1. Oeganda: wetsvoorstel tegen homoseksualiteit
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over zes ontwerpresoluties over het wetsvoorstel tegen homoseksualiteit in Oeganda.
Michael Cashman
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou het Parlement zeer erkentelijk zijn als we de moties van orde laten voor wat ze zijn en ons buigen over de kwestie discriminatie.
Momenteel is er een wetsvoorstel in behandeling in het Oegandese parlement. Sommigen denken: wat hebben wij daarmee te maken? Schendingen van internationale verplichtingen, de Overeenkomst van Cotonou en schendingen van de mensenrechten - daar hebben wij alles mee te maken en daar hebben we ook altijd blijk van gegeven.
De bepalingen van dit wetsvoorstel zijn zeer streng. Ik zal het Parlement vertellen wat enkele van deze bepalingen inhouden: vermeende homoseksuelen lopen het risico op levenslange gevangenisstraf en onder bepaalde omstandigheden de doodstraf; ouders die hun lesbische dochter of homoseksuele zoon niet aangeven bij de autoriteiten krijgen geldstraffen opgelegd en waarschijnlijk drie jaar gevangenis; voor leraren die lesbische of homoseksuele leerlingen niet binnen 24 uur aangeven bij de autoriteiten, gelden dezelfde straffen; verhuurders die woonruimte ter beschikking stellen aan "vermeende” homoseksuelen riskeren zeven jaar gevangenisstraf.
Ook dreigt het wetsvoorstel iedereen die met lesbische of homoseksuele mensen werkt, zoals artsen die zich bezighouden met aids en hiv en leiders in het maatschappelijk middenveld die actief zijn op het gebied van de seksuele en reproductieve gezondheid, te straffen of hun reputatie kapot te maken. Een en ander leidt tot een verdere ondermijning van inspanningen op het gebied van de volksgezondheid ter bestrijding van de verspreiding van hiv.
Het is van cruciaal belang dat we in dit Parlement vanmiddag onze vooroordelen aan de kant schuiven en dat we het opnemen voor hen die door helemaal niemand meer worden beschermd. Daarom verwelkom ik de verklaring van de commissaris voor Ontwikkeling en humanitaire hulp, de heer De Gucht, en de verklaringen van de Britse, Franse en Zweedse regering en van president Obama en de voorzitter en vicevoorzitter van de commissie buitenlandse zaken van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Ik dring er bij het Parlement op aan om aan deze kwestie het grote belang toe te kennen dat ze verdient en om zich uit te spreken voor de mensen in Oeganda die momenteel geen stem hebben.
Marietje Schaake
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, afgelopen september heeft een lid van het Oegandese parlement een wetsvoorstel tegen homoseksualiteit ingediend. Dit wetsvoorstel stelt homoseksualiteit strafbaar en leidt tot gevangenisstraffen en zelfs de doodstraf. Dit zou niet alleen voor deze vermeende misdadigers gelden maar ook voor degenen die nalaten deze zogenaamde misdaden aan te geven of die mensenrechten en andere activiteiten in Oeganda steunen.
Ons punt van zorg is dat dit een schending van de vrijheid van seksuele gerichtheid en van de vrijheid van meningsuiting zou betekenen en dat zijn mensenrechten: dit zijn niet alleen Europese waarden maar ook universele waarden.
Ook verwerpen wij de doodstraf in het algemeen en sluiten wij ons aan bij de bezorgdheid van de internationale gemeenschap over ngo's die hun activiteiten in Oeganda misschien zullen moeten beëindigen.
We sluiten ons derhalve aan bij president Obama en anderen in de internationale gemeenschap die Oeganda ertoe hebben opgeroepen dit wetsvoorstel niet goed te keuren en alle wetten die homoseksualiteit in Oeganda strafbaar stellen, te herzien.
Charles Tannock
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, Oeganda is een zeer christelijk land waar traditionele waarden heersen. Zoals in veel andere Afrikaanse landen is homoseksualiteit illegaal in Oeganda. We moeten natuurlijk oppassen dat we onze vrijere en tolerantere waarden niet zomaar aan anderen opdringen, want dat is soms contraproductief.
Maar we moeten niet bang zijn ons tegen dit schandelijke wetsvoorstel uit te spreken, omdat deze draconische wetgeving duidelijk buiten alle proporties is. Deze wetgeving zou niet alleen zeer schadelijk zijn voor de veiligheid en vrijheid van homoseksuelen in Oeganda, maar zou ook wereldwijd het imago van Oeganda aantasten en het land in een paria veranderen.
Oeganda heeft de afgelopen twee decennia veel vooruitgang geboekt en kan, in bepaalde opzichten, worden gezien als een voorbeeld voor de ontwikkeling van Afrika. Waarom zouden de parlementariërs van Oeganda ervoor kiezen om al deze goodwill te verkwanselen? Waarom zouden ze een plaats willen innemen naast het meedogenloze Iran, waar regelmatig homoseksuelen in het openbaar worden geëxecuteerd?
Laten we hopen dat onze gezamenlijke verontwaardiging - in dit Parlement en in diverse andere parlementen over de hele wereld - over deze meedogenloze wetgeving de Oegandese president ervan kan overtuigen zijn veto erover uit te spreken.
Ulrike Lunacek
Mijnheer de Voorzitter, over de inhoud van deze wet die nu voor behandeling in het Oegandese parlement ligt, hoef ik het niet meer te hebben. Dat is al door voorgaande sprekers gebeurd. Ik wil u in plaats daarvan een kort verhaal vertellen. Vier, vijf jaar geleden was ik in Kampala en kwam daar op een avond met een groep homoseksuelen en transseksuelen bijeen in een pizzarestaurant, waarvoor de eigenaar van het restaurant zijn toestemming had gegeven. Diezelfde avond had een minister gezegd dat voortaan op alle ontmoetingsplaatsen van homoseksuelen en transseksuelen razzia's zouden worden gehouden. Net als de Oegandese lesbiennes en homoseksuelen was ik die avond bang dat er wat zou gebeuren. Gelukkig gebeurde er niets, maar het was wel het begin van een groeiende homofobie in Oeganda. En nu dus dit wetsvoorstel, dat van homoseksualiteit niet alleen een misdrijf maakt - dat is het nu al - maar daarenboven een misdrijf waarop de doodstraf staat.
Tal van Afrikaanse staatshoofden hebben veel voor hun land gedaan - ook Museveni - maar om nu te zeggen dat homoseksualiteit niet thuishoort in Afrika is, is gewoon fout. Homoseksualiteit heeft altijd bestaan, in alle culturen en op alle continenten, en zal ook blijven bestaan, ongeacht de wetten die worden aangenomen. Ik ben blij dat het ons is gelukt hierover een gezamenlijke resolutie op te stellen die door bijna alle fracties wordt gesteund, omdat het belangrijk is dat we onze afkeuring van deze wetgeving tot uitdrukking brengen en de homoseksuelen en transseksuelen in Oeganda ondersteunen. We mogen niet zwijgend toekijken hoe ze aan haatwetten worden onderworpen.
Als Europese Unie hebben wij de plicht de mensenrechten overal in de wereld te verdedigen en ook de leden van het Oegandese Parlement eraan te herinneren dat onder meer volgens de Overeenkomst van Cotonou menselijke waardigheid en mensenrechten voor iedereen gelden en ook door iedereen moeten worden verdedigd. Ik hoop dat de huidige versie van de resolutie in zijn geheel wordt aangenomen, omdat het belangrijk is dat organisaties die zich voor de rechten van homoseksuelen en transseksuelen inzetten, ook in Oeganda worden ondersteund, en ook door de Europese Unie.
Michèle Striffler
auteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, om de vraag te beantwoorden 'Waarom zou het Europees Parlement zich met deze zaak moeten bezighouden?' zou ik zeggen dat uit het wetsvoorstel tegen homoseksualiteit dat aan het Oegandese Parlement is voorgelegd, een volstrekt gebrek aan respect voor fundamentele vrijheden blijkt en dat deze wet absoluut niet mag worden aangenomen.
Volgens de thans geldende Oegandese wetgeving geldt homoseksualiteit al als een misdaad. Ngo's hebben jarenlang de alarmklok geluid over het geweld dat tegen deze groepen wordt gepleegd. Feit is dat als de nieuwe wet in januari 2010 wordt aangenomen, dit de situatie zal verergeren en er op homoseksueel gedrag levenslange gevangenisstraf komt te staan, of de doodstraf bij homoseksuelen die seropositief zijn.
Deze wet zou ook een groot obstakel vormen in de strijd tegen aids. Er zijn andere wetten tegen homoseksuelen in Afrika, maar deze is uitzonderlijk omdat, zoals de heer Cashman heeft opgemerkt, burgers ermee worden gedwongen homoseksueel gedrag binnen 24 uur te melden. Als u de arts, ouder of docent bent van een homoseksueel, moet u hem of haar bij de politie aangeven, of er hangt u een gevangenisstraf boven het hoofd.
Verder criminaliseert deze wet het legitieme werk van non-gouvernementele organisaties, internationale donoren en humanitaire organisaties die ernaar streven mensenrechten te verdedigen en te propageren in Oeganda.
Zodra deze wet aan de regering werd voorgelegd, werd hij krachtig veroordeeld door verdedigers van mensenrechten overal ter wereld, door diverse staten, waaronder Frankrijk, de Verenigde Staten...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
en door de Europese commissaris voor Ontwikkelingssamenwerking, de heer De Gucht. Oeganda moet zijn verplichtingen eerbiedigen, in overeenstemming met het internationale humanitaire recht en de Overeenkomst van Cotonou.
Mocht deze situatie zich voortzetten, dan moet de Europese Unie, met spoed stappen nemen tegen de Oegandese autoriteiten en overwegen haar houding ten opzichte van Oeganda te veranderen.
De Voorzitter
Mevrouw Striffler, u had nog 12 seconden over. Als u iets langzamer had gelezen, hadden meer van uw collega's kunnen profiteren van een nog betere vertaling. Ik raad de leden die hun interventies voorlezen aan de tekst van tevoren aan de tolken te geven, aangezien dit helpt de kwaliteit van het tolken te verbeteren.
Filip Kaczmarek
Mijnheer de Voorzitter, sommigen denken dat we ons hier niet mee moeten bezighouden omdat de bescherming van de rechten van homoseksuelen een ongerechtvaardigde uitbreiding van de mensenrechten zou zijn. Dit is een misverstand.
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens erkent dat de mensenrechten ieder individu/persoon omvatten en dat niemand mag worden buitengesloten. Een verbod op discriminatie wegens seksuele geaardheid is niets nieuws. Het probleem is dat niet iedereen deze vorm van discriminatie wil erkennen als een schending van de mensenrechten.
In Oeganda en enkele andere Afrikaanse landen gaan stemmen op die zeggen dat onze interesse in dit onderwerp een uiting van neokolonialisme is, of dat we ons bemoeien met zaken die niet van belang zijn voor ons. Ook dit is een misverstand, want we spreken over algemene, universele rechten. Dit is niet slechts een bevlieging. We respecteren de onafhankelijkheid van Oeganda en andere landen, maar we kunnen niet onze mond blijven houden als er, in plaats van discriminatie te beperken, pogingen worden ondernomen om deze nog verder uit te breiden.
Kader Arif
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het doet mij genoegen dat wij vandaag de gelegenheid hebben het wetsvoorstel tegen homoseksualiteit te bespreken dat op 25 september aan het Oegandese parlement is voorgelegd.
In een tijd dat wij getuige zijn van een toenemend aantal schendingen van mensenrechten, meen ik dat het in het licht van deze vrijheidsbeperkende wet cruciaal is dat het Europees Parlement over de scheidslijnen van politieke gezindten heen kijkt en zich in staat toont deze wet in de krachtigste bewoordingen te veroordelen en het Oegandese parlement op te roepen de wet te verwerpen en zijn nationale wetgeving te herzien teneinde homoseksualiteit niet langer strafbaar te stellen.
Zoals de heer Cashman zojuist heeft aangegeven, hebben alle ngo's zich uitgesproken tegen de wet. Ze beschouwen deze bovendien als een ernstig obstakel in de strijd tegen aids. De Commissie, via commissaris De Gucht, en een ruime meerderheid van lidstaten - die zich hiermee aansluiten bij de verklaringen van president Obama - hebben dit initiatief reeds veroordeeld.
Ik roep daarom de Commissie op onze betrekkingen met Oeganda te herzien indien deze wet wordt aangenomen. Een land dat op dat moment niet alleen het internationale recht schendt, maar ook de grondbeginselen van de Overeenkomst van Cotonou, zou geen steun van de Europese Unie meer moeten krijgen.
Tot slot, dames en heren, wil ik erop wijzen dat iedereen het recht heeft op zijn of haar seksuele geaardheid, zonder angst voor gevangenneming of de dood. Dit beginsel staat niet ter discussie.
Raül Romeva i Rueda
namens de Verts/ALE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik was dit debat graag begonnen door iets te vertellen over de zaak Aminatou Haider. Om redenen die ons reeds bekend zijn, kan ik dat niet doen. De rechtenkwestie in Oeganda verdient evenwel ook onze aandacht en een en ander herinnert ons eraan dat we opnieuw genoodzaakt zijn een nieuwe tekst aan te nemen waarin homofobie wordt veroordeeld.
In het verleden hebben we verschillende resoluties inzake dat probleem aangenomen, bijvoorbeeld over de bescherming van minderheden en over antidiscriminatiebeleid. Vandaag moeten we de nieuwe tekst aan de reeds bestaande teksten toevoegen. Alleen al de poging van een Oegandees parlementslid om het wetsvoorstel tegen homoseksualiteit in te dienen, vraagt om een politieke reactie.
Dit wetsvoorstel voorziet in bepalingen om degenen die voor homoseksueel of biseksueel doorgaan tot levenslange opsluiting of zelfs ter dood te veroordelen. Het wetsontwerp omvat ook een bepaling op basis waarvan eenieder, met inbegrip van heteroseksuele personen, die niet binnen 24 uur alle personen aangeeft waarvan hij weet dat zij lesbisch, homo-, bi- of transseksueel zijn, of die zich voor de rechten van de mens van dergelijke personen inzet, met drie jaar celstraf wordt bedreigd. Dat betekent dat ieder van ons om deze redenen ook zou kunnen worden berecht.
We moeten de Europese Unie en de internationale gemeenschap eraan herinneren dat seksuele geaardheid een kwestie is die tot het individueel recht op een privé-leven behoort, dat door de internationale mensenrechtenwetgeving gewaarborgd wordt, die bepaalt dat gelijkheid en afwezigheid van discriminatie aanmoediging verdienen en de vrijheid van meningsuiting gewaarborgd moet zijn. We vragen internationale donorinstanties, zowel gouvernementele als non-gouvernementele, hun werkzaamheden op bepaalde vlakken stop te zetten, mocht het voorstel wet worden.
Ik verwerp met kracht alle pogingen om de doodstraf in te voeren. Als de Oegandese autoriteiten niet aan deze verzoeken tegemoetkomt, moeten we de Raad en de Commissie vragen om hun betrekkingen met Oeganda te herzien, mocht het voorstel wet worden en mochten er zich schendingen van de internationale mensenrechtenwetgeving voordoen. Om deze reden herinner ik de Oegandese regering aan haar verplichtingen volgens het internationaal recht en de Overeenkomst van Cotonou, die eerbied voor de universele rechten van de mens eisen.
Ana Gomes
(PT) Europa moet in deze kwestie interveniëren, en wel met alle instrumenten die ons ter beschikking staan, vooral binnen de context van de Overeenkomst van Cotonou. We moeten de onmiddellijke intrekking van dit draconisch wetsvoorstel eisen en duidelijk maken dat weigering gevolgen zal hebben voor de economische en politieke samenwerking met Oeganda.
Toen ik hoorde over de inhoud van dit wetsvoorstel en berichten vernam over het trieste lot van homoseksuelen in Oeganda, Soedan, Iran en Nigeria - om maar een paar voorbeelden te noemen - drong het tot me door dat homofobie helaas nog altijd stevig verankerd is in een groot aantal culturen, en dat deze landen hun verplichtingen op het gebied van de mensenrechten op flagrante wijze schenden. De rol die Amerikaanse extreemrechtse christelijke evangelisten bij het financieren van een hele reeks van dit soort initiatieven in Afrika spelen is ronduit schokkend.
Europa en de Europese instellingen dienen ter plaatse, in de betrokken landen, al het mogelijke te ondernemen om de nefaste en duistere invloed van deze agenten van de intolerantie - die op het punt staan een nieuwe golf haatdelicten in Afrika op gang te brengen - te neutraliseren en tegen te gaan.
Luis Yáñez-Barnuevo García
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over het feit dat de leden van de verschillende fracties die het woord hebben genomen over dit Oegandese wetsvoorstel, dat tot een zekere verontwaardiging onder ons heeft geleid, met gelijke stem hebben gesproken. Volgens mij toont dit de unanimiteit van dit Parlement. Ik heb dan ook alleen het woord gevraagd om mij hierbij aan te sluiten. Zo zal ik er straks ook over stemmen.
Ik deel de woorden van Michael Cashman en die van de rapporteurs en de woordvoerders van de verschillende fracties, omdat de strijd tegen intolerantie, tegen discriminatie, en in dit geval ook tegen homofobie en tegen de doodstraf van ons vereist dat we zeer streng zijn en de Commissie en de Raad verzoeken dat ook te zijn. We moeten standvastig optreden, totdat wij erin slagen dat deze onrechtvaardige wet, die Oeganda terug zou voeren naar het koloniale tijdperk, wordt ingetrokken.
Cristian Dan Preda
(RO) Ik wil mijn ontsteltenis uitspreken over deze wet die wij vandaag bespreken. In Europa kunnen wij uiteraard niet accepteren dat iemand gestraft wordt voor zijn seksuele geaardheid en voor het niet geven van informatie over die geaardheid.
Ik wil ook benadrukken dat onze discussie plaatsvindt tegen de achtergrond van de bespreking van de tweede herziening van de Overeenkomst van Cotonou. Oeganda is partij bij deze Overeenkomst, waarin zeer duidelijk staat vastgelegd dat de mensenrechten moeten worden geëerbiedigd. Afgelopen maandag heb ik in de Commissie ontwikkelingssamenwerking voor een verslag van mevrouw Jolie gestemd betreffende de Overeenkomst van Cotonou.
Ik ben van mening dat het debat van vandaag, hoewel het ook eerder vorige maand had kunnen plaatsvinden, ons in de positie plaatst waarin we de gebeurtenissen in Oeganda uiteraard alleen maar kunnen afkeuren.
Heidi Hautala
(FI) Mijnheer de Voorzitter, ik wil er naar aanleiding van dit debat op wijzen dat in mei aanstaande in Kampala, Oeganda, een herzieningsconferentie over het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof plaatsvindt. Het is nu namelijk tien jaar geleden dat dit belangrijke tribunaal werd opgericht en ik hoop dat de Oegandese regering haar eigen wetgeving van alle kanten bestudeert om te waarborgen dat deze in overeenstemming is met internationale verdragen en het beginsel van non-discriminatie.
Paweł Samecki
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de Commissie maakt zich ernstig zorgen over het wetsvoorstel tegen homoseksualiteit dat onlangs in het Oegandese parlement is behandeld. Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, zullen de mensenrechten, waar de Commissie veel belang aan hecht, ernstig in het geding komen.
De Commissie is van mening dat het strafbaar stellen van homoseksualiteit, zoals voorzien in het wetsvoorstel, in strijd is met de mensenrechtenverdragen van de VN. Oeganda heeft deze verdragen geratificeerd. Het is dus wettelijk verplicht om deze, zonder onderscheid of discriminatie, te eerbiedigen. Binnenlandse wetgeving moet verenigbaar zijn met de internationale verplichtingen inzake de mensenrechten. Het wetsvoorstel zou ook in strijd zijn met de door de EU gesteunde VN-verklaring over seksuele geaardheid en genderidentiteit van 18 december 2008 betreffende de legalisering van homoseksualiteit.
Commissaris De Gucht heeft deze bezorgdheden afgelopen november persoonlijk geuit in een brief aan president Museveni. Hij benadrukte dat eerbiediging van de mensenrechten een zaak van het grootste belang is voor de Commissie en het Europees Parlement. Hij sprak tegenover de president evenwel het vertrouwen uit dat dergelijke retrogressieve wetgeving onder zijn leiding niet zal worden toegestaan.
Het voorzitterschap en de missiehoofden in Oeganda hebben de kwestie ook meermalen aan de orde gesteld bij de Oegandese regering, tijdens bijeenkomsten met de minister-president en de minister van Justitie, tijdens bijeenkomsten op grond van artikel 8 en bij de Oegandese mensenrechtencommissie. In zijn laatste demarche op 3 december hebben het EU-voorzitterschap en de plaatselijke trojka een ontmoeting gehad met de fungerend minister van Buitenlandse Zaken, waarbij ze opnieuw hun grote bezorgdheid hebben geuit, hun steun voor de fundamentele vrijheden hebben bevestigd en Oeganda hebben herinnerd aan zijn internationale verplichtingen. De minister heeft nota genomen van de standpunten van de EU en toegezegd deze persoonlijk te zullen overbrengen aan het kabinet en het parlement zodat ze een weloverwogen besluit kunnen nemen maar gaf aan dat het tijd kost om traditionele waarden en culturele tradities te veranderen en voerde aan dat er bewijs is van georganiseerde campagnes waarbij misbruik wordt gemaakt van arme mensen die worden geronseld om homoseksuele daden te verrichten.
De Commissie hoopt dat, in de geest van het lopende partnerschap EU-Oeganda, deze demarches, samen met die van anderen, zullen leiden tot een herziening van de voorgestelde wetgeving, zodat deze verenigbaar is met internationale beginselen van non-discriminatie op grond van seksuele geaardheid.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt na afloop van het debat plaats.
