Noodzaak van een EU-strategie voor de zuidelijke Kaukasus (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Evgeni Kirilov, namens de Commissie buitenlandse zaken, over de noodzaak van een EU-strategie voor de zuidelijke Kaukasus.
Evgeni Kirilov
rapporteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de schaduwrapporteurs en alle collega's bedanken die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van dit belangrijke verslag waarin de noodzaak voor een EU-strategie voor de zuidelijke Kaukasus-regio is uiteengezet. De zuidelijke Kaukasus is niet alleen een regio die in de onmiddellijke nabijheid van de Unie ligt - Roemenië en Bulgarije grenzen eraan via de zee - maar tevens een regio die voor de Unie van groot strategisch belang is, zowel in politieke en economische zin als op het gebied van de veiligheid.
Het voornaamste doel van de Europese Unie in deze regio zou derhalve moeten zijn om actief bij te dragen aan de stabilisering ervan, om Armenië, Azerbeidzjan en Georgië te stimuleren in hun ontwikkeling naar stabiliteit en democratie, en goede betrekkingen met de buurlanden en integratie in het EU-beleid tot stand te brengen. Het Europees Parlement biedt krachtige steun aan alle initiatieven die de aanwezigheid van de EU in de regio vergroten, met name het meest recente initiatief, het Oostelijk Partnerschap. Het biedt een waardevol kader voor meer regionale samenwerking, de invoering van visumvrij verkeer naar de EU en de totstandkoming van uitgebreide vrijhandelsovereenkomsten. Dit is een tweerichtingsproces dat van beide zijden inzet en toewijding vereist. Het is van wezenlijk belang voor de drie landen om hun pogingen tot verdere democratisering voort te zetten.
Goed bestuur, politiek pluralisme, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten zullen de toekomstige betrekkingen van de drie landen met de EU in doorslaggevende mate bepalen. De Europese Unie dient hun derhalve blijvende financiële en technische ondersteuning te bieden ter bevordering van deze beginselen, gebonden aan politieke voorwaarden. De strategische geopolitieke ligging van de zuidelijke Kaukasus en het groeiende belang van deze regio als energie-, vervoers- en communicatiecorridor die het Kaspische Zeegebied en Centraal-Azië met Europa verbindt, is in combinatie met de toenemende betrokkenheid van de EU bij energiezekerheid een goede reden voor een actievere rol van de EU bij energieprojecten in de regio, waaronder de voltooiing van de Nabucco-pijpleiding.
Dit vooruitstrevende EU-beleid kan echter nauwelijks van de grond komen als er een grote schaduw over de regio blijft hangen in de vorm van de onopgeloste conflicten in Georgië en Nagorno-Karabach. Ze vormen tevens een ernstige belemmering voor het democratiseringsproces, de politieke stabiliteit en de sociale en economische ontwikkeling. Helaas heeft de Unie zich pas door de oorlog van 2008 in Georgië gerealiseerd dat zij wat betreft conflictpreventie en -beheersing een actievere rol moet spelen in de regio. De impasse die als gevolg van deze conflicten is ontstaan en de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon rechtvaardigen een meer proactief EU-beleid. Dit geldt met name voor het conflict rond Nagorno-Karabach, waarin de Unie zo goed als onzichtbaar is gebleven. Als de EU haar nieuwe, actievere rol in het buitenlands beleid serieus neemt, is het enkel uitspreken van steun voor de werkzaamheden van de Groep van Minsk in deze fase niet genoeg.
De Unie fungeert als internationale bemiddelaar die door beide partijen wordt geaccepteerd en waarvan de aanwezigheid geen verdeeldheid oproept. Het is nodig dat de Europese Unie de internationale pogingen tot herstel en wederopbouw in dit conflictgebied leidt door verzoeningsprojecten te initiëren, programma's van mens tot mens en contacten tot stand te brengen en een missie naar het gebied te sturen zodra een politieke oplossing voorhanden is.
Door de conflicten in het gebied zijn ook specifieke inspanningen vereist met betrekking tot de situatie van de honderdduizenden ontheemden, die ernstige humanitaire gevolgen heeft. De Europese Unie beschikt over de ervaring en de middelen om bij te dragen aan het scheppen van een toleranter klimaat in de zuidelijke Kaukasus. Daarbij zou de Unie tevens gebruik moeten maken van haar eigen historische ervaringen om de mensen in de regio te tonen dat zij in vrede en welvaart kunnen samenleven en dat de goede band en het vertrouwen uit het verleden hersteld kunnen worden. Het is een primaire taak van de Europese Unie om de leiders en de inwoners van de regio er zowel in hun hart als in hun hoofd van te overtuigen dat vredesinitiatieven, en niet dreigingen of spanningen, moeten worden gesteund. Er bestaat dus een kans op een goede toekomst als we dit alles proberen te doen.
Štefan Füle
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd deel te nemen aan deze gedachtewisseling met het Europees Parlement over de betrekkingen van de Europese Unie met Armenië, Azerbeidzjan en Georgië, de drie landen van de zuidelijke Kaukasus. Kort na mijn bezoek aan de regio, op 28 april, heb ik met de leden van de Commissie buitenlandse zaken reeds een zeer goede discussie gevoerd over de zuidelijke Kaukasus.
Ik verwelkom dit verslag als een waardevolle aanvulling op onze gedachten over hoe de Europese Unie een nog sterkere en bredere relatie kan opbouwen met Armenië, Azerbeidzjan en Georgië. Ik wil erop wijzen dat we beschikken over een stevig kader van betrokkenheid, namelijk het reeds lang gevestigde Europees nabuurschapsbeleid en het verleden jaar opgerichte Oostelijk Partnerschap. Het Europees nabuurschapsbeleid blijft in het kader van de buitenlandse betrekkingen van de Europese Unie een van de belangrijkste prioriteiten. Een succesvolle uitvoering van het Oostelijk Partnerschap zal in combinatie met de actieve betrokkenheid van onze partnerlanden onze betrekkingen op basis van gemeenschappelijke waarden verder verstevigen.
In het kader van dit streven wil ik graag twee zeer belangrijke mijlpalen onderstrepen.
Afgelopen week heeft de Commissie haar derde jaarlijks voortgangsverslag voor de landen van de zuidelijke Kaukasus gepubliceerd. De actieplannen in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid en de regelmatige beoordeling van de uitvoering daarvan blijven een belangrijk instrument ter bevordering van politieke en economische hervormingen in deze landen en hun samenwerking met de Europese Unie.
Ditmaal hebben we gekozen voor een vijfjaarlijkse beoordeling van het pakket maatregelen van het Europees nabuurschapsbeleid. De belangrijkste doelstelling is dat we de bevindingen hiervan gebruiken als basis voor uitvoerig overleg met de lidstaten, met u hier in het Europees Parlement en met onze partners in het nabuurschap, teneinde van u - en hen - advies in te winnen over de vraag of we gebruikmaken van de juiste hulpmiddelen en instrumenten, of we beschikken over voldoende middelen en of deze op de juiste wijze worden besteed, en of onze inspanningen voldoende snel en in de juiste richting gaan en de juiste reikwijdte hebben.
De conclusies zullen in het kader van het pakket van volgend jaar worden gepresenteerd, wat zou moeten leiden tot een meer samenhangend beleid en ongetwijfeld tot een hogere mate van zeggenschap voor onze buurlanden. Dit is tevens een ideale mogelijkheid om ons sterk te maken voor het verkrijgen van voldoende middelen in de volgende financiële vooruitzichten.
De tweede mijlpaal is dat de Raad, eveneens afgelopen week, heeft ingestemd met het beginnen van onderhandelingen over associatieovereenkomsten met Armenië, Azerbeidzjan en Georgië. De goedkeuring van deze onderhandelingsrichtlijnen is een duidelijk blijk van onze grote betrokkenheid bij het verder verdiepen van de relatie tussen de Europese Unie en de landen van de zuidelijke Kaukasus op basis van gemeenschappelijke waarden en beginselen, zoals de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten.
De Commissie bereidt zich al voor op deze onderhandelingen, die waarschijnlijk binnen enkele maanden van start gaan. Deze twee mijlpalen tonen duidelijk aan dat de EU al beschikt over een stevig gewortelde en uitvoerige strategie voor de zuidelijke Kaukasus waarvan we de mogelijkheden ten volle willen benutten, een strategie om deze regio dichter bij de Europese Unie te brengen.
Gezien het verslag van de heer Kirilov, dat een zeer waardevolle en gewaardeerde bijdrage vormt, concludeer ik dat de standpunten van het Europees Parlement op een aantal punten zeer sterk overeenkomen met die van de Commissie. De stabiliteit en de veiligheid van de zuidelijke Kaukasus zijn direct van invloed op Europa. Daarom deelt de Europese Unie de verantwoordelijkheid voor het ondersteunen van vreedzame oplossingen voor conflicten en de opbouw van wederzijds vertrouwen. De zuidelijke Kaukasus is van belang voor de Europese Unie, niet het minst vanwege de energie- en transportverbindingen. Een verbeterd bestuur en een krachtiger rechtsstelsel zullen de handel, de investeringen en de mobiliteit van personen bevorderen. De nieuwe associatieovereenkomsten zullen een uitbreiding betekenen van de handelsbepalingen op grond van het partnerschap en de samenwerkingsovereenkomsten.
Ik geloof dat de Europese Unie op de goede weg is door haar betrekkingen met Armenië, Azerbeidzjan en Georgië te versterken. Ik wil echter benadrukken dat de verantwoordelijkheid voor het opbouwen van een constructief kader van betrokkenheid een gezamenlijke inspanning is. Het streven van onze partners in de zuidelijke Kaukasus naar meer toenadering tot Europa moet vertaald worden in verdere vooruitgang in de zin van meer democratie, een markteconomie en politieke stabiliteit ter plaatse. Ik roep Armenië, Azerbeidzjan en Georgië daarom op hun inspanningen voort te zetten om te komen tot een moderne, niemand uitsluitende, pluralistische, democratische en welvarende samenleving die vreedzaam samenleeft met haar buren.
Metin Kazak
rapporteur voor advies van de Commissie internationale handel. - (BG) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als coördinator van de Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa was ik in de gelegenheid om het standpunt van de Commissie internationale handel te presenteren over de noodzaak van een strategie van de Europese Unie voor de zuidelijke Kaukasus, en ik weet dat dit een gecompliceerd verslag is dat op veel terreinen gevoelig ligt.
Een dergelijke strategie is van levensbelang voor een consequent beleid van goed nabuurschap en bekrachtigt de rol van de Europese Unie als wereldspeler in de regio op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid. De samenwerking met de zuidelijke Kaukasus op het gebied van energievoorziening en ter bevordering van democratie en goed bestuur dient als een van de hoogste prioriteiten van de Unie te worden beschouwd.
Dat is niet alleen nodig voor de regionale samenwerking, maar ook vanwege de geopolitieke ligging van enerzijds Armenië, Georgië en Azerbeidzjan, en anderzijds Rusland, Iran en Turkije - een land dat kandidaat is voor het lidmaatschap van de Europese Unie. Het is noodzakelijk om de handelsbarrières weg te nemen en de betrekkingen op het gebied van handel en economie tussen de EU en de zuidelijke Kaukasus te versterken. Hierdoor zal de politieke stabiliteit worden bevorderd en zullen de mensenrechten beter worden gerespecteerd, wat zal leiden tot duurzame groei en welvaart in de regio.
Dit is een reden te meer waarom het sluiten van een associatieovereenkomst en van alomvattende overeenkomsten voor vrij handelsverkeer een van de hoofddoelstellingen van ons buitenlands beleid ten aanzien van de zuidelijke Kaukasus moet worden. Dat zal bijdragen tot een oplossing van jarenlang slepende conflicten, Azerbeidzjan in staat stellen op korte termijn tot de Wereldhandelsorganisatie toe te treden en de administratieve en institutionele capaciteit van deze landen versterken. In dit verband wil ik de Commissie oproepen meer betrokkenheid te tonen om deze doeleinden te realiseren.
Anna Ibrisagic
namens de PPE-Fractie. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, vandaag zullen we stemmen over een verslag over de noodzaak van een EU-strategie voor de zuidelijke Kaukasus. Dat is een zeer belangrijk onderwerp. Gezien de huidige politieke omstandigheden in de regio is het van het allergrootste belang dat de EU een actievere politieke rol speelt.
Als schaduwrapporteur voor de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) heb ik hard gewerkt om met name de rol van de EU in de zuidelijke Kaukasus te benadrukken en duidelijk te maken welke concrete maatregelen wij in de Europese Unie kunnen nemen om de landen in kwestie te helpen en om ze in hun eigen individuele tempo en op basis van de eigen specifieke omstandigheden dichter bij de EU te brengen. In het verslag worden twee belangrijke stappen voorgesteld die de EU snel zou moeten zetten om de strategie te kunnen verwezenlijken - versnelde onderhandelingen over visumliberalisering en totstandbrenging van een vrijhandelszone tussen de EU en de zuidelijke Kaukasus.
Alle landen in de regio - Georgië, Armenië en Azerbeidzjan - zijn voormalige Sovjetstaten en Rusland heeft nog altijd veel meer invloed in de regio dan sommigen beseffen. Om in de toekomst de veiligheid, stabiliteit en vrede te kunnen bewaren, moet de EU daarom meer aanwezig zijn in de regio dan thans het geval is. Het is zeer belangrijk dat de burgers in die landen betere vooruitzichten hebben op toetreding tot de EU en het is cruciaal dat de EU het belang van stabiliteit in de Kaukasus inziet.
Er is mij ook veel aan gelegen geweest om duidelijke formuleringen in het verslag te laten opnemen over de langdurige tegenstellingen die in de regio heersen en het constante gevaar dat deze tot gewapende conflicten escaleren. Daarom ben ik blij dat we in de tekst nogmaals herhalen onvoorwaardelijk achter de territoriale integriteit en onschendbaarheid van de internationaal erkende grenzen van Georgië te staan en de erkenning door de Russische Federatie van de onafhankelijkheid van de afgescheiden Georgische gebieden Zuid-Ossetië en Abchazië, die in strijd is met het internationaal recht, uitdrukkelijk veroordelen.
Het verslag waar we vandaag over stemmen, kreeg ruime politieke steun in de commissie, en dat was verheugend. Ik wil iedereen oproepen om voor de amendementen te stemmen die de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) samen met de Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement en de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft ingediend.
Hannes Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Kirilov hartelijk bedanken voor het vele werk dat hij heeft verzet. Zoals gezegd, levert dit werk een waardevolle bijdrage aan onze strategie voor deze regio.
Toen ik onlangs in Tbilisi was, heeft iemand uit een ander land van de regio tegen me gezegd dat de regionale samenwerking een concept is dat de regio door Europa is opgedrongen. Dat geeft aan hoe veel politici en beleidsmakers in deze regio denken: "Eigenlijk willen we helemaal niet samenwerken, maar als Europa het wil, hebben we wellicht geen andere keuze".
We moeten heel duidelijk vaststellen dat de regionale samenwerking voor ons in Europa de grondslag vormde voor eenwording en vreedzame ontwikkeling. Datzelfde moet gelden voor deze regio. De negatieve invloed van buitenaf, waaronder de druk van de voormalige grote broer Rusland, zou in menig opzicht afnemen als de landen van deze regio zouden kunnen samenwerken.
Deze regio is niet alleen belangrijk voor Europa, maar natuurlijk ook voor zijn buurlanden. Ik denk daarbij met name aan Turkije. Dat is een buurland waarmee we in deze regio heel goed kunnen samenwerken. Ik zou graag zien dat we in de komende tijd tot een pakket maatregelen kunnen komen waarmee we de beide problemen kunnen aanpakken waarvoor Turkije medeverantwoordelijkheid draagt of zou kunnen dragen, namelijk enerzijds het probleem met het buurland Armenië en anderzijds het probleem van Nagorno-Karabach.
Niets weerhoudt de Armeense troepen ervan zich ten minste terug te trekken uit de provincies van Azerbeidzjan die buiten Nagorno-Karabach liggen. Dat zou het klimaat scheppen voor verbetering van de betrekkingen tussen Armenië en Turkije.
De leden van onze fractie, met name de heer Severin en ik, hebben herhaaldelijk gepleit voor een unie van de EU en de landen rond de Zwarte Zee. Wij vinden namelijk dat samenwerking tussen deze regio en de EU, maar ook met haar buurlanden Turkije en Rusland, buitengewoon belangrijk is. Ik denk dat dit verslag de basis kan leggen voor een dergelijke unie. Nu is dat nog een visie, maar ik hoop dat die snel werkelijkheid wordt.
Norica Nicolai
Als schaduwrapporteur voor de Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa ben ik van mening dat dit verslag een belangrijk startpunt betekent voor een coherente benadering van de Kaukasusregio, en kwalitatief als voorbeeld kan dienen voor toekomstige verslagen. Daarom wil ik de heer Kirilov complimenteren en ben ik van mening dat de inspanningen van alle fracties een volkomen samenhangende benadering van deze regio hebben opgeleverd.
In mijn optiek kan 2010 voor zowel de Europese Unie als de landen in deze regio een kans betekenen. Een actievere rol van de Europese diplomatie in de drie belangrijkste conflictdossiers - Abchazië en Zuid-Ossetië, Nagorno-Karabach en het geschil tussen Turkije en Armenië - kan bijdragen aan belangrijke vooruitgang.
De conclusie van dit verslag, dat de nadruk legt op een belangrijke factor in onze energiezekerheid, is dat wij, de Europese Unie, meer betrokken moeten zijn bij het normaliseren van de veiligheidssituatie in de regio. Ik ben van mening dat uitbreiding van het handelspartnerschap als benadering de voorkeur verdient. Die zou echter vergezeld moeten gaan van serieuze pogingen van de Europese Unie om democratie en stabiliteit te brengen in de regio, omdat de verleiding van het totalitarisme daar nog steeds veel invloed heeft. Er is ook een algemeen gebrek aan democratie.
We moeten omvangrijke, goed onderbouwde beleidsmaatregelen en projecten ontwerpen, zodat een einde kan worden gemaakt aan de voor deze regio relevante factoren, zoals een gebrek aan goed bestuur, de verspreiding van conflictueuze neigingen en niet in de laatste plaats corruptie. Om dit te bereiken is echter de democratische wil nodig van onszelf en van de regeringen in de regio.
In het verslag staan alle door mij genoemde punten, en vele andere die belangrijk zijn voor het beleid van de Europese Unie. Ik doel hierbij op individuele rechten en vrijheden. Ik vind het verder van cruciaal belang dat de Europese Unie en haar lidstaten een strategisch partnerschap overwegen.
Ulrike Lunacek
Mijnheer de Voorzitter, net als de vorige sprekers wil ook ik de rapporteur, de heer Kirilov, bedanken voor de goede samenwerking en voor de uitstekende kwaliteit van het verslag, dat bijzonder uitvoerig is.
Ik zou enkele punten willen noemen die nog niet zo nadrukkelijk aan de orde zijn gesteld, maar die in mijn ogen wel heel belangrijk zijn. Helaas vormen de drie bevroren conflicten in deze regio een enorme hindernis voor de volledige ontplooiing van het Europees nabuurschapsbeleid, en ook de ontwikkeling van de landen zelf wordt er ernstig door belemmerd. Zolang je een echte of een veronderstelde vijand buiten de grenzen hebt, is het allemaal betrekkelijk eenvoudig. Dan doen regeringen en landen vaak te weinig aan armoedebestrijding en zijn ze minder geneigd iets voor hun burgers te doen en daarvoor de verantwoordelijkheid te dragen. We moeten dus af van de hoge defensie-uitgaven, die in dit verslag aan de kaak worden gesteld en de afgelopen jaren zijn gestegen. We moeten toe naar uitgaven ten behoeve van sociale en culturele voorzieningen en ten bate van het milieu. Dat zijn uitgaven waar de bevolking echt iets aan heeft. Ik ben blij dat dit als centraal element is opgenomen in het verslag.
Een ander aspect, dat bijvoorbeeld werd genoemd in het verslag-Tagliavini over het conflict tussen Georgië en Rusland, is de behoefte aan intellectuele en talige ontwapening om opruiende taal en manipulatieve geschiedschrijving tegen te gaan. Dit alles is noodzakelijk om de vrede in deze regio werkelijk een stap dichterbij te brengen.
Andere factoren zijn de behoefte aan meer democratie, ondersteuning van het maatschappelijk middenveld, bescherming van etnische, seksuele en religieuze minderheden en mensenrechtenvraagstukken. Dit zijn stuk voor stuk actuele onderwerpen. Een voorbeeld uit Azerbeidzjan is de zaak van twee jonge bloggers die de euvele moed hadden kritiek te uiten op de regering. Zij zitten al een halfjaar in de gevangenis en zijn nog niet vrijgelaten. De persvrijheid vormt in alle landen een probleem. Gelukkig komen al deze aspecten in dit verslag aan bod, en ik ben dezelfde mening toegedaan als de vorige sprekers. De regionale dimensie en de grensoverschrijdende samenwerking zijn belangrijk. Derhalve steunen wij de Commissie in haar aanhoudende gezamenlijke streven op dit gebied.
Charles Tannock
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Kirilov maakt duidelijk dat de landen van de zuidelijke Kaukasus van strategisch belang zijn voor onze Unie, zeker wat betreft energiezekerheid. Een voorbeeld daarvan is de Kaspische olie- en gasproductie en de doorvoer daarvan door de landen van de regio. Helaas wordt deze regio echter lamgelegd door bevroren conflicten. Het meest recente conflict is vanzelfsprekend de feitelijke bezetting van Abchazië en Zuid-Ossetië door Rusland, gebieden die naar onze mening behoren tot het soevereine grondgebied van Georgië. We kunnen in het kader van de betrekkingen tussen de EU en Rusland niet net doen alsof dit niet gebeurd is.
Via de mechanismen van het Oostelijk Partnerschap van het Europees nabuurschapsbeleid moeten we nu vanzelfsprekend onze inspanningen verdubbelen om de vastberaden pogingen van Georgië te belonen, dat zijn Europees-Atlantische ambities wil verwezenlijken. Mijn fractie en ik zijn voorstander van een volwaardige vrijhandelsovereenkomst, visumliberalisering en associatieovereenkomsten voor alle landen in de zuidelijke Kaukasus. Als goede vriend van Armenië ben ik blij dat de uiteindelijke versie van het verslag evenwichtiger is dan de eerdere versies. Ik ben echter nog altijd niet gerustgesteld over onderdelen van het verslag die in strijd lijken met het officiële standpunt van de EU inzake de oplossing van het conflict over Nagorno-Karabach en vooral inzake het standpunt van de Groep van Minsk.
Armenië heeft onlangs moedige pogingen gedaan om deze langdurige impasse over Nagorno-Karabach te doorbreken. Het heeft tevens geprobeerd om de betrekkingen met Turkije te normaliseren, een stap die de zuidelijke Kaukasus stabieler zou moeten maken. Als Turkije nu maar op eenzelfde constructieve wijze en zonder vooroordelen zou reageren. Als deze grens heropend zou kunnen worden, zou dat niet alleen het einde betekenen van het al veel te lang bestaande embargo tegen Armenië, dat hier al heel lang onder lijdt, maar tevens de mogelijkheid scheppen voor economische voorspoed in een zeer arme en onderontwikkelde regio van Oost-Turkije. Het is dus redelijkerwijs ook in het belang van Turkije om vooruit te komen in deze kwestie. Het is in mijn ogen niet geloofwaardig dat Turkije de permanente sluiting van deze grens met Armenië kan rechtvaardigen vanwege diens zogenaamde solidariteit met het nauw met Turkije verbonden Azerbeidzjan over de onopgeloste kwestie-Nagorno-Karabach. Dit zou net zoiets zijn als te beweren dat Griekenland uit solidariteit met de Griekse Cyprioten zijn grens met Turkije in Thracië zou moeten sluiten vanwege de Turkse bezetting van Cyprus. Wij in de EU geloven in open grenzen en vrijhandel als een absolute voorwaarde voor vrede en stabiliteit in ons continent, ook in de zuidelijke Kaukasus.
Fiorello Provera
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik complimenteer de heer Kirilov met het uitstekende werk dat hij verzet heeft op een gebied vol moeilijkheden, maar ook mogelijkheden, zoals de betrekkingen tussen de lidstaten van de Europese Unie en de landen in de zuidelijke Kaukasus.
Europa is een interessant project begonnen met het Oostelijk Partnerschap, waarvoor steun en belangstelling is gekomen vanuit Armenië, Georgië en Azerbeidzjan. Maar er zijn nog vele uitdagingen aan te gaan met betrekking tot energie, economie, politiek en vooral veiligheid, zoals in het geval van Georgië, de kwestie-Nagorno-Karabach en de spanningen tussen Turkije en Armenië.
De betrekkingen tussen de Europese Unie en genoemde drie landen zouden veel doeltreffender ontwikkeld kunnen worden als er een klimaat van wederzijdse samenwerking tussen Armenië, Georgië en Azerbeidzjan wordt gecreëerd, met inachtneming van het beginsel van territoriale integriteit en de VN-resoluties die de basis vormen voor het beëindigen van de onopgeloste conflicten in het gebied. Het is belangrijk om de nadruk te leggen op het beleid van onaantastbaarheid van de grenzen van een staat, dat altijd is gesteund door de Europese Unie: deze grenzen mogen niet worden verlegd door gebruik te maken van militair geweld, onder welke omstandigheden dan ook.
Dimitar Stoyanov
(BG) Mijnheer de Voorzitter, graag zou ik willen beginnen, dames en heren, met u mee te delen dat de rapporteurs Kirilov en Kazak tot partijen behoren die in het Bulgaarse parlement systematisch tegen erkenning van de Armeense volkerenmoord stemmen. Tegen die achtergrond is het niet verwonderlijk dat dit verslag, zoals de heer Tannock reeds vóór mij zei, hier en daar afwijkt van de standpunten zoals die tot dusver zijn ingenomen. Daarom hebben veel serieuze Armeense organisaties contact met mij opgenomen, vooral over de kwestie-Nagorno-Karabach, en mij verteld dat het verslag bijvoorbeeld niet is aangekondigd bij of besproken met de leiders van de Groep van Minsk. Verder verwijst het verslag weliswaar naar de criteria van Madrid, maar wijkt het daar tegelijkertijd van af.
Daarom wil ik me met enige opbouwende kritiek tot de heer Kirilov richten. Ik ben namelijk van mening dat de zaken er niet beter op worden als de standpunten van één partij eenzijdig naar voren worden gebracht, en dat conflicten daarmee niet wordt opgelost. Waar behoefte aan bestaat, is een flexibele benadering waarin met werkelijk alle gezichtspunten rekening wordt gehouden. Anders zullen wij de conflicten alleen maar verergeren in plaats van ze op te lossen.
Iuliu Winkler
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat democratisering, goed bestuur, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten de pijlers zijn waarop onze toekomstige betrekkingen met Armenië, Azerbeidzjan en Georgië gebouwd moeten worden. Grensoverschrijdende samenwerking in de zuidelijke Kaukasus op regionaal niveau zal ook de kans vergroten op samenwerking van deze regio met de Europese Unie.
Onze economische samenwerking omvat een aantal zeer belangrijke dimensies, waaronder de samenwerking op het vlak van energie en energiezekerheid, in het bijzonder in de context van de waardevolle projecten die ondersteund worden door de Europese Commissie, zoals de Nabucco-pijpleiding. De Kaspische en Zwarte Zeeregio's zijn van vitaal belang voor de Europese energiezekerheid. In de EU-strategie voor de zuidelijke Kaukasus worden deze elementen terecht erkend.
Ik wil heel kort drie zeer specifieke elementen belichten. Een ervan is de rol van de lokale autoriteiten in deze grensoverschrijdende samenwerking. We hebben namelijk sterke regionale samenwerking nodig in de zuidelijke Kaukasus. Dan is er de kwestie van de toetreding van Azerbeidzjan tot de Wereldhandelsorganisatie. Ik ben van mening dat de Commissie Azerbeidzjan de technische bijstand en alle noodzakelijke hulp moet bieden om deze toetreding te kunnen realiseren.
Het derde en laatste punt is het mechanisme van technische bijstand dat we waarschijnlijk ter beschikking kunnen stellen om het bankwezen en het financiële stelsel in de staten van de zuidelijke Kaukasus te versterken. Dit zou een heel goed vooruitzicht zijn voor het ondernemingsklimaat en voor investeerders .
Adrian Severin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Kirilov gaat over de noodzaak van een EU-strategie voor de zuidelijke Kaukasus. Ik denk inderdaad dat zo'n strategie nodig is, maar voor een strategie zijn doelstellingen nodig en doelstellingen veronderstellen een duidelijke geopolitieke identiteit. Misschien moeten we werken aan onze geopolitieke identiteit om deze beter te kunnen definiëren. Wat zijn onze doelstellingen in de zuidelijke Kaukasus? In een notendop: stabiliteit, openheid in de regio en interoperabiliteit, op wetgevend, democratisch en politiek vlak, enzovoort.
We moeten de eigenheid van deze regio binnen het Oostelijk Partnerschap erkennen en onze aanpak daarop afstemmen. Het is ook nodig de eigenheid van elk land binnen de regio te erkennen en daarnaar te handelen. We dienen de rol van Turkije in de regio te beoordelen en te erkennen. We moeten onze onderhandelingen met Turkije gebruiken als een kader voor de ontwikkeling van een partnerschap tussen de EU en Turkije voor het aanpakken van de lokale en regionale uitdagingen. Zoals reeds is gezegd, kan Turkije in dit opzicht een rol van grote betekenis spelen. Daar ben ik zeker van.
Daarnaast moeten we ook inzien dat de regio deel uitmaakt van de gemeenschappelijke nabuurschap met Rusland manieren vinden om in hier de ontwikkeling van een gemeenschappelijk beleid te bevorderen. De veiligheidskwesties, en misschien ook een aantal kwesties met betrekking tot energie, kunnen zeker op trilaterale wijze worden behandeld. Dit zou ons misschien helpen om tot oplossingen te komen voor de lokale zogenaamde 'bevroren' conflicten. In dit verband moeten we accepteren dat deze conflicten slechts onderdelen zijn van een samenhangende, bredere en meer complexe problematiek met een grotere, wereldwijde relevantie. Daarom moet hiervoor misschien een "package deal” overwogen worden. Ook denk ik dat we ons van een aantal onduidelijkheden moeten ontdoen en moeten inzien dat de beginselen van zelfbeschikking en territoriale integriteit niet altijd samen toegepast kunnen worden.
Tot slot denk ik dat we moeten overwegen om een conferentie te houden over de veiligheid en samenwerking in de zuidelijke Kaukasus met het oog op de ontwikkeling van een stabiliteitspact voor die regio.
Tomasz Piotr Poręba
(PL) Als permanent rapporteur van het Europees Parlement voor Armenië wil ik de noodzaak benadrukken om een heldere en doeltreffende EU-strategie voor de zuidelijke Kaukasus te formuleren. Wij hebben grote verwachtingen van deze regio bij de opbouw van een vrij en democratisch Europa, maar dan zullen we de landen in deze regio consequent moeten ondersteunen en aanzetten tot hervormingen in de richting van de vrije markt.
In dit verband is het van fundamenteel belang om zo snel mogelijk het onderhandelingsproces over een nieuw type associatieovereenkomst tussen de landen van de zuidelijke Kaukasus en de Europese Unie af te ronden. Ik ben ervan overtuigd dat deze overeenkomsten voor de regio een stimulans zijn om democratische normen in te voeren. Het voorbeeld van Georgië toont aan dat dergelijke hervormingen nu al effect sorteren. In Doing Business 2010, de ranglijst van de meest ondernemingsvriendelijke landen die is opgesteld door de Wereldbank, staat Georgië op de elfde plaats. Dit betekent dat het in een periode van vier jaar maar liefst 101 plaatsen is gestegen. Transparency International stelt dat de corruptie-index als gevolg van de vermindering van de bureaucratie tijdens de ambtstermijn van president Saakasjvili met de helft is gedaald.
De Europese Unie dient te waarderen dat president Saakasjvili een consequent vrijemarktbeleid voert. Zijn hervormingen zijn een goed voorbeeld voor de overige landen van de Kaukasus.
Bernd Posselt
(DE) Mijnheer de Voorzitter, op 9 mei hebben Voorzitter Buzek en 20 000 andere mensen hier in Straatsburg de zestigste verjaardag gevierd van de verklaring van Robert Schuman. Tegen die achtergrond heeft de zuidelijke Kaukasus nu twee mogelijkheden. Het gebied ontwikkelt zich op mondiaal niveau min of meer zoals de Balkan voor de Eerste Wereldoorlog, of het wordt zoiets als de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal na de Tweede Wereldoorlog. In het verslag-Kirilov gaan we uit van het tweede scenario.
Ik ben het met de heer Swoboda eens dat als de drie landen in de zuidelijke Kaukasus nauwer zouden samenwerken, de invloed van buitenaf zou kunnen afnemen, ook die van Rusland. Daarom is het in het belang van alle drie landen dat zij toenadering zoeken tot elkaar. Ik steun het streven van Armenië naar erkenning van de volkerenmoord door het Ottomaanse Rijk. Armenië zou echter veel geloofwaardiger overkomen als het eindelijk zijn troepen zou terugtrekken uit Azerbeidzjan. Er moet hoognodig een vreedzame oplossing komen voor Nagorno-Karabach en de bezette Azerbeidzjaanse gebieden. We hebben evenzeer behoefte aan meer stabiliteit in Georgië, want opsplitsing van dit land, zoals velen in Moskou willen, leidt tot destabilisering van de hele regio.
Daarom zijn de belangrijkste punten vredesonderhandelingen, het vinden van een oplossing voor de burgeroorlogen en met name de terugkeer van ontheemden. In de 21e eeuw mag het niet zo zijn dat ontheemding nog steeds wordt ingezet als politiek instrument en dat men tracht het proces van ontheemding in stand te houden. We moeten op dit gebied veel meer gevoeligheid aan de dag leggen en veel meer actie ondernemen.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Ik wil graag mijn collega Evgeni Kirilov bedanken voor zijn grondige en zeer belangrijke verslag. De Europese Unie roept Armenië, Azerbeidzjan en Georgië op al het mogelijk te doen om ervoor te zorgen dat deze landen stabiele, vreedzame en werkelijk democratische staten worden waar de mensenrechten en de rechten van minderheden gegarandeerd zijn en waar een beschaafde concurrentie bestaat tussen de regering en de oppositie.
Het is niet eenvoudig om over regionale samenwerking te praten als we heel goed weten dat alle drie deze landen beschadigd zijn door bevroren of volledig nieuwe conflicten. Toch leert de Europese ervaring (vooral als we terugdenken aan het ontstaan van de Europese Unie na bloedige oorlogen) duidelijk dat het probleem alleen kan worden opgelost door te praten, te onderhandelen, wonden te laten helen en te handelen met het oog op de toekomst, niet het verleden. De landen van de zuidelijke Kaukasus zullen een duidelijker Europees perspectief hebben als ze onderling en binnen de bredere regio kunnen samenwerken. Dat is uiteraard ook afhankelijk van de opstelling van de buurlanden.
De Europese Unie heeft mogelijkheden om een actievere politieke rol te spelen in de zuidelijke Kaukasus, met name om te zorgen voor de tenuitvoerlegging van programma's voor armoedebestrijding, voor de vermindering van sociale uitsluiting, voor gendergelijkheid en vrouwenrechten en voor investeringen in onderwijs en gezondheidszorg.
Het is belangrijk om de ontwikkeling van rechtstreekse contacten tussen de burgers van de zuidelijke Kaukasus en die van de lidstaten van de Europese Unie te versnellen. We moeten in het bijzonder het aantal studenten, docenten en onderzoekers verhogen dat deelneemt aan mobiliteitsprogramma's.
Dat is in het belang van ons allemaal.
Ryszard Czarnecki
(PL) Het Europees Parlement opent met deze belangrijke stap de deur voor naties die overduidelijk Europees zijn, zoals de Georgiërs en de Armeniërs. Maar eerlijk gezegd komt deze stap wel te laat. Het is jammer dat dit niet twee jaar geleden is gebeurd, toen Georgië het lijdend voorwerp werd van een Russische militaire interventie. Toch is het een stap in de goede richting. Ik hoop dat er een concrete politieke inhoud aan gegeven wordt en dat ook de Parlementaire Vergadering Euronest een rol zal spelen als instrument ter ondersteuning van de ambities van de naties die overduidelijk Europees zijn.
Tot slot zou ik bijzonder graag willen dat degenen onder ons die vandaag spreken over het democratisch tekort in de landen van deze regio zich net zo hard uitspreken over het democratisch tekort in een buurland van deze staten, namelijk Rusland, zodat er niet met twee maten gemeten wordt.
Krzysztof Lisek
(PL) Armenië, Azerbeidzjan en Georgië zijn zonder twijfel Europese landen. Ze zijn lid van de Raad van Europa en nemen deel aan vele internationale missies in samenwerking met landen van de Europese Unie. De Europese Unie moet het fundamentele recht van alle staten op zelfbeschikking erkennen, evenals het recht van naties om over hun eigen toekomst te beslissen. Het archaïsche principe van regio's en invloedssferen is onacceptabel.
Ik zou graag een paar seconden willen wijden aan de kwestie van de territoriale integriteit van Georgië. Het is heel goed dat de Unie haar steun heeft uitgesproken in deze kwestie. De Unie wordt niet alleen in de wereld maar ook - en dat is het belangrijkste - in deze landen gezien als waarborg voor de veiligheid van deze regio. Dat mogen we niet vergeten. Helaas zijn bepaalde onderdelen van de bestandsovereenkomsten van 12 augustus en 8 september 2008 niet uitgevoerd. Ik begrijp dat er gesprekken plaatsvinden in Genève, maar misschien zouden we hier in onze bilaterale gesprekken met de Russische Federatie opnieuw de aandacht op moeten vestigen.
Een tweede kwestie betreft de visumontheffing. Ik ben het eens met mevrouw Malström, die heeft gezegd dat deze mensen dichter bij elkaar brengt en het reizen voor de burgers van Europa makkelijker maakt. Dat zou zonder twijfel ook moeten gelden voor Georgië, Armenië en Azerbeidzjan.
George Sabin Cutaş
(RO) Gezien het geopolitieke belang van Armenië, Georgië en Azerbeidzjan in relatie tot de Europese Unie, Turkije als kandidaat-lid van de Europese Unie, Rusland en Iran, is het noodzakelijk om een EU-strategie te ontwikkelen voor de zuidelijke Kaukasus, die zich richt op het bevorderen van economische groei, politieke stabiliteit en respect voor mensenrechten.
Handel is een van de belangrijkste elementen die de EU tot haar beschikking heeft om deze doelen te bereiken. Het sluiten van vrijhandelsovereenkomsten met deze staten zou buitenlandse investeringen stimuleren, nieuwe banen scheppen en de economische groei in de regio aanwakkeren. Het garanderen van energiezekerheid is een gezamenlijk belang voor de Europese Unie en de zuidelijke Kaukasus.
De samenwerking op het gebied van energievraagstukken moet met name worden geïntensiveerd door het zo snel mogelijk afronden van het Nabucco-project, door het geven van steun aan energieprojecten die de energie-efficiëntie vergroten en door het ontwikkelen van alternatieve energiebronnen in de zuidelijke Kaukasus.
Paweł Robert Kowal
(PL) De auteurs van het verslag benadrukken dat Georgië en Armenië de Europese strategie, het nabuurschapsbeleid, goed en dynamisch ten uitvoer leggen. We moeten hierop reageren en daarbij in ieder geval rekening houden met het eigen karakter van de verschillende landen van de zuidelijke Kaukasus. Voor elk van de landen zal de strategie thema's moeten bevatten als vervoer, milieu, cultuur en het maatschappelijk middenveld.
Mijnheer de Voorzitter, in verband met de zuidelijke Kaukasus wordt vaak gesproken over bevroren conflicten en etnische problemen. Het is goed dat we die aan de orde stellen. Maar het juiste antwoord van de Europese Unie op de problemen van de zuidelijke Kaukasus is dat we de nadruk leggen op modernisering en transformatie van deze landen, zodat de conflicten niet zo'n grote rol meer spelen.
In dit debat wordt vaak vergeten dat Georgië net een oorlog achter de rug heeft. We zullen ons moeten afvragen wat we daaraan kunnen doen. Als we willen dat er in de zuidelijke Kaukasus geen oorlog meer wordt gevoerd, zullen we moeten inzetten op modernisering. In ieder geval Georgië, maar ook Armenië en Azerbeidzjan hebben de laatste jaren een dusdanig grote economische groei laten zien, dat zij onze steun verdienen. Dank u.
Andrey Kovatchev
(BG) Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom het verslag van de heer Kirilov, waarin nadrukkelijk wordt gewezen op de noodzaak dat de Europese Unie een actievere rol speelt in de zuidelijke Kaukasus, een regio van grote geopolitieke betekenis. Een positieve ontwikkeling in de zuidelijke Kaukasus is niet alleen in het belang van het aangrenzende Zwarte Zeegebied, waarvoor de Europese Unie helaas nog altijd geen duidelijke strategie heeft (over dat onderwerp hopen we binnenkort te debatteren), maar ook in dat van de gehele Europese Unie.
Ik wil mijn ongerustheid uitspreken over de vertraging bij de ratificatie van de protocollen die in oktober vorig jaar door Armenië en Turkije zijn ondertekend. Ik ben van mening dat geen van beide landen voorwaarden mag stellen aan de ratificatie van deze protocollen, die voor zowel het Turkse als het Armeense volk van groot belang zijn. Zoals in het verslag terecht wordt opgemerkt, dienen de onderhandelingen tussen Armenië en Turkije over het openen van de grenzen en het aanknopen van diplomatieke betrekkingen, en de gesprekken in de Groep van Minsk van de OVSE over Nagorno-Karabach als twee afzonderlijke kwesties te worden behandeld.
De Europese Unie dient zich bij een toekomstige oplossing van het conflict rond Nagorno-Karabach ongetwijfeld actiever op te stellen. Met de ervaringen van de Balkan, en recentelijk ook van Georgië, verkeert de Europese Unie in een gunstige positie om in deze regio een fundamentele rol te spelen. Een stabiele, veilige en welvarende zuidelijke Kaukasus is in ons belang, en er komt een dag waarop we onze verantwoordelijkheid moeten nemen.
Het Verdrag van Lissabon biedt een kader waarbinnen de Europese Unie werkelijk een mondiale speler kan worden. Een concrete stap in deze richting zou kunnen zijn dat de Europese Unie als formeel lid aan de activiteiten van de Groep van Minsk deelneemt en dat niet alleen bepaalde afzonderlijke lidstaten daarvan lid zijn.
De Voorzitter
Dames en heren, ik heb acht verzoeken om spreektijd ontvangen in het kader van de catch the eye-procedure. Er is niet genoeg tijd voor iedereen, omdat we zo dadelijk gaan stemmen. Ik geef daarom slechts zes leden het woord.
Andrzej Grzyb
(PL) Het verslag over de zuidelijke Kaukasus is een goed verslag. Ik wil benadrukken dat in het verslag bijzondere aandacht wordt besteed aan de rol van de Europese Unie als bemiddelaar en pleitbezorger van waarden, maar vooral als initiatiefnemer voor de samenwerking tussen de landen in deze regio. De vraagstukken rond de territoriale integriteit van die landen en hoe hun economieën kunnen worden versterkt, zijn de belangrijkste problemen die we moeten oplossen. Als Europese Unie kunnen we deze landen daarmee helpen.
Ik wil benadrukken dat het onopgeloste vraagstuk van de vluchtelingen een van de belangrijkste problemen is. De heer Posselt heeft hierover gesproken. Ik vind het werkelijk een schande dat dit probleem in de huidige tijd niet opgelost kan worden. Ik vind het een tekortkoming van dit verslag dat het zich niet beroept op het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden, ondanks het feit dat alle landen in deze regio ondertekenaars van dit verdrag zijn. Dank u.
Ioan Mircea Paşcu
(EN) Mijnheer de Voorzitter, vandaag debatteren we over een zeer belangrijk en goed opgesteld verslag over een belangrijk gebied dicht bij de EU, de zuidelijke Kaukasus. Het gebied voldoet perfect aan de algemene aanbevelingen van de veiligheidsstrategie van de EU. Het is strategisch gelegen, het maakt het transport van olie en gas uit het Kaspische Zeegebied naar de EU mogelijk, en het heeft zijn eigen aanzienlijke reserves. Dat vraagt om onze totale aandacht en onze vastberadenheid om te handelen. Maar juist omdat het gebied strategisch gelegen is en relevant is voor de energietoevoer, wordt het gebied hevig bevochten door buitenlandse mogendheden die misbruik willen maken van de interne verdeeldheid en de conflicten, ongeacht of die nu "bevroren” of "aan het ontdooien” zijn.
Als de EU geïnteresseerd is om het potentieel van de zuidelijke Kaukasus ten volle te benutten, dan moet ze gezamenlijk optreden in plaats van verdeeld. Ze moet ook meer vastberaden zijn in haar acties, zelfs als dat betekent dat ze hierdoor anderen minder gelukkig maakt. En daarvoor hebben we een strategie nodig.
Graham Watson
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heren Kirilov en Kazak complimenteren met hun werk.
Als onze betrekkingen slechts bekeken worden in het licht van onze behoefte aan olie en gas, dan zullen de spanningen toenemen en zullen we geen zekerheid bereiken in andere zin. Het is de behoefte aan vrede en economische ontwikkeling in de zuidelijke Kaukasus die ons beleid zou moeten motiveren. Dat betekent dat we moeten samenwerken met de NAVO om ervoor te zorgen dat haar nieuwe strategische concept dit ook weerspiegelt. We moeten ook samenwerken met de grootmachten in die regio, Rusland en Turkije, om tot maximale overeenstemming te komen en een vriendschappelijk gebaar maken naar de bevolking door middel van associatieovereenkomsten, visumregelingen, enzovoort.
We moeten de verklaring van de heer Medvedev en de heer Janoekovitsj over Moldavië toejuichen, want daaruit blijkt hoeveel er bereikt kan worden door middel van diplomatie. Ik wil commissaris Füle complimenteren met de ontwikkeling van het Oostelijk Partnerschap binnen het Europees nabuurschapsbeleid tot nu toe. Ik zie uit naar een actievere betrokkenheid van de Europese Unie bij alle aspecten van de betrekkingen met het Zwarte Zeegebied naarmate de Unie het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid ontwikkelt.
Cristian Dan Preda
(RO) Ook ik wil de heer Kirilov complimenteren en hem bedanken voor de samenwerking bij het opstellen van dit verslag. Ik zal er twee punten uitlichten. Het eerste heeft betrekking op democratie. Bernd Posselt zei eerder dat de landen in deze regio moeten samenwerken. Deze landen kunnen samenwerken als Azerbeidzjan, Georgië en Armenië voorspelbare, pluralistische rechtsstaten worden. Als dat gebeurt, heeft de EU iets te winnen.
Het tweede punt heeft natuurlijk betrekking op de energiekwestie. Ik wil hier de rol van Georgië en Azerbeidzjan benadrukken als doorvoerlanden voor energiebronnen en voor de diversificatie van energiebronnen. Ik wil echter wel zeggen dat het goed is dat Armenië bij deze projecten betrokken blijft, ook bij transportprojecten. Wat dit betreft is transparantie het sleutelwoord.
Andreas Mölzer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, om Europa minder afhankelijk te maken van de energievoorziening uit Rusland, moet er aardgas uit het bekken van de Kaspische Zee via de zuidelijke Kaukasus naar de EU worden getransporteerd. De Kaukasus vervult dus een sleutelrol. Deze regio vormt niet alleen 's werelds grootste overslagplaats voor de handel in gas en olie, het is ook de plaats waar de belangen van Rusland en die van het Westen met elkaar botsen. Zelfs Turkije bemoeit zich ermee. Dit land tracht naast olie- en gascontracten ook een stabiliteits- en samenwerkingspact te sluiten.
Stabiliteit in de Kaukasus is ongetwijfeld ook in het belang van de EU. We mogen de verantwoordelijkheid daarvoor echter niet afwentelen op Turkije, anders ontstaan er nieuwe afhankelijkheden en kan het land zelfs druk gaan uitoefenen in het toetredingsproces. Het voorbeeld van Cyprus maakt duidelijk dat Ankara niet bepaald zachtzinnig is. Nu al loopt de lang geleden geplande aanleg van de grote Nabucco-pijpleiding vertraging op door de voortdurende machtsstrijd rond de Europese aardgasvoorziening. Hopelijk verloopt het concurrerende South Stream-project succesvoller, zodat de hulpbronnen uit de Kaspische Zee niet in handen van China komen.
Jaroslav Paška
(SK) Vertegenwoordigers van de Armeense regering hebben mij er gisteren op gewezen dat in het voorliggende verslag over de noodzaak van een EU-strategie voor de zuidelijke Kaukasus in het gedeelte dat gaat over het conflict in Nagorno-Karabach formuleringen voorkomen die niet in overeenstemming zijn met het officiële standpunt van de EU, zoals dat is vastgelegd in de verklaring die is aangenomen door de ministers van Buitenlandse Zaken van alle OVSE-lidstaten en de verklaring van de ministerraad van de OVSE die is afgelegd in Athene op 2 december 2009.
Vooral de punten 8 en 10 bevatten formuleringen die niet overeenstemmen met de uitgangspunten van de overeenkomst die in Madrid is gesloten door de leden van de Groep van Minsk van de OVSE. Indien genoemde punten worden aangenomen zoals ze nu luiden, kan dit de verdere voortgang van het vredesproces in Nagorno-Karabach ernstig belemmeren.
Teneinde genoemde bezwaren nog weg te kunnen nemen wil ik voorstellen om één van de volgende, eerder genoemde mogelijkheden te overwegen: ofwel de omstreden bepalingen uit het verslag te schrappen, ofwel de stemming over het verslag uit te stellen, zodat onze vrienden in de Kaukasus tijd krijgen om hun houding ten opzichte van het verslag aan het Europees Parlement toe te lichten.
Štefan Füle
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de laatste spreker, de heer Paška, heeft een zeer belangrijk punt genoemd. Ik zou hierover drie zeer korte opmerkingen willen maken.
Ten eerste denk ik dat we met het Oostelijk Partnerschap een strategie hebben om deze drie landen dichter bij de Europese Unie te brengen, of zoals ze zelf zeggen: "zo dicht mogelijk”.
Ten tweede denk ik dat we daarvoor de instrumenten hebben: associatieovereenkomsten, overeenkomsten betreffende economische integratie, mobiliteit (de visumkwestie) en, tot slot, een andere Europese Unie - een Europese Unie die de communautaire aanpak kan combineren met de aanpak van een gemeenschappelijk buitenlands veiligheidsbeleid.
Mijn derde opmerking is dat ik uitkijk naar een discussie met de geachte afgevaardigden over het nabuurschapspakket, waarbij we eveneens kunnen ingaan op de vraag of er een institutionele definitie moet bestaan van het begrip "zo dicht mogelijk bij de Europese Unie”.
Evgeni Kirilov
Mijnheer de Voorzitter, nogmaals hartelijk dank voor de reacties en voor de vruchtbare samenwerking tijdens dit proces. Dank u voor alle opmerkingen en de steun die ik heb mogen ontvangen van de meeste collega's die het woord genomen hebben.
Ik wil de rapporteur voor advies van de Commissie internationale handel, de heer Kazak, bedanken voor de constructieve ideeën die zijn commissie heeft aangebracht. Ik dank ook de Commissie industrie, onderzoek en energie voor haar suggesties, waarvan een groot deel een plaats heeft gekregen in het verslag. Mijn dank gaat ook uit naar het secretariaat van de Commissie buitenlandse zaken en naar de vele experts, ngo's en andere organisaties die zich actief inzetten in de regio en die me hun waardevolle inbreng en steun hebben gegeven.
Ik wil nog maar één ding zeggen. We moeten dezelfde beginselen toepassen. Sommige collega's hebben zich kritisch uitgelaten. We moeten weten dat dit Parlement ons zeker niet zou steunen als we zouden spreken over territoriale integriteit en zelfbeschikking voor Georgië. We moeten weten dat de universele toepassing van de beginselen het beste uitgangspunt is om relaties te kunnen opbouwen. Ik hoop dat de Raad en de Commissie de aanbeveling van het Parlement in deze tekst ter harte zullen nemen en een alomvattende EU-strategie zullen ontwikkelen voor de zuidelijke Kaukasus. Ik wil er trouwens graag op wijzen dat commissaris Füle geen beter moment had kunnen kiezen voor een bezoek aan deze regio.
Ik zou mevrouw Ashton dan ook willen oproepen hetzelfde te doen en te proberen in het gebied aan conflictpreventie te doen. We verwelkomen en steunen het besluit dat de Raad vorige week heeft genomen om onderhandelingsrichtsnoeren voor toekomstige associatieovereenkomsten met de drie landen vast te stellen. Wij geloven dat opwaardering van de contractuele betrekkingen met de drie landen een belangrijke stap is. De tijd is rijp om met maatregelen te komen die negatieve ontwikkelingen in de regio en escalatie van de spanningen kunnen voorkomen. Anders lopen wij opnieuw het risico in te grijpen wanneer het al te laat is. We mogen dat niet nog eens laten gebeuren.
De grote les die Europa geleerd heeft is de les van de integratie. Integratie is de enige duurzame weg om te komen tot verzoening met het verleden en te investeren in een betere toekomst.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Elena Băsescu  
Door het aannemen van dit verslag bevestigt het Europees Parlement opnieuw het bijzondere belang van de zuidelijke Kaukasus voor de Europese Unie en de noodzaak om een strategie voor deze regio op te stellen. De drie landen in de zuidelijke Kaukasus, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan, maken deel uit van zowel het initiatief Synergie voor het Zwarte Zeegebied als het Oostelijk Partnerschap. Daardoor zijn het kader en de instrumenten aanwezig voor een meer actieve betrokkenheid van de Europese Unie bij de regio.
De Europese Commissie moet specifieke samenwerkingsinitiatieven starten op de volgende terreinen: energiezekerheid, vervoer, economische ontwikkeling en bescherming van het milieu. De zuidelijke Kaukasus is vooral van belang voor de zuidelijke corridor, en daarmee voor de energiezekerheid van geheel Europa. Roemenië is betrokken bij concrete projecten om de zuidelijke corridor te ontwikkelen.
Over dit aspect hebben vertegenwoordigers van Georgië, Azerbeidzjan en mijn land het AGRI-akkoord getekend. Dit akkoord voorziet in de bouw van twee LPG-terminals in twee Zwarte Zeehavens, de ene in Georgië en de andere in Constanţa in Roemenië. Ik wil benadrukken dat we de bevroren conflicten in de regio niet kunnen negeren, aangezien de situatie kan verslechteren, hetgeen de regio zou destabiliseren.
Tunne Kelam  
De situatie in de zuidelijke Kaukasus vraagt vooral nu om een proactieve aanpak van de Europese Unie, nu het Verdrag van Lissabon de EU een mandaat geeft om veel meer betrokken en aanwezig te zijn in de regio. De grootschalige Russische militaire inval op grote delen van het Georgische grondgebied in augustus 2007 heeft op dramatische wijze aangetoond dat de zogeheten bevroren conflicten gemakkelijk kunnen ontaarden in verwoestende regionale conflicten wanneer grootmachten zoals de EU zich niet actief inzetten in het gebied. In 2007 was zowel de EU als de NAVO duidelijk niet voorbereid om die nieuwe situatie het hoofd te bieden. In het kader van de oostelijke dimensie van het Europees nabuurschapsbeleid bevindt de EU zich in een goede positie om een prominente rol te spelen bij het opbouwen van vertrouwen, bij de wederopbouw en bij het herstel. Dat betekent in de eerste plaats het versterken van de aanwezigheid van de EU in de regio. Wij steunen ten volle de constructieve missie van onze speciale vertegenwoordiger Peter Semneby. Toch kunnen we ons niet beperken tot waarnemingsmissies. Bovendien krijgt de EUMM nog steeds geen toegang tot de separatistische entiteiten die nog onder Russische controle staan, wat in strijd is met de overeenkomsten van 2007. Een dergelijke situatie is onaanvaardbaar en vernederend. We kunnen de samenwerking met de Russische autoriteiten alleen voortzetten op voorwaarde dat ze hun eigen verplichtingen volledig nakomen.
Marek Siwiec  
schriftelijk. - (PL) De conflicten in de zuidelijke Kaukasus hebben een bijzonder gevaarlijk plafond bereikt. We zijn gewend geraakt aan het idee dat dit onoplosbare conflicten zijn. Alle inspanningen - of ze nu echt zijn of geveinsd - richten zich op versluiering van de onderhandelingen en leiden zeker niet tot een oplossing van de conflicten. Dit is van toepassing op de territoriale conflicten tussen Georgië en Rusland, maar in zekere zin ook op Nagorno-Karabach.
Ik denk dat de ontwikkeling van de situatie tussen twee landen - Armenië en Azerbeidzjan, landen die onze partners zijn in het kader van het Oostelijk Partnerschap en het Europees nabuurschapsbeleid - laat zien dat men zich erbij neerlegt dat de conflicten onoplosbaar zijn. Dat is onaanvaardbaar.
De Europese Unie moet in overeenstemming met Rusland, een bijzonder belangrijke partner in deze kwestie, een situatie tot stand brengen waarin duidelijke standpunten worden ingenomen. Dit houdt vooral in dat landen die streven naar toetreding tot de EU een duidelijke boodschap moeten krijgen, namelijk dat het oplossen van de territoriale problemen en minimaal een gedeeltelijke oplossing van het vluchtelingenprobleem, basisvoorwaarden zijn om het lidmaatschap in de nabije of verre toekomst serieus in overweging te nemen.
De toekomst van het conflict in Nagorno-Karabach en de manier waarop daarmee door de verschillende partijen wordt omgegaan, vormen voor mij een lakmoestest. Hoe stellen de partijen zich op in Europese zaken en hoe bewijzen zij hun geloofwaardigheid op dit gebied?
Indrek Tarand  
Het werd hoog tijd om over een strategie voor de Kaukasus te spreken, en daarbij mogen we de ogen niet sluiten voor de onaangename processen die zich afspelen tussen Oekraïne en Rusland. Het gaat hier over de verlenging van het huurcontract voor de marinebasis in Sebastopol tot 2050. De verklaringen van de Russische leiders dat de Zwarte Zeevloot nooit zal worden ingezet tegen de buurlanden klinkt niet al te oprecht. Waarom is de vloot er dan - om de kinderen en ouderen op de Krim te vermaken? Ceterum censeo... Overigens heeft Frankrijk besloten een oorlogsschip van de Mistralklasse te verkopen aan Rusland. Wij zijn van mening dat het land deze actie nog oprecht zal betreuren.
