Proces integracji Czarnogóry z Unią Europejską (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie procesu integracji Czarnogóry z Unią Europejską.
Enikő Győri
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Będą Państwo głosować nad rezolucją w sprawie procesu integracji Czarnogóry z Unią Europejską. Uważam, że na najwyższe uznanie zasługuje zaangażowanie Parlamentu Europejskiego na rzecz utrzymania otwartości Unii Europejskiej. Jednocześnie odegrają Państwo ważną rolę w zdobywaniu poparcia ogółu społeczeństwa państw członkowskich dla sprawy rozszerzenia, rozszerzenia opartego na warunkowości. Rezolucja, którą jutro będą Państwo przyjmować, stanowi również potwierdzenie wywiązania się z tego obowiązku.
Chciałabym powiedzieć, że również Rada wykazuje najwyższe zaangażowanie. Zgodnie z odnowionym konsensusem w sprawie rozszerzenia, przyjętym przez Radę Europejską, Rada potwierdziła swoje wnioski z 14 grudnia 2010 r., że UE zdecydowanie popiera kontynuację procesu rozszerzenia na kraje Bałkanów Zachodnich na podstawie przyjętych zasad i wniosków.
Prezydencja węgierska Rady Europejskiej jest również głęboko zaangażowana na rzecz tego celu. Chciałabym podziękować Państwu za świetnie wykonaną pracę oraz za wkład, poprzez tę rezolucję, w konsolidację osiągnięć Czarnogóry, które są potrzebne w trakcie całego procesu akcesji.
Przy kilku okazjach potwierdziliśmy europejską perspektywę dla Czarnogóry. Stabilność tego kraju oraz jego zorientowanie na Europę, popierane zresztą przez wszystkie partie polityczne i większość obywateli, oraz wysoki poziom konsensusu pomiędzy różnymi grupami etnicznymi - to wszystko cechy, które decydują o tym, że Czarnogóra jest stabilizującym czynnikiem w regionie Bałkanów Zachodnich.
Nie zapominajmy, że Czarnogóra osiągnęła liberalizację reżimu wizowego, będącą wynikiem układu o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz w ciągu 12 miesięcy uzyskała status kraju kandydującego. Są to istotne wyniki, które dowodzą, że perspektywa europejska działa jak siła napędzająca przygotowania kraju. Dlatego UE musi uznać zaangażowanie i osiągnięcia krajów, które chcą do niej wstąpić. Dzięki poczynionym postępom możliwe będą dalsze kroki w programie europejskim tego kraju, podjęcie nowych zobowiązań i sformułowanie nowych wymagań. W tym celu w najbliższych dniach organizowane są codzienne spotkania delegacji instytucji UE oraz państw członkowskich, na różnych szczeblach i w różnych obszarach.
Dlatego z zadowoleniem przyjmujemy obecne kroki podjęte przez Czarnogórę, zwłaszcza plan działań przyjęty właśnie przez jej rząd, plan przygotowany w odpowiedzi na zalecenia sformułowane w opinii Komisji. Również z zadowoleniem przyjmujemy zastosowaną metodę, a mianowicie to, że rząd odbył szerokie konsultacje ze społeczeństwem obywatelskim, zanim przygotował plan działania.
Proszę pozwolić mi szybko przedstawić listę tak zwanych kluczowych priorytetów określających, gdzie należy poczynić postępy. Zostały one również wymienione w opinii Komisji z listopada 2011 roku. Obejmują one wzmocnienie rządów prawa, kontynuację reformy administracji publicznej, jak również wzmocnienie zdolności administracji publicznej, przyjęcie zgodnej z konstytucją ustawy wyborczej oraz rozszerzenie wolności mediów. Jest to ważne nie tylko z prawnego punktu widzenia, ale również stanowi probierz politycznej dojrzałości władz. Co więcej, bardzo ważne jest zagwarantowanie legalnego statusu osób, które zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów, poszanowanie praw tych osób oraz zwalczanie zorganizowanej przestępczości i korupcji. Oczekujemy poważnych postępów od Czarnogóry również w tym względzie.
W celu podjęcia jakichkolwiek dalszych kroków w procesie stabilizacji i stowarzyszenia w ogóle, a szczególnie przy otwarciu negocjacji akcesyjnych, bardzo ważne są postępy Czarnogóry w tych obszarach, jak również jej dalsze wysiłki. Kluczowe jest, aby Czarnogóra wywiązała się ze swoich obowiązków i mogła wykazać konkretne wyniki.
Panie i Panowie! Czarnogóra odgrywa ważną rolę we współpracy regionalnej. Angażuje się w bliską współpracę z sąsiadami i ze szczerym zadowoleniem przyjmujemy konstruktywną rolę, jaką odgrywa w stabilizacji regionu i propagowaniu dobrych relacji sąsiedzkich, zwłaszcza iż jest to kraj mający prezydencję w procesie współpracy w Europie Południowo-Wschodniej.
Co więcej, Czarnogóra jest siedzibą nowej grupy roboczej ds. kultury i społeczeństwa Rady Współpracy Regionalnej, Forum Parlamentarnego z Cetyni. Integracja jest niewyobrażalna bez współpracy regionalnej, a Czarnogóra stanowi przykład w tym względzie.
Rezolucja, która ma zostać przyjęta przez Parlament, stanowi faktyczną inwentaryzację osiągnięć. Zawiera dokładny opis obecnej sytuacji oraz przydatne wytyczne dotyczące zadań kraju kandydującego. Składam gratulacje sprawozdawcy, jak również tym, którzy aktywnie uczestniczyli w przygotowywaniu tego dokumentu.
Na koniec chciałabym zachęcić Czarnogórę oraz władze Czarnogóry do kontynuacji wysiłków na rzecz reform oraz starań w celu spełnienia oczekiwań jej obywateli.
Štefan Füle
komisarz - Pani Przewodnicząca! To zaszczyt dla mnie - móc przemawiać przed Parlamentem Europejskim na temat procesu integracji Czarnogóry z Unią Europejską. Pozwolą Państwo, że zacznę tam, gdzie skończyła prezydencja, i pogratuluję sprawozdawcy ds. Czarnogóry, panu posłowi Charlesowi Tannockowi, sporządzonego sprawozdania oraz wyrażę podziękowania na ręce wszystkich posłów, którzy wnieśli w nie swój wkład. Parlament odgrywa kluczową rolę w polityce rozszerzenia. Uważam, że wspólnym wysiłkiem wszystkich instytucji europejskich możemy osiągnąć więcej.
Ogółem, postępy Czarnogóry w kierunku spełnienia kryteriów członkostwa w Unii Europejskiej były niezwykłe. Zwiększa się polityczny konsensus. Kraj poczynił ważne postępy, tworząc ramy prawne i instytucyjne. Jest również poważnie zaangażowany we współpracę regionalną, ma trwałą historię strukturalnych reform gospodarczych oraz osiąga postępy w większości obszarów dorobku prawnego UE.
Decyzja Rady Europejskiej o przyznaniu Czarnogórze statusu kandydata stanowi uznanie tych osiągnięć oraz mocny sygnał, który potwierdza wiarygodność polityki rozszerzenia Unii Europejskiej. Kraj wszedł w etap decydujący. Status kandydata to wielka odpowiedzialność spoczywająca na Czarnogórze. Potrzebne są konkretne wyniki, aby można było przejść do kolejnego etapu integracji europejskiej. Jestem przekonany, że rezolucja Parlamentu Europejskiego przekaże Czarnogórze pozytywny komunikat - że uznano jej poprzednie osiągnięcia - ale również wyrazi mocno oczekiwanie, że proces reform będzie realizowany z determinacją, zaś kraj ten skrupulatnie zajmie się kluczowymi wyzwaniami na drodze Czarnogóry do członkostwa w Unii Europejskiej.
W zeszłym tygodniu spotkałem się z premierem Czarnogóry, dr. Igorem Lukšićiem. Jego zaangażowanie w przeprowadzanie procesu reform, a przy tym silna determinacja, aby spełnić kluczowe priorytety przedstawione w opinii Komisji, są zachęcające. W dniu 17 lutego, po konsultacjach publicznych ze społeczeństwem obywatelskim oraz rozmowach ze służbami Komisji, rząd przyjął plan działania, aby zająć się priorytetami. Kluczowe jest obecnie skoncentrowanie się na jego realizacji i odnotowanych trwałych osiągnięciach.
Kluczowe priorytety przedstawione w opinii stanowią znaczne, ale osiągalne wyzwanie, które wymaga zaangażowania i oddania ze strony wszystkich aktorów w Czarnogórze. Poprzednie rozszerzenia pokazały, jak ważne jest zajęcie się kwestiami kluczowymi w kryteriach politycznych, jak również rozdziałem 23, wcześnie w procesie akcesji. Trwałe wcześniejsze osiągnięcia Czarnogóry w tym obszarze, a zwłaszcza w zakresie upolitycznienia administracji publicznej, wzmocnienie niezależności sądownictwa oraz skuteczne zwalczanie korupcji i zorganizowanej przestępczości, zapewnią później gładki przebieg negocjacji oraz integrację z Unią Europejską.
Czarnogóra musi poprawić ramy wyborcze, zgodnie z zaleceniami OBWE/ODIHR oraz Komisji Weneckiej. Parlament potrzebuje wzmocnienia, co jest ważnym priorytetem, zarówno dla Komisji, jak i Parlamentu Europejskiego. Skuteczne przestrzeganie standardów europejskich w obszarze praw człowieka jest kluczowe, w szczególności w odniesieniu do wolności wypowiedzi i relacji ze społeczeństwem obywatelskim. Potrzebne są dalsze wysiłki celem wzmocnienia polityki antydyskryminacyjnej, a zwłaszcza równości płci i skutecznej ochrony grup bezbronnych. Potrzebne są trwałe rozwiązania na rzecz osób wysiedlonych.
Należy również zająć się innymi brakami zauważonymi w opinii i w Państwa projekcie rezolucji. Czarnogórze potrzebne jest wzmocnienie jej uprawnień administracyjnych oraz lepsze przygotowanie w licznych obszarach dorobku prawnego Unii Europejskiej. Przyszłość Czarnogóry bez wątpienia leży w Unii Europejskiej, a my powinniśmy działać w odpowiedzialny sposób. Wiarygodność naszej polityki rozszerzenia opiera się na tym, że kraje rozszerzenia respektują warunki na drodze w kierunku Unii Europejskiej, a Unia Europejska szanuje swoje zobowiązania na rzecz krajów rozszerzenia.
W interesie nas wszystkich leży zapewnienie, by postępy Czarnogóry w kierunku Unii Europejskiej opierały się na trwałych osiągnięciach oraz konkretnych rezultatach. Wyniki Czarnogóry w tym roku będą oceniane w ramach pakietu "rozszerzenie” w październiku 2011 roku. Tylko wówczas, kiedy Komisja stwierdzi, że Czarnogóra osiągnęła konieczny stopień zgodności z kryteriami akcesyjnymi, a w szczególności z kluczowymi priorytetami przedstawionymi w opinii, będzie ona mogła zalecić otwarcie negocjacji.
Charles Tannock
w imieniu grupy ECR - Pani Przewodnicząca! Dwa razy odwiedziłem Czarnogórę w ciągu ostatniego półtora roku z moją koleżanką, Anną Ibrisagic z PPE jako kontrsprawozdawczynią, aby sformułować moją własną ocenę postępów tego kraju, na początku ze statusem kraju kandydującego, a obecnie z perspektywą członkostwa w UE.
Jestem pod ogromnym wrażeniem gorliwości i zaangażowania całego rządu Czarnogóry. Niezależnie od tego, jak jest on niewielki, zdecydowanie pracuje niezwykle ciężko. Chciałbym złożyć specjalne wyrazy uznania byłemu premierowi Milo Ðjukanovićiowi oraz jego następcy, Igorowi Lukšićiowi, którzy wykazali pragmatyczne, a jednocześnie jednomyślne podejście w dążeniach do poprowadzenia swojego kraju do akcesji do UE oraz członkostwa w NATO.
Teraz na Czarnogórze spoczywa obowiązek spełnienia oczekiwań UE. W szczególności rząd Czarnogóry musi zająć się siedmioma kluczowymi priorytetami wskazanymi przez pana komisarza w opinii Komisji. Podkreślam zwłaszcza kwestię zwalczania korupcji i zorganizowanej przestępczości, co do których istnieją jasne i dobrze zdefiniowane metody mierzenia postępów.
Cieszę się, że w zeszłym miesiącu rząd przyjął bardzo dobrze sformułowany plan działań, którego celem jest reakcja na te priorytety i żądania. Moim zdaniem Czarnogóra jest obecnie gotowa na rozpoczęcie negocjacji w sprawie członkostwa w UE jako oficjalny kandydat, a, co ciekawe, to Komisja naciska, aby zachować znaczny odstęp czasowy pomiędzy przyznaniem statusu oficjalnego kandydata a otwarciem negocjacji. To opóźnienie nie ma faktycznego ani pozornego uzasadnienia, według tego co przeczytałem w traktatach. Co ważniejsze, nie jest to pozytywny sygnał wysyłany Podgoricy, ani tym bardziej innym krajom tego regionu, takim jak Macedonia, które ciężko pracują, aby uzyskać status kandydata.
Mam tylko nadzieję, że to wymuszone oczekiwanie, obecnie tak nieuchronne oraz frustrujące dla Czarnogóry, nie spowoduje osłabienia zaangażowania tego kraju na rzecz Unii Europejskiej.
Czarnogóra powinna być oceniana tylko na podstawie zasług, faktów i osiągnięć. Jej przypadek nie powinien być związany z postępami w innych krajach sąsiednich na Bałkanach Zachodnich. Czarnogóra jest małym, ale pięknym krajem, w którym istnieje niezwykła stabilność oraz wzrost gospodarczy od momentu jej pokojowego rozwodu z Serbią. Czarnogóra ma niewiele, jeśli w ogóle, wewnętrznych problemów etnicznych lub religijnych, w odróżnieniu od swoich większych sąsiadów. Trwa natomiast drobny spór o granicę z Chorwacją, który zostanie rozwiązany pokojowo przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości. Ostatnio Czarnogóra przeprowadziła negocjacje oraz ratyfikowała traktaty o ekstradycji zarówno z Serbią, jak i Chorwacją w ramach zwalczania przestępczości zorganizowanej.
Gospodarka kraju opiera się na euro: używa euro, choć nie jest w strefie euro, co brzmi niewiarygodnie. Gospodarka pozostaje niestety niezróżnicowana i opiera się przede wszystkim na turystyce i jednej hucie aluminium. Czarnogóra powinna stworzyć więcej miejsc pracy w sektorze hydroenergetycznym w celach eksportowych, a usługi finansowe także mogą być kolejnym rozwiązaniem.
Osobiście pozostaję optymistą co do tego, czym w zasadzie jest bardzo dobry przykład kraju z Bałkanów Zachodnich.
Anna Ibrisagic
Pani Przewodnicząca! Jako kontrsprawozdawczyni w sprawie Czarnogóry z ramienia grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) chciałabym najpierw podziękować panu posłowi Tannockowi za doskonałą współpracę i bardzo solidne oraz wyważone sprawozdanie. Chciałabym również zachęcić innych posłów do poparcia tego sprawozdania, które mamy przed sobą, w jutrzejszym głosowaniu.
W szczególności chciałabym podkreślić fakt, że mam bardzo pozytywne zdanie na temat decyzji Rady Europejskiej z grudnia 2010 roku o przyznaniu Czarnogórze statusu kandydata z perspektywą członkostwa w UE. Jednocześnie ważne jest, abyśmy się na tym nie zatrzymali, ale abyśmy szybko dążyli do celu, którym jest członkostwo Czarnogóry w UE. Polityczna i gospodarcza stabilność, którą Czarnogóra stale wykazuje od momentu uzyskania niepodległości, jest ogromna. Ten kraj jest często określany mianem historii sukcesu - co zresztą również dziś usłyszeliśmy od Rady.
Podobnie jak pan poseł Tannock, ja również uważam, że szkoda, iż status kandydata został oddzielony od prawa do rozpoczęcia negocjacji. Dlatego myślę, że Komisja powinna rozpocząć negocjacje w sprawie członkostwa tak szybko, jak jest to możliwe oraz ustalić datę rozpoczęcia takich negocjacji z Czarnogórą. Jasne jest, że proces reform należy kontynuować, na przykład w ramach sądownictwa oraz w odniesieniu do walki z konfliktem interesów w administracji publicznej oraz że należy uporać się z priorytetami zalecanymi przez Komisję, niemniej jednak chciałabym pochwalić rząd Czarnogóry za pozytywne reformy, które udało mu się do tej pory wdrożyć.
Dzisiaj jest tu z nami w Parlamencie ambasador Czarnogóry i z nadzieją czekam na dzień, kiedy będziemy mogli powitać w UE nie tylko ambasadora, ale również całą Czarnogórę, a przedstawicieli Czarnogóry - w tym Parlamencie.
Göran Färm
Pani Przewodnicząca! Chciałbym również, w imieniu grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim, podziękować panu posłowi Tannockowi za konstruktywną współpracę. Cieszę się, że Czarnogóra może teraz podążać drogą w kierunku członkostwa w UE. Zgadzam się, że Komisja powinna rozpocząć negocjacje jak najszybciej, pod warunkiem oczywiście że Czarnogóra będzie nadal podążać w kierunku UE.
Fakt, że Czarnogórze przyznano teraz status kandydata, to mocny sygnał świadczący o zaangażowaniu UE w przyszłość całej byłej Jugosławii w UE. Podobnie jak Chorwacja, Czarnogóra może teraz wskazać pozostałym krajom drogę w kierunku członkostwa w UE. Zbliżenie do UE jest kluczowym czynnikiem, zarówno dla dobrobytu, jak i stabilności w regionie. Jest to aż nadto jasne.
Czarnogóra jest małym, nowym i spokojnym krajem, mocno zaangażowanym we współpracę regionalną. Ma dobre stosunki z krajami sąsiednimi oraz, co za tym idzie, dobre warunki do odniesienia sukcesu w negocjacjach w sprawie członkostwa. Jednakże istnieją obszary, które wymagają zdecydowanych reform. Prawna i administracyjna zdolność do stworzenia społeczeństwa w pełni zdolnego do funkcjonowania w oparciu o rządy prawa została pogłębiona, ale wymagania są stale coraz większe. Korupcja i zorganizowana przestępczość szaleją, a wymiar sprawiedliwości potrzebuje poważnej reformy, aby spełnić wymagania UE.
Przedstawiłem wiele poprawek, starając się wskazać, że Czarnogórze potrzebne są również: wzmocnienie pozycji kobiet, zagwarantowanie wolności prasy, zabezpieczenie podstawowych praw pracowników i mniejszości, a w szczególności budowanie społeczeństwa obywatelskiego. Nie wolno nam zapominać, że to są również kluczowe obszary w zbliżających się negocjacjach z UE. Z zadowoleniem przyjmę możliwie jak najszybsze członkostwo Czarnogóry w UE.
Ivo Vajgl
Pani Przewodnicząca! Chciałbym pogratulować panu posłowi Tannockowi sprawozdania oraz współpracy w trakcie przygotowywania dokumentu. Jeżeli poprzez przyjęcie rezolucji w sprawie Czarnogóry pragniemy w zasadzie odnowić zaangażowanie na rzecz kontynuacji procesu rozszerzenia Unii Europejskiej oraz na rzecz umożliwienia wszystkim państwom naszego kontynentu rozwoju pod egidą członkostwa w Unii, to najpierw musimy zapewnić podjęcie następujących kroków: najpierw Czarnogóra, a dalej Serbia, Macedonia, Bośnia i Hercegowina oraz Albania, oczywiście, nie zapominając o Turcji.
W przypadku Czarnogóry oznaczałoby to przyznanie statusu kandydata, a po zasadniczej decyzji o rozpoczęciu negocjacji powinno nastąpić faktyczne otwarcie negocjacji. W tym czasie rząd Czarnogóry czeka wiele pracy nad harmonizacją systemów prawnych oraz stworzeniem możliwości administracyjnych. Należy kontynuować walkę z korupcją, we wszystkich jej różnorodnych formach, w wyniku czego musi dojść do skazania tych, którzy dopuścili się działań korupcyjnych.
Zapewnienie równości i poszanowania kobiet jest zadaniem, które należy podkreślać nie tylko dzisiaj. Wolność słowa, niezależność mediów oraz ochrona mniejszości to wartości, które bezwarunkowo musi szanować każdy kandydat do członkostwa w Unii Europejskiej.
Młoda demokracja czarnogórska musi zapewnić w swoim społeczeństwie właściwe i znaczące miejsce dla organizacji pozarządowych. Panie Komisarzu! Chciałbym zwrócić Pańską uwagę na szczególne życzenie, jakie usłyszałem podczas pobytu w Czarnogórze oraz rozmów z tamtejszymi politykami. Ważne jest, aby relacje pomiędzy Czarnogórą a Serbią rozwijały się bez prób ingerencji Serbii w rozwój sąsiada poprzez serbskie partie etniczne. Ta szkoła myślenia już narobiła wiele szkód w historii Europy Południowo-Wschodniej.
Ulrike Lunacek
w imieniu grupy Verts/ALE - Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Ja również chciałabym podziękować naszemu koledze, Charlesowi Tannockowi, za bardzo dobre i wyważone sprawozdanie i cieszę się, że znaleźliśmy tutaj konsensus, ubolewając na oddzieleniem statusu Czarnogóry jako kandydata do rozpoczęcia negocjacji. Podobnie jak moi przedmówcy, chciałabym, aby Czarnogóra robiła postępy w negocjacjach i mam nadzieję, że opóźnienie nie będzie zbyt długie. Cieszę się również, że, jak donosi prezydencja węgierska, jest silne poparcie dla procesu rozszerzenia. Mam więc nadzieję, że w tym roku nastąpi postęp, najpóźniej po sprawozdaniu o postępach. Czarnogóra dużo osiągnęła w przeszłości, ale nadal istnieje całkiem sporo obszarów budzących zaniepokojenie. Chciałabym wymienić trzy: walka z korupcją, dyskryminacją oraz kwestie ekologiczne.
Co do walki z korupcją oraz przestępczością zorganizowaną, cieszę się, że w tym sprawozdaniu również żądamy od władz państwowych, aby zaprzestały nacisków na organizacje pozarządowe oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego, które badają korupcję i przestępczość zorganizowaną. Powinny one mieć swobodę wykonywania swojej pracy oraz wspierać Państwo w usuwaniu korupcji i przestępczości zorganizowanej.
Drugim aspektem jest antydyskryminacja. Nadal istnieje wiele grup, wobec których, pomimo dobrego ustawodawstwa, antydyskryminacja nie działa: Romowie, Aszkali i Egipcjanie, osoby obojga płci o orientacji homoseksualnej; w Międzynarodowym Dniu Kobiet powinniśmy również wspomnieć o równości płci.
Na koniec kwestie ekologiczne. Czarnogóra określa się w swojej konstytucji jako państwo ekologiczne, to wspaniale. Problem polega na tym, że pomimo pięknego wybrzeża i gór, jeżeli kraj ten nie osiągnie dobrych i przejrzystych postępów wyrażonych przez oceny wpływu na środowisko, wówczas istnieje niebezpieczeństwo, że dojdzie do zniszczenia tego pięknego krajobrazu. A więc mam nadzieję, że kraj ten będzie szedł naprzód, zaangażuje społeczeństwo obywatelskie oraz wdroży przejrzyste procesy w obszarach ekologii, zwłaszcza w odniesieniu do hydroelektrowni.
György Schöpflin
Pani Przewodnicząca! Zgadzam się z większością mówców, którzy zabrali głos do tej pory, że Czarnogóra dokonała znacznych postępów w kierunku integracji z UE pomimo słabej pozycji wyjściowej. Podobnie jak inne byłe republiki jugosłowiańskie, musiała ona poradzić sobie z upadkiem komunizmu, upadkiem państwa, wojną, do której następnie doszło, a potem z koniecznością zbudowania nowego systemu na zgliszczach starego.
Nie jest to łatwe zadanie; niektóre z negatywnych cech poprzedniego systemu istnieją nadal w nowym przebraniu. Jednakże ważne jest, że wyłoniła się młodsza elita, zaangażowana w europejską przyszłość, do czego przyczyniła się na pewno porażka unii z Serbią. Oczywiście, problemy pozostają. O niektórych usłyszeliśmy, o tych zwykłych, z którymi musiały uporać się byłe państwa komunistyczne: korupcji, przestępczości, nadużyciach w wymierzaniu sprawiedliwości, nieszczególnie skutecznej służbie publicznej itp.
Usunięcie tych i podobnych wad systemu politycznego, gospodarczego i prawnego będzie wymagało poważnych wysiłków ze strony przywódców; należy się przygotować zarówno na aktywny, jak i pasywny opór ze strony beneficjentów istniejącego systemu. Każdy były kraj komunistyczny musi zmierzyć się z podobnymi trudnościami. Determinacja zarówno elit, jak i opinii publicznej co do europejskiej przyszłości, jest prawdopodobnie najważniejszym czynnikiem zapewniającym ostateczne przyjęcie Czarnogóry do UE.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Pani Przewodnicząca! Postępy w procesie integracji europejskiej stanowią jeden z podstawowych czynników przyczyniających się do rozwoju Czarnogóry. Z perspektywy gospodarczej kraj ten osiągnął pewien poziom stabilności makroekonomicznej, jak również postępy w takim sensie, że spełnia polityczne kryteria przedstawione na szczycie w Kopenhadze lub na kopenhaskim posiedzeniu Rady.
Jednakże musimy wywierać większe naciski, zwłaszcza w obszarze wzmocnienia rządów prawa - łącznie z reformami sądownictwa - kluczowe jest również kontynuowanie ciągłych wysiłków w zakresie zwalczania korupcji i przestępczości zorganizowanej. Pożądane są również postępy w reformie administracji publicznej oraz reforma prawa wyborczego i wzmocnienie roli parlamentu.
Należy położyć nacisk na wdrażanie wolności wypowiedzi i wolności mediów. Właściwa byłaby również współpraca ze społeczeństwem obywatelskim i próba uporania się z dyskryminacją oraz społeczna i gospodarcza integracja grup mniejszości w społeczeństwie, łącznie z Romami. Współpraca regionalna oraz właściwe stosunki sąsiedzkie są niewątpliwie jednym z warunków wstępnych udanego procesu integracji z Europą.
Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Czarnogóra wykonała poważne wysiłki, próbując spełnić kryteria zmierzające do udanej integracji z Unią Europejską, i dlatego czas już na zastanowienie się nad przyznaniem jej statusu kraju kandydującego. Uważam, że to się uda.
Eduard Kukan
Pani Przewodnicząca! Po pierwsze, chciałbym podziękować i pogratulować sprawozdawcy, panu posłowi Tannockowi, świetnego sprawozdania oraz bardzo dobrze przygotowanej odpowiedniej rezolucji.
Czarnogóra dokonała sporych postępów w procesie integracji. Kraj ten odgrywa także konstruktywną rolę w utrzymywaniu stabilności w regionie. Jest na właściwej drodze, co zostało potwierdzone w zeszłym roku przez Komisję i Radę, które przyznały Czarnogórze status kraju kandydującego. Mam nadzieję, że sprawi to, że pozostałe kryteria konieczne do otwarcia negocjacji akcesyjnych zostaną wkrótce spełnione, co umożliwi rozpoczęcie tych negocjacji.
Do tego momentu rząd Czarnogóry musi skoncentrować się na postępach w kluczowych obszarach, które zostały wyraźnie określone. Pozwolą Państwo, że je podsumuję w następujący sposób: rządy prawa, zwalczanie korupcji i przestępczości zorganizowanej, prawo wyborcze, wzmocnienie nadzorczej roli parlamentu wobec rządu oraz szersze zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w interakcję z rządem, reforma wymiaru sprawiedliwości z ciągłym pogłębianiem niezależności sędziów i prokuratorów oraz uporanie się z korupcją, która podważa instytucje państwa, rozwój społeczno-gospodarczy i funkcjonowanie administracji publicznej.
Kończąc, cieszę się, że Czarnogóra stale robi postępy w procesie integracji. Dlatego mam nadzieję, że Rada wkrótce podejmie decyzję o otwarciu negocjacji z tym krajem.
Zoran Thaler
(SL) Pani Przewodnicząca, Pani Urzędująca Przewodnicząca Rady, Panie Komisarzu! Chciałbym pogratulować sprawozdawcy, panu posłowi Charlesowi Tannockowi, osiągnięć takich jak rezolucja w sprawie Czarnogóry, nad którą będziemy jutro głosować. Czarnogóra jest główną nadzieją procesu rozszerzenia Unii Europejskiej na Bałkany Zachodnie. Czarnogóra jest państwem i społeczeństwem bez żadnych obiektywnych problemów mogących uniemożliwić jej wykonanie tego, co jest konieczne w celu uzyskania członkostwa w Unii Europejskiej. Jednakże jej sąsiedzi, Bośnia i Hercegowina oraz Macedonia, nie mają tego szczęścia.
Wyraźnie określono siedem głównych priorytetów Komisji Europejskiej i sugerowałbym, aby rząd premiera Igora Lukšićia zajął się nimi w sposób zdecydowany i w ten sposób otworzył negocjacje w sprawie pełnego członkostwa Czarnogóry. W trakcie tych działań rząd powinien polegać na społeczeństwie obywatelskim Czarnogóry, intelektualistach-wolnomyślicielach oraz organizacjach pozarządowych. Krytycy nie są wrogami Czarnogóry, niezależne media nie są wrogami, ale cennym dobrem Czarnogóry. Oczywiście kluczowe pozostaje zwalczanie korupcji i przestępczości zorganizowanej. Cytując słowa ludowej piosenki z Czarnogóry: "Czarnogóra może i jest mała, ale honorowa i sprawiedliwa”.
Elena Băsescu
(RO) Pani Przewodnicząca! Stabilność w regionie Bałkanów Zachodnich wzrośnie jeszcze bardziej po rekomendowaniu przez Komisję Europejską Czarnogóry jako kraju kandydującego. Jednocześnie chciałabym wspomnieć o tym, jak ważne jest dokładne wypełnianie kryteriów kopenhaskich, które są kluczowe w postępie integracji z UE. Chociaż zrobiono już spore postępy, władze Czarnogóry nadal jeszcze muszą wdrożyć reformy w kluczowych sektorach. Na przykład czuję się w obowiązku wspomnieć o sprawozdaniu Komisji w sprawie szerzącej się korupcji i nielegalnych transakcji podatkowych. Mając to na uwadze, najważniejszym środkiem jest stworzenie wyspecjalizowanej struktury w celu zwalczania tych problemów.
Z drugiej strony, prawa mniejszości, i tutaj w szczególności odnoszę się do praw Romów, nadal nie mają koniecznej podstawy prawnej. Odniesienie do statusu mniejszości w ustawie podstawowej, wraz z ich prawami, będzie pozytywnym znakiem integracji europejskiej. Z zadowoleniem przyjmuję promocję Czarnogóry jako państwa stojącego na czele ruchu zielonych. Jednym z kluczowych celów UE jest ochrona środowiska. W tym punkcie pragnę zwrócić Państwa uwagę na negatywne skutki, jakie niesie ze sobą nadmierna, słabo zarządzana turystyka. Jednym z nich może być przedłużenie przyszłych negocjacji akcesyjnych.
Na koniec chciałabym nadmienić, że perspektywa integracji Czarnogóry z UE pomaga Europie pogodzić się ze swoją przeszłością w rejonie Bałkanów jako całości.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Pani Przewodnicząca, Pani Urzędująca Przewodnicząca Rady, Panie Komisarzu! Cieszę się, że prezydencja węgierska uważa rozszerzenie na region Bałkanów Zachodnich za jedno ze swoich zadań priorytetowych i uważam, że poważnie przyczyni się ono do awansowania Czarnogóry z etapu kraju kandydującego do ostatecznego rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych. Inni posłowie już wspomnieli o tym, jak ważne jest zwalczanie korupcji w przypadku akcesji kraju Bałkanów Zachodnich, ale są dwa inne obszary kluczowe. Jednym z nich jest jakość relacji sąsiedzkich. W tym względzie Czarnogóra poradziła sobie bardzo dobrze, podpisując umowy z Chorwacją i Serbią.
Drugim jest kwestia mniejszości. Czarnogóra ma godną naśladowania ustawę o mniejszościach, która pod wieloma względami czerpie z doświadczenia zdobytego w ramach modelu lokalnego rządu mniejszościowego z mojego rodzinnego kraju, z Węgier. Jednakże zauważam z ubolewaniem, że w tym momencie prawo wyborcze nie doszło do skutku z tego właśnie powodu, że reprezentacja mniejszości pozostaje nierozwiązana. Mam nadzieję, że nasi przyjaciele z Czarnogóry rozwiążą również ten problem.
Jan Kozłowski
Pani Przewodnicząca! Na wstępie chciałbym pogratulować Czarnogórze uzyskania w grudniu ubiegłego roku statusu kraju kandydującego do członkostwa w Unii Europejskiej. Dialog polityczny tego kraju z instytucjami unijnymi jest wysoce zaawansowany, pomimo że nie ma długiej historii. O dużym zaangażowaniu Czarnogóry i silnej woli zmian świadczy chociażby wdrażanie reform w ramach procesu bolońskiego, czy poprawa funkcjonowania rynku pracy.
Jednakże, jak wynika z komunikatu Komisji w sprawie wniosku Czarnogóry, utrzymujące się bezrobocie ukazuje rozbieżność pomiędzy dostępnymi, a wymaganymi umiejętnościami, a tym samym słabe strony systemu edukacji. Czarnogóra powinna zatem dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić wszystkim grupom społecznym, także tym zagrożonym wykluczeniem społecznym, możliwość wysokiej jakości kształcenia i szkolenia ogólnego, tak aby wyposażyć obywateli w umiejętności zwiększające ich szanse na zatrudnienie.
Janusz Władysław Zemke   -
Dyskusja ta pokazała, że Czarnogóra jest coraz lepiej przygotowana do wejścia w struktury Unii Europejskiej. Oczywiście jest to ważne dla samej Czarnogóry, ale chciałbym zwrócić uwagę na fakt, że ten proces ma także jeszcze dwa inne wymiary. Pierwszy wymiar ma charakter europejski i pokazuje on, że zasady i wartości działania Unii Europejskiej są nadal atrakcyjne w Europie. Drugi wymiar jest wymiarem łączącym się z Bałkanami. Pokazuje on bowiem innym państwom na Bałkanach, jaką drogę można, ale i również trzeba przejść. Jest to trudna droga, ale do pokonania.
Mam bardzo krótkie pytanie: czy Pan Komisarz Füle zechciałby nam podać dalszy kalendarz wejścia Czarnogóry do Unii Europejskiej? Dziękuję bardzo.
László Tőkés
Pani Przewodnicząca! Jako obywatel Rumunii, który gorąco wierzy w korzyści płynące z zamożnego, wieloetnicznego społeczeństwa, opartego na pokojowym współistnieniu i pojednaniu pomiędzy narodami, z zadowoleniem przyjmuję wysiłki Czarnogóry zmierzające do spełnienia kryteriów kopenhaskich w zakresie stabilności instytucji gwarantujących demokrację oraz dostosowania się do standardów europejskich i międzynarodowych.
Czarnogóra jest demokracją parlamentarną opartą na konstytucyjnych i ustawodawczych ramach rządów prawa, prawach człowieka oraz poszanowaniu i ochronie mniejszości.
Jednakże istnieją poważne luki we wdrażaniu prawodawstwa. Korupcja jest nadal szeroko rozpowszechniona, przestępczość zorganizowana jest nadal poważnym problemem, i są obawy dotyczące sprawności sądownictwa.
Zachęcam Czarnogórę do tego, aby była nadal zaangażowana w konstruktywny sposób we współpracę regionalną oraz wzmocnienie dwustronnych relacji z krajami sąsiednimi.
Katarína Neveďalová
(SK) Pani Przewodnicząca! Wizyta pana komisarza Fülego, która odbyła się w zeszłym tygodniu, pokazuje, że zaangażowanie rządu Czarnogóry w integrację europejską jest autentyczne i stanowi najlepszą drogę dla tego kraju, który zmierza w kierunku Unii Europejskiej.
Zmiany społeczne i polityczne, jakie nastąpiły w Czarnogórze w ostatnich latach, są pozytywnym znakiem nie tylko dla UE, ale także dla sąsiadów tego kraju. Rząd Czarnogóry zyskał również uznanie ONZ z powodu szerokiego spektrum problemów, z którymi udało mu się uporać. Według sprawozdania Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju, Czarnogóra jest w stanie do roku 2015 osiągnąć milenijne cele rozwoju, łącznie z eliminacją ubóstwa, powszechną edukacją na poziomie podstawowym oraz zmniejszeniem śmiertelności noworodków.
Premier Czarnogóry, Igor Lukšič, powiedział podczas swojej ostatniej wizyty w Brukseli, że priorytetami Czarnogóry są członkostwo w UE oraz NATO. Dlatego osobiście uważam wysiłki Czarnogóry za wyjątkowo istotne i w pełni popieram unijną pomoc oraz wsparcie finansowe oraz uważam, że kraj ten przystąpi do UE w bliskiej przyszłości.
Raffaele Baldassarre
(IT) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Chociaż do tej pory w pewnych dziedzinach osiągnięto doskonałe wyniki na drodze w kierunku integracji europejskiej, pozostają luki w obszarach podstawowych dla rozwoju systemu demokratycznego oraz pełnego potwierdzenia rządów prawa.
Pomimo postępów, jakie osiągnięto poprzez poprawki ustawodawstwa w zakresie procedur karnych i innych ustaw podstawowych, niektóre aspekty nadal zdecydowanie pozostają w tyle. Mówię tutaj w szczególności o pilnej potrzebie zapewnienia odpowiedzialności i sprawności sądownictwa, jak również jego przejrzystości, nie wspominając już o urzędzie prokuratora generalnego oraz niezależności od nacisków politycznych.
W tym celu potrzebne są znaczne zmiany systemu powoływania sędziów oraz prokuratorów publicznych, położenie kresu praktyce, kiedy to do powoływania dochodzi tylko w parlamencie oraz w ramach rządu.
Na koniec (...) poprawić dostęp do wymiaru sprawiedliwości i darmowej pomocy prawnej.
Corina Creţu
(RO) Pani Przewodnicząca! Uzyskanie przez Czarnogórę statusu kraju kandydującego jest wynikiem propagowanej przez Unię Europejską polityki otwartych drzwi, która miała pozytywny wpływ nie tylko na Europę Wschodnią, ale również na Bałkany Zachodnie, jak to ma miejsce w tym przypadku. Czarnogóra jest początkiem podróży, która nie będzie ani łatwa, ani prosta, ale wiąże się z perspektywą akcesji i mapą drogową; można też skorzystać z doświadczenia tych krajów w regionie, które niedawno zakończyły drogę do akcesji. Ważne jest, aby kolejne sprawozdanie było pozytywne i pozwoliło na faktyczne rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych.
Uważam, że Unia Europejska z powodzeniem dokonała zasadniczego wkładu w proces pojednania w byłej Jugosławii. Kiedy już wszystkie te państwa, które powstały w wyniku rozpadu Federacji Jugosłowiańskiej zostaną przyjęte do Unii Europejskiej, zabliźnią się również ostatecznie rany z przeszłości pełnej przemocy, która jest nadal ważną kwestią dla całej wspólnoty europejskiej. Życzę narodowi Czarnogórców wszelkich sukcesów w wysiłkach podejmowanych w celu modernizacji ich kraju po to, aby spełnić warunki akcesyjne.
Andreas Mölzer
(DE) Pani Przewodnicząca! Oczekiwano, że zniesienie wiz dla Serbii, Czarnogóry i Macedonii zachęci turystów i biznesmenów do lepszego wykorzystania tej szansy. Zamiast tego zobaczyliśmy napływ emigrantów ekonomicznych. W tym kontekście kampanie informacyjne w tych krajach są niewątpliwie ważne, tak więc możemy postawić sprawę jasno, że wiza turystyczna nie jest odpowiednikiem azylu lub pracy w UE. Fakt, że UE musiała wywierać naciski, aby zamknąć tak zwane biura podróży, które specjalizowały się w emigracji do UE, pokazuje brak świadomości problemu. Będziemy musieli zaczekać i obserwować, w jakim stopniu skuteczny będzie planowany system wczesnego ostrzegania wobec masowego przepływu osób w odniesieniu do problemu Romów.
Wydaje się, że wiele osób uważa, że ich przyszłość nie leży w krajach ojczystych na Bałkanach, takich jak Czarnogóra, ale chcą oni skorzystać z nowo uzyskanej wolności podróżowania, aby nielegalnie wjechać do UE. Jednakże nie mają oni prawa dostępu do europejskich systemów ubezpieczenia społecznego.
Ważne jest, aby Czarnogóra wykonała większy wysiłek w celu wprowadzenia standardów UE w takich obszarach, jak wymiar sprawiedliwości, zwalczanie korupcji i ochrona mniejszości, aby ustanowić perspektywę europejską.
Štefan Füle
komisarz - Pani Przewodnicząca, Szanowni Posłowie! Okazuje się, że nasza dyskusja potwierdziła kolejne kroki konieczne, aby Czarnogóra osiągnęła dalsze postępy na drodze w kierunku Unii Europejskiej. Jak potwierdzono w projekcie rezolucji, o którym rozmawialiśmy dzisiaj oraz w opinii Komisji z listopada zeszłego roku, Czarnogóra dużo osiągnęła, ale musi jeszcze zrobić znacznie więcej.
Kraj ten przeszedł teraz do etapu decyzyjnego. Potrzebne są konkretne wyniki, co pozwoli Czarnogórze przejść do kolejnego etapu integracji europejskiej. Nie należy tracić impetu zdobytego wskutek uzyskania statusu kraju kandydującego; należy z determinacją wprowadzać reformy. Cele są dobrze znane: to od Czarnogóry zależy, czy spełni wymagane priorytety, a kiedy będzie gotowa, zaangażuje się w proces negocjacji. Tempo postępów Czarnogóry w kierunku członkostwa w Unii Europejskiej zależy od jej własnych osiągnięć; to powinno wyjaśniać moje wahania co do przesądzania o kalendarzu rozszerzenia, do czego tak wielu z Państwa mnie zachęcało. Jestem jednak przekonany, że przy naszym poparciu, lecz głównie przy determinacji własnego narodu, Czarnogóra może poczynić prawdziwe postępy w kierunku Unii Europejskiej.
Enikő Győri
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Po pierwsze, chciałabym Państwu podziękować za tę niezmiernie owocną dyskusję. Krzepiące jest zobaczyć, że Parlament Europejski nadal wspiera z całego serca wysiłki Czarnogóry na rzecz integracji europejskiej. Chciałabym zapewnić Państwa, że obawy i zadania, o których Państwo wspomnieli podczas tej debaty, są przewidziane w ciągłym dialogu pomiędzy instytucjami UE na temat europejskiej perspektywy dla Czarnogóry i dokonujemy wszelkich wysiłków, aby się z nimi uporać we właściwy sposób.
Wielokrotnie wspomniano i pytano o to, co się stanie w okresie pomiędzy przyznaniem statusu kandydata a rozpoczęciem negocjacji akcesyjnych, to znaczy dlaczego nie rozpoczynamy negocjacji natychmiast, bez zwłoki. Być może Państwo również wiedzą o tym, co wspominaliśmy zarówno ja, jak i komisarz, że teraz kiedy Czarnogóra uzyskała status kraju kandydującego, Komisja przedstawiła warunki, które kraj ten musi spełnić. Jest siedem takich warunków, obejmujących rządy prawa, podejmowanie działań przeciwko przestępczości zorganizowanej, zwalczanie korupcji itp., a Komisja oceni poczynione w tych obszarach postępy, które zostaną następnie przedstawione Radzie jesienią, po czym będziemy mogli zdecydować, czy osiągnęliśmy etap, w którym możemy rozpocząć negocjacje.
Raz jeszcze dziękuję za tę debatę i uważam, że ona również świadczy o tym, że Parlament Europejski jest gotowy wysłać pozytywny sygnał do regionu Bałkanów Zachodnich. Sygnał, który dowodzi, że proces rozszerzenia się odbywa, że nadal trwa oraz że musi być wiarygodny. Oznacza to, że postępy poczynione przez każdy kraj w regionie oparte są na indywidualnym podejściu oraz wiążą się z wynikami. W przypadku Czarnogóry to odnosi się do tego, co tutaj powiedziano; w przypadku Serbii oznacza to, że odpowiedzi na otrzymany kwestionariusz zostały przygotowane i teraz będą oceniane przez Komisję; a w przypadku Chorwacji oznacza to, że kraj ten musi skończyć zadaną pracę domową oraz przygotować się w każdy możliwy sposób, aby zapewnić zakończenie negocjacji podczas prezydencji węgierskiej. W ten sposób proces pozostaje wiarygodny, a my możemy zapewnić, że nasi bezpośredni sąsiedzi, te prawdziwie europejskie kraje, pozostaną na właściwej drodze, i że ostatecznie będą mogły przystąpić do UE po osiągnięciu odpowiedniego etapu przygotowania.
Przewodnicząca
Otrzymałam jeden projekt rezolucji przedstawiony zgodnie z regułą art. 110 ust. 2 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w środę, 9 marca 2011 r.
