabon, net als de aanbeveling van de Commissie in verband met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en van de Gemeenschap voor 2002 trouwens, meer weg van een bezweringsformule dan van een politieke verklaring.
Zolang de onzichtbare hand van de markt zijn werk doet, is alles min of meer in orde. Min of meer, want ondanks alles zien we de tragische kloof tussen arm en rijk zowel in de wereld in haar geheel, als in onze eigen contreien gestaag groeien. De demagogen onder ons staan in een donker steegje klaar om daar misbruik van te maken, dat hebben we in Frankrijk kunnen zien.
Ik wil tussen twee haakjes graag het handjevol collega's feliciteren dat zojuist samen met de NGO Quart-monde de Europese Top van de Armen heeft georganiseerd. De armen vertegenwoordigen thans 17% van de Europese bevolking, oftewel 60 miljoen mensen die moeten rondkomen van minder dan 60% van het gemiddelde inkomen.
Terug naar die onzichtbare hand. Als die hand prikt of jeukt, of als hij last heeft van reuma zoals het op dit moment wel lijkt, loopt alles spaak. De lidstaten kunnen dan liberale verboden als de bekende drieprocentsnorm steeds moeilijker naleven. En dan hebben we het nog niet over het begrotingsevenwicht voor 2004! Heel wat lidstaten zitten al in de problemen, zoals op dit moment bijvoorbeeld Duitsland, en dat is zoals u allen weet het land met de krachtigste economie van de vijftien lidstaten. Als het in Berlijn regent, druppelt het in Europa. Wat we zouden moeten doen, is een voorbeeld nemen aan de Verenigde Staten. Met hun gebruikelijke pragmatische instelling hebben de Amerikanen, de hogepriesters van het liberalisme, bewezen dat je af en toe je toevlucht moet nemen tot antiliberale maatregelen. We zouden ons aan hun voorbeeld moeten spiegelen.
Schuchter, al te schuchter moet ik vaststellen mijnheer de Voorzitter, dient de rapporteur een aantal homeopathische amendementen in die passen binnen het liberale credo van de Commissie. Ondanks alle achting die ik voor Bruno Trentin koester...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Bordes (GUE/NGL).
Ten overstaan van de Raad en de Commissie, die de regeringen vertegenwoordigen, wordt het Europees Parlement geacht de democratische plaatsvervanger te zijn van de hele bevolking. Uit het verslag-Trentin blijkt echter dat dat Parlement, ook al is het door iedereen verkozen, uitsluitend de belangen van de werkgevers behartigt, en dit ten koste van de arbeidende klassen van de Unie.
De wijzigingen die de rapporteur vraagt, leiden stuk voor stuk tot een verslechtering van de toestand voor loontrekkenden. Uit het verslag spreekt de wens tot meer arbeidsflexibiliteit. De rapporteur bepleit wat hij het "actief ouder worden" waagt te noemen, met andere woorden, het feit dat we mensen langer laten werken en de pensioengerechtigde leeftijd laten opschuiven. Met meedogenloos cynisme wordt sociaal beleid enkel en alleen vermeld als factor in de productiviteit. Zo is er bijvoorbeeld wel sprake van levenslang leren, maar dan alleen om te voorzien in de behoefte van de werkgevers aan mobiele en gekwalificeerde arbeidskrachten.
Met betrekking tot wat het herstructureringsproces heet - collectieve ontslagen dus - beperkt het verslag zich tot het bepleiten van een voorafgaande raadpleging van de werknemers. De enige sociale maatregel uit het verslag bestaat er dus in dat de werknemer op de hoogte gebracht moet worden van zijn aanstaand ontslag.
Wij zullen tegen deze tekst stemmen omdat hij is geschreven op maat van de werkgevers.

Andria (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn opmerkingen slaan vooral op het verslag van de heer Marinos. Ik heb daar veel waardering voor, omdat de rapporteur erin is geslaagd alle onderwerpen van economisch belang die actueel zijn in de moderne maatschappijen, aan de orde te stellen. Kapitaalbewegingen, migratiestromen, arbeidsmarkt en pensioenstelsels worden in het verslag onderzocht en er worden beknopte voorstellen voor oplossingen aangedragen.
Kernonderdeel van het Europees economisch landschap blijft hoe dan ook het Pact voor stabiliteit en groei, dat de economische storm van de afgelopen maanden heel goed doorstaan heeft. Na 11 september waren er echt maar weinig mensen die dachten dat de criteria van het Stabiliteitspact nagekomen konden worden. Nu echter geven de sceptici - of tenminste velen onder hen - toe dat zij zich vergist hebben en hebben zij hun mening bijgesteld. Landen die een paar problemen hadden, met name Duitsland en Portugal, zijn vol goede wil begonnen scherpe kantjes weg te slijpen en criteria die alarmerende vormen begonnen aan te nemen, weer in het gareel te brengen.
De rapporteur laat op uiterst vakkundige wijze alle economische problemen en de grote afspraken van Lissabon tot Barcelona de revue passeren. Daarbij komen belangrijke vraagstukken aan bod, zoals het groeiende aantal ouderen en de economische vluchtelingen, die met hun gezinnen voor de gastlanden een onzekere variabele vormen omdat zij door het zwarte circuit opgeslorpt worden.
In paragraaf 20 van het verslag staat inderdaad een verwijzing naar de arbeidsmarkt, maar deze problematiek zou grondiger nagevorst moeten worden. De profit sharing, dus het feit dat werknemers samen aandelen bezitten, en profit related pay - belastingverlichting voor de lonen, wat in het Verenigd Koninkrijk voor 20% van de arbeidskrachten geldt - zijn modellen die verder onderzocht en succesvol toegepast moeten worden.
Er moet niet alleen gestreefd worden naar de beste en productiefste arbeidsmethodes, maar er moet ook een inspanning komen om de arbeidskwaliteit te verbeteren. Het werk moet zich inhoudelijk ontwikkelen wanneer het gaat om creativiteit, het inspelen op de sociale behoeften en persoonlijke ontplooiing. Hogere beroepskwalificaties zijn enerzijds de voorwaarde voor een reorganisatie van het productiewezen en anderzijds een voortvloeisel daarvan. Dit komt ook neer op een hogere culturele ontwikkeling en meer creatieve inbreng van de werknemer. Iedereen een baan verschaffen is een constitutionele en morele plicht.

Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik wil mijn bijdrage toespitsen op het verslag van de heer Bruno Trentin en hem van ganser harte bedanken voor de hoogstaande bijdrage die het Europees Parlement dankzij hem kan leveren aan de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Ik heb twee kanttekeningen.
Ten eerste: het Europees Parlement hecht samen met de Commissie en de Raad bijzonder veel belang aan de manier waarop de globale richtsnoeren voor het economisch beleid tot stand komen. Als het bij een academische discussie blijft, zijn we onze tijd aan het verdoen. De globale richtsnoeren voor het economisch beleid hebben alleen maar zin als de nationale parlementen er achteraf ook bij betrokken worden, zodat zij ze in het achterhoofd houden bij het opstellen van de begrotingen van de lidstaten. Ze hebben alleen maar zin wanneer de regeringen van de lidstaten - met name die uit de eurozone - achteraf bereid zijn hun economisch beleid onderling beter af te stemmen, zowel op het vlak van de begroting als op dat van de belastingheffing en het structuurbeleid. Zo niet, dan zijn we hier voor niets bezig. We dempen de put ook pas als het kalf bijna verdronken is, als de Commissie de waarschuwingsmechanismen al in werking moet stellen. We hebben een mooi instrument in handen: laten we er gebruik van maken om het beleid onderling beter af te stemmen.
Mijn tweede kanttekening gaat, in dezelfde geest, over de bijdrage die het Europees Parlement kan leveren aan de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Wij zouden graag willen dat bij de definitieve opstelling van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid wat meer rekening werd gehouden met de amendementen van dit Parlement. Dit kan wellicht via de Conventie, maar we kunnen er ook een soort gewoonte van maken. In dit verband wil ik trouwens even stilstaan bij drie van de amendementen die u hier worden voorgelegd door uw commissie.
Het eerste, amendement 6, betreft de rol van de sociale partners en de macro-economische dialoog ten dienste van het werkgelegenheidsbeleid. Deze rol is in mijn ogen van kapitaal belang. Het tweede is amendement 7. Ik zou graag willen dat bepaalde lidstaten dit amendement wat grondiger bekeken, want er is sprake van een belastingvermindering die alleen maar kan plaatsvinden als de staatsschuld tegelijkertijd op evenwichtige wijze worden verminderd en het accent wat meer opschuift naar overheidsinvesteringen.
Het derde amendement zal u niet verbazen. Het gaat in feite over twee amendementen, de amendementen 16 en 18, waarin zeer terecht wordt gehamerd op het feit dat we moeten onderkennen hoe belangrijk openbare diensten zijn voor de sociale en territoriale cohesie van de Unie en voor het scheppen van werkgelegenheid.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, ik zal trachten hierop te reageren en een aantal opmerkingen te maken over beide verslagen, alsmede over de opmerkingen die wij vandaag in de loop van het debat in dit Parlement hebben mogen luisteren.
In de eerste plaats wil ik commentaar geven op het verslag van de heer Trentin. Om te beginnen zou ik willen wijzen op het innovatief uitgangspunt van het verslag. Voor het eerst krijgen we niet een verslag van algemene aard voorgelegd maar wordt de methode van amendering van de aanbeveling van de Commissie toegepast. Hiermee wordt mijns inziens de lijn van mevrouw Berès gevolgd. Het is een feit dat onze inspanning niet meer overeenstemt met de thans vigerende regelgeving, maar zij kan zonder enige twijfel een bijzonder nuttige bijdrage leveren aan de ontwikkeling van ons debatsysteem.
Ik zou de aandacht willen vestigen op een aantal specifieke, en in mijn ogen buitengewoon belangrijke punten in het verslag van de heer Trentin. Allereerst wil ik een opmerking maken over het toepassingsgebied. Ik ben het eens met zijn voorstel voor een globale visie die aspecten zoals het economische, het sociale en het milieuaspect omvat. In dit verband zou ik ook het betoog van de heer Blokland willen noemen, die er nadrukkelijk op heeft gewezen dat meer aandacht moet worden geschonken aan de milieuvraagstukken, terwijl die in feite duidelijk zijn vervat in de destijds bereikte conclusies terzake.
Het verslag van de heer Trentin bevat twee punten waarop ik de aandacht zou willen vestigen, te weten de kwestie van de investeringen, en die van de economische en sociale cohesie. Over de investeringen zijn in de loop van vandaag een aantal opmerkingen gemaakt waarop ik hier zou willen ingaan.
Voor het rendabel maken van de investeringen is een gezond macro-economisch beleid ons inziens een eerste en fundamentele vereiste, die trouwens ook is vervat in de globale richtsnoeren. Hiertoe zijn prijsstabiliteit, en verlaging van de risicopremies en de rentevoeten geboden, alsook volledig operatieve, automatische stabilisatoren. Het is kortom zaak dat het vertrouwensklimaat met het oog op de bevordering van investeringen wordt verbeterd. De globale richtsnoeren voor het economisch beleid omvatten echter een aantal meer specifieke elementen die vanuit dit oogpunt relevant kunnen zijn, namelijk de verbetering van de kwaliteit van de overheidsfinanciën en de vorming van fysiek en menselijk kapitaal, waarvan in het document gewag wordt gemaakt. Een ander voorstel is de geïntegreerde netwerken verder uit te bouwen en efficiënt te gebruiken. Zo dadelijk zal ik nog iets zeggen over de suggesties van de heer Goebbels met betrekking tot energie, vervoer en communicatie.
Conform het bepaalde in Lissabon en Barcelona stimuleren wij voorts het investeren in kennis. Daarbij zijn wij niet alleen van oordeel dat er moet worden geïnvesteerd in mensen, onderwijs, beroepsopleidingen en scholing, maar stellen we ook een speciale doelstelling voor voor onderzoek en ontwikkeling, tot een hoogte van 3% van het BBP. Deze doelstelling zou in 2010 moeten zijn verwezenlijkt. Ik zei dat als we de globale richtsnoeren voor het economisch beleid nader bestuderen, we vaststellen dat er een aantal specifieke punten wordt genoemd, bij voorbeeld wat betreft de investeringen in grote netwerken en de mogelijkheden om die netwerken efficiënter te maken. In dit verband wil ik erop wijzen dat de Commissie wat de energie- en infrastructuurnetwerken betreft in december is gekomen met een voorstel tot verbetering van de stelsels voor cofinanciering door de Europese Investeringsbank. Tevens opperde zij de mogelijkheid om sommige knelpunten uit de weg te ruimen in de overdracht van diensten van het ene land naar het andere, zowel op het gebied van de elektriciteit als van het gas, zodat de onderlinge verbindingen kunnen worden verbeterd en uiteindelijk onze doelstelling in verband met de verbetering van ons mededingingsvermogen in de energiesector tot het jaar 2005 kan worden verwezenlijkt. Soortgelijke plannen hebben we ook voor de interoperabiliteit van de spoorwegen, teneinde zoals gezegd de doelmatigheid van ons systeem te verbeteren. Daarbij is het natuurlijk van fundamenteel belang - een punt waarop is gewezen door de heer Goebbels - dat de investeringen veilig zijn en niet als wangebruik van overheidsgelden worden beschouwd.
Mevrouw Randzio-Plath heeft eveneens iets gezegd over de kwestie van de investeringen, waarbij zij het naar mijn idee ambitieuze idee naar voren heeft gebracht om te streven naar 3% overheidsinvesteringen in de Europese Unie, zoals zij zegt naar voorbeeld van de Verenigde Staten. Als Commissie beoordelen wij dit punt echter niet in kwantitatieve zin - maar wel in kwalitatieve zin - en de mate waarin wij aan onze globale richtsnoeren vasthouden geeft aan hoeveel belang we hechten aan deze onderwerpen.
De heer Marinos legt in zijn verslag de nadruk op het Pact voor stabiliteit en groei. In de loop van het debat van vanochtend en vanavond is hierover een aantal mijns inziens bijzonder belangrijke zaken naar voren gebracht.
De heer Marinos stelt nadrukkelijk - en daarvoor kan ik hem slechts erkentelijk zijn - dat het van het grootste belang is om het Pact voor stabiliteit en groei in zijn huidige vorm te handhaven. Hij zei onder meer dat er geen politieke concessies moeten worden gedaan aan met name de grote landen. De Commissie heeft dat standpunt ook nooit ingenomen. De Commissie huldigt het standpunt dat alle lidstaten op gelijke wijze moeten worden behandeld, en in die zin heeft zij ook gehandeld. Bij ons ingrijpen hebben wij zelfs gebruikt gemaakt van een aantal instrumenten die aanleiding hebben gegeven tot een openbare discussie. Hiermee bedoel ik uiteraard de vroegtijdige waarschuwing, of early warning, als gevolg van de situaties in Duitsland en Portugal. Ofschoon we niet blij zijn met de procedure die in dezen is gevolgd - als lid van de Commissie ben ik hierop meerdere malen teruggekomen - heeft de bereikte doelstelling volgens mij wel ons aller instemming.
Een tweede punt dat de heer Marinos aan de orde heeft gesteld, en waarop ook door een andere spreker is ingegaan, betreft de vraag of de globale richtsnoeren voor het economisch beleid enerzijds en het Pact voor stabiliteit en groei anderzijds complementaire of juist in zekere mate tegenstrijdige instrumenten zijn. Vanuit het oogpunt van de Commissie zijn de globale richtsnoeren voor het economisch beleid het algemene kader en is het Pact voor stabiliteit en groei het instrument waarover we beschikken voor de coördinatie op het specifieke gebied van het begrotingstekort. Dat is een fundamenteel gegeven voor het verwezenlijken van de twee doelstellingen die we middels de coördinatie van het economisch beleid willen bereiken: namelijk voorkomen dat het monetair beleid wordt belemmerd door het fiscaal beleid, en vermijden dat zich kettingreacties of spin over-effecten voordoen in andere landen, met alle eventuele negatieve gevolgen van dien.
Wij achten het van fundamenteel belang het Pact voor stabiliteit en groei in zijn huidige vorm te handhaven, en naar ons oordeel wordt de economische groei door niets zozeer bedreigd als door de begrotingstekorten, hetgeen de ervaring van de laatste jaren ook heeft uitgewezen. De zekerheid dat iedereen er gezonde macro-economisch opvattingen op nahoudt, is dan ook van fundamenteel belang om de groei en derhalve de werkgelegenheid te kunnen bevorderen. Dat houdt in dat het Pact voor stabiliteit en groei niet zo star is dat het niet kan worden aangepast aan de realiteit.
Wij zijn van mening dat de ervaring van de afgelopen jaren ons juist heeft geleerd - zoals ook duidelijk blijkt uit onze voorstellen - dat het Pact van stabiliteit en groei eveneens kan worden toegepast in situaties van economische teruggang. De heer Jonckheer toonde zich hierover vanochtend bezorgd. Ik zou zeggen dat het Pact goed heeft gefunctioneerd, dat we dankzij de automatische stabilisatoren in staat zijn geweest een in fiscaal opzicht expansief beleid te voeren. Het is waar dat het geen facultatief beleid was, maar naar ons idee is het belang van het Pact in Europa net zo groot geweest - relatief gezien, en gegeven de betekenis van de automatische stabilisatoren - als dat van bepaalde facultatieve maatregelen in de Verenigde Staten. Het door ons voorgestelde systeem heeft ons inziens niet alleen het voordeel dat het automatisch is, maar het maakt het ook mogelijk om problemen in de toekomst te vermijden, met name wanneer we opnieuw met situaties van economisch herstel worden geconfronteerd die vrij riant zijn vanuit het oogpunt van het begrotingsevenwicht.
Nog een aantal andere onderwerpen is vanochtend en vanavond aan de orde gesteld. De heer García-Margallo y Marfil heeft vanavond, in bewoordingen die ons beiden wellicht vertrouwd zijn, de rol van de dogma's genoemd alsook een kerkelijke definitie gegeven van degene die de dogma's bewaakt. Uiteraard heeft niemand de pretensie de bewaker te zijn van welke dogma's dan ook, maar het is wel duidelijk dat wij als Commissie de taak hebben om te waken over de Verdragen, wat betekent dat wij verplicht zijn ervoor te zorgen dat hetgeen in de loop der tijd is overeengekomen, ook ten uitvoer wordt gelegd. In die zin vinden wij het van fundamenteel belang dat het Pact van stabiliteit ook in de toekomst in alle landen op dezelfde wijze ten uitvoer wordt gelegd, net zoals tot nog toe het geval is geweest.
Over de debatten van vanochtend wil ik een tweetal opmerkingen maken. Zoals sommige sprekers hebben gezegd behoort de kwestie van de uitbreiding niet tot de doelstellingen van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Die kwestie wordt in speciale documenten behandeld. Wij werken aan een systeem waarmee de verwezenlijking van de globale richtsnoeren geleidelijk aan binnen ons bereik komt, zodat ze te zijner tijd, op het moment van de uitbreiding, ten uitvoer kunnen worden gelegd. Mijn tweede opmerking is gericht tot mevrouw Berès. Ik heb met belangstelling geluisterd naar haar commentaar over de voorstellen voor een speciaal amendement, en het zal ons een genoegen zijn dat aan de Raad over te brengen. Het is thans aan de Raad om een beslissing te nemen over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid; de Commissie geeft deze nu uit handen.

De Voorzitter.
Het gecombineerde debat is gesloten.
Des stemming over het verslag-Trentin vindt donderdag plaats. De stemming over het verslag-Marinos vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het gecombineerde debat over:
het verslag (A5-0129/2002) van de heer Schnellhardt, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake levensmiddelenhygiëne (COM(2000) 438 - C5-0376/2000 - 2000/0178(COD));
het verslag (A5-0131/2002) van de heer Schnellhardt, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende vaststelling van specifieke hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (COM(2000) 438 - C5-0377/2000 - 2000/0179(COD));
het verslag (A5-0452/2001) van de heer Kindermann, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van de Raad houdende vaststelling van veterinairrechtelijke voorschriften voor de productie, het in de handel brengen en de invoer van voor menselijke consumptie bestemde producten van dierlijke oorsprong (COM(2000) 438 - C5-0382/2000 - 2000/181(CNS)).

Schnellhardt (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, om te beginnen wil ik de medewerkers van de Commissie en mijn collega's hier in het Parlement zeer hartelijk danken voor de zeer constructieve en goed onderbouwde samenwerking waarvan de onderhavige verslagen het resultaat zijn. Hiermee wordt een deel van het kader gecreëerd dat noodzakelijk is voor de productie van veilige levensmiddelen.
Wij discussiëren hier nu over maatregelen ter verbetering van de voedselveiligheid, terwijl de burgers van de Europese Unie op dit moment in een restaurant of thuis zitten te genieten van lekker eten zonder zich af te vragen of dat eten wel veilig is. Inderdaad zijn de levensmiddelen in de EU veilig, veiliger dan op andere plaatsen ter wereld. Wij hebben de afgelopen jaren te kampen gehad met vele crisissituaties en dat was voor de commissaris aanleiding een nieuwe strategie te ontwikkelen. Dat is mijns inziens een goed idee, maar deze crisissituaties mogen voor ons niet de enige reden zijn om een nieuwe levensmiddelenwetgeving te creëren. Ze zijn namelijk voorbij en nagenoeg niemand schrijft er nog over. Het is veel belangrijker dat de veranderingen in de levensmiddelenproductie en in het consumentengedrag ons ertoe dwingen na te denken over de vraag hoe we de levensmiddelenproductie veiliger kunnen maken. De burger stelt nu immers andere eisen en verlangt ook steeds meer veiligheid.
Er zijn tot dusver allerlei regelingen toegepast, maar toch moeten wij toegeven dat de communautaire wetgeving op het gebied van het levensmiddelenrecht vele gebreken vertoont. De regelingen beperken zich steeds tot een bepaalde sector en zijn niet gebaseerd op een uniform concept. Het gemeenschappelijk levensmiddelenrecht wordt met name gekenmerkt door aanzienlijke gebreken op het gebied van de coherentie en de rechtszekerheid. Deze gebreken vormen niet alleen een redactioneel maar ook een inhoudelijk probleem. Ze schaden de doelmatigheid en de toepassing van de voorschriften op het gebied van het levensmiddelenrecht.
De Commissie doet in het Witboek een voorstel voor een radicaal nieuw concept dat bij nader inzien eigenlijk geen nieuw veiligheidsconcept maar een nieuw wetgevingsconcept blijkt te zijn. Dat moeten wij dan ook des te meer toejuichen. Voor het eerst wordt op gemeenschappelijk niveau een algemeen levensmiddelenrecht voorgesteld met uniforme definities en beginselen. Dit levensmiddelenrecht kent een globale en eenvormige opzet - 'van producent tot consument? - en hiermee wordt een coherent en transparant geheel van regelingen op het gebied van het levensmiddelenrecht gecreëerd. Er is in het consolidatieproces tegelijkertijd van de gelegenheid gebruik gemaakt om de juridische kwaliteit van talrijke voorschriften fundamenteel te verbeteren. Mijns inziens is het inderdaad absoluut noodzakelijk dat de tot nog toe incoherente regelingen worden geconsolideerd.
In het kader van de voedselveiligheid moeten er wetten komen die ten eerste de exploitanten van levensmiddelenbedrijven makkelijk kunnen toepassen, die ten tweede een uitwisseling van informatie tussen de verschillende productiefasen mogelijk maken, die ten derde aan de voorwaarden van de interne markt voldoen en dus in alle lidstaten van kracht moeten zijn, die ten vierde de verantwoordelijkheid van de levensmiddelenbedrijven verhogen en ten vijfde de overheidscontrole vergemakkelijken en de toepassing van maatregelen door de overheid garanderen. Daarvoor moet zonder meer voor de vorm van een verordening gekozen worden en het Parlement zal daarin geen verandering toestaan. Zeventien richtlijnen zijn nu samengevoegd tot vier verordeningen waardoor de afbakening tussen voedselveiligheid, veterinair recht en overheidscontroles scherper wordt en de wetten makkelijker zijn toe te passen.
Dit is ook in overeenstemming met het standpunt van de meeste producenten binnen de desbetreffende sectoren. De meeste producenten zijn tegenwoordig immers internationaal actief. Door een verordening ontstaat er een uniform operationeel kader met dezelfde doelstellingen binnen alle EU-lidstaten en worden er op de gehele Europese interne markt eerlijke voorwaarden vastgelegd. Bij een richtlijn is daar in veel mindere mate sprake van. In het nieuwe levensmiddelenrecht kan evenwel slechts in uitzonderingsgevallen met nationale en regionale bijzonderheden rekening houden; dat wil ik met name onderstrepen.
De commissie heeft de verordening inzake voedselveiligheid met nagenoeg 200 amendementen fundamenteel gewijzigd waardoor de verordening in mijn ogen nu een betere basis vormt. Vele amendementen zijn gebaseerd op de reeds vastgestelde verordening inzake algemene voedselveiligheid. In feite zijn dit dus noodzakelijke redactionele wijzigingen. In alle voorstellen voor een verordening wordt de nadruk gelegd op de primaire verantwoordelijkheid van de levensmiddelenproducenten voor de veiligheid van de levensmiddelen die zij op de markt brengen. Met name de BSE-crisis heeft immers aangetoond dat wij te weinig hebben gedaan om de primaire landbouwproductie evenveel verantwoordelijkheid te geven als de exploitanten van levensmiddelenbedrijven in de productieketen reeds gedurende enige tijd hebben.
Mijns inziens hoort het HACCP-systeem daar eveneens bij. Ik ben mij er uiteraard van bewust dat dit systeem slechts op een aantal gebieden van de primaire productie kan worden toegepast. In installaties met grotere beslagen kunnen evenwel dergelijke zogenaamde critical points worden vastgesteld die voortdurend gecontroleerd moeten worden. Als wij het beginsel from farm to table aanhouden, moeten wij ook alle mogelijkheden van de zelfcontrole in de primaire productie benutten. Volgens de voorstellen van de Commissie moet het HACCP-systeem niet binnen de primaire productie worden toegepast, terwijl in de onderhavige verordeningen algemene hygiënevoorschriften voor de primaire productie worden voorgesteld.
Het gaat hier om een volledig nieuw hoofdstuk in het kader van de wetgeving op het gebied van de levensmiddelenhygiëne. Landbouwers moeten nu bijvoorbeeld gaan bijhouden welke maatregelen ze nemen ter beperking van de risico's, en dat is op bepaalde gebieden een eerste aanzet tot de toepassing van het HACCP-systeem. Ondanks een hoog veiligheidsniveau en een waterdichte controle zijn productiefouten niet volledig te voorkomen. Om erachter te kunnen komen wat de oorzaken zijn, moet traceerbaarheid van de producten gegarandeerd zijn.
De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is van mening dat een aanvullende registratie, zoals in het voorstel van de Commissie is voorzien, niet noodzakelijk is. In de EU-lidstaten bestaan verschillende productregistraties voor de traceerbaarheid, maar die staan allemaal garant voor een volledige presentatie van de productieketen. Op maandag jongstleden heb ik van commissaris Byrne vernomen dat de registratie van producten vereenvoudigd moet worden. Het lijkt mij derhalve vanzelfsprekend dat dit voorstel van mijn commissie wordt aangenomen.
In de verordening zijn richtsnoeren voor goede praktijken opgenomen ter ondersteuning van de productieprocessen. Het zal doorgaans om sectorale en nationale richtsnoeren gaan die door vele geïnteresseerde kringen uitgewerkt worden en uiteraard op vrijwillige basis toegepast gaan worden. Het Parlement onderschrijft dat eveneens. Europese richtsnoeren die voor een bepaalde sector of een bepaalde productiesector moeten worden opgesteld, moeten evenwel gebaseerd zijn op een algemene consensus en de beste praktijk die er in Europa is. Daarom moeten Europese richtsnoeren sectorale, nationale of regionale richtsnoeren vervangen om onder andere de levensmiddelenproducenten ertoe te dwingen juist deze beste praktijk toe te passen en deze methoden in te voeren.
Europa heeft zeer uiteenlopende vormen van levensmiddelenproductie en daarom moeten de verordeningen een bepaalde mate van flexibiliteit hebben. Het moet derhalve mogelijk zijn uitzonderingen toe te kennen op de bepalingen van deze verordeningen. Het Parlement stelt voor deze uitzonderingen te beperken tot regio's met problemen van geografische aard of bevoorradingsproblemen, tot traditionele productiemethoden of tot de bevoorrading van lokale markten.
De procedures voor de toekenning van de uitzonderingen moeten eenvoudig zijn. Het Parlement kan de Commissie evenwel niet de algemene bevoegdheid geven de bijlagen van deze verordening inzake levensmiddelenhygiëne, die het fundamentele kader van hygiënische voorschriften afbakenen, via de comitologie te wijzigen. In theorie zou het dan mogelijk zijn alle bijlagen een dag na de vaststelling van de verordening weer te wijzigen. Een dergelijke regeling is ook niet in de geest van de goede samenwerking tussen Parlement en Commissie.
Voor de verordening inzake specifieke hygiënevoorschriften moet evenwel een andere procedure worden toegepast. In deze bijlagen worden verschillende punten met betrekking tot de hygiëne behandeld en daarvoor moeten technische ontwikkelingen door middel van een wijziging in de comitologieprocedure snel worden toegepast. Derhalve zijn bepaalde aspecten - definitie, toelating van bedrijven, registratie enzovoort - uit de bijlagen gehaald en in de artikelen opgenomen. Als deze gewijzigd moeten worden, is dat alleen mogelijk door middel van de wetgevingsprocedure. Voor de andere regelingen moet evenwel de comitologieprocedure gelden; daar ben ik het mee eens.
Een van de belangrijkste punten bij de behandeling van de verordening inzake specifieke hygiënevoorschriften is de jacht. De discussie daarover in het Parlement laaide hoog op. Wij hebben nu een voorstel gepresenteerd dat ook door de Commissie ondersteund wordt. Wij moeten uiteraard accepteren dat er in de verschillende landen allerlei tradities zijn ontstaan binnen de jacht. Daarmee is dan ook rekening gehouden in de voorstellen, zodat wij er eigenlijk wel van uit mogen gaan dat wij desondanks veilig vlees van wild kunnen garanderen. Op die manier blijven met name de bestaande tradities behouden.
Mijns inziens is er met deze voorstellen en de voorstellen voor veterinairrechtelijke voorschriften voor het produceren en op de markt brengen van levensmiddelen van dierlijke afkomst een belangrijke basis gecreëerd voor de verbetering van de bepalingen op het gebied van het levensmiddelenrecht. Ik wil met name de heer Kindermann danken voor zijn uitstekende verslag. De regeling voor de import van levensmiddelen is daarin zo goed uitgewerkt dat ik er verder niet op hoef in te gaan. De onderhavige verordeningen vormen mijns inziens een goede basis voor de uitbreiding van de verordening inzake de overheidscontrole op levensmiddelen. Ik zie met spanning daarnaar uit, omdat wij daarmee spoedig aan de slag willen gaan.

Kindermann (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, met het onderhavige pakket van ontwerpverordeningen wordt een herziening en vereenvoudiging van het EU-levensmiddelenrecht beoogd. In de ontwerpverordening waarvoor ik rapporteur ben, gaat het om specifieke veterinairrechtelijke voorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong en de invoer daarvan uit derde landen ter bestrijding van de verspreiding van besmettelijke dierziekten bij de handel in deze producten. Op dit moment zijn er zeven regelingen van toepassing op dit gebied. Volgens het onderhavige voorstel voor een verordening moeten de veterinairrechtelijke voorschriften transparanter worden gemaakt en de bestaande richtlijnen in een verordening worden samengevat. Ik ben dan ook zeer voldaan over het feit dat de Commissie voor de verordening gekozen heeft om in de toekomst een uniforme toepassing van de voorschriften in de Europese Unie en derde landen te kunnen garanderen.
Over het geheel genomen ondersteun ik het voorstel, maar er is wel een fundamenteel punt waarop ik kritiek heb. De Commissie heeft op zeer veel punten de procedure van artikel 11, dat wil zeggen de regelgevingsprocedure in het kader van de comitologie, toegepast, wat niet ongebruikelijk of bijzonder is. Juist op het gebied van de bestrijding van dierziekten is het immers belangrijk dat de Commissie snel en adequaat kan reageren op nieuwe wetenschappelijke verworvenheden en onvoorziene situaties zonder steeds een langdurige wetgevingsprocedure te moeten opstarten. In dit geval gaat de toepassing van de comitologieprocedure, waarbij het Europees Parlement onvoldoende betrokken wordt, echter te ver. Daarom stel op bepaalde punten van de verordening aanvullingen en eventueel ook preciseringen voor, waarin bepaalde criteria voorkomen.
Ten eerste kunnen afwijkingen pas worden toegestaan als dit vanuit besmettingsoogpunt toelaatbaar is en er op geen enkele wijze afbreuk wordt gedaan aan het niveau van de bescherming tegen dierziekten. Ten tweede moeten de controles onaangekondigd en met onregelmatige tussenpozen worden uitgevoerd. Ten derde moet er bij de vaststelling van de lijsten van derde landen ook rekening worden gehouden met alle aanvullende aspecten, zoals de personeelsomvang van de controle-instanties en de betrouwbaarheid van de informatie van derde landen.
Bovendien heb ik twee nieuwe voorstellen in het verslag opgenomen. In de eerste plaats moeten zowel de lidstaten als de overheden van derde landen de Commissie een rapport over de door hen uitgevoerde controles presenteren als de Commissie daar om vraagt. Het rapport moet informatie bevatten over het aantal controles, de aard van de overtredingen en gebreken en de door de overheden opgelegde sancties. De effectiviteit van juridische kaders hangt, zoals wij allemaal weten, in sterke mate af van de uitgevoerde controles. Om te garanderen dat de controles in de lidstaten effectief zijn, moeten er uitgebreide controlerapporten worden opgesteld. Op basis daarvan kan de Commissie stappen nemen om onmiddellijk op bepaalde zwakke punten te reageren. In de tweede plaats moet de Commissie een lijst met categorieën van bepaalde overtredingen van deze verordening, uitvoeringsbepalingen of beschermende maatregelen opstellen en per geval beoordelen of door de bevoegde nationale autoriteiten straf- of administratiefrechtelijke vervolging moet worden ingesteld. Voor overtredingen van de verordening moeten zo mogelijk uniforme sancties worden opgesteld in de lidstaten. Het mag niet zo zijn dat er voor een zelfde overtreding in de lidstaten verschillende sancties bestaan. Er moet nu dringend iets aan dit probleem gedaan worden, dat op andere gebieden met zekerheid nog veel groter is.
Met dit verslag heb ik hiermee een begin willen maken, ook al heeft de Commissie aan mijn commissie aangegeven dat een dergelijke procedure in juridisch opzicht momenteel nog niet uitvoerbaar is. Desalniettemin ben ik ervan overtuigd dat dit een dringende kwestie is en mijn collega's binnen de commissie hebben mij dat ook bevestigd. Tot slot wil ik de Commissie danken voor de constructieve samenwerking. Ik hoop dat we zo verder kunnen gaan.

Lucas (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie wil ik graag de heren Schnellhardt en Kindermann complimenteren met hun inspanningen. Het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie over het verslag-Schnellhardt, waarvoor ik rapporteur voor advies was, richt zich met name op de noodzaak van consistentie tussen de voedselveiligheidsprocedures die essentieel worden geacht voor de binnenlandse verkoop of levering van levensmiddelen en de procedures die betrekking hebben op de internationale verkoop van die levensmiddelen. De commissie heeft daarom duidelijk proberen te maken dat de werkingssfeer van elke toepasselijke verordening zowel de export als de binnenlandse verkoop en consumptie moet behelzen.
We wilden ook dat deskundigen die overheidsinstanties en consumentenorganisaties vertegenwoordigden lid kunnen worden van het voorgesteld permanent comité levensmiddelen. Het is apert onjuist dat, krachtens het besluit van de Commissie van 18 mei 2000, waarin de samenstelling van permanente comités wordt gedefinieerd, vertegenwoordigers van consumentenorganisaties specifiek worden uitgesloten van het lidmaatschap van zo'n comité. Het is absoluut van groot belang dat dergelijke comité's het vertrouwen van consumenten winnen en hun belangen daadwerkelijk kunnen behartigen. Daarom is het tamelijk essentieel dat consumentenorganisaties erin vertegenwoordigd worden.
Met betrekking tot de specifieke hygiëneregels voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong wilde de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie een grotere flexibiliteit inbouwen, met name ten aanzien van slachthuizen. Daarom hebben we voorgesteld om maatregelen in te voeren die zorgen voor een flexibele toepassing van het zogenaamde HACCP-systeem op regionale slachthuizen in perifere of afgelegen gebieden. Door een strikte toepassing van regels in het verleden zijn slachthuizen in de meer afgelegen gebieden van de EU onnodig in de problemen geraakt, vaak doordat geografische beperkingen tot oneerlijke concurrentieverhoudingen leiden die meestal gunstig uitpakken voor grotere ondernemingen.
Nu we ons lesje beginnen te leren van bijvoorbeeld de MKZ-epidemie in het Verenigd Koninkrijk, is het heel duidelijk dat een van de redenen waarom de ziekte zich zo ver en zo snel kon uitbreiden nu juist de sluiting van lokale slachthuizen was. We moeten er niet, hoe onbedoeld ook, op aansturen dat er nog meer sluitingen in die belangrijke branche plaatsvinden.
Tot slot wil ik op persoonlijke titel nog opmerken dat deze verordening volgens mij onvoldoende flexibel is voor met name kleine ondernemingen. We moeten rekening houden met de extra druk die er op kleine ondernemingen kan komen te liggen en ervoor zorgen dat we geen verordening aannemen die ertoe leidt dat zij in hun bestaan worden bedreigd.

MacCormick (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de doorgaans nogal saaie taak om te melden dat de Commissie juridische zaken en interne markt deze kwestie heeft bestudeerd en tot de slotsom is gekomen dat alles in orde is. We hebben hier te maken met een voorstel op basis van artikel 37 dat volkomen terecht onderdeel is van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de procedures zijn daarom juist. Het is uiteraard belangrijk om na te gaan of de rechtsgrondslag voldoende is. Momenteel is in de Conventie en elders een discussie gaande over de vraag in hoeverre de organen van de Gemeenschap hun eigen bevoegdheden uitoefenen en het verheugt mij dat deze verordening in dat opzicht door de beugel kan.
Het is ook, en daarmee sluit ik aan bij wat de heer Kindermann heeft gezegd, een goede zaak dat deze complexe wetgeving in één enkele verordening wordt ondergebracht, waardoor we in de gehele Gemeenschap te maken krijgen met een gemeenschappelijke aanpak. Ik weet niet of ik het juist had gevonden om beslag te leggen op uw tijd als dit het enige was wat ik te zeggen had, maar ik wil nog iets toevoegen aan het onderwerp dat we nu bespreken. De invoer van dierlijke producten voor menselijke consumptie is, zoals mevrouw Lucas zojuist heeft gezegd, nauw verbonden met de rampzalige uitbraak van mond- en klauwzeer die we in het Verenigd Koninkrijk hebben gehad. Mijn eigen kiesdistrict, Dumfries en Galloway, heeft daar bijzonder onder te lijden gehad.
Als we ons, zoals al eerder is opgemerkt, meer richten op lokale productie voor lokale consumptie, zoals mevrouw Lucas zojuist heeft gezegd, zouden we sommige van die gevaren kunnen voorkomen. Het is van cruciaal belang dat we er met de invoering van deze uiterst noodzakelijke wetgeving goed op letten dat we geen omstandigheden scheppen die de buitensporige verplaatsing van dieren juist bevorderen. Ik hoop dat daarmee rekening wordt gehouden.
Ik ben misschien mijn boekje als woordvoerder van de Commissie juridische zaken te buiten gegaan, maar heb in elk geval niet mijn spreektijd overtreden.

Piétrasanta (Verts/ALE)
Voor ons is het verslag-Kindermann van het grootste belang, en het valt dan ook te betreuren dat deze verordening niet zoals de vier overige voorstellen van de Commissie onder de medebeslissingsprocedure valt.
Dit voorstel voor een verordening is gebaseerd op artikel 37 dat betrekking heeft op het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het doel hiervan is rationelere regels op te stellen om te voorkomen dat vee in aanraking komt met producten van dierlijke oorsprong die besmet zijn met ziekteverwekkers. De mond- en klauwzeerepidemie die onlangs nog in Europa heeft gewoed en die vooral in het Verenigd Koninkrijk een landbouwcrisis heeft teweeggebracht, staat ons nog levendig voor de geest. De eerste onderzoeken bevestigen dat de besmetting te wijten is geweest aan het feit dat varkens gevoederd zijn met producten van dierlijke oorsprong uit landen buiten de Unie.
Volgens de diergeneeskundige voorschriften met betrekking tot het vervaardigen en in de handel brengen van communautaire producten, dient periodiek een nauwgezette controle te worden uitgevoerd op de gezondheidssituatie van de veestapel in de productiegebieden. Nationale controles en communautaire inspecties dienen onaangekondigd te gebeuren. Zoals opgemerkt in het verslag-Kindermann, moeten wij over de gepaste middelen beschikken, en om dat te bereiken moeten wij nadenken over het aantal dierenartsen dat de lidstaten en het Europees Agentschap voor veterinaire en fytosanitaire inspectie in Dublin nodig hebben. Verder moet ons juridisch apparaat voorzien zijn op de komst van de kandidaat-lidstaten. Ook moet de strafmaat eenvormig gemaakt worden.
Voor de import van buiten de Unie moeten dezelfde regels gelden als voor de productie uit de lidstaten. Niettemin mogen de hygiënische maatregelen niet zo streng worden dat ze als handelsbelemmeringen kunnen worden opgevat. Als dat het geval is, moeten ze kunnen worden bijgesteld zonder dat daarbij het uitgangspunt van de verordening uit het oog wordt verloren.
Wij steunen het verslag van de heer Kindermann. Het brengt op belangrijke punten meer klaarheid in het voorstel van de Commissie.

Ayuso González (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt me onbillijk de Commissie niet te prijzen voor haar werk ter verwezenlijking van de in het Witboek vervatte doelstelling om de wetgeving eenvoudiger en doorzichtiger te maken, waarbij alle nadelen van een over zeventien richtlijnen versnipperde wetgeving uit de weg moeten worden geruimd. De voorstellen die de Commissie ons heeft voorgelegd zijn bovendien redelijk goed, en ook heel goed uitgewerkt, hetgeen volgens mij door alle betrokken sectoren is erkend.
Tevens zou ik de aandacht willen vestigen op het werk van de twee rapporteurs, want de voedselketen is lang en de hoeveelheid stof dus aanzienlijk, zodat de rapporteurs een groot aantal amendementen hebben moeten bestuderen waarover ze een consensus tot stand moesten zien te brengen, amendementen die het voorstel ongetwijfeld zullen verbeteren.
Deze wetgevingsregels zijn gericht op de controle van de voedselveiligheid vanaf de schuur van de boer tot aan de tafel van de consument, met als doel de consument maximale veiligheidsgaranties te geven. Ik sta volkomen achter alles wat beide rapporteurs hebben gezegd. Een van de kernpunten van de toekomstige regelgeving is de verplichte toepassing van de HACCP in alle voedingsbedrijven, met inbegrip van de primaire sector.
Het systeem van risicoanalyse en controle van kritieke punten is uitgedacht om te worden toegepast in de voedingsindustrie, en betekent ongetwijfeld een grote vooruitgang op het gebied van de levensmiddelenhygiëne. In werkelijkheid heeft een groot aantal kleine bedrijven het echter nog niet in praktijk kunnen brengen. Juist omdat dit systeem nog niet wordt toegepast in de hele verwerkingsbranche en omdat het uitsluitend is ontworpen voor de industrie, zou het voorlopig nog niet moeten worden uitgebreid met de primaire sector.
De primaire sector is reeds verplicht zich te houden aan de zogenaamde "gidsen voor goede praktijken", een stelsel met hetzelfde doel als dat van de HACCP en dat meer is afgestemd op de economische sector. Als er zich problemen hebben voorgedaan komt dat niet door een gebrek aan regels maar doordat die niet worden nageleefd. Ik zeg niet dat de primaire sector in de toekomst moet worden verplicht de HACCP-regels na te leven maar dat het zaak is die regels aan te passen aan het veranderlijke karakter van de landbouw en de veeteelt. De toepassing van deze regels moet worden beschouwd als een essentiële maatregel voor de voedselveiligheid, maar zij mag nooit in de plaats komen van de controles. Ik vind dat we aan de controles moeten vasthouden en dat deze controles in alle landen op dezelfde wijze moeten worden uitgevoerd.
De bedrijven dienen hun verantwoording te nemen ten aanzien van de onschadelijkheid van levensmiddelen. Zij dienen de veiligheid van levensmiddelen en van hun bestanddelen te garanderen en regels vast te stellen voor het uit de handel nemen van producten in geval van nood.
Tenslotte wil ik erop wijzen dat de hygiënevoorschriften eveneens moeten gelden voor de export en vooral voor de import, omdat de risico's anders van buitenaf kunnen komen, terwijl het concurrentievermogen van onze bedrijven achteruit gaat ten opzichte van bedrijven die zich niet aan dezelfde eisen hoeven te houden.

Corbey (PSE).
Voorzitter, collega's, commissaris, vanavond staat voedsel weer prominent op onze agenda. Wij hebben de laatste twee jaar veel vooruitgang geboekt. Voedsel moet veilig zijn en vertrouwen is daarbij essentieel. Aan de basis van de interne markt moeten gemeenschappelijke regels liggen. Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat in andere lidstaten geproduceerd voedsel veilig is en voldoet aan de eisen met betrekking tot hygiëne. Daarom mijn warme steun aan de voorstellen van de Commissie. Het is goed om een omvattend kader te scheppen voor levensmiddelenhygiëne en voor hygiëne in de veterinaire sector. Het is goed om alle wetgeving in één pakket onder te brengen. Mijn welgemeende complimenten ook aan de heer Schnellhardt. In dit verslag zitten heel wat uren werk en heel wat uren overleg.
Ik maak niettemin zeven opmerkingen.
Ten eerste: er is wel heel veel nadruk komen te liggen op de procedures rondom hygiëne. De eindtermen zijn daarmee wat uit het zicht verdwenen en dat is jammer. Ik vind dat de resultaten die we met de wetgeving beogen duidelijk moeten zijn.
Wat de procedures en werkwijzen betreft is wat mij betreft enige flexibiliteit geoorloofd. Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden.
Een tweede opmerking. We moeten beseffen waar we mee bezig zijn. We weten dat rondom voedsel de emoties hoog oplopen. Tegen mondialisering, tegen grootschalige productie, vóór lokale productie en vóór traditie. Het zijn vaak terechte emoties. De politiek kan en mag deze emoties niet negeren. We moeten beseffen dat strengere en scherpere regels vaak alleen door grotere bedrijven nageleefd kunnen worden. Scherpere regels stimuleren industriële productie maar consumenten wantrouwen juist industriële productie. Regels tot achter de komma werken in deze zin dus averechts. We moeten bovendien ruimte scheppen voor nationale culturen. Flexibiliteit is daarom gewenst bij de toepassing van de gidsen voor goede praktijken. Voor ons is er geen reden Europese gidsen bij voorbaat beter te vinden dan de nationale gidsen. Er moet een keuze zijn. We moeten vooral bedenken dat deze gidsen uiteindelijk niet meer dan een hulpmiddel zijn. Hiermee verbonden is de vraag of HACCP in de landbouw toegepast moet worden. HACCP is niet ontworpen voor het boerenbedrijf. Strikte toepassing van de HACCP-principes zouden eenmansbedrijven, de familiebedrijven om zeep helpen. Ook hier geldt dat HACCP een hulpmiddel is. Een wijze om op verantwoorde wijze voedsel te bereiden. Het is geen doel op zich.
Een derde opmerking betreft de jacht. Zonder twijfel is dat een punt dat bovenmatig veel politieke aandacht heeft gekregen. Voor de kleinschalige jacht kan wat ons betreft de nationale regelgeving gehanteerd worden. Maar hier gelden wel grenzen. Wij zijn er geen voorstander van om de hele sectie II uit te zonderen voor particulier en lokaal gebruik. Als er na een check geen verontrustende kenmerken zijn dan kunnen wat ons betreft kleine leveranties aan lokale markten een zelfde behandeling krijgen als particuliere consumptie.
Ten vierde enkele woorden over derde landen. We moeten garanderen dat geïmporteerd voedsel net zo hygiënisch is als hier geproduceerd voedsel. En dat vereist eerlijke en goede controles. Maar voedselveiligheid maar geen dekmantel voor protectionisme zijn. Voedselveiligheid is een mondiale opgave. Ontwikkelingslanden moeten we steunen om veiligheid juist voorop te stellen.
Ten vijfde, verantwoordelijkheid moet duidelijk zijn. Voor burgers en voor politici maar zeker ook voor bedrijven en hun werknemers. Scholing van werknemers vind ik belangrijk. Jaarlijkse bijscholing kan nuttig zijn. In de loop van het besluitvormingsproces kan aan dit amendement nog wat gesleuteld worden. Werknemers die gebrek aan hygiëne aan de kaak stellen, mogen daar zelf niet de dupe van worden. En dat is het klokkenluidersamendement.
Een zesde opmerking betreft de gedetailleerdheid van de regelgeving. We moeten het doel van de levensmiddelenhygiëne voor ogen houden. De mensen die de voedselproductie organiseren en controleren zijn vakbekwaam. De Europese politiek hoeft zich niet uit te spreken over het aantal tegeltjes aan de wand van de slager op de hoek. Wij hebben inmiddels ook een mening over de verpakking van tweekleppige weekdieren. We weten hoe tweekleppige weekdieren hun vitaliteit behouden. Maar eerlijk gezegd, hiervoor ben ik geen politicus geworden.
En dat brengt mij tot een laatste politieke overweging. We moeten ons afvragen: is dit nu de weg vooruit? Moeten we ons als Parlement met zulke details bezig blijven houden? We steunen Schnellhardt's comitologie-amendementen, maar ik wil nu alvast zeggen dat we als Parlement niet met alle technische details bezig moeten zijn. Dat moeten we overlaten aan de Commissie die zich kan laten bijstaan door deskundigen van de Voedselautoriteit. Ik stel voor dat we ons op dit punt voor de tweede lezing nog eens een keer bezinnen.
Nogmaals dank aan de heer Schnellhardt en dank voor uw aandacht.

Paulsen (ELDR). -
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn eer betuigen aan de rapporteurs voor hun zeer goede werk, dat gekwalificeerd, kundig en goed doordacht is. Het verheugt mij zeer dat zij de primaire productie er ook bij betrokken hebben en dat nu eindelijk de hele voedselketen is gedekt. Ik ben ook heel blij dat productaansprakelijkheid opnieuw gepreciseerd wordt in de voedselwetgeving. Wij komen nergens met louter 'politiële? macht, als de mensen niet zelf de verantwoordelijkheid op zich nemen voor hun onderneming, hun werk en hun handelen.
Ik ben persoonlijk ontzettend blij over de bereidheid van de heer Schnellhardt om compromissen te sluiten, zodat wij nu beschikken over artikel 4.4 (amendement 31). Daardoor kan de oneindig rijke diversiteit aan traditioneel voedsel in Europa op de markt blijven, zonder dat men daarmee de afzonderlijke lidstaten de mogelijkheid biedt om de regels te ontduiken en al hun producten als traditioneel te bestempelen.
Wij hebben er met deze formulering ook voor gezorgd dat het niet alleen maar gaat om kleinschalige productie; een deel van Europa's belangrijkste voedselexport bestaat feitelijk uit traditionele kazen, hammen en dergelijke, die speciale productiemethoden vereisen zonder dat zij daarom gevaarlijk zijn.
Ik ben bijzonder blij dat wij deze passage erdoor gekregen hebben, want het zou vreselijk zijn als wij in Europa een voedselwetgeving zouden krijgen die alleen maar geschikt zou zijn voor Nestlé en McDonald's.
Tot slot wijs ik er nog op dat ik ook heel verheugd ben dat wij goede en verdedigbare compromissen hebben bereikt inzake de jacht. Ik woon midden in het bos in Zweden en ik zou echt nauwelijks thuis durven komen als een elandjager het in zijn hoofd gehaald had dat ik de jacht op elanden verboden had. Deze kwestie ligt heel gevoelig en ik vind dat wij een heel goed compromis hebben bereikt, waar zowel fazantenjagers als elandenjagers mee kunnen leven.

Sjöstedt (GUE/NGL). -
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil rapporteur Schnellhardt bedanken voor zijn werk aan dit ongelooflijk uitgebreide en ingewikkelde thema. Het grote aantal amendementen laat duidelijk zien dat het eindproduct er anders uit zal zien dan het oorspronkelijke Commissievoorstel.
Op één gebied zou de verwezenlijking van het Commissievoorstel tot grote problemen hebben geleid, namelijk de aanpak van wild. Het Commissievoorstel dreigde een sterk negatief effect te hebben op de jacht en de commerciële verkoop van wild. Ik geloof dat wij met de door de parlementaire commissies aangenomen amendementen deze dreiging hebben vermeden.
Een belangrijke constatering is ook dat men verschillende nationale controlemodellen kan gebruiken voor het bereiken van het gemeenschappelijke doel: een goede voedselhygiëne. Daarom ben ik bijzonder blij met de erkenning dat wild op verschillende manieren kan worden gecontroleerd, dat er in de EU uiteenlopende klimatologische omstandigheden heersen en dat er daarom verschillende invriezingstijden nodig zijn, en dat ook de opleidingen verschillend kunnen worden vormgegeven.

Esclopé (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, bij de hervorming van de communautaire wetgeving inzake levensmiddelenhygiëne - het gaat hier om 17 richtlijnen - gaat de Commissie uit van het beginsel dat de verantwoordelijkheid bij de exploitanten van levensmiddelenbedrijven moet berusten.
Ik sta er volledig achter dat dit wordt toegepast op de bio-industrie. Die voedt immers miljoenen consumenten. Maar de verordening gaat de volledige primaire productie te lijf - akkerbouw, veeteelt, jacht en visvangst - en dwingt deze in een keurslijf omwille van de traceerbaarheid. Kunnen we iemand hoofdelijk aansprakelijk stellen voor een paddestoel die in het bos is geplukt of een vis die in een rivier is gevangen? Dat lijkt me tamelijk onrealistisch.
In artikel 1 over de reikwijdte staat dat deze bepalingen noch op de primaire productie van levensmiddelen voor eigen gebruik van toepassing zijn, noch op de bereiding van levensmiddelen voor eigen consumptie in huiselijke kring. Dit moet worden uitgebreid tot de aanvoer op plaatselijke markten en het in de handel brengen van primair geproduceerde natuurlijke producten.
Dergelijke streekproducten - bessen en paddestoelen - dragen bij tot het imago van een streek, verstevigen zijn identiteit en zijn gastronomische reputatie en bevorderen het groene toerisme, dat onmisbaar is voor de plattelandseconomie. Er staan hier banen en oude gebruiken op het spel.
Wild dat rechtstreeks door de jager aan de consument of de detailhandelaar geleverd wordt, moet beschouwd worden als een traditionele vorm van voedselproductie, en moet onder een speciale verkoopsregeling vallen. Amendement 92 met betrekking tot spiralis lijkt ons overdreven, aangezien invriezing of verhitting boven de 65 graden deze parasiet doodt.
Niemand kan de situatie beter inschatten, niemand kan de consument beter beschermen door afdoende voorschriften uit te vaardigen dan de bevoegde instanties van elke afzonderlijke lidstaat. Laten we redelijk blijven, laten we de grote geografische en klimatologische verscheidenheid niet uit het oog verliezen en soepel blijven, liever dan ons met handen en voeten te binden aan een starre regelgeving die alleen maar kan leiden tot impasses en onvrede.

Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de levensmiddelenschandalen van de afgelopen jaren hebben maar al te duidelijk gemaakt welke lacunes het ontbreken van een duidelijke verantwoordelijkheidsafbakening tot gevolg hebben gehad. Daarom is het van belang dat we weer heldere en precieze regels instellen en dat we de teksten vereenvoudigen, wat niet wil zeggen dat de vereisten versoepeld moeten worden, integendeel.
We moeten dus uitmaken waarin de verantwoordelijkheid van de fabrikanten bestaat: naleving van de voorschriften, traceerbaarheid van het product en voorafgaande risicoanalyse. De fabrikant staat borg voor levensmiddelen van hoge kwaliteit waar we vertrouwen in mogen hebben. Ja, er worden hoge eisen gesteld, maar die eisen kunnen het imago van hun producten ook alleen maar ten goede komen.
Ook de consument draagt zijn verantwoordelijkheid. Die moet zijn vrije keuze behouden, en daarbij spelen voorlichting en het optreden van consumentenverenigingen een belangrijke rol.
Los van de teksten die ons hier worden voorgelegd, zou ik echt willen dat de Europese Unie een voorlichtings- en bewustmakingscampagne startte rond de hygiënische maatregelen die thuis moeten worden genomen. Kleine dingen uit het dagelijks leven kunnen risico's voorkomen. Zo is het bijvoorbeeld belangrijk de koelkast regelmatig schoon te maken, levensmiddelen op de juiste manier te bewaren en de bewaartemperatuur in het oog te houden.
Ook de overheid draagt haar verantwoordelijkheid. Zij dient strenge controles uit te voeren op de fabricage, de productie en het in de handel brengen van levensmiddelen. Ook moet zij doeltreffende straffen opleggen wanneer de regels niet worden nageleefd, niet alleen aan de betrokken partijen, maar ook aan de lidstaten die de communautaire wetgeving niet zouden naleven. Met andere woorden, we moeten ons van onze strengste kant laten zien.
Tot slot is er uitgebreid gediscussieerd over wild. Het spreekt voor zich dat de kwaliteit van dit product moet worden gewaarborgd, en zoals wij weten, heeft elke lidstaat hiervoor zijn eigen voorschriften. Maar we moeten ook enig vertrouwen hebben in de vakbekwaamheid van de jager; die kan heus wel zien of het wild dat hij geschoten heeft deugt of niet.
Ter afronding, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog opmerken dat de Europese voedselketen een van de veiligste ter wereld is en dat we gewoon de verwachtingen van onze medeburgers moeten inlossen.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag kort ingaan op enkele amendementen die tot ongerustheid hebben geleid.
In amendement 31 wordt ingegaan op producten die volgens traditionele methoden of in afgelegen gebieden worden vervaardigd. We kennen hier allemaal wel voorbeelden van. Ikzelf heb dit in het Verenigd Koninkrijk gezien met het in de praktijk brengen van het Beef Assurance Scheme, waarmee het vertrouwen van de consument in rundvlees moest worden bevorderd. We moeten dit amendement steunen omdat er uitdrukkelijk in wordt gezegd dat dergelijke producten geen aantoonbare nadelige gevolgen mogen hebben voor de levensmiddelenhygiëne. Evenzo zijn de verwijzingen naar HACCP in amendement 9 vrijblijvend en niet verplicht, en daar kan het kleinbedrijf mee leven.
Dan wil ik nu ingaan op het door de leden Goodwill en Bernier ingediende amendement 18 - de heer Goodwill zal niet anders van me verwachten - waarmee jagers van deze verordeningen worden vrijgesteld. Dit is aanvaardbaar als het gaat om de individuele jager die het wild dat hij heeft geschoten of gevangen consumeert of aan derden geeft. Maar er is een verschil tussen de edele Scandinavische jager die naar het hoogste topje van de berg klimt om dat ene rendier te schieten - het beeld dat de heer Sjöstedt ons het liefste voorhoudt - en de clubjes uitgezakte zakenlieden die je wel op Engelse landgoederen ziet en die grote hoeveelheden ondeskundig geschoten vogels en dieren op de markt brengen.
Ik vind het in dit verband wel degelijk wat uitmaken of dergelijke producten naar een winkel of restaurant gaan. De grote humorist Oscar Wilde omschreef het Engels jagersgilde als 'the unspeakable in pursuit of the uneatable? (de onverlaten op jacht naar het oneetbare). Dat vind ik niet erg, maar als de 'onverlaten? het 'eetbare? aan de man gaan brengen, moeten ze wel openstaan voor de hygiënevoorschriften van deze verordening.
Ik zie geen enkele reden waarom we een uitzondering zouden maken als iets wat begint als een onschuldig handeltje - een of twee koppels vogels her en der - uitmondt in een nieuwe aanvoerroute voor de detailhandel. We moeten het recht van de jager om te jagen beschermen, maar we moeten hem geen onbeschermde toegang tot de markt geven.

Pesälä (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil ook kort iets over de jacht zeggen. Mijn standpunt is namelijk dat in bepaalde lidstaten de jacht voor een belangrijke aanvulling op de eettafel zorgt. Bijvoorbeeld in mijn land worden twee miljoen stuks klein wild en 100.000 stuks groot wild gevangen en zijn er 300.000 jagers; dat is dus een groot aantal. Wild wordt natuurlijk ook in de winkel verkocht of wordt aan de buren of aan familie gegeven of verkocht. 
Het gaat er nu om of het goed is dat de Europese Unie wetten maakt voor een dergelijke activiteit, die vaak gebaseerd is op een vertrouwens- of vriendschappelijke relatie. De sociale controle is als het ware een kwaliteitsgarantie wanneer de buurtwinkelier van de jager vlees koopt om te verkopen. In deze zaken moet men billijk zijn. Ik steun dan ook van harte de aanneming van amendement 82 in het verslag van de heer Schnellhardt.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige voorstel voor een verordening van de Raad waarmee de veterinairrechtelijke voorschriften transparanter worden gemaakt en de bestaande richtlijnen in één tekst worden samengevat, is mijn inziens een volgende stap in de richting van vereenvoudiging van dit onderdeel van het landbouwbeleid en een juridische verantwoording voor de controles van de verschillende activiteiten. Ik hoop in ieder geval dat dat het geval zal zijn. Ik wil echter benadrukken dat het wetenschappelijk onderzoek naar producten van dierlijke oorsprong, bijvoorbeeld in verband met BSE en MKZ bij levende dieren, voortgezet moet worden en ook betaalbaar moet worden. Hoge technische en organisatorische normen moeten te realiseren zijn en dus ook betaalbaar. Dat moet uitdrukkelijk voor de invoer uit derde landen gelden. Tegelijkertijd - en hiermee wil ik afronden - moeten de talloze organisaties voor de bescherming van consumentenbelangen serieus ondersteund worden.

Farage (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, hoewel ik een uitgezakte zakenman in krijtstreeppak ben die graag op opgejaagd wild schiet, wil ik mij concentreren op het feit dat het hier om zeventien hygiënerichtlijnen gaat die tot één verordening worden gedereguleerd. Deze verordening gaat een stuk verder dan de richtlijnen waarvoor zij in de plaats komt. Met deze verordening wordt met name artikel 3 van richtlijn 93/43 uitgebreid, waarmee de zogenaamde HACCP-principes werden geïntroduceerd. Deze hazard analysis and critical control points zijn in de jaren '60 ontwikkeld voor de NASA om astronautenvoedsel van een hoog zuiverheidsgehalte te garanderen. Onbeheerste lichaamsfuncties in een ruimtepak komen niet altijd van pas! HACCP is een voedselveiligheidssysteem dat bestemd is voor zeer geavanceerde voedselverwerkingsprocessen.
Dit systeem uit de ruimtevaartwereld moet in de gehele EU worden ingevoerd. Alleen al in het Verenigd Koninkrijk krijgen 300.000 bedrijven ermee te maken en kost het alleen al het MKB naar schatting twee miljard pond per jaar.
Hetgeen ontwikkeld is voor een geavanceerde, op technologie gestoelde organisatie, is niet perse geschikt voor Joe's Cafe in Lewisham High Street of de bistro van Jean Dupont in de rue de la Révolution in Marseilles.
Eerder dit jaar heb ik in de buurt van dit gebouw samen met een voedselveiligheidsdeskundige een rondgang gemaakt over de lokale levensmiddelenmarkten. Ik stuitte op talloze elementaire overtredingen ten aanzien van de levensmiddelenhygiëne. Daar, en overal elders, moet nog steeds worden voldaan aan de basisbepalingen van richtlijn 93/43. Waarom komt de Commissie dan zelfs met nog meer wetten? Deze technocraten staan volledig buiten de werkelijkheid. Ze zijn in een ruimteschip gestapt en op een andere planeet geland, net als de astronauten waarvoor het HACCP-systeem was ontwikkeld. Alleen al daarom moet de Commissie niet met nog meer wetgevingsvoorstellen komen. We hebben geen behoefte aan meer complexiteit. Als het Parlement ermee akkoord gaat, geeft dat aan dat ook het Parlement op een andere planeet woont.

Lisi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij staan zonder meer achter de inspanning van de Commissie om het wetgevingskader te vereenvoudigen door van 17 richtlijnen over te stappen op een verordening. Maar, mijnheer de commissaris, u weet beter dan ik dat, juist omdat het om een verordening gaat, dit een kwestie is waar behoedzaam mee moet worden omgegaan. Een verordening is namelijk rechtstreeks van toepassing en zorgt ervoor dat alle procedures op een groot grondgebied als dat van de Unie geharmoniseerd worden, om maar niet te zeggen over één kam geschoren. Deze verordening geldt voor een bedrijfstak, voeding en gastronomie, die tevens een belangrijk onderdeel is van de cultuur en beschaving van ons continent. Wij staan dus achter de noodzaak tot harmonisering, maar men mag niet vergeten dat met deze kwestie heel voorzichtig moet worden omgesprongen.
Ik wilde met name drie punten aan de orde stellen. Het eerste punt is al uitvoerig door de rapporteur ter sprake gebracht: dat is de kwestie van de lokale specialiteiten, die al een hele geschiedenis achter de rug hebben, niet alleen als producten maar ook als productieprocessen. Het is niet afdoende om die producten te beperken tot geografische gebieden of plaatselijke markten. Het zijn echte producten die met bijzondere zorg behandeld moeten worden.
In de tweede plaats, de kwestie van de primaire sector. Die wordt zeker niet volledig gedekt met deze verordening maar wordt toch wel in zekere mate gereglementeerd. Voor de primaire sector ligt de situatie anders, vooral voor het midden- en kleinbedrijf. Ik heb een amendement voorgesteld - en ik verzoek u daar steun aan te geven - met de bedoeling de bureaucratische en administratieve last te verminderen voor wat betreft het bewaren van documenten. Het is niet duidelijk waarom de termijn voor groenten vijf jaar moet zijn.
In de derde plaats iets over de opleiding - ook de kwestie van het wild zou ik willen vermelden, maar daar is kennelijk een evenwichtige oplossing voor gevonden. Het is goed ervoor te zorgen dat onze fabrikanten van de voedselketen altijd goed opgeleid zijn. Maar hier moeten wij ervoor zorgen dat de kwestie niet wordt uitgebreid tot de kwaliteit, want dat is niet terecht, dat is een andere zaak. Dus opleiding in hygiënisch opzicht, niet anderszins.

Patakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het is op zijn minst naïef te zeggen dat de oorzaak van de afschuwelijke situatie op het gebied van de levensmiddelen gelegen is in het gebrek aan moderne richtlijnen. Ook de reeds bestaande richtlijnen worden immers op flagrante wijze overtreden.
Belangrijker dan alle wettelijke maatregelen en technische regelingen is dat wij de vinger leggen op de oorzaken van de achteruitgang, van de kwaliteitsverslechtering van niet alleen de levensmiddelen maar heel de voedselketen.
De hoofdverantwoordelijkheid voor de kwaliteitsverslechtering van de levensmiddelen moet gezocht worden in de manier waarop de voedselketen wordt beheerd. Winstbejag en speculatie zijn daarin de drijfveer. Zolang de productie steeds intensiever wordt, de voedselketen in handen is van en gecontroleerd wordt door de grote multinationals, die de manier van productie en de kwaliteit bepalen, zullen nooit doelmatige garanties kunnen worden geboden voor de gezondheid van de consumenten.
Dit is een bij uitstek politiek probleem. Alleen als de kapitalistische winst wordt afgezworen als het hoogste productiedoel kan worden voorkomen dat illegale en gevaarlijke productiemethoden en vervoerswijzen van levensmiddelen worden toegepast. Anders zullen wij, zogezegd, de mug verbrijzelen en de olifant slikken, met alle gevolgen van dien voor de volksgezondheid.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de heer Schnellhardt heeft twee goed onderbouwde verslagen gepresenteerd waarmee de voorstellen van de Commissie voor voedselveiligheid aanzienlijk worden verbeterd. In de toekomst moeten de producenten en de verwerkers van levensmiddelen alle productie- en verwerkingsfasen vastleggen. Onder deze verplichting vallen ook de gebruikte voedermiddelen en de gezondheid van de dieren. Daardoor hebben de consumenten binnen de EU in de toekomst de mogelijkheid levensmiddelen en de bestanddelen daarvan vanaf de toonbank tot de producent te traceren. Er ontstaat dus een doorzichtige productieketen binnen de grote ondernemingen en de kleine en middelgrote ondernemingen.
Ik wil nader ingaan op deze kleine en middelgrote ondernemingen in de vleesverwerkende sector. Er zijn in de Europese Unie ongeveer 150.000 kleine slachterijen waar in totaal meer dan 1 miljoen mensen werkzaam zijn en die ongeveer 60 miljard euro omzet per jaar hebben. Juist deze kleine bedrijven zorgen ervoor dat de plaatselijke voorziening blijft bestaan en dat de verscheidenheid aan producten op het platteland behouden blijft. Op ambachtelijke wijze vervaardigen zij lokale specialiteiten en daarmee leveren zij een bijdrage aan de delicatessenwinkel die Europa heet. Het nauwe contact met de consument schept vertrouwen in de kwaliteit en veiligheid van de producten. Daarom moeten wij met name op de kleine en middelgrote ondernemingen letten en geschikte uitvoeringsbepalingen bij wet vastleggen, omdat ze binnen Europa aan zeer veel mensen werk en een opleidingsplaats bieden.
Samen met de rapporteur heb ik een amendement ingediend dat betrekking heeft op de zogenaamde slacht op één plaats in slagerijen. De voorschriften voor slachtlijnen moeten immers niet alleen zijn afgestemd op grote slachthuizen maar ook op de realiteit in de ambachtelijke slachterijen. De slacht op één plaats kan bij de nodige zorgvuldigheid en vakkennis zonder hygiënische problemen worden uitgevoerd. Derhalve verzoek ik u amendement 133 te ondersteunen.

Arvidsson (PPE-DE). -
Mijnheer de Voorzitter, ik ben een elandjager uit Zweeds Lapland. Als wij niet elk jaar op elanden jagen, groeit het elandenbestand snel, stijgt het aantal verkeersdoden en neemt de schade aan de bossen sterk toe.
Als wij in september de jacht 's ochtends beginnen, is het vaak koud, en de temperatuur in die tijd van het jaar is ongeveer die van een koelkast. Af en toe vriest het zelfs. In het dorp waar ik vandaan kom is er uit milieuoogpunt geen betere koelkast voor de jager dan de eigen koelruimte van de natuur.
Hoe groter de EU wordt, des te moeilijker wordt het om via EU-bepalingen details te regelen. De EU-richtlijnen moeten in alle delen van de Unie bruikbaar zijn. Ze moeten ruimte bieden om de bepalingen aan uiteenlopende omstandigheden aan te passen. Lidstaten met goed functionerende procedures voor de controle van wild voordat dit op de markt wordt gebracht, moeten hun regelgeving kunnen handhaven.
In mijn land van herkomst hebben politici die de publieke opinie willen opzetten tegen Europese samenwerking, dit voorstel voor een richtlijn gebruikt om de EU verdacht te maken als een bedreiging van traditionele jacht. Het is van belang erop te wijzen dat ze het mis hebben. De Unie heeft namelijk geen wettelijke bevoegdheden om de jacht voor huishoudelijk gebruik en het gebruik van wild voor particuliere consumptie te reguleren.
Dit bewijst nog weer eens dat besluiten inzake regels voor de jacht genomen moeten worden volgens het subsidiariteitsbeginsel. Dankzij de inspanningen van de heer Schnellhardt is de passage over wild in deze richtlijn uitstekend.

Redondo Jiménez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, het Parlement zal zich morgen uitspreken over een pakket maatregelen gericht op het waarborgen van de levensmiddelenhygiëne in het algemeen, en over de vaststelling van speciale regels voor producten van dierlijke oorsprong in het bijzonder. Die nieuwe wetgeving komt voort uit de dwingende noodzaak de voedselveiligheid te waarborgen van af de schuur van de boer tot aan de tafel van de consument, in het verlengde van de initiatieven die al sinds maanden worden genomen teneinde de consument optimale veiligheidsgaranties te bieden.
Ik wil hier de rapporteur gelukwensen die zich bijzondere moeite heeft getroost om een consensus te bereiken tussen alle fracties, en die naar mijn mening een belangrijk verslag heeft opgesteld. Dan wil ik voorts de Commissie gelukwensen omdat zij ons een redelijk evenwichtig voorstel heeft voorgelegd.
Een van de kernpunten van de toekomstige regelgeving is de verplichte toepassing in alle voedingsbedrijven van het HACCP-systeem van risicoanalyse en controle van kritieke punten. De toepassing van de HACCP-regeling moet niettemin worden beschouwd als een aanvullende veiligheidsmaatregel die niet in de plaats mag komen van de officiële controles. Het HACCP-systeem dient vooralsnog niet te worden uitgebreid tot de primaire sector, daar het immers uitsluitend is ontwikkeld voor de industrie. De primaire sector is reeds verplicht zich te houden aan de zogenaamde "gidsen van goede praktijken", een stelsel waarvan het doel overeenkomt met dat van de HACCP, dat meer is afgestemd op de situatie in de economische sector en niet zonder meer moet worden overgenomen.
Vanwege de opeenvolgende crises in de levensmiddelenbranche is het zaak de regelgeving inzake hygiëne te versterken teneinde het vertrouwen van de consument te herstellen. Deze doelstelling is door de Europese Commissie in haar voorstel opgenomen, en zij zal ongetwijfeld nog worden verbeterd door de amendementen van het Europees Parlement over de regels voor traditionele producten, de jacht, enzovoorts, die reeds door andere afgevaardigden zijn genoemd.
De bedrijven dienen hun verantwoording te blijven nemen met betrekking tot de onschadelijkheid van levensmiddelen, zoals zij ook in moeten kunnen staan voor de traceerbaarheid van de levensmiddelen en hun ingrediënten, en maatregelen moeten treffen voor het van de markt nemen van producten in geval van nood. Alle sectoren dienen gedragscodes op te stellen voor de ontwikkeling van richtsnoeren voor de veiligheid van levensmiddelen. Anderzijds is het zaak dat de import en de export zich aan dezelfde regels houden.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag reageren op het debat van vanavond en mijn conclusies geven ten aanzien van de drie verslagen over het onderwerp van de levensmiddelenhygiëne.
Om zover te komen als we nu zijn, is een enorme inzet nodig geweest van de leden van dit Parlement. In de eerste plaats wil ik graag mijn oprechte dank uitspreken aan alle leden die zo onvermoeibaar aan dit dossier hebben gewerkt, in het bijzonder de heren Schnellhardt en Kindermann, alsmede de leden van de Commissie milieubeheer en andere commissies die zulke waardevolle bijdragen hebben geleverd.
Er zijn bijna twee jaar verstreken sinds deze voorstellen werden aangenomen. Sommigen zouden zeggen dat maar langzaam vooruitgang is geboekt. Wie dat zegt, gaat echter niet alleen voorbij aan het belang van dit dossier maar ook aan het werk dat dit Parlement tegelijkertijd heeft verzet ten aanzien van andere hiermee verband houdende initiatieven, met name het voorstel voor een algemene levensmiddelenwetgeving en voor de oprichting van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid, die nu bekrachtigd is met verordening 178/2002.
De Commissie milieubeheer en andere commissies zijn met een zeer groot aantal amendementen gekomen. Ik ben echter niet alleen dankbaar voor de hoeveelheid werk die u hebt verzet, maar ook, en vooral, voor de kwaliteit van de resultaten, die naar mijn mening uitstekend is.
Met het merendeel van de voorgestelde amendementen wordt getracht de voorstellen in redactioneel of technisch opzicht te verbeteren. Er is ook een groot aantal amendementen waarmee onze voorstellen in overeenstemming worden gebracht met de onlangs aangenomen verordening 178/2002. Ik ben blij met deze amendementen, omdat ze belangrijke en rationele suggesties bevatten om onze teksten te verbeteren.
Ik wil graag beginnen met het eerste verslag van de heer Schnellhardt, het verslag over de horizontale maatregelen voor de gehele levensmiddelensector.
Ik moet in de eerste plaats de telkens terugkerende comitologiekwestie noemen. Ik ben blij dat men aanvaardt dat de Commissie uitvoeringsmaatregelen in het kader van comitologieprocedures kan treffen. Het stelt me echter teleur dat er met amendement 30 wordt getornd aan het mandaat van de Commissie om toe te staan dat er wordt afgeweken van de bijlagen van de verordening. Dit is een bestaand mandaat en ik zie geen reden waarom het niet van kracht zou blijven. Daarom kan ik amendement 30 niet aanvaarden. Misschien zijn de leden van dit Parlement op de hoogte van mijn standpunten ten aanzien van comitologie. Comitologie is een belangrijke vorm van secundaire wetgeving om in korte tijd wetgevingsmaatregelen door te voeren. Het Parlement kan dan altijd gebruik maken van zijn droit de regard. Als het Parlement dat zou doen bij een wetgevingsvoorstel waarvoor ik verantwoordelijk was, zou ik daarmee volop rekening houden. In dat opzicht ben ik vaak teleurgesteld in het standpunt van het Parlement ten aanzien van de comitologieprocedure, ook al zou die inderdaad enigszins moeten worden gewijzigd, hervormd en gemoderniseerd.
De bijlagen bij de verordening zijn technische bijlagen en moeten daarom kunnen worden aangepast via de comitologieprocedure. Daarom kan ik de amendementen 28, 29, 58 en 59 niet aanvaarden.
Het HACCP-systeem heeft al hevige emoties losgemaakt. Een aantal amendementen is erop gericht om dit systeem op de landbouwbedrijven van toepassing te laten zijn. Dit is al te ambitieus en daarom moet ik amendement 8, het eerste deel van amendement 9 en de amendementen 35, 37, 38 en 67 verwerpen.
Op grond van het tweede deel van de amendementen 36 en 104 zouden levensmiddelenbedrijven geruime tijd documentatie moeten bijhouden over het HACCP-systeem. Dit is niet aanvaardbaar, aangezien we realistische maatregelen moeten voorstellen met betrekking tot documentatie voor het kleinbedrijf.
De verantwoordelijkheid voor het HACCP-systeem berust volledig bij de exploitanten van de levensmiddelenbedrijven. Amendement 108 is daarom niet aanvaardbaar.
Flexibiliteit in verband met levensmiddelenhygiëne is een zaak die mij bijzonder aan het hart gaat. In de gehele Europese Unie zijn er oude culturele tradities met betrekking tot voedsel en voedselbereiding en ik vind dat deze moeten worden beschermd en aangemoedigd. Daarom heb ik ervoor geijverd dat deze bepaling werd opgenomen in deze wetgeving.
Het voorstel van de Commissie bevat daarom een procedure die voor voldoende flexibiliteit moet zorgen om te garanderen dat deze tradities behouden blijven. Ik ben blij dat men zich hierin kan vinden. Ik zal zoveel mogelijk rekening trachten te houden met de suggesties in amendement 31 en 32 en, waar nodig, redactionele wijzigingen aanbrengen.
De Commissie heeft ook voorgesteld om gidsen voor goede praktijken op te stellen. Deze zijn bedoeld om levensmiddelenbedrijven te helpen het hoogste niveau van levensmiddelenhygiëne te bereiken. Ik ben blij met de amendementen die erop zijn gericht de procedures voor de opstelling van dergelijke gidsen te verduidelijken, en met de amendementen die benadrukken dat deze gidsen vrijwillige instrumenten moeten zijn. Ik moet echter de amendementen 47 en 48 verwerpen aangezien hiermee onnodige verplichtingen worden opgelegd aan levensmiddelenbedrijven of de Commissie.
Wat de registratie van levensmiddelenbedrijven betreft houd ik graag rekening met de suggesties om flexibiliteit te betrachten bij de registratieprocedure. Wat betreft het daarmee verband houdende aspect van de traceerbaarheid ben ik echter van mening dat dit al volledig is geregeld in verordening 178/2002. Amendement 53 moet daarom worden verworpen.
Amendement 13, over de steun aan ontwikkelingslanden, vind ik uiterst interessant. Dit is een belangrijke kwestie, een kwestie waarover goed moet worden nagedacht. Ik moet dit amendement verwerpen, maar het is een kwestie waarop ik zeker wil terugkomen.
Ik moet ook de amendementen 69, 71, 76, 77, 83, 89, 92, 93, 95, 101 en 105 verwerpen omdat deze negatieve gevolgen kunnen hebben voor kleine bedrijven. Ik verwerp ook de amendementen 5 en 14, het tweede deel van amendement 16, en de amendementen 53, 55 en 107 aangezien hierin al adequaat wordt voorzien door andere onderdelen van de communautaire wetgeving. Hetzelfde geldt voor amendement 39 aangezien hierin hetzelfde is vervat als in amendement 6.
Ik vind het ook belangrijk om de verplichtingen van exploitanten van levensmiddelenbedrijven en die van de bevoegde autoriteiten strikt gescheiden te houden. Amendement 55 is niet in overeenstemming met die doelstelling en moet daarom worden verworpen.
De overige amendementen kunnen geheel of gedeeltelijk, na redactionele wijziging, worden aanvaard.
Dan wil ik nu ingaan op het verslag van de heer Schnellhardt over het voorstel inzake de hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong.
De kwestie die het meest in de belangstelling staat, is die van het vlees afkomstig van wild. Het lijkt wel alsof we met ons voorstel de knuppel in het hoenderhok hebben gegooid! Ik kan u verzekeren dat ons voorstel was bedoeld om pragmatische regels op te stellen en om de tradities in de lidstaten te respecteren, zoals de levering van kleine hoeveelheden wild door de jager aan de consument of de lokale handel.
Het was zeker niet onze bedoeling om ons in te laten met de particuliere consumptie. Ik ben verheugd dat u hebt gestreefd naar het juiste evenwicht en ik geloof dat u daarin volkomen bent geslaagd.
Om kort te gaan: ik kan de volgende amendementen over wild aanvaarden: de amendementen 90, 92, 94 tot en met 97, 129, 13 en het eerste deel van amendement 130.
Amendement 91 overlapt echter verordening 178/2002 en moet daarom worden verworpen. Ik moet echter ook amendement 85, gedeeltelijk, en amendement 132 verwerpen aangezien deze niet aansluiten bij andere amendementen die ik wel kan aanvaarden.
Verder moet ik de volgende amendementen verwerpen, hetzij omdat ze negatieve gevolgen kunnen hebben voor kleine bedrijven hetzij omdat ze andere onderdelen van de communautaire wetgeving overlappen: de amendementen 17, 33, 35 eerste deel, 38, 44, 45 eerste deel, 55, 58, 65, 69, 91, 101 en 116.
Ik verwerp ook amendement 8 aangezien hierin de verplichtingen van exploitanten van levensmiddelenbedrijven en die van de bevoegde autoriteiten door elkaar lopen, amendement 10 gedeeltelijk aangezien met de speciale garanties vanwege salmonella in vlees het toepassingsgebied van het voorstel te zeer wordt uitgebreid, alsmede het laatste deel van amendement 13 aangezien hiermee het recht van initiatief van de Commissie wordt geschonden.
De overige amendementen kunnen geheel of gedeeltelijk, na redactionele wijziging, worden aanvaard.
Tot slot het verslag van de heer Kindermann over het voorstel inzake veterinairrechtelijke aspecten in verband met de consolidering van de voorschriften voor levensmiddelenhygiëne.
Het verheugt mij dat er krachtige steun is voor het voorstel en slechts een gering aantal amendementen is ingediend. Er zijn echter zes amendementen die ik niet kan aanvaarden: amendement 4 dat betrekking heeft op BSE, aangezien er al uitgebreide wetgeving bestaat waarin rekening wordt gehouden met dit aspect en het niet nodig en op juridisch gebied geen usance is om op deze wijze in herhaling te vervallen.
Amendement 5 dat betrekking heeft op de traceerbaarheid, aangezien hierin al wordt voorzien met artikel 3, lid 2, sub a en dit onderwerp al is opgenomen in de bestaande diergezondheidswetgeving. Ik zou het amendement kunnen aanvaarden, indien de term 'volksgezondheid? werd vervangen door 'diergezondheid?. Mond- en klauwzeer vormt immers geen bedreiging voor de mens.
De amendementen 8 en 9 hebben betrekking op overtredingen en het publiceren van informatie hierover. Dit is een kwestie van subsidiariteit en valt daarom onder de verantwoordelijkheid van elke afzonderlijke lidstaat. Bovendien is er geen sprake van aspecten die de volksgezondheid betreffen en is het niet mogelijk om een uitputtende lijst van diergezondheidsovertredingen op te stellen. Pogingen daartoe leiden onvermijdelijk tot omissies. Als er behoefte aan is, dient dit op een horizontale manier te geschieden. Ik moedig de lidstaten echter aan om in hun nationale uitvoeringsbepalingen toe te werken naar het niveau van transparantie waarop in deze amendementen de nadruk wordt gelegd.
Ik heb grote twijfels over amendement 12 dat betrekking heeft op een versoepeling van de voorschriften voor ontwikkelingslanden. Als onze voorschriften strikter zijn dan die van de OIE, dan is dat om te voorkomen dat de diergezondheidssituatie in de Gemeenschap in gevaar komt. Als we soepelere voorschriften hanteren voor ontwikkelingslanden schieten we ons doel voorbij. Daarom kan ik amendement 12 niet aanvaarden.
Dan amendement 16. Het vroegtijdig waarschuwingssysteem was in het leven geroepen voor specifieke volksgezondheidsproblemen, niet voor het in dit amendement beoogde doel. In dergelijke gevallen zou de Commissie normaal gesproken een ontwerpbesluit moeten voorleggen aan de lidstaten om de invoer van de relevantie dierproducten te staken. Bovendien zouden de veterinaire diensten van de lidstaten onmiddellijk moeten worden gewaarschuwd en door de Commissie worden voorzien van uitvoerige informatie over eventuele risicozendingen. Daarom is opname van het vroegtijdig waarschuwingssysteem niet nodig.
Afgezien van deze zes amendementen zijn er twee amendementen die ik slechts gedeeltelijk kan aanvaarden. Ten eerste amendement 7 dat betrekking heeft op onaangekondigde inspecties en sancties. Wat dat amendement betreft ben ik het ermee eens dat er iets geregeld moet zijn voor onaangekondigde officiële controles, maar met het voorgestelde amendement lijken deze controles te worden beperkt tot louter onaangekondigde inspecties. Het is voldoende om de formulering zodanig te veranderen dat er gezegd wordt dat sommige inspecties onaangekondigd zijn.
Ten tweede amendement 11 dat betrekking heeft op het verlenen van bijstand en het bekendmaken van de resultaten. De eerste zin van dit amendement is een herhaling van lid 1 van dit artikel en moet derhalve worden geschrapt. De overige amendementen kunnen geheel of gedeeltelijk, na redactionele wijziging, worden aanvaard.
Samengevat luidt het oordeel van de Commissie over de amendementen op deze drie verslagen als volgt. Wat betreft het verslag-Schnellhardt over levensmiddelenhygiëne kan de Commissie de volgende amendementen geheel of gedeeltelijk, na redactionele wijziging, aanvaarden: 1 tot en met 4, 6, 7, 9 tot en met 12, 15 tot en met 27, 31 tot en met 34, 36, 40 tot en met 46, 49 tot en met 52, 54, 56, 57, 60 tot en met 66, 68, 70, 72 tot en met 75, 78 tot en met 82, 84 tot en met 88, 90, 91, 94, 96 tot en met 100, 102, 103 en 106. De Commissie kan de volgende amendementen niet aanvaarden: 5, 8, 13, 14, 28 tot en met 30, 35, 37 tot en met 39, 47, 48, 53, 55, 58, 59, 67, 69, 71, 76, 77, 83, 89, 92, 93, 95, 101, 104, 105, 107 en 108.
Wat betreft het verslag-Schnellhardt over specifieke hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong, kan de Commissie de volgende amendementen geheel of gedeeltelijk, na redactionele wijziging, aanvaarden: 1 tot en met 7, 9 tot en met 16, 18 tot en met 32, 34 tot en met 37, 39 tot en met 43, 45 tot en met 54, 56, 57, 59 tot en met 64, 66 tot en met 68, 70 tot en met 90, 92 tot en met 100, 102 tot en met 115, 117 tot en met 131, 133 en 134. De Commissie kan de volgende amendementen echter niet aanvaarden: 8, 17, 33, 38, 44, 55, 58, 65, 69, 91, 101, 116 en 132.
Wat betreft het verslag-Kindermann kan de Commissie de volgende amendementen geheel of gedeeltelijk, na redactionele wijziging, aanvaarden: 1 tot en met 3, 6, 7, 10, 11, 13 tot en met 15 en 17. De Commissie kan de volgende amendementen echter niet aanvaarden: 4, 5, 8, 9, 12 en 16.
Ik hoop ook dat de leden de argumentatie begrijpen die ten grondslag ligt aan het besluit om bepaalde door de commissies voorgestelde amendementen te verwerpen of te wijzigen.
Tot besluit wil ik graag nogmaals mijn oprechte dank uitspreken aan allen die hun bijdrage hebben geleverd aan deze herculesarbeid. Het levensmiddelenhygiënepakket betekent weer een belangrijke stap vooruit in de herziening van onze levensmiddelenwetgeving, waarmee we ons doel proberen te bereiken en de Europese consument toegang te bieden tot de veiligst mogelijke levensmiddelenvoorziening ter wereld.

De Voorzitter.
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag (A5-0119/2002) van mevrouw Paulsen, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de bewaking van zoönoses en zoönoseverwekkers en houdende wijziging van beschikking 90/424/EEG van de Raad en intrekking van richtlijn 92/117/EEG van de Raad (COM(2001) 452 - C5-0372/2001 - 2001/0176(COD));
het verslag (A5-0120/2002) van mevrouw Paulsen, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake bestrijding van salmonella en andere door voedsel overgedragen zoönoseverwekkers en houdende wijziging van de richtlijnen 64/432/EEG, 72/462/EEG en 90/539/EEG van de Raad (COM(2001) 452 - C5-0373/2001 - 2001/0177(COD)).

Paulsen (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de schaduwrapporteurs en de andere leden van de informele groep voedselveiligheid van de Milieucommissie bedanken voor de goede samenwerking. Uiteraard juich ik ook de initiatieven van de Commissie in de beide verslagen toe.
Ik zal het eerst hebben over de bewakingsrichtlijn. Het is noodzakelijk dat wij een helder en duidelijk beeld krijgen van de zoönosesituatie in Europa. Wij spreken natuurlijk over de voedselschandalen waardoor wij getroffen worden; laatst werd er in Zweden nog alarm geslagen over acrylamide. Wij moeten echter wel bedenken dat deze alarmberichten, hoe serieus ook, in feite ernstiger zijn in psychologisch opzicht dan voor de lichamelijke volksgezondheid.
De grote dreiging voor de toekomst is de terugkeer van de oude toestand, waarin mensen miljoenen jaren geleefd hebben en waarin de bewoners van de derde wereld nog steeds leven. De meest voorkomende oorzaken van sterfte onder zuigelingen in onze tijd zijn infectieziekten en diarree.
Voor ons in het rijke Westen zal de resistentie tegen antibiotica het grote probleem worden. Steeds meer infecties dreigen weer een ernstige bedreiging voor ons te gaan vormen. Als wij niet snel radicaal en snel ingrijpen - wij hadden dat 20 jaar geleden al moeten doen, het is dus al laat, misschien zelfs al te laat - en erin slagen het aantal infecties en antibioticakuren te reduceren, dreigt het gevaar dat wij binnenkort weer terug zijn in grootmoeders tijd, toen bijna elke vrouw vier kinderen moest baren om er twee volwassenen te zien worden. Het probleem is het grootst voor kinderen en jongeren. Daarom ben ik heel dankbaar dat wij nu in kaart zullen brengen in hoeverre de in Europa ontdekte zoönoses resistent zijn tegen antibiotica.
Op dit moment kan men aan de statistieken zien dat salmonellabesmetting en andere besmettingen via dierlijk voedsel een langzaam dalende trend vertonen, terwijl besmettingen die via plantaardig voedsel worden overgebracht, juist toenemen. Daarom hecht ik er veel waarde aan dat men ook plantaardig voedsel in het onderzoek betrekt, bijvoorbeeld om een uitbarsting van besmettingen te voorkomen.
Het allerbelangrijkste doel van de bewakingsrichtlijn is dat er gemeenschappelijke normen komen, zodat de verzamelde gegevens uit de verschillende landen onderling vergelijkbaar zijn. Er moet een standaardisering komen van de methodes voor het nemen van proeven, de verslaglegging en de procedure. Ik herhaal nog eens dat het dankzij nieuwe technologie toch mogelijk zou moeten zijn om eenvoudiger en sneller te rapporteren, zodat wij niet tweeënhalf jaar moeten wachten voordat wij een helder overzicht van de situatie hebben. Meestal willen autoriteiten, producenten en burgers de gegevens sneller ter beschikking hebben, zodat ze op een relatief vroeg tijdstip op de hoogte zijn. Dat is eigenlijk het belangrijkste aspect van de bewakingsrichtlijn.
De controleverordening is misschien controversiëler. Het Commissievoorstel was zeer mild en voorzichtig en leek rekening te houden met de mening van sommige lidstaten dat een salmonellabesmetting zoiets is als een lichte verkoudheid. Die gedachte heerst werkelijk. Er zijn ook lidstaten die worden bevangen door dezelfde soort salmonellapaniek als die in mijn land heerst.
Die paniek is echter niet gespeeld. Ongeveer vijftig jaar geleden werden wij getroffen door een van de grootste salmonellabesmetting die ooit ter wereld hebben plaatsgevonden, althans voor zover statistisch is vastgelegd. Sindsdien heeft Zweden getracht dit probleem door regels aan banden te leggen, wat een logische reactie is op zo'n ramp.
Het heeft ons land 25 tot 30 jaar gekost om een goed functionerend systeem op te zetten. Het ging sneller in Finland en Noorwegen, waar men het Zweedse model heeft kunnen kopiëren. Het Zweedse model levert ons bepaalde ervaringen op maar is vermoedelijk niet het enige model en ook niet overal toepasbaar. Zweden is een klein, dunbevolkt en open land, waardoor de problematiek misschien makkelijker te reguleren was.
Ik vind het voorstel uiterst voorzichtig; het lijkt alsof men om de problemen heen draait. Ik had verwacht dat het directoraat-generaal Gezondheid en Consumentenbescherming in dit geval krachtdadiger was geweest. Allereerst omvat het voorstel niet alle salmonellatypen die belangrijk zijn voor de volksgezondheid. Het is merkwaardig dat men in bepaalde gevallen slechts twee soorten noemt, terwijl deze op dit moment slechts 80 procent van de ziektegevallen bij mensen veroorzaken, of liever gezegd, dat was tot voor kort het geval. Wat gebeurt er met de overige 20 procent? Waarom worden niet alle typen opgenomen die gevaarlijk zijn voor de volksgezondheid, als men nu toch de salmonella onder controle wil krijgen? Hoe kan de commissie weten welk salmonellatype morgen een brandhaard blijkt te zijn? Wordt het de St. Paul, de Hadar of weer een ander type?
Er is een groot aantal invasieve salmonellatypen die de volksgezondheid bedreigen. Daarom hecht ik eraan dat de formulering 'van belang voor de volksgezondheid? opgenomen wordt en dat alle typen worden genoemd.
Verder ontbreken er bepaalde diersoorten in het Commissievoorstel. Ik ben mij ervan bewust dat ik voor de zekerheid alle soorten vee heb opgenomen, maar ik zal mij blijven inzetten voor varkens en kalveren uit de intensieve veehouderij, omdat wij allen weten dat daar een gevaarlijke hoeveelheid antibiotica wordt gebruikt. Wij weten ook dat er in deze veehouderij zoönotische en andere bacteriën voorkomen, die geheel resistent zijn tegen antibiotica.
Bovendien kan men bepaalde feiten eenvoudig en praktisch vaststellen, bijvoorbeeld dat het niets helpt om de dieren en stallen schoon te houden als het voedsel niet schoon is. Zo weten wij dat Braziliaanse soja zeer gauw besmet raakt met salmonella aruba. Wij kennen het verhaal dat salmonella normaal doodgaat bij 67 graden. Salmonella aruba blijkt echter na tien jaar een temperatuur van 68 graden te weerstaan. Wij moeten echt niet denken dat wij op een dag geheel risicovrij zijn of dat de strijd voor eens en altijd gewonnen is. Het gaat hier om levens, levens die stuk voor stuk even intelligent zijn als wij, ook al zit die intelligentie misschien niet op dezelfde plaats en uit ze zich misschien niet op dezelfde manier.
Ik dring daarom bij het Parlement aan op steun voor mijn twee verslagen, zoals deze met een brede meerderheid in de Milieucommissie zijn goedgekeurd.

Redondo Jiménez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik de Commissie geluk willen wensen met haar evenwichtig voorstel voor zowel een richtlijn als een verordening inzake de controle op en bewaking van zoönoses, waarover dit Parlement zich morgen zal uitspreken. Deze kwesties zijn voor alle landen van de Europese Unie van groot en voor sommige zelfs van buitengewoon groot belang.
Ik wil uiting geven aan mijn diepe verontrusting over de uitslag van de stemming over het aan de Milieucommissie voorgelegde verslag, daar ons streven naar waarborging van de gezondheid van de consument hiermee irrationele proporties aanneemt. Wij allen delen de bezorgdheid over de gevolgen van salmonella voor de gezondheid - zoals onze rapporteur zojuist heeft gezegd - en dat geldt des te meer voor landen als Spanje, Griekenland, Italië, Portugal en Frankrijk. Zij lopen meer risico omdat zij meer vee met een hoger besmettingsrisico hebben, ten gevolge van de gemiddelde temperaturen die bevorderlijk zijn voor de ontwikkeling van ziektekiemen en door nog een aantal andere omstandigheden die hier niet ter zake doen.
Wat ik echter niet begrijp, is dat sommige landen van de Europese Unie, met als argument dat zij opkomen voor de belangen van de consument, zich scharen achter het voorstel de controlemaatregelen uit te breiden tot niet op de mens overdraagbare ziekteverwekkers, dat wil zeggen ziekteverwekkers andere dan zoönoseverwekkers, die buiten het toepassingsgebied van deze regels vallen. De enige soorten salmonella die gevaarlijk zijn voor de mens, zijn de salmonella enteritiris en de salmonella tifimurium. Uitbreiding van de communautaire verordening tot andere soorten - er zijn er meer dan een dozijn - zou volgens mij dan ook uitsluitend gevolgen hebben voor de handel, waarbij de zojuist genoemde lidstaten en de kleine producenten de dupe zouden zijn. De producties in het noorden, waar salmonella dankzij de klimatologische omstandigheden vrijwel niet voorkomt, zouden hierdoor buiten schot blijven.
Derhalve verzoek ik alle collega's om het door de Fractie van de Europese Volkspartij ingediende amendement te ondersteunen, waarin de mening is vervat van een groot aantal van de landen die zich in alle huidige debatten terzake in deze zin hebben uitgelaten, zowel in de werkgroepen van de Ministerraad als in de werkgroepen van de Commissie. In dit amendement wordt de veiligheid van de consument gewaarborgd, daar alle door de Commissie voorgestelde verbeteringen erin zijn opgenomen, en niemand erdoor gedupeerd wordt. Ik betreur het dat in het in de Milieucommissie goedgekeurde verslag op geen enkele manier rekening is gehouden met de landen die hierdoor in de eerste plaats worden getroffen. Hopelijk wordt er voor deze situatie een oplossing gevonden, zoniet in de plenaire vergadering van morgen, dan wel via de onderhandelingen in de komende Raad Progress, onderhandelingen die zullen moeten worden gevoerd in het kader van de medebelissingsprocedure, daar deze maatregelen niet zonder meer uitvoerbaar zijn.
Voorts betreur ik het dat er een aantal lacunes bestaat dat in dit Parlement onvoldoende is onderzocht, bijvoorbeeld de leemte in artikel 9 van de verordening waarmee wordt voorzien in het bevriezen van de handel van die landen waarvan de nationale controleprogramma's niet zijn goedgekeurd. Dit initiatief zou kunnen leiden tot een duidelijk geval van handelsdiscriminatie. De landen hebben het in de Milieucommissie goedgekeurde verslag naar mijn oordeel onvoldoende bestudeerd, en bovendien komt die tekortkoming meerdere malen voor.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Patrie (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wens ik mij tot onze rapporteur te wenden om haar te bedanken en te feliciteren met dit belangwekkend en hoogstaand verslag.
Beide voorstellen bouwen voort op een deel van de beloftes uit het Witboek over de voedselveiligheid. Ze hebben tot doel de Europese consument te beschermen tegen de microbiologische risico's van levensmiddelen. We kunnen immers de ogen niet sluiten voor het feit dat de opeenvolgende voedselcrisissen, waaronder ook de salmonellacrisis, het vertrouwen van de consument in de veiligheid van zijn voeding hebben ondermijnd. We kunnen de twee teksten die ons vandaag worden voorgelegd dus alleen maar steunen. De bewaking van en de controle op zoönoseverwekkers van dierlijke oorsprong moet dan ook verscherpt worden teneinde hun prevalentie te verminderen. Daarbij moet worden aangetekend dat de bestaande teksten aan doeltreffendheid hebben moeten inboeten doordat een aantal lidstaten ze niet echt ten volle in de praktijk hebben gebracht.
Als geheel zijn de voorstellen van de Commissie evenwichtig. Niettemin moeten we op een aantal punten verder gaan. Zo ben ik met de rapporteur van mening dat er controleprogramma's op touw gezet moeten worden voor alle serotypen van salmonella die een gevaar opleveren voor de volksgezondheid. Ook wil ik benadrukken dat er een strakke coördinatie moet komen tussen de werkzaamheden van de Europese voedselveiligheidsinstantie en de nationale overheden, met name om het vroegtijdig waarschuwingssysteem goed te kunnen laten functioneren.
Net als onze rapporteur lijkt het mij nuttig de vereiste aandacht te schenken aan antibioticaresistentie. Een voorzichtig gebruik van antibiotica moet worden bevorderd en naar dit verontrustende fenomeen moeten de noodzakelijke studies worden verricht.
Mijn fractie staat voorts achter het amendement waarmee de lidstaten die een hoge mate van bescherming hebben bereikt voor een beperkte periode worden toegestaan de verkoop van producten te verbieden die uit lidstaten geïmporteerd zijn die niet binnen de vereiste termijn over een erkend controleprogramma beschikken. Een dergelijke maatregel zal een aanzienlijke stimulans betekenen voor de harmonisering van de voedselveiligheidsniveaus op de interne markt.
Het doet mij genoegen dat de controlemaatregelen voortvloeien uit doelstellingen die in termijnen van telkens drie jaar bereikt kunnen worden. Dit stelt ons in staat ambitieuze en toch realistische voorschriften in het leven te roepen. Laten we ons dan ook niet vergalopperen door de lidstaten termijnen op te leggen die ze niet kunnen naleven. De Commissie heeft in dit verband naar een evenwicht gestreefd. Net als de rapporteur lijkt het mij van belang dat de hele voedselketen tot en met het veevoeder wordt bewaakt tegen zoönoses en hun verwekkers. Mijn fractie zal het opnemen van gewassen in de richtlijn eveneens steunen.
Tot slot moeten wij ons inzetten voor een snelle aanneming en uitvoering van deze bepalingen. Ik ben ervan overtuigd dat zij ertoe zullen bijdragen dat de Europese consument weer vertrouwen krijgt in zijn voeding.

Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, na het aftreden van Edwina Currie, de Britse minister van volksgezondheid die in 1988 zei dat het grootste deel van de eierproductie in het Verenigd Koninkrijk was besmet met salmonella, moet je als Britse politicus sterk in je schoenen staan, wil je een toespraak houden over dit onderwerp.
Na die schokkende mededeling daalde de consumptie van eieren in het Verenigd Koninkrijk met 60% en was de zeer voorspelbare reactie van de regering het afmaken van twee miljoen kuikens. Hoewel er enige vooruitgang is geboekt bij de bestrijding van salmonella in het Verenigd Koninkrijk, moet er nog steeds veel werk worden verzet. Er zijn nog steeds 15.000 à 16.000 gevallen van voedselvergiftiging door salmonella per jaar in het Verenigd Koninkrijk, de helft van wat vroeger gebruikelijk was.
Dit probleem speelt uiteraard niet alleen in Europa. In de Verenigde Staten was er in 1994 een salmonella-uitbraak die te maken had met besmet ijs en waarbij bijna een kwart miljoen mensen ziek is geworden. Zweden heeft, zoals mevrouw Paulsen heeft gezegd, het goede voorbeeld gegeven. Men heeft daar bijvoorbeeld naar de verhitting van voer gekeken en niet naar de botte methode om dieren af te maken. We horen nu natuurlijk verhalen van Zweden die op vakantie gaan naar Spanje en bij bosjes geveld worden door salmonella omdat ze niet gewend zijn aan de constante blootstelling aan deze bacterie.
De lidstaten moeten zich inderdaad meer inspannen om doelmatigere nationale bestrijdingsprogramma's te ontwikkelen en tegelijkertijd moeten wij ervoor zorgen dat geïmporteerde producten aan onze eigen hoge normen voldoen. We moeten ons ook concentreren op het gebied waar het probleem zich voordoet, en dat is bij pluimvee, in het bijzonder bij rauw genuttigde eieren.
Varkensvlees is een minder groot probleem. Mijn oma zei trouwens ook al dat iedereen die rauw varkensvlees eet, het verdient om ziek te worden. Bij rundvee en schapen komen infecties niet noemenswaardig voor, dus we kunnen nog gewoon ons niet-doorbakken biefstukje blijven eten.
Wat betreft de kwestie van de antimicrobiële resistentie zien we een toename van de resistentie. We moeten echter niet overhaast het preventieve gebruik van antibiotica verbieden, aangezien zich dan een explosieve uitbraak van ziektegevallen kan voordoen waardoor juist grote hoeveelheden antibiotica nodig zijn om de ziekte te bestrijden en de situatie kan verergeren.
Tot besluit de kwestie van infecties die een plantaardige oorsprong hebben. Misschien heeft dit te maken met de toegenomen consumptie van biologische voedingsmiddelen, waardoor je, zoals ik heb begrepen, een dertig maal groter risico loopt op een E. coli-infectie.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag mevrouw Paulsen, met wie ik regelmatig beraadslagingen voer over voedselveiligheid, complimenteren met haar inspanningen ten aanzien van deze complexe verordeningen.
Het is absoluut cruciaal dat, als eenmaal de globale uitgangspunten voor een Europese levensmiddelenwetgeving en voor een voedselveiligheidsautoriteit die dergelijke voorstellen nauwkeurig bekijkt, zijn vastgesteld, er doelmatig en accuraat met alle aspecten wordt omgesprongen. De zoönoseverordeningen waaraan mevrouw Paulsen zoveel tijd heeft besteed zijn in zeker opzicht de bouwstenen voor een toekomstige, doelmatige en op preventie gebaseerde levensmiddelenwetgeving. Misschien gaat het te ver om ze als bouwstenen te beschrijven, maar ze vormen een goede basis om op voort te borduren.
Er zijn onder ons misschien leden die bedenkingen hebben bij het feit dat deze bepalingen, zoals ze nu zijn geformuleerd, zich ook uitstrekken tot producten van plantaardige oorsprong. Een goede manier om dit op te lossen is door deze producten onder de hygiëneverordeningen op zich te laten vallen en niet onder deze aanvullende bewakingsbepalingen. Alleen op dat punt ben ik het niet helemaal eens met wat mevrouw Patrie heeft gezegd. Voor de rest kan ik mij vinden in haar opmerkingen.
Wat betreft het opsporen en voorkomen van salmonella in het algemeen vind ik het juist dat de rapporteur ons deze weg laat inslaan, mits de verordeningen in de gehele Europese Unie worden doorgevoerd. Dat is net zo noodzakelijk voor de levensmiddelenproducenten als voor de consumenten. Als het vertrouwen van laatstgenoemden niet wordt hersteld, kan er geen zekere toekomst zijn voor eerstgenoemden. We willen dat de toegenomen antimicrobiële resistentie, die momenteel te zien is bij zoönoseverwekkers, nauwkeurig in kaart wordt gebracht. Ik ben het niet eens met de heer Goodwill dat dat misschien meer kwaad dan goed doet. Het gaat niet om het preventief toedienen van medicijnen, maar om de andere toepassingen waarin - naar mijn mening onjuist - met antimicrobiële middelen wordt gewerkt.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag reageren op dit debat over de twee verslagen met betrekking tot zoönoses. Dit is een voorbeeld van het toepassen van de farm-to-fork-benadering, die is beschreven in het Witboek over voedselveiligheid. Onze voorstellen zijn veel ambitieuzer dan de huidige richtlijn. Om ervoor te zorgen dat ze met succes worden ingevoerd, moeten we de lidstaten voldoende tijd gunnen om aan deze doelstellingen te voldoen.
De behandeling van dit dossier is voortvarend verlopen. In de eerste plaats wil ik graag mijn dank uitspreken aan het adres van alle leden die aan de vlotte afhandeling hebben bijgedragen, in het bijzonder mevrouw Paulsen en de leden van de Commissie milieubeheer die zulke waardevolle bijdragen hebben geleverd.
Voedselveiligheid is een zaak van enorm algemeen belang, zoals we allemaal wel weten. De bescherming tegen zoönoses, ziekten die kunnen worden overgebracht van dier op mens, is niet alleen in de Europese Unie, maar in de gehele wereld een kwestie van toenemende zorg.
Het eerste voorstel dat betrekking heeft op de bewaking van zoönoseverwekkers, vormt de basis voor het vergroten van de kennis over de bronnen en de ontwikkelingstendensen van deze ziekteverwekkers, voor ondersteuning bij de beoordeling van het microbiologische risico en voor het goedkeuren van maatregelen voor het risicobeheer. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid zal hierbij zeker een rol spelen.
Het tweede voorstel dat betrekking heeft op de bestrijding van salmonella, is erop gericht om de ernstige gevolgen die deze ziekteverwekker voor de volksgezondheid heeft te beperken. In de Europese Unie worden jaarlijks 150.000 mensen getroffen door een salmonella-infectie. De verordening zal van toepassing zijn op de primaire productie, een belangrijke besmettingsbron.
Hoewel in sommige lidstaten het aantal ziektegevallen bij de mens door strenge maatregelen is gedaald, loopt de situatie sterk uiteen. De Commissie was daarom voorstander van een progressieve benadering om de verspreiding van salmonella tegen te gaan. De strategie is echter duidelijk: om de Europese consument een hoog niveau van voedselveiligheid te garanderen, moet de aanwezigheid van deze ziekteverwekkers worden teruggedrongen.
Het primaire doel is salmonella, een belangrijke ziekteverwekker waarvoor, zoals we weten, doelmatige bestrijdingsmaatregelen kunnen worden genomen, te beginnen bij de primaire productie. Dat kan later worden uitgebreid met andere ziekteverwekkers, als kan worden aangetoond dat maatregelen bij dierpopulaties gunstige gevolgen hebben voor het reduceren van ziektegevallen bij de mens.
Er zijn in de Commissie milieubeheer veel amendementen besproken en ik ben verheugd over de uitstekende kwaliteit van het resultaat. De meeste voorgestelde amendementen zijn technisch van aard en vormen een verbetering van de voorstellen. In ben blij met deze amendementen die belangrijke en rationele suggesties bevatten.
Mijnheer de Voorzitter, ik zal niet uitgebreid stilstaan bij de amendementen die ik met plezier aanvaard, maar mij concentreren op de amendementen waarmee de Commissie enige moeite heeft.
Ik zal beginnen met het eerste verslag van mevrouw Paulsen, het verlag over de richtlijn inzake de bewaking van zoönoseverwekkers. Ik kan de meeste amendementen op dit voorstel aanvaarden. Om te beginnen de comitologie. Ik ben blij dat ons voorstel voor het treffen van uitvoeringsmaatregelen welwillend is ontvangen. Ik kan aanvaarden dat de Commissie niet alleen wordt bijgestaan door het Comité voor voedselveiligheid en diergezondheid, maar, indien nodig, ook door het Comité dat is ingesteld in het kader van de oprichting van het netwerk voor epidemiologische surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten. Dit kan echter tot enige vertraging leiden bij het nemen van uitvoeringsbesluiten.
Ik kan ook aanvaarden dat bepaalde essentiële criteria worden verplaatst van de bijlagen naar de artikelen. Ik aanvaard echter niet dat systematisch eerst de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid moet worden geraadpleegd voordat er een overgangsmaatregel wordt vastgesteld of er een wijziging in de bijlagen wordt aangebracht. Sommige procedures zijn administratief en hoeven niet door wetenschappelijk onderzoek te worden onderbouwd. Daarom kan ik amendement 22 niet aanvaarden.
Om de lidstaten te verplichten het verslag over hun bewakingsactiviteiten niet binnen vijf, maar binnen drie maanden in te dienen, is al te ambitieus, gezien de tijd die nodig is om de gegevens te verzamelen en te verwerken. De ervaring met het huidige rapportagesysteem leert dat vijf maanden al optimistisch is. Daarom verwerp ik het relevante gedeelte van amendement 20.
Het is niet altijd mogelijk om tijdens het onderzoek naar een door voedsel overgedragen uitbraak systematisch microbiologisch onderzoek te verrichten, indien het verdachte voedsel niet meer beschikbaar is. Daarom kan ik amendement 18 niet aanvaarden.
Ik aanvaard de amendementen 28 tot en met 33, waarmee de bewaking van antimicrobiële resistentie wordt verruimd en de amendementen 15 en 21 worden vervangen. De overige amendementen kunnen geheel of gedeeltelijk, na redactionele wijziging, worden aanvaard.
Dan nu de verordening inzake de bestrijding van salmonella en andere zoönoseverwekkers. Om dezelfde redenen als bij de voorgestelde richtlijn verwerp ik amendement 10 waarmee de tijdsduur voor de lidstaten om te rapporteren over de uitvoering van hun bestrijdingsprogramma's wordt bekort. Ik verwerp ook amendement 27 waarin wordt gezegd dat systematisch eerst de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid moet worden geraadpleegd voordat er een overgangs- of uitvoeringsmaatregel wordt vastgesteld of er een wijziging in de bijlagen wordt aangebracht.
Een algemene doelstelling om op termijn de aanwezigheid van zoönoseverwekkers in de voeder- en levensmiddelenketen geheel te voorkomen is onrealistisch. Alles wat redelijkerwijs mogelijk is, moet worden gedaan om het risico van zoönoseverwekkers tot een zeer laag niveau te beperken. Daarom kan ik amendement 7 niet aanvaarden.
Met de amendementen 1 en 16 zou voedsel van plantaardige oorsprong in deze bestrijdingsverordening moeten worden opgenomen, maar dit is iets wat onder het levensmiddelenhygiënepakket zou moeten vallen, zoals de heer Whitehead ook heeft gezegd. Daarom verwerp ik de amendementen 1 en 16. 
Ik wil hierbij wel aantekenen dat, aangezien ik de amendementen 1, 6 12 op de voorgestelde richtlijn kan aanvaarden, de bewaking van zoönoseverwekkers van plantaardige oorsprong is gedekt. Met de amendementen 2 en 22 worden extra garanties gegeven, niet alleen ten aanzien van salmonella, maar eventueel ook voor andere zoönoseverwekkers. Hoewel extra garanties een stimulans voor de lidstaten kunnen betekenen, zou uitbreiding van de garanties tot andere zoönoseverwekkers dan salmonella tot extra handelsbarrières leiden. Bovendien moeten extra garanties voor levensmiddelen onder het levensmiddelenhygiënepakket vallen. Daarom verwerp ik de amendementen 2 en 22.
Dan kom ik nu bij amendement 24 en de sancties die de lidstaten moeten worden opgelegd. Sancties zijn een horizontale kwestie en zijn niet beperkt tot zoönoses. De Commissie is bijna klaar met een ontwerpverordening over officiële controleprogramma's voor voer en levensmiddelen, waarin de kwestie van de sancties wordt meegenomen. Om die reden kan ik amendement 24 niet aanvaarden.
De Commissie milieubeheer had een amendement op artikel 8 betreffende het verbod op het gebruik van antimicrobiële middelen voor preventieve of groeibevorderende doeleinden verworpen, maar niet de overweging van dezelfde strekking. Met amendement 37 zou het gebruik van antimicrobiële middelen worden beperkt tot therapeutische toepassingen. De Commissie heeft al aangekondigd dat zij het gebruik van antimicrobiële middelen voor groeibevorderende doeleinden geleidelijk wil uitbannen. De Commissie zal een wetenschappelijk advies vragen over de risico's en de voordelen van het gebruik van antimicrobiële middelen in medicijnen voor de bestrijding van salmonella. Om deze redenen, en omwille van de consistentie, verwerp ik de amendementen 3 en 37.
De amendementen 36 en 38 en de relevante gedeelten van de amendementen 29 en 32, die betrekking hebben op de doelstellingen en maatregelen voor legkippen en slachtvarkens, zijn aanvaardbaar, mits de bemonstering voor varkens wordt herzien en indien mogelijk een ander tijdschema voor fokvarkens en slachtvarkens wordt vastgesteld. We hebben een wetenschappelijk advies nodig voordat we extra doelstellingen formuleren voor kalveren, ander rundvee en schapen. Bovendien moet voor het toevoegen van doelstellingen worden uitgegaan van de ervaring die is opgedaan bij de tenuitvoerlegging van de nieuwe verordening. Daarom verwerp ik de relevante gedeelten van de amendementen 29 en 32.
Wat betreft amendement 35 met betrekking tot de doelstellingen, is het duidelijk dat deze nodig zijn voor zoönose-serotypes die van belang zijn voor de volksgezondheid. Dit amendement gaat echter veel verder en is niet haalbaar. Daarom verwerp ik het relevante gedeelte van amendement 35.
Amendement 33 zou tot gevolg hebben dat op pluimveefokkerijen alle, en niet slechts twee, salmonella-serotypes die van belang zijn voor de volksgezondheid moeten worden bestreden. Gezien de moeizame ervaring met de huidige zoönosesrichtlijn is deze doelstelling te ambitieus. Bovendien is dit in strijd met het principe dat lidstaten flexibel moeten kunnen zijn bij het vaststellen van de nodige bestrijdingsmaatregelen. Daarom kan ik amendement 33 niet aanvaarden.
De inkorting van de tijd waarbinnen laboratoria internationale normen voor kwaliteitsgarantiesystemen moeten toepassen, lijkt onrealistisch gezien de tijd die nodig is om erkenning te verkrijgen. Daarom verwerp ik dat gedeelte van amendement 26.
Op grond van amendement 25 zouden de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en het Voedsel- en Veterinair Bureau nauw moeten worden betrokken bij het toezicht op het bestaan van gelijkwaardige bestrijdingsprogramma's in derde landen. Bestrijdingsprogramma's zijn in wezen een bestuurlijke kwestie en vallen niet onder de opdracht van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. Daarom verwerp ik dat gedeelte van amendement 25. De overige amendementen kunnen geheel of gedeeltelijk, na redactionele wijziging, worden aanvaard.
Ik hoop dat het Parlement de argumentatie begrijpt die ten grondslag ligt aan het besluit om bepaalde voorgestelde amendementen te verwerpen of gedeeltelijk te aanvaarden. Een volledig overzicht van de standpunten van de Commissie ten aanzien van alle amendementen is aan het Parlement verstrekt. Ik vertrouw erop dat dit overzicht wordt opgenomen in de notulen van deze vergadering.
Tot besluit wil ik nogmaals mijn oprechte dank uitspreken aan allen die hun bijdrage hebben geleverd aan deze enorme prestatie. Samen met het levensmiddelenhygiënepakket betekenen de zoönosesvoorstellen weer een belangrijke stap vooruit in de herziening van onze levensmiddelenwetgeving, waarmee we ons doel proberen te bereiken en de Europese consument toegang te bieden tot de veiligst mogelijke levensmiddelenvoorziening ter wereld.

De Voorzitter.
Het gecombineerde debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0121/2002) van de heer de Roo, namens de Delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de evaluatie en de beheersing van omgevingslawaai (PE-CONS 3611/2002 - C5-0098/2002 - 2000/0194(COD)).

de Roo (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, nou ja collega's zijn er niet meer; dat is jammer want dit is toch een belangrijk onderwerp. Ik zou in ieder geval de collega's van de andere fracties willen bedanken die dit dossier begeleid hebben over de afgelopen twee jaar: mevrouw Oomen-Ruijten voor de christen-democraten, de heer Maaten voor de liberalen en mevrouw Scheele voor de socialisten. Ik wil ook meneer Provan bedanken die voorzitter was van de delegatie in het bemiddelingscomité. Ik wil ook de Commissie bedanken voor de goede samenwerking, de goede samenwerking in de eerste lezing, de tweede lezing en het grootste deel van de bemiddelingsfase. Ten slotte ook een woord van dank aan het Spaans voorzitterschap. Ze waren zeer constructief en hebben afgemaakt wat het Belgisch voorzitterschap achterliet.
In de bemiddelingsfase waren eigenlijk drie belangrijke punten die aan de orde waren. Ik zal ze overlopen.
Het Parlement vroeg om ook de iets minder hoge geluidsniveaus te meten. Dat is belangrijk omdat de ervaring in mijn land heeft geleerd dat als je alleen de hoge en de allerhoogste niveaus meet, je een verspreiding van het lawaai krijgt over veel grotere gebieden van het iets minder harde lawaai. Het Parlement heeft ongeveer de helft bereikt van wat we wilden bereiken: gewoon succes.
Punt nummer twee: de doelstelling. De doelstelling is aanzienlijk aangescherpt. De Raad van ministers heeft het alleen maar over de bestrijding van de negatieve effecten. In gewoon Nederlands heet dat het oprichten van geluidsschermen langs autowegen. Maar de ervaring heeft geleerd dat je veel structureler te werk moet gaan. Je moet het geluid zelf aanpakken door middel van bijvoorbeeld fluisterbanden of fluisterasfalt. Daarmee zijn echt veel grotere stappen voorwaarts te bereiken. Ik ben blij dat de Raad uiteindelijk ermee heeft ingestemd dat de doelstelling het verminderen van het lawaai moet zijn en niet alleen het bevechten en het verminderen van de negatieve effecten.
Ten slotte het belangrijkste en het meest omstreden punt: de verplichting dat er richtlijnen moeten komen voor de belangrijkste bronnen van het lawaai. Het gaat dan met name om het wegverkeer, dat sowieso de belangrijkste bron is van het lawaai, vliegtuiglawaai, lawaai van treinen maar ook het lawaai van machines buitenshuis en van machines in fabrieken waarvan het lawaai buiten de fabriekshal doordringt. Het Parlement, en het was echt het hele Parlement, vroeg om richtlijnen om ook die bronnen aan te pakken en niet alleen maar te meten. Dit was helemaal geen absurde eis. Al in 1992 stond in het vijfde milieuactieprogramma, geschreven door Laurens Jan Brinkhorst als toenmalig hoogste milieuambtenaar, dat de Commissie in 1994 zou komen met een voorstel voor het meten - het voorstel is dus uiteindelijk pas in 2000 gekomen -, en dat de Commissie in 1995 zou komen met de richtlijnen. De Commissie heeft die - misschien kan ze dat toelichten - om een of andere reden nooit uit de bureaulade gehaald. Het enige wat het Parlement nu heeft gezegd en gelukkig heeft de Raad daarmee ingestemd, is dat de Commissie ten laatste in 2006, dus elf jaar later dan ze zelf had aangekondigd, die dochterrichtlijn zal gaan voorstellen. Gezien het belang van het onderwerp lawaai, dat één derde van de Europeanen, de Europese burgers bezighoudt en wel in zeer negatieve zin, zal ik daar niet moeilijk over doen en hoop ik dat de Commissie, zoals we ook hebben afgesproken, al over anderhalf jaar met een soort Groenboek zal komen over hoe het nu verder moet richting die dochterrichtlijnen. Ik hoop in ieder geval dat we op een aantal terreinen, zoals bijvoorbeeld voor de banden, niet vier jaar hoeven te wachten voordat de Commissie met nieuwe voorstellen komt. Hierbij wou ik het, gezien het late tijdstip, ook laten.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat de richtlijn inzake omgevingslawaai, die de Commissie in juli 2000 heeft voorgesteld, nu het laatste stadium van aanneming ingaat. Omgevingslawaai is een belangrijk milieuprobleem waarmee miljoenen burgers in de EU te maken hebben. Daarom verheugt het de Commissie dat deze nieuwe wetgeving spoedig van kracht wordt en dat hierdoor de burgers in Europa die worden blootgesteld aan omgevingslawaai beter worden beschermd. Er is al bestaande EU-wetgeving met betrekking tot geluidsbronnen zoals motorvoertuigen, vliegtuigen, machines die buitenshuis worden gebruikt, enzovoort.
Ik wil graag mijn dank uitspreken aan de rapporteur, de heer de Roo, en alle andere leden van de parlementaire delegatie in het bemiddelingscomité. Ik stel de inzet van de heer de Roo voor deze kwestie zeer op prijs. De Commissie neemt in het bijzonder nota van het feit dat uw instelling heeft laten zien zeer betrokken te zijn bij de wetgeving op het gebied van geluidsbronnen.
Hoewel de Commissie blij is met de overeenstemming die op 8 april 2002 door het bemiddelingscomité over de gemeenschappelijke ontwerptekst is bereikt, maken wij ons ernstig zorgen over het bepaalde in het gewijzigde artikel 1 van deze richtlijn. Daarom heeft de Commissie besloten de volgende verklaring af te leggen:
De Commissie neemt nota van de tekst die de leden van het bemiddelingscomité namens het Europees Parlement en de Raad zijn overeengekomen voor artikel 1 van de richtlijn inzake omgevingslawaai. De Commissie is van mening dat wetgevingsvoorstellen voor de beperking van geluidsuitstoot van alle belangrijke bronnen dienen te worden opgesteld op basis van krachtig feitenmateriaal dat deze voorstellen ondersteunt. Dit strookt met de op kennis gebaseerde benadering van beleidsvorming die is voorgesteld in het zesde milieuactieprogramma en is goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad. In verband daarmee vormen de verslagen die de lidstaten krachtens de richtlijn op basis van geharmoniseerde geluidsindicatoren moeten opstellen, een essentieel element. Wanneer dergelijke gegevens vanuit de gehele Gemeenschap worden verzameld, kunnen de gevolgen en voordelen van mogelijke maatregelen adequaat worden beoordeeld voordat er communautaire wetgevingsvoorstellen worden gepresenteerd.
Daarom zal de Commissie, overeenkomstig het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, de noodzaak evalueren om met nieuwe wetgevingsvoorstellen te komen, waarbij zij zich het recht voorbehoudt om te bepalen of en wanneer zij het juist acht om zulke voorstellen te presenteren. Dit is in overeenstemming met het in het Verdrag opgenomen initiatiefrecht van de Commissie, terwijl de vereisten van artikel 1, lid 2 met betrekking tot de indiening van van nieuwe voorstellen binnen een bepaalde termijn inbreuk maakt op dit recht.
De Commissie achtte het wenselijk om deze verklaring af te leggen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.20 uur gesloten)

