1. Nicaragua
De Voorzitter
Aan de orde zijn de drie ontwerpresoluties over Nicaragua.
Bogusław Sonik
Mijnheer de Voorzitter, het beleid van de huidige president van Nicaragua, Daniel Ortega, bewijst de blijvende geldigheid van de oude communistische grondregel: "Als we de macht eenmaal hebben, geven we die nooit meer uit handen.” In de jaren tachtig konden de Sandinisten geen gewapende dictatuur handhaven en werden ze door de internationale opinie gedwongen democratische spelregels te accepteren.
Ortega werd tot president gekozen bij de verkiezingen van 2006. De Sandinisten waren weer aan de macht. Vanaf het allereerste begin maakte hij gebruik van de beproefde methoden van intimidatie en eliminatie, onder allerlei pseudojuridische voorwendselen, van elke vorm van politieke concurrentie. Het Sandinistische apparaat begon het staatsapparaat te dupliceren, naar het voorbeeld van de Cubaanse Comités ter verdediging van de revolutie. In december 2008 vroeg het Europees Parlement aandacht voor de intimidatiecampagne die werd gevoerd door de staatsautoriteiten, partijen en mensen die verbonden waren met de Sandinisten tegen mensenrechtenorganisaties en hun leden, journalisten en vertegenwoordigers van de media. Amnesty International schreef over het geweld dat volgde op de lokale verkiezingen. Het aantal aanvallen op en mishandelingen van journalisten verveelvoudigde.
Nu probeert Ortega, door het Hooggerechtshof te manipuleren, wijzigingen aan te brengen in de grondwet om zijn herverkiezing mogelijk te maken. De volgende stap zal zeer waarschijnlijk zijn dat hij zich laat uitroepen tot president voor het leven, want Fidel Castro is het voorbeeld voor de populisten van Managua en Caracas en er zijn nooit vrije verkiezingen geweest onder Castro.
Ik roep de Europese Commissie op conclusies te trekken uit deze situatie en na te gaan of het, in een situatie van schending van de internationale mensenrechtennormen, niet nodig is de bestaande samenwerkingsovereenkomsten met dit land te heroverwegen, zodat de mensenrechtenclausules niet slechts lege woorden blijken te zijn.
Adam Bielan
Mijnheer de Voorzitter, afgelopen zaterdag hebben, in reactie op een oproep van politici uit de oppositie, tienduizenden Nicaraguaanse burgers gedemonstreerd tegen het beleid van president Daniel Ortega, een beleid dat rechtstreeks leidt tot de invoering van een dictatuur in Nicaragua.
Ik wil u eraan herinneren dat het Hooggerechtshof op 19 oktober heeft besloten de constitutionele hindernissen die het president Ortega onmogelijk maakten zich verkiesbaar te stellen voor een volgende termijn weg te nemen. Deze wijziging is op zichzelf natuurlijk geen schande, want in veel Europese landen bestaat een dergelijke wet ook niet, maar wat wel schandalig is, is de manier waarop het besluit is genomen. Zoals we allemaal weten, heeft president Ortega geen tweederdemeerderheid in het parlement en daarom moest hij de grondwet overtreden om het verbod op zijn herverkiezing weg te nemen. Als wij Daniel Ortega toestaan zich in 2011 opnieuw verkiesbaar te stellen als president, kan dat leiden tot een situatie waarin Nicaragua een echte dictatuur wordt.
Ik wil daarom de Europese Commissie verzoeken aandacht te vragen voor dit probleem tijdens verdere onderhandelingen over de associatieovereenkomst tussen de EU en Midden-Amerika en elk mogelijk middel te gebruiken om te voorkomen dat president Ortega op de ingeslagen weg doorgaat.
Johannes Cornelis van Baalen
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg dankbaar voor de steun in dit Parlement voor de delegatie van Liberal International, die onder mijn leiding naar Managua is geweest. We kwamen met vreedzame bedoelingen op uitnodiging van een parlementaire meerderheid om te spreken over de grondwet, de verkiezingen, de verkiezingscampagne, mensenrechten en burgerlijke vrijheden. We werden vervloekt, uitgemaakt voor piraten en dat soort dingen. We werden bedreigd met uitwijzing, bedreigd met de beschuldiging persona non grata te zijn, en er werd gezegd dat we een golpe, een staatsgreep, aan het organiseren waren.
Nog erger echter is dat ze mijn land vervloekten en dat ze hun eigen volk onderdrukken. Ik vind dat de Europese Unie in de gaten moet houden wat er in Nicaragua gebeurt, waarnemers moet sturen naar de verkiezingen in 2011 en de democratische oppositie moet steunen. Ik hoop ook dat we hetzelfde zullen doen en objectief zullen zijn met betrekking tot het resultaat van de verkiezingen in Honduras. Laten we afwachten of de verkiezingen van zondag vrij en eerlijk verlopen en vervolgens een besluit nemen. Als we het resultaat van de verkiezingen erkennen, zou dat een einde kunnen maken aan de constitutionele crisis in dat land.
Tunne Kelam
Mijnheer de Voorzitter, er is momenteel een alarmerende trend gaande in Latijns-Amerika om populistische regimes te versterken door het mandaat van zittende presidenten te verlengen, bij voorkeur tot in de eeuwigheid. Zo bleef Hitler aan de macht. Lenins manier was onverschilligheid, maar de resultaten waren gelijk.
Deze presidenten met uitgebreide bevoegdheden zijn niet in staat geweest of bereid geweest om de levenskwaliteit van hun onderdanen te verbeteren. Cuba is een kwalijk en pijnlijk voorbeeld van hoe levens van gewone mensen gedurende tientallen jaren zijn beschadigd en vergald. We kunnen Nicaragua zien als een waarschuwing dat dergelijke heersers niet veranderen. Ze komen opnieuw aan de macht en maken er direct weer misbruik van.
Het is daarom nu onze taak om deze schendingen van de Nicaraguaanse grondwet streng te veroordelen en deze kwestie te koppelen aan een veel doeltreffender toezicht op het gebruik van geld dat Nicaragua krijgt voor ontwikkeling. Het is zeer teleurstellend dat de Organisatie van Amerikaanse Staten niet heeft gereageerd op deze flagrante schendingen van de grondwet door een van haar lidstaten.
Véronique De Keyser
namens de S&D-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij te zien dat de heer Van Baalen weer veilig teruggekeerd is in Europa en dat hij pas werd uitgezet toen hij al in het vliegtuig zat.
Een kleine opmerking van mijn zijde en nu over naar serieuze zaken. Ik wilde namens mijn fractie zeggen dat wij dit spelletje niet meespelen. De Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) heeft ons een urgent debat over Oeganda inzake de wetten tegen homoseksuelen geweigerd en vervolgens een urgent debat over Iran inzake de executies die daar plaatsvinden, en nu willen zij dat wij meedoen aan het spelletje voor of tegen Ortega, met de demonstraties die daar worden gehouden.
Nou ik dacht het niet, nee! Ik denk dat de urgente debatten die hier worden gehouden en die zijn bedoeld om personen die in moeilijkheden verkeren of lastige situaties te steunen, niet gebruikt moeten worden voor de eigen politieke belangen van onze Parlementsleden. Mijn fractie heeft dus niet alleen besloten om deze ontwerpresolutie niet te ondertekenen, maar ook om niet te stemmen en zich uit te spreken tegen hetgeen hier gebeurt. Het brengt het Europees Parlement in diskrediet.
Raül Romeva i Rueda
Mijnheer de Voorzitter, in het verlengde hiervan denk ik dat het niet alleen triest maar ook zonder meer beschamend is dat een belangrijke vergadering als deze, voor de behandeling van dringende zaken, zo gemanipuleerd wordt als nu gebeurt, en daarom verbaast het me niet alleen dat dit onderwerp, Nicaragua, hier vandaag op de agenda staat, maar ook dat in andere gevallen, waarin veel ernstiger kwesties hadden moeten worden behandeld, dat niet gebeurd is. Vandaag komt daar nog eens bij dat andere kwesties die op de agenda stonden juist geschrapt zijn omdat dit punt is opgenomen, wat vanuit inhoudelijk oogpunt van de beraadslagingen volgens de urgentieprocedure volstrekt ongepast is.
Zo hadden we het bijvoorbeeld kunnen en moeten hebben over de Westelijke Sahara. We hadden het moeten hebben over de situatie waarin mensen als Aminatou Haidar op dit ogenblik verkeren, die beroofd is van zijn belangrijkste grondrechten welke nu op flagrante wijze geschonden worden, of over de situatie van de vele, vele mensen die in vluchtelingenkampen zitten, of over de bezette gebieden in Marokko, juist in een context waarin een duidelijk standpunt vereist is.
Over al deze punten hadden we vandaag kunnen beraadslagen, maar dat is niet gebeurd, omdat de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) ons laat discussiëren over een kwestie die naar mijn mening allerminst het belang heeft noch de aandacht verdient die aan de onderwerpen in dit soort vergaderingen moet worden toegekend.
Ilda Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, dit is een volkomen misplaatst debat over iets dat niet urgent is. Het kan de geloofwaardigheid van het Europees Parlement alleen maar schaden.
Wat wel urgent zou zijn, is een debat over de ramp die begin november in El Salvador is veroorzaakt door Orkaan Ida. Meer dan tweehonderd mensen zijn daar toen omgekomen - of zijn vermist - , en veel infrastructuur en essentiële installaties - vooral op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, watervoorziening en riolering - zijn vernietigd, waardoor de armoede in het land des te schrijnender is geworden.
Wat wel urgent zou zijn geweest, is een debat over het beschikbaar stellen van buitengewone fondsen en het doorsturen van andere EU-middelen naar het getroffen gebied, het opstellen van een plan voor de wederopbouw en het terugdringen van risico's en steun voor het volk van El Salvador.
Wat wel urgent zou zijn geweest, is een veroordeling, door dit Parlement, van de militaire staatsgreep in Honduras, met een oproep tot het wederom installeren van de door de Hondurese bevolking gekozen president Zelaya.
Wat wel urgent zou zijn geweest, is het eisen van respect voor de grondrechten voor de bevolking van de Westelijke Sahara.
Helaas was dat allemaal vanwege verzet van de zijde van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) niet mogelijk. Zoals mijn collega's al hebben aangegeven weigeren wij mee te werken aan dit misplaatste urgentiedebat, een debat dat het Europees Parlement te schande maakt.
Jürgen Klute
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik ben het principieel eens met de vorige sprekers. Ik wil er tevens aan herinneren dat de Colombiaanse president ook probeert om zijn regeringsperiode, in strijd met het vigerende recht in Colombia, te verlengen. Dan zou daar op zijn minst ook iets van moeten worden gezegd.
Ik wil er echter vooral op wijzen dat de Friedrich-Naumann-Stichting in de Bondsrepubliek, een stichting die banden heeft met de FDP, was betrokken bij de staatsgreep in Honduras. Daar is in Duitsland tenminste een debat over gevoerd. Studenten met een beurs van deze stichting hebben zich in een open brief van dit beleid van de stichting gedistantieerd. We moeten niet vergeten dat de heer Van Baalen voorzitter van de Liberale Internationale is, en op de website van de Friedrich-Naumann-Stichting is te lezen dat hij met militairen in Nicaragua over de mogelijkheden van een staatsgreep heeft gesproken. Dat een land als Nicaragua onder die omstandigheden - dit is niet weersproken - ertoe overgaat om een dergelijke politicus het land uit te wijzen, acht ik billijk. Men moet eerlijkheidshalve zeggen dat dit bij ons niet anders zou zijn.
Wat hier gebeurt, is niets anders dan een doorzichtige poging om de landen, staten en regeringen in Zuid-Amerika die een socialer beleid proberen te voeren, in diskrediet te brengen en aan de schandpaal te nagelen. Ik wil namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links nog eens heel duidelijk zeggen dat wij dit niet kunnen steunen.
Ioannis Kasoulides
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp de reacties niet van onze gewaardeerde collega's aan mijn rechterkant in deze vergaderzaal over de keuze van de onderwerpen waarover we vandaag debatteren.
Ik begrijp niet waarom het niet dringend is om te discussiëren over de behandeling van een van onze leden van het Parlement die een bezoek heeft gebracht aan een land in zijn functie van voorzitter van de Liberale Internationale. Ik begrijp niet waarom we niet over deze kwestie kunnen spreken alsmede over deze nieuwe tendens in Latijns-Amerika om te proberen de grondwet van een land naar willekeur te wijzigen en te breken met een traditie die altijd heeft bestaan, dat een staatshoofd in zo'n land een of twee termijnen in functie bleef.
Onze gewaardeerde vrienden hier hebben inmiddels over vier andere onderwerpen gesproken en ik zou graag willen weten wanneer we de onderhavige kwestie gaan bespreken, gezien het feit dat er slechts drie onderwerpen op de agenda staan.
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Justas Vincas Paleckis
(LT) Ik sta volledig achter het standpunt van mijn fractie dat deze zaak niet op de agenda zou moeten staan, aangezien er wereldwijd problemen met een veel grotere relevantie en urgentie zijn. Als we willen spreken over Nicaragua, moeten we er eerst bij stil staan dat het een land is met de grootste schuld wereldwijd en dat het behoort tot de armste landen van Zuid-Amerika. Het communistische experiment bleek niet het antwoord en het neoliberale experiment evenmin. Het is een land dat te veel inmenging heeft gekend door de supermachten Amerika en de Sovjet-Unie, en daarom dreigt er continu een burgeroorlog in het land uit te breken. Het is begrijpelijk dat er hardhandig wordt opgetreden en dit moet worden veroordeeld. Dergelijke situaties hebben we echter ook in Europa. Laten we ons daarom richten op veel belangrijker zaken.
Gesine Meissner
(DE) Mijnheer de Voorzitter, er zijn hier al verschillende dingen over gezegd. Er is bijvoorbeeld gezegd dat het onderwerp niet goed is, omdat er dringendere onderwerpen in de wereld zijn, waarbij sprake is van een ernstigere schending van mensenrechten. Dat kan wel zo zijn, maar ik denk dat wij als Europeanen die erop letten dat waarden als mensenrechten en vrijheden - bijvoorbeeld ook de persvrijheid - overal worden gerespecteerd, deze vrijheid in ieder geval moeten verdedigen wanneer we merken dat ze ergens in gevaar is.
Er is bijvoorbeeld ook gezegd dat de Friedrich- Naumann-Stichting betrokken is geweest bij een staatsgreep. Als lid van de FDP wil ik dat hier met klem ontkennen. Dat zijn geruchten die in de wereld komen en nergens op gebaseerd zijn.
Dan wil ik een derde punt aansnijden. Er is gezegd dat de heer Van Baalen ervan is beschuldigd dat hij over een staatsgreep heeft gesproken, en dat hij daarom het land zou zijn uitgewezen. Wanneer men niet openlijk over allerlei onderwerpen kan discussiëren - dat behoort bij ons tot de persvrijheid, tot de vrijheid van meningsuiting, vrijheden die wij hebben en waar wij veel waarde aan hechten - kan dan alleen het feit dat er over wat voor onderwerp dan ook in het openbaar wordt gediscussieerd werkelijk al een reden zijn om iemand uit te wijzen? Dat is een totaal verkeerde benadering.
Charles Tannock
(EN) Mijnheer de Voorzitter, Nicaragua blijft een van de armste landen van de Amerikaanse continenten. Het feit dat president Daniel Ortega er niet in is geslaagd om de situatie in zijn land te verbeteren, ondanks talloze op socialistische utopieën gebaseerde beloftes bij zijn aantreden, zou kunnen betekenen dat Nicaragua nu toe is aan een verandering van leiderschap.
De grondwet van het land staat staatshoofden slechts één ambtstermijn toe, wat een verstandig beleid kan zijn in een regio waar instabiliteit op de loer ligt, maar Ortega laat opnieuw zijn minachting zien voor de parlementaire democratie en het recht door misbruik te maken van de bevoegdheden van het Hooggerechtshof.
In dat opzicht is hij niet anders dan zijn linkse collega Hugo Chávez van Venezuela. Beiden hebben naam gemaakt met het aan de kaak stellen van caudillos, maar nu worden ze zelf linkse caudillos en vormen daarmee een serieuze bedreiging voor de democratische stabiliteit in de regio, met name gezien de chaos in het nabijgelegen Honduras. Daniel Ortega heeft zijn volk en zijn land vele malen in de steek gelaten. Als we echt in democratie en vrijheid geloven, dan kunnen we de benarde situatie van de burgers van Nicaragua niet negeren.
Reinhard Bütikofer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dit enigszins moeizame debat heeft in elk geval tot één resultaat geleid. De collega van de Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa heeft zojuist indirect bevestigd dat de kwestie van een staatsgreep daadwerkelijk in deze gesprekken aan de orde is gekomen. Ze heeft dit verdedigd met het argument dat men over alles moet kunnen praten, ook over een staatsgreep. Dat is een opmerkelijk verhelderend resultaat van dit debat en daar ben ik dankbaar voor.
Karel De Gucht
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, zoals u weet is de Europese Unie verwikkeld in een moeizame dialoog met dit land, die gericht is op het behouden van de democratie en het herstellen van het vertrouwen van de burgers in de democratische instellingen van het land.
Tegelijkertijd probeert de Europese Unie een evenwicht te bewaren met onze reeds lang bestaande toezegging om de ontwikkeling en de stabiliteit te steunen van dit ontwikkelingsland en van de Centraal-Amerikaanse regio in het algemeen.
Na de gemeentelijke verkiezingen van november 2008, die bezoedeld waren door aantijgingen van wijdverbreide fraude, is het vertrouwen van internationale donoren in de huidige regering tot een ongekend dieptepunt gedaald. Doordat fundamentele democratische beginselen, waaronder vrije en eerlijke verkiezingen, niet werden nageleefd, zijn de donorlanden hun samenwerkingsportefeuilles systematisch opnieuw gaan bekijken en zijn samenwerkingsactiviteiten in bepaalde gevallen bijgesteld of opgeschort totdat de omstandigheden verbeteren.
Commissaris Ferrero-Waldner nam het besluit om alle betalingen van begrotingssteun aan Nicaragua op te schorten per 1 januari 2009. Dit besluit was voorafgegaan door een debat met de lidstaten in de Raad.
In vervolg op talrijke contacten met de Nicaraguaanse autoriteiten, die geloofwaardige toezeggingen deden dat verbeterende maatregelen zouden worden genomen, heeft de Commissie begin oktober een eenmalige betaling van 10 miljoen euro gedaan aan de onderwijssector in het kader van het programma voor begrotingssteun. Dit bedrag vertegenwoordigt een klein deel van de middelen die zijn opgeschort, die neerkomen op nog eens 46 miljoen euro.
Vorige week werd in de Ontwikkelingsraad kritiek geuit op het feit dat hier geen eerdere debatten over zijn gevoerd met de lidstaten. Zonder in detail te treden denk ik dat het belangrijk is dat we, wanneer we een dergelijk besluit nemen, een soort procedure hebben waarmee we tenminste proberen te waarborgen dat de Europese Commissie en de lidstaten dezelfde gedragslijn volgen ten aanzien van individuele staten. Als dat uiteindelijk niet mogelijk is, dan mag iedereen natuurlijk doen wat hij of zij noodzakelijk acht.
De regering van Nicaragua heeft aangekondigd dat er bij de volgende regionale verkiezingen in 2010 en de algemene verkiezingen in 2011 nationale en internationale waarnemingsteams aanwezig zullen zijn. De regering heeft de Europese Unie al officieel uitgenodigd om een waarnemingsmissie uit te voeren. De regering heeft ook toegezegd om onder andere de registratie van burgerlijke gegevens en de kiezerslijsten te verbeteren met de steun van een project van de Europese Gemeenschappen en om volgend jaar geloofwaardige en professionele verkiezingsautoriteiten aan te stellen.
Aan de andere kant werpen recente ontwikkelingen, zoals de uitspraak van het Hooggerechtshof, zeker een schaduw over de oprechtheid van de Nicaraguaanse regering om haar toezeggingen na te komen. De Europese Unie heeft bij een aantal gelegenheden, waarvan meest recentelijk op maandag 21 november door middel van een demarche van de lokale trojka, haar bezorgdheid over deze ontwikkeling geuit.
Uiteindelijk zal de uitvoering van deze toezeggingen cruciaal zijn voor de geleidelijke hervatting van de programma's voor begrotingssteun. We blijven nauw samenwerken met de lidstaten en het Europees Parlement, zoals uit dit debat blijkt. Of het op het juiste moment komt of niet is uiteraard iets waar het Parlement zelf naar moet kijken.
De Voorzitter
Dit punt is afgehandeld.
De stemming vindt na afloop van het debat plaats.
