Goedkeuring van de notulen
Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een opmerking over de notulen, pagina 12. Gisteren heb ik de voorzitter van de vergadering vragen gesteld over de toepassing van bijlage V van het Reglement. Iedereen vindt dit immers belangrijk wat de kwijting voor 1996 betreft. Ik vroeg dat, conform artikel 3 van die bijlage, de ingediende amendementen naar de Commissie begrotingscontrole worden verwezen. Deze kan dan haar advies geven, zoals bepaald in dat artikel.
De Commissie begrotingscontrole is gisteren samengekomen maar ze heeft de amendementen niet gekregen, omdat die toen nog niet vertaald waren. Men had mij nochtans bevestigd dat dit zou gebeuren en dat de commissie bijgevolg haar advies zou kunnen geven. Hoe zult u ervoor zorgen dat een eenvormige houding wordt aangenomen met betrekking tot de onderscheiden punten van die bijlage en dat het Reglement onverkort wordt toegepast voor die belangrijke stemming over de kwijting voor 1996?

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, over welke artikelen hebt u het?

Fabre-Aubrespy
Ik heb het over artikel 3 van bijlage V bij het Reglement. Dat is hier van toepassing, aangezien ons een voorstel voor het verlenen van de kwijting is voorgelegd. Ik denk dat het om lid 2 of 3 gaat, waar wordt gesteld dat de Commissie begrotingscontrole haar advies moet geven over de amendementen vooraleer die in stemming worden gebracht in de plenaire vergadering.

De Voorzitter
Goed, ik zal de situatie onderzoeken. Zodra ik over alle gegevens beschik, zal ik u die meedelen.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, gisteren hebben wij dit punt in de Commissie begrotingscontrole besproken. Aangezien de amendementen, zoals de heer Fabre-Aubrespy terecht opmerkte, niet beschikbaar waren, heeft de Commissie begrotingscontrole beslist dat de rapporteur bij de stemming in plenaire vergadering het standpunt van de Commissie begrotingscontrole zal meedelen. Niemand heeft daartegen geprotesteerd. Als u alles nog eens wil nagaan, verzoek ik u mij onverwijld te laten weten of misschien andere bepalingen van toepassing zijn.

De Voorzitter
Mevrouw Theato, u heeft zelf verklaard dat als de Commissie begrotingscontrole deze procedure gekozen heeft voor de presentatie van haar verslag, deze procedure niet strijdig is met het Reglement. De tegenwerping van de heer Fabre-Aubrespy is daarmee voldoende beantwoord. De rapporteur zal zich in de plenaire vergadering uitspreken over elk amendement afzonderlijk, zoals de Commissie begrotingscontrole heeft bepaald. Dank u voor de informatie.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, ik was hier gisteren aanwezig, maar mijn naam staat niet op de presentielijst. Ik zou hier nog iets aan toe willen voegen dat meer belang heeft: onze bezorgdheid over hetgeen gebeurd is met mevrouw Hebe de Bonafini, die door het optreden van de politie in de internationale luchthaven van Eceiza, in Buenos Aires, vandaag niet in ons midden kan zijn. We weten van de stappen die u gedaan heeft bij de Argentijnse regering, maar het mocht niet baten, zij kan vandaag niet hier zijn, en daarmee wordt ze een van de winnaars van de Sacharovprijs die in de gevangenis zitten.
Namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links - en ik weet zeker dat ik de mening vertolk van een heleboel leden van het Parlement - wens ik dat officieel protest wordt aangetekend bij de Argentijnse autoriteiten naar aanleiding van dit incident.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Puerta. Ik zal u op de hoogte brengen van de laatste berichten. Mevrouw Hebe de Bonafini zal zich vandaag bij ons voegen. Ze komt omstreeks deze tijd aan op het vliegveld van Frankfurt. Dankzij de besprekingen van gisteren met de Argentijnse autoriteiten is een einde gemaakt aan de situatie die ontstaan was na het ongelukkige optreden van een ambtenaar, zodat zij gisteren nog in een vliegtuig kon stappen dat om 10.30 uur zou moeten landen in Frankfurt, waar ze zal worden afgehaald door een wagen van het Parlement zodat ze hier aanwezig kan zijn. Ik zou de vertegenwoordiger van de Europese Unie in Buenos Aires publiekelijk willen bedanken, omdat deze zijn uiterste best heeft gedaan en zeer snel gehandeld heeft om ervoor te zorgen dat mevrouw Hebe de Bonafini kon beschikken over een vliegbiljet en de mogelijkheid had te vertrekken, en ik zou ook de Argentijnse autoriteiten willen bedanken dat ze zo snel gereageerd hebben op mijn protest.

Eriksson
Mijnheer de Voorzitter, zoals bekend vieren wij hier het 50-jarig bestaan van de Verklaring van de Rechten van de Mens en delen wij in dezelfde geest de Sacharovprijs uit. Hier in het Parlement plegen wij alle terreur-en gewelddaden van groepen en individuen te veroordelen. Daarom wil ik de vraag stellen hoe het mogelijk is dat wij een uitnodiging hebben gekregen van de Pro Life -beweging voor een tentoonstelling in juist deze lokalen. De leden van de Pro Life -beweging staan erom bekend dat ze de doodstraf bepleiten, niets en niemand ontziend te werk gaan, en zelfs artsen doodschieten die hun werk doen.
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag mij af of het mogelijk is dat deze tentoonstelling wordt verplaatst naar een commerciële ruimte en dus niet in de lokalen van het Europees Parlement en de Raad van Europa wordt gehouden.

De Voorzitter
Mevrouw Eriksson, we zullen uw protest overbrengen aan het College van quaestoren, maar het spreekt vanzelf dat wanneer het Parlement zalen beschikbaar stelt op verzoek van een van de leden, dit gebeurt zonder discriminatie ten aanzien van politieke overtuigingen, maar het College van quaestoren stelt de zalen beschikbaar wanneer het dit opportuun acht, zonder zich te mengen in diepgaande politieke kwesties.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek de afgevaardigden de schriftelijke verklaring te ondertekenen die ondervoorzitter David Martin over het effect van de WHO op de dierenbescherming heeft ingediend. Wij hebben in het Europees Parlement altijd voor de bescherming van de dieren en consumenten geijverd. Ik geloof dat de verklaring voldoende handtekeningen draagt...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Mevrouw Graenitz, dit is geen motie van orde en het is niet de bedoeling dat deze plenaire vergadering een advertentierubriek wordt voor elk wat wils. Laten we het Reglement correct toepassen.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, ik wil uw aandacht vestigen op een buitengewoon aanstootgevend en harteloos bericht dat ik vanochtend in mijn postvakje heb aangetroffen. Er lag een uitnodiging om ganzenlever te komen proeven. In deze dagen voor Kerstmis kan ik de wrede en onmenselijke productie van dit zogenaamde voedsel niet anders dan onacceptabel noemen. We dienen verschoond te blijven van uitnodigingen iets uit te proberen dat is geproduceerd...

De Voorzitter
Mevrouw McKenna, ik herhaal: dit is niet het moment om een debat te beginnen over uw favoriete politieke thema's.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw McKenna zeggen dat ze er maar niet heen moet gaan, als ze er geen zin in heeft. In veel landen is ganzenlever een nationaal product. Als men die niet wil proeven, blijft men maar thuis!
(Levendig applaus) Mijnheer de Voorzitter, ik wou evenwel iets zeggen over de notulen. Gisterenavond heb ik als rapporteur de aanbeveling van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid voor de tweede lezing met betrekking tot de verordening betreffende statistieken van het goederenverkeer tussen de lidstaten gepresenteerd. Na de interventie van commissaris de Silguy over onze amendementen heb ik mijn standpunt willen uiteenzetten. De Voorzitter van de vergadering heeft mij echter het woord ontnomen met de motivering dat ik alleen maar vragen mocht stellen aan de heer de Silguy, terwijl ik juist stelling moest nemen over het standpunt van de Commissie over onze amendementen.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb toen geprotesteerd en ik wil dat nu ook doen. Misschien moeten voor bepaalde ondervoorzitters opleidingscursussen worden georganiseerd om hun duidelijk te maken wat de gebruiken zijn in de parlementen. Ikzelf ben 25 jaar lid geweest van een gewoon parlement. Ik begrijp dan ook niet dat men niet normaal kan discussiëren, vooral als het om een tweede lezing gaat, waar problemen rijzen met de Raad over het gemeenschappelijk standpunt.
Mijnheer de Voorzitter, kan u misschien een opleidingscursus organiseren voor die ene voorzitter?

De Voorzitter
Ik neem kennis van uw opmerking en zal met de Voorzitter van die vergadering nagaan wat het probleem is. Ik hou u op de hoogte.
Een ogenblik, mijnheer Casini. We gaan niet opnieuw het debat openen over Mouvement pour la vie , want in dat geval ontneem ik u het woord. Er wordt geen debat gevoerd over deze kwestie.

Casini, C.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb alleen maar het woord gevraagd om erop te wijzen dat het onjuist is te stellen dat de Beweging voor het Leven voor de doodstraf is. Wij die in Italië de naam "Beweging voor het Leven" hebben, zijn tegen de doodstraf en dat bewijzen wij steevast door mee te doen aan alle verenigingen die zich tegen de doodstraf verzetten. In Italië hebben wij als eersten handtekeningen ingezameld om Paula Cooper vrij te krijgen, wat daarna ook gelukt is. Wij in Italië zijn dus degenen die een begin hebben gemaakt met de strijd tegen de doodstraf.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde graag weten of u op deze 50ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en de 10de verjaardag van de Sacharovprijs ook Leyla Zana, winnares van de Sacharovprijs, hebt uitgenodigd? Hebt u voor haar aanwezigheid stappen ondernomen bij de Turkse regering en zo ja, wat was het antwoord van de Turkse regering?

De Voorzitter
De uitnodiging werd verstuurd, maar ik zal het natrekken. Als ik het goed heb, heeft men mij gisteren gemeld dat er aanvankelijk een probleem was - dat vervolgens werd opgelost - want zij moest een familielid verzorgen en daardoor kon ze niet weg. Maar ik zal deze informatie natrekken en als het waar is, zal ik het u onmiddellijk meedelen. Zo niet, zal ik u de correcte informatie doen toekomen, mijnheer Alavanos.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik wens heel haar gezin een goede gezondheid toe en hoop van ganser harte dat hetgeen u zei inderdaad de reden is voor haar afwezigheid. U weet echter dat Leyla Zana in de gevangenis van Ankara is opgesloten en zelfs is veroordeeld tot een nieuwe gevangenisstraf van twee jaar, als ik mij niet vergis. Uit uw antwoord maak ik op dat de Turkse autoriteiten haar weliswaar de mogelijkheid geven hier naar toe te komen, maar dat zij om gezinsredenen niet kan komen. Of is de werkelijke reden misschien toch haar hechtenis?

De Voorzitter
Ik weet het niet. Ik heb u gezegd dat ik op dit ogenblik geen exacte informatie kan geven, maar dat ik dit zal doen zodra ik over deze informatie beschik. Dat is alles wat ik kan zeggen. Ik wil geen uitspraken doen die later vals blijken te zijn. Ik zal u precies de informatie geven waarover we zelf beschikken.
(De notulen worden goedgekeurd)

Verwelkoming
De Voorzitter
Het doet mij bijzonder veel genoegen namens het Europees Parlement een delegatie van het parlement van de Republiek Slovenië onder leiding van Darja Lavitzar-Bebler te kunnen verwelkomen die op de officiële tribune heeft plaatsgenomen.

Europese Raad te Wenen - Oostenrijks voorzitterschap
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
het verslag van de Europese Raad en de verklaring van de Commissie over de bijeenkomst van de Europese Raad op 11 en 12 december 1998 te Wenen.en
de verklaring van het fungerend voorzitterschap van de Raad over de werkzaamheden van het Oostenrijks voorzitterschap in het afgelopen halfjaar.Ik geef het woord aan kanselier Klima, namens de Europese Raad, en ik wens mijn dank uit te spreken voor de gastvrije en attente manier waarop hij persoonlijk en in zijn hoedanigheid van fungerend voorzitter van de Raad de vertegenwoordiging van het Europees Parlement op 11 november jongstleden te Wenen ontvangen heeft.

Klima
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, tot mijn groot genoegen kan ik hier voor de tweede keer in enkele weken met u de ontwikkelingen in onze Unie bespreken. Ik wil u in de eerste plaats danken voor de goede samenwerking tussen het Oostenrijkse voorzitterschap en het Europees Parlement, waardoor wij tal van dossiers, onder meer het vijfde kaderprogramma inzake onderzoek en ontwikkeling, de rechtsgrondslag voor de bijzondere programma's van de NGO's en onze werkzaamheden rond de begroting 1999, tot een goed einde hebben kunnen brengen.
Enkele weken geleden, kort voor de bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders in Pörtschach, heb ik hier vele afgevaardigden uiting horen geven aan hun vrees dat het integratieproces zou stagneren en aan hun bezorgdheid over bepaalde uitspraken die op een hernationaliseringstendens schenen te wijzen. Tot mijn genoegen kan ik u zeggen dat daarvan onder het Oostenrijkse voorzitterschap volstrekt geen sprake was en dat de Top van Wenen het tegenovergestelde daarvan heeft bevestigd.
Wij hebben op de informele bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders in Pörtschach over de toekomst van Europa gesproken. Wij waren het erover eens dat wij de Europese gedachte het best kunnen bevorderen door Europa een meerwaarde te geven op de beleidsterreinen die voor de mensen belangrijk zijn, zoals werkgelegenheid, binnenlandse veiligheid en levenskwaliteit.
Het bijzondere van de Top van Wenen was dat hij plaatsvond aan de vooravond van een terecht historisch genoemde gebeurtenis, namelijk de invoering van de gemeenschappelijke munt. De euro heeft zijn deugdelijkheid al bewezen nog voor hij bestaat. Tijdens de crisis op de internationale financiële markten is Europa de voorbije zes maanden een eiland van stabiliteit gebleken. Dat succes wettigt ons vertrouwen dat wij die met grote inspanningen bereikte stabiliteit kunnen bewaren en tegelijkertijd ook nieuwe accenten kunnen leggen, dat wij met andere woorden de stabiliteit en de groei en daardoor ook de werkgelegenheid kunnen bevorderen.
De euro dwingt er ons echter ook toe op het terrein van het economisch beleid, maar ook op andere beleidsterreinen hechter samen te werken. De inhoud van ons beleid, maar ook de manier waarop wij de problemen samen aanpakken, zal in de toekomst niet alleen het onderwerp van politieke analyses en kritische commentaren zijn, maar zal ook door de financiële markten worden gevolgd. Daarom is geruzie, onenigheid of eurosclerose uit den boze. Vanaf 1 januari 1999 kunnen die uiterst negatieve gevolgen hebben voor onze gemeenschappelijke munt, voor de stabiliteit, de economie en de werkgelegenheid in Europa. Dat is een reden temeer om de problemen zo op te lossen dat wij de financiële markten en analisten in de wereld laten zien dat in Europa eendracht heerst.
Op de Top van Wenen werden volgens mij zeer belangrijke bakens uitgezet. Wij hebben een strategie voor Europa geformuleerd en daarin nauwkeurig onze doelstellingen en tijdschema's voor de verdere ontwikkeling van de beleidssectoren in de Europese Unie omschreven. Dat is een antwoord op de scepsis tegenover de verdere integratie.
De strategie van Wenen, die het resultaat is van Pörtschach, bewijst duidelijk dat wij de klemtoon leggen op werkgelegenheid, groei en stabiliteit, verbetering van de binnenlandse veiligheid en levenskwaliteit, de beveiliging van de stabiliteit en de welvaart, de versterking van de politieke rol van Europa in de wereld en uiteraard ook de nodige politieke en institutionele hervormingen.
Ik zou nu kort nader op een aantal punten willen ingaan. Een eerste is Agenda 2000, die ons allen bezighoudt. Agenda 2000 was voor het Oostenrijkse voorzitterschap een belangrijk werkterrein. Zoals wij allen weten, gaat het in Agenda 2000 niet alleen om geld, maar vooral om de toekomst van belangrijke beleidsterreinen zoals de landbouw en het structuurbeleid. Het gaat dus om ingrijpende hervormingen in het Europese beleid. Ze zullen ongetwijfeld in een geest van grote spaarzaamheid - op nationaal niveau hebben wij alles gedaan om de begrotingen te consolideren - maar ook in een geest van solidariteit, het fundament van de Europese integratie, moeten worden uitgevoerd.
Wij hebben in Wenen kunnen doen wat in Cardiff aan het Oostenrijkse voorzitterschap was gevraagd. Wij hebben de hoofdcomponenten, de sleutelelementen van een definitieve overeenkomst in een document kunnen opnemen en daarvoor alternatieven kunnen voorstellen. Iedereen die zich in de kwestie verdiept, weet dat het technische gedeelte van het onderzoek van de rechtsteksten afgesloten is.
De pretoetredingsinstrumenten konden, op een enkel voorbehoud na, eenparig worden goedgekeurd. Een consensus is er ook over de verordening betreffende de trans-Europese netwerken en die betreffende het Garantiefonds. Er kan natuurlijk nog van alles gebeuren, maar toch meen ik dat ook over de knelpunten in verband met het structuurbeleid en de structuurfondsen een consensus groeit.
Wat de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid betreft, komt met betrekking tot de plattelandsontwikkeling en onderdelen van de marktordening een oplossing in zicht. Toch moet ik zeggen dat ook op dit terrein nog veel moet worden besproken en dat de meningen uiteenlopen. Op twee belangrijke punten liggen de standpunten ver uiteen. Het eerste is het totale volume van de uitgaven en de verdeling ervan over de rubrieken, het tweede is de lastenverdeling tussen de lidstaten, die door enkele lidstaten aan de orde is gesteld en ook in het verslag over de eigen middelen van de Commissie wordt behandeld.
Op basis van dit document, de politieke sleutelelementen en het feit dat iedereen erkent dat de voorstellen voor oplossingen op tafel liggen, zullen wij volgens mij in de komende drie maanden - zoals wij in Wenen nogmaals hebben bevestigd -, constructieve onderhandelingen kunnen voeren, zodat wij in maart van volgend jaar onder het Duitse voorzitterschap de hervormingen in Agenda 2000 zullen kunnen goedkeuren.
Het tweede punt is de uitbreiding. Het Oostenrijkse voorzitterschap is erin geslaagd het uitbreidingsproces met hetzelfde elan voort te zetten. De Commissie heeft een voortreffelijk verslag voorgelegd, waarin ze de vorderingen in de verschillende lidstaten beschrijft en toejuicht, maar anderzijds ook laat zien waar het hervormingsproces in bepaalde landen wat vertraging heeft opgelopen. Op basis van dat voortreffelijke verslag van de Commissie hebben wij op de Top van Wenen dan ook onze voldoening uitgesproken over het feit dat al met zes landen wordt onderhandeld. Wij zijn ook ingenomen met de stand van de hervormingen in de andere landen, maar onderstrepen dat die hervormingen moeten worden voortgezet. Wij kunnen nu aankondigen dat de bilaterale fase van het onderzoek naar het acquis voor de andere vijf Centraal- en Oost-Europese landen in het eerste kwartaal van volgend jaar begint.
Voorts heeft de Europese Raad, in overeenstemming met de Top van Cardiff, zich ook ingespannen om de betrekkingen met Turkije te versterken. De Europese Raad heeft bevestigd dat het uit politiek oogpunt onontbeerlijk is dat Turkije op Europa gericht blijft en uitzicht op Europa behoudt. Daarnaast hebben wij evenwel onderstreept dat nog heel wat inspanningen nodig zijn en afgesproken dat wij de Europese strategie voor Turkije zullen versterken.
Het derde punt is de monetaire unie. Tot mijn grote voldoening hebben wij de externe vertegenwoordiging van de euro, onze gemeenschappelijke munt, op de internationale financiële markten kunnen regelen. De regeling is weliswaar nog niet volmaakt en moet, onder meer wat de ondersteuning van het werk van de Commissie betreft, zeker nog worden bijgeschaafd. Het akkoord over de externe vertegenwoordiging van de euro is evenwel een belangrijke eerste stap. Overmorgen zal ik het op de top tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie over de vertegenwoordiging van de euro in de G7 kunnen hebben.
Even belangrijk is voor mij evenwel dat een eerste aanzet is gegeven tot de formulering van een Europees standpunt over de hervorming van het internationale financiële stelsel en het Internationaal Monetair Fonds. Het is duidelijk dat het internationale financiële stelsel beter controleerbaar en transparanter moet worden. Er moet ook een systeem van vroege waarschuwing komen om te voorkomen dat onverwachte dramatische ontwikkelingen in enkele landen gehele economieën ten gronde richten en de wereldeconomie verstoren. Wij werken nu aan een Europees standpunt dat met de sterke positie van Europa strookt en waarmee in het internationale debat over de hervorming van de financiële markt rekening zal moeten worden gehouden.
Het vierde punt is de politieke rol van Europa in de wereld, meer bepaald ons buitenlands en veiligheidsbeleid. Doordat nog niet alle landen het Verdrag van Maastricht hebben goedgekeurd, kon in Wenen jammer genoeg nog geen mijnheer of mevrouw GBVB worden aangewezen. De enige reden waarom wij dat niet hebben kunnen doen, is dat het Verdrag van Amsterdam nog niet door alle landen is geratificeerd. Wij hadden dat natuurlijk graag wel gedaan, maar hebben moeten vaststellen dat bepaalde lidstaten daar nog niet toe bereid waren. Zeer positief is dat in Wenen een besluit over de eerste gemeenschappelijke strategieën in het kader van het buitenlands beleid van de EU werd genomen, wat de Gemeenschap sterker maakt. Ik denk dan aan de strategie voor Rusland, die betrekking heeft op alle problemen die zich op het gebied van het economisch, buitenlands en veiligheidsbeleid tussen Europa en Rusland, onze belangrijke partner voor de stabiliteit in Europa, kunnen voordoen. Wij hebben in Wenen afgesproken dat strategieën voor Rusland, Oekraïne, het Middellandse-Zeegebied, met inbegrip van het Midden-Oosten, en de Westelijke Balkan thema's van ons gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zullen zijn.
Wat ik eveneens - ik zeg dat, als bondskanselier van een neutraal land, zeer bewust - als zeer belangrijk beschouw, is dat wij in Pörtschach, op basis van een volgens mij weloverwogen uitspraak van Tony Blair, gevolgd door debatten in Frankrijk en Duitsland en vele andere landen, de discussie over de versterking van de Europese veiligheidsstructuur in samenwerking met de Atlantische partners op gang hebben gebracht. Bovendien wordt nu erkend dat een politiek sterk Europa ook in staat moet zijn regionale crisissen, in overeenstemming met de Petersberg-taken, zo aan te pakken dat alle vijftien lidstaten van de Europese Unie samen met de Atlantische partners aan de oplossing ervan kunnen meewerken.
Ik had nooit durven hopen dat het zo snel zou gaan. Dit debat is uiterst belangrijk om in de volgende eeuw een krachtig politiek Europa tot stand te kunnen brengen.
Een ander belangrijk aandachtspunt was de binnenlandse veiligheid. Europa biedt ongetwijfeld een meerwaarde als wij de internationale georganiseerde criminaliteit in Europees verband kunnen bestrijden. Europol is onder het Oostenrijkse voorzitterschap aan de slag gegaan. Wij hebben nu ook het actieplan voor de gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Wij zijn ervan overtuigd dat wij ook gemeenschappelijke strategieën voor het immigratiebeleid moeten ontwikkelen en hebben daartoe in Wenen een eigen task force opgezet. Ik geloof dat wij concrete maatregelen kunnen nemen en politieke bakens kunnen uitzetten om aan dat thema volgend jaar speciale aandacht te besteden en daarover onder het Finse voorzitterschap in Tampere een bijzondere top te houden.
Wat het milieubeleid betreft, hebben wij in Wenen duidelijke besluiten genomen omdat wij ervan overtuigd zijn dat milieubeleid een horizontale mainstreaming-opdracht is die niet alleen in de milieucommissie maar op alle beleidsterreinen moet worden aangepakt. In aansluiting op de voorstellen van de ministers van Vervoer, Energie en Landbouw hebben wij gevraagd daarbij onder meer ook de industrie en de interne markt te betrekken.
Een centraal thema is nog altijd de werkgelegenheid. Toen ik voor het eerst aan een Europese Raad deelnam, was een werkgelegenheidsbeleid nog taboe. Voor velen was het onvoorstelbaar dat het werkgelegenheidsbeleid ook een Europese dimensie heeft. Voortbouwend op het degelijke werk dat onze Luxemburgse en vervolgens onze Britse vrienden hebben verricht, hebben wij onder het Oostenrijkse voorzitterschap heel wat bereikt. Wij hebben duidelijk laten zien dat de lidstaten een werkgelegenheidsbeleid moeten voeren, dat wij in het kader van het multilaterale toezicht van elkaar willen en kunnen leren en dat wij elkaar, op basis van in Wenen geformuleerde bijkomende en controleerbare doelstellingen, kunnen dwingen succes te boeken. Daarnaast hebben wij echter ook erkend dat Europa voor de werkgelegenheid een meerwaarde biedt. Niemand beschikt over een wondermiddel om werkgelegenheid te creëren. Wij kunnen alleen een goed gecoördineerd beleid voeren op het gebied van belastingen, onderzoek, externe economische betrekkingen, structurele hervormingen, inzetbaarheid op de arbeidsmarkt en kwalificatie van werknemers, alsmede een groeibeleid dat de stabiliteit niet in gevaar brengt.
Van de Top in Wenen zijn dus belangrijke signalen uitgegaan. Ik ben zeer gelukkig dat wij de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid met betrekking tot de oudere werknemers, de gelijke kansen voor vrouwen op de arbeidsmarkt en de ondernemingszin hebben kunnen versterken. Tot voor kort dacht ik eigenlijk niet dat wij nu al zouden zeggen dat wij in de Europese Unie naast een stabiliteitspact ook een werkgelegenheidspact willen. Daarover zou in maart in Keulen een besluit moeten worden genomen.
Wij hadden ook een vruchtbare ontmoeting met de heer Santer, een soort minitop over de sociale dialoog. Er is overeengekomen dat voor het eerst ook het midden- en kleinbedrijf met de UNICE samen zal werken. Belangrijk voor mij is ook dat de sociale partners het op Europees niveau eens zijn geworden om een concrete lijst van onderwerpen op te stellen, te zeggen welke onderwerpen zij binnen het kader van hun bevoegdheden op Europees niveau willen behandelen en welke oplossingen zij willen vinden. Ik vind het belangrijk dat de politici geen regelingen opleggen als de werkgevers en werknemers op Europees niveau samen een oplossing kunnen vinden.
Ik meen dat het Oostenrijkse voorzitterschap erin geslaagd is de geest van Pörtschach in Wenen voort te zetten. Wij hebben duidelijk voor een verdere verdieping van de beleidsvormen van de Europese Unie gekozen. Ik dank de afgevaardigden ook voor het zeer opbouwende en degelijke ontwerpstatuut voor de afgevaardigden dat zij ons hebben voorgelegd. Wij hebben in Wenen gevraagd dat die kwestie nu spoedig door de betrokken instellingen verder wordt behandeld.
Het eerste voorzitterschap van een van de jongste lidstaten wilde de mensen in Europa vooral duidelijk maken dat het zinvol is dat wij in Europa samenwerken, dat Europa een meerwaarde biedt als wij van het Europese werkgelegenheidsbeleid onze topprioriteit maken, dat het zinvol is dat wij de Europese veiligheid verbeteren en de binnenlandse veiligheid tot thema van onze samenwerking maken en dat het ten slotte belangrijk is dat wij de politieke rol van Europa in de wereld samen proberen te versterken. Het Oostenrijkse voorzitterschap wilde de mensen in Europa dan ook in de eerste plaats doen inzien dat die visie op Europa, die Europese gedachte, ons sterker maakt. Ik hoop dan ook op een grote opkomst bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni. Mijnheer de Voorzitter, tijdens dit eerste Oostenrijkse voorzitterschap hebben wij met de Commissie, de Raad en in het bijzonder het Europees Parlement zeer goed kunnen samenwerken. Ik dank u daarvoor van ganser harte.

Santer
Mijnheer de Voorzitter van het Europees Parlement, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte parlementsleden, met de Europese Raad van Wenen sloten wij het eerste voorzitterschap van de Unie af dat was waargenomen door een van de in 1995 toegetreden landen; ik feliciteer het Oostenrijkse voorzitterschap met het geleverde werk.
Dit semester zal in de geschiedenis van de Europese opbouw zeker, en volgens mij terecht, als semester van Pörtschach geboekstaafd blijven. Inderdaad, hoewel alle erkende analisten er anders over dachten, heeft de bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders in Pörtschach een open en constructieve discussie over de toekomst van de Unie mogelijk gemaakt. Het welslagen van die bijeenkomst, die nieuw in haar soort was, was nochtans niet verzekerd. De doelstelling is ruimschoots bereikt. De resultaten zijn reeds merkbaar in de manier waarop de communautaire kwesties op het einde van deze eeuw worden aangepakt en dat moet aan het Oostenrijkse voorzitterschap worden toegeschreven. De Commissie is verheugd dat ze samen met Oostenrijk die bijeenkomst heeft voorbereid.
De bijeenkomst van Pörtschach mag ons echter niet blind maken voor de vooruitgang die op de andere belangrijke fronten van de Europese opbouw is geboekt. Ik zal hierover niet in detail treden, ik laat dit over aan de fungerend voorzitter. Ik wil alleen een aantal successen vermelden die een idee geven van hoe de Unie evolueert: de overeenkomst met Zwitserland, het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling, de begroting 1999, waarover u morgen stemt.
De Europese Raad van Wenen heeft de geest van Pörtschach in een nieuwe strategie omgezet: de strategie van Wenen voor Europa. Die strategie moet een andersoortig Europa mogelijk maken, zoals dit op de informele bijeenkomst van Pörtschach duidelijk was vastgesteld. De burgers willen minder van een bepaald Europa en meer van een ander: een democratischer, beter beheerd en efficiënter Europa dat echte ambities koestert.
Wat zijn nu de grote oriëntaties van Wenen? Ik wil er drie vermelden. Ze komen trouwens overeen met degene die de federale kanselier net heeft uiteengezet: eerst de werkgelegenheid, de groei en de economische stabiliteit, vervolgens Agenda 2000 en tenslotte de uitbreiding.
De Europese Raad heeft de werkgelegenheid, de groei en de economische stabiliteit in detail besproken. De staatshoofden en de regeringsleiders zijn het thans ruimschoots eens over de opties inzake de strijd voor meer werkgelegenheid en over de noodzaak om in een gemeenschappelijk Europees kader te voorzien. Ik zeg dit met des te meer tevredenheid daar ik de meeste van die opties nu reeds meer dan vier jaar voor dit Parlement verdedig en daar werkgelegenheid sinds de Top van Luxemburg een communautair item is. In Wenen kreeg de Europese werkgelegenheidsstrategie een nieuwe, krachtige impuls. De staatshoofden en regeringsleiders beslisten immers hun werkgelegenheidsbeleid nog meer op elkaar af te stemmen en de richtsnoeren inzake werkgelegenheid vormen voortaan het kernstuk van de nationale strategieën. Daarom zullen ze nader worden omschreven en verfijnd naarmate Europa terzake meer ervaring opdoet, met name via het vaststellen van sectorale doelstellingen waarmee kan worden nagegaan of de lidstaten hun verbintenissen zijn nagekomen.
Gelet op de noodzaak om groei, werkgelegenheid en concurrentiekracht te bevorderen, heeft de Europese Raad zich ook gebogen over het vraagstuk van de investeringen. U weet dat de Commissie een mededeling over openbare investeringen in het kader van de economische strategie heeft gepresenteerd. In de lijn van de niet-aflatende inspanningen van de Commissie op dat gebied konden een aantal conclusies worden getrokken met betrekking tot dit dossier, onder meer: de rol van de Europese Investeringsbank, het belang van een pan-Europese markt voor risicokapitaal, de rol van investeringen in human resources en de voortzetting van onze strategie om de interne markt te voltooien en te verdiepen.
Het feit dat de standpunten inzake groei en werkgelegenheid gelijklopen heeft natuurlijk met de invoering van de euro te maken. Alles is hier nu inderdaad klaar voor. De euro gaat op 1 januari eerstkomend van start. Ik zal niet terugkomen op de voordelen die wij ervan verwachten op intern gebied. De Europese Raad heeft kennis genomen van het verslag over de coördinatie van het economisch beleid. Het is een cruciale uitdaging voor het welslagen van de Economische en Monetaire Unie en ik denk dat alle leden van de Raad dat inzien. Wij hadden trouwens ook een constructief debat over het fiscaal beleid op basis van het verslag van de Raad.
Op extern gebied wil ik wijzen op de enorme mogelijkheden die de invoering van de euro biedt om de Europese belangen te verdedigen. In dat verband vormen de beslissingen inzake de externe vertegenwoordiging van de Unie een eerste, maar toch belangrijke stap voorwaarts. Ze bewijzen dat de Unie op de hoogte is van de internationale verantwoordelijkheid die de eenheidsmunt voor haar meebrengt. Wij hebben een eerste keer gepraat over het verstevigen van het internationaal financieel en economisch systeem. De Raad is er thans mee belast de hervorming van dat systeem nader te bestuderen. Aangezien de Commissie daar reeds mee is begonnen in een document dat ze aan de Europese Raad heeft voorgelegd, moet het verslag van de Raad ook de belangrijkste gevolgen van de mondialisering onderzoeken. Ik denk dat de Europese Raad ook hier beseft dat de Europese Unie verantwoordelijkheid draagt.
Mijnheer de Voorzitter, het tweede dossier waarover de Raad zich gebogen heeft, was natuurlijk Agenda 2000. Ik heb u gisteren nogmaals gezegd dat de aanneming ervan een van mijn prioritaire doelstellingen voor 1999 is.
Waar staan wij nu na de Europese Raad van Wenen? Juist is dat de besluiten van de Raad over Agenda 2000 bescheiden zijn. Maar men mag daar niet uit besluiten dat er niets is gebeurd of dat geen enkele vooruitgang is geboekt. Het zou verkeerd zijn die vooruitgang te zoeken in het feit dat een akkoord in de maak is: ik heb steeds gezegd dat, zolang er geen akkoord is over alles, er hoe dan ook geen akkoord is. Het heeft dus geen zin partiële akkoorden na te streven, er is een algemeen akkoord nodig. Elkeen weet dat er een akkoord moet komen en dat alle betrokkenen concessies zullen moeten doen. Wij konden dus beter van start gaan met de eerste verkennende gesprekken, waar men eerder zijn eigen troepen dan de onderhandelaars toespreekt. Dan was het zaak de echte besprekingen aan te vatten, alle elementen ter tafel te brengen en van elkeen de toezegging te krijgen dat hij bereid was inspanningen te leveren om tot een algemeen akkoord te komen. Precies dat heb ik kunnen vaststellen: alle staatshoofden en regeringsleiders hebben begrepen dat de tijd van louter tactische spelletjes voorbij is.
Ik had in Wenen nog een andere indruk. Ik heb alle staatshoofden en regeringsleiders gehoord en ik ben ervan overtuigd dat de voorstellen van de Commissie de kern zullen vormen van het eindakkoord, hoe het er ook uitziet. Iedereen weet dat er een akkoord moet komen en het zal er ook komen. Dat zal niet zonder moeite gaan, maar het komt er omdat alle staatshoofden en regeringsleiders er belang bij hebben.
Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen niet verhelen dat bij die onderhandelingen de uitbreiding op de achtergrond aanwezig zal zijn. Het proces is gestart en de Raad heeft het opnieuw zijn steun gegeven. De Raad heeft de vooruitgang terzake toegejuicht, het proces is op gang gekomen. Het is een goed, inclusief proces. De Commissie speelt ten volle haar dubbele rol. Ze helpt bij de voorbereiding van de onderhandelingen tussen de lidstaten en ze moedigt actief de hervormingen aan in de kandidaat-lidstaten door coherente strategieën te ontwerpen om de toetreding voor te bereiden.
Vandaag - de Europese Raad heeft het erkend - worden alle beslissende factoren voor het proces aanvaard door alle partners, de Europese Unie en de kandidaat-lidstaten. Het komt er voornamelijk op aan de respectieve toezeggingen na te leven. Er zijn jaarlijkse ontmoetingen gepland om de geboekte vooruitgang nauwkeurig in het oog te houden. Wenen was de eerste ervan. De tweede vindt plaats in Helsinki eind 1999. Dit geduldwerk mag niet voortdurend onderbroken worden door speculaties over wanneer de uitbreidingen zullen plaatsvinden.
Mijnheer de Voorzitter, tot besluit van deze voorstelling van de resultaten van de Europese Raad van Wenen wil ik speciaal wijzen op het uitputtende karakter van de strategie van Wenen voor Europa. De Europese Raad vond het nodig de burgers de krachlijnen van zijn actie uiteen te zetten. Dat was een prioritair punt voor het Oostenrijkse voorzitterschap. Er zijn volgens mij vier krachtlijnen. Ten eerste, het bevorderen van de werkgelegenheid, de economische groei en de stabiliteit - ik had het er reeds over. Ten tweede, het verbeteren van de veiligheid en de levenskwaliteit. Ten derde, het hervormen van de beleidslijnen en de instellingen van de Unie. Ten vierde, het bevorderen van de stabiliteit en de welvaart in Europa en in de wereld.
Voor elk van die krachtlijnen heeft de Europese Raad doelstellingen en termijnen vastgesteld. Dit is de beste manier om de inspanningen op concrete doelstellingen te concentreren. Aldus is de impuls gegeven voor belangrijke ontmoetingen in Keulen, Tampere en Helsinki. Door gelijktijdig vooruitgang te boeken met betrekking tot die vier krachtlijnen, tekenen wij de toekomst van de Europese Unie uit en bepalen wij het gezicht ervan aan het begin van het volgende millennium. Dit zal het resultaat zijn van de standvastigheid en de vastberadenheid waarmee wij te werk gaan. Het Oostenrijkse voorzitterschap heeft er zes maanden toe bijgedragen en ik wil het daarmee nogmaals feliciteren.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de voorzitter van de Commissie.
De heer Haarder heeft het woord voor een voorstel van orde.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, iedereen weet dat de belastingvrije verkoop een van de belangrijkste onderwerpen was tijdens deze Top. Je hoeft er de krant maar op na te slaan. Een groot deel van de tijd is ook aan dit vraagstuk besteed. Waarom horen we daar nu niets over? Mag ik ervan uitgaan dat u zich achteraf schaamt hiermee zoveel tijd te hebben verknoeid? Desalniettemin heeft het Parlement er recht op te weten waarover u dan precies zo lang hebt zitten praten in Wenen.

De Voorzitter
Dat is niet precies wat ik onder een beroep op het Reglement versta, maar de fungerend voorzitter van de Raad is in ieder geval nog wel aanwezig, zodat hij kan ingaan op de vragen die kanselier Klima niet heeft kunnen behandelen.

Schüssel
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik spreek als voorzitter van de Raad Algemene Zaken. Zoals de heer Klima dank ook ik in de eerste plaats de Europese Commissie en het Parlement voor de goede samenwerking. Wie het Verdrag en de complexiteit van ons bestel kent, weet hoe moeilijk het is het werk van onze verschillende instellingen min of meer te coördineren. Wellicht hebben sommigen meewarig om ons geglimlacht omdat wij goed georganiseerde en qua sfeer onberispelijke bijeenkomsten hebben gehouden. Volgens mij is dat echter een onontbeerlijke voorwaarde om goede resultaten te boeken. Ik wil het Parlement en de Commissie daarvoor van ganser harte danken. Ik meen dat wij op een aantal punten vooruitgang hebben geboekt.
De begroting voor 1999 en het programma inzake onderzoek en wetenschap werden hier al vermeld. Wij hebben een aantal gemeenschappelijke rechtsbesluiten, waarover al vele tientallen jaren onenigheid bestond, tot een goed einde gebracht. Gisteren hebben wij in het COREPER een akkoord over de jongerenuitwisselingsprogramma's SOCRATES en LEONARDO bereikt, waarover het Parlement zich nog zal moeten uitspreken. Alles bij elkaar genomen hebben wij een aantal successen geboekt.
Wij hebben altijd geweten dat het Oostenrijkse voorzitterschap een zware klus zou zijn. Wij kunnen op weinig historische momenten terugblikken, maar hebben zeer veel concreet en moeilijk werk verricht. Niemand wist dat de financiële crisis in Azië, maar ook in Rusland en Latijns Amerika, ook donkere schaduwen over Europa zou werpen. Niemand kon de tragische ontwikkeling van de politieke crisis in de Balkan voorspellen. Wij hebben ons best gedaan om die problemen aan te pakken.
Kort nog iets over de euro. Ooit zal men de geschiedenis van de Europese Unie indelen in de periode voor en de periode na 1 januari 1999. Dit is een historisch keerpunt. Ik weet niet zeker of wij allemaal wel beseffen hoezeer de invoering van de gemeenschappelijke munt ons leven zal veranderen. Ik hoop dat dit een positieve verandering wordt. De euro is een geloofwaardige wereldmunt naast de dollar geworden. De gecoördineerde renteverlaging van twee weken geleden heeft bewezen dat men vertrouwen in de euro heeft en dat er geen tegenstrijdigheid bestaat tussen een harde munt, stabiele prijzen in de verschillende landen en onze inzet voor de werkgelegenheid. Onder het Britse en het Oostenrijkse voorzitterschap hebben wij dit jaar met het Europees model van de sociale markteconomie meer werkgelegenheid gecreëerd dan de Verenigde Staten. Dankzij onze inspanningen zijn er nu iets meer dan 1, 5 miljoen banen meer dan eind 1997.
De euro dwingt er ons echter ook toe de stem van Europa in de wereld op concretere en doeltreffender wijze te laten horen. Vandaar het belang van de gemeenschappelijke externe vertegenwoordiging van de eurozone. Daarom moeten wij ook op het gebied van het belastingbeleid inhoudelijk gaan samenwerken. Dat werd in Wenen in het vooruitzicht gesteld. De euro dwingt er ons ook toe een doeltreffend buitenlands en veiligheidsbeleid uit te stippelen.
Wat nu het buitenlands beleid betreft, wilden wij de zichtbaarheid en doeltreffendheid van de Unie in de wereld van vandaag versterken. Ik meen dat wij daarin tot op zekere hoogte geslaagd zijn. Als voorzitter van de Raad heb ik ongeveer 90.000 km gevlogen. Ik hoop dat men dat niet aan mij kan zien. Ik heb 35 à 40 landen persoonlijk bezocht. Op een zeer moeilijk en spannend moment is de trojka naar Rusland gereisd. Ik kom daarop straks nog terug. Op de Balkan hebben wij ons beter en sterker gepositioneerd. Voor de eerste keer is er een speciaal gezant van de EU, Wolfgang Petritsch, die Europa in de regio een stem en een gezicht geeft en samen met de Commissie en de lidstaten zeer veel voor de humanitaire hulp voor de vluchtelingen heeft gedaan. Alleen al voor deze winter hebben wij ongeveer 50 miljoen euro beschikbaar gesteld om de vluchtelingen zo goed mogelijk op te vangen. Wij slagen daar niet volledig in en sommige vluchtelingen leven nog in erbarmelijke omstandigheden. De winter in Kosovo is streng, maar wij hebben gedaan wat wij konden.
Ik heb zelf alle bij het conflict betrokken Albanese groepen naar Brussel uitgenodigd om ze tot onderhandelingen te brengen. Wij hebben ons doel echter nog niet bereikt. Ik heb ook de Servische politieke oppositieleiders naar Wenen uitgenodigd om een platform tot stand te brengen dat ook in Servië zelf wellicht een alternatief voor Milosevic kan zijn. Ik moet echter toegeven dat de tijd dringt en dat de toestand dreigt te escaleren.
Het is daarom belangrijk dat de Europese Unie voor de Kosovo Verification Mission twee derde van alle waarnemers en voor de NATO Extraction Mission in Macedonië vrijwel alle soldaten levert. Hier heeft Europa zich krachtig geprofileerd.
In de tweede plaats wil ik het over het Midden-Oosten hebben. Wij hebben president Arafat naar Pörtschach uitgenodigd. Dat bezoek was al vroeger gepland, maar het kwam goed uit dat president Arafat zich tot alle staatshoofden en regeringshoofden kon richten. Op mijn reis naar het Midden-Oosten en door de aanwezigheid van de Europese Unie op de donorconferentie in Washington hebben wij laten zien dat wij veruit de belangrijkste en grootste donor ter wereld zijn. Wij hebben ook tegenover de Amerikanen en Israëli's een grotere rol voor de Unie opgeëist. Het resultaat daarvan is dat de follow-up-conferentie in Europa zal plaatsvinden en dat voortaan ook politieke ministeriële bijeenkomsten met de Amerikanen, Palestijnen, Europeanen en Israëli's zullen worden gehouden.
Met betrekking tot Rusland heb ik al gezegd dat ik de reis van de trojka naar Moskou heb geleid. Wij hebben een goed doordachte algemene strategie voor Rusland uitgestippeld en bevelen daarin het Europese model van de sociale markteconomie aan. Wij willen, samen met de Commissie, de TACIS-programma's aan de crisis in Rusland aanpassen en hebben eergisteren in de Landbouwraad het voedselhulpprogramma voor Rusland goedgekeurd. Het gaat om een reusachtig programma van 400 miljoen euro, waardoor ook de voorraden van de Europese Unie ter beschikking van de noodlijdende Russische bevolking kunnen worden gesteld.
Wij moeten echter voor de nodige controle zorgen. Dat is volstrekt onontbeerlijk. Daarom is er een nieuw Memorandum of Understanding , waarin staat dat de Europese Rekenkamer op elk moment controles kan uitvoeren en dat de Commissie de hulp op elk ogenblik kan schorsen als ergens een onregelmatigheid wordt vastgesteld.
Wat onze contacten met derde landen betreft, hebben wij met de SADC, het samenwerkingsverband voor Zuidelijk Afrika, een zeer vruchtbare conferentie gehouden. Wij hebben de post-Lomé-onderhandelingen aangevat met een nieuwe politieke inhoud - mensenrechten, politieke dialoog -, die tot een nieuwe overeenkomst tussen de Europese Unie en de ACS-landen moeten leiden. Wij hebben dit jaar, waarin wij de vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens vieren, niet alleen naar het verleden gekeken, maar voor de Europese Unie de toekomst ook inhoudelijk gestalte geven.
Wij hebben voorgesteld dat wij - de Raad zal dat onderzoeken, maar ik vraag daarvoor de uitdrukkelijke steun van het Parlement - een jaarlijks verslag van de Europese Unie over de mensenrechten publiceren en in de Europese Unie een bureau voor het mensenrechtenbeleid oprichten om voortdurend en op professionele wijze voor de mensenrechten in de wereld te kunnen ijveren.
Samen met een aantal derde landen - ik denk aan Algerije, de Golfstaten en China - hebben wij aan de dialoog over de mensenrechten veel aandacht besteed. Wij hebben op dat gebied enkele bemoedigende resultaten geboekt. Ik hoop dat wij die inspanningen kunnen voortzetten en dat dit kan helpen om de Europese Unie tot de grote pleitbezorger van de mensenrechten in de wereld te maken die ze altijd al heeft willen zijn.
De heer Santer had het al over Zwitserland. Na vier jaar onderhandelingen is eindelijk een doorbraak bereikt. Wij hebben de zeven dossiers, van het vrije verkeer van werknemers over het onderzoek tot het wegvervoer, door hard werken tot een goed einde kunnen brengen. Ik hoop ten zeerste dat ook de Zwitserse bevolking dit belangrijke akkoord naar waarde zal schatten. Voor beide partijen is dit een uit strategisch oogpunt belangrijk document. Voor ons is Zwitserland na de Verenigde Staten, maar vóór Japan, onze belangrijkste economische en handelspartner.
Wat de uitbreiding betreft, hebben wij onder het Oostenrijkse voorzitterschap de onderhandelingen op een eerlijke manier aangevat. Dat was niet zo eenvoudig. Zoals u zich ongetwijfeld nog herinnert, kwam er, toen ik zei dat wij dat van plan waren, nog heftig verzet en kritiek van bepaalde lidstaten. Wij hebben de onderhandelingen opgestart. Wij hebben al over een kwart van het communautaire acquis onderhandeld. Belangrijk is dat in Wenen ook al de volgende fase inhoudelijk is afgerond.
In onze conclusies steunen wij het Commissievoorstel om niet alleen met Litouwen en Letland, maar ook met Slowakije, als de hervormingen daar worden voortgezet, volgend jaar onderhandelingen te beginnen. In het document van Wenen wordt ook het toetredingsverzoek van Malta ondersteund en staat ook een duidelijke en bemoedigende verklaring ter attentie van Roemenië en Bulgarije. Vooral echter heeft de Commissie beloofd - en wij hebben dat ondersteund - dat al aan het einde van het eerste of begin van het tweede kwartaal 1999 zal worden gestart met het onderzoek van de mate waarin die vijf landen het communautaire acquis hebben overgenomen. Dat betekent dat die geen tijd verliezen.
Daarom is de uitbreiding voor ons voorzitterschap een van de strategisch belangrijkste dossiers. Wij hebben aangetoond dat de 11 + Malta, dus twaalf kandidaten, tot de Europese familie behoren. Ik heb het beeld van de Europese familie altijd boven dat van het Europese huis verkozen. Als een huis wordt gebouwd, is het op de bouwplaats altijd tochtig, ligt daar allerlei rommel en is het er niet echt gezellig. Het beeld van de familie heeft daarentegen iets met mensen te maken. Dat is voor mij van het allergrootste belang.
Zoals de heer Klima al heeft gezegd, hebben wij op het gebied van defensie en veiligheid nieuwe paden bewandeld. Voor het eerst hebben wij op het niveau van de regeringsleiders het belangrijke en dringende debat daarover op gang gebracht. In Wenen zijn, buiten het kader van de Raad, de vijftien ministers van Defensie van de EU-lidstaten bijeengekomen. Dat was een historische ontmoeting. Als voorzitterschap hebben wij voor het eerst een politieke dialoog tussen de EU en de West-Europese Unie gevoerd. Voor het eerst ook heeft de voorzitter van de Raad, met instemming van de Vijftien, de secretaris-generaal van de NAVO ontmoet. Tot nu toe was er een grote afstand tussen beide, maar die werd overbrugd. Wij hebben samen belangrijke thema's besproken. Wij hebben in de Raad Algemene Zaken een eerste verkennend gesprek over veiligheid en defensie gevoerd en in de conclusies van Wenen een en ander vastgelegd. Ik ben er zeker van dat de discussie in Keulen zal worden voortgezet.
Wat de doeltreffendheid betreft, meen ik dat wij ook binnen de Europese Unie het debat moeten stroomlijnen en dat wij de problemen directer moeten aanpakken. Daarom moet er ook een institutionele hervorming komen. Wij weten dat. Zodra Agenda 2000 is aangenomen, zullen wij het daarover moeten hebben. Wij zijn er echter al mee begonnen de Raad Algemene Zaken te stroomlijnen en beter op de nieuwe uitdagingen voor te bereiden. Daarover wordt niet alleen meer gesproken, maar zijn er ook al besluiten genomen. Wij willen het aantal Raden beperken en hebben daartoe al een aantal voorstellen goedgekeurd.
Volgend jaar zal de Commissie de instellingen haar voorstellen voorleggen. Ik meen dus dat wij ook iets hebben gedaan om de Unie intern te versterken.
Mijn laatste opmerking betreft de taxfree winkels. Die kwestie werd in de marge van de Europese Raad besproken en was trouwens ook al een week voordien in de marge van de Raad Algemene Zaken behandeld. Zoals u weet, is voor een wijziging van het besluit van 1990 eenparigheid vereist. Er werd gevraagd dat de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën het probleem opnieuw zouden bekijken. Ik kan u zeggen dat uit de discussies in de Raad Algemene Zaken en tussen de staatshoofden en regeringsleiders is gebleken dat voor een wijziging van het besluit geen eenparigheid bestaat. Wij hebben de vraag gesteld of de acceptatie van het besluit niet groter zou zijn als de overgangstermijnen worden verlengd. Ook dat punt is echter nog niet duidelijk. De kwestie wordt in de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën verder besproken.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wil zowel de voorzitter van de Europese Raad als de fungerend voorzitter graag danken voor het verslag dat ze hier vanochtend hebben gedaan. Ik wil de heer Klima in het bijzonder feliciteren met het verfrissend realistische oordeel waar hij dit Parlement op heeft getrakteerd, en waarin hij zowel recht doet aan de prestaties van het Oostenrijks voorzitterschap als aan de onenigheid die er binnen de Unie bestaat. Ik ben ervan overtuigd dat hij in dit verband de frustraties heeft ervaren die we hier in het Parlement met betrekking tot die geschilpunten allemaal ervaren. Het is een zeldzaam genoegen een dergelijk eerlijk oordeel in dit Huis te mogen vernemen. Ik hoop dat we het als maatgevend mogen beschouwen voor hetgeen er komen gaat.
Ik wil dus zowel de heer Klima als de heer Schüssel zeer hartelijk voor hun bijdragen danken, en ook voor het efficiënte leiderschap, de toewijding en de zware inspanningen die Oostenrijk tijdens haar eerste voorzitterschap heeft geleverd. Mijnheer de Voorzitter, u hebt in uw toespraak voor de Europese Raad van afgelopen vrijdag, en vanmorgen opnieuw, namens het Parlement uw dankbaarheid betuigd voor de wijze waarop het voorzitterschap met het Parlement heeft samengewerkt. Ik zou namens mijn eigen fractie de vele ministers willen danken die onze debatten hebben bijgewoond en het werk van dit Parlement hebben ondersteund. Mijn dank gaat in het bijzonder uit naar mevrouw Ferrero-Waldner, die de afgelopen zes maanden op zeer regelmatige basis met ons heeft samengewerkt. Hierbij dus onze dank.
Het voorzitterschap is Oostenrijk tijdens een nogal lastige periode ten deel gevallen, precies tussen het Britse en het Duitse voorzitterschap in. Tijdens het vorige voorzitterschap werden de onderhandelingen over uitbreiding van de Unie geopend - een belangwekkende gebeurtenis - en werd besloten welke landen aan de euro zouden gaan deelnemen. Ook werd er een Centrale Bank opgericht. Dat laatste was een zo mogelijk nog belangwekkender wapenfeit. Tijdens het komende voorzitterschap zal de inhoud van Agenda 2000 definitief worden vastgesteld. Dit pakket maatregelen is van enorme betekenis voor zowel de huidige lidstaten als het uitbreidingsproces.
Het Oostenrijks voorzitterschap moest dus een koers uitstippelen tussen de ene reeks belangwekkende gebeurtenissen en de volgende, terwijl de beslissingen daaromtrent juist buiten haar eigen periode zijn gevallen. Het Oostenrijks voorzitterschap verdient onze felicitaties vanwege het feit dat het erin is geslaagd een duidelijke planning op te stellen voor de toekomstige ontwikkelingen die straks in Keulen en Helsinki hun beslag zullen krijgen, dat het duidelijkheid heeft geschapen omtrent de beslissingen die nog moeten worden genomen en de hoofdlijnen van talloze initiatieven heeft aangegeven. Het is nooit de bedoeling geweest dat de belangrijke beslissingen waar de Europese pers de afgelopen dagen zo vol van was, in Wenen zouden worden genomen. Het is met name nooit de bedoeling geweest dat er in Wenen knopen zouden worden doorgehakt op het gebied van de toekomstige financiering van de Unie. We moeten op dit punt open en eerlijk zijn.
Wel heeft men het debat voortgezet omtrent enkele van de belangrijkste vraagstukken waar de Unie momenteel voor staat: de volgende fase van onze werkgelegenheidsstrategie en het Europees Pact voor meer werk. Mijn fractie hoopt van harte dat we op basis van het initiatief dat de Raad in Wenen heeft geschetst een tegenwicht kunnen bieden voor het stabiliteitspact, dat zorg zal dragen voor monetaire stabiliteit in de eurozone. De eenheidsmunt zal grote gevolgen hebben voor het leven van de burgers, maar werkgelegenheid is zelfs van nog groter onmiddellijk belang voor ieder huishouden in de Europese Unie. In dit verband is mijn fractie dan ook bijzonder ingenomen met het feit dat de Raad lidstaten die dat willen, met nadruk heeft uitgenodigd een verlaagd BTW-tarief in te voeren voor arbeidsintensieve diensten die niet aan grensoverschrijdende concurrentie blootstaan.
Dit betreft een voorstel dat aan de speciale Top van Luxemburg werd voorgelegd in een verslag van mijn collega, de heer Van Velzen. De Raad oordeelde destijds dat het nader geanalyseerd en onderzocht moest worden. U stemt nu tot ons grote genoegen in met onze opvatting dat zo'n plan een belangrijke stimulans voor de werkgelegenheid kan betekenen. We zullen ons er dan ook voor inspannen dat dit vraagstuk in dit Huis voortvarend wordt aangepakt.
Mijnheer de kanselier, het is mij opgevallen dat de Raad er in de conclusies speciaal op wijst dat dit moment samenvalt met de 50ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. De heer Schüssel heeft daar zojuist zelf ook naar verwezen. De Raad heeft de Commissie gevraagd voorstellen te formuleren op basis waarvan het racisme in de kandidaat-lidstaten kan worden bestreden, en heeft daarnaast de huidige lidstaten in overweging gegeven dergelijke maatregelen ook binnen de Unie in te voeren. De Raad verdient mijns inziens alle lof voor dit initiatief, waarmee hij ons tot actie maant op dit zo belangrijke en gevoelige punt. Wellicht kunt u de Raad namens ons verzoeken een eenduidige verklaring af te leggen waarin hij toezegt ervoor te zullen zorgen dat de verkiezingscampagne voor de Europese verkiezingen in de gehele Unie verschoond zal blijven van manifesten of groeperingen die aanzetten tot racisme en vreemdelingenangst of -haat. Met zo'n verklaring, tijdens de speciale top die in maart, aan de vooravond van de Europese verkiezingscampagne wordt gehouden, zou de Raad een niet mis te verstaan signaal uitzenden dat hij vastberaden is de politiek van de haat te bestrijden, waar die dan ook de kop op steekt in het Europa van het volgende millennium.
Een ander vraagstuk dat onze speciale aandacht verdient en dat inmiddels een groot deel van onze tijd in beslag heeft genomen is het statuut van de leden. Ik zou de heer Klima ervoor willen danken dat hij het ontwerpstatuut, dat onze collega de heer Rothley met zoveel zorg heeft opgesteld, in ontvangst heeft willen nemen. Ik ben er me net als alle andere leden van bewust dat er over bepaalde onderdelen van het statuut nog uitgebreid onderhandeld zal moeten worden, maar ik kan daarnaast niet genoeg benadrukken hoe belangrijk het is dat we snel vooruitgang boeken als we het statuut nog voor de verkiezingen in juni volgend jaar willen bekrachtigen. Het doet ons deugd dat de Raad het ontwerpstatuut geschikt acht om als uitgangspunt voor de discussie te dienen.
Ons onderhandelingsteam staat al klaar. We zijn zo vrij u te vragen er bij het secretariaat van de Raad op aan te dringen haast te maken. Politieke wil is waar het hier om draait. Zorg er alstublieft voor dat uw opvolgers er vaart achter zetten. Sommigen in dit Huis, en velen daarbuiten, hebben dit vraagstuk altijd met een cynische blik bekeken en altijd volgehouden dat we de Raad nooit zover zouden krijgen te onderkennen dat er een statuut in het Verdrag moet worden opgenomen. Toch is dat in Amsterdam gebeurd. Vervolgens beweerden ze dat we het zelf nooit eens zouden worden over een ontwerpstatuut. Maar nu heeft de heer Rothley daarvoor gezorgd. Toen werd er gezegd dat de Raad dit vraagstuk in ieder geval niet op de Top van Wenen zou behandelen. Maar ook dat is gebeurd. En nu beweert men dat we onszelf een rad voor ogen draaien door te denken dat we nog voor de Europese verkiezingen een definitief besluit kunnen nemen. Maar samen kunnen we dat. We zullen nu aantonen dat we dit vraagstuk op eerlijke en voortvarende wijze kunnen afsluiten, en ik zou de Raad met klem willen verzoeken ons daarbij te helpen.
Ik zou ook graag een paar punten willen noemen met betrekking tot derde landen. Met name de overeenkomst met Zwitserland zou ik een groot succes willen noemen. Het is hierbij van speciale betekenis dat het juist het Oostenrijks voorzitterschap is dat dit probleem heeft opgelost en heeft aangetoond hoe waardevol het kan zijn gebruik te maken van de expertise en ervaring die bepaalde lidstaten met betrekking tot derde landen hebben ontwikkeld. Mijn fractie raakt echter in toenemende mate geërgerd en verontrust over de tijd die het kost om de onderhandelingen met Zuid-Afrika inzake een handels- en samenwerkingsovereenkomst naar tevredenheid af te sluiten. Ik weet dat u mijn zorg deelt, maar de Raad verwacht dat dit vraagstuk het komende half jaar wordt afgerond. Ik zie eerlijk gezegd ook geen alternatief.
Vandaag wordt de Sacharovprijs voor de vrije meningsuiting door het Europees Parlement uitgereikt aan Ibrahim Rugova, die zo moedig heeft gestreden voor vrede in Kosovo. Het zou niet correct zijn als we juist vandaag de Europese Unie niet zouden complimenteren met het werk dat ze het afgelopen half jaar heeft verricht teneinde een politieke dialoog op gang te brengen, vreedzame oplossingen te vinden en humanitaire hulp te bieden voor dit zo zwaar geteisterde deel van ons werelddeel. We moeten ons in dit debat niet alleen op de Top van Wenen richten. Iedereen weet dat het niet voor iedere Raad mogelijk is dramatische en wereldschokkende veranderingen teweeg te brengen. Dat wij in dit Huis steeds weer opnieuw dergelijke resultaten verwachten kan ik eigenlijk alleen maar naïef noemen. Ik wil de Raad hierbij dus danken voor zijn voortdurende inspanningen, waaraan ook het Oostenrijks voorzitterschap een grote bijdrage heeft geleverd.
Zojuist had ik het al even over de langverwachte overeenkomst met Zwitserland. Een ander eclatant succes was het vijfde actieprogramma voor onderzoek. Dit programma, dat de op vier na grootste uitgavenpost van de communautaire begroting betreft, lag al een jaar op tafel om te worden afgehandeld. We hebben het aan uw ministers te danken dat er het afgelopen half jaar uiteindelijk overeenstemming werd bereikt over dit en talloze andere programma's. Oostenrijk heeft dus alle reden trots te zijn op wat het in het afgelopen half jaar heeft bereikt.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, heren voorzitters van de Raad en van de Commissie, globaal bekeken zijn wij ontgoocheld over de resultaten van de Raad van Wenen. U hebt nochtans deze Raad goed voorbereid en het povere resultaat is zeker niet aan u te wijten. Misschien was dit de Europese Top van de consolidatie en van de nieuwe harmonie. Nochtans hebben wij de indruk dat belangrijke beslissingen andermaal werden uitgesteld. Erger nog, de oriënteringen die het Duitse voorzitterschap de kans moeten geven om te besluiten zijn vaag en onduidelijk gebleven.
Men heeft nog geen resultaat bereikt over de voorstellen van de Commissie in haar Agenda 2000.
De hervorming van het structuur- en landbouwbeleid en de financiering van de Europese Unie kunnen niet gerealiseerd worden indien de lidstaten niet bereid zijn een vergelijk te aanvaarden. Deze compromisbereidheid is een absolute voorwaarde om het contract dat de landen en via hen de volkeren in de Europese Unie verenigt, te verlengen en te versterken. Dit is de ware oorzaak van de vertraging en het uitstel.
In het pleidooi van sommige regeringen voor het zeer betwistbare beginsel van de "nettobetaler" worden in feite brutale standpunten ingenomen. Ik vrees dat zonder spectaculaire ommekeer op de Europese top van Brussel in maart 1999 de Europese verkiezingen vervuild zullen worden door een confrontatie tussen nationale egoïsmen.
Het gemeenschappelijk Europees belang moet voorrang krijgen op de simplistische samenvoeging van de nationale bekommernissen en op het valse beginsel van de juste retour . Zal het Duitse voorzitterschap in staat zijn deze hindernis die vandaag de toetreding van de Centraal-Europese landen tot de Unie bemoeilijkt te overwinnen? Onze fractie zal nimmer aanvaarden dat deze integratie, een historisch project van ons continent, belemmerd zou worden door de onbekwaamheid van de regeringen om hun financiële disputen op te lossen. Europa kan niet herleid worden tot zijn elementaire budgettaire expressie.
Wij moeten de idealen en de inspiratie van de stichters terugvinden. Zij waren bezield door een brede visie op Europa. Daarom is onze fractie bijzonder verheugd over het besluit om Helmut Kohl uit te roepen tot "Europees ereburger" en hem een gelijkwaardige historische rol toe te kennen als Jean Monnet. Zonder een terugkeer naar deze ideeën, naar de communautaire methode, is er geen heil te verwachten en zullen de huidige moeilijkheden van de Unie geen oplossing krijgen.
Het "Pact voor meer werk" is ongetwijfeld positief. De regeringen zouden eerst de richtsnoeren die in Luxemburg werden aangenomen in daden moeten omzetten. De ambitie van Luxemburg hebt u versterkt en de evaluatie van de bekomen resultaten wilt u verhogen. Dit "Pact voor meer werk" is een onontbeerlijke aanvulling op het stabiliteitspact.
Mijnheer de Voorzitter, in een meer optimistische toon zou ik u willen gelukwensen met de resultaten in het veiligheids- en defensiebeleid dankzij de initiatieven van de voorzitter van de Raad. De ontmoetingen tussen de ministers van Defensie van de Unie, tussen de secretaris-generaal van de NAVO en de voorzitter van de Raad en de oriëntaties van de Frans-Britse bijeenkomst van La Rochelle openen de weg naar een Europese defensie-identiteit. Dit grote project luidt een nieuwe fase in naar de aanwezigheid van Europa in de wereld en naar een echte politieke unie.
Deze perspectieven en deze nieuwe ambities moeten het stramien vormen van de besprekingen op de komende Europese Raden. Alleen dan zal de publieke opinie overtuigd kunnen worden dat de Europese Raad zijn fundamentele opdracht trouw blijft en de strategie en de oriëntatie van de Unie bepaalt in plaats van tijd en energie te moeten besteden aan het taksvrij winkelen.
Ik wil u ook danken, Voorzitter, voor hetgeen u gedaan hebt voor het statuut van de leden. Mevrouw Green heeft erop gewezen. Ik dank u van harte. Het is een hoge bekommernis hier en u hebt dat ongetwijfeld in zeer goede banen geleid.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste zou ik namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij kanselier Klima en de heer Schüssel willen gelukwensen met de voltooiing van het eerste Oostenrijkse voorzitterschap in de geschiedenis van de Unie. Dit voorzitterschap is organisatorisch gezien een groot succes geweest; een succes waar u en uw collega's, en uw gehele overheidsdienst, met recht trots op kunnen zijn. In politiek opzicht vind ik het echter betreurenswaardig dat er tijdens de Raad van Wenen geen specifieke en substantiële beslissingen zijn genomen. Er bestaat bij de Raad een toenemende neiging talloze cruciale vraagstukken steeds naar het volgende voorzitterschap door te schuiven, een traditie die we in Cardiff al konden bespeuren en die nu in Wenen met des te meer overtuiging lijkt te zijn voortgezet.
Uiteraard geeft iedere regeringsleider zijn of haar eigen draai aan wat er op een top is bereikt. Deze keer lijken de krantenkoppen in het Verenigd Koninkrijk en elders vooral te zijn geïnspireerd door de strijd voor het behoud van het belastingvrije winkelen. Zo heeft de mogelijke verlaging van de BTW-tarieven op arbeidsintensieve diensten in Nederland geleid tot speculatieve krantenkoppen over lagere kapperstarieven. In de context van de grote uitdagingen waar de Unie voor staat tonen al dit soort krantenkoppen, beter dan ik zelf ooit zou kunnen aangeven en hoe triviaal ze ook zijn, hoe zeer het ons aan strategisch beleid ontbreekt.
Agenda 2000 werd anderhalf jaar geleden door de Commissie voorgesteld. Het is verontrustend te moeten constateren hoe weinig daadwerkelijke politieke vooruitgang er sindsdien met betrekking tot deze Agenda is geboekt. Ik weet dat we nog geen besluit kunnen verwachten, maar wil er wel op wijzen hoe zeer de behandeling is gestagneerd. Dit is met name te wijten aan het uitgangspunt dat we het nergens over eens kunnen worden zolang we het niet overal over eens zijn, en dat laatste zou dan uiterlijk in maart volgend jaar het geval moeten zijn. De Unie loopt zo het risico van een langdurige impasse en crisis en zal, als er niets verandert, een uiterst negatief en ontmoedigend signaal uitzenden naar de kandidaten die zich voor het lidmaatschap hebben aangemeld. Er moet een einde komen aan dit stuurloze beleid. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is van mening dat de lidstaten zelf de eerste verantwoordelijkheid dragen voor het scheppen van banen. Hoewel we het nut van benchmarking en het uitwisselen van ervaringen op het niveau van de Unie wel degelijk onderkennen, blijven we van mening dat maatregelen van dit type niet als vervanging mogen dienen van de structurele aanpassingen die op het niveau van de lidstaten nodig zijn om de arbeidsmarkt en de markt voor producten en diensten te verbeteren en een banenscheppende belastingwetgeving te creëren, maar eerder als aanvulling daarop moeten worden beschouwd.
De omvorming van de richtsnoeren van Luxemburg tot een grandioos Pact voor meer werk zal voor de Europese burgers die zonder werk zitten, geen verschil uitmaken. We kunnen er niet mee volstaan oude wijn in nieuwe zakken te gieten en er een nieuw etiket op te plakken. We moeten ervoor waken dat de nadruk op de Europese toegevoegde waarde van het werkgelegenheidsbeleid als een ontsnappingsclausule wordt gebruikt door bepaalde sociaal-democratische regeringen, die zo hun aversie tegen het doorvoeren van de noodzakelijke binnenlandse economische hervormingen kunnen maskeren. Mijn fractie betreurt het dat de Raad het Akkoord van Schengen, 15 maanden na de ondertekening van het Verdrag van Amsterdam, nog altijd niet in het acquis heeft opgenomen. Ik zou de Raad dus, samen met anderen, willen aansporen de behandeling van het statuut voorrang te geven zodat wij als EP-leden tijdens de komende verkiezingscampagne kunnen aangeven dat het ons niet gaat om vergoedingen, maar om een beleid voor Europa.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de Top van Wenen vormt de overgang tussen een periode die ten einde loopt en een nieuw tijdperk dat over enkele dagen wordt ingeluid met de invoering van de eenheidsmunt, die ongetwijfeld het Europees gegeven grondig zal veranderen. Een nieuw tijdperk dat zal worden overheerst door het vraagstuk van de uitbreiding naar het oosten en het zuiden, die gestalte moet geven aan het "Groot-Europa" waar wij naar uitkijken.
Op die Top konden enkele positieve punten worden genoteerd, onder meer de hernieuwde steun aan de werkgelegenheid, waar het Europees Parlement en de publieke opinie in de onderscheiden lidstaten steeds maar om vragen. Die doelstelling moet nu concreet worden ingevuld en dat wordt de taak van de komende voorzitterschappen van Duitsland en Finland.
Wat echter de onmiddellijke toekomst betreft, betreuren wij dat geen vooruitgang is geboekt met betrekking tot Agenda 2000, de toekomstige financiering en de hervorming van de instellingen, die hoe dan ook voor de eerste uitbreiding moet worden doorgevoerd. Eigenlijk werd niet eens een begin gemaakt met de onderhandelingen over die verschillende dossiers. Het Oostenrijkse voorzitterschap kon enkel maar een inventaris opmaken. Dit is evenwel geen kritiek. Wij wisten immers dat men, gelet op de politieke context, niet meer kon doen.
Wat de toekomstige financiering betreft, die heeft veel weg van de kwadratuur van de cirkel. Sommige lidstaten willen hun bijdrage aan de begroting van de Unie verlagen, maar niemand wil meer betalen of minder ontvangen. Toch moet snel een dynamisch evenwicht worden gevonden tussen een strikte begrotingsdiscipline, die noodzakelijk is voor de Unie, en de wil om de solidariteit en de cohesie te blijven steunen zoals in het voorbije decennium en daarbij ook nog eens rekening te houden met de gevolgen van de uitbreiding. Dit is moeilijk, heel moeilijk zelfs, maar we moeten creatief zijn.
Die problemen zouden zeker sneller kunnen worden opgelost, mocht de Unie erin slagen de gemeenschappelijke beleidslijnen die ze wenst te volgen beter te omschrijven, rekening houdend met het subsidiariteitsbeginsel.
Tot besluit feliciteer ik het Oostenrijkse voorzitterschap dat geen inspanningen gespaard heeft om Europa vooruit te helpen op het vlak van de werkgelegenheid en het onderzoeksbeleid, uiterst belangrijke elementen voor de toekomst, en ook op andere gebieden. Oostenrijk kan nu in goede omstandigheden de fakkel doorgeven aan het volgende voorzitterschap. Wij danken het daarvoor.

Moreau
Mijnheer de kanselier, ik kan mij spijtig genoeg niet aansluiten bij deze loftuitingen. Ik vind de resultaten van de Top van Wenen uiterst gering. Wij maken pas op de plaats en alle kwesties waarover onenigheid is, worden naar later verschoven, maar daarvoor is het voorzitterschap uiteraard niet verantwoordelijk.
Dat geldt in het bijzonder voor de toekomstige financiering van de Europese Unie. In dat verband wil ik zeggen dat mijn fractie gekant is tegen de theorie van de evenredige herverdeling van de middelen en tegen de cofinanciering van de landbouwuitgaven en dat ze pleit voor solidariteit tussen de landen, want zonder dat is er geen Europa mogelijk.
De Raad heeft een groot deel van zijn werkzaamheden aan de werkgelegenheid gewijd en een Europees werkgelegenheidspact gelanceerd. Dat is een goede zaak. Maar, één jaar na Luxemburg, had men concrete doelstellingen moeten vaststellen en dat is helaas niet gebeurd. Het is natuurlijk positief dat men afgestapt is van de monetaristische dogma's als enige waarheid. Maar de 10 % van de actieve bevolking en de 20 % werkzoekende jongeren willen meer resultaten in de strijd tegen de werkloosheid.
Ik denk dat de Raad de risico's van een groeivertraging vanaf 1999, net nu de euro wordt ingevoerd, niet correct heeft ingeschat. Volgens de Raad moet het werkgelegenheidspact het stabiliteitspact aanvullen. Dat is echter water en vuur proberen te verzoenen. Men moet het roer omgooien. Het stabiliteitspact is een echt keurslijf voor de nationale economieën. Het moet worden opgeheven om de binnenlandse vraag aan te zwengelen en de lidstaten in de mogelijkheid te stellen hun middelen aan de groei te besteden.
De opdracht en de bevoegdheden van de Europese Centrale Bank moeten in die zin worden herzien. Er is een politiek tegengewicht, een democratische controle nodig. De daling van de rentevoeten - die ik toejuich - moet selectief gebeuren teneinde de werkgelegenheid te bevorderen en niet de speculatie, die moet worden belast. Door het inschakelen van de Europese Investeringsbank en het uitschrijven van een Europese lening tenslotte kunnen banenscheppende investeringen worden aangemoedigd.
Bij het opstellen van het toekomstige Europees werkgelegenheidspact moet men lering trekken uit de ervaring. De verlaging van de loonkosten vormt, samen met de flexibiliteit en het gebrek aan werkzekerheid, een van de voornaamste oorzaken van de armoede. Verkorting van de arbeidsduur, werkzekerheid, billijke lonen, gedegen opleidingen mogen bij de aanvang van het jaar 2000 niet als onuitvoerbare utopieën worden beschouwd, maar als rechten voor elkeen.
Tot besluit wijs ik op een van de besluiten van Wenen. Daarin wordt gesteld dat werkgelegenheid de absolute prioriteit is van de Europese Unie en de basis vormt van het Europees sociaal model. Ik denk dan ook dat de sociale beweging in Europa nog meer moet groeien opdat die doelstelling realiteit wordt.

Voggenhuber
Mijnheer de Voorzitter, wij zouden dit voorzitterschap van de Raad kunnen afronden met de uitspraak waarmee de Duitse literatuurcriticus Reich-Ranicki een bekende televisie-uitzending pleegt te beëindigen: "Het spel is uit, wij zijn beteuterd, het doek gaat dicht en alle vragen blijven open.' De Top van Wenen was inderdaad een groots opgezet spektakel. Vandaag wrijven wij ons echter de ogen uit en vragen wij ons af of dit nu alles is wat al die pathetische beloften hebben opgeleverd. Mijnheer Klima, u hebt gezegd dat u in Wenen over de toekomst hebt gesproken. Dat is juist, maar dat was niet uw opdracht. U moest de huidige problemen oplossen. Dat is immers het enige wat de politiek voor de toekomst kan doen. Iedereen weet welke problemen u moest oplossen, maar na de Top van Wenen zijn die groter in plaats van kleiner geworden.
Het Europese werkgelegenheidsbeleid wordt stilaan een klucht. Wij herinneren ons hoe de Top van Luxemburg de Top van Wenen de opdracht gaf een werkgelegenheidspact goed te keuren. Ook op de Top van Cardiff en die van Pörtschach is gezegd dat de Top van Wenen een werkgelegenheidspact moest sluiten. Nu heeft de Top van Wenen de top van Keulen daarmee belast. Dit is een kaakslag voor de miljoenen werklozen in Europa.
Het uitblijven van de institutionele hervorming is de grootste hinderpaal voor de verdere ontwikkeling van de EU. Wij zijn nu zes maanden verder, maar in die tijd konden zelfs geen concrete doelstellingen of termijnen worden afgesproken. Dat de Unie nood heeft aan een grondige democratische hervorming en aan Europese grond- en burgerrechten is kennelijk nog niet tot het bewustzijn van de Raad doorgedrongen. De uitbreiding van de EU, onze historische opdracht om een einde te maken aan de tweedeling van Europa, de afschuwelijke gevolgen van het communistische regime weg te werken en een gemeenschappelijke ruimte van vrijheid en stabiliteit tot stand te brengen, is in het kortzichtige gehakketak over de belangen van de nettobetalers naar de achtergrond gedrongen.
De Raad heeft de voorbije jaren almaar meer macht naar zich toegetrokken en de Unie steeds meer tot een zelfbedieningszaak voor nationalistische belangen gemaakt. Tot besluit zou ik tot de Raad het volgende willen zeggen: laat de opdracht van de Europese...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken) ... aan de parlementen over. Gelooft u mij, die kunnen dat beter.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de kanselier, mijnheer de voorzitter van de Commissie, nu dit jaar en dit voorzitterschap ten einde lopen, kunnen wij een zekere ontgoocheling niet verhelen. Op 1 januari eerstkomende vindt een belangrijke gebeurtenis plaats, namelijk de invoering van de euro. Toch kan deze uiterst positieve ontwikkeling de zwakke resultaten van de Europese Raad van Wenen - het gevolg van meningsverschillen tussen de vijftien lidstaten en van het ontbreken van een gemeenschappelijke politieke wil - niet doen vergeten. Praktisch alle dossiers zijn uitgesteld. Men zal elkaar later opnieuw ontmoeten.
Dit geldt voor de hervorming van de instellingen. Velen van ons zijn ervan overtuigd dat het Verdrag van Amsterdam snel moet worden aangevuld met hervormingen betreffende de Raad, met name de samenstelling ervan en de stemming met gekwalificeerde meerderheid, en ook de Commissie. In Wenen is terzake geen enkele vooruitgang geboekt.
Ook inzake het dossier van de uitbreiding is men niet gevorderd. De Europese Raad heeft alleen zijn vroegere standpunten herhaald. Zelfs over het dossier van Turkije, dat men amper beheerst, is er niet echt duidelijkheid gekomen. Wat het uiterst gewichtige dossier van Agenda 2000 betreft, moeten wij wachten tot een volgende Europese Raad om te weten welk evenwicht de regeringen precies willen tussen de geest van solidariteit waarvan sprake is in de besluiten van het voorzitterschap enerzijds en strikte begrotingsdiscipline anderzijds. Voor het ogenblik hebben wij er het raden naar en kunnen wij ons alleen maar zorgen maken over het nationale egoïsme dat opnieuw de kop opsteekt. Zoals de voorzitter van de Commissie opmerkte, zijn de resultaten van Wenen met betrekking tot Agenda 2000 bescheiden.
Ik wil besluiten met een tweevoudige optimistische noot. Ten eerste, de Europese Raad van Wenen heeft de klemtoon willen leggen op de werkgelegenheid. Alles is natuurlijk niet perfect. Maar zoals u zojuist zei, mijnheer de kanselier, hebben de regeringen ingezien dat werkgelegenheid een Europese dimensie heeft en dat ze niet uitsluitend van het nationale beleid afhangt. Net zoals u juich ik de richtsnoeren inzake werkgelegenheid voor 1999 toe. Hiermee wil men in een Europees verband de nationale beleidslijnen positief beïnvloeden.
Ik sta ook achter het plan om het proces van Luxemburg te verdiepen en de rol van de Raad, de Commissie en het Europees Parlement te benadrukken om tot een algemene strategie inzake werkgelegenheid, groei en stabiliteit te komen. In dat verband verheugde het mij de voorzitter van de Commissie daarnet te horen zeggen dat er een beleid, of minstens convergentie van de beleidslijnen, nodig is met betrekking tot de investeringen, meer bepaald de risicoinvesteringen.
Het tweede positieve punt betreft de rechten van de mens. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de minister, u vraagt ons uw voorstellen inzake mensenrechten te steunen. Ik doe dat zonder enig voorbehoud.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, op het ritme van de subsidiariteitshymne wordt nu nog meer Unie gepland en een gemeenschappelijk fiscaal beleid voorbereid. Op de agenda van de top van Keulen staan voorstellen voor een vierde pijler, een gemeenschappelijk leger. De top in Helsinki moet het concept van de gemeenschappelijke politie ontwikkelen en een intergouvernementele conferentie bijeenroepen om meer beslissingen met gekwalificeerde meerderheid te kunnen nemen en de grote landen meer stemmen te geven. Naar buiten toe moet de Unie zich door een sterk politicus laten vertegenwoordigen. De gemeenschappelijke strategieën worden opgebouwd en het gevaarte wordt in beweging gezet. Wij zitten volop in de constructie van een nieuwe supermacht, een VS in Europa, maar zonder Amerikaanse democratie. Een militaire supermacht zonder democratie is een gevaarlijk gevaarte en is niet wat de meeste Europese kiezers wensen. Het is hoog tijd om deze plannen een halt toe te roepen en om de vaderlandloze eurocraten, ambtenaren en ministers te beletten een ondemocratische EU-staat te creëren. Wij moeten daarentegen ijveren voor een Europa der naties en democratieën, waar een wil en een weg is voor de volkeren uit Oost- en Centraal-Europa. Ik zou dus liever een tijdschema zien voor de uitbreiding in plaats van het nu voorgestelde schema voor munt, leger en politie. Een tijdschema voor meer macht aan de Unie. Wij pleiten voor een Europa der naties en democratieën.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, geachte voorzitters, dames en heren, de Top van Wenen heeft weinig concreets opgeleverd. Of op die Top bakens zijn uitgezet, zal de toekomst uitwijzen. Ik verwijt het voorzitterschap van de Raad niet dat het niet alles heeft kunnen doen wat het zich had voorgenomen. Zo is het begrijpelijk dat het ingewikkelde en controversiële pakket van Agenda 2000 niet kon worden goedgekeurd. In Agenda 2000 gaat het immers niet alleen om een toekomstvisie maar ook om concrete belangen. Dat maakt de zaak zo moeilijk, zodat een politieke beslissing wellicht tijdens een - zoals sommige commentatoren zeggen - 'nacht van de lange messen' zal worden genomen.
Wenen was een teleurstelling op andere terreinen, vooral op dat van de werkgelegenheid. In de strategie van Wenen wordt de werkgelegenheid weliswaar de hoogste prioriteit genoemd, maar zijn geen concrete voorstellen opgenomen. Er zijn geen kwalitatieve of kwantitatieve doelstellingen afgesproken. Sedert Luxemburg is dus nog niets concreets gebeurd. Onder het motto "wat wij nu niet kunnen doen, stellen wij uit tot de volgende keer' heeft de Top van Wenen toch iets bereikt: hij heeft de agenda van de volgende bijeenkomsten vastgesteld. Voor de 17 miljoen werklozen is dat een schamele troost. Met de kritische commentaren van de sociaal-democraten in Europa kunnen de werklozen geen genoegen nemen.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, in deze fase van het debat ben ik er zeker van dat noch de fungerend voorzitter van de Raad noch de voorzitter van de Commissie in staat zijn om veel te horen van wat er gezegd wordt.
Ik zou in de eerste plaats willen zeggen dat het einde van het Oostenrijkse voorzitterschap mij een beetje nostalgisch maakt, want het was een beminnelijk en toegewijd voorzitterschap, dat een enorme symbolische betekenis heeft, of zou moeten hebben. Oostenrijk symboliseert een van de oudste staatsinrichtingen van Europa, en tegelijk begroeten we het als een belichaming van een van de nieuwste.
Wat Oostenrijk bijzonder maakt, is dat het traditionele en moderne in dit land verenigd zijn, en soms weten we niet of we het hebben over het duizendjarige Oostenrijk of over de jonge republiek die deze eeuw ontstaan is. Maar een ding is zeker, het voorzitterschap heeft de afgelopen maanden altijd blijk gegeven van de typisch Oostenrijkse hartelijkheid en goede wil. Bovendien geloof ik dat dit ons goed van pas is gekomen, want we bevinden ons in feite in een overgangsfase. Ik denk dat de Oostenrijkers, omdat ze een duizendjarige geschiedenis verenigen met een meer moderne kijk, het vereiste inzicht hebben om te zien dat de tijden veranderen en dat we ons op dit ogenblik bevinden in een overgangsfase.
We gaan van deze eeuw naar de volgende, en misschien heeft dit niet zoveel te betekenen, maar voor degenen die er middenin zitten, voor ons, heeft het wel degelijk een symbolisch belang. Ten tweede, we gaan over van het ene Europa naar het andere. We stappen over van de Europese interne markt, het meer commercieel gerichte Europa van de dienstensector naar het Europa van de Economische en Monetaire Unie en een Europa dat zich toespitst op sociale kwesties die betrekking hebben op het individu: milieu- en sociale kwesties.
In deze context heeft het Oostenrijkse voorzitterschap volgens mij een heel verstandig beleid gevoerd. Ik heb de gewoonte om de verslagen van de verklaringen van het Raadsvoorzitterschap altijd nauwkeurig te lezen en ik kan niet anders dan erkennen dat ze heel goed doordacht zijn, in de eerste plaats omdat ze datgene bevatten wat we op dit ogenblik nodig hebben, een agenda, een wegwijzer, want Europa bevindt zich in een overgangssituatie en in deze fase hadden we behoefte aan een agenda en een wegwijzer om te weten wat ons te doen staat. Ik geloof dat het Oostenrijkse voorzitterschap dit heel goed gedaan heeft met de zogenoemde "Strategie van Wenen voor Europa" .
De Oostenrijkers hebben ons een agenda voorgesteld die zwaar en veeleisend is, maar die niettemin kan worden uitgevoerd. Ik denk dat de ervaring in Europa leert dat alles op het laatste nippertje wordt opgelost en dat als we te vlug vooruitlopen het meestal onmogelijk is om iets te bereiken. Ik denk dat de Oostenrijkers heel goed voorbereidend werk hebben verricht en dat volgend jaar het Duitse en Finse voorzitterschap dit werk kunnen voltooien.
Deze strategie van Wenen voor Europa is heel goed onderbouwd. Ik zou mijn vele collega's die het voorzitterschap bekritiseerd hebben wegens een gebrek aan efficiëntie willen aanraden toe te zien hoe in de volgende bijeenkomsten, eerst te Brussel, vervolgens te Keulen, Tampere en Helsinki, alle beoogde resultaten een voor een bereikt zullen worden.
Het is duidelijk dat het Duitse voorzitterschap voor een heel zware taak staat. We weten allemaal van de ingewikkelde economische thema's die op dit moment aan de orde zijn - en ik geloof niet dat ik hier op de zaken vooruitloop - maar het spreekt vanzelf dat op elk van deze bijeenkomsten de voorzitterschappen een agenda kunnen uitwerken, en daar kunnen ze nu al aan beginnen, zodat de continuïteit tussen de twee volgende voorzitterschappen, het Duitse en het Finse, gewaarborgd is.
De voorzitter van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten heeft reeds het woord gevoerd, zodat ik als socialist bijna niets meer heb om over te spreken. Maar naar aanleiding van een recente opmerking zou ik het Oostenrijkse voorzitterschap willen zeggen dat de sociaal-democratische fractie vindt dat er op dit moment in de Unie een prioriteit is en dat deze prioriteit de werkgelegenheid is, en dat de regeringen die thans in de Unie in de meerderheid zijn socialistische regeringen zijn of coalities van christen-democraten en socialisten, en dat deze werkelijk bezorgd zijn over dit probleem, omdat ook de burgers zich hier zorgen over maken.
Men kan de Raad niet voorhouden dat dit geen representatieve waarde heeft. Net zoals wij, krijgen de nationale regeringen klachten van de burgers en van alle kanten vraagt men ons: "Hoe zit het met de werkgelegenheid? Welke toekomst kunnen we bieden aan onze kinderen? Waar kunnen ze terecht? Hoe kunnen we ze integreren in de maatschappij?"
Het is duidelijk dat we op dit punt niet veel verder staan, al boeken we enige vooruitgang.
Volgens mij is er een doorslaggevende factor, en dat is het Witboek-Delors. Naar mijn mening hadden we ons meer moeten inzetten voor het Witboek-Delors dan we gedaan hebben.
Ik ben van mening - en men moet de conclusies van de Top van Essen lezen - dat in Essen te veel gesnoeid is in het Witboek-Delors en dat de tijd rijp is om het opnieuw te lanceren.
Er ligt een hele reeks voorstellen op tafel - het is niet mijn bedoeling het voorzitterschap en de nog aanwezige leden van het Parlement te vervelen - maar het spreekt vanzelf dat de ideeën van het Witboek-Delors nieuw leven moet worden ingeblazen, want zonder investeringen komt er geen werkgelegenheid, en om te zorgen voor investeringen moeten financiële middelen beschikbaar worden gesteld. U vindt misschien dat ik open deuren intrap, maar het is nu eenmaal zo.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, vond ik ook de verklaringen over de derde pijler heel belangrijk, over de totstandbrenging van een kader voor vrijheid en gerechtigheid, want zoals het voorzitterschap heeft gesteld, krijgen deze aspecten een enorme betekenis met het oog op de 50ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
Europa mag een land zijn van asiel en vrijheid, maar het mag nooit een toevluchtsoord worden voor criminelen, terroristen, drugshandelaars, dictators en folteraars.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, dames en heren, wie van het Oostenrijkse Raadsvoorzitterschap teveel verwachtte, is nu misschien wel teleurgesteld. Wie de situatie in de Europese Unie realistisch had ingeschat, zal echter met voldoening vaststellen dat het Oostenrijkse voorzitterschap van de Raad, tussen twee toppen in, een hoog niveau heeft bereikt. Dat mocht worden verwacht, daar de Europese Unie al had besloten de gemeenschappelijke Europese munt in te voeren en dus een ongelooflijke krachtsinspanning te doen. Die gemeenschappelijke Europese munt, die aan het einde van ons voorzitterschap een feit wordt, biedt reusachtige mogelijkheden voor de verdere Europese integratie. Bovendien is er nu ook een grotere bereidheid om werkgelegenheid te creëren.
Ik kan niet verhelen dat ik hier in het Europees Parlement een zekere teleurstelling vaststel en dat ik ook zelf ietwat teleurgesteld ben. Iets beters dan de richtsnoeren voor de werkgelegenheid van de Top van Luxemburg kunnen wij eigenlijk niet verzinnen. Wij moeten de ondernemingszin in Europa aanmoedigen en het de mensen door een betere opleiding en kwalificatie gemakkelijker maken om werk te vinden.
Een derde punt is het aanpassingsvermogen. Hier speelt bijscholing een belangrijke rol. Wij moeten het aanpassingsvermogen van de werknemers versterken en - wat voor de vrouwen uiterst belangrijk is - op de arbeidsmarkt gelijke kansen garanderen. Daarnaast kunnen wij alleen nog meer bijsturen en, wat op Europees niveau uiterst belangrijk is, het belang van het sociale partnerschap en de sociale dialoog beklemtonen. Dat moet zeker gebeuren. Ik waarschuw echter voor illusies, die alleen teleurstellingen kunnen opleveren.
Ik heb ook een persoonlijke wens. Ik ben sterk met het uitbreidingsproces bezig en vind het dan ook goed dat bondskanselier Klima een werkbezoek aan Polen heeft gebracht en dat vice-kanselier Schüssel alle hoofdsteden van de uitbreidingskandidaten heeft bezocht. Dat was een positief signaal. U hebt het screeningsproces in een substantiële onderhandelingsfase laten overgaan. Persoonlijk had ik graag gehad dat u de nieuwe Slowaakse regering uitdrukkelijker had aangemoedigd en het pretoetredingsproces van nieuwe kandidaten had bespoedigd en niet tot de tweede volgende top in Helsinki had uitgesteld. Eigenlijk zou onder het Duitse voorzitterschap al iets moeten gebeuren. Dat zou een positief signaal zijn voor de Europese integratie en Europa in het algemeen.

Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, geachte voorzitters, dames en heren, mijnheer Klima, ik beoordeel de Top van Wenen natuurlijk minder euforisch dan u dat hebt gedaan. In werkelijkheid werden daar alleen maar de al geformuleerde doelstellingen bevestigd, intentieverklaringen afgelegd en opdrachten geformuleerd. Voor ons, Europees Parlement, heeft de Top van Wenen zich ertoe beperkt de agenda voor later vast te stellen. Ook ik wijt dat minder aan het Oostenrijkse voorzitterschap dan aan het algemene gebrek aan hervormingsbereidheid in de Europese Unie. Mijnheer Klima, u zegt dat u geen hernationaliseringstendensen heeft kunnen vaststellen. Ik moet dat echter tegenspreken en verwijs daarvoor naar het debat over de financiering. Hier is duidelijk gebleken dat vooral de sociaal-democratische leiders, die zichzelf zo sterk op de voorgrond hebben geplaatst, tegengestelde en vooral exclusief nationale belangen laten primeren. Bondskanselier Schröder wil de Duitse bijdrage terugschroeven, u wil dat eigenlijk ook, premier Blair zegt dat op de landbouw kan worden bezuinigd en premier Jospin spreekt dat tegen. Dat is de reden waarom Agenda 2000 niet opschiet en het debat alweer is uitgesteld.
In de tweede plaats zou ik het over het werkgelegenheidsbeleid willen hebben. Mijnheer Klima, belangrijk is hier dat het niet alleen bij een uitwisseling van ideeën blijft. Ik begrijp dan ook niet waarom het werkgelegenheidspact niet zonder meer bindend werd gemaakt. Het stabiliteitspact en het werkgelegenheidspact in één adem noemen heeft alleen zin als het werkgelegenheidspact bindend is.
Mijnheer Klima, mijn oordeel luidt dus als volgt: deze top heeft de hervormingen met het oog op de uitbreiding en de versterking van de besluitvaardigheid van de Europese Unie noch de oplossing van de problemen dichterbij gebracht. Alles is wederom uitgesteld. Dat is jammer en bovendien schadelijk voor de onontbeerlijke verdere Europese integratie.

Collins, Gerard
Mijnheer de Voorzitter, de staatshoofden en regeringsleiders hebben zichzelf een ambitieus doel gesteld met hun afspraak tijdens de top in maart volgend jaar overeenstemming te bereiken omtrent de inhoud van Agenda 2000. Deze reeks voorstellen vormt de meest omvattende en fundamentele analyse van alle belangrijke vraagstukken die op het niveau van de Europese Unie worden behandeld: de begroting en financiering, de communautaire beleidsvormen, het uitbreidingsproces en de perspectieven voor de economische en sociale samenhang.
Tijdens de Top van Wenen bleek dat in ieder geval enkele lidstaten er de voorkeur aan geven de voorstellen van Agenda 2000 als een strikt boekhoudkundige exercitie te benaderen. Ik ben echter van mening dat we de discussie niet uitsluitend op budgettaire gronden moeten voeren, maar ook rekening moeten houden met de vele andere aspecten die betrekking hebben op Agenda 2000 en het uitbreidingsproces.
De suggestie van een aantal lidstaten dat de uitgaven van de EU tot 2006 op het huidige niveau moeten worden bevroren betekent in feite dat de rijkere lidstaten de minder ontwikkelde landen voor de kosten van de uitbreiding willen laten opdraaien. Ik onderschrijf het uitgangspunt dat de uitgaven van de EU op een bepaald percentage van het bruto binnenlands product dienen te worden vastgesteld en dus niet op het huidige niveau moeten worden gefixeerd. Dit zou uiteindelijk namelijk leiden tot een netto vermindering van de begroting. Door het begrotingsniveau te bevriezen wordt er in feite geld voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de structuur- en cohesiefondsen doorgesluisd naar Oost-Europa. Iedere poging de uitgaven voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid te hernationaliseren zou bovendien het GLB zelf ondermijnen, wat de belangen van de Europese landbouwers en landbouwgebieden zou schaden. Ik denk dat de huidige netto-ontvangers van deze middelen er grote moeite mee zullen hebben een dergelijk voorstel in maart te steunen. Ik wil er overigens op wijzen dat de netto-ontvangers zich in het zuiden en het westen van de Unie bevinden en daarom aanzienlijk minder profijt zullen hebben van de uitbreiding dan de rijkere landen in Midden- en Noord-Europa, die zich immers veel dichter in de buurt van de markten in de nieuwe lidstaten bevinden.
Als de buitengrens van de Unie eenmaal oostwaarts is verplaatst wordt daarmee ook de veiligheidsproblematiek van landen als Duitsland en Oostenrijk aanzienlijk verlicht. Het is van belang ook dit soort voordelen in de berekeningen te verdisconteren.
Ter afsluiting zou ik willen zeggen dat de financiering van de uitbreiding van de Unie meer behelst dan een boekhoudkundig vraagstuk. We moeten ook rekening houden met minder tastbare maar niet minder belangrijke aspecten, zoals veiligheidsvraagstukken en te verwachten verschuivingen in de handelspatronen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, voordat ik begin wil ik de fungerend voorzitter en de voorzitter van de Commissie vragen hun koptelefoon op te zetten, tenzij zij natuurlijk Grieks spreken.
Mijnheer de fungerend voorzitter, het begin van uw voorzitterschap stond in het teken van optimisme en goede hoop. Het eind van uw voorzitterschap staat echter in het teken van grote ongerustheid. Tijdens dit voorzitterschap hebben wij, zoals de Voorzitter van dit Parlement reeds zei, sociaal-democratische regeringen een neo-thatcheristische houding zien aannemen. Wij hebben vastgesteld dat het eigenbelang langzamerhand de overhand begint te krijgen in de financiering van de Europese Unie en men met minder geld meer Europa wil opbouwen. Wij hadden eigenlijk verwacht - en verwachten dit nog steeds voor de toekomst - dat de Oostenrijkse regering meer verzet zou bieden tegen dergelijke pogingen. Oostenrijk is een land met geschiedenis, cultuur en tradities en is niet behept met de complexen van een supermacht of met het complex een "dochteronderneming" te zijn van een Europese supermacht. Daarom zijn wij ten zeerste teleurgesteld over het document van het Oostenrijks voorzitterschap over de financiering van de Europese Unie.
Ik wilde mij tot slot nog wenden tot de heer Schüssel, de fungerend voorzitter van de Raad en hem vragen of hij zich straks in zijn antwoord rechtstreeks, via dit Parlement - en niet in geheime bijeenkomsten met regeringen - kan richten tot de Griekse boeren. Ik wil dit specifieke punt noemen, omdat ik graag van hem de verzekering wil.....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, de fungerend voorzitter van de Raad heeft een indrukwekkend overzicht gegeven van wat op de Top van Wenen allemaal is besproken. Ik wil hem graag geloven, maar jammer genoeg is daarvan niets naar buiten gekomen. Het enige wat wij hebben vernomen is dat over geld is onderhandeld. Misschien is dat ook het gevolg van de nieuwe houding van Duitsland. Ik wil dat niet betwisten. Kennelijk ging het er vroeger anders aan toe. Vroeger vernamen wij meer over de inhoudelijke aspecten en werd "s avonds laat aan de open haard over geld gesjacherd. Dat was wellicht beter. Van de toekomstvisie, die wij de burgers volgens de heer Klima moeten voorhouden, was op deze Top in elk geval niet veel te merken.
Ik geef toe dat de Oostenrijkse regering op het gebied van het landbouwbeleid in de discussie met het Europees Parlement - althans wanneer minister Molterer aan de commissievergaderingen deelnam - heel wat heeft gepresteerd. Ze heeft een visie geformuleerd, een richting aangegeven en bakens uitgezet. Ik zal dat zeker niet betwisten. Op de Top van Wenen werd echter niet gezegd dat werkgelegenheid ook met de stabilisering van de structuren op het platteland te maken heeft. Dat is daar niet besproken, maar opent wel perspectieven. Ik vind het zeer jammer dat op dit hoge niveau kennelijk geen rekening wordt gehouden met wat de bevolking ter harte gaat.

Blokland
Voorzitter, ondanks één gezamenlijke munt zijn de leiders het op de Top op financieel gebied niet eens geworden. De financiering en de lastenverdeling waren te moeilijk en zijn daarom vooruit geschoven. De Raad heeft zich daarmee opgezadeld met een loodzware agenda voor 1999. Ik hoop dat een beslissing over het Agenda 2000-akkoord er in maart 1999 zal komen. Het mag niet zo zijn dat de kandidaat-landen de dupe worden van bevriezing van de uitgaven. Het Europees Parlement heeft hard gewerkt om tijdig een ontwerp klaar te hebben voor het statuut van de leden. Ik hoop dat de regeringsleiders die het belang van een dergelijke regeling hebben beklemtoond, druk op de ketel houden. Ik ben verheugd over het ontwerpakkoord dat het voorzitterschap heeft gesloten met Zwitserland over het eurovignet en de tarieven voor het transitoverkeer. Ik ben ingenomen met de mogelijkheid om te experimenteren met arbeidsintensieve diensten. Over het uitstel en het afschaffen van tax free winkelen ben ik teleurgesteld aangezien daarover al in 1991 was besloten. De Voorzitter van het Europees Parlement heeft in zijn rede in Wenen gesteld dat de EU 1, 7 miljoen extra arbeidsplaatsen heeft geschapen. Ik vraag me af wat de EU daaraan heeft bijgedragen naast de conjunctuur. Als in de komende recessieperiode weer banen verdwijnen, heeft de EU die banen dan ook vernietigd?
Tot slot wil ik mijn vraagtekens zetten bij de plannen voor één Europese defensiemacht. Op dit gebied hebben we de NAVO die uitstekend deze defensietaak kan vervullen.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, uit respect voor deze Vergadering steek ik niet hetzelfde betoog af als die welke ik naar aanleiding van de afgelopen drie Europese Raden heb uitgesproken, maar het is in ieder geval wel een feit dat de uitslag van de bijeenkomst in Wenen niet afwijkt van wat de vorige bijeenkomsten hebben geproduceerd. Ook al prijkte het ernstige vraagstuk van de werkloosheid op de agenda van de Europese Raad, toch zijn er alleen maar woordelijke verklaringen uit de bus gekomen, geen concrete besluiten die tot meer werkgelegenheid kunnen leiden.
De Europese Raad, zo zei de Oostenrijkse kanselier, heeft de weg vrijgemaakt om nieuwe doelstellingen vast te stellen. De voornaamste prioriteit, zo gaat hij voort, is werkgelegenheid scheppen en de meest urgente beleidssectoren van de economie coördineren. Allemaal zinnen die wij al meer dan twintig jaar horen zeggen. Ondanks dat de bevolkingen van de Unie grote offers hebben gebracht om de ene munt te bereiken, zijn de problemen van de ontwikkeling niet opgelost en blijft het werkloosheidspeil dus ondraaglijk hoog.
Het werkgelegenheidspact is maar weer eens uitgesteld tot aanstaande juni. Na het initiatief dat met veel trompetgeschal door de regering-Jospin was gelanceerd ter voorbereiding van de Top van Amsterdam, zag het ernaar uit dat bij de bijeenkomst van de Top van Luxemburg van december jongstleden een akkoord operationeel zou worden. Sedertdien zijn er echter nog twee Europese Raden vruchteloos voorbijgegaan.
Terwijl wij op het punt staan in het eurotijdperk te treden en een groot deel van de publieke opinie zich intussen zorgen maakt over de toekomst, wordt in Wenen het voorstel gelanceerd om de landbouwuitgaven in te krimpen, waardoor een gigantische ontevredenheid over het platteland wordt uitgestrooid. Het wordt een verschrikkelijke strijd, heeft de Ierse eerste minister Bertie Ahern tegen de pers gezegd. Het wordt een aanslag op de communautaire aankoop, zei Chirac, en Alleanza Nazionale staat achter hun beider beweringen. Als klap op de vuurpijl heeft kanselier Schröder, misschien wel om enigszins de druk van de ketel te halen, maar vast aangekondigd dat Duitsland een lagere netto afdracht aan de communautaire begroting voorstaat. Dit zijn stuk voor stuk zorgwekkende signalen. Steeds meer voelen de burgers dat Europa ver van hun dagelijkse problemen staat. Ook voor mijn land is de werkloosheid immers verreweg het grootste probleem, vooral voor de jongeren.
Waarom dit onvermogen om de problemen die zich steeds meer opstapelen en steeds ingewikkelder worden, aan te pakken? Misschien is een en ander te verklaren als men kijkt naar het feit dat dertien op de vijftien regeringen, dat wil zeggen de socialistische regeringen, niet achter de principes stonden die tot het Verdrag van Maastricht leidden. Thans zitten ze te schutteren en proberen ze, onverrichterzake, het verdrag te omzeilen, waarbij ze vervallen in de idealistische fouten die Maastricht juist voorgoed had willen elimineren.
De Top van Wenen heeft het probleem van de werkloosheid niet opgelost, maar evenmin heeft hij concrete resultaten opgeleverd voor realisering van de derde pijler, ondanks dat deze steeds dringender wordt, gezien de enorme problemen die gepaard gaan met zaken als de ongebreidelde immigratie of het politieke samenleven met personen die zich schuldig hebben gemaakt aan terroristische acties. Dat zijn zaken waar men zich niet alleen druk over moet maken als er aanslagen worden gepleegd, maar ook als het erom gaat een politieke cultuur te voorkomen of ontmaskeren die op indirecte wijze een dekmantel biedt voor terroristische organisaties. Onze leden gaan door met vragen stellen, de Raad gaat door met niet antwoorden. We kunnen alleen nog maar op de toekomst hopen!

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, als wij naar de start van het Oostenrijkse voorzitterschap kijken, stellen wij vast dat het er vanaf het begin voor moest zorgen dat de almacht van de Commissie werd beperkt en dat Europa opnieuw sterker werd gehernationaliseerd en gedecentraliseerd. Als wij de situatie nu bekijken, stellen wij, zoals de heer Klima opmerkte, vast dat het Oostenrijkse voorzitterschap niet alleen heeft kunnen verhinderen dat Europa zwakker werd, maar er ook voor heeft gezorgd dat Europa nu sterker is dan toen het Oostenrijkse voorzitterschap van start ging.
Ik geef het voorbeeld van het werkgelegenheidsbeleid. Op dat terrein zijn resultaten geboekt. Uiteraard was daar vroeger, onder meer in Luxemburg, ook al het een en ander gebeurd, maar het is duidelijk dat het Oostenrijkse voorzitterschap iets heeft bereikt. Dat blijkt ook uit wat de Oostenrijkse liberale afgevaardigde Frischenschlager zegt. Toen hij lid van het Europees Parlement werd, wilde hij niet van een werkgelegenheidsbeleid op Europees niveau weten. Nu verwijt hij u dat het werkgelegenheidspact niet bindend is. Dat bewijst dat een aantal afgevaardigden anders zijn gaan denken. Dat is zeker mede het resultaat van initiatieven die Oostenrijk heeft genomen nog voor het voorzitter werd.
Met het werkgelegenheidsbeleid hangt ook het sociale partnerschap samen. Wij weten dat wij de sociale partners nodig hebben. Ook dat is in Wenen bevestigd. Ik hoop dat de sociale partners steeds meer op Europees niveau afspraken gaan maken.
In de tweede plaats is Europa, zoals vaak wordt opgemerkt, een economische reus maar een politieke dwerg. Zo hebben wij ons inderdaad vaak gedragen. Dat is nu nog altijd zo, maar mede door de externe vertegenwoordiging van de euro - ondanks alle kritiek en het feit dat ook ik voor de Commissie meer mogelijkheden had gewenst - is het toch duidelijk geworden dat wij er niet van mogen afzien een wereldmacht of toch een beslissende factor in de wereld te zijn of te worden.
Zo moeten wij ons ook meer bemoeien met de hervorming van de internationale financiële instellingen en de maatregelen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Wij hebben daar ook inhoudelijk iets in te brengen. Het gaat er niet om dat wij onze spierballen willen laten zien om onze macht te tonen. Na 1945 hebben wij in Europa een sociale markteconomie tot stand gebracht. Die vertoont hier en daar nog gebreken, die wij moeten wegwerken, maar wij kunnen toch een model aanbieden dat niet alleen in Europa bruikbaar is. Wij willen dat aan niemand opdringen, maar kunnen het wel als voorbeeld stellen. De elementen van de sociale markteconomie moeten ook in de internationale financiële en handelsstelsels worden geïntegreerd. Als dat vroeger al was gebeurd, zou zich niet hebben voorgedaan wat nu in Azië en Rusland is gebeurd, waar alleen oppervlakkig wordt geliberaliseerd en geen instellingen tot stand worden gebracht om die liberalisering ook daadwerkelijk te ondersteunen. Daarom vind ik het uiterst belangrijk dat wij op het gebied van het externe economisch beleid en het buitenlands beleid met een enkele stem spreken.
De minister van Buitenlandse Zaken had het over een aantal gemeenschappelijke strategieën, in het bijzonder die voor Rusland. De situatie in dat land baart ons grote zorgen en wij willen daar ook iets aan doen. Ik zou hier willen zeggen - ook de heer Schüssel heeft daarover gesproken - dat wij sneller moeten beslissen. Wij vinden dat belangrijk. Het Parlement moet dat doen, maar ook de Raad. Gisteren hadden wij met de heer Van den Broek een voorbereidend gesprek over de TACIS-verordening. Wij zouden hier in het Parlement graag nog voor de zomer de nieuwe TACIS-verordening bespreken en aannemen. Daarom moet de Raad ons die tijdig voorleggen en mag hij daarmee geen maanden meer wachten omdat bepaalde landen hier en daar hun invloed willen doen gelden. Daarom verzoek ik u ook uw collega's in Duitsland te vragen ons snel de maatregelen voor te leggen die wij willen uitvoeren, zodat wij ook op het gebied van het buitenlands beleid beslissingen kunnen nemen.
Ook de Europese veiligheid heeft Europa sterker gemaakt. Wij moeten de voorstellen in behandeling nemen die zijn geformuleerd na de ontmoeting tussen Frankrijk en Groot-Brittannië, waar Groot-Brittannië tot onze grote verrassing uitdrukkelijk over een Europees veiligheidsbeleid in partnerschap met de Amerikanen heeft gesproken. Dat biedt alle lidstaten van de Europese Gemeenschap de gelegenheid van het Europees veiligheidsbeleid een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid te maken. Op de bedoelingen van Zwitserland en de daarmee verbonden maatregelen op het gebied van het vervoer hoef ik niet nader meer in te gaan.
Sommigen zeggen volgens mij ten onrechte en laatdunkend dat dit slechts een overgangsvoorzitterschap was. Dit was misschien geen voorzitterschap met spectaculaire hoogtepunten en misschien zelfs een anticlimax, maar toch heeft het Oostenrijkse voorzitterschap vooruitgang geboekt op tal van terreinen waar sedert vele jaren niets meer was gebeurd, zoals het vervoersdossier en het kaderprogramma inzake onderzoek. Wij moeten de burgers laten zien dat er naast het Europa van de grote media ook een Europa bestaat dat almaar groeit en sterker wordt. Dat heeft het Oostenrijkse voorzitterschap bewezen.

Castagnetti
Mijnheer de Voorzitter, minister Schüssel, wij hadden en hebben waardering voor uw intelligentie en uw dynamische aard. Toch vragen wij ons hier nu af waarom wij met resultaten zitten waar we zo ongeveer allemaal ontgoocheld tegenaan kijken.
De Europese Raad van Wenen was volgens mij belangrijk, omdat deze ons ervan heeft doordrongen dat er nieuwe problemen zijn waar niet langer omheen gedraaid kan worden - werk, uitbreiding, fiscale harmonisatie - maar die ook niet gemakkelijk aan te pakken zijn. Ja, wij hadden eerlijk gezegd wat meer verwacht. De verantwoordelijkheid ligt hoe dan ook niet bij het Oostenrijkse voorzitterschap, want het probleem is van politieke aard en misschien is het nuttig daar even bij stil te staan. De Europese Raad van Wenen was de eerste Europese Raad na de uitbreiding van de grenzen van het zogeheten sociaal-democratische Europa. Nu kun je van het nieuwe sociaal-democratische Europa zeker wel zeggen dat het gevoelig staat tegenover bepaalde vraagstukken, zoals de werkloosheid - en daar kunnen wij ons overigens ook in vinden - maar hetzelfde sociaal-democratische Europa laat ook zien dat het een beetje met de handen in het haar zit, dat het nog niet de kracht heeft om de koe bij de horens te vatten. En dat is precies het nieuwe gegeven dat de politiek te zien geeft. Bovendien is het nieuwe sociaal-democratische Europa bezig de interne geografie van Europa te veranderen, met het resultaat dat er niet sprake is van één en dezelfde geografie. In Wenen is de as Parijs-Bonn gevormd, met als tegenhanger de as Madrid-Londen. Wij zien dat het politiek gezien geen gelijke assen zijn, en er is dus geen sprake van één sociaal-democratisch Europa. Deze assen wijzen wel vooruit naar wat een mogelijke toekomstige scheidingslijn wordt tussen Noord en Zuid-Europa, zij wijzen vooruit naar een opdeling tussen wie de problemen bij de bron wil aanpakken en wie liever de symptomen bestrijdt.
Ook de financieringskwestie, die kanselier Schröder in harde bewoordingen aan de orde heeft gesteld, is een echt probleem, dat destijds ook al door kanselier Kohl ter sprake was gesteld. Wat betreft de timing die kanselier Schröder afdwingt, het gevolg hiervan kan zijn dat het Europese evenwicht op losse schroeven wordt gezet, en dat is heel bedenkelijk. Hierdoor wordt alweer bevestigd dat het sociaal-democratische Europa wel in staat is om de verkiezingen te winnen, maar kennelijk nog niet om leiding te geven aan het continent.

Van Bladel
Voorzitter, jammer, er werd niet gedanst op de Top van Wenen maar daarentegen werd er ruzie gemaakt om het geld. Drie weken aan de vooravond van de invulling van de euro kenmerkt besluiteloosheid de Unie. Dit is geen verwijt aan het Oostenrijks voorzitterschap. Integendeel, het voorzitterschap heeft een goede bemiddelingsrol gespeeld en op vele terreinen verstandig geopereerd. Mijn speciale waardering daarbij voor mevrouw Ferrero en de heer Schüssel.
Het ambitieuze hervormingsprogramma voor de 21ste eeuw roept op onderdelen en bij enkele lidstaten verzet op. Blanco cheques van de lidstaten aan de Unie zitten er niet meer in. De strijd om een evenwichtige verdeling van de financiële last zal pijn doen en is mijns inziens best een crisis waard. Het kan juist de burger meer bij Europa betrekken maar, Voorzitter, ik vind dat de boeren die een grote rol spelen in de kwaliteit van ons leven daar niet de dupe van mogen worden. De grote vraag is nu hoe het komende Duitse voorzitterschap deze taak invult. De voorgaande spreker, de heer Castagnetti, heeft er ook al iets over gezegd. Mijn vraag is: kan, wil en zal Schröder, die binnen eigen land de politieke touwtjes nog niet in handen heeft, de leidende Europese rol gaan spelen die we van deze belangrijke lidstaat gewend zijn? Als ik de Süddeutsche Zeitung van hedenmorgen lees, ben ik daarop niet gerust. Ik citeer, Voorzitter, in het Duits: Nach Schröders Worten erhebt Bonn nicht den Anspruch unter Deutsche Präsidentschaft schon die Reform der EU-Institutionen herbei zu führen. Wanneer dan wel, Voorzitter? Dit verontrust mij.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de informatie die het Oostenrijkse voorzitterschap ons heeft gegeven, niemand verbaast. Europa zal dezelfde koers blijven varen als de voorgaande jaren.
De toestand zal echter uiterst zorgwekkend worden. Wij merken heel goed aan de evolutie van de financiële luchtbel dat het mondiale economische systeem uiterst onstabiel wordt. In die context voeren wij volgend jaar en de komende jaren de euro in. Zodra de euro er is, beschikken de lidstaten niet langer over een monetair instrument om de conjunctuur te reguleren. De grote verschillen in de economische structuren van de lidstaten maken dat de schokken waardoor ze eventueel getroffen worden, asymmetrisch van aard zullen zijn. Ze zullen hieraan het hoofd moeten bieden via het fiscaal beleid en het loon- en inkomstenbeleid. Dat betekent dat, wanneer in een lidstaat de inflatie opnieuw de kop opsteekt, men dit zal moeten tegengaan door ofwel de belastingen te verhogen ofwel de lonen te blokkeren. Men zal dus in zekere zin een erg hard sociaal beleid moeten voeren en dat zal het betrokken land alleen maar sociaal ontwrichten.
Wij evolueren bijgevolg naar een situatie die almaar slechter wordt en daarbij komt nog eens de bijna koloniale positie van de Europese Unie ten aanzien van de Verenigde Staten. Maar niemand wil dit probleem echt onder ogen zien. Er waren natuurlijk een aantal schuchtere pogingen om zich schrap te zetten. Ik denk hierbij aan de onderhandelingen over de internationale handelsbetrekkingen in verband met de wet-D'Amato en andere soortgelijke dingen. Toch is het zo dat die afhankelijkheid met de dag toeneemt. De Amerikaanse economie is onbetwistbaar gezond en vergeleken daarmee slaan wij maar een armzalig figuur.
Bijgevolg moet grondig worden nagedacht over hoe de koers van het Europese beleid kan worden omgebogen, zowel wat de betrekkingen met de Verenigde Staten als wat het interne economische beleid betreft. Wij zijn niet op de juiste weg. Ik denk in dat verband dat de problemen volgend jaar nog zullen toenemen voor de meeste Europeanen, zeker op economisch vlak.

Görlach
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Oostenrijkse voorzitterschap van de Raad was een typisch werkvoorzitterschap. Ook in de nationale politiek gaat dat zo: na een fase van veel werk en voorbereiding komen de besluiten. Een Raadsvoorzitterschap mag dan nog zo ijverig en handig zijn - het Oostenrijkse voorzitterschap van de Raad was beide -, toch kan het niet meer opleveren dan datgene waartoe ook de andere veertien lidstaten bereid zijn. Daarom moeten wij altijd voor ogen houden dat de som van het beleid van de vijftien lidstaten nog geen Europees beleid is. Dat is een waarheid als een koe, maar toch mogen wij die niet uit het oog verliezen. In die omstandigheden heeft het voorzitterschap van de Raad - ik heb het niet alleen over Wenen, waar de Raadsvoorzitter waarschijnlijk ook een of ander opvallend succes had willen boeken, maar over de gehele duur van het voorzitterschap - op een belangrijk punt, zoals hier al herhaaldelijk is gezegd, een doorbraak geforceerd. De Unie heeft het immers niet alleen meer over geld en over de euro, maar ook over de mensen en de werkgelegenheid. Het Oostenrijkse voorzitterschap heeft ook meer gedaan dan opdrachten formuleren. Onder het Oostenrijkse voorzitterschap is vast beloofd dat het economisch en financieel beleid in dienst van het werkgelegenheidsbeleid zal worden gesteld. Dat is een echte ommekeer. Iedereen, ongeacht welke strekking in welk land regeert, heeft daaraan meegewerkt. Dat is voor mij een grote verdienste van het huidige voorzitterschap.
Mijn vraag heeft echter betrekking op een punt waarover hier vrijwel niet is gesproken. Ook in Wenen en onder het Oostenrijkse voorzitterschap is gesproken over de hervorming en afslanking van de instellingen. Wat wordt daarmee bedoeld? Als wij zien hoeveel werk wij in de komende jaren samen zullen moeten verrichten - wij zullen met het Duitse voorzitterschap niet kunnen volstaan en mogen daarvan, zoals ik ook ter attentie van mijn eigen aanstaande voorzitterschap opmerk, ook geen wonderen verwachten -, is het duidelijk dat wij onze beslissingsorganen moeten hervormen. Dat geldt niet alleen voor de Commissie - dat heeft ook te maken met het debat over de kwijting, die wij deze week zouden moeten verlenen -, maar ook voor het Parlement en de Raad. Wat betekent dat: in de politiek doeltreffender worden? Ik meen dat het niet bij slogans mag blijven. Het gaat ook om de werkmethode van de Raad. Niet alleen het Parlement en de Commissie moeten zo doeltreffend mogelijk aan politiek doen, maar ook de Raad. Als ik kijk naar de vele opdrachten en positieve besluiten die het Oostenrijkse voorzitterschap heeft geformuleerd, ben ik als Duitser een beetje bang dat in het Duitse voorzitterschap te hoge verwachtingen worden gesteld.
Wij kunnen slagen, maar alleen als wij naast de belangen van de vijftien lidstaten ook de Europese belangen verdedigen. In Europa zullen er altijd nationale belangen zijn en in de lidstaten zijn er dan ook nog de uiteenlopende belangen van de regio's. Mijn landgenoten in Mecklenburg-Vorpommern hebben uiteraard andere belangen, ook op het gebied van de landbouw, dan de mensen in Beieren. Toch hebben wij op nationaal niveau ook gezamenlijke belangen, die soms beter op Europees niveau kunnen worden verdedigd. Ik zeg dit bewust ook ter attentie van het aanstaande Duitse voorzitterschap: wij moeten naar onze nationale belangen kijken en moeten uiteraard compromissen vinden, maar daarnaast moeten wij ook altijd aan onze gemeenschappelijke Europese belangen denken. Wij noemen onszelf niet langer een Gemeenschap maar een Unie, maar toch heb ik soms de indruk dat met het woord gemeenschap ook het gemeenschapsbesef een beetje op de achtergrond is geraakt. De volgende voorzitterschappen zullen met het Oostenrijkse voorzitterschap worden vergeleken en zullen daaraan tijdens de onderhandelingen opnieuw meer aandacht moeten besteden.

Spencer
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me aan bij de loftuigingen aan het adres van het Oostenrijks voorzitterschap. Alles wat met enthousiasme, energie en charme kon worden bereikt, is bereikt. Ik kan ook zeggen dat er op de terreinen die ik tot mijn eigen specialismen reken - buitenlandse zaken en defensie - daadwerkelijk vooruitgang is geboekt. Ondanks dit alles was de Top van Wenen echter onvermijdelijk het lot van een voorlopige top beschoren, een soort pastoraal tussenspel dat aan het voorjaarsonweer voorafgaat. Ik hoop wel dat de leiders van Europa ondanks alle uiterlijk vertoon een idee hebben hoe ze in het voorjaar tot een overeenkomst kunnen komen. Er zal moed en concentratie voor nodig zijn; met al die aanstellerij voor binnenlands-politieke doeleinden kom je er niet, evenmin als met breedvoerige filosofische verhandelingen over het onbereikbare, zoals belastingharmonisatie - o, pardon, ik bedoel natuurlijk belastingcoördinatie.
We staan dit voorjaar voor een crisis van de allereerste orde, een interne crisis binnen de Unie tegen de achtergrond van een gecompliceerde internationale situatie: de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, een nieuwe begroting, het cruciale twistpunt inzake de planning van de uitbreiding, en dat alles opgeluisterd door de crisis in Rusland, de moeizame besprekingen in het Midden-Oosten in de aanloop naar 4 mei, de voortdurende tragedie in Kosovo en de NAVO-top in Washington.
Ik zou niet alleen u, mijnheer de kanselier, maar alle leden van de Europese Raad willen oproepen zich op de kernpunten te concentreren, dat wil zeggen op de uitbreiding, op defensie en op het buitenlands beleid. Ik doe niet mee aan de klaagzang over het belastingvrije winkelen. Er wordt al genoeg op het publiek gespeeld. Ik herinner me hoe onze eigen premier zich aan de vooravond van de doorbraak in Noord-Ierland keerde tegen populistische uitspraken en vervolgens zei dat hij zich door de geschiedenis gesteund voelde. Als de Raad straks in maart bijeenkomt zal de geschiedenis ons niet meer steunen; ze zal ons te grazen nemen. We moeten er echt voor zorgen dat die ernstige crisis nog voor de verkiezingen is opgelost, zodat Europa weer fris op weg kan gaan naar de afsluiting van deze eeuw. Ik wens u veel sterkte en dank u voor uw aandacht.
(Applaus)
Donnelly, Alan
Mijnheer de Voorzitter, het is me een groot genoegen de microfoon te mogen overnemen van de heer Spencer en te mogen spreken na zo'n gematigde en goed beargumenteerde toespraak.
Ik zou het Oostenrijks voorzitterschap willen feliciteren met al het werk dat het heeft verricht, met name op het gebied van de bestrijding van de werkloosheid. Helaas is er in de berichtgeving over de Top van Wenen geen aandacht besteed aan de enorme vorderingen die onder het Oostenrijks voorzitterschap zijn geboekt in de strijd tegen de werkloosheid. Ik weet zeker dat ik u niet alleen namens de socialistische fractie maar namens het hele Huis kan zeggen dat we hopen dat de Oostenrijkse regering ook tijdens het Duitse voorzitterschap zal blijven aandringen op de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bestrijding van de werkloosheid. We moeten maatregelen nemen om de inzetbaarheid en de opleiding van onze burgers te verbeteren. Daarnaast is er behoefte aan meer investeringen, zowel in de particuliere als in de publieke sector. We moeten er in dit verband, en met het oog op de invoering van de eenheidsmunt, dan ook op letten dat we met de tenuitvoerlegging van het stabiliteitspact de investeringen in deze sectoren niet belemmeren.
Een van de problemen waar we bij topbijeenkomsten altijd mee kampen betreft ideologie en dogmatiek. Mijn eigen land werd lange tijd geleid door een partij die iedere top behandelde als een oefening in strijdkunst met onze buren in de Europese Unie. Wat me nu zo aan de Europese Unie bevalt is dat we samen proberen te werken aan de verbetering van onze samenleving. Desalniettemin moeten we onderkennen dat er ook voor de nationale regeringen bepaalde taken zijn weggelegd. We moeten daarom niet iedere top beschouwen als een krachtmeting tussen de verschillende regeringen. We moeten daarentegen onze bevoegdheden delen als dat onze samenleving ten voordeel strekt, en tegelijkertijd erkennen dat het beter is bepaalde zaken aan de afzonderlijke regeringen over te laten. Wat ik daarom als een belangwekkend resultaat van de Top van Wenen beschouw is het feit dat we zijn begonnen onze dogma's en ideologieën te laten varen en te erkennen dat er verschillende belangrijke vraagstukken zijn waarin we als Unie moeten optreden.
In dit verband wil ik met name verwijzen naar het vraagstuk van de externe betrekkingen, de internationale financiële crisis en de onderhandelingen met de Wereldhandelsorganisatie. We zien hoe het Congres van de Verenigde Staten zich steeds protectionistischer opstelt. We moeten iets dergelijks in de Europese Unie vermijden. Ik hoop dat de fungerend voorzitter van de Raad tijdens de top tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, die over enkele weken zal worden gehouden, de dringende behoefte aan een nieuwe onderhandelingsronde over de wereldhandel zal benadrukken. Als we de wereldeconomie na de crisis van de afgelopen 12 maanden een nieuwe en frisse start willen geven, moeten we erkennen dat de internationale handel daar een cruciale rol in zal spelen.
We moeten de Verenigde Staten echter eveneens duidelijk maken dat we behoefte hebben aan fair trade. Dat houdt in dat we ervoor moeten zorgen dat onze handelsbetrekkingen met ontwikkelingslanden ook daadwerkelijk bijdragen aan de economische ontwikkeling van die landen. Ik hoef u niet te vertellen dat het bananenbeleid een bron is van hevige conflicten tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. We moeten de VS echter duidelijk maken dat we geen keus hebben: of we steunen de Caraïbische gemeenschappen door hun speciale handelsbetrekkingen met de Europese Unie te bieden, of we leveren deze landen uit aan drugssmokkelaars en de georganiseerde misdaad.
Ik wens u het allerbeste en wil u nogmaals gelukwensen met uw voorzitterschap. Ik wil u daarnaast speciaal verzoeken deze vraagstukken nadrukkelijk onder de aandacht van de Verenigde Staten te brengen. We kunnen het ons in de aanloop naar de 21ste eeuw niet veroorloven met een transatlantische partner in zee te gaan die zich aan protectionisme bezondigt.

De Voorzitter
Het debat wordt vanmiddag om 15.00 uur voortgezet.

Stemming
Trakatellis
Mevrouw de Voorzitter, als rapporteur voor het programma inzake voorkoming van letsel wilde ik het Parlement mededelen dat ik heb voorgesteld dit gemeenschappelijk standpunt volgens de vereenvoudigde procedure goed te keuren en wel om twee redenen. Ten eerste zijn de meeste amendementen van het Europees Parlement in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen. Ook de door ons voorgestelde begroting van 14 miljoen ecu maakt deel hiervan uit. Ten tweede kan dit programma dan snel van start gaan, hetgeen met de 22 miljoen letselgevallen en de 130.000 sterfgevallen per jaar heel wenselijk is.
Ik wil men name mijn waardering uitspreken voor de houding van de Commissie en de Raad bij de uitwerking van dit programma. Dankzij de medebeslissingsprocedure kan dit programma nu op interinstitutionele grondslag worden toegepast. Ik ben ervan overtuigd dat dit programma ons zal helpen de gezondheid van de Europese burger beter te beschermen, hetgeen ons doel is.

De Voorzitter
Mijnheer Trakatellis, ik dank u voor deze verklaring. Ik had gewild dat de Commissie ze hoorde, maar ze zal ongetwijfeld heel aandachtig worden gelezen.
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)

De Voorzitter
Geachte collega's, ik stel voor nu de stemming te onderbreken, zodat wij de tribune en de zaal in orde kunnen brengen. Zoals u weet, ontvangen wij gasten. De geplande plechtige vergadering verdient met de grootste zorg te worden voorbereid.
(De vergadering wordt om 11.50 uur voor de plechtige vergadering onderbroken en om 12.35 uur hervat ) Verslag (A4-0506/98) van de heer Colino Salamanca, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende een programma voor de levering van voedsel aan de Russische Federatie (COM(98)0725 - C4-0698/98-98/0343(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Lindqvist
Voor Zweden geldt de uitzonderingsbepaling dat het hogere eisen mag stellen aan de etikettering van bepaalde gevaarlijke stoffen, waaronder kankerverwekkende stoffen. De geldigheid van deze uitzonderingsbepaling is verlengd met de periode van 1 januari 1999 tot en met 31 december 2000. Als de EU-regels in deze periode niet overeenkomen met die van Zweden, moet de uitzonderingsbepaling kunnen worden verlengd. Geen enkel land mag gedwongen worden tot het verlagen van de milieu- en veiligheidseisen die door de eigen nationale instellingen zijn vastgesteld.
Verslag-Eisma (A4-0449/98)
Andersson, Hulthén, Lööw en Sandberg-Fries
Wij willen met nadruk wijzen op het belang van nadere regelgeving om illegale visserijactiviteiten in het Zuidpoolgebied tegen te gaan. De visserij is van zeer groot belang voor de voedselvoorziening van de hele wereld en moet worden onderworpen aan strenge regels om leegvissen en een verdere bedreiging van de biologische diversiteit tegen te gaan. De voorgestelde nieuwe regeling juichen wij dan ook toe.

Blak, Iversen, Kirsten Jensen en Sindal
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslag-Eisma, omdat wij er voorstander van zijn om vaartuigen die illegaal vissen in de wateren van dit gebied aan een verplichte inspectie te onderwerpen.
Het is onaanvaardbaar dat de antarctische kabeljauw door deze illegale vangsten met uitroeiing bedreigd wordt. Bovendien vissen de vaartuigen in kwestie vaak met de drijvende beug, waarbij visafval voor het vaartuig in zee wordt gegooid om meer vissen te lokken. Deze methode is bijzonder dieronvriendelijk. Ze veroorzaakt jaarlijks de dood van vele albatrossen, die vóór de boten in het water duiken om het visafval op te eten. Wij verwerpen deze methode die vaak toegepast wordt door vaartuigen die in deze wateren illegaal vissen, omdat ze een bedreiging vormt voor de albatros.
Verslag-Lulling (A4-0486/98)
Rovsing
Het is noodzakelijk dat de lidstaten van de EU gegevens kunnen verzamelen om statistieken op te stellen voor alle relevante economische sectoren in de samenleving. Daarbij is het echter belangrijk dat de informatieplichtigen zo weinig mogelijk administratieve rompslomp te verwerken krijgen. Dit geldt vooral voor de kleine en middelgrote ondernemingen. De Raad heeft dit aspect in zijn gemeenschappelijk standpunt helaas niet opgenomen. Het is daarom met recht en reden dat de commissie in haar verslag de belangrijkste eisen die in eerste lezing zijn gesteld, opnieuw naar voren brengt.
Verslag-Souchet (A4-0463/98)
Andersson, Hulthén, Lööw en Sandberg-Fries
Wij onderstrepen het belang van het voorstel van de Commissie inzake een verandering van de huidige praktijk, ter bevordering van een duurzame ontwikkeling van de visserijactiviteiten in de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee. Wij vinden het zeer belangrijk dat er ter bevordering van die duurzame ontwikkeling diepgaande wijzigingen worden doorgevoerd in de visserij, en in dit verband zijn regelingen in het kader van de Europese Unie van grote betekenis. De rol van het gemeenschappelijk visserijbeleid voor de wereldvoedselvoorziening en voor een duurzame ontwikkeling van het milieu moet niet worden onderschat.

Souchet
Niemand, de Raad van de Europese Unie noch de Europese Commissie, heeft een goed geweten bij die kwalijke beslissing om het vissen met drijfnetten in de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee enkel voor Europese vissers te verbieden. Om ze zo snel mogelijk te doen vergeten, wil men zich vrijgevig tonen en de voornaamste slachtoffers, de arme vissers en reders, wat ecu's toegooien.
De vissers verwachten echter iets anders dan een vergoeding. Ze willen hun beroep van staande-wantvisser verder kunnen uitoefenen op een van de gezondste wateren ter wereld en met uiterst selectief vistuig, dat de meer kwetsbare visbestanden spaart en bijgevolg bijdraagt tot een duurzamer beheer van de natuurlijke hulpbronnen.
De vissers en een groot deel van de publieke opinie aanvaarden niet dat hun dit onrecht wordt aangedaan. Meerderheidsbeslissingen noch royale vergoedingen kunnen een onrecht ongedaan maken. Ook al heeft een meerderheid het zo gewild, een onrecht blijft een onrecht.
Onze vissers aanvaarden niet dat de Commissie en de Raad de grondslagen van het gemeenschappelijk visserijbeleid op de helling zetten door beslissingen te nemen uit louter opportunisme, om lobby's ter wille te zijn en egoïstische belangen te dienen en dat ze de wetenschappelijke basis waarop ze hun beslissingen tot dan toe baseerden, laten varen.
De vissers van de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee aanvaarden de discriminatie waarvan ze het slachtoffer zijn niet. Commissaris Monti heeft hier vannacht, tot besluit van het debat, het bestaan en de instandhouding van die discriminatie klaar en duidelijk bevestigd. Toen een aantal parlementsleden erop aandrong een einde te maken aan die discriminatie heeft de heer Monti gezegd dat de Commissie geenszins van plan is die beslissing tot andere zeeën uit te breiden. Met andere woorden, de Commissie en de Raad vinden het totaal ongepast in de Atlantische Oceaan te vissen met netten van 2, 5 kilometer, hoewel uit wetenschappelijke studies blijkt dat zeezoogdieren er nauwelijks onder te lijden hebben. Maar met netten van 21 kilometer vissen in de Baltische Zee, waar de populaties zeezoogdieren (bruinvissen...) met uitsterven bedreigd worden, vormt geen enkel probleem.
Ik ben tevreden dat ons Parlement mijn verslag en mijn amendementen massaal heeft aangenomen. Ik dank ook de 52 parlementsleden die hun steun hebben gegeven aan mijn door de Commissie visserij aangenomen voorstel om te wachten op een rechterlijke uitspraak vooraleer vergoedingen vast te stellen. Zo kan men vermijden dat vissers en reders naderhand hulp moeten terugbetalen omdat er geen rechtsgrondslag is.
Ik betreur echter dat het Europees Parlement grotendeels de zijde heeft gekozen van de Europese Raad en van de Europese Commissie. Die willen laten geloven dat het hier slechts gaat om een handvol oude vissers die hun pensioen afwachten. Ze kiezen voor een politiek van het voldongen feit in een poging om een rechterlijke beslissing, waarvan ze vrezen dat ze niet in hun kraam te pas zal komen, op voorhand onwerkzaam te maken. Ik daarentegen vind dat we zeker niet op deze zaken mogen vooruitlopen en dat wij moeten wachten op de rechterlijke uitspraak naar aanleiding van het viervoudig beroep tegen de beslissing van de Raad van 8 juni.

Hyland
Ik deel de zorg van dit Parlement inzake de beproevingen die het Russische volk moet doorstaan nu de Russische economie is ingestort. Zoals gebruikelijk zijn het weer de vrouwen en kinderen, en dan vooral die laatsten, die het slachtoffer worden van politiek wanbeleid. Ik hoop dat het besluit van het Parlement om voedselhulp naar Rusland te sturen het lijden van de burgers in enige mate kan verzachten.
Voedselhulp is en blijft uiteraard een kortetermijnmaatregel en kan niet dienen als vervanging voor de broodnodige politieke en economische hervormingen van het bankwezen, het stelsel van sociale voorzieningen en de belastinginning in Rusland. De economische problemen in Rusland hebben ernstige gevolgen voor de EU. Met name de Ierse economie heeft te lijden onder de terugval van de vleesexport en de uitvoer van andere landbouwproducten naar Rusland.
Het is bepaald ironisch dat de voedselhulp aan Rusland samenvalt met voedseloverschotten in enkele van onze lidstaten. Dit geeft ons nogmaals te denken over de manier waarop we de landbouwproductie in de eerste jaren van het nieuwe millennium moeten gaan beheren.
In verband met het debat over het Agenda 2000-programma zie ik mij genoodzaakt enig voorbehoud te maken met betrekking tot het geprognosticeerde potentieel van de wereldmarkt. Hoewel het volle potentieel van die markt nog moet worden onderzocht en ontwikkeld, zou het van grote dwaasheid getuigen ons van de wereldmarkt afhankelijk te maken teneinde de inkomens van de landbouwers op korte termijn veilig te kunnen stellen.
Ik vind dan ook dat de voorstellen in Agenda 2000 radicaal gewijzigd dienen te worden als we de Europese landbouwers en hun gezinnen van een toekomst willen verzekeren.
Gezamenlijke resolutie over het jaarprogramma 1999
Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie, en meer bepaald namens Georges Berthu, wil ik zeggen dat het werkprogramma van de Commissie voor 1999 ons uiterst zwaar lijkt. Wij vragen ons af hoe ze dit zal kunnen waarmaken als wij zien in welke toestand ze het jaar 1998 beëindigt.
Om zo'n omvangrijk programma uit te voeren, is een efficiënt instrument nodig. De Commissie lijkt ons vandaag erg te lijden te hebben onder zijn slechte functioneren, om van de fraude nog maar te zwijgen. De in het werkprogramma geplande hervormingen zijn ontoereikend. Het is natuurlijk een goede zaak de structuren te willen hervormen, de methodes voor het interne beheer te herzien. Daartoe dienen de initiatieven SEM 2000 en MAP 2000. Wij stonden ook achter het plan om een onafhankelijk orgaan voor financiële controle in het leven te roepen, zoals de voorzitter van de Commissie het heeft beloofd.
Maar dit alles lost het grootste probleem van de Commissie niet op. Deze instelling wordt beheerst door machtshonger. Zij accepteert het toezicht van de landen niet, terwijl deze haar nota bene betalen. Zij wil als eerste kunnen pronken met het succes van een "almachtige" instelling die enkel op de kracht van haar leden drijft. De jongste ontwikkelingen laten evenwel zien dat dit zo niet gaat.
Als wij het programma zelf bekijken, wordt de diagnose er niet beter op. De absolute prioriteit is het bereiken van een akkoord over de financiering van Agenda 2000 voor de periode 2000-2006. Dat akkoord dreigt echter uit te blijven omdat de machtshonger van de Europese instellingen uiteindelijk op financiële weerstand zal stuiten.
De Commissie hoopt nochtans dit dossier nog voor de Europese verkiezingen te kunnen afronden. Ze wil wellicht de burgers van de lidstaten voor een voldongen feit plaatsen, volgens de beproefde federalistische methodes. De fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten hoopt daarentegen dat hierover zal kunnen worden gesproken tijdens de verkiezingscampagne, dat de burgers inspraak zullen hebben en dat het een goede aanwijzing zal zijn voor de institutionele hervormingen die er ooit moeten komen, teneinde de onontbeerlijke controle van de nationale staten over Europa te herstellen.

Andersson, Hulthén, Lööw en Sandberg-Fries
Wij willen met deze stemverklaring duidelijk maken dat wij de amendementen 9 en 11 niet konden steunen, omdat de formulering daarvan de indruk wekt dat de Europese Unie invloed moet hebben op het loonbeleid. Wij vinden dat dit het onderhandelingsrecht van de sociale partners aantast. Wij zijn het wel eens met de grondgedachte van de amendementen dat er een betere coördinatie moet komen van economisch beleid en andere relevante politieke terreinen, en dat er behoefte is aan meer inkomsten om armoede te bestrijden. Formuleringen die zo kunnen worden uitgelegd dat het onderhandelingrecht van sociale partners moet worden ingeperkt, kunnen wij echter niet steunen.
Wij zijn het ook niet eens met de voorstellen inzake het defensiebeleid in paragraaf 34 van de resolutie. Wij stellen vast dat in paragraaf 21 van de resolutie opnieuw de kwestie van een onafhankelijke fraudebestrijdingseenheid (OLAF) aan de orde wordt gesteld. Aangezien er reden is voor wezenlijke en zeer scherpe kritiek op de wijze waarop de Commissie met communautaire middelen omgaat, hebben wij ervoor gekozen het standpunt van onze fractie in dezen te volgen.

Palm
Ik kan deze resolutie niet in haar geheel steunen. Zowel de resolutie als de voorgestelde amendementen bevatten zaken die onaanvaardbaar zijn vanuit Zweeds sociaal-democratisch oogpunt.
In paragraaf 28 van de resolutie spoort het Parlement de Commissie aan om "haast te maken met haar programma met betrekking tot het nieuwe gemeenschappelijke BTW-stelsel." Ik ben van mening dat de BTW, net als andere belastingen, een nationale aangelegenheid is. De afzonderlijke lidstaten moeten de mogelijkheid hebben bijvoorbeeld een hogere BTW te heffen op alcohol, en om de BTW op levensmiddelen te reguleren.-In paragraaf 34 vraagt het Parlement de Commissie om een precisering van haar voorstellen inzake "de manier waarop men de verwezenlijking van de Frans-Britse voorstellen voor een defensiebeleid kan bevorderen in een geest van gemeenschappelijk EU-beleid." Ik ben van mening dat er geen enkele reden is voor een gemeenschappelijk defensiebeleid van de EU. Ook dit dient een nationale aangelegenheid te zijn.-Met de amendementen 9 en 11 (respectievelijk paragraaf 14 en 15) wil men de Commissie aansporen "te zorgen voor een betere coördinatie tussen economisch beleid, sociaal beleid en loonbeleid, " en "voorstellen te presenteren inzake een minimumloon." Ik vind dat lonen en loonvorming geen zaak van de EU zijn, maar van de sociale partners. Armoede is een probleem voor de Unie, maar de beste manier om daar wat aan te doen, is meer banen scheppen. Dat laatste vereist een meer door de vraag gestuurde economie, zowel in de lidstaten als op EU-niveau, waarin de landen samenwerken en niet zoals nu elkaar beconcurreren, waardoor per saldo het voordeel voor het ene land een nadeel voor het andere is. Dit dreigt al gauw te ontaarden in een neerwaartse spiraal, waarin lonen en sociale omstandigheden steeds verder verslechteren. De Commissie kan zich echter inspannen voor onderling vergelijkbare statistieken op het punt van lonen, werknemersverzekeringen en andere sociale kosten. De Commissie dient geen rigide anti-inflatiebeleid te voeren, maar een beleid dat sociale dumping tegengaat.
Theorin en Wibe
Wij kunnen bepaalde delen van de resolutie niet steunen. Wij vinden dat lonen en loonvorming geen zaak van de EU zijn, maar van de sociale partners. Armoede is een probleem voor de Unie, maar de beste manier om daar wat aan te doen, is meer banen scheppen. Dat laatste vereist een meer door de vraag gestuurde economie, waarin de landen samenwerken en niet zoals nu elkaar keihard beconcurreren, zodat per saldo het voordeel voor het ene land een nadeel voor het andere is. Dit dreigt al gauw te ontaarden in een neerwaartse spiraal, waarin lonen en sociale omstandigheden steeds verder verslechteren. De Commissie kan zich echter inspannen voor onderling vergelijkbare statistieken op het punt van lonen, werknemersverzekeringen en andere sociale kosten. De Commissie dient geen rigide anti-inflatiebeleid te voeren, maar een beleid dat sociale dumping tegengaat.
Wij zijn het ook niet eens met paragraaf 28, waarin aangespoord wordt tot de invoering van een gemeenschappelijk BTW-stelsel. De BTW is net als andere belastingen een nationale aangelegenheid. Uiteraard scharen wij ons niet achter een gemeenschappelijk defensiebeleid, zoals wordt voorgesteld in paragraaf 34. Als militair ongebonden land streeft Zweden naar neutraliteit in oorlogssituaties en het zal dus niet deelnemen aan een gemeenschappelijke defensie.
Verslag-Arroni (A4-0485/98)
Andersson, Hulthén, Lööw en Sandberg-Fries
Wij vinden het uiterst belangrijk dat de invoering van de euro gepaard gaat met een zo goed mogelijke voorlichting aan de burgers. Volgens ons hebben vooral de kwetsbare groepen in de samenleving behoefte aan zakelijke informatie over de euro, zodat het omgaan met de nieuwe munt geen al te moeilijke stap in het dagelijks leven wordt. Een voorlichtingscampagne over de invoering van de euro dient zich volgens ons vooral hierop te richten; het moet geen politieke campagne worden, die erop gericht is de burgers van een bepaald land te overtuigen van de politieke juistheid van de deelname aan de EMU.

Bébéar
De invoering van de euro op 1 januari eerstkomend gaat ons allen aan, werkenden zowel als gepensioneerden, volwassenen zowel als kinderen. Toch blijven, enkele dagen vóór zo'n unieke gebeurtenis, veel Europeanen slecht ingelicht, onverschillig of ronduit vijandig.
Het Europees Parlement mag dit zo niet laten, omdat anders de eenheidsmunt een flop kan worden maar ook omdat een "geslaagde" euro een krachtige factor is voor een gemeenschappelijke Europese identiteit.
Tot op heden worden de troeven waarover wij beschikken om de mensen over de euro te informeren, volgens mij slecht gebruikt. De informatie blijft te fragmentarisch, te vaag ten aanzien van de beroepsmensen, de handelaars en de KMO's. Ze is slecht afgesteld op de modale burger. De 370 miljoen Europeanen die al dan niet aan de euro deelnemen vragen geen algemeenheden of overzichten van de monetaire geschiedenis sinds de Middeleeuwen. Ze verlangen, naar gelang van hun land van herkomst, concrete informatie die hun vertrouwen geeft.
Informatiecampagnes zijn zinvol, vooral als ze concreet zijn en gericht zijn op de specifieke behoeften van de bejaarden, de gehandicapten, de kansarmen. Wij zullen allen onze waardeschalen moeten herzien in het licht van onze lonen en onze dagelijkse uitgaven. Voor sommigen zal het gemakkelijker zijn, voor anderen verwarrend. Willen wij slagen, dan moeten onze inspanningen op die laatste groep gericht zijn.
De regionale en plaatselijke overheden zijn hierbij onvoldoende betrokken. De Europese Unie moet hun mogelijkheden, die terzake bijna onbeperkt zijn, beter benutten. Ze vormen ook de beste schakel met de verenigingen die onvoldoende werden ingeschakeld, hoewel ze hun diensten hadden aangeboden.
In die context kan ik het verslag-Arroni alleen maar steunen. Wij zitten pas in de aanvangsfase van de invoering van de euro. Nu moet er een strategie op lange termijn komen voor een groot aantal deelnemende landen en ze moet permanent worden geëvalueerd.

Caudron
In het kader van de stemming over dit verslag wil ik beklemtonen dat de invoering van de euro op de burger moet zijn gericht. De bevolking moet niet alleen worden geïnformeerd, maar ook actief betrokken bij het gebeuren. Daarom heb ik in mijn regio, le Nord, clubs opgericht onder de naam "Citoyens europartants" .
Die clubs groeperen geïnteresseerde burgers van alle gezindten en met uiteenlopende achtergronden. Ze observeren de informatiecampagnes en stellen andere accenten en wijzigingen voor. Ze zullen ook nieuwe acties voorstellen. Ze zullen die campagnes op een militante manier begeleiden.
Die clubs hebben nog een andere fundamentele doelstelling: het opsporen en ontmaskeren van alle kleine vormen van oplichterij die de invoering van de euro onvermijdelijk mee zal brengen.
Sommigen zullen proberen diensten aan te rekenen "wegens de euro" en anderen zullen pogen zwakke bevolkingsgroepen te misleiden. Er is dus wellicht nog heel wat werk aan de winkel.
Tot besluit wil ik onderstrepen hoe belangrijk de periode is die over 16 dagen in Europa ingaat en zonder weerga is.

Ewing
Het Verenigd Koninkrijk neemt deel aan de voorlichtingsstrategie inzake de euro. Dit zal de nodige verwarring veroorzaken, aangezien het Verenigd Koninkrijk vooralsnog niet van zins is te gaan deelnemen aan de EMU en voor haar toetreding niet eens een tijdsschema heeft vastgesteld.

Gallagher
Ik onderschrijf de voornaamste uitgangspunten van dit verslag. Het pleit voor een substantiële toename van het budget voor grootschalige voorlichtingscampagnes inzake vraagstukken die verband houden met de invoering van de eenheidsmunt in de Europese Unie. De Ierse regering heeft haar verantwoordelijkheden serieus genomen en de Ierse burgers van systematische en samenhangende voorlichting voorzien. Ook zou ik de raad voor omschakeling op de euro, die toezicht houdt op de informatievoorziening, willen danken voor zijn inspanningen.
De invloed van de eenheidsmunt zal in alle aspecten van het bedrijfsleven merkbaar zijn en grote veranderingen teweegbrengen in het beleid en de procedures van ondernemingen. De oprichting van een interne markt met haar uniforme munt zal ook grote gevolgen hebben voor de marketing-, productie- en leveringsstrategie van Ierse bedrijven. Weliswaar komt de euro pas vanaf 1 januari 2002 in de vorm van papiergeld en munten beschikbaar, maar we moeten niet vergeten dat de eenheidsmunt in papieren transacties al vanaf 1 januari aanstaande realiteit wordt. Dat betekent dat bedrijven hun procedures daar ook aan moeten aanpassen.
Ook de informatietechnologie zal het zakendoen ingrijpend veranderen. De komst van de eenheidsmunt heeft repercussies die ver buiten de IT-afdelingen zelf voelbaar zullen zijn. Daarnaast zullen bedrijven op korte en middellange termijn talloze maatregelen moeten treffen om zich te beschermen gedurende de periode waarin Ierland deel uitmaakt van de Economische en Monetaire Unie en Groot-Brittannië daarbuiten blijft. Naarmate het moment van de invoering naderbij komt is in ieder geval één grote angst uit het pre-eenheidsmunttijdperk afgenomen, namelijk dat alle systemen zouden instorten. Het gaat er nu vooral om dat er op de nieuwe markt winnaars en verliezers zullen zijn, en we moeten afwachten wie er in welke categorie thuishoort. Veel zal afhangen van de manier waarop bedrijven zich opstellen tijdens de overgangsperiode tussen 1 januari 1999 en 1 januari 2002.
Het verspreiden van informatie onder een bevolking van 291 miljoen mensen en 11 deelnemende landen is een kostbare aangelegenheid. De Europese Unie dient dit gegeven te onderkennen door de voorwaarden te scheppen voor omvangrijke voorlichtingscampagnes met betrekking tot de eenheidsmunt. Bovendien moet er geld beschikbaar komen voor uitvoerige voorlichtingscampagnes in de 4 landen die nog niet vanaf 1 januari 1999 zullen gaan deelnemen aan de Europese eenheidsmunt, te weten Griekenland, Groot-Brittannië, Finland en Zweden.
De euro kan pas een optimale bijdrage leveren aan het functioneren van de Europese interne markt als de eenheidsmunt in alle 15 lidstaten van de EU is ingevoerd. Voorlichtingscampagnes spelen hier dus een belangrijke rol, en kunnen ertoe bijdragen dat de eenheidsmunt nog in de nabije toekomst circuleert in alle lidstaten van de Europese Unie.

Lindqvist (ELDR), Svensson (GUE/NGL), Gahrton (V), Bonde, Lis Jensen, Krarup en Sandbæk (I-EDN)
De strategie rond de voorlichting over de euro heeft gevolgen voor de landen binnen en buiten de eurozone. Wij zijn het eens met de constatering dat de invoering van de euro de inwoners van de EU meer zal treffen dan enige andere afzonderlijke EU-maatregel. Juist daarom is het van belang dat voorlichting inderdaad voorlichting is, en niet overgaat in propaganda. Inspanningen om een "Europese identiteit" te scheppen gaan naar onze mening de doelstelling van voorlichting over de euro te buiten.
De rol van kinderen als speciale verspreiders van voorlichting over de euro en over de EU-instellingen in het algemeen roept ook vragen op, evenals de doelgroep "huisvrouwen." De hoofdregel dient te zijn dat voorlichting inderdaad voorlichting is, dat ze algemeen van aard is en dat ze niet wordt vermengd met propaganda voor de beginselen en de instellingen van de EU.

Palm
De EMU is een politiek project dat op allerlei manieren van invloed is op het dagelijks leven van de burgers van de lidstaten. Daarom moet er over de EMU worden gedebatteerd en gediscussieerd, maar dat is niet het onderwerp van dit verslag. Dat gaat over de euro. De euro is een munt, dat wil zeggen geld - en hoe je met geld moet omgaan, weten de mensen wel. Volgens mij is er dan ook geen voorlichtingsstrategie nodig.
Ik sta bovendien kritisch tegenover de gedeelten van het verslag waarin wordt gesteld dat de euro moet bijdragen tot een Europese identiteit, en tegenover de gedeelten waarin de burgers van de lidstaten openlijk belachelijk worden gemaakt en waarin wordt gezegd dat een aanzienlijk deel van de bevolking moeite heeft met het begrijpen van normale communicatie, bijvoorbeeld vanwege hun politieke of filosofische positie!
Zoals gezegd is er geen behoefte aan een voorlichtingscampagne over de euro. Het ziet er echter naar uit dat men in het verslag probeert er zaken in te stoppen die op zuivere politieke propaganda neerkomen. Paragraaf 19 is daarvan een duidelijk voorbeeld. Het bedrijven van het soort propaganda dat in het verslag wordt voorgesteld, hoort niet thuis in een beschaafde en democratische maatschappij. Europa zou deze methode om burgers te overtuigen van de juistheid van het gevoerde beleid verre van zich moeten werpen, op de schroothoop van de geschiedenis.

Rovsing
De overschakeling naar de gemeenschappelijke munt van de EU gaat gepaard met de grootste geldomruil ter wereld. Een dergelijke overschakeling veronderstelt een goed uitgedokterde informatiestrategie. Een doordacht en doelgericht informatiebeleid is bovendien een belangrijk element in de pogingen om de euro ook in Denemarken in te voeren, waar het scepticisme van de bevolking gedeeltelijk te wijten is aan een gebrekkige voorlichting over de voordelen van de gemeenschappelijke munt. Het verheugt ons daarom dat de Commissie en het Europees Parlement op het gebied van de voorlichting zulke aanzienlijke financiële en politieke inspanningen doen.

Trizza
Ik sta achter het verslag van de heer Arroni dat ingaat op de noodzaak een geschikte actie voor te bereiden voor bijstand en voorlichting aan burgers, overheden en particulieren, opdat geen van hen hinder ondervindt bij de overstap naar de euro.
Ik wil bovendien benadrukken hoe belangrijk de acties van de afzonderlijke lidstaten zijn die, in overleg met de Europese Commissie, voorlichtingscampagnes moeten houden voor kansarme doelgroepen: gehandicapten, ouderen, enzovoort. Voorts hamer ik erop dat het heel nuttig is om bij alle geplande acties de behaalde resultaten op gezette tijden te toetsen en te monitoren.
Verslag-Metten (A4-0422/98)
Andersson, Hulthén, Lööw en Sandberg-Fries
Wij willen de rapporteur dankzeggen voor dit belangrijke verslag. De invoering van een gemeenschappelijke munt zorgt volgens ons voor meer werkgelegenheid, duurzamer groei en een groter concurrentievermogen. Tegelijkertijd zijn wij ons bewust van de risico's die een gemeenschappelijke munt met zich meebrengt. Wij vinden dat de in dit verslag behandelde aspecten, de risico's van asymmetrische schokken, meer aandacht moeten krijgen en dat goed gekeken moet worden naar de behoefte aan opvangmechanismen. De dreigende gevaren rond asymmetrische schokken zijn een zaak die van belang is voor de hele Europese Unie, niet alleen voor de eurozone.

Blak, Iversen, Kirsten Jensen en Sindal
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslag-Metten betreffende een bijstellingsmechanisme in geval van asymmetrische schokken, omdat de voorgestelde bijstellingsmechanismen zullen bijdragen tot de stabiliteit van de Europese economie bij de start van de derde fase, wat voor alle EU-landen belangrijk is.
Wanneer de elf deelnemende landen bij de invoering van de gemeenschappelijke munt op 1 januari 1999 hun onderlinge wisselkoersen bevriezen en in 2002 hun nationale munt inruilen voor de euro, zullen zij niet langer een wisselkoersbeleid kunnen voeren, met andere woorden: een devaluatie of revaluatie van hun munt zal niet meer mogelijk zijn. Dit brengt hen theoretisch in een zwakkere positie, wanneer hun economie door een zogenaamde asymmetrische schok wordt getroffen. Men spreekt van een asymmetrische schok, wanneer slechts één land of één industrietak getroffen wordt. Om het door de schok verloren concurrentievermogen terug te winnen, bood een devaluatie van de nationale munt in het verleden een oplossing.
Aangezien dit instrument niet meer beschikbaar is, is het uitgavenbeleid ongeveer de enige mogelijkheid om een streng economisch beleid te voeren, maar ook hier zijn de eurolanden beperkt in hun handelingsvrijheid, omdat ze rekening moeten houden met de eisen van het Groei- en Stabiliteitspact. Dit houdt onder andere in dat het begrotingstekort niet meer dan 3 % van het BNP mag bedragen en de openbare schuld niet meer dan 60 % van het BNP mag zijn. Het verslag stelt dan ook de oprichting van een stabilisatiefonds voor, dat in geval een land of industrietak door een asymmetrische schok wordt getroffen, krediet kan verlenen om de schok op te vangen. De verstrekking van dergelijke kredieten vereist een unaniem besluit van de Raad, die ook de voorwaarden voor de aanwending van de steun moet vaststellen.

Caudron
De tekst die ons vandaag wordt voorgelegd is het resultaat van het diepgravende werk van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en van haar rapporteur, Alman Metten. Eens te meer is dit parlementaire initiatief een bewijs van de creativiteit van ons Parlement, en dit ongeacht de aard van de problemen.
Ik steun dit verslag, omdat ik, hoewel overtuigd van het vertrouwenwekkende karakter van de euro, meen dat wij van meet af aan risico's moeten voorkomen. Ze worden weliswaar kleiner maar ze zijn niet uit te sluiten.
In die zin moet de oprichting van een communautair fonds voor hulp aan de landen van de eurozone in geval van asymmetrische schokken het mogelijk maken onze eenheidsmunt, en vooral de deelnemende landen, een solide basis voor de toekomst te geven. Het is ook een stabiliteitsgarantie voor de euro ten aanzien van sterke munten als de yen en de dollar.
Wij mogen ervan uitgaan dat de asymmetrische schokken vanaf 1 januari 1999 minder hevig zullen zijn. Die voorspelling wordt de laatste maanden bevestigd door de grote stabiliteit van de munten van de eurolanden. Toch moeten wij rekening houden met de heterogeniteit van de wetgevingen en van het beleid. Al te grote discrepanties kunnen het communautaire bouwwerk inderdaad verzwakken.
Ik schaar mij dan ook aan de zijde van hen die een betere coördinatie van onze economische beleidslijnen vragen alsook een harmonisering van de sociale heffingen, meer bepaald de indirecte heffingen.

Lis Jensen
Denemarken neemt zoals bekend niet deel aan de derde fase van de EMU, die op 1 januari 1999 van start gaat. De Deense minister van Economische Zaken pleit nochtans ijverig voor deelname en voert ook een stabiliteitsgericht beleid alsof we zullen deelnemen. Wat de minister van Economische Zaken in het Deense debat niet zegt, maar wat duidelijk naar voren komt in het verslag-Metten, is dat de lidstaten bij de verwezenlijking van de EMU over een instrument moeten kunnen beschikken, dat hun toestaat de economische crises in het eurosysteem te overwinnen. Daarom is de oprichting van een stabilisatiefonds een noodzaak om de grootste schade te kunnen opvangen. Er wordt tevens voorgesteld een actiever begrotings- en lonenbeleid te gaan voeren en vooral de kleine landen, waartoe Denemarken behoort, worden gemaand aan loonmatiging te doen.
Nu is het zo dat wij in Denemarken de onderhandelingen over de lonen aan de sociale partners overlaten. Ik vind dat dit ook in de toekomst zo moet blijven en dat de EU zich op dit gebied niet mag inmengen. In het verslag wordt opgemerkt dat de lidstaten geen invloed meer hebben op hun eigen monetair en begrotingsbeleid. Dit is reeds te merken aan de besparingen in de openbare sector. In Denemarken, waar bijna alle sociale voorzieningen door de overheid gefinancierd worden, heeft dit merkbare gevolgen voor de mensen die van deze openbare dienstverlening afhankelijk zijn.
Onlangs is de regeling voor vroegtijdig pensioen in het kader van de nieuwe begroting geleidelijk geprivatiseerd. Ik denk hierbij in het bijzonder aan de speciale pensioenbijdrage die elk lid van de pensioenkas in de toekomst zal moeten betalen, indien hij of zij op een later tijdstip met vervroegd pensioen wil gaan. Dit is een eerste stap, maar beslist niet de laatste, indien deze ontwikkeling zich voortzet. Het is allicht geen toeval dat dit precies gebeurt op het ogenblik dat de Commissie zich in een brief kritisch uitlaat over de bestaande regeling. Het hoeft ons evenmin te verbazen dat de gewijzigde regeling voor vroegtijdig pensioen evolueert naar een vorm van individuele verzekering. Het enige wat in dit verband opvalt, is dat de wijziging nog niet drastisch genoeg is om de EU-Commissie tevreden te stellen!

Lindqvist (ELDR), Eriksson, Sjöstedt en Svensson (GUE/NGL), Gahrton, Holm, Lindholm en Schörling (V), Bonde, Lis Jensen, Krarup en Sandbæk (I-EDN)
Het verslag-Metten over het bijstellingsmechanisme in geval van asymmetrische schokken wijst een aantal keren op de noodzaak om de economische strategieën van de elf eurolanden inzake hun begrotings- en loonbeleid beter te coördineren. Wij zijn hiertegen gekant. Het verslag legt de nadruk op het blijvend risico voor economische schokken in bepaalde landen na de invoering van de euro en op de noodzaak om een stabilisatiefonds op te richten, dat aan de eurolanden in geval van schokken leningen kan verstrekken. Wij zijn het ermee eens dat het risico voor schokken in bepaalde landen binnen de eurozone zal blijven bestaan. Ondanks de verticale integratie van de laatste jaren en de coördinatie van de nationale economieën zijn er een groot aantal voorbeelden van landspecifieke schokken.
De invoering van de euro gaat gepaard met een definitieve verankering van het monetair en wisselkoersenbeleid. De elf deelnemende landen verliezen een belangrijk economisch instrument in geval van economische crisis. De mogelijkheid om de kroon te devalueren of vrij te laten zweven, zoals bijvoorbeeld het geval was met de Finse mark in het begin van de jaren "90, en het economisch succes dat daarmee gepaard gaat (toename van de export en lage inflatie) behoren definitief tot het verleden. De lidstaten moeten daarentegen proberen hun concurrentievermogen te verbeteren door de economische crisis te laten weerspiegelen in hun loonstructuur, met lagere minimumlonen en slechtere arbeidsomstandigheden als gevolg. Deze situatie zal nog verergeren doordat de EU geen optimale muntzone is, onder andere omdat de arbeidskrachten weinig mobiel zijn over de grenzen heen. Een stabilisatiefonds kan bovendien niet verhelpen dat er in bepaalde landen nog schokken voorkomen, omdat het plafond voor de financiële middelen van de EU vastgesteld is op 1, 27 % van het totale BNP. Een kanalisatie van liquide middelen naar regio's of landen in economische crisis zal dan ook in onvoldoende mate mogelijk zijn.
Denemarken en Zweden hebben samen met Engeland gekozen om niet aan de derde fase van de EMU deel te nemen. Wij wensen niet van deze keuze af te wijken, omdat wij het nog steeds heel belangrijk vinden dat de burgers in de lidstaten de economische doelstellingen en de middelen om deze te bereiken kunnen bepalen. Dergelijke beslissingen mogen niet alleen aan de Europese machtelite en de ECB worden overgelaten. Het verslag-Metten, dat pleit voor een versterking van de economische bevoegdheid van de EU met betrekking tot de EMU en voor een coördinatie van het economisch beleid in de lidstaten alsook voor een betere coördinatie van de academische en beroepsopleidingen en de afschaffing van de belemmeringen die de overdracht van prestaties van de sociale zekerheid bemoeilijken, is daarom een stap in de verkeerde richting.

Palm
Dit verslag behandelt een van de problemen die voortvloeien uit de invoering van de gemeenschappelijke munt. Uit de eerste paragraaf blijkt het hoofdprobleem van een strak gereguleerd gemeenschappelijk monetair beleid. Er staan verschillende goede gedachten in het verslag, maar ik sta zeer kritisch tegenover grote delen ervan, en ik kan het dan ook niet steunen.
De EMU is een politiek project, dat een gemeenschappelijk monetair beleid inhoudt. In paragraaf 2 van het verslag staat dat er ook "een striktere coördinatie van het economisch beleid van de lidstaten nodig is." Economisch beleid is het stuurmiddel waarover wij beschikken om de werkgelegenheid veilig te stellen en welvaart te garanderen. Een economisch beleid dat gebonden is aan de criteria in het verdrag over de EMU, is niet direct bevorderlijk voor de werkgelegenheid en de welvaart. Bovendien zijn er lidstaten die ervoor hebben gekozen niet mee te doen aan de derde fase van de monetaire unie. In het verslag wordt ook gesteld dat een loonaanpassing nodig is, iets waar ik uiteraard tegen ben.

Ribeiro
Asymmetrische schokken zijn een prioritaire kwestie geworden nu de op handen zijnde invoering van de euro gepaard gaat met een economische crisis die de internationale conjunctuur treft.
Men kan niet stellen, zoals impliciet en expliciet in het verslag gebeurt, dat de lidstaten ondanks de euro met asymmetrische schokken geconfronteerd kunnen worden, ook al verkleint de eenheidsmunt de kans op dergelijke schokken.
Asymmetrische schokken zijn het gevolg van het asymmetrisch karakter van de nationale economieën, een gegeven dat niet verdwijnt met de euro, en van de wijze waarop zij eventueel reageren op situaties en schokken die hen op asymmetrische wijze treffen. Met de euro verdwijnt voor een aantal landen echter wel de mogelijkheid om gebruik te maken van de eigen munt en de wisselkoersverhouding van die munt tegenover andere munten. De schokken kunnen dan ook erger worden omdat er op het vlak van de factoren die de schokken veroorzaken, een element aanwezig is dat deze schokken kan verspreiden en omdat de landen die door de schokken getroffen worden over minder verdedigingsmiddelen beschikken in een geheel dat geen oog heeft voor de asymmetrieën als gevolg van de verschillende situaties in de nationale staten en ze zelfs negeert.
Ook al maken wij voorbehoud ten gronde bij de ontwerpresolutie, wij steunen de oprichting van een stabilisatiefonds. Het lijkt evenwel een gedwongen aanvaarding van wat als onvermijdelijk beschouwd wordt; het zou verenigbaar moeten zijn met het stabiliteitspact, het sluitstuk van de strategie, en het zou een garantiemechanisme zijn met leningen die met interest moeten worden terugbetaald, en daar kunnen wij niet mee akkoord gaan.
Wij zijn het eens met het positieve aspect van de oprichting van een stabilisatiefonds om asymmetrische schokken op te vangen, maar hebben toch tegengestemd wegens de algemene filosofie van de ontwerpresolutie en de onaanvaardbare kenmerken van dit onontbeerlijke fonds.

Rovsing
Dit initiatiefverslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid getuigt van een sterke wil om alle problemen onder controle te krijgen die op de financiële markten kunnen ontstaan na de invoering van de euro. Het verslag heeft een duidelijke kijk op de zaken en maakt een zeer grondige economische analyse, die alle lof verdient. De gemeenschappelijke munt zal alleen voor economische stabiliteit kunnen zorgen als men de noodsignalen die in en buiten de EU ontstaan, tijdig opvangt. Dit verslag past in het kader van de permanente beoordeling van alle relevante factoren waarop de invoering van de euro invloed kan hebben.

Theonas
Goed twee weken voor het begin van de derde fase van de EMU en de invoering van de euro begint het Europees Parlement zich bezig te houden met de gevolgen, of een aantal gevolgen, van de EMU en de euro voor de lidstaten en de regio's, voor bepaalde bedrijfstakken en economische sectoren. Ondanks de herhaalde aansporingen van onder andere ook dit Parlement, dat in zijn verslagen een aantal van onze amendementen heeft opgenomen, blijft de Commissie het stilzwijgen bewaren. Zij weigert studies op tafel te leggen over de gevolgen van de EMU voor de economie van de lidstaten en voor met name bepaalde bedrijfstakken, voor de werkgelegenheid, de arbeidsrelaties, de sociale voorzieningen en de inkomens, alhoewel wij zeker weten dat zij over dergelijke studies beschikt. Daarom is dit voor ons een teken aan de wand. De Commissie smijt echter wel miljarden over de balk aan propaganda voor de euro. De euro moet als het ware aan de man worden gebracht, daar de werknemers zich hiertegen heftig verzetten. Zij steken hun afkeuring dan ook niet onder stoelen of banken. In alle lidstaten van de Gemeenschap wordt massaal actie gevoerd voor de bescherming van hun belangen.
Het verslag van de heer Metten is waarschijnlijk het eerste document waarin het vraagstuk van de gevolgen van de EMU en de euro voor de lidstaten en voor met name de economisch zwakke lidstaten wordt aangekaart. Dit betekent dat men nu openlijk de wet van de asymmetrische groei aanvaardt. Deze wet is inherent aan het kapitalistisch stelsel en de gevolgen daarvan zijn zelfs intern in de lidstaten bespeurbaar. De lidstaten hebben echter een instrument om het hoofd hieraan te bieden. Zij kunnen een beroep doen op de nationale begroting die bijna 50 % van het BNP bedraagt.
In het verslag van de heer Metten komt naast een voorzichtige verwijzing naar de communautaire begroting een voorstel voor tot instelling van een soort crisisfonds. De in een crisis verzeild geraakte lidstaat kan tegen rente geld lenen van dit fonds om de crisis te bestrijden. In het verslag wordt erkend dat in de eurozone geen nationaal monetair beleid meer mogelijk is. In de praktijk zal een dergelijk beleid echter ook voor de landen buiten de eurozone onmogelijk zijn. De Europese Centrale Bank zal de monetaire touwtjes in handen nemen en een uniforme rentevoet vaststellen die voor bepaalde landen absoluut onrealistisch zal zijn en dus aanleiding zal geven tot nieuwe crisissen. Ook zullen crisissen ontstaan wanneer lidstaten niet in staat zijn zich te houden aan de voor tekorten vastgestelde grenswaarden. Zij zullen dan op grond van het Stabiliteitspact boetes moeten betalen waarvoor zij weer het voorgestelde fonds om leningen moeten vragen.
Voor crisisbestrijding op nationaal en communautair vlak en voor harmonisatie van de staatshuishoudingen is in eerste instantie harmonisatie van de belastingstelsels noodzakelijk. Een dergelijke harmonisatie betekent echter nieuwe lasten voor de werknemers die hoe dan ook het gelag zullen moeten betalen voor de Economische en Monetaire Unie, de euro, de economische achteruitgang en de crisissen.
In het verslag staat dat: "het einde van de nationale monetaire soevereiniteit een actiever begroting- en loonbeleid noodzakelijk maakt" . Hier komt dus de aap uit de mouw!
Eerst werden de lidstaten met de begrotingsdiscipline en het Stabiliteitspact gedwongen de uitgaven van de nationale begrotingen onder controle te brengen. Daarna moesten zij het mes zetten in de overheidsuitgaven voor onderwijs, volksgezondheid, sociale voorzieningen en regionale ontwikkeling en nu moeten de lidstaten de hand slaan aan de hulpbronnen voor hun begrotingen. Zij moeten meer geld zien te krijgen van bepaalde bevolkingsgroepen, van de werknemers, de boeren, de middenstand en nog sterker de klemtoon leggen op loonbeheersing of zelfs loonsverlaging via veranderingen in de arbeidsrelaties.
Dergelijk plannen kunnen niet door de beugel. Voor de werknemers in heel Europa zijn deze onaanvaardbaar. De werknemers zullen zich dan ook met man en macht hiertegen verzetten. Een dergelijk beleid druist volledig in tegen hun belangen en houdt enkel rekening met de belangen van het monopolistisch kapitaal.
(De vergadering wordt om 13.08 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Europese Raad te Wenen - Oostenrijks voorzitterschap (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het gecombineerde debat over het verslag van de Europese Raad en de verklaring van de Commissie over de bijeenkomst van de Europese Raad op 11 en 12 december 1998 te Wenen en over de verklaring van de Raad over de werkzaamheden tijdens de zes maanden Oostenrijks voorzitterschap.

Schiedermeier
Mijnheer de Voorzitter, externe factoren hebben de taak van het Oostenrijkse voorzitterschap ongetwijfeld bemoeilijkt. Toch stel ik vast dat over de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid 1999 een akkoord is bereikt. Ook de tussentijdse balans van de Europese Investeringsbank over de uitvoering van het speciale actieprogramma voor de werkgelegenheid is positief. De richtlijn betreffende de Europese vennootschap zal - zo hoop ik althans - weldra door de Raad worden aangenomen. Wat Agenda 2000 betreft, zijn echter amper vorderingen te merken. Op dat punt deel ik het optimisme van de voorzitter van de Raad niet.
Het voorstel van de voor het landbouwbeleid bevoegde Oostenrijkse commissaris, die hier aanwezig is, kan in zijn huidige vorm niet worden aangenomen. Voor mijn boeren, die voornamelijk melk en vlees produceren, betekent het beslist het einde. Een nationale - in Duitsland regionale - cofinanciering van de nodige hoge compensaties is een goede oplossing. Het aanstaande Duitse Raadsvoorzitterschap kan bewijzen dat het, nu Oostenrijk het probleem niet heeft kunnen oplossen, achter de boeren staat. Tegelijkertijd kan het aldus ook het probleem van de nettobetalers verlichten. De voorstellen voor het structuurbeleid in doelstelling 2 benadelen heel duidelijk het platteland. Dat geldt vooral voor de regio's aan de grenzen met derde landen. Ook hier zie ik geen vooruitgang, hoewel juist Oostenrijk er alle belang bij heeft dat die kwestie wordt geregeld.
In het kader van de subsidiariteit moeten de regionale en plaatselijke besturen veel ruimere mogelijkheden krijgen om nationale steungelden aan te wenden. De grootste Europese meerwaarde is een bestuur dicht bij de burgers. Hoe verder de Unie zich van hen verwijdert, hoe meer de Unie zichzelf in gevaar brengt. Alle besluiten moeten voortaan in het licht van die belangrijke vaststelling worden genomen. Dat geldt ook voor de uitbreiding. Wij begroeten die, maar de kandidaat-landen moeten daartoe de grootste inspanning leveren. Overgangstermijnen voor de landbouw en het vrije verkeer van werknemers zijn zowel in het belang van de huidige als van de toekomstige lidstaten. Daarover heeft de voorzitter van de Raad jammer genoeg niets gezegd. Het helpt echter niet de problemen te blijven negeren. De Europagroep van de CSU zal de verdere ontwikkelingen in verband met die problemen onder het Duitse voorzitterschap van de Raad dan ook met de grootste aandacht volgen.

Arias Cañete
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om de verdiensten van een Raadsvoorzitterschap te kunnen evalueren moet men enerzijds de feitelijke vorderingen die gemaakt zijn in het Europese eenmakingsproces afwegen en anderzijds de toewijding en instelling waarmee het voorzitterschap zijn taken heeft vervuld als drijvende kracht en scheidsrechter.
In dit geval stond het Oostenrijkse voorzitterschap, naast andere uitdagingen, voor een bijzonder moeilijke taak: zorgen voor de voltooiing van de verschillende pijlers van Agenda 2000 binnen redelijke termijnen, en dat in het kader van een enorme druk op de begroting van de Unie. Niemand die de feitelijke moeilijkheid van de lopende kwesties erkent, zou van het Oostenrijkse voorzitterschap verwacht hebben dat het de belangrijkste aspecten van Agenda 2000 had kunnen afhandelen. Daarvoor was het interne overleg binnen de Raad, ten aanzien van een beleidspakket dat vanuit een globale visie moet worden benaderd, nog niet rijp genoeg.
Desalniettemin kunnen de vorderingen op het vlak van talrijke technische aspecten van Agenda 2000, die er bovendien effectief toe bijdragen dat een definitief globaal akkoord binnen deze zittingsperiode mogelijk is, positief worden ingeschat.
Wat echter meer vragen oproept, mijnheer de Voorzitter, is dat op een bepaald moment het voorzitterschap onevenwichtige initiatieven inzake financieel en begrotingsbeleid heeft gesteund die, in plaats van een consensus mogelijk te maken tussen de verschillende posities van de lidstaten, duidelijk op één lijn stonden met een van de nationale standpunten.
Desalniettemin juichen we toe dat op de Europese Raad van Wenen het evenwicht hersteld is en het oorspronkelijke voorstel van de Commissie opnieuw in aanmerking is genomen als een goede basis voor de onderhandelingen die moet worden opgenomen in de kern van het eindakkoord, zoals de heer Santer vanmorgen heeft aangegeven.
Tenslotte wens ik het Oostenrijkse voorzitterschap te feliciteren voor de nadruk die het gelegd heeft op actieve vormen van werkgelegenheidsbeleid, door de lidstaten aan te sporen om in hun nationale actieplannen beleidslijnen te formuleren en extra doelstellingen en preciezere termijnen vast te stellen. Dit kan het begin betekenen van een echt communautair sociaal beleid dat als tegenwicht dient voor de Economische en Monetaire Unie.
Misschien zijn de vorderingen die gemaakt zijn niet spectaculair, maar niemand in dit Parlement kan ontkennen dat het Oostenrijkse voorzitterschap zich met veel inzet, toewijding en vakkundigheid van zijn taak gekweten heeft.

Burenstam Linder
Mijnheer de Voorzitter, de Top van Wenen is niet zo'n succes geworden, doordat men in strijd met de oorspronkelijke bedoeling van deze Top heeft nagelaten de strategische kwesties aan te pakken. Er werd tijd besteed aan het terugkomen op een reeds lang genomen besluit, vanuit de gedachte dat belastingvrijheid voor alcohol en tabak goed is voor de werkgelegenheid. Er zou iets goeds uit die discussie kunnen komen, als regeringen van landen met een hoge belasting tot de conclusie kwamen dat lagere belastingen in het algemeen, en niet alleen in deze frivole uithoek van de economie, goed zijn voor de werkgelegenheid.
Het is betreurenswaardig dat de uitbreiding in oostelijke richting tijdens de Top van Wenen is afgeremd. Het duidelijkst is dat het standpunt van de Commissie inzake Letland en Litouwen is weggevallen. Uitbreiding in oostelijke richting is niet iets wat wij alleen doen om de betrokken tien landen in Midden- en Oost-Europa een plezier te doen. Het is geen cadeautje voor arme buren. Reeds voordat deze landen lid geworden zijn, hebben wij grote voordelen van de uitbreiding naar het oosten. Zij hebben economische hervormingen doorgevoerd, die ons nieuwe markten en nieuwe werkgelegenheid hebben opgeleverd. Politieke hervormingen hebben de democratie versterkt. De kandidaat-landen weten wat er van ze wordt geëist. Het streven naar verbetering van de democratie en de mensenrechten heeft een vrediger Europa geschapen. Als men de uitbreiding naar het oosten op de lange baan schuift, kan al deze winst verloren gaan. Het is belangrijk dat er enigszins nabije doelen zijn, en dat er daarmee voldoende druk is om krachten die het hervormingswerk tegenwerken, de baas te worden.
De situatie op het gebied van het veiligheidsbeleid in het Oostzeegebied is gevoelig. Het is vanuit mijn perspectief bijzonder betreurenswaardig dat de Zweedse regering nu zelfs heeft aanvaard dat de Top het standpunt van de Commissie inzake Letland en Litouwen heeft afgezwakt.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat we ons gelukkig mogen prijzen dat de Raad in zijn verschillende hoedanigheden, en bij deze gelegenheid de Europese Raad zelf, steeds vaker deelneemt aan onze debatten. Dit geeft het ware karakter weer van de communautaire instellingen. Maar juist om te vermijden dat er verwarring ontstaat in de publieke opinie moet iedere instelling haar specifieke rol spelen, en als de Raad persconferenties houdt en verklaringen aflegt, doet hij er goed aan zich te herinneren dat de taak van de Raad erin bestaat de hoofdlijnen van het beleid uit te stippelen en dat het vervolgens aan de instellingen van de Unie is deze beleidslijnen goed te keuren en uit te voeren, zodat we het soort verwarring kunnen vermijden dat de laatste weken ontstaan is, vooral op het vlak van de financiering. Iedere instelling moet zijn eigen verantwoordelijkheid dragen.
En wat de financiering betreft, is het waar dat de Europese Raad al verscheidene maanden geleden heeft aangegeven niet bereid te zijn de eigen middelen van de Europese Unie te verhogen. Dat is een beleidskeuze. Maar nadien was het aan de Commissie om dit te aanvaarden of ter discussie te stellen of een voorstel te doen dat voldoende ambitieus is. In dit geval was de Commissie niet opgewassen tegen de situatie, zij heeft niet de nodige ambitie getoond, en tot verbazing van de hele publieke opinie en natuurlijk ook van het Parlement heeft de Commissie het over financiële vooruitzichten voor een tijdvak van zeven jaar, terwijl ze niet eens is toegekomen aan wat was vastgesteld voor volgend jaar. Dit is de oorsprong van alle problemen en spanningen die de komende maanden op ons af zullen komen, en men vergeet natuurlijk dat tegenover de principes die worden ingeroepen door de lidstaten met betrekking tot de Europese eenmaking, er ook zoiets is als het principe van de adequate financiering. Dit betekent dat iedere instelling over voldoende middelen moet beschikken om haar bevoegdheden te kunnen vervullen. Als we niet voldoende middelen hebben, kunnen we onze doelstellingen niet realiseren.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn opnieuw overgegaan tot de orde van de dag. Alweer heeft een top verklaard dat de werkgelegenheid de topprioriteit is. Alweer is er niets terechtgekomen van de door het Parlement verwachte nieuwe klemtonen in de coördinatie van het economisch en monetair beleid. De aanbeveling om bijkomende kwantificeerbare doelstellingen en termijnen op nationaal niveau vast te stellen is prijzenswaardig. Concrete akkoorden zijn er echter niet. Mijnheer Fischler, een uitzondering vormt de Europese Commissie. De heer Santer heeft gezegd dat de bestaande programma's worden gebundeld en op het ESF en de werkgelegenheid worden toegespitst. Dat is inderdaad een Europese meerwaarde en een belangrijk initiatief.
Of er echter een werkgelegenheidspact op Europees niveau wordt gesloten, is hoogst twijfelachtig. Duitsland wil dat dit tegen maart gebeurt. De nieuwe bondsregering probeert dat pact op nationaal niveau tot stand te brengen, maar boekt daarbij weinig resultaat. Bondskanselier Schröder, die in zijn ambt noch op Europees niveau enige ervaring heeft, bereidt ons al voor als hij zegt dat wij van het Duitse Raadsvoorzitterschap niet teveel mogen verwachten. De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken heeft gelijk als hij met betrekking tot het buitenlands en veiligheidsbeleid - dat geldt trouwens ook voor de werkgelegenheid - zegt dat nog heel wat moet worden verbeterd. Daaraan kunnen wij niets meer toevoegen.

Menrad
Mijnheer de Voorzitter, in de afgelopen zes maanden heeft de Raad geen geruchtmakende besluiten genomen, maar toch heeft de Gemeenschap dankzij de vlijtige Oostenrijkse diplomatie vorderingen gemaakt. Ik zal het alleen over de ontwikkeling van de sociale dialoog hebben. Op het niveau van de ondernemingen verwijs ik naar het compromisvoorstel voor een Europese vennootschap dat Oostenrijk na tientallen jaren discussie heeft geformuleerd. Het Europees Parlement heeft in 1997 duidelijk gezegd dat wij moeten voorkomen dat bepaalde nationale medebeslissingsmodellen zonder meer worden geëxporteerd, maar ook dat in landen met verregaande rechten van die medebeslissing wordt afgestapt. Het Oostenrijkse compromisvoorstel voldoet grotendeels aan die voorwaarden. Wij hebben nu genoeg gediscussieerd. Wij verwachten dat het komende Duitse voorzitterschap op basis van het goede Oostenrijkse voorstel eindelijk een politiek akkoord tot stand brengt.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad van Wenen is ondanks de inspanningen van het Oostenrijkse voorzitterschap deerlijk mislukt. Alle beslissingen werden naar het Duitse voorzitterschap doorgeschoven. De balans is dan ook negatief en wordt gekenmerkt door een polemisch memorandum over de financiering van de Unie, dat tot een daling van 10 % van de landbouwuitgaven en van 25 % van de middelen voor de structuurfondsen zou leiden.
Wij mogen niet bang zijn om de meest netelige problemen die wij moeten oplossen aan te pakken, zoals bijvoorbeeld de financiering van de uitbreiding of het wegwerken van de onevenwichten in de bijdragen van een aantal rijkere landen aan de financiering van de Unie. Het zou evenwel politiek gezien onbegrijpelijk zijn dat deze twee problemen opgelost worden ten koste van de fondsen die voor de armste landen en regio's van de huidige Europese Unie met vijftien bestemd zijn, zodat artikel 2 van het Verdrag van Maastricht inzake economische en sociale samenhang dode letter zou blijven.
Het door het voorzitterschap voorgestelde memorandum strekt de auteurs dan ook niet tot eer en is politiek gezien onverantwoord. Ik zeg dit omdat het voorzitterschap, toen het dit voorstelde, heel goed wist dat dit document geen geloofwaardige basis kon zijn om op voort te bouwen omdat het onrechtvaardig en kortzichtig is. Ik kan dan ook alleen maar besluiten dat ze dit deed om tactische redenen en met de bedoeling om de cohesielanden te dwingen hun verwachtingen in verband met Agenda 2000 af te zwakken. Wanneer men tussen een ongeluk en een ramp moet kiezen, is de eerste mogelijkheid natuurlijk de minste van twee kwalen.
Ik blijf dan ook met zorgen en twijfels zitten over de vraag of dit standpunt al dan niet in overleg met het komende Duitse voorzitterschap is opgesteld. Zo ja, dan wacht ons een ernstige crisis in de geschiedenis van de Europese Unie en dit, merkwaardig genoeg, in een periode dat elf van de vijftien eerste ministers socialisten zijn.
Wij zijn ons er allen van bewust dat de onderhandelingen over Agenda 2000 ingewikkeld zijn en dat het de Raad moeite kost om rechtvaardige en redelijke oplossingen te vinden. Maar hiervoor zijn de verschillende regeringen die de Raad vormen precies verkozen. Wij waarderen het werk van het Oostenrijkse voorzitterschap, ook al zijn wij het oneens met een aantal van zijn keuzes, en wij wensen het Duitse voorzitterschap, dat over twee weken van start gaat, alle succes toe.

Maij-Weggen
Voorzitter, wij kunnen helaas niet zeggen dat de Top in Wenen een succes is geweest. Het is eigenlijk nog erger. Het was in feite een mislukking. Het was een flop. Dat is overigens niet te wijten, vind ik, aan het Oostenrijkse voorzitterschap. Ik geloof oprecht dat mevrouw Ferrero, de heer Schüssel en ook de heer Klima hun uiterste best hebben gedaan. Maar op de een of andere manier was de regie van buiten ook niet zodanig dat het beter kon.
Het is voor mij onbegrijpelijk dat de Europese Top van regeringsleiders zich bezig houdt met taxfreeshops en met BTW op diensten van kappers en schoenmakers. Niet dat dat geen nuttige thema's zijn, maar die kunnen toch in de vakraden van de bevoegde vakministers worden behandeld. En dat terwijl over onze grenzen in Kosovo de strijd oplaait, terwijl de situatie in het Midden-Oosten uiterst gespannen is, terwijl de financiële en economische crisis in Azië en Zuid-Amerika overslaat op Rusland, terwijl de werkloosheid nog steeds groot is. Dan maken Europese regeringsleiders zich druk over taxfreeshops en over BTW voor kappers.
Nog ernstiger is het dat op de Top in Wenen ook een voorproefje aan de orde is geweest van de discussie over de toekomstige financiering. Daarover is een enorme ruzie ontstaan, over die afdrachten. Dat betekent in feite dat de hele kwestie van de afdrachten in toenemende mate één van de belangrijkste projecten van de Europese Unie gaat blokkeren, namelijk die van de toetreding van nieuwe landen. Dat vind ik vrij dramatisch. Ik denk dat het nuttig zou zijn als bijvoorbeeld de Commissie hoogstaande mensen zou benoemen die de hele problematiek van de financiering proberen op te lossen en die proberen om daar een objectief en eerlijk voorstel voor te doen. Dat voorkomt dat dit nog maandenlang de agenda gaat bepalen.
Voorzitter, wij hebben voor het eerst een Top gehad met elf sociaal-democratische regeringsleiders, maar als ik naar het resultaat kijk dan moet ik eerlijkheidshalve zeggen dat het niet heeft uitgeblonken door een goede regie en door vastberaden besluiten. Het is absoluut te hopen dat dat in de toekomst beter gaat en dat de geest van Jacques Delors en van Helmut Kohl ook weer over deze regeringsleiders zal komen, anders gaan wij een aardige ramp tegemoet in de toekomst.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de resultaten van de Top in Wenen mager waren, komt hier met name de Noordse dimensie uit naar voren. Het in Wenen officieel gepresenteerde Commissiedocument over de Noordse dimensie van de Unie is uitstekend. Het omvat verscheidene deelgebieden van het beleid, van toekomstige nucleaire en milieukwesties tot regionale samenwerking. In het document worden duidelijke, operationele voorstellen gedaan over hoe men de samenwerkingsvormen verder kan ontwikkelen.
De stabiliserende betekenis van de Noordse dimensie kan men niet onderschatten. De economische en politieke crisis in Rusland heeft aangetoond dat de Unie actief maatregelen moet nemen om de gevolgen van de crisis te verzachten. Als de situatie in Rusland verslechtert, heeft dit ernstige multiplicatoreffecten op onder andere de nucleaire veiligheid en de uitbreiding van de Unie, vooral wat betreft de Baltische landen.
Ook de operationele voorstellen van de Commissie moeten gerealiseerd worden. De samenwerking tussen de landen aan de Oostzee moet ontwikkeld worden. Er moet haast gemaakt worden met maatregelen die de vervuiling van de zeegebieden tegengaan. Het beter benutten van de enorme energievoorraden in Noord-West-Rusland en in ruimere zin in het Barentszzeegebied moet een van de belangrijkste doelstellingen van de Noordse dimensie worden.
Ik ben vooral bezorgd over de ontwikkeling van de nucleaire veiligheid in de chaos van de maatschappelijke crisis. Het is te hopen dat de Commissie zo snel mogelijk de in haar document gepresenteerde onderzoeksprojecten op het gebied van nucleaire veiligheid, met inbegrip van de verwerking van gebruikte nucleaire brandstoffen, verwezenlijkt, zodat er duidelijkheid in de werkelijke situatie komt en de problemen zo snel mogelijk in samenwerkingsverband worden opgelost.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
Over dit thema heb ik zeven ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.
De stemming vindt morgen om 9.30 uur plaats.

Mensenrechten in de wereld
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0409/98 van de heer Roubatis, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de Europese Unie: "De Europese Unie en de externe aspecten van het mensenrechtenbeleid: van Rome tot Maastricht en daarna" (COM(95)0567 - C4-0568/95); -A4-0410/98 van de heer Barros Moura, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de mensenrechten in de wereld, 1997-1998, en het beleid van de Europese Unie inzake de rechten van de mens; -A4-0466/98 van de heer Torres Couto, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over een ontwerpverordening van de Raad tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitvoering van acties op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking die een bijdrage leveren tot de verwezenlijking van de algemene doelstelling van ontwikkeling en consolidatie van de democratie en de rechtsstaat, alsmede van de doelstelling van eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden (COM(97)357-9581/98 - C4-0507/98-97/0191(SYN)).
Roubatis
Mijnheer de Voorzitter, met dit verslag wil ik eer betuigen aan mijn talrijke vrienden die het slachtoffer werden van de beestachtigheden waar de geschiedenis van de laatste tijden helaas zo vol van is: aan Felipe, de schilder, zijn vrouw Elpida en hun tweejarige zoon Ernesto die alle drie tijdens het regime van Pinochet in Chili zijn verdwenen; aan Moustafa en Akim uit Van en Diyarbakir die vermoord werden door de Grijze Wolven in Adana; aan Theodoros, mijn schoolkameraad die tijdens de Turkse invasie op Cyprus werd vermoord; aan Sasa, de rechter uit Nis die het leven liet in de buurt van Split na, zoals wij achteraf vernamen, op afschuwelijk wijze te zijn gefolterd; aan Mate, de arts uit Zagreb die met een kogel in zijn hoofd dood werd aangetroffen een eindje buiten Tuzla waar hij als vrijwilliger werkzaam was. Mate placht te zeggen dat bloed altijd rood is, wie of wat je ook bent en dat artsen bloed nooit mogen laten vloeien. Mijn gedachten gaan uit naar alle anderen, naar al de mensen in Oost-Timor, Nigeria, Tibet, die ik nooit heb gekend omdat zij werden vermoord.
Alleen als wij barbaarsheden een gezicht en een naam geven, beseffen wij ten volle wat een mensenleven betekent. Alleen als wij bij het vaststellen van ons beleid het oog gericht houden op concrete gevallen, worden de gevolgen van onze verklaringen voor ons duidelijk. Pas dan zien wij in dat wij de schuldgevoelens, die onvermijdelijk zullen ontstaan wanneer op onze woorden geen daden volgen, niet kunnen wegpraten met hoogdravende, holle verklaringen.
Helaas schuilt ook op dit gebied een grote kloof tussen de woorden en de daden. De Europese Unie reageert op de meest uiteenlopende wijze wanneer het om de mensenrechten gaat. Ook het menselijk potentieel dat zich bezighoudt met de vraagstukken van de mensenrechten en de communautaire kredieten voor acties op dit gebied worden gekenmerkt door grote variatie. Daarom moet de Europese Commissie de bestuurlijke en uitvoeringsprocedures onder een noemer brengen. Zij moet nagaan of er een allesomvattende dienst voor de rechten van de mens en de democratie in het leven kan worden geroepen. Een van de vice-voorzitters van de Commissie moet belast worden met de coördinatie van het externe beleid en een lid van de Commissie met de algemene verantwoordelijkheid voor de vraagstukken van de mensenrechten. Het huidige institutionele bestel vertoont ernstige tekortkomingen en daarom is het mijns inziens hoog tijd dat er voor de mensenrechten een uniform evaluatie- en controlestelsel in het leven wordt geroepen. Voordat een besluit ten behoeve van of een overeenkomst met derde landen ten uitvoer wordt gebracht, moeten de mensenrechten aan een evaluatie worden onderworpen.
Een dergelijke evaluatie moet op consequente en samenhangende wijze geschieden en de basis vormen voor toezicht op de latere ontwikkelingen op het gebied van de mensenrechten. Deze effectrapportage moet gegrondvest zijn op de door de Europese Unie aanvaarde grondbeginselen. Met deze beginselen mag niet worden geschipperd uit overwegingen van economisch, strategisch of politiek belang van de Unie of een van haar lidstaten. Het is nu eenmaal veel gemakkelijker streng te zijn tegen landen die weinig hebben bij te zetten. Als wij werkelijk geloven in hetgeen wij verkondigen, moeten wij consequent zijn bij de behandeling van de mensenrechten. Dan mogen wij opportunisme en belangen geen duimbreed ruimte geven. Dan mogen wij ons niet meer laten leiden door overwegingen van bijvoorbeeld strategische aard. Dan zullen wij onze woorden hard moeten maken, aangezien woorden zonder daden enorme schade kunnen aanrichten.
Mijns inziens kunnen wij de weg die wij tot nu toe hebben gevolgd, niet blijven bewandelen. Wij kunnen niet doorgaan met hoogdravende verklaringen over beginselen en waarden, als wij daarop geen concrete actie laten volgen. Wij mogen niet denken dat wij met mooie woorden onze, door werkeloosheid ontstane schuldgevoelens kunnen wegpraten. Als wij consequent willen zijn, moeten wij duidelijk maken dat er in deze wereld geen plaats meer is voor bloeddorstige tirannen, voor wrede dictators of voor mensen die zeggen te zijn gekozen volgens democratische procedures terwijl zij in feite onder allesbehalve democratische omstandigheden aan de macht zijn gekomen.
Dit zijn harde waarheden, maar wij doen er goed aan deze onder ogen te zien. Onze verklaringen moeten concrete vorm en gedaante krijgen. De mensenrechten zijn een zeer belangrijke parameter in het buitenlands beleid van de Europese Unie. Goede intentieverklaringen volstaan daarvoor niet. De mensenrechten moeten in het hart van het buitenlands beleid van de Europese Unie worden geplaatst. Daarom doe ik een beroep op de Raad en de Commissie. Laten zij wat minder de machtsverhoudingen en wat meer de mensenrechten in de gaten houden. Laten zij de mensenrechten als iets aparts beschouwen en dienovereenkomstig handelen.

Barros Moura
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, bij de presentatie van dit verslag wil ik om te beginnen iedereen danken die hieraan meegewerkt heeft, en met name de collega's in de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en ook en vooral de medewerkers van het Secretariaat, wier grote technische bekwaamheid en professionele aanpak zozeer het erfgoed van democratische tradities en mensenrechten, die het Europees Parlement tot eer strekken, bevorderen.
Dit verslag wordt op een bijzonder belangrijk moment voor de mensenrechten behandeld: wij herdenken de vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en de tiende verjaardag van de Sacharovprijs. Wij kunnen ons dankzij de beslissingen in de zaak-Pinochet verheugen over een reusachtige stap vooruit in de strijd tegen straffeloosheid, die een einde maakt aan wat we "het vrij verkeer van dictators" zouden kunnen noemen. Soeharto en zijn collega's mogen zich zorgen maken.
Wij stellen vast dat de macht van de democratische publieke opinie het van de eisen van de realpolitik kan halen en de - nog prille - grondvesten kan leggen van een internationale rechtsorde die op de mensenrechten gebaseerd is en die werd uitgetekend in de Europese Unie, met haar supranationale instellingen die op de beginselen van de rechtsstaat steunen, en met haar ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
De realiteit wordt niet verhuld of verguld in het verslag. Op het gebied van de meest elementaire rechten van de mens, zoals het recht op leven, vrijheid en waardigheid, blijft de Universele Verklaring grotendeels dode letter. Hoewel sommigen zich de afgelopen dagen vrij pessimistisch uitlieten, vond ik het belangrijk en leerrijk een aantal positieve aspecten te onderstrepen: de golf van ratificaties van internationale overeenkomsten, de uitwerking of goedkeuring van het statuut van het Internationaal Strafhof, dat ondanks zijn beperkingen de weg vrijmaakt voor de instelling van een internationale rechtsorde, en tenslotte ook en vooral de kracht van de democratische publieke opinie, die heel strijdvaardig is en er heel vaak in slaagt de grondbeginselen waarvoor wij hier ijveren op te leggen. Deze beweging moet iedereen hoop geven en ze is springlevend op het ogenblik van de vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
Nu de koude oorlog voorbij is, is de tijd gekomen om de strijd voor de mensenrechten los te koppelen van het ideologisch conflict, zodat het universele karakter, de onderlinge afhankelijkheid en de ondeelbaarheid van de mensenrechten daadwerkelijk kunnen gelden. Er zijn geen redenen van ideologische of geopolitieke aard die verschillende eisen op het gebied van de mensenrechten kunnen rechtvaardigen. Men mag niet langer met twee maten en twee gewichten meten, zoals ten tijde van de koude oorlog, toen Salazar, Franco, Moboetoe of Soeharto de hand boven het hoofd gehouden werd in naam van een anti-sovjet groepsdiscipline.
Overigens is het onduldbaar dat de rechten van het individu en de rechten van volkeren tegenover elkaar geplaatst worden of dat burger- en politieke rechten tegenover economische, sociale en culturele rechten geplaatst worden. Er is ook geen substantiële economische en sociale democratie die losstaat van de zogenaamde "formele democratie" . Zoals wij allang tezamen met de heer Gorbatsjov zeggen, zijn de mensenrechten een doel op zich.
In het verslag dat ik hier namens de commissie buitenlandse zaken presenteer, worden een aantal van de klassieke onderwerpen op het gebied van de mensenrechten behandeld: de doodstraf, de rechten van het kind, vrouwenhandel, vluchtelingen. Net als de commissie buitenlandse zaken wenste ik dat het verslag iets verder ging en dat ook aandacht besteed werd aan de verantwoordelijkheid van regeringen en nationale staten en aan de gevolgen van de werking van de internationale economie en financiële markten voor de doeltreffende toepassing van de democratie en de mensenrechten.
Hoewel ik van oordeel ben dat de globalisering op zich positief is, houdt deze situatie een aantal gevaren in. Er dienen supranationale mechanismen gecreëerd te worden die voor een politieke regeling kunnen zorgen die de democratie vrijwaart en de fundamentele rechten van de mens bevestigt. Wij stellen in het verslag voor dat het Europees beleid bepaald wordt door de mensenrechten, maar stellen niet voor een eurocentrische politieke orde uit te voeren . Wij stellen voor de Europese Unie op te vatten als een burgerlijke macht die op internationaal vlak de waarden van solidariteit en rechtvaardigheid verdedigt, niet om een orde of protectionisme op te leggen, maar om zodoende zijn eigen Europees model van democratie en mensenrechten te verdedigen tegen de tendens van een nivellering naar beneden. Zoals in het verslag gezegd wordt, waarde collega's, moet het buitenlands beleid dat de Europese Unie op het gebied van de mensenrechten voert, evenwel stroken met de wijze waarop wij in de Europese Unie zelf omgaan met de rechten van mensen uit derde landen die hier worden opgevangen.
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens beschikt de Europese Unie over de middelen en de instrumenten en kan zij iets doen. Ze zal dat ook moeten doen, zodra hiervoor de politieke wil aanwezig is. Ik verzoek de Commissie te antwoorden op de concrete voorstellen die in dit verslag gedaan worden. Ik deel tevens mee dat ik een mondeling amendement zal indienen, waarin ik voorstel de internationale maatregel die onze Voorzitter inzake een zogenaamde "amnestie ter gelegenheid van het millennium" voorgesteld heeft, te bevestigen zodat de waarden waarvoor wij op het gebied van de bevordering van de mensenrechten ijveren, gehuldigd worden.

Torres Couto
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wij bespreken hier vandaag de toekomstige voorwaarden voor de uitvoering van acties op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking die een bijdrage leveren aan de algemene doelstelling van de ontwikkeling en de versterking van de democratie en de rechtsstaat, alsmede van de mensenrechten, de fundamentele vrijheden en goed openbaar bestuur.
Met de goedkeuring van deze verordening zal de Commissie de voorwaarden vastleggen voor het verlenen, toekennen en uitvoeren van hulp, alsmede de voorwaarden inzake het duurzaam karakter van de acties die nodig zijn om de gevolgen voor de democratie en de rechtsstaat duidelijk zichtbaar te maken. Voortaan zal terdege rekening gehouden worden met de wens, die het Europees Parlement al zo vaak uitgesproken heeft, dat de Europese Unie in haar relaties en samenwerking met alle ontwikkelingslanden het grootste belang hecht aan de bevordering van de mensenrechten en de democratische waarden in die landen.
Ik zou zelfs zeggen dat de bevordering van de mensenrechten, de democratische waarden, de rechtsstaat, goed openbaar bestuur en de strijd tegen corruptie essentiële elementen van alle toekomstige overeenkomsten moeten zijn. Wanneer wij naar het Afrikaanse continent kijken en vaststellen dat in 16 landen conflicten woeden die elke dag duizenden slachtoffers eisen en waarbij de middelen die nodig zijn voor volksgezondheid, onderwijs en watervoorziening aan de bevolking aan wapentuig verspild worden, wanneer we weten dat de koopkracht van 1, 3 miljard mensen in de ontwikkelingslanden minder dan 1 dollar per dag bedraagt, kunnen wij niet dulden dat een aantal dubbelzinnigheden blijven bestaan die verhinderd hebben dat de ontwikkelingshulp in principe nobele doelstellingen en zaken nastreeft, tastbare resultaten oplevert en daadwerkelijk iets doet aan de extreme armoede van de mensen.
In landen die al tientallen jaren gebukt gaan onder wrede dictaturen, die zo vaak door Europese landen geholpen en zelfs gesteund worden, en in andere landen waar al lang bloedige gewapende conflicten woeden, mag de Europese Unie geen genoegen nemen met het houden van vrije verkiezingen als voldoende en duurzaam middel om voor een overgang naar democratie te zorgen. Deze verkiezingen moeten gepaard gaan met de nodige grondwettelijke en wetgevende hervormingen die de rechtsstaat helpen versterken, die de onafhankelijkheid en het gezag van de rechterlijke macht bevorderen, die een gevangenissysteem steunen dat de mens respecteert, die pluralisme bevorderen, zowel op politiek niveau als op het niveau van de burgermaatschappij, via de versterking van de instellingen die nodig zijn om het pluralistisch karakter van de samenleving te verzekeren, met inbegrip van de niet-gouvernementele organisaties. Ze moeten tevens gepaard gaan met de bevordering van de onafhankelijkheid, het pluralisme en de verantwoordelijkheidszin van de media, steun aan de persvrijheid en de eerbiediging van de vrijheid van vereniging en vergadering, de bevordering van gelijke kansen en niet-discriminerende praktijken, zoals maatregelen om racisme, vreemdelingenhaat en seksisme te bestrijden, alsmede initiatieven ten gunste van de afschaffing van de doodstraf.
Als al deze hervormingen niet worden uitgevoerd, zullen dictators en machthebbers in eenpartijstaten het bij een democratische doop houden, en zal er niets veranderen aan de essentie en de politieke praktijken, zullen de regels van democratische verandering van bestuur, waarvoor de democratische politieke partijen versterkt moeten worden, niet verzekerd worden. Wanneer parlementen niet daadwerkelijk controlerende bevoegdheid hebben, wanneer er geen onafhankelijke rechtbanken en een onafhankelijk rechtssysteem bestaat, wanneer media en pers niet vrij zijn, zullen wij er nooit in slagen de democratie, de rechtsstaat, het respect voor de fundamentele rechten, de openbare vrijheden en goed openbaar bestuur te bevorderen, en dat zijn allemaal voorwaarden sine qua non voor economische groei en de strijd tegen de armoede.
In heel deze problematiek beklemtoon ik vooral de strijd tegen corruptie en goed openbaar bestuur als essentiële elementen die in alle overeenkomsten voor ontwikkelingssamenwerking met derde landen moeten voorkomen. Het jongste verslag van de Wereldbank, "Assessing Aid" , is duidelijk in dit verband: hulp kan uiterst positief en doeltreffend zijn om de groei te bevorderen en de armoede te bestrijden, maar dan wel op voorwaarde dat zij in een gezond economisch kader verleend wordt. Een streng economisch beleid is belangrijker voor de ontwikkelingslanden dan internationale financiële hulp, die slechts positieve gevolgen heeft in landen die de nodige politieke en institutionele hervormingen hebben uitgevoerd.
Nemen wij Mozambique als voorbeeld dat navolging verdient en gesteund en beloond moet worden. De hulp is nuttig als ze terecht komt bij mensen die weten hoe ze die hulp moeten aanwenden. Als ze evenwel in handen komt van de vele Mobutu's en Mugabe's van deze wereld komt ze enkel financiële paradijzen ten goede waar massaal geld wordt witgewassen, alsmede enkele politieke en economische leiders in het Westen die hen steunen. We mogen immers niet vergeten dat er enkel passieve corruptie in de ontwikkelingslanden voorkomt omdat sommigen in de rijke landen zich aan actieve corruptie bezondigen.
De schuld voor de volkenmoord in Rwanda en de oorlog in Angola lag of ligt bij enkele Europese landen en leiders. Mijnheer de Voorzitter, momenteel sterven weerloze kinderen en volwassenen op de centrale hoogvlakte van Angola omdat sommigen in Antwerpen volledig straffeloos diamanten blijven kopen en de door de Europese Unie en de internationale gemeenschap opgelegde sancties aan hun laars lappen.
Jammer genoeg zijn er ontelbare gevallen waar belangen boven plichten primeren, zodat de ellende waarin miljoenen mensen leven almaar erger wordt. Wij krijgen voortdurend berichten te horen over het persoonlijk fortuin van dictators dat even groot is als of zelfs groter dan de buitenlandse schuld van hun land. Wij krijgen ook vaak voorbeelden van landen als Tanzania, waarnaar twee miljard dollar versluisd werd voor de aanleg van wegen terwijl het bestaande wegennet niet eens onderhouden wordt.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de donoren moeten in de toekomst goede ideeën in plaats van slechte projecten verkopen. We mogen de overtreders niet langer bevoordelen. We moeten integendeel de landen belonen die zware opofferingen geleverd hebben en een stabiel macro-economisch kader gecreëerd hebben: de vrije markt, primaat van wet en recht en de strijd tegen corruptie moeten beloond worden. Wij moeten de samenwerking met deze landen opvoeren en hun buitenlandse schuld kwijtschelden. Ik wil Martin Wolf parafraseren en als boodschap meegeven dat wij bij voorkeur degenen moeten helpen die zichzelf willen helpen.

Galeote Quecedo
Mijnheer de Voorzitter, de gebeurtenissen hebben aangetoond dat het streven van het Parlement om een solide rechtsgrondslag te geven aan de samenwerking van de Europese Unie op het gebied van democratie en mensenrechten volkomen gerechtvaardigd was. Gedurende het hele debat in het Parlement hebben we getracht de tekst van de Commissie te verbeteren.
Op de eerste plaats is de basis gelegd voor de invoering van adequate procedures, de uitwerking van een totaalplan voor Europese samenwerking dat ons in staat stelt de acties op coherente wijze te plannen, de formulering van strategieën en prioriteiten en de vaststelling van criteria voor de keuze en selectie van concrete acties die gericht zijn op een zo groot mogelijke doeltreffendheid, duurzaamheid en zichtbaarheid van de middelen die voor de tenuitvoerlegging van deze acties worden uitgetrokken.
Een andere fundamentele doelstelling is de algemene toepassing van coördinatie-instrumenten op alle niveaus, in het bijzonder op het gebied van de samenwerking met de lidstaten van de Unie.
Naar mijn mening moet bijzondere aandacht worden besteed aan de voorstellen inzake de verantwoordelijkheden van de Commissie, de procedures die moeten worden gevolgd voor de goedkeuring en follow-up van de projecten, de bevoegdheden van het adviescomité en bovenal de rol die het Europees Parlement moet spelen in de ontwikkeling van deze programma's. Enerzijds werden grondige aanpassingen voorgesteld in de systemen voor de follow-up, evaluatie, feedback en controle, zowel op politiek als managementniveau, en dit zal er ongetwijfeld toe bijdragen dat de doeltreffendheid van de acties verhoogd wordt, het functioneren wordt verbeterd en ook de tenuitvoerlegging van de acties in de toekomst wordt verbeterd.
Hiermee gaat - en heel specifiek - een wijziging van de rol van het Parlement gepaard, al is de in de oorspronkelijke tekst van het voorstel beoogde wijziging natuurlijk onvoldoende. Ik baseer me enkel op het jaarverslag, dat details zal bevatten over de uitvoering van de programma's van het vorige begrotingsjaar en over de programmering en selectie van de programma's van dit begrotingsjaar. De Commissie moet dit verslag vroeg genoeg doen toekomen aan het Parlement, zodat we een jaarlijks debat kunnen houden in de plenaire vergadering tijdens het eerste semester van het jaar en voordat we in het kader van het algemeen debat over de jaarlijkse begroting nagaan welk begrotingsbedrag hiervoor moet worden uitgetrokken.
Tenslotte zou ik willen zeggen dat het volgens mij onontbeerlijk is dat de goedkeuring van deze verordening tegelijkertijd gepaard gaat met acties waardoor deze verordening daadwerkelijk effect kan hebben. En dan heb ik het alleen over twee maatregelen die volgens mij van kardinaal belang zijn: de noodzaak om het organigram van de Commissie te herzien met het oog op een betere coördinatie van de betrokken eenheden op het gebied van samenwerking, in overeenstemming met het voorstel voor een horizontale coördinatiestructuur waar voordien reeds in verscheidene resoluties van het Parlement voor gepleit is, en tenslotte de dringende noodzaak om de middelen voor personeel te verhogen, die thans duidelijk onvoldoende zijn om het ambitieuze programma te verwezenlijken dat met het oog op de tenuitvoerlegging van de verordening moet worden ontwikkeld op het vlak van de samenwerking inzake democratie en mensenrechten.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, het respecteren van de mensenrechten en de grondrechten alsmede het consolideren van de rechtsstaat zijn belangrijke principes van de Europese Unie. Het verslag van de heer Torres Couto heeft betrekking op de verordening waarin de wettige basis van deze principes in de ontwikkelingslanden wordt bekrachtigd. Ik bedank de rapporteur voor zijn goede verslag.
De Begrotingscommissie heeft over deze kwestie een advies ingediend, dat vooral betrekking heeft op de methodes van financiering. Allereerst stelde de commissie wat betreft de duur van het programma voor, dat deze niet beperkt zou worden. Dit is in het verslag aangenomen. Ook is het standpunt van de commissie aangenomen dat er jaarlijks over de financiële middelen wordt besloten bij de behandeling van de begroting in het Parlement.
De Begrotingscommissie was ook bezorgd over de duidelijke differentiatie van de technische bijstand. De commissie wilde daarom een aanvulling op het lid van artikel 3, waarin een differentiatie van deze middelen in de begroting wordt geëist. De Begrotingscommissie verlangt ook dat de Commissie een voorstel doet of deel A of B van de begroting wordt gebruikt.
Misschien wel een van de belangrijkste organisatorische veranderingen van de Begrotingscommissie is het vergroten van de invloed van de werkgroep van de instellingen. Met de begroting van dit jaar werd een raadgevende werkgroep opgericht, die zich met de mensenrechten bezig gaat houden en die de Raad en het Parlement voor volgend jaar hebben bevestigd. De bedoeling ervan is het coördineren van de jaarlijkse werkzaamheden. De betrokken voorschriften zijn in het verslag opgenomen. Onder andere in het kader van het MEDA-programma heeft men goede ervaringen met dergelijke werkgroepen. Men moet deze werkgroep op dezelfde manier behandelen als een door de lidstaten gevormd comité.
Het aannemen van dit verslag is van zeer groot belang om een wettige basis te krijgen voor de onderhavige financiële middelen. Daarom moet er een krachtig beroep op de Raad worden gedaan om deze verordening zo snel mogelijk van kracht te laten worden, uiterlijk in maart, wanneer de financiële middelen in gebruik genomen kunnen worden.

Van Bladel
Voorzitter, ik ben het helemaal eens met de verslagen Roubatis, Barros Moura en Torres Couto. Ik ga daar niet in detail op in, de commissaris weet vast wel wat hij daar verder mee moet doen. Het zijn goede adviezen. Ik wilde nog even mijn waardering uitspreken voor het werk dat mijn collega Lenz de afgelopen jaren in dit Parlement heeft gedaan. Misschien krijgen we nog een gelegenheid voor het einde van het mandaat, maar haar verdiensten mogen niet onvermeld blijven. Ook dank aan de ambtenaren die u zo goed bijstaan.
Ik wou gewoon een paar punten kwijt. Voorzitter, wie had kunnen denken, 50 jaar geleden, dat een aanbeveling aan de Algemene Vergadering van de VN zo een grote rol zou spelen? Het is een aanbeveling met utopische denkbeelden, met paradoxen. Nog steeds een kasplantje maar er wordt naar gekeken. Toch is het "nooit meer" van de genocide niet waargemaakt. Denk aan Bosnië, Rwanda, Kosovo en wat de heer Torres Couto ook net zei, wat zich zonder dat de media erbovenop zitten in Angola afspeelt. De hele realisering van het naleven van de mensenrechten gaat via twee trajecten: het juridische en het politieke.
Bij het juridische heb ik een paar kanttekeningen. De Unie heeft veel steun gegeven om dat buiten de Unie te realiseren. Maar ik vind toch, Voorzitter, dat de vooruitgang daarin een beetje bedreigd wordt, met name omdat er te veel mensenrechten zijn. Voor iedere kwaal heeft men tegenwoordig een mensenrecht. Recht op vakantie, recht op slaap, ik vind het een beetje veel. Als het even wil, dan komt er nog het recht op onsterfelijkheid en we weten van tevoren dat we dat niet kunnen invullen. Dus ik zou pleiten voor begrenzing opdat de klassieke rechten die met het individu te maken hebben niet verwateren. Want dat dreigt en dat is gevaarlijk. Daar wil ik voor waken.
Dan het politieke traject. Er is een hoge commissaris, er is een Veiligheidsraad die wikt, niet wikt, te laat beslist in het geval van Rwanda. Men wist dat er genocide plaatsvond maar men heeft het zo niet willen benoemen. Tragisch. De buitenlandse politiek van de EU, wisselvallig. Öcalan wordt niet berecht, Pinochet wel, Castro niet, Kabila ook niet. Ik weet het niet meer. Chinese dissidenten zeiden: blijf druk van onderaf geven, dan komt die rechtsstaat en het politieke traject in orde. Daar ben ik het helemaal mee eens, Voorzitter. Daar moeten wij mee doorgaan. Toch wil de burger iets concreets zien. Ik zag 10 december dit kaartje in de krant met de landen op de wereld waar de doodstraf nog wordt uitgevoerd. U kunt het misschien niet helemaal zien, mijnheer de commissaris, maar de delen die gekleurd zijn, dat zijn er bepaald niet veel. U ziet het, die lichte blauwe kleur. Burgers willen dat gerealiseerd zien en geen kindsoldaten meer in de oorlog. Toch zijn er positieve dingen te melden over de multinationals. Nederland heeft een boekje uitgegeven over mensenrechten en dat is belangrijk. Voorzitter, ik ben het eens met wat Gil-Robles gezegd heeft op 10 december in Wenen: amnestie voor de gewetensbezwaarden. Dat zou een goede en concrete zaak zijn.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, op geen enkel terrein is de Europese Unie op internationaal niveau zo goed zichtbaar en zo invloedrijk als op dat van de externe economische betrekkingen. Op geen enkel ander terrein kunnen wij de mensenrechten dan ook beter en met meer kans op succes bevorderen. Wij beïnvloeden de mensenrechtensituatie in derde landen niet alleen door onze bijstand bij vrije verkiezingen, de totstandbrenging van een rechtssysteem of crisispreventie. Wij doen dat ook, vaak nog veel meer, via onze handelsbetrekkingen, onze in- en uitvoer, investeringen, uitvoerkredietverzekeringen en niet in de laatste plaats ook door ons landbouwbeleid. Hier kunnen en moeten wij regulerend optreden door ons niet alleen tot onze partners in de derde landen te richten, maar ook tot de actoren in de Europese Unie, onder meer de Europese transnationale ondernemingen.
Het is evenwel niet voldoende dat wij in de preambule van bi- en multilaterale overeenkomsten naar de twee verdragen over de mensenrechten en de IAO-conventies verwijzen, zoals wij dat in de recente overeenkomst met Mexico hebben gedaan. Wij vragen een jaarverslag van de Commissie over de mensenrechtensituatie en, zo nodig, concrete sancties. Anderzijds willen wij positieve ontwikkelingen ook actief ondersteunen. De nieuwe ACS-overeenkomst bevat een positieve bepaling die de eerbiediging van de mensenrechten met lagere douanerechten beloont. Dat is een belangrijke vooruitgang. Landen zoals Colombia, die nu al geen douanerechten hoeven te betalen, moeten dat voordeel echter verliezen als de mensenrechten van de verschillende generaties voortdurend worden geschonden. Als vakbondsvrijheid wordt geweigerd, de gezondheid van werknemers in gevaar wordt gebracht en inheemse volkeren hun woongebied wordt ontnomen, zijn daarbij vaak Europese ondernemingen aan het werk. Daarom hebben wij als eerste stap dringend een bindende gedragscode voor de in de Europese Unie gevestigde transnationale ondernemingen nodig.
Al die voorgestelde maatregelen moeten evenwel consequent en transparant worden uitgevoerd. Dat betekent ook meer inspraak van het Europees Parlement. De weg leidt niet van Rome via Maastricht naar Amsterdam, maar nog veel verder.
Tot besluit nog het volgende: niet-inmenging komt in vele gevallen op grove inmenging neer.

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben ingenomen met de goede samenwerking tussen leden van alle fracties rond deze verslagen in de meest uiteenlopende commissies. Veel minder ingenomen ben ik echter met de regie van het Bureau, waardoor wij hier nu debatteren terwijl de winnaars van de Sacharovprijs hier beneden een debat houden. Dat is alweer slecht geregeld.
Mijnheer de Voorzitter, twee minuten spreektijd: wij weten wat meer over de mensenrechten te vertellen, maar kunnen daarover geen uitvoerig debat houden. De verklaring van de Verenigde Naties, die wij vandaag vieren, was het resultaat van een moordende oorlog. De Sacharovprijs is een onderscheiding voor mensen die moordende en verknechtende systemen bestrijden. De mensenrechten waren oorspronkelijk een nationale aangelegenheid waarmee niemand zich mocht bemoeien. Vandaag zijn ze onlosmakelijk verbonden met de rechtsstaat en de democratie, met de activiteiten van de NGO's, met de bonte burgermaatschappij en het buitenlands beleid van de EU. De mensenrechten kunnen pas ten volle worden gerespecteerd als ze de zeer concrete strijd voor eerbiediging van de waardigheid van de individuele mensen overstijgen, tot een beleidsinstrument van vrije landen worden en boven de eigen belangen uitstijgen. Daarom moeten wij erkennen dat de mensenrechten in de EU een concreet onderdeel van elk binnenlands en buitenlands beleid moeten zijn.
Dit debat betreft niet alleen de mensenrechtensituatie in de voorbije jaren, maar vooral wat wij na Amsterdam verwachten. De mensenrechten moeten en zullen een belangrijk onderdeel van het buitenlands beleid van de Europese Unie blijven. Juist omdat ze nog altijd door de nationale politiek kunnen worden misbruikt, moet het Europees Parlement er aandacht voor hebben. Het gaat niet alleen om geld, maar ook om richtsnoeren van onze commissies.
Namens de Commissie institutionele zaken zou ik u willen zeggen dat wij het met de hoofdlijnen van het verslag van de heer Roubatis eens zijn. Wij ondersteunen ook uitdrukkelijk de daarin geëiste versterking en concentratie van het bij de Commissie beschikbare logistieke menselijke potentieel in de figuur van een vice-voorzitter en een terzake bevoegd lid van de Commissie, alsmede de gevraagde algemene analyse en rapportage aan het Europees Parlement, eventueel met sancties. Ik heb echter bezwaren tegen een centrum voor de mensenrechten. Zo worden de problemen opnieuw verplaatst en kan het Europees Parlement niet langer de nodige controles uitvoeren.
Soms zijn wij het niet met elkaar eens, maar op het gebied van de mensenrechten mogen wij niet talmen. Ik vraag voortaan ook voldoende spreektijd om toekomstperspectieven te kunnen openen.

De Voorzitter
Mevrouw Lenz, het Bureau stelt niet de procedure vast maar past deze toe. Voor vaststelling van de procedure is de Conferentie van fractievoorzitters bevoegd. Daarom verzoek ik u uw protest tot de fractievoorzitters te richten.

Glase
Mijnheer de Voorzitter, het thema van de mensenrechten ligt het Parlement na aan het hart. In het Verdrag van Maastricht van 1993 wordt de eerbiediging van de mensenrechten en fundamentele vrijheden in artikel 2 voor het eerst in de tekst en niet in de preambule van een verdrag vermeld. De eerbiediging van de mensenrechten is een onontbeerlijke voorwaarde voor de totstandbrenging van de democratie, ontwikkeling en vrede. Zoiets is echter snel neergepend en iedereen is het daarmee ook eens. Hoe is de situatie echter in werkelijkheid? Dat vrouwenrechten ook als mensenrechten moeten worden bekeken, is volkomen logisch, maar het vergt heel wat inspanningen om de mensen dat te doen inzien. Daarvoor moeten wij ons nu inzetten.
In een aantal landen richten fundamentalistische strekkingen zich almaar duidelijker tegen de vrouwen. Nog altijd heeft de armoede een vrouwelijk gezicht, niet alleen in de zogenaamde derde wereld. Bij de toegang tot het onderwijs en om in hun onderhoud te voorzien hebben vrouwen het nog altijd twee keer moeilijker dan mannen en in besluitvormingsorganen hebben ze zelden zitting. Als wij berichten over vrouwenhandel, vrouwenmisbruik of geweld tegen vrouwen horen, zijn wij geschokt. Toch komt dat alles ook vandaag nog voor. Het gaat hier niet om fenomenen uit de vorige eeuw. De Commissie rechten van de vrouw vraagt in haar advies dat de eerbiediging van de rechten van de vrouw als onderdeel van de mensenrechten ook in handels- en samenwerkingsovereenkomsten als criterium voor onze externe economische betrekkingen met derde landen wordt opgenomen.
Wij hebben de eerbiediging van de mensenrechten in het Verdrag opgenomen. In de Europese Unie moeten echter nog meer stappen worden ondernomen om de waardigheid en de mensenrechten van de vrouw hier en overal in de wereld te bevorderen en te beschermen.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de drie rapporteurs van ganser harte voor hun uitstekende verslagen. Ik moet toegeven dat ik de verslagen van de heren Roubatis en Barros Moura persoonlijk beter ken en daardoor ook beter kan beoordelen. De heer Roubatis is zeer poëtisch begonnen door de vele vrouwen en mannen te danken die in hun eigen land voor de mensenrechten opkomen en door zijn verslag aan hen op te dragen. Er hebben Portugezen en een Griek het woord gevoerd, maar als Oostenrijker weet ik dat het voor ons in de donkerste periode van onze geschiedenis, toen wij werden onderdrukt, een hart onder de riem was dat andere landen in de wereld hun solidariteit met ons betuigden. Voor Oostenrijk kwam die solidariteit zelfs uit het verre Mexico. Het Europees Parlement en de Europese Unie hebben de belangrijke taak hun solidariteit te betuigen.
De vermelding van de mannen en vrouwen, of sommigen onder hen, die zich voor de mensenrechten inzetten, zoals wij vandaag tijdens de plechtige vergadering nog hebben kunnen vaststellen, is ook belangrijk omdat wij duidelijk willen laten zien dat Europa niets tegen Algerije, Turkije, Indonesië of enig ander land wil ondernemen. In werkelijkheid willen wij de langetermijnbelangen van die landen dienen. Wij kanten ons tegen regeringen, militairen of machthebbers en scharen ons aan de zijde van hen die in die landen voor de vrijheid en de mensenrechten ijveren. Dat moeten wij telkens opnieuw beklemtonen. Wij willen niet hun vijanden zijn, maar hen helpen, zonder hen evenwel als betweterige wereldverbeteraars te willen betuttelen.
Soms zijn sancties nodig, maar toch moeten wij realistisch zijn. Wat wij moeten en kunnen doen - in de verslagen vinden wij daartoe goede aanzetten -, is de mensen helpen die ter plaatse een moeilijke strijd voeren terwijl zij met gevangenisstraf, sancties en misschien zelfs met de dood worden bedreigd. Zoals de commissaris en wijzelf zeer goed weten, is het van het grootste belang dat wij voldoende budgettaire middelen beschikbaar stellen om die mensen ter plaatse te helpen, dat wij de wereld laten weten in welke moeilijke situatie zij zich bevinden en dat wij hun strijd politiek en moreel ondersteunen. Wij kunnen ons niet tot verklaringen en resoluties beperken. Wij moeten de aandacht vestigen op de landen waar die mensen voor de mensenrechten opkomen. Wij kunnen hen daarbij moreel, politiek en financieel helpen. Een succesrijke strijd voor de mensenrechten draagt immers bij tot de vrede waarop wij allemaal recht hebben.

Soulier
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, een paar woorden maar aan het einde van een eeuw waarin het Europees continent het toneel was van zoveel bloedbaden en pogingen tot uitroeiing van diverse volkeren. Wij hebben de rest van de wereld wellicht een aantal dingen te zeggen en dit, zonder wie dan ook lessen te willen geven, zoals onze collega Swoboda het daarnet zei.
Wat baat het onszelf te bejubelen, wij de eerste economische mogendheid ter wereld, als tegelijkertijd een man lijdt in een gevangeniscel, een vrouw misschien om het leven gebracht wordt. Waartoe dienen onze betogen hier als wij, industriële mogendheid, ongeacht het land waar wij vandaan komen, niet in staat zijn om, wijzend op de verzameling rechtsregels die wij de laatste vijftig jaar, en voornamelijk de jongste tien jaar, hebben aangelegd, te zeggen: "wij weigeren nog langer met u samen te werken, als u geen einde maakt aan die slachtingen, als u niet ophoudt te martelen. In dat geval maakt u geen enkele kans met enige onderneming in Europa zaken te doen" . Als wij niet in staat zijn dat te zeggen - en dit is geen dirigisme, noch morele dictatuur - dan zijn wij niet de harde kern van de democratie, zoals de wereld ons nochtans beschouwt. Hoeveel democratieën zijn er thans in de wereld? In ieder geval weinig meer dan het dubbele van onze vijftien lidstaten. En dit legt ons juist plichten op.
Het is bemoedigd vandaag een aantal mannen en vrouwen te kunnen ontvangen - ze zijn net aan het spreken in een andere zaal - die strijd geleverd hebben voor de vrijheid. Laten wij aan het einde van dit betoog gewoon bedenken dat die vrijheid broos is en dat ze zo de deur voor onze neus kan dichtslaan.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, vijftig jaar Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een belangrijk moment. Natuurlijk praten wij hier over langetermijnzaken. Wij hebben er ons allemaal voor ingespannen, iedere fractie, iedere europarlementariër, dat weten wij. Maar de mededelingen over de langere termijn moeten onze ogen natuurlijk niet doen sluiten voor zaken op kortere termijn. De resolutie die tien dagen geleden aangenomen is moet hier in herinnering worden gebracht en de commissaris weet natuurlijk ook dat wij waakzaam zijn.
Verder zal de Unie haar mensenrechtenbeleid moeten operationaliseren. Mag ik even weten wanneer mensenrechten zodanig worden geschonden dat er ook aanleiding is tot opschorting van een samenwerkingsverdrag of een normale overeenkomst? Meteen worden pogingen gedaan om dit vast te leggen in een nieuwe Lomé-Conventie.
Iets dergelijks moet ook gebeuren voor niet-Lomé-landen. Universele rechten van de mens betekent ook universele maatstaven en potentiële kritiek. De Unie moet tijdens de transatlantische top met de Verenigde Staten duidelijk maken dat zij ook van de grote voorvechter van universaliteit van mensenrechten, de Verenigde Staten, verwacht dat zij diezelfde universaliteit niet ondermijnt. Van de Verenigde Staten mag deelname aan het Internationale Strafhof bijvoorbeeld worden verwacht en van de Unie mag worden verwacht dat zij dat aankaart bij de Amerikaanse autoriteiten.

Caccavale
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ook ik wil de collega's Roubatis, Barros Moura en Torres Couto bedanken voor hun uitstekende werk, maar ik geloof wel dat er weinig heuglijk nieuws te melden is op dit moment dat wij het vijftigjarige bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mensen vieren. Er is weinig heuglijk nieuws, om een paar redenen die reeds aangehaald zijn maar die ik nog gaarne even belicht.
Allereerst wordt het principe van universaliteit aangevallen. Juist in deze jaren probeert men het idee door te drukken dat er nu eenmaal verschillende tradities zijn, en dat het daarom onmogelijk is universele voorschriften te hanteren, omdat er waarden zijn die anders zijn dan de westerse, bijvoorbeeld Aziatische waarden, islamitische waarden. Dit is uiteraard een gedachte die van de hand gewezen moet worden, maar daarvoor moet Europa natuurlijk wel heel erg zijn best doen, anders wordt het weer uitgemaakt voor degene die alleen maar op de vingers weet te tikken, zoals een schooljuffrouw dat doet. Op dezelfde manier wordt het begrip van de ondeelbaarheid op de korrel genomen, om een idee van mensenrechten à la carte op de voorgrond te schuiven. Volgens deze redenering kiest iedereen gewoon de mensenrechten uit die hijzelf het liefste wil. De burgerrechten en politieke rechten, de economische en maatschappelijke rechten worden dan in hun totaliteit gewoon niet nagekomen. Verder lijkt het me dat ook het begrip van onderlinge afhankelijkheid moeilijk doorgang vindt, dus het feit dat het ook op economisch gebied passend is dat men in de bres springt voor democratisering, voor respect van de rechtsstaat en de mensenrechten, omdat je alleen via een open en vrije maatschappij een echte, ook economische ontwikkeling kunt krijgen.
Aan de andere kant komt het me voor dat ook in onze eigen achtertuin de zaken er niet zo florissant bij staan, als Europa er niet in slaagt een hoofdrol te spelen in dit soort kwesties; als het waar is, en kennelijk is het zo, dat wij nog een drieledige structuur hebben voor de externe activiteiten van de Europese Unie, ieder met eigen administratieve procedures en met afzonderlijke uitvoeringsprocedures; als het waar is, en kennelijk is dat zo, dat er veel gevallen van onechte democratisering zijn; als het waar is, en kennelijk is dat zo, dat dictators die met pensioen zijn berecht worden, maar dictators die nog aan de macht zijn op hun plaats mogen blijven zitten.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, in zestig seconden zou ik enkele ideeën willen benadrukken die voor mij van fundamenteel belang zijn: de universaliteit en onderlinge samenhang van de mensenrechten enerzijds en, tegelijkertijd, twee aanvullende aspecten daarvan, de bescherming en bevordering van de mensenrechten.
Voor de bescherming van de mensenrechten is een instrument ter beëindiging van de straffeloosheid onontbeerlijk. Door de Chileense dictator Augusto Pinochet uit te leveren aan justitie hebben we een stevige bres geslagen in het gewapend beton waarachter genociden, dictators en alleenheersers zich lange tijd hebben schuilgehouden. Maar men mag ook niet vergeten, met het oog op de onderlinge samenhang en de bevordering van de mensenrechten, dat ontwikkeling, politieke vrijheden en vooral het recht op een waardig bestaan even belangrijk zijn als economische vrijheden.
De Europese Unie moet in overeenstemming met dit principe handelen. En bovendien moeten we toepassen wat we voor onszelf consequent hebben ingevoerd: de democratische clausule en constructieve maatregelen ter bevordering van de mensenrechten in alle opzichten.
De Europese Unie moet voldoen aan de verwachtingen van de burgerdiplomatie. Deze burgerdiplomatie heeft er bijvoorbeeld voor kunnen zorgen dat verdragen worden gesloten over een verbod op antipersoonsmijnen of dat een Internationaal Strafhof wordt opgericht, dat weliswaar ontoereikend is, maar waarvan de opzet goed is.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, iedereen moet de waardigheid van de anderen erkennen. Die zin hebben jonge democratische partijen in Brandenburg in hun eerste democratische statuten opgenomen. Zij hebben dat gedaan omdat uit die zin duidelijk blijkt dat het mensenrechtenbeleid niet alleen met een moreel appél te maken heeft, maar ook iets zeer concreets is. Ook dictatoriale regeringen prijzen het mensenrechtenbeleid, maar een geloofwaardig mensenrechtenbeleid is een actief beleid dat in het leven van de mensen ingrijpt. Zo wordt ook de Europese Unie in de gehele wereld beoordeeld op wat ze in het politieke leven van elke dag doet en op de wijze waarop ze de mensenrechten garandeert. Belangrijk is dat wij het economisch en handelsbeleid aan het mensenrechtenbeleid ondergeschikt maken. De dictators in de wereld mogen er nooit meer op kunnen rekenen dat zij geen rekenschap zullen moeten afleggen.
Ook de Europese Unie zal worden beoordeeld op het antwoord op de vraag of ze, door de goedkeuring en financiële ondersteuning van het Internationaal Strafhof, bereid is daarvan een doeltreffend instrument te maken. De lidstaten van de Europese Unie moeten de moed hebben geen wapens meer te leveren aan regeringen die de mensenrechten met voeten treden en moeten de wapenuitvoer naar Indonesië en Turkije daarom stopzetten.
Tegenover de internationale gemeenschap hebben wij de plicht alle schendingen van mensenrechten aan de kaak te stellen. De Commissie moet ervoor zorgen dat de mensenrechtenclausule in overeenkomsten en verdragen wordt toegepast en mag ons niet voortdurend komen zeggen waarom economische belangen belangrijker zijn. De mensenrechten zijn universeel en onaantastbaar.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mensenrechten moeten niet op de maan gerealiseerd worden maar op deze nogal donkere wereld. Het best kan dit gebeuren in een driehoek van vrede, ontwikkeling en democratie. Drie pijlers die onlosmakelijk met elkander verbonden zijn en die bepalend zijn voor de mogelijkheden van garanties inzake mensenrechten.
Uit de verslagen van de commissies blijkt dat de collega's hier in het Parlement zich daarvan bewust zijn maar in het beleid is die werkelijkheid vaak ver te zoeken. Ook de Commissie ontwikkelingssamenwerking verwijt de Unie terecht tweeslachtigheid. Vaak worden commerciële en strategische belangen zwaarder geacht dan de belangen van de mensenrechten als het erop aankomt. Het zou een enorme stap vooruit zijn indien het handelsbeleid nauwer zou worden betrokken in de mensenrechtenstrategie van de Unie. Dat beleid moet afdwingbaar zijn en het staat of valt met de controle op de overeenkomsten inzake mensenrechten.
Met de prioriteiten op het gebied van de mensenrechten zijn we het natuurlijk eens. Maar laat ons toch niet altijd een verwijtend vingertje naar anderen opheffen. Ook in Europa zijn er tal van inbreuken en daar zijn we zelf verantwoordelijk voor. Mensenrechten voor vluchtelingen komen in het gedrang. De druk om het beleid te verharden, neemt zulke proporties aan dat de manier waarop wij sommige asielzoekers en zogenaamde illegalen of mensen zonder papieren behandelen soms over de grens van het menselijk aanvaardbare gaan.
Rechten van minderheden worden ook in Europa nog altijd geschonden. Niet alleen in Turkije bijvoorbeeld maar ook in het Macedonisch gedeelte van Griekenland. Rechten van kinderen kunnen we nog steeds niet fatsoenlijk garanderen en de mensenhandel gaat maar door onder onze ogen terwijl wij spreken over strijd tegen geweld tegen vrouwen. Er bestaat een gedragscode inzake wapenhandel maar u weet ook dat ze overtreden wordt. Ik kan wel doorgaan maar ik hoop, tot besluit, mijnheer de Voorzitter, dat, als het erop aankomt, als wij morgen over Agenda 2000 spreken, dat we dan ook aan de mensenrechten denken.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, als gevolg van de internationale economische en financiële crisis nemen kinderarbeid en kindersekstoerisme op dramatische wijze toe. Ik vind de in paragraaf 26 van het verslag van de heer Roubatis geëiste invoeging van standaardclausules over de mensenrechten uiterst belangrijk en onontbeerlijk. Vooral het sociale en seksuele misbruik van kinderen mag door de Europese Unie ook niet stilzwijgend en indirect worden geduld. De eerbiediging van de mensenrechten en vooral de bescherming van kinderen tegen allerlei vormen van misbruik moeten dan ook een voorafgaande voorwaarde worden opdat een onderneming voor overheidssteun in aanmerking kan komen of aan openbare aanbestedingen mag deelnemen. Wij mogen niet toestaan dat onze Europese markten worden overspoeld met producten uit derde landen die er door als slaven behandelde kinderen worden vervaardigd. Wij mogen ook niet dulden dat Europese toeristen in door de EU ondersteunde landen ongehinderd kinderen kunnen misbruiken.

Vecchi
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het veelzeggend dat het Europees Parlement het vijftigjarige bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens op niet-formele wijze heeft willen vieren, door zowel vanochtend de Sacharovprijs toe te kennen aan Ibrahim Rugova, als door in dit gecombineerde debat voor een bepaalde aanpak te kiezen, in een poging om een sterk politiek beleid op het vlak van de vraagstukken van de mensenrechten uit te stippelen.
Naar mijn gevoel zijn de drie verslagen die ter bespreking voorliggen, tegen de situatie opgewassen. Vooral kan gezegd worden dat zij erop duiden dat binnen de Europese Unie de nodige capaciteiten beginnen los te komen en de politieke wil om concreet en actief te ijveren voor bevordering van de mensenrechten.
Ik doel met name op het uitstekende verslag van de heer Torres Couto - die ik bij dezen dank - inzake de ontwerpverordening over de voorwaarden voor de uitvoering van acties op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking, ten faveure van de democratie, de mensenrechten en verzekering van de rechtsstaat. In dit verslag wordt het accent gelegd op een idee dat in mijn optiek fundamenteel is, namelijk dat er een onverbrekelijke band bestaat tussen bevordering van de mensenrechten, van de democratie en van de ontwikkeling als zodanig. Indien, zoals wij altijd al beweren, de ontwikkeling menselijk, participerend en duurzaam moet zijn, dan kan deze niet verwezenlijkt worden door de mensenrechten te schenden of door de democratische rechten in de wind te slaan.
Ik geloof dan ook dat men weliswaar moet gaan beseffen dat de bevordering van de mensenrechten een uiting is van een onvervreemdbaar recht van ieder mens en iedere maatschappelijke, etnische en andere groepering, maar daar blijft het niet bij. Het is namelijk ook een voorwaarde voor de ontwikkeling van ieder volk, van iedere collectiviteit, de gehele mensheid. De bevordering van de mensenrechten is dus logisch gesproken hecht verbonden met de bevordering van de democratie, van de rechtsstaat en good governance , en als je zoiets beweert, bega je echt geen inmenging of eurocentrisme.
Het is thans van belang dat er een consequente actie van de Europese Unie en haar lidstaten wordt opgezet die langs verschillende lijnen loopt, voornamelijk: de ontwikkeling van het internationale recht, vooral wat betreft de concrete middelen en toepassingen ervan, een volledige inschakeling van de mensenrechten als doelstelling voor alle middelen van internationale samenwerking; de ontwikkeling van specifieke en rechtstreekse acties, waarnaar de ontwerpverordening verwijst.
Het is duidelijk dat er behoefte is aan een ruime opvatting inzake mensenrechten, een visie waarin naast de burger- en politieke rechten ook economische, maatschappelijke en culturele rechten meetellen. Ook moet aan de weg getimmerd worden om concrete processen van overgang en opbouw van menselijke en institutionele condities te ontwikkelen, zodat deze principes gerealiseerd kunnen worden.
Ik wilde afsluiten met te zeggen dat investeren in mensenrechten tegenwoordig waarschijnlijk uiterst rendabel is, zowel omdat deze vandaag de dag zo grof geschonden worden, als omdat er ook mensen zijn die een wereld willen waarin de menselijke persoon centraal staat. Dit is ook de beste levensverzekering die wij voor onszelf kunnen wensen.

Fernández Martín
Mijnheer de Voorzitter, zoals de rapporteur, de heer Torres Couto, in de toelichting van zijn verslag heeft gesteld, zou ook ik willen onderstrepen dat het Parlement en de Commissie ontwikkelingssamenwerking altijd het allergrootste belang hebben gehecht aan de bevordering van de mensenrechten en democratische waarden als inspirerende factoren in de betrekkingen van het Parlement met ontwikkelingslanden.
Er zijn hier talrijke voorbeelden van die ik nu niet zal herhalen. Het vermelden waard zijn de recente verslagen van de leden Rocard en Martens over het nieuwe kader van onze betrekkingen met de ACS-landen, en ik zou ook het verslag over democratisering, mensenrechten en goed beheer in het nieuwe kader van onze betrekkingen met de ACS-landen willen vermelden, waarvan ikzelf de rapporteur ben en dat we volgende maand zullen behandelen in de plenaire vergadering.
Jammer genoeg gebeurt het vaak dat wij als instellingen en wetgevers achter de feiten aanlopen. De burgermaatschappij heeft haar eigen dynamiek, creëert verwachtingen, dromen en problemen waar wij een antwoord op moeten vinden. Dit is daar een typisch voorbeeld van. De ervaring van meer dan twee decennia samenwerkingsbeleid leert ons dat we de nadruk moeten leggen op nieuwe aspecten, op een andere visie, op een nieuwe impuls in onze betrekkingen met de ontwikkelingslanden.
De versterking van een rijper geworden burgermaatschappij, van democratische instellingen die als tegenwicht kunnen fungeren, van mechanismen ter controle en bewaking van overheidsactiviteiten en de strijd tegen alle vormen van corruptie zijn niet alleen doelstellingen die de moeite waard zijn om voor te strijden, maar inspireren iedere dag opnieuw onze werkzaamheden in de Commissie ontwikkelingssamenwerking.
De heer Torres Couto formuleert in zijn verslag een aantal interessante voorstellen die kunnen bijdragen tot de schepping van een normatief juridisch kader dat ons in staat stelt om van de bevlogen beginselverklaringen over te gaan op het terrein van de actie en de concrete feiten.
Ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die iedere dag en over de hele wereld met voeten getreden worden, geloof ik dat dit de beste bijdrage is die we kunnen leveren voor de bescherming ervan.

André-Léonard
Mijnheer de Voorzitter, de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, de basis van de democratische waarden, is vijftig jaar oud. Dit werd over heel de wereld uitgebreid gevierd. Het was de aanleiding tot mooie woorden en vrome wensen over de naleving van de mensenrechten en het bouwen aan een rechtvaardiger wereld.
De balans inzake mensenrechten is nochtans niet onverdeeld positief. Want, laten wij eerlijk zijn, voornoemde Verklaring wordt maar echt nageleefd in een dertigtal democratische landen met in totaal minder dan een miljard inwoners. Ze wordt echter met voeten getreden door de autoritaire regimes van dertig andere landen, waar bijna twee miljard mensen leven. Het rapport van Amnesty International bevestigt dit allesbehalve rooskleurige beeld van martelingen, buitengerechtelijke executies, gewetensgevangenen in talrijke landen.
Er is natuurlijk vooruitgang geboekt, maar de verbittering blijft groot. Er zijn een hoop juridische instrumenten bijgekomen, maar waarom hebben de Verenigde Staten, de eerste wereldmacht, nog steeds niet het pact van 1966 over de economische, sociale en culturele rechten goedgekeurd? Waarom wordt de doodstraf gehandhaafd? Waarom werd het verdrag dat in juli in Rome is gesloten en voorziet in de oprichting van het Internationaal Strafhof nog maar door een zestigtal landen ondertekend? Waarom hebben een miljard driehonderd miljoen mensen minder dan één dollar om te leven? Waarom sterven elke dag vijfendertig duizend kinderen aan ziekten die men had kunnen voorkomen? Waarom zijn tweehonderd vijftig miljoen kinderen verplicht te werken om te overleven? Waarom is er zoveel geweld tegen vrouwen? De lijst waarom's kan heel lang worden.
Is vijftig jaar reeds te lang dat wij nu al onze harten afsluiten en ons koesteren in onverschilligheid en egoïsme en dat wij de wreedheid in de wereld en de maatschappelijke ongelijkheid aanvaarden? Ik vrees dat alle politieke en juridische instrumenten niets uithalen zolang er nog zoveel onrechtvaardigheid is in de wereld.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige verslagen behelzen ongetwijfeld zeer belangrijke en interessante voorstellen voor de eerbiediging van de mensenrechten.
Hetzelfde kan echter worden gezegd van de mededelingen van de Commissie en andere instellingen van de Europese Unie. Men moet zich echter afvragen of de hierin opgenomen verklaringen wel geloofwaardig zijn. Een voorbeeld is mijns inziens voldoende om duidelijk te maken hoe groot de hypocrisie op dit gebied is. Ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens geeft de Turkse pers een dramatisch beeld van de toestand van de mensenrechten in Turkije. Er is, schrijft men, geen sprake van rechten, alleen maar van schendingen van rechten en er wordt op grote schaal gefolterd. Dit jaar zijn 150 mensen door onbekenden vermoord, 86 mensen werden tijdens hun hechtenis zonder enige vorm van proces ter dood gebracht, 118 sociale organisaties werden verboden, 275 publicaties werden in beslag genomen, 3000 leden van de legale HADEP-partij zijn sedert de zaak-Öcalan gearresteerd. Ondertussen zoeken echter de Raad, de Commissie en een aantal van de sterkste landen van de Unie naar middelen om Turkije als twaalfde kandidaat-land voor toetreding op te nemen in de pretoetredingsdialoog. Het staat dus als een paal boven water dat hier economische en geopolitieke overwegingen de boventoon voeren en de mensenrechten kunnen wachten.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, als we het hebben over de schending van de mensenrechten over de gehele wereld zouden we de hand eens in eigen boezem moeten steken en ons afvragen in hoeverre we daar zelf verantwoordelijk voor zijn. Het is evident dat conflicten op vele plaatsen in de wereld door de Europese Unie zelf worden aangewakkerd, en dat ook de Unie verantwoordelijkheid draagt voor schending van de mensenrechten. Er dient bijvoorbeeld een gedragscode te worden opgesteld voor de uitvoer van wapens. Ik zou de volgende voorbeelden willen noemen: Rwandese veiligheidstroepen en doodseskaders die door Frankrijk worden getraind; de verkoop van Belgische wapens aan Rwanda; Indonesische troepen die door de Britten worden getraind; Duitse machinepistolen waarmee een bloedbad is aangericht in een Braziliaanse gevangenis; Hawk-straalvliegtuigen die naar de Indonesische autoriteiten worden gestuurd die er vervolgens de burgers van Oost-Timor mee belagen; de verkoop van Britse wapens aan landen als Turkije en Saudi-Arabië, martelwerktuigen die aan allerlei landen worden verkocht en waarmee de rechten van de mensen overal ter wereld worden geschonden.
We moeten dit alles in ogenschouw nemen en ons afvragen of het moreel juist is. Is het te verdedigen dat we moralistische preken afsteken terwijl de Europese Unie, enkel gedreven door winstbejag, overal ter wereld wapens en ander tuig verkoopt waarmee mensen worden gedood en gestraft? We moeten eerst maar eens naar onszelf kijken en ons rekenschap geven van onze eigen rol bij het aanzetten tot schending van de mensenrechten.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben in deze dagen het vijftigjarige bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens gevierd. Vandaag doen wij het nog eens dunnetjes over met dit debat, en dat doen wij omdat de mensenrechten ook vandaag nog de droom van ons allen zijn, omdat hele bevolkingen van onze vermoeide planeet de principes ervan nog niet kennen, principes die tegelijkertijd politieke inzet en geestelijke aspiratie vormen.
Velen van ons zullen naar deze vieringen luisteren zonder enige emotie te voelen; allereerst omdat de mensenrechten deel uitmaken van de principes die geleerd worden op school en in het gezin, principes die niet alleen tot politieke moraal zijn verheven, maar zelfs deel uitmaken van de geschiedenis van onze school; voorts omdat aan het einde van dit millennium de mensen weinig vertrouwen hebben in woorden en beloften. Waarom zouden wij moeten vergeten dat na 1789 helaas ook de terreur van 1893 is gekomen? Kunnen wij nog geloof hechten aan de betekenis van woorden? Tot slot, waarom zendt de televisie elke avond beelden van angst uit, gezichten en mensen die grote angst veroorzaken, in Rwanda, Bosnië, Kosovo, Algerije, in de hele communistische wereld?
Wie maakte zich zorgen om de mensenrechten in Rusland ten tijde van Stalin, in China ten tijde van Mao, en vandaag nog in het Cambodja van Pol Pot, in Zuid-Amerika, op Haïti, in het Oost-Duitsland van Honecker? Nu we op de drempel van de 21ste eeuw staan, maken de mensenrechten toch weer een trieste herfst mee. Helaas blijft er behoefte aan instelling van internationale rechtbanken om oorlogsmisdadigers te berechten. Ook blijft de hoop op een wereld waarin de democratie zich steeds verder kan uitbreiden en het besef dat vroeg of laat met een hogere gerechtigheid langzaam maar zeker ook de eerbiediging van de mensenrechten kan worden afgedwongen.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik onze rapporteurs willen feliciteren met deze verslagen omdat ze volgens mij informatie en enkele voorstellen bevatten waar we bijzonder veel aan hebben. Ik vind dat ze bijna alles bevatten wat wij zouden moeten doen en zeggen, en als ik bijna zeg, is het alleen maar omdat alles natuurlijk wel heel veel gevraagd is.
Maar op enkele dingen zou ik dieper willen ingaan. We moeten veel rigoureuzer zijn, en dit zou ik willen benadrukken, in alles wat we kunnen doen binnen de Europese Unie en vanuit de Europese Unie.
Ik wil niet vooruitlopen op het debat dat later zal plaatsvinden, maar er zijn kwesties - en ik zou de vrouwenrechten en het sekstoerisme willen aanhalen, die, zoals een van de vorige sprekers al zei, in nauw verband staan met de houding van Europeanen en de manier waarop wij omgaan met burgers uit derde landen - die we nauwlettend in het oog moeten houden, te meer omdat ze, vooral wat het laatste punt aangaat, een enorme invloed hebben op onze geloofwaardigheid in de rest van de wereld. Zo zijn in mijn eigen land de taferelen van samendrommende immigranten in Ceuta en Melilla niet bevorderlijk als we even krachtig en enthousiast willen blijven opkomen voor de mensenrechten als we in het verleden gedaan hebben.
De programma's ter ondersteuning van de democratie en de mensenrechten in derde landen moeten ondersteund worden. Ze moeten politiek ondersteund worden, wat het Parlement ook doet, maar ook de Commissie moet de nodige steun krijgen om doeltreffend te kunnen handelen en we moeten rekening houden met de kosten van deze programma's uit economisch en administratief oogpunt. Soms zijn we ons daar niet helemaal bewust van, en als we het zijn, handelen we er niet naar.
Ten derde zou ik willen aandringen, zoals hier al zo vaak gedaan is, al denk ik niet dat dit kwaad kan, op de oprichting van een Internationaal Strafhof en een internationaal rechtskader. Alleen op die basis kan namelijk efficiënt worden opgetreden zonder dat dit leidt tot nieuwe problemen of een nieuwe ideologisering of monopolisering van de mensenrechten en kunnen onze acties in alle delen van de hele wereld worden uitgevoerd. Ik geloof dat de zaak-Pinochet laat zien dat we alleen op grond van dit internationale rechtskader, dat door consensus tot stand moet komen, vooruitgang kunnen boeken.

Lambrias
Mijnheer de Voorzitter, in deze verschrikkelijk korte spreektijd voor een dermate belangrijk thema kan ik slechts ingaan op één opmerking uit het uitgebreide en realistische verslag van de heer Roubatis.
In paragraaf 31 staat dat de fundamentele beginselen niet mogen wijken voor economische, strategische of politieke belangen van de Unie of een van haar lidstaten. Juist echter omdat allerlei andere belangen voorgaan, steken wij, zelfs nu wij de 50ste verjaardag van de historische Universele Verklaring vieren, de kop in het zand voor de flagrante schendingen van deze verklaring in onder andere onze buurlanden. Constant zien wij dergelijke schendingen door de vingers. Op die manier kunnen wij echter landen die om historische redenen nog ver verwijderd zijn van democratische staatsvormen, niet leren hoe zij de rechten van de mens moeten eerbiedigen. Integendeel, daardoor geven wij deze landen alle reden om ons te beschuldigen van hypocrisie en discriminatoir politiek optreden.
In de poging heel de wereld de eerbiediging op te leggen van deze existentiële waarden, kan en moet de Europese Unie een hoofdrol spelen. Voorwaarde daarvoor is echter in eerste instantie dat zij ophoudt deze waarden als het ware te denatureren met kortzichtige en egoïstische overwegingen.

De Voorzitter
Mijnheer Lambrias, ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om nogmaals een beroep te doen op de fracties. Ik verzoek hen vriendelijk geen spreektijd van minder dan twee minuten te geven. De leden moeten toch een behoorlijke mogelijkheid hebben om hun mening in deze zaal naar voren te brengen. Een spreektijd van minder dan twee minuten is mijns inziens een aantasting van onze waardigheid als lid van het Europees Parlement. Daarom heb ik persoonlijk ook verklaard dat ik niet bereid ben een spreker te onderbreken zodra de spreektijd van een minuut voorbij is. Dat is mijns inziens een onmenselijke en onwaardige bejegening van de leden.

Cars
Mijnheer de Voorzitter, een zeer grote meerderheid in dit parlement beschouwt het als een ernstige inbreuk op de mensenrechten wanneer een staat een burger terechtstelt. Wij juichen het dan ook toe dat Bulgarije onlangs de doodstraf heeft afgeschaft. Van de landen die het lidmaatschap van de EU hebben aangevraagd, hebben nu alleen nog Letland, Litouwen en Turkije deze zeer onrechtvaardige straf in hun wetgeving.
Zoals onze voorzitter Gil-Robles eerder vandaag in het Parlement al zei, moet eerbied voor de mensenrechten kenmerkend zijn voor de landen die lid willen worden van de Europese Unie. Laten wij daarom gezamenlijk nog eens benadrukken hoe belangrijk het is dat de kandidaat-landen die werkelijk lid willen worden, eraan meewerken om de doodstraf in Europa zo snel mogelijk te veranderen in een vreselijke maar elk jaar vager wordende herinnering.

Theorin
Mijnheer de Voorzitter, nu wij vandaag discussiëren over de mensenrechten, zijn er een paar feiten waaraan wij aandacht moeten schenken. De drie rijkste mensen van de wereld hebben een vermogen dat het gezamenlijk BNP van de 48 armste landen te boven gaat. Het onrecht in de wereld is in de twee decennia van neoliberalisme sterk gestegen. In meer dan 70 van de armste landen van de wereld ligt het gemiddelde inkomen vandaag de dag lager dan 20 jaar geleden. Van de 4, 5 miljard mensen die in de ontwikkelingslanden wonen, mist een derde deel toegang tot drinkwater. Is deze situatie door het noodlot bepaald? Absoluut niet! Volgens berekeningen van de VN zou een vermogensbelasting van 4 procent op de 225 grootste vermogens voldoende zijn om te voorzien in de basisbehoeften op het gebied van eten, water en gezondheid van de hele wereldbevolking. Om alle behoeftigen de noodzakelijke voeding en gezondheidszorg te geven is 13 miljard dollar nodig, wat overeenkomt met het bedrag dat wij in de VS en Europa ieder jaar aan parfum uitgeven.
Er sterven 30 miljoen mensen van de honger en 800 miljoen mensen lijden aan constante ondervoeding - niet zozeer als gevolg van onvermijdelijke rampen, maar vooral omdat de honger een politiek wapen is geworden dat wordt gebruikt om wereldwijde aandacht te krijgen. Somalië, Liberia, Soedan, Noord-Korea, Birma en Afghanistan zijn landen waar de verantwoordelijke regeringen of krijgsheren onschuldigen hebben gegijzeld. Klimatologische omstandigheden en natuurrampen zijn slechts marginale oorzaken van de grote hongersnoodrampen. Het zijn vooral mensen die mensen uithongeren.
De huidige schendingen van de mensenrechten zijn de oorzaak van toekomstige conflicten. Deze vicieuze cirkel van schendingen en conflicten kan en moet worden gestopt, zegt Kofi Annan, de secretaris-generaal van de VN. Na vijftig jaar zijn de mensenrechten thans vast verankerd, en het is de hoogste tijd de volgende stap te nemen. De volgende eeuw moet namelijk de eeuw van de preventie worden. Wij kunnen niet langer beweren dat gebrek aan middelen ons verhindert te handelen. Deze vicieuze cirkel van schendingen en conflicten, die tot nieuwe conflicten leidt, kan en moet worden gestopt. Mensenrechten zijn in hoge mate geïntegreerd met vrede en veiligheid, economische ontwikkeling en sociale gelijkheid - en de EU heeft zeer veel mogelijkheden om voorop te lopen bij deze nieuwe ontwikkeling van de mensenrechten.

Maij-Weggen
Voorzitter, vandaag vieren we het 50-jarig bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. We vieren ook de tiende verjaardag van de Sacharovprijs. Ik zeg er meteen bij dat vieren een verkeerd woord is want sinds 1948 zijn de mensenrechten nog talloze malen ernstig geschonden. Het is ook goed dat vandaag de Sacharovprijs naar Rugova is gegaan want daarmee wordt de aandacht gevestigd op de onrechtvaardige situatie waarin Kosovo verkeert en ook op mensen die de moed hebben om dat aan de kaak te stellen. Dat die Sacharovprijs niet altijd betekent dat de situatie ook echt verbetert, blijkt wel uit de situatie van Aung San Suu Kyi die nog steeds gegijzeld wordt in Birma. Het blijkt ook uit de positie van Taslima Nasreen die nog steeds bedreigd wordt in Bangladesh, Leyla Zana die nog steeds gevangen zit in Turkije en Salima Ghezali die nog steeds niet naar Algerije terug kan in verband met de moordpartijen daar. Voorzitter, de situatie in de wereld is nog steeds heel ernstig. Eén van de redenen dat we er vanuit de Europese Unie zo weinig aan kunnen doen, is eigenlijk dat nog steeds in die Europese Unie bij unanimiteit over mensenrechtenzaken moet worden beslist. Althans over acties inzake mensenrechten. Voorzitter, ik heb op dat vlak nog eens een amendement ingediend op de voorliggende verslagen om een beroep te doen op de Europese Ministerraad om die unanimiteit toch een keer af te schaffen. Ik denk dat dat misschien wel een van de beste cadeaus is die men aan de jarige Verenigde Naties en aan de jarige Sacharovprijs kan geven.

Imbeni
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het na vijftig jaar wel mogelijk is een kritische balans op te maken. Als we hoe dan ook naar het verleden kijken, kunnen we wel zeggen dat de wereld erop vooruit is gegaan: er is geen communisme meer in Oost-Europa, geen apartheid meer in Zuid-Afrika, geen tirannieke regimes meer in Zuid-Amerika. Als we echter verder om ons heen kijken, is de teleurstelling groot, omdat we iedere dag beseffen dat in veel landen de schending van mensenrechten nog gewoon doorgaat.
Er is dus nog een lange weg te gaan, zoals ook met grote duidelijkheid in onze verslagen en documenten wordt gesteld. Maar ik geloof toch dat wij enig vertrouwen scheppen in onze Europese ruimte van vrijheid dankzij het recente voorval rondom de arrestatie van Pinochet, waartoe besloten is op initiatief van een Spaanse rechter en dat de Engelse autoriteiten hebben uitgevoerd. Dit kan erop wijzen dat tirannen en dictators in de toekomst niet meer mogen aannemen dat ze het vege lijf kunnen redden door gewoon in eigen land te blijven! Misschien kunnen wij voortaan zeggen dat de justitie over de grenzen heen reikt zonder tegengehouden te worden, zoals tot nu toe gebeurde.
Natuurlijk wil dit niet zeggen dat het grootste karwei nu wel geklaard is. Er blijft nog heel veel werk aan de winkel. Ik geloof dat de enorme afstand tussen woorden en daden echt overbrugd kan worden als de mensenrechten van grote universele verklaring worden omgezet in politiek programma. De nationale regeringen, onze Europese Unie, de regeringen van de wereld zouden in hun politieke programma's de verdediging voor de mensenrechten moeten inlassen. Op die manier kan het optimisme misschien veranderen in beredeneerd vertrouwen in onze toekomst.

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het leven van ieder menselijk wezen is uniek en onvervangbaar. Alle mensen worden vrij en met gelijke waardigheid en rechten geboren. Het lijdt geen twijfel dat de eerbiediging van de mensenrechten en de plicht tot humanitaire acties de morele hoekstenen vormen van een maatschappij die zichzelf bestempelt als vrij, beschaafd, democratisch en billijk.
Alle mensen genieten zogeheten essentiële rechten, welke borg staan voor de fundamentele bestanddelen van het leven en de persoonlijke ontwikkeling. Die rechten zijn niet alleen essentieel, maar ze worden ook onschendbaar geacht en als zodanig gedefinieerd, in de zin dat ze door niets of niemand met voeten getreden, beledigd, aan banden gelegd dan wel uitgeschakeld mogen worden.
De Europese Unie streeft het doel na om de verdediging van de mensenrechten een centrale plaats te doen bekleden in haar beleid, maar er is nog een lange weg te gaan. Er is grote behoefte aan een coördinatie van de diverse interventies en van de preventie- en controleacties: deze moeten uitgevoerd worden via een gemeenschappelijk en doelmatig buitenlands en veiligheidsbeleid dat mede door middel van preventief diplomatiek optreden conflicten moet zien te voorkomen die teweeggebracht worden door ernstige politieke crisissituaties, om langs die weg instabiliteit, vreemdelingenhaat, volkerenmoord, etnische zuiveringen, wraakacties, folteringen, machtsmisbruik, sociale spanningen en schending van de fundamentele mensenrechten te voorkomen.
Te dien einde is het zaak dat men de juiste institutionele structuren gaat opzetten en deze moeten voldoende financiële middelen en bevoegdheden meekrijgen om borg te staan voor eerbiediging van de rechten van de mens, van de vrouw en het kind, met bijzondere verwijzing naar de mensenrechten van kleine kinderen, de bescherming van kinderen en van de menselijke waardigheid bij audiovisuele diensten en informatievoorziening, met inbegrip van Internet, de strijd tegen sekstoerisme waar kinderen bij betrokken zijn, oprichting van een permanent Internationaal Strafhof, toepassing van de sociale clausule. Hoe dan ook, het is van het hoogste belang dat de mensenrechten in allereerste instantie in onze eigen landen worden toegepast.

Newens
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn gelukwensen graag overbrengen aan de drie rapporteurs wier verslagen we vandaag behandelen. Hoewel er 50 jaar na de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens nog altijd veel te doen valt, vind ik niet dat we ons daar al te pessimistisch door moeten laten stemmen. De mensenrechten worden inderdaad nog altijd op grote schaal geschonden, maar we hebben nu in ieder geval wel een reeks normen voor de mensenrechten die overal ter wereld worden erkend en tot internationaal protest leiden als ze worden geschonden.
Hoewel we tragisch genoeg moeten constateren dat er nog altijd mensen worden gediscrimineerd, gevangen genomen, gemarteld, verwond en gedood, allemaal zake waarmee de mensenrechten op grove wijze worden geschonden, worden dit soort praktijken tegenwoordig wel algemeen als misdadig beschouwd. Veel tirannieke regimes zijn inmiddels ook gevallen. De processen die momenteel worden gevoerd tegen individuele deelnemers aan de gruweldaden in het voormalige Joegoslavië en tegen generaal Pinochet van Chili, tonen aan dat zij die de mensenrechten hebben geschonden tegenwoordig ook buiten hun eigen landsgrenzen ter verantwoording kunnen worden geroepen.
Volgens de Universele Verklaring maakt het recht op een acceptabele levensstandaard, onderdak, medische zorg, sociale zekerheid, onderwijs en werk ook deel uit van de mensenrechten. In een ontwikkelingsrapport van de Verenigde Naties dat onlangs is verschenen wordt een gedetailleerd overzicht gegeven van de verspreiding van armoede in de wereld. Een groep van 358 miljardairs, zo las ik, heeft een vermogen dat gelijk is aan het jaarinkomen van bijna de helft van de wereldbevolking. Dit ter illustratie van de omvang van de uitdaging waar we voor staan als we ook de mensenrechten van de armen en achtergestelden in deze wereld willen veiligstellen.
Ondanks alle gebreken hebben de Europese Unie en het Parlement een buitengewoon waardevolle bijdrage geleverd aan de bevordering van de mensenrechten. Door mensenrechtenclausules op te nemen in overeenkomsten, verslagen, urgente resoluties of ze anderszins te verwerken in betrekkingen met landen waar dan ook ter wereld, kunnen we ertoe bijdragen dat ze worden gerespecteerd. Dit wordt door de democratische krachten in die landen ook erg op prijs gesteld, daar ben ik heel zeker van. Ik hoop dat we ons, door deze verslagen te steunen, er tegelijkertijd toe verplichten de mensenrechten te blijven bevorderen. Dit is in het belang van de gehele mensheid.

Van den Broek
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Parlement, mag ik beginnen met mij aan te sluiten bij de vele woorden van waardering die uitgesproken zijn aan het adres van de drie rapporteurs voor hun grondige verslagen. Ik denk dat wij het allemaal erover eens zijn dat het opstellen van een dergelijk verslag een uitermate gecompliceerde aangelegenheid is, omdat wij spreken over een onderwerp dat praktisch niet te limiteren is. Dat is eigen aan het karakter van de mensenrechtenproblematiek. Die kent zeer vele facetten en kent ook een heel breed discussie-onderwerp, daar waar het gaat om het trachten te zoeken en te vinden van een beleid dat ook resultaatgeoriënteerd kan blijven.
Ook de Commissie vindt dat deze dialoog die in feite een voortzetting is van de gedachtewisseling die wij met uw Parlement mochten hebben tijdens de vorige vergaderperiode in Straatsburg buitengewoon tijdig is. Zeker op een dag gelegen zo vlak na de herdenking van 50 jaar Universele Verklaring en wel op de dag dat de Sacharovprijs hier vanochtend in een ceremonie is uitgereikt aan Ibrahim Rugova, een man die moet proberen om zijn volk te leiden naar een vreedzame politieke oplossing en een betere toekomst. Geen geringe opgave en de Commissie is buitengewoon verheugd over het feit dat het Parlement de prijs aan deze man heeft willen toekennen.
Vorige week in Oostenrijk, in Wenen, heeft ook uw Voorzitter Gil-Robles een indrukwekkende redevoering gehouden en de inhoud daarvan is u bekend. Mag ik in ieder geval deze gelegenheid benutten om ook namens de Commissie de oproep te steunen die hij bij die gelegenheid heeft gedaan om vóór het millennium de gewetensgevangenen, de politieke gevangenen in vrijheid te stellen. Ik denk dat dat een buitengewoon terzake gerichte oproep was die zeker past in deze tijd nu wij op weg zijn naar het nieuwe millennium en daarmee ook eigenlijk een periode afsluiten waarbij ook de inspanningen van dit Parlement om te komen tot invrijheidstelling van deze personen een dergelijke oproep vanuit dit Parlement zeker rechtvaardigt.
Tegen deze wat bredere achtergrond wil ik ook de voorstellen bezien die in de vier verslagen van het Europees Parlement zijn vervat en waarvan wij nu die van de heer Roubatis en de heer Barros Moura en de heer Torres Couto zullen behandelen en in aansluiting daarop zo dadelijk het verslag van mevrouw Schaffner. Maar wij zien deze verslagen wel degelijk als één geheel, waarbij de verschillende facetten van de mensenrechtenpolitiek worden belicht.
Tenslotte wil ik in verband met de drie verslagen nog meedelen dat de samenwerking en de dialoog tussen de instellingen de Commissie het afgelopen jaar wel degelijk in de gelegenheid heeft gesteld haar beleid voor de bevordering en de bescherming van de mensenrechten verder te ontwikkelen. Het is een werk van lange adem dat overigens wel solide grondslagen vergt binnen het juridische, administratieve en ook budgettaire kader. In dit verband heeft - denk ik - de verklaring van Wenen ons een aantal richtsnoeren gegeven maar ook uw suggesties vormen daartoe een waardevolle bijdrage. We dienen dan ook rekening te houden met de verwachtingen die gewekt zijn bij de Europese burgers. Dialoog en institutionele samenwerking zijn noodzakelijk willen we echt resultaten boeken. De Commissie hoopt daarbij op de steun van het Europees Parlement bij de ontwikkeling van het communautair beleid voor de mensenrechten. Wij blijven van mening, en willen ons daarvoor ook inzetten, dat mensenrechten zich moeten bevinden in het hart van zowel het binnenlands beleid als het buitenlands beleid van de Unie. In die zin zien wij ook en verheugen wij ons ook op een voortgaande intensieve dialoog met het Europees Parlement terzake van het beleid inzake de bescherming van de rechten van de mens.
Graag eerst een aantal opmerkingen over de twee verslagen over de strategische aspecten van het mensenrechtenbeleid en vervolgens het verslag van de heer Torres Couto over de instrumenten voor die strategie en zoals gezegd, het verslag van mevrouw Schaffner zal pas daarna volgen. De Commissie kan zich zeer wel vinden in de meeste van de aanbevelingen en onderlinge gedachten die in beide eerstgenoemde verslagen zijn verwoord. In de eerste plaats ben ik het eens met de heer Barros Moura dat door de Europese Unie op het gebied van de mensenrechten de meeste vooruitgang is geboekt wanneer er een consensus bestond tussen het Parlement en de andere instellingen. Dankzij dat samenspel van Parlement, Raad, Commissie en ook Hof van Justitie was het mogelijk een pro-actief beleid voor de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te formuleren en uit te werken. Daarbij wil ik graag benadrukken en erkennen dat dit Parlement daarbij een voortrekkersrol speelt door de grove schendingen van mensenrechten telkens weer opnieuw aan de kaak te stellen. Er gaat toch eigenlijk geen zitting van het Parlement voorbij waarin het onderwerp mensenrechten niet op de een of andere agenda staat, dan wel van de plenaire vergadering, dan wel van de verschillende commissies.
Dankzij de initiatieven van de instellingen heeft het mensenrechtenbeleid van de Unie zich in de loop van de jaren wel degelijk verdiept. Thans zijn de mensenrechten een prioritaire doelstelling bij onze externe betrekkingen en bij de ontwikkelingssamenwerking. Wat zeker zo belangrijk is, ook een essentiële voorwaarde voor het lidmaatschap van de Unie, zodat de mensenrechten ook in het uitbreidingsproces hun eigen rol spelen. Overigens heb ik een aantal geachte afgevaardigden horen opmerken dat het van belang zou zijn in al onze overeenkomsten met derde landen een mensenrechtenclausule op te nemen. Het zal u bekend zijn dat reeds gedurende een aantal jaren elke nieuwe overeenkomst met derde landen die clausule ook daadwerkelijk bevat.
De partners van de Unie bij de uitvoering van al die initiatieven zijn natuurlijk in de allereerste plaats de lidstaten zelf die voor de eerbiediging van de mensenrechten de eerste verantwoordelijkheid hebben. Andere partners zijn wel degelijk ook internationale organisaties. Ik denk aan de Raad van Europa, met wie we steeds nauwer samenwerken op dit gebied. Ik denk aan de OVSE en de Verenigde Naties. De Unie steunt in dit verband ook het Internationaal Strafhof en de speciale tribunalen, het voormalige Joegoslavië-tribunaal en het Rwanda-tribunaal. Met name heeft de Unie bijgedragen tot actieve deelname van ontwikkelingslanden en niet-gouvernementele organisaties aan de diplomatieke conferentie die tot oprichting van het Internationaal Strafhof leidde.
Een zeer belangrijk onderdeel van de activiteiten van de Unie op mensenrechtengebied is parallel daaraan het verlenen van steun aan non-gouvernementele organisaties die zich bezig houden met verdediging van mensenrechten in derde landen en die ook concrete hulp bieden aan de slachtoffers van de schendingen. Die slachtoffers zijn natuurlijk met name ook minderheden, kinderen, vrouwen. Schending van hun rechten leidt in vele gevallen ook tot gewelddadige conflicten, getuige ook de tragische gebeurtenissen die we nu weer in Kosovo meemaken.
Over de voorstellen in de verslagen-Barros Moura en -Roubatis, die specifiek tot de Commissie zijn gericht, wil ik het volgende zeggen. Overeenkomstig het voorstel van de rapporteur heeft de Commissie in haar programma voor 1999 toegezegd de Raad en het Parlement een mededeling voor te leggen over een algemene strategie voor mensenrechten en voor democratisering. Nu zal die strategie vanzelfsprekend nauw aansluiten bij de voorgestelde aanpak in de ontwerpverordeningen voor onze mensenrechtenprogramma's, die zoals u weet, op dit moment in behandeling zijn.
De Commissie zal aan de Raad en het Parlement ook een overzicht geven van de besteding van hoofdstuk B 7, artikel 70 van de begroting. Beter bekend als het Europees initiatief voor de democratie en de bescherming van de mensenrechten. Een overzicht van de activiteiten in de jaren 1996-1998. Dat overzicht zal overigens worden opgesteld volgens de richtsnoeren die opgenomen zijn in het verslag van ondervoorzitter Imbeni.
Voorts wordt de Commissie gevraagd om een algemeen verslag van de Unie op te stellen over de mensenrechtensituatie in de gehele wereld. De mogelijkheid van een dergelijk verslag is ook in de Verklaring van Wenen terug te vinden en zal door de Commissie worden bestudeerd. Ik zou wel deze gelegenheid willen benutten, Voorzitter, om te zeggen dat daarbij bedacht moet worden dat gegevens over mensenrechtensituaties natuurlijk telkens aan een update onderworpen zijn. Dus telkens moeten worden bijgewerkt. Op dat punt zijn we altijd bereid met het Parlement te debatteren, over welk land het ook gaat. Dat doen wij eigenlijk al tijdens de plenaire vergadering en de spoeddebatten en overigens ook in de antwoorden op uw schriftelijke en mondelinge vragen. Daarnaast moeten we ook bedenken dat er andere informatiebronnen zijn die reeds dit soort gegevens bevatten. We willen dus trachten ervoor te waken, ook gezien de beperkte menselijke en financiële middelen waar we over beschikken, dat op dit punt geen doublures ontstaan. Ik denk ook aan het vele beschikbare materiaal op dit gebied dankzij rapporten van bijvoorbeeld Amnesty International en The Human Rights Watch. We weten ook dat de Amerikaanse administratie jaarlijks een jaarboek uitgeeft over de naleving van de mensenrechten dat inderdaad zo ongeveer de hele wereld afdekt, maar die hebben dan ook een enorm apparaat om dit op te stellen.
Ook werden wij verzocht een overzicht voor te bereiden van de acties ter ondersteuning van democratie. Ook daaraan zullen wij voldoen. Naast een algemeen verslag over de reeds genoemde acties voor de mensenrechten in de periode 1996-1998 zal het document een mededeling bevatten over de acties van de Unie op het gebied van de waarneming bij verkiezingen en uiteraard ook van andere aspecten van het mensenrechtenbeleid.
Dan over de suggesties die gedaan zijn in de verslagen inzake logistiek en beheer. Ik heb het dan met name over het verslag van de heer Roubatis en daarover heb ik tijdens de vergaderperiode van het Parlement van vorige maand al een aantal opmerkingen gemaakt. Ik heb bij die gelegenheid aangegeven welke maatregelen zijn genomen om een goed beheer te verzekeren of tot een beter beheer te komen. Ik heb daarbij, dacht ik, ook al opgemerkt dat Commissievoorzitter Santer voornemens is in de loop van volgend jaar met een beschrijving te komen van hoe men zich voorstelt dat vanaf het jaar 2000 de Commissie op het gebied van de externe betrekkingen zal worden gereorganiseerd. Net zoals hier ook al is gesuggereerd met het voorstel om te komen tot aanwijzing van één vice-voorzitter die voor het externe beleid verantwoordelijk is. Daarbij kan ik mij zeer goed voorstellen, en dat staat ook in het verslag van de heer Roubatis, dat daarnaast ook een aparte commissaris voor de mensenrechten horizontaal verantwoordelijk wordt. De heer Roubatis zal overigens weten dat dit op dit moment eigenlijk ook al het geval is, omdat de voorzitter van de Commissie de mensenrechtencommissaris is en daarnaast ondergetekende geacht wordt de dagelijkse uitvoering daarvan te volgen. Al geef ik toe dat in onze huidige interne organisatie horizontale coördinatie wellicht niet altijd even gemakkelijk is. Daar moeten wij zeker bij een volgend mandaat van de Commissie proberen verbetering in te brengen.
Ik heb vorige maand ook gewezen op de noodzaak om in 1999 de desbetreffende begrotingslijnen te voorzien van een begrotingscommentaar dat de Commissie in staat zou stellen om externe assistentie aan te trekken voor de uitvoering van de programma's. Dat wordt dan nu voor 1999 wel gerealiseerd, maar ik ben van mening dat ook in de rechtsgrondslag, dat wil zeggen in de in behandeling zijnde ontwerpverordeningen, daarvoor een voorziening moet worden getroffen.
Dat brengt mij bij het verslag-Torres Couto en de voorgestelde amendementen op de op artikel 130 B gebaseerde ontwerpverordening. Wellicht eerst het punt nog even van die externe assistentie dat behandeld wordt in amendement 16 met betrekking tot artikel 3. De Commissie is van mening dat het voorgestelde jaarlijks vast te stellen plafond voor de uitgaven uitsluitend betrekking zou moeten hebben op de activiteiten vermeld in lid 4 van artikel 3, met dien verstande dat daarin een expliciete verwijzing wordt opgenomen naar assistentie ten behoeve van de Commissie bij het beheer van de programma's, dan wel ten behoeve van de Commissie en de begunstigden gezamenlijk.
De Commissie is bereid een groot aantal van de overige voorstellen te aanvaarden, maar kan natuurlijk geen amendementen overnemen die de bevoegdheden van de verschillende instellingen ter discussie stellen en dan heb ik het natuurlijk over bestaande bevoegdheden. De Commissie gaat akkoord met de amendementen die in overeenstemming zijn met het oorspronkelijke voorstel, of het nu gaat om de instelling van een raadgevend comité, de opheffing van de beperking van de toepassingsduur van de verordening of de afschaffing van het financiële referentiebedrag.
De Commissie neemt nota van de wens van het Parlement om geïnformeerd te worden over de werkzaamheden van het comité, maar zou ten aanzien van het opvolgen van dit amendement willen verwijzen naar de ook in andere gevallen gehanteerde interinstitutionele praktijk. Dat komt neer op een mondelinge informatieverstrekking aan het Parlement, want de Commissie stelt zich terughoudend op wanneer het gaat om de openbaarheid van de besprekingen van dat comité omdat daarvoor de vertrouwelijkheid die inherent is aan de selectie van projecten in het gedrang zou komen.
De Commissie staat niet afwijzend tegenover de amendementen die betrekking hebben op de programmering of de jaarlijkse evaluatie van de maatregelen en op de versoepeling van het ervaringscriterium van potentiële begunstigden, maar zou op een aantal punten gaarne verduidelijking willen ontvangen.
De verwijzing naar een interinstitutionele werkgroep, een onderwerp waarover wij al eerder met elkaar van gedachten hebben gewisseld, levert wel problemen op. Opvolging van de gedane voorstellen zou een inbreuk betekenen op de beheers- en uitvoeringsbevoegdheden en zou mogelijk kunnen leiden tot niet- toepassing van de verordening of het inbreuk maken daarop. Deze ook in het verslag-Barros Moura genoemde werkgroep kan niet een nieuwe interinstitutionele structuur zijn die het optreden van de Commissie bij de identificatie van projecten vooraf of a posteriori zou moeten onderzoeken. Wel ben ik uiteraard gaarne bereid om bijvoorbeeld, en ook dat aanbod hebben wij eerder gedaan, tweemaal per jaar met Parlement of commissies van gedachten te wisselen over het mensenrechtenbeleid, de thema's, de benadering, de landensituaties in meer algemene zin.
Ik heb ook in een eerder stadium met de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken van het Europees Parlement gesproken over een informele structuur. Ik dacht dat het mevrouw Lenz was met wie wij daarover ook van gedachten hebben gewisseld en het aanbod dat ik zojuist heb geformuleerd is toen ook al overgebracht.
Tenslotte wil ik in verband met de drie verslagen nog meedelen dat de samenwerking en de dialoog tussen de instellingen de Commissie het afgelopen jaar wel degelijk in de gelegenheid heeft gesteld haar beleid voor de bevordering en de bescherming van de mensenrechten verder te ontwikkelen. Het is een werk van lange adem dat overigens wel solide grondslagen vergt binnen het juridische, administratieve en ook budgettaire kader. In dit verband heeft - denk ik - de verklaring van Wenen ons een aantal richtsnoeren gegeven maar ook uw suggesties vormen daartoe een waardevolle bijdrage. We dienen dan ook rekening te houden met de verwachtingen die gewekt zijn bij de Europese burgers. Dialoog en institutionele samenwerking zijn noodzakelijk willen we echt resultaten boeken. De Commissie hoopt daarbij op de steun van het Europees Parlement bij de ontwikkeling van het communautair beleid voor de mensenrechten. Wij blijven van mening, en willen ons daarvoor ook inzetten, dat mensenrechten zich moeten bevinden in het hart van zowel het binnenlands beleid als het buitenlands beleid van de Unie. In die zin zien wij ook en verheugen wij ons ook op een voortgaande intensieve dialoog met het Europees Parlement terzake van het beleid inzake de bescherming van de rechten van de mens.

De Voorzitter
De heer van den Broek heeft werkelijk zijn uiterste best gedaan om te reageren op alle opmerkingen van de collega's en op de drie onderhavige verslagen. Dat mogen wij mijns inziens niet uit het oog verliezen en daarom kan ik hem eerlijk gezegd niet verwijten dat hij zo lang heeft gesproken.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.30 uur plaats.

Mensenrechten in de Unie
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0468/98) van mevrouw Schaffner, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over de eerbiediging van de rechten van de mens in de Europese Unie (1997).

Schaffner
Mijnheer de Voorzitter, aan het einde van 1998 viert de vrije wereld met veel trompetgeschal de vijftigste verjaardag van de ondertekening van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
Bijna alle landen van de wereld hebben het principe van de mensenrechten in hun grondwet, hun internationale verdragen of hun politieke redevoeringen opgenomen. De dagelijkse actualiteit bewijst evenwel dat theorie en praktijk ver uit elkaar liggen.
Ons Parlement laat geen gelegenheid onbenut om wantoestanden aan de kaak te stellen. Sommige punten komen telkens terug, maar voor andere geeft het ook blijk van een onrustbarende kortzichtigheid. Is er misschien af en toe een gebrek aan objectiviteit uit naam van het politiek correcte? Onze geloofwaardigheid staat op het spel.
Als ons Parlement wil vermijden dat het als een loutere zedenpreker overkomt, moet het gedrag van de lidstaten zelf onbesproken zijn en mogen wij niet blind zijn voor de tekortkomingen die wij er kunnen vaststellen.
In dit verslag moeten wij echter ook oog hebben voor de positieve ontwikkelingen in sommige landen. Wij hebben ze kunnen veroordelen, nu moeten wij ook hun inspanningen kunnen erkennen. Zit er voor ons iets in? Ik kan daar niet op antwoorden. Ik verheug mij enkel over het resultaat. Het kan alleen maar toegejuicht worden dat het Verdrag van Amsterdam nog meer nadruk legt op de naleving van de mensenrechten als ethische en politieke grondslag voor alle interne en externe acties van de Unie.
Die Europese benadering van de mensenrechten moet tot vooruitgang leiden in een aantal domeinen. Het eerste van die rechten is het recht op leven. Alle lidstaten van de Unie hebben de doodstraf afgeschaft en wij kunnen dat alleen maar toejuichen. Dat recht impliceert echter ook het recht op een menswaardige behandeling, de toegang tot de gezondheidszorg en het recht op een waardig levenseinde. Het euthanasieprobleem is meer dan een maatschappelijk debat. Actieve euthanasie is uitgesloten, rekening houdend met alle mogelijke ontsporingen. Wij moeten het echter mogelijk maken het leven in waardigheid en sereniteit te beëindigen door het opzetten van eenheden voor palliatieve zorg, door het aanwenden van de meest moderne methodes van pijnbestrijding en zonder therapeutische hardnekkigheid aan de dag te leggen.
Recht op leven houdt ook recht op veiligheid in, en bijgevolg de veroordeling van het terrorisme. In dat verband moeten de lidstaten nauw samenwerken. Die onverbiddelijke strijd moet echter worden gevoerd met respect voor de rechtsstaat. Zowel inzake terrorisme als inzake criminaliteit in het algemeen betekent dit dat het vermoeden van onschuld geldt, dat de processen eerlijk en billijk zijn en dat de rechten van de beklaagde en, in geval van gevangenisstraf, de rechten van de gevangene worden nageleefd.
In dat verband is het gedrag van vele lidstaten echter verre van onbesproken. Denken wij maar aan het voorarrest, de lange duur van de processen en van de strafprocedure en aan de omstandigheden waarin de mensen in overbevolkte gevangenissen moeten leven. Dit laatste punt zal trouwens straks door mijn collega Pradier worden behandeld.
Het recht op privacy, de vrijheid van mening, van godsdienst en van geweten moeten scrupuleus worden gerespecteerd en verdedigd. Die waarden zijn immers broos, omdat ze vaak het resultaat zijn van een subtiel evenwicht tussen de rechten onderling. Ook al blijven er nog een aantal moeilijkheden, toch kan het ons alleen maar verheugen dat Griekenland een wetgeving heeft aangenomen die het recht op gewetensbezwaar erkent.
Op het vlak van de economische en de sociale rechten, is er een positief punt en een negatief punt. Het positieve punt, de ondertekening door het Verenigd Koninkrijk van het handvest van de sociale rechten van 1989. Het negatieve punt, het feit dat de Raad het programma voor de strijd tegen de armoede niet heeft goedgekeurd.
Hoewel de lidstaten akkoord gingen om in het Verdrag van Amsterdam bepalingen op te nemen om alle vormen van discriminatie tegen te gaan, stellen wij vast dat theorie en praktijk vaak nog ver uit elkaar liggen: op het vlak van de rechten van de vrouw, van het kind, van de bescherming van het gezin, maar ook wat de strijd tegen racisme en xenofobie betreft.
Die inbreuken op essentiële rechten zijn des te ontoelaatbaarder wanneer ze worden gepleegd door staatsfunctionarissen of door personeel van lagere overheden: ambtenaren, leerkrachten of politiemensen, gerechtelijk of gevangenispersoneel, en soms zelfs maatschappelijke werkers. Vandaar dat opleidingsprogramma's noodzakelijk zijn.
Dit verslag en sommige amendementen bevatten een aantal harde standpunten met betrekking tot de asiel- en de migrantenproblematiek. Ik vraag dat elkeen zich hoedt voor overdrijvingen en provocaties. Ik denk meer bepaald dat het voorstel om migranten, zelfs als hun situatie legaal is en ze reeds meer dan vijf jaar in een lidstaat verblijven, stemrecht te geven bij lokale verkiezingen, voorbarig is. Juist is dat dit de integratie in de hand zou werken, maar wij moeten er ons bewust van zijn dat die vreemdelingen het doelwit kunnen worden van racistische en xenofobe acties.
Ik ben er thans van overtuigd dat elke lidstaat dit probleem in zijn eigen tempo moet aanpakken, rekening houdend met zijn politieke situatie en met de invloed van extremistische partijen.
Het zou ons Parlement tot eer strekken, als het ons jaarverslag met een ruime meerderheid goedkeurt en hierbij de voetangels van sommige vroegere verslagen en een eenzijdige visie op de universaliteit van de mensenrechten vermijdt.

Lindeperg
Mijnheer de Voorzitter, het verslag dat wij vandaag bespreken heeft een uitzonderlijke symbolische waarde. De vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een goede aanleiding om het geheugen van onze medeburgers en van de beleidsmakers op te frissen met betrekking tot de inhoud van die verklaring, die onze lidstaten hebben ondertekend. In het licht van de dertig artikelen ervan kunnen wij de situatie beoordelen die mevrouw Schaffner ons vandaag heeft geschetst en nagaan hoe het gesteld is met het evenwicht tussen de burger- en politieke rechten enerzijds en de economische, sociale en culturele rechten anderzijds. Net zoals de Universele Verklaring, is het verslag-Schaffner voor een groot stuk aan laatstgenoemde rechten gewijd. Ze gaat er immers van uit dat armoede en uitsluiting democratische en welvarende samenlevingen onwaardig zijn en ze roept de Europese instellingen op die problemen te verhelpen.
Toch wil dit verslag niet doen geloven dat alles optimaal is met betrekking tot de naleving van de zogenaamde fundamentele rechten. Die formule is trouwens niet erg gelukkig, omdat er terzake geen hiërarchie is. Daar de tijd beperkt is, wil ik het bij een veelzeggend voorbeeld houden, dat trouwens in het verslag van Amnesty International wordt vermeld: het feit dat de politie zich, bij aanhoudingen of in geval van voorlopige hechtenis, te buiten gaat aan geweldplegingen, ernstige mishandelingen en mensonwaardige behandelingen ten aanzien meestal van vreemdelingen of kleurlingen. Maar eerst wil ik een ding duidelijk stellen: wij mogen niet veralgemenen noch de zaken door elkaar halen. Het is niet omdat een kleine minderheid zich misdraagt dat wij daarom alle ordehandhavers moeten verdenken. Hun taak wordt trouwens almaar moeilijker. In Frankrijk maken zelfs voormannen van politievakbonden zich zorgen over de onrustbarende toename van die gevallen van antidemocratisch en gewelddadig gedrag, waarbij de wetten en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die nochtans op alle Franse politiebureaus aan de muur hangt, met voeten worden getreden. Het is dus essentieel dat alle lidstaten zonder voorbehoud hun afkeer van wreed, mensonwaardig en vernederend gedrag laten blijken. Dat zij die dit nog niet gedaan hebben het VN-Verdrag tegen foltering goedkeuren, dat ze de bevoegdheid van het Comité tegen foltering erkennen en ervoor zorgen dat elk misbruik effectief bestraft wordt, wat thans zelden het geval is.
Er moet ook gezegd worden dat dergelijk gedrag, dat ordediensten van democratische landen onwaardig is, aangemoedigd, goedgekeurd en verschoond wordt door de totalitaire en racistische ideologie van extreem rechts. Het is geen toeval dat op sommige Franse politiebureaus de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens vervangen werd door de foto van Le Pen. In een recent interview weigerde deze hardnekkig te erkennen door die Verklaring van 1789, die nochtans in de preambule van de Franse grondwet is ingeschreven, te zijn gebonden. Dat geeft een beetje een idee van het regime waar hij van droomt. In de uitspraken van extreem rechts, waar de pers veel ruchtbaarheid aan geeft, wordt gepleit voor discriminatie, uitsluiting, onverdraagzaamheid, een conservatieve morele orde, en worden racisme en antisemitisme aangemoedigd. Dat kan natuurlijk alleen maar uitmonden in geweld en bruut optreden. Maar aangezien de vrijheid van mening geldt, hebben democratische samenlevingen moeite om zich daartegen te verzetten. Het is in dat verband interessant om na te gaan hoe de Belgische pogingen in die zin verlopen. Ach, de vrijheid van mening! Dit is tenminste een recht van de mens dat de extreemrechtse partijen massaal opeisen. Op grond van onze principes eisen ze een recht dat ze ons op grond van de hunne zouden weigeren. Ze verkiezen blind te zijn voor het feit dat de onderscheiden verklaringen ook beperkingen bevatten, namelijk de wetten, de rechten van de andere en het algemene belang.
Tot besluit wil ik de houding van de socialistische fractie uiteenzetten ten aanzien van de amendementen die in de plenaire vergadering zijn gepresenteerd. Voor mij is het essentieel dat dit verslag wordt aangenomen. Zo kort na 10 december zou het een trieste zaak zijn als wij het niet eens zouden kunnen worden. Het verslag van mevrouw Schaffner lijkt mij absoluut positief en evenwichtig. Wellicht zou het onze er anders hebben uitgezien. En wat dan nog! Een dergelijke tekst mag geen tekst van een fractie, van een bepaalde strekking zijn. Het moet een krachtige boodschap zijn aan het adres van de lidstaten opdat ze inzien dat de situatie niet echt bevredigend is en zich meer inzetten om de grote principes die ze hebben aangenomen, in praktijk te brengen. Die boodschap zal des te efficiënter zijn naarmate meer leden het verslag steunen, dus naarmate elke fractie rekening wil houden met de terughoudendheid van de andere. Wij van onze kant zullen een hoop amendementen, waar wij het principieel mee eens zijn, verwerpen, omdat ze de definitieve aanneming bemoeilijken. Ik hoop dat de andere fracties ons voorbeeld zullen volgen opdat wij morgen de Raad, de Commissie en de lidstaten een krachtig signaal kunnen geven, dat de symbolische verjaardag die wij vorige week hebben gevierd waardig is.

Hernández Mollar
Mijnheer de Voorzitter, ik zal spreken namens mijn collega en vriendin, Laura de Esteban Martin, die niet aanwezig kan zijn.
In de eerste plaats zou ik de rapporteur, mevrouw Schaffner, willen feliciteren met haar verslag. Eens te meer behandelen we een jaarverslag over de eerbiediging van de mensenrechten in de Unie dat in de originele versie een uitstekende en goed gestructureerde toelichting bevat met betrouwbare gegevens die afkomstig zijn van de Europese instellingen en waarin de juridische en feitelijke aspecten inzake de eerbiediging van de mensenrechten in de Unie centraal staan.
De ontwerpresolutie is ook in overeenstemming met de toelichting en bevat 62 paragrafen waarvan de rechtsgrondslag het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens is, een fundamentele leidraad op het gebied van de eerbiediging van de mensenrechten in de Unie, zoals is vastgelegd in ons Verdrag.
Het eindresultaat van het verslag, na de stemming in de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, doet evenwel gedeeltelijk afbreuk aan de structuur en samenhang van het verslag. Dat komt doordat, net als in de voorgaande jaren, amendementen werden opgenomen die aspecten bevatten die geen verband houden met het klassieke concept van fundamentele rechten. Bovendien beantwoorden die amendementen waarschijnlijk aan andere politieke motieven dan degene die aan de basis zouden moeten liggen van de doelstellingen van dit document.
Als leden van dit Parlement hebben we de plicht om ervoor te zorgen dat de resoluties van het Europees Parlement beantwoorden aan een strikte eerbiediging van het principe van ideologische onpartijdigheid en het recht in de ruimste zin. Des te meer in dit jaar waarin de aanneming van het verslag samenvalt met de 50ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
Wij, de Fractie van de Europese Volkspartij, houden onze traditie in ere als voortrekkers in de strijd voor de rechten van de mens. We blijven hameren op het absolute respect voor de waarde en waardigheid van de mens en de gelijke rechten van mannen en vrouwen en we bevestigen opnieuw dat alle mensenrechten universeel, ondeelbaar en onafhankelijk zijn.
Daarom zullen we in dit verslag stemmen voor die paragrafen waarin daadwerkelijk problemen in verband met de mensenrechten centraal staan, zoals de individuele vrijheden, de rechten van beklaagden of het recht van personen op leven en een waardig bestaan, alsook het recht op respect van de privacy, het gezinsleven, huisvesting en briefwisseling, de bescherming van persoonlijke gegevens, de vrijheid van meningsuiting, de beknotting van de wetshandhaving en de vrijheid van vereniging, met uitsluiting van sekten of gevaarlijke groeperingen, met het oog op de gerechtvaardigde bescherming van hun slachtoffers.
We staan achter het streven om de rechten van kinderen te bevorderen en te beschermen en te waarborgen dat de rechten van personen die bijzonder blootstaan aan de gevaren van mishandeling en verwaarlozing, met inbegrip van jongeren, gehandicapten en bejaarden, worden beschermd.
We komen op voor de absolute eerbiediging van de rechten van gedetineerden en beklemtonen het belang van heropvoedings-en reclasseringsmaatregelen.
We herhalen onze veroordeling van racisme en vreemdelingenhaat en van iedere vorm van discriminatie.
We zijn er ook voor om burgers die benadeeld zijn door het rechtssysteem in hun rechten te herstellen, vooral in gevallen die al te vaak voorkomen in de lidstaten en die verband houden met de traagheid van de gerechtelijke procedure, en we verdedigen de algemene rechtsbeginselen die het fundament uitmaken van de rechtsstelsels van de lidstaten, zoals het principe van non bis in idem of van het vermoeden van onschuld.
Desalniettemin zullen we ons moeten verzetten tegen die paragrafen in het verslag welke in strijd zijn met het principe van de mensenrechten of waarin onze bevoegdheden overschreden worden of welke in strijd zijn met het Gemeenschapsrecht. Ik refereer aan de paragrafen waarin getracht wordt de toekenning van burgerrechten die buiten de bevoegdheid van de Unie vallen of betrekking hebben op de nationaliteit op te nemen in de rechtsstelsels van de lidstaten. In dit opzicht zal de Fractie van de Europese Volkspartij een amendement indienen waarin herinnerd wordt aan het voor de hand liggende principe dat de erkenning en regeling van de nationaliteit onder de bevoegdheden valt van de lidstaten en dat de uitoefening van burgerrechten verbonden is aan de naturalisatie.
Ik hoop dat het Parlement op de juiste manier zal stemmen zodat we eindelijk een resolutie kunnen aannemen die deze instelling waardig is in dit belangrijke herdenkingsjaar van de 50ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Goerens
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik mevrouw Schaffner feliciteren met haar verslag, waarin ze uiterst delicaat te werk is gegaan.
Dit verslag maakt deel uit van die jaarlijkse verslagen die er ons toe aanzetten na te denken over hoe wij de mensenrechten binnen de Europese Unie het best kunnen doen naleven. Het verslag van de rapporteur is uiterst gedetailleerd. Gelet op de spreektijd, moet ik mij tot enkele algemeenheden beperken. Ik wil er eerst en vooral op wijzen dat de mensenrechten een doel op zich zijn en niet een middel. Zij die het daarmee eens zijn moeten dus alles in het werk stellen, niet alleen om manifeste en directe inbreuken op de mensenrechten tegen te gaan, maar ook om meer sluipende bedreigingen te voorkomen.
Het is een illusie te geloven dat de democratie alleen een voldoende garantie biedt voor de eerbiediging van de mensenrechten. Democratie is een middel, dat tot het beste maar ook tot het slechtste kan leiden. Denken wij maar aan Hitler, die na verkiezingen, een democratisch proces dus, aan de macht is gekomen.
Aangezien de mensenrechten een middel zijn, moet de toepassing ervan zoveel mogelijk worden onttrokken aan de Realpolitik, want dat is het domein van de compromissen, het pragmatisme, de concessies, de machtsverhoudingen, het nemen en geven, de listigheid, de dwang, en zelfs van de medeplichtigheid.
De politiek moet dan ook nadenken over hoe ze de mensenrechten kan doen naleven. Hoewel ze reeds over een heel arsenaal middelen beschikt, moet ze zich ook afvragen of onze samenlevingen, die de mensenrechten willen garanderen, voldoende gewapend te zijn om het hoofd te bieden aan economische schokken, sociale tweedeling of aan ideologische vergiftiging waarbij uitsluiting, rassenhaat of antisemitisme worden gepredikt.
Dit is de fundamentele vraag die onze beleidsmakers zich moeten stellen. Ze mogen in hun optreden geen blijk geven van onverschilligheid of passiviteit ten aanzien van de miljoenen Europese burgers die zich verlaten of verraden voelen door hun bedrijf, hun sociale omgeving, hun partij, hun vakbond, die zich kortom uitgesloten voelen en bijgevolg een gemakkelijke prooi zijn voor valse profeten, steeds bereid om samenlevingen die aan de rand van de afgrond staan ertoe aan te zetten een beslissende stap voorwaarts te doen.
Zo erg zijn wij er zeker nog niet aan toe. Maar de geschiedenis leert ons dat op hol geslagen beurzen en miljoenen mensen waarvoor het leven geen zin meer heeft niet direct het beste middel zijn om de mensenrechten te doen zegevieren en er een absolute prioriteit van te maken.

Caccavale
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten allereerst toegeven dat mevrouw Schaffner geweldig haar best heeft gedaan en uitstekend werk heeft afgeleverd, en wij danken haar dan ook daarvoor. Maar tegelijkertijd moeten wij bekennen dat het ons ook dit jaar helaas weer niet gelukt is te ontkomen aan het gebruikelijke, grote vraagstuk van de mensenrechten en hoeveel aandeel deze hebben aan de ernstige problemen die onze Europese landen teisteren. Het is ons ook dit jaar niet gelukt te ontkomen aan het feit dat het probleem van de mensenrechten zoals vanouds geheel door politieke kringen in beslag wordt genomen en dus onderwerp wordt van ideologische strijd. Het gevolg is dat reacties op schendingen van die rechten veranderen naar gelang van het politieke gedachtegoed dat erachter steekt. Dit is iets dat heel kordaat van de hand gewezen moet worden. Ik raak niet in vuur en vlam van dit debat, maar ik ben wel van mening dat de kwestie van de ondeelbaarheid van de mensenrechten en van de Universele Verklaring net zo goed binnen de Europese Unie moet gelden als daarbuiten, en dus moet men ook vraagstukken meetellen die gekoppeld zijn aan de sociale, economische en culturele rechten. Wel duidelijk is daarbij dat wij het eens moeten worden over wat dit allemaal inhoudt. Wij kunnen er niet van uitgaan dat de strijd tegen armoede, of zelfs de strijd tegen werkloosheid, aanleiding tot sancties kan vormen, omdat een recht bestaat als er sanctie bestaat. Ik vraag me dan af wat gedaan moet worden met die landen die momenteel 12, 13, 14 % werklozen hebben? Wat doen wij daarmee? Gaan wij die allemaal voor het Internationaal Hof voor de Mensenrechten slepen? Het lijkt me onverstandig daarop voort te borduren.
Naar mijn mening bestaan er wel reële problemen van schending van de mensenrechten in onze landen. Wij hebben het probleem van justitie, wij hebben een rechtsstaat en pretenderen de landen buiten Europa daarover te onderrichten, er is verder sprake van onderdrukking van het recht op verdediging, van individuele garanties, de levensomstandigheden in strafinrichtingen, het feit dat er helemaal niets gedaan wordt voor reclassering van gedetineerden, wat natuurlijk sociaal gezien een minpunt is voor alle landen van de Unie. Dat zijn zaken waar wij ons op moeten concentreren en de vele schendingen die er in onze landen bestaan, moeten wij aan sancties onderwerpen.

Pailler
Mijnheer de Voorzitter, bij de herdenking van de vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is mij één beeld speciaal bijgebleven, namelijk de place du Trocadéro in Parijs op donderdag 10 december. Een leeg plein, geen menselijke aanwezigheid en rondom dranghekken en ordehandhavers om mensen zonder papieren, werklozen, daklozen, hun advocaten en gekozenen te verhinderen het Palais de Chaillot te naderen, waar de herdenking plaatsvond en waar mooie woorden en goede voornemens niet van de lucht waren.
Ik vrees dat alleen dit trieste beeld zal overblijven van die vijftigste verjaardag. Wat mooie woorden en veel cynisme vanwege onze regeringen. Lionel Jospin had die gelegenheid kunnen aangrijpen om de mensen zonder papieren te legaliseren. Hij heeft niet gedaan wat van hem verwacht werd om uit de impasse te geraken. Ik ben het eens met wat Robert Badinter zei in een interview in de krant l'Humanité, namelijk dat het gedaan moet zijn met mooie woorden op zondag en Realpolitik op maandag.
Die opmerking geldt voor al onze regeringen. Dat wordt nog maar eens aangetoond door het verslag van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken waarin de talrijke schendingen van de mensenrechten in de Europese Unie aan de kaak worden gesteld. Herdenken is niet enkel verklaringen afleggen, maar ook de balans opmaken. Artikel 1: "Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren" . Mensen zonder papieren, werklozen, daklozen hebben geen rechten. Via hun strijd geven ze ons evenwel lessen in waardigheid. Artikel 13: "Een ieder heeft het recht welk land ook, met inbegrip van het zijne, te verlaten en naar zijn land terug te keren" . Oorlog en armoede dwingen sommigen hun land te verlaten. De zogenaamde gastlanden maken het hun vaak moeilijk. Men verplicht ze zonder rechten terug te keren. Ze worden op vliegtuigen gezet en gekneveld tot ze bijna stikken of sterven. Artikel 22: "Een ieder heeft... recht op maatschappelijke zekerheid" . Behalve de illegalen, de mensen zonder papieren die ervan uitgesloten worden. Artikel 23: "Een ieder heeft recht op arbeid, op vrije keuze van beroep, ..." . Er zijn 17 miljoen werklozen in de Europese Unie. Artikel 25: "Een ieder heeft recht op een levensstandaard, die hoog genoeg is..." . Er zijn 57 miljoen armen in de Europese Unie.
Ik zal natuurlijk niet de hele lijst artikelen aflopen. Er kan nog veel gezegd worden. Maar waar het vooral op aankomt, is dat onze regeringen blijk geven van een grotere politieke wil om de hand in eigen boezem te steken en korte metten te maken met al die mensonwaardige toestanden, waardoor vele burgers zich van de politiek gaan afkeren. En dat is een reëel gevaar voor onze democratieën.
Om al die redenen blijf ik mij verzetten en lever ik die strijd voor de mensenrechten, voor de legalisering van de mensen zonder papieren, voor de rechten van de vrouw, maar ook voor het verhogen van de sociale rechten en voor de 35-urige werkweek mits dit niet gelijkstaat met flexibiliteit. Albert Camus zei ooit: "Je me révolte, donc nous sommes" . Ik sta volledig achter die edele gedachte, ik probeer ze door te geven en in praktijk te brengen.

Van den Broek
Voorzitter, mijn hartelijke dank aan mevrouw Schaffner en waardering voor de gedegenheid van haar verslag. Ik denk zeker dat de jaarverslagen die sinds 1992 aan het Parlement worden voorgelegd met betrekking tot de mensenrechten in de Europese Unie ook bijdragen aan een grotere coherentie van het communautair optreden. We weten allemaal dat ook het Verdrag van Amsterdam nog eens een keer extra benadrukt hoezeer het concept van de Unie gestoeld is op de beginselen van vrijheid, democratie, eerbiediging van de rechten van de mens en fundamentele vrijheden. Noblesse oblige en uiteraard zijn de instrumenten die ons ter beschikking staan wellicht voor verbetering vatbaar. Er staat tegenover dat we te maken hebben met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens waaraan we allen gebonden zijn, het Europees Sociaal Handvest en ook het Europees Verdrag ter voorkoming van foltering en onmenselijke of vernederende behandeling.
Ik wil ook nog eens wijzen op de recente instelling van een nieuw permanent hof. Het werd enige dagen geleden ingehuldigd en dat zal zeker in het kader van de Raad van Europa bijdragen aan een effectievere tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake de mensenrechten binnen Europa.
Actuele problemen als onverdraagzaamheid, racisme en vreemdelingenhaat. Het deed goed te constateren dat onze regeringsleiders in Wenen nog eens een keer het belang van de strijd daartegen hebben onderstreept en ook opnieuw aan de Commissie hebben gevraagd nadere voorstellen uit te werken inzake de bestrijding van dit soort misstanden.
Er is een actieve discussie aan de gang op dit moment ten aanzien van de vluchtelingen en asielzoekersproblematiek. Zeer recentelijk is door de Raad van Ministers ook een besluit genomen over de instelling van een task force voor asiel en migratie die zal proberen om op basis van zowel het communautair beleid als het buitenlands- en veiligheidsbeleid en de derde pijler een geïntegreerd beleid op te zetten, ook in de richting van deze asielzoekersproblematiek maar die zich dan voornamelijk ook richt op de landen van oorsprong.
De rechten van de nationale minderheden. We worden dagelijks herinnerd aan schendingen van de mensenrechten op dit onderdeel. Het is natuurlijk ook zaak het goede voorbeeld te geven binnen de Unie om de bescherming van die rechten te optimaliseren.
Andere problemen zoals de seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen. Talrijke initiatieven werden ontplooid en ik beperk mij er dan ook toe te wijzen op de mededeling die de Commissie hierover in mei jongstleden aan de Raad heeft gedaan.
Voorzitter, tijdens ons vorige debat over de drie verslagen heb ik de kans gehad om een standpunt uiteen te zetten over de verzoeken die werden gedaan in de verslagen van de heer Barros Moura, de heer Roubatis en de heer Torres Couto. Veel van die thema's keren ook terug in het verslag van mevrouw Schaffner. En mutatis mutandis , mag ik dan ook wat betreft de suggesties en voorstellen die van haar kant op die onderdelen zijn gedaan naar mijn antwoorden in het eerdere debat verwijzen. Het enige wat ik wil herhalen, en dat tot slot, is dat de Europese Unie en haar lidstaten het aan zichzelf verplicht zijn om een voorbeeld te stellen willen ze zich op een geloofwaardige wijze kunnen blijven uitspreken over de situatie van de mensenrechten waar ook ter wereld.

De Voorzitter
Het debat over het verslag (A4-0468/98) van mevrouw Schaffner wordt onderbroken en om 21.00 uur voortgezet. Aan de orde is nu het vragenuur met vragen aan de Raad.

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Raad (B4-0713/98).
We beginnen het vragenuur met zeven minuten vertraging, waarvoor ik mij zou willen verontschuldigen, vooral tegenover mevrouw Ferrero-Waldner.
Waarde collega's, ik zou u erop willen wijzen dat er vandaag bij de vragen aan de Raad verscheidene vragen zijn die tezamen behandeld worden. Ik attendeer u erop dat, teneinde ons werk te vergemakkelijken en te vermijden dat deze vragen het enige gespreksthema van dit debat worden, ik in de eerste plaats het woord zal geven aan de fungerend voorzitter van de Raad, zoals het betaamt, en vervolgens, alleen als er aanvullende vragen zijn, aan de vraagstellers, of voor het geval ze overeenkomstig de voorschriften vervangen worden, aan het lid dat ze vervangt. De reden waarom ik u hierop attent maak, waarde collega's, is dat anders één enkele vraag de voor het vragenuur bestemde tijd volledig in beslag zou kunnen nemen.

De Voorzitter
Vraag nr. 1 van Felipe Camisón Asensio (H-1051/98):
Betreft: Eventuele vervanging van isolatie in passagiersvliegtuigen
Overweegt de Raad specifieke acties gericht op het vervangen van metalen isolatiematerialen van het type "mylar" of "tedlar" , in verband met de recente ongevallen in de luchtvaart? Mevrouw Ferrero-Waldner, u heeft het woord om te antwoorden op de vraag van de heer Camisón Asensio.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met betrekking tot de eerste vraag kan ik zeggen dat de Raad aan de veiligheid in de luchtvaart veel belang hecht. De Raad verwijst in dat verband naar het recente voorstel van de Gemeenschap over de controles van de veiligheid van vliegtuigen uit derde landen, naar het initiatief voor de oprichting van een nieuw Europees orgaan voor de veiligheid in de burgerluchtvaart en naar de werkzaamheden met het oog op de beperking van door vliegtuigen veroorzaakte emissies en geluidshinder.
Ik merk op dat de veiligheid in de luchtvaart in de Gemeenschap afhangt van de samenwerking tussen nationale instanties, internationale organisaties en industrie. Voorts spreekt het vanzelf dat zowel de luchtvaartindustrie als de nationale instanties alle ongelukken en incidenten zorgvuldig moeten onderzoeken om de veiligheid in de luchtvaart door zelfcontrole en bindende administratieve maatregelen verder te verbeteren. Wat het in de vraag behandelde thema van het isolatiemateriaal in vliegtuigen betreft, wil ik nog het volgende opmerken: volgens de informatie waarover de Raad op dit ogenblik beschikt, is metalen isolatiemateriaal van het type "mylar' als een van de mogelijke oorzaken van een recent vliegtuigongeluk onderzocht. De luchtvaartautoriteiten van Canada en de Verenigde Staten, maar ook de vliegtuigfabrikant zelf stellen daarnaar een onderzoek in. Als mocht blijken dat het gebruik van dit materiaal risico's kan opleveren, is het in de eerste plaats de taak van de bevoegde nationale luchtvaartautoriteiten de nodige richtlijnen en aanwijzingen te geven om aan die situatie een einde te maken.
Op dit ogenblik zijn er, hoewel het onderzoek al zeer ver is gevorderd, nog geen feitelijke gegevens die het gebruikte isolatiemateriaal als oorzaak of katalysator van het ongeval aanwijzen. Wij moeten nog op de verdere resultaten wachten. Pas dan kunnen en zullen de nodige maatregelen worden genomen.

Camisón Asensio
Zoals de Raad weet, zijn er in de hele wereld zo'n 12.000 burgervliegtuigen, waarvan de meerderheid is uitgerust met isolatiemateriaal van het type "mylar" of "tedlar" dat, zoals blijkt uit recente ervaringen, gemakkelijker ontbrandt dan aanvankelijk gedacht werd. In het licht van de feitelijke gebeurtenissen bij het recente ongeval van Suisse Air in Canada lijkt hieromtrent nog meer zekerheid te bestaan, en voordien bestond dit vermoeden reeds.
Zoals de Raad weet, zorgt deze kwestie voor een heleboel reacties in de wereld en er wordt aangedrongen op een spoedige vervanging van dergelijke isolatiesystemen, die bij hoge temperaturen gemakkelijk ontbranden.
Ik constateer dat de Raad zich met deze zaak bezighoudt, maar de FAA, de federale administratie van de luchtvaart in de Verenigde Staten, neemt eveneens het initiatief, en mijn vraag luidt concreet of vanuit Europa het onderzoek gevolgd wordt dat in de Verenigde Staten wordt uitgevoerd.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Camisón Asensio, de situatie is minder eenvoudig dan u ze voorstelt. Nogmaals, de Raad hecht veel belang aan de veiligheid van de passagiers in de burgerluchtvaart en zal dan ook alle desbetreffende voorstellen van de Commissie bij voorrang behandelen. Zoals u beslist weet, komt het volgens het Verdrag, waarop elke handeling van de Europese Unie berust, de Commissie toe de voorstellen te formuleren die ze nodig acht om haar taken te vervullen.
Op dit ogenblik ligt bij de Raad hierover nog geen voorstel of mededeling van de Commissie voor. Ik zou daar nog het volgende aan willen toevoegen. Zoals ik dacht en zoals u ook hebt gezegd, is de concrete aanleiding voor deze vraag het neerstorten van een toestel van Swiss Air in Canada. De oorzaak van het ongeluk is echter, zoals ik ook al heb gezegd, nog altijd niet vastgesteld. Het onderzoek concentreert zich niet alleen op de materialen mylar en tedlar, maar ook op drie andere punten.
Een eerste punt is de isolatie van kabels in de cockpit met kapton, het isolatiemateriaal van het type mylar en tedlar en het interactieve audio- en videosysteem van het vliegtuig. Aan de hand van de tot op heden geborgen stukken van die isolatiematerialen kan niet worden bevestigd dat het materiaal warm is geworden en aldus het ongeluk heeft veroorzaakt. De materialen werden door de Federal Aviation Authority van de Verenigde Staten op hun hittebestendigheid onderzocht voor ze voor gebruik in burgervliegtuigen werden toegelaten. De testprogramma's worden nu aangescherpt en het isolatiemateriaal moet in elk geval worden onderzocht om het als risicofactor te kunnen uitsluiten.
Nogmaals, het is nog te vroeg om een bepaald materiaal nu al als oorzaak van ongelukken uit te sluiten. Alle mogelijke oorzaken moeten verder worden onderzocht. Wij mogen geen voorbarige conclusies trekken om geen andere risicofactoren buiten beschouwing te laten.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, u hebt ons zopas uiterst interessante informatie verstrekt. Ik zou dan ook nogmaals een van mijn oude stokpaardjes willen beklimmen, namelijk de risico's die in de luchtvaart ontstaan doordat in de vliegtuigen veel te veel handbagage wordt meegenomen. Ik weet dat u een en ander voorbereidt om de luchtvaart in geheel Europa eindelijk veiliger te maken. Steeds opnieuw wordt gezegd dat de lidstaten en de luchtvaartmaatschappijen maatregelen moeten nemen. Nog nooit echter is gezegd dat de vele handbagage juist in kritieke situaties voor de passagiers het grootste gevaar oplevert. Het is dan ook belangrijk dat eindelijk de maatregelen worden genomen die destijds in het kader van de IATA werden besproken en dat voortaan slechts een enkel stuk handbagage wordt toegelaten.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer von Habsburg, ik zou daarop het volgende willen antwoorden: wij allen, die vaak vliegen, weten uiteraard dat u volkomen gelijk hebt en dat te veel handbagage grote risico's kan opleveren. Ik wil er echter op wijzen dat zowel de luchtvaartmaatschappijen zelf als de verschillende internationale organisaties die zich met de veiligheid in de luchtvaart bezighouden, zich telkens opnieuw over die kwestie buigen. De zaak wordt dus verder onderzocht en in de toekomst zal zeker een regeling worden getroffen die aan uw wens beantwoordt, maar die voor ons allen, die vaak vliegen, niet altijd aangename gevolgen zal hebben.

De Voorzitter
Vraag nr. 2 van Alexandros Alavanos (H-1053/98):
Betreft: Nieuwe schending van de mensenrechten in het bezette gedeelte van Cyprus
De Turks-Cypriotische "autoriteiten" zijn voornemens zich een van de twee Grieks-Cypriotische scholen die nog in het gehele bezette gedeelte van Cyprus functioneren, welke 30 Griekse leerlingen telt, toe te eigenen.
Kan de Raad meedelen, gezien -het arrest van het Europese Hof voor de rechten van de mens (zaak Loïzidou), -de resolutie van het Europees Parlement B4-0286/97 , en met name de passage "laakt andermaal met de grootste klem de grove en aanhoudende schendingen van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden van de "ingeslotenen" door het wederrechtelijke bezettersregime alsmede de onverzoenlijke houding waarvan dit regime blijk geeft" , -zijn antwoord op vraag E-0223/97 van 4 juli 1997 , waarin gesteld wordt: "De Raad heeft terdege kennis genomen van resolutie B4-0286/97 van het Europees Parlement en volgt met bijzondere aandacht de pogingen van de VN om de leefomstandigheden van de personen in de enclave te verbeteren en hen te herstellen in hun fundamentele rechten" , 
welke maatregelen hij voornemens is te treffen om een nieuwe schending van de mensenrechten in het bezette gedeelte van Cyprus te voorkomen?Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit te antwoorden op de vraag van de heer Alavanos.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van deze vraag zou ik willen zeggen dat ook de Raad zich over de door de geachte afgevaardigde aangestipte kwestie grote zorgen maakt. Zoals de Raad al in zijn antwoord op de schriftelijke vraag van de geachte afgevaardigde heeft gezegd, is hij evenwel niet bevoegd voor de controle op de uitvoering van de arresten van het Europees Hof voor de rechten van de mens.
De Raad meent dat, ook om verdere schendingen van de mensenrechten te voorkomen, het best een oplossing in het kader van de Verenigde Naties wordt gezocht. De Raad beoogt immers nog altijd de oprichting van een uit twee bevolkingsgroepen en twee zones bestaande federatie op basis van een algemene politieke regeling in overeenstemming met de resoluties van de VN-Veiligheidsraad. De Unie meent ook dat vorderingen op de weg naar toetreding tot de EU en vorderingen op de weg naar een billijke en duurzame oplossing van de kwestie-Cyprus elkaar op natuurlijke wijze zullen versterken. De Unie betreurt ten zeerste dat voor het begin van de onderhandelingen geen politieke oplossing kon worden gevonden, maar meent dat de toetreding van Cyprus tot de EU alle bevolkingsgroepen ten goede moet komen en tot de vrede en verzoening op het eiland moet bijdragen.
Bovendien roept de Europese Unie beide partijen er nog altijd toe op in het kader van een algemene oplossing vertrouwenwekkende maatregelen te nemen en met een geleidelijke ontwapening te beginnen.
Voorts herinnert de Raad eraan dat ook het vierde financieel protocol eigenlijk eveneens ten doel heeft de inspanningen voor een politieke oplossing van de kwestie-Cyprus te ondersteunen. Wegens het mislukken van de hervatting van de gesprekken tussen de twee bevolkingsgroepen, is concrete financiering echter nog altijd onmogelijk.
Wat de rol van Turkije betreft, bestaat in de Raad, gelet op de conclusies van de Europese Raad van Luxemburg, consensus over het feit dat de intensivering van de betrekkingen tussen Turkije en de Europese Unie ook een positieve benadering en actieve medewerking van Turkije in de kwestie-Cyprus vergt.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de fungerend voorzitter van de Raad. Zij heeft uitgebreid geantwoord op alle vraagstukken. Daarom brengt zij mij in een enigszins moeilijk parket voor mijn aanvullende vraag. Ik wilde desalniettemin even stil blijven staan bij de politieke aspecten. Deelt de Raad de vaststelling van de Commissie en van commissaris Van den Broek dat de Cypriotische regering elk mogelijk voorstel heeft gedaan om deelneming van de Turks-Cypriotische gemeenschap aan de toetredingsonderhandelingen te verzekeren en dat de verantwoordelijkheid voor de niet-deelneming uitsluitend bij de Turks-Cypriotische kant en Turkije ligt? Bent u verder ook van mening dat de toetredingsonderhandelingen en -procedure geen gegijzelden mogen zijn van de Turkse onverzettelijkheid?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, ter attentie van de heer Alavanos merk ik op dat wij ons erover verheugen dat de Grieks-Cypriotische regering met betrekking tot de deelneming van de Noord-Cypriotische delegatie aan de toetredingsonderhandelingen constructieve voorstellen heeft gedaan. Het is natuurlijk wel jammer dat ze daarmee geen succes heeft geboekt. Nogmaals, wij streven naar toetreding van het gehele eiland. Wij willen als EU-lidstaat een Cyprus dat een duurzame politieke oplossing heeft bereikt. Elke andere optie is minder goed.

De Voorzitter
Vraag nr. 3 van Anne McIntosh (H-1060/98):
Betreft: Toetreding van Cyprus
Kan de fungerend voorzitter van de Raad mededelen hoe het tijdschema voor de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie eruit ziet? Mevrouw Ferrero-Waldner, u heeft het woord om te antwoorden op de vraag van mevrouw McIntosh.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, zoals de geachte afgevaardigde weet, heeft de Europese Raad van Luxemburg van december 1997 besloten met Cyprus toetredingsonderhandelingen te openen. Dat is een onderdeel van het toetredingsproces, dat een algemeen en evolutief karakter heeft, waaraan alle toetredingskandidaten kunnen deelnemen en dat voor Cyprus en de tien Midden- en Oost-Europese landen openstaat. De toetredingskandidaten worden op basis van dezelfde criteria beoordeeld. Het tempo van het toetredingsproces wordt bepaald door de snelheid waarmee de verschillende kandidaat-landen zich op hun toetreding voorbereiden.
De toetredingsonderhandelingen met Cyprus en de andere kandidaat-landen werden op 31 maart 1998 aangevat. Op de tweede bijeenkomst van de toetredingsconferentie op ministerieel niveau op 10 november 1998 werden, zoals met de andere vijf kandidaat-landen, substantiële onderhandelingen aangevat over de eerste zeven hoofdstukken van het acquis van de Europese Unie waarvan het onderzoek is afgesloten. Het gaat om wetenschap en onderzoek, telecommunicatie- en informatietechnologie, onderwijs en opleiding, cultuur en audiovisuele middelen, industriebeleid, het midden- en kleinbedrijf en het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Op de conferentie werd vastgesteld dat over vijf van die hoofdstukken in dit stadium niet verder met Cyprus hoeft te worden onderhandeld en dat de gesprekken daarover later moeten worden voortgezet. De hoofdstukken telecommunicatie en gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zijn echter nog niet volledig behandeld en moeten te gelegener tijd in het kader van de conferentie opnieuw worden besproken. Aangezien de toetsing van het acquis van alle 31 hoofdstukken nog bezig is en de Europese Unie over de onderhandelingen dus nog geen gemeenschappelijke standpunten kan innemen, is het in dit stadium onmogelijk een tijdschema voor de afronding van de onderhandelingen of voor een eventuele toetreding vast te stellen. Dat geldt voor Cyprus en voor alle andere kandidaat-landen.

McIntosh
Ik ben blij met het antwoord van de fungerend voorzitter. In haar reactie op het antwoord van de vorige spreker zei ze zelf echter dat de Raad hoopte het lidmaatschap uiteindelijk aan een onverdeeld eiland te kunnen aanbieden. Het is duidelijk in het belang van de Unie dat Cyprus als een onverdeeld eiland toetreedt. Als dat onmogelijk blijkt, geeft de fungerend voorzitter van de Raad hierbij dan toe dat de toetreding van Cyprus zou kunnen worden vertraagd? Zou dat ertoe leiden dat Cyprus geen deel zal uitmaken van de eerste groep nieuwe lidstaten? Dit zou grote gevolgen hebben voor de burgers van Cyprus en voor diegenen onder ons die zaken willen doen met dit land of er wellicht zelfs willen gaan wonen.
Ik vraag me af of ze kan bevestigen dat het ontbreken van een interne oplossing geen obstakel hoeft te vormen voor het lidmaatschap van Cyprus in de volgende lichting, en dat de oorspronkelijke planning gehandhaafd kan blijven.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw McIntosh, ik blijf bij mijn positieve formulering. Wij streven naar lidmaatschap van een ongedeeld eiland. Daarnaast moet duidelijk zijn dat geen enkel derde land in het uitbreidingsproces van de EU een vetorecht heeft. Als een politieke oplossing uitblijft, zullen wij ons de vraag moeten stellen wie daarvoor de hoofdverantwoordelijkheid draagt. Op dit ogenblik kan ik op uw vraag of er dan vertraging zal optreden, geen antwoord geven. Wij hopen dat in het kader van de Verenigde Naties aan een oplossing in de zin van een politieke overeenkomst wordt gewerkt en sporen beide partijen daartoe ook aan.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde in feite inhaken op de aanvullende vraag van mevrouw McIntosh. De fungerend voorzitter noemde in haar antwoord iets heel interessants. Zij zei dat rekening zal worden gehouden met de verantwoordelijkheid voor de eventuele niet-deelneming van de Turks-Cypriotische gemeenschap aan de toetredingsonderhandelingen. Dit is mijns inziens een zeer belangrijke uitspraak en daarom wil ik de fungerend voorzitter vragen te antwoorden op het volgende. Laten wij zeggen dat de politieke oplossing een voorwaarde wordt voor toetreding. Moedigt men niet op die manier Turkije aan de stappen die het misschien onder andere omstandigheden wel zou zetten voor een politieke oplossing van de kwestie-Cyprus, juist dan niet te zetten?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Alavanos, ik kan alleen maar herhalen dat geen enkel derde land - dus ook niet Turkije - in het uitbreidingsproces van de EU een veto kan stellen. Wij hebben altijd betreurd dat voor de opdeling van Cyprus niet nog voor het begin van de toetredingsonderhandelingen een politieke oplossing kon worden gevonden. De Raad Algemene Zaken van 5 oktober 1998 heeft er nogmaals aan herinnerd dat de Europese Unie nog altijd streeft naar de oprichting van een uit twee gemeenschappen en twee zones bestaande federatie op basis van een algemene politieke oplossing in overeenstemming met de resoluties van de Verenigde Naties. Een politieke oplossing zou het mogelijk maken de bepalingen van het toetredingsverdrag op het gehele eiland toe te passen.
Zoals ik in mijn eerste antwoord al heb gezegd, zouden vorderingen op de weg naar de toetreding en op de weg naar een billijke en duurzame oplossing van de kwestie-Cyprus elkaar op natuurlijke wijze versterken. Daarnaast hebben wij echter ook altijd gezegd dat de Europese Unie onvoorwaardelijk de inspanningen steunt om onder de bescherming van de Verenigde Naties een oplossing te vinden. De Europese Raad heeft ook zijn steun bevestigd voor de inspanningen van de secretaris-generaal van de VN voor een algemene regeling voor Cyprus, in het bijzonder met betrekking tot het proces dat op dit ogenblik ook door zijn speciale afgezant wordt gestimuleerd om de spanningen te verminderen en vooruitgang te boeken op de weg naar een billijke en duurzame oplossing.

De Voorzitter
Vraag nr. 4 van Patricia McKenna (H-1066/98):
Betreft: Elektronische en elektromagnetische beveiliging van de EU-instellingen
Ontvangt de Raad voortdurend informatie over de stand van de ontwikkeling van elektromagnetische wapens, zoals die welke aangewend zijn tegen de ambassade van de VS in Moskou in de Sovjet-periode , een technologie die thans veel verder is ontwikkeld en ruimer is verspreid? Verricht de Raad controles of permanente registratie om te zorgen dat dergelijke wapens niet tegen EU-instellingen, of tegen leden van het Parlement, de Commissie, de Raad, het Hof van Justitie of de Rekenkamer of in het privé-leven van belangrijke functionarissen worden ingezet?
Zo dit al niet bestaat, is de Raad dan bereid regelingen te treffen voor een algemeen veiligheidsoverleg met de Commissie, het Europees Parlement, het Europese Hof van Justitie en andere instellingen, dat ook het elektronische bewakingsprobleem omvat dat onlangs veel aandacht kreeg door de onthullingen over het ECHELON-systeem, voorts de Instellingen in te lichten over de omvang van al dergelijke veiligheidsrisico's, te zorgen voor de diverse vormen van permanente registratie die nodig zijn, en te overwegen om belangrijke personeelsleden, waaronder die welke zich met dit soort kwesties bezighouden, uit te rusten met registratie-apparatuur in een of andere vorm om hun beveiliging tegen elektromagnetische straling ten gevolge van dergelijke eventuele wapensystemen te waarborgen, in het - toegegeven - onwaarschijnlijke geval dat zij worden ingezet? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit te antwoorden op de vraag van mevrouw McKenna.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw McKenna, naar aanleiding van deze uiterst interessante vraag wil ik erop wijzen dat de Raad uiteraard weet dat de grootste waakzaamheid geboden is en voortdurende controles nodig zijn om de veiligheid van personen, goederen en gebouwen van de Europese instellingen optimaal te garanderen. De Raad weet ook dat er heel wat elektromagnetische en andere hoogtechnologische apparatuur bestaat waarmee bewust of onbewust lichamelijk of psychisch letsel kan worden veroorzaakt.
Wij mogen echter niet denken dat zulke systemen ongemerkt op grote schaal kunnen worden gebruikt. Ze zijn technisch complex en zeer duur en bovendien kunnen met eenvoudiger en goedkoper middelen vaak dezelfde resultaten worden bereikt. Er is geen enkel geval van grootschalig gebruik van zulke systemen tegen administratieve structuren bekend. Ook bij de Europese instellingen zijn er met zulke systemen, waarvan het gevaar niet mag worden onderschat, bij mijn weten nog geen incidenten geweest.
De Raad doet natuurlijk alles om de veiligheid van zijn communicatienetwerken en van zijn personeel te verhogen. Hij zal alle desbetreffende voorstellen onderzoeken. Ik vraag echter ook begrip voor het feit dat doeltreffende maatregelen op dit terrein een zekere discretie vergen.

McKenna
Ik zou de fungerend voorzitter van de Raad willen danken voor haar antwoord. Het is interessant dat u het bestaan van een dergelijk potentieel inderdaad erkent. Als we over dit soort dingen praten is het moeilijk voorstelbaar dat ze ook inderdaad kunnen gebeuren, maar zonder behoorlijk toezicht of controles kun je nooit absolute zekerheid verkrijgen. In 1976 was er al sprake van. Dit werd bevestigd door Henry Kissinger zelf, in zijn correspondentie met de Amerikaanse ambassade in Moskou. Hij verwees daarin naar de blijvende schadelijke gevolgen die het ambassadepersoneel van deze wapens heeft ondervonden.
Ik geloof dat het mogelijk is. Ik geloof dat we nauwelijks kunnen zeggen dat er op dat punt geen gevaar of dreiging bestaat als we de situatie niet op de een of andere manier goed in de gaten houden.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw McKenna, ik heb al gezegd dat het om technisch uiterst complexe en zeer dure systemen gaat. Er is volgens mij een groot verschil met wat gebeurde in de tijd toen Kissinger dit probleem aan de orde stelde. Het ging toen om een gebouw in de Sovjet-Unie dat door andere gebouwen omgeven was en waar het beslist heel wat eenvoudiger was om zulke apparatuur te plaatsen. Nu gaat het om Europese gebouwen in Europese landen en is ook de situatie volledig veranderd. Wij moeten met die veranderde situatie dan ook rekening houden. U hoeft dus niet zo bang te zijn.

De Voorzitter
Omdat de vragen 5 tot 14 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld.
Waarde collega's, zoals ik u er reeds op gewezen heb, zal ik alleen het woord geven voor aanvullende vragen aan de vraagstellers die aanwezig zijn en die het woord vragen als zij aan de beurt zijn.
Vraag nr. 5 van Magda Aelvoet (H-1073/98):
Betreft: EU-waarnemers bij het referendum over zelfbeschikking in de westelijke Sahara
Volgens het plan voor het bijleggen van de conflicten over de westelijke Sahara en de akkoorden van Houston vormt de aanwezigheid van onafhankelijke waarnemers bij het referendum over zelfbeschikking een essentiële garantie om geloofwaardigheid te verlenen aan de ontwikkeling, die vrij, doorzichtig en democratisch zou moeten verlopen.
Wat zijn, gezien de traditie om waarnemers van het Europees Parlement en de Europese Commissie af te vaardigen bij gelijkaardige ontwikkelingen (zoals in Namibië en Zuid-Afrika), de mogelijkheden of de maatregelen die de Raad denkt te treffen om voor constante aanwezigheid van waarnemers bij het laatste dekolonisatieproces op het Afrikaans continent te zorgen? Vraag nr. 6 van Pierre Pradier (H-1074/98):
Betreft: EU-steun voor repatriëring van vluchtelingen naar aanleiding van het referendum over zelfbeschikking in de westelijke Sahara
Is er de Raad iets bekend over een repatriëring van de duizenden Sahrawi-vluchtelingen naar hun land in het vooruitzicht van het komend referendum over zelfbeschikking in de westelijke Sahara?
Welke materiële en menselijke hulp stelt de Europese Unie in het vooruitzicht, gezien de omvang van de bevolkingsverplaatsing, die hele families getroffen heeft?Vraag nr. 7 van Francisca Sauquillo Pérez del Arco (H-1075/98):
Betreft: Samenwerking met de Westelijke Sahara
Is de Raad voornemens na het referendum over zelfbeschikking overeenkomstig de aanbeveling van het Europees Parlement van maart 1998 een programma voor permanente samenwerking op te stellen met het oog op de algehele ontwikkeling van de Westelijke Sahara?
Zo ja, kan de Raad de hoofdlijnen van dit programma aan het Parlement voorleggen?Vraag nr. 8 van José Mendiluce Pereiro (H-1076/98):
Betreft: Antwoord van de Raad op de aanbeveling van het Europees Parlement voor een referendum over zelfbeschikking in de Westelijke Sahara
Welk gevolg heeft de Raad gegeven aan de resolutie die de Commissie buitenlandse zaken en de plenaire vergadering van het Europees Parlement in de maand maart hebben goedgekeurd over het referendum met betrekking tot zelfbeschikking voor het Saharische volk?
Welke politieke en materiële maatregelen wil de Raad nemen om ervoor te zorgen dat het zelfbeschikkingsreferendum vrij, democratisch en transparant is?Vraag nr. 9 van Carlos Carnero González (H-1077/98):
Betreft: Steun van de EU-Raad voor een vreedzame oplossing voor de Westelijke Sahara
Onlangs hebben zich een aantal gebeurtenissen voorgedaan die hoop geven op spoedige organisatie van een referendum over zelfbeschikking van de bevolking van de Westelijke Sahara zoals het bezoek aan de regio van de secretaris-generaal van de VN en de positieve onderhandelingen via bemiddeling van James Baker III. Welke maatregelen denkt de Raad in de zin van de door het Europees Parlement aangenomen aanbeveling te nemen om ter uitvoering van de internationale resoluties bij te dragen aan een vreedzame en duurzame oplossing voor de Westelijke Sahara?Vraag nr. 10 van Ludivina García Arias (H-1078/98):
Betreft: Noodzaak van een Europees initiatief van buitenlands beleid ten aanzien van de Westelijke Sahara
De Verenigde Naties, in samenwerking met de OAE, steunen resoluut de organisatie van een referendum over zelfbeschikking in de Westelijke Sahara, met de doeltreffende bemiddeling van James Baker III, voormalig minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten. Tot dusver heeft de Europese Unie nog niet duidelijk en openlijk zijn steun toegezegd aan dit laatste proces van dekolonisatie in Afrika.
Is de Raad niet van oordeel dat de oplossing van problemen, geografisch zo dicht bij Europa en bij de Europese belangen, eens te meer wordt overgelaten aan andere landen en aan internationale organisaties omdat in het buitenlands beleid ten aanzien van de Westelijke Sahara een Europees initiatief ontbreekt dat bijdraagt tot ontwikkeling, vrede, rechtvaardigheid en stabiliteit in dit gebied?Vraag nr. 11 van Angela Sierra González (H-1082/98):
Betreft: EU-steun vredesplan en referendum in Westelijke Sahara
In maart 1998 deed het Europees Parlement de Raad een aanbeveling inzake de noodzaak dat de EU actief bijdraagt aan de organisatie van het vrije referendum over de toekomst van de Westelijke Sahara.
Heeft de Raad een begin gemaakt met een plan waarin is voorzien in de nodige materiële en personele middelen om te waarborgen dat dit referendum correct verloopt?Vraag nr. 12 van Laura González Álvarez (H-1083/98):
Betreft: EU-steun voor vredesplan en referendum in de Westelijke Sahara
Het Europees Parlement heeft in een aanbeveling aan de Raad (A4-0066/98) van maart 1998 gewezen op het belang dat de EU zich positief blijft opstellen tegenover het vredesplan voor de Westelijke Sahara.
Heeft de Raad een begin gemaakt met een plan om de betrokkenheid van de Europese Unie concreet gestalte te geven, de nodige steun te bieden bij het organiseren van het referendum en de terugkeer van de vluchtelingen te ondersteunen?Vraag nr. 13 van Arthur Stanley Newens (H-1088/98):
Betreft: West-Sahara
Kan de voorzitter mededelen hoe de Europese Unie de volkeren in de Sahara zal helpen en steunen bij het referendum over de toekomst van West-Sahara en welke plannen er bestaan voor steun in de daaropvolgende periode?Vraag nr. 14 van Wilfried Telkämper (H-1092/98):
Betreft: Referendum in de Westsahara
Is de Trojka bereid het VN-initiatief voor het organiseren van een referendum in de Westsahara actief te steunen?
Zo ja, welke concrete maatregelen voor de uitvoering heeft zij tot dusver genomen, en welke zal zij in de nabije toekomst nog nemen?De leden White en Smith vragen het woord voor voorstellen van orde.
U heeft het woord, mijnheer White, maar houd het kort.

White
Ik wil graag opheldering verschaffen over hetgeen u zojuist over uw aanpak hebt gezegd. U gaf te kennen aanvullende vragen van aanwezigen te zullen accepteren. Ik ga er echter van uit dat het Reglement leden die zelf niet de steller van de vraag zijn, sowieso de gelegenheid biedt aanvullende vragen te stellen. Anders zouden we vandaag niet naar Straatsburg zijn gekomen. We zijn hier om aanvullende vragen te kunnen stellen met betrekking tot de vragen die zijn ingediend. Ik ga er daarom van uit dat u ons daartoe in staat stelt.

De Voorzitter
Ik heb er reeds op geattendeerd - u was niet aanwezig bij het begin van het vragenuur - dat om redenen die louter te maken hebben met tijdnood ik alleen het woord zal geven voor aanvullende vragen aan de vraagstellers. Als we voor alle 10 vragen 20 aanvullende vragen laten stellen, komen we nooit vooruit. De bijzondere omstandigheden van dit debat hebben mij tot deze beslissing genoopt. Daarom attendeer ik u erop dat ik op mijn verantwoording en op grond van mijn bevoegdheid om in de huidige situatie het Reglement te interpreteren alleen het woord zal geven aan degenen die de vragen hebben geformuleerd, aanwezig zijn en, zoals in uw geval, het woord vragen.
De heer Smith heeft het woord voor een voorstel van orde.

Smith
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp dat u naar eigen goeddunken een beslissing hebt genomen zonder strikte toepassing van het Reglement.
Ik ben het ermee eens dat het beter is de vragen in groepen in te delen, omdat dat efficiënter werkt en veel van de vraagstellers niet persoonlijk aanwezig zijn. Ik zie echter niet in waarom leden die bij het onderwerp betrokken zijn geen aanvullende vragen zouden mogen stellen. Denk aan het precedent dat u hiermee schept. In plaats van de 14 vragen die hier vanavond op tafel liggen krijgt u er 24, nu we weten dat we geen aanvullende vragen mogen stellen tenzij we zelf vraagsteller zijn. Ik betwijfel of zo'n precedent de procedure er efficiënter op maakt.
Ik verzoek u dan ook opnieuw, en naar eigen goeddunken, te overwegen de leden die zelf geen vragen hebben ingediend maar wel betrokken zijn bij het betreffende onderwerp, het recht te geven aanvullende vragen te stellen naar aanleiding van de antwoorden die we van de Raad ontvangen.

De Voorzitter
Mijnheer Smith, ik verleen niet meer het woord voor voorstellen van orde. Degenen die het niet eens zijn met mijn beslissing hebben het volste recht om een beroep te doen op de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten om deze kwestie te laten onderzoeken. Maar ik wil dit debat niet rekken, juist om te kunnen luisteren naar de vragen van de acht leden die een vraag geformuleerd hebben, aanwezig zijn en het volste recht hebben om een aanvullende vraag te stellen. Als u een eenvoudig rekensommetje zou maken, zou u beseffen dat we niet meer kunnen doen in dit vragenuur, overigens het laatste vragenuur waarin we kunnen rekenen op mevrouw Ferrero-Waldner om ons haar mening te geven over andere kwesties.
Daarom geef ik nu het woord aan mevrouw Ferrero-Waldner, en ik neem hiervoor de volle verantwoordelijkheid, al begrijp ik uw argumenten en is het mogelijk dat de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten u gelijk geeft, maar op dit moment neem ik deze verantwoordelijkheid op mij en ik zou mevrouw Ferrero-Waldner willen verzoeken de 8 vragen van de leden die aanwezig zijn te beantwoorden.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, uit het grote aantal vragen over de Westelijke Sahara blijkt niet alleen dat de leden van het Europees Parlement aan deze kwestie veel belang hechten maar ook dat het thema bijzonder complex is en tal van historische, politieke en humanitaire aspecten vertoont. Ik zal de vragen graag met de nodige beknoptheid beantwoorden. Uiteraard volgt ook de Raad de ontwikkelingen in de regio op de voet en spant hij zich in om tot een vreedzame, algemene oplossing voor het aanslepende probleem bij te dragen. De Raad ondersteunt volkomen het door beide partijen aanvaarde en door de VN-Veiligheidsraad goedgekeurde plan voor het bijleggen van de conflicten, dat voorziet in een vrij, rechtvaardig en onpartijdig referendum over zelfbeschikking van de bevolking van de Westelijke Sahara.
De Europese Unie heeft op de 53ste zitting van de algemene vergadering van de Verenigde Naties op 13 oktober 1998 haar volle steun voor het VN-plan voor het bijleggen van de conflicten opnieuw bevestigd. Ze heeft erkend dat, onder meer met de identificatie van meer dan 147.000 personen in het kader van de registratie van kiezers voor het referendum, vooruitgang is geboekt, maar tegelijkertijd ook uiting gegeven aan haar bezorgdheid over het feit dat de kwestie van de driestammengroepen nog niet is geregeld. De Raad deelt de ook door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties tot uiting gebrachte bezorgdheid over de vertraging in de uitvoering van het plan, vooral door het gebrek aan medewerking van de partijen met de Hoge VN-commissaris voor de vluchtelingen (UNHCR) en ook over de vertraging als gevolg van de uitblijvende ondertekening van de overeenkomst over de rechtspositie van de troepen, de zogenaamde SOFA.
De Europese Unie heeft de partijen voorts de raad gegeven intensief met de Hoge Commissaris voor de vluchtelingen samen te werken en hem vooral in staat te stellen de nodige voorbereidselen voor de terugkeer van de Sahrawi-vluchtelingen te treffen.
De Europese Unie heeft ook haar waardering uitgesproken voor het werk van de VN-missie voor het referendum in de Westelijke Sahara, MINURSO, die ook in de toekomst een beslissende rol in het vredesproces zal spelen. Ook de EU-lidstaten hebben daartoe bijgedragen door het gebied tijdens het identificatieproces meermaals te bezoeken en aldus uiting te geven aan de internationale steun voor het plan voor het bijleggen van de conflicten. De Unie heeft bovendien ook de rol geprezen van MINURSO, waaraan ook de lidstaten deelnemen. Die missie, waarvan het mandaat weldra wordt verlengd, levert nog altijd een constructieve bijdrage aan het vredesproces. Inmiddels onderhoudt de Raad via het voorzitterschap nauwe contacten met VN-secretaris-generaal Kofi Annan, vooral met het oog op eventuele ondersteunende maatregelen van de Unie, waarover tot op heden nog geen nadere afspraken zijn gemaakt.

Izquierdo Collado
 Ik stel het antwoord van het voorzitterschap op prijs, maar volgens mij heeft het enkel betrekking op het tijdstip waarop het referendum gehouden wordt. De vraag van mijn collega, mevrouw Sauquillo Pérez del Arco, had echter betrekking op een ander aspect, namelijk dat na het referendum, ongeacht wat het resultaat is, er een echt ingrijpend plan nodig is voor de ontwikkeling van de Sahara en onze samenwerking met dit gebied.
Ik vond het antwoord van het voorzitterschap eerder vaag en zou graag willen weten of het echt van plan is te zorgen voor samenwerking en bijgevolg het totaalplan te voltooien dat thans wordt ontwikkeld door het Bureau voor humanitaire hulp. Mijn vraag is dus: welke toekomstplannen heeft u nog in petto voor na het referendum?

Ferrero-Waldner
Mijnheer Izquierdo Collado, ik vind het nog wat vroeg om nu al te spreken over de maatregelen die later zullen moeten worden genomen. Wij weten immers allemaal hoe moeilijk het zal zijn om het referendum te organiseren. Op dit ogenblik spannen wij ons allemaal in om het referendum te laten plaatsvinden. In aansluiting op het referendum zullen uiteraard een aantal hulpprojecten en steunmaatregelen van start gaan. Er zijn nu al hulpprojecten in uitvoering. Ik ben zelf ook minister van Ontwikkelingssamenwerking en kan u zeggen dat er, naast de officiële programma's van de EU in het kader van ECHO, natuurlijk ook bilaterale programma's bestaan. Het is echter nog te vroeg om nu al te speculeren over wat na het referendum zal gebeuren. Laten wij nu eerst de uitslag van het referendum afwachten. Wij moeten de Verenigde Naties ondersteunen om ervoor te zorgen dat het referendum kan plaatsvinden. Wij weten allemaal dat daarvoor nog een aantal hinderpalen moeten worden opgeruimd. Als dat gebeurd is, zullen wij ons daarover bezinnen en een concreet plan kunnen voorstellen.

Mendiluce Pereiro
Ik zou heel kort en zonder partij te willen kiezen, behalve dan voor de resoluties van de Verenigde Naties, willen vragen aan de Raad of hij zich ervan bewust is dat in de internationale politiek vergetelheid, nalatigheid of afwezigheid soms dienen om onuitgesproken politieke standpunten te verhullen, en het feit dat de Europese Unie verstek laat gaan in het onderhandelingsproces en geen poging doet om de patstelling te doorbreken lijkt daar een voorbeeld van te zijn.
Is de Raad zich ervan bewust dat het behoud van de status quo in het voordeel is van een van de partijen en dat als er niet voldoende druk wordt uitgeoefend om het onderhandelingsproces weer op gang te brengen men een bevolking veroordeelt om in ballingschap te blijven leven en beroofd te blijven van haar rechten, en dat deze situatie alleen nadelig is, van alle potentiële kiezers bij de verkiezingen, voor de voorstanders van onafhankelijkheid?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Mendiluce Pereiro, de Europese Unie blijft zeker niet afzijdig. Ik heb daarover zeer bewust gezwegen om ook in het debat nog iets te kunnen zeggen. Ikzelf heb met de VN-secretaris-generaal, die ik uit mijn vroegere functie bij de Verenigde Naties zeer goed ken, op de laatste Algemene Vergadering over de kwestie gesproken en heb er ook gepleit voor een gemeenschappelijke actie van de Verenigde Naties, de VN-secretaris-generaal en speciaal gezant Baker. Jammer genoeg is de tijd daarvoor nog niet rijp. U weet echter dat de secretaris-generaal de regio onlangs zelf heeft bezocht en uitvoerig met de conflictpartijen heeft gesproken. Hij vond dat op dat ogenblik beter en wij hebben ons daarbij aangesloten omdat wij willen dat de situatie in positieve zin evolueert.
Zijn desbetreffend verslag ligt nu voor en is gisteren, 15 december, ook in de Veiligheidsraad besproken. Wij moesten daar zeker op wachten, vooral omdat de Verenigde Naties met betrekking tot het referendum de leiding hebben. De Europese Unie zal nu opnieuw contact met de heer Kofi Annan opnemen om zich samen met hem over de kwestie te beraden. Daarbij zal ook de wenselijkheid van een EU-verklaring over het probleem van de Westelijke Sahara en het beste tijdstip voor een dergelijke verklaring worden besproken.
Nu het identificatieproces wegens de onenigheid tussen Marokko en de Sahrawi over de identificatie van de stammen H41, H61, J51 en J52 - dat zijn ongeveer 65.000 personen - al geruime tijd stilligt, heeft de VN-secretaris-generaal een compromisvoorstel, een zogenaamd pakket, voorgelegd. Dat pakket werd zowel door het POLISARIO als door Algerije en Mauretanië aanvaard, maar Marokko had daarbij eerst een aantal vragen. In een aan de VN-secretaris-generaal gerichte brief met bijgevoegd memorandum van 20 november van dit jaar stelde Marokko een aantal vragen en vroeg het daarover verduidelijking. In een brief van 15 december van dit jaar wees Marokko vervolgens de mogelijkheid af die 65.000 kandidaten als kandidaten van tweede categorie te beschouwen. Marokko heeft op het compromisvoorstel van de VN-secretaris-generaal echter nog niet formeel geantwoord.
De door de secretaris-generaal voorgestelde verlenging van het mandaat van MINURSO tot eind januari 1999 moet nu voor overleg tussen de VN en Marokko worden gebruikt. De slaagkansen zijn echter vrij gering. Ik citeer uit een verslag van de Verenigde Naties, dat wij zeer onlangs hebben ontvangen: '... unless Morocco gets what it wants'. Er is ook geen enkele goede reden om tot eind januari te wachten met een nieuw initiatief van James Baker, de persoonlijke afgezant van de secretaris-generaal. Het is volgens mij duidelijk dat James Baker zich nogmaals met de zaak moet bemoeien. Mijnheer de Voorzitter, tot zover mijn antwoord.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Carnero González, in de eerste plaats is het volkomen duidelijk dat niet alleen het Oostenrijkse voorzitterschap zich met deze belangrijke kwestie heeft beziggehouden. Zoals ik heb gezegd, kan men niet altijd alles openbaar maken. In onze nauwe contacten met de Verenigde Naties hebben wij in alle discretie onderzocht waar wij ondersteunend kunnen optreden. Dat geldt beslist ook voor het Duitse voorzitterschap. Het probleem houdt ons allen bezig en wij moeten eindelijk vooruitgang boeken. In antwoord op uw overige vragen kan ik eigenlijk alleen maar herhalen dat hierover niets in de conclusies van Wenen staat omdat wij niet elk politiek probleem en elk conflict telkens opnieuw in de conclusies willen vermelden. In Wenen hebben wij ons met de efficiëntie beziggehouden. Ik wijs erop dat ook het Spaanse lid van de Raad dat heeft gedaan. Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag hebben dat de vraag hiermee als beantwoord wordt beschouwd. Ik dank u.

García Arias
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, uw uitleg is heel gedetailleerd, en hieruit blijkt uw persoonlijke betrokkenheid en die van uw land. Hopelijk kan deze betrokkenheid worden overgebracht op het Duitse voorzitterschap - en daar zijn we van overtuigd - maar in dit jaar waarin de 50ste verjaardag van de Verenigde Naties gevierd wordt en met het oog op het laatste dekolonisatieproces dat thans op het Afrikaans continent gaande is, kan men niet nalaten te denken aan de voor de ontwikkeling verloren generatie van Sahrawi-vluchtelingen die momenteel in ballingschap leven of in de door de Marokkaanse regering bezette gebieden. En ik zou ook mijn bezorgdheid willen uiten, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, over het feit dat in teveel conflicten Amerikaanse bemiddelaars een hoofdrol spelen: in Bosnië, in het Midden-Oosten, in Kosovo en nu in de Sahara.
We zijn met 15 landen, en u moet zich er allemaal toe verbinden om met grotere toewijding aan dit proces deel te nemen.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw García Arias, wij houden ons wel degelijk met dit conflict bezig. Ik zou graag de cijfers over de reeds aan de Sahrawi-vluchtelingen verstrekte humanitaire hulp citeren. ECHO heeft op 1 maart 1998 7, 2 miljoen ecu en op 2 oktober van dit jaar 10 miljoen ecu vrijgemaakt. Die twee bedragen worden bij voorrang gebruikt voor voedselhulp, medische en sanitaire verzorging en voor de verbetering van de watervoorziening in de vluchtelingenkampen in de regio Tindof in Algerije. In het totaal zijn daar 150.000 vluchtelingen volkomen van internationale hulp afhankelijk. Wegens de verdaging van het geplande referendum heeft ECHO nog niets beslist over de ondersteuning van de inspanningen voor de terugkeer van de vluchtelingen. Uiteraard zijn er daarvoor allang plannen opgesteld en heeft ECHO daarover, via zijn plaatselijke vertegenwoordiger, contact opgenomen met de UNHCR om hun handelwijze op elkaar af te stemmen. Ik heb ook al gezegd dat wij ter plaatse al sedert vele jaren een aantal bilaterale projecten hebben.
In de tweede plaats merk ik op dat in Oostenrijk, het land van het voorzitterschap, sedert bijna een jaar een troepenmacht van 260 soldaten klaarstaat om naar de regio Tindof af te reizen, er het referendum voor te bereiden en vervolgens de overgang te begeleiden. Die troepenmacht staat klaar, wat veel geld kost, en wij moeten er voor blijven zorgen dat die onmiddellijk kan worden ingezet. In verband met uw derde opmerking merk ik op dat wij al een Amerikaanse bemiddelaar van de Verenigde Naties hebben. Ik moet zeggen dat James Baker echt wel het een en ander heeft bereikt en dat hij de voorwaarden heeft gecreëerd waarin de Marokkanen met het referendum hebben kunnen instemmen. Ik ben het ermee eens dat wij, Europeanen, een algemene politieke rol moeten spelen, maar toch is het volgens mij niet zinvol dat wij, als er al een goede bemiddelaar is, ook zelf nog eens tussenbeide komen. Als ook wij een bemiddelaar sturen, zijn daar ook twee verschillende persoonlijkheden ter plaatse. Ik denk niet dat dit bevorderlijk is voor de oplossing van het probleem.
Tenslotte nog een algemene opmerking. Ik ben ook bevoegd voor ontwikkelingssamenwerking en heb op de laatste zitting van de Raad van ministers van Ontwikkelingssamenwerking voor het eerst het probleem van de conflictpreventie als een ontwikkelingsprobleem opgeworpen. Wij hebben toen voor het eerst conclusies kunnen aannemen. Ik meen immers dat, als een conflict uitbreekt, onze jarenlange ontwikkelingsinspanningen binnen de kortste keren teniet kunnen worden gedaan. Principieel ben ik het dus met u eens, maar als er al een goede bemiddelaar ter plaatse is - James Baker heeft volgens mij al veel bereikt en wordt door de conflictpartijen ook aanvaard -, moeten wij volgens mij eerder ondersteunend werk verrichten. En dat doen wij.

Sierra González
Het spijt me dat u zo vaak moet opstaan, maar ik wilde u alleen maar - heel kort - vragen te preciseren welke concrete politieke en humanitaire maatregelen thans door de Raad worden genomen om ervoor te zorgen dat het referendum over zelfbeschikking van de Sahara vrij, transparant en democratisch zal verlopen en niet wordt uitgesteld sine die , wat alleen maar in het nadeel is van een van de partijen in het conflict.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Sierra González, ik heb daarstraks gesproken over de humanitaire hulp die via ECHO en ook door vele landen op bilateraal niveau wordt verstrekt. Ik herinner er nogmaals aan dat het gehele vredesproces in de Sahara onder auspiciën van de Verenigde Naties verloopt en dat de lidstaten een materiële en politieke bijdrage leveren om deze moeilijke problemen op te lossen. Ik kan u verzekeren dat de Europese Unie in dit deel van Afrika, dat sedert vele eeuwen geprivilegieerde betrekkingen met Europa onderhoudt en voor het Afrikaanse continent van grote strategische betekenis is, aanwezig blijft. Dat kan ik op uw vraag antwoorden.

González Álvarez
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, sommigen van ons vinden het pijnlijk om bij een dergelijke regen van vragen nog meer vragen te stellen, maar het zal u in ieder geval niet ontgaan zijn dat we met deze reeks vragen een debat over de Sahara trachten te voeren.
Volgens mij ontbreekt dit debat in de Europese Unie en daarom dringen we zo aan. In plaats van een vraag te stellen, u hebt immers al op verscheidene vragen geantwoord en ook op vragen die betrekking hebben op het "daarna" , zou ik willen benadrukken dat ik meer begaan ben met het "daarvoor" van het referendum. Wij hebben sinds 1992, het jaar dat het referendum had moeten plaatsvinden, het lot van het Saharaanse volk van nabij gevolgd en zijn in de kampen geweest, waar we getuige waren van de problemen die dit volk heeft om te overleven, om hun kinderen onderwijs te geven - en dat doen ze, want scholieren gaan met 16 jaar van school af en zijn goed opgeleid; ze worden opgeleid om verder te studeren. Wij hebben gezien welke inspanningen zij moeten doen om zich te kunnen voeden, om te overleven, en wij vragen ons af of de Europese Unie rekening kan blijven houden met de bezwaren van Marokko.
Marokko heeft altijd bezwaren geuit tegen dit referendum, want wat Marokko wil, is de Sahara annexeren. We weten heel goed wat er aan de hand is.
Wat wij zouden willen - en ik besluit - is een eensluidend en krachtig standpunt van de Europese Unie, waarbij we tegen Marokko zeggen - want de Unie kan dit doen - "Het is de hoogste tijd dat het referendum gehouden wordt, en dit is niet alleen een eis van de Verenigde Naties, maar ook van de Europese Unie, die historisch gezien heel nauwe banden heeft met de Sahara" .

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw González Álvarez, ook voor mij is de situatie vóór het referendum even belangrijk als erna. Ik heb dat daarstraks al gezegd. Zolang geen referendum is gehouden, doen zich problemen voor. Wij beseffen zeer goed - en ik heb dat ook duidelijk willen te maken - dat Marokko de zaak wil vertragen door telkens nieuwe vragen te stellen. Toch moeten wij op de ingeslagen weg voortgaan.
Op basis van de al opgestelde kieslijsten zou de uitslag van het referendum op dit ogenblik zeer waarschijnlijk in het voordeel van het POLISARIO uitvallen. Het gevaar bestaat natuurlijk dat Marokko dat niet aanvaardt. Als tegen eind januari 1999 geen beweging in het proces is gekomen, stelt de VN-secretaris-generaal in zijn jongste verslag het volgende voor: 'Should the prospects for completing the identification process remain uncertain by that time, it would be my intention to revert to the Security Council and to ask my personal envoy - James Baker - to reassess the situation and the viability of the mandate of MINURSO'. Als tegen eind januari geen vooruitgang wordt geboekt, zal dus ook de vraag rijzen of de internationale gemeenschap MINURSO al dan niet voortzet.
Ook in het Amerikaanse Congres zal de vraag worden gesteld in hoever deze onderneming zinvol is. Dan zal men wellicht ook andere politieke overwegingen moeten maken. Daarvoor is het echter nog te vroeg.

Newens
Bij dezen wil ik de fungerend voorzitter van de Raad danken voor de vele gedetailleerde antwoorden die ze heeft gegeven. Ik wil ook mijn waardering uitspreken voor de nauwe samenwerking met de Verenigde Naties en de sleutelrol die James Baker heeft gespeeld. Ik heb echter een kanttekening. Hoewel ik begrijp dat we dubbel werk moeten voorkomen, vraag ik me af of de Raad wel voortdurend en voldoende contact onderhoudt met zowel de Marokkaanse autoriteiten als met POLISARIO, om er bij de partijen op te kunnen aandringen een oplossing te zoeken zodra er zich moeilijkheden voordoen? Gezien ons speciale belang in dezen zouden we door die contacten te onderhouden al een buitengewoon constructieve bijdrage aan het proces kunnen leveren. Ik verzoek de fungerend voorzitter om een reactie inzake onze contacten met elk van deze partijen.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Newens, uiteraard onderhoudt het voorzitterschap contact met de conflictpartijen. Ik heb al gezegd dat het dat op zeer discrete wijze doet. Ik heb daarstraks ook al gezegd dat ikzelf tegen de VN-secretaris-generaal heb gezegd dat wij op elk ogenblik bereid zijn samen met hem of James Baker een missie op te zetten. Aan het begin van ons voorzitterschap dacht ik dat daarvoor het ogenblik misschien gekomen was, maar wegens de problemen bij de identificatie hebben wij dat nog niet kunnen doen.
Ik merk ook op dat de VN-Veiligheidsraad MINURSO bewust telkens voor een korte periode verlengt, in de regel slechts voor zes à acht weken, om de vorderingen in het vredesproces regelmatig te kunnen beoordelen en aldus een zekere pressie op Marokko te kunnen uitoefenen. Daardoor worden de conflictpartijen ertoe gedwongen hun inspanningen voor het vredesproces voort te zetten. Ik geloof dus nog altijd dat wij die weg moeten volgen. Zoals de VN-secretaris-generaal zelf zegt, moeten wij, als dat eind januari niets blijkt te hebben opgeleverd, wellicht andere politieke oplossingen overwegen, die dan ook in de Raad zullen moeten worden besproken.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, uw antwoord op mijn vraag heeft mij teleurgesteld. U hebt gezegd dat het voorzitterschap van de Raad de initiatieven en maatregelen van VN-secretaris-generaal Kofi Annan zal ondersteunen. Mijn vraag luidde in hoever de trojka bereid is de VN bij de organisatie van het referendum actief te steunen. U antwoordde daarop dat nog geen maatregelen waren genomen, ook niet voor de toekomst. Met het oog op de organisatie van het referendum moet volgens mij - een jaar is immers kort - nu al een plan worden opgesteld. Ik hoopte dat u zou zeggen dat u een EU-vredesmacht van 2.000 of 3.000 manschappen of infrastructuur beschikbaar houdt. Ik denk dat de mensen ter plaatse dat verdienen. Zij leven sedert vele tientallen jaren in vluchtelingenkampen. Het gebied werd bezet. Toen de Spanjaarden waren vertrokken, is de EU - mijnheer de Voorzitter, u mag pas nu naar de klok kijken, want het ging hier om mijn vraag die niet werd beantwoord. Mijn aanvullende vraag luidt als volgt: volgend jaar moet een visserijovereenkomst met Marokko worden verlengd. Is het voorzitterschap van de Raad bereid die verlenging aan deze kwestie te koppelen en te zeggen dat van een nieuwe visserijovereenkomst geen sprake kan zijn als Marokko niet met een referendum instemt? Waar ligt de grens, vanaf welke breedtegraad behoort het kustgebied aan Marokko en aan de Westelijke Sahara toe? Dat is mijn aanvullende vraag.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Telkämper, u was daarstraks niet aanwezig toen ik zei dat in Oostenrijk, dat nu voorzitter is, al sedert een jaar een contingent van 260 soldaten - waarmee het Parlement trouwens heeft ingestemd - klaar staat om zo snel mogelijk, zes maanden voor het referendum, te kunnen vertrekken en het referendum optimaal voor te bereiden. Wegens de geringe vooruitgang die vooral bij de identificatie is geboekt, is dat evenwel onmogelijk gebleken. Ik heb dat allemaal al gezegd.
Waarom is er geen missie van de trojka geweest? Ik heb in mijn eerste antwoord al gezegd dat ik sedert de laatste algemene vergadering daarover nauw contact met de VN-secretaris-generaal onderhoud. Uiteindelijk is de VN wereldwijd erkend en heeft ze goed werk verricht. Denken wij maar aan speciaal gezant James Baker, die ik hier overigens ook heb vermeld. Wij hebben ons beraden over de vraag of wij niet samen met de Verenigde Naties en James Baker een missie moesten organiseren. De VN vond dat op dat ogenblik te vroeg. Ik heb gezegd dat wij geen doublures willen omdat die niets opleveren. Wij willen de kwestie helpen oplossen.
Wat de visserijovereenkomst betreft, moet ik zeggen dat het volgende voorzitterschap zich daarover wellicht zal moeten uitspreken. Het is nog te vroeg om die vraag te beantwoorden.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Ferrero-Waldner.
Waarde collega's, hiermee is het debat gesloten over deze 10 vragen die 40 minuten van het vragenuur in beslag hebben genomen.
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 15.

De Voorzitter
Vraag nr. 16 van José Valverde López (H-1090/98):
Betreft: Maatregelen van de Raad ter bevordering van het gebruik van duurzaam papier, in het belang van de consument
In de resolutie van de Raad van mei 1989 inzake het stimuleren van de belangstelling voor boeken en lezen wordt gewezen op de noodzaak het gebruik van duurzaam papier te bevorderen om te voorkomen dat er in de toekomst nog miljoenen boeken worden gepubliceerd die de kiem van zelfvernietiging in zich dragen.
In november 1991 heeft de Raad van ministers van Cultuur een verslag behandeld over het behoud van boeken die zijn gemaakt van zuurhoudend papier en het gebruik van duurzaam papier.
Welke maatregelen heeft de Raad reeds getroffen om binnen het terrein van zijn bevoegdheden een begin te maken met het gebruik van duurzaam papier en om de lidstaten ertoe aan te sporen hetzelfde te doen, in het belang van de consument? Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ik nodig u uit te antwoorden op de vraag van de heer Valverde López.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, de maatregelen van de Gemeenschap op het gebied van cultuur steunen op artikel 128 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. Dat betekent dat cultuur geen uitzondering is op de regel dat de Raad alleen op voorstel van de Commissie iets kan ondernemen. Aan de Raad zijn nog geen voorstellen voorgelegd betreffende de aangelegenheid die de geachte afgevaardigde in zijn vraag aan de orde stelt.

Valverde López
Ik stel het antwoord van de Raad op prijs, maar het gebruik van duurzaam papier en de invoering van een Europese norm met het oog op de standaardisering van de fabricatie van duurzaam papier, het gebruik van duurzaam papier in de boekproductie en de voorschriften inzake consumentenbescherming vallen niet onder cultuurbeleid. Het is een kwestie die verband houdt met de interne markt, het grondstoffenbeleid en de boekenmarkt, die vervolgens weer invloed heeft op de cultuurprogramma's. Ik tracht al twaalf jaar Raad en Commissie voor dit thema te interesseren. Ik heb er al voor kunnen zorgen dat het aan de orde is gesteld in een Raad van ministers van Cultuur in 1989, en vervolgens in 1991, maar het is een kwestie die betrekking heeft op de interne markt. Ook de Raad zou binnen zijn administratie maatregelen kunnen nemen voor het gebruik van duurzaam papier, bijvoorbeeld in zijn registers. Deze maatregelen zijn noodzakelijk om ze voor het nageslacht te bewaren, en in het Parlement zouden we hetzelfde moeten doen.
Zou u mijn bezorgdheid willen overbrengen aan uw opvolgers, zodat we misschien iets kunnen doen over tien jaar?

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Valverde López. Mogen de komende verkiezingen u in staat stellen nog vijf jaar langer te blijven hameren op deze kwestie, of op zijn minst erop toe te zien dat er werk van gemaakt wordt.
Mevrouw Ferrero-Waldner, u heeft het woord.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Valverde, de Raad beseft uiteraard het belang van het behoud van boeken, nog altijd het belangrijkste medium voor de overlevering en verspreiding van cultuur. De boeken van nu zullen voor de toekomstige generaties immers ook het collectieve geheugen van morgen zijn.
In dit verband zult u mij zeker toestaan op een van de fundamentele beginselen van de werking van de Europese Unie te wijzen. Gelet op de in het Verdrag vastgestelde verdeling van bevoegdheden tussen de organen is het de taak van de Commissie de voorstellen te formuleren waarvan ze de uitvoering nuttig acht. De Raad meent dat elke instelling haar verplichtingen moet nakomen op de manier die ze het meest geschikt acht om de doelstellingen te bereiken die ze zich in het kader van een bepaalde opdracht heeft gesteld. Mijnheer Valverde, toch zal ik uw aanbeveling met genoegen aan de Commissie voorleggen. Nu ik hoor dat u al in 1989 voor het eerst op het probleem hebt gewezen, begrijp ik uw bekommering.

De Voorzitter
Vraag nr. 17 van Karl Habsburg-Lothringen (H-1094/98):
Betreft: Tenuitvoerlegging van het Dayton-Akkoord
Hoe beoordeelt de Raad het gevolg dat tot dusverre aan het Dayton-Akkoord is gegeven? Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, u heeft het woord om te antwoorden op de vraag van de heer Habsburg-Lothringen.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Habsburg-Lothringen, Bosnië-Herzegovina heeft het afgelopen jaar grote vooruitgang geboekt. De belangrijkste politieke en economische instanties krijgen concrete vorm. Ook over buitenlandse investeringen en privatisering zijn belangrijke wetten aangenomen. Het vrije verkeer in het land is sterk verbeterd. De fundamentele hervorming van de media is aan de gang en draagt tot de totstandbrenging van een democratische samenleving bij. Bij de recente verkiezingen in september was er een duidelijke tendens naar meer pluralisme en verdraagzaamheid merkbaar. De internationale gemeenschap en de Europese Unie moeten hun inspanningen voor een echt duurzame vrede evenwel voortzetten.
Er wacht nog veel werk. De vrede in Bosnië-Herzegovina is nog altijd erg wankel en zou zonder internationale steun jammer genoeg niet standhouden. Wij moeten ons in het bijzonder op drie risicofactoren concentreren: het gebrek aan integratie tussen de bevolkingsgroepen, de noodzaak van een volledige en nauwkeurige afbakening van de verantwoordelijkheden van de staat en de gebiedsdelen en, tenslotte, het bestaan van partijmonopolies op de productiemiddelen.
Na de consolidatiefase worden de komende jaren beslissend voor de versterking van de democratie. Bosnië-Herzegovina is op dit ogenblik een van de meest ondersteunde landen van de wereld. De internationale hulp, waarvan de EU nog altijd het leeuwendeel levert, heeft haar hoogtepunt bereikt en moet nu noodgedwongen worden afgebouwd. Bosnië-Herzegovina moet de overblijvende tijd gebruiken om zich op een toekomst zonder buitenlandse hulp voor te bereiden en zijn economie te hervormen om werkgelegenheid te creëren en de levensstandaard te verbeteren. Tegelijkertijd moeten de plaatselijke besturen almaar meer verantwoordelijkheid op zich nemen. De Raad voor de totstandbrenging van de vrede komt op 15 en 16 december in Madrid bijeen en zal de vooruitgang bij de uitvoering van het vredesakkoord onderzoeken.
Hij zal nagaan wat er nog meer moet gebeuren opdat de vrede ook zonder hulp van buitenaf kan standhouden. De Raad voor de totstandbrenging van de vrede, de zogenaamde PIC-conferentie, zal van de volgende, beslissende fase zeker gebruik maken om de terugkeer van vluchtelingen en ontheemden te bevorderen, Bosnië-Herzegovina naar binnen en buiten toe te versterken en hechte banden tussen de instellingen van Bosnië-Herzegovina en die van de Europese Unie te smeden.
De hoge vertegenwoordiger heeft er overigens toe bijgedragen dat in het vredesproces van Dayton grote vorderingen zijn gemaakt. Wij moeten ook opnieuw wijzen op zijn positieve rol als laatste instantie bij de interpretatie van de civiele aspecten van het akkoord en als coördinator van de civiele uitvoeringsorganen. Zonder zijn inspanningen en zijn gezag hadden wij in de voorbije twaalf maanden beslist heel wat minder vooruitgang geboekt.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Ferrero-Waldner, ik dank u voor uw overzicht van de situatie in Bosnië-Herzegovina. Ik wil graag nog twee korte vragen stellen. De eerste betreft het probleem van de vluchtelingen, dat u aan het einde kort heeft vermeld. Het vluchtelingenprobleem houdt in grote mate verband met de desbetreffende wetgeving in Bosnië-Herzegovina zelf, maar ook in de omliggende landen. Ik weet bijvoorbeeld dat Kroatië bepaalde wetten heeft opgeheven die betrekking hadden op woningen die sedert lange tijd aan vluchtelingen waren gegeven maar waarnaar nu andere vluchtelingen willen terugkeren. Ik hoop dat ook in Bosnië-Herzegovina weldra een juridische situatie ontstaat waarin dat mogelijk wordt. Weet u of er aanwijzingen zijn dat de wetgeving in die zin zal worden gewijzigd?
Het gaat hier om de landen die het akkoord van Dayton mee hebben ondertekend, onder meer ook Kroatië. Ik zou u in de tweede plaats dan ook willen vragen hoe de situatie op dit ogenblik in Kroatië is en wat Kroatië moet doen opdat het PHARE-programma er opnieuw ten volle kan worden uitgevoerd en Kroatië een Europese koers kan varen.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Habsburg-Lothringen, wat de wetten in Bosnië-Herzegovina betreft, moet ik zeggen dat daar alles jammer genoeg nog niet is zoals het hoort. Daarom heeft Raadsvoorzitter Schüssel naar aanleiding van de Peace Implementation Conference kritiek geleverd op de gebrekkige medewerking van de Bosnische overheid, niet alleen in deze aangelegenheid, maar ook met betrekking tot de terugkeer van de vluchtelingen. De terugkeer van Bosnische burgers, vooral uiteraard van leden van minderheden, wordt volgens hem nog altijd gehinderd door een gebrek aan bereidheid tot samenwerking op alle bestuursniveaus en vooral door een gebrek aan algemene veiligheid. Raadsvoorzitter Schüssel heeft ook uiting gegeven aan zijn teleurstelling over het feit dat op dit terrein onvoldoende vooruitgang wordt geboekt en hoopt dat de situatie in 1999 sterk zal verbeteren. Wij moeten ervoor zorgen dat een kritische massa van vluchtelingen van minderheidsgroepen terugkeert, zodat het proces onomkeerbaar wordt. Dat is het allerbelangrijkste.
Wat Kroatië en het PHARE-programma betreft, kan ik u zeggen dat Kroatië de in het kader van het regionale concept gestelde voorwaarden moet vervullen om alle voordelen van het PHARE-programma te kunnen genieten en deel te kunnen nemen aan de onderhandelingen over een handels- en samenwerkingsovereenkomst als stap naar een Europa-overeenkomst. Zoals u beslist weet, heeft de Raad al in april 1997 een algemene strategie goedgekeurd. Dat is het zogenaamde regionale concept voor de betrekkingen met de landen van de Westelijke Balkan, namelijk Kroatië, Bosnië-Herzegovina, de Federale Republiek Joegoslavië, de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en Albanië. Om de vrede en stabiliteit in de regio te consolideren, de economische wederopbouw van de regio te bevorderen en vooral de Europese inspanningen daartoe te ondersteunen, werd toen beslist dat de EU haar betrekkingen stapsgewijs ook tot die landen zou uitbreiden.
Daarom heeft de Europese Unie, zoals u weet, politieke en economische voorwaarden gesteld welke die landen moeten vervullen om autonome handelspreferenties te krijgen, toegang te krijgen tot PHARE en tenslotte overeenkomsten met de EU te kunnen sluiten. De Raad gaat regelmatig na welke vooruitgang bij de vervulling van die voorwaarden wordt geboekt en heeft op 9 november daarover nog conclusies aangenomen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ik dank u voor de grote deskundigheid waarmee u niet alleen deze vraag, maar in de voorbije zes maanden ook vele andere van onze vragen hebt beantwoord. Toch zou ik, niet aan uw adres maar aan dat van de Raad, een kritische opmerking willen maken. Ik vind de benaming Westelijke Balkan bijzonder ongelukkig. Die benaming is volkomen kunstmatig en dekt geen enkele werkelijkheid. Kroatië behoorde nooit tot de Balkan, Macedonië wel. Een Westelijke Balkan heeft nooit bestaan en is een volkomen kunstmatig begrip.
Ik vind dat wij een soort democratisch en positief domino-effect moeten creëren waardoor wij het ene na het andere land kunnen stabiliseren. Om de situatie in Bosnië-Herzegovina te stabiliseren, moeten wij dat eerst in Kroatië doen. Wat het PHARE-programma en een handels- en samenwerkingsovereenkomst betreft, doet geen enkel land het slechter dan Albanië. Er is geen enkele reden om dat land die voordelen te bieden. Ik vind dat de Raad zich nogmaals over die criteria moet bezinnen en het isolement van Kroatië moet proberen te doorbreken. Door dat land te isoleren, bereiken wij immers niets.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Posselt, volgens mij wordt de benaming Westelijke Balkan gebruikt omdat het om een regionaal concept gaat. Wij kunnen inderdaad zeggen dat een Westelijke Balkan in de geschiedenis nooit heeft bestaan. Wij kunnen de zaak echter ook positief bekijken en zeggen dat wij de gehele regio een perspectief willen bieden. In die zin is dit een positieve ontwikkeling. Ik kan u echter wel zeggen dat de Europese Unie vastbesloten is het akkoord van Dayton door alle betrokkenen volledig te doen uitvoeren. Dat hangt natuurlijk ook samen met de vraag wat in Kroatië nog meer moet gebeuren.
Voorts heeft vooral de Peace Implementation Conference er telkens opnieuw op gewezen dat Kroatië de nodige voorwaarden moet creëren om een veilige terugkeer van de vluchtelingen mogelijk te maken. U weet dat sedert het verstrijken van het mandaat van het VN-overgangsbestuur in Oost-Slavonië - Donau en Tisa - aanvallen en bureaucratische pesterijen tegen Serviërs een aanhoudende emigratiestroom op gang hebben gebracht, vooral naar Bosnië en de Federale Republiek Joegoslavië, maar ook naar West-Europa. Jammer genoeg heeft Kroatië pas na langdurige internationale druk een aanvaardbaar algemeen plan voor de terugkeer van de vluchtelingen goedgekeurd. Nu moeten wij nog afwachten hoe dat plan wordt uitgevoerd.
Ik heb daarstraks de woorden aangehaald van minister van Buitenlandse Zaken Schüssel, die gisteren aan de PIC-conferentie in Madrid heeft deelgenomen. Tot mijn grote spijt heeft juist Oostenrijk, dat Kroatië altijd zeer vriendschappelijk heeft bejegend, kritiek moeten leveren omdat Kroatië in deze aangelegenheid onvoldoende vooruitgang boekt. Ook op de toespraak van president Tudjman op het HDZ-partijcongres van 21 februari is door de internationale gemeenschap scherpe kritiek geleverd, niet alleen wegens de toon waarop ze werd uitgesproken, maar ook omdat ze inhoudelijk duidelijk in tegenspraak was met de in Dayton aangegane verbintenissen. Ik meen dus niet dat bepaalde kringen in de EU stelselmatig een beleid tegen Kroatië voeren, maar wel dat Kroatië zelf nog heel wat moet doen om aan alle objectieve criteria te voldoen. Bovendien merk ik op dat bepaalde regeringsleden hier openhartiger zijn dan andere.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Ferrero-Waldner.
Omdat de tijd voor het vragenuur voor vragen aan de Raad verstreken is, zullen de vragen nrs.18 tot en met 45 schriftelijk beantwoord worden.
Waarde collega's, dit is de laatste keer dat mevrouw Ferrero-Waldner in ons midden is om te antwoorden op vragen aan de Raad. Ik zou haar graag willen bedanken voor haar aandacht, nauwgezetheid en zorgvuldigheid tijdens de vijf vergaderingen die we dit halfjaar hadden - we hebben er geen zes van kunnen maken - en als Voorzitter zou ik haar oprecht willen bedanken voor deze aandacht, deze nauwgezetheid, deze bereidheid om te communiceren, het debat aan te gaan en de interinstitutionele complementariteit te vervullen die in de betrekkingen tussen de Raad en het Parlement wordt belichaamd door het vragenuur.
Hartelijk dank, mevrouw Ferrero-Waldner. In deze feestdagen zou ik u ook een prettige Kerstmis willen wensen met al uw dierbaren en een gelukkig Nieuwjaar aan de Middellandse Zee, want ik weet dat u veel houdt van de Middellandse Zee, en hierin en ook op andere punten stemmen we helemaal overeen.
(De vergadering wordt om 19.05 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Mensenrechten in de Unie (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over de mensenrechten in de Europese Unie.

Lindholm
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Schaffner gelukwensen met dit zeer goede verslag, dat door de V-Fractie wordt gesteund. Ik wil verder de collega's wijzen op amendement 58 over het openbaarheidsbeginsel. Een werkzaam wapen in de strijd tegen bedrog en fraude is een goed functionerend openbaarheidsbeginsel, inclusief bescherming van informanten, waarmee zowel het grote publiek als politici en media recht hebben op inzage, informatie en democratische controle. Als dat beginsel er was geweest, zouden bijvoorbeeld de tekortkomingen van de Commissie veel eerder zijn ontdekt of misschien wel nooit zijn ontstaan.
Het is verheugend dat de erkenning van het homoseksuele partnerschap de steun van de parlementaire commissie heeft gekregen. Ik hoop dat dat ertoe bijdraagt dat er eindelijk een eind komt aan de discriminatie van homoseksuele paren in bepaalde lidstaten en in de instellingen van de EU.
In het vrijemarkttijdperk waarin wij leven, is de bescherming van de vakbeweging en het stakingsrecht uiterst belangrijk, zowel uit menselijk als uit democratisch oogpunt, en het verslag benadrukt dit nog eens.
Het verontrust ons dat de hoeveelheid registers en gegevensverzamelingen nog steeds toeneemt. Speciaal het Echelon-systeem vinden wij volstrekt onaanvaardbaar.
De amendementen ten gunste van liberalisering van drugs worden door ons Zweden in de V-Fractie absoluut afgewezen, evenals amendementen waarin het recht op vrije abortus wordt bekritiseerd.

Buffetaut
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, als een keurig verzorgd ritueel krijgen we ieder jaar in dit Parlement een verslag over de eerbiediging van de rechten van de mens in de Europese Unie onder ogen. Aangezien 1998 het jaar van de 50ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is, was het belangrijk dat het verslag serieus en geloofwaardig overkwam. Dat was overigens ook de intentie van onze collega Anne-Marie Schaffner. Zoals ieder jaar is er ook ditmaal een groot aantal amendementen ingediend. Wij zijn van mening dat enkele van deze amendementen ongepast en zeer ideologisch zijn, en dat er geen daadwerkelijke relatie bestaat tussen deze amendementen en het vraagstuk van de mensenrechten. We kunnen dus pas een standpunt over dit verslag innemen als duidelijk is of deze amendementen door het Parlement aangenomen dan wel verworpen worden. Daarentegen wil ik benadrukken dat de amendementen 35, 36 en 37 van hoge kwaliteit zijn. Deze amendementen zijn namens de Fractie van de Europese Volkspartij ingediend door onze collega's Colombo Svevo en Stefan Martin. Wij kunnen ons vinden in de gedachte achter de amendementen van deze fractie. Dit geldt ook voor de amendementen die de rapporteur heeft ingediend.
Het is duidelijk dat het vraagstuk van de mensenrechten, waarover consensus zou moeten bestaan, door verschillende mensen op verschillende manieren wordt opgevat al naargelang de politieke kwesties die ter tafel worden gebracht. Ik vind het overigens vreemd, ja zelfs vermakelijk, dat dezelfde mensen die generaal Pinochet beschuldigen, Castro ophemelen. Castro heeft immers tien keer zoveel doden op zijn geweten. De EP-leden die beweren dat ze zich verzetten tegen het zogenaamde rechts-extremisme staan onverschillig tegenover het links-extremisme. Carlos, waarvan we weten dat hij door Ceaucescu werd betaald, was ook heus geen lieverdje. Hetzelfde geldt voor Bader en zijn bende. Het is waar dat een aantal afgevaardigden uit dit Parlement er terroristen als vriend op nahield. Deze afgevaardigden hadden tijdens de culturele revolutie een grote bewondering voor Mao, die tien miljoen doden in China op zijn geweten heeft. De lezers van een toonaangevend Frans avondblad waren buiten zinnen toen ze "Phnom-Penh bevrijd" op de voorpagina lazen, nadat de communist Pol Pot zich meester had gemaakt van de hoofdstad van de Khmer. Het zou wenselijk zijn als sommige verdedigers van de mensenrechten hun openlijke passie voor de mensenrechten in overeenstemming zouden brengen met hun gedrag.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Schaffner schetst een duidelijk beeld van de situatie rondom de mensenrechten in de Europese Unie. Deze rechten mogen niet beschouwd worden als eenvoudige beginselverklaringen, maar moeten juist in de concrete realiteit ondergedompeld worden. Ook uit het verslag blijkt immers dat weliswaar een beroep wordt gedaan op de mensenrechten in ernstige of extreme situaties, maar diezelfde rechten moeten ook neerdalen in het dagelijks leven, om deel te worden van de algemene mentaliteit. Ik zal een paar voorbeelden aanhalen. Voor de rechten van de vrouw moet in de bres gesprongen worden door seksueel misbruik en geweld te bestrijden, maar ook moeten wij eindelijk gelijke toegang tot de arbeidsmarkt eisen en het recht op eerlijke beloning. De rechten van kinderen moeten wij verdedigen om seksuele uitbuiting te voorkomen, maar ook dient kinderarbeid bestreden te worden en het recht op studie op de voorgrond geschoven worden. Ditzelfde geldt voor de rechten van invaliden: die hebben niet alleen behoefte aan goede sociale en medische bijstand om zich gelijk aan de anderen en volledig geïntegreerd in de samenleving te kunnen voelen, tevens moeten zij recht op werk krijgen.
Ik zie echter dat men hier en daar wat steken laat vallen zodra het gaat om het recht op leven. In dit verband wordt terecht verwezen naar de strijd tegen de doodstraf, tegen terrorisme en euthanasie, maar het probleem van zwangerschapsonderbreking wordt gemakshalve over het hoofd gezien. Nu wil ik echt niet in dit bestek een kruistocht tegen abortus beginnen, maar het lijkt me toch eerlijk gezegd wat overdreven dat het Europees Parlement wel zo ver gaat dat het zijn spijt betuigt over het feit dat sommige lidstaten voorlichting ten behoeve van zwangerschapsonderbreking verbieden dan wel aan banden leggen, zoals blijkt uit paragraaf 56 van het verslag.
Het recht op leven en het recht op abortus kun je niet op hetzelfde plan plaatsen. In een verslag dat terecht zoveel belang hecht aan de verdediging van rechten van alle mensen, vooral de zwaksten en kansarmen, had men toch wel een paar woorden mogen wijden aan de verdediging van de meest weerlozen aller mensen, embryo's. Ik sluit af met te zeggen dat veel zwangerschapsonderbrekingen geen doorgang zouden vinden indien de lidstaten en de hele Europese Unie de vrouwen alternatieven zouden weten te bieden, dat wil zeggen geschikte economische en maatschappelijke steun en een serieus voorlichtings- en preventiebeleid.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, ook ik sluit me aan bij de loftuitingen aan het adres van de rapporteur. Ik ben van mening dat we niet alleen ons respect moeten tonen voor de evenwichtige benadering die mevrouw Schaffner heeft gevolgd, maar dat we ons ook achter deze benadering moeten scharen. Ik denk overigens dat dit verslag met enthousiasme zal worden aangenomen, aangezien het de aandacht vestigt op rechten die in het algemeen niet goed beschermd worden, zoals die van buitenlanders. Het is van groot belang dat het Verdrag van Genève en zijn aanvullende protocollen worden nageleefd. Het asielrecht en de tijdelijke bescherming die nodig is vanwege de rampen van de afgelopen jaren in ons eigen werelddeel, zijn zaken die in de aandacht staan en waarvoor we ons moeten inspannen.
Met de behandeling van dit verslag kunnen we eerst de hand in eigen boezem steken alvorens we andere landen in de wereld de les lezen. Ik ben van mening dat dit een goede zaak is. Het nadeel is dat we wel een zekere mate van consensus moeten bereiken als we schoon schip willen maken. Zo heb ik, net als de Fractie Europese Radicale Alliantie, een amendement ingediend. De kans is klein dat deze amendementen worden aangenomen. Er moet wetgeving komen die de prostitutie onder zowel mannen als vrouwen regelt. Tegenwoordig groeit immers het aantal mannelijke prostitués even snel als het aantal vrouwelijke prostituées. In deze wetgeving moeten de rechten en waardigheid van deze groep mensen worden vastgelegd. Niet in alle lidstaten bestaat een dergelijke wetgeving, terwijl dit eigenlijk wel het geval zou moeten zijn.
Het tweede punt heeft betrekking op de scheiding tussen kerk en staat en de vrijheid van godsdienst. Wat betreft nieuwe religies denk ik dat er vandaag de dag een flinke discrepantie bestaat tussen wat er in het Wetboek van Strafrecht staat vermeld enerzijds en de openlijke bedreiging van de godsdienstvrijheid anderzijds. Neemt u mij niet kwalijk maar de rechten van homoseksuelen en drugsgebruikers moeten ook beschermd worden, voor zover deze groepen al over rechten beschikken. Helaas, ik heb geen tijd meer om daarover te spreken.

d'Ancona
Voorzitter, ik zal proberen een paar opmerkingen te maken voor het grote gezelschap dat nog aanwezig is. Het is een traditie dat wij ieder jaar een mensenrechtenverslag uitbrengen waarbij we kijken hoe de situatie elders in de wereld is geregeld en een verslag waarbij we naar onszelf kijken, waarbij we zeggen: hoe zit het met de mensenrechten binnen de Unie? Het is ook traditie, Voorzitter, dat het ons altijd makkelijker afgaat om het eens te worden over het verslag dat naar buiten kijkt dan wanneer we naar onszelf kijken. Ik spreek de hoop uit dat dat morgen eens anders zal zijn en dat we morgen eensgezind achter dat verslag van mevrouw Schaffner kunnen gaan staan. Want ik vind wel dat we pas serieus genomen worden als we ook kritisch ten opzichte van de situatie binnen de Unie durven te zijn. Dat zou een stap vooruit zijn vergeleken bij een aantal andere ervaringen op dat punt.
Maar erover nadenkend, vind ik die scheiding tussen de mensenrechten elders en de mensenrechten binnen de Unie ook vaak wat kunstmatigs hebben. Dat is niet helemaal meer adequaat. Ik heb het gevoel dat wij heel vaak juist te maken krijgen met de confrontatie tussen dat welvarende stukje van de wereld waar wij ons bevinden en de rest en dat de schending van mensenrechten zich steeds vaker rond die confrontatie begint af te spelen.
Collega Pradier zei het al, hij sprak over asiel en migratie. Het is natuurlijk logisch dat wanneer je in een zo uitzonderlijk welvarend deel van de wereld leeft ten opzichte van de rest mensen naar je toe komen. Dat is op zichzelf wel problematisch maar niet verwonderlijk. Wanneer wij op die verzoeken niet in kunnen gaan, gaan die mensen niet allemaal terug maar verkrijgen ze de status van illegaal. Iemand die in feite niet bestaat. Welnu, als we het over schending van mensenrechten hebben, nogmaals, dan zouden we eens naar die groep moeten kijken. Die mensen worden geëxploiteerd als gevolg van hun rechteloze situatie en dat is verkeerd. Het gebeurt ook, en wij hebben het er hier wel eens over gehad, dat mensen inderdaad terug moeten en onder dwang naar hun land van herkomst moeten worden teruggestuurd. Ook dan gebeuren er vaak ongelukken. Maar er zijn nog andere consequenties van dat verschil tussen rijk en arm. Ik hoef alleen maar te denken aan mensenhandel, vrouwenhandel, een specifieke vorm daarvan. We hebben hier gelukkig vanavond de commissaris die zich op dat punt heel erg sterk heeft gemaakt, nu juist weer, ik wil haar daarmee feliciteren, een heel erg belangrijk punt om daar aandacht aan te besteden. Ook op deze avond waarop wij het over de mensenrechten hebben.
Tenslotte, Voorzitter, zou ik nog een woord van waardering willen uitspreken voor al die NGO's die zo actief zijn op die punten, ik noem niet alleen Amnesty, ik wil ook de UNHCR noemen, ik wil ECRE noemen, en dan vergeet ik er vast nog een paar. Het is goed dat wij steeds meer serieuze aandacht besteden aan de verslagen en de berichten uit de samenleving van die NGO's. Dat vind ik een positief punt en ik wil op deze plek ook eens een keer bedanken al die mensen die vaak ook geheel belangeloos die NGO's in stand houden. Ik denk dat de politiek, dat wij beter functioneren dankzij hun bestaan.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ook ik wil om te beginnen mevrouw Schaffner danken dat zij zich ernstig met de eerbiediging van de mensenrechten in de Europese Unie heeft proberen bezig te houden. Ik heb echter geen dank of waardering voor hen die, net als in de vorige jaren, onder het mom van de mensenrechten alle denkbare politieke opvattingen en ideologieën hebben geformuleerd en als amendement hebben ingediend. Daarmee hebben zij het verslag van mevrouw Schaffner jammer genoeg vervalst.
Er komen nog enkele amendementen die, tenminste in het kader van dit debat over de mensenrechten, voor mij onaanvaardbaar zijn. Ik wil hier slechts enkele punten aanstippen: de gevraagde legalisering van het drugsgebruik, waarover de opvattingen totaal uiteenlopen, het actieve en passieve kiesrecht voor migranten, de gelijkstelling van homoseksuele paren met het normale gezin en dus ook de erkenning van homoseksuele paren als gezin, gezinshereniging voor homoseksuele paren en, wat ik erg vind, de opheffing van de beschermende maatregelen voor jongeren tegen homoseksueel misbruik en de verlaging van de minimumleeftijd. Ik ben tegen elke vorm van discriminatie, maar de eisen die hier worden gesteld, zijn voor mij onaanvaardbaar. De bescherming van jongeren en kinderen is altijd belangrijker dan de neiging om toe te geven aan individuele seksuele verlangens. Dames en heren, de bescherming van de jongeren is een mensenrecht. Ik vind de mensenrechten te kostbaar om ze als vehikel voor welke ideologie dan ook te misbruiken.

Mohamed Ali
Mijnheer de Voorzitter, wederom is het jaarverslag van het Europees Parlement over de eerbiediging van de rechten van de mens in de Europese Unie aan de orde. Ik prijs mij vooral gelukkig met het feit dat in dit verslag de sociale en economische rechten, alsmede de culturele rechten als onderdeel van de fundamentele mensenrechten gewaarborgd blijven.
In dit verband wil ik graag wijzen op de bijdrage van onze fractie aan het verslag, waarbij de lidstaten ertoe worden aangespoord hun regionale talen te erkennen en te bevorderen, alsook het Europees Handvest van regionale en minderheidstalen te ondertekenen.
Wij mogen niet uit het oog verliezen dat wij het debat over dit jaarverslag voeren op de 50ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, een referentiekader bij uitstek waarbinnen het publieke optreden van alle instellingen en nationale of internationale organen moet plaatsvinden.
Dit is ook een moment waarop ik het prijzenswaardige werk van de verschillende niet-gouvernementele organisaties niet onvermeld wil laten - de spreker voor mij heeft hier ook al aan gerefereerd - in de strijd voor invoering en eerbiediging van de mensenrechten in onze samenlevingen. Het werk dat deze organisaties hebben verricht door inbreuken hierop voortdurend aan de kaak te stellen, heeft in hoge mate bijgedragen aan een betere toepassing van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
Ik wil tenslotte nog een kwestie aan de orde stellen die op initiatief van onze fractie in het verslag is opgenomen, namelijk dat er een van de overheden onafhankelijke hoge autoriteit in het leven moet worden geroepen, die moet worden belast met de controle op de naleving van de gedragscodes door alle veiligheidsdiensten en waarop rechtstreeks door de burgers een beroep kan worden gedaan. Met de aanwezigheid van deze hoge autoriteit zou beter kunnen worden vastgesteld wat de verantwoordelijkheden van de veiligheidsdiensten zijn in een geval als dat van enkele weken geleden in Melilla, waar twee plaatselijke agenten werden aangehouden op beschuldiging van verkrachting van een Marokkaanse vrouw, of in het geval dat zich deze week in Toulouse voordeed, waarbij een Afrikaanse man door de politie van die plaats werd gedood.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, als we het hebben over mensenrechten moeten we het hebben over het recht op gelijke behandeling voor iedereen, zowel voor de wet als in de samenleving. Dit verslag is van enorm belang, want het is zaak dat de Europese Unie eerst haar eigen gebreken verhelpt voordat ze met een beschuldigende vinger kan wijzen naar andere delen van de wereld.
We brengen hier in het Parlement ieder jaar mensenrechtenverslagen uit, maar de rechten van bepaalde maatschappelijke groepen worden nog altijd niet erkend. Zo worden homoseksuelen en lesbiennes in veel Europese landen nog altijd gediscrimineerd. Ook vrouwen worden nog steeds gediscrimineerd, ondanks het feit dat ze meer dan de helft van de bevolking uitmaken. Als we kijken naar de rechtsstelsels in de verschillende landen, dan zien we dat de manier waarop de wet daar wordt toegepast nog altijd onaanvaardbaar is. In mijn eigen land, Ierland, hebben we bijvoorbeeld speciale rechtbanken voor strafzaken die echter door het Mensenrechtencomité van de VN zijn afgekeurd. Desondanks zijn ze nog altijd in gebruik, niet alleen voor de berechting van terroristen, wat nog te rechtvaardigen is, maar ook voor gewone strafzaken. In sommige lidstaten van de Europese Unie kunnen mensen gedurende zeer lange perioden worden vastgehouden zonder dat er een aanklacht wordt ingediend. Dit druist in tegen het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. We moeten deze vraagstukken onder de loep nemen en vaststellen dat we deze landen niet kunnen toestaan op deze manier door te gaan. Iedereen dient internationale verdragen over de mensenrechten te respecteren, en iedere lidstaat van de Europese Unie heeft inzake de toepassing van het recht ook zelf heel wat uit te leggen.

Casini, C.
Mijnheer de Voorzitter, de mensenrechten zijn het huzarenstuk van onze eeuw en om daarvan doordrongen te worden hoeft men maar terug te denken aan een paar vragen die in de loop van de geschiedenis van de mensheid gesteld zijn: de vraag die Socrates zich stelde de nacht voordat hij ter dood werd gebracht: "Wat is juist? De wet respecteren?" , die van Sint Augustinus: "Wat is het verschil tussen een staat en een goed georganiseerde misdaadorganisatie?" , tot de vraag die halverwege onze eeuw uit de processen van Neurenberg naar voren kwam, toen de nazi-misdadigers zich verdedigden met de woorden: "Wij hebben de wet toegepast" . "En daarom wordt u ook veroordeeld" , was toen het antwoord van de rechters.
Wat is dus juist? In het hartje van onze eeuw antwoordt de verklaring van 1948 hierop niet zozeer via haar artikelen, als wel door middel van haar preambule, want daarin staat dat het fundament en de vrijheid van de rechtvaardigheid en van de vrede in de wereld berusten op de erkenning van de waardigheid van ieder wezen behorend tot de menselijke familie. De Europese Unie is verbonden met de rechten van de mens. Haar huzarenstuk is niet de euro, noch de markt, maar de menselijke waardigheid. Maar juist als wij deze preambule van de verklaring van 1948 weer doorlezen, beseffen wij dat we voor een omslag staan die tragische consequenties kan hebben: de hele theorie van de mensenrechten zal als een kaartenhuis in elkaar zakken als wij niet weten wie aanspraak op die rechten heeft. Met andere woorden, juist hier in het hartje van de Unie moet een vraag gesteld worden, die verontrustender is dan die van Socrates, van Sint Augustinus of van Neurenberg, en waarvoor een definitie moet komen: Wie is de mens, wie is lid van de menselijke familie, waarin bestaat de waardigheid?
De armste momenten van de mensheid, die van sociale uitsluiting, handicap, geboorte, dood, de momenten waarin men embryo wordt genoemd, of stervende, zijn dat niet de momenten waarop de fundamentele vraag gesteld wordt: wie is de mens, wie heeft aanspraak op mensenrechten? Daarom is het spijtig dat het verslag dat in andere opzichten zo lovenswaardig is, wel over de doodstraf rept, maar niet over de terdoodveroordeling van degenen die alleen maar in naam onschuldig zijn. Het verslag heeft het over kinderen, maar niet over degenen die het meest kind van allen zijn. Wij zullen dus trachten de tekst te verbeteren, zodat het een tekst wordt die iedereen in bescherming neemt en waar een zo groot mogelijk aantal leden voor kan stemmen.

Zimmermann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mevrouw Gradin, dit jaar heeft het jaarverslag van het Europees Parlement over de eerbiediging van de mensenrechten in de Europese Unie een bijzondere betekenis. Wij vieren dit jaar de vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Ik ben blij dat wij bij dit jubileum kunnen zeggen dat wij de mensenrechten binnen en buiten de Unie als een geheel behandelen.
Zo tonen wij aan de publieke opinie dat de leden van het Europees Parlement de wereldwijde eerbiediging van de mensenrechten nastreven. Het effect van dit signaal mag niet worden onderschat. De lidstaten krijgen al te vaak het verwijt dat zij binnen hun grenzen de mensenrechten zelf met voeten treden, terwijl zij tegelijkertijd hun handelspartners willen dwingen ze te eerbiedigen door in hun handelsovereenkomsten zogenoemde mensenrechtenclausules op te nemen. Met dit verslag maken wij bovendien duidelijk dat de zwakken en sociaal uitgeslotenen vooral in hun persoonlijke rechten worden geraakt. Het strookt met de Europese traditie dat het Europees Parlement zich, ondanks alle vijandigheid, ook in eigen rangen, nooit van zijn stuk heeft laten brengen en de vinger altijd op de wonde van onze democratieën heeft gelegd.
Daarom vind ik het belangrijk dat het verslag over de mensenrechten ook nader ingaat op de situatie van de vluchtelingen, vreemdelingen, kinderen en mensen die tot een minderheid behoren. Zij hebben meestal geen stemrecht en kunnen dus niet deelnemen aan de verkiezing van de regeerders. Als zij het slachtoffer worden van schendingen van de mensenrechten, blijven die vaak ongestraft. Het is hun eigen schuld, zegt men dan, ze hebben het uitgelokt, ze passen zich niet aan. Zo worden zware schendingen al te vaak goedgepraat. Vreemd zijn, normaal zijn of niet-normaal zijn betekent echter ook altijd mens zijn, rechten hebben en daarvoor gerespecteerd worden. Dat is wat wij met dit verslag onder de aandacht van de Europese regeringen willen brengen.

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, kan het recht op leven op één lijn worden gesteld met het recht op vakantie? Is er een verschil in waardigheid tussen de politiek absolute rechten en de economische en culturele? Mensenrechten zijn vandaag de dag een deel van de diplomatieke dialoog, maar dan in de vorm van de klassieke rechten zoals het recht op huisvesting en een eerlijk proces, bescherming van lijf en leden, stemrecht en gelijkheid voor de wet.
Economische rechten zijn gebaseerd op eindige middelen en kunnen voor grote delen van de wereldbevolking niet worden nageleefd als absolute rechten, maar meer als doelen die het nastreven waard zijn.
Spreken over het recht van eenieder op werk is huichelarij, zelfs in bepaalde landen van de Unie. Toen de VN-verklaring werd opgesteld, probeerde de Sovjet-Unie de rechten met elkaar te vermengen om te verhullen dat men de fundamentele rechten schond. Het risico van een dergelijke tactiek is dat ze leidt tot uitholling van het fundament van de rechtsstaat.
Als economische rechten een dekmantel worden voor gebreken en vaagheid van politieke rechten, zijn wij er slecht aan toe. Politieke rechten zoals democratie, vrijheid van meningsuiting, recht van eigendom en vrijheid van beroepsuitoefening zijn voorwaarden voor de ontwikkeling van ondernemingen, de werkgelegenheid en de welvaart die wij allen nastreven.
Mensenrechten hebben niets te maken met betaalde vakanties. Laten wij terugkeren tot de kern: de door John Locke geformuleerde mensenrechten, gebaseerd op leven, vrijheid en eigendom, die door de Amerikanen zijn ontwikkeld tot life, liberty and the pursuit of happiness , en die in de VN worden aangeduid als leven, vrijheid en persoonlijke veiligheid.
Bij de beoordeling van vraagstukken als abortus, wetgeving rond het samenwonen van homoseksuelen en hun wens een kind te kunnen adopteren, gaat de strekking tegen het nationale familierecht in. Wij zullen dan ook tegen discriminatie stemmen, maar ons van stemming onthouden als de stemming tegen het nationale familierecht ingaat. Hoewel wij het verslag nauwelijks kunnen steunen, wil ik mevrouw Schaffner loven voor haar competente werk aan een bijna onmogelijke opgave.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, de mensenrechten horen allen toe. Dat zeggen we allemaal. Helaas blijft het zeer vaak slechts bij woorden. Ook hier hebben we kunnen horen dat wat bijvoorbeeld homoseksuelen betreft, niet iedereen per se dezelfde mening is toegedaan. Ik vraag ook om naar onszelf te kijken wat de behandeling van Europese zigeuners betreft. In elk land is er op dit punt verbetering nodig. De mensenrechten van zigeuners worden niet volledig verwezenlijkt.
Artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam geeft ons in de toekomst de mogelijkheid actief maatregelen te nemen om de kaderrichtlijn die discriminatie verbiedt en de richtlijn tegen racisme te realiseren. Dit zijn voorbeelden van concrete maatregelen van de Commissie, het Parlement en de Raad waar de burgers op zitten te wachten. De in Wenen georganiseerde niet-gouvernementele bijeenkomst, waar artikel 13 werd behandeld, stelde in dit verband ook grote eisen aan het Europees Parlement.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, als wij het naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens vandaag over het jaarlijkse verslag over de mensenrechten hebben, doen wij er goed aan ook het probleem van de verbetering van de institutionele en wettelijke bescherming van de mensenrechten in de Europese Unie uitdrukkelijker aan de orde te stellen. Dit probleem is zowel door de werkgroep van deskundigen als door het Oostenrijks voorzitterschap en dit Parlement op initiatief van mijn fractie opnieuw onder de aandacht gebracht.
Zoals reeds werd gezegd, heeft het Verdrag van Amsterdam voor de wettelijke bescherming van de mensenrechten in de Europese Unie enige vooruitgang gebracht. Vooral artikel 13 zou, ondanks alle ingebouwde procedurele hindernissen, een zekere vooruitgang kunnen betekenen. Op een conferentie in Wenen werd dit artikel een sleeping child genoemd. Welnu, ik vind dat wij dat kind moeten wekken. In het recht van de Europese Unie zijn echter zelfs de klassieke mensenrechten nog onvoldoende verankerd. Dit is vooral bedroevend en bedenkelijk omdat de Unie voornamelijk in de derde pijler steeds meer taken op zich neemt die met grondrechten te maken heeft. Ik denk daarbij aan de ontwikkeling van een gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid, gemeenschappelijke maatregelen voor de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, nieuwe controleprocedures en de politionele en gerechtelijke samenwerking in de gehele Unie.
Die aspecten van het beleid moeten worden begeleid en begrensd door grond- en mensenrechten, die ook voor het recht van de Europese Unie gelden. Jammer genoeg weten wij uit ervaring dat een bepaald beleid slechts vaste voet kan krijgen als het ook institutionele ruggensteun geniet. Wij stellen in een amendement dan ook voor dat de voor de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht bevoegde commissaris ook verantwoordelijk wordt voor de eerbiediging van de mensenrechten in de Europese Unie en dat de waarnemingspost voor racisme in Wenen wordt uitgebouwd tot een algemene waarnemingspost voor de mensenrechten in de Unie.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij zijn het er volledig mee eens dat de lidstaten de bepalingen inzake de eerbiediging van de mensenrechten in de Europese Unie moeten versterken en deze rechten ook in de praktijk meer dienen te respecteren.
Wij aanvaarden niet dat men de splinter in andermans oog, maar niet de balk in eigen oog ziet. In het kader van de mensenrechten mogen de sociale rechten niet uit het oog verloren worden of minder hoog aangeslagen worden. De rapporteur besteedt hier aandacht aan, hetgeen wij onderstrepen, maar zoals altijd lijken deze verwijzingen ons onvoldoende. Wij moeten in Europa immers afstappen van onze defensieve houding inzake sociale rechten, alsof die overdreven zijn en de globalisering en het concurrentievermogen zogenaamd realistische hervormingen noodzakelijk maken.
Ik wil twee positieve opmerkingen maken over twee voorstellen: het voorstel om 1999 uit te roepen tot het Europees jaar voor de strijd tegen geweld jegens vrouwen en het voorstel om de strijd tegen de internationale netwerken en mensensmokkelaars op te voeren.
Wat tenslotte concrete wantoestanden betreft, hopen wij dat Portugal voortaan niet langer vermeld wordt wanneer sprake is van gevallen van foltering en onmenselijke behandeling door leden van de ordetroepen van gevangenen of mensen die door de politie zijn aangehouden.

Detentievoorwaarden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0369/98) van de heer Pradier, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over de detentievoorwaarden in de Europese Unie: verbeteringen en vervangende straffen.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik voel mij zeer geëerd dat ik in uw aanwezigheid mijn betoog mag houden. Zowel binnen de Raad, als de Commissie en het Parlement moeten immers belangrijke beslissingen worden genomen over het onderwerp dat hier ter tafel wordt gebracht. Het gaat hier uiteraard niet om een erg populair onderwerp en in de verkiezingen scoort het ook al niet goed. Ondanks dit al late tijdstip - het is negen uur "s avonds - zou ik u willen zeggen dat er zich momenteel 400.000 van onze medeburgers achter de tralies bevinden. Een aantal van deze gevangen heeft een partner, een of twee kinderen of ouders. Of dit al dan niet een goede zaak is laat ik hier in het midden. Het is echter een feit dat tussen de 1, 5 en 2 miljoen Europese burgers momenteel direct betrokken zijn bij het lot van deze gevangenen. Vandaag de dag is de gevangenis een noodzakelijk kwaad. Ze heeft een min of meer bestraffende functie, dat wil zeggen dat ze een aantal delinquenten hun vrijheid ontneemt. Maar de gevangenis behoort ook een rehabiliterende functie te hebben. Ze moet de gevangenen voorbereiden op de vrijlating en ze heropvoeden. Moet ik u zeggen, waarde collega's, dat de Europese gevangenis deze taak niet of heel slecht vervult? In slechts een zeer beperkt aantal landen is dit wel het geval, en ik zou kort van de gelegenheid gebruik willen maken deze landen hiermee te feliciteren.
Wie bevinden zich achter de tralies? Dat zal ik u vertellen. We mogen de waarheid gerust onder ogen zien. De mensen die zich in de gevangenis bevinden zijn schuldig en veroordeeld, en dat laatste is misschien maar goed ook. Maar om wie gaat het? Het zijn arme mensen, van wie het merendeel onder de armoedegrens leeft. Het zijn analfabeten of mensen die duidelijk niet genoeg onderwijs hebben genoten. Het zijn mensen die niet over een ethisch, persoonlijk of familiaal referentiekader beschikken; mensen die bovendien ook nog werkloos waren. Het zijn personen die zelf het slachtoffer zijn geweest van het type misdaad waaraan ze zich in een later stadium zelf schuldig hebben gemaakt. Het zijn tenslotte mensen die aan een ernstige somatische of psychische ziekte lijden. Van de huidige gevangenen voldoet 95 % aan tenminste drie van deze criteria.
De gevangenissen zijn overvol, dat klopt. Ze zijn overvol omdat er steeds zwaardere straffen worden opgelegd. Er is gesproken over de noodzaak nieuwe gevangenissen te bouwen. Deze noodzaak kan ik geheel onderschrijven. Maar met de bouw van deze gevangenissen moeten we niet streven naar louter een toename van het aantal van deze complexen. Nee, het doel hiervan moet zijn de huisvesting van de gevangenen te verbeteren. Twee of drie elementen zijn hierbij van belang. Allereerst moeten er meer vervangende straffen gegeven worden in plaats van gevangenisstraffen. Het heeft geen zin om iemand twee jaar lang gevangen te zetten. Iemand die vanwege een lichte overtreding is veroordeeld, een kleine boef, zal in de gevangenis zware criminelen ontmoeten die hem de kneepjes van het vak kunnen leren. Een aantal landen biedt daarentegen een beter alternatief voor celstraffen, namelijk vervangende straffen, dienstverlening en werkstrafdagen.
Een tweede punt, dat mijns inziens even belangrijk is, is schadevergoeding. Als een delinquent iemand schade heeft berokkend, moet hij deze schade vergoeden. Dit geldt echter niet voor schade die de staat is berokkend. Iedereen heeft immers maling aan de staat, net zoals niemand zich wat aantrekt van gevangenen. Als een delinquent daarentegen de schade moet vergoeden die hij zijn slachtoffer heeft berokkend, dan wordt er een directe en duidelijke band gecreëerd tussen delinquent en gedupeerde. Ik denk dat we deze aanpak verder moeten ontwikkelen.
Ik zou uw aandacht willen vestigen op twee zaken waarover amendementen zijn ingediend. Allereerst staan er in een aantal staten nog gevangenisstraffen op het gebruik van verdovende middelen. Dat is een slechte zaak waaraan een einde gemaakt moet worden. In deze context denk ik dat er dankzij het buitengewoon interessante en levendige overleg met de Commissie een redelijke mate van consensus werd bereikt. Het tweede element betreft de privatisering van gevangeniscomplexen. Het constitutioneel geweld waaruit vrijheidsbeneming bestaat is en blijft een zaak van de staat. De staat is ervoor verantwoordelijk dat er binnen de gevangenissen discipline bestaat, dat het reglement wordt nageleefd en dat de veiligheid gewaarborgd is. In een aantal landen dacht men dat het goed zou zijn als deze verantwoordelijkheid aan privé-ondernemingen zou worden overgelaten. Ik draag de privé-onderneming een warm hart toe, maar het beheer van gevangenissen moet een zaak van de overheid blijven. We mogen dit niet uit het oog verliezen.

Van Lancker
Voorzitter, commissaris, beste collega's, als er ergens een plaats is waar het risico op mensenrechtenschending zeer groot is dan is het wel de gevangenis, omdat de controle er zeer klein is, omdat zoals Pradier al zei, het geen populair thema is omdat de gevangenissen overvol zijn. Het is, denk ik, dan ook zeer goed dat wij dit debat voeren samen met de mensenrechtendebatten. Want ondanks 50 jaar Universele Verklaring van de Rechten van de Mens kunnen de landen in Europa op dit moment nog allesbehalve een fatsoenlijke balans voorleggen met betrekking tot de mensenrechten in de gevangenissen. Ik wil collega Pradier dan ook zeer hartelijk en echt gemeend danken namens mijn fractie voor zijn verslag en hem ook danken voor de bereidwilligheid waarmee hij rekening heeft gehouden met onze amendementen. Ik wil hem trouwens ook meedelen dat zijn verslag op dit moment al het voorwerp uitmaakt van paginagrote campagnes van bijvoorbeeld de Belgische Liga voor de rechten van de mens. En dat betekent toch wel iets dacht ik.
Namens mijn fractie zou ik twee krachtlijnen willen noemen die voor mij en voor ons zeer belangrijk zijn. Ten eerste, en eigenlijk heeft Pradier het al gezegd, gevangenisstraffen zijn maar één van de mogelijke reacties van een samenleving op delinquentie. Pradier heeft gezegd: un mal nécessaire . Maar vanuit ethisch en sociaal oogpunt en vanuit het oogpunt van effectiviteit is dat zelfs niet eens het meest succesvolle middel. Degenen die meer en langere straffen eisen als antwoord op delinquentie, die overschatten schromelijk het individuele en collectieve afschrikwekkende effect van gevangenisstraffen. Die vergeten dat daarmee de schade aan de betrokkenen niet hersteld wordt en die vergeten bovendien dat de maatschappij er absoluut niet mee gebaat is, de maatschappij waarin de delinquent, die door de gevangenisstraf gestigmatiseerd wordt, moet terugkeren. En dus betekent dat dat in het strafbeleid en het uitvoeringsbeleid waar mogelijk moet worden gekozen voor alternatieve straffen en voor vervangende straffen die veel meer de nadruk leggen op herstel van de schade en op wederinschakeling in de maatschappij.
Zo vindt mijn fractie bijvoorbeeld dat mensen die alleen opgepakt zijn omwille van drugsbezit niet in de gevangenissen horen. Zo zijn wij ook van mening dat jongeren niet in gevangenissen thuishoren. Wij blijven ervan overtuigd dat opsluiting in een gevangenis averechtse effecten heeft voor die jongeren ondanks het feit dat wij natuurlijk niet blind zijn voor de grote problemen met soms piepjonge delinquenten. Maar wij pleiten dan ook voor een constructief en humaan jeugdsanctierecht dat jongeren wel voor hun verantwoordelijkheid stelt, maar dat hun ook maximale kansen geeft om terug ingeschakeld te worden in de maatschappij.
Ten tweede, gevangenisstraffen moeten op een menswaardige manier ten uitvoer gebracht worden en dat betekent voor ons niet alleen dat lidstaten zich alleen maar moeten houden aan de rechtsregel van de Raad van Europa, maar alsjeblieft ook aan de aanbevelingen van het Europees Comité ter preventie van folteringen dat zeer concrete aanbevelingen doet. Het betekent ook dat landen die net zoals België nog geen werk gemaakt hebben van een principewet waarin de rechten en de plichten van gevangenen vervat worden en evenmin werk gemaakt hebben van een onafhankelijke controle op de schendingen van mensenrechten dat onverwijld moeten doen. Als de lidstaten de aanbevelingen van dit comité en van de Raad van Europa en trouwens ook die uit het verslag van Pierre Pradier nu al zouden opvolgen dan had Pierre Pradier zijn verslag niet hoeven opstellen en hadden wij vandaag hier niet samen gezeten. Ik wil hem dus nogmaals feliciteren met zijn verslag en ik hoop dat dit initiatief van het Europees Parlement ook wordt opgevolgd.

Colombo Svevo
Mijnheer de Voorzitter, als wij vandaag dit verslag aannemen, is dat grotendeels te danken aan het feit dat het politiek gezien de blik op ver heeft en de hoofdzaken weet aan te pakken. Daarbij is elke ideologische verstarring opzijgelegd, om toch vooral van de gelegenheid te profiteren en een ruime convergentie van meningen over het verslag te kweken.
Ik denk dat wij in de eerste plaats stil moeten staan bij het volgende gegeven: in alle opiniepeilingen die in Europa zowel op nationale als op Europese schaal gehouden zijn, blijkt dat het vraagstuk van de zogeheten veiligheid van groot belang voor de burgers is. De burgers vragen om een vreedzame samenleving. Er schuilt dus een zeker contrast tussen deze eis, die volkomen terecht is, en het onderhavige verslag.
In ieder geval wilde ik daar allereerst op zeggen dat de veiligheid van de burgers iedereen na aan het hart ligt en niet alleen een paar van ons. De burgers weten echter dat ook een goede organisatie van het gevangeniswezen, de zekerheid van een lik-op-stukbeleid, de veiligheid van de strafinrichtingen, alternatieve straffen die duidelijk zijn en voor de publieke opinie ook als zodanig herkenbaar, dat dit alles deel uitmaakt van een vreedzame samenleving. Als je je niet afvraagt hoe de, dikwijls harde, detentievoorwaarden zijn, dan help je de veiligheid van de burgers echt niet vooruit. Het is zelfs dikwijls zo dat harde straffen als dekmantel dienen voor een politiek onvermogen om een vreedzame samenleving te garanderen.
In de tweede plaats moeten wij niet vergeten welke doelstellingen ons met dit verslag voor ogen stonden. Wij wilden in dit verslag rekening houden met de onderlinge verschillen maar tevens met de positieve veranderingen die in de gerechtelijke wetgevingen naar voren zijn gekomen. Tevens wilden wij onze bezorgdheid uiten omdat een paar rechten nog miskend worden. Zo wordt bijvoorbeeld verkeerd gebruik gemaakt van preventieve inhechtenisneming en is er het probleem van overbevolking in de gevangenissen van een paar landen. Daarnaast wilden wij met dit verslag een paar gedragswijzen kiezen die al in een paar landen bestaan en deze ter overdenking voorleggen aan de andere landen. Dit is iets wat een kwestie van goede praktijk is, en waardoor de nationale soevereiniteiten aangetast noch ondermijnd wordt, en het vormt voor het Europees Parlement een duidelijk doel.
Het spijt ons dat de eeuwige twistappel van verdovende middelen in dit verslag is geslopen en haast een unanimiteit op losse schroeven heeft gezet die hopelijk teruggevonden wordt. Ik wil preciseren dat alle amendementen die ik bestudeerd heb, met name mijn amendement en dat van Ana Palacio, bedoeld waren om de aandacht van het Parlement te vragen voor het feit dat wie drugs gebruikt geen gevangenis nodig heeft maar alternatieve of vervangende straffen, bijvoorbeeld verplicht afkicken in een verslaafdenkliniek of andere zorginstellingen. Dat was de zin van ons amendement.
Ik zie dat er diverse amendementen zijn ingediend en ik geloof dat deze helpen om de weg terug te vinden van het gezond verstand en van het evenwicht, ook binnen de fracties. Als dit evenwicht over een van de amendementen hervonden wordt, dan zullen wij samen ons doel bereikt hebben, namelijk een zo groot mogelijke politieke convergentie over dit verslag.

Caccavale
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijn spreektijd is maar kort en het verslag van de heer Pradier zit zo goed in elkaar, is zo verstandig en verziend dat ik me ertoe zal beperken slechts twee opmerkingen te maken. In de eerste plaats, het is waar, dit is geen verkiezingsonderwerp, maar er is een verkeerd idee dat wij weg moeten wuiven, namelijk het idee dat als je de burgers maar de gevangenis in gooit, je dan hun problemen en in zekere zin ook de onze oplost. Niets is minder waar, hier wordt voetstoots aangenomen wat niet zomaar vaststaat, beste Pierre. Er zijn ook zoveel burgers in de gevangenis die niet schuldig zijn, die zelfs onschuldig zijn, die voor onaanvaardbare lange tijd in voorlopige hechtenis zitten. Nu is het zo dat degenen die zoiets noodlottigs overkomt, maar ook trouwens degenen die echt schuldig zijn, die leren in de gevangenis alleen maar om nog meer en op nog betere wijze misdaden te begaan. Vandaag de dag zijn veel van onze gevangenissen immers ware misdaadscholen geworden, waar je leert om een misdadiger te worden die nog sterker, stoerder, harder en gevaarlijker is voor onze maatschappij.
Het tweede punt, beste Pierre, is dat de samenleving niet in twee delen is verdeeld: het deel dat in de gevangenis zit en de anderen daarbuiten. Jij hebt terecht cijfers aangereikt van al die Europese burgers die op enige manier met het probleem te maken hebben omdat zij familie zijn van mensen die in de gevangenis zitten. Het is een goed idee om de Europese burger eens en voor altijd uit te leggen dat het probleem van reclassering van gedetineerden, van hun herinvoeging in de burgersamenleving, iets is waar wij allemaal mee gediend zijn, onze hele maatschappij is daarmee gediend, het dient om een rechtvaardiger maatschappij te creëren.

Mendes Bota
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag heeft een aantal verdiensten. Het bevat mogelijkheden, verklaringen en oorzaken en stelt de problemen aan de orde. Wanneer echter concrete voorstellen gedaan worden, gaat het verslag uit de bocht omdat het zich begeeft op terreinen die buiten het kader ervan vallen. Men kan alle mogelijke sociale, politieke en zelfs financiële argumenten aanvoeren om te rechtvaardigen dat het gebruik van ongeoorloofde verdovende middelen uit het strafrecht gehaald moet worden. Het argument dat het uit het strafrecht halen van het gebruik van verdovende middelen zal helpen om iets te doen aan de overbevolking in de gevangenissen is echter onaanvaardbaar omdat dat een ander debat is, dat we hier nu niet voeren.
In de media wordt slechts af en toe en dan nog naar aanleiding van een of andere spectaculaire ontsnapping, een bloedige gevangenisopstand of de gevangenneming van een of andere beroemdheid aandacht besteed aan de wonden en zwakheden van het systeem. De media graven zelden dieper en dalen zelden af in de catacomben van de zorgwekkende verspreiding van het HIV-virus, hepatitis of tuberculose. Men geeft zich zelden rekenschap van de dramatische overbevolking in de gevangenissen, het gebrek aan hygiëne, het heersende geweld, de heel beperkte middelen voor sociale reïntegratie of de begeleiding van jongeren, moeders, geesteszieken of drugsverslaafden.
We weten niet eens hoeveel mensen zelfmoord plegen binnen deze vier muren omdat ze wanhopig zijn en hun geen enkele menselijke waardigheid meer rest. Als Portugees ben ik beschaamd omdat Portugal bovenaan de ranking van de slechtste omstandigheden in gevangenissen staat. Op 15 oktober jongstleden zaten 14.592 mensen - veroordeelden, mensen die in voorlopige hechtenis zitten of ontoerekeningsvatbaar zijn - in de Portugese gevangenissen. In de 52 Portugese gevangenissen is echter slechts plaats voor 10.763 gedetineerden. Als we weten dat 4.111 van deze gevangenen in voorlopige hechtenis zitten en wel langer dan nodig of wettelijk toegelaten is, kunnen we het alleen maar eens zijn met de rapporteur wanneer hij erop wijst dat het gerechtelijk systeem al te vaak misbruik maakt van de voorlopige hechtenis en dat dit een van de belangrijkste redenen voor de overbevolking in de gevangenissen is. Deze maatregel, die de uitzondering moet zijn, is immers eigenlijk de regel geworden.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, onze zeer gewaardeerde collega Pradier heeft een verslag ingediend dat natuurlijk met grote ernst moet worden gelezen omdat het een gewichtig onderwerp is.
Ik wil graag bij de bespreking daarvan meteen maar een specifiek punt aanpakken en met name paragraaf 35 van zijn verslag. Daar staat in de oorspronkelijke tekst een reden om iemand niet op te sluiten, namelijk overbevolking. Nu moet ik zeggen, in mijn land althans en ik denk dat het in de meeste landen wel zo zal zijn, moet je wel geweldig veel op je kerfstok hebben, het zeer bont hebben gemaakt wil je in de gevangenis komen. Dan moet je echt wel flink wat mensenrechten hebben geschonden. Ik denk niet dat je kunt zeggen dat de reden om iemand niet op te sluiten ligt in de overbevolking.
Als men dan zegt over junks dat je die niet in de gevangenis moet zetten vanwege het blote feit dat zij drugs hebben gebruikt, dan zeg ik dat is nogal logisch, maar dat is niet vanwege de overbevolking maar om andere redenen. Ik zou het heel raar vinden als men verkeerde middelen gebruikt om iemand te redresseren. In de originele tekst staat die overbevolking als reden, maar ook in diverse amendementen staat dat. Ik vind dat heel erg vreemd. Alleen in het amendement van Colombo Svevo en haar vrienden staat dat niet. Daar staat gewoon dat je een drugsgebruiker niet vanwege het blote feit dat die drugs gebruikt in de gevangenis moet zetten. Dat komt overeen met een stelling die wij in Nederland al heel lang aanhangen: een drugsgebruiker is primair een patiënt en de handelaar is een grote crimineel die streng moet worden vervolgd. Dus dat je handelaren in de gevangenis tegenkomt, dat lijkt mij logisch, maar iemand die verder geen criminele daad heeft begaan en alleen maar gerookt heeft of drugs heeft gebruikt, die zul je daar niet vinden. Nochtans zitten de gevangenissen natuurlijk wel vol met mensen die drugs gebruikt hebben of nog steeds gebruiken. Dat komt omdat er andere criminele daden op gevolgd zijn. Maar dat is een totaal andere zaak. Ik zou graag willen dat het in het verslag ook goed werd onderscheiden.
Ik mis eigenlijk ook het verhaal op de vraag hoe je een gevangenis of een vleugel van een gevangenis drugsvrij houdt. Dat zijn dingen waar het op aan komt. Wat ik erg mis is een indringende beschrijving over wat nu eigenlijk nationale competentie is én moet blijven en wat wij hier eigenlijk als Europese Unie nog kunnen doen. Ik denk dat dat laatste vooral neerkomt op het uitwisselen van ervaringen en zo, maar ik denk niet dat wij een gemeenschappelijke gevangeniswetgeving zullen gaan maken. Dat lijkt me cultureel gezien niet erg juist.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is verheugd over het verslag van de heer Pradier en zijn voorstellen voor verbeteringen van de gevangenisfaciliteiten in de Unie.
We zijn het er met de rapporteur over eens dat we meer aandacht moeten besteden aan de omstreeks 400.000 gevangenen in de verschillende lidstaten. Er valt inzake de reclassering van gevangenen nog heel wat te verbeteren, en we moeten speciaal aandacht besteden aan de mensenrechten. We moeten ervoor zorgen dat de standaardregels voor de behandeling van gevangenen, zoals die door de Raad van Europa zijn aangenomen, worden nageleefd. Dit wordt in grote lijnen ook aangegeven in het verslag over de eerbiediging van de mensenrechten in de Europese Unie in 1997.
Met het Verdrag van Amsterdam in de hand kan de Europese Unie ervoor zorgen dat de regels voor gevangenisomstandigheden beter worden nageleefd. Een van de mogelijkheden is de samenwerking inzake het ten uitvoer leggen van beslissingen te intensiveren. Ook onderwerpen als de vervroegde of voorwaardelijke vrijlating en integratie van gevangenen zouden in dit verband kunnen worden besproken. Dit is van belang als we gevangenen in de gehele Unie gelijk willen behandelen.
Deze voorbeelden van meer intensieve samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van gevangenisomstandigheden vormen een belangrijke voorwaarde voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, zaken waar wij allemaal - het Parlement, de Commissie en de Raad - aan zullen moeten werken.
De Commissie zal dit verslag zeer nauwkeurig bestuderen in het kader van de bevoegdheden die haar na het Verdrag van Amsterdam zijn toebedeeld.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.30 uur plaats.

Verkoop van en garanties voor consumptiegoederen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0469/98), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende bepaalde aspecten van de verkoop van en de garanties voor consumptiegoederen (C4-0533/98-96/0161(COD)) (rapporteur: mevrouw Kuhn).

Kuhn
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, alle Europese instellingen spreken over het Europa van de burger. Deze stemming over de garantierichtlijn is voor het Parlement een gelegenheid om te tonen hoe burgervriendelijk het is. Het gemeenschappelijk standpunt is toe te juichen en vormt een goede basis voor de tweede lezing. De Raad heeft belangrijke amendementen van het Parlement overgenomen - maar jammer genoeg niet allemaal - en ook enkele nieuwe onderdelen toegevoegd. Het is positief dat de Raad de tweejarige duur van de garantieperiode heeft overgenomen. Wat betreft tweedehandswagens, werd een volgens mij verdedigbare wijziging aangebracht die de lidstaten de vrijheid laat de kopers en verkopers een kortere periode van niet minder dan een jaar te laten overeenkomen.
De Raad heeft ook bevestigd dat de bewijslast gedurende de eerste zes maanden na aankoop wordt omgekeerd. Dat wil zeggen dat, als een product niet aan de overeenkomst beantwoordt, wordt verondersteld dat het probleem al op het ogenblik van de koop bestond, tenzij de verkoper het tegendeel kan bewijzen. De Raad heeft ook de bepaling overgenomen dat de verkoper aansprakelijk is voor publieke verklaringen, bijvoorbeeld in de reclame, tenzij hij kan bewijzen dat hij die niet kende. Hoewel de Raad voor de commerciële garantie door de constructeur of de verkoper een minder stringente regeling voorstelt, zal deze in de toekomst transparanter zijn. Wat in de garantieverklaring staat moet worden nageleefd. Belangrijk is dat erop moet worden gewezen dat de consument wettelijke garantierechten heeft, waaraan de garantie moet beantwoorden. Dat is wat het Parlement had gevraagd.
De Raad heeft de door het Parlement geëiste hiërarchie van de genoegdoeningsmaatregelen voor gebrekkige goederen overgenomen en heeft daar volgens mij goed aan gedaan. De consument kan reparatie eisen, indien dat mogelijk en zinvol is, of vervanging van het product, indien dat voorhanden is. Als geen van beide mogelijk is, kan hij ontbinding van het contract of een prijsreductie eisen. Dat is allemaal aanvaardbaar. Het Parlement mag echter niet aanvaarden dat de koper bij een gebrek aan overeenstemming van geringe betekenis geen ontbinding van het contract kan eisen. In de praktijk betekent dit dat de koper, wanneer een gebrekkig product niet kan worden gerepareerd en vervanging niet mogelijk is, wel minder moet betalen, maar met een gebrekkig product blijft zitten. Ik vind dat dit niet kan.
De vraag rijst wat een gebrek aan overeenstemming van geringe betekenis dan wel is. De richtlijn mag geen werkgelegenheidsbevorderende maatregel voor advocaten zijn. Ik verzoek het Parlement dan ook lid 5 van artikel 3 te schrappen. Nog een wenk: in lid 4 van hetzelfde artikel staat in de Duitse en Engelse tekst een vertaalfout. Er moet net als in de Franse tekst staan: "binnen een redelijke termijn of " , niet "binnen een redelijke termijn en " .
De Commissie, het Parlement en de Raad wilden met deze richtlijn een minimale harmonisering van de wettelijke garantie tot stand brengen. De Raad schijnt dit op een enkel punt te zijn vergeten. Volgens het gemeenschappelijk standpunt kunnen de lidstaten bepalen dat de consument, om van zijn rechten gebruik te kunnen maken, de verkoper binnen twee maanden na de vaststelling van het gebrek aan overeenstemming daarover moet inlichten. Dat is in strijd met een minimale harmonisering. Een minderheid van de lidstaten wil deze meldplicht invoeren. Men heeft een lidstaat over de streep willen trekken om het gemeenschappelijk standpunt goed te keuren, wat hij uiteindelijk toch niet heeft gedaan. Een meldplicht van twee maanden in enkele lidstaten is strijdig met de eenvormige regels van de interne markt, zet de geïnformeerde consument aan tot liegen - welke verkoper weet immers wanneer ik een defect heb vastgesteld? - en misleidt de consument bij een aankoop in een andere lidstaat. Een Fransman die in zijn land de meldplicht niet kent, in Duitsland iets koopt, om redenen van tijd of afstand het gebrek niet onmiddellijk meldt en uit onwetendheid ook nog de waarheid zegt, verspeelt zijn rechten. De koper die om de hoek iets koopt en een gebrek opmerkt, zal dat onmiddellijk aan de verkoper melden omdat hij zijn aankoop wil gebruiken. Dat zal wel de normale gang van zaken zijn. De commissie eist dan ook dat deze regeling geschrapt wordt zonder dat er iets voor in de plaats komt. Ik verzoek het Parlement hiermee in te stemmen.
De Raad eist voor de omzetting in nationaal recht 36 maanden, wij 24. Door de invoering van de euro worden de prijzen transparanter. Ik hoop dat de consument daardoor de mogelijkheden van de interne markt beter zal benutten. Uiterlijk bij de invoering van de eurobiljetten en muntstukken moet de minimale harmonisering van de garanties dus een feit zijn. Wij moeten dan ook aan onze 24 maanden vasthouden. De commissie heeft nog meer amendementen uit de eerste lezing opnieuw ingediend. Amendement 25 hebben wij bij andere richtlijnen al meermaals goedgekeurd. Ik weet dat een bepaalde fractie daar nu tegen is. Hetzelfde geldt voor amendement 27. Dat werd bij het verslag over de toegang van de consument tot het recht met een duidelijke meerderheid aangenomen. Net zoals ik hebt u allemaal brieven van kredietinstellingen over amendement 17 ontvangen. In dat amendement staat echter duidelijk dat het gaat om een door de verkoper toegestane termijnbetaling die moet kunnen worden gestaakt tot de verkoper het gebrek heeft verholpen. Het gaat niet om bancair krediet. Dat kan men wegens een gebrek natuurlijk niet staken.
Jammer genoeg heb ik onvoldoende tijd om elk amendement te motiveren. Ik kan u echter wel verzekeren dat zowel de commissie als het Parlement er in eerste lezing steeds op hebben gelet dat het evenwicht tussen kopers, verkopers en constructeurs bewaard bleef. Tenslotte dank ik de Commissie, het Britse en het Luxemburgse voorzitterschap en alle collega's die mij steunen.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mijn collega Annemarie Kuhn graag willen gelukwensen met dit verslag. Dit zou wel eens het laatste grote verslag kunnen zijn dat ze aan het Parlement presenteert. Ze heeft de hele kwestie haarfijn uitgeplozen en we hebben nu een punt bereikt waarop we met recht kunnen zeggen dat we het aloude principe van "caveat emptor' trouw zijn gebleven. We hebben de koper/consument de juiste middelen in handen gegeven om regres te verkrijgen, zijn beklag te doen en zich op dit terrein te informeren.
Er is in dit Parlement sprake geweest van fanatiek gelobby door mensen die beweren dat het gemeenschappelijk standpunt in zijn huidige formulering prima voldoet, dat er dus niets hoeft te veranderen en dat een medebeslissingsprocedure in dit stadium slechts een blok aan ons been zou zijn. Het spreekt voor zich dat een medebeslissingsprocedure een en ander inderdaad zou vertragen. Zo'n procedure zou echter ook een aantal marginale verbeteringen aan kunnen brengen in wat nu in wezen al een degelijk stuk wetgeving genoemd kan worden dat voor een nieuw evenwicht zorgt in de verhouding tussen de consument en de producent. Het overgrote deel van de amendementen die de rapporteur heeft verwerkt voorziet binnen die marge in een verbetering van de richtlijn. Ik zou met name de amendementen willen aanbevelen waarin wordt voorgesteld de passages te schrappen betreffende de plicht van de consument een gebrek binnen twee maanden te melden, aangezien deze maatregel nauwelijks praktisch uitvoerbaar is; betreffende de verlenging van de garantie op goederen die ter vervanging van gebrekkige goederen worden geleverd, omdat het voor zich spreekt dat dezelfde garanties dienen te gelden; en betreffende de verwijdering van artikel 3, lid 5, van het gemeenschappelijk standpunt, dat het de consument onmogelijk maakt het verkoopcontract te herroepen in geval van een klein gebrek, aangezien kleine gebreken zich steeds opnieuw binnen de garantieperiode kunnen voordoen.
Ik heb wat meer twijfels over de situatie in het Verenigd Koninkrijk en over enkele van de overige amendementen, met name die welke de consument in staat stellen een afbetaling in termijnen eenzijdig op te schorten, ongeacht de omstandigheden. Dit zou in bepaalde gevallen moeilijkheden kunnen opleveren. Dan hebben we nog het amendement dat door de liberalen is ingediend en waarin wordt gepleit voor gedeelde aansprakelijkheid tussen de consument en de producent in geval de laatste zijn nering heeft gestaakt of niet op de hoogte is van het vermeende gebrek. Als dit amendement wordt aangenomen zal het ons tijdens de medebeslissingsfase de gelegenheid bieden hier verder over na te denken.
Tenslotte zou ik het amendement willen aanbevelen dat ik heb ingediend samen met mevrouw Jackson en een aantal andere leden van uiteenlopende politieke gezindte. Dit amendement betreft de vrijstelling van veilinghuizen die producten veilen tegen een prijs die uitsluitend door die veiling wordt vastgesteld, en die normaal gesproken optreden als agent voor kunst-en antiekhandelaars. Ons amendement terzake, het is nummer 34 en ik hoop dat het uw instemming krijgt, betreft een aantal bepalingen die al in het gemeenschappelijk standpunt zijn opgenomen. Ik beveel het van harte bij u aan.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, mag ik allereerst beginnen om mevrouw Kuhn van harte te bedanken voor de werkelijk allerloyaalste manier waarop steeds met haar gewerkt kan worden. Ik meen dat absoluut oprecht en wij zullen haar missen als collega wanneer zij niet meer in dit Parlement zal zijn en zich niet meer druk zal maken over de consumentenaangelegenheden.
Ten tweede, lobby. Ik denk dat ik er minder last van gehad heb dan de heer Whitehead. Als ik de lobby bekijk dan stel ik gewoon vast dat er vandaag bijvoorbeeld een amendement besproken wordt over de garanties op consumentengoederen en dat het amendement is ingediend door Sotheby's om maar niet de geringste te noemen. Met betrekking tot de lobby's denk ik dat wij hier niet moeten zeggen dat wij de schoonsten zijn. Wij zullen overigens als fractie dat amendement best wel steunen, maar ik denk nog steeds dat het niet nodig is.
Wat wij pogen met deze richtlijn is een goede positie te krijgen voor de consument die in de interne markt ook steeds meer over de grenzen heen luxe consumptiegoederen koopt. Het betekent dat wanneer je die koopt je er ook op mag rekenen dat je garanties hebt en dat je niet meer alleen afhankelijk bent van de fabrieksgarantie, maar dat je garanties hebt voor een periode van twee jaar wanneer het nieuwe producten betreft en voor een periode van één jaar wanneer het tweedehands producten betreft.
Er is wel een restrictie bij en die restrictie is vastgelegd in artikel 3, lid 3, waarbij de vorm van genoegdoening wordt geregeld als er iets niet goed is met een consumptiegoed. Het betekent dat als een goedkope tweedehands auto die een jaar garantie krijgt een auto uit de 500 gulden-klasse is, dan naar redelijkheid en billijkheid de vorm van genoegdoening geacht wordt buiten verhouding te zijn wanneer je daar ook nog een jaar garantie op vraagt. Iedereen die zich daar zorgen over maakt heeft, denk ik, in deze richtlijn een aantal zaken gevonden die weliswaar de rechten van de consument goed regelen maar die toch ook de detaillist, de verkoper niet in de problemen kunnen brengen.
Nieuw in deze richtlijn is de omkering van de bewijslast. Ik ben tevreden met de manier waarop het hier is geformuleerd.
Ik wil een ander punt even aan de orde stellen: het midden- en kleinbedrijf. Wij hebben voor het midden- en kleinbedrijf middels het recht van regres op die beknelde detaillist het een en ander geregeld. Het is een amendement van onze fractie. Wat wij niet willen voor het midden- en kleinbedrijf is dat die soms toch al beknelde detaillist genoodzaakt wordt om iedere keer wanneer een klant iets koopt ook nog lijsten mee te geven van servicepunten in de verschillende landen. Wij vinden dat niet nodig. Wanneer je een mooi Philips-, een mooi Siemens- of welk apparaat dan ook koopt, dan doet die fabrikant dat zelf wel en dan zit die lijst er vanzelfsprekend bij. Maar je moet het niet overal vragen. Wat dat betreft, denk ik, dat er wat veel eisen worden gesteld.
Ik heb zorgen over één punt en dat betreft artikel 3, het hart van de wetgeving, en artikel 5. Ik heb zorgen omdat mij gezegd werd dat ik de rechten van de consument zou gaan uithollen. Dat heb ik gedaan. Ik heb namens de EVP-fractie een amendement ingediend op artikel 3, lid 3. Ik heb een amendement ingediend ter schrapping van artikel 3, lid 5. Het gaat over het verschil tussen a reasonable time en without any significant inconvenience en een appropriate period having regard to . Ik heb nog altijd het gevoel dat mijn appropriate nog altijd strakker is dan een redelijke termijn zoals die nu in deze hele slechte formulering van de wetgeving wordt gevraagd. Ik vraag ook aan de socialistische fractie om als zij met ons mee willen doen om artikel 3, lid 5 te schrappen, dan ook het andere mee voor hun rekening te nemen.

Kestelijn-Sierens
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, in eerste lezing zijn wij volgens onze fractie er niet in geslaagd een goed evenwicht te bereiken tussen de belangen van de consumenten enerzijds en die van de verkopers en producenten anderzijds. Daarom doen wij nogmaals een oproep om stil te staan bij de gevolgen die de standpunten van zowel de Commissie, de Raad als dit Parlement met zich brengen.
Wij formuleren daarom opnieuw een paar amendementen. Eerst en vooral wat betreft de tweedehandsgoederen. Wij waren voorstander van een volledige uitsluiting, maar aangezien dit in het huidige stadium van de procedure niet meer kan, stellen wij een verplichte beperking voor voor de duur van één jaar met de mogelijkheid tot verdere vrijstelling op contractuele basis.
Ten tweede de tekst van de Raad inzake verhaalsmogelijkheden is onduidelijk. Niemand heeft baat bij een wazige wettekst. Dit geeft alleen maar voer aan advocaten. Wij menen dat onze tekst een duidelijke hiërarchie bevat en in een klaardere taal is uitgedrukt.
Wij stellen tenslotte in een beperkt aantal gevallen een aansprakelijkheid van de producent voor in plaats van de verkoper. De voorgestelde wetgeving beschermt de consument buitenmatig, maar niemand bekommert zich blijkbaar om dezelfde consument die iets koopt in het buitenland en zich niet meer tot de verkoper of winkelier kan richten.
Indien er geen beter evenwicht kan worden gevonden, dan zal de liberale fractie tegen stemmen. De consument is trouwens niet gebaat bij een overmatige bescherming waarvoor hij waarschijnlijk in de vorm van een hogere prijs uiteindelijk zelf zal moeten opdraaien.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij groenen hadden de consumenten in eerste lezing nog meer bescherming willen bieden. Wij hebben toen gepleit voor een garantieperiode van vijf jaar om de productie van duurzame goederen te stimuleren. Laat het immers duidelijk zijn dat wij het duurzaamheidsprincipe ook in de consumentenbescherming moeten verankeren. Daarom betreuren wij dat daarvoor toen geen meerderheid kon worden gevonden.
Ik vind twee jaar garantie nog altijd beter dan zes maanden zoals nu in de Bondsrepubliek. Wat dat betreft, zijn wij jammer genoeg de hekkensluiter. Ik denk dat het erg belangrijk is dat wij hier voor meer consumentenbescherming zorgen. Daarom moet de consument deze garantie krijgen. Die mag er echter niet toe leiden dat bij een gebrek van geringe betekenis het duurzaamheidsprincipe geweld wordt aangedaan. Als er een klein vlekje op het kamerbreed tapijt zit, hoeft niet gelijk het hele tapijt te worden weggegooid. Dat zou niet milieuvriendelijk zijn.
Wij vinden ook de gedeelde aansprakelijkheid van producenten en verkopers erg belangrijk. Die moet zeker in de richtlijn worden opgenomen. Om de rechten van de kopers en consumenten niet te beperken is het ook heel belangrijk dat de meldplicht voor gebreken niet wordt verkort.
Wij hadden gehoopt dat deze rechten nog verder zouden worden verruimd. Alles bij elkaar genomen schenkt dit verslag ons voor de helft voldoening. Ik zou nog een laatste punt willen vermelden. Ik zou het beter gevonden hebben als er ook nog een vermelding van de totale levensduur van een product was opgelegd. Zo zou de consument met zijn winkelkarretje aan politiek kunnen doen. Hij zou dan immers druk kunnen uitoefenen om echt duurzaam te produceren. Dat is onze wens, en het is duidelijk dat wij de milieu- en consumentenbescherming moeten laten samengaan om dit doel te bereiken.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, ik moet helaas vaststellen dat mijn standpunt betreffende dit voorstel nauwelijks gewijzigd is, sinds het Parlement het in maart behandelde. Ik betwijfel nog steeds de noodzaak van harmonisatie en kan niet aanvaarden dat de voorgestelde richtlijn de juridische bescherming van de consumenten in verschillende landen verzwakt, onder andere in Denemarken waar de betreffende regels in de Deense koop- en handelswet door de richtlijn buiten spel worden gezet. Het voorstel zou zich moeten concentreren op de juridische positie van de Europese consumenten in plaats van te proberen de kooplust van de burgers in de EU bij een bezoek aan een andere lidstaat te stimuleren. Een aantal bepalingen in de richtlijn zouden met het oog op de consumentenbescherming geschrapt moeten worden. Het betreft artikel 1, lid 2 sub b); het laatste deel van artikel 2, sub b); artikel 2, lid 4, eerste deel en artikel 3, lid 5. De fundamentele tekortkoming van de richtlijn is dat ze alleen de verhouding tussen de verkoper en de consument behandelt en geen rekening houdt met de verantwoordelijkheid voor productgebreken van eerdere schakels in het productieproces.
Het is ook een probleem dat voor de verkoper geen loyale voorlichtingsplicht geldt en dat de consumentenbescherming niet meer dan een van de vele aspecten is waarmee rekening wordt gehouden. De consumentenbescherming zou de allereerste prioriteit moeten zijn. Bovendien bevat het voorstel vele onduidelijkheden, die ik wegens tijdgebrek niet nader kan toelichten. Ik steun uiteraard de amendementen in het verslag die de onduidelijkheden en tekortkomingen proberen weg te werken, maar in onvoldoende mate, waardoor ik het voorstel als geheel niet kan steunen.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat het idee achter deze richtlijn goed is. Het is bekend dat steeds meer consumenten in de Europese Unie in andere lidstaten producten aanschaffen, een ontwikkeling die door de invoering van de eenheidsmunt alleen maar verder zal toenemen. Het is eveneens bekend dat deze consumenten in veel gevallen niet goed op de hoogte zijn van de garantiebepalingen die gelden voor de producten die ze kopen.
Ik heb veel begrip voor de opvatting van mevrouw Sandbæk. De eenvoudigste oplossing voor dit probleem zou de invoering zijn geweest van een simpele maatregel op basis waarvan consumenten informatie krijgen over het recht op garantie dat ze ten tijde van de aankoop genieten in het land waar ze de betreffende producten kopen. Iemand die in Denemarken een product aanschaft, weet dat hij in Denemarken is. Hij ziet buiten Deense mensen rondlopen en hoort Deens om zich heen. Er geldt voor zijn aankoop dus geen Franse garantie, maar uitsluitend een Deense. Ik geloof dat we met die simpele maatregel de situatie in veel lidstaten aanzienlijk hadden kunnen verbeteren.
De moeilijkheid is echter dat we hiermee het directoraat consumentenzaken van de Europese Commissie buiten spel zouden zetten. Ze hebben de verleiding van een harmonisatierichtlijn niet kunnen weerstaan. Met deze ontwerprichtlijn heeft de Commissie dus geprobeerd de aard van de garanties die in de lidstaten gelden, en de rechten die de consument onder die garanties geniet, te harmoniseren.
De betrokkenheid van de Commissie bij deze richtlijn heeft niet veel succes gehad. De oorspronkelijke tekst was slecht geformuleerd en bij de beoordeling van de gevolgen werd simpelweg gesteld dat de kosten voor naleving van de richtlijn "te verwaarlozen" zijn. Dit werd echter faliekant tegengesproken door de Wilhelm Consulting Group, die op verzoek van de Commissie de economische gevolgen van de richtlijn heeft beoordeeld. Volgens deze organisatie is de kans juist groot dat bepaalde sectoren van de detailhandel met aanzienlijke kostenstijgingen zullen worden geconfronteerd. De teksten zijn inmiddels door de Raad aangepast. We erkennen dat het gemeenschappelijk standpunt de voorkeur verdient boven het origineel en boven hetgeen ik zou willen omschrijven als het "geknoei' van de rapporteur met de tekst.
Bovendien heeft de Commissie ook alle tweedehands artikelen onder het toepassingsbereik van de richtlijn laten vallen. In hoeverre is dit realistisch te noemen? Geldt dit bijvoorbeeld ook voor producten die door liefdadigheidsinstellingen of op de automarkt worden verkocht? Als de verkopers in deze gevallen een garantieperiode van een jaar zouden moeten bieden, zoals wordt voorgeschreven door de richtlijn, dan zouden ze het toch niet lang kunnen volhouden? De Commissie en de Raad hebben geen van beide werkelijk goed nagedacht over de gevolgen van een garantietermijn voor tweedehands producten. Artikel 7 geeft duidelijk aan dat er voor alle tweedehands goederen een garantietermijn van minimaal een jaar zou gelden. Zijn ze daar bij Oxfam wel van op de hoogte? En hoe valt dat bij de handelaars op de automarkt bij u in de buurt?
Door ervoor te kiezen tweedehands artikelen binnen het toepassingsbereik van de richtlijn te brengen heeft de Commissie die richtlijn onbedoeld ook van toepassing verklaard op de verkoop van kunst, antiek en verzamelobjecten. Drie van de vier verhaalsmogelijkheden in de ontwerprichtlijn kunnen voor deze categorieën echter nooit gelden. Hoe vervang of repareer je bijvoorbeeld een Canaletto? Het zou erg moeilijk worden het over een prijsverlaging eens te worden. Amendement 34, dat ik samen met de heer Whitehead heb ingediend, geeft de verkoper de mogelijkheid de aansprakelijkheid voor eventuele afwijkingen in dit soort gevallen af te wijzen. Ik hoop dan ook dat het Parlement het gezond verstand waarop dit amendement is gebaseerd, zal weten te waarderen.
Tenslotte zou ik willen zeggen dat zowel de richtlijn als de rapporteur zelf getuigen van een ontwapenend vertrouwen in de menselijke goedheid. Met de richtlijn wordt een weinig succesvolle poging gedaan duidelijkheid te verschaffen omtrent de rechten van de goedgelovige consument, maar wat ze in werkelijkheid doet is hulp en bescherming bieden aan de gewetenloze consument die maar al te graag gebruik zal maken van de mazen in de wet die deze richtlijn met zich meebrengt en zo vervanging of terugbetaling van zijn aankoop kan eisen. Mevrouw Kuhn heeft de zaken bepaald niet verbeterd.
Samenvattend wil ik u zeggen dat er slechts een groep mensen van deze richtlijn zal profiteren: de Europese advocaten. Als deze richtlijn wordt aangenomen voorspel ik u dat de rechtsonzekerheid zal toenemen en dat de advocaten het druk zullen krijgen. Voor de Europese consumenten zelf is er bitter weinig voordeel uit te behalen en de kleine ondernemingen in Europa zullen moeten gaan betalen. De heer Santer heeft ons minder maar betere wetgeving in het vooruitzicht gesteld, maar dit is juist een voorbeeld van meer en slechtere wetgeving.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, tot onze taak hoort ook dat wij bemiddelend optreden tussen de eisen van de markt en de wetten die nodig zijn om deze markt te regelen. Dit is vooral tegenwoordig waar, nu een grote markt van 370 miljoen consumenten is aangetreden. Wij werken voor een consument die vandaag de dag vraagt om nieuwe en vernieuwde producten en diensten, maar die tevens naar het verleden kijkt, omdat hij bevestigingen wil voor producten waar hij altijd voldaan over was, een consument die tegelijkertijd meer voorlichting eist over wat hij consumeert, eenvoudiger en minder gevaarlijke verpakkingen, duidelijker etiketten, materialen die steeds minder het milieu belasten. Dus alles goed beschouwd vraagt de tegenwoordige consument om meer zekerheden en meer garanties, en dat zijn precies de thema's die door het onderhavige document belicht worden.
Ik geloof dat het voorstel van de Commissie dankzij de bijdragen van het Parlement zeker verbeterd is, ook al behelst het nog steeds bepalingen die gedeeltelijk omstreden zijn, zoals die over tweedehandsgoederen. Misschien is het niet nodig dat alle amendementen gesteund worden, omdat een en ander ontwrichtend kan werken op de markt en verwarring kan oogsten bij consumenten en handelaars, en dit kan ook extra kosten met zich meebrengen voor handel en industrie zonder dat daar voor de eindconsument praktische voordelen aan verbonden zijn.
Tot slot, als we gaan stemmen voor nog meer amendementen, voor bepaalde moeilijke amendementen of in ieder geval veranderingen, dan wordt de loodsing van het wetsvoorstel nog verder vertraagd. Dit is juist het moment om een eind te maken aan de onzekerheden voor de eindgebruiker en een bemiddelingsprocedure te vermijden omdat deze lang en moeizaam belooft te worden. Ik ben van mening dat men bij het gemeenschappelijk standpunt is ingegaan op de voornaamste verzoeken die het Europees Parlement in eerste lezing had ingebracht. Misschien is het dus beter het gemeenschappelijke standpunt nu meteen maar aan te nemen en zodoende zeker te stellen dat de richtlijn wordt goedgekeurd nog voordat deze zittingsperiode afloopt. Dit zal onze verplichte bijdrage zijn aan de bescherming van de consument.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel voor een richtlijn dat nu in tweede lezing behandeld wordt, is van groot belang voor de werking van de interne markt en de bescherming van de consumenten. Ik dank de rapporteur, mevrouw Annemarie Kuhn, die ook nu weer een zeer grondig, degelijk en groot werk heeft geleverd. In dit verband wil ik graag het standpunt van de Commissie toelichten dat zij op de bijeenkomst van de Raad over consumentenaangelegenheden in april van dit jaar heeft ingenomen met het oog op de vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt. De Commissie sloot zich uiteindelijk aan bij de politieke overeenkomst, die het resultaat was van een compromis dat de lidstaten met een gekwalificeerde meerderheid hadden bereikt. Toen de Commissie haar standpunt vaststelde, had zij de balans opgemaakt van alle positieve en negatieve punten in het onderhavige voorstel. Tot de belangrijkste positieve punten behoren een harmonisatie van het begrip "gebrek aan overeenstemming met het verkoopcontract" , een bruikbaar systeem voor de consumentenrechten dat afgestemd is op de huidige marktsituatie, een eenvoudige garantieperiode van twee jaar, het omkeren van de bewijslast en de eerste bepalingen inzake de garanties die de consumenten een zekere graad van bescherming bieden met betrekking tot problemen rond openheid.
Een negatief punt is dat de lidstaten de mogelijkheid krijgen om een meldingsplicht voor de consumenten in te voeren, waardoor de consumenten hun rechten slechts kunnen laten gelden als ze aan deze meldingsplicht voldaan hebben. Dit is in tegenspraak met het idee van een minimumbescherming van de consumenten. Het is dus duidelijk dat het gemeenschappelijk standpunt meer positieve dan negatieve elementen bevat en dat is de reden waarom de Commissie het gemeenschappelijk standpunt heeft goedgekeurd.
Als gevolg hiervan kan de Commissie de amendementen 7, 8, 9, 19, 20, 24, 25 en 26 aanvaarden, het laatste met een redactionele wijziging. De Commissie kan ook amendement 15 overnemen, mits via een kleine wijziging rekening wordt gehouden met het probleem waarop de Raad heeft gewezen. De Commissie kan amendement 1 in zijn huidige vorm niet aanvaarden, maar stelt voor dit te veranderen in een overweging, die de inhoud van het nieuwe artikel 153 als vervanging van het vroegere artikel 129 A in het Verdrag weergeeft. Met betrekking tot de amendementen die de Commissie kan aanvaarden, wil ik graag het belang van de amendementen 7, 8 en 20 onderstrepen, zoals ook in het debat van vanavond is gebeurd. Deze amendementen ontnemen de lidstaten de mogelijkheid om de meldingsplicht in te voeren als voorwaarde opdat de consumenten hun rechten zouden kunnen laten gelden. Deze amendementen brengen de richtlijn in overeenstemming met de idee van de interne markt en de doelstelling om een gemeenschappelijke minimumbescherming voor de consumenten tot stand te brengen.
Met het oog op de verdere behandeling van dit voorstel in tweede lezing en eventueel in een bemiddelingsprocedure stel ik naar aanleiding van de amendementen die de rapporteur heeft ingediend en toegelicht, tevreden vast dat de principiële standpunten van de Raad en het Europees Parlement niet ver uiteenlopen. Er is volgens mij veel kans dat dit voorstel voor een richtlijn snel wordt aangenomen, zodat we de Europese consumenten een aantal doeltreffende en noodzakelijke rechten kunnen garanderen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.30 uur plaats.

CO
-uitstoot nieuwe personenauto's
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0492/98) van mevrouw González Álvarez, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over een voorstel voor een beschikking van de Raad tot instelling van een systeem ter bewaking van de gemiddelde specifieke uitstoot van kooldioxide door nieuwe personenauto's (COM(98)0348 - C4-0425/98-98/0202(SYN)).

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, wellicht is vermindering van de uitstoot van gassen die een negatieve uitwerking op het klimaat hebben de komende jaren een van de belangrijkste uitdagingen voor de planeet en de Europese Unie. Dit voorstel, dat bescheiden en niet volledig is, betreft het meten van de emissies van kooldioxide door nieuwe personenauto's.
Het verslag herinnert derhalve aan de - al zo oude - afspraak van de Conferentie van Rio de Janeiro dat de CO2 -emissies in het jaar 2000 tot de niveaus van 1990 moeten zijn gestabiliseerd. Het herinnert ook aan de afspraak van Kyoto, te weten 8 % vermindering van de uitstoot van zes broeikasgassen tussen 2008 en 2012. Hoewel het voorstel bescheiden is, vonden wij het toch het beste voorstel.
Rekening houdend met het feit dat de CO2 -uitstoot van personenauto's 50 % van de CO2 -uitstoot van het vervoer en 12 % van alle CO2 -uitstoot in de Europese Unie uitmaakt, wordt eraan herinnerd dat de Raad in 1996 reeds heeft voorgesteld de CO2 -uitstoot in 2005 of uiterlijk in 2010 tot 120 gram per kilometer te verminderen.
In het door de milieucommissie ingediende voorstel wordt gesteld dat de CO2 -uitstoot op dit moment 170 gram per kilometer is, terwijl deze volgens Eurostat tenminste 186 gram per kilometer bedraagt.
Het verslag herinnert aan de noodzaak van fiscale prikkels, brandstofbesparing, etikettering, alsmede consumenteninformatie, die door ons van fundamenteel belang wordt geacht en die ook genoemd wordt in een ander verslag, waarover tegelijkertijd werd gedebatteerd en waarvan de rapporteur de heer Fitzsimons is.
Het verslag juicht het voorstel voor een systeem ter bewaking van de uitstoot toe. Ik begrijp echter niet goed waarom de landen nog almaar niet tot harmonisatie van de verschillende systemen overgaan, want een zekere harmonisatie lijkt toch op zijn plaats.
Het verslag herinnert ook aan de twijfels van het Europees Parlement met betrekking tot milieuafspraken op vrijwillige basis - hoewel ik heel goed weet dat de commissaris hier een voorstander van is, misschien wel omdat het de minst slechte oplossing is - en juicht dit systeem ter bewaking van de CO2 -uitstoot door nieuwe personenauto's ook toe, want er zal toch steeds een bewakingssysteem nodig zijn, of dit nu op grond van een overeenkomst of door wetgeving is.
Wij zijn van oordeel - en zo zeggen wij het ook in de toelichting - dat de verscheidenheid aan voorstellen en richtlijnen het begrip van de kant van de burgers bemoeilijkt, evenals het overbrengen ervan naar de rechtsstelsels van de verschillende landen - er zijn heel veel richtlijnen over onderwerpen die onderling verband met elkaar houden.
Het verslag constateert dat de uitstoot de komende jaren met 40 % zal toenemen indien er geen maatregelen worden genomen en geen controles worden uitgevoerd.
In het verslag wordt herinnerd aan de noodzaak dat de Europese Unie op wettelijke voorschriften moet kunnen terugvallen, ingeval de overeenkomst met de automobielindustrie niet werkt.
Tevens wordt de zorg uitgesproken dat er voor 2003 geen garantie voor een evaluatie is. Er wordt dan ook voorgesteld de termijn iets te vervroegen.
Het verslag beziet de problemen die in de toekomst mogelijk veroorzaakt worden door auto's die rijden op elektriciteit en andere brandstoffen, bijvoorbeeld gas. In het voorstel van de Commissie staat de mogelijkheid open dat die auto's in de toekomst ook onder de regeling vallen. Wij zijn het er ook niet mee eens als auto's die buiten de Europese Unie geregistreerd zijn, niet onder de toepassing van de beschikking zouden vallen. Op deze steeds groter wordende sector zou dan geen enkel toezicht zijn, reden waarom wij een amendement van de heer Lange terzake hebben goedgekeurd.
Ik sluit mijn betoog af, mevrouw de commissaris, met de opmerking dat enkele van de door de heer Lange ingediende en door ons goedgekeurde amendementen gaan over het in dit bewakingssysteem opnemen van lichte bedrijfsvoertuigen, waarbij de termijnen iets vervroegd worden - de vertegenwoordiger van de Commissie heeft ons in de vergadering van de milieucommissie duidelijk te kennen gegeven dat het vervroegen van de termijnen niet tot de mogelijkheden behoorde, maar daar er altijd vertragingen in de termijnen optreden, hebben wij erop aangedrongen deze iets te vervroegen. Wij herinneren aan de noodzaak - en hebben daartoe op het laatste moment nog twee amendementen ingediend - de kwaliteit van de gegevens te controleren. Indien op grond van deze gegevens geen strikte bewaking uitgevoerd kan worden, zouden de lidstaten de opdracht moeten krijgen de methode van gegevensverzameling zodanig te wijzigen dat ook de auto's met meer motorvermogen en -capaciteit in dit bewakingssysteem worden opgenomen.
Kortom, mevrouw de commissaris, wij weten wat de problemen voor de Raad of de Commissie kunnen zijn bij het al dan niet goedkeuren van onze amendementen, maar de commissaris weet heel goed dat het Parlement altijd volhardt in zijn beleidsvoorstellen en voorstellen tot vervroeging van termijnen, want het weet maar al te goed dat de zaken soms niet vlot verlopen als het dat niet doet.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik vind het fijn dat wij in dit intieme kader over deze wetgeving kunnen debatteren. Het zou wellicht nog mooier zijn als wij dat buiten deze ruimte bij een drankje konden doen, maar dat is jammer genoeg onmogelijk. Ik vind de houding van de Europese automobielindustrie de laatste tijd veel pro-actiever dan vroeger. Dat is gebleken bij de auto/olie-wetgeving, maar ook bij het probleem van de vermindering van de CO2 -uitstoot van personenwagens. Het aanbod van de automobielindustrie om de emissie tegen 2008 tot 140g te beperken heeft mij verrast, ook al was het niet helemaal wat wij willen. Ik wil de woorden van de heer Lenin "vertrouwen is goed, controle is beter" niet aanhalen, maar in dit geval moeten wij er natuurlijk op toezien dat deze vrijwillige verplichting ook wordt nageleefd.
Wij hebben een objectief en goed doordacht gegevenssysteem nodig om die controle te kunnen uitoefenen. Daarom krijgt het verslag van mevrouw González, dat het voorstel van de Commissie op belangrijke punten verbetert, mijn volledige steun. Wij hebben voor iedere constructeur en voor ieder type gegevens nodig over het gemiddelde verbruik om bij een controle van de vrijwillige verplichting te kunnen ingrijpen. Wij moeten wetgevend optreden. Ik verzoek de Commissie ons te zeggen in welke richting zo'n wettelijke regeling kan gaan. Dit doet mij vaak denken aan het wegverkeer. Je mag ergens niet sneller dan 50 km per uur rijden. Sommigen rijden toch sneller. Dan komt een politieagent langs, die zegt dat dit niet kan, en vervolgens kijken wij wat er moet gebeuren. Ik vind dat van meet af aan duidelijk moet zijn dat wie harder rijdt dan 50km per uur een geldboete, een rijverbod of een andere straf krijgt. Als er een controle-instrument is, moeten wij ook weten wat er gebeurt als uit de gegevens blijkt dat het zo niet verder kan.
Wij moeten de regeling ook tot de lichte bedrijfsvoertuigen uitbreiden. Ook die stoten immers CO2 uit en worden vooral in stedelijke gebieden veel gebruikt. Er is echter een achterdeurtje. Zo bestaat er bijvoorbeeld in een grote lidstaat, die ik vrij goed ken, een vrijwillige verplichting. Op een bepaald moment bleek echter dat het zo niet lukte en werd voor bepaalde voertuigen een uitzondering gemaakt, namelijk voor voertuigen die ook als lichte bedrijfsvoertuigen kunnen worden toegelaten. Met dit achterdeurtje moet rekening worden gehouden. Daarom stellen wij voor ook de lichte bedrijfsvoertuigen aan de controle te onderwerpen en vragen wij dat richtlijn 70/156 wordt gewijzigd.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, het is voor iedereen die geïnteresseerd is in het milieu en de positieve ontwikkeling daarvan, duidelijk dat het Protocol van Kyoto belangrijke randvoorwaarden voor een beperking van de CO2 -uitstoot heeft geschapen. De Europese Unie en de andere verdragsluitende partijen hebben ermee ingestemd wettelijk bindende doelstellingen ter vermindering van de CO2 -uitstoot te formuleren. Dat de uitstoot van personenwagens 12 % van de totale CO2 -uitstoot in de Europese Unie uitmaakt, dwingt iedere milieubeleidsmaker met verantwoordelijkheidsbesef ertoe snel te handelen.
De Gemeenschap heeft zich tot doel gesteld de CO2 -uitstoot van nieuwe personenwagens tegen het jaar 2000 tot 120 g/km te beperken. Jammer genoeg bestaat er in Europa nog steeds geen systeem om te controleren of dit doel ook wordt bereikt. Om de efficiëntie van de verschillende maatregelen zo snel mogelijk te kunnen beoordelen en indien nodig bij te sturen is een geschikt monitoring -systeem echter onmisbaar. Zoals in dit verslag wordt voorgesteld, kan dat alleen worden bereikt door specifieke verbruikswaarden, eigen gewicht, netto maximumvermogen en cilinderinhoud van nieuw geregistreerde personenwagens officieel te registreren. Het voordeel van een dergelijke registratie is niet alleen dat aldus het succes kan worden gemeten van maatregelen om het verbruik terug te schroeven, maar dat wij ook een goed beeld van de tendensen in het vervoersbeleid krijgen.
De in dit verslag voorgestelde maatregelen vormen een belangrijke stap in de uitvoering van het Protocol van Kyoto. Doelstellingen alleen volstaan niet om negatieve gevolgen voor het wereldklimaat te voorkomen. Het is veel belangrijker dat wij normen voor controles vaststellen en op de naleving daarvan strikt toezien. Alleen zo kan de Europese Unie een ongetwijfeld belangrijke bijdrage leveren om het Protocol van Kyoto meer te laten zijn dan mooie woorden.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, doordat de woordvoerder van onze fractie, de heer Doeke Eisma, niet aanwezig kan zijn, neem ik het woord in zijn plaats. Wat de opmerking van de heer Lange betreft, hoop ik dat hij aan het genieten is van het drankje, waar wij in de plenaire vergadering op dit ogenblik allemaal naar snakken. Ik weet dat hij nu onder andere samen met zijn dochter is.
De heer Eisma heeft mij ook gevraagd te beginnen met lofwoorden aan het adres van de rapporteur, die namens de commissie enkele belangrijke amendementen heeft ingediend. De liberale fractie heeft altijd bedenkingen gehad, om niet te zeggen is altijd gekant geweest tegen een vrijwillige overeenkomst tussen de Europese Commissie en de auto-industrie, maar aangezien die nu toch tot stand is gekomen, moeten we er tenminste voor zorgen dat ze correct opgevolgd wordt. De vrijwillige overeenkomst houdt in dat de emissies beperkt worden tot 140 g CO2 per km tegen 2008. Het Parlement is altijd van mening geweest dat 90 g per km de streefwaarde moet zijn om aan de doelstellingen van Kyoto tegemoet te komen. Er is dus een beperking van maximaal 25 % voorzien en dat is onvoldoende als we bedenken dat de evolutie binnen de vervoersector in de nabije toekomst de grootste uitdaging voor het milieu zal zijn.
Wij zijn het daarom eens met de rapporteur dat een reservewetgeving wenselijk is, voor het geval de overeenkomst niet nageleefd wordt en wij steunen hem in dit opzicht. Mijnheer de Voorzitter, om af te ronden wil ik nog zeggen dat vrijwillige overeenkomsten een oplossing kunnen bieden en dat wij de auto-industrie loven voor de inspanningen, maar wij weten ook dat dergelijke overeenkomsten slechts succesvol kunnen zijn mits er metingen gedaan worden en sancties uitgevaardigd worden. Anders is succes op lange termijn uitgesloten.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, het is zeer juist dat de rapporteur eist dat lichte bedrijfsvoertuigen bij deze overeenkomst worden betrokken. Het is precies zoals collega Lange net gezegd heeft, we hebben hier te maken met een maas in de wet. Lichte bedrijfsvoertuigen, die een zeer grote CO2 -uitstoot veroorzaken, zijn buiten beschouwing gelaten. We steunen de amendementen van de rapporteur van harte. Ik wil ook onderstrepen dat de doelstellingen van deze vrijwillige overeenkomst vrij bescheiden zijn. Is het echt mogelijk dat als in 1986 het gemiddeld verbruik van personenauto's zeven liter op honderd kilometer was, de Commissie aanvaardt dat de auto-industrie in 22 jaar, dus tot het jaar 2008, een vordering maakt naar zes liter op honderd kilometer? Het is in de statistieken te lezen: in Europa worden te veel grote auto's gefabriceerd. Hier moet iets aan gedaan kunnen worden.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, eerst en vooral wil ik de milieucommissie en vooral haar rapporteur, mevrouw González Álvarez danken voor het voortreffelijke werk dat zij hebben geleverd. Zoals de rapporteur en de heer Lange terecht hebben opgemerkt, past dit voorstel in onze klimaatstrategie en is het tevens een voortzetting van de auto/olie-programma's en dus een verbetering van de luchtkwaliteit in Europa. De Commissie stemt in met de vele constructieve amendementen die de milieucommissie heeft ingediend. Zij kan bijgevolg de volgende amendementen overnemen: 1 en 2, het gedeelte van amendement 6 betreffende de noodzaak van een bewakingssysteem, 7, 8 en 27 principieel, 29 met een redactionele wijziging, 33 en 35, 42 tot en met 45 wat de delen betreft die het aantal gegevenscategorieën voor grote auto's verhogen en tenslotte amendement 46 in principe.
Tenslotte is er een reeks amendementen die de Commissie helaas niet kan overnemen. Dit heeft niets te maken met politieke overwegingen, maar met technische beperkingen. Het betreft de delen van de amendementen 9 tot en met 26 alsook 36 tot en met 45 die de toepassing van het bewakingssysteem op lichte bedrijfsvoertuigen beogen. Principieel hebben wij er niets op tegen deze voertuigen in het bewakingssysteem op te nemen en vanuit milieustandpunt zou dit natuurlijk een goede zaak zijn, maar het is nu eenmaal zo dat de meting van de CO2 -uitstoot van deze voertuigen niet tot de typegoedkeuringsprocedures van de EU behoort. Daarom kunnen wij deze voertuigen op dit ogenblik niet in het bewakingssysteem opnemen. De amendementen 47 en 48 willen de rol van de Commissie versterken door de lidstaten de verplichting op te leggen betrouwbare gegevens af te leveren. Toch kunnen wij deze amendementen niet aanvaarden. De huidige formulering staat de Commissie toe een efficiënte rol te spelen zonder de lidstaten het recht te ontnemen om eigen systemen te gebruiken, wat naar onze mening een perfect evenwicht biedt. Wij kunnen de gedeelten van de amendementen 28 tot en met 30 die een vervroeging van de implementering beogen, dan ook niet aanvaarden. De data die de Commissie heeft voorgesteld, geven de lidstaten sowieso al weinig tijd om de richtlijn ten uitvoer te leggen.
Amendement 31 vervroegt de datum voor het verslag over de toepassing van het bewakingssysteem. Dit kunnen wij evenmin aanvaarden, omdat wij over voldoende gegevens willen beschikken om een verslag van goede kwaliteit te kunnen opstellen. Amendement 34 kunnen wij evenmin aanvaarden, noch de amendementen 12, 14 en 38. Wij vinden het niet zinvol auto's die voor de tweede keer geregistreerd worden in het bewakingssysteem op te nemen, ook al gebeurt dit binnen zes maanden na de eerste registratie. Het maakt de verwerking van de gegevens alleen maar moeilijker.
Dan is er de beschrijving van het precieze formaat voor de indiening van de gegevens. De Commissie kan de betreffende delen van de amendementen 28 en 38 niet aanvaarden en dat heeft ook te maken met het feit dat het formaat in bijlage 4 reeds nauwkeurig is vastgelegd. Amendement 32 gaat over de vaststelling van het jaar 2002 als referentiejaar voor de controle van de vrijwillige overeenkomst met de autofabrikanten. De overeenkomst is echter gebaseerd op een vaste, numerieke doelstelling, zodat een referentiejaar overbodig is. Indien de overeenkomst op een procentuele doelstelling was gebaseerd, zou een referentiejaar van doorslaggevend belang zijn. Aangezien dit niet het geval is, kunnen wij het amendement niet aanvaarden. Anderzijds kan ik het Parlement garanderen dat wij de naleving van de overeenkomst jaar na jaar op de voet zullen volgen.
Het zal het Parlement dan ook nauwelijks verbazen dat de Commissie de amendementen 3, 4 en 5, waarin de overeenkomst bekritiseerd wordt, niet kan aanvaarden. Ik heb hierover een zeer levendige discussie gevoerd in de milieucommissie. Om dezelfde reden kunnen wij evenmin instemmen met het gedeelte van amendement 6 waarin voorgesteld wordt dat de Commissie de technische werkzaamheden voor een wettelijk kader reeds begint. Ook hierover hebben wij uitgebreid gediscussieerd op dezelfde commissievergadering.
Mijnheer de Voorzitter, als conclusie kan ik zeggen dat de Commissie een aantal van de ingediende amendementen steunt en dat zij uiteraard tevreden is met de positieve reactie van de rapporteur en de milieucommissie op haar voorstel.

Lange
Mevrouw de commissaris, sta mij toe nog iets te vragen in verband met de lichte bedrijfsvoertuigen. Wij zijn er ons natuurlijk van bewust dat in het kader van de typekeuring 70/156 tot nog toe geen criteria voor de registratie van de CO2 -uitstoot van lichte bedrijfsvoertuigen bestaan. Wij kunnen die echter wel vastleggen. Als wij zeggen dat wij ze nodig hebben, moet richtlijn 70/156 gewijzigd worden. De auto/olie-wetgeving, de nieuwe richtlijn 98/69, bevat trouwens een overweging waarin precies dat wordt geëist. Wat belet de Commissie dan een wijziging in die zin voor te stellen?

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, ik ben er zeker van dat de heer Lange zich mijn woorden herinnert dat wij de richtlijn op dit ogenblik niet op deze categorie van voertuigen kunnen toepassen. Uiteraard ben ik het met de heer Lange eens dat het nochtans zeer nuttig zou zijn ze in de richtlijn op te nemen. Daarom zullen wij de vereiste technische voorbereiding starten. Ik heb er geen idee van hoelang dit zal duren, maar het zal toch enige tijd in beslag nemen. Wij zullen echter doen wat we kunnen en zijn het met u eens dat een wijziging in die zin nuttig zou zijn.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.30 uur plaats.

Consumenteninformatie over het brandstofverbruikvan nieuwe personenauto's
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0489/98) van mevrouw Kestelijn-Sierens, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de beschikbaarheid van consumenteninformatie over het brandstofverbruik bij de verhandeling van nieuwe personenauto's (COM(98)0489 - C4-0569/98-98/0272(SYN)).

Kestelijn-Sierens
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, ook deze maatregel die wij nu behandelen moet gezien worden in het kader van de verbintenis die de Unie is aangegaan te Kyoto om de uitstoot van CO2 en vijf andere broeikasgassen in de periode 2008 - tegen 2012 ten opzichte van 1990 - te verminderen met 8 %. Zoals reeds gezegd bij de vorige bespreking zijn personenauto's verantwoordelijk voor zowat 12 % van de totale CO2 -uitstoot in de Unie.
De drievoudige strategie van de Commissie om de CO2 -uitstoot te beperken bevat het voorstel om aan kopers van een nieuwe auto informatie over het brandstofverbruik ter beschikking te stellen. Wat behelst nu dit informatiesysteem? Er zijn vier instrumenten. Er moet eerst en vooral een etiket of een sticker op de voorruit van elke te koop aangeboden auto komen en deze moet de volgende gegevens bevatten: het brandstofverbruik, de CO2 -uitstoot, een waarschuwing over het verband tussen CO2 en de wereldwijde klimaatverandering enerzijds en brandstofefficiëntie en rijgedrag anderzijds.
Er moet ook een brandstofverbruiksgids worden uitgegeven die gratis verkrijgbaar is, waarin bovengenoemde gegevens worden opgenomen van alle automodellen die op de markt zijn. Deze gids moet ook een lijst bevatten van de meest energie-efficiënte auto's.
Ten derde wil de Commissie dat een affiche in de toonzaal een overzicht geeft van het brandstofverbruik van alle in de toonzaal verkochte auto's. Tenslotte moeten de brandstofverbruiksgegevens ook opgenomen worden in het gedrukte reclamemateriaal.
De milieucommissie heeft op 8 december mijn ontwerpverslag met enkele nuttige aanvullingen van collega's unaniem goedgekeurd. Onze voorstellen moeten het consumenteninformatiesysteem nog duidelijker maken, nog beter maken, efficiënter maken. Ik licht ze even toe.
Wij stellen voor om de vermelding van de geraamde brandstofkosten te schrappen en dit om de volgende redenen. In alle lidstaten behalve het Verenigd Koninkrijk geniet diesel een fiscaal voordeel. De brandstofkosten voor een dieselauto liggen bijgevolg aanmerkelijk lager dan voor een vergelijkbare benzine-auto. Wij weten echter dat dieselauto's niet milieuvriendelijker zijn, want diesel bevat stofdeeltjes en ook stikstofoxide. Door de brandstofkosten expliciet te vermelden, zou men de consument verkeerdelijk kunnen aansporen om te kiezen voor een dieselauto wat in feite een averechts effect zou hebben op milieu en volksgezondheid. Zweden waar reeds jaren een informatiesysteem verplicht is, heeft trouwens onlangs de vermelding van de brandstofkosten weggelaten. Zolang er een prijsverschil is tussen diesel en benzine heeft de aanduiding van brandstofkosten dus geen zin.
Verder kan de vermelding van de geraamde brandstofkosten variëren naar gelang van het rijgedrag of het rijden in de stad of op de snelweg of het onderhoud van de wagen. Tenslotte zijn er ook nog de mogelijke schommelingen in de brandstofprijzen.
Met mijn tweede reeks voorstellen streef ik naar een zo eenvoudig en duidelijk mogelijke etikettering. Zo moet het brandstofverbruik enkel op één manier aangeduid worden. Er moet ook een onderscheid komen tussen het verbruik binnen en buiten de bebouwde kom. Verder pleiten wij ook voor een waarschuwing voor de gevolgen van CO2 die de consument meer aanspreekt.
Wij keurden ook een amendement goed waarin wordt gesteld dat airconditioning en andere opties het brandstofverbruik kunnen beïnvloeden.
Een ander belangrijk voorstel betreft het overzicht van de tien meest energie-efficiënte auto's in de brandstofverbruiksgids. Ik pleit voor een overzicht van een top tien per categorie, want de brandstofzuinigheid zal de consumenten er enkel toe bewegen om een andere auto te kiezen binnen de categorie auto's die dezelfde functie vervult, maar zal de koper van een volumewagen nooit extra aanzetten om bijvoorbeeld een minicar of een smartcar te kopen.
Voor wat betreft de reclame vinden wij dat niet enkel het brandstofverbruik maar ook de CO2 -uitstoot vermeld moet worden in de gedrukte reclame. Het is waar dat de consument nog niet vertrouwd is met begrippen als CO2 -uitstoot, dus wordt het eigenlijk hoog tijd dat hier verandering in komt. De richtlijn willen wij ook toegepast zien op reclame op Internet.
Een vijfde voorstel tenslotte betreft de evaluatie. Ik wens dat de Commissie over drie jaar nagaat of er verder geharmoniseerd moet worden.
Ik hoop dat deze voorstellen door iedereen aanvaard kunnen worden zodat deze richtlijn zoals voorzien op 1 januari 2000 van toepassing kan worden.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de richtlijn waarover we het daarstraks hadden, gaat over de vrijwillige verplichting van de automobielindustrie om de CO2 -uitstoot door technische maatregelen te beperken. Nu hebben wij het veeleer over de verandering van het gedrag van de consumenten, dus over aanvullende maatregelen. Ik vind het ook goed dat men dat wil bereiken door informatie en niet door een wetsvoorschrift. Wij moeten namelijk de behoeften van de mensen niet dicteren, maar de burgers informeren en hen zelf laten beslissen. Ik vind het erg spannend als ik in de showroom van een autofabrikant zie dat op grote borden op de wagens niet langer wordt vermeld hoe veel PK een auto heeft of hoe snel hij rijdt, maar dat de ene wagen 3 liter verbruikt en een andere, even grote wagen 15 liter. De achtergrond heeft dan meestal een opvallende kleur zoals geel, zwart, rood of groen. Daarover wil ik het nu niet hebben, want dat is veeleer een politieke kwestie, maar in elk geval is het een opvallende kleur om de aandacht van de koper te trekken en hem te beïnvloeden.
Ik denk dat, zoals mevrouw Kestelijn-Sierens al heeft gezegd, de informatie in het belang van de eerlijkheid moet worden aangevuld. De testcyclus, die voor lichte bedrijfsvoertuigen jammer genoeg nog niet bestaat, houdt immers geen rekening met extra accessoires zoals airconditioning of extra interieurverwarming, die het verbruik met wel 20 % kunnen doen toenemen. Ik vind dat men de consument daar eerlijkheidshalve van op de hoogte moet brengen. Dat hoeft niet in detail te gebeuren, maar hij moet wel weten dat zulke accessoires het verbruik doen stijgen. Om de transparantie nog te vergroten moet ook het Internet in deze kwestie een grotere rol gaan spelen. Zo kan de consument thuis op zijn PC zien hoeveel een bepaalde auto met bepaalde accessoires verbruikt en hoe groot de CO2 -uitstoot ervan is. Ook in de showroom kan hij dan zien hoeveel een bepaald type auto verbruikt. Aangezien belastingvoordelen voor auto's met een laag verbruik de derde pijler van de strategie vormen, is dit niet onbelangrijk. De verbruiker moet exact weten hoeveel een bepaalde auto verbruikt en welk belastingvoordeel hij dus kan krijgen. Ik vind het dan ook goed dat de rapporteur de tekst heeft aangevuld om tot nog meer transparantie voor de consument te komen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in dit voorstel betreffende consumenteninformatie over het brandstofverbruik van nieuwe wagens worden een aantal belangrijke aspecten behandeld. Het voorstel is vooral een belangrijk onderdeel van de strategie van de Gemeenschap om de CO2 -uitstoot van personenwagens te beperken. Dat is geen nieuw idee. In mijn land zijn er al enkele jaren vrijwillige overeenkomsten om in reclamebrochures het brandstofverbruik expliciet te vermelden. Ook de autofabrikanten zelf hebben het idee zeer graag overgenomen, natuurlijk vooral zij die zuinige wagens kunnen aanbieden. Ik ben ervan overtuigd dat een etiket, dat niet alleen bij de verkoop wordt aangebracht maar ook in het verkeer op het voertuig aanwezig moet blijven, in de toekomst van groot belang zal zijn voor de beslissing van de consument.
Ik zou daarom ook willen dat in zulke strategieën meer gebruik wordt gemaakt van aansporing dan van bestraffing. Precies op zulke terreinen kan de markt zeer goed zichzelf reguleren. Ze zou dat sneller doen als de overheid bonussystemen zou hanteren of belastingvoordelen zou toekennen om de consumenteninformatie te stimuleren en het bedrijfsleven daartoe aan te zetten. Zulk een etiket ondersteunt ook de inspanningen van de autofabrikanten. Hoofddoel is de reductie van de uitstoot van schadelijke stoffen om de verplichtingen van het Protocol van Kyoto na te komen.
Ik begroet daarbij in het bijzonder de vrijwillige verplichting van de overkoepelende organisatie van autofabrikanten om in de komende jaren de CO2 -uitstoot stapsgewijs te reduceren. Die verbintenis is in het belang van de fabrikanten en de consumenten, maar vooral van het milieu. Daarnaast draagt ze ook bij tot de vereenvoudiging van de wetgeving. Tenslotte hebben de experts bindende regels vastgelegd, overigens met ongeveer hetzelfde doel als wat wij met de richtlijn over de constructie van autobussen in het verslag-Murphy beogen. Het is van het grootste belang dat de consumentenorganisaties, zoals de Stiftung Warentest en de ADAC, deze benchmark tot stand brengen, zodat de consument voor betrouwbare informatie niet alleen bij de fabrikant, maar ook bij gespecialiseerde organisaties terecht kan. Dat hebben wij ook al naar aanleiding van het Groenboek over efficiënte vervoerprijzen vastgesteld.
De files in de steden zorgen voor de meeste problemen. Het verbruik is daar bijzonder hoog, en de gevolgen van de files mogen vooral in dichtbevolkte gebieden dan ook niet worden onderschat. Wij moeten dus grote inspanningen doen om deze problemen op te lossen. Ik geloof ook dat er geen kruissubsidies mogen worden verleend, wat ook in het Groenboek over efficiënte vervoerprijzen staat. Wij hebben al genoeg problemen met de motorvoertuigen en moeten er in de eerste plaats op aandringen dat die milieuvriendelijk worden en onze steden niet onleefbaar maken.

Bjerregaard
Om te beginnen dank ik de milieucommissie en vooral de rapporteur, mevrouw Kestelijn-Sierens, niet alleen omdat zij een verslag van hoogstaande kwaliteit hebben afgeleverd, maar ook omdat ze ons voorstel zo snel behandeld hebben. De Commissie stemt in met een groot aantal van de constructieve amendementen die de milieucommissie heeft ingediend en kan de volgende amendementen volledig overnemen: 1, 2, 5, 7, het eerste gedeelte van 15, 18, 18, 20, 22 en het tweede gedeelte van 23. De amendementen 9, 12, 14, het eerste deel van 19 en het eerste deel van 23 kunnen wij principieel overnemen en amendement 17 wat betreft het effect van extra accessoires.
Nu zal ik toelichten waarom wij bepaalde amendementen niet kunnen aanvaarden. Aangezien het doel van het voorstel een betere voorlichting van de consument is - de heer Lange noemde het voorstel zoiets als een stukje transparantie ten voordele van de consumenten - kunnen wij niet instemmen met de amendementen 10, 11, 16 en 21 of de delen van de amendementen 19, 23 en 24 die elke concrete becijfering van de brandstofkosten per 10.000 afgelegde kilometers schrappen. Volgens de Commissie geven cijfers de consumenten een duidelijk signaal dat ze hun rijgedrag moeten wijzigen. De Commissie beseft dat de meeste lidstaten op dieselbrandstof lagere accijnzen heffen, maar de lidstaten kunnen in de kostenberekening andere belastingen opnemen. Op dit ogenblik onderhandelen wij met de Raad om dit aspect beter te specificeren in de richtlijn zelf. Aangezien de Commissie niet van plan is de gegevens betreffende het brandstofverbruik uit de richtlijn te schrappen, kunnen wij amendement 3 niet aanvaarden. Voorts kan de Commissie amendement 8 niet aanvaarden. Wij zijn het met het Parlement eens dat Internet-reclame ook onder het begrip reclamemateriaal valt, maar de lidstaten moeten zelf kunnen beslissen of zij Internet-reclame al dan niet tot het gebied van de reclame rekenen. Dan zijn er de amendementen 4 en 6 die de richtlijn uitbreiden tot bijna-nieuwe auto's. Dat kunnen wij niet aanvaarden. De richtlijn is in eerste instantie alleen voor nieuwe personenauto's bedoeld, maar het is niet uitgesloten dat wij ze in een later stadium uitbreiden tot gebruikte auto's. Deze amendementen beogen bovendien dat auto's die slechts voor één dag geregistreerd worden, ook onder de richtlijn vallen. De definitie van nieuwe auto's, zoals ze nu in de richtlijn is beschreven, omvat reeds deze categorie van auto's.
Dan zijn er delen van de amendementen 15, 18, 24 en 28 over een vereenvoudiging van de vorm waarin het brandstofverbruik opgegeven dient te worden, namelijk dat het altijd in liter per 100 afgelegde kilometers dient te worden uitgedrukt en niet nu eens in liter per 100 km en dan eens in kilometers per liter. Wij kunnen hiermee niet instemmen, omdat elke lidstaat zijn eigen traditie heeft voor het opgeven van brandstofverbruik. Het is belangrijk dat we ons in dit opzicht soepel opstellen als we willen dat de consumenten in de verschillende lidstaten deze richtlijn aanvaarden. De redactionele wijzigingen in de amendementen 17 en 25 kunnen wij niet aanvaarden. Wij vinden de huidige formulering over klimaatwijziging en auto's een goed compromis, omdat het enerzijds de aandacht vestigt op het probleem en anderzijds de automobilisten op hun verantwoordelijkheid wijst.
Samenvattend kan de Commissie dus een groot deel van de amendementen overnemen. Wij zijn blij met de snelle behandeling en de positieve reactie van de milieucommissie en de rapporteur.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.30 uur plaats.

De ozonlaag afbrekende stoffen
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0465/98) van mevrouw Graenitz, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen (COM(98)0398 - C4-0580/98-98/0228(SYN)).

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de ozonlaag, die de mensen, dieren en planten op aarde tegen schadelijke ultravioletstraling uit de ruimte beschermt, is sinds het begin van de metingen in het begin van de jaren "80 10 % dunner geworden. Op het noordelijk halfrond, boven Scandinavië en Siberië, is ze al voor 45 % afgebroken.
Met het Protocol van Montreal hebben wij meer dan tien jaar geleden een manier gevonden om maatregelen te treffen om het gebruik van stoffen die de ozonlaag vernietigen, geleidelijk te verminderen. Enkele weken geleden, op de twaalfde conferentie van de verdragspartners, trad het deel van het Protocol in werking waarin ook de ontwikkelingslanden er zich toe verbonden hebben de productie van CFK's stop te zetten. In de Europese Unie is de productie van volledig gehalogeneerde CFK's al sinds 1995 verboden. Nu beginnen wij het gebruik van gedeeltelijk gehalogeneerde CFK's terug te schroeven.
Ik vind het zeer goed en verstandig dat de Commissie voorstelt de productie sneller stop te zetten dan het Protocol van Montreal voor de Europese Unie bepaalt.
Ik heb in de voorstellen van de Commissie enkele wijzigingen aangebracht. Ik meen immers dat de productie van bepaalde stoffen nog sneller kan worden stopgezet, dat er vervangende stoffen beschikbaar zijn en dat de productie zoveel mogelijk op hetzelfde moment moet worden stopgezet om te voorkomen dat er voor de verschillende producten te uiteenlopende termijnen gelden. Bovendien moeten wij ook stapsgewijs van het gebruik van HCFK's afzien, zodat de industrie de productie daarvan geleidelijk kan verminderen. Ik denk dat onze industrie daarmee instemt.
Ik heb in mijn verslag ook andere problemen behandeld. Zo wordt smokkel een steeds dringender probleem. Gesloten systemen van oude installaties lekken. Kleine hoeveelheden, 20 of 50 liter CFK, volstaan om die oude installaties weer voor enkele jaren draaiende te houden. Daarom word er CFK gesmokkeld. Ik hoop dat deze voorstellen om de controles te verscherpen en om de bedrijven te helpen sneller met de productie te stoppen ook kunnen worden uitgevoerd.
Voorts meen ik dat er een regeling moet komen voor de uitvoer van stoffen die in de Unie al zijn verboden. Ik heb een overgangstermijn voorgesteld om te voorkomen dat de ontwikkelingslanden, die volgens het Protocol van Montreal langer CFK's mogen gebruiken dan de Europese Unie, eigen bedrijven moeten bouwen of samen met ons van het gebruik van die stoffen moeten afzien. Die landen moeten de mogelijkheid hebben nieuwe stoffen te kopen zodat hun nieuwe bedrijven vervangmiddelen kunnen gebruiken.
Ik zou nog twee moeilijke problemen willen vermelden waarvoor ik geen echte oplossing gevonden heb. In de eerst plaats is er het probleem van het gebruik van HCFK in brandblussers. Jammer genoeg heb ik pas vandaag van de Commissie vernomen dat het gebruik van HCFK in brandblusapparaten sinds deze zomer verboden is na een arrest van het Europees Hof van Justitie. Het is jammer dat die informatie bij de stemming in de commissie nog niet beschikbaar was. Ik geloof dat ook de indieners van het in de commissie goedgekeurde amendement, die zich hiervoor door hun groene minister van Milieuzaken hadden laten adviseren, daarvan niet op de hoogte waren. Ik vind het erg jammer dat ik pas sinds vanavond op de hoogte ben en daarover niet meer met de commissievoorzitter heb kunnen spreken. Ik zal het Parlement morgen voor de stemming van dit feit op de hoogte brengen, zodat wij niet hoeven te stemmen.
Een laatste punt betreft methylbromide. Daarover werd na de behandeling en na de stemmingen in de commissie een compromis bereikt. De zuidelijke lidstaten mogen het langer gebruiken voor bodemfumigatie. Ik weet dat zo een compromis moeilijk ligt en uit milieuoogpunt eigenlijk verwerpelijk is, maar ik verzoek de Commissie een manier te vinden om een goede overgang mogelijk te maken.

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, nog nooit is er zo'n groot gat in de ozonlaag boven het Zuidpoolgebied gemeten als in oktober van dit jaar. De beschermende ozonlaag is op dit moment zo aangetast, dat het gat drie keer zo groot is als heel Australië. Het voortbestaan van de mens wordt ernstig bedreigd en dat is een toestand waar wij een gemeenschappelijke oplossing voor moeten vinden. De ozonlaag wordt op dit moment zo snel uitgedund dat wij geen flauw idee hebben van de gevolgen voor de toekomst. Wij weten wel dat de aantasting van de ozonlaag reeds vandaag de dag grote consequenties zal hebben, vooral in de gebieden waarvan bekend is dat de ozonlaag erboven dun is en waar steeds meer gevallen van huidkanker voorkomen.
Het belang van grensoverschrijdende samenwerking kan nauwelijks duidelijker blijken dan in deze kwestie - en wij moeten snel zorgen voor veranderingen. Wij weten dat gedurende de volgende jaren een snelle uitdunning van de ozonlaag wordt verwacht als wij het niet eens worden over een radicale vermindering van de uitstoot van de ozonlaag afbrekende stoffen.
Ik juich daarom de initiatieven toe die de Commissie heeft genomen toen men vroeg om verbeteringen en aanscherpingen van de verordening over de ozonlaag afbrekende stoffen. Ik wil ook mevrouw Graenitz ervoor bedanken dat zij zich op zo'n uitstekende en kundige wijze heeft verdiept in dit zeer technische en moeilijke onderwerp, en dat zij op veel terreinen wijzigingen heeft voorgesteld die neerkomen op een verdere aanscherping van de voorstellen van de Commissie.
Er is een vraagstuk waarop ik dit verband speciaal wil wijzen. Er zijn steeds weer nieuwe stoffen ontdekt die de ozonlaag afbreken. Dat zijn stoffen waarvan het gebruik nog niet is opgenomen in het Protocol van Montreal en die ook niet worden onderworpen aan de regels van de door de Unie uitgevaardigde verordening over de ozonlaag afbrekende stoffen. Op dit moment kennen wij bijvoorbeeld stoffen die een veel sterker afbrekend effect hebben dan bepaalde stoffen die reeds onder overeenkomsten en wetgeving vallen.
Voor het bereiken van de doelen waarover wij het in het Protocol van Montreal eens zijn geworden, is het van belang dat wij komen tot een oplossing van de problematiek rond nieuwe stoffen die de ozonlaag afbreken. Om dit mogelijk te maken moeten wij een manier vinden om deze stoffen snel en eenvoudig aan regelgeving te onderwerpen, zodat ze onder de verordening kunnen vallen zodra ze zijn ontdekt. Ik wil het Parlement dan ook aansporen om zijn steun te geven aan voorstellen die de parlementaire commissie heeft gedaan om deze nieuwe stoffen onder de verordening te laten vallen.
Zoals gezegd weten wij dat het gat in de ozonlaag groter is dan ooit. In dit verband zou ik willen opmerken dat over bepaalde aspecten van het bestaan geen compromis kan worden gesloten. Het gat in de ozonlaag is zo'n kwestie waarover geen compromis mogelijk is. Dat fabrieken die deze stoffen produceren misschien moeten sluiten als wij deze stoffen verbieden, is geen argument. Het is misschien zelfs belangrijker deze fabrieken te sluiten, omdat we de effecten van hun producten kennen. Daarom sta ik ook zeer sceptisch tegenover de compromissen die wij hebben gesloten, onder andere vanuit milieuoogpunt, maar ook vanuit een oogpunt van concurrentie.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mevrouw Graenitz hartelijk feliciteren met haar verslag. Ze heeft het zich niet gemakkelijk gemaakt. Toch is het resultaat zeer overzichtelijk. Ik geloof dat het voor mevrouw Graenitz en mijzelf als Oostenrijkers erg gemakkelijk was geweest om een heel ander verslag voor te leggen. Als Oostenrijkers moeten wij in de Unie echter op een pijnlijke manier ervaren dat niet alles gaat zoals wij het willen. Wij hebben zuiderburen die nu eenmaal nog niet meekunnen.
Het grote succes van het Protocol van Montreal is ongetwijfeld dat de ozonlaag de laatste jaren ietwat minder snel wordt afgebroken. Het gat is niet kleiner geworden, maar de snelheid waarmee het groter wordt is een beetje afgenomen. Dit verslag onderkent het probleem van de vernietiging van de ozonlaag en spreekt zich dan ook ondubbelzinnig uit voor de stopzetting van de productie en het gebruik van ozonvernietigende stoffen. Wij weten allemaal wat de gevolgen zijn: huidkanker bijvoorbeeld, of oogproblemen. Er zijn echter ook gevolgen voor alle ecosystemen. Daarom heeft de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming voor dit zo belangrijke probleem een zo breed mogelijke consensus willen vinden en ook met een aantal belangen rekening willen houden.
Ik heb dan ook mijn best gedaan om met mijn collega's uit de zuidelijke lidstaten een compromis te bereiken over het gebruik van methylbromide in de landbouw. Dat is allesbehalve een Oostenrijkse wens. Wij hebben het product niet nodig, niemand heeft het nodig, maar er zijn lidstaten die een bijzonder klimaat hebben en die denken dat ze het daarom niet kunnen missen. Ik geloof dat het Europees Parlement ertoe kan bijdragen dat er zo snel mogelijk maatregelen worden getroffen om het milieu te beschermen. Wij weten allemaal dat overal en altijd verwatering dreigt en dat wij ons daartegen moeten verzetten.
Toch wil ik mijn collega's uit het zuiden danken voor de samenwerking. Het was niet oninteressant te zien dat Italiaanse collega's van verschillende partijen, uit mijn fractie zowel als uit die van mevrouw Graenitz, met voorstellen zijn gekomen. Als leden van het Europees Parlement, verantwoordelijk voor een goed milieu, hebben wij de plicht en de taak te voorkomen dat er schade wordt toegebracht aan ons milieu en dat wij niet meer dezelfde fouten maken als in het verleden.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, hoewel er de laatste jaren op internationaal vlak veel gebeurd is, zoals meerdere sprekers hebben opgemerkt, is de weg nog lang. De toenemende mogelijkheden om alternatieve stoffen te gebruiken dwingen ons ertoe te proberen nog meer te doen. Dit voorstel is een stap in de goede richting. Het beoogt beperkingen of een rechtstreeks verbod alsook controle en goedkeuring in geval van export. Een van de dingen die de Europese Unie helaas nog niet heeft kunnen aanpakken - de commissaris zal het met mij eens zijn dat ik helaas zeg - betreft de fiscale mogelijkheden, die nochtans zeer efficiënt zijn om een gedragswijziging te bewerkstelligen. In Denemarken hebben wij dit instrument gebruikt en dachten wij aanvankelijk dat het een hoop geld in de staatskas zou brengen, maar het tegendeel is waar, omdat men onmiddellijk op alternatieve stoffen is overgestapt. Dit bewijst dus waar het op aankomt: de portemonnee. In de Unie hebben we deze mogelijkheid echter niet. Ik dank de rapporteur voor het werk dat ze heeft verricht. Onze fractie stemt voor de amendementen die de regels verscherpen. Ik heb begrip voor de compromisamendementen die de rapporteur met de Fractie van de Europese Volkspartij heeft gesloten. Indien ik rapporteur was geweest, zou ik hetzelfde gedaan hebben. Nu ben ik net als mijn fractie echter voorstander van een verscherping van de regels. Wij vinden dat methylbromide nu al vervangen kan worden. Dit is reeds gebeurd in de broeikassen in de noordelijke landen en het gebruik van de alternatieven verloopt probleemloos. Het moet dus ook mogelijk zijn in de zuidelijke landen.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, zoals bekend bevat dit verslag verschillende goede gedeelten inzake een strengere wetgeving, die wij natuurlijk zullen steunen, maar er zijn ook diverse delen die ons teleurstellen. Dat geldt vooral voor de regels voor methylbromide. Ik sta vooral sceptisch tegenover de compromisvoorstellen van de PSE-Fractie en de PPE-Fractie, de nummers 32 en 33, die erop neerkomen dat men een zeer grote uitzondering maakt, die een negatief effect op de ozonlaag zal hebben. Bovendien maakt men uitzonderingen voor een stof die zeer gevaarlijk is voor de gezondheid, terwijl er duidelijke alternatieven beschikbaar zijn. Ik betreur het dat men niet geprobeerd heeft tot een compromis met andere fracties te komen, iets wat in dit Parlement waarschijnlijk mogelijk geweest was. Ik zou ook willen wijzen op de voorliggende amendementen van de V-Fractie en de GUE/NGL-Fractie, die mijns inziens een beter alternatief zijn.
Ik denk ook dat het interessant is dat dit soort richtlijn wordt beschouwd als een artikel-130-richtlijn, gezien het feit dat het om chemicaliën gaat. Deze mogelijkheid kan zeker gebruikt worden voor meer richtlijnen inzake diverse chemicaliën, die niet over harmonisering gaan, maar die een progressiever wetgeving in verschillende landen mogelijk maken. Die mogelijkheid zou moeten worden gebruikt.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit verslag stelt ook mij teleur. Ik vind het beschamend dat wij het hier over de bescherming van de ozonlaag hebben maar toestaan dat de ergste ozonkiller, methylbromide, op de markt blijft. Het Europees Parlement heeft zich tot speelbal van kortzichtige, nationale lobbybelangen laten maken. Dat is zeer betreurenswaardig.
Wij weten allemaal dat methylbromide een van de stoffen is die het sterkst aan de vernietiging van de ozonlaag bijdragen. Als wij geen maatregelen treffen, helpt het echter niet dat wij erover klagen dat het gat in de ozonlaag groter wordt. Ik vind het erg jammer dat de Europese Commissie niet heeft voorgesteld dit verbod vanaf 2001 van kracht te laten worden. De grote fracties willen dat pas vanaf 2004. Ik denk dat dit ook indruist tegen wat in sommige lidstaten gebeurt. Ik betreur dat des te meer omdat er alternatieven beschikbaar zijn. Verschillende lidstaten hebben dat bewezen. Ik vind het beschamend dat wij toegeven aan de lobby's en daarbij onomkeerbare schade aan het ecosysteem en schade aan de gezondheid, zoals huidkanker, op de koop toe nemen.

Weber
Mijnheer de Voorzitter, enkelen onder ons hebben een ernstige tekortkoming ontdekt in het voorstel van de Commissie over ozonlaag afbrekende stoffen. Een multinationale onderneming die in mijn eigenland, Luxemburg, een fabriek runt heeft toestemming gekregen door te gaan met het gebruik van CFC-11 als oplosmiddel in een industrieel procédé, hoewel er een vervangend middel bestaat dat geen ozon afbreekt en in een ander productieproces binnen dezelfde onderneming al sinds 1995 wordt gebruikt.
Du Pont de Nemours gebruikt al bijna 15 jaar CFC-11 als oplosmiddel bij de productie van polyurethaanwol. De jaarlijkse uitstoot van CFC-11 bedraagt omstreeks 15 ton; een aanzienlijke hoeveelheid dus. Kort geleden is de betreffende vergunning verlengd. Du Pont de Nemours noemt dit oplosmiddel nu een verwerkingsmiddel, maar dat is gewoon een truc om CFC-11 te kunnen blijven gebruiken.
We moeten dit soort verlengingen niet meer toestaan, vooral omdat er een vervanging bestaat, pentaan, die inmiddels met succes in een parallelle productiemethode wordt toegepast. Mijn fractie heeft een verzoek ingediend om over de laatste paragraaf van Bijlage VI van het voorstel op onderdelen te stemmen. In deze paragraaf wordt een opsomming gegeven van de processen waarin het gebruik van CFC-11 als verwerkingsmiddel geoorloofd blijft. Ik stel voor dat we deze paragraaf schrappen door er morgen gewoon tegen te stemmen.
Tenslotte het volgende. HCFC's hebben nog altijd een zeer hoog ODP en dragen in hoge mate bij aan het broeikaseffect. Ik verzoek u dan ook dringend het gebruik van HCFC's als verwerkingsmiddel te verbieden.

Blokland
Voorzitter, mede dankzij het Protocol van Montreal kunnen de ozonlaag afbrekende stoffen snel uitgebannen worden. Na 100 jaar zal dit pas het beoogde effect hebben, namelijk het dichten van het ozongat. Tevens hopen we dat dan het aantal gevallen van huidkanker gedaald zal zijn.
Positief is dat de Europese Unie maatregelen wil nemen om dit uitbanningsproces te versnellen. Gezien de snelle toename in beschikbare alternatieven is dit ook mogelijk. Een extra stimulans hierbij is dat de baten duidelijk groter zijn dan de overgangskosten. De productie, het gebruik en het op de markt brengen van methylbromide moet per 2001 stopgezet worden. Er kunnen geen uitzonderingen gelden op grond van klimatologische omstandigheden. In de Nederlandse en Duitse tuinkassen heersen dezelfde klimatologische omstandigheden als in de zuidelijke lidstaten, terwijl er in Nederland al sinds 1992 en tegenwoordig ook in Duitsland geen methylbromide meer wordt gebruikt. Als de juiste techniek wordt toegepast, levert dit geen productieverlies op en het is bovendien gezonder voor de werknemers.
Wat betreft het gebruik van HCFK's in brandblusapparatuur als alternatief voor halonen, kan ik melden dat dit reeds verboden is, dus ook voor Italië dat zich er ondanks een uitspraak van het Europees Hof niet aan houdt. Ook voor HCFK's zijn inmiddels alternatieven voorhanden, die bovendien geen carcinogene werking hebben.
De enige uitzondering die wat ons betreft wel toegestaan is, geldt voor de "essentiële toepassingen" , zoals CFK's in inhalatoren of chemische uitgangsstoffen voor farmaceutische producten. Aangezien deze stoffen buiten de EU niet in voldoende zuivere vorm te krijgen zijn, moet alle handel in ozonlaag afbrekende stoffen met landen buiten de EU verboden worden.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik de milieucommissie en in het bijzonder de rapporteur, mevrouw Graenitz, voor het verslag dat wij vanavond behandelen. De amendementen beogen bijna allemaal een versnelde afschaffing van de ozonlaag afbrekende stoffen. Ik sluit mij uiteraard volledig bij deze doelstelling aan. Wij voeren momenteel vrij ingewikkelde onderhandelingen met de Raad, en de Commissie kan op dit ogenblik niet zo ver gaan als het Parlement op sommige gebieden wel zou willen. Desalniettemin hoop ik dat ik in een later stadium van de procedure op enkele voorstellen zal kunnen terugkomen.
Dit gezegd zijnde kan de Commissie de amendementen 14, 21, 22, 23 en 28 volledig, alsook de amendementen 1, 2, 3, 4, 19, 24, 25, 26, 27 en 30 principieel aanvaarden. Ik licht even toe waarom we de andere amendementen niet kunnen overnemen. Sommige amendementen beogen een verscherping van de procedures voor toezicht, rapportage en inspectie. Wij kunnen de meeste aanvaarden, behalve amendement 20, omdat dit naar onze mening een overlapping is met reeds bestaande procedures en dus overbodig is. Wat de afschaffing van methylbromide betreft, kan de Commissie niet instemmen met amendement 5, omdat een verbod op een voor kritische doeleinden toegestane vrijstelling in de landbouw na 2006 strijdig is met het Protocol van Montreal. Indien de criteria voor het verlenen van vrijstelling voor kritische doeleinden correct gebruikt worden, moet het ook na 2006 mogelijk zijn vrijstelling te verlenen. Dan zijn er de amendementen 32 en 33, waarmee men de afschaffing van methylbromide in lidstaten met speciale klimaatomstandigheden tot het jaar 2005 wil uitstellen. Dit is hier vanavond reeds ter sprake gekomen en ik moet zeggen dat ik het absoluut eens ben met de opmerkingen van mevrouw Dybkjær, de heer Sjöstedt, mevrouw Breyer en de heer Blokland, maar niet met die van mevrouw Flemming. Een algemene vrijstelling voor alle zuidelijke lidstaten zou kunnen betekenen dat 80 % van het totale gebruik van methylbromide in de EU vrijgesteld wordt met als gevolg dat wij onze verplichtingen krachtens het Protocol van Montreal niet langer kunnen nakomen. Het protocol eist de totale afschaffing van methylbromide en verbiedt nadien het gebruik ervan, zelfs indien er bepaalde types plastic folie worden gebruikt.
De controle op de productie van HCFK's is een onderdeel van het gemeenschappelijk ozonbeleid. De Commissie heeft voorgesteld de situatie nog voor het jaar 2002 te herzien en naar gelang van de ontwikkeling van de gebruikspatronen overal ter wereld vast te stellen of een verdere beperking noodzakelijk is. De amendementen 6, 7, 8 en 9 zullen deze flexibiliteit beperken, omdat ze nu reeds extra beperkingen invoeren, zonder te weten of ze doeltreffend zijn. Daarom kan de Commissie deze amendementen nu niet aanvaarden. Dan zijn er enkele amendementen die een betere controle op het gebruik van HCFK's beogen. Wij kunnen de amendementen 11, 12, 13 en 31 niet aanvaarden, omdat ze de problemen zullen toespitsen en de kosten voor kleine en middelgrote ondernemingen de hoogte injagen door de data waarop het verbod om HCFK's te gebruiken in oplosmiddelen voor koelapparatuur en polyurethaanschuim ingaat, te vervroegen. De Commissie kan niet instemmen met amendement 16 betreffende het verbod op de verkoop van gebruikte apparatuur die HCFK's bevatten, omdat het de illegale verwijdering en uitstoot van HCFK's in de hand zal werken. De amendementen 17 en 29 beogen een verbod van de uitvoer van HCFK-bevattende producten naar landen waar deze stoffen nog steeds toegelaten zijn. Wij menen dat een te strenge wetgeving in de Gemeenschap er gemakkelijk kan toe leiden dat de productie-eenheden naar andere plaatsen worden overgebracht. De Commissie begrijpt de bedoeling van amendement 18, maar dit is strijdig met de uitzondering voor bijzondere gevallen in artikel 5, lid 6.
Dan kom ik bij de amendementen 10 en 15 over de halonen en HCFK's in systemen voor brandbeveiliging. De afschaffing van halonen staat bovenaan de agenda, maar het is belangrijk ervoor te zorgen dat onnodige emissies in de atmosfeer voorkomen worden. De meeste lidstaten beschikken echter nog niet over installaties voor hergebruik, recyclage, opslag of in dit geval vernietiging van halonen op een aanvaardbare manier. Het zal nog enige tijd duren vooraleer het zover is. Daarom kan de Commissie amendement 10 niet aanvaarden. Amendement 15 beoogt de invoering van een nieuwe uitzondering, waardoor HCFK's als vervanging moeten kunnen dienen voor halonen in brandbeveiligingssystemen. Ik denk dat mevrouw Graenitz het in haar interventie ook over dit amendement had.
Tenslotte wil ik mevrouw Graenitz en de milieucommissie nog eens danken voor het verslag en de grondige behandeling van het voorstel van de Commissie. Ik kijk uit naar de verdere constructieve samenwerking, waardoor de Gemeenschap haar voortrekkersrol op het gebied van de bescherming van de ozonlaag kan blijven spelen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.45 uur gesloten)

