Kirgizië (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over Kirgizië.
Catherine Ashton
vicevoorzitter van de Commissie en hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat ik de gelegenheid krijg om een verklaring over Kirgizië af te leggen. Zoals dit Parlement heel goed weet, blijft de situatie ter plekke enigszins instabiel en gespannen. Kirgizië heeft heel wat media- en politieke aandacht getrokken, en ik heb de ontwikkelingen vanaf het begin nauwlettend gevolgd en twee verklaringen afgelegd, op 7 en 8 april.
Ik heb vrijwel direct een delegatie naar het land gestuurd, geleid door de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie, Pierre Morel, en gedurende zijn gehele bezoek hebben we nauw contact onderhouden.
De gecoördineerde inspanningen van de EU, de VN en de OVSE die vorige week in Bishkek van start zijn gegaan, worden momenteel voortgezet en zullen blijven voortduren totdat de crisis en de gevolgen daarvan overwonnen zijn. Gisteren heb ik een gesprek gehad met de minister van Buitenlandse Zaken van Kazachstan, de heer Saudabayev, die vandaag als fungerend voorzitter van de OVSE een bezoek brengt aan Bishkek, en die mij zojuist een bericht heeft gestuurd om te vertellen dat hij zijn taken heeft volbracht.
Verwacht wordt dat het aftreden van de president op grond van artikel 50 van de huidige grondwet van Kirgizië en zijn vertrek uit het land de politieke spanning zal verminderen. Daarmee is de crisis echter niet beëindigd, en we hebben belangrijk werk te doen.
Het belangrijkste is dat we voor stabiliteit en openbare orde zorgen. Ofschoon de situatie over het algemeen is gekalmeerd, is er nog steeds geweld. Gisteren hebben we gehoord dat maar liefst vijf mensen tijdens ongeregeldheden in de buitenwijken van Bishkek zijn gedood. Alle partijen moeten voorzichtig zijn en provocatie mijden. Het herstel van de openbare orde moet een prioriteit zijn. De burgers en bedrijven in Kirgizië moeten hun dagelijks leven kunnen leiden zonder voor hun leven of hun lichamelijke integriteit te moeten vrezen.
De tweede kwestie betreft de legitimiteit van de voorlopige regering. Hoewel president Bakijev officieel is afgetreden, moet de voorlopige regering zich verplichten tot een duidelijk plan voor de terugkeer naar de grondwettelijke en democratische orde en de rechtsstaat.
Er zijn elementen van een dergelijke 'routekaart' aangekondigd - er wordt een nieuwe grondwet opgesteld, die aan een referendum zal worden onderworpen, en er zullen presidents- en parlementsverkiezingen worden gehouden.
We zullen graag naar een dergelijk plan kijken. Wat voor ons in deze context belangrijk is, is dat er een inclusief en participatief constitutioneel proces komt. Vertegenwoordigers van alle partijen en etnische groeperingen moeten kunnen bijdragen aan de opstelling van een nieuwe ontwerpgrondwet voordat deze aan een referendum wordt onderworpen.
Geachte leden, ik kan zeggen dat de eerste tekenen bemoedigend zijn. Ik hoop dat ze de komende dagen bevestigd zullen worden, en ik zal dit maandag met de ministers in Luxemburg bespreken.
Indien we met tevredenheid kunnen vaststellen dat de voorlopige regering zich inzet voor een spoedige terugkeer naar rechtmatigheid en werkelijk deel wil zijn van de democratische familie, staan we klaar om de benodigde politieke, financiële en technische ondersteuning te bieden.
Met de Commissie van Venetië van de Raad van Europa zouden we kunnen bijdragen aan de werkzaamheden met betrekking tot de hervorming van de grondwet en de aanpassing van de kieswet. De presidentsverkiezingen vorig jaar hebben ons laten zien dat er aanzienlijke ruimte voor vooruitgang is.
Met de OVSE zijn we bereid te werken aan de voorbereiding van en de modaliteiten voor verkiezingswaarneming, en wij zijn bereid om samen met de bevolking alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat het verlangen naar een democratische en open maatschappij wordt verwezenlijkt.
Ten derde is duidelijk dat Kirgizië materiële hulp nodig heeft. We zijn bereid op zeer korte termijn alle humanitaire behoeften die wellicht door de recente gebeurtenissen zijn ontstaan aan te pakken.
Op grond van de informatie die we hebben ontvangen van onze partners ter plekke - het Rode Kruis en het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde naties - lijken er in dit stadium geen belangrijke onvoldane humanitaire behoeften te zijn. Er kunnen echter bepaalde medische behoeften zijn. De Commissie zal uieraard via DG ECHO de humanitaire situatie in het land blijven volgen en zo nodig zorgen voor aanpassingen.
We zullen de reeds op gang gebrachte hulp voortzetten, met name op het gebied van mensenrechten, onderwijs en armoedebestrijding.
Ten vierde moet er na de dramatische gebeurtenissen van de afgelopen twee weken rekenschap en verantwoording worden afgelegd en gezorgd worden voor rechtvaardigheid. Er zijn ruim tachtig mensen gedood en vele honderden gewond toen in Bishkek op demonstranten werd geschoten. Deze gebeurtenissen kunnen niet zo maar terzijde worden geschoven. We moeten duidelijkheid hebben over wat er in feite is gebeurd, over wie er verantwoordelijk was, en over wat er gedaan moet worden om herhaling in de toekomst te voorkomen.
Tot slot zijn er, zoals uit de recente crisis is gebleken, werkelijke economische en maatschappelijke hervormingen nodig. Helaas toont het voorbeeld van Kirgizië aan hoe slecht bestuur en een gebrek aan werkelijke hervorming tot politieke instabiliteit en uiteindelijk geweld kunnen leiden.
Door de rellen en de daarop volgende wijdverspreide plunderingen, en nu ook de toename van georganiseerde misdaad op grote schaal wordt de situatie alleen maar erger.
Maandag zal ik met de ministers het politieke kader bespreken waarin de Europese Unie de meest dringende behoeften kan aanpakken, maar vandaag ben ik uiteraard zeer benieuwd naar de meningen over deze kwestie van de geachte leden.
Elmar Brok
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vicevoorzitter, geachte afgevaardigden, ik dank u, mevrouw Ashton, zeer voor het overzicht van de situatie. Ik deel de inschatting dat er eerst geprobeerd moet worden om de orde te herstellen en het leven van de mensen veilig te stellen, en dat daar vervolgens op moet worden voortgebouwd.
Opnieuw blijkt - en dat hebt u ook in uw slotopmerking duidelijk gemaakt - hoe belangrijk het is om voor economische en sociale ontwikkeling te zorgen, omdat die ook een belangrijke factor is om politieke stabiliteit te bereiken. Daartoe behoren ongetwijfeld ook de vraagstukken van gelijke behandeling, die door corruptie en dergelijke vaak tenietgedaan worden, wat kennelijk - terecht of niet - een van oorzaken voor dit conflict was.
Laten we terdege beseffen dat deze landen dermate instabiel zijn dat onze inspanningen voor stabilisering door middel van betere overheidsinstellingen, democratie en rechtsstaat van doorslaggevend belang zijn. Het gaat hier immers niet om een willekeurig land, maar om een hele regio die voor ons van groot strategisch belang is, niet alleen vanwege de energievoorraden, maar in alle opzichten, zeker als we ons er rekenschap van geven hoe een groot deel van deze voormalige Sovjetrepublieken religieus georiënteerd is. Als die zich in de verkeerde, fundamentalistische richting ontwikkelen, zou dat voor ons catastrofaal zijn.
Daarom is hulp aan zulke landen uiterst belangrijk, niet alleen voor de getroffenen, maar ook voor onszelf.
Wij mogen ook niet vergeten dat de buurlanden - ook grote buurlanden in de regio - een bijzondere verantwoordelijkheid toekomt. Zij mogen dergelijke zwakheden niet aangrijpen om opnieuw de oude machtverhoudingen op te bouwen. Die stroken namelijk niet met een moderne ontwikkeling.
Hannes Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de hoge vertegenwoordiger, ook ik dank u voor het verslag. Het is zo: een dictator of president die zich dictatoriaal opstelt, wordt ten val gebracht, zijn opvolger jubelt en geeft hoog op over de democratie die hij zijn onderdanen brengt maar na een paar maanden verkeert hij in dezelfde positie als zijn voorganger. Dan krijg je de indruk dat het herstel van de democratie alleen tot doel had om zoonlief of andere verwanten aan een goede betrekking te helpen.
Wij hopen dat we hier niet weer met dezelfde kringloop te maken hebben, maar dat mevrouw Otoenbajeva een andere aanpak voorstaat. Haar verleden, haar bij eerdere gelegenheden getoonde houding zijn daar in ieder geval een aanwijzing voor. Maar aanwijzingen zijn niet genoeg, we willen harde bewijzen. Als ze niet hetzelfde lot wil ondergaan als haar voorgangers, moet ze een andere houding aannemen, moet ze de inwoners van haar land hulp bieden. Hopelijk is de verdreven president nu zo verstandig om geen nieuwe tweedracht te zaaien, maar doet hij een welgemeende poging om in zijn toevluchtsoord tot rust te komen en biedt hij zo de Kirgiezen een kans op een democratische ontwikkeling.
Helaas is het mechanisme dat ik schetste niet alleen op Kirgizië van toepassing. In andere landen heersen vergelijkbare omstandigheden. We wensen de vertegenwoordiger van Kazachstan veel succes met zijn missie in opdracht van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), maar in diens eigen land zijn de omstandigheden ook verre van ideaal, net zomin als in Oezbekistan en andere landen. Dit betekent dat de vraag hoe we daar de democratie kunnen bevorderen - we kunnen die er niet heenbrengen, het is geen pakketje dat je eenvoudigweg bezorgt, maar iets dat in deze landen zelf moet ontstaan - ons bezig moet blijven houden. We hebben immers te maken met een heel precaire regio, zoals collega Brok al vaststelde. De heer Morel levert goed werk als speciale vertegenwoordiger, maar dat alleen is voor ons niet genoeg.
Ik herinner u eraan dat vooral onder het Duitse voorzitterschap, door toedoen van de heer Steinmeier, een strategie voor Centraal-Azië tot stand gebracht is, waar we de laatste tijd niet veel meer van horen. Ik zou u, mevrouw Ashton, dan ook willen vragen daar op in haken en van deze strategie niets minder dan een stabiliteitsstrategie voor deze regio te maken. Het gaat niet alleen om de energietoevoer van Turkmenistan tot Kazachstan, het gaat ook om politieke stabiliteit, in een regio die aan Afghanistan grenst. Van een aantal landen, zoals Oezbekistan, weten we maar al te goed hoe broos het evenwicht en hoe problematisch de situatie is. Natuurlijk draait elke bemoeienis uiteindelijk om medemenselijkheid, omdat elk slachtoffer er een teveel is.
Daarom is er behoefte aan een hernieuwde strategie voor Centraal-Azië, met aandacht voor zowel economie, als democratie en humanitaire hulp. Ik zou u willen vragen om het geval Kirgizië aan te grijpen voor een hernieuwing van deze strategie voor Centraal-Azië en die een nieuwe impuls te geven.
Niccolò Rinaldi
namens de ALDE-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, barones Ashton, er zit een prachtige slotpassage in het Kirgizische epos Manas, dat geen klein literatuurwerkje is maar twintig keer langer dan de Odyssee en de Ilias samen, en tevens een goed hulpmiddel voor ons om de geschiedenis van dit land beter te begrijpen. In deze passage spant de vrouw van de held die het hele volk vertegenwoordigt zich in om de herinnering aan hem te beschermen tegen buitenlandse aanvallen, evenals zijn graf. Uiteindelijk besluit ze dat de naam op zijn grafsteen die van zijn vrouw moet zijn en niet die van de held Manas, om ervoor te zorgen dat zijn resten beschermd blijven tegen aanvallen van vijanden.
Dergelijke toewijding voor het algemene welzijn, voor het volk, is wat wij moeten verwachten van de nieuwe leiders van Kirgizië, die ook weer niet zo nieuw zijn. Natuurlijk raad ik de hoge vertegenwoordiger aan een constructieve houding aan te nemen en zich positief en tegelijkertijd voorzichtig op te stellen ten aanzien van de interim-regering, maar tevens op te roepen tot een serie hervormingen, een aantal duidelijke maatregelen.
Er is behoefte aan niet alleen een internationale onderzoeksraad die onderzoekt wat er is gebeurd, en een duidelijk schema voor het herstel van democratische regels, aangezien deze interim-regering per definitie geen door verkiezingen gelegitimeerde regering is, maar ook hervormingen om op daadkrachtige en efficiënte wijze corruptie te bestrijden en ook in Kirgizië eindelijk voor een onafhankelijke rechtspraak te zorgen, die nu verre van onafhankelijk is.
Bovendien moeten - en dit houdt verband met de kwestie van het gerechtelijk stelsel en de corruptie - tevens de extreem bureaucratische nomenclatuur en de absoluut onderdrukkende overheid worden aangepakt. In feite is dit de eerste test van de nieuwe strategie voor Centraal-Azië van de Europese Unie in een crisissituatie zoals nu in Kirgizië.
We moeten voorkomen dat dit land, waar de invloed van de Verenigde Staten inmiddels beperkt is, door het huidige Rusland in een verstikkende houdgreep wordt genomen. Ik denk dan ook dat dit een kans voor ons allemaal is om ons hiervoor in te zetten.
Ulrike Lunacek
Mijnheer de Voorzitter, barones Ashton, we weten allemaal nog welke hoop er in 2005 leefde, toen de Tulpenrevolutie zich voltrok, de hoop dat alles anders zou worden met het aantreden van een nieuwe president, die de noden van zijn volk, de behoefte aan democratie en inspraak serieus zou nemen. Helaas bleek deze dat niet te doen en nu is hem dus hetzelfde overkomen als zijn voorganger.
De eis van het ogenblik is dat de Europese Unie zich hier nadrukkelijk laat gelden. Toen u, mevrouw Ashton, zei dat u speciale vertegenwoordiger Morel direct naar de regio gestuurd had, heb ik mijn instemming betuigd. Het leek mij een zinvolle en nuttige stap. Daarnaast is het voor de EU nu echter zaak om haar strategie voor Centraal-Azië dusdanig te herzien, dat deze ook daadwerkelijk effect sorteert, en ik hoop dat men daar aanstaande maandag in de Raad een begin mee maakt.
Mijn vraag is: hoe denkt u dat aan te pakken? Hoe denkt u eraan bij te dragen dat het constitutioneel proces werkelijk inclusief wordt en alle mensen erbij betrekt, zoals u voorgesteld hebt? Wij moeten er namelijk toe bijdragen dat deze regio en Kirgizië zelf de weg van samenwerking en niet langer die van de confrontatie inslaan. Dat lijkt mij voor de toekomst van de hele regio en voor de wereldgemeenschap van het grootste belang.
Marie-Christine Vergiat
(FR) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vicevoorzitter, dames en heren, de situatie in Kirgizië is inderdaad bijzonder instabiel. Toch behoorde dit land, en behoort het misschien nog steeds, tot de landen die het meest open leken te staan voor de invoering van democratische instellingen.
De Tulpenrevolutie heeft in 2005 opnieuw tot enorme verwachtingen geleid. De heer Bakijev heeft gefaald. Hij was niet in staat om tegemoet te komen aan de behoeften en verlangens van het volk en hij liet corruptie welig tieren - waarin hij volgens sommige beweringen een eigen rol heeft gespeeld door de kas leeg te halen - en hij zorgde voor een steeds autoritairder regime, waar politieke tegenstanders, mensenrechtenvoorvechters en journalisten een zware prijs voor hebben moeten betalen.
Na de rellen van 7 april is er een tijdelijke regering geïnstalleerd. De heer Bakijev lijkt het echter niet op te geven, hoewel hij het land heeft verlaten, en zoals u al zei vonden er gisteren opnieuw rellen plaats in het zuiden van het land en rond de hoofdstad.
Commissaris, dit land is duidelijk van enorm strategisch belang, en niet alleen in militair opzicht. Het mag niet het speelveld van een paar grootmachten worden. De Europese Unie is, ondanks enkele besprekingen, nog steeds niet voldoende aanwezig in dit deel van de wereld. Onze steun en diplomatieke aanwezigheid blijven bescheiden. Je hoeft er de actuele berichten over de situatie in dit land maar op na te lezen om dat te begrijpen. Er is slechts sprake van de Verenigde Staten, Rusland en Kazachstan, het land dat momenteel het voorzitterschap van de OVSE voor zijn rekening neemt. Toch is de steun van de Europese Unie van essentieel belang om de onafhankelijkheid van dit land te garanderen. Mevrouw Ashton, u heeft gelijk, de prioriteit moet liggen bij het herstel van de rechtstaat, maar we moeten snel verder gaan en, zoals een aantal collega's al heeft gezegd, een daadwerkelijk strategie ontwikkelen voor dit deel van de wereld.
Ja, we moeten dit land helpen om de armoede te bestrijden: 40 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Ja, we moeten de economische ontwikkeling stimuleren en, zoals u al zei, vooral optreden op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, maar ook dat van water, dat van essentieel belang is in dit deel van de wereld. Ja, we moeten natuurlijk de democratie en de verdediging van de mensenrechten steunen. Dat is nu een dringende noodzaak.
Commissaris, we kunnen en moeten ons inzetten om te voorkomen dat dit land omzwaait naar fundamentalisme en een nieuw autoritair regime. We mogen ons niet mengen in de binnenlandse aangelegenheden van het land, maar moeten juist de inwoners van Kirgizië helpen om hun vertrouwen in de democratie terug te krijgen. Dan zal dit land een stuwende kracht in dit deel van de wereld kunnen worden.
Fiorello Provera
namens de EFD-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de situatie in Kirgizië is erg belangrijk voor de stabiliteit van Centraal-Azië, een regio waar Europa bijzondere belangen heeft met betrekking tot de grondstoffen- en energievoorziening.
Na de onrust van 7 april moeten opnieuw omstandigheden worden gecreëerd die, via vrije en wettige verkiezingen, binnen korte tijd kunnen leiden tot een democratisch, met de lokale situatie verenigbaar regime. Het is zorgwekkend dat een aanzienlijke voorraad wapens is gestolen door criminele bendes. Daardoor bestaat het risico dat wetteloosheid, gewapende conflicten en terrorisme in deze regio worden aangewakkerd.
Europa zou samen met andere partijen, zoals de OVSE, een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van het land naar stabiele, goed functionerende, minder corrupte en meer democratische instellingen, onder meer door middel van een waarnemingsmissie voor de komende verkiezingen.
We kunnen echter niet net doen alsof een nieuwe grondwet of een nieuwe parlementair regime genoeg is om voor echte democratie te zorgen; echte democratie is afhankelijk van de politieke groei van de burgers en een algemeen bewustzijn van gemeenrecht en eenieders rechten. Op dit gebied zullen wij gedurende lange tijd steun moeten verlenen.
Inese Vaidere
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de rellen van vorige week hebben Kirgizië in een politieke, juridische en economische crisis gestort. Het constitutioneel hof werd praktisch ontbonden, en de interim-regering lijkt ongecoördineerd op te treden. Ondertussen heeft de broer van Kurmanbek Bakijev aangekondigd dat de handgeschreven verklaring van aftreding vals is en dat Bakijev niet zelf is afgetreden.
Volgens ooggetuigen vormen zich nieuwe lokale groeperingen die het regionaal bestuur proberen over te nemen. Zo ontstaan er groeperingen op grond van etnische afkomst, waardoor vrees voor meer etnisch geweld ontstaat. In het land hebben criminele bendes de vrije hand. Er worden grote hoeveelheden wapens in omloop gebracht en er vinden overvallen plaats. De veiligheid, de beveiliging en de belangen van de EU-burgers in dit land lopen nog steeds gevaar.
De huidige interim-regering is niet in staat al deze bedreigingen tegen te gaan. De situatie is volkomen onduidelijk voor de plaatselijke bevolking. Hoge vertegenwoordiger Ashton heeft weliswaar twee verklaringen afgelegd waarin zij haar bezorgdheid uitsprak, maar er is dringend behoefte aan actiever en praktischer optreden. Het is belangrijk dat de EU een vastberaden standpunt inneemt ten aanzien van de situatie in Kirgizië, in dit strategisch belangrijke land. We moeten daar sterker aanwezig zijn en samenwerken met de VN, de VS en de OVSE om de belangen van de Kirgiziërs en EU-burgers te verdedigen die op dit moment hun leven en eigendommen niet kunnen beschermen. Het is duidelijk dat de EU een onafhankelijk onderzoek naar de oorzaken en effecten van de ongeregeldheden dient in te stellen.
Wat betreft de materiële middelen van de Kirgizische bank en het agentschap voor investering en ontwikkeling: deze moeten worden geëvalueerd voordat er verdere financiële hulp wordt toegewezen. De passieve en aarzelende houding van de EU en het ontbreken van een echte strategie en tactiek kunnen tot zeer gevaarlijke ontwikkelingen leiden en de economische en politieke belangen van EU evenals haar geloofwaardigheid in de regio en de rest van de wereld ondermijnen.
Eleni Theocharous
(EL) Voorzitter, Lady Ashton, gedurende zijn twintig jaar onafhankelijkheid werd Kirgizië geregeerd door corrupte regimes en werd er bitter weinig vooruitgang geboekt bij de verbetering van de democratische instellingen. Voor wat de afgelopen vijftien jaar betreft kan ik dit zelf bevestigen, aangezien ik onder meer als lid van de OVSE persoonlijk erbij betrokken ben geweest.
Zowel de mensen die tot gisteren regeerden als de mensen die hen omverwierpen maken deel uit van hetzelfde corrupte systeem. Terwijl wij hier discussiëren bevindt het leger zich in de hoofdstad waar het huiszoekingen doet en arrestaties verricht. Desalniettemin dienen wij de huidige regering een kans te geven, want we bevinden ons in het laatste stadium vóór een burgeroorlog en vóór het land uiteenvalt.
Het Kirgizische volk is vredelievend van aard, en ik kan me voorstellen dat velen onder u dit volk hebben leren kennen via de boeken van de beroemde schrijver Chingiz Aitmatov, die tot vier jaar geleden ambassadeur was in Brussel. De economische malaise, de sociale ongelijkheid maar ook de interventies van andere landen brengen explosieve reacties teweeg die soms niet ver verwijderd zijn van een burgeroorlog - en wat dat betreft ben het er dan ook niet helemaal mee eens dat het Kirgizische volk in staat is om terreur af te wenden.
Zoals ik al zei is er een reëel gevaar dat Kirgizië uiteenvalt in een noordelijk en een zuidelijk deel, waarbij buitenlandse agenten olie op het vuur gooien. Het feit dat Kirgizië lid is van de OVSE en de OVSE continue in het land aanwezig is, lijkt voor wat betreft het democratiseringsproces geen vruchten te hebben afgeworpen. Er is natuurlijk een permanente humanitaire crisis, die misschien niet zo heel acuut is, maar al die jaren is er niet gemoderniseerd en zijn evenmin de democratische instellingen verbeterd. De mensen leven ver onder de armoedegrens.
Daarom is het noodzakelijk dat het Europees Parlement in overleg met de andere instellingen van de Europese Unie, met de Commissie en de Raad optreedt en de tot op heden gevolgde strategie voor deze regio herziet.
Een sterke delegatie van het Europees Parlement dient het democratiseringsproces te monitoren en de verstrekking van financiële middelen te controleren opdat deze worden gebruikt voor de institutionele opbouw en de verbetering van het onderwijs. Destabilisatie van Kirgizië zou namelijk enorme risico's met zich meebrengen voor destabilisatie in het hele gebied van Centraal- en West-Azië, maar ook in Europa. Als de Europese Unie een effectieve rol wil spelen in vredeshandhaving moet zij nu optreden.
Elena Băsescu
(RO) De situatie in Kirgizië geeft bijzondere aanleiding tot bezorgdheid. Het land is strategisch gelegen in Centraal-Azië. Het heeft niet alleen Russische troepen op zijn grondgebied, maar ook een Amerikaanse militaire basis die een grote bijdrage levert aan de operaties in Afghanistan.
Het is ongelukkig dat de protesten van de laatste weken zijn ontaard in geweld en doden hebben gevergd. De autoriteiten moeten maatregelen nemen om het leven van de burgers te beschermen. Gisteren nog waren er opnieuw botsingen tussen etnische Kirgiezen, Russen en Turken. Omdat er grote Russische en Oezbeekse gemeenschappen in dit land wonen, komt de stabiliteit van de hele regio in gevaar als de interetnische botsingen voortduren.
Mevrouw Ashton, de Europese Unie moet bijzondere aandacht richten op het conflict in Kirgizië, humanitaire hulp verlenen en betrokken raken bij de stabilisering van de situatie.
Ivo Vajgl
(SL) Mevrouw Ashton, wij zijn hier om over de verontrustende gebeurtenissen in Kirgizië te spreken en zoveel mogelijk tot de stabilisatie van de situatie in dat land bij te dragen. Belangrijk is vooral dat de Europese Unie een proactieve benadering volgt ten opzichte van Kirgizië, maar het is even belangrijk dat wij ons principieel engagement hoog houden in een andere kwestie, die van onze agenda is geschrapt. Omdat deze echter actueel is en omdat het gaat om mensenlevens, voel ik me verplicht hier toch op te wijzen. Ik heb het over de benarde toestand van de Sahrawi-activisten, vredestichters uit de westelijke Sahara, die opgesloten zitten in Marokkaanse gevangenissen, in hongerstaking zijn gegaan en hun leven op het spel zetten. Ook Amnesty International heeft onze aandacht hierop gevestigd. Ik verzoek u, mevrouw Ashton, om samen met uw medewerkers onmiddellijk aandacht aan dit probleem te schenken, want anders zou het te laat kunnen zijn.
Charles Tannock
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de recente gebeurtenissen in Bishkek zijn alarmerend en maken een droevig einde aan de Tulpenrevolutie, de Kleurenrevolutie van 2005, toen president Bakijev democratie en mensenrechten beloofde, maar in plaats daarvan corruptie, nepotisme en een toenemende autocratie bracht.
Kirgizië blijft het kleinste en armste land van Centraal-Azië. Daar heeft zich de afgelopen jaren een zorgwekkende infiltratie van radicale islamisten in de Ferganavallei voorgedaan, en dus moet stabiliteit de prioriteit van de EU voor de regio zijn.
Het is op dit moment juist en gepast om de nieuwe regering Otunbayeva te erkennen - een ongebruikelijk voorbeeld van een situatie waarin we gemeenschappelijke belangen met Rusland hebben - die de revolutie en omverwerping van het Bakijev-regime steunde. President Roza Otunbayeva heeft kortstondig als ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk gewerkt, en weet dus goed hoe de Europese Unie werkt.
Tot slot is Centraal-Azië een strategische regio gelet op de energievoorziening en de veiligheid in de wereld. Het operationele vermogen van de Amerikaanse vliegbasis in Kirgizië is ook van essentieel belang om de ISAF in Afghanistan te ondersteunen.
Piotr Borys
(PL) Mijnheer de Voorzitter, vijf jaar na de Tulpenrevolutie, na het aftreden van president Akajev, vond een bloederige revolutie plaats. De oorzaak hiervan is tweeërlei: allereerst het nepotisme en de corruptie en dus het gebrek aan funderingen voor een democratische staat, en ten tweede de financiële en economische problemen van het land.
Dankzij het initiatief van mevrouw Ashton kan de heer Morel ons vandaag een volledig rapport geven van wat er in feite in Kirgizië gebeurt, en dit lijkt me van groot belang. Zoals we allemaal weten ligt Kirgizië in de invloedssfeer van Rusland maar heeft het ook een Amerikaanse legerbasis. Daarom roepen we hier op om de actieve betrokkenheid van de Europese Unie te richten op de uitbouw van de funderingen voor een democratische staat en om de binnenlandse veiligheid in het land te garanderen. Meer dan tachtig dodelijke slachtoffers is een slecht signaal voor de opbouw van dit land. Daarom herhaal ik mijn dringende oproep en duim voor de missie van mevrouw Ashton.
Cristian Dan Preda
(RO) Koermanbek Bakijev is niet de eerste politieke leider - en zal zeker niet de laatste zijn - die teleurstelling en ontgoocheling opwekt en wordt behandeld als een dictator, na de glimp van hoop die er in het begin was en nadat zijn naam aanvankelijk in verband was gebracht met democratisch optimisme.
Er is een eenvoudige verklaring voor deze situatie. Als stabiele instellingen ontbreken, veroorzaken politici al gauw teleurstelling en komen zij terecht in een cyclus van conflict, corruptie en chantage. Niemand van ons mag vergeten dat president Bakijev de aanwezigheid van een Russische en een Amerikaanse militaire basis op het grondgebied van Kirgizië heeft gebruikt om het Westen voortdurend te chanteren.
Daarom ligt de oplossing in de opbouw van instellingen op basis van consensus, op een breed raadplegingsproces en een ruime consensus en compromisbereidheid onder de politieke krachten. De belangrijkste prioriteit is echter dat er snel een eind wordt gemaakt aan het geweld, zoals ook de hoge vertegenwoordiger heeft gezegd. Het geweld is ernstig en er moet zo snel mogelijk een oplossing worden gevonden om het te stoppen. Anders zal het namelijk onmogelijk zijn om het proces van politieke opbouw van start te laten gaan.
Sergio Paolo Francesco Silvestris
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, barones Ashton, de situatie in Kirgizië is op zijn zachts gezegd alarmerend, met name als we aan de woorden van de voormalige minister van Buitenlandse Zaken denken, die aangaf dat het lot van Kirgizië steeds sterker gericht afhankelijk te worden van de economische en douaneruimte van Rusland.
Een week na de val van de regering van voormalig president Bakijev, die afgelopen 15 april per vliegtuig uit zijn land is gevlucht, is nog steeds onbekend wat de eindbestemming en de politieke plannen voor de toekomst van het land zijn. Wat echter wel duidelijk lijkt te zijn is dat het Russische ministerie van Defensie geholpen heeft bij de evacuatie van voormalig president Bakijev, nadat het volk de straten op was gegaan om zijn aftreden te eisen.
Er is een groot aantal wapens in omloop in Kirgizië, een klein land met slechts 5,3 miljoen inwoners, maar uniek in de wereld, omdat het zowel een Amerikaanse als een Russische legerbasis huisvest. De spanningen breiden zich nu uit naar de buurlanden en de Europese Unie moet nota nemen van wat nu prioritair en tegelijkertijd een kans is. In de eerste plaats moet namelijk een mogelijke burgeroorlog worden voorkomen en moet het land geholpen worden om binnen zes maanden een democratische parlementaire republiek te worden en een stabiel presidentschap te verwerven.
Zoals u heeft aangegeven, barones Ashton, kan dit alles lukken als wij op twee fronten een echte bijdrage leveren, in de eerste plaats een diplomatieke bijdrage, maar tevens - zoals u ook zei, mevrouw Ashton - een substantiële en materiële bijdrage. De snelheid waarmee wij hulp verlenen bij het verminderen en temperen van de sociale spanning zal van cruciaal belang zijn.
Mevrouw Ashton, laten we snel en goed handelen, want dit zal een andere belangrijke test voor Europa zijn. We zijn hier niet in Haïti, maar in Kirgizië. Laten we nu in elk geval proberen op tijd te zijn.
Franz Obermayr
(DE) Mijnheer de Voorzitter, toen de Sovjet-Unie begin jaren negentig uiteenviel, waren sommigen van mening dat jonge democratieën als het ware vanzelf tot wasdom zouden komen. Inmiddels weten we dat deze jonge staten een zware last uit de Sovjet-tijd torsen. Uitingen van culturele eigenheid werden indertijd verregaand onderdrukt, waardoor het nu in deze landen zo vaak tot religieuze en culturele conflicten komt. Democratie ontstaat nu eenmaal niet van vandaag op morgen en al helemaal niet als corrupte clans zich ten koste van het land en zijn burgers verrijken.
Volgens de geruchten zou het bij de scherpschutters die in Bisjkek op de mensenmenigte schoten om Oezbeekse en Tadzjiekse huurlingen gaan. Men probeert dus een internationaal conflict uit te lokken, dat heel Centraal-Azië in gevaar zou kunnen brengen. Het Europese buitenlandse beleid zou zich ontspanning van de situatie ten doel moeten stellen, maar het sturen van troepen is daarvoor niet het geëigende middel, zoals momenteel aan de Duitse missie in Afghanistan te zien is. Er is behoefte aan verstandige, doelgerichte economische hulp en ontwikkelingshulp. Bestrijding van corruptie moet prioriteit krijgen; lokale clans dienen van hun macht beroofd te worden. Alleen dan krijgt de democratie in Centraal-Azië een eerlijke kans.
Malika Benarab-Attou
(FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Europeana-project krijgt een nieuwe en ambitieuze dimensie. Door deze digitale bibliotheek van de Europese Unie zal onze cultuur in al haar diversiteit en rijkdom toegankelijk worden. De sterke betrokkenheid van de verschillende landen bij dit project is essentieel. Een cruciaal aspect van dit initiatief raakt aan een fundamentele waarde: respect voor culturele en taalkundige diversiteit.
Een van de grenzen van ons continent is Afrika, maar we hebben die horizon bezoedeld door slavernij en kolonialisme. We zijn het aan de Afrikaanse bevolking verplicht om dit te erkennen en goed te maken. Alleen financiële compensatie zou niet tegemoetkomen aan die noodzaak, maar dankzij het Europeana-project kunnen we iets bijdragen door de Afrikaanse bevolking een deel van hun cultuur van mondelinge literatuur terug te geven.
Amadou Hampâté Bâ, een Malinese intellectueel, heeft gezegd: in Afrika is een oude man die sterft een bibliotheek die door brand wordt verwoest. Het digitaliseren van de mondelinge literaire werken, die vaak zijn verzameld door etnologische en antropologische teams, en het bevorderen van gratis toegang ertoe via Europeana, en hun daarmee een universele dimensie verlenen, zou een manier zijn om de culturele diversiteit van de mensheid, waaraan we allen verbonden zijn, te behouden en de laten voortleven.
Catherine Ashton
vicevoorzitter van de Commissie en hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, vandaag zit ik ook in de Commissiebanken. De geachte leden hebben een aantal belangrijke punten aangekaart en ik zal in de korte tijd die ik heb proberen er zo veel mogelijk van op te pakken en te behandelen.
De heer Brok, de heer Tannock en anderen spraken over het belang van het feit dat dit een van de armste landen van Centraal-Azië is en uiteraard een van de voornaamste ontvangers van EU-hulp per hoofd van de bevolking. Ik ben het er volkomen mee eens dat de maatschappelijke en economische ontwikkeling een essentieel onderdeel moet zijn van de strategie die we gaan voorstellen. De heer Swoboda zei eveneens hoe belangrijk het is ervoor te zorgen dat dit een werkelijke politieke hervorming wordt. We werken zeer nauw samen met de VN en de OVSE. De mensen die de afgelopen paar dagen in de regio zijn geweest, hebben er gezamenlijk en consequent op gehamerd dat hervormingen moeten worden gezien als het kernpunt van de volgende stappen, en ik ben het helemaal eens met hetgeen werd gezegd over de politieke stabiliteit van de regio. Die is zeer belangrijk.
We moeten dit zeer zorgvuldig opnieuw bekijken. Er is een strategie voor dit deel van Centraal-Azië, die zal worden herzien, maar ik plaats deze in de context van de Dienst voor extern optreden en van wat we binnen deze regio moeten doen om de verschillende elementen van de steun van de Commissie en de Raad te bundelen. De heer Rinaldi en ook anderen hebben mijns inziens terecht gezegd dat we een voorzichtige, positieve en opbouwende houding moeten aannemen, en ik ben het ook eens met geachte leden die over de waarde en het belang van de rechtsstaat spraken. Het kernpunt bij alles wat we in het land gaan doen, is ervoor te zorgen dat de rechtsstaat inderdaad functioneert, en hetzelfde geldt natuurlijk voor het rechtsstelsel en de politieke en grondwettelijke hervormingen die zo essentieel zijn.
Mevrouw Lunacek sprak over het feit dat de verkiezingen - volgens mij werden deze woorden gebruikt in de mij verschafte briefing - ver achter bleven bij de normen die we graag op internationaal niveau willen zien. Onder de elementen die ik wil opnemen in de combinatie van maatregelen komt mijns inziens natuurlijk ook financiële ondersteuning voor, naast wat ik reeds eerder noemde: rechtsstaat, politieke en grondwettelijke hervormingen, verkiezingen en ook de economische band die we willen creëren. Een klein voorbeeld is natuurlijk dat dit een van de grote waterrijke landen in de regio is, dat water levert aan de andere regio's, zoals de geachte leden zullen weten. We hebben hen al ruim vijf jaar bij hun waterbeheer geholpen, en ik hoop dat we dat werk, dat zo essentieel is, weer zullen kunnen oppakken zodra de crisis overwonnen is en we een rechtmatige regering stevig in het zadel hebben.
Dat zijn nog maar een paar van de elementen die ik graag zou willen opnemen. Ik denk dat we het juiste niveau van aanwezigheid in de regio hebben. Pierre Morel is daar dagenlang geweest, en is pas terug. Hij zal de heer Borys van de AFET-commissie op 27 april een briefing geven zodat de commissie op de hoogte kan worden gebracht van alle gebeurtenissen. Wij hebben om de paar uur contact via teksten en we hebben elkaar diverse malen gesproken, en uiteraard heeft hij ook contact gehad met collega's. We hadden dankzij hem een sterke aanwezigheid en ik prijs hem en zijn team voor het werk dat ze hebben verricht.
Het belang van democratie, zoals de heer Provera zei, kan mijns inziens nooit onderschat worden. We moeten verder gaan dan de door mevrouw Vaidere genoemde kwesties van instabiliteit, de geruchten en de onveiligheid, die duidelijk van enorm belang zijn. Zoals ik heb aangegeven, zijn we begonnen met hetgeen we wilden doen tijdens deze eerste cruciale dagen, en ik hoop dat de geachte leden dat als een gepaste reactie beschouwen.
Tot slot zou wil zeggen dat enkele van de huidige leden van de voorlopige regering destijds mensenrechtenverdedigers van de oppositie waren, die onderdrukt werden door de voormalige president en die door de Europese Unie, met inbegrip uiteraard van de leden van dit Parlement, werden gesteund. Dus hoewel ik geen enkele illusies heb over de aard van de politiek in dit land, en zelfs in heel de regio, geloof ik dat we deze regering de kans moeten geven om zich naar behoren te vormen, overeenstemming te bereiken over de politieke en grondwettelijke hervormingen, die essentieel zullen zijn, de verkiezingen te houden die zij zegt te zullen hebben en, als zij bereid is die dingen te doen, haar nu en in de toekomst te steunen. Daarom ben ik zeer dankbaar voor de opmerkingen die zijn gemaakt, en we zullen de strategie verder volgen zoals ik geschetst heb.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt tijdens de eerste vergaderperiode van mei plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Paolo Bartolozzi  
schriftelijk. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de volksopstand die in de afgelopen dagen is uitgebroken in de hoofdstad van Kirgizië heeft een rem gezet op de voortgang van de zogenoemde 'Tulpenrevolutie' die in 2005 de hoop had doen oplaaien op democratische veranderingen in de voormalige Sovjetrepubliek.
Het Europees Parlement houdt de ontwikkeling van de crisis in dit land nauwlettend in de gaten, niet alleen omdat Kirgizië een cruciale geostrategische positie heeft voor Rusland en de VS, maar ook omdat de EU belang heeft bij de stabiliteit van Centraal-Azië, bij zijn politieke en economische ontwikkeling en bij interregionale samenwerking, mede gelet op de betekenis van Centraal-Azië voor onze energiebevoorrading en het economische en handelspartnerschap.
Het risico op het uitbreken van een burgeroorlog en een 'tweede Afghanistan' moet worden afgewend. Wij hebben vertrouwen in de diplomatieke bemiddelingspogingen die de presidenten van de VS, Rusland en Kazachstan, fungerend voorzitter van de OVSE, ondernemen in de richting van de voorlopige regering van Kirgizië, opdat deze de openbare en grondwettelijke orde herstelt, vrije verkiezingen houdt en de problemen van het land oplost.
Als voorzitter van de delegatie EU-Centraal-Azië hoop ik dat wij, ondanks de recente etnische botsingen, alle initiatieven zullen nemen om te komen tot nationale verzoening en om een duurzame terugkeer van het democratisch leven in Kirgizië te bewerkstelligen.
Krzysztof Lisek  
schriftelijk. - (PL) De stabilisering van de situatie in Centraal-Azië vormt een garantie voor goede samenwerking met de EU. Niemand twijfelt eraan dat Kirgizië hier een bijzondere rol speelt. Voor de Europese Unie is Kirgizië belangrijk om strategische redenen. Het is een land met energiebronnen en natuurlijke grondstoffen en er is een Amerikaanse legerbasis ondergebracht die de NAVO-strijdmachten in Afghanistan ondersteunt. Het gebrek aan gepaste hervormingen na de onafhankelijkheid van Kirgizië leidde echter tot de dramatische situatie die we nu waarnemen. We moeten ons op dit moment concentreren op de veiligheid van de burgers en op humanitaire steun. Daarnaast moeten we alle mogelijke stappen ondernemen om radicalisering van het land te voorkomen. We mogen niet toelaten dat er een burgeroorlog uitbreekt. Op lange termijn moet een nieuw beleid voor de hele regio uitgewerkt worden. Er moet ook snel een concreet standpunt van de EU uitgewerkt worden, waarin belangrijke aspecten zoals het voorkomen van religieus fundamentalisme, de bestrijding van armoede en corruptie, de uitbouw van het maatschappelijk middenveld, de bescherming van de mensenrechten en democratisering opgenomen dienen te worden. Er moet in het bijzonder een waarnemingsmissie naar de komende verkiezingen gestuurd worden. We moeten de situatie op de voet volgen en vermijden dat we ons mengen in binnenlandse aangelegenheden. We moeten ons uiterste best doen om ervoor te zorgen dat het land naar democratie terugkeert en na de stabilisering van de situatie doeltreffende hervormingen doorvoert. Ik denk dat verdere steun van de EU voor dit land verbonden moet worden aan de voorwaarde dat er hervormingen doorgevoerd worden die wetshandhaving, orde en respect voor de mensenrechten garanderen.
Kristiina Ojuland  
Mijnheer de Voorzitter, barones Ashton, het is goed dat de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie naar Kirgizië is gestuurd. Wij moeten weten wat de plannen van de voorlopige regering daar zijn. Er moet worden gewaarborgd dat er een eind komt aan het geweld in Kirgizië en dat de rechtsstaat en democratie zich daar ontwikkelen. De krachten die tijdens de revolutie in Kirgizië aan de macht kwamen, beschuldigden president Bakijev van het inperken van de persvrijheid, geweld tegen journalisten, de arrestatie van oppositieleiders, corruptie, een verwijdering van de democratische waarden en de slechte economische situatie in het land. Wij mogen daarom verwachten dat Kirgizië spoedig in een democratische rechtsstaat verandert. Tegelijkertijd is onze hoop alleen maar gerechtvaardigd als wij zelf bereid zijn middelen te verstrekken voor de tenuitvoerlegging van dit plan, omdat de zwakke economie van Kirgizië niet de noodzakelijke steun kan bieden voor het doorvoeren van de langverwachte sociale, economische en politieke hervormingen. Om een duurzame ontwikkeling van Centraal-Azië mogelijk te maken moeten wij naast economische steun de voorlopige regering ook onze kennis ter beschikking stellen over het doorvoeren van hervormingen, net zoals wij in Kosovo, Macedonië en elders hebben gedaan. Wat dit betreft wil ik er op wijzen dat Estland dergelijke steun heeft geboden aan Oekraïne en Georgië, wat aantoont dat onze ervaring met contacten met de volken in de voormalige Sovjet-Unie niet mag worden onderschat. Met de huidige regimewisseling mogen wij geen enkele gelegenheid voorbij laten gaan om Kirgizië te helpen op weg naar democratische waarden. Het zou daarom onverantwoordelijk van ons zijn om Kirgizië niet te helpen en het afhankelijk te maken van een aantal van zijn grote buurlanden.
