Tweede Top EU-Afrika (Lissabon, 8 en 9 december 2007) (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de tweede Top EU-Afrika die op 8 en 9 december 2007 in Lissabon plaatsvond.
Manuel Lobo Antunes
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris Michel, dames en heren, de tweede Top EU-Afrika, die vorig weekend in Lissabon werd gehouden, was ongetwijfeld een succes en betekent het begin van nieuwe betrekkingen tussen Europa en Afrika op basis van een strategische dialoog. Bijna 80 staatshoofden en regeringsleiders, de Voorzitters van het Europees Parlement en het pan-Afrikaanse parlement en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld hebben sterke signalen afgegeven aan de bevolking van Europa, de bevolking van Afrika en de hele wereld.
De concrete formulering van de nieuwe betrekkingen tussen de EU en Afrika is te vinden in de - naar mijn mening kwalitatief hoogstaande - documenten die tijdens de top zijn aangenomen: de Gezamenlijke Strategie, het Actieplan en de Verklaring van Lissabon. In deze documenten zijn de specifieke details van de betrekkingen tussen Europa en Afrika beschreven. De nieuwe benadering geeft ten eerste voorrang aan multilaterale kanalen en streeft ten tweede naar een geïntegreerde aanpak voor de uiteenlopende dimensies van het partnerschap. Deze benadering is een voorbeeld voor de meerwaarde van de EU, vooral in vergelijking met andere internationale actoren.
De rol van Afrika als partner in een strategische dialoog kwam ook tot uitdrukking in de methode die werd gevolgd bij de voorbereiding op deze top en bij de opstelling van de documenten die op deze top werden voorgelegd. De strategie - die voor het eerst een echte gezamenlijke strategie is - en het actieplan waren het resultaat van intensieve en grondige samenwerking met de Afrikaanse zijde, inzonderheid met de Afrikaanse Unie, en werden uiteindelijk door een gemengde deskundigengroep voorbereid en afgerond.
Ik moet hier ook wijzen op de constructieve rol die het Europees Parlement heeft gespeeld bij de opstelling van de documenten en de voorbereidingen voor de top in Lissabon. De Gezamenlijke Strategie onderscheidt vier onderling gekoppelde terreinen van gemeenschappelijk belang: vrede en veiligheid, democratisch bestuur en mensenrechten, handel en regionale integratie, en ontwikkeling. Voor de eerste periode van 2008 tot 2010 voorziet het eerste actieplan in acht partnerschappen op terreinen van gemeenschappelijk belang, die er in de eerste plaats op zijn gericht een positief effect te creëren voor het dagelijks leven van Afrikaanse en Europese burgers.
Op de top van Lissabon werden de grote veranderingen die in Europa, Afrika en de rest van de wereld hebben plaatsgevonden nog eens duidelijk. In het Europa van vandaag, met 27 lidstaten, zijn er zeer uiteenlopende prioriteiten en benaderingen met betrekking tot het extern beleid. De Afrikaanse Unie wordt langzamerhand een van de belangrijkste discussiepartners van de EU, waarbij ook de mensenrechten en goed bestuur op de agenda staan. Bovendien neemt het besef toe dat een reeks globale uitdagingen, zoals vrede, veiligheid en internationale handel, geconcerteerde acties van de kant van de internationale gemeenschap vereisen, zodat nieuw samenwerkingsverbanden gerechtvaardigd zijn. Hetzelfde geldt voor het vinden van antwoorden op problemen die zowel Europa als Afrika betreffen, met name de gevolgen van de klimaatverandering, het beheer van natuurlijke hulpbronnen en migratiestromen.
Afrika en de EU begrijpen dat hun betrekkingen naar een nieuw niveau moeten worden getild, waarbij de top het moment vormde waar deze gemeenschappelijke wens zich duidelijk en onmiskenbaar deed gevoelen. De tweede Top EU-Afrika moet echter niet als eindpunt worden beschouwd, maar eerder als keerpunt in de betrekkingen tussen de twee continenten.
De expliciete vermelding van follow-up-mechanismen voor genomen besluiten is daarom een bijzonder belangrijk element in de aangenomen documenten, vooral als het erom gaat een perspectief voor de middellange en lange termijn te waarborgen. Topconferenties tussen de EU en Afrika zullen om de drie jaar plaatsvinden, en bovendien worden sectorale minister- en deskundigenvergaderingen gepland voor de verschillende gebieden van het actieplan, naast regelmatige contacten tussen de Commissies van de Europese Unie en de Afrikaanse Unie.
Ten slotte moet ik de centrale rol benadrukken die het Europees Parlement en het pan-Afrikaanse parlement bij de totstandbrenging van het nieuwe partnerschap hebben gespeeld. De bestaande banden tussen de parlementaire vertegenwoordigers van Europa en Afrika moeten nu worden versterkt. Het voorzitterschap is, zoals u vast en zeker weet, zeer ingenomen met de gezamenlijke verklaring die de Voorzitters van de twee Parlementen op de tweede top EU-Afrika hebben afgegeven. Ongetwijfeld begint er na deze top van Lissabon een nieuw en zeer spannend tijdperk in de betrekkingen tussen Europa en Afrika.
Louis Michel
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, dames en heren, het doet mij genoegen u te kunnen informeren over de resultaten van de top van Lissabon. Er valt niet veel toe te voegen aan de woorden van de fungerend voorzitter van de Raad, aangezien hij de resultaten voortreffelijk heeft beschreven. Ik wil het Portugese voorzitterschap ook feliciteren met de voorbereiding en organisatie van deze top - die naar mijn mening dringend nodig was - en vooral met het enorme succes ervan.
De top heeft klaarblijkelijk een nieuwe en duidelijke boodschap overgebracht: dat er een radicale verandering in de betrekkingen tussen Afrika en Europa heeft plaatsgevonden. Zoals gezegd stond de top van Lissabon in het teken van de goedkeuring van een nieuwe gemeenschappelijke visie in het kader van een nieuwe strategie, een politiek partnerschap op voet van gelijkheid - zonder complexen, geëmancipeerd en pragmatisch - en wederzijdse verantwoordelijkheid. Daarnaast werden op de top ook acht strategische plannen aangenomen om deze visie concreet in de praktijk om te zetten.
Op de top werden intensieve, vruchtbare en kwalitatief hoogwaardige debatten gevoerd die reeds blijk gaven van het nieuwe karakter van onze betrekkingen, die in de eerste plaats en fundamenteel politieke betrekkingen zijn. Ja, we hebben ook over Zimbabwe gediscussieerd, en vele nieuwe Europese leiders, zoals voorzitter Barroso en bondskanselier Merkel hebben duidelijk gemaakt dat de politiek van de heer Mugabe absoluut onaanvaardbaar is, dat we geen mensenrechtenschendingen dulden en dat het in Zimbabwe gevoerde beleid afbreuk doet aan het verlangen naar hervormingen op het Afrikaanse continent. Vele Afrikaanse leiders delen deze kritiek, en ik ben van mening dat de EU haar volledige steun dient te verlenen aan het Afrikaanse bemiddelingsinitiatief onder de auspiciën van de Ontwikkelingsgemeenschap van zuidelijk Afrika (SADC) en onder leiding van president Mbeki.
Ja, we hebben ook over Darfur en de onacceptabele humanitaire en veiligheidssituatie gesproken en we hebben de niet-coöperatieve houding van de Sudanese regering bekritiseerd. Tijdens een trojka-bijeenkomst met de president van Sudan hebben we in alle duidelijkheid kenbaar gemaakt van dat wij van hem verwachten en eisen dat hij besluit een spoedige stationering van de hybride troepenmacht toe te laten om zo snel mogelijk een eind te maken aan de gewelddadigheden die daar worden gepleegd. Er zij op gewezen dat als algemene regel geldt dat democratie, governance en mensenrechten niet langer taboe zijn, en dat vele Afrikaanse landen volgens eigen zeggen de weg van de vooruitgang zijn ingeslagen, niet omdat zij aan de verwachtingen van Europa willen voldoen, maar aan de verwachtingen van hun eigen bevolking.
Ja, we hebben het ook over de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) gehad, en we hebben inderdaad overeenkomsten bereikt met vele Afrikaanse leiders. President Barroso en ik hebben telkens weer uitgelegd waar het bij de EPO's werkelijk om draait. We hebben ook uitgelegd dat de ware uitdaging op korte termijn erin bestaat, in plaats van EPO's voor 1 januari interimovereenkomsten te sluiten om overeenstemming met de WTO-regels te waarborgen, zodat de landen die niet tot de minst ontwikkelde landen behoren na 1 januari niet in een slechtere situatie terechtkomen. Ik heb mij laten vertellen dat Ivoorkust 750 miljoen euro aan grondstofuitvoer zou hebben verloren als het land geen interimovereenkomst had gesloten. President Barroso stelde voor om de EPO-discussies met de betrokken regio's volgend jaar op het hoogste niveau te voeren om de overeenkomsten met het oog op een behoorlijke economische integratie af te ronden.
Er blijven natuurlijk moeilijke kwesties, die we hebben aangekaart zonder daarbij meningsverschillen te vrezen. Ik ben van mening dat dit de kwaliteit en diepgang van ons partnerschap zeker zal doen toenemen, maar, dames en heren, vanaf morgen worden we met de nog grotere uitdaging geconfronteerd om deze nieuwe politieke visie naar specifieke acties te vertalen. Het is onze politieke plicht om in 2010, dat wil zeggen wanneer we elkaar weer op de derde Top EU-Afrika ontmoeten, met specifieke resultaten te komen.
De gezamenlijke strategie en het eerste actieplan vormen de routekaart voor ons partnerschap, dat op die manier in zeer concrete operationele thematische doelstellingen is onderverdeeld, zoals de fungerend voorzitter heeft gezegd. Deze twee gezamenlijke documenten die op de top zijn aangenomen, werden unaniem verwelkomd vanwege hun kwaliteit en hun ambitieuze karakter. Dit succes is het resultaat van een lange periode van voorbereiding, beginnend in december 2005 met de mededeling van de Commissie over de EU-strategie voor Afrika, die in 2007 uitmondde in de gezamenlijke strategie EU-Afrika.
De Commissie is alleszins voornemens om haar verantwoordelijkheid te nemen tijdens de uitvoeringsfase. Maar voor een succesvolle uitvoering is de Commissie niet alleen verantwoordelijk. De lidstaten en onze Afrikaanse partners moeten ervoor zorgen dat hun mechanismen zonder haperen functioneren. Een van de belangrijkste taken van Europa bij de tenuitvoerlegging van dit partnerschap is de beschikbaarstelling van financiële middelen. Ik wil u eraan herinneren dat de lidstaten zich ertoe hebben verbonden tegen 2010 een extra bedrag van 20 miljard euro per jaar op te brengen. De nieuwste gegevens tonen aan dat we op de goede weg zijn, maar gelet op het effect van de schuldkwijtschelding in bepaalde landen zijn de goede resultaten van nu zeer relatief.
Ten tweede is een betere werkverdeling tussen de donoren een zeer belangrijk aspect. Daarom is de gedragscode inzake de taakverdeling binnen het ontwikkelingsbeleid een essentieel onderdeel.
Ten derde zou ik u er tevens aan willen herinneren dat de lidstaten in Gleneagles hebben toegezegd één miljard euro per jaar voor "hulp voor handel” te zullen uittrekken, waarvan de helft aan Afrika dient te worden betaald. Het gaat hier om openbare toezeggingen door de politiek. Ik wil u daaraan herinneren omdat dit bestanddelen zijn die de haalbaarheid en de verwezenlijking van de strategische plannen onderbouwen.
Ik heb nog een andere gedachte: het is inmiddels duidelijk dat het engagement van de Commissie en de lidstaten niet per se het monopolie is van de ministers van Buitenlandse zaken of de ministers van Ontwikkelingssamenwerking. Ik pleit ervoor om het beginsel van gezamenlijke en regelmatige sectorale ministerbijeenkomsten over deze kwesties te institutionaliseren. Het ligt voor de hand dat sectorale ministers, bijvoorbeeld op het gebied van wetenschappelijk onderzoek, handel, landbouw en financiën, een enorme bijdragen kunnen leveren tot de nieuwe betrekkingen met de Afrikaanse landen.
Zoals ik op de conferentie van Europese en pan-Afrikaanse parlementen in Lissabon heb uitgelegd, bouwen wij in grote mate op de steun van het Europees Parlement en de Afrikaanse en Europese nationale parlementen als het erom gaat de standpunten en verwachtingen van de verschillende maatschappelijke middenvelden te verzamelen en door te geven. De centrale plaats die in het strategisch partnerschap wordt toegekend aan de democratische actoren en de Afrikaanse en Europese maatschappelijke middenvelden vormt is een innovatief aspect dat naar ik hoop een echt partnerschap zal doen ontstaan dat gericht is op de burgers. De toespraken van de Voorzitters van het Europees Parlement en het pan-Afrikaanse parlement voor de staatshoofden en regeringsleiders luidden de officiële tenuitvoerlegging van het partnerschap in.
Ik wil u ook nog zeggen dat ik naar behoren nota heb genomen van het verzoek van uw collega's van het pan-Afrikaanse parlement om financiële steun om de autonomie van deze instelling te waarborgen. Natuurlijk zijn we bereid om met de begrotingsautoriteiten te kijken naar mogelijkheden voor een directere toegang tot gelden. Ik spreek nogmaals de hoop uit dat we het Europees Ontwikkelingsfonds ooit in de begroting kunnen opnemen, want ik denk dat het juist en rechtvaardig is wanneer u democratische controle kunt uitoefenen op het proces van de toewijzing van openbare ontwikkelingsfondsen.
Dames en heren, vóór de top heb ik gezegd dat de grootste uitdaging erin zou bestaan een juiste toonzetting te vinden voor dit politieke partnerschap tussen de EU en Afrika en een duidelijk signaal te doen uitgaan over een pragmatische relatie zonder complexen. Volgens mij is dit precies het signaal dat op de top van Lissabon is afgegeven. Net zoals de Portugese premier José Socrates heeft gezegd, heb ik het gevoel dat er in de betrekkingen tussen de EU en Afrika sprake zal zijn van het tijdperk vóór en het tijdperk na Lissabon.
Maria Martens
namens de PPE-DE-Fractie. - (NL) Voorzitter, commissaris, collega's, de top is voorbij, een historisch moment, een keerpunt in onze relatie met Afrika. De basis van de relatie is wezenlijk veranderd, van domineren naar samenwerken, van monoloog naar dialoog. Terecht wordt gesproken van een partnerschap van gelijken. Europa en Afrika hebben immers beide een verantwoordelijkheid als het gaat om de ontwikkeling van Afrika. Europa voor het Europees beleid, de Afrikaanse regeringen voor hun beleid.
Een gemeenschappelijke strategie was hard nodig, gebaseerd op gemeenschappelijke waarden, wederzijds respect, georiënteerd op welzijn van mensen. Een gezamenlijke strategie was nodig om de problemen die beide continenten raken ook gezamenlijk aan te kunnen pakken. Ik ben blij dat de top niet gegijzeld is geweest door Mugabe. De situatie in Zimbabwe is onaanvaardbaar en terecht is er zware kritiek geuit op zijn beleid. Maar de top ging over meer dan Zimbabwe alleen. In Afrika zijn ook andere rampen gaande die veel slachtoffers eisen. Denk aan Darfur, Somalië en niet te vergeten Congo.
Voorzitter, het Europees Parlement heeft in oktober zijn verslag over de strategie aangenomen. In de parlementaire presummit is de gemeenschappelijk verklaring van het Europees Parlement en het pan-Afrikaans parlement ondertekend. Onze beide voorzitters hebben deze tijdens de openingszitting van de top gepresenteerd. De parlementen moeten immers niet alleen een rol hebben bij de voorbereiding van de strategie, ook bij de implementatie hebben zij een belangrijke monitoringfunctie.
En wat betreft het actieplan. Helaas is dit nog vaag, ook wat betreft de financiering en het structureel betrekken van de parlementen. Ik ben blij met de toezeggingen van de commissaris hierover. Het actieplan spreekt over seminars, studies, evaluaties. Allemaal erg belangrijk, maar uiteindelijk gaat het om de resultaten. We weten allemaal dat er genoeg water, kennis en geld is om Afrika een beter bestaan te geven. Veel hangt af van de politieke wil. Laat deze strategie echt een nieuwe start zijn voor duurzame ontwikkeling in Afrika.
Josep Borrell Fontelles
namens de PSE-Fractie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, ik wil me aansluiten bij de felicitaties aan het adres van het Portugese voorzitterschap. Het is volkomen abnormaal dat het grootste handelsblok en het armste continent van de wereld zeven jaar niet met elkaar hebben gesproken. Deze barrière is overwonnen. De Top heeft plaatsgevonden en er zijn ongetwijfeld veel successen te melden, te beginnen met het feit dat hij überhaupt is gehouden.
De parlementen, en in het bijzonder dit Parlement, zijn bereid om hun rol te spelen en de daad bij het woord te voegen. Maar ik moet het helaas betreuren, mijnheer de commissaris, dat de opmerking over de parlementaire dimensie weinig meer inhoudt dan het bewijzen van lippendienst, want geen enkele van de verzoeken om concrete acties en middelen voor de ontwikkeling van de rol van de parlementen die wij als parlementariërs tijdens de vorige Top hebben gedaan, is opgenomen in de conclusies van de Top.
Ondanks dat zal het Parlement blijven werken aan en wijzen op de punten waarop we het niet goed hebben gedaan. En we hebben het niet goed gedaan op het gebied van de befaamde economische associatieovereenkomsten. We hebben een eerlijk, gelijkwaardige relatie, dat is het punt. Enkele Afrikaanse leiders hebben heel duidelijk gewezen op de problemen die worden veroorzaakt door bepaalde zienswijzen die wij te vuur en te zwaard hebben verdedigd. Het is niet genoeg om gelijk te hebben of goede argumenten te hebben, het gaat om het bereiken van overeenkomsten. Overeenkomsten zijn overeenkomsten, die kunnen niet worden opgelegd. Laten we meer doen, en dat beter doen, om overeenkomsten te bereiken, op voet van gelijkheid, zoals we hebben verkondigd in de geest van de Top. Dit niet bereiken van een handelsovereenkomst zal de geschiedenis ingaan als een van de fundamentele aspecten van deze Top.
Het andere is het punt van de mensenrechten. Ook hier mis ik inhoud. Ja, mijnheer de commissaris, er is over Darfur gesproken, maar niet veel. Niet veel en met tegenzin, want enkele parlementsleden hebben u een brief moeten schrijven om u erop te wijzen dat het onderwerp niet op de agenda stond en dat het een schande was dat Afrika en Europa bij elkaar gingen komen zonder dat er over Darfur werd gesproken. Er is weer bezorgdheid uitgesproken, maar er is niet voor veel dingen gezorgd. Het wordt tijd - daar zijn we vanochtend weer aan herinnerd - dat we ons zorgen maken, ja, maar ook dat we voor meer dingen gaan zorgen, en dat we dat beter doen.
(Applaus)
Thierry Cornillet
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren, ik wil terugkomen op de interparlementaire ontmoeting tussen het pan-Afrikaanse en het Europees Parlement en twee punten noemen waar een gemeenschappelijke visie in het kader van een gemeenschappelijke strategie nodig is. Net als in de liefde heb je aan woorden niet genoeg: er moeten daden en bewijzen komen. Daarom ben ik van mening dat er twee punten zijn waarop we een gemeenschappelijke visie kunnen ontwikkelen om die tot onderdeel van een gemeenschappelijke strategie te maken.
Het eerste punt is reeds door u genoemd, mijnheer de commissaris, namelijk begrotingscontrole. Het is onze taak om uitgaven te controleren, en daarom is het aan ons om het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) dusdanig in de begroting te integreren dat er parlementaire controle op kan worden uitgeoefend. Onze uitgaven zijn natuurlijk inkomsten voor onze collega's in de Afrikaanse parlementen. Het is van cruciaal belang dat zij nationale parlementaire controle-instrumenten kunnen toepassen op betalingen die, met name bij een begrotingssteunbeleid, vaak een belangrijk impuls geven aan hun nationaal beleid. Het is derhalve de hoogste tijd dat we het EOF in de begroting gaan opnemen en hen van mechanismen voor de begrotingscontrole voorzien, en zo nodig van assistentie.
Het tweede punt dat ik wil noemen is gemeenschappelijk optreden in de context van het internationaal humanitair recht. Het internationaal humanitair recht wordt - zoals u reeds heeft gezegd, mijnheer de commissaris -genegeerd en met voeten getreden, wat absoluut onaanvaardbaar is, en vaak gebeurt dat om de uiterst verrassende reden dat er oorlog is. Het internationaal humanitair recht is echter juist een recht dat alleen in oorlogssituaties van toepassing is: het is geen recht voor tijden van vrede. Op dit punt zouden we daarom met zijn allen, het Europees Parlement en het pan-Afrikaans parlement, erop toezien dat eenieder die ooit inbreuk maakt op het internationaal recht, met name tijdens een machtsstrijd, niet vrijgesproken kan worden van schuld en dat tegen de verantwoordelijken sancties worden ingesteld. Deze sancties hebben echter een vastomlijnd doel en zullen alleen goed aankomen indien ze in Afrika beter aar het publiek toe worden gecommuniceerd en indien de gedooghouding die we in sommige gevallen kunnen vaststellen, wordt bestreden. Ik geloof dat onze parlementaire collega's het zeer op prijs zouden stellen indien we hierover samen met hen zouden nadenken.
Eoin Ryan
namens de UEN-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik het voorzitterschap en ook commissaris Michel en de Afrikaanse leiders feliciteren met alle vooruitgang die tijdens de Top is geboekt. We kijken heel vaak naar de negatieve aspecten, maar ik denk dat er een heleboel goede resultaten zijn geboekt tijdens de Top.
Het onderwerp dat tijdens de Top het sterkst naar voren is gekomen is dat van het partnerschap. Dit was een Top tussen gelijken. Maar we moeten ervoor zorgen dat dit meer is dan alleen retoriek. Deze belofte van partnerschap moet in de praktijk worden gebracht. En daartoe moeten we enerzijds van onze partners eisen dat ze dezelfde standaarden op het gebied van de mensenrechten hanteren en moeten we hen anderzijds behandelen als gelijke partners op het gebied van handel en economie.
We willen een nieuw strategisch partnerschap met Afrika opbouwen, een partnerschap dat bijdraagt aan creëren van een vreedzame en veilige toekomst voor de Afrikaanse bevolking, een partnerschap dat door middel van nauwere economische banden bijdraagt aan meer investeringen, groei en welvaart, en een partnerschap dat is gebaseerd op een gedeelde visie op Afrika.
Voor de Top waren er zorgen over president Mugabe - maar ik denk dat hij de boodschap heel goed heeft begrepen - en ook over de economische associatieovereenkomsten. Het heeft me veel genoegen gedaan om de commissaris te horen zeggen dat hij en voorzitter Barroso de Afrikaanse leiders een- en andermaal hebben uitgelegd wat de voordelen daarvan zijn. Ik wil hem nogmaals bedanken voor de vergadering die ik en leden van andere fracties met hem hebben gehad. Ze zijn heel duidelijk geweest over de voordelen van economische associatieovereenkomsten voor de vooruitzichten op de lange termijn voor de economie van Afrika, en vanzelfsprekend voor de bevolking van Afrika.
Ik wil degenen die bij de Top betrokken zijn geweest nogmaals bedanken en ik denk dat er veel vooruitgang is geboekt en momentum is gecreëerd.
Marie Anne Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, commissaris, in de eerste plaats zou ik willen opmerken dat wij als leden van de Europese Parlementsdelegatie aan twee topconferenties hebben deelgenomen: aan de voorbereidende parlementaire bijeenkomst met onze collega's van het pan-Afrikaanse parlement, en vervolgens aan de officiële top. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik denk dat u zich niet kunt voorstellen welke status wij daar hadden, namelijk de vernederende status van waarnemers: de leden van het Europees Parlement, ook al hadden zij waardevol werk verricht, werd geen toegang verleend tot de officiële top. Ik wilde het Huis hiervan graag op de hoogte stellen, en ik vind dat wij, als leden van het Europees Parlement, de Europese burgers evenzeer vertegenwoordigen als de staatshoofden en regeringsleiders. Het zou daarom goed zijn als wij op de volgende top eveneens zouden zijn vertegenwoordigd.
De officiële top was echter een uitstekend initiatief, en het is goed dat deze bijeenkomst, nadat zeven jaar van mislukte pogingen, toch heeft plaats kunnen vinden. Ik ben evenwel van mening dat de belangrijkste les die we uit de top kunnen trekken, luidt dat het Afrikaanse continent zich eindelijk aan het emanciperen en als Afrikaanse eenheid aan het organiseren is, en dat is ongetwijfeld goed nieuws. Ik herinner mij in dit verband aan de discussies die we tijdens onze voorbereidende parlementaire bijeenkomst met de commissaris hebben gevoerd. Daarin hebben wij de tegenstelling benadrukt tussen de politieke presentatie van de visie van de EU en haar nieuwe houding ten opzichte van haar partners enerzijds en de druk die de EU anderzijds uitoefent om de economische partnerschapsovereenkomsten af te sluiten. Ik zou de commissaris nu willen vragen hoe het met die overeenkomsten staat, met deze interimovereenkomsten die moeten worden ondertekend, want ik herinner u eraan dat de Afrikaanse landen hebben verklaard niet van dit soort overeenkomsten en deze vorm van druk gediend te zijn.
Tot slot, mijnheer de commissaris, nog een vraag over een enigszins zorgwekkende kwestie: het nucleaire vraagstuk. De vraag van de Groene fractie luidt als volgt: waarom zijn er met de Afrikaanse landen gesprekken over kernenergie geopend? De Afrikaanse landen hebben hernieuwbare energiebronnen nodig. Onze technologie, onze zonne-energie, fotovoltaïsche systemen en windenergiesystemen zijn echt geschikt voor Afrika. Waarom dan zulke gesprekken, vooral als we aan de problemen denken die met kernenergie verbonden zijn, zoals nu in het geval van Iran. Waarom, mijnheer de vicevoorzitter? Dit is een zeer belangrijke vraag. Ik zou ook graag willen weten welk land de EU heeft gedwongen om het nucleaire vraagstuk op de agenda van de gezamenlijke strategie te zetten. Was het misschien mijn president, die wereldwijd als handelsreiziger in kernenergie optreedt? Dit is echt ongelooflijk. Afrika heeft op het moment behoefte aan hernieuwbare vormen van energie.
Luisa Morgantini
namens de GUE/NGL-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik geloof dat we tevreden kunnen zijn met de resultaten van Lissabon. Eindelijk laat Afrika, ondanks alle verschillen op het continent - die wij immers ook kennen - zien, dat het eendrachtig is en in staat is om boven de paternalistische verhouding tussen donoren en ontvangende landen uit te groeien.
Het opbouwen van een politiek, economisch en sociaal partnerschap maakt deel uit van onze strategie. Daarom kunnen we tevreden zijn over het feit dat de dingen die wij ons sinds het Verdrag van Rome van 1957 hebben voorgenomen, inmiddels een tastbare realiteit zijn geworden. Mijnheer Konaré heeft verklaard dat Afrika een eigen agenda wil opstellen: dat is zeer heugelijk, en ik hoop dat dit ook echt betekent dat Afrika verantwoordelijkheid neemt voor de gezamenlijke bestrijding van armoede, verwoestijning en ziekten. In dit Huis wordt al sinds enige tijd kritiek geuit op de economische partnerschapsovereenkomsten, maar we moeten volgens mij ook in gedachten houden dat niet alleen maatschappelijke organisaties, maar ook Afrikaanse regeringen inmiddels dergelijke kritiek uiten en op zoek zijn naar alternatieven.
Het pan-Afrikaanse parlement en het Europees Parlement zijn er nu vastberaden op uit getrokken, met een gemeenschappelijke verklaring, en dit is iets uitzonderlijks. Maar het is ook een uitdaging om een gezamenlijk beleid te gaan voeren, zij aan zij met de maatschappelijke organisaties.
Gerard Batten
namens de IND/DEM-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de heer Mugabe claimde in Lissabon een diplomatieke overwinning, want hij had "de Britten verslagen”. Op een bepaalde manier had hij gelijk. In plaats van de conferentie bij te wonen, stuurde Gordon Brown barones Amos, die, met alle respect voor de barones, een relatief onbelangrijke figuur is in de Britse regering. Op de dezelfde manier zal hij donderdag zijn boodschappenjongen, de heer Miliband, naar Lissabon sturen om het Verdrag van Lissabon te ondertekenen.
Het was Angela Merkel die de heer Mugabe moest corrigeren, wat ze deed met een prachtig, bijna Brits gevoel voor understatement: "Zimbabwe schaadt het imago van het nieuwe Afrika”. Dat kun je wel zeggen!
De heer Brown had naar de conferentie moeten gaan en de gelegenheid moeten aangrijpen om de heer Mugabe recht in zijn gezicht te zeggen dat hij een bloeddorstige tiran is waarvoor geen plaats is in de moderne gemeenschap van beschaafde naties. Daarmee zou hij de onderdrukte Zimbabwanen een hart onder de riem hebben gestoken, maar daar zou echt leiderschap voor nodig zijn geweest - wat precies de reden is dat het niet is gebeurd.
Koenraad Dillen
(NL) Voorzitter, collega's, we moeten de waarheid onder ogen durven zien. De Europees-Afrikaanse top vorig weekend is in feite mislukt en de reden daarvoor hoeft men niet ver te zoeken. Want men mag wel mooie verklaringen afleggen over een nieuw strategisch partnerschap, feit is - zoals ik al in Lissabon heb gezegd - dat een volwaardig partnerschap tussen Europa en Afrika gebaseerd moet zijn op gedeelde waarden en beginselen, zoals democratie, mensenrechten en behoorlijk bestuur. Dit is vandaag allerminst het geval.
Europa rolt de rode loper uit voor Khadafi en Mugabe. Voor Khadafi om lucratieve contracten te bemachtigen, voor Mugabe om andere partners niet voor het hoofd te stoten. Maar als de lidstaten van de Afrikaanse Unie openlijk dictator Mugabe blijven ondersteunen, rijst de vraag wat hun eigen beloftes qua democratie en mensenrechten nog waard zijn. Ik herhaal het daarom hier nog eens: als er één signaal is dat Europa op deze top had moeten geven, dan is dat enkel democratische rechtssystemen een garantie bieden op lotsverbetering en dat ontwikkelingshulp dan ook dwingend moet afhangen van het vervullen van deze voorwaarden.
Luís Queiró
(PT) Mijnheer de Voorzitter, in 2010, wanneer de volgende top zal worden gehouden, zullen we merken of de Top EU-Afrika de moeite waard was, want dan zal blijken of we nog steeds over dezelfde dingen discussiëren of over nieuwe. Dat is het criterium en dat is het tijdstip om de resultaten van de bijeenkomst in Lissabon van dit weekend te beoordelen. Maar ook in de tussentijd kunnen we de stand van zaken af en toe eens opnemen.
Deze top werd gepresenteerd als top van de dialoog, van echt partnerschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Dit zijn lovenswaardige doelstellingen. In de nieuwe relatie tussen Europa en Afrika kan er niet één aan kop gaan, aangezien Afrika verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn eigen toekomst. Het is aan ons, de Europese buren, om gulle en consequente ontwikkelingshulp te verlenen. Als we in 2010 goed op weg zijn om de millenniumontwikkelingsdoelstellingen te halen, en als er dan minder mensen sterven en er minder honger is, meer democratie, meer respect voor de mensenrechten, meer eerlijke handel en meer groei en ontwikkeling, dán is deze top een succes. Als dan nog steeds dezelfde dictatoren aan de macht zijn en nog steeds dezelfde deals plaatsvinden die veel profijt opleveren voor een zeer kleine groep, dan zal deze top helaas weer een gemiste kans blijken te zijn.
Alain Hutchinson
(FR) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, nu we deze Top EU-Afrika achter de rug hebben zou ik graag een paar samenvattende opmerkingen willen maken over deze belangrijke bijeenkomst. Zoals de commissaris heeft gezegd, heeft het er alle schijn van dat de top positieve resultaten heeft opgeleverd.
Ten eerste hebben we de Commissie maandenlang, of misschien al langer, verzocht om de agenda en de inhoud van de economische partnerschapsovereenkomsten te herzien. Telkens weer heeft de Commissie, of hebben vertegenwoordigers van de Commissie, ons gezegd dat onze kritiek niet werd gedeeld door de vertegenwoordigers van de Afrikaanse regeringen of andere partners, en dat wij - ik herinner mij aan dit antwoord - slechts als doorgeefluik voor de perverse argumenten van een aantal grote NGO's dienden. In Lissabon werd door de overgrote meerderheid van de Afrikaanse staatshoofden en regeringsleiders een lawine van kritiek geuit op de methodologie en ook op de inhoud van de onderhandelingen. Zij hebben er duidelijk toe opgeroepen de tijd te nemen om eerlijke en evenwichtige overeenkomsten te sluiten die in overeenstemming zijn met de verplichtingen van de EU ten opzichte van de ontwikkeling in Afrika.
We hebben de Commissie nu al een hele tijd gevraagd om voor echte samenhang tussen haar verschillende beleidsterreinen te zorgen. Wij vinden ook dat de Europese ontwikkelingssamenwerking met Afrika sinds tientallen jaren heeft gefaald, maar zijn de mening toegedaan dat de Commissie wel steeds zelf grenzen aan deze samenwerking heeft gesteld doordat zij vaak genoeg aan de ene kant weer heeft weggepakt wat zij aan de andere kant heeft gegeven. Na de top van Lissabon is daarom duidelijk geworden dat het er niet om gaat handel door samenwerking te vervangen, maar dat er op beide beleidsterreinen aan dezelfde doelstelling van duurzame ontwikkeling wordt gewerkt.
Met betrekking tot voedselzekerheid, de ziektebestrijding, mensenrechten en migratie, en met name steun voor fragiele staten, hebben we de Commissie ook voortdurend verzocht om meer en betere hulp te bieden aan Afrika en meer en beter met Afrika samen te werken. We zien dat dit voortaan gaat gebeuren, en dat is een goede zaak. Men kan echter niet meer voorbijgaan aan het feit dat de eisen van dit Parlement ook de eisen van de gewone Afrikaanse burgers en hun politieke vertegenwoordigers zijn. Daarom zijn wij blij dat de Parlementen, die in dit proces zo lang met de nek zijn aangekeken, er eindelijk bij worden betrokken. Wij hopen dat de volgende top de gelegenheid zal bieden om de effectiviteit van de nieuwe strategie sneller en zonder al te grote vertraging in te schatten, om de geschiktheid van de doelstellingen en de kwaliteit van de resultaten te toetsen.
Miguel Portas
(PT) Deze top heeft plaatsgevonden omdat het Portugese voorzitterschap erop heeft aangedrongen en omdat de Afrikaanse Unie vervolgens dacht: "wie niet waagt, die niet wint”. Diegenen in Europa die de top zogenaamd vanwege de aanwezigheid van Robert Mugabe in Lissabon in twijfel hebben willen trekken, zijn daar niet in geslaagd. Maar diegenen die de Koning van Saudi-Arabië in Londen met alle egards ontvangen, hebben weinig recht van spreken als het om mensenrechten gaat. Tijdens de top hebben vele actievoerders deze dubbele moraal, zowel van de afwezigen als van de aanwezigen, aan de kaak gesteld.
In Portugal had men door deze top de gelegenheid om over Afrika en zijn problemen te praten, en alleen al om deze reden waren de inspanningen de moeite waard. Diegenen echter die naar het voorzitterschap en de Commissie hebben geluisterd, zullen menen dat het om een historische gebeurtenis gaat die een nieuw tijdperk heeft ingeluid, wat zeker een overdrijving is. Voor de Portugezen was het een manifestatie van een provinciaal lusotropicalismo, zoals uit Europese persberichten duidelijk werd. Er werd zijn wel vorderingen gemaakt: de belangrijkste is dat de Afrikaanse landen een eigen agenda hebben opgesteld. In andere opzichten was er echter sprake van een groot gat tussen de holle frasen en de magere resultaten. Deze top was beter dan de top van Caïro, maar dat is ook geen kunst! Wat wel een kunst zou zijn, wanneer men als uitgangspunt de idee-fixe van economische partnerschapsovereenkomsten neemt, is het aanvaarden van gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Michael Gahler
(DE) Mijnheer de Voorzitter, het is een goede zaak dat de Top EU-Afrika heeft plaatsgevonden. De dingen zijn nu duidelijker geworden. We hebben een strategie en een eerste actieplan. In het Parlement zullen we de uitvoering daarvan nauwlettend volgen. Als voorzitter van de delegatie voor de betrekkingen met het pan-Afrikaanse parlement kan ik u zeggen dat we dat samen met onze Afrikaanse tegenhangers gaan doen.
Op het gebied van goed bestuur hebben we een gezamenlijke verklaring afgegeven op onze voorbereidende parlementaire bijeenkomst, waarin we uiting hebben gegeven aan onze overtuiging dat maatregelen ter versterking van de capaciteiten van de Afrikaanse parlementen deze instellingen, die tot nog toe veronachtzaamd werden, in staat zouden stellen een doeltreffende bijdrage te leveren tot goed bestuur en tot het toezicht op de beleidsuitvoering. Daartoe moeten de nodige middelen worden uitgetrokken in het kader van de specifieke programma's van de Commissie en de lidstaten.
Wat betreft de mensenrechten zien we dat de Afrikanen de rijen sluiten zodra er in Europa gerechtvaardigde kritiek wordt geuit op de omstandigheden in bepaalde landen. Hoewel een enkele gedelegeerde zich voor de top nog van Robert Mugabes beleid distantieerde, vormden de Afrikaanse landen op de top zelf een gesloten front. Mijn dank gaat uit naar de Duitse bondskanselier Angela Merkel voor het feit dat zij, namens ons allen, ten aanzien van Zimbabwe duidelijk haar mening heeft laten horen.
Wat betreft de economische partnerschapsovereenkomsten hebben we mijns inziens echter een heus probleem. De EU kan niet de intentie hebben om de Ontwikkelingsgemeenschap van zuidelijk Afrika (SADC) of de Douane-unie van zuidelijk Afrika (SACU) uiteen te doen vallen door met sommige landen wel interimovereenkomsten af te sluiten, maar met andere niet. Op dit punt is president Mbeki objectief, als het om Zimbabwe gaat is hij al partijdiger. Wat de economische partnerschapsovereenkomsten betreft roep ik de Raad op om de Commissie een flexibeler mandaat voor de onderhandelingen te geven, zodat het vervallen van de huidige handelsakkoorden op 1 januari niet het ongewenste effect heeft dat bijvoorbeeld de handel met de landen die niet tot de minst ontwikkelde landen behoren, wordt onderbroken.
WTO-verenigbaarheid is weliswaar van essentieel belang, maar het moet ook mogelijk zijn om een zekere creativiteit aan de dag te leggen om die verenigbaarheid te bewerkstelligen. Soms kan de klok voor een bepaalde periode worden stilgezet. Al onze landen zijn immers ook lid van de WTO.
Glenys Kinnock
(EN) Mijnheer de Voorzitter, zoals Michael Gahler heeft gezegd, werd de Top duidelijk enigszins overschaduwd door de venijnige onderhandelingen over economische partnerschapsovereenkomsten, en de betrekkingen zijn door deze onderhandelingen inderdaad verzuurd, hoe hard de commissaris en de Raad zich ook hebben ingespannen voor een goed partnerschap.
Enkele staatshoofden hebben hun zorgen geuit, waaronder de voorzitter van de Afrikaanse Unie, de heer Konaré, die heeft gezegd dat de Commissie Afrikaanse regio's tegen elkaar uit probeert te spelen. De Raad van ministers van Algemene Zaken heeft deze week - wat voor sommigen van ons nogal teleurstellend was - niet gekozen voor de flexibiliteit die velen van ons graag hadden gezien, vooral ten opzichte van de niet-minst ontwikkelde landen, hoewel ik begrijp dat met name het Verenigd Koninkrijk en Nederland daarop hebben aangedrongen. Het zwaard van Damocles hangt nog steeds boven de niet-minst ontwikkelde landen en zij krijgen te maken met de economische en sociale gevolgen en met economische schokken die voor ons volkomen ondenkbaar zijn.
Er zijn nog steeds problemen die niet zijn opgelost, met de economische partnerschapsovereenkomsten, met de ontwikkelingshulp, met de regels over herkomst en met de afspraken over de gevolgen van landbouwsubsidies. Dit zijn allemaal dingen waar de ACS-landen, in het algemeen, en Afrika, in dit geval, om vragen. Het is niet voldoende dat de Commissie zegt dat degenen die de economische partnerschapsovereenkomsten bekritiseren op een of andere manier met hun handen in de zakken van niet-gouvernementele organisaties zitten, dat de ACS-landen verkeerd geïnformeerd en misleid zijn en dat de Commissie alleen maar probeert te voldoen aan de regels van de Wereldhandelsorganisatie. Dit soort argumenten gaat echt niet op wanneer we kijken naar de gevaarlijke situatie waarin de niet-minst ontwikkelde landen zich bevinden.
Tot slot wil ik zeggen dat onze burgers in Europa een situatie waarin het met arme landen in 2008 slechter zal gaan dan nu niet zullen accepteren, en we mogen dat niet laten gebeuren. We dringen er bij de Commissie op aan om flexibiliteit te tonen.
Gabriele Zimmer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe een aantal resultaten van deze top te noemen die overduidelijk maken dat er op geen enkele wijze sprake is van een coherent ontwikkelingsbeleid. De zinvolle kaders die ten behoeve van de verwezenlijking van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen en de klimaatdoelstellingen zijn opgebouwd, worden weer overhoop gegooid door de uitoefening van druk in verband met de onderhandelingen inzake de economische partnerschapsovereenkomsten en in nog grotere mate door een energiebeleid dat is aangestuurd door concernbelangen.
Er wordt getracht de individuele partners tot vrijhandelsakkoorden te dwingen, die tot gevolg zullen hebben dat zelfs goed functionerende regionale economische ruimten in Afrika weer worden gesegmenteerd. Op het gebied van het energiebeleid gaat het er alleen maar om de belangen van grote Europese investeerders te dienen, en de voorgenomen export van kerncentrales naar Afrika is in mijn ogen een schandaal.
Met betrekking tot het migratiebeheer heeft u opnieuw belangrijke toezeggingen gedaan, die echter haaks staan op de ontwerprichtlijnen betreffende selectieve migratie die commissaris Frattini heeft voorgelegd. Mijns inziens is het dringend noodzakelijk om deze ontwerprichtlijnen in te trekken, omdat anders de mobiliteit en de vrijheid van verkeer tussen Europa en Afrika slechts een wensdroom is.
Marie-Arlette Carlotti
(FR) Mevrouw de Voorzitter, Afrika en Europa hebben in Lissabon politieke besprekingen op het hoogste niveau gehouden, en dat is erg goed nieuws. Ik zou graag bevestigd willen zien dat ze ook dezelfde taal spreken, met name op drie punten. Ten eerste: een partnerschap van gelijken. Alpha Konaré heeft op dat forum laten weten dat Afrika geen behoefte heeft aan liefdadigheid en paternalisme. De Verklaring van Lissabon bevestigt dit: we bouwen aan een partnerschap van gelijken. Europa is echter vaak al te lichtvaardig of "à la carte” met die verplichting omgesprongen, door steeds zijn eigen agenda erdoor te drukken zodra het zijn belangen in gevaar zag komen. Dit was het geval met terrorisme en migratie en is nu weer het geval met de economische partnerschapsovereenkomsten.
Ten tweede: een partnerschap tussen volkeren. Wij verwachten dat ook op dit vlak iets wordt ondernomen. Het nieuwe partnerschap moet de samenlevingen, en ook de vertegenwoordigers van het volk, dat wil zeggen de parlementariërs, op een veel systematischer manier bijeenbrengen, met name door de capaciteiten van de Afrikaanse parlementen te steunen. Dit is de boodschap van de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement en het pan-Afrikaanse parlement. Ik hoop dat deze boodschap aankomt.
Tot besluit moet met betrekking tot migratie worden gezegd dat Europeanen en Afrikanen op de top van Lissabon de kans hadden een duidelijk signaal af te geven en de mensenrechten een centrale plaats in ons partnerschap te geven. Ik geloof echt dat Lissabon helaas een gemiste kans was. De nieuwe strategie legt de nadruk op de bescherming van de grenzen in plaats van op de rechten van migranten. Dit betekent dat Europa de migrantenrechten ook in de toekomst met voeten kan treden, want het heeft heel weinig concessies gedaan in zijn actieplan voor migratie, mobiliteit en werkgelegenheid.
Ana Maria Gomes
(PT) Dat er een Top EU-Afrika is gehouden is te danken aan de diplomatieke inspanningen en de politieke vasthoudendheid van het Portugese voorzitterschap. Europa meldt dat het een succes was, maar het valt te betwijfelen dat dat ook voor Afrika geldt, vooral voor diegenen die tegen tirannieke en door kleptomanie beheerste regimes vechten. Zij weten dat de meerderheid van hun afgevaardigden absoluut niet van plan is om zich aan de legitieme overeenkomsten van de top te houden. De toekomstige beoordeling van de gezamenlijke strategie en het actieplan is aan het Portugese voorzitterschap.
Aangezien de verschrikkelijke Afrikaanse tragedies in Darfur en Somalië op de top slechts kort werden aangestipt, moeten we er nu toe overgaan praktische maatregelen te treffen. Wanneer wordt de Europese troepenmacht, conform de belofte van vorige zomer, in Tsjaad gestationeerd? Wanneer gaat de EU krachtdadig optreden tegen het Sudanese regime, dat de hybride troepenmacht onder het mandaat van de VN-Veiligheidsraad ervan weerhoudt de burgerbevolking in Darfur te beschermen? Wanneer worden er Europese strijdkrachten of andere eenheden naar Somalië gestuurd om er, overeenkomstig het besluit van de VN-Veiligheidsraad, voor te zorgen dat de Ethiopische invasietroepen zich terugtrekken?
De organisatie van topconferenties mag er niet toe leiden dat zulke dringende problemen uit het oog worden verloren, omdat de geloofwaardigheid van de EU door miljoenen Afrikanen en Europeanen anders in twijfel zou worden getrokken. We moeten laten zien dat de bescherming van mensenlevens in Sudan, in Somalië, in Oost-Congo en in andere landen van Afrika meer telt dan de ondertekening van contracten in een tent van de crimineel Gadaffi.
Manuel Lobo Antunes
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik zal hier even openhartig zijn als de leden die dat in meer of mindere mate ook waren. De Top EU-Afrika was een succes. Hier volgt mijn commentaar, waarbij ik mij niet aan een geschreven tekst houd. Ik herinner mij er nog goed aan dat wij aan het begin van het Portugese voorzitterschap, of eigenlijk nog tijdens de voorbereiding op het Portugese voorzitterschap, hebben gezegd dat het een van onze doelstellingen was om een Top EU-Afrika te houden. Toen we met deze doelstelling kwamen werden er opmerkingen gemaakt en twijfels geuit, en soms zelfs kritiek.
Sommigen zeiden: "Afrika kan in de publieke opinie, in de samenleving, bij de lidstaten en de instellingen niet op genoeg belangstelling rekenen om er een top over te houden. Jullie van het Portugese voorzitterschap zullen hierin alleen staan en nauwelijks worden gesteund. Afrika staat niet op de internationale agenda, en er is geen belangstelling.” Anderen zeiden: "Aan de deelname en de organisatie kleven moeilijke, zo niet onoverkomelijke problemen.” Ons werd afgeraden om met dit plan door te gaan. Toch zijn we erin geslaagd deze topconferentie te houden, "tegen de wind en de zee in”, zoals we in Portugal plegen te zeggen, dat wil zeggen tegen alle verwachtingen in. Wij zijn hierin geslaagd omdat we de steun van vele lidstaten genoten, die met ons, het Portugese voorzitterschap, hebben samengewerkt bij de formulering van de teksten en bij de directe onderhandelingen over deze teksten met de Afrikaanse vertegenwoordigers. We genoten bovendien de steun van de EU-instellingen, van de Commissie en het Parlement, tot ergernis van de critici en sceptici. We zijn er ook in geslaagd om bepaalde gevoelige en moeilijke diplomatieke problemen op te lossen. Ik matig mij geen oordeel aan over de vraag of deze top al dan niet een historische gebeurtenis is: de toekomst zal het uitwijzen. Toch staat buiten kijf dat deze top een nieuw tijdperk in de betrekkingen tussen Europa en Afrika inluidt, en het feit dat deze top überhaupt werd gehouden is op zichzelf al een succes.
Zoals commissaris Michel reeds heeft gezegd zijn we op deze top, in onze dialoog met Afrika, de problemen, moeilijkheden en meningsverschillen niet uit de weg gegaan. Integendeel! We hebben over problemen, moeilijkheden en tegenstellingen gesproken. We hebben van aangezicht tot aangezicht, openhartig en op een transparante manier over handel, veiligheid, conflicten en mensenrechtenschendingen gesproken. Deze top had niet tot doel over handelsakkoorden te onderhandelen - daar was dit niet het juiste kader voor - en was er ook zeker niet op gericht om ter plekke een oplossing voor Sudan te vinden. De top was er evenmin op gericht om ter plekke, als bij toverslag, een oplossing te vinden voor de situatie in Zimbabwe. Beide partijen hebben deze vraagstukken echter aangekaart, erover gediscussieerd en er hun mening over gegeven, en in het geval van meningsverschillen aarzelden zij niet om daar de vinger op te leggen.
De boodschap die de Europese Unie met betrekking tot deze vraagstukken heeft doen uitgaan, was ondubbelzinnig. Zoals u weet hebben we zowel in de plenaire vergadering als tijdens een ministeriële trojka-bijeenkomst daarna over de kwestie Sudan gediscussieerd. We hebben ook ons standpunt, het standpunt van de EU, inzake de economische partnerschapsovereenkomsten verdedigd. Mijnheer Michel heeft hierover weliswaar uitvoeriger gesproken, maar wij hadden de gelegenheid om duidelijk uit te leggen welk standpunt de EU inzake de economische partnerschapsovereenkomsten inneemt. Wij streven naar eerlijke en evenwichtige overeenkomsten die Afrika en onze Afrikaanse partners begunstigen: zo en niet anders luidt ons standpunt. Op dit punt dienen we absoluut duidelijk te zijn! Het enige wat wij willen is ingaan op de Afrikaanse zorgen en wensen ingaan. Diegenen die in dit verband de inspanningen van de Commissie en de ondersteunende inspanningen van de Raad die erop zijn gericht om voor het eind van dit jaar zoveel mogelijk economische partnerschapsovereenkomsten af te sluiten, bekritiseren en afkraken, hebben het bij het verkeerde eind.
Diegenen die zeggen dat de top op zichzelf nog niet het einde van de rit is en dat de betrekkingen met Afrika na deze top niet vanzelf worden gerevolutioneerd, hebben echter gelijk. Er moet worden gezorgd voor een follow-up van de genomen besluiten, dat staat als een paal boven water. De reële waarde van deze top, zijn echte betekenis, zal op middellange en lange termijn worden bepaald door de mate waarin wij erin slagen aan onze overeenkomsten, besluiten en toezeggingen te voldoen. Daarom is een follow-up van de genomen besluiten noodzakelijk. We moeten de bereikte resultaten evalueren, en pas dan, nadat deze evaluatie op middellange en lange termijn is uitgevoerd, kunnen we werkelijk zeggen of deze top een succes was in termen van gevolgen en effecten.
Zoals gezegd, doordat we een gezamenlijke strategie, een specifiek actieplan en concrete follow-up-mechanismen zijn overeengekomen, doordat we belangrijke en actuele vraagstukken zoals klimaatverandering, integratie, energie en migratie hebben besproken, vormt de top een duidelijk stap voorwaarts, een verdieping van onze betrekkingen met Afrika. We hebben zeven jaar moeten wachten om van Caïro naar Lissabon te komen. We zijn er absoluut zeker van dat we niet nog een keer zo lang gaan wachten voor we weer een top tussen Europa en Afrika zullen houden. Het belang, het nut en de betekenis van deze top laten zonder twijfel zien dat het nodig is om op korte termijn een nieuwe top te houden. U zult begrijpen dat het Portugese voorzitterschap zeer blij is met deze bijeenkomst en dit initiatief waaraan wij samen deel hadden. Wij danken allen voor de samenwerking, hun inzet en hun inspanningen die van deze top een succes hebben gemaakt.
Louis Michel
lid van de Commissie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik zou snel willen antwoorden op een aantal punten die hier zijn genoemd, en vervolgens zou ik nog kort iets willen zeggen over de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's).
Twee leden hebben hun teleurstelling geuit dat het Europees Parlement op ontoereikende wijze bij de top zou zijn betrokken. Ik moet zeggen dat het een en ander misschien beter zou kunnen, maar weest u eens eerlijk, in vergelijking tot andere grote internationale bijeenkomsten in het verleden meen ik dat het Parlement thans volledig bij dit proces is betrokken. Bovendien doet het mij zelf altijd een genoegen om met de leden te debatteren en hen zelfs tegen te spreken, omdat dit mij erbij helpt mijn eigen standpunten te verfijnen. Door u verander ik regelmatig van mening, niet om u gelukkig te maken, maar domweg omdat u mij overtuigt.
Mijn tweede punt betreft Darfur en Sudan. Allereerst wil ik, evenals de fungerend voorzitter, opmerken dat de prioriteit van deze top niet bij het vinden van een oplossing voor dit vraagstuk lag. We hebben evenwel een trojka-bijeenkomst georganiseerd, waaraan het Portugese voorzitterschap, voorzitter Barroso, de Hoge vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en ikzelf hebben deelgenomen. Wij hadden een ontmoeting met de Sudanese president, en ik kan u verzekeren dat de toon en de inhoud van de boodschap die wij tijdens die bijeenkomst hebben overgebracht niet onderdeed voor de harde woorden die hier zijn gevallen. We hebben de heer Bachir heel erg duidelijk gemaakt dat hij zo snel mogelijk positief moet reageren op de VN, teneinde de snelle stationering van de hybride troepenmacht mogelijk te maken die noodzakelijk is om de situatie van de mensen in Darfur ook maar enigszins te verbeteren.
Mijnheer Cornillet, ik moet u zeggen dat ik het helemaal eens ben met uw opmerkingen over het internationaal humanitair recht. Zoals u weet had ik gisteren bijvoorbeeld een bijeenkomst met functionarissen van de ECHO-partners. Zij waren in groten getale gekomen, en ik heb met hen over het probleem van het internationaal recht gediscussieerd. Ik heb het voorstel overgenomen waarover u mij had verteld, en we zijn overeengekomen om in april of mei een grote conferentie over dit onderwerp te organiseren. Ik heb hen ook gezegd dat ik, ook al kan ik zelf geen uitnodiging doen uitgaan, het Europees Parlement en de nationale parlementen zou willen uitnodigen om aan deze conferentie deel te nemen, als dit mogelijk is en als het Parlement daar belang in stelt. Het is namelijk zo dat ik elke dag weer meemaak dat het respect voor het internationaal recht met toenemende banaliteit wordt bejegend, en dat is een zeer ernstig probleem. Het is zelfs zo dat ik, toen ik daar was, met de persoon heb gesproken die ervoor verantwoordelijk is toegang te verlenen voor humanitaire konvooien. Ik zei tegen hem: "U leeft het internationaal humanitair recht absoluut niet na!” Waarop hij antwoordde: "Ja, maar er is een oorlog gaande.” Het is dramatisch om zoiets te horen, omdat deze houding indruist tegen de kern, tegen het wezen van het internationaal humanitair recht. We gaan hier verder werk van maken, daar kunt u van op aan.
Mevrouw Isler Béguin, ik moet zeggen dat u een goede vraag heeft gesteld over de nucleaire kwestie. U moet weten dat het gewoon om een verzoek van de kant van onze Afrikaanse partners ging, en dat het waarschijnlijk meer een kwestie van principe is dan actueel gespreksthema. Voor het overige deel ik uw bedenkingen. We hebben onze partners allereerst gevraagd om over non-proliferatie van massavernietigingswapens te spreken, en daarop zeiden zij: "prima, daar kunnen we het over hebben, maar in dat geval is er geen reden om het niet ook over civiele toepassingen van kernenergie te hebben”. Nu, dit past in het huidige klimaat. Evenals u betreur ik dit, maar zij hebben erom verzocht, en we kunnen moeilijk weigeren om hierover met onze partners te praten. Het was ook allemaal op een laag pitje, niemand heeft het erover dat we de nucleaire sector in Afrika gaan ontwikkelen. We hebben ermee ingestemd om nucleaire kwesties te bespreken, en we hebben geaccepteerd dat dit een onderwerp is waarover wij zullen debatteren, omdat het van meet af aan duidelijk was dat geen enkel onderwerp taboe is. Daar moeten we dan ook consequent in zijn, vind ik.
Er zijn twee andere punten waar ik op wil reageren, en dan rond ik het thema van de economische partnerschapsovereenkomsten af. Ik meen dat het mevrouw Zimmer was die heeft gezegd dat er vooral belangstelling bestaat voor dingen waar grote investeerders uit Europa baat bij hebben. Ik kom hier nog op terug in verband met de partnerschapsovereenkomsten, maar ik ben het natuurlijk niet met dit argument eens. Ik kunt mij dwingen hier nog twee weken te blijven, dag en nacht, maar dan nog zal ik deze kritiek niet accepteren. En wel om een eenvoudige reden. Ik volg deze onderhandelingen nu al sinds zeven maanden, waarbij ik echter moet zeggen dat ik er niet aan deelneem, maar dat ik de onderhandelingen bijwoon. Geen moment had ik de indruk dat het er uiteindelijk om ging de Europese economie of het Europese bedrijfsleven te helpen. Degenen die dit beweren vergissen zich of zijn slechts geïnformeerd, of zij doen dit te kwader trouw. Volgens mij zijn ze slecht geïnformeerd, omdat geen van hen ooit te kwader trouw handelt. Ik vind echter dat deze opmerkingen volstrekt ongerechtvaardigd zijn.
Dan kom ik nu op de economische partnerschapsovereenkomsten. Wat is het doel van de interimovereenkomsten? Zijn die er om de belangen van Europese ondernemingen te dienen? Absoluut niet: die overeenkomsten hebben ten doel middeninkomenslanden te beschermen die anders, zoals u heel goed weet, onder een systeem van algemene preferenties zouden komen te vallen. Dit is voor hen veel onvoordeliger dan de regeling die nu voor hen geldt, namelijk het systeem voor landen die niet tot de minst ontwikkelde landen behoren, dat wil zeggen "Alles behalve wapens”. Indien de betrokken landen dus aan het eind van dit jaar, ondanks mijn goede wil, geen nieuwe overeenkomst hebben die hen van dezelfde positie verzekerd die zij nu innemen, zullen zij met zekerheid markten verliezen. Het voorbeeld van Ivoorkust heb ik reeds genoemd. Een nieuwe overeenkomst betekent een interimovereenkomst. Met welke landen hebben wij tot dusver interimovereenkomsten gesloten? In de meeste gevallen met middeninkomenslanden die anders in een veel ongunstiger regeling terecht zouden komen dan tot nu toe. Doen wij dit om onze ondernemingen te beschermen, opdat onze ondernemingen een voet aan de grond krijgen in Afrika of zich meester te maken van Afrika? Nee, onzin!
Wat hebben we dan voorgesteld? Ik kom nu tot de kern van de overeenkomsten, de waarheid moet op tafel. Ik ben bereid naar iedereen te luisteren, ik ben bereid iedereen te begrijpen, en ik ben zelfs bereid om met bepaalde opmerkingen en kritiek van het Parlement in te stemmen. Wat hebben we dus voorgesteld? We hebben een overgangsperiode van 15 tot 25 jaar voorgesteld. Mijnheer Wade beweert dat zijn markt overstelpt zal worden met gesubsidieerde landbouwproducten uit Europa. Daar gaat het nou juist om! Landbouwproducten kunnen hem bescherming bieden tegen de 20 procent die niet is geliberaliseerd. Ik begrijp niet goed wat hij wil zeggen. Bovendien heeft deze regeling helemaal geen directe gevolgen voor mijnheer Wade. Hij kan niet voor heel Afrika spreken, maar de regeling geldt helemaal niet voor hem, omdat hij een land vertegenwoordigt dat niet tot de minst ontwikkelde behoort, zodat hij in het genot komt van de regeling "Alles behalve wapens”. De heer Mbeki, die ik zeer bewonder en waar ik goed mee kan opschieten, houdt ervan om de EPO's in een kwaad daglicht te stellen, maar dat is voor hem ook makkelijk. Hij heeft een speciale associatieovereenkomst met ons. We zouden hem dus kunnen vragen in hoeverre hij er ongerust op is dat alle andere landen in de regio zijn concurrenten zouden kunnen gaan worden. Ik wil hem geen kwade bedoelingen toedichten, ik zeg alleen dat we hem dat zouden kunnen vragen. Ik geloof niet dat het zo is, maar we kunnen hem deze vraag stellen.
Mijnheer Konaré, de voorzitter van de Commissie van de Afrikaanse Unie, is een briljante advocaat, en het is zijn roeping om alle zorgen op te pikken die in zijn omgeving worden geuit. Dat is volledig legitiem. Maar als u vertelt, mijnheer Hutchinson, dat "alle Afrikaanse leiders hebben gezegd ...”, dan is dat onjuist. Niet alle Afrikaanse leiders zeggen dat. Wel heeft een aantal van hen ons enkele vragen hebben gesteld. Vragen als: "Mijnheer Michel, wat gebeurt er wanneer de handelsbelemmeringen worden opgeheven. Dan lopen we toch inkomsten mis, dat gaat toch ten koste van onze begroting? Hoe moeten we dan onze leraren, politieagenten, ambtenaren enz. betalen.” Dan zeiden wij: "U kunt een regionaal fonds oprichten, en dan stellen wij zogenaamde bijdrageovereenkomsten op, waardoor in financiële middelen wordt voorzien die minstens evenveel bedragen als het netto fiscaal effect van het wegvallen van de handelsbelemmeringen. Op die manier kan het inkomstenverlies worden gecompenseerd en beschikt u over de nodige middelen om overheidsdiensten etc. te financieren.”
Dit is een asymmetrisch systeem, een overgangsregeling. Wat hebben we nog meer gedaan? We hebben met deze landen algemene matrices opgesteld, op hun eigen verzoek, want zij hebben de inhoud voor de overeenkomsten geleverd. Wat is dat voor een bureaucratische term? Een algemene matrix is een soort plan dat alle projecten, alle sectoren, bevat, alles wat zij aan begeleidende maatregelen wensen die hand in hand moeten gaan met de geleidelijke opening van de markt als zij dat willen: technologieoverdracht, opbouw van capaciteiten, ontwikkeling van knowhow, opbouw van infrastructuur, interconnectiviteit of verbeterde toegang, dat soort aspecten.
Ik heb ook per regionale economische gemeenschap een financieel memorandum opgesteld. Dit is een soort toezegging, zwart op wit en met concrete cijfers, over de middelen die hun ter beschikking worden gesteld door de EU. Het enige wat ik niet kan doen is hun het geld beloven dat de lidstaten hun in Gleneagles hebben beloofd. De lidstaten hebben 1 miljard euro toegezegd, en minstens de helft daarvan is voor Afrika. Ik hoop dat zij over de brug zullen komen. Het geld wordt vanaf 2010 beschikbaar gesteld en is bedoeld als hulp voor handel. Daarom zijn het extra middelen. We hebben de regionale fondsen waar ik het zojuist over had, verdubbeld. Dit is wat er op tafel ligt.
Ik moet toegeven dat ik mij de meeste zorgen maak over de "economische integratie”, omdat ik denk dat, in tegenstelling tot het aspect van "ontwikkeling”, aanvankelijk de "economische integratie” hun de mogelijkheid biedt om welvaart te scheppen die natuurlijk kan worden gebruikt voor sociale voorzieningen en om rijkdom te verdelen onder de bevolking. Op dit punt hebben we, om de genoemde reden, helaas weinig vooruitgang geboekt.
We zullen daarom waarschijnlijk gedurende het hele volgende jaar blijven discussiëren over deze regionale EPO's teneinde deze dimensie van economische integratie te handhaven, te consolideren en te scheppen. Ik geef dat toe, maar we proberen er alles aan te doen... Op elk verzoek van hun kant hebben wij een positief antwoord gegeven. Dit geldt voor de financiële kant, tenminste binnen de budgettaire grenzen, en ook voor technisch-juridische, institutionele en zelfs politieke kwesties. Het is ook zo dat wij, wanneer wij in 2008 moeten onderhandelen om deze regionale integratie te waarborgen, absoluut overtuigend moeten zijn en natuurlijk argumenten moeten hebben. U hoeft zich geen zorgen te maken, zij zullen worden gehoord, en wij zullen naar hen luisteren... Ik zal in ieder geval mijn best doen om op hun zorgen, hun onzekerheden en hun vragen in te gaan, zodat wij hun op elk punt kunnen geruststellen. Ik moet u echter zeggen dat ik, buiten deze som van 1 miljard euro, waarvan de helft naar Afrika gaat, niet erg veel argumenten meer heb. We zullen zien wat ervan terechtkomt.
Ik ben echter enigszins gekrenkt als ik hoor dat wij onze partners zouden hebben gechanteerd. Er was nooit sprake van chantage, om de simpele reden dat we helemaal niet over de macht daartoe beschikken. Maar in de eerste plaats zou ik dat nooit hebben gedaan. We kunnen onze partners niet zomaar dwingen om overeenkomsten te ondertekenen. Sorry, maar dat is een te simpele voorstelling van zaken. Ik zie gewoon het resultaat. Ik wil u ook graag de stand meedelen wat betreft de landen die reeds hebben ondertekend, om u te laten zien dat er veel meer landen zijn dan u denkt die een overeenkomst hebben ondertekend en het mechanisme begrepen hebben.
Het laatste punt betreft landen die niet tot de minst ontwikkelde landen behoren en die nu van de regeling "Alles behalve wapens” profiteren en uit dien hoofde volledige en onbeperkte toegang tot onze markten hebben. Mij werd gevraagd wat deze landen zouden verliezen. Zij verliezen helemaal niets, maar krijgen de kans om te profiteren van bijzonder voordelige oorsprongsregels. Wat zijn dat voor voordelige oorsprongsregels? Momenteel is het zo dat een product alleen wordt beschouwd als product afkomstig uit een partnerland wanneer het twee transformaties heeft ondergaan. Voortaan hoeft dit maar één transformatie te zijn. Zo volstaat het bijvoorbeeld dat vis die in hun wateren wordt gevangen hier wordt geïmporteerd. Dat geldt als één transformatie. Dergelijke producten mogen zonder quota en zonder heffing van invoerrechten op onze markten worden gebracht. Deze regeling biedt potentieel een hoop voordelen die zij nu niet hebben.
Ik wilde u dit vertellen, en ik ben vanzelfsprekend bereid het een en ander nog eens te herhalen wanneer u dat wenst. U kunt mij vragen stellen of ook schriftelijke vragen sturen. Ik beloof u dat ik zal trachten uw vragen zo eerlijk en volledig mogelijk te beantwoorden. Indien blijkt dat mijn antwoord op een van uw vragen niet goed genoeg of onjuist is, zal ik dat ruiterlijk toegeven en rechtzetten, daarvan kunt u uitgaan. Tot dusver heb ik alle vragen gehoord, heb ik alle vragen onderzocht en mij hier zeer in verdiept. Ik heb tot nu toe nog geen vraag gehoord waarop niet een precies, gericht en eerlijk antwoord is gegeven.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
John Attard-Montalto  
schriftelijk. - (EN) De Top tussen Europese en Afrikaanse landen vond plaats op 8 en 9 december in Lissabon, Portugal. Meer dan zeventig staatshoofden en regeringsleiders waren aanwezig.
De bijdrage van Malta concentreerde zich op het probleem van de illegale immigratie.
Het is in het belang van Malta dat Afrika wordt gezien als een verantwoordelijkheid van Europa. Hulp aan en investeringen in Afrika zullen ertoe leiden dat minder mensen uit dat continent zich gedwongen zullen zien om hun land te verlaten op zoek naar een beter leven. De meerderheid van de illegale immigranten die op Malta aankomen, komen uit sub-Saharalanden en zijn economische immigranten. De situatie kan echter verslechteren wanneer de algemene preferentiële handelsovereenkomsten op 31 december 2007 aflopen.
De meeste Afrikaanse landen hebben het voorstel voor "speciale partnerschapsovereenkomsten” van de hand gewezen. Slechts een vijfde van de landen heeft de interimovereenkomst ondertekend. Zelfs als de vervaldatum wordt verschoven, is ondertekening van een interimovereenkomst in het belang van elk land, om de negatieve economische gevolgen van het aflopen van de "preferentiële overeenkomsten” te neutraliseren.
Andere illegale immigranten die naar Malta komen zijn politieke vluchtelingen. Het feit dat de mensenrechtensituatie in Darfur en Zimbabwe oorspronkelijk niet op de agenda stond, voorspelt weinig goeds voor de stemlozen die in stilte verder lijden.
Richard Corbett  
schriftelijk. - (EN) De Europese Raad moet zijn aandacht richten op Birma, waar de situatie verschrikkelijk blijft.
De sancties van de EU, waartoe op 15 oktober is besloten, richten zich op de leiders van het regime, hun helpers en degenen die profiteren van hun beleid, en omvatten ook handelssancties met betrekking tot de sectoren - hout, mineralen, metalen, edelstenen - waaruit het regime de meeste inkomsten haalt.
Maar is dat genoeg? De Europese Raad moet de situatie analyseren en bepalen welke maatregelen de EU in de toekomst nog meer kan nemen om echte veranderingen in Birma teweeg te brengen - waaronder een verbod op nieuwe investeringen.
Pedro Guerreiro  
Hoewel het nog te vroeg is om het concrete effect van de besluiten van de Top EU-Afrika te beoordelen, en ondanks bepaalde contradicties, moet de verwerping van de vrijhandelsakkoorden (de zogenaamde "economische partnerschapsovereenkomsten”) door de Afrikaanse landen worden verwelkomd.
Het is enigszins ironisch dat de verwerping van deze "economische partnerschapsovereenkomsten” door de Afrikaanse landen - ondanks de onaanvaardbare druk en chantagepogingen van de EU - in wezen een echt voorbeeld is voor het beruchte "goed bestuur” dat door de EU zo wordt verheerlijkt. Met andere woorden, hier zijn landen die de controle over de eigen economie naar zich toe trekken en verdedigen.
Ons inziens is voor een doeltreffende ontwikkelingssamenwerking respect vereist voor nationale soevereiniteit, voor politieke en economische onafhankelijkheid en voor het recht van alle volkeren om zelf over hun leven van vandaag en hun toekomst te beslissen en om hun land en hun ontwikkelingsprogramma zelf gestalte te geven en op te bouwen. Samenwerking in die vorm is onverenigbaar met de min of meer geheime doelstellingen en ideeën van inmenging, uitbuiting, de plundering van natuurlijke hulpbronnen en politieke en economische betutteling.
Men zegt dat de Top EU-Afrika een "nieuw tijdperk” zou hebben ingeluid. Wij blijven onze mening zeggen, zodat de neokoloniale ambities van de EU en haar multinationals in dit tijdperk niet weer de kop opsteken.
