Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 8 september 2000 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de notulen van de vorige vergaderin
Tajani
Mevrouw de Voorzitter, gisteren heeft zich in Italië helaas weer een gewelddadig incident voorgedaan: in Verona is een christelijke leraar van joodse afkomst door een groep skinheads aangevallen en mishandeld. Ik vind dat dergelijke gewelddadige voorvallen onmiddellijk moeten worden veroordeeld, ook door dit Parlement. Het is onvoorstelbaar dat deze opwellingen van antisemitisme en racistische vreemdelingenhaat nog steeds voorkomen in onze Unie. Alle politieke bewegingen van deze Vergadering zouden gezamenlijk een signaal moeten geven, een teken van solidariteit aan deze leraar die is aangevallen alleen maar omdat hij van joodse afkomst is. Ik bedank u, mevrouw de Voorzitter, en het hele Parlement voor de solidariteitsverklaring die u hopelijk zult afleggen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Tajani. We zullen bekijken hoe we dit alleszins gerechtvaardigde protest het beste kunnen overbrengen.

Paciotti
Mevrouw de Voorzitter, ik had om dezelfde reden het woord gevraagd. Ik zou u dankbaar zijn als u namens het Parlement uw bezorgdheid zou willen uitspreken, deze daad krachtig zou veroordelen en onze solidariteit zou willen betuigen met de jonge katholieke leraar die omwille van zijn joodse afkomst zo zwaar is getroffen.

De Voorzitter
Mevrouw Paciotti, dat zal ik heel graag doen.

Speroni
Mevrouw de Voorzitter, ik wil me aansluiten bij de heer Tajani en alle anderen die hun afschuw hebben uitgesproken over de racistische en gewelddadige aanval op een christelijke leraar van joodse afkomst in mijn land, in Verona om precies te zijn. Deze gebeurtenissen zijn niet te bevatten. Ze moeten niet alleen worden afgekeurd, maar ook zwaar worden bestraft.

Angelilli
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil me aansluiten bij de verklaringen van de heer Tajani en van de andere afgevaardigden en partijen die hem zijn bijgevallen. Namens mijn fractie, de Nationale Alliantie, stem ik dan ook van harte in met de krachtige veroordeling van voorvallen die maken dat we ons schamen om Europeaan te zijn. Ik geloof dat dit Parlement, dat zich unaniem, van links tot rechts, sterk maakt voor deze zaken, kan helpen om dergelijke laakbare voorvallen te bestrijden en voorgoed te elimineren.

Morgan
Als motie van orde wil ik er graag op wijzen dat de quaestoren de aanbeveling hebben gedaan om EP-leden volgend jaar gedurende de witte weken een dagvergoeding toe te kennen indien ze in Brussel zijn. Mevrouw de Voorzitter en leden van het Bureau, ik zou er bij u op willen aandringen - ik heb begrepen dat dit op zeer korte termijn op uw agenda zal staan - hier zeer goed over na te denken alvorens een besluit te nemen, aangezien de witte weken een zeer goed idee zijn. Voor EP-leden is het een dringende noodzaak om op veel doeltreffender wijze met de kiezers te communiceren. De lage opkomst bij de Europese verkiezingen vormt hiervan het bewijs. Als wij mensen in de gelegenheid stellen gedurende de witte weken in te tekenen, ondergraven we juist de gedachte achter die weken.
Zo spelen we de Eurosceptici die menen dat wij onze eigen uitgaven opblazen alleen maar in de kaart, en bovendien komen wij hypocriet over in een tijd waarin wij de Commissie om hervormingen vragen.
Mevrouw de Voorzitter, ik verzoek u en de leden van het Bureau deze kwestie zeer zorgvuldig te behandelen en het verzoek van de quaestoren te verwerpen.

De Voorzitter
Mevrouw Morgan, dat voorstel van de quaestoren heeft mij nog niet bereikt. Daarom staat het ook nog niet op de agenda van ons Bureau. Maar zodra ik deze aanbeveling ontvangen heb, zal het Bureau die natuurlijk met de grootst mogelijke aandacht bestuderen.

Berès
Mevrouw de Voorzitter, ik zou de aandacht van de collega' s willen vragen om ze dringend te waarschuwen voor een demonstratie die vandaag in Brussel van start gaat en eindigen zal in Parijs. Deze protestmarathon is georganiseerd door de scientology church en richt zich tegen de intolerantie op godsdienstig gebied in Frankrijk. Mijns inziens betreft het hier een uiterst gevaarlijke demonstratie - en die vindt uitgerekend plaats in mijn land, een land dat kan bogen op de nodige successen in de strijd tegen het sektarisme. Europa dient, zo meen ik, dat voorbeeld na te volgen en vast te houden aan de beginselen van secularisatie en tolerantie. Ware tolerantie wel te verstaan, niet de door sekteleiders opgelegde verdraagzaamheid.

De Voorzitter
Mevrouw Berès, ik dank u voor deze mededeling en voor uw waarschuwende woorden.

Balfe
Nu de kwestie publiekelijk aan de orde is gesteld, zou ik graag willen weten wat de reden is van de aanbeveling van de quaestoren. Wij zijn van mening dat de term "witte weken" ongelukkig gekozen is. Het gaat hier om weken zonder vergaderingen, gedurende welke de Commissie, de Raad en alle overige organen van dit Parlement, met inbegrip van de fracties, echter druk aan het werk zijn.
Als we naar Nice gaan om meer bevoegdheden voor dit Parlement te vragen, maken we geen goede indruk als we het hele Parlement voor vier weken naar huis sturen in plaats van het Parlement hier het werk te laten doen waarvoor het gekozen is.
Wij zijn dan ook van mening dat de leden - en dat zijn er veel - die verslagen schrijven, commissies voorzitten, fracties leiden en geldige redenen hebben om hier te zijn, hun werk moeten kunnen doen op de plaats waar ze dat op grond van de verkiezingen behoren te doen, als ze kunnen aantonen dat ze daar aanwezig moeten zijn.

De Voorzitter
Mijnheer Balfe, het lijkt me niet opportuun dat we nu over deze kwestie in debat treden. Ik herhaal het antwoord dat ik zojuist aan mevrouw Morgan gegeven heb: zodra het voorstel van de quaestoren mij via de officiële weg heeft bereikt, zal het Bureau deze aanbeveling en alle implicaties ervan met de grootst mogelijke aandacht bestuderen.

Thyssen
Voorzitter, wij gaan straks luisteren naar een mededeling van de Commissie over de oliecrisis en het verheugt mij dat de commissaris hier is. Wij weten allemaal dat zij niet zo lang hier kan blijven en dat zij vanavond nog naar Luxemburg moet naar de Transportraad. Dat mag ons er echter niet van weerhouden een grondige, diepgaande discussie aan deze problematiek te wijden, dus een langere discussie dan het korte uurtje dat daarvoor op de agenda is uitgetrokken. Voorzitter, ik betreur dit en met mij heel veel collega's dat wij dit op zo'n korte tijd moeten afhaspelen. Het gaat hier over een probleem dat de laatste dagen en misschien ook nog de dagen die gaan komen heel Europa in rep en roer zet. Het is echt veel te weinig tijd dat daarvoor is uitgetrokken en namens heel veel collega's vond ik dat ik daarover in het publiek mijn ongenoegen moest uiten.

De Voorzitter
Vanzelfsprekend deel ik uw ongenoegen, mevrouw Thyssen.

Oomen-Ruijten
Mevrouw de Voorzitter, ik wil nog even terugkomen op de problematiek van de "witte weken". Het gaat mij niet over uitbetalingen maar iets wat ik echt heel gek vind is dat een witte week is geplaatst net voor de krokusvakantie die in een aantal lidstaten plaatsvindt oftewel ook de carnavalsweek waar in een aantal lidstaten mensen op de maandag en dinsdag vrij hebben. Als je nu al gekozen zou hebben voor een witte week had het dan gedaan in de week waarin carnaval plaatsvindt en niet de week ervoor. Voorzitter, ik vraag het Bureau om daar nog eens een keer naar te kijken.

Schröder, Ilka
Mevrouw de Voorzitter, een collega heeft daarnet nog aan een antisemitisch incident herinnerd. Welnu, in Duitsland is in de zomer een uitvoerig debat over racisme gevoerd en sedert de vorige vergaderperiode van het Europees Parlement hebben zich daar ernstige incidenten voorgedaan. Ik wil daarop uw aandacht vestigen.
Ik geef drie voorbeelden: op 2 september werd in München een vijftigjarige kelner van Chinese origine in elkaar geslagen en voor "smerige buitenlander" uitgescholden. Op 13 september werd een dakloze man dood aangetroffen. Twee skinheads hebben toegegeven dat zij hem hadden mishandeld. Hij is aan hun slagen en schoppen overleden. Op 4 september hebben rechtse extremisten in Kassel een man in elkaar geslagen van wie de ouders uit Tunesië afkomstig waren. Ook bij ons vallen er dus doden en ik vind derhalve dat wij ook moeten treuren om de mensen die ons onbekend zijn en die om politieke en vooral racistische redenen werden vermoord. Nu wij daarover in Duitsland een debat hebben gevoerd, verzoek ik het Parlement daarvoor meer aandacht te hebben.

De Voorzitter
Ik dank u, mevrouw Schröder. Die aanslagen zijn zeer betreurenswaardig en moeten ten strengste veroordeeld worden. Op dit punt is en blijft uiterste waakzaamheid geboden.

Agenda
De Voorzitter
Wat de agenda betreft heb ik de volgende wijzigingsvoorstellen ontvangen:2
Donderdag:
De vergadering zal beginnen met de verklaringen van de Raad en van de Commissie over het terrorisme in Spanje.
Ten aanzien van het gecombineerd debat over racisme deel ik u mee dat de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links ook een mondelinge vraag aan de Commissie heeft ingediend, namelijk over het geweld van extreem-rechts in Duitsland.
Gezien de toevoeging van het debat over terrorisme stel ik voor het verslag van de heer Titley over de gedragscode "Wapenexport" , dat nu als laatste punt op de agenda staat, uit te stellen tot een volgende vergaderperiode.
Gezien de volle agenda van de ochtend zullen de stemmingen uitgesteld moeten worden tot 11.30 uur. Neemt u hier dus goede nota van: de stemmingen vinden niet om 11.00 uur plaats, maar om 11.30 uur.
Ten slotte, onder deze stemmingen zijn twee aanbevelingen voor de tweede lezing namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme ingeschreven volgens de procedure zonder debat: één betreffende het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg (A5-0234/2000; rapporteur: de heer Koch) en één betreffende het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor (A5-0229/2000; rapporteur: de heer Hatzidakis). De termijn voor de indiening van voorstellen tot verwerping en amendementen is vastgesteld op vanmiddag 16.00 uur.
De stemming over het verslag van mevrouw Glase (A5-0220/2000), namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over zwartwerken, is tijdens de vergaderperiode van Straatsburg uitgesteld. Derhalve zal dit verslag morgen in stemming worden gebracht.
Heeft iemand bezwaren tegen of bedenkingen bij een van deze wijzigingsvoorstellen?

Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, u zei dat wij morgen om 11.30 beginnen met stemmen. Dat is wel een heel onaangename verrassing! Velen van ons moeten vliegtuigen halen die wij sowieso ook met het normale stemuurtje op het nippertje halen. Dit is een groot probleem voor ons. Het is echt niet zo gemakkelijk om plaats te vinden op een andere vlucht later op de middag, of ook de dag daarna. Daarom wil ik u verzoeken de stemmingen altijd op hetzelfde tijdstip te laten beginnen, of ons tijdig op de hoogte te stellen van eventuele veranderingen. Misschien kunt u ervoor zorgen dat de stemmingen altijd om 11.00 uur beginnen.

McMillan-Scott
Een alternatief zou zijn dat wij een half uur eerder beginnen, dus om 8.30 uur, en dan de stemming om 11.00 uur houden.

De Voorzitter
Ja, dat is inderdaad ook mogelijk. Als iedereen het eens is met het voorstel om morgen om 8.30 uur te beginnen en de stemmingen te handhaven op 11.00 uur, is het wellicht niet nodig hierover te stemmen.
(Het Parlement stemt in met het voorstel)

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, u heeft de afgevaardigden uitgenodigd desgewenst bezwaren kenbaar te maken tegen de agenda. In aansluiting daarop zou ik nog willen zeggen dat ik er geen enkel bezwaar tegen heb dat in ons Parlement racistische misdrijven en delicten ter tafel komen die Europeanen jegens buitenlanders begaan. Volgens cijfers van de bevoegde instanties in mijn eigen land gaat het om ongeveer dertig gevallen per jaar op een totaal van bijna 4 miljoen misdrijven en overtredingen - maar in één miljoen gevallen betreft het delicten van buitenlanders jegens autochtonen.
Het lijkt me niet meer dan billijk dat beide kwesties tegelijkertijd aan de orde gesteld worden. Racisme is nu eenmaal - hoe betreurenswaardig ook - van alle tijden en van alle plaatsen, en we moeten dus ook oog hebben voor racistisch getinte criminele gedragingen van buitenlanders jegens Europeanen.

De Voorzitter
Ja, dat lijkt mij ook echt een geweldig idee.

Sylla
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats meen ik dat het debat over de bestrijding van racisme morgen gewoon volgens de afspraak gehouden moet worden. Maar belangrijker is dit: tal van collega' s beseffen vandaag de dag dat geen enkel Europees land gevrijwaard is tegen de opkomst van een xenofobisch en nationalistisch electoraat. Ik zou dan ook willen, geachte collega' s, dat we, gedachtig aan hetgeen vandaag door velen onder u naar voren is gebracht, in het debat van morgen in ieder geval overeenstemming kunnen bereiken over één amendement: binnen de muren van dit parlementsgebouw kan geen enkele afgevaardigde ongestraft racistische praatjes verkopen. Als we kunnen vermijden dat in dit Parlement racistische uitlatingen worden gedaan, zullen onze woorden en daden van veel meer gewicht zijn voor de buitenwereld. Dit lijkt me het beste antwoord op de opmerkingen van de heer Gollnisch.

Als gevolg van de oliecrisis en de stijging van de olieprijzen te nemen maatregelen
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de als gevolg van de oliecrisis en de stijging van de olieprijzen te nemen maatregelen.

De Palacio
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, gisteren heb ik twee uur lang het woord gevoerd in de Commissie energie. Ik dank u dat u mij hier vandaag in de gelegenheid stelt mijn gedachten ook voor de plenaire vergadering van dit Parlement uiteen te zetten.
De huidige situatie is het gevolg van de spectaculaire stijging van de olieprijzen tijdens de afgelopen 18 maanden, en de Europese burgers zijn er de dupe van. Logischerwijs worden vooral de minder begunstigde bevolkingsgroepen en een aantal concrete sectoren door deze ontwikkeling getroffen.
Terwijl een vat ruwe olie begin 1999 ongeveer 10 dollar kostte, schommelt de huidige prijs maar liefst tussen 33 en 35 dollar, een record sinds de Golfoorlog. De meeste deskundigen dachten overigens dat dit prijsniveau uitsluitend in geopolitieke crisissituaties zou worden bereikt.
De stijging van de olieprijzen heeft een duidelijke oorzaak: de beperking van de productie door de OPEC-landen in combinatie met de heropleving van de wereldeconomie en de dienovereenkomstige toename van de vraag. Wegens de pariteit euro-dollar is het vooral de Europese Unie, en met name de eurozone, die van de huidige situatie nadeel ondervindt.
Wij mogen zeker niet voorbijgaan aan de weerslag van deze stijging op de Europese economische ontwikkeling. Naar schatting is de stijging van de olieprijzen verantwoordelijk voor 1% van de huidige inflatie en voor een daling van de groei met 0,3%. Zij brengt bepaalde beroepsgroepen - boeren, vissers en beroepsvervoerders - in ernstige moeilijkheden.
Niettemin zijn zowel de producerende als de consumerende landen gebaat bij stabiele en voorspelbare prijzen. Prijsstabiliteit in het kader van een vrije markteconomie is dan ook in ons aller belang. De huidige monopolievorming en het gebrek aan markttransparantie leiden nergens toe.
Anderzijds is de Europese Unie voor haar energie nu al voor ongeveer 50% afhankelijk van derde landen. Als we echter niet snel nieuwe maatregelen treffen, zal dit cijfer in 2020 circa 70% bedragen. Met name in de oliesector is de Unie voor 85 à 90% aangewezen op invoer uit het buitenland. Wij moeten derhalve dringend een debat openen over onze toenemende energieafhankelijkheid en de zeer kwetsbare positie waarin wij ons ten gevolge van deze ontwikkeling bevinden.
Wij moeten onze verantwoordelijkheid en ons lot in eigen hand nemen. Ondanks de beperkte bevoegdheid van de Europese Unie op energiegebied mogen wij de zaken niet zomaar op hun beloop laten tot er niets meer aan te doen is: wij moeten naar een oplossing zoeken. Het is dan ook van fundamenteel belang dat de Europese Unie alles in het werk stelt om haar energievoorziening veilig te stellen en een grotere onafhankelijkheid te ontwikkelen. Het gaat hier om een prioritair aandachtspunt dat een communautaire aanpak behoeft.
Het is ondertussen iets meer dan een jaar geleden dat ik dit Parlement als toekomstige energieverantwoordelijke voor het eerst heb toegesproken. Ik heb toen duidelijk gezegd dat de Commissie de komende jaren twee essentiële doeleinden zou nastreven. Enerzijds zou zij de dialoog over het energiebeleid in de internationale fora, en vooral dan met de grote producerende en consumerende landen, vanuit strategisch oogpunt versterken, en anderzijds zou zij onze prioriteiten beter trachten af te stemmen op de conjuncturele veranderingen die zich, zoals nu het geval is, op energiegebied voordoen.
De Commissie is voornemens deze fundamentele doelstellingen te verwezenlijken. Zij werkt reeds verschillende maanden aan een oplossing. Verwacht wordt dat het op handen zijnde groenboek over duurzame energievoorziening en de verbintenissen van Kyoto, of beter gezegd de emissievoorwaarden in de energiesector, nog voor het einde van dit jaar zal worden aangenomen. Ik hoop dat dit groenboek het uitgangspunt voor een breed debat wordt waarin alle betrokkenen zich bezinnen over de rol en de plaats die elk van de energiebronnen in de komende twintig of dertig jaar toekomt. Bovendien moeten wij op de korte termijn de internationale dialoog nieuw leven inblazen. Wij moeten het overleg met de producerende landen intensiveren om hen ervan te overtuigen dat iedereen gebaat is bij stabiele prijzen, een punt dat zij overigens zelf hebben onderstreept. In dit verband moeten wij voorstellen een fluctuatiemarge in te voeren.
Anderzijds dient ook rekening te worden gehouden met de geopolitieke context. Vooral het vredesproces in het Midden-Oosten en de gecompliceerde politieke situatie in de regio verdienen onze aandacht.
De Europese Unie moet naar alle OPEC-landen een duidelijke, krachtdadige boodschap uitsturen waarin zij hen ertoe aanzet de nodige maatregelen te treffen om het doel te bereiken dat deze landen zelf hebben vooropgesteld. De olieprijzen moeten immers weer binnen een aanvaardbare fluctuatiemarge worden gebracht. Als grootste netto-importeur van olieproducten en tweede grootste consument van de wereld heeft de Europese Unie instrumenten en redenen te over om au sérieux te worden genomen, maar misschien zijn de politieke middelen waarover zij beschikt ontoereikend.
Los van de dialoog met de OPEC mogen wij echter ook niet vergeten onze strategische banden met Rusland aan te halen en uit te diepen. Wij moeten ons afvragen hoe de productie- en distributiemethoden in dat land kunnen worden gemoderniseerd. Rusland is immers de derde olieproducent ter wereld en op het gebied van aardgas neemt het land een bijzonder belangrijke plaats in.
De Europese Unie moet haar krachten bundelen en de verschillende lidstaten moeten gezamenlijk optreden. Wij moeten met één stem spreken in plaats van afzonderlijke, onvolledige initiatieven uit te werken die zeker niet het gewenste effect bereiken.
De laatste tijd is er heel wat te doen geweest over het fiscale aspect. De Commissie begrijpt dat de plotse stijging van de olieprijzen de getroffen beroepssectoren zorgen baart. Wij roepen de lidstaten dan ook op om de sociale dialoog met de betrokkenen gaande te houden en oplossingen te vinden die overeenstemmen met het Gemeenschapsrecht. Uit de blokkades die de economische activiteit in diverse landen hebben stilgelegd, kan in ieder geval de les worden getrokken dat er behoefte is aan meer coördinatie tussen de lidstaten en dat de steun van de Commissie hierbij onontbeerlijk is. Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is om deze reden dat ik deze vergadering, zoals gezegd, binnen enkele minuten zal verlaten. Ik word namelijk verwacht in Luxemburg, waar een buitengewone Raad van ministers van Vervoer wordt belegd.
Om economische en ecologische redenen mogen de lidstaten in geen geval toegeven aan de druk en hun algemene oliebeleid voor de middellange termijn wijzigen. Verlaging van de belastingen en verhoging van de steun leidt op de lange termijn immers tot de overdracht van de belastingontvangsten aan de OPEC-landen, en dat zou betekenen dat wij aan deze landen een volstrekt ongepaste boodschap overbrengen.
Het ziet er evenwel naar uit dat de bevoegde overheidsinstanties op de korte termijn steunmaatregelen zullen moeten treffen om de uiterst gecompliceerde situatie die wij momenteel doormaken te verhelpen. Er liggen overigens reeds enkele akkoorden ter tafel. Hiervoor komen echter alleen tijdelijke maatregelen in aanmerking die stroken met de mededingingsregels en niet indruisen tegen de regels van de interne markt.
De wanordelijke maatregelen en verklaringen betreffende de brandstoffenbelasting waarmee wij in de verschillende lidstaten van de Unie zijn geconfronteerd, moeten derhalve plaatsmaken voor een coherente aanpak. Wat voor zin heeft het bijvoorbeeld op Europees niveau een milieubelasting te willen invoeren als wij er niet snel in slagen de bijzondere belastingtarieven en het BTW-tarief in de Unie te harmoniseren?
Geachte afgevaardigden, in dit verband moet ik u erop attenderen dat een verlaging van de belastingen ten gunste van het wegvervoer niet langer dan een paar maanden mag duren. Het gaat hier om een tijdelijke maatregel die niet mag worden verlengd. Op de lange termijn doen dergelijke initiatieven immers afbreuk aan ons streven om alternatieve vormen van vervoer zoals het spoorwegvervoer te bevorderen. Bovendien brengen zij de doelstellingen van Kyoto in gevaar. Wij moeten hoe dan ook vermijden dat de huidige zwaartepunten van het vervoerbeleid van de Europese Unie op de helling komen te staan.
De Commissie maakt zich ernstige zorgen over de belemmering van het vrije verkeer waarvan wij de laatste tijd meermaals het slachtoffer zijn geworden. Zij is van oordeel - ik wil dat hier nogmaals onderstrepen - dat geen enkele sociale groep de hele maatschappij mag gijzelen.
Maar ik had het over de steunmaatregelen. Aan de oneerlijke concurrentie in de brandstoffensector moet dringend een einde komen. Wat voor zin heeft het dat de prijzen van olieproducten - vóór belasting - in de Europese Unie zo sterk uiteenlopen? In sommige gevallen hoeft men slechts de grens over te steken. De Commissie is voornemens de gesprekken met de lidstaten voort te zetten om mogelijke gevallen van oneerlijke concurrentie op te sporen. Het maken van afspraken tussen bedrijven en misbruik van een dominante positie moeten streng worden gestraft. Ook de concurrentie tussen intermodale sectoren moet worden doorgelicht zodat naar oplossingen op Europees niveau kan worden gezocht. Laten we onszelf echter niets wijs maken, geachte afgevaardigden, wij hebben het hier over acties op de korte termijn die wellicht de huidige crisis kunnen verlichten, maar in geen geval een afdoend antwoord bieden op het werkelijke probleem, namelijk dat onze economie bijzonder gevoelig is voor schommelingen op energiegebied. Onze economie blijft kwetsbaar, ook al is zij minder conjunctuurgevoelig dan 25 jaar geleden. Het olieverbruik in de Europese Unie bedraagt 12 miljoen vaten per dag en zal in 2020 opklimmen naar iets meer dan 13 vaten. Waarschijnlijk zal de prijs per vat in normale economische omstandigheden op de lange termijn niet meer onder de 20 dollar dalen. Eén ding is zeker: wij zullen in geen geval terugkeren naar het prijsniveau van 18 maanden geleden, toen een vat olie slechts 10 dollar kostte.
Wij moeten deze afhankelijkheid en deze situatie op twee fronten bestrijden: diversificatie van energiebronnen en energiebesparing. Wat het diversifiëren van onze energiebronnen betreft, staat ons een lang debat te wachten. Het toekomstige groenboek over energievoorziening zal hieraan een belangrijke bijdrage leveren. Ofschoon de hernieuwbare energiebronnen in het kader van de diversificatie en met het oog op de toekomst uiteraard een doorslaggevende rol spelen, mogen wij op dit moment geen enkele energievorm van de hand wijzen. Dat wil ik hier duidelijk onderstrepen.
De tweede reeks maatregelen die wij op de lange termijn moeten uitwerken, heeft betrekking op de beheersing van de vraag en op energiebesparing. Hoewel het olieverbruik momenteel 50% efficiënter is dan 25 jaar geleden ben ik mij ervan bewust dat de transportsector in dit opzicht nog een lange weg moet afleggen. In principe zal tussen nu en 2020 meer dan 90% van de toename van het olieverbruik in de Unie door deze sector worden geabsorbeerd. Vandaar dat wij dringend behoefte hebben aan een witboek over het vervoerbeleid waarin aandacht wordt besteed aan de reorganisatie van de vervoersmodaliteiten, de uitbouw van de trans-Europese netwerken, het verhelpen van de verkeerscongestie, de bevordering van het spoorwegtransport, de binnenscheepvaart en het zeevervoer over korte afstanden, de ontwikkeling van doeltreffende en minder vervuilende vormen van stadsvervoer. Daarbij moet naar een rationeel gebruik van de klassieke personenwagen worden gestreefd, vernieuwende onderzoeksprojecten over schone brandstoffen worden gesteund en in een degelijke voorlichting en opleiding voor bestuurders worden voorzien.
Ook bij de bouw van voertuigen moeten energiebesparende maatregelen in acht worden genomen. De vervoersector is immers een van de sectoren waar de meeste energie wordt verbruikt, om nog maar te zwijgen van de concurrentie in de gassector en het gebruik van gas als alternatief voor olie.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het spreekt vanzelf dat wij de huidige crisis slechts kunnen overwinnen door gebruik te maken van goed gecoördineerde, veelzijdige en coherente strategieën. Wij beschikken helaas niet over een wondermiddel om deze situatie op de korte termijn te verhelpen. De crisis heeft echter ook een positief aspect, aangezien zij ons de enige mogelijke uitweg heeft getoond: wij moeten de concurrentie op onze markten bevorderen, onze aanwezigheid op het internationale toneel versterken door met één stem te spreken, onze acties coördineren, onze prioriteiten afstemmen op de nieuwe doelstellingen op energiegebied en gezamenlijke maatregelen uitwerken op fiscaal vlak. In deze moeilijke tijden verwachten de burgers van ons dat wij de genoemde doelstellingen in de praktijk brengen en daarbij niet enkel oog hebben voor de korte termijn, maar ook voor de middellange en de lange termijn.

Suominen
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijn dank aan de commissaris voor haar realistische standpunt. Je kunt je afvragen of we altijd eerst in een crisis terecht moeten komen, alvorens over goede nieuwe strategieën te gaan praten. Niets zou nu makkelijker zijn dan van alle lidstaten van de Europese Unie te eisen dat ze de accijnzen op olieproducten dusdanig verlagen, dat de prijs per vat ruwe olie hopelijk weer op het niveau van ongeveer 22 à 25 dollar komt te liggen. Net zo makkelijk zou het voor de lidstaten en hun ministers van Financiën zijn te verklaren dat er helemaal geen reden is de accijnzen aan te passen. De reden hiervoor is op de korte termijn de moeilijkheid om de belastinginkomsten te compenseren, en op de lange termijn de consumptieremmende werking van belastingen, waarmee wij proberen de toekomstige situatie van ons milieu te beïnvloeden.
Er moet echter wel iets worden gedaan. De mensen hebben er genoeg van en vooral de directe inkomsten van bepaalde beroepsgroepen lopen, zoals de commissaris zei, groot gevaar. Ik noem bijvoorbeeld de vissers, de boeren en de beroepsvervoerders. Op de langere termijn wakkert de hoge olieprijs de inflatie steeds meer aan en bedreigt hij de hele Europese Unie met een economische terugslag. De lidstaten van de Europese Unie moeten nu voor zowel de korte als de lange termijn een gemeenschappelijk beleid zien te vinden. De verschillende maatregelen die de afzonderlijke landen onder druk van protesten nemen, bemoeilijken de situatie alleen maar en verstoren de concurrentie. De verantwoordelijkheid voor maatregelen ligt duidelijk bij de nationale regeringen. De maatregelen voor de korte termijn zijn de moeilijkste. Het belangrijkste is natuurlijk het intensiveren van de onderhandelingen met de OPEC-landen om de olieproductie weer op te voeren, als dat überhaupt mogelijk is, en op die manier de situatie aan de aanbodzijde te verlichten. Het is waarschijnlijk moeilijk om snel resultaten te boeken. Dan liggen zeer gedetailleerde maatregelen, bijvoorbeeld op het gebied van de accijnzen op dieselbrandstof en stookolie, binnen de mogelijkheden, mits ze op algemeen niveau worden genomen.
Oorzaken van de crisis zijn behalve aan de aanbodzijde mogelijk ook te vinden bij de structuur van het veredelingsproces, de aard van de oliemarkten, de termijnhandel en het voorradenbeleid van bepaalde landen of regio's. Men beweert dat het veredelingsproces al in handen van zo weinigen is, dat er op de markt een soort kartelvorming is ontstaan. Ik beweer zelf niet dat dat zo is, maar er is wel reden het te onderzoeken. Het is de vraag of de Europese Unie zowel met haar eigen lidstaten als met de VS kan onderhandelen over de strategie inzake de nodige olievoorraden. Blijkbaar gaat de olieprijs op de spotmarkt immers weer omhoog omdat de Amerikaanse voorraden slinken en deze dus aangevuld moeten worden. De commissaris had het in haar toespraak al over de verouderde productiemethodes in Rusland, een grote olieproducent. Wordt het nu niet eens tijd - de vraag moet natuurlijk vooral aan Rusland worden gericht, maar ook aan onszelf - om maatregelen te nemen die leiden tot investeringen in de Russische olieproductie? Volgens de voormalige olieminister van Saoedi-Arabië, sjeik Jamani, zal overigens de blijvend hoge olieprijs op de lange termijn leiden tot andere vormen van energie. Fijntjes wees hij erop dat er ook geen einde aan de steentijd kwam omdat er een tekort aan stenen was. Het belangrijkste is nu echter het vermogen van de EU-landen om op de korte termijn te reageren. Is het echt zo dat het voor de nationale regeringen in de hele Unie onmogelijk is een relatief gelijke daling van de accijns op vloeibare brandstoffen tot medio volgend jaar door te voeren?

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, we hebben hier met een Europees probleem te maken: het ontbreekt ons aan een Europees beleid, en de vice-voorzitter heeft dat probleem onderkend. Sterker nog, de ontwikkeling van een dergelijk beleid vergt bijzonder veel volharding en een groot aantal investeringen en middelen. Het probleem is dat wij op energiegebied pas aan de alarmbel trekken wanneer we middenin een crisissituatie zitten. Mevrouw de Palacio heeft dat ook al gezegd. Als alles normaal blijft stijgt het energieverbruik al gestaag, en in een samenleving waarin de auto onmisbaar is, leidt dit onvermijdelijk tot een grotere afhankelijkheid.
Ik geloof dat wij de aandachtspunten die de commissaris hier in overeenstemming met de reeds vroeger toegelichte voornemens van de Commissie heeft opgesomd, op de middellange en de lange termijn moeten handhaven, toepassen en versterken. Door het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te bevorderen zullen wij minder afhankelijk worden van olieproducten en zullen we bijvoorbeeld de fragmentering van bepaalde nationale markten kunnen doorbreken. Ik denk onder meer aan de ontwikkeling van het spoorwegvervoer ter aanvulling en vervanging van het wegvervoer.
Deze maatregelen bieden echter geen antwoord op de huidige problemen. Uiteraard hebben wij behoefte aan een uitgekiend beleid, maar tezelfdertijd moeten wij een oplossing zien te vinden voor de uitermate complexe situatie waarin wij momenteel verkeren. Ten gevolge van de ernstige moeilijkheden waarmee bepaalde beroepssectoren te kampen hebben, wordt Europa geteisterd door een golf van protestacties op communautair niveau. Deze situatie heeft aanleiding gegeven tot blokkades, chaotische toestanden en onsamenhangende verklaringen van de kant van onze regeringen.
Ik wil hier nog kort aan toe voegen dat er de laatste tijd dankzij de strikt uitgevoerde begrotingssanering sprake is van een mogelijke verlaging van de belastingdruk. Onze burgers begrijpen echter niet dat olieproducten niet voor deze maatregel in aanmerking komen. Wij moeten voor deze reactie begrip opbrengen en onze argumenten toelichten. Het spreekt vanzelf dat er compensatiemaatregelen moeten worden getroffen. De Commissie moet alles in het werk stellen om de transparantie te vergroten en monopolievorming te vermijden. Het is immers overduidelijk dat de huidige situatie voor bepaalde partijen bijzonder winstgevend is, en dan denk ik niet in de eerste plaats aan de OPEC-landen. Hoewel zij uiteraard voor de prijsstijging verantwoordelijk zijn, krijgen zij slechts 5 à 6 dollar per vat. Wij moeten er vooral op aandringen dat onze regeringen met één stem spreken en dat er eindelijk een Europees energiebeleid wordt ontwikkeld dat aansluit bij de gemeenschappelijke economische en sociale ruimte.

Sterckx
Voorzitter, mevrouw de commissaris, u heeft het heel duidelijk gezegd: wij blijven kwetsbaar. Energie is niet goedkoop. Het is een schaars goed. Blijkbaar zijn wij vergeten dat een vat olie ooit tien dollar kostte. Wij hebben ons toen niet de vragen gesteld die wij ons nu wel stellen, waarschijnlijk volledig ten onrechte. U heeft ook gezegd, mevrouw de commissaris, dat wij al achttien maanden die prijzen zien stijgen en daarom vraag ik mij af waarom al die geleerde Europese hoofden en die machtige Europese hoofden niet eerder bij elkaar gestoken zijn om in het begin, toen de prijzen begonnen te stijgen, al eens te kijken hoe dat verder moest gaan en hoe dat niet kon verder gaan en hoe wij eventueel niet op het punt zouden komen waar wij nu zijn.
U heeft ook gezegd, mevrouw de commissaris, dat wij als een front moeten reageren maar wij zien nu dat elk land "de Franse griep" heeft gekregen. Wij zien dat er intern geen enkele samenhang is zowel in de reacties op de protesten die er zijn, en dikwijls protesten die ik heel goed kan begrijpen zowel als bij de verdediging van de munt en ook extern wat betreft onze houding tegenover de OPEC. Wij moeten toch zeggen dat een olieprijs van 10 dollar per vat even abnormaal is als een van 35 dollar en dat u wel weet dat een olieprijs van 10 dollar misschien plezierig is voor ons, maar op wereldniveau niet houdbaar. Dat zijn dingen die wij allemaal blijkbaar op het moment vergeten zijn. Ik vind dat wij dat niet meer mogen doen.
U geeft in uw mededeling die u in de eerste week van september heeft vrijgegeven de grote lijnen aan. Het zijn goede lijnen: transportpolitiek, energiepolitiek, milieupolitiek. Ik hoop dat u vanavond in Luxemburg de neuzen min of meer in dezelfde richting kan krijgen want wij moeten nu uit de crisis komen, wij moeten zorgen dat de volgende crisis minder diep is en minder snel komt dan wij eventueel zouden kunnen verwachten. In elk geval moeten er Europese initiatieven komen, op zijn minst samenwerking om zoals u ook heeft gezegd, de minst bedeelden te helpen. Daarom denk ik dat de verlaging van de algemene fiscale druk zoals mijn partij in België voorstelt beter is dan de specifieke fiscale druk op de brandstof. Wij mogen zeker de mensen niet zeggen dat energie goedkoop kan worden want dat zou een hele foute boodschap zijn.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, wij hoeven ons helemaal niet te verbazen over het feit dat wij nu weer midden in een oliecrisis zitten. Dit is de derde oliecrisis en sinds 1979 is men op het gebied van het energiebeleid alleen maar nalatig geweest. Er is veel gesproken over de overgang naar een duurzaam energiebeleid, maar er is heel weinig aan gedaan. Ik begroet met vreugde de gedachten die de commissaris hier vandaag naar voren heeft gebracht. De ministers van Verkeer hebben nu echt de gelegenheid het roer in het energiebeleid om te gooien en in de richting van duurzame energie te koersen.
Het aandeel van het wegvervoer is gestegen van 50% in 1980 tot 85% in 2000. De brandstofaccijnzen verlagen zou nu op hetzelfde neerkomen als de prijs van heroïne op de drugsmarkt verlagen. Het eindresultaat is waarschijnlijk dat er meer drugsverslaafden zijn en dat de oliecrisis dieper is. Dergelijke fouten moeten wij nu niet maken.
Kernenergie is in deze situatie ook geen alternatief, omdat slechts 10% van de elektriciteit met behulp van olie wordt opgewekt. Bovendien gaat alle research, bijvoorbeeld met betrekking tot nieuwe vervoermiddelen, ervan uit dat de auto's van de toekomst wellicht op waterstof zullen rijden, maar zeker niet op kernenergie. Onze fractie heeft vandaag een alomvattend programma gepresenteerd dat moet dienen als nieuw programma voor het energiebeleid van de Europese Unie. Wij willen de uitvoering ervan al bij de begroting beginnen en stellen een nieuwe begrotingspost voor met de naam "Nieuwe energiebronnen". Wij willen onder andere energiebesparing en een betere bouwtechniek voor huizen bevorderen. Wij willen ook dat de Europese Unie de bevoegdheden voor een nieuw energiebeleid krijgt. Wij eisen dat energie als een apart hoofdstuk in het Europees Verdrag wordt opgenomen en onderstrepen hoe belangrijk het is om wat betreft de belastingen los te komen van de eis van unanimiteit.
Bijna 10 jaar zijn er pogingen ondernomen een gezamenlijke energiebelasting voor de Europese Unie tot stand te brengen. Commissarissen zijn gekomen en gegaan, maar dit probleem is onopgelost gebleven. Op de korte termijn moeten de directe slachtoffers van deze oliecrisis worden geholpen, maar dat moet weloverwogen en zeer gericht gebeuren.

Wurtz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Palacio, vice-voorzitter van de Commissie, ik heb de indruk dat aan deze zogenaamde oliecrisis verschillende structurele problemen ten grondslag liggen. Die knelpunten moeten de Unie en de vijftien lidstaten onbevangen en onbevooroordeeld onder ogen durven zien.
Het eerste probleem betreft onze relatie met het Zuiden, oftewel de olieproducerende landen. Begin vorig jaar bedroeg de prijs van een vat olie minder dan 10 dollar, maar wie heeft zich in Europa destijds druk gemaakt over de desastreuze gevolgen daarvan voor de economie en de bevolking van sommige van die landen? Die lage olieprijs werd toen beschouwd als goed nieuws, terwijl hij even verontrustend was als een olieprijs van 34 dollar per vat. Er moet hoognodig een waar partnerschap voor de lange termijn met deze landen tot stand worden gebracht. Verder is er nog een aantal andere oorzaken voor de huidige situatie aan te wijzen, zoals de speculaties, de ontoereikende olievoorraden in de Verenigde Staten en de val van de euro.
Het tweede probleem dat mijns inziens in deze crisis naar voren komt is het gebrek aan samenhang tussen de beleidskeuzes binnen de Unie. Men zegt meer prioriteit toe te kennen aan het vervoer per spoor dan aan het vervoer over de weg en te werken aan een doorbraak van het gecombineerd weg-rail vervoer. Dat is inderdaad een wezenlijke keuze, die grote maatschappelijke betekenis heeft en getuigt van groot verantwoordelijkheidsbesef ten aanzien van het milieu. Maar hoe lang wordt er al niet in volstrekt tegengestelde zin gehandeld? Alle aandacht gaat immers nog steeds uit naar het wegvervoer in plaats van naar het vervoer per spoor. Europa is zelfs zo slecht voorbereid op deze omwenteling, dat op verbindingen tussen Frankrijk en Italië vandaag de dag nog verschillende locomotieven ingezet moeten worden, omdat beide landen er een afwijkend elektriciteitsnet op na houden.
Het derde wezenlijke probleem dat door deze crisis nadrukkelijk blootgelegd wordt, is de uiterst moeizame inschatting door veel Europese leiders van wat er onder de burgers leeft in onze moderne samenleving. Die bestuurders hebben niet ingezien - of hebben niet willen inzien - dat deze hoge brandstofprijs ernstige gevolgen heeft voor de mensen die afhankelijk zijn van hun auto of zijn aangewezen op huisbrandolie. Onze medeburgers weigeren de last van deze conjuncturele crisis te dragen en hebben veel kritiek op de lankmoedigheid van de nationale overheden jegens de oliemaatschappijen met hun ongehoord hoge winstcijfers. De druk om de heffingen op brandstof te verlagen en de winsten van de oliemaatschappijen zwaarder te belasten zal alleen nog maar toenemen.
De meerderheid van mijn fractie is van mening dat de vijftien lidstaten radicale maatregelen moeten treffen op milieugebied en het vervoer per spoor daadwerkelijk moeten bevorderen. Gezien de situatie van dit moment moeten ze evenwel een handreiking doen naar de burgers en tegemoetkomen aan hun legitieme eisen. Aldus zouden ze, mijnheer de Voorzitter, tevens een dienst bewijzen aan Europa - en die kan Europa op dit moment zeker gebruiken.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, er zijn allerlei oorzaken voor de buitensporige stijging van de olieprijzen aan te wijzen, maar te vrezen valt dat Europa daarmee geen rekening zal houden, omdat het voor een groot deel zelf verantwoordelijk is voor de huidige situatie.
De hoge olieprijzen zijn in de eerste plaats het gevolg van de stijgende productiekosten. Die kunnen toegeschreven worden aan het zorgvuldig door de olieproducerende landen in stand gehouden monopolie. Maar het geringe aanbod is ook te wijten aan de instandhouding van de immorele en onrechtvaardige olieboycot van Irak, die wellicht de Amerikaanse oliebaronnen in de kaart speelt, maar zeker niet de belangen van Europa dient.
De tweede oorzaak is de koersdaling van de euro, en dus van alle Europese munten die daarvan deel uitmaken. De euro stond bij de invoering op 1,18 dollar; hij staat nu nog slechts op 0,85 dollarcent. Er was ons een sterke munt beloofd, maar dat was dus een leugen. En daarvoor moeten we een torenhoge prijs betalen.
De derde oorzaak van de hoge olieprijzen is de buitensporige, bijna krankzinnig hoge belastingdruk die de nationale overheden opleggen. Dit linkse beleid, dat onder de conservatieve regeringen zo niet geïnitieerd, dan toch in ieder geval voortgezet is, wordt in stand gehouden onder druk van de milieulobby, die tegen het autogebruik is omdat de auto de exponent is van de individuele vrijheid. Door deze hoge fiscale druk wordt de stijging van de productiekosten met een factor 3, 4 of 5 vermenigvuldigd.
De slaafse navolging van het buitenlands beleid van de Verenigde Staten, de koersval van de euro en de onder pressie van de milieulobby toenemende belastingdruk: dat zijn de drie oorzaken van de stijging van de olieprijzen. En die kunnen we wel betreuren, maar de lidstaten zijn hiervoor zelf grotendeels verantwoordelijk.

Esclopé
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de afgelopen twee weken zijn we geconfronteerd geweest met een heuse "eurochaos" op de wegen: brandstofschaarste, wegblokkades, protesten in de samenleving, verlamde overheden. Het leek 1973 wel, na de eerste oliecrisis, afgezien van het feit dat de prijs van een vat ruwe olie explosief gestegen is en dat de euro in een vrije val is geraakt, ondanks de bezweringen in het verleden van de zogenaamde Europa-kenners.
Voor deze crisis - die toch alleszins te verwachten was - zijn zowel de olieproducerende landen als de nationale overheden verantwoordelijk. Er wordt een groot aantal uiteenlopende oplossingen aangedragen, omdat de oorzaken en de omstandigheden van land tot land verschillen. Die oplossingen zijn soms voor de hand liggend, soms zakelijk en weldoordacht, en soms ook ideologisch bepaald, zoals het voorstel om paal en perk te stellen aan het autogebruik of het voorstel voor invoering van een ecotaks. Maar, zoals u al heeft opgemerkt, onder de oplossingen bevindt zich geen wondermiddel waarmee de crisis in één keer bezworen kan worden.
We moeten niet vergeten dat de brandstofprijzen, die in hoge mate afhangen van de geldkoersen en van de hoogte van de heffingen, ook van invloed zijn op de ruimtelijke ordening. Want deze crisis treft niet alleen de beroepsvervoerders, maar ook de gewone burgers op het platteland, die voor hun vervoer en voor hun sociale contacten nog steeds vrijwel volledig afhankelijk zijn van de auto. Deze situatie is een gevolg van de toenemende bezuinigingen in het openbaar vervoer, die niet opgevangen worden door commerciële dienstverleners - die hebben slechts oog voor maximale winstcijfers.
Maar het beleid inzake brandstofheffingen, geldkoersen en ruimtelijke ordening valt enkel en alleen onder de verantwoordelijkheid van de nationale overheden, uit hoofde van het te pas en te onpas aangehaalde subsidiariteitsbeginsel.
Wij menen kortom dat de heffingen op brandstof verminderd moeten worden, omdat ze onze medeburgers, zowel particulieren als beroepsvervoerders, te zwaar treffen. Maar de lidstaten kunnen ook andere wegen bewandelen, en de Unie dient ze vrij te laten in hun soevereine beleidskeuzes op dit vlak. Het betreft hier bijvoorbeeld energiebesparende maatregelen, de inzet van alternatieve energiebronnen, de bevordering van het vrachtvervoer per spoor en over het water of de verbetering van het openbaar vervoer ten behoeve van de ontsluiting van het platteland.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, dit is inderdaad de derde oliecrisis. Er is echter een groot verschil tussen deze en de twee vorige oliecrisissen. Dat waren kunstmatig veroorzaakte politieke crisissen, eerst in 1973 en daarna in 1979 met de val van het regime van de sjah. Al sedert vijftien jaar zijn er duidelijke aanwijzingen en blijkt uit studies - bijvoorbeeld Global 2000, het rapport voor Jimmy Carter - dat grondstoffen omstreeks de eeuwwisseling echt schaars worden. Dat betekent dat deze derde oliecrisis zal blijven duren.
Dat de prijs op korte termijn misschien zal dalen, is niet van belang. Op lange termijn zal de prijs blijven stijgen. Ook het onderzoek van Colin J. Campbell - u kunt dat onderzoek van mij krijgen, als u daar interesse in heeft - wijst uit dat grondstoffen - olie - in de eerste jaren van de 21ste eeuw schaars zullen worden omdat de productiecurve over haar hoogtepunt heen is. Daarom meen ik dat ook demonstraties niets zullen opleveren. Je kunt uit een citroen niet meer sap persen dan erin zit. Er zal wel olie zijn, maar die zal niet goedkoop zijn. De olieprijs zal in de toekomst tot 40 of 60 dollar stijgen. Dat blijkt uit heel wat onderzoeken. Ook als ze het bij het verkeerde eind hebben, moeten wij die nu onderzoeken en grondig analyseren. Een belastingverlaging kan evenmin verhinderen dat de olieprijzen blijven stijgen. Dit is geen OPEC-crisis. De OPEC levert slechts 40% van alle olie. De overige 60% komt uit niet-OPEC-landen. Als deze crisis kunstmatig zou zijn veroorzaakt, zouden de andere olieproducerende landen ze kunnen opvangen.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, we moeten deze kwestie in het juiste perspectief zien. Deze crisis is niet zo ernstig als die in de jaren ' 70. Het is evenzeer een crisis voor de belastingbetaler als een energiecrisis. Het gaat niet aan dat regeringen de OPEC, oliemaatschappijen, vreedzame actievoerders, andere politieke partijen of zelfs de Europese Unie de schuld geven van protesten tegen te hoge belastingtarieven.
In het Verenigd Koninkrijk gaat 75% oftewel driekwart van de prijs van een liter benzine of diesel naar de belasting. Dat is de verantwoordelijkheid van de regering en van niemand anders. Het energieaanbod is elastischer dan de vraag. Dat hebben we gezien in de jaren ' 70, toen als gevolg van de hogere prijzen meer olievelden in gebruik werden genomen, maar het verbruik in de vervoersector niet daalde.
Hoge belastingtarieven leiden tot hogere inkomsten, maar het verbruik wordt er niet door teruggedrongen. Niettemin komen de prijsstijgingen en de protesten tegen de hoge heffingen op het juiste moment om ons eraan te herinneren hoezeer wij in Europa afhankelijk zijn van geïmporteerde energie en hoe moeilijk het is om milieudoelstellingen zoals reductie van de uitstoot van CO2-emissies te realiseren.
Wanneer energieheffingen gebruikt worden om milieubeschermende maatregelen door te voeren, moet het beleid doorzichtig en consistent zijn, anders krijgen we de publieke opinie niet aan onze kant. Als een beleid als onrechtvaardig en inconsistent wordt ervaren, zoals in het Verenigd Koninkrijk het geval is, dan krijgen protesten brede steun onder de bevolking. Vanuit politiek en economisch oogpunt is het volkomen onjuist om enerzijds de brandstofheffingen zodanig te verhogen dat de industrieën niet meer kunnen concurreren en anderzijds de heffingen op het energieverbruik van de huishoudens te verlagen.
We moeten ons niet laten misleiden door argumenten over belastingharmonisatie, want geharmoniseerde heffingen kunnen onder een socialistisch bewind maar één kant op gaan, namelijk omhoog. Dat is niet wat de belastingbetaler en de consument willen.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, de plotselinge stijging van de olieprijzen bewijst dat de euro een ware internationale munt dient te worden. De Amerikanen lijden evenzeer als wij onder de explosief gestegen productiekosten. Aangezien een vat ruwe olie afgerekend wordt in dollars, heeft die prijsstijging evenwel aanmerkelijk grotere gevolgen voor de landen wier munt ten opzichte van de dollar terrein verloren heeft. Dat geldt voor de euro, voor de Deense kroon, voor het Britse pond en voor tal van andere munteenheden.
Mevrouw de Palacio heeft zojuist opgemerkt dat Europa de grootste olie-importeur ter wereld is. Het is toch vreemd dat deze grootste olie-importeur zijn importen blijft afrekenen in dollars. De socialisten verzoeken de Commissie dan ook er bij de olie-importerende bedrijven in Europa op aan te dringen in euro' s opgestelde contracten af te sluiten. Een dergelijke stap is zeker niet kansloos: de olieproducenten weten dat de dollar zeker zal gaan dalen ten opzichte van de euro, en met in euro' s opgestelde contracten zouden zij zichzelf dus kunnen indekken tegen de onvermijdelijke conjuncturele omslag in de Verenigde Staten.
Dan nog enkele opmerkingen over het monetair beleid. De ECB heeft onlangs haar belangrijkste rentetarieven verhoogd met als argument dat de inflatiedruk toeneemt als gevolg van de ontwikkeling van de olieprijzen en de wisselkoersen. Volgens de ECB, en ik citeer, "kan het monetair beleid geen oplossing bieden voor de korte termijn" . Economische maatregelen kunnen evenmin een oplossing bieden voor de olieprijsstijgingen; ze worden bovendien nadelig beïnvloed door de gestegen geldprijzen. De ECB verklaart dat ook geïmporteerde inflatie een vorm van inflatie is die bestreden moet worden.
Ter afsluiting, mijnheer de Voorzitter, zou ik willen zeggen dat noch hogere investeringskosten noch een vermindering van de koopkracht van onze medeburgers tot een daling van de olieprijzen zullen leiden. De ECB wil met haar beleid de inflatiekoorts van de Europese economie onderdrukken, maar zou die therapie de patiënt niet slechts zieker maken?

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, de huidige benzine- en dieselprijzen brengen het voortbestaan van de vervoersondernemingen ernstig in gevaar. Wij kunnen die hoge prijzen niet langer dragen. Ik vind dat wij de verschillende belastingen tijdelijk tot een economisch en sociaal aanvaardbaar niveau moeten verlagen. Wij stellen echter de belastingen niet vast. Als Europese Unie hebben wij voor diesel en minerale oliën minimale belastingpercentages vastgesteld. De lidstaten hebben echter een marge. Ze hebben die tot nu toe naar boven toe gebruikt. In deze crisistijd van hoge olieprijzen moeten de lidstaten de belastingpercentages verlagen en coördineren. Het gaat niet aan dat de ene regering - terecht of onterecht - voor de actievoerders zwicht en de andere niet. Dat veroorzaakt concurrentievervalsing voor de ondernemers uit land A tegenover die uit land B. In dezelfde markt krijgen zij dezelfde prijzen, maar hebben zij verschillende kosten. Die situatie is voor de vervoerders ondraaglijk.
Mevrouw de vice-voorzitter, zeg in Luxemburg tegen de ministers van Vervoer dat wij een gecoördineerde aanpak nodig hebben, dat de kosten voor de vervoerssector moeten dalen en dat wij niets kunnen doen met loze beloften van de ministers van Vervoer als die na twee weken door de ministers van Financiën ongedaan worden gemaakt. Wat de vijftien lidstaten vanavond of in de komende dagen beslissen, moet ook worden uitgevoerd. De tweeslachtige houding van de ministers - sommigen hebben medelijden met de vervoerssector maar anderen weigeren de belastingen te verlagen of te herzien - is onaanvaardbaar.
(Applaus van rechts)

McNally
Mijnheer de Voorzitter, wij lopen al tientallen jaren te slaapwandelen. De Britse conservatieven doen dat nog steeds, maar het is tijd om wakker te worden. Er zijn twee opties. De eerste optie is een slechte. Deze houdt in dat er wordt gekozen voor een kortetermijnoplossing, waarbij de heffingen worden verlaagd en wij onze verantwoordelijkheden als regering van ons afschuiven. Om de andere optie kunnen wij niet heen, namelijk de hamvraag hoe we met eindige hulpbronnen moeten omgaan wanneer de vraag toeneemt en we ecologische verplichtingen hebben? De rationele keuze zou zijn de verspilling van benzine en diesel een halt toe te roepen en verandering te brengen in het gedrag van de bevolking en van hen die in de vervoersector werken.
Laten we de maximumsnelheden verlagen en toezien op naleving hiervan. We moeten zorgen dat we minder afhankelijk worden van geïmporteerde aardolieproducten. We moeten gebruik gaan maken van alternatieve brandstoffen - biodiesel, brandstofcellen, gas en elektriciteit. Het vijfde kaderprogramma moet aan een tussentijdse herziening worden onderworpen en veel meer toegespitst worden op onderzoek naar en ontwikkeling van dergelijke energiebronnen. We moeten hiervoor meer geld op de begroting vrijmaken en de beschikking voor programma' s als SAVE en ALTENER wijzigen. We hebben geen nieuwe begrotingslijn nodig. De begrotingslijnen bestaan al. Er moet gewoon meer geld voor worden vrijgemaakt. Laten we hierover onderhandelen - wel als Europese Unie - aangezien stabiliteit niet alleen in het belang is van olie-importerende landen maar ook van olie-exporterende landen.
Veel succes in Luxemburg, mevrouw de commissaris.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Palacio heeft gelijk: wij hebben een dialoog nodig. Wij moeten de steun verhogen en we zijn tegen kartels en monopolies. Dat is allemaal juist. De oplossing van het probleem ligt echter niet in wat hier grappig genoeg aan mijn linkerzijde wordt voorgesteld, namelijk een belastingverlaging of iets dergelijks. Daarmee bereiken wij volstrekt niets. De OPEC en de andere olieproducerende landen zouden onze zwakheid meteen uitbuiten. Ze oefenen politieke en economische druk op ons uit. Wat stellen wij daartegenover?
(Interrupties van de heer Jarzembowski)
Hebben wij ons verbruik omlaaggebracht? Neen! De heer Jarzembowski, die zopas het woord heeft gevoerd - hij kan hard roepen, maar ik ook - zegt dat wij het vervoer naar andere vervoersmodi moeten verleggen. Er vindt nu meer vervoer over de weg plaats dan tien jaar geleden. Laten wij daaraan eindelijk eens iets doen. Laten wij het vervoer naar de spoor- en waterwegen verleggen. Laten wij ervoor zorgen dat wij minder afhankelijk zijn. Laten wij bijvoorbeeld een gemeenschappelijk energiebeleid uitstippelen. Mevrouw de Palacio, u en wij moeten eisen dat in het Verdrag een gemeenschappelijk energiebeleid wordt opgenomen. Wij hebben dat nog altijd niet. Wie heeft dat tot nu toe verhinderd?
Mevrouw de Palacio, laten wij bijvoorbeeld de gasprijzen van de olieprijzen loskoppelen. Dat kunt u samen met de Commissie doen. Waarom zijn de prijzen van gas aan die van olie gekoppeld? Daar is geen enkele reden voor. De Commissie kan daar iets aan doen. Wij kunnen allerlei maatregelen nemen die de lidstaten niet hebben genomen. Wij kunnen van die mogelijkheden gebruikmaken. Mijn excuses dat ik zo snel spreek, de tolken kunnen mij nauwelijks volgen.
Laten we elkaar nu niet in de haren vliegen, want wat gebeurt er anders? De OPEC-landen lachen in hun vuistje en verhogen de prijzen.
(Interrupties van de heer Jarzembowski)
Wij moeten de handen ineenslaan, ook in de Vervoersraad, en u, mijnheer Jarzembowski, moet wat minder hard roepen en in de Vervoerscommissie eindelijk iets ondernemen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik dank alle afgevaardigden die aan het debat hebben deelgenomen voor hun bijdrage. Het is geloof ik wel duidelijk dat er over het geheel genomen overeenstemming bestaat over hoe het probleem aan te pakken. 10 dollar per vat was te weinig. Dat prijsniveau had ongunstige gevolgen, ook voor onze eigen economieën, ofschoon dat onwaarschijnlijk klinkt. 35 dollar per vat is anderzijds eveneens onhoudbaar. Vandaar dat wij de OPEC er onverwijld toe moeten aanzetten de productie op te drijven om zodoende de druk op de prijzen te verlagen. Dat is immers de enige manier om onze uiteindelijke doelstelling te verwezenlijken en een fluctuatiemarge in te voeren die de markten stabiliseert.
De woordvoerder van de socialistische fractie heeft het ook al gezegd: wij mogen niet aan het probleem voorbijgaan. Het heeft geen zin dat wij pas aan de alarmbel trekken wanneer we middenin een crisissituatie zitten; we moeten voortdurend toekomstgerichte acties ondernemen. In het Directoraat-generaal Energie werken wij sinds november aan een energiestrategie voor de middellange termijn. Ik hoop dan ook dat wij in de komende weken een document van hoge kwaliteit kunnen voorleggen. Wij streven naar een aanpak op de middellange termijn die gepaard gaat met een herziening van het vervoerbeleid van de Unie, aangezien energie en vervoer nauw met elkaar samenhangen. Een groot deel van onze energie is immers voor deze sector bestemd.
Coördinatie van het energiebeleid is een must. Ik ga zelfs nog verder en pleit voor communautarisering. Het energiebeleid van de lidstaten van de Unie moet hoe dan ook worden gecoördineerd. Er moet tevens vooruitgang worden geboekt op het gebied van het vervoerbeleid, en wij moeten tot elke prijs vermijden dat het vervoerbeleid en het energiebeleid van de afgelopen jaren naar aanleiding van een crisis als deze plotseling ingrijpende wijzigingen ondergaan. Een minimum aan coherentie is onontbeerlijk. Daarom is belastingverlaging geen geschikte methode om deze conjuncturele stijging van de olieprijzen te verhelpen.
Ik sluit evenwel niet uit dat sommige landen in welbepaalde gevallen van deze methode gebruik kunnen maken, vooral in het licht van de in de richtlijn inzake koolwaterstoffen bedoelde uitzonderingen. Wij kunnen bepaalde suggesties in overweging nemen en bijvoorbeeld de heffing van de ecotaks uitstellen, maar we mogen in geen geval een voorstel doen en tegelijkertijd het tegendeel staande houden. Nogmaals: onze beleidslijnen moeten een minimum aan coherentie vertonen. Het energiebeleid en het vervoerbeleid sorteren effect op de middellange en de lange termijn. Zij mogen derhalve niet worden gewijzigd onder druk van specifieke omstandigheden die er mijns inziens over anderhalf of twee jaar volledig anders zullen uitzien. De olieprijzen zullen zeker niet opnieuw dalen tot 10 dollar per vat, maar zelfs indien de OPEC niets onderneemt, zal de markt uiteindelijk zelf orde op zaken stellen. Het ziet er overigens naar uit dat de OPEC-landen wel degelijk bereid zijn de nodige stappen te zetten. Ik hoop dat zij de daad bij het woord zullen voegen en efficiënt te werk zullen gaan.
Deze maatregelen op de lange termijn ontslaan ons echter niet van onze huidige verantwoordelijkheden. Het gaat om verantwoordelijkheden waaraan niemand van ons zich kan onttrekken, en deze variëren van het garanderen van het recht op vrij verkeer tot de eerbiediging van de communautaire regelgeving. Het is aan de regeringen om acties te ondernemen die de bestaande problemen uit de wereld helpen. Zij moeten oplossingen aanbieden aan de sterkst getroffen sectoren. Ik denk dan vooral aan de vervoerssector, en ik hoop dat wij er op de bijeenkomst van de Raad van ministers van Vervoer in zullen slagen een aantal akkoorden te bereiken. Ook de visserij- en de landbouwsector hebben met ernstige problemen te kampen, om nog maar te zwijgen van de andere sectoren die van de huidige situatie nadeel ondervinden.
Wij moeten dringend werk maken van thema's als energiebesparing, hernieuwbare energiebronnen, onderzoek inzake biobrandstoffen en gebruik van biomassa. Nog voor het einde van dit jaar zullen wij een regelgeving voor gebouwen ter goedkeuring aan het Parlement voorleggen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, tot hier mijn betoog. Ik moet nu echt gaan, wil ik niet met al te veel vertraging op de ministerraad in Luxemburg aankomen.

De Voorzitter
Mevrouw de Palacio, ik dank u. Er zijn in het leven ergere dingen dan een paar wachtende ministers!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Oprichting van een secretariaat voor de gemeenschappelijke controleorganen voor gegevensbescherming
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0225/2000) van de heer Hernández Mollar, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van de Portugese Republiek met het oog op de aanneming van een besluit van de Raad tot oprichting van een secretariaat voor de gemeenschappelijke controleorganen voor gegevensbescherming ingesteld bij de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst (Europol-Overeenkomst), de Overeenkomst inzake het gebruik van informatica op douanegebied en de Overeenkomst ter uitvoering van het te Schengen gesloten Akkoord betreffende de geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen (Schengen-Overeenkomst) (7381/2000 - C5-0230/2000 - 2000/0804(CNS)).

Hernández Mollar
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ervan overtuigd dat ons, wetgevers, in het tijdperk van de nieuwe communicatietechnologie, in het Internettijdperk waarin wij sinds het begin van deze nieuwe eeuw zijn ondergedompeld, een bijzonder boeiende uitdaging wacht: wij moeten de mensen beschermen tegen inmenging in hun privé-leven en tegen aantasting van hun eer en goede naam. De bescherming van deze rechten is neergelegd in talloze universeel geldende wetteksten, waaronder de transnationale Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en de nationale verbintenissen, met name de grondwet van de verschillende landen. Er bestaat echter gevaar voor versnippering. Daarom moet de bestaande wetgeving worden geharmoniseerd en dienen algemeen geldige criteria te worden gehanteerd.
De meeste landen hebben een wetgevingsproces ingeleid om schending van de grondrechten van fysieke personen, met name van het recht op privacy, te voorkomen. Ook in het ontwerp voor een Handvest van de grondrechten wordt dit recht uitdrukkelijk vermeld in artikel 8. Het lijdt derhalve geen twijfel dat wij voor een belangrijke wetgevende taak staan: wij moeten de eerbiediging van het genoemde recht reguleren en de uitzonderingen definiëren die in een democratische samenleving noodzakelijk zijn in het belang van de openbare veiligheid, de openbare orde en het voorkomen van strafbare feiten, zoals in het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens wordt bepaald.
Het verslag dat ik hier ter goedkeuring aan het Parlement voorleg, heeft tot doel een van de talloze aspecten van deze wetgevende taak nader te bestuderen, namelijk de oprichting van een gemeenschappelijk secretariaat voor de drie controleorganen voor bescherming van gegevens van Europol, Schengen en informatie op douanegebied, ingesteld in het kader van de derde pijler en de politiële en justitiële samenwerking inzake strafrecht, overeenkomstig Titel VI van het Verdrag.
Hoewel het voorstel voor een besluit van de Raad de goede richting uitgaat, mist het mijns inziens de nodige slagkracht en schiet ook de formulering tekort. Op dit uiterst gevoelige terrein van de gegevensbescherming moeten wij twee fundamentele doelstellingen nastreven: transparantie van de functie die het toekomstige secretariaat moet uitoefenen en onafhankelijkheid van de opdracht die het krijgt toevertrouwd.
Volgens mij waarborgt het voorstel van de Raad geen van beide streefdoelen. Daarom heb ik inhoudelijke amendementen ingediend die overigens nagenoeg unaniem door de Commissie vrijheden zijn goedgekeurd. Ik stel mij de vraag of de aanwezigheid van drie gemeenschappelijke organen voor gegevensbescherming in de derde pijler de beoogde transparantie gunstig beïnvloedt. Ik denk het niet. Daarom vind ik dat wij binnen de Europese Unie moeten streven naar de oprichting van één gemeenschappelijk orgaan dat beantwoordt aan één juridisch kader. Dit gemeenschappelijke orgaan moet over een eigen begroting en eigen personeel beschikken overeenkomstig de in artikel 42 van het Verdrag betreffende de Europese Unie bedoelde mogelijkheid. Het mag zelfs de indeling in pijlers overschrijden.
Waarde collega's, in dit verband wil ik tevens verwijzen naar het zogenaamde Echelon-systeem, waarvan wordt vermoed dat het als spionagenetwerk dienst doet. Het Parlement bestudeert en bespreekt momenteel de gevolgen van deze ontdekking voor de persoonlijke en economische betrekkingen van de Europese Unie. Het werkt tevens aan een verordening over de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door instellingen van de Gemeenschap. Bovendien hebben wij thans ook dit voorstel voor de derde pijler ter tafel liggen. U begrijpt wellicht dat het om verschillende aspecten van eenzelfde probleem gaat. Daarom ben ik van oordeel dat het Parlement het besluit van de Raad moet uitdiepen. Ik heb al gezegd dat het voorstel op sommige punten ontoereikend is, bijvoorbeeld wat de aanduiding en benoeming van de secretaris, het afzetten van de secretaris of het eerbiedigen van het beroepsgeheim betreft.
Ook de onafhankelijkheid wordt door het voorstel van de Raad onvoldoende gegarandeerd. De instelling die de onafhankelijkheid van het controleorgaan moet waarborgen is het Parlement, in zijn wettige functie van democratische controle-instelling. Daarom moet het gemeenschappelijke controleorgaan in de toekomst door het Parlement worden benoemd. Bovendien zou het secretariaat van de drie controleorganen een grotere onafhankelijkheid genieten als de personeelsuitgaven en financieringskosten, zoals ik voorstel, in afdeling VIII-B van de algemene begroting van de Europese Unie zouden worden opgenomen in plaats van in de begroting van de Raad. Laten we ons geen illusies maken, zolang er geen financiële onafhankelijkheid wordt gegarandeerd, zal de functionele onafhankelijkheid te wensen overlaten.
Waarde collega's, wij buigen ons hier over een regelgeving die met het oog op de toekomst van onze intermenselijke, economische en handelsbetrekkingen van fundamenteel belang is. Wij staan voor de uitdagende taak om een evenwicht te zoeken tussen het recht op privacy en het recht op vrije informatie en deze ogenschijnlijk onverenigbare elementen met elkaar te verzoenen. De komst van de nieuwe technologieën, de computer en de telecommunicatie heeft barrières opgeheven en grenzen van de kaart geveegd. De handelsbetrekkingen en maatschappelijke en persoonlijke relaties hebben een ingrijpende verandering ondergaan die rechtstreekse gevolgen heeft voor het dagelijkse leven van de burger: de gezondheidssector, de reclame, de bankdiensten en zelfs bepaalde aspecten die met de veiligheid en defensie van zowel de burgers als de lidstaten verband houden, kunnen grondig worden verstoord indien er niet snel een regelgeving voor de correcte overdracht, verzameling en bewaring van persoonsgegevens tot stand komt. Momenteel kunnen deze gegevens vrij worden verspreid. Het gevaar is dan ook niet denkbeeldig dat zij voor onverschillig welk doeleinde worden gebruikt.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, allereerst wil ik mijn collega, de heer Hernández Mollar, feliciteren met het uitstekende verslag dat hij ons hier voorlegt. Het geniet de steun van de EVP-fractie en het werd nagenoeg unaniem goedgekeurd in de Commissie openbare vrijheden. Met dit verslag zetten wij een kleine stap voorwaarts. Bovendien geeft het de eerste aanzet tot een harmonisatiestrategie die, naar wij hopen, met goed gevolg ten uitvoer zal worden gelegd in het kader van de derde pijler. Met de oprichting van een gemeenschappelijk secretariaat voor verschillende controleorganen slaan wij de weg van de harmonisatie in. Wij hopen dat op de middellange termijn een regelgeving voor gemeenschappelijke controlemaatregelen en één controleorgaan kan worden aangenomen. Alleen zo kunnen wij garanderen dat het recht op privacy, een van de grondrechten van de burgers, wordt nageleefd, met eerbiediging van het rechtsbeginsel van gelijke en rechtvaardige behandeling van alle burgers. Daartoe dienen bij de toepassing en interpretatie van de regels eenvormige criteria te worden gehanteerd. Op die manier zullen wij eenzelfde niveau van gegevensbescherming kunnen waarborgen.
Het bestaan van drie verschillende gemeenschappelijke controleorganen is eigenlijk volkomen ongerechtvaardigd. Niettemin beschikken wij vandaag de dag, naast de nationale controle-instanties, nog steeds over deze drie gemeenschappelijke controleorganen, elk met een eigen secretariaat. Ik vraag mij af of dit systeem werkelijk garanties voor een doeltreffende bescherming biedt. Ik denk van niet. Ik acht het dan ook noodzakelijk dat deze organen zo spoedig mogelijk worden samengesmolten tot één enkele controle-instantie die een eigen rechtspersoonlijkheid geniet en over een eigen begroting beschikt. Op deze manier wordt onpartijdigheid en onafhankelijkheid ten aanzien van de andere instellingen gegarandeerd, zoals de heer Hernández Mollar daarnet terecht heeft opgemerkt. Het komt er immers op aan de belangen en de rechten van de burgers te verdedigen.
Bovendien moet binnen de Unie één juridisch kader worden gecreëerd dat de burgers voldoende garanties biedt. Zo moet onder meer worden voorkomen dat de verspreiding en aanwending van persoonsgegevens aanleiding geeft tot misbruik en dient in de bestaande leemten te worden voorzien. De verschillende lidstaten erkennen het recht op privacy in hun grondwet, terwijl de Unie in artikel 8 van haar ontwerp voor het Handvest van de grondrechten uitdrukkelijk het recht van de burger op bescherming van de op hem van toepassing zijnde persoonsgegevens garandeert. Het naast elkaar bestaan van verschillende regelgevingen zorgt voor problemen. Om deze te verhelpen volstaat het een aantal minimumnormen aan te nemen om de bestaande wetgeving te harmoniseren. Op deze manier kunnen wij garanderen dat de grondrechten van de burgers worden gewaarborgd, met name het recht op privacy en het recht op vrije meningsuiting en vrije informatie.

Sousa Pinto
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de samenleving en het economische leven wordt steeds ingewikkelder als gevolg van de almaar krachtiger technologische middelen. Dit zorgt voor nieuwe situaties die een bedreiging voor de individuele rechten van de burgers vormen. Deze vaststelling verplicht ons ertoe gepaste mechanismen ter voorkoming van de schending van deze rechten te ontwikkelen. Het huidige systeem voor de bescherming van het privé-leven, dat tot doel heeft het onvervreemdbare recht op privacy van alle burgers in verband met de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens te garanderen, wordt ontoereikend geacht. De tekortkomingen worden vooral toegeschreven aan het feit dat naast de nationale controleorganen voor persoonsbescherming binnen de Europese Unie ook nog drie gemeenschappelijke controle-instanties bestaan, elk met hun eigen secretariaat.
Het op initiatief van het Portugees voorzitterschap totstandgekomen voorstel voor een besluit van de Raad tracht deze verscheidenheid aan controleorganen en het daarmee gepaard gaande gebrek aan efficiëntie te compenseren door voor de drie gemeenschappelijke controle-instanties voor gegevensbescherming één secretariaat op te richten. Gelet op de huidige omstandigheden gaat het hier onmiskenbaar om een gepaste oplossing die de nadelen van het naast elkaar bestaan van drie gemeenschappelijke controleorganen voor gegevensbescherming op het grondgebied van de Unie kan opheffen.
Ook de suggestie van de rapporteur om één controleorgaan voor gegevensbescherming met één enkel secretariaat, een eigen rechtspersoonlijkheid en een eigen begroting op te richten moet worden toegejuicht. Zodoende kunnen ideale voorwaarden worden gecreëerd om de doelstellingen betreffende de bescherming van de privacy en de individuele vrijheden van de burgers te verwezenlijken, zonder afbreuk te doen aan het vrije verkeer van informatie, dat niet meer uit de moderne samenleving is weg te denken. De rapporteur beseft dat de oprichting van een dergelijk controleorgaan binnen de Europese Unie op de korte termijn niet uitvoerbaar is en stelt daarom in zijn verslag voor dit project op de middellange termijn in het kader van de derde pijler uit te voeren.
Ik feliciteer de rapporteur met zijn werk, maar ik zou hem erop willen attenderen dat de oprichting van het door hem voorgestelde controleorgaan wel eens bijzonder lang op zich zou kunnen laten wachten. Misschien had hij er beter aan gedaan in het verslag een concrete, haalbare termijn voor de oprichting van het orgaan vast te stellen. Dat zou het voorstel van de rapporteur en het Europees Parlement ongetwijfeld meer kracht hebben bijgezet.

Schröder, Ilka
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, ik ben ingenomen met elk initiatief om de gegevensbescherming voor de burgers van de Europese Unie te verbeteren. Er rijzen echter grote problemen in verband met de Europol- Overeenkomst, Schengen en de samenwerking op douanegebied. Eén daarvan is de gebrekkige bescherming van gegevens die door de betrokken organen worden verzameld en bewerkt. Dat het voorgestelde secretariaat onafhankelijk van de te controleren organen moet zijn, zoals ook blijkt uit het feit dat het over een eigen begroting beschikt, is voor mij vanzelfsprekend.
Toch kan ik het verslag van de heer Hernández Mollar niet goedkeuren. Als de mensen die nu met de gegevensbescherming belast zijn, in één enkel secretariaat met een gemeenschappelijke secretaris-generaal worden ondergebracht, zal dit een kostenbesparing opleveren. Ik vraag me echter af waarom dit automatisch voor een betere gegevensbescherming zou zorgen. Dat die mensen bij elkaar worden gezet, betekent nog niet dat de gegevens beter zullen worden beschermd. Uit algemeen politiek oogpunt beschouw ik het initiatief van Portugal en het verslag hoe dan ook als een nieuwe stap naar een betere coördinatie tussen Schengen en Europol.
De problemen in verband met die overeenkomsten reiken echter veel verder dan een gebrekkige gegevensbescherming. Zowel Europol als Schengen dragen er sterk toe bij dat Europa zich als vesting afsluit. Fundamentele mensenrechten zoals vrij verkeer, asielrecht en vaak zelfs het eenvoudige recht op menselijke waardigheid worden niet geëerbiedigd. De organen zien daarop toe en vinden dat goed. Ik kan met deze eventuele kleine verbetering niet instemmen omdat wij die organen op die manier helpen legitimeren. Op grond van mijn fundamenteel kritische houding tegenover Europol en Schengen in het algemeen en omdat één secretaris-generaal in plaats van drie niet noodzakelijk ook een betere gegevensbescherming betekent, zal ik mij onthouden.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag behandelt kwesties die van groot belang zijn voor de persoonlijke integriteit en de gegevensveiligheid. In de EU worden op dit moment omvangrijke personenregisters aangelegd waarin zeer gevoelige persoonsgegevens worden opgeslagen. Maar het is duidelijk dat de controle en veiligheid van deze registers veel te wensen overlaat.
In de GUE/NGL-Fractie staan we vanzelfsprekend positief tegenover het verbeteren van gegevensveiligheid en controle. Daarom steunen we het idee om één onafhankelijk controleorgaan te introduceren dat voldoende bevoegdheden en middelen heeft. Daarom staan we positief tegenover de grondgedachten van dit verslag. Wel is het belangrijk dat dit controleorgaan wordt opgericht met behulp van de competentie die de lidstaten op dit gebied hebben.
Een nieuw controleorgaan moet toegang krijgen tot alle relevante registers, waaronder het Eurodac-register, dat een belangrijke rol speelt in het asielbeleid van de EU. Vluchtelingen vormen een bijzonder kwetsbare groep en registergegevens kunnen een directe grond zijn voor uitwijzing, wat grote gevolgen voor de asielzoeker heeft. Daarom is het extra belangrijk om erop toe te kunnen zien dat het register correcte gegevens bevat, dat een asielzoeker op de hoogte wordt gebracht van zijn rechten en dat de mogelijkheid gegeven wordt om in hoger beroep te gaan. Bovendien moet de SIRENE-structuur in het Schengenakkoord onder een nieuw controleorgaan vallen. In de tamelijk onbekende SIRENE-structuur kunnen doorgaans alle persoonsgegevens heel snel van de ene naar de andere lidstaat gestuurd worden. Hierbij lopen gewone politiezaken en kwesties betreffende de binnenlandse veiligheid en het vluchtelingenbeleid door elkaar. De hele SIRENE-structuur lijdt onder een groot gebrek aan inzage en parlementaire controle.
We hebben op dit gebied al veel ervaring met het grote personenregister van het Schengenakkoord, het SIS. Onze ervaringen zijn helaas zeer ontmoedigend. Het gemeenschappelijk controleorgaan JSA, joint supervisory authority, beschikt over onvoldoende middelen. Het JSA werd bovendien de toegang geweigerd tot belangrijke informatie uit het SIS. Dat blijkt uit de eerste jaarverslagen van het JSA. Ondanks de slechte werkomstandigheden heeft het JSA tekortkomingen in het SIS aangetoond, zoals foutieve registergegevens, lidstaten die onrechtmatig gegevens overnemen alsmede falende procedures voor het krijgen van toegang tot registers. Dit is volkomen onaanvaardbaar.
Voor een goed functionerende gegevensbescherming is meer nodig dan een goede controle. Er zijn meer fundamentele veranderingen nodig wat betreft de regels voor de registers. Een eerste vereiste is dat registers voor criminelen worden gescheiden van registers voor vluchtelingen en voor de binnenlandse veiligheid. Deze verschillende gebieden mogen geen gemeenschappelijke structuren en registers hebben. De inzage en parlementaire controle moeten worden vergroot, met name wat betreft SIRENE en Schengen. Er moeten bovendien duidelijke grenzen worden aangebracht voor de registratie van gegevens in het opsporingsregister van Europol, in overeenstemming met artikel 10.1 van de Europol-conventie. Vandaag de dag heeft het register meer bevoegdheden dan noodzakelijk is. Mensen die nergens van verdacht worden, kunnen geregistreerd worden evenals gevoelige persoonsgegevens over politieke voorkeur, religie en seksuele geaardheid. Dit gaat te ver! Persoonlijke integriteit en rechtszekerheid moeten op de eerste plaats komen.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan collega Hernández Mollar voor het waardevolle werk dat hij met het opstellen van het verslag heeft verricht. Bij kwesties van gegevensbescherming moet een moeilijk compromis worden gevonden tussen de bescherming van de privacy, de veiligheid van de burgers en het stabiel functioneren van de interne markt. In het Europa zonder grenzen is de basisvoorwaarde voor een goed functionerende markt dat gegevens zonder belemmering en snel kunnen worden doorgegeven. Aangezien de zichtbare controle op het verkeer van goederen en diensten is verdwenen, is de betekenis van de zogeheten onzichtbare controle elk jaar toegenomen. De snelle uitwisseling van gegevens tussen autoriteiten is de enige mogelijkheid om criminelen te beletten van het vrije verkeer te profiteren.
Het niveau van de gegevensbescherming in de stromen bits van vandaag de dag is in de Europese Unie nog onvoldoende. Het recht op het briefgeheim, dat tot de fundamentele mensenrechten hoort, komt in gevaar door onder andere de informatiewinning en de criminele activiteiten in het e-mailsysteem. Vooral de snelle groei van de elektronische handel veroorzaakt nieuwe bedreigingen voor de bescherming van de gegevens van de burgers. Bijvoorbeeld het stelen van creditcardgegevens of het misbruik van persoonsnummers neemt op de informatienetwerken in snel tempo toe. Bovendien zijn de uit het oogpunt van marketing gecreëerde databanken die gedetailleerde informatie over de leefwijze en consumptiepatronen van mensen bevatten, vaak in strijd met de grondrechten die de privacy beschermen. Men moet ervan uitgaan dat het werk van de verschillende controleorganen voor gegevensbescherming die nu in de Europese Unie werkzaam zijn, door concentratie doeltreffender kan worden gemaakt.
Voor EUROPOL, de douanecontrole en de grondrechten van de gewone EU-burgers is de oprichting van een gemeenschappelijk orgaan een uitstekende zaak. Tegelijkertijd moeten er echter voldoende beleidsmiddelen worden gegarandeerd. De hoeveelheid werk neemt in hoog tempo toe. Men moet dan ook uitzoeken hoe de samenwerking op het gebied van gegevensbescherming tussen het op te richten secretariaat en de nationale organen kan worden verbeterd. De onafhankelijkheid van de controleorganen voor gegevensbescherming is de kern van het doeltreffend functioneren. Bij controle is altijd sprake van moeilijke interpretaties waarop verscheidene actoren alleen al om economische belangen invloed willen uitoefenen. Daarom moeten de organen nauw met de Europese Unie en de nationale rechtbanken samenwerken. Het Europees Parlement moet juist uit het oogpunt van neutraliteit nauwgezet het functioneren en de verantwoordelijkheid van het op te richten secretariaat voor de controleorganen bewaken.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wenst de Commissie de rapporteur, de heer Hernández Mollar, te feliciteren met zijn uitstekende verslag. Ik moet hieraan toevoegen dat onze deelname aan dit debat sterk wordt vereenvoudigd door het feit dat wij over het algemeen genomen de door de heer Hernández Mollar beschreven aanpak onderschrijven en steunen.
De Commissie juicht het initiatief van de Portugese regering toe, temeer daar het ons in de gelegenheid zal stellen de administratieve steun aan de voor de controle en eerbiediging van de gegevensbescherming bevoegde instanties, ingesteld bij de Europol-Overeenkomst, de Overeenkomst inzake het gebruik van informatica op douanegebied en de Schengen-Overeenkomst, grondig te rationaliseren.
De Commissie kan zich vinden in het standpunt van de rapporteur. Het is inderdaad van fundamenteel belang dat voor deze drie controle-instrumenten één overkoepelend controleorgaan wordt opgericht. Deze aanpak staat ongetwijfeld borg voor een efficiëntere toepassing van de beginselen inzake gegevensbescherming, zowel op het gebied van de Schengen-Overeenkomst, als in het kader van de Douaneovereenkomst en de Europol-Overeenkomst. Bovendien kunnen wij hiermee ongewenste doublures vermijden.
De Commissie onderschrijft tevens het voorstel om een reeks essentiële gemeenschappelijke beginselen inzake gegevensbescherming uit te werken die op alle niveaus van de derde pijler zo uniform mogelijk moeten worden toegepast. In feite vertoont het juridisch kader van de Unie op dit punt momenteel een leemte. Daarom verheugt het ons dat een groep deskundigen in het kader van de Raad een debat over deze algemene gemeenschappelijke beginselen heeft geopend. Het is tevens een goede zaak dat het Franse voorzitterschap duidelijk te kennen heeft gegeven dat dit vraagstuk een van zijn prioritaire aandachtspunten vormt.
Wij staan uiteraard niet voor een gemakkelijke taak, niet alleen vanwege de zeer geavanceerde technologie, maar ook omdat een evenwicht moet worden gevonden tussen de eerbiediging en bescherming van de rechten en vrijheden van de burgers enerzijds, en de instrumenten voor de vrijwaring van de democratische legitimiteit en een doeltreffende bestrijding van de grensoverschrijdende criminaliteit en de georganiseerde misdaad anderzijds.
Ik ben ervan overtuigd dat wij moeten beginnen met de gemeenschappelijke beginselen te definiëren. Vervolgens dienen deze te worden omgezet in wetgevende instrumenten die wij de komende jaren in het kader van de derde pijler zullen moeten aannemen. Deze gang van zaken houdt tevens in - het is hier reeds door verschillende afgevaardigden opgemerkt - dat ofwel in de Europol-Overeenkomst ofwel in de rechtsvorming krachtens de Schengen-Overeenkomst duidelijke en transparante beginselen van democratische en rechterlijke controle moeten worden opgenomen die de fundamentele waarden eigen aan een rechtsunie waarborgen.
De neteligste kwestie van dit verslag lijkt mij de vraag of er voor het gemeenschappelijke secretariaat al dan niet in een afzonderlijke begrotingslijn moet worden voorzien. De Commissie is het er met de rapporteur over eens dat de onafhankelijkheid van dit secretariaat ten aanzien van de Raad hoe dan ook moet worden veiliggesteld. Daarom pleiten wij voor de oprichting van een afzonderlijke begrotingslijn, ook al kan deze kwestie wellicht pas op de lange termijn op gepaste wijze worden afgehandeld. Wij begrijpen evenwel dat de Raad zich thans vooral zorgen maakt over het feit dat het opstellen van een nieuwe begrotingslijn de oprichting van een gemeenschappelijk secretariaat kan vertragen. De Commissie heeft er alle begrip voor dat de Raad om praktische redenen van de reeds bestaande financiële structuren gebruik wenst te maken, op voorwaarde dat dit een tijdelijke maatregel is. Indien de Raad beslist deze maatregel op de lange termijn te hanteren, onderschrijft de Commissie het voorstel van de heer Hernández Mollar en sluit zij zich aan bij de door de rapporteur gesuggereerde overwegingen. Daaruit blijkt duidelijk dat de genoemde financiële bepalingen slechts een tijdelijk karakter hebben, in afwachting van de oprichting van één enkel controleorgaan voor gegevensbescherming dat de drie overeenkomsten in zich verenigt. Het verheugt mij overigens ten zeerste dat dit verslag en de onderliggende beginselen in het Europees Parlement op zulk een brede steun kunnen rekenen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Eurodac
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0219/2000) van de heer Pirker, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de instelling van 'Eurodac' voor de vergelijking van vingerafdrukken van asielzoekers en van bepaalde andere vreemdelingen (84 17/2000 - C5-0256/2000 - 1999/0116 (CNS)).

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, we kunnen bijna op de dag nauwkeurig een tienjarig jubileum vieren. Bijna op de kop af tien jaar geleden begon namelijk het debat over de vraag welk land voor de afwikkeling van een asielprocedure verantwoordelijk moest zijn. De Overeenkomst van Dublin werd gesloten, maar wij zijn er nog altijd niet in geslaagd ervoor te zorgen dat die ook kan worden uitgevoerd. Wij hebben immers nog altijd geen adequaat controle-instrument. Wij zeggen al sedert vele jaren dat wij zulk een instrument nodig hebben, maar hebben dat nog altijd niet tot stand kunnen brengen. Morgen krijgen wij een unieke gelegenheid om Eurodac eindelijk operationeel te maken. Dat zou mij veel deugd doen. Ook vele van de inmiddels hier aangekomen fungerend Raadsvoorzitters zouden daarmee ingenomen zijn. Zij hebben allemaal beloofd dat zij alles in het werk zullen stellen om Eurodac in praktijk te brengen.
Deze belangrijke kwestie heeft al een lange geschiedenis. Waarom hebben wij Eurodac nodig? Wat kunnen wij daarmee doen? Eurodac is een systeem om vingerafdrukken te vergelijken en aldus vast te stellen in welk land de vluchteling het eerst is aangekomen en welk land dus voor de afwikkeling van de asielprocedure verantwoordelijk is. Zo kunnen wij ook de lasten onder de Europese landen verdelen. Met Eurodac kunnen wij uiteraard ook onderzoeken of een asielzoeker vroeger al een asielverzoek heeft ingediend. Eurodac is dus ook een instrument om misbruik en illegaliteit te bestrijden. Wij hebben dat instrument absoluut nodig.
Zoals gezegd, sleept de zaak al lang aan. De kwestie werd voor het laatst in december 1999 in het Parlement besproken. De meesten van ons zijn het eens dat Eurodac tot stand moet worden gebracht en ook zijn we het eens over de wijze waarop dat moet gebeuren. Vooral echter zijn wij het grotendeels eens met de heer Vitorino, die ik ook erkentelijk ben omdat hij alles in het werk heeft gesteld om Eurodac eindelijk tot stand te brengen.
Wij hebben gezegd dat de uitvoerende bevoegdheid overeenkomstig het Verdrag aan de Commissie toekomt. Meteen na ons besluit kwam in december echter de Raad bijeen. Die heeft de voorstellen van de Commissie en het Parlement om volstrekt onbegrijpelijke redenen gewijzigd en de bevoegdheden op de belangrijkste terreinen naar zich toe getrokken. Omdat het om een ingrijpende wijziging gaat, dient het Parlement opnieuw te worden geraadpleegd en moeten wij de zaak opnieuw bekijken, maar alleen de punten die werden gewijzigd. Het gaat dus alleen om de artikelen 22 en 23. Ook in de commissie hebben wij ons daartoe beperkt, behalve mevrouw Boumediene-Thiery, die het debat heeft heropend. Ik meen dat zij dat ten onrechte heeft gedaan. Wij hoefden ons immers alleen met de artikelen 22 en 23 bezig te houden.
In de nieuwe tekst heeft de Raad met betrekking tot de vaststelling van de belangrijkste uitvoeringsbepalingen opnieuw de touwtjes in handen genomen: zowel met betrekking tot de verzameling, toezending en vergelijking van vingerafdrukken als tot de bescherming van gegevens van asielzoekers en de opstelling van statistieken over personen die asiel aanvragen. In de commissie hebben wij eenparig besloten ons vroegere voorstel te handhaven en het voorstel van de Raad te verwerpen. Wij hadden daarvoor twee fundamentele redenen. De eerste reden is dat deze nieuwe regeling in strijd is met artikel 202 van het EG-Verdrag, waarin het principe is opgenomen dat de uitvoering van door de Raad vastgestelde regels aan de Commissie toekomt. Juist in dit geval is dat belangrijk. De Commissie kan veel onafhankelijker - zonder rekening te moeten houden met de nationale belangen - en dus objectiever optreden en dit systeem toepassen. Daarom willen wij, als Parlement, dat de Commissie bevoegd is. Wij zijn ook om een tweede reden tegen het voorstel van de Raad. De Raad tast immers de rechten van het Parlement aan: het Parlement wordt buitenspel gezet doordat er geen comitologieprocedure meer is en wij dus niet meer over de nodige informatie beschikken en niet meer bij de zaak worden betrokken.
Dit voorstel tast de bevoegdheden van het Parlement aan. Om die twee goede redenen ondersteunen wij wat de Commissie en de heer Vitorino hebben voorgesteld, namelijk dat de Commissie met de uitvoering wordt belast. Ik verzoek alle afgevaardigden hier morgen bij de stemming aanwezig te zijn. Wij doen hiermee een stap naar meer veiligheid en minder misbruik in Europa. Ik verzoek de afgevaardigden deze gelegenheid aan te grijpen om Eurodac eindelijk tot stand te brengen.

Kirkhope
Ik wil graag mijn steun uitspreken voor wat de heer Pirker zojuist heeft gezegd. Als voormalig minister van Immigratie- en Asielzaken van het Verenigd Koninkrijk ben ik me er zeer wel van bewust dat de verwarring met betrekking tot het vaststellen van het land dat een bepaalde aanvraag in behandeling moet nemen een enorm probleem is geweest, dat heeft gezorgd voor veel wrijving tussen lidstaten van de Europese Unie. Als dit probleem niet zeer spoedig wordt aangepakt, blijft het een punt van onenigheid als het om het uitbreidingsproces gaat.
De Overeenkomst van Dublin is altijd van belang geweest, maar aangezien deze zwakke punten bevat en wij verzuimd hebben haar op de juiste wijze toe te passen, hebben zich kwesties voorgedaan die zelfs een bedreiging zouden kunnen vormen voor de mensenrechten van sommige van de betrokken aanvragers en personen.
Alle landen die het VN-Verdrag van 1951 hebben ondertekend, zijn zich zeer wel bewust van de criteria die worden gehanteerd om vast te stellen of iemand de uiterst waardevolle en veelbetekenende status van vluchteling moet worden toegekend. Ik hoop dat niets wat wij hier ooit doen inbreuk zal maken op het recht om overeenkomstig deze criteria een aanvraag in te dienen.
Met de nieuwe technologie en de nieuwe regelingen op het gebied van personenverkeer en vanwege mensen die met behulp van die technologie misbruik willen maken van het systeem, is het voor de autoriteiten steeds moeilijker geworden om mensen bij de behandeling van hun zaken correct en rechtvaardig te behandelen. Eurodac dient vergezeld te gaan van de herziening van de Overeenkomst van Dublin, maar ik ben enigszins bezorgd over de houding die de Raad in het verleden heeft aangenomen.
De heer Pirker heeft gesproken over de opgelopen vertragingen en het grote aantal malen dat deze uiterst belangrijke kwestie is heroverwogen. Mijn standpunt is duidelijk: als de Raad zichzelf bevoegdheden wil voorbehouden wanneer de informatie van Eurodac beschikbaar zou moeten zijn voor dit democratische orgaan, het Parlement, is dat onaanvaardbaar.
Dit is voor ons een reden te meer om dit vraagstuk met spoed te behandelen en op te lossen. Het maakt bovendien duidelijk waarom het Parlement in de toekomst een grote rol moet blijven spelen bij de controle van en het toezicht op uiterst belangrijke kwesties die betrekking hebben op de verlening van de vluchtelingenstatus aan hen die hiertoe een aanvraag indienen.
Ik steun de heer Pirker volledig en hoop dat we nu de nodige maatregelen zullen treffen om dit vraagstuk in ieders belang op te lossen.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur, de heer Pirker, heeft het ook al gezegd. Het Parlement heeft zich reeds meermaals bezonnen over het voorstel voor een Eurodac-Overeenkomst. De laatste keer heeft het zich uitgesproken over het voorstel in zijn geheel, en ik geloof dat het standpunt van het Parlement toen nauw aansloot bij dat van de socialistische fractie.
Ik wil hier het standpunt verdedigen dat het Parlement enkele maanden geleden met betrekking tot de Eurodac-Overeenkomst heeft aangenomen. Als ik het goed begrijp, worden wij nu geraadpleegd over een door de Raad in de genoemde mededeling aangebrachte wijziging die gevolgen heeft voor de toewijzing en toekenning van bevoegdheden in het kader van dit besluit van de Raad.
Het Verdrag bepaalt dat de Commissie bevoegd is voor de uitvoering van de regels - wij gaan ervan uit dat dit ook voor Eurodac geldt - en dat de werkzaamheden van de Commissie aan de controle van het Parlement zijn onderworpen. Deze bepalingen lijken ons echter ontoereikend en wij hopen dat onze bevoegdheden althans op het gebied van de wetgeving en de controle enigszins zullen worden uitgebreid. Daarom is mijn fractie voornemens zich morgen van stemming te onthouden bij de behandeling van alle amendementen die geen verband houden met de door de Raad aangebrachte wijziging. Anders gezegd, wij zullen niet stemmen over de amendementen die ons inziens reeds door dit Parlement zijn aangenomen en al in het vorige verslag van het Parlement zijn ondergebracht. Onze argumenten hebben helemaal niets te maken met de redenen die de heer Pirker ertoe aanzetten tegen te stemmen; wij onthouden ons omdat wij bij het standpunt willen blijven dat het Parlement reeds eerder heeft ingenomen.
Namens mijn fractie onderschrijf ik evenwel de amendementen van de heer Pirker. Ik heb al uitgelegd waarom. Mijns inziens was het vorige voorstel gewoon beter, en ik vind dat de Commissie de uitvoering van dit project op zich moet nemen. Ik hoop dat zij hierbij rekening zal houden met de eerder door het Parlement genomen beslissingen. Het lijkt mij derhalve van fundamenteel belang dat dit Parlement morgen tijdens de stemming zijn onvoorwaardelijke steun aan het vorige voorstel betuigt.
Mijnheer de Voorzitter, de ontwikkeling van de derde pijler is gebaseerd op beleidsterreinen die tot dusver onder de intergouvernementele methode vielen en voortaan op communautair vlak moeten worden afgewikkeld. Ik acht het dan ook noodzakelijk dat het Parlement deze eerste besluiten volmondig onderschrijft en er mede voor zorgt dat de Commissie de functies kan vervullen die het Verdrag haar toekent.

Ludford
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij steunt de heer Pirker volledig in zijn eis dat de algemene strekking van artikel 202 van het Verdrag dient te worden opgevolgd. Dit betekent dat de uitvoeringsbevoegdheden voor deze verordening aan de Commissie moeten worden verleend. Hij heeft helemaal gelijk als hij stelt dat de Commissie beter in staat is een objectiever standpunt in te nemen zonder zich te conformeren aan nationale belangen en daarom duidelijk beter in staat is passende garanties voor de bescherming van gegevens op te stellen.
Ten tweede kunnen wij, hoewel het Parlement van tijd tot tijd met de Commissie van mening verschilt, inderdaad veel beter democratisch toezicht houden wanneer de uitvoeringsbevoegdheden bij de Commissie liggen dan wanneer deze in handen zijn van de Raad. Dit komt doordat het Parlement op grond van de procedure van het regelgevend comité in combinatie met het interinstitutionele akkoord het recht heeft ontwerpuitvoeringsmaatregelen te behandelen. En wanneer - dus niet 'indien' - wij op dit terrein een medebeslissingsprocedure bereiken, kan het Parlement eisen dat de Commissie de maatregelen opnieuw behandelt, mochten de uitvoeringsmaatregelen worden overschreden.
Het zou dom van ons als Parlement zijn om onszelf afhankelijk te maken van de welwillendheid van de Raad, in plaats van de rechten te gebruiken die wij hebben wanneer de Commissie de uitvoeringsbevoegdheden bezit. Daarom zal mijn fractie zich bij de stemming onthouden over enkele van de inhoudelijke amendementen die een wijziging zouden inhouden van essentiële details van de Eurodac-verordening.
Mijn fractie steunde deze amendementen toen de nadruk lag op de inhoud, maar in dit stadium is het beter zich te concentreren op de vraag of de Commissie dan wel de Raad uitvoeringsbevoegdheden bezit, en daarom verklaren wij in het Parlement duidelijk en eensgezind dat wij er belang bij hebben de Commissie te steunen. Dit is het enige waar wij ons nu op moeten concentreren. Niet geheel zonder spijt zijn wij van mening dat het standpunt van het Parlement zich eigenlijk moet beperken tot wat de heer Pirker over de comitologie zei.

Boumediene-Thiery
Geachte collega' s, we hebben vandaag te maken met een tamelijk ongebruikelijke procedure, en het loont de moeite daar nader op in te gaan, zodat iedereen van alle ins en outs op de hoogte is en op basis daarvan zijn of haar stem kan uitbrengen.
In november vorig jaar heeft een meerderheid van het Europees Parlement een verslag aangenomen over de invoering van het Eurodac-systeem voor de vergelijking van digitale vingerafdrukken. Vervolgens heeft de Raad zijn ontwerpverordening gewijzigd, omdat hij van mening was dat het Eurodac-systeem ingesteld en beheerd zou moeten worden door de Raad en niet door de Commissie. Op grond van deze ingrijpende wijziging debatteren we opnieuw over dit verslag. De Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken heeft namelijk gemeend dat het beheer van een nieuw systeem als Eurodac wel degelijk aan de Commissie toekomt in plaats van aan de Raad.
De Europese Commissie heeft terecht naar voren gebracht dat het beheer van een communautair programma zoals Eurodac haar als enige communautaire instelling van de Unie exclusief toekomt, en zeker niet onder de bevoegdheid mag vallen van een intergouvernementele instantie als de Raad. Op dit punt scharen wij ons volmondig achter het standpunt van de Commissie.
In de nieuwe ontwerpverordening van de Raad is echter in het geheel geen rekening gehouden met de wijzigingen waartoe ons Parlement heeft besloten. Die betroffen een minimumleeftijd van 18 jaar voor opname van persoonsgegevens in het Eurodac-bestand, de vernietiging van gegevens bij verwerving van een legale status alsmede de vervanging van de term "vreemdeling" door de woorden "onderdaan van een derde land" . De Raad heeft het niet nodig gevonden rekening te houden met het advies van het Parlement en is in dat standpunt gesterkt door de Commissie, die zich evenmin iets van ons advies heeft aangetrokken.
Tegen die achtergrond zou ik onze Vergadering willen vragen het verstandige besluit van vorig jaar vandaag te bevestigen. Daartoe moet het verslag van de Commissie vrijheden en rechten van de burger aangenomen worden, waarin amendementen zijn opgenomen over de minimumleeftijd van 18 jaar, de vernietiging van gegevens van iedere asielzoeker wiens status gelegaliseerd is, alsmede over de vervanging van de term "vreemdeling" door de woorden "onderdaan van een derde land" . Dit betekent dat de wijzigingsvoorstellen van de Fractie van de Europese Volkspartij, waarvan de rapporteur deel uitmaakt, afgewezen moeten worden.
Ik kan namelijk maar moeilijk begrijpen dat men zich in deze zaak afzijdig kan houden door simpelweg te zwijgen, want zo stemt men in met het nemen van vingerafdrukken van 14-jarigen, hetgeen strijdig is met alle geldende internationale verdragen inzake de rechten van het kind.
Verder is het vernietigen van gegevens een verstandige maatregel. Wanneer een asielzoeker eenmaal een legale status verworven heeft, is er immers geen enkele reden meer om diens persoonlijke gegevens en vingerafdrukken te bewaren. Zou je dat wel doen, dan zou je hem of haar beschouwen als een potentiële misdadiger. De bescherming van de fundamentele rechten, waaraan wij zoveel waarde hechten, hoort niet alleen thuis in het toekomstige Handvest van de grondrechten, maar dient in ieder document van de Unie uitgedragen en gegarandeerd te worden.
Vandaag staat de geloofwaardigheid van onze Vergadering op het spel - en veel vertrouwen hebben de burgers al niet meer in ons. Het is voor onze medeburgers volstrekt onbegrijpelijk, en op zijn minst verbazingwekkend, dat het Europees Parlement zijn goedkeuring uitspreekt over een tekst en enige maanden later op zijn besluit terugkomt en een volstrekt afwijkende tekst aanneemt. We kunnen toch niet verwachten dat onze kiezers vertrouwen hebben in een vergadering die met alle winden meewaait en niet opgewassen is tegen de Commissie en de Raad, waarvan de democratische legitimatie toch niet te vergelijken is met de onze?
Daarom vraag ik u, geachte collega' s, vandaag eenzelfde stem uit te brengen als in november vorig jaar en het door de commissie voorgelegde verslag aan te nemen. Die standvastigheid en consistentie zullen het aanzien van ons Parlement zeker vergroten.

Krivine
Mijnheer de Voorzitter, in het debat van vandaag wordt ons een strikvraag voorgelegd: we kunnen ons uitspreken vóór of tegen het wijzigen van het Eurodac-systeem, maar onze fractie wijst dit systeem in zijn geheel van de hand.
Het Eurodac-systeem is de zoveelste stap in een algemene ontwikkeling van criminalisering en onderdrukking van immigranten en slachtoffers van vervolging in de gehele wereld. Het systeem toont ons het ware gezicht van het liberale Europa, dat steeds meer op een belegerde vesting begint te lijken. Geloven we in Europa nu werkelijk dat we door het nemen van repressieve maatregelen uitgehongerde vluchtelingen van waar ook ter wereld buiten de deur kunnen houden, terwijl deze vluchtelingen zelfs hun leven riskeren, zoals onlangs in Dover en Gibraltar is gebleken?
Dit repressieve beleid leidt er nu juist toe - en dat weten we allen maar al te goed - dat duizenden buitenlanders onderduiken en in de illegaliteit belanden en aldus ten prooi vallen aan mensensmokkelaars, slavenhandelaars of nietsontziende werkgevers die voor uitbuiting niet terugdeinzen. Alleen door een grootscheepse legalisatie van illegalen kunnen we al deze handelaars in andermans leed een halt toeroepen.
Dit pakket van repressieve maatregelen zal ook onze eigen vrijheid aantasten, zoals blijkt uit een plan van het Franse voorzitterschap dat ons nog voorgelegd zal worden. Dat plan behelst een beperking van de bewegingsvrijheid van iedere burger die een immigrant zonder papieren te hulp komt. Op basis van dit repressieve beleid zit op dit moment een kind van 4 jaar van Tamil-afkomst met zijn moeder opgesloten in een huis van bewaring in het Franse Aranc. Ze zijn in afwachting van een beslissing van de minister van Binnenlandse Zaken - en dus, waarschijnlijk, in afwachting van hun uitwijzing.
Digitale opslag van vingerafdrukken van immigranten vormt een aantasting van de vrijheid van het individu. Met dit systeem worden asielzoekers bij voorbaat aangemerkt als verdachten en wordt de onschendbaarheid van hun bij de bevoegde instanties ingediende asielaanvragen met voeten getreden. Het systeem is zelfs op kinderen van 14 jaar van toepassing en schendt daarmee de juridische bescherming van vluchtelingen. Het is strijdig met de Internationale Verklaring inzake de rechten van het kind, in het bijzonder met artikel 10 van die Verklaring. Wie van u zou werkelijk vingerafdrukken durven te nemen van een jongen van 14 jaar? Het Eurodac-systeem criminaliseert immigranten, die vaak verstoken blijven van geldige papieren of verblijfstitels vanwege de uiteenlopende rechtssystemen in Europa.
Goedbeschouwd vormt Eurodac een schending van alle internationale overeenkomsten inzake de bescherming van de mensenrechten. Met dit project maakt het tot een vesting uitgroeiende Europa zich schuldig aan het niet-bijstaan van vluchtelingen in gevaar. Maar is dat verwonderlijk voor een liberaal Europa dat de dictatuur in Ankara voorziet van gevechtshelikopters en tegelijkertijd de Koerdische vluchtelingen terugstuurt?
Geachte collega' s, op het moment dat ons continent overspoeld wordt door een golf van racisme en vreemdelingenhaat en terwijl er gesproken wordt over de opstelling van een Handvest van de grondrechten, bent u verplicht het Eurodac-systeem af te wijzen - met of zonder amendementen. Hier staat onze vrijheid op het spel.

Dell' Alba
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil namens de radicalen van de lijst-Bonino onze bezorgdheid en weerzin uitspreken over dit Europa, dat voortgaat op de weg van de intergouvernementele methode. Dat geldt met name voor de creatie van een zogenoemde ruimte van vrijheid, recht en veiligheid. Alleen repressieve en vrijheidsberovende aspecten worden geïntegreerd, en de rechten van de burgers van de Unie en van derde landen worden op een gevaarlijke manier geschonden. De gebeurtenissen rondom Eurodac zijn wat dat betreft exemplarisch: nog voordat er een Europees asielbeleid is vastgesteld, hebben de lidstaten, bij monde van de Raad, de Overeenkomst van Dublin opgesteld. In deze overeenkomst wordt de praktijk van lidstaten om asielzoekers en het onderzoek van hun asielaanvragen naar elkaar af te schuiven gelegaliseerd.
Om de Overeenkomst ten uitvoer te kunnen leggen, heeft de Raad nu het Eurodac-systeem opgezet. De organisatie daarvan werd in eerste instantie aan de Commissie toevertrouwd. Vervolgens heeft de Raad zich bedacht en besloten ook vingerafdrukken te nemen van illegale immigranten en het beheer ervan over te nemen van de Commissie.
Gelukkig stelt de heer Pirker voor, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, deze taak weer aan de Commissie terug te geven. Ook zijn andere, fundamentele wijzigingen steunen wij ten volle. Wij staan echter niet achter de bureaucratische en repressieve benadering van de Raad, stilzwijgend goedgekeurd door de Commissie, die tot uitdrukking komt in de Overeenkomst van Dublin en het Eurodac-systeem. Wij zullen voor de fundamentele wijzigingen van de Commissie vrijheden en rechten van de burger stemmen, maar tegen de wetgevingsresolutie. Die maakt namelijk ruim baan voor deze juridische absurditeit, die oplegt dat op Europees niveau systematisch vluchtelingen en illegale immigranten geregistreerd worden: een juridisch, politiek en menselijk monstrum.

Marinho
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik ga mij hier niet uitspreken over de inhoudelijke aspecten van dit voorstel voor een verordening. Deze zijn immers reeds grondig geanalyseerd en besproken in de bevoegde commissie en de plenaire vergadering. Het resultaat van dit proces was het advies dat het Parlement in november vorig jaar heeft aangenomen.
Wij begrijpen echter evenmin als de rapporteur, de heer Pirker, en de Commissie dat de Raad zich in deze nieuwe tekst het recht voorbehoudt de uitvoeringsbevoegdheden van de Eurodac-verordening zelf uit te oefenen en zich aldus onttrekt aan het eerder vastgestelde systeem, waarin deze bevoegdheden aan de Commissie werden toegekend. Het is hier al gezegd. Ten gevolge van deze nieuwe regeling worden de rechten van het Parlement aangetast, met name het informatierecht. De Commissie is immers verplicht het Parlement regelmatig op de hoogte te stellen van de werkzaamheden van de comités en van alle aan de Raad toegezonden relevante voorstellen of maatregelen overeenkomstig artikel 7 van het comitologiebesluit. In de nieuwe tekst komt dit prerogatief duidelijk op de helling te staan. Bovendien mist de voorgestelde overdracht van de bevoegdheden niet alleen juridische coherentie maar ook een geldige rechtsgrondslag. De nieuwe aanpak druist in tegen artikel 1 van het comitologiebesluit en leidt onvermijdelijk tot de schending van artikel 202 van het Verdrag aangezien niet wordt gerechtvaardigd waarom deze procedure in dit concrete geval moet worden toegepast.
Wij houden vast aan de algemene theorie over de aard en het wezen van de Commissie: hoedster van de Verdragen, boven de lidstaten verheven, boegbeeld van autonomie en onafhankelijkheid en verdedigster van het algemeen belang. Het is derhalve aan de Commissie en niet aan de lidstaten om de nationale barrières en particuliere belangen te overschrijden en een toereikend beschermingsniveau vast te stellen voor de behandeling van vraagstukken die een schending van de fundamentele vrijheden inhouden.
De Raad heeft aangetoond dat hij de Commissie niet vertrouwt. Ik wil geen olie op het vuur gooien, maar misschien stuurt de Raad juist aan op een geschil in de hoop de zaak voor het Hof van Justitie te kunnen brengen en ervoor te zorgen dat de algemene toepassing van de op handen zijnde nieuwe communautaire regelgeving inzake asielrecht wordt uitgesteld. In de politiek worden vermoedens vaak bewaarheid! Mijnheer de commissaris, wij hebben onze twijfels - daaraan hebt u overigens geen schuld - en die kunt u niet wegnemen.

Evans, Robert J
Mijnheer de Voorzitter, ik ben commissaris Vitorino erkentelijk voor zijn werk. Ik spreek namens enkele leden van mijn fractie als ik zeg dat er ongerustheid over dit verslag bestaat. Wij zijn er niet honderd procent tevreden mee. Wij waren nu liever niet in deze fase geweest, maar in deze kwestie nemen wij - evenals verschillende collega' s - het standpunt in dat we niet willen dat asielzoekers als criminelen worden beschouwd.
Van criminelen worden vingerafdrukken genomen, en we hoeven er niet automatisch vanuit te gaan dat asielzoekers tot deze categorie behoren. Velen van hen ontvluchten terreur, marteling of andere ervaringen. Wij willen er zeker van zijn dat zij aan onze grenzen niet aan soortgelijke ervaringen en praktijken worden blootgesteld.
Ik ben het eens met wat de heer Kirkhope een paar minuten geleden zei, namelijk dat er wrijvingen en moeilijkheden met het systeem zijn die moeten worden opgelost. Andere collega' s hebben gesproken over het nemen van vingerafdrukken van 14-jarigen, wat een zeer gevoelig en beladen onderwerp is.
Mijn fractie is realistisch. Daarom zijn wij op zoek naar de garanties die in het verslag zijn opgenomen en zouden wij er de voorkeur aan geven wanneer er in de kwestie Commissie versus Raad controle van het Parlement zou plaatsvinden. Wij zijn van mening dat het Parlement er is om de burgers te beschermen en willen er zeker van zijn dat het asielbeleid zo rechtvaardig mogelijk wordt uitgevoerd.
Met deze voorbehouden - ik weet dat ik namens verschillende collega' s spreek - schaar ik me achter mevrouw Terrón. Wij wensen de Commissie succes in deze kwestie.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil de Commissie de Commissie openbare vrijheden en met name de heer Hubert Pirker danken voor de spoed waarmee zij zich in tweede lezing over Eurodac hebben uitgesproken en voor de kwaliteit van de geformuleerde voorstellen.
Om te beginnen wil ik u eraan herinneren dat er tijdens de Europese Raad van Tampere op werd aangedrongen het Eurodac-systeem zo snel mogelijk ten uitvoer te leggen. Ik meen in dit verband te mogen concluderen dat de Commissie en het Europees Parlement hun aandeel van de werkzaamheden snel en zonder dralen hebben uitgevoerd. Vandaag worden wij enkel geraadpleegd over een bijzonder concrete kwestie: de comitologie. Het ligt niet in mijn bedoeling opnieuw uit te weiden over de inhoudelijke aspecten van Eurodac. Ik wens hier slechts in herinnering te brengen - en ik richt mij nu vooral tot mevrouw Boumediene-Thiery - dat de Commissie in aansluiting op het debat van het Europees Parlement een gewijzigd voorstel heeft ingediend. Hoewel de Commissie niet alle door het Europees Parlement aangenomen amendementen heeft overgenomen, kan niet worden ontkend dat haar gewijzigde voorstel talloze suggesties van het Europees Parlement bevatte.
Daarom herhaalt de Commissie voor het Parlement met betrekking tot de enige kwestie die nog ter tafel ligt, namelijk de comitologie, het standpunt dat zij ook aan de Raad heeft uiteengezet: wij zijn het niet eens met het besluit van de Raad om zich het recht voor te behouden het merendeel van de relevante uitvoeringsregels zelf op te stellen. Dit punt speelde een fundamentele rol in de verbintenissen die de Commissie voor de afgevaardigden, voor het Europees Parlement, is aangegaan. Het was een van de redenen die ons ertoe heeft aangezet onze goedkeuring aan het Eurodac-systeem te hechten. De zekerheid dat de Commissie het systeem beheert en uitvoert, biedt immers garanties voor een effectieve controle door het Europees Parlement. De werking van het Eurodac-systeem roept een reeks twijfels op die door het samenspel van de volgende twee elementen kunnen worden weggenomen: beheer en uitvoering door de Commissie, democratische controle door het Europees Parlement.
Ten tweede zijn wij van oordeel dat het besluit van de Raad onvoldoende gefundeerd is volgens de beginselen en criteria die aan de comitologieregels ten grondslag liggen. Daarom zullen wij er bij de Raad op blijven hameren dat iedereen gebaat is bij de oplossing die de Commissie steeds heeft verdedigd.
Tot slot wil ik het Parlement nogmaals verzekeren dat deze twijfels en dit interpretatieprobleem in verband met Eurodac ons werktempo geenszins hebben beïnvloed. De Commissie heeft reeds een werkdocument ingediend. Het gaat om een herziening van de Overeenkomst van Dublin die overigens reeds aan het Europees Parlement is voorgelegd. Ons inziens toont de analyse van de tekortkomingen en gebreken van de Overeenkomst van Dublin duidelijk aan dat wij dringend behoefte hebben aan een asielbeleid op Europees niveau.
Ik heb het genoegen u mee te delen dat de Commissie vandaag een bijzonder belangrijk deel van het mandaat van Tampere inzake asielrecht concreet heeft ingevuld. Zij heeft namelijk haar goedkeuring gehecht aan een voorstel voor een richtlijn betreffende de opstelling van gemeenschappelijke minimumnormen voor de behandeling van asielaanvragen. Dit betekent dat wij niet fragmentarisch te werk gaan, maar aan het puzzelen zijn. De puzzel bestaat uit talloze stukjes, waaronder de herziening van de Overeenkomst van Dublin, het besluit dat wij vandaag hebben genomen om een richtlijn inzake gemeenschappelijke minimumnormen voor de behandeling van asielaanvragen op te stellen en de werkzaamheden betreffende de technische voorbereiding van Eurodac. Hoewel deze ongestoord worden voortgezet, zullen zij pas in de praktijk kunnen worden gebracht wanneer met het oog op de tenuitvoerlegging van Eurodac een duidelijke, onbetwistbare rechtsgrondslag wordt vastgesteld.
Ik wil hier nogmaals mijn dank uitspreken - ook aan de leden die kritiek hebben uitgeoefend op de Commissie -, met name aan de tallozen afgevaardigden die ervoor hebben gepleit dat het beheer en de uitvoering van het Eurodac-systeem aan de Commissie wordt toevertrouwd. Wij zijn bereid deze uitdaging aan te gaan zodra de Raad hiervoor het licht op groen zet.

De Voorzitter
 Mijnheer de commissaris, voordat u de vergaderzaal verlaat, nodig ik u uit om hier te komen zodat ik uw vingerafdrukken kan nemen, misschien samen met de heer Pirker.

Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid bij het gebruik door werknemers van arbeidsmiddelen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0222/2000) van de heer Skinner, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot tweede wijziging van richtlijn 89/655/EEG betreffende minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid bij het gebruik door werknemers van arbeidsmiddelen op de arbeidsplaats (tweede bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16 van richtlijn 89/391/EEG) (voor de EER relevante tekst) (COM(1998) 678 - C4-0707/1998 - 1998/0327(COD)).

Skinner
Mijnheer de Voorzitter, de eerste vraag over dit verslag die moet worden gesteld is: waarvoor hebben we deze richtlijn nodig? Het is interessant om naar de statistieken te kijken, aangezien de precieze redenen dan duidelijk worden.
Bij bijna 10% van alle arbeidsongevallen gaat het om vallen van hoogte. Eén op de tien daarvan leidt tot invaliditeit of overlijden. In de EU als geheel doen zich per jaar circa een half miljoen valincidenten op de arbeidsplaats voor, waarvan er 300.000 leiden tot meer dan drie dagen arbeidsonbekwaamheid, 40.000 tot ernstige verwondingen en 1.000 helaas fataal zijn.
Veel van deze ongevallen - waarvan er vele kunnen worden voorkomen - zijn het gevolg van verkeerd gebruik van ladders en steigers. Volgens schattingen van de Britse Health and Safety Executive, de instelling die zich bezighoudt met arbeidsongevallen, houdt alleen al circa 30% van alle bevelen tot stillegging van de werkzaamheden verband met onveilige steigers. Maar liefst 90% van alle ongevallen op ladders is het gevolg van verkeerd gebruik van ladders. Het betreft hier statistieken die zijn verzameld door onder meer industriegroepen en die geen betrekking hebben op defecte apparatuur.
Uit cijfers die onlangs door het Europees Agentschap voor de gezondheid en de veiligheid op het werk te Bilbao zijn gepubliceerd, blijkt dat er tussen de lidstaten enorme verschillen bestaan in de frequentie waarmee vallen van hoogte zich voordoet. Deze verschillen duiden erop dat het niveau van veiligheid en gezondheid voor werknemers in de EU niet overal gelijk is. Daarom moeten we minimumvoorschriften vaststellen om werknemers te beschermen tegen vallen van hoogte.
De huidige kosten - zowel individuele kosten en kosten van werknemers en betrokken gezinnen als economische kosten voor de industrie en de sociale en gezondheidszorg - rechtvaardigen wetgeving op dit gebied. Miljarden guldens worden uitgegeven aan de zorg voor werknemers die gewond zijn geraakt of ziek zijn geworden. Dit kan voor een groot deel worden voorkomen.
Gezien de achtergrond van dit voorstel zijn er nog wel meer redenen om de wetgeving op dit gebied te verbeteren. Het betreft hier namelijk een wijziging op een bestaande richtlijn inzake de algemene minimumvoorschriften voor arbeidsmiddelen op de arbeidsplaats. Een voorstel om steigers op te nemen in een eerdere wijziging op de richtlijn is door veel collega' s van andere fracties in het Parlement verworpen. De richtlijn die uiteindelijk werd aangenomen omvatte slechts twee specifieke categorieën arbeidsmiddelen: mobiele arbeidsmiddelen en arbeidsmiddelen voor het hijsen/heffen van lasten, elk een zeer belangrijke categorie. Deze richtlijn moet deze ernstige tekortkoming ongedaan maken. Als wij vallen van hoogte niet in de richtlijn opnemen, kan men er zeker van zijn dat het aantal ongevallen als gevolg van vallen van hoogte zal toenemen. Als het Parlement deze uitbreiding verwerpt, is het zelf verantwoordelijk voor de gevolgen.
De oorspronkelijke opzet van de Commissie was om een voorstel voor een steigerrichtlijn in te dienen. Aangezien bij ernstige valincidenten echter niet alleen steigers zijn betrokken, is ook de bescherming van werknemers tegen alle risico' s van vallen van hoogte in het voorstel opgenomen. Hoewel vallen van hoogte zich voordoet in situaties waarin ladders en steigers ontbreken, concentreert het onderhavige voorstel zich voornamelijk op steigers, ladders en toegangstechnieken met lijnen, zoals u zult kunnen lezen.
De huidige regelgeving in vele lidstaten geldt uitsluitend voor de bouwsector, zodat ook andere sectoren hieronder moeten vallen. Aangezien hierover bij sommigen enige verwarring lijkt te bestaan, is het verder van belang er de nadruk op te leggen dat dit voorstel gebaseerd is op artikel 138 - voorheen artikel 118 A -, waarin de minimumvoorschriften voor waarborging van een hoger niveau van veiligheid en gezondheid van werknemers zijn vastgelegd.
We hebben hier niet te maken met het bouwen, ontwerpen of vormgeven van arbeidsmiddelen, maar met de risico' s voor de gezondheid en veiligheid van werknemers die de arbeidsmiddelen gebruiken. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat er in dit Parlement mensen zijn die dat niet inzien.
Het belang van werken op hoogten en het aannemen van deze richtlijn is eveneens duidelijk. Sommigen hebben de legitimiteit van deze wetgeving in twijfel getrokken en daar hebben ze het recht toe. In tegenstelling tot wat er is gesuggereerd, houdt dit voorstel echter niet alleen in dat mensen worden geschoold in de omgang met ladders en evenmin dat het gebruik van ladders wordt verboden. Wel moet het voorstel een veilig gebruik van ladders en andere arbeidsmiddelen waarborgen.
Ik vraag me af of de critici van dit verslag ooit op een bouwplaats hebben gewerkt, zoals velen van ons hebben gedaan. Ik vraag me af of ze zouden erkennen dat velen heel goed weten wat er met deze wetgeving kan worden bereikt.
Van de ingediende amendementen, die ik vandaag pas onder ogen kreeg, juich ik tot slot de amendementen 22 en 25 toe; amendement 22 is voor mij een tweede keus wanneer amendement 5 afvalt en amendement 25 geeft de strekking van mijn verslag heel goed weer. Met het oog op de consistentie en gezien de kaderrichtlijn die aan dit hele voorstel ten grondslag ligt, kan ik de overige amendementen op dit moment niet aanvaarden.

Pérez Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, beleefdheidshalve moet ik beginnen met de rapporteur, de heer Skinner, te feliciteren. Wij prijzen zijn fijngevoeligheid, zijn uitstekende verslag en zijn bereidheid om de - naar mijn mening goed onderbouwde - voorstellen van de hier door mij vertegenwoordigde fractie over te nemen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de onderhavige tekst een brede steun geniet, ook buiten de twee grootste fracties. De bereikte consensus is het gevolg van het permanente overleg met de sociale partners, de werkgevers en de werknemers, bij monde van de vakbonden. Daar waar de veiligheid, de gezondheid, de integriteit en het leven van de werknemers op het spel staan, is deze overeenstemming mijns inziens overigens onontbeerlijk.
Toen ik een paar dagen geleden een wandeling maakte in mijn stad, Vigo, in Galicië, in het noordoosten van Spanje, kwam ik onderweg een groot bord tegen. Het had betrekking op de restauratiewerkzaamheden van een in de historische stadskern gelegen plein. Op het bord stond het volgende te lezen: "Dit bedrijf eerbiedigt de wetgeving. Het maakt gebruik van veiligheidssystemen en -mechanismen. Betreed de bouwplaats niet indien u niet met deze systemen vertrouwd bent. Gelieve ons op de hoogte te houden van mogelijke risicosituaties. Wij verzoeken u ons te helpen bij de naleving van de wettelijke bepalingen inzake veiligheid en gezondheid van de werknemers."
Ik citeer hier de inhoud van dit bord en de aanbevelingen, de normatieve voorschriften voor buitenstaanders en betrokkenen, omdat de beschreven aanpak mijns inziens een schoolvoorbeeld is van een degelijk beleid inzake gezondheid op de arbeidsplaats. Een goed beleid moet in de eerste plaats een preventief karakter hebben. Het uiteindelijke doel is bewustmaking, niet alleen van de werknemers en de werkgevers maar van de maatschappij in haar geheel.
Helaas zijn arbeidsongevallen schering en inslag. Enerzijds weten wij maar al te goed dat risico's nu eenmaal niet zijn weg te denken uit ons bestaan, maar anderzijds beseffen wij dat de maatschappij alles in het werk moet stellen om te vermijden en te voorkomen dat deze risico's aanleiding geven tot ongevallen. Misschien moet de werkgever voor de arbeidsongevallen aansprakelijk worden gesteld, daar hij zich er nog steeds niet van bewust is dat uitgaven ten behoeve van de veiligheid een investering zijn. De verantwoordelijkheid kan echter ook bij de werknemer liggen. Onderschatting van het risico, onvoorzichtigheid en gebrek aan afdoende voorzorgs- en veiligheidsmaatregelen spelen hierbij een belangrijke rol, vooral in beroepssectoren als de bouw, waar het tijdelijke karakter van de werkzaamheden en de sector zelf strengere veiligheidsnormen vereist. De bouw is namelijk een sector die een brug slaat tussen de primaire activiteiten, bij voorkeur op het vlak van de landbouw, en de industrie- en de dienstensector. Of misschien zijn het de administratieve overheden die tekortschieten en ligt de oorzaak van de arbeidsongevallen in de nalatigheid en het gebrek aan efficiëntie van de inspectiediensten, adviesorganen en controle-instanties die geacht worden informatie te verstrekken en raad te geven en in voorkomend geval de niet-naleving van de arbeidswetgeving moeten bestraffen.
Gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats, vooral daar waar de werknemers aan grote risico's worden blootgesteld, is iets dat onder de verantwoordelijkheid van heel de samenleving en van alle betrokken sectoren valt. De verschillende partijen moeten elk hun aandeel in de verantwoordelijkheid op zich nemen en hun specifieke verplichtingen nakomen. De werkgever moet het geld dat hij besteedt aan de bevordering van de gezondheid op het werk als een investering beschouwen; de werknemer moet de nodige voorzorgsmaatregelen treffen en ijveren voor het gebruik van preventie- en beschermingsmechanismen en de toepassing van goede bedrijfspraktijken.
De landen en hun regeringen moeten de acties ter bevordering van preventieve maatregelen en mechanismen voor bestrijding van arbeidsongevallen aanpassen. Zij moeten tevens de administratieve en politieke methoden moderniseren die gehanteerd worden om het ongevallenpercentage terug te schroeven. Het oude model, dat berustte op het uitvaardigen van sancties, is volkomen ongeschikt en ondoeltreffend gebleken. Het moet vervangen worden door een methode die aanmoedigt en aanzet tot actie. De bedrijven en sectoren met het grootste aantal arbeidsongevallen moeten meer inspanningen leveren terwijl de bedrijven met een klein ongevallenpercentage en aanzienlijke investeringen in preventie en bewustmaking moeten worden beloond.
Bovendien moeten de Commissie en de Raad minimumnormen vaststellen. Sommigen zullen deze normen wellicht te streng vinden, maar een dergelijke regelgeving zal ons hoe dan ook in de gelegenheid stellen de arbeidsvoorwaarden te verbeteren en de gezondheid en veiligheid van de werknemers te beschermen. In een interne markt die het vrij verkeer van werknemers garandeert, zijn wij ertoe verplicht de wetgeving te harmoniseren.
Zo zullen wij Europa dichter bij de Europese burgers brengen. Zo zal de burger beseffen dat Europa oog heeft voor zijn problemen en zorgen en zijn belangen behartigt.

Damião
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur, de heer Peter Skinner, bedanken. Hij is erin geslaagd de verschillende belangengroepen tot matiging en samenwerking te bewegen, om er zo voor te zorgen dat het Parlement een positieve en op consensus berustende bijdrage kan leveren ter verbetering van het op zich reeds uitmuntende voorstel van de Commissie.
Onachtzaamheid bij de organisatie van de werkzaamheden, gebrek aan deugdelijke veiligheidshulpmiddelen, zowel voor het individu als voor het collectief, een laag opleidingsniveau en een hoog percentage zelfstandigen - ziedaar de belangrijkste oorzaken voor het grote aantal al dan niet dodelijke ongevallen in de bouw. Daar komt bij dat de risico' s in deze sector hoe dan ook groter zijn dan in andere, vergelijkbare sectoren.
In de tweede helft van de eeuw heeft de sector een ongeremde groei doorgemaakt, en er wordt daarbij voortdurend een beroep gedaan op immigrantenarbeid. Bovendien wordt er steeds vaker gebruik gemaakt van onderaannemers. Naast de reeds genoemde risicofactoren is er dus ook sprake van communicatie- en organisatieproblemen. De collectieve veiligheid van de bouwvakkers op de bouwplaats wordt daarbij vaak verwaarloosd. Bovendien bestaat er de neiging om het met de verantwoordelijkheden niet al te nauw te nemen. Men kan er niet vaak genoeg op wijzen dat alle richtlijnen betreffende de veiligheid en gezondheid van de werknemers in de bouw - vooral de definitie van aansprakelijkheid zoals die in richtlijn nr. 89655/EEG is vastgelegd - van kracht zijn. Verantwoordelijk is dus de werkgever, de uitvoerder van de werkzaamheden. Niet alleen met betrekking tot de ongelukken die zich op het werk voordoen, maar ook wat de preventie van zulke ongevallen aangaat. De aannemer is met de zorg voor de veiligheid belast, en op hem rust dus de verplichting de risico' s te evalueren. Hij dient er dus op toe te zien dat de veiligheidshulpmiddelen aanwezig zijn en gebruikt worden, en wel door iedereen die toegang heeft tot het bouwterrein, ongeacht functie, ongeacht aard of duur van het arbeidscontract.
De evaluatie van de risico' s is binnen de Europese Unie met een slakkengang verlopen. Deze tweede herziening is dan ook een positief signaal. Dat initiatief verdient onze steun en we moeten er dan ook actief aan meewerken. Zelfs als je de toestand uitsluitend in economische termen beziet, dan is het toch zorgwekkend om vast te moeten stellen dat binnen de Europese Unie in 1996 van elke 100.000 bouwvakkers er 4.229 drie dagen of langer met ziekteverlof zijn geweest ten gevolge van een arbeidsongeval. In dat jaar hebben zich 4.700.000 ongevallen voorgedaan. Het aantal ongevallen met dodelijke afloop is met 13% teruggelopen, en dat zal zeker deels het gevolg zijn van de acties die de Gemeenschap in de jaren 1994-1996 ondernomen heeft. In 1996 zijn er echter toch nog 5.549 mensen in de bouw bij ongevallen om het leven gekomen. Men begroot de schade voor de Europese economie in dat jaar op 146 miljoen verloren werkdagen. Voor de bespreking van de reeds eerder genoemde richtlijn is het van belang te weten dat de bouw niet de sector is waar het meeste ongelukken worden geregistreerd, maar wel de sector waar de meeste dodelijke slachtoffers vallen. Alleen de sector vervoer over land kan in dit opzicht met de bouw vergeleken worden.
Europa kan niet het meest vooruitstrevende model voor de rest van wereld zijn als het toelaat dat mensen niet werkelijk meetellen en een mensenleven niet meer is dan een getal in de statistieken. De meeste slachtoffers van arbeidongevallen zijn mannen, en dan vooral jonge mannen in de leeftijdscategorie tot 25 jaar. De kans op een dodelijk ongeval neemt echter met de leeftijd toe. Dat risico is het hoogst voor de leeftijdsgroep tussen 55 en 64 jaar. Bovendien is het risico hoger bij kleine bedrijven - tot 50 werknemers - en bij zelfstandigen: 73,1% van alle ongevallen vallen in deze laatste categorie. En dat drukt ons met de neus op de noodzaak maatregelen te ontwikkelen voor beroepen met een hoog risico. Er moeten, rekening houdend met het opleidingsniveau van de jongeren, multidisciplinaire oplossingen worden gezocht, met de nadruk op training. Bovendien moet er gekeken worden naar de deugdelijkheid van de werkwijzen van kleine en middelgrote ondernemingen in bepaalde sectoren.
In 1907 is in de Verenigde Staten een later beroemd geworden onderzoek uitgevoerd, en sindsdien is de identificatie van het slachtoffer en de registratie van het ongeval verplicht gesteld, met vermelding van de doodsoorzaak, de naam en de leeftijd van de werkgever, de leeftijd van de werknemer, de omstandigheden, en de aard van het ongeluk zelf. Nadien zijn dit soort gegevens bestudeerd om verantwoordelijkheden te kunnen vaststellen en werkgevers beter te beschermen ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Jensen
Mijnheer de Voorzitter, zoals andere sprekers reeds hebben opgemerkt, is het vallen van hoogte een van de ernstigste vormen van arbeidsongelukken in de EU. In het kader van de richtlijn inzake veiligheid en gezondheid bij het gebruik door werknemers van arbeidsmiddelen willen wij het probleem met dit verslag aanpakken. De liberale fractie beschouwt het globale resultaat als een stap vooruit. De voorgestelde voorschriften zijn over het algemeen duidelijk en er werd rekening gehouden met hun toepasbaarheid in de dagdagelijkse praktijk van de ondernemingen. We moeten immers voor ogen houden dat het verhoopte resultaat niet altijd bereikt wordt, ook al nemen wij onze beslissingen met de beste bedoelingen. Wij moeten er daarom altijd naar streven zo eenvoudig en nauwkeurig mogelijke regels te formuleren en wij moeten ervoor zorgen dat de arbeidsmarkt over de nodige flexibiliteit beschikt. Ik vind dat onze rapporteur, de heer Skinner, gepoogd heeft de wens betreffende duidelijke regels en de noodzaak van flexibiliteit en diversiteit te respecteren. Niet alleen daarvoor, maar ook voor zijn methode van streven naar consensus zijn we hem dank verschuldigd. Ik denk echter dat wij ook in de toekomst zullen moeten blijven streven naar een beperking van het risico op ongelukken door meer informatie in te winnen over de manier waarop ongelukken gebeuren. Hoeveel ongelukken gebeuren er? Wanneer en hoe gebeuren ze? Wat kunnen we doen om ze te voorkomen? Ik denk dat de werkzaamheden waarmee het Europees Agentschap in Bilbao is gestart, positief zullen kunnen bijdragen tot een daling van het aantal ongelukken door deze vragen te beantwoorden en de antwoorden constructief te gebruiken. De juiste weg hiervoor is samenwerking tussen de autoriteiten en de sociale partners.

Bouwman
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij hebben hier te maken met een verslag waarvan iedereen al heeft aangegeven hoe nuttig en nodig het is. Het gaat natuurlijk over de veiligheid bij het gebruik van ladders, steigers en touwen, het werken op hoogte, maar zo nu en dan ook met een gevaarlijke diepte naast je. De achtergrond van het verslag zijn natuurlijk de vele ongelukken en tot nog toe ook het inadequate van de richtlijnen tot op heden. Daarom is het nuttig en nodig dat er zo'n verslag is, zij het dat het lang geduurd heeft maar alle eer aan de heer Skinner dat hij het in ieder geval uiteindelijk nog voor elkaar gekregen heeft.
Toch is het een problematisch verslag in een zekere zin, niet dat er wat aan gebeurt, maar dat de sector waar wij over spreken ook heel erg divers is. Wij hebben te maken met mensen die werken in de servicesector, in de onderhoudsector, schilders, glazenwassers Werken op hoogte gebeurt niet altijd langdurig maar vaak tijdelijk. Dat wil zeggen dat de definities die wij hanteren niet vaag moeten zijn maar concreet. Dat de uitspraken die wij doen handhaafbaar moeten zijn en dat is lang niet altijd het geval. Ik heb al aangegeven dat sommige omschrijvingen vaag zijn. Ik denk aan de omschrijving van "korte duur" en "beperkte risico's". Het is overgereguleerd als het gaat om bijvoorbeeld risk assessments ook al hoort het bij twee mensen. Een gedeelte daarvan hebben wij in de commissie met elkaar kunnen bespreken en die zijn uit het verslag gehaald en dat heeft geleid tot een verbetering. Daar ben ik heel blij mee en dat zou moeten verder gaan.
Laten wij even kijken naar een aantal aspecten zoals bijvoorbeeld een steigervloer, natuurlijk moet die vastgezet worden maar het kan niet altijd onbeweeglijk, het moet wel niet verschuiven. Er moet voorkomen worden dat de rolsteigers bewegen maar het kan niet altijd op een voldoende manier aangegeven worden. Je kunt niet overal stoplichten bij zetten. Draagbare ladders moeten verankerd worden en veilig staan, maar het moet wel werkbaar blijven. Vandaar dat wij voorgesteld hebben om voor een aantal amendementen een gesplitste stemming aan te vragen, zodat iedereen de kans heeft om op die kwetsbare onderdelen van de richtlijn nog verbeteringen voor te stellen.

Cauquil
Mijnheer de Voorzitter, zoveel verzet en weerstand tegen een snelle regeling van het probleem van ongevallen ten gevolge van een val op de arbeidsplaats wekt bij mij enkel verontwaardiging op. De rapporteur geeft zelf immers aan hoe urgent deze kwestie is: hij maakt melding van 500.000 van dit soort ongevallen per jaar met als gevolg ten minste 40.000 ernstig gewonden en duizend doden. Maar - de rapporteur laat niet na het te vermelden: de bouwondernemingen verzetten zich tegen iedere vorm van dwang en bijgevolg wordt in het verslag angstvallig vermeden de verantwoordelijkheid van de aannemers ter discussie te stellen.
Toch zijn deze arbeidsongevallen wel degelijk te wijten aan de technische gebreken van ladders en andere hulpmiddelen en, vooral, aan de slechte werkomstandigheden, de hoge werkdruk en de werktijden. In het verslag wordt voorgesteld dat de werkgevers maatregelen treffen om een eind te maken aan deze ware slachting of deze op zijn minst binnen de perken te houden. Een besluit om de werkgevers met spoed tot het nemen van maatregelen te dwingen, zou ik ten volle onderschrijven, maar ik betwijfel of een dergelijk besluit mogelijk is: daarvoor heeft dit Parlement veel te veel ontzag voor de belangen van de werkgevers. En ondertussen blijven tienduizenden werknemers de kapitalistische uitbuiting met hun gezondheid, en soms hun leven, bekopen.

Nobilia
Mijnheer de Voorzitter, wij steunen en waarderen het werk van de heer Skinner, ook al had het gezien de vooronderstellingen en vooral de resonantie van het onderwerp wel wat daadkrachtiger kunnen zijn. Laten we niet vergeten dat de eerste richtlijn over dit onderwerp al elf jaar oud is en dat de gewijzigde richtlijn van vijf jaar geleden op sommige punten nog tekort schoot.
We zijn ons ervan bewust dat dit onderwerp sommigen meer, anderen minder interesseert, ook binnen dit Parlement, en dat een striktere richtlijn of hogere kosten voor bedrijven op onbegrip zullen stuiten. Om met de rapporteur te spreken, we moeten ons afvragen hoeveel het leven van een werknemer of zijn invaliditeit waard is. Arbeidsongevallen zijn nog steeds een plaag voor het bedrijfsleven in alle landen van de Unie, zij het dat het aantal ongevallen per sector verschilt. Ongetwijfeld is een groot aantal factoren van invloed op de toename of afname van het aantal ongevallen. Helaas staat het vast dat het in alle lidstaten bij maar liefst 10% van de ongevallen gaat om vallen van hoogte.
Het Economisch en Sociaal Comité heeft in zijn advies over dit onderwerp niet alleen duidelijk gemaakt wat de betekenis van dit probleem is, maar vooral ook hoe het opgelost kan worden. De heer Skinner heeft dat zeker opgepakt, te beginnen met de noodzaak de terminologie vast te stellen, de arbeidsorganisatie te verbeteren en werknemers op te leiden en voor te lichten. Om dit probleem op te lossen, moet de Commissie echter ook gedetailleerdere en strengere richtsnoeren voor preventie van ongevallen opstellen en uitvaardigen. Daarmee zou onder andere de fragmentatie van bevoegdheden over dit onderwerp kunnen worden aangepakt en tegelijkertijd zou een systeem van premies en striktere controles kunnen worden opgezet, vooral voor het midden- en kleinbedrijf, om te zorgen dat de normen voor veiligheid op het werk doelmatiger en doeltreffender ten uitvoer worden gelegd.

Menrad
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de heer Skinner voor zijn voortreffelijke verslag over het ingewikkelde thema van de veiligheid en gezondheid bij het gebruik van arbeidsmiddelen en voor zijn bereidheid om op een aantal belangrijke voorstellen van de Fractie van de Europese Volkspartij in te gaan. De heer Perez Alvarez heeft dat al gezegd. Niet alles in dit verslag bevalt mij en met het oog op de tweede lezing dient hier en daar een correctie te worden aangebracht, maar alles bij elkaar genomen zal onze fractie het voorstel goedkeuren. In het voorstel in zijn huidige vorm wordt al rekening gehouden met een aantal bezwaren, ook van het midden- en kleinbedrijf, en wordt vakkennis geëist, maar natuurlijk alleen wat de plaatsing van ladders en steigers als werkplek betreft.
In alle wetteksten op nationaal - en trouwens ook op regionaal - niveau vinden wij natuurlijk formuleringen waarmee wij de spot kunnen drijven, als wij tenminste überhaupt nog kunnen lachen. Mij is het lachen vergaan toen ik de Europese statistieken over arbeidsongevallen doornam en toen ik die cijfers zopas nog eens hoorde. Ik zal niet nader op bijzonderheden ingaan. Dat is al vaak gebeurd. Toch wil ik nog een fundamentele opmerking maken. Niet alleen beschermingsmaatregelen kosten geld. Voortgezette uitbetaling van het loon, ziektegeld, invaliditeits- en weduwen- en wezenpensioenen zijn eveneens een zware last voor de bedrijven en de economie. Ook een goed sociaal beleid is dus productief. Ongevallen voorkomen is beter, goedkoper en menselijker dan een sociaal beleid voeren om de gevolgen ervan op te vangen.
Wij mogen niet wachten tot het kalf verdronken is, maar moeten verhinderen dat het verdrinkt. Velen verwijzen echter naar de subsidiariteit. Dat principe betekent niet dat Europa niets mag doen. Mij bevalt de definitie in Quadragesima anno het best: subsidiariteit betekent dat in geval van twijfel voorrang wordt verleend aan de kleinere levenskring en aan een oplossing tussen de sociale partners en dus niet aan de nationale of - ik zeg dat ter aanvulling - de EU-regeling. Als de kleinere levenskring zijn taak ten aanzien van het algemeen belang echter niet aankan, moet de grotere levenskring helpen. Om die reden werden vooral in de jaren '80 Europese minimumvoorschriften in de EU-Verdragen opgenomen. Aangezien er in Europa toen vooral christen-democratische en conservatieve regeringen waren, is dit dus ook een doelstelling van de christen-democraten.
De bescherming van veiligheid en gezondheid op de werkplek is sedert de industriële revolutie van de 19e eeuw overigens internationaal georganiseerd. De grote conservatieve Britse staatsman Benjamin Disraeli was een van de grondleggers van die bescherming. Continentaal Europa heeft de wetten van Groot-Brittannië overgenomen en vanaf het begin ook in internationale akkoorden verankerd. In de 21ste eeuw is de Europese sociale dimensie ten aanzien van de globalisering en europeanisering volstrekt onontbeerlijk. Wij willen de economie europeaniseren. Wij hebben al een Europese Monetaire Unie. Een regionalisering of zelfs provincialisering van het sociaal beleid biedt geen oplossing. Minimumnormen betekenen ook subsidiariteit. Als ze Europese minimumvoorschriften naleven, kunnen alle landen de bescherming van de veiligheid en gezondheid op de werkplek regelen zoals ze dat zelf willen.
Wij, Fractie van de Europese Volkspartij, zijn tegen Europese maximumvoorschriften. In Duitsland worden de minimumvoorschriften aangevuld door regelgevende besluiten van de sociale partners. Er zijn dus Duitse normen inzake veiligheid en gezondheid op de werkplek. Eerst komt de regelgeving van de wettelijke ongevallenverzekering en pas daarna de ongevallenpreventiewet. Wij kunnen stilistische en andere kritiek leveren op het feit dat daarin tal van uiterst gedetailleerde praktische voorschriften zijn opgenomen. Ik kan u echter zeggen dat een millimeter van zulke praktische regels voor de bevolking en de werknemers in de lidstaten belangrijker is dan duizend kilometer ronkende woorden en grote ideologieën.

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, volgens de cijfers die onlangs door het in Bilbao gevestigde Europees Agentschap voor de gezondheid en de veiligheid op het werk zijn gepubliceerd, varieert het aantal arbeidsongevallen per lidstaat in hoge mate. Zo staat het in het uitstekende verslag van de rapporteur. De oorzaak hiervan is dat de verschillende landen geen homogene statistische criteria hanteren. Wij hebben derhalve dringend behoefte aan harmoniserende regels op Europees niveau zodat wij over vergelijkbare gegevens kunnen beschikken en de resultaten van het preventiebeleid in de verschillende Europese lidstaten, regio's en streken kunnen evalueren. Op die manier kunnen wij vermijden dat een onderscheid wordt gemaakt tussen eersterangs-, tweederangs- of andere werknemers en zorgen wij ervoor dat zij allen beschermd worden door veiligheidsnormen en veiligheidsvereisten van dezelfde kwaliteit.
Verder moeten er inderdaad meer arbeidsinspecteurs worden aangesteld om de bedrijven ertoe aan te zetten de regelgeving naar behoren te respecteren. Er zij echter ook op gewezen dat de openbare instellingen en overheidsbedrijven het goede voorbeeld moeten geven. In talloze sectoren en centra van overheidsorganen is nog steeds geen aanvang gemaakt met de in de communautaire richtlijnen bedoelde programma's voor risicopreventie op de arbeidsplaats.
Daarom roep ik alle Europese overheidsdiensten op de nodige inspanningen te leveren om als eersten de regelgeving na te leven, zodat de privé-ondernemers zich niet kunnen beroepen op de nalatigheid van de overheidsinstellingen.

Bushill-Matthews
De Commissie heeft een voorstel voor een gewijzigde richtlijn betreffende veiligheid en gezondheid op het werk ingediend. Het verslag suggereert dat de richtlijn langer en gedetailleerder zou moeten zijn. De Britse conservatieven menen dat wij alleen al om die reden tegen het voorstel zouden moeten stemmen.
Het gaat er hier niet om of veiligheid en gezondheid op het werk een belangrijk punt is. Natuurlijk is het dat. De vraag is niet of de aanbevelingen in het verslag degelijk zijn. Veel van de aanbevelingen zijn dat, en Peter Skinner heeft goed over zijn verslag nagedacht.
De vraag is hoe het Europees Parlement zijn tijd zou moeten besteden en hoe het daadwerkelijk zijn tijd besteedt. De vraag is wat het Europees Parlement als zijn prioriteit moet beschouwen. Het gaat erom of het de taak van de Commissie en het Europees Parlement zou moeten zijn om tot in detail te bepalen hoe het leven van mensen op en buiten het werk eruit moet zien.
Er is zeker een probleem in het Verenigd Koninkrijk, maar ook daarbuiten. De EU wordt als bemoeiziek ervaren, en dat geldt in nog sterkere mate voor het Europees Parlement. Het concentreert zich niet op de belangrijke zaken. Onze kiezers vragen ons waarom ze bij de Europese verkiezingen zouden moeten stemmen. Ze vragen: wat doen jullie eigenlijk voor ons? Wat moeten we daarop antwoorden? We kunnen de mensen zeggen dat we ons wel degelijk betrokken voelen bij de belangrijke kwesties die hen bezighouden en dat we kunnen bijdragen aan de vrede, de veiligheid, de welvaart, het milieu en de kwaliteit van leven. Dit zijn zaken die op Europees niveau het meest gediend zijn. We kunnen ook zeggen dat de EU op het punt staat via de Commissie en het Parlement te bepalen of het legaal is wanneer iemand de onderkant van een ladder vasthoudt terwijl een ander erop naar boven klimt. Dat is waar we het vandaag over hebben.
Laten we ons verzetten tegen dit nieuwste staaltje van bemoeizucht. Vroeg of laat moet het Parlement duidelijk maken dat het weet waar het om gaat en dat het prioriteiten kan stellen. Dat moment is nu aangebroken.

Villiers
Ik ben blij me te kunnen aansluiten bij mijn collega Philip Bushill-Matthews, aangezien ik veel van de bezwaren die hij naar voren heeft gebracht deel. Ik ben van mening dat dit voorstel de Europese Unie of dit Parlement niet tot eer strekt. Ik vind dat als de Europese Unie - en natuurlijk het Europees Parlement - serieus wil worden genomen door de inwoners van Europa, juist dit soort wetgeving moet worden vermeden, omdat we allemaal weten dat veiligheid en gezondheid en de veiligheid van werknemers voor alle lidstaten een prioriteit is, en zo hoort het ook.
Een norm voor heel Europa op dit punt is echter niet gerechtvaardigd. Er is geen reden om te veronderstellen dat de lidstaten gezamenlijk beter in staat zouden zijn dit probleem aan te pakken dan afzonderlijk, en bovenal is er geen reden om zoveel belang te stellen in de gewone facetten van het beroepsleven van mensen.
Het is onzinnig om wettelijk te regelen hoe Europeanen ladders moeten beklimmen. Dat zou voor dit Parlement geen prioriteit mogen zijn. Dit onderwerp is voor dit Parlement te gedetailleerd om zich mee bezig te houden. Hiermee maakt de Europese Unie zich alleen maar belachelijk, want dit is nu juist de soort inmenging die bij veel burgers in de hele Europese Unie grote weerstand oproept.
In plaats van ons met dergelijke zaken bezig te houden, zouden we ons moeten richten op terreinen waarop lidstaten constructief kunnen samenwerken en een aantal gemeenschappelijke normen kunnen ontwikkelen. Een gemeenschappelijke, uniforme en gecentraliseerde norm over hoe je een ladder moet beklimmen is overbodig en vormt een ongewenste bemoeienis met de wijze waarop mensen met hun werkomgeving omgaan. We mogen erop vertrouwen dat de burgers van Europa zelf kunnen bepalen hoe ze ladders beklimmen.
Ik ben van mening dat het niet nodig is om een elke keer dat een ladder moet worden gebruikt de risico' s te evalueren. Zoals iedereen die thuis klust u kan vertellen, worden ladders heel vaak en in veel situaties gebruikt. En inderdaad gebeuren er ongelukken, maar ik denk niet dat die ongelukken met een dergelijke richtlijn altijd kunnen worden voorkomen. Het enige wat ermee zou worden bereikt, is dat het bedrijfsleven, dat toch al gebukt gaat onder de vele regeltjes, weer een nieuwe lading Europese bureaucratie en bemoeizucht te verstouwen krijgt.
Zoals mijn collega heeft opgemerkt, is het tijd voor verandering. Het wordt tijd dat dit Parlement zich gaat bezighouden met zaken die leven bij de Europese burger en zich niet langer bekommert om gedetailleerde kwesties waarin het geen bijdrage kan leveren aan het daadwerkelijk garanderen van bescherming van de werknemer. Het enige wat het Parlement namelijk doet, is zichzelf en de Europese Unie in diskrediet brengen en het bedrijfsleven in Europa opzadelen met kosten en bureaucratie die ze zich nauwelijks kunnen veroorloven.

Hughes
Ik wil mijn verwondering uitspreken over de twee toespraken van de heer Bushill-Matthews en mevrouw Villiers die we zojuist hebben gehoord: een mooi staaltje van self-fulfilling prophecy. Zij betreuren het dat van het Europees Parlement het beeld bestaat dat het zich verliest in onbelangrijke details en bureaucratische barrières opwerpt, maar zelf gaan ze zich te buiten aan het uitgeven van persberichten waarin uitermate belangrijke wetgeving op het gebied van veiligheid en gezondheid wordt afgedaan als onbeduidend en bureaucratisch.
Het mag geen verbazing wekken dat de Britse media het beeld schetsen dat zij beschrijven. Het betreft hier uitermate belangrijke wetgeving op het gebied van veiligheid en gezondheid die gebaseerd is op het geheel van soortgelijke wetgeving die we in de afgelopen twintig jaar op Europees niveau hebben aangenomen. Voor de gezinnen van de 500.000 mensen die jaarlijks op de arbeidsplaats van hoogte vallen is dit niet triviaal. 300.000 van deze ongevallen zijn zo ernstig dat ze leiden tot meer dan drie dagen arbeidsonbekwaamheid. 40.000 van deze valincidenten zijn zeer ernstig en 1.000 zijn fataal. Probeer de betrokken gezinnen maar eens uit te leggen dat dit een onbetekenend vraagstuk is. Dat is het niet. Het is een uitermate belangrijke kwestie. Vele onderzoeken, waaronder die in Eurobarometer, en onderzoeken van het midden- en kleinbedrijf, zoals het onderzoek dat door de vorige Britse regering is uitgevoerd, hebben aangetoond dat het midden- en kleinbedrijf zelf het belang van goede wetgeving op het gebied van veiligheid en gezondheid onderkent.
Ik betreur het dat de consensus die we op dit belangrijke beleidsterrein hebben gehad op deze manier is tenietgedaan door een kleine minderheid in het Parlement. Dit is absoluut betreurenswaardig, en wij allen - in alle politieke gelederen - moeten duidelijk maken dat we zulk gedrag van die minderheid niet tolereren.
Het onderwerp is afgeschilderd als zijnde bureaucratisch. Maar lees de richtlijn zelf, lees het voorstel. Is het belastend? Houdt het een zware verplichting in? Bevat het voorschriften voor een uitgebreide risico-evaluatie alvorens werkzaamheden op hoogte worden uitgevoerd? Nee, die komen er niet in voor; het is een heel begrijpelijke, leesbare en uitvoerbare richtlijn, die als zodanig zou moeten worden omschreven. Deze richtlijn zou moeten worden beschouwd als een waardevolle bijdrage aan de voorkoming van letsel en dodelijke ongevallen binnen de Europese Unie.
Eerst bagatelliseert u er lustig op los en dan veinst u verbazing over het feit dat deze instelling belachelijk wordt gemaakt. Hou daar toch alstublieft mee op, u bent zelf degene die voor dat imago van het Parlement verantwoordelijk is.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, vooraf wil ik zeggen dat mijn delegatie het verslag van de heer Skinner over de tweede wijziging van de richtlijn betreffende minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid zal goedkeuren. Wij willen allemaal dat de gezondheid van werknemers - daar gaat het uiteindelijk om - wordt beschermd. Niemand wil zich het verwijt op de hals halen dat hij asociaal is en in Europa zijn minimumvoorschriften dan ook beslist gerechtvaardigd. Bovendien strookt de vaststelling daarvan ook met het EU-Verdrag. Wij betuigen de rapporteur dus het respect dat hem toekomt.
Wij begrijpen echter niet waarom de Europese afgevaardigden zichzelf telkens opnieuw voor de onmogelijke keuze plaatsen zich het verwijt op de hals te halen dat ze asociaal zijn of zich bespottelijk te maken. Ik begrijp volstrekt niet waarom de mondige burger zich moet laten vertellen hoe hij op een ladder moet klimmen of van een ladder moet afkomen, dat voor het gebruik van een ladder een risicobeoordeling moet plaatsvinden, dat twee personen niet tegelijkertijd op een ladder mogen klimmen of dat iemand maar gedurende dertig minuten of - een bijzondere vondst - gedurende 25% van de totale arbeidstijd op een ladder mag blijven staan.
Het verslag van de heer Skinner zal als 'ladderverslag' de geschiedenis van het Parlement ingaan. De burgers van de Europese Unie zullen zich terecht afvragen of wij niets beters te doen hebben dan dingen op te schrijven die vanzelfsprekend zijn en die eigenlijk vooral met gezond verstand te maken hebben. Zulke dingen horen niet thuis in een EG-richtlijn en ook niet in het desbetreffende verslag van het Parlement, dat op dit terrein medebeslissingsbevoegdheid heeft. Het is niet de eerste keer dat verslagen met een sociale inslag zulke ongerijmdheden bevatten. Als afgevaardigden hun hersens moeten pijnigen over de lichaamsbouw van de Europeanen om voorschriften te kunnen vaststellen over de gemiddelde grootte van tractorstoelen of over de wijze waarop trostomaten in de handel worden gebracht, werpt dat niet alleen een verkeerd licht op de beroepsbezigheden van de afgevaardigden, maar ook op de zin van de Europese instellingen. Bovendien kunnen zulke gedetailleerde voorschriften en zulke regelwoede ook contraproductief zijn. Dat geldt overigens ook voor nationale bepalingen voor de bescherming van werknemers.
Ondanks alle financiële stimuli hebben zulke beschermingsvoorschriften vaak tot gevolg dat ondernemingen geen leerlingen in dienst willen nemen. Op die manier dragen ze bij tot de jeugdwerkloosheid in plaats van ze weg te werken. Bovendien rijst in verband met het verslag van de heer Skinner de fundamentele vraag wat Europa moet doen en wat niet. Wie is waarvoor bevoegd en hoe kunnen wij een zinvolle subsidiariteit tot stand brengen?
Wij kunnen en mogen dit debat niet langer uit de weg gaan. Dit heeft niet alleen te maken met de intergouvernementele conferentie en de organisatie van de Europese Unie, waarvoor wij in het vooruitzicht van de uitbreiding een bevredigende oplossing moeten vinden. Dit heeft ook iets met de acceptatie van de Unie door de burgers te maken. Wij hebben meer Europa nodig op het gebied van binnenlandse en buitenlandse veiligheid, voor de verdediging van onze belangen in de wereldwijde mededinging, voor het monetair beleid en voor de voltooiing van de interne markt. Wij hebben echter geen Europa nodig dat de eigen verantwoordelijkheid van regeringen, plaatselijke besturen en uiteindelijk van iedereen uitholt en iedereen ontmoedigt. Naar aanleiding van dit debat vraag ik dan ook dat wij eisen dat na de intergouvernementele conferentie een debat over de bevoegdheden plaatsvindt.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, het moge duidelijk zijn dat iedereen in het Parlement alleen het beste wil. Het moge duidelijk zijn dat iedereen in het Parlement het aantal ongevallen, met name de dodelijke ongevallen, op alle werkplekken in ons mooie Europa en in onze lidstaten wil terugdringen.
Het moge echter eveneens duidelijk zijn - ik richt me nu tot een aantal voorgaande sprekers - dat er meerdere antwoorden mogelijk zijn op de vraag op welk politiek niveau deze belangrijke beslissingen genomen moeten worden. Nu ik de heer Hughes heb horen spreken, ben ik er vast van overtuigd dat de Britse Labourregering en ook anderen in Engeland zeer begaan zijn met deze kwesties. Nu ik de heer Menrad heb horen spreken, ben ik ervan overtuigd dat de Duitse christen-democratische partij zeer begaan is met deze kwesties in Duitsland. Ik kan u verzekeren dat alle zeven politieke partijen in het Zweedse parlement, met name mijn eigen christen-democratische partij, zich hiermee bezighouden. Ik kan u ook verzekeren dat de vakorganisaties en de publieke opinie hierbij zeer betrokken zijn en dat ze wetten willen invoeren die het aantal sterfgevallen op dit gebied wezenlijk verkleint.
Hoe komt het dan, mijnheer de Voorzitter, dat wij denken dat het Europees Parlement op dit niveau, met ruim 15 nationale parlementen, het juiste besluitorgaan is? Ik wil hierbij mijn twijfel uitspreken over de vraag of deze kwestie in overeenstemming is met het subsidiariteitsbeginsel, ofwel het nabijheidsbeginsel, en geschikt is om in het Europees Parlement behandeld te worden.
Ik zal dit illustreren door amendement 14, paragraaf 4.2.2 voor te lezen: "Wegglijden van de voet van draagbare ladders moet vóór ingebruikneming worden tegengegaan door de boven- en onderkant van de ladderbomen vast te zetten, of door middel van een antislipinrichting of andere, even doeltreffende oplossing. In de eerste plaats moet al het mogelijke worden gedaan om de ladder door verankering vast te zetten. Toegangsladders moeten hoog genoeg zijn om voldoende ver boven de te bereiken werkplek uit te steken. Meerdelige ladders moeten zodanig gebruikt worden dat zij veilig staan. Het vasthouden van een ladder door een ander bij wijze van veiligheidsmaatregel is niet toegestaan."
Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer prijzenswaardige en goed bedoelde tekst. Ik kan u verzekeren dat de mensen in mijn woonplaats Mora in Dalarna, in het Zweedse parlement en in alle andere nationale parlementen belang hechten aan dit soort kwesties. Is het echter wel in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel van het Verdrag van Maastricht en het Verdrag van Amsterdam dat het Europees Parlement zo gedetailleerd wetten opstelt? Wat we daarentegen moeten doen, is streven naar doelrichtlijnen. Op die manier kunnen we de lidstaten zelf, hun bevolking en hun gekozen afgevaardigden in de nationale parlementen en regeringen de verantwoordelijkheid geven voor het invoeren van voorschriften ter voorkoming van onnodige risico's op de werkvloer. Laat hen bepalen hoe de regels uitgevoerd moeten worden om zo goed mogelijk aan de eisen van de richtlijn te voldoen. Er komen en er zijn reeds nationale wetten op dit vlak. Ook de sociale partners zijn zeer actief.
Met het oog op het subsidiariteitsbeginsel zullen wij Zweedse christen-democraten tegen dit verslag stemmen.

Diamantopoulou
Ik wil graag de heer Skinner complimenteren met de vakkundige wijze waarop hij een aantal compromissen heeft geformuleerd die een goede middenweg vormen tussen de verschillende belangen.
Dit heeft geresulteerd in een document dat duidelijk brede steun geniet, wat een aanzienlijke prestatie is op dit uitermate belangrijke beleidsterrein. Deze tekst is een goed antwoord aan de kiezers van de heer Bushill-Matthews en op hun vraag wat Europa voor hen doet. Het document is concreet en heeft betrekking op mensen in hun dagelijks leven. Om het in bedrijfstermen uit te drukken: ik kan zeggen dat deze richtlijn niet alleen is gebaseerd op sociale solidariteit en sociale rechtvaardigheid, maar ook op zaken die de mededinging betreffen. Daarom proberen we kandidaat-lidstaten bij te staan in de ontwikkeling en uitvoering van beleid op het gebied van veiligheid en gezondheid.
Dit beleid op het gebied van veiligheid en gezondheid heeft voor de Commissie de hoogste prioriteit op de sociale agenda. Behalve dat we de specifieke verplichtingen nakomen die op deze agenda staan, beginnen we met de voorbereiding van een mededeling over veiligheid en gezondheid en toekomststrategieën op dit gebied. Het Europees Parlement heeft veel nieuwe ideeën en wij verwachten van u een bijdrage aan deze mededeling.
Om terug te komen op deze tekst: dit is de tweede wijziging op richtlijn 89/655/EEG betreffende minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid bij het gebruik van arbeidsmiddelen. Doel van de wijziging is het voorkomen van vallen van hoogte door het vaststellen van minimumvoorschriften voor het gebruik van relevante arbeidsmiddelen, zoals ladders en steigers. Meer dan 10% van de arbeidsongevallen komt voor rekening van vallen van hoogte, en één op de tien valincidenten leidt tot blijvende invaliditeit of overlijden. Dit is een bijzonder ernstig probleem dat het bedrijfsleven en de maatschappij veel geld kost en, wat nog belangrijker is, veel leed veroorzaakt bij de betrokkenen en hun gezinnen.
Het voorliggende voorstel is een zeer belangrijke stap in de richting van een concrete oplossing hiervoor. Ik juich uw brede steun toe. Het is duidelijk dat het méér is dan bureaucratie.
Aangezien ik overeenkomstig het Reglement in mijn antwoord moet ingaan op de technische details, moet ik me houden aan de geschreven tekst. Wat betreft uw amendementen en de ideeën daarachter verheugt het ons de amendementen 2, 3, 4, 9, 11, 15, 20 en 22 in hun huidige vorm goed te keuren. Wat de amendementen 10, 13, 14 en 18 betreft, is de Commissie het eens met de principes achter de voorgestelde wijzigingen en stemt zij in met de meeste ingediende teksten. Wij stellen echter enkele wijzigingen of toevoegingen voor, voornamelijk om er zeker van te zijn dat we rekening houden met alle mogelijke situaties en er geen onbedoelde gaten ontstaan in het vangnet dat we met dit initiatief willen creëren.
Ten aanzien van amendement 10 stemmen wij in met de vermelding van een verwijzing naar een eerdere risico-evaluatie, maar wij geven de voorkeur aan een andere formulering teneinde de omstandigheden waarin ladders mogen worden gebruikt te specificeren. Wat betreft amendement 13 delen wij de wens ervoor te zorgen dat er geen impliciete verplichting tot het gebruik van verrijdbare platforms bestaat, maar ook hier zijn wij van mening dat dit het best kan worden bereikt met de oorspronkelijke formulering, met mogelijk de toevoeging "met geschikte afmetingen" .
Amendement 14 zou een verbetering van de richtlijn inhouden, maar om elk risico op uiteenlopende interpretaties in de toekomst uit te sluiten, willen wij de formulering enigszins wijzigen. Deze wijziging houdt handhaving in van het voorschrift dat de verschillende delen van een meerdelige ladder ten opzichte van elkaar niet kunnen bewegen. De reden hiervoor is dat de werknemer zelfs als gevolg van kleine, plotselinge bewegingen die de veiligheid van de ladder niet in gevaar brengen, zijn evenwicht kan verliezen en kan vallen.
Wij zijn het eens met de gedachte achter amendement 18 en de opmerkingen over de montage van de vloeren en het vermijden van onbedoelde bewegingen. Wij kunnen ons echter niet vinden in de aanduiding "steunvlakken" , aangezien hierdoor verwarring kan ontstaan over wat er bedoeld wordt met "vloer" . Wij kunnen ons evenmin vinden in de passage over planken waaruit de steigervloer bestaat, aangezien dit impliceert dat steigers waarbij gebruik wordt gemaakt van geprefabriceerde platen hier niet onder vallen. Ook voor de amendementen 16 en 19 geldt dat er slechts een kleine wijziging nodig is om problemen met de interpretatie in de toekomst te vermijden.
Ten slotte kunnen wij niet instemmen met de amendementen 1, 5, 6, 7, 8, 21, 23, 24, 25 en 26. Hierbij is geen sprake van een politiek meningsverschil; de amendementen 6 en 7 houden echter een wijziging in van algemeen aanvaarde standaardteksten, terwijl de overige amendementen herhalen wat elders wordt vermeld. We moeten proberen de communautaire wetgeving zo eenduidig mogelijk te houden en inconsistenties in het algehele raamwerk te vermijden. Dit is met name van belang op het gebied van veiligheid en gezondheid, aangezien bedrijven soms problemen hebben met de uitvoering van regelgeving vanwege de complexiteit hiervan.
Wat betreft amendement 1 is het punt waar het om gaat al vervat in de tekst. Evenzo is in amendement 8 de definitie "collectieve valbeveiligingen" overbodig. Deze beveiligingen worden al genoemd in de basisrichtlijn en de kans dat hierover verwarring ontstaat is niet aanwezig.
Amendement 21 is eveneens overbodig, aangezien deze kwestie al wordt geregeld in richtlijn 92/57/EEG en het amendement verwijst naar een specifiek artikel. Ook hier geldt dat herhalen wat al is vastgelegd een potentiële bron van strijdige interpretaties vormt. Amendement 5 wordt gedekt door amendement 22, dat in zijn huidige vorm wordt aanvaard. Amendement 6 heeft betrekking op scholing, een onderwerp dat al wordt behandeld in overweging 7, en op onderzoek, dat buiten het bestek van deze richtlijn valt. Voorts wordt in overweging 7 een standaardformulering gebruikt. Aldus zijn er meerdere redenen om amendement 6 niet te aanvaarden. In amendement 7 wordt gepleit voor een wijziging in artikel 2, lid 3. Het betreft hier een gevestigde standaardformulering en derhalve aanvaardt de Commissie geen wijziging hiervan.
Amendement 23 kan niet rekenen op de steun van de Commissie, aangezien het onderwerp bedrijfscommissies voor veiligheid en gezondheid al afdoende wordt behandeld in de kaderrichtlijn en volgens het amendement is gedetailleerde regelgeving voor alle lidstaten een kwestie van subsidiariteit. De amendementen 24 en 25 moeten worden verworpen omdat scholing al voldoende is geregeld, in het bijzonder in de amendementen 16, 19 en 22. Ondanks de eenvoud van amendement 26 kan de Commissie dit amendement niet steunen omdat we er de voorkeur aan geven de omstandigheden waarin ladders mogen worden gebruikt te specificeren.
Samenvattend kan ik tot mijn tevredenheid vaststellen dat wij het op alle hoofdpunten eens zijn en dat de meningsverschillen gelegen zijn in een paar technische zaken. Ik spreek nogmaals mijn waardering uit voor uw omvattende werk, dat zal bijdragen tot de verbetering van de bescherming van werknemers in deze sector. Met dit initiatief zullen we de bescherming die we willen bieden kunnen verbeteren.

Skinner
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij genoegen vast te stellen dat de traditie om zich te richten tot de commissaris nog springlevend is. Ik ben in het bijzonder verheugd over de opmerkingen die zij heeft gemaakt. Ik hoop dat de amendementen van het Parlement morgen zullen worden aangenomen. Ik ben er zeker van dat dit het geval zal zijn, ondanks het feit dat sommigen in dit Parlement niet lijken te willen meewerken en dat we een interessante discussie zullen hebben met de Raad. Ik vraag me af of de commissaris met mij de wijze betreurt waarop dit verslag is behandeld: onderdelen - met name de ladders - zijn uit hun context gelicht en er is gesuggereerd - door de heer Bushill-Matthews bijvoorbeeld - dat het hier gaat om iets triviaals, zo niet infantiels.
Commissaris, ik hoop dat u het ermee eens bent dat het hier gaat om een uit het Verdrag voortvloeiende verplichting waar wij allen naar moeten kijken. De grondslag is artikel 138, het vroegere artikel 118 A - en als ik me niet vergis moeten we naar de administratieve en andersoortige kosten voor het midden- en kleinbedrijf kijken, zoals al in het Verdrag is vastgelegd. Het betreft hier wetgeving die gunstig is voor het midden- en kleinbedrijf, maar wat belangrijker is: deze wetgeving is gunstig voor de werknemers die gebruik moeten maken van deze arbeidsmiddelen. Dat is de reden waarom deze wetgeving bestaat en in de gehele Europese Unie moet worden toegepast. Als de heer Bushill-Matthews hier was geweest toen ik begon, zou hij een aantal argumenten hebben gehoord die ik wil voorleggen aan dit Parlement en die duidelijk maken waarom het belangrijk is om EU-wetgeving te hebben.
Het is heel lastig wanneer je niet de argumenten hoort, maar alleen met je eigen vooropgezette mening komt aanzetten. Eigenlijk is dat schandalig, en ik hoop dat mevrouw Villiers nog eens terugkomt en dan een bezoek brengt aan onze commissie, zodat ze ook eens een paar discussies over dit verslag kan meemaken. Ik zag namelijk dat ze vertrok kort nadat ze haar standpunt naar voren had gebracht - misschien lezen we daar in de kranten ook nog wel over.
Tot slot zou ik tegen de hier aanwezige heer Bushill-Matthews willen zeggen dat de journalist van de Daily Mail, naar wie u uw persberichten over dit verslag had gestuurd, me heeft teruggebeld en me vragen heeft gesteld over een bepaald amendement met uw stijl en woordkeus. Die journalist vond dat dit het deel van de hele richtlijn was dat kant noch wal raakte. Misschien kunt u hem terechtwijzen in plaats van ons.

De Voorzitter
 Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen, donderdag, om 11.00 uur plaats.

Mededingingsregels
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0217/2000) van de heer Evans, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de mededeling van de Commissie over mededingingsregels betreffende horizontale samenwerkingsovereenkomsten (C5-0304/2000 - 2000/2154(COS)).

Evans, Jonathan
Mijnheer de Voorzitter, misschien mag ik beginnen met te zeggen dat de inleiding van de titel van ons debat ongetwijfeld vele journalisten van de Daily Mail heeft doen likkebaarden, maar de onderwerpen waar we het over hebben zijn van fundamentele aard en hebben direct te maken met waar het in de Europese Unie om gaat, namelijk het realiseren van een echte interne markt. Als we een echte interne markt kunnen verwezenlijken, zal er immers meer eenstemmigheid in dit Parlement heersen, maar dat niet alleen: we zullen tevens tegemoetkomen aan onze kiezers doordat we in Europa wezenlijke economische vooruitgang boeken. Deze wetgeving past dan ook binnen dat streven.
Er zijn een aantal manieren waarop het mededingingsbeleid een rol speelt bij het realiseren van deze doelstellingen. De commissaris heeft - en daar complimenteer ik hem mee - het voortouw genomen waar het de toepassing van beleid inzake overheidssteun betreft. Hierover zullen we in de tweede vergaderweek in Straatsburg debatteren in verband met een ander verslag dat ik momenteel voorleg aan de Economische en Monetaire Commissie. Het andere hoofdgebied waar commissaris Monti zich mee bezig heeft gehouden, is de modernisering van het mededingingsbeleid zelf. We zijn in afwachting van het resultaat van de evaluatie door de commissaris van ruim 100 reacties op zijn Witboek inzake hervorming van praktijken die de concurrentie beperken en misbruik van marktmacht. Eerder vandaag hoorde ik dat we het resultaat wellicht vóór het einde van deze maand ontvangen; misschien horen we te zijner tijd meer hierover van de commissaris.
De hervorming waarover we het hebben, maakt volgens de Commissie zelf deel uit van de algehele hervormingsagenda. In dat kader wil ik tegen de commissaris zeggen dat het bedrijfsleven een aantal dingen wil. Het bedrijfsleven wil in ieder geval iets waarover de Commissie advies heeft gevraagd, namelijk de vraag of de huidige regelgeving wellicht te formalistisch en te bureaucratisch is geworden en vereenvoudigd zou kunnen worden. Ik twijfel er niet aan dat met de voorstellen van de commissaris die vereenvoudiging zal worden gerealiseerd. Het bedrijfsleven streeft naar een groeiend vertrouwen in alle nieuwe mechanismen die de commissaris als onderdeel van zijn algehele hervormingspakket wil voorstellen. Ik wil de Commissie dan ook vragen hoe hij deze specifieke - niet controversiële - hervorming ziet in relatie tot zijn omvattender hervorming van het mededingingsbeleid, dat, om het mild uit te drukken, iets controversiëler is, zoals hij zelf ook weet.
Ik zou graag enkele deelgebieden van de specifieke voorstellen waarover de Commissie het Parlement om commentaar heeft gevraagd aan de orde stellen. Allereerst juich ik dit proces toe. De commissaris nodigt het Parlement uit om zijn visie te geven op het document dat in april van dit jaar is opgesteld. Ik sta achter het streven de hervorming zo snel mogelijk uit te voeren, en er zijn dan ook een aantal punten waarover de Commissie zich naar mijn mening nader moet beraden. Ten eerste wil ik de commissaris verzoeken uit te leggen waarom horizontale beperkingen en verticale beperkingen verschillend worden behandeld. Ik verzoek de commissaris aan te geven of hij voornemens is te zijner tijd meer vrijstellingscategorieën in zijn wetgeving te specificeren. Zoals ik al aangaf, stelt het bedrijfsleven zich op het standpunt dat de duur van de vrijstelling in geval van onderzoek en ontwikkeling zou moeten worden verlengd tot maximaal tien jaar. Aangezien uit de stukken van Commissie zelf blijkt dat horizontale samenwerkingsovereenkomsten over het algemeen niet worden gesloten om tegen de belangen van de consument in te gaan, zou ik het op prijs stellen het commentaar van de commissaris op dat punt te horen.
Ik zou eveneens graag opheldering krijgen over het standpunt ten aanzien van handelsleveranties, niet in de laatste plaats omdat dit een onderwerp is dat de heer Berenguer Fuster verontrust. Mij is bekend dat hij in verband hiermee amendementen heeft ingediend.
Het gaat er mij vooral om dat we alle maatregelen treffen die nodig zijn om hernationalisering van het communautaire mededingingsrecht te voorkomen, en ik zou graag horen welke toezeggingen de commissaris op dat punt kan doen.
Tot slot geeft het bedrijfsleven de voorkeur aan een langere overgangsperiode; ook zou het bedrijfsleven graag zien dat de Commissie bij het evalueren van de marktmacht naar meer dan alleen het marktaandeel kijkt. Wat de Commissie voorstelt, kan misschien geschikt zijn voor deze doelstellingen, maar het bepalen van de marktmacht uitsluitend op basis van evaluatie van het marktaandeel is te onnauwkeurig.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik dank de rapporteur, de heer Evans, voor zijn verslag en zijn toelichting, waarin hij het verslag en de mededeling van de Commissie zopas in het ruimere kader van de onontbeerlijke hervorming van het mededingingsbeleid heeft geplaatst.
Wij weten allemaal hoe snel de wereldeconomie verandert en beseffen dan ook hoe belangrijk het is dat onderzoek en ontwikkeling plaatsvinden, dat ondernemingen samenwerken en zich specialiseren en daarover akkoorden sluiten. Mededinging is voor ons geen doel op zich, maar een instrument van groei en werkgelegenheid. Wie, zoals de commissaris en wijzelf, voor een goed functionerende interne markt naar het model van de sociale markteconomie ijvert, is geen voorstander van ongebreidelde mededinging, maar van mededinging binnen de perken van onontbeerlijke politieke principes. Wij zijn immers verantwoordelijk voor de toekomst en voor onze medemensen.
Vandaag is hier al gezegd dat deze hervorming prijzenswaardig en de samenwerking tussen ondernemingen onontbeerlijk is, dat de Commissie de ondernemingen in haar mededeling een grotere vrijheid biedt om samenwerkingsovereenkomsten te sluiten en dat dit tot vereenvoudiging, meer flexibiliteit en liberalisering leidt. Dat zijn de positieve punten. Wij hebben echter ook kritiek en een aantal wensen. Enige daarvan heeft de rapporteur al aangestipt. Ik wil daar nader op ingaan. Mijnheer de commissaris, in de eerste plaats menen wij dat de mensen, nu hun eigen verantwoordelijkheid almaar toeneemt, naar rechtszekerheid verlangen. Ik vraag mij dan ook af of de verschillende behandeling van horizontale en verticale beperkingen echt meer rechtszekerheid biedt en of een groepsvrijstellingsverordening voor beide niet beter zou zijn.
In de tweede plaats willen wij dat de vrijstelling bij gemeenschappelijke exploitatie van de resultaten niet tot vijf jaar wordt beperkt maar tot tien jaar wordt verlengd. Wij vragen de Commissie in de richtsnoeren duidelijk te bepalen dat wederkerige en unilaterale toeleveringsovereenkomsten van het verbod van artikel 81, lid 2, worden uitgezonderd. Wij menen - dat staat ook in het verslag van de Economische en Monetaire Commissie - dat de Commissie de definitie van het begrip marktaandeel opnieuw moet bekijken. Om welke markt gaat het? Is dat de inkoopmarkt, afzetmarkt, nationale of regionale markt? Wij weten allemaal dat de markt voor de betrokken ondernemingen voortdurend verandert en zijn bezorgd over het feit dat in richtsnoeren 122 en 141 een arbitraire marktaandeellimiet van 15% wordt vastgesteld. Wij menen dat, als de Commissie haar doel wil bereiken, die limiet moet worden opgetrokken en dat de overgangsperiode tot ten minste twee jaar moet worden verlengd opdat u uw doel kunt bereiken.

Berenguer Fuster
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, ik wil in de eerste plaats de heer Evans feliciteren met zijn uitstekende verslag en opnieuw onderstrepen dat wij het in hoge mate eens waren bij onze analyse van het totale hervormingspakket inzake communautaire mededingingsregels en van de sociale gevolgen van de mededinging.
Het is waar dat een goed mededingingsbeleid in de eerste plaats gunstig is voor de consumenten, voor de burgers als geheel. Volgens ons zijn deze regels niet enkel belangrijk voor het bedrijfsleven; wij denken aan alle burgers. We zijn ook beiden verheugd over de inspanningen die de Commissie levert om de communautaire mededingingsregels te hervormen en te moderniseren.
We moeten de heer Monti en de gehele Commissie feliciteren voor hun moed en voortvarendheid om een hervorming te volbrengen waartoe de Commissie zich had verbonden en die jarenlang heeft aangesleept. Ik heb al bij andere debatten aangegeven dat deze hervorming volgens mij niet alleen noodzakelijk is, maar ook de goede kant opgaat. De Commissie heeft de juiste weg gekozen.
Na 40 jaar van kracht te zijn geweest, begon het communautaire mededingingsrecht tekenen van slijtage te vertonen. Het lijdt geen twijfel dat de mededingingsregels die zijn opgenomen in het Verdrag en in rechtsbronnen die zich op het Verdrag baseren een beslissende rol hebben gespeeld in de verspreiding van een vrije-mededingingscultuur, terwijl ze ook fundamenteel zijn geweest voor de verwezenlijking van de interne markt.
Aan de andere kant hebben de beslissingen van de Commissie en het Hof van Justitie op dit terrein veel aan gezag gewonnen, wat het bereiken van dit doel vergemakkelijkt heeft. We mogen nochtans niet vergeten dat het hier gaat om rechtsnormen die oorspronkelijk vreemd waren aan het Europese recht. De Europese rechtstraditie, met name op het continent, hield zich meer bezig met oneerlijke concurrentie; de aspecten die betrekking hebben op de vrije mededinging zijn geïmporteerd uit de Verenigde Staten. Zoals een Spaanse specialist op het gebied van handel, professor Garrigues, op heel plastische manier placht te zeggen, brachten de Amerikaanse soldaten die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Europa kwamen vechten in hun rugzak de antitrustwetten mee. Desalniettemin gaan deze positieve aspecten ook gepaard met bepaalde tekortkomingen, die sinds jaar en dag door deskundigen aan de kaak worden gesteld. De meest gegronde kritiek was wellicht dat de normen te rigide waren. Het lijdt geen twijfel dat in het begin een strikte toepassing van de normen noodzakelijk was, want het ging om nieuwe normen, geïmporteerd uit de Verenigde Staten, die moesten worden toegepast in overeenstemming met de continentale rechtstraditie.
Ik maak even een zijsprongetje om erop te wijzen dat het geen toeval is dat de heer Evans dit thema anders benadert, met andere zorgen en bedenkingen dan zijn fractiegenoot Karas. De heer Evans gedraagt zich meer als een Angelsaksisch jurist, terwijl de bekommernissen van de heer Karas typerend zijn voor continentale juristen. Ik denk dat deze hervorming eerder op Angelsaksische leest geschoeid is, en ofschoon ik zelf een continentaal jurist ben, ga ik daarmee akkoord. Ik maak mij niet zoveel zorgen over rechtszekerheid als anderen.
Het staat in ieder geval buiten kijf dat wat twintig of dertig jaar geleden aanvaardbaar was, niet noodzakelijk aanvaardbaar is in deze tijd. De interne markt is nu een feit en de cultuur van vrije mededinging is voldoende ingeburgerd. Het is met andere woorden tijd voor verandering. Het is niet meer mogelijk om mededingingsregels toe te passen die geen rekening houden met economische analyses en met de werking van de markt.
Inzake verticale beperkingen hebben we reeds de nieuwe verordeningen inzake groepsvrijstellingen en de richtsnoeren voor de toepassing van deze verordeningen aangenomen. Nu is het moment gekomen om werk te maken van de hervorming inzake horizontale beperkingen. De Commissie legt ons nu twee ontwerpverordeningen voor, één betreffende onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten en een andere betreffende specialisatieovereenkomsten, vergezeld van enkele richtsnoeren. Zoals het verslag terecht opmerkt, worden verticale en horizontale beperkingen nu op verschillende wijze behandeld. Wat de verticale beperkingen betreft, is er één enkele verordening en nog enkele richtsnoeren die alle overeenkomsten bestrijken die onder deze verordening vallen. Op het vlak van de horizontale beperkingen echter, zijn er enkele richtsnoeren waarvan het toepassingsgebied aanmerkelijk groter is dan de twee concrete gevallen die onder de twee ontwerpverordeningen vallen.
De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten heeft ter plenaire vergadering vijf amendementen ingediend, waarin sommige van onze zorgen tot uitdrukking komen. Een van de amendementen weerspiegelt bijvoorbeeld onze bezorgdheid over het feit dat kartelvorming in crisissituaties buiten beschouwing wordt gelaten. In de vorige regelgeving waren die gevallen wel opgenomen en nu zijn ze verdwenen zonder dat dit voldoende verantwoord wordt. Ik verzoek u dan ook voor deze amendementen te stemmen.
Kortom, waarde collega' s, dankzij deze hervorming kan de Commissie zich nu concentreren op de bestrijding van de praktijken van dominante marktdeelnemers, want het zijn deze praktijken die echt schadelijk zijn voor de mededinging en de markt. Ik geloof dat we het over dit principe eens zijn. Het lijkt erop dat we eindelijk vaarwel kunnen zeggen tegen het rigorisme en het formalisme en plaats kunnen maken voor een economische benadering in het Europees mededingingsrecht.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, zoals uit de voorstellen in het onderhavig verslag blijkt, dringt de rapporteur, de heer Evans, bij de Commissie aan op versoepeling van de mededingingsvoorschriften voor horizontale samenwerkingsovereenkomsten tussen op hetzelfde marktniveau opererende ondernemingen.
Het lijkt dus wel of de Commissie monopolievorming met meer vastberadenheid bestrijdt dan het Europees Parlement, alhoewel het logischerwijs precies andersom had moeten zijn. Het Europees Parlement zou veel meer gevoeligheid aan de dag moeten leggen voor de sociale gevolgen van het mededingingsbeleid.
Zelfs de meest strenge antimonopoliewetgeving verandert namelijk niets aan het feit dat momenteel misbruik wordt gemaakt van overheersende marktposities door grote monopolistische bedrijven, dat elke dag weer fusies, concentraties en overname van reusachtige ondernemingen plaatsvinden en wereldomspannende monopoliebedrijven ontstaan. Dit gaat bijna altijd gepaard met ontslagen van duizenden mensen en rampzalige gevolgen voor de werkgelegenheid, evenals met monopolistische uitbuiting van hulpbronnen, markten en consumenten. Dat is de realiteit en deze zou ons tot voorzichtigheid en strengheid moeten manen. Wij zouden moeten zien te voorkomen dat de horizontale samenwerkingsovereenkomsten uiteindelijk hetzelfde effect sorteren als de controle op fusies en verticale beperkingen.
Daarom kunnen wij niet instemmen met de voorstellen waarin wordt aangedrongen op een versoepeling van de in het beleid van de Commissie opgenomen beperkingen.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats ben ik verheugd over het kwalitatief goede en belangrijke verslag van de heer Evans. De Commissie stelt de constructieve opstelling van het Parlement inzake het mededingingsbeleid zeer op prijs. Wij zien het als een belangrijk middel in de sociale markteconomie, waar mevrouw Karas aan refereerde. Het uiteindelijke doel daarvan is de consument te beschermen, zoals de heer Berenguer Fuster heeft onderstreept. De heer Berenguer heeft precies begrepen waar de Europese Commissie zich op wil richten: meer aandacht voor de economische analyse in het mededingingsbeleid. We zullen proberen die te verenigen met een zo groot mogelijke rechtszekerheid voor het bedrijfsleven, zoals onder andere de leden Karas en Evans hebben gevraagd.
Het debat van vandaag betreft een belangrijk aspect van onze pogingen het mededingingsbeleid te hervormen. De Commissie heeft een herziene versie van de groepsvrijstellingsverordeningen voor onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten en voor specialisatieovereenkomsten opgesteld, maar ook ontwerprichtsnoeren voor de toepasselijkheid van artikel 81 op horizontale samenwerkingsovereenkomsten. De Commissie wil op die manier de jurisprudentie en de beoordelingspraktijk van de afgelopen jaren in het recht vastleggen, zonder de beoordelingscriteria van horizontale samenwerkingsovereenkomsten volgens het communautair recht radicaal te wijzigen. Het doel van dergelijke teksten is dus de criteria voor de toepassing van het mededingingsbeleid te verduidelijken, en zeker niet om ze te wijzigen.
Ik leg de nadruk hierop omdat het voorstel van de Commissie volgens de kritiek van sommigen neer zou komen op een grondige herziening van de benadering van horizontale samenwerkingsovereenkomsten. Dat is absoluut niet het geval. Het is algemeen aanvaard dat afspraken tussen concurrenten de mededinging veel sterker beperken dan andere overeenkomsten. Dat is zeker het geval wanneer concurrenten prijsafspraken maken, de markt verdelen of de productie beperken. We willen niet de indruk wekken dat horizontale samenwerkingsovereenkomsten, die voor de mededinging buitengewoon negatieve gevolgen hebben, in de toekomst coulanter zullen worden behandeld. Bij gebrek aan harde beperkingen moeten de overeenkomsten sowieso in hun economische context worden bekeken, om te bepalen of ze schadelijke gevolgen hebben voor de markt.
We moeten nu vooral de reglementering van horizontale overeenkomsten moderniseren en verduidelijken, en wel om twee belangrijke redenen: in de eerste plaats omdat deze regels beantwoorden aan de huidige economische realiteit: bedrijven moeten het hoofd bieden aan een toenemende concurrentiedruk en zich aanpassen aan een voortdurend veranderende markt. Samenwerking kan een manier zijn om risico' s te spreiden, te bezuinigen, kennis en expertise te delen en innovaties sneller op de markt te brengen. Samenwerking is vooral voor het midden- en kleinbedrijf een belangrijk hulpmiddel. De consument kan delen in deze economische voordelen, op voorwaarde dat een effectieve mededinging gewaarborgd is.
De tweede reden om de voorschriften op dit terrein te herzien, is dat duidelijkere voorschriften van fundamenteel belang zijn voor de modernisering van het mededingingsbeleid. De heer Evans heeft de draagwijdte van onze inspanningen uitstekend begrepen: daarvoor ben ik hem dankbaar, evenals voor zijn verwijzing naar staatssteun, een ander, niet minder belangrijk deel van het mededingingsbeleid. Bij de horizontale samenwerkingsovereenkomsten gaan we op eenzelfde wijze te werk als onlangs bij de verticale overeenkomsten. We hebben daarmee twee doelen op het oog: voorkomen dat het Directoraat-generaal Mededinging gevallen moet onderzoeken die voor het mededingingsbeleid van weinig betekenis zijn, en het bedrijfsleven in de gelegenheid stellen zelf te beoordelen of een overeenkomst de mededinging beperkt of niet en of het in aanmerking komt voor een vrijstelling.
Uit de ontwerpresolutie blijkt dat het Parlement de doelstellingen van deze hervorming deelt. Uw aanmerkingen, maar ook die van anderen, bevatten waardevolle suggesties. Ik kan u vandaag al zeggen dat ik van plan ben de meeste ervan over te nemen. Ik zal de Commissie met name aanbevelen drie belangrijke voorstellen over de groepsvrijstellingsverordeningen over te nemen: in de eerste plaats moet de maximumduur van vrijstellingen voor onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten worden verlengd. Er moet echter een compromis worden gesloten tussen de belangen van het bedrijfsleven, namelijk te profiteren van de resultaten van onderzoek, en het algemeen belang om de concurrentie op nieuwe markten te waarborgen. Ik stel daarom voor de duur van een vrijstelling te verlengen van de huidige vijf jaar tot zeven in plaats van tien jaar.
In de tweede plaats moeten de mogelijkheden voor partijen om te profiteren van gezamenlijke onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten zo weinig mogelijk worden ingeperkt, om de circulatie van kennis te stimuleren. Deze bevordert namelijk op haar beurt technische en economische vooruitgang. Naar aanleiding van uw opmerkingen zal ik hoe dan ook voorstellen dat dergelijke beperkingen in de regel alleen mogen worden toegepast bij bedrijven die geen directe concurrenten zijn.
In de derde plaats moet de overgangsperiode worden verlengd. Op dit punt kunnen we het voorbeeld van de groepsvrijstelling voor verticale overeenkomsten volgen en bijvoorbeeld een periode van achttien maanden voorstellen. Wat betreft de richtsnoeren kunnen we zeker gevolg geven aan uw verzoek om een duidelijker onderscheid te maken tussen de richtsnoeren voor horizontale en voor verticale overeenkomsten, en om meer duidelijkheid over de behandeling van industriële toeleveringsovereenkomsten.
De Commissie is van plan de definitieve versie van de groepsvrijstellingsverordeningen en van de richtsnoeren voor het einde van dit jaar vast te stellen. Op deze manier vermijden we niet alleen een juridisch vacuüm, de huidige verordeningen lopen dan namelijk af, maar leveren we ook een substantiële bijdrage aan de modernisering van het communautair beleid.
Mijnheer de Voorzitter, er zijn nog verschillende andere belangrijke en interessante punten aan de orde gesteld. Ik heb geen tijd om overal op te reageren, maar toch wil ik graag nog enkele opmerkingen maken. Mijnheer Theonas, u heeft de fusies genoemd. U heeft beslist gemerkt dat de Commissie haar macht bij fusies met zorg uitoefent. Wij houden ons rigoureus aan het in de verordening gegeven criterium dat fusies verboden zijn als ze een dominerende marktpositie creëren of versterken. Vaak is dat niet het geval en bestaat dat gevaar niet, ook omdat bedrijven zich bewust zijn van deze eis en zelf vaak zeer vergaande maatregelen voorstellen.
De heer Evans bracht het onderwerp handelsleveranties ter sprake. Ik ben het ermee eens dat de behandeling van de industriële toeleveringsovereenkomsten in de richtsnoeren nader moet worden uitgewerkt. Dat zal gebeuren in het hoofdstuk over productieovereenkomsten.
Mijnheer Berenguer, crisiskartels hebben als eerste doelstelling het terugdringen van de productie en het opvoeren van de prijzen; ze hebben dan ook altijd een beperkende invloed op de mededinging. Dit sluit de mogelijkheid niet uit dat dergelijke kartels worden vrijgesteld op grond van artikel 81, lid 3. Dit zou echter alleen mogelijk zijn na een individueel onderzoek van het betreffende geval en de pluspunten van de overeenkomst. Het zou daarom onjuist zijn deze overeenkomsten op te nemen in de richtsnoeren.
Tot slot de vraag hoe dit alles aansluit bij het streven naar modernisering in zijn algemeenheid. Allereerst kan ik de heer Evans mededelen dat ik verwacht dat de Commissie een voorstel voor een verordening tot herziening van verordening 17 uit 1962 voor het einde van deze maand zal kunnen goedkeuren. Deze herziening houdt afschaffing van het systeem van kennisgeving in.
Dit, mijnheer Karas, zou de rechtszekerheid voor bedrijven echter niet nadelig mogen beïnvloeden. Om dit te garanderen, is de Commissie bezig haar huidige materiële regelgeving te verduidelijken. Voor de distributie - verticale overeenkomsten - hebben wij dit al gedaan en voor de horizontale overeenkomsten zijn wij daar nu mee bezig. Onze groepsvrijstellingsverordeningen en -nota' s bieden bedrijven meer zekerheid omtrent de inhoud van onze regelgeving en bij het zelf beoordelen van hun overeenkomsten in het licht van het algehele streven naar modernisering. Dit mag niet worden opgevat als een hernationalisering van het mededingingsbeleid. Meer dan in het verleden het geval was, zal het mededingingsbeleid profiteren van de samenwerking van de nationale mededingingsinstanties en de nationale rechtbanken bij het streven naar toepassing van communautaire mededingingsregels.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Milieuaspect in het ontwikkelingsproces in de ontwikkelingslanden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0215/2000) van de heer Wijkman, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende maatregelen ter bevordering van de reële integratie van het milieuaspect in het ontwikkelingsproces van de ontwikkelingslanden (C5-0283/2000 -1999/0020(COD)).

Wijkman
Mijnheer de Voorzitter, de verordening die we nu bespreken betreft de eis om binnen het ontwikkelingsbeleid van de Unie bij diverse ontwikkelingsprojecten meer rekening te houden met het fysieke milieu en de natuurlijke hulpbronnen.
Dit is een belangrijke kwestie. We weten namelijk dat economische groei vaak negatieve gevolgen kan hebben voor het milieu, zowel bij de exploitatie van de natuurlijke hulpbronnen, de industriële productie als het gebruik van de producten. Milieuverontreiniging heeft een negatieve invloed op de gezondheid. Zij vormt een bedreiging voor de biodiversiteit en kan op de lange termijn ook de bodemgeschiktheid in gevaar brengen. Wanneer en als dat gebeurt, vormt dat ook een bedreiging voor de gezondheid van onze economieën. Door middel van preventie en door methoden en technieken te kiezen die het milieu zo min mogelijk belasten, kan groei samengaan met de zorg voor het milieu. Dit is belangrijk voor de EU-landen, maar we hebben nog een lange weg te gaan in de Europese Unie. Het is natuurlijk ook belangrijk voor de ontwikkelingslanden, met name in verband met het ontwikkelingswerk vanuit de Europese Unie.
Voor de milieu-integratie zijn onder meer omvangrijke methodeontwikkelingen en demonstratieprojecten nodig en tevens onderwijs en opleiding van zowel het personeel van de Commissie als het betreffende personeel in de gastlanden. In de verordening die we bespreken, wordt dit in detail gereguleerd en wordt een aanzienlijk bedrag ter beschikking gesteld.
Mijnheer de Voorzitter, deze kwestie is al twee keer eerder in het Parlement aan de orde gekomen. Tijdens de laatste lezing liepen onze standpunten en het verslag dat is goedgekeurd door de Raad aanzienlijk uiteen. Vervolgens is er een bemiddeling in gang gezet, waarvan we vandaag het resultaat zien. Vanuit het standpunt van het Parlement vind ik dat we het resultaat van deze bemiddeling met grote tevredenheid kunnen begroeten. We hebben op belangrijke punten ons doel bereikt. Ik noem er drie:
Ten eerste is de begroting bijna twee maal zo groot vergeleken met het oorspronkelijke bedrag. We zijn van 50 miljoen euro naar 93 miljoen euro gegaan.
Ten tweede was de mate van betrokkenheid van de lidstaten bij de eigenlijke activiteiten een hoofdkwestie. Wat dat betreft, was het uitgangspunt van het Parlement om te kiezen voor zo min mogelijk betrokkenheid, dat wil zeggen om de Commissie de hoofdverantwoordelijkheid te geven voor de eigenlijke activiteiten, met een evaluatie achteraf. Het compromis dat we hebben bereikt, betekent dat er alleen voor activiteiten van boven de 2,5 miljoen euro medezeggenschap zal zijn, dat wil zeggen dat een actieve bijdrage van de lidstaten vereist is. Dit is mijn inziens een goede zaak. Als het ons streven is, wat het zou moeten zijn, om de ontwikkelingshulp te vereenvoudigen en minder bureaucratisch te maken en daardoor de beloften en maatregelen enerzijds en de uitvoering van activiteiten anderzijds dichter bij elkaar te brengen, is minder betrokkenheid van de lidstaten bij de uitvoering van de activiteiten een absolute voorwaarde. De bemiddeling heeft ervoor gezorgd dat we een behoorlijke stap in deze richting hebben gezet.
Ten derde eisten we tijdens de tweede lezing dat de verordening niet aan een tijdslimiet gebonden zou zijn, dat wil zeggen dat dit soort activiteiten op zeer lange termijn gepland moeten worden. Omdat de activiteiten na vier jaar geëvalueerd zullen worden en er dan besluiten worden genomen over de toekomst, vind ik dat we tevreden kunnen zijn. Na de evaluatie hebben we de mogelijkheid om richtsnoeren vast te stellen voor deze belangrijke activiteit die gedetailleerder zijn dan de huidige.
Mijn aanbeveling, mijnheer de Voorzitter, is aldus dat het Parlement het resultaat van de bemiddeling goedkeurt.

Scheele
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel voor een verordening is een van de eerste verordeningen op het gebied van ontwikkelingsbeleid waarover wij mee beslissen. Het Europees Parlement heeft de verantwoordelijkheid op zich genomen die het door de uitbreiding van de medebeslissingsbevoegdheid heeft gekregen. Velen vonden dat deze verordening zo snel mogelijk moest worden vastgesteld en dat het Europees Parlement daarom vele van zijn amendementen moest laten vallen. Wij hebben ongetwijfeld de juiste weg gekozen en hebben in het voorstel voor een verordening een aantal verbeteringen kunnen aanbrengen.
Zoals de rapporteur al opmerkte, is een van de belangrijkste verbeteringen de adequate financiering van de activiteiten die de verordening mogelijk maakt. De verhoging van de kredieten van 50,4 tot 93 miljoen euro - vrijwel een verdubbeling - is een mooi resultaat, ook al weten wij dat deze kwestie voor onze toekomst zo belangrijk is dat daarvoor veel meer geld nodig is. Dat brengt ons echter tot een algemener politiek debat dat buiten het kader van deze verordening valt.
Met onze amendementen hebben wij in artikel 3, dat de aard van de maatregelen betreft, heel wat wijzigingen aangebracht. Ik vind het jammer dat het amendement niet werd goedgekeurd waarin het Europees Parlement vraagt dat zo nodig van bank- of kredietgaranties wordt afgezien om de waaier van aanvragers en doelgroepen zo breed mogelijk te houden. Toch vind ik dat het Parlement en de rapporteur een goed resultaat hebben bereikt.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, acht jaar na de Conferentie van Rio, waar de leden van de Verenigde Naties erkend hebben dat er een onlosmakelijk verband bestaat tussen milieubescherming en ontwikkeling, neemt de Europese Unie eindelijk een aantal verordeningen aan die voorzien in de integratie van het milieuaspect in projecten voor ontwikkelingshulp aan de kansarme landen. Al is de financiële inspanning waartoe tijdens de bemiddelingsprocedure is besloten een felicitatie waard - en namens mijn fractie wil ik de rapporteur mijn dank dan ook niet onthouden -, de begroting is toch bescheiden in het licht van de aanzienlijke behoeften en de nog grotere verwachtingen van de betrokken landen.
Voor een periode van 6 jaar is er voor de ontwikkelingslanden in Afrika, het Caribisch gebied en Zuid-Amerika een bedrag beschikbaar gesteld van nauwelijks meer dan 15 miljoen euro. Is dat niet slechts bedoeld om ons geweten te sussen, als je de economische, ecologische en sociale situatie van die kansarme landen in aanmerking neemt?
Deze begrotingslijn ter bevordering van de reële integratie van milieuaspecten in een aantal projecten voor ontwikkelingshulp mag er in geen geval toe leiden dat de milieudimensie in andere projecten veronachtzaamd wordt. Ik wil erop wijzen dat in duurzame ontwikkeling het milieu volledig is geïntegreerd; duurzame ontwikkeling is dan ook meer dan ooit het enige ontwikkelingsmodel dat tegelijkertijd tegemoetkomt aan de behoeften van de kansarme landen in het Zuiden en beantwoordt aan de eisen van de gedegenereerde landen in het Noorden.

Nielson
Namens de Commissie wil ik de rapporteur, de heer Wijkman, en de delegatie in het bemiddelingscomité feliciteren met het compromispakket dat zij tot stand hebben gebracht en dat door de Raad al formeel is aangenomen.
De Commissie steunt het onderhavige voorstel voor een verordening. Zij beschouwt deze verordening als een instrument voor het uitvoeren van strategische activiteiten en proefprojecten op milieugebied dat een waardevolle aanvulling vormt op de andere instrumenten die de Commissie ter beschikking heeft.
Gelukkig zijn onze activiteiten op het gebied van milieu en ontwikkelingssamenwerking niet uitsluitend beperkt tot acties die krachtens deze verordening gefinancierd kunnen worden. Wij zijn bezig met een integratie van milieuaspecten op alle terreinen. Dat betekent dat wij de verordening op een strategische manier willen hanteren en haar met name zullen toepassen ter ondersteuning van de tenuitvoerlegging van de diverse internationale milieuverdragen.
Wij beschikken al over vergevorderde plannen om projecten te financieren die aan de doelstellingen van de verordening beantwoorden. Nadat de verordening formeel is aangenomen en de financiële middelen beschikbaar zijn, zullen we tot het sluiten van de overeenkomsten voor de tenuitvoerlegging van die plannen overgaan. De tijd dringt echter, want het einde van het begrotingsjaar nadert in rap tempo.
Ik wil het Parlement nogmaals bedanken voor zijn inzet bij het aannemen van deze verordening en voor de belangstelling die veel afgevaardigden hebben getoond. Ik ben ervan overtuigd dat wij door deze verordening de beschikking krijgen over een nuttig instrument om ervoor te zorgen dat binnen onze ontwikkelingssamenwerking ook volledig rekening wordt gehouden met het milieuaspect.

Behoud en duurzaam beheer van tropische bossen en andere bossen in ontwikkelingslanden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5­­0216/2000) van de heer Fernández Martín, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende maatregelen ter bevordering van behoud en het duurzaam beheer van tropische bossen en andere bossen in ontwikkelingslanden (C5­0284/2000 - 1999/0015(COS)).

Fernández Martín
Mijnheer de Voorzitter, met dit verslag over de verordening betreffende het behoud en duurzaam beheer van tropische bossen en andere bossen in ontwikkelingslanden alsook met het vorige verslag dat de heer Wijkman gepresenteerd heeft, legt het Parlement vandaag, en morgen bij de stemming, de laatste hand aan deze eerste uitoefening van zijn nieuwe medebeslissingsbevoegdheden op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. De procedure heeft veel tijd in beslag genomen, want we hebben bijna drie jaar over de eerste en de tweede lezing en de bemiddelingsprocedure gedaan.
Als rapporteur wil ik mijn tevredenheid betuigen, want volgens mij is deze lange periode vruchtbaar geweest, omdat het ons in staat heeft gesteld een akkoord te bereiken over deze verordening. Ik verzoek vandaag de plenaire vergadering van het Parlement voor deze verordening te stemmen. De standpunten lagen aanvankelijk ver uit elkaar. De meningsverschillen tussen het Parlement en de Raad gingen in wezen over de begrotingsfinanciering van het programma, het tijdschema en de comitologieprocedure.
Reeds in de vorige fases van de procedure had het Parlement talrijke amendementen voorgesteld die de Raad en de Commissie hebben overgenomen. De eerlijkheid gebiedt te erkennen dat het goede beheer van het vorige programma door de Commissie, de hoge uitvoeringsgraad en de goede resultaten het de rapporteur makkelijker hebben gemaakt, met de steun van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Raad te overtuigen van de noodzaak dit programma te handhaven, met een financieringsniveau dat een goed resultaat garandeert.
De tropische bossen, hun nut en diverse functies voor de mensheid, kunnen in aanzienlijke mate bijdragen tot het bereiken van de doelstellingen van de Unie, niet alleen inzake milieu en ontwikkeling, maar ook op het gebied van armoedebestrijding en duurzame economische en sociale ontwikkeling.
Met deze verordening zorgt de Europese Unie voor passende financiële en technische steun om het behoud en duurzaam beheer van tropische en andere bossen in ontwikkelingslanden te bevorderen, zodat de bossen hun functie kunnen vervullen als bron van welvaart en sociale ontwikkeling, met inachtneming van duurzame milieucriteria op lokaal, nationaal en mondiaal niveau.
In de verordening wordt gesteld dat duurzaam bosbeheer betekent dat men de levensomstandigheden en het welzijn van gemeenschappen tracht te verbeteren binnen de grenzen van wat ecosystemen kunnen verdragen, met behoud van het natuurlijk erfgoed en de biologische diversiteit. Daartoe moeten lokale gemeenschappen en bevolkingsgroepen die afhangen van de bossen worden aangemoedigd actief deel te nemen aan de planning en uitwerking van het nationale ontwikkelingsbeleid. Daarvoor dient de coördinatie en informatie-uitwisseling tussen de projecten van de Commissie - de projecten die zij in de komende jaren zal voorleggen - en die van de lidstaten worden verbeterd, teneinde te zorgen voor meer samenhang in de acties en, daaruit voortvloeiend, een betere benutting van de middelen.
Op het vlak van de begroting kunnen we blij zijn, na de algemene beperkingen die door de plannen voor de wederopbouw van Kosovo zijn opgelegd, dat we vandaag kunnen rekenen op kredieten ter waarde van 249 miljoen euro, waar we aanvankelijk zijn uitgegaan, in het oorspronkelijke voorstel van de Raad, van 9 miljoen euro voor een periode van 6 jaar, van nu tot 2006. Dit maakt een passende financiering mogelijk, waardoor we de taken van het programma minstens zo efficiënt kunnen vervullen als in de periode die nu ten einde loopt.
Nochtans is het bekend dat op het gebied van de comitologie het Parlement, in het bijzonder de Commissie ontwikkelingssamenwerking, een ander standpunt inneemt dan de Raad. Wij zijn namelijk meer geneigd de bevoegdheden van de Commissie op dit punt uit te breiden. We hebben hierover nog geen akkoord kunnen bereiken, want daarvoor moet er eerst een globaal akkoord komen over dit vraagstuk. Maar de Commissie ontwikkelingssamenwerking kan toch tevreden zijn, omdat er, wat de comitologie betreft, een akkoord is bereikt dat het mogelijk maakt de noodzakelijke budgettaire ramingen te maken en een precies tijdschema vast te stellen voor het tijdig verstrekken van informatie over de strategische richtsnoeren en uitvoeringsprioriteiten voor acties in de komende jaren.
Kortom, mijnheer de Voorzitter, dit is een goed akkoord over een goed programma voor de bescherming van tropische bossen.

Scheele
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel voor een verordening betreffende maatregelen ter bevordering van het duurzaam beheer van tropische en andere bossen in ontwikkelingslanden houdt niet alleen qua thema zeer sterk met de vorige verordening verband. Net zoals bij de vorige verordening werd namelijk ook hier politieke druk uitgeoefend en werden politieke argumenten aangevoerd om ook deze verordening zo snel mogelijk door het Parlement te jagen. Ook in dit geval hebben wij, alle sombere voorspellingen ten spijt, voor de bemiddelingsprocedure gekozen en de verordening inhoudelijk sterk verbeterd.
De actieve deelneming van de plaatselijke gemeenschappen en de van de bossen afhankelijke bevolkingsgroepen aan de uitstippeling van het nationale bosbouwbeleid en de ontwikkelingsplanning is slechts een van de doelstellingen van de verordening en is voor mij een belangrijke inhoudelijke vooruitgang. Het Parlement is erin geslaagd voor een adequate financiering te zorgen. Het voorstel van de Raad voorzag in een bespottelijk financieel kader van 63 miljoen euro voor de periode 2000-2006. Het Parlement heeft voor diezelfde periode 249 miljoen euro gevraagd en gekregen. Zo hebben wij duidelijk laten zien dat wij niet willen dat de wederopbouw in de Balkan - hoe noodzakelijk ook - tegen het ontwikkelingsbeleid en de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie wordt uitgespeeld.
Belangrijk is ook dat de Commissie het Parlement jaarlijks informeert over de richtsnoeren en prioriteiten die ze heeft vastgesteld. In combinatie met artikel 11 van de verordening, waarin wordt bepaald dat over de gefinancierde projecten en maatregelen jaarlijks verslag moet worden uitgebracht, is dat voor ons een middel om tijdig op ontsporingen te kunnen wijzen.

Celli
Mijnheer de Voorzitter, ik denk zeker dat de tropische bossen voor hun behoud afhankelijk zijn van fondsen, bijdragen en dergelijke, maar vooral van de betrokkenheid van de plaatselijke bevolking. Dat is volgens mij een sterk punt van deze verordening: zij reikt hun enkele ideeën aan voor een werkelijk duurzame toekomst en duurzaam beheer van het bos. Enkele jaren geleden verscheen in Nature een artikel over een Peruviaans bos en hoe het zo goed mogelijk geëxploiteerd zou kunnen worden. In dit bos komt een indrukwekkende hoeveelheid verschillende plantensoorten voor, zoals altijd in dergelijke bossen: maar liefst 270 soorten in een enkele hectare bos. Bij ons daarentegen komen in een hectare bos maar zes of zeven soorten voor.
Deze rijke biodiversiteit, en niet alleen op het gebied van de flora, heeft op zich al een indrukwekkende economische waarde. De vruchten hiervan kunnen echter op verschillende manieren worden geplukt. Alle bomen kunnen bijvoorbeeld worden gekapt en het hout kan worden verkocht; dat levert 5000 Franse frank op, plus 15.000 voor het gebruik van de grond als weide, wat het vaakst voorkomt, of als landbouwgrond. Omdat de grond arm is aan humus, verandert hij heel snel in woestijn.
Een praktijk die vele jaren kan voortduren, is het winnen van de producten van het gebied, zoals fruit en de producten van het onderhout. Gecontroleerd kappen kan een jaarinkomen van 2000 frank opleveren, en dit voor langere tijd, vrijwel onafgebroken.
Dit is slechts een voorbeeld. Ik geloof in het principe dat we deze bevolkingsgroepen diensten moeten leveren, technische informatie, voorstellen hoe te werk te gaan, zodat zij zelf hun bossen kunnen beheren. Ze moeten ervan overtuigd worden dat het in hun eigen voordeel is als ze zo te werk gaan in plaats van steeds meer bos te kappen. Daardoor worden namelijk veel van deze bosgebieden verwoest en die zijn van grote waarde voor de atmosfeer van onze planeet.
Ik wil afsluiten met een aforisme uit het Rode boekje van Mao. Dat leest nu niemand meer, maar toch bewijst het soms nog zijn nut. Het luidt als volgt: "Geef een visser geen vis, maar leer hem beter vissen" .

Nielson
Namens de Commissie wil ik de rapporteur graag feliciteren met het werk dat hij in deze verordening heeft gestoken. Ik feliciteer de heer Fernández Martín en de andere leden van de delegatie in het bemiddelingscomité met hun inspanningen om een aanvaardbaar resultaat te bereiken met betrekking tot de verordening inzake de tropische bossen.
De Commissie steunt het onderhavige voorstel. Wij zijn van plan om de begrotingslijn voor tropische bossen, net zoals de begrotinglijn voor het milieu, strategisch te gebruiken. Dat zal uiteraard in combinatie gebeuren met acties die gefinancierd worden met middelen waarover de Commissie de beschikking heeft krachtens de andere instrumenten.
Ik denk dat de Gemeenschap er door deze verordening op internationaal niveau een belangrijk instrument bij heeft gekregen om de conclusies van het Intergouvernementele Bossenforum van de VN beter in de praktijk te kunnen brengen. Zoals ook duidelijk in de betogen van vandaag tot uitdrukking is gebracht, is dit terrein niet alleen cruciaal voor de biodiversiteit en voor het klimaat, maar is het ook een geheugensteun voor ons geweten dat wij de aarde met deze eigenschappen door moeten geven aan toekomstige generaties. Iemand die in een echt tropisch bos is geweest, zal deze sensationele ervaring nooit vergeten en die ervaring mogen we onze kinderen absoluut niet onthouden.
Ik wil het Parlement nogmaals feliciteren met dit succesvolle resultaat. Bovendien wil ik ook graag mijn waardering uitspreken voor de bijdrage die het Parlement heeft geleverd tijdens de eerste en tweede lezing van de verordening.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Nielson.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Complementariteit tussen het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap en van de lidstaten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5­0227/2000) van mevrouw Ferrer, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de complementariteit tussen het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap en van de lidstaten (COM(1999) 218 - C5­0179/1999 - 1999/2156(COS)).

Ferrer
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, waarde collega's, de dwingende noodzaak om de doelmatigheid van de beleidsvormen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking te vergroten, blijkt onder meer uit de navolgende feiten. Ten eerste is de armoede toegenomen, ondanks de gestage groei van de afgelopen decennia van het bruto nationaal product over de hele wereld. Ten tweede vertonen de lidstaten de tendens tot verlaging van de kredieten voor officiële ontwikkelingshulp ter ondersteuning van rechtstreekse investeringen, een vorm van hulp waarvan slechts 1% voor de minst ontwikkelde landen bestemd is - met als gevolg dat de kloof tussen deze landen en de rijke en meer ontwikkelde landen steeds breder wordt. Ten derde zijn velen ervan overtuigd dat het globaliseringsproces er waarschijnlijk toe zal leiden dat de arme landen nog meer in de problemen geraken.
Ook wat betreft de democratie en de naleving van de mensenrechten zijn we nog mijlenver verwijderd van de beoogde maatstaven, want staatsgrepen, geweld, oorlogen en schendingen van de mensenrechten behoren nog steeds tot de realiteit van de minst ontwikkelde landen, waarin dan ook verandering moet worden gebracht, onder andere met onze steun.
In deze context is het onontbeerlijk dat de complementariteit wordt versterkt tussen het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap en dat van de lidstaten. Dat is allereerst van belang omdat de complementariteit het mogelijk maakt de samenwerking te benutten die voortvloeit uit een gecoördineerde aanpak van de acties die worden uitgevoerd, niet alleen door de Europese Unie maar door alle internationale donoren, wat het effect van die acties ten goede zal komen. In de tweede plaats dient de complementariteit te worden versterkt omdat hiermee een extra dimensie kan worden gegeven aan de acties van de lidstaten, hetgeen zal bijdragen tot optimalisering van de voor ontwikkelingshulp bestemde middelen en zal leiden tot betere resultaten. En in de derde plaats omdat hiermee de zichtbaarheid van de Europese Unie kan worden verbeterd en de geloofwaardigheid van haar ontwikkelingsbeleid kan worden vergroot. Dit zal de Unie in staat stellen om de politieke invloed te doen gelden die zij verdient op grond van haar positie van belangrijkste donor - vergeet u niet dat de helft tot twee derde van de ontwikkelingshulp van de Europese Unie afkomstig is. Gezien de grotere gevoeligheid van de Europese Unie voor sociale rechtvaardigheid en menselijke ontwikkeling achten zowel de niet-gouvernementele organisaties als de begunstigde landen het wenselijk dat de politieke invloed van de Unie in dezen versterkt wordt.
Tenslotte is versterking van de complementariteit van belang omdat in het Verdrag betreffende de Unie duidelijk is vastgelegd dat de lidstaten en de Gemeenschap hun ontwikkelingsbeleid moeten coördineren en overleg dienen te plegen over hun hulpprogramma's. Het feit dat de Commissie deze mededeling betreffende de complementariteit tussen het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap en dat van de lidstaten gepresenteerd heeft, moet dan ook positief worden beoordeeld. De hierin voorgestelde maatregelen kunnen immers bijdragen tot de verwijdering van de obstakels die een significante vooruitgang op dit gebied in de weg staan.
In grote lijnen zijn wij, de Commissie ontwikkelingssamenwerking en ikzelf, het eens met deze mededeling en de daarin vervatte maatregelen. Niettemin zou ik een aantal toelichtingen willen geven. In de eerste plaats ben ik van mening dat de Commissie in aanmerking had moeten nemen dat de complementariteit geen apart element is maar moet worden gezien in de context van een globale strategie die ook de begrippen coördinatie en samenhang omvat. De samenhang is immers ten nauwste verbonden met de coördinatie en de complementariteit, en zonder coördinatie is complementariteit uitgesloten. Om het effect van het Europese ontwikkelingsbeleid daadwerkelijk te vergroten en de geloofwaardigheid van de Unie te verbeteren, was het volgens mij derhalve veel beter en een stuk duidelijker geweest indien deze aspecten als geheel waren behandeld in het kader van de mededeling betreffende ontwikkelingsbeleid. Op die manier was het immers gemakkelijker geweest de onderlinge verwevenheid en de essentie van deze aspecten onder de aandacht te brengen met het oog op de formulering van een ontwikkelingsbeleid overeenkomstig de doelstellingen van de Unie.
De tweede toelichting heeft betrekking op het begrip complementariteit zelf, dat niet moet worden beschouwd als een conservatoir beginsel gericht op het behoud van de bevoegdheden van de lidstaten op dit gebied, maar als een blijk van politieke wil om de inspanningen te bundelen teneinde bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het ontwikkelingsbeleid. Overigens moet de noodzaak om toe te zien op de eenheid, de samenhang en de doeltreffendheid van het optreden van de Unie op het gebied van het buitenlands beleid - noodzaak die eveneens is vastgelegd in het Verdrag - ook het ontwikkelingsbeleid gaan omvatten, daar dit deel uitmaakt van het buitenlands beleid van de Unie. Derhalve zou de Commissie het initiatief moeten nemen en een flinke stap in de goede richting moeten zetten om de Europese Unie in de gelegenheid te stellen haar strategische prioriteiten op het gebied van ontwikkelingshulp te bepalen.
In de derde plaats moet ik zeggen dat de kans gering is dat de maatregelen ter versterking van de complementariteit op zich de verwachte resultaten zullen opleveren. Noodzakelijke voorwaarde daarvoor is het bestaan van de politieke wil bij de Raad om te komen tot een betere integratie op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Het gebrek aan vooruitgang op het terrein van de complementariteit is immers hoofdzakelijk te wijten aan het feit dat de lidstaten zich bij het bepalen van hun ontwikkelingsbeleid veeleer laten leiden door hun eigen geostrategische en economische belangen alsook door hun koloniale verleden dan door de doelstellingen van de Unie op het gebied van ontwikkelingshulp.
Tenslotte moet worden beklemtoond dat de Commissie ons inziens, naast het instellen van operationele regels voor een beter beheer van de programma's, waarmee - zoals reeds gezegd - de Commissie ontwikkelingssamenwerking in principe akkoord gaat, de taak op zich zou moeten nemen om deze materie ter discussie te stellen en met voorstellen terzake te komen. Alleen op die manier kan de Unie de hulp zodanig gebruiken dat die de economische groei van de begunstigde landen ten goede komt, alsook dat die groei alle lagen van de bevolking bereikt, waarmee de Unie haar woord gestand zou doen om de ontwikkeling van alle volkeren ter wereld te bevorderen en derhalve om de vrede te ondersteunen, want zonder ontwikkeling zal de vrede altijd een schaars goed blijven.
In elk geval en samenvattend zou ik willen benadrukken dat deze mededeling zeer welkom is - ofschoon we er de voorkeur aan zouden hebben gegeven als zij deel had uitgemaakt van een globaal pakket. Verder zou ik willen wijzen op het specifieke karakter van de maatregelen die hopelijk, samen met de door de Commissie ontwikkelingssamenwerking in mijn verslag voorgestelde maatregelen, zullen bijdragen tot meer gerichte acties, in die zin dat het operationeel beheer wordt verbeterd. Hoe dan ook is het zaak er wederom bij de Raad op aan te dringen dat hij zijn politieke wil laat blijken, want zonder zijn politieke bereidheid is het vrijwel uitgesloten het beginsel van de complementariteit te verwezenlijken.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Ferrer met haar evenwichtige verslag complimenteren. Het is van belang dat wij de omvang erkennen van de rol van de Europese Unie en van haar mogelijkheden invloed uit te oefenen; wij streven naar samenhang en coördinatie. Tegelijkertijd wil ik mijn tevredenheid uitspreken over het feit dat de betekenis van het werk van niet-gouvernementele organisaties bij de ontwikkelingssamenwerking wordt erkend en dat er ook rekening mee wordt gehouden, vooral omdat de burgermaatschappij door deze samenwerking zal worden versterkt. Ik vind het ook een goed uitgangspunt dat men de coördinatie wil realiseren op basis van de strategieën die de ontvangende landen zelf hebben uitgekozen.
Als wij het over ontwikkelingssamenwerking hebben, is het tegelijkertijd goed te beseffen dat ontwikkelingssamenwerking geen doel op zich is. Het doel is dat de ontwikkelingslanden zelf in staat zijn hun eigen zaken te regelen, de verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen ontwikkeling en als rechtvaardige samenlevingen te functioneren. Voor zover wij zelf deze mogelijkheden bemoeilijken, proberen wij de zaak te herstellen.
Op Europees niveau moet dat onder andere betekenen dat wij met ons beleid niet bevorderen dat landen van één enkel product afhankelijk worden. Alleen de landen met een gezonde economie kunnen van de mondialisering profiteren. De ontwikkelingslanden die van één product leven, komen in een moeilijke situatie terecht. Op Europees niveau moeten wij ernaar streven dat in ons beleid voor ontwikkelingssamenwerking ook normen en waarden naar voren komen.
Er moet plaats zijn voor het stellen van voorwaarden. Zo mogen wij geen landen steunen die geen interesse tonen in democratie en mensenrechten voor hun burgers. In zulke gevallen moet men zich tot humanitaire hulp beperken. Ik vind het bovendien zeer noodzakelijk dat de Europese Unie naast de Ombudsman ook een ombudsman voor de mensenrechten heeft die onder andere de taak heeft de mensenrechtensituatie in de ontwikkelingslanden in de gaten te houden. Op Europees niveau moeten wij de politieke gevolgen van hulp erkennen, want uit ervaring weten wij al dat hulp ook schadelijk kan zijn. Het risico is in feite vrij groot. Er moet hulp worden ontwikkeld die conflicten voorkomt en niet veroorzaakt. De hulp moet op de sociaal zwaksten zijn gericht. Crises veroorzaakt door milieuproblemen moet men kunnen zien aankomen en de hulp moet de strijd om natuurlijke hulpbronnen niet aanwakkeren. Men moet leren de maatschappijen te herkennen waarin de kans op geweld verband houdt met staatsterreur. Bij het kanaliseren van hulp moet men in acht nemen dat ze geen ondemocratische staatsstructuren ondersteunt. Met het stellen van voorwaarden aan de hulp kan men corruptie en de onderdrukking van bepaalde groepen tegengaan. Ik weet dat het niet eenvoudig is en dat het stellen van voorwaarden arbeidsintensief en lastig is, maar met de zogeheten positieve voorwaardelijkheid kan men veel bereiken. Dat heeft de ervaring geleerd en de Europese Unie mag er daarom niet van afzien.

Sauquillo Pérez del Arco
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, waarde collega's, voorafgaand aan deze beraadslaging hadden wij de Raad een vraag willen stellen over het beleid met betrekking tot de complementariteit - we hebben dat ook geprobeerd maar het is ons niet gelukt. Dat het niet gelukt is, betreuren wij, want het is een feit, mijnheer de commissaris, dat deze kwestie niet alleen een zaak is van de Commissie, maar ook van de lidstaten, en van de Raad.
In elk geval ben ik van mening dat het verslag dat mevrouw Ferrer ons hier vanavond heeft voorgelegd, een goed verslag is. Zoals zij zelf ook heeft gezegd, zouden wij de voorkeur hebben gegeven aan een globaal document. Het ontwikkelingsbeleid wordt op gefragmenteerde wijze aangepakt, hetgeen ons soms belet een totaalvisie te ontwikkelen. Hoe dan ook kan het verslag van mevrouw Ferrer echter als een belangrijke bijdrage worden beschouwd.
Het belang van het onderhavige verslag overstijgt het concrete terrein van het ontwikkelingsbeleid. De complementariteit tussen het ontwikkelingsbeleid van de Unie en dat van de lidstaten is niet alleen een in het Verdrag vastgelegde vereiste, maar ook een bijzonder waardevol instrument dat de Unie en haar lidstaten in staat stelt om langs een gemeenschappelijke weg vooruitgang te boeken op dit gebied van ontwikkelingshulp.
Wij socialisten vinden dat het ontwikkelingsbeleid in het algemeen de vlag dient te zijn die het buitenlands beleid van de Unie dekt, maar enkele proefprojecten daargelaten is van zo'n complementariteit nergens sprake. Ondanks herhaaldelijke verzoeken van dit Parlement en ondanks meerdere resoluties van de Raad zelf, die op dit gebied de uiteindelijke verantwoording heeft, bestaat er geen mechanisme voor een optimale benutting van zowel de steeds schaarsere, voor hulp bestemde middelen, alsook van de politieke resultaten van een gemeenschappelijke inspanning.
De complementariteit komt tot nog toe tot uiting op het niveau van de operationele coördinatie in het veld, en op het niveau van de comitologieprocedure in Brussel. Wat betreft het eerste niveau heb ik er reeds op gewezen dat die coördinatie alleen van toepassing is op een aantal proefprojecten. Wat betreft de comitologie zal ik een voorbeeld geven waaruit blijkt dat de complementariteit op dit niveau evenmin functioneert: het comité Latijns Amerika is gedurende het afgelopen jaar slechts twee maal bijeengekomen, in plaats van met de gebruikelijke maandelijkse regelmaat die nodig is om het goed te laten functioneren. Sommige programma's die door dit comité zijn goedgekeurd, zoals het regionale programma voor de wederopbouw van Midden-Amerika naar aanleiding van de orkaan Mitch, zijn nog steeds niet in werking getreden. Er is een duidelijk gebrek aan politieke wil om de in dit Parlement overeengekomen maatregelen ten uitvoer te leggen, met als gevolg dat we tekortschieten bij de verwezenlijking van onze beleidsdoelstellingen, dat zich een geleidelijke verstarring voordoet in het functioneren van de Europese instellingen, en dat er een negatief beeld ontstaat dat, zoals de vorige spreker al zei, soms ook in de publiciteit komt. De complementariteit met het beleid van de lidstaten, de samenhang tussen de communautaire beleidsvormen en de coördinatie van de diensten moeten de grondslag vormen van het ontwikkelingsbeleid, opdat dit beleid qua doelmatigheid voldoet aan de minimale vereisten van dit Parlement.
Problemen zijn er ook door de verscheidenheid aan instrumenten en procedures, maar het voornaamste probleem is het gebrek aan politieke wil. Zoals al eerder is gezegd, dienen de staten hun specifieke voorkeuren - die vaak een weerspiegeling zijn van hun verhouding tot traditionele, koloniale structuren of van andere factoren die een rol spelen - te laten varen en zich in te zetten voor een gemeenschappelijk Europees project. Als we die lijn niet volgen, zullen we geen doelmatig ontwikkelingsbeleid kunnen voeren.
De Commissie heeft nu de gelegenheid om deze elementen te integreren in haar hervorming, en op de Raad rust de historische taak zich in te zetten voor de bepaling en de tenuitvoerlegging van de communautaire beleidsvormen. Wat betreft het ontwikkelingsbeleid kunnen beide instellingen volledig rekenen op de steun van de socialistische fractie van dit Parlement.
Het beleid voor de complementariteit tussen de nationale en de communautaire beleidsvormen telt 16 actoren (15 + 1) in totaal. Op basis van de samenhang tussen de communautaire beleidsvormen en de coördinatie tussen de diensten van de Commissie moet gestalte worden gegeven aan het door ons beoogde ontwikkelingsbeleid van de Unie. Doel hiervan is enerzijds de doelmatigheid van de Europese hulp te vergroten door bij te dragen aan een optimaal gebruik van de middelen, zowel van het menselijke potentieel als van de financiële middelen, en anderzijds de zichtbaarheid van de Europese Unie te verbeteren, waardoor haar invloed en haar aanwezigheid in de internationale gemeenschap kunnen worden versterkt. Laten we hopen dat de hervorming dit alles zal kunnen waarmaken en dat we kunnen gaan debatteren over samenhangende, complementaire en gecoördineerde beleidsvormen om een grotere doelmatigheid te bereiken.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het verslag van mevrouw Ferrer behandelt de mededeling van de Commissie over de complementariteit van de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap en de lidstaten. Met haar betreur ik dat wij dit apart behandelen. In feite zouden wij een diepgaand debat moeten hebben over een globale strategie van onze samenwerking met de landen in het Zuiden met het drieluik: de complementariteit, de coördinatie en de cohesie, de drie c's waar Europa zo jammerlijk in gebreke blijft, wij zowel als de lidstaten trouwens, omdat de Europese lidstaten dit gewoon niet willen en liever hun eigen neokoloniale boontjes doppen.
Het gebrek aan een efficiënte ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap is dan ook een schitterend alibi waarvan de lidstaten dankbaar gebruik maken om het niet tot complementariteit en zeker niet tot coördinatie en cohesie te laten komen. Sommige lidstaten vinden ronduit dat de Gemeenschap geen ontwikkelingsbeleid zou moeten voeren en dat zij alles maar aan de lidstaten moeten overlaten. Wij delen deze mening absoluut niet. Wie oprecht begaan is met de rechtvaardige wereldverhoudingen inzake ontwikkeling zou moeten toegeven dat niet de ontwikkelingsrelevantie doorslaggevend is voor het beleid van de lidstaten, maar heel vaak hun eigen strategisch en commercieel belang. In het beste geval trachten ze de gevolgen te verzachten of te genezen van het economische beleid dat vanuit de rijke landen wordt geïnduceerd in casu de globalisering, onze behoefte aan grondstoffen, mineralen, olie, enzovoort.
Zeker, wij willen dat de arme landen opgenomen worden in de algemene economische en culturele ontwikkelingen in de wereld in het belang van de betrokken bevolking en niet enkel in het belang van de geïndustrialiseerde wereld. Daarom moeten wij af van die neokoloniale verhoudingen en van betrekkingen die de afhankelijkheid in stand houden en de leefomgeving vernietigen. Wij moeten af van de armoede in de wereld. Daartoe is een globale multilaterale strategie noodzakelijk. Dat vergt eerst en vooral coördinatie van het ontwikkelingsbeleid van de lidstaten en de Gemeenschap, in elk land, in elk ontvangend land en op het internationale niveau. Volgens ons is dit belangrijker dan complementariteit. Ongetwijfeld zou een beter gecoördineerd beleid een veel grotere impact hebben.
De discrepantie tussen het hoge bedrag van onze Europese hulp, meer dan de helft van alle hulp in de wereld, en de geringe politieke impact, bijvoorbeeld om een einde te stellen aan grove schendingen van de mensenrechten, om een einde te stellen aan gewapende conflicten, dat is werkelijk schrijnend. Als coördinatie en complementariteit al zouden plaatshebben in de ontvangende landen hijsen ook daar de donorlanden liever een nationale vlag. Is de Raad echt bereid om het comitologiestelsel te wijzigen? Voor mij is dat een conditio sine qua non. De delegatie van verantwoordelijkheden van de EU naar onze delegaties ter plekke vormt een serieuze uitdaging voor de Commissie. Als dit geen succes wordt, kan men er donder op zeggen dat de tegenstanders van het gemeenschappelijk ontwikkelingsbeleid ronduit op een afschaffing zullen aandringen.
Inzake coördinatie op het internationale vlak wensen wij een Europese aanpak die verschillend kan zijn van de aanpak van IMF en Wereldbank. Wij willen geen aanhangwagen zijn van de Bretton Woods-instellingen. Wij willen meesturen in de wereld. Daarom moeten die lidstaten andere praat vertellen aan hun kiezers dan dat het in Europa alleen maar fout gaat. Zij moeten hun eigen aandeel in deze mislukkingen dringend erkennen. Maar wij moeten ook het onze doen.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, met de rapporteur zijn wij het eens als zij stelt dat overeenkomstig artikel 177 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, de Europese Unie een aanvullende taak heeft op het gebied van ontwikkelingssamenwerking.
Uit dit artikel blijkt dat er geen sprake is van vervanging van het ontwikkelingsbeleid van de lidstaten. Het hulpbeleid van de Europese Unie wordt door de vijftien lidstaten bepaald en gefinancierd met in het EU-Verdrag overeengekomen afdrachten van de lidstaten.
In theorie zou op deze solide basis een slagvaardig en duidelijk OS-beleid - met dito uitvoering - kunnen stoelen. In de praktijk laten evenwel beide te wensen over. Zo zijn bijvoorbeeld de uitbetalingen een probleem.
Er zijn binnen de OS-Raad globaal twee visies te onderscheiden: die van de Noordelijke lidstaten, die OS als een volwaardig beleidsterrein beschouwen en die grosso modo van mening zijn dat de EU-OS kwalitatief achterblijft, en die van de Zuidelijke lidstaten die OS hooguit zien als instrument van buitenlandse en economische betrekkingen. Deze verschillen worden in de door de rapporteur en de Commissie voorgestelde complementariteit en coördinatie door de EU wel heel gemakkelijk aan de kant geschoven.
De oorzaak van het door de rapporteur en de Commissie gesignaleerde gebrek aan "politieke wil" bij de Raad en de lidstaten ligt dan ook in dit fundamentele verschil in benadering van ontwikkelingssamenwerking. Hierdoor is het op EU-niveau onmogelijk een coherent beleid op dit terrein te ontwikkelen.
Ten slotte, het Verdrag omschrijft de EU-OS als complementair op de hulp van de lidstaten. In onze visie betekent dit dat de Commissie datgene moet doen waarin zij een meerwaarde heeft ten opzichte van de lidstaten, zoals het verlenen van acute hulp in noodsituaties, denk aan natuurrampen en oorlogen. Langetermijnprogramma's komen daarentegen beter tot hun recht binnen bilaterale, vaak historische relaties tussen ontwikkelingslanden en lidstaten. De Commissie moet in ieder geval niet optreden als zestiende bilaterale donor, wat in de praktijk wel gebeurt. De Europese Unie kan wel behulpzaam zijn bij het coördineren van de hulp van de lidstaten en ingrijpen wanneer de lidstaten geen actie ondernemen.
Wij onderschrijven dus in zeker opzicht het belang van Europese coördinatie en complementariteit, maar verbinden daaraan niet de conclusie dat EU-OS-coördinatie iets toevoegt aan wat werkelijk de doelstelling zou moeten zijn: coördinatie die alle relevante donoren omvat, bij voorkeur onder leiding van het ontvangende land, of, indien dat niet kan, onder leiding van de VN of de Wereldbank. Wij zullen ons in deze zin opstellen in de discussie over coördinatie en complementariteit.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, het goede verslag dat mijn landgenote, mevrouw Ferrer, ons vandaag heeft voorgelegd, behandelt een probleem dat zich al vaak heeft voorgedaan. Het verslag gaat in op de dringende noodzaak hiervoor een oplossing te vinden en de betrekkingen van het verenigd Europa met de derde wereld nieuwe perspectieven te bieden.
Waar ik op doel, is het probleem van het gebrek aan samenspel en coördinatie tussen het beleid en de acties van de Europese Unie en van haar lidstaten enerzijds, en tussen die van de verschillende lidstaten anderzijds. Wat vele instanties met recht van spreken, met name organisaties die op dit gebied actief zijn - maar ook ons eigen Parlement - hebben aangetoond en veroordeeld, is dat de verschillende lidstaten er in de loop der jaren op ontwikkelingsgebied elk hun eigen beleid op na hebben gehouden. Hiermee gaven ze vaak gehoor aan hun eigen nationale opvattingen en belangen, waarvan sommige het daglicht beter konden velen dan andere, zonder dat er echter sprake is geweest van een significante inspanning noch zelfs van wederzijdse informatie en nog minder van een zekere coördinatie, samenhang en rolverdeling. Kortom, men heeft zich te weinig ingezet om te komen tot rationalisering en doelmatigheid, opdat de beschikbare, maar immer beperkte bronnen niet worden verspild maar hiermee juist optimale resultaten kunnen worden behaald.
Evenmin heeft men zich, tot voor zeer kort, de vereiste inspanningen getroost om het betreffende communautaire beleid in redelijke mate te coördineren met het beleid van elk der 15 lidstaten, ofschoon dit gebrek aan coördinatie ongetwijfeld niet alleen kenmerkend was voor het onderhavige terrein. Het was vrij triest om te zien hoe er hier communautaire acties werden ingesteld zonder dat er soms zelfs informatie voorhanden was over wat er in elk der lidstaten voor desbetreffende landen of sectoren werd ondernomen. Dit leidde en leidt tot op heden nog steeds in hoge mate tot een versnippering van acties, tot de overlapping van vele acties onderling, zoniet tot herhalingen van en zelfs tegenstrijdigheden tussen wat dezen of genen ondernamen. Gekkenwerk dus, en een ramp.
Deze situatie was natuurlijk onhoudbaar en betekende een extra probleem dat moest worden opgelost. De noodzaak daartoe is nog dringender geworden nu uit het proces van de Europese opbouw, de hervormingen en de vooruitgang van de Unie steeds duidelijker blijkt dat het onontbeerlijk is dat de Unie op het wereldtoneel met één enkele stem spreekt, als ware het één enkel land. We kunnen er met het oog op de haalbaarheid van onze hele strategie niet omheen prioriteit te verlenen aan de instelling van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Naar onze mening zullen wij vanuit Europa op ontwikkelingsgebied niet meer doen kunnen dan een substantiële bijdrage leveren aan dat gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Dat is wat mevrouw Ferrer aangeeft in de titel van haar verslag waarin al met nadruk het kernbegrip "complementariteit" wordt vermeld. Het is natuurlijk niet voor het eerst dat deze kwestie ter sprake komt in het Europees Parlement. De tekortkomingen op dit niveau, waarvan we in de loop der tijd getuige zijn geweest, waren te flagrant om niet in vorige beraadslagingen aan de orde te zijn gesteld. Door ons beleid af te stemmen op een realiteit waarvan de omstandigheden mijns inziens niet alleen buitengewoon dringend maar ook bijzonder gunstig zijn, zetten we een belangrijke stap vooruit. We doen dat precies op het moment dat zowel de Commissie als de Raad overtuigd lijken te zijn van de noodzaak om concrete maatregelen te nemen teneinde verandering te brengen in de bestaande situatie, en om de samenhang te verwezenlijken die zowel de kwaliteit als de kwantiteit van de door Europa uitgetrokken middelen voor ontwikkelingssamenwerking ten goede zal komen.
Hiermee zullen wij eveneens bereiken dat Europa een meer beslissende rol kan spelen in het aangaan van de uitdaging die voor ons van zo grote betekenis is, de uitdaging om gestalte te geven aan een wereld die rechtvaardiger, evenwichtiger en derhalve stabieler is.

Junker
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben het met de vorige sprekers eens. Wij kunnen jammer genoeg niet ontkennen dat de reputatie van de Europese ontwikkelingssamenwerking volstrekt niet beantwoordt aan de enorme bijdrage die de EU en haar lidstaten aan de hulp aan de landen in het Zuiden leveren. Hoewel de Europese Unie veruit de grootste donor is, heeft ze ten onrechte heel wat minder aanzien dan de grote multilaterale organisaties zoals de VN en de Wereldbank. Ongeveer 60% van alle ontwikkelingshulp komt nota bene uit Europa.
Complementariteit, coherentie en coördinatie zijn de beruchte drie C's waar de discussie over de Europese ontwikkelingssamenwerking om draait. Toen de Europese Commissie de kas opmaakte, kwam aan het licht dat een aanzienlijk bedrag niet was uitgegeven. Ook dat heeft het debat over hervormingen op gang gebracht. Theoretische beschouwingen brengen ons echter niet veel verder. Wij mogen niet vergeten dat ook successen worden geboekt. Wij moeten vooral de praktische uitvoering veranderen. Daartoe is heel wat politieke wil van alle betrokkenen nodig.
Nemen wij het voorbeeld van Mozambique en wat ECHO daar heeft gedaan. Bij de overstromingsramp van begin februari schonk ECHO meteen 750.000 euro voor de mensen die het grootste gevaar liepen. Sedertdien werd nog eens 9,65 miljoen euro spoedhulp beschikbaar gesteld. Voorts zal 21 miljoen euro worden gebruikt voor de financiering van het herstel van de gevolgen op middellange termijn. Ook de lidstaten hebben snel gereageerd. In het totaal bedraagt de hulp van de Europese Unie en haar lidstaten 85 miljoen euro. De Verenigde Naties berekenen de totale internationale hulp op slechts 115 miljoen euro, de Europese gelden inclusief.
Het probleem zijn de voormelde drie C's. Coherentie houdt in dat strategieën en maatregelen op elkaar worden afgestemd. Complementariteit en coördinatie zijn belangrijk om synergieën tot stand te kunnen brengen. Het naast elkaar bestaan van multilaterale en bilaterale ontwikkelingssamenwerking, dat wij niet alleen in Mozambique vaststellen, veroorzaakt volstrekt onnodige wrijvingsverliezen, zoals ik enkele weken geleden tijdens mijn bezoek aan het land heb kunnen vaststellen.
Het verslag van mevrouw Ferrer bevat een aantal voorstellen en eisen die wij onvoorwaardelijk moeten ondersteunen. Ik wil drie opmerkingen maken. Complementariteit, coherentie en coördinatie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en moeten daarom tot een algemene strategie worden gebundeld. De politieke leiders en de burgermaatschappij van de partnerlanden moeten, evenals de plaatselijke bureaus van de EU-delegaties, meer medebeslissingsbevoegdheid krijgen, zoals dat nu al het geval is voor de opstelling van de nationale indicatieve programma's in het kader van de ACS-samenwerking. Dat veronderstelt ook een betere samenwerking tussen de delegaties van de Europese Unie en de buitenlandse diensten van de lidstaten. Daar moet de Raad voor zorgen.
Grotere inspanningen zijn aangekondigd om de coördinatie tussen het Europese niveau en de lidstaten, maar ook in de internationale organisaties te verbeteren. Wie het grootste deel van het geld voor ontwikkelingssamenwerking beschikbaar stelt, mag ook vragen dat dit in de praktijk en voor de publieke opinie beter zichtbaar wordt.
Er zijn daarvoor al aanzetten gegeven, maar die moeten verder worden ontwikkeld en in een sluitend totaalconcept worden gegoten. Daarvoor moeten wij het probleem oplossen van de lasten van het koloniale verleden en de geostrategische belangen van bepaalde lidstaten. Het grote probleem voor een goede toepassing van de drie C's is het gebrek aan politieke wil van de lidstaten. Die hebben niet echt belangstelling voor een efficiënt en gecoördineerd ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. Daardoor tasten ze het image van Europa aan en verhinderen ze dat wij onze mogelijkheden op het gebied van ontwikkelingsbeleid optimaal gebruiken. Uiteindelijk keert zich dat tegen de lidstaten zelf. In de Europese hoofdsteden zouden de politici moeten leren dat zij, door het image van Europa te versterken, ook hun eigen image kunnen verbeteren.

Nielson
Ik ben van mening dat complementariteit en EU-coördinatie tot onze belangrijkste instrumenten behoren om de effectiviteit en impact van de ontwikkelingssamenwerking van de EU ter plekke te verbeteren. Ik ben dan ook blij met het verslag van mevrouw Ferrer.
Het Parlement en de Commissie hebben dezelfde afwegingen gemaakt en zijn het eens over de aanpak van deze kwestie. Wij zijn het er ook over eens dat wij nú resultaten moeten boeken. Op basis van de richtsnoeren inzake operationele coördinatie van 1998 moeten wij de interne EU-coördinatie verbeteren; dat geldt zowel voor elk land als voor elke sector.
Wij moeten partnerlanden helpen bij hun inspanningen en de rol van de EU op het gebied van een bredere mondiale coördinatie tussen donoren versterken. Het maakt daarbij niet wie die donoren zijn: de Wereldbank, VN-organisaties of bilaterale gouvernementele of non-gouvernementele organisaties.
De Commissie heeft de eerste stap al gezet. Wij hebben een geharmoniseerd kader aangenomen voor de uitwerking van de strategieplannen voor elk land. Wij zullen dit kader in de toekomst gebruiken bij het opstellen van nieuwe programma's. Die strategieplannen voor elk land vormen ook een richtsnoer voor het evalueren van onze hulpprogramma's. Daardoor krijgen we een indicatie hoe de communautaire ondersteuning binnen de activiteiten van andere donoren past.
Deze strategieplannen voor elk land zijn het eerste praktische hulpmiddel, niet alleen voor een betere coördinatie en complementariteit tussen donoren, maar ook voor een algehele samenhang tussen het beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en de andere beleidsterreinen van de EU. De strategieplannen voor elk land zouden ook een aanzet moeten vormen voor het realiseren van een optimale verdeling van de inspanningen tussen de Commissie en de lidstaten. Gezamenlijk zouden wij in staat moeten zijn om in te spelen op de meest essentiële behoeften van onze partners in de ontwikkelingslanden. De keuze voor sectorale programma's zal dit proces in hoge mate vereenvoudigen. Ik hoop dat dit ook tot een effectievere besteding van de financiële middelen zal leiden.
Als we op dit terrein echter succes willen boeken, zullen de lidstaten hun krachten moeten bundelen en dienen zij hun medewerking aan deze aanpak te verlenen. Het kwantitatieve aspect, dus hoeveel elke lidstaat bereid is bij te dragen aan deze inspanning, maakt ook deel uit van ons gemeenschappelijk succes dan wel van onze gemeenschappelijke mislukking.
Sta mij toe om nader op enkele punten uit uw verslag in te gaan. In de eerste plaats stel ik vast dat de kwestie van de complementariteit op verschillende punten in de ontwerpresolutie binnen een breder kader wordt geplaatst, waarbij wordt gewezen op de noodzaak voor meer samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen van de EU. Daar ben ik het mee eens.
Daarom spreken we ook over het beleid van de drie C's: complementariteit, coherentie en coördinatie. Over coherentie, samenhang, hebben we al vaak gesproken en inmiddels hebben we binnen het Directoraat-generaal Ontwikkeling een knooppunt voor samenhang opgericht dat sinds begin deze maand operationeel is. Wij zullen een beroep op dat knooppunt doen wanneer er zich problemen op het gebied van samenhang voor lijken te doen. Wij hopen dat anderen in eventuele probleemsituaties hetzelfde zullen doen.
Ik zou ook graag willen vermelden dat vandaag een belangrijke dag is voor de samenhang in ons beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en handel. De Commissie heeft zich beraden over de belastingvrije toegang zonder quotumbeperkingen voor vrijwel alle producten uit de minst ontwikkelde landen en zij heeft besloten om het woord "vrijwel" te schrappen. Vanaf vandaag voert de Commissie een helder beleid. Het woord is nu aan de lidstaten. Wij bieden alle producten uit de minst ontwikkelde landen een belastingvrije toegang zonder quotumbeperkingen. Dat is een erg goed besluit.
In de tweede plaats ben ik blij met het feit dat u de coördinatie tussen de Gemeenschap en de lidstaten bij internationale fora en op internationale conferenties wenst te verbeteren. In de Commissie delen wij uw bezorgdheid. Het is van het allergrootste belang dat wij de effectiviteit en zichtbaarheid van de EU op internationaal niveau verbeteren. Dit is op diverse conferenties ook gebleken: wij werken goed samen en wij vormen op mondiaal niveau een constructieve, steeds groter wordende factor.
Ik ben uitgenodigd om zitting te nemen in de commissie ontwikkelingssamenwerking van de Wereldbank. Geen enkele commissaris heeft dat ooit gedaan. Volgend jaar mei organiseren we in dit Huis samen met Unctad een conferentie over de minst ontwikkelde landen. Samen met de WHO en UNAIDS organiseren we op 28 september ook een conferentie over de drie meest besmettelijke ziekten: malaria, HIV-aids en tuberculose. Wij werken ook goed samen met onze partners op multilateraal niveau.
In de derde plaats wil ik graag specifiek verwijzen naar de aanbevelingen van de ontwerpresolutie. Ik ben met name blij met uw steun voor twee essentiële kwesties: ten eerste, het menselijk potentieel en, ten tweede, de rol van beheercommissies binnen de ontwikkelingssamenwerking.
Het gebrek aan menselijk potentieel is een groot en reëel probleem dat veel te lang genegeerd is. Dat probleem achtervolgt ons nu weer en het is dringend noodzakelijk dat het opgelost wordt. In de Commissie blijven wij ons best doen om de effectiviteit van onze diensten te verbeteren. Wij voeren een radicale verandering door in de wijze waarop wij dingen aanpakken, maar dat is niet genoeg. Wij hebben menselijk potentieel nodig dat is afgestemd op onze programmacapaciteit en onze ambities. Wanneer wij op dit vlak beslissingen over de begroting moeten nemen, is uw steun van cruciaal belang.
Wat de commissies van de lidstaten betreft die parallel met de Commissie bezig zijn met het beheer en de tenuitvoerlegging van de programma's op het gebied van ontwikkelingsamenwerking, zijn wij van mening dat hun belangrijkste taak is om met ons te overleggen over de politieke prioriteiten en de algemene strategie. Het is dus niet hun taak om op microniveau individuele projecten te beheren en te onderzoeken, zoals helaas nog te vaak het geval is. Wij moeten effectievere manieren vinden om samen te werken. De steun van het Parlement is ook daarbij essentieel.
In het debat werd hier opgemerkt dat sommige lidstaten onze collectieve activiteiten willen ontmantelen. Ik geloof niet dat dat het geval is. In elk geval hebben de lidstaten de algemene beleidsverklaring die de basis voor onze activiteiten vormt, zeer positief ontvangen. Bovendien heeft men zich duidelijk gecommitteerd aan het negende EOF en het financieel vooruitzicht.
Vergeleken met de andere grote, wereldwijde donoren, wordt de Commissie - en wat wij samen in Europa doen - financieel op een voorspelbaardere en solidere wijze gesteund. Hierdoor rust er ook een grote verantwoordelijkheid op onze schouders, maar waar het om gaat is dat wij niet alleen de grootste donor op mondiaal niveau zijn, maar ook de meest voorspelbare en stabiele donor om mee samen te werken.
Tot slot zou ik de rapporteur nogmaals willen bedanken voor haar uitstekende verslag. Het is erg nuttig en ik ben vastbesloten om vooruitgang te boeken op het gebied van de complementariteit. Ik zal daarbij ook gebruik maken van de nieuwe middelen waarover ik de beschikking heb, zoals de strategieplannen voor elk land, de nieuwe verbeterde programmeersystemen en een effectiever beheer van de externe hulp. Dat laatste omvat ook een grotere verantwoordelijkheid voor onze delegaties in derde landen.
Ik ben ervan overtuigd dat het Europees Parlement ons de benodigde steun zal geven bij deze activiteiten. Ik zie ernaar uit om op een open en constructieve manier verder met het Parlement samen te werken. Het hervormingsproces is aan de gang. Wij weten welke gevechten wij moeten leveren en met uw steun zullen wij die ook winnen.
Wij kunnen vandaag trots zijn op wat wij allemaal doen en hopelijk kunnen we morgen ook trots zijn op de manier waarop we het allemaal doen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Nielson.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 19.55 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Handelsregeling voor bepaalde, door verwerking van landbouwproducten verkregen goederen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0228/2000) van de heer Souchet, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening nr. 3448/93 tot vaststelling van de handelsregeling voor bepaalde, door verwerking van landbouwproducten verkregen goederen (COM(1999) 717 - C5-0095/2000 - 1999/0248(CNS)).

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerpverordening die ons is voorgelegd heeft betrekking op de specifieke handelsregeling met derde landen inzake producten die buiten bijlage I vallen, die hoofdzakelijk voorziet in het verlenen van exportrestituties voor in het document vermelde landbouwproducten. In bijlage I van het Verdrag staan de producten opgesomd die in aanmerking komen voor een GMO op grond van het GLB. Het betreft hier landbouwgrondstoffen en door de eerste verwerking verkregen producten. De producten die buiten bijlage 1 vallen zijn door de tweede verwerking verkregen producten.
Het probleem dat nu duidelijk aan het licht komt en waaraan de Gemeenschap vanaf dit jaar het hoofd zal moeten bieden is dat de begroting voor restituties niet toereikend is om in de behoeften te voorzien. Dit is een gevolg van de concessies die door de Gemeenschap zijn gedaan in het kader van de akkoorden van Marrakech.
In haar pogingen een oplossing te vinden voor deze moeilijke kwestie, die van grote betekenis is voor onze producenten en verwerkers van landbouwproducten, is de Commissie bepaald niet inventief geweest. Ze heeft bepaalde producten simpelweg van de lijst van voor restitutie in aanmerking komende producten geschrapt, met alle gevolgen van dien voor de getroffen sectoren. Daarnaast presenteert ze ons zoals gewoonlijk één enkele oplossing: een uitbreiding van het stelsel van actieve veredeling (RPA), waarmee landbouwgrondstoffen tegen wereldmarktprijzen kunnen worden ingevoerd mits ze als bewerkte producten heruitgevoerd worden.
De Commissie heeft geen enkel alternatief voor het RPA serieus bestudeerd. Alternatieve oplossingen die zijn aangereikt door sommige lidstaten, waaronder Duitsland en Oostenrijk, zijn onmiddellijk van de hand gewezen: de Commissie heeft ieder alternatief voorstel bij voorbaat onverenigbaar verklaard met de knellende GATT-verplichtingen.
Tegen die achtergrond kunnen we vanzelfsprekend alleen maar alle aandacht vestigen op het belang van de betrokken sector en de omvang van deze exporten. Het is zo dat de uitvoer van verwerkte producten die buiten bijlage I vallen fors stijgt en nu al 25% uitmaakt van de totale export van producten uit de landbouw- en voedingsindustrie. Deze sector biedt werk aan 2,5 miljoen mensen verspreid over het gehele grondgebied van de Unie. Bij gebrek aan alternatieven betekent een verruiming van de toegang tot het RPA voor die producenten op zijn minst een voorlopige oplossing, die snel soelaas biedt en de concurrentiepositie van de producten die buiten bijlage I vallen vooralsnog op peil houdt.
Onze Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft gemeend dat de aanvullende uitvoeringsmaatregelen voor actieve veredeling gericht moeten zijn op een effectief gebruik van het RPA door de ondernemingen binnen de grenzen van de in de voorlopige balans opgenomen ramingen. Aldus kan een deel van de restituties gereserveerd worden voor de ondernemingen die van het stelsel geen gebruik kunnen maken, hetzij wegens problemen met genetisch gemanipuleerde producten, hetzij wegens het ontbreken van grondstoffen op de wereldmarkt, hetzij wegens gebrek aan mankracht of geschikte infrastructuur.
Desalniettemin kleven er aan het RPA tal van bezwaren en zijn er de nodige risico' s aan verbonden. Een eerste bezwaar is principieel van aard: de regeling voor actieve veredeling als zodanig is strijdig met het stelsel van communautaire preferentie. De Europese landbouw- en voedingsindustrie moet juist aangespoord worden om voorrang te verlenen aan uit de Europese Unie afkomstige producten. Het regime voor actieve veredeling mag nu dan verruimd worden, het moet desondanks in alle opzichten zijn aanvullend karakter behouden en mag geen structureel instrument worden. Het dient een laatste redmiddel te blijven dat uitsluitend wordt ingezet wanneer er sprake is van een reëel restitutietekort.
Daarom stellen wij een aantal amendementen voor die als één pakket gezien moeten worden en waarmee het aanvullende karakter van het RPA versterkt wordt. Iedere uitbreiding van het stelsel moet ons inziens in een ruimer kader passen en gepaard gaan met een zeer gedegen follow-up. We zijn dan ook voorstander van een contingentering van de regeling. Tevens stellen we voor dat de Commissie het Parlement een gedetailleerd tussentijds verslag doet toekomen na afloop van het eerste toepassingsjaar van de nieuwe regeling. Daarin dient ze de stand van zaken toe te lichten van iedere betrokken GMO. Aldus zouden we over een opvolgings- en toezichtinstrument beschikken waarmee we kunnen controleren of de uitbreiding van het RPA inderdaad beperkt blijft tot de hoeveelheid daadwerkelijk gebruikte grondstoffen, geen nadelig effect heeft op onze grondstofproducenten en niet tot concurrentieverstoringen leidt door eenzijdige bevoordeling van bepaalde GMO' s.
Een tweede bezwaar tegen actieve veredeling betreft de complexiteit van dit stelsel en de logge procedures waarmee vooral de kleine en middelgrote ondernemingen te maken hebben. Het MKB moet dan ook meer gebruik kunnen maken van exportrestituties, die eenvoudiger te beheren zijn. Daartoe moet het MKB vrijgesteld worden van de certificaatverplichting, zulks tot een aanpasbaar plafond van 50.000 euro per jaar. Laten we niet vergeten dat exportrestituties, in het bijzonder restituties voor verwerkte voedingsproducten, zeker niet alleen zijn voorbehouden aan grote ondernemingen: ze zijn ook van essentieel belang voor het MKB.
Dat zijn de pijlers waarop een heus bewakingssysteem gebouwd moet worden, dat in onze ogen onmisbaar is om te garanderen dat de openstelling van het perfectioneringsstelsel inderdaad leidt tot de beoogde resultaten. Bij de behandeling van deze kwestie is thans spoed geboden, maar een oplossing voor de lange termijn kan slechts gevonden worden als de EU-onderhandelaars de komende onderhandelingen in het kader van de WTO met heldere instructies ingaan. Die dienen gericht te zijn op voldoende aandacht voor de belangen van onze productiesectoren die buiten bijlage I vallen en op behoud en verdere ontwikkeling van de hechte banden tussen onze industriële verwerkers van landbouwproducten en onze grondstofproducenten en hun regio' s.

Stevenson
Mijnheer de Voorzitter, de plannen van de Commissie om de exportrestituties af te schaffen, gaat de verwerkers van voedingsmiddelen in de EU naar schatting 145 miljoen euro per jaar kosten. Het is met name kwalijk dat het besluit om deze bezuinigingen door te voeren, genomen is zonder dat dit Huis hierover geraadpleegd is.
Exportrestituties zijn geen subsidie. Het is een compensatie voor de voedingsmiddelenindustrie omdat zij hun grondstoffen binnen de EU betrekken tegen hogere prijzen dan de prijzen die elders op de wereldmarkt gelden. Het is verbazingwekkend dat de Commissie besloten heeft deze bezuinigingen toe te passen op Duitse vruchtenyoghurt, Schotse whisky en farmaceutische producten, blijkbaar om geen betere reden dan dat het welvarende industrieën betreft die geen steun nodig hebben. Andere sectoren zoals pastaproducten, snoepgoed en sommige zuivelproducten die ook exportrestituties ontvangen, ontspringen de dans relatief onbeschadigd. Dit is bijzonder oneerlijk. Het afschaffen van die restituties is schadelijk voor de industrie in de EU en daardoor zullen niet alleen de mededingingsvoordelen van onze landbouw- en voedingsmiddelensector verdwijnen, maar ook een stuk werkgelegenheid.
Het plan van de Commissie om de voedselverwerkende industrie voor het verlies aan exportrestituties te compenseren door ze te stimuleren een oplossing te zoeken via actieve veredeling van een aantal producten van buiten de EU, is zowel dom als absurd. Door dit plan wordt de voedselverwerkende industrie niet alleen gestimuleerd om granen en andere grondstoffen van buiten de EU te importeren - wederom heeft dit een direct negatief effect op onze landbouwers die het toch al zwaar te verduren hebben - , maar bovendien vergt het een berg papierwerk en is het van een zodanige bureaucratische complexiteit dat het MKB er feitelijk van wordt uitgesloten.
De Commissie moet een nieuw systeem bedenken. De exporteurs van drankproducten en voedingsmiddelen voegen waarde toe aan hun producten en vormen een essentieel onderdeel van de landbouweconomie in de EU. Zij hebben recht op een alternatieve compensatie die precies gelijk dient te zijn aan het bedrag dat zij verliezen als gevolg van de afschaffing van de exportrestituties. Als dat niet gebeurt, wordt de concurrentiepositie van de voedselverwerkende industrie in de EU op de wereldmarkten stevig ondermijnd.
Exportrestituties zijn essentieel voor de internationale concurrentiepositie van verwerkte landbouwproducten die niet onder bijlage I van het Verdrag vallen (HA1-producten). Bovendien koopt de voedselverwerkende industrie ongeveer twee derde deel van hun landbouwproducten in een van de vijftien lidstaten. Onze landbouwers hebben toch al heel veel last van de ernstigste recessie in hun branche sinds tientallen jaren. Deze bewuste aanval van de Commissie op de restituties van verwerkte landbouwproducten die niet onder bijlage I van het Verdrag vallen, ondermijnt de positie van onze landbouwers nog verder. Het is tevens een rechtstreekse aanval op de snelst groeiende exportsector in de EU, namelijk de sector van verwerkte voedingsmiddelen.
Wij hebben ons verbonden tot een vermindering van 36% van de exportrestituties in zes jaar. Wij naderen nu het einde van die periode waarin wij onze verplichtingen van het GATT-Verdrag van de Uruguay-ronde na moeten komen. Deze afschaffing mag echter niet uitsluitend gelden voor een klein aantal sectoren op de arbitraire basis zoals de Commissie nu heeft voorgesteld. Een actief perfectioneringsstelsel (RPA) biedt slechts een zeer onbevredigende en tijdelijke oplossing.
Gezien de compromisloze houding van de Commissie in deze kwestie feliciteer ik de heer Souchet met zijn goede verslag. Hij heeft helemaal gelijk als hij het voorstel van de Commissie karakteriseert als een tijdelijke maatregel. Het is overduidelijk dat het hele systeem afgebroken en herbouwd moet worden. Dat dient op een veel verstandigere en minder ingewikkelde manier te gebeuren; een manier die ook in overeenstemming is met onze verplichtingen in het kader van de WTO en de GATT.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, het terrein waarop dit voorstel zich beweegt, is buitengewoon gevoelig. Het volstaat te constateren dat de regeling voor actieve veredeling eigenlijk een breuk veronderstelt met het communautair preferentiestelsel. Het gaat om een buitengewoon gevoelig terrein, waarbij komt dat de toepassing van de regeling voor actieve veredeling allerlei haken en ogen heeft en bijzonder traag verloopt. De vele kleine en middelgrote ondernemingen zijn daarvan dan de dupe.
Op dit gevoelige terrein is het zaak dat de door ons als politici genomen beslissingen erop gericht zijn het concurrentievermogen van de Europese voedingsindustrie in de wereld in stand te houden, en de nauwe banden tussen de verwerkende industrie en de grondstoffenproducenten te versterken. Het is de Commissie die op dit terrein de grootste verantwoording heeft. Wat we nodig hebben, is een Commissie met creativiteit en flexibiliteit, die wat de marktontwikkelingen betreft de vinger aan de pols weet te houden, die gematigd is en tegelijkertijd beschikt over verbeeldingskracht. Een Commissie die prioriteit weet toe te kennen aan het Europese landbouwmodel alsook aan de bescherming van de kleine ondernemers. Tot op heden heeft de Commissie op dit terrein echter uitsluitend blijk gegeven van haar vermogen een ondoorzichtig beleid te voeren en naar willekeur regels uit te vaardigen. Veel meer heeft zij niet gedaan.
Wat betreft het Europees Parlement, mijnheer de Voorzitter, zijn zowel de Commissie landbouw als haar voorzitter, de heer Graefe zu Baringdorf, bij de opstelling van dit moeilijke verslag op gedegen en behoedzame wijze te werk gegaan. De heer Souchet heeft een geweldig verslag opgesteld, en ik wens hem geluk met het werk dat hij als rapporteur heeft verzet. Heel wat goede ideeën zijn van hem afkomstig, met name de voorstellen om het gebruik van de regeling voor actieve veredeling te beperken en te rationaliseren door dit af te stemmen op de marktsituatie, de reglementaire context en op het begrotingskader. Hiermee zijn de juiste keuzes gemaakt, evenals met zijn verzoek om ontheffing ter ondersteuning van de kleine exportbedrijven.
Mijn dank dus aan de rapporteur en aan het Europees Parlement, en naar ik hoop, zal de Commissie haar werkzaamheden op dit gebied verbeteren.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie stelt wijzigingen voor in de handelsregeling voor verwerkte landbouwproducten. Het is de bedoeling met behulp van steunrapporten bepaalde subsidies te stoppen en de steun te beperken. Op de achtergrond spelen twee ontwikkelingen mee: aan de ene kant de druk van de Wereldhandelsorganisatie om de exportrestituties te verlagen en aan de andere kant de interne begrotingsdruk in de Europese Unie die vooral met de externe betrekkingen verband houdt. De rekening moet worden betaald door de verwerkingsketen van levensmiddelen en uiteindelijk door de boeren. Nu al brengt de marktsituatie de Europese producent in het nauw. Bovendien stijgen de kosten onder andere door de gestegen brandstofprijzen en de toenemende milieu- en andere eisen. De rendabiliteit van de productie komt in gevaar en dan rijst botweg de vraag: heeft de landbouwproductie in Europa nog wel zin?
Het uitgangspunt van onze commissie en van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is, dat de Europese Unie de rendabiliteit van de productieketen moet garanderen. De Commissie stelt selectieve vermindering voor. Wij bevinden ons echter in een noodsituatie. Het lijkt noodzakelijk op die manier te handelen, maar ook in deze zaak moet men bepaalde principes hebben. Bij wijzigingen moet rekening worden gehouden met de kleine bedrijven in de sector. Bijvoorbeeld in het land dat ik vertegenwoordig kunnen er door het geringe aantal inwoners gewoon geen grote exportbedrijven bestaan. Bij het stellen van grenzen aan de procedure voor exportrestituties moet men flexibel zijn. Amendement 8 is daarom gerechtvaardigd. Het geeft flexibiliteit aan vooral de kleine bedrijven.
Ik wil ook opmerken dat door het compenseren van de verlaging van de exportrestituties met interne verwerking en aanvullende procedures, de gevolgen zo ongelijk worden verdeeld, dat in de perifere EU-landen de transportkosten een grote last gaan vormen. Ik ben het daarom met de rapporteur eens, dat men op de lange termijn niet met dergelijke procedures kan werken. Er is vooral sprake van tijdelijke oplossingen. Onze fractie steunt de amendementen van de commissie.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, toen wij het voorstel van de Commissie ontvingen, hebben wij ons in de ogen gewreven. Wat is in vredesnaam actief veredelingsverkeer? Toen ik mij wat meer in de materie verdiepte, merkte ik tot mijn grote verbazing waarom het gaat. Tot nu toe was het duidelijk: de industrie koopt producten die in de EU worden geproduceerd. Door middel van uitvoerrestituties wordt ze dan in staat gesteld op de zogenaamde wereldmarkt te concurreren. Nu zegt de Commissie dat er, omdat wij in Marrakech een bepaalde verbintenis zijn aangegaan, niet genoeg geld meer is en dat wij iets anders moeten verzinnen. De Commissie heeft nu een idee: de industrie koopt de landbouwgrondstoffen niet meer op de EU-markt maar op de wereldmarkt, waarnaar de EU haar grondstoffen uitvoert en waar ze de wereldmarktprijs door haar dumpingpraktijken mee bepaalt. Nu moet de industrie daar kunnen kopen. Uit onze eigen producten maakt ze dan veredelingsproducten en brengt die op de wereldmarkt.
Wij konden dat eerst niet geloven. In de commissie hebben wij de zaak toen grondig onderzocht, maar de Commissie wil inderdaad wat ik zojuist heb gezegd. Wij hebben toen onderzocht of het ook niet mogelijk is producten in de EU zelf tegen de wereldmarktprijs te kopen, zoals de chemische en de farmaceutische industrie dat doet, opdat tenminste de producten waarvan wij grote hoeveelheden hebben - over het algemeen produceren wij geen overschotten, maar van bepaalde producten zijn er wel grote hoeveelheden - kunnen worden afgezet.
De Commissie wilde dat tijdens de WTO-onderhandelingen niet ter sprake brengen. Er werd een schijnbaar elegante oplossing voorgesteld om de WTO-onderhandelingen min of meer te omzeilen. In de toelichting bij de verordening staat dat het stelsel van communautaire preferentie niet mag worden omzeild en dat de Europese markt niet mag worden verstoord. Als ik elders producten koop die hier in grote hoeveelheden beschikbaar zijn, kan ik echter onmogelijk zeggen dat de markt niet wordt verstoord. Dit lijkt mij een voor mijn fractie onaanvaardbare noodoplossing.
Mijn hulde aan de rapporteur. De heer Souchet heeft zich altijd voor de belangen van de landbouw ingespannen. Hij doet dat in mijn ogen soms op een ietwat traditionele manier, maar toch waardeer ik hem daarvoor. De heer Souchet heeft zich voor de landbouw in Europa verdienstelijk gemaakt en daarom steunen wij ook de amendementen die wij in de commissie hebben ingediend. Wij keuren het verslag goed maar zullen tegen de ontwerpwetgevingsresolutie stemmen.
Wij moeten tegen stemmen omdat wij dit geen evenwichtige en goede oplossing vinden en omdat wij denken en vrezen dat de prijzen in de EU door middel van dit mechanisme nogmaals doelbewust onder druk zullen worden gezet. Wij zullen weldra een debat over de prijzen houden en ons dan bezinnen over de vraag of de prijzen van onze producten in de EU niet te hoog zijn. De grote vraag is echter of wij het niet over de dumpingprijzen op de wereldmarkt moeten hebben, want tegen die voorwaarden kan niemand ter wereld op milieuvriendelijke en sociaal aanvaardbare voorwaarden produceren.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, de heer Souchet heeft als rapporteur enkele pertinente opmerkingen gemaakt over de gevolgen die zullen voortvloeien uit de voorgestelde wijzigingen van verordening 3448/93 waarmee de handel in bepaalde, uit verwerkte landbouwproducten verkregen goederen wordt gereglementeerd.
Als de voorgestelde wijzigingen worden aangenomen en het stelsel voor actieve veredeling met het oog op heruitvoer nog verder wordt opengesteld, breekt men in feite de toch al gehavende communautaire preferentie nog verder af. De afzet op de wereldmarkt van Europese verwerkte landbouwproducten zal nog moeilijker worden en de kleine en middelgrote verwerkingsfabrieken, die aangewezen zijn op de communautaire exportsubsidie, zullen zware klappen te verduren krijgen. De grote verwerkingsindustrie zal daarentegen dankzij de goedkope grondstof uit derde landen aan het langste eind trekken.
De gevolgen hiervan zullen zich met name sterk doen gevoelen in de Middellandse-Zeelanden, waaronder ook Griekenland. Dit zijn immers de landen waar deze landbouwproducten bij uitstek worden vervaardigd en waar de verwerkende industrie voor het merendeel uit kleine en middelgrote bedrijven bestaat. Gezien de toch al niet rooskleurige situatie zou aanneming van de op de verordening voorgestelde wijzigingen - onder het voorwendsel van handhaving van de werkgelegenheid en de toegevoegde waarde - een regelrechte provocatie betekenen, zelfs indien men hieraan, in afwachting van het WTO-akkoord, een voorlopig karakter toekent.
Wij zijn het, nogmaals, eens met een groot aantal opmerkingen van de rapporteur, maar wij kunnen helaas niet instemmen met zijn conclusie dat het voor export bestemde stelsel van actieve veredeling verder moet worden opengesteld. Wij kunnen zelfs niet akkoord gaan met een voorlopige toepassing daarvan, omdat ons inziens in de huidige situatie het voorlopig karakter noodzakelijkerwijs een permanent karakter zal worden en bijgevolg zal uitmonden in een verdere verslechtering van de situatie.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, volgens deze verordening zit de Commissie klem met een beperkte begroting in een complex geheel van drie oorzaken: ten eerste, de gegarandeerde prijzen voor de landbouwproducten die van Europese bodem komen; ten tweede, exportrestituties aan bedrijven die deze landbouwgrondstoffen in verwerkte vorm op de wereldmarkt afzetten; ten derde, de afspraken binnen de WTO.
Terecht stelt rapporteur Souchet vast dat het niet zozeer de beperkte begroting is die de Commissie parten speelt als wel de regels van de WTO. Bij een tekort aan grondstoffen op de interne Europese markt kan de voedingsindustrie ze zonder heffing invoeren van de wereldmarkt en ze dan actief veredelen, zoals tot nu toe gebeurt.
Maar de verordening wijzigt het wezen van de actieve veredeling. Niet langer legitimeert een tekort aan grondstoffen, maar economische motieven, namelijk het bereiken van het WTO-plafond, het gebruik van actieve veredeling. Stel nu een overschot aan graan op de interne markt, terwijl het plafond aan restituties is bereikt. Actieve veredeling opent dan de deur voor de invoer van graan van de wereldmarkt. Het gevaar dat de verhouding tussen de voedingsindustrie en de landbouwer wijzigt van partners in concurrenten is dan niet denkbeeldig.
Europese landbouwers zijn niet alleen producenten van landbouwproducten, maar in veel gevallen zijn zij ook degenen die ons cultuurlandschap in stand houden. En dat heeft zijn prijs. Van die prijs, die doorwerkt tot in de voedingsindustrie, moeten we ons terdege bewust zijn. Het vraagt creativiteit om binnen de strakke kaders van de Wereldhandelsorganisatie goede oplossingen te vinden voor boer en industrie. Dat sommige industrieën daarbij hun exportsubsidies verliezen is onvermijdelijk. Een aantal industrieën verwerkt slechts een gering deel landbouwproducten in hun eindproduct. Te meer omdat zij elk kwartaal hoge winstcijfers presenteren, vind ik het onterecht dat zij durven te klagen. Maar kleine exporteurs daarentegen verdienen meer bescherming. De amendementen die hun belangen op het oog hebben, krijgen onze steun.
Met de rapporteur roepen wij de Commissie op om het evenwicht tussen de landbouw en de voedingsindustrie in Europa goed in het oog te houden tijdens de komende onderhandelingen in het kader van de WTO.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Commissie om de restituties voor verwerkte landbouwproducten te verlagen en de toepassing van de regeling voor actieve veredeling te vergemakkelijken brengt aanzienlijke risico' s met zich mee. Ik zal hier volstaan met het toelichten van drie van die risico' s. Allereerst is het zo dat de motivatie voor dit voorstel weinig te maken heeft met de door de Wereldhandelsorganisatie opgelegde restricties. Het voorstel wordt namelijk vooral ingegeven door de budgettaire beperkingen die de Europese Unie nu moet doorvoeren. Het gaat er dan vooral om fondsen en hulpmiddelen vrij te maken voor de externe verplichtingen die de Unie op zich heeft genomen, inzonderheid die met betrekking tot Kosovo. Die doelstellingen staan hier niet ter discussie. Dit soort verplichtingen moeten echter op een doorzichtige wijze worden aangegaan tijdens uitvoerige debatten over de keuzes waarvoor de Europese Unie zich gesteld ziet. Wat hier niet deugt, is dan ook dat de goedkeuring van de financiële vooruitzichten tot het jaar 2007 nog geen jaar geleden heeft plaatsgevonden, en dat men nu, luttele maanden later, aan de voor de landbouw gereserveerde middelen fondsen wil gaan onttrekken.
Het tweede risico heeft te maken met het feit dat een steeds regelmatiger beroep op de regeling voor actieve veredeling kan leiden tot een hoogst gevaarlijke situatie. We zouden dan een groot aantal landbouwproducten niet langer binnen de Unie voortbrengen, eenvoudigweg omdat het voordeliger is ze in bulk in te voeren, ze vervolgens te verwerken en dan tot slot uit te voeren. Een gering aantal bevolkingsgroepen zou daar profijt van hebben, maar voor het platteland zou het een regelrechte ramp betekenen. En voor de Europese Unie als geheel ook - op de lange termijn. De Unie zou namelijk uiterst kwetsbaar worden, en wel in de mate waarin zij voor een zo strategische sector als de voedselvoorziening op externe bronnen aangewezen is. De Europese Unie houdt zichzelf voor gek als ze denkt dat actieve veredeling een duurzame oplossing zou kunnen zijn.
Het derde risico heeft te maken met de bij de Millenniumronde gevoerde onderhandelingsstrategie. De Commissie heeft deze week een document goedgekeurd met betrekking tot de mededinging binnen de context van de uitvoer. Daarmee geeft de Commissie een soort beginselverklaring af aangaande de diverse soorten steun voor de uitvoer. Het Commissiestandpunt is volmaakt duidelijk: de Europese Unie zal in de toekomst niet langer aanvaarden dat binnen het kader van de Wereldhandelsorganisatie uitsluitend de steun voor de restituties voor de uitvoer teruggebracht wordt. Zij dringt erop aan dat ook de verschillende soorten steun zoals die door onze belangrijkste concurrenten op de internationale markten verstrekt worden eveneens gereduceerd worden, van uitvoerkredieten en voedselsteun tot aan door de staat beheerde handelsmaatschappijen. Deze materie moet besproken worden en er moet dan binnen het GATT-stramien tot een reductie van de steun worden gekomen.
Het standpunt van de Europese Unie in dezen is volstrekt gerechtvaardigd: alle soorten steun die uiteindelijk hetzelfde effect sorteren dienen onder de regels van Wereldhandelsorganisatie te vallen, en niet alleen de restitutieregeling zoals die in de Europese Unie gehanteerd wordt. De Europese Unie probeert nu bij de onderhandelingen binnen de Wereldhandelsorganisatie en de GATT druk naar buiten toe uit te oefenen, en dit lijkt me daarom niet het meest geëigende moment om een voorstel als het onderhavige in te dienen.
Ter afsluiting wil ik de heer Dominique Souchet bedanken voor het werk dat hij verzet heeft: wij waarderen zijn inzet ten zeerste.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik complimenteer de heer Souchet met zijn verslag en ik wil tegelijkertijd mijn teleurstelling en bezorgdheid uiten over het voorstel van de Commissie om exportrestituties voor de voedingsmiddelenindustrie ter waarde van 145 miljoen euro per jaar af te schaffen. Dit voorstel heeft ernstige gevolgen voor de zuivelsector in Ierland en zal tot een aanzienlijk handelsverlies leiden, met name op het gebied van de herverwerking van zuivelproducten.
De rapporteur heeft mijn volledige steun voor zijn voorstellen dat de maatregel slechts op een tijdelijke basis genomen mag worden en dat er een steunprogramma geïntroduceerd moet worden om de gevolgen te verzachten voor de sectoren die het meest door deze maatregel getroffen worden. Ik heb al verwezen naar het voorbeeld van de zuivelsector in Ierland en zou de commissaris willen vragen om met name de gevolgen voor deze sector te onderzoeken. Ik steun ook de bepalingen in het verslag van de heer Souchet volgens welke we zorg moeten dragen voor het instandhouden van het Europese landbouw- en voedingsmodel. Het lijkt mij niet meer dan terecht dat wij in het kader van de WTO-millenniumcyclus onderhandelen over een nieuw reglementair kader voor de export van HA1-producten.
De heer Souchet heeft gelijk als hij stelt dat het besluit om exportrestituties voor bepaalde producten af te schaffen onaanvaardbaar is omdat een dergelijk stelsel aanvankelijk juist heeft bijgedragen aan het beheer van de interne markt. Deze situatie heeft zelfs de goedkeuring van de WTO gekregen. Ik ben van mening dat de voorgestelde oplossing om een extra faciliteit voor grondstoffen met toegang tot de RPA op te nemen, onvoldoende is om de behoefte aan exportvoorzieningen voor de voedingsindustrie te dekken.
Op de lange termijn moet Europa een grotere waakzaamheid betrachten met betrekking tot de wereldhandel - waar nu over beraadslaagd wordt - en de gevolgen van de daar genomen besluiten voor onze verwerkers en onze landbouwers. Er zijn voldoende bewijzen dat onze concurrenten op de wereldmarkt, met name de Verenigde Staten en Nieuw-Zeeland, zich niet altijd even nauwgezet aan de regels houden als de lidstaten van de EU doen. Gezien de voorgenomen uitbreiding van de EU met landen uit Midden- en Oost-Europa, moeten wij heel goed in de gaten houden dat onze Europese doelstelling gerealiseerd wordt, namelijk dat onze landbouwsector een belangrijke en concurrerende rol blijft spelen op de wereldmarkt. Onze concurrenten hebben inmiddels aangetoond dat zij over de benodigde onderhandelingstalenten beschikken op dit terrein dat zo essentieel is binnen het internationale beleid.

Mayer, Xaver
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten ons wel twee of drie keer in de ogen wrijven als wij lezen wat de Commissie voorstelt om de hier al uitvoerig aangestipte problemen op te lossen. Wat de heer Souchet en de heer Graefe zu Baringdorf, respectievelijk als rapporteur en als voorzitter van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, daarover hebben gezegd, is volkomen juist. Ik ben het volledig met hen eens.
Het lijdt echter geen enkele twijfel dat de budgettaire beperkingen en de bijzondere WTO-akkoorden ons in verband met de uitvoerrestituties voor een totaal nieuwe uitdaging plaatsen. Wie had nog maar een jaar geleden gedacht - ik wil dat beklemtonen - dat wij een afweging zouden moeten maken tussen de verwerking van landbouwproducten en de verwerking van de producten van de boeren. Als de Europese Commissie nu een oplossing zoekt voor het probleem van de uitvoer van producten die niet in bijlage I zijn opgenomen, doet ze wat ze moet doen. In het Commissievoorstel vinden wij echter geen enkele aanwijzing dat de Commissie zich bewust is van de problemen waarmee de producenten van grondstoffen, de boeren dus, kampen.
Ik ben het volledig met de heer Souchet eens. Ik dank hem van harte voor het vele werk dat hij bij de opstelling van zijn verslag heeft verricht. Hij heeft terecht kritiek op het feit dat de Commissie geen enkel alternatief aanbiedt. Het is evenwel duidelijk dat de beschikbaarheid van grondstoffen tegen concurrerende prijzen niet mag worden ingeperkt en dat het landbouwbeleid uiteindelijk niet uitsluitend op de ondersteuning van de grondstoffenproducenten mag worden toegespitst. Een eenzijdige belasting van de landbouw of zelfs van bepaalde producten is echter al even onaanvaardbaar.
De boeren betalen de uitvoerrestituties voor sommige landbouwproducten in de vorm van heffingen bijna volledig zelf. Dat geldt bijvoorbeeld voor suiker. De door de boeren betaalde heffingen vinden wij terug op de inkomstenzijde van de EU-begroting. Als de uitvoerrestituties worden verlaagd, worden ook die heffingen kleiner. Dat geldt, zoals gezegd, in de eerste plaats voor suiker. Ik meen dat wij daarmee rekening moeten houden. Als wij het over de uitvoerrestituties hebben, moeten wij in de eerste plaats daaraan denken.

Maat
Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur, de heer Souchet, van harte gelukwensen met zijn verslag want op het voorstel van de Commissie, dat geen goed voorstel was, was maar één antwoord mogelijk: het was een krachtig parlementair antwoord. Dat ligt er. Ik ben daar bijzonder gelukkig mee. Tegelijkertijd geeft het ook de gelegenheid met de situatie waarin wij nu verkeren, want in feite worden wij op twee punten gedwongen tot aanpassing van regelingen en dat je soms moet werken op de wijze dat je niet wilt.
De eerste reden is de afspraken die in WTO-verband gemaakt zijn en de tweede zou de begroting kunnen zijn. Op beide wil ik kort ingaan, om te beginnen de regels van de WTO. Schrijnend wordt duidelijk, gezien het prijsniveau in de Europese Unie maar ook daar buiten, dat wij nog steeds restituties nodig hebben en het geeft ook aan dat er nog steeds een te groot verschil is in de macht van producenten en van boeren wereldwijd en degenen die hun producten afzetten. Zolang dat zo is, kunnen wij in feite niet zonder restituties. Dat zal ook hard duidelijk moeten worden bij de komende WTO-onderhandelingen.
Het tweede punt is de begroting. Het lijkt mij niet het juiste argument om dat te gebruiken met betrekking tot de regeling restituties en voor de verwerkte landbouwproducten. Waarom niet? Een aantal jaren is het al zo dat de Europese Unie geld terug stort naar de lidstaten omdat het gewoon niet allemaal besteed kan worden. Dat kan niet het argument zijn. Ten tweede heeft het Parlement door middel ook van het verslag over de begroting 2001 aangenomen in de Landbouwcommissie, duidelijk aangegeven dat er mogelijkheden zijn binnen het kader van de financiële akkoorden van Berlijn.
Om te beginnen is daar voor een aantal exportcertificaten vijf miljoen extra voorgesteld voor granen in de vorm van alcoholische dranken, tien miljoen extra voor granen en rijst, elf miljoen voor suiker en isoglucose en elf miljoen voor verwerkte zuivel om dit probleem op te lossen. Het geld is er dus ook wel en dus moet het opgelost kunnen worden.
Blijft wel het punt dat het landbouwbeleid er in principe is voor de boeren. Daarvoor is het ingesteld voor het Europese platteland. Dat deze regeling nodig is toont ook aan dat er nauwe verwevenheid is tussen verwerkende industrieën in Europa en de boeren. In die zin is een tijdelijke regeling absoluut nodig. Maar ik moet er wel bij zeggen dat er heel duidelijk een boodschap moet naar de verwerkende industrie dat men in de eerste plaats is aangewezen op de producten die ook geteeld worden binnen de Europese Unie. Daarnaast zou ik ook de Commissie op willen roepen heel nadrukkelijk rekening te houden met het midden- en kleinbedrijf. In veel regio's waar veel landbouw voorkomt, is er al niet zoveel werkgelegenheid en juist deze bedrijven moeten ook met dit soort regelingen goed uit de voeten kunnen en mogen in die zin gewoon wat extra aandacht hebben.

Nielson
Namens de Commissie, en in het bijzonder namens mijn collega, de heer Liikanen, wil ik de rapporteur, de heer Souchet, en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling bedanken voor het opstellen van dit verslag. Ik hoop dat hun overwegingen tot een consensus zullen leiden die de weg opent voor een snelle tenuitvoerlegging al vroeg in het nieuwe begrotingsjaar.
Iedereen is het erover eens dat het noodzakelijk is om de concurrentiepositie van de voedselverwerkende industrie in de Unie te verstevigen. De exportrestituties vormen een belangrijk instrument om die concurrentiepositie in stand te houden, doordat zij een compensatie vormen voor de hoge prijzen van essentiële landbouwproducten in de Unie. Door zowel de beperkte begrotingsmogelijkheden als de verplichtingen in WTO-verband worden de beschikbare restituties echter danig aan banden gelegd. Dat betekent dat we niet meer over genoeg restitutiecapaciteit beschikken om aan de exportmogelijkheden van de industrie te voldoen. Daarom heeft de Commissie, binnen het kader van een afgewogen pakket specifieke maatregelen, voorgesteld om een extra faciliteit voor toegang tot een actief perfectioneringsstelsel (RPA) op te nemen die ertoe bijdraagt dat het verlies aan internationaal concurrentievermogen wordt gecompenseerd.
De Commissie kan de voorgestelde amendementen 2, 6, 10, 13 en 15 overnemen. De Commissie is het in grote lijnen eens met het doel van de amendementen 1, 3, 7, 8, 9, 11 en 14, maar vindt ze om diverse redenen niet helemaal terecht.
Voor WTO-onderhandelingen is een apart mandaat van de Raad vereist. Dat betekent dat de huidige verordening niet het geschikte middel lijkt om het standpunt van de Unie te bepalen. Dit geldt voor het eerste amendement. Bovendien kunnen sommige amendementen in verband met de tenuitvoerlegging en de controle zodanig veel administratieve werkzaamheden met zich meebrengen, dat dat niet meer in verhouding staat tot het beoogde doel. Dit betreft amendementen 3, 11 en 14.
De drempel voor een ontheffing aan kleine exporteurs voor het overleggen van certificaten in het kader van het octrooistelsel van de exportrestituties is al verhoogd tot 50.000 euro. Dit met betrekking tot amendementen 7 en 8. Wat amendement 9 betreft, kan ik opmerken dat de resterende flexibiliteit voor het begrotingsjaar 2000 reeds gebruikt is.
Tot slot kan de Commissie de amendementen 4, 5, 12 en 16 en een deel van amendement 1 niet overnemen. In principe geeft de Commissie geen steun aan een discriminatie van individuele producten met betrekking tot de mogelijkheid tot compensatie via toegang tot een actief perfectioneringsstelsel. Dit geldt voor gedeelten van de amendementen 1, 4, 12 en 16. Wat amendement 12 betreft, is het gebruik van C-suiker in verwerkte producten voor de export, gezien de huidige marktordening, onmogelijk. Ondernemers die krachtens de RPA producten importeren, ontvangen geen enkele restitutie voor de export van verwerkte producten. Dat betekent dat de vooronderstelling in amendement 5 niet juist is.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ter attentie van de Commissie twee opmerkingen maken. De commissaris had het over de hoge landbouwprijzen in de EU. Misschien kan de Commissie voortaan beter spreken van de lage dumpingprijzen op de wereldmarkt. Anders geven wij de indruk dat de landbouwprijzen in de EU te hoog liggen. De prijzen op de wereldmarkt zijn integendeel te laag, want tegen die prijzen kan niemand produceren.
In de tweede plaats wijs ik erop dat het om een verslag overeenkomstig artikel 37 gaat. Wij behouden ons het recht voor - ik zal daarover ook met andere fracties overleggen - dit verslag naar de commissie terug te verwijzen. Wat u hebt gezegd en wat u wil goedkeuren, holt de inspanningen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling immers volledig uit. Hoogstwaarschijnlijk zullen wij dan moeten onderhandelen. Ik zeg dat alleen maar als aansporing: de afgevaardigden zullen dan tijdens de besprekingen kunnen zeggen wat zij hierover denken. Ik wilde dit alleen maar aankondigen. Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat u mij daartoe de gelegenheid hebt gegeven.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 11.00 uur plaats.

Rechterlijke bevoegdheid en tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke handelszaken
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0253/2000) van mevrouw Wallis, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (COM(1999) 348 - C5-0169/1999 - 1999/0154(CNS)).

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, ik zal eerst het woord voeren namens de Commissie juridische zaken en interne markt en vervolgens namens mijn fractie. Nu ik eindelijk dit verslag namens onze commissie in deze vergadering kan presenteren, zijn er veel mensen die ik moet en wil bedanken. Er is echter één iemand wiens inspiratie ik speciaal wil vermelden, omdat ik hoop dat daarmee de toon kan worden gezet voor ons debat vanavond.
In het begin van de jaren '80 had ik het voorrecht om als jonge advocate samen te werken met een Duitse vrouw die toen al enigszins op leeftijd was. Zij was een van die opmerkelijke Duits-Joodse immigranten die in de eerste oorlogsjaren naar Londen waren gekomen en toetraden tot de Engelse advocatuur. Deze opzienbarende vrouw bracht het niet alleen tot gediplomeerd Engels solicitor nadat ze eerder al in Duitsland als advocaat was afgestudeerd, maar als echte Europeaan haalde ze ook nog een doctoraat aan de Sorbonne met betrekking tot de wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging van vonnissen. Zij heeft mij geïnspireerd om me toe te leggen op dit juridische terrein. Naarmate zij zich gaandeweg meer uit de praktijk terugtrok en deze begon over te dragen, kreeg ik steeds meer te maken met de uitwerking van het Verdrag van Brussel nadat dat in het Verenigd Koninkrijk van kracht was geworden. Ik hoop dat zij haar goedkeuring zou geven aan de huidige stand van zaken en de manier waarop de Europese Unie juristen in staat stelt om vrijwillig, in plaats van door de omstandigheden gedwongen, te verhuizen naar en te werken in andere landen. Ik hoop ook dat zij van mening zou zijn dat onze Commissie juridische zaken door deze verordening een nieuwe stimulans heeft gegeven aan een betere rechtspraak voor alle burgers in Europa.
Ik wil deze gelegenheid gebruiken om iets te zeggen over het belang van wat wij hier aan het doen zijn. Het oorspronkelijke EEG-Executieverdrag van 1968 was een belangrijke mijlpaal op het gebied van het internationale privaatrecht. Hierdoor kwam een eind aan de tot dan toe in gebruik zijnde lappendeken van voornamelijk bilaterale verdragen tussen de verschillende landen. Door een intergouvernementeel verdrag creëerde de EG een speciale, unieke en omvattende regeling voor de erkenning en de tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen.
Wij werken nu mee aan het bereiken van de volgende belangrijke mijlpaal in dat proces: wat eerst een verdrag was, wordt nu een communautair besluit, een verordening, waardoor in één klap een voormalig internationaal privaatrechtelijk terrein deel gaat uitmaken van het Europees recht, en nog belangrijker, van de interne markt. In het kader van haar nieuwe wetgevende bevoegdheid met betrekking tot de onderlinge afstemming van de verschillende juridische gebieden op de interne markt, is het niet meer dan gepast dat deze nieuwe Brusselse verordening tot het takenpakket van de Commissie juridische zaken is gaan behoren.
Gedurende dit proces heeft de commissie veel moeite gedaan om het belang te onderstrepen van het aspect van de interne markt in dit voorstel. Door dit voorstel krijgen we de kans om, nog beter dan voorheen, het vertrouwen van onze bedrijven en burgers te vergroten dat de overeenkomsten en verplichtingen die zij waar ook in de Unie aangaan, ondersteund worden door een gemeenschappelijk procedureel wetgevingskader over rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen. Wij boeken steeds meer vooruitgang op weg naar een systeem van burgerlijk recht en rechtszekerheid waarop eenvoudig en gegarandeerd een beroep kan worden gedaan over de grenzen van alle lidstaten heen. Eindelijk maken we nu ook in de praktijk een begin met de ruimte van vrijheid en rechtvaardigheid zoals die in Tampere is voorgesteld.
De kwestie die uiteraard de meeste tijd en aandacht van de Commissie juridische zaken heeft gevergd, is het feit dat dit voorstel voor een verordening samenviel met de groei van de e-commerce; een ontwikkeling die op zichzelf grote mogelijkheden biedt voor bedrijven en consumenten binnen de interne markt. Zoals de Europese Commissie waarschijnlijk heel goed weet, heeft de Commissie juridische zaken lang en hevig geworsteld met de kwesties die in de artikelen 15 en 17 van de voorgestelde verordening aan de orde komen. Ik doel hierbij op de vraag tot welke rechter partijen zich kunnen wenden in situaties waarbij er een geschil tussen een bedrijf en een consument bestaat. Deze twee artikelen, in welke combinatie dan ook, moeten in hun onderlinge samenhang worden gelezen.
In het voorstel van de Europese Commissie, dat in overeenstemming was met eerdere wetgeving op het gebied van de consumentenbescherming, werd met betrekking tot artikel 15 het standpunt ingenomen dat bij dergelijke geschillen altijd de rechtbank van de consument bevoegd was. De Europese Commissie was verder voornemens om een algemene bepaling op te nemen dat op afstand gesloten overeenkomsten gesloten ook tot deze categorie zouden moeten behoren. De Commissie juridische zaken heeft getracht een manier te vinden om de groeiende e-commerce-sector in Europa, en met name de kleine ondernemingen, te beschermen door te voorkomen dat zij blootgesteld worden aan vijftien verschillende en uiteenlopende jurisdicties. Met een kleine meerderheid heeft de commissie dan ook gekozen voor de optie van artikel 17a, waardoor van het algemene beginsel van artikel 15 wordt afgeweken. Op grond van deze afwijking hebben partijen bij een consumentencontract de mogelijkheid om te kiezen voor de jurisdictie van de verkoper. De achterliggende gedachte was dat hierdoor de contractvrijheid van de partijen ook gewaarborgd bleef. Bovendien speelde er nog een ander aspect mee, waar ik nu verder op in zal gaan.
De meest fundamentele bijdrage van de Commissie juridische zaken aan deze kwestie is naar mijn mening de invoering van een systeem voor alternatieve of buitengerechtelijke oplossingen voor dergelijke geschillen. In het algemeen is iedereen het erover eens dat dit de beste manier is om de problematische discussie te ondervangen onder welke jurisdictie een geschil valt. Er bestaat geen twijfel over dat met het Verdrag van Brussel enorme vooruitgang is geboekt bij het vereenvoudigen van de bevoegdheidsregels die op grensoverschrijdende geschillen van toepassing zijn, maar ze blijven nog steeds een droom voor advocaten en een nachtmerrie voor de procespartijen. Er is nog steeds geen sprake van een eenvoudige verhaalsmogelijkheid.
Het concept van alternatieve geschillenoplossing is door de Commissie juridische zaken geïntroduceerd om een eenvoudig maar effectief systeem te creëren voor de beslechting van grensoverschrijdende geschillen. Wij zijn blij dat de Europese Commissie hierop heeft ingehaakt en bezig is met de verdere uitwerking van dit concept. Gezien het hoge tempo van de veranderingen op dit gebied, is de Commissie juridische zaken ook van mening dat de gevolgen van de wetgeving voor de e-business in Europa zeer nauwlettend in de gaten gehouden moeten worden. In overeenstemming met de richtlijn inzake elektronische handel hebben wij daarom ook voorgesteld om de verordening na twee jaar te herzien.
Ik heb de belangrijkste punten inmiddels besproken. Ik wil tot slot graag mijn collega's in de Commissie juridische zaken bedanken en met name onze voorzitter, waarvan ik weet dat zij, ondanks onze verschillen van mening, net zo betrokken is bij dit stuk wetgeving als ikzelf. De meeste dank gaat echter uit naar het secretariaat van de commissie en naar Robert Bray voor zijn ondersteuning en advies gedurende het hele proces.

Evans, Robert J
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur feliciteren met haar presentatie van een erg goed en evenwichtig verslag. Het doet mij genoegen om namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken dit advies voor te kunnen leggen als plaatsvervanger van mevrouw Hazan, die hier vanavond helaas niet aanwezig kan zijn.
Mijn commissie vindt het belangrijk om een positieve houding aan te nemen ten opzichte van het voorstel van de Europese Commissie waarin getracht wordt om de erkenning en tenuitvoerlegging van vonnissen tussen lidstaten vrijwel automatisch te laten verlopen. Deze verordening is er niet alleen op gericht om de samenwerking qua rechtspraak tussen de lidstaten te versterken, maar het is ook een poging om de burger in Europa centraal te stellen; de burger en niet alleen maar de grote bedrijven, effectenmakelaars en dergelijke, die misschien alleen uit financiële motieven handelen.
Mijn commissie is ook van mening dat de bepaling in de verordening die bedoeld is om de zwakkere partijen bij een overeenkomst te beschermen, goedgekeurd dient te worden. Hierdoor worden consumenten, werknemers en verzekeraars beschermd door effectieve Europese verordeningen die automatisch in alle lidstaten toegepast kunnen worden.
Als deze lijn logisch wordt doorgetrokken, is het duidelijk dat er geen legitieme redenen zijn om transacties via de elektronische handel uit te sluiten van consumentenbeschermingsregels. De rapporteur heeft hier al op gewezen, maar e-commerce is een sector die zal blijven groeien. Het maken van een onderscheid tussen degenen die on line winkelen en degenen die iets in een winkelstraat aanschaffen, strookt niet met het waardevolle werk dat het Europees Parlement en de EU in het algemeen al hebben verricht om de rechten van de burgers te waarborgen. Consumenten die langs elektronische weg producten aanschaffen, hebben net als alle andere zwakkere partijen bij een overeenkomst, en eigenlijk net als de Europese burgers in het algemeen, recht op een eerlijke behandeling.
Tot slot is mijn commissie blij met de invoering van procedures voor een alternatieve geschillenoplossing. Wij hopen dat deze verordening zo snel mogelijk van kracht wordt.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, met uw welnemen zou ik willen beginnen met een aantal opmerkingen vanuit mijn positie als voorzitter van de Commissie juridische zaken. Zelden heeft die functie mij met zo'n trots vervuld als vandaag nu we het onderhavige verslag presenteren, vanwege het werk dat we hiervoor in onze commissie een jaar lang hebben verricht. Dat dit een jaar heeft geduurd betekent niet dat het Parlement hierin geen belang stelde, maar juist dat er een intensieve en vruchtbare beraadslaging heeft plaats gevonden tussen de leden van deze commissie alsook met academische kringen en alle overige betrokken partijen.
Mijn oprechte gelukwensen aan mevrouw Wallis omdat zij als rapporteur dit werk mogelijk heeft gemaakt, en natuurlijk ook mijn dank aan het secretariaat van de Commissie juridische zaken voor het verrichte werk, in het bijzonder, zoals mevrouw Wallis al heeft vermeld, voor de inzet van de heer Bray. Er zijn verschillen van mening geweest, mijnheer de Voorzitter, maar ik ben er zeker van dat de discussie binnen de Commissie juridische zaken, onafhankelijk van de uitkomst morgen in de plenaire vergadering, er in belangrijke mate toe zal hebben bijgedragen dat er vooruitgang wordt geboekt op dit terrein.
Mijnheer de Voorzitter, dan voer ik nu het woord namens de Fractie van de Europese Volkspartij. Zoals u weet, en wat de rapporteur onder uw aandacht heeft gebracht, heeft de voornaamste, meest omstreden kwestie betrekking op het vaststellen van rechtbanken die bevoegd zijn inzake overeenkomsten die met de consument zijn gesloten via Internet. Welnu, trots ben ik ook op het feit dat het onderhavige verslag evenwichtig en genuanceerd is, en dat hierin pragmatische oplossingen worden aangedragen waarmee de consumentenbescherming kan worden verbeterd terwijl ondernemingen, in het bijzonder de kleine en middelgrote ondernemingen, die het sociale netwerk van Europa vormen, de kans krijgen hun diensten en producten aan te bieden aan consumenten die gevestigd zijn op het territorium van de Europese markt. De interne markt dient een echte thuismarkt te worden, zowel voor de bedrijven als voor de consumenten.
Dan over de consument: voorgesteld wordt in de speciale regeling ook de consumenten te laten vallen die op de Europese markt grensoverschrijdende overeenkomsten aangaan zonder enig onderscheid te maken tussen gerichte of niet-gerichte activiteiten. Zoals de rapporteur heeft beklemtoond, dient het besluit tot buitengerechtelijke geschillenoplossing in de verordening te worden opgenomen. Wat betreft de bevordering van grensoverschrijdende elektronische handel wordt voorgesteld de ondernemingen in de gelegenheid te stellen om onder bepaalde, specifieke en beperkte omstandigheden een aantal juridische bevoegdheidsclausules op te nemen waarmee de consument akkoord kan gaan.
Ik ben ervan overtuigd, mijnheer de Voorzitter, dat het advies van het Parlement daadwerkelijk van invloed zal zijn op de Raad van ministers van Justitie. Zoals mevrouw Wallis al zei, heeft het Parlement inderdaad datgene gedaan waartoe noch de Commissie noch de Raad de moed hebben gehad: de aanzet geven tot een realistisch debat over de inhoudelijke kant van deze kwestie, over de bescherming van de consument in de eenentwintigste eeuw, niet de consumentenbescherming in de negentiende noch die in de twintigste eeuw, een debat met alle betrokken partijen en waarin alle belangen die hiermee gemoeid zijn, in aanmerking worden genomen.
Wanneer we de geschiedenis van dit dossier nader bekijken, dan zien we dat de Commissie zich bij de opstelling van haar voorstel heeft beperkt tot het overnemen van een ontwerp van de herziening van het Verdrag van Brussel dat door een comité van deskundigen was opgesteld vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam, dat wil zeggen toen deze materie nog intergouvernementeel was en ongeveer op het niveau lag van het internationale publiekrecht. Daarbij komt, mijnheer de Voorzitter, dat dit comité zijn werk geheel op zichzelf heeft verricht, zonder dat er sprake was van enige transparantie, van enig interministerieel overleg en van raadpleging van de betrokken partijen. De Raad van Justitie hoopte klaarblijkelijk dat het, gezien het beperkte karakter - ook na het Verdrag van Amsterdam - van de institutionele bevoegdheden in dezen van het Europees Parlement, louter een formaliteit zou zijn om de verordening uiteindelijk door de Raad te laten vaststellen.
Welnu, de onmiskenbare weigering van de Raad van Justitie om een debat over deze kwestie te openen, toont aan dat er de laatste tijd op allerlei manieren druk wordt uitgeoefend op het Parlement. Na een discussie van meer dan een jaar in de Commissie juridische zaken kan ik zonder meer zeggen dat de argumenten die tegen haar verslag worden aangevoerd, elke grondslag ontberen, en veeleer het product zijn van intimidatie of demagogie dan van inhoudelijke redeneringen. Ik zal hierop nader ingaan.
Sommigen proberen het debat een politieke draai te geven in de hoop de scheiding tussen links en rechts bloot te leggen, in een poging de consument in gijzeling te nemen met als argument dat het verslag in tegenspraak zou zijn met de consumentenbescherming. Dat argument is even demagogisch als het onterecht is, en berust in feite op een ouderwetse en weinig doelmatige opvatting van consumentenbescherming, die bovendien getuigt van een nationalistisch perspectief dat in tegenspraak is met de Europese opbouw.
De oplossingen waarvoor gekozen is, bieden veel meer bescherming dan de door de Commissie voorgestelde oplossingen of - en op dat punt ben ik het niet met mevrouw Wallis eens - met die welke aan de plenaire vergadering zijn voorgelegd, en waardoor de bescherming in feite uitsluitend wordt beperkt tot consumenten die door Internetsites, door ondernemingen zijn benaderd.
Voorts is er geschermd met pseudo-juridische argumenten, zoals de zogenaamde onverenigbaarheid met de richtlijn betreffende het misbruik van clausules, of met de jurisprudentie van het Hof van Justitie. Welnu, in geen van beide gevallen is er sprake van onverenigbaarheid. Staat u mij toe te citeren uit het verslag dat de Algemene Directie SANCO op 20 september 1999 heeft verspreid, waarin wordt verklaard - en ik citeer in het Frans omdat de enige originele versie in het Frans is: "Les clauses attributives sont donc possibles et licites, au titre de cette proposition, pour autant que certaines conditions soient garanties." ("Uit hoofde van dit voorstel zijn attributieve clausules derhalve mogelijk en wettig, mits bepaalde omstandigheden gegarandeerd worden.") En vervolgens: "Il importe dès lors que le consommateur soit clairement informé avant de conclure le contrat." ("Derhalve is het van belang dat de consument duidelijk geïnformeerd wordt voordat het contract wordt gesloten.")
Juist om die reden, mijnheer de Voorzitter, stelt de Commissie juridische zaken strikte vereisten voor ten aanzien van de transparantie. Het is dan ook niet waar dat het onderhavige verslag strijdig zou zijn met een vermeende communautaire verworvenheid.
Tenslotte, en dat is misschien nog wel het meest cynische argument, wordt er gezegd: "Goed, de kleine en middelgrote ondernemingen komen hierdoor wel in de problemen, maar daarvoor moeten ze zich maar verzekeren." Dat is ongeveer hetzelfde als wanneer we zouden zeggen: "Het is afgelopen met de brandweer in de dorpen of in de steden. Als er een huis afbrandt, dan moet de eigenaar er maar voor zorgen dat hij daartegen verzekerd is." Het is zaak dat er een gedegen, evenwichtige wetgeving komt die voor iedereen geldt.
Tot slot moet gezegd dat ik het, ondanks het feit dat ik met mevrouw Wallis het verloop van dit avontuur heb meegemaakt, niet eens ben met haar oplossing, omdat die, aangezien zij zich beperkt tot de bescherming van door ondernemingen benaderde consumenten, de consument in het algemeen mijns inziens uiteindelijk niet meer bescherming biedt. Afhankelijk van het gegeven of het gaat om een zogenaamde "active" of "passive" site, om een gerichte of een niet-gerichte activiteit, zou een advocaat zijn cliënt jarenlang in het ongewisse kunnen laten over de jurisdictie die op zijn geval van toepassing zou kunnen zijn.
Mijnheer de Voorzitter, om af te sluiten zou ik willen zeggen dat ik van mening ben dat het Parlement op dit gebied van gerechtelijke samenwerking een onmiskenbaar signaal aan de Raad en aan de Commissie behoort te geven, om duidelijk te maken dat het Parlement niet zal accepteren dat het terzijde wordt geschoven of gemanipuleerd wordt met dogmatische argumenten die gebaseerd zijn op zuiver nationalistische belangen. Dankzij zijn diepgaand werk is het Parlement juist nu in de gelegenheid om aan te tonen dat er redelijke en pragmatische oplossingen kunnen worden gevonden om dit voorstel weer in evenwicht te krijgen, onafhankelijk van de uitslag morgen in de plenaire vergadering.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, wij weten allemaal dat de ontwikkeling van Internet als verkoopkanaal grote voordelen met zich mee kan brengen, zoals nieuwe mogelijkheden voor kleine bedrijven en beginnende Internet-ondernemingen en de ontsluiting van de interne markt voor onze consumenten in de vijftien lidstaten. Deze ontwikkeling kan lagere prijzen tot gevolg hebben en grotere keuzemogelijkheden; iets wat we allemaal ondersteunen. We weten echter ook uit enquêtes van nationale consumentenorganisaties, met name in mijn eigen lidstaat, dat de consumenten nog te weinig vertouwen in de nieuwe technologie hebben om on line te gaan winkelen. Ik ben blij dat ondernemingen zich ervan bewust zijn dat dat consumentenvertrouwen cruciaal is voor de groei van een elektronisch handelsnetwerk voor kleine bedrijven. Zij erkennen dat dit vertrouwen een belangrijke voorwaarde vormt om consumenten ertoe te bewegen on line te gaan winkelen. Het stimuleren van dat vertrouwen moet dan ook onze voornaamste doelstelling zijn, zodat het bedrijfsleven daar op zijn beurt weer van kan profiteren door een uitbreiding van het klantenbestand en de markt voor consumenten.
Het is jammer dat deze discussie in de Commissie juridische zaken in sommige opzichten is afgegleden tot een bedrijf-versus-bedrijfssector-debat. Zowel bedrijven als de bedrijfssector kunnen van een verstandige aanpak van deze kwestie profiteren. Wij kunnen pas alle mogelijkheden benutten die de elektronische handel van bedrijfsleven naar de consument te bieden heeft, als er voldoende vertrouwen heerst. De beste manier om consumenten ervan te overtuigen dat ze de sprong moeten wagen, is ervoor te zorgen dat hun rechten volledig intact blijven. Volgens mijn fractie betekent dat ook dat zij het recht moeten hebben om actie te ondernemen via gerechtelijke procedures in hun eigen land.
Er wordt wel beweerd dat consumenten via de elektronische handel alleen maar cd's, boeken en producten van weinig waarde kopen, maar wij weten natuurlijk dat deze sector zich zo snel ontwikkelt dat consumenten binnenkort ook financiële diensten en zelfs auto's op die manier zullen aanschaffen. In mijn kiesdistrict willen ze goedkopere auto's uit Frankrijk en Nederland kopen en daar zijn behoorlijke bedragen mee gemoeid. Als wij meer mensen willen stimuleren om on line te gaan, moeten wij ze ook het recht geven om in hun eigen land te procederen. Wij mogen niet verwachten - en dat geldt met name voor de minder bedeelde consumenten - dat zij naar een rechtbank in het buitenland zullen gaan. In feite weten wij ook wel dat als wij de elektronische handel op een zodanige manier willen reguleren dat zowel de belangen van het bedrijfsleven als van de consument worden gediend, een veel innovatievere aanpak vereist is. Daarvoor is een fundamenteel juridisch kader nodig met innovatieve oplossingen buiten de wetgeving om. Daarom steun ik ook de voorstellen van mevrouw Wallis: het onderzoeken van de mogelijkheden van systemen voor alternatieve geschillenoplossingen, het onderzoeken van betrouwbaarheidskeurmerken, het stimuleren van kleine ondernemingen bij het vrijwillig hanteren van codes voor goed gedrag, en het zoeken naar manieren om geschillen op te lossen die voor alle betrokken partijen aanvaardbaar zijn.
Ook de providers van Internet-diensten zullen hierbij een rol moeten spelen. America Online heeft bijvoorbeeld een eigen systeem voor de elektronische handel waarbij consumenten wordt gegarandeerd dat zij steun zullen krijgen bij het aanhangig maken van een zaak tegen elk bedrijf dat America Online als provider gebruikt. De realiteit in Europa laat helaas zien dat dergelijke systemen hier niet worden gehanteerd; men is zelfs niet eens echt bezig met de ontwikkeling ervan. Zelfs in de VS, waar slechts 8% van de websites over een betrouwbaarheidskeurmerk beschikt, bestaan er nog steeds aanzienlijke problemen bij het juridisch verhaal halen. Dat betekent ook dat een alternatieve geschillenoplossingen niet de plaats mag innemen van de huidige wettelijke verhaalsmogelijkheden. Het kan niet zo zijn dat de consument contractueel zijn recht kan verliezen om naar de rechter te stappen, althans niet op de manier zoals door de Commissie juridische zaken in haar verslag wordt voorgesteld.
Wij moeten op dit gebied nog veel werk verzetten. Wij moeten voor vertrouwen en betrouwbaarheid zorgen, maar totdat de nieuwe systemen operationeel zijn, bestaat er geen enkele reden om consumenten on line andere rechten te geven dan off line.
Ik kan mijn kiezers niet het recht ontzeggen om voor hun eigen rechtbank te procederen. Zij hebben er recht op om een beroep te kunnen doen op hun eigen rechtssysteem en daar moeten we ook aan blijven vasthouden.
Wij geven geen steun aan bevoegdheidsclausules omdat mijn fractie ook van mening is dat deze inbreuk maken op de wetgeving op het gebied van de onredelijke contractsbepalingen; zij veroorzaken een aanzienlijke onevenwichtigheid in de rechten en verplichtingen die uit contracten voortvloeien ten nadele van de consument. Dit leidt naar ons idee alleen maar tot meer rechtsonzekerheid, meer rechtszaken, meer geld wellicht voor advocaten, maar in ieder geval is dat niet in het belang van het bedrijfsleven en de consumenten.
Ik ben erg blij dat de Confederation of British Industry (CBI) in mijn land zich achter de aanpak van mevrouw Wallis heeft geschaard. Het is een wijze keuze die ons helpt om geschillen tussen bedrijfsleven en consumenten op een betere manier op te lossen, zodat een gang naar de rechtbank uiteindelijk slechts als uiterst redmiddel gebruikt hoeft te worden.
Ik ben overigens enigszins teleurgesteld dat een aantal leden van de Commissie juridische zaken blijkbaar vergeten is dat juist onze commissie de verantwoordelijkheid draagt voor de wettelijke bescherming van de consument. Daarom kan het ook niet goed zijn dat wij de uitdagingen van de nieuwe wereld die e-commerce heet, tegemoet treden door de consumentenrechten te beperken. Dit geeft een slecht signaal aan de consumenten. De ontwikkeling van de e-business wordt door een dergelijke houding ook niet gestimuleerd. Bovendien heeft dit een remmend effect op de groei van de elektronische handel tussen bedrijfsleven en consument.
Ik zou daarom willen vragen om wat meer gezond verstand in deze discussie. Ik weet dat geen enkele wetgeving perfect is. Iedereen die zich met de e-commerce-sector bezighoudt, worstelt met het zoeken naar een adequate wet- en regelgeving; met het zoeken naar het juiste evenwicht tussen een zelfregulerende oplossing en een regelgevend kader dat in ieder geval minimale garanties biedt. Daarom vind ik de clausule over de tweejaarlijkse herziening een goede zaak. Daardoor krijgen we de gelegenheid om de verordening te evalueren en de gevolgen voor het MKB en de consumenten in kaart te brengen. Het voorstel om een databank op te zetten en bewijzen te verzamelen is een uitstekend idee. Daarnaast moeten we nu proberen om praktische en effectieve oplossingen te vinden om geschillen te beslechten. Dat mag echter nooit ten koste van de consumenten gaan.

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, de meningsvorming over dit verslag wordt met name bepaald door de artikelen 15 en 17. Ik spreek nu namens mijn fractie over de amendementen die door haar en andere fracties zijn ingediend.
Ons aller doel is het vinden van een evenwichtige oplossing om de consumenten te beschermen en het MKB te behoeden voor uiteenlopende bevoegdheden in de lidstaten. Dit probleem is buiten alle proporties opgeblazen. Uit de beschikbare gegevens blijkt dat dergelijke grensoverschrijdende geschillen over consumentencontracten slechts sporadisch voorkomen. De hoop bestaat dat de meeste ervan in de toekomst opgelost kunnen worden door middel van een alternatieve geschillenregeling. In de gevallen dat dit niet lukt, verkeert de consument in een nadelige positie. Grotere bedrijven kunnen zich juridische bijstand veroorloven. De slimme en verstandige kleine en middelgrote ondernemingen kunnen zich voor een redelijke premie verzekeren. Dat betekent dat er alleen nog maar argeloze bedrijven overblijven die betrokken kunnen zijn bij een transactie buiten hun eigen lidstaat.
In dergelijke omstandigheden is het niet onredelijk om voort te bouwen op de eerdere inhoud van artikel 15. Wij moeten het concept van "zich richten op" dus gewoon gebruiken en constateren dat dit concept ook aangetroffen wordt in de Amerikaanse jurisprudentie en eveneens door de WIPO wordt gebruikt. Het is niet eenvoudig toepasbaar, maar dit concept is al eerder gebruikt en voor deze kwestie zijn er nu eenmaal geen gemakkelijke oplossingen. Dit levert in combinatie met een wijziging op artikel 17 een veel werkbaarder en juridisch steekhoudender pakket op, waardoor het vertrouwen in de elektronische handel gestimuleerd wordt. Door de aanpassing van artikel 17 heeft de consument de vrijheid om bij overeenkomst te kiezen voor een alternatieve geschillenoplossing, terwijl de bestaande consumentenrechten krachtens de richtlijn inzake onredelijke contractsbepalingen onaangetast blijven.
Het feit dat het CBI in mijn land deze amendementen steunt, geeft aan dat we hierin een goed evenwicht hebben gevonden. Ook worden deze amendementen voor meer dan 100% gesteund door de consumentenorganisaties. Zij geven duidelijk de voorkeur aan dit pakket boven dat van de commissie.
Waar ik het in mijn eerdere betoog nog niet over heb gehad, is de rol van het Parlement in dit wetgevingsproces. Wij zijn slechts geraadpleegd. Op basis van de uitspraken van commissaris Byrne, kunnen we constateren dat hij het soort formulering zoals door de commissie is voorgesteld met betrekking tot artikel 17a, niet zal overnemen. Ik geloof dat commissaris Vitorino zijn mening deelt.
Vanuit het perspectief van de Raad heeft de regering van het VK een soortgelijk standpunt ingenomen. Het lijkt onwaarschijnlijk dat het Franse voorzitterschap, dat de nadruk legt op consumentenkwesties, een ander standpunt zal innemen.
Omdat wij slechts geraadpleegd worden, zouden we er vanuit kunnen gaan dat we ook alles kunnen zeggen wat we willen. Wij dragen nu alleen maar een politieke richting uit, maar het is veel belangrijker dat we een wettelijk solide en werkbare oplossing aandragen; geen oplossing die evenveel problemen veroorzaakt als dat er opgelost worden.
Het Parlement zou zich als een verantwoordelijke, volwassen wetgever moeten opstellen, niet als een nukkig kind. Wij hebben de mogelijkheid om voort te bouwen op de aanzienlijke resultaten in het definitieve verslag van de Commissie juridische zaken. Ik hoop dat we nog een paar stappen verder zullen gaan.

Ahern
Ik wil de rapporteur graag bedanken voor haar doorzettingsvermogen. Het was een lange en moeilijke weg.
De Europese Commissie heeft een voorstel ingediend waardoor consumenten het recht hebben om een zaak in de eigen lidstaat aanhangig te maken bij juridische geschillen als gevolg van grensoverschrijdende transacties via e-commerce.
De amendementen van de Commissie juridische zaken die nu in dit Parlement voorliggen zouden ertoe leiden dat dat recht onderworpen wordt aan onredelijke voorwaarden. Ik kan die amendementen dan ook niet steunen. Zij tasten het evenwicht in het verslag aan ten gunste van de handelaren en ten nadele van de consumenten. Een consument kan, voordat een contract wordt gesloten, ermee akkoord gaan af te zien van de mogelijkheid om een gerechtelijke procedure tegen de wederpartij in te stellen bij rechtbanken in de lidstaat waar de consument zelf zijn woonplaats heeft. Het grootste probleem bij een dergelijke aanpak is dat ervan uitgegaan wordt dat de consumenten eerst de kleine lettertjes in zulke contracten lezen. Zelfs al zouden ze dat doen, dan is het nog maar de vraag of zij de gevolgen volledig begrijpen van het feit dat zij ermee akkoord gaan om afstand te doen van het recht op een gerechtelijke procedure in hun eigen lidstaat en wat de verschillen zijn met betrekking tot de te maken kosten, de rechtssystemen, de taalkeuze en dergelijke.
Het is onwaarschijnlijk dat de gemiddelde consument zich hiervan bewust is en de gevolgen overziet. Wij kunnen er dan ook niet mee instemmen dat er op deze manier aan hun wettelijke rechten wordt getornd. Ik ben het met mevrouw Wallis eens dat commissaris Byrne gelijk had met zijn opmerking dat hij dit niet zou accepteren. Ik hoop dat commissaris Vitorino er ook zo over denkt, want anders zou het resultaat rampzalig zijn.
In de Commissie juridische zaken bestond echter wel overeenstemming dat er een samenhangende aanpak nodig was met betrekking tot de Internetwetgeving. Krachtens het onderhavige voorstel wordt de belangrijkste informatie uit dossiers van rechtbanken in een gestandaardiseerde vorm gekopieerd naar een centrale databank, waar zij on line kan worden geraadpleegd door belanghebbenden. Een dergelijk systeem bevordert ook de convergentie en de coördinatie van de verschillende nationale rechtsstelsels en stelt partijen in staat om de status van handelspartners en leveranciers te controleren. Dat is met name van belang in het tijdperk van de elektronische handel.
De Europese databank zal met open armen worden ontvangen en ik hoop dat wij onze steun aan dit verslag kunnen geven.

Gallagher
Ik wil mevrouw Wallis graag complimenteren met de voorbereidingen op en de presentatie van haar verslag. In grote lijnen ben ik erg blij met dit verslag. Ik zal mij met name concentreren op amendement 20, overweging 26 (nieuw) waarin staat dat de Commissie voorstellen zal bestuderen voor het opzetten van een centrale elektronische EU-databank voor gedingen en vonnissen.
De reden hiervoor wordt in dit verslag duidelijk gerechtvaardigd. Zo'n databank zou pro-burger en pro-consument zijn en ik zou de Commissie ten sterkste willen aanraden om dit voorstel welwillend te overwegen juist omdat het zo pro-burger en pro-consument is. Omdat we tegenwoordig in een mondiaal netwerk leven met een mondiale economie en mondiale bedrijven, zou ik de Commissie nadrukkelijk willen aanraden om welwillend tegenover dit voorstel te staan.
Wij moeten echter nog steeds voor de infrastructuur zorgen waardoor onze consumenten kunnen profiteren van het Verdrag van Brussel, zoals gewijzigd en uitgebreid, en waardoor buitenlandse investeerders worden aangetrokken.
Het is noodzakelijk om die databank op te zetten. Deze databank is overigens geïnspireerd op een voorstel van een Ierse advocaat, Twinkle Egan, die zich al enkele jaren vol overgave met dit initiatief bezighoudt. Ik loop het risico dat ik in herhaling val, maar zo'n databank heeft absoluut positieve gevolgen voor de burgers. Dit systeem heeft het voordeel dat het al doorgelicht is door veel gerenommeerde instituten, met inbegrip van de International Bar Association. Het aantrekkelijke van het systeem is dat het, na uitbreiding, in staat is om het internationale rechtssysteem van de globaliserende wereld waarin wij leven en handelen, te synchroniseren.
Door dit systeem krijgen de burgers van de Gemeenschap - en natuurlijk ook andere mensen - de mogelijkheid om rechtstreeks en gemakkelijk toegang te krijgen tot gezaghebbende en actuele informatie met betrekking tot het bestaan en de voortgang van grensoverschrijdende rechtszaken waarin zij wellicht een legitiem belang hebben. Dit systeem zorgt ook voor een grotere efficiënte bij het verkrijgen en ten uitvoer leggen van vonnissen.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, we moeten erkennen dat mevrouw Wallis een enorme hoeveelheid werk heeft verzet en geprobeerd heeft in dit gecompliceerde verslag een zekere mate van evenwicht te bewaren. We proberen immers procedures vast te stellen die in de toekomst voor ons allemaal van groot belang zullen zijn.
Het debat van vanavond lijkt uiterst technisch, maar draait in werkelijkheid om belangrijke politieke standpunten. We moeten onder andere basisregels vaststellen voor de werking van de markt en voor de betrekkingen tussen twee fundamentele marktdeelnemers: de dienstverlener en de consument. Het is te gemakkelijk om te zeggen: "laten we de consument beschermen" , en te bepalen dat het toepasselijk recht en het bevoegde gerecht altijd, hoe dan ook, dat van de woonplaats van de consument is.
In werkelijkheid is de markt, vooral die van de nieuwe economie, een complexe omgeving waar harde regelgeving wordt weggevaagd door de handelsbetrekkingen tussen de spelers en door de grote hoeveelheid verschillende mogelijke transactievormen. Wij allen kunnen vanuit Brussel via Internet goederen kopen in Hong Kong en die in Buenos Aires laten bezorgen. Het lijkt me in de praktijk niet haalbaar door middel van een verordening vast te stellen welk gerecht bevoegd is, welk recht van toepassing is en wat de woonplaats van de consument is. Als de koper een inwoner van Italië is, kan dat van belang zijn, gezien de enorme vertragingen in Italiaanse civielrechtelijke procedures. Volgens ons eist de markt echter een snelle oplossing van mogelijke geschillen met behulp van buitengerechtelijke procedures en bemiddeling door deskundigen.
Vandaag de dag betreden nieuwe deelnemers het terrein van de regels voor de wereldmarkt: te denken valt bijvoorbeeld aan de grote advocatenkantoren, global players in internationale transacties. Zij zijn diegenen die nieuwe regels vaststellen en nieuwe manieren bedenken om geschillen te beslechten. Mondeling recht, dat kan inspelen op flexibele markten, op concrete gevallen, neemt steeds meer de plaats in van geschreven recht. De mondialisering van de markten leidt tot pluriform recht, gecreëerd door de betrokken maatschappelijke groepen zelf. Ze vormen de weerslag van de voortdurende behoefte aan verandering en uitbreiding van de markt. Er ontstaat een wisselwerking tussen regulering en zelfregulering. De beginselen van soevereiniteit en territorialiteit, die de basis vormen van de nationale staat, verliezen steeds meer aan betekenis. Hoe moet het bedrijfsleven, met name het midden- en kleinbedrijf, reageren op strikte en nadelige regels? Ofwel bedrijven besluiten geen handel te drijven buiten hun eigen land, om niet het risico van excessieve proceskosten te lopen, ofwel ze nemen het risico van gerechtelijke procedures en verhogen hun prijzen.
Uiteindelijk betaalt de consument de prijs, in de vorm van een beperkter aanbod van goederen en diensten en hoge prijzen. Terwijl de consument juist degene is die we met onze voorschriften proberen te beschermen. Bovendien belemmeren we zo de economische groei en de groei van de werkgelegenheid die de nieuwe economie in het vooruitzicht stelt. Dat is kennelijk wat een deel van dit Parlement wil, te oordelen naar de demagogische amendementen van vandaag. Wij doen daar niet aan mee. In de enkele maanden geleden goedgekeurde richtlijn betreffende elektronische handel hebben we immers regels opgenomen voor het sluiten van contracten on line en hebben we de beginselen van de interne markt bevestigd: rule of origin en on country control. Daarom staat mijn fractie volledig achter het standpunt van de Commissie juridische zaken, die meer neigt naar grotere flexibiliteit. Ik wil hier nog een laatste opmerking aan toevoegen: juridische oplossingen voor de markt moeten nu mondiaal geregeld worden, des te meer als het de nieuwe economie betreft. De Europese Unie moet een eigen model voorstellen, maar zonder een overeenkomst op mondiaal niveau zou dat wel eens weinig effect kunnen sorteren.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in tegenstelling tot veel andere collega's is het geen gewoonte van me om de rapporteur automatisch te bedanken. Ik doe dat alleen als daar aanleiding voor is. Vandaag heb ik een reden om Diana Wallis te bedanken voor het engelengeduld en het doorzettingsvermogen dat ze aan de dag heeft gelegd in verband met het uitwerken van dit verslag. Wat een engelengeduld en een doorzettingsvermogen!
Ik wil benadrukken dat de meerderheid van de ELDR-Fractie achter haar staat en achter de amendementen die ze namens de fractie heeft ingediend. Ik wil er ook op wijzen dat het debat tot op zekere hoogte frustrerend was. Als er evenveel energie was gestoken in het ontwikkelen van vertrouwenwekkende systemen als in de lobby, die niet geheel vlekkeloos is verlopen, was er mijns inziens bij de consumenten nu al veel meer vertrouwen geweest om te gaan kopen.
Een grote verdienste van het werk is het belang dat de rapporteur en het Parlement aan consumentvriendelijke mechanismen voor conflictoplossing hechten. Het is belangrijk, en ik denk dat er zonder dit werk veel minder belang aan deze kwestie gehecht zou zijn. We weten allemaal, en dat is al verschillende keren gezegd, dat het grootste geschil de bevoegdheden in de elektronische handel betrof. Omdat deze kwestie een precedent schept, voeren we een intensieve lobby. Het is een vraag die we nog vaak aan de orde zullen stellen; ik denk aan belastingkwesties, ik denk aan computercriminaliteit. We moeten de kwestie van de bevoegdheden oplossen. Veel wijst er mijns inziens op dat er in de toekomst duidelijkere regels moeten komen voor de woonplaats. Het is niet meer duidelijk waar iets zich heeft afgespeeld. Dat kwam gisteren ook naar voren tijdens het seminar over computercriminaliteit. Wat is de woonplaats? Daarom is het zo belangrijk dat we vandaag besluiten dat de woonplaats van de consument uiteindelijk bepalend is.
Tot slot wil ik het volgende vragen aan degenen die de meerderheid van de Commissie juridische zaken en interne markt bij de stemming zullen steunen: hoe kunnen zij de consumenten in hun eigen land nog recht in de ogen kijken als die erachter komen dat het standpunt van de meerderheid van de Juridische commissie in de praktijk ertoe leidt dat hen de toegang tot de rechtbank in hun eigen land wordt geweigerd?
Tot slot nog iets bijna-bijbels. Ik kwam een keer een oude man tegen die zei: "Ik ben ervan overtuigd dat wanneer ik met God praat, ik mijn eigen taal kan spreken, en ik hoop dat dat ook geldt voor de rechtbanken waarvoor ik eventueel zal moeten verschijnen."

Crowley
Ik sluit me graag aan bij mijn collega's en bedank mevrouw Wallis voor haar geweldige inspanningen en werkzaamheden met betrekking tot dit zeer moeilijke verslag. Ik wil ook graag de oproep van mijn collega, Pat the Cope Gallagher, en van mijn andere Ierse collega, Nuala Ahern, steunen voor het opzetten van een centrale elektronische EU-databank voor jurisprudentie, zoals oorspronkelijk voorgesteld door de Ierse jurist Twinkle Egan.
Als we echter kijken naar de problemen die zich hebben voorgedaan met betrekking tot dit verslag, als we de zeer uiteenlopende standpunten in ogenschouw nemen - van de zogenaamde puristen namens de consumenten en van de zogenaamde puristen namens het bedrijfsleven en de e-commerce - zijn we soms geneigd te vergeten dat veel kleine en middelgrote ondernemingen zelf ook consumenten zijn. Zij zullen zaken moeten doen met grotere bedrijven of grotere leveranciers en zij verdienen dezelfde bescherming die ik "als individu" of een andere individuele consument ook zou hebben.
Waar wij binnen dat nieuwe kader dan ook de meeste behoefte aan hebben, is duidelijkheid en zekerheid; niet alleen met betrekking tot de beschikbare bescherming, maar ook met betrekking tot de verantwoordelijkheden van de mensen die on line handelen.
Ik heb in andere wetgeving gezocht naar analogieën en lessen die daaruit geleerd kunnen worden. Krachtens de diverse richtlijnen betreffende verzekeringen bijvoorbeeld, zijn verzekeringsmaatschappijen zonder vestiging in een bepaalde lidstaat verplicht om in die lidstaat een agent te hebben als zij daar verzekeringsclaims willen afhandelen. Waarom zouden we een soortgelijke verplichting ook niet opleggen aan bedrijven die on line handelen?
Iets soortgelijks doet zich voor bij de richtlijn inzake het consumentenkrediet. Ook krachtens die richtlijn is degene die de diensten verleent, verplicht om de consument op bepaalde rechten en ook bepaalde ontsnappingsclausules te wijzen. Het is niet moeilijk om een dergelijke aanpak te vertalen naar een directe relatie tussen een consument en een service-provider.
Daarom is het ook vandaag van het allergrootste belang dat wij ervoor zorgen dat deze verordening van kracht wordt. Wij mogen geen uitstel meer dulden. Wij moeten niet nog meer modder in het water gooien en deze kwestie nog meer vertroebelen. Europa heeft, vergeleken met de rest van de wereld, een achterstand op het gebied van e-commerce en Internet-handel. Wij moeten dus nieuwe regelingen treffen met betrekking tot het scheppen van on line bedrijvigheid en de bescherming van consumentenrechten. Alleen op die manier kunnen wij er ook voor zorgen dat Europa haar rechtmatige plaats bemachtigt aan de top van het wereldhandelssysteem van Internet en de on line economie.
Daarom is het belangrijk dat wij met betrekking tot de onderwerpen waarover nogal wat verschil van mening heeft bestaan, het algemene advies zoals dat is opgesteld dor de Commissie juridische zaken en zoals gepresenteerd door mevrouw Wallis, steunen. Ik hou hierbij rekening met de opmerking die commissaris Byrne onlangs in zijn betoog maakte over die andere mogelijkheden. Geen enkele consument, al dan niet "als individu" of als bedrijf, kan het uiteindelijke recht ontzegd worden om gerechtelijke stappen te ondernemen, maar dat betekent niet dat dat dan ook de eerste stap moet zijn. Wij moeten overeenstemming bereiken over een systeem voor geschillenoplossing op lokaal niveau, zodat ook de kosten van het oplossen van consumentengeschillen omlaag kunnen. Veel sprekers hebben hier vanavond namelijk al op het probleem gewezen van de extra kosten met betrekking tot het oplossen van geschillen.
Tot slot zou ik de rapporteur en de vertegenwoordigers van de Commissie nogmaals willen bedanken voor hun inspanningen. Ook wil ik alle afgevaardigden eraan herinneren dat er krachtens het eerste Verdrag van Brussel nog een andere manier is en dat wij ook andere mechanismen kunnen gebruiken. Laten wij eerst dit verslag aannemen en pas veranderingen op andere gebieden aanbrengen wanneer we daarmee geconfronteerd worden.

Inglewood
Mevrouw Wallis is zich er heel goed van bewust dat ik het met een aantal dingen niet eens was die zij gezegd heeft in de periode dat zij rapporteur voor dit belangrijke verslag is geweest. Desondanks zou ik graag mijn waardering willen uitspreken voor de aanzienlijke hoeveelheid werk en inspanning die zij ten behoeve van het Parlement in deze kwestie heeft gestoken.
Als vertegenwoordiger van de Britse conservatieven en van de Commissie juridische zaken en interne markt wil ik allereerst mijn steun betuigen aan de opmerkingen die mevrouw Palacio Vallelersundi, de voorzitter van die commissie, heeft gemaakt. Het proces waar dit debat deel van uitmaakt, is al uitgelegd; het is onderdeel van de zogenaamde Amsterdammisering van het Verdrag van Brussel. Het is weliswaar een ongebruikelijk proces, maar dat neemt niet weg dat het Parlement in deze raadplegingsprocedure als duidelijke boodschap moet meegeven dat het onvoldoende is om het Verdrag van Brussel klakkeloos in een verordening om te zetten: dat Verdrag moet namelijk geactualiseerd worden zodat het tegemoet komt aan de eisen van de hedendaagse wereld.
Het Verdrag zelf is oud. Het dateert nog uit de periode van vóór de toetreding van mijn eigen land tot de Europese Economische Gemeenschap. Dit Verdrag stamt niet alleen uit het tijdperk van vóór Internet, maar zelfs nog van vóór de eerste commercieel beschikbare PC's. Het is dan ook treurig dat de Commissie en de Raad zich erg terughoudend opgesteld hebben bij de aanpassing van het Verdrag aan de eisen van de moderne tijd. Wij leven vandaag immers in een wereld waarbij we de nationale jurisdicties langzaam maar zeker inruilen voor netwerkstelsels. In die wereld van netwerkstelsels zijn procedures voor geschillenoplossingen op basis van traditionele jurisdicties van weinig waarde voor consumenten en handelaren wanneer er dingen mis zijn gegaan.
Dat is dan ook de reden dat de aspecten en argumenten omtrent de rechterlijke bevoegdheid uit de geschillensfeer gehaald moeten worden. Systemen voor alternatieve geschillenoplossing zijn een vorm van bona fide geprivatiseerd recht waar de partijen en wetgevers overeenstemming over hebben bereikt. Deze systemen moeten dan ook het eerste en belangrijkste middel zijn om geschillen op te lossen. Zij mogen niet uitsluitend gebruikt worden als eerste verkennende stappen voordat een teleurgestelde consument alsnog zijn heil zoekt in zijn eigen rechtssysteem. Als dat namelijk het geval blijkt te zijn, zullen talloze kleine en middelgrote ondernemingen Internet als verkoopkanaal boycotten, wat niet alleen ten koste gaat van hun eigen rentabiliteit, maar ook van hun bijdrage aan de maatschappij en aan de nationale schatkisten.
Dit zal de keuzemogelijkheden van de Europese burgers danig aantasten, waardoor de levenskwaliteit en de levensstandaard achteruit zullen gaan. Ik hoor mijn tegenstanders al zeggen: "Daar heb je Lord Inglewood weer, de vertegenwoordiger van de reactionaire krachten. Hij trekt zich niets aan van de eerbiedwaardige traditie van de Gemeenschap op het gebied van consumentenbescherming en met willekeurige argumenten in de hand breekt hij de gedetailleerde bepalingen van de bestaande wetgeving in de Europese Gemeenschap op dat gebied af".
Ik zal met dat laatste punt beginnen. Mijn argumenten zijn gebaseerd op het feit dat de bestaande wetgeving niet meer voldoet aan de behoeften van de consumenten. Een nieuwe wet zal altijd een opvolger zijn van zijn voorgangers. Als de huidige vorm van consumentenbescherming aan herziening toe is, kunnen en zullen eerdere wetgevers de rapporteurs en hun wetgevende opvolgers niet tegenhouden.
Wanneer de tijd voor verandering aangebroken is, is het tijd om veranderingen door te voeren en die tijd is nu gekomen. De wereld staat niet stil. Wij moeten daarin meegaan en dat komt nergens duidelijker naar voren dan in de discussie die we gevoerd hebben over de gerichte website. Dat is een contradictio in terminis aangezien Internet een winkeletalage vormt voor iedereen die met een computer op het netwerk is aangesloten. Om op een gekunstelde manier te beargumenteren dat een website wel op sommige mensen gericht kan zijn, maar niet op andere, getuigt van taalkundige gemakzucht, commerciële onzinnigheid en technologisch onbenul.
Door het verslag van de commissie aan te nemen, hebben wij morgen de kans om voor de 21ste eeuw te stemmen, voor de consumenten, de handelaars en de burgers. Het alternatief zou de ondersteuning van de amendementen zijn. Dat zou echter betekenen dat wij wel naar de toekomst kijken, maar die daarna snel de rug toekeren om vervolgens schrale troost te putten uit de vorige eeuw.
Mijn delegatie en mijn fractie kiezen voor oplossingen van de 21ste eeuw voor problemen van de 21ste eeuw. Dat betekent dat wij het verslag van de commissie zullen steunen.

Evans, Robert J
Mijnheer de Voorzitter, ik respecteer het ambt van Voorzitter als geen ander, maar ik vraag mij wel af hoe u het feit kunt rechtvaardigen dat u een bepaalde spreektijd aangeeft om u daar vervolgens bij verschillende sprekers absoluut niet aan te houden. Ik wil geen enkel oordeel uitspreken over de vorige sprekers of over de inhoud van hun betoog, maar als zij een spreektijd van drie minuten toebedeeld krijgen, is het tegenover de mensen die zich eerder wel stipt aan hun spreektijd hebben gehouden, beledigend om diverse sprekers daarna 50% meer tijd te gunnen. Ik vraag mij af of u kunt uitleggen waarom u besloten heeft om de klok te negeren?

De Voorzitter
Ik verlies de tijd niet uit het oog, en ik waak tegen overmatig gebruik van mijn tolerantie. Over het algemeen hebben de afgevaardigden zich gehouden aan hun spreektijd, en in elk geval hebben zij hun standpunten uiteengezet. Ik stel mij verantwoordelijk voor het uitlopen van deze vergadering, dat echter winst zal opleveren omdat we hiermee tijd besparen - als we die tenminste niet verliezen aan moties van orde. Hiermee wordt beslist geen precedent geschapen.

Beysen
Voorzitter, collega's, mag ik vooreerst onderstrepen dat mijn collega Wallis zich geen inspanning heeft ontzien om dit verslag ter bespreking te kunnen voorleggen. Het verslag zoals het in de commissie is goedgekeurd is mijns inziens een toonbeeld van evenwicht in het rekening houden met de belangen van alle partijen zowel aan de zijde van de kleine en middelgrote ondernemingen als aan de zijde van de consumenten.
Het zou jammer zijn mocht dat evenwicht nog verstoord worden door de stemming van morgen en overigens kan ik nauwelijks geloven dat de Raad zal kunnen instemmen met de voorliggende amendementen.
Laat mij even uitleggen waarom. De terminologie zoals het thans voorligt, is duidelijk. Wij spreken over contracts concluded at a distance, een terminologie die zelfs voor een leek veel duidelijker is dan directed activities, zoals thans in het amendement wordt voorgelegd. Laat mij dit opnieuw illustreren met een voorbeeld. Een Franse wijnboer prijst zijn cremant aan in het Frans. Een Franse consument zal dan wel de bescherming genieten onder de Brussels convention, omdat de activities van de wijnboer zijn purposely directed in a substantial way, doch de Engelse, de Belgische, de Italiaanse consument zal geen bescherming genieten want de activiteiten werden niet rechtstreeks en doelbewust gericht naar deze consumenten. Het gevolg is dat er een grote juridische onzekerheid zal bestaan en dat er diverse procedures zullen worden uitgevochten voor de rechtbanken waar men geval per geval zal dienen te onderzoeken of de activiteiten nu al dan niet doelbewust gericht waren op.
In tweede instantie vind ik het zeer belangrijk dat in het verslag de mogelijkheid wordt geboden dat partijen zelf een bevoegdheidsclausule kunnen inlassen in hun contract. De contractuele vrijheid is een fundamenteel basisbegrip. Indien men de contractuele vrijheid en bijgevolg het grondwettelijk recht aan een partij ontzegt om zich te wenden tot de rechter dan voorzie ik diverse procedures die zullen worden ingeleid wegens rechtsweigering.
Ik denk dat de Brussels convention strategisch van zeer groot belang is voor de ontwikkeling van de elektronische handel binnen de interne markt en dat zij ook belangrijke implicaties zal hebben op het al dan niet slagen van kleine en middelgrote ondernemingen. Ik hoop dan ook dat dit verslag, zoals het werd goedgekeurd in de commissie, morgen ongewijzigd zal worden aangenomen in de plenaire.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, ik heb al bij vorige gelegenheden in dit Huis opgemerkt dat ik het voorrecht had om als een van de weinige niet-juristen mee te mogen werken in een erg interessante Commissie juridische zaken. Diana Wallis is een internationaal gerenommeerd juriste en zij was dan ook de ideale persoon om dit zeer complexe dossier te behandelen. Ik wil haar graag bedanken voor de manier waarop zij dit gedaan heeft en de wijze waarop zij ons zo genereus in haar kennis heeft laten delen. Ik heb er zonder twijfel heel veel van geleerd.
Ik wil nader ingaan op een punt dat ik erg belangrijk vind. Zoals mijn collega, Lord Inglewood, al opmerkte, proberen we ons aan te passen aan een nieuwe wereld zodat de kleine ondernemingen kunnen profiteren van het meest krachtige, internationale marketinginstrument dat ooit tot hun beschikking heeft gestaan. Wij willen graag dat veel bedrijven het netwerk, Internet, gebruiken om hun producten aan klanten in heel Europa te verkopen. Veel van die kleine bedrijven hebben nog geen ervaring met exportactiviteiten, hebben ook geen netwerk aan advocaten en zullen dus zelf onzeker zijn over hoe ze met klachten van consumenten moeten omgaan. De manier waarop de commissie uiteindelijk de aanpak heeft gestructureerd, weerspiegelt precies het benodigde evenwicht.
Laat er geen misverstand over bestaan: onze voorstellen met betrekking tot deze alternatieve jurisdictieclausules zijn niet bedoeld voor de grotere ondernemingen. Grote ondernemingen, zelfs middelgrote ondernemingen, hebben vestigingen in heel Europa en de beschikking over juristen. Zij weten hoe ze met consumenten op dat gebied om moeten gaan. De basis dat consumenten bij geschillen het recht moeten hebben om een gerechtelijke procedure op te starten in de lidstaat waar zij hun woonplaats hebben, blijft onaangetast. In sommige betogen van vanavond is de indruk gewekt dat er aan dat recht getornd werd. Mevrouw Ahern zei bijvoorbeeld - en het is jammer dat ze nu niet aanwezig is - dat het rampzalige gevolgen zou hebben als dit verslag wordt aangenomen. Ik ben het absoluut niet met haar eens.
Wij bieden kleine bedrijven alleen maar de mogelijkheid om voor een alternatief te kiezen. Zij kunnen met consumenten een alternatieve jurisdictie overeenkomen, maar wel op zeer strikte voorwaarden. Er is ook een dubbele beveiliging ingebouwd. In de eerste plaats moeten bedrijven er eerst mee akkoord gaan om een alternatief systeem voor de oplossing van geschillen op te nemen voordat zij een beroep kunnen doen op de alternatieve jurisdictieclausule. In de tweede plaats moeten de voorwaarden erg duidelijk aan de betrokken consument worden uitgelegd voordat hij besluit om ze al dan niet te accepteren.
Geachte afgevaardigden, laten we even stilstaan bij deze on line wereld. Diegenen onder u die wel eens iets on line hebben besteld, zullen op de hoogte zijn geweest van de betreffende voorwaarden en het feit dat zij die moesten accepteren. U drukt op een toets of u verplaatst uw muis, maar u neemt uiteindelijk een bewuste beslissing. Wie van u heeft de meest recente gas- of elektriciteitsrekening omgedraaid om op de achterkant de kleine lettertjes, de bijbehorende voorwaarden, te lezen? Wie van u realiseerde zich dat hij of zij die voorwaarden eigenlijk wel automatisch accepteerde? In de on line wereld moeten we op een andere manier denken. Wij denken hier nog steeds in de termen van de oude wereld; althans sommige collega's van ons denken in die termen van de oude wereld.
Wij moeten morgen het verslag van de commissie aannemen en vooruitkijken. Dat is onze rol als volwassen wetgever. Wij moeten nadenken over nieuwe ideeën, veranderingen stimuleren en niet noodzakelijkerwijs, zoals Lord Inglewood zei, blijven vasthouden aan de traditionele kennis waar we al vele jaren gebruik van maken.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris Vitorino, het is belangrijk voor de elektronische handelsmarkt dat men in een elektronisch milieu op Europees niveau handel kan drijven. Op de markt mogen geen grenzen worden getrokken, noch door wetgeving noch door technologie. Een Europa zonder grenzen is in het belang van de consument. Als de amendementen van de commissie op het onderhavige verslag morgen worden verworpen, komt de toekomst van de elektronische handel in Europa in gevaar.
Beste vrienden, zo goed als het voor de werkgelegenheid onder onze juristen ook zou zijn, voor de kleine en middelgrote ondernemingen in Europa zou het een enorme belasting zijn om, wanneer zij elektronische handel drijven, rekening te houden met de wetgeving van alle EU-landen en de landen die het Verdrag van Lugano hebben ondertekend. Waarschijnlijk houdt het ook in dat fatsoenlijke bedrijven die hun verantwoordelijkheid willen dragen en zorg dragen voor hun consumenten, helemaal niet mee gaan doen met de elektronische handel. Als gevolg daarvan zal het op de consument gerichte aanbod in zijn totaliteit afnemen, zoals ook Lord Inglewood eerder al heeft gezegd. Aan de andere kant blijven op de markt wel de onverantwoordelijke grappenmakers die zich alleen om de consument bekommeren totdat het geld op de rekening van de verkoper is gestort.
Overeenkomstig het voorstel van de consumentenorganisatie mag de verkoop zich alleen richten op één land of één bepaalde markt, wat in de wereld van Internet technisch gezien niet eens mogelijk is. De elektronische wereld kent geen staatsgrenzen. Het zou bovendien consumenten uitsluiten, want de consument moet het recht hebben producten waar dan ook en waarvandaan dan ook te bestellen. Waarschijnlijk is een dergelijke interpretatie ook in strijd met het vrij verkeer van goederen en diensten van artikel 49 van het Verdrag van Rome. Een bedrijf dat zich met elektronische handel bezighoudt, kan meestal niet eens weten waar de consument vandaan komt. Het is dus onmogelijk te eisen dat een bedrijf van tevoren de wetgeving voor consumentenbescherming in het land waar de consument vandaan komt bestudeert, omdat dat welk land dan ook kan zijn. Het ontwikkelen van alternatieve methodes om geschillen op te lossen is daarentegen verstandig. De deelnemers aan de elektronische handel moeten echter het recht hebben te kiezen tussen de gewone rechtsgang en geschillenoplossing buiten de rechter om.
Ik verzoek ook de Raad en de Commissie bij hun werk nog eens te bepalen of het verstandig is het charge back-mechanisme te overwegen dat commissaris de Palacio met haar amendement opnieuw in het verslag heeft gebracht. Het kan de bureaucratie voor de consument vergroten. Wat dit betreft is ook het standpunt van de commissie niet volledig, maar het lijkt erop dat de meerderheid in dit gebouw het steunt en dat het morgen gehandhaafd blijft als het standpunt van het Parlement, wat een goede zaak is.

Villiers
Ongeveer achttien maanden geleden heeft de Raad van de Europese Unie bijna ongezien de nieuwe Brusselse ontwerpverordening goedgekeurd die eigenlijk niet veel meer was dan een soort kopie van oude beginselen. Het doel hiervan was waarschijnlijk om die oude beginselen toe te passen op de moderne omstandigheden, maar dan wel zonder daarover na te denken, zonder discussie en zonder raadpleging. Ongeacht de uitslag van de stemming morgen, hoop ik dat de Commissie én de Raad oog zullen hebben voor de uitgebreide discussies en het debat hier in dit Parlement, waarbij zowel rekening is gehouden met de belangen van het bedrijfsleven als met die van de consumenten.
Ik ben het niet met de suggestie van mevrouw Wallis eens dat we nu in zouden moeten binden alleen maar omdat commissaris Byrne wat kritiek heeft geleverd op het resultaat dat in de Commissie juridische zaken is bereikt. Ik zou eerder willen zeggen dat wij pal moeten staan voor onze eigen overtuiging wat de beste oplossing voor de consumenten en voor de e-commerce in Europa Unie is. Als de heer Byrne daar moeite mee heeft, dan moet dat maar.
Ik geef mijn volledige steun aan de conclusies die de Commissie juridische zaken heeft getrokken. Zij vertegenwoordigen een verstandig evenwicht tussen, aan de ene kant, het beschermen van de consumenten en, aan de andere kant, de garantie dat diezelfde consumenten toegang hebben tot de lage prijzen en uitgebreide keuzemogelijkheden die deel uitmaken van een waarlijk concurrerende markt. In deze nieuwe wereld, waar de fysieke locatie voor de onderhavige kwestie vrijwel geen rol meer speelt, zullen we een beslissing moeten nemen welke rechter bevoegd is bij een geschil; waar een geschil uiteindelijk beslecht zal worden. In de meest pragmatische en verstandige oplossing wordt die keuze aan de consumenten en de bedrijven zelf overgelaten. Dit geeft zowel het bedrijfsleven als de consumenten de grootst mogelijke zekerheid. Het vormt geen aantasting van de reeds bestaande consumentenrechten. Door deze oplossing kunnen consumenten hun eigen keuzes maken. Het is een weerspiegeling van hun verbeterde status in een nieuwe Internet-wereld waardoor zij meer macht en mogelijkheden krijgen dan ooit tevoren.
Als kleine bedrijven van de markt worden gejaagd vanwege de voorstellen van de Commissie of indien we de amendementen van mevrouw Wallis morgen aannemen, dan zullen de consumenten hiervan de nadelige gevolgen ondervinden. Zij worden dan namelijk overgeleverd aan de willekeur van de multinationals, waardoor zij niet kunnen profiteren van de lagere prijzen waar zij recht op hebben op basis van de nieuwe Internet-economie. Nog belangrijker is dat daardoor de nieuwe economie en de e-commerce in de Europese Unie gevaar dreigen te lopen.
Wij hebben op dat gebied een betreurenswaardig grote achterstand op de Verenigde Staten. Als wij morgen de voorgestelde amendementen van mevrouw Wallis steunen, zal die achterstand niet kleiner worden. De voorstellen van de Europese Commissie vertegenwoordigen zonder twijfel het slechtst denkbare scenario. Zij leiden tot onzekerheid en juridische risico's voor het bedrijfsleven zonder dat er sprake is van echte consumentenbescherming. In veel gevallen zou het recht om een zaak in de eigen lidstaat aanhangig te maken slechts een wassen neus zijn, omdat dat vonnis alleen maar ten uitvoer kan worden gelegd als er ook in het buitenland actie wordt ondernomen. Dat zou dezelfde ongemakken opleveren als je sowieso naar het buitenland had moeten gaan om over het geschil te procederen.
De Commissie juridische zaken heeft een pragmatische oplossing voorgesteld. Het is een verstandige en evenwichtige oplossing voor een moeilijke kwestie en ik zou een beroep willen doen op dit Huis om de ontwerpwetgevingsresolutie zoals voorgesteld door de Commissie juridische zaken, te steunen.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie prijst zich gelukkig dat dit voorstel niet alleen de aandacht en zorgvuldige behandeling heeft gekregen die alle voorstellen in dit Parlement ten deel vallen, maar dat het hier ook nog eens om een werkstuk van uitzonderlijk hoge kwaliteit gaat. De rapporteur, mevrouw Diana Wallis, heeft er bijzonder veel energie in gestoken. Ik wil haar daarvoor bedanken, en ik dank natuurlijk ook de Commissie juridische zaken, voorgezeten door mevrouw Ana de Palacio.
De Amsterdammisering van het Verdrag van Brussel-I wordt door het Franse voorzitterschap als een prioriteit beschouwd. Dat is genoegzaam bekend. Waar het de Commissie om gaat is dat er een juridisch instrument wordt geschapen aan de hand waarvan er duidelijke, transparante en door iedereen aanvaarde regels kunnen worden vastgelegd voor een geharmoniseerde toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning van gerechtelijke beslissingen. Er moet dan uiteraard een discussie worden gevoerd over de principes en regels zoals die van toepassing zullen moeten zijn op de bevoegdheden van de gerechtelijke instanties van de lidstaten als er sprake is van een grensoverschrijdend geschil.
Om die reden is deze verordening vrij ruim geformuleerd. Er is allereerst een beginsel in opgenomen dat - dunkt mij - nu toch wel universeel aanvaard is: de bevoegdheid van de gerechtelijke instanties in de lidstaat waar de gedaagde domicilie houdt. Met het oog op grotere flexibiliteit en tevens om recht te doen wedervaren aan de specifieke behoeften van partijen in een concreet geschil, geeft de ontwerpverordening ook regels voor alternatieve bevoegdheid. We moeten daarbij in de eerste plaats denken aan de bevoegdheid van de gerechtelijke instanties in de lidstaat waar de prestatie die het onderwerp van de overeenkomst vormt, geleverd moet worden, of, in het geval van een onrechtmatige daad, de lidstaat waar de schadeveroorzakende gebeurtenissen zich hebben voorgedaan. Er is bovendien gedacht aan de bescherming van de zwakkere partij in een consumentenovereenkomst, dat wil zeggen: de consument. Ik zal daar later nog op terugkomen. De verordening biedt ook bescherming voor werknemers en verzekerden, aangezien die in arbeids- en verzekeringsovereenkomsten als de zwakkere partij gezien moeten worden. Als aan bepaalde voorwaarden voldaan is, kunnen deze categorieën personen bij de gerechtelijke instanties van hun land van domicilie een geding voeren. Dat is, ruw geschetst, het juridisch kader.
We zijn ons ervan bewust - en ik geloof dat ik dit Parlement daarop moet wijzen - dat de voorgestelde verordening een horizontaal instrument is. Het heeft betrekking op burgerlijk en handelsrecht, en dan in algemene zin. De verordening beperkt zich niet tot verbintenissenrecht, maar bestrijkt ook andere gebieden van burgerlijk recht. Gaat het om verbintenissenrecht, dan is het nuttig te bedenken dat we het hier hebben over rechtsregels die van toepassing zijn op vrijwel alle denkbare overeenkomsten: tussen bedrijven, tussen bedrijven en consumenten, en tot slot tussen particulieren onderling. Een aantal bijzondere overeenkomsten, zoals arbeids- en verzekeringsovereenkomsten valt een specifieke behandeling ten deel. Ik begrijp heel goed dat de discussie zich heeft toegespitst op dat onderdeel van de verordening dat te maken heeft met de toepassing van de nieuwe regels voor e-commerce, maar ik wil hier toch benadrukken dat de verordening een veel breder toepassingsgebied heeft. Het aannemen van een verordening voor deze materie is een enorme stap voorwaarts vergeleken bij eenvoudige samenwerking in burgerlijke rechtsgedingen.
Laten we dan nu eens kijken naar de kwestie die de gemoederen zo heeft verhit: de via Internet gesloten consumentenovereenkomsten. Het gaat dan om de amendementen op de artikelen 15 en 17. Ik wil allereerst namens de Commissie aangeven dat uit het feit dat zij een voorstel indient aangaande de regels voor de rechtsprekende bevoegdheid, niet afgeleid mag worden dat de Commissie het proces daarom hoger aanslaat dan het alternatieve systeem van geschiloplossing. Dit is geen dogmatisch voorstel waarin een voorkeur wordt uitgesproken voor het gerechtelijk proces. We wijzen de keus voor buitengerechtelijke geschiloplossingen niet af. Integendeel. De Commissie is het met de afgevaardigden eens als zij aangeven dat buitengerechtelijke geschilbeslechting steeds vaker - en dan zeker in het geval van e-commerce - een betere oplossing biedt dan het traditionele proces. Dat is in het merendeel der gevallen zonder twijfel waar. En dan niet alleen omdat er bij dit soort overeenkomsten thans doorgaans maar kleine bedragen in het geding zijn. Het heeft ook te maken met het feit dat de snelheid waarmee dit soort overeenkomsten wordt aangegaan wel erg sterk contrasteert met het overdadige formalisme van het gerechtelijk proces, en de omstandigheid dat het gewoonlijk vrij lang duurt voordat men zich voor de oplossing van dit type geschillen tot de rechter wendt.
De Commissie herkent zich dan ook niet in het portret dat sommigen van haar zouden willen schilderen, dat van een negentiende-eeuwse dinosaurus - of, zo je wilt, nog ouder, aangezien er antropologisch gezien in de negentiende eeuw geen dinosaurussen meer bestonden. Een dinosaurus dus, die zich met hand en tand verzet tegen alternatieve vormen van geschilbeslechting en daarbij hardnekkig vasthoudt aan één enkele obsessie: de gerechtelijke weg, voor eens en altijd. Dat is zeker niet het standpunt van de Commissie. Ik ben er zelfs van overtuigd dat al het werk dat we nu verrichten om op Europees niveau alternatieve vormen van geschiloplossing te promoten, het tastbare bewijs vertegenwoordigt dat we die alternatieve vormen niet alleen lippendienst bewijzen: we zijn wel degelijk bezig om in de praktijk mechanismen te ontwikkelen voor alternatieve geschilbeslechting.
Sterker nog: we zijn ervan overtuigd dat het mogelijk is de nieuwe communicatietechnologie, Internet en het nieuwe netwerkconcept en andere, verwante datastromen te gebruiken ten behoeve van de buitengerechtelijke oplossing van geschillen. Daarom wil ik ook benadrukken dat het antwoord op de uitdagingen waarvoor wij ons gesteld zien niet moet worden gezocht in een dogmatische keus voor oplossingen binnen de gerechtelijke sfeer. Waar het om gaat is dat we geloofwaardigheid verlenen aan de alternatieve mechanismen voor geschilbeslechting. We moeten dus zien te bereiken dat zowel de bij e-commerce betrokken ondernemers als de consumenten vertrouwen krijgen in deze mechanismen. De grootste lof die we met betrekking tot deze discussie kunnen oogsten is dat men over enige jaren zal zeggen dat we veel tijd verspild hebben aan een debat over de rechtspraak dat later geen enkele praktische weerslag bleek te hebben.
Ik bedoel daarmee dat het eerst en vooral van belang is uit te vinden of we ook werkelijk een zodanig systeem kunnen bedenken voor de oplossing van geschillen dat de discussie over de toegang tot het gerechtelijk systeem welbeschouwd overbodig wordt. Waarom zouden we dan eigenlijk toch nog over oplossingen via de rechter discussiëren? We doen dat omdat de Commissie ervan uitgaat dat buitengerechtelijke geschilbeslechting de regel behoort te zijn. Teneinde mensen te bewegen deze weg te bewandelen is het van belang dat er duidelijke regels bestaan voor de andere mogelijkheid, en dat is nu juist de oplossing via de rechter. Daarom is het van belang dat er regels worden opgesteld met betrekking tot de bevoegdheid van de verschillende instanties, voor al die gevallen waarin een alternatieve oplossing niet mogelijk is of niet tot bevredigende resultaten leidt. De Commissie hoopt dat zulke gevallen zich niet al te vaak voordoen.
Met betrekking tot de consumentenovereenkomsten heeft de Commissie dan ook veel geleerd van de in de Commissie juridische zaken gevoerde discussie. De Commissie meent dat het tweede deel van amendement nummer 23 een beginsel bevat dat veel duidelijker en ondubbelzinniger is dan het in het oorspronkelijke voorstel opgenomen beginsel. Het concept van directed activities is een dubbelzinnig concept dat bij de interpretatie tot moeilijkheden kan leiden. We zouden dan verzanden in een eindeloze discussie over wat nu precies positieve, actieve en passieve websites zijn. Dit concept kan volgens ons dus beter vervangen worden door het begrip contracts concluded at a distance. We zijn voornemens dit begrip op te nemen in het geamendeerde ontwerp.
Dat heeft intussen wel twee consequenties voor artikel 15. De formulering van dit artikel moet allereerst worden aangepast om ervoor te zorgen dat de toepassing van dit artikel 15 niet beperkt blijft tot uitsluitend die overeenkomsten die vanuit de woonplaats van de consument tot stand komen - dat is voor op elektronische wijze tot stand gekomen overeenkomsten hoe dan ook niet goed vast te stellen. Daarom geloven wij dat het eerste deel van amendement 23 beter geschrapt kan worden. Bovendien is het van belang hier aan te geven dat door de bedoelde wijziging van artikel 15 ook andere overeenkomsten onder de regel komen te vallen, en wel die overeenkomsten waarbij partijen fysiek tegenover elkander staan. Ik stel me daarbij gevallen voor waarin de consument via Internet met de verkoper in contact komt, en deze laatste zich naar de consument begeeft om daar, op de plaats waar de consument domicilie houdt, een overeenkomst af te sluiten. En dan zijn er de gevallen waarin een consument door een derde partij, de medecontractant, aangespoord wordt om de lidstaat waar hij domicilie houdt te verlaten teneinde een overeenkomst aan te gaan. Men kan hierbij denken aan overeenkomsten die tot stand komen tijdens door leveranciers georganiseerde uitstapjes. Als we rekening houden met deze twee bijzondere gevallen geloof ik dat het concept van een "op afstand afgesloten overeenkomst" veel beter aansluit op de werkelijkheid waar we hier mee te maken hebben.
We hebben daarentegen wel bezwaren tegen amendement 24, dat betrekking heeft op artikel 16. Dit voorstel komt volgens ons neer op een algemene regel volgens welke de lidstaat waar de gedaagde domicilie houdt bevoegd is. Al de door de Europese Unie en de lidstaten geschapen gemeenschappelijke regels ter bescherming van de consument zouden daarmee opzijgezet worden. Die wijziging zou mijns inziens om het even welke bepaling met betrekking tot consumentenovereenkomsten, inzonderheid die van artikel 15, geheel ontkrachten. Bovendien zouden de consumenten in dat geval - en u mag me terechtwijzen als ik het bij het verkeerde eind heb - slechter af zijn dan een rechtssubject dat zich gebonden weet door een overeenkomst tussen bedrijven, want daar bestaat de keus tussen de instanties in de plaats waar de gedaagde domicilie houdt en de plaats waar de prestatie moet plaatsvinden.
Hetzelfde zou ik willen zeggen met betrekking tot het amendement dat een liberalisatie beoogt van de in het Verdrag van Brussel opgenomen regeling betreffende bevoegdheid toewijzende clausules in consumentenovereenkomsten. Ik heb het nu over artikel 17. Amendement 26 kan volgens de Commissie niet aanvaard worden. De voorgestelde clausules zouden namelijk automatisch door de leverancier worden opgenomen, zonder dat er daarover door de consument in kwestie vrijelijk onderhandeld kan worden. Het voorgestelde artikel 17a beoogt de door de gerechtelijke instanties verschafte garanties te vervangen door buitengerechtelijke oplossingen met bindende werking. Die bindende werking is van bijzonder belang. Zoals ik het zie, wordt er hier een voorstel gedaan om een verplicht arbitragesysteem op te zetten voor de oplossing van dit soort consumentengeschillen. Welnu, bij arbitrage gelden mijns inziens procedurele normen en voorschriften die nog veel ingewikkelder zijn dan die welke bij de gerechtelijke instanties gevolgd worden. De hier voorgestelde oplossing zou volgens mij aanleiding geven tot juridische problemen met betrekking tot de van toepassing zijnde wetgeving en de tenuitvoerlegging van arbitrageuitspraken.
De Commissie heeft vergelijkbare twijfels met betrekking tot amendement 39. Dit amendement wordt door een aantal afgevaardigden gesteund. We begrijpen wel wat er met dit amendement beoogd wordt. Het gaat hier om de vrijheid van partijen om een verwijzingsclausule in te lassen die voorziet in een mechanisme voor buitengerechtelijke geschiloplossing, waarbij dan tevens wordt vastgelegd dat dit mechanisme voor beide partijen bindend kan zijn. De Commissie kan het daarmee wel eens zijn. De leverancier kan nu weigeren zijn goedkeuring aan de transactie te verlenen als de consument de clausule niet aanvaardt. En dan gaat men ervan uit dat dit alles geschiedt overeenkomstig de normen van richtlijn 93/13/EEG betreffende oneerlijke bedingingen - juris tantum dan wel juris et de jure: ik moet hier in gebreke blijven. Dit amendement zal volgens mij echter aanleiding geven tot juridische problemen die vergelijkbaar zijn met de problemen die ik reeds genoemd heb. Ik zal niet uitweiden over de veronderstelling die uit dit amendement spreekt, als zou er nooit sprake zijn van een oneerlijk beding. Door vast te houden aan de bindende werking van de uitspraak van het arbitrageorgaan - en dan voor beide partijen, en dus ook de consument - komt dit amendement welbeschouwd neer op de verplichte keuze voor buitengerechtelijke instanties in plaats van gerechtelijke. Zo' n oplossing zou trouwens mogelijk ongrondwettelijk zijn in die lidstaten waar het niet mogelijk is rechtssubjecten de toegang tot de rechter te ontzeggen, ook niet als dat pas in laatste instantie zou zijn. En dan kun je je afvragen wat bij dit soort overeenkomsten een rechtsvraag is en wat een feitelijke vraag. Dat zou volgens mij de efficiëntie en de snelle werking van het systeem schaden.
De Commissie is van mening dat het lot van deze verordening niet ondergeschikt mag worden gemaakt aan de goedkeuring van een heel pakket maatregelen van wetgevende aard of anderszins met betrekking tot e-commerce tussen bedrijven en consumenten. We zijn ervan overtuigd dat de maatregelen die we reeds hebben geïntroduceerd of die nu behandeld worden, ons in staat zullen stellen om binnen een korte termijn alternatieve mechanismen voor geschilbeslechting op te zetten waarmee we snel een oplossing kunnen vinden voor de met e-commerce samenhangende geschillen. Ik herinner mij de herziening van de aanbeveling van de Commissie in 1998. Het ging daarbij om de beginselen zoals die moesten gelden bij de organen voor alternatieve geschilbeslechting. Die principes liggen ten grondslag aan het reeds geïntroduceerde "IIJ-Net" , het buitengerechtelijke Europese netwerk. Binnen het kader van het door de Europese Raad van Feira aangenomen initiatief "e-Europe" is de Commissie op dit moment bezig met het opstellen van een voorstel voor gedragscodes, trust marks, en buitengerechtelijke procedures voor de oplossing van uit e-commerce voortspruitende geschillen. De Raad van Ministers van Justitie van afgelopen mei heeft de Commissie opdracht gegeven om een groenboek op te stellen dat geheel gewijd zal zijn aan alternatieve methoden voor geschilbeslechting.
Dit alles wordt nu gedaan. Dit zijn zaken waarmee we ons in de nabije toekomst gaan bezighouden. We hebben ook een begin gemaakt met het werk op het gebied van kleine, voor de rechter uitgevochten rechtsgeschillen, de zogenaamde small claims. De Raad van Tampere heeft ons namelijk opdracht gegeven de verwerking van grensoverschrijdende geschillen bij kleine of niet betwiste bedragen te vereenvoudigen, waardoor deze sneller kunnen worden afgewerkt. We zijn ervan overtuigd dat de initiatieven waar nu aan gewerkt wordt uitgebreid besproken moeten worden, in de burgermaatschappij, met belanghebbenden, met verenigingen die de handel en industrie vertegenwoordigen, met de consumenten en - uiteraard - met het Europees Parlement. Deze initiatieven zullen ons in staat stellen om binnen korte termijn een juridisch referentiekader op te zetten dat moet leiden tot de kristallisatie van alternatieve mechanismen voor geschilbeslechting. We moeten de ontwikkelingen enige tijd gunnen en het lijkt ons daarom verstandig om het van kracht worden van de verordening nog een paar maanden uit te stellen. We stellen voor dat de verordening pas zes maanden na publicatie van kracht wordt. Niet alleen om de rechtsubjecten in de gelegenheid te stellen om de verordening goed te doorgronden, maar ook om ervoor te zorgen dat het werk dat nu verricht wordt op het gebied van alternatieve wijzen van geschilbeslechting tot een goed eind kan worden gebracht.
Tot slot wil de Commissie erop wijzen dat ze zich kan verenigen met de amendementen 3, 27 en 30 betreffende het invoeren van de bepalingen voor trust. Overigens wel onder het voorbehoud van enige terminologische wijzigingen van amendement 22 aangaande groepsverzekeringen. Dat voorbehoud geldt tevens voor de amendementen 28, 29, 33 en 34, die het mogelijk moeten maken notarissen op te nemen in het corps autoriteiten dat belast is met de procedure voor het verkrijgen van een exequatur. Tenslotte zullen ook de amendementen 18 en - voor een deel - 29 in terminologische zin moeten worden bijgeschaafd. We hebben daarentegen wel grote moeite met artikel 55, dat voor doeleinden van een afgedwongen executie een buitengerechtelijk besluit gelijkstelt aan een authentieke acte die door een met gezag beklede openbare instantie erkend is.
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag verontschuldiging voor het feit dat ik langdradiger ben geweest dan gebruikelijk. De Commissie vond het nodig een duidelijk antwoord te geven, uit respect voor de steekhoudende argumenten die hier aangevoerd zijn, maar ook - vooral - vanwege de hartstocht die uit de kritiek sprak. De Commissie is nederig genoeg om te erkennen dat ze tijdens deze wetgevende procedure veel geleerd heeft. Het werk zal hier zeker niet ophouden.

De Voorzitter
Mijnheer Vitorino, bedankt voor uw uitvoerig betoog.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.15 uur gesloten)

