2. Kambodża, w szczególności przypadek Sama Rainsy'ego
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest Kambodża, w szczególności przypadek Sama Rainsy'ego.
Marietje Schaake
autorka. - Panie przewodniczący! Sam Rainsy jest naszym kolegą, posłem do kambodżańskiego parlamentu. Już tylko sam ten fakt doprowadził do prób zamachów oraz wielu ataków politycznych i prawnych ze strony partii rządzącej, w tym do wyroku 12 lat więzienia. Partii rządzącej najwyraźniej nie podoba się to, że Sam Rainsy ujawnia korupcję i przypadki łamania praw człowieka.
Chciałabym przypomnieć tej partii rządzącej, że UE jest największym pojedynczym donatorem na rzecz Kambodży, a udzielanie tej pomocy jest uwarunkowane przestrzeganiem praw człowieka i wolności podstawowych.
W 2006 roku Sam Rainsy został laureatem Nagrody Wolności, przyznawanej przez organizację Liberal International. Otrzymał ją za obronę praw, którymi cieszymy się w tym Parlamencie. Dlatego wzywamy władze Kambodży do realizacji zaleceń Specjalnego Sprawozdawcy ONZ ds. Praw Człowieka w Kambodży.
Raül Romeva i Rueda
autor. - Panie przewodniczący! Jak już powiedziano, Unia Europejska jest największym pojedynczym donatorem na rzecz Kambodży i jesteśmy jak najbardziej uprawnieni do wezwania kambodżańskich władz nie tylko do podjęcia reform politycznych i instytucjonalnych służących tworzeniu demokratycznego państwa, opierającego się na rządach prawa oraz poszanowaniu wolności i praw podstawowych, ale również do okazania woli skutecznego przeciwdziałania powszechnej pladze korupcji, masowym akcjom wylesiania powodującym przesiedlenia ludności, grabieniu ziemi i zorganizowanej turystyce seksualnej, do odrzucenia obecnej kultury bezkarności i do postawienia przed obliczem sądów wszystkich osób zaangażowanych w takie działania.
Konieczne jest również zagwarantowanie swobodnego i uczciwego wyrażania poglądów politycznych, bez zastraszania czy szykanowania. W szczególności powinniśmy wyrazić nasze zaniepokojenie postępowaniem wobec przywódcy opozycji, Sama Rainsy'ego i skazaniem go na 12 lat więzienia pod zarzutem gestu, którego charakter uznaje się za symboliczny i czysto polityczny. Szczególnie niepokojące jest to, że utrzymanie tego wyroku uniemożliwiłoby udział Sama Rainsy'ego w wyborach parlamentarnych w 2013 roku i spowodowało konsekwencje znacznie wykraczające poza jego przypadek, ponieważ niewątpliwie wpłynie on na całą opozycję.
Véronique De Keyser
Panie przewodniczący! Mamy przed sobą pilną rezolucję, zdominowaną przez sprawę Sama Rainsy'ego, który jest postacią czasem kontrowersyjną, ale mimo to nie możemy zapomnieć o prawdziwym problemie demokracji kryjącym się za tym przypadkiem.
Zatem, jak już powiedziano, Sam Rainsy jest liberałem i przeciwnikiem przywódcy, Huna Sena. Pan Rainsy został już skazany na 18 miesięcy więzienia i uzyskał ułaskawienie dopiero w 2006 roku. Rzeczywiście oskarżył on Huna Sena, że to on stał za atakiem granatami z 1997 roku.
Obecnie Rainsy został oskarżony o zbrodnię - symboliczną, jak już powiedziano - polegającą na przesunięciu oznaczeń na spornej granicy między Wietnamem a Kambodżą oraz na rozpowszechnianiu tak zwanych fałszywych map. Zaocznie wydany wyrok 12 lat więzienia to dużo, ale w rzeczywistości jasne jest, o co w tym wszystkim chodzi. Jedynym celem jest uniemożliwienie mu udziału w następnych wyborach w 2013 roku, a Rainsy jest przywódcą drugiej opozycyjnej partii politycznej w państwie.
Atmosfera polityczna w Kambodży jest zatem napięta, zbliżają się wybory i wykorzystuje się taktykę pozyskiwania głosów, ale następuje również dryfowanie w kierunku rządów autorytarnych. Oprócz przypadku Sama Rainsy'ego chciałabym zwrócić uwagę na prześladowania przedstawicieli organizacji pozarządowych: pani polityk Mu Sochuy, która została uznana za winną zniesławienia premiera, dziennikarza Hanga Chakry, uwięzionego za ujawnienie korupcji w otoczeniu wicepremiera Soka Ana, i tak dalej.
Dlatego chciałabym jedynie zwrócić uwagę, podobnie jak czynili to już inni, że jesteśmy donatorami, że mamy porozumienie o współpracy, w którym zakłada się obowiązek poszanowania podstawowych wolności. Wzywam również do opracowania nadzwyczajnego planu humanitarnego dla społeczeństwa, ludności dotkniętej kryzysem w sektorach budownictwa i włókienniczym. To również niezwykle istotne.
Charles Tannock
autor. - Panie przewodniczący! Chociaż na papierze w Kambodży panuje pluralistyczna demokracja, to według szanowanej organizacji pozarządowej, Human Rights Watch, politycy i dziennikarze nieprzychylni rządowi spotykają się z przemocą i zastraszaniem.
Oprócz tego system sądownictwa jest w dalszym ciągu słaby i podlega wpływom politycznym. Ponadto rząd w dalszym ciągu stara się nie zauważać przypadków nieuczciwego wywłaszczania gruntów rolnych, nielegalnej wycinki i powszechnego grabienia zasobów naturalnych kraju.
Sam Rainsy, lider opozycji, obecnie przebywający na wygnaniu we Francji, został zaocznie skazany na 10 lat więzienia. Jego tak zwana "zbrodnia” służyła zwróceniu uwagi na konfiskatę chłopom ziemi przez rząd w wyniku negocjacji granicznych z sąsiadującym Wietnamem, w trakcie których został oskarżony o przesunięcie słupów granicznych.
Celem dzisiejszej rezolucji jest przypomnienie na czas rządowi Kambodży, że jeżeli chce zacieśnić stosunki z UE, to musi zagwarantować i respektować podstawowe wolności i prawa. W przeciwnym razie Kambodża naraża się na zrównanie w oczach społeczności międzynarodowej z traktowaną niczym parias Birmą.
Monica Luisa Macovei
autorka. - Panie przewodniczący! Pan Rainsy, przywódca opozycji, został zaocznie skazany na 12 lat więzienia. Jego proces był niezgodny z międzynarodowymi normami uczciwego i bezstronnego procesu sądowego, a skazanie go nastąpiło z pobudek politycznych. Podobne oskarżenia wobec członków partii opozycyjnej są dość częste i pokazują, że w Kambodży nie istnieje bezstronny wymiar sprawiedliwości. Te decyzje sądów stanowią naruszenie podstawowych praw człowieka, w tym wolności wypowiedzi i prawa do uczciwego procesu.
Zdecydowanie sprzeciwiam się skazaniu Sama Rainsy'ego i osób mu podobnych, które korzystają z wolności wypowiedzi, wzywam więc rząd Kambodży do zawrócenia z obecnej drogi tyranii. Na arenie międzynarodowej musimy przypomnieć władzom Kambodży, by dążyły do wprowadzenia demokracji i nie stosowały prawa wybiórczo przeciwko prawom jednostki. W szczególności wzywam Komisję do przypomnienia władzom Kambodży, żeby nie wykorzystywały nowych przepisów dotyczących organizacji pozarządowych do ograniczania działalności opozycji i społeczeństwa obywatelskiego.
Sari Essayah
w imieniu grupy PPE. - (FI) Panie przewodniczący! Sposób traktowania Sama Rainsy'ego to zaledwie wierzchołek góry lodowej jeśli idzie o autorytarną kontrolę, jaką partia rządząca w Kambodży sprawuje w celu wywierania politycznego wpływu na sądy, aby uciszyć krytykę pod swoim adresem. Oczywiście głównym celem tego rządu jest uciskanie społeczeństwa obywatelskiego i wspieranie systemu jednopartyjnego. Znajduje to wyraz również w wyroku wobec Sama Rainsy'ego, będącym próbą uniemożliwienia mu startu w wyborach w 2013 roku.
Jak już tu wspomniano, UE jest największym pojedynczym donatorem na rzecz Kambodży, dlatego w przedmiotowej rezolucji nie możemy zadowolić się li tylko potępieniem licznych przypadków naruszania praw człowieka w tym kraju, braku sprawnego systemu sądownictwa oraz upolitycznienia sił zbrojnych. Musimy też w jednoznacznych słowach przypomnieć o umowie o współpracy obowiązującej między UE a Kambodżą oraz o jej art. 1, w którym wzywa się do przestrzegania praw człowieka. Jeżeli swobody obywatelskie będą w dalszym ciągu lekceważone, trzeba będzie wyciągnąć konsekwencje, a UE musi uwarunkować dalszą pomoc od wyraźnej poprawy sytuacji w zakresie praw człowieka.
Corina Creţu
Wyrok skazujący Sama Rainsy'ego, przywódcy kambodżańskiej opozycji, na 12 lat więzienia to naprawdę poważne naruszenie praw człowieka i jaskrawy dowód na autorytaryzm dominujący w życiu politycznym Kambodży. Po wydaleniu ze Zgromadzenia Narodowego i trzykrotnym jak dotąd odebraniu mu immunitetu poselskiego, wraz z licznymi próbami odebrania mu życia i zabójstwem kilkudziesięciu jego zwolenników, Sam Rainsy został obecnie zaocznie skazany za swój protest o zdecydowanym wydźwięku politycznym.
Zasadniczo ostatecznym celem wyroku wydanego we wrześniu jest uniemożliwienie przywódcy opozycji kandydowania w mających się odbyć za ponad dwa lata wyborach, co na zawsze udaremni szanse Kambodży na ustanowienie demokracji. Oprócz żądań zgłaszanych wobec władz Kambodży w przedmiotowej rezolucji, w której zwracamy się o zaprzestanie prześladowań politycznych, chciałabym również zwrócić się do wysokiej przedstawiciel Unii Europejskiej do spraw zagranicznych o wywarcie niezbędnego nacisku na władze, aby ponownie podjęły reformy polityczne i instytucjonalne konieczne dla ustanowienia prawdziwej demokracji.
Gerald Häfner
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący! Kambodża to piękny kraj o bogatej historii, ale zarówno kraj, jak i jego historia mają swoje ciemne strony. Najnowsze problemy obejmują znikanie ludzi, którzy są więzieni bez wyroku, wysoki poziom korupcji, nielegalną konfiskatę ziemi i nielegalny wyrąb lasów. Jako posłów do Parlamentu Europejskiego najbardziej zaniepokoić nas powinno porywanie z ulicy ludzi, którzy krytykują i ujawniają te praktyki, wytaczanie im fikcyjnych procesów, a następnie wtrącanie ich do więzienia.
Sam Rainsy, przywódca kambodżańskiej opozycji, padł ofiarą poważnych prześladowań. Został wybrany do parlamentu, ale w 1995 roku go z niego wyrzucono. Udało mu się jednak wrócić. W trakcie kampanii wyborczej doszło do kilku ataków na niego, a w jednym z nich zginęło 80 osób. Miałem zaszczyt odwiedzić go w Kambodży. Okazało się, że jest osobą nastawioną bardzo pokojowo, gorącym zwolennikiem demokracji i praw człowieka. Teraz na podstawie wątpliwych przesłanek został skazany na 12 lat więzienia za gest o znaczeniu symbolicznym.
Każdy, kto więzi przywódcę partii opozycyjnej, więzi również znaczną część reprezentowanych przez niego obywateli kraju. Każdy, kto więzi przywódcę partii opozycyjnej i uniemożliwia mu udział w kolejnych wyborach, blokuje proces demokratyczny, łamiąc prawa obywatelskie i prawa człowieka. Uważam, że nie powinniśmy się na to godzić, wzywam więc Komisję, aby przede wszystkim zażądała przestrzegania art. 1 umowy o współpracy zawartej z Kambodżą. Stwierdza się w nim, że przestrzeganie praw człowieka w Kambodży jest warunkiem wstępnym udzielenia pomocy przez Unię Europejską.
Adam Bielan
Miałem okazję być dwukrotnie w Kambodży. Po raz pierwszy dwa lata temu wraz z misją obserwacyjną Parlamentu Europejskiego podczas wyborów parlamentarnych, po raz drugi pół roku temu. Muszę powiedzieć, że Kambodża to kraj, który w ostatnich latach rozwijał się bardzo szybko (chodzi mi o rozwój gospodarczy), podobnie zresztą jak inne kraje tego regionu świata. Niestety wraz z szybkim rozwojem gospodarczym nie mamy do czynienia z procesem demokratyzacji tego kraju. Nie ma bowiem prawdziwej demokracji bez silnych mediów, które kontrolują partię rządzącą, bez silnej opozycji, bez silnego sektora organizacji pozarządowych.
Wyrok na Sama Rainsy'ego, zresztą nie pierwszy, jest kolejnym ciosem w opozycję. Jeżeli wyrok ten zostanie utrzymany, Sam Rainsy nie będzie mógł startować w kolejnych wyborach parlamentarnych, chociaż cieszy się dosyć dużą popularnością w swoim kraju. Wyrok jest o tyle zastanawiający, że w dalszym ciągu, po ponad 30 latach od upadku reżimu Czerwonych Khmerów, bardzo wielu przywódców reżimu w Kambodży nie zostało osądzonych. Z całą pewnością kwestionowanie granicy kambodżańsko-wietnamskiej nie służy stabilizacji w regionie, jednak sprawę tę należy rozwiązać na drodze politycznej a nie poprzez wyrok sądowy.
Elena Băsescu
(RO) To godne ubolewania, że kambodżańskie sądy nadal uciekają się do aresztowań jako sposobu zastraszania przeciwników politycznych i dysydentów. Najczęstszymi ofiarami takich działań są dziennikarze, działacze praw człowieka i inni krytykujący władze, wypowiadający się na rzecz wolności słowa.
Oskarżenia przedstawione Samowi Rainsy'emu mają oczywiście charakter bardziej polityczny niż karny. Został skazany na 12 lat więzienia na skutek symbolicznego gestu, będącego jego protestem przeciwko sposobowi oznakowania granicy z Wietnamem. Wydaje się jednak, że prawdziwym celem skazania go było usunięcie opozycji z wyborów parlamentarnych, które mają odbyć się w 2013 roku.
Chciałabym skorzystać z tej okazji, by zaapelować do władz Kambodży o przestrzeganie ich zobowiązań w zakresie wzmocnienia państwa demokratycznego. Trzeba możliwie jak najszybciej umożliwić Samowi Rainsy'emu, będącemu najważniejszym przywódcą opozycji, ponowne podjęcie jego obowiązków w kambodżańskim parlamencie. To pomogłoby zatrzymać ewolucję w kierunku systemu jednopartyjnego, będącego zagrożenie dla przestrzegania praw człowieka.
Eija-Riitta Korhola
(FI) Panie przewodniczący! Decyzja kambodżańskiego sądu, skazująca przywódcę opozycji, Sama Rainsy'ego, na 10 lat więzienia za szerzenie dezinformacji i fałszowanie urzędowych dokumentów, a także inne analogiczne przypadki doprowadziły do pojawienia się na Zachodzie uzasadnionych obaw co do bezstronności i niezależności systemu prawnego tego kraju.
Mamy tu do czynienia z systematycznymi próbami powierzchownej interpretacji przepisów prawa, odnoszących się do rozpowszechniania fałszywych informacji oraz oczerniania i zniesławiania w sposób utrudniający działalność opozycji i organizacji pozarządowych. Przedmiotowe klauzule faktycznie wykorzystano już do ograniczenia wolności poglądów i wypowiedzi.
Chociaż dostrzegam istotny postęp, jaki dokonał się w Kambodży od czasu obalenia reżimu Pol Pota, to z poirytowaniem przyjęłabym decyzję kambodżańskiego rządu o rezygnacji w połowie drogi z procesu tworzenia systemu demokratycznego, do czego, niestety, doszło w bardzo wielu krajach. Kambodża podpisała kilka porozumień międzynarodowych - w tym umowę o współpracy z Unią Europejską - których celem było zagwarantowanie podstawowych praw obywatelom tego kraju i wdrożenie na jego terytorium zasad demokracji. Unia Europejska musi w jednoznaczny sposób wezwać rząd Kambodży do realizacji jego zobowiązań.
Cristian Dan Preda
(RO) Jak już wspomniano, wobec Sama Rainsy'ego wydano dwa wyroki więzienia. Wyrok 10 lat więzienia, który obecnie otrzymał za rzekome szerzenie dezinformacji i fałszowanie urzędowych dokumentów, dodano do wcześniejszego wyroku 2 lat więzienia. Jak już powiedzieli moi koledzy i koleżanki, to oczywista próba zablokowania jego udziału w przyszłych wyborach. W tej całej historii kolejnym aspektem jest zastosowana procedura, w której Sama Rainsy'ego skazano zaocznie w ramach procesu, który odbywał się za zamkniętymi drzwiami i w którym - według niektórych sprawozdań - doszło do licznych nieprawidłowości.
Ten przypadek nie jest wcale odosobniony. Wielu innych krytyków rządu Kambodży potraktowano w podobny sposób, w tym również poddano procesom karnym. Jak już powiedziano, moim zdaniem władze kambodżańskie, na mocy umowy o współpracy podpisanej z Unią Europejską muszą przestrzegać swoich jasnych zobowiązań w dziedzinie praw człowieka.
Jaroslav Paška
(SK) W Kambodży, podobnie jak w wielu innych krajach, zmagania o władzę polityczną przekształcają się w prawdziwą walkę; jak to się mówi, w wojnę na śmierć i życie. W takich sytuacjach struktury władzy niszczą, prześladują i więżą swoich przeciwników politycznych.
Wydaje się, że to stało się udziałem Sama Rainsy'ego, którego obecni przywódcy oczywiście chcieliby się pozbyć, ponieważ stanowi konkurencję i jest dla nich ucieleśnieniem ryzyka zmian politycznych w przyszłości. Podobnie jak w innych przypadkach moglibyśmy z pewnością podjąć interwencję i zwrócić się do rządu Kambodży o zaprzestanie znęcania się nad przeciwnikiem politycznym i danie mu swobody umożliwiającej przyłączenie się do innych na równych zasadach, by uczestniczyć w walce politycznej.
Sądzę, że z uwagi na poprawę naszych stosunków z Kambodżą w tym przypadku nasze działania mogą być skuteczniejsze niż w przypadku Zimbabwe. Dlatego uważam, że warto byłoby wywrzeć nacisk polityczny na kambodżański rząd, aby skłonić go do ponownego przemyślenia sposobu działania i traktowania przeciwników politycznych oraz do stworzenia warunków swobodnej i prawidłowej konkurencji politycznej.
Máire Geoghegan-Quinn
Panie przewodniczący! Przede wszystkim chciałabym podziękować posłom, którzy wzięli udział w tej debacie.
Chciałabym podziękować tym posłom, którzy na tę pilną debatę przedłożyli rezolucje w sprawie Kambodży. Sytuacja w tym kraju faktycznie budzi niepokój.
Przeprowadziliśmy szczere rozmowy z naszymi kambodżańskimi rozmówcami - w tym także ostatnio na posiedzeniu wspólnego komitetu, które odbyło się 8 października w Brukseli - w sprawie stanu instytucji demokratycznych w tym kraju, a zwłaszcza sposobu traktowania opozycji w parlamencie. Fakt, że przywódca opozycji, Sam Rainsy, musiał szukać azylu we Francji, jest symptomem pogarszania się sytuacji.
To samo można powiedzieć o zaangażowaniu wymiaru sprawiedliwości w politykę i prześladowaniu członków opozycji, również tych, którzy powinni mieć prawo korzystać z immunitetu poselskiego. Istnieje groźba, że Zgromadzenie Narodowe nie będzie mogło nadal funkcjonować jako forum swobodnej wymiany opinii. Także media znajdują się pod presją.
Istnieje jednak pewien promyk nadziei. Kambodża zaakceptowała wszystkie zalecenia Rady Praw Człowieka ONZ, zawarte w powszechnym przeglądzie okresowym. Dostrzegamy również przyjęcie nowego kodeksu karnego i prawa antykorupcyjnego. Oczywiście będziemy musieli sprawdzić jak stosuje się je w praktyce. Będziemy w dalszym ciągu przypominać Kambodży o zaleceniach przedstawionych w przeszłości przez nasze misje obserwatorów wyborczych. Ważnym celem jest ustanowienie skutecznego komitetu praw człowieka. Z zadowoleniem przyjmujemy zgłoszony przez rząd zamiar dalszych działań w tej sprawie i rządową inicjatywę ustanowienia wspólnego forum z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Kambodża jest w dalszym ciągu bardzo ubogim krajem. Można wiele uczynić, aby utrzymać impet niedawnego wzrostu gospodarczego unikając jednocześnie wzrostu dysproporcji społecznych. Powinno to obejmować reformę przepisów dotyczących własności ziemskiej oraz powstrzymanie niezrównoważonej gospodarki rolnej i leśnej, w tym eksploatacji zasobów naturalnych.
Nałożenie sankcji na rząd lub obniżenie rangi naszych kontaktów nie przyniosłoby żadnych korzyści osobom najuboższym i najbardziej narażonym, a jedynie rozzuchwali tych, którzy składają jedynie gołosłowne deklaracje na temat demokracji. Dlatego nie mogę zgodzić się, że zawieszenie naszej umowy dwustronnej byłoby korzystne.
Nie ma alternatywy wobec cierpliwego dialogu. Jeżeli nie będziemy uważani za istotną instytucję dla rozwoju tego kraju, stracimy szansę wpływania na bieg wydarzeń. A jednak nadal wiele możemy uczynić w Kambodży na wszystkich szczeblach, począwszy od kancelarii premiera aż po społeczeństwo obywatelskie. Musimy w dalszym ciągu wspierać korzystne inicjatywy, które Kambodża podejmuje na rzecz praw człowieka, rozwoju i równouprawnienia, a jednocześnie opowiadać się za prawdziwie pluralistyczną demokracją parlamentarną, większą wolnością prasy i większą niezależnością wymiaru sprawiedliwości.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się wkrótce.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Jarosław Leszek Wałęsa
na piśmie. - Sytuacja w zakresie praw człowieka w Kambodży jest coraz bardziej niepokojąca. Mamy do czynienia z problemem jaskrawego naruszania praw człowieka przez autorytarny rząd, który powoli ogranicza struktury demokratyczne. UE, będąca największym dawcą pomocy dla Kambodży, powinna podjąć szybkie działania na rzecz ochrony obywateli Kambodży i uspokojenia ich, że proces demokratyczny nie zostanie powstrzymany. Chciałbym skorzystać z tej możliwości, aby zwrócić się do rządu Kambodży o pilne i terminowe respektowanie sprawozdania, sporządzonego przez specjalnego sprawozdawcę ONZ. Przypadek Sama Rainsy'ego rzuca więcej światła na niesprawiedliwość, do jakiej dochodzi w Kambodży, gdzie pan Rainsy, będący przywódcą partii opozycyjnej i posłem do parlamentu, padł ofiarą czegoś, co można określić jedynie mianem celowych wysiłków służących ograniczeniu wszelkiej opozycji wobec panującego rządu autorytarnego. Należy położyć kres praktykom oskarżania i zatrzymywania wszystkich osób postrzeganych jako zagrożenie dla rządu. Ponadto obywatele nadal nie mają żadnej gwarancji niezależności i bezstronności wymiaru sprawiedliwości. Ten Parlament musi natychmiast zająć się tymi problemami i je rozwiązać, aby uspokoić obywateli Kambodży, że w dalszym ciągu popiera ich prawo do demokracji i go broni.
