Priorytety Parlamentu na posiedzenie Rady Praw Człowieka ONZ (Genewa, 1-26 marca 2010 r.) (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie priorytetów Parlamentu na posiedzenie Rady Praw Człowieka ONZ (Genewa, 1-26 marca 2010 r.).
Diego López Garrido
Panie przewodniczący! Unia Europejska przygotowuje się - w Genewie, w Brukseli i w stolicach krajów trzecich - do pierwszej w tym roku sesji Rady Praw Człowieka.
Rada Praw Człowieka to forum, którego misją jest prowadzenie dyskusji na temat sytuacji w dziedzinie praw człowieka we wszystkich regionach świata oraz realizowanie z udziałem społeczności międzynarodowej działań na rzecz poprawy sytuacji w dziedzinie praw człowieka, co stanowi jedną z zasad, jeden z elementów i jedną z podstawowych cech ducha Unii Europejskiej - jest to coś, co nadaje jej na świecie prawdziwą tożsamość.
Prezydencja Rady przyjęła rolę, którą tym razem musi traktować bardzo poważnie. Podjęła ona wyzwania, którymi Unia Europejska musi bardzo poważnie zajmować się w trakcie tych sesji Rady Praw Człowieka. Dowodem na to jest fakt, że pierwsza wicepremier hiszpańskiego rządu, María Teresa Fernández de la Vega - w tym przypadku działająca w charakterze przedstawiciela prezydencji Rady - weźmie udział w "segmencie wysokiego szczebla” otwierającym 13. sesję Rady.
Prezydencja będzie więc aktywnie uczestniczyć w pracach Rady.
Będziemy bronili stanowiska Unii Europejskiej w sprawach mających szczególne następstwa dla wielu państw członkowskich. Dodatkowo, oprócz zgłaszania inicjatyw szczebla krajowego, Unia Europejska zamierza przedstawiać rezolucje poszczególnych krajów.
W dalszym ciągu uważamy, że Rada potrzebuje instrumentów, które umożliwią jej obronę praw człowieka i udzielanie odpowiedzi na przypadki poważnego pogwałcenia praw człowieka - albo poprzez mandat odnoszący się do konkretnego kraju, co dotyczy Birmy lub Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej, albo poprzez mandaty odnoszące się do konkretnych zagadnień w danym kraju, co - jak mamy nadzieję - dotyczyć będzie Demokratycznej Republiki Konga.
Jeśli pragniemy, aby Rada nadal była wiarygodna, to społeczność międzynarodowa i Rada Praw Człowieka będą musiały śledzić panującą w takich krajach sytuację.
Jednym z punktów, które znajdą się w porządku dziennym następnych sesji Rady, jest coś, co będziemy omawiać później, w ramach innych punktów porządku na dzisiejsze popołudnie, czyli w ramach sesji specjalnych w sprawie Gazy i sprawozdania Goldstone'a. Unia Europejska uznaje - jak zresztą będziemy to później powtarzać - że to sprawozdanie jest analizą wiarygodną. Unia Europejska podkreśliła też, jak bardzo ważne jest należyte i rzetelne zbadanie ewentualnych naruszeń międzynarodowego prawodawstwa z zakresu praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego.
Na koniec chciałbym przedyskutować problem przeglądu Rady Praw Człowieka.
To będzie rok o znaczeniu zasadniczym dla negocjacji dotyczących przeglądu prac Rady, który będzie prowadzony w szczególności w 2011 roku.
Unia Europejska rozpoczyna dalsze prace, lecz zamierza sformułować wyraźne stanowisko, jasną strategię Unii, pozwalającą nam na dalsze aktywne działanie oraz zaangażowanie w ochronę i przestrzeganie praw człowieka.
W każdym razie Unia Europejska zamierza w dalszym ciągu bronić niezawisłości Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka tak, jak czyniła to zawsze, a także bronić niezależnego charakteru specjalnych procedur, prawa do udziału w Radzie Praw Człowieka organizacji pozarządowych, kompetencji Rady w zakresie reagowania na poważne przypadki łamania praw człowieka oraz kwestii ustanowienia mandatów krajowych.
Hiszpania i prezydencja hiszpańska mają świadomość, że objęły przechodnie przewodnictwo w okresie dla Unii i Organizacji Narodów Zjednoczonych niezwykle ważnym, jeśli chodzi o ochronę i promocję w świecie praw człowieka.
Traktat lizboński oznacza również początek nowej fazy - podobnie zresztą, jak w odniesieniu do innych dziedzin - jeśli chodzi o działania zewnętrzne Unii. Mamy więc nadzieję, że dzięki naszej wspólnej pracy pod kierownictwem Wysokiego Przedstawiciela, Unia Europejska będzie bardziej wyraziście przemawiać w obronie fundamentalnych zasad pracy Rady Praw Człowieka. Mamy też nadzieję, że w trakcie przechodzenia w kierunku bardziej aktywnej, przejrzystej i skutecznej Rady możliwe będzie skorzystanie z fazy przejściowej, w jakiej w trakcie prezydencji, którą obecnie reprezentuję, znajduje się Unia, która zrobi wszystko, co w jej mocy, aby zapewnić, że ścieżki obrane przez Unię i Radę będą odtąd prowadziły do tego samego celu, jakim jest ochrona i promowanie praw człowieka na świecie.
Kristalina Georgieva
komisarz. - Panie przewodniczący! To, że dziś jestem tutaj po raz pierwszy w związku ze sprawą praw człowieka, która tak dobrze pasuje do priorytetów właściwych dla mojej teki, uważam za bardzo stosowne.
Komisja odnosi się bardzo przychylnie do przedstawionej przez prezydencję hiszpańską prezentacji, a ja chciałabym dodać od siebie dwie grupy uwag związane z tym, co przedstawiono tutaj w odniesieniu do priorytetów na najbliższą sesję oraz odnośnie sposobu, w jaki UE mogłaby dopasować się do tych priorytetów.
Pierwsza z nich dotyczy kwestii tematycznych. UE i grupa państw z Ameryki Łacińskiej wspólnie pracują nad projektem rezolucji dotyczącej praw dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem walki z przemocą seksualną wobec dzieci. Komisja jest bardzo zaniepokojona narastaniem przemocy seksualnej w strefach objętych konfliktami i sytuacjami kryzysowymi oraz kierowaniem jej na osoby najbardziej wrażliwe, a w szczególności dzieci. UE, zgodnie z europejskim konsensusem w sprawie pomocy humanitarnej, dopilnuje, aby ta kwestia znalazła należyte odzwierciedlenie w rezolucji.
UE będzie również aktywnie uczestniczyć w panelu dotyczącym praw osób z niepełnosprawnością. Występuje tam bardzo wyraźny związek z naszymi wewnętrznymi politykami UE, ponieważ wkrótce zakończymy proces przystępowania do Konwencji ONZ w sprawie praw osób niepełnosprawnych.
Innym obszarem tematycznym szczególnego zainteresowania jest prawo do pożywienia, które jest spójne z realizacją milenijnych celów rozwoju, jak również prawa człowieka dotyczące przesiedleńców wewnętrznych, którzy - inaczej niż uchodźcy - nie są należycie chronieni przez międzynarodowe konwencje. Będziemy kontynuować naciski w związku z tą sprawą.
Druga uwaga, jaką pragnę przedstawić, dotyczy wsparcia UE na rzecz przyjęcia przez plenum sprawozdań z powszechnych przeglądów okresowych dotyczących tych krajów, które przeszły ten proces w grudniu. To bardzo ważna chwila. Państwa, które przeszły przegląd, mogą publicznie przedstawić złożone przez siebie zobowiązania dotyczące poprawy sytuacji w zakresie praw człowieka. Równocześnie państwa mogą podjąć decyzję, aby złożyć wniosek o udzielenie im międzynarodowej pomocy mającej ułatwić realizację tych zobowiązań. Komisja cały czas z wielką otwartością odnosi się do możliwości omówienia z partnerami sposobów i środków mających służyć do wspierania realizacji zaleceń sformułowanych w następstwie tych przeglądów.
Ogromne znaczenie - jak to już podkreślała prezydencja hiszpańska - ma fakt, że oddziaływanie tego procesu zależy przede wszystkim od przejrzystości i otwartości państw członkowskich UE, ponieważ skuteczni możemy być tylko wtedy, gdy będziemy świecić własnym przykładem.
Laima Liucija Andrikienė
w imieniu grupy PPE. - Panie przewodniczący! Z zadowoleniem przyjmuję fakt, że Parlament Europejski zamierza przyjąć rezolucję w sprawie zbliżającej się sesji Rady Praw Człowieka. Cieszy mnie również, że Parlament Europejski wyśle delegację na obrady Rady Praw Człowieka, ponieważ do porządku obrad często zgłaszane są nasze zalecenia dla Rady UE dotyczące sposobów poprawy pracy Rady Praw Człowieka i wzmocnienia roli Unii Europejskiej w Radzie.
Ta 13. sesja jest najważniejszą, jaka odbędzie się w 2010 roku. W jej ramach odbędą się spotkania na wysokim szczeblu i dyskusje z ministrami rządów dotyczące całego szeregu ważnych spraw, o których już wspominała pani komisarz i pan minister - takich, jak na przykład wpływ światowego kryzysu finansowego na sytuację w dziedzinie praw człowieka na całym świecie.
Cieszy nas, że nasi amerykańscy partnerzy są silnie zaangażowani w pracę Rady Praw Człowieka. Należy jednak z niepokojem zauważyć, że niektóre kraje próbują zawłaszczyć sobie cały proces i podkopać wiarygodność Rady Praw Człowieka. Iran sygnalizował, że może wystartować w wyborach i ubiegać się o miejsce w Radzie. Byłoby wysoce niefortunne, gdyby Iran został wybrany, ponieważ w rzeczywistości doprowadziłoby to do zwiększenia się w Radzie liczby krajów o wątpliwej reputacji, jeśli chodzi o poszanowanie praw człowieka. Powstałoby wówczas ryzyko, że Rada Praw Człowieka stanie się równie dysfunkcyjna i nieskuteczna jak jej poprzednik, Komisja Praw Człowieka. Innymi słowy: wiarygodność Rady Praw Człowieka jako taka narażona jest na ryzyko i dlatego też powinniśmy robić wszystko, co możemy, aby zachować jej autorytet.
Richard Howitt
w imieniu grupy S&D. - Panie przewodniczący! Chciałbym zacząć od tego, że cieszę się z zaangażowania tego Parlamentu w inicjatywy ONZ. Jesienią lobowaliśmy w Nowym Jorku w sprawie mianowania nowego asystenta sekretarza generalnego po to, by zwrócić uwagę na priorytetowe znaczenie praw człowieka w ONZ, a w przyszłym miesiącu raz jeszcze pojawimy się w samej Radzie Praw Człowieka nie tylko w ramach prowadzenia zwykłego dialogu z naszymi przedstawicielami z UE, ale także po to, by pracować z krajami trzecimi w ramach wspólnych wysiłków Europy na rzecz promowania poszanowania praw człowieka w pozostałych częściach świata. Jestem dumny, że w Genewie widoczne jest, iż Europa jest mistrzem w dziedzinie praw człowieka, a w kontekście tego, że prace rozpoczną się w czerwcu bieżącego roku, nasza dzisiejsza rezolucja mówi, że powinniśmy być mistrzami w dalszych reformach Rady Praw Człowieka.
Rada cały czas jest nadmiernie upolityczniona, a w naszym dzisiejszym tekście słusznie znalazła się krytyka tych delegatów, który cynicznie ustawili swoje samochody przed siedzibą ONZ w Genewie o godzinie 6 rano po to, by jako pierwsi wpisać się na listę mówców i pomóc w ten sposób Sri Lance w utrzymaniu statusu "braku działania”, mającego służyć uniknięciu krytyki w związku z mającymi miejsce w tym kraju naruszeniami oraz zignorowaniu ducha, w jakim powoływana jest Rada Praw Człowieka: założenia, że powinna ona pracować przez cały rok i zajmować się przypadkami nadużywania praw człowieka - gdziekolwiek i kiedykolwiek miałoby do nich dojść. W tym Parlamencie zgadzamy się z wieloma spośród głoszonych przez prezydencję hiszpańską zasad odnoszących się do dalszych reform i chciałbym przyłączyć się do mojej przyjaciółki, poseł Andrikienė, w stwierdzeniu, że kolejnym śmiertelnym ciosem dla Rady byłby przeprowadzony następnym razem i bez sprzeciwu - czego obawiają się niektórzy - wybór Iranu, z jego historią, która jest przerażająca, jeśli chodzi o prawa człowieka.
Jeśli chodzi o prawa człowieka, najcięższą próbą dla każdego kraju jest oskarżenie o ich łamanie. Dlatego też bardzo się cieszę, że w trakcie spotkania organizacyjnego w Genewie 18 lutego, zarówno Unia Europejska, jak i Stany Zjednoczone, opowiadały się za wspólną analizą w sprawie przetrzymywania w tajnych więzieniach przedstawianą Radzie Praw Człowieka. Nie zawsze będziemy zgadzać się z głosami krytyki, ale zawsze musimy być na nie otwarci, jeżeli oczekujemy, że inni będą postępować tak samo.
Kristiina Ojuland
- (ET) Pani wysoka przedstawiciel, pani komisarz! My, w Porozumieniu Liberałów i Demokratów na rzecz Europy pragniemy, aby Unia Europejska była widoczna w trakcie zbliżającej się 13. sesji Rady Praw Człowieka ONZ. Jako współautorka tej rezolucji, pragnę zwrócić szczególną uwagę na punkty 9 i 13 tej rezolucji dotyczące kwestii związanych z Iranem.
Dla nas, grupy ALDE, niedopuszczalne jest, że Rada Praw Człowieka ONZ jest niezdolna - żeby nie mówić, że nie chce - odpowiednio szybko zareagować na kryzys z zakresu praw człowieka w Afganistanie, Gwinei, Iranie, Jemenie i Iraku. Celem Rady Praw Człowieka, która skupia wszystkie kraje świata, jest stałe śledzenie sytuacji w zakresie praw człowieka na terytoriach wszystkich państw członkowskich oraz bezzwłoczne reagowanie na każde pogorszenie się sytuacji.
Ospałe reagowanie na rozwój sytuacji, jakie obserwujemy obecnie, stanowi wyraźną oznakę słabości i niezdolności tej organizacji do należytego realizowania tych celów, które sama sobie wyznaczyła. Słabości tej organizacji wyraźnie dowodzi również fakt kandydowania Iranu w wyborach do Rady Praw Człowieka, które odbędą się w maju 2010 roku. Jest to dość komiczne. Absurdalna jest sama myśl o tym, jeżeli weźmiemy pod uwagę nieudolne próby teokratycznego reżimu w Iranie mające na celu stłumienie przy pomocy represyjnego aparatu niepokojów społecznych, jakie ogarnęły cały kraj. Jedyną możliwością jest oskarżenie całej społeczności międzynarodowej.
Szanujemy wybory dokonywane przez Irańczyków, a celem naszej krytyki jest zbudowanie lepszej przyszłości dla ludności Iranu. Apelujemy do wysokiej przedstawiciel Unii Europejskiej ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa i do wiceprzewodniczącego Komisji, aby zajęli w tej sprawie zdecydowane stanowisko i wywarli na ONZ silny nacisk.
Heidi Hautala
w imieniu grupy Verts/ALE. - Panie przewodniczący! Unia Europejska ma wspaniałą okazję, aby poprzeć działania na rzecz wzmocnienia prawa międzynarodowego w trakcie najbliższej sesji Rady Praw Człowieka.
Rada i Komisja przekazały nam długie listy ważnych spraw, lecz czy mamy jakąkolwiek gwarancję, że Unia Europejska będzie naprawdę naciskać na ich załatwienie? Mogę dla przykładu wspomnieć, że sprawozdanie Goldstone'a w sprawie łamania międzynarodowego prawa humanitarnego w trakcie wojny w Gazie spotkało się w państwach członkowskich z bardzo kontrowersyjnym odbiorem. Moim zdaniem mamy prawo otrzymać od przedstawiciela Rady wyjaśnienia dotyczące tego, w jaki sposób różne państwa członkowskie postrzegają teraz to ważne sprawozdanie. Ma ono kluczowe znaczenie w czasie, gdy próbujemy położyć kres sytuacji, w której wszyscy winni łamania międzynarodowego prawa humanitarnego i zbrodni wojennych unikają kary i zamiast tego staramy się postawić ich przed sądem.
Po drugie, podobnie jak mój kolega, poseł Howitt, chciałabym wspomnieć o nowym sprawozdaniu dotyczącym tajnych ośrodków odosobnienia. Unia Europejska musi podjąć bardziej zdecydowane działanie w związku z torturami i wszelkiego rodzaju nieludzkim traktowaniem w więzieniach; część z nich jest tajna. Musimy również być zdolni sprostać temu, że same państwa członkowskie Unii Europejskiej ponoszą za takie rzeczy odpowiedzialność. Tak już dłużej być nie może; musimy badać także i te sprawy w takim zakresie, w jakim one nas dotyczą.
Mamy szansę wzmocnić władzę Międzynarodowego Trybunału Karnego, przyjmując zdecydowane stanowisko w sprawie sposobu, w jaki tej wiosny winien zostać zmieniony kodeks etyki zawodowej Trybunału.
Charles Tannock
w imieniu grupy ECR. - Panie przewodniczący! Cele Rady Praw Człowieka są bez wątpienia godne pochwały, lecz niektórzy z członków Rady stanowią dla niej poważne zagrożenie. Wielu spośród nich darzy prawa człowieka i demokrację niewielkim szacunkiem; należą do nich Kuba, Chiny, Pakistan, Arabia Saudyjska, Nikaragua i Gabon - no i Iran, jako potencjalny kandydat - że wymienię kilka z brzegu. Dlatego też instytucja ta charakteryzuje się niewielkim konkretnym autorytetem moralnym. To jest to wszystko, z czym UE musi zmierzyć się na szczeblu UE. Niezależnie od wszystkiego, UE wykonuje trochę dobrej roboty, jeśli chodzi o bezpieczeństwo żywnościowe i prawa dziecka. Te kraje atakują jednak obsesyjnie Izrael za jego podejście do praw człowieka, chociaż ich własny lekceważący stosunek do praw człowieka często nie wytrzymuje krytyki.
W rezolucji tego Parlamentu słusznie podkreśla się to, że w trakcie 13. sesji nie będzie mowy o poważnych problemach odnośnie praw człowieka, wiążących się z rządami takich reżimów, jak te w Gwinei-Conakry, Afganistanie, Iranie i Jemenie. Po drugie, rezolucja ta odnosi się do CIA i wydawania osób w trybie nadzwyczajnym. Powinniśmy pomyśleć dwa razy, zanim zaatakujemy naszych amerykańskich sprzymierzeńców w czasie, gdy wciąż spoczywa na nich w ogromnej mierze nieproporcjonalny ciężar odpowiedzialności za nasze bezpieczeństwo tu, w Unii Europejskiej.
Nicole Sinclaire
Panie przewodniczący! Podczas gdy Komisja z wielkim zaangażowaniem broni praw człowieka, my, Brytyjczycy, od trzynastego wieku dokładnie wiemy, na czym stoimy. Obawiam się, że traktat lizboński to ledwie słabiutkie echo naszej Magna Carta.
Komisja lubi postrzegać siebie jako globalnego gracza w dziedzinie praw człowieka i zdaje się chętnie osądzać innych oraz proponować pomoc i radę. Powinna jednak spojrzeć krytycznie na samą siebie. Uważam za głęboko ironiczny fakt, że podczas gdy UE słusznie popiera prawa ludności Kaszmiru, cierpliwie oczekującej na referendum dotyczącego prawa do samookreślenia, które ONZ obiecała im w 1947 r., Komisja, poprzez traktat lizboński podejmuje aktywne próby odebrania swoim państwom członkowskim kompetencji w ważnych obszarach wielkiej polityki. W istocie, ta sprawa skłania mnie do tego, by poruszyć temat referendum, które zostało obiecane brytyjskiemu elektoratowi, a do którego zwyczajnie nigdy nie doszło. Dlatego też mój elektorat oczekuje na samookreślenie, wspólnie z Kaszmirczykami.
José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra
- (ES) Panie przewodniczący! Myślę, że to doskonała okazja, aby potwierdzić uniwersalny charakter, niepodzielność i współzależność praw człowieka. Taki charakter praw człowieka znajduje swe potwierdzenie w projekcie wspólnej rezolucji, który zostanie przyjęty jutro.
Parlament przedstawił swoją opinię przy kilku okazjach; czynił to zazwyczaj w rocznym sprawozdaniu UE o globalnym stanie praw człowieka i demokracji oraz w różnych rezolucjach, jak to niedawno uczyniliśmy w przypadku Iranu.
Niektórzy koledzy posłowie odnosili się do paradoksu - używali właśnie tego słowa - pewnych krajów, które mają bardzo niechlubną historię, jeśli chodzi o przestrzeganie praw człowieka, a które wchodzą w skład instytucji odpowiedzialnej za monitorowanie tych praw; myślę, że przypadek Iranu należy do najbardziej jaskrawych. To nie jedyny taki przypadek. Uważam, że jeżeli Organizacja Narodów Zjednoczonych będzie naprawdę opierać swą działalność na udziale tych krajów, to stanie się nieskuteczna i utraci wszelkie prawa polityczne i autorytet moralny pozwalające potępiać te wydarzenia.
Panie przewodniczący! Gdy o tym mówię, w tym tygodniu kolejna instytucja Parlamentu rozważała wydalenie członka tej Izby: wydalenie Kuby. Dodatkowo, dziś musimy opłakiwać śmierć Orlanda Zapaty Tamayo, 42-letniego budowlańca i więźnia politycznego, który zmarł w następstwie strajku głodowego oraz arbitralnie zasądzonego, nieludzkiego i okrutnego uwięzienia.
Przewodniczący kubańskiej Komisji Praw Człowieka i Pojednania Narodowego Elizardo Sánchez, osoba bardzo bliska duchowi socjaldemokracji, powiedział, że tej śmierci z całą pewnością można było uniknąć i że jego zdaniem było to morderstwo ucharakteryzowane na wymiar sprawiedliwości. Pani komisarz! Chciałbym zapytać panią - gdy znamy już stanowisko pana urzędującego przewodniczącego - czy uważa pani i czy Komisja uważa, z etycznego i demokratycznego punktu widzenia oraz w odpowiedzi na godne ubolewania zdarzenia, takie jak śmierć pana Zapaty, że stosunkom pomiędzy Unią Europejską a Kubą należałoby nadać wyższą rangę i przyznać pierwszeństwo?
