Urgentverklaring
De Voorzitter
Aan de orde is de stemming inzake de verzoeken om urgentverklaring overeenkomstig artikel 112.
Voorstel voor een verordening van de Raad ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko
(COM(2001) 384 - C5-0407/2001 - 2001/0163(CNS))

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de Commissie visserij heeft gisteravond het verslag van onze collega, mevrouw Miguélez Ramos, goedgekeurd over de omschakeling van de communautaire visserijvloot die wordt getroffen door het uitblijven van een nieuwe visserijovereenkomst met Marokko.
Ik attendeer het Parlement erop dat het voornoemde verslag zich beperkt tot de technische aspecten van de voor de talloze slachtoffers bedoelde sociale maatregelen. Deze kwestie ligt bijzonder gevoelig in de lidstaten die met genoemde omschakeling worden geconfronteerd, met name vanuit maatschappelijk en politiek oogpunt.
Mijnheer de Voorzitter, waarde colleg'as, daarom zou ik de plenaire vergadering willen vragen om voor het verzoek om urgentverklaring van de Raad te stemmen zodat het onderhavige voorstel door de ministers van Visserij kan worden besproken tijdens de voor 27 november geplande bijeenkomst van de Raad Visserij.

Wynn
Mijnheer de Voorzitter, de Begrotingscommissie staat sympathiek tegenover de behoeften van de Commissie visserij. Op 21 november zal echter een bemiddelingsbijeenkomst worden gehouden en de verschillende instellingen hebben nog geen afspraken gemaakt over de manier waarop het akkoord precies zal worden uitgewerkt, en ook niet in welke rubriek dit zal gebeuren. Als gevolg van een besluit van de Begrotingsraad van vorige week heerst bij ons grote verwarring over de manier waarop wij dit moeten gaan aanpakken. Ik stel voor dat wij dit vraagstuk niet als urgent behandelen en dat het wordt aangehouden tot na de bemiddelingsbijeenkomst van 21 november.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het met de heer Wynn eens. Ik ben blij dat de Begrotingscommissie heeft gekozen voor een verstandige aanpak van dit vraagstuk. Het idee om dit als urgente procedure zonder debat door te drukken, is onaanvaardbaar. Wij moeten heel zorgvuldig omgaan met het geld van de Europese belastingbetalers en wij moeten naar de toekomst kijken. Enkele jaren geleden werd in dit Parlement al gezegd dat Marokko niet met een nieuwe overeenkomst met de EU zou instemmen. Wij wisten dat toen al en wij hadden ons daarop moeten voorbereiden.
Dit is geen uniek geval en wij zullen er vaker mee te maken krijgen. Op dit moment praten wij over een belangrijke overeenkomst met Mauretanië. Er zal een dag komen waarop Mauretanië tegen de EU zal zeggen dat het een dergelijke overeenkomst helemaal niet meer wil. Wat gaan we dan doen? Wij moeten dit vraagstuk nu echt gaan aanpakken, in de eerste plaats met het oog op de regeling van ons gemeenschappelijk visserijbeleid en in de tweede plaats in het kader van ons gebruik van de publieke middelen. De manier waarop dit erdoor is gedrukt, is onaanvaardbaar.
Dit is geen zaak voor een urgentieprocedure. Wij weten immers al jaren dat dit probleem eraan komt. Wij moeten met het geld van de Europese belastingbetalers uiterst zorgvuldig omgaan. Ik begrijp de problemen van de visserij, maar wij moeten onze eigen verantwoordelijkheid nemen.

Garriga Polledo
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar preciseren dat de Begrotingscommissie op dit punt geen enkele beslissing heeft genomen. Verschillende leden van de Begrotingscommissie - met name van mijn fractie - zijn samen met mij van oordeel dat de urgentverklaring de volste aanbeveling verdient. Wij kunnen ons vinden in de redenen die de voorzitter van de Commissie visserij hier heeft uiteengezet. Ons inziens bestaat er in dit geval behoefte aan een rechtsgrondslag. Indien blijkt dat deze rechtsgrondslag vanuit begrotingsoogpunt aangepast dient te worden ten gevolge van de voor 21 november geplande onderhandelingen met de Raad, kan dat zonder problemen.
Vandaar dat de inwilliging van het onderhavige verzoek om urgentverklaring en de goedkeuring van het verslag-Miguélez Ramos naar mijn mening geen afbreuk doen aan het standpunt van dit Parlement. Het verslag spitst zich immers voornamelijk toe op de technische aspecten van het Commissievoorstel betreffende de omschakeling van de vloot, terwijl de zogeheten begrotingscomponent elders zal worden behandeld.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, de situatie is bekend. De visserijovereenkomst met Marokko kon niet worden verlengd, en dat betekent dat de visserijsector in Spanje en deels ook in Portugal zich nu in moeilijkheden bevindt. Mede op aandringen van de Raad heeft de Commissie daarop gereageerd met het voorstel tot een herstructureringsprogramma. Ik onderstreep nogmaals: het gaat hier niet om de visserijovereenkomst met Mauritanië, maar om een herstructureringsprogramma voor de Spaanse en ten dele voor de Portugese vloot. Er moeten slooppremies worden uitgekeerd en sociale maatregelen worden getroffen. Het lijkt mij een goed idee om de begrotingskwestie los te koppelen van de rechtsgrondslag, maar de Commissie zou dan wel graag zien dat de rechtsgrondslag voor dit herstructureringsprogramma snel wordt vastgesteld. Daarom steunen wij dit verzoek om urgentieverklaring.
(Het Parlement willigt het verzoek om urgentverklaring in)
  
Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad inzake de bijdrage van de Europese Gemeenschap tot het "Wereldfonds voor de strijd tegen HIV/Aids, tuberculose en malaria" (COM(2001) 612 - C5-0520/2001 - 2001/0251(COD))

Corrie
Mijnheer de Voorzitter, ik ben om principiële en niet om inhoudelijke redenen tegen deze urgentverklaring. Ik ben ervan overtuigd dat wij allemaal voor een global health fund zijn. Voorzitter Prodi heeft tijdens de vergadering van de G8 in juli al 120 miljoen euro toegezegd. Ik ben uiterst teleurgesteld, en ik sta daarin bepaald niet alleen, dat het tot november heeft moeten duren voordat de Commissie met doeltreffende voorstellen kwam, en dat zij nu vervolgens om een urgentverklaring vraagt. Daarmee ontzegt zij de Raad en het Parlement de tijd om het voorstel te bespreken of te wijzigen. Het lijkt wel alsof wij gewoon een cheque overhandigen en dat daarmee dan de kous af is.
De Commissie stelt ook voor dat de benodigde middelen moeten worden gevonden door 60 miljoen euro aan een visserijovereenkomst en nog eens 60 miljoen euro aan het EOF te onttrekken. Dit Parlement heeft in zijn resolutie van 25 oktober benadrukt dat het bij deze bijdragen om nieuw en extra geld moet gaan en dit is nu niet het geval. Het lijkt nu alsof het om een eenmalige betaling gaat.
Ik wil dat de Commissie duidelijke garanties geeft dat er voor een duurzame financiering van het global health fund na 2000 een rechtsgrondslag zal worden gevonden en dat deze zo snel mogelijk aan het Parlement zal worden voorgelegd. Ik wil de verzekering van de Commissie dat het nieuw geld betreft en dat het Parlement en de Raad volledig op de hoogte zullen worden gehouden en bij deze zaak zullen worden betrokken, zodat wij in dit proces een wetgevende rol kunnen spelen. Wij mogen als parlementariërs niet op deze manier worden behandeld.

Wynn
Mijnheer de Voorzitter, het heeft geen zin om over oud of nieuw geld te praten als er helemaal geen geld is!
Als wij over deze zaak niet dit jaar overeenstemming bereiken door middel van een urgentverklaring, zal er volgend jaar helemaal geen geld voor het global health fund zijn. Ik weet dat er problemen zijn met de onttrekking van 60 miljoen euro aan het EOF, maar eerlijk gezegd is dat een heel ander argument. Als wij 60 miljoen euro uit de algemene begroting willen hebben, moeten wij instemmen met een urgentverklaring hierover, anders komt er helemaal geen geld voor het global health fund.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, inderdaad hangt de financiering direct samen met het zojuist aangesneden onderwerp. Uit de middelen die voor de visserijovereenkomsten waren gereserveerd, zal 50 miljoen euro vrijkomen. Dat is zonder meer extra geld dat eerder niet voor andere externe acties beschikbaar was. Voorts zal er 10 miljoen euro aan twee begrotingslijnen worden onttrokken waarin zich ook problemen bij de tenuitvoerlegging hebben voorgedaan: de begrotingslijnen voor Latijns-Amerika en voor Azië. Op deze wijze wordt het geld daadwerkelijk gebruikt, en het heeft er alle schijn van dat het Europees Ontwikkelingsfonds nog eens 60 miljoen euro extra ter beschikking zal stellen.
Naar mijn mening zou het inderdaad een goed signaal zijn als de Europese Unie zo snel zou beslissen over de tenuitvoerlegging van deze financieringstoezegging. U weet dat de contribuanten het global health fund in totaal ruim 1,8 miljard euro hebben beloofd, maar tot nog toe blijft het bij beloften alleen. De Europese Unie zou daarmee de eerste zijn die concreet tot financiering overgaat. Daarom vraag ik u dit verzoek om urgentieverklaring in te willigen. Er moet een rechtsgrondslag komen om een bijdrage aan het global health fund te kunnen leveren. Uiteraard zal het Parlement op de hoogte worden gesteld van alle stappen.
Natuurlijk zal dit ook in het kader van het algehele begrotingsproces nog een aantal keren aan de orde komen. Maar als we nu snel een goede rechtsgrondslag weten vast te stellen, die het mogelijk zou maken om de bijdrage te leveren, dan hoeven we geen andere wegen in te slaan en zou er begrotingstechnisch een werkelijk eenduidige situatie ontstaan. Daarom vraag ik u het verzoek om urgentieverklaring in te willigen.

Fernández Martín
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking teken ik om zowel inhoudelijke als formele redenen verzet aan tegen de behandeling volgens de urgentieprocedure.
Laat ik de feiten even op een rijtje zetten: de Commissie heeft ons voorgesteld om 60 miljoen euro uit te trekken op de begroting van 2001 ten behoeve van het Wereldfonds voor de strijd tegen aids, tuberculose en malaria. Wij hebben niets tegen dit voorstel op zich, maar wij zijn van oordeel dat een eenmalige bijdrage niet volstaat om de nagestreefde doelstelling te verwezenlijken.
Daarom pleiten wij voor een solide en duurzame bijdrage, niet voor een losse bijdrage van een jaar. Dat is de reden waarom wij de urgentverklaring afwijzen. Wij willen de amendementen indienen waarop wij recht hebben in overeenstemming met de op deze kwestie van toepassing zijnde medebeslissingsprocedure.
Het verzoek om urgentverklaring van de Commissie is onaanvaardbaar voor het Parlement omdat het ons dit essentiële recht ontneemt. Wij mogen van deze bevoegdheid onder geen beding afstand doen. De Commissie heeft reeds in juni aangekondigd dat zij een bijdrage aan het fonds zou leveren. Zij heeft ons daarvan pas enkele maanden later op de hoogte gebracht en de informatie werd ondertussen alweer meer dan drie maanden geleden, in Genua, officieel bekendgemaakt. Nu is de Commissie evenwel gehaast en wil zij dat het Parlement zich in slechts één week tijd over deze fundamentele kwestie uitspreekt.

Corrie
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Naar aanleiding van de woorden van de commissaris en de woordvoerder van de Begrotingscommissie trek ik graag mijn bezwaren in.
(Het Parlement willigt het verzoek om urgentverklaring in)
  
Voorstel voor een besluit van de Raad tot wijziging van besluit 1999/733/EG van de Raad houdende toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (COM(2001) 613 - 2001/0213(CNS))
Voorstel voor een besluit van de Raad tot wijziging van besluit 1999/325/EG van de Raad tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan Bosnië-Herzegovina (COM(2001) 610 - C5-0558/2001 - 2001/0250(CNS))
Voorstel voor een besluit van de Raad houdende wijziging van besluit 2001/549/EG van 16 juli 2001 tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië (COM(2001) 618 - C5-0559/2001 - 2001/0258(CNS))

Färm
Mijnheer de Voorzitter, laat mij als rapporteur uitleg geven. De Begrotingscommissie heeft drie landen besproken: Macedonië, Bosnië-Herzegovina en de Federale Republiek Joegoslavië.
Wij staan achter het verzoek van de Commissie om een urgentieprocedure. De kwestie is zeer urgent, omdat met name in Macedonië veel armoede is. Ook moet de financiële steun aan Bosnië-Herzegovina en de Federale Republiek Joegoslavië voortgezet worden. Wij hebben hiervoor echter iets meer tijd nodig.
Om te beginnen moet de Begrotingscommissie om de tafel gaan zitten en de overmakingen van dit jaar en de begrotingskwesties van volgend jaar uitgebreid bespreken. Wij hebben wat tijd nodig om advies in te winnen van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. Ook moet er een discussie gevoerd worden over de totale begroting voor de Balkan voor 2002 in verband met de bemiddeling voor de tweede lezing van de begroting volgende week.
Wij stellen daarom voor dat men voor het toepassen van een snelle procedure stemt, maar dat men tegelijkertijd besluit om deze drie kwesties in november in Brussel te behandelen. Dan kunnen wij tegelijk met het gezamenlijke debat over de Balkankwesties het verslag-Lagendijk over het Europees Bureau voor de wederopbouw behandelen. Wij zijn dus voor een urgentieprocedure, maar wij willen dat de behandeling plaatsvindt in november in Brussel.
(Het Parlement willigt het verzoek om urgentverklaring in)
De Voorzitter. Hiermee is de stemming beëindigd.

Indiening van het jaarverslag van de Rekenkamer - 2000
De Voorzitter
Aan de orde is de indiening van het jaarverslag van de Rekenkamer 2000.

Karlsson
Mijnheer de Voorzitter, namens de leden van de Europese Rekenkamer wil ik u danken voor uw uitnodiging om het 24e jaarverslag van de Rekenkamer te presenteren. Net als in vorige jaren luidt deze presentatie de start van de kwijtingsprocedure in.
Het verslag heeft dezelfde structuur als in de afgelopen drie jaar, met hoofdstukken betreffende de ontvangsten en elk van de uitgaventerreinen die onder de rubrieken van de financiële vooruitzichten vallen. Dit jaar staat in het teken van de uitbreiding van de Unie. Er is dan ook een extra hoofdstuk toegevoegd over de pretoetredingssteun, waarvoor met ingang van 2000 een aparte rubriek in de financiële vooruitzichten is voorzien. Zoals gewoonlijk treft u ook een hoofdstuk aan dat gewijd is aan de betrouwbaarheidsverklaring. De opmerkingen van de Rekenkamer over de activiteiten in het kader van het zesde, zevende en achtste Europees Ontwikkelingsfonds vindt u in de bijlage bij het jaarverslag.
In de verschillende hoofdstukken van het jaarverslag worden vier belangrijke kwesties behandeld. Ten eerste is er voor elke specifieke rubriek van de financiële vooruitzichten een analyse van de methoden ter uitvoering van de begroting en het begrotingsbeheer. Dan volgt de follow-up van de opmerkingen van de Rekenkamer in eerdere jaarverslagen en speciale verslagen. Ten derde volgt dan de specifieke beoordeling in het kader van de betrouwbaarheidsverklaring met informatie per rubriek van de financiële vooruitzichten. Tot slot zijn dit jaar voor het eerst en op speciaal verzoek van dit Parlement de voornaamste bevindingen en aanbevelingen in de speciale verslagen die de Rekenkamer sinds de laatste kwijting heeft vastgesteld, in de hoofdstukken samengevat. Het jaarverslag bevat dit jaar dus alle voornaamste bevindingen en aanbevelingen in verband met de uitvoering van de algemene begroting en de Europese Ontwikkelingsfondsen die de Rekenkamer sinds de laatste kwijting heeft gepubliceerd.
Een ander nieuw element is dat de tekst van de Rekenkamer is afgedrukt in één kolom, met op iedere pagina daarnaast de antwoorden van de Commissie. Hierop dringt het Parlement al jaren aan. Hierdoor is het verslag althans in dit opzicht gebruikersvriendelijker geworden. Overigens is dit in het jaarverslag dat u nu in handen hebt nog niet zo, maar in de officiële versie in het Publicatieblad zal dit wel het geval zijn.
Met betrekking tot het begrotingsbeheer in 2000 viel dit jaar bij de uitvoering van de begroting vooral op dat er een zeer groot overschot aan ontvangsten tegenover de uitgaven stond. Dit overschot beliep een bedrag van 11,6 miljard euro, wat neerkomt op meer dan 14 % van de definitieve uitgaven voor betalingen. Deze situatie ontstond voornamelijk doordat de inkomsten hoger waren dan geraamd en - dat was misschien nog wel belangrijker - door lagere uitgaven voor structurele maatregelen, vooral in de programmeringsperiode 2000-2006.
De Rekenkamer beveelt aan dat de Commissie onderzoekt hoe zij beter gebruik kan maken van de procedure van aanvullende en gewijzigde begrotingen om overmatige begrotingsoverschotten te voorkomen. Zo kan worden voorkomen dat naar het volgende jaar overgedragen overschotten een vertekend beeld geven van de ontvangstensituatie van dat jaar.
De Rekenkamer heeft op verzoek van de voor de kwijting bevoegde autoriteit de follow-up van de opmerkingen uit eerdere speciale en jaarverslagen voortgezet. De bedoeling hiervan is vooral te beoordelen welke maatregelen zijn getroffen, met name door de Commissie, naar aanleiding van de opmerkingen van de Rekenkamer, de aanbevelingen van de Raad en de resoluties van het Europees Parlement.
Op alle onderzochte gebieden is wel enige actie ondernomen. De omvang en doeltreffendheid hiervan variëren echter aanzienlijk. In het algemeen heeft de Commissie, met name waar zij met de eerdere opmerkingen en voorstellen instemde, maatregelen getroffen om hieraan tegemoet te komen en de situatie te verbeteren. In sommige gevallen verliep deze correctieve actie traag, in andere werden onvoldoende personele en financiële middelen ingezet om de gewenste verbetering te realiseren.
Het is moeilijk en het kost tijd om het beheer en de controle van complexe programma' s waarbij vele organisaties op verschillende niveaus betrokken zijn, te verbeteren. Vaak moeten starre structuren worden overwonnen en op de gebieden van gedeeld of gedecentraliseerd beheer, die meer dan 80 % van de algemene begroting uitmaken, moet de Commissie anderen, zoals de lidstaten, tot actie aanzetten.
Hoewel het tot stand brengen van veranderingen soms moeilijk is, moet de Commissie ervoor zorgdragen dat zij alle maatregelen treft die binnen haar macht liggen om de aanbevelingen van de Rekenkamer en dit Parlement uit te voeren.
Begin 2001 heeft de Rekenkamer in het kader van de follow-up de vooruitgang beoordeeld bij het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), de instantie die in de plaats is gekomen van de voormalige anti-fraude-eenheid (UCLAF). De nieuwe regelgeving voor OLAF voorziet in een geschikter administratief kader met meer onafhankelijkheid voor het Bureau dan voor zijn voorganger het geval was.
De Rekenkamer blijft nauw samenwerken met OLAF en heeft officiële procedures ingesteld om te garanderen dat de betrekkingen tussen de twee organisaties doelmatig en doeltreffend zijn. Ook is een constructieve dialoog aangegaan met het comité onder leiding van professor Delmas-Marty, dat toezicht moet houden op het werk van OLAF.
De Rekenkamer heeft kortgeleden een standpunt voorbereid over een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. Dit standpunt zal binnenkort worden gepubliceerd. Deze richtlijn is een belangrijk stap vooruit voor de fraudebestrijding. Namens de Rekenkamer wil ik de voorzitter van de Commissie Begrotingscontrole, mevrouw Theato, bedanken voor haar geweldige werk en inzet in de afgelopen jaren om deze belangrijke richtlijn mogelijk te maken.
Met betrekking tot de betrouwbaarheidsverklaring is de Rekenkamer van oordeel dat de herziene rekeningen over het per 31 december 2000 afgesloten begrotingsjaar een getrouw beeld geven van de ontvangsten en uitgaven van de Gemeenschap gedurende het jaar en de financiële situatie aan het eind van het jaar.
Wat de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen betreft, heeft de controle van de belangrijkste beheers- en controlesystemen die van toepassing zijn op de landbouw en de structurele maatregelen, tekortkomingen aan het licht gebracht in de werking van de controleprocedures die de wettigheid en regelmatigheid van de verrichtingen moeten garanderen.
Uit de controle van de huishoudelijke uitgaven is een onacceptabel hoog aantal fouten gebleken dat van invloed was op het bedrag van de betalingen of op de realiteit of de ontvankelijkheid van de onderliggende verrichtingen.
Op grond van de controleresultaten is de Rekenkamer van oordeel dat de verrichtingen die aan de jaarrekening ten grondslag liggen over het geheel genomen wettig en regelmatig zijn waar het gaat om ontvangsten, betalingsverplichtingen en administratieve uitgaven. Hij wil dit echter niet bevestigen voor de huishoudelijke uitgaven.
Sinds het laatste jaarverslag heeft de Rekenkamer achttien speciale verslagen opgesteld met de resultaten van de controles die gericht waren op een groot aantal specifieke gebieden waarvan het financieel beheer van de Gemeenschap voor verbetering vatbaar is. Met deze speciale rapporten moet in de kwijtingsprocedure rekening worden gehouden
De resultaten van de controles van de Rekenkamer wijzen op belangrijke positieve bevindingen. Op het gebied van de landbouw hebben de hervorming van het systeem van goedkeuring van de rekeningen en het Geïntegreerd Beheers- en Controlesysteem bijgedragen tot een beter beheer van grote bedragen aan EU-middelen. De strategie van de Commissie voor de aanpak van BSE is fundamenteel correct.
Met betrekking tot de structurele acties heeft het communautair initiatief URBAN de uitvoering van vele projecten voor stedelijke ontwikkeling bevorderd en lokale autoriteiten een vlottere toegang verleend tot middelen van de Unie. Op het gebied van de externe maatregelen hebben wij geconstateerd dat het Bureau dat belast is met de wederopbouw van Kosovo doelmatig maar ook zuinig werkt. Het programma TACIS voor grensoverschrijdende samenwerking is een instrument dat van nut kan zijn bij de aanpak van vraagstukken inzake de nieuwe oostgrens na de volgende toetreding.
Wij hebben echter ook geconstateerd dat belangrijke doelstellingen niet zijn gerealiseerd of dat er slechts beperkte vooruitgang is geboekt. Vaak bleek ook dat door de Commissie onvoldoende of helemaal niet werd geëvalueerd in hoeverre de doelstellingen ook werden bereikt.
Via haar hervormingsprogramma wil de Commissie meer aandacht gaan besteden aan het meten van resultaten en prestaties, terwijl de toewijzing van middelen wordt gekoppeld aan vooraf vastgestelde prioriteiten en welomschreven doelstellingen. De bevindingen van de Rekenkamer met betrekking tot een aantal recente programma' s tonen aan dat de Commissie op dit gebied nog voor grote uitdagingen staat.
Een van de belangrijkste vraagstukken in het debat dat wij hier vorig jaar in het Parlement hebben gevoerd naar aanleiding van de indiening van het jaarverslag voor 1999, betrof de situatie in de lidstaten. De resultaten zijn opvallend. De Rekenkamer heeft als follow-up van dat debat een groot deel van zijn middelen besteed aan het doorlichten van de controlesystemen in de lidstaten. Er werden hardnekkige tekortkomingen geconstateerd in de manier waarop de lidstaten controles uitvoerden van communautaire acties in het kader van programma' s met door de Commissie en de lidstaten gedeeld beheer. Dit was het geval bij het Geïntegreerd Beheers- en Controlesysteem (GBCS) en ook bij de uitvoerrestituties en de verordening inzake de controle van de structurele maatregelen. Verbetering van de controleregelingen in de lidstaten is van essentieel belang voor een correct gebruik van de middelen van de Unie. Dit is ook van belang als de Rekenkamer voor zijn eigen controlebehoeften althans enigszins wil kunnen vertrouwen op het werk van de diverse diensten voor controle en toezicht bij de Commissie en in de lidstaten. Ik zal aan het eind van mijn toespraak nog op dit specifieke probleem terugkomen.
Het voorstel ter herziening van het Financieel Reglement vormt een belangrijk element van het hervormingsprogramma van de Commissie en was misschien wel de eerste stap die in dit proces werd gezet. Een belangrijk element daarvan is het streven naar de verduidelijking en versterking van de bepalingen over de methoden ter uitvoering van de begroting, vooruitbetalingen, aankopen, presentatie van de rekeningen, en de kantoren. Een andere belangrijke verbetering in dit gewijzigde voorstel is de invoering van nieuwe bepalingen die moeten bijdragen tot de opstelling van een samenhangend juridisch kader op het gebied van de uitvoering van de begroting dat is gebaseerd op de voorrang van het Financieel Reglement. Zoals u echter in ons jaarverslag zult zien, zijn enkele belangrijke principiële zaken uit het standpunt van de Rekenkamer over de voorgestelde wijzigingen niet overgenomen. Hierdoor kan het financieel beheer erg ingewikkeld worden.
Met betrekking tot de uitbreiding bevat het jaarverslag dit jaar een nieuw hoofdstuk over de pretoetredingssteun. Hiervoor bestaat met ingang van het jaar 2000 een aparte rubriek in de financiële vooruitzichten. Overeenkomstig de aanbevelingen van het Parlement in zijn resolutie over de kwijting in 1999 heeft de Rekenkamer in de afgelopen jaren de samenwerking met de nationale rekenkamers van de kandidaat-landen verbeterd en opgevoerd.
Verder heeft de Rekenkamer in nauwe samenwerking met de nationale rekenkamers de uitwisseling van informatie op verschillende niveaus van de nationale regeringen geïntensiveerd. De instelling van nationale interne controlesystemen en de externe controle van de aan de kandidaat-landen verstrekte EU-middelen vereisen dat deze instellingen al voor de toetreding nauwer gaan samenwerken.
De uitbreiding zal tot veranderingen leiden in de werkwijze van de Raad, de Commissie en het Hof van Justitie. Dit geldt ook voor de Rekenkamer en het Parlement.
Niemand betwist tegenwoordig meer de bepalingen van het Verdrag van Maastricht volgens welke de Rekenkamer een van de vijf onafhankelijke instellingen van de Unie is. Het Verdrag van Nice zal in de nabije toekomst voor aanzienlijke organisatorische veranderingen zorgen, ook voor de Europese Rekenkamer. Deze zal mogelijk een organisatiestructuur krijgen met verschillende kamers, waardoor de besluitvorming doeltreffender zal zijn, ook wanneer wij uit 25 lidstaten zullen bestaan. De Rekenkamer is momenteel druk bezig zich op deze uitdagende hervorming voor te bereiden.
De Rekenkamer breidt zijn betrekkingen met de nieuwe Dienst Interne Audit van de Commissie verder uit. Er zijn gesprekken gaande over een aantal gebieden waarop wij kunnen samenwerken. De Rekenkamer geeft hoge prioriteit aan onderzoek naar de manier waarop hij gebruik kan maken van het werk van de Dienst Interne Audit en de controlemogelijkheden van de directoraten-generaal. Eén bijzonder veelbelovend teken van vooruitgang op dit terrein was de conferentie met de uitdagende naam "Verstehen" , die afgelopen donderdag en vrijdag werd gehouden op initiatief van het hoofd van de Dienst Interne Audit, de heer Muis. Deze conferentie werd ook bijgewoond door mevrouw Schreyer en mevrouw Theato. Ik wil als president van de Rekenkamer graag opmerken dat dit initiatief wel eens een uiterst vruchtbare, concrete en veelbelovende stap vooruit zou kunnen blijken op weg naar een gemeenschappelijk controlesysteem voor de Europese financiën.
Het Verdrag bepaalt duidelijk dat de Europese Rekenkamer het Europees Parlement en de Raad bijstaat bij de uitoefening van hun controlebevoegdheden met betrekking tot de uitvoering van de begroting.
Dames en heren, binnenkort zal ik mijn functie van president en lid van de Europese Rekenkamer neerleggen. Gedurende de zeven jaar die ik in dienst ben geweest van de Rekenkamer heb ik het voorrecht gehad te mogen bijdragen aan de steeds belangrijker wordende rol van de Rekenkamer en zijn voortdurende inspanningen om goed met het Parlement samen te werken en optimaal te voorzien in de behoeften van het Parlement.
De Rekenkamer onderbouwt zijn methodologie voor de betrouwbaarheidsverklaring met steeds meer bewijsmateriaal. Hiermee komt hij tegemoet aan de bestaande behoefte aan meer informatie over de aard en de oorzaken van de problemen betreffende het beheer van de communautaire middelen.
Dankzij de recente hervormingen op het gebied van financieel beheer en interne controle zal de Rekenkamer meer gebruik kunnen maken van het werk van de Commissie, niet in de laatste plaats bij haar werk op het gebied van de betrouwbaarheidsverklaring. De Rekenkamer zal als aanvulling op de algemene betrouwbaarheidsverklaring specifieke evaluaties blijven ontwikkelen voor alle belangrijke terreinen van communautaire activiteit. De specifieke evaluaties worden nu ook genoemd in het Verdrag van Nice en vormen een belangrijk instrument voor de voor kwijting bevoegde autoriteit om de juiste aanbevelingen te kunnen doen voor een beter beheer.
Een van de belangrijkste taken van de uitgebreide Europese Unie zal de samenwerking zijn tussen de Europese en de nationale rekenkamers. Dit Parlement breekt zich daar al lange tijd het hoofd over. Wij weten echter allemaal dat deze samenwerking maar heel traag vordert en het Parlement heeft al vaak bij de Raad aangedrongen op verbetering van deze situatie. Ik heb de voortgang nu een aantal jaren gevolgd en ik ben tot de conclusie gekomen dat een goed resultaat op dit gebied initiatieven vereist op een hoger niveau dan de puur technische samenwerking tussen de nationale rekenkamers van de lidstaten en de Europese Rekenkamer.
Ik wil graag een lid van dit Parlement citeren, namelijk de heer Jacques Santer. Als voorzitter van de Commissie wees de heer Santer op het belang van samenwerking tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement. Dit is ook op het terrein van de financiële controle van essentieel belang. De nationale rekenkamers handelen onafhankelijk en werken nauw samen met hun respectievelijke nationale parlementen. Samenwerking tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement kan daarom een belangrijke invloed hebben op de nationale controle-instanties en de Europese Rekenkamer, in het bijzonder op het gebied van de financiële controle.
Intergouvernementele samenwerking op dit gebied is niet de meest praktische weg, omdat de nationale rekenkamers van de lidstaten, met uitzondering van mijn eigen land, onafhankelijk van de regeringen optreden. Zij controleren die regeringen immers. De oplossing kan wellicht worden gevonden in meer samenwerking tussen dit Parlement en de nationale parlementen van de lidstaten.
Ik wil tot slot graag nog een korte opmerking maken. Als parlementariërs in het Europees Parlement, als commissarissen in de Europese Commissie en ook als leden van de Europese Rekenkamer, hebben wij een dubbele rol. Wij moeten onze taken krachtens het Verdrag vervullen; dat moeten wij doen als commissarissen, als parlementariërs en als leden van de Rekenkamer. Wij hebben echter nog een andere gezamenlijke rol, namelijk dat wij altijd het Europese ideaal moeten verdedigen.
(Applaus)
Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte president van de Rekenkamer, geachte afgevaardigden, geachte leden van de Rekenkamer, dit jaarverslag van de Europese Rekenkamer voor het begrotingsjaar 2000 is een hart onder de riem en steun in de rug voor de Commissie en met name voor de commissaris Begrotingszaken. Naar de Rekenkamer, naar u, mijnheer de president van de Rekenkamer, naar de leden en de medewerkers en medewerksters van de Rekenkamer gaat mijn dank uit voor dit jaarverslag. Dit geldt met name ook voor de speciale verslagen, waaraan door de Commissie grote waarde wordt gehecht door de concrete aanbevelingen die daarin worden gedaan.
Ik ben vooral verheugd over de positieve opmerkingen van de Rekenkamer en over zijn steun aan twee maatregelen die mij na aan het hart liggen. Ten eerste gaat het om een maatregel op buitenlands terrein: de wederopbouw in Kosovo. De Rekenkamer heeft een onderzoek ingesteld naar de administratie en de zuinigheid van het Bureau voor de wederopbouw van Kosovo. De uitslag is uiterst positief. Het Bureau zou erin zijn geslaagd om de meeste van de ambitieuze doelstellingen te verwezenlijken. De administratie en het begrotingsbeheer van het Bureau werd zeer efficiënt bevonden.
Bij de begroting voor het jaar 2000 had ik mij sterk gemaakt voor de terbeschikkingstelling van voldoende middelen voor de wederopbouw van Kosovo. Ook het Parlement en in het bijzonder de heer Bourlanges, de toenmalig hoofdrapporteur voor de begroting voor het jaar 2000, hebben daarvoor destijds een lans gebroken.
Doordat het zo goed functioneert, konden in de loop van het begrotingsjaar 2000 de middelen voor het Bureau voor de wederopbouw van Kosovo zelfs worden verhoogd. Het is bijzonder verheugend - en u, mijnheer Bourlanges, zult dat ook zo ervaren - om van de Rekenkamer een dergelijk positief oordeel te krijgen voor maatregelen waarvoor je je krachtig hebt ingezet. Uiteraard is dat voor de belastingbetaler een heel belangrijke boodschap: het geld in Kosovo krijgt een goede bestemming en er wordt zuinig mee omgesprongen.
Dat onderstreep ik vooral ook omdat er in de media een intensief debat gaande is over de zichtbaarheid van de Europese Unie en de Commissie in het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Dit is een heel concreet voorbeeld van gemeenschappelijke maatregelen in het buitenlands beleid en hoe goed deze kunnen werken als men samen één lijn trekt.
Het tweede punt waarop ik concreet wil ingaan en waarbij ik de Rekenkamer wil danken voor diens steun, is dat van het Financieel Reglement. De herziening van het Financieel Reglement is een uiterst omvangrijke onderneming. De Rekenkamer heeft hierover met bekwame spoed een standpunt geformuleerd. Niet alleen met dat formele standpunt heeft de Kamer de Commissie erg geholpen, maar dat heeft hij ook gedaan door zijn steentje bij te dragen tijdens de vele bijeenkomsten op technisch en administratief niveau.
Dat klinkt allemaal misschien een beetje droog, maar feit is dat het Financieel Reglement heel concreet bepaalt hoe het begrotingsproces verloopt, wie welke rol speelt, wie welke controlerende bevoegdheden bezit, en of bijvoorbeeld herschikkingen in de begroting snel kunnen worden uitgevoerd om gedurende het begrotingsjaar op veranderingen in te spelen.
Ik ben de Rekenkamer erg erkentelijk dat hij duidelijk heeft gemaakt hoe belangrijk het is dat alle financiële regelingen in specifieke sectoren stroken met de begrotingsbeginselen, de beginselen van het goed hanteren van een begroting. En ik ben het Parlement erg erkentelijk voor de amendementen die het reeds voor het zomerreces heeft ingediend. Ik kan zonder meer zeggen dat het herzieningsvoorstel daardoor veel aan kwaliteit heeft gewonnen. De Commissie heeft nu van haar kant haar huiswerk gemaakt. De Rekenkamer heeft dat ook gedaan en het Parlement is daarmee al een heel eind gevorderd. Naar mijn mening dient het Parlement dan ook spoedig zijn formele standpunt bekend te maken, zodat ook de Raad zijn huiswerk vlot kan maken.
Nu wil ik ingaan op de zaken waarover de Rekenkamer zeer kritische opmerkingen heeft gemaakt. Bijvoorbeeld over de tenuitvoerlegging van de controleverordening voor de structuurfondsen.
De controle op de rechtmatigheid van het gebruik van gelden uit structuurfondsen dient in eerste instantie door de lidstaten te geschieden. Maar eveneens is het zo dat de Commissie de algehele verantwoordelijkheid draagt voor de uitvoering van de begroting en ervoor moet zorgen dat de controleverordeningen helder geformuleerd en uitvoerbaar zijn, en dat het niet zover komt dat iedere lidstaat een eigen invulling aan deze verordeningen kan geven en naar die eigen invulling handelt.
De meest gehoorde klacht van de lidstaten over de structuurfondsen is dat de controleprocedures zo ingewikkeld zouden zijn. Soms gaat men zelfs zover om hieruit de volgende consequentie te trekken: "Voortaan willen wij de structuurfondsen alleen nog als een soort forfaitaire regeling. " Dat is echter niet de weg die de Commissie voorstaat, en ik neem aan dat het Parlement daar hetzelfde over denkt. Want middelen uit de Europese begroting dienen te worden aangewend ter verwezenlijking van concrete doelstellingen en niet ter algemene compensatie. Maar één ding is natuurlijk juist: als wij op deze weg willen voortgaan, dan moeten wij werken aan de vereenvoudiging van de bewuste verordening. Ik sta achter het pleidooi van de Rekenkamer voor een eenvoudiger procedure. Daarmee neemt namelijk de kans op fouten af doordat de controleerbaarheid groter wordt.
"Ingewikkelde procedure ", zo luidt de kritiek van de Rekenkamer ook op SAPARD, het hulpprogramma voor de kandidaat-lidstaten op het gebied van de landbouw. Wij gaan vanmiddag in de Commissie de voortgangsrapporten over het gehele uitbreidingsproces bespreken. Een van de allerbelangrijkste onderwerpen daarbij is financiële controle, en ook de beoordeling welke vooruitgang er in de kandidaat-lidstaten is geboekt en welke problemen er nog bestaan.
Maar ook wat SAPARD betreft worden wij geconfronteerd met het probleem dat van de ruim 1 miljard euro die voor de jaren 2000 en 2001 is uitgetrokken, tot nog toe pas 16 miljoen euro is uitbetaald. Dat is natuurlijk een heel slecht resultaat. Ik moet mij de kritiek van de Rekenkamer dan ook aantrekken. Dit dient ook in de Commissie te worden besproken, want ingewikkelde procedures mogen er niet toe leiden dat de middelen in het geheel niet meer worden verstrekt. We moeten dus tot een evenwichtige situatie komen, waarin nauwgezette controle in de kandidaat-lidstaten de toestroom van middelen niet belemmert.
De Rekenkamer gaat in op het hoge overschot van 11,6 miljard euro op de begroting van het jaar 2000. De Kamer is van mening dat een overschot niet pas in de loop van het daaropvolgende jaar dient te worden verrekend, maar dat het liefst reeds in het lopende begrotingsjaar tot vermindering van de bijdragen van de lidstaten moet leiden, waardoor dus de begroting in de loop van het jaar naar beneden zou moeten worden bijgesteld. Ik ga ervan uit dat de Raad, dat de ministers van Financiën dit een uitstekend idee zullen vinden. Maar langs welke weg dit kan worden verwezenlijkt, dat dient nog wat preciezer te worden bepaald.
Van het begrotingsoverschot was ruim 3 miljard euro afkomstig uit toegenomen inkomsten. Dit kwam doordat de groeicijfers in het afgelopen jaar de facto beter uitvielen dan in eerste instantie was geraamd. Maar de officiële cijfers werden pas in november gepresenteerd. Enkele honderden miljoenen euro van het overschot zijn afkomstig uit besparingen in de landbouw, die door de gunstige marktomstandigheden konden worden verwezenlijkt. In mijn ogen is het zeer positief als geld niet hoeft te worden uitgegeven. Maar dat kunnen we aan het eind van het jaar pas definitief vaststellen.
Inzake de structuurfondsen heeft de wetgever al bepaald dat zich in het eerste jaar bij de tenuitvoerlegging van het programma moeilijkheden zouden kunnen voordoen, en daarom is in het Interinstitutioneel Akkoord ook de mogelijkheid vastgelegd om gelden naar het volgend jaar over te hevelen.
Ik wil nogmaals vooropstellen dat ik het niet afkeurenswaardig vind als er aan het eind van het jaar - of, zoals de Rekenkamer voorstelt, liefst nog in het lopende jaar, overtollige bijdragen kunnen worden gerestitueerd aan de lidstaten. Het is ook juist, en in dat opzicht sluit ik mij waarschijnlijk aan bij enkele opmerkingen uit het Parlement, dat men goed moet onderscheiden tussen twee dingen: is het geld niet besteed omdat de doelstelling dat niet vereiste of kon het geld niet worden besteed omdat of de uitvoering van de begroting of het begrotingsbeheer tekortschoot?
Dat kan pas goed worden beoordeeld als we tijdens het begrotingsproces niet praten over de bedragen die worden begroot, maar over de doelstellingen die wij willen bereiken. Ik neem mij ook de opmerkingen van de Rekenkamer over de evaluatie ter harte, namelijk dat evaluatie heel belangrijk is voor een goed begrotingsproces.
De Rekenkamer heeft de betrouwbaarheid van de rekeningen bevestigd, wat inhoudt dat de boeken in orde zijn. De Kamer heeft de betrouwbaarheid van de inkomstenkant van de begroting, de betrouwbaarheid van de nog af te wikkelen betalingsverplichtingen en de betrouwbaarheid van de administratieve uitgaven bekrachtigd. Echter, hij heeft zware kritiek op het feit dat er veel fouten worden gemaakt bij de betalingen.
Heeft de Commissie er dus in het jaar 2000 te weinig aan gedaan om het financieel management te verbeteren? Om deze vraag te beantwoorden, haal ik graag de Rekenkamer aan, die namelijk uiteenzet dat er in het jaar 2000 veel aanzetten tot hervorming zijn gedaan, en dat deze nu eenmaal heel geleidelijk hun vruchten afwerpen.
Het is onmogelijk om hier en nu alle maatregelen op te noemen die wij sindsdien hebben genomen, maar enkele wil ik toch naar voren halen. Bijvoorbeeld de personele middelen. Het financieel management is in de personele sfeer versterkt, enerzijds door herschikking binnen de Commissie ter versterking van de Financial Unit in de verschillende directoraten-generaal. Het Parlement heeft voor het jaar 2001 ruimte gemaakt voor extra posten. Momenteel loopt er een selectieprocedure die ertoe zal leiden dat 250 kandidaten op een lijst ter versterking van het financiële en personeelsmanagement worden geplaatst.
Een verder punt dat ik wil aanstippen, zijn de opleidingsmaatregelen. De hervormingen van de Commissie hebben ertoe geleid dat de vraag naar training aanzienlijk is gestegen. In totaal hebben reeds 2800 ambtenaren via het Directoraat-generaal Begroting een cursus op het terrein van het financieel management gekregen en de komende maanden zijn nog eens 1700 deelnemers aan de beurt.
In het verleden hebben wij ook veel kritiek gehad op de Bureaus voor technische bijstand (BTB). Voor het einde van 2001 zullen 93 van de 126 BTB-contracten worden verbroken. In mijn ogen is dit een belangrijk punt, dat onder druk van het Parlement is verwezenlijkt. Wij trekken deze decentralisatie bijvoorbeeld door naar het externe terrein, om ook daar bij de tenuitvoerlegging van begrotingsbesluiten meer gebruik te kunnen maken van de ter plaatse aanwezige kennis.
Vanmiddag zullen wij in de Commissie besluiten nemen over nog meer nieuwe managementsystemen en over netwerken van nationale agentschappen. Enkele weken geleden hebben we een omvangrijk pakket voor verbetering van het personeelsbeleid goedgekeurd. Afgelopen zomer heb ik mijn verslag gepresenteerd over de maatregelen ter bestrijding van fraude die de Commissie heeft genomen, respectievelijk aan de wetgever heeft voorgesteld; deze gaan van bepalingen tegen witwaspraktijken en douanemaatregelen, tot en met het voorstel om een Europese openbare aanklager voor fraudezaken te benoemen.
Er moet nog veel gebeuren, maar er is ook veel bereikt. De Commissie is niet alleen actief in ruim honderd landen. Zij biedt hulp na natuurrampen, geeft humanitaire hulp in crisis- en oorlogsgebieden en is op vele traditionele terreinen actief, zoals bijvoorbeeld in het landbouwbeleid. Daarnaast stelt zij echter ook geld ter beschikking voor vele innovatieve maatregelen waartoe het Parlement de aanzet geeft. Soms gaat het daarbij om bedragen van vele miljoenen, soms ook om betrekkelijk kleine sommen. Wij steken geld in wetenschappelijke netwerken en co-financieren de aanleg van trajecten voor hogesnelheidstreinen of projecten voor de uitwisseling van studenten. Onze uitgaven zijn dus niet gericht op een beperkt aantal terreinen, maar juist op een heel breed spectrum. De programma' s veranderen, de taken veranderen en de wereld verandert. Dat vraagt van ons allemaal dat wij steeds bereid zijn om nieuwe uitdagingen aan te gaan, en dat vergt van alle instellingen van de Europese Unie dat zij steeds openstaan voor nieuwe uitdagingen.
Wij willen goede Europese politiek bedrijven. Dat wil zeggen: we willen van fouten leren om van goede maatregelen nog betere maatregelen te maken. De verslagen van de Rekenkamer vormen daarvoor een stevige basis. Mijn dank daarvoor gaat uit naar de Rekenkamer, naar de leden die hun functie neerleggen, naar leden die aanblijven en in het bijzonder naar de president. Onder uw voorzitterschap, mijnheer Karlsson, werd de methode voor de betrouwbaarheidsverklaring geperfectioneerd en werden vele speciale verslagen met heel concrete, waardevolle aanbevelingen uitgewerkt. Onder uw voorzitterschap zijn wij het financieel management beter gaan begrijpen, en zijn naar mijn overtuiging ook de instellingen elkaar beter gaan begrijpen. Daarvoor wil ik u hartelijk danken.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris Schreyer, geachte president van de Rekenkamer, mijnheer Karlsson, vandaag presenteert u als president van de Europese Rekenkamer samen met de nu nog fungerende leden van de Rekenkamer uw jaarverslag aan het Europees Parlement. Dit is voor u de laatste keer, want net als een reeks leden van de Rekenkamer, zult ook u uw functie neerleggen. Mede namens de Commissie begrotingscontrole wil ik de gelegenheid te baat nemen om u persoonlijk, en ook de leden van de Kamer die eveneens afscheid nemen, te bedanken. Onder uw voorzitterschap, maar daaraan voorafgaand ook onder het voorzitterschap van professor Friedmann, die nu ook afscheid neemt, hebben wij jaren van goede en doeltreffende samenwerking in een sfeer van vertrouwen gekend. Nu en dan keken wij verschillend tegen de zaken aan, maar altijd kwamen we toch weer tot een goede samenwerking, en we hebben vooral controlewerk verricht dat uiteindelijk in het voordeel is van de belastingbetaler. Dus nogmaals hartelijk dank. Uit het verslag van de Rekenkamer van vandaag blijkt eens te meer dat we aanzienlijke vooruitgang boeken. Ik licht er slechts enkele punten uit.
Wat het meest opvalt, is het hoge overschot aan eigen middelen: er is 11,6 miljard euro over, meer dan 14 procent van de begroting. Zeker, de ministers van Financiën lachen in hun vuistje. Het daarop volgende jaar hoeven zij dan minder aan de EU af te dragen, maar wij van de Commissie begrotingscontrole vragen ons toch bezorgd af welke van de doelen die wij onszelf hadden gesteld dan niet zijn bereikt. Uit persberichten blijkt dat er zich dit jaar opnieuw overschotten zullen voordoen. Ik meen dat de Commissie er goed aan doet om met begrotingscorrecties te komen, teneinde het geld dat tenslotte is gereserveerd om doelstellingen te verwezenlijken ook daadwerkelijk te spenderen.
Net als de Rekenkamer en, zoals mevrouw Schreyer zojuist zei, de Commissie, maakt ook het Parlement zich ernstige zorgen over de complexiteit en logheid van de verordeningen en de daarmee samenhangende overmaat aan noodzakelijke controlemaatregelen. Dit alles moet dringend vereenvoudigd worden, zodat de subsidiegelden ook daadwerkelijk bij de burgers terechtkomen en zij niet zeggen: "Het is allemaal zo ingewikkeld. Ik wil helemaal geen geld van de Europese Unie. " De controle mag niet overdreven zijn, maar moet doeltreffend zijn, tot goede resultaten leiden en een preventieve werking hebben.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over de betrouwbaarheidsverklaring. Wie in het jaarverslag op zoek gaat naar concrete cijfers of percentages, vangt bot. De Rekenkamer noemt opnieuw geen enkel hard cijfer, hoewel wij als Parlement daarop hadden aangedrongen. Nu wil de Kamer een verfijndere methode ontwikkelen voor de opstelling van de betrouwbaarheidsverklaring. Wij zijn graag bereid om daaraan mee te werken, maar eerst moet goed worden bekeken en geanalyseerd welke fouten aan de lidstaten en welke fouten aan de Commissie zijn toe te schrijven. De Commissie is uiteindelijk verantwoordelijk, en die verantwoordelijkheid mag zij niet schuwen. Mijnheer de president Karlsson, ik dank u nogmaals voor de uitstekende samenwerking en ik wens u persoonlijk en alle vertrekkende leden het beste voor de toekomst!

Morgan
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Karlsson het allerbeste toewensen en hem danken voor zijn presentatie en voor al het werk dat hij in de afgelopen jaren heeft verricht. Ik hoop dat hij onze dank wil overbrengen aan zijn collega' s die ook vertrekken.
Laten wij niet vergeten dat dit jaarverslag het eerste verslag is dat een volledig jaar van de Commissie-Prodi beoordeelt. Laten wij goed bedenken dat deze Commissie is aangesteld met de specifieke opdracht om de Europese Unie grondig onder de loep te nemen en fundamenteel te hervormen. De vraag die wij in onze kwijtingsprocedure van dit jaar zullen stellen is: "Maakt de Commissie die belofte waar?" . Laten wij hier heel duidelijk over zijn. Als dit niet het geval is, staat de geloofwaardigheid van zowel de Commissie-Prodi als dit Parlement op het spel.
Het is nog veel te vroeg om het succes of het falen van de Commissie-Prodi en van de hervorming van de Commissie te beoordelen. De enige vraag die wij op dit moment kunnen stellen is of wij op de goede weg zijn. Mijnheer Karlsson, ik heb gehoord wat u gisteravond hebt gezegd. Dit verslag bevat een aantal hoopvolle signalen. Het lijkt er dan ook op dat er op gebieden waarvoor de Commissie specifieke verantwoordelijkheid heeft, enige positieve ontwikkelingen te bespeuren zijn. Zoals u al opmerkte, is de strategie met betrekking tot BSE fundamenteel correct. Het Bureau dat belast is met de wederopbouw van Kosovo werkt efficiënt maar ook zuinig. Het hervormingsprogramma is op de goede weg. U hebt de wijziging van het Financieel Reglement en de voorstellen van de Commissie inzake de financiële prikkels voor topambtenaren goedgekeurd, al merk ik daarbij op dat de boekhoudmethoden van de Commissie u wel wat zorgen baren Wellicht kan mevrouw Schreyer daar nog iets meer over zeggen.
Wij geven de Commissie nog niet het groene licht. Er is een groot gebied waarop de Commissie gezamenlijke verantwoordelijkheid draagt met de lidstaten, in het bijzonder in de landbouwsector en de structuurfondsen. De primaire verantwoordelijkheid moet bij de lidstaten liggen. Zij zijn verantwoordelijk voor 85% van de begroting. Hier zien wij enkele ernstige structurele tekortkomingen. In de structuurfondsen zien wij op alle niveaus problemen bij de toepassing van de verordeningen. Het GLB maakt meer dan 40% uit van de begroting en waar de lidstaten verantwoordelijk zijn, zien wij geen verbetering. Het aantal dieren in de verschillende veestapels wordt nog steeds te hoog opgegeven.
Wij weten dat België, Denemarken, Ierland en Nederland het Verdrag ter bescherming van de financiële belangen niet hebben ondertekend. Wij zijn teleurgesteld, mijnheer Karlsson, dat u hen in het verslag niet met name hebt genoemd.
De Rekenkamer heeft weer geen betrouwbaarheidsverklaring voor de Commissie afgegeven. Zoals ik gisteravond al heb gezegd, is dit een ingewikkelde en steeds veranderende procedure. Volgens mij zal de Commissie dan ook nooit een betrouwbaarheidsverklaring krijgen.
Voorzover ik het kan bekijken, is de belangrijkste boodschap dat de Commissie door moet gaan. Zij zit op het juiste spoor. De lidstaten moeten ophouden zich achter de Commissie te verschuilen en hun eigen verantwoordelijkheid nemen waar het gaat om de bescherming van het geld van de Europese belastingbetalers.

Mulder
Ook van mijn kant woorden van waardering voor alle leden van de Rekenkamer die gaan vertrekken.
Ook dit jaar valt het weer op, zoals al in wollige bewoordingen door de Rekenkamer is gezegd, dat er geen betrouwbaarheidsverklaring is. De vraag is hoe lang dit nog zo kan doorgaan. 2001 is het eerste jaar waarvoor de huidige Commissie volledig verantwoordelijk is. Ik denk dat er een keer een dag moet komen dat er wél een positieve betrouwbaarheidsverklaring komt. Ik zou willen voorstellen dat de Commissie daarvoor het jaar 2000 als streefdatum hanteert. Er moet voor elk jaar een actieplan komen waarin de Commissie haar doelstellingen ter zake bepaalt. Wij moeten bepaalde directoraten-generaal dan op orde hebben, met een foutenpercentage van pakweg minder dan 1%.
Wat de lidstaten betreft, weten wij allemaal dat het geld dáár wordt uitgegeven. Ik denk dat het systeem dat we momenteel bij de landbouwfondsen hebben, werkbaar is: als een lidstaat bepaalde bedragen verkeerd besteedt, zal de Commissie strafkortingen moeten opleggen. Ik zou graag zien dat de Commissie voorstellen doet om dat systeem uit te breiden tot andere sectoren van de begroting, met name de structuurfondsen.

Staes
Geachte leden van de Rekenkamer, meneer Karlsson, mevrouw Schreyer, ik sluit mij uiteraard namens mijn fractie aan bij de woorden van dank die mijn collega's al hebben geuit. Ik ben begonnen deze bijbel door te worstelen. Ik moet toegeven dat dit 24e jaarverslag beter oogt en dat er meer dan vroeger namen worden genoemd. Dit jaarverslag leest gewoon beter, dat mag gezegd worden. Duidelijk wordt ook dat jullie een boodschap hebben, namelijk een dringend verzoek om de wetgeving te vereenvoudigen. Want als de wetgeving eenvoudiger wordt, zullen er ook minder fouten worden gemaakt, zullen er minder onregelmatigheden voorkomen en zal er waarschijnlijk ook minder fraude zijn.
Toen ik las wat er bij de eigen middelen gebeurt, toen ik de resultaten zag van het databestand dat een overzicht geeft van alle vastgestelde fraudes en onregelmatigheden sinds 1996, voor een bedrag van anderhalf miljard euro, toen besefte ik dat we met iets belangrijks bezig zijn: op basis van het verslag van de Rekenkamer, van de OLAF-verslagen, van het werk van de rapporteurs en ook van eigen onderzoek, zullen we aan de Europese belastingbetalers duidelijk moeten maken wat er met hun geld gebeurt.
Ik ben heel gelukkig met het feit dat in het jaarverslag uitgebreid wordt ingegaan op de rol van de lidstaten. Zij controleren inderdaad onvoldoende de communautaire programma's die zij samen met de Commissie beheren. Zij bevechten inderdaad onvoldoende de fraude bij het innen van de inkomsten. Een voorbeeld daarvan zijn de BTW-carrousels. Tenslotte zorgen de lidstaten onvoldoende, zoals mevrouw Morgan al zei, voor de tenuitvoerlegging van de wetgeving.
In dit verband wil ik nogmaals mijn eigen lidstaat kapittelen. Reeds in het verslag-Blak werd België aangevallen omdat het nog steeds de overeenkomst van 1995 niet had geratificeerd. Ik heb daarover een briefwisseling gevoerd met de voorzitter van het Belgische parlement, en vier maanden geleden heeft men mij beloofd dat deze overeenkomst nog tijdens het Belgische voorzitterschap geratificeerd zou worden. Dat is nog steeds niet gebeurd. Dat is een regelrechte schande, en ik ben dankbaar dat de Rekenkamer ons vandaag weer munitie in handen geeft om er nu eindelijk voor te zorgen dat de Belgische regering en het Belgische parlement hun werk doen. Het is een schande en dit moeten we publiekelijk blijven aanklagen.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, geld is weliswaar niet alles, maar aan de omgang met geld kan worden afgelezen of een beleid succesvol is of niet. Dat is een uitspraak van de voormalige president van de Europese Rekenkamer, Bernhard Friedmann. Als we deze uitspraak als maatstaf hanteren voor dit jaarverslag, dan moeten we ons afvragen hoe succesvol het beleid van de Unie in feite is.
Dit verslag vat samen wat uit vele andere verslagen reeds bekend is: de financiële administratie en het financieel management zijn nog steeds vatbaar voor hervorming. Op sommige terreinen zijn de misstanden werkelijk dramatisch, zodat mag worden aangenomen dat er systematisch financiële fouten worden gemaakt. De gewoonte van de Commissie om vooral de lidstaten de schuld te geven van onregelmatigheden en foutieve bedragen kan niet door de beugel. Uiteraard mogen ook de lidstaten hun verantwoordelijkheid niet ontlopen, maar als er onregelmatigheden of frauduleuze handelingen in het spel zijn, moet de Commissie daaruit zelf consequenties trekken. Het restitutiequotum, dat wil zeggen: de omvang van teruggeboekte ongebruikte middelen, is niet bevredigend. Het gaat niet aan dat lidstaten door toedoen van lakse controle onder de fraudebestrijding uitkomen en dan ook nog de teruggave van gelden vertragen. De Commissie is politiek gezien de laatst verantwoordelijke voor het begrotingsbeheer, en daarmee ook verantwoordelijk voor de efficiëntie van de verdeling van gelden en de controle.
In de antwoorden van de Commissie op het vorige jaarverslag valt onder andere te lezen dat er nieuwe systemen worden ingevoerd, waarmee met name de efficiëntie van de BTW-heffingen door de lidstaten doeltreffender kan worden gecontroleerd. Gezien het feit dat er echter ook op dat terrein aanzienlijke fouten zijn gemaakt, dringt de vraag zich op hoe effectief deze controlemechanismen zijn. Ik bedank de Rekenkamer voor zijn verhelderende werk en roep de Commissie op om de structuren te blijven hervormen, zodat wanbeheer en financiële missers tot het verleden gaan behoren.

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, wat te zeggen in twee minuten?
Welnu, geachte heer Karlsson, allereerst simpelweg "tot ziens" en "bedankt" .
"Tot ziens" nu dat u ons verlaat, voor de jaren van goede en trouwe dienst, en "bedankt" voor de goede samenwerking die u bent aangegaan met ons Parlement en voor de kwaliteit van dit verslag, dat voortaan als een soort vliegdekschip zal fungeren, omringd door een vloot van speciale verslagen.
Drie korte opmerkingen, want ik heb erg weinig tijd. Allereerst heeft u gelijk, lijkt me, wanneer u benadrukt dat het grootste probleem van de begroting 2000 de massale onderbesteding van een aantal uitgavenposten is. Mevrouw Schreyer heeft weliswaar gelijk als ze zegt dat er soms goede redenen zijn voor deze onderbesteding, maar over het algemeen voelt de begrotingsautoriteit zich erdoor gefrustreerd en weet ze dat bij deze onderbesteding bepaalde zaken niet door de beugel kunnen. Ik noem er vier: de buitensporige complexiteit van de regelgeving, het logge beheer van de projectcyclus, de slechte afstemming bij de tenuitvoerlegging en controle tussen de Commissie en de lidstaten, en tot slot de logheid en effecten van een vaak pietluttig toezicht. Daarop zullen wij ons richten bij de kwijting.
Een opmerking over de betrouwbaarheidsverklaring. Het doet mij deugd dat de Rekenkamer zich hiervan distantieert en wij moeten hetzelfde doen met dit foutenpercentage. Dit globale foutenpercentage is slechts de wetenschappelijk gezien dubieuze optelsom van een aantal interessante doch willekeurige steekproeven. Ik zou niet willen dat het foutenpercentage wordt aangegrepen om te bepalen of middelen al dan niet worden toegekend. De Rekenkamer heeft hierover zijn gedachten laten gaan. Binnen dit Parlement moeten wij het voorbeeld ervan volgen en steunen.
Mijn derde en laatste opmerking betreft het beheer van de overschotten. Ik betreur het dat deze overschotten stelselmatig worden terugbetaald aan de lidstaten. Dit heeft namelijk in economisch opzicht een procyclisch effect, dat absurd te noemen is. We steunen de groei wanneer deze sterk is en vervolgens, bij gebrek aan middelen, bestraffen we de groei wanneer deze zwak is. We moeten nadenken over manieren om de meerjarenregeling anders vorm te geven.

Casaca
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de president van de Rekenkamer, mevrouw de commissaris, beste collega' s, ik wil in het kader van dit debat iets zeggen over het speciale verslag van de Rekenkamer aangaande de restituties bij de uitvoer. Ook dit verslag herinnert ons eraan dat we het algemeen landbouwbeleid diepgaand moeten hervormen, zeker als het gaat om de financiering van de uitvoer van landbouwproducten.
Ik heb nog nooit één enkele publicatie onder ogen gehad met zoveel gegevens over oneigenlijk gebruik van openbare middelen door de Europese instellingen. Ik noem hier een aantal gevallen. Tachtig miljoen euro van de communautaire begroting zijn gebruikt voor de financiering van leveringen aan Irak, en zulks in strijd met het door de Verenigde Naties opgelegde embargo. Van dat bedrag is tot nu toe zo goed als niets gerecupereerd. Volgens opgave van de Russische douane-autoriteiten, gedaan in augustus 2000, is bijna 80% van de nu door OLAF onderzochte communautaire uitvoersubsidies, van frauduleuze aard. En Rusland is het belangrijkste bestemmingsland voor gesubsidieerde Europese uitvoer. De Gemeenschap heeft met de toetredingslanden overeenkomsten afgesloten aangaande melkproducten, maar blijft intussen de uitvoer van melkproducten naar deze landen gewoon subsidiëren. Dat leidt tot de klassieke kringloopfraude, waarvan we in Estland al gevallen hebben kunnen vaststellen. De Gemeenschap subsidieert de uitvoer van boter, en diezelfde boter wordt vervolgens vrij van invoerrechten opnieuw geïmporteerd. Als je kijkt naar het aantal volbloedrunderen dat met subsidies uit de Gemeenschapsbegroting zou zijn uitgevoerd, zou je tot de conclusie moeten komen dat er in sommige invoerlanden - en dat zijn landen met een mediterraan of zelfs een woestijnklimaat - nu enorme kuddes Europese volbloedrunderen rondlopen.
Het systeem van toezichtsmaatschappijen voor het verifiëren van uitvoerverklaringen is dus een compleet fiasco. De Commissie heeft ons zowel bij de laatste kwijting als bij het proces-Fléchard verzekerd dat er streng toezicht werd gehouden op de uitvoer, en zeker op de uitvoer naar Rusland. Het verslag van de Rekenkamer spreekt de Commissie op dit punt tegen, en wel op niet mis te verstane wijze.

Van der Laan
Voorzitter, het is de eerste keer dat wij een verslag krijgen over een periode die volledig onder de verantwoordelijkheid van de Commissie-Prodi valt. Kunnen we daar nu duidelijke conclusies uit trekken? Neen, niet echt. Mijn fractie streeft er dan ook naar dat de kwijtinsprocedure uiteindelijk zal leiden tot een antwoord op de vraag welke landen de meeste problemen veroorzaken, welke beleidsgebieden het meest problematisch zijn en wat eraan gedaan kan worden, waar de Commissie haar taken wel en niet uitvoert, maar ook waar verbeteringen zijn opgetreden en waar niet. Nu lukt dat al iets beter. Dat heeft mede te maken met de inzet van dit Europees Parlement, maar ligt ook aan de Rekenkamer en daarvoor onze hartelijke dank. Het is echter nog steeds niet genoeg. Bovendien kan er nog steeds geen algehele betrouwbaarheidsverklaring worden afgegeven en is het begrotingsoverschot nu het grootste dat we ooit gezien hebben. Er zijn dus wel kleine stappen vooruit gezet, maar dit volstaat nog lang niet om echt het vertrouwen van mensen in Europa te garanderen. Dat is uiteindelijk waar wij met zijn allen naartoe moeten werken.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, als ik mijn kleinzoon Niklas "Het oneindige verhaal" voorlees, moet ik aan het jaarverslag van de Rekenkamer denken. Er zijn ongelooflijk veel problemen, die elk jaar weer terugkomen: miserabele controlesystemen in de lidstaten, verloren gegane BTW-inkomsten, bureaucratische en ingewikkelde regelingen voor exportrestitutie, te hoge schattingen bij de aangifte van oppervlakten door boeren, fraude met structuurmiddelen, fraude met onderzoeksmiddelen in de vorm van te hoge betalingen alsmede trage en bureaucratische procedures voor de externe hulp van de EU. Elk jaar weer is het hetzelfde liedje. Maar het zijn nu eenmaal de lidstaten, die de grootste zondaren zijn. Dat kan niet vaak genoeg herhaald worden. De landbouw- en structuurmiddelen zijn onze zorgenkindjes. Het beheer van de structuurfondsen krijgt een bijzonder harde behandeling dit jaar. Afgelopen jaar heb ik in mijn kwijtingsverslag voorgesteld dat de Commissie boetes zou opleggen aan die lidstaten die keer op keer de fout ingaan en ik ben uitermate verheugd dat mevrouw Schreyer en de Commissie beloofd hebben deze mogelijkheid positief te bezien.
Denemarken wordt ook een paar maal in het jaarverslag genoemd en dat is een paar maal te veel. Er zijn problemen met te hoge schattingen bij de aangifte van oppervlakten door de boeren en met miserabele controlesystemen in een aantal douanekantoren. De Deense praktijk om een gebruikersheffing te eisen voor de administratie van exportrestituties wordt eveneens onwettig bevonden. Het is de verdienste van de Rekenkamer dat de Commissie eindelijk het illegale van deze praktijken heeft ingezien. Het verheugt mij ook dat we aan de problemen in verband met de opstapeling van de garantiebetalingen in Denemarken werken, want die zijn een ramp. Ook hier is de Commissie een goede en effectieve medespeler gebleken.
Dan wil ook nog tegen de heer Karlsson zeggen, dat ik nooit van mijn leven gedacht zou hebben dat een Deen een Zweed zou gaan missen. Maar dat is echt het geval en aangezien ik ook zelf het Parlement na deze zittingsperiode verlaat, moeten we maar een club voor "Scandinavische oudgedienden" oprichten. Dan kunnen we "Onze herinneringen mogen we tenminste houden" zingen. Maar het boek "De beste Karlsson van de wereld" is denk ik geschreven met u in gedachten. Bedankt voor de goede samenwerking van de afgelopen zeven jaar!

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een paar opmerkingen. Ten eerste: wij dienen goed te beseffen dat de Rekenkamer opnieuw geen betrouwbaarheidsverklaring voor de uitgaven van de Commissie kon verstrekken. Ik ben erop tegen dat wij deze uitzonderingstoestand langzamerhand als normaal zijn gaan beschouwen. Dat kunnen wij in dit Parlement dan misschien wel doen, maar zeker niet daarbuiten. Als de betrouwbaarheidsverklaring procedureel niet deugt, dan zou de Rekenkamer dat met zoveel woorden moeten zeggen. Anders moeten we concluderen dat de Commissie aan de uitgavenkant tekortschiet, en dan dienen wij daarover ook een politieke uitspraak te doen.
Ten tweede: mevrouw de commissaris, hartelijk dank dat u het verband heeft uiteengezet tussen het huidige debat in de Commissie en de voortgangsverslagen over de uitbreiding en het jaarverslag van de Rekenkamer. De Rekenkamer vertelt ons dat er in het jaar 2000 in feite een nul-uitgavenbeleid is gevoerd ten aanzien van de pretoetredingsinstrumenten. De Commissie vindt dat de eerste kandidaat-lidstaten in 2004 tot de Europese Unie dienen te zijn toegetreden, dus op financieel terrein hebben wij 20 procent van onze tijd verkwist. En dat betekent dat wij ons de komende jaren extra zullen moeten inspannen om de pretoetredingsinstrumenten optimaal te kunnen inzetten.
Ten derde een opmerking over OLAF. Het verbaasde mij, mijnheer Karlsson, dat u in uw verslag min of meer de opvatting bent toegedaan dat het Parlement door de toevoeging van een reserve bij de opbouw van OLAF de onafhankelijkheid van het Bureau zou hebben aangetast. Wij zagen ons daartoe gedwongen nadat de Commissie, zoals bekend, eenvoudigweg het gehele UCLAF-personeel naar OLAF overhevelde en voor u de kous daarmee kennelijk af was. Nog meer zagen wij ons daartoe genoodzaakt nadat wij van de door u zo gewaardeerde OLAF-controlecommissie moesten vernemen dat de onafhankelijkheid van dit Bureau inderdaad in het gedrang komt. Nadat wij het met de Commissie eens zijn geworden - iets waarvoor ik commissaris mevrouw Schreyer uitdrukkelijk bedank - is er een nieuw probleem ontstaan. Ook in dit geval, mevrouw Schreyer, dient in mijn ogen de Commissie tot actie over te gaan.
Momenteel wordt een van de centrale posities in het nieuwe OLAF geblokkeerd door de nieuwe regering-Berlusconi. Het lijkt mij zeer wenselijk dat wij in deze kwestie één lijn trekken.

Kuhne
Mijnheer de Voorzitter, het jaarverslag van de Rekenkamer is altijd een soort startschot voor de kwijtingsprocedure, die dan liefst, hoewel dat niet altijd lukt, in april van het daarop volgende jaar dient te worden afgerond. Nadat wij enkele jaren op de lasten uit het verleden ingingen, iets wat altijd de bijzondere aandacht van de media trok, beginnen wij ons in mijn ogen nu meer te richten op de systematische problemen. Dus minder op afzonderlijke spectaculaire gevallen en meer op fouten in de systemen. Ik wil ingaan op de drie punten die in het debat het vaakst aan de orde kwamen. Ten eerste: de hoge begrotingsoverschotten. Wat dit betreft zullen wij ons in de kwijtingsprocedure moeten afvragen of deze toe te schrijven zijn aan voorzichtige ambtenaren die ieder dubbeltje twee keer omdraaien voor zij een subsidie toekennen en geld uitgeven, of dat het te maken heeft met overdreven ingewikkelde regelingen.
Uit mijn kiesdistrict heb ik veel klachten ontvangen, bijvoorbeeld over de enorme administratieve rompslomp die een subsidieaanvraag in Brussel met zich meebrengt. Ik ben bang dat ik weet waar de schoen wringt. Weliswaar sta ik open voor bewijzen van het tegendeel, maar dit is een kwestie die wij dienen op te lossen.
Het tweede punt is het vraagstuk van de betrouwbaarheidsverklaring dat zojuist werd aangesneden door de heer Bösch, die ons op het daarmee samenhangende dilemma wees. Wij moeten ons afvragen: bestaan er geen betrouwbaarder instrumenten, of behandelen wij deze verklaring net zo als de Raad dat ieder jaar weer doet, namelijk als een melding van de stand van zaken waaraan geen consequenties hoeven te worden verbonden?
En het laatste punt: wij dienen te achterhalen of de lidstaten werkelijk steeds slechter met EU-gelden omgaan, of dat er nu gewoon scherper wordt gecontroleerd. Is dat laatste het geval, dan zou dat een vooruitgang zijn die inderdaad als verdienste van de Commissie kan worden beschouwd. Hoe dan ook, het is uw taak om in deze kwestie de druk op de lidstaten te verhogen, en wij staan u daarbij graag ter zijde!

Voorzitter
Voordat ik het woord weer aan de heer Karlsson geef, wil ik namens het Parlement mijn grote waardering uitspreken voor de vruchtbare samenwerking die wij in de jaren dat hij president van de Rekenkamer was, hebben gehad. Wij wensen u allen het allerbeste toe voor de toekomst.
De heer Blak heeft u waarschijnlijk het grootste compliment gemaakt dat maar mogelijk is door te spreken over een Deen die een Zweed mist. Dat is net zoiets als een Schot die zegt dat hij wil dat Engeland de voetbalwedstrijd wint. Dat was nog eens een compliment. Hartelijk dank voor uw samenwerking.

Karlsson
Mijnheer de Voorzitter, mede namens mijn vertrekkende collega' s wil ik u verzekeren dat ik mijn aftreden nog nooit zozeer heb betreurd als op dit moment. Ik zou wel willen dat ik elke keer dat ik u ontmoette kon aftreden, alleen om naar deze heerlijke geluiden te kunnen luisteren. Ik dank u dan ook heel hartelijk voor al uw vriendelijke woorden. Als ik weer thuis ben in Zweden zal ik mijn landgenoten zeker vertellen over deze vriendelijke woorden uit Denemarken. Hartelijk dank, mijnheer Blak.
Ik besef dat u een volle agenda hebt, maar ik wil toch graag van deze gelegenheid gebruik maken om enkele dingen te zeggen.
Ik begin met wat de heer Kuhne zojuist heeft gezegd. Het ziet ernaar uit dat wij een aantal kwesties nu achter ons hebben kunnen laten. Er heerst dan ook het gevoel dat wij nu enkele belangrijke vraagstukken voor de toekomst kunnen gaan aanpakken. Dit gevoel had ik ook gisteren bij een vergadering van de Commissie begrotingscontrole. Het eerste vraagstuk betreft de achterliggende oorzaken van het probleem van het begrotingsoverschot. Ik denk daarbij niet zozeer aan de ontvangsten, maar vooral aan de onderbesteding en het feit dat van de beschikbare middelen te weinig gebruik wordt gemaakt. Dit heeft op zijn beurt veel te maken met onze problemen met het realiseren van een goed financieel beheer en het bestrijden van de fraude, namelijk de te grote complexiteit van de financiën, het bestuur en de regelgeving van de Unie. Ik heb hierover een langdurig gesprek gehad met de rapporteur voor de kwijting, de heer Bourlanges, en ik heb er alle vertrouwen in dat dit probleem nu zal worden aangepakt.
Mijn persoonlijke advies aan het Parlement is om samen met de andere instellingen alles te doen wat in zijn vermogen ligt om de zaken te vereenvoudigen. Alle belangrijke gebieden, zoals de pretoetredingsfondsen, de structuurfondsen, de uitvoerrestituties en de marktverordeningen in de landbouw, zijn inmiddels zo gigantisch ingewikkeld geworden dat dit volgens mij - als ik mij voor deze ene keer even op het terrein van de politieke beoordeling mag begeven - het vertrouwen van de Europese burgers in de Unie ernstig kan schaden. Als ik een van de twee taken die volgens de heer Kuhne het belangrijkst zijn, moest kiezen, zou dat ongetwijfeld zijn: maak in vredesnaam de zaken eenvoudiger!
Ik wens u daarbij veel succes. Ik denk dat dit Parlement er samen met de Rekenkamer en de andere instellingen in de toekomst in zal slagen het vertrouwen van de Europese burgers in ons geweldige project te versterken. Dit is uiteraard het primaire doel van al onze instellingen.
Ik dank u nogmaals, mede namens mijn collega' s, voor uw vriendelijke woorden en voor deze bijzonder stimulerende en interessante gedachtewisseling.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.

Witwassen van geld
De Voorzitter
Aan orde is het verslag van de heer Lehne namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 91/308/EEG van de Raad tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld (PE-CONS 3654/2001 - C5-0496/2001 - 1999/0152(COD))

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, deze tweede richtlijn tot bestrijding van het witwassen van geld in Europa heeft een lange voorgeschiedenis. U weet dat de tegen het witwassen van geld gerichte regelgeving in de lidstaten van de Europese Unie niet zozeer is ontstaan omdat de nationale wetgevers dat zo graag wilden, maar meer omdat de Europese Unie in 1991 reeds een eerste richtlijn tot bestrijding van het witwassen van geld heeft opgesteld. Deze vormde de eerste aanzet tot een reeks anti-witwaswetten op nationaal niveau.
Deze richtlijn uit 1991 bood echter niet meer dan een minimumnorm. Die minimumnorm hield in dat drugsdelicten moesten worden opgetekend in een strafregister en dat bepaalde beroepsgroepen verplicht werden om aan de bestrijding van het witwassen van geld mee te werken, te weten: banken en financiële dienstverleners. Dit heeft tot grote verschillen geleid bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn in Europa. Sommige lidstaten gingen veel verder dan de minimumnorm, terwijl andere precies deden wat de norm voorschreef, maar ook niet meer dan dat. Reeds in 1995 heeft de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken van het Europees Parlement een uitgebreide hoorzitting over dit onderwerp gehouden. De uitkomst van deze hoorzitting was dat dit verschil in de tenuitvoerlegging tot ernstige problemen bij de bestrijding van het witwassen van geld in Europa leidde, ook omdat de samenwerking tussen de lidstaten haperde. Voor dit Parlement was dat aanleiding - en daarover zijn twee verslagen verschenen, één in 1996 en nog een in 1998 - om de Commissie te verzoeken met een voorstel voor een tweede richtlijn te komen. Dit om de Europese norm aan te scherpen, met name door het strafregister uit te breiden en door ook andere beroepsgroepen tot medewerking te verplichten.
Als voorbeelden van dergelijke beroepsgroepen noemden wij destijds handelaren in luxeartikelen, exploitanten van casino' s, veilingmeesters, maar ook advocaten, notarissen en andere juristen. De Commissie kwam in 1999 met haar eigen voorstel, dat in onze ogen echter in ieder geval wat betreft de juridische beroepen niet verfijnd genoeg was. U weet dat in het Handvest van Nice, maar ook in de nationale constituties het recht van de burgers op juridisch advies en rechtsbijstand is vastgelegd. Dit kan alleen doeltreffend worden gewaarborgd als deze burgers geen blad voor de mond hoeven te nemen tegenover hun juridisch adviseur, en als zij ervan uit kunnen gaan dat die adviseur de verstrekte informatie vertrouwelijk behandelt en niet de volgende dag doorbrieft aan de officier van justitie. Het ging dit Parlement erom dit recht in eerste lezing te vast te leggen en tegelijkertijd het witwassen van geld in Europa doeltreffend te bestrijden.
Zo is dat doorgegaan tot tijdens de bemiddeling, en naar mijn mening is het gesloten compromis een goed compromis. De Raad heeft water bij de wijn gedaan door de lidstaten, al naargelang hun juridische tradities, toe te staan om juridische adviseurs tot vertrouwelijkheid te blijven verplichten. Anderzijds heeft ook het Parlement een concessie gedaan door deze regeling niet dwingend op te leggen, maar ter beoordeling aan de nationale wetgevende instellingen over te laten. Vandaar ook de in artikel 6, lid 3, vastgelegde optie, die aan alle lidstaten de mogelijkheid biedt om, al naargelang hun nationale juridische tradities, de vertrouwelijkheidplicht in stand te houden.
Bij andere omstreden punten werd op precies dezelfde wijze te werk gegaan. Ook daar zijn goede compromissen gevonden. Het onderwerp tipping off, het verbod dus om meldingen die men heeft gedaan aan de eigen cliënt door te geven, is ook opgelost met een compromis in de geest van artikel 6, lid 3: een facultatieve regeling dus. De vraag wat er in dergelijke gevallen dient te gebeuren, is aan de nationale wetgevende instellingen overgelaten.
Kort en goed: alle betrokken groepen zeiden uiteindelijk dat zij met dit compromis weliswaar niet honderd procent tevreden zijn, maar dat zij ermee kunnen leven. Dat is nu juist het kenmerk van een goed compromis, en daarom wil ik het Parlement verzoeken deze ontwerptekst van het bemiddelingscomité goed te keuren, om zo een belangrijke bijdrage te leveren aan de betere bestrijding van het witwassen van geld in Europa. Juist ook in het licht van de actuele gebeurtenissen en de bestrijding van het terrorisme is dit van groot belang. Maar ook zijn wij er hiermee in geslaagd de grondrechten van de burger te waarborgen zonder inbreuk te doen op diepgewortelde nationale juridische tradities, die deels ook een constitutioneel karakter hebben. Al met al is dit een goed compromis. Ik verzoek u de ontwerptekst goed te keuren!

Rothley
Mijnheer de Voorzitter, ik voer het woord namens een minderheid. Volgens de nieuwe overweging 16 is er sprake van een meldingsplicht indien "de juridisch adviseur deelneemt aan witwasactiviteiten, het juridisch advies voor witwasdoeleinden wordt verstrekt, of de advocaat weet dat zijn cliënt juridisch advies wenst voor witwasdoeleinden" . Dat gaat te ver, en daarom stem ik tegen. Op die wijze wordt het juridisch advies in zijn kern aangetast. En het leidt tot iets wat zich in onze rechtsordes tot nu toe nog niet heeft voorgedaan: in alle drie gevallen maakt de juridisch adviseur, de advocaat zichzelf schuldig aan een strafbaar feit. Dus zou hij zichzelf ook moeten aangeven. Dit is in de westerse, noch in de oosterse rechtsspraak ooit voorgekomen, en ik maak me sterk dat dit ook in de rechtsordes van het Stenen Tijdperk niet voorkwam. Om onnaspeurbare redenen is de Commissie op het onzalige idee gekomen om voor het eerst in de geschiedenis tot wet te verheffen dat men zichzelf moet verklikken.
Daarmee kan ik niet instemmen! Het doet mij denken aan Lessing, die zei: "Als er van het licht der Verlichting nog slechts een klein lichtpuntje over is, dan is de hoop voor de wereld nog niet vervlogen ". U heeft dezelfde fout gemaakt als bij de OLAF-regelgeving die uiteindelijk zelfs naar de bureaus van de afgevaardigden is opgerukt. Daar wordt u een halt toegeroepen. Constitutioneel gezien kan dit het daglicht niet verdragen. Destijds zei ik over de OLAF-regelgeving dat de Europese Unie zich in een bloedige roes van regeltjes had gestort. Een dergelijke verschijnsel kunnen we ook nu vaststellen. Ik betreur het overigens buitengewoon dat de advocatuur in deze kwestie weinig ruggengraat heeft getoond.

Ludford
Mijnheer de Voorzitter, een van de grootste leemtes in het anti-witwasbeleid is steeds geweest dat dit alleen van toepassing was op de financiële instellingen. Achtereenvolgende internationale rapporten hebben duidelijk gemaakt dat advocaten en mensen in andere beroepen de kans lopen om zonder dat zij het weten medeplichtig te worden aan het witwassen van zwart geld dat afkomstig is van criminelen en terroristen. Dit gebeurt vooral sinds de banken hun regels hebben aangescherpt, iets waartoe zij tot mijn groot genoegen nu eindelijk verplicht zijn.
Ik ben tevreden over het resultaat van de bemiddeling over deze richtlijn, mits dit op een verstandige manier wordt uitgelegd. Dat betekent dat advocaten, accountants en belastingadviseurs, afgezien van nauw omschreven wettelijke privileges, verdachte transacties moeten rapporteren, dat wil zeggen als zij reden hebben om te denken dat hun cliënt bezig is met het witwassen van geld. Dit is de enige logische interpretatie.
Deze richtlijn is gericht op de bescherming van de gevestigde belangen van advocaten en helaas niet op die van de individuele rechten. De enorme aandacht die deze richtlijn heeft gekregen, heeft ertoe geleid dat de definitieve vaststelling ervan onnodig zes maanden is vertraagd. Het Parlement heeft weinig reden om zich hiervoor op de borst te slaan.
Ik hoop dat alle lidstaten zullen verklaren dat zij niet van plan zijn gebruik te maken van de mogelijkheid om advocaten vrij te stellen van het verbod om cliënten te waarschuwen dat de autoriteiten zijn ingelicht. Wij dienen ervoor te zorgen dat onze juridische en financiële systemen niet worden misbruikt. Dat is belangrijker dan ons vooral druk te maken over de positie van de advocaten zelf en hun eigenbelang.

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats mijn gelukwensen aan de rapporteur, die erin is geslaagd tijdens de medebeslissingsprocedure een redelijk compromis te vinden op de belangrijkste punten van dit verslag. De radicale afgevaardigden van de lijst-Bonino kunnen echter niet voor dit verslag stemmen, en wel om twee redenen. De eerste reden is een inhoudelijke: in de tekst van het compromisvoorstel wordt de lidstaten de mogelijkheid gelaten om de gegevens die ten behoeve van processen tegen witwassen van geld zijn verzameld ook voor andere soorten onderzoek te gebruiken. Het gevaar bestaat dat de autoriteiten onder het mom van een onderzoek naar het witwassen van geld speciale onderzoeksbevoegdheden verkrijgen waarbij de normale informatierechten van de verdediging die bij processen op andere terreinen gelden, buiten werking worden gesteld.
Ons tweede bezwaar is meer algemeen: de prioriteit die aan de bestrijding van het witwassen van geld afkomstig van misdaad wordt toegekend. Wij geloven dat legalisering veel dringender is om dit probleem op te lossen, om de winsten van criminele organisaties aan te pakken. Deze tekst is goedgekeurd in de nasleep van de aanslagen van 11 september. Laten we niet vergeten dat Afghanistan, waar we nu met militaire middelen tegen optreden, verantwoordelijk is voor 80% van de mondiale opiumproductie. Om de macht van de drugsbaronnen te verminderen, zou legalisering wellicht veel effectiever zijn dan het over de wereldbol achternazitten van hun geld.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, het hete hangijzer in de gepresenteerde ontwerptekst is uiteraard de discrepantie tussen enerzijds de juridisch erkende vertrouwelijkheidplicht en anderzijds de instelling van een meldplicht die dient tot bestrijding van witwaspraktijken.
De witwasrichtlijn onderwerpt kredietinstellingen en financiële instellingen aan een reeks verplichtingen die ertoe hebben geleid dat degenen die zich schuldig maken aan witwaspraktijken gewoon naar andere branches zijn uitgeweken. Daarom wil men nu het aantal onder de richtlijn vallende beroepsgroepen uitbreiden. Scherpere maatregelen zijn natuurlijk welkom, maar zij mogen niet leiden tot aantasting van de vertrouwelijkheidplicht die op een aantal beroepsgroepen rust, waaronder vooral advocaten, notarissen of belastingadviseurs.
Het klopt wat de heer Rothley zegt. De ontwerptekst doet enige afbreuk aan het beginsel nemo tenetur se ipsum accusare. Maar dat brengt dit compromis, dat wij nog net aanvaardbaar achten, met zich mee. Wij menen dat beroepsgeheim enerzijds en criminaliteitsbestrijding anderzijds op acceptabele wijze tegen elkaar zijn afgewogen. Daarom zullen wij de ontwerptekst goedkeuren.

Ilgenfritz
Mijnheer de Voorzitter, graag wil ik de rapporteur gelukwensen en bedanken. Door uw inzet zijn wij erin geslaagd de aanval door Raad en Commissie op de grondrechten en de rechten op verdediging van de Europese burger af te slaan. Het gaat niet aan om advocaten, belastingadviseurs en notarissen zomaar te bombarderen tot officieren van justitie. Ook is duidelijk dat de strijd voor de instandhouding van de rechten op verdediging nog niet is afgelopen.
De richtlijn moet nog in het nationale recht worden omgezet. Wij moeten ons ervoor blijven inzetten dat zij op dat niveau niet te strikt wordt geïnterpreteerd, wat tot een beknotting van de grondrechten en rechten op verdediging van de burgers leidt. Ik kan u verzekeren dat ik mij er bij de bevoegde Oostenrijkse regeringsorganen voor zal inzetten dat het zover niet komt.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie juich ik de overeenstemming die door het Parlement en de Raad is bereikt, van harte toe. De delegaties in de bemiddelingsprocedure inzake het voorstel voor een tweede richtlijn over het witwassen van geld hebben hun goedkeuring gegeven aan dit compromisvoorstel en de Commissie dankt hen daarvoor.
Ik wil graag speciaal de rapporteur, de heer Lehne, bedanken, en ook ondervoorzitter Provan voor zijn medevoorzitterschap bij de bemiddelingsbijeenkomst. Ik dank hen voor hun vastberaden inspanningen om tot een akkoord te komen. Dit akkoord wordt, zoals ik al zei, door de Commissie zeer op prijs gesteld.
Zoals vanochtend heel terecht werd opgemerkt, heeft het Parlement al in 1995 aangedrongen op de actualisering en uitbreiding van de richtlijn van 1991 tegen het witwassen van geld. Aan het voorstel van de Commissie hierover zitten een aantal moeilijke en gevoelige kanten. De Commissie is zich hiervan heel goed bewust. Vooral de betrokkenheid van de leden van de rechtbanken en de advocaten bij de verdediging van zaken betreffende het witwassen van geld heeft veel aandacht getrokken bij mensen die hierin geïnteresseerd zijn en vooral van leden van dit Parlement.
De Commissie meent dat de gemeenschappelijke ontwerptekst waarover in de bemiddelingsprocedure overeenstemming is bereikt, een goed compromis vormt en goed rekening houdt met de terechte zorgen van zowel het Parlement als de Raad.
De bestrijding van het witwassen van geld is een essentieel element van de bestrijding van ernstige en georganiseerde misdaad. Sinds de tragische gebeurtenissen van 11 september is het ook een integraal onderdeel geworden van de strijd tegen de financiering van het terrorisme. Het voorstel dat nu voor ons ligt en dat het anti-witwasbeleid van de Europese Unie moet versterken, heeft veel aandacht getrokken van landen buiten de Europese Unie, niet in de laatste plaats in de zogenoemde financiële Task Force. Deze werkgroep is momenteel bezig haar veertig aanbevelingen te actualiseren.
Samengevat beveel ik derhalve de gemeenschappelijke ontwerptekst bij het Parlement aan. Ik hoop van harte dat deze belangrijke nieuwe richtlijn zo spoedig mogelijk zal worden goedgekeurd en uitgevoerd.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Harmonisatie van het burgerlijk en handelsrecht van de lidstaten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Lehne namens de Commissie juridische zaken en interne markt over de harmonisatie van het burgerlijk en handelsrecht van de lidstaten (COM(2001) 398 - C5-0471/2001 - 2001/2187(COS)).

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ook dit is een heel belangrijk verslag. Waar gaat het om? We groeien in Europa steeds meer naar één interne markt toe. Zoals we allemaal weten vertoont die interne markt natuurlijk nog wel een aantal tekortkomingen. Commissie, Parlement en Raad werken sinds vele jaren aan de totstandkoming van gemeenschappelijke wetgeving op specifieke gebieden, met name op het gebied van de consumentenkoop.
In haar mededeling over verbintenissenrecht die de Commissie heeft voorgelegd en waaraan ook dit verslag refereert, zet de Commissie uitvoerig uiteen wat er in de Europese Unie reeds aan gemeenschappelijke regelgeving is. Zij somt daarbij ook alle richtlijnen op die er op dit gebied bestaan. Als je echter wat beter naar die richtlijnen kijkt, dan moet je constateren dat ze niet allemaal consistent zijn. Zo is het heel goed denkbaar dat een koper zijn handtekening zet onder een koopovereenkomst waarin wel drie verschillende bepalingen over het recht tot opzegging staan met verschillende opzegtermijnen. Dat komt doordat er in diverse richtlijnen, bijvoorbeeld in de richtlijn betreffende de bescherming van de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten en andere richtlijnen, heel verschillende termijnen worden genoemd. Dat zoiets niets met consumentenbescherming te maken heeft maar gewoon nonsens is, dat is denk ik duidelijk. Daarom is het noodzakelijk dat de gemeenschappelijke regelingen geconsolideerd en samengevoegd worden en tot een eenduidig resultaat leiden.
Waarom deze situatie zo gegroeid is, daarvoor zijn allerlei oorzaken aan te wijzen. Voor een deel kan het eenvoudig worden verklaard uit het feit dat binnen de Europese instellingen uiteenlopende directoraten-generaal, commissies en gespecialiseerde Raden van ministers voor de verschillende onderdelen verantwoordelijk waren. Zij bekeken de zaak altijd vanuit een geïsoleerde optiek en kwamen om die reden tot verschillende oplossingen.
Het heeft tot nu toe ontbroken aan een geïntegreerde benadering waarbij de harmonisatie van het burgerlijk recht in zijn totaliteit wordt bekeken. Ik vind het heel goed dat de Commissie na de besluiten van Tampere nu ook van plan is om net als het Parlement voortaan uit te gaan van zo' n geïntegreerde benaderingswijze. Dat is ook dringend nodig want het aantal grensoverschrijdende transacties in Europa neemt toe. Dat komt door twee heel essentiële factoren. De ene factor zal zeker de invoering van de euro zijn in het komende jaar. Een tweede factor wordt gevormd door de moderne technologieën - ik wijs slechts op electronic commerce. Wanneer je straks via electronic commerce goederen en andere dingen bestelt, dan weet je helemaal niet of althans vaak niet waar de andere partij bij de overeenkomst eigenlijk is gevestigd. Dat leidt automatisch tot een toename van grensoverschrijdende transacties. Om die reden is het denk ik ook nodig dat wij zowel het aantal gemeenschappelijke definities van juridisch relevante feiten als de omvang van het Gemeenschapsrecht uitbreiden.
De huidige richtlijn inzake elektronische handel, die wij hier in het Parlement hebben ondersteund, is voorzover we nu weten geen ideale oplossing. Omdat daar het beginsel geldt van het land van oorsprong en bij het consumentenrecht het land van bestemming, kan het in de praktijk voorkomen dat bijvoorbeeld een kantonrechter in Keulen Iers recht naast Duits recht moet toepassen. Ik durf te stellen dat dit zowel bij rechtszaken over kleine bedragen als bij zaken waar grote belangen in het geding zijn tot aanzienlijke problemen zal leiden. Dit toont aan dat we in de toekomst een bredere gemeenschappelijke regelgeving moeten ontwikkelen.
Mijn verslag stelt voor - dit in navolging van een hele reeks wetenschappelijke instanties die hier al lange tijd om vragen - dat de Commissie haar werkzaamheden voortzet, maar dan op basis van een actieplan dat voor meer jaren geldt. Aan het eind van die periode moet er dan ook echt - dat vind ik tenminste - een allesomvattend gemeenschappelijk stelsel van voorschriften binnen de Europese Unie zijn, in ieder geval voor grensoverschrijdende transacties.
Ik acht dit noodzakelijk met het oog op transparantie, niet alleen voor de consument maar ook voor de handelaren en ook met het oog op de rechtszekerheid, de doelmatigheid en de toepassing van het recht.
Daarom wil ik het Parlement verzoeken zijn goedkeuring te geven aan het voorstel dat de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken heeft gedaan naar aanleiding van dit verslag over de harmonisatie van het burgerlijk en handelsrecht van de lidstaten. Dat is dan om zo te zeggen mede het startschot voor het verdere werk van de Europese Commissie. Ik weet dat de Raad zich op dit ogenblik eveneens met dit onderwerp bezighoudt en dat het de bedoeling is om dit onderwerp ook op de Top van Laken te bespreken.
Ik geloof dat iedereen in Europa inziet dat dit een hoge prioriteit heeft en dat we met deze zaak moeten voortmaken. Om er een beetje druk achter te zetten is het denk ik goed om ook tot dat actieplan te besluiten.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, wij bevinden ons momenteel in een enigszins vreemde samenwerkingsprocedure tussen het Parlement en de Commissie, in de beginfase van een initiatief van de Commissie.
De mededeling van de Commissie beperkt zich tot een welbepaald onderdeel van de harmonisatie van het privaatrecht: zij spitst zich toe op het contractuele aspect. Het verslag van de heer Lehne reikt daarentegen veel verder daar het de harmonisatie van het privaatrecht in het algemeen onder de loep neemt. De Commissie juridische zaken en interne markt is daarbij uitgegaan van de veronderstelling dat het contractuele aspect wellicht een al te enge invalshoek zou bieden en ontoereikend zou blijken om de broodnodige harmonisatie van het privaatrecht in het algemeen te bewerkstelligen. De heer Lehne heeft ook al gezegd dat een dergelijke harmonisatie onontbeerlijk is, met name in het kader van de invoering van de euro en de veralgemening van de grensoverschrijdende contractuele betrekkingen.
De mededeling van de Commissie is bijzonder uitvoerig, zowel voor wat de behandelde thema's als de opgeworpen vragen betreft. Het Parlement beschikt niet over de nodige tijd om dit probleem in detail aan te pakken, maar wij formuleren wel een aantal suggesties. Ik zal mij tot één ervan beperken: wij stellen voor om meer belang te hechten aan de verordening en minder nadruk te leggen op de richtlijn. Telkens wanneer er een communautaire richtlijn wordt vastgesteld, blijkt immers dat er vijftien verschillende nationale wetgevingen ontstaan. Deze ontwikkeling doet vermoeden dat wij ons doel missen, aangezien er van harmonisatie in dat geval geen sprake is. Integendeel, paradoxaal genoeg hebben de communautaire richtlijnen tot gevolg dat elk van de nationale wetgevingen een eigen koers vaart.
Ik ben mij ervan bewust dat dit een moeilijke opdracht is, temeer daar de lidstaten hardnekkig vasthouden aan hun nationale wetgeving. Desalniettemin dient de mogelijkheid te worden overwogen om indirecte harmonisatie op grond van de richtlijn te vervangen door communautaire regelgeving.
Wegens tijdgebrek moet ik het hierbij laten. Alvorens een punt achter mijn betoog te zetten, wens ik de Commissie evenwel te feliciteren met haar initiatief. Mijn felicitaties ook aan de rapporteur met zijn verslag.

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil onze rapporteur graag gelukwensen met zijn positieve bijdrage aan dit belangrijke vraagstuk. Ik feliciteer ook de Commissie met het bijzonder goede raadplegingsdocument over het verbintenissenrecht. Wij hebben hiermee een goede start gemaakt op een politiek zeer gevoelig terrein. Wij zien dan misschien vooral de praktische argumenten om in verband met de komst van de euro en vanwege e-commerce enige haast te maken, maar wij moeten er wel voor zorgen dat ook onze burgers zich op dit punt gerust voelen.
Elke keer als wij hier over de harmonisering van belangrijke onderwerpen op het gebied van het burgerlijk recht spreken, lees ik in de Engelse pers spookverhalen dat het Engelse gewoonterecht op het punt staat te worden vervangen door de Code Napoléon, compleet met een afbeelding van Napoleon. Vorige week meende men dat het Engelse verbintenissenrecht gevaar liep. Hoe misplaatst sommige van deze commentaren ook mogen zijn, toch moeten wij met deze zorgen rekening houden en er iets mee doen. Het proces dat in dit verslag beschreven staat, geeft ons de mogelijkheid dat te doen. De Commissie heeft enkele zeer pragmatische voorstellen gedaan over het verbintenissenrecht. Ik hoop dat de Raad deze voorstellen zal opvolgen. Uiteindelijk was het de Raad die dit idee van de convergentie op de agenda van Tampere heeft gezet. Wij moeten heel duidelijk maken dat het terrein van vrijheid en justitie waarover men daar sprak evenzeer het burgerlijk als het strafrecht betreft.
De conclusies van Tampere voorzagen in de convergentie van het burgerlijk recht. Convergentie is een lang proces. Het is niet iets dat we van de ene op de andere dag kunnen regelen. Het gaat ook niet om de invoering van een Europees burgerlijk wetboek. Het gaat de om sturing en begeleiding van ontwikkelingen in het Gemeenschapsrecht, zodat wij dit onderwerp op een samenhangende en meer systematische manier kunnen aanpakken. Dit moet uiteindelijk leiden tot betere kennis van de wet en betere toegang tot het rechtssysteem in de hele interne markt van Europa.
Bij onze besprekingen over deze zaken kunnen wij ons veel beter concentreren op wat ons in het gezamenlijke juridische erfgoed van Europa samenbindt. Al onze rechtstradities zijn in meerdere of mindere mate terug te voeren op de vroeg-moderne samenvoeging van het feodale, Romeinse en kerkelijke recht, het ius commune Wij hebben nu de kans om deze nieuwe, moderne samenvoeging van onze rechtssystemen aan te sturen en te structureren. Wij moeten die kans met beide handen aangrijpen.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, er is een tijd geweest dat Europeanen alle universiteiten van Europa afreisden en studie maakten van wat toen nog een op het Romeinse recht gestoeld gewoonterecht was. In mijn eigen land, Schotland, duurde dit zelfs nog tot de 17e eeuw. Tot die tijd studeerden op verschillende momenten 6000 leden van de Faculteit van Advocaten in Schotland regelmatig aan de universiteiten van Utrecht en Leiden. Dit soort contacten tussen rechtsgeleerden heeft een enorme invloed gehad op onze beschaving en vormde de basis voor onze huidige rechtsstaat. Dit is dus een heel goed project en het door de heer Lehne en de Commissie voorgestelde tijdschema ervoor is haalbaar en nuttig.
Niettemin zijn, zoals mevrouw Wallis al zei, ook rechtstradities van grote waarde. Mensen voelen zich sterk betrokken bij de samenhang en de integriteit van hun rechtsorde. Nu wij door middel van de door de heer Lehne voorstelde gemeenschappelijke definities de rechtssystemen en rechtstradities opnieuw gaan samenvoegen, moeten wij dan ook zeer zorgvuldig te werk gaan.
Met dat in het achterhoofd heb ik één punt van twijfel en dat betreft een verschil met wat de heer Medina Ortega zojuist naar voren bracht. Paragraaf 14 van het verslag zegt eigenlijk dat de beste manier om toekomstige wetgeving te regelen een verordening is. De moeilijkheid betreft de subsidiariteit. Als we dit soort dingen goed willen doen, zullen gemeenschappelijke definities heel behoedzaam moeten worden aangepast en als het ware worden geënt op de diepgewortelde en organieke rechtstradities. Dat lukt niet door de juridische wereld een verordening door de strot te duwen.
In het Verenigd Koninkrijk hebben wij twee aparte rechtssystemen. Het zal voor deze ontwikkeling van essentieel belang zijn dat deze systemen in de komende discussies beide volledig tot hun recht komen, zoals dat ook in het verleden is gebeurd in organen als de commissie-Lando.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, ik zou eerst een punt van kritiek willen noemen. Hoewel de rapporteur ons in de commissie heeft uitgelegd waarom er zo' n haast gemaakt wordt met de procedure - wat ik ook wel kan begrijpen - ben ik in principe een tegenstander van dergelijk haastwerk omdat het ook op prutswerk kan uitlopen. Dat geldt overigens nadrukkelijk niet voor het verslag van de rapporteur! Ik ben het volledig eens met de inhoud van het verslag. Het is immers absoluut noodzakelijk dat de regels van het Gemeenschapsrecht, ook die met betrekking tot het midden- en kleinbedrijf, op elkaar worden afgestemd om de rechtszekerheid bij grensoverschrijdende overeenkomsten te vergroten. Met name ook in het licht van de komende uitbreiding van de Unie.
Het zou onverantwoordelijk zijn om vrijhandelszones te creëren zonder te voorzien in de instrumenten die nodig zijn om het economisch verkeer in goede banen te leiden. Ik ben echter ook van mening - de heer MacCormick heeft dat punt ook aangesneden - dat de grenzen aan de harmonisatie van het burgerlijk en handelsrecht worden bepaald door de tradities die gegroeid zijn in de rechtsstelsels van de lidstaten. Het negeren van zulke tradities leidt onvermijdelijk tot het tegendeel van hetgeen we willen bereiken. Ik geloof echter dat de problemen voldoende uit de wereld zijn geholpen en dat het ook mogelijk is om het doel te bereiken. Om die reden zullen wij onze goedkeuring geven.

Wuermeling
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Byrne, beste collega Lehne, geachte dames en heren, ik vroeg mij af hoeveel rechtshandelingen er in de laatste vijftien minuten van dit debat in de Europese Unie hebben plaatsgevonden. Waren dat er een miljoen, tien miljoen of misschien wel honderd miljoen? Ik denk dat het in ieder geval om een hoog aantal gaat. We bewegen ons op het terrein van de 'massatransacties' , een begrip dat wellicht niet in iedere vertaling de schoonheidsprijs verdient. Waarschijnlijk had slechts een fractie hiervan betrekking op grensoverschrijdende rechtshandelingen en het zal ook zo zijn dat die rechtshandelingen van Lapland tot Sicilië, van Schotland tot Oberfranken volgens compleet verschillende tradities en gebruiken werden verricht. We moeten dus goed beseffen dat het hier om een zeer gevoelige materie gaat. Ondanks alle ambities die we hebben moeten we daarom heel voorzichtig en met overleg te werk gaan. Collega Wallis heeft al gewezen op de reactie die je, bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk, kunt verwachten.
Het is denk ik dan ook verstandig dat de Commissie in haar keuzemogelijkheid II voorstelt om eerst maar eens een aantal algemene rechtsbeginselen uit te werken. Een wetenschapper heeft eens treffend opgemerkt dat het probleem bij de harmonisatie van het recht niet wordt gevormd door de regels maar door de uitzonderingen. Dat merken we inderdaad ook in ons werk als het gaat om garantietermijnen bij koop, rente wegens te late betaling, het witwassen van geld of de richtlijn inzake overnames. Over de algemene beginselen is men het zeer snel eens. Daarentegen is het erg moeilijk om uniform vast te leggen welke groepen specifiek moeten worden behandeld of wie speciale bescherming nodig heeft.
Daarom moeten we op weloverwogen wijze de prioriteiten voor ons werk vaststellen. Eerst moeten de grensoverschrijdende aspecten op de voorgrond staan. Niet alleen moeten de Europese en de nationale voorschriften met elkaar in overeenstemming worden gebracht, maar de nationale voorschriften moeten ook onderling met elkaar in overeenstemming zijn. De rechtbanken moeten beter samenwerken, rechtsbijstand moet gegarandeerd zijn. Dat zijn, denk ik, heel concrete, praktische stappen die we van vandaag op morgen kunnen zetten. Daarmee zijn de burgers in het rechtsverkeer binnen de interne markt zeer geholpen.
We zouden bij onze overwegingen ook het idee moeten betrekken om naar een Europees recht toe te werken waarvoor partijen bij een overeenkomst kunnen kiezen. Ze kunnen dus recht toepassen dat in Europa is geschapen, maar ze kunnen ook voor nationaal recht kiezen. Ik denk dat dat een zachte vorm van harmonisatie zou zijn, waarbij een convergentieproces op gang wordt gebracht dat wellicht beter is, mijnheer MacCormick, dan verordeningen die van de ene op de andere dag van bovenaf worden opgelegd, zoals mevrouw Wallis het formuleerde.
Ik zou in dit verband ook willen opmerken dat het ontwerpverslag van collega Lehne natuurlijk niet de aanbevelingen herhaalt die we in 1989 en 1994 hebben opgesteld. Daarbij hebben we namelijk aangedrongen op het samenstellen van een Europees burgerlijk wetboek. Deze aanbeveling komt in de tekstvoorstellen van de commissie en - voorzover ik heb kunnen zien - ook in de resoluties niet meer terug.
We hebben voor een goede, verstandige en voorzichtige aanpak gekozen. Ik dank de rapporteur en degenen die ons bij de hoorzitting hebben geholpen voor hun medewerking.

Rothley
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het in grote lijnen eens met de rapporteur. Ik kan in dit korte tijdsbestek slechts een paar losse punten naar voren brengen. In de eerste plaats hebben we op het niveau van de Europese Unie een coherente, homogene wetgeving nodig. Dat is nu veelal niet het geval omdat er begrippen worden gebruikt die in andere wetsteksten een andere betekenis hebben. In het algemeen geldt dat het Gemeenschapsrecht in deze zin nauwelijks wetenschappelijk is onderzocht. Zorgt u daarom eerst maar eens voor coherentie en homogeniteit in uw eigen rechtsteksten en maakt u daarbij alstublieft gebruik van een commissie van deskundigen. Dat is het eerste punt.
Een ander punt dat ik wil aansnijden is de verhouding tot het internationaal privaatrecht. Dat is naar mijn idee in het verslag van collega Lehne een ondergeschoven kindje gebleven. Het internationaal privaatrecht kan een essentiële bijdrage leveren aan het oplossen van problemen bij grensoverschrijdende rechtsgeschillen. In de regel doet het internationaal privaatrecht - en ik druk me nu heel voorzichtig uit - in ieder geval niet onder voor het Gemeenschapsrecht, zeker waar het om de rechtscultuur en de kwaliteit van rechtsteksten gaat. Als je dan in een richtlijn in conflict komt met het internationaal privaatrecht, zoals gebeurd is met de richtlijn inzake elektronische handel, dan wordt het kritiek. We moeten dus ook opnieuw nadenken over de vraag in hoeverre wij aan het internationaal privaatrecht vast willen blijven houden.
Het volgende punt betreft de nationale rechtsstelsels. Ik denk dat we niet te veel hooi op onze vork moeten nemen. Dat zal een heel zware klus worden. Het werkt waarschijnlijk het best wanneer we een overtuigende wetgeving van de Europese Unie hebben.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik ben heel blij met deze gelegenheid om het Parlement en vooral de Commissie juridische zaken en haar rapporteur, de heer Lehne, geluk te wensen met dit goed getimede verslag over de harmonisatie van het burgerlijk en handelsrecht in de lidstaten.
Dit verslag is ook van belang voor de komende Europese Raad in Laken in december. Daarom ben ik ook bijzonder verheugd dat het Europees Parlement dit verslag hier vandaag bespreekt. De Europese Raad zal daardoor niet alleen beschikken over de mededeling van de Commissie en het verslag van de Raad, maar ook over het verslag van het Europees Parlement, waarin dit belangrijke vraagstuk met de nodige grondigheid is behandeld.
De Commissie juicht het verslag ook van harte toe als de reactie van het Parlement op de raadplegingsprocedure van de Commissie, die in gang werd gezet met de mededeling over het Europees verbintenissenrecht. Het is van essentieel belang dat de Commissie zoveel mogelijk repons en inbreng krijgt van de andere EU-instellingen, zodat zij haar toekomstige aanpak op het gebied van het verbintenissenrecht kan vaststellen.
De Commissie, en ook het Parlement en de Raad als de twee pijlers van het Europese rechtssysteem, zien zich geconfronteerd met één fundamentele vraag. Moeten wij de huidige onsystematische aanpak van de harmonisering van het Europees verbintenissenrecht voortzetten en deze net als in de afgelopen twintig jaar per sector blijven regelen, of moeten wij voor een nieuwe aanpak kiezen? Uiteraard moeten wij de huidige aanpak, als die goed bij de behoeften van de Europese Unie aansluit, voortzetten. Als er echter ondanks, of misschien zelfs ten gevolge van, de huidige aanpak problemen bestaan, moeten wij ook het lef hebben om onze aanpak te wijzigen.
De aanleiding voor de mededeling van de Commissie inzake het Europees verbintenissenrecht was dat zij antwoord wilde op deze fundamentele vraag. De keuze van onze toekomstige aanpak is uiterst belangrijk voor een vlotte werking van de interne markt en de deelname daaraan van consumenten, middelgrote en kleine bedrijven en andere marktdeelnemers, en ook voor de uniforme toepassing van het Gemeenschapsrecht.
Wij hebben al een groot aantal constructieve opmerkingen en reacties ontvangen. Deze bevestigen dat het initiatief van de Commissie voor alle betrokken partijen van groot belang is. Uiteraard wijzen niet alle reacties in dezelfde richting, maar dat is onvermijdelijk bij een zo ingewikkeld onderwerp, waarbij zoveel vraagstukken aan de orde komen en verschillende opties moeten worden overwogen. De Commissie zal de reacties grondig bestuderen. Uiteraard zal de Commissie groot belang hechten aan de reactie van het Parlement op onze mededeling en zodra u deze hebt aangenomen, zal de Commissie deze zeer zorgvuldig analyseren. De Commissie zal bij haar besluit over de voor te stellen aanpak terdege rekening houden met de verslagen van het Parlement en de Raad, de eventuele reactie van de Europese Raad en de reacties op onze raadplegingsprocedure.
Ik meen te weten dat de Raad de Commissie zal vragen om uiterlijk 31 december 2002 aan de communautaire instellingen en de burgers verslag uit te brengen over de raadplegingsprocedure. Dit kan samen met eventuele opmerkingen en aanbevelingen, zo nodig in de vorm van een groenboek of een witboek. Het voorstel van het Europees Parlement voor een actieplan is in dit verband bijzonder relevant. De Commissie heeft goede nota genomen van de ambitieuze deadlines voor de te nemen specifieke maatregelen.
Concluderend wil ik u namens de Commissie danken voor de zorgvuldige analyse die de basis vormt voor dit verslag. Als er met betrekking tot de interne markt en de uniforme toepassing van het Gemeenschapsrecht problemen zijn die moeten worden opgelost, zal dat uiteraard een belangrijk langetermijnproject worden, ongeacht welke aanpak wij kiezen. Dit is dus ook zeker niet de laatste keer dat wij in dit Parlement zullen debatteren over vragen inzake het Europees verbintenissenrecht.
Ik heb de mededeling van de Commissie samen met mijn collega' s de heren Vitorino, Bolkestein en Liikanen bij het college ingediend. Tijdens de afgelopen Raadsvergadering over de interne markt en consumentenzaken heb ik mijn sterke persoonlijke betrokkenheid bij deze zaak benadrukt. Dit is niet alleen omdat ik overtuigd ben van het belang ervan, maar ook vanwege mijn eigen beroepsmatige achtergrond als praktiserend advocaat en als internationaal arbiter in rechtszaken op het gebied van het handelsrecht. Sommigen hebben hun bezorgdheid geuit over het voortbestaan van het stelsel van het gewoonterecht. Tegen hen wil ik zeggen dat ikzelf 27 jaar in dat systeem werkzaam ben geweest en mij er wel een beetje mee verbonden voel. Met die achtergrond zal ik er wellicht voor kunnen zorgen dat er met deze vraagstukken en gevoeligheden terdege rekening zal worden gehouden.
Dit is een zeer ambitieus project, maar het is ook een haalbaar project. Tijdens mijn werk op het gebied van contracten waarbij arbitrage nodig was of van geschillen die moesten worden opgelost, was het "toepasselijk recht" het lex mercatoria. Wat is dat? Degenen die contracten moeten afsluiten met een dergelijke term erin, zijn maar wat blij met een wat strengere en striktere formulering. Dat is ook waar wij hier in dit Parlement met zijn allen naar streven. Mijn collega' s en ik zien dan ook uit naar een constructieve dialoog in de toekomst met het Parlement en de andere EG-instellingen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Willekeurige arrestaties en politieke situatie in Laos
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de willekeurige arrestaties en politieke situatie in Laos.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik voel mij vereerd met deze mogelijkheid om namens de Commissie deze verklaring af te leggen over de arrestaties in de Democratische Volksrepubliek Laos.
De Commissie is verheugd over de vrijlating van de vijf leden van de Transnationale Radicale Partij, die op 26 oktober in Vientiane, in de Democratische Volksrepubliek Laos, waren gearresteerd nadat zij een vreedzame demonstratie hadden georganiseerd.
Deze vrijlating volgde op twee weken gevangenschap. Gedurende deze periode hebben de Commissie en de EU-lidstaten veelvuldig contact gehad met de Laotiaanse autoriteiten om een snelle oplossing van de situatie te bewerkstelligen. Tijdens een openbare rechtszitting op 9 november werden de gevangenen schuldig bevonden aan het schenden van de Laotiaanse wet. Zij kregen voorwaardelijke straffen en werden vervolgens vrijgelaten en het land uitgezet. In verband met dit incident merkt de Commissie op dat de mensenrechtensituatie in de Democratische Volksrepubliek Laos reden tot bezorgdheid blijft geven. Wij denken in dit verband ook aan de zaak van de Laotiaanse studenten die in oktober 1999 een demonstratie organiseerden voor vrijheid en democratie in de Democratische Volksrepubliek Laos.
Samen met de diplomatieke vertegenwoordigingen van de EU-lidstaten volgt de Commissie de mensenrechten in het land op de voet en neemt zij deel aan alle démarches van de EU bij de regering van de Democratische Volksrepubliek Laos over deze vraagstukken. Onvolkomenheden in de rechtsorde vormen een onderdeel van deze vraagstukken. Er komen nog steeds fouten voor bij de rechtspraak, met name gevallen van willekeurige arrestatie, langdurig voorarrest en het ontbreken van garanties voor een eerlijk proces. Veel van deze problemen worden nog verergerd door de slechte kwaliteit van de opleiding van de mensen die in het gerechtelijk apparaat werkzaam zijn. Daarom heeft de Commissie de regering van de Democratische Volksrepubliek Laos hulp aangeboden zowel bij de hervorming van het systeem als bij de opleiding van het personeel.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de willekeurige arrestatie van een collega van het Europees Parlement en een aantal van zijn medestrijders in Vientiane heeft de betrekkingen tussen de Europese Unie en Laos zwaar onder druk gezet. Direct daarna hebben zowel de organen van de Europese Unie als de betrokken staten op alle mogelijke manieren aangedrongen op de vrijlating van de arrestanten. Ik wil in dit verband zowel de Commissie bedanken als de Commissie buitenlandse zaken onder leiding van Elmar Brok en alle collega' s die zich voor deze zaak hebben ingezet.
De mensen die waren gearresteerd zijn intussen weer vrij. Vooral het optreden van de Italiaanse regering was van groot nut doordat zij een lid van het kabinet naar Vientiane stuurde. Die actie had uiteindelijk succes. Ik wil ook uitdrukkelijk de ambassadeur van de Volksrepubliek Laos bedanken, die zowel hier als in Brussel beschikbaar was voor gesprekken en die heel duidelijk ook de nodige invloed heeft uitgeoefend.
Laos is sinds 1975 een eenpartijstaat en is dus geen democratie in onze zin. Daar waar geen democratie en geen keuzevrijheid bestaat, daar gelden in de regel ook niet de beginselen van een rechtsstaat. Dat is maar weer eens duidelijk geworden. Desalniettemin heeft de Europese Unie een samenwerkingsverdrag met Laos. In het kader daarvan biedt de Europese Unie hulp bij de opbouw van het land maar ook bij de bevordering van de democratie en de rechtsstaat. De ASEAN-delegatie heeft dit jaar nog met eigen ogen kunnen zien dat die hulp ook inderdaad zinvol is. De Europese Unie participeert in een aantal zeer goede projecten.
Ik wil hier duidelijk maken dat wij ondanks de onaanvaardbare handelwijze van de verantwoordelijken in Laos vasthouden aan de samenwerking en aan onze bereidheid om hulp te bieden. Ik zie ook in dat onze opvattingen over de rechtsstaat en democratie niet noodzakelijk door alle andere landen van deze aarde hoeven te worden overgenomen. Inderdaad, we moeten ons af en toe afvragen of het wel op de weg van het Europees Parlement ligt om alle landen van de wereld met het opgeheven vingertje de les te lezen over wat democratie is en wat een rechtsstaat inhoudt. Maar we hebben onze principes en die werden in dit geval geschonden. Ook in de toekomst blijven we voor die principes opkomen. We zijn echter bereid om dit land, een van de armste volkeren ter wereld, ook in de toekomst te helpen en eraan bij te dragen dat dit land kans maakt op een behoorlijke levensstandaard. Maar we willen ook dat de beginselen van de rechtsstaat en de democratie in Laos worden gerespecteerd.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, vandaag overheerst de opluchting, omdat onze collega Olivier Dupuis zich gelukkig weer onder ons bevindt! Niettemin moeten wij stil staan bij de problemen die ons de afgelopen week hebben beziggehouden, zodat we resoluut kunnen optreden indien we in de toekomst onverhoopt nogmaals met hetzelfde scenario worden geconfronteerd.
In de eerste plaats hadden we te maken met ernstige mensenrechtenproblemen. Mag een land zonder enige vorm van proces mensen, met name buitenlanders, gevangennemen die in het openbaar manifesteren voor de democratie en de mensenrechten en door het gastland begane schendingen aan de kaak stellen? Ook al voorziet de Laotiaanse wet in een dergelijk manifestatieverbod, het behoeft geen betoog dat de arrestatie van vreedzame manifestanten volstrekt buiten alle proporties was. Het is overigens normaal dat de Europese Unie nauwlettend toekijkt op welke wijze een land als Laos de mensenrechtenclausule naleeft die is opgenomen in de door het land ondertekende samenwerkingsovereenkomst.
In de tweede plaats werden we geconfronteerd met een institutioneel probleem dat het Europees Parlement direct aangaat, aangezien een van de gevangengenomen personen een parlementariër was. Onze collega heeft weliswaar nooit gevraagd beter te worden behandeld dan zijn medegevangenen. Toch kan het Europees Parlement niet onverschillig blijven bij de behandeling die een van zijn leden ten deel valt. De geloofwaardigheid en de eer van onze instelling, en zelfs van de hele Europese Unie, stond op het spel. Dit moet voor iedereen duidelijk zijn, zodat de Commissie, de Raad, de hoge vertegenwoordiger, de lidstaten, het Parlement, en met name zijn Commissie buitenlandse zaken, kortom ieder voor zich, snel kunnen reageren en precies weten wat te doen en hoe te handelen indien een dergelijk scenario zich onverhoopt opnieuw voordoet. Iedereen heeft gereageerd zoals het hoorde, en daar kunnen we blij mee zijn. We moeten nu alles in het werk stellen om Laos vooruit te helpen, en dat is precies het doel van de resolutie waarover we deze week gaan stemmen.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, ik wil allereerst hulde brengen aan de prins-regent en de leden van de koninklijke familie, de leiders, de verantwoordelijken van de mensenrechtenorganisaties in Laos, mijn vrienden Massimo Lensi en Bruno Mellano, die mijn strijdmakkers zijn geweest tijdens deze manifestatie en de dagen die daarop volgden in Laos. Ik wil u nogmaals bedanken, geachte collega' s, voorzitter Nicole Fontaine, en allen onder u die zich hebben geschaard achter het doel van onze acties, dat is en blijft de vrijlating van de vijf studentenleiders die in 1999 zijn gearresteerd en waarvan we nog altijd geen nieuws hebben.
Ik denk dat dit veel meer omvat: het gaat om de democratie en om de mondialisering van de democratie.
Sinds het begin van de jaren negentig is in Laos een democratiseringsproces op gang gekomen dat gedurende de eerste vijf jaar heeft gezorgd voor een aantal openingen in de economische sector. Maar sinds 1995 zijn wij getuige van een buitengewoon ernstige ontsporing, waarin het communistische regime zich transformeert tot een waar 'kleptocommunistisch' regime, of eerder tot een mengeling van kleptocommunisme en narcocommunisme. Dit is uiterst zorgwekkend. De burgers van Laos ondergaan dit iedere dag, en duizenden kunnen het niet navertellen. Tienduizenden, te beginnen met de koninklijke familie van Laos, zijn letterlijk langzaam doodgemarteld.
De Unie en ook de lidstaten moeten het dramatische karakter van de situatie in dit land inzien. We zouden moeten gaan beseffen dat de stalinisten, de drugshandelaren die het voor het zeggen hebben in dit land, de door Laotiaanse democraten in binnen- en buitenland en door de hervormingsgezinde krachten binnen het regime voorgestane hervormingen in de weg staan. In plaats van politiek correcte projecten te steunen, zoals de verbetering van de positie van de vrouw, het bevorderen van de plattelandsontwikkeling, de bescherming van het milieu, projecten die stuk voor stuk nuttig zijn maar niet de kern van het probleem vormen, moet de Unie nu juist doordringen tot de kern van het probleem, dat wil zeggen de democratisering, de hervorming van het strafrecht, de hervorming van de grondwet, het waarborgen van de grondrechten. En op dit punt denk ik dat de Commissie en de lidstaten niet doen wat ze zouden moeten doen.
Het is dus zaak ons beleid te wijzigen en het te richten op het recht en op het bevorderen daarvan, en dat is wat we proberen te bereiken met deze resolutie.

Fava
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over de vrijlating van de heer Dupuis en van de andere vier radicale collega' s, maar tegelijkertijd ben ik zeer bezorgd over de vijf andere politieke gevangenen, die zonder reden gearresteerd zijn en gevangenzitten. Hun lot wekt onze bezorgdheid, vooral omdat we al twee jaar niets meer van hen hebben gehoord. Het verwondert me dat deze instelling zonder geldige redenen zo traag heeft gereageerd op de gewelddadige behandeling van de heer Dupuis en de andere radicale actievoerders. Tot slot, mijnheer de Voorzitter, ben ik misnoegd over de hypocriete opstelling van dit Parlement en de Europese instellingen: aan de ene kant de periodieke, hartverscheurende verdediging van de mensenrechten, voor dit Parlement een erezaak en bron van politieke trots; aan de andere kant de aarzeling om de economische en handelsrelaties op te schorten met de landen die deze rechten systematisch schenden, en dan gaat het niet alleen om Laos. We vragen het Parlement niet om lessen in democratie, maar we eisen van de instellingen wèl een zo consequent mogelijke opstelling.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Fava.
Ik deel u mede dat ik een ontwerpresolutie overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement heb ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 plaats.

Diensten van algemeen belang
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Langen namens de Economische en Monetaire Commissie over de mededeling van de Commissie "Diensten van algemeen belang in Europa" (COM(2000) 580 - C5-0399/2001 - 2001/2157(COS)).

Langen
Mijnheer de Voorzitter, diensten van algemeen belang zijn diensten van economische en niet-economische aard die gericht zijn op het algemeen welzijn. De gemeenschap en de staat hebben een bijzonder belang bij het leveren van deze diensten. Daaronder vallen in de diverse lidstaten van de Europese Unie de openbare energie- en watervoorziening, verwijdering van afval, vervoer, telecommunicatie, post, media, financiële diensten, verzekeringen, basisvoorzieningen op het gebied van sociale zekerheid en onderwijs en scholing, sociale diensten, buitenlandse en binnenlandse veiligheid, justitie en de bewaking van het luchtruim. Aan de hand van dit brede palet ziet u hoe veelomvattend deze thematiek is.
Waarom houden wij ons met deze thematiek bezig? Omdat sommige lidstaten, met name Duitsland, vraagtekens hebben gezet bij de bevoegdheid van de Commissie om overeenkomstig artikel 86 van het EG-Verdrag in individuele gevallen uitspraak te doen. Ook hebben zij hun twijfels over het uitvaardigen van wetgeving op basis van het afgeleid Gemeenschapsrecht zoals bijvoorbeeld de transparantierichtlijn. De bezorgdheid van deelstaten en gemeenten dat de mededingingsregels hun bevoegdheden ernstig zullen beknotten en het netwerk van reeds lang bestaande en beproefde diensten van algemeen belang zullen ontwrichten, is naar mijn overtuiging niet terecht.
We willen vandaag als Parlement onze positie bepalen ten aanzien van de beslissingen die de staatshoofden en regeringsleiders straks in Laken zullen nemen. Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om mijn collega' s heel hartelijk te bedanken voor hun coöperatieve medewerking in deze kwestie. We hebben gedurende meer dan een jaar met hoorzittingen en discussies geprobeerd om samen op één lijn te komen. De opstelling van de Commissie ten aanzien van dit vraagstuk was zakelijk en ook succesvol, denk ik. Daarvoor ook mijn hartelijke dank aan de Commissie, die blijkbaar nog niet aanwezig is. De Commissie heeft het kader van het Gemeenschapsrecht uitvoerig beschreven. Ze heeft de beginselen van neutraliteit, vrijheid en evenredigheid uiteengezet en die ondersteunen wij. Ook heeft ze naar aanleiding van de vraag hoe we meer juridische duidelijkheid kunnen krijgen zelf voorgesteld om dat op te lossen door middel van vrijstellingsverordeningen en door van geval tot geval te beslissen.
Dat is een van de problemen die nog niet zijn opgelost. Terwijl een heel aantal collega' s de voorkeur geeft aan een wijziging van artikel 16, zijn wij het erover eens geworden om een kaderrichtlijn voor te stellen op basis van artikel 95, het artikel over de interne markt. Daarmee kan een beslissing worden genomen over alle openstaande punten, en wel door middel van een medebeslissingsprocedure. Dus niet als verordening van de Raad of als beschikking van de Commissie, maar als richtlijn volgens de medebeslissingsprocedure, zodat we ook over deze grensgevallen in de mededingingsregels volledig kunnen meebeslissen.
In de discussie stonden twee vragen centraal: in hoeverre worden structuren in stand gehouden die traditioneel gegroeid zijn of die met het oog op vrije markten en concurrentie moeten worden opengebroken? En in de tweede plaats: in hoeverre mag de staat diensten van algemeen belang subsidiëren? En zo ja, is er dan een verschil tussen openbare en particuliere ondernemingen? Welke diensten van algemeen belang vallen onder het EU-recht? Activiteiten van niet-economische aard en zuiver binnenlandse aangelegenheden vallen daar in ieder geval niet onder. Wat valt er dan wel onder? De mededingingsregels van de EG stellen als voorwaarde dat er ondernemingen aan deelnemen. In dit geval gaat het om de artikelen 87 t/m 89 over het toezicht op steunmaatregelen. De voorschriften voor de interne markt hebben betrekking op economische activiteiten, in het bijzonder op de vrijheid van vestiging en op de vrije dienstverlening.
Daarnaast zijn er soevereine activiteiten die hoe dan ook aan de staat zijn voorbehouden. Er zijn instellingen die niet tot deze categorie behoren, die geen ondernemingen maar ook geen staatsinstellingen zijn, de zogenoemde onafhankelijke welzijnsorganisaties, de non-profitorganisaties. De Commissie heeft die in haar kanttekening bij artikel 30 beschreven en wij hebben dat ook gedaan. De mededingingsregels van de EG en de voorschriften voor de interne markt zijn niet van toepassing op zuiver binnenlandse aangelegenheden. Dit is vooral relevant voor diensten van algemeen belang op regionaal en lokaal niveau. Als ze van toepassing zijn, dan zijn er uitzonderingsregelingen zoals de de-minimisregeling, de cultuursubsidies, de vrijstellingsverordeningen voor het midden- en kleinbedrijf en andere ondernemingen.
Als we meer juridische duidelijkheid willen ten aanzien van de vraagstukken waarover we hier open hebben gesproken en als we de vrije markt, de concurrentie op de markt als uitgangspunt nemen, dan heeft de Commissie met dit kader een standaard ontwikkeld die in principe onze goedkeuring heeft. Ik zou de collega' s willen vragen het compromis dat we in de Economische en Monetaire Commissie hebben bereikt, krachtig te ondersteunen.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, op de eerste plaats wil ik de heer Langen van harte feliciteren. Ik wil me slechts beperken tot een speciaal onderdeel van de diensten van algemeen belang, namelijk de kwestie van het culturele aspect in de audiovisuele sector van de openbare televisie en de openbare radio-omroepdienst.
Ik ben steeds een voorstander geweest van particuliere televisie en dat ben ik nu nog. Ik ben er echter ook van overtuigd dat wij het belang van een publieke opdracht niet mogen vergeten. Daarvoor kan ik u twee redenen geven: ten eerste is dat de plicht tot universele dienstverlening, om de bevolking in alle regio' s onder de juiste voorwaarden toegang tot radio en televisie te verschaffen. Ten tweede is dat de plicht om rekening te houden met het pluralisme in onze maatschappij. Het duale omroepbestel heeft zich ondertussen waargemaakt en het zou daarom zinloos zijn om de publieke zenders steeds bij ieder programma apart te toetsen. Er is wat speelruimte nodig om een evenwichtig programma samen te stellen.
Het is evenwel duidelijk dat wij ervoor moeten zorgen dat de publieke zenders, die met belastinggeld en bijdragen worden gefinancierd, geen kopie worden van de particuliere zenders. De publieke zenders hebben speelruimte nodig, maar er moeten ook duidelijke maatstaven zijn met betrekking tot hun taak. Juist daarom is de aanzet van de Commissie in haar mededeling toe te juichen.
Het moet ook duidelijk zijn dat de vorm van uitzenden - terrestrisch of video streaming - geen maatstaf mag zijn voor de diensten van algemeen belang. Doelstellingen als de bescherming van de grondrechten, de democratische beginselen, het pluralisme, de toegang van allen tot de cultuur en de technologische vooruitgang zijn maatgevend. Natuurlijk moet ook de bescherming van de gebruikers en in het bijzonder van de minderjarigen gewaarborgd zijn. De Commissie moet zich daarom met betrekking tot de mededingingsregels als hoedster van de Verdragen beperken tot de controle op oneigenlijk gebruik. Wat betreft de inhoudelijke vormgeving moet de Commissie de bevoegdheden van de lidstaten respecteren en garanderen.
De regelgeving moet dus tot de bevoegdheden van de lidstaten blijven behoren en daarom moet de bevoegdheid tot het vaststellen van de financiële en organisatiestructuur ook bij hen berusten. Ik juich het toe dat de Commissie samen met de Raad en de lidstaten probeert regels op te stellen voor deze sector.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur voor advies van de commissie, de heer Philippe Herzog, is als lid van de WTO-delegatie van het Parlement in Qatar en daarom vroeg hij mij het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie in zijn plaats te presenteren. Dat advies werd in de commissie bijna unaniem aangenomen, slechts één lid onthield zich van stemming. Onze rapporteur gelooft niet in de opvatting van de Commissie dat de naleving van de regelgeving op het stuk van mededinging en interne markt volledig te rijmen valt met het garanderen van diensten van algemeen belang. Hoe het aanbod van diensten te garanderen, is een probleem.
De rapporteur stelt voor om een Europese sokkel van medeverantwoordelijkheid voor diensten van algemeen belang in te voeren. Hij vindt een opener en democratischer wetgeving noodzakelijk, ook in het licht van de mogelijke uitbreiding van de Europese Unie. De rapporteur wil de taken verduidelijken en tegelijkertijd de keuzevrijheid van de gemeenschappen en staten vergroten waar het gaat om welk model er voor het garanderen van diensten wordt gekozen en welke beheersvorm daarvoor wordt ingesteld. Terwijl het huidige marktdenken en de mededingingswetgeving aansporen tot privatisering, moet in de Europese Unie het diversiteitsbeginsel gehandhaafd blijven en moeten er dus alternatieven zijn.
Op basis van deze motivering heeft de commissie een standpunt aangenomen dat stelt dat de gefaseerde liberalisering van de dienstensectoren in de Europese Unie zij aan zij met het handhaven van diensten van algemeen belang moet worden gerealiseerd. Ook is het beginsel aangenomen dat het een zaak van de lidstaten is op hun eigen grondgebied vast te houden aan hun culturele gewoonten en politieke standpunten. De lidstaten moeten het recht hebben de diensten van algemeen belang ook voor de sociaal zwakkeren te garanderen. Met inachtneming van de problematiek en de continuïteit van de financiering, deelt de commissie in haar advies de opienie van haar rapporteur dat diensten van algemeen belang gegarandeerd moeten blijven.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de rapporteur, dames en heren, we leven in een wereld die verandert en waarin de globale concurrentie steeds harder wordt. Daarom behoren de diensten van algemeen belang tot de fundamentele onderdelen van het Europees sociaal model. Vandaag de dag eisen burgers en ook ondernemingen dat een breed spectrum van dergelijke diensten voor alle regio' s beschikbaar is tegen een betaalbare prijs en met een hoge kwaliteit.
Onder diensten van algemeen belang verstaat men diensten die in het algemeen belang worden geleverd en waaraan de overheid om die reden bijzondere verplichtingen of faciliteiten verbindt. Dergelijke diensten leveren een wezenlijke bijdrage aan de verbetering van de levenskwaliteit van de burgers en zijn daardoor een wezenlijke factor voor de sociale, menselijke en geografische samenhang van de Europese Unie. Middels het subsidiariteitsbeginsel worden de verantwoordelijkheden van de lokale en regionale autoriteiten duidelijk vastgelegd wat betreft de inhoudelijke vormgeving. In het Verdrag van Amsterdam en in het Handvest van de grondrechten ligt de betekenis van het algemeen belang voor Europa verankerd.
In mijn hoedanigheid van voorzitter van het Österreichische Hilfswerk vond ik het daarom belangrijk om samen met de grote sociale instellingen en gezondheidsorganisaties als het Rode Kruis, de Caritas, het Hilfswerk, de sportbonden, de brandweerkorpsen, de gemeenten en de steden mijn standpunt te verduidelijken. Ik vind het ook belangrijk dat er rekening wordt gehouden met de specifieke situatie in plattelandsgebieden, dat de kandidaat-lidstaten erbij betrokken worden en dat de betekenis van de non-profitorganisaties voor de diensten van algemeen belang duidelijk wordt benadrukt. Het onderhavige verslag draagt derhalve bij aan meer menselijkheid in het dagelijkse leven.

Berès
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, mijnheer de commissaris, ik denk dat het nuttig is dat ons Parlement zich vandaag uitspreekt over het verslag van onze collega, de heer Langen, want het heeft een zekere actualiteitswaarde. Het lijkt me eveneens nuttig dat we ons uitspreken voorafgaand aan de Europese Raad van Laken, want we verwachten van deze Raadszitting dat ze een beslissende impuls zal geven aan het opstellen van de veelgenoemde kaderrichtlijn die volgens onze Economische en Monetaire Commissie in hoofdlijnen dient te worden aangenomen.
Wat betreft de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, zie ik dagelijks dat de arresten aantonen hoever de jurisprudentie op dit punt voorloopt op onze wetgeving. Zo rechtvaardigt het Hof in zijn arrest van 25 oktober jongstleden opnieuw bepaalde concurrentiebeperkingen wanneer deze noodzakelijk zijn voor het vervullen van een bepaalde taak teneinde een sociaal-economisch evenwicht tot stand te brengen.
Dus wanneer we ons afvragen wat het nut van de kaderrichtlijn is, moeten we ons tevens afvragen wat het organisatieniveau van de diensten van algemeen belang is. En vanuit dit gezichtspunt gaat het erom te bepalen welke instantie verantwoordelijk is voor de diensten van algemeen belang. Op grond van het subsidiariteitsbeginsel pleiten wij ervoor dat dit alle niveaus binnen de Unie kan betreffen, of het nu gaat om het Europese of lokale niveau, en dit zowel bij het vaststellen van het bereik van de diensten van algemeen belang als bij hun concrete uitwerking.
Wij zijn bezorgd om de coherentie tussen het algemene streven naar diensten van algemeen belang enerzijds en de sectorale benadering anderzijds. Want het heeft geen zin een kader vast te stellen wanneer vervolgens de samenhang sector voor sector wordt ondermijnd. Tevens zal onze fractie tegen een aantal paragrafen stemmen die een sectorale benadering voorstaan die wij niet zullen ondersteunen.
Tot slot wilde ik ingaan op het financieringsaspect. De Commissie heeft een nieuwe tekst voorgesteld waarin sprake is van een uitzonderingsregeling voor diensten van algemeen belang. Wij steunen een dergelijk voorstel, dat naar onze mening echter moet worden aangevuld met een benadering die voorziet in kruissubsidiëring, omdat anders geen evenwicht mogelijk is en het functioneren van diensten van algemeen belang op lange termijn in gevaar wordt gebracht.

Maaten
Voorzitter, het is natuurlijk zeer belangrijk om het fenomeen diensten van algemeen belang en de gevolgen ervan voor de Europese burger te evalueren. Naar ons idee moet daarbij het uitgangspunt zijn dat de concurrentie moet worden vergroot ten gunste van de burger en dat dan van daaruit invulling wordt gegeven aan de randvoorwaarden.
De opzet van diensten van algemeen belang dient een zaak te zijn van de lidstaten en subsidiariteit is daarbij een sleutelwoord. Voltooiing van de interne markt op de manier zoals in Lissabon is afgesproken, is essentieel. De reeds in gang gezette liberalisering van met name posterijen, vervoer, stroom en gas, en wat mij betreft ook water, dient daarom in het belang van de burger snel voortgezet te worden.
De huidige liberalisering heeft veel bijgedragen aan het concurrentievermogen van de Europese ondernemingen en heeft ook voor de Europese burger voordelen opgeleverd. Met name als het gaat om producten die zo belangrijk zijn in het leven van alledag, dient de burger een keuze te hebben. De burger dient gezien te worden als consument en niet als subject.
Overal moeten derhalve diensten van algemeen belang op concurrerende wijze worden geleverd. Het is noodzakelijk dat er voldoende marktpartijen op de markt komen en daarom moeten voor openbare en particuliere ondernemingen dezelfde toegangsvoorwaarden gelden.
Ook is de burger gebaat met duidelijkheid op het stuk van prijzen, rekeningen en leveringen. Daarnaast dient hoogstaande kwaliteit geleverd te worden. Daarbij hoort dan natuurlijk ook een juiste en directe behandeling van klachten.
Efficiëntie, bijvoorbeeld met het oog op betere leveringsgarantie, hoort ook in het verschiet te liggen. Verder dient ook de markt voor andere producten, zoals water, opengesteld te worden, zodat de burger ook daar de vruchten van kan plukken.
Voorzitter, met betrekking tot de opstelling van een kaderrichtlijn wil ik graag het standpunt van de Commissie in Laken afwachten. Eigenlijk zijn wij op dit moment tegen zo'n kaderrichtlijn. We moeten zorgvuldig afwegen of die wel noodzakelijk is en alleen maar wetgeving opstellen als die gewenst is. Het moet niet nog ondoorzichtiger worden dan het nu al is.
Tot besluit wil ik de rapporteur bedanken, ook voor het overleg dat hij met ons allen heeft gezocht. Eerlijk gezegd vond ik zijn oorspronkelijke voorstel het beste en sindsdien heeft de Commissie haar best gedaan om het allemaal wat minder te maken. Onze stemming zal dus wat dat betreft tamelijk kritisch kunnen zijn.

Jonckheer
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, kijkend naar de beslissingen die de afgelopen jaren door de Raad en het Europees Parlement zijn genomen omtrent liberalisering van tot dusver beschermde sectoren, dat wil zeggen monopolies, wordt duidelijk dat juridische grondslagen nodig zijn om diensten van algemeen economisch belang te kunnen garanderen en ontwikkelen die echt voor iedereen toegankelijk zijn en aldus inhoud geven aan het burgerschap van de Europese Unie. De huidige economische situatie en de golf van ontslagen die we de afgelopen weken hebben gezien, evenals het feit dat in de afgelopen jaren zelfs gedurende perioden van sterke groei gemiddelde werkloosheidspercentages van 8% zijn voorgekomen, onderstrepen ons inziens de absolute noodzaak om diensten van algemeen belang te ontwikkelen.
Daarom schaart onze fractie zich geheel en al achter de voluntaristische ideeën ten aanzien van diensten van algemeen belang die zijn uitgewerkt door het Europees Verbond van Vakverenigingen en door de Europese Contactcommissie.
Een eerste horde op Europees vlak is genomen met artikel 16 van het Verdrag van Amsterdam. Dit artikel wordt nu ontoereikend geacht, en dat is de reden dat we het plan voor een kaderrichtlijn en de zowel door de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten als door de GUE en De Groenen ingediende amendementen steunen. Wij hopen dan ook dat de Raad van Laken, die deels gewijd zal zijn aan de doelstellingen van de Unie, deze doelstelling inzake diensten van algemeen belang en de kaderrichtlijn, eenduidig zal bekrachtigen en tevens een tijdschema zal overeenkomen.
Er staat heel wat op het spel. Het gaat erom, evenals bij de procedures voor de overheidsopdrachten - het verslag-Zappala - en voor de particuliere sector - openbaar reizigersvervoer, verslag-Meijer - een kader vast te stellen voor het Europese mededingingsbeleid aan de hand waarvan nationale, regionale of lokale overheden, rekening houdende met het subsidiariteitsbeginsel, besluiten kunnen nemen over de taken van diensten van algemeen belang, over de beheerseisen aan exploitanten en over de financiering van deze taken. Dat is het oogmerk van de amendementen 52 en 55 die wij hebben ingediend.
Wij zijn tevens van mening dat we moeten aandringen op een veel diepgaandere beoordeling van de sectorliberalisering door het belang van de consument en de werknemers mee te wegen en te kijken in hoeverre de marktoverwegingen te rijmen zijn met de doelstellingen van duurzame ontwikkeling - ik denk bijvoorbeeld aan de watervoorziening - en dat niet alleen vanuit een technisch gezichtspunt, maar ook via een dialoog met alle betrokken partijen. Dit betreft de amendementen 44 en 46.
Het feit dat deze amendementen aan de plenaire vergadering moeten worden voorgelegd, toont aan dat er geen unanimiteit bestaat over wat ik net heb genoemd als doelstellingen en vooral niet over de daarvoor in te zetten middelen.
Nogmaals, op dit terrein hebben we net als op andere terreinen vooral behoefte aan meer Europese integratie, die tot stand komt door de communautaire methode te hanteren en het onbedreigde aanbod van diensten van algemeen belang door openbare actoren op ieder niveau te waarborgen.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, in het licht van de liberalisering en deregulering binnen de Europese Unie zijn de nodige voorstellen en initiatieven voor diensten van algemeen belang ontwikkeld. Deze hebben ertoe geleid dat artikel 16 uit het Verdrag van Amsterdam de cruciale rol erkent van diensten van algemeen belang bij het bevorderen van de sociale en territoriale samenhang. Maar de voorstellen van de Commissie spreken zoals gewoonlijk geen duidelijke taal: enerzijds wordt gerefereerd aan het belang van de burgers en dus aan de noodzaak van diensten van algemeen belang, anderzijds versterken vele richtlijnen van de Commissie de liberalisering en deregulering van diensten van algemeen belang.
Het verslag-Langen borduurt voort op de mededeling van de Commissie van september 2000 over de diensten van algemeen belang in Europa. De Commissie erkent dat de vrije marktwerking niet kan voldoen aan alle behoeften van de burger en dat de lidstaten gerechtigd zijn diensten van algemeen belang op te zetten en te exploiteren. Maar tegelijkertijd laat ze zich positief uit over de liberaliseringen tot nu toe en beroept ze zich op de conclusies van de Raad van ministers van Lissabon om deze versneld door te voeren. Het debat en de amendementen zijn het verslag ten goede gekomen. Het probeert een middenweg te bewandelen tussen liberalisering en diensten van algemeen belang, en onderstreept dat diensten van algemeen belang borg moeten staan voor gelijke toegang, onbedreigde voorziening en continuïteit. Het tracht zelfs de werkelijke invloed van de liberalisering in kaart te brengen alvorens nieuwe stappen te zetten, iets waarop mijn fractie meermaals heeft aangedrongen. Maar het gaat mis bij de eisen die worden gesteld aan diensten van algemeen belang die deze naam waardig zijn. Het verslag-Langen wil gestaag voortgaan met de op het gebied van vervoer, stroom, gas en post in gang gezette liberalisering. Bovendien oordeelt het verslag dat de privatisering van waterleidingbedrijven noodzakelijk is.
Ik denk dat voor diensten van algemeen belang, zoals hun naam al aangeeft, de rechten en plichten moeten gelden die het algemeen belang oplegt. Dat wil zeggen: transparantie, continuïteit en gelijkheid. We hebben een nieuw Europees model van diensten van algemeen belang nodig dat tegemoetkomt aan de wensen van de burger, en we moeten ophouden de zaken alleen vanuit een concurrentieperspectief te zien, zoals het verslag voorstaat. Daarom lijkt het me niet verstandig, en zelfs gevaarlijk, een kaderrichtlijn op te stellen zolang we deze zienswijze aanhangen. Ja, ik denk dat er behoefte is aan garanties. Ik ben voorstander van een kaderrichtlijn voor de diensten van algemeen belang, op voorwaarde dat deze de sociale baten bevordert die de diensten van algemeen belang opleveren in termen van werkgelegenheid, veiligheid en duurzame ruimtelijke ordening. Een dergelijke richtlijn zou tevens moeten waarborgen dat de dienstverlener zijn plichten ten aanzien van kwaliteit, gelijkheid en toegang van alle gebruikers nakomt, en gereserveerde sectoren in stand moeten houden, waardoor sociale en territoriale tariefvereveningen mogelijk worden. Ik denk ook dat alle niveaus van de Unie hierbij betrokken moeten worden. Onze positie zal afhangen van het al dan niet aannemen van een aantal amendementen.

Radwan
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag over de diensten van algemeen belang in Europa gaat het om een spanningsveld tussen twee belangrijke aspecten. Het betreft de uniforme concurrentiewetgeving in Europa en de plaatselijke autonomie, ofwel subsidiariteit. De burger ofwel de consument moet steeds centraal staan bij de vraag welke diensten hij onder welke voorwaarden en met name in welke kwaliteit ontvangt.
De mededeling van de Commissie bevat twee punten die in mijn ogen zeer belangrijk zijn. Op de eerste plaats wordt er steeds gesproken over economische activiteiten, maar het is moeilijk vast te stellen welke dat nu precies zijn. Als wij er in het Parlement over discussiëren wat economische activiteiten zijn, dan worden zeer veel afgevaardigden beïnvloed door hun land van herkomst. Kunnen we al spreken van economische activiteiten als een onderneming met winstoogmerk actief is in een branche? Denken we alleen maar aan het ziekenvervoer.
Op de tweede plaats gaat het om de controle op misbruik. De vraag is niet of de Commissie kan controleren, maar in welke mate ze dat kan doen. Het mag niet gebeuren dat de Commissie door te concrete eisen via een achterdeur toch een concept voor diensten van algemeen belang opstelt.
Het is belangrijk dat plaatselijke autoriteiten hun verantwoordelijkheid behouden en dat wij in het kader daarvan door aanbestedingen de concurrentiemogelijkheid uitbreiden.
Tot slot wil ik het hebben over de markt voor water. Daar wordt in het verslag wel over gesproken, maar in de mededeling van de Commissie niet. Water is voor ons in Duitsland en Oostenrijk van zeer groot belang. Daarom is het naar mijn mening absoluut onaanvaardbaar dat een individuele beschikking binnen de Europese Unie - de Commissie heeft reeds opdracht gegeven tot het opstellen van een advies hierover - leidt tot een openstelling van de markt. Dat wijzen wij beslist van de hand. En anders moeten de sectoren van tevoren in ieder geval apart bekeken worden. Daarom kan ik de Commissie alleen maar waarschuwen deze stappen niet te nemen.

Rapkay
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is nu eenmaal zo dat veel zaken die op een bepaalde manier geregeld zijn in de lidstaten door de interne markt nu aan andere regels gebonden zijn. De diensten van algemeen belang zijn daarvan een uitstekend voorbeeld. Dat komt met name ook door het feit dat de doelstellingen van diensten van algemeen belang in de lidstaten vrijwel gelijk zijn, maar de instrumenten die worden toegepast deels echter totaal verschillend zijn. Dat heeft te maken met verschillende culturele ontwikkelingen, maar ook met de verschillende constituties van de lidstaten. Dat maakt het er niet bepaald makkelijker op om gemeenschappelijke regels op te stellen.
De lidstaten moeten in de toekomst echter de mogelijkheid blijven behouden om zelf te bepalen wat zij onder diensten van algemeen belang verstaan. Daarbij moeten de spelregels evenwel zo veel mogelijk overeenkomen in een gemeenschappelijke interne markt. De mededingingsregels zoals ze in het Verdrag zijn vastgelegd geven op zich niet voldoende rechtszekerheid voor de vormgeving, maar het kan ook niet de bedoeling zijn om deze Europese mededingingsregels dan maar af te schaffen. Deze regels moeten in het belang van de diensten van algemeen belang daarom een bindend karakter hebben. Op grond hiervan eisen wij een kaderrichtlijn waarin de communautaire beginselen zijn vastgelegd waarop de diensten van algemeen belang berusten.
In deze richtlijn moeten de regels voor de lidstaten worden vastgelegd, maar ze moet met name rechtszekerheid bieden aan degenen die de diensten van algemeen belang leveren. De Commissie moet tenslotte ook beperkingen opgelegd krijgen wat betreft haar discretionaire bevoegdheid, maar zij heeft het monopolie op de uitvoerende macht en daar mag niet aan getornd worden. Wat betreft de individuele beschikkingen en vrijstellingsverordeningen zou ik bijvoorbeeld graag duidelijk omschreven willen zien wat wel en wat geen economische activiteiten zijn. Wat valt onder de bagateldrempel? Wanneer betreft het de handel met een andere lidstaat? Het Europees Parlement heeft richtpunten nodig bij het opstellen van de richtlijnen en verordeningen voor de sectoren waaraan het nu werkt...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Laguiller
Mijnheer de Voorzitter, het verslag heet "Diensten van algemeen belang" om nog meer diensten van algemeen belang op te offeren aan particuliere belangen, en het roept op om onverdroten door te gaan met de liberalisering.
In tegenstelling tot de leugenachtige beweringen van het verslag hebben de privatiseringen geleid tot een verslechtering van de dienstverlening, tot sociale discriminatie die ten koste gaat van degenen met de laagste inkomens, tot het afbouwen of opheffen van activiteiten die, ook al leveren ze geen winst op, onontbeerlijk zijn voor de bevolking. En dat kan ook niet anders. De particuliere ondernemingen die profiteren van de ontmanteling van de diensten van algemeen belang laten zich leiden door het streven naar winstmaximalisatie voor hun aandeelhouders en niet door de noodzaak om het algemene belang zo goed mogelijk te dienen. Het beleid dat bestaat uit het opofferen van diensten van algemeen belang aan particuliere belangen, zoals dat wordt gevoerd door de Europese instellingen en door de nationale overheden, vormt in sociaal opzicht een flinke stap terug. Onderwijs, gezondheid, openbaar vervoer, post, telecommunicatie, water- en energievoorziening, alsmede afvalverwerking moeten diensten van algemeen belang blijven, zonder winstoogmerk of...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, om ervoor te zorgen dat de diensten van algemeen belang voor iedereen voldoende toegankelijk zijn, wil de EU liberaliseringen doorvoeren. Als daarmee meer eerlijke concurrentie wordt bedoeld op het gebied van post, vervoer, watervoorziening, sociale diensten en andere zaken, dan moeten wij dat goedkeuren. Als echter puur en alleen op grond van de kosten de kwaliteit van de diensten daalt, als er steeds minder aanbieders zijn en als het aantal arbeidsplaatsen daalt, moet de politiek ingrijpen. Staatsmonopolies mogen niet worden vervangen door particuliere monopolies! De heer Langen heeft mijn voorstellen om de taken van de diensten van algemeen belang als gemeenschappelijke Europese waarden te erkennen overgenomen. Ze leveren een bijdrage aan het Europees sociaal model en de duurzame ontwikkeling van de EU-regio' s.
Het doel is om tegen een goede prijs-kwaliteitverhouding hoge kwaliteits- en veiligheidsnormen alsmede een brede voorziening en continuïteit te garanderen. De lidstaten mogen bij de aanbestedingen zelf de voorwaarden blijven bepalen met betrekking tot milieueisen, beschikbaarheid en sociale normen. Het is in het belang van alle burgers dat deze diensten in het kader van een Europees gunningsrecht duidelijk worden gedefinieerd. De lokale sociale en caritatieve diensten die worden geleverd zonder winstoogmerk ten behoeve van de uitgesloten bevolkingsgroepen en de sociaal zwakkeren moeten van deze mededingingsregels en de voorschriften inzake de interne markt vrijgesteld worden.
De burgers en gebruikers moeten actief participeren aan de concretisering van deze overeenkomst door lidstaten en Commissie. Zij zullen nieuwe regelingen voor de diensten van algemeen belang in de EU immers alleen accepteren als transparantie en participatie gegarandeerd zijn. In mijn hoedanigheid van lid van de Economische en Monetaire Commissie en van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken adviseer ik mijn collega' s dit uitstekende, evenwichtige verslag goed te keuren.

De Rossa
Mijnheer de Voorzitter, ik maak mij zorgen over een aantal aspecten in het verslag-Langen. Wij moeten dit vraagstuk van de diensten van algemeen belang eerst aanpakken vanuit het gezichtspunt van de rechten van de burger. De rechten van de consumenten zijn hier immers een onderdeel van. Het burgerschap geeft de burgers zekere rechten, waaronder dat op bepaalde basisbehoeften zoals water. Water is een vitale levensbehoefte. Wij mogen in de Europese Unie water niet behandelen als een willekeurig handelsartikel dat kan worden gekocht en verkocht.
Europa is een sterk voorstander van het idee van een duidelijk sociaal model dat is gebaseerd op solidariteit. Het is daarom van essentieel belang dat wij een wettelijk kader hebben, een regelgevend kader waarbinnen de Commissie en de lidstaten het vraagstuk van de concurrentie bij sociale voorzieningen, overheidsdiensten en diensten van algemeen belang kunnen aanpakken. Het is een onderdeel van een democratische agenda voor de Europese Unie dat wij ervoor zorgen dat wij controleerbaar zijn, dat de door ons geleverde diensten controleerbaar zijn en dat wij Europa ontwikkelen tot een sociaal Europa zonder enige uitsluiting.
De economie moet een instrument zijn dat ten dienste staat van de burger en niet alleen van de markt. Als wij een samenhangend sociaal Europa willen ontwikkelen, kunnen wij dat niet doen door de rechten van de consument te definiëren op basis van de koopkracht. Dat leidt tot een Europa waar de politiek niet serieus wordt genomen, omdat het simpelweg is gebaseerd op het vermogen van mensen om te kopen of niet te kopen.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij bijzonder genoegen u te kunnen mededelen dat ik het van harte eens ben met het verslag-Langen en met het uitstekende werk van de rapporteur, die een weloverwogen en op de toekomst gerichte benadering heeft gepresenteerd voor de toekomstige levering van een categorie diensten die van essentieel belang is voor onze economie en het welzijn van alle Europese burgers.
Het aandeel van de Commissie bestond uit het presenteren van twee mededelingen over dit onderwerp en uit een verslag dat zij onlangs aan de Europese Raad van Laken heeft voorgelegd. In feite komt het erop neer dat wij ons allen laten inspireren door dezelfde wil om ervoor te zorgen dat iedere burger in Europa toegang heeft tot kwalitatief goede diensten van algemeen belang. De Europese Unie draagt rechtstreekse verantwoordelijkheden voor die sectoren waarvoor internemarktwetgeving is geïntroduceerd, hoofdzakelijk voor de netwerkindustrieën. Voor elk daarvan zijn specifieke bepalingen gewijd aan de verplichtingen die gelden voor de openbare dienstverlening. Al deze wetgeving is aangenomen in een medebeslissingskader en blijft zich voortdurend ontwikkelen. In het pakket van voorstellen voor de energiesector dat dit voorjaar door de Commissie werd aangenomen zijn bepaalde elementen betreffende de verplichtingen die betrekking hebben op de openbare dienstverlening aangescherpt. De lidstaten hebben de plicht deze verplichtingen nader te specificeren en te implementeren.
Op andere plaatsen, in sectoren die niet worden gedekt door specifieke communautaire wetgeving, is de hoofdrol weggelegd voor de lidstaten en hun gestelde machten, bijvoorbeeld waar het de organisatie en de verlening van lokale en maatschappelijke diensten betreft. Hier beperkt de Commissie zich tot de noodzakelijke verenigbaarheid met de algemene regels inzake de concurrentie en de interne markt. Deze regels zijn, zoals in het verslag-Langen wordt benadrukt, heel flexibel. Met name zorgen zij voor een adequate financiering van de diensten van algemeen belang.
De Commissie is meermalen gevraagd om te zorgen voor een grotere wettelijke bescherming met betrekking tot de algemene regels inzake de concurrentie en de algemene markt zoals die van toepassing zijn op de diensten van algemeen belang. Door uit te leggen welke benadering zij volgt en deze benadering nader uit te werken, heeft zij geprobeerd om de angsten van de betrokkenen en anderen weg te nemen. De Commissie stelt voor om voor de nadere toelichting waar in het verslag-Langen om wordt gevraagd gebruik te blijven maken van voorbeelden, richtsnoeren en mededelingen, naast voorstellen voor regelgeving met betrekking tot uitzonderingsgevallen.
In haar verslag dat in Laken wordt gepresenteerd heeft de Commissie togezegd een communautair kader op te stellen voor staatssteun aan diensten van algemeen economisch belang. Dat kader zou met name de voorwaarden kunnen specificeren voor goedkeuring door de Commissie van staatssteunstelsels, zodat de kennisgevingsverplichting voor individuele steun komt te vervallen. Dat kan leiden tot het aannemen van een verordening waarmee bepaalde steuncategorieën worden ontheven van de verplichting tot kennisgeving vooraf.
Wat de voorgestelde kaderrichtlijn betreft: hier is de Commissie in principe niet tegen en zij gaat ermee akoord de waarde en haalbaarheid van een dergelijk instrument te evalueren. Onze zorgen betreffen voornamelijk de koppeling tussen een dergelijke richtlijn en de wetgeving op sectorniveau. De Commissie za het onderwerp opnieuw bekijken, in het licht van de resolutie van het Europees Parlement.
Een ander belangrijk punt betreft de evaluatie. Ik stel hier nogmaals dat de Commissie veel gelegen is aan een strenge, volledige en eerlijke evaluatie van de resultaten van communautaire wetgeving. Het is een goede praktijk, maar het getuigt ook van goed bestuur en het dient niet te worden veronachtzaamd, op Europees noch lidstaatniveau. Wij stellen voor verbeteringen aan te brengen in bestaande sectorevaluaties en we zijn overeengekomen een jaarlijks horizontaal verslag te presenteren in de context van het proces van Cardiff. De Commissie is het van harte eens met het voorstel van het Europees Parlement om een debat te organiseren in de bestaande fora, om een pluralistische evaluatie te kunnen garanderen. Dit debat zou moeten plaatsvinden vóór de opstelling van het verslag van Cardiff, zodat alle resultaten en aanbevelingen van dit debat erin kunnen worden verwerkt.
Afsluitend wil ik benadrukken dat de diensten van algemeen belang een terrein van voortdurende zorg zijn, die vragen om nieuwe initiatieven waar het gaat om de toekomstige en verdere ontwikkeling van de communautaire wetgeving. De Commissie wil het Europees Parlement graag als partner in dit proces betrekken.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Stemming
Verslag zonder debat (A5-0362/2001) van de heer Schmid, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken

1. over het voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een actieprogramma inzake opleiding, uitwisselingen en bijstand ter bescherming van de euro tegen valsemunterij (programma "PERICLES" (COM(2001) 248 - C5-0303/2001 - 2001/0105(CNS))
2. over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende uitbreiding van de werking van het besluit tot vaststelling van een actieprogramma inzake opleiding, uitwisselingen en bijstand ter bescherming van de euro tegen valsemunterij (programma "PERICLES" ) tot de lidstaten die de euro niet als munteenheid hebben aangenomen (COM(2001) 248 - C5-0304/2001 - 2001/0106(CNS))
(Het Parlement neemt bij opeenvolgende stemmingen beide wetgevingsresoluties aan)
  
Verslag (A5-0380/2001) van de heer Lehne, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 91/308/EEG van de Raad tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld (PE-CONS 3654/2001 - C5-0496/2001 - 1999/0152(COD))
Caveri (ELDR). (IT) Mijnheer de Voorzitter, ik moet het Bureau wijzen op een fout die nog steeds in de Italiaanse tekst staat, in lid 6 van artikel 3. In september vorig jaar heb ik Voorzitter Fontaine per brief gewezen op een fout in de Italiaanse tekst, ten opzichte van de correcte Engelse, Duitse en Franse tekst. In een brief van 4 oktober 2000 gaf Voorzitter Fontaine mij gelijk en verzekerde zij mij dat de vertaaldienst de fout zou corrigeren. Helaas is dat nog niet gebeurd. De zinswending in de huidige Italiaanse tekst, namelijk "l'obbligo di identificazione previsto dalla presente direttiva si applica in ogni caso" (de in de onderhavige richtlijn voorgeschreven verplichting is in elk geval van toepassing) betekent iets heel anders dan dezelfde passage in de andere talen. Zoals ik Voorzitter Fontaine heb geschreven, zou er moeten staan: "è comunque assolto dalle case da gioco" (aan deze verplichting wordt door de casino' s in elk geval voldaan), want dan zou de tekst overeenkomen met die in de andere talen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Caveri. We zullen uw opmerking natuurlijk meenemen. Ze lijkt me gefundeerd.

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, verschillende Spaanse collega' s hebben mij eveneens geattendeerd op een fout in de Spaanse versie die ik ook naar voren wil brengen. Het gaat om het woord determinar in artikel 6, lid 3 ter. Dit woord moet worden vervangen door het woord evaluar. Dat is de juiste vertaling. Ik verzoek u dat te controleren en eventueel te melden.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0349/2001) van mevrouw Maij-Weggen, namens de Commissie constitutionele zaken, over de aanpassing van het Reglement aan verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad inzake de toegang van het publiek tot de documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (2001/2135(REG))
(Het Parlement keurt het besluit goed)
  
Verslag (A5-0346/2000) van de heer Carnero González, namens de Commissie constitutionele zaken, tot wijziging van het Reglement betreffende de instelling van interparlementaire delegaties en gemengde parlementaire commissies (1999/2196(REG))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Tweede verslag (A5-0347/2001) van de heer Cappato, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (COM(2000) 385 - C5-0439/2000 - 2000/0189(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0370/2001) van de heer Turco, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken
1. over het initiatief van het Koninkrijk België en het Koninkrijk Zweden met het oog op de aanneming van een besluit van de Raad houdende uitbreiding van het mandaat van Europol tot de in de bijlage bij de Europol-Overeenkomst vermelde ernstige vormen van internationale criminaliteit (9093/2001 -C5-0266/2001 - 2001/0817(CNS)) en
2. over het Initiatief van het Koninkrijk Zweden met het oog op de aanneming van een besluit van de Raad tot wijziging van het besluit van de Raad van 12 maart 1999 houdende vatstelling van de regels betreffende de verstrekking van persoonsgegevens door Europol aan derde staten en instantie (8785/2001 -C5-0218/2001 - 2001/0807(CNS))
(Het Parlement neemt bij opeenvolgende stemmingen beide wetgevingsresoluties aan)
  
Verslag (A5-0369/2001) van de heer Kirkhope, namens de Commissie vrijheden rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van het Koninkrijk België, de Franse Republiek, het Koninkrijk Spanje en het Verenigd Koninkrijk met het oog op de aanneming door de Raad van een kaderbesluit inzake gemeenschappelijke onderzoeksteams (12442/2001 - C5- 0507/2001 - 2001/0821(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0371/2001) van de heer Marinho, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van het Koninkrijk Zweden met het oog op de aanneming door de Raad van een ontwerp van besluit tot vaststelling van de bepalingen van de Overeenkomst van 1995 aangaande de verkorte procedure tot uitlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie en van de Overeenkomst van 1996 betreffende uitlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie, die een ontwikkeling inhouden van het Schengenacquis in de zin van de Overeenkomst betreffende de betrokkenheid van de Republiek IJsland en het Koninkrijk Noorwegen bij de toepassing, de uitvoering en de ontwikkeling van het Schengenacquis (9946/2001 - C5-0321/2001 - 2001/0820(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0351/2001) van de heer Vander Taelen, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over een betere verspreiding van Europese films op de interne markt en in de kandidaat-lidstaten (2001/2342(INI))

Vander Taelen
Ik moet hier een klein mondeling amendement indienen omdat ik gemerkt heb dat er enige misverstanden waren over de juiste bedoeling van deze tekst. Bepaalde leden van deze vergadering verdachten mij ervan de bureaucratie van Europa te willen verzwaren, terwijl ik die eigenlijk wil verlichten. Om dit duidelijk te maken zal ik u de tekst van het tweede deel voorlezen in het Engels: "and for the same purpose, to foresee the creation of a specific European executive agency (agency met een kleine letter) for cinema and audiovisual matters". De rest valt dus weg. Ik bedoel hiermee enkel dat de efficiency van de bestaande organisatie in Europa wordt vergroot en zeker niet wordt verzwaard.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Verslag (A5-0347/2001) van de heer Maat, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het verslag van de Commissie over de ervaringen van de lidstaten sinds de tenuitvoerlegging van richtlijn 95/29/EG van de Raad tot wijziging van richtlijn 91/628/EEG inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer (COM(2000) 809 - C5-0189/2001 - 2001/2085(COS))

Auroi
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde in de Franse versie twee fouten signaleren die moeten worden rechtgezet.
In paragraaf 10 staat in de Franse versie: "Les procédures de violation du traité doivent être poursuivies contre les Etats membres" , hetgeen onzin is. Er moet staan : " Les procédures de poursuite pour violation du traité doivent être mises en place contre les Etats membres."
In paragraaf 16 wordt in de Franse versie gezegd: "invite la Commission à examiner comment promonvoir de petites tueries locales." Mijnheer de Voorzitter, om nog ergere kleine slachtingen te voorkomen, stel ik voor - en dat doet denken aan de film "Petits meurtres entre amis" -, stel ik dus "des petites structures locales d' abattage" voor.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Auroi, voor uw beide opmerkingen. Onze diensten zullen ervoor zorgen dat alles in orde komt.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Verslag (A5-0361/2001) van de heer Langen, namens de Economische en Monetaire Commissie over de mededeling van de Commissie "Diensten van algemeen belang in Europa (COM(2000) 580 - C5-0399/2001 - 2001/2157(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Radwan
Mijnheer de Voorzitter, ik wil nog een keer terugkomen op de stemming waarin ons helaas de kans ontnomen werd over amendement 62 te stemmen. Ik heb nog eens naar de stukken gekeken en amendement 62 is een aanvulling op amendement 58. Eigenlijk hadden wij daar in hoofdelijke stemming over moeten stemmen. Helaas hebben uw beide medewerkers mijn twee opmerkingen over de agenda genegeerd.
Wij willen alleen kort en duidelijk vaststellen dat een openstelling van de markt voor water niet via de algemene mededingingsregels doorgevoerd kan worden. Dat wilde ik nogmaals benadrukken. Ik heb in mijn beginbetoog ook al gezegd dat wij dit van de hand wijzen en ik verzoek u dit in de notulen op te nemen. Ik wil u ook vragen ervoor te zorgen dat de mondelinge mededelingen van de afgevaardigden in de toekomst waar mogelijk niet worden genegeerd.

De Voorzitter
Ik heb uw verzoek niet ontvangen, mijnheer Radwan.

Radwan
Mijnheer de Voorzitter, u kunt dat bij uw beide medewerkers navragen. De medewerker links van u heeft mij aangekeken, maar u vervolgens niets gezegd. Daar kan ik dan ook niets aan doen!

De Voorzitter
Mijnheer Radwan, mijns inziens wijden onze medewerkers zich met inzet aan een zeer belangrijke taak, maar ik zie dat u niet van plan bent naar mij te luisteren.
STEMVERKLARINGEN - Verslag-Schmid (A5-0362/2001)

Berthu
Het risico van de productie en verspreiding van valse euro' s legt een zware hypotheek op de beginfase van de Europese munt, gedurende de paar jaar die volgen op het in omloop brengen van de munten en biljetten, op 1 januari aanstaande. In deze overgangsperiode is het vertrouwen van de burgers allesbepalend.
Het lijkt erop alsof het gevaar is onderschat, en vervolgens te laat is aangepakt. Pas op 22 juli 1998 komt de Commissie met haar belangrijkste mededeling over dit onderwerp, en in 1999 en 2000 worden de eerste halve maatregelen genomen, te weten de uitbreiding van de taken van Europol en strafrechtelijke sancties tegen valsemunterij in euro' s. Het ontwerpbesluit waarover we ons vandaag hebben gebogen voegt zich bij deze reeks maatregelen en voorziet in een communautair programma voor de scholing en ondersteuning van de belangrijkste experts op het gebied van vervalsing.
Hoewel tegen het concept zelf niet veel in te brengen is, willen we toch benadukken dat het te laat komt en zich hier en daar tegenspreekt, hetgeen duidt op fouten bij de conceptie van de euro.
Allereerst zwalkt de voorgestelde tekst voortdurend tussen de organisatie van de "opleiding" en die van de "bijstand" , zonder duidelijk te durven zeggen dat met nog 48 dagen te gaan tot het in omloop brengen van de munten en biljetten, de samenwerking op dit uiterst belangrijke terrein nog altijd niet vlekkeloos verloopt. Ten tweede lezen we dat deze "opleiding/bijstand" onder meer de bescherming van de euro buiten de Unie beoogt, hetgeen echter op geen enkele wijze tot de bevoegdheden van de Unie behoort. We komen hier dus via een omweg te weten hoe krakkemikkig het eurosysteem is, met communautaire bevoegdheden en nationale bevoegdheden die door elkaar heen lopen zonder dat er sprake is van een goede afstemming. Maar hoe kon het ook anders, nadat in Maastricht was overeengekomen de kiezer te paaien door hem voor te spiegelen dat invoering van de Europese munt mogelijk was zonder overkoepelende coördinatie?
Verslag-Lehne (A5-0380/2001)

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier graag namens mijn fractie een paar dingen zeggen over het verslag-Lehne. Sinds de Top van Tampere werken EU-overheden nauwer met elkaar samen op het terrein van justitie en binnenlandse zaken en sinds 11 september is dit nog duidelijker het geval.
Aangezien wij leven in een interne markt, is het alleen maar terecht en juist dat er sprake is van enige samenwerking en coördinatie tussen de lidstaten. De internationale criminaliteit wordt gekenmerkt door zeer geavanceerde structuren, maar dergelijke operaties drijven op de financiering van criminele activiteiten. Daarom is het belangrijk dat wij deze wetgeving bekrachtigen, om ervoor te zorgen dat er binnen het financiële stelsel van de EU geen witwaspraktijken plaatsvinden. We moeten ervoor zorgen dat internationale criminelen geen gebruik kunnen maken van bestaande financiële structuren in Europa, of elders, om hun onwettig verkregen winsten te kunnen witwassen.
De implementatie van deze richtlijn tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld is een belangrijk element in de strijd tegen de internationale criminaliteit. Ik ben altijd van mening geweest dat de EU-wetgeving op dit gebied op meer dan drugsovertredingen alleen betrekking dient te hebben. Dat is precies wat er hier is bereikt via de overeenkomst tussen de overheden van de EU en het Europees Parlement. In de richtlijn wordt het verbod op witwassen tot de georganiseerde misdaad èn drugsovertredingen uitgebreid. De lidstaten blijven de vrijheid behouden om hun nationale anti-witwaswetgeving uit te breiden naar andere vormen van criminele activiteit. Ten gevolge van de bemiddelingsovereenkomst zal de beroepsgeheimhouding van advocaten gewaarborgd blijven, tenzij de advocaat weet dat het juridisch advies dat wordt ingewonnen een witwasdoel dient.
In bredere context is men het er op Europees niveau over eens om over te gaan tot implementatie van de kaderrichtlijn inzake de goedkeuring voor het bevriezen van criminele activa binnen de EU. Het protocol betreffende het Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken zal de EU-overheden ook tot steun kunnen zijn, wanneer de strafvervolging in verschillende lidstaten plaatsvindt.
Ik ben een voorstander van nauwere samenwerking en coördinatie op justitieel vlak binnen de EU, al wil ik de overheden waarschuwen om uiterst attent te zijn op de voorwaarden die mogelijkerwijs aan toekomstige initiatieven verbonden zijn. Er moeten goede procedures zijn om de burgerlijke vrijheden en rechten te waarborgen en het wettelijk vermoeden dat iemand onschuldig is, tenzij het tegendeel bewezen is, te handhaven.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Lehne over de bestrijding van het witwassen van geld gestemd. In de Franse versie staat "blanchiment des capitaux" , wat letterlijk betekent "witten van geld" , "wassen van geld" , dat wil zeggen iets wit maken wat niet wit is, iets schoon maken wat smerig is, iets mooi maken wat lelijk is. Ik vroeg me dus af: waarom lukt het ons niet om net als misdadigers mooi te maken wat lelijk is? Waarom kunnen wij dat niet, iets mooi maken wat lelijk is? Ik denk daarbij niet aan mezelf, mijnheer de Voorzitter, want sommigen vinden mij misschien lelijk, maar aan de pensioenwetten in heel Europa. Zal het ons lukken de lelijke wetten - want die zijn er - mooi te maken?

Bordes, Cauquil en Laguiller
Het Europees Parlement en de Raad hebben dus overeenstemming bereikt over een compromis dat iets lijkt te doen tegen het witwassen van drugsgeld zonder er echt iets tegen te doen.
Je moet van goeden huize komen om het onderscheid te maken tussen geld dat afkomstig is van de georganiseerde criminaliteit en geld dat voortkomt uit het normale functioneren van de economie. Temeer daar het bankwezen zelf dit onderscheid niet wenst te maken, aanvoerend dat het niet tot taak heeft te kijken naar de herkomst van het geld, maar alleen naar wat het opbrengt. En het is een publiek geheim dat zwart geld niet alleen wordt witgewassen in de belastingparadijzen, maar ook en vooral in de grootste banken van het financiële stelsel.
Deze resolutie zal, als ze wordt aangenomen, beslist niet kunnen verhinderen dat geld afkomstig van de georganiseerde criminaliteit via het financiële stelsel zijn weg vindt naar zogenaamde normale activiteiten die uit menselijk oogpunt vaak net zo crimineel zijn als het geld van maffiose organisaties.
Zich verrijken met drugsgeld is walgelijk. Maar zich verrijken met de productie en verkoop van wapens is dat evenzeer. En het is ook een schande dat farmaceutische trusts en hun aandeelhouders zich verrijken omdat ze als enige de octrooien op bepaalde medicijnen bezitten, terwijl dit monopolie de prijs van bepaalde onontbeerlijke medicijnen met tien of meer vermenigvuldigt, waardoor iedereen die zich een dergelijke prijs niet kan veroorloven ten dode opgeschreven is. Dat alles is echter legaal.
De Europese instellingen hebben dan misschien het recht om te bepalen welke vormen van kapitaalgebruik legaal zijn, maar ze hebben niet het recht "het Kapitaal wit te wassen" .

Kristine en Vachetta
De richtlijn betreffende de strijd tegen het witwassen van geld gaat in de goede richting en komt, in ieder geval ten dele, tegemoet aan de wensen van de burgerbewegingen en aan de door de direct betrokken rechters gedane voorstellen. Sinds 11 september zouden er extra redenen moeten zijn om het witwassen van geld harder aan te pakken. Het verslag-Lehne doet evenwel precies het tegenovergestelde. Het staat zich voor op een nieuwe, absurd geformuleerde alinea waarin wordt gesteld dat de lidstaten niet kunnen worden gedwongen de in de richtlijn voorgeschreven verplichtingen op te leggen aan de betrokken beroepsgroepen (onafhankelijke beoefenaars van juridische beroepen, enzovoort.). Het onaantastbare beroepsgeheim blijft gehandhaafd, behalve als de juridisch adviseur zelf een financieel crimineel is. Het is niet voldoende dat hij "bepaalde redenen heeft om te veronderstellen" dat "zijn cliënt juridisch advies wil inwinnen ten behoeve van het witwassen van geld" ; alleen wanneer de advocaat "weet" dat dit zo is, kan het beroepsgeheim worden opgeheven.
Deze nuances staan in schril contract met de grofheid van enkele recente beslissingen van het Parlement, waarbij dit zich bedient van CIA-methoden en niet aarzelt om van iedere persoon die zijn stem verheft tegen de financiële criminaliteit een crimineel te maken.
Ondanks deze tekortkomingen hebben we niet tegen het verslag Lehne gestemd.
Verslag-Maij-Weggen (A5-0349/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb ook voor deze verordening inzake de toegang van het publiek tot de documenten van het Europees Parlement gestemd. Ik moet zeggen dat een gepensioneerde vrouw uit Bergamo, Erminia Santinelli, een kwieke en actieve vrouw van 60 jaar, me afgelopen zondag heeft gezegd: "Wat een mooie verordeningen nemen jullie aan bij het Europees Parlement! Misschien wil dat zeggen dat ook ik eindelijk de documenten kan inzien!" "Welke documenten bedoelt u?" , heb ik gevraagd. "De documenten over de berekening van mijn pensioen," antwoordde ze, "want ik begrijp nog steeds niet hoe mijn pensioen berekend is. Eindelijk kan ik daar duidelijkheid over krijgen, dankzij de documenten die ik kan inzien, over de berekening van mijn pensioen." "Een andere keer!" heb ik gezegd. "Op dit moment moeten we ons tevredenstellen met de documenten van het Europees Parlement."

Bonde
. (DA) Het verslag van mevrouw Maij-Weggen inzake openheid in de documenten van het Parlement is een stap vooruit, die wij slechts kunnen steunen. Wij hebben derhalve eensgezind voor "het minste van twee kwaden" gestemd, hetgeen wil zeggen dat een kleine stap vooruit naar meer openheid beter is dan niets. Het probleem is alles wat er niet in staat. Het voornaamste probleem is dat de Commissie en de Raad geen documenten uit de wetvoorbereidende fase aan het Parlement overleggen. Dat is in dat opzicht ongelukkig, omdat het deze fase is waarin de burgers de zaken met interesse volgen teneinde invloed uit te oefenen op de inhoud van de wetgeving. Een ander probleem is de verdeling van de parlementsleden in eerste- en tweederangsleden met en zonder toegang tot vertrouwelijke informatie. En het is volslagen krankzinnig en in strijd met elke parlementaire traditie, dat de Commissie begrotingscontrole van het Parlement, de Ombudsman en de eigen Rekenkamer van de EU nog steeds niet in staat zijn alle bijlagen in de kwijting van de Commissie te controleren.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Wij hebben tegen het verslag "Toegang van het publiek tot documenten van het Parlement" gestemd, omdat achter deze bedrieglijke titel niet zozeer de wens schuilgaat om de toegangsmogelijkheden uit te breiden, maar meer om deze aan banden te leggen en zo aan het Europees Parlement het recht toe te kennen de toegang van het publiek te beperken.
Enerzijds erkent men het recht van het publiek op inzage in documenten, en anderzijds handhaaft men de 'vertrouwelijkheid' van bepaalde documenten.
In werkelijkheid is er geen enkele reden dat welk document dan ook, van het Europees Parlement of van andere Europese instellingen, verborgen blijft voor het publiek. Wij zijn voor volledige openbaarheid van ieder document, ieder akkoord, ieder verdrag, evenals onderdelen van alle nu nog in nevelen gehulde interventies, van alle geheim gehouden onderonsjes, van alle lobby-activiteiten die het Parlement, de Raad of de Europese Commissie ertoe hebben gebracht een beslissing te nemen of een richtlijn uit te vaardigen.

Meijer
. Vroeger werd het belang van de staat door geheimhouding beschermd tegen de burgers. Tegenwoordig wordt de indruk gewekt dat in een democratie alle bestuursgegevens openbaar zijn. Toch bestaan er nogal wat uitzonderingen op grond van militair of economisch belang, en verschilt de mate van openbaarheid per lidstaat van de EU. Inmiddels bestaan er twee volstrekt tegenstrijdige meningen met betrekking tot de toekomstige openbaarheid van informatie bij de voorbereiding van communautaire besluitvorming. De ene opvatting, verwoord door de rapporteurs mevrouw Maij-Weggen en de heer Cashman, is dat we dit jaar grote stappen vooruit hebben gezet die ertoe leiden dat er in 2002 een optimale openbaarheid ontstaat waarmee ieder tevreden moet zijn. De andere mening, verwoord door de heren Martin en Bonde en in de amendementen van De Groenen is dat het EP zichzelf eerder door afspraken met de Commissie en de Raad onnodige beperkingen heeft opgelegd en dat er zich in dit Parlement tot nu toe helaas nog geen meerderheid heeft afgetekend voor volledige openbaarheid. Eenieder vindt het voorstel weliswaar een stap vooruit, maar het is vooral opvallend door wat er niet in staat. Een deel van de documenten van Raad en de Commissie wordt nog steeds afgeschermd van het publiek en het Parlement. Ik steun de amendementen die de openbaarheid verder willen verruimen.
Verslag-Carnero González (A5-0346/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb ook voor het verslag-Carnero González gestemd. Het lijkt me juist dat bij de verkiezing van de leden van de gemengde parlementaire commissies dezelfde procedure wordt gevolgd als bij de verkiezing van de leden van de vaste commissies. Staat u mij toe, mijnheer de Voorzitter, nu we spreken over de verkiezing van de gemengde parlementaire commissies, dat ik benadruk hoe belangrijk de gemengde parlementaire commissies zijn voor het Europees Parlement. In deze commissies werken we samen met de parlementen van de kandidaat-landen of met de parlementen van de landen waarmee we nauwe banden onderhouden. Ik zou willen dat het Europees Parlement deze commissies steeds meer bevoegdheden toekende, want op die manier kunnen we de vruchten plukken van de Europese Unie en het Europees Parlement.
Verslag-Cappato (A5-0374/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, zondag 4 november heb ik een toespraak gehouden tijdens een belangrijke manifestatie, waarin ik onder andere uitgebreid over het verslag-Cappato heb gesproken. Zoals u ziet is de heer Cappato, net als alle afgevaardigden, hier aanwezig om te horen waarom ik voor zijn document heb gestemd, maar ik weet dat hij mij in werkelijkheid volgt via de televisie in zijn kantoor. Na afloop van deze toespraak heb ik een foto van de heer Cappato laten zien. In plaats van mij om mijn handtekening te vragen, zoals gebruikelijk is bij grote en belangrijke bijeenkomsten van gewichtige politici, hebben veel jonge gepensioneerden mij toen gevraagd hen aan de heer Cappato voor te stellen. "Wij willen hem leren kennen! Hij is jong, knap en begaafd, en wij wensen hem geluk met dit verslag. Betekent dit verslag dat we nu eindelijk onze leeftijd geheim kunnen houden? Dat is namelijk de privacy die we wensen!" "Natuurlijk!" , heb ik gezegd. Na dit document zal niemand meer de leeftijd van vrouwen te weten kunnen komen.

Cashman
De Britse Labourleden van de Socialistische Fractie hebben gestemd voor nationale keuze, dat wil zeggen dat de lidstaten zelf mogen beslissen of men wat de ontvangst van ongevraagde commerciële e-mails betreft, voor opting in of opting out kiest. Dit was het compromis dat werd bereikt in de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. De herziening van de e-handelsrichtlijn in 2003 zal een mogelijkheid bieden om maatregelen te introduceren op basis van de ervaring van lidstaten die voor opting in of opting out hebben gekozen. Het is van wezenlijk belang dat nieuwe maatregelen op het gebied van de e-handel gebaseerd zijn op de directe ervaring van alle betrokkenen in deze sector, onder wie de consument.
Wat het bewaren van verkeersgegevens betreft, zijn wij van mening dat er bij de tweede lezing nadere amendementen overwogen dienen te worden.

Lulling
Wij zijn het er allemaal over eens dat een zekere mate van bescherming van de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens een van de grondbeginselen van een democratische samenleving is. Vanwege de moderne communicatiemiddelen en een snel groeiende informatiemaatschappij is dit tegenwoordig belangrijker dan ooit.
Een verkeerde interpretatie van de bescherming van gegevens kan echter ook ongewenste neveneffecten veroorzaken. Het Commissievoorstel bevat een verbod op reclame via e-mail waar de consument van tevoren niet uitdrukkelijk toestemming voor heeft gegeven. Dit zogenaamde opt in-principe staat lijnrecht tegenover het principe in de richtlijn inzake elektronische handel. Volgens dit principe is reclame toegestaan, of de consument moet van tevoren uitdrukkelijk hebben aangegeven dat hij die reclame niet wenst te ontvangen. Dit laatsgenoemde opt out-principe is natuurlijk kosteloos en eenvoudig, want men kan zich meestal al met een muisklik uit een ongewenst bestand laten verwijderen. Verder bevat de richtlijn inzake elektronische handel een aantal voorwaarden met betrekking tot transparantie waardoor reclame via e-mail bijvoorbeeld al als zodanig herkenbaar is aan de titel en waardoor de consument al voor het openen van de mail weet wie de afzender is. Zodoende kan hij binnen een paar seconden een e-mail die hem niet interesseert verwijderen, zonder dat het hem meer tijd, geld en energie kost.
Het gratis versturen van reclame via e-mail is bovendien een uitkomst voor kleine en middelgrote ondernemingen die het zich niet kunnen veroorloven om dure reclamecampagnes of andere media in te zetten. Als het hun verboden wordt zich op deze manier goedkoop bij een breed publiek bekend te maken, zou dat de grote nationale en multinationale ondernemingen alleen maar een nog groter concurrentievoordeel opleveren.
Op grond van deze overwegingen zal ik voor de tekst stemmen die in de commissie is aangenomen wat betreft "ongevraagde communicatie" .

Sacrédeus
Evenals bij de stemming over dit verslag op 6 september 2001, neem ik een ander standpunt in dan mijn fractie over de regels voor het per e-mail sturen van ongevraagd reclamemateriaal naar consumenten. Reclame via e-mail is doorgaans erg hinderlijk voor de consument, omdat het onder andere tijd kost om het reclamemateriaal te openen en te verwijderen. Bovendien draait de consument op voor de kosten voor het ontvangen en lezen van het reclamemateriaal. De opdeling die in het verslag wordt voorgesteld, enerzijds reclame via e-mail en anderzijds via SMS, fax en automatische oproepsystemen, is naar mijn mening kunstmatig. Ongeacht de methode die wordt gebruikt, bezorgt het de consument veel last. Daarom is de opt-in-methode boven alle andere methoden te prefereren, omdat zij de effectiefste bescherming biedt tegen ongevraagd reclamemateriaal.
Met het oog op het belang van het feit dat dit verslag zo snel mogelijk wordt aangenomen door het Parlement, moet het onderhavige compromis gezien worden als een aanvaardbaar alternatief, hoewel het ongetwijfeld minder wenselijk is. Ik heb daarom besloten om het verslag bij de eindstemming te steunen, ongeacht het resultaat van de voornoemde kwestie.
Verslag-Turco (A5-0370/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het document van de heer Turco gestemd, want ik ben voorstander van alle situaties waarin alle lidstaten van de Europese Unie samenwerken en een akkoord sluiten. Tijdens mijn toespraak op zondag 4 november heb ik ook over dit document van de heer Turco gesproken. Na afloop zijn veel gepensioneerden naar me toe gekomen om te vragen: "Betekent dit misschien dat we eindelijk een Europese wijkagent krijgen? Wij zijn verheugd wanneer we zien dat het Europees Parlement maatregelen neemt om de politie te verbeteren, want hier in ons land hebben we alleen maar politieagenten die boetes uitschrijven of ons komen arresteren. Het zou mooi zijn als politieagenten onze vrienden waren!" "Zo ver is het nog niet," heb ik gezegd, "maar ik ben ervan overtuigd dat de heer Turco dit in zijn volgende verslag verder zal uitwerken en misschien lukt het ons dan ook Europese wijkagenten in te voeren."

Blak, Lund en Thorning-Schmidt
. (DA) De Deense Sociaal-democraten in het Europees Parlement hebben vandaag voor dit verslag gestemd. We zijn het erover eens dat de EU en Europol de internationale criminaliteit moeten bestrijden en derhalve zijn we tevreden over het verslag in zijn totaliteit. We zijn ons er echter van bewust dat bepaalde amendementen aandringen op een communautarisering van de justitiële en politiële samenwerking en dat dit onverenigbaar is met het Deense voorbehoud aangaande het protocol betreffende de positie van Denemarken. Deze amendementen steunen wij niet.

Figueiredo
Onder het voorwendsel van terrorismebestrijding en het garanderen van de veiligheid wordt nu een alomvattend systeem ontwikkeld en ingevoerd dat onze vrijheden beperkt en bovendien kan leiden tot het creëren van een soort Fort Europa. Het initiatief aangaande de behandeling van persoonlijke gegevens moet binnen het perspectief van dat systeem worden gezien, en datzelfde geldt voor een hele reeks andere initiatieven.
Europol, bijvoorbeeld, beschouwt het Portugese grondgebied als de belangrijkste toegangsweg tot Europa. Als het mandaat van Europol voor de bestrijding van terrorisme en georganiseerde misdaad uitgebreid wordt, dan kan in ons land binnen het kader van genoemd systeem heel gemakkelijk controle worden uitgeoefend. Het komt er dan op neer dat er naast de nationale politie en het Openbaar Ministerie een ander vervolgingsapparaat vrijelijk zou kunnen opereren - maar dan zonder de democratische controle van het Portugese Parlement.
De bedoeling van al deze voorstellen is de politie en de informatiediensten van de verschillende lidstaten met al hun gegevens onder één papaplu te brengen, en wel zonder enig democratisch toezicht. Dit alles geschiedt binnen het kader van een restrictief en xenofoob immigratiebeleid, waarbij ook de individuele vrijheden beperkt worden. Als er nu al geen controle bestaat op de Schengen-informatiedienst, hoe moet het dan wel niet gaan als er onder het voorwendsel van terrorismebestrijding informatie doorgegeven mag worden aan derde staten en organismen, zeker als die organismen onder Europol of de Amerikaanse agentschappen ressorteren?
Het nationale beleid en de controle op dat beleid door het Openbaar Ministerie mag niet ondergeschikt gemaakt worden aan de taken van Europol. De activiteiten die deze organisatie in elk land mag uitvoeren moeten worden vastgelegd in het interne veiligheidsbeleid van de lidstaten zelf. Europol dient in een gedetailleerd verslag verantwoording af te leggen bij het Europees Parlement, en elk optreden van Europol moet uiteindelijk door het Europees Hof van Justitie kunnen worden getoetst. Het spreekt verder voor zich dat elke uitbreiding van de bevoegdheden van Europol moet worden voorafgegaan door een debat in het Europees Parlement en de nationale parlementen van de lidstaten.

Titley
Ik ben het van harte eens met dit uitstekende verslag van Maurizio Turco waarin wordt gevraagd om de uitbreiding van het mandaat van Europol en om de toevoeging van andere niet-bindende regelingen. Als het mandaat van Europol wordt uitgebreid, zodat het ook ernstige vormen van internationale criminaliteit dekt, zoals kidnapping, het smokkelen van illegale immigranten en racisme, wordt dit orgaan een instituut met een echte, tastbare macht, een instituut dat kan worden gezien als werkzaam in het belang en voor de veiligheid van de Europese burgers. Bovendien is het Zweedse voorstel met name belangrijk. Het voorstel behelst het toestaan van verdere overdracht door landen van buiten de EU van gegevens die afkomstig zijn van Europol. Het is een bekend feit dat de criminaliteit in de 21e eeuw geen grenzen kent, en als zodanig mag en kan de EU Europol niet in een vacuüm laten opereren. Daarom is het van wezenlijk belang dat Europol samenwerkt met landen van buiten de EU, omdat alleen dan de doeltreffendheid van dit orgaan ten volle zal worden benut.
Verslag-Kirkhope (A5-0369/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het kaderbesluit van de Raad inzake gemeenschappelijke onderzoeksteams gestemd. Vergeeft u mij, mijnheer de Voorzitter, maar toen we discussieerden over gemeenschappelijke Europese onderzoeksteams, moest ik denken aan onderzoeksteams waar ook vrouwen deel van uitmaken, in hetzelfde uniform, dus met een gemeenschappelijk vrouwelijk uniform. En toen vroeg ik me af: wanneer we moeten stemmen over het uniform van de vrouwelijke leden van de gemeenschappelijke onderzoeksteams, wie zal deze uniformen dan showen, zodat wij ons oordeel kunnen geven? En wie zal de voorzitter van de jury zijn bij deze modeshow van uniformen voor vrouwelijke politieagenten? U misschien, mijnheer de Voorzitter? Of mevrouw Theorin, de voorzitter van de Commissie gelijke kansen? Genoeg geschertst: wat ik wil zeggen is dat ik voorstander ben van gemeenschappelijke onderzoeksteams van Europese politieagenten, mannen en vrouwen.

Titley
Ik ben het van harte eens met dit uitstekende verslag van Timothy Kirkhope waarin wordt gevraagd om een kaderbesluit voor het opzetten van gemeenschappelijke onderzoeksteams. Dit besluit opent de weg voor de volledige implementatie van het EU-Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken. Politiesamenwerking op EU-niveau is een betrekkelijk nieuw en vernieuwend idee. Zonder samenwerking in dit soort zaken kunnen individuele lidstaten het probleem van het nieuwe soort criminaliteit waarmee momenteel de politiediensten van alle lidstaten te maken krijgen met geen mogelijkheid oplossen en bestrijden.
Bovendien wordt in het verslag gevraagd om gemeenschappelijke onderzoeksteams die niet alleen beschikbaar dienen te zijn voor de bestrijding van de drugs- en mensenhandel, maar ook om de georganiseerde criminaliteit een halt toe te roepen. Als de gezamenlijke onderzoeken eenmaal echt van start gaan en de lidstaten doordrongen raken van de doeltreffendheid ervan, kan en moet de opdracht van deze teams worden verbreed, zodat ook dit soort zaken eronder vallen.
Tot slot is er, zoals het verslag aangeeft, een wezenlijke rol weggelegd voor het Europees Parlement in zaken die betrekking hebben op gemeenschappelijke politie-initiatieven. De roep om een of ander evaluatiemechanisme, dat de Raad kan gebruiken om aan het Europees Parlement rekenschap af te leggen van en verslag uit te brengen over de doeltreffendheid van gemeenschappelijke initiatieven, zal dit proces opener, transparanter en dus legitiemer maken.
Verslag-Marinho (A-0371/2001)
Fatuzzo (PPE-DE). (IT) Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Marinho gestemd, want het behandelt de wederzijdse erkenning van rechterlijke vonnissen en van de besluiten ter uitvoering van het Schengenacquis. Als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden ben ik echter geen voorstander van de wederzijdse erkenning van besluiten. Op deze manier worden wij geen Europeanen: we moeten gemeenschappelijke juridische normen hebben, zowel bij civiel recht als bij strafrecht. Als dat niet lukt en we alleen maar de respectieve besluiten wederzijds erkennen, betekent dat een stap achteruit in de concrete verwezenlijking van Europa. Europa zal pas echt functioneren wanneer we de wederzijdse erkenning van besluiten aan de kant schuiven en in plaats daarvan gemeenschappelijke normen aannemen, die voor de gehele Europese Unie gelijk zijn. Dan is het niet nodig besluiten van anderen te erkennen, want de besluiten van elke afzonderlijke lidstaat zullen de besluiten van alle lidstaten zijn.
Verslag-Vander Taelen (A5-0351/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden stem ik in met het document van de heer Vander Taelen, die net als de Commissie om meer steun voor de Europese film vraagt. De Partij van de Gepensioneerden telt onder haar leden namelijk talrijke ouderen en gepensioneerden, die veel vrije tijd hebben en de films en de producten van de mondiale cinema volgen, hetzij in de bioscoopzalen, hetzij comfortabel thuis via de televisie, die heel veel films uitzendt. Mijnheer de Voorzitter, ik wil onderstrepen hoe belangrijk het is - en dat wordt in dit document naar voren gehaald - dat we besluiten de verspreiding van Europese films te bevorderen, niet alleen in het Europa van vandaag maar ook in dat van morgen, dat wil zeggen in het Europa dat is uitgebreid met de kandidaat-lidstaten. Als we werkelijk een Europese cultuur willen die wat meer om het lijf heeft dan nu helaas het geval is, moeten we beslist nog meer middelen inzetten voor de verspreiding van Europese films in Europa.

Bordes, Cauquil en Laguiller
 De auteur van het verslag betreurt de toenemende onderdrukking van de Europese film door de grote Hollywood-producties.
Wij hebben niet tegen het verslag gestemd, omdat we achter bepaalde voorstellen staan.
Wij hebben het evenmin goedgekeurd omdat de kern van het probleem is dat, evenals in vele andere sectoren zoals de kunst en de literatuur, de filmproductie in de huidige economische constellatie een simpel marktproduct is en dat de filmindustrie zich, net als alle andere industrieën, laat leiden door het winstoogmerk.
In tegenstelling tot wat de nationalistisch getinte tekst beweert, is het probleem niet de overheersing van de Amerikaanse film, maar de overheersing van de grote trusts, zowel op de filmmarkt in de Verenigde Staten - waar onafhankelijke filmmakers net zoveel moeite hebben weerstand te bieden tegen de grote productiemaatschappijen als de Europese filmproducenten - als op de wereldmarkt.
De auteur van het verslag, ongetwijfeld voorstander van de markteconomie, toont zich echter gevoelig voor de irrationele en schadelijke gevolgen van het winstoogmerk voor de filmindustrie. Maar als het gaat om gangbare consumentenproducten, zoals voeding, kleding, medicijnen of simpelweg om banen, is het winststreven niet veel rationeler, en beslist nog schadelijker.

Junker
Met het verslag-Vander Taelen heeft het Europees Parlement te kennen gegeven dat het de Europese filmindustrie wil stimuleren en haar positie wil versterken ten opzichte van de Amerikaanse industrie die oppermachtig is. De Europese afgevaardigden van de SPD zijn het hiermee eens en zij hebben daarom voor dit verslag gestemd. Zij hebben echter grote bezwaren tegen de inhoud van paragraaf 8. Buiten het pas begonnen debat over de herziening van de richtlijn "Televisie zonder grenzen" om wordt geprobeerd de voorgenomen hervorming op een punt in een bepaalde richting te forceren die inhoudelijk en juridisch gezien uiterst bedenkelijk is. Alleen de lidstaten hebben immers soevereiniteit op het gebied van cultuur en dus ook op het gebied van radio en televisie. Paragraaf 8 zou in de praktijk een aanzienlijke inbreuk betekenen op de programma-autonomie van de publieke en particuliere zenders. Bovendien zou dit in strijd zijn met de in het Protocol bij Verdrag van Amsterdam vastgelegde nationale bevoegdheid om de publieke omroep te organiseren. Het al dan niet slagen van Europese audiovisuele producties wordt niet bepaald door een uitbreiding van protectionistische maatregelen, maar door hun concurrentievermogen.
De structurele tekortkoming van Europese audiovisuele producties is dat ze slechts bij uitzondering het land van herkomst verlaten. Daarom moeten wij zeker nadenken over systemen om de distributie van niet-nationale films te stimuleren, maar de voorstellen in paragraaf 8 vormen niet de aangewezen oplossing.

Sacrédeus
De Europese filmindustrie heeft meer moeite met de verspreiding van haar films dan zij zou willen. De voorstellen in het verslag lossen deze problemen echter niet op. Zij zijn gebaseerd op de verkeerde veronderstelling dat meer financiële steun van de overheid en de Europese Unie een industrie een betere concurrentiepositie geeft. Bovendien ontbreekt het in de voorstellen aan respect voor de keuzevrijheid van de consument. Ook wil men de Europese Investeringsbank naast zijn hoofdtaken nog een uitgavenpost opleggen.
Als televisiemaatschappijen worden gedwongen hun werkzaamheden aan te passen ten gunste van de Europese film, betekent dat een inbreuk op hun vrijheid. Je kunt je tevens afvragen of het billijk is om Europese scholen te verplichten de filmindustrie in hun onderwijsprogramma te steunen.
Om deze redenen heb ik besloten tegen het verslag te stemmen.
Verslag-Maat (A5-0347/2001)

Ebner
Mijnheer de Voorzitter, ik neem het woord om uit te leggen dat ik uit overtuiging voor dit verslag heb gestemd, want ik hoop dat we op deze manier adequaat kunnen reageren op de verzoeken van de bevolking, van de producenten maar ook van alle consumenten. In het verleden zijn we tekortgeschoten door de bestaande richtlijn niet op een adequate wijze om te zetten en te handhaven. Het vervoer van dieren is een belangrijk iets en ik geloof dat we ons er allemaal bij betrokken voelen. Het is niet meer alleen maar een economisch probleem, maar ook een ethisch probleem. Daarom ben ik verheugd dat de regionalisering versterkt wordt en de controles verbeterd worden. Ik hoop eveneens dat de exportsubsidies voor levende dieren in de toekomst niet worden voortgezet, dat ze dus worden afgeschaft.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, hoe zou ik tegen dit document voor de bescherming van dieren kunnen stemmen? Deze dieren komen natuurlijk vaak op een onplezierige manier aan hun einde, maar tenminste tijdens het vervoer moeten ze worden behandeld als wezens die ons respect en onze bescherming verdienen, zoals de heer Ebner zojuist heeft gezegd. Maar ik vraag u, mijnheer de Voorzitter: wanneer gaan we ons bezighouden met de zwerfhonden in Boekarest? We hebben het over dieren, mijnheer de Voorzitter, dus ik kan hier niet verzwijgen dat in Boekarest de burgers jacht maken op in de steek gelaten honden, die geen baasje hebben en die gevangen en gesteriliseerd zouden moeten worden. Deze burgers ontvangen een premie voor elke hond die ze doden en waarvan ze het kadaver naar de burgemeester brengen. Volgens mij is de burgemeester van Boekarest een grotere hond dan de arme honden die daar worden gedood. Ik hoop dat we op een mooie dag ook daartegen zullen optreden.

De Voorzitter
Mijnheer Fatuzzo, vergeet u niet ons te vertellen hoe de burgemeester van Boekarest heeft gereageerd op uw stemverklaring.

Maes
. Dieren zijn geen producten. Het zijn levende wezens waarvan het welzijn moet worden nagestreefd. Gezien de vele misbruiken bij het vervoer van slachtdieren over lange afstanden zou dit vervoer moeten worden afgeschaft. Zover zijn we nog niet, al gaan de maatregelen van de Commissie in de goede richting met de beperking tot 500 km en tot een maximumduur van acht uur. Ook de risico's voor verspreiding van dierziekten zullen teruglopen. Daarom hebben wij het verslag goedgekeurd.
Tot dusverre heeft de Commissie met haar subsidiebeleid dit vervoer over lange afstanden eerder bevorderd. Ook het beleid dat geleid heeft tot het verdwijnen van kleine slachthuizen, ook in afgelegen gebieden, heeft nefaste gevolgen. Dit beleid moet dus dringend herzien worden. Veel zal afhangen van het beleid van de lidstaten die tot nog toe zwaar in gebreke bleven, onder andere door onvoldoende controle uit te oefenen op de toepassing van de richtlijnen inzake dierenwelzijn.

Meijer
. Transport over de weg is in de loop der jaren naar verhouding steeds goedkoper geworden. Daardoor worden allerlei goederen voortdurend over lange afstanden heen en weer gesleept naar plekken waar de grondstoffen of de arbeid goedkoop zijn of de verwachte opbrengsten het hoogst. Dat is des te erger als er levende wezens bij betrokken zijn. Zo worden afgedankte werkpaarden uit Oost-Europa massaal naar West-Europa vervoerd om daar geslacht te worden. Tijdens dat vervoer lopen ze botbreuken op, krijgen ze geen voedsel of water en worden veeziektes snel over heel Europa verspreid. Omdat een politieke meerderheid de belangen van de betrokken handelaren en transporteurs wil beschermen, hebben verschillende petities de afgelopen jaren niet tot verbetering mogen leiden. Bijna een jaar geleden antwoordde de Europese Commissie mij dat de oplossing bestaat uit het verbeteren van de ventilatie van veewagens. Ik vrees dat ook deze niet-wetgevende raadpleging over de opgedane ervaringen bij de toepassing van de bestaande richtlijnen het probleem nog niet echt zal oplossen. Toch betekenen de voorstellen van de heer Maat om het vervoer voor slacht of vetmesten te beperken tot acht uur of 500 km, overtredingen strenger te straffen, de door EU-regelgeving gesloten kleinere regionale slachthuizen te heropenen en exportsubsidies voor levend slachtvee af te schaffen een noodzakelijke stap vooruit.

Raschhofer
Het is duidelijk wat de gebreken zijn van het huidig landbouwbeleid. Door het bestaande systeem worden dierentransporten alleen maar gestimuleerd. Deze handel is deels werkelijk absurd, want bijvoorbeeld Spanje importeert schapen voor de slacht uit het Verenigd Koninkrijk, terwijl het tegelijkertijd schapen voor de slacht naar Griekenland exporteert.
Wij moeten ons ten doel stellen dat het transport van levende dieren niet meer wordt gestimuleerd met EU-gelden, want dat is op de lange termijn niet langer te verantwoorden.
De enige mogelijkheid om een einde te maken aan het vervoer van levende dieren over lange afstanden is de regionalisering van het landbouwbeleid. Het devies moet zijn om binnen de markt voor de markt zelf te produceren. Zodoende kan bovendien het risico van ziekteverspreiding worden bestreden.

Titley
Ik ben het van harte eens met dit uitstekende verslag van de heer Maat, dat een herziening bevat van de richtlijn van 1995, die werd opgesteld voor de bescherming van dieren die over lange afstanden worden vervoerd. Het verslag is evenwichtig en eerlijk, omdat de negatieve rol die de EU-wetgeving in het begin kan hebben gespeeld erin wordt erkend: deze wetgeving vereiste namelijk aanvankelijk de sluiting van een groot aantal kleine slachthuizen, wat ervoor zorgde dat de dieren in steeds meer gevallen moesten worden vervoerd. In het verslag wordt ook gewezen op de huidige deplorabele situatie: van bepalingen in de richtlijn uit 1995 die dikwijls in de wind worden geslagen en van lidstaten die de bestaande wetgeving niet implementeren. De roep om meer bescherming van dieren tijdens het transport is noodzakelijk en nuttig; zoals het verslag aangeeft, dient deze bescherming wettelijk afdwingbaar te zijn, waarbij die landen die de regels niet naleven een boete krijgen. Dat zou een reële, concrete prikkel zijn om te voorkomen dat men het niet zo nauw neemt met de wet. Naast de vraag om meer en hardere wetgeving op dit terrein, worden er suggesties gedaan voor praktische maatregelen, zoals het openen van kleinschalige abattoirs.
Tenslotte wordt in het verslag gevraagd deze strengere maatregelen ook van toepassing te laten zijn op landen van buiten de EU. Dit is een positieve en belangrijke stap, omdat EU-lidstaten levende have van buiten de grenzen van de EU invoeren en het contraproductief zou zijn om deze aangescherpte regels uitsluitend in de EU van toepassing te laten zijn, zonder rekening te houden met de onrechtmatige praktijken die buiten de EU-grenzen plaatsvinden.
Verslag-Langen (A5-0361/2001)

Berthu
Met haar mededeling van 20 september 2000 over de diensten van algemeen belang in Europa herziet de Commissie haar standpunt onder invloed van de recente jurisprudentie van het Hof van Justitie, evenals van de oproep van de staatshoofden tijdens de verschillende Europese Raden (met name die van Amsterdam en Nice) om meer rekening te houden met het specifieke karakter van de taken die de diensten van algemeen belang moeten vervullen.
Toch lijkt deze nieuwe mededeling ons in een vicieuze cirkel te brengen. Op het eerste gezicht vol goede bedoelingen stelt de Commissie voor de grenzen van de diensten van algemeen belang en de mededingingsregels af te bakenen, uitzonderingsposities toe te kennen voor overheidssteun aan activiteiten van algemeen economisch belang, een beoordelingssysteem voor de verrichtingen van de diensten van algemeen belang in te voeren, enzovoorts. In feite doet de Commissie alsof de artikelen uit het Verdrag die betrekking hebben op mededinging universeel toepasbaar zijn, en alsof ze naar eigen goeddunken kan bepalen waar hun geldigheid ophoudt. Ze plaatst zichzelf dus in de positie van scheidsrechter. Het Verdrag kent haar hiertoe evenwel geen enkel recht toe.
Als het Verdrag van Rome slechts incidenteel gewag maakte van de diensten van algemeen belang, dan is dat omdat het voor de opstellers vanzelf sprak dat deze geen deel uitmaakten van de Europese bevoegdheden. Zelfs het bij het Verdrag van Amsterdam aan het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap toegevoegde nieuwe artikel 16 laat dit standpunt ongewijzigd.
Wij moeten dan ook zeer alert zijn op de imperialistische neigingen van de Commissie. Met name het Franse memorandum van 27 juli 2001, zij het vol goede bedoelingen, lijkt in deze val te lopen, omdat het de uitwerking voorstelt van een kaderrichtlijn waarin de doelstellingen van diensten van algemeen economisch
belang worden vastgelegd, evenals de vrijheden en verplichtingen van lidstaten ten aanzien van deze diensten. In feite zou dit wederom een Europese tekst betekenen die onderworpen is aan Europese interpretaties en arbitrages.
In werkelijkheid hebben we alleen behoefte aan een nieuw artikel die het vanzelfsprekende vastlegt, namelijk het soevereine recht van de staten om zelf vorm en invulling te geven aan hun diensten van algemeen belang, of het nu gaat om algemene diensten of om diensten van economisch belang.

Esclopé
. (FR) Wij kunnen onmogelijk een verslag ondersteunen dat ons in een positie van toeschouwers plaatst. Er zijn vandaag te veel amendementen niet aangenomen die het signaal hadden kunnen geven voor een verandering van richting of benadering, zoals we dat hebben weergegeven in ons amendement 59.
Door de overheidsdiensten over te laten aan de willekeur van de mededingingsregels, brengen we de ruimtelijke ordening en de sociale verbondenheid in onze staten ernstig in gevaar. Deze achteruitgang voor de gebruikers vindt plaats ondanks het subsidiariteitsbeginsel dat echter wel steeds in onze teksten benadrukt wordt.
Deze nieuwe stap is een gemiste kans voor het Europees Parlement om te laten zien dat er naar de burgers geluisterd wordt. Wij zullen ervoor blijven strijden dat de Europese Raad te Laken een wending in de goede richting maakt.

Krivine et Vachetta
. (FR) Tijdens de Europese Raad van Lissabon van maart 2000, hebben de regeringen besloten "de liberalisering in sectoren zoals gas, elektriciteit, post en vervoer te versnellen" . De Commissie en het Europees Parlement onderschrijven, via het verslag-Langen, de toenemende "vercommercialisering" van de vervulling van de elementaire sociale behoeften van de burgers, een proces dat de dictatuur van de markten van onze samenlevingen versterkt.
We weten echter allemaal dat de al gerealiseerde liberaliseringen niet tot de verwachte productiviteitsstijging hebben geleid ; dat de ontmanteling van onze overheidsdiensten de kwaliteit van dienstverlening en veiligheid hebben verslechterd ; dat de "geleidelijke en beheerste" openstelling van de markt geleid heeft tot personeelsvermindering en grotere arbeidsonzekerheid voor de werknemers en tot een toenemende ongelijkheid op het gebied van de ruimtelijke ordening. Is dat nu het Europese sociale model van de Europese Unie?
Wij achten het dringend noodzakelijk het liberaliseringsproces te stoppen en weer controle te krijgen over de openbare dienstverlening door deze los te koppelen van de markten.
Tegenover de liberalisering van diensten van algemeen belang stellen wij de coördinatie van overheidsdiensten op Europees niveau voor, en zelfs de oprichting van Europese overheidsdiensten in het kader van een gemeenschappelijk beleid voor het algemeen belang via overheidsbedrijven waarin gebruikers en werknemers deelnemen, waarin op lange termijn gedacht wordt en men een beroep doet op de meest geavanceerde technieken. Omwille van van zo' n project verwerpen wij het verslag-Langen.

Maaten
De ELDR-Fractie heeft in de definitieve stemming over het verslag-Langen tegengestemd, omdat haar leden er niet van overtuigd zijn dat een kaderrichtlijn inzake diensten van algemeen belang een goed idee is. Wij willen op zijn minst wachten op wat de Commissie denkt over de wenselijkheid en haalbaarheid van zo'n richtlijn, voordat wij ons achter een dergelijk voorstel scharen.
Nog een reden voor het feit dat wij tegen hebben gestemd is de dubbelzinnige tekst over de noodzaak om zich te houden aan de agenda van Lissabon. Wij vonden dat deze tekst te veel was afgezwakt (bijvoorbeeld wat betreft de stemming die betrekking had op paragraaf 33).
De liberalen zijn ook van mening dat het verslag, door de amendementen in de commissie en in de plenaire vergadering, te lang, inconsequent en onsamenhangend is geworden en dat het daardoor, jammer genoeg, geen enkele waarde meer toevoegt aan het debat over de diensten van algemeen belang.

Patakis
Het is de rol van de nutsbedrijven ervoor te zorgen dat de bevolking diensten van optimale kwaliteit krijgt aangeboden. Deze bedrijven worden echter in handen gelegd van speculatieve particuliere ondernemers die bij het in de handel brengen van deze sociale goederen maar één ding voor ogen hebben: zoveel mogelijk geld verdienen in het kader van de zogeheten vrijemarkteconomie. Dat is ook het doel van de EU. De EU wil meer vaart zetten achter de reeds begonnen liberalisatie in de vervoers-, stroom-, gas-, post- en watersector.
Men beweert op deze manier het mededingingsvermogen van de economie te kunnen verbeteren. Dat is echter een smoes. Men denkt namelijk helemaal niet aan de kwaliteit van de diensten en aan het feit dat na de liberalisatie een deel van de bevolking geen toegang meer zal hebben tot de sociale goederen, omdat het niet kan voldoen aan de financiële eisen van de bedrijven die deze sociale goederen beheren.
Het feitelijke doel van de liberalisatie is ervoor zorgen dat deze diensten in handen komen van het particulier kapitaal, opdat daarmee kan worden gespeculeerd. De gevolgen voor de werknemers zullen uiterst onaangenaam zijn: hogere prijzen voor de geboden diensten en met name golven van ontslagen en soepele vormen van arbeid in plaats van de gebruikelijke arbeidsvoorwaarden, zoals altijd het geval is na privatisering.
De ervaringen die men tot nu toe heeft opgedaan met de liberalisatie van de markten en de privatisering in Europa en elders, tonen aan dat de kwaliteit van deze diensten achteruit is gegaan, de prijzen zijn gestegen en de werkgelegenheid aanzienlijk is ingekrompen. De Commissie werkgelegenheid geeft dat ook openlijk toe in haar advies.
In Griekenland bijvoorbeeld hebben wij kunnen vaststellen dat door de privatisering van de telefoonmaatschappij en de mobiele telefonie de prijzen van lokale en nationale gesprekken meer dan vertienvoudigd zijn, terwijl de winst van de particuliere ondernemers honderden keren zo hoog is geworden. De privatisering van de omroep heeft niet tot de verwachte culturele opbloei geleid maar een subcultuur doen ontstaan die de mensen misleidt, desoriënteert en van hun oordeelsvermogen berooft.
Nutsbedrijven spelen niet alleen een belangrijke rol in de economie van elk land, maar zijn tevens van strategisch belang voor de veiligheid en de onafhankelijkheid van een land, met name wanneer er economische of andere crises heersen.
Wij zijn tegen privatisering. Wij zijn van mening dat zelfs de tot nu toe geprivatiseerde bedrijven terug moeten naar de overheid, opdat zij verbeterd en gemoderniseerd kunnen worden en goedkope en kwalitatief goede diensten kunnen aanbieden. Uiteindelijk moeten zij echter in handen komen van de arbeidersklasse en een hefboom worden voor een ware volkseconomie.
Daarom hebben wij tegen dit verslag gestemd.

Personenvervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0364/2001) van de heer Meijer, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het optreden van de lidstaten ten aanzien van openbare-diensteisen en de gunning van openbare-dienstcontracten op het gebied van het personenvervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren (COM(2000) 7 - C5-0326/2000 - 2000/0212(COD)).

Meijer
Voorzitter, veel particuliere bedrijven hebben zich teruggetrokken uit het openbaar vervoer sinds dat door de massale verbreiding van de auto duurzaam verliesgevend is geworden. Deze voor de bereikbaarheid, het milieu en de beperking van het ruimtebeslag noodzakelijke voorziening kan niet voortbestaan zonder omvangrijke financiële steun van de overheid. Net als onderwijs en welzijnsvoorzieningen is dit vervoer meer een kerntaak van de overheid dan een deel van de markt. Helaas is in een aantal lidstaten het gerucht dat de Europese Unie verplicht tot privatisering en concurrentie, deze verordening al vele jaren vooruitgesneld.
Toen ik een jaar geleden werd benoemd tot rapporteur werd er aandrang uitgeoefend om reeds in het eerste halfjaar van 2001 tijdens het Zweedse voorzitterschap van de Raad te komen tot de eerste lezing. Als ik daaraan had toegegeven was het onmogelijk geweest om meer dan honderd verkennende gesprekken te voeren met organisaties, zoals nationale verenigingen van gemeenten, vakbonden en uiteenlopende soorten vervoerbedrijven. Uit die gesprekken bleken sterk botsende belangen en visies.
Per lidstaat en per deel daarvan is het openbaar vervoer zeer verschillend geregeld. Met name in dichtbevolkte stedelijke gebieden en voor railverbindingen is veel gemeenschapsgeld besteed aan het opkopen van oude particuliere bedrijven die er niet in slaagden om een toereikend openbaar vervoer te bieden. Daarentegen zijn vele kleine touringcarbedrijven die in dunbevolkte plattelandsgebieden enkele lijndiensten rijden, inmiddels opgekocht door grote, snel groeiende busondernemingen die werkzaam zijn in verschillende staten. Als de Europese Commissie van oordeel is dat de toewijzing van contracten voor vervoergebieden aan dergelijke bedrijven niet dient te berusten op vriendjespolitiek of op gerechtelijke uitspraken, maar op objectieve normen en openbaarheid, ondervindt dat uitgangspunt veel bijval in dit Parlement, ook van de zijde van de rapporteur. Zij helpt daarmee die gebieden waar de gemeentelijke of regionale bestuurders hun openbaar vervoer graag willen uitbesteden, aan bruikbare regels om daarvoor de keuze te maken tussen enkele grote ondernemingen zoals Arriva, Vivendi of de Deutsche Bahn.
Helaas omvat het voorstel van de Commissie diezelfde aanbestedingsverplichting ook voor gebieden waar op grond van de praktijkervaring de voorkeur uitgaat naar het duurzame voortbestaan van een eigen overheidsbedrijf of voortzetting van een reeds langdurig bestaand contract met een klein particulier bedrijf. Juist die aantasting van de keuzevrijheid maakt het voorstel van de Commissie uiterst omstreden. Het is vooral een ingrijpende verandering voor België, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk. Maar ook in Nederland dat vooropliep met privatiseren en liberaliseren, blijken nu de nadelen van een ontwricht spoorbedrijf en van een vertraagde groei van het openbaar vervoer in dichtbevolkte stedelijke gebieden.
Voor iedere overheid geldt dat zij door de mensen wordt gewaardeerd als zij problemen helpt oplossen en dat zij wordt verguisd als zij onnodige problemen veroorzaakt. Europese wetgeving kan nuttig zijn als zij een onmisbare bijdrage levert aan de oplossing van onze gezamenlijke en grensoverschrijdende problemen. Diep ingrijpende centralistische inmenging in gemeentelijk en regionaal beleid behoort daar zeker niet toe. Niemand zal tevreden zijn als zo'n ingrijpen straks blijkt te leiden tot minder publieke dienstverlening, hogere gebruikersprijzen, slechtere werksituaties, belemmering van nieuwe tramlijnen, beëindiging van gratis stadsvervoer, overmacht van een monopolie en uitholling van democratische zeggenschap. Het verplicht invoeren van concurrentie betekent in dit geval niet het ontstaan van een gewone markt, maar het bevorderen van een strijd om het binnenhalen van overheidsubsidies voor duurzaam verliesgevende bedrijven die overheidstaken willen overnemen.
Volgens vele deskundigen betekent invoering van een aanbestedingsverplichting voor personenvervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren een overschrijding van bevoegdheden van de Europese Unie. Door die verplichting wordt het belang van de openbare dienstverlening en het welzijn van de gebruikers ondergeschikt gemaakt aan pogingen om te bezuinigen op de arbeidskosten. Indien dit ontwerp voor een verordening ongewijzigd zou worden aanvaard, betekent dit een uitsterfregeling voor kleine bedrijven waaronder vrijwel alle overheidsbedrijven. Weliswaar mag ook het gemeentelijke trambedrijf of de plaatselijke touringcarondernemer meedoen aan de aanbesteding, maar zulke bedrijven gaan failliet zodra ze na verloop van tijd ooit eens een aanbesteding verliezen. Alleen grote kapitaalkrachtige bedrijven met vele en uiteenlopende vervoersgebieden kunnen in zo'n systeem duurzaam overleven. Juist op dat kernpunt van de aanbestedingsverplichting voor al het openbaar vervoer bestaat kritiek. Op 10 oktober bleek een meerderheid van de Parlementscommissie regionaal beleid, vervoer en toerisme in hoofdlijnen datgene te volgen wat ik heb voorgesteld of hetgeen door de heer Piecyk en anderen als varianten daarop is ontwikkeld. Tram, metro en korte buslijnen blijven buiten de verplichting, terwijl arbeid en milieu beter worden beschermd. Als de plenaire vergadering diezelfde lijn volgt voorkomt dat veel onrust en ergernis.

Bradbourn
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij bijzonder genoegen een bijdrage te kunnen leveren aan het debat over een zeer belangrijk verslag dat betrekking heeft op de introductie van het concurrentiebeginsel in een aantal belangrijke onderdelen van onze openbare sector.
De Juridische Commissie was van mening dat de voorstellen op hoofdelementen wel in orde waren, maar verschilde van mening over een aantal belangrijke zaken. Ten eerste werden er in een aantal van de ingediende amendementen ontheffingen gecreëerd voor de zogeheten geïntegreerde vervoerssystemen, ondanks het feit dat we allemaal weten dat vervoer, en met name geïntegreerd vervoer, een kwestie van organisatie en niet van eigendom is. Dat zou neerkomen op een verkapte vorm van protectionisme.
Ten tweede waren wij bezorgd dat sommige voorstellen ertoe zouden kunnen leiden dat sectoren die onder de vrijstellingsregeling vallen een marktondermijnend bod uitbrengen op die onderdelen van de vervoerssector die, in mijn eigen land bijvoorbeeld, reeds geliberaliseerd zijn. Ten derde waren de de minimis-bepalingen niet realistisch genoeg om de concurrentie op de open markt gestalte te kunnen geven. Tenslotte waren wij bezorgd dat het niveau van overheidssteun waarmee bij het opstellen van contracten rekening wordt gehouden de continuering van maatschappelijk gewenste lijnen in de weg zou staan of niet voldoende ruimte zou laten voor een bijdrage aan de reiskosten, bijvoorbeeld voor de minder gefortuneerden, zoals ouderen of gehandicapten.
In het verslag dat uiteindelijk uit de bus kwam wordt een aantal van deze zaken min of meer aangepakt. Ik vrees echter dat er via een aantal van de amendementen in het definitieve verslag ook externe, niet-commerciële overwegingen binnensluipen in wat een volledig open en transparant concurrentiesysteem binnen de EU hoort te zijn. De al eerder genoemde onderwerpen die betrekking hebben op het milieu en het maatschappelijke beleid zijn bijvoorbeeld op zich niet relevant voor het contractaanbestedingsproces, maar dienen in aparte wetgeving behandeld te worden. Dat is de reden dat ik uw aandacht vraag voor deze zaken en daarom ook moet dit verslag enkel worden gezien als de eerste stap op weg naar liberalisering van de markt in deze sector en niet als doel op zich.

Jonckheer
rapporteur voor advies van de Economische en Monetaire Commissie. (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik kan u mededelen dat de Economische en Monetaire Commissie, die om advies gevraagd is, de door de Europese Commissie geformuleerde voorstellen, grotendeels heeft ondersteund.
Middels een serie amendementen die zijn toegestuurd aan de Commissie voor vervoer, heeft zij ervoor gezorgd dat de duur van de contracten die de ondernemingen via aanbestedingen worden gegund, werd verlengd.
Zij heeft eveneens een aantal amendementen ingediend die beogen de inhoud van de beheerscontracten waarin de verordening van de Commissie voorziet, uit te breiden. Het gaat hier met name om de sociale component.
En, tenslotte ondersteunt de Economische en Monetaire Commissie de gedachte dat er in de beheerscontracten gelet wordt op de doelstellingen van duurzaam vervoer en dat de bevoegde instanties daar naar behoren rekening mee houden, in het bijzonder wat betreft de interconnectie en de interoperabiliteit tussen het vervoer per autobus, dat met name het onderwerp van onze discussie vormt, en andere vervoerswijzen.
Wat het aspect spoorwegen betreft, betreurt de commissie het evenwel dat dit voorstel voor een verordening is ingediend, voordat er is gediscussieerd over enerzijds het tweede pakket spoorwegmaatregelen en anderzijds de vanmorgen besproken diensten van algemeen belang. Het was natuurlijk logischer geweest eerst een kaderrichtlijn vast te stellen over de diensten van algemeen belang, in plaats van diezelfde diensten sector voor sector en richtlijn voor richtlijn te moeten bespreken.

Schmitt, Ingo
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer Meijer, laat ik vooropstellen dat ik u werkelijk wil danken. Ik weet hoe hard u geprobeerd heeft dit onderwerp op de agenda te krijgen en hoeveel gesprekken u gevoerd heeft om een voorstel in te dienen. Helaas moet ik erbij vermelden dat ik uw voorstel grotendeels niet kan volgen. Wij debatteren vandaag in principe immers niet over iets nieuws.
In de zomer van 2000 deed de Commissie eindelijk een voorstel voor een verordening die vervolgens aan het Parlement werd voorgelegd. Daarna begonnen de eerste gesprekken met de vakbonden, vertegenwoordigers van gemeentelijke vervoerbedrijven en vertegenwoordigers van federaties. Toen was voor iedereen duidelijk dat er een gereguleerde mededinging ingevoerd zou worden. Jarenlang had iedereen zich daarop voorbereid en toen was het alleen nog maar de vraag hoe lang de looptijd van de betreffende contracten moest zijn en wanneer de verordening in werking moest treden, dat wil zeggen wanneer daadwerkelijk de eerste aanbestedingen en gunningen plaats zouden vinden. Al deze aspecten waren van belang evenals de kwestie van sociale dumping - dat is het risico dat er door de aanbestedingen zeer goedkope arbeidskrachten kunnen worden ingezet.
Er werd een consensus bereikt. Wij zijn voorstanders van gereguleerde mededinging die overigens geen privatisering is. Deze twee begrippen worden steeds door elkaar gehaald, maar gereguleerde mededinging zorgt niet automatisch voor privatisering. Daarmee wordt er alleen maar voor gezorgd dat gemeentelijke vervoerbedrijven niet meer automatisch aanzienlijke subsidies van de gemeente, de deelstaat of de federale overheid krijgen zonder dat ze aan een concurrerende procedure mee moeten doen en dat er een aanbestedingsplicht komt. Wij weten toch allemaal dat de gemeentelijke vervoerbedrijven - en dat weten zij zelf ook - hun product in feite te duur aanbieden. De reden daarvan is dat de vakbonden met name van de openbare diensten de afgelopen decennia succesvolle cao-onderhandelingen gevoerd hebben. Het is een feit dat de personeelskosten van particuliere busondernemingen 35 tot 40% lager zijn dan van busondernemingen van de overheid. Door de concurrentie zouden we in de toekomst de mogelijkheid kunnen hebben vervoersdiensten goedkoper te kopen zonder dat een gemeente haar verantwoordelijkheid verliest. De vervoersdiensten worden immers niet geprivatiseerd, want de overheid blijft verantwoordelijk voor de openbare vervoersdiensten. Als wij vervoersdiensten goedkoper kunnen kopen, hebben wij in de toekomst naar mijn mening de mogelijkheid om met het geld dat wij besparen meer vervoersdiensten te kopen. Daardoor wordt het openbaar lokaal personenvervoer aantrekkelijker en kunnen wij de doelstellingen bereiken die wij reeds besproken hebben, namelijk dat het openbaar vervoer zo aantrekkelijk wordt, dat er in de toekomst meer mensen gebruik van gaan maken.
Nu is het na deze lange voorgeschiedenis in mijn ogen bijna op een ramp uitgelopen. De heer Meijer wist blijkbaar niet zo goed welke kant hij op moest en toen heeft hij maar voorgesteld dat de verantwoordelijke instantie - de deelstaat of de gemeente - zelf mag beslissen of ze de contracten al dan niet aanbesteedt. Ik kan u nu al zeggen dat er geen aanbestedingen gedaan zullen worden als de overheid daadwerkelijk de keuzemogelijkheid krijgt, zoals die op grond van amendement 61 met artikel 7a in het voorstel moet worden opgenomen. De druk van vervoerbedrijven, vakbonden en federaties op de gemeenten zal zo groot worden dat de gemeenten daar niet tegenop gewassen zullen zijn en de contracten toch automatisch blijven gunnen.
Dames en heren, daarom - en wij kunnen hierbij nog over vele afzonderlijke punten discussiëren - verzoek ik u met klem nog eens heel goed na te denken over uw besluit morgen en amendement 61 niet aan te nemen. Daardoor blijft de aanbestedingsplicht bestaan met uitzonderingen voor het platteland bij kleine bedragen. Maar laten wij samen dezelfde weg inslaan.

Piecyk
Mijnheer de Voorzitter, het zal u niet verbazen, maar ik ben een volkomen andere mening toegedaan dan de heer Schmitt. Het is waar dat wij een Europees juridisch kader nodig hebben voor het openbaar personenvervoer over korte afstand, omdat er rechtsonzekerheid bestaat en omdat de markt reeds opengesteld is. De vraag is echter hoe dicht bij de burger Europa besluiten moet nemen. Mijns inziens ligt de verantwoordelijkheid voor het openbaar personenvervoer over korte afstand op de eerste plaats bij de gemeenten en dat moet ook zo blijven. Steden en gemeenten moeten zelf beslissen of zij met een eigen onderneming het personenvervoer over korte afstand willen en kunnen regelen.
Als gemeentelijke overheden ervoor kiezen zelf het lokale vervoer te regelen mogen ze uiteraard niet deelnemen aan andere aanbestedingen. Ik dank de rapporteur dat hij - laten we zeggen met een bepaalde halsstarrigheid - van dit basisidee is uitgegaan, want het subsidiariteitsbeginsel is een belangrijk punt.
Op de tweede plaats kan concurrentie in het openbaar personenvervoer over korte afstand leiden tot loon- en sociale dumping. Geachte collega Schmitt, een buschauffeur van een lijndienst verdient niet veel. In Duitsland zit hij net 200 Duitse mark boven een bijstandsuitkering. Daarom is het van belang dat de sociale normen gehandhaafd blijven als een nieuwe busonderneming het openbaar vervoer gaat regelen.
Op de derde plaats wordt het openbaar personenvervoer over korte afstand in veel lidstaten door kleine middenstandsbedrijven geëxploiteerd. Die mogen niet zonder meer van de markt verdreven worden. Integendeel zelfs, zij moeten bij de onderhandse gunning van lijnen of netten ook een kans maken. In een aantal regio' s in Duitsland is het in ieder geval zo dat bijna 90% van het openbaar personenvervoer over korte afstand bestaat uit schoolvervoer. Daarvoor moet ook vaker gebruik gemaakt worden van onderhandse gunning. Wij zijn het er volgens mij over eens dat de termijnen van de Commissie zowel voor de contracten als voor de overgang te kort zijn en daarom hebben wij ons gezamenlijk ingezet voor een verlenging. Wat betreft de overige punten zijn wij nu eenmaal verschillende meningen toegedaan. In tegenstelling tot de heer Schmitt geloof ik niet dat er morgen een ramp zal gebeuren, maar dat wij voor het openbaar personenvervoer over korte afstand een besluit zullen nemen dat zeer dicht bij de gemeenten staat.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de heer Meijer bedanken voor het opstellen van het verslag; hij heeft veel werk verzet voor deze ingewikkelde zaak. Bij de ontwikkeling van het openbaar vervoer moet rekening worden gehouden met het belang van de passagier. Het moet zo'n aantrekkelijk alternatief worden dat steeds meer mensen graag voor het openbaar vervoer zullen kiezen. Dat geldt vooral voor de steden waar manieren moeten worden gevonden om milieu- en fileproblemen op te lossen.
Het sluiten van contracten voor het organiseren van openbare vervoersdiensten is een goede procedure als er overheidssteun bij de contracten betrokken is. De combinatie van een open en een gereguleerde mededinging kan tot meer doeltreffendheid en een betere dienstverlening leiden. Ook in deze sector is concurrentie echt nodig. De toepassing moet zo flexibel zijn dat de door de lidstaten toegepaste en goedbevonden procedures gehandhaafd kunnen blijven. In mijn land zijn dergelijke geslaagde maatregelen bijvoorbeeld het vergunningensysteem voor lijndiensten en de stads- en streekkaartjes. Dat wordt gesteund door het amendement dat betrekking heeft op artikel 3, sub c. Doel ervan is het ontstaan van lokale en regionale monopolies tegen te houden en overal waar het kan mededinging mogelijk te maken. Een ander doel is het waarborgen van goed functionerende systemen van openbaar vervoer in dunbevolkte landen waar de afstanden lang zijn.
Het openbaar vervoer moet ook worden bevorderd vanwege de verkeersveiligheid en het verminderen van het aantal ongelukken. Het bereiken van die doelen vereist een flexibele wetgeving. Het moet mogelijk zijn om aan de hand van de verschillende omstandigheden en elke specifieke omgeving de meest geschikte maatregelen te kiezen. Die maatregelen moeten praktisch zijn en in samenwerking met de lokale en regionale actoren worden uitgevoerd.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, het grootste probleem van het Commissievoorstel is dat er voor het openbaar personenvervoer over korte afstand alleen sprake is van de doelstelling van de "gereguleerde mededinging" . Verschillende parlementsleden juichen dat misschien toe, maar ik vind dat een complete misvatting.
Voor het openbaar personenvervoer over korte afstand moeten op de eerste plaats doelstellingen met betrekking tot het verkeersbeleid worden opgesteld. Het is namelijk ook een Europese kwestie hoe wij door de service van het openbaar personenvervoer over korte afstand de mobiliteit van alle burgers kunnen vergroten. Daarbij doel ik op mensen die geen alternatief voor het openbaar vervoer hebben en geen auto hebben, zoals scholieren, mensen met veel kinderen, gepensioneerden, gehandicapten en mensen met een laag inkomen. Het belangrijkste doel van het openbaar lokaal vervoer is daarom de garantie van een basismobiliteit volgens de stads- en regioplanning. Dit doel kan vanwege de specifieke lokale situatie op de meest uiteenlopende manieren worden bereikt. Daarom is het voor mij tot op de dag van vandaag onbegrijpelijk waarom de Commissie voor een verordening gekozen heeft en niet voor een richtlijn. Dit is toch een typisch geval voor het subsidiariteitsbeginsel.
Bovendien verbaast het mij dat de Commissie hier voor een verordening kiest, maar tegelijkertijd het Witboek inzake de Europese governance publiceert. In dit Witboek wil ze het lokale zelfbestuur stimuleren, maar met deze verordening werkt ze dat tegen. Daarom vraag ik mij af hoe het lokale zelfbestuur met een dergelijke verordening gestimuleerd kan worden.
Tot slot wil ik het hebben over de kwestie van de aanbestedingen. Er moeten uiteraard aanbestedingen uitgeschreven worden, maar daarin moeten doelstellingen op het gebied van het verkeersbeleid, het milieubeleid en het sociaal beleid voorop staan. Bovendien moeten onze kiezers daardoor een zo groot mogelijke mobiliteit krijgen.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mijn fractiecollega, de heer Meijer, is van het grootste belang, omdat het een fundamentele kwestie van de diensten van algemeen belang behandelt, namelijk het waarborgen van de mobiliteit van de burgers in hun directe omgeving. Dit grondrecht van de burgers werd tot dusver door de lokale overheden en hun gecontracteerde exploitanten gegarandeerd. Aangezien het openbaar personenvervoer over korte afstand meestal niet rendabel is, worden de diensten door de lokale overheden gesubsidieerd. Daardoor wordt het openbaar vervoer over korte afstand natuurlijk interessant voor particuliere ondernemingen. Alleen in Duitsland heeft de markt voor het openbaar personenvervoer over korte afstand een waarde van ongeveer dertig miljard Duitse mark.
Door de creatie van de interne markt en het ontstaan van internationale aanbieders van openbaar vervoer over korte afstand ontstaat er een conflict tussen de tot dusver toegepaste procedure van onderhandse gunning van openbare-dienstcontracten aan lokale ondernemingen en internationale ondernemingen. Daarom stelt de Commissie voor de mededingingsregels boven het openbaar belang te stellen en een bindende algemene aanbestedingsplicht vast te leggen. Dit wordt door de rapporteur mijns inziens terecht ter discussie gesteld. Hij is er een voorstander van dat lokale overheden zelf over de gunningsprocedure beslissen. Dat staat voor democratie en het subsidiariteitbeginsel. De Europese Unie mag zich niet bemoeien met lokale en regionale voorwaarden! Dit is voor mij een fundamentele kwestie, omdat ze daadwerkelijk subsidiariteit illustreert.
Ik wil mijn collega' s verzoeken - hoewel ik weet dat het weinig zin heeft - dit standpunt te ondersteunen. Wij hebben talloze ontmoetingen gehad met lokale, regionale, nationale en internationale exploitanten. Daar zijn uiteraard zeer gedetailleerde voorstellen uit voortgekomen. Wij hoeven het niet met alle voorstellen eens te zijn, maar de grote lijn van het verslag-Meijer komt vanuit het standpunt van de plaatselijke overheden en exploitanten tegemoet aan de eisen van het openbaar personenvervoer over korte afstand. Bovendien sluit het verslag de invoering van mededinging niet uit - mijnheer Schmitt, wat u zegt, is niet waar - en verzekert het de burgers van algemeen toegankelijk en goedkoop lokaal en regionaal openbaar vervoer.

Esclopé
Mijnheer de Voorzitter, Mevrouw de commissaris, geachte collega' s, de eerste lezing van dit verslag waarover wij vandaag moeten debatteren, heeft me verontrust ondanks de opmerkelijke hoeveelheid werk van onze collega, de heer Meijer, van wie wij overigens de meeste amendementen steunen. Maar onder valse voorwendsels die erop gericht zijn om de communautaire wetgeving te rijmen met de financiële compensaties van de staten aan de exploitanten en om het sluiten van contracten te proberen te organiseren die al open stonden voor particuliere exploitanten, overschrijdt de Commissie nogmaals ver haar bevoegdheden. Door een deel van het overheidsbeleid van de staten naar zich toe te trekken, doet zij een regelrechte aanval op de beheersvrijheid van territoriale lichamen. Ik kan niet anders dan constateren dat zij daarmee het toch al jarenlang beproefde Franse model van staatsbeheer veroordeelt. Dit toont aan dat dit alles niet gericht is op een betere dienstverlening voor de gebruiker, maar, door middel van liberale dogma' s, op het creëren van de interne markt. Zoals in andere sectoren (telecommunicatie, energie, post, enzovoorts) staat de keuzevrijheid op het spel en daarmee dus het hele begrip overheidsdienst.
Immers, behalve een aanslag op de constitutionele grondslag van vrij bestuur van de territoriale lichamen, is het in bredere zin een aanslag op de openbare soevereiniteit van de staten. Keuzevrijheid in de sfeer van de overheidsdiensten en de wijze van beheer, keuzevrijheid van de exploitant, gedeeltelijke vrijheid van onderaanneming, vrijheid van tarifering en van compensatie zijn evenzovele vrijheden van staten en hun territoriale entiteiten die afgeschaft worden. Maar na de staat zal de burger-gebruiker het slachtoffer worden van het communautaire liberalisme, want dit voorstel is een directe aanval op de lokale overheid die het dichtst bij de burgers staat en dus het beste in staat is de plaatselijke problemen te behandelen waarmee zij geconfronteerd worden. Vaak zijn die burgers al het meest achtergesteld in afgelegen gebieden die het risico lopen niet langer door het openbaar vervoer bediend te worden. De sociale partners hebben zich niet vergist toen zij de parlementariërs waarschuwden bij de stemming in de Commissie regionaal beleid. De stroom van protesten toont duidelijk dat dit gevaar door iedereen onderkend wordt, en we mogen ons niet laten verblinden door de schijn van de hier en daar weer ingevoerde subsidiariteit, of de mogelijkheid om van de procedure af te wijken, want de burger heeft het heus wel door.
Tot slot zet ik vraagtekens bij dit Europa dat tegenover de soms ietwat wantrouwige onwetendheid van de bevolkingen van de lidstaten, met technocratische en dogmatische antwoorden komt en macht ontfutselt aan de staten en de territoriale lichamen die de dagelijkse zaken in het leven van de burgers toch efficiënt beheren. Wij kunnen dit soort voorstellen niet aannemen en wijzen het dus af.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de vice-voorzitter, geachte collega' s, om te beginnen dienen wij tegenover de aanwezigen op de publieke tribune, die in groteren getale zijn verschenen dan de afgevaardigden, te verklaren dat er geen onderscheid is in ons doel. Wij willen allemaal een optimaal openbaar vervoer tegen zo laag mogelijke kosten voor de belastingbetaler en de passagiers. Dat is ons gezamenlijk streven. De vraag is hoe wij dit streven optimaal vorm kunnen geven. Als er met het voorstel door de linkerzijde van het Huis een keuzerecht voor gemeenten en regio' s wordt gepropageerd, kan ik alleen maar zeggen dat de laatste veertien jaar hebben aangetoond dat dit in het nadeel van de burger is. Want hoe is de stand van zaken? In de meeste steden en dorpen nemen de gemeentelijke prestaties af en nemen de subsidies toe. De werkelijkheid gebiedt dat het huidige systeem op de helling moet als wij zowel in de steden als op het platteland een goed en efficiënt openbaar vervoer willen bieden. Daarom vinden wij dat er aanbestedingen nodig zijn zodat de burgers tegen redelijke tarieven kunnen rekenen op een optimale kwaliteit, correcte chauffeurs en moderne bussen van topkwaliteit. Daar moeten wij naar streven.
Ten tweede, beste collega van de Fractie voor een Europa van Diversiteit, kennen wij het Gemeenschapsverdrag, het Verdrag van de Europese Gemeenschap, dat aan eenieder de vrijheid van dienstverlening biedt. Deze vrijheid van dienstverlening kan alleen op grond van een hoger goed worden ingeperkt. De vrije wil van een dorpsgemeenschap is niet toereikend om te kunnen zeggen: ik beperk in dorp A of dorp B de vrijheid van dienstverlening uit de communautaire wetgeving. Er is gecontroleerde wetgeving nodig om op basis van een hoger goed de vrijheid van dienstverlening in te kunnen perken. En zo die er zou komen, heft u de grond hiertoe weer op als u de gemeenten weer een keuzerecht verleent. Daarom, om het even op welk punt wij het eens worden, al gaat het over looptijden of over wat dan ook, wij hebben voor een systeem van gereguleerde mededinging een goed doordacht kader nodig. Het keuzerecht dat u voorstelt, ontneemt aan alles de bodem. Er zijn weloverwogen gemeenschappelijke regelingen nodig om de vrijheid van dienstverlening in te perken.

Savary
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat het volkomen legitiem is dat de Europese Unie, telkens wanneer de lokale overheidsdiensten aan mededinging worden blootgesteld, gemeenschappelijke regels opstelt.
Ik geloof dat het veel minder legitiem is als men, via een verordening die niet door de nationale parlementen wordt omgezet, een wijze van beheer wil afschaffen en een ruimere mededinging wil verwezenlijken, eerst op het gebied van vervoer en vervolgens natuurlijk, via jurisprudentie, op alle andere gebieden. En dit om verschillende redenen.
De eerste reden is dat de particuliere sector niet altijd de beste oplossing blijkt te bieden en ik zou mijn collega' s willen uitnodigen om te komen kijken naar wat er in Frankrijk gebeurt op het gebied van het drinkwater dat grotendeels opengesteld is voor de particuliere sector. Er zijn kartels gevormd die niet meer door de gemeentes gecontroleerd worden en die het water leveren voor tarieven die hoger liggen dan die welke door de gemeenten gevraagd worden die het water zelf beheren. Omgekeerd moet men eigen beheer niet als beter zien, maar de twee vormen moeten gewoon naast elkaar blijven bestaan.
Ten tweede gaat het in tegen het subsidiariteitsbeginsel. Als subsidiariteit iets betekent dan is het toch wel in het opzicht van het vrije bestuur van lokale lichamen en de constitutionele bepalingen van de meeste staten op grond waavan de decentralisatie de vrije keus laat aan burgemeesters, presidenten van regio's en presidenten van lokale lichamen. Er ligt hier een waar beleidsprobleem dat door deze verordening veroorzaakt wordt. Ik geloof niet dat iemand dat bestrijdt.
Tenslotte en over deze kwestie moeten we heel helder zijn: steeds wanneer burgemeesters voor eigen beheer kiezen, kunnen ze niet naar externe markten gaan. Wie kent er tegenwoordig een schoolvervoersdienst, op het platteland, geleid door gemeentelijke bestuurders die zich op de externe markten richt? Het is een schijnprobleem. Het probleem bestaat niet. Maar elke keer dat overheidsdiensten uitbesteed worden en er een onderneming wordt gekozen die concurrerend is, kan deze onderneming zich wel op de externe markten richten. Daarom moet volgens mij het wederkerigheidsbeginsel opgelegd worden. Maar hoe dan ook, we mogen het beginsel van het eigen beheer niet laten varen.

Ludford
Mijnheer de Voorzitter, om juridische duidelijkheid te krijgen over de aanbestedingsregels in de EU, heeft de commissie jammer genoeg gestemd voor het tenietdoen van de meeste specifieke ontheffingen ten gunste van één, zeer brede ontheffingsbepaling, amendement 61. Het is echter juridisch en politiek aanvechtbaar om de democratische besluitvoering domweg op te voeren als rechtvaardiging voor de vrijstelling van de communautaire juridische regels voor de interne markt. Daarom beveel ik de specifieke amendementen van de ELDR-Fractie aan - de amendementen 110 tot 112. De implicatie van deze amendementen is dat autoriteiten gerechtigd zijn om de metro- en tramdiensten niet aan te besteden, als er goede redenen zijn: als de kosten of de veiligheid in het geding zijn of als het risico bestaat dat er een blijvend particulier monopolie in plaats van concurrentie wordt gecreëerd. Ieder verzoek om ontheffing dient ter rechtvaardiging te worden voorgelegd aan de Europese Commissie.
Daarnaast zijn er bepalingen voor het direct toewijzen van contracten bij afwezigheid van aanbestedingen of in noodgevallen. Ik doe hier met name een beroep op de linkse partijen in het Parlement. U neemt een groot risico, als u zich slechts verlaat op de amendementen 61 en 62. Zij overleven het traject wellicht niet en als verzekeringspolis hebben we specifieke bepalingen nodig om grote, complexe metrostelsels zoals dat in Londen te beschermen tegen opsplitsing voor aanbestedingsdoeleinden of tegen het risico van een particulier monopolie.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, het Europese verkeersbeleid is nou niet direct een parel te noemen in de kroon van de Europese Unie. Te weinig, te laat, niet erg consequent: het is maar een greep uit het weinig vleiende commentaar waarin de vloer wordt aangeveegd met dat beleid. De huidige Commissie tracht daar op zeer geëngageerde wijze verbetering in te brengen.
De ontwerpverordening over het openbaar personenvervoer maakt deel uit van het pakket waarmee enkele fouten uit het verleden, zij het wat laat, ongedaan moeten worden gemaakt. Een deel van de filosofie over de interne markt dient ook binnen de verkeerssector aan betekenis te winnen. Gereguleerde mededinging, geen complete liberalisering en al helemaal geen privatisering tegen elke prijs behoren tot de zaken die zijn geopperd. Spijtig genoeg moeten we concluderen dat wat de bevoegde Parlementscommissie als compromis heeft geproduceerd, een signaal terug is naar de niet goede, oude verhoudingen.
Laten wij elkaar goed verstaan: er is consensus nodig op alle punten waarbij het gaat om de kwaliteit van het verkeersaanbod voor de consument. Er is ook consensus nodig op die gebieden waarin hoge normen worden geëist op sociaal gebied en op het vlak van veiligheid en milieu. Dit alles kan en moet echter samen met de aanbestedingsvoorwaarden deel uitmaken van een eisen- en uitvoeringspakket. Daar kunnen wij geen verdere ontwikkeling van echte en quasi-monopolies bij gebruiken.
Ter afsluiting een woord over het onderwerp subsidiariteit. De gemeentelijke autonomie is er niet mee gediend wanneer het openbaar vervoer wordt uitgeroepen tot een res extra commertium onder het motto, laat iedereen maar raak doen. Ook de burgers zijn daar niet bij gebaat. Zij zijn het immers die uiteindelijk tweemaal voor de kosten van de diensten op moeten draaien, in eerste instantie als consument en later als belastingbetaler. Daarom pleit ik voor gereguleerde mededinging en hoge normen, ook voor het openbaar personenvervoer!

Hedkvist Petersen
Mijnheer de Voorzitter, het openbaar vervoer is naar mijn mening zeer belangrijk voor de Europese burgers in zowel de steden als op het platteland. Daarom steun ik bij deze stemming de grondgedachten in deze richting van het voorstel van de commissie.
Daarentegen verzet ik mij tegen de vele ongenuanceerde uitspraken die zijn gedaan over aanbestedingen. In Zweden hebben wij goede ervaringen met aanbestedingen. Men kan rekening houden met sociale en milieuaspecten, men kan veiligheidsregels opstellen en een goede relatie onderhouden met de sociale partners. Voorwaarde hiervoor is dat de politici zorg dragen voor de aanbesteding en de criteria in alle openheid opstellen. Uit ervaringen in Zweden blijkt dat dit mogelijk is. Wij moeten de ongenuanceerde uitspraken over aanbestedingen trachten te negeren.
Ik sta, nogmaals, achter de grondgedachte van een keuzemogelijkheid voor de gemeentes en regio's. Verder denk ik dat de praktijk het nut van aanbestedingen zal uitwijzen, omdat zij geld besparen dat gebruikt kan worden voor andere doeleinden in het kader van de overheidsuitgaven.
Tot slot wil ik zeggen dat de wederkerigheidsregel, die genoemd wordt in het verslag van de commissie, mijns inziens op Europees niveau niet functioneert.

Beysen
Voorzitter, commissaris, collega's, voor de liberalisering van het openbaar vervoer is tot nog toe geen sleutel-op-de-deur-oplossing gevonden. Dit wil niet zeggen dat we niet moeten doorgaan met het liberaliseringsproces. Integendeel. Nochtans mag dit liberaliseringsproces niet worden geforceerd. Het dient gefaseerd te gebeuren. Principieel ben ik tegen uitzonderingen op de vrijheid van dienstverlening, maar het is natuurlijk duidelijk dat een zeer beperkte lijst van uitzonderingen mogelijk moet zijn, met name voor minder grote contracten.
Tot slot wil ik nog zeggen dat ook duidelijk moet worden gesteld dat het geenszins de bedoeling kan zijn het overheidsmonopolie te vervangen door een privé-monopolie. Ik denk dus dat hier een tussenoplossing moet worden gevonden, vooral ook ten dienste van de gebruiker. Ik dank u voorzitter.

Grosch
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, vermoedelijk staat het voorstel van de Commissie zo sterk in het middelpunt van de belangstelling omdat het gaat om zo uiteenlopende aspecten als werkgelegenheid, mobiliteit, veiligheid, milieu en economische ontwikkeling. Bovendien vormden de gezichtspunten, waarover vandaag nog hevig is gediscussieerd, de basis voor bijna 500 wijzigingsvoorstellen.
Ik wil nog eens benadrukken dat wij het openbaar vervoer echt niet zomaar prijs willen geven aan de vrije markt, net zomin als dat wij het openbaar vervoer onvoorwaardelijk in publieke handen willen houden. Dat is het subtiele onderscheid dat wij hier duidelijk aan willen brengen.
De nationale, regionale en lokale autoriteiten dienen verplicht te worden het openbaar vervoer aan te besteden. Daar moeten wel voorwaarden aan worden verbonden en die hebben wij in een groot aantal wijzigingsvoorstellen duidelijk geformuleerd. Wij hechten grote waarde aan veiligheid. Wij hechten ook waarde aan bepaalde uitzonderingsituaties, bijvoorbeeld voor kleine vervoersmarkten op het platteland. Voor dit soort uitzonderingen hebben wij uiteraard begrip. Wij staan eveneens achter het speciale aspect ten aanzien van het vervoer per spoor. Maar op basis van wat hier vandaag is gezegd, kunnen wij ons niet aan de indruk onttrekken dat velen onder ons zich meer richten op de dienstverleners dan op de dienstverlening zelf. Dat het woord 'kiezer' is gevallen in plaats van 'burger' vinden wij tekenend voor de hele discussie die is gevoerd.
Wij hebben een groot aantal wijzigingen voorgesteld die mijns inziens sociale dumping zeker zullen voorkomen. Het zijn wijzigingen die meer bescherming bieden op algemeen sociaal vlak en die het openbaar vervoer een betere toekomst kunnen bieden.
Nog een laatste opmerking - ik weet dat de Commissie het hier moeilijk mee heeft - wij vinden dat bedrijven die van beschermde markten profiteren niet zomaar mogen deelnemen aan een openbare aanbesteding op een andere markt. Dat is en blijft in onze ogen oneerlijke concurrentie die met alle middelen moet worden bestreden.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, het openbaar vervoer moet worden ontwikkeld omwille van het milieu en onder andere de sociale gelijkheid en, zoals hier is gezegd, het moet aantrekkelijk worden gemaakt.
Het is moeilijk te begrijpen dat de invoering van concurrentie als het enige middel wordt beschouwd om dat doel te bereiken. Concurrentie is een goede knecht maar een slechte meester en er moet altijd per geval worden bekeken of concurrentie het juiste middel is om de kosteneffectiviteit te vergroten en de diensten doeltreffender en beter te maken. Zoals rapporteur Meijer al zei, zijn helaas al veel gemeenten vooruitgelopen op de komende besluiten van de Europese Unie en zijn ze begonnen concurrentie in te voeren en niet altijd met goede gevolgen. Bovendien moet men naar mijn mening in dit verband rekening houden met de beproefde middelen die in de verschillende lidstaten in het openbaar vervoer worden toegepast: het moet mogelijk zijn de vergunningenprocedure die men in Finland als goed en kosteneffectief heeft ervaren, te handhaven.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega' s, om te beginnen wil ik de Commissie hartelijk danken dat zij de moed heeft gehad een ontwerpverordening in te dienen met het heikele thema "openbaar personenvervoer" . Afgaande op hetgeen zich momenteel afspeelt bij een bepaalde luchtvaartmaatschappij moeten wij zo langzamerhand tot het besef komen dat het openbaar personenvervoer onderhand zijn eigen broek op zal moeten houden. Ik vervul zelf een functie op lokaal politiek niveau en in die hoedanigheid kan ik u zeggen dat wij op moeten houden met het achteloos wegwuiven van de verliezen in het openbaar vervoer - verliezen waarvoor de belastingbetaler uiteindelijk opdraait. Het gaat daarbij om geld dat uiteindelijk niet wordt gebruikt om het openbaar personenvervoer aantrekkelijker te maken.
Wij moeten onszelf eens afvragen waarom het openbaar personenvervoer eigenlijk is opgericht? Dat is niet gebeurd om zoveel mogelijk buschauffeurs aan het werk te zetten, maar om op het platteland en in de verstedelijkte gebieden aantrekkelijke vormen van vervoer aan te kunnen bieden en om de mobiliteit van de inwoners te kunnen waarborgen. Dat is de taak die het openbaar personenvervoer dient te vervullen. Ik ben het met collega Grosch eens als hij zegt dat het van groot belang is om in een Europese interne markt met gelijke wapens te kunnen strijden. Het kan niet zo zijn dat wij eerst aan gemeenten keuzevrijheid verlenen op basis waarvan zij de kostendruk aan kunnen pakken en het geld van de belastingbetalers op oorbare wijze kunnen besteden en vervolgens aanbestedingen organiseren waaraan monopolisten van beschermde markten kunnen deelnemen! Daarom is het van cruciaal belang dat het desbetreffende amendement morgen wordt verworpen; alle deelnemers moeten namelijk met gelijke wapens kunnen strijden.
De Commissie heeft zeer stringente termijnen opgelegd wat de vergunningslooptijden, de overgangsregelingen, betreft. Ik denk dat wij hier in de commissie een rechtvaardig compromis hebben bereikt waarin de verschillende belanghebbenden zich kunnen vinden. Ik pleit ervoor in heel Europa te beginnen met de invoering van vergunningssystemen op basis van termijnen. In volgende stappen kunnen wij dan uitwerken, mevrouw de commissaris, hoe deze op grond van mededingingsoverwegingen verder moeten worden vormgegeven.
Maar laten wij eerst gezamenlijk de eerste stap zetten. Dat is in het belang van de mensen in Europa!

Honeyball
Mijnheer de Voorzitter, zoals een van de vorige sprekers al zei, waar wij allen naar op zoek zijn is het best mogelijke openbaar vervoer tegen de laagst mogelijke kosten. Zoals een andere spreker zei, we hebben passende oplossingen nodig voor elke specifieke omgeving. Dat is de voornaamste reden waarom het beginsel dat lokale autoriteiten vrij zijn om te beslissen hoe ze het openbaar vervoer binnen hun eigen gebied het beste kunnen organiseren, zo belangrijk is.
Ik wil graag een paar dingen zeggen over het runnen van metrostelsels in grote stedelijke gebieden zoals Londen, waar een reëel gevaar bestaat dat, als we deze beslissingen niet aan de lokale autoriteiten overlaten, het uitbesteden zal leiden tot het creëren van een monopolie en we geen stap verder zijn met hetgeen we middels dit verslag proberen te bereiken. Wat er daarnaast zou kunnen gebeuren in gebieden zoals Londen en andere grote steden is dat het stelsel zou kunnen worden opgesplitst, hetgeen een vrij ernstige chaos tot gevolg zou kunnen hebben. Ik wil er dan ook bij u allen op aandringen uw steun te geven aan amendement 61.

Morgan
Mijnheer de Voorzitter, ik ben een groot voorstander van het beginsel dat er in alle gebieden een goed en redelijk geprijsd openbaar vervoer moet zijn. Dit verslag is echter met name van belang voor mijn kiesdistrict, Wales, vanwege zaken die te maken hebben met reizen tegen gereduceerd tarief.
De National Assembly van Wales heeft een stelsel geïntroduceerd, dat komend voorjaar van kracht zal worden en waarin lokaal reizen per bus gratis zal zijn voor alle gepensioneerden in alle gebieden van Wales. In het kader van dit stelsel worden er gratis busabonnementen verstrekt en is het vervoer per lokale bus gratis, zodat in theorie gepensioneerden heel Wales kunnen doorkruisen, als ze dat willen, zonder een cent te betalen. Ik begrijp wel dat het belangrijk is om ervoor te zorgen dat groeperingen zoals gehandicapten, schoolkinderen en stagiairs ook in aanmerking komen voor openbaar vervoer tegen een speciaal tarief, maar het zou belachelijk zijn om wat de National Assembly bereikt heeft voor de gepensioneerden in Wales ongedaan te maken door de gepensioneerden het recht op een gereduceerd tarief via deze verordening te onthouden.
Ik ben blij dat de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme al gestemd heeft vóór afschaffing van het plafond op gereduceerde tarieven dat door de Commissie werd voorgesteld, zodat de gepensioneerden in Wales in bescherming worden genomen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen dank ik de rapporteur, de heer Meijer, voor het verrichte werk. Hij stond voor een moeilijke en complexe taak, temeer daar het voorstel aanleiding heeft gegeven tot talloze amendementen en sterk uiteenlopende standpunten. De lovenswaardige inspanningen van de heer Meijer en van u allen hebben in het Parlement een belangrijk debat teweeggebracht.
Dit debat heeft overigens in velerlei opzichten de deuren geopend naar een ander, ruimer debat waarin ook de publieke opinie aan haar trekken komt. De analyse van dit dossier, zowel binnen als buiten de instellingen, stelt de Commissie in de gelegenheid haar ideeën bij te schaven. Uit het debat is gebleken hoezeer de meningen verdeeld zijn, ofschoon de gemoederen op bepaalde momenten zodanig verhit waren dat de reële opzet van het voorstel dat wij hier behandelen volkomen uit het oog werd verloren.
In de eerste plaats zij erop gewezen dat in deze sector rechtsonzekerheid is ontstaan. Geachte afgevaardigden, met dit voorstel trachten wij deze onzekerheid weg te nemen, daar zij het openbaar vervoer in ernstige moeilijkheden kan brengen. Daarover wil ik hier duidelijkheid laten bestaan. Zoals de heer Jarzembowski terecht heeft onderstreept, is het onderhavige initiatief bovenal bedoeld om het openbaar vervoer te bevorderen. Wij zijn het er immers allen over eens dat de Europese Unie zich sterk moet maken voor de ontwikkeling van een betaalbaar openbaar vervoer van goede kwaliteit.
De Commissie is van oordeel dat vele van de bestaande contracten en overeenkomsten op basis waarvan exclusieve rechten of financiële compensaties worden verleend bij toepassing van de door het Verdrag voorgeschreven mededingingsregels op de helling zullen komen te staan. Dat risico willen wij vermijden en daartoe hebben wij dit voorstel uitgewerkt.
Het probleem van de rechtsonzekerheid is uiteraard op zich reeds een ernstige kwestie, maar bovendien spreekt het vanzelf dat gereguleerde mededinging in het kader van het openbaar vervoer zowel de gebruiker als de samenleving in haar geheel ten goede moet komen. Uit de feiten is gebleken dat het aantal reizigers tijdens de jaren negentig sneller gestegen is in systemen die voor gecontroleerde en gereguleerde mededinging door de overheidssector werden opengesteld dan in systemen die geen enkele concurrentiedruk hebben ondervonden. Wij zijn overigens ook gekant tegen privé-monopolies.
Geachte afgevaardigden, u begrijpt wellicht dat ik uren tijd nodig zou hebben om het standpunt van de Commissie ten aanzien van elk van de op dit dossier ingediende 130 amendementen uiteen te zetten. Daarom zal ik mij beperken tot de fundamentele kwesties die u hier hebt aangekaart. Voor informatie betreffende de concrete nummers en amendementen kunt u bij de diensten terecht.
Ik zal beginnen met de amendementen die wij aanvaardbaar achten. Ten eerste kunnen wij instemmen met de voorstellen voor aanscherping van de kwaliteitscriteria die de overheden in acht moeten nemen bij de evaluatie van de vervoersbehoeften en de gunning van contracten. Bij openstelling van de markten moeten de overheden in alle opzichten rekening houden met de werkgelegenheid, het milieu en de consumenten. Wellicht speelt deze vereiste een nog grotere rol wanneer de diensten geen enkele concurrentiedruk ondervinden. Daarom juist moeten wij ervoor zorgen dat de markt wordt opengesteld en dat de door eenieder nagestreefde normen inzake werkgelegenheid, milieu en consumentenbeleid worden gewaarborgd.
De Commissie kan zich tevens vinden in het voorstel om de maximale looptijd van de overeenkomsten te verlengen. De in de amendementen 15 en 54 voorgestelde termijnen (acht jaar voor busdiensten en vijftien jaar voor spoorwegdiensten) lijken ons plausibel.
Het derde punt betreft de uitzonderingen op het mededingingsbeginsel. In dit verband aanvaarden wij slechts de amendementen die niet indruisen tegen ons oorspronkelijke voorstel. Wij gaan daarentegen niet akkoord met de amendementen die het toepassingsgebied van de verordening nog verder trachten in te perken. Ook de amendementen die tot doel hebben de minimumnormen voor onderhandse gunningen te verhogen kunnen op onze steun rekenen.
In het licht van het hier gevoerde debat zien wij in dat er noodsituaties kunnen ontstaan wanneer de mededinging niet tijdig georganiseerd kan worden en de handhaving van de dienstverlening in het gedrang komt. Daarom achten wij de in deze zin geformuleerde amendementen in principe acceptabel ofschoon de formulering wellicht enigszins dient te worden aangepast. Het lijkt ons wenselijk dat deze amendementen in één enkele noodclausule worden verenigd die ook op andere soortgelijke omstandigheden kan worden toegepast.
De Commissie stemt tevens in met de voorstellen om de overheden die voor de compensaties verantwoordelijk zijn meer flexibiliteit te verlenen bij de toepassing van de voor alle exploitanten geldende algemene regelgeving, bijvoorbeeld voor wat de vaststelling van maximumtarieven betreft, aangezien deze normen in bepaalde gevallen enige nuance behoeven.
Tot slot, geachte afgevaardigden, onderschrijft de Commissie het voorstel om een overgangsperiode van acht jaar in te voeren, zoals in amendement 90 wordt gesuggereerd. Voor een big bang zijn wij evenwel niet te vinden. Wij zijn daarentegen van mening dat de verordening moet voorzien in een geleidelijke openstelling van de markt vanwege de overheden, waartoe de eerste stap reeds na verloop van vier jaar moet worden gezet. Het lijkt ons tevens aanvaardbaar dat de tot dusver overeenkomstig de mededingingsregels gegunde contracten behouden blijven, op voorwaarde dat het om overeenkomsten met een beperkte en bovenal redelijke looptijd gaat die niet voor onbepaalde tijd van kracht zijn.
Geachte afgevaardigden, er zijn evenwel ook bepaalde zaken die wij onmogelijk kunnen aanvaarden omdat zij de geest van het Commissievoorstel aantasten. Zo kunnen wij bijvoorbeeld niet dulden dat hele sectoren van het toepassingsgebied van de verordening worden uitgesloten. Op grond hiervan verwerpen wij de amendementen 23, 28 en 128, die alle vervoersdiensten over lange afstand buitenspel zetten.
Ik vind het best dat het Parlement de concurrentie in het personenvervoer per spoor over lange afstanden wenst aan te scherpen, maar ik stel voor dat deze kwestie in het tweede pakket maatregelen voor het spoorwegvervoer wordt aangepakt.
In bepaalde gevallen veroorzaakt het verslag ook juridische problemen. Amendement 24 laat de verordening prevaleren boven de richtlijnen inzake overheidscontracten. Waarde afgevaardigden, de Commissie is van oordeel dat deze aanpak de naleving van de door de Europese Unie in het kader van de overeenkomst betreffende leveranties van de Wereldhandelsorganisatie aangegane verplichtingen in gevaar brengt. Daarom kunnen wij ook dit amendement niet aanvaarden.
De tweede juridische moeilijkheid heeft betrekking op de wederkerigheid. De toepassing van permanente en structurele wederkerigheidsclausules is strijdig met de in de Verdragen voorgeschreven vereisten van niet-discriminatie. Derhalve kunnen wij geen van de amendementen onderschrijven die de invoering van structurele wederkerigheidsclausules zonder meer betrachten. Anderzijds beseffen wij dat er tijdelijk een buitengewone clausule van kracht moet worden die de toegang tot de markt aan banden legt zolang er geen uitzonderingen worden vastgesteld.
Het is van fundamenteel belang dat bij de overgang naar gereguleerde mededinging de nodige vrijwaringsclausules worden ingebouwd, niet in de laatste plaats op het gebied van de sociale bescherming. Dit aspect is hier overigens door verschillenden onder u te berde gebracht. Daarom kunnen wij geen amendementen opnemen die de bevoegde overheden op dit vlak onvoldoende bewegingsruimte laten.
Ik heb weliswaar het standpunt van de Commissie betreffende het merendeel van de in het verslag van de heer Meijer behandelde hoofdlijnen uiteengezet, maar toch ontbreken er nog enkele essentiële kwesties, zoals u wellicht hebt opgemerkt. Het verslag bevat bijvoorbeeld een groep amendementen (3, 12, 14, 61, 100, 126 en 129) die tot doel hebben het voortbestaan van exploitanten van openbare vervoersdiensten te waarborgen zonder dat hun concurrentievermogen en hun capaciteit om aan de burgers een adequate dienstverlening van goede kwaliteit aan te bieden regelmatig worden getoetst via openbare aanbestedingen.
Juridisch gezien veroorzaakt het beginsel volgens hetwelk overheidsinstanties beslissen om zelf vervoersdiensten te verlenen geen onoverkomelijk probleem. Dat wordt overigens ook in het initiatief onderstreept. De moeilijkheden beginnen pas wanneer de overheden aan alle andere bedrijven de mogelijkheid ontzeggen om in dezelfde regio vervoersdiensten aan te bieden in een transparant en eerlijk concurrentiekader. Wij hebben het hier over vervoer op een zeker niveau, niet over kleinschalige verbindingen tussen twee dorpen. Zoals gezegd worden deze laatste uitgesloten van het toepassingsgebied van de onderhavige richtlijn krachtens de de minimis-regel. Wij hebben het over grote vervoermarkten. Daarom zijn de voornoemde amendementen in hun huidige formulering onaanvaardbaar. Ons inziens zijn de burgers niet met deze voorstellen gebaat aangezien zij te ver gaan en de exploitanten afzonderen van de druk die van de markt uitgaat om de situatie te handhaven en te verbeteren. Desalniettemin zijn wij van oordeel dat het in deze amendementen geopperde voorstel voor zelfproductie kan worden overgenomen mits het aan een reeks strikte en welomlijnde voorwaarden wordt onderworpen.
Het spreekt vanzelf dat deze benadering vergezeld moet gaan van bepalingen die waarborgen dat alle exploitanten de van toepassing zijnde kwaliteits- en integratiecriteria eerbiedigen en ervoor zorgen dat de overheden over de nodige bewegingsruimte blijven beschikken om de mededinging binnen de perken te houden ten behoeve van de gebruikers van de aangeboden diensten.
Ook het laatste deel van amendement 112, waarin wordt bepaald dat 10% van de overheidsdiensten door middel van onderhandse gunning aan een exploitant uit de particuliere sector mag worden toevertrouwd, is aanvaardbaar op voorwaarde dat de bevoegde instantie zich niet op deze en andere uitzonderingen kan beroepen bij een gelijktijdige aanbesteding voor een en hetzelfde vervoermiddel.
Tot slot, waarde afgevaardigden, vrees ik dat er van de tekst, de geest en de doelstelling van het Commissievoorstel maar weinig zal overblijven als het Parlement dit verslag in zijn huidige versie aanneemt. Vanuit dit oogpunt dienen wij ons opnieuw te bezinnen op de bijdrage die deze wijziging aan de communautaire wetgeving levert. De Commissie blijft erbij dat de huidige verordening - die reeds tientallen jaren oud is - aan modernisering toe is en dringend moet worden bijgesteld ter wille van de rechtszekerheid van het openbaar vervoer. Dat is de enige garantie voor kwaliteit van hoog niveau, een onwrikbaar concurrentievermogen en betaalbare prijzen. Bovendien stelt deze rechtszekerheid de overheidsinstanties in de gelegenheid om bepaalde lijnen of behoeften te subsidiëren en financieel te ondersteunen - denk maar aan de gepensioneerden en andere maatschappelijke groepen - zonder deze kwesties voor de rechter te hoeven uitvechten.
Wij hebben behoefte aan een doelmatig openbaar vervoer dat ten dienste van de burgers staat, het evenwicht tussen de verschillende vervoersystemen helpt herstellen en belet dat het Europese vervoersysteem in de toekomst ineenstort. Een dergelijk scenario zou immers onoverzienbare gevolgen hebben voor de productiecapaciteit, de economie, het concurrentievermogen, de werkgelegenheid en met name voor de levenskwaliteit van onze burgers.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Toegang tot de markt voor havendiensten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0354/2001) van de heer Jarzembowski, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake toegang tot de markt voor havendiensten (COM(2001) 35 - C5-0078/2001 - 2001/0047(COD)).

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Commissie voor een richtlijn over de toegang tot de markt voor havendiensten dient te worden beschouwd in het licht van de uitgebreide mededeling van de Commissie inzake de verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening in de zeehavens. In deze mededeling zouden consequenties moeten zijn getrokken uit de standpunten van het Parlement en de Raad over het Groenboek van de Commissie uit 1997. Gezien de laatste weken moeten wij vaststellen dat - terwijl het Europees Parlement nog in 1999 met grote meerderheid een standpunt over het Groenboek overeen is gekomen - het onderhavige voorstel van de Commissie, dat niet verder gaat dan de toegang tot de markt van havendiensten in de zeehavens afzonderlijk, niet op een overtuigende meerderheid heeft kunnen rekenen in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Dat is gebleken bij de stemming over dit verslag met slechts 26 stemmen voor, 21 stemmen tegen en 11 onthoudingen. Ik spreek de hoop uit - en ik wil hier ook mijn steentje toe bijdragen - dat het debat van vandaag en de stemming van morgen zullen resulteren in een duidelijk standpunt van de plenaire vergadering. Als wij daar in eerste lezing niet in slagen heeft de Raad uiteindelijk het laatste woord. Dat willen wij eigenlijk niet aan de Raad overlaten; integendeel, wij willen ons eigen gewicht in de schaal leggen.
De Commissie regionaal beleid heeft zich in meerderheid achter de Commissie geschaard in haar streven alleen regelingen te willen treffen voor de concurrentie in de havens afzonderlijk en die te laten gelden voor alle dienstverleners. Het verslag is echter niet duidelijk in de vraag of de loodsdiensten wel of niet binnen de reikwijdte van de richtlijn moeten vallen. Enerzijds wordt in amendement 14 van het commissieverslag geoordeeld dat de loodsdiensten niet binnen de reikwijdte van de bepalingen mogen vallen, anderzijds echter is het voorstel verworpen om de loodsdiensten uit de bijlage van de richtlijn te schrappen - en juist daarin wordt de reikwijdte van de richtlijn gedefinieerd. Het is dus zaak morgen in het Parlement een duidelijk standpunt in te nemen.
Van de overige amendementen in het commissieverslag wil ik met name de principiële uitbreiding van de reikwijdte benadrukken voor de toegang tot de haven - hetzij vanaf de zee en/of een waterweg, alsmede de inperking van de definitie van het begrip zelfafhandeling, en verder de bepaling dat het aantal dienstverleners per vrachtafhandelingscategorie niet tot minder dan twee volledig onafhankelijke dienstverleners wordt beperkt en tenslotte de verplichting die wij in de richtlijn hebben opgenomen dat in geval van een aanbesteding de nieuwe dienstverlener zijn voorganger vergoedt tegen het lopende markttarief voor de door hem overgenomen onroerende activa.
De minderheid in de commissie heeft vooral getracht te benadrukken dat de Commissie onvoldoende rekening heeft gehouden met eerdere verzoeken van het Europees Parlement in 1999 om een regeling die de voorwaarden schept voor billijke concurrentie tussen de havens in de Unie. De Commissie heeft noch een onderzoek naar de transparantie voor wat betreft de openbare financiering voor zeehavens, noch richtsnoeren voor de controle op subsidies ingediend. Om die reden heeft een minderheid in de commissie gepleit voor het opnemen van nieuwe voorschriften ten aanzien van de doorzichtigheid van de financiële betrekkingen tussen de zeehavens en de overheidsinstanties alsmede over toelaatbare financieringsmaatregelen van de staat ten behoeve van zeehavens - voorschriften die moeten leiden tot rechtsbescherming van de havens maar ook ter voorkoming van overmatige subsidiëring.
Ik hecht er persoonlijk grote waarde aan dat wij morgen ten aanzien van de transparantie toch nog tot overeenstemming komen, want de vraagstukken inzake transparantie en billijke concurrentievoorwaarden tussen de Europese zeehavens zijn van cruciaal belang voor het functioneren van de havens. Wij allen hebben herhaaldelijk onderstreept dat gezien de handelspercentages - de handel met landen buiten de EU bedraagt 70% terwijl de interne handel binnen de EU op 30% ligt - de havens een centrale rol spelen in het Europees verkeersbeleid. De havens vervullen ook een belangrijke knooppuntfunctie en dienen daarom goed te functioneren. Ik ben van mening dat niemand bang hoeft te zijn voor transparantie, want transparantie leidt juist tot eerlijke concurrentievoorwaarden. Het gaat hier mijns inziens om een positief kenmerk dat tevens een goed criterium vormt om de efficiëntie van de havens verder te verbeteren.
Met dit in het achterhoofd hoop ik dat er vanmiddag een vruchtbare discussie wordt gevoerd en dat er morgen in dit Huis verstandig wordt gestemd!

Ripoll y Martínez de Bedoya
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, waarde collega's, al wie zoals ik aan de werkzaamheden van de commissie heeft deelgenomen, weet dat wij een moeizaam, controversieel en bij momenten vanuit parlementair oogpunt ronduit gespannen debat achter de rug hebben.
Ik wil hier over een aantal kwesties duidelijkheid laten bestaan. Ten eerste zij erop gewezen dat het door de Commissie ingediende voorstel voor een richtlijn een goed voorstel is. Ik herhaal het nogmaals, ik vind het een goed voorstel, zoals overigens ook uit de stemming in de commissie is gebleken. Mijns inziens zal de Europese Unie dankzij dit gunstige en bijzonder belangrijke initiatief kunnen beschikken over een adequaat zeevervoer en doelmatige havendiensten.
Wij mogen niet vergeten dat 80% van de buitenlandse handel van de Europese Unie over zee plaatsvindt. Deze door de Commissie nagestreefde liberalisering zal ongetwijfeld het maritieme vervoer over korte afstand stimuleren. Bovendien bestaat er op dit vlak duidelijk behoefte aan een communautaire regeling die de liberalisering van deze diensten in de hand werkt in de zin die tijdens de Raad van Lissabon werd vastgesteld en in andere dienstensectoren reeds in de praktijk is gebracht.
Het voorstel dat wij hier vandaag behandelen, beslaat zowel de technisch-nautische diensten (loods- en aanlegdiensten) als de vrachtafhandeling (laden en lossen of cargo handling). De voornoemde diensten kunnen noch om veiligheids- of opleidingsredenen noch om enigerlei andere reden van het toepassingsgebied van de regelgeving worden uitgesloten. Uiteraard dient hierbij rekening te worden gehouden met de eigen kenmerken van de havens en het feit dat sommige van deze diensten buiten het eigenlijke havengebied worden aangevat of afgerond.
De door de Commissie voorgestelde regeling bevat nog een ander essentieel element, namelijk het concept van zelfafhandeling (self-handling) dat overigens reeds in de richtlijn 96/67/EG betreffende de toegang tot de grondafhandelingsmarkt op de luchthavens van de Gemeenschap wordt gebezigd.
Nu zou ik nog even kort willen ingaan op enkele andere punten van het havenpakket. Met name de overheidsfinanciering voor havens en de toename van de transparantie van de financiële betrekkingen tussen de overheidsinstanties en de havens en de overheidssteun verdienen enige aandacht. Sommige van de amendementen die dit aspect belichten, genieten mijn steun, ofschoon de onderhavige richtlijn wellicht niet de meest aangewezen plaats is om het probleem van de overheidssteun aan de orde te stellen.
Tot slot dank ik de rapporteur ondanks onze meningsverschillen voor het immense werk dat hij heeft verricht en voor de enorme inspanningen die hij heeft geleverd om de diverse voorstellen met elkaar te verzoenen.

Piecyk
Mijnheer de Voorzitter, normaal gesproken kunnen havens worden beschouwd als open en internationaal toegankelijke systemen. Zij vormen binnen de trans-Europese netwerken de knooppunten in de vaarwegen die als verkeersdrager in principe het meest milieuvriendelijk zijn. Deze openheid van de zeehavens rijmt echter in geen enkel opzicht met de gang van zaken rond de financiering. Integendeel, er is hier veeleer sprake van vaak met opzet gecreëerde ondoorzichtigheid. In zeemanstaal zou men zeggen: bij de zeehavens gaan de schotten dicht als de financiering ter sprake komt. Er is een hervorming nodig van de heersende financiële structuren, waarover nu een soort grauwe sluier lijkt te hangen. Ik ben van mening dat het morgen bij de stemming moet gaan om transparantie in de financiële betrekkingen en transparantie in de overheidsfinanciering, want die vormen de basisvoorwaarden voor een eerlijke concurrentie tussen de zeehavens.
Ik moet bekennen dat het geen gemakkelijke opgave zal zijn. Er zijn particuliere havens, staatshavens, havens met een mengvorm van die twee en door de overheid gecontroleerde havens, en die opereren allemaal als ondernemers die met elkaar concurreren. Daarom hebben wij eerlijke concurrentievoorwaarden nodig. Ik heb niets tegen subsidies maar die moeten dan wel voor alle havens gelden. Het probleem is mijns inziens dat de concurrentie tussen de havens in goede banen moet worden geleid. In principe gebeurt dat ook of zou dat moeten gebeuren als de voorschriften van de Gemeenschap zouden worden toegepast.
Het andere probleem speelt zich af rond het loodswezen. De loodsdiensten vallen naar onze opvatting onder de publieke taken. Zij staan ten dienste van de veiligheid op zee en van mens en natuur. In feite zijn de loodsdiensten in de lidstaten al goed geregeld. Ik denk echter dat deze regelingen uitbreiding behoeven bij het naderen van de haven, want in het zicht van de haven vinden regelmatig scheepsongevallen plaats. Soms krijg je daarbij de indruk dat de kapiteins de welbekende Shell-Atlas als enig navigatiemiddel gebruiken. Dankzij de loodsdiensten is er veiligheid op zee en die mag niet in het gedrang komen als gevolg van een eventueel hogere kostendruk. Ik wil de rapporteur hartelijk bedanken. Ik weet dat hij een moeilijke taak heeft, maar de schaduwrapporteur heeft ook niet altijd een makkelijke baan.

Sterckx
Ik ben het om te beginnen met de laatste zin van de vorige spreker eens. Ik hoef niet te herhalen dat havens belangrijk zijn. Ik denk dat het voorstel van de Commissie ons helpt om de efficiëntie van havens te vergroten. Evenals een aantal collega's constateer ik echter één gebrek: ik mis voorstellen inzake staatshulp en transparantie. Het beste is - en ik heb in die zin een amendement ingediend - dat die nieuwe voorstellen van de Commissie komen en niet van de tekst die wij als Parlement nu aan het maken zijn. Ik zou u willen vragen, mevrouw de commissaris, of u ons in dit debat iets meer kunt zeggen over eventuele plannen in die richting. In elk geval hoop ik dat de collega's dit amendement zullen steunen en dat we dus de Commissie vragen nieuwe voorstellen over die twee punten in te dienen.
Voor de rest steun ik het voorstel van de Commissie. We moeten meer concurrentie hebben binnen de havens. Ook de maritieme toegang moet daarin inbegrepen zijn, niet alleen voor technisch-nautische diensten, maar ook voor vrachtafhandeling en passagiersbehandeling. Dus die vrachtafhandeling moeten we niet laten vallen.
Ik denk dat ook loodsen in de richtlijn kunnen blijven. Loodsen vormen, zoals u terecht hebt opgemerkt, een zeer belangrijke belangrijke schakel in het leven van de meeste havens. Als we echter, zoals dat in de richtlijn en ook in mijn amendement gebeurt, een aantal eisen stellen, een aantal voorwaarden opleggen op sociaal gebied en ook economische aspecten, het milieu en de openbare dienstverlening in aanmerking nemen, dan hebben we meer garanties dan wanneer we gewoon terugvallen op het Verdrag. Want ik denk dat dat de keuze is: ofwel geven we voor havens een speciale regel in een richtlijn, ofwel vallen we terug op het Verdrag en hanteren we ook voor de loodsen gewoon de algemene regels van het Verdrag die in vrij verkeer van dienstverlening voorzien. Ik denk dat het beter is hiervoor het voorstel van de Commissie over te nemen.
In elk geval vind ik dat wij als parlement constructief moeten samenwerken met de Commissie, het eventueel met de Raad tot bemiddeling moeten laten komen en ervoor moeten zorgen dat we op een constructieve manier de werking van de havens en de concurrentie binnen en tussen havens versterken om het zo belangrijke vervoer over water zoveel mogelijk aan te moedigen.

Bouwman
Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte rapporteur, bedankt voor al uw werk, maar we zijn er nog niet. We zijn er vooral niet omdat het Groenboek eigenlijk iets anders vroeg namens het Parlement en de behandeling ervan dan hetgeen we nu gekregen hebben, namelijk een beschouwing over de concurrentie tússen havens in plaats van ín havens.
Waarom? Als we diverse kustlijnen in Europa bekijken - en ik kan er zo een paar bedenken - dan liggen op een afstand van een paar honderd kilometer twee, misschien wel zes, zeven, acht hele grote havens waar de concurrentie vooral voortspruit uit die afstand tussen de havens. Die is namelijk kort. Antwerpen, Hamburg, Rotterdam, ga zo maar door. Maar ook in het zuiden, de Middellandse Zee, geen probleem. Dit leidt echter tot een valse concurrentie waarvan we eigenlijk niet gediend zijn. Het gaat dus in eerste instantie om dat probleem. Dit leidt ook tot overcapaciteit en het financieren van die overcapaciteit. Ook dat is ons allen een doorn in het oog, en hier zouden we gemeenschappelijke uitgangspunten willen zien.
Dit alles leidt weer tot aantasting van onder andere het milieu, tot overtollig ruimtegebruik en tot allerlei extra problemen waarmee we ook als Groenen behoorlijk te maken hebben. We willen dus eigenlijk op het gebied van concurrentie tussen havens voorstellen dat er meer transparantie komt en een redelijke overweging van staatsteun. Wij pleiten eerder voor coördinatie tussen havens, die wij samen met die transparantie zouden willen toevoegen aan de doelstellingen van dit onderzoek, en niet alleen de opening van de concurrentie ín havens, hetgeen tot dusverre omschreven staat.
Kijken we dan vervolgens naar de concurrentie in die havens, zoals nu hier geformuleerd, dan zouden wij vooral het volgende willen, namelijk om veiligheids- en milieuredenen de loodsen eruithalen. Ik denk dat de meerderheid hiervoor te vinden is. Wij denken tevens dat het verstandig is om de cargo-afhandeling eruit te halen, omdat deze geen enkele toegevoegde waarde voor de concurrentie heeft. Tot slot pleiten wij in het verlengde van die transparantie voor het verrichten van een autonoom onderzoek, autonoom ten opzichte, maar wel in opdracht van het Parlement.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, het voorstel van de Commissie voor een richtlijn over de toegang tot de markt voor havendiensten was niet acceptabel. Het wegnemen van de beperkingen op het vrij verrichten van diensten binnen de Gemeenschap houdt niet alleen liberalisering en privatisering in, maar ook Europese harmonisering met inachtneming van het recht van de lidstaten op de levering van openbare diensten terwille van het algemeen belang.
Het is duidelijk dat de rapporteur in zijn verslag heeft gepoogd om, met havenspecifieke omstandigheden in het achterhoofd, de eisen op maatschappelijk, veiligheids- en milieugebied te verzoenen met aspecten ten behoeve van het economisch reilen en zeilen van de havens. Uit het stemmingsresultaat in de commissie blijkt dat het bij de fracties schort aan een uniforme mening; men lijkt vooral te kijken naar de heersende omstandigheden in eigen land. Het besluit om de loodsdiensten, de diensten voor de omslag van de lading en de passagiersdiensten uit het toepassingsgebied van de richtlijn te halen, heeft mijn instemming, evenals het voorstel om vast te houden aan de bestaande vergunningen van dienstverleners en om minimumeisen voor nieuwe aanbieders vast te leggen.
Daarnaast is het ontwerp van de Commissie flink gewijzigd op het punt van de financiële vergoeding voor investeringen en de doorzichtigheid van de financiële betrekkingen tussen de zeehavens en de overheidsinstanties. Kortom, het verslag van de heer Jarzembowski heeft ertoe geleid dat het document van de Commissie in zeer positieve zin is gewijzigd. Aangezien ik echter net als veel van mijn collega' s van mening ben dat havendiensten in het algemeen een zaak moeten zijn van de lidstaten zelf, zal ik mij van stemming onthouden.

van Dam
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag heeft een merkwaardige weg achter zich. Was het eerst een heel logisch verslag met een mijns inziens vrij correcte interpretatie van de feiten, nu hebben we voor ons een onsamenhangend geheel waarover veel valt op te merken.
Ik moet mij tot een paar hoofdpunten beperken. Eén, de al dan niet vermeende staatssteun van lidstaten aan hun havens is de wortel van het kwaad. Indien de financiële stromen van overheden naar havens niet inzichtelijk worden, kunnen andere maatregelen nauwelijks effect hebben. Onderzoek naar deze stromen verdient dan ook de hoogste prioriteit, gevolgd door een helder financieel kader waarmee een onderscheid wordt gemaakt tussen legale en illegale ondersteuning.
Twee, opname van vrachtafhandeling in het voorstel betekent een aantasting van de soevereiniteit van de havenautoriteiten om een eigen strategisch beleid te voeren. Het zou leiden tot het verbreken van bestaande langlopende contracten hetgeen verregaande financiële consequenties voor de betreffende diensten zal hebben. Handhaving van bestaande contracten maakt overigens de voorliggende wetgeving overbodig. Aan het einde van de looptijd van deze contracten zijn de economische inzichten waarschijnlijk wel weer veranderd.
Drie, ik ben van mening dat ook loodsen buiten deze wetgeving kunnen blijven. Ik vraag aandacht voor een amendement met het oog op een garantstelling van overheden die het gebruik van met name technisch-nautische havendiensten verplicht stellen. Zonder garantstelling kunnen in de kleinere havens aanzienlijke problemen onststaan. Dat kan, als ik iedereen goed heb begrepen, nooit de bedoeling zijn.
Mijnheer de Voorzitter, het zal duidelijk zijn, zonder een aantal essentiële wijzigingen kunnen wij met het voorliggende verslag niet instemmen. Dank u wel.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, allereerst moeten wij allen geloof ik de heer Jarzembowski gelukwensen met zijn uitstekende verslag en hem bedanken voor niet alleen de enorme hoeveelheid tijd die hij hierin heeft gestoken maar ook zijn geduld, want dit was geen gemakkelijke karwei.
Wij moeten eveneens commissaris Palacio gelukwensen met de inhoud van haar voorstellen tot liberalisatie van de havendiensten. Liberalisatie is het doel, maar geen doel op zich. Liberalisatie is een middel om betere en goedkopere diensten te verkrijgen en het mededingingsvermogen van de Europese economie te versterken. Als wij over versterking van het mededingingsvermogen en liberalisatie spreken en daarvoor maatregelen treffen in bijvoorbeeld de energiesector en het spoorwegvervoer, kunnen wij de havendiensten niet buiten beschouwing laten. Bovendien kunnen wij op die manier ook de interne markt verder helpen.
Het lijdt geen twijfel, mijnheer de Voorzitter, dat havens net als elke andere sector hun bijzonderheden hebben. Wij moeten ongetwijfeld het vraagstuk van de subsidies onder de loep nemen en nagaan in hoeverre deze subsidies stroken met de transparantievoorschriften. Wij moeten, zoals zoveel collega' s reeds zeiden, rekening houden met de specifieke kenmerken van de loodsdiensten en nagaan hoe het vraagstuk van de loodsdiensten en de veiligheidsvoorschriften in mekaar zit. Wellicht zijn er nog talrijke andere vraagstukken die wij moeten bekijken, maar wij moeten één ding zien te voorkomen, dat wij door de bomen het bos niet meer zien. Het doel van de liberalisatie van de havendiensten is immers het mededingingsvermogen te versterken en de gebruikers betere en goedkopere diensten aan te bieden.
Wij moeten derhalve vanuit deze zaal een duidelijke en tweeledige boodschap de wereld in sturen: liberalisatie en transparantie. Het lijdt geen twijfel dat bepaalde groepen door deze voorstellen in hun belangen worden getroffen. Velen zullen deze voorstellen niet bevallen. Het hoogste goed is echter het doel van het mededingingsvermogen, waardoor economische groei en werkgelegenheid kunnen ontstaan. Het onderhavig voorstel staat in het teken van een filosofie waarmee dit doel dichterbij wordt gebracht.

Fava
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dit is een van de frequente gevallen waarin de politiek moet wijken voor de aardrijkskunde. Voorzitter Hatzidakis heeft het goed gezegd: we moeten de moed opbrengen om nee te zeggen tegen die pressiegroepen die de Commissie en de instellingen willen verhinderen maatregelen te nemen op hun terrein, waar Europa zich niet eerder heeft gewaagd. Ik houd dit voorstel voor een richtlijn om de toegang tot de markt voor havendiensten te reguleren en te verbeteren dan ook voor wenselijk. De verwijzingen naar de veiligheid en de bescherming van de werkenden, de kwaliteit van de diensten en de bescherming van het milieu zijn nuttig en fundamenteel.
Ik heb hierover slechts twee opmerkingen: wij geloven, evenals de Commissie, dat het wenselijk en consequent is in de eerste plaats ook cargo handling op het land in de werkingssfeer van deze richtlijn op te nemen; dat zijn de diensten die meer dan 90% van de omzet van de havens uitmaken. Bovendien, als er om redenen van veiligheid en milieubescherming een uitzondering moet worden gemaakt voor de toepassing van deze richtlijn, heeft het geen zin daarvoor alleen loodsdiensten in aanmerking te laten komen en niet de andere technisch-nautische diensten.
Een laatste punt: onzes inziens is deze richtlijn niet het geschiktste instrument om het regime van de overheidsfinanciering te wijzigen. Er zijn te veel verschillen tussen de 15 lidstaten van de Europese Unie en er zijn nog steeds onduidelijke punten. In alle openheid, we hoeven maar te denken aan enkele grote havens in het noorden, waar de betrokkenheid van de overheid bij de financiering wordt bevestigd doordat overheidsvertegenwoordigers in de raad van bestuur van deze havens zitten. Dit zij gezegd in naam van de transparantie waartoe collega Jarzembowski ons terecht oproept.

Sánchez García
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, iedereen is het erover eens dat het onderhavige voorstel voor de havendiensten van fundamenteel belang is. Het heeft immers verregaande gevolgen voor een van de belangrijkste vervoersinfrastructuren van de maritieme regio's. Bovendien draagt het bij aan het liberaliseringsproces van de toegang tot de markt voor havendiensten. Ik wens in dit verband enkele opmerkingen te formuleren.
In de eerste plaats is het vanuit de filosofie van de liberalisering onontbeerlijk dat het proces de nodige flexibiliteit vertoont teneinde gevaarlijke en ongewenste uitingen van radicalisme in de kiem te smoren.
Ten tweede dient rekening te worden gehouden met de geografische realiteit van de zeehavens in de verschillende regio's van de Europese Unie.
Ten derde is het van fundamenteel belang dat de betrokken havenarbeiders hun baan behouden en sociale bescherming blijven genieten. Bovendien moet bij de omzetting van de onderhavige richtlijn in de lidstaten van de Unie het subsidiariteitsbeginsel in acht worden genomen.
Deze overwegingen zetten mij aan om de richtlijn te steunen ofschoon ik mij ertoe genoodzaakt zie bepaalde punten te nuanceren. Bovendien rechtvaardigen zij een reeks specifieke amendementen die met elkaar verband houden en tot doel hebben de betrokken lidstaten op één lijn te stellen met de insulaire en perifere communautaire regio's waar de haven een prioritaire plaats inneemt en in vele gevallen reeds diensten van hoge kwaliteit worden verleend.
Ondanks alles spreek ik mijn dank uit aan de rapporteur, de heer Jarzembowski.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, het doel van de door de Commissie voorgestelde richtlijn is het geheel van havendiensten open te stellen voor de concurrentie. Deze voorstellen zullen, denk ik, als gevolg hebben dat de levens- en werkomstandigheden van het havenpersoneel opnieuw in het geding komen. Ze zullen, mijns inziens, niet tot een verbetering leiden. Er wordt ons gezegd dat het een verbetering is, maar zoals zo vaak, is er van tevoren geen studie gemaakt van de effecten van deze liberalisering, met name van zulke belangrijke kwesties als veiligheid, milieu en werkgelegenheid. De betrokkenen zijn niet geraadpleegd, in het bijzonder de vakbondsorganisaties niet (men kan ze 'lobby' s' noemen als men wil), hoewel die toch de behoeften kennen van de mensen en het milieu met betrekking tot veiligheid, en over een onvervangbare know-how beschikken. Ook al zijn er in het verslag van de heer Jarzembowski bepaalde wijzigingen aangebracht, die rekening houden met sommige van de door mij genoemde problemen, toch zijn die naar mijn mening verre van toereikend. Zij veranderen niets aan de strekking van de gehele tekst. Zo zal de zelfafhandeling in de havens kunnen leiden tot sociale dumping. Zoals de handelsvloten nu werken, opent deze maatregel de deur naar onveiligheid, verslechtering van arbeidsvoorwaarden, van werkgelegenheid en van milieuveiligheid. Ik steun de amendementen die ten doel hebben de havenarbeiders uit te sluiten van de richtlijn. Zij vervullen in moeilijke omstandigheden een belangrijke economische missie waarbij de veiligheid gewaarborgd wordt. De nautische diensten voor het loodsen op zee en in de haven zijn algemeen erkend als diensten van algemeen belang. Ze zouden, mijn inziens, beschouwd moeten worden als volwaardige partners in het perspectief van een duurzame ontwikkeling. De voorstellen van de Commissie vervoer houden inderdaad rekening met de zeeloodsen maar niet met de havenloodsen, wat ik betreur. De Europese Unie, zou, vind ik, moeten streven naar de opwaartse harmonisering van de werkomstandigheden en de arbeidsvoorwaarden van de werknemers in deze sector, hetgeen alleen kan zorgen voor economische en sociale efficiëntie met respect voor het milieu. De voorstellen die vandaag gedaan zijn komen volgens mij niet overeen met deze noodzakelijke doelstelling.

Titford
Mijnheer de Voorzitter, in mijn kiesdistrict bevinden zich de havens van Felixstowe en Harwich, het grootste particuliere havencomplex in Europa en een toonbeeld van commercieel succes. De eigenaars hebben mij laten weten dat deze richtlijn is opgesteld zonder diepgaand overleg en dat de richtlijn, als deze wordt aangenomen, zeer veel schade zal berokkenen aan de hele havenindustrie in het Verenigd Koninkrijk. Volgens hen zal het een groot aantal havens tot reorganisatie dwingen, maar zou er daardoor niets verbeteren in de doeltreffendheid van een vrachtafhandelingsmarkt die gekenmerkt wordt door concurrentie tussen havens onderling en niet binnen havens. Als er dus in bepaalde havens op het continent problemen zijn met beperkende praktijken op het gebied van de vrachtafhandeling en het loodswezen, moeten deze door de individuele lidstaten worden aangepakt.
Zoals zo vaak het geval is, geldt ook hier: er is niet één maat voor iedereen. Ik vraag de Commissie met klem, zelfs in dit late stadium, om dit voorstel dat zoveel schade teweeg zal brengen te heroverwegen. Concurrentie is één ding, maar vernietiging van een succesvolle bedrijfstak is iets heel anders. Ik vraag u deze richtlijn terug te nemen en naar behoren te overleggen met degenen die erdoor worden getroffen.

Watts
Mijnheer de Voorzitter, het is heel jammer dat de Commissie totaal voorbij is gegaan aan het standpunt van het Parlement in het Groenboek van 1997. In het Groenboek stond: ''Er is geen communautaire wetgeving nodig voor de organisatorische structuur en toegang tot de markt voor havendiensten''. Dat was toen ons standpunt en ik hoop dat het ook morgen ons standpunt zal zijn, maar tot nu toe heeft de commissaris nagelaten uit te leggen waarom ze dit standpunt naast zich neer heeft gelegd.
Ten tweede, tot nu toe heeft de Commissie de vraag genegeerd waarom er op dit voorstel geen regelgevingseffectbeoordeling is toegepast. Of men nu voor of tegen is, het is vreemd dat een voorstel als dit niet valt onder de beoordeling die, zoals president Prodi het Parlement verzekerd heeft, zou gelden voor alle nieuwe Commissievoorstellen. Waarom komt de heer Prodi zijn beloften aan het Parlement niet na?
Ten derde, en tenslotte: waarom is dit voorstel zo dicterend? Waarom zadelt het een succesvolle bedrijfstak op met nog meer bureaucratische rompslomp, zonder een enkele rechtvaardiging? Waarom wordt in het voorstel geprobeerd om alle aspecten van het reilen en zeilen in een haven tot in het kleinste detail te regelen? Waarom moet, om een voorbeeld te noemen, de vrachtafhandeling voor elk soort vracht door minimaal twee dienstverleners worden verricht? Hoe kan dat nu zinnig zijn, als men zijn best doet om structuur aan te brengen in de havenregelingen? Gezien dit alles en gezien het feit dat het voorstel volkomen ongewenst is, is het des te meer bevreemdend dat er in het voorstel geen aandacht is voor het onderwerp staatssteun of transparantie van de boekhouding. Het hele pakket is onevenwichtig en er valt niet mee te werken. Ik hoop dat het Parlement het morgen verwerpt.

Schmid, Herman
Mijnheer de Voorzitter, ik kom uit Zweden, waar een redelijk hoge mate van concurrentie tussen en privatisering van verschillende diensten bestaat. Het is gebleken dat het eigenlijk niet om marktconcurrentie of privatisering op zich gaat, maar dat effectiviteit, kwaliteit alsmede een goede en soepel lopende organisatie doorslaggevend zijn. Aan deze aspecten heeft de Commissie in haar verslag onvoldoende aandacht geschonken. Hierbij wil ik rapporteur Jarzembowski bedanken, die veel kanttekeningen bij het Commissievoorstel heeft geplaatst.
Ik zou hierop de volgende, belangrijke, uitzonderingen willen maken: verschillende sprekers hebben het loodsen genoemd. Volgens mij is loodsen zonder twijfel een openbare dienstverlening. Daarom mag het niet met dezelfde economische maatstaven worden benaderd als gewone productie, maar moet het vanuit een veiligheidsperspectief worden bekeken.
Zelfafhandeling kan bij het laden en lossen veel ernstige gevolgen hebben. Dit geldt met name als men bedenkt dat onder goedkope vlag varen een fenomeen is dat veelvuldig voorkomt.
Mijnheer de Voorzitter, ik ben voor openheid en transparantie in de havens. Ik ben voor havens die zichzelf financieren. Kwaliteit en effectiviteit moeten bereikt worden door middel van ontwikkelingsprogramma's die door de havens zelf worden uitgewerkt en niet onderworpen worden aan omvangrijke controles uit Brussel. Deze programma's moeten in samenwerking met personeel en klanten van de havens worden uitgevoerd.

Peijs
Voorzitter, de voorliggende richtlijn bepaalt voor de komende jaren het functioneren van onze havens die, onder andere door de steeds toenemende verkeersstromen, een steeds belangrijkere rol spelen in het handelsverkeer. Moderne havengebruikers zijn, in tegenstelling tot vroeger, footloose: zij kiezen hun haven op basis van prijs en kwaliteit.
Er lopen belangrijke financiële lijnen van overheden naar havenbedrijven. Er is behoefte ontstaan aan meer inzicht in de investeringsstromen. Tevens moeten er gelijke spelregels komen voor alle belanghebbenden. Het opstellen van een aantal basisregels zou die situatie kunnen verbeteren. Hierbij wil ik een aantal zaken onderstrepen.
Allereerst de reikwijdte van de richtlijn. Het gaat niet alleen om de haven zelf, maar vooral ook om de havengebruikers. Het schrappen van de vrachtafhandeling uit de richtlijn komt de kwaliteit van de service die havens aan hun klanten bieden, niet ten goede. Dienstverlening aan de lading, vrachtafhandeling, dient gewoon in de richtlijn te blijven.
Ten tweede, de dienstverlening aan het schip oftewel de loods- en sleepdiensten. De amendementen 3, 14 en 51 hebben tot doel de loodsen buiten de werking van de richtlijn te houden, uitgaande van de achterhaalde gedachte dat loodsdiensten altijd overheidsdiensten zijn. Deze amendementen zal ik niet ondersteunen. In mijn land zijn loodsdiensten al heel lang geen overheidsdienst meer en dat bevalt uitstekend.
Een richtlijn waarbij de toegang tot de markt van havendiensten wordt geregeld beslaat dus zowel de dienstverlening aan het schip als die aan de haven. Natuurlijk moeten we naar meer transparantie van de financieringsstromen ten aanzien van infrastructuur, maar ik wil wel graag de bevoegdheden laten waar ze horen en zal daarom voor amendement 47 van de heer Sterckx stemmen waarin de Commissie alsnog wordt verzocht om voorstellen op dit gebied voor te leggen.
Voorzitter, het gaat erom dat havens facilitair zijn aan de verladende en ontvangende bedrijven. Havens en hun gebruikers verdienen een solide, goed doordachte wetgeving. Ik betreur het dat er door de manier waarop deze richtlijn in het Parlement is behandeld onnodig spanningen zijn ontstaan tussen Noord-, Zuid- en West-Europa.

Savary
Mijnheer de Voorzitter, Mevrouw de commissaris, de bestudering van deze tekst is bijzonder bemoeilijkt door het feit dat men reeds bij de aanvang van het onderwerp afgeweken is. Het was de bedoeling de kwestie van de concurrentie in de havens te bestuderen en nu gaat het om de concurrentie tussen de havens. Ik weet niet waar we het morgen over zullen hebben, maar het wordt beslist nogal verwarrend.
Ik wil ook even zeggen dat ik het betreur dat de havenloodsen niet dezelfde behandeling krijgen als de zeeloodsen. Ik zie niet in waarom men de concurrentie van havenloodsen zou handhaven, terwijl de zeeloodsen ervan uitgesloten zouden zijn. Het zijn beroepen die erg dicht naast elkaar liggen.
Voor de concurrentie tussen de havens, vind ik transparantie een goede zaak. Maar ik zou u willen waarschuwen om geen concurrentie tussen de havens op te leggen zonder nadere beschouwing, want ik denk dat havens vooral werktuigen van ruimtelijke ordening zijn. Ze hebben niet dezelfde nautische kwaliteiten. En als men de concurrentie zou verscherpen, zou uw beleid van duurzame mobiliteit in zijn totaliteit mislukken. Ik denk inderdaad dat de komende jaren de zuidelijke havens en de havens aan de Atlantische kust geholpen zullen moeten worden om de extreme havenconcentratie aan de Noordzee te kunnen ontlasten. Anders zou dat in tegenspraak zijn met zowel het besluitenpakket Erika-maritieme-veiligheid, als ook met onze wens het vrachtverkeer uit de grote transitlanden terug te dringen.
Ik denk dat de Commissie ons specifieke voorstellen moet doen over staatssteun aan havens en deze moet presenteren in relatie tot ruimtelijke ordening en niet eenvoudigweg als concurrerende producten.

Cocilovo
Mijnheer de Voorzitter, zoals andere collega' s voor mij denk ik dat we de complexiteit en de moeilijkheidsgraad van het werk van de heer Jarzembowski moeten erkennen. Hij heeft de werkzaamheden deskundig en met inzet gevolgd en wij wensen allen dat het uiteindelijke resultaat positief zal uitpakken voor de verschillende beginselen die beschermd moeten worden. Over het voorstel van de Commissie hebben wij een positief oordeel gegeven, vooral omdat het perspectief van opening van de markt voor havendiensten door enkele amendementen van het Parlement mogelijk en coherent is geworden. Dat is op zich natuurlijk niet altijd goed, maar het is positief voor de herkwalificatie van de dienstverlening en om concurrentie-elementen te introduceren, op voorwaarde dat enkele sociale clausules, enkele prioritaire milieubeschermingseisen en normen van professionaliteit worden gegarandeerd en vergunningsgaranties worden gegeven, zoals uit enkele amendementen naar voren komt. Met de instemming van het Parlement kan dat alles geconsolideerd worden, op voorwaarde dat er op het terrein van de diensten binnen de havens die voor concurrentie worden opengesteld geen onbegrijpelijke uitzonderingen worden gemaakt die de werking van de richtlijn tenietdoen. Dat geldt voor cargo handling en voor diensten op het land. Wij geloven daarnaast dat, als het subsidiariteitsbeginsel adequaat in acht wordt genomen, enkele diensten die gekarakteriseerd worden door veiligheid en professionaliteit, zoals loodsdiensten, opnieuw kunnen worden gelanceerd.
Tot slot is het noodzakelijk dat er in de richtlijn geen gevaarlijke mazen zitten voor kwesties die er niet in worden behandeld. De Commissie zal zeker de gelegenheid krijgen - wij zullen daarop aandringen - een voorstel in te dienen inzake de overheidsfinanciering van havens. Het is niet wenselijk daarbij overhaast te werk te gaan en een dergelijk voorstel te vroeg in te dienen, zonder rechtsgrondslag. Op die manier zou er ongeoorloofd onderscheid worden gemaakt tussen de havensystemen van de lidstaten, die in dit opzicht onderling te veel verschillen.

Rovsing
Mijnheer de Voorzitter, de heer Jarzembowski heeft een bijzonder lastige taak op zich genomen, maar hij heeft een geweldig en doordacht stuk werk afgeleverd, dat essentiële terreinen aanroert. De havens zijn zonder meer een bijzonder belangrijke factor als we het over de naleving van de Kyoto-verplichtingen hebben, daar deze het transport over land en een lange reeks van andere zaken kunnen ontlasten. Daarom is er sprake van een essentieel milieuaspect als een deel van het transport over land wordt verlegd naar de havens. Om daarin te slagen moeten de havens efficiënt zijn en hebben we een liberalisering nodig op de door de Commissie voorgestelde terreinen, te weten vrachtafhandeling, passagiersdiensten en wat er verder zoal wordt genoemd, vermoedelijk met een aantal uitzonderingen in speciale regio' s. Wellicht kunnen met name de buitendistricten speciale consideratie eisen. Maar dat is immers ook in het verslag aangegeven. Ik hoop dat we het nu, gezien de vele hier naar voren gebrachte standpunten, eens zullen kunnen worden over een voorstel, zodat we gezamenlijk en ten voordele van de gehele Unie de overkoepelende doelstellingen van de Commissie kunnen steunen.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, Zoals u weet kom ik uit een stad met een kleine haven, dat zich niettemin een Europees etiket mag opplakken in het kader van de trans-Europese netwerken. Ik zou graag in het logboek opgenomen zien dat wij ons niet moeten verliezen in zwartwit-bespiegelingen over liberalisering en vrije en billijke concurrentie louter omwille van een principe. Wat dat betreft ligt het vreugdeloze dispuut over de duty free-kwestie me nog steeds zwaar op de maag. Ook bij de zeehavens gaat het namelijk om arbeidsplaatsen, aantrekkingskracht en profiel. Ik vind ook dat er regels moeten komen om de transparantie te bevorderen in de kostencalculatie en de besteding van overheidsmiddelen door de havens om een billijke concurrentie binnen en tussen de zeehavens te kunnen waarborgen.
Pas als er sprake is van transparantie in de stroom van subsidiegelden en middelen kunnen de prestaties van de zeehavens tegen elkaar worden afgezet en kan er worden aangetoond welke havens het meest efficiënt werken. Prestatievergelijking werkt concurrentiebevorderend en om prestaties te kunnen vergelijken is transparantie onontbeerlijk, zeker als wij de markt voor havendiensten duurzaam willen liberaliseren. Daarnaast ben ik van mening dat wij moeten wachten met de liberalisering van de loodsdiensten. De loodsen staan in hun huidige organisatievorm al tijden garant voor een buitengewoon hoge standaard in kwaliteit en veiligheid op de waterwegen.
Deze standaard zal onnodig in het gedrang komen als liberalisering tegen elke prijs wordt doorgedreven. In alle geledingen van de markt zijn er componenten waarbij niet de concurrentie, maar kwaliteit op de voorgrond moet staan. Natuurlijk zullen wij op een dag de loodsen een nieuw plan moeten voorleggen. Op een dag ergens in de toekomst! Ook zij kunnen zich niet eeuwig onttrekken aan het marktgebeuren. Ten aanzien van de veiligheid op het water liggen er momenteel echter dringender taken, zoals de invoering van een black box voor schepen. Als per direct de concurrentie haar intrede zou doen in het loodswezen zou er een tarievenslag op de vaarwegen kunnen ontstaan die blijvende schade zou kunnen toebrengen aan de veiligheid op de vaarwegen.

Vatanen
Mijnheer de Voorzitter, nu de Europese economie hapert, moeten wij besluiten of wij definitief afscheid nemen van de "eurosclerose" en het protectionisme, of wij de havenmonopolies in stand houden of dat wij de dynamiek van de economie zijn werk laten doen. Sabena is er een afschrikwekkend voorbeeld van, tot welke ondoeltreffendheid een centraal geleid industriebeleid in het ergste geval kan leiden.
Van de havenrichtlijn zou slechts een lege huls overblijven als wij de vrachtafhandeling niet zouden opnemen. Amendement 52 is daarom gevaarlijk. Hoewel ik er voor ben alle havens die groot genoeg zijn erbij te betrekken, kan ik toch amendement 79 van de heer Atkinson steunen. Daarmee zouden wij de richtlijn beperken tot de openbare havens. Mijn Britse collega's kunnen gerust de opname van de vrachtafhandeling goedkeuren. Wij mogen niet vergeten dat de Britse exporteurs profiteren van de goedkope havendiensten op het vasteland van Europa. Het aantal aanbieders van havendiensten mag alleen om dringende redenen worden beperkt. Economische doeltreffendheid als beperkingscriterium laat zeer veel speelruimte over voor speculaties over wanneer een activiteit doeltreffend is en wanneer niet. Daarom zouden de amendementen 6, 25 en 44 niet gesteund mogen worden. Amendement 50 inzake de definitie van het havensysteem is op zijn beurt niet aanvaardbaar, omdat volgens dat amendement bijvoorbeeld een Griekse en een Duitse haven als één haven kunnen worden behandeld. Het spijt mij, maar dat is een absurde gedachte. Wat betreft het loodsen zijn wij in de commissie van mening dat er strenge nationale regels gelden. Uit veiligheidsoverwegingen kan een monopolie dus niet worden verdedigd.
Zijn wij van plan de ontwikkeling van de EU-havens te belemmeren door de langverwachte richtlijn af te zwakken? De vrachtafhandeling en het loodsen onder nationale regels moeten er beslist bij betrokken worden. Het havensysteem moet ook niet te ruim worden gedefinieerd. Mijn zeer gewaardeerde collega Jarzembowski is in deze zaak helaas ver verwijderd van de behoeften van de havengebruikers. Wij kunnen van Europa geen mega-Hamburg maken. De commissie heeft een goed compromis bereikt waar wij duidelijk aan vast moeten houden. De "eurosclerose" treft vooral de armen. Nu hebben wij de mogelijkheid de werkgelegenheid en de duurzame ontwikkeling in Europa een dienst te bewijzen. Laten wij Europa naar concurrerende havens loodsen!

Meijer
Voorzitter, als voormalig lid van de Amsterdamse gemeenteraadscommissie voor de haven en als huidig inwoner van Rotterdam weet ik wat er mis is met concurrentie, expansie en arbeidsverhoudingen in de havens. De havens aan de kust tussen Hamburg en Le Havre, in Duitsland, Nederland, België en Frankrijk bedienen grotendeels hetzelfde achterland. Zij beconcurreren elkaar vanouds met lage tarieven en grote overheidsinvesteringen om zoveel mogelijk vracht naar hun kades te halen. Die concurrentie vindt plaats met belastinggeld, en over het gebruik van belastinggeld wordt onnodig geheimzinnig gedaan. Een ordelijke en planmatige taakverdeling tussen deze havens bespaart overheidsgeld en voorziet de havenwerkers beter van duurzame werkgelegenheid zonder onnodige pieken en dalen. Daarom steun ik de opmerkelijke overeenstemming tussen een groot deel van de linkerzijde en rapporteur Jarzembowski, die ons herinnert aan het al eerder door dit Parlement ingenomen standpunt dat transparantie inzake de concurrentie tussen de havens veel nuttiger is dan het organiseren van concurrentie binnen de havens. Concurrerende loods- en sleepdiensten gaan ten koste van de veiligheid, de arbeidsomstandigheden en de bestaanszekerheid. Daarom moeten we verkeerde ingrepen van bovenaf vermijden.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats dank ik de heer Jarzembowski voor het enorme werk dat hij in de loop van dit debat heeft verricht. Zijn inspanningen komen zowel tot uiting in dit allesbehalve voor de hand liggende verslag als in de lopende discussie, waarin wij ons allen goed bewust moeten zijn van wat er op het spel staat.
Daarom zou ik het Parlement in het algemeen willen verzoeken om een zo breed mogelijke steun voor het verslag te vinden. Het is evenwel belangrijk dat de voorstellen van de heer Jarzembowski enigszins genuanceerd worden, want uitzonderlijk genoeg ben ik het deze keer niet steeds met hem eens.
Er zij aan herinnerd dat 70% van de handel met derde landen van de efficiëntie van onze havens afhankelijk is. Het lijdt derhalve geen twijfel dat de zeehavens in het kader van de handelsbetrekkingen van de Europese Unie een fundamentele rol spelen. Als wij ook de toekomst van het vervoer binnen de Europese Unie, niet alleen tussen de Europese Unie en derde landen - waar het zeevervoer een prioritaire plaats zal blijven innemen - maar binnen de Europese Unie zelf, op geloofwaardige wijze willen aanpakken, is het bovendien onontbeerlijk dat wij eindelijk de daad bij het woord voegen en onze ontelbare verklaringen in de praktijk brengen. Het is hoog tijd dat de kustvaart of het zogenaamde zeevervoer over korte afstand werkelijkheid wordt. Daartoe hebben wij uitermate concurrerende en doelmatige havens nodig die over uitstekende verbindingen met het aangrenzende hinterland beschikken.
Zoals u weet, geachte afgevaardigden, zijn de havens in overeenstemming hiermee voor de eerste maal in de trans-Europese netwerken opgenomen. Het is immers de bedoeling om de havens ten volle te integreren in de interne vervoersketen van de Unie zodat zij de duurzaamheid en het concurrentievermogen van ons vervoersysteem helpen bevorderen.
Het Commissievoorstel maakt deel uit van een pakket waarin diverse aspecten van het havenbeleid aan de orde worden gesteld: transparantie van overheidsfinanciering voor havens en criteria voor differentiatie van overheidssteun en andere steunverlening. Deze elementen hebben betrekking op de concurrentie tussen havens. Het voorstel voor een richtlijn dat hier in stemming zal worden gebracht, behandelt het probleem van de concurrentie tussen dienstverleners binnen een en dezelfde haven, met inbegrip van alle gebruikelijke commerciële diensten waarop havengebruikers een beroep kunnen doen.
Ik zal zo meteen nader ingaan op het thema van de concurrentie tussen de havens onderling, waaraan verschillenden onder u hebben gerefereerd.
Eerst wil ik evenwel enig commentaar geven op het voorstel voor een richtlijn betreffende de concurrentie binnen een en dezelfde haven. Het voorstel rust op twee pijlers: inhoud en procedures. Vanuit inhoudelijk oogpunt stellen wij voor om ons te richten naar de wetgeving die het Parlement en de Raad op andere soortgelijke gebieden hebben aangenomen teneinde de toegang tot de markten te reguleren. Denk maar aan de markten voor telecommunicatie, gas, elektriciteit en binnen de vervoerssector aan de grondafhandelingsdiensten op luchthavens.
Ofschoon het Verdrag in principe niet duldt dat de toegang tot de markt aan banden wordt gelegd, hebben havens eigen kenmerken zoals eventuele ruimtelijke beperkingen en het uitzonderlijke belang van veiligheidskwesties en milieuzaken. Welnu, ons voorstel zorgt ervoor dat beide aspecten met elkaar in evenwicht zijn.
Ik stel met genoegen vast dat deze aanpak tijdens de stemming in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme gunstig is onthaald. Zelfafhandeling moet worden toegestaan in havens waar exploitanten van oordeel zijn dat het gebruik van eigen apparatuur rendabeler is. Wij moeten tevens waarborgen dat het aantal dienstverleners, net zoals in alle andere sectoren, slechts om gerechtvaardigde redenen mag worden beperkt, in dit geval bijvoorbeeld wegens gebrek aan ruimte of ter wille van de veiligheid van het zeevervoer.
Alle bevoegde dienstverleners moeten onder gelijke omstandigheden in de haven van hun keuze kunnen opereren. Hiermee ben ik bij de tweede pijler van ons voorstel aanbeland: de procedures. Zij moeten transparant, niet-discriminerend, objectief en proportioneel zijn, hetgeen momenteel niet steeds het geval is.
Ik ben ervan overtuigd dat wij de verwezenlijkingen op het gebied van de grondafhandelingsdiensten op luchthavens naar de havens kunnen overhevelen. Uiteraard zal deze aanpak enige problemen scheppen, maar dat is nu eenmaal onvermijdelijk wanneer men veranderingen tracht aan te brengen in feitelijke situaties die in vele gevallen reeds lange tijd en soms zelfs eeuwen aanslepen. De voorgestelde wijziging zal ongetwijfeld gunstige gevolgen hebben voor heel het systeem, voor de economie en voor de levenskwaliteit van de burgers van de Europese Unie in het algemeen.
Logischerwijs moet daarbij rekening worden gehouden met de lokale kenmerken, met name op het gebied van de veiligheid, het milieu en de sociale aspecten. Daarom laat ons voorstel heel wat ruimte voor flexibiliteit op nationaal, regionaal en vooral ook op lokaal niveau zodat de havens hun eigen zaken op transparante en billijke wijze kunnen beheren.
Voor wat de amendementen betreft, kan ik u meedelen dat de Commissie na een grondige analyse heeft geconcludeerd dat zij het merendeel van uw voorstellen kan aanvaarden. Vele van de amendementen dragen bij aan een substantiële verbetering van ons voorstel. Ik denk bijvoorbeeld aan de verheldering van de definitie van havendiensten en zelfafhandeling en de niet alleen impliciete maar ook expliciete opname van compensatieregels, zoals in de amendementen 18, 20, 32 en gedeeltelijk ook in amendement 46 wordt gesuggereerd. De voornoemde amendementen genieten derhalve onze volle steun. Hetzelfde geldt voor amendement 15, dat de lidstaten van de Unie in de gelegenheid stelt om het toepassingsgebied van de richtlijn uit te breiden naar de toegangskanalen tot de havens.
Wij onderschrijven tevens een gedeelte van de amendementen 25 en 44, waarin wordt voorzien in de mogelijkheid om niet alleen het aantal aanbieders van technisch-nautische diensten maar het aantal dienstverleners in het algemeen te beperken indien de veiligheid van het vervoer over zee dit vereist. Het gaat hier om een redelijke maatregel die strookt met de algemene belangen die de Commissie op het gebied van de maritieme veiligheid behartigt.
Wij beamen eveneens dat de definitieve duur van de periode betreffende de maximale looptijd voor vergunningen moet worden berekend op grond van een normale afschrijvingstermijn en een normaal beleggingsrendement. Daarom achten wij het aanvaardbaar dat de termijn wordt verlengd en dat in voorkomend geval een vergoeding of compensatie wordt toegekend indien er geen integrale afschrijving heeft plaatsgevonden, zoals in sommige andere amendementen wordt gesuggereerd.
Andere amendementen strekken tot verheldering, ofschoon zij geen wijzigingen aanbrengen. Het gaat hier met name om de stelselmatige toepassing van de momenteel van kracht zijnde regels inzake veiligheid, milieu en sociale aangelegenheden. Al deze amendementen kunnen worden overgenomen op voorwaarde dat zij worden geherformuleerd.
Anderzijds begrijpt u wellicht ook dat sommige voorstellen voor ons onaanvaardbaar zijn, en wel om diverse redenen. Zo stemmen bepaalde amendementen op de overwegingen van de richtlijn niet helemaal overeen met de wetgevingstekst zelf. Het gaat hier met name om de amendementen 2, 3 en 12. De Commissie kan evenmin amendementen overnemen die het toepassingsgebied van de richtlijn op significante wijze veranderen, aanpassen of beperken.
Met uw welnemen zou ik in dit verband twee problemen willen aanstippen die in de debatten van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme centraal stonden: moeten de grondafhandelingsdiensten al dan niet in het toepassingsgebied van de richtlijn worden opgenomen? Aangezien de overgrote meerderheid van de betrokken partijen voor opname pleit, kunnen wij geen amendementen aanvaarden - bijvoorbeeld amendement 52 - die deze sector uitsluiten. Als wij over moderne havens van goede kwaliteit willen beschikken, dan moeten wij het model van de grondafhandelingsdiensten op luchthavens toepassen en de aldaar gecreëerde mogelijkheden en bestaande behoeften extrapoleren naar het havenbeleid. Dit standpunt is overigens in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme bij meerderheid goedgekeurd.
Hetzelfde geldt voor de amendementen die het concept van zelfafhandeling en het recht van de dienstverleners om zelf hun personeel te kiezen uit de richtlijn willen halen. Daarom verwerpen wij onder meer de amendementen 69, 70, 71, 72 en 73. De laatstgenoemde overweging is overigens reeds in de wetgeving opgenomen. Wie ons voorstel met aandacht leest, zal trouwens vaststellen dat de diensverleners geen zogenaamde "piraten" kunnen aanstellen. Dat is onmogelijk. Als een verduidelijking van onze tekst volstaat om dit misverstand uit de wereld te helpen, zal de Commissie daartoe met alle plezier een passende formulering zoeken.
De loodsdiensten vormen een ander probleem. Het is wederom de vraag of zij al dan niet in de richtlijn moeten worden opgenomen. Velen zijn van oordeel dat bepaalde veiligheidsoverwegingen de opname van deze specifieke sector bemoeilijken. De huidige veiligheidsmaatregelen kunnen evenwel worden aangepast aan de nieuwe situatie. Hetzelfde geldt voor andere technisch-nautische diensten. Daarom kan de Commissie geen amendementen onderschrijven die de loodsdiensten uit het toepassingsgebied van de richtlijn verwijderen. Dit standpunt geniet overigens ook de steun van de bevoegde commissie van het Parlement.
Er zijn nog andere amendementen die om diverse redenen onaanvaardbaar zijn. Zo mag de economische beoordeling van de dienstverlener niet als criterium worden gehanteerd, zoals blijkt uit het tweede gedeelte van amendement 25. De dienstverleners worden geacht de bijbehorende commerciële risico's aan te gaan en de overheidsinstanties mogen geen economische evaluaties uitvoeren. Dit gezegd zijnde voorziet ons voorstel in de mogelijkheid om het aantal dienstverleners te beperken in uitzonderlijke gevallen die verband houden met het vrachtvolume.
Ik ga hier niet in detail treden, maar weer andere amendementen kunnen wij om technische redenen niet aanvaarden. De lijst staat tot uw beschikking.
Tot slot wil ik nog even ingaan op amendement 26. Ons voorstel bepaalt dat in normale omstandigheden - ik herhaal: in normale omstandigheden - tenminste twee dienstverleners voor elke vrachtcategorie moeten worden aangewezen. Indien dit artikel wordt geschrapt, moet de in een ander lid vastgestelde regel worden toegepast, volgens welke een vergunning moet worden verleend aan een zo groot mogelijk aantal dienstverleners. Ik geloof niet dat dit de bedoeling van het amendement is.
Volgens sommige amendementen dient in het havenpakket van de Commissie meer aandacht te worden besteed aan de concurrentie tussen havens. Met uw welnemen wil ik in dit verband beginnen met te zeggen dat ik bereid ben om ook de concurrentie tussen havens aan te pakken, maar daartoe moet dan wel eerst een gepaste formule worden gevonden.
Bij wijze van voorbeeld refereer ik hier aan de toename van de transparantie waarom in de amendementen 9 en 48 wordt verzocht. De Commissie onderschrijft dit beginsel en rekent op uw steun om samen een adequate toepassingsmethode uit te werken.
Een ander voorbeeld is de in amendement 49 bedoelde overheidssteun. Iedereen is het erover eens dat staatssteun in principe uit den boze is, maar eerst en vooral moet een duidelijke scheidingslijn worden getrokken tussen hetgeen al dan niet onder deze noemer valt. Het Verdrag bepaalt dat de toepassing van de voorgeschreven regelgeving inzake overheidssteun uitsluitend onder de verantwoordelijkheid van de Commissie valt.
Dit probleem zal in het huidige wetgevingsproces ter sprake komen. Hopelijk krijgen wij de gelegenheid om samen aan tafel te gaan zitten en in het kader van het Verdrag een haalbare oplossing voor deze netelige kwestie te vinden. Indien blijkt dat wij onze ambities moeten verleggen, ben ik ten volle bereid om het onderhavige voorstel uit te diepen voor wat betreft de overheidssteun voor havens en de concurrentie tussen havens. Ik heb overigens de indruk dat uw bijdragen hierop aansturen en u kunt ervan op aan dat ik uw bezorgdheid in velerlei opzichten deel.
Tenslotte heb ik nog enig commentaar bij amendement 79, waarin wordt voorgesteld om privé-havens van de richtlijn uit te sluiten. Het is een feit dat vele van deze havens geen toegangsbeperkingen opleggen. Tijdens het wetgevingsproces zal voor deze kwestie een passende oplossing moeten worden gevonden.
Het wetgevingsproces is nog maar net van start gegaan: uiteraard is de Commissie bereid om in de loop van dit langdurige proces samen met het Europees Parlement constructieve oplossingen te zoeken teneinde te waarborgen dat het onderhavige voorstel op een zo breed mogelijke steun kan rekenen. Het is immers van fundamenteel belang dat deze volgroeide industrie, die ten zeerste gebaat is met de heroriëntatie van de Europese vervoersindustrie, is opgewassen tegen de uitdagingen die ons te wachten staan. Bovendien draagt het voorstel onmiskenbaar bij aan de verwezenlijking van een duurzaam vervoerssysteem, hetgeen op zijn beurt een bijzonder gunstige invloed zal hebben op de economische ontwikkeling, het scheppen van werkgelegenheid, de eerbiediging van het milieu en de levenskwaliteit van onze burgers.

Uitbreiding
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de uitbreiding.
Ik geef meteen het woord aan de heer Prodi, voorzitter van de Commissie.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, deze Commissie heeft vanaf het allereerste begin de uitbreiding als een van haar belangrijkste prioriteiten beschouwd. De uitbreiding is namelijk de maat, de concrete toetssteen en de historische verantwoordelijkheid van Europa, van zijn bevoegdheden en zijn plichten, zijn mogelijkheden en zijn ambities.
Met de uitbreiding, de hereniging van ons werelddeel, wordt in feite een hoofdstuk van de geschiedenis van Europa afgesloten en de basis gelegd voor de toekomst. Door middel van dit proces bereidt de Unie zich voor op continentale verantwoordelijkheden, die een nieuw debat over onze middelen, ons beleid en over de doelstellingen van ons optreden op mondiaal niveau noodzakelijk maken. Onze inzet en onze moed moeten gelijk opgaan met de inzet en moed waarmee de kandidaat-landen zich aan het voorbereiden zijn op de toetreding tot de Unie.
Van alle ervaringen uit de eerste helft van mijn mandaat als voorzitter van de Commissie heeft niets op mij persoonlijk een grotere indruk gemaakt dan mijn reizen in de kandidaat-landen, mijn ontmoetingen met de burgers van die landen en met de vertegenwoordigers van hun regeringen, het contact met hun parlementen, die zich moedig dag en nacht inzetten voor de zware taak om de omwenteling van hun samenleving, waarvan de voorbereidingen op de uitbreiding het fundamentele onderdeel zijn, tot een goed einde te brengen. Tot hen wil ik hier, in Straatsburg, een woord van broederschap, vriendschap en erkenning van hun inspanningen richten.
Er zijn landen die tien jaar geleden letterlijk nog afgesneden waren van ons Europa en nu de draad van de gemeenschappelijke waarden weer hebben opgepakt. Nog voordat zij formeel als nieuwe lidstaten zijn opgenomen, beginnen deze landen de vruchten van hun integratie te plukken en nemen zij in feite al deel aan deze nieuwe ruimte van stabiliteit en groei, zoals blijkt uit de aanwezigheid van steeds meer ondernemingen uit de lidstaten in de kandidaat-landen.
Er zijn uitzonderlijke vorderingen geboekt op de weg naar toetreding. In de verslagen die wij u vandaag voorleggen, worden de voorbereidingen op de toetreding zo nauwkeurig mogelijk geanalyseerd. Hier moet ik commissaris Verheugen en zijn medewerkers bedanken voor hun ongeëvenaarde inspanningen, zowel kwantitatief als kwalitatief, want zij hebben een methode ingewijd en uitgeprobeerd die werkelijk uitzonderlijk is. Als we hier en daar in gebreke zijn gebleven, is dat omdat we ons op nieuw terrein hebben gewaagd.
Kort gezegd laten onze verslagen zien dat de historische gebeurtenis van de uitbreiding werkelijk mogelijk en nabij is, op voorwaarde dat we dit hoge tempo volhouden.
Zonder in details te treden - dat zal commissaris Verheugen hierna doen - kan ik u zeggen dat in praktisch alle hoofdstukken van het toetredingsproces vooruitgang valt te registreren.
Ik meen te kunnen zeggen dat deze ongelooflijke vooruitgang voor een aanzienlijk deel is geïnspireerd door Nice, waar we een jaar geleden de concrete etappes en het onderhandelingstraject (dat we road-map hebben genoemd) van de laatste fase van dit complexe uitbreidingsproces hebben vastgelegd.
Over exact een jaar zullen we, samen met u, beoordelen of de kandidaat-landen in staat zijn de rechten en de plichten op zich te nemen die aan de toetreding tot de Unie verbonden zijn. We realiseren ons dat de onderhandelingen met de landen die aan de vastgestelde criteria beantwoorden op dat moment afgesloten moeten zijn, of in elk geval zeer dicht bij de afsluiting moeten zijn.
Deze landen kunnen dan, nadat de bekrachtigingsprocedures zijn afgerond en in overeenstemming met de doelstellingen die het Parlement en de Europese Raad hebben vastgesteld, vóór de verkiezingen van juni 2004 tot de Europese Unie toetreden, en dus in de volgende zittingsperiode in het Parlement plaatsnemen. Het volgend jaar wordt daarom beslissend voor de uitbreiding en voor de toekomst van Europa. In de onderhandelingen zullen de gevoeligste dossiers worden behandeld, zoals de landbouw, de structuurfondsen en de begroting. We zullen daarbij te werk gaan met dezelfde ferme wil om constructieve oplossingen te vinden. De Commissie zal vanaf het begin van het jaar voorstellen indienen, op basis van het bestaande acquis en de beginselen die bij de bijeenkomst van de Europese Raad van Berlijn zijn vastgesteld.
Veel zal afhangen van de continuïteit van de inspanningen van de kandidaat-landen om het acquis over te nemen en toe te passen. Zoals de Commissie in haar periodieke verslagen van dit jaar onderstreept, zullen de kandidaat-landen bovendien de noodzakelijke administratieve infrastructuur moeten opzetten om de normen en het beleid van de Unie goed te kunnen toepassen.
De aanhoudende inspanningen van de kandidaat-landen zijn echter maar één kant van de medaille. Om de uitbreiding met succes te kunnen afronden, is het belangrijk dat we de communautaire methode toepassen en de Raad, het Parlement en de Commissie samenwerken. 2002 zal een jaar van intensieve herziening en toezicht zijn en ik weet dat het Parlement deze werkzaamheden aandachtig zal volgen.
Ik wil de lidstaten ertoe aansporen de al gesloten uitbreidingsakkoorden te blijven respecteren, met name in de context van Agenda 2000 en van de financiële vooruitzichten tot 2006, zoals tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad in Berlijn in 1999 is besloten.
We kunnen de uitbreiding niet af laten hangen van nieuwe hervormingen, ook al moeten de verantwoordelijkheden die we met de uitbreiding op ons nemen, ons helpen met elan en politieke visie het nieuwe institutionele proces voor te bereiden dat bij de Europese Raad van Laken wordt gestart. Om dezelfde reden moeten de lopende onderhandelingen niet in verband worden gebracht met de financiering van de Unie na 2006, want dat zijn twee verschillende zaken. Elke poging om ze met elkaar in verband te brengen, betekent dat de regels worden veranderd en dat het delicate evenwicht van ons onderhandelingsproces wordt aangetast.
In de verslagen die wij u voorleggen, worden ook de gevolgen van de uitbreiding voor de buurlanden, dus andere Europese landen, en voor het Middellandse-Zeegebied behandeld.
De terroristische aanslagen van 11 september in de Verenigde Staten hebben het internationale klimaat grondig veranderd en het minder stabiel, en voorspelbaar en meer bedreigend gemaakt. De wereld heeft nu meer dan ooit een sterk Europa nodig, zeker van zijn eigen waarden, dat stabiliteit, rust en veiligheid om zich heen verspreidt en eindelijk een hoofdrolspeler op het mondiale toneel wordt.
De uitbreiding bevestigt de status van Europa als eerste economische en commerciële wereldmacht, met een gemeenschappelijke markt van 500 miljoen consumenten. Met deze basis als uitgangspunt hebben we de capaciteit om de zone van welvaart en stabiliteit die we nodig hebben, uit te breiden tot buiten de Unie en de kandidaat-landen. Daarom moeten we een nieuwe "buurtpolitiek" ontwikkelen, een van de strategische doelstellingen van deze Commissie.
Ik beweer al sinds lang - en dat heb ik gisteren, bij het Europacollege in Brugge, bevestigd - dat we verder moeten gaan en het gamma van instrumenten ten behoeve van het Euro-mediterrane partnerschap, het partnerschap met Rusland en met Oekraïne en onze stabiliserende maatregelen op de Balkan moeten versterken. De fundamentele idee is de liberalisering van de handel, de technische normen en de wetten die onze gemeenschappelijke markt reguleren, uit te breiden naar onze buurlanden. Over de vorm van deze overeenkomsten moet worden onderhandeld: vrijhandelsovereenkomsten of akkoorden van het type Europese Economische Ruimte - maar het belangrijkste is dat we de economische banden consolideren.
De centrale doelstelling is een zo nauw mogelijk partnerschap met onze buren, dat tot de belangrijkste stabiliteits- en veiligheidsfactor uit kan groeien. We moeten in wezen stabiliteit exporteren, de basis leggen voor een evenwichtige ontwikkeling van het gehele gebied rondom de Unie en alle belangrijke sterke punten van de Europese integratie benutten. Dat zal te zijner tijd ook de integratie van onze naaste buren, in het westen van de Balkan, vergemakkelijken.
Bij deze inspanningen mogen we zeker niet vergeten hoe belangrijk de culturele dimensie van ons partnerschap is. Daarom werken we aan een nieuw initiatief om de dialoog en het wederzijds begrip tussen de twee kusten van het Middellandse-Zeegebied te bevorderen.
Ik ben het Parlement dankbaar voor zijn steun en voor de constructieve houding waarmee het de uitbreiding heeft gevolgd en nog volgt. Ik reken erop dat u ons blijft steunen in deze delicate slotfase van de onderhandelingen. De werkzaamheden van de afgevaardigden zullen een fundamentele rol spelen bij de bekrachtiging, maar ook vanuit het bredere gezichtspunt van de steun voor de uitbreiding onder de Europese burgers. Uit de enquêtes blijkt dat in veel delen van de Unie een groot deel van de burgers nog overtuigd moet worden van de algemene voordelen van de uitbreiding. De Commissie gaat natuurlijk door met haar voorlichtingscampagne en zal die intensiveren, maar het Parlement en de afgevaardigden kunnen, meer dan wie ook, bijdragen aan de ontwikkeling van de noodzakelijke democratische steun voor de uitbreiding.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de aanhoudende betrokkenheid van het Parlement bij de uitbreiding is fundamenteel, evenals het debat over de toekomst van Europa, een debat waarvoor we van de kandidaat-landen en de toekomstige lidstaten een substantiële bijdrage verwachten.
Het verslag dat de Commissie vandaag voorlegt toont dat het begin van een nieuw tijdperk voor Europa voor de deur staat. Laten we dat nieuwe tijdperk samen betreden, laten we onze samenwerking in de komende maanden voortzetten en intensiveren en zo de basis leggen voor een grotere, sterkere en volstrekt democratische Unie!
(Levendig applaus)

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik zou nog iets willen toevoegen aan de woorden van de heer Prodi. De kern van de politieke boodschap die de Commissie vandaag wil overbrengen, is dat de politieke wens van het Parlement en de Raad om de eerste toetredingsronde vóór de Europese verkiezingen van 2004 te laten plaatsvinden weliswaar ambitieus, doch zeker realistisch en uitvoerbaar is. Op welke gronden?
Ten eerste omdat alle kandidaat-lidstaten nog steeds volledig aan de politieke criteria voldoen - met uitzondering van Turkije waarmee wij dit jaar mede als gevolg daarvan geen onderhandelingen kunnen openen. Wat de politieke criteria betreft, zijn er nog enkele aandachtsgebieden waarover wij ons verder moeten buigen, zoals good governance in de meest brede zin van het begrip, internationale criminaliteit en de werking van de rechtsstaat. Ik moet echter nogmaals verklaren: de criteria zijn vervuld.
Bij de economische criteria is de situatie zo dat er in tien kandidaat-lidstaten sprake is van een functionerende markteconomie. Deze landen zullen nu dan wel in de nabije toekomst in staat zijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk op de interne markt. Dit gaat op voor alle landen waarmee wij onderhandelen, uitgezonderd Bulgarije en Roemenië, waarbij ik echter wil benadrukken dat ook in deze landen opmerkelijke vooruitgang is geboekt. Met name wat Roemenië betreft doet het de Commissie deugd voor de eerste maal vast te kunnen stellen dat de hervormingen zowel op economisch als sociaal gebied goed beginnen aan te slaan. Naar verwachting zullen concrete cijfers hieromtrent worden opgenomen in het volgende voortgangsverslag.
De overname van het acquis weerspiegelt zich met name in de vooruitgang van de onderhandelingen en deze vooruitgang is u allen bekend. Wij hebben tot op heden alle doelstellingen gerealiseerd die wij in het kader van het onderhandelingstraject hebben geformuleerd. Om die reden zullen wij bij de voortzetting van het beleid uit blijven gaan van het onderhandelingstraject zoals in Nice is overeengekomen.
Een nieuw aspect in de verslaglegging dit jaar is dat wij ons intensief bezighouden met het laatste, echt grote probleem. De zekerheid moet bestaan dat de toekomstige lidstaten bij toetreding bestuurlijk in staat zijn om alle plichten van een lidstaat van de Europese Unie te kunnen vervullen. Laat er hier geen twijfel over bestaan dat deze landen nog lang niet zover zijn! Geen enkele kandidaat-lidstaat voldoet op dit moment volledig aan alle drie de criteria. De Commissie stelt dan ook voor een speciaal actieplan op te zetten waarmee het implementatievermogen van de kandidaat-lidstaten kan worden verbeterd. Voor dit doel zullen wij ruime middelen ter beschikking stellen. Medio volgend jaar zullen wij voor het Parlement en de Raad verslag doen van de resultaten.
Om te voorkomen dat hier een verkeerde indruk ontstaat, hecht ik eraan te verzekeren dat de voortgangsverslagen voornamelijk geconcentreerd zijn op de huidige tekortkomingen, omdat wij niet elk jaar in herhaling willen vallen over hetgeen allemaal is gerealiseerd. Nu het onderhandelingsdoel begint te naderen, beginnen de contouren van de resterende problemen zich steeds duidelijker af te tekenen. Pas als men de bestaande problemen afzet tegen de enorme vorderingen die de laatste jaren zijn geboekt beschikt men over een volledig en juist overzicht van de huidige stand van zaken.
Wij zijn van mening dat het mogelijk is de huidige tekortkomingen op bestuurlijk en juridisch vlak tijdig op te lossen zodat de kandidaat-lidstaten bij de toetreding over voldoende implementatievermogen kunnen beschikken. Laten wij er geen doekjes om winden: het ziet ernaar uit dat de Commissie volgend jaar haar conclusies op tafel zal moeten leggen, en tegen die tijd mag er van tekortkomingen geen sprake meer zijn.
Verder kan ik zeggen dat de toetredingsonderhandelingen met Cyprus in een vergevorderd stadium zijn. Het is onze strategische doestelling een verenigd Cyprus op te nemen als nieuwe lidstaat. Dit vergt constructieve en substantiële vooruitgang in het zoeken naar een permanente vredesoplossing. De Commissie herhaalt haar oproep aan alle betrokkenen de deur open te zetten voor initiatieven om dit doel te bereiken.
De toenaderingsstrategie voor Turkije heeft de eerste positieve resultaten opgeleverd. De recente grondwetshervorming die het Turkse Parlement heeft afgekondigd is een stap in de goede richting. Meer initiatieven zijn echter noodzakelijk, met name voor een effectieve bescherming van de mensenrechten en voor economische hervormingen. De Commissie is van mening dat het mogelijk is de toenaderingsstrategie verder te intensiveren. Hierbij zal voornamelijk de Turkse wetgeving onder de loep worden genomen, waarbij zal worden beoordeeld in hoeverre deze wetgeving aansluit bij het acquis. Wij zijn echter nog niet zover dat wij kunnen voorstellen met de screening voor Turkije te beginnen.
Volgend jaar komen wij in de meest gevoelige fase van de toetredingsonderhandelingen. Voor de onderhandelingen die relevant zijn voor de financiële hoofdstukken zullen wij een totaalkader ter tafel brengen dat moet waarborgen dat deze hoofdstukken in samenhang worden behandeld. Dit zal vroeg in het jaar 2002 gebeuren om het Spaanse voorzitterschap in de gelegenheid te stellen zich aan het geplande traject te houden.
Wij zijn er zeker van dat de uitbreidingsonderhandelingen op basis van het bestaande acquis succesvol kunnen worden afgesloten. Wij zullen bij onze voorstellen strikt de hand houden aan het begrotingsplafond van Agenda 2000. Er zullen dus geen voorstellen komen die dit plafond te boven gaan. Evenmin zullen wij voorstellen doen waarin financiële verplichtingen voor de Europese Unie over 2006 worden heen getild, dit om nog maar eens onderstrepen dat de Commissie in haar strategie geen enkele ruimte laat voor financiële risico' s.
Laat u mij ter afsluiting verklaren dat het bij de onderhandelingen om vraagstukken gaat waarvan de oplossingen direct van invloed zijn op de levensomstandigheden van de burgers in de kandidaat-lidstaten. Afhankelijk van de vorm waarin de oplossingen worden gegoten zullen ze het enthousiasme van de bevolking voor de toetreding in positieve of negatieve zin beïnvloeden.
Wij dienen dan ook al het mogelijke te doen om de burgers in de huidige en toekomstige lidstaten uitgebreid te informeren over de uitbreiding. Er mag gedurende het toetredingsproces aan geen enkele partner te hoge eisen worden gesteld. Om die reden is het in ieder geval van belang om in het onderhandelingsproces naast resultaatgerichtheid ook flexibiliteit te betrachten.
De Commissie zal dus op basis van de voortgangsverslagen van volgend jaar voor de kandidaat-lidstaten die adequaat zijn voorbereid aanbevelingen doen over de mate waarin zij rijp zijn voor toetreding. De Commissie zal zich tot het uiterste inspannen om de onderhandelingen met deze landen succesvol af te kunnen ronden.
Bovendien zal de Commissie voor de landen die de doelstelling om de onderhandelingen eind 2002 af te sluiten, niet kunnen of willen halen een herziene pre-toetredingsstrategie voorleggen, want ze mogen niet het gevoel krijgen dat ze aan hun lot worden overgelaten. Deze landen behoeven speciale aandacht en instrumenten en hiertoe zullen wij in de strategienota 2002 de nodige voorstellen doen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, Mijnheer de Commisaris Verheugen.
Ik wil eraan herinneren dat ons debat plaats vindt in de vorm van een uitwisseling van korte vragen en antwoorden.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de commissaris, ik heb uiteraard vragen, maar wil eerst enkele opmerkingen maken. Mijnheer de voorzitter van de Commissie, eerst wil ik zeggen dat het ons verheugt u hier te zien. We waren echter zeer verbaasd toen op de vergadering van ons Bureau uw naam op het beeldscherm verscheen. Wij waren daarvan niet op de hoogte. Dat kan een vergissing van onze fractie geweest zijn. Wij maken natuurlijk ook fouten, maar de meeste afgevaardigden - ik heb een beetje rondgevraagd - wisten niet dat de voorzitter van de Commissie hier vanmiddag aanwezig zou zijn. Dat verheugt ons wel, maar wij hadden het graag van tevoren geweten.
Ik vraag ook een antwoord over een tweede kwestie: vanmorgen, toen de fractievoorzitters een persconferentie hielden, werd mij gezegd dat ook commissaris Verheugen een persconferentie gaf. Ik zou graag weten, mijnheer de commissaris, of het om dit onderwerp ging. Wilt u dat verduidelijken?
Wat nu mijn vragen betreft: eerst wil ik u ervan op de hoogte brengen dat wij vorige week een vergadering in Hongarije hadden. Er heerste daar grote bezorgdheid over het feit dat, als de ontwikkelingen in een ander land, namelijk Polen, minder snel gaan dan wenselijk is, de toetreding van Hongarije kan worden uitgesteld. Wij willen natuurlijk allemaal dat Polen in de eerste uitbreidingsronde toetreedt. Dat mag er echter niet toe leiden dat, als een kandidaat-lidstaat nog niet klaar is, de andere moeten wachten en wij de termijn van 2004 niet in acht kunnen nemen. Elk land moet op zijn eigen verdiensten worden beoordeeld, opdat de uitbreiding kan plaatsvinden. Ik zou u dankbaar zijn als u daarover iets kon zeggen.
Ik stel nu een heel concrete vraag. In Hongarije was er ook ongerustheid over de kritische beoordeling van de status-wet, de wet over Hongaren in andere landen. Deze wet werd door het Hongaarse parlement met een meerderheid van 95% goedgekeurd. De zogenaamde Venetië-commissie van de Europese Raad heeft uitdrukkelijk gezegd dat de status zo in orde is.
Een laatste vraag: hoe ziet u de verwerking van het verleden ten opzichte van veel landen van de Europese Unie? Ik denk aan de Benes-decreten en de verwerving, bijvoorbeeld in Polen, van gronden. Kunt u daar iets meer over zeggen? Kunnen wij op dit gebied uitgaan van verklaringen die deze landen na hun toetreding tot de Europese Unie uitzicht bieden op een onbezwaarde toekomst, hetgeen wij natuurlijk ten zeerste wensen? Wij willen dat de termijn van 2004 in acht wordt genomen, zodat deze volkeren aan de volgende Europese verkiezingen kunnen deelnemen.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, ik wil eindelijk de situatie rondom Polen ophelderen, want het is niet te geloven: in Polen denkt men dat we liever de kleine staten hebben, de kleine staten beweren dat we liever Polen hebben. We moeten dit dus voor eens en voor altijd rechtzetten: het proces verloopt voorspoedig, en als we zeggen "het verloopt voorspoedig" , betekent dat dat het ook voor Polen voorspoedig verloopt. Polen heeft grote vooruitgang geboekt. Het is dus niet nodig Polen in een aparte categorie onder te brengen.
Als ik naar het verleden kijk, naar de dynamiek die Polen heeft laten zien, geloof ik, - en moet ik zelfs zeggen dat ik zeer tevreden ben - dat Polen zich energiek en met uitzonderlijke inzet geplaatst heeft in dit traject op weg naar de uitbreiding, de toetreding. Ik heb dus geen enkele reden Polen apart te zetten van Hongarije, of Hongarije van Polen.

Verheugen
Mijnheer Poettering, de Commissievoorzitter noch ikzelf hebben een persconferentie gegeven. Wij komen onze afspraak geheel na. Daarom vindt de persconferentie om 18.00 uur plaats, nadat het Parlement is ingelicht. U weet dat ik regelmatig met journalisten spreek. Er was echter geen persconferentie. Dat is een belangrijk verschil.
Wat de Hongaarse status-wet en het communautaire acquis betreft, hebben wij de Hongaarse regering reeds vóór de goedkeuring van de wet op de problemen gewezen. Vervolgens is in de wetgeving met die problemen rekening gehouden, zodat er geen problemen met het Gemeenschapsrecht zijn.
Over de Venetië-commissie verschil ik met u van mening. Volgens de Venetië-commissie hangt het van de uitvoering van de Hongaarse status-wet af of hij in strijd is met het internationaal recht. Wij onderhandelen reeds sedert lange tijd met de Hongaarse regering en de regeringen van de buurlanden om ervoor te zorgen dat de wet wordt uitgevoerd op een manier waarmee de buurlanden kunnen instemmen. De Hongaarse regering spant zich daar gelukkig voor in. Ook de Roemeense en Slowaakse regeringen zijn bereid daartoe bij te dragen.
Over de Benes-decreten is nog niet onderhandeld. Zoals u weet, vallen eigendomskwesties niet onder het Gemeenschapsrecht. Ik ga ervan uit dat de onderhandelingen met Polen over de verwerving van land nu snel zullen opschieten. Tijdens mijn bezoek aan Warschau heeft de Poolse regering vorige week aangekondigd dat ze in deze kwestie soepel zal zijn.

De Voorzitter
Mijnheer Verheugen, er heeft geen persconferentie plaats gehad, maar de pers is wel al in het bezit van uw tekst. Ik denk dat de verwarring hierdoor veroorzaakt is.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, ik heb drie korte vragen. Mijnheer Verheugen, mijn eerste vraag is of u extra middelen of een extra programma voor de modernisering en aanpassing van het bestuur hebt aangekondigd. Ik zou willen weten of het om financiële middelen gaat die van andere programma' s voor die landen worden afgenomen. Misschien kunt u dat even verduidelijken.
In de tweede plaats wil ik het hebben over het verslag van de Rekenkamer waarover wij het vandaag hebben gehad. De Rekenkamer bekritiseert het feit dat de Commissie voor haar programma' s voor de beveiliging van nucleaire installaties geen criteria heeft vastgesteld. Bent u bereid na te denken over het feit dat de Commissie geen algemene criteria vaststelt, maar alleen criteria voor het toezicht op de met middelen van de Commissie ondersteunde maatregelen ter verbetering van de veiligheid van kernreactoren?
De derde kwestie - Cyprus en Turkije - werd hier reeds kort ter sprake gebracht. De premier van Turkije heeft verklaard dat, indien nodig, het noordelijke deel van Cyprus zal worden geannexeerd. Dat lijkt mij een nieuw feit. Heeft de Commissie daarover een officieel, duidelijk en ondubbelzinnig antwoord?

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Swoboda, ik beantwoord uw vragen als volgt: in de eerste plaats worden voor de extra maatregelen om het implementeringsvermogen te verbeteren middelen uit de PHARE-begroting gebruikt. Er wordt dus geen beroep gedaan op extra middelen, en er worden ook geen middelen overgedragen. Zoals ik overigens reeds enige tijd geleden aan het Parlement heb gezegd, gaat het om een wijziging van de prioriteiten van het PHARE-programma. Ook met het oog op de gevolgen van 11 september hebben wij gezegd dat wij bereid zijn onze prioriteiten te wijzigen, als bijvoorbeeld op het gebied van binnenlands en justitieel beleid, politionele samenwerking en beveiliging van de buitengrenzen, aan strengere voorwaarden moet worden voldaan.
Zoals u weet, is de Commissie niet bevoegd voor de veiligheid van reactoren. Ik weet niet waarnaar de Rekenkamer hier verwijst. Misschien heeft hij het over het werk van de werkgroep 'nucleaire kwesties' van de Raad. Dat is echter geen orgaan van de Commissie. De Commissie heeft op dit gebied geen enkele bevoegdheid en is ook niet betrokken bij maatregelen ter verbetering van de nucleaire veiligheid in de kandidaat-landen. Het enige wat de Commissie doet, is samen met de landen waarvan dat wordt verlangd, namelijk Litouwen, Bulgarije en Slowakije, spreken over de stillegging van reactoren waarvan de lidstaten menen dat ze niet kunnen worden gemoderniseerd. Zoals u weet, zijn we daarmee bijna klaar. Er is nog geen een definitieve sluitingsdatum voor Ignalina II in Litouwen, en ook geen desbetreffend financieringsaanbod. Dat zal binnenkort echter allemaal in orde komen.
Verder heeft de Commissie met de aanpassing van de kerncentrales in Midden- en Oost-Europa niets te maken. Ik moet eerlijk zeggen dat ik voor het eerst iets over deze kritiek van de Rekenkamer hoor. Het zou mij, en ik denk ook de Commissievoorzitter, zeer verheugen als de Commissie bevoegd was voor normen op het gebied van nucleaire veiligheid. Ik moet u echter zeggen dat de lidstaten - als Oostenrijks afgevaardigde weet u wel hoe nauw de lidstaten daar in het kader van het proces van Melk op toezien, aangezien de Commissie tussen Oostenrijk en Tsjechië alleen maar modereert - zeer beslist afkeuren dat de Commissie iets doet dat tot Europese communautaire wetgeving met betrekking tot normen op het gebied van de veiligheid van reactoren kan leiden. Ik wil daar echter graag nog eens op terugkomen, als ik van dit verslag van de Rekenkamer kennis heb genomen.
Wat de vraag over de aankondiging van de Turkse premier betreft: de heer Ecevit heeft niets nieuws gezegd. Wat hij heeft gezegd weet ik al sedert meer dan een jaar uit vele gesprekken en publicaties. Ons antwoord is heel duidelijk. Als in Cyprus geen politieke overeenkomst wordt bereikt - de eerste voorwaarde -, als de lidstaten besluiten en het Parlement ermee instemt dat Cyprus toch wordt opgenomen - de tweede voorwaarde -, en als Turkije dan zo reageert - de derde voorwaarde -, als dus al deze momenteel louter hypothetische zaken zouden gebeuren, zou dat tot de zwaarste crisis in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije leiden. Ik zie op dit ogenblik niet in hoe deze crisis snel zou kunnen worden opgelost.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag even terugkomen op het onderwerp dat vroeger het criterium van Madrid heette, het onderwerp implementeringsvermogen. Hoe en volgens welke criteria zullen de instellingen in het algemeen, en de lidstaten in het bijzonder, beoordelen of de kandidaat-landen in de fortuinlijke omstandigheid verkeren dat zij over implementeringsvermogen beschikken? Ik ben het van harte eens met dit hoofddoel, maar ik vraag me af wat de meetbare inhoud ervan is.
Het probleem is dat wij in het Parlement nog niet de gelegenheid hebben gehad om al die tegenstrijdige verslagen die zijn aangenomen te lezen. Kan de commissaris echter, in het licht van wat hij zojuist heeft gezegd over Turkije, een indruk geven van de politieke strekking van het verslag over Turkije, omdat wij nog niet de kans hebben gehad het te bestuderen? Ik hoop dat het een verslag is dat voldoende recht doet aan de serieuze pogingen tot verandering. Er blijven ernstige tekortkomingen, maar de contacten met Turkije zijn, gezien het eerdere commentaar, nog meer nodig in de nabije toekomst dan ze in het recente verleden al waren.

Verheugen
Mijnheer Cox, ik dank u. Het toezicht op de verbetering van het implementeringsvermogen is een standaardprocedure die wij reeds lang geleden hebben ontwikkeld. We kijken gewoon welke wetgeving is overgenomen en of de adequate materiële en menselijke middelen voorhanden zijn om ze toe te passen. We gaan vanzelfsprekend ook na of dat in de praktijk werkt. Het toezicht is permanent. Wij halen informatie uit verschillende, niet alleen eigen bronnen. Wij gebruiken bijvoorbeeld ook informatie van het Parlement. Ons systeem stelt ons eigenlijk in staat op elk moment over elk land te zeggen hoever het met de tenuitvoerlegging staat. Het is een zeer vertrouwde en betrouwbare procedure.
Mijnheer Cox, in Turkije zijn er positieve en negatieve elementen. Positief is ongetwijfeld dat nu alle onderdelen van het toetredingspartnerschap functioneren. Alle elementen zijn aanwezig en worden in acht genomen. De betrekkingen tussen de EU en Turkije zijn hechter dan ze gedurende lange tijd zijn geweest. Ook positief is de opmerkelijke vooruitgang bij de grondwetsherziening en de wetgeving met betrekking tot democratisering en eerbiediging van de mensenrechten. De vraag is in hoeverre die grondwetswijzigingen en wetgeving de situatie in het land zullen veranderen.
Op economisch gebied is er geringe vooruitgang. Wij weten dat. Er is opmerkelijke vooruitgang op het gebied van de aanpassing aan het acquis. Dat zijn de positieve punten.
Negatief is dat de situatie op het gebied van de mensenrechten, zoals gezegd, nog steeds onbevredigend is. In de samenwerking voor de oplossing van de kwestie-Cyprus had ik van Turkije veel meer verwacht. Wij hebben daarover reeds in een andere samenhang gesproken. Ik ben ook ontgoocheld over de houding van Turkije in de kwestie van het Europese veiligheids- en defensiebeleid. Ik vind het niet gepast dat een land dat tot de Europese Unie wil toetreden, de Europese Unie wil verhinderen een belangrijke stap op het gebied van integratie te doen. In mijn ogen is dat niet de houding die we van een kandidaat-land mogen verwachten.

Podestà
Mijnheer de commissaris, tussen sommige kandidaat-landen bestaan al akkoorden, bijvoorbeeld het douaneakkoord tussen de Tsjechische Republiek en Slowakije, en ook het akkoord van Visegrád, die de situatie zouden kunnen compliceren als een van de landen toetreedt en het andere niet, bijvoorbeeld Tsjechië wel en Slowakije niet, of andersom. Zoals terecht is gezegd moeten alle landen aan alle voorgeschreven parameters en criteria voldoen. Wat zal in een dergelijk geval onze opstelling zijn?
Tweede vraag: wat is de huidige situatie voor landen als Kroatië, landen dus die nog geen kandidaat-landen zijn, hoewel ze al aanzienlijke vorderingen hebben gemaakt bij het proces van aanvraag en de toekenning van de status van kandidaat-land?
Een laatste punt: we hebben Cyprus ter sprake gebracht. Daarover heeft u gezegd: als het dreigement van de premier werkelijkheid wordt en Turkije op die manier reageert, zou dat tot een bijzonder ernstige crisis leiden. Ik denk dat we op dit punt bijna geen vangnet hebben, want het zou gaan om annexatie van een deel van het territorium van de Europese Unie. We zouden misschien voorzorgsmaatregelen moeten nemen en de tijd moeten nemen voor een controle voordat we in een dergelijke situatie terechtkomen. Dit lijkt mij een bijzonder delicate situatie.

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Podestà, over de eerste kwestie wil ik zeggen dat vrijhandelsovereenkomsten tussen kandidaat- en derde landen al voor de toetreding moeten worden opgezegd. Na de toetreding mogen ze uiteraard niet meer gelden. Vrijhandelsovereenkomsten tussen twee kandidaat-landen die op verschillende tijdstippen toetreden, zullen inderdaad een probleem vormen. Het gaat echter het om een zeer beperkt probleem. Voor de door u vermelde landen gelden immers de Europa-overeenkomsten, die reeds in een zeer verregaande liberalisering van de goederenhandel, de dienstverlening en andere economische sectoren voorzien. Als dit probleem ontstaat, kan dus een Europese oplossing worden gevonden. Ik verwacht echter niet dat het probleem zich zal voordoen.
De vraag over Kroatië valt niet onder mijn bevoegdheid. Ik verzoek de voorzitter daarover nog iets te zeggen.
Met betrekking tot Cyprus benadruk ik dat ik uitdrukkelijk op het hypothetische van uw vragen heb gewezen. Normaal gesproken antwoord ik niet graag op hypothetische vragen, maar u hebt recht op een inschatting. Ik heb echter ook gezegd dat het voor de Commissie nog steeds duidelijk is dat wij werkelijk alles moeten doen om vóór de afronding van de toetredingsonderhandelingen tot een politieke oplossing van het conflict te komen. Ik heb tot alle betrokkenen herhaaldelijk gezegd, en ik zeg het nog eens duidelijk, dat het in het bijzonder in het belang van de Turks-Cypriotische gemeenschap is dat vóór de toetreding een politieke oplossing wordt gevonden. Niemand zou immers meer van het lidmaatschap van Cyprus van de Europese Unie profiteren dan zij. Een beleid dat de Turks-Cypriotische gemeenschap op Cyprus de toetreding tot de Europese Unie ontzegt, is duidelijk direct tegen de belangen van die mensen gericht.

Prodi
Mijnheer Podestà, u zult zich wel herinneren dat ik de week na de politieke omwenteling en de vestiging van de democratie in Kroatië onmiddellijk erheen ben gereisd om de samenwerking tot stand te brengen, die op dit moment heel voorspoedig verloopt. In de afgelopen weken hebben we een officiële ontmoeting gehad met de eerste minister van Kroatië en in deze richting zijn we voortgegaan. We moedigen Kroatië werkelijk bij al zijn inspanningen voor toenadering tot de Europese Unie aan. Natuurlijk hebben de tragische oorlog en de sporen die deze in de economie van het land heeft achtergelaten nog een grote impact. Er is dan ook geen pasklare oplossing, maar we doen er alles aan om die oplossing zo snel mogelijk te vinden.

Schroedter
Mevrouw de Voorzitter, ik heb drie vragen. In de eerste plaats vind ik het goed dat de Commissie zich eindelijk concentreert op de versterking van het bestuur. Mijn vraag is of ze in dit verband beseft dat het bestuur ook de burgers moet laten participeren en dat ook ginds moet gebeuren wat in de Europese Unie vanzelfsprekend is.
Mijn tweede vraag betreft het actieplan en de financiering. Als u meer geld voor de ondersteuning van de instellingen uit het PHARE-programma haalt, betekent dit dan dat middelen worden onttrokken aan de eveneens belangrijke sociale en economische cohesie? Betekent dit dat wij geen steun meer verlenen voor een andere belangrijke inspanning in die landen, namelijk de beëindiging van de sociale achteruitgang, hoewel ook dat een nijpend probleem is?
Mijn laatste vraag betreft een aspect dat in het verslag helemaal niet wordt behandeld. Wil de Commissie de Raad ertoe aansporen een Europees Roma-programma uit te stippelen? Volgens mij is dat onontbeerlijk. In vrijwel alle landen worden de mensen- en democratische rechten van de Roma-minderheid nog altijd geschonden. Het is duidelijk dat het probleem niet door de verschillende kandidaat-landen afzonderlijk kan worden opgelost. Het gaat om een Europees probleem dat met een Europees programma moet worden opgelost.

Verheugen
Mevrouw Schroedter, de participatie van de burger die in de Europese Unie de norm is, wordt uiteraard ook van de kandidaat-landen verlangd. Op die participatie wordt toegezien en ook de steun is daarvan afhankelijk. In de tweede plaats worden de middelen, waarover de heer Swoboda al een vraag heeft gesteld, niet uit de voor een land specifieke programma' s genomen. Het zijn multi-country programmes, programma' s voor alle landen die - als u wil - in de centrale reserve zitten. Bij de projecten die tot nu toe werden besproken, krijgt geen enkel land ook maar één euro minder. Het gaat dus niet ten koste van andere projecten.
Er is tot nu toe inderdaad nog geen voorstel van de Commissie voor een Europees Roma-project. Enkele kandidaat-landen voeren daarover een debat. Ze zeggen dat het om een Europees probleem gaat, dat met een Europees communautair programma moet worden opgelost. De meeste lidstaten delen die mening volgens mij niet. Een specifiek Europees Roma-programma zou alleszins aanzienlijke materiële middelen vergen.
De Commissie heeft zulk een voorstel nog niet gedaan. Ze spitst zich erop toe de kandidaat-landen te helpen bij de uitvoering van de nationale strategieën voor de integratie van de Roma. Ik moet er wellicht ook op wijzen dat onze eisen zeer streng zijn. Wij eisen van alle kandidaat-landen waar Roma wonen, dat een strategie op middellange termijn wordt uitgestippeld en uitgevoerd, die tot sociale integratie van de Roma leidt en een einde maakt aan sociale discriminatie. Zoals u weet, ondersteunen wij deze programma' s zeer sterk met de pretoetredingsinstrumenten.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u hebt gezegd dat u geen persconferentie hebt gegeven. Dat schijnt juist te zijn. Kunt u echter bevestigen dat u vanmorgen een persbriefing hebt gegeven terwijl de persconferentie van de fractievoorzitters aan de gang was?
Als u deze vraag positief beantwoordt, wil ik de Commissievoorzitter vragen of hij vindt dat zulke persbriefings nuttig zijn voor de samenwerking tussen het Parlement en de Commissie, als wij hier als eerste moeten worden ingelicht.

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Poettering, er was ook geen briefing. Ik spreek elke dag met de pers. Het gaat om achtergrondgesprekken met veel journalisten. Ook vandaag was er zulk een gesprek. Het was echter geen briefing, maar een achtergrondgesprek, dat niet voor publicatie bestemd was.

De Voorzitter
U zal het met me eens zijn dat dit vrij subtiel ligt, mijnheer Verheugen.

Brok
Mevrouw de Voorzitter, de vraag van de heer Swoboda over de veiligheid van kernreactoren heeft mij de vraag ingegeven of de Commissie haar eigen diensten en de lidstaten en hun regeringen - en zeker ook het Europees Parlement - duidelijk kan maken dat wij in de onderhandelingen met de kandidaat-landen niet meer van die landen mogen verlangen dan wat de lidstaten van de Europese Unie zelf doen. Dat is niet op elk gebied en voor al onze instellingen helemaal duidelijk. Wellicht moet dat volgend jaar nog eens worden verduidelijkt.
Ik heb nog een tweede vraag. In uw verslag is u er zeer optimistisch over dat tien landen een kans hebben om eind volgend jaar het toetredingsverdrag te ondertekenen. Ik denk dat u het heeft gezegd, maar het moet ook nog duidelijker zijn: dat is de beoordeling van vandaag! Als landen wegens politieke vergissingen volgend jaar een terugval kennen, is het goed mogelijk dat het er minder dan tien zullen zijn. Zeer grote individuele inspanningen zijn noodzakelijk. De huidige beoordeling biedt geen zekerheid. Het gaat hier natuurlijk om de implementerings- en administratieve capaciteit. In uw document merkt u op dat ook na de ondertekening nog aan de tenuitvoerlegging zal worden gewerkt. Welke zekerheid is er op het ogenblik van de ondertekening echter dat tegen de werkelijke toetreding de nodige administratieve capaciteit voorhanden is?

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Brok, de eerste vraag is moeilijk te beantwoorden. Ik heb soms het gevoel dat wij op sommige punten van de kandidaat-landen iets verlangen dat de lidstaten zelf niet doen. Dat hangt echter samen met het feit dat wij over het al dan niet vervullen van de criteria zeer precies verslag moeten uitbrengen. Vandaag heb ik in de Commissie in hetzelfde verband gezegd dat wij steeds voor ogen moeten houden hoe de vooruitgangsverslagen er zouden uitzien, als wij dezelfde criteria op de lidstaten zouden toepassen. De lidstaten zouden dat nooit toestaan. Alles wat wij in de kandidaat-landen bekritiseren of in strijd met de criteria van Kopenhagen noemen, zouden wij wellicht ook in de ene of de andere lidstaat vinden. Ik zet onze lidstaten daarom steeds tot bescheidenheid aan.
In de onderhandelingen kan natuurlijk niet meer van de kandidaat-landen worden verlangd dan van de lidstaten. De onderhandelingen gaan uitsluitend over het acquis. Er wordt over niets anders onderhandeld. Het door u beschreven probleem kan dus alleen ontstaan bij de beoordeling van de vervulling van die zeer vaag geformuleerde politieke en economische toetredingscriteria door de kandidaat-landen. Mijn antwoord is: het is mogelijk dat wij soms meer verlangen.
Wat de tien landen betreft, heeft de Commissie vandaag gezegd dat wij ons moeten voorbereiden op de toetreding van alle landen die tegen eind 2002 aan de voorwaarden voldoen en de onderhandelingen hebben afgerond. Dat is een afwijzing van de idee om bij wijze van spreken politieke groepen te vormen, en volgens de Commissie de correcte interpretatie van de besluiten van Helsinki en Göteborg. In Helsinki werd gezegd dat alle landen die uitgenodigd zijn om te onderhandelen, de kans moeten krijgen om die onderhandelingen af te ronden. Dat kan alleen betekenen dat het mogelijk wordt geacht dat ze op hetzelfde moment toetreden als de landen die reeds sedert Luxemburg onderhandelen. In Göteborg werden de eerste toetredingen in 2004 in het vooruitzicht gesteld. Wij moeten ons dus op de toetreding van ten hoogste tien landen voorbereiden - ik zeg niet tien, maar ten hoogste tien. Tien landen hebben zichzelf immers ten doel gesteld de onderhandelingen tegen 2002 af te ronden. Of het werkelijk zover komt, weet ik niet.
De Commissie zal volgend jaar, met strikte inachtneming van de door haarzelf voorgestelde principes en regels, een definitief standpunt voorleggen. Tijdens het laatste debat hier in het Parlement over de uitbreiding heb ik gezegd dat wij met betrekking tot de uitbreiding geen politieke besluiten in de slechte of enge zin van het woord mogen nemen. Wij mogen niet uit louter politieke overwegingen beslissen wie mag toetreden en wie niet. Die beslissing moet op de vervulling van de criteria en het resultaat van de onderhandelingen steunen. Dat zal ook het voorstel van de Commissie zijn.
Van de tien landen die nu geloven dat het kan, is er geen enkel dat er zeker van kan zijn dat wij tenslotte niet zeggen: dat land is nog niet zover. Ik zeg het uitdrukkelijk: geen enkel!

Uca
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb in de voorbije minuten naar uw betogen over de uitbreiding van de EU geluisterd. Ik heb zeer veel over de tekortkomingen van Turkije gehoord: de grondwetswijziging, het democratiseringsproces, de mensenrechten. Ik vraag u: hoe staat het met de rechten van de Koerden in het toetredingspartnerschap? Hoe staat het met de rechten van 25 miljoen mensen die in dit debat niet worden vermeld? Mijnheer de commissaris, ik verzoek u te zeggen hoe het met de rechten van de Koerden staat en wat uw mening is over de politieke situatie in Turkije met betrekking tot de grondwetswijziging en de Koerdische kwestie.

Verheugen
Mevrouw Uca, ik vind het jammer u te moeten mededelen dat wij vandaag niet over het toetredingspartnerschap met Turkije hebben gesproken. Wij hebben vandaag over twaalf toetredingspartnerschappen gesproken, maar niet over dat met Turkije. Dat is immers pas in de lente van dit jaar in werking getreden. Na slechts enkele maanden heeft een aanvulling geen zin. Wij zullen de aanvulling van het toetredingspartnerschap met Turkije pas volgend jaar voorstellen, en dan ook de door u gevraagde beoordeling geven.

Wiersma
Voorzitter, ik heb eigenlijk één vraag aan commissaris Verheugen. Niet zo lang geleden heeft hij met onze instemming aangekondigd dat er een grote informatiecampagne zou komen zowel binnen de Europese Unie als in de kandidaat-lidstaten over de voordelen van de uitbreiding van de Europese Unie. Hoe verklaart hij in dat licht en in het kader van de ondernomen activiteiten dat de steun voor de uitbreiding, zowel in Europese Unie als in de kandidaat-landen toch aan het teruglopen is? Wat is de Commissie van plan daaraan te doen?

Verheugen
Mijnheer Wiersma, in de eerste plaats kan ik niet zeggen dat de steun voor de uitbreiding in de kandidaat-landen of de lidstaten afneemt. De cijfers die ik ken, wijzen op het tegendeel. De publieke opinie over deze kwestie is overigens zeer flexibel, en sterk afhankelijk van wie wat wanneer vraagt. Merkwaardig genoeg kan zo in hetzelfde land op hetzelfde moment een totaal verschillend resultaat worden bereikt. Ik ken alle opiniepeilingen die hierover werden gehouden. Mijn analyse is dat wij er niet van moeten uitgaan dat de steun vermindert.
Wat de communicatiestrategie betreft, weet u als parlementslid dat het Europees Parlement de middelen om de vermelde redenen pas vrij laat heeft vrijgegeven. Dat is pas in de loop van dit jaar gebeurd. Alle maatregelen zijn dus pas na het zomerreces van start kunnen gaan. U kan niet verwachten dat ik nu reeds een verslag kan uitbrengen over de resultaten van een campagne die acht weken geleden begonnen is.
Ik moet duidelijk zeggen dat dit buiten de bevoegdheid van de Commissie valt. Het voorstel van de Commissie over de uitvoering van een communicatiestrategie dateert van april 2000. Dat was enkele maanden nadat wij ons ambt hebben opgenomen. Het is alleszins te betreuren dat het in de Europese instellingen zo lang duurt totdat zo' n strategie kan worden uitgevoerd. Ik geloof echter niet dat het te laat is. Het is immers pas nu, op het ogenblik dat de resultaten van de onderhandelingen zichtbaar worden, nuttig en nodig deze strategie ten volle te benutten. Deze strategie dient niet om mensen op de een of andere wijze te indoctrineren, of, zoals u heeft gezegd, van voordelen te overtuigen. Het gaat erom ze een objectieve basis te geven zodat ze een eigen opinie en oordeel kunnen vormen. Meer mag de Commissie ook niet doen.

De Voorzitter
Hiermee is dit agendapunt afgesloten, ik dank u mijnheer de commissaris Verheugen en mijnheer de voorzitter Prodi.

Titley
Mevrouw de Voorzitter, een motie van orde. Deze zitting werd aangekondigd als een zitting waarbij het erom ging ''de aandacht te trekken van de voorzitter'', een zitting waarin alle leden van het Parlement het woord mochten voeren. In feite is het echter niets meer geweest dan een privé-bijeenkomst van het Bureau van het Parlement. Fractieleiders mochten spreken, de heer Poettering mocht tweemaal spreken en de fracties zijn gevraagd om sprekers aan te wijzen. Het was geen open debat en ik weet werkelijk niet waarom wij allemaal op komen draven als u deze zaken zo aanpakt. Dit is niet in het belang van het Parlement. Ik protesteer ten stelligste tegen de manier waarop u deze zaak hebt aangepakt.

De Voorzitter
Mijnheer Titley, ik begrijp heel goed dat de collega' s van wie de naam niet genoemd is, teleurgesteld zijn.
Toch moet ik eraan herinneren dat het een uitwisseling van vragen en antwoorden betrof. Inderdaad hebben bepaalde collega' s hun spreektijd ruim overschreden. Had ik hun het woord dan moeten ontnemen? U weet heel goed dat dat niet mijn handelswijze is. Daarnaast zult u begrijpen dat ik natuurlijk sneller het woord geef aan rapporteurs die hun werk als rapporteur over dit onderwerp gedaan hebben. Ik wijs er echter op, misschien ten overvloede, dat verschillende rapporteurs helaas niet aan het woord geweest zijn. Daaronder zijn er drie van de PPE, mevrouw Carlson, mevrouw Stenzel, de heer Van Orden. En verder de heer Haarder en de heer Beazley.
Ziet u, mijnheer Titley, hoe moeilijk het was dat alles te regelen? Ik denk dat het Parlement een beslissing moet nemen, maar het moet weten dat als men de discussietijd verlengt - en ik zou er die graag met ruim een half uur verlengen, want ik ben van mening dat het onderwerp dat waard is - dit afgaat van de tijd die aan de vragen aan de Commissie besteed kan worden. U kunt zich de reacties van collega' s voorstellen die er, zoals u weet, veel waarde aan hechten dat de tijd voor vragen aan de Commissie gerespecteerd wordt. U weet dat als dat niet gebeurt, de collega' s ons tot de orde roepen et ze hebben daar volkomen gelijk in. Ik heb geprobeerd het zo goed mogelijk te doen. Als dat niet helemaal gelukt is, dan bied ik u daarvoor mijn verontschuldigingen aan.

Beazley
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Na de opmerking van de heer Titley, zou ik willen volstaan met de woorden dat het hier een zeer belangrijk onderwerp betreft. Ik ben ervan overtuigd dat degenen die niet aan het woord konden komen erg blij zijn met de woorden van de commissaris. Ik zal hem mijn vragen schriftelijk voorleggen.
Ik wil er op wijzen dat vier van onze collega's hier vandaag drie vragen hebben gesteld. Als de Voorzitter, en uiteraard mijn collega's, zich ieder zouden beperken tot één vraag, dan zouden volgens mijn berekening nog negen sprekers het woord hebben kunnen voeren.

De Voorzitter
Wij nemen nota van deze beschouwingen en attenderen u erop dat deze situatie wellicht onvermijdelijk is aangezien wij eenvoudigweg tijd te kort komen.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0338/2001).
Eerste deel

De Voorzitter


Rodi Kratsa-Tsagaropoulou
Vraag nr. 28 van (H-0857/01):
Betreft: Afghanistan en drugs Volgens de gegevens van het laatste jaarverslag van het Internationaal Drugsbestrijdingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDCP) is de opiumproductie in Afghanistan aanzienlijk afgenomen (ooit het grootste exportland vertegenwoordigt thans slechts 10% van de wereldhandel in opium) ten gevolge van het verbodsbeleid van de Taliban. Verder hebben de gebeurtenissen van 11 september de landbouwactiviteiten, en ook de opiumteelt, verder bemoeilijkt.
Welke concrete initiatieven kan de Commissie op grond van deze gegevens en de ellendige situatie van de bevolking nemen, met name in het kader van haar deelname aan dit VN-drugsbestrijdingsprogramma, om verlichting en hulp te bieden aan de getroffen bevolkingsgroepen, en te voorkomen dat zij terugkeren tot de opiumteelt of dat de producenten hun voorraden verkopen?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie onderschrijft de wens van de geachte afgevaardigde. Het is inderdaad van fundamenteel belang dat de nodige hulp wordt verleend aan de Afghaanse bevolking die, zoals wij allen weten, in een bijzonder moeilijke situatie verkeert. De op zich reeds aanzienlijke steun van de Commissie aan het Afghaanse volk is onlangs nog verhoogd.
De Gemeenschap financiert acties op de volgende terreinen: noodhulp, hulp aan ontheemde bevolkingsgroepen, voedselveiligheid, mensenrechten en mijnen. De steunprogramma's worden onverwijld ten uitvoer gelegd met behulp van een uitgebreid netwerk van niet-gouvernementele organisaties. De bedoeling hiervan is dat de bevolking die deze steun ontvangt minder afhankelijk wordt van de opiumteelt. Het programma voor voedselveiligheid speelt in dit opzicht een essentiële rol aangezien het voorziet in zaden, werktuigen en alle andere elementen die nodig zijn om alternatieve gewassen te verbouwen.
Uiteraard heeft geen van de donors steun kunnen verlenen in het kader van de toepassing van de wet ter bestrijding van de drugshandel in Afghanistan. Daar heeft de Afghaanse regering een stokje voor gestoken. Desalniettemin heeft de Commissie soortgelijke programma's gesteund in landen die een belangrijke schakel vormen in het heroïnetransport naar de Europese Unie. Ik denk dan vooral aan de landen uit Centraal-Azië: Iran, Armenië, Georgië, Azerbeidzjan, Rusland, Oekraïne, Moldavië, Wit-Rusland, Bulgarije en Roemenië.
Ondertussen blijft het nog maar de vraag of de aanzienlijke afname van de opiumteelt zoals vastgesteld in het PNUFID 2000/2001 zich in het licht van de nieuwe situatie zal voortzetten. Anderzijds neemt de handel in zuivere heroïne vanuit Afghanistan volgens de Verenigde Naties niet echt af. Volgens de ramingen van het bevoegde orgaan van de Verenigde Naties volstaan de vóór de crisis opgeslagen reserves om de Europese markt gedurende de komende drie of vier jaar te bevoorraden.

Kratsa-Tsagaropoulou
Ik dank u, mevrouw de commissaris, voor de inlichtingen die u mij hebt gegeven. Ik wilde u echter vragen wat de Commissie van plan is. Wil zij dit probleem op eigen houtje aanpakken in het kader van de wederopbouw van Afghanistan en de hulp aan de buurlanden, of gaat zij deelnemen aan VN-programma' s?
U weet, mevrouw de commissaris, dat de Europese Commissie heel wat geld uitgeeft voor de voorlichtingscampagnes van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs. Als wij eerlijk en efficiënt willen zijn, moeten wij ook kijken naar waar het kwaad vandaan komt en de wortels daarvan, onder andere in Afghanistan, op efficiëntere wijze aanpakken.

De Palacio
Geachte afgevaardigde, ik deel uw bezorgdheid, maar, zoals ik al zei, heeft het Ontwikkelingssamenwerkingsplan van de Verenigde Naties voor Afghanistan niet kunnen toezien op de correcte toepassing van de wet vanwege het Talibanregime, dat Afghanistan overigens nog steeds in zijn greep houdt.
Ik hoop dat het tij snel keert - dat is ons aller wens - en dat er een regering aan de macht komt die een aantal minimumeisen inzake mensenrechten, drugsbestrijding terrorismebestrijding en aanverwante kwesties inwilligt zodat wij eindelijk vaart kunnen maken met de reële toepassing en tenuitvoerlegging van de voornoemde steunprogramma's. Ik herhaal nogmaals dat deze vooralsnog gekanaliseerd moeten worden via niet-gouvernementele organisaties zoals het UNHCR of het Rode Kruis. Dat zijn in situaties als deze immers de gebruikelijke kanalen voor steunverlening. Het spreekt uiteraard vanzelf, geachte afgevaardigde, dat de na 11 september om voor de hand liggende redenen opgeschorte steun zal worden hervat zodra de omstandigheden het toelaten. Hopelijk blijven onze inspanningen ditmaal niet beperkt tot de financiering en ondersteuning van activiteiten ter bevordering van de plattelandsontwikkeling en de teelt van alternatieve gewassen, maar krijgen wij toestemming om ook op andere gebieden samenwerking op te zetten en daadwerkelijk toezicht te houden op het optreden van de overheid in de strijd tegen de opiumteelt.

De Voorzitter


Nuala Ahern
Vraag nr. 29 van (H-0849/01):
Betreft: bedreiging van kerninstallaties na de 11de september Denkt de Europese Commissie de nodige institutionele instrumenten in het leven te roepen om binnen de 6 maanden een grondige analyse van een reeks opties voor het verminderen van de bedreigingen te maken die op kerninstallaties wegen door opzettelijk neerstorten van vliegtuigen en andere kwaadwillige handelingen - o.a. ook van de voordelen van overbrenging van gebruikte brandstof naar droge opslagvoorzieningen die bestand zijn tegen kwaadwillige daden, en opschorting van opwerking tot de voorraden hoogradioactief vloeibaar afval verglaasd of op een andere manier gebruikt zijn als onderdeel van een programma om plutoniumoverschotten onschadelijk te maken?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, het probleem van de fysieke integriteit en bedrijfsveiligheid van kerninstallaties valt onder de bevoegdheid van de lidstaten, met inachtneming van de bepalingen van het Euratom-Verdrag.
Elke lidstaat wordt geacht een balans van de situatie op te maken in het licht van de terroristische aanvallen van 11 september en in overeenstemming hiermee de nodige aanvullende maatregelen te nemen om de fysieke integriteit van de kerninstallaties en het aldaar gebruikte of opgeslagen materiaal veilig te stellen.
Ik hoop maar dat zij alle bestaande opties nauwgezet zullen bestuderen. Uiteraard kunnen vele details van deze aanvullende maatregelen om veiligheidsredenen niet openbaar worden gemaakt. Anderzijds spreekt het vanzelf dat de beste manier om dit soort bedreigingen af te wenden en te verhinderen dat terroristen opzettelijk vliegtuigen laten neerstorten op kerncentrales of andere installaties erin bestaat het risico op kapingen van commerciële vliegtuigen weg te nemen of althans te verkleinen.
In verband hiermee attendeer ik de geachte afgevaardigde erop dat de Commissie op 10 oktober maatregelen heeft voorgesteld voor de vaststelling en toepassing van in heel de Europese Unie geldende gemeenschappelijke regels ter bevordering van de veiligheid in de burgerluchtvaart. Deze maatregelen, waarvan overigens tijdens de laatste bijeenkomst van de Raad Vervoer reeds een eerste versie is voorgelegd, hebben tot doel op dit probleem een antwoord te bieden.

Ahern
Commissaris, ik vind dit een buitengewoon zelfgenoegzaam antwoord. Wij weten allemaal dat kerncentrales niet berekend zijn op botsingen met grote vliegtuigen, met name jumbojets. U zegt dat het niet zo makkelijk is om een vliegtuig te kapen. Gisteren nog heeft er in New York wederom een vreselijk ongeluk plaatsgevonden. Ik hoop dat het een ongeluk was en geen terreurdaad: dat is op dit moment nog niet helemaal duidelijk. Laten wij allen bidden dat het slechts een ongeluk was en niet een daad die tot doel had alle passagiers om het leven te brengen. Ik ben ervan overtuigd dat wij allemaal met de getroffen families meeleven.
Dit is een zeer ernstige zaak. Het enige wat ik vraag is of de Commissie van plan is een analyse uit te voeren. U kunt daar toch zeker wel ''ja'' opzeggen, in plaats van het af te doen als de verantwoordelijkheid van de lidstaten. In het kader van de artikelen 34 en 35 van het Euratom-Verdrag hebt u bepaalde bevoegdheden. Volgens een recent onderzoek van het Europees Parlement brengt u de bevoegdheden die u in het kader van deze artikelen hebt niet in praktijk. Kunt u alstublieft reageren op dit aspect van mijn vraag? Hebt u het betreffende onderzoek bestudeerd? Hebt u gekeken naar wat uw bevoegdheden zijn? U kunt toch op zijn minst wel een analyse opstarten? Ik vraag u niet mededelingen te doen over de besprekingen die u met de lidstaten voert. Dat kan uiteraard ongepast zijn. Maar u kunt toch allicht wel iets doen?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie moet er in de eerste plaats voor zorgen dat zij de grenzen van de Verdragen niet te buiten gaat.
Zoals u zegt, zijn onze kerninstallaties inderdaad niet berekend op het neerstorten van grote commerciële vliegtuigen.
Anderzijds is het een feit dat er in de Europese Unie verschillende soorten kerncentrales bestaan. Wellicht zijn de met een tweede beschermingsmantel uitgeruste installaties, en met name de laatste nieuwe Duitse centrales, beter bestand en beschermd tegen dergelijke situaties dan hun voorgangers. Ik herhaal evenwel nogmaals dat de veiligheid, zowel de beveiliging tegen terreuraanvallen, externe factoren of sabotage als de bescherming tegen mogelijke ongevallen, onder de bevoegdheid van de lidstaten valt. Desalniettemin moet ik de geachte afgevaardigde gelijk geven. Ook wij maken ons zorgen over deze kwesties, vooral met het oog op de uitbreiding en het streven naar een bevredigend veiligheidsniveau in de kerncentrales van de landen die in de toekomst tot de Europese Unie zullen toetreden.
Daarom wordt momenteel nagegaan in hoeverre in het kader van het Euratom-Verdrag equivalente veiligheidsniveaus voor kerninstallaties uit alle landen van de Unie kunnen worden opgesteld en ingevoerd. Let wel dat dit binnen de grenzen van de Verdragen dient te gebeuren. Ik ben het met de geachte afgevaardigde eens dat maximale veiligheid geboden is.
Wij mogen ons evenwel niet beperken tot de kerncentrales. Ook belangrijke petrochemische bedrijven, grote chemische industriegebieden en grote stuwmeren vormen een niet te onderschatten risico. Ook daar kunnen bepaalde aanslagen en sabotageacties helaas ernstige rampen veroorzaken. Deze kwestie wordt momenteel in diverse landen onderzocht, niet alleen in de lidstaten van de Europese Unie.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de veiligheid van nucleaire installaties is een Europees probleem en in de eerste plaats een milieukwestie. Tenslotte is ook veiligheid een Europese meerwaarde. Kunt u zich voorstellen dat u aandringt op een Groenboek over de veiligheid van reactoren of nucleaire installaties om de situatie in de toekomst zo objectief mogelijk te kunnen beoordelen?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, krachtens het Euratom-Verdrag valt de veiligheidsproblematiek onder de nationale bevoegdheid van de lidstaten. Desalniettemin werken de WENRA, waaraan de regelgevers van de verschillende lidstaten van de Europese Unie deelnemen, momenteel aan de definitie van equivalente veiligheidsnormen die mijns inziens onontbeerlijk zijn en iedereen tot nut strekken. Ofschoon de diensten deze mening delen, vertolk ik hier geen officieel standpunt van de Commissie. Vandaar dat ik een zekere afstand wens te bewaren. Deze maatregelen komen niet alleen de aanhangers van de niet-nucleaire optie ten goede. Ook de andere landen zijn erbij gebaat. De gevolgen van een kernongeval zullen zich ver buiten de administratieve grenzen doen gevoelen. Het gaat hier om een pan-Europees of, sterker nog, om een mondiaal probleem. Daarover ben ik het volkomen eens met de geachte afgevaardigde. De van de Verenigde Naties afhankelijke Commissie van Wenen verdient derhalve al onze steun.
Daarom is het wenselijk dat equivalente veiligheidsnormen worden vastgesteld. Daarbij dient uiteraard dezelfde afdwingbaarheidsgraad te worden gehanteerd als in de Gemeenschap. Zodoende zal ons aller veiligheid beter worden gewaarborgd. Onze analyse gaat uit van de feitelijke situatie en indien blijkt dat een voorstel tot wijziging van de Verdragen moet worden ingediend, zullen wij die mogelijkheid moeten overwegen.

Fitzsimons
Ik heb een aanvullende vraag op de vraag van mevrouw Ahern. Is het recente besluit om de MOX-centrale in Sellafield het groene licht te geven niet onaanvaardbaar? Is dit geen schending van het Zeerechtverdrag van de Verenigde Naties? Wij stellen de kwestie-Sellafield hier al vele jaren aan de orde. Ik zou graag willen vragen wat uw standpunt is met betrekking tot de verdragen van de VN. Bent u vóór het naleven van die verdragen? Bent u van mening dat de autoriteiten die voor Sellafield verantwoordelijk zijn de plicht hebben om Ierland over dit besluit te raadplegen? Bent u van mening dat er zelfs in dit stadium een volledige, door Europa gesteunde milieueffectrapportage uitgevoerd dient te worden?

De Voorzitter
Mijnheer Fitzsimons, ik zie mij genoodzaakt u erop te attenderen dat u op eigen gezag bent vooruitgelopen op vraag 62. Voorzover ik weet, staat dat niet in onze spelregels.
Wij hadden voor vandaag al afscheid genomen van mevrouw de vice-voorzitter. Ik dank haar voor haar bereidwilligheid.

De Voorzitter


Minerva Melpomeni Malliori
Vraag nr. 30 van (H-0839/01):
Betreft: ernstige ongewenste nevenwerkingen bij de consumptie van "energy drinks" in de Unie In diverse landen van de Unie zijn ernstige gevallen gesignaleerd van ongewenste nevenwerkingen en zelfs overlijden (o.a. in Ierland en Zweden) die het gevolg zijn van de consumptie van "energy drinks" zoals Red Bull. Deze frisdranken veroorzaken immers in combinatie met alcohol of koffie of na zware lichamelijke inspanningen complicaties die zich vooral in het centraal zenuwstelsel situeren. Deze frisdranken zijn vrij te verkrijgen, onder andere in scholen, sportzalen en dancings.
Welke maatregelen zullen worden genomen na de behandeling van dit onderwerp op de vierentachtigste bijeenkomst van het permanent voedselcomité, waar de lidstaten aan hun grote bezorgdheid uiting hebben gegeven? Kan een product waarvoor consumptiebeperkingen bestaan voor tal van bevolkingsgroepen zoals kinderen, zwangere en zogende vrouwen, ouderen en personen met een hoge bloeddruk, alsook beperkingen voor de bevolking in het algemeen omdat het niet mag worden gecombineerd met alcohol of koffie of na zware lichamelijke inspanningen, wel als een gewone frisdrank worden beschouwd? Welke procedures worden gevolgd om dergelijke mengsels te erkennen? Is de Commissie op grond van het preventiebeginsel niet van oordeel dat de bovenstaande redenen volstaan om het product van de markt te halen totdat is bewezen dat er geen sprake is van risico' s voor de volksgezondheid?

Reding
''Energy drinks'' werden op 19 september 2001 besproken op de vierentachtigste bijeenkomst van het Permanent Comité voor levensmiddelen.
Zoals al werd opgemerkt, hebben twee lidstaten melding gemaakt van sterfgevallen in hun land in verband met de consumptie van deze producten. In geen van beide gevallen was er echter enig bewijs dat het overlijden te wijten was aan de consumptie van ''energy drinks''. Beide lidstaten zijn een eigen onderzoek gestart, waarin de beschikbare gegevens over het effect van deze dranken op de gezondheid zullen worden bestudeerd. Onlangs heeft nog een andere lidstaat een lijst gepubliceerd van incidenten die te maken hebben met de consumptie van dergelijke producten, maar zonder enig overtuigend bewijs. Geen van de betrokken lidstaten heeft maatregelen genomen om ''energy drinks'' op zijn grondgebied te beperken of te verbieden.
Het Permanent Comité constateerde een behoefte aan nadere informatie over de mogelijke effecten op de gezondheid van ingrediënten in de producten en het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding onderzoekt momenteel gegevens van een fabrikant van dergelijke producten met betrekking tot de veiligheid van een van de producten in kwestie.
Volgens de beschikbare informatie is een aantal nadere studies vrijwel afgerond. Op de bovengenoemde bijeenkomst van het Permanent Comité voor levensmiddelen heeft de Commissie haar verzoek aan de lidstaten herhaald om informatie over te leggen over de veiligheid van producten op hun markt.
De Commissie begrijpt de bezorgdheid die tot uiting is gebracht en is daarom van plan het onderwerp samen met de lidstaten diepgaand te bestuderen en de juiste koers te bepalen om de consument een hoge mate van bescherming te kunnen bieden.
Zogeheten ''energy-drinks'' vallen niet onder specifieke wetgeving, noch onder een goedkeuringsprocedure op communautair niveau. Zolang er geen communautaire wetgeving is, kunnen lidstaten hun eigen, nationale regels toepassen, uiteraard onverminderd de bepalingen van het Verdrag. In het algemeen is het zo dat lidstaten de veiligheid moeten garanderen van de producten die op hun markt verkrijgbaar zijn.

Malliori
Ik dank u voor uw antwoord, mevrouw de commissaris. Staat u mij echter toe naast mijn dank ook mij teleurstelling tot uiting te brengen over de inhoud van uw antwoord.
Zoals u weet, gaat het hier om een vraagstuk van volksgezondheid. Ik wilde u eraan herinneren dat wij in dergelijke gevallen geen bewijzen moeten verlangen maar genoegen moeten nemen met indicaties, zeer zeker als het om de gezondheid van jongeren gaat, van de jongeren die deze energy drinks gebruiken. In mijn land hebben wij vijf gevallen gehad van jongeren met symptomen die rechtstreeks verband hielden met de drie stoffen in deze dranken.
Kunt u mij nogmaals bevestigen dat deze drank op nationaal vlak verboden kan worden? In het verleden is dit namelijk bij ons als eens gebeurd en toen moest overeenkomstig de communautaire wetgeving het verbod op deze stof worden ingetrokken. Ik vraag u dit omdat de bevoegde commissie in mijn land een initiatief heeft genomen dat echter afketst op de beginselen van de interne handel.

Reding
Het is de verantwoordelijkheid van de lidstaten om actie te ondernemen, als ze bewijzen hebben voor schade die wordt toegebracht door de consumptie van bepaald voedsel. De Commissie kan tijdelijke vrijwaringsmaatregelen nemen, als zij weet dat de gezondheid en veiligheid van de consument door een product ernstig in gevaar worden gebracht. Als de Commissie eenmaal over informatie beschikt dat een lidstaat actie onderneemt, kan de noodzaak voor in alle landen van de gemeenschap te ondernemen actie worden beoordeeld.
Voorzover de Commissie weet, wordt er echter momenteel geen actie door een lidstaat ondernomen. Het is zelfs zo dat de twee lidstaten die melding hebben gemaakt van sterfgevallen in verband met de consumptie van ''energy drinks'' hebben gezegd dat er geen bewijs is voor het verband en dat zij hun eigen onderzoek naar het effect van dergelijke producten op de gezondheid zijn begonnen. De Commissie heeft de lidstaten gevraagd om dit onderwerp samen met haar in detail te bestuderen en de juiste koers te bepalen.

Stihler
Ik wil mevrouw Malliori bedanken voor het aan de orde stellen van dit onderwerp en ik wil nog graag wat aan haar woorden toevoegen. Ik wil de commissaris specifiek vragen hoe deze ''energy drinks'' in combinatie met alcoholische producten in de markt worden gezet. Er is bijvoorbeeld, zeker in Schotland, een toenemende trend om het product Red Bull te combineren met wodka, hetgeen buitengewoon gevaarlijk is. Ik maak mij daar ernstig zorgen over, omdat Schotland in de Europese Unie een land is met een van de hoogste percentages alcoholgebruik onder de wettelijke leeftijd, dat wil zeggen alcoholgebruik door kinderen van vijftien jaar en jonger. Kan de commissaris mij vertellen of het Permanent Comité voor levensmiddelen de combinatie ''energy drinks'' en alcoholische producten heeft besproken en, zo ja, welk onderzoek men heeft voorgesteld en welke informatie men nodig acht?

Reding
Ik begrijp de zorgen van de geachte afgevaardigde. Ik heb ook drie kinderen. Ik weet wat er geconsumeerd wordt, meestal door jonge jongens, dus ik begrijp haar bezorgdheid. Het Wetenschappelijk Comité maakt zich ook zorgen. Het Comité heeft geconstateerd dat de mogelijke interactie van de ingrediënten van ''energy drinks'' niet goed genoeg is bestudeerd, en is van mening dat de mogelijke interacties tussen cafeïne, taurine en alcohol in het menselijk lichaam om onderzoek vragen, met name waar het gaat om het leveren van een zware inspanning en de daarop volgende uitdroging door transpiratie. In het kader van het advies van het Wetenschappelijk Comité voert de Commissie besprekingen met de lidstaten, om ervoor te zorgen dat er een ontwerprichtlijn van de Commissie komt met daarin specifieke etiketteringsregels voor cafeïne in kant-en-klare voedselproducten.
Tweede deel

Vragen aan mevrouw Reding

De Voorzitter


Mihail Papayannakis
Vraag nr. 31 van (H-0772/01):
Betreft: verbod van op kinderen gerichte reclame In de mondelinge vraag H-0663/01 aan de Raad heb ik het Belgische voorzitterschap gevraagd mee te delen of het van plan is de regels voor de bescherming van kinderen tegen televisiereclame te verscherpen en het standpunt van het Zweedse voorzitterschap voor een volledig verbod hiervan te ondersteunen. In zijn antwoord geeft de Raad evenwel te kennen dat hij deze kwestie niet kan onderzoeken bij gebrek aan een voorstel van de Commissie en dat zij met een concreet voorstel moet komen of dat dit onderwerp moet worden behandeld in het kader van de herziening van de richtlijn "Televisie zonder grenzen", die voor 2002 gepland is. Kan de Commissie meedelen in welk stadium deze kwestie zich bevindt?

Reding
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet bepaalt de richtlijn Televisie zonder grenzen het juridische kader van radio en televisie in de Europese Unie. Deze richtlijn omvat bepalingen over de bescherming van minderjarigen, met name artikel 16 dat voorziet in een aantal regels over reclame en minderjarigen.
De Commissie heeft een studie gemaakt van de gevolgen van televisiereclame en televerkoop voor minderjarigen ; deze studie is voltooid door een onafhankelijke consulent en gepubliceerd op de website van de Commissie.
Verder zal de Commissie haar evaluatie van het hoofdstuk reclame in het kader van het heronderzoek van de richtlijn 2002, afronden. Zoals het geachte parlementslid ongetwijfeld weet, is een begin gemaakt met het raadplegen van vakmensen voor de herziening van deze richtlijn in 2001. Hun conclusies zullen begin 2002 worden gepubliceerd, waarna de politieke discussie een aanvang zal nemen.
Wij hebben ook drie studies op stapel staan waarvan er een de ontwikkeling van nieuwe reclametechnieken zal onderzoeken. Immers, als men tot herziening van de richtlijn wil komen, zal men zich naar de toekomst moeten richten, en zich niet mogen beperken tot een analyse van verleden en heden. Dus, Mijnheer de Voorzitter, zoals u hebt kunnen constateren, begint de Commissie met een volkomen open mind aan deze problematiek, waarbij ze zich baseert op uitgebreide raadplegingen, en ze zal pas na consultaties, analyses en besprekingen, natuurlijk ook met het Parlement, eventueel met voorstellen komen over een herziening van de richtlijn.

Papayannakis
In mijn vraag zat een zekere chantage, als ik het zo mag zeggen. Ik vroeg u namelijk mij te zeggen welke kant de gedachten hierover in de Commissie uitgaan. Als ik namelijk een vraag stel aan de Raad, krijg ik te horen dat wij eerst het antwoord van de Commissie moeten afwachten. Iemand moet ons toch kunnen zeggen hoever u bent, opdat ook wij onze reactie op uw toekomstplannen enigszins kunnen voorbereiden.
Ik wil u eraan herinneren, mevrouw de commissaris, dat het Zweeds voorzitterschap - en ik verzoek u mij dit te bevestigen - zich voor een volledig verbod op tot kinderen gerichte reclame had uitgesproken. Dat is, zo u wilt, ook de reden die mij ertoe aanzette een extra vraag te stellen. Daarover wil ik graag uw reactie als Commissie. Wat is in dit stadium uw reactie?

Reding
Tot mijn spijt kan ik op het ogenblik niets meer zeggen over de voortgang der werkzaamheden. Ik ben bezig vakmensen te raadplegen wat eind van het jaar afgerond zal worden. Verder ga ik politici raadplegen, en aan het eind van deze reeks consultaties, zal ik concrete voorstellen doen. Ik weiger aan het eind te beginnen, voorstellen doen en pas daarna mensen raadplegen. Nee, ik wil eerst mensen consulteren, luisteren en daarna voorstellen doen. Ik kan u mijn persoonlijke mening geven: ik heb duidelijk gezegd dat ik niet denk dat een algeheel verbod op een bepaald soort reclameboodschappen zinvol is, als niet bewezen is, met name door naar de ervaringen in andere landen te kijken, dat dit absoluut noodzakelijk is ter wille van een gewettigd algemeen belang. Ik had het Zweedse voorzitterschap duidelijk gevraagd om hierover geen strijd aan te gaan, omdat ik in dit stadium nee zou moeten zeggen. Ik heb nee gezegd, ik consulteer, ik luister. Ik weet dat de Zweedse regering zelf reclame op haar grondgebied verbiedt, en daar ongetwijfeld haar redenen voor zal hebben. Ik weet ook dat een meerderheid van de lidstaten deze weg niet inslaat.

Harbour
Ik wil de commissaris vragen of zij mijn bezorgdheid deelt dat er in Zweden, waar op kinderen gerichte televisiereclame verboden is, een duidelijk gebrek is aan programma's die specifiek voor Zweedse kinderen worden gemaakt. Kan zij mij verzekeren dat dit aspect in het onderzoek waarover zij sprak - en ik ben blij dat zij liet weten dat het een objectief onderzoek zal zijn - wordt meegenomen en dat zij zich, aangezien het aantal televisiezenders en programmakeuzes in de toekomst explosief zal groeien, zal buigen over de mogelijke invloed van reclame op het creëren van gelden voor het maken van goede kinderprogramma's?

Reding
Mijnheer de Voorzitter, ik heb steeds dubbel werk gehad.
Mijn eerste taak heeft betrekking op de tenuitvoerlegging van de beslissingen die zijn genomen in het kader van de richtlijn "Televisie zonder grenzen" . Een voorbeeld hiervan is artikel 16, dat de op kinderen gerichte televisiereclame aan banden legt, omdat minderjarigen moeten worden beschermd. Het spreekt vanzelf dat er restricties moeten gelden voor kinderprogramma' s. Maar op dit punt bijvoorbeeld zou ik gaarne zien dat het Parlement mij te hulp schoot. Kan elk soort film voor kinderen worden gemaakt? Wat ik namelijk net zo schokkend vind als sommige reclames, is het geweld dat men soms aantreft in films die speciaal voor kinderen zijn bestemd. Wij zijn dit alles aan het bestuderen om vervolgens samen te bekijken welke methode het meest doeltreffend is om dit probleem aan te pakken.
Met de digitale televisie in het vooruitzicht, waarmee honderden programma' s kunnen worden uitgezonden, waaronder programma' s voor kinderen, zou ik willen dat wij, in Europa, voldoende middelen tot onze beschikking krijgen en dat er voldoende geïnvesteerd wordt om de productie van goede kinderprogramma' s mogelijk te maken. Dat is de tweede taak die voor mij ligt: ervoor zorgen dat we in de toekomst voldoende films hebben voor kinderen die zijn afgestemd op hun leeftijd, positieve films die enerzijds "des kinds" zijn en anderzijds een aantal educatieve elementen bevatten.

Stihler
Deze vraag heeft mijn bijzondere interesse en is nu, medio november, in de aanloop naar kerstmis, zeer toepasselijk. Veel ouders kunnen zich, denk ik, wel vinden in de vraag van de heer Papayannakis.
Ik zou de commissaris willen vragen in hoeverre er een vergelijking is gemaakt tussen de verschillende reclames die in de verschillende landen rond deze tijd van het jaar worden uitgezonden. Ik zou graag willen horen wat zij vindt van het feit dat deze reclames, zeker in mijn eigen land, al van start gaan als augustus nog maar nauwelijks voorbij is, dus ruim voor de weken onmiddellijk voorafgaand aan kerstmis. Deze reclames kunnen bovendien uitermate agressief zijn. Wat voor soort maatregelen kunnen volgens u worden genomen om minderjarigen tegen dit soort agressieve reclame te beschermen?

Reding
Bekend is dat er grote verschillen bestaan tussen de regels die voor televisie gelden en die voor de overige media. Televisie bijvoorbeeld wordt vaak aan strengere regels onderworpen dan de overige media, die namelijk niet altijd speciale regels kennen voor minderjarigen. Als u bijvoorbeeld met een kind in een supermarkt bent, wordt dat kind overspoeld met vrije, ongecontroleerde reclame, in tegenstelling tot televisiereclame die wel aan regels gebonden is.
Ook op het niveau van de lidstaten bestaan talrijke verschillen, die gaan van het vaststellen van leeftijdsgrenzen - welke sterk uiteenlopen van land tot land - tot speciale maatregelen voor bepaalde branches, zoals de financiële branche en die van alcoholische dranken. Dit toont aan dat de in de richtlijn gekozen benadering de meest geschikte is, daar zij immers een flexibel kader biedt waarin de lidstaten zelf wetten hebben gemaakt in overeenstemming met hun cultuur en tradities.
Als het Parlement van oordeel is dat dit kader moet worden veranderd, dan zal het in het komend jaar de gelegenheid krijgen om dit duidelijk kenbaar te maken, omdat het Parlement bij de herziening van de richtlijn het zijne zal hebben in te brengen. Hoe het ook zij, mochten wij de huidige maatregelen wijzigen, dan dient dat binnen het bestek van deze richtlijn te gebeuren.

De Voorzitter


Theresa Zabell
Vraag nr. 32 van (H-0776/01):
Betreft: antidopingagentschap Mevrouw V. Reding heeft als commissaris de Europese Unie op 21 augustus jl. vertegenwoordigd op de vergadering in Tallin waar een besluit moest worden genomen over de vestigingsplaats van het Mondiaal Antidopingagentschap (AMA).
Vindt de Commissie dat voorkomen had kunnen worden wat in Tallin is gebeurd? Was de keuze van Montreal een gevolg van het feit dat de Europese Unie met meerdere kandidaten kwam?
De Commissie heeft in 1999 een plan opgesteld voor steun aan dopingbestrijding. Waarom kan dit plan niet worden omgezet in een echt programma met bijbehorende financiering?

Reding
Zoals de geachte afgevaardigde bekend is, heeft het Mondiaal Antidopingagentschap op 21 augustus besloten om zich in te toekomst in Montreal vestigen. Nu valt er op Montreal in het geheel niets aan te merken, het is een stad met heel wat pluspunten. Gezegd moet dat de kandidaat-steden ook een aantal Europese steden omvatten waarop niets viel aan te merken, en die eveneens in vele opzichten geschikt waren om de zetel van dit agentschap te herbergen. Welnu, feit is dat de Europese staten blijk hebben gegeven van een ontoereikende coördinatie, terwijl het grote aantal Europese kandidaten ongetwijfeld heeft bijgedragen tot de keus voor Montreal. Ik wil hier met klem benadrukken dat het Belgische voorzitterschap niet verantwoordelijk kan worden gesteld voor deze misser. Het heeft juist aanzienlijke inspanningen geleverd om de moeilijkheden te verhelpen, maar helaas zonder succes. Wij hadden verschillende Europese kandidaten. De andere partij heeft maar één enkele kandidaat naar voren geschoven die zich met succes heeft geprofileerd ten opzichte van de overvloed aan Europese kandidaten. Ik zou nogmaals willen benadrukken dat deze kwestie niets te maken heeft met deskundigheid op communautair niveau maar met die van de lidstaten.
Het is thans zaak dat we, met het oog op de toekomst, lering trekken uit de tijdens de bijeenkomst van Tallin opgedane ervaring. De eerste les zou moeten liggen op het vlak van de cohesie van de Europese Unie. De ministers van Sport van de Vijftien zijn gisteren trouwens in Brussel bijeengekomen voor een Informele Raad, en de cohesie was een van de belangrijkste onderwerpen. De ministers hebben besloten hun krachten te bundelen en een gezamenlijke koers te gaan varen om de plaag van de doping te bestrijden. Allereerst op mondiaal niveau, dat wil zeggen dat ze hun invloed binnen het Mondiaal Antidopingagentschap willen versterken, en in de tweede plaats op Europees niveau, waarop een gerichte antidopingactie zou moeten worden gestart. Europa loopt als continent namelijk voorop als het gaat om dopingbestrijding, het is het continent waarin het hoogste aantal sportevenementen van wereldniveau plaatsvinden, zoals ook het hoogste aantal competitiewedstrijden van verschillende takken van sport. Verder hebben wij het hoogste aantal officieel erkende laboratoria, en het is zaak dat wij de dopingbestrijding op mondiaal niveau blijven ondersteunen met onze know-how. Gisteren heb ik de ministers aangekondigd dat er een communautair plan zal worden opgesteld. Zij hebben mij het groene licht gegeven om hiermee van start te gaan. Ik ga nu advies inwinnen over de elementen die dit actieplan dient te bevatten, en in 2002 zullen we de eindresultaten kunnen bespreken. Voorts zou ik u willen zeggen dat er, ter versterking van die Europese cohesie die niet alleen van toepassing dient te zijn op de vijftien regeringen maar die eveneens dient te bestaan tussen de regeringen en de sportfederaties, aan het begin van het Spaanse voorzitterschap een ontmoeting zal plaatsvinden tussen de vijftien ministers van Sport en de Europese sportfederaties, om tezamen de beste weg uit te stippelen voor het bestrijden van doping.

Zabell
Mevrouw de commissaris, ik dank u voor uw antwoord en de inspanningen die u met het oog op de financiering van het Mondiaal Antidopingagentschap hebt geleverd.
De laatste dagen stond in de sportbladen van mijn land te lezen dat de communautaire financiering voor problemen zorgt. Ik zou graag van u vernemen of deze moeilijkheden gisteren tijdens de bijeenkomst van de ministers van Sport in Brussel zijn verholpen. Zo niet, dan zou ik willen weten of de Commissie voornemens is om met de bedoelde middelen andere antidopingsacties te financieren of stappen te ondernemen bij het Mondiaal Antidopingsagentschap.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, het Mondiaal Antidopingagentschap wordt tijdens een bepaalde overgangsperiode volledig gefinancierd door het Internationaal Olympisch Comité. Besloten is dat de middelen na die overgangsperiode voor 50% zouden worden verstrekt door de internationale sportfederaties en voor de overige 50% door de regeringen van de verschillende landen.
Met die verdeling hebben wij ingestemd. Gebleken is dat van het percentage dat de regeringen moeten betalen, 47,5% ten laste zal komen van de Europese Unie. Dat is veel, maar het geeft ook aan welke sterke positie sport inneemt op ons continent.
Overigens weet de geachte afgevaardigde heel goed dat wij interinstitutionele regelingen hebben inzake betalingen ten laste van de begroting. Uit hoofde van deze regelingen zijn wij ertoe gebonden bepaalde procedures te volgen voor een zorgvuldig gebruik van het geld van de belastingbetalers.
Vooralsnog komen de regels van het Mondiaal Antidopingagentschap niet overeen met de bijzonder strikte regels van de Europese Unie. Om deze reden heeft Europa het Mondiaal Antidopingagentschap verzocht zijn interne regelgeving te wijzigen, allereerst in die zin dat er een gedegen begroting wordt vastgesteld, een begroting voor meerdere jaren. In de tweede plaats zou er een intern richtsnoer moeten komen, op grond waarvan de overige continenten de Europese Unie geen begroting kunnen opleggen, maar waardoor de Unie juist een vetorecht krijgt, een recht van controle. Ten derde zou dat financieringsaandeel van 47,5% moeten worden vertaald in een adequate vertegenwoordiging in de Raad van Bestuur van het Mondiaal Antidopingagentschap. Wanneer eenmaal voldaan is aan die drie voorwaarden, zullen we een begin kunnen maken met het proces dat moet leiden tot een besluit van de Raad en van het Europees Parlement voor de financiering van het Mondiaal Antidopingagentschap.
Vooralsnog en tot 3 december, wanneer het Mondiaal Antidopingagentschap bijeenkomt, ligt de bal bij dit agentschap. Wanneer het agentschap echter eenmaal heeft voldaan aan de basisvoorwaarden zodat wij de begrotingsprocedure van start kunnen laten gaan, zal de Commissie een voorstel doen en komt de bal bij de lidstaten en het Parlement te liggen die dat besluit ten uitvoer moeten leggen.
In afwachting daarvan worden de regeringen verzocht om, met het oog op het jaar 2002 dat binnenkort aanvangt, hun verantwoording op zich te nemen. Ze hebben hier gisteren, in Brussel, heel duidelijk gezegd daartoe bereid te zijn. Het is dus aan de Raad van ministers om die betalingen voor 2002 te regelen.

De Voorzitter
Wij lopen een beetje achter op het tijdschema. Waarde collega's, vergeet niet dat hoe meer aanvullende vragen er worden geformuleerd, hoe minder ingeschreven vragen er behandeld kunnen worden.
Ik zeg dat te uwer informatie. Mevrouw Malliori heeft het woord voor een aanvullende vraag.

Malliori
Zoals u weet volgen op de markt van dopingstoffen de ontwikkelingen elkaar zo snel op dat zodra een stof wordt opgespoord en verboden, een nieuwe stof al klaar staat. Dit is enkel het gevolg van de bureaucratie, van de tekortkomingen van de laboratoria.
Is de Commissie van plan een bijdrage te leveren aan de onmiddellijke erkenning en het onmiddellijke verbod op deze stoffen? Wij moeten zien te voorkomen dat daar zoveel tijd mee gemoeid is want daardoor krijgt men de kans nieuwe stoffen op de vrije markt te brengen.

Reding
Het Mondiaal Antidopingagentschap is nu juist in het leven geroepen om dergelijke problemen aan te pakken. Dit agentschap krijgt de taak een lijst met te verbieden stoffen op te stellen waaraan de regeringen en sportinstanties zich vervolgens moeten houden. Dan nog een ander punt, namelijk het onderzoek. Wij hebben besloten, de commissaris die het onderzoek in zijn portefeuille heeft, Philippe Busquin, en ik, om het onderzoek in Europa open te stellen en in dienst te stellen van de dopingbestrijding, want we weten dat degenen die nieuwe chemische formules uitvinden meestal een grote voorsprong op ons hebben. Bij de bestrijding van doping zal dus gebruik kunnen worden gemaakt van de kennis en ervaring van het onderzoek in Europa.

De Voorzitter
De tijd van mevrouw Reding is weliswaar bijna om, maar desondanks kunnen we haar nog snel de volgende vraag van de heer Collins voorleggen, temeer daar het om een bijzonder belangrijke kwestie gaat. Ik stel evenwel voor dat alleen de heer Collins vragen formuleert, althans voorzover dat mogelijk is. Ingeval u toch aanvullende vragen wenst te formuleren, zou ik u willen verzoeken het kort te houden aangezien de hoofdvraag bijzonder uitgebreid is. Als we te lang over deze kwestie uitweiden, komen de vragen aan de andere commissarissen in het gedrang.

De Voorzitter


Gerard Collins
Vraag nr. 33 van (H-0805/01):
Betreft: het Europese Jaar van de Talen Het Europese Jaar van de Talen, 2001, loopt op zijn eind. De Commissie heeft 185 projecten medegefinancierd ter bevordering van dit Europese Jaar.
Vindt de Commissie dat de doelstellingen van dit Europese Jaar zijn bereikt? Kan zij een verklaring afleggen over haar ideeën hoe de Europese Unie het leren van talen in de EU verder kan ontwikkelen, met inbegrip van de ruim 60 Europese talen die geen officiële taal zijn in de EU? Welke maatregelen acht zij nodig om de belangstelling voor en het leren van talen bij jongeren in de lidstaten verder te bevorderen?

Reding
De geachte afgevaardigde weet heel goed dat de taalkwestie mij als Luxemburgse na aan het hart ligt. Dat is trouwens een van de redenen waarom ik mij zo heb ingezet voor het Europese Jaar van de Talen, 2001. Wat ik aanvankelijk, toen ik dat idee opperde, niet kon bevroeden, was dat het verschijnsel 'taal' zoveel enthousiasme zou losmaken in de lidstaten. Er is gelobbyd door allerlei organisaties, het taalonderwijs is ter sprake gebracht in gemeenteraden, kortom in al onze lidstaten is bijzonder enthousiast gereageerd, en dat enthousiasme is ook gebleken op regeringsniveau. Met ingang van het schooljaar 2001 - 2002 hebben sommige regeringen maatregelen genomen ter bevordering van het taalonderwijs in hun schoolprogramma' s. Op 29 november aanstaande zal ik de Raad Onderwijs bijwonen, en tijdens die Raad zullen we het hebben over het gevolg dat moet worden gegeven aan het Europese Jaar van de Talen, want het is mooi en aardig een actie te lanceren die tot zoveel enthousiasme leidt bij de bevolking, maar die actie moet ook een vervolg krijgen. U kunt er zeker van zijn dat ik erop gespitst ben deze actie voort te zetten. Samen met de ministers van Onderwijs zal ik, meer dan in het verleden het geval was, de stucturen van de programma' s SOCRATES en LEONARDO DA VINCI openstellen voor taalonderwijs. Vervolgens zal ik een verslag overleggen over de concrete invoering in de praktijk van de talrijke ervaringen - en die invoering is nog niet voltooid want het jaar is nog niet afgelopen en vele projecten lopen nog - waarover de burgers ons hebben geïnformeerd. In dat verband, als het gaat om de ervaringen van de burgers, denk ik aan het hele scala van talen die we in Europa hebben, niet alleen aan de elf officiële talen maar aan de zestig talen die worden gesproken door Europese burgers.

Collins
Mijnheer de Voorzitter, uit eerbied voor u en na het zeer uitgebreide en bevredigende antwoord dat ik van commissaris Reding heb gekregen, zie ik af van mijn recht op een aanvullende vraag.

De Voorzitter
Ik verleen u het woord voor de twee aanvullende vragen op voorwaarde dat u direct tot de zaak komt.

MacCormick
Mag ik een vraag stellen die de Commissie, naar ik hoop, met een simpel ''ja'' of ''nee'' zal willen beantwoorden. Wittgenstein heeft ons geleerd dat kiezen voor een taal kiezen voor een vorm van leven is. Ik denk dan ook dat wij met de talen die we verliezen, vormen van leven verliezen. Is de commissaris het met mij eens dat het een tragedie voor Europa zou zijn, als we door veronachtzaming talen zoals het Schots-Gaelic en het Lowland-Schots zouden kwijtraken, en dat de minder gebruikte talen meer stimulering verdienen dan ze nu krijgen?

Reding
Ik ben het geheel eens met wat de heer MacCormick heeft gezegd.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mijn antwoord in het Luxemburgs gegeven en ik denk dat de vraag daarmee voldoende beantwoord is.
(Applaus)

De Voorzitter
Uitstekend, ik denk dat dit het antwoord is dat de heer MacCormick wilde horen.

Marinos
Enkele maanden geleden werd het verslag van de heer Graa Moura over het Jaar van de Talen met eenparigheid van stemmen in de plenaire vergadering aangenomen. Daarin werd aanbevolen in het voortgezet middelbaar onderwijs van alle EU-landen Latijn en oud-Grieks te onderwijzen, de brontalen die ons in staat stellen de kennis van onze moderne talen uit te diepen en een stevigere grondslag te geven.
Ik wil ten eerste vragen of dit verslag is overgemaakt aan de regering van de vijftien lidstaten en of u inlichtingen hebt over het lot dat dit vraagstuk is beschoren.

Reding
De Commissie heeft tijdens het Europese Jaar van de Talen zo' n 200 projecten gefinancierd. Daar waren ook projecten bij die betrekking hadden op Grieks en Latijn. De Commissie heeft Grieks en Latijn dus nooit op een zijspoor gezet. Men dient er echter van doordrongen te zijn, mijnheer de Voorzitter, dat het niet aan de Commissie is om schoolprogramma' s op te stellen. Schoolprogramma' s behoren tot het terrein van de subsidiariteit en vallen derhalve onder de verantwoording van de ministers van Onderwijs. In dat verband heb ik alle op institutioneel niveau gevoerde discussies - en dat zijn er heel veel geweest - overgebracht aan de ministers van Onderwijs, om hun te zeggen: "Kijk, de burgers, hun vertegenwoordigers, zouden willen dat het element taal een belangrijke plaats innam in het onderwijssysteem" . Op grond van alle verslagen die wij hebben ontvangen moeten de ministers thans, aan het eind van de maand november, een beslissing terzake nemen, en ik zal erop toezien dat die beslissing concrete gevolgen heeft, dat wil zeggen dat de ministers ervoor zorgen dat er in hun nationaal onderwijs dan wel in het regionale onderwijs - afhankelijk van het systeem - zoveel mogelijk talen worden opgenomen waarin kinderen vanaf een zo laag mogelijke leeftijd worden onderwezen. Ik kan een minister echter niet dwingen om deze of gene taal op zijn agenda te zetten. Ik kan hem alleen maar aansporen om dat te doen. Gelooft u mij, ik ben er ten stelligste van overtuigd dat de toekomst van Europa is gelegen in meertaligheid, omdat die een afspiegeling vormt van de culturele verscheidenheid, welke onze echte rijkdom is.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Reding.
Wij gaan nu over tot de vragen aan de heer Liikanen. Hij mag plaatsnemen.
Wij moeten ons nu zeer strak aan de tijd houden. Er zal niets anders op zitten.
Vragen aan de heer Liikanen

De Voorzitter
Omdat de vragen nrs. 34, 35 en 36 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld.

Neil MacCormick
Vraag nr. 34 van (H-0786/01):
Betreft: EG-veiligheidsmerk op apparaten die als foltertuig kunnen worden gebruikt Er bestaat naar ik vrees een reële mogelijkheid dat er EU-lidstaten zijn die fabrikanten van elektroshockwapens (die zonder meer als folterinstrument kunnen worden gebruikt) toestaan het EG-veiligheidsmerk van de Europese Commissie op hun producten aan te brengen bij wijze van "kwaliteitsgarantie". Kan de Commissie derhalve mededelen:
Volgens welke procedure EG-merken worden toegekend en welk Commissielid daarvoor verantwoordelijk is?
Of zij een schatting kan geven van het aantal fabrikanten van elektroshockwapens dat EG-merken op hun producten aanbrengt?
Of zij voornemens is stappen te ondernemen om te voorkomen dat fabrikanten van elektroshock-wapens EG-merken gebruiken om de afzet van hun producten te stimuleren?

Catherine Stihler
Vraag nr. 35 van (H-0790/01):
Betreft: elektroshockwapens Blijkens het onlangs door Amnesty International onder de titel "Stopping the Torture Trade" (2001) uitgebrachte rapport is in niet minder dan 76 landen over de hele wereld van elektroshockwapens gebruik gemaakt om mensen in gevangenissen, detentiekampen of politiebureaus te folteren of te mishandelen. Tevens werd in het rapport geconstateerd dat fabrikanten van "stun guns" er reclame mee maken dat zij voor hun producten het Europese EG-keurmerk hebben gekregen.
Ik vind het zorgwekkend dat EU-lidstaten fabrikanten van "stun guns" zonder meer toestemming geven om het veiligheidsmerk van de Europese Commissie bij wijze van "kwaliteitsgarantie" op hun producten aan te brengen.
Kan de Commissie nader aangeven hoe de toekenning van EG-keurmerken precies in zijn werk gaat en het Europees Parlement laten weten hoeveel fabrikanten van "stun guns" het EG-merk op hun producten aanbrengen? Is zij voorts bereid stappen te ondernemen om te voorkomen dat fabrikanten van dergelijke wapens EG-merken gebruiken om de afzet van hun producten te stimuleren?

William Francis Newton Dunn
Vraag nr. 36 van (H-0801/01):
Betreft: CE-keurmerken De Commissie is op de hoogte van het feit dat fabrikanten en leveranciers van apparatuur voor het toebrengen van elektrische schokken (of "stun guns": verdovingsgeweren) het CE-keurmerk hebben gebruikt om de verkoop van hun producten te bevorderen, waarbij zij in enkele gevallen hebben beweerd dat dit keurmerk een "garantie" vormt of een bewijs van de kwaliteit van het product.
Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen om ervoor te zorgen dat het CE-keurmerk niet voor reclamedoeleinden wordt gebruikt, zowel in de lidstaten van de EU als in derde landen?
Kan de Commissie meedelen welke instantie de geldigheid van het CE-keurmerk kan aanvechten, en voorkomen dat een bedrijf beweert dat een CE-keurmerk op zijn product een garantie is of een aanduiding van de kwaliteit indien een product vervaardigd, gedistribueerd en verkocht wordt door ondernemingen die in niet-EU-landen zijn gevestigd?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, hier werd zojuist over kleine talen gesproken. Daarom spreek ik nu Fins.
De CE-markering is enerzijds geregeld in het besluit van de Raad uit 1990 dat betrekking heeft op de verschillende fasen van de procedures om de overenstemming met bepaalde normen te beoordelen -welke procedures moeten worden gebruikt bij de toepassing van de richtlijnen inzake technische harmonisatie, - en anderzijds in de richtlijn van de Raad uit 1993. In de laatstgenoemde richtlijn wordt wat de CE-markering betreft, verwezen naar talrijke sectorale richtlijnen inzake technische harmonisatie.
Er moet een markering van overeenstemming komen te staan op elk product dat binnen het bereik valt van een technische-harmonisatierichtlijn die op het betreffende product betrekking heeft. Het geeft aan dat het product voldoet aan de juridisch bindende vereisten van de van toepassing zijnde technische-harmonisatierichtlijn. De fabrikant is verantwoordelijk voor het aanbrengen van de CE-markering van overeenstemming, al vereisen de richtlijnen vaak de tussenkomst van een orgaan dat als derde partij de overeenstemming beoordeelt. Lidstaten zijn verantwoordelijk voor de benoeming van dergelijke organen, in overeenstemming met de van toepassing zijnde bepalingen van de richtlijnen.
Een aantal diensten in de Commissie is verantwoordelijk voor de technische-harmonisatierichtlijnen die de CE-markering van overeenstemming regelen, al vallen de meeste onder verantwoordelijkheid van het DG Ondernemingen. De Commissie bemoeit zich echter niet rechtstreeks met de beoordeling van de overeenstemming van een product en evenmin met de toekenning van de CE-markering van overeenstemming.
Alle fabrikanten van verdovingswapens die binnen het bereik vallen van de technische-harmonisatierichtlijnen waarin de CE-markering van overeenstemming wordt geregeld moeten deze markering op de betreffende producten aanbrengen. De Commissie weet niet om hoeveel fabrikanten het hier gaat.
In een eerder antwoord op een schriftelijke vraag uit 1997 heeft de Commissie opgemerkt dat een breed scala van instrumenten in principe voor marteldoeleinden kan worden gebruikt. Van tevoren kan echter niet altijd worden bepaald waarvoor dergelijke instrumenten zullen worden gebruikt. Het is dan ook niet haalbaar om binnen het kader van deze richtlijnen instrumenten die mogelijkerwijs voor marteldoeleinden kunnen worden gebruikt anders te behandelen.
Desalniettemin is de Commissie - met name het DG Buitenlandse Betrekkingen - rekening houdend met de zorgen van de parlementsleden en vele anderen die mij over dit onderwerp schriftelijk hebben benaderd - momenteel bezig met de voorbereiding van een voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de handel in instrumenten die voor marteldoeleinden of een andere wrede, onmenselijke of mensonterende behandeling of bestraffing kunnen worden gebruikt. Het specifieke doel van deze verordening is communautaire regels vast te leggen voor een verbod op de export, verkoop en overdracht van dit soort instrumenten naar landen buiten de EU en op de import en aankoop uit landen buiten de EU. Dit voorstel dient ook, indien van toepassing, betrekking te hebben op elektrische apparaten.

MacCormick
De Commissie zal ongetwijfeld uit de tekst van al deze drie vragen hebben opgemaakt dat zij hun oorsprong vinden buiten het Parlement, en het klopt inderdaad: Amnesty International heeft wat dat betreft druk op ons uitgeoefend. Ik hoef de betekenis en het gewicht dat aan de woorden van Amnesty International wordt toegekend hier vast en zeker niet te benadrukken.
Ik ben de commissaris echt heel dankbaar voor zijn geruststellende antwoord op het derde deel van de vraag over de maatregelen die worden genomen om deze zaak redelijk onder controle te brengen. Is het niet enigszins ironisch dat de CE-markering oorspronkelijk tot doel had een veiligheidsgarantie te bieden? Neemt u maar van mij aan dat het aan de verkeerde kant van een martelinstrument, ook al is dat een veilig instrument, niet prettig toeven is.
Kunt u ons een indicatie geven van een tijdschema voor de vorderingen die u op dit terrein hoopt te maken?

Liikanen
Het overleg tussen de diensten van de Commissie is momenteel in volle gang. Verschillende diensten geven hun mening, dus het voorstel bevindt zich in een gevorderd stadium van interne voorbereiding.

Stihler
Om nog even terug te komen op de opmerkingen van mijn collega, de heer MacCormick, ook ik maakte mij ernstig zorgen. Daarom heb ik de vraag ingediend. In het rapport van Amnesty International, Stopping the Torture Trade (2001), werd geconstateerd dat instrumenten voor het toedienen van elektrische schokken in niet minder dan 76 landen over de hele wereld gebruikt worden om personen in (jeugd)gevangenissen en op politiebureaus te martelen of mishandelen. In het rapport werd ook geconstateerd dat fabrikanten van verdovingsgeweren via het "verleende" CE-keurmerk reclame maken voor deze producten. Zoals de heer MacCormick heeft opgemerkt, was het CE-keurmerk bedoeld als teken van kwaliteit en veiligheid, maar gebruikt op een martelwapen is het nogal pervers en misselijk makend.
Ik ben het van harte eens met het voorstel van de commissaris en zou graag nadere opheldering krijgen over het tijdschema. Om de zaak enigszins te bespoedigen: u hebt uitgelegd hoe het CE-keurmerk wordt toegekend, maar hoe worden de ontvangers van het keurmerk gecontroleerd en zijn er ook CE-keurmerken ingetrokken, voorzover u weet?

Liikanen
Ik wil twee opmerkingen maken. Ten eerste, worden, volgens het rapport van Amnesty International waarnaar wordt verwezen, verdovingsgeweren binnen de EU niet gebruikt voor marteling of mishandeling, noch door de politie noch door cipiers. Eventuele problemen zouden kunnen ontstaan in de export naar landen buiten de EU.
Wat de CE-markering betreft, als deze onjuist wordt aangebracht en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten daarvan op de hoogte zijn, kunnen zij stappen ondernemen bij de fabrikant of diens vertegenwoordiger binnen de EU. Er zijn dus mogelijkheden voor de autoriteiten van een land om actie te ondernemen. Het is onze verantwoordelijkheid om het op de juiste wijze te controleren.

Newton Dunn
Het derde deel van mijn vraag beslaat een wat breder terrein. Ik heb gevraagd via welke autoriteit de geldigheid van een CE-keurmerk kan worden aangevochten. De commissaris heeft in zijn eerste antwoord gezegd dat het niet de Commissie is die een uitspraak doet en in zijn tweede, aanvullende antwoord zei hij dat de bevoegde autoriteit van een land hierover een uitspraak moet doen. Is er een stelsel van wederzijdse erkenning van een uitspraak, gedaan door de autoriteit van een bepaald land, of is het nodig om het gebruik van een CE-keurmerk of een instrument zoals een verdovingsgeweer apart, in elk van de vijftien lidstaten, aan te vechten? Is er niet een overkoepelend orgaan dat de geldigheid ervan kan vaststellen? Het lijkt mij een erg langdurige geschiedenis, als het vijftien maal apart moet worden aangevochten.

Liikanen
De autoriteiten in de lidstaten die belast zijn met het toezicht op de markt zijn hiervoor verantwoordelijk. Wij beschikken niet over een Europees orgaan met deze opdracht. Er kunnen uiteraard vragen gesteld worden en we kunnen natuurlijk bekijken hoe de informatievoorziening tussen de autoriteiten kan worden verbeterd en hoe er vorderingen kunnen worden gemaakt.
We moeten echter niet vergeten dat het hier uitsluitend gaat om producenten en dat er niet per definitie in alle landen producenten aanwezig zijn.

De Voorzitter


David Robert Bowe
Vraag nr. 37 van (H-0800/01):
Betreft: voorgesteld verbod op fluorkoolwaterstoffen Kan de Commissie mededelen welke stappen zij zal nemen naar aanleiding van het voorstel van de Deense regering om fluorkoolwaterstoffen te verbieden?

Liikanen
Denemarken heeft de Commissie in maart 2001 op de hoogte gesteld van een ontwerpverordening voor een verbod op de invoer, de verkoop en het gebruik van drie broeikasgassen - HFK, PFK en SF6 - en producten waarin deze stoffen voorkomen. Het verbod moet in 2006 ingaan behalve in het geval van producten en toepassingen waarvoor een ander tijdschema is vastgelegd.
Deze kennisgeving, conform richtlijn 98/34/EG, stelt de Commissie en andere lidstaten in staat om vooraf een onderzoek uit te voeren naar een maatregel die belemmeringen zou kunnen opleveren voor het vrije verkeer van goederen op de interne markt. Een aantal lidstaten heeft gereageerd op het Deense voorstel. De Commissie heeft, van haar kant, de Deense autoriteiten een brief gestuurd, met als resultaat uitstel van de mogelijkheid van aanneming van het voorstel tot 6 september 2001. Denemarken moet de Commissie antwoord geven en laten weten hoe men het voorstel vorm denkt te gaan geven.
Het standpunt van de Commissie laat zich als volgt samenvatten. Allereerst erkent de Commissie de legitimiteit van de doelstelling uit het Deense voorstel. In de tekst staat de strijd tegen het broeikaseffect centraal evenals de bijdrage tot een vermindering met 21% van zes industriële gassen, waartoe Denemarken zich op de Milieuraad van juni 1998 verplicht heeft.
De Europese Unie heeft, op haar beurt, in het kader van het Protocol van Kyoto toegezegd om de emissies van de zes industriële gassen in kwestie, zoals die door de lidstaten gezamenlijk worden geproduceerd, met 8% terug te dringen. Gezien de reeds door Denemarken verschafte informatie, is de Commissie echter van mening dat het voorstel niet in verhouding staat tot het doel dat wordt nagestreefd en derhalve niet in overeenstemming lijkt te zijn met de regels van de interne markt.
De Commissie constateert dat er technische maatregelen zijn voor het controleren van deze emissies en dat deze maatregelen tot minder verstoring van de intracommunautaire handel leiden dan een totaalverbod. Bovendien is de Commissie er niet van overtuigd dat er binnen de uiterste data die in het Deense voorstel zijn vastgelegd in alle gevallen veilige alternatieve maatregelen zijn of zullen zijn. En het gaat hier om veilige alternatieve maatregelen die technisch verenigbaar zijn met de momenteel in gebruik zijnde systemen. Als Denemarken niet reageert op het verzoek van de Commissie, is het niet ondenkbaar dat laatstgenoemde, als hoedster van de Verdragen, ook al wordt het voorstel aangenomen, in het kader van artikel 226 van het EG-Verdrag een schendingsprocedure in gang zal zetten.

Bowe
Ik wil de commissaris allereerst bedanken voor het uitgebreide en heldere antwoord. De Commissie heeft in deze kwestie duidelijk actie ondernomen. Het is van belang niet alleen voor mijzelf maar voor heel veel anderen in de Unie, met name degenen die werkzaam zijn in de airconditioningsector, die vrezen dat een mogelijke verandering op hun markt veel te snel zal plaatsvinden om te kunnen reageren met technische maatregelen of passende economische maatregelen.
Ik hoop dat de Commissie er bij de Deense autoriteiten op zal blijven aandringen open kaart te spelen over hun bedoelingen. Ik hoop dat de Commissie naast de brieven die zij al verstuurd heeft, nog verder contact zal zoeken met de Deense autoriteiten, om ervoor te zorgen dat er snel een antwoord komt. De mate van onzekerheid die er momenteel over de bedoelingen van de Deense overheid bestaat veroorzaakt rimpelingen op de vijver van de interne markt en veroorzaakt onzekerheden die niet gunstig zijn voor de gestaag vorderende reorganisatie van de airconditioningmarkt - en de andere markten waarop deze gassen worden gebruikt - zodat de gassen binnen een passende, redelijke periode geleidelijk kunnen worden geëlimineerd. Ik hoop dat de Commissie ons de verzekering kan geven dat er actie zal worden ondernomen.

Liikanen
Wij zullen passende actie ondernemen en het Europees Parlement op de hoogte houden.

De Voorzitter


Jonas Sjöstedt
Vraag nr. 38 van (H-0821/01):
Betreft: Zweeds verbod op cadmium in commerciële mest Aan het eind van het jaar verstrijkt de geldigheid van het Zweedse verbod op cadmium in commerciële meststoffen. Op dat moment loopt de uitzonderingsregeling van de EU af, en het zal niet lukken tijdig nieuwe regelgeving op te stellen. Toen Zweden in 1995 tot de EU toetrad, kreeg het toestemming om gedurende vier jaar regels voor verscheidene chemicaliën en gevaarlijke stoffen te hanteren die strenger zijn dan de EU-regelgeving. Voor de strenge Zweedse grenswaarden voor cadmium in commerciële meststoffen werd de uitzondering met drie jaar verlengd. Aan het eind van het jaar loopt de uitzonderingsregeling af zonder dat er nieuwe regelgeving is.
De achterliggende gedachte bij de tijdelijke uitzondering was dat er in de tussentijd strengere EU-regels voor gevaarlijke stoffen zouden komen. Dat is in bepaalde gevallen ook gebeurd, maar niet voor cadmium in meststoffen. In afwachting van gemeenschappelijke regelgeving zou als noodoplossing naar een nieuwe verlenging van de uitzonderingsregeling kunnen worden gegrepen, die niet alleen voor Zweden maar ook voor Finland en Oostenrijk geldt. Maar zelfs dat zal voor het eind van het jaar niet lukken.
De Commissie heeft nog geen voorstel terzake ingediend. Wanneer zij dat doet moeten de Raad en het Parlement er nog hun goedkeuring aan hechten. Dat betekent dat er formeel in Zweden gedurende een bepaalde periode mest met een hoog cadmiumgehalte in de handel mag worden gebracht.
Denkt de Commissie dat Zweden gedurende die periode zijn eigen regels kan blijven toepassen?

Liikanen
Op 14 september 2001 deed de Commissie een voorstel voor de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende meststoffen, waarin de uitzonderingsregeling volgens welke Oostenrijk, Finland en Zweden hun eigen nationale grenswaarden voor cadmium in meststoffen mogen hanteren, wordt verlengd tot 31december 2004.
Dit voorstel ligt, als onderdeel van de medebeslissingsprocedure, momenteel bij de Raad en bij het Parlement.
Het onderwerp cadmium in meststoffen wordt al een aantal jaren door de Commissie bestudeerd, oorspronkelijk met de bedoeling om een passende harmonisatiewetgeving te introduceren, voordat de uitzonderingsregeling op 31 december 2001 verloopt.
Door de complexiteit van de wetenschappelijke zaken die met dit onderwerp te maken hebben en de vertragingen in de door de lidstaten uitgevoerde risico-evaluaties was het echter niet mogelijk om in een eerder stadium voorstellen voor de vereiste wetgeving te doen. Om deze reden heeft de Commissie besloten de uitzonderingsregeling voor cadmium in meststoffen met nog eens drie jaar te verlengen, en wel door de hierop betrekking hebbende bepalingen op te nemen in een voorstel voor een verordening waarin de bestaande richtlijnen voor meststoffen worden herschreven.
Aangezien het grootste gedeelte van de tekst van de voorgestelde verordening niet nieuw is, kan dit voorstel hopelijk snel worden aangenomen, misschien zelfs in eerste lezing. De Commissie doet al het mogelijke om een snelle aanneming van de verordening mogelijk te maken. Als echter blijkt dat het niet mogelijk is om de voorgestelde verordening voor het einde van het jaar in te laten gaan, kunnen de betreffende lidstaten vragen om een uitzonderingsregeling in het kader van artikel 95, lid 4, van het Verdrag.

Sjöstedt
Ik wil de Commissie hartelijk bedanken voor het uitgebreide antwoord. Ook ben ik blij met het voorstel om de uitzonderingsregeling voor cadmium in commerciële mest te verlengen. Deze uitzondering is van groot belang voor Zweden en voor andere landen. Ik heb begrepen dat de speciale uitzonderingsregeling, die als laatste in het antwoord werd genoemd, een soort garantie voor ons is om geen commerciële mest met cadmium te hoeven accepteren gedurende een eventuele tussenperiode tot de nieuwe verlenging van kracht is. Heb ik dat goed begrepen?

Liikanen
Ik ben goed op de hoogte van deze kwestie, want zij was al in 1993 aan de orde bij de onderhandelingen over de uitbreiding van de EU met Finland, Zweden en Oostenrijk. Als de Raad en het Parlement de voorgestelde verordening niet op tijd kunnen aannemen, is het van belang dat deze drie landen om een uitzonderingsregeling vragen.
Volgens mij kunnen wij ervan uitgaan dat alle lidstaten dit spoedig kunnen goedkeuren. Het is de taak van de Commissie om erop toe te zien dat de communautaire wetgeving nauwkeurig wordt uitgevoerd. Wij hebben al een voorstel gedaan. Wij zijn niet van plan alleen maatregelen te nemen voor een korte, moeilijke periode. Ik denk dat wij deze kwestie goed kunnen aanpakken.

De Voorzitter
Hartelijk dank voor uw antwoorden, mijnheer Liikanen.
In overeenstemming met het Reglement worden de vragen 39 en 40 schriftelijk beantwoord.
En dan gaan wij nu over tot het laatste deel van het vragenuur voor vragen aan de Commissie. De heer Vitorino zal uw vragen beantwoorden.
Vragen aan de heer Vitorino

De Voorzitter


Manuel Medina Ortega
Vraag nr. 41 van (H-0782/01):
Betreft: veel illegale immigranten zoeken hun heil op de Canarische eilanden Volgens recente berichten worden bevoorradingsschepen gebruikt om grote aantallen illegalen afkomstig van het Afrikaanse vasteland, af te zetten op de Canarische eilanden. Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen om te garanderen dat de communautaire wateren in deze zone worden geëerbiedigd?

Vitorino
De gebeurtenissen waarnaar de geachte afgevaardigde verwijst laten zien hoe belangrijk het is dat de Europese Unie beleid ontwikkelt inzake het voorkomen en bestrijden van illegale immigratie, met name van onrechtmatige binnenkomst via de zee. Dergelijk beleid moet samen met de landen van oorsprong en doortocht worden opgesteld, en dient ook initiatieven te bevatten met betrekking tot het interne beleid van de Europese Unie.
De Commissie is voor een brede aanpak van de migratie. Dit houdt in dat het beleid van de Europese Unie niet alleen gericht moet zijn op de aanpak van illegale migratie, maar ook initiatieven dient te bevatten waarin aandacht wordt besteed aan de socio-economische belangen van de landen van oorsprong en doortocht, en aan de legale migratie.
Wat betreft de initiatieven die samen met de partners in de landen rond de Middellandse Zee moeten worden ontwikkeld, is het zo dat illegale migratie een van de onderwerpen is die momenteel in het kader van het proces van Barcelona worden besproken. Beide partijen zijn het erover eens dat er multilaterale inspanningen nodig zijn om de illegale immigratie van Noord-Afrika naar de Europese Unie aan te pakken. De noodzaak tot het ontwikkelen van een dergelijk beleid werd benadrukt op de Euro-mediterrrane conferentie van ministers van Buitenlandse Zaken die op 5 en 6 november van dit jaar in Brussel werd gehouden. Dit onderwerp maakt, met een aantal concrete voorstellen over het voorkomen en bestrijden van illegale immigratie, ook onderdeel uit van het - in ontwerpstadium verkerend - regionaal programma betreffende justitie en binnenlandse zaken. De partners hopen dit programma aan te nemen tijdens de volgende Euro-mediterrane conferentie van ministers van Buitenlandse Zaken, die op 22 en 23 april 2002 in Spanje wordt gehouden.
Bovendien is de illegale immigratie aangemerkt als een van de relevante thema's voor samenwerking binnen het kader van de associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en Marokko anderzijds. Tijdens de Associatieraad van 9 oktober van dit jaar heeft Marokko benadrukt dat het vast van plan is de illegale migratie en de netwerken van mensenhandelaars te bestrijden en heeft het een beroep gedaan op de Europese Unie om zijn pogingen te steunen.
De Marokkaanse autoriteiten hebben concrete en ambitieuze voorstellen gepresenteerd die de inperking van de illegale migratie tot doel hebben, voornamelijk via intensivering van de controles langs de grens van Marokko met de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee. De Commissie buigt zich momenteel over deze voorstellen en hoopt zeer binnenkort met een reactie daarop te kunnen komen. De Commissie heeft ook besloten de onlangs in het leven geroepen begrotingslijn, die zich richt op samenwerking op het gebied van de migratie met landen buiten de EU, in te zetten ter ondersteuning van financiële projecten om via opleiding en technische assistentie hulp te bieden aan de Marokkaanse autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de grenscontrole en de bestrijding van de illegale immigratie.

Medina Ortega
Mijnheer Vitorino, hartelijk dank voor de verstrekte informatie.
Het probleem is dat er op de eilanden Lanzarote en Fuerteventura tegenwoordig wekelijks circa 100 illegale immigranten aanspoelen. Schijnbaar werkt het systeem als volgt: men tikt ergens een bevoorradingsschip op de kop en vervolgens worden de immigranten in gammele bootjes gedropt waarmee ze de kust trachten te bereiken. Sommigen halen hun bestemming, maar anderen verdrinken, en deze situatie herhaalt zich tot in het oneindige.
Welnu, de commissaris antwoordt mij dat de Gemeenschap in dit verband geen actie onderneemt, maar van de buurlanden verwacht dat zij de immigratie aan banden legt. Dat neemt evenwel niet weg dat wij onafgebroken met deze realiteit worden geconfronteerd. Vandaar dat ik mij genoodzaakt zie de volgende aanvullende vraag te formuleren. De burgemeester van de stad Las Palmas heeft enkele weken geleden 200 vliegtuigtickets enkele reis met bestemming Madrid gekocht voor op het eiland aanwezige illegale immigranten. Dit initiatief is bij de burgemeester van Madrid, die tot dezelfde partij behoort, niet echt in goede aarde gevallen. Is de commissaris van oordeel dat deze formule algemene ingang moet vinden indien dit soort immigratie aanhoudt? Acht u het met andere woorden wenselijk dat de gemeentebesturen van de Canarische eilanden illegale immigranten een vlucht betalen omdat er op de eilanden onvoldoende ruimte is of denkt u dat er een alternatief voor deze luchtbrug van immigranten tussen de Canarische eilanden en de rest van het Europese continent kan worden gevonden?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen ben ik van oordeel dat zich sinds de laatste gedachtewisseling die wij hier in de plenaire vergadering over deze kwestie hebben gehouden een gunstige ontwikkeling heeft voorgedaan.
Ten eerste hebben de deelnemers aan het proces van Barcelona absolute prioriteit verleend aan het debat en het overleg over de vaststelling van een gemeenschappelijke strategie van de Europese Unie en de mediterrane landen ter bestrijding van de illegale immigratie. Dit probleem is immers niet gebaat bij een geïsoleerde aanpak. Integendeel, het moet worden opgenomen in de algemene onderhandelingen over de sociaal-economische ontwikkeling van de Maghreblanden.
In de tweede plaats hebben wij in het kader van de bilaterale betrekkingen tussen de Europese Unie en Marokko van de Marokkaanse overheden zeer concrete voorstellen ontvangen om de controle op de Atlantische en mediterrane grenzen aan te scherpen. De referentie aan de Atlantische grens verdient bijzondere aandacht omdat dit aspect een nieuw element vormt in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Marokko en voor de specifieke situatie van de Canarische Eilanden uitermate belangrijk is.
Dit zijn twee gunstige gevolgen van de besprekingen tussen de Europese Unie en de landen van de betrokken regio, met name Marokko.
Ten derde - en ik geloof dat dit een nieuw perspectief opent - bestaat er geen Europees beleid voor terugkeer of terugzending van illegale immigranten naar herkomst- of transitlanden. Daarom is de Commissie voornemens om een van de komende weken aan de Raad en het Europees Parlement een mededeling over illegale immigratie voor te leggen waarin onder meer ook de vaststelling van gemeenschappelijke normen voor terugzending van illegale immigranten aan de orde wordt gesteld.
Zodra deze mededeling voorligt, zal de geachte afgevaardigde zelf kunnen nagaan welke ideeën en bijdragen de Commissie levert aan dit debat over de vaststelling van een Europees beleid voor terugzending van illegale immigranten dat vooralsnog exclusief onder de bevoegdheid van de nationale of regionale overheden valt, zoals ook met de regering van de autonome regio Canarische Eilanden het geval is.

De Voorzitter


Ionannis Marinos
Vraag nr. 42 van (H-0792/01):
Betreft: vermelding van de geloofsovertuiging op de nieuwe identiteitskaarten van de EU De recente terroristische aanslagen in de VS hebben een felle discussie doen oplaaien over de vraag of het nodig is om op de identiteitskaarten in de EU-lidstaten gedetailleerde gegevens te vermelden over de eigenschappen en de herkomst van de houder. Volgens berichten in de Griekse pers zal deze kwestie begin december in Brussel besproken worden op de bijeenkomst van de ministers van Justitie, Binnenlandse Zaken en Openbare Orde van de vijftien EU-landen.
Wat denkt de Commissie in het licht van de recente ontwikkelingen over het feit dat, zoals de krantenberichten melden, op de nieuwe identiteitskaarten die in de EU zullen worden gebruikt, de geloofsovertuiging zal worden vermeld?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Commissie heeft geen enkel voorstel gedaan voor het vermelden van de geloofsovertuiging op de identiteitskaarten. In geen enkele lidstaat wordt de geloofsovertuiging van de houder van de identiteitskaart vermeld op die kaart.
De Republiek Griekenland heeft de vermelding van de geloofsovertuiging op de identiteitskaarten uiteindelijk geschrapt, en deze stap is bekrachtigd door de Raad van State van Griekenland die van oordeel was dat zelfs de vrijwillige vermelding van de geloofsovertuiging op de nationale identiteitskaart in strijd is met artikel 13 van de Griekse grondwet, waarin de vrijheid van geloof wordt gewaarborgd.
Het standpunt van de Commissie betreffende de vermelding van de geloofsovertuiging op de nationale identiteitskaarten is niet gewijzigd. De geachte afgevaardigde wordt met name verwezen naar het antwoord van de Commissie op de mondelinge vraag H-0456/000 van de heer Alavanos. Een dergelijke maatregel zou niet alleen een schending van de vrijheid van geloof inhouden, maar zou tevens kunnen leiden tot verhulde of openlijke discriminatie op grond van geloof.

Marinos
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord. Mijn vraag was echter of dit vraagstuk zal worden besproken tijdens de komende vergadering van de vijftien minister van Justitie, Binnenlandse Zaken en Openbare Orde in Brussel. Daar ging het mij om en daar heb ik geen antwoord op gekregen.
Tweede opmerking: ik ben het roerend eens met de door u tot uitdrukking gebrachte gevoeligheid. Het Europees Parlement is trouwens algemeen van mening dat de godsdienst niet op het identiteitsbewijs vermeld mag worden als daardoor problemen ontstaan. Ik wilde echter vragen of de Europese Unie het zo maar goed vindt dat, net zoals op de scholen in de islamitische landen, ook op scholen in de Europese Unie de stelling wordt onderwezen volgens welke Mohammed het doden van christenen en joden aanbeveelt.
In Europa is het verboden in het onderwijs gewag te maken van de fascistische of nazistische aansporingen tot het uitroeien van de joden. Hoe kunnen wij het dan goed vinden dat fanatieke moslims wel dergelijke dingen onderwijzen, zeer zeker nu na de aanslagen van 11 september bijzondere omstandigheden zijn ontstaan?

Vitorino
In een eerste poging om uw vraag te beantwoorden heb ik gezegd dat de Commissie met geen enkel voorstel is gekomen. Het is dus niet op voorstel van de Commissie dat een dergelijke kwestie kan worden behandeld op het niveau van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken. Voorzover ik weet, bevat de agenda van de bijeenkomst van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de Europese Unie geen enkel punt met betrekking tot een debat over de door u aan de orde gestelde kwestie.
Wat betreft het inhoudelijke aspect van het onderwijs dat wordt gegeven op scholen in Arabische landen - als ik uw tweede vraag tenminste goed begrepen heb - moet natuurlijk gezegd dat de Unie op geen enkele wijze bevoegd is om de inhoud van lesprogramma' s van scholen in derde landen te beïnvloeden. Bovendien, zoals mijnheer de afgevaardigde heel goed weet, valt deze materie onder de subsidiariteit, wat betekent dat het uitsluitend de verantwoordelijkheid van de regeringen van de lidstaten is om, in het kader van de Europese Unie, de inhoud van het schoolonderwijs te bepalen, of het nu om openbare van wel om particuliere scholen gaat.

De Voorzitter


María Izquierdo Rojo
Vraag nr. 43 van (H-0794/01):
Betreft: toepassing van fundamentalistische wetten in de Europese Unie Pleit de Commissie in het licht van schendingen van de rechten van vrouwen uit fundamentalistische motieven in de Europese Unie voor maatregelen om te voorkomen dat wetten worden toegepast die haaks staan op de mensenrechten? Aanvaardt zij dat individuele fundamentele rechten worden geschonden onder het voorwendsel van religie, culturele gebruiken of gewoonten? Welke maatregelen overweegt zij op korte en lange termijn?

Vitorino
De door de geachte afgevaardigde bedoelde schendingen van de rechten van de vrouw nemen verschillende vormen aan en zouden een gedifferentieerd onderzoek vereisen. De Commissie wijst er niettemin op dat de Europese Unie, conform artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, gebaseerd is op de beginselen van vrijheid, democratie, naleving van de mensenrechten en van de grondrechten, evenals op die van de rechtstaat, en dat de lidstaten die beginselen met elkaar gemeen hebben.
Daar de bevordering en de bescherming van de rechten van de vrouw opnieuw zijn bevestigd op de Vierde Wereldconferentie over vrouwen, in 1995 in Peking, maken deze rechten deel uit van de universele rechten van de mens. De Commissie kan in geen geval toelaten dat de grondrechten van de mens zouden worden geschonden onder de dekmantel van religieuze gebruiken, culturele tradities of gewoonterecht.
Dat standpunt is vastgelegd in de artikelen 1, 4, 21, 23 en 24 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie alsook in andere teksten betreffende de grondrechten, zoals in de artikelen 2 en 5 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, of in de artikelen 2, 3 en 14 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. In de Verklaring van Wenen, die in juni 1993 werd aangenomen door de Wereldconferentie over de Mensenrechten, wordt in punt 18 gesteld dat elke vorm van geweld tegen vrouwen, onder meer het geweld gebaseerd op veronderstellingen van culturele aard, moet worden uitgebannen.
Onafhankelijk van de nationale bescherming op het stuk van de grondrechten, en van de rechten van de vrouw in het bijzonder, zij erop gewezen dat de Gemeenschap sinds 1975 een beleid ontwikkelt ter bevordering van de gelijke behandeling van man en vrouw. Gelijke kansen op de arbeidsmarkt, in bestuursorganen en een gelijke toegang tot de sociale rechten zijn in dat opzicht evenzovele belangrijke rechten, net als het recht op bescherming tegen seksueel geweld en seksuele intimidatie.
Er bestaat een heel pakket communautaire wettelijke maatregelen, richtlijnen, en zelfs jurisprudentie van het Hof van Justitie, dat gebaseerd is op een specifieke rechtsgrond, te weten artikel 141 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. Bovendien bevat het Verdrag de verplichting om het streven naar een gelijke behandeling van man en vrouw volgens het Verdrag op te nemen in alle beleidsvormen van de Unie. Aldus artikel 3 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.

Izquierdo Rojo
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Uit uw antwoord blijkt dat de Commissie het probleem doorziet.
In het kader van een aanvullende vraag zou ik graag willen vernemen of u het, in overeenstemming met uw antwoord, wenselijk en opportuun acht dat vrouwelijke immigranten worden ingelicht over de rechten die zij in de Europese Unie genieten? Zullen vrouwelijke immigranten hun toevlucht kunnen nemen tot diensten die hun belangen behartigen? Ik zou willen weten wat u hierover denkt en of er maatregelen in deze zin zijn gepland.

Vitorino
Ik beantwoord uw vraag met alle plezier. Om te beginnen zij erop gewezen dat alle Commissievoorstellen betreffende het recht op asiel en legale immigratie in specifieke rechtsregels voorzien die een antwoord trachten te bieden op de specifieke situatie van vrouwelijke immigranten of vrouwen die bescherming en asiel zoeken in de landen van de Europese Unie.
Wij hebben bepaald dat tijdens de vraaggesprekken voor asielverlening specifieke voorwaarden in acht moeten worden genomen teneinde te waarborgen dat de situatie van vrouwelijke immigranten ten volle wordt geëerbiedigd. Zo wordt aan seksueel mishandelde vrouwen het recht toegekend om een verzoek tot vervanging van de voor het gesprek aangestelde functionaris in te dienen en door een vrouwelijke in plaats van door een mannelijke ambtenaar te worden ondervraagd. Op die manier kunnen zij in een ontspannen sfeer verslag uitbrengen van de wederwaardigheden die aan hun asielaanvraag ten grondslag liggen.
De geachte afgevaardigde heeft hier een bijzonder belangrijke kwestie aangesneden: informatieverlening over immigrantenrechten. U kunt ervan op aan dat de Commissie alles in het werk stelt om te garanderen dat immigranten, vluchtelingen en asielzoekers in het algemeen in dit verband over een zo volledig mogelijke informatie zullen kunnen beschikken.
Geachte afgevaardigde, ik denk dat een blik op de concrete voorstellen van de Commissie aan de Raad en het Parlement volstaat om vast te stellen dat het concept van een dergelijke informatieverlening aanwezig is, zowel inzake immigratie als asiel. Het is aan de nationale overheden van de lidstaten en aan de niet-gouvernementele organisaties waarmee wij op deze terreinen nauw samenwerken om de immigranten volledig en gedetailleerd in te lichten over de rechten waarop zij aanspraak kunnen maken indien zij asiel aanvragen in de Europese Unie.

De Voorzitter
Aangezien de tijd voor het vragenuur voor vragen aan de Commissie verstreken is, zullen de vragen 44 tot en met 84 in overeenstemming met het Reglement schriftelijk worden beantwoord.4
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.40 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Continue energievoorziening
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0363/2001) van de heer Chichester, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het Groenboek van de Commissie: "Op weg naar een Europese strategie voor een continue energievoorziening" (COM(2000) 769 - C5-0145/2001 - 2001/2071(COS)).

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag eerst de Commissie willen feliciteren met het Groenboek. Het is een uitstekende analyse van de toestand van de energievoorziening in Europa. Ik dank al mijn collega's voor de manier waarop zij aan mijn verslag hebben bijgedragen zodat het vanavond hier gepresenteerd kan worden.
Het Groenboek bevat drie belangrijke argumenten. Ten eerste zal de Europese Unie steeds sterker afhankelijk worden van externe energiebonnen, tot 70% in 2030. Ten tweede heeft de EU slechts een zeer beperkte speelruimte als het gaat om beïnvloeding van de voorwaarden voor de energievoorziening, zodat de EU aan de vraagkant kan optreden, voornamelijk door het bevorderen van energiebesparing in gebouwen en in de vervoersector. Ten derde is de EU onder de huidige omstandigheden niet in staat het hoofd te bieden aan de uitdaging van de klimaatverandering en haar verplichtingen na te komen, met name die volgens het Protocol van Kyoto.
Vooral één ding springt in het oog: de enorme afhankelijkheid van aardolie en van geïmporteerde aardolie in het bijzonder. Om redenen van gezond verstand, waaronder de continuïteit van de aanvoer en de bescherming van het milieu, moeten dringend stappen worden genomen om iets aan deze onevenredig grote afhankelijkheid te doen. De plaats waar de olie vandaan komt, kunnen we niet veranderen, maar wel kunnen we een aantal dingen aan de vraagkant doen, met name in de vervoersector.
Afhankelijkheid van invoer is niet noodzakelijk een slechte zaak, noch is het economisch ondoelmatig, mits er diverse bronnen zijn, geen enkele leverancier een overheersende positie heeft en we voldoende goederen en diensten kunnen produceren om ervoor te betalen. De Commissie heeft zich terecht als eerste prioriteit toegelegd op maatregelen ter regulering van de vraag en het valt te hopen dat de lidstaten deze aanpak energiek zullen volgen. Ik deel echter niet de mening dat er aan de aanbodkant weinig of niets kan worden gedaan. De EU en de lidstaten kunnen op vier terreinen hun lot in eigen handen nemen en echt iets veranderen aan zowel de continuïteit van de aanvoer als de bescherming van het milieu.
Hernieuwbare energiebronnen zijn per definitie inheemse bronnen en het is terecht dat we trachten hun aandeel in het uiteindelijke verbruik en de stroomopwekking te vergroten. Laten we echter realistisch zijn. Ook als de ambitieuze doelstellingen voor hernieuwbare energie worden gehaald, kunnen we niet verwachten dat deze bronnen welke andere energiebron dan ook volledig zullen vervangen of de enige leverancier voor al onze energiebehoeften worden.
Kernenergie is weinig geliefd in sommige kringen, maar levert wel meer elektriciteit in Europa dan welke andere energiebron ook. Zij levert een grote hoeveelheid basisbelasting en produceert vrijwel geen broeikasgassen. Het is een veilige en zekere Europese technologie, die onder strikte regelgevingsnormen functioneert. Het lijkt pervers onszelf welbewust deze belangrijke bron van elektriciteit te ontzeggen zolang er geen alternatieve bron is die in een equivalent volume kan voorzien.
Het belang van steenkool als energiebron neemt in Europa af vanwege de kosten en milieuoverwegingen. Toch is het een belangrijke inheemse energiebron, die een nieuw leven zou kunnen krijgen met nieuwe technologie waarmee kolen doelmatiger en minder vervuilend worden. Voorts liggen er voor Europese leveranciers van apparatuur en systemen enorme mogelijkheden om meer zaken te doen in de rest van de wereld, mits de industrie de kans weet te grijpen.
Het vierde terrein is onderzoek naar toekomstige technologieën en energiesystemen. Dit is wat Europa moet doen om de toekomstige continuïteit van de energievoorziening, de toekomstige werkgelegenheid en technologie te waarborgen. Dit lijkt voor de hand te liggen, maar dient niettemin te worden herhaald.
Om alle bovengenoemde redenen ben ik het ook niet eens met de opvatting dat de EU niet aan de verplichtingen van Kyoto kan voldoen. Er is behoefte aan realisme wat betreft de kwestie van de kernenergie, aan vastberaden inspanningen op het punt van schone steenkooltechnologie, aan sterke aanmoediging van hernieuwbare energiebronnen en aan gecoördineerde maatregelen ter regulering van de vraag, alsmede aan een blijvende inspanning om het publiek voor te lichten over de noodzaak te stoppen met energieverspilling.

Ayuso González
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in de eerste plaats wil ik de commissaris en de rapporteur mijn complimenten overbrengen. Het Groenboek over een continue energievoorziening is een voorbeeldig document en datzelfde geldt voor het bijbehorende verslag.
Dit document is de eerste grote stap op weg naar een Europees energiebeleid; het biedt een overzicht van de huidige situatie en inventariseert de knelpunten in deze sector zonder er doekjes om te winden. Het grootste probleem is de bevoorrading. Wij zijn voor onze energievoorziening enorm afhankelijk van derden en deze afhankelijkheid zal de komende decennia alleen maar groeien.
Wij mogen echter niet voorbijgaan aan de milieuproblematiek die onlosmakelijk verbonden is met het energieverbruik. De richtlijn over de hernieuwbare energiebronnen en het voorstel om het gebruik van biobrandstoffen te stimuleren zullen het aanbod van schone energievormen aanmerkelijk uitbreiden. Toch kunnen zij noch op korte noch op middellange termijn een definitieve oplossing bieden.
Wij moeten geen enkele energievorm aan banden leggen, zeker niet wanneer deze geen CO2-gassen uitstoot. Zoals de Commissie zeer terecht aangeeft, ligt de oplossing bij de diversificatie van de aanvoer met een nadruk op schone energiebronnen die geen broeikasgassen produceren. Wij moeten aansturen op meer technologisch onderzoek naar energiebronnen, op energiebesparing en op het liberaliseren van de aardgassector. Op die manier kunnen wij komen tot een echte Europese markt voor energie. Bovendien verdient het aanbeveling om in de Verdragen een hoofdstuk op te nemen over energie.

Vlasto
Mijnheer de Voorzitter, ik zou op mijn beurt onze rapporteur, de heer Chichester, willen bedanken voor zijn opmerkelijke analyses en de voorstellen die hij heeft gepresenteerd. Ik sta geheel achter de door hem gevolgde realistische en pragmatische benadering waardoor het onmisbare evenwicht tussen de verschillende energiebronnen bij de tenuitvoerlegging van een Europese energievoorzieningsstrategie wordt gehandhaafd. Deze strategie stoelt geheel ten juiste op drie elkaar aanvullende doelstellingen: vermindering van het energieverbruik van de Europese Unie door een verhoging van de energie-efficiëntie van bepaalde sectoren, met name de bouw en het vervoer, versterking van de samenwerking met en van de investeringen in de landen die de energie leveren en diversificatie van de energiebronnen teneinde de afhankelijkheid van aardolie te verminderen, hetgeen mij van het allergrootste belang lijkt.
Ik vind het tevens een goede zaak dat in het verslag de middelen die noodzakelijk zijn voor het bereiken van deze doelstellingen worden omschreven, waarbij de nadruk vooral op een liberalisering van de energiesector wordt gelegd. In dit verband zou ik nogmaals willen benadrukken dat demagogische debatten over hernieuwbare energiebronnen en kernenergie niet op zijn plaats zijn. We moeten realistisch blijven en beseffen dat de Europese Unie zonder de hulp van de kernenergie haar doelstellingen op het vlak van de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen niet kan verwezenlijken. Ik ben van mening dat de criteria van Kyoto een prioritair doel van de Europese Unie moeten vormen. En dit doel kan worden bereikt indien wij onze keuzen met vooruitziende blik bepalen. Voorts zou ik willen benadrukken dat de fiscale mogelijkheden krachtige stimulansen kunnen bieden, mits de industriële ontwikkeling van de Europese Unie hierdoor niet wordt belemmerd.
De Groenen hebben verschillende amendementen ingediend die mijns inziens contraproductief zijn. In plaats van de discussie aan te zwengelen, sluiten zij verschillende keuzen op energiegebied zonder meer uit, en ik ben van mening dat zij moeten worden verworpen om de coherentie van het verslag te waarborgen. Ik hoop dat de desbetreffende aanbevelingen van de rapporteur zullen worden opgevolgd.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag bevalt me goed, en ik zou de rapporteur willen feliciteren met zijn inleiding. Ik wil ook de Commissie met haar Groenboek feliciteren omdat ze ons daarmee herinnert aan onze afhankelijkheid van energie. Ik geloof niet dat we in de afgelopen twintig jaar ooit een debat hebben gevoerd waarin zo duidelijk werd gewezen op onze afhankelijkheid van ingevoerde energie als in dit Groenboek. Nogmaals mijn dank.
Ik heb twee opmerkingen over kernenergie. In tegenstelling tot veel anderen in mijn fractie ben ik van mening dat daarvoor een toekomst is weggelegd. Ik vind dat we dat ook met zoveel woorden moeten zeggen. Ten tweede - en dat is misschien nog belangrijker - is het onze taak om ervoor te zorgen dat er schone steenkolencentrales worden ontwikkeld. Dat zeg ik ook met het oog op onze verplichtingen in verband met Kyoto. Een schone steenkolencentrale is niet alleen voor Europa interessant, maar voor de hele wereld. We mogen niet vergeten - en dat heeft de Commissie ook telkens weer benadrukt - dat de wereld binnen een of twee generaties voor misschien wel 80% van fossiele brandstoffen afhankelijk zal zijn. Daarom is het des te belangrijker dat we de verbrandingstechnologieën beheersen.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Chichester bedanken voor het belangrijke werk dat hij met de voorbereiding van dit dossier heeft verricht. Zoals hier is gezegd, heeft de Europese Unie beperkte mogelijkheden om in te grijpen in de voorwaarden voor energielevering. De mogelijkheden om invloed uit te oefenen zijn beperkt tot de vraag en zodoende tot het bevorderen van energiebesparing in de bouw- en vervoersector. Belangrijk is dan ook om de verscheidenheid van energiebronnen en een gelijke spreiding van energieleveranciers te garanderen. Lokale energie vergroot de continuïteit van de energievoorziening, verkleint de afhankelijkheid van ingevoerde energie en verschaft werk. Vooral het onderzoek naar en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen moet worden bevorderd.
De verantwoordelijkheid voor een continue energievoorziening ligt in de eerste plaats bij het nationale energiebeleid. Voor het verbeteren van de continuïteit van de energievoorziening moeten er ook contracten met andere landen worden gesloten. De energieprojecten in het kader van de gemeenschappelijke Europese doelstellingen, zijn ook een uitstekende manier om het Europees beleid inzake de noordse dimensie te concretiseren.

Turmes
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega' s. Aangezien het standpunt van De Groenen en mijzelf in eerdere stadia reeds lang en breed is toegelicht en het evenmin mogelijk is binnen een tijdsbestek van tweeëneenhalve minuut een genuanceerde argumentatie te presenteren, wil ik mij er thans toe beperken mevrouw De Palacio enkele vragen te stellen.
Ten eerste acht ik het van belang dat dit debat op zo exact mogelijke gegevens stoelt. Reeds vanaf het begin is echter gebleken dat de scenario' s van de Commissie geen echte "bottom up" -scenario' s zijn, noch wat de energie-efficiëntie, noch wat de hernieuwbare energiebronnen, noch wat warmte/krachtkoppeling betreft. Een ander probleem is dat de Europese scenario' s vaak niet overeenstemmen met de door de lidstaten vastgelegde gedetailleerde scenario' s. In deze context verzoek ik de Commissie mede te delen of zij met het oog op de Top van Barcelona een begin heeft gemaakt met het opstellen van dergelijke scenario' s.
Ten tweede zou ik willen benadrukken dat energie-efficiëntie algemeen als een verworvenheid en een prioriteit wordt beschouwd. Welke stappen heeft de Commissie echter tot nog toe concreet ondernomen in het licht van de grote uitdagingen die op het gebied van de energie-efficiëntie het hoofd moeten worden geboden? Ik ben van mening dat het Parlement zowel door zijn "Energy Intelligent Europe" -initiatief als door het actieplan een aantal mogelijke benaderingen heeft gepresenteerd. Desalniettemin heb ik niet de indruk dat de Commissie sinds oktober echte inspanningen op dit vlak onderneemt.
Ten derde zou ik nog een aspect willen aankaarten dat mij zeer na aan het hart ligt: bij de presentatie van het Groenboek heeft u ons een echt democratisch debat in het vooruitzicht gesteld. Nu moet ik echter enerzijds vaststellen dat de rondetafelgesprekken op nationaal niveau niet echt gekenmerkt werden door transparantie en anderzijds dat op Europees vlak de open en transparante dialoog, die u oorspronkelijk als een van de sleutelelementen van het beleid had bestempeld, nog steeds niet heeft plaatsgevonden. Derhalve vraag ik u vandaag, mevrouw de commissaris, wanneer de rondetafelgesprekken binnen de samenleving, tussen de deskundigen op Europees niveau, zullen plaatsvinden. Deze gesprekken zijn al zes maanden geleden aangekondigd en er is nog steeds niets gebeurd. Ik vraag mij af hoe de Commissie de follow-up van het Groenboek denkt te kunnen verwezenlijken zonder deze gesprekken te hebben georganiseerd.

Fitzsimons
Mijnheer de Voorzitter, we zijn ons er allemaal van bewust dat de Europese Unie in hoge mate afhankelijk is van externe energiebronnen en slechts een zeer beperkte speelruimte heeft om de voorwaarden voor de energievoorziening te beïnvloeden. Dat betekent echter niet dat de Europese Unie niet meer zou moeten doen om het gebruik van alternatieve energiebronnen en veiligere, schonere energie te bevorderen. De Europese Unie moet tevens een leidende rol spelen door te bewerkstelligen dat alle voorwaarden van het Protocol van Kyoto worden geïmplementeerd. De bredere internationale gemeenschap heeft zich met de inspanningen om de afname van de ozonlaag een halt toe te roepen, niet met roem overladen.
Dit verslag maakt melding van het feit dat kernenergie in Europa een minder belangrijke rol zal spelen na het besluit van vijf lidstaten om kernenergie in de toekomst geleidelijk af te schaffen. Het verslag zegt tevens dat geen enkel land in Europa thans nieuwe kernreactoren bouwt. In Ierland zou men het zeer waarderen als u de Britse overheid en BNFL van dit feit op de hoogte zou stellen. De Britse overheid maakt momenteel plannen voor uitbreiding, niet vermindering, van de nucleaire activiteiten in Sellafield. De MOX-faciliteit in Sellafield betekent meer nucleaire opwerking, niet minder, en niemand binnen de Britse overheid en BNFL kan dit ontkennen.
In Ierland hebben we er schoon genoeg van dat BNFL de zogenaamd hoge regelgevingsnormen voor hun nucleaire activiteiten schendt. We zijn nog niet vergeten dat BNFL documenten heeft vervalst met betrekking tot contracten met de Japanse overheid voor nucleaire opwerking. Waar zijn de strenge regelgevingsnormen wanneer je te maken hebt met een bedrijf dat documenten heeft vervalst en waarvan keer op keer is gebleken dat het op zo'n onzorgvuldige manier werkt?
Ik geloof dat BNFL technisch failliet is. De verplichtingen van BNFL voor de opruiming na de sluiting van kerncentrales en de verwijdering van kernafval zullen oplopen tot 34 miljard Britse ponden, terwijl het op de balans 235 miljoen pond aan middelen van aandeelhouders heeft staan. Wat is de economische rechtvaardiging voor de instandhouding van de kerncentrale in Sellafield, laat staan de uitbreiding van de nucleaire activiteiten van deze centrale in de toekomst?
Is het Britse volk zich volledig bewust van de omvang van de bewegingen van nucleaire materialen over het spoor en over zee in Groot-Brittannië? In Ierland maken we ons in het licht van de terroristische aanvallen op 11 september in Amerika grote zorgen over de veiligheidsmaatregelen in Sellafield. Welke verzekeringen kan de Britse overheid de mensen in Ierland geven dat de veiligheid in de regio maximaal is? We weten wat voor verwoesting er wordt aangericht als in Sellafield een aanval zoals op de twin towers zou plaatsvinden.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het Groenboek inzake de continue energievoorziening is in principe een goede zaak. Het behandelt een acuut probleem, dat direct verband houdt met de zeer onberekenbare ontwikkelingen in de wereldpolitiek. Er staan veel goede ideeën in, maar ik ben het niet met de rapporteur eens dat de kernenergie een goed alternatief is voor ingevoerde energie.
De redenen daarvoor zijn bekend. Onlangs is op verzoek van het Europees Parlement onderzoek verricht, waaruit is gebleken dat de opwerkingsinstallaties in La Hague en Sellafield in zeventig jaar net zoveel straling veroorzaken als het ongeluk met de kernreactor in Tschernobyl. Er is geen oplossing voor het probleem van de eindopslag. De kernfusie biedt ook geen oplossing, het duurt nog minstens honderd jaar voor daar resultaten worden bereikt. Daarom is het zinvoller om te investeren in veilige hernieuwbare energiebronnen.

Vidal-Quadras Roca
Mijnheer de Voorzitter, als wij een goed beleid definiëren als het stellen van volledige en juiste diagnoses die worden opgevolgd door daadwerkelijke oplossingen, dan moge duidelijk zijn dat het energiebeleid van de Commissie, aangestuurd door commissaris De Palacio, binnen deze definitie valt. Binnen dit bestek biedt het Groenboek inderdaad een gedetailleerde en consistente analyse van de huidige situatie.
Het Groenboek behelst vier speerpunten. Ten eerste wijst het op het ontoelaatbare risico dat een buitensporige energie-afhankelijkheid meebrengt. Ten tweede vermeldt het de onmogelijkheid om aan het Protocol van Kyoto te voldoen als wij op onze lauweren blijven rusten en niet ingrijpen. Ten derde benadrukt het de minimale beleidsruimte waarover wij beschikken op het vlak van het aanbod waardoor wij ons dus zullen moeten concentreren op de vraag. En ten vierde onderstreept het de noodzaak om het energiebeleid op een echt Europese leest te schoeien.
Niemand zal kunnen beweren dat dit goede beleid stopt bij de analyse; de commissaris toont aan dat de daad bij het woord gevoegd kan worden. Zo hebben wij op dit moment in het Parlement de richtlijn over een efficiënt energiebeheer in gebouwen, de richtlijn over vervoer, de richtlijn over de liberalisering van de elektriciteits- en aardgasmarkten en de verordening betreffende grensoverschrijdende handel in elektriciteit.
De commissaris verdient dus alle lof maar ik wil niet afsluiten zonder ook de heer Chichester, onze rapporteur, heel nadrukkelijk te complimenteren met het inlevingsvermogen dat hij naar zijn collega' s toe ten toon heeft gespreid en het evenwichtige verslag dat hiervan het resultaat is.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijn complimenten voor de paragraaf in het verslag waarin de Russische gaspijpleiding bij de noordse dimensie wordt betrokken. Mevrouw de commissaris, ik stel voor dat de Commissie snel maatregelen neemt om dit noordse gas onze energiesituatie in evenwicht te laten brengen.
Bruinkool heeft in het verslag veel aandacht gekregen. Ik vraag daarom waar turf gebleven is die zich toch elk jaar massaal hernieuwt. Turf is natuurlijk alleen een delfstof van arme regio's, terwijl bruinkool er een van rijke regio's is! Turf is echter in perifere regio's een belangrijke brandstof en dus ook een regionale brandstof.
Veertig procent van de energie wordt verbruikt in gebouwen: voor de verwarming, het water, de klimaatregeling en het licht. In Finland moesten wij al tijdens de vorige energiecrisis gebouwen aanpassen en wij hebben onder moeilijke omstandigheden goede resultaten geboekt. Wij moeten de energie-efficiëntie in gebouwen sterk vergroten, omdat wij daaraan nog zeer veel kunnen verbeteren. Wij moeten bijvoorbeeld wennen aan de schemer. Het is mooi in de schemer te zitten en niet altijd in zonlicht of kunstlicht.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, de opeenvolgende aardoliecrises evenals de politieke en sociale instabiliteit in de voornaamste koolwaterstofproducerende landen hebben aangetoond hoe belangrijk een onafhankelijke energievoorziening voor onze economieën is.
Maar indien wij deze onafhankelijkheid op politiek vlak niet vastberaden nastreven, dan lopen wij het risico dat onze afhankelijkheid alleen maar toeneemt. Als wij alles op zijn beloop laten, zal de Europese Unie over 25 jaar voor 70% afhankelijk zijn van ingevoerde energie, tegen 50% nu. Dit besef ligt ten grondslag aan het Groenboek.
Willen wij het roer zelf in handen houden, dan moeten wij een tweeledige benadering volgen. Het accent moet vooral komen te liggen op energiebesparing. Ten tweede moeten wij onze sterke punten, onze knowhow en onze hulpbronnen benutten.
In dit licht moet, zoals in het Groenboek en door de rapporteur wordt benadrukt, het vraagstuk van de ontwikkeling van de kernenergie op realistische en niet ideologische wijze worden aangepakt. Dit betekent dat moet worden erkend dat deze energiebron waar het om de uitstoot van broeikasgassen gaat een uitstekende staat van dienst heeft, maar ook dat absoluut aanzienlijke onderzoeksinspanningen vereist zijn om de volledige onschadelijkheid van nucleair eindafval, om hoe geringe hoeveelheden het hier ook mag gaan, te waarborgen.
Door de opwerkingsprocédés op de korrel te nemen - zoals nog weer het geval is in de door STOA in opdracht gegeven WISE-studie, waarbij in wetenschappelijk opzicht grote vraagtekens moeten worden geplaatst - komen we er in ieder geval zeker niet. De Europese landen zouden hun wetenschappelijke vooruitgang niet moeten beknotten, maar integendeel moeten bevorderen, met name door de onderzoeksinspanningen te richten op de perfectionering van de opwerkings- en recyclagetechnieken.
Soortgelijke onderzoeksinspanningen zijn vereist op het vlak van de biobrandstoffen. Deze energiebron is immers in de Gemeenschap op grote schaal voorradig, veroorzaakt geen vervuiling en biedt veelbelovende afzetmogelijkheden voor onze landbouw. Ik betreur dan ook dat aan de biobrandstoffen in het Groenboek onvoldoende aandacht is besteed.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, hier zijn we dan, allemaal bezorgd over onze afhankelijkheid van geïmporteerde brandstoffen en energie, bezorgd over de toekomst van onze economie en onze banen, en toch klagen de heren Fitzsimons en Kronberger over een van de belangrijkste potentiële bronnen om dat probleem op te lossen, namelijk kernenergie, en bagatelliseren ze die bron. Niet alleen voldoet kernenergie aan onze energiebehoeften en economische eisen, zij voldoet ook aan onze milieueisen uit hoofde van het Protocol van Kyoto.
Ik zou willen zeggen - en het uitstekende verslag van de heer Chichester bevestigt dit ook - dat we met onze economie en onze banen in de toekomst in de problemen komen, tenzij we de bronnen van onze energievoorziening diversifiëren, vooral door inheemse energiebronnen te bevorderen. Kernenergie moet in deze beide ambities - diversificatie en inheemse bronnen - een belangrijke rol spelen. Er zijn ook andere terreinen. De heer Chichester noemde steenkool. We moeten schone technologieën voor kolen bevorderen.
In mijn deel van de wereld, in Schotland, zouden we graag meer nadruk willen zien op de bevordering van de olie- en gasindustrie en de mogelijkheden daarvan voor betere terugwinningsystemen, voor de exploratie van marginale gebieden, voor de ontwikkeling van marginale olie- en gasvelden, voor de aanvulling van de reserves, de reservoirs in het zuidelijk deel van de Noordzee, in de tussentijd met gas om ons op de lange termijn te beschermen, en vooral transmissiesystemen. Dat geldt niet alleen voor olie en gas, maar ook voor elektriciteit.
Op al deze gebieden zijn er enorme mogelijkheden voor onderzoek. Daarmee sluiten we aan bij hetgeen we morgen zullen bespreken in het verslag-Caudron over het Zesde Kaderprogramma. Op al deze gebieden zullen diversificatie, inheemse bronnen en onderzoek ons helpen onze doelstellingen te verwezenlijken.

Caudron
Mevrouw de commissaris, geachte collega' s, ik wilde vanavond om twee redenen aan het debat deelnemen. Ten eerste wil ook ik het belang van de energie voor Europa benadrukken, nu ervan wordt uitgegaan dat de Unie in 2030 voor 70% afhankelijk zal zijn van de invoer en dus over uiterst weinig armslag zal beschikken. Vervolgens zou ik willen benadrukken dat ik de aanpak van de heer Chichester, die voorstelt het energieaanbod te diversifiëren en tegelijkertijd alle huidige energiebronnen te ontwikkelen zonder er één voor te trekken, principieel steun. Nu bevatten zijn voorstellen liberaliseringstendensen die ik, als zij op zich hadden gestaan, zeker zou hebben verworpen. Thans maken zij echter deel uit van een breed eisenpakket waarvan er een aantal zeer moedig zijn. Derhalve steun ik dit pakket dat is ingediend door onze collega Chichester, die ik met zijn verslag feliciteer.

Van Velzen
Voorzitter, mevrouw de commissaris, op de eerste plaats zou ik zeer veel dank willen uitspreken aan het adres van de heer Chichester. Ik heb nog maar weinig verslagen over energie gezien van dit niveau. Het Groenboek van de Commissie was al goed maar met deze aanvulling denk ik dat wij heel veel goede bouwstenen hebben voor het energiebeleid in de Europese Unie.
De grootste zorg is natuurlijk, zoals de heer Chichester ook terecht schrijft, onze energieafhankelijkheid en de vraag is wat je daaraan kan doen. Ik vind dus dat het afgewogen pakket in het verslag-Chichester een hele goede handreiking is. Dat betekent dat je niet alleen naar de aardolie en de gasvoorziening moet kijken, maar ook naar de nieuwe vormen van energie. Dat je moet kijken naar hernieuwbare energiebronnen, maar dat je ook de ogen niet moet sluiten voor de kernergie. Zeker naar de manier waarop het gebruik ervan veiliger kan worden gemaakt. Dat kan zeker,en daaraan moeten we nog heel veel doen. Je kunt niet zeggen dat kernenergie niet meer mag, want dan kom je in Europa in de grootst mogelijke problemen. We moeten natuurlijk ook iets doen aan de vraagkant en op dat punt kan er ook heel veel gebeuren, ook met intelligente oplossingen.
Mijnheer de Voorzitter, er wordt altijd gezegd: als er geen energiehoofdstuk is, dan kan er niks. Nou, als ik kijk naar paragraaf 21 waar alleen al een opsomming staat van alle elementen van het EU-beleid die op dit ogenblik gerealiseerd kunnen worden, dan is dat een enorme agenda. Onze commissaris heeft op dat punt ontzettend veel werk. Voorzitter, energie en - zeker als we kijken naar de ontwikkelingen na 11 september - geopolitieke ontwikkelingen hangen nauw met elkaar samen. Ik hoop dus ook dat het energiehandvest zo gauw mogelijk wordt geratificeerd en dat we het Kaspische-Zeebekken verder gaan ontwikkelen want daarmee kunnen we ook een stukje afhankelijkheid van Europa verminderen. Ik zou willen besluiten met zowel de commissaris als onze rapporteur te feliciteren met hun uitstekende werk.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil om te beginnen de rapporteur, de heer Chichester, hartelijk bedanken voor de inzet waarmee hij dit uitstekende verslag tot stand heeft weten te brengen.
Ik ben mij bewust van de omvang van de taak ter hand. Niet alleen is het een veelomvattend en complex onderwerp maar ook zijn er, binnen en buiten het Parlement, vele uiteenlopende partijen bij betrokken.
Wanneer ik spreek over continue energievoorziening bedoel ik niet alleen de toevoer als zodanig. Ik verwijs dan eveneens naar energiesystemen en -diensten die èn wat het milieu betreft èn op sociaal en economisch vlak duurzaam zijn. Zo bezien is de continue energievoorziening van cruciaal belang voor onze ontwikkeling en veiligheid. De tragische gebeurtenissen op 11 september jongstleden benadrukken dit eens te meer. Opnieuw blijkt hoe afhankelijk wij zijn van de invoer en van de veiligheid van onze installaties.
Van het ene op het andere moment is de risicofactor exponentieel gegroeid: het risico van bewust toegebrachte schade aan installaties en infrastructuren, het risico van grote schommelingen op de oliemarkten (met de daarbij behorende nefaste gevolgen voor de wereldeconomie) en het risico dat onze aanvoer stilvalt, zowel intern als extern. Nooit eerder was het zo belangrijk te beschikken over adequate mechanismen om noodsituaties het hoofd te kunnen bieden.
Het grote aantal reacties op het Groenboek - meer dan 150 en afkomstig van allerhande organisaties - geeft wel aan hoeveel belangstelling er binnen en buiten Europa bestaat voor het veiligstellen van de energievoorziening. Dat stemt hoopvol. Het doet mij deugd dat de analyse van de Commissie zoveel bijval krijgt en dat er al zoveel inzicht bestaat in de risico' s en de problemen van de energietoevoer en het internationale karakter van deze problematiek. Dat blijkt ook uit het uitstekende verslag dat u voor u heeft liggen.
Vele geënquêteerden gaven aan dat het niet meer mogelijk is de energietoevoer los te zien van economische doelstellingen en het milieubeleid. Bovendien blijkt uit het verslag dat ook het Europees Parlement duidelijk inziet dat deze drie sectoren nauw met elkaar verbonden zijn en op elkaar moeten worden afgestemd.
Uit de antwoorden spreekt ook dat de Europese publieke opinie net als de Commissie het probleem van de klimaatverandering wil aanpakken. Ik zie met genoegen dat het Europees Parlement deze mening niet alleen deelt maar ook allerlei ideeën in huis heeft over de instrumenten die daarbij van nut zouden kunnen zijn. Wij zullen deze ideeën aandachtig bestuderen wanneer wij ons bezinnen op onze reactie op deze enquête over het Groenboek. Ik ga hier nu niet nader op in, dames en heren, maar ik wil wel even hardop verklaren dat dit onderwerp in vele nationale parlementen aan bod is gekomen - enkele malen in mijn bijzijn, anders in aanwezigheid van hoge ambtenaren van de Commissie - en dat er ook op universiteiten en in niet-gouvernementele organisaties over is gedebatteerd. Onder andere dankzij het gebruik van internet zullen wij ons, wanneer wij klaar zijn, een beeld kunnen vormen van het belang dat in alle sociale geledingen van de Europese Unie aan dit onderwerp wordt gehecht.
Ik wil vooral benadrukken hoezeer de aandacht uitgaat naar een efficiënt energieverbruik. Net als u denk ik dat er op dit vlak aanzienlijke verbeteringen mogelijk zijn. U stoelt uw glasheldere ideeën met betrekking tot het aanbod op de breed gedeelde opvatting dat de energie- en aanvoerbronnen moeten worden gediversifieerd.
Zoals ook in het verslag staat, is er geen energievorm zonder schaduwzijde; aan alles hangt een prijskaartje en tegelijkertijd moeten wij alle mogelijkheden aanspreken. Wat de steenkoolsector betreft kunnen wij in ieder geval de komende tijd niet anders dan kiezen voor een gesubsidieerde productie. De ontwerpverordening van de Commissie wijst op het belang dat wij hechten aan de eigen productie en benadrukt bovenal de noodzaak een schone steenkooltechnologie te ontwikkelen waardoor wereldwijd de uitstoot aan banden kan worden gelegd. Uiteindelijk vormt steenkool de enige fossiele energiebron waarover de Europese Unie rijkelijk beschikt. Bovendien wordt op deze manier het voortbestaan gewaarborgd van een geavanceerde technologie die ons bedrijfsleven allerhande mogelijkheden biedt.
Het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen zal afhangen van de snelheid waarmee wij een hele reeks economische, sociale en technische hinderpalen uit de weg ruimen. De richtlijn over hernieuwbare energiebronnen is wat de elektriciteitsvoorziening betreft, richtinggevend. Ik weet dat de critici deze richtlijn te behoudend vinden maar wij blijven ernaar streven het percentage hernieuwbare energiebronnen voor het einde van dit decennium te verdubbelen. Een paar dagen geleden - en ik haak nu in op de woorden van de heer Souchet - hebben wij bijvoorbeeld een belangrijk en ambitieus voorstel over biobrandstoffen goedgekeurd dat naar ik hoop zowel door de Raad als door het Parlement zal worden onderschreven.
Wat de kernenergie betreft ben ik buitengewoon ingenomen met de eerlijke en constructieve dialoog waartoe het Groenboek heeft geleid. Een aantal landen heeft een moratorium afgekondigd of een geleidelijke ontmanteling van het kernarsenaal toegezegd. Er is echter een lidstaat die zich duidelijk voorstander van deze vorm van energie betoont en een nieuwe kerncentrale wil bouwen. Het afstoten van kernenergie door een aantal lidstaten zal wel een grote bres slaan in ons energiegenererend vermogen en leiden tot een hoger verbruik van meer vervuilende energievormen. Daarmee kunnen onze verplichtingen in het kader van Kyoto onder druk komen te staan.
Natuurlijk respecteer ik de besluiten van de lidstaten volledig maar ik denk wel dat het heel moeilijk is om het probleem van de klimaatverandering aan te pakken zolang de energiebases zo divers zijn. Het is mijns inziens wenselijk alle opties open te houden in afwachting van meer onderzoeksresultaten op het vlak van het beheer en de verwerking van afval. Want dit is de werkelijke achilleshiel van de kernenergie, vooral nu de veiligheid van de kerncentrales verbeterd is.
De discussie over het Groenboek is nog altijd aan de gang. Het zou dus voorbarig zijn om nu al conclusies te trekken. Dat neemt niet weg dat de Commissie - nu en in de toekomst - blijft zoeken naar nieuwe aanvoermogelijkheden. Samen met het Parlement en de Raad werken wij aan de Europese wetgeving voor een van de hoekstenen van onze strategie, zowel wat aardgas als wat elektriciteit betreft. Wij buigen ons over het fiscale kader en de prijsstelling. Er moet een mechanisme komen voor de vaststelling van energietarieven waarin alle externe sociale en milieukosten zijn verrekend.
Wij zullen binnenkort ook komen met voorstellen voor aansluitingen tussen energienetwerken van verschillende nationale markten. Een dergelijke geïntegreerde markt zal meer garanties bieden voor een continue energievoorziening.
Bovendien is het de bedoeling om met het oog op de verhoogde efficiency op korte termijn een voorstel te doen over gecombineerde warmte- en elektriciteitsopwekking. Zojuist beweerde iemand dat wij weinig actie hebben ondernomen. Maar mag ik u, dames en heren, wijzen op het voorstel voor gebouwen (buitengewoon belangrijk; gebouwen slokken 40% van het energieverbruik op, met een besparingsmarge van bijna 20%), op het voorstel dat wij zullen doen ter verbetering van de huidige verordening over gecombineerde warmte- en elektriciteitsopwekking en op het zeer algemene kadervoorstel dat het mogelijk maakt maatregelen te treffen voor alle soorten huishoudelijke en elektrische apparaten die in gebouwen worden gebruikt.
Op het vlak van de vraag zijn de voordelen van de voorgestelde energiebesparingen overduidelijk en hebben wij - nogmaals - naast de zojuist genoemde voorstellen vele serieuze, onderbouwde en diepgaande initiatieven ontplooid. In het Witboek van de Commissie vindt u een uiterst gedetailleerde analyse van het vervoer en de impact van deze sector op de vraag. Een aantal belangrijke aspecten hiervan heb ik aangestipt toen ik sprak over het vorige week goedgekeurde voorstel met betrekking tot de biobrandstoffen.
Ook in het verslag wordt onomwonden gesteld dat de problematiek rondom de energievoorziening een internationaal stempel draagt. Het feit dat wij steeds afhankelijker zijn van niet alleen aardolie maar ook aardgas maakt dat wij de geopolitieke gevolgen van deze marktsituatie nauwlettend moeten bestuderen. Volgend jaar wil de Commissie hierover een verslag opstellen; uiteraard zouden wij voor onze strategie graag gebruik maken van het Zesde Kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling en de opvolger van het kaderprogramma voor energie.
Geachte parlementsleden, het veiligstellen van de energievoorziening is onverbrekelijk verbonden met een evenwichtige sociale en economische ontwikkeling. De discussie over het Groenboek heeft meer dan ooit aangetoond dat er een broos samenspel bestaat tussen de energiebehoeften, de milieudoelstellingen en een evenwichtige economische ontwikkeling. Veel van de door u in het verslag gepresenteerde ideeën kunnen een belangrijke rol spelen bij het veilig stellen van een continue energievoorziening. Een aantal van die ideeën wordt, zoals ik zei, al toegepast maar er is nog geen sprake van een uitgewerkte strategie.
Europa moet een stabiel kader scheppen dat de continue energievoorziening op lange termijn veiligstelt, een kader waarop de wisselende internationale omstandigheden en factoren als economie en milieu geen vat hebben en dat een stevig fundament vormt voor de toekomstige rol van Europa op internationaal niveau.
Met dit in het achterhoofd zou ik de bijeenkomst van de Europese Raad in Barcelona de komende lente graag gebruiken als lanceringsplatform voor een Europese strategie op het vlak van de energievoorziening. U kunt er gevoeglijk van uitgaan dat wij bij het ontwerpen van die strategie uitvoerig stil zullen staan bij de in dit verslag geopperde ideeën. Ik hoop de discussie hierover een volgende keer met u te kunnen voortzetten.
Ik wil nogmaals de heer Chichester feliciteren met dit uitstekende verslag. Ook mevrouw Ayuso wil ik complimenteren met het adviesverslag dat zij namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid opstelde en verder dank ik al diegenen die tijdens dit debat het woord hebben gevoerd. Ik verzeker u dat wij niet zullen rusten voordat de definitieve conclusies op tafel liggen van dit algemene debat over het Groenboek van de Commissie.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris!
De heer Turmes wil graag iets zeggen over de agenda.

Turmes
Ik heb de commissaris twee zeer concrete vragen gesteld en ik ben lichtelijk teleurgesteld over het feit dat zij mij hierop geen antwoord geeft. De ene had betrekking op de scenario' s, de andere op de rondetafelgesprekken.

De Voorzitter
Mijnheer Turmes, wat u zei was misschien wel juist, maar dat was geen opmerking over de agenda!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Chemische stoffen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0356/2001) van mevrouw Schörling, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het Witboek van de Commissie: "Strategie voor een toekomstig beleid voor chemische stoffen" (COM(2001) 88 - C5-0258/2001 - 2001/2118(COS)).

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het verslag over de strategie voor een toekomstig beleid voor chemische stoffen, dat wij in dit debat gaan behandelen en waarover wij standpunten gaan innemen, is zeer urgent en belangrijk, omdat het de basis legt voor een voorstel voor een wettekst en een nieuwe kaderwetgeving voor het chemicaliënbeleid van de Unie.
De Europese Raad heeft tot mijn grote vreugde op de Top van Göteborg in juni besloten dat er op zijn laatst in 2004 een nieuw chemicaliënbeleid moet komen en dat er aan deze termijn niet getornd mag worden. De Commissie moet daarom haar wetgevingsvoorstel in 2002 indienen.
De discussie over de tekortkomingen van het huidige chemicaliënbeleid is al lange tijd aan de gang. Er is onder andere kritiek geuit op het feit dat er geen informatie bestaat over het merendeel van de 100.000 bestaande chemicaliën, dat de werkzaamheden veel te traag verlopen en dat het huidige beleid met betrekking tot het beschermen van de gezondheid en het milieu in de praktijk is mislukt.
Uit het feit dat de Commissie de wetgeving voor bestaande stoffen herziet, blijkt dat mens en milieu mogelijk worden blootgesteld aan een groot aantal chemische stoffen waarvan de gevaarlijke eigenschappen niet bekend zijn. Het is bekend dat het menselijk lichaam meetbare gehaltes van 350 chemicaliën bevat. Het is eveneens bekend dat het gehalte broomhoudende brandvertragers in moedermelk ieder jaar toeneemt.
Hoewel PCB en DDT vandaag de dag onderhevig zijn aan strenge restricties, treft men nog steeds hoge gehaltes aan van deze chemicaliën in het vetweefsel van mensen en dieren op de hele wereld, ook in de poolgebieden, waar deze chemicaliën überhaupt niet worden geproduceerd. Er komen steeds nieuwe chemicaliën bij, zoals PFOS, perfluorooctane sulfonate, die niet in het vetweefsel terechtkomen, maar in het bloedeiwit. Deze chemicaliën komen in diverse producten voor, waaronder shampoo.
Door middel van een verordening van de Raad, die het hoofd moet bieden aan de tekortkomingen, dienen er uitvoerige risicobeoordelingen te worden gemaakt. Bovendien moet men aanbevelingen doen over maatregelen, enzovoort. Momenteel is bekend dat er slechts 140 chemicaliën op de zogeheten prioriteitenlijst staan en dat de risicobeoordelingen slechts in elf gevallen zijn voltooid. Nog erger is dat men tot geen enkele maatregel heeft besloten voor het terugdringen van de risico's, ondanks het feit dat dergelijke maatregelen voor het merendeel van deze stoffen onbetwist nodig zijn.
In het Witboek van de Commissie, dat is uitgewerkt door de DG' s Milieu en Ondernemingen wordt getracht een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en het milieu te verwezenlijken zonder dat de Europese chemische industrie aan concurrentievermogen inboet. Dat gebeurt onder andere door te zeggen dat door middel van het chemicaliënbeleid technische innovatie en ontwikkeling van veiligere chemische stoffen gestimuleerd wordt. Hiermee wil ik zeggen, evenals een meerderheid van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, dat de strategie gericht moet zijn op de bescherming van het milieu en de gezondheid. Verder moeten de discussie in de Raad en de toenemende ongerustheid over het feit dat het huidige chemicaliënbeleid het milieu en de gezondheid onvoldoende bescherming kan bieden, het uitgangspunt vormen voor het Witboek van de Commissie. Natuurlijk moet er een zeker belang gehecht worden aan de economische en sociale aspecten, evenals aan het onderdeel van de strategie voor een duurzame ontwikkeling.
Als een meerderheid van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid zou stemmen voor een voorstel dat verdergaat dan het Commissievoorstel en dat laat zien hoe een effectieve, transparante en consumentvriendelijke controle van chemicaliën er in de toekomst moet uitzien, is dat geheel in lijn met en krijgt het sterke politieke steun van de Europese Raad in juni, toen de conclusies van de vijftien lidstaten aanzienlijk strikter en verregaander waren dan het Commissievoorstel.
Er bestaat dus een uitgesproken politieke wil om het voorstel van de Milieucommissie voor een nieuwe chemicaliënstrategie aan te nemen, met name wat betreft de omvang van het REACH-systeem. De PPE-DE-Fractie en de industrie willen momenteel alleen dat CMR-stoffen van de categorie 1 en 2 en de POP's worden opgenomen, wat nauwelijks een strategie voor de toekomst genoemd kan worden. Er zijn ook industriële bedrijven die verder willen gaan. Een industrie met een sterke concurrentiepositie komt namelijk alleen tot stand door het ontwikkelen van veiligere chemicaliën en door chemicaliën te ontwikkelen die de gezondheid en het milieu beschermen, dat wil zeggen niet de onaanvaardbare situatie van vandaag de dag. Daarom ben ik van mening dat wij ons moeten houden aan het compromis dat bereikt is tussen de verschillende politieke fracties en het voorstel dat door een meerderheid wordt gesteund.

Mayer, Hans-Peter
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, op 11 oktober heeft de Commissie juridische zaken en interne markt mijn advies over het Witboek inzake een toekomstig beleid voor chemische stoffen goedgekeurd. De harmonisatie van het beleid in de hele Europese Unie is natuurlijk heel belangrijk. Niet minder belangrijk zijn echter de volgende drie punten. Ten eerste moet het systeem voor de registratie uitvoerbaar zijn. Bij de hoeveelheid gegevens die moeten worden verstrekt moet het evenredigheidsbeginsel worden gerespecteerd, anders komt het systeem nooit van de grond. Datzelfde principe moet ook gelden voor de gevraagde definitie van het beoogd gebruik. De producent van een chemische stof moet dus een specifieke definitie kunnen geven van het beoogd gebruik.
Ten tweede moet er een duidelijke definitie van het vervangingsbeginsel komen. In de lidstaten bestaan er verschillende definities, en sommige kennen helemaal geen dergelijke definitie. We kunnen het principe alleen maar in het recht van de Gemeenschap opnemen wanneer we er een heldere en duidelijke definitie voor hebben.
Ten derde moeten we zorgen voor een goede bescherming van de gegevens. Er is onvoldoende rekening gehouden met de garanties voor het fabrieksgeheim. Bovendien moeten we degenen die de gegevens verstrekken beschermen tegen onrechtmatig gebruik daarvan door auteursrecht toe te kennen aan de registratiegegevens. Het verslag van mevrouw Schörling is in dat opzicht niet evenwichtig. Ze houdt onvoldoende rekening met de belangen van de middelgrote en grote chemische bedrijven, en dat kan tot concurrentievervalsing leiden. Daarom vraag ik uw steun voor de amendementen in het advies van de Commissie juridische zaken en interne markt. Zij herstellen het evenwicht, en dat is in ieders belang.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, het Witboek van de Commissie heeft een ambitieus uitgangspunt. Men wil het Europese recht inzake stoffen en producten volledig moderniseren. Het is in principe juist om de oude en de nieuwe stoffen in de wet op voet van gelijkheid te behandelen en alle stoffen waarvan per jaar meer dan 1 ton wordt geproduceerd of ingevoerd op zijn laatst in 2012 volgens uniforme procedures te laten registreren en evalueren.
Dit principe in het Witboek leidt ertoe dat de industrie zelf meer verantwoordelijkheid draagt in de omgang met chemische stoffen. Op basis van de ervaringen tot nu toe met de verschillende voorschriften wordt een volledig nieuwe koers voorgesteld. De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft dit verslag met een grote meerderheid goedgekeurd. Het probleem is dat er tot nu toe onvoldoende onderzoek is verricht naar de gevolgen van de voorstellen in het Witboek voor de concurrentie, de internationale handel, de werkgelegenheid en het midden- en kleinbedrijf. Dat moet alsnog gebeuren.
Bovendien is de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie van mening dat de voorschriften niet zomaar op de eigenschappen van de stoffen gebaseerd moeten zijn, maar uitsluitend op reële wetenschappelijk aantoonbare risico's. Hoeveelheden zijn slechts een indicatie. Het eigenlijke criterium is het bestaande risico. Daarom vraagt de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie een screening-procedure in twee trappen.
Wij wijzen het voorstel van de rapporteur van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid op de volgende punten nadrukkelijk van de hand: ze wil gevoeligmakende stoffen onder het vergunningenstelsel laten vallen, de vergunning voor een beperkte tijd laten gelden, alle hoeveelheden onder een ton laten registreren, alle gegevens zonder beperkingen openbaar toegankelijk maken, talloze stoffen verbieden, de gegevens en evaluaties die het bedrijfsleven moet voorleggen ook nog eens in een peer-review laten beoordelen en nog een hele serie punten.
Wanneer we de toelatingsprocedure aanzienlijk vaker zouden eisen zou dat absoluut haaks staan op ons gezamenlijk doel om het aantal dierproeven te verlagen. Daarom kiest de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie voor een redelijke koers, die zowel door de Europese vakbonden als door de Europese werkgevers in de chemische industrie wordt gesteund.

Müller, Emilia Franziska
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, chemische stoffen en producten horen tegenwoordig bij het dagelijks leven. We kunnen in onze samenleving bijna niet meer zonder chemie. We gebruiken bijvoorbeeld zonder veel twijfels schoonmaakmiddelen, cosmetica, kunststoffen, geneesmiddelen en nog veel meer. Het lijdt echter ook geen twijfel dat het gebruik van deze stoffen en producten gevolgen heeft voor de volksgezondheid en voor het milieu. Daarom moeten we zorgen voor een handzaam en flexibel systeem voor de controle en evaluatie van de bestaande en nieuwe stoffen. Het Witboek moet volgens de EVP-Fractie een einde maken aan de tekortkomingen van het Europese beleid voor chemische stoffen. We moeten voorrang geven aan de bescherming van mens en milieu en aan duurzame ontwikkeling. Tegelijkertijd mogen we de concurrentiepositie van de chemische industrie en het MKB op de wereldmarkt niet in gevaar brengen.
De chemische industrie is de op twee na grootste verwerkende bedrijfstak in Europa, en de Commissie levert de volgende cijfers: in bijna 40.000 vaak kleine of middelgrote bedrijven werken 4,7 miljoen werknemers. Met dit verslag bepalen we ook hun toekomst. Het verslag-Schörling legt de nadruk heel duidelijk op de belangen van het milieu, en het gevaar bestaat dat de overdreven eisen ook aan de overheid het hele systeem lam zullen leggen en het in de praktijk geen kans krijgt.
Daarom steunt de EVP-Fractie de volgende punten niet: de verplichting om stoffen te registreren waarvan per jaar minder dan een ton wordt geproduceerd, de uitbreiding van de toelatingsprocedure, de vervanging en het verbod van stoffen alleen maar vanwege hun eigenschappen, een bijkomende procedure van peer-review en de onrealistische verplichtingen voor het verstrekken van informatie en het bijhouden van databanken. Wij zijn van mening dat slechts een evenwichtig systeem kan garanderen dat in de Europese Unie hoogwaardige producten worden gemaakt, arbeidsplaatsen blijven bestaan en mens en milieu daadwerkelijk worden beschermd.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom het voorstel van de Commissie voor een beleid inzake chemische stoffen. Het had er al veel eerder moeten zijn. We hebben te lang een geleidelijke toename van allergische reacties en zelfs ergere effecten op de volksgezondheid gezien en tegelijkertijd een reeks ongewenste effecten op het algemene milieu. Als we dit verslag aannemen, zetten we een eerste stap op weg naar het stellen van een uiterst belangrijke vraag: of de 30.000 chemische stoffen die thans algemeen worden gebruikt, en de 100.000 componenten die daarmee worden gemaakt, op enigerlei wijze verantwoordelijk zijn voor de dingen die we met de volksgezondheid en de wereld om ons heen zien gebeuren. Er bestaat geen twijfel dat we zeer breed onderzoek moeten doen naar de chemische stoffen die thans worden gebruikt, en naar de chemische stoffen die we in de toekomst mogelijk in ons milieu willen introduceren.
We zullen moeten gaan nadenken over kwesties en terreinen waar we tot nu toe nog niet over hebben nagedacht. Vooral sociaal-economische zaken zullen van belang zijn. De volle gevolgen van een verandering van ons beleid en onze strategie inzake chemische stoffen zullen in heel Europa worden gevoeld. Het valt echter te hopen dat we, door vanavond een serieuze stap voorwaarts te zetten en een begin te maken met het formuleren van een nieuwe structuur voor het beleid inzake chemische stoffen, tot een beleid zullen komen dat op de lange termijn werkelijk duurzaam is, dat de maatschappij als geheel werkelijke, positieve voordelen biedt, dat een einde maakt aan alle negatieve gevolgen voor de volksgezondheid en het milieu en dat een lichtend voorbeeld is voor andere delen van de wereld voor wat betreft de manier waarop zij in de toekomst verder zouden moeten gaan. Vanavond zetten we dus niet alleen een stap naar een schoner en beter Europees milieu en een sterkere en beter florerende chemische industrie in Europa, maar ook naar een gezondere en betere toekomst voor de hele wereld.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat de commissaris haar slaapachterstand heeft ingehaald na weer een geslaagde conferentie over klimaatverandering.
Het leek allemaal heel makkelijk toen de commissaris ons voor het eerst het plan voorlegde. Zij zei dat we in Europa tienduizenden chemische stoffen gebruiken. Deze zijn onmisbaar voor onze manier van leven, maar er is maar heel weinig openbare informatie over deze stoffen en de echte angst is dat sommige van die stoffen op de lange termijn mogelijk schade aan het milieu en de volksgezondheid veroorzaken. We moeten die informatie dus zien te krijgen, we moeten de tests uitvoeren en we moeten, terwijl we de goede stoffen behouden en een sterke Europese chemische industrie instandhouden, bepalen welke stoffen slecht zijn, en deze aan de kant doen.
Dat was echter een paar maanden geleden. In de tussentijd hebben we van de lobbyisten allemaal veel geleerd over de problemen met de praktische uitvoering van het beleid, waarvan de moeite die het kost zelfs maar te bepalen over hoeveel chemische stoffen we het hebben, een goed voorbeeld is. De ene keer krijgen we een aantal van 30.000 te horen, de andere keer van 100.000 - nogal een fors verschil.
De chemische industrie zegt weliswaar dat zij voor de doelstellingen van de Commissie is en dat zij deze ondersteunt, maar zij waarschuwt dat de voorstellen onpraktisch zijn, de bureaucratie zullen doen toenemen en onstellend duur zullen zijn. Het testregime zal, zo zegt de chemische industrie, het hele systeem verlammen, vooral als we de eisen uitbreiden. Miljoenen dieren zullen op een pijnlijke wijze en misschien nodeloos worden gedood om aan de testeisen te voldoen.
Met al deze zaken moet rekening worden gehouden. Wanneer de ontwerprichtlijn wordt behandeld, zal ik zeer goed naar de klachten van de industrie luisteren. Ik erken dat de industrie in milieuzaken vaak loos alarm slaat, maar desondanks moeten we ervoor zorgen dat nieuwe eisen die aan de bedrijven worden opgelegd, realistisch en praktisch zijn en dat ze deze uiterst belangrijke industrie versterken in plaats van schade toebrengen.
Dit is slechts een Witboek. Wat betreft aanbevelingen, steun ik mevrouw Schörling in haar verzoek aan de Commissie haar milieuafspraken aan te scherpen in plaats van te versoepelen. In werkelijkheid zullen we uiteindelijk waarschijnlijk de Raad van ministers volgen en de verantwoordelijkheid weer terugschuiven naar de Commissie en u vragen een weg om de obstakels heen te zoeken, waarbij u de absolute garantie krijgt dat we kritiek op u zullen uitoefenen, met welke voorstellen u ook komt.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, dit verslag is een mijlpaal op weg naar meer bescherming voor het milieu en de consument, daar waar het huidige chemiebeleid volledig gefaald heeft. Er zijn al tientallen jaren meer dan honderdduizend chemische stoffen op de markt, maar we weten niet in welke hoeveelheden en welke risico's eraan vastzitten. Daardoor wordt het voorzorgsprincipe eigenlijk met voeten getreden, deze stoffen zijn zonder enig overzicht getest op ons en het milieu. Hoeveelheden van minder dan 1000 ton per jaar hoeven zelfs niet te worden gemeld, of ze nu gevaarlijk zijn of niet.
We spelen dus al tientallen jaren Russische roulette met onze gezondheid en met het milieu. Dat is schrikbarend en onverantwoord. Daar moeten we zo snel mogelijk een eind aan maken. Als de industrie de gegevens niet binnen een bepaalde termijn op tafel legt mogen deze stoffen niet meer worden verkocht. Ik hoop dat de meerderheid in dit Parlement zich niet als voetveeg van de chemische industrie ziet. Uit de agressieve advertenties van de Duitse chemische industrie is toch duidelijk gebleken dat ze hulpeloos is en geen steekhoudende politieke argumenten heeft. Er wordt ook door collega's gezegd dat er veel banen verloren zouden gaan. Dat is toch te gek wanneer we overwegen dat de chemische industrie in de afgelopen tien jaar de productie met 25% heeft verhoogd, terwijl de werkgelegenheid met 14% gedaald is. Toen was er nog geen Witboek voor de chemische industrie. We weten toch maar al te goed dat de chemische industrie slechts dan een kans heeft om duurzame werkgelegenheid te bieden wanneer ze milieuvriendelijke producten aanbiedt. Slechts dan heeft de chemische industrie in Europa een toekomst. Wij zullen ervoor vechten dat het nieuwe beleid voor chemische stoffen het hart van het Europese milieubeleid wordt. Volgens mij is de tijd gekomen om een einde te maken aan het struisvogelbeleid van de afgelopen decennia. We moeten in de toekomst een doelmatig chemiebeleid voeren en de volksgezondheid en het voorzorgsprincipe op de voorgrond plaatsen.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, het chemicaliënbeleid van de EU behoeft een volledige herziening en één enkele allesomvattende regelgeving. Het onderhavige verslag-Schörling van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bevat een uitstekend uitgangspunt voor een nieuw chemicaliënbeleid. Met dit verslag als basis moet de Commissie in staat zijn snel een voorstel voor een nieuwe richtlijn in te dienen.
De kracht van het verslag is dat het milieu en de volksgezondheid echt op de eerste plaats worden gezet, iets wat eveneens ons hoofddoel moet zijn. Ook denken wij dat de industrie veel baat heeft bij strenge regels. Ze vormen een stimulans voor moderne producenten en innovatie. Ook zorgen ze ervoor dat het gebruik van oude, niet onderzochte chemicaliën niet langer wordt gestimuleerd, wat momenteel gebeurt.
De volgende punten in het verslag zijn in het bijzonder belangrijk voor onze fractie: ten eerste moet het voorstel voor welke chemicaliën moeten voldoen aan de eisen voor registratie, evaluatie en vergunningverlening allesomvattend zijn. Ten tweede moeten er bij de invoer harde eisen gesteld worden aan chemicaliën en ook aan producten die chemicaliën bevatten. Ten derde moet alles in het werk gesteld worden voor het minimaliseren van het aantal dierproeven. Ten vierde moet het vervangingsbeginsel een cruciaal onderdeel gaan vormen van het chemicaliënbeleid. Dit moet een belangrijk punt zijn, omdat er altijd naar veiligere alternatieven gezocht zal worden. Ten vijfde moet het gebruik van de allergevaarlijkste chemicaliën sterk worden teruggedrongen.
Onze fractie is tevreden met het voorstel van de commissie. Wij willen echter nog een aantal kleine amendementen indienen, die ons inziens het verslag verder kunnen verbeteren. Wij willen dat de afdelingen van de Commissie die verantwoordelijk zijn voor de milieubescherming nieuwe chemicaliën goedkeuren. Daarnaast is het van belang om de eisen voor de gevaarlijkste chemicaliën verder aan te scherpen.
De rapporteur heeft in de commissie gekozen voor een zeer goede en transparante arbeidsmethode die alle politieke fracties de mogelijkheid biedt om in een vroeg stadium compromissen te sluiten. Dat vind ik een goede zaak.

Blokland
Voorzitter, herziening van het beleid inzake chemische stoffen is hard nodig, want tot nu toe zijn maar 11 van de 140 stoffen die op de prioriteitenlijst staan, beoordeeld. Nu dienen we ervoor op te passen dat we in ons enthousiasme niet alles in één keer gaan aanpakken. Natuurlijk zou ik dat ook wel willen, maar in de milieucommissie heeft de Commissie er al voor gewaarschuwd dat als het chemische-stoffenbeleid overladen wordt, het schip zal zinken. Dit lijkt mij reden genoeg om wat lading uit het schip te verwijderen. Concreet bedoel ik hiermee dat de stoffen onder de één ton vooralsnog buiten het nieuwe beleid gehouden moeten worden. Bovendien wordt het schip heen en weer geslingerd tussen een stringent beleid enerzijds en de wens om in ruime mate rekening te houden met de sociale en economische gevolgen anderzijds. Deze halfslachtigheid kan voorkomen worden door aan de meest schadelijke stoffen prioriteit toe te kennen. Op die manier zijn de winsten voor het milieu en de volksgezondheid het grootst en zullen de sociale en economische gevolgen voor de industrie vanzelf binnen de perken blijven. We hoeven de industrie dan ook geen rad meer voor de ogen te draaien door te poneren dat het nieuwe beleid de innovatie en concurrentiekracht van de bedrijven zal verhogen.
Tenslotte, Voorzitter, ben ik van mening dat de algemeen erkende criteria voor de schadelijkheid, te weten dosis en gebruik, gehandhaafd dienen te worden.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, de principes die ten grondslag liggen aan de strategie voor een toekomstig EU-beleid inzake chemische stoffen, namelijk het handhaven van een hoge bescherming voor mens en milieu, het effectief functioneren van de interne markt, het verbeteren van de mogelijkheden van de industrie tot innovatie en het versterken van de concurrentiepositie ondersteun ik van harte. Ik heb echter een probleem met het Witboek en ook met het verslag van mevrouw Schörling, omdat ik vind dat het Witboek op een bepaald aantal punten niet efficiënt is. Mevrouw Schörling heeft weliswaar hard gewerkt, maar ook zij tuigt de kerstboom nog verder op. Laat mij daarom wat voorbeelden geven van een systeem dat naar mijn mening wel zou kunnen functioneren. Ik weet dat ook mevrouw de commissaris door de Nederlandse overheid geïnformeerd is, waar de industrie in het begin absoluut niet bereid was om akkoord te gaan met het nieuwe systeem, SOMS genaamd, maar dat de industrie èn de overheid nu hartstikke happy zijn met dat systeem. Laat mij wat voorbeelden geven en daarmee ook wat zwakke punten blootleggen van het Witboek.
Allereerst verantwoordelijkheid voor de industrie. Daaraan wordt lippendienst bewezen, want het Witboek beperkt zich tot gegevens voor risicobeoordeling en het verstrekken van informatie aan downstreamgebruikers. Je zou ervoor moeten zorgen dat de verantwoordelijkheid echt gelegd wordt bij de industrie en dat betekent dus dat zij ook in staat is om zelfstandig risicobeperkende maatregelen te nemen. Van het hele door u voorgestelde systeem met de zware overheidsbemoeienis is bewezen dat het niet functioneert. Daarom moet het anders.
Tweede punt, het reachsysteem zou moeten worden veranderd. In elk geval dient een mogelijkheid voor een snelle screening te worden ingevoerd. Die snelle screening kun je ook doen op basis van een schadelijkheidsprofiel, want de tonnage is niet bepalend. Voorzitter, ik heb geprobeerd om samen met mijn collega's dat ook in amendementen neer te leggen en ik hoop dat zeker de amendementen 102 en 103 op dat punt worden aangenomen.

Karlsson, Hans
Mijnheer de Voorzitter, Europa heeft een strategie nodig om de chemicaliënkwesties het hoofd te bieden. Het gaat om de gezondheid van ons allemaal en die van de komende generaties. Het Witboek van de Commissie is een goed uitgangspunt voor de aanhoudende werkzaamheden in verband met de strategie. Met het verslag-Schörling worden goede voorwaarden gecreëerd voor het tot stand brengen van de noodzakelijke veranderingen. Het is buitengewoon belangrijk dat het Parlement het verslag aanneemt met de koers die de rapporteur aangeeft.
Tijdens het debat dat plaatsvond tijdens de totstandkoming van het verslag is meermaals de bezorgdheid geuit over het feit dat de werkgelegenheid en de economische ontwikkeling met strengere regels gevaar lopen. Deze angst moet natuurlijk serieus genomen worden, maar tegelijkertijd moet men verder kijken dan alleen naar werkgelegenheid en economie. De noodzakelijke eisen voor het beheer van chemische stoffen, de werkzaamheden voor het bereiken van een duurzame ontwikkeling en een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid en werknemers mogen niet ten koste gaan van economische groei en werkgelegenheid. Wat hebben wij aan banen en een goede economie als wij onze natuur vergiftigen en de komende generaties hun mogelijkheden ontnemen? Er is maar één aarde en daar moeten wij goed voor zorgen. Vaak wordt gezegd dat wij deze aarde van onze kinderen lenen. Als wij haar in goede staat willen doorgeven, wordt het hoog tijd om onze levensstijl aan te passen.
Wij worden als werknemer en consument op verschillende manieren beïnvloed door het beheer van chemische stoffen. Wij worden blootgesteld aan persistente en bioaccumulerende stoffen, dat wil zeggen gevoeligmakende stoffen, hormoonontregelaars, kankerverwekkende stoffen, enzovoort.
De regels die er nu moeten komen, moeten in de eerste plaats gericht zijn op de bescherming van het individu, en niet op de winstbelangen van de bedrijven. Een samenleving die wordt gekenmerkt door duurzame ontwikkeling levert ook duurzame banen en een duurzame leefomgeving op alsmede mensen die vertrouwen hebben in de toekomst. Op deze manier kunnen wij de wereld verbeteren.

Florenz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het is ongetwijfeld juist dat de Europese Unie vroeger of later een nieuw chemiebeleid moet ontwikkelen. Het huidige beleid is niet tevredenstellend. Er is net al gezegd dat er veel getest wordt, maar de kandidaat is niet geslaagd. Daarom is de aanpak van de Commissie in principe een goede zaak, al steunen wij die niet in ieder opzicht.
Toch wil ik een waarschuwing laten horen. Ik heb u vandaag in mijn hart gesloten, mevrouw de commissaris. Toen u zich als commissaris aan ons voorstelde heeft u gezegd dat u juist vanwege uw ervaringen in uw eigen land in Europa een nieuw chemiebeleid wilde voeren. Ik heb de indruk dat u nu een soort tovenaarsleerling bent. Wat de rapporteur voorstelt is geen milieubeleid. Het is een klassiek geval van de uitvoer van milieuvervuiling. Veel van de bedrijven die nu al in de marge van de Europese Unie werken komen nog verder in de marge terecht. Misschien verhuizen ze naar buiten de Unie om niet aan deze onvoorstelbare verplichtingen te moeten voldoen. Dat is toch geen modern milieubeleid. We moeten deze bedrijven juist integreren door hoge, maar haalbare eisen te stellen.
De punten die net al zijn genoemd - vergunningen met een beperkte duur, de plicht om ook minder dan 1000 kilo te registreren, het vervangingsprincipe, reglementering ook voor de toepassing - zijn juist de weg om de multinationals te beschermen. Iedere kleine ondernemer wordt een slaaf, omdat alleen de grote bedrijven nog aan de verplichtingen van uw voorstel kunnen voldoen. We moeten eerder de kant van de Commissie op, maar zeker niet de kant van de rapporteur, die ik eigenlijk zeer waardeer, maar die me in dit geval echt teleurgesteld heeft.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, vooral van de EVP, ik zou u nogmaals dringend willen verzoeken om uw voet even van het gaspedaal te halen. We hebben het over een Witboek, en ik geloof niet dat we hier politieke spelletjes moeten spelen. Later komt dan de wetgeving, en dan is het moment voor de fine-tuning gekomen.
Het is jammer dat een aantal van de sprekers voor mij er niet meer is, die horen niet wat ik te zeggen heb. Misschien kan iemand het doorgeven.
Onze amendementen zijn daar ook op gericht, we willen dubbel werk vermijden.
Amendement 97 stelt voor om de peer-review te laten wegvallen, om de procedure te vereenvoudigen. We hebben al in de commissievergadering voorstellen voor het MKB gedaan. We hebben gezegd dat we proefprojecten willen starten om de registratie voor het MKB te vereenvoudigen. We willen de administratieve kant vereenvoudigen en stellen voor dat de werknemers die hier direct mee te maken hebben - en ik bedoel hun vertegenwoordigers en de leden van de Europese Ondernemingsraad - bij de besluitvorming worden betrokken. Aan die vereisten is toch voldaan? Waarom moet het spel zo hoog worden gespeeld en het lot van de chemische industrie ervan afhankelijk worden gemaakt? We hebben het over een Witboek, waarin nog niets definitief besloten wordt. Ik kan er niet bij.
Ook bij het vervangingsprincipe hebben we een paragraaf opgenomen die bepaalt dat ook bij de vervangingsproducten de hele levenscyclus moet worden geanalyseerd voordat ze mogen worden gebruikt. Als u dat niet aanvaardt en niet zegt: "dat is de weg" , dan weet ik het ook niet meer.
Ik wil nog iets zeggen over die grens van één ton. Ik begrijp de argumenten niet van diegenen die zeggen dat stoffen waarvan minder dan een ton wordt geproduceerd minder gevaarlijk zijn dan stoffen waarvan meer wordt gemaakt. Ook die moeten worden geregistreerd.

Lisi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken voor de grote hoeveelheid werk die ze heeft verricht, maar niet voor de inhoud ervan. Mijnheer Lange, wij hebben het wel over een Witboek, maar over een Witboek dat een eerste identikit schetst van wat we denken. Bij de PPE zijn we graag consequent wanneer we onze gedachten uitdrukken. We willen niet iets beweren en dat later, wanneer het moment is gekomen om wetten op te stellen, weer ontkennen. Laten we het maar meteen zeggen: dit is een belangrijke industriële sector, de eerste, een van de eerste van ons werelddeel; een sector waarin miljoenen mensen werkzaam zijn, waarin tienduizenden kleine ondernemingen actief zijn. Het is echter ook een sector die voor sociale onrust zorgt, want er bestaan honderdduizenden onbekende chemische stoffen. Geconfronteerd met deze sociale onrust moeten wij natuurlijk reageren. Daarom vinden we het voorstel van de Commissie en het Witboek een goed vertrekpunt: het biedt een procedure, een doelstelling, het biedt targets die we moeten halen. We zijn tevreden dat de sector bereid is de kosten van deze reinigings- en onderzoekswerkzaamheden op zich te nemen.
Wat daarentegen niet aanvaardbaar is, is de onrechtmatige uitbreiding met gecompliceerde procedures, tot een te groot gamma stoffen, het gebruik van wankele wetenschappelijke fundamenten als basis voor beoordelingen, zoals in het verslag-Schörling wordt voorgesteld. Beste collega' s, dit is niet alleen nadelig voor de chemische industrie, maar doet ook afbreuk aan de milieudoelstellingen die we ons hebben gesteld. De Romeinen zeiden dat het betere de vijand is van het goede. Laten we oppassen voor deze pretenties, soms demagogisch, soms fundamentalistisch, want onze gemeenschappelijke doelstelling om de gezondheid en het milieu te beschermen in een duurzame economie loopt het gevaar juist door deze bijna allesomvattende bedoelingen te worden geschaad.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik graag het Witboek verwelkomen. We hebben in feite slechts kennis over een zeer klein gedeelte van de honderdduizenden bestaande chemische stoffen als het gaat om hun invloed op milieu en volksgezondheid. Naar mijn idee is het een ernstig probleem voor het milieu- en gezondheidsbeleid van de EU, dat men al niet jaren geleden een algemene strategie voor beleid inzake chemische stoffen heeft weten te realiseren. Maar nu gaat dat dus gebeuren en dat juich ik van harte toe. Ik wil ook graag mevrouw Schörling dankzeggen voor een uitstekend verslag, dat de initiatieven van de Commissie op een aantal uiterst essentiële punten aanscherpt, punten die naar mijn mening gerust ongewijzigd aangenomen hadden kunnen worden. Maar zo gaat dat nu eenmaal niet. De industrie en anderen hebben ook hun invloed hier in het Parlement doen gelden en daarmee is het resultaat dat we morgen zullen aannemen niet zo goed als het wel had kunnen zijn.
Ik wil graag wijzen op een aantal essentiële verbeteringen, die het Parlement er wel in heeft gekregen. Het voorzorgsbeginsel en het vervangingsbeginsel worden bijzonder sterk benadrukt. Er is sprake van een omgekeerde bewijslast. We krijgen nu, met wat ook het uitgangspunt van de Commissie is, een uniform systeem voor regulering, verwijdering en goedkeuring van chemische stoffen, met een paar duidelijke termijnen, die naar mijn mening belangrijk zijn. Ook van belang is dat de lijst met gevaarlijke, te verwijderen, stoffen wordt uitgebreid. Tenslotte wil ik graag wijzen op de kwestie van dierproeven. Ik vind dat men hier, ook van liberale zijde, een uiterst belangrijke bijdrage geleverd heeft om de kwestie inzake de beperking van dierproeven op de agenda te krijgen en het verheugt mij zeer daaraan mijn steun te kunnen verlenen, ook bij de stemming van morgen. Op een groot aantal punten is essentiële vooruitgang geboekt, die in de toekomstige wetgeving moet worden geïmplementeerd. Derhalve vraag ik de commissaris tenslotte alleen nog wanneer de initiatieven van de Commissie voor een algemene wetgeving worden ingediend. Ik heb begrepen dat dat begin volgend jaar wordt, maar het zou mooi zijn als we hier vandaag een iets nader omschreven tijdstip te horen zouden kunnen krijgen.

Sacconi
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb waardering voor het werk van de rapporteur en van de Commissie milieubeheer voor een werkelijk geavanceerde strategie. Het Parlement levert op deze manier een waardevolle bijdrage; de lijn van de duurzame groei wordt op de sector chemie toegepast, in al zijn ondeelbare aspecten: milieuaspecten, sociale en economische aspecten. Kwaliteit van het milieu en bescherming van de menselijke gezondheid zijn geïntegreerd. Het concurrentievermogen van de chemische industrie wordt vergroot door middel van maatregelen om de innovatie te stimuleren en de geleidelijke vervanging van de gevaarlijkste stoffen te bevorderen. Morgen kunnen we nog enkele verbeteringen aanbrengen door de amendementen aan te nemen die de heer Lange en andere collega' s hebben ingediend, met name ten gunste van de kleinere bedrijven.
Een preventiestrategie dus, en niet alleen maatregelen a posteriori, wanneer het kwaad al is geschied, maar ook een strenge en rigoureuze strategie. Daarom moet de verwijzing naar milieuverantwoordelijkheid serieus worden genomen, een principe dat ook moet opgaan in die landen waar de bescherming van de gezondheid van de werkenden en van het milieu niet altijd de verschuldigde aandacht krijgt. Ik denk hierbij aan de recente vrijspraak in de zaak van de petrochemische industrie van Marghera, waarbij het management van Montedison Enimont, verantwoordelijk voor de dood van 157 arbeiders en voor de rampzalige vervuiling van de bodem en de lagune van Venetië, onbestraft zijn gebleven. De Italiaanse regering zou tegen deze uitspraak in beroep moeten gaan.

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, we moeten goed begrijpen dat chemische stoffen goed voor ons kunnen zijn. Je hoeft maar in deze kamer naar het tapijt, de stoelen, de tafels, de verf, het staal en het glas te kijken om te zien hoe afhankelijk van chemische stoffen we zijn. Ze kunnen echter ook slecht voor ons zijn. Sommige insecticiden, brandvertragers en zelfs haarsprays kunnen gevaarlijk zijn en voor die stoffen moeten we op onze hoede zijn. Chemische stoffen kunnen zeker een risico vormen als ze verkeerd worden gebruikt, en er kan regelgeving voor nodig zijn. Soms moeten ze geleidelijk worden geëlimineerd of worden verboden.
Ik ben echter bang dat dit verslag te snel te ver gaat, en dat geldt in sommige opzichten ook voor het Witboek. Ik weet dat dit pas het witboekstadium is, maar we moeten goed kijken naar enkele mogelijke kosten, die voor de Europese industrie, naar verluidt, circa 8 miljard euro zullen bedragen. Er wordt gezegd dat het enorm veel dieren gaat kosten. De British Union for the abolition of vivisection (BUAV) schat 2.123 dieren per test voor een stof waarvan grote hoeveelheden worden geproduceerd. We hebben te horen gekregen dat 12,8 miljoen dieren gevaar lopen als er 30.000 stoffen zouden worden getest, en het verslag heeft het zelfs over 100.000 stoffen. Natuurlijk zouden niet voor al die stoffen dierproeven nodig zijn, maar voor een substantieel aantal stoffen wel.
Een ander voorbeeld van de manier waarop dit verslag overreageert: paragraaf 38 veegt alle CMR-stoffen van categorie 3 op een hoop en bestempelt ze als stoffen die aanleiding geven tot zeer veel zorg. Neem eens één voorbeeld uit één industrie, de grondstoffen voor flexibel polyurethaanschuim. Het eindproduct is in geen enkel opzicht gevaarlijk en biedt consumenten comfort en veiligheid in producten variërend van meubelen tot autodashboards. Dat is een industrie waarin 360.000 mensen werkzaam zijn, van wie 96% in kleine en middelgrote bedrijven. Zij zouden in gevaar kunnen komen.
De doelstellingen van het Witboek zijn goed: we willen de kennis van chemische stoffen verbeteren en we willen een veiligere wereld. We zouden prioriteiten voor actiegebieden moeten vaststellen. Dat betekent een streng risicobeheer, zonder onnodig schade toe te brengen aan de vele kleine en middelgrote bedrijven die tezamen de chemische industrie vormen, die risico's met zich meebrengt, maar ook banen, voordelen en veiligheid voor onze burgers.

Van Brempt
Voorzitter, collega's, we zijn het blijkbaar allemaal met elkaar eens, want ik constateer dat ook de EVP vindt dat het huidig chemisch beleid gekenmerkt wordt door een gebrek aan beleid, te veel bureaucratie, onmacht om kennis te verwerven over alle stoffen en ook het onvermogen om maatregelen te nemen. Daarom is de steun aan het Witboek zo belangrijk, maar nog meer de steun aan de verbeteringen die in het verslag-Schörling worden voorgesteld.
De druk van de chemische industrie is vooral de laatste dagen enorm geweest. Het ontbreekt hun blijkbaar niet aan de nodige financiële middelen om grote campagnes op te zetten en een grote meerderheid van dit Parlement af te schilderen als een bende eco-fundamentalisten. Maar ik denk dat het resultaat van de Milieucommissie evenwichtig was en dat het morgen dan ook alle steun verdient.
Ik wil een aantal essentiële punten aanhalen. Ik denk dat op lange termijn alle stoffen geregistreerd moeten worden, maar dat er voor de middellange en korte termijn prioriteiten moeten worden gesteld; dit laatste echter niet enkel op basis van productievolumes: ook de mindere volumes dienen voldoende aandacht te krijgen en het uitgangspunt moet eigenlijk worden gevormd door de intrinsieke eigenschappen van een stof.
Zoals collega Bernd Lange daarnet al heeft gezegd, is het vervangingsprincipe essentieel: als er een minder gevaarlijke stof voorhanden en getest is, welke logische redenen hebben we dan om die niet toe te passen, tenzij misschien een financiële?
Een tweede essentieel element is dat wij stoffen die aanleiding geven tot veel zorg, zoals persistente en bio-accumulerende stoffen en hormoonontregelaars, moeten kunnen uitbannen, tenzij ze vanuit maatschappelijk oogpunt essentieel zijn en er geen alternatieven beschikbaar zijn: dan moeten we ze onder strenge vergunningen kunnen toelaten.
Een derde maar minstens even belangrijk element is de maximale informatie voor de consument via duidelijke labels, maar ook via openbare databanken en gegevens over de stoffen.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, ik heb in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zonder te twijfelen voor het advies van de heer Langen gestemd. Ik heb er echter ook wel begrip voor dat onze collega's in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid de accenten anders plaatsen. Dat is normaal, anders hadden we geen twee commissies nodig, dan zou alles in één commissie kunnen worden gedaan. Ik vind ook dat deze spanning tussen twee verschillende commissies uiteindelijk juist tot een heel aardig resultaat kan leiden.
Ik zeg in alle openheid dat ik wat problemen heb met het verslag-Schörling. Het grootste probleem is misschien wel dat de stoffen volgens mij niet alleen op hun gevaarlijkheid maar ook op hun eigenschappen zouden moeten worden beoordeeld. Daarom kunnen ze ook niet zomaar worden vervangen, in ieder geval niet allemaal. Sommige stoffen zijn gevaarlijk, maar nuttig voor bepaalde chemische procédés. Bovendien geloof ik dat wetenschappelijk moet worden beoordeeld hoe gevaarlijk stoffen zijn. Dat moet kunnen worden getoetst. Ik ben altijd heel wantrouwig wanneer het gaat om vermoedens dat er een gevaar of een risico bestaat. Dat is heel subjectief, dat is misschien wel begrijpelijk, maar niet te controleren.
Er komt enorm veel werk voor controleurs, en ik vraag me heel concreet af: waar zijn die dan? De veiligheid hangt niet af van het aantal voorschriften of regeltjes, die hangt af van de daadwerkelijke screening, en daar moeten we ook iets aan doen. Ik heb nog een vraagje. Welke stoffen heeft de samenleving eigenlijk nodig? Hoe kan je zoiets vaststellen? Dat moet volgens mij nog worden opgehelderd, maar ik laat me graag inlichten. Bovendien wil ik de Voorzitter eraan herinneren dat we vanavond discussiëren over een omzet van 800 miljard euro, 400 aan energie en 400 aan chemie. Dat is heel wat voor twee en een half uur.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil het Europees Parlement bedanken voor het verslag over het Witboek van de Commissie over een toekomstig beleid voor chemische stoffen. Ik hoop oprecht dat het morgen wordt aangenomen. Het is van zeer groot belang dat wij deze stap mogen zetten in de richting van een nieuw, beter en effectiever chemicaliënbeleid. Ik wil met name mevrouw Schörling bedanken, die als rapporteur veel werk heeft verricht. Ik wil ook iedereen bedanken die heeft deelgenomen aan dit waardevolle debat, waarin belangrijke standpunten naar voren zijn gebracht.
In het Witboek wordt het voorstel van de Commissie voor een nieuwe chemicaliënstrategie gepresenteerd. De gepresenteerde handelswijzen in het Witboek zijn weloverwogen, en ik ben van mening dat zij een stap in de goede richting betekenen naar een duurzame ontwikkeling. Hoewel er het nodige aan verbeterd kan worden, heeft het debat hier misschien aangetoond dat wij er min of meer in geslaagd zijn een balans te vinden tussen verschillende opvattingen.
De achtergrond is als volgt: de productie van chemicaliën is explosief gestegen: met 1 miljoen ton in 1930 tot 400 miljoen ton per jaar nu. Wij willen een hoog beschermingsniveau voor het milieu en de gezondheid van de mens in stand houden, maar wij moeten ook trachten de voordelen van de chemicaliën niet uit het oog te verliezen. Het is algemeen bekend dat vrijwel alle producten waarmee wij dagelijks in aanraking komen chemicaliën bevatten. Het is niet reëel om te denken dat wij in een handomdraai alle chemicaliën aan de kant kunnen zetten of om te geloven in een chemicaliënvrije, moderne samenleving. Daarentegen moeten wij een evenwicht zoeken voor de eisen. Voor iedereen die het inmiddels twintig jaar oude controlesysteem van de Europese Unie goed bekijkt, moet het duidelijk zijn dat het systeem bij lange na niet efficiënt is. Het systeem maakt naar mijn mening onder andere een kunstmatig of willekeurig onderscheid tussen oude en nieuwe chemicaliën.
Chemicaliën hebben de samenleving veel te bieden. Dankzij medicijnen en geneesmiddelen is men in staat ziektes en aandoeningen te bestrijden. De meeste producten die bij onze moderne levensstijl horen, zijn gemaakt van plastic of bevatten bepaalde chemicaliën. De chemische industrie is één van de grootste verwerkende industrieën van Europa. Zij biedt werk aan 1,7 miljoen mensen, en verschaft tussen de 3 en 4 miljoen arbeidsplaatsen. 96 % van alle bedrijven zijn klein en middelgroot en verantwoordelijk voor circa 23 % van de chemicaliënproductie.
Wij worden dagelijks blootgesteld aan chemicaliën. Wij hebben getracht te onderzoeken of dit in cijfers kan worden uitgedrukt. Als men bijvoorbeeld in tonnen rekent, komt iedereen in het dagelijks leven vermoedelijk in contact met enkele tonnen chemicaliën. Dat betekent dat wij worden blootgesteld aan tienduizenden chemicaliën. Er verschijnen steeds meer rapporten over gezondheidsproblemen, allergieën en astma, die naar men vermoedt verband houden met chemicaliën. Uit reeds genoemde onderzoeksresultaten is gebleken dat men in het menselijk lichaam minstens 350 synthetische chemicaliën kan aantreffen die daar niet thuishoren. Dat zijn persistente en bioaccumulerende chemicaliën. Deze chemicaliën worden nu aangetroffen in foetussen en placenta's. Ze worden overgebracht op foetussen en zuigelingen. Chemicaliën zijn het eerste wat een kind in zijn lichaam krijgt. Hoewel zij daar nooit zijn gebruikt, zijn er op de zeebodem en in het poolgebied ook chemicaliën te vinden. Het staat onomstotelijk vast dat hormoonontregelaars een verstoring van het voortplantingssysteem en het zenuwstelsel met zich meebrengen.
De procedures binnen de huidige EU-wetgeving zijn terecht bekritiseerd voor het feit dat zij veel te traag en te log zijn. Ondanks de vooruitgang die in de Unie geboekt is op het gebied van risicobeoordeling en het beperken en controleren van het gebruik van gevaarlijke chemicaliën, is er nog vreselijk veel te doen. Vandaag de dag is het aan de overheidsinstanties om aan te tonen dat een chemische stof niet veilig is. Hierin moet natuurlijk verandering komen! De verantwoordelijkheid voor de veiligheid van producten die op de markt worden gebracht, moet liggen bij de producenten, de fabrikanten en de gebruikers in latere stadia van de productieketen. Dat geldt al voor alle andere producten, waarvoor een EU-wetgeving bestaat. Kunt u andere producten verzinnen waarover niet eens basisinformatie over de inhoud bestaat en waarvoor de overheid de volledige verantwoordelijkheid heeft? Dit zijn fundamentele tekortkomingen in het systeem. Het is nu aan ons om een juiste afweging te maken tussen enerzijds de voordelen van chemicaliën en anderzijds de onaanvaardbare risico's die zij met zich meebrengen voor de volksgezondheid en het milieu. Tegelijkertijd willen wij er natuurlijk voor zorgen dat de interne markt kan functioneren en dat de Europese chemische industrie, die de grootste van de wereld is, haar concurrentievermogen kan behouden. Om de gevolgen van de uitvoering van voorstellen in het Witboek beter te kunnen beoordelen, hebben wij een onderzoekscommissie ingesteld die onderzoekt welke kosten eraan verbonden zijn.
De Commissie stelt een verwezenlijking van het zogeheten REACH-systeem voor, dat zowel bestaande stoffen zal behelzen - waarvan het merendeel al minstens twintig jaar op de markt is, maar nooit goed is getest - als nieuwe stoffen die na 1981 op de markt zijn gebracht. De industrie moet gestimuleerd worden om gegevens te verzamelen en indien nodig stoffen te testen, bij voorkeur niet met behulp van dierproeven. Wij moeten ons inzetten voor het beperken van dierproeven. Hiervoor is een gezamenlijk beleid nodig. Ik neem aan dat niemand voorstander is van grootschalige proeven op levende mensen, dieren of de natuur met chemicaliën waarover wij onvoldoende weten. Je zou zelfs kunnen stellen dat dit nu eigenlijk gebeurt, omdat wij te weinig kennis hebben over de chemicaliën die in het milieu terechtkomen. Hiervoor zijn pragmatische beslissingen nodig en een verstandige toepassing van het voorzorgsbeginsel in het chemicaliënbeleid. Indien men reden heeft om te vermoeden dat een stof schadelijke effecten heeft op het milieu of de gezondheid, en onze wetenschappelijke en technische kennis ontoereikend is om iets te zeggen over de risico's, moeten wij het zekere voor het onzekere nemen en het gebruik van de stof beperken of verbieden tot wij meer weten.
De absolute hoofdprioriteit is het dichten van de lacunes in de kennis over de risico's van de 30.000 zogeheten "bestaande stoffen" die in grotere hoeveelheden worden geproduceerd of ingevoerd dan één ton per producent per jaar.
Het voorgestelde nieuwe systeem behelst een speciale indeling van stoffen die aanleiding geven tot ongerustheid, de zogeheten CMR-stoffen. Dit zijn kankerverwekkende, mutagene of voor de voortplanting giftige stoffen. Voor zij gebruikt mogen worden, moeten zij worden goedgekeurd. Verder moeten de bedrijven aantonen dat zij op een veilige manier gebruikt kunnen worden op voorwaarde dat er maatregelen inzake het risicomanagement genomen worden. Een dergelijk veilig gebruik zou dan goedgekeurd kunnen worden aan de hand van kosten-batenanalyses die de bedrijven hebben verstrekt. Hierdoor wordt de bewijslast anders verdeeld, en de risicobeoordeling wordt gericht op de toepassingsgebieden waarvoor de bedrijven goedkeuring hebben gevraagd. Op deze manier vallen ongeveer 1.500 stoffen, dat wil zeggen 5 % van alle stoffen, onder deze toelatingsprocedure. Het systeem zal innovatie stimuleren en ertoe leiden dat de gevaarlijkste stoffen worden vervangen.
Verder stelt het Parlement in zijn ontwerpverslag voor om verschillende categorieën stoffen toe te voegen aan de toelatingsprocedure. Dat is begrijpelijk, maar ik vind het in de huidige situatie niet verstandig om het systeem te veel reikwijdte te geven. Wij moeten pragmatisch beginnen, zodat er niet opnieuw een onwerkbaar systeem ontstaat. Als wij het systeem overbelasten, wordt er veel geld gestoken in het beheer van een heel klein deel van alle stoffen die onderzocht moeten worden. Omdat wij slechts over beperkte middelen beschikken, moeten wij prioriteiten stellen en deze middelen zo efficiënt mogelijk gebruiken.
In het ontwerpverslag van het Parlement staat ook dat het voorgestelde EU-systeem chemicaliën - in de vorm van stoffen, preparaten of die in producten voorkomen - moet bestrijken die in kleinere hoeveelheden dan één ton worden geproduceerd. Van de kant van de Commissie wil ik zonder meer een grens van één ton aanbevelen, zodat de industriële en overheidsgelden zo efficiënt mogelijk worden gebruikt. Als wij het voorstel willen uitvoeren, moet wij ons richten op het meest risicovolle. Hier bestaat een misvatting over. Deze grens geldt niet voor de gevaarlijkste stoffen, die hoe dan ook de toelatingsprocedure moeten doorlopen. Het feit dat de grens op één ton is gesteld, betekent niet dat chemicaliën die in kleinere hoeveelheden worden geproduceerd niet gecontroleerd hoeven te worden. De industrie is nog steeds verplicht een risicobeoordeling van chemicaliën te maken en veiligheidsinformatie te verstrekken aan de gebruikers in de vorm van etikettering en veiligheidsinformatiebladen. Het is aan de lidstaten om erop toe te zien dat deze bepalingen worden nageleefd. De industrie moet op verzoek informatie kunnen geven aan de overheid.
De Commissie heeft nu een aantal technische werkgroepen ingesteld met deskundigen uit de lidstaten, de industrie, niet-gouvernementele organisaties en de Commissie. In februari 2002 verwacht men hiervan resultaat. Het zal een van de belangrijkste bijdragen vormen voor het wetgevingsvoorstel van de kant van de Commissie.
Het is moeilijk te zeggen wanneer de Commissie haar voorstellen kan indienen. Als alles naar wens verloopt, denk ik dat het in april of mei 2001 wordt. Ons streven is in ieder geval om de voorstellen voor de zomer van 2002 bij het Parlement en de Raad in te dienen.
Ter afsluiting wil ik enkele woorden zeggen naar aanleiding van het debat dat bij mijn weten gevoerd wordt en wellicht het hevigst is in Duitsland en Groot-Brittannië. Het is belangrijk dat de Europese chemicaliënindustrie een sterke concurrentiepositie behoudt, maar wij doen niets wat niet ook gebeurt in de Verenigde Staten, Canada en Japan in het kader van de OESO. In onze concurrentielanden en in de omringende wereld worden nagenoeg dezelfde maatregelen genomen, omdat men daar precies dezelfde problemen heeft als wij. Als men wil dat de Europese chemicaliënindustrie zich handhaaft, moet men zich inzetten voor een duurzame ontwikkeling. Men moet er zorg voor dragen dat hetgeen men produceert veilig gebruikt kan worden voor de gezondheid van de mens en voor het milieu en dat het voldoet aan de eisen van de consumenten.
Wij hebben een evenwichtig voorstel ingediend dat rekening houdt met de behoeften van de industrie, maar waarin ook het grote belang wordt aangegeven van het bereiken van een hoog beschermingsniveau voor de gezondheid van de mens en het milieu. Het beste antwoord dat naar mijn mening gegeven kan worden, is dat men niet bang hoeft te zijn: dit alles zal leiden tot innovatie op het gebied van de chemicaliën. Wij kunnen onze Europese chemicaliënindustrie beschermen door een veilig beheer van chemische stoffen in de toekomst.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Prijsstelling als beleidsinstrument voor een duurzamere benutting van de waterreserves
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0341/2001) van mevrouw Flemming, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité : Prijsstelling als beleidsinstrument voor een duurzamere benutting van de waterreserves (COM(2000) 477 - C5-0634/2000 - 2000/2298(COS)).

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, dit is geen wetgevingsprocedure, het is geen witboek en ook geen groenboek, dit is gewoon de uitvoering van artikel 9 van de kaderrichtlijn betreffende het waterbeleid. Daarin staat precies hoe de kosten voor de levering van water moeten worden gedekt. Op zijn laatst in 2010 moeten de lidstaten ervoor zorgen dat ze door hun prijsbeleid de consument de juiste stimulans geven om de grondstof water efficiënt te gebruiken. Daarbij kunnen ze rekening houden met de sociale, ecologische en economische gevolgen van kostendekkende prijzen en met de geografische omstandigheden en het klimaat van de betrokken regio.
Daarom heb ik in mijn verslag geprobeerd duidelijk te maken dat het gebruik van onze waterhulpbronnen duurzaam moet zijn, dat wil zeggen dat er voor de generaties na ons genoeg over moet blijven. Daarbij moeten we uitgaan van beproefde middelen voor de bescherming van het oppervlaktewater en voor de voorziening van de bevolking met schoon drinkwater. We mogen echter ook nieuwe wegen bewandelen. Daarbij moeten we in heel Europa de burgers goed drinkwater aanbieden en het afvalwater zuiveren, hoge milieunormen respecteren en betaalbare prijzen garanderen.
Het moet mogelijk zijn om gebruik te maken van bedrijfeconomische instrumenten, samen te werken met particuliere bedrijven maar ook op omzichtige wijze de structuren te optimaliseren in de bedrijven die zich bezighouden met het leveren van water. Persoonlijk wijs ik het liberaliseren van de watervoorziening en van de afvalwaterzuivering met klem van de hand, maar ik pleit er wel voor dat ieder land zijn water mag gebruiken zoals de bevolking dat wil. Ik pleit ook voor solidariteit bij het gebruik van water in Europa, maar geen lidstaat mag ertoe gedwongen worden om zijn water om die reden gratis aan een andere lidstaat ter beschikking te stellen.
Ik wil over de talloze amendementen één korte opmerking maken. Het is natuurlijk altijd prachtig om dingen te herhalen die belangrijk en ook juist zijn. Het is ook moeilijk om daar iets tegen in te brengen, vooral als die belangrijke en juiste zaken allang geregeld zijn in de wet, in een richtlijn, in dit geval de kaderrichtlijn betreffende het waterbeleid. De vraag is echter hoe zinvol een dergelijk gedrag is. Vandaag behandelen we geen wetsontwerp, maar slechts richtsnoeren. Ik zou dus zeggen: laat maar zitten.
Eén amendement doet me echt pijn. Men wil een bepaalde lidstaat min of meer veroordelen vanwege een project dat zuiver nationaal van aard is. De milieueffectrapportage heeft nog niet plaatsgevonden, en als er geld van de Europese Unie voor zou worden gebruikt zou vanzelfsprekend de wetgeving van de Europese Unie moeten worden gerespecteerd. Ik hoop werkelijk dat we hier niet een kwalijk precedent scheppen door voor dit amendement te stemmen.
Ik vond het document van de Commissie heel goed. Ik ben ook blij dat het Parlement hier, in tegenstelling tot wat er in veel lidstaten gebeurt, ook kan worden geraadpleegd over de bepalingen voor de uitvoering van een wet. Ik hoop dat de Commissie en de Raad het advies van het Parlement beschouwen als een poging om hun beleid te steunen.

Bautista Ojeda
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil de bevoegde commissie en mevrouw Flemming feliciteren met dit verslag.
De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling staat positief ten opzichte van de mededeling van de Commissie. Een adequaat prijsstellingsbeleid voor irrigatiewater zal een duurzaam gebruik van water in de landbouwsector, de grootste waterconsument, bevorderen. Bovendien zullen er zo middelen vrijkomen die op een milieuvriendelijker manier kunnen worden ingezet.
De totstandkoming van een waterprijsbeleid voor irrigatiewater is een complexe zaak vanwege de uiteenlopende landbouwpraktijken in de Europese Unie en vanwege de verschillen tussen de regio' s op het vlak van waterbehoeften en -beschikbaarheid binnen de landbouw. Op het platteland in het Middellandse-Zeegebied is water de allesbepalende factor. Als er geen water is, is er niets, behalve dan de omstreden amandelbomen.
Het waterprijsbeleid moet heterogeen zijn en uitgaan van het principe dat de vervuiler betaalt. Er moet ruimte zijn voor de sociale, economische, milieutechnische, geografische en klimatologische verschillen tussen de regio' s die het meest geconfronteerd zullen worden met dit beleid.
Het prijskaartje dat aan de financiering, aan het milieu en aan de irrigatiemiddelen hangt, moet op een gedifferentieerde wijze worden berekend om geleidelijk aan tot een kostendekking te komen. Dat maakt een heldere, gefaseerde invoering van het beleid noodzakelijk en dat moet op lokaal niveau gebeuren. Willen de boeren dit beleid aanvaarden, dan moeten zij goed worden voorgelicht en dan dienen tegelijkertijd de infrastructuur en de irrigatietechnieken te worden geoptimaliseerd.
Waarde collega' s, het huidige GLB draagt niet bij aan de verwezenlijking van de in de kaderrichtlijn bepaalde doelstellingen. Om te komen tot een functioneel Europees landbouwmodel moeten wij deze twee beleidsinstrumenten goed op elkaar afstemmen.
In het hedendaags Europa zorgt water voor een zekere mate van interterritoriale samenhang. Bij de herziening van Agenda 2000 over de ontwikkeling van landbouw- en milieumaatregelen moeten de doelstellingen van het waterbeleid worden meegenomen. Dat betekent dat bepaalde vormen van steun opnieuw onder de loep moeten worden genomen. Ook de toepassing van de milieuvoorwaarden en de erkenning van het recht op een adequate compensatie voor de meest kwetsbare boeren, de familiebedrijven, zullen moeten worden herzien. Op deze manier kunnen wij een duurzaam gebruik van water en een geïntegreerde plattelandsontwikkeling bevorderden.

Vidal-Quadras Roca
Mijnheer de Voorzitter, de prijs van water heeft ongetwijfeld een weerslag op het verbruik ervan maar wij moeten er behoedzaam mee omspringen. De prijsstelling kan namelijk negatief uitpakken voor de economie en het milieu.
Wij moeten rekening houden met de zeer diverse criteria die op dit gebied gelden en de barrières die kunnen bestaan tussen de lidstaten. Soms zijn dat juridische hinderpalen, soms hebben zij te maken met verworven rechten en gewoontes - die moeilijk op stel en sprong kunnen worden veranderd. Het is misschien wel interessant te wijzen op het feit dat de teelt van bepaalde landbouwgewassen een habitat en fauna die anders zouden verdwijnen, juist in stand houdt. Ook bestaan er bedrijfstakken die het water dat zij gebruiken vervolgens in een zelfde of betere staat teruglozen in de rivier. Het lijkt in principe niet verstandig dit soort activiteiten te dwarsbomen.
Ik zou nog wel even door kunnen gaan met het opsommen van landbouw- en bedrijfsactiviteiten die in plaats van schadelijk juist zeer bevorderlijk zijn voor onze watervoorziening.
Mijnheer de Voorzitter, de middelen die het waterprijsbeleid vrijmaakt, zouden absoluut moeten worden ingezet ter verbetering van de infrastructuur zodat de vervoerssector niet de dupe wordt en het water beter en gemakkelijker gebruikt kan worden. Het principe dat de verbruiker betaalt is inderdaad een kernelement maar vormt slechts één van de maatregelen die moeten leiden tot een in alle lidstaten rationeler gebruik van deze zo belangrijke hulpbron.
Ik denk, mijnheer de Voorzitter, dat het hier een distributie- en verdelingskwestie betreft die zonder al te veel problemen kan worden opgelost als de regeringen van de Europese Unie zich solidair en welwillend opstellen.

García-Orcoyen Tormo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega' s, water is een hulpbron waarover ieder mens moet kunnen beschikken maar tegelijkertijd wordt steeds duidelijker dat water een schaars goed is dat efficiënt gebruikt moet worden.
Om dit doel te bereiken beschikken wij nu, naast de in de kaderrichtlijn genoemde instrumenten, over het waterprijsbeleid. Het is dus belangrijk dat er voor water een prijs wordt betaald die een zo exact mogelijke weergave is van de milieukosten en de aanvoerkosten.
Bij een waterprijsbeleid moet echter evenzeer rekening worden gehouden met de sociale functie van water en de noodzaak klimatologische, geografische en regionale aspecten bij de uitvoering te betrekken.
Het is mogelijk - en ik zou zeggen noodzakelijk - om een efficiënt en milieuvriendelijk waterbeleid uit te werken dat de lidstaten de ruimte biedt om de watervoorraad naar de eisen van het eigen grondgebied te beheren.
Dat betekent dat het Europees Parlement alle in de mededeling voorgestelde maatregelen moet steunen. Beoogd wordt te komen tot een rationeler watergebruik en daartoe is een goed prijsstellingssysteem een uitgelezen instrument. Daarentegen moeten wij elke poging om in te grijpen in het waterbeleid van een lidstaat zeer beslist van de hand wijzen. In de eerste plaats omdat dat geheel buiten de context van deze mededeling staat en in de tweede plaats omdat het indruist tegen de geest en letter van de kaderrichtlijn.
Wij mogen niet vergeten hoe de begrippen "kosten" en "kostendekking" in de kaderrichtlijn worden gedefinieerd. De richtlijn pleit voor een prijsstellingssysteem waarbinnen zoveel mogelijk kosten worden teruggewonnen. Daarbij is het aan de lidstaten om in het licht van de eerder genoemde aspecten - ook aan bod gekomen in de Commissie landbouw - per geval de prijs te bepalen.
Wanneer wij dus spreken over een totale kostendekking, dan moet dat geïnterpreteerd worden aan de hand van de kaderrichtlijn. De kaderrichtlijn is in deze de enige geldende wettekst in de Europese Unie.

Müller, Rosemarie
Mijnheer de Voorzitter, water is het belangrijkste levensmiddel. Een duurzame omgang met water en de bescherming van de waterhulpbronnen is daarom volgens mij onontkoombaar. Eén instrument om dat te bereiken, en dat wordt in de kaderrichtlijn water ook geëist, is een waterprijs die alle kosten dekt, ook de kosten van milieubescherming, infrastructuur en productie. We moeten echter ook stimulansen geven voor het duurzaam gebruik van water. Een basisprijs voor de basisbehoefte en hogere prijzen voor de verdere consumptie bevorderen een zorgvuldige omgang met water. We moeten er ook voor zorgen dat de basisprijs rekening houdt met sociale aspecten, want de toegang tot water moet ook voor de financieel zwakkere burgers worden gegarandeerd.
Het is ook belangrijk dat we iets voor de landbouw doen. Het verlagen van de subsidies in de landbouw en het zuiniger gebruik van water zijn alleen maar haalbaar wanneer we de plattelandsontwikkeling bevorderen en voor de boeren nieuwe bronnen van inkomen vinden. We moeten er ook voor zorgen dat de vervuilers de knip openen, zo kunnen we garanderen dat de vervuiler betaalt. Bovendien moet iedere consument van water in Europa een overzicht krijgen over hoeveel water hij heeft geconsumeerd en hoe zijn waterprijs is samengesteld.
Belangrijk is volgens mij ook hoeveel markt we toelaten. Staat voor een rationeel gebruik van de waterreserves een rol voor het bedrijfsleven in tegenspraak met een rol voor een regionaal georganiseerde openbare watervoorziening? Ik denk dat de samenwerking tussen openbare en particuliere bedrijven mogelijk is. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van de knowhow en het kapitaal van het bedrijfsleven. Zo kunnen de waterreserves ecologisch en economisch optimaal worden benut, zonder dat we af moeten stappen van regionale eenheden. Ik heb het dus niet over liberalisering en concurrentie tegen iedere prijs, maar over het garanderen van een efficiënte en ecologische watervoorziening.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Flemming borduurt voort op de bestaande kaderrichtlijn water. Mijn partij ondersteunt dit verslag van harte. Als we waterreserves op een duurzame manier willen benutten, moet de waterprijs voor gebruikers zowel de kosten van de nutsvoorziening als de kosten van de latere behandeling weerspiegelen. Maar wanneer we morgen stemmen, zal veel aandacht gaan naar slechts één van de aspecten van het verslag, het Spaanse hydrologische plan om 120 dammen te bouwen en enorme hoeveelheden water van het ene rivierbekken naar het andere over te brengen.
Ik ben er niet zeker van dat een verslag over algemene beginselen er één bepaalde lidstaat uit moet kiezen en moet bekritiseren, maar nadat ik de afgelopen paar weken beide kanten van het debat heb gehoord, ben ik persoonlijk van mening dat dit plan het tegenovergestelde lijkt te zijn van de benadering die in het verslag van mevrouw Flemming is neergelegd.
De commissaris heeft in het verleden heel duidelijk gemaakt dat zij er persoonlijk tegen is geld uit de structuurfondsen van de EU aan te wenden voor de ondersteuning van projecten die schadelijk zijn voor het milieu. Ik hoop dus dat zij de zaak nauwlettend in de gaten houdt wanneer de Spaanse overheid bij de Commissie voor miljarden euro's structurele steun komt vragen voor een project dat in mijn ogen rechtstreeks in strijd is met de beginselen zo niet de letter van de kaderrichtlijn water, een van de grootste successen van de Commissie. Ik verwacht dat de Commissie volstrekt duidelijk maakt dat milieueffectrapportages onafhankelijk moeten zijn en het hele plan in beschouwing moeten nemen, niet alleen afzonderlijke voorstellen.
Dit Spaanse plan is voorbestemd een testcase te worden waaruit zal blijken of het engagement van de Commissie jegens een duurzaam milieu gepaard gaat met de nodige vastberadenheid om de druk van de gevestigde belangen en de overheden van de lidstaten te weerstaan. Ik hoop dat de commissaris haar best zal doen ervoor te zorgen dat haar collega's voor die test slagen.

de Roo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik zou mevrouw Flemming willen feliciteren met haar uitstekende verslag. Het is beter dan het verslag-Lienemann over de kaderrichtlijn water.
Het verslag-Flemming gaat over waterprijzen, en Chris Davies zei het al, het gaat met name om één zeer omstreden onderdeel, paragraaf 28, waarin de verontrusting wordt uitgesproken over het plan van de regering-Aznar om een flink deel van de Noord-Spaanse rivier de Ebro af te tappen en dat water over 1000 km te vervoeren naar Zuid-Spanje, voor de ene helft voor de toeristenindustrie en voor de andere helft voor de landbouw. Dit plan heeft een negatieve invloed op honderd natuurgebieden in Spanje en zal ook negatief uitwerken op het leefgebied van de bruine beer en Iberische wolf in de Pyreneeën. Dit gigantische plan kost 22 miljard euro en Spanje wil dat Europa daar 7 miljard van meebetaalt.
Spanje moet leren dat water een kostbaar goed is en dat schoon water een prijs heeft, waardoor hotels en boeren er spaarzaam mee omgaan. In Noord-Europa is dat heel gewoon. Het is ook opvallend dat de Portugese regering - Portugal ligt toch ook op het Iberisch schiereiland - wél een goed waterprijsbeleid voert. Onder druk van de regering-Aznar, ligt een nieuw amendement 6 van de leden Flemming, Cox en Davies voor om juist die verwijzing naar dit Spaanse plan te schrappen. Speelt hier de kandidatuur van Pat Cox om voorzitter te worden een rol? Hoe anders te verklaren dat de liberale fractie zich nu opeens anders opstelt dan in de milieucommissie! Collega's, ik vraag jullie, stem tegen het amendement 6 op het verslag-Flemming en stem vóór de originele paragraaf.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, zoals mijn collega' s al zeiden is water een schaars goed en heeft eenieder het onvervreemdbare recht gebruik te maken van deze natuurlijke hulpbron. Daarom verwerpen wij de amendementen waarin water wordt opgevat als een commercieel product. Ook zullen wij tegen de amendementen stemmen waarin gesproken wordt over particulier waterbeheer. Dat neemt niet weg dat ik een rationeel gebruik van het water, zoals mevrouw Flemming in haar verslag voorstaat, wel degelijk noodzakelijk acht. Dat is voor ons, Europeanen, een morele plicht jegens die volkeren die met een enorm watertekort kampen.
In artikel 9 van de kaderrichtlijn die, zoals de commissaris als geen ander weet, enorm veel voeten in de aarde heeft gehad, wordt de kostendekking behandeld. Tegelijkertijd valt er zowel in de kaderrichtlijn als in het verslag van mevrouw Flemming te lezen, zoals andere collega' s al aangaven, dat er rekening dient te worden gehouden met regionale, sociale en klimatologische verschillen. Dan mogen wij niet voorbijgaan aan de noodzaak te besparen op het gebruik. Lekken in productie- en waterdistributiesystemen moeten worden tegengegaan en het hergebruik van zuiveringswater moet worden geoptimaliseerd. Ook moet er gewerkt worden aan een verbetering van de irrigatietechnieken.
Dat betekent dat het publiek goed moet worden voorgelicht en dat de landbouw, de industrie en de huishoudens, de drie betrokken sectoren, meedoen. En het water moet ook schoner en zuiverder worden. Mevrouw de commissaris, het water bevat nog altijd een te hoog nitraatgehalte en dat moet veranderen, iets waar het Europees Parlement sinds jaar en dag voor pleit.
Tot besluit, meneer de Voorzitter, wil ik binnen deze context nog even zeggen dat het niet vreemd is dat er in Spanje zoveel weerstand bestaat tegen het Nationale Waterhuishoudingplan. Dit plan is weliswaar door een meerderheid in het Spaanse parlement aanvaard maar de essentie van het plan berust op de inzet van stuwmeren en het afwateren van rivieren als de Ebro. Dat kan onherstelbare schade toebrengen aan een voor Europa uniek ecosysteem. Bovendien bevinden de desbetreffende stuwmeren zich in beschermde natuurgebieden. Zonder mijn eigen land in diskrediet te willen brengen denk ik inderdaad, mevrouw de commissaris, dat er gekeken moet worden naar de manier waarop de Europese fondsen worden aangewend.

Bernié
Mijnheer de Voorzitter, water is geen handelswaar en het beschikkingsrecht over water is een fundamenteel recht. Met het oog op een adequaat waterbeheer dienen de lidstaten evenwel een aantal gezamenlijke doelstellingen vast te stellen. In dit verband kan een vergelijking tussen de lidstaten inderdaad tot betere praktijken leiden.
De lidstaten dienen echter de prijsstelling en de regelgeving zelf in handen te houden. Een communautaire prijsstelling zou tot tal van problemen leiden. Hoe kunnen bijvoorbeeld de belangen van de zuidelijke en de noordelijke lidstaten met elkaar in overeenstemming worden gebracht? En wat de regelgeving betreft, mag bijvoorbeeld in Frankrijk niet worden getornd aan de "Comités de bassin" , de voornaamste organen voor overleg en beheer.
Tevens moet in het waterbeleid rekening worden gehouden met de geografische en regionale kenmerken. De behoefte aan water varieert al naargelang van de aard van de landbouw, de kwaliteit van de grond en het klimaat.
Net als de Commissie vraagt de rapporteur zich af of het beginsel dat de vervuiler betaalt in de landbouw kan worden toegepast. Een dergelijk beleid zou een forse stijging van de prijs per kubieke meter tot gevolg hebben, extra kosten die nog eens bovenop de kosten voor het dierenwelzijn komen. Een wijziging van de bebouwingstechnieken zou risico' s en onzekerheid voor de agrariërs met zich meebrengen.
Wanneer bij het waterbeheer te fors wordt opgetreden, dan wordt de landbouw, die al grote inspanningen op het vlak van de restituties heeft ondernomen, hiervan de dupe. En deze door crises geteisterde sector is ook al onderworpen aan de regels van de WTO, die momenteel te Doha bijeenkomt. Wij moeten er integendeel naar streven het multifunctionele karakter van onze landbouw, die bijdraagt tot de ordening van de ruimte en het beheer van het milieu, te behouden teneinde de kwaliteit van het water te verbeteren.
Het zou een verkeerde zaak zijn hier en nu wetgeving vast te stellen. Laten wij de hervormingen van het GLB afwachten om het watervraagstuk op globale wijze en in overleg met alle betrokken kringen aan te pakken.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie behandelt in haar mededeling de vraag hoe de vereisten van de kaderrichtlijn betreffend het waterbeleid in de praktijk kunnen worden gebracht. Daaraan geeft het verslag van mevrouw Flemming nieuwe en waardevolle impulsen. Het gemiddelde waterverbruik voor huishoudelijke doelen varieert van 120 liter per persoon per dag in België tot 213 liter in Italië. Een kubieke meter drinkwater inclusief de zuivering van het afvalwater kost in Duitsland 7,72 mark en dat is de hoogste prijs ter wereld, samen met Denemarken, terwijl we het op twee na laagste verbruik hebben. Genoeg water van hoge kwaliteit en een goede zuivering van het afvalwater horen in de ruimere zin natuurlijk bij de diensten van algemeen belang die we vanochtend hebben besproken.
Daarbij mogen we natuurlijk niet de fout maken om liberalisering en privatisering op één hoop te gooien. De privatisering is een van de mogelijke instrumenten om de doelstelling van artikel 9 van de kaderrichtlijn betreffende het waterbeleid te bereiken. Ik zou vandaag echter ook in verband met de discussie over de agenda van de volgende intergouvernementele conferentie met nadruk willen wijzen op de verdeling van de bevoegdheden. Zolang we op die vraag nog geen tevredenstellend antwoord hebben gevonden mogen we de burgers niet onnodig ongerust maken. De watervoorziening en de afvalwaterzuivering zijn gevoelige onderwerpen.
In sommige lidstaten, en niet alleen in het Zuiden, ik denk daarbij ook aan Ierland en Oostenrijk, ligt alles wat verband houdt met water en de waterprijs politiek heel gevoelig. Daarom zou ik u willen waarschuwen voor het expliciet noemen of zelfs aanvallen van individuele lidstaten. Dat geldt vooral wanneer wordt geprobeerd - en in paragraaf 28 gebeurt dat duidelijk om partijpolitieke redenen - om eisen, die op het nationale politieke toneel geen kans maken dan maar op het Europese vlak te stellen. Daar komt in dit geval nog bij dat de genoemde kwestie niets of bijna niets met het onderwerp van het verslag te maken heeft. Dit zou een precedent met onoverzienbare gevolgen scheppen. Daarom vraag ik u van harte om voor de amendementen 3 en 6 te stemmen, anders moeten wij tegen dit op zich uitstekende verslag stemmen.

Ferreira
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega' s, doel van dit verslag is een tekst voor te stellen waarin de weerslag van de waterprijs op de consumptie wordt toegelicht. Desalniettemin was voor sommige collega' s de verleiding groot om hieraan voorstellen toe te voegen die een privatisering in deze sector beogen. In mijn ogen vormt privatisering echter vaak een eerste stap in de richting van liberalisering. Nu zijn velen van ons van mening dat water geen gewone handelswaar mag worden, maar dat voor deze hulpbron specifieke overwegingen moeten gelden en dat water vooral het eigendom van ons allen, huidige èn toekomstige generaties, moet blijven. De distributie en de behandeling van het water moeten onder de bevoegdheid van de openbare bedrijven blijven vallen, ook al wordt de idee van een uitbesteding van deze diensten aan particuliere bedrijven voor bepaalde perioden en onder duidelijk omschreven voorwaarden geaccepteerd.
Wil men de Europese burgers bij deze cruciale problematiek betrekken en voorkomen dat ons beleid alleen tot uiting komt in hogere rekeningen, dan moet er echter vooral meer worden gedaan op het gebied van voorlichting en communicatie. Er moet een zo groot mogelijk draagvlak worden gecreëerd om een vermindering van het individuele waterverbruik rechtstreeks te bevorderen.

Fiebiger
Mijnheer de Voorzitter, de teneur van dit verslag is dat de makkelijk toegankelijke zoetwaterreserves bijna allemaal al ontsloten zijn, en dat duurzaam, zuinig en verantwoord gebruik van water kan worden bereikt met economische middelen. Dat kan alleen maar door een mondiale aanpak. Voor mij is het niet de beste weg om de doelstellingen van het verslag via prijsstelling te bereiken. Sociaal aanvaardbare prijzen hebben vaak ook negatieve connotaties. Hoe duur schoon water zal zijn hangt af van de juiste investeringen, van de wetenschappelijke ontwikkelingen en van de mate waarin het ons lukt om beter dan tot nu toe de lasten te verdelen volgens het principe dat de vervuiler betaalt. De lidstaten kunnen zelf beslissen, en het zal moeilijk worden om de termijnen te respecteren.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, zoals gezegd sluit dit debat direct aan bij het debat dat is gehouden voor de inwerkingtreding van de kaderrichtlijn van het Europees Parlement en de Raad voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid. Het verslag waar we nu over discussiëren is in de geest van deze kaderrichtlijn opgesteld en past deze toe op het probleem van de kosten die we moeten dragen - wij allemaal, hoewel misschien niet in gelijke mate - voor de benutting van water voor economische doeleinden. In het verslag wordt terecht ook gesproken, en ik feliciteer de rapporteur daarmee, van een recht van de burgers op het gebruik van water tegen redelijke of gereduceerde kosten, al naargelang de behoeften.
Een tarifiëringsbeleid moet vooral uitgaan van een reëel onderzoek van de omstandigheden, ook de sociale omstandigheden, waarin het goed water zich bevindt, maar ook van bewustwordingscampagnes en voorlichting aan de gebruikers over met name zuinig gebruik. Om te zorgen dat dit beleid aan de verschillende situaties kan worden aangepast, wordt terecht verwezen naar het subsidiariteitsbeginsel: elke lidstaat beslist naar eigen inzicht, elke regio geeft de eigen niveaus en parameters aan.
Verspilling voorkomen en achtergestelde gebieden helpen zou het parool van dit verslag kunnen zijn. Laten we daarom meteen de situatie van de landbouw onder de loep nemen. Zoals enkele collega' s al hebben aangegeven, mag de situatie van de landbouw zeker niet te gemakkelijk op een hoop worden gegooid met de algemene problematiek.
Het basisprincipe is in feite dat alle gebruikers, in verschillende mate, bijdragen in de kosten van water. Er moeten in elk geval prioriteiten worden gesteld op basis van de behoeften, in de eerste plaats de sociale en vervolgens de economische. De meest voor de hand liggende vergelijking is die met het GLB, dat ontwikkelingsmaatregelen moet aanmoedigen en voorstellen die compatibel zijn met het territorium maar ook met de beschikbaarheid van waterreserves; wanneer die geheel en al ontbreken, mijnheer de Voorzitter, moeten we daar rekening mee houden, vooral in de tarifiëring.

Sornosa Martínez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte leden, ik ben het eens met dat deel van het verslag waarin staat dat water geen commercieel product is maar een erfgoed dat als zodanig beschermd en behandeld moet worden. Ook de stelling dat de toegang tot water een onvervreemdbaar recht is voor allen, onderschrijf ik. Als socialisten weigeren wij water op te vatten als een economisch goed zonder sociale of culturele waarde. Wij vinden dan ook dat het beleid ter bescherming van het water niet aangestuurd mag worden door marktcriteria.
Mevrouw Flemming vindt dat het amendement over het Spaanse Nationale Waterhuishoudingplan dat ik en mijn collega' s hebben ingediend, zou moeten worden ingetrokken. Wij denken daar anders over. Wij vinden het wel degelijk opportuun. In het amendement bekritiseren wij een hydrologisch plan van een lidstaat dat economisch, sociaal en milieutechnisch gezien niet duurzaam is en dus haaks staat op de Europese strategie van duurzame ontwikkeling. Daarom trekken wij het amendement niet in. Wij hopen en verwachten dat meer mensen zich aan onze zijde zullen scharen.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik het Europees Parlement bedanken voor de resolutie over de mededeling van de Commissie over een prijsstelling als beleidsinstrument voor een duurzame benutting van de waterreserves. Ik wil met name mevrouw Flemming bedanken die de taak van rapporteur op zich heeft genomen in deze zeer gevoelige kwestie.
De mededeling moet gezien worden in het perspectief van de introductie van het nieuwe waterbeleid in Europa - de kaderrichtlijn water die vorig jaar is aangenomen. Het doel van de mededeling is het vaststellen van beginselen die als richtsnoer dienen en die de uitvoering van het artikel over de prijsstelling van het water ondersteunen, dat wil zeggen artikel 9 van de richtlijn.
Het ontwerpadvies van het Europees Parlement behelst alle relevante kwesties betreffende het waterprijsbeleid, van dekking van milieukosten tot transparantie en inspraak van consumenten. Verder worden de gebieden benadrukt waarop meer onderzoek en analyses nodig zijn teneinde erop toe te zien dat het toekomstige waterprijsbeleid ook economische, sociale en milieuaspecten behelst. Een onderdeel van deze analyse wordt natuurlijk uitgevoerd samen met het maken van exploitatieplannen voor stroomgebieden, in overeenstemming met de kaderrichtlijn betreffende water.
De standpunten van het Europees Parlement zullen ten grondslag liggen aan de toekomstige werkzaamheden op EU-niveau voor de uitvoering van een duurzamer prijsbeleid.
Laat mij in dit verband ook iets zeggen over wat er gebeurt in verband met de gemeenschappelijke strategie die de lidstaten en de Commissie overeen zijn gekomen om de uitvoering van de kaderrichtlijn water te vereenvoudigen. Er zijn al werkgroepen ingesteld, waaronder een economische werkgroep. Deze werkgroepen moeten richtsnoeren uitwerken voor de uitvoering. Het Europees Parlement moet voortdurend geïnformeerd worden over de toekomstige ontwikkeling van het waterprijsbeleid op EU-niveau.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Verpakking en verpakkingsafval
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0323/2001) van mevrouw Corbey, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de tenuitvoerlegging van richtlijn 94/62/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 1994 betreffende verpakking en verpakkingsafval (2000/2319(INI)).

Corbey
Voorzitter, collega's, commissaris, de afvalberg groeit nog steeds. Verpakkingen zijn slechts een klein deel van het milieuprobleem maar wel een zichtbaar deel en voor veel mensen ook een bron van ergernis. Verpakkingen kunnen een voorbeeld worden van een moderne aanpak van milieuproblemen. We moeten duurzame ontwikkeling concreet maken. We kunnen alle goede ideeën uit het zesde milieu-actieprogramma op het verpakkingsbeleid toepassen.
Gelukkig beginnen we niet bij nul. We hebben sinds 1994 een verpakkingsrichtlijn, we hebben een basis. De verpakkingsrichtlijn heeft twee doelstellingen: schadelijke milieu-effecten van verpakkingen zoveel mogelijk verminderen en het functioneren van de interne markt waarborgen. Voor het Parlement is het belangrijk om te kijken hoe de richtlijn in de praktijk functioneert, want we moeten leren uit ervaring. Naleving van wetgeving is belangrijk, maar minstens even belangrijk is de effectiviteit van wetgeving.
Op het gebied van de naleving is er goed nieuws en slecht nieuws. Het goede nieuws is dat bijna alle lidstaten de richtlijn goed geïmplementeerd hebben. De meeste doelstellingen zijn gehaald en onlangs heeft ook Griekenland als laatste lidstaat de Commissie geïnformeerd over maatregelen en resultaten. De lidstaten deden het allemaal op hun eigen manier: het groene-puntensysteem in Duitsland, de vrijwillige overeenkomsten in Nederland, enzovoort.
Maar er is ook slecht nieuws en ik noem vier punten. Ten eerste, de hoeveelheid verpakkingsafval neemt nog steeds toe. Preventie van overbodige verpakkingen was een uitdrukkelijke doelstelling die in de richtlijn echter niet nader wordt ingevuld. Slechts in vier landen is de hoeveelheid verpakkingsmateriaal verminderd. Hier is duidelijk meer ambitie nodig.
Ten tweede, in het afval groeit het aandeel van plastic. Voor plastic stelt de richtlijn een zeer bescheiden doelstelling: minimaal 15 % moet gerecycleerd worden. Maar zelfs deze minimale doelstelling is slecht door vier landen gerealiseerd, namelijk Duitsland, Oostenrijk, België en Zweden. Meer dan 50 % van alle producten is verpakt in plastic. Plastic is moeilijk te recycleren en daar moeten we dus wat aan doen.
In de derde plaats ontbreken betrouwbare en vergelijkbare gegevens. De lidstaten hebben allemaal hun eigen methode voor het verzamelen van gegevens en het is bijvoorbeeld onduidelijk of het plasticafval dat geëxporteerd wordt ook meegerekend wordt in de cijfers. Politieke besluiten moeten gebaseerd zijn op goede gegevens en in deze zin moet de richtlijn aangepast worden.
Tenslotte noem ik nog een belangrijk punt: het milieu-effect van al het verzamelen, sorteren, recycleren en hergebruiken is eigenlijk onduidelijk. We denken dat het goed is, en dat zal ook wel zo zijn, maar een goede beoordeling van milieu-effecten is wel nodig om de consumenten te blijven motiveren om hun afval te scheiden. Overigens is ook het effect op de interne markt, tweede pijler van deze richtlijn onduidelijk.
Collega's het is duidelijk dat er wat moet veranderen. Er moet betere rapportage komen, betere definities en daarnaast stel ik een drievoudige aanpak voor.
Ten eerste, we moeten meer werk maken van recycling. De doelstellingen moeten fors omhoog en we moeten gebruik van gerecycleerd materiaal stimuleren. Speciale aandacht is nodig voor plastic. Plastic heeft tot nu toe geen positieve restwaarde. Om inzamelen en sorteren van plastic toch rendabel te maken is een heffing nodig en ik vraag de Commissie nogmaals om het herzieningsvoorstel nu snel te presenteren.
Ten tweede vraag ik de Commissie om hergebruik te bevorderen. Daartoe moeten situaties geïdentificeerd worden waar hergebruik vanuit een milieu-oogpunt zinvol is. Dat heeft te maken met transportafstanden en met materiaal.
Ten derde moeten we veel meer werk maken van preventie. Daartoe stel ik voor om de producenten verantwoordelijk te maken. Producenten moeten op basis van een lifecycle-analyse aantonen dat zij voor hun product vanuit milieu-oogpunt de best mogelijk verpakking hebben gekozen. De vraag is natuurlijk hoe je dat meet. CO2-uitstoot, gebruik van natuurlijke hulpbronnen, schadelijke stoffen en restafval moeten in ieder geval meetellen. Deze benadering maakt het mogelijk milieukosten door te berekenen in producten en daar moeten we naartoe.
We moeten duidelijker milieugrenzen stellen. Binnen deze grenzen kan de markt zijn werk doen en kunnen producenten keuzes maken. Producentenverantwoordelijkheid moet nog verder uitgewerkt worden en de Commissie moet nu ernst maken met de stakeholders dialogue. Per sector moeten de belanghebbenden uitgenodigd worden, niet alleen de industrie maar ook consumenten en vertegenwoordigers van milieu-organisaties. Dat kan leiden tot een verfrissende aanpak die vastgelegd wordt in heldere uitgangspunten.
Naast de drie bovengenoemde punten hebben collega's een aantal nuttige toevoegingen voorgesteld: duidelijke verantwoordelijkheid niet alleen voor producten maar ook voor retailers; aandacht voor de rol van gemeenten en van consumenten; aandacht voor planning en transportverpakkingen. Deze suggesties steun ik van harte.
De langverwachte herziening van de verpakkingsrichtlijn is een kans om te laten zien dat de interne markt verzoend kan worden met het milieu en deze kans mogen we niet laten schieten.

Ayuso González
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega' s, om te beginnen wil ik mevrouw Corbey bedanken voor de enorme hoeveelheid werk die zij heeft verzet bij de totstandkoming van dit verslag.
Want het staat buiten kijf dat de toepassing van deze richtlijn in de meeste lidstaten een uiterst complexe aangelegenheid was. Het was al moeilijk de mechanismen in te stellen die nodig zijn voor de verwezenlijking van de door de richtlijn gestelde doelen. Het opstellen van een wetgevende norm is één ding - papier is geduldig - maar het toepassen van die norm is een heel ander verhaal.
Ik bedank de rapporteur voor de compromissen die wij hebben weten te bereiken en betreur het feit dat een dergelijke vergelijk is uitgebleven op een aantal bepaald niet onbelangrijke punten.
In de eerste plaats had dit een verslag moeten worden over de toepassing van de verpakkingsrichtlijn terwijl het is uitgegroeid tot een verslag waarin de Commissie wordt verteld hoe zij de herziening van deze richtlijn dient aan te pakken. Het Parlement zwicht wel vaker voor deze verleiding waarbij vergeten wordt dat het aan de Commissie is om wetgevende initiatieven te ontplooien.
De Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten verdedigt de volgende standpunten: Ten eerste mogen de preventie- en beperkingsdoelstellingen voor verpakkingsafval niet bindend zijn en niet per soort materiaal worden vastgesteld teneinde het concurrentievermogen niet aan te tasten. Wij mogen niet vergeten dat de rechtsgrondslag voor deze richtlijn tweeledig is: milieu èn interne markt. Wij vinden overigens dat de doelstellingen gerelateerd moeten worden aan de hoeveelheid verpakkingsmateriaal die op de markt wordt gebracht.
Ten tweede moet niet alleen de fabrikant verantwoordelijk worden gehouden voor de preventie en het ophalen van verpakkingen en verpakkingsafval, zoals in het ontwerpverslag staat, maar moet er sprake zijn van een gedeelde verantwoordelijkheid tussen fabrikanten, handelaars in verpakkingsmateriaal en consumenten.
Ten derde is de levenscyclusanalyse vanuit milieuoptiek zeker waardevol maar kan deze niet fungeren als standaardnorm voor de vereisten van Bijlage II. Standaardnormen moeten worden vastgelegd door de Europese Commissie voor Normalisatie, een taak waar deze instantie zich voor moet blijven inzetten.
Ten vierde zijn wij gekant tegen eender welke nieuwe heffing anders dan de zogenaamde "groene punt" die in de meeste landen al wordt toegepast.
Tot slot stellen wij voor de overwegingen te schrappen die verwijzen naar de fase waarin met naam genoemde lidstaten zich in 1998 bevonden met betrekking tot de doelstellingen van de richtlijn. Aangezien op dat moment de omzetting van de richtlijn in volle gang was, zijn de gegevens, en ik citeer letterlijk overweging B "niet voldoende relevant om te kunnen beoordelen in hoeverre de doelstellingen van de richtlijn daadwerkelijk gehaald zijn" .

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, geachte collega's, mag ik mevrouw Corbey bedanken voor het ter sprake brengen van deze kwesties en het schrijven van dit initiatiefverslag. Het is hoog tijd dat verpakkingen besproken worden.
Ik heb al dertig jaar ervaring met milieukwesties en -debatten en ik kan zeggen dat wij er doorgaans erg goed in zijn om achter de feiten aan te lopen en problemen pas in een laat stadium aan te pakken. Ik vind het volkomen verkeerd om verpakkingen alleen uit afvalperspectief te bespreken, zoals nu gebeurt en zoals het altijd is gebeurd. Ik richt mij direct tot de commissaris voor Milieu. Alstublieft, laten wij de hele keten bespreken! De problematiek behelst de logistiek, het vervoer en de verpakking die langzamerhand afval wordt. Met name de consumentenverpakkingen moeten en kunnen gereduceerd worden. U en ik komen uit hetzelfde land en wij weten dat inspanningen hebben geleid tot een vermindering van het materiaal in consumentenverpakkingen met 30 % in ongeveer drie jaar. Het is mogelijk. Ik kan er wellicht op aandringen dat in het toekomstige Witboek over een geïntegreerd productbeleid de hele logistieke keten behandeld wordt. Dat is iets wat ik erg graag zou willen en wat niet in het Groenboek stond.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie ondersteunt van harte het verslag van mevrouw Corbey en de compromisamendementen, die een verbetering van de tekst zijn. We hebben zelf ook wat amendementen die we de leden van het Parlement dringend vragen te steunen, vooral omdat de richtlijn het voor lidstaten met een progressiever beleid moeilijker maakt op een milieuvriendelijkere manier verder te gaan. Niets zou lidstaten mogen verhinderen vooruitgang te boeken.
Ik kreeg vandaag een briefing van mijn eigen Ministerie van Milieu in Ierland, waarin werd geklaagd over het feit dat het voor Ierland erg moeilijk gaat worden. Dat is alleen maar omdat Ierland niets heeft gedaan aan het afvalprobleem of aan verpakkingen.
In twee andere amendementen kijken we afwachtend naar de Commissie of zij met een voorstel komt dat goed rekening houdt met de rol van verpakkingen in de totale logistieke keten. De Commissie zou ook met voorstellen moeten komen voor preventie en reductie. Daar ligt het eigenlijke probleem.
We moeten op de eerste plaats de hoeveelheid verpakkingen reduceren en voorkomen, en dan vooral de hoeveelheid die naar stortterreinen gaat, en niet kijken naar wat we er naderhand mee gaan doen.

Florenz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de rapporteur, ik wil u van harte bedanken voor uw werk aan dit verslag.
Allereerst zou ik een vraag aan de commissaris willen stellen. Waarom heeft u het Parlement een verslag voorgelegd inzake de omzetting van de verpakkingsrichtlijn, terwijl de herziene verpakkingsverordening toch al op tafel ligt? Ik zou graag willen weten of hier een strategie achter zit, en of u daar meer tijd voor nodig heeft. Anders vermoed ik dat u probeert om van een productbeleid over te stappen op een materiaalbeleid. Ik moet echter vaststellen dat ik de vraag net zo goed niet kan stellen, want u bent met andere dingen bezig.
Mevrouw Corbey, u heeft gelijk wanneer u zegt dat de hoeveelheid verpakkingsafval groeit. Daarom is het absoluut juist dat we nadenken over deze richtlijn en de toekomstige verpakkingsverordening. Ik vind echter dat we eerst eens moeten bespreken wat de lidstaten daadwerkelijk gedaan hebben. Was de oude verordening betreffende verpakking uit de jaren negentig juist, of hebben we daar fouten gemaakt? Hebben we de ontwikkelingen goed ingeschat? Zijn er geen lacunes? Er zijn bijna geen databanken, dat heeft u ook gezegd. Is de omzetting in het nationale recht op tijd en volgens onze ideeën gebeurd? Is de hiërarchie van de verpakkingsverordening in de praktijk zo flexibel als die voor de toekomst moet zijn?
Ik geloof niet dat het zo is! We moeten ons echter op deze belangrijke punten concentreren bij de behandeling van het verslag van de Commissie over de omzetting.
Helaas is het nu niet onze taak om na te denken over welk percentage mag worden gestort, welk deel moet worden gerecycleerd, enzovoort. Ik betreur dat met nadruk.
Ik heb nog heel wat punten, maar ik heb de eerste minuten niet echt benut, dus geef ik de strijd op. Ik kom hier op terug tijdens het volgende debat.

De Voorzitter
Geachte collega, kunt u uw vraag nog even kort herhalen?

Florenz
Mevrouw de commissaris, ik zou graag willen weten waarom u een verslag voorlegt over de omzetting van de verpakkingsrichtlijn, terwijl we allemaal weten dat er al een nieuwe versie van de verpakkingsverordening is. Mijn vraag luidt: zit daar een nieuwe strategie achter? Is het uw bedoeling om in te toekomst af te stappen van het productbeleid en meer de nadruk op het afval te leggen?

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, deze toezichtsverslagen door het Parlement zijn van groot belang, omdat we niet alleen nieuwe wetgeving moeten onderzoeken, maar ook moeten terugblikken om te zien wat er is gebeurd met de wetgeving die we hebben aangenomen. Mevrouw Corbey heeft helemaal gelijk dat ze namen noemt. De lidstaten werden verondersteld vóór 30 juni 1996 de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die nodig zijn om aan de richtlijn over verpakkingen te voldoen, in werking te doen treden. Dat is niet gebeurd.
De bevindingen die mevrouw Corbey ons heeft voorgelegd, werpen twee vragen op. Op de eerste plaats moeten we ons afvragen of de oorspronkelijke richtlijn, zoals de heer Florenz zei, misschien tekort is geschoten, en of de ministers misschien niet helemaal eerlijk tegenover zichzelf zijn geweest over wat ze meenden te kunnen bereiken toen ze die richtlijn vaststelden. Het antwoord is waarschijnlijk een combinatie van beide. Op de tweede plaats zouden we ons moeten afvragen waarom de Commissie niet sneller heeft gereageerd en is nagegaan waarom de richtlijn zo moeizaam algemene naleving vond. Ik betreur dat mevrouw Corbey niet op deze vragen is ingegaan.
Individuele landen hebben heel verschillende ervaringen bij de instelling van een terugwinningsysteem. De aanwijzingen die ik zelf uit het Verenigd Koninkrijk heb, is dat ons systeem te bureaucratisch is. Eén zakenman in Cornwall klaagde bij mij dat hij een academicus in dienst moest nemen alleen maar om de verplichtingen van zijn bedrijf onder deze richtlijn bij te houden. Welke lessen kunnen we uit onze ervaringen trekken die de herziening van de richtlijn, of tenminste een herziening van de manier waarop lidstaten de richtlijn toepassen, kunnen ondersteunen?
De Commissie kiest de verkeerde weg als zij hogere doelstellingen voor recycling voorstelt. Dat is de makkelijke uitweg, maar wel de verkeerde. Zulke doelstellingen kunnen geen rekening houden met de aanzienlijke verschillen en de omstandigheden in de lidstaten, dus uiteindelijk krijgen we een nog groter scala aan resultaten dan we nu al hebben, waardoor handelsbelemmeringen ontstaan en de concurrentie wordt verstoord. Als we willen dat de milieuwetgeving van de EU werkelijk iets verandert, moeten we de lidstaten binnen veel bredere doelstellingen toestaan voor oplossingen te kiezen die het beste passen bij hun respectieve lokale milieu en economie.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik mijn dank uitspreken aan rapporteur Corbey. Ik wil haar bedanken voor haar inspanningen in verband met dit initiatiefverslag met een resolutie over de tenuitvoerlegging van richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval. Het verslag bespreekt relevante kwesties en wordt een belangrijk document bij de voorbereiding van de herziening van de richtlijn door de Commissie.
Wij hebben ook opgemerkt dat het Europees Parlement graag een omvangrijkere herijking wil van de problematiek betreffende het verpakkingsafval. Daar zie ik de noodzaak ook van in, maar de dingen moeten in de juiste volgorde plaatsvinden. Wij hebben ons nu verplicht om binnen afzienbare tijd een voorstel in te dienen voor een herziening van het huidige voorstel en voor nieuwe doelen. Dat gaat ook gebeuren. Ik ga ervan uit dat de Commissie voor de jaarwisseling een besluit zal kunnen nemen over de beloofde herziening van de richtlijn betreffende verpakking en verpakkingsafval. Daarna moeten wij meer naar de lange termijn kijken, wat mevrouw Paulsen en mevrouw Jackson ook al hebben gezegd. Wij moeten op verschillende terreinen werkzaam zijn.
Het ene terrein betreft een geïntegreerd productbeleid. Laat het duidelijk zijn dat wij de levenscyclusanalyses en deze benadering van de kwesties naar voren hebben gebracht. Er zijn ongetwijfeld meer inspanningen, voorstellen en ideeën nodig over hoe men te werk moet gaan, maar in de levenscyclusanalyse komt de totale denkwijze naar voren en de wijze waarop deze kwestie benaderd moet worden. Het is belangrijk dat wij een geïntegreerd productbeleid blijven voeren.
Het andere terrein betreft de thematische strategieën die wij in het zesde milieuactieprogramma hebben toegezegd. Volgend jaar komen er twee milieuactieprogramma's, die van grote betekenis zullen zijn voor onze houding tegenover recycling en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Dit geeft ons de gelegenheid om ons hele beleid onder de loep te nemen wat betreft alle afzonderlijke afvalstromen. Moeten wij het op deze manier voortzetten of hoe moeten wij tegen deze kwestie in het algemeen aankijken? Het is belangrijk dat wij dit belangrijke besluit nemen, maar dat moet wel op de juiste manier en op het juiste tijdstip gebeuren. Ik ben van mening dat wij het probleem moeten aanpakken door middel van een geïntegreerd productbeleid en de thematische strategieën.
De beloofde herziening van de concrete doelen voor verpakking en verpakkingsafval zal er voor de jaarwisseling zijn. Ik ben het helemaal eens met de opmerking dat wij deze kwestie in haar totaliteit moeten bekijken, zodat er een beleid uitgestippeld kan worden dat jarenlang gevoerd kan worden en dat inhoudt dat wij niet achter de feiten aan hoeven te lopen en problemen pas in een laat stadium aanpakken.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Verzekeringsbemiddeling
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0359/2001) van de heer Berenguer Fuster, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende verzekeringsbemiddeling (COM(2000) 511 - C5-0484/2000 - 2000/0213(COD)).

Berenguer Fuster
Mijnheer de rapporteur, op dit onzalige tijdstip heb ik de eer het verslag van de Economische en Monetaire Commissie aan u voor te leggen over de ontwerprichtlijn betreffende de verzekeringsbemiddeling.
Het gaat hier mijns inziens om een goed voorstel waar wij de Commissie mee mogen feliciteren. De Commissie weet bovenal een evenwicht te bewaren tussen de verschillende belangen die spelen. Belanghebbend in deze materie zijn de bemiddelaars, de verzekeraars en, niet te vergeten, de consumenten die in vergelijking met de twee eerder genoemde groepen over veruit de zwakste lobby beschikken. Met al deze belangen moet rekening worden gehouden en als ik dit voorstel evenwichtig noem, dan bedoel ik dat die belangen gelijkelijk worden meegewogen. Onnodig te zeggen dat de door de Economische en Monetaire Commissie ingediende amendementen tot doel hebben dit door de Commissie zo zorgvuldig opgebouwde evenwicht in ere te houden.
Naar mijn mening spelen er echter ook belangen die minder gerechtigd zijn. Er zijn sectoren die tegen iedere prijs de status willen behouden die hun respectieve landen bezitten. Dat is een onhoudbare positie wanneer het gaat om een harmonisatienorm. Als elk land - of elke sector in elk land - eraan vasthoudt dat de toekomstige richtlijn de huidige situatie in geen enkel opzicht wijzigt, dan is de enige uitweg af te zien van een harmonisatienorm. Dat betekent in dit geval dat er geen Europese markt komt voor deze materie.
Die houding kan zich vertalen in de opvatting dat de harmonisatienorm uitsluitend betrekking heeft op het in een bepaald land bestaande model; of, vriendelijker gezegd, dat de lidstaten belangrijke delen van de richtlijn niet hoeven toe te passen.
Realiseert u zich niet, waarde collega' s, dat wij via de uitzonderingen de harmonisatienorm laten leeglopen? Begrijpt u niet dat op die manier de Europese markt gedwarsboomd wordt? De ontwerprichtlijn voorziet in een aantal uitzonderingen, en het verslag rekt ze inderdaad nog wat op, maar ik denk dat wij daarmee binnen de perken van het redelijke blijven.
Het is niet meer dan redelijk dat reisbureau' s die reisverzekeringspolissen verkopen bij een geboekte reis, niet als tussenpersoon hoeven te zijn ingeschreven. Datzelfde geldt voor dierenartsen die verzekeringen aanbieden. Maar ik ben er absoluut van overtuigd dat de richtlijn wordt uitgehold als het aantal uitsluitingen sterk toeneemt. Dat, anders gezegd, de Europese markt voor de verzekeringsbemiddeling daardoor uiteindelijk wordt ingesnoerd.
Ik blijf erop hameren, en mijn excuses hiervoor, dat het verslag ingaat op specifieke bijzonderheden van bepaalde lidstaten om op die manier de kansen van de richtlijn te vergroten. De amendementen over de aan een onderneming verbonden verzekeringsbemiddelaar hebben bijvoorbeeld tot doel de aanpassing van de wetgeving te vergemakkelijken in die landen die momenteel geen regelgeving kennen op dit gebied.
Natuurlijk bestaan er alternatieven. Één daarvan vond u terug in het voorstel van de Commissie, een ander alternatief, de weerslag van mijn persoonlijke visie, stond in mijn oorspronkelijke verslag. Geen van deze alternatieven kon echter de goedkeuring wegdragen van de meerderheid van dit Parlement zodat er gezocht moest worden naar een vergelijk. Ik denk dat wij erin geslaagd zijn het probleem op een tamelijk heldere manier op te lossen. U moet zich dus realiseren dat het resultaat dat momenteel aan u wordt voorgelegd, een compromis is tussen de verschillende opvattingen die leefden.
De enige reden waarom de Fractie van de Europese Sociaal-democraten geen amendementen heeft ingediend - met uitzondering van drie louter technische amendementen ter correctie van de tekst - , is dat zij het bereikte compromis niet wilde openbreken. Het bewijs hiervan is dat de amendementen die de Fractie De Groenen heeft ingediend, niet onze signatuur draagt. Deze amendementen werden in de commissie weggestemd maar ik steun ze wel. Niet alleen omdat ze stroken met mijn oorspronkelijke verslag maar ook omdat ze tot doel hebben de bescherming van de consument beter te waarborgen. Daar kan ik het alleen maar mee eens zijn.

Ferri
Mijnheer de Voorzitter, net als de heer Berenguer geloof ik dat dit voorstel een belangrijk element aan de gemeenschappelijke markt voor verzekeringen toevoegt dat tot nog toe ontbrak, gezien de enorme ontwikkeling die het verzekeringswezen en ook het herverzekeringswezen de laatste tijd heeft doorgemaakt. Dit geldt met name voor bepaalde delen van de verzekeringsmarkt - ik doel hier op de grote industriële en commerciële risico' s - terwijl de markt voor particulieren, voor kleinere risico' s, aan zijn lot werd overgelaten, zodat er een soort jungle is ontstaan. We weten dat verzekeringsbemiddeling een delicate zaak is; onze richtlijn betreft juist het aspect van de bemiddeling.
Daarom lijkt het voorstel van de Commissie ons evenwichtig en ook interessant. Misschien is het wat al te gecompliceerd; daarom hebben wij geprobeerd het te stroomlijnen met een reeks amendementen, om dat deel van de sector dat verzekeringen niet als hoofdactiviteit heeft wat soepeler en marktgerichter te maken. Ik spreek natuurlijk namens de Juridische Commissie die dit advies heeft opgesteld. Er zijn namelijk veel bemiddelaars op de markt, bijvoorbeeld reisbureaus, waarvoor verzekeringen geen hoofdactiviteit zijn, maar die als aanvullende dienst ongevallenverzekeringen en ook levensverzekeringen afsluiten, iets wat duidelijk geen professionele, achtenswaardige werkwijze is, niet beantwoordt aan de zeer strenge en vergaande eisen die de goede trouw, betrouwbaarheid en geloofwaardigheid garanderen die in verzekeringsrelaties van het allergrootste belang zijn.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, Ik zou op vier punten in willen gaan. Ten eerste zijn verzekeringen een kwestie van vertrouwen, dat op twee factoren gebaseerd is: het product en de verkopers en verkoopkanalen. Daarom moeten we ook eens zeggen dat de overgrote meerderheid van de verkopers en tussenpersonen correct werkt, anders zouden de verzekeringsbedrijven niet floreren en het vertrouwen van de klanten rechtvaardigen.
Ten tweede zou ik iedereen die op dit gebied actief is willen bedanken.
Ten derde bestaan er in veel landen ook voor de tussenpersonen in de wetten inzake de verzekeringen en de banken al strenge verplichtingen voor het advies en de informatie. Voor de verzekeraars en de kredietinstellingen gelden verplichtingen inzake het toezicht en de melding. Er zijn ook duidelijke regels inzake de kredietwaardigheid. Afgezien daarvan steun ik het voorstel in de richtlijn om te garanderen dat verzekeringsbemiddelaars aan hoge eisen voldoen, een Europees register te voeren over de grensoverschrijdende activiteiten en ook een hoge mate van bescherming voor de verzekeringsondernemingen te bieden.
Bovendien hebben collega Radwan en ik nog de amendementen 57, 58 en 59 ingediend. Daarmee willen we ten eerste bereiken dat het aan de lidstaten wordt overgelaten of ze verzekeringsbemiddelaars voor commerciële risico's willen vrijstellen van de verplichtingen van de richtlijn. Ten tweede vinden wij dat het afsluiten van het contract het einde betekent van de bemiddeling, zoals dat gebruikelijk is. Ten derde willen wij een duidelijker onderscheid maken tussen personen voor wie de verzekeringsbemiddeling een hoofdactiviteit is, en personen voor wie het een nevenactiviteit is.

Tannock
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij verwelkomt in grote lijnen deze revisie, die er al veel eerder had moeten zijn, van de oorspronkelijke richtlijn uit 1977 als onderdeel van de gezamenlijke markt voor financiële diensten, die gebruikmaakt van het concept financiële paspoort of één vergunning. Dit betekent een minimale harmonisatie, vaststelling van professionele normen en beschermingsmaatregelen voor de consument, alsmede wederzijdse erkenning tussen de lidstaten om makelaars de vrijheid te geven zich overal in de Unie te vestigen met regels die een verstandige zorg voor een goede uitoefening van hun onderneming verzekeren.
Ik feliciteer de rapporteur, de heer Berenguer Fuster, met zijn in hoge mate coöperatieve benadering in de commissie over de partijen heen, die goed past bij een technisch verslag dat de consument kwaliteitsgaranties biedt. Het is de moeite van het opmerken waard dat circa 95% van de Europese consumenten gebruikmaakt van de diensten van verzekeringsmakelaars en, samen met 100.000 mensen die werkzaam zijn in de verzekeringssector in de Unie, de invloed van deze richtlijn zal ondervinden.
Voor het overgrote deel van de punten waarop politieke verschillen bestonden, is een oplossing gevonden in een reeks compromisamendementen, evenals voor de eisen die toe te schrijven zijn aan de aparte structuur van de Duitse bedrijfstak. Ik heb met vreugde geconstateerd dat een groot aantal van mijn eigen amendementen is overgenomen, variërend van uitzonderingen voor de reisindustrie tot erkenning van de rol van de computer en internet en de toekomstige rol van e-commerce voor verzekeringen, alsmede waarborgen voor een driejaarlijkse beoordeling of wordt voldaan aan de registratie-eisen, en bescherming voor bedrijven die offshore buiten de EU zijn gevestigd.
Ik hoop dat dit verslag de last voor de tussenpersonen, in termen van kosten of moeite of het normale zakendoen, niet zal doen toenemen, maar in alle vijftien lidstaten van de Unie een competitieve en transparante markt zal openen, die uiteindelijk, door volume en schaalvoordelen te bieden, zal leiden tot echte besparingen die aan de burgers van de Unie zullen worden doorgegeven.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met het Parlement te danken voor zijn inspanningen deze eerste lezing van het voorstel voor een richtlijn betreffende verzekeringsbemiddeling af te ronden. Ik wil in het bijzonder de rapporteur, de heer Berenguer, en ook de heer Ferri danken voor de kwaliteit van hun werk, dat heeft geresulteerd in de aanbeveling die aan deze plenaire vergadering is voorgelegd.
Het voorstel voor een richtlijn betreffende verzekeringsbemiddeling, gepland in het actieplan voor financiële diensten, is een sleuteltekst om tot een echte interne markt voor verzekeringen te komen, met name wat betreft de retailmarkten. Verzekeringstussenpersonen spelen een wezenlijke rol in de verkoop van verzekeringen in de Gemeenschap en hun belang zal toenemen met de komst van complexere en meer geavanceerde verzekeringsproducten.
Alhoewel de interne markt voor verzekeringen is voltooid als het om verzekeringsondernemingen gaat, vooral wat betreft regels met betrekking tot het voorzichtigheidsbeleid, worden verzekeringstussenpersonen nog steeds met verscheidene obstakels geconfronteerd die hen verhinderen volledig te profiteren van de vrijheden van het Verdrag. Het goed functioneren van de interne markt wordt daarom belemmerd.
Ik ben met name verheugd dat het Parlement het eens is met de wezenlijke doelstellingen van de voorstellen van de Commissie. Het voorstel tracht te bewerkstelligen dat verzekeringstussenpersonen een hoge mate van beroepsbekwaamheid bezitten en dat een tussenpersoon, die in zijn eigen lidstaat naar behoren is geregistreerd, zijn activiteiten op de hele interne markt mag ontplooien. Het voorstel wil ook de bescherming van consumenten garanderen door passende voorlichtingseisen te stellen.
Ik kom nu bij de amendementen die aan de plenaire vergadering zijn voorgelegd. De Commissie kan de volgende amendementen goedkeuren: nummers 1, 4, 5, 8, 9, 17, 28, 30, 37 en het tweede deel van nummer 58. Zij kan tevens de volgende amendementen gedeeltelijk of naar de geest goedkeuren: 3, 7, 11, 21, 23, 24, 26, 27, 29, 32, 44 en 51. De amendementen 15 en 16 kunnen eveneens gedeeltelijk worden goedgekeurd.
De Commissie kan de overige ingediende amendementen echter niet aanvaarden, en wel om de volgende redenen. De amendementen 2, 10, 13, 14, 46, 47, 49, 52 en 57 hebben tot doel bepaalde activiteiten zoals die van reisbureaus, dierenartsen en incidentele verzekeringstussenpersonen, uit te sluiten van het toepassingsgebied van het voorstel en deze amendementen kunnen daarom niet worden goedgekeurd. Deze uitsluitingen zouden de verkoop van verzekeringsproducten waar belangrijke risico's bij betrokken zijn, beïnvloeden en worden daarom verworpen. Om dezelfde redenen worden de amendementen 12 en 50 niet aanvaard.
De Commissie is van mening dat de term "verzekeringstussenpersoon" op een passende manier is gedefinieerd. Het toepassingsgebied van de richtlijn is evenwichtig. De amendementen 15 en 16 zijn daarom niet nodig, aangezien onder de definitie alle bemiddelingsactiviteiten vallen, met inbegrip van die activiteiten die langs elektronische weg worden uitgevoerd. Hetzelfde geldt voor de amendementen 19 en 25, die betrekking hebben op subagenten, en ook voor de amendementen 20 en 58.
Wat betreft de kwestie van "bankverzekering", alle vormen van "bankverzekeringsbedrijf" dienen binnen het toepassingsgebied van het voorstel te vallen. Het is een steeds belangrijker wordende manier om verzekeringen te distribueren. De amendementen 18 en 22 stellen een definitie van "bankverzekeringsbedrijf" voor waarin alleen rekening wordt gehouden met een van de mogelijke vormen die "bankverzekering" kan aannemen. Deze amendementen worden daarom verworpen.
Er zijn amendementen die betrekking hebben op de registratie en de beroepseisen voor verzekeringstussenpersonen. De amendementen 31 en 56 zouden minder strenge regels inhouden voor de dekking van professionele nalatigheid van verzekeringstussenpersonen. Ze zouden de doelstelling om op de interne markt een passend niveau van beroepsaansprakelijkheidsdekking voor verzekeringstussenpersonen te bewerkstelligen in gevaar brengen.
De amendementen 33, 34 en 54 zouden de totale samenhang van het voorstel, dat is gebaseerd op het beginsel van controle door het thuisland, nadelig beïnvloeden. De amendementen 35 en 36 hebben betrekking op de klachtenregelingen en mechanismen voor buitengerechtelijke beslechting in het voorstel. Amendement 35 staat al impliciet in de tekst van het voorstel en is niet nodig. Amendement 36 lijkt niet passend in de context van een richtlijn, aangezien het een specifieke verwijzing bevat naar een aanbeveling van de Commissie die voor de lidstaten niet juridisch bindend is.
Op de derde plaats zijn er amendementen die verwijzen naar informatieverstrekkingseisen. Een sleutelelement van het voorstel van de Commissie is het garanderen van een hoog niveau van bescherming van de consument door de verstrekking van passende informatie en passend advies. De amendementen 38, 39, 40, 41, 42, 43, 55, 60 en 61 zouden deze doelstelling aanzienlijk in gevaar brengen.
Tot slot, zouden de amendementen 6, 45 en 48, die bepalen dat niet-geregistreerde personen die zijn uitgesloten van het toepassingsgebied van de richtlijn, dienen te voldoen aan de informatieverstrekkingseisen, voor de lidstaten in de praktijk uiterst moeilijk uit te voeren zijn.
Het spijt me dat ik zo lang over deze amendementen heb gesproken, maar het Parlement heeft het recht te weten wat de mening van de Commissie is.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Ik wil altijd graag om middernacht klaar zijn en vandaag is het ook weer op tien seconden na gelukt!
(De vergadering wordt om 00.00 uur gesloten)

