Sudan i Południowy Sudan (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad jest oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel UE do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa na temat Sudanu i Sudanu Południowego (2011/2717 [RSP]).
Wydaje mi się, że panią wiceprzewodniczącą zastępuje pan komisarz Piebalgs. Panie Komisarzu! Proszę o zabranie głosu w imieniu wysokiej przedstawiciel i Komisji.
Andris Piebalgs
komisarz, w imieniu wiceprzewodniczącej Komisji i wysokiej przedstawiciel UE do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa - Pani Przewodnicząca! Sześcioletni okres przejściowy w ramach sudańskiego powszechnego porozumienia pokojowego kończy się mniej więcej za miesiąc. Dla Sudanu, a tym samym dla całego afrykańskiego kontynentu, to historyczna chwila. Ludność Południowego Sudanu długo na tę chwilę czekała i wreszcie, 9 lipca, niepodległość ich kraju zostanie ogłoszona. Na ceremonii ogłoszenia niepodległości Unię Europejską reprezentować będzie wysoka przedstawiciel i wiceprzewodnicząca Komisji.
Po wiarygodnym referendum, które przeprowadzone zostało na początku bieżącego roku, wyraziliśmy uznanie dla sudańskich partii za ich istotny wkład w jego zorganizowanie. Cieszyliśmy się, kiedy prezydent Bashir publicznie oświadczył, że Północny Sudan będzie pierwszym państwem, które uzna niepodległy Sudan Południowy. Jednak pozytywny zryw, jaki miał miejsce bezpośrednio po referendum zakończył się. Teraz mamy do czynienia z niepokojącymi tendencjami do zwiększenia napięć i konfliktów. Ostatnie gwałtowne rozruchy w Abyei i okolicach mogły doprowadzić do kolejnej militarnej konfrontacji Północnego i Południowego Sudanu.
Omawialiśmy sprawę Sudanu w Radzie ds. Zagranicznych, zarówno w styczniu, jak i w maju, i powrócimy do niej 20 czerwca. Na posiedzeniu Rady wysoka przedstawiciel zamierza przedstawić kompleksowe strategiczne stanowisko UE w sprawie Sudanu, koncentrując się głównie na niepodległym Sudanie Południowym, ale zawierające również elementy dotyczące konstruktywnego zaangażowania w sprawy Sudanu Północnego, m.in. obszarów przejściowych, Darfuru i Wschodu. Tak naprawdę będziemy świadkami narodzin nie jednego, ale dwóch państw.
Kompleksowe podejście ujęte zostanie w dokumencie nakreślającym strategię polityczną, ustalającym najważniejsze kierunki naszej polityki dotyczącej Sudanu. Główne cele UE to wspieranie pokoju pomiędzy dwoma państwami, a także demokratyzacja i dobrobyt obu państw. Chcemy mieć dwa zdolne do samodzielnego funkcjonowania państwa, współistniejące jako dobrzy sąsiedzi dzielący wspólną granicę, zezwalające na transgraniczny przepływ ludzi, towarów, kapitału i idei.
Południowy Sudan potrzebować będzie, byśmy skupili się na kwestiach stabilizacji, budowy potencjału państwowego i instytucjonalnego oraz długotrwałego rozwoju. Przedmiotem naszej największej troski będzie niedopuszczenie do upadku kraju.
W ramach naszej prawdopodobnej strategii reagowania zajmiemy się kilkoma ważnymi sprawami, tj. zwiększeniem obecności UE w Dżubie poprzez powołanie delegacji UE; zainicjowaniem powszechnego dialogu politycznego; stabilizacją Południowego Sudanu i wspólnej granicy za pomocą konkretnych środków i instrumentów - w tym wspólną polityką bezpieczeństwa i obrony oraz instrumentem na rzecz stabilności - a także zwiększeniem pomocy rozwojowej.
Jeśli chodzi o tę ostatnią, UE udostępniła ostatnio dodatkowe fundusze dla Południowego Sudanu w wysokości 200 milionów euro, co łącznie w przybliżeniu daje kwotę 300 milionów euro. Wraz z państwami członkowskimi w ramach wspólnego programu UE pracujemy nad rozszerzeniem działań w terenie. Równolegle kontynuować będziemy pomoc humanitarną i starać się zapewnić, by kompleksowe podejście objęło również handel.
Z kolei Sudan Północny poniesie pewne straty. Musimy wspierać zorientowane na reformy grupy na Północy, popierać otwarty dialog polityczny i zwiększyć wysiłki na rzecz promowania praw człowieka. Próbujemy zintensyfikować nasz polityczny dialog z rządem w Chartumie. Celem mojej ostatniej wizyty było zasygnalizowanie ponownego zaangażowania UE w następstwie pozytywnej odpowiedzi Chartumu na wynik referendum.
Jesteśmy jednak ogromnie zaniepokojeni niedawnymi aktami przemocy i, o czym już mówiłem, wojskową okupacją miasta Abyei, która stanowi wyraźnie naruszenie powszechnego porozumienia pokojowego (CPA). Wzywamy strony do powstrzymania się od dalszych prowokacji i negocjowania długotrwałego pokojowego współistnienia lokalnych społeczności zamieszkujących samo miasto Abyei i jego okolice.
Nadal zaniepokojeni jesteśmy aresztowaniami obrońców praw człowieka, dziennikarzy i polityków oraz pokojowo manifestujących studentów. Jedną z podstawowych zasad powszechnego porozumienia pokojowego było ustanowienie demokratycznych rządów opartych na poszanowaniu różnorodności i podstawowych wolności. Chcemy poszanowania podstawowych wolności i autentycznie otwartych demokratycznych rządów zarówno w Północnym, jak i Południowym Sudanie.
Muszę również wspomnieć o Darfurze. Unia Europejska pozostaje głęboko zaniepokojona utrzymującym się tam stosowaniem przemocy, prowadzącym do wysiedleń i negatywnie wpływającym na akcje humanitarne.
Jest też pozytywna wiadomość. Uwolniono trzech europejskich obywateli, którzy przez wiele miesięcy przetrzymywani byli w Darfurze w charakterze zakładników, wiemy jednak, że sytuacja w Darfurze wygląda tak samo, jak dotychczas. Nadal musimy popierać starania zmierzające do zaprowadzenia w Darfurze powszechnego i sprawiedliwego pokoju, starając się zabezpieczyć pozytywne wyniki procesu negocjacji pokojowych i stworzyć na miejscu warunki sprzyjające politycznemu procesowi w Darfurze. Z zadowoleniem przyjmujemy wynik ostatniej konferencji wszystkich zainteresowanych stron w Al-Dausze i mamy nadzieję, że konferencja ta przyczyni się do ważnego postępu w sprawie długotrwałego pokoju w Darfurze.
Na koniec chciałbym powiedzieć kilka słów na temat sprawiedliwości. Nie da się osiągnąć długotrwałego pokoju w Darfurze bez sprawiedliwości i pojednania. Trzeba położyć kres bezkarności. Rada wielokrotnie powtarzała, że rząd Sudanu powinien ściśle współpracować z Międzynarodowym Trybunałem Karnym zgodnie z rezolucją nr 1593 Rady Bezpieczeństwa ONZ. Ludność Darfuru zasługuje na to, by otrzymać coś, na co czeka od tak dawna - długotrwały pokój i sprawiedliwość.
Mariya Nedelcheva
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! To, co uderzyło mnie najbardziej podczas referendum w sprawie samostanowienia Południowego Sudanu, to entuzjazm i radość mieszkańców, wręcz euforia. Ludzie byli ogromnie szczęśliwi, ponieważ po raz pierwszy udzielono im głosu. Po raz pierwszy po ponad 20 latach wojny poczuli, że zostaną wysłuchani.
Nie możemy zawieść tych sześciu milionów obywateli Południowego Sudanu, ale nie możemy też zapominać o mieszkańcach Północy. To ważne, by w tym demokratycznym zrywie wywołanym wynikami referendum, negocjacje były możliwie najbardziej przejrzyste i zapewniły solidne podstawy przyszłego rozwoju obu nowych państw, a także przyszłego rozwoju stosunków pomiędzy nimi samymi oraz między nimi a społecznością międzynarodową. Zdolność do samodzielnego istnienia i stabilizacja zarówno Północnego jak i Południowego Sudanu są ogromnie ważne. Trzeba najpierw rozwiązać problemy, które do tej pory nie zostały rozwiązane. Mam na myśli problemy związane z obywatelstwem, podziałem zadłużenia i dochodów z ropy naftowej oraz trudną sprawę nieokreślonych granic.
Ponadto w ramach powszechnego porozumienia pokojowego należy przeprowadzić referenda w regionach Abyei, Południowego Kordofanu i w An-Nil al-Azraku. Sytuacja w Abyei pogarsza się z dnia na dzień. Jest bardzo niepokojąca. Abyei nie może znaleźć się w sytuacji bez wyjścia, co mogłoby zaprzepaścić sześcioletnie negocjacje. Napięcia przeradzające się w otwarty konflikt mogą położyć się cieniem na niepodległości Południowego Sudanu i ponownie pogrążyć region w chaosie.
Jednak mówiąc o sytuacji w Abyei nie możemy zapominać o tym, co dzieje się w Darfurze. W tej kwestii należy wziąć pod uwagę wnioski z konferencji w Ad-Dausze i nie tracić z pola widzenia nieustannej potrzeby kierowania pomocy humanitarnej i zagwarantowania bezpieczeństwa pracownikom organizacji humanitarnych. Przejrzyste negocjacje są gwarancją istnienia dwóch zdolnych do samostanowienia państw, podobnie jak zaprzestanie przemocy i efektywna współpraca obu państw.
To zasady, które oczywiście zostały już określone w procesie referendum. Ważne, żeby nadal postępować w ten sposób, aby zapewnić wprowadzenie w życie woli politycznej obu państw oraz społeczeństwa międzynarodowego w formie prawdziwych projektów rozwojowych z pożytkiem dla obywateli obu krajów. Właśnie ci obywatele i ich dobro powinni stanowić główny cel demokratyzacji, politycznego pluralizmu i poszanowania praw człowieka oraz religijnej, kulturowej i etnicznej różnorodności Południowego i Północnego Sudanu.
Véronique De Keyser
Pani Przewodnicząca! 9 lipca Południowy Sudan uczci swoją świeżo odzyskaną niepodległość i godność, i to właśnie w kategoriach godności i wzruszenia ludność Sudanu mówi o tym wydarzeniu.
Panie Komisarzu! Przygotowałam trzyminutowe przemówienie. Jednak słuchając Pana zastanawiałam się, czy rzeczywiście powinnam je wygłosić. Muszę Panu pogratulować: uważam, że Parlament może być dumny z działań podjętych przez całą Unię Europejską i ze sposobu, w jaki zajęto się sprawą Sudanu. Razem z ludnością Sudanu mocno trzymam kciuki, żeby doprowadziło to do niepodległości i jeszcze dalej.
Mówił Pan o głównych kwestiach, to jest o nadal nierozwiązanej sprawie Abyei, o decyzjach politycznych, które należało podjąć: w sprawie obywatelstwa, zadłużenia, waluty itd.. Przede wszystkim powiedział Pan o wszystkim, co zamierza Pan zrobić w kwestii rozwoju, akcji humanitarnych, konieczności zaprowadzenia sprawiedliwości, oraz że nie wolno nie doceniać Międzynarodowego Trybunału Karnego. Tak naprawdę, poruszył Pan wszystkie najważniejsze sprawy.
Pragnę dodać jedynie kilka uwag. Jeśli chodzi o sprawę rozwoju i akcji humanitarnej, prawdą jest, że w Południowym Sudanie wiele pozostaje do zrobienia i że nadal musimy rozwijać Północ, a co najważniejsze, nie możemy jej izolować. Tak wiele pozostaje do zrobienia, ponieważ kraj utrzymuje się głównie z ropy naftowej. Nie posiada zróżnicowanej gospodarki, edukacji, nie ma dróg, szpitali itd. Potrzeby i oczekiwania ludzi są ogromne i jeśli nie chcemy, żeby niepodległość ich rozczarowała, to działania związane z rozwojem i akcje humanitarne należy prowadzić jeszcze przez długi okres. Stanowczo musimy o tym pamiętać.
Jeśli chodzi o prawa człowieka, prawa kobiet i pluralizm polityczny, to poligamia nadal istnieje, nawet w Sudanie Południowym. Kobiety kupuje się tak samo jak krowy; 80 % kobiet nie umie czytać ani pisać; prawa dziecka trzeba dopiero wprowadzić, a polityczny pluralizm nie istnieje: nie ma kultury pluralizmu politycznego, jak wiedzieliśmy w czasie wyborów i referendum. Jednocześnie jednak jest to ekscytujące i wspaniałe wyzwanie.
Spotkałam się z komisjami wyborczymi zarówno Północnego jak i Południowego Sudanu, jednak głównie Południowego. Chcą tworzyć prawo. Pragną dobrej konstytucji, chcą budować swoje państwo i mówią nam "nie martwcie się o pieniądze, będziemy je mieć, tylko wesprzyjcie nas - bądźcie z nami”. Uważam, że w tym względzie spełnili Państwo ich życzenie. Pana wizyta oraz zbliżająca się wizyta pani komisarz Georgievej i ewentualna wizyta lady Ashton na uroczystościach ogłoszenia niepodległości to ważne wydarzenia.
Pańskie pragnienie przedstawienia strategicznego planu dla Sudanu Południowego to coś, do czego nawołujemy po każdych wyborach. Nie chcemy, żeby był to słomiany zapał, ale chcemy mieć odpowiedni program i przyszłość dla państw, które odwiedzamy. Z tych powodów Panie Komisarzu, zmieniłam całkowicie tekst mojego wystąpienia i pragnę Panu podziękować, ponieważ jak powiedziałam, to dobrze móc być dumnym z Unii Europejskiej, szczególnie w tych trudnych czasach.
Ivo Vajgl
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Kiedy 9 lipca ogłoszona zostanie niepodległość jeszcze jednego afrykańskiego państwa Południowego Sudanu zamknięty zostanie kolejny rozdział kolonializmu na tym kontynencie. Chcemy wierzyć, że podejmując podczas referendum demokratyczną decyzję, pozostałe sporne kwestie ze swoim sąsiadem Sudan Południowy rozwiąże za pomocą środków pokojowych, to jest w drodze negocjacji. Chcemy wierzyć, że region uniknie sporów i konfliktów dotyczących granic, demografii oraz zasobów ropy naftowej i innych surowców naturalnych, które obficie występują w obu krajach, statystycznie bardzo biednych.
Zwracam Państwa uwagę na konieczność stałej współpracy ze strony międzynarodowej społeczności, ONZ, Unii Afrykańskiej i Unii Europejskiej przy wzmacnianiu obu państw, zabezpieczaniu pokoju i budowie instytucji demokratycznego i pluralistycznego Sudanu Południowego. Szanowni Państwo! Takie wyzwanie stoi teraz przed nami w okresie, kiedy cały duży region przeżywa odrodzenie i otwiera się na współczesne wymagania i normy nowoczesnych czasów.
Sudan po raz kolejny przeżywa ważny zwrot historyczny. Nie wszystkie porozumienia zawarte po zakończeniu krwawej wojny domowej wprowadzono już w życie. Sytuacja w prowincji Abyei bardziej przypomina kryzys niż pokój, w Darfurze króluje przemoc, a Sudan potrzebuje naszego zaangażowania i szczodrobliwości.
Kolejną ważną sprawą jest to, że Rada Bezpieczeństwa ONZ przedłużyła mandat misji ONZ w Sudanie i rozmieści tam dodatkowe siły pokojowe. Wzywamy rządy w Chartumie i Dżubie do powitania sił ONZ i zapewnienia im bezpieczeństwa.
Nirj Deva
w imieniu grupy ECR - Pani Przewodnicząca! Pan komisarz Piebalgs ma rację. Mamy do czynienia z jednym z największych wyzwań stojących przed Unią Europejską. Jako sprawozdawca Parlamentu Europejskiego odpowiedzialny za sprawozdanie dotyczący budowy tożsamości narodowej muszę powiedzieć, że to dla nas nadzwyczajna okazja towarzyszyć 9 czerwca Południowemu Sudanowi, jednemu z najbiedniejszych i najnowszych przyszłych państw, i sprawić, by tożsamość narodowa, o której wciąż mówimy w tym Parlamencie, stała się rzeczywistością.
To kraj zasobny w bogactwa naturalne, ale również kraj, który ma najgorsze wskaźniki społeczne. Istnieje większe prawdopodobieństwo, że dziecko, które teraz urodzi się w Sudanie Południowym, umrze w wieku niemowlęcym, niż że pójdzie do szkoły podstawowej. Cóż to za statystyka. Żywność dostarczana przez agencje pomocowe i przeznaczona do bezpłatnego rozdzielenia pomiędzy ubogich, jest wprowadzana do obrotu. Musimy zbudować państwo od podstaw. W kraju nie ma służb cywilnych, nie ma wyszkolonej kadry, nie ma infrastruktury potrzebnej nowoczesnemu "przyszłemu państwu”. Potrzebne są przepisy prawne, zarządzanie, transparentność. Od nas, jako partnerów oczekuje się specjalistycznej wiedzy, na której będzie się można oprzeć. Powinni zaprosić nas do współpracy, a my powinniśmy podzielić się z nimi naszą wiedzą.
Judith Sargentini
Pani Przewodnicząca! Chcielibyście wciągnąć flagę na maszt i wznieść toast szampanem, co jest słuszne i właściwe, ponieważ społeczeństwo ma możliwość opowiedzenia się w głosowaniu za własną niepodległością. Niestety, Południowy Sudan dziedziczy spuściznę przeszłości, a więc wciągnięcie flagi i wzniesienie toastu byłyby prawdopodobnie czymś niestosownym ze względu na sytuację, w jakiej znajdują się sami Południowi Sudańczycy. Teraz, po włączeniu Abyei do Sudanu Północnego, należałoby pochwalić Południowych Sudańczyków za to, że nie dali się sprowokować. Pozostaje jednak pytanie, przez jak długo.
Fakt, że my - społeczność międzynarodowa -przyglądaliśmy się, jak sprawa Abyei pozostaje nierozwiązana, świadczy o braku odpowiedzialności i potwierdza możliwość wznowienia wojny w przyszłości. Fakt, że ponownie trzeba będzie wysłać oddziały ONZ, by zaprowadziły tam pokój, również z łatwością da się przewidzieć. Szczególnie trudna według mnie jest kwestia wyboru spraw, o których rozmawiamy. Zauważmy, że Sudan próbuje wpłynąć na przyszłe referendum w Abyei domagając się, by policzono głosy pasterzy, którzy część czasu spędzają tam, a część gdzie indziej. Czy Południowy Sudan słusznie dowodzi, że nie należy ich liczyć, ponieważ nie zamieszkują tam na stałe? Jeśli takie stanowisko przyjmiemy, to czy nie zaprzeczamy prawu pasterzy do istnienia? To sytuacja bez wyjścia, na którą nie można wziąć recepty tak po prostu z powietrza.
Należy jeszcze wspomnieć o dwóch innych czynnikach. Czy Południowy Sudan będzie miał uczciwy start? Jeśli tak, to czyż Południowi Sudańczycy nie są faktycznie uprawnieni do umorzenia długu? Długi, o których mowa, zostały zaciągnięte przez reżim w Chartumie i dlatego nie może powiedzieć, że posłużyły ludności Południa.
Inna sprawa, to jak zamierzamy zająć się bogatymi złożami pod ziemią w Południowym Sudanie? Jeśli już przy tym jesteśmy, to czy Sudan Południowy objęty jest inicjatywą przejrzystości w branżach wydobywczych (EITI), która kontroluje, czy nie ma miejsca korupcja oraz sprawdza, które złoża ropy przynoszą dochody społeczeństwu? Jeśli nie, to w jaki sposób Europa może pomóc? Najważniejszy sposób, w jaki Europa rzeczywiście może pomóc Południowemu Sudanowi - a na dobrą sprawę, również Północnemu - to handel i rozpoczęcie uczciwych inwestycji. Wszyscy z niepokojem przyglądamy się rozwojowi wypadków i mam nadzieję, że raz jeszcze będziemy mogli wznieść toast za wolność Południowego Sudanu z flagą na maszcie i kieliszkiem szampana w dłoni.
Gabriele Zimmer
Pani Przewodnicząca! Wszyscy spoglądamy z ogromnym niepokojem na ten region świata i wszyscy jesteśmy świadomi, jak niewielka jest szansa, by wojna domowa na zawsze się w tym kraju zakończyła. Jak kruchy jest proces pokojowy, o czym mowa w rezolucji, świadczą obecne wydarzenia w Abyei.
Konflikt, który wybuchł, jest dramatyczny. Północna armia okupuje Abyei, 15 tysięcy osób ratowało się ucieczką. Uważam, że my, w Unii Europejskiej, musimy pomóc bardzo konkretnie, tak jak uczyniliśmy to poprzednio i przekazać pomoc w postaci żywności oraz pomoc humanitarną dla uchodźców, działając jak najszybciej i przygotowując dla uchodźców nadzwyczajną pomoc humanitarną.
Nawet bez nasilenia konfliktu ponad połowa ludności w Południowym Sudanie korzysta z pomocy żywnościowej. Południowy Sudan będzie jednym z najbiedniejszych krajów świata i jeśli chcemy, by również tutaj osiągnięte zostały milenijne cele rozwoju, istnieje pilna potrzeba wykorzystania udostępnionych przez Radę funduszy - 200 milionów euro - na zabezpieczenie żywności, edukację i ochronę zdrowia w tej części świata.
Moja grupa opowiada się za natychmiastowym wycofaniem z Abyei północnych i południowych oddziałów wojskowych, przestrzeganiem postanowień powszechnego porozumienia pokojowego i uznaniem strefy zdemilitaryzowanej. Mając na uwadze przedłużenie mandatu ONZ, o czym mówiliśmy, wzywamy do przeanalizowania i oszacowania zagrożeń i problemów, podobnych do tych, które pojawiły się w związku z misją MONUC w Demokratycznej Republice Konga.
Jesteśmy rozczarowani, że w rezolucji nie znalazło się stanowcze wezwanie do umorzenia długu. Uważam to za godne ubolewania.
Bastiaan Belder
Pani Przewodnicząca! Są dwie sprawy, które chciałbym przedstawić wysokiej przedstawiciel lub jej zastępcy w związku z obecną sytuacją w Sudanie. Przede wszystkim wzywam wysoką przedstawiciel, by bezzwłocznie ponagliła władze sudańskie w kwestii uwolnienia chrześcijanina Hawy Abdalla Muhammada Saleha, który z powodów religijnych został aresztowany przez służby bezpieczeństwa w obozie dla uchodźców w Darfurze w dniu 25 maja. Jak mówią doniesienia, po aresztowaniu Saleh był torturowany, a następnie przewieziono go w nieznane miejsce w Chartumie - to tragedia człowieka, którą powinna zająć się Europa.
Po drugie pragnę powiedzieć, że jako posła do Parlamentu Europejskiego uderzył mnie mocno przeczytany ostry zarzut ze strony organu monitorującego sytuację w Sudanie, będącego międzynarodowym obserwatorem w raz za razem rozdzieranym konfliktem regionie Abyei. Twierdzono, że dyplomatyczna presja Europy na zbrodniczy i żądny krwi reżim prezydenta al-Bashira była "zerowa i źle koordynowana”. To naprawdę druzgocący zarzut.
Czy międzynarodowa społeczność, w tym Europa, raz jeszcze zamierza dać prezydentowi al-Bashirowi poczucie nietykalności, po zajęciu Abyei,? W tym szczególnym momencie warto przypomnieć, jak słaba jest pozycja al-Bashira w kraju i że może nie być lepszej okazji do wywarcia międzynarodowego nacisku na reżim. Dlatego mam nadzieję, że al-Bashir poddany zostanie międzynarodowej presji.
Mario Mauro
(IT) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Z największym szacunkiem dla pragmatycznego podejścia zaprezentowanego w Pana wystąpieniu pragnę wygłosić dwa zalecenia, w których chcę również zwrócić uwagę na pracę związaną z monitorowaniem referendum tak starannie wykonaną w ostatnim czasie przez panią poseł De Keyser, która moim zdaniem jest bezcenna dla naszych instytucji.
Pragnę nawiązać do bardzo konkretnej sprawy: osobiście nie zdziwiłem się, że konsekwencją referendum i jego wyników było wzmożenie działań wojennych, podjętych głównie przez sudańskie instytucje i władze, szczególnie w rejonie Abyei. To typowe dla chartumskiej polityki napomknąć o rozwiązaniu, a następnie wycofać się bez uprzedzenia. To właśnie spowodowało obecną katastrofę w Sudanie.
Pozwolę sobie na następujący wniosek: w ramach Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych utworzyliśmy departament zajmujący się głównie kryzysami humanitarnymi. Departament ten musi być gotowy zająć się sprawą Abyei teraz, a nie wtedy, kiedy staniemy w obliczu ogromnej katastrofy. Należy go wykorzystać, ponieważ jest to departament godny zaufania, który dowiódł swojej wartości na przykład podczas kryzysu libijskiego. Sądzę, że już dzisiaj należy postarać się, aby przygotował plan i przedstawił go Komisji Spraw Zagranicznych oraz objaśnił jakie działania zamierza podjąć, żebyśmy zrozumieli jak cenna może być polityka zagraniczna Unii Europejskiej, kiedy wszystkim nam zależy na osiągnięciu jak najlepszych wyników.
Moje ostatnie zalecenie dotyczy naszych stosunków z Chinami. Ze wszystkich stron dochodzą głosy, że Chiny odgrywają w Sudanie ważną rolę, co brzmi, jak byśmy mieli do czynienia z upiorem, którego musimy się bać. Osobiście, w tym szczególnym momencie opowiadam się za potrzebą bardzo ostrożnych, jednak uprzywilejowanych stosunków z Chinami, dzięki czemu będziemy mogli ocenić czy oprócz interesów gospodarczych Chiny są również zainteresowane zajęciem się od środka problemami praw człowieka.
Ana Gomes
Pani przewodnicząca! Unia Europejska musi naciskać na rząd Sudanu, by wycofał oddziały z leżącego na granicy miasta Abyei. Problem Abyei musi zostać rozwiązany natychmiast, by zapobiec rozwojowi konfliktu zbrojnego pomiędzy Sudanem i Sudanem Południowym. Konflikt ten zagraża procesowi pokojowemu, który powinien nastąpić po referendum w styczniu 2011 roku.
Otwarcie przez oddział milicji ognia do helikoptera ONZ, które miało miejsce pod koniec maja, było wstrząsającym i tchórzliwym aktem, tak szokującym, jak wezwanie przez rząd Chartumu do usunięcia sił pokojowych ONZ po 9 lipca. Obecność ONZ jest potrzebna bardziej niż kiedykolwiek, by pomogła w monitorowaniu stron i stabilizacji regionu, nie dopuszczając w ten sposób do rozwoju konfliktu.
Aby zapewnić pokojowe przejście Sudanu Południowego do niepodległości priorytetem programu UE dotyczącego obu państw i ich bezskutecznie ingerujących sąsiadów powinna pozostać walka z bezkarnością. Unia Europejska nie może ulec namowom na prowadzenie z prezydentem al-Bashirem potencjalnie "korzystnych interesów” i w zamian za to zapomnieć, że on i jego zwolennicy muszą zostać postawieni przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (ICC) i odpowiedzieć za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości popełnione przeciwko ludności sudańskiej w Darfurze.
Charles Goerens
(FR) Pani przewodnicząca! Ostatnie referendum w Południowym Sudanie w sprawie niepodległości otwiera nową erę w politycznych stosunkach z tym nowym państwem. Stworzenie tego młodego państwa, co traktowane było dotychczas jako wewnętrzna sprawa Sudanu, stało się sprawą międzynarodową. Wszystkie stosunki z Chartumem, szczególnie dotyczące kwestii bezpieczeństwa, będą teraz sprawami o zasięgu międzynarodowym, i w związku z tym podlegać będą międzynarodowemu prawu.
Dlatego jesteśmy zadowoleni ze sposoby wykonania zadań przez różne strony i w tym względzie warto wspomnieć o niektórych najważniejszych, pilnych wyzwaniach, przed którymi stanie nowo utworzone państwo. Wśród tych stron pragnę przede wszystkim wymienić byłego prezydenta Republiki Południowej Afryki i prezydenta Unii Afrykańskiej, Thabo Mbekiego, oraz przeprowadzoną przez niego mediację. Uważam, że należy również podkreślić rolę, jaką w mediacji odegrał nasz specjalna przedstawiciel w Sudanie, Rosalind Marsden.
Po drugie, przystąpienie nowego państwa do umowy z Kotonu otwiera nowe perspektywy dla rozwoju współpracy i stosunków z Unią Europejską. Moim zdaniem jest to konieczne i musimy zrobić wszystko dla poparcia szybkiej ratyfikacji.
Po trzecie, istnieje potrzeba rozwinięcia możliwości zaradzenia potężnym problemom, z którymi ma do czynienia to wciąż bardzo słabe państwo. Również ta sprawa wymaga uwagi ze strony międzynarodowej społeczności.
Po czwarte, należy również poprzeć rozwój Sudanu Północnego, o którym nie możemy zapominać, i który przygotowuje się do opracowania nowej konstytucji.
Wreszcie, stan bezpieczeństwa w rejonie Darfuru jest przerażający i rząd jednostronnie pragnie zorganizować referendum na temat jego statusu w dniu 1 lipca 2011 r.
Oczywiście, cieszę się z osobistego zaangażowania naszego komisarza ds. rozwoju i jego zespołu w ten istotny etap. Rozumie on, że ten decydujący o przyszłości Południowego Sudanu okres jest również sprawdzianem siły Unii Europejskiej, a także innych.
Peter van Dalen
(NL) Pani Przewodnicząca! Zbliża się wspaniała data 9 lipca. Południowy Sudan oficjalnie stanie się niepodległy - kraj, który otwarcie wypowiada się za najważniejszymi wartościami wiary chrześcijańskiej, ale również kraj, który zostanie wystawiony na poważną próbę, ponieważ ten stary, przebiegły lis Omar al-Bashir, być może stracił już wszystkie włosy, ale z pewnością nie wyciągnął jeszcze wszystkich asów z rękawa. W rejonie Abyei zaczął masowo wyrzynać obywateli. Wygląda na to, że rozpoczęła się czystka etniczna południowego plemienia Ngok Dinka. Życie personelu ONZ jest w niebezpieczeństwie.
Pani baronessa Ashton wie, że może liczyć na nasze poparcie w kwestii polityki praw człowieka, a jeśli chodzi o rozruchy w Bengazi, dokonała jasnego i prawidłowego wyboru. Teraz powinna tak samo postąpić w sprawie Omara al.-Bashira, ponieważ ludność Południowego Sudanu zasługuje na nasze zdecydowane poparcie.
Sabine Lösing
(DE) Pani Przewodnicząca! W lutym wiele osób, również w tym Parlamencie, pełnych było zarówno nadziei, jak i obaw związanych z przyszłością Sudanu. Były zróżnicowane zdania na temat ustawicznego zagrożenia gwałtownymi starciami. Wiadomo było, że ludność Sudanu napotyka poważne problemy i potrzebuje wsparcia. Teraz sytuacja w Sudanie znów znajduje się na pierwszych stronach gazet. Przyczyną ostatnich wydarzeń są nierozwiązane kwestie w kontekście zbliżającej się niepodległości Południa i problemów tych nie można rozwiązać za pomocą broni. Dlatego z zadowoleniem przyjmuję ostatnie porozumienie pomiędzy Północnym i Południowym Sudanem w sprawie demilitaryzacji strefy wzdłuż przyszłej granicy obu państw, w którym pośredniczyła Unia Afrykańska. Siedmiotysięczna, silna armia ONZ wzorowana na MONUC może przynieść więcej złego niż dobrego. Jeśli przyjrzymy się Kongu, to zobaczymy do czego zdolne są oddziały MONUC.
Pomoc dla Sudanu musi być obiektywna i niezwiązana z żadną grupą interesów. Musi mieć na uwadze przede wszystkim interesy ludności Południa i Północy i dotyczy to zarówno pomocy materialnej, jak i dyplomatycznej. Żeby uniknąć podsycania konfliktu w przyszłości, należy również wstrzymać dostawy broni. Wzywamy do zakończenia wszelkiej cywilno-wojskowej współpracy i wojskowej misji szkoleniowej.
Michèle Striffler
(FR) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Szanowni Państwo! Oczywiście z radością przyjmujemy pokojowy i wiarygodny sposób, w jaki w styczniu przeprowadzone zostało w Sudanie referendum dotyczące samostanowienia. Jak już powiedziano, Sudan ogłosi niepodległość 9 lipca 2011 r. Wyzwania są ogromne, zarówno jeśli chodzi o wewnętrzną organizację nowego państwa, jak i stosunki z Sudanem na jego granicach i w zasobnym w ropę naftową rejonie Abyei.
By sprostać tym zadaniom, zarówno Sudan, jak i Sudan Południowy potrzebują potężnej pomocy humanitarnej. Najważniejsze zadania to bezpieczeństwo, dotarcie do obywateli będących w niebezpieczeństwie i poszanowanie zasad humanitarnych. Do zakończenia kryzysu jeszcze daleko. Ważna jest dalsza obecność międzynarodowej społeczności i wysoki stopień humanitarnego zaangażowania. Musimy pilnie śledzić rozwój sytuacji, która już teraz napawa przerażeniem, ale może się jeszcze pogorszyć i stanowić zagrożenie dla stabilizacji w regionie.
Ważne również, by pomoc rozwojowa organizowana na rzecz Południowego Sudanu uzupełniała pomoc humanitarną i była z nią skoordynowana. Istotne znaczenie połączenia pilnego działania i rozwoju wiąże się ze słabością infrastruktury państwowej i utrzymywaniem się kryzysu humanitarnego. Dlatego pomoc rozwojowa musi być przeznaczona na wsparcie infrastruktury państwowej i zwiększenie dostępu ludności do podstawowych usług, które są obecnie organizowane przez organizacje pozarządowe i międzynarodowe.
Wreszcie, wydarzenia w Południowym Sudanie i rejonie Abyei nie mogą przesłonić nam sytuacji w Darfurze, która uważana jest za największy kryzys humanitarny na świecie. Życie milionów ludzi nadal zależy od pomocy zewnętrznej.
Na koniec, ponieważ zostało mi jeszcze kilka sekund, pragnę wyrazić uznanie dla pracy pana komisarza Piebalgsa, która moim zdaniem była wspaniała.
Richard Howitt
Pani Przewodnicząca! Dzisiejszego popołudnia pragnę zwrócić szczególną uwagę na potrzebę współpracy UE z Sudanem Południowym w kwestii budowy demokracji i instytucji. Tak, będzie to kraj o jednym z najwyższych wskaźników umieralności niemowląt i jednym z najniższych wskaźników edukacyjnych na świecie, co powoduje konieczność przyspieszonego przystąpienia do umowy z Kotonu, dostępu do Europejskiego Funduszu Rozwoju i uczciwej redukcji długu. Jednak, jakkolwiek UE powinna być dumna z naszego wkładu w zdecydowanie pokojowy i wiarygodny proces referendum - i tu składam hołd mojej koleżance, pani Veronique De Keyser, za jej osobiste przywództwo - to musi dać priorytet wspieraniu Południowego Sudanu w procesie rewizji jego konstytucji, umacniając wielopartyjny system i nie dopuszczając do zakorzenienia się korupcji już na starcie.
Pani Przewodnicząca! Dla Południowego Sudanu data 9 lipca jest najważniejsza; jeśli chodzi o Sudan Północny, to mimo iż powszechne porozumienie pokojowe dobiega końca, nie kończą się jego zobowiązania. Pozostaje zagrożenie przemocą nie tylko dla samego Południowego Sudanu, ale również sąsiadujących z nim prowincji Sudanu Północnego An-Nil al-Azraku i Południowego Kordofanu, i wciąż jeszcze Darfuru. Dlatego pragnę poprosić pana komisarza Piebalgsa o wyjaśnienie, jak UE walczy z utrzymującym się i pogłębiającym naruszaniem praw człowieka, przede wszystkim w odniesieniu do obrońców praw człowieka takich jak Hawa Abdulla z misji pokojowej AU-UN, który został bezprawnie zatrzymany i pobity.
Miałem zaszczyt być obecny w Timorze Wschodnim w czasie narodzin pierwszego w tym tysiącleciu państwa na świecie. Mam nadzieję, że Południowy Sudan może osiągnąć niepodległość nie dopuszczając do tragicznych przejść, jakich doświadczyła ludność Timoru Wschodniego i przynosząc pokój i dobrobyt ludowi sudańskiemu, który tak wiele wycierpiał podczas najdłużej trwającej wojny domowej w Afryce.
Niccolò Rinaldi
(IT) Pani Przewodnicząca! Trudno jest kontrolować ostatnie kroki w formowaniu nowego państwa wzdłuż całej jego drogi ku pokojowi. Zasadniczy cel, jakim jest pokój, musi być chroniony, jednak nie można tracić z pola widzenia istotnych części globalnego porozumienia.
Wojskowe działania Chartumu w Abyei wydają się zagrażać dobremu ostatecznemu wynikowi tej wędrówki, ale jednak nie powstaniu 54. państwa afrykańskiego w dniu 9 lipca.
Południe nie może odpowiadać na prowokacje ani tracić z pola widzenia ostatecznego celu, jakim jest nie tylko niepodległość, ale również ustanowienie wiarygodnych instytucji i rozwój społeczeństwa, którego 90 % żyje poniżej progu ubóstwa. Nie wydaje się, żeby ludność odnosiła korzyści z inwestycji zagranicznych, o których teraz się mówi, że mają być transparentne, a nie rabunkowe.
Sądzę, że właśnie to - problem zagranicznych inwestycji w Południowym Sudanie - stanie się wkrótce nową kwestią, którą Unia Europejska musi monitorować i co do której musi utrzymać wiarygodność, jaką zyskała w ostatnich latach w tym regionie.
Charles Tannock
Pani Przewodnicząca! W dniu 9 lipca Południowy Sudan ogłosi niepodległość jako angielskojęzyczne nowe państwo afrykańskie. To dobrze, że UE poparła proces CPAP i referendum w Południowym Sudanie. Jednak kilka następnych miesięcy będzie najważniejszych. Południowy Sudan musi mieć możliwość stania się zdolnym do funkcjonowania suwerennym państwem. Oprócz wrogo nastawionego północnego sąsiada, przed Sudanem Południowym stoją ogromne wyzwania rozwojowe. Infrastruktura prawie nie istnieje. Powszechna jest wrogość pomiędzy gminami. Wskaźniki ochrony zdrowia należą do najgorszych na świecie, a gospodarka prawie całkowicie oparta jest na eksporcie ropy naftowej.
Dlatego ogromnie ważne jest zwiększenie unijnej pomocy rozwojowej i humanitarnej dla Sudanu Południowego. Jednak Sudan Południowy potrzebuje również zdecydowanego poparcia politycznego ze strony UE. Zajęcie w ostatnim czasie przez rząd w Chartumie spornego rejonu Abyei na granicy sugeruje, że prezydent Bashir nadal nie pogodził się całkowicie z podziałem swego kraju. Wreszcie, mam również nadzieję, że Południowy Sudan dotrzyma obietnicy i będzie pierwszym państwem Unii Afrykańskiej, które uzna na nowo stabilną i demokratyczną Republikę Somalilandu jako również niepodległe państwo.
Charalampos Angourakis
(EL) Pani Przewodnicząca! Ostatnie rozruchy w Abyei świadczą o tym, że świętowanie przez USA i Unię Europejską wyników referendum było przedwczesne. Po raz kolejny byliśmy świadkami, że imperialistyczny pokój jest tak samo krwawy jak imperialistyczna wojna. Oczywiście Północy i Południu, które podążają ścieżką imperializmu, są ofiarami konfliktu wewnętrznego oraz polityki "dziel i rządź” trudno będzie uniknąć bezpośredniego konfliktu.
Przez 20 lat różne siły imperialistyczne próbowały eksploatować złoża ropy naftowej i złota, miedzi i uranu w Abyei. Ten wewnętrzny konflikt niesie ryzyko nowej, jeszcze bardziej krwawej wojny teraz, kiedy NATO, USA i Unia Europejska zaangażowały się bezpośrednio, a wydaje się że tego właśnie poszukują europejskie siły po wojnie w Libii.
Konieczne jest pilne zakończenie imperialistycznej interwencji w Sudanie oraz wszelkich działań wojennych i opozycyjnych pomiędzy Północą i Południem. Uważamy również, że ludność Sudanu, zarówno Północnego, jak i Południowego powinna wziąć swój los w swoje ręce. To jedyny sposób, by uniknąć wojny i jedyny na kontrolowanie własnych bogactw naturalnych oraz przejścia na inną drogę rozwoju.
Joachim Zeller
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Szanowni Państwo! Miałem możliwość przyglądania się referendum niepodległościowemu w Sudanie Południowym jako obserwator wyborów z ramienia Parlamentu i byłem zaskoczony ogromnym poparciem południowosudańskiego społeczeństwa dla idei samostanowienia o przyszłym losie ich kraju.
Widziałem również, jakie są najważniejsze oczekiwania społeczeństwa, które zadecydowało o wyzwoleniu swojego kraju z niewoli. Tysiące, może dziesiątki tysięcy osób będących wewnętrznymi przesiedleńcami, które w wyniku trwających dziesiątki lat walk w Południowym Sudanie znalazło się w obozach dla uchodźców na Północy, powróciło do swoich dawnych domów na Południu.
Oczywiście oprócz niepodległości swego kraju Południowy Sudan pragnie nade wszystko żyć w pokoju i znaleźć drogę do szczęśliwszej przyszłości po dekadach wojny, w której miliony Południowych Sudańczyków straciło życie.
Nowe państwo Południowego Sudanu oficjalnie uzyska niepodległość 9 lipca, powiększając rodzinę państw naszego globu. Warunki startu są tak złe, jak tylko można sobie wyobrazić, i oczywiście wiele już na ten temat powiedziano. 70 % ludności to prowadzący koczowniczy tryb życia hodowcy bydła; 80 % jest analfabetami; spór dotyczący Abyei przeradza się w konflikt militarny. Są zabici i ranni. Jakby tego jeszcze było mało, rywalizacja pomiędzy plemionami i uzbrojonymi grupami w Południowym Sudanie również się pogłębia i obserwatorzy oceniają, że od stycznia zginęło ponad tysiąc osób. Trudno zliczyć rannych i osoby, wobec których użyto przemocy.
Sudan był państwem upadłym. Istnieje niebezpieczeństwo, że państwo Sudanu Południowego od samego początku będzie państwem upadłym. Uważam, że ze względu na kolonialną przeszłość tych państw, Europa ma w stosunku do tego regionu ogromne zobowiązanie. Sytuacja wymaga od Europy wspólnej z ONZ i Unią Afrykańską polityki zagranicznej i jest to również szansa sprawdzenia się tej polityki. Nie chodzi tu tylko o pieniądze, ale również o poparcie słabego i rodzącego się społeczeństwa obywatelskiego. Musimy twardo negocjować z osobami, które trzymają przyszłość kraju w swoich rękach, a mianowicie przywódcami plemion i szefami grup wojskowych, abyśmy nie zniweczyli nadziei narodu związanych z jego krajem.
Corina Creţu
(RO) Pani Przewodnicząca! Za niecały miesiąc ogłoszona zostanie niepodległość Sudanu Południowego, za którą w styczniowym referendum opowiedziała się przeważająca większość. Niestety, nie zakończyły się w tym czasie spory w sprawie wytyczenia granicy i dzielenia przychodów z wydobycia ropy naftowej. W związku z tym nowe państwo zaczyna pogrążać się w cieniu konfliktu. Dlatego uważam, że potrzebne są działania dyplomatyczne, w tym również ze strony Unii Europejskiej.
Cieszymy się z Pana wizyty w Sudanie oraz działań naszych kolegów i koleżanek posłów, między innymi pani poseł De Keyser. Jednak, jak Pani wiadomo, w ostatnim okresie sytuacja uległa istotnemu pogorszeniu. Ponad 80 tysięcy osób opuściło swoje domy, co świadczy o nieuchronnej groźbie kryzysu humanitarnego. Moje pytanie do Pana Komisarza dotyczy możliwości zapewnienia obecności sił pokojowych w regionie biorąc pod uwagę wczorajsze oświadczenie, w którym ONZ przyznała się do klęski swoich sił, które pozostały bierne w odpowiedzi na ostatnie napięcia.
Marielle De Sarnez
(FR) Pani przewodnicząca! Kilka godzin temu rząd sudański poinformował ONZ, że zabezpieczy niezbędne warunki umożliwiające powrót do domów tysiącom mieszkańców, którzy opuścili sporny region Abyei leżący na granicy Północnego i Południowego Sudanu.
Jak wiadomo, uchodźcy zawsze uciekają w pośpiechu, za to ich powrót wlecze się w nieskończoność i często rodzi poważne humanitarne i społeczne problemy. Dlatego proponuję, żeby Unia Europejska zorganizowała misję obserwacyjną najszybciej jak to możliwe na tych samych zasadach, jak zrobiliśmy to na Bałkanach. Naturalnie misja ta mogłaby zostać przeprowadzona z pomocą Unii Afrykańskiej i nie ma powodu, żeby państwa trzecie również nie mogły w niej uczestniczyć.
Na zakończenie słowo w związku z krążącymi pogłoskami na temat prawdopodobieństwa "czystek etnicznych” w regionie. Jeśli podejrzenia okażą się prawdą, to międzynarodowa społeczność będzie oczywiście musiała szybko zareagować, a inicjatywa musi wyjść od Unii Europejskiej. W żadnym wypadku nie można pozwolić, by powtórzyła się tragedia byłej Jugosławii.
Cristian Dan Preda
(RO) Pani Przewodnicząca! Wynik referendum w sprawie niepodległości Sudanu Południowego został przyjęty z zadowoleniem przez wiele osób. Oznaczał powstanie w Afryce 54 państwa.
Jednak obecne wydarzenia w pewnym stopniu ostudziły entuzjazm. Musimy być realistami i uznać, że w obecnej sytuacji pokojowy podział Sudanu jest zagrożony. Okupacja spornego regionu przez siły rządowe Sudanu w dniu 21 maja i przemoc, która trwała tam do wczoraj, a także w Kadugli, pokazują, że wojna domowa pomiędzy Północą a Południem może ponownie wybuchnąć w dowolnym momencie. Należy tego oczywiście uniknąć za wszelką cenę, a nasze przesłanie musi brzmieć głośno i wyraźnie.
Operacje wojskowe prowadzone w Abyei przez sudański rząd i milicję stanowią poważne naruszenie powszechnego paktu pokojowego. Mam głęboką nadzieję, że wszyscy jesteśmy zgodni co do jednego: należy unikać eskalacji przemocy, ponieważ mogłoby to skutkować dalszymi ofiarami w ludziach. Sprawa bezpieczeństwa musi zostać rozwiązana zgodnie z porozumieniami z Kadugli i Abyei z początku roku, w tym, moim zdaniem, w drodze interwencji połączonych sił bezpieczeństwa z ramienia ONZ.
Jeśli te przeszkody zostaną pokonane, pozostanie wiele pytań dotyczących dwóch zdolnych do samodzielnego funkcjonowania państw, które powinny współistnieć na terytorium dawnego Sudanu. Potrzebna jest wola polityczna i gotowość do dialogu, ponieważ jest cały szereg spraw, które pozostają nierozwiązane: wspólne granice, obywatelstwo, zobowiązania międzynarodowe i oczywiście zasoby ropy naftowej.
Z drugiej strony pragnę zwrócić uwagę, na pogorszenie sytuacji w dziedzinie praw człowieka i przestrzegania prawa w Sudanie, gdzie w ostatnim czasie byliśmy świadkami wzrostu bezpodstawnych aresztowań. Nie mogę nie wspomnieć tutaj o Omarze al.-Bashirze, który nadal ścigany jest na podstawie międzynarodowego nakazu aresztowania; to fakt, o którym władze kraju zdają się nie pamiętać.
Zakończę pozytywnym stwierdzeniem. Cieszę się z uwolnienia trzech bułgarskich zakładników, którzy pracowali dla Humanitarian Air Service ONZ i zostali uprowadzeni z Darfuru w styczniu.
Miroslav Mikolášik
(SK) Pani Przewodnicząca! Krwawa wojna domowa, która ciągnęła się w Sudanie przez ponad dwie dekady, zrujnowała kraj i wyniszczyła miliony jego mieszkańców lub w inny tragiczny sposób pozostawiła na nich piętno. Okrucieństwa popełnione w czasie wojny domowej zakończyły się wreszcie wraz z podpisaniem pokojowego porozumienia, którego integralną częścią było przeprowadzenie zakończonego sukcesem referendum.
Zapobieganie jest najlepszym lekarstwem i dlatego stanowczo twierdzę, że fundusze UE dla Sudanu powinny zostać przeznaczone nie tylko na pomoc humanitarną i rozwojową, ale również na wspieranie demokratycznej kontroli i praworządności, które stanowią podstawowe warunki wstępne wdrożenia podstawowych praw człowieka w odniesieniu do wyniszczonej wojną ludności sudańskiej.
Wyniki referendum jasno pokazują pragnienie niepodległości ze strony w przeważającej części chrześcijańskiego Sudanu Południowego. Jeśli ją uzyskają - a sądzę, że stało się to już faktem - Południowy Sudan, jako najmłodsze państwo świata będzie potrzebował pomocy i wsparcia.
Katarína Neveďalová
(SK) Pani Przewodnicząca! Całkowicie zgadzam się z oświadczeniem i deklaracją pani Catherine Ashton, ale jednocześnie podzielam obawy dotyczące przyszłego rozwoju tego państwa.
Przez wiele lat region Abyei w Sudanie rozdarty był konfliktami. Wojna domowa zakończyła się blisko sześć lat temu po ponad 20 latach. Region miał zasadnicze znaczenia dla konfliktu i według oświadczenia Międzynarodowej Grupy Kryzysowej, sytuacja tej części kraju będzie miała wpływ na cały Sudan. Czy w kraju utrzyma się pokój czy też pogrąży się on w kolejnej wojnie?
Jeśli południowa część się odłączy, będziemy musieli poprzeć przeprowadzenie transformacji w jak najbardziej pokojowy sposób. Dlatego pragnę wyrazić poparcie dla Komisji, która stanowczo potępiła użycie siły przeciwko niewinnym cywilom, którzy byli i nadal są ofiarami interwencji ze strony sudańskiej armii okupującej ten region.
Unia Europejska ma możliwość zostania mediatorem i wspierania stabilizacji w regionie oraz wzmocnienia swojej pozycji, nie tylko jako największego światowego darczyńcy, ale również swojej pozycji politycznej, a przede wszystkim, może pomóc mieszkańcom tego kraju.
Janusz Władysław Zemke   -
(PL) Pani Przewodnicząca! Chciałbym zwrócić uwagę na, moim zdaniem, bardzo istotny czynnik. My na tej sali cieszymy się wszyscy, że w wyniku referendum powstanie wkrótce nowe państwo - Sudan Południowy. Ale podkreślić należy, że jest to tylko szansa, gdyż państwo to dzisiaj nie ma podstawowych atrybutów, jakie powinno posiadać każde państwo. Nie posiada ono struktury, kompetentnych urzędników ani też wymiaru sprawiedliwości. Inaczej mówiąc, otwiera się także pole do działania różnych sił, które tam na miejscu mogłyby podważyć spokój i bezpieczeństwo. W tym kontekście uważam, że oprócz bardzo ważnej pomocy humanitarnej trzeba dbać także o bezpieczeństwo i że potrzebne są tam dalej obecne siły ONZ.
Elena Băsescu
(RO) Pani Przewodnicząca! Ja również pochwalam oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji w świetle pogłębiającego się konfliktu pomiędzy stronami. Uważam, że liderzy polityczni muszą szanować wolę narodu wyrażoną w referendum w sprawie niepodległości. Sudan ma długą historię wewnętrznych konfliktów i ostatnie wydarzenia wskazują na powrót do tej przeszłości. Pragnę podkreślić szczególnie trudną sytuację, w jakiej znajduje się ludność przebywająca w strefach konfliktu. Istnieje niebezpieczeństwo wywołania katastrofy humanitarnej o ile członkowie społeczności międzynarodowej nie podejmą interwencji.
Ponadto, są doniesienia o atakach w rejonach chronionych przez oddziały ONZ, które zagrażają życiu żołnierzy i powrotowi uchodźców. Pragnę podkreślić, jak ważne jest stopniowe rozbrajanie grup blokujących wprowadzenie wyników referendum. Handel bronią w tym regionie również przyczynia się do nasilania się zamieszek narażając na szwank ustanowienie niepodległości.
Seán Kelly
Pani Przewodnicząca! Dzisiejsza dyskusja na temat Sudanu i Południowego Sudanu brzmi optymistycznie i zachęcająco w świecie, w którym więcej jest wiadomości złych niż dobrych.
Unia Europejska ma zarówno możliwość w tym zakresie, jak też jest odpowiedzialna za pielęgnowanie nowego państwa i zapewnienie, by w Sudanie i Sudanie Południowym zapanowała demokracja, rządy prawa i poszanowanie praw człowieka. Uważam, że ze względu na podstawowe wartości Schumana tj. pokój i dobrobyt, postępowanie Unii Europejskiej stawia nas na pozycji, na której duże państwa świata nie powinny się znaleźć, ponieważ mogą zostać podejrzane o wykorzystywanie Sudanu dla swojej własnej polityki wewnętrznej i zewnętrznej.
Możemy wiele dokonać współdziałając z ONZ na rzecz ustanowienia tych nowych państw, przede wszystkim Południowego Sudanu, i postarać się o to, by nie były tam prowadzone wojny domowe co często ma miejsce w nowo utworzonych państwach.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Pani Przewodnicząca! Po odzyskaniu niepodległości, co nastąpi dokładnie za miesiąc, Południowy Sudan błyskawicznie stanie w obliczu wielu humanitarnych i społeczno-gospodarczych problemów. Dlatego też zewnętrzna pomoc dla Południowego Sudanu na rzecz zwalczania skrajnego ubóstwa, umacniania lokalnych organizacji i przyspieszenia czerpania przez mieszkańców korzyści z pokoju przez długi czas będzie jeszcze ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej.
Jakkolwiek spodziewamy się, że Południowy Sudan będzie chciał przystąpić do umowy z Kotonu, korzystanie z 10 Europejskiego Funduszu Rozwoju będzie możliwe dopiero jakiś czas po tym przystąpieniu. Dlatego istnieje ryzyko pojawienia się luki w finansowaniu w okresie bezpośrednio po referendum, kiedy Południowy Sudan będzie bardzo słaby i stanie w obliczu klęski narodowej. Nie ulega wątpliwości, że należy temu zapobiec ponieważ niesie to groźbę humanitarnej katastrofy i dlatego powinniśmy zrobić wszystko co w naszej mocy, by pomóc Sudańczykom wyjść z tego krytycznego okresu i by nie dopuścić do powtórzenia krwawych konfliktów.
Andreas Mölzer
(DE) Pani Przewodnicząca! Armia Północna siłą wyrzuciła z miasta 15 tysięcy zwolenników Południowego Sudanu, a teraz, ni z tego ni z owego, chce błyskawicznie pod osłoną armii przeprowadzić w Abyei referendum, gdy tymczasem wcześniej nie byli nawet w stanie ustalić z Południem, kto był uprawniony do głosowania. To naprawdę zakrawa na groteskę.
Nie tylko różnice zapatrywań na sprawy własności i posiadania sprawiły, że Abyei stanowiło kość niezgody w tej wojnie domowej, która trwała dziesiątki lat, ale również różnice religijne, a mianowicie muzułmańska Północ przeciwko chrześcijaństwu i religiom naturalnym Sudańczyków Południowych, którzy zostali wciśnięci w chaotycznie wyznaczone przez dawne potęgi kolonialne granice. Biorąc pod uwagę ostatnią eskalację przemocy, nie można o tym zapomnieć.
Przeprowadzenie referendum nie byłoby możliwe bez rozwiązania problemu wyborców z Abyei. Tak samo nie możemy zapomnieć o spornych regionach An-Nil al-Azraku i Południowego Kordofanu z górami Nuba. Moim zdaniem, gdyby do tego doszło, byłoby to dużym zaniedbaniem i nie możemy do tego dopuścić.
Boris Zala
(SK) Pani Przewodnicząca, Szanowni Państwo! Nigdy nie wierzyłem prezydentowi Bashirowi i nie wierzę mu nawet teraz. Wynik z tego jasno, że jeśli chodzi o nadzieję, że cokolwiek wydarzy się w Sudanie jestem pesymistą. Jestem mocno przekonany, że prezydent stara się za pomocą sił wojskowych interweniować przeciwko Południu, czy to poprzez okupowanie niektórych obszarów, ważnych miast czy pokładów surowców naturalnych.
Z tego punktu widzenia warto byłoby z jednej strony wiedzieć, jakie działania prewencyjne lub kroki przygotowało Biuro Wysokiego Komisarza, by do tego nie dopuścić, być może wspólnie z ONZ i Unią Afrykańską, a z drugiej, warto by, oczywiście, zobaczyć jaki sposób Biuro chciałoby zastosować lub jakie kroki podjąć, jeśli dojdzie do tego, że Północny Sudan nie wywiąże się ze zobowiązań pokojowego porozumienia, które podpisał, co moim zdaniem się stanie.
Jaroslav Paška
(SK) Pani Przewodnicząca! Południowy Sudan jest krajem, który głosował za niepodległością i będzie najmłodszym członkiem ONZ. Jest to kraj, który głosował za niepodległością, ale który pozostaje zależny praktycznie we wszystkich dziedzinach. Jest zależny od swego północnego sąsiada i jest zależny od pomocy czy to Europy, czy sąsiednich państw afrykańskich. To kraj, w którym mężczyźni nie nauczyli się pracować. Mężczyźni czekają na znak, że wojna się zaczyna, po to by wziąć do ręki broń i rozpocząć między sobą walkę. To kraj, w którym pracują jedynie kobiety i dzieci, w którym dzieci nie chodzą do szkoły i w związku z tym nie są wykształcone. To kraj, w którym nie ma robotników, nauczycieli, ani lekarzy. To kraj, gdzie wszystko należy zbudować od zera i dlatego zbudowanie tu odpowiedniego systemu politycznego i postawienie kraju na nogi będzie trudne i skomplikowane. To trudne zadanie nie tylko dla Europy, ale również dla ONZ.
Andris Piebalgs
komisarz, w imieniu wiceprzewodniczącej Komisji i wysokiej przedstawiciel UE ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa - Pani Przewodnicząca! Przede wszystkim jestem ogromnie wdzięczny za szerokie poparcie dla przedstawionej strategii. Powiem krótko o kilku sprawach, które zostały poruszone w debacie.
Ludność Północnego i Południowego Sudanu jest bez wątpienia panem swoich krajów. Popieramy proces, ale referendum z całą pewnością dowodzi przełomu: to całkowicie nowa jakościowo sytuacja. To sytuacja różna od poprzedniej. Tak, ma tam miejsce przemoc, są trudności, ale sytuacja jest inna. Teraz widzimy światełko w tunelu. Dlatego chcę powiedzieć, że stanowi to dla nas ogromne zwycięstwo, ponieważ poparliśmy ten proces politycznie, zarówno poprzez własne działania, jak i w kategoriach finansowych. A więc jest to zupełnie nowa sytuacja.
Nigdy nie poszliśmy na ustępstwa w kwestii praw człowieka czy Międzynarodowego Trybunału Karnego. Nasze stanowisko jest bardzo jasne, zarówno jeśli chodzi o MTK, jak i prawa człowieka. W każdym przypadku naruszenia praw człowieka wysoka przedstawiciel wygłasza stanowcze i jasne oświadczenia i wywiera nacisk na władze. Powiedziano, że brak jest natychmiastowej odpowiedzi, ale są czynione zmiany. Nie jest to łatwy proces i będziemy się nim nadal zajmować.
W Abyei sytuacja jest trudna, ale znowu stanowisko Unii Europejskiej będzie polegać na bardzo jasnym i stanowczym potępieniu okupacji i na wezwaniu do natychmiastowego rozwiązania problemu. Zasadniczo ostateczna decyzja w tej sprawie należy do Rady Bezpieczeństwa ONZ. Zadecyduje ona czy zostanie wysłana kolejna misja i czy Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjmie rezolucję. My zdecydowanie się za tym opowiemy.
Musimy jednak pamiętać o naszym zdecydowanym politycznym stanowisku i deklaracji oraz poparciu dla działań cywilnych. Uważam, tak jak powiedziałem w Południowym Sudanie, że nie należy spodziewać się, że do 9 lipca rozwiązane zostaną wszystkie problemy. Niepodległość zostanie ogłoszona, będą niekończące się dyskusje i ważnym elementem jest poparcie, jakim cieszy się Afrykański Panel Wykonawczy, któremu przewodniczy Thabo Mbeki, z obu stron Północy i Południa. Całkowicie popieramy panel Mbekiego. Mamy więc wszelkie podstawy sądzić, że wszystkie trudne pytania doczekają się odpowiedzi.
Jeśli chodzi o zadłużenie, to prowadzone są prace w ramach inicjatywy na rzecz krajów głęboko zadłużonych. Potrzebny jest czas, a sprawa Abyei z całą pewnością tu nie pomogła. Jest to jednak sprawa, o której nie można zapomnieć.
Chiny, na tyle, na ile możemy je włączyć, są pełnoprawnym członkiem Rady Bezpieczeństwa i byłyby bardzo pomocne w znalezieniu rozwiązań w kraju. Na tym etapie nie mogę narzekać na ich aktywność. Są tam, gdzie ropa naftowa, są na Północy Sudanu, ale sytuacja jest zdecydowanie lepsza, kiedy szeroko rozumiana społeczność międzynarodowa próbuje znaleźć rozwiązanie problemów.
Wreszcie pragnę powiedzieć, że jestem bardzo wdzięczny za Państwa zainteresowanie Sudanem. Z jednej strony leży on daleko od nas, ale z drugiej, bardzo blisko. Jeśli sprawy mają się źle, jeśli w Afryce umierają ludzie, Unia Europejska nie może się nie zaangażować mówiąc "no cóż, to za daleko”. Szerokie zainteresowanie z Państwa strony bez wątpienia stanowi zachętę dla wysokiej przedstawiciel i dla mnie samego, by podjąć wspólne wysiłki, aby pomóc tym ludziom zbudować pokojowe życie.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 9 czerwca o godzinie 12.00.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Fiorello Provera
Sudan, największe państwo Afryki subsaharyjskiej stoi na skrzyżowaniu świata arabskiego i afrykańskiego, a także mozaikę wielu różnorodnych grup etnicznych. Od czasu wyzwolenia się spod panowania Wielkiej Brytanii w 1956 roku, był świadkiem licznych konfliktów. Podpisanie porozumienia w Naivasha oraz powszechnego porozumienia pokojowego (CPA) (2005) zakończyło 20 letni konflikt pomiędzy Północą i Południem. Referendum przeprowadzone w styczniu 2011 roku było zgodnie z CPA, ostatnim krokiem na drodze do uniezależnienia się Sudanu Południowego od Północnego. To ogromnie delikatny etap przejściowy i musimy zachować wyważone stanowisko w stosunku do Północy i Południa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb Południa w kwestii budowy instytucji i rządów. Pomoc przekazana przez UE Sudanowi Południowemu powinna być mierzona w kategoriach efektywnych możliwości jej zaabsorbowania przez nowe państwo. Dlatego musimy zapewnić, żeby przyszłe przepływy funduszy do Dżuby nie zostały nieodpowiednio wykorzystane lub, co gorsza, dodane do i tak już szeroko rozpowszechnionej korupcji. Europa powinna również bardziej zaangażować się w ochronę chrześcijańskich mniejszości na północy kraju, które coraz częściej są celem prześladowań i dyskryminacji.
