Średnioterminowa pomoc finansowa dla bilansów płatniczych państw członkowskich a uwarunkowania społeczne (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest debata dotycząca pytania ustnego skierowanego do Komisji przez panią poseł Tatjanę Ždanokę oraz pana Jeana Lamberta w imieniu grupy Verts/ALE, przez pana posła Alejandro Cercasa w imieniu grupy S&D oraz przez panie posłanki Marian Harkin i Elizabeth Lynne w imieniu grupy ALDE w sprawie średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich i uwarunkowań społecznych - B7-0215/2009).
Tatjana Ždanoka
autorka. - Panie przewodniczący! Pochodzę z Łotwy, kraju boleśnie dotkniętego kryzysem finansowym. Bez pomocy z zewnątrz Łotwie groziło bankructwo. Otrzymaliśmy tę pomoc od UE i MFW. Niemniej warunkiem wstępnym było wprowadzenie przez rząd łotewski cięć w wydatkach budżetowych. Rząd spełnił ten warunek, zmniejszając emerytury o 10 %, emerytury dla pracujących emerytów o 70 %, ograniczając świadczenia rodzinne i zasiłki macierzyńskie dla pracujących rodziców o 10 % oraz obniżając kwoty wolne od opodatkowania podatkiem od osób fizycznych.
Jak państwo widzą, przyjęto podejście egalitarne. Niezależnie od tego, czy emerytura wynosiła 100 euro czy 1 000 euro, odjęto od niej 10 %. Komisja przyjęła z zadowoleniem ograniczenia, których dokonano w tak skandaliczny sposób, po czym podpisała z Łotwą protokół ustaleń. Wiadomo było od samego początku, że te mało wybiórcze cięcia dotkną najbardziej narażone osoby w społeczeństwie. Czy Komisja nie wie, że zbliża się Europejski Rok Walki z Ubóstwem?
Sytuacja Łotwy nie jest w Unii niczym wyjątkowym. Również Węgry i Rumunia otrzymały pożyczki od Wspólnoty. Pozostałe kraje też mogą któregoś dnia znaleźć się w sytuacji, w której będą zmuszone ubiegać się o takie pożyczki. Dlatego musimy unikać tworzenia precedensu, jakim jest przyjmowanie środków o antysocjalnym charakterze.
Panie komisarzu! Może pan oczywiście stwierdzić, że państwo jedynie dają pieniądze, a za politykę społeczną odpowiadają rządy państw członkowskich, ale prawa społeczne są dla instytucji Unii Europejskiej prawnie zobowiązujące. A to oznacza, że wszystkie działania tych instytucji należy oceniać w świetle obowiązujących przepisów społecznych. W przeciwnym razie słowa o wysokim poziomie ochrony socjalnej, którą UE stawia sobie za cel, będą wywoływać jedynie ironiczny uśmiech.
Elizabeth Lynne
autorka. - Panie przewodniczący! Tu nie chodzi o to, aby szczegółowo dyktować państwom członkowskim, na co powinny lub nie powinny wydawać pieniędzy. Każde państwo ma własny pomysł na najpilniejsze priorytety służące przezwyciężeniu trudności finansowych.
Lecz kiedy państwa członkowskie otrzymują pomoc od Unii Europejskiej na mocy wspomnianej regulacji, należy je zachęcać, aby wydawały ją w sposób respektujący zasady Unii - innymi słowy, uwzględniając potrzebę ochrony socjalnej i integracji społecznej.
Obecny kryzys finansowy boleśnie dotknął ludzi w całej Unii Europejskiej i dlatego bardzo dobrze, że taki fundusz istnieje. Miliony ludzi straciło swoje miejsca pracy. Wiele z osób, które w tych państwach członkowskich trafiły na bezrobocie, to osoby najbardziej narażone, o minimalnych szansach na szybkie znalezienie zatrudnienia. Dlatego tak ważne jest, aby nie ignorować sieci pomocy społecznej w tych państwach członkowskich.
W naszym pytaniu ustnym pytaliśmy w szczególności, czy Komisja wymaga od państw członkowskich, aby załączały do sprawozdań ocenę oddziaływania społecznego? Cieszyłabym się, gdyby zechciał nas pan poinformować, czy jest taki wymóg.
Ważne, abyśmy wysłali prawidłowy sygnał do tych państw członkowskich, które otrzymują fundusze europejskie w ramach średnioterminowej pomocy finansowej. Osobiście uważam, że musimy wyraźnie określić, że Komisja może wziąć pod uwagę sposób, w jaki udzielono wsparcia najbardziej narażonym osobom, zanim zatwierdzi jakąkolwiek dalszą pomoc.
Wiem, że kiedy państwa członkowskie znajdą się w kłopotach finansowych, często niełatwo jest zachować świadomość społecznych zobowiązań, i stąd to ustne pytanie. Należy bezwzględnie pamiętać, że obecny kryzys finansowy ma także ludzki wymiar, i że wymiar ten często reprezentują osoby rzucone przez los na margines społeczeństwa.
Alejandro Cercas
autor. - (ES) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Przed zadaniem pytania starannie zapoznałem się z wcześniejszymi pytaniami oraz stanowiskiem, jakie Parlament przyjął w odpowiedzi na te pytania. I faktem jest, a nie jedynie opinią, że 24 kwietnia bieżącego roku Parlament przyjął rezolucję legislacyjną w celu zmiany rozporządzenia (WE) nr 332/2002, które z mocy art. 100 Traktatu reguluje sprawę tych instrumentów finansowych.
Panie komisarzu! W przedmiotowej rezolucji Parlament poparł pomoc ukierunkowaną na rozwiązywanie konkretnych problemów dotyczących finansów publicznych przez państwa członkowskie najsilniej dotknięte kryzysem finansowym, wyraził też swą pełną solidarność, zwłaszcza z tymi krajami, które dopiero niedawno dołączyły do UE, lecz jednocześnie, panie komisarzu, Parlament wyraźnie powiedział, że pomoc ta powinna mieć charakter warunkowy, oraz określił cztery kryteria stanowiące cele Wspólnoty.
Są to cele następujące: po pierwsze, należy zadbać o jakość wydatków publicznych, aby nie dochodziło do marnowania pieniędzy; po drugie, należy mieć na uwadze systemy zabezpieczenia społecznego i zrównoważony wzrost; po trzecie, nie należy odstępować od polityki pełnego zatrudnienia na przyzwoitym poziomie; oraz po czwarte, należy walczyć ze skutkami zmian klimatu. Logicznie biorąc, jeżeli te cele są dobre dla nas, to powinno się ich także przestrzegać we wspomnianych państwach.
Minęło kilka miesięcy i otrzymaliśmy cały szereg sprawozdań od organizacji pozarządowych, związków zawodowych i obywateli, dotyczących jednego z czterech krajów, które otrzymały znaczące dofinansowanie finansów publicznych, wynoszące odpowiednio 6,5 miliarda, 3,1 miliarda, 2,2 miliarda i 5 miliardów euro. W sprawozdaniach tych znajdujemy liczby podobne do tych, które przed chwilą przytoczyła pani poseł: czterdziestoprocentowe cięcia w sektorze edukacji, dziesięcioprocentowe cięcia w systemie emerytalnym, zmniejszenie o połowę zasiłków dla osób chorych itd.
Panie komisarzu! W obliczu zaistniałej sytuacji Parlament oczekiwałby przynajmniej, aby naszego milczenia w tej kwestii nie interpretowano w sposób, który sugeruje, że to my narzucamy te środki - a takie interpretacje obecnie się zdarzają. Nie chcemy w najmniejszym stopniu być elementem interpretacji, w której posądza się Europę o kierowanie działań przeciwko tym grupom ludności, które są w największej potrzebie. Panie komisarzu! Powinniśmy w miarę możliwości unikać sytuacji, w której za działania naprawcze płacą najsłabsi.
Joaquín Almunia
Panie przewodniczący, panie i panowie! Problemy, z którymi borykają się Węgry, Łotwa i Rumunia - będące trzema państwami Unii Europejskiej, które aktualnie otrzymują pożyczki w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego - są problemami, które nie zostały stworzone przez Parlament, Komisję Europejską czy Unię Europejską. Problemy te zostały spowodowane kryzysem gospodarczym, ale uległy zaostrzeniu wskutek niewłaściwego zarządzania i błędnej polityki realizowanej przez przywódców politycznych tych państw w różnych dziedzinach. Mówię o tym, ponieważ są kraje położone w tym samym regionie Unii Europejskiej co Łotwa, w tym samym regionie Unii Europejskiej co Węgry, w tym samym regionie Unii Europejskiej co Rumunia, które nie mają takich problemów i które lepiej sobie radzą z kryzysem, korzystając ze wsparcia z budżetu europejskiego, za pośrednictwem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, z ochrony wynikającej z członkostwa w Unii Europejskiej oraz spodziewanej przynależności do strefy euro, a zarazem bez konieczności zwracania się o pomoc w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego.
Dlaczego te trzy kraje musiały prosić o pomoc? Dlaczego musieliśmy udzielić im pożyczek? Z pewnością nie z winy Parlamentu ani Komisji, ani też ogólnie Unii Europejskiej: ale z powodu niewłaściwego gospodarowania, które prowadzono w tych krajach.
W jaki sposób im pomagamy? Pomagamy, udzielając im pożyczek. A nikt nie udziela pożyczek, nie stawiając przy tym warunków. Nie mamy upoważnienia ani ze strony tego Parlamentu, ani ze strony Rady, do udzielania pożyczek bezwarunkowo. Pożyczamy pieniądze pod pewnymi warunkami i narzucamy tym krajom określone warunki, które są rygorystyczne, bo też sytuacje tych krajów są niezwykle trudne. Zarazem jednak mówimy do nich: "Nie dokonujcie cięć, aby móc zapewnić dofinansowanie środków z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Nie stosujcie środków stanowiących powrót do przeszłości. Nie wprowadzajcie ograniczeń, które zaszkodzą najsłabszym”. Czasem nasze apele są skuteczne, a czasem nie, ponieważ decyzja w tej sprawie nie należy do nas, lecz do nich.
Dlatego podzielam państwa obawy, i nie tylko je podzielam, ale też adresuję je w imieniu wszystkich państwa do wspomnianych rządów, przekazując jednocześnie pieniądze w imieniu Unii Europejskiej: 3,1 miliarda pożyczki dla Łotwy, i równie wysokie sumy dla Rumunii i Węgier.
Proszę jednak zauważyć: nikt nie udziela pożyczek bez stawiania warunków, a ja nie jestem upoważniony do takiego działania ani w imieniu państwa, ani w imieniu państw członkowskich. Tak czy inaczej nie możemy podejmować decyzji, które leżą w kompetencji rządów i parlamentów tych krajów.
Przypominamy natomiast rządom i parlamentom wspomnianych państw, po pierwsze, o odpowiedzialności, jaką ponoszą za wyprowadzenie swoich krajów z kryzysu, który w pozostałych państwach nie rodzi tak dotkliwych konsekwencji oraz, po drugie, że są środki, po które nie można sięgać, a my nie jesteśmy gotowi pożyczać pieniędzy na cel, jakim jest podejmowanie środków wykraczających poza zakres niezbędny do skorygowania finansów publicznych, przy jednoczesnym postawieniu pozostałych państw w sytuacji, w której regulują one swoje transakcje terminowe bez konieczności zwracania się do Unii Europejskiej po pożyczki.
Jean-Paul Gauzès
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Uważam, że uwagi pana komisarza stanowią rzetelną odpowiedź na postawione pytanie.
Unia Europejska nie udostępnia funduszy bez stawiania przy tym określonych warunków. Te warunki zostały wymienione: jakość wydatków publicznych, cele zrównoważonego rozwoju, polityka zatrudnienia, walka ze skutkami zmian klimatu, ale też konieczność jak najszybszego nadrobienia niedociągnięć poprzedniej administracji, aby kraje, którym pomagamy, mogły osiągnąć wymagany poziom.
Uważam jednak, że w warunkach kryzysu, jakiego obecnie doświadczamy, nie wolno nam przesadzać z warunkami. Musimy zaufać rządom państw członkowskich, które otrzymują europejską pomoc, że wdrożą potrzebne przepisy oraz będą się starały unikać - jak powiedział pan komisarz - przepisów, które mogą mieć odwrotny skutek lub stanowić powrót do przeszłości.
Wydatki na cele społeczne są oczywiście rzeczą ważną i muszą zostać utrzymane, ale także i tu musimy zaufać państwom członkowskim, że przyjmą środki konieczne do uzdrowienia sytuacji, i nie dokonywać małostkowych kontroli, które tak czy inaczej okażą się nieskuteczne.
Dobrą okazją do oceny sposobu, w jaki państwa członkowskie wykorzystały europejską pomoc, będzie moment udzielania nowej pomocy, i być może właśnie wtedy będziemy mogli wyciągnąć wnioski w odniesieniu do środków, które okazały się nieodpowiednie, szczególnie w sferze społecznej.
Pervenche Berès
Panie przewodniczący, panie komisarzu! Zapewne pamiętają państwo, że kiedy 24 kwietnia - co przypomniał mój kolega, pan poseł Cercas - poparliśmy, zatwierdziliśmy i ratyfikowaliśmy zwiększenie środków w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego, uczyniliśmy to pod dwoma warunkami: po pierwsze, że pomoc ta będzie powiązana z konkretnymi warunkami, zwłaszcza w przypadku pomocy socjalnej oraz po drugie, że zostanie zagwarantowana przejrzystość, dzięki której Parlament będzie mógł poznać warunki, na jakich zawarto umowy z rzeczonymi państwami członkowskimi. Dlatego uważam, że debata, którą prowadzimy dzisiejszego wieczoru, jest debatą uzasadnioną, użyteczną i demokratyczną, która musi dać dowód skutecznego działania.
Znaleźliśmy się w skrajnie krytycznej sytuacji, w której Unia Europejska obawia się, i my też wyraźnie to zauważamy, że obecny kryzys podważa fundamenty solidarności między państwami członkowskimi, w tym zwłaszcza solidarności w stosunku do niektórych państw członkowskich. Sytuację tę pogarszają informacje napływające do nas z Rumunii, gdzie znaleźliśmy się w bardzo trudnym położeniu w związku z niepewną sytuacją polityczną, wywołaną głównie skutkami obecnego kryzysu.
Nie chciałabym jednak, abyśmy powtarzali błędy z przeszłości, szczególnie te, które przypisaliśmy MFW, który przed około dziesięciu laty stosował rozwiązania prowadzące w gruncie rzeczy do pogorszenia sytuacji. Co więcej, absolutnie nie zgadzam się z moim kolegą, panem posłem Gauzèsem, który zaleca nam odstąpienie od drobiazgowych kontroli i czekanie na kolejny wniosek o zbadanie jakości wydatków przeznaczanych na pomoc. Nie! Warunki można formułować wyłącznie w momencie przyznawania pomocy i uważam, że Europa zapłaciła już wystarczającą cenę za to, że w wielu dziedzinach nie przeanalizowała uwarunkowań pomocy, aby teraz przymykać oczy w tej sprawie.
Nie możemy dziś w Unii Europejskiej akceptować sytuacji, w której osoby najbardziej narażone miałaby płacić za politykę działań dostosowawczych w różnych dziedzinach. Nie uważam, aby należało oskarżać Komisję o niedopatrzenie w sprawie łotewskiej polityki. Nikt z nas w tej Izbie nie sugerował panu, panie komisarzu, że jest to droga, którą chcieliśmy podążać.
Nie możemy jednak pozwolić, aby najbardziej narażeni członkowie społeczeństwa mieli ponosić koszty zobowiązań budżetowych Unii Europejskiej oraz naszej solidarności w stosunku do Łotwy, ponieważ nie uważamy, by był to dobry pomysł na odbudowanie solidarności i przywrócenie równowagi łotewskiej gospodarki.
Marian Harkin
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Unijny proces ochrony socjalnej i integracji społecznej stanowi kluczowy element realizacji strategicznego celu Unii Europejskiej, jakim jest ciągły wzrost gospodarczy, zwiększenie ilości i poprawa jakości miejsc pracy oraz większa spójność społeczna.
W okresie kryzysu gospodarczego pojawia się zwiększone zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem społecznym, które dotyczy wielu obywateli, lecz szczególnie tych, którzy znaleźli się na marginesie społeczeństwa, którzy utracili pracę i którzy znajdują oparcie w przeróżnych sieciach zabezpieczenia społecznego, które działają w poszczególnych państwach członkowskich.
Pytanie do Komisji brzmi następująco: czy Komisja stara się uwzględniać proces ochrony socjalnej i integracji społecznej przy udzielaniu średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich na mocy rozporządzenia (WE) nr 332/2002 ?
Jestem zawsze wyczulona na nakładanie na odbiorców pomocy zbyt wielu warunków i obarczanie ich nadmierną biurokracją, i to poczynając od państwa członkowskiego, poprzez MŚP, aż po indywidualnych beneficjentów. Jeżeli jednak nałożenie tego rodzaju ciężarów miałoby pomóc w realizacji centralnej zasady UE, jaką jest integracja społeczna, to jest ono rzeczywiście ważne. Nie możemy aspirować do procesu integracji społecznej i wydawać setki dokumentów o tym, jak to należy zrobić, jeżeli nie zapewnimy jednocześnie włączenia tego procesu do głównego nurtu naszych inicjatyw.
Pan komisarz twierdzi, że przedmiotowe pożyczki zostały przez nas obwarowane twardymi warunkami, ale dla mnie nie było w pełni oczywiste, jakie to warunki i czy faktycznie uwzględniają okoliczności natury społecznej.
Niezależnie od warunków, w jakich odbywa się wypłacanie funduszy UE, nie możemy umywać rąk, licząc na pomyślny rozwój wypadków. Zwrócono się do nas, abyśmy zaufali państwom członkowskim. Zaufanie do państw członkowskich jest rzeczą dobrą, ale na zaufanie zwykle trzeba zasłużyć, i jeżeli pojawiają się powody do obaw, to uważam, że należy je dokładnie zbadać.
Patrick Le Hyaric
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Wielu ekonomistów uważa obecnie, że jedną z głównych przyczyn obecnego kryzysu jest przekładanie bogactwa uzyskanego dzięki pracy na kapitał oraz na zyski. Panuje też powszechne przekonanie, że stosunkowo najsłabiej skutki obecnego kryzysu odczuła ludność tych krajów, które utrzymały swoje systemy opieki społecznej oraz swoje usługi publiczne.
Problemem, wobec którego stanęliśmy dzisiejszego wieczoru, jest jednak charakter warunków, jakie państwo stawiają, udzielając narodom pomocy ze środków europejskich lub pomocy ze środków Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Ta pomoc nie może dłużej zależeć od spełnienia takich warunków, jak wdrożenie strukturalnych planów dostosowawczych obniżających wydatki socjalne i wydatki na szkolenia, czy oznaczających prywatyzację różnych sfer sektora publicznego, w tym usług socjalnych użyteczności publicznej. System ten stał się obecnie nieskuteczny, i należy to uznać. Wszystkie tego rodzaju działania pogłębią jedynie kryzys, bezrobocie i ubóstwo.
Dlatego uważamy, że musimy odwrócić kryteria warunkowości i zdecydować, że europejskie fundusze publiczne i fundusze MFW mogą być obwarowane warunkami, mogą być łączone z nowym systemem środków oraz że będą udzielane według nowych kryteriów, zmierzających i motywujących do nowego podziału dóbr, którego celem winno być podwyższenie płac, emerytur i minimalnych wymogów socjalnych oraz utrzymanie wysokiego poziomu ochrony socjalnej, gwarancji miejsc pracy dla wszystkich. W końcu to postęp społeczny towarzyszy wydajności gospodarczej, a nie na odwrót.
Arturs Krišjānis Kariņš
(LV) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Komisja Europejska okazała jednoznaczne zrozumienie i gotowość współpracy tym państwom członkowskim, które napotkały na trudności finansowe spowodowane kryzysem. Utrzymanie silnych, stabilnych systemów wsparcia społecznego nie będzie możliwe, jeżeli państwa członkowskie nie będą miały silnych gospodarek. Koleżanki i koledzy posłowie proponują zaostrzenie warunków udzielania pomocy finansowej, lecz ja uważam, że jest to zasadniczo niepożądane. Zamiast tego powinniśmy poważnie rozważyć możliwość rozszerzenia warunków, pod jakimi można by otrzymać pomoc finansową, zezwalając na wykorzystywanie pomocy nie tylko do zasilania budżetów państwowych i systemów finansowych, ale także do stymulowania rozwoju gospodarki.
Aby zagwarantować stabilny system wsparcia społecznego w długofalowej perspektywie, konieczne jest inwestowanie w gospodarkę. Wykorzystanie środków pomocy finansowej także na ten cel byłoby najlepszym i najszybszym sposobem udzielenia pomocy państwom członkowskim, które zmagają się z trudnościami finansowymi. Przezwyciężanie przez te państwa kryzysu i ich dalsza stabilizacja są ściśle powiązane z polityką, jaką Unia Europejska realizuje w stosunku do tych państw. Jedynie zharmonizowane i skuteczne działania przyniosą wyniki w skali całej Europy. Pomoc finansowa nie jest i nie może być jedynym sposobem, w jaki państwa europejskie mogą udzielać sobie wzajemnego wsparcia. Należy poszukiwać kompleksowych rozwiązań, które będą stymulować rozwój gospodarczy wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej.
Kinga Göncz
(HU) Kraje, o których rozmawiamy, to nowe państwa członkowskie Unii Europejskiej, które po zmianie systemu musiały zająć się osobami, które znalazły się po stronie przegranych. Kraje, które po restrukturyzacji gospodarczej musiały stać się bardziej konkurencyjne w warunkach otwartego rynku oraz utworzyć i zbudować gospodarki o zrównoważonej strukturze. Ludzie w tych krajach mają minimalne rezerwy finansowe. To oznacza, że mają problemy ze spłatą kredytów mieszkaniowych w związku z wysokim przelicznikiem kursowym zadłużenia w obcych walutach. Narastające jednostronnie problemy gospodarcze powodują zwiększenie bezrobocia, któremu towarzyszy spadek wydatków na cele społeczne.
Obserwujemy postępującą niestabilność sytuacji, w tym zwłaszcza niestabilność sytuacji politycznej, będącą konsekwencją napięć społecznych. W coraz większej liczbie krajów daje się zauważyć wzrost poparcia dla poglądów ekstremistycznych i rozwój postaw populistycznych. Uważam, że powinniśmy brać wszystkie te czynniki pod uwagę, kiedy dokonujemy oceny sytuacji i zastanawiamy się, jakie inne środki powinniśmy podjąć w imię europejskiej solidarności i jakie środki się na niej opierają.
Jürgen Klute
(DE) Panie przewodniczący! Temat, który mamy okazję tego wieczoru omawiać, pojawiał się już wielokrotnie w programie obrad parlamentu. Powszechnie wiadomo, że kiedy Komisja udziela pomocy, kieruje się przy tym warunkami Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Mówiono o tym już wiele razy.
W tym kontekście Parlament Europejski regularnie kieruje zapytania do Komisji. W listopadzie 2008 roku Parlament Europejski wezwał Komisję do przedstawienia analizy skutków postępowania banków, które w owym czasie wycofały swoje aktywa z tych państw członkowskich, które niedługo przedtem przystąpiły do UE. W dniu 24 kwietnia bieżącego roku Parlament Europejski ponowił swą prośbę. Zwrócił się też o przyśpieszenie działań w sprawie oświadczeń woli na linii pomiędzy Komisją i państwami członkowskimi otrzymującymi pomoc, w których zawarty byłby szczegółowy opis warunków pomocy. O ile mi wiadomo, apele te pozostały do dziś bez odpowiedzi.
Toteż moje pierwsze pytanie brzmi następująco: czy to jest prawidłowe, że do dziś nikt nie zareagował na te wezwania? A jeżeli tak, wówczas spytam: dlaczego dotąd nikt nie odpowiedział na te wnioski? Z tego wynika też moje trzecie pytanie: kiedy możemy oczekiwać odpowiedzi na nasze wezwania?
Theodor Dumitru Stolojan
(RO) Jako przedstawiciel Rumunii, a więc kraju korzystającego z pomocy finansowej przyznanej przez Komisję Europejską w celu wsparcia rumuńskiego bilansu płatniczego, chcę podziękować Komisji Europejskiej za szybkie podjęcie działań w celu udzielenia pomocy finansowej dla bilansów płatniczych, bez której problemy gospodarcze i społeczne Rumunii byłby znacznie bardziej dotkliwe.
Kraje, które otrzymały wsparcie finansowe, z pewnością borykają się z wieloma problemami natury społecznej, i możemy debatować nad tym, jaki rodzaj społecznych uwarunkowań można by włączyć do umów o wsparciu finansowym. Jeżeli stawiamy problem w ten sposób, musimy też pamiętać, że w krajach tych istnieją systemy ubezpieczeniowe i systemy pomocy społecznej, które przyczyniły się do zaburzenia równowagi, która wywołała konieczność pomocy finansowej dla bilansów płatniczych. Toteż gdy rozmawiamy o uwarunkowaniach społecznych, musimy też omówić sprawę reform, które trzeba wprowadzić w tych sektorach społecznych, szczególnie w systemie emerytalnym, abyśmy mogli zapewnić średnio- i długofalową stabilność finansową, która pozwoli z zasady rozwiązać problemy występujące w tych krajach.
Proinsias De Rossa
Panie przewodniczący! Międzynarodowa Organizacja Pracy wypowiedziała się ostatnio - to jest w czerwcu, kiedy ogłosiła światowy pakt na rzecz zatrudnienia - że świat po kryzysie powinien wyglądać inaczej.
Obawiam się jednak, że tak się nie stanie. U schyłku obecnego kryzysu powinniśmy mieć bardziej stabilną gospodarkę, oferującą przyzwoite zatrudnienie, wysokiej jakości usługi publiczne oraz uczciwą globalizację, i zmierzającą ku wdrożeniu milenijnych celów rozwoju. A mamy coś zupełnie innego. Obserwujemy, jak banki i podmioty finansowe w Europie i na całym świecie ograniczają wydatki, starając się zachować swoje przywileje.
W tym samym czasie, kiedy Komisja zatwierdza wpompowanie miliardów euro w ratowanie irlandzkich banków, nasz irlandzki rząd planuje działanie na szkodę lokalnego rozwoju, niszczenie wspólnotowych programów na rzecz rozwoju wspieranych przez Unię Europejską. Przymierza się też do zrujnowania naszego systemu edukacyjnego.
Dziś Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy ogłosiła raport zatytułowany Restrukturyzacja w warunkach recesji. Niech mi będzie wolno przytoczyć jedno zdanie: "Najlepiej byłoby zapewnić, aby środki służące rozwiązaniu najpilniejszych problemów powodowanych recesją uwzględniały długofalowe cele”. Komisja z pewnością powinna nalegać, aby wszystkie państwa członkowskie starały się przynajmniej zmierzać w tym kierunku.
Czesław Adam Siekierski
(PL) W dobie kryzysu gospodarczego, którego skutki nadal tak boleśnie wszyscy odczuwamy, wiele państw zdecydowało się na wystąpienie do różnych instytucji finansowych z prośbą o wsparcie finansowe. Jednakże warto sobie zadać pytanie, jaka część z tych niebagatelnych sum trafiła do najbardziej pokrzywdzonych przez kryzys czy do najbardziej potrzebujących w tej trudnej sytuacji.
Tysiące ludzi w Europie, z dnia na dzień, traci źródło utrzymania siebie i swojej rodziny. Czy rządy państw w jakikolwiek sposób uwzględniają czynnik społeczny, występując o pomoc finansową? Można mieć co do tego wątpliwości, obserwując pogarszające się warunki życia i wzrost bezrobocia w wielu państwach europejskich. Dlatego chciałbym zaapelować, abyśmy nie pozostawali obojętni na potrzeby zwykłych ludzi, którzy jak zwykle najmocniej odczuwają negatywne następstwa błędnych decyzji rządzących.
Ilda Figueiredo
(PT) Stosowanie zasady spójności gospodarczej i społecznej staje się szczególnie ważne w sytuacjach kryzysowych. Wymaga ono nie tylko znacznego zwiększenia nakładów w budżecie Wspólnoty, ale także sprawiedliwego podziału ryzyka, jak również odpowiedniej polityki w pozostałych dziedzinach, traktującej priorytetowo ochronę i integrację społeczną, tworzenie miejsc pracy z prawami dla wszystkich oraz dostęp do powszechnych wysokiej jakości usług publicznych, aby zagwarantować fundamentalne prawa wszystkich obywateli.
Fundusze wspólnotowe i wszystkie proponowane środki natury gospodarczej i finansowej powinny zatem iść w parze z oceną ich społecznego oddziaływania, aby uniknąć eskalowania nierówności i ubóstwa. Panie komisarzu! Mamy nadzieję, że po tej debacie Komisja Europejska opracuje inicjatywy, które będą zmierzały do tego celu.
Seán Kelly
Panie przewodniczący! Śledzenie dzisiejszej debaty i toczonych tego wieczoru dyskusji jest interesujące - choć też niekiedy przygnębiające - szczególnie w sytuacji, gdy Unia Europejska działa w dobrej wierze, starając się pomagać państwom, które znalazły się w kłopotach.
Nasz kraj, Irlandia, także do pewnego stopnia skorzystał z tej pomocy, czego dobrym przykładem mogą być zapowiadane środki z funduszu globalizacji. Jednocześnie jednak, nie wiedzieć jakim sposobem, w krajach, które otrzymały środki pieniężne pod warunkami określonymi jako surowe, dochodzi do złego administrowania. Można by sądzić, że elementem surowych warunków powinno być wykluczenie możliwości złego administrowania, a gdyby jednak wystąpiło, należałby przewidzieć stosowną korektę.
Czy Komisja może zapewnić możliwość obcięcia lub wycofania tych funduszy, bądź też zastosowania kar lub innych temu podobnych środków? Gdyż niemożliwa jest sytuacja, w której - jak powiedziała moja koleżanka, pani poseł Harkin - ktoś coś dostaje w drodze zaufania i nie odpłaca zaufaniem.
Po drugie, i niech to będzie uwaga na koniec, nigdy nie osiągniemy sytuacji, o której wspominał pan poseł Proinsias De Rossa, że po wygaśnięciu kryzysu będziemy mieli lepsze społeczeństwo, niż mamy obecnie.
Joaquín Almunia
Panie przewodniczący! Chciałbym rozpocząć od stwierdzenia, że w pełni popieram warunki zatwierdzone przez Parlament Europejski. Komisja tak właśnie postępuje: kiedy pożycza pieniądze wspomnianym trzem krajom, korzystającym z instrumentu dla bilansów płatniczych, to wykorzystuje w tym celu pieniądze pożyczone na rynkach, po czym pożycza je na tych samych warunkach - które to warunki są dla tych krajów znacznie korzystniejsze niż byłyby w sytuacji, gdyby chciały one zaciągnąć pożyczkę bezpośrednio na rynku - i stawia zarazem pewne warunki w celu zapewnienia, że nasi dłużnicy zwrócą nam te pieniądze. Ale bierzemy też pod uwagę wspomniane cztery warunki przyjęte przez Parlament. My te warunki w pełni popieramy.
Kiedy korzysta się z instrumentu dla bilansów płatniczych, nie należy zrównywać - co w moim rozumieniu próbowali czynić niektórzy moi przedmówcy - wykorzystywania środków budżetowych (fundusze strukturalne, Fundusz Spójności, program innego typu, pomoc) z pożyczką przeznaczoną na rozwiązanie problemu finansowego w danym kraju.
Problem Łotwy, który jest tym samym problemem, którego doświadczyły Węgry i Rumunia, polega na tym, że Łotwa musi uciec się do instrumentu dla bilansów płatniczych, ponieważ nie może zwrócić się do rynków o pożyczkę na pokrycie wymagań finansowych. Na tym polega problem. Nie mówimy tu o programie dotyczącym konkretnej działalności czy pewnych określonych programów. Mówimy o pewnych krajach, które mają trudności finansowe. Trudności te wynikają oczywiście po części z kryzysu finansowego, ale będąc zarazem rezultatem złego administrowania, są znacznie większe niż w pozostałych krajach, gdzie panują - obiektywnie rzecz biorąc - zbliżone warunki.
Proszę nie winić ani Komisji, ani Parlamentu Europejskiego, ani też Rady Ministrów za niewłaściwe administrowanie, którego dopuściły się rządy niektórych państw członkowskich. To nie należy do naszych kompetencji. Naszym obowiązkiem jest spróbować pomóc w rozwiązaniu problemu finansowego. Ten problem finansowy stanowi po części problem bilansu płatniczego, który wiąże się z zadłużeniem sektora prywatnego, który musi refinansować pewne kwoty lub też spłacać określone długi i nie jest w stanie samodzielnie sfinansować tych transakcji. Niekiedy potrzeba leży też częściowo po stronie sektora publicznego.
W przypadku, kiedy to sektor publiczny potrzebuje sfinansowania długu publicznego, mamy większe możliwości nałożenia konkretnych warunków i - proszę mi wierzyć - naprawdę to robimy. Nie dawniej jak przedwczoraj, tu w Brukseli, starałem się przekonać przedstawiciela rządu łotewskiego, aby środkom, które mają zostać ujęte w budżecie na rok 2010, nadano charakter bardziej postępowy. Proszę jednak nie prosić Komisji, aby zmuszała państwo do wprowadzenia reformy systemu podatkowego, której to państwo nie zamierza wprowadzać. Tak czy inaczej - i państwo wiedzą o tym równie dobrze jak ja - nie mamy takiej możliwości.
Jaką zatem mamy alternatywę jako przedstawiciele obywateli Europy? Skazać to państwo na bankructwo? Odmówić zapłaty jego zewnętrznych zobowiązań, niezależnie od tego, czy chodzi o długi publiczne czy prywatne? Zmusić ten kraj, aby dla rozwiązania swych problemów finansowych zdewaluował swą walutę o 25 % czy 30 %, co pociągnęłoby za sobą natychmiastowe zubożenie rodzin, firm i sektora publicznego, mających długi w obcej walucie? Jestem pewien, że państwo tego nie chcą tak samo jak ja. To są warunki, w których przyszło nam działać.
Podzielam wszystkie analizy, które państwo przedstawili. I te pana posła De Rossy'ego, i te pana posła Cercasa, i te pani poseł Berès, jednym słowem wszystkie. Oczywiście, że się z nimi zgadzam. Sytuacja na miejscu, w krajach takich jak Łotwa czy Rumunia, jest obecnie bardziej skomplikowana. Proszę postawić się w miejsce osoby, która reprezentując was wszystkich musi podjąć decyzję, czy udzielić pożyczki państwu, które nie może zaciągnąć kredytów na rynku, na co może sobie pozwolić większość państw członkowskich oraz większość najbardziej uprzemysłowionych krajów. Tak wygląda sytuacja. To jest problem, który usiłujemy rozwiązać, spełniając jednocześnie warunki, które państwo nam postawili i pod którymi się podpisuję.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 regulaminu)
José Manuel Fernandes  
Ogólnoświatowy kryzys finansowy wywarł głęboki, globalny wpływ na przemieszczanie się ludzi na świecie. W związku z tym potrzeba nam silniejszej politycznej i społecznej integracji, w imię silniejszej i bardziej zjednoczonej Europy. Unia Europejska musi zagwarantować na swoim obszarze ochronę wszystkich podstawowych praw, w przeciwnym razie nie może głosić polityki, której nie praktykuje. Dlatego popieram nową koncepcję solidarności w Unii Europejskiej, która może zagwarantować minimum praw socjalnych dla każdego Europejczyka. Potrzebujemy minimalnych standardów w dziedzinie zdrowia, edukacji oraz świadczeń i emerytur państwowych, i należałoby je zagwarantować na szczeblu europejskim. Uważam, że określenie minimalnych standardów jest ważne, ponieważ promuje większą jednolitość warunków pracy, która wpływa regulująco na przepływ podmiotów gospodarczych i siły roboczej. Wsparcie finansowe udzielane przez UE nie może z jednej strony zależeć od polityki w różnych dziedzinach, podlegających wyłącznym kompetencjom państw członkowskich, z drugiej strony nie może też obwarowywać tej polityki warunkami. To nie oznacza jednak, że nie potrzeba nam lepszej koordynacji politycznej i społecznej. Wprost przeciwnie, ta integracja ma żywotne znaczenie.
Silvia-Adriana Ţicău  
Kryzys finansowy zmusił niektóre państwa członkowskie do zwrócenia się o pomoc do UE (ust. 1 rozporządzenia Rady nr 332/2002 z dnia 18 lutego 2002 r.) oraz do międzynarodowej społeczności (Międzynarodowy Fundusz Walutowy). To wsparcie musi być ukierunkowane zarówno na zapewnienie odpowiednich warunków dla ochrony i integracji społecznej, jak też na wdrożenie ram, które będą sprzyjały rozwojowi gospodarczemu i tworzeniu nowych miejsc pracy. W okresie od marca 2008 do maja 2009 stopa bezrobocia w 27 krajach UE sięgnęła 8,9 %, a liczba osób bezrobotnych wzrosła od 5,4 milionów do 21,5 milionów. Utrata miejsc pracy stanowi główną troskę obywateli Europy. Unia Europejska i jej państwa członkowskie muszą być zdolne do utrzymania istniejących i tworzenia nowych miejsc pracy. Można tego dokonać poprzez wydajne inwestycje w rolnictwo, edukację i zdrowie, oraz w zaplecze transportowe i energetyczne. W przypadku każdego Europejczyka, który traci pracę, fakt ten oznacza jedną europejską rodzinę o zmniejszonym dochodzie i w konsekwencji spadek jakości życia wszystkich jej członków. Każde nowo utworzone miejsce pracy oznacza rodzinę żyjącą na przyzwoitym poziomie i dobrą edukację dla młodszego pokolenia. Miarą sukcesu europejskiego modelu jest jakość życia 500 milionów obywateli Europy.
