Europees integratieproces van Montenegro (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het Europees integratieproces van Montenegro.
Enikő Győri
fungerend voorzitter van de Raad. - (HU) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, u stemt morgen over de resolutie over het Europees integratieproces van Montenegro. Ik vind de inzet van het Europees Parlement om de open houding van de Europese Unie te behouden zeer lovenswaardig. Tegelijkertijd is er een belangrijke rol voor u weggelegd wanneer het erom gaat de steun van het publiek van de lidstaten voor uitbreiding, voor op voorwaardelijkheid gebaseerde uitbreiding, te winnen. De resolutie die morgen zal worden aangenomen behelst tevens de concretisering van deze verantwoordelijkheid.
Laat me u vertellen dat er ook van de kant van de Raad een maximaal commitment bestaat. Overeenkomstig de door de Europese Raad goedgekeurde nieuwe consensus over uitbreiding heeft de Raad in zijn conclusies van 14 december 2010 bekrachtigd dat de EU met klem haar steun betuigt voor voortzetting van het uitbreidingsproces in de landen van de Westelijke Balkan op basis van de aangenomen principes en conclusies.
Ook het Hongaarse voorzitterschap van de Europese Raad hecht zeer sterk aan deze doelstelling. Ik wil u bedanken voor het goede werk dat u heeft verricht om te zorgen dat met deze resolutie wordt bijgedragen aan consolidatie van de door Montenegro behaalde resultaten, waaraan tijdens het hele toetredingsproces grote behoefte is.
We hebben het Europese perspectief van Montenegro al verscheidene malen bekrachtigd. Het stabiele klimaat en de pro-Europese houding van het land, die door alle politieke partijen en ook door de meerderheid van de burgers worden ondersteund, en de grote mate van consensus tussen de verschillende etnische groepen zijn allemaal kenmerken die Montenegro tot een stabiliserende factor op de Westelijke Balkan maken.
Laten we niet vergeten dat Montenegro in twaalf maanden visumversoepeling en de sluiting van de stabiliteits- en associatieovereenkomst heeft bereikt, en de status van kandidaat-lidstaat heeft verworven. Dat zijn belangrijke resultaten, die bevestigen dat een Europees perspectief bij de voorbereidingen van een land als stuwende kracht fungeert. De EU moet de inzet en resultaten van de landen die willen toetreden dus erkennen. Dankzij de vooruitgang kunnen volgende stappen in het Europees programma van het land worden gezet, nieuwe verplichtingen worden aangegaan en nieuwe verwachtingen worden geformuleerd. Daartoe wordt tegenwoordig dagelijks vergaderd door delegaties van de Europese instellingen en de lidstaten, op verschillend niveau en op verschillende terreinen.
We zijn derhalve ingenomen met de huidige stappen van Montenegro en vooral met het recentelijk aangenomen actieplan van de regering, dat door haar naar aanleiding van de aanbevelingen in het advies van de Commissie is opgesteld, en we zijn tevens ingenomen met de toegepaste methode, namelijk dat de regering voorafgaand aan de ontwikkeling van het actieplan een brede raadpleging heeft gehouden met het maatschappelijk middenveld.
Staat u mij toe een korte opsomming te geven van de gebieden - "key priorities", zoals wij ze noemen - waarop vooruitgang nodig is. Die staan ook in het advies van de Commissie uit november 2010. Dat zijn onder andere consolidatie van de rechtsstaat, voortzetting van de bestuurlijke hervorming en versterking van de bestuurlijke capaciteit, de aanneming van een verkiezingswet uit hoofde van de grondwet, en meer persvrijheid. Dat is niet alleen in juridisch opzicht belangrijk, maar het is tegelijk ook een testcase voor de politieke rijpheid van de autoriteiten. Verder is het buitengewoon belangrijk dat de rechtspositie van ontheemden gegarandeerd wordt en dat hun rechten worden gerespecteerd, en voorts dat de georganiseerde misdaad en corruptie worden bestreden. Ook op dat gebied verwachten we een belangrijke stap voorwaarts van Montenegro.
Voor elke volgende stap in het stabilisatie- en associatieproces, en met name voor het starten van de toetredingsonderhandelingen, is het heel belangrijk dat Montenegro op deze gebieden vooruitgang boekt en verdere inspanningen levert. Het is van essentieel belang dat het de verplichtingen die het is aangegaan nakomt en concrete resultaten kan tonen.
Dames en heren, Montenegro speelt een belangrijke rol bij de regionale samenwerking. Het werkt nauw samen met zijn buren en we zijn zeer ingenomen met de constructieve rol die het vervult bij het stabiliseren van de regio en bij de bevordering van de goede betrekkingen met de buren, in het bijzonder als fungerend voorzitter van het Samenwerkingsproces voor Zuidoost-Europa.
Montenegro is daarnaast gastheer voor de nieuwe werkgroep voor cultuur en maatschappij van de Regionale Samenwerkingsraad, het Parlementair forum van Cetinje. Integratie is ondenkbaar zonder regionale samenwerking, en Montenegro is in dat opzicht voorbeeldig.
De door het Parlement aan te nemen resolutie is een heuse inventaris van de resultaten. Ze is een correcte beschrijving van de gegeven situatie en een nuttig richtsnoer voor de taken van de kandidaat-lidstaat. Ik feliciteer de rapporteur en degenen die actief deel hebben genomen aan de totstandkoming van het document.
Tot slot zou ik Montenegro en de autoriteiten van Montenegro willen aansporen om de hervormingsinspanningen voort te zetten en ernaar te streven aan de verwachtingen van hun eigen burgers te voldoen.
Štefan Füle
Mevrouw de Voorzitter, het is me een eer om het Europees Parlement te mogen toespreken over het Europese integratieproces van Montenegro. Ik wil graag, in aansluiting op de woorden van het voorzitterschap, de rapporteur voor Montenegro, de heer Charles Tannock, gelukwensen met zijn verslag en mijn dank uitspreken aan alle geachte afgevaardigden die eraan hebben bijgedragen. Het Parlement vervult een sleutelrol in het uitbreidingsbeleid. Ik denk dat we met de gezamenlijke inspanningen van alle Europese instellingen meer kunnen bereiken.
Montenegro heeft over het geheel genomen opmerkelijke vooruitgang geboekt ten aanzien van het voldoen aan de criteria voor het lidmaatschap van de Europese Unie. Er is sprake van een toenemende politieke consensus. Het land heeft belangrijke vooruitgang geboekt ten aanzien van de realisering van het rechtskader en het institutionele kader. Ook heeft het regionale samenwerking hoog in het vaandel staan. We zien duidelijke bewijzen van structurele economische hervormingen en vooruitgang op de meeste terreinen van het acquis.
Het besluit van de Europese Raad om Montenegro de status van kandidaat-lidstaat te geven is een erkenning van deze inspanningen en een krachtig signaal, dat de geloofwaardigheid van het uitbreidingsbeleid van de Europese Unie bevestigt. Het land is in een beslissend stadium beland. De status van kandidaat-lidstaat is een grote verantwoordelijkheid voor Montenegro. Alleen met tastbare resultaten kan Montenegro de volgende fase van het Europese integratieproces ingaan. Ik reken erop dat het Europees Parlement met zijn resolutie Montenegro het terechte signaal zal geven dat het het behaalde resultaat erkent, maar dat het ook zeker verwacht dat het hervormingsproces vastbesloten wordt voortgezet en dat alle belangrijke kwesties die Montenegro moet oplossen om lid te kunnen worden van de Europese Unie, grondig worden aangepakt.
Ik heb vorige week de nieuwe premier van Montenegro, dr. Igor Lukšić, ontmoet. Het is bemoedigend dat hij graag het hervormingsproces wil doorzetten en dat hij zeer vastberaden is om te voldoen aan de hoofdprioriteiten die in het advies van de Commissie worden genoemd. Op 17 februari, na overleg met het maatschappelijk middenveld en gesprekken met de Commissiediensten, heeft de regering een actieplan goedgekeurd om de prioriteiten aan te pakken. Het is nu essentieel dat er werk wordt gemaakt van de uitvoering ervan en dat er een solide resultaat wordt neergezet.
De hoofdprioriteiten die in het advies worden genoemd vormen een aanzienlijke, maar haalbare uitdaging, waarvoor de betrokkenheid en inzet van alle partijen in Montenegro nodig is. Bij de eerdere toetreding van landen is gebleken dat het belangrijk is om de hoofdpunten van de politieke criteria, en tevens hoofdstuk 23, vroeg in het toetredingsproces aan te pakken. Wanneer Montenegro op dit gebied al vroeg degelijke resultaten boekt, met name op het gebied van de politisering van het openbaar bestuur, een versterkte onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en een doelmatige bestrijding van de corruptie en de georganiseerde misdaad, zullen de onderhandelingen en de integratie in de Europese Unie later soepeler verlopen.
Montenegro moet zijn kiesstelsel verbeteren volgens de aanbevelingen van de OVSE en het ODIHR en de Europese Commissie voor democratie middels het recht. Het parlement moet worden versterkt. Dat is een hoofdprioriteit voor zowel de Commissie als het Europees Parlement. Het is essentieel dat er adequaat wordt voldaan aan de Europese normen op het gebied van de mensenrechten, in het bijzonder de vrijheid van meningsuiting en de betrekkingen met het maatschappelijk middenveld. Er moet ook worden gewerkt aan een verbetering van het antidiscriminatiebeleid, met name gendergelijkheid, en de bescherming van kwetsbare groepen. Er zijn duurzame oplossingen voor ontheemden nodig.
Andere tekortkomingen die in het advies en uw ontwerpresolutie worden genoemd moeten eveneens worden aangepakt. Montenegro moet zijn bestuurlijke capaciteit versterken en zijn voorbereidingen op diverse terreinen van het EU-acquis een krachtige impuls geven. De toekomst van Montenegro ligt ontegenzeglijk in de Europese Unie en we moeten verantwoordelijk te werk gaan. De geloofwaardigheid van ons uitbreidingsbeleid is erop gebaseerd dat de kandidaat-lidstaten de conditionaliteit jegens de Europese Unie respecteren en dat de Europese Unie haar verplichtingen jegens de kandidaat-lidstaten respecteert.
Het is in ons aller belang om ervoor te zorgen dat de toetredingsvorderingen van Montenegro op solide verrichtingen en concrete resultaten rusten. De prestaties van Montenegro dit jaar zullen worden geëvalueerd in het uitbreidingspakket van oktober 2011. Alleen wanneer de Commissie heeft vastgesteld dat Montenegro in voldoende mate heeft voldaan aan de toetredingscriteria, in het bijzonder de zeven hoofdprioriteiten die in het advies worden genoemd, kan zij aanbevelen om openingsonderhandelingen te beginnen.
Charles Tannock
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik heb Montenegro in de afgelopen anderhalf jaar tweemaal bezocht samen met mijn collega Anna Ibrisagic van de PPE als schaduwrapporteur, om zelf te kunnen beoordelen in hoeverre het land vorderde op weg naar, eerst, de status van kandidaat-lidstaat en nu mogelijk het EU-lidmaatschap.
Ik was bijzonder onder de indruk van de toewijding en betrokkenheid van de gehele Montenegrijnse regering. Hoe klein deze regering ook is, het is er zeker een die zeer hard werkt. Ik wil met name hulde brengen aan ex-premier Milo Đjukanović en zijn recente opvolger Igor Lukšić, die zich allebei pragmatisch en tegelijkertijd vastberaden hebben opgesteld bij hun inspanningen om hun land te doen toetreden tot de EU en de NAVO.
Het is nu aan Montenegro om te voldoen aan de verwachtingen van de EU. De Montenegrijnse regering moet met name werk maken van de zeven hoofdprioriteiten die commissaris Füle in het advies van de Commissie heeft genoemd. Ik wijs met name op het probleem van de corruptie en de georganiseerde misdaad, waar de vooruitgang aan de hand van duidelijke, welomschreven criteria kan worden gemeten.
Het verheugt mij dat de regering vorige maand een zeer goed geformuleerd plan van aanpak heeft goedgekeurd om met deze prioriteiten en eisen aan de slag te gaan. Naar mijn mening is Montenegro nu klaar om als officiële kandidaat-lidstaat de onderhandelingen over het EU-lidmaatschap te beginnen. Het is merkwaardig dat de Commissie erop aandringt om een aanzienlijke periode te laten verstrijken tussen de toekenning van de status van officiële kandidaat-lidstaat en de opening van de onderhandelingen. Ik zie voor deze vertraging geen rechtvaardiging of duidelijke grond in de Verdragen. Nog belangrijker is dat het niet bepaald een positief signaal is voor Podgorica of voor landen elders in de regio, zoals Macedonië, die hard werken om de status van kandidaat-lidstaat te verkrijgen.
Ik hoop maar dat dit gedwongen wachten, dat nu onvermijdelijk is en dat frustrerend is voor Montenegro, er niet toe zal leiden dat de inzet van het land om het lidmaatschap van de Europese Unie te verwerven afneemt.
Montenegro moet uitsluitend worden beoordeeld op basis van verdiensten, feiten en prestaties. De stand van zaken aldaar moet los worden gezien van de vooruitgang in naburige landen op de Westelijke Balkan. Montenegro is een klein, maar prachtig land met een opmerkelijke stabiliteit en economische groei sinds de vreedzame afscheiding van Servië. Het heeft weinig of geen interne etnische of religieuze problemen, in tegenstelling tot sommige van zijn grotere buurlanden. Het heeft een klein grensgeschil met Kroatië, dat het vreedzaam voor het Internationale Gerechtshof zal oplossen. Het heeft onlangs, na onderhandelingen, uitleveringsverdragen bekrachtigd met zowel Servië als Kroatië in de strijd tegen de georganiseerde misdaad.
Het land heeft de euro ingevoerd: het heeft, geloof het of niet, de euro als betaalmiddel zonder deel uit te maken van de eurozone. De economie is helaas niet erg gediversifieerd en moet het voornamelijk hebben van het toerisme en één aluminiumsmelterij. Het land moet meer werkgelegenheid creëren op het gebied van de hydro-elektrische energie voor de export. Een andere oplossing kan de financiële dienstverlening zijn.
Persoonlijk blijf ik optimistisch over deze in essentie positieve ontwikkeling die zich hier op de Westelijke Balkan voordoet.
Anna Ibrisagic
namens de PPE-Fractie. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, als schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) voor Montenegro wil ik om te beginnen de heer Tannock bedanken voor de goede samenwerking en een uitstekend en evenwichtig verslag. Ik wil ook van de gelegenheid gebruikmaken om mijn collega's op te roepen om morgen hun steun te geven aan het verslag dat we nu behandelen.
Ik wil met name benadrukken dat ik zeer ben ingenomen met het besluit van de Europese Raad in december 2010 om aan Montenegro de status van kandidaat-lidstaat te verlenen met het vooruitzicht op lidmaatschap van de EU. Tezelfdertijd is het belangrijk dat het daar niet bij blijft, maar dat we snel koers zetten naar het doel, namelijk volwaardig lidmaatschap van de EU voor Montenegro. Al sinds zijn zelfstandigheid heeft Montenegro continu blijk gegeven van grote politieke en economische stabiliteit. Montenegro wordt vaak beschreven als een succesverhaal - en dat hoorden we vandaag ook van de Raad.
Net als de heer Tannock vind ook ik het betreurenswaardig dat de status van kandidaat-lidstaat en het recht om de onderhandelingen te beginnen zijn losgekoppeld. Daarom ben ik van mening dat de Commissie zo snel mogelijk lidmaatschapsonderhandelingen moet opstarten en een datum moet vastleggen waarop die onderhandelingen met Montenegro van start gaan. Het spreekt voor zich dat het hervormingsproces, bijvoorbeeld op het gebied van justitie en de strijd tegen belangenconflicten in het openbaar bestuur, moet worden voortgezet en dat moet worden voldaan aan de door de Commissie aanbevolen prioriteiten, maar ik wil de regering van Montenegro niettemin loven voor de positieve hervormingen die ze tot dusver met succes heeft doorgevoerd.
Vandaag is de ambassadeur van Montenegro hier in de plenaire vergadering te gast, en ik zie vol hoop uit naar de dag waarop we niet alleen de ambassadeur maar heel Montenegro in de EU en de afgevaardigden van Montenegro in dit Parlement welkom zullen kunnen heten.
Göran Färm
namens de S&D-Fractie. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Tannock ook uit naam van de Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement bedanken voor de constructieve samenwerking. Het is verheugend dat Montenegro nu de weg kan inslaan die naar het lidmaatschap van de EU leidt. Ik ben het ermee eens dat de Commissie nu zo snel mogelijk de onderhandelingen moet opstarten, natuurlijk op voorwaarde dat Montenegro zich verder in de richting van de doelstellingen van de EU blijft ontwikkelen.
Dat Montenegro nu de status van kandidaat-lidstaat heeft gekregen, is een krachtig signaal waaruit het engagement van de EU blijkt voor de toekomst van het hele voormalige Joegoslavië in de EU. Net als Kroatië kan Montenegro de andere landen die uit Joegoslavië zijn ontstaan, de weg wijzen naar EU-lidmaatschap. Het is overduidelijk dat toenadering tot de EU een belangrijke factor is voor zowel welvaart als stabiliteit in de regio.
Montenegro is een klein en vreedzaam land dat zich sterk inzet voor regionale samenwerking. Het heeft goede betrekkingen met zijn buurlanden en beschikt daardoor over goede kaarten om de aanstaande lidmaatschapsonderhandelingen tot een goed einde te brengen. Er zijn echter gebieden die krachtdadige hervormingen vereisen. De justitiële en administratieve capaciteit om een volwaardige rechtsstaat te vormen is al versterkt, maar hier moeten nog meer stappen worden gezet. Er heerst grootschalige corruptie, de georganiseerde misdaad tiert en het rechtsstelsel moet verder aanzienlijk worden versterkt om aan de vereisten van de EU te voldoen.
Ik heb een aantal amendementen ingediend om erop te wijzen dat Montenegro ook de positie van de vrouw moet versterken, de vrijheid van de media moet veiligstellen, grondrechten moet garanderen voor werknemers en voor minderheden en, last but not least, het maatschappelijk middenveld moet ontwikkelen. We mogen niet vergeten dat ook dat essentiële onderwerpen zijn in de aanstaande lidmaatschapsonderhandelingen. Ik hoop Montenegro zo snel mogelijk als lidstaat van de EU te verwelkomen.
Ivo Vajgl
namens de ALDE-Fractie. - (SL) Mevrouw de Voorzitter, ik zou de heer Tannock willen feliciteren met zijn verslag en met zijn coöperatieve houding bij het opstellen ervan. Als we door de resolutie over Montenegro aan te nemen in beginsel de inzet in de richting van voortzetting van het uitbreidingsproces van de Europese Unie willen hernieuwen, en alle staten van ons werelddeel in staat willen stellen om zich onder de bescherming van het lidmaatschap van de Unie te ontwikkelen, dan moeten wij er in de eerste plaats voor zorgen dat de volgende stappen worden gezet, om te beginnen voor Montenegro en vervolgens ook voor Servië, Macedonië, Bosnië en Herzegovina en Albanië, niet te vergeten Turkije uiteraard.
Voor Montenegro zou dit betekenen dat de toekenning van de kandidaat-status en het besluit om de onderhandelingen in beginsel te beginnen, moet worden gevolgd door het daadwerkelijk openen van de onderhandelingen. Intussen staat de regering van Montenegro nog veel meer werk te wachten wat betreft de harmonisering van het rechtsstelsel en de versterking van de administratieve capaciteit. De strijd tegen corruptie, in al haar verscheiden gedaanten, moet worden voortgezet en resulteren in de veroordeling van degenen die zich met corrupte praktijken hebben ingelaten.
Ervoor zorgen dat er gelijkheid en respect voor vrouwen is, is geen taak die alleen vandaag onder de aandacht moet worden gebracht. Vrijheid van meningsuiting, onafhankelijke media en de bescherming van minderheden zijn allemaal waarden die alle kandidaten voor het lidmaatschap van de Europese Unie onvoorwaardelijk moeten respecteren.
De jonge Montenegrijnse democratie moet in haar samenleving een passende en prominente plaats bieden voor ngo's. Commissaris, ik zou een speciale wens onder uw aandacht willen brengen die ik tijdens mijn verblijf in Montenegro heb gehoord toen ik met politici daar heb gesproken. Het is belangrijk dat de betrekkingen tussen Montenegro en Servië zich geleidelijk aan ontwikkelen zonder dat Servië probeert zich via etnische Servische partijen in de ontwikkeling van zijn buurland te mengen. Die denkrichting heeft in de geschiedenis van Zuidoost-Europa reeds grote schade aangericht.
Ulrike Lunacek
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ik wil graag onze collega Charles Tannock bedanken voor zijn zeer goede en evenwichtige verslag, en ik ben blij dat we eensgezind betreuren dat Montenegro weliswaar de status van kandidaat-lidstaat heeft gekregen, maar nog geen onderhandelingen mag beginnen. Net als eerdere sprekers zou ook ik graag willen dat Montenegro verder kan gaan met de onderhandelingen en ik hoop dat de vertraging niet te lang zal duren. Het verheugt mij ook om van het Hongaarse voorzitterschap te horen dat het uitbreidingsproces van harte wordt gesteund. Daarom hoop ik dat er in elk geval nog dit jaar na de voortgangsrapportage vooruitgang wordt geboekt. Montenegro heeft in het verleden en in de laatste jaren veel bereikt, maar er zijn nog diverse gebieden die aanleiding geven tot bezorgdheid. Ik noem er drie: de bestrijding van corruptie, het tegengaan van discriminatie en milieuvraagstukken.
Wat betreft de bestrijding van de corruptie en de georganiseerde misdaad ben ik blij dat we in dit verslag aan de autoriteiten vragen om geen druk uit te oefenen op ngo's en maatschappelijke organisaties die onderzoek doen naar corruptie en georganiseerde misdaad. Zij moeten in alle vrijheid hun werk doen en de staat helpen om de corruptie en de georganiseerde misdaad te elimineren.
Het tweede aspect is het tegengaan van discriminatie. Er zijn nog steeds tal van groeperingen ten aanzien waarvan dit, ondanks goede wetgeving, niet werkt: Roma, Ashkali en Egyptenaren, homoseksuelen, biseksuelen en transseksuelen; en op de Internationale Vrouwendag moeten we ook gendergelijkheid noemen.
Tot slot de milieuvraagstukken. Montenegro noemt zichzelf in zijn grondwet een milieuvriendelijke staat en dat is geweldig. Het probleem is echter dat de prachtige kust en bergen van Montenegro vernietigd dreigen te worden als er geen goede, transparante vooruitgang wordt geboekt naar aanleiding van milieuevaluaties. Daarom hoop ik dat dit land een stap voorwaarts zal zetten, het maatschappelijk middenveld een rol zal geven en op milieuterrein met transparante processen zal werken, en dan denk ik met name aan waterkrachtcentrales.
György Schöpflin
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben het in zoverre met de meeste sprekers eens dat Montenegro ondanks een slechte uitgangspositie aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt met betrekking tot zijn integratie in de EU. Net als de andere voormalige Joegoslavische republieken heeft het land te kampen gehad met de ondergang van het communisme, het uiteenvallen van de staat, de oorlog die volgde en vervolgens de opbouw van een nieuw systeem op de ruïnes van het oude.
Dit is geen gemakkelijke taak en er zijn enkele negatieve aspecten van het vorige systeem die in nieuwe gedaanten voortleven. Wat echter belangrijk is, is de opkomst van een jongere elite die zich wil inzetten voor een Europese toekomst, waarbij de mislukte verbintenis met Servië zeker een stuwende rol heeft gespeeld. De problemen zijn natuurlijk nog niet voorbij. Er zijn er al enkele genoemd. Het zijn de gebruikelijke problemen waarmee voormalige communistische landen te maken hebben of hebben gehad: corruptie, criminaliteit, misstanden in de rechtspraak, weinig efficiënte openbare diensten, en dergelijke.
Het leiderschap zal er hard aan moeten trekken om deze en vergelijkbare onvolkomenheden in de politieke, economische, juridische en bestuurlijke stelsels te herstellen en het moet voorbereid zijn op actief en passief verzet van degenen die van het bestaande systeem profiteren. Elk voormalig communistisch land heeft met overeenkomstige problemen te maken gehad. De vastbeslotenheid van de elites en het grote publiek om deel uit te maken van een Europese toekomst is waarschijnlijk de belangrijkste bepalende factor voor de uiteindelijke toetreding van Montenegro tot de EU.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Mevrouw de Voorzitter, vooruitgang in de Europese integratie is een van de factoren die fundamenteel bijdragen tot de verdere ontwikkeling van Montenegro. Economisch gezien heeft het land een zekere mate van macro-economische stabiliteit bereikt, en het heeft ook vorderingen gemaakt met de naleving van de politieke criteria van de Top van Kopenhagen of de bijeenkomst van de Raad in Kopenhagen.
We moeten echter meer druk uitoefenen, met name op het gebied van de versterking van de rechtsstaat - waaronder ook de hervorming van het gerechtelijk apparaat. Verder is het essentieel dat het land de doorlopende inspanningen voor de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad voortzet. En het is wenselijk dat er vooruitgang wordt geboekt met de hervorming van het overheidsbestuur en het kiesstelsel, evenals met de versterking van de rol van het parlement.
We zullen de nadruk moeten leggen op de invoering van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de media. Tevens zou het een goede zaak zijn samen te werken met het maatschappelijk middenveld en te proberen discriminatie tegen te gaan en de sociale en economische integratie van minderheidsgroeperingen in de samenleving te bevorderen, waaronder de Roma. Regionale samenwerking en goed nabuurschap zijn ongetwijfeld eveneens onontbeerlijk voor een geslaagde integratie in de EU.
Mijnheer de commissaris, dames en heren, Montenegro heeft zich aanzienlijk ingespannen om te voldoen aan de criteria voor een succesvolle integratie in de Europese Unie en het is dan ook tijd te overwegen het land de status van kandidaat-lidstaat toe te kennen. Ik denk dat dit haalbaar is.
Eduard Kukan
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur, de heer Tannock, bedanken voor en feliciteren met zijn uitstekende verslag en zeer goede voorbereiding van de resolutie.
Montenegro heeft goede vooruitgang geboekt in het integratieproces. Het land speelt ook een constructieve rol in het behoud van de regionale stabiliteit. Het is op de goede weg, zoals vorig jaar al werd bevestigd toen de Commissie en de Raad Montenegro de status van kandidaat-lidstaat verleenden. Ik hoop dat dit ervoor zal zorgen dat er snel aan de resterende criteria voor het openen van toetredingsonderhandelingen wordt voldaan, zodat die onderhandelingen kunnen beginnen.
Tot het zover is, moet de regering van Montenegro zich erop richten om vooruitgang te boeken op enkele cruciale gebieden, die duidelijk zijn aangegeven. Recapitulerend zijn dat: de rechtsstaat, de bestrijding van corruptie en de georganiseerde misdaad, verkiezingswetgeving, een versterking van de controlerende rol van het parlement tegenover de regering, een grotere betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld via een dialoog met de overheid, hervorming van de rechtspraak, waarbij de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en het openbaar ministerie steeds meer wordt versterkt, en de aanpak van corruptie, die overheidsinstellingen, de economische en sociale ontwikkeling en het functioneren van het openbaar bestuur ondermijnt.
Tot slot verheugt het mij om te zien dat Montenegro gestaag vooruitgang boekt in het integratieproces. Daarom hoop ik dat de Raad besluit om spoedig onderhandelingen met het land te gaan voeren.
Zoran Thaler
(SL) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Győri, commissaris Füle, ik zou de rapporteur, Charles Tannock, willen feliciteren met wat hij heeft gepresteerd in de vorm van de resolutie over Montenegro, waarover wij morgen stemmen. Montenegro is een belangrijk baken van hoop voor het uitbreidingsproces van de Europese Unie in de Westelijke Balkan. Montenegro is een staat en maatschappij zonder objectieve problemen die het ervan zouden kunnen weerhouden te doen wat nodig is om het lidmaatschap van de Europese Unie te verkrijgen. Zijn buren Bosnië en Herzegovina en Macedonië zijn echter niet zo fortuinlijk geweest.
De zeven hoofdprioriteiten van de Europese Commissie zijn duidelijk en ik zou willen voorstellen dat de regering van premier Igor Lukšić er op een vastberaden manier werk van maakt en op deze manier de onderhandelingen over het volledige lidmaatschap van Montenegro opent. Hierbij zou de regering moeten vertrouwen op het maatschappelijk middenveld van Montenegro, de vrijdenkende intellectuelen en de non-gouvernementele organisaties. De critici zijn niet de vijanden van Montenegro, de onafhankelijke media zijn niet de vijand, maar een waardevol goed voor Montenegro. Uiteraard blijft het van essentieel belang om de corruptie en de georganiseerde misdaad te bestrijden. In de woorden van een Montenegrijns volkswijsje: "Montenegro mag dan klein zijn, het is eerbiedwaardig en eerlijk."
Elena Băsescu
(RO) Mevrouw de Voorzitter, de stabiliteit op de Westelijke Balkan zal nog verder worden bestendigd nu de Europese Commissie Montenegro heeft aanbevolen als kandidaat-land. Tezelfdertijd wil ik benadrukken hoe belangrijk het is dat er tot op de letter wordt voldaan aan de criteria van Kopenhagen, die essentieel zijn voor het Europese integratieproces. Hoewel er enorme vorderingen zijn gemaakt, moeten de Montenegrijnse autoriteiten nog steeds hervormingen doorvoeren op belangrijke gebieden. Zo voel ik mij geroepen het verslag van de Commissie over de toename van corruptie en onwetmatige belastingtransacties te noemen. Met het oog daarop is het van het hoogste belang dat er een speciale structuur wordt opgezet om deze problemen te bestrijden.
Anderzijds ontberen de rechten van minderheden, en ik denk hierbij met name aan de rechten van de Roma, nog steeds de noodzakelijke wettelijke grondslag. Een verwijzing naar de status van minderheden in de grondwet, tezamen met hun rechten, zal een positief signaal zijn voor de Europese integratie. Ik ben ingenomen met de promotie van Montenegro als een land dat zich sterk maakt voor het milieu. Milieubescherming is een van de hoofddoelstellingen van de EU. Op dit punt vraag ik de aandacht voor het negatieve effect van ongebreideld, slecht beheerd toerisme. Langere toekomstige toetredingsonderhandelingen zouden hiervan het gevolg kunnen zijn.
Tot slot wil ik opmerken dat het Montenegrijnse uitzicht op integratie in de EU Europa helpt zijn verleden in de Balkanregio een plaats te geven.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Győri, commissaris, ik ben verheugd dat het Hongaarse voorzitterschap de uitbreiding van de Westelijke Balkan als een van zijn prioriteiten beschouwt, en ik vertrouw erop dat het er wezenlijk aan zal bijdragen dat Montenegro niet louter kandidaat-lidstaat blijft, maar dat er eindelijk een begin wordt gemaakt met de toetredingsonderhandelingen. Mijn collega's hebben het er al over gehad hoe belangrijk de bestrijding van corruptie bij de toetreding van een land van de Westelijke Balkan is, maar er zijn nog twee andere kernpunten. Het ene betreft de vraag hoe het staat met de nabuurschapsverhoudingen. Op dat gebied heeft Montenegro heel goed gepresteerd door overeenkomsten met Kroatië en Servië te ondertekenen.
Het andere betreft minderheidskwesties. Montenegro heeft een voorbeeldige minderhedenwet, die in veel opzichten voortbouwt op de ervaringen die zijn opgedaan met het model voor minderhedenbestuur in mijn eigen land, Hongarije, maar ik betreur het dat de verkiezingswet op dit moment uitgerekend vanwege de onopgeloste vertegenwoordiging van minderheden is gestrand. Ik hoop dat onze Montenegrijnse vrienden ook dit probleem zullen oplossen.
Jan Kozłowski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik Montenegro feliciteren dat het in december 2010 de status van kandidaat voor toetreding tot de Europese Unie heeft verworven. De politieke dialoog van dit land met de Europese instellingen is reeds ver gevorderd, hoewel de dialoog nog niet erg lang wordt gevoerd. De tenuitvoerlegging van het hervormingsproces van Bologna en de verbeteringen in de werking van de arbeidsmarkt getuigen bijvoorbeeld van het grote engagement van Montenegro en de sterke politieke wil om veranderingen door te voeren.
Zoals echter uit de mededeling van de Commissie betreffende het verzoek van Montenegro blijkt, toont de aanhoudende hoge werkloosheid aan dat vraag en aanbod op de arbeidsmarkt niet op elkaar zijn afgestemd, en dat het onderwijssysteem zijn zwakke kanten heeft. Montenegro moet daarom zijn uiterste best doen om alle maatschappelijke groepen, ook die groepen die met sociale uitsluiting zijn bedreigd, de mogelijkheid te geven om kwalitatief hoogstaand algemeen onderwijs te volgen en om de burgers de nodige bekwaamheden mee te geven om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.
Janusz Władysław Zemke
(PL) Mevrouw de Voorzitter, dit debat heeft aangetoond dat Montenegro steeds beter voorbereid is om toe te treden tot de structuren van de Europese Unie. Dit is natuurlijk van groot belang voor Montenegro zelf, maar ik wil ook wijzen op het feit dat het proces nog twee andere dimensies heeft. Ten eerste is er de Europese dimensie, die aantoont dat de beginselen en waarden die de werking van de Europese Unie regelen nog steeds aantrekkelijk zijn voor de rest van Europa. De tweede dimensie houdt verband met de Balkan, want dit proces wijst de andere Balkanstaten de weg die ze kunnen, en ook zouden moeten kiezen. Dit is een moeilijke, maar haalbare weg.
Ik heb nog een klein vraagje: Kan commissaris Füle het verdere tijdschema voor de toetreding van Montenegro tot de Europese Unie aangeven? Dank u.
László Tőkés
(EN) Mevrouw de Voorzitter, als burger van Roemenië die sterk gelooft in de voordelen van een welvarende multi-etnische samenleving die gebaseerd is op de vreedzame co-existentie en verzoening tussen volken ben ik blij met de inspanningen van Montenegro om te voldoen aan de criteria van Kopenhagen, voor wat betreft de stabiliteit van de instellingen die de democratie garanderen, en aan te sluiten bij de Europese en internationale normen.
Montenegro is een parlementaire democratie met een constitutioneel en wetgevend kader voor de rechtsstaat, de mensenrechten en eerbied voor en de bescherming van minderheden.
De tenuitvoerlegging van de wetgeving vertoont echter hiaten. Er is nog steeds sprake van ernstige corruptie, de georganiseerde misdaad blijft een serieus probleem en de efficiëntie van de rechterlijke macht geeft aanleiding tot bezorgdheid.
Ik moedig Montenegro aan om zijn constructieve betrokkenheid bij regionale samenwerking en de versterking van de bilaterale betrekkingen met zijn buurlanden voort te zetten.
Katarína Neveďalová
(SK) Mevrouw de Voorzitter, het bezoek van commissaris Füle vorige week aan Montenegro toont aan dat de regering van dit land zich daadwerkelijk inzet voor integratie in de EU en dat een dergelijke benadering de meeste perspectieven biedt voor ieder land dat EU-lid wil worden.
De sociale en politieke veranderingen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden in Montenegro, zijn niet alleen voor de EU een positief signaal, maar ook voor de buren van het land. Daarnaast is de Montenegrijnse regering lof toegezwaaid door de VN voor het brede scala van problemen dat zij heeft weten aan te pakken. Volgens het verslag inzake het VN-ontwikkelingsprogramma is Montenegro in staat in 2015 de millenniumontwikkelingsdoelstellingen te hebben verwezenlijkt, te weten de uitbanning van armoede, basisonderwijs voor iedereen en verlaging van de kindersterfte.
De premier van Montenegro, Igor Lukšič, stelde tijdens zijn recente bezoek aan Brussel dat zijn land het lidmaatschap van de EU en van de NAVO als prioriteit heeft aangemerkt. Persoonlijk denk ik daarom dat de inspanningen van Montenegro van buitengewoon belang zijn en ik sta volledig achter de ondersteuning en hulp die de EU momenteel verleent aan het land. Mijns inziens zal de toetreding van Montenegro tot de EU in de nabije toekomst een feit zijn.
Raffaele Baldassarre
(IT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, hoewel er tot op heden in het proces van de Europese integratie uitstekende resultaten zijn behaald, zitten er toch nog enkele hiaten in sectoren die cruciaal zijn voor de ontwikkeling van een democratisch stelsel en voor het welslagen van de rechtsstaat.
Ondanks de vooruitgang die is geboekt door middel van de wetswijzigingen op het gebied van strafvervolging en andere primaire wetten, is er ten aanzien van andere onderwerpen nog steeds sprake van een aanzienlijke achterstand. Ik doel hier met name op de noodzaak om de verantwoordelijkheid, doeltreffendheid en transparantie van de rechterlijke macht te waarborgen. Ook bij de openbaar aanklagers moet de transparantie worden gewaarborgd, evenals het feit dat ze onafhankelijk moeten zijn van politieke bemoeienis.
Hiervoor zijn ingrijpende wijzigingen van het systeem voor de benoeming van rechters en openbaar aanklagers vereist en moet een einde worden gemaakt aan de praktijk dat rechters en openbaar aanklagers alleen door het Parlement en de regering worden benoemd.
Tenslotte, (...) voor een betere toegang tot justitie en kosteloze rechtsbijstand.
Corina Creţu
(RO) Mevrouw de Voorzitter, de Montenegrijnse status van kandidaat-land is een resultaat van het opendeurbeleid waarmee de Europese Unie zich afficheert, en waar Oost-Europa, en ook de Westelijke Balkan, zoals in dit geval, wel bij varen. Montenegro staat aan het begin van een reis die zeker niet zonder obstakels zal zijn, maar het heeft toetreding in het vizier, een routekaart tot zijn beschikking en kan bovendien profiteren van de ervaringen van de landen in de regio die nog niet zo lang geleden eenzelfde weg hebben afgelegd. Het is van belang dat het volgende landenverslag positief is, zodat de toetredingsonderhandelingen daadwerkelijk van start kunnen gaan.
Mijns inziens is de Europese Unie erin geslaagd een doorslaggevende bijdrage te leveren aan het verzoeningsproces in voormalig Joegoslavië. Als alle landen die zijn voortgekomen uit de uiteengevallen Joegoslavische federatie eenmaal zijn aangesloten bij de Europese Unie, zal dat ook de resterende wonden helen van een gewelddadig verleden, dat de gehele Europese gemeenschap nog altijd bezighoudt. Ik wens Montenegro veel succes toe bij zijn inspanningen om het land te moderniseren zodat het kan voldoen aan de toetredingseisen.
Andreas Mölzer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, de verwachting was eigenlijk dat toeristen en zakenlieden meer gebruik zouden maken van de visumversoepeling voor Servië, Montenegro en Macedonië. In plaats daarvan is er eerder sprake van een grotere toestroom van economische vluchtelingen. In dit verband is het ongetwijfeld belangrijk voorlichtingscampagnes in de betrokken landen te houden om duidelijk te maken dat een bezoekersvisum niet gelijk gesteld kan worden met asiel of een baan in de EU. Dat de EU druk heeft moeten uitoefenen opdat zogenaamde reisbureaus, die zich hadden gespecialiseerd op een permanent vertrek naar de EU, werden gesloten, laat zien dat het aan het nodige bewustzijn van het probleem ontbreekt. Het valt nog te bezien in hoeverre de geplande systemen voor vroegtijdige waarschuwing voor een massale toestroom zullen functioneren in verband met de Roma-problematiek.
Het lijkt er tenslotte op dat velen niet voor een toekomst in hun herkomstland op de Balkan, zoals Montenegro, kiezen, maar de nieuwe vrijheid om te reizen benutten om de EU op onrechtmatige wijze binnen te komen. Er bestaat evenwel geen recht op toegang tot de Europese socialezekerheidsstelsels.
In ieder geval is het belangrijk dat Montenegro zich verdere inspanningen getroost om aan de EU-normen op het gebied van justitie, corruptiebestrijding en bescherming van minderheden te voldoen, teneinde in aanmerking te komen voor een Europees perspectief.
Štefan Füle
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, onze discussie is in die zin productief gebleken dat we nog eens hebben bevestigd welke stappen Montenegro moet zetten om verdere vooruitgang te boeken in zijn streven om lid te worden van de Europese Unie. In de ontwerpresolutie die we vandaag hebben besproken en in het advies van de Commissie van november vorig jaar wordt erkend dat Montenegro veel heeft bereikt, maar er moet nog aanzienlijk meer gebeuren.
Het land bevindt zich nu in een beslissende fase. Er zijn tastbare resultaten nodig als Montenegro de volgende fase van integratie in Europa wil ingaan. Nu het land de status van kandidaat-lidstaat heeft verworven, moet het de vaart erin houden; hervormingen moeten vastberaden worden voortgezet. De doelen zijn genoegzaam bekend: Montenegro moet voldoen aan de gestelde prioriteiten en kan, als het daarmee klaar is, het onderhandelingsproces ingaan. Hoe snel Montenegro het lidmaatschap van de Europese Unie verwerft, is afhankelijk van de resultaten die het zelf boekt. Dat verklaart ook waarom ik aarzel om al met een tijdschema te komen, zoals velen van u mij hebben gevraagd. Ik ben er echter van overtuigd dat Montenegro met onze steun, maar vooral met de vastberadenheid van zijn eigen burgers, het lidmaatschap van de Europese Unie daadwerkelijk dichterbij kan brengen.
Enikő Győri
fungerend voorzitter van de Raad. - (HU) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik wil u ten eerste bedanken voor deze buitengewoon vruchtbare gedachtewisseling. Het is bemoedigend te zien dat het Europees Parlement de inspanningen van Montenegro in de richting van Europese integratie nog altijd van ganser harte steunt. Ik wil u geruststellen dat de bedenkingen en taken die door u tijdens de gedachtewisseling zijn verwoord voorkomen op de agenda van de dialoog tussen de Europese instellingen over het Europese perspectief van Montenegro, en we doen ons best om die op de juiste wijze aan te pakken.
Er zijn een aantal opmerkingen gemaakt en vragen te berde gebracht met betrekking tot de vraag wat er gebeurt tussen de toekenning van de status van kandidaat-lidstaat en de start van de onderhandelingen, dus waarom we niet nu meteen, onverwijld een begin maken met de onderhandelingen. Het zal u wellicht bekend zijn, de commissaris heeft het er ook al over gehad en ik heb er zelf ook aan gerefereerd, dat nu Montenegro de status van kandidaat-lidstaat heeft verworven, de Commissie voorwaarden heeft vastgelegd die het moet nakomen. Dat zijn er zeven, waaronder de rechtsstaat, de bestrijding van de georganiseerde misdaad, de bestrijding van corruptie, enz., en de Commissie zal de vooruitgang op die gebieden evalueren, welke evaluatie vervolgens in de loop van het najaar aan de Raad zal worden voorgelegd, waarna kan worden besloten of we een fase hebben bereikt waarin met de onderhandelingen kan worden begonnen.
Ik dank u nogmaals voor het debat en ik denk dat ook dat bewijst dat het Europees Parlement bereid is een positief signaal aan de Westelijke Balkan af te geven. Een boodschap die bewijst dat het uitbreidingsproces loopt, nog steeds bestaat en geloofwaardig moet zijn. Dit betekent dat de vooruitgang die wordt geboekt met iedere staat in de regio gebaseerd is op een persoonlijke benadering en in verhouding staat tot de geleverde prestaties. Dat betekent in het geval van Montenegro wat hier ter sprake is gekomen, in het geval van Servië dat de antwoorden op de ontvangen vragenlijst geformuleerd zijn en nu door de Raad zullen worden geëvalueerd, en in het geval van Kroatië dat het zijn huiswerk moet afmaken en zich op alle mogelijke manieren moet voorbereiden om te zorgen dat de onderhandelingen nog tijdens het Hongaarse voorzitterschap kunnen worden afgesloten. Zo blijft het proces geloofwaardig en krijgen we onze onmiddellijke buurlanden, deze ware Europese landen, op de juiste weg, zodat zij uiteindelijk bij de juiste mate van voorbereiding tot de EU kunnen toetreden.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat is er een ontwerpresolutie ingediend, overeenkomstig artikel 110, lid 2, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag 9 maart 2011 plaats.
