Hervatting van de zitting
De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 13 februari 2003 werd onderbroken, te zijn hervat.

Evans, Jonathan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het indienen van het verzoek geschiedde nog namens 36 collega's, maar inmiddels spreek ik namens mijn gehele fractie. Ik wil de aandacht van het Parlement vestigen op de artikelen die dit weekeinde zijn verschenen in de Belgische, Duitse en Britse pers met als onderwerp de behoorlijk zware beschuldigingen dat het Europees Parlement en een aantal commissarissen zouden zijn misleid met betrekking tot bepaalde punten in het bewijs in de affaire rond mevrouw Andreasen. Dit zou blijken uit een rapport dat zou zijn opgesteld in opdracht van commissaris Kinnock voordat mevrouw Andreasen, de hoofdaccountant van de Commissie, werd geschorst. Zowel de pers als bronnen binnen de Commissie hebben uitgebreid geciteerd uit het rapport en het is dan ook essentieel dat het rapport volledig en onmiddellijk openbaar wordt gemaakt zodat het Parlement in deze kwestie beschikt over alle feiten. Dat is niet alleen van belang in het kader van de affaire-Andreasen, maar ook voor de kwijtingsprocedure die gedurende de komende weken zal plaatsvinden.
De Commissie kan niet selectief delen van Commissiedocumenten naar buiten brengen en zich vervolgens beroepen op de vertrouwelijke aard van diezelfde stukken in de context van de kaderovereenkomst. Daarom stel ik voor dat het Parlement de Commissie morgen om 17.00 uur vraagt haar standpunt inzake dit document, waarin het hoofd van de Dienst interne audit zware beschuldigingen zou uiten, toe te lichten. Het document dient openbaar gemaakt te worden zodat dit Parlement er zich een oordeel over kan vormen. Daarom vraag ik het Parlement in te stemmen met mijn verzoek om de Commissie morgen om 17.00 uur hier te laten komen om deze ernstige beschuldigingen te bespreken.
Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik had begrepen dat het monster van Loch Ness zich alleen in de zomer liet zien, maar nu blijkt dat hij in deze kwestie het hele jaar door de kop opsteekt.
Dit is al de vijfde of zesde keer dat wordt voorgesteld dat het Parlement afwijkt van de vereiste procedures. De heer Evans heeft terecht opgemerkt dat deze kwesties aan de orde moeten komen in het kader van de kwijtingsprocedure en besproken moeten worden binnen de Commissie begrotingscontrole.
Volgens mijn fractie zou een bericht dat in sommige landen is uitgelekt naar de pers, en waarvan de meerderheid van het Parlement waarschijnlijk onwetend is, geen aanleiding mogen zijn om te proberen deze kwesties op de agenda te krijgen. Met alle respect voor de vrijheid van meningsuiting, maar wij dienen ons te houden aan de procedures en het Reglement van het Parlement, en de Verdragen en een concrete instelling als de Commissie te eerbiedigen.
Gelet hierop, mijnheer de Voorzitter, is mijn fractie tegen dit in alle opzichten inopportune voorstel. In onze optiek dient het Parlement de bestaande procedures te blijven volgen.
Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het is belangrijk dat wij als Parlement ons er niet toe laten verleiden onbezonnen actie te ondernemen op basis van de activiteiten van een paar journalisten. Zoals ik het begrijp heeft dit zogenaamde verhaal betrekking op een memo van 21 mei 2002. Men heeft sindsdien grote vooruitgang geboekt met het hervormingsproces, onder het toeziend oog van de Commissie begrotingscontrole, waartoe de heer Kinnock zich ongetwijfeld nog zal richten in verband met de kwestie.
Gezien het verslag-Casaca waarin een groot aantal van deze en aanverwante zaken werden behandeld, lijkt het ons dat de kwestie in feite nu al wordt aangepakt. Ik heb begrepen dat de schrijver van het betreffende memo, de heer Muis, deze week de vergadering van de Commissie begrotingscontrole zal bijwonen en ik stel voor dat de leden van die commissie hem vragen of hij vandaag nog hetzelfde memo zou schrijven als hij in mei vorig jaar heeft gedaan. Het lijkt me dat het hervormingsproces flink gevorderd is en waarschijnlijk gaat het hier dus slechts om een storm in een glas water.
Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik vind dat we zeer goed moeten opletten. Als de brief die wij vandaag hebben ontvangen, of het memorandum - hoe u het noemt, is niet van belang - juist is, zijn er werkelijk problemen, zeer ernstige problemen. Eerst moet de bevoegde commissie erover praten. Afhankelijk van haar bevindingen moet het Parlement een ontwerpverslag opstellen, te meer daar we tijdens de komende vergaderperiode debatteren over de kwijting.
Ik zie niet in waarom we zouden moeten debatteren over een kwestie voordat de commissie ten principale zich daar over gebogen heeft en eerlijk gezegd vind ik dat er al genoeg mensen zijn die meteen in het geweer komen wanneer journalisten zogenaamd iets hebben ontdekt. Het Parlement hoeft niet naar de pijpen van de journalisten te dansen. Het Parlement moet zijn eigen werkritme aanhouden, anders wordt op den duur elk wissewasje op de agenda geplaatst.
Theato (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, pas dit weekend heb ik een nota van vorig jaar ontvangen, waarover ik heel verbaasd ben. Verbaasd, omdat deze nota niet veel eerder boven water is gekomen, terwijl we toch al veel vragen aan de Commissie gesteld, met name ook over de boekhouding en de comptabiliteit. Verbaasd ook, omdat deze nota mij blijkbaar ook niet door de Commissie is toegestuurd. Ik weet niet of mijn collega's hem al wel hadden ontvangen; ik heb nog geen tijd gehad om deze zaak uit te zoeken. Dit is nu echter ook minder belangrijk.
Belangrijk is dat, zoals ik met verbazing moet constateren, de directeur-generaal van de Dienst interne audit vanavond aanwezig zal zijn in de voor 19.00 uur uitgeschreven vergadering. Hier weet ik echter niets van. Bovendien is hij niet uitgenodigd. Ik heb geprobeerd hem telefonisch te bereiken om opheldering te krijgen over deze nota. Hij was niet bereikbaar. Hij was in vergadering.
De kwijting zal uiteraard niet aan de orde komen in de minivergadering van vanavond - daarover wordt immers in april in de plenaire vergadering gedebatteerd. Maar zij is nú natuurlijk heel belangrijk. Over acht dagen zullen we in de commissie moeten stemmen over hoe we met de kwijting omgaan, welk voorstel we aan de plenaire vergadering zullen voorleggen.
Gezien het spoedeisende karakter van dit onderwerp moeten we hierover snel opheldering zien te krijgen. Ik weet echt niet meer waar ik de tijd vandaan moet halen om dit nog bij ons in de commissie volgens de regels te kunnen behandelen. Wij zullen het daar vanavond vanzelfsprekend over hebben. Maar ik vind wel dat wij op de hoogte moeten zijn wanneer een dergelijke zaak op tafel komt, en dat we dat met elkaar moeten bespreken.
Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, in feite is de situatie zeer eenvoudig. De Veiligheidsraad stemt ofwel dinsdagavond ofwel woensdag ofwel donderdag. Met andere woorden, hij stemt vóór of na ons. Als hij na ons stemt, vind ik dat het Europees Parlement aan de staten die vertegenwoordigd zijn in de Veiligheidsraad moet vragen neen te zeggen tegen de door Engeland, Spanje en de Verenigde Staten voorgestelde resolutie. Anders gezegd, ik vind het belangrijk dat de vertegenwoordigers van de publieke opinie en van de inwoners van Europa een motie aannemen waarin zij de betreffende landen oproepen hun stem in de Veiligheidsraad te gebruiken om een oorlog af te wijzen.
(Wendt zich tot de heer Panella, die probeert hem te onderbreken: Kom nu toch, mijnheer Panella! U was minstens al geboren in 1938, ik niet. Dat is het enige verschil en ik zal uw manier van redeneren dan ook maar aan uw leeftijd toeschrijven, want anders getuigt wat u daar zegt bepaald niet van intelligentie. Bepaald niet!)
Als de Veiligheidsraad echter vóór ons stemt, vind ik dat het Europees Parlement een standpunt moet innemen ten aanzien van die stemming. Als vertegenwoordigers van de inwoners van Europa moeten we dus woensdag in ieder geval een standpunt innemen over wat besloten wordt of besloten is.
Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik bewonder altijd het engagement waarmee onze waarde collega Cohn-Bendit zijn toespraken houdt, maar ik vraag u toch ook te kijken naar de logica en de historische ontwikkeling van deze kwestie in dit Parlement. Het is namelijk niet de eerste keer dat wij op woensdag een uitgebreid debat voeren over de crisis rond Irak, die steeds verder polariseert. Ik wil hier graag nogmaals benadrukken dat onze fractie er altijd voorstander van is geweest dat deze kwestie een zaak van de internationale gemeenschap blijft.
Beste collega Cohn-Bendit, net als iedereen in dit Parlement weet u dat wij hierover in december hebben gestemd. Het lijkt me onnodig om in iedere vergadering opnieuw te gaan stemmen om nieuwe accenten aan te brengen. Het standpunt van dit Parlement is helder, evenals het standpunt van de Fractie van de Europese Volkspartij en de Europese Democraten. Ik denk dat ook de andere fracties van mening zijn - in ieder geval de meerderheid van de fracties - dat het Parlement bij zijn eenmaal ingenomen standpunt moet blijven en dat we niet iedere keer met zoveel ophef van gedachten moeten wisselen. Iedereen zal op woensdag de gelegenheid krijgen om zijn mening te zeggen, en ik raad iedereen aan dat ook met de nodige ernst en oprechtheid te doen, deze crisis waardig. Daarom zijn wij tegen een nieuwe resolutie.
Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ook mijn fractie is geen voorstander van een resolutie, om redenen die waarschijnlijk ietwat verschillen van die van de heer Poettering. Wij hebben - niet in december, mijnheer Poettering, maar op 30 januari - reeds een resolutie aangenomen waarin zeer duidelijk staat dat een meerderheid van het Parlement zich verzet tegen gewapende actie zonder resolutie van de VN. Die resolutie geldt ook vandaag nog. Mocht de situatie veranderen, dan ligt het voor de hand dat de zaak ook voor ons verandert.
Bovendien zal de Veiligheidsraad volgens onze informatie in ieder geval stemmen voordat wij überhaupt tijd hebben ons erover uit te spreken.

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is een bijzonder netelige situatie waarin elke seconde telt. De gebeurtenissen laten nog altijd ruimte om de hoop te koesteren dat de resolutie die het Parlement bij meerderheid in januari - en niet in december - heeft aangenomen, overeind blijft.
Ik wil niet te veel speculeren over wat er in de Veiligheidsraad kan gebeuren. Woensdagochtend hebben wij een bespreking met de voorzitter van de Raad, de heer Papandreou, en ik denk dat er, gezien de omstandigheden, niets op tegen is als het Parlement de kwestie van de resolutie dan opnieuw in overweging neemt. Daarvoor is het nog niet te laat, en dat lijkt mij veel verstandiger dan nu een gesloten standpunt in te nemen.

Hernández Mollar (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik heb namens de commissie inderdaad verzocht de stemming over de ontwerpresolutie uit te stellen tot de tweede plenaire vergadering in maart in Brussel.
Omdat het gaat om een complexe, gevoelige kwestie, hebben wij vanmiddag in de commissie een buitengewone vergadering, en is er woensdag, naar aanleiding van de verklaring van de Commissie, nog een vergadering. De kwestie ligt gevoelig, zoals gezegd, en vraagt om een tactvolle benadering. Het is daarom beter met de stemming over de ontwerpresolutie te wachten tot de plenaire vergadering van deze maand in Brussel, en dan natuurlijk ook alle amendementen van de fracties te presenteren.

Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het spijt me werkelijk dat ik mijn voorganger op een punt als dit moet tegenspreken, maar het lijkt me dat we, net zoals we terecht aan de Commissie begrotingscontrole hebben gevraagd de beschuldigingen inzake het hervormingsproces die dit weekeinde in een aantal kranten zijn verschenen te bekijken, nu de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken moeten vragen de onderhavige kwestie te bestuderen. Het gaat er hier om dat de kans bestaat dat de Amerikanen opnieuw een verzoek indienen om toegang te krijgen tot gegevensbestanden over Europese luchtvaartpassagiers. Dat zou volledig in strijd zijn met onze eigen gegevensbeschermingswetgeving en zou zelfs een forse inbreuk betekenen op de vrijheden van de burgers van de Europese Unie. Als het Parlement niet deze week nog een standpunt bepaalt, staan we, mijns inziens, machteloos. We moeten onze weerstand tegen het Amerikaanse verzoek zeer duidelijk kenbaar maken. Hetzelfde geldt voor onze weerstand tegen het mogelijk instemmen van de Commissie met een dergelijk verzoek.
Buitenweg (Verts/ALE).
Dank u wel, Voorzitter. Ik wil eigenlijk alleen iets verduidelijkt krijgen. Ik ben erg blij dat we hierover deze week gaan stemmen omdat het duidelijk is dat er nu al gegevens worden doorgegeven aan de Verenigde Staten. Het is dus heel urgent dat we hieraan deze week al een halt toeroepen. Het is mij echter nog onduidelijk wie hier nu verantwoordelijk is. Is het zo dat de Commissie vrijheden en rechten van de burger zich vanavond hierover buigt? Dat zou ik heel erg toejuichen, maar dan zouden we dus vanavond al een resolutie opstellen die dan woensdag in stemming moet worden gebracht. Dat zou ik erg toejuichen. Het belangrijkste is dat er deze week een besluit komt en het tweede belangrijke feit is dat het in de handen van de Commissie vrijheden blijft. Als dat vanavond niet mogelijk is, dan zou ik graag morgen een urgente extra vergadering willen hebben om er alsnog voor te zorgen dat de gespecialiseerde commissie dit in handen houdt.

De Voorzitter.
Wat de inhoud betreft, heb ik begrepen dat de fracties er de voorkeur aan geven dat de commissie de ontwerpresolutie opstelt. Tenzij ik andere signalen krijg, blijft dat het geval. Het ging er nu slechts om wanneer er over gestemd zou worden. Het Parlement heeft duidelijk besloten dat de ontwerpresolutie aanstaande donderdag in stemming wordt gebracht, zoals ook was gepland in de ontwerpagenda.
(De agenda wordt aldus vastgesteld)

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de opmerkingen van één minuut over kwesties van politiek belang.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u graag een boodschap overbrengen die ik meegekregen heb toen ik vorige week in New York was. Ik heb daar een ontmoeting gehad met een groep die zich 'September 11 Families for Peaceful Tomorrows' noemt. Deze groep bestaat uit familieleden van een aantal van de slachtoffers van de misdadige aanslagen van 11 september en ze hebben me gevraagd u en dit Parlement te vertellen dat ze niet uit zijn op wraak. Ze willen geen oorlog tegen Irak in hun naam. Ze willen een vreedzame toekomst voor hun kinderen, de kinderen van Irak en kinderen waar ook ter wereld.
Ze hopen op steun vanuit Europa en daarom wil ik u vragen contact op te nemen met president Bush en de regeringsleiders van de lidstaten die zitting hebben in de Veiligheidsraad om hen op de hoogte te stellen van het duidelijke besluit van dit Parlement van enkele weken geleden. Toen hebben we immers vastgesteld dat er geen basis bestaat voor een unilaterale of preventieve oorlog en dat de inspecteurs voldoende tijd moeten krijgen om de vreedzame ontwapening van Irak te voltooien.
De Voorzitter.
Ik stel de Amerikaanse autoriteiten gaarne op de hoogte van de standpunten van het Parlement, net zoals ik dat een aantal weken geleden heb gedaan in het geval van de Raad.

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie, de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, wil ik hier met kracht protesteren tegen het feit dat zojuist voor ons Parlement onnodig hard is opgetreden tegen havenwerkers. In onze ogen protesteren zij terecht, en wij sluiten ons bij hen aan. U moet bedenken dat de ontwerprichtlijn waartegen zij protesteren er louter op gericht is hun loon te verlagen en het mogelijk te maken dat personeel wordt aangenomen van buiten de haven om hun werk te doen. Dit betekent dat hun positie, hun beroep en hun arbeidsplaats worden aangetast. Moeten ze dan de Europese instellingen bloemen komen aanbieden? Ik vind het harde optreden van de politie onaanvaardbaar. We moeten naar hen luisteren, hen aanhoren en de ontwerprichtlijn dienovereenkomstig herzien.
Helmer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb een klacht over het optreden van de politie buiten het gebouw, maar dan tegen de leden van dit Parlement en niet tegen de havenarbeiders. Ik kwam met een aantal collega's uit diverse landen met de bus uit Bazel en toen we aankwamen bleken de hekken gesloten. Er was geen direct veiligheidsprobleem, er was geen demonstrant te zien, maar de Franse politie weigerde ons desalniettemin de toegang tot het gebouw. Toen ik het gebouw wilde betreden, wat als parlementslid mijn goed recht is, werd mij dit fysiek verhinderd en kwam het tot een weinig verheffende worstel- en scheldpartij.
Naar mijn mening is het in strijd met de Verdragen dat de politie van een lidstaat parlementsleden verhindert hun taken uit te voeren. Het doet in ieder geval afbreuk aan de waardigheid van dit Parlement. Ik zou u dan ook dankbaar zijn als u contact opneemt met de bevoegde instanties om er, ten eerste, voor te zorgen dat zoiets nooit meer voorkomt en dat, ten tweede, de betreffende Franse politieagenten een passende bijscholing krijgen over de rechten en plichten van parlementsleden.
Plooij-van Gorsel (ELDR).
U zult begrijpen dat ik helemaal niet tegen de liberalisering van havendiensten ben, maar ook ik wil mijn beklag doen over de paranoïde wijze waarop het Franse leger op dit moment meent ons parlementsgebouw te moeten beschermen tegen mogelijke demonstranten. We zijn hier toch geen kazerne of een militaire academie, we zijn een volksvertegenwoordiging en parlementariërs wordt de toegang geweigerd tot het eigen Parlement en dat op een zeer arrogante, onbeschofte wijze, echte macho's.
Eerst laten ze je uit de taxi of de auto of de bus stappen op de verkeerde plaats en als de taxi weg is, vertellen ze je dat je 400 meter moet omlopen. Er was in de hele omgeving geen demonstrant te bekennen, alleen militairen die een gebouw beschermen en niet de leden van het Parlement. Voorzitter, dit is de zoveelste actie van de stad Straatsburg en de Franse regering om het plezierig werken hier in Straatsburg onmogelijk te maken. Of onze vluchten worden afgelast of onze auto's worden afgenomen en nu wordt ons zelfs de toegang tot ons eigen Parlement ontzegd. Ik vind dat u actie moet ondernemen.
Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar tegen mijn collega's zeggen dat ik een beetje verrast ben. Ze klagen dat ze in Brussel helemaal niet worden beveiligd en soms worden aangevallen. Hier wordt alles gedaan voor uw veiligheid, en u bent nog niet tevreden. We zouden toch consequent moeten zijn.
(Applaus van rechts)

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou nogmaals de zaak van de vliegtuigspotters in Griekenland aan de orde willen stellen. U zult zich herinneren dat zij op 8 november 2001 werden gearresteerd. Bij hun proces op 26 april 2002 werden velen van hen veroordeeld tot gevangenisstraffen, maar in hoger beroep, op 6 november 2002, werden de aanwezigen vrijgesproken van alle aanklachten.
Dat was, uiteindelijk, goed nieuws. Het slechte nieuws is echter dat ruim vier maanden nadat ze zijn vrijgesproken ze nog steeds hun borgtocht niet hebben terugontvangen. Negenduizend Britse ponden per persoon is een aanzienlijk bedrag en ik verzoek u dan ook deze kwestie onder de aandacht te brengen van het Griekse voorzitterschap en het te vragen dringend stappen te ondernemen om deze betreurenswaardige situatie, die voor veel ongemak zorgt voor de vliegtuigspotters en hun gezinnen, recht te zetten.
De Voorzitter.
We zullen dat voor u nagaan.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, enkele dagen geleden heb ik samen met een delegatie van zes parlementsleden Turkije bezocht. Ik wil dan ook allereerst zeggen dat wij voldaan zij over het feit dat de afgelopen maanden redelijk goede vooruitgang is geboekt bij de aanpassing van Turkije aan de criteria van Kopenhagen.
Wat ik echter wilde zeggen is dat het voormalig lid van het Turks parlement Leyla Zana nu al tien jaar lang in de gevangenis zit. Toen de politieke vrijheden en de rechten van de heer Erdogan, toen hij nog burgermeester was van Istanbul, werden geschonden, hebben wij hier in deze zaal steun betuigd aan zijn mensenrechten en zijn politieke vrijheden. Daarom verwachten wij dat deze regering blijk geeft van gevoeligheid ten aanzien van de mensenrechten. Het is voor mij onaanvaardbaar, mijnheer de Voorzitter, dat de winnares van de Sacharov-prijs nu al tien jaar lang in de Turkse gevangenis zit.
Daarom vraag ik u onmiddellijk stappen te ondernemen bij de regering van Turkije en aan te dringen op de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van Leyla Zana!

De Voorzitter.
Zoals u weet is dat een standpunt dat al lang door het Parlement wordt gehuldigd. Ik wil hier graag met u over corresponderen, aangezien u het punt naar aanleiding van uw bezoek weer aansnijdt.

Guy-Quint (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag uw aandacht en die van het hele Parlement vestigen op de situatie van twee vrouwen, Maria en Natacha Illiasova. Sinds de zomer van 2001 zitten zij in de gevangenis van Tallinn in Estland. Enkelen van ons hebben zich gewend tot Estland en de Commissie in Tallinn omdat deze vrouwen gevangen zitten voor de moord op een zakenman door twee beroepsmoordenaars. Zij zouden opdracht hebben gegeven tot die moord. Enige getuige is een Estlandse politieagent die weigert een verklaring af te leggen. Al meer dan achttien maanden zitten deze vrouwen in de gevangenis zonder proces, dat wil zeggen er is nooit een openbare hoorzitting geweest. Alle verhoren hebben achter gesloten deuren plaatsgevonden. De advocaten die aan hen zijn toegevoegd, geven geen inzage in hun dossier en informeren hen in het geheel niet over hun situatie en het verloop van de procedure.
Mijnheer de Voorzitter, zou u weer stappen willen ondernemen zodat de rechten, de rechten zoals wij die hier in dit Parlement erkennen, de rechten van de man, de rechten van de vrouw, de rechten van de mens, in Estland worden gerespecteerd in het geval van Natacha en Maria Illiasova?

De Voorzitter.
Ik neem nota van uw verzoek en zal proberen eraan gevolg te geven.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde profiteren van de aanwezigheid van commissaris Reding om haar een precieze vraag te stellen. Het gaat over het nogal gênante besluit van de Commissie om begrotingslijn B3-1026 met betrekking tot de sportsector te schrappen. Met deze lijn wordt het programma 'Sport, maatregelen ter voorbereiding van een communautair beleid? gesteund, en wel op grond van aankondiging nr. 33 van 2002 dat door het directoraat-generaal voor cultuur en sport is gepubliceerd. Dat programma was gericht op twee thematieken: sport als middel om de jeugd op te voeden en de strijd tegen doping. De Commissie is er plotseling achter gekomen dat er geen geld meer over is, omdat het uitbreidingsproces alle middelen al heeft opgeslorpt. Dat is dan wel een heel kromme redenering, temeer omdat veel projecten al gepresenteerd waren. Daar komt dan nog bij dat - zoals u zich wellicht zult herinneren, Voorzitter - het komende jaar is uitgeroepen tot het jaar van de opvoeding van jongeren door middel van sport. Het betreffende programma gold dus als voorbereiding op dit jaar, maar nu wordt het zomaar opgedoekt. Ik zou graag willen weten waarom.

De Voorzitter.
In plaats van daar nu antwoord op te geven is het misschien beter dat de commissaris er nota van neemt en de afgevaardigde later van het oordeel van de Commissie op de hoogte stelt.

Cappato (NI).
Voorzitter, ik neem het woord om informatie te vragen over de deelname van het Europees Parlement aan de ministeriële vergadering van de narcoticacommissie, die op 16 en 17 april 2003 in Wenen wordt gehouden. Bedoeling daarvan is om na de eerste vijf desastreuze jaren een evaluatie te geven van het tienjarig plan voor bestrijding van verdovende middelen dat de VN op touw hebben gezet. Volgens de opzet zouden uiterlijk 2008 alle drugs van de aardbodem moeten verdwijnen. Het ziet er echter naar uit dat dit plan alleen maar leidt tot nog meer repressie en onderdrukking van de individuele rechten en vrijheden op dit vlak.
Ik ben net terug van een reis naar Zuid-Amerika en met name Per u. De strijd die men daar heeft aangebonden tegen de cocaïneteelt, leidt thans tot ontwrichting van de hele regio, waardoor het terrorisme nog verder in de kaart wordt gespeeld. Er is dus nog een andere oorlog die tegengehouden moet worden. In april krijgen wij de kans daartoe. Ik hoop dat het Parlement in de vereiste formule zal meedoen en dat onze collega's stappen zullen ondernemen bij de regeringen van hun landen om te vragen dat zij een officieel verzoek indienen voor toetsing en herziening van de internationale overeenkomsten en het internationale drugsbeleid.

De Voorzitter.
Er zal daar een delegatie van het Parlement aanwezig zijn. Misschien kan de heer Cappato hierover worden geïnformeerd, zodat hij direct contact kan opnemen met de leden die ons daar zullen vertegenwoordigen.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik was zwaar teleurgesteld dat het initiatief om een parlementaire enquêtecommissie in te stellen, naar aanleiding van de beschuldigingen van misbruik van EU-gelden door de Palestijnse Autoriteit, vorige week donderdag tijdens de Conferentie van voorzitters niet eens is besproken. Ruim een kwart van alle afgevaardigden in dit Parlement heeft hierover een petitie ondertekend en deze controversiële kwestie, die veel aandacht van buitenaf heeft gekregen in de pers en van onze kiezers, verdient beter dan onder het tapijt te worden geveegd zonder dat er zelfs maar een democratisch debat over heeft plaatsgevonden.
Het kan toch niet de bedoeling van artikel 151 zijn dat fracties het recht hebben te beslissen dat een dergelijke zaak niet eens aan de orde komt in de plenaire vergadering, terwijl er in het Parlement zoveel leden zijn die zich er ernstig zorgen over maken. Ik wil graag dat u zich uitspreekt over de vraag of de procedures onder artikel 151, lid 3 van het Reglement correct zijn toegepast, aangezien ik van mening ben dat de democratische geloofwaardigheid van dit Parlement ernstig in het geding is.

De Voorzitter.
De kwestie is behoorlijk uitgebreid besproken tijdens de Conferentie van voorzitters in Straatsburg, twee vergaderingen geleden. De kwestie is correct behandeld, in overeenstemming met het Reglement. Als leden problemen hebben met het Reglement is dat een andere zaak. Ik zal u een notitie doen toekomen met daarin een uiteenzetting van de gevolgde procedure en de interpretatie van de relevante artikelen.

Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag spreken op grond van artikel 8 van ons Reglement. Volgens de thans geldende Franse wetten moet een lid van het Europees Parlement dat benoemd is in een functie die onverenigbaar is met zijn lidmaatschap van het Parlement, bijvoorbeeld voorzitter van een departementale raad, zuiver en alleen vanwege die benoeming zijn mandaat neerleggen. Het is duidelijk de bedoeling van de wetgever geweest dat er geen beroeps- of keuzetermijn mogelijk is, aangezien ook voorzien wordt in de situatie dat niet zozeer een functie als wel de uitoefening van een mandaat tot belangenverstrengeling leidt.
Als er sprake is van onverenigbaarheid met een mandaat, kijkt hij naar de gevolgen van een betwisting van de benoeming. Dat gebeurt niet wanneer er sprake is van onverenigbaarheid met een functie. De wetten zijn naar letter en geest duidelijk. Mijnheer Pasqua was op de hoogte van de consequenties toen hij zich kandidaat stelde voor deze verkiezing.
Op 27 februari, na onze laatste plenaire vergadering, is Charles Pasqua, lid van ons Parlement, herkozen tot voorzitter van de raad van het departement Hauts de Seine. De bevoegde autoriteiten van mijn land hebben u blijkbaar niet geïnformeerd dat het mandaat van mijnheer Pasqua is beëindigd.
Mijnheer de Voorzitter, u bent verantwoordelijk voor het Parlement. Daarom moet u bij de bevoegde autoriteiten van mijn land informeren naar de gevolgen van deze nieuwe situatie. Volgens de Franse wetten is mijnheer Charles Pasqua geen lid meer van het Europees Parlement. Wij moeten constateren dat zijn zetel vacant is.

De Voorzitter.
Ik moet hierover advies inwinnen, maar op grond van artikel 8, lid 4 moet van onverenigbaarheden, zoals u ook opmerkte, normaal gesproken mededeling worden gedaan aan de Voorzitter van het Parlement door de autoriteiten van de lidstaat in kwestie. Ik kan alleen bevestigen dat, tot nu toe, noch de diensten van het Parlement, noch ikzelf dergelijke informatie hebben ontvangen over de persoon die u noemt.

Sumberg (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het punt dat mijn collega de heer Tannock aan de orde stelde inzake het niet plaatsvinden van een degelijk debat over de voorgestelde resolutie over de manier waarop de Palestijnse Autoriteit omgaat met EU-gelden, is geen procedurekwestie. Ik weet zeker dat alles volgens het Reglement is verlopen. Daar twijfel ik verder niet aan.
Ik maak me echter wel zorgen over de politieke dimensie. Er waren 170 parlementsleden die eenvoudigweg vroegen om een debat, maar een kleine groep mensen is tijdens een besloten vergadering overeengekomen dat zo'n debat niet nodig was. Als we echte democraten zijn en geloven dat dit Parlement een rol van betekenis speelt, moeten we het debat juist alle ruimte geven. Dit was een misser die een verkeerd signaal afgeeft, niet alleen aan de leden, maar ook aan het publiek in bredere zin. Dat weet nu immers dat ondanks dat velen deze resolutie steunden, een klein groepje ervoor heeft gezorgd dat zij niet werden gehoord. Dat was een inschattingsfout, ook al zijn de procedures correct gevolgd.

De Voorzitter.
Ik neem nota van uw standpunt. Ik zal u, evenals de heer Tannock, een antwoord doen toekomen.
De 170 leden verzochten om het instellen van een enquêtecommissie. Het ging niet om een verzoek tot het houden van een debat. Volgens het huidige Reglement ligt de autoriteit om te beslissen over het al dan niet instellen van een enquêtecommissie bij de Conferentie van voorzitters. Die procedure is in dit geval gevolgd.
Toch zal ik u schrijven over de details en de interpretatie. We kunnen hier op terugkomen mochten er collega's ontevreden blijven over deze kwestie.

Souladakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ongeveer twee weken geleden hebben de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk een Griekse student gearresteerd omdat hij - volgens krantenberichten - voor zijn proefschrift materiaal verzamelde over terrorisme. Natuurlijk is het zaak van de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk om te besluiten aan de hand van welke criteria zij burgers arresteren, maar zij waren wel verplicht om de Griekse autoriteiten, de autoriteiten van een andere lidstaat van de Europese Unie, op de hoogte te stellen, en dat hebben zij niet gedaan.
Dit gedrag is onaanvaardbaar en mag niet worden herhaald. Wij leven niet meer in een tijd van autoritaire regimes! Wij leven in een tijd van samenwerking, en als een land een burger van een ander land arresteert moet het dat de autoriteiten van dat andere land mededelen.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de commissaris, ik ben met name verheugd dat u hier aanwezig bent. Volgens het door dit Parlement aangenomen Handvest van de grondrechten, is elke discriminatie op grond van taal of het behoren tot een nationale minderheid verboden. Ook is de vrijheid van meningsuiting en van informatie zonder inmenging van enig openbaar gezag erin vastgelegd.
Welnu, mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het Baskische volk is andermaal het voorwerp van minachting en discriminatie door de Spaanse overheid geweest. Om preventieve redenen - hetzelfde argument dus dat de heer Aznar gebruikt om de oorlog tegen Irak te rechtvaardigen - heeft het dagblad de 'Egunkaria? zijn activiteiten moeten staken. Deze krant, die ik hier in mijn hand heb, is de enige die volledig in het Baskisch verschijnt. Niet alleen is dat de taal van de Basken, maar volgens de meest vooraanstaande deskundigen ook de oudste taal van Europa.
In een poging recht te praten wat krom is, heeft de minister van Binnenlandse Zaken van de regering van de heer Aznar, samen met het Spaanse Hooggerechtshof, een communiqué doen uitgaan. Dat is zeer ongebruikelijk en je vraagt je dan ook af hoe het in Spanje is gesteld met de toepassing van het democratische beginsel van de scheiding der machten.
Als gevolg van de preventieve sluiting van de krant zijn alle werknemers op straat komen te staan. Hoewel het besluit is genomen op grond van artikel 129 van het Spaanse strafrecht, zijn de bepalingen daarvan niet eens nageleefd. Volgens dat artikel hadden de wettelijke vertegenwoordigers van de krant namelijk eerst gehoord moeten worden, wat niet is gebeurd. Dat betekent dat hun de mogelijkheid is ontnomen zich te verdedigen en dat de gerechtelijke uitspraak geen rechtskracht heeft.
De krant kon inhoudelijk niets ten laste worden gelegd, want het gaat om een open, objectief en democratisch medium. De sluiting is simpelweg een gevolg van het feit dat de krant opkomt voor het recht van de Basken op een eigen identiteit en het gebruik van hun eigen taal.
Daarmee is overigens nog niet alles gezegd, want de directeur van het dagblad heeft tijdelijk vastgezeten, en hij heeft zich erover beklaagd gemarteld te zijn door de Guardia Civil, wat ons zo mogelijk nog verder terugwerpt in de tijd ??
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter.
Het spijt me u te moeten onderbreken, maar we komen in tijdnood. U heeft uw punt duidelijk gemaakt, maar we moeten nu eenmaal rekening houden met de tijdslimieten.

Galeote Quecedo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de rechter van het Hooggerechtshof heeft een preventieve beschikking gegeven waarin wordt toegelicht dat de bedrijven Egunkaria Sortzen en Egunkaria, en het dagblad dat laatstgenoemd bedrijf uitgeeft, deel uitmaken van het netwerk van de ETA. Na de preventieve sluiting heeft dezelfde rechter de leidinggevenden van de onderneming een verklaring afgenomen en vijf van de tien arrestanten tot onvoorwaardelijke gevangenisstraf veroordeeld op grond van lidmaatschap van een terroristische organisatie.
Dat, mijnheer de Voorzitter, zou niemand moeten verbazen, want in 1992 zei de minister van de Baskische deelregering en huidige voorzitter van het parlement van Baskenland dat Egunkaria deel uitmaakte van de ETA. Bovendien bevestigde de woordvoerder van de Partido Nacionalista Vasco, de PNV, in 1993 publiekelijk dat de ETA betrokken is bij de aanstelling van de directie van het dagblad. Het gaat hier niet om een taalkwestie, maar om een poging tot manipulatie om voor de verkiezingen op 25 mei aanstaande radicale stemmen te winnen. Dat is ronduit weerzinwekkend.
De Voorzitter.
Ik verontschuldig mij tegenover de leden die nog hadden willen spreken, maar onze tijd is echt om.
(Protesten van mevrouw Laguiller, die beweert dat de Voorzitter de linkerzijde van het Parlement heeft genegeerd)

De Voorzitter.
Er zijn regels en ik probeer deze regels na te leven.

De Voorzitter.
Aan de orde is het algemeen akkoord in het kader van de WHO over de handel in diensten (GATS), met inbegrip van de culturele diversiteit.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, diensten vormen een van de nieuwe gebieden van de internationale handel die rechtstreeks invloed hebben op de maatschappelijke normen en de manier van leven. Daarom maken de burgers en hun vertegenwoordigers zich er meer zorgen over dan over goederen. Te oordelen naar de vragen die enkelen van u hebben gesteld, maken ze zich met name zorgen over de transparantie van de internationale onderhandelingen, de instandhouding van onze openbare diensten en de behandeling van de ontwikkelingslanden. Met die zorgen wordt overigens rekening gehouden in de ontwerpresoluties die aan u zijn voorgelegd. Voordat ik met u bespreek wat de Europese Unie aanbiedt ten aanzien van de openstelling van de dienstenmarkten, wil ik graag kort ingaan op het doel van de onderhandelingen.
Allereerst wil ik u in herinnering brengen in welke geest de Unie deze onderhandelingen voert. Wij willen onze offensieve handelsbelangen behartigen. Tegelijkertijd willen we ons Europese maatschappelijke model verdedigen en de ontwikkelingslanden in staat stellen beter te integreren in de wereldeconomie. Dat evenwicht is het uitgangspunt van de voorstellen van de Commissie.
Om misverstanden uit de weg te ruimen, wil ik er ook op wijzen dat onze doelen ten aanzien van de openstelling van de handel in diensten niets te maken hebben met wat voor ongebreidelde liberalisering dan ook. Wij praten hier over een combinatie van toegang tot de markt en regels. Die twee zaken kunnen niet van elkaar worden gescheiden als we ons doel willen bereiken in deze internationale onderhandelingen. We willen de groei herstellen, de ontwikkelingslanden integreren in de wereldhandel en ervoor zorgen dat op de geliberaliseerde markten de verschillende gemeenschappelijke normen en waarden van onze samenleving worden gerespecteerd.
Wij als Commissie denken dat de onderhandelingen over de diensten zowel in het belang zijn van de geïndustrialiseerde landen als van de ontwikkelingslanden, en wel om meerdere redenen. Om te beginnen kunnen we over het algemeen geen onderscheid meer maken tussen de handel in goederen en de handel in diensten. Als een economie geen toegang heeft tot de hoogwaardige systemen voor verzekeringen, financieringen, boekhoudkundige diensten, telecommunicatie, transport en distributie, kan zij tegenwoordig niet meer concurreren. Dit geldt zowel voor de geïndustrialiseerde als voor de ontwikkelingslanden. Bovendien heeft de Europese Unie veel te winnen bij deze onderhandelingen. De dienstensector is de meest dynamische in de Europese economie. Deze sector neemt tweederde van het bruto binnenlands product en van de werkgelegenheid voor zijn rekening. De diensten zijn ten slotte vaak de achilleshiel van veel ontwikkelingslanden. Hun exportcapaciteit is beperkt door de lage productiviteit en het gebrek aan concurrentie in hun dienstensectoren. Het merendeel van deze landen is zich overigens hiervan terdege bewust. Dat blijkt uit het feit dat meer dan de helft van de verzoeken die de Unie heeft ontvangen met betrekking tot de liberalisering van de handel in diensten juist afkomstig is van ontwikkelingslanden: Kenia, India, Mali, Gambia, Egypte, Mauritius, Brazilië, om slechts enkele te noemen.
Zijn dit nu argumenten voor een complete liberalisering, zelfs voor een deregulering of privatisering van de diensten? Zeker niet. De handel in veel diensten is terecht streng gereguleerd en wanneer men de handel in diensten wil bevorderen, moet men rekening houden met deze regels, die door de bevoegde autoriteiten worden vastgesteld. Daarom heeft de Unie er naar onze mening goed aan gedaan de WTO te kiezen als belangrijkste instrument om de dienstenmarkten te liberaliseren. In tegenstelling tot een dikwijls verkondigde mening garanderen multilaterale onderhandelingen meer transparantie en een positievere houding bij de staten. Ze worden gevoerd op basis van duidelijke regels, die alle bij de onderhandelingen betrokken partijen kennen en hebben aanvaard. Als de Wereldhandelsorganisatie er niet zou zijn, zouden de onderhandelingen over de diensten volledig bilateraal worden gevoerd, zonder gemeenschappelijke spelregels. Dan zou er zonder twijfel meer druk worden uitgeoefend op de ontwikkelingslanden. Zo bezien vormt een multilaterale organisatie als de WTO een nuttige en noodzakelijke waarborg tegen ongebreidelde liberalisering.
Dit is het kader waarbinnen de onderhandelingen plaatsvinden. Nu wil ik u de belangrijkste uitgangspunten ervan in herinnering brengen, zodat we dit debat kunnen voeren op basis van duidelijke, nauwkeurige feiten.
Het eerste uitgangspunt is dat de onderhandelingen betrekking hebben op de handel in diensten, en niet op de wijze waarop deze in de verschillende landen is gereglementeerd. De staten blijven volledig bevoegd om de regels in te voeren die zij willen, en het beheer over de diensten toe te vertrouwen aan staats- of particuliere bedrijven. De onderhandelingen binnen de WTO hebben direct noch indirect iets te maken met beslissingen over privatisering die staten kunnen nemen.
Het tweede uitgangspunt is dat elk land vrij is om te bepalen welke sectoren het wil openen voor de internationale concurrentie en welke het gesloten wil houden. Ik wil eraan herinneren dat de WTO besluiten neemt op basis van consensus, waarbij elke staat één stem heeft. Een overeenkomst is alleen mogelijk wanneer met name de ontwikkelingslanden zich erbij aansluiten. De meest ontwikkelde, zoals China, India en Brazilië, weten hun mening uitstekend tot uitdrukking te brengen.
Het derde uitgangspunt is dat er geen sprake is van sectorale wederkerigheid bij de onderhandelingen. De Verenigde Staten kunnen bijvoorbeeld zonder meer besluiten de onderwijssector te liberaliseren zonder dat andere staten worden verplicht dit ook te doen.
Het vierde uitgangspunt is dat er niet wordt gesproken over de overheidsdiensten. De algemene overeenkomst inzake de handel in diensten heeft geen betrekking op diensten die noch op commerciële basis noch in een concurrentiestrijd met andere aanbieders worden geleverd. Pas wanneer een staat besluit zijn openbare diensten te onderwerpen aan de marktwerking, worden ze onderworpen aan de regels van de markt en kan erover worden onderhandeld.
Het vijfde en laatste uitgangspunt is dat ieder land vrij is te kiezen uit verschillende formules wanneer het gaat om diensten die van groot algemeen belang zijn - onderwijs, gezondheidszorg, cultuur, water, energie, openbaar vervoer. Het kan die dienst organiseren als een openbaar of particulier monopolie. Het kan enerzijds de dienstenmarkt openstellen voor concurrerende aanbieders en anderzijds de toegang tot nationale ondernemingen beperken. Ook kan een land bijvoorbeeld de dienstenmarkt liberaliseren voor binnen- en buitenlandse aanbieders, maar zonder een multilaterale verbintenis aan te gaan in het kader van de Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten. Tot slot kan een land bijvoorbeeld in het kader van de GATS-overeenkomst verbintenissen aangaan wat betreft het recht van buitenlandse ondernemingen om naast binnenlandse aanbieders diensten te leveren, maar er daarbij voor kiezen hen al dan niet op dezelfde manier te behandelen als de binnenlandse aanbieders. In ieder geval geldt na een overeengekomen liberalisering alleen het non-discriminatiebeginsel. Er wordt geenszins afstand gedaan van de bevoegdheid tot regulering.
De Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten heeft dus geen betrekking op de definitie van de taken van openbare diensten, hun organisatie of financiering. In dit opzicht blijven de lidstaten van de WTO volkomen vrij. Naar onze mening vormen deze beschermingswallen de beste garantie dat Europa zijn eigen model voor diensten van algemeen belang kan blijven ontwikkelen en tegelijkertijd kan profiteren van de voordelen die liberalisering van de handel in diensten biedt. Op deze wijze wordt het Europese model beter beschermd dan wanneer de GATS-overeenkomst niet wordt toegepast op de diensten van algemeen belang, een denkbeeld waarover ik vaak in discussie heb moeten treden. Naar mijn mening zou dit contraproductief werken. Het zou namelijk leiden tot het opstellen van een uitvoerige en multilaterale lijst van diensten die worden beschouwd als diensten van algemeen belang. En dit zou weer aanleiding geven tot een multilateraal debat over de vraag welke diensten op die lijst moeten komen - iets waarover iedere WTO-lidstaat een andere mening zou kunnen hebben. Volgens mij zouden wij het risico lopen dat de lijst uiteindelijk beperkter zou worden dan de Unie zelf zou wensen.
Ik wil nu ingaan op de onderhandelingen zelf. Welke doelen hebben we? We willen een aantal hindernissen uit de weg ruimen of verminderen die de toegang bemoeilijken tot sectoren waar de Unie beschikt over ondernemingen van wereldfaam: telecommunicatie, zakelijke dienstverlening, diensten van deskundigen, financiële diensten, bouw, distributie, vervoer, energie en toerisme. De Unie moet met een substantieel aanbod komen, wil zij die offensieve doelen verwezenlijken.
Wat wij vragen en aanbieden is natuurlijk niet uit de lucht komen vallen. De basis voor onze onderhandelingen wordt gevormd door de politieke richtsnoeren die in december 2000 zijn geformuleerd na overleg met de andere Europese instellingen, de Raad en het Parlement, en die zijn vertaald naar concrete onderhandelingsstukken. De stukken waarin onze benadering van de onderhandelingen wordt uiteengezet, zijn sindsdien op grote schaal toegankelijk gemaakt voor het grote publiek, met name via onze internetsite.
De verzoeken die wij afgelopen juli hebben ingediend bij onze partners binnen de WTO betreffen enkele sectoren die openbaar zijn gemaakt. Ik kom daar later wellicht nog op terug. Ik wil erop wijzen dat we met deze verzoeken noch de openbare diensten willen ontmantelen noch de staatsondernemingen willen privatiseren. De Unie heeft bij geen enkel land een verzoek ingediend ten aanzien van de gezondheidszorg of de audiovisuele diensten. Alleen de Verenigde Staten hebben van ons een verzoek ontvangen dat betrekking heeft op het particulier hoger onderwijs.
Welke aanbiedingen hebben wij gedaan? Begin februari hebben wij als Commissie in dat verband een voorstel voorgelegd aan de Raad en aan het Parlement. We hebben geprobeerd tegemoet te komen aan de verzoeken van de geïndustrialiseerde en de ontwikkelingslanden, met de nadruk op de verzoeken die we hebben ontvangen van de ontwikkelingslanden. Wat de sectoren betreft, stellen we voor tegemoet te komen aan de verzoeken die wij hebben ontvangen ten aanzien van de financiële diensten, diensten op het gebied van informatietechnologie, telecommunicatie, vervoer, distributie, posterijen en koeriers, diensten van deskundigen en toerisme. Daarbij zouden wij met name willen voorstellen de verbintenissen van de Unie ten aanzien van het verkeer van personen die tijdelijk in een lidstaat verblijven, te verbeteren. Dit aanbod is zo geformuleerd dat de openbare diensten binnen de Unie volledig worden beschermd; ik zal hier zo dadelijk nog op terugkomen. Op het gebied van het onderwijs en de gezondheidszorg is geen enkele nieuwe verbintenis voorgesteld en ook ten aanzien van de audiovisuele dienstverlening zijn wij niet van plan verbintenissen aan te gaan. Mijn collega Viviane Reding en ik zullen hierop terugkomen.
Bij de voorbereidingen heeft de Commissie op grote schaal gebruik gemaakt van de resultaten van een opiniepeiling die aan het einde van de afgelopen herfst is gehouden. Ik wil erop wijzen dat de details van het door ons voorgestelde aanbod nu nog vertrouwelijk zijn. Hierdoor beschikken de lidstaten over de nodige onderhandelingsruimte en kunnen degenen onder u die toegang hebben tot de details, eraan werken. Ik ben me er terdege van bewust dat u - in ieder geval enkelen onder u - er niet gelukkig mee bent dat u niet over de volledige tekst beschikt. Daarom hebben we alles in het werk gesteld om in onze bijdrage aan het debat het Parlement zo goed mogelijk te informeren. Dat blijkt wel uit de vergadering van vandaag en uit mijn aanwezigheid tijdens vergaderingen van de commissie waaraan ik verslag uitbreng.
Wat de transparantie betreft wil ik tot slot nog het volgende zeggen: ik heb besloten al onze voorstellen te publiceren zodra deze volledig zijn uitgewerkt. De Europese Unie is het eerste lid van de Wereldhandelsorganisatie dat deze weg bewandelt. Ik heb dit gedaan om tegemoet te komen aan verzoeken, waarvan overigens een aanzienlijk deel afkomstig is van dit Parlement. Mijn besluit heeft echter geen betrekking op de verzoeken die gericht zijn aan derde landen. Wanneer ik die verzoeken zou publiceren, zouden sommige van onze onderhandelingspartners dat immers als een poging opvatten hen onder druk te zetten. Dat zou niet goed zijn voor onze onderhandelingspositie.
Ik wil kort ingaan op twee sectoren waarvoor het huidige voorstel geen aanbod bevat. Ten aanzien van de dienstverlening in de energiesector stellen wij in dit stadium geen uitbreiding van onze verbintenissen voor. Wij wachten de afronding af van de lopende werkzaamheden in de WTO omtrent de classificatie van de dienstverlening in de energiesector in het kader van de Overeenkomst inzake de diensten.
Ook wat betreft de handel in diensten op het gebied van waterwinning, -zuivering en -distributie is op dit moment een verbintenis onzes inziens niet wenselijk. We hebben slechts één verzoek ontvangen met betrekking tot die sector. Bovendien willen we met onze partners binnen de WTO precies vastleggen wat in deze sector onder dienstverlening valt. Op dit gebied hebben we grote offensieve belangen, zoals sommige lidstaten ons reeds hebben laten weten.
Voordat ik inga op de culturele diversiteit en de audiovisuele sector, wil ik benadrukken dat we ons thans in het aanbodstadium bevinden. De onderhandelingen zijn pas begonnen. Ons aanbod tot liberalisering wordt vanzelfsprekend pas omgezet in verbintenissen wanneer anderen in de loop van de onderhandelingen bereid blijken te zijn om ook de toegang tot hun dienstenmarkt te verbeteren voor onze Europese ondernemingen.
Tot slot wil ik ingaan op de handel in culturele en audiovisuele diensten en op de culturele diversiteit. De cultuur, met name de audiovisuele sector, is niet uitgesloten van de Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten. Aan het einde van de Uruguay-ronde had de Unie haar bewegingsvrijheid voor nu en de toekomst volledig behouden door geen enkele verbintenis aan te gaan wat betreft de toegang tot de markt of de nationale behandeling in deze sector. Bovendien hebben wij vastgehouden aan een lange lijst met vrijstellingen van het meestbegunstigingsbeginsel. Hierdoor kunnen wij onderscheid maken tussen niet-lidstaten ten aanzien van de behandeling die wij binnen de Unie geven aan hun audiovisuele werken. Die speelruimte werd vroeger 'culturele uitzondering? genoemd en is intussen omgedoopt in 'behoud van de culturele diversiteit?.
Voor de lopende onderhandelingen heeft de Commissie het mandaat gekregen om vast te houden aan de politieke verzoeken tot handhaving en bevordering van de culturele diversiteit. Wij houden ons vanzelfsprekend volledig aan dat mandaat en stellen tijdens deze onderhandelingen geen verbintenis voor op het gebied van de audiovisuele diensten. De bevordering van de culturele diversiteit is opgenomen in het EG-verdrag en maakt daarom vanzelfsprekend deel uit van ons handelsbeleid. Sommige lidstaten van de WTO, zoals de Verenigde Staten, Brazilië en Japan, hebben reeds hun verwachtingen voor de audiovisuele sector uitgesproken. Andere, zoals India, hebben eveneens offensieve belangen aangekondigd, zonder echter specifieke verzoeken in te dienen. Het is duidelijk dat de geïndustrialiseerde en de ontwikkelingslanden wederzijdse belangen hebben. Wij moeten ons er terdege van bewust zijn - en dit is het standpunt dat mevrouw Reding en ik hier vandaag innemen - dat de bevordering van de culturele diversiteit niet beperkt mag blijven tot bescherming door iedere lidstaat van zijn nationale industrie. We mogen geen nieuw verkapt protectionisme invoeren, want dat komt niet overtuigend over. Volgens ons kunnen wij met name de ontwikkelingslanden beter overtuigen van de legitimiteit van onze argumenten als wij laten zien dat we werkelijk openstaan voor diversiteit. Uit dat standpunt gezien moeten we deze kwestie offensief benaderen. Ik ben belast met de defensieve benadering van deze kwestie. Mijn collega Viviane Reding is belast met de offensieve benadering. Zij zal u nu informeren over de stand van zaken.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, zoals u weet heeft de Europese Unie zich altijd hard gemaakt voor culturele verscheidenheid. Wij zijn hiertoe ook verplicht krachtens artikel 151 van het verdrag. Wij willen de volkeren verenigen en niet slechts een vrijhandelszone creëren. Dat betekent dat het respect voor culturele en taalkundige verscheidenheid binnen de Unie een fundamenteel principe is dat wij bij internationaal handelsoverleg moeten verdedigen, zoals mijn collega de heer Lamy net aangaf. Daarnaast dient dit beginsel ook via een actief, een proactief beleid ons cultuurbeleid te sturen.
Ook op internationaal niveau stelt de Unie zich ten doel deze verscheidenheid te behouden en te bevorderen. Alleen op basis van respect kan een wereldwijde interculturele dialoog en uitwisseling plaatsvinden. De Unie is dus een hoofdrolspeler in dit door de volkeren gesteunde proces van gestuurde mondialisering. Het Europese culturele project is onverenigbaar met een vorm van mondialisering waarbij de verschillen in nationale, regionale of locale identiteit worden weggepoetst en de culturele en taalkundige verscheidenheid in het gedrang komt. Uit de internationaal gevoerde discussie over culturele verscheidenheid blijkt overigens overduidelijk dat Europa hierin niet alleen staat. Wij hebben bondgenoten.
De respons van de Commissie en de Europese Unie betreffende de culturele verscheidenheid wordt via drie hoofdlijnen tot uitdrukking gebracht. Ten eerste, zoals Pascal Lamy al zei, doet de Unie bij de WTO duidelijk geen enkel bod om de audiovisuele en culturele diensten te liberaliseren opdat de nationale en communautaire instrumenten die nodig zijn om de culturele verscheidenheid te ondersteunen, inzetbaar blijven. Ten tweede bevorderen wij uitwisselingsprogramma's die, wereldwijd, de culturele verscheidenheid schragen, in het bijzonder aan de hand van het samenwerkingsbeleid. Het lijkt mij van het grootste belang dat wij de rol van de Unie in de culturele samenwerking met derde landen verder uitbouwen, want de Unie is een van de grootste bruggenbouwers tussen Noord en Zuid. Ten derde wil de Unie actief deelnemen aan de internationale discussies over culturele verscheidenheid.
Dames en heren, ik ben persoonlijk overtuigd van de noodzaak en het nut van een dergelijk beraad aangezien er aan de mondialisering een aantal haken en ogen zitten die niet alleen door de liberalisering van het handelsverkeer kunnen worden opgelost. Het is dus belangrijk dat wij bij de internationale instanties, zoals de Unesco, een lans breken voor de culturele verscheidenheid. De Commissie heeft zich tot nog toe niet uitgelaten over de inhoud en de vorm van een eventueel internationaal instrument voor culturele verscheidenheid maar ik kan u wel zeggen dat de Commissie daar waar de gesprekken worden gevoerd, haar stem zeker laat horen. Ik ben overigens blij dat het Griekse voorzitterschap de discussie over culturele verscheidenheid op communautair niveau wil aanzwengelen en van plan is om tijdens de informele Raad 'Cultuur?, eind mei, ook de internationale normatieve aspecten de revue te laten passeren. Mijn bijdrage zal er onder andere uit bestaan dat ik de ministers voorlicht over wat er gaande is bij de Unesco om op die manier de onderlinge discussie over dit onderwerp te stimuleren.
Dan het onderwijs. U moet vooral weten dat de GATS geen bedreiging vormt voor de overheidsdiensten. Ten eerste bevat het akkoord een algemene bepaling waarin een groot aantal diensten, namelijk de diensten die noch commercieel, noch concurrerend zijn, wordt gevrijwaard. Ten tweede kunnen de lidstaten zelfs voor die diensten die niet onder deze uitzondering vallen, zeer gedetailleerd aangeven, de bottom up approach, voor welke sectoren of subsectoren zij ofwel hun markt openstellen ofwel de nationale aanpak laten gelden. Ten derde kunnen zij bovenop deze bottom up approach nog extra beperkingen opleggen in het kader van hun nationale wetgeving. Ten vierde behouden de landen, tot slot, expliciet het recht om reglementaire, wetgevende of andere bepalingen in te stellen voor de toegang tot kwaliteitsdiensten tegen een redelijke prijs. Dit betreft de verplichtingen aangaande universele-dienstverlening.
Laten wij bij wijze van voorbeeld het onderwijs nemen, iets waar u en wij veel belang aan hechten. De door de Gemeenschap en haar lidstaten - in de Uruguay-ronde - aangegane verplichtingen hebben alleen betrekking op particulier gefinancierd onderwijs. Het staatsonderwijs valt hier geheel buiten en het doel van de regeling is om, voor zover en uitsluitend voor zover er een particuliere-dienstenmarkt in een land bestaat, burgers uit partnerlanden eenzelfde toegang tot die markt te garanderen als de ingezetenen van het betrokken land. En zelfs voor die particuliere sector hebben de lidstaten de inhoud kunnen specificeren door een hele reeks voorwaarden te stellen zij al toepassen en die ook van kracht zullen blijven. Zo bepaalt het ene land dat de docenten ingezetenen moeten zijn, het andere land hanteert die voorwaarde voor de leden van het dagelijks bestuur terwijl land nummer drie niet-ingezetenen verplicht toestemming te vragen aan het ministerie alvorens een onderwijsinstelling te mogen openen.
Wat de huidige onderhandelingsronde betreft, de Doha-ronde, zijn wij geenszins van plan deze onderwijsregeling open te breken om delen van het staatsonderwijs hierin onder te brengen. Het onderwijsstelsel van de overheden blijft dus ongewijzigd. Wij hebben ons gebogen over de verzoeken van de verschillende landen om de regeling voor particuliere diensten op het gebied van onderwijs te herzien. Na overleg met de lidstaten en de betrokken sectoren zijn wij tot de slotsom gekomen dat het ook voor dit marktsegment niet wenselijk is de toegang tot de communautaire markt verder te verruimen.
Dames en heren, ik denk dat het een duidelijk en precies standpunt is. Toch wil ik er nog iets aan toevoegen. Hoewel wij de toegang, zoals toegelicht, dus niet verruimen, kunnen er wel meer studenten uit derde landen bij ons terecht dankzij het project 'Erasmus World'. Enerzijds beschermen wij het Europese systeem binnen Europa maar anderzijds is dat Europees systeem toegankelijk voor studenten uit de hele wereld.

Van Velzen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, collega's, vandaag bespreken we de aanbiedingen van de Europese Commissie met betrekking tot de GATS en dat zijn heel belangrijke aanbiedingen, want we moeten voor ogen houden dat de dienstensector in de Europese Unie een sleutelsector is voor onze economie. Terecht wees de commissaris erop dat dit de meest dynamische sector is. De Europese Unie is ook één van de grootste exporteurs van diensten in de wereld, zodat er ook een groot eigenbelang is. Wij moeten toegang verlenen tot de markten van diensten. Niet alleen vanwege ons eigen belang, maar ook vanwege het belang van de ontwikkelingslanden. De Doha-WTO-ronde is tenslotte gericht op de ontwikkelingsagenda. Ik denk dat we de concrete resultaten ook moeten zien in het licht van de economieën van de ontwikkelingslanden en ik vind het dus heel positief dat 50% van de verzoeken afkomstig is uit de ontwikkelingslanden.
De ervaring in de EU leert ook dat liberalisering van diensten, zowel in de energie en in de telecomsector als in de financiële-dienstverleningssector, mits gepaard gaand met goed vast te stellen regels en waarborgen voor de burgers, in principe een beter functionerende markt van diensten oplevert, met betere kwaliteit, een groter aanbod en meer prijzen. Ik vind dus dat de Commissie wat dat betreft erg veel hangt op het concept van algemene diensten en ik zou haar willen oproepen om meer te gaan kijken naar de zogenaamde openbare-dienstverleningsverplichtingen die ook geleverd kunnen worden door private dienstverleners in plaats van alleen de overheidssector.
Het aanbod van de Commissie om de gezondheidssector, de sociale sector, en de onderwijssector uit te sluiten van een aanbieding kan mijn fractie steunen, maar ik wil nog graag verduidelijkt zien hoe het staat met de universiteiten. De commissaris noemt het Erasmus-project, maar betekent dit dat alleen individuele lidstaten op dat punt een aanbieding kunnen doen en dat er op het gebied van universiteiten in de hele EU niets gebeurt? De reden om voor de audiovisuele sector geen nieuw voorstel te doen, is op overtuigende wijze door commissaris Reding gegeven. Ik hoef daar niet verder op in te gaan.
Ik wil wel nog iets zeggen over de computer-related services. We moeten er natuurlijk aan de ene kant voor zorgen dat er niet een geweldige braindrain in de richting van het Westen op gang komt vanuit landen zoals India. Ook wij moeten voor onze eigen opleidingen zorgen. Anderzijds moeten we ook vermijden dat er binnen de Europese Unie onder andere voorwaarden wordt gewerkt, want dat zou leiden tot sociale dumping. Ik denk dus dat het erom gaat een goede balans te vinden en sinds 11 september zullen we natuurlijk ook naar de veiligheidsaspecten kijken.
Dat wij milieu er meer bij gaan betrekken is natuurlijk heel goed. Duurzaamheid is niet alleen iets van het Westen, duurzaamheid is iets voor de hele wereld. En ik denk dus dat het ook ten goede moet komen aan ontwikkelingslanden. Om de waterzuivering en de distributie voorlopig uit te sluiten, lijkt mij wijs beleid. GATS raakt direct de belangen van veel EU-burgers en ik waardeer de inspanningen van commissaris Lamy om de communicatie te vergroten en meer informatie te geven. Dat is nog steeds een zaak van ambassadeurs, van gesloten deuren, van gebrek aan transparantie en ik vind dat er op dat punt een veel sterkere, parlementaire vertegenwoordiging moet komen. Met het oog op Cancun hoop ik dus ook dat de commissaris met nieuwe voorstellen zal komen om dat proces nog doorzichtiger te maken.
Mijnheer de Voorzitter, we kunnen ook niet om de actualiteit heen en Irak brengt ons natuurlijk in een situatie waarin de wereldgemeenschap tot op het bot toe verdeeld is. Hoe kunnen we nu vermijden dat de kwestie-Irak tot grote handelsconflicten leidt tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten die misschien de resultaten van Cancun kunnen blokkeren? Ik zou de commissaris willen vragen welke initiatieven zij op dit terrein heeft genomen en wat de resultaten ervan zijn. In dat kader zijn er natuurlijk twee essentiële problemen met de Verenigde Staten niet opgelost. Aan de ene kant de zogenaamde FSC-regeling, de gunstige belastingwetgeving voor de Amerikaanse exporteurs, die dankzij de WTO-uitspraak op de helling moet en aan de andere kant de alarmerende berichten dat er een Amerikaans wetsvoorstel komt dat fiscale voordelen voor dochters van niet-Amerikaanse bedrijven beperkt. Ik zou de commissaris willen vragen hoe het ermee staat. Kunnen wij zoiets verwachten van Amerikaanse zijde?
Dan is er natuurlijk ook de druk op ons om akkoord te gaan met de Amerikaanse voorstellen inzake genetisch gemodificeerd voedsel. Ik denk dat er veel aan gelegen is om op dat punt orde op zaken te stellen en te horen wat er aan de gang is. Commissaris Lamy spreekt in een interview in de The Wall Street Journal over het gegeven dat het jaar 2003 het jaar wordt voor het naleven van de WTO. Wat bedoelt hij daarmee en wat kunnen wij verwachten op dit terrein?

McNally (PSE).
Commissaris, sinds uw benoeming heeft u de goede gewoonte gehad met het Europees Parlement te overleggen en het te informeren, waarvoor wij u dankbaar zijn. Ook zijn we u erkentelijk voor uw steun voor de noodzakelijke aanpassingen van het Verdrag die ons de bevoegdheden geven die wij nodig hebben op het gebied van de handel.
Net zoals u naar ons luistert, moeten wij luisteren naar degenen die ons hebben gekozen. U weet net zo goed als wij dat er oprechte en wijdverbreide zorgen bestaan over GATS. U heeft een aantal daarvan al genoemd: transparantie, het gevoel dat er in het geheim allerlei dingen plaatsvinden die het daglicht niet kunnen verdragen; de bezorgdheid over bedreigingen voor de werkgelegenheid in de EU, die waarschijnlijk ten grondslag ligt aan de demonstratie van de havenarbeiders van vandaag; bedreigingen voor openbare diensten, waar vooral ontwikkelingslanden direct mee te maken krijgen; bedreigingen van de verantwoordelijkheid van de lidstaten. En dan bestaan er ook nog veel zorgen op het culturele vlak, waar anderen het nog over zullen hebben. Aan de andere kant zijn de Europese burgers zich ervan bewust - zestig procent of meer van hen werkt immers in de dienstensector - dat een grootschalige handel in diensten mogelijkheden oplevert voor bedrijven in de EU. Ze worden dus inderdaad geconfronteerd met tegenstrijdige belangen, zoals u zojuist hebt aangegeven.
De ontwikkelingslanden hebben de GATS-overeenkomst niet in zijn totaliteit afgewezen. Dat neemt niet weg dat de gevolgen van het openstellen van de dienstenmarkten uitvoerig moeten worden bestudeerd om tegemoet te komen aan de zorgen over de openbare diensten, de reglementering en de reikwijdte. Ook moet rekening gehouden worden met het feit dat ontwikkelingslanden niet beschikken over het bestuurlijke apparaat dat noodzakelijk is voor het openstellen van hun dienstenmarkten. Ik vind dat in onze resolutie vooral de nadruk moet liggen op het bestuderen van de gevolgen. Voor we hiermee verdergaan moeten we toch weten - en niet in grote lijnen, maar na een gedetailleerde en allesomvattende beoordeling te hebben gemaakt - waar we eigenlijk precies aan beginnen.

Clegg (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het vreemde aan het EU-standpunt over de GATS is dat het bijzonder defensief is geworden. Het is niet defensief ten opzichte van mensen buiten Europa, maar wel in een intern debat, waarin de Commissie en misschien zelfs de EU in het algemeen, zich verdedigend opstelt tegenover actiegroepen binnen de Europese Unie, die om een aantal goede en een hoop slechte redenen hebben besloten kritiek te leveren op zowel het GATS-akkoord als het EU-standpunt.
Mijn fractie wil zich op dat punt richten. Als we in de toekomst willen voorkomen dat het handelsbeleid van de Europese Unie wordt vormgegeven - en soms op arbitraire wijze wordt vormgegeven - door de pers en specifieke actiegroepen, dan moeten we bepaalde parlementaire voorrechten opnieuw opeisen op dit terrein, zodat het debat in alle openheid kan plaatsvinden en er op passende wijze verantwoording wordt afgelegd. Daarom dringen we er bij onze collega's van andere fracties op aan dat zij hun steun uitspreken voor het vergroten van de transparantie van deze onderhandelingen. Maar bovendien vragen we hun, zoals mevrouw McNally al heeft gezegd, om steun bij het opvullen van het huidige vacuüm in de Conventie en bij het uitbreiden van het instemmingsrecht van het Parlement met betrekking tot toekomstige GATS- en WTO-verdragen.

Fraisse (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek hier namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport en ik wil even ingaan op wat commissaris Lamy zojuist heeft gezegd. Hij zei dat hij verantwoordelijk is voor defensieve maatregelen en mevrouw Reding voor offensieve maatregelen. Maar ik meen me toch te herinneren dat uw mandaat voor Seattle uit 1999 niet alleen ging over het behoud maar ook over de bevordering van culturele verscheidenheid. Ik dank u voor uw inspanningen op het gebied van het behoud maar wat de bevordering betreft ben ik verbaasd dat uiteindelijk alleen de audiovisuele diensten zijn overgebleven. Hoe zit het in deze context met de sport en de culturele en recreatieve diensten? Dat is mijn eerste vraag.
Mijn tweede vraag is gericht aan commissaris Reding. Aangezien u volgens uw buurman commissaris Lamy over de offensieve maatregelen gaat, vraag ik u hoe het nu zit met het Verdrag. Wij maken ons zorgen, wij zijn verontrust over het toekomstige Verdrag en het lot dat de cultuur daarin wordt bereid. Het Verdrag bepaalt dat culturele verscheidenheid moet worden geëerbiedigd, zoals u en iedereen zegt. Maar wij zouden die verplichting willen aanscherpen en niemand weet dat beter dan u. Wij zouden graag zien dat lid 4 van artikel 151 wordt nageleefd en in het toekomstige Verdrag opnieuw een belangrijke plaats krijgt.
Dan een andere bron van zorg die kan worden ondergebracht bij de 'aanval', hoewel mijnheer Lamy er wellicht ook enige verantwoordelijkheid voor draagt, namelijk het internationale instrument. Minder dan een maand geleden waren u beiden en ik aanwezig bij een vergadering over het instrument voor culturele verscheidenheid in Frankrijk. Ik weet dat u in dit onderwerp bent geïnteresseerd en ik dank u voor uw steun aan dit project. Maar ik vind het buitengewoon teleurstellend te moeten constateren dat het merendeel van mijn collega's in de vandaag ingediende ontwerpresoluties afstand neemt van dit internationale instrument, terwijl ditzelfde instrument toch door een vijftigtal landen wordt gesteund en door president Chirac, samen met anderen, is voorgelegd aan de Unesco. Er is door een Frans-Canadese groep een haalbaarheidsstudie uitgevoerd. Dit is een zeer belangrijk onderwerp en er is al veel werk verzet; vandaar dat het mij verbaast dat mijn collega's hier zo weinig belangstelling voor tonen.

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik doe mijn best om daar geen sinistere politieke motieven achter te zoeken.
Commissaris Lamy, u zegt dat een plenair debat zoals dit ertoe dient het Parlement volledig op de hoogte te stellen van de voortgang van de GATS-onderhandelingen. Zonder een document waarin precies staat wat van wie geëist wordt, is dit evenwel een vrijwel volkomen theoretische discussie. Als de meerderheid van de afgevaardigden zich moeten behelpen met uitgelekte informatie op websites van NGO's, dan is het wel heel treurig gesteld met de uitoefening van parlementaire controle. Ik ben blij dat u ons vanavond toespreekt, maar ik wil niettemin benadrukken dat daarmee nog geen sprake is van parlementaire controle.
U heeft duidelijk gemaakt dat u vindt dat u, als commissaris, er alles aan hebt gedaan de GATS-teksten voor ons beschikbaar te maken. U beweert dat u openhartig wilt zijn, maar dat uw speelruimte beperkt is. Als afgevaardigden doen we wat we kunnen om die ruimte voor u groter te maken, maar ik wilde u vragen wat u nu eigenlijk zelf precies doet om die speelruimte te vergroten.
In uw brief van vorig jaar oktober aan de voorzitter van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie beschuldigde u afgevaardigden ervan dat zij ten onrechte de aandacht vestigden op wat u noemde de zogenaamde ondoorzichtigheid van het besluitvormingsproces in de EU. Verder schreef u en ik citeer: 'de huidige regels inzake de toegankelijkheid stellen het Europees Parlement in staat zijn politieke controletaak volledig uit te oefenen?. Mag ik u vragen of u er nog steeds oprecht van overtuigd bent dat de huidige regels voldoen?
Nu over het mandaat. Kunt u ons zeggen waarom u het nog steeds passend vindt om in het kader van de WTO te onderhandelen op basis van een mandaat dat in 1999 is afgegeven? Het publieke bewustzijn over de gevolgen en de complexiteit van het GATS-proces is in de afgelopen jaren immers enorm toegenomen. Zou het niet beter zijn een nieuw mandaat te verkrijgen, waarin de rechten van de overheidsautoriteiten en -instellingen op alle niveaus expliciet worden vastgelegd? Dat zou er namelijk voor zorgen dat openbare diensten hun verantwoordelijkheid behouden en sociale en milieunormen niet in gevaar komen door de GATS.
Ten slotte wil ik het hebben over ontwikkeling. In het persbericht van het DG Handel, waarin de EU-voorstellen voor de GATS worden aangekondigd, staat dat die voorstellen er volledig op gericht zijn ontwikkelingslanden te helpen. Laten we even naar de cijfers kijken. De EU heeft 109 verzoeken ingediend en ontving slechts 27 verzoeken terug. Daarvan kwam maar de helft van minder ontwikkelde landen en slechts één van een minst ontwikkeld land. Laten we onszelf niet voor de gek houden met die retoriek over de allerarmsten die hiervan zouden profiteren. Deze cijfers tonen immers aan dat dit gewoon niet het geval is.

Abitbol (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, zowel wat de internationale handel als wat vraagstukken over oorlog en vrede betreft bestaat er een Europese opinie. Er is zelfs een algemene opinie en deze opinie wil niet, wil duidelijk niet dat diensten - cultuur, onderwijs, gezondheidsdiensten - in de helse machine van de Wereldhandelsorganisatie terechtkomen. Deze opinie bestaat, waarom houdt u daar dan geen rekening mee? Waarom opent u deze doos van Pandora? Welke wens - die in wezen op egoïsme gebaseerd is, het egoïsme van de Commissie - ligt daaraan ten grondslag? Iedereen weet toch dat daaruit niets anders dan de vernietiging van het Europese model kan komen, de vernietiging van een levenswijze die in anderhalve eeuw tot stand kwam, gemaakt door de landen voor hun burgers. Op deze gebieden is het niet de internationale handel die rijkdom creëert, maar de kracht van de binnenmarkten, de kracht van de burgers, de creatieve kracht van de volkeren zelf. Dus nogmaals, waarom zouden wij die doos van Pandora openen?

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb horen zeggen dat de internationale handel geen rijkdom creëert. Toch hebben twee grote Europeanen als Adam Smith en David Ricardo ons uitgelegd dat juist de internationale handel bevorderlijk is voor de rijkdom van landen, en dat is dan ook de manier waarop de Europese rijkdom is toegenomen.
Zoals commissaris Lamy al meerdere malen heeft gezegd, is verdere liberalisering van de internationale handel in diensten van cruciaal belang voor de Europese economie. Onze economie leeft vooral van diensten en is vooral exporteur van diensten. Daarom moet er naar mijn gevoel eens kritisch worden nagedacht over het feit dat de Europese Unie, zoals collega Clegg zojuist heeft gezegd, in een hoekje is gedrongen, in de verdediging zit, niet alleen op het vlak van de landbouw maar ook qua internationale verhandeling van diensten.
Door te zeggen dat de Europese Unie tot doel heeft het Europees sociaal model beter te verdedigen en te promoten, biedt de Commissie haast haar verontschuldigingen aan voor het feit dat zij de consumenten meerdere keuzemogelijkheden biedt. U hebt gezegd, mijnheer de commissaris, dat u streeft naar onderhandelingen waarin de gemeenschappelijke voorkeuren en waarden van onze samenleving worden gerespecteerd. Volgens mij kan de voorkeur van de Europese burgers het best gerespecteerd worden door ook in de audiovisuele sector de internationale handel open te leggen. Laat de Europese burgers toch zelf bepalen of de audiovisuele producten, bioscoop- of andere producten, in Europa beter zijn! Laat hen toch zelf uitmaken of de producten die zij willen in Europa moeten worden vervaardigd dan wel daarbuiten. En dan heb ik het nog niet eens over de grote verspreiding van film en muziek via internet, die een discussie dreigt aan te zwengelen die bij voorbaat achterhaald is: een discussie over de bescherming binnen audiovisuele diensten van een vermeende culturele diversiteit. Laat de burgers toch zelf kiezen, zoals ook met het onderwijs gebeurt!
Ik sluit af, mijnheer de Voorzitter, door te zeggen dat er veel te weinig wordt gedaan voor de diensten van algemeen belang, voor watervoorziening en andere nutsbedrijven. Europa toont al dat liberalisering niet onverenigbaar is met reglementering en kwaliteitsgarantie van diensten voor de burgers.

Hieronymi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, uit naam van mijn fractie en zeker ook van de hele Commissie cultuur van dit Parlement juich ik het besluit van de Commissie toe om de onderwijssector, de culturele sector en de audiovisuele sector in deze GATS-ronde niet te liberaliseren. Wij zijn uitdrukkelijk voor open grenzen in de internationale handel, maar culturele diensten onderscheiden zich nu eenmaal fundamenteel van andere diensten, zoals telecom, transport of financiën. De bijzondere rol die culturele en audiovisuele diensten voor de sociale en politieke verbondenheid van de volkeren spelen, moet daarom in het betreffende verdragsrecht veilig worden gesteld. Cultuur mag niet ondergeschikt worden gemaakt aan de regels van de markt en het handelsrecht. Wij hebben een regeling nodig die in overeenstemming is met beide sectoren. Er moet dan ook een manier te vinden zijn hoe wij in artikel 151, lid 4 van onze Europese verdragen een langdurige en duurzame garantie, een ondersteuning kunnen verwezenlijken van de culturele diversiteit voor Europa en de hele wereld.
Voor de toekomst moeten we denken aan een tweefasenplan. De eerste fase heeft de Commissie hier gepresenteerd met dit lovenswaardige voorstel de GATS niet van toepassing te laten zijn op de culturele en audiovisuele diensten. De tweede fase gaat nog een stap verder en ik wil commissaris Reding uitdrukkelijk bedanken voor het feit dat zij in dit opzicht de Europese Commissie en het Europees Parlement - en naar ik hoop ook de Raad - in de internationale beraadslagingen en werkzaamheden dienaangaande vertegenwoordigt.
Wij moeten een eigen internationale conventie opstellen, een eigen internationaal instrument om de toekomst van de culturele diversiteit veilig te stellen. De Raad van Europa, de Unesco en in het bijzonder ook de Conferentie van de Franstalige Gemeenschap hebben op dit terrein al uitstekend voorwerk geleverd.
Ik ben ervan overtuigd dat wij door een dergelijke wereldwijde verdieping van de culturele diversiteit de angsten van de mensen voor de globalisering effectief kunnen wegnemen. Tegelijkertijd kunnen wij volgens mij op deze manier ook de wereldwijde interculturele dialoog versterken en bevorderen. En wij realiseren ons in tijden als deze maar al te goed hoezeer wij dit nodig hebben.
Désir (PSE).
Commissaris Reding, commissaris Lamy, zoals u heeft gemerkt hebben de onderhandelingen over de GATS de gemoederen in de lidstaten verhit, iets wat in veel opzichten doet denken aan wat er gebeurde rondom het multilateraal akkoord inzake investeringen, het MAI. De GATS bevat overigens ook bepalingen over investeringen. Wat men bovenal vreest, is dat het uiteindelijke resultaat niet alleen de handelsregels beïnvloedt maar ook gevolgen heeft voor de interne regels van de bij de WTO aangesloten landen. Wanneer bijvoorbeeld wordt gesproken over de watervoorraden of de post, niet het grensoverschrijdend postverkeer maar de interne organisatie van de postsector, dan overschrijdt dat het kader van de internationale handel. Zowel bij dit akkoord als bij de TRIPs-overeenkomst over intellectueel eigendom rijst dan ook de vraag of de handelsorganisatie hiermee niet buiten haar boekje gaat.
Het probleem bij dit akkoord is dat in wezen alles wordt gelijkgesteld: bankdiensten, verzekeringsdiensten, maar ook waterbeheer, energie, post, onderwijs en gezondheidsdiensten. De Europese insteek zal er uiteindelijk toe leiden dat er wel een onderscheid wordt gemaakt en dat bepaalde sectoren niet onder de WTO en haar arbitrage-instantie zullen vallen.
Mijn eerste punt betreft de bescherming van de Europese overheidsdiensten en wordt ingegeven door het feit dat er de afgelopen maanden een gevaarlijke verschuiving heeft plaatsgevonden. In eerste instantie verklaarde de Commissie dat de Europese openbare diensten niet onder de liberalisering zouden vallen. Vervolgens werd gezegd dat er geen liberaliseringsaanbod zou worden gedaan voor de gezondheidsdiensten, het onderwijs en de audiovisuele diensten. Maar de Europese diensten, de openbare diensten, bestrijken een veel groter gebied. En wij merken dat er wel degelijk wordt onderhandeld over de post en dat, afhankelijk van verduidelijking en classificering in de WTO, energie en waterbeheer misschien eenzelfde lot wacht. Wij eisen dus van de Commissie dat zij zegt waar het op staat en alle Europese openbare diensten uitsluit van liberalisering. Deze diensten vallen nu eenmaal onder de bevoegdheid van de lidstaten, de Raad en het Europees Parlement en niet onder die van de handelsorganisatie.
Tweede punt: er is geen automatische wederkerigheid maar er moet wel een samenhang zijn. De Unie kan niet verwachten dat andere landen, op haar verzoek, de openbare diensten liberaliseren terwijl zij zelf de dans ontspringt. Nu hebben wij bijvoorbeeld al aan landen als Tanzania, Mozambique en Bangladesh gevraagd om het water te liberaliseren. Ik denk niet dat wij een dergelijke druk mogen uitoefenen op ontwikkelingslanden. Wij moeten juist streven naar samenwerking. Via samenwerking moeten wij ervoor zorgen dat de investeringen in de juiste sectoren terecht komen, maar daarbij is het altijd aan de betrokken landen zelf om te bepalen welke milieuregels, sociale maatregelen, enzovoort, zij opleggen aan buitenlandse investeerders.
Ten derde, en hiermee sluit ik af, denk ik dat uw opmerking, mijnheer Lamy, over uitsluiting via een herziening van artikel 1, lid 3 van het akkoord, niet klopt. Wij hoeven alleen maar de alinea te wijzigen waarin de definitie van overheidsdiensten wordt beperkt tot niet-commerciële en niet-concurrerende diensten en te vermelden dat het de bij de WTO aangesloten landen vrij staat om overheidsdiensten uit te sluiten van deze onderhandelingen.

De Clercq (ELDR).
De Europese Unie moet inderdaad het voortouw nemen in de Wereldhandelsorganisatieonderhandelingen over de liberalisering van de handel in diensten en de realisering van een algemeen GATS-akkoord. Deze onderhandelingen zijn zeker voor Europa meer dan cruciaal. Vooreerst is het zo dat diensten meer en meer een belangrijk onderdeel uitmaken van de wereldhandel waarvan de Europese Unie, we weten het, 24 procent vertegenwoordigt. Daarenboven is de Europese Unie vandaag de grootste importeur en de grootste exporteur van diensten ter wereld. Een andere reden om werk te maken van deze GATS-onderhandelingen is uiteraard, helaas zou ik zeggen, de aanhoudende vertraging van de economische groei. Meer dan ooit moeten wij ons dan ook concentreren op de handel in diensten en dit geldt nogmaals en in het bijzonder voor de Europese Unie, waar de diensten meer dan tweederde van het totale bruto binnenlands product uitmaken.
Toch moeten we niet alleen onderhandelingen voeren vanuit een eigen belang, maar tevens in het belang van andere landen en andere werelddelen. Liberalisering betekent dat wij ook onze grenzen beter openstellen voor diensten van derde landen en aldus bijdragen tot hun verdere ontwikkeling.

Herzog (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, heel kort. De gevolgen van de liberalisering moeten niet alleen worden bestudeerd op het niveau van de lidstaten maar ook op het niveau van de WTO en de Europese Unie. Een moratorium is geen goed idee. Bilaterale liberalisering is uiterst succesvol en de ontwikkelingslanden vragen daar vaak om. Er is vooruitgang geboekt op het vlak van de transparantie, maar de WTO ontbeert een forum en het Europees Parlement heeft slechts een beperkte, consultatieve bevoegdheid. De strijd om de bescherming van de overheidsdiensten schiet duidelijk zijn doel voorbij. De Europese Unie dreigt van binnenuit te desintegreren ten gevolge van een niet aangepast mededingingsbeleid en te vage specifieke regels. Wat Pascal Lamy aanbiedt, valt precies samen met de interne keuzes van de lidstaten en de Unie.
Wij mogen niet vergeten dat de ontwikkeling voorop staat en dat we het Zuiden voor zichzelf moeten laten spreken. Ik vraag me trouwens af of in onze verzoeken om liberalisering wel rekening gehouden wordt met de diensten van algemeen belang in deze landen en ik wijs erop dat de activiteiten van multinationals buiten schot blijven. Er bestaat natuurlijk een vreselijke asymmetrie tussen enerzijds de snelle liberalisering en anderzijds het tekort aan regionale en mondiale dienstverlening. Wanneer komt er op dit vlak een actiestrategie van de Europese Unie?

Echerer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik deel de kritiek en de bezorgdheid die hier wordt uitgesproken over bijvoorbeeld de ontbrekende parlementaire controle, het informatiebeleid dat beter kan en de transparantie. Met alle respect, mijnheer de Voorzitter, maar tussen vertrouwelijkheid enerzijds en volledige transparantie anderzijds zijn nog veel wegen die naar Rome leiden. Dit verwijt is gericht aan de lidstaten en ook aan de Commissie.
De beschikbare documenten zijn eerder een vergaarbak van interpretaties dan dat ze uitsluitsel geven over de vele hebzuchtige eisen of de mate van bereidheid tot deregulering.
Commissaris Lamy, u hebt aan het begin van dit debat in sfeervolle bewoordingen verslag uitgebracht, propaganda gemaakt voor het Europese model en het belang van de ontwikkelingslanden aangestipt. Ik zou graag zien dat het Europees Parlement in zijn resolutie meer ingaat op de ontwikkelingslanden.
Wat u echter in het begin over privatisering hebt gezegd, commissaris, hoeven wij hier niet zomaar voor lief te nemen. Hebzucht die we eenmaal hebben toegestaan, brengt immers een reeks gevolgen met zich mee. Ik wil in Brussel geen liberaliseringsdebat voeren dat via de achterdeur van de GATS naar Europa is gekomen.
Mijn collega Fraisse en Ruth Hieronymi hebben de belangrijkste dingen over kunst en cultuur, die ook mijn politieke wens zijn, al genoemd. Daarover misschien nog het volgende: u zelf hebt ons de indeling in defensief en offensief werken gegeven.
Hartelijk dank voor het verslag dat u ons vandaag hebt gepresenteerd. Nu moeten wij met dezelfde offensieve instelling de tweede fase ingaan en samen aan dit debat deelnemen met alle mogelijke actievormen die ons ter beschikking staan, zodat wij een internationaal bindend instrument kunnen creëren ter bescherming en bevordering van de culturele diversiteit.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, dit debat over het opstarten van de WTO-onderhandelingen over de handel in diensten is naar onze mening volledig scheefgetrokken. Niet alles ligt op tafel, de eerste contacten zijn buitengewoon ondoorzichtig. De Commissie beroept zich op een onderhandelingsmandaat uit 1999, vóór Seattle, dat vandaag de dag totaal achterhaald is. De nationale parlementen hebben geen open discussie gevoerd en het Europees Parlement wordt geacht zijn fiat te geven op basis van een korte verklaring van de Commissie.
Wij zijn niet a-priori tegen elke vorm van liberalisering maar wel moeten de betrokken volkeren op elk moment de teugels in handen hebben. De volkeren moeten altijd de handen vrij houden. Als wij hier de Commissie volgen, raken wij verwikkeld in slecht afgebakende onderhandelingen met als mogelijk resultaat dat de volkeren de greep verliezen op hun eigen openbare diensten en op de regels die hun maatschappijen beschermen.
Natuurlijk verzekert de Commissie ons dat de Unie geen enkel voorstel tot liberalisering zal doen voor de gezondheidsdiensten, het onderwijs en de audiovisuele diensten en dat zij zich zal inzetten voor het behoud van de culturele verscheidenheid. Maar wij kunnen geen genoegen nemen met deze verklaringen! Waarom deze sectoren en geen andere? Uit eigen ervaring weten wij maar al te goed dat bij dit soort verdragen de complexe correlaties en verborgen valstrikken pas na ondertekening zichtbaar worden.
Mijnheer de commissaris, aanstaande donderdag zullen wij in deze zaal debatteren over de door verhuizing veroorzaakte sluiting van grote bedrijven en de menselijke drama's die hieruit voortvloeien. Als wij ander menselijk leed in de toekomst willen voorkomen, moeten wij problemen sneller aanpakken. Om te beginnen moeten wij afzien van verdragen als de GATS omdat wij daarmee onze armslag beperken. Daarom verzoeken wij u om deze onderhandelingen op te schorten tot een echt openbaar en democratisch debat is gevoerd, tot alle implicaties van de GATS duidelijk in beeld zijn gebracht.
Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn steun uitspreken voor het toekomstgerichte en belangrijke project waaraan commissaris Lamy werkt.
Het belang van diensten en het openstellen van de dienstenmarkt is een kwestie die we binnenkort in onze eigen interne markt serieus gaan aanpakken. Er bestaat immers nog geen interne markt voor diensten. Ik verwacht dat er een aantal zorgen aan de orde zullen komen in de debatten van vanavond, wanneer we onze eigen markt onder de loep nemen. Toch is het alleen maar goed om de zaak in een breder perspectief te bezien. Tenslotte hebben we, zoals de heer Lamy al herhaaldelijk heeft gezegd, binnen de Europese Unie de meest geavanceerde gemeenschappelijke marktinstrumenten van alle handelsblokken ter wereld. Het is niet meer dan logisch dat we op dit terrein voorop lopen.
Een van de belangrijkste voorstellen waaraan we hier gewerkt hebben is het liberaliseren van de markt voor elektronische communicatie, oftewel het scheppen van een gezamenlijk kader voor een convergerende sector. De elektronische communicatie opent bij uitstek de weg voor een wereldwijde handel in diensten, op een schaal die nooit eerder is vertoond. Het is goed om daarop voorbereid te zijn. Liberalisering verloopt immers altijd moeizaam. Als je je conformeert aan de wetten van de vrije markt en markten openstelt, dan moet je ook rekening houden met herstructureringen; je moet er rekening mee houden dat bedrijven zullen moeten sluiten en op zoek moeten naar nieuwe mogelijkheden. We willen hier toch niet beweren dat we terug moeten naar de dagen van het protectionisme? Verre van dat! We willen juist zien hoe markten zich ontwikkelen.
Dat geldt ook voor de derde wereld. Een paar maanden geleden was ik op een belangrijke bijeenkomst in Brussel waar afgevaardigden uit derdewereldlanden spraken over elektronische communicatie en hoe zij hun infrastructuur daarvoor willen opbouwen. Ze zijn zich ervan bewust dat, zodra ze de infrastructuur hebben, er grote mogelijkheden ontstaan voor hun eigen economieën en voor de wereldwijde handel. Dat is precies wat we moeten aanmoedigen. Laten we in dezen een positieve houding aannemen. Ik verzoek u dringend, mijnheer de commissaris, om uw werk op dit terrein voort te zetten en niet te luisteren naar mensen die u ervan willen overtuigen ermee te stoppen of het te vertragen. We moeten juist doorgaan!

Prets (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, over de GATS en cultuur wordt momenteel niet alleen in de Commissie cultuur of hier in de plenaire vergadering zeer intensief gediscussieerd, maar overal waar men zich bezighoudt met kunst en cultuur. Er is namelijk grote onzekerheid ontstaan door een gebrek aan informatie en transparantie en door de bezorgdheid om een te grote invloed van marktmechanismen op de culturele en audiovisuele sector. Hoe groot de onzekerheid en het informatiegat zijn, blijkt overigens ook uit de dag van actie en protest tegen de GATS die komende donderdag in veel Europese hoofdsteden, in Rome, Parijs, Londen en ook in Wenen, wordt gehouden door scholieren, studenten en jonge vakbondsleden - een Europese dag van onderwijs en actie.
Het begrip cultuurindustrie maakt deze ontwikkeling duidelijk. Critici maken zich zorgen dat landen op dit gebied worden beschouwd als groeisectoren die onderworpen zijn aan marktmechanismen en een eigen dynamiek kunnen ontwikkelen die veel verder gaat dan oorspronkelijk bepaald is. Eén voorbeeld daarvan is het voorstel van de Verenigde Staten om de import van virtuele goederen te stimuleren en daarbij tegelijkertijd onder andere audiovisuele programma's via het internet uit te sluiten van de beschermingsclausules van de GATS, iets wat wij resoluut van de hand moeten wijzen.
Culturele diversiteit moet niet alleen worden gerespecteerd, maar ook beschermd. De gebruikelijke concurrentieregels moeten niet gelden voor de zogenaamde culturele uitzondering in de GATS-besprekingen. Deze term is echter nooit rechtsgeldig geworden. En dus zijn de vraag en de bezorgdheid gerechtvaardigd: is dat voldoende om onze waarden te behouden of hebben we niet toch een internationaal juridisch instrument nodig waarmee het recht van staten wordt erkend om hun cultuurbeleid naar eigen behoeften vast te leggen en eigen maatregelen te treffen ter ondersteuning van artistieke werken en openbare audiovisuele diensten?
Culturele diversiteit wil niet zeggen dat men zich beperkt tot de eigen landsgrenzen en industrie, maar dat men openstaat voor de diversiteit. Dit betekent dat zij overlevingskansen moet krijgen.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Plooij-van Gorsel (ELDR).
Voorzitter, collega's, commissaris, de dienstensector is verreweg de belangrijkste sector voor de Europese economie. De Europese Unie is de belangrijkste exporteur van commerciële diensten ter wereld, namelijk wereldwijd 26% van de dienstenhandel tegenover 22% voor de Verenigde Staten en 7% voor Japan. De handel in diensten neemt in de Unie dan ook ruim tweederde van het bruto buitenlands product en van de werkgelegenheid voor zijn rekening. Dus dienstenhandel overstijgt verre de handel in goederen. Verdere liberalisering komt ook de ontwikkelingslanden ten goede omdat handel in diensten de infrastructuur, zoals telecom en ook de financiële infrastructuur voor de handel in goederen bevordert. Op deze wijze draagt de GATS dan ook bij tot de Doha-ronde. In mijn visie moeten wij ons dus vierkant achter de liberalisering stellen en ons vooral niet blind staren op de uitzonderingen die sommige lidstaten wensen door te voeren. De belangrijkste sectoren zijn dienstverlening in transport, toerisme, financiën en telecom. Audiovisuele diensten vormen een relatief klein onderdeel van het aanbod. Het is dan ook onzin dat lidstaten die dat niet willen dit Parlement medebeslissing ontzeggen omdat ze bang zijn voor de aanpassing van de audiovisuele sector. Ik steun dan ook het pleidooi van mijn collega Nicholas Clegg voor aanpassing tijdens de Conventie.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, geachte leden van de Commissie, waarde afgevaardigden, overal neemt de angst toe over de golf van liberaliseringen en privatiseringen van diensten, waartoe de onderhandelingen in het kader van de algemene overeenkomst over handel en diensten, in tegenstelling tot hetgeen de commissaris beweert, zouden kunnen leiden. Er moet worden gevreesd dat het recht van de volkeren van de Europese Unie en de derde landen, met inbegrip van de ontwikkelingslanden, op toegang tot fundamentele goederen en diensten, zoals water, onderwijs, gezondheid, cultuur, energie, vervoer en telecommunicatie, in het gedrang komt. In tal van landen heeft de privatisering van diensten tot rampzalige situaties geleid. Voorbeelden hiervan zijn de vervoersector in het Verenigd Koninkrijk, de elektriciteitssector in de Verenigde Staten en in Portugal en de watervoorziening en de gezondheidszorg in veel ontwikkelingslanden.
Wij nemen derhalve met bezorgdheid kennis van de voorstellen van de Commissie, aangezien deze voorbijgaan aan het belang dat de openbare diensten op gebieden als energie, vervoer, post en telecommunicatie hebben voor de sociale samenhang, het welzijn van de volkeren en de sociale integratie. De Commissie houdt geen rekening met het grote draagvlak voor de bescherming van kwalitatief hoogstaande openbare diensten in de bevolking. Tegen deze achtergrond moet een moratorium worden afgekondigd op de liberalisering van de diensten en dient de Commissie een gedetailleerd verslag op te stellen over de te verwachten economische, sociale en ecologische gevolgen van het liberaliseringsbeleid in het kader van de WTO, zowel binnen de Europese Unie als in de ontwikkelingslanden. Het is van cruciaal belang dat de essentiële rol van de openbare diensten voor de ontwikkeling en sociale samenhang van ieder land wordt geëerbiedigd, en dat er geen voorstellen worden gepresenteerd die uitgaan van nieuwe liberaliseringen in derde landen of waarin de Europese Unie op het vlak van de openbare diensten toezeggingen doet. Tevens dient te worden gewaarborgd dat de culturele diversiteit niet alleen wordt gehandhaafd, maar ook wordt bevorderd, waarop hier al door velen is gehamerd. Tegelijkertijd is met het oog op de verdieping van de democratie, meer toezicht op de multinationals en de ontwikkeling van de minstontwikkelde landen en regio's en in het belang van de volkeren een democratisch debat vereist. De nationale parlementen evenals het Europees Parlement moeten worden geraadpleegd en bij de onderhandelingen op al deze gebieden moet de unanimiteitsregel worden toegepast. Tevens dient de rol van de Wereldhandelsorganisatie te worden verkleind en moet de Verenigde Naties ook op dit vlak een actievere rol worden toegekend.

Turmes (Verts/ALE).
Mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, ik ga het alleen hebben over de liberalisering van het waterbeheer. Mijnheer Lamy, u denkt dat meer concurrentie leidt tot goed drinkwater voor de armen. Ik bestrijd deze opvatting en ik geloof dat steeds meer collega's dat ook doen. Elke commercialisering van het water leidt automatisch, volgens de aan het systeem inherente logica, tot een stijging van het verbruik.
U zegt dat de Unie ten overstaan van de ontwikkelingslanden met geen woord rept over de liberalisering van deze grondstof. Daarmee is het probleem niet uit de wereld, want het commercialiseren van de distributie van water maakt het onmogelijk een goed waterbeheer te garanderen. En de ervaring leert ons bovendien dat het niet de armen zijn die wijzer worden van een gecommercialiseerde aanpak. Bogota, Buenos Aires en Jakarta zijn daarvan het levende bewijs. Laten wij dus de politieke moed opbrengen om water als openbaar goed te definiëren en het uit de GATS te halen.

De Sarnez (PPE/DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik vind dat deze nieuwe onderhandelingronde de culturele verscheidenheid niet in gevaar mag brengen. Zoals de Unesco het definieert, staat cultuur voor het geheel van spirituele, materiële, intellectuele en affectieve eigenschappen waardoor een samenleving of een sociale groep wordt gekenmerkt. Niet alleen de kunsten en de letteren vallen onder cultuur, maar ook de levenswijze en de grondrechten van de mens, de waardensystemen, de tradities en de geloofsovertuigingen. Het recht op cultuur is een grondrecht. Als zodanig wordt het ook genoemd in de universele verklaring van de rechten van de mens. Deze culturele verscheidenheid moet niet alleen worden beschermd maar ook gesteund en gestimuleerd. Uiteraard geldt dit niet alleen voor alle lidstaten van de Unie maar ook voor de ontwikkelingslanden, want culturele verscheidenheid behoort tot het erfgoed van de mensheid.
Om te voorkomen dat cultuur ooit beschouwd zal worden als een doodgewoon product moeten wij een nieuw juridisch kader scheppen dat ervoor zorgt dat cultuur buiten de onderhandelingen over de wereldhandel blijft. Cultuur is niet zomaar een product. De WTO kan en mag niet de plaats zijn waar over cultuur wordt gedebatteerd. Commissaris Viviane Reding heeft het kort geleden nog gezegd; wij moeten elke conceptuele discussie binnen de WTO over culturele verscheidenheid en cultuurbeleid fel van de hand wijzen, aangezien de WTO daartoe noch de bevoegdheid, noch het mandaat heeft.
Er moet dus een nieuw internationaal, bindend juridisch instrument komen waarmee de culturele verscheidenheid kan worden bevorderd en regels voor de handel in culturele diensten en goederen kunnen worden vastgelegd. Verscheidene ministers van Cultuur hebben zich vóór dit instrument uitgesproken. Zo zullen de landen in de toekomst over de noodzakelijke middelen beschikken om, in het licht van de eigen situatie, het cultuurbeleid af te stemmen op het behoud en de bevordering van culturele verscheidenheid. De Unesco is de aangewezen instantie om deze taak op zich te nemen. Ik spreek dan ook de wens uit dat dit proces zo snel mogelijk wordt voltooid.

Ettl (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, voor mij gaat het bij de GATS met de vorming van een nieuwe, internationale marktverordening voor diensten niet alleen om een nieuwe ordening van de wereldwijde arbeidsmarkt, maar ook om een nieuwe, wereldomvattende en sociale ordening die diep ingrijpt in de bestaande politieke, sociale en culturele waarden en wetgevingsstelsels van de meeste staten en die hun speelruimte aanzienlijk kan beperken. Ik doe daarom een beroep op u, commissaris, om de uitzonderingsclausule voor het verlenen van openbare diensten van algemeen belang in geen geval te laten varen.
Als meerderheidsbesluiten echter niet democratisch gelegitimeerd worden, maakt deze principiële discussie de besluitvorming in de landen - en vooral daar -dubieus. Het hoofdprobleem bij de GATS is dat alleen wordt onderhandeld over marktvoorwaarden van grensoverschrijdende diensten, maar niet over de sociale voorwaarden waaronder deze diensten worden geleverd. Indien het resultaat hetzelfde is als bij de Wereldhandelsorganisatie over de handel met goederen die gevaarlijk zijn voor het milieu, en als kinder- en slavenarbeid geen reden is om goederen de toegang tot de markt te ontzeggen, zie ik grote problemen op ons afkomen.
Zolang niet eens de belangrijkste arbeidsnormen van de Internationale Arbeidsorganisatie in de GATS zijn verankerd, zolang in het arbeidsrecht en sociaal recht in principe niet eens duidelijkheid bestaat over de basisvoorwaarden waaronder migrerende werknemers in tijdelijke dienst moeten werken, kan ik mij niet voorstellen dat er een maatschappelijke consensus in de EU wordt bereikt voor het openstellen van haar dienstenmarkten bij module. Als dat wel gebeurt, dan zal het ondanks hevige weerstand zijn.
Gebrek aan democratie is geen goede basis voor de hervorming van markten.

Graça-Moura (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, de heer Van Velzen heeft in zijn interventie de culturele aspecten en diensten op oordeelkundige wijze toegelicht, met name waar het gaat om de flexibiliteit die iedere lidstaat moet betrachten. Vooral omdat in het kader van deze problematiek ook aandacht moet worden besteed aan een ander vraagstuk, namelijk dat van de zogenoemde culturele uitzondering. Er moet worden voorkomen dat de Commissie zich ten aanzien van dit vraagstuk dat, vooral vanwege het hiermee nagestreefde doel, vrij gevoelig ligt, van de wijs laat brengen. In een open wereld waarin steeds meer waarde wordt gehecht aan de vrije uitwisseling tussen de culturen, dient de culturele verscheidenheid uiteraard te worden beschermd, gehandhaafd en bevorderd, maar dit mag niet ten koste gaan van de vrije verspreiding van waarden van precies dezelfde aard. Het wordt steeds zinlozer om, door bepaalde culturele producten als industriële producten te behandelen, beschermingsmaatregelen te treffen die tot gevolg hebben dat die producten moeilijker toegang krijgen tot bepaalde circuits, zoals bioscopen .
Televisie, video, dvd's en andere nieuwe technologieën van het digitale, on line- en internettijdperk bieden iedere kijker of consument de mogelijkheid om datgene uit te zoeken wat hem interesseert zonder dat deze consumptie op doeltreffende wijze aan banden kan worden gelegd. Ik denk niet - ik betwijfel het althans ten zeerste - dat vijftig ministers van Cultuur meer kunnen bereiken dan wat nu al vaststaat, namelijk dat ieder land dat kan doen wat het het meest geschikt acht om zijn belangen te behartigen en zijn culturele identiteit te waarborgen.
Mevrouw de Voorzitter, in het licht van deze overwegingen wil ik benadrukken dat in de punten 7, 8 en 9 van het verslag waarnaar ik verwezen heb terdege aandacht wordt besteed aan het probleem waar het gaat om het toezicht en het evenwicht en ik ben derhalve van mening dat deze punten zouden moeten worden gesteund.

Zorba (PSE).
Commissaris Reding, commissaris Lamy, ik geloof dat u zich niet zozeer druk zou moeten maken over beginselverklaringen maar veeleer over hetgeen uzelf aan het begin zei. Er is inderdaad een dynamische aanpak nodig, een aanpak die niet alleen op bescherming is afgestemd maar ook voorziet in een plan waarmee wij in de aanval kunnen gaan. Stagnatie en verdediging lopen namelijk vaak uit op een totale verdwijning van diversiteit.
Laten wij één ding toegeven: onze handelsbalans staat rood wat cultuurgoederen en audiovisuele producten betreft. Die komen namelijk van de overkant van de oceaan naar ons toe en wij zijn niet dynamisch genoeg om het tij te keren. Er is bovendien nog een ander probleem, dat ons van nog veel dichterbij raakt: onze producten leggen niet eens de weg van de ene hoek van Europa naar de andere af. Daarom geloof ik dat wij de Wereldhandelsorganisatie moeten gebruiken om ook het probleem van de interne markt te bekijken. De interne markt is voor de Europese burgers niet alleen belangrijk om economische redenen, maar ook vanwege de band met de Europese cultuur.
De producten van muziek, film en de audiovisuele sector reizen nog lang niet in de gewenste mate kriskras door Europa heen.

Rübig (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, circa twintig procent van de arbeidsplaatsen in Europa wordt veiliggesteld door de wereldhandel. Als wij grotere markten krijgen, kunnen wij dus meer verkopen en extra werkgelegenheid creëren. Als wij dan ook nog gunstiger kunnen inkopen, wordt onze concurrentiepositie beter, en dat komt overeen met de doelstelling van de Commissie om de EU binnen tien jaar naar een toppositie te loodsen.
Ik geloof dat we bij de GATS en de Wereldhandelsorganisatie vooral ook de mogelijkheden moeten benadrukken, de opengestelde markten, de welvaartsstijging, de verbeterde concurrentiepositie en ook mogelijke loonsverhogingen. Als wij markten onder een kaasstolp plaatsen, als wij een markt verstikken, leidt dat tot faillissementen en werkloosheid, en ik wil daaraan toevoegen dat deze besluiten momenteel natuurlijk voornamelijk op nationaal niveau worden genomen. Het zijn uiteraard ook partijpolitieke besluiten die hier worden genomen.
Ik ben vandaag met de trein van Wels in Oostenrijk hiernaartoe gereden, had meer dan zeven uur reistijd nodig en kwam hier veel te laat aan. Ik heb vorige week maandag een brief gestuurd van Brussel naar Oostenrijk die daar nog steeds niet is aangekomen. En als ik weer terugrijd naar Brussel, word ik eraan herinnerd dat de zuiveringsinstallatie daar ondanks het algemeen economisch belang nog altijd niet functioneert en Brussel het afvalwater momenteel ongezuiverd in zee loost. Als ik aan de universiteiten denk, waar studenten op de grond moeten zitten en waar veel professoren niet over de kennis beschikken die vandaag de dag nodig is, dan zeg ik, ja, dat zijn partijpolitieke besluiten die door de kiezers in de verschillende landen moeten worden genomen.
Wij moeten echter ook aan de toekomst denken en niet alleen de multilaterale dimensie van de Wereldhandelsorganisatie zien, maar ook bilaterale uitgangspunten vinden, in het bijzonder met de Verenigde Staten, Rusland en China. Ik geloof ook dat een parlementaire vergadering hier een enorme bijdrage zou kunnen leveren aan meer transparantie en gerechtigheid in de toekomst.

Zrihen (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, geachte collega's, dit is, denk ik, de vierde keer dat wij deze kwestie behandelen. Moeten wij daaruit de conclusie trekken dat wij dove, geborneerde idioten zijn? Nee, ik denk dat wij eindelijk moeten toegeven dat wij eenvoudigweg niet één en hetzelfde project voor onze Europese burgers willen. De GATS is dus de katalysator die het verschil in wereldbeeld blootlegt dat ten grondslag ligt aan dit debat, aan deze grootschalige mobilisering die niet alleen de gebruikelijke specialisten en besluitvormers op het gebied van de internationale handel raakt. Wij weten uit eigen ervaring - en de havenarbeiders die buiten demonstreren kunnen dat, denk ik, beamen - hoezeer sommige landen de markt willen domineren waar het productie betreft. Wij zien de strijd om het behoud van de openbare diensten dagelijks om ons heen. 
Nee, wij hebben geen vertrouwen in het door u geschetste perspectief, en ook al reageert u op onze verontrusting met de simpele verklaring dat de audiovisuele sector en de Europese openbare diensten buiten schot blijven, volgens ons blijkt uit de protesten en de reacties van groepen burgers en vakbonden dat wij in onze opvatting allerminst alleen staan.
Beschermen wij de cultuur op afdoende wijze door alleen de audiovisuele sector uit te sluiten? Nee, want er zijn sectoren die samenhangen met onderwijs en cultuur die wel eens paarden van Troje zouden kunnen blijken te zijn waarmee onze inspanningen om onderwijs en cultuur te behouden, worden gesaboteerd. Wij zeggen ja tegen het internationale instrument maar hoeveel vooruitgang is er met dat instrument geboekt? Dat zou wellicht een goede indicatie geven van uw bedoelingen. Wij moeten ook kenbaar maken dat wij heel andere indelingen en definities hanteren. U start een machine op zonder ons te kunnen vertellen wat de kwalitatieve voordelen hiervan zijn. Daardoor weten wij niet wat u hiermee in de toekomst gaat doen.

Van Lancker (PSE).
Mevrouw de commissaris, Mijnheer de commissaris, ik ben van mening dat het via GATS-watch bekend worden van zowel het aanbod als de vragen van de Europese Instellingen inzake marktliberalisering duidelijk hebben gemaakt dat er wel degelijk redenen zijn om ons in dit Europees Parlement ongerust te maken. Daarbij wil ik een tweetal opmerkingen plaatsen: ten eerste zegt u, mijnheer de commissaris, dat gezondheid, onderwijs, media, cultuur niet geliberaliseerd worden. Dat is juist, maar er zijn meer sectoren die onder diensten van algemeen belang vallen. U sluit niet uit dat energie en water geliberaliseerd worden en de sectoren post, havenarbeid en loodsdiensten zijn reeds gereed voor liberalisering. Mijn fractie wil derhalve duidelijke garanties dat de lidstaten hun diensten van algemeen belang thans op hun eigen wijze kunnen regelen en dat deze diensten niet aan de GATS worden onderworpen. Uiteraard is daarvoor geen WHO-lijst nodig, maar geldt de gewone toepassing van subsidiariteit.
Ten tweede Mijnheer de commissaris, ben ik geschokt over de onevenwichtigheid tussen de vragen van de noordelijke en de zuidelijke lidstaten ten aanzien van marktliberalisering. In ruil voor een beperkt aantal vragen, vooral ten behoeve van arbeidsmobiliteit uit de zuidelijke lidstaten, wil Europa liberalisering van een aantal sectoren, waaronder onder andere een aantal die wij niet willen liberaliseren. Ik ben van mening, Mijnheer de commissaris, dat liberalisering van water niet de juiste wijze is om de millenniumdoelstellingen te halen en om het aantal mensen dat geen toegang heeft tot water te halveren,. Daarvoor zijn hulpfondsen nodig en daarvoor is ontwikkelingssamenwerking nodig. Ik ben er overigens van overtuigd dat dit niets te maken heeft met oprechte betrokkenheid ten aanzien van de zuidelijke lidstaten maar dat dit alles te maken heeft met de belangen van de waterindustrie. Mijn fractie verzoekt dan ook niet over te gaan tot liberalisering van de sectoren, die wij niet willen liberaliseren.

De Rossa (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ons standpunt is dat we van ontwikkelingslanden niet meer mogen verwachten dan waar we zelf toe bereid zijn. We moeten ervoor zorgen dat, wanneer we zelf diensten of markten beschermen, we andere landen, die minder slagvaardig kunnen opereren in de vrije markt, er niet toe verplichten diensten op te zetten die het simpelweg niet zullen redden of die zullen veranderen in privé-monopolies in buitenlandse handen.
Verder lijkt het me de hoogste tijd dat dit Parlement eens behandeld wordt als een echt parlement en dat er dus een einde wordt gemaakt aan de geheimzinnigheid rond deze onderhandelingen. Als we ernaar streven een multinationale organisatie op Europees niveau te zijn, die rechtmatig is en kan rekenen op publieke steun, dan kunnen we niet langer methodes hanteren die erop neerkomen dat democratisch gekozen volksvertegenwoordigers op belangrijke beleidsterreinen buitenspel blijven staan. Uiteindelijk is de meest basale vorm van protectionisme het beschermen van de rechten van burgers, of ze zich nu binnen of buiten de Europese Unie bevinden.

Karlsson (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, vrijhandel is op zich iets positiefs. Het is goed voor de ontwikkeling, de democratie en de groei, die op zijn beurt de welvaart doet toenemen. Handelskwesties lokken desalniettemin altijd uitvoerige debatten uit en het is nodig dit debat te voeren.
De markt mag de taak van de politiek niet overnemen en de democratie moet gerespecteerd worden. Openheid en toegang tot documenten zijn fundamentele eisen. Geen enkel land mag gedwongen worden bepaalde beslissingen te nemen. De markt noch andere belangen mogen een land dwingen hervormingen door te voeren die niet stroken met de nationale politieke ambities.
De ontwikkelingslanden zijn erg kwetsbaar. Zij willen graag buitenlandse investeringen aantrekken en het internationaal kapitaal weet dit. Daardoor bestaat het gevaar dat de ontwikkelingslanden onder druk worden gezet en onder dwang onredelijke eisen aanvaarden. Wij moeten er ook op toezien dat de fundamentele vakbondsrechten gerespecteerd worden, dat het milieu niet verwoest wordt en de mensenrechten niet geschonden worden.

Lange (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, ik heb de indruk dat de onderhandelingen van de EU naar één kant doorslaan. Ze richten zich namelijk eenzijdig op de economische belangen en dat is eigenlijk niet toegestaan. Wij zijn toch op grond van het Verdrag verplicht om het duurzaam gebruik van natuurlijke rijkdommen tot speerpunt van ons beleid te maken. Dat betekent dat wij geen diensten kunnen liberaliseren zonder tegelijkertijd over sociale en ecologische waarden en normen te onderhandelen. In zoverre heb ik de indruk dat u eigenlijk in strijd handelt met artikel 6 van het Verdrag.
Met name wanneer men voor 72 staten op deze aarde liberaliseringseisen op het gebied van water opstelt, negeert men juist de sociale en ecologische omstandigheden ter plaatse. Hier moet eenduidig het duurzaam gebruik van natuurlijke rijkdommen op de voorgrond staan en niet het economisch belang om de watervoorziening zoveel mogelijk ten behoeve van aandeelhouders aan te kunnen bieden. Hoe de watervoorziening wordt georganiseerd moet worden besloten door de politiek verantwoordelijken ter plaatse; deze besluiten mogen niet onder druk van buitenaf worden genomen. De EU mag de strijd om het blauwe goud niet aanwakkeren.

Lamy
Mevrouw de Voorzitter, ik zal ingaan op een aantal vragen en dan neemt mijn collega, Viviane Reding, het deel 'culturele verscheidenheid? voor haar rekening.
Even kort de vraag van mijnheer Van Velzen over de universiteiten; wij doen deze keer geen enkele toezegging. Tien jaar geleden hebben wij dat in de Uruguay-ronde, tamelijk lichtvaardig, wel gedaan ten aanzien van de toegang tot privé-universiteiten in bepaalde lidstaten. Daar zal deze keer geen sprake van zijn.
Wat de bilaterale betrekkingen met de Verenigde Staten betreft, waarover ik afgelopen maandag en dinsdag in Washington overleg heb gevoerd, bestaan er inderdaad nog wat problemen op het vlak van de arbitrage bij de uitvoering van WTO-besluiten. De Verenigde Staten maken geen haast met deze uitvoering. Ik heb geprobeerd dit proces te versnellen en daarbij heb ik er zorg voor gedragen dat onze bedoelingen perfect werden verwoord, met name ten overstaan van het Congres. Het probleem zit momenteel namelijk niet bij de regering maar bij het Congres, dat de noodzakelijke wettelijke stappen moet zetten. Indien het Congres dit nalaat, wat overigens niet is gezegd, biedt de WTO ons de middelen om alle neuzen één kant op te krijgen, zoals men zegt in een taal die niet de mijne is.
Mevrouw McNally, over het deel 'openbare diensten in de Unie? in het kader van deze onderhandelingen over de handel in diensten, ik ben daar bijzonder duidelijk over geweest: ons aanbod tornt op geen enkele wijze aan de huidige situatie van de openbare diensten binnen de Unie.
Mevrouw Van Lancker vraagt zich af of wij wat het openstellen van diensten betreft niet te veeleisend zijn voor een aantal ontwikkelingslanden. Ik wijs er ten eerste op dat veel ontwikkelingslanden behoefte hebben aan concurrerende diensten; ten tweede maken in de meeste ontwikkelingslanden de diensten tussen de 40 en 50 procent uit van de economieën, tegen 60 procent bij ons, toch geen onaanzienlijk deel; ten derde vragen zij zelf om een liberalisering van de dienstenmarkt, vooral bij ons; en tot slot zou ik, wat de openbare diensten betreft, willen vermijden dat wij systematisch vervallen in wat ik 'euromorfisme' zou willen noemen. Het Europese model van openbare diensten is bijzonder goed ontwikkeld. Ik behoor tot degenen die zeer aan dat model hechten, maar voor sommigen zal dat anders liggen. Wat ik echter niet uit het oog mag verliezen is dat dit model niet in de hele wereld wordt nagevolgd. Er zijn met name ontwikkelingslanden die noch de wil, noch de middelen bezitten om - als ik dat zo mag zeggen - een openbaredienstenstructuur als de onze op te zetten. Het openstellen van de dienstenmarkt is in die gevallen de beste oplossing om hun economieën op te krikken, concurrerender te maken en beter af te stemmen op de wereldhandel.
Mijn collega Viviane Reding zal ingaan op de opmerkingen van mevrouw Fraisse maar ik wil wel zeggen dat bij teamsporten het geheim van een succesvolle ploeg vooral ligt bij een goede aanval en een goede verdediging en dat wat dat betreft onze rolverdeling dus hoopvol stemt.
Om uw vraag over sport te beantwoorden, mevrouw Fraisse, er ligt in deze fase geen aanbod van de Unie op het gebied van sport en recreatie, eenvoudigweg omdat wij geen enkel verzoek in die richting hebben ontvangen.
Mevrouw Lucas heeft haar interventie vooral toegespitst op de transparantie. Voor alle duidelijkheid: u heeft allen kennis genomen van de principes op basis waarvan de Commissie deze onderhandelingen voert. Krachtens het interinstitutioneel akkoord dat de verschillende instellingen bindt, heeft een aantal onder u (één afgevaardigde per fractie en met name de coördinatoren) mijn voorstellen in detail kunnen inzien. Welnu, ik begrijp heel goed dat u tegen de achtergrond van de aangekondigde grote lijnen, twijfels heeft over de details van mijn voorstellen en ik begrijp ook heel goed dat u me het vuur aan de schenen legt ten aanzien van mijn bedoelingen, dat is niet meer dan normaal. U kunt allen contact opnemen met uw coördinator om na te gaan of de details stroken met dat wat ik heb gezegd. Voor zover ik weet, beschikken de coördinatoren al bijna drie weken over deze informatie en niemand is me komen vertellen dat de gedetailleerde voorstellen niet kloppen met wat ik eerder bekend maakte. Ik maak me daar hoegenaamd geen zorgen over want het is niet mijn stijl om het anders te doen. Dus op dit punt, mevrouw Lucas, is er absoluut transparantie en als ik niet in alle gevallen het aanbod volledig openbaar maak, dan is dat omdat vertrouwelijkheid het overleg en de onderhandelingen soms ten goede komt. Het Europees Parlement weet dit trouwens heel goed aangezien het Parlement zich bijvoorbeeld, en volgens mij terecht, het recht voorbehoud om vertrouwelijkheid te eisen bij bemiddelingsprocedures waarbij inderdaad de onderhandelingspositie in het geding is. Voor alle onderhandelingen geldt dat er een moment van openheid is en een moment van discretie.
Wat de inhoud betreft verwijs ik vooral naar de opmerkingen van de heer Clegg. Hij heeft gelijk; zolang het Europees Parlement geen echte constitutionele bevoegdheid krijgt toegewezen door de Conventie, iets wat de vorige intergouvernementele conferentie heeft nagelaten, staat het Parlement theoretisch buitenspel bij dit soort procedures - die ik natuurlijk naar beste kunnen probeer af te handelen. Wij gaan al veel verder dan de huidige bepalingen over voorlichting en transparantie in EG-verdrag. Als u, net als de Commissie, nog verder wilt gaan, helpt u ons dan. Soms zou ik wel eens willen dat de parlementsleden dit punt bij de Conventie even fel verdedigen als ze hier ten overstaan van de Commissie doen.
Mijnheer Abitbol en mijnheer Berthu, laten wij niet te snel moord en brand roepen als er niets aan de hand is. Want als je maar vaak genoeg schreeuwt, worden de mensen ook zonder dat er iets aan de hand is wel bang. En wat u ook denkt of wat u ook natrekt, er is hier niemand vermoord. Diegenen die deze zaak kennen en toegang hebben tot alle informatie weten dat er nergens brand is. Er wordt hier geen doos van Pandora geopend. Die doos is niet open en hij gaat niet open.
Mijnheer Désir, ik begrijp uw zorgen maar al te goed. Een aantal van die zorgen deel ik. Maar nogmaals, laten wij niet net doen alsof op het gebied van de deregulering de doos van Pandora wordt geopend. Die doos blijft dicht. Het gaat niet om het liberaliseren van diensten, het gaat om het bevorderen van de handel in diensten en dat heeft niets te maken met deregulering, liberalisering of privatisering. Laten wij twee totaal verschillende discussies alstublieft niet met elkaar verwarren. Enerzijds de discussie die wij binnen de Unie voeren over de mate waarin een aantal totnogtoe beschermde sectoren - energie, vervoer, post - moeten worden geliberaliseerd, dus over de manier waarop wij onze eigen maatschappij organiseren. Dat is een debat waarbij enkele van mijn collega's, het Parlement en de Raad zijn betrokken. En anderzijds de discussie over de externe betrekkingen van de Unie. En laten wij de havenarbeiders daar alstublieft buiten laten want voor zover ik weet, zijn de havenarbeiders hier voor een ontwerprichtlijn die de interne markt betreft. De havensector staat niet op de lijst, die heeft te maken met de interne markt. Als wij de vervoersdiensten openstellen, of anderen vragen dat te doen, dan zal ons vermogen om die vervoersdiensten te reguleren of het vermogen tot regelgeving van diegenen die wij vragen de markt open te stellen op geen enkele manier - ik herhaal, op geen enkele manier - worden beperkt door dit soort onderhandelingen. Wij behouden de mogelijkheid om deze sectoren eigenmachtig en naar eigen wens te reguleren en dat houdt in dat dit dus niets te maken heeft met de ontwerprichtlijn waar de havenarbeiders voor komen.
Tegen mijnheer Herzog kan ik, heel kort, zeggen dat ik het in grote lijnen met hem eens ben. Het echte, achterliggende debat gaat begrijpelijkerwijs over angst, vrees, voorzorgsmaatregelen en wordt gevoed door dat wat er binnen de Europese Unie is gebeurd en wat er voor de komende jaren op stapel staat. Ik vind dus net als hij dat wij de hoogste prioriteit moeten geven aan dit debat, aan datgene wat de Commissie voorbereidt en aan de discussie met de Raad en het Parlement over de organisatie van de openbare diensten, de universele diensten en de diensten van algemeen belang binnen de Europese Unie. Ik denk dat een deel van de in dit debat verwoorde angsten zou worden weggenomen, en terecht, indien onze ideeën duidelijker waren en wij overeenstemming zouden bereiken over de precieze betekenis van het begrip 'diensten van algemeen belang'.
Dan de vragen over het water, inderdaad een heikel punt. Ik hoor mijnheer Turmes, mevrouw Figueiredo, mijnheer Karlsson zeggen: wat er op het niveau van de GATS totnogtoe is gebeurd met het water is niet overtuigend. Mijn reactie hierop is eenvoudigweg dat het niet aan de orde is. Niet één land heeft de GATS aangegrepen om iets te doen op het gebied van de waterdistributie. Niet één! Er is dus geen enkel bod gekomen van wie dan ook. Alles wat zich op dit gebied afspeelt in een aantal landen valt onder de nationale, soevereine besluitvorming inzake liberalisering of privatisering en dat heeft niets te maken met de internationale onderhandelingen over de handel in diensten. Veel van de vooral in de ontwikkelingslanden autonoom doorgevoerde privatiseringen en liberaliseringen werden ingegeven door de behoefte aan rechtstreekse buitenlandse investeringen. Ik denk dat de GATS en dit soort onderhandelingen de landen juist in staat stelt investeerders binnen te halen zonder daarbij hun bestuurlijke bevoegdheden in te leveren, iets waartoe zij in het verleden door een roekeloze aanpak wel eens gedwongen zijn. In mijn optiek gaat het hier dus eerder om een vorm van bescherming. Ik wijs er nogmaals op dat onze voorstellen alleen de distributie van water betreffen en dus niet, zoals mijnheer Turmes ook erkende, de toegang tot deze grondstof.
Voordat ik het woord geef aan Viviane Reding reageer ik tot slot nog even op diegenen die wilden dat ik aanvallender te werk zou gaan: mijnheer De Clerq, mijnheer Harbour, mevrouw Plooij-van Gorsel, mijnheer Rübig. Het verbaast mij niets. Ik wil dat zelf trouwens ook, maar ik denk wel dat ik daarbij rekening moet houden met de her en der onder woorden gebrachte angsten die, over het algemeen, veroorzaakt worden door de verwarring tussen enerzijds de internationale onderhandelingen over de handel in diensten en anderzijds de standpunten of de onderhandelingen binnen de Unie over de regelgeving, de regulering en de deregulering van diensten - naar mijn mening zijn dit twee totaal verschillende discussies. Dat neemt niet weg dat die angst en die zorgen bestaan en wij moeten daar dus geduldig en zo nauwkeurig mogelijk op reageren. De Commissie zal zich daarvoor blijven inspannen.

Reding
Mevrouw de Voorzitter, mijn collega Pascal Lamy laat er geen enkel misverstand over bestaan: wat cultuur betreft is de doos van Pandora gesloten en niemand wil die doos openzetten. Daar liggen meerdere redenen aan ten grondslag. Ten eerste willen wij de mogelijkheid behouden om de culturele creativiteit op regionaal, nationaal en internationaal niveau te beschermen. Dat betekent dat wij de vrijheid moeten hebben om ons gehele scala aan zogenaamde culturele producten te steunen. De tweede reden is dat een cultureel product niet hetzelfde is als een commercieel product. Cultuur heeft iets extra's, zij maakt deel uit van onze wortels, onze verscheidenheid. Daarom heb ik heel duidelijk gezegd, en mevrouw De Sarnez heeft er ook al terecht op gewezen, dat de GATS, de WTO niet de instanties zijn waar over cultuur moet worden gedebatteerd. Vandaar dat ik het eens ben met al diegenen die hier een lans braken voor een internationaal instrument, bijvoorbeeld de Unesco.
Mevrouw de Voorzitter, u moet weten dat er op dit moment geen internationale juridische norm bestaat voor culturele zaken en ik schaar mij bij al die afgevaardigden die pleitten voor een dergelijke norm. Deze norm is nodig om de onophoudelijke discussies over cultuur in te dammen. En zelfs als mijnheer Pascal Lamy en ikzelf de doos van Pandora niet openen, dan nog bestaat bij onze burgers in de lidstaten de aangeboren vrees dat ooit iemand anders dat misschien zal doen. Die internationale juridische norm is dus nodig ter bevordering van de culturele verscheidenheid en uitwisseling. Dit idee is het bestuderen waard. Het is een logisch uitvloeisel van de verklaring van de Unesco en geniet onze warme belangstelling.
Ik ben persoonlijk de mening toegedaan dat een dergelijk internationaal instrument alleen dan houdbaar is indien het de internationale referentienormen voor culturele verscheidenheid aanscherpt en zodoende aanzet tot discussies over de indicatoren van culturele verscheidenheid.
De bevordering van de culturele diversiteit in de Europese Unie is vóór alles een interne aangelegenheid. Maar er gingen hier vele stemmen op die dit onvoldoende vonden aangezien de internationale verantwoordelijkheden van de Unie verder gaan dan het Europa van de vijftien, verder dan het Europa van de vijfentwintig. Zij hebben gelijk. Het Verdrag biedt daartoe de mogelijkheid. Op grond van lid 4 van artikel 151 mogen wij op het vlak van cultuur internationale acties ondernemen en dat doen wij systematisch. Ik kan u verzekeren dat die ene regisseur uit dat derde land zijn film hier alleen heeft kunnen vertonen dankzij een uitnodiging voor een Europees filmfestival. Heus, wij openen ons naar buiten toe. Ik zou mijnheer Van Velzen willen zeggen dat het programma 'Erasmus World' alleen mogelijk is dankzij de verdragsbepaling dat wij ook buiten de grenzen van de Unie kunnen opereren.
Jawel, dames en heren parlementsleden, die mogelijkheid moet behouden blijven in de Conventie en in het volgende verdrag. Wij moeten ook in het volgende Verdrag de mogelijkheid krijgen om onze culturele verscheidenheid, op alle gebieden, intern te kunnen beschermen. Tegelijkertijd moeten wij kunnen optreden op extern, mondiaal niveau, bijvoorbeeld om een internationaal akkoord ter behoud van de cultuur, type Unesco, te sluiten of om projecten als 'Erasmus World' op te zetten en kunstenaars uit derde landen de mogelijkheid te bieden op door ons aangeboden plaatsen hun werk te tonen.
U ziet, zodra je over cultuur spreekt, spreek je over openstelling. Het is overduidelijk dat die openstelling niet alleen ons, Europeanen, verder helpt: het is ook een uitgestoken hand naar kunstenaars en uitvoerende kunstenaars in derde landen.

De Voorzitter.
Ik bedank de Commissie voor haar bijdragen.
Ter afsluiting van dit debat wil ik opmerken dat ik zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement heb ontvangen.

Boudjenah (GUE/NGL)
Ondanks alle mooie woorden, blijft het Europees Parlement slecht geïnformeerd en vooral slecht geraadpleegd. We kunnen geen parlementaire controle uitvoeren. Hoeveel waarde moeten we hechten aan besloten bijeenkomsten met vertrouwelijke stukken? Hoe kunnen we een dergelijk gebrek aan democratisch debat aanvaarden waarbij zowel de nationale parlementen als het Europees Parlement buitenspel staan? De Commissie steunt op een algemeen mandaat van vóór de ministersconferentie van de WTO in Seattle, dat inmiddels is verlopen; zij ontbeert dus de legitimiteit om keuzen door te drukken. Door haar agressieve eisen aan het adres van de derdewereldlanden - vooral op het gebied van water - ondergraaft de Commissie iedere daadwerkelijke poging om tegemoet te komen aan de behoeften van deze volkeren. Tegenover de winsten van de multinationals, het heilige geloof in de markt en het liberaliseringsdogma moeten wij andere waarden in stelling brengen, bovenal dat een sterke publieke sector onontbeerlijk is voor sociale cohesie en gelijkheid. Waarom krijgen we toch nooit een evaluatie te zien van de gevolgen van de liberaliseringen? In deze tijd dienen regeringen borg te kunnen staan voor de grondrechten in plaats van zich uit te sloven om het de spelers op de financiële markten naar de zin te maken. Omdat de GATS-overeenkomst niet meer kan worden teruggedraaid wanneer hij eenmaal is gesloten, schaar ik mij - net als meer dan 150 Franse parlementariërs - achter de eisen voor transparantie en voor opschorting van de onderhandelingen.

De Voorzitter.
Aan de orde is aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0050/2003) van de heer Jarzembowski, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake toegang tot de markt voor havendiensten (11146/1/2002 - C5-0533/2002 - 2001/0047(COD)).

Jarzembowski (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, beste collega's, ook al zijn er vanmiddag stenen tegen dit Parlement gevlogen, laten wij toch vooral rustig debatteren over een onderwerp dat wij hier al maanden, al jaren behandelen, namelijk de Europese regeling voor zeehavens. De Raad heeft op 5 november eindelijk zijn gemeenschappelijk standpunt bekendgemaakt zodat wij ons nu in de tweede ronde bevinden.
Ik denk dat een ding duidelijk moet zijn, ook voor sommige stenengooiers van vanmiddag. Er is behoefte aan een uniforme regelgeving voor de zeehavens. Zij vormen namelijk de knooppunten van het intermodale verkeer en spelen dus een centrale rol in het hele Europese transportbeleid. We moeten de productiviteit van de havens in Europa opvoeren, enerzijds door duidelijke regelgeving op te stellen voor de concurrentie tussen en binnen de havens, anderzijds door het scheppen van een transparante toegang tot de markt voor havendiensten.
De Raad heeft zijn gemeenschappelijk standpunt bekendgemaakt en wij moeten nu op basis van het eerste standpunt opnieuw ons standpunt bepalen. Ik wil vier punten aankaarten uit de 34 wijzigingsvoorstellen die zijn ingediend door de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Ten eerste is de commissie van mening dat wij duidelijke voorschriften nodig hebben voor het scheppen van eerlijke concurrentievoorwaarden tussen de havens. Ook al hebben de Raad en de Commissie in toelichtingen bij het protocol van de Raad gezegd dat ook zij de noodzaak voor eerlijke concurrentievoorwaarden inzien, de intentieverklaringen stellen ons niet tevreden. Zelfs als de Commissie zeehavens onder de werkingssfeer van de transparantierichtlijn zou brengen, bereiken we immers nog niet wat we willen. En dat is dat de ondernemingen uit de havens en de havenbedrijven zèlf de gegevens aan de lidstaten en de Commissie leveren over de financiële betrekkingen tussen hen en de staat, de regio en de steden. Ook willen we dat de Commissie op basis van deze gegevens in actie komt en dat ze concurrentievervalsende maatregelen verbiedt. Bovendien willen we dat de Commissie ons een transparantieverslag presenteert zodat wij kunnen zien waar nog werk verzet moet worden.
Ook de door de Commissie op het laatste moment gepresenteerde regeling voor de staatssteun is niet toereikend, mevrouw de vice-voorzitter.
Wij hebben rechtszekerheid nodig voor de havens en de havenbedrijven. Wij moeten weten welke financiering van de infrastructuur in de havens geen staatshulp is en dus niet gemodificeerd hoeft te worden en welke financiering wel staatshulp is waarvoor toestemming is vereist. Wij hebben dus duidelijke en bindende richtlijnen nodig.
Ten tweede zijn wij het er, in ieder geval in de commissie, over eens dat de loodsdiensten niet onder de richtlijn moeten vallen. De Raad zegt echter het volgende: de loodsdiensten vallen weliswaar onder de richtlijn, maar iedereen kan doen wat hij wil. Dit gaat natuurlijk niet. Wij zijn voor duidelijke en open regelgeving. Wij willen dat de loodsdiensten in de lidstaten met het oog op de veiligheid en het algemeen belang worden gereguleerd, hetzij als particuliere loodsdiensten, hetzij als staatsbedrijven. Dit moeten de lidstaten zelf kunnen regelen.
De demonstratie en een aantal stakingen in de Europese havens gaan over de zelfafhandeling, en dat verbaast mij werkelijk in hoge mate. Wij hebben tenslotte de hele vorige week nog met de vakbonden gediscussieerd. Het was het Parlement dat in de eerste lezing de zelfafhandeling heeft beperkt tot het eigen personeel en de eigen uitrusting van havens. Met het verslag van de commissie beperken we dit nog verder tot de eigen scheepsbemanning. Ik weet niet waarom de vakbonden staken. Als ze er principieel op tegen zijn dat Europa zich met de regelgeving in de havens bemoeit, moeten ze het zeggen. Tot dusverre hebben ze dat niet gezegd.
Ik vind dat de havens onderling scherp moeten concurreren en dat er openheid en een eerlijk evenwicht in de belangen van rederijen en havenbedrijven moeten zijn. De haven op zich is geen staatsmonopolie of het bezit van de havenarbeiders. De haven is ook niet het eigendom van de rederijen. Er moet daarom een evenwicht worden gevonden tussen eerlijke concurrentie en ondernemersvrijheid. Ik kan dan ook alleen maar zeggen dat ons voorstel voor de zelfafhandeling juist is. Ik begrijp niet dat er mensen zijn die zeggen dat we alle havendiensten aan een voorwaardelijke overeenkomst zou moeten onderwerpen. De Commissie heeft gezegd dat de lidstaten een vergunningsplicht voor havendiensten kunnen invoeren. Het Parlement was het hiermee in de eerste lezing eens, de Raad had in zijn gemeenschappelijk standpunt dezelfde mening.
Er is helemaal geen reden voor - bovendien vind ik het ontoelaatbaar, mevrouw de Voorzitter - om morgen over voorstellen te stemmen waarbij in artikel 6, lid 1 plotseling alle lidstaten een vergunningsplicht krijgen voorgeschreven. De Belgen mogen doen wat ze willen, maar de Finnen voorschrijven wat die moeten doen is onzinnig. Ik vind dat de verhoudingen hier morgen duidelijk moeten zijn, onafhankelijk van verkiezingen waar dan ook. De compensaties willen wij natuurlijk verplicht geregeld hebben, met duidelijke criteria. Daarmee hebben we geen grote problemen.
Mevrouw de vice-voorzitter, ik weet dat wij een uitstekende relatie hebben, maar op dit punt verschillen wij helaas van mening. Ik hoop dan ook dat u er nog eens over na wilt denken. Wat wij als Parlement vragen is een evenwichtige regeling tussen de belangen van de rederijen, de belangen van de havenbedrijven, van de scheepsbemanningen en van de werknemers aan wal. Het voorstel dat wij hier presenteren is evenwichtig. Ik vind dat u hierover goed moet nadenken en dat u de transparantievoorschriften in de bemiddelingsprocedure moet steunen. Wij willen toch allebei - en naar ik hoop ook de Raad - effectieve en productieve zeehavens, waar werknemers en ondernemers broederlijk met elkaar samenwerken.

De Palacio
Mevrouw de Voorzitter, allereerst, geachte afgevaardigden, wil ik dankzeggen voor het werk dat dit Parlement tot nu toe heeft verricht voor deze zeer belangrijke richtlijn. Ik wil in het bijzonder de rapporteur, de heer Jarzembowski, danken voor zijn werk in dit verband. Dat is van groot belang wil de Europese Unie komen te beschikken over een concurrerend vervoersysteem.
Regelmatig is de klacht te horen dat Europa te weinig gebruik maakt van het zeevervoer als alternatief voor het wegvervoer, het vervoer over land in het algemeen. Nu doet zich echter de situatie voor dat degenen die vinden dat wij het zeevervoer moeten bevorderen, soms zelf dwarsliggen als wij proberen een stelsel voor het zeevervoer tot stand te brengen dat meer concurrerend is en beter is afgestemd op de nieuwe omstandigheden.
Het is duidelijk dat de havendiensten efficiënter moeten, en dat is wat dit initiatief beoogt. Wij moeten de doelmatigheid van die diensten vergroten en een eind maken aan monopoliesituaties. Als gevolg van die situaties kosten dezelfde diensten soms drie tot vier keer zoveel in de ene haven als in de andere haven binnen de Europese Unie. Dat geeft aan dat er iets niet goed werkt. Die verbetering, ik zeg het nog maar een keer, moet gepaard gaan met de garanties, uitsluitingen en beperkingen die nodig zijn om de maritieme veiligheid op alle punten maximaal te blijven waarborgen.
De Europese Commissie is van oordeel dat de Raad de door dit Parlement bij eerste lezing goedgekeurde amendementen in belangrijke mate heeft verwerkt in zijn gemeenschappelijk standpunt, en dat hij daarin een evenwichtige oplossing biedt om die doelen te bereiken. Wij zouden mijns inziens de plank echt misslaan als wij dat evenwicht niet zouden handhaven en zouden afwijken van de hoofdlijnen die de Raad heeft aangegeven.
Geachte afgevaardigden, ik zal u het standpunt van de Commissie over de voorgestelde amendementen geven. Sommige daarvan zijn een duidelijke verbetering van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, zodat de Commissie die volledig, in beginsel dan wel gedeeltelijk overneemt. Dat betekent dus dat de Commissie zich andermaal sterk maakt voor een optimale functionering van de medezeggenschap.
Ik wil eerst een opmerking maken over de amendementen die samenhangen met de bepalingen van de Commissierichtlijn over de transparantie ten aanzien van de havens waarop de onderhavige richtlijn betrekking heeft. Daarmee kunnen wij bewerkstelligen hetgeen wij vanaf het begin allemaal voor ogen hebben gehad. Ik betreur het dan ook dat de rapporteur, de heer Jarzembowski, het daarin gestelde als onvoldoende beschouwt. Hoe dan ook, ik zal straks nader ingaan op sommige amendementen die betrekking hebben op deze aspecten.
Verder stemt de Commissie in met amendement 11, dat inhoudt dat de lijst van havens met een seizoensgebonden karakter vaker dient te worden herzien. Zij stemt tevens in met de amendementen 5 en 27, waarin voorbeelden worden genoemd van roerende activa die zo duur zijn dat zij wat betreft afschrijving en restwaarde vergelijkbaar zijn met onroerende activa. Ik zal ze niet allemaal noemen, maar wij gaan eveneens akkoord met alle amendementen die naar ons oordeel het gemeenschappelijk standpunt verbeteren of de definitieve tekst op de een of andere manier verhelderen.
Nogmaals, ik wil zowel de heer Jarzembowski als meer in het algemeen de Commissie vervoer feliciteren met het werk dat zij hebben verricht.
Er zijn echter enkele amendementen die een vertraging of zelfs volledige stagnatie lijken te beogen van het werk dat wordt verzet om de Europese havens te stimuleren en om, zoals gezegd, niet alleen het potentieel van de scheepvaart over grote afstand op te vijzelen en onze export wereldwijd te bevorderen, maar ook de korte vaart te ondersteunen, als alternatief voor het vervoer over land. Het zal daarom duidelijk zijn dat wij de amendementen 36 en 66 niet steunen, want daarin wordt gevraagd het gemeenschappelijke standpunt van de Raad af te wijzen.
Dan wilde ik nu in het kort ingaan op enkele andere kwesties die de heer Jarzembowski heeft besproken.
De eerste daarvan betreft de kwestie van de onderlinge concurrentie van havens. Ik weet dat de rapporteur en sommige andere afgevaardigden onder u veel gelegen is aan deze kwestie, en dat voortgang geboden is. Om die reden heb ik voorgesteld die amendementen over te nemen die bedoeld zijn om de havens op te nemen in de richtlijn van de Commissie inzake transparantie. De Commissie begrijpt de bestaande bezorgdheid. Het stuk dat wij recentelijk over deze kwestie hebben opgesteld geeft wel aan dat wij een oplossing voor het probleem willen. Daarbij zullen wij wel de bepalingen van het Verdrag moeten eerbiedigen, mijnheer Jarzembowski. Met andere woorden: voor overheidssteun bestaat wel een regelgevingskader, namelijk het door ons voorgestelde kader, maar die steun kan niet zo maar worden geregeld. De regeling van overheidssteun is bepaald door het Verdrag zelf. Op dat punt moeten wij duidelijk zijn, om te voorkomen dat er juridisch gezien twijfel of onzekerheid ontstaat. Amendement 15 gaat verder dan die bepalingen en kan derhalve niet rekenen op onze steun.
Wij zijn evenwel bereid om samen met het Parlement naar een oplossing te zoeken die voor allen aanvaardbaar is. Amendement 10 biedt ons, na de nodige wijzigen en aanpassingen, daarvoor een mogelijk uitgangspunt. Ik zou willen dat wij allemaal ons uiterste best deden om zo snel mogelijk een compromis te bereiken.
Ten aanzien van het verzoek bedoeld in amendement 16 wil ik u in herinnering brengen dat de Commissie een dergelijk onderzoek al heeft uitgevoerd. Dat was in het kader van het pakket havenmaatregelen. Helaas verleenden de havens nauwelijks medewerking aan dat onderzoek.
De tweede kwestie die de heer Jarzembowski heeft besproken en waarop ik wil ingaan is de afhandeling in eigen beheer. Zelfafhandeling zou in beginsel in iedere moderne haven toegestaan moeten zijn, zowel aan boord als te land. Die wens komt in het gemeenschappelijk standpunt naar voren: de wens een signaal van vooruitgang en vooruitzien af te geven in plaats van rigide vast te houden aan het bestaande; een signaal van vooruitgang, maar wel met alle garanties. Het gemeenschappelijk standpunt laat er dan ook geen twijfel over bestaan dat afhandeling in eigen beheer steeds onderworpen moet zijn aan de wetgeving op sociaal, milieu- en veiligheidsgebied die in de betreffende haven van toepassing is. Slechts als wordt voldaan aan de geldende regelgeving, is afhandeling in eigen beheer toegestaan.
Enkele amendementen houden een ernstige beperking van die benadering in, in de zin dat zij op diverse manieren de zelfafhandeling willen voorbehouden aan de scheepsbemanning. Met die amendementen kan de Commissie niet instemmen. Het gaat hier onder meer om schepen uit derde landen tegenover schepen uit landen binnen de Europese Unie. Voor de bemanning van die schepen gelden namelijk andere voorschriften dan voor de vakmensen in onze havens. Met het gemeenschappelijk standpunt van de Raad willen wij bereiken dat dit soort handelingen verricht worden in het kader van sociale en veiligheidsvoorschriften die overeenkomen met de voorschriften van elke haven. De extra beperking voor schepen onder Europese vlag zou immers tot een confrontatie tussen de Gemeenschap en haar lidstaten leiden, en dat moeten wij ook vermijden.
In het kort nog het volgende: wij hebben loodsdiensten altijd gezien als commerciële diensten. Toegang tot die diensten zou dan ook bij het Verdrag en deze richtlijn geregeld moeten zijn. Om die reden steunen wij de consensus die is bereikt in het gemeenschappelijk standpunt, in de zin dat voor vergunningen enkele extra strenge criteria gelden ten aanzien van de algemene economische verplichtingen en maritieme veiligheid. Ook dat heeft weer te maken met de realiteit van elke haven. Dat kunnen wij bereiken met oplossingen die specifiek zijn voor elke haven en die wat loodsdiensten betreft onder bepaalde voorwaarden afhandeling in eigen beheer mogelijk maken via verklaringen van vrijstelling.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de stemming van morgen heeft grote gevolgen voor het wetgevingsproces. De Commissie heeft zich altijd bereid getoond samen met het Europees Parlement naar constructieve oplossingen te zoeken. Ik wil u nogmaals zeggen dat ons algemene doel is te garanderen dat de havendienstensector, die een enorme groei doormaakt, klaar is om de komende uitdagingen aan te gaan. Sterker nog: het toekomstige Europese vervoerssysteem zal er alleen maar op vooruitgaan als de havens doelmatiger en liberaler worden.
Ik wil u dan ook nogmaals verzoeken dit voorstel van de Commissie te steunen. Ook wil ik de rapporteur, de heer Jarzembowski, nogmaals gelukwensen, evenals het hele team dat aan deze tekst heeft gewerkt, en u allen danken voor uw aandacht.

Hatzidakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij bereiken vandaag een mijlpaal op de lange en moeizame weg naar de liberalisatie van de havendiensten. Dit is de tweede lezing en mijns inziens moeten wij allen de rapporteur, de heer Jarzembowski, danken voor zijn werk en hem gelukwensen.
Ongetwijfeld zullen na mij, mijnheer de Voorzitter, talrijke collega's een pleidooi houden tegen liberalisatie, of tenminste opmerkingen maken die ten doel hebben de liberalisatie van de havendiensten aan banden te leggen. Ik heb alle respect voor hun meningen maar ik moet wel zeggen dat ik niet begrijp hoe men voor liberalisatie van de spoorwegen kan zijn, voor liberalisatie van de luchtvaart en voor liberalisatie van de telecommunicatie maar tegen liberalisatie van de havendiensten. Wij kunnen niet met twee maten meten, en dat gaat er bij mij dan ook niet in.
Ten tweede wil ik de vandaag protesterende havenwerkers zeggen dat naar mijn mening de liberalisatie van de havendiensten op lange termijn ook hun ten goede zal komen. Er zullen namelijk nieuwe arbeidsplaatsen ontstaan. Wij hebben het absoluut niet op deze mensen gemunt. Integendeel, wij weten maar al te goed dat zij met hun werk bijdragen aan de economische groei. Zij mogen echter de verdere liberalisatie, en dus de versterking van de Europese economie, niet dwarsbomen. Het Europees Parlement, of tenminste de meerderheid van onze commissie, heeft tot nu toe steevast bepaalde beginselen gehuldigd en een van die beginselen was onze gehechtheid aan de liberalisatie van de dienstensector. Voor ons is dat geen doel op zich maar een middel om de economische groei te bevorderen. Dat is ons beginsel, mevrouw de commissaris, en daarom moeten wij het door de rapporteur genoemd amendement aannemen dat gaat over het voorkomen van discriminatoire behandeling door de overheid in de havens. Er moet namelijk concurrentie zijn tussen de havens van de Europese Unie en natuurlijk hebben wij, mijnheer de Voorzitter, serieus rekening gehouden met de meningen van de betrokkenen en de belanghebbenden. Daarom hebben wij ook aangedrongen op ons standpunt ten aanzien van loodsdiensten. Hier zijn wij geconfronteerd met uiteenlopende tradities en met veiligheidsoverwegingen, en daarom hebben wij ook voor een andere benaderingswijze gekozen dan de Raad. Wij staan hier dichter bij de werknemers, bij hun vereisten inzake zelfafhandeling. Daar hebben wij de klemtoon gelegd op de noodzaak van goede scholing van het personeel. Ik geloof evenwel dat de huidige eisen van de havenwerknemers overdreven zijn en wij het vraagstuk moeten zien op te lossen uitgaande van hetgeen ik zojuist zei, uitgaande van het standpunt van de Commissie vervoer. Nu moeten wij er samen met de Raad voor zorgen dat deze regeling zo snel mogelijk een voor allen aanvaardbare wetgeving wordt.

Piecyk (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, u heeft in uw betoog een uitgesproken standpunt ingenomen en dat vind ik prima. Ik denk echter wel dat u moet weten dat de voorstellen van de commissie die u bekritiseert, met zeer grote meerderheid zijn aangenomen. Hiervoor wil ik collega Jarzembowski overigens uitdrukkelijk bedanken. Wij waren het in grote lijnen met elkaar eens en ik denk dat wij morgen op de belangrijkste punten ook de absolute meerderheid van 314 stemmen zullen halen.
Terwijl wij vandaag over het part package discussiëren dat morgen in stemming komt, weten we dat in veel Europese havensteden - en ik zeg nadrukkelijk 'havensteden' - werknemers de straat zijn opgegaan om te demonstreren uit bezorgdheid om hun arbeidsplaatsen en uit bezorgdheid om sociale dumping. Ikzelf en mijn fractie hebben er begrip voor dat de havenarbeiders hun bezorgdheid en problemen kenbaar maken. Dat is hun goed recht. Voor mij horen stenengooien en relletjes met de politie daar echter niet bij. Ik beschouw de demonstraties in de havensteden als ondersteuning van ons werk, want er zijn in het gemeenschappelijk standpunt inderdaad een aantal minder mooie punten die we niet kunnen accepteren. Daaraan willen we in het debat van vandaag en morgen nog iets doen.
Het minst mooie punt is de formulering van de zelfafhandeling waarbij ook de werkzaamheden aan wal betrokken worden. Dat is voor ons absoluut niet acceptabel. Wij vinden dat zelfafhandeling alleen betrekking kan hebben op wat een schip en zijn bemanning zelf kunnen afhandelen. Meer gaat niet, zoals ook al blijkt uit het woord zelfafhandeling; al het andere zou immers afhandeling door derden zijn.
Ik richt mij hierbij alvast tot de Commissie en de Raad: wat ons, sociaal-democraten, betreft, valt in een bemiddelingsprocedure niet te onderhandelen over deze definitie van zelfafhandeling. Ik hoop dat ik mezelf duidelijk uitdruk. Wij zullen ons standpunt hierover in de bemiddelingsprocedure dus niet wijzigen. Ik wil erop wijzen dat de richtlijn een reeks - voor de werknemers gunstige - bepalingen bevat die de sociale bescherming, sociale aspecten en beroepskwalificaties betreffen. Ik vind dat de commissie op dit vlak heel goed werk heeft geleverd en de amendementen van de sociaal-democraten kunnen het geheel zelfs nog iets verbeteren. U kunt al deze amendementen morgen aannemen en dan zullen de werknemers over het geheel genomen nog een beetje beter af zijn.
Ten slotte de loodsdiensten: de Commissie wil graag - de Raad zelfs nog iets liever - de loodsdiensten liberaliseren. Dat lijkt ons geen goed idee. Het scheepsvervoer ondervindt namelijk zoveel economische druk en concurrentie dat het aspect veiligheid vaak wordt vergeten. Denkt u maar aan de Prestige en de Erika. De loodsen moeten in deze bedrijfstak de veiligheid garanderen. Ze horen daarom volstrekt niet in deze richtlijn thuis.
Zoals collega Jarzembowski al zei hebben wij ons voornamelijk beziggehouden met de concurrentie binnen de havens. Mijn hoofdprobleem is echter nog steeds de concurrentie tussen de havens. Helaas moet ik concluderen dat de Commissie hier in gebreke blijft. Wij hopen dat zij op dit gebied binnenkort met goede voorstellen komt, zodat wij dit probleem, de concurrentie tussen de havens, daadwerkelijk ter hand kunnen nemen.

Sterckx (ELDR).
Dank u wel Voorzitter. Mevrouw de commissaris, toegang tot havendiensten moet zo open mogelijk zijn en een haven moet zo goed mogelijk kunnen werken. Deze richtlijn is één bijdrage, maar wij hebben ook richtsnoeren inzake staatshulp en een richtlijn over transparante financiële verhoudingen tussen havenbedrijf en overheid nodig. Terecht maken wij ook regels die het vrije verkeer van diensten omkaderen en terecht houden wij rekening met specifieke zaken in havens. Terecht wijzen de vakbonden ons ook op het gevaar van ports of convenience, havens waar alle sociale regels overboord gaan, zoals er voor schepen ook flags of convenience, goedkope vlaggen, bestaan.
Daarom moeten wij eisen - ook sociale eisen - stellen aan al wie zijn diensten in een haven komt aanbieden. Daarom ook stellen wij voor de dienstverlening in havens afhankelijk te maken van een verplichte vergunning. Zo kan rekening worden gehouden met ondermeer veiligheid en milieu, maar ook met sociale regels of met werkgelegenheid. Op het moment van onze eerste lezing hadden we het ongeval met de Prestige gelukkig nog niet gehad, een ongeval dat onze aandacht nog eens heeft gevestigd op ondermeer opleiding en kwaliteit van scheepsbemanningen, waarover wij het hier ook hebben. Wij hebben sindsdien ook een voorstel gehad van de internationale maritieme organisatie over veiligheid op schepen en in havens - u werkt trouwens momenteel aan wetgeving daarover. Wij moeten dus weten wie in onze havens werkt en onder welke voorwaarden. Met een goed vergunningenbeleid moeten de bevoegde autoriteiten ervoor kunnen zorgen dat een haven geen plaats is waar je risico's neemt met de veiligheid of met het milieu, dat een haven zeker geen plaats is waar je sociale dumping toelaat, maar dat een haven wel een vitale schakel wordt in een efficiënt en een duurzaam Europees transportbeleid. Dat, mevrouw de commissaris, hebben we dringend nodig.

Ainardi (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, we hebben, hier in Straatsburg, tijdens de eerste lezing al gedebatteerd over deze richtlijn inzake de invoering van concurrentie in alle havendiensten. Daar verwijst iedereen ook naar. De Raad heeft daarna zijn positie bekend gemaakt: we hebben inderdaad van doen met een liberale richtlijn die, zoals gewoonlijk, slechts één doel heeft, namelijk kostenreductie ten koste van elke andere overweging. Ook al heeft de rapporteur, onze collega Jarzembowski, met veel mensen gesproken en een aantal voorstellen voor verbetering ingevoegd, het eigenlijke probleem blijft hetzelfde. De belanghebbenden zijn nauwelijks echt geraadpleegd en de vakbonden, die toch de behoeften op het gebied van veiligheid voor mens en milieu kennen en die een onvervangbare knowhow hebben, evenmin. Trouwens, vanmiddag hebben de dokwerkers, met hun indrukwekkende demonstratie, hier nog maar eens duidelijk laten horen dat er nog steeds wetgeving tot stand komt die ingaat tegen de belangen van de betrokken werknemers. Wat dat betreft wil ik me aansluiten bij het protest van onze fractieleider Francis Wurtz, die het politieoptreden tegenover deze mensen onaanvaardbaar vindt. Zoals hij al zei, is hun protest gerechtvaardigd. Nu hun beroep, hun werk wordt kapotgemaakt konden we toch moeilijk verwachten dat ze de Europese instellingen bloemen zouden komen brengen.
Ten tweede is er vooraf geen enkel onderzoek gedaan naar de gevolgen van deze liberalisering en dan met name naar zulke belangrijke aspecten als werkgelegenheid, veiligheid en milieu. Volgens mijn collega Hatzidakis is liberalisering geen doel maar een middel voor economische ontwikkeling. Mooi, dan wil ik de cijfers wel eens zien! Ik wil wel eens zien wat de cijfers van andere sectoren zeggen over de redelijkheid van die opvatting. We wachten daar nu trouwens al een tijdje op. Wat voor wijzigingen er ook zijn aangebracht, het blijft een liberale tekst. De zelfafhandeling in de havens komt, of je het nu wilt of niet, neer op het toelaten van sociale dumping, ondanks de voorzorgsmaatregelen die in de tekst zijn opgenomen met verwijzingen naar de veiligheid, de bekwaamheid van de werknemers en zelfs de specifieke eisen die aan de bemanning worden gesteld. Met deze richtlijn mag personeel van buiten de haven worden aangeworven om het werk van het huidige gekwalificeerde personeel over te nemen. Het concept 'zelfafhandeling' zet de deur open voor onveiligheid en voor verslechtering van de arbeidsomstandigheden, de werkgelegenheid en de milieuveiligheid. We kennen per slot van rekening de huidige praktijken van de koopvaardijvloten, die hebben laten zien dat de prijs voor de Gemeenschap heel hoog kan zijn.
Werknemers als de dokwerkers vervullen onder moeilijke omstandigheden een belangrijke economische functie, terwijl ze ook nog instaan voor de veiligheid. Zeevaartdiensten zoals het loodsen en het meren en ontmeren van schepen, zelfs al zijn ze uitgesloten van deze richtlijn, zijn algemeen erkend als diensten van algemeen belang. Ik denk dat al die sectoren als partners zouden moeten worden beschouwd in het streven naar duurzame ontwikkeling.
Tot besluit, ik heb in de Franse kustgebieden gesprekken gevoerd over de veiligheid op zee, naar aanleiding van de schade die is veroorzaakt door de Prestige. Alle mensen die voor hun broodwinning te maken hebben met de zee, hebben benadrukt dat veiligheid op zee begint in de haven. Welnu, ik vindt de maatregelen die hier getroffen zijn na het zinken van de Prestige, alsmede het besluit om zelfafhandeling op te leggen, volkomen hiermee in tegenspraak. Om al deze redenen blijft mijn fractie van mening dat het gemeenschappelijk standpunt verworpen dient te worden.

Bouwman (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, rapporteur. Marktopening, liberalisering, havendiensten, dat zijn de centrale thema's, maar vandaag ging het natuurlijk over bepaalde elementen daaruit en dat zijn er twee om precies te zijn: de autorisatie en de vergunningen voor die diensten en die nieuwe dienstverlening, en de zelfafhandeling. In beide gevallen is er sprake van aantasting van de positie van werknemers. Ik zou dan ook tegen de commissaris willen zeggen dat ik vanuit mijn standpunt vóór meer zeevervoer ben, bijvoorbeeld ter vervanging van andere vormen van transport, maar tegen het aantasten van sociale rechten. Ik druk dan ook mijn ongerustheid uit over wat hier aan de hand is, niet alleen als schaduwrapporteur voor dit onderwerp in de transportcommissie, maar ook als voorzitter van de sociale commissie.
Als we zien wat er op dit moment door vakorganisaties, en ook door anderen overigens, naar voren wordt gebracht - en waarover ik ook meer van de commissaris zou willen weten -, namelijk dat er sprake is van strijdigheid van de ILO - de internationale arbeidsovereenkomst - conventies 137, die gaat over havenwerk, en 152, die gaat over arbeidsomstandigheden van dat havenwerk, met de EU-richtlijn zoals die er nu aankomt, dan vraag ik mij af of wij niet voor onze beurt hebben gesproken. Er lijkt een groot probleem te zijn en ik zou willen weten of dat echt zo is, want deze weg is nog niet ten einde. Na de stemming morgen gaan we door naar de bemiddeling, dan krijgen we weer een stemming en daarna wacht het Europese Hof, dat kan ik u verzekeren.
Op de tweede plaats, een van de redenen voor de kwaadheid van de mensen die op dit moment protest aantekenen, is de niet-ontvankelijkheidsverklaring van een aantal amendementen die we proberen in te voeren, onder andere met betrekking tot de autorisatie, de vergunningen en artikel 13 over zelfafhandeling.
Er veranderen dingen in de wereld, er komen nieuwe argumenten bij, en ik hoop dat de Voorzitter ons morgen ook zal toestaan daar wat aan te doen. Voor de rest ben ik het met de heer Jarzembowski en anderen eens dat deze havenrichtlijn over de concurrentie in havens absoluut ontoelaatbaar is als we niet tegelijkertijd een afspraak, een regelgeving, hebben over de concurrentie tussen havens. Daar wachten we nog steeds op. Koppeling graag!

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, enkele jaren geleden heeft het Parlement zich uitgesproken over het Groenboek betreffende havens en maritieme infrastructuur. Bij deze gelegenheid heeft het duidelijk aangegeven welke stappen de Commissie in de ogen van het Parlement zou moeten ondernemen. Hiertoe behoorde het opstellen van een overzicht van de financiering en het tariefsysteem van de havens, het vaststellen van duidelijke regels inzake overheidssteun voor havens en ten slotte het nemen van maatregelen om de toegang tot de markt voor havendiensten te waarborgen via wetgevingsbesluiten die genomen zouden worden op initiatief van de Commissie en in het kader van haar wettelijke bevoegdheden.
De Commissie heeft echter besloten een richtlijn over havendiensten voor te leggen, in plaats van, zoals haar door het Parlement was verzocht, duidelijke regels inzake overheidssteun vast te stellen. Dit is wellicht één van de redenen waarom de richtlijn, alhoewel zij reeds aanzienlijk is bijgesteld, op zoveel verzet is gestuit op verschillende niveaus - onder meer in het Parlement, dat in tweede lezing opnieuw een groot aantal amendementen heeft ingediend.
De richtlijn bevat geen enkele maatregel waardoor in het geval van Portugal het functioneren en de doelmatigheid van de havens zou worden bevorderd. Zij zorgt veeleer voor onnodige bureaucratische rompslomp en dreigt de sociale harmonie te verstoren die tot dusver heerst tussen de sociale partners in alle Portugese havens.
We mogen niet vergeten dat er, vooral in Portugal, ondernemingen zijn die er nog niet zo lang geleden wettelijk toe verplicht zijn bijvoorbeeld alle werknemers die uit hoofde van uiteenlopende regelingen in de havens werkzaam waren, in dienst te nemen. De belangen van deze ondernemingen dienen thans te worden beschermd. Zo kunnen wij niet aanvaarden dat het krachtens de richtlijn toegestaan zou zijn dat een havengebruiker, al dan niet met een vergunning, zich in strijd met de nationale arbeids- en havenwetgeving, die voor alle havengebruikers bindend is, bezighoudt met de behandeling van de lading onder andere dan de voorgeschreven voorwaarden. Dit geldt met name ten aanzien van het gebruik van uitrusting en eigen personeel, en eventueel op kades waarvoor een concessie voor een openbare dienst is verleend.
Zoals ik reeds zei, waren de huidige verleners van havendiensten verplicht de in de havens actieve werknemers in dienst te nemen tegen salarissen die ongeveer drie keer hoger liggen dan de gemiddelde lonen in andere sectoren met dezelfde functionele vereisten. Tegen deze achtergrond mag in de richtlijn niet worden voorzien in de mogelijkheid dat een verlener van havendiensten lading behandelt zonder hiervoor een vergunning nodig te hebben, en hierbij werknemers inzet onder voorwaarden die voor hem veel gunstiger zijn dan die welke de huidige verleners van havendiensten uit hoofde van de wet en de collectieve arbeidsovereenkomsten dienen na te leven.
Wij zijn met name van mening dat zelfafhandeling alleen maar betrekking mag hebben op het werk van de bemanning van het vaartuig zelf, zoals ook uit het begrip 'zelfafhandeling? al blijkt, en de activiteiten van de havendiensten alleen maar mag aanvullen en hierop moet zijn afgestemd. Zelfafhandeling is het meest controversiële vraagstuk van de richtlijn en dat welke de meeste gevolgen zal hebben voor de economische actoren, vooral in mijn lidstaat, mochten de reeds toegelichte beginselen in de goedgekeurde tekst niet worden gewaarborgd.

Esclopé (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, hoewel dit voorstel voor een richtlijn aanzienlijk gewijzigd is, lijkt het me zoals het er nu uitziet niet beter dan in eerste lezing. De argumenten om het loodswezen buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn te houden lijken mij van toepassing op alle technisch-nautische diensten, in die zin dat de kwaliteit van de totale dienstverlening en de operationele veiligheid afhangen van elk van die diensten.
Deze tekst heeft slechts één doel, namelijk om tot eerlijke concurrentie te komen, of, anders gezegd, om concurrentie mogelijk te maken op de markten die voldoende winstgevend geacht worden om aantrekkelijk te zijn. Hoewel het belang onderkend wordt van doelmatige en betrouwbare openbare diensten, legt dit weinig gewicht in de schaal tegenover de financiële belangen die hiermee gemoeid zijn. De zelfafhandeling is illustratief voor dit liberale streven, waarbij men zich ondanks een beter uitgewerkt kader amper bekommert om optimale veiligheidseisen, eisen waaraan nu wel wordt voldaan.
Wie laat zich nu wijsmaken dat al die diensten die nu nog door gespecialiseerd personeel worden uitgevoerd, morgen aan dezelfde eisen kunnen voldoen wanneer ze volkomen ongecoördineerd worden verzorgd door niet-gespecialiseerd personeel? De grote ontevredenheid van de demonstrerende dokwerkers, gisteren in Brussel en vanmiddag in Straatsburg, laat zien hoe teleurgesteld ze zijn in de Europese instellingen, die nog altijd zo ver af staan van de belevingswereld van de burgers en wat hen bezighoudt, en die zich ingegraven hebben in hun dogmatische standpunten. Dat is des te minder aanvaardbaar als het gaat om veiligheid.
Ik ga hier niet herhalen wat sommige collega's gezegd hebben tijdens het debat over het vorige document, waarbij ze de negatieve voorbeelden aanhaalden van slecht voorbereide, van boven opgelegde en dus impopulaire liberalisering. Als we kijken naar de ongelukken met de Erika en de Prestige dan kunnen we niet zeggen dat we van niets wisten, of dat de kans erg klein was dat dat zou gebeuren. Bij ongelukken moeten Europa en de Europese instellingen hun verantwoordelijkheid nemen tegenover onze medeburgers.

Vanhecke, Frank (NI).
Voorzitter, ik verzet mij vanzelfsprekend met klem tegen de voorliggende richtlijn en meer in het bijzonder tegen het dossier van de zelfafhandeling. Ik wens zeer uitdrukkelijk mijn volledige solidariteit uit te spreken met de werknemers die vandaag in Straatsburg kwamen manifesteren. Uit de praktijk in mijn eigen land, Vlaanderen, weten wij immers dat het poolsysteem met erkende havenarbeiders ervoor zorgt dat in onze havens bekwame en gemotiveerde mensen werken die wereldwijd tot de beste vakmensen mogen worden gerekend. Het is hun inzet en hun beroepskennis die van onze havens snelle, veilige vooral, en competitieve overslaginstellingen maken. Ik vraag mij af waarom dan per se datgene wat in de praktijk perfect werkt veranderd of afgebroken moet worden.
Het afbreken van dit poolsysteem en van het havenarbeidersmonopolie zal niet enkel leiden tot het zoveelste sociaal kerkhof, maar zal ook de veiligheid in onze havens ondermijnen, de sociale vrede die wij kennen op losse schroeven zetten, de slagkracht van onze havens fnuiken en zelfs anti-Europese gevoelens versterken. Gewone burgers moeten immers vaststellen dat er in feite geen schot komt in sterke Europese dossiers of dossiers met een sterke Europese dimensie die moeten worden gedeblokkeerd om onze welvaart veilig te stellen. Ik denk bijvoorbeeld aan de IJzeren Rijn-spoorverbinding, daar zit geen vooruitgang in, maar Europa schijnt wel een prioriteit te maken van maatregelen waarvan men weet dat ze enkel tot sociale afbraak en tot meer werkloosheid kunnen leiden. Europa geeft de indruk het belang van bepaalde rederijen te verkiezen rederijen die zich zelfs in vele gevallen van een vorm van moderne slavenarbeid durven bedienen boven het overleven van haar eigen beste havenarbeiders. Tegen zoveel blinde Europese arrogantie past alleen een duidelijk neen en nooit. Des te duidelijker moeten wij vandaag met de Vlaamse havenarbeiders zeggen: werk voor eigen volk eerst is een garantie voor veiligheid en kwaliteit.

Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, het is niet voor een motie van orde, het is voor een persoonlijk feit. Wat wij daarjuist hebben meegemaakt met de heer Vanhecke is een persoonlijk affront, niet alleen een persoonlijk affront voor mij, maar een affront voor alle Vlaamse parlementsleden die in dialoog met de havenbesturen en de vakbonden maandenlang hebben gewerkt om van deze richtlijn nog iets goeds te maken. Mijnheer Vanhecke komt hier nu de grote trom slaan. Hij heeft persoonlijk geen enkel initiatief genomen, heeft zich in eerste lezing zelfs onthouden op de zelfafhandeling en hij komt hier nu proberen eventjes succes te scoren. Dit is onaanvaardbaar, het is onaanvaardbaar voor alle collega's die hard gewerkt hebben, Miet Smet, Dirk Sterckx, Nelly Maes, Kathleen van Brempt, Jan Dhaene en mezelf. Ik verzet mij daartegen.

Peijs (PPE-DE).
Voorzitter, vrije toegang tot de havendiensten is van groot belang om eerlijke concurrentie binnen de havens te waarborgen. Ook tussen de havens is concurrentie belangrijk en daarom moet de Commissie zorgen voor grotere transparantie bij de overheidsinvesteringen die de havens ten goede komen. De voorliggende richtlijn had nogal een rommelig begin, maar uiteindelijk ligt er toch een goed stuk op tafel.
Ik wil over twee zaken iets zeggen. Eerst de zelfafhandeling. Vandaag en vorige week demonstreren de dockers buiten de gebouwen van het Parlement. Hun volste recht, maar als er ooit een richtlijn is geweest die alle rechten en belangen van de havenwerkers in aanmerking heeft genomen, dan is het wel deze richtlijn. Hun positie en sociale standaard is zeer goed beschermd door verscheidene artikelen in de richtlijn tot en met hun opleidingen en beroepskwalificaties. Mochten de havenwerkgevers al willen, het zal niet mogelijk zijn te werken met slecht opgeleide, niet-gekwalificeerde werknemers die dan de veiligheid in de havens zouden moeten bedreigen.
Wat wij wel overeind willen houden, en iedereen heeft het altijd, mijnheer Bouwman, over werknemersrechten, is dat ook werkgevers rechten hebben, ook al komt daar nooit iemand voor op. Het recht van de werkgever om zelf te weten met wie hij wil werken is, denk ik, het recht van de werkgever. Ik ben dan ook geen voorstander van het amendement 13 waarin, nota bene in een definitie, de zelfafhandeling weer wordt uitgekleed. Om te garanderen dat er in iedere lidstaat regelgeving is die een en ander waarborgt, heb ik amendement 28 ingediend zoals wij in overleg met de FNV hadden beloofd.
Het tweede punt van belang zijn de loodsdiensten. Ik sta op dit punt vierkant achter het standpunt van de Raad. In de formulering van de Raad kunnen lidstaten die dat willen hun loodsen verzelfstandigen, maar dan wel onder de richtlijn. Dus met alle bescherming en beroepskwalificaties van dien. Ik ben er tegen om de loodsen uit de richtlijn te halen. Bovendien, Voorzitter, waar gaat deze richtlijn dan nog over?
Het gemeenschappelijk standpunt vormt een evenwichtige tekst waar niet teveel aan gesleuteld zou mogen worden. Belangrijke punten zoals de bepalingen over transparantie, de looptijd van vergunningen, nieuwe havens en de regeling over de vergoeding die dienstverleners moeten betalen bij het afkopen van de contractperiode, zijn naar mijn mening duidelijk en helder. De compensatieregeling kan naar mijn mening het beste worden geregeld tussen de betrokken marktpartijen en zonder inmenging van buiten. De tekst van het gemeenschappelijk standpunt doet veel meer recht aan de grote verscheidenheid van situaties en regelgeving op dit punt dan de ingediende amendementen.

Savary (PSE).
Mevrouw de commissaris, ik sta hier om u het standpunt van de Franse socialisten mede te delen over deze tekst, waarvan de behandeling in de eerste lezing wat rommelig is begonnen. Dit standpunt is afwijzend en wel om drie belangrijke redenen.
Ten eerste vinden wij dat, als wij in het kader van het havenbeleid streven naar duurzame mobiliteit zoals geformuleerd in het Witboek, de concurrentie in de havens zeker niet het meest relevante en urgente probleem is om mee te beginnen. De problemen op het gebied van ruimtelijke ordening, van het evenwicht tussen Noord en Zuid en dan vooral de capaciteitsproblemen in het departement Pas-de-Calais, zijn dat wel. Volgens ons biedt de Commissie geen enkele oplossing hiervoor en is het liberaliseren van de havendiensten dat zij zo vurig bepleit nogal zinloos.
In de tweede plaats moet concurrentie, als we die inderdaad willen, wel op een eerlijke basis plaatsvinden. Mevrouw de commissaris, u signaleerde zojuist dat de prijzen in sommige Europese havens driemaal hoger zijn dan in andere. U zult wel gelijk hebben, maar de voornaamste reden daarvan is dat de sociale voorwaarden hemelsbreed verschillen. Bij gebrek aan sociale richtlijnen, CAO's en op elkaar afgestemde regels, gaan we straks dezelfde situatie krijgen als bijvoorbeeld in het wegvervoer, namelijk concurrentie door sociale nivellering, in plaats van eerlijke concurrentie. We scheppen dan dus geen concurrentiesysteem maar - en de dokwerkers zien die bui al hangen - een 'helse machine' om de prijzen en de salarissen omlaag te krijgen.
Ten derde zijn we mordicus tegen de manier waarop de zelfafhandeling geregeld is. Waarom? De heer Hatzidakis vroeg zich af waarom we niet, nu we één sector geliberaliseerd hebben, alles maar liberaliseren. Hij weet net zo goed als ik dat in de zeevaartsector waarschijnlijk meer de hand wordt gelicht met sociale normen dan in welke sector ook. Wij zijn bang dat de zelfafhandeling aanleiding geeft tot grootschalige sociale dumping en we stellen daarom de volgende vragen: hoe kunnen we ervoor zorgen dat in ieder land de sociale normen in acht worden genomen terwijl die overal anders zijn? Wie gaat de naleving van die sociale normen controleren? Hoe zorgen we ervoor dat scheepsbemanningen samengesteld uit nationaliteiten van over de hele wereld - Filippino's, Maleisiërs - de sociale normen naleven en op een eerlijke manier concurreren met de dokwerkers uit de haven? Dit zijn de redenen waarom wij ervoor pleiten het gemeenschappelijk standpunt te verwerpen en het zijn vermoedelijk ook de redenen waarom de dokwerkers hun misnoegen kenbaar hebben gemaakt.

Vermeer (ELDR).
Voorzitter, de havenrichtlijn is met alle commotie buiten in tweede lezing wellicht nog tegenstrijdiger als tijdens de eerste behandeling. We zijn nog niet klaar als we morgen loodsdiensten er werkelijk uitstemmen. Bemiddeling met de Raad ligt dus in het verschiet. Als liberaal ben ik verre van gelukkig met de reikwijdte. Vooral op het punt van de zelfafhandeling had ik meer ruimte gewild. Ik heb een paar amendementen die het mogelijk maken om zowel op het schip als op de kade lading van boord te halen door zelfafhandelaars. De vrees van de bonden voor sociale dumping vind ik lariekoek. Er kunnen genoeg waarborgen ingebouwd worden. Ik vind het vooral jammer dat de "voorban" zo slecht communiceert met de achterban. Er is geen bedreiging, er zijn juist kansen. Kansen om te tonen dat ze de meeste ervaring hebben, vlot en efficiënt kunnen werken en dus een scherpe prijs kunnen bieden. Voorzitter, het gaat uiteindelijk om betere kwaliteit en meer dienstverlening, maar er mag geen monopolie komen. De rijen sluiten en vernieuwing tegenhouden zal uiteindelijk ten koste gaan van de arbeidsomstandigheden van de havenwerker zelf.

Meijer (GUE/NGL).
Voorzitter, vandaag wordt opnieuw duidelijk hoe ver de besluitvorming in de Europese Unie afstaat van de werkelijkheid van de mensen over wie het gaat. Die mensen zijn in dit geval de werkers in de havens. Ooit waren ze met velen, toen was hun werk vuil en gevaarlijk en werd het slecht betaald. Door zich te organiseren hebben ze dat kunnen verbeteren en zich kunnen beschermen tegen het via koppelbazen inhuren van slecht betaalde en niet vakbekwame krachten van buitenaf. Terecht heeft het Europees Parlement al jaren geleden gevraagd om regels voor de concurrentie tussen havens, met name tussen havens die samen hetzelfde achterland bedienen, zoals aan de Noordzee. Daar wordt veel overheidsgeld verspild aan te lage tarieven en te ruime voorzieningen om het scheepvaartondernemingen naar de zin te maken.
De Europese Commissie heeft dit nu aangegrepen om niet de concurrentie tussen de havens te beperken, maar die binnen de havens te bevorderen. Die concurrentie gaat over de rug van de havenarbeiders. Dat betekent een terugkeer naar oude toestanden. Hoofddoel is nog verder te bezuinigen op de arbeidskosten. Veel arbeid is al weggemechaniseerd en de kosten van havenarbeid zijn nu nog slechts een te verwaarlozen deel van de kosten van goederen, maar zelfs daarop wil men kunnen bezuinigen. Weliswaar wordt nu door amendering de mogelijkheid dat zeer laag betaalde bemanningen uit derdewereldlanden het laden en lossen op de kades overnemen van de geregistreerde plaatselijke havenarbeiders beperkt, maar de controle erop wordt moeilijk. Voor de komende jaren zijn veel conflicten over ontduiking van de regels en over concurrentievervalsing te verwachten. In november 2001 bij de eerste lezing was dat voor de vakbonden nog onvoldoende helder. Inmiddels zijn ze het op Europese schaal eens geworden over hun algehele afwijzing, maar nu zijn veel voor hen relevante elementen voor de tweede lezing buiten de orde verklaard en worden demonstranten ver van dit gebouw verwijderd gehouden. Staken tegen die onredelijkheid is het enige wapen dat de mensen nog overhouden. Om dat te voorkomen moet het hele voorstel van tafel, zoals bij de stemming in de Commissie verkeer door ruim 40% van de leden werd ondersteund.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, de internationale arbeidsorganisatie heeft het nodig gevonden om reglementerend op te treden voor de havenarbeid, precies omdat de havenarbeid zoveel te maken heeft met veiligheid en omdat sociale dumping daar kon optreden. Vele landen hebben deze conventies ondertekend en u zult natuurlijk zeggen: "wij zijn daar ook niet tegen en wij laten die landen ook toe zich verder te organiseren". Ook mijn land zal zijn wet-Major kunnen behouden, maar daar gaat het natuurlijk niet om. Waar de havenarbeiders bang voor zijn en waarin ik hun angst deel is dat de veiligheid in de havens te grabbel zal worden gegooid ten gunste van de goedkope prijzen.
Het ongeval met de Prestige is al door velen vermeld. Zullen wij in de toekomst ook bij het verladen dergelijke zware ongevallen zien gebeuren? Dan is er ook nog het tweede grote risico van sociale dumping door de zelfafhandeling.
Mevrouw de commissaris, wilt u echt die kant op, concurrentie door middel van sociale dumping? Ik denk dat wij deze weg niet op mogen gaan. Wij moeten ervoor zorgen dat er een vergunningsplicht komt. Ik ben het dus echt niet eens met wat u bepleit, want ik ben er zeker van dat diegenen die een strenge vergunningswet zullen hebben, concurrentievervalsing zullen meemaken. Zij zullen uit de markt geprijsd worden en er zullen cowboy-havens komen, zoals er nu al schepen zijn die onder goedkope vlag varen en tot de schrik van de zeeën behoren.
Booth (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, vandaag hebben havenwerkers hier voor het Parlement tegen deze maatregel gedemonstreerd. Ik moest door een wolk van traangas heen om het gebouw binnen te komen. Als nieuw lid van het Parlement dacht ik dat dit soort toestanden misschien wel tot de orde van de dag behoren. Er waren kort geleden ook al protesten in Brussel en er zullen er ongetwijfeld nog veel meer volgen.
Hoe dan ook, deze richtlijn betekent niet alleen een klap in het gezicht voor de havenwerkers maar ook voor de havenbedrijven. Die hebben immers grote investeringen in faciliteiten en infrastructuur gedaan. Met de voorgestelde nieuwe regels worden deze bedrijven overgeleverd aan onzekerheid en verwarring. Dat is de reden dat we bij de eerste lezing tegen deze maatregel hebben gestemd. Nu is er dan een reeks amendementen op deze richtlijn ingediend, wat kenmerkend is voor de gang van zaken in dit Parlement: proberen iets te verbeteren wat in beginsel al niet deugt. Als dit Parlement werkelijk de wil van het volk zou vertegenwoordigen, zou het deze richtlijn simpelweg van tafel vegen, maar dat doet het niet. Dat bewijst eens te meer wat we eigenlijk al wisten: dat dit Parlement allesbehalve de wil van het volk vertegenwoordigt en er zijn eigen agenda op nahoudt. En dat heeft niets met democratie te maken.

Cocilovo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, ik ben het niet eens met de stelling dat het Parlement bij de behandeling van deze richtlijn de verwachtingen van de kiezers bedrogen heeft. Ik kijk juist positief aan tegen deze ontwerprichtlijn en het evenwicht dat mede dankzij de inspanningen van dit Parlement is bereikt.
Ik geloof dat de opening naar de markt positief kan zijn, ook voor wat betreft de toegang tot havendiensten, maar een en ander mag alleen gebeuren onder de voorwaarden die het Parlement via zijn amendementen heeft gepreciseerd c.q. ingevoerd: alleen op voorwaarde dat de veiligheid, de vakbekwaamheid, contractuele en sociale voorschriften alsook het milieu in bescherming worden genomen met betrekking tot alle bedrijven en alle soorten werk die te maken hebben met de diverse havendiensten.
Dit moet ook gelden voor de zelfafhandeling. Principieel gesproken ben ik daar niet op tegen, maar ik vind wel dat zelfafhandeling geen sociale dumping in de hand mag werken en geen aanleiding mag vormen om te gaan bezuinigen op het vlak van veiligheid en vakbekwaamheid. Dit is een kwestie van concurrentie in transparantie.
Een en ander geldt tevens voor de nieuwe havens, om de particuliere investeringen te beschermen. Een rechtstreekse afhandeling van diensten en werk moet mogelijk zijn, en daar valt ook best mee te leven, maar dan moet wel voldaan worden aan de voorwaarden die ik zojuist heb opgesomd: dus vakbekwaamheid, contractuele en sociale regels, milieubescherming, veiligheid. Als daar niet voor wordt gezorgd, brengen wij dingen onder één noemer die zozeer uiteenlopen dat noch de belangen die wij vertegenwoordigen, noch de doelstellingen die wij met deze richtlijn willen bereiken, daarmee vooruitkomen. Ik hoop dat het evenwicht dat het Parlement gevonden heeft, overeind blijft.

Van Brempt (PSE).
Dank u Voorzitter. Collega's, mevrouw de commissaris, wij hebben deze middag kunnen zien dat onze richtlijnen toch enig effect hebben op de burgers in Europa. Wij hebben vooral kunnen zien dat de dokwerkers boos zijn, zeer boos en ook wel wanhopig. En waarom? Hoogstwaarschijnlijk omdat ze te weinig gehoord worden in dit Parlement. Maar zeer zeker omdat ze botsen tegen een koud en liberaal Europa dat veiligheid, veiligheid op het werk en gezondheid, sociale zaken en werkgelegenheid ondergeschikt maakt aan blinde liberaliseringsdogma's. Ze zijn ook boos, mevrouw de commissaris, over het voorstel dat u lanceerde in februari 2001, waarin u met één pennestreek hun sociale statuut onderuit haalde. Het zal u niet verwonderen dat u weinig populair bent in België en ik betreur nog steeds dat u het rechtstreekse debat met de dokwerkers in Antwerpen bijvoorbeeld niet hebt durven aangaan. Dat had verhelderend kunnen zijn. Wij als Parlement hadden dit voorstel eigenlijk in de eerste lezing onmiddellijk moeten weggooien, wij hadden het niet moeten amenderen. Ik heb al van verschillende collega's gehoord dat het niet is wat we wensten. Waarom hebben wij het dan niet weggestemd? Ik zal mij blijven verzetten tegen deze richtlijn, ik zal morgen tegen stemmen en ik zal dat blijven doen. Want ik zie nog altijd niet in wat de meerwaarde ervan is, ook niet in geamendeerde vorm, ook al geef ik toe dat er al veel verbeterd is.
Mijnheer de rapporteur, ik zal u zeggen waarom de dokwerkers staken. Zij staken natuurlijk omdat, als je de zelfafhandeling toelaat in een ander land de zelfafhandeling omwille van de heilige concurrentieregels binnen de kortste keren ook moet worden toegelaten in eigen land, en dat is de reden waarom ik er tegen zal blijven. Ik hoop dat wij het voorstel kunnen wegstemmen, maar ik vrees dat wij het niet zullen kunnen doen.Ik hoop dus op sterke amenderingen: de zelfafhandeling eruit en de verplichte vergunning erin. Ik heb vandaag geleerd, mijnheer de voorzitter, dat wij er beter in slagen dit Parlement te verdedigen door middel van een politiemacht dan dat wij er in slagen om in Europa het sociale systeem overeind te houden.

Pohjamo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het is goed er in dit debat op te wijzen dat havens als knooppunten van het intermodaal vervoer een centrale rol in het hele communautaire vervoersbeleid spelen. De doeltreffendheid van havens moet in de hele Unie worden verbeterd door randvoorwaarden te scheppen voor evenwichtige concurrentie binnen en tussen de havens. Het voorstel van de Commissie en het onderhavige compromis zijn een voorzichtig begin van dit werk.
Enkele opmerkingen over de inhoud van het voorstel van de parlementaire commissie: de looptijden van vergunningen zijn naar mijn mening te lang en het eindresultaat van de behandeling is slechts een kleine stap vooruit. Men had ook verder kunnen gaan, gezien de eisen van onze commissie inzake de bestrijding van sociale dumping. In elk geval is deze richtlijn een stap in de goede richting en de heer Jarzembowski verdient onze complimenten voor zijn volhardende werk in deze moeilijke zaak.

Laguiller (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de concurrentie en het winststreven die u wilt invoeren bij het beheer van haveninstallaties, zijn in het zeetransport al gemeengoed. Dat heeft geleid tot milieurampen, met de Erika en de Prestige, en het heeft tot gevolg dat zeelieden worden aangemonsterd voor gages die tien keer lager liggen dan Europese salarissen. Als u het heeft over kostenbesparing voor havendiensten, is het duidelijk wat u daaronder verstaat: salarisverlaging, schrappen van banen, verzwaring van het werkrooster en afschaffing van de sociale vangnetten en salarisgaranties zoals die in CAO's zijn vastgelegd.
Wij zijn dus tegen deze Europese richtlijn en we willen graag dat havens en haveninstallaties, waar de hele samenleving van profijt van heeft, onder de openbare diensten vallen. We staan afwijzend tegenover concurrentie tussen dokwerkers onderling, afhankelijk van hun rechtspositie of herkomst, want daar zouden we allemaal de dupe van worden. Voor iedereen die in de haven werkt moeten de salarisvoorwaarden en de sociale vangnetten dezelfde zijn en afgestemd worden op de meest gunstige situatie.
De dokwerkers hebben gedemonstreerd bij een hermetisch van de buitenwereld afgesloten Parlement, waar ze werden opgewacht met waterkanonnen en traangas. Eén van hen is vanmiddag op het terrein van het Parlementsgebouw aangehouden en in de boeien geslagen. Ik zou graag willen, mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dat u ons kunt verzekeren dat hij inmiddels is vrijgelaten.

Dhaene (Verts/ALE).
Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's. Ik begroet ook enkele vertegenwoordigers van de havenarbeiders op de tribune, die binnengeraakt zijn. Ik voelde mij vandaag een beetje in de middeleeuwen, in een versterkt fort. Wat kan ik in een minuut nog toevoegen? Er is al zoveel gezegd, maar deze middag had ik nog een ontmoeting met enkele mensen van de havenbonden en ik was onder de indruk van hun boodschap. Deze richtlijn brengt de ports of convenience dichterbij. Deze richtlijn organiseert de sociale concurrentie tussen de Europese havens die zal leiden tot sociale dumping en op termijn ook tot de afbraak van het statuut van dokwerker zoals we dat in België kennen. Hierom vraagt niemand. Europa is blijkbaar het breekijzer om problemen in sommige landen aan te pakken. De toelating van zelfafhandeling zonder verplichte voorafgaande vergunning heeft nog andere negatieve gevolgen, zoals hier reeds werd gezegd: onveiligheid en problemen met milieurampen op zee. Hier zit echt niemand op te wachten. Ik zal dus samen met mijn fractie tegen de zelfafhandeling en voor sociale bescherming van dokwerkers stemmen en ik hoop dat enkele sociaalvoelende collega's bij de EVP dit ook zullen doen.

Smet (PPE-DE).
Voorzitter, ik voel mij natuurlijk aangesproken door de oproep van de heer Dhaene om enkele sociaalvoelende collega's bij de EVP te vinden, want ik ben er één. Ik wil slechts één punt behandelen, namelijk dat van de vergunningsplicht. Zoals het nu in de richtlijn staat, wordt het aan de lidstaten overgelaten om al dan niet een vergunning te verlenen. Zij kunnen dus zelf kiezen. Dat wil zeggen dat men de lidstaten en de havenautoriteiten vrijlaat om al dan niet te werken met zulke plicht. Dan creëert men tegelijkertijd - en dat begrijp ik niet, mevrouw de commissaris - in deze richtlijn zelf een bijkomend concurrentieverstorend element. Want de ene haven zal zich aan de vergunningsplicht houden en wellicht strenge voorwaarden opleggen inzake kwalificatie van de werknemers, inzake sociale voorwaarden, inzake veiligheid, inzake de economische ontwikkeling van de haven en zo meer. De andere haven zal dit niet doen, waardoor er uiteindelijk een verstoring ontstaat van de concurrentie tussen de havens onderling.
Men laat het dus over aan de lidstaten om dit al dan niet te doen. In de parlementaire commissie is mijn amendement, en een amendement dat ook door anderen was ingediend, tot invoering van de vergunningsplicht niet-ontvankelijk verklaard op grond van artikel 80 van het Reglement. Er is mij nu gezegd dat de Voorzitter van het Parlement deze amendementen vanwege een aantal nieuwe elementen de heer Bouwman heeft ernaar verwezen misschien toch ontvankelijk wil verklaren. Als dat het geval is, zal ik er voor stemmen. Ik ben voorstander van een vergunningsplicht omdat ik er voorstander van ben dat er tussen havens onderling dezelfde concurrentievoorwaarden bestaan.

Izquierdo Collado (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, deze richtlijn en dit voorstel hebben inderdaad zo hun eigen karakter. Het begon met enkele standpunten van de rapporteur; die zijn naderhand diverse keren gewijzigd en komen er nu met de stemming van het Parlement weer anders uit te zien. Ik wil daarom allereerst de rapporteur complimenteren omdat hij doet wat hij moet doen, namelijk het standpunt van het Parlement verdedigen, en niet zijn aanvankelijke standpunt.
De behandeling van deze kwestie heeft ons bovendien duidelijk gemaakt dat het Parlement de Commissie in haar exclusieve rol als initiator van wetgeving heeft te respecteren. Sommige parlementariërs hebben geprobeerd het initiatief op onderdelen over te nemen, maar tevergeefs, en dat is terecht, denk ik, want wij moeten elkaars rol respecteren.
De bedoeling van deze richtlijn is het tot stand brengen van een Europese vervoersruimte. Die ruimte is absoluut noodzakelijk, want de bestaande ruimten binnen de lidstaten zijn ontoereikend. Deze richtlijn, en de daarin voorgestelde openstelling van de markt, beoogt een vervoerswijze te stimuleren die milieutechnisch heel positief is. Tot nu toe heeft het zeevervoer, met uitzondering van het vervoer van olie en gevaarlijke goederen, een ondergeschikte rol gespeeld. Met deze richtlijn kunnen wij de kwaliteit van het vervoer in Europa echter in diverse opzichten op een hoger plan brengen. Stimulering van het zeevervoer betekent immers gunstiger milieueffecten, minder congestie en meer veiligheid.
Wij hebben eerder al ervaring opgedaan met het toelaten van andere vervoersmiddelen tot de markt, en dat is zonder noemenswaardige problemen verlopen. Het gevolg daarvan was een grotere beheercapaciteit. In deze richtlijn wordt nu niet gesproken over het verminderen van het aantal arbeidsplaatsen in de havens. Er zullen juist arbeidsplaatsen bijkomen, omdat de havens efficiënter worden. Wij zouden bij liberalisering ook niet langer direct aan onveiligheid moeten denken. De luchtvaart is een wijze van vervoer waarin veiligheid voorop staat, en niemand kan beweren dat liberalisering van deze vervoerstak tot minder veiligheid leidt.
Laten wij niet vergeten, mijnheer de Voorzitter, dat het Parlement heel erg zijn best heeft gedaan de kloof te overbruggen. Het is nu aan u om bij de bemiddeling hetzelfde te doen voor zelfafhandeling en loodsdiensten.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik breng de groeten over van de werknemers in Finse havens, die schepen op professionele en bekwame wijze laden en lossen. Zij willen u zeggen dat het onderhavige voorstel moet worden verworpen. Door het voorstel zal ook het laden en lossen onder goedkope vlag gaan plaatsvinden. Dat werk wordt dan uitgevoerd door het personeel van schepen die onder goedkope vlag varen en dat niet over de specifieke vakkennis beschikt die in de moeilijke omstandigheden van sneeuw en ijs die in het noorden heersen nodig is om ook de veiligheid van de andere havenarbeiders te kunnen garanderen.
Wij hebben slechte ervaringen met de wijze waarop schepen die onder buitenlandse vlag varen de normen met betrekking tot arbeidsvoorwaarden, veiligheid op de werkplek en milieubescherming trotseren. Rederijen proberen nu onder het valse voorwendsel van concurrentie de uitbuiting van zeelieden uit te breiden van de zeevaart naar havens. Wij mogen niet accepteren dat dat onder het voorwendsel van meer concurrentie gaat gebeuren. Zowel de werkgevers- als werknemersorganisaties van havens zijn het ermee eens dat de concurrentie met deze richtlijn niet toeneemt. Alleen de economische en sociale dumping neemt toe.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, vrije toegang tot havendiensten en gelijke kansen zijn verplicht gesteld bij de Verdragen van de Unie. Het is derhalve onontbeerlijk te beschikken over betrouwbare informatie om ervoor te kunnen waken dat een lidstaat enigerlei steun verleent aan zijn havens. Dat zou immers indruisen tegen het beginsel van de concurrentievrijheid tussen de diverse havens binnen de Unie.
Op enkele onderdelen is evenwel meer dan uitsluitend communautaire wetgeving nodig. Het moet lidstaten en de betreffende instanties daarbinnen mogelijk blijven hun eigen specifieke regels op te nemen bij het oproepen tot inschrijving op dienstverleningscontracten en de betreffende werknemers te beschermen. Loods-, aanleg- en stuwagediensten zijn verplichte diensten en horen derhalve niet thuis in de communautaire richtlijn. De regeling van deze diensten moet in handen blijven van de betreffende havenautoriteiten, wat niets afdoet aan de verplichting tot naleving van de sociale wetgeving op Europees niveau.
Zoals een vliegveld met diverse luchtverkeersleiders in een chaos zou veranderen, zo ook moet een haven niet meer dan één loodsdienst en één aanlegdienst hebben. Zelfafhandeling zou slechts toegelaten mogen zijn wanneer uitgevoerd door eigen bemanning aan boord die daartoe is gekwalificeerd en de haven goed genoeg kent om de veiligheid niet in gevaar te brengen.

Grönfeldt Bergman (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de rapporteur, de Europese industrie heeft behoefte aan efficiënt zeevervoer. Het voorstel voor een richtlijn betreffende havendiensten, zoals het door de Raad in het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd, heeft alles in zich om deze behoefte te vervullen. Een aantal amendementen die de Commissie vervoer in tweede lezing voorstelt, zal echter, wanneer ze worden aangenomen, de mogelijkheden van de richtlijn om het zeevervoer efficiënter te maken helaas in belangrijke mate ondermijnen.
Dit geldt in het bijzonder voor de amendementen op artikel 4, definitie 9, die tot gevolg zullen hebben dat zelfafhandeling met eigen vast grondpersoneel niet meer mogelijk is. Als deze amendementen worden aangenomen, kunnen de scheepvaartondernemingen in de toekomst geen schepen meer laden met eigen bekwaam en erkend personeel en met gebruik van de eigen uitrusting. Als dit en nog een aantal andere totaal overbodige en te gedetailleerde regelingen worden aangenomen, zullen de verouderde structuren in de havens blijven bestaan en een negatief effect hebben op het concurrentievermogen binnen de sector van het zeevervoer.
De Zweedse conservatieven zijn bovendien van oordeel dat alle havendiensten, inclusief de loodsdiensten, in de richtlijn opgenomen moeten worden. Dit zou namelijk een stimulans zijn voor de Europese handel, voor een efficiënte en veilige scheepvaartindustrie met een goede concurrentiepositie alsook voor een betere overgang van het wegvervoer naar het zeevervoer. Velen willen dit wel, maar slechts weinigen doen er iets voor. Het zou een stap in de goede richting zijn als we alle amendementen die de concurrentie beperken, verwerpen en de amendementen die de concurrentie aanmoedigen, zouden steunen. Ik hoop dat het Parlement in die zin zal stemmen.

Vlasto (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft ons een juridisch kader voorgelegd, om met inachtneming van concurrentieregels en de economische vrijheden een vrije toegang mogelijk te maken tot de markt van de havendiensten. In principe vind ik het een goed initiatief, maar als we kijken naar de zeerampen die zich de laatste jaren in Europa hebben voltrokken, zult u het met me eens zijn dat de regelgeving die we hier vaststellen moet voldoen aan de eisen die aan de veiligheid op zee worden gesteld.
Daarom is het van belang dat in de uiteindelijke tekst wordt meegewogen hoe specialistisch de afzonderlijke havendiensten zijn. Bij de eerste lezing heb ik twee amendementen ingediend om de loodsdiensten en de diensten inzake het meren en ontmeren van schepen uit het toepassingsgebied van de richtlijn te halen. Die zijn door dit Parlement aangenomen en ik kan u zeggen dat ik daar heel blij mee ben. De Raad heeft dit voorstel echter niet overgenomen en zodoende heeft onze rapporteur, de heer Jarzembowski, voor de tweede lezing nogmaals voorgesteld om loodsdiensten niet onder deze richtlijn te laten vallen. Ik verzoek u dus voor het voorstel te stemmen om het loodswezen uit de richtlijn te halen, zodat we consequent zijn ten opzichte van de stemming van de eerste lezing. Dan kunnen de loodsen blijven bijdragen aan de bescherming van het milieu en aan de veiligheid in de communautaire havens.
Voor wat betreft de uitsluiting van het meren en ontmeren van schepen, zou het volgens mij de voorkeur verdienen om deze dienst niet te liberaliseren, daar deze eveneens een belangrijke rol speelt voor de veiligheid in de haven. Het toelaten van concurrentie voor de betreffende diensten zou al iets aanvaardbaarder zijn als bepaalde punten in de richtlijn, zoals de zelfafhandeling, herzien zouden worden. Als een reder voor zelfafhandeling kiest dan is hij daar ook gedurende de hele operatie aan gebonden. We moeten vermijden dat we een regelgeving uitvaardigen waarbij de reders op elk moment kunnen kiezen wat hen het best uitkomt. Daarom roep ik u, beste collega's, op om voor amendement 13 te stemmen, waarin de zelfafhandeling beperkt blijft tot de scheepsbemanning.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik u danken voor alle argumenten, overwegingen en discussies, ook al stroken die niet altijd met het voorstel van de Commissie. Het is belangrijk dat de mogelijkheid bestaat om te debatteren en argumenten aan te dragen. Er zijn enkele kwesties die ik nader zou willen toelichten, want als ik het zo hoor, lijkt het wel of wij het niet over dezelfde tekst hebben.
Een algemene vraag die ik vooraf zou willen stellen is of wij voor de maritieme sector nu wel of niet een concurrerend vervoersysteem willen dat past binnen een intermodaal vervoersnet en dat als alternatief kan dienen voor het vervoer over de weg. Ja of nee?
Het volgende punt is puur ideologisch. Sommigen van u vinden een monopolie ideaal. Zelf ben ik van mening dat, waar kan worden ingezet op een gezonde vorm van concurrentie, dat in beginsel veel beter is dan een monopoliesituatie. Dat is vooral een kwestie van ideologie. Dit allemaal gezegd zijnde, constateer ik dat de feiten meer in de ene richting lijken te wijzen dan de andere. Toegegeven, bepaalde onderdelen en segmenten van de markt zijn niet groot genoeg om meerdere spelers toe te laten, maar met concurrentie functioneert alles beter: de kwaliteit van de diensten gaat omhoog, de prijzen en kosten gaan omlaag, en de slagvaardigheid van de bedrijven neemt toe.
Kijken wij naar de luchtvaart, dan zien wij, zoals zojuist is opgemerkt, dat die ook niet heeft geleden onder de introductie van concurrentie. U wilt zelf als Parlement concurrentie introduceren in het spoorvervoer en u heeft zich daar in meerderheid voor uitgesproken. Nu gaat het erom concurrentie in te voeren in de havendiensten in grote havens.
Geachte afgevaardigden, er is gezegd dat het nu gedaan is met de veiligheid, en daarbij wordt dan de Prestige genoemd. Wat heeft de Prestige daarmee van doen? Niets, geachte afgevaardigden, helemaal niets. Het spijt me, maar dat zijn twee verschillende zaken. Niemand vraagt trouwens om een beperking van de veiligheid. Om die reden worden ook op het gebied van loodsdiensten, aanlegdiensten en al dat soort gebieden specifieke, bijzondere waarborgen ingebouwd, ook voor stuwage. De havenautoriteiten beschikken over de meeste relevante kennis, en zij kunnen, zoals is gezegd, waar nodig de te stellen voorwaarden bepalen: bijvoorbeeld een diploma of bewezen kennis. Wij laten het aan de havenautoriteiten over dit onderdeel in te vullen, ervan uitgaande dat elke Europese haven de eigen situatie het beste kent.
Geachte afgevaardigden, dit voorstel komt het vervoer in algemene zin ten goede en het komt de werkgelegenheid in onze havens ten goede. Het zal er ook toe leiden dat de havens slagvaardiger worden, meer activiteit zullen vertonen, en beter in staat zullen zijn een bijdrage te leveren aan de economische ontwikkeling van de Europese Unie. Dat is precies wat ik aan het doen ben in de vervoersector, niet alleen in de havens, en in de energiesector. Dat is waar Lissabon in feite op neerkomt.
Het gaat hier om fundamentele uitgangspunten en wat wij nu voorstellen is het Europese model.
Dan kom ik nu op het tweede punt dat naar voren is gebracht, dat van de sociale dumping. Op sociale dumping zit niemand te wachten, niemand. Wat wij willen is meer werk voor meer activiteit in de havens, en dan wel met de juiste sociale garanties en voorwaarden. Volgens het Europese model gaat de introductie van concurrentie namelijk niet ten koste van de sociale normen en garanties. Het Europese model houdt in dat de liberalisering gereguleerd verloopt. Dat is dus geen liberalisering in de strikte zin des woords. Liberalisering en regulering lijken elkaar in beginsel uit te sluiten, maar in Europa laten wij zien dat het mogelijk is die twee tegenpolen te verenigen: de voordelen van marktwerking enerzijds en de garanties van een sociaal stelsel anderzijds. Dat is waar wij nu mee bezig zijn, geachte afgevaardigden.
Ik zou u op twee fragmenten willen wijzen. Het eerste gaat om de definitie van afhandeling in eigen beheer. Wat verstaan wij daaronder? Punt 9 van artikel 4 definieert zelfafhandeling als de situatie waarin havendiensten kunnen worden verleend voor een onderneming, of door een onderneming ten behoeve van zichzelf, met personeel in vaste dienst - dus geen tijdelijk personeel of speciaal voor die specifieke handeling gekozen personeel, maar "eigen vast personeel te land en/of eigen scheepsbemanning".
Het gaat dus om vast personeel, dat is het kernwoord: 'vast?. Daarmee is echter niet alles gezegd. Het tweede fragment waarop ik uw aandacht wil vestigen is artikel 13, lid 2. Daar is te lezen dat nationale voorschriften op het gebied van werkgelegenheid en sociale aangelegenheden verplicht zijn en dat geen sociale dumping is toegestaan. Ik verzoek u het einde van de tekst erop na te lezen. Voor mij is die tenminste glashelder.
Volgens mij moet gekeken worden naar wat wij aan het doen zijn. Wij zijn geenszins van plan de veiligheidsniveaus te verlagen, aan sociale dumping te doen of iets dergelijks. Met die vrees van sommigen onder u voor liberalisering, zou er nooit een Ryan Air of een Virgin zijn geweest, en zou ons aller realiteit een staatsmonopolie zijn, en ik denk dat menigeen onder u profiteert van de voordelige diensten van Ryan Air en Virgin. Ik ook. De bedoeling is dat wij het eens worden. En de veiligheid van de luchtvaart in Europa is daar ook niet door achteruitgegaan. Laten wij ons wel bepalen tot de feiten, alstublieft. Ik begrijp dat er voor dit Parlement is geprotesteerd. U bent politici, en ik ook. Ieders stem geldt, maar laten wij nu niet meer beweren dan de feiten aangeven. Niemand stelt sociale dumping voor. Wij hebben het juist over het garanderen van voorschriften op het gebied van sociale aangelegenheden en werkgelegenheid, en over personeel in vaste dienst, niet over tijdelijk personeel. Beperken wij ons daarentegen tot de scheepsbemanning, dan pakken wij het volgens mij verkeerd aan. Mijns inziens moet het personeel te land op dezelfde lijn worden gesteld.
De derde kwestie waarop u uitgebreid bent teruggekomen, is de concurrentie tussen havens. Het is belangrijk dat wij ervoor zorgen dat die concurrentie, de concurrentie tussen havens dus, niet oneerlijk is. Op dat punt ben ik het eens met u en meer in het bijzonder met de rapporteur, de heer Jarzembowski. Ik kan me dan ook vinden in amendement 10. Wel zou ik willen dat wij een en ander nog verduidelijken, voor zover de beperkingen en marges van het Verdrag dat toelaten, want dat prevaleert uiteraard boven deze tekst.
De laatste kwestie is de door de heer Savary opgeworpen vraag of de richtlijn wel opportuun is. Volgens hem zouden wij er nooit aan moeten beginnen. Welnu, mijnheer Savary, de problemen van de maritieme sector, de veiligheid op zee ... dit Huis heeft, evengoed als de Commissie en de Raad, veel werk verzet om de veiligheid van de zeevaart te vergroten. U weet evengoed als wij dat als de door ons voorgestelde voorschriften van kracht waren geweest, het laatste ongeval hoogst waarschijnlijk vermeden had kunnen worden. Er is meer haalbaar en dat zal ook blijken. Laten wij echter niet beweren dat wij de havens als eerste nemen, want dat is niet waar. Integendeel: de havens zijn bijna als laatste aan de beurt.
Het vervoer in Europa stelt ons voor een zeer ernstig probleem en wij moeten op zoek naar alternatieven voor het vervoer over land. In een groter Europa, waarin de afstanden groter zijn, wachten de zeevaart veel meer mogelijkheden en liggen kustvaartdiensten veel meer voor de hand. Wil de kustvaart in Europa echt kunnen concurreren met de andere vervoersystemen, met name met het vervoer over land, dan zullen wij wel over efficiënte havendiensten moeten kunnen beschikken. Nogmaals, wat wij voor ogen hebben, is het invoeren van concurrentie in de grote havens en wel, ik herhaal, op een gereguleerde manier, met sociale en veiligheidsgaranties. Dat is niets anders dan het Europese model.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 120)

Miranda (GUE/NGL)
Ik betreur ten zeerste dat de Raad noch het Parlement hebben geluisterd naar de protesten van de tienduizenden werknemers die in heel Europa tegen dit richtlijnvoorstel in het geweer zijn gekomen en die vandaag hier in Straatsburg demonstreren.
Bij het door de Raad goedgekeurde gemeenschappelijke standpunt inzake toegang tot de markt voor havendiensten moeten de volgende kanttekeningen worden geplaatst:
Door 'zelfafhandeling? komen niet alleen de werkgelegenheid, maar ook de sociale omstandigheden van de havenarbeiders op de helling te staan, omdat de naleving van de nationale wetgeving en de vigerende collectieve overeenkomsten niet wordt gewaarborgd.
Het gemeenschappelijk standpunt is in strijd met IAO-Verdrag nr. 137 ten aanzien van de stabiliteit van de werkgelegenheid in de sector, de stabiliteit van de opbrengsten uit het werk van tot de sector behorende werknemers en de vastgelegde prioriteiten bij de toewijzing van werk in de havens.
Het gemeenschappelijk standpunt schendt in Portugal constitutioneel verankerde beginselen uit hoofde waarvan ten minste voorafgaande raadpleging van de werknemersorganisaties vereist is.
Het gemeenschappelijke standpunt druist in tegen de aangekondigde versterking van de maritieme veiligheid doordat bedrijven die niet in de havens thuishoren maritieme diensten mogen gebruiken en lading mogen behandelen zonder over adequate kennis van zaken te beschikken.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0057/20030) van mevrouw Ayuso González, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad ter bevordering van het gebruik van biobrandstoffen in het vervoer (12695/1/2002 - C5-0585/2002 - 2001/0265(COD)).

Ayuso González (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, eindelijk hebben wij een akkoord bereikt dat de weg vrijmaakt voor aanneming van deze richtlijn, zodat wij nu een uitgebalanceerd kader kunnen bieden aan ondernemingen die investeren in deze brandstoffen.
Ik wil met nadruk wijzen op de uitstekende samenwerking met de diverse rapporteurs: mevrouw Rothe en de heren Kronberger en Clegg. Ik vertrouw erop dat wij woensdag deze richtlijn allemaal zullen steunen.
De tekst die uit de bus is gekomen, is niet helemaal zoals het Parlement die had gewild. In eerste lezing hadden wij ons immers uitgesproken voor het stellen van bindende doelen. Wij hebben echter een niet geringe flexibiliteit aan de dag gelegd om ons standpunt te verenigen met dat van de Raad. Het resultaat daarvan zijn negen amendementen. Van die negen wilde ik het amendement er uitlichten waarin is aangegeven in welke situaties een lidstaat kan afwijken van de in de richtlijn genoemde referentiewaarden; ik heb het over artikel 4 van de richtlijn. Ik verzoek de Commissie met klem toe te zien op naleving van dat artikel.
Mevrouw de commissaris, ik feliciteer u met deze tweede richtlijn tot bevordering van het gebruik van alternatieve, hernieuwbare en milieuvriendelijke energie. Het spijt me echter dat mijn felicitaties niet ook kunnen uitgaan naar andere leden van de Commissie, omdat zij niet meewerken aan het opstellen van samenhangende maatregelen om naleving van deze richtlijn binnen andere beleidskaders mogelijk te maken.
Ik bedoel dan met name het directoraat-generaal Milieu, dat al vanaf 1998 bezig is met het vaststellen van technische specificaties voor biobrandstoffen en bedrijfswagenparken, zoals is opgenomen in richtlijn 98/70/EG. Het vaststellen van die specificaties is dringend nodig, en mij is onduidelijk waarom het directoraat-generaal de kans heeft laten lopen om dat te doen in het kader van de recente herziening van genoemde richtlijn 98/70/EG.
Het heeft er alle schijn van dat we zullen moeten wachten tot 2005, het jaar waarin deze richtlijn wordt herzien, alvorens te kunnen beschikken over duidelijke specificaties. Ik hoop dat het anders loopt en dat er voor die tijd een oplossing is gevonden. Zolang die specificaties er niet zijn, zijn er namelijk ook geen kwaliteitsnormen waaraan biobrandstoffen moeten voldoen. Dat is een belangrijke leemte in de normering van de kwaliteit van verhandelde brandstoffen.
Het lijkt niet te rijmen dat het directoraat-generaal Milieu enerzijds voorstellen doet om het zwavelgehalte van allerlei brandstoffen te beperken, en anderzijds niet de minste moeite doet om de afzet van alternatieve brandstoffen te stimuleren, terwijl de uitstoot van die brandstoffen aanzienlijk lager is en het zwavelgehalte ervan nihil.
Wat te zeggen van het directoraat-generaal Landbouw? Dat heeft onlangs de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid gepresenteerd. Daarin is voor het verbouwen van energiegewassen een steun van 45 euro per hectare vastgesteld - heel wat lager dan voor de overige gewassen - en een meer dan ontoereikende maximaal gegarandeerde oppervlakte van anderhalf miljoen hectare voor de hele Unie. Bovendien wordt tien procent blijvend braakliggende grond voorgesteld waar in tegenstelling tot voorheen geen energiegewassen verbouwd mogen worden.
De kwestie waarover wij nu debatteren, biedt voordelen op gebieden die uiteenlopen van uitstoot en alternatieve voor aardolie, tot plattelandsontwikkeling. Wij zouden dan ook niet mogen accepteren dat de coördinatie van de communautaire beleidsvormen zo apert tekortschiet. In de Verenigde Staten, in Brazilië en elders in Latijns-Amerika kunnen biobrandstoffen rekenen op duidelijke, gecoördineerde overheidssteun.
De in de richtlijn gestelde doelen zijn ambitieus maar haalbaar. Het actieplan dat de Commissie voorstelt spreekt van twintig procent alternatieve brandstoffen in 2020 als doelstelling. Sommigen zullen dat onrealistisch vinden, maar zo werd ook gedacht over de richtlijn tot bevordering van hernieuwbare energievormen die twee jaar geleden werd aangenomen. Daarin werden duidelijke termijnen en doelen gesteld en kregen de steunregelingen vervolg. In weerwil van wat sommigen meenden hebben deze vormen van energie een indrukwekkende groei doorgemaakt.
Deze richtlijn neemt een voorschot op de toekomst door de weg vrij te maken voor de ontwikkeling van andere brandstoffen en technologieën. Ik weet zeker dat het mogelijk is om, als wij dat echt willen en de handen ineenslaan, een markt voor biobrandstoffen in het leven kunnen roepen die in de toekomst concurrerend zal zijn. Ik vraag het Parlement derhalve komende woensdag zijn steun te verlenen aan dit verslag, en ik vertrouw erop dat de Raad zo spoedig mogelijk tot overeenstemming komt over de richtlijn inzake de belasting op energie.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur, mevrouw Ayuso, bedanken voor de buitengewoon zorgvuldige wijze waarop zij dit verslag tot stand heeft gebracht. Mijn dank gaat ook uit naar de leden van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, voor hun gedegen analyse van dit verslag. Voorts wil ik het Parlement danken voor de steun die het deze kwestie vanaf het begin steeds heeft gegeven.
Als wij deze richtlijn aannemen, komen wij eveneens te beschikken over specifieke regelgeving om de uitstoot van broeikasgassen in het vervoer tegen te gaan.
De richtlijn houdt tevens voordelen in voor de veiligheid van energievoorziening, en te zijner tijd mogelijk ook extra werkgelegenheid op het platteland.
Een akkoord over dit voorstel, zonder bemiddeling, zou daarnaast de eventuele reserves van de Raadsleden wegnemen ten aanzien van de voorstellen die Commissie heeft gedaan voor de belastingvrijstelling van biobrandstoffen. Zoals u waarschijnlijk al weet, maakt dit voorstel nu deel uit van de kaderrichtlijn inzake de belasting op energie. Ik meen dat de voortgang die de laatste tijd is gemaakt ronduit hoopgevend is, en onze hoop is dat de Raad het voorstel binnenkort goedkeurt en dat de richtlijn in werking zal treden.
De Commissie kan instemmen met alle voorgestelde amendementen, zij het dat ik in het tweede amendement een precisering zou willen aanbrengen. Ik zal daar straks meer over zeggen.
Ik zal nu eerst ingaan op amendement 8, het belangrijkste van allemaal. De Commissie heeft er in de loop van dit proces steeds voor gepleit bindende streefcijfers op te nemen, want die moeten dienen als duidelijk signaal aan de sector dat het ons ernst is met dit voorstel.
Samen met de door de adviseur voorgestelde amendementen biedt het procedureverloop, dat zorgvuldig is verwerkt in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, een degelijke basis voor communautaire regelgeving en een goed uitgangspunt voor een akkoord tussen Raad en Parlement.
Voor het eerst zullen de lidstaten doelen moeten stellen voor biobrandstoffen. Die doelstellingen zullen in lijn moeten zijn met de richtlijn, dat wil zeggen: twee procent in 2005 en 5,75 procent in 2010. Dat betekent een toename van het totale gebruik in elke lidstaat. Die toename is aanzienlijk maar wel realistisch, zoals de rapporteur al heeft opgemerkt. Lidstaten die om de een of andere reden een lager doel willen stellen, zullen dat moeten rechtvaardigen volgens de daarvoor geformuleerde criteria.
Opgemerkt zij, dat de Commissie, evenals het Parlement, de lijst van criteria liever beperkt had gezien tot de in amendement 8 genoemde punten. Wij kunnen ons echter vinden in het standpunt dat zich nog omstandigheden kunnen voordoen die evengoed het stellen van lagere doelen billijken. Verder zijn wij ons ervan bewust dat het gebruik van biostoffen in het vervoer voor de meeste lidstaten nieuw terrein is, en dat wij dus niet a priori een definitief oordeel kunnen uitspreken over de problemen die zich mogelijk voordoen.
Het is de vaste overtuiging van de Commissie dat ieder nieuw criterium dat lidstaten eventueel aanvoeren om andere doelstellingen te rechtvaardigen, gelijkwaardig zal moeten zijn aan hetgeen is bepaald in de richtlijn.
Dan kom ik nu op amendement 2. In overweging 13 wordt het belang van normalisatie van brandstoffen onderstreept en wordt voorgesteld dat de Commissie en de normalisatie-instellingen toezien op de naleving van de normen, en die aanpassen aan de ontwikkelingen, dit om ervoor te zorgen dat biobrandstoffen ingang vinden bij consumenten en fabrikanten. Volgens amendement 2 zouden wij het belang van vluchtigheidsparameters moeten benadrukken. Er zijn echter diverse parameters voor de normering van brandstoffen, reden waarom de Commissie van mening is dat er wellicht beter zou kunnen staan 'zoals vluchtigheidsparameters". Wij gaan dus akkoord met dit amendement, mits aldus gewijzigd.
Ik wil nogmaals de rapporteur, alle leden van de commissie en het Parlement bedanken voor de verleende steun. Uiteraard geef ik u nogmaals de verzekering dat de Commissie, overeenkomstig uw verzoeken, zal toezien op de strikte naleving van de voorwaarden van deze richtlijn. Ik hoop dat de Raad het fiscale gedeelte binnenkort goedkeurt, want dat deel is essentieel om de richtlijn echt betekenis te geven.

Purvis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst mevrouw Ayuso González gelukwensen met het succesvolle resultaat van haar inspanningen om tot een compromis te komen. Ook al is ze er zelf niet helemaal tevreden over, ik ben toch van mening dat ze uitstekend werk heeft verricht.
Het is een goede zaak dat er geen bindende streefcijfers zijn, maar gezien de goede wil van alle partijen denk ik dat de toepassing van biobrandstoffen ook zonder dergelijke maatregelen redelijk zal toenemen. Aangezien de Europese Unie nu reeds vijftig procent van haar energiebehoefte importeert, en dit percentage volgens de verwachtingen in 2030 zal zijn gestegen tot zeventig procent, is het van groot belang dat we alle mogelijke inheemse energiebronnen exploiteren en tevens een zo groot mogelijke diversiteit aan energiebronnen nastreven. De ontwikkeling van biobrandstof en andere hernieuwbare energiebronnen komt de continuïteit van onze energievoorziening ten goede.
In mijn kiesdistrict in Schotland beschikken we over de grondstoffen en de kennis om deze sector te ontwikkelen en we willen de betreffende voorstellen dan ook graag in de praktijk brengen. We hopen hiermee ook ons milieu te verbeteren, door een schonere lucht en een reductie van de uitstoot van broeikasgassen. Door biobrandstoffen te mengen met conventionele voertuigbrandstoffen worden deze verbeteringen op een eenvoudige manier gerealiseerd zonder dat hiervoor voertuigen of pompstations moeten worden aangepast.
Biobrandstoffen kunnen ook goed zijn voor de werkgelegenheid in plattelandsgebieden, door de teelt van energiegewassen en door het bouwen en in bedrijf nemen van procesinstallaties. Dit zal een welkome oppepper zijn voor de kwijnende plattelandseconomie. Zonder aanzienlijke belastingvoordelen zullen biobrandstoffen echter geen concurrentiekracht hebben. Een accijnsverlaging van vijftig procent zou de prijs op het niveau van de conventionele brandstoffen brengen, maar daarmee lopen de lidstaten wel een flink bedrag aan belasting mis. En hoeveel regeringen zullen bereid zijn om die inkomsten kwijt te raken?
We vrezen ook dat de voorstellen in hun huidige vorm geen belangrijke voordelen voor het milieu kunnen garanderen. De productiemethoden voor de meeste biobrandstoffen vergen aanzienlijke hoeveelheden energie en gaan gepaard met een hoge uitstoot van kooldioxide. Het is ook mogelijk dat het gebruik van chemische kunstmest en bestrijdingsmiddelen zal toenemen. De lidstaten moeten zich concentreren op de bevordering van het gebruik van biobrandstoffen die over de hele linie een kosteneffectief milieuvoordeel opleveren. En het belangrijkste is dat wij ook gaan investeren in de verbetering van de kosteneffectiviteit en milieuvoordelen van energiegewassen voor biobrandstof.

Rothe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, beste collega's, om te beginnen wil ik de rapporteur, mevrouw Ayuso González, bedanken voor dit goede verslag en de goede samenwerking.
Ik denk dat het Europees Parlement zich ook bij dit vraagstuk, biobrandstoffen, blijft inzetten om dwars door alle fracties heen het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te bevorderen. Het is goed om te weten dat de Commissie ons hierin doorgaans steunt. Ik betwijfel echter ten zeerste, en dan druk ik me nog voorzichtig uit, of ook de Raad zich verplicht voelt om de gemeenschappelijk overeengekomen doelstellingen na te leven, namelijk om het percentage hernieuwbare energiebronnen van het totale energieverbruik tot 2010 te verdubbelen.
In de eerste lezing heeft het Parlement zich uitgesproken voor bindende doelstellingen voor de uitbreiding van biobrandstoffen. Deze ontwerprichtlijn maakte echter geen enkele kans in de Raad, net als de richtlijn betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen. Daarom hebben wij, net als bij de stroomrichtlijn, ingestemd met indirecte doelstellingen en de mogelijk om op een later tijdstip over te gaan op bindende doelstellingen, indien de daadwerkelijke uitbreiding ver achter de doelstelling zou liggen.
Het is onaanvaardbaar dat de Raad de lidstaten vrij wil laten om andere nationale doelstellingen vast te leggen dan de vastgestelde 5,75 procent vóór 2010. Ik hoop van harte dat de Commissie de redenen die de lidstaten moeten geven voor het afwijken van de richtdoelstellingen, echt zeer kritisch zal bekijken.
Ondanks deze kritiek op het standpunt van de Raad kan ik namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten zeggen dat wij zullen instemmen met de compromissen uit het standpunt van de Raad - zij het tandenknarsend. Waarom? Wij willen dat ook op het gebied van de brandstoffen langzaam maar zeker wordt overgeschakeld op hernieuwbare energiebronnen. Alleen zo kunnen we een positieve bijdrage leveren aan de vereiste CO2-verlaging, de afhankelijkheid van aardolie verminderen en positieve ontwikkelingsimpulsen geven aan het platteland. Om dat te bereiken zijn niet alleen doelstellingen nodig; het is eveneens van cruciaal belang dat de lidstaten de mogelijkheid hebben biobrandstoffen in aanmerking te laten komen voor belastingvrijstelling.
Ik kan niet anders zeggen dan dat wij hierin Himomenteel regelrecht door de Raad worden gechanteerd. De Raad heeft namelijk duidelijk gemaakt dat hij de richtlijn over de belastingvrijstelling niet zal goedkeuren, als de richtlijn ter bevordering van het gebruik van biobrandstoffen niet door de medebeslissingsprocedure komt zoals hij het wil.
Ik hoop van harte dat de nieuwe Europese grondwet een dergelijke situatie in de toekomst onmogelijk maakt!
Ondanks de tekortkomingen, hoop ik en ben ik vol vertrouwen dat met deze richtlijn, samen met de belastingvrijstelling, de toename van het gebruik van biobrandstoffen ook echt een nieuwe impuls zal krijgen!

Pohjamo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil namens mijn fractie allereerst rapporteur Ayuso González bedanken voor het uitstekende werk dat zij met het voorbereiden van dit essentiële dossier heeft verricht. Wij nemen nu de eerste stap in de goede richting, maar het gebruik van biobrandstoffen moet vanaf nu veel krachtiger worden bevorderd. Naar mijn mening moeten de doelstellingen bindend worden, zoals in de eerste lezing door het Parlement werd geëist. In het standpunt van het Parlement werd ook rekening gehouden met de verschillende omstandigheden in de lidstaten door tijdelijke uitzonderingen mogelijk te maken. Ik begrijp wel dat de rapporteur flexibel om wil gaan met het verplichtende karakter van de doelstellingen, zodat wij daadwerkelijk vooruitgang kunnen boeken op dit belangrijke gebied. Deze keer komen wij niet verder. De compromisamendementen zijn bevredigend.
Veel factoren pleiten voor een toename van het gebruik van biobrandstoffen. Ten eerste vermindert men met het stimuleren van het gebruik van biobrandstoffen de behoefte aan geïmporteerde energie en zo de afhankelijkheid van de Europese Unie van externe energieproductie; ik denk hierbij vooral aan de import van olie. Ten tweede zijn biobrandstoffen als hernieuwbare energiebron een veel beter alternatief voor het milieu dan olieproducten. Ook het aspect dat biobrandstoffen de werkgelegenheid bevorderen, vind ik zeer belangrijk. Het biedt nieuwe mogelijkheden voor boerenbedrijven en vooral de traditionele sectoren waar het concurrentievermogen van de landbouw onder zware druk staat.

Fitzsimons (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik steun het actieplan van de Europese Commissie, dat het gebruik van alternatieve brandstoffen tussen nu en 2010 moet bevorderen. Ten eerste kunnen biobrandstoffen zorgen dat wij minder afhankelijk worden van brandstoffen die van aardolie zijn afgeleid, wat zowel het milieu als de continuïteit van de energievoorziening ten goede komt. Ten tweede zijn biobrandstoffen milieuvriendelijk en produceren ze veertig tot tachtig procent minder broeikasgassen dan fossiele brandstoffen.
Wij weten allemaal aan welke eisen we moeten voldoen om de doelstellingen van het Kyoto-verdrag te realiseren. Wij moeten de uitstoot van broeikasgassen terugdringen om te voorkomen dat de ozonlaag nog dunner wordt.
Biobrandstoffen worden dikwijls gewonnen uit organisch afval. Zo kunnen afvalstoffen die normaal gesproken zouden worden weggegooid worden gebruikt voor energieproductie. Biobrandstoffen vormen een nieuwe bron van inkomsten voor de Europese industrie. We mogen de kansen voor de werkgelegenheid in onderzoek en technologie niet laten liggen. Er bestaat duidelijk een verschil van mening tussen de Raad en het Europees Parlement ten aanzien van de wenselijkheid van bindende streefcijfers voor het gebruik van biobrandstoffen in Europa. Maar wij moeten alles doen wat binnen ons vermogen ligt om de toepassing van biobrandstoffen te stimuleren. De voordelen voor de economie en het milieu zijn duidelijk. Biobrandstoffen moeten worden geïntroduceerd, de streefcijfers moeten worden gehaald en de inspanningen van de lidstaten moeten streng worden gecontroleerd en geëvalueerd. De Europese regeringen moeten hun belastingstelsels drastisch wijzigen om de Europese industrie te stimuleren meer in de biobrandstofsector te investeren. Niet alleen de huidige generatie, maar ook toekomstige generaties zullen van deze hervormingen profiteren. Ik wil mevrouw Ayuso González complimenteren met haar uitstekende verslag.

Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, om te beginnen wil ik mevrouw Ayuso González bedanken voor het moeilijke werk dat zij heeft verzet als rapporteur voor deze richtlijn. Een richtlijn ter bevordering van het gebruik van biobrandstoffen kan ik alleen maar toejuichen. Ik betreur echter dat de huidige situatie ver achterblijft bij mijn verwachtingen. Juist een groter gebruik van biomassa draagt bij aan een zekere bron van inkomsten voor de landbouwers, aan het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen in het huidige en uitgebreide Europa en aan de multifunctionele rol van de landbouw. Maar dat niet alleen, op deze manier komen we ook onze doelstellingen na voor het duurzame gebruik van natuurlijke rijkdommen.
Mijnheer de Voorzitter, de voorgestelde compromisoplossingen zijn dan ook nogal teleurstellend en een behoorlijke afzwakking van de oorspronkelijke eisen. Zoals te verwachten zijn er van de oorspronkelijke verplichte bijmenging slechts referentiewaarden overgebleven. Het zou toch fantastisch zijn geweest, als het Oostenrijkse model, waarbij een groter gebruik van biomassa daadwerkelijk verplicht wordt gesteld, als voorbeeld voor heel Europa had kunnen dienen.
Ik moet dan ook concluderen, mijnheer de Voorzitter, dat in onderhavig verslag helaas te weinig prikkels worden gegeven voor een efficiënter gebruik van biobrandstoffen. Opnieuw worden de tegenstrijdige belangen van de industrie van fossiele brandstoffen en de landbouw duidelijk. Met het oog op de eindigheid van de olievoorraden en de doelstellingen van Kyoto blijft het voor de toekomst te hopen dat over dit onderwerp het laatste woord nog niet is gezegd. Ik hoop dat het gebruik van biobrandstoffen nu echt afgedwongen zal worden en dat dit slechts de eerste stap in de goede richting is - als wij tenminste werkelijk een geloofwaardige en serieuze verantwoordelijkheid voelen om de generaties na ons veilige bestaansvoorwaarden te bieden.

Karlsson (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, energie en milieu zijn twee van de belangrijkste uitdagingen voor de EU. Beide uitdagingen komen ter sprake wanneer we het hebben over biobrandstoffen en alternatieven. Maatregelen die erop gericht zijn de klimaatverandering tegen te gaan en de energievoorziening te verzekeren zijn belangrijk. Ze zijn nauw verbonden met het milieubeleid, maar de vervoersector is ook belangrijk voor de economische ontwikkeling en voor groeimogelijkheden.
Op het gebied van brandstoffen zijn alternatieven uiterst welkom. Het gebruik van biobrandstoffen kan ertoe bijdragen het huidig gebruik van fossiele brandstoffen terug te dringen en de ontwikkeling in de juiste richting te sturen. De juiste richting betekent dat wij de gevolgen voor het milieu moeten beperken. De invoering van alternatieve brandstoffen, waaronder biobrandstoffen, moet op een kosteneffectieve manier gebeuren. Duurzame ontwikkeling moet het vooropgestelde doel zijn en onze aanpak moet een langetermijnvisie weerspiegelen.
Er worden voortdurend nieuwe technologieën ontwikkeld. De nieuwe technologie van vandaag is morgen alweer verouderd en niet meer efficiënt. Onze beslissingen van vandaag mogen de toekomstige technologische ontwikkeling niet meer belasten dan nodig. Wij moeten ervoor zorgen dat wij de weg effenen voor toekomstige technologische vernieuwingen zonder de veiligheid en de duurzame ontwikkeling in het gedrang te brengen. Zoals gezegd moeten onze beslissingen een langetermijnvisie weerspiegelen. Daarom moeten we ons vooral toeleggen op biobrandstoffen die gedurende hun volledige levenscyclus goed scoren wat betreft het klimaat, de invloed op het milieu en kostenefficiëntie.
Willen managers vol vertrouwen beoordelingen kunnen maken met het oog op investeringen, dan heeft het bedrijfsleven stabiele basisvoorwaarden nodig. Nieuwe installaties moeten kunnen worden afgeschreven op een wijze die in verhouding staat tot de technologische ontwikkeling en de kosten van nieuwe installaties. Het gebruik van biobrandstoffen in zuivere of bijna zuivere vorm mag niet benadeeld worden ten opzichte van mengvormen in kleine concentraties. Het is ook belangrijk dat elke lidstaat zelf kan beslissen welke vorm van biobrandstof het best geschikt is voor de omgeving.
Tegen deze achtergrond en gezien het standpunt dat de Commissie industrie heeft ingenomen, zijn we op weg naar een goed en duurzaam standpunt van het Parlement, dat wordt gekenmerkt door het streven naar duurzame ontwikkeling.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige richtlijn maakt deel uit van het wetgevingspakket waarmee het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in verschillende sectoren wordt bevorderd. Op die manier maakt zij ook deel uit van de vele verschillende maatregelen waarmee de communautaire strategie voor duurzame ontwikkeling, die de Europese Raad van Gotenburg in juni 2001 heeft aangenomen, ten uitvoer wordt gelegd. De richtlijn is zeer belangrijk, omdat juist in het vervoer de ontwikkeling tot nu toe het bedroevendst is geweest. Collega Ayuso González heeft dan ook goed werk verricht.
Het aandeel van het vervoer in het eindverbruik van energie in de Gemeenschap bedraagt meer dan dertig procent en neemt voortdurend toe. Deze tendens zal nog sterker worden en zodoende zal de CO2-uitstoot toenemen. Die toename is relatief nog groter in de kandidaat-lidstaten.
In het Witboek van de Commissie staat dat de CO2-uitstoot in het vervoer tussen 1990 en 2010 naar schatting met vijftig procent zal toenemen en de voornaamste bron van uitstoot is het wegvervoer met een aandeel in de CO2-uitstoot in het verkeer van 84 procent. Daarom wordt in het Witboek om ecologische redenen geëist dat de afhankelijkheid van olie in het vervoer, die momenteel 98 procent bedraagt, wordt verminderd door gebruik te maken van alternatieve brandstoffen zoals biobrandstoffen.
Het bevorderen van het gebruik van biobrandstoffen door gebruik te maken van duurzame werkmethodes in de land- en bosbouw, biedt het platteland nieuwe mogelijkheden voor duurzame ontwikkeling. Daarmee kunnen wij ook nieuwe arbeidsplaatsen in de plattelandsgebieden creëren. Bovendien is het mogelijk bijproducten te krijgen die vanwege hun grote gehalte aan plantaardige eiwitten als diervoeder gebruikt kunnen worden.
De teelt van gewassen voor de productie van biobrandstoffen zou gekoppeld moeten worden aan de huidige teeltprogramma's met inachtneming van het principe van wisselbouw. Om duurzame teeltmethodes te kunnen garanderen moeten er echter duidelijke milieunormen worden opgesteld, zodat wanneer hetzelfde landbouwareaal later voor bijvoorbeeld de levensmiddelenproductie wordt gebruikt, dit geen risico's met zich meebrengt.
Het door de Raad goedgekeurde tijdschema bevat slechts twee doelstellingen die aan een datum zijn gekoppeld. Die mogen niet worden vergeten.

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Europese Commissie, beste collega's, ik wil mij aansluiten bij de vele woorden van dank aan de rapporteur, mevrouw Ayuso González. Ze heeft heel energiek en behendig over deze kwestie onderhandeld. Ik wil ook de commissaris bedanken voor het ambitieuze voorstel dat zij op tafel heeft gelegd. Wij betreuren het allemaal dat het voorstel van de Commissie niet is goedgekeurd met de verbeteringen die het Parlement in de eerste lezing heeft aangebracht, maar we zijn in ieder geval al een stap verder gekomen.
De voordelen van hernieuwbare grondstoffen voor de transportsector zijn al uitgebreid aan de orde geweest: vermindering van de uitstoot, een grotere onafhankelijkheid van aardolie en vooral ook werkgelegenheid in de landbouw en op het platteland. Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik het betreur dat niemand van de groene fractie het woord heeft genomen, want De Groenen hebben toch veel kritiek gehad en ik dacht dat wij hierover misschien vandaag nog eens hadden kunnen discussiëren.
Ik denk dat het goed is dat wij rekening houden met de milieueffecten van biobrandstoffen, maar wij mogen de zaak niet te eenzijdig bekijken. Denkt u alleen al aan de ongelukken met tankers die er de afgelopen jaren zijn geweest. Als deze tankers biobrandstoffen aan boord hadden gehad, dan was de schade God mag weten hoeveel minder geweest. Biobrandstoffen hoeven bovendien niet over de wereldzeeën vervoerd te worden.
Wij willen innovaties op dit gebied stimuleren. Daarom is het goed wat John Purvis zei: De bevordering van het gebruik van efficiënte, milieuvriendelijke brandstoffen moet prioriteit krijgen. Maar eerst moeten we ertoe komen deze brandstoffen überhaupt te bevorderen. Ik sluit mij volledig aan bij de kritiek op de Raad, die onder andere van mevrouw Rothe kwam. Ik vind het betreurenswaardig dat wij niet verder komen. En ik zeg klip en klaar wat mevrouw Rothe misschien niet zo kan zeggen: ik ben ook erg teleurgesteld in de Duitse regering. De Duitsers waren niet de enigen die op de rem hebben getrapt, maar er was ook genoeg reden voor hen om een iets constructievere houding aan te nemen ten opzichte van het voorstel van de Commissie en ons standpunt in de eerste lezing.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, mevrouw Ayuso González, nogmaals bedanken voor haar werk, en de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, en alle Parlementariërs bedanken. We debatteren vandaag over een belangrijke tekst, en ik hoop dat u die straks met uw stem zult steunen.
Het gaat om een belangrijke tekst, omdat, zoals mevrouw Rothe gezegd heeft, beginselverklaringen niet voldoende zijn. Wij kunnen niet volstaan met de verklaring dat twaalf procent van onze energiebronnen hernieuwbaar moeten zijn. Om die doelstelling waar te maken, zijn maatregelen nodig.
Ik moet u zeggen dat als ik een belofte doe, ik die graag nakom. In dit geval kwam de belofte van anderen. Alle landen die vertegenwoordigd zijn in dit Parlement en de Raad zijn het streefcijfer van twaalf procent hernieuwbare energiebronnen overeengekomen. Wat ik nu probeer is ervoor zorgen dat wij de maatregelen nemen die nodig zijn om dat doel te bereiken. Samen met de beschikking betreffende de productie van groene stroom, vormt het een heel belangrijke maatregel. Het is weliswaar geen perfecte maatregel, want wij hadden allemaal de voorkeur gegeven aan bindende streefcijfers, maar ik geloof dat met dit voorstel een redelijk doel is gesteld. Alle lidstaten van de Unie zullen er ernst mee moeten maken dat nu eindelijk wordt gedaan wat hier is gezegd.
In de vervoersector kunnen wij maar heel weinig maatregelen nemen om de CO2-uitstoot te verminderen. Dit is er één van. Ik hoop dat wij op uw steun kunnen rekenen en hem snel kunnen invoeren, samen met het aanvullende belastingtechnische deel, dat onontbeerlijk is wil de maatregel echt effect sorteren.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mondelinge vraag (O-0003/2003 - B5-0084/2003) van de heer Stevenson, namens de Commissie visserij, aan de Commissie, over de sociale en economische crisis in de sector witvis.
(Bij ontstentenis van de vraagsteller geeft de Voorzitter allereerst het woord aan de Commissie)
Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik vind het jammer dat afgevaardigde Stevenson hier niet aanwezig is. Zoals u weet is de situatie voor een aantal kabeljauwbestanden regelrecht catastrofaal. Sinds 2000 is de situatie dramatisch verslechterd en dreigen de bestanden in te storten. ISIS, het internationale wetenschappelijke orgaan, heeft geadviseerd om de kabeljauwvisserij en de visserij op wijting en schelvis voor dit jaar stop te zetten. Men denkt dat dit de beste manier is om onze kabeljauwbestanden te redden. Zo'n drastische maatregel houdt echter geen rekening met de dramatische economische en sociale consequenties voor de hele sector. Een goed plan houdt daarom rekening met alle drie de dimensies van duurzaamheid, dus vooral ook met de economische en sociale gevolgen.
Wij hebben daarom aan ons technisch en wetenschappelijk comité een verbeterd herstelplan voorgelegd als alternatief voor een moratorium. Het comité heeft hierop positief gereageerd. Wij hebben dit verbeterde plan toen aan de Raad voorgelegd. Die heeft in december 2002 echter alleen overeenstemming kunnen bereiken over een overgangsplan voor herstel. Ik wil echter benadrukken dat dit overgangsplan in zoverre heel positief is dat het al in veel lagere quota, geringere bevissing en verbeterde controlemechanismen voorziet.
Tegelijkertijd is overeengekomen dat de Commissie dit voorjaar twee nieuwe voorstellen voor het herstel van de kabeljauw- en heekbestanden op lange termijn zal voorleggen. Deze voorstellen zullen wij nog in april ter tafel leggen en deze week vindt een hoorzitting plaats met de visserijsector en wetenschappers uit alle lidstaten. Ik heb deze hoorzitting zojuist vanochtend geopend.
Uiteraard zal het langetermijnplan voor het redden van de kabeljauw er zodanig uitzien dat het bijdraagt tot een herstel van het bestand. Ik realiseer me dat dit plan op korte termijn ernstige gevolgen voor de vissers heeft. Wij kunnen echter hulp bieden met het structuurfonds voor de visserij en sociale maatregelen medefinancieren, zoals compensatiebetalingen voor tijdelijke stopzetting of omscholingen. Ik kan alleen een dringend beroep doen op de lidstaten dat zij hun verantwoordelijkheid nemen en in hun programma's meer geld vrijmaken voor dit soort maatregelen. Tot dusverre zijn de volgende structuurfondsbedragen voor dergelijke compensatiebetalingen gereserveerd: België heeft 800.000 euro gereserveerd, Denemarken 1,6 miljoen, Nederland 1,3 miljoen en Frankrijk 3,5 miljoen euro. Anderzijds hebben het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Duitsland helemaal geen geld vrijgemaakt.
Wat betreft de extra compensatiebetalingen ter hoogte van 150 miljoen euro voor het verlichten van de sociale en economische gevolgen in de betreffende regio's, wil ik er nadrukkelijk op wijzen dat niet de Commissie hierover beslist, maar de begrotingsautoriteit. De Commissie heeft tot dusverre echter nog geen positief signaal ontvangen, niet van de Raad en niet van het Parlement, dat een dergelijk voorstel door de begrotingsautoriteit zal worden goedgekeurd.
Wat betreft uw verzoek om van regionale adviescolleges in het leven te roepen, ben ik het helemaal met u eens. Ik verzoek de lidstaten hierbij uitdrukkelijk om hierin het initiatief te nemen, zodat er zo snel mogelijk dergelijke regionale colleges opgericht kunnen worden. Deze colleges zouden het centrum kunnen vormen waar de wetenschappers, de vissers en alle andere betrokkenen, inclusief de regionale overheid, samenkomen en precies doen wat u in uw ontwerpresolutie eist, namelijk regelmatig overleg plegen.
Wat betreft de eis tot het uitbreiden van de medebeslissingsprocedure, kent u het standpunt van de Commissie: hiermee zijn wij het volkomen eens.

Stevenson (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, zoals de commissaris reeds zei, was de Raad van Ministers afgelopen december het na vijf dagen beraad eens geworden over een nieuw overgangsplan voor het herstel van de kabeljauw. Dit plan heeft desastreuze gevolgen gehad voor een groot deel van de witvissector in de EU. Volgens deze nieuwe regelgeving worden sinds 1 februari van dit jaar drastische verlagingen van de vangstquota gecombineerd met draconische beperkingen van het maximum aantal zeedagen per boot. Boten die op witvis vissen mogen nu slechts vijftien dagen per maand uitvaren, inclusief de vaartijd naar de visgronden, en deze periode zal zelfs worden teruggebracht tot twaalf dagen, tenzij nog eens twintig procent van de vloot uit de vaart wordt genomen. De vissers wordt feitelijk gevraagd om hun boten te verbranden.
Schotland, waar nog maar 162 boten over zijn van wat eens de grootste witvisvloot van Europa was, heeft het meest te lijden onder deze beperkingen. Als er nog eens twintig procent van deze vloot wordt afgedankt, zal de kritieke grens worden overschreden voor de minimale omvang die nodig is om de werkgelegenheid in de havens en de visverwerkingsindustrie te handhaven. De sector zal dan volledig instorten. Bovendien zullen juist de overgebleven schepen niet in aanmerking komen voor ontmantelingssubsidie, aangezien ze minder dan tien jaar oud zijn. Dit zijn de schepen waarvan de toekomst van onze witvisvloot afhangt. Dit zijn de schepen waarvan de vangst van kabeljauw, schelvis, schol en andere witvissoorten zal afhangen wanneer de visstanden zich eenmaal hebben hersteld en de totale toegestane vangsten weer worden verhoogd. Helaas zijn dit ook de schepen die bezwaard zijn met de hoogste leningen bij de bank. Het zou mij niet verbazen als veel visserijbedrijven gedwongen worden faillissement aan te vragen. De kapiteins en hun bemanningen hebben de bouw van zo'n boot vaak gefinancierd met een hypotheek op hun eigen huis en lopen dus niet alleen het risico hun baan te verliezen, maar ook hun woning.
Schotland is niet het enige land dat getroffen wordt door deze draconische maatregelen. Ierland, Denemarken, België, Nederland en Frankrijk hebben allemaal te maken met beperkingen. Daarom heeft de Commissie visserij unaniem - zij het met één onthouding - gestemd voor deze noodresolutie. De ontwerpresolutie komt neer op een oproep aan de Commissie om minder harde maatregelen aan te nemen voor het herstel van de kabeljauwstand op de lange termijn, zodat zo veel mogelijk banen in de witvissector van de EU kunnen worden gered.
De ontwerpresolutie voorziet ook in een vergoeding van 150 miljoen euro voor vissers, bedrijven in de verwerkende industrie en toeleveringsbedrijven die door deze instandhoudingsmaatregelen getroffen zijn. Ik stel voor dat 48 miljoen euro hiervan gebruikt wordt voor de financiering van een overgangsregeling voor vissers en toeleveringsbedrijven die door de 15-dagenregeling zijn benadeeld. Ik hoop dat deze steun middels het flexibiliteitsinstrument kan worden gefinancierd.
De overige 102 miljoen zou alsnog uit het FIOV moeten worden gehaald en in de begroting van 2004 worden opgenomen. Dit bedrag zou moeten worden besteed aan gouden handdrukken om vissers en werknemers in toeleveringsbedrijven over te halen de sector te verlaten, toelagen voor vervroegde pensioenregelingen en de financiering van de reeds door commissaris Fischler genoemde omscholingscursussen.
Vorige week hadden de bemanningen van de gehele Schotse witvisvloot afgesproken om, bij wijze van stil protest tegen de catastrofe die hun gemeenschappen treft, de op hun schepen aanwezige satellietvolgsystemen gedurende 24 uur uit te schakelen. In het belangrijkste visserijcontrolecentrum bevindt zich een groot scherm waarop tientallen lichtjes de positie van de vissersboten in de Noordzee en de Schotse kustwateren aangeven. De positie van de boten is zichtbaar dankzij de informatie die door de satellietvolgsystemen wordt doorgegeven. Op die bewuste dag gingen de lichtjes één voor één uit, als een dramatisch symbool voor het lot dat de witvisboten van Schotland wacht.
Ik hoop dat dit Parlement de toekenning van deze dringende en broodnodige steun zal goedkeuren. Onze visserijgemeenschappen roepen om hulp. Laat hun noodkreet niet vergeefs zijn.

Varela Suanzes-Carpegna (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, als coördinator van de Europese Volkspartij en namens mijn fractie wil ik zeggen dat ik mij volledig kan vinden in de mondelinge vraag en de ontwerpresolutie die de heer Stevenson namens de Commissie visserij heeft ingediend. Zoals hij net al opmerkte, heeft de Commissie visserij die ontwerpresolutie vrijwel unaniem goedgekeurd.
De visserij is een economische activiteit. Soms houden wij ons meer bezig met de vissen dan met de vissers, terwijl zij allebei onze aandacht verdienen. Natuurlijk is de visserij als economische activiteit aangewezen op een natuurlijke bron, die wij moeten beschermen. Die bescherming moet dan wel plaatsvinden op basis van redelijke maatregelen voor de lange termijn die steunen op een degelijke wetenschappelijke onderbouwing en kunnen rekenen op de medewerking van de visserijsector. Die wetenschappelijke onderbouwing is overigens iets wat de Europese Unie nog moet oppakken. Als wij de maatregelen op die manier nemen, zullen zij sneller ingang vinden bij de sector zelf. Daarnaast zullen wij moeten zorgen voor passende sociaal-economische maatregelen om de eventuele gevolgen te verzachten.
De ontwerpresolutie die vandaag namens de Commissie visserij aan de plenaire vergadering wordt gepresenteerd is daarom in alle opzichten aanvaardbaar. Zij is in overeenstemming met hetgeen wij in de Commissie visserij hebben besproken, niet alleen ten aanzien van kabeljauw en witvis, maar ook meer in het algemeen ten aanzien van alle vissoorten. Vandaag is het onderwerp kabeljauw en alle soorten witvis, morgen gaat het wellicht over andere soorten. Het is dan ook prijzenswaardig dat wij solidair zijn met de betrokken vissers - dit geval zijn dat de vissers in de noordelijke landen, met name de landen die hier zijn genoemd plus Schotland - en alle afgevaardigden hebben daar gezamenlijk aan gewerkt.
Ik was blij met de woorden van de commissaris van zojuist, omdat hij zich uitsprak vóór de door de Commissie visserij voorgestelde maatregelen. In het geval van Marokko, toen geen overeenkomst werd bereikt, verklaarde dit Parlement zich solidair met Galicië, en later deed het dat opnieuw bij het ongeval met de Prestige. Mijnheer de Voorzitter, voor mijzelf sprekend en als Galiciër wil ik alleen maar zeggen dat het nu de beurt is aan de noordelijke landen en de Schotten, en dat wij hen allen eensgezind zullen steunen.

Stihler (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in december 2002 heeft de Raad Visserij een compromisregeling goedgekeurd, als gevolg waarvan de vangstquota van de Britse witvisvloot zijn gehalveerd en de bewuste vaartuigen niet meer dan vijftien dagen in de maand mogen uitvaren. Dit zijn zeker drastische maatregelen, maar zij verbleken nog in vergelijking met het totale visverbod dat de wetenschappelijke adviseurs van ISIS hebben aanbevolen bij de Commissie.
Britse en Schotse ministers hebben veel kritiek gekregen voor hun instemming met dit zwaarbevochten compromis. Destijds verzuchtte een van de leiders van de vissers echter dat zelfs de aartsengel Gabriël er waarschijnlijk geen beter resultaat uit had kunnen slepen. Het is onvermijdelijk dat dit soort maatregelen sociaal-economische gevolgen hebben voor de gemeenschappen die van de vangst van witvis en met name kabeljauw afhankelijk zijn. Dat moeten we onder ogen zien.
Ik zal de ontwerpresolutie die hier vanavond op tafel ligt steunen. Ik juich ook het vergoedingspakket van vijftig miljoen pond toe, dat het Schotse Parlement vorige week heeft goedgekeurd, alsmede de soortgelijke pakketten die voor Engeland, Wales en Noord-Ierland zijn bestemd.
Het is een goede zaak dat we deze kwestie vandaag bespreken aangezien er vandaag en morgen cruciaal overleg plaatsvindt in Brussel. Schotse en andere Britse vissers, alsmede vissers en ambtenaren uit andere lidstaten, zijn verenigd in het Raadgevend Comité voor de visserij van de Europese Commissie. De besprekingen zullen zijn toegespitst op het langetermijnplan voor het herstel van de kabeljauw. Ik ben zeer ingenomen met het feit dat de commissaris voor de visserij, de heer Fischler, wijzigingen van de huidige beperkingen zal voorstellen, die 'te rigide' zijn gebleken. Desalniettemin zullen de onderhandelingen over het langetermijnplan zeker niet gemakkelijk zijn. Wij moeten er eens heel goed over nadenken welke richting we nu moeten inslaan. Ik vind dat we alle mogelijkheden die er zijn op het gebied van vangstbeperking moeten bestuderen. Een houding van 'de kabeljauw die redt zich wel', dus doorgaan met vissen en kijken waar het schip strandt, is nu eenmaal geen optie. Hernationalisering van het gemeenschappelijke visserijbeleid is dat ook niet. Daarmee zouden we de problemen van het noodzakelijke herstel van de visbestanden alleen maar ontkennen.
Het gemeenschappelijke visserijbeleid en het herstel van de kabeljauw vragen om een zeer rationele aanpak. Wij moeten nauw samenwerken met de sector, de ministers en andere betrokken organisaties en gezamenlijk een oplossing vinden. Er moeten regionale comités worden opgericht, zodat de besluitvorming zich zo dicht mogelijk bij de betrokkenen afspeelt. Door het voortdurend kleiner worden van de kabeljauwbestanden is niets doen geen optie. Onze moeilijke taak is nog steeds om een quotum te vinden dat economisch houdbaar en tegelijkertijd milieutechnisch verantwoord is.

Attwooll (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, in mijn steunbetuiging aan deze ontwerpresolutie wil ik met name de noodzaak voor financiële hulp onder de aandacht brengen. Deze hulp is nodig om de sociaal-economische gevolgen van de bewuste maatregelen te verzachten en ook om de sector te helpen overleven totdat de visbestanden zich weer hebben hersteld.
Voor de collega's die afkomstig zijn uit gebieden die uitsluitend door land zijn omsloten heb ik de volgende vergelijking: stelt u zich voor dat de wegtransportbedrijven in uw regio om milieuredenen, zoals een beoogde drastische verlaging van de uitstoot van kooldioxide, door de EU zou worden verteld dat ze hun voertuigen slechts twee weken per maand mogen gebruiken. En dat ze bovendien zouden worden gedwongen een groot deel van hun wagenpark permanent van de weg te nemen. Stelt u zich voor wat de financiële gevolgen zouden zijn voor de bedrijven die door deze maatregelen worden getroffen en stelt u zich vervolgens voor dat deze bedrijven de steunpilaar vormen van de kwetsbare economie van bepaalde stadjes en dorpen. Denkt u zich eens in wat de gevolgen zouden zijn voor de middenstand, de scholen en andere plaatselijke voorzieningen.
Degenen hier die de visserijgemeenschappen van rond de Noordzee vertegenwoordigen, en met name degenen uit Schotland, hoeven voor dit beeld helaas hun fantasie niet te gebruiken. Wij lijden nu al onder de gevolgen. Natuurlijk kunnen de lidstaten zelf helpen bij de herstructurering. Zoals mevrouw Stihler reeds zei, is de Schotse regering erin geslaagd vijftig miljoen pond uit haar reeds krappe begroting te reserveren voor dit doel. Dat geeft al aan hoe ernstig de situatie is. Maar ik vind dat ook de EU een deel van de financiële verantwoordelijkheid op zich moet nemen. Een argument hiervoor is dat deze crisis deels een gevolg is van bepaalde tekortkomingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid in het verleden. Maar een nog belangrijkere reden is dat ik geloof in het democratische principe dat wanneer een groep mensen zijn broodwinning kwijtraakt als rechtstreeks gevolg van een bepaalde opgelegde regel, men de morele plicht heeft om deze groep hiervoor schadeloos te stellen.
Ik hoop dat de EU inderdaad een democratie is en dat dit principe overtuigend zal worden uitgedrukt in de komende stemming.
Hudghton (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal voor deze keer weerstand bieden aan de verleiding om de Commissie en de Raad de mantel uit te vegen voor hun bijdrage aan de huidige crisis in de witvissector in Schotland. Ik kan mijn medeafgevaardigden vertellen dat er behalve deze crisis, momenteel ook een ernstige vertrouwenscrisis heerst over de vraag of de Europese Unie überhaupt wel geschikt is om zich met de visserij bezig te houden. Hoe dan ook, ik zal mij vanavond concentreren op het belangrijkste doel van de ontwerpresolutie over deze kwestie, namelijk de verzachting van de sociale en economische gevolgen van de besluiten die in december door de Raad Visserij zijn genomen.
Bedrijven beginnen de overgangsregeling voor het herstel van de kabeljauw al te voelen. En niet alleen in de visserijsector maar in alle sectoren van de betreffende gemeenschappen. Er wordt verwacht dat de economische en sociale problemen verder zullen worden verergerd door het kabeljauwherstelplan voor de lange termijn. Ik hoop daarom dat het Parlement deze ontwerpresolutie eensgezind zal steunen en zich dus zal uitspreken voor 150 miljoen euro aanvullende steun, waarbij het accent ligt op het woord 'aanvullend'. Dit bedrag zal namelijk worden toegevoegd aan de bijdragen van lidstaten en zo zal er een fonds ontstaan waarmee eventuele negatieve economische en maatschappelijke gevolgen van het visserijbeleid van de EU kunnen worden opgevangen.
Volgens mij kan hiervoor het best het flexibiliteitsinstrument worden gebruikt. Zoals al eerder is opgemerkt, hebben we nog niet zo lang geleden een soortgelijke, sterk geconcentreerde daling in activiteit gezien, dankzij de politieke wil van dit Parlement en de Raad, en door het verlies van de visrechten voor de Marokkaanse kustwateren. Er zal uitgebreid overleg moeten komen over wat de geldende prioriteiten zijn bij het gebruik van het hulpfonds dat ik eerder beschreef, maar ik hoop dat we deze week nog de eerste stap kunnen zetten in de oprichting ervan. Ik roep de regering van Groot-Brittannië op haar eerdere verzet tegen deelname aan dit proces te laten varen.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft, met steun van de Raad, harde maatregelen voorgesteld voor de kabeljauwstand in de Noordzee. Over het doel dat zij hiermee wil bereiken, mag geen enkele onduidelijkheid bestaan. Zij streeft een duurzaam herstel van de visvoorraden na om zoveel mogelijk werkgelegenheid te behouden in de gemeenschappen waar men al sinds mensenheugenis leeft van de vangst van witvis. Deze vissers moeten voorlopig een redelijke schadeloosstelling ontvangen en niet definitief worden omgeschoold. Maar als de Commissie haar doel wil bereiken, is meer nodig dan deze draconische maatregelen die het aantal vangstdagen beperken. In Canada is onderzoek gedaan op dit gebied en we kunnen er niet omheen om hun ervaringen zeer nauwkeurig te bestuderen en er lering uit te trekken.
Twaalf jaar geleden is een moratorium ingesteld op de vangst in de Noord-Atlantische Oceaan. Dat heeft helaas niet het gehoopte resultaat gehad: de vangststop heeft geen invloed gehad op de kabeljauwstand ter hoogte van Newfoundland, Nova Scotia en de Saint Lawrencebaai; veertigduizend banen zijn opgeofferd, zonder dat de visvoorraden zich hersteld hebben. De Canadezen erkennen nu dat de visserij maar één van de factoren is die de ontwikkeling van de visstand bepalen. Er zijn nog andere belangrijke factoren en deze moeten veel nauwkeuriger worden bestudeerd en net als de visserij in aanmerking worden genomen: Hetklimaatfactoren, verandering van de watertemperatuur, de grootte van de natuurlijk sterfte, de aanzienlijke hoeveelheid die wordt opgegeten door zeehonden, waarvan de populatie enorm toeneemt, en het aandeel van de makrelen en haringen, die veel kabeljauweitjes blijken te eten. Daarnaast lijkt het erop dat men in Canada de vissers te weinig bij de voorbereiding en de uitvoering van de herstelplannen voor de visstand betrokken heeft.
Als we onze onderneming een zo groot mogelijke kans van slagen willen geven, moeten we dus snel een kader scheppen waarbinnen de ervaring ter plaatse en de expertise van de wetenschap een voortdurende wisselwerking kunnen aangaan. We moeten ons zeker niet beperken tot vangstverboden en het aan de kade houden van schepen, alsof die maatregelen voldoende zouden zijn voor een automatisch herstel van de visstand. De huidige aanpak is ontoereikend en moet hoognodig worden aangevuld met diepgaand onderzoek naar alle factoren, inclusief de effecten van de visserij ten behoeve van de vismeelproductie. Daarvoor moet dus geld worden vrijgemaakt. Dergelijk onderzoek kan als basis dienen voor een veel doorwrochter beheersbeleid, dat nodig is om zo goed mogelijk te kunnen voldoen aan wat onze voornaamste doelstelling moet blijven: de toekomst zeker te stellen van de betrokken vissers.

Parish (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is een trieste zaak dat dit debat vanavond plaatsvindt en dat het nodig is om voor 150 miljoen pond steun te geven aan de visserijsector. Dat wij dit geld moeten leveren is te wijten aan het falen van het gemeenschappelijke visserijbeleid.
We moeten ook naar de industriële visserij kijken - ik weet dat hierover gemengde gevoelens heersen - waarbij zandspiering uit de zeebodem wordt gezeefd. Zandspiering behoort tot de voedselketen van de kabeljauw en als deze soort in aantal afneemt heeft dat ook gevolgen voor de kabeljauw. Het feit dat er visquota zijn en er al jaren gezonde vis overboord wordt gegooid, is er ook debet aan dat wij ons thans in deze positie bevinden. Maar we moeten nu de werkelijkheid onder ogen zien en die komt erop neer dat de kabeljauwstand te laag is en dat de gezinnen en gemeenschappen die van de visserij leven de hulp moeten krijgen die ze nodig hebben.
Ik ben een groot voorstander van de ontwerpresolutie die voorziet in 150 miljoen pond aanvullende financiering. Ik raad de Britse regering aan om niet te aarzelen en het geld zo efficiënt mogelijk te gebruiken. Een van de problemen met dit soort financiering, zoals bleek toen het voor de Spaanse visserij werd gebruikt, is dat het bijvoorbeeld voor vissers die aan de visverwerkingsindustrie zijn gebonden, erg moeilijk is om aanspraak te maken op dergelijke vergoedingen. Ik wil commissaris Fischler dringend verzoeken om zorgvuldig te kijken naar de wijze waarop dit geld kan worden besteed. Als we mensen geld beloven dat ze vervolgens niet kunnen krijgen, zullen hun frustraties alleen maar erger worden. Ik wil iedereen vragen deze ontwerpresolutie te steunen.

Busk (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik kan meteen zeggen dat ik de ontwerpresolutie steun. Ze bevat de elementen waarover wij het in dit debat hebben gehad en behandelt de algemene problematiek die in de regio's ontstaat wanneer wij dit soort drastische beslissingen nemen ten aanzien van bepaalde visbestanden - in dit geval de kabeljauw. Het is van het allergrootste belang dat het zeemilieu in evenwicht is. De bestanden moeten in evenwicht zijn. Het is echter duidelijk dat zulke ingrijpende beslissingen schadelijke gevolgen kunnen hebben voor de regio's, voor de gemeenschappen die van de visserij leven en voor de aanverwante industrie. De EU moet dan ook tussenbeide komen en deze problemen aanpakken.
In dit verband vestig ik ook de aandacht op het feit dat de visverwerkende industrie en de versnijdingsbedrijven over grondstoffen moeten kunnen beschikken en daarom is het hoog tijd dat wij zorgen voor de opheffing van de douanebarrières die beletten dat de grondstoffen naar de ondernemingen in de EU kunnen komen. De prijsmechanismen en de douanebarrières jagen de prijzen van de grondstoffen de hoogte in, waardoor deze veel hoger liggen dan de prijzen op de wereldmarkt voor dezelfde grondstoffen.

Schörling (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, laat ik van meet af aan duidelijk maken dat de Groenen ten zeerste verontrust zijn over de sociaal-economische crisis in de witvissector en dat wij voorstander zijn van steunverlening aan de vissers die getroffen worden door de maatregelen die wij moeten nemen om het kabeljauwbestand te redden en in stand te houden.
Deze crisis mag ons niet beletten de vereiste maatregelen te nemen voor de instandhouding van de witvis- en kabeljauwbestanden op lange termijn. Daarom is paragraaf 2 van de ontwerpresolutie uiterst belangrijk. Daarin verzoeken wij de Commissie en de Raad ervoor te zorgen dat elke wijziging van de huidige beschermingsmaatregelen voor kabeljauw gericht is op het creëren van maximale kansen op herstel van de kabeljauwbestanden en niet tot gevolg heeft dat de bestanden nog verder afnemen.
De Groenen hebben ook een amendement ingediend waarin wij de Commissie en de Raad wijzen op de vaststelling van deskundigen van de ISIS dat een aantal kabeljauwbestanden in de wateren van de EU op een gevaarlijk laag peil is beland. Naar mijn mening hebben we hier een aantal gekunstelde argumenten gehoord die geen oplossing bieden. De hoeveelheid vis die gevist wordt, is uiteraard doorslaggevend. Proeven met nieuwe sleepnetten aan de Zweedse westkust hebben uitgewezen dat het kabeljauwbestand de voorbije 23 jaar nog nooit zo laag was en dat het aantal eenjarige kabeljauwen nog slechts een tiende van het aantal van vorig jaar bedraagt.
Het is erger dan we dachten en daarom is het schandalig dat de EU ons niet toelaat de kabeljauwvisserij in deze wateren een halt toe te roepen, wat wij via een moratorium willen bereiken. De ramp is een feit. Wij staan met handen en voeten gebonden, wat enorm frustrerend is. Ik vind de aanpak van de Commissie in dit geval uiterst twijfelachtig.

Langenhagen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, beste collega's, alles goed en wel, maar het weer is toch echt niet overal de schuld van. Wij hebben er per slot van rekening ook zelf toe bijgedragen dat het kabeljauwbestand zich op een rampzalig dieptepunt bevindt, namelijk een derde oftewel 50.000 ton. Laten we dat toch vooral niet vergeten!
Maar nu ter zake. Ik heb me voor de Commissie visserij, lichtzinnig zou ik nu haast zeggen, opgeworpen als rapporteur voor de begroting van 2004. De huidige begroting van 2003 ligt hieraan natuurlijk ten grondslag en deze wordt gekenmerkt door de hervorming van het GVB en de daarmee gepaard gaande eisen. Op catastrofes voor de afzonderlijke begrotingslijnen zijn wij echter niet voorbereid, niet bij de lidstaten en niet bij het Europees Parlement. We kunnen niet meer zo flexibel zijn en reserves aanboren zoals bij Marokko. De gevolgen van de ramp met de Prestige voor de kust van Galicië en de vermindering van de vangstquota voor kabeljauw met 45 procent moeten in eerste instantie uit de potjes van de lidstaten worden betaald. Het beleid van de lidstaten moet eveneens worden aangepast. Het Parlement moet nu echter eerst de vissers helpen.
Feit is en blijft dat onze inzet in het Parlement niet bepaald wordt door medelijden of hebzucht, maar door onze kennis van de moeilijkheden van een kustbevolking die bovendien onder zware arbeidsomstandigheden haar dagelijks brood moet verdienen. We weten allemaal dat er in de perifere regio's van onze welvarende EU vaak geen ander werk is. De EU is een gemeenschap die gebaseerd is op solidariteit en wij moeten helpen. Maar hoe? In tijden als deze is veel goede wil en doorzettingsvermogen nodig in dit Parlement, met name in de Begrotingscommissie, maar ook in de Commissie en zeer nadrukkelijk ook, zoals gezegd, in de lidstaten. Laten we dat niet vergeten!

Nicholson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, een crisis in de visserijsector, het is zeker niet de eerste keer. Maar deze keer is de crisis wel heel ernstig. Waar ik vandaan kom in Noord-Ierland hebben de vissers al langere tijd te maken met flinke tegenslagen en forse quota's. Gezamenlijk hebben ze de afgelopen drie of vier jaar tijdens de paaitijd een visserijstop van zes weken in acht genomen. Dit is mogelijk dankzij een goede samenwerking en ik twijfel er niet aan dat de vissers in het geval van eventuele nieuwe stops weer zullen samenwerken.
Maar hoe ziet de toekomst eruit voor de visserijgemeenschappen? Op het moment zeker niet rooskleurig. Ik denk dan ook dat dit voorstel weer hoop kan geven aan de inwoners van deze afgelegen gebieden, voor wie hoop zo'n schaars goed is en die door niemand lijken te worden geholpen. Door ons in te zetten voor deze gemeenschappen kunnen we de mensen weer kansen geven voor de toekomst en ze laten merken dat ze niet zijn vergeten.
Nu ik het over de toekomst heb, wil ik zeggen dat het voor mij buiten kijf staat dat de visserijsector voortaan in de besluitvorming moet worden betrokken. Dit is door de jaren heen en zo lang als ik mij kan herinneren een van onze grote tekortkomingen geweest. De wetenschappers geven de schuld aan de vissers, de vissers geven de schuld aan de wetenschappers, en wij proberen een middenweg te vinden. Politieke koorddanserij bij onderhandelingen leidt alleen maar tot wantrouwen. Ik heb afgelopen december samen met de heer Stevenson de onderhandelingen in Brussel bijgewoond. De manier waarop deze werden gevoerd, was zeer ongepast gezien het grote belang van dit overleg. Ik hoop dat u dit voor ogen houdt en een herhaling hiervan zult voorkomen.
Ik wil dat er degelijk inhoudelijk overleg wordt gevoerd met de belanghebbenden in de sector, zonder dat deze met holle frasen worden bestookt. Er moet absoluut naar hun mening worden geluisterd. Wat op het spel staat is de broodwinning van deze mensen en hun manier van leven, of sterker nog: hun bestaan. Praatjes vullen geen gaatjes en ik roep de Commissie en de Britse regering dan ook op om deze keer wel over de brug te komen - want in het verleden zijn ze hiertoe niet bereid geweest - en deze gemeenschappen de steun te geven die ze nodig hebben.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen wil ik na dit debat iets rechtzetten, beter gezegd: een paar misverstanden uit de weg ruimen. De heer Stevenson heeft gezegd dat het probleem was dat de dagen op zee tot twaalf werden teruggebracht, nadat twintig procent van de vloot in het Verenigd Koninkrijk was gesloopt. Het is precies omgekeerd. Wij hebben al rekening gehouden met de sloop van twintig procent hoewel deze nog niet is uitgevoerd; wij hebben onze berekening opgesteld alsof dit deel van de vloot al is gesloopt en hebben op basis daarvan een quotum van vijftien dagen op zee bepaald. Hieraan zal naderhand niets meer worden veranderd.
Ten tweede is het tamelijk nieuw voor mij dat de visserijvloot in het Verenigd Koninkrijk voornamelijk uit schepen bestaat die jonger zijn dan tien jaar. Ik ben het er dan ook niet mee eens dat er in het kader van deze sloopmaatregel - die overigens niet door ons werd voorgeschreven, maar waartoe het Verenigd Koninkrijk zelf heeft besloten - schepen gesloopt moeten worden die niet in aanmerking komen voor compensatievergoedingen.
Ten derde denk ik dat wij twee zaken los van elkaar moeten zien. Aan de ene kant moeten we alles in het werk stellen om de kabeljauw te redden en de herstelmaatregelen moeten hierop gericht zijn. Daar is niets aan te doen. Aan de andere kant moeten wij begrip hebben voor de sociale gevolgen die gedurende een bepaalde tijd, gedurende een overgangsperiode zullen optreden. Ook wat dit betreft moeten wij begrip hebben en de vissers helpen. Wanneer we beide zaken half aanpakken, is dat absoluut contraproductief. Als we halve maatregelen treffen, zal er van herstel niet veel terechtkomen. Dan is de schade voor onze vissers pas echt niet meer te overzien. Dan zullen aanzienlijk meer vissers hun schip moeten laten slopen, omdat er niets meer te vissen valt.
Anderzijds is het natuurlijk ook fair dat wij hulp bieden vanwege de effecten van de maatregelen die wij in het kader van het herstel moeten uitvoeren.
Ik wil er ook nog op wijzen dat de kwestie van de zandaal of de industriële visserij door de Commissie met zeer grote aandacht wordt gevolgd. Wij hebben in het verleden ISIS verzocht om deze zaak goed te onderzoeken. Tot op heden is het zo dat er geen aanwijzingen zijn dat de industriële visserij, mits volgens de voorschriften uitgevoerd, een negatieve invloed heeft op de kabeljauwbestanden.
Wat mevrouw Stihler zei, moet denk ik ook in het juiste licht worden gezien. Zij heeft helemaal gelijk als ze erop wijst dat Schotland, of het Verenigd Koninkrijk, vijftig miljoen pond - niet euro - ter beschikking heeft gesteld om de sociale maatregelen beter in de hand te hebben. Dit geld is echter geheel uit nationale bronnen afkomstig en is als staatshulp gedeclareerd. Er wordt dus geen gemeenschapsgeld voor gebruikt, wat voor de andere lidstaten in zekere zin ook een voordeel betekent, omdat er dan meer gemeenschapsgeld beschikbaar is voor hen.
Ik wijs er nogmaals op dat als er meer geld nodig is, het besluit daartoe in eerste instantie of in zijn geheel door de begrotingsautoriteit zal worden genomen. Ook het herstelplan is geen besluit van de Commissie, maar van de Raad. Bij zijn volgende vergadering zal de Raad Visserij zich opnieuw met deze zaak bezighouden.

Langenhagen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een vraag stellen: mijnheer Fischler, moeten we bij al deze rampen - dit zal immers niet de laatste zijn - er niet eens over nadenken of we zoiets als een rampenfonds instellen, ik weet even geen andere uitdrukking, bijvoorbeeld een cent voor iedere vin, zodat wij kunnen bijspringen als het echt nodig is? We moeten immers ook spontaan kunnen helpen.
Wij hebben onlangs overwogen of de verdeling van het geld, als we het nu niet krijgen, misschien over meerdere jaren gespreid zou kunnen worden, maar daarmee zijn de vissers ook niet geholpen. Zou de Commissie hier misschien over na willen denken?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Langenhagen, ik ben gaarne bereid om samen met de Commissie visserij hierover na te denken. Ik wil er echter nu al op wijzen dat het niet gemakkelijk zal zijn, want u weet zelf ook dat er slechts in zeer beperkte mate geld kan worden vrijgemaakt uit het structuurfonds voor de visserij. Als wij dan van tevoren al een reserve voor noodgevallen creëren, is dit geld natuurlijk niet meer beschikbaar voor het normale programma. Dit zou er dan uiteindelijk toe kunnen leiden dat wij geld zogezegd onbenut laten, omdat wij er hopelijk vanuit kunnen gaan dat wij in de toekomst niet meer met een reeks rampen te maken krijgen, maar dat wij met behulp van deze herstelplannen de zaak juist onder controle krijgen. Wij zullen deze vraag dit jaar uitvoerig behandelen, er zullen ook voorstellen aan het Parlement worden gedaan over aanvullende herstelplannen. Maar zoals gezegd, dit voorstel is zeker de moeite van het bestuderen waard en ik ben daartoe gaarne bereid. Misschien kunnen we hierover ook eens informeel, zogezegd aan de hand van een soort non-paper, een debat voeren in de Commissie visserij.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris, voor dit aanvullende antwoord.
Ter afsluiting van dit debat wil ik opmerken dat ik een ontwerpresolutie namens de Commissie visserij heb ontvangen.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting 2002-2003 te zijn gesloten en ik wil u erop wijzen dat krachtens het bepaalde in het Verdrag het Parlement morgen, dinsdag 11 maart 2003, om 9.00 uur bijeen zal komen.
(De vergadering wordt om 22.29 uur gesloten)

