Vooruitzichten van de Ontwikkelingsagenda van Doha na de zevende ministersconferentie van de WTO (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag (B7-232/2009) van Vital Moreira, namens de Commissie internationale handel, aan de Commissie, over de vooruitzichten van de Ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) na de zevende ministersconferentie van de WTO.
Vital Moreira
auteur. - (PT) Enkele weken gelden had ik de eer een delegatie te leiden van de Commissie internationale handel van het Europees Parlement die de zevende ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Genève heeft bijgewoond. Hoewel de Doha-ronde, ofwel de Ontwikkelingsagenda van Doha (DDA), niet op de officiële agenda stond van die conferentie, hebben verreweg de meeste officiële delegaties van de lidstaten van de WTO de gelegenheid te baat genomen om zich uit te spreken over dat onderwerp en de wens geuit de Doha-ronde voor eind 2010 af te sluiten.
Het is echter bekend dat er recentelijk geen enkele vooruitgang is geboekt bij de onderhandelingen. Daarom heb ik nu de eer namens de Commissie internationale handel, die ik voorzit, de Commissie enkele vragen te stellen.
Op de eerste plaats zou ik de Commissie willen vragen ons een beoordeling te geven van de stand van zaken bij de belangrijkste sectoren van de Doha-onderhandelingsronde, met name landbouw, markttoegang voor niet-landbouwproducten (NAMA) en diensten. Wat zijn de voornaamste resultaten die de Commissie heeft geboekt tijdens de zevende WTO-ministersconferentie? Over welke thema's moet nog verder worden gesproken en wat zijn de moeilijkste onderwerpen bij de onderhandelingen?
Op de tweede plaats zou ik willen weten welke gevolgen de WTO-ministersconferentie zal hebben voor de huidige Doha-onderhandelingsronde. Hoe denkt de Commissie ervoor te kunnen zorgen dat de onderhandelingen voornamelijk gericht zijn op ontwikkeling? Kan de Commissie beoordelen of het waarschijnlijk is dat de Doha-ontwikkelingsronde voor eind volgend jaar met succes wordt afgesloten?
Op de derde en laatste plaats zou ik willen weten op welke manier de Commissie voornemens is leden van de delegatie van het Europees Parlement te betrekken bij de huidige onderhandelingen in het kader van de Doha-ronde en bij de opzet van de WTO.
Na het stellen van deze vragen namens de Commissie internationale handel zou ik willen afsluiten met de opmerking dat onze commissie veel belang hecht aan het uitoefenen van de nieuwe verantwoordelijkheden en bevoegdheden die we hebben gekregen op grond van het Verdrag van Lissabon. Ook wensen wij vruchtbaarder en grondiger samen te werken met de Commissie op het vlak van de internationale handel. Daar moet dan natuurlijk wel tegenover staan dat de Commissie volledig bereid is samen te werken met het Europees Parlement. Om te beginnen kan de Commissie die bereidheid tonen in haar antwoorden op de vragen die we haar hebben gesteld.
Mariann Fischer Boel
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de zevende ministersconferentie van de WTO in Genève was een uitstekende gelegenheid om van gedachten te wisselen met alle WTO-leden over hun prioriteiten voor de organisatie. Ik wil onderstrepen dat deze zevende ministersconferentie geen onderhandelingsconferentie was: het was meer een discussie over uiteenlopende onderwerpen.
Bovenaan onze prioriteitenlijst staat natuurlijk de Ontwikkelingsagenda van Doha. Als daar overeenstemming over kan worden bereikt, zal Doha niet alleen op Europa, maar op de hele wereldeconomie een gunstige invloed hebben. We zullen allemaal lijden onder meer protectionisme, maar we zullen ook allemaal profiteren van een aantrekkende economie. Doha is het beste handelsbeleidsinstrument dat we hebben op beide fronten.
Doha zou ook de voor de ontwikkeling zorgen waar zo veel van de armste landen in de wereld om staan te springen. Dat zou voornamelijk gebeuren met nieuwe regels op het gebied van markttoegang, hervormingen van landbouwbedrijven en vereenvoudiging van douaneregels. In alle onderwerpen van de Doha-onderhandelingen is het ontwikkelingselement voor de betroffen landen al meegenomen.
Maar we kunnen de Doha-ronde natuurlijk alleen met succes afsluiten als alle WTO-leden meedoen. De realiteit is dat de VS ernstige zorgen en beperkingen heeft, die momenteel worden besproken met de grote opkomende economieën. Over een paar maanden, als de deadline voor het afsluiten van Doha in 2010 door de G20 dichterbij komt, zullen we zien we hoe deze discussies zich ontwikkelen.
Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat als we de Doha-ronde willen afsluiten voor het einde van 2010, we voor eind maart 2010 de modaliteiten moeten hebben ingevoerd over markttoegang voor niet-landbouwproducten (NAMA) en landbouwproducten. Dat is de uiterste deadline. Ondertussen zullen we blijven doorgaan, zodat de belangen van de Europese Unie worden behartigd op gebieden als handel en diensten en bescherming van geografische aanduidingen.
Afgezien van Doha zijn er bij de ministersconferentie enkele belangrijke kwesties besproken voor WTO-leden. Onze prioriteiten omvatten de noodzaak om de rol van de WTO te versterken voor het bewaken en analyseren van protectionisme, toegang tot de WTO - zoals de toegang van de minst ontwikkelde landen tot de WTO, die volgens ons zeker moet worden bevorderd - het groeiende aantal regionale vrijhandelsakkoorden - ten aanzien hiervan moeten we er zeker van zijn dat ze het multilaterale handelssysteem werkelijk aanvullen - en ten slotte is er de bijdrage van het handelsbeleid aan de strijd tegen klimaatverandering. De WTO-leden waren het er bij veel van deze kwesties over eens dat de organisatie kan werken, en zou moeten werken. Ik verwacht daarom dat op dit gebied vooruitgang wordt geboekt.
En wat betreft uw laatste vraag: natuurlijk zullen we het Europees Parlement steeds blijven informeren over deze ontwikkelingen, met name over de Doha-ronde. Het Verdrag van Lissabon biedt een prachtige kans om onze samenwerking met het Europees Parlement een stap verder te voeren, en dit zal een belangrijke prioriteit zijn voor het handelsbeleid van de Commissie voor de komende jaren.
Georgios Papastamkos
Mijnheer de Voorzitter, wij geven steun aan het multilateraal handelsstelsel en aan de Wereldhandelsorganisatie die de hoedster is van dit systeem. Dankzij dit op regels gebaseerd systeem kan ook een efficiënter beheer van de mondialisering en een billijkere verdeling van de baten worden gewaarborgd.
Juist dankzij het acquis van de WTO heeft men in de huidige economische crisis in grote mate kunnen voorkomen dat WTO-leden hun toevlucht zochten tot handelsbeperkende maatregelen en kon tegelijkertijd voldoende manoeuvreerruimte over worden gelaten om economisch herstel te bewerkstellingen.
Als Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) geven wij steun aan de afsluiting van de Ontwikkelingsagenda van Doha met een alomvattend, ambitieus en evenwichtig onderhandelingsresultaat. Wij willen de Commissie ertoe aansporen om een vaste lijn te blijven volgen in de onderhandelingen en de toegang van Europese producten en diensten tot de markten van zowel de ontwikkelde als de opkomende landen daadwerkelijk te verbeteren.
Wat de landbouw betreft wil ik een beroep doen op de Commissie - en ik hoop, mevrouw Boel, dat u daarvan uw nalatenschap maakt - en haar vragen zich strikt te houden aan het van de Raad ontvangen onderhandelingsmandaat, waarin de houding van de Commissie in de onderhandelingen is afgebakend en sprake is van gelijkwaardige concessies van de kant van onze handelspartners. Ik wil onderstrepen dat het noodzakelijk is om ons standpunt ten aanzien van de geografische aanduidingen krachtig te verdedigen.
De Ontwikkelingsagenda van Doha moet ertoe leiden dat de ontwikkelingslanden en met name de minst ontwikkelde landen op efficiëntere wijze in het wereldhandelsstelsel worden opgenomen.
Tot slot vragen wij om versterking van de samenwerking tussen de Wereldhandelsorganisatie en andere internationale organisaties om te zorgen voor wederzijdse ondersteuning en samenhang tussen de handels- en niet-handelsaspecten, zoals milieuduurzaamheid, voedseltoereikendheid en -zekerheid en waardige arbeidsomstandigheden.
Harlem Désir
namens de S&D-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, de onderhandelingen van Doha zijn in 2001 geopend om correcties aan te brengen op de punten waarop het internationale handelssysteem dat was voortgekomen uit de Uruguay-ronde bij de oprichting van de WTO, uit balans, ja ronduit onrechtvaardig was.
Erkend werd dat de beloften van de Uruguay-ronde ten aanzien van de ontwikkelingslanden niet allemaal waren nagekomen en dat de handelsregels niet eerlijk waren ten aanzien van de zuidelijke landen, vooral op landbouwgebied, omdat ze de rijkste landen de mogelijkheid gaven om tegelijkertijd hun markt te beschermen en hun productie te blijven subsidiëren, ook voor de export, waarmee ze tal van landbouwers uit zuidelijke landen te gronde richtten. De katoenteelt is het symbool geworden van deze situatie.
Toen ze de "ontwikkelingsronde" openden hebben de leden van de WTO zich er dus toe verplicht de multilaterale handelsregels te corrigeren, om ervoor te zorgen dat de handel daadwerkelijk bijdraagt tot de economische en sociale ontwikkeling van alle landen, op alle continenten.
We zouden dus steeds in het achterhoofd moeten houden dat deze onderhandelingsronde niet zomaar een ronde als alle andere is en dat, hoewel iedereen, zoals bij alle onderhandelingen, vooruitgang wil boeken op de onderwerpen waar hij belang bij heeft - voor de geïndustrialiseerde landen de industriële producten en de diensten -, het van het begin af aan vaststond dat het in de eerste plaats om een correctieronde ten behoeve van de ontwikkelingslanden zou gaan.
Vandaag, na de zevende WTO-ministersconferentie, evenals daarvoor, zijn de onderhandelingen vastgelopen, voornamelijk op de hellingen van "Capitol Hill" in Washington, zoals ze eerder waren vastgelopen in het zand van Cancún - en toen lag het voor een belangrijk deel aan de eisen van de Europese Unie.
Door tijdens de onderhandelingen te veel eisen op tafel te leggen hebben de geïndustrialiseerde landen de succesvolle afsluiting van de onderhandelingsronde en de hele geloofwaardigheid van de WTO in de waagschaal gesteld. Iedereen bijt zich vast in zijn individuele doelstellingen in plaats van zich te concentreren op de algemene doelstelling, te weten het creëren van een multilateraal handelskader op basis van rechtvaardiger regels die een eerlijker handel mogelijk maken en bijdragen tot duurzame ontwikkeling en de uitbanning van armoede.
Het eerste gevolg van deze patstelling is een veelvoud aan bilaterale handelsovereenkomsten, die dikwijls nog ongunstiger uitpakken voor de zuidelijke landen. Dat is een achteruitgang.
De Europese Unie moet dus duidelijk zijn: waar het in de eerste plaats om gaat is dat we deze ronde afsluiten als ontwikkelingsronde, en niet dat we met onze industriële producten en onze diensten tegen elkaar opbieden. We moeten deze onderhandelingen niet ingaan met een klassieke, kleingeestige houding waarbij een ieder enkel op eigen winst uit is.
Daardoor loopt de zaak vast en verliezen we het allerbelangrijkste uit het oog: de noodzaak om het internationale handelsstelsel te hervormen en het onder het nieuwe wereldwijde governance te brengen waartoe iedereen heeft opgeroepen, vooral na de G20, om de echte uitdagingen van dit moment het hoofd te bieden, te weten de eerlijke ontwikkeling van alle continenten, de uitbanning van armoede, de voedselzekerheid, de eerbiediging van sociale rechten en het recht op fatsoenlijk werk en de strijd tegen de klimaatverandering.
De Europese Unie moet laten zien hoezeer zij zich er in deze onderhandelingen voor inzet dat de handelsregels van morgen daartoe bijdragen. In dat licht moeten alle discussiepunten worden bekeken:
in de landbouw: het gestand doen van de beloften van juli 2008; het voltooien van de onderhandelingen over de modaliteiten; het waarborgen van, met name, de speciale en gedifferentieerde behandeling, de eerbiediging van bijzondere producten en de beschermingsmechanismen; het ombuigen van de landbouwsteun in de richting van duurzame landbouw en voedselzekerheid;
voor de producten die onder de NAMA vallen: het aandringen op tariefverlagingen voor ontwikkelingslanden - ik rond af - zodat de tarieven verenigbaar zijn met hun ontwikkelingsniveau;
en
voor de diensten: het behoud van het recht voor elk land om zijn openbare diensten te blijven reguleren.
Michael Theurer
namens de ALDE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, twee weken geleden vond in Genève de zevende ministersconferentie van de WTO plaats. Ik was daarbij aanwezig als vertegenwoordiger van de delegatie van de Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa. Verder ben ik medeopsteller geweest van de onderhavige gezamenlijke ontwerpresolutie.
Uit de ervaringen kunnen en moeten vier lessen worden getrokken. De economische en financiële crisis heeft de wereldhandel een forse klap toegebracht. Een vlotte afwikkeling van de onderhandelingsronde over de wereldhandel is daarom dringend geboden om de mondiale economie nieuwe impulsen te geven.
Doha kan en moet nieuw leven inblazen in een eerlijke en vrije wereldhandel. De Europese Unie is haar partners in de ontwikkelingslanden ver tegemoetgekomen. Zo hebben wij bijvoorbeeld in het vooruitzicht gesteld dat wij afstand doen van alle exportsubsidies voor landbouwproducten.
Het gaat er nu om de onderhandelingen af te ronden. Daar hebben we een gebaar van politieke wil voor nodig. Wij van de ALDE-Fractie vinden het hoog tijd dat Doha wordt afgesloten. Dat moet nu echt gebeuren! Om dat voor elkaar te krijgen moeten de krachten zo spoedig mogelijk worden gebundeld. De Europese Unie kan en moet daarin het voortouw nemen. Wij moeten fungeren als bruggenbouwer om bijvoorbeeld de Verenigde Staten en de opkomende economieën en ontwikkelingslanden nader tot elkaar te brengen - een wens die wij tot uitdrukking brengen in de tekst van onze gezamenlijke ontwerpresolutie.
Bovendien moet het grote publiek worden geïnformeerd. We hebben een breder draagvlak nodig onder de burgers en we moeten de voordelen van een wereldwijde handel over het voetlicht brengen, want een eerlijke en vrije wereldhandel komt ons allemaal ten goede.
Ik zie geen alternatief voor Doha. Het alternatief zou een wedloop om bilaterale verdragen zijn. Het gevaar bestaat dan dat de toegang van de zwakkeren, de integratie van de mensenrechten en milieudoelstellingen zullen sneuvelen. Dat mag niet gebeuren. Daarom moeten we de Doha-ronde nu afsluiten.
Martin Häusling
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de onderhandelingen in het kader van de Doha-ronde slepen zich al acht jaar voort, terwijl de meeste ontwikkelingslanden de Doha-ronde eigenlijk niet eens hebben gewild. Het waren van meet af aan de Verenigde Staten en Europa die schermend met het begrip "ontwikkeling" de ontwikkelingslanden tot instemming probeerden te bewegen. Ondertussen zijn de onderhandelingen echter al twee keer stukgelopen. Enkel nog grote landbouwexporteurs als Brazilië en Argentinië en, vooruit, India vinden het belangrijk dat er nog wat gebeurt. Ook de EU heeft de facto een stap terug gedaan als we het routinepakket van eisen aanschouwen dat zij in de afgelopen jaren en voor de komende jaren ter tafel heeft gelegd.
Het wordt eens tijd om nuchter de balans op te maken van wat de ontwikkelingen in de laatste jaren, afgezien van een al twintig jaar durend liberaliseringsbeleid, eigenlijk hebben opgeleverd. Dit liberaliseringsbeleid is medeverantwoordelijk voor de huidige economische en financiële crisis. We kunnen niet op dezelfde voet verder gaan alsof er niets gebeurd is, nog afgezien van het feit dat als we zo verder gaan, als er geen verantwoorde regels komen, we de gevolgen zullen merken aan het mondiale klimaat.
Welnu, op de conferentie in Genève heeft iedereen te midden van de crisis bezworen dat we op dezelfde voet verder kunnen, dat we de crisis moeten uitzitten en dan verder kunnen gaan waar we zijn gebleven. Er wordt bij voortduring op gehamerd dat de Doha-ronde zal zorgen voor een frisse wind in de economische zeilen. Alle cijfers wijzen er echter op dat dit niet gaat gebeuren, mede omdat de perioden en termijnen voor de tenuitvoerlegging veel te lang zullen zijn. Voortdurend wordt met de meeste nadruk betoogd dat de ontwikkelingslanden van de opgaande conjunctuurfase kunnen profiteren. Edoch, als je nuchter de balans opmaakt, gaat de opleving aan het leeuwendeel van de ontwikkelingslanden voorbij. Het netto-effect voor de meeste ontwikkelingslanden zal zelfs eerder negatief uitvallen. Daarom verdient het voor veel ontwikkelingslanden geen aanbeveling om zich midden in de crisis inschikkelijk op te stellen.
Geen WTO-lid of grote fractie in het Europees Parlement durft te zeggen dat we moeten stoppen met de Doha-ronde, die al jaren in een impasse verkeert en absoluut niet meer van deze tijd is. Wij van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie doen dat wel. Wij vinden dat de WTO moet werken aan hervormingen en dat zij in haar huidige vorm geen bijdrage kan leveren aan een oplossing van wereldwijde crises. We hebben in de toekomst eerlijke handel nodig en niet alleen een principieel vrije handel.
Als ik naar het landbouwbeleid van de laatste twintig jaar kijk, wat heeft die permanente liberalisering dan eigenlijk opgeleverd? Dat beleid heeft in de geïndustrialiseerde landen tot een enorme rationaliseringsdruk geleid. Processen zijn geïndustrialiseerd en dat heeft voor de ontwikkelingslanden in niets anders geresulteerd dan gedestabiliseerde markten. Het principe van voedselsoevereiniteit heeft niet de plaats gekregen in de discussie die het verdient. Aan het beginsel van vrijhandel daarentegen is absolute prioriteit toegekend. De resolutie van de Groenen stelt voor om te stoppen met de vergeefse politieke inspanningen om Doha vlot te trekken. Laten we in plaats daarvan helemaal opnieuw beginnen.
Jan Zahradil
namens de ECR-Fractie. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het is duidelijk dat we in een periode van economische recessie of beter gezegd crisis leven. Dat is onaangenaam, maar zulke crises komen om daarna ook weer te gaan; het is een bij de markteconomie horend cyclisch fenomeen dat in geen geval misbruikt mag worden voor de invoering van allerlei onevenredige, de economie verstikkende regulering. Want eenmaal ingevoerd, blijft dergelijke regulering ook na het wegebben van de crisis in stand. Dat geldt evenzeer voor de internationale handel. De Europese Unie mag dan ook niet bezwijken voor de verzoeking van handelsprotectionisme. Niet alleen omdat wij daarmee onszelf, maar des te meer nog degenen die we helpen willen, schaden zouden; de minst ontwikkelde landen dus. Het is van groot belang dat we ons inspannen voor hun economische integratie in het wereldhandelsstelsel.
Namens de Fractie Europese Conservatieven en Hervormers zou ik graag mijn grote waardering willen uitspreken voor de houding van de Europese Volkspartij en de ALDE-Fractie, waarmee we gezamenlijk een evenwichtige ontwerpresolutie over de Doha-ontwikkelingsagenda na de zevende WTO-conferentie hebben weten op te stellen. Het is deze ontwikkelingsagenda die tot vooruitgang dient te leiden op het vlak van de internationale handel. Als de Verenigde Staten daar problemen mee hebben, dan dient de Europese Unie na de succesvolle afronding van de Doha-ontwikkelingsronde alsook bij de pogingen om de minst ontwikkelde landen een volwaardige plaats te geven in de internationale handel, onverwijld het voortouw te nemen.
De Europese eenwording begon met vrijhandel. De Europese Unie, de Europese Gemeenschap is begonnen als een handelszone en ik hoop van ganser harte dat de Europese Commissie, zowel de huidige alsook de toekomstige, er zich bewust van is waar de wortels van de Europese eenwording liggen en dat zij zich daar ook weer naar gedragen gaat. We dienen ons actief te blijven inzetten voor een volwaardige deelname van de minst ontwikkelde landen aan de wereldhandel, alsook voor de totstandkoming van bilaterale en regionale akkoorden inzake vrijhandel ter aanvulling van het multilaterale kader.
Helmut Scholz
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de kwesties die de voorzitter van de commissie in dit debat heeft opgeworpen, vormen een weerspiegeling van mondiale omstandigheden. De balans van onze mondiale economische orde is desastreus uitgevallen. Twee miljard mensen leven in extreme armoede. De klimaatverandering heeft nu al meer dan veertig miljoen mensen op de vlucht gedreven en de woekerpraktijken van de wereldwijd opererende financiële handelaren zijn uitgemond in de ergste economische crisis sinds tachtig jaar.
Mijnheer Zahradil, wij hebben hier de historische opdracht om een volledig nieuwe regulering van de wereldeconomie op te tuigen, ingegeven door doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, milieubescherming, sociale rechtvaardigheid en voedselzekerheid. Kijkend naar Genève kan ik enkel vaststellen dat de WTO-conferentie op die punten volledig gefaald heeft. Alle verklaringen ten spijt is de kans die zich op een bijeenkomst van landen voordoet, verloren gegaan.
De onderhandelaars in Doha werken klaarblijkelijk nog steeds met een volstrekt verouderd - en laat ik het maar eerlijk zo noemen - hopeloos mandaat. Dit mandaat moet volgens de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links dringend worden gewijzigd vanwege het rechtstreekse verband met de mislukkingen van Genève en Rome en de gecompliceerde onderhandelingen nu in Kopenhagen.
Ik verzoek de Commissie daarom in rechtstreekse samenwerking met het Europees Parlement een nieuw onderhandelingsmandaat op te stellen voor de verdere ontwikkeling en hervorming van de WTO. Daarbij moet rekening worden gehouden met de betekenis van de wereldhandelsstructuur, zowel voor wat betreft het ontstaan als het mogelijk overwinnen van mondiale crises, alsook met de noodzakelijke herregulering van de handelsbetrekkingen.
Bastiaan Belder
namens de EFD-Fractie. - Mijnheer de Voorzitter, het kon niet anders of de impasse over de DOHA-ronde wierp een zwarte schaduw op de WTO-top van begin deze maand. In een tijd van economische crisis met onverminderd slechte vooruitzichten voor 2010 heeft een succesvolle afronding van de DOHA-ronde de hoogste politieke prioriteit. De schattingen betreffende de aanzienlijke revenuen qua handelsomzet en welvaartstijging doen mij hopen dat de Geneefse beloften om 2010 tot een doorbraakjaar te maken voor de DOHA-ronde, zich werkelijk realiseren.
Commissie, als Nederlander ben ik zeer benieuwd naar uw mening over twee voorstellen van mijn regering op de WTO-top. Hoe kijkt u aan tegen de formatie van een zogenoemde groene-kopgroep binnen de WTO van landen die af willen van handelstarieven voor duurzame producten om zo het gebruik van die producten te bevorderen. En Commissie, deelt u de mening van de Nederlandse vertegenwoordiger, dat het onderhandelingssysteem van de WTO onvoldoende is meegegroeid met de globalisering? Werkt u eventueel aan een oplossing?
Marine Le Pen
(FR) Mijnheer de Voorzitter, hoewel de liberalisering van de handel al dertig jaar overduidelijk een fiasco is en heeft geleid tot een grootschalige desindustrialisatie van de ontwikkelde landen en een verarming van de onderontwikkelde landen, en hoewel alle onafhankelijke economen het erover eens zijn dat de financiële crisis, de bankencrisis en nu dan de staatsschuldcrisis zijn toe te schrijven aan de mondialisering op financieel en handelsgebied, blijft de heer Lamy, de directeur van de WTO, volharden in zijn streven de totale liberalisering van de wereldhandel te versnellen.
Alle statistieken waarover wij beschikken laten zien dat die mondialisering geleid heeft tot massawerkloosheid en een verlaging van de lonen, waaraan pas een einde zal komen als de Europese lonen op hetzelfde niveau zitten als die in China en India.
Is dat het economische-ontwikkelingsmodel dat Europa de Europeanen te bieden heeft?
Er bestaat een ander model, namelijk de legitieme bescherming van de Europese economieën tegen de oneerlijke concurrentie van lagelonenlanden. Dit protectionisme moet vergezeld gaan met de opzet van een nieuw internationaal monetair stelsel dat eerlijke handel waarborgt. Het is onaanvaardbaar, want onlogisch, om handelsonderhandelingen los te koppelen van monetaire onderhandelingen.
De heer Lamy en alle voorvechters van de ongebreidelde vrijhandel verdedigen niet het algemeen belang, maar de belangen van de financiële en commerciële instellingen waardoor ze betaald worden. Als de Europese instellingen zo verdergaan, kan het niet anders of de legitimiteitscrisis die de WTO en het IMF vandaag treft, zal hen straks ook treffen.
Als dat is wat u voor ogen staat - de Europese industrie en landbouw te gronde richten en ons continent omvormen tot een economisch onderontwikkeld gebied - doet u dan wat de heer Lamy u zegt.
Maar als u Europa juist wilt redden, delokaliseert u de heer Lamy dan, zoals de Franse Nobelprijswinnaar voor de economie Maurice Allais ook bepleit. Dat zal de enige delokalisatie zijn waarmee Europa zich gelukkig kan prijzen.
Béla Glattfelder
(HU) De afgelopen vijf jaar is het handelstekort van de Europese Unie op alarmerende wijze drieënhalf keer zo groot geworden. Een stijging van het handelskort van dit kaliber is onhoudbaar. De helft van de toename van dit handelstekort komt voort uit de handel met China. Als gevolg van de mondiale economische crisis is dit handelstekort aanzienlijk geslonken, maar de helft van het resterende handelstekort en bijna het gehele handelstekort in de eerste helft van 2009 is gelijk aan ons huidige handelstekort ten opzichte van China.
Onlangs heb ik een boek van een Amerikaanse auteur gelezen, waarin het volgende voorbeeld wordt beschreven. Vis die aan de kusten van Europa wordt gevangen, wordt ingevroren en naar China verscheept. Daar wordt de vis ontdooid, gefileerd, opnieuw ingevroren en weer naar Europa verscheept. De lonen in China liggen zo veel lager dat het het gigantische energieverbruik waard is om de vis in te vriezen, te verschepen, in te vriezen en opnieuw naar Europa te verschepen. Elke verdwenen Europese baan zorgt voor een toename in de CO2-uitstoot met honderden kilo's.
Het huidige handelssysteem bevordert een stijging van de CO2-uitstoot. Hogere Europese werkloosheid staat gelijk aan een grotere CO2-uitstoot. China heeft sinds de ondertekening van het Kyoto-protocol zijn CO2-uitstoot verdrievoudigd omdat hier geen sancties aan verbonden zijn. De nieuwe WTO-regels zijn alleen aanvaardbaar als er ook klimaataspecten in worden geïntegreerd en als de stijging van de CO2-uitstoot niet wordt gestimuleerd maar ingedamd. Daarvoor zijn sancties nodig.
Kader Arif
(FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het doel van de Doha-ronde was helder. Het moest een ronde worden ten behoeve van de ontwikkeling, een ronde die de ontwikkelingslanden de mogelijkheid zou geven om de scheve verhoudingen die zijn ontstaan door het liberale beleid dat tot op heden wordt gevoerd in het kader van de beruchte Washington-consensus, recht te zetten.
Het wekt geen verbazing - wat niet wegneemt dat ik het betreur - dat in een crisisperiode als deze de voorstanders van eerlijke handel het tij tegen hebben. Nu de Verenigde Staten geen centimeter toegeven zolang de hervorming van de gezondheidszorg niet is aangenomen, en de weerstand van de vakbonden en de voornaamste industrielobby's groeit, ziet Europa geen kans om een doorbraak te forceren en is de kans klein dat er snel een overeenkomst wordt gesloten.
De meerderheid van dit Parlement gebruikt de crisis als excuus om terug te keren tot haar ideologie, namelijk die van een agressieve handel die enkel gebaseerd is op het eigenbelang om een zo groot mogelijke markttoegang te verwerven. Door voor die koers te kiezen, door in de eerste plaats aan te sturen op de openstelling van markten en het wegnemen van alle handelsbarrières, vergeten de rechtse fracties overigens totaal dat het in ons belang is om sterke handelspartners te hebben die volledig geïntegreerd zijn in de wereldhandel. De werkelijkheid is dat een dergelijke overeenkomst geen enkel ontwikkelingsland ten goede zou komen.
Samen met Harlem Désir, de rapporteur namens onze fractie voor deze resolutie, hebben wij een aantal amendementen ingediend op de gemeenschappelijke compromistekst van de rechtse fracties in het Europees Parlement. Natuurlijk zou ik liever hebben dat de resolutie van mijn eigen fractie in stemming werd gebracht, maar dat zit er niet in.
Om die reden brengen wij dus in onze amendementen een aantal zaken onder de aandacht. Allereerst moeten de openbare diensten absoluut buiten het onderhandelingskader blijven. Deze diensten liggen op het vlak van de basisbehoeften van de bevolking en kunnen daarom niet aan de markt worden overgelaten.
Bovendien moeten gevoelige producten voor de ontwikkelingslanden, met name op landbouwgebied, een bijzondere behandeling krijgen. De voedselcrisis is door de komst van de financiële en economische crisis aan het oog onttrokken, maar laten we niet vergeten dat voedselsoevereiniteit, als eerste millenniumdoelstelling, onze absolute prioriteit zou moeten zijn.
Ten slotte menen wij dat er in de ontwikkelingslanden ruimte moet blijven voor overheidsoptreden, niet alleen door elke liberalisering van de publieke markten uit te sluiten, maar ook door de ontluikende industrieën te beschermen.
De paar punten die ik zojuist heb aangestipt vormen het absolute minimum om te garanderen dat de Doha-ronde daadwerkelijk ten goede komt aan de ontwikkeling. Als dit niet in de definitieve tekst terechtkomt, zal ik mijn fractie oproepen om tegen te stemmen.
(Applaus)
Niccolò Rinaldi
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mevrouw de commissaris, op de eerste plaats zou ik willen opmerken dat een aantal maanden geleden, in de marge van het steering committee van de Wereldhandelsorganisatie waar ik deel van uitmaak, een collega uit Namibië haar teleurstelling heeft laten blijken over het feit dat de prijzen van bepaalde Europese landbouw- en niet-landbouwproducten in Namibië lager zijn dan de prijzen van de lokale producten. Dat is een van de vele marktverstoringen waarvoor Doha een oplossing moet zien te vinden.
In dat verband hebben wij als Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa een amendement ingediend waarin we vragen snel over te gaan tot het volledig afschaffen van alle vormen van exportsubsidie. Dat verzoek richten wij niet alleen tot Europa maar vooral ook tot de Verenigde Staten, zoals de commissaris heel goed weet.
Op de tweede plaats hebben we het probleem van de diensten. Daar valt veel over te zeggen, maar ik beperk me tot de noodzaak een duidelijk onderscheid aan te brengen tussen diensten en openbare diensten. Strijden en zich inzetten in het kader van Doha voor het liberaliseren van diensten betekent vaak het vechten tegen ware nationale oligarchieën die de ontwikkeling van de economie verstikken binnen de lokale grenzen. Ik heb het dan onder meer over nationale oligarchieën in de communicatie-, bank- en verzekeringssector. Daarbij moeten we een onderscheid proberen aan te brengen met alles wat daarentegen openbare diensten betreft, die natuurlijk een bevoegdheid van de nationale overheid moeten blijven.
Een derde opmerking, die hier nog niet gemaakt is, heeft te maken met het Verdrag van Lissabon dat nu in werking is getreden. Met het oog daarop wend ik me, net als onze compromisresolutie, tot de Commissie met het verzoek het interinstitutionele akkoord te herzien.
De betrekkingen tussen het Parlement en de Commissie dienen gebaseerd te zijn op een volledig nieuwe modus vivendi. Die moet het Parlement de mogelijkheid geven steeds volledig op de hoogte te blijven van alle onderhandelingen en van de verschillende onderhandelingfasen, aanbevelingen te doen bij lopende onderhandelingen en een volledige en verantwoordelijke participerende rol te spelen. Een dergelijk rol speelt het Parlement al in het kader van de onderhandelingen met kandidaat-landen voor toetreding tot de Europese Unie. Dat is natuurlijk wel een andere context maar er zijn ook zekere overeenkomsten.
Jacky Hénin
(FR) Mijnheer de Voorzitter, op 5 december jongstleden verklaarde de econoom en Nobelprijswinnaar Maurice Allais dat de werkelijke oorzaak van de crisis bij de Wereldhandelsorganisatie ligt en dat deze dringend hervormd moet worden. Volgens zijn analyse is de huidige massawerkloosheid te wijten aan de totale liberalisering van de handel, een liberalisering waar enkel de rijken bij gebaat zijn.
De WTO, de G20 en de Commissie houden zich echter doof voor het lijden van de volkeren en dansen naar het pijpen van de internationale financiële wereld en de grote kapitalistische multinationals. Ze houden koppig vast aan hun streven om koste wat kost de Doha-ronde af te sluiten en aan het voeren van een absurde oorlog tegen het protectionisme. Daartoe deinzen ze er niet voor terug om de economische geschiedenis te vervalsen, door de crisis van 1929 en de Tweede Wereldoorlog op het conto van het protectionisme te schrijven. Ze gaan zelfs zo ver in hun schandelijke cynisme dat ze het doen voorkomen alsof ze op die manier de belangen van de armste landen dienen.
Zoals Maurice Allais en andere scherpzinnige economen aantonen leidt de totale liberalisering van de handel tot concurrentie van allen tegen allen en tot delokalisaties, die weer loonmatiging en massawerkloosheid tot gevolg hebben en daarmee dus de crisis van onze economieën. Als we niet ingrijpen zal de algemene vrijhandel onze beschaving heel wat sneller te gronde richten dan de opwarming van het klimaat.
Het is dringend noodzakelijk dat we kiezen voor een doordacht, redelijk, sociaal en eerlijk protectionisme en een samenwerking tot wederzijds voordeel van de volkeren en de continenten.
Hans-Peter Martin
(DE) Mijnheer de Voorzitter, we hebben een revolutie van de democratie nodig. Ik herinner me nog goed dat de debatten die wij vandaag voeren al tien jaar geleden in dit Parlement begonnen. Ik wil er bij u op aandringen, mevrouw de commissaris, om bovenal de bijdragen van Harlem Désir, van de Groenen en van enkele linkse afgevaardigden ter harte te nemen.
Merkt u dan niet dat de scheve situatie door ons, als rechtschapen makelaars, niet recht te trekken is met het uitgangspunt waarmee de Europese Unie de onderhandelingen is ingegaan, en dat wij, gezien onze ervaringen van de afgelopen dagen en uren in Kopenhagen, een nieuwe strategie nodig hebben? Ontwikkelingslanden zijn in veel opzichten geen ontwikkelingslanden meer. Het zijn landen met een opkomende economie, ontwikkelde landen die zeer zelfbewust zijn. Als Europa er niet in slaagt om op eerlijke basis een nieuwe start te maken, raken we verzeild op een punt waar we niet willen zijn, te weten protectionisme, het jaar 1933 en de periode daarna in Europa.
George Sabin Cutaş
(RO) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik wil niet verzeild raken in een ruzie met enkele van mijn collega's die hiervoor hebben gesproken, maar ik denk dat de rol van de Wereldhandelsorganisatie veel belangrijker is geworden, aangezien de huidige problemen voor het economisch klimaat vragen om toezicht op handelspraktijken door een multilaterale instelling.
De Wereldhandelsorganisatie zal, via de Ontwikkelingsagenda van Doha, de voorwaarden voor mondiale handel en investeringen blijven verbeteren door de toepassing van duidelijke regels. Ik ben van mening dat die agenda in 2010 moet worden afgerond en dat het ontwikkelingscriterium de centrale pijler moet blijven. De agenda kan dan een solide kader vormen voor de coördinatie van de activiteiten van talloze economische actoren en ons helpen uit de recessie te komen en aan te vangen met het economisch herstel.
Tenslotte wil ik de Europese Commissie aanbevelen het Europees Parlement regelmatig te informeren over de actuele stand van zaken met betrekking tot het overleg over de Ontwikkelingsagenda van Doha.
Paul Rübig
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil de commissaris van harte bedanken dat zij bij de onderhandelingen in Genève de denkbeelden van de Europese Unie zo duidelijk voor het voetlicht heeft gebracht. Wij streven er immers naar in de Doha-ronde nieuwe kaders te scheppen voor de wereldeconomie, die zich in een crisis bevindt.
Het is niet eenvoudig om met 153 landen eenstemmig tot een gezamenlijke oplossing te komen. Vooral voor het midden- en kleinbedrijf, de ruggengraat van de Europese economie, is het nemen van handelsbevorderende maatregelen een van de belangrijkste opdrachten die we moeten vervullen als we ook in de toekomst een economische groei van 2 tot 3 procent mogelijk willen maken om zo de werkgelegenheid niet alleen bij ons in Europa, maar ook in de vele arme landen van de wereld veilig te stellen.
Het is daarom belangrijk dat wij onze producten, de producten die bij ons worden geproduceerd, met name in de landbouw, beschermen met oorsprongsbenamingen. Daarmee kunnen we de vruchten van de plaatselijke toegevoegde waarde plukken.
Marc Tarabella
(FR) Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met een alarmerend feit, om vervolgens een mogelijke oplossing aan te dragen.
Dat alarmerende feit allereerst is dat de WTO bezig is de doelstelling waarvoor ze in het leven is geroepen en is opgericht, jammerlijk te missen. Die doelstelling was namelijk om de armoede, met name in de armste landen, terug te dringen - daar is hier al meermaals op gewezen. Welnu, op dit moment zijn er een miljard mensen ondervoed, waarvan 700 miljoen landbouwers. Dat is een paradox.
De oplossing, wat de landbouw betreft, is dat de monocultuur ten behoeve van de export, vooral in Afrika, absoluut moet ophouden en we prioriteit moeten geven aan de zelfvoorzienende landbouw, in plaats van aan de internationale handel.
Ofwel we gaan op dezelfde voet verder en Afrika zinkt steeds verder weg, ofwel we gooien het roer radicaal om, zodat we weer ademruimte kunnen scheppen, met name voor Afrika, dankzij - nogmaals - de zelfvoorzienende landbouw, die moet prevaleren boven de internationale handel.
Ilda Figueiredo
(PT) Het is tijd de prioriteiten van de internationale handel te wijzigen en vrijhandel af te wijzen gezien de negatieve effecten. Vrijhandel heeft een negatieve bijdrage geleverd aan de financiële, economische, sociale en voedselcrisis die we nu meemaken. Die crisis heeft geleid tot stijgende werkloosheid en armoede en dient alleen de belangen van de rijkste landen en van de belangrijkste economische en financiële groepen.
De onderhandelingen dienen een volledig andere opzet te krijgen, zodat er prioriteit wordt gegeven aan ontwikkeling en sociale vooruitgang, het scheppen van banen met rechten en het bestrijden van honger en extreme armoede. Dat veronderstelt dat er een einde komt aan belastingparadijzen, ingezet wordt op voedselsoevereiniteit en -zekerheid, steun wordt gegeven aan openbare diensten van kwaliteit en het recht van regeringen wordt geëerbiedigd om hun eigen economie en openbare diensten te blijven beheren. Daarbij denk ik met name aan diensten op het vlak van gezondheid, onderwijs, water, cultuur, communicatie en energie.
Mariann Fischer Boel
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag verwijzen naar wat een van de geachte leden zei: dat de Europese Unie de eerlijke makelaar moet zijn in deze onderhandelingen. Ik wil niet zeggen dat ik het daarmee oneens ben, maar ik wil niet dat de Europese Unie de enige bankier is in deze ronde.
Er bestaat brede erkenning voor het feit dat de Europese Unie er een cruciale rol in heeft gespeeld de zaak op de rails te houden. De reden daarvoor is dat we in de vorige rondes erg kwetsbaar waren vanwege onze landbouwsector, en dat is in deze onderhandelingen niet het geval geweest. We hebben een sterk bod gedaan en dat heeft ervoor gezorgd dat we ons nu in een gunstige positie bevinden.
Maar ik moet ook zeggen - niet alleen hier, ik heb het elders ook gezegd, ook in de onderhandelingen in Genève - dat de Europese Unie geen verdere concessies zal doen op het gebied van landbouw. We zijn al gegaan tot de uiterste grens van wat we kunnen doen en dit is erkend.
De Doha-ontwikkelingsronde was absoluut bedoeld als ontwikkelingsronde. Ik vind dat de onderhandelingstekst die nu op tafel ligt, laat zien dat deze ronde, als we die met succes kunnen afronden, zeker het gewenste effect zou geven voor wat betreft ontwikkeling. De verplichtingen voor ontwikkelingslanden om hun markten open te stellen zullen bijvoorbeeld niet dezelfde zijn als voor ontwikkelde landen, en de armste landen - de minst ontwikkelde landen - zullen hun markten helemaal niet open hoeven te stellen. De Europese Unie heeft deze flexibele benadering ondersteund.
Vandaag de dag is de Europese Unie het enige geïndustrialiseerde blok dat zijn markten volledig heeft geopend voor de minst ontwikkelde landen met belastingvrije en quotumvrije toegang op alle gebieden. Geen andere geïndustrialiseerde landen hebben zo veel gedaan als wij. Maar deze blokken zullen hetzelfde moeten doen als wij als we deze ronde kunnen met succes kunnen afsluiten.
En of deze overeenkomst goed genoeg is? Ik vind dat als er consensus kan ontstaan tussen meer dan honderdvijftig verschillende landen met totaal verschillende benaderingen, dat waarschijnlijk betekent dat je nooit het beste van alle werelden kan krijgen. Maar ik denk dat de aanbiedingen van de Europese Unie sterk zijn en zeker zullen resulteren in voordelen voor de wereldhandel.
Tot slot wil ik benadrukken dat de Commissie ten aanzien van de nieuwe rol van het Parlement blijk zal geven van een bereidwillige en open houding op het gebied van samenwerking en transparantie in de discussies die we zeker zullen hebben over toekomstige handelskwesties.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Filip Kaczmarek
schriftelijk. - (PL) Dames en heren, handel kan een basis zijn voor duurzame en eerlijke ontwikkeling. Het uitbannen van de armoede en de honger in de wereld zal ons zonder hulp van de markt niet lukken. Wie daar anders over denkt veroordeelt de armen tot eeuwige hulpbehoevendheid, eeuwige afhankelijkheid, eeuwige onzekerheid over de toekomst. Alleen de opbouw van een echte markteconomie kan arme landen en hun inwoners uit de val van de moderne afhankelijkheid helpen. De mondialisering kan een zegen zijn in plaats van een vloek. De opschorting van de onderhandelingen van de Doha-ontwikkelingsronde van de Wereldhandelsorganisatie is het nadeligst voor de ontwikkelingslanden. Dit is des te pijnlijker omdat dit gebeurd is in een tijd van voedsel-, brandstof- en economische crisis. We moeten alles in het werk stellen om het vertrouwen in het multilaterale handelssysteem te herstellen. Als we geen oplossing vinden voor dit probleem, zal er niets veranderen voor degenen die in een situatie van armoede, uitsluiting of dreiging leven. Dank u wel.
Tokia Saïfi  
Het wil nog altijd niet lukken om de Doha-ronde af te sluiten. Op de zevende ministersconferentie die begin december in Genève werd gehouden, is men er niet in geslaagd het multilaterale kader van de internationale handel te versterken. Het optreden van de WTO is evenwel essentieel voor wereldwijd economisch herstel. De wereld van na de crisis zal een wereld zijn van onderlinge afhankelijkheidsrelaties en zal zich dan ook moeten wapenen tegen alle vormen van economisch nationalisme en overmatig protectionisme, door in te zetten op regulering en behoud van een eerlijk kader voor de handel. Het streven dat we meer dan ooit voor ogen moeten houden is een ambitieuze en evenwichtige afsluiting van de Doha-ronde. Men kan stellen dat de Europese Unie met haar constructieve voorstellen op het vlak van de landbouw (tal van concessies en een ingrijpende hervorming van het GLB) een doorslaggevende bijdrage heeft geleverd om een akkoord dichterbij te brengen. Tegenover al die concessies moeten nu dan ook vorderingen komen te staan op het terrein van de NAMA en de diensten. De WTO is een internationale instantie die een bijdrage kan leveren aan de bestrijding van ongelijkheden en de handelscapaciteiten van de ontwikkelingslanden kan versterken. Ze moet echter wel hervormd worden en ze moet rekening houden met de interacties tussen handel en duurzame ontwikkeling.
