Bezpieczne składowanie i zakaz wywozu rtęci metalicznej (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest zalecenie do drugiego czytania, przedstawione przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności w sprawie wspólnego stanowiska Rady dotyczącego przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie bezpiecznego składowania i zakazu wywozu rtęci metalicznej
(11488/1/2007 - C6-0034/2008 - (Sprawozdawca: Dimitrios Papadimoulis).
Dimitrios Papadimoulis
sprawozdawca. - (EL) Panie przewodniczący! Na początku chciałbym podziękować sprawozdawcom pomocniczym ze wszystkich grup politycznych. Bez ich pomocy i udziału nie byłbym w stanie osiągnąć satysfakcjonującego kompromisu z Radą.
Jeżeli tekst kompromisowy zostanie zatwierdzony zgodnie z tym, co zostało ustalone z Radą oraz bez poprawek unieważniających go, wówczas może on stanowić ważny krok w kierunku wdrożenia strategii Wspólnoty w zakresie rtęci. Tekst ten położy kres wywozowi nie tylko rtęci metalicznej, ale też niektórych ważnych składników rtęci, które są produkowane w Unii Europejskiej w dużych ilościach.
Unia Europejska jest głównym eksporterem rtęci; rokrocznie dostarcza około 1 000 ton rtęci, zaś łączna ilość eksportowanej rtęci w skali światowej sięga 3 600 ton. Proponowane rozporządzenie, będące przedmiotem dyskusji, dotyczy głównie 12 000 ton rtęci, które w nadchodzących latach będą stanowić nadwyżkę, i utoruje też drogę dalszym środkom, jakie należy podjąć na poziomie międzynarodowym. Nie zapomnijmy, że rtęć jest ogólnoświatową substancją powodującą zanieczyszczenie środowiska, która nie zna granic. Uporanie się z tą kwestią jest priorytetem w skali światowej. Rozporządzenie znacznie przyczyni się do wzmocnienia unijnego przywództwa w rozmowach prowadzonych pod patronatem Programu Środowiskowego ONZ, jak również do przyjęcia międzynarodowego traktatu w sprawie rtęci.
Do najważniejszych postanowień tekstu kompromisowego należą następujące punkty:
Tekst ten rozszerza zakres zakazu wywozu rtęci metalicznej na rudę rtęci, chlorek rtęci, tlenek rtęci i mieszaniny o stężeniu rtęci powyżej 95% wagowo.
Nałożono wyraźny zakaz mieszania rtęci metalicznej z innymi substancjami przeznaczonymi na eksport.
Wprowadzono zakaz wywozu rtęci i niektórych składników rtęci.
Na firmy działające w sektorze chloro-alkalicznym oraz w branży oczyszczania gazu nałożono obowiązek informowania Komisji i publikowania informacji na temat ilości rtęci składowanej lub przeznaczonej do usunięcia.
W tekście kompromisowym umieszczono klauzulę przeglądu, na mocy której Komisja jest zobowiązana do ponownego zbadania problemu i przedłożenia odnośnego sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie nie później niż do 15 marca 2013 roku. Klauzula zawiera propozycje dodatkowych środków.
Ustalono, że do 1 stycznia 2010 roku należy przygotować się do wymiany informacji, uwzględniając zakaz wywozu wszelkich produktów zawierających rtęć.
Wreszcie, zgodnie z ustalonym tekstem, rtęć, która została wycofana z użycia w sektorze chloro-alkalicznym lub nie jest produkowana w innych przedsiębiorstwach produkcyjnych, będzie traktowana jako produkt odpadowy i bezpiecznie składowana. Udało nam się również wprowadzić warunki akceptacji rtęci metalicznej przed jej końcowym unieszkodliwieniem na podstawie badań w celu jej zestalania.
Panie i panowie! Na koniec, chciałbym dodać, że uważam, iż tekst kompromisowy, jaki udało nam się osiągnąć z Radą, będzie miał istotne znaczenie, jeżeli zostanie zatwierdzony bez poprawek, ponieważ inaczej znów znajdziemy się w punkcie wyjścia i znacznie opóźni się zastosowanie środków mających na celu ochronę środowiska i zdrowia publicznego. Wierzę, że jutrzejsze głosowanie umożliwi nam zrobienie kroku naprzód, co zagwarantuje zadowalający poziom ochrony zdrowia publicznego i środowiska naturalnego.
Stavros Dimas
komisarz. - (EL) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym pogratulować i podziękować sprawozdawcy, posłowi Papadimoulis, za ogromny wkład pracy w przygotowanie rozporządzenia w sprawie zakazu wywozu rtęci metalicznej, jak również członkom Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności za ich pozytywny i konstruktywny wkład.
Rozporządzenie to wprowadza w życie dwie z procedur wymienionych przez Komisję w swoim komunikacie z 2005 roku, przedstawionym Radzie i Parlamentowi Europejskiemu w sprawie strategii Wspólnoty w zakresie rtęci. Przyjęcie tego rozporządzenia będzie kamieniem milowym we wdrażaniu danej strategii, ponieważ nakłada ono zakaz eksportu ze Wspólnoty rtęci metalicznej, która pokrywa przynajmniej 25% globalnego zapotrzebowania.
Głównym celem zaproponowanego rozporządzenia jest ograniczenie globalnych dostaw rtęci poprzez zakaz eksportowania rtęci metalicznej z Unii Europejskiej i jej bezpieczne składowanie.
Rozporządzenie dotyczy przede wszystkim 12 000 ton rtęci, które w nadchodzących latach będą stanowiły ilość nadmiarową, ponieważ technologia elektrolizy rtęciowej, stosowana w sektorze chloro-alkalicznym, będzie stopniowo wycofywana.
Rozporządzenie zapobiegnie wywozowi nadmiaru rtęci do państw trzecich oraz jego stosowaniu w wydobywaniu złota i podobnych nielegalnych czynnościach, które znacznie przyczyniają się do gromadzenia się rtęci w środowisku naturalnym.
Działania Parlamentu mające na celu dalsze rozszerzenie zakresu rozporządzenia i ulepszenie treści tej inicjatywy ustawodawczej okazują się być owocne. Są one gwarancją tego, że rozporządzenie w swojej uzgodnionej formie stanie się skutecznym środkiem ochrony zdrowia publicznego i środowiska naturalnego.
Chciałbym podziękować instytucjom oraz wszystkim tym, którzy uczestniczyli w tym procesie, mając na celu osiągnięcie porozumienia w drugim czytaniu. Przede wszystkim chciałbym podkreślić konstruktywną rolę Parlamentu Europejskiego w opracowywaniu tego zadowalającego porozumienia.
W kilku ważnych kwestiach Parlament nalegał na wyjście poza zakres początkowego wniosku Komisji. Szczególnie chciałbym podkreślić trzy kwestie, będące głównym przedmiotem negocjacji:
· Zakres zakazu wywozu.
· Data wejścia tego zakazu w życie.
· Bezpieczne i korzystne ze względów ekonomicznych końcowe usuwanie rtęci metalicznej.
Komisja rozumie dążenia Parlamentu do zabezpieczenia optymistycznych celów zorientowanych na realizację tych podstawowych punktów i jest gotowa zaakceptować proponowane zmiany.
Komisja będzie oczywiście nadzorować właściwe egzekwowanie i przestrzeganie wszystkich postanowień rozporządzenia i ponownie rozpatrzy potrzebę podjęcia dalszych środków.
Wniosek ten w znaczny sposób przyczyni się do zmniejszenia kontaktu z rtęcią. Toruje on również drogę dla podjęcia dalszych środków na poziomie międzynarodowym i globalnym. W każdym bądź razie międzynarodowe negocjacje prowadzone są pod auspicjami Programu Środowiskowego ONZ. Przyjęcie tego rozporządzenia będzie wyraźnym komunikatem o zaangażowaniu Unii Europejskiej w rozwiązanie problemu.
Oprócz poprawek 42-63, które zostały już uzgodnione, określono pięć nowych poprawek dotyczących wykorzystania hiszpańskiego okręgu Almadén, jako miejsca odpowiedniego do bezpiecznego składowania rtęci metalicznej. Komisja zdaje sobie sprawę z potencjalnego ekonomicznego wpływu zamknięcia kopalni rtęci na dany region. Z funduszu LIFE przeznacza się ponad 2 miliony euro na program badawczy, koordynowany przez przedsiębiorstwo MAYASA, będące właścicielem tego obszaru. Program ten obejmuje analizę metod bezpiecznego usuwania rtęci metalicznej. Wyniki tych badań będą przydatne przy ustalaniu warunków końcowego usuwania rtęci, zgodnie z treścią poprawki 56 do zaproponowanego rozporządzenia.
Oczywiście można by było rozważyć okręg Almadén, jako miejsce bezpiecznego składowania rtęci, o ile spełni on warunki, jakie zostaną nałożone, oraz o ile posiada on odpowiednie zezwolenia. Komisja jednakże nie potrafi uzasadnić priorytetowego znaczenia tylko jednego regionu, zaproponowanego w poprawkach 37-41, i w związku z tym nie może przyjąć tych poprawek.
Podsumowując, Komisja Europejska może zatwierdzić pakiet kompromisowy zgodnie z ustaleniami będącymi wynikiem trójstronnych dyskusji, mianowicie poprawki 42-63. Komisja jest usatysfakcjonowana porozumieniem w sprawie rozporządzenia, zawartym w drugim czytaniu. Jednakże nie doszło do porozumienia w sprawie poprawek 37-41 i w związku z tym nie można ich zatwierdzić.
Martin Callanan
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Na początku chciałbym podziękować posłowi Papadimoulis za sprawowanie kurateli nad danym sprawozdaniem podczas dyskusji w Parlamencie. Jestem w pełni świadom tego, że był to bardzo trudny i czasochłonny proces.
Muszę jednak wyrazić swoje niezadowolenie, co do końcowej fazy tego procesu, a mianowicie nieformalnych spotkań odnośnie osiągnięcia porozumienia w drugim czytaniu, w których uczestniczyła Rada. Spotkania te prowadził poseł Papadimoulis, sam, bez zapraszania innych sprawozdawców pomocniczych. Sytuacja ta jest niestety godna pożałowania.
Ogólnie rzecz biorąc, moja grupa popiera wspólne stanowisko, które zostało uchwalone przez Radę, ponieważ zdaję sobie sprawę z potrzeby podjęcia próby i ustalenia projektu szybkiego wdrożenia tego rozporządzenia. Moja grupa zgadza się, co do głównych postanowień rozporządzenia, które dla niektórych państw członkowskich są niepokojące, a zwłaszcza potrzeby utrzymania możliwości bezpiecznego, stałego przechowywania rtęci oraz potrzeby przybliżonego przestrzegania ustalonej daty wdrożenia tego rozporządzenia.
Większość z tych kwestii została poddana dyskusji i rozwiązana. Jednakże dwóch szczególnych kwestii nie udało się uzgodnić. Pierwsza z nich dotyczy znaczenia okręgu Almadén, o którym mówił pan komisarz. Naszym zdaniem kompromisowe poprawki nie są zadowalające: uważamy, że należy określić konkretne odniesienia do problemów występujących w okręgu Almadén, jednym z głównych obszarów wydobywania rtęci we Wspólnocie, i że należy się nimi zająć. Parlament uwzględnił je w obu etapach i uważamy, że powinny się one znaleźć we wspólnym stanowisku.
Kolejną sprawą, co do której jestem rozczarowany, jest szczególne włączenie do pakietu kompromisowego odnośników w sprawie ewentualnego zakazu wywozu barometrów. Kwestia ta nie była uwzględniona we wspólnym stanowisku i moja grupa jej nie popierała. Jestem rozczarowany tym, że Rada przyznała w trakcie negocjacji rację posłowi Papadimoulis. W związku z tym ponownie zgłosiłem wniosek o usunięcie tej poprawki z pakietu końcowego.
Na koniec, chciałbym podziękować Komisji i posłowi Papadimoulis, a w szczególności prezydencji Słowenii, która ciężko nad tym pracowała. Nie jest ich winą, że nasze procedury parlamentarne, moim zdaniem, potrzebują poważnej reformy w danych kwestiach.
Miguel Angel Martínez Martínez
w imieniu grupy PSE. - (ES) Panie przewodniczący, panie i panowie! Hiszpańscy socjaliści zamierzają oddać swój głos w ramach solidarności i spójności z hiszpańskim okręgiem Almadén, na co w znaczny sposób wpłynie omawiany przez nas tekst, nad którym będziemy jutro głosować.
Okręg Almadén i jego mieszkańcy, moi rodacy, od wieków żyją z wydobywania rtęci ze swoich kopalń, które są największymi kopalniami rtęci w Europie i na świecie. W ostatnich latach znacznie dotyka ich recesja gospodarcza i społeczna, gdyż z różnych powodów wydobywanie rtęci jest stopniowo ograniczane. Teraz podejmujemy decyzję odnośnie do zakazu jej wywozu.
Nie tylko nie sprzeciwiliśmy się całemu procesowi, ale mając świadomość skutków zdrowotnych, jakie się za nim kryją, nasze działania skoncentrowaliśmy z jednej strony na zwiększeniu świadomości obywateli odnośnie do potrzeby uwzględnienia nowej sytuacji, zaś z drugiej na opracowaniu mechanizmów umożliwiających okręgowi Almadén i sąsiadującym obszarom zrobienie kroku naprzód poprzez restrukturyzację działań w oparciu o doświadczenie i efektywność pracy ich mieszkańców, jak również poprzez wykorzystanie wyjątkowego środowiska naturalnego.
W Almadén rozmawialiśmy o Unii Europejskiej w kontekście solidarności. Wytłumaczyliśmy mieszkańcom Almadén, że instytucje wspólnotowe nadal sprawowałyby nad nimi opiekę, że otrzymaliby wsparcie w celu kontynuacji wysiłków, jakie podejmują z pomocą rządu hiszpańskiego, rządu regionu autonomicznego Kastylia-La Mancha oraz rady prowincji Ciudad Real; zaangażowanie to potwierdziły wszelkie oświadczenia Parlamentu.
Po pierwsze od zawsze zaleca się, aby Unia Europejska i Komisja udostępniały środki i mechanizmy wspierające okręg Almadén w restrukturyzacji jego działań, tak, aby mieszkańcy tego okręgu nie ucierpieli w wyniku zamknięcia kopalń. Nie zapominajmy, że przemysł wydobywczy posiada w tym rejonie wieloletnią tradycję. Po drugie zaleca się również, aby w rozważaniach na temat lokalizacji miejsca składowania rtęci, przewidzianego w odnośnej dyrektywie dla wszystkich metali, które występują w Europie bądź zostaną wwiezione do Europy, okręg Almadén traktować jako miejsce priorytetowe.
Logika ta opierała się zarówno na doświadczeniu zgromadzonym w danym regionie w wyniku wydobywania rtęci, jak i na podstawowym fakcie, że większość rtęci w Europie i tak jest już w pełni bezpiecznie składowana w Almadén. Decyzję taką podjęto w tamtym okresie i w żaden sposób nie zostanie ona zmieniona na podstawie ustaleń, jakie zostaną podjęte jutro; nie wymieniając Almadén, poprawka będąca konsensusem osiągniętym przez grupy parlamentarne, która zdaje się również popierać stanowisko Rady i Komisji, oznacza raczej, że wcześniejsze zobowiązania nadal będą w pełni obowiązywać. Pomimo iż wolelibyśmy, aby powołano się na to bardziej kategorycznie - i w związku z tym będziemy głosować za tym, aby poprawki te miały właśnie taki kategoryczny wpływ - zdajemy sobie sprawę z tego, że tekst, który zostanie przyjęty, ma wystarczającą siłę oddziaływania i nadal będzie wspierał interpretację tego tekstu, a także umożliwi okręgowi Almadén szybsze uzdrowienie sytuacji gospodarczo-społecznej, które już trwa.
Marios Matsakis
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Chciałbym pogratulować posłowi Papadimoulis przygotowania znakomitego sprawozdania i uznać jego ciężką pracę, włożoną w zagwarantowanie właściwej współpracy ze wszystkimi sprawozdawcami pomocniczymi oraz przedstawicielami Komisji i Rady.
Celem przedmiotowego wniosku jest zakaz wywozu rtęci metalicznej ze Wspólnoty, jak również gwarancja tego, że rtęć nie znajdzie się ponownie na rynku i że jest bezpiecznie składowana zgodnie z działaniami 5 i 9, określonymi w strategii Wspólnoty w zakresie rtęci, której miałem zaszczyt być sprawozdawcą i którą Parlament przyjął dwa lata temu. Działania takie są konieczne w celu ograniczenia dalszego uzupełniania globalnych zasobów tego wysoko toksycznego metalu ciężkiego.
O ile wiem, w wyniku trudnych negocjacji osiągnięto z Radą konsensus, który zatwierdziły wszystkie grupy polityczne. Porozumienie to opierało się na zatwierdzeniu pakietu kompromisowego przez wszystkich sprawozdawców pomocniczych. Niestety po osiągnięciu porozumienia zgłoszone zostały poprawki w imieniu grup PPE-DE i PSE, które, jeżeli zostaną przegłosowane, będą oznaczać rozpad całego pakietu kompromisowego i sprawa ta będzie dalej rozpatrywana w drodze mediacji, co nieuchronnie doprowadzi do dalszego opóźnienia przyjęcia środków mających na celu ochronę zdrowia publicznego i środowiska naturalnego przed zanieczyszczeniem rtęcią.
Jeżeli zaś chodzi o te poprawki, oprócz kwestii zasad i powrotu do początkowego porozumienia istnieją jeszcze silne argumenty, co do substancji, o których poseł sprawozdawca właściwie i w jasno sformułowany sposób poinformował wszystkich posłów do PE, i w związku z tym powtórzenie przedstawionych argumentów nie jest konieczne.
Wystarczy powiedzieć, że moja grupa podtrzymuje swoje stanowisko i dotrzyma swojego porozumienia ze sprawozdawcą w sprawie pakietu kompromisowego; możemy mieć tylko nadzieję, że pozostałe grupy polityczne postąpią tak samo. Pamiętajmy o tym, że niewielkie, krótkoterminowe lokalne lub krajowe korzyści nie powinny przysłonić dużych, długoterminowych celów globalnych.
Na koniec, chciałbym zapewnić swoje hiszpańskie koleżanki i kolegów, że mieszkańcy Almadén będą mogli się cieszyć z mojej strony pełnym wsparciem swoich uzasadnionych potrzeb, które moim zdaniem można zrealizować poprzez zatwierdzenie pakietu kompromisowego, a nie przeciwstawiając się jemu.
Carl Schlyter
w imieniu grupy Verts/ALE. - (SV) Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować posłowi Papadimoulis za usprawnienie właściwej współpracy. Uważam również, że współpraca z Radą przebiegała prawidłowo, pomimo iż nie obyło się bez sporów o treść rozporządzenia.
Po pierwsze musimy zwrócić uwagę na to, że rtęć jest toksycznym i niebezpiecznym metalem ciężkim. Na początek chciałbym przedstawić kilka krytycznych uwag. Uważam, że dziwne jest to, iż zabiegamy o opóźnienie wprowadzenia zakazu wywozu rtęci, tak, aby przemysł miał czas zużyć swoje zapasy zanim zostaną one zakwalifikowane jako odpady, podczas gdy zakazujemy wywozu odpadów niebezpiecznych i sami praktycznie całkowicie zaprzestajemy wykorzystywać rtęć. Jest to niebezpieczna substancja chemiczna, która jak wiemy zostanie rozproszona w przyrodzie przez płukaczy złota i zniszczy środowisko naturalne w innych krajach, z czego zdajemy sobie sprawę. Tak naprawdę chciałem, aby zakaz ten zaczął obowiązywać dużo wcześniej.
Ale kompromis to kompromis. Zamiast tego mogę się cieszyć, że nieobowiązkowe środki, jakie może podjąć dana branża, zostały obecnie uwzględnione w ustawodawstwie, tak więc rzeczywiście zostaną one wdrożone, jak również jestem zadowolony z tego, że wszelkie niezbędne dodatki zostaną objęte zakazem wywozu, jak na przykład cynober, tlenki i kalomel. W ten sposób przynajmniej otrzymaliśmy całościowe prawodawstwo.
Jeżeli zaś chodzi o sposoby radzenia sobie z odpadami, mówimy o stosunkowo niewielkich ilościach. Wyobraźcie sobie państwo 10 000 ton ciekłej rtęci. Taka ilość nie zajmie zbyt wiele miejsca; tak naprawdę zmieściłaby się tutaj przed podium - 10 000 ton ciekłej rtęci ma objętość 10 metrów sześciennych. Nie więcej. Mimo to jest to ogromna ilość rtęci. Tak naprawdę chodzi o wiele cząsteczek. Nie możemy dopuścić do tego, aby chociażby jedna taka cząsteczka przedostała się do środowiska. Jedyny sposób rzeczywistego wdrożenia unijnego prawodawstwa dotyczącego odpadów polega na tym, aby nie pozbywać się rtęci w celu jej ostatecznego unieszkodliwienia w formie ciekłej. W związku z tym artykuł 7 był dla mojej grupy decydującym czynnikiem rozwiązania tego problemu, innymi słowy artykuł ten traktuje o ponownym rozpatrzeniu kwestii zestalania odpadów. Nie jesteśmy w stanie ostatecznie unieszkodliwiać rtęci bez ponownego uwzględnienia tej metody. Z zadowoleniem odebrałem dziś e-maila od szwedzkiej organizacji ds. odpadów (det svenska avfallsbolaget) z informacją, że obecnie powstaje zakład o charakterze pilotażowym, który jest w stanie przetworzyć 500 kg odpadów w nierozpuszczalną formę stałą. Kiedy wrócimy do tej kwestii w 2010 roku, mogę zapewnić państwa, że unieszkodliwianie rtęci w formie stałej będzie metodą bezpieczną, zgodną z prawodawstwem unijnym.
Thomas Ulmer
- (DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Tak jak przed chwilą powiedział pan Schlychter, 10 000 ton to bardzo duża ilość. Aby zilustrować państwu skalę tej ilości, 10 000 ton rtęci wystarczyłoby na zatrucie około 4 milionów ludzi w ciągu jednego dnia.
Około rok temu omawialiśmy sprawę w pierwszym czytaniu. Uzgodniona została wystarczająca kontrola związków rtęci metalicznej i samej rtęci. Zapewniono, że materiał ten nie wróci do Unii Europejskiej. Odpowiednio oceniono również bezpieczne składowanie. Obecne ograniczenia są sensowne, biorąc pod uwagę zwiększającą się toksyczność rtęci, mimo iż wolałbym, aby ograniczenia nakładane w wielu różnych obszarach były bardziej dalekosiężne. Kompromis funkcjonuje bardzo dobrze i w tym miejscu chciałbym pogratulować posłowi Papadimoulis przygotowanego sprawozdania. Co prawda nie spełnia ono wszystkich oczekiwań, ale z drugiej strony spełnia wiele z nich.
Jako były polityk lokalny i regionalny w znacznym stopniu popieram również posłów i posłanki z Hiszpanii, którzy muszą znaleźć realne dla wszystkich rozwiązanie problemu okręgu Almadén. Osiągnięty kompromis jest jednak tak cenny, że nie możemy pozwolić na to, aby jego realizacja nie powiodła się ze względu na daną kwestię. Komisja powinna mieć przed jutrzejszym głosowaniem wystarczającą ilość czasu na przygotowanie odpowiedniego oświadczenia. Ważne jest, aby kompromis ten został zatwierdzony teraz, ponieważ inaczej ryzykujemy tym, że nie dojdzie do porozumienia w tej kadencji parlamentarnej.
Chciałbym wspomnieć o jeszcze jednym aspekcie: strategia w sprawie rtęci nie jest jeszcze kompletna. Dwa panele ekspertów Komisji nadal oceniają amalgamat jako substancję bezpieczną. Nie mogę zgodzić się z tą opinią.
Pilar Ayuso
(ES) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów przypomniała o pewnych poprawkach odnośnie Almadén, największej i najstarszej kopalni na świecie, które zostały uchwalone większością głosów w pierwszym czytaniu.
Kopalnia w Almadén została zamknięta w 2003 roku. Mimo to okręg Almadén jest głównym eksporterem rtęci w Unii Europejskiej i nadal prowadzi na szeroką skalę działalność gospodarczą związaną z rtęcią, gdyż sprzedaje ją na podstawie umów podpisanych przez przedsiębiorstwo Mayasa z innymi firmami z sektora chloro-alkalicznego. Umowy te są ważne do maja 2011 roku.
W rozporządzeniu należy wyraźnie uwzględnić Almadén, ponieważ jest to jedyny obszar w Unii Europejskiej, na który bezpośrednio i negatywnie wpływa zakaz wywozu rtęci, oraz ponieważ dysponuje on najlepszymi technikami i ekspertami ds. rtęci.
Ponadto kopalnia może pomieścić całość ciekłej rtęci występującej w Unii Europejskiej, na głębokości 200 metrów, w enklawie skały kwarcytowej i wulkanicznej o dużym stopniu nieprzepuszczalności, zgodnie z oceną dyrektora Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Zrównoważonego Rozwoju i Integracji, pana Timo Mäkelä, oraz słoweńskiego ministra ochrony środowiska, który odwiedził dany obszar w marcu 2007 roku.
Milan Gaľa
(SK) Panie przewodniczący! Dziękuję za udzielenie mi głosu. W swoim sprawozdaniu poseł Papadimoulis wymienia amalgamat dentystyczny jako jedno ze źródeł dostaw rtęci w Europie. Chciałbym przytoczyć tutaj kilka interesujących liczb. Stomatolodzy w Unii Europejskiej używają 125 ton rtęci rocznie. W ciągu roku robią ponad 200 milionów wypełnień rtęcią. Nasi obywatele w swoich zębach mają w sumie ponad 1 100 ton rtęci. Odpady amalgamatu, zawierające 50% rtęci, powstają w procesie przerabiania amalgamatu dentystycznego i jego stosowania, w procesie usuwania oryginalnych wypełnień i podczas kremacji zmarłych. Źródłem rtęci są również usunięte zęby i ewentualny wyciek do wód gruntowych w przypadku pochówku w ziemi.
Rtęć dentystyczna przenika do atmosfery także podczas spalania odpadów komunalnych. Biorąc pod uwagę powyższe przykłady, praktyki dentystyczne klasyfikowane są w Unii Europejskiej zaledwie na drugiej bądź trzeciej pozycji w produkcji odpadów rtęciowych. Cieszę się, że w sprawozdaniu uwzględnione zostały również te fakty.
Bogusław Liberadzki
Stanowisko socjalistów, jednocześnie hiszpański punkt widzenia, przedstawił wybitny mój kolega Martínez Martínez. Chciałbym zatem nie tyle o rtęci mówić, ile o samym przykładzie regionu, którego działalność podstawowa zostaje gwałtownie zmieniona. Jako przedstawiciel kraju nowego znam ten ból regionów z czasów transformacji, jaką przechodziliśmy na początku lat 90. Stąd z największą satysfakcją chcę podkreślić fakt, iż Komisja Europejska, a także Parlament nie chcą zostawić Almadén swojemu losowi. Czy 2 miliony euro wystarczy, to inne pytanie. Ale najważniejsze, że w ten sposób do tego podchodzimy i to jest duża wartość.
Avril Doyle
Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować wszystkim zainteresowanym za ich wkład. Nie rozumiem, dlaczego sprawozdawca naraził na ryzyko porozumienie z drugiego czytania oraz przyjęcie rozporządzenia jeszcze przed dyskusjami, jakie będą prowadzone w październiku 2008 roku w ramach Programu Środowiskowego ONZ, w wyniku których mamy nadzieję osiągnąć prawnie wiążące porozumienie w tej ważnej sprawie.
Poseł sprawozdawca naraził to porozumienie na ryzyko w związku z brakiem z jego strony współpracy podczas rozmów trójstronnych oraz dyskusji. Być może komisarz zdaje sobie sprawę z tego, dlaczego dobroczynnym skutkiem dyskusji na tym etapie nie objęto wszystkich sprawozdawców pomocniczych lub przynajmniej głównych sprawozdawców pomocniczych, którzy wykazali zainteresowanie.
Mam poważne zastrzeżenia proceduralne odnośnie do tego, co się wydarzyło; spolaryzowało to bardzo ważną debatę i sprawozdanie, które inaczej z łatwością mogłoby zostać zatwierdzone podczas jutrzejszego głosowania.
Stavros Dimas
komisarz. - (EL) Panie przewodniczący, panie i panowie! Zgodnie z ustaleniami rtęć, która przestała być używana w sektorze chloro-alkalicznym lub produkowana w innych przedsiębiorstwach przemysłowych, będzie traktowana jako odpad i przekazywana do bezpiecznego składowania, jak tylko zakaz wywozu zacznie obowiązywać, tj. 15 marca 2011 roku.
Najpóźniej do 1 stycznia 2010 roku Komisja zorganizuje wymianę informacji pomiędzy państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami, biorąc pod uwagę rozważenie celowości podjęcia dodatkowych środków. Najpóźniej do 1 stycznia 2010 roku Komisja, na podstawie dostępnych danych naukowych i aktualnych badań dotyczących bezpiecznego unieszkodliwiania rtęci, zaleci odpowiednie wymagania, określające możliwości i kryteria kwalifikacji rtęci metalicznej. Państwa członkowskie będą monitorowały egzekwowanie rozporządzenia i jego wpływ na rynek oraz przekazywały Komisji odnośne informacje. Jeżeli Komisja uzna to za słuszne, może zaproponować zrewidowanie rozporządzenia najpóźniej do 15 marca 2013 roku.
Konkretne porozumienia kluczowe zostały uwzględnione w zaproponowanym pakiecie kompromisowym. Najważniejszym z nich jest zakaz wywozu, który oprócz rtęci metalicznej ma również obejmować rudę rtęci oraz dwa wspólne związki rtęci, chlorek rtęci i tlenek rtęci. Tak jak wcześniej wspomniał już poseł Papadimoulis, mieszaniny z zawartością rtęci powyżej 95% wagowo również są objęte zakazem wywozu.
Wyraźnie zabrania się mieszania rtęci metalicznej z innymi substancjami w celu wywiezienia rtęci metalicznej. Uzgodniony został poprawiony harmonogram, który tak naprawdę jest bardziej rygorystyczny niż ten przewidziany w pierwotnym wniosku, ale jednocześnie gwarantuje wystarczającą ilość czasu na podjęcie odpowiednich środków na tym etapie. Przewiduje się również nieuwzględnienie w tym harmonogramie związków rtęci stosowanych w badaniach i rozwoju, jak również do celów medycznych i analitycznych.
Na firmy działające w sektorze chloro-alkalicznym oraz zajmujące się oczyszczaniem gazu nakłada się obowiązek informowania Komisji oraz publikowania informacji na temat ilości rtęci składowanej lub przeznaczonej na unieszkodliwienie. Na mocy klauzuli przeglądu Komisja winna jest ponownie zbadać sytuację oraz najpóźniej do 15 marca 2013 roku przedłożyć Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie odnośne sprawozdanie z propozycją zastosowania dodatkowych środków. Komisja jest w stanie zapewnić Parlament, że wprowadzanie w życie rozporządzenia będzie dokładnie monitorowane oraz że w odpowiednim czasie przedstawione zostaną wszelkie niezbędne środki pomocnicze.
W tym samym czasie Komisja wdraża inne procedury wchodzące w skład strategii dotyczącej rtęci. Komisja prowadzi również stanowcze negocjacje, których celem jest przyjęcie międzynarodowych środków w ramach Programu Środowiskowego ONZ. Przyjęcie danego rozporządzenia jeszcze przed rozpoczęciem rozmów na temat propozycji działań międzynarodowych, zaplanowanych na październik 2008 roku, będzie świadectwem zaangażowania i determinacji Unii Europejskiej. Przyszła na to odpowiednia pora, co też zwiększy wiarygodność Unii Europejskiej wśród jej partnerów. W związku z tym osiągnięcie porozumienia, co do tekstu kompromisowego jest istotne.
Panie przewodniczący! Na zakończenie chciałbym powiedzieć, że Komisja jest w stanie przyjąć zaproponowane poprawki kompromisowe 42-63 zgodnie z tym, co zostało ustalone podczas rozmów trójstronnych. Tak jak już powiedziałem, oczywiście można rozważać okręg Almadén, jako miejsce bezpiecznego składowania rtęci, pod warunkiem, że spełnia on warunki, jakie mają zostać nałożone, oraz posiada wymagane zezwolenia. Jednakże Komisja nie może uzasadnić priorytetowego znaczenia tylko jednego obszaru, zaproponowanego w poprawkach 37-41, i w związku z tym nie może zatwierdzić tych zmian.
Dimitrios Papadimoulis
sprawozdawca. - (EL) Panie przewodniczący! Jeszcze raz chciałbym serdecznie podziękować posłom sprawozdawcom oraz sprawozdawczyniom ze wszystkich grup politycznych. Bez ich efektywnej współpracy na każdym kroku tego długoterminowego przedsięwzięcia oraz na każdym etapie skutecznego trójstronnego dialogu (biorąc pod uwagę efektywność dyskusji) nie bylibyśmy w stanie osiągnąć tego zadowalającego kompromisu.
Panie i panowie! W początkowym stanowisku Rady znalazła się tylko jedna z poprawek Parlamentu Europejskiego. Kompromis, jaki mamy przed sobą, pokazuje, że ważne punkty, które zostały uchwalone przez Parlament Europejski w pierwszym czytaniu, wraz z konstruktywnym wkładem Komisji, znalazły się w porozumieniu z Radą. Musimy chronić to osiągnięcie. Rozumiem obawy i żądania naszych hiszpańskich koleżanek i kolegów odnośnie okręgu Almadén: chciałbym państwu przypomnieć, że przyjęliśmy to sformułowanie w pierwszym czytaniu z mojej inicjatywy. Jednakże koniecznie musimy myśleć realistycznie. Ani Rada ani Komisja nie jest zainteresowana przyjęciem tego wniosku i nawet rząd hiszpański nie przedłożył takiego żądania Radzie. Jeżeli Parlament Europejski zachowa się jutro w sprawie okręgu Almadén nadgorliwie, wówczas ryzykujemy tym, że znaczny postęp, jaki udało się osiągnąć Parlamentowi, obróci się wniwecz i nie uda nam się wykorzystać zadowalającego kompromisu. Opóźnimy również przyjęcie środków mających na celu ochronę zdrowia publicznego i środowiska naturalnego, gdyż obecna kadencja parlamentarna kończy się za rok. Istnieje poważne niebezpieczeństwo, że Rada powróci do punktu wyjścia, czyli swojego pierwotnego stanowiska, które w znacznym stopniu różni się od stanowiska uchwalonego przez nas w pierwszym czytaniu. W związku z tym apeluję do państwa o to, abyście jutro zagłosowali za tym porozumieniem. Jeszcze raz chciałbym podziękować sprawozdawcom pomocniczym oraz przedstawicielom Rady i Komisji za wspólny wysiłek włożony w osiągnięcie tego porozumienia.
Avril Doyle
Panie przewodniczący! Niestety do mojego pytania nie ustosunkowała się ani Komisja ani poseł sprawozdawca. Być może mówi to samo za siebie.
Przewodniczący
Być może otrzyma pan, panie pośle, odpowiedź na piśmie.
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Gyula Hegyi
, na piśmie. - (HU) Rtęć jest jednym z najbardziej znanych i najbardziej niebezpiecznych metali ciężkich. Niszczy system nerwowy i system odpornościowy oraz jest szczególnie szkodliwa dla niemowląt i dzieci. Z zadowoleniem przyjmuję inicjatywę zakazu wywozu rtęci, ponieważ pomimo ograniczeń nałożonych w ostatnich latach jej użycie zmniejszyło się tylko nieznacznie. Zamiast tego, rtęć zaczęła być używana nie w rozwiniętym świecie, ale w rozwijających się krajach. Unia Europejska jest największym eksporterem rtęci na świecie i w związku z tym, jeżeli rozporządzenie to wejdzie w życie, możemy oczekiwać zmniejszenia użycia rtęci na całym świecie.
W przypadku stosowania rtęci może się ona przedostać do żywności, którą następnie można kupić na rynkach europejskich. Z tego względu odpowiadamy nie tylko globalnie za zmniejszenie zanieczyszczenia wywołanego rtęcią w rozwijającym się świecie; jest to również w naszym interesie.
Uważam to za osobisty sukces, jak również sukces na rzecz Grupy Socjalistycznej w Parlamencie Europejskim, że zakaz wywozu obejmuje również chlorek rtęci, biorąc pod uwagę to, że rtęć można łatwo przetworzyć na kalomel, zaś koszt ponownego przetworzenia na rtęć jest minimalny. Jeżeli dane postanowienie nie zostałoby uwzględnione, wówczas eksporterzy rtęci metalicznej z łatwością mogliby nie stosować się do wymogów rozporządzenia.
