Opening van de jaarlijkse zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting 1997-1998 te zijn geopend.

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, ik wil erop wijzen dat ik gisteren aanwezig was, maar dat mijn naam niet op de presentielijst staat. Ik ben waarschijnlijk vergeten het blad te tekenen, maar ik heb deelgenomen aan de hoofdelijke stemming en dat kunt u ook verifiëren.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, de heer Pasty staat niet op de presentielijst van gisteren vermeld om dezelfde reden waarom ik er niet opsta en waarom hierop vandaag wel vijftig mensen ontbreken. Bovendien heb ik ontdekt, dat ik onder een andere naam vermeld sta, namelijk Mayera Ortega. Maar dat geldt voor de meeste afgevaardigden. Mijn vriend Falconer staat vermeld als Falconero, mijn partijgenote Dührkop Dührkop als Donnerp Dührkop. De Voorzitter van het Parlement is half misvormd tevoorschijn gekomen, want in plaats van Gil-Robles heeft hij nu Gil-Roblee. Mevrouw Bennasar Tous is Bazinrsar Tous geworden, en de heer Cohn-Bendit staat vermeld als CoatesBendit. Ik heb de indruk, mijnheer de Voorzitter, dat een of ander boosaardig virus de presentielijst van gisteren te lijf is gegaan.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, mijn naam is nu "Marcet s" .

McGowan
Voorzitter, ik zie mijn naam nergens staan, hoewel ik de presentielijst wel heb ondertekend. U kunt beter ook de lijsten nog maar eens laten controleren.

Poettering
Mijnheer de Voorzitter, de zaak ligt nog gekker. Ik zie zojuist in de Notulen van de heer Martens, dus in de Nederlandse versie, dat mijn naam is opgenomen, weliswaar enigszins verminkt, maar hij staat erin. Ik wil echter met nadruk vaststellen dat ik gisteren niet aanwezig was, mijn naam op geen enkele lijst heb geplaatst, en ook geen aanspraak maak op het daggeld!

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot de heer Poettering staat mijn naam gewoon niet op de lijst. Ik weet echter zeker dat ik getekend heb en aan het debat heb deelgenomen.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, mijn naam is niet verminkt om de eenvoudige reden dat mijn naam helemaal niet voorkomt in het verslag. Ik kan echter niet op twee plaatsen tegelijk zijn en ik was hier gisteren wel degelijk aanwezig.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik was eveneens aanwezig en sta niet op de lijst.

Guinebertière
Mijnheer de Voorzitter, in mijn geval zijn mevrouw Guigou en mevrouw Guinebertière gekloond en blijkbaar heeft zij het ene en ik het andere deel!

Theato
Mijnheer de Voorzitter, mijn naam staat eveneens op de lijst. Er heeft vast iemand gedacht dat hij in het Grieks Theatos heet. Ik heet dan wel Theato, maar was ook niet aanwezig. Ik verzoek u mijn naam door te halen.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, ik was niet alleen aanwezig, maar ik weet ook heel zeker dat ik de presentielijst getekend heb, en toch sta ik niet er niet op vermeld.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts een voorstel doen. Nu er hier toch zo'n verwarring heerst, zou het beter zijn dat wij voor de eerste keer verklaren dat alle afgevaardigden aanwezig waren. Dan is alles opgelost.

Van Velzen, W.G.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met goed nieuws. Mijn naam staat er prima in. Maar onder punt 15, waar gesproken wordt over de informatiemaatschappij, word ik genoemd, maar helaas, de inleider was mijn collega Wim van Velzen. Misschien dat het daar veranderd kan worden.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, wat hier gezegd wordt over de hoofdelijke stemming - niet de presentielijst - is ook op mij van toepassing.

Díez de Rivera Icaza
De lijst met de uitslag van de stemming van gisteren is wel in orde, en de namen staan daar ook juist op vermeld. Aan de hand van die lijst kan de presentielijst zonder enig probleem worden gecorrigeerd.

McNally
Voorzitter, ik was wel aanwezig. Ik heb de presentielijst ondertekend en heb deelgenomen aan een hoofdelijke stemming, maar ik zie mijn naam niet op de lijst staan.

De Voorzitter
Het gaat blijkbaar om een probleem dat tal van collega's betreft, en daarom stel ik voor een corrigendum op de Notulen van de vorige vergadering met een herziene versie van de presentielijst te publiceren. Het is de eerste maal dat onze diensten met het nieuwe computerprogramma werken, en wellicht is dat de oorzaak van de moeilijkheden.
(De Notulen worden goedgekeurd)

Urgentverklaring
Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Vergadering meedelen dat onze commissie besloten heeft om tegen dit verzoek om urgentverklaring te stemmen, dat wil zeggen de urgentieprocedure waarom de Raad verzocht heeft, af te wijzen, omdat zij van oordeel is dat de redenen die de Raad heeft aangevoerd, volstrekt ongerechtvaardigd zijn.
(Het Parlement verwerpt het verzoek om urgentverklaring)

Colino Salamanca
Mijnheer de Voorzitter, onze commissie is voorstander van toepassing van de urgentieprocedure, en gisteren heeft zij al geadviseerd, dit onderwerp in de Vergadering te behandelen.
(Het Parlement willigt het verzoek om urgentverklaring in)

Klonen van dieren en mensen
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het klonen van dieren en mensen.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, de nieuwe ontwikkelingen op het vlak van de in Schotland uitgevoerde experimenten betreffende het klonen stellen kwesties aan de orde met een nieuwe dimensie, zowel op juridisch als op ethisch vlak. Deze kwesties moeten zeer aandachtig en omzichtig worden behandeld.
Het gaat om een wetenschappelijke primeur, want het is voor het eerst dat er een volwassen zoogdier is gekloond. Dit is een belangrijke stap voorwaarts op het vlak van de grondwetenschap en het inzicht in levende wezens. Deze stap opent bepaalde perspectieven voor medische en landbouwtoepassingen. Toch roept deze nieuwe techniek ook talrijke vragen op en is er bezorgdheid ontstaan. De mobilisering van de pers en het aantal aan de Commissie gerichte brieven is daar een voorbeeld van.
U heeft dit onderwerp vandaag in uw vergadering opgenomen en ik ben blij met dit initiatief. Het gaat om een zeer belangrijke gebeurtenis en de Europese Unie mag in geen geval de gevolgen hiervan verwaarlozen.
Zoals u weet heeft de Commissie onmiddellijk gereageerd en de kwestie voorgelegd aan het bio-ethisch comité dat een onafhankelijk orgaan is van de Commissie. Dit comité zal in mei advies uitbrengen. In het licht van de recente experimenten is er een diepgaande bezinning noodzakelijk over de ethische implicaties van het klonen in het algemeen.
De groep raadgevers heeft overigens besloten over dit onderwerp een rondetafel-conferentie te houden. De leden van het Europees Parlement, alsook de diensten van de Commissie, onderzoekers van hoog niveau en de betrokken partijen zullen hiervoor worden uitgenodigd. De Commissie moedigt het comité ten zeerste aan in deze aanzet tot dialoog en doorzichtigheid.
Anderzijds zijn de diensten van de Commissie gemobiliseerd om na te gaan wat de eventuele gevolgen zijn voor het communautaire beleid en welke actiemogelijkheden binnen onze bevoegdheden vallen. Er dient te worden opgemerkt dat deze experimenten een volledig nieuwe problematiek aan de orde stellen. Het gaat hierbij namelijk om de overdracht van genetische informatie van een volwassen zoogdier naar een ontvangende cel, een niet-bevruchte eicel, en tot op heden ging men ervan uit dat dit absoluut onmogelijk was.
Naar aanleiding van dit verrassende gevolg moet er tijd beschikbaar zijn om na te gaan of de bestaande wetgeving, zowel op nationaal als op communautair niveau, dit soort praktijken dekt, of dat er juridische leemten zijn.
Vanaf nu is het belangrijk om een duidelijk onderscheid te maken tussen het klonen van dieren en het eventuele klonen van de mens. Om duidelijke ethische redenen heerst er momenteel binnen de internationale wetenschappelijke gemeenschap een consensus om onderzoek inzake het klonen van mensen te verbieden.
Ingevolge een resolutie van het Europees Parlement uit 1993 zijn experimenten betreffende het klonen van mensen uitgesloten in het vierde kaderprogramma van de Commissie. Enkele lidstaten hebben dit eveneens uitdrukkelijk verboden. Nu moet worden nagegaan of ook op internationaal niveau een moratorium noodzakelijk is, met name in de forums van de Verenigde Naties en de Raad van Europa.
Wat het klonen van dieren betreft moet er een diepgaande studie worden uitgevoerd over de ethische gevolgen ervan, met name inzake de naleving van de principes van het welzijn van de dieren en van de biodiversiteit en vanzelfsprekend inzake de mogelijke risico's van de uitbreiding van de techniek naar de mens toe. Overigens mag men de potentiële voordelen van een dergelijke ontdekking, met name voor de menselijke gezondheid, niet onderschatten.
In het licht van alle lopende studies en in het bijzonder van het advies dat de groep raadgevers zal uitbrengen, zal de Commissie een duidelijk standpunt innemen en de juiste maatregelen treffen op de gebieden die onder haar bevoegdheid vallen.
Vanzelfsprekend zal er in het voorstel voor het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling rekening worden gehouden met ons debat en zal ieder onderzoek dat de ethische beginselen niet naleeft, worden uitgesloten.
Op dit moment is het van belang om plaats in te ruimen voor de analyse van de mogelijke gevolgen van een dergelijke ontdekking. In dat opzicht moet er volgens mij op aangedrongen worden om de dialoog te stoelen op betrouwbare en objectieve informatie, los van alle emoties die hierbij vanzelfsprekend ontstaan. Naar mijn mening is dat van cruciaal belang voor een kwestie die diepgaande gevolgen heeft op filosofisch niveau en die de religieuze gevoelens van eenieder raakt.

Cot
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, " Dolly" was wellicht een prachtig onderwerp geweest voor een roman van Robert Louis Stevenson, H.G. Wells of Aldous Huxley. Onze collega's van de Fractie De Groenen in het Europees Parlement wijzen ons hier heel getalenteerd op, met de mise-en-scène die vandaag de dag zo kenmerkend voor hen is.
Het klonen geeft aanleiding tot irrationele speculaties die onze debatten binnensijpelen en soms zelfs vergallen zodra wij bio-ethische kwesties aansnijden. Als politiek verantwoordelijken hebben wij de plicht om het hoofd koel te houden en om het wetenschappelijk risico op ons te nemen en in een kader te plaatsen. Zonder wetenschappelijk risico is er geen enkele vooruitgang van de mensheid mogelijk en in de beginfase - waarna ongetwijfeld andere reacties zullen volgen - moeten wij enkele basisbeginselen en enkele voorzorgsmaatregelen aanbevelen.
Mijn fractie is voor een duidelijk verbod op het klonen van mensen. En ik merk op dat wij in het verslag-Rothley overigens nog verder gaan met het voorstel om het patenteren van elk experiment met genetische kiemcellen te verbieden, hetgeen nog verder gaat dan het eigenlijke klonen. Op dit punt sluiten wij ons dan ook aan bij de overwegingen van de Commissie.
Wij dragen duidelijk de beginselen uit van waardigheid en integriteit van het menselijk lichaam en moeten deze beginselen hier deze week opnieuw bevestigen. Wij zijn van mening dat de groep van raadgevers inzake bio-ethiek waarover mevrouw Cresson zojuist heeft gesproken, en die ik hulde breng, gewijzigd moet worden in een echt ethisch comité van de Europese Unie om de keuze van de politieke verantwoordelijken te verduidelijken zonder zich hiervan in de plaats te stellen. Dat is geen kleinigheid want de diversiteit van onze tradities en onze culturen blijkt duidelijk zodra wij de problemen inzake bio-ethiek aansnijden; dit is echter een noodzakelijke vooruitgang.
Mevrouw Cresson heeft gesproken over het probleem van het moratorium. Dit is echter niet aan de orde voor experimenten op het menselijk lichaam want daarvoor dient een onmiddellijk verbod te worden ingesteld. Wat het onderzoek op dieren betreft zou een beperkt moratorium in eerste instantie wellicht een oplossing kunnen bieden.
Tot slot zijn wij van mening dat heldere en doelgerichte informatie wezenlijk is voor het voeren van een rustig debat. Paniek en het blokkeren van discussie zouden schadelijk kunnen zijn voor de toekomst van de mensheid.

Casini, Carlo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met genoegen geluisterd naar het betoog van mevrouw Cresson, en ik ben het eens met collega Cot. Dit is een uiterst delicate materie waarin duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen het klonen van mensen en het klonen van dieren en in het algemeen van planten. Het klonen op dit tweede gebied levert natuurlijk ook problemen op, maar toch van een heel andere orde.
Wat de mens betreft moet er naar mijn mening een absoluut verbod op klonen komen; dat is niets nieuws, want het Europees Parlement heeft dat al op 22 november 1993 verkondigd, wij hebben dat ook in 1989 verklaard, en bovendien is zo'n verbod in sommige landen al van kracht. Verder is het zo dat alle onderzoekscommissies die de regeringen en parlementen van onze landen hebben ingesteld - de commissie-Warnock, de commissie-Benda, de commissieSantosuosso, de commissie-Palacio - de aanbeveling hebben gedaan het klonen van mensen te verbieden. De redenen daarvoor spreken voor zich: de menselijke soort dient gewaarborgd te worden, het gelijkheidsbeginsel dient van elke inbreuk gevrijwaard te blijven - via het klonen kunnen de politieke en economische machthebbers de menselijke soort manipuleren en daarmee naar believen discrimineren -, maar bovenal moet de mens als vrij individu van dit soort risico's gevrijwaard blijven. Zoals collega Rothley in zijn verslag uit 1989 zo treffend verwoordde, betekent vrijheid ook dat de toekomst onbekend is en niet vastligt. Dat is ook vrijheid, hoe raadselachtig het ook moge lijken, het is toch zo!
De eerbied voor de mens als zodanig vereist dat we klip en klaar "nee" zeggen. Het Parlement moet dit "nee" duidelijk laten horen, en de Commissie moet in haar voornemens gesteund worden. De Commissie heeft gezegd dat we nog verder moeten gaan; goed, dan doe ik dat, dan herhaal ik hier dingen die het Europees Parlement onlangs reeds heeft gevraagd in een besluit dat aan de Europese Raad van afgelopen september was gericht: " nee" tegen klonen, maar ook tegen experimenten met menselijke embryo's, want daar begint het klonen! In naam van de menselijke waardigheid en de eerbied voor de soort en het gelijkheidsbeginsel moeten we "nee" zeggen. Ik zou het heel fijn vinden als we allemaal "nee" zouden zeggen.
Ook in de planten- en dierenwereld gaat de bescherming van de biodiversiteit en de leefomgeving met problemen gepaard. Onderzoek kan natuurlijk niet tegengehouden worden, zolang dat tenminste niet op journalistieke primeurs belust is, maar de menselijke gesteldheid probeert te verbeteren - denk maar eens aan al het farmacologisch onderzoek. We moeten niet tegen de wetenschap als zodanig gekant zijn. Wel moeten we voorzichtiger zijn en voorschriften voor deze materie eisen, voorschriften die streng en vooral controleerbaar zijn, want het grootste probleem op dit gebied is de controle.
Om al deze redenen hoop ik dat het Parlement nu reeds in een document alle dingen zal opnemen die ik gezegd heb en die ook overeenkomen met wat collega Cot heeft gezegd, namelijk dat de Commissie zich sterk moet maken voor een internationale overeenkomst, opdat niet alleen in Europa, maar in de hele wereld duidelijk wordt dat de mens onschendbaar is en dat alles wat in de natuur wordt bedacht in dienst van de mens staat.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, een kloon is een geheel van cellen, die alle ontstaan zijn uit eenzelfde oudercel; het genetisch materiaal ervan is identiek en verleent deze cellen dezelfde eigenschappen.
In de plantenwereld is de reproductie via het klonen een natuurlijk proces. Bij het dier en de mens vormt de echte tweeling - de eeneiige - die voortkomt uit de deling van eenzelfde ei een natuurlijke kloon. Daar is niets verontrustends of choquerends aan. Heeft men daarentegen het recht om menselijke klonen kunstmatig te produceren zodat er identieke individuen worden gecreëerd? Individuen die per definitie onderling verschillen, want elk menselijk wezen is toch uniek. Heeft men het recht om klonen te produceren door de samenvoeging van het genetisch materiaal van twee geslachtscellen?
Waar komt de beroering vandaan waaraan onze westerse maatschappij ten prooi is? Een team van onderzoekers heeft in Schotland een schaap gekloond op basis van een enkele somatische cel van een volwassen schaap, een oudercel, dat wil zeggen buiten iedere geslachtelijke voortplanting om. De mogelijkheid om buiten iedere samensmelting van oudergameten om, een individu te creëren dat identiek is aan het voorgaande doet afbreuk aan de biodiversiteit, aan dit toeval dat eigen is aan de geboorte, dat van ieder mens een uniek wezen maakt. De toepassing ervan op de mens wordt mogelijk en dit maakt de weg vrij voor van de norm afwijkend gedrag. Een methode die vooruitgang kan brengen moet men echter niet als een duivelse methode afschilderen. Deze methode richt zich op experimenten op dieren voor het uittesten van vaccins en van nuttige of zelfs vitale geneesmiddelen voor de mens.
In de Verenigde Staten aarzelen sommige wetenschappers, ondanks de voorstellen van de politieke leiders, nog om een moratorium aan te bevelen. Dat is het geval van professor Harold Varmus, Nobelprijswinnaar en directeur van het National Institute of Health.
Van nature zullen de wetenschappers altijd gedreven worden door de twijfel, maar de politiek, gewaarschuwd inzake de afwijkingen van het menselijk gedrag, moet zich als wetgever erop toeleggen deze beter in een kader onder te brengen. Hier in Europa moeten wij de zaak voorleggen aan instanties die zich met bio-ethiek bezighouden, namelijk de Raad van Europa, Unesco en de Verenigde Naties. Wij moeten duidelijk stellen dat een verbod op het klonen van mensen noodzakelijk is, of dit nu rechtstreeks gebeurt op basis van de kernen van de kiemcellen, of onrechtstreeks door niet-geslachtelijke voortplanting waarbij eicellen zonder celkernen als vectoren gebruikt worden en de kernen van de somatische cellen als drager van het genetisch materiaal.
Het is dan ook van belang om de financiering van dergelijk onderzoek op de mens te verbieden. Dit impliceert dat wij de noodzakelijke controlemiddelen in het leven moeten roepen om afschrikkingsmaatregelen, en met name strafmaatregelen, of zelfs economische sancties toe te passen. Dit zou de taak zijn van de lidstaten van de Europese Unie die zich op een dergelijke weg vol met voetangels en klemmen begeven.

Monfils
Mijnheer de Voorzitter, sinds het klonen van een klein onschuldig dier uiterst breed wordt uitgemeten in de media, vervalt men in het meest verbijsterende simplisme. Een bewijs hiervan is dat bepaalde collega's zich enkele minuten geleden - misplaatst en zelfs grotesk - hebben uitgedost met maskers.
Er wordt verwezen naar de monsterachtige ervaringen van vijftig jaar geleden, waarbij voorbij wordt gegaan aan het feit dat het niet de van het rechte pad afgeraakte wetenschappers zijn die totalitaire regimes instellen, maar juist omgekeerd. Een democratische staat heeft de middelen om de maatschappij te beschermen tegen elk soort van misbruik en om toe te zien op de naleving van de rechten en de vrijheden van het individu, zowel op het vlak van biotechnologisch onderzoek als op andere vlakken.
Voor ons betekent het onderzoek op levende wezens een bron van vooruitgang. In de toekomst zullen genetische ziekten zoals mucoviscidosis of fenylketonurie worden uitgeroeid. In de toekomst zullen transplantaties met dierlijke organen - waarbij het klonen overigens nuttig zal kunnen zijn - een oplossing kunnen bieden voor het ontoereikende aantal donororganen.
Ten opzichte van de zeer snelle ontwikkeling van dit onderzoek moet het optreden van de staat hoofdzakelijk gericht zijn op het inkaderen van en het toezicht houden op het onderzoek en niet op het blokkeren van het onderzoek; toezicht op de gevolgen van dit onderzoek voor de gezondheid, toezicht op de naleving van de integriteit van de menselijke persoon.
Op nationaal vlak vormen de comités voor wetenschappelijke en medische ethiek in ieder onderzoekscentrum een waarborg.
Op internationaal vlak - en dit is reeds gezegd - hebben talrijke verdragen, vanaf de Neurenbergse code in 1946 tot het Europese Verdrag voor bio-ethiek in 1996, de manipulaties verboden die nutteloos zijn en tegen het concept van het menselijk wezen ingaan. Hieronder vallen het klonen, de inplanting van een menselijk embryo in de uterus van een andersoortig levend wezen, of omgekeerd, enz...
Het zou volstaan om deze, overigens beperkte, verboden te systematiseren en ze in een internationaal verdrag of in akkoorden te gieten met andere landen zoals de Verenigde Staten of Japan, het land waar het genetisch onderzoek uitermate wordt gestimuleerd.
Het onderzoek kan aanleiding geven tot doemdenken, maar biedt veel toekomstperspectieven voor vrouwen en mannen die door ziekte zijn getroffen. Dat is ook de reden waarom wij aan de vooravond van het derde millennium niet mogen zwichten voor de onberedeneerde angsten van het jaar duizend. De grootheid van de mens bestaat in zijn niet te lessen dorst naar kennis van de wereld om hem heen, maar ook van hemzelf.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, de politici moeten op de kortst mogelijke termijn een standpunt innemen over het klonen van mensen en dieren. Eigenlijk is het al te laat. De wetenschap is ons al vooruitgesneld.
Het nieuws dat er een zoogdier was gekloond uit de cel van een volwassen dier kwam voor de politici als een donderslag bij heldere hemel. De benodigde techniek is reeds voorhanden en is bovendien heel eenvoudig en goedkoop. Er zal dus steeds meer worden gekloond, of we dat nu willen of niet.
We moeten er echter voor zorgen dat er nooit en onder geen enkele voorwaarde mensen gekloond worden en dat er ook geen onderzoek plaatsvindt dat hierop gericht is, omdat dit onmenselijke proeven op levende personen met zich mee zou brengen. Voor het produceren van het eerste gekloonde lam waren immers 277 mislukte pogingen nodig.
Het klonen van dieren moet als onderdeel van wetenschappelijk onderzoek nauwgezet worden gecontroleerd. Er moeten middelen worden gevonden om de toepassing van deze techniek voor handelsdoeleinden te voorkomen, aangezien dit zou kunnen leiden tot het verarmen van de genetische basis van het vee en tot andere nog onbekende gevolgen. We mogen niet vergeten dat er bij het manipuleren van genen krachten in het spel zijn die nog grotendeels onbekend zijn en niet in de hand te houden zijn. We kunnen het ons niet veroorloven naïef te zijn. Laten we ons realiseren hoe de gekke koeienziekte plaats kon vinden.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, met het klonen van het schaap Dolly gaat de doos van Pandora open. Wat in de praktijk met zoogdieren mogelijk is, zal spoedig ook met de mens worden gedaan. De nachtmerrie van de mens als onderdelenmagazijn en als voorraadje embryo's in de koelbox lijkt nu werkelijkheid te worden. Met het klonen van zoogdieren doen wij de eerste stap naar Huxleys Brave New World . Het klonen van de mens zou een verschrikking zijn, een schending van de menselijke waardigheid, een aanval op de individualiteit en integriteit van de mens.
De mens zou worden gedegradeerd tot object, tot biologische materiaal. De ethische dijkdoorbraak moet worden voorkomen. Maar we mogen de ethiek er niet pas bij halen op het moment dat het om de eigen soort gaat. Ook het klonen van dieren is verwerpelijk. Dieren worden gedegradeerd tot massaproduct, tot een levende lopende band. Levende dieren worden gezien als massaproduct, als machines, en de dieronvriendelijke grootschalige veehouderij krijgt weer een nieuwe stimulans.
Vandaag praten we allemaal over de ethiek en het gevaar van mensenfokkerij. Maar het karakteristieke en unieke van het leven begint niet pas bij de mens. Dieren, ook Dolly, horen net zo goed tot het leven. We zijn eensgezind over de eis om het klonen van mensen te verbieden. Maar wat is onze houding als Europees Parlement ten opzichte van het klonen van dieren? Ook het klonen van dieren moeten wij verbieden. We mogen niet gewend raken aan de pest en waarschuwen tegen de cholera. Reeds met het klonen van zoogdieren verschuiven de ethische grenzen. Op het klonen van dier en mens moet een taboe rusten. Een sluipende ethische dijkdoorbraak is een stap in een toekomst die ons met afgrijzen vervult.
Reeds in 1993 heeft het Europees Parlement unaniem een verbod op klonen geëist na de kloonexperimenten van Jerry Hall met menselijke embryo's. Maar er is niets gebeurd. De redevoering van mevrouw de commissaris en het standpunt van de EU-Commissie zijn miserabel. Zij heeft geen omvattende politieke acties ondernomen. Mevrouw de commissaris heeft vandaag alleen maar gezegd dat acties worden overwogen.
En de EU-financiën blijven maar stromen, direct of indirect, naar ethisch bedenkelijke projecten. Hoewel het klonen een schending betekent van de fundamentele ethische consensus in onze maatschappij, delegeert de Europese Commissie het probleem van het klonen van dieren aan de adviesgroep ethiek en biotechnologie. Een bewijs van politieke armoede en boerenbedrog! De adviesgroep heeft zelfs van de Commissie de opdracht, te zorgen voor de acceptatie van de genetische technologie. Het is de maatschappij die aan de wetenschap ethische grenzen moet opleggen, en niet andersom. Het verplaatsen van de discussie over ethische vraagstukken naar comités voor ethische vraagstukken zonder democratische legitimatie is alleen maar een zoethoudertje voor de burgers. Wij mogen ook niet zwijgen als het gaat over de economische grondslagen. Het is absurd om enerzijds het klonen te verbieden en anderzijds een octrooi toe te kennen op het klonen en op gekloonde levende wezens!

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, in eerste instantie dient hier het succes van hoogstaand technisch en wetenschappelijk werk te worden erkend. Het eerste dat men moet doen is deze victorie verwelkomen. Vervolgens moet men een beetje oppassen met emoties. Deze emoties zijn natuurlijk en volledig aanvaardbaar, maar zoals zij vandaag de dag door de media in stand worden gehouden, horen deze ontdekkingen of deze wonderen eerder thuis in een stripverhaal. Men heeft overigens in deze zaal kunnen zien dat er een geheime overeenkomst kan bestaan tussen kloon en clown. Laten wij derhalve een beetje oppassen voor onze eigen emoties.
Ten tweede ben ik van mening dat erkend moet worden dat het klonen van dieren zal doorgaan. Vanzelfsprekend moet het worden geregeld, moet er toezicht op worden gehouden, maar ik kan het niet eens zijn met de collega's die zeggen dat men op deze wijze het risico loopt dat dieren omgevormd worden tot productiemachines. Het is toch duidelijk dat dieren productiemachines zijn! Zij produceren vlees, huiden, proteïnen en zij zullen ook bijdragen tot de vervaardiging van geneesmiddelen om mensen te redden. Ik denk dat dat de enige aanvaardbare humanistische visie is. Zo staan de zaken nu en in de toekomst.
Nu is het noodzakelijk om het klonen van mensen definitief te verbieden. Dat spreekt voor zich. En er moeten waarschuwingen worden gegeven op wereldvlak, niet alleen op Europees vlak. Het is aan de Verenigde Naties om ter zake beslissingen te nemen.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik pleit ervoor dat wij het onderwerp iets minder emotioneel benaderen en proberen onderscheid te maken tussen datgene waarover wij eensgezind zijn, namelijk over een verbod op het klonen van mensen, en dat waarover wij het misschien nog niet eens zijn, namelijk de vraag hoe wij verder omgaan met het klonen in de natuur. Toen ik zo-even luisterde naar mevrouw de commissaris, was ik enigszins verrast om te horen dat zij het had over een verrassingseffect. Als we eerlijk zijn, konden we natuurlijk al heel lang zien aankomen dat we vroeg of laat tegen deze situatie zouden aanlopen.
Dit is een duidelijk signaal dat aangeeft dat er geen dialoog plaatsvindt tussen politiek en wetenschap. In de toekomst moet die echter wel plaatsvinden. Onze taak, uw taak mevrouw Cresson, en die van ons als Europees Parlement, is om met de wetenschap te praten over wat wij willen, over het doel van onderzoek, over de ethische verantwoording van de wetenschap in onze maatschappij. Dat is ook het punt waar wij vandaag over praten. Daarom ben ik er ook van overtuigd dat wij een wereldwijd beperkt moratorium moeten hebben op het klonen van dieren, en geenszins omdat ik ervan overtuigd ben, dat er verder geen klonen van dieren zal plaatsvinden. De natuur doet dat zelf. De natuur plant zichzelf ongeslachtelijk voort en kloont zichzelf, zonder dat wij daarin ingrijpen. Ik ben er ook van overtuigd dat klonen in individuele gevallen ethisch waardevol en voor de mensen van groot belang kan zijn, maar het gaat erom, de grenzen vast te leggen van wat zinvol is bij het doen van experimenten.
We moeten vastleggen, op welke punten er een mogelijk nut bestaat voor de mens. Wat kan de maatschappij moreel en ethisch aan? Het is aan ons, dat te bepalen. Een ronde tafel tussen Commissie en Europees Parlement is daarvoor niet genoeg. Daarvoor hebben we een ronde tafel wereldwijd op regeringsniveau nodig. Daarom moet u, mevrouw Cresson, dat vraag ik u, moeite doen om te zorgen dat de regeringen van Noord-Amerika, van Canada, van de Verenigde Staten, en van Japan, competente afgevaardigden zullen sturen die ook naderhand bevoegd zijn om voorschriften uit te vaardigen en beslissingen te nemen. Wij moeten duidelijk kunnen aangeven, wat onze ideeën zijn, wat wij aan morele verantwoordelijkheid dienen te dragen, en hoe wij de grenzen trekken. Vervolgens moeten er wetten worden aangenomen.
Wij moeten dan wetten aannemen die gelden voor de wereld als geheel. Het gaat er op dit moment niet om, te zeggen waar het bij ons in de Unie aan ontbreekt, maar waar onze ethische grens in de wereld ligt. Ik vraag u, mevrouw Cresson, samen met Noord-Amerika en Japan en de rest van de wereld uw verantwoordelijkheid voor de Europese Unie ten aanzien van dit vraagstuk op u te nemen.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de moderne biotechnologie biedt grootse kansen. Vanmiddag zullen wij ook spreken over het verslag-Trakatellis, waarin het gaat om de fabricage van geneesmiddelen en andere substanties met behulp van micro-organismen. Ik ben op dit punt voorstander van een zeer liberale hantering, omdat wij de bedrijven moeten helpen om op dit punt geen tijd te verliezen.
Maar nu komt het grote 'maar'. Als het gaat om de toepassing bij de mens, de manipulatie van de mens, kunnen wij naar mijn mening werkelijk niet streng genoeg zijn. Mevrouw Cresson had het over een consensus tegen het klonen van mensen. Deze consensus lijkt er nu nog wel te zijn. Maar als wij niet goed opletten, zal die op dit punt heel snel gaan slijten, en ik hoor al zeer zorgwekkende uitspraken. Net als bij de reproduceerbare modificatie zullen er argumenten kunnen worden gevonden om in vele individuele gevallen toch uitzonderingen toe te staan, en daarna weten we niet meer waar we moeten blijven als de vloedgolf komt.
Ik stel de vraag heel open. Waarom zou een maatschappij over de kracht moeten beschikken om het klonen eens en voor altijd onmogelijk te maken, als zij niet in staat is, te voorkomen dat ouders in Europa hun kind laten aborteren omdat het een meisje is, terwijl zij een jongen wensen? Zoiets is onverdragelijk en geeft aan dat wij op veel terreinen al te ver zijn gegaan. Daarom ben ik het eens met die collega's die zeggen dat wij nu heel snel en heel streng met alle ons ter beschikking staande middelen op Europees niveau en ook op UNESCO-niveau moeten handelen. Wij discussiëren op dit moment niet over een vooruitgang van de menselijke waardigheid, maar over een bedreiging van de menselijke waardigheid. Op dit punt moeten wij zeer krachtig ingrijpen.
Een laatste opmerking over de adviesgroep ethiek en biotechnologie. Er is op deze plaats gezegd dat deze groep zich met het onderwerp dient bezig te houden. Als mijn informatie klopt - en dat is dan mijn afsluitende vraag -, dan is het zo dat deze adviesgroep nog maar tot juni actief is en nog een hele reeks andere opdrachten heeft liggen. Dan komt er een onderbreking van een half jaar, en dan wordt deze groep opnieuw samengesteld. Ik vind dat wij ons dat in een fase als deze helemaal niet kunnen permitteren. Deze groep moet doorgaan, en als er dan een nieuwe samenstelling is voorzien, kan dat misschien parallel gebeuren. Dan zou ook het Parlement moeten worden betrokken bij het opnieuw samenstellen van deze groep.

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, het probleem waarover we ons thans buigen, bestaat al vijftien jaar en is er dus niet gekomen als een donderslag bij heldere hemel. Hoewel we al beperkingen aan dit soort experimenten hebben opgelegd, volstaan onze maatregelen niet om de ongecontroleerde ontwikkelingen in de genetica te stoppen. Ik stel me dan ook de twee volgende vragen.
Ten eerste, worden de desbetreffende onderzoeksprogramma's door de overheid of door de particuliere sector gefinancierd? Ten tweede, welke instanties zien toe op de experimenten teneinde te verzekeren dat ze tot het klonen van dieren beperkt blijven? Niemand heeft tot dusver op overtuigende wijze de berichten tegengesproken dat het niet enkel meer gaat om het klonen van dieren maar ook van mensen, en niemand weerlegt het artikel dat eergisteren in een belangrijke Britse krant is verschenen en waarin sprake is van een vierjarig Belgisch kind dat het product is van het klonen van een menselijk embryo. Hoewel we voorstellen een ethisch comité in te stellen - waarvan ik voorstander ben - heb ik de indruk dat we ons optreden eens te meer tot mooie woorden beperken. We bepalen bijvoorbeeld niet welke - strafrechtelijke - sancties we willen opleggen aan onderzoekers die buiten hun boekje gaan en het verbod op het klonen van mensen schenden. Ik ben van oordeel dat we voor zulke gevallen heel zware financiële straffen moeten voorzien, vooral als de desbetreffende experimenten door de overheden worden gefinancierd. Ik vrees evenwel dat we dit probleem zullen aanpakken zoals we gedaan hebben met de dolle-koeienziekte. Al we alleen maar praten en onze acties uitstellen tot de tragische gevolgen van het klonen van mensen duidelijk worden, zal ons niets anders overblijven dan - zoals de dwaze maagden uit het evangelie - te wenen op het puin dat we met ons onvermogen en onze inertie hebben aangericht.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, dit debat is een duidelijke protestverklaring tegen het klonen van mensen; ik vind echter dat er even duidelijk "nee" tegen het klonen van dieren moet worden gezegd, enerzijds omdat als dieren worden gekloond, het klonen van mensen de voor de hand liggende volgende stap is, anderzijds omdat we ons moeten afvragen waarom we vandaag over klonen praten.
We moeten hierbij wijzen op de relatie met de ontwikkelingen in de genetische biologie en de relatie met de octrooibaarheid van transgene dieren. Het gevolg zal zijn dat levende wezens in strijd met de natuurwetten in serie worden geproduceerd. Dit betekent dat de seksuele productie, die kenmerkend is voor dieren, aan de kant wordt geschoven en plaats zal maken voor de aseksuele productie, zoals het stekken bij planten.
Het is duidelijk dat daarmee de natuurwetten worden overtreden, net zoals bij de BSE. Doel van die techniek is niet het vergaren van wetenschappelijke kennis, maar het industrieel vervaardigen van een commercieel product, bijvoorbeeld dierenorganen die als reserveonderdeel voor mensen worden gebruikt. Mensen noch dieren zijn echter machines waarin je zomaar organen van andere dieren kunt inplanten.
Wat die wetenschappelijke kennis betreft: er bestaat al vijftig jaar lang veel kennis over klonen, en de techniek is dus genoegzaam bekend; dat betekent echter niet dat alles wat kan ook moet. Die fout is al eerder gemaakt, toen kennis over de nucleaire structuur van de materie gebruikt werd om atoombommen te vervaardigen; vrijheid van onderzoek moet niet verward worden met de willekeur die de mens tot het gebruik van moordende bommen heeft aangezet, tot het ongeval van Tsjernobyl en tot de BSE. Welk ongeluk kunnen we nog meer verwachten?

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, de kloonexperimenten hebben weliswaar een nieuwe grens in het biogenetisch onderzoek weten aan te geven, maar de facto hebben ze ons voor het vraagstuk geplaatst: moet het experimenteel wetenschappelijk onderzoek aan beperkingen gebonden worden of niet.
Wetenschappelijk gezien mag kloning dan een mijlpaal van formaat zijn, vanuit ethisch oogpunt moet het bestudeerd, gedoseerd en gereguleerd worden, want we leven in een maatschappij waarin grote behoeften hand in hand gaan met schaarse middelen. Daarom moet er volgens ons een hoog wetenschappelijk comité worden opgericht dat de ethischjuridische gevolgen en de mogelijke scenario's van genetische kloning bestudeert.
Verder moeten we ook de conclusies van de resolutie van 16 maart 1989 van de Raad van Europa bevestigen, evenals de resultaten van de eerste Conventie over bioethiek, die in december van datzelfde jaar werd goedgekeurd, en volgens welke zowel menselijke als dierlijke kloning verboden moet worden. Tevens moeten we zorgen dat het wetenschappelijk onderzoek aan beperkingen gebonden wordt die de ethische waarden in acht nemen en de mens van eventuele manipulaties door de wetenschap kunnen vrijwaren.

McNally
Voorzitter, de nieuwsgierigheid van wetenschappers kent geen grenzen. Zij willen altijd maar meer aan de weet komen, maar aan die nieuwsgierigheid moeten door de samenleving bepaalde grenzen worden gesteld. Tot voor vijftig jaar terug golden er geen grenzen en wij weten wat er gebeurde toen wetenschappers maar hun gang konden gaan. Er heerst vanmorgen onder de 15 verschillende nationaliteiten in dit Parlement consensus over het feit dat het klonen van mensen niet mag worden toegestaan, zolang daarover niet goed is nagedacht, en dat het klonen van dieren aan bepaalde regels moet worden gebonden.
Dit experiment is uitgevoerd in het land waar ik vandaan kom. In het Verenigd Koninkrijk gelden voor dit soort onderzoek bepaalde grenzen, er is regelgeving gemaakt en er is een regelgevende instantie. De gemiddelde Brit had er echter geen idee van dat dit soort experimenten gaande waren. Maar als het gaat om onderzoek waarbij wij de grenzen van het aanvaardbare naderen en soms overschrijden, hoort de gewone burger daarvan wel op de hoogte te zijn.
De Europese Unie is mede opgericht om de onderlinge samenwerking en de uitwisseling van ervaringen te bevorderen. Het doet mij dan ook bijzonder goed dat wij, ten aanzien van zowel het vijfde als destijds het vierde kaderprogramma, met onze 15 verschillende nationaliteiten zeggen: zo is het welletjes. U mag misschien wel nieuwsgierig zijn, maar U gaat niet verder. De eensgezindheid die er vanmorgen onder het merendeel van de fracties is, geeft wel aan dat de commissaris terecht verdere maatregelen overweegt en zij heeft wel gezien dat wij voorstander van een aanscherping van de regels zijn. Ik kan U verzekeren dat de commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie de ethische aspecten van het vijfde kaderprogramma zorgvuldig zal bestuderen.

Collins, Kenneth
Voorzitter, ik ben blij dat ik in dit debat het woord mag voeren. Ik vermoed dat ik van de sprekers bij dit debat vanmorgen, de commissaris inbegrepen, de enige ben die daadwerkelijk het onderzoekinstituut in Roslin heeft bezocht. Ik ben daar afgelopen november geweest, samen met de heer Martin die ondervoorzitter van het Parlement is. Een van de dingen die ik in dit debat heb gemist, is een blijk van waardering voor de talentvolle onderzoekers in Roslin, die deze experimenten hebben uitgevoerd. Het wordt tijd dat iemand hun eer bewijst.
Het wordt ook tijd dat sommige mensen Brave New World van Aldous Huxley eens gaan lezen. De essentie van dit boek is, dat hersenspoeling uiteindelijk veel ingrijpender is dan klonen. Ik zou dan ook graag willen dat mensen die naar dit boek verwijzen, het ook zouden kennen. Technologie is belangrijk. Zij brengt ons voordeel, maar stelt ons ook voor bepaalde dilemma's. Daar is iedereen het wel over eens. Technologische ontwikkelingen hebben hun weerslag op de wetenschap en op de geneeskunde en wij zouden er goed aan doen in te zien dat toepassing van nieuwe technologieën ethische vraagstukken oproept. Niet-toepassing van technologie roept trouwens ook ethische vraagstukken op. Beide kanten van de zaak moeten nader worden bestudeerd.
Ik weet dat er onder het voorzitterschap van Jacques Delors een adviescommissie Biotechnologie in het leven is geroepen. Ik heb deelgenomen aan de besprekingen die aan de oprichting van deze commissie voorafgingen, en ik ben blij dat de heer Delors indertijd dat moedige initiatief heeft genomen. Maar het probleem met deze commissie is, dat zij niet genoeg uit de verf komt. De meeste leden van dit Parlement weten niet eens dat zij bestaat. Zij weten niet wie de leden zijn, hoe zij worden benoemd, wat de taken van de commissie zijn en hoe deze worden opgedragen, en zij hebben ook nog nooit een rapport van de commissie onder ogen gehad.
Als wij dit hele ethische vraagstuk serieus willen nemen, dan moeten wij ervoor zorgen dat de adviescommissie Biotechnologie beter uit de verf komt. Wij moeten er veel meer over weten. Wij moeten weten wie daarin zitting hebben. Wij moeten weten hoe zij worden benoemd. Wij moeten de rapporten van de commissie lezen en haar niet alleen tot taak geven om ethische vraagstukken te analyseren, maar ook om aanbevelingen te doen voor het toekomstige beleid ten aanzien van dit soort onderzoek.
Mevrouw Roth-Behrendt en nog een aantal anderen hebben gewezen op de internationale aspecten van de zaak. Natuurlijk zijn die er. Wij mogen er niet van uitgaan dat, omdat wij in de Europese Unie iets hebben geregeld, dat elders in de wereld ook het geval is. Dat is niet zo. Mevrouw Roth-Behrendt heeft commissaris Cresson dan ook geheel terecht opgeroepen om op dit punt besprekingen op gang te brengen met onder andere Amerika en Japan. Hoe snel een en ander te realiseren is, is een andere vraag, maar het lijdt geen twijfel dat er een mondiale oplossing moet komen voor een vraagstuk dat wereldwijd speelt, ook al komt de hele problematiek voort uit een negen maanden oud schaap dat momenteel verblijft in wat kan doorgaan voor een Hilton hotel voor schapen. Ik wil mevrouw Breyer graag de verzekering geven dat er bij Dolly geen sprake is van dierenmishandeling. Dolly is een zeer levendig schaap en voelt zich misschien wel veel gelukkiger dan sommige leden in dit Huis.

Cresson
Dames en heren afgevaardigden, ik heb met veel aandacht naar u geluisterd. Er heerst een algehele consensus inzake een verbod op het klonen van mensen en dat is geen verrassing. Dit moet worden herhaald en er moet vooral op worden toegezien dat dit verbod niet wordt ontdoken. Er dienen dan ook zeer strikte maatregelen te worden genomen.
Vervolgens wil ik diegenen geruststellen die de vraag hebben gesteld. Het klonen van het schaap Dolly is absoluut niet door de Europese Unie gefinancierd. Het is gefinancierd op lokaal niveau. Anderzijds wil ik erop wijzen dat de enigszins hachelijke vergelijkingen met het gekke-koeiendrama niet aan de orde zijn omdat het gekke-koeiendrama geen wetenschappelijk probleem is, maar eerder commercieel en financieel. Het gaat hierbij niet om een probleem inzake onderzoek, maar om een probleem van gebrekkige veterinaire controles en om een lakse houding ten aanzien van bepaalde controles. Het gaat hierbij absoluut niet om een probleem inzake onderzoek.
Enkelen onder u hebben gesproken over het comité van raadgevers inzake ethiek en biotechnologie. Dit comité bestaat, het is opgericht, het is uiterst actief en verricht uiterst grondig werk. Ik erken dat deze werkzaamheden toegankelijker zouden moeten zijn. Ik ben het er volledig mee eens dat de werkzaamheden van het ethisch comité vaker moeten worden gepubliceerd zodat ze ook toegankelijker worden voor de leden van het Parlement. Zoals ik daarstraks overigens al heb onderstreept in mijn inleidend betoog, ben ik het ermee eens dat de parlementsleden hun plaats innemen aan de ronde tafel, waaraan het ethisch comité en geleerden van hoog niveau deelnemen, opdat dit debat een echt democratisch debat wordt.
Enerzijds zijn er inderdaad de wetenschappelijke problemen en anderzijds zijn er de problemen inzake de democratie. Wat zo-even gezegd is, is volledig juist: de dwalingen die wij in bepaalde stadia van onze geschiedenis hebben zien gebeuren, en waarvoor in de toekomst vanzelfsprekend gevreesd kan worden, zijn te wijten aan het ontbreken van democratie. De wetenschap is hier duidelijk in het geding, maar niet enkel de wetenschap, er is ook het sociale en politieke systeem waarin de wetenschap zich ontwikkelt. Om die reden moet het sociale en politieke systeem de ontwikkelingen van de wetenschap uiterst nauwlettend in het oog houden en moeten deze ontwikkelingen bekend zijn, zodat zij gevolgd kunnen worden of dat er eventueel op vooruitgelopen kan worden, bijvoorbeeld met verboden zoals voor het klonen van de mens. Op deze manier zal men iedere schadelijke aberratie op filosofisch of ethisch vlak een halt kunnen toeroepen of verbieden.
Voordat er een wereldwijd akkoord tot stand komt, hetgeen wenselijk is, ben ik van mening dat het belangrijk is dat wij het eens worden op Europees niveau. Als ik het kader van het klonen buiten beschouwing laat, stel ik vast dat de ethische beginselen op biotechnologisch vlak niet gelijk zijn in de verschillende lidstaten. Ik heb altijd betreurd dat er niet in alle lidstaten een ethisch comité is en ik heb dit vaak gezegd tegen de Raad van de ministers van Onderzoek. Bepaalde landen, waaronder de belangrijkste in de Europese Unie, hebben geen ethisch comité en dit is waarschijnlijk omdat zij niet in staat zijn om een aantal basisbeginselen vast te leggen. Als er in iedere lidstaat, zoals bijvoorbeeld in Frankrijk, reeds een ethisch comité was waarin wetenschappers, filosofen, specialisten inzake biotechnologie, juristen, magistraten en humanisten verenigd waren, of kortom een comité van dit kaliber en voorgezeten door een onbetwistbare persoon, dan zou men al een grote stap in de goede richting hebben gezet.
Ik beweer niet dat onze lidstaten het over alles eens zullen zijn, maar ik zeg wel dat men het eens zou moeten worden over de basisbeginselen en dat wij dan een grote stap voorwaarts hebben gezet. Dan zouden wij sterker staan om met de Amerikanen en de Japanners te discussiëren en om beginselen vast te leggen. Wij moeten ook niet blind zijn: als wij in Europa een aantal praktijken op wetenschappelijk gebied verbieden, dan zullen de Europese onderzoekers, en met name degenen die voor grote laboratoria werken, hun onderzoek in de Verenigde Staten uitvoeren. Wij hebben er dan ook alle belang bij - en u heeft volledig gelijk op dat punt - om het eens te worden met diegenen die onze grootste concurrenten zijn op wereldvlak. Maar daarvoor moeten wij het eerst onderling eens worden. Welnu, vandaag blijkt uit alles, behalve vanzelfsprekend in grensgevallen zoals het klonen van mensen waarover iedereen het eens is, dat wij dit nog niet hebben bereikt.
Ik zou ook willen dat deze nationale ethische comités spoedig tot stand komen en dat u, die de tussenpersonen vormen tussen hetgeen hier en in uw lidstaten wordt gezegd, in uw lidstaat pleit voor dergelijke nationale ethische comités. Hierdoor zou het ethisch comité dat momenteel ter beschikking staat van de Commissie meer gewicht krijgen. Dit comité is organisatorisch gekoppeld aan voorzitter Santer en het wordt voorgezeten door een onbetwistbare persoon, mevrouw Noëlle Lenoir, die ook voor de Raad van Europa werkt en een zeer grote invloed heeft die verder gaat dan de grenzen van Europa. Deze structuur moet dan ook worden versterkt, dit comité moet een groter aanzien krijgen, er moet een groter belang aan worden gehecht, niet enkel in Europa, maar ook in de wereld. Deze actie moet op het niveau van elke lidstaat worden gevoerd.
Ik dank u voor uw uiterst nuttige deelname aan dit debat. Eens te meer ben ik het er absoluut mee eens dat het Europees Parlement deelneemt aan de werkzaamheden die in de komende weken zullen worden verricht.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement zeven ontwerpresoluties ontvangen.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Sluiting van de Renault-fabriek in België
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de sluiting van de Renault-fabriek in België.

Flynn
Voorzitter, op de aankondiging van Renault om de vestiging in Vilvoorde te sluiten, is geschokt en met verbijstering gereageerd. Deze reactie is volkomen te begrijpen. Het verlies van 3100 arbeidsplaatsen is een ramp voor de betrokken werknemers, voor hun gezinnen en voor Vilvoorde.
Het besluit van Renault heeft ook kwaad bloed gezet, omdat het zo uit de lucht is komen vallen en op geen enkele wijze rekening houdt met de rechten van werknemers. De Renault-directie is op een volstrekt onverantwoordelijke wijze - anders kan ik het niet omschrijven- voorbij gegaan aan haar verplichtingen om het personeel vooraf te informeren en te raadplegen. De richtlijn met betrekking tot de Europese ondernemingsraad en de richtlijn inzake collectief ontslag zijn dan ook met voeten getreden.
Uit vele hoeken klinkt de roep om nieuwe Europese regelgeving. Ik kan me dat wel voorstellen. Maar wij moeten in dit verband ook onderkennen dat de huidige situatie bij Renault volledig door de twee bestaande richtlijnen wordt gedekt. Op het punt van de handhaving, zijn er in de nationale wetgevingen de nodige regelingen opgenomen. Wij moeten ons echter in alle ernst afvragen of de sancties die daarin zijn voorzien, wel afschrikkend genoeg zijn. In dit verband is het dienstig eraan te herinneren dat de lidstaten in 1992 niets zagen in voorstellen van de Commissie om bedrijven zwaardere sancties op te leggen in geval van niet-inachtneming van de informatie- en consultatieprocedures.
De situatie die zich nu voordoet, vraagt echter om een aanvulling van de bestaande communautaire voorschriften. Er moeten meer algemene regels komen op grond waarvan een systematische informatie en raadpleging van de werknemers verplicht wordt gesteld voor alle relevante aspecten van het bedrijfsbeheer op nationaal niveau. Hierbij is het vooral zaak om te komen tot adequate sancties in geval van niet-naleving. Ik wil de Commissie voorstellen om in de komende weken een begin te maken met verkennende besprekingen over dit onderwerp met de sociale partners op Europees niveau. Ik hoop oprecht dat wij op deze wijze kunnen komen tot een betere bescherming van de werknemers.
Ik weet dat het Europees Parlement hierop al een hele tijd aandringt, en in het recentelijk opgestelde verslag over de mededeling van de Commissie van 14 november 1995 inzake informatie en raadpleging van werknemers, heeft U zich opnieuw hiervoor uitgesproken. Ik kan dus rekenen op Uw steun om een en ander voor elkaar te krijgen. Maar de belangrijkste les die wij in dit kader dienen te trekken, betreft de geloofwaardigheid van het Europese integratieproces. De situatie in Vilvoorde laat zien dat het ons nog niet is gelukt om het juiste evenwicht te vinden tussen (bedrijfs)economische afwegingen enerzijds en de sociale verlangens van werknemers en de samenleving als geheel anderzijds. Het vinden van de juiste balans is van cruciaal belang voor de aanvaarding van het integratieproces. Daarom is opneming van het sociaal protocol in het Verdrag ook zo belangrijk: daarmee kunnen wij ervoor zorgen dat sociale wetgeving in de hele Unie wordt toegepast en ten uitvoer gelegd. Als dit niet gebeurt, kan de interne markt niet functioneren.
Deze affaire werpt ook andere vragen op, namelijk of er niet scherper moet worden toegezien op het verlenen van overheidssteun en of fiscale en sociale lasten niet beter op elkaar moeten worden afgestemd. Deze zaken liggen erg gevoelig. De Commissie zal ze zorgvuldig bestuderen om te zien wat hieraan kan worden gedaan. De ironie wil dat Renault in 1993 als een van de eersten een voorschot nam op de richtlijn inzake de Europese ondernemingsraad en een vrijwillig akkoord met de werknemersdelegaties sloot. De handelwijze van Renault kan de situatie nu danig verstoren en een belemmering vormen voor de tot dusverre niet nader vastgelegde wijze van uitvoering van deze richtlijn.
Wij weten allemaal dat bedrijven niet ontkomen aan het nemen van harde bedrijfseconomische beslissingen, maar als het bedrijfsleven niet meer bij machte is om een heldere afweging te maken en zelfs geen pogingen doet om het personeel tekst en uitleg te geven, of besprekingen te beginnen over alternatieven voor sluiting, dan raakt dat aan de kern van onze sociale consensus. Een dergelijke opstelling zou op zich al laakbaar zijn als het een nationale aangelegenheid zou betreffen, maar als het om een internationale kwestie gaat, is de noodzaak van openheid en overleg nog groter.
De dreigende sluiting van de fabriek in Vilvoorde betekent een grote slag voor de werknemers en hun gezinnen. Ik kan alleen maar hopen dat deze tragedie ons weer bewust maakt van de noodzaak van adequate sociale maatregelen ter flankering van de interne markt en ons ertoe aanzet om een en ander op een doeltreffende wijze ten uitvoer te leggen. Als dat gebeurt, is dit alles niet voor niets geweest.

Green
Voorzitter, hoe is het mogelijk dat Renault, een autofabrikant waarvan de Franse staat grootaandeelhouder is, praktisch van de ene op de andere dag besluit om de vestiging in Vilvoorde te sluiten? Hoe is het mogelijk dat hetzelfde bedrijf binnenkort een fabriek in Spanje denkt te openen, met steun van de EU en de Spaanse overheid? Hoe is het mogelijk dat Renault de Europese richtlijnen inzake collectief ontslag en de Europese ondernemingsraad openlijk en schaamteloos aan zijn laars lapt, terwijl de Franse regering haar handtekening onder diezelfde richtlijnen heeft gezet?
Dit soort vragen werd door de werknemers uit Vilvoorde gesteld, toen zij tijdens hun demonstratie in Brussel afgelopen maandag met leden van mijn fractie spraken. Vandaag protesteren de Renault-arbeiders in Parijs. Sinds de aankondiging van de sluiting hebben Renault-arbeiders in Frankrijk en Spanje actie ondernomen om steun te betuigen aan hun met ontslag bedreigde collega's in België en hun gezinnen. Vandaag wil mijn fractie haar steun betuigen aan die gezinnen, maar dat is, eerlijk gezegd, een schrale troost. Vrome woorden, solidariteit, steun en medeleven geven ons misschien wel een beter gevoel, maar kunnen het voor de betrokkenen ook moeilijker maken uitdrukking te geven aan hun verbittering en woede ten aanzien van een systeem dat hen ruïneert, het geluk van hun gezinnen kapotmaakt en hun alle hoop voor de toekomst ontneemt.
Maar voor ons, voorzitter, is de uitdaging duidelijk: zullen wij ons in het Europa dat wij proberen vorm te geven, het Europa waarin wij geloven, sterk maken voor de rechten van deze mensen? Zullen wij er in ons Europa voor zorgen dat de Europese wetgeving wordt nageleefd en gehandhaafd? Zullen wij in Europa betere mogelijkheden scheppen om de werknemers van de Unie te laten meepraten over hun toekomst?
Voorzitter, deze keer gaat het om de auto-industrie en Renault, maar om wie gaat het de volgende keer? Wij in dit Huis kunnen besluiten binnen het bedrijfsleven over sluiting of verplaatsing van bepaalde vestigingen niet tegenhouden, maar wij kunnen er wel op aandringen dat een bedrijf dat steun van de Europese Unie geniet, zich duidelijk bewust moet zijn van zijn verantwoordelijkheid en verplichtingen ten aanzien van de verstrekte subsidies en jegens de werknemers die, als gevolg van die investering, voor hun werk en levensonderhoud op dat bedrijf zijn aangewezen.
Mijn fractie is van mening, Voorzitter, dat subsidies zouden moeten worden verleend op basis van een lange-termijnplan voor de ontwikkeling van de desbetreffende bedrijfstak. Wij doen een beroep op de Europese Commissie om deze beide zaken, per bedrijfstak en op een gestructureerde wijze, aan elkaar te relateren. Wij in dit Huis zouden naar onze eigen besluitvorming moeten kijken en ervoor zorgdragen dat wij een en ander niet in de hand werken via onze financiële toewijzingen. En als richtlijnen zo eenvoudig en bijna straffeloos kunnen worden genegeerd, moeten wij dringend vragen om de twee betrokken richtlijnen nog eens op hun doeltreffendheid te toetsen.
Laten wij om te beginnen eens aandringen op terugbetaling van subsidies als duidelijk blijkt dat een bedrijf niet heeft gehandeld in de geest van een investeringsproject. Dat gebeurt per slot van rekening ook bij projecten die door het Europees Sociaal Fonds worden gesubsidieerd: daar eisen wij het geld terug als blijkt dat zij niet volgens de afspraken zijn uitgevoerd. Waarom zou dat bij Renault niet kunnen? Wij krijgen maar al te vaak te horen dat de politiek geen moraal meer heeft. Maar ik twijfel er niet aan dat ook in het bedrijfsleven een zeker moreel besef aanwezig is, dat er een zeker verantwoordelijkheidsgevoel jegens de werknemers is. Als er pijnlijke beslissingen moeten worden genomen -wat van tijd tot tijd aan de orde is- dan hoort de directie dat op een rechtvaardige wijze te doen, waarbij overleg met de werknemers plaatsvindt, zodat zij kunnen meedenken over oplossingen voor hun gezamenlijke toekomst.

Chanterie
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de beslissing om de vestiging van Renault in Vilvoorde op korte termijn, zonder enig overleg te sluiten, heeft terecht kwaad bloed gezet, niet alleen bij de rechtstreeks betrokkenen, maar ook in brede lagen van de bevolking.
Namens de EVP-fractie geef ik uitdrukking aan onze solidariteit met de protestactie vandaag in Parijs en met de getroffenen in Vilvoorde. We zijn verontwaardigd en geschokt, niet alleen door de sluiting als zodanig, maar ook en misschien vooral door het cynisme van een buitenlandse bedrijfsleiding die zonder voorafgaande raadpleging aankondigt dat een grote onderneming binnen een twintigtal weken zal gesloten worden.
Op zich zijn Europese industriële reorganisaties geen uitzondering. Men zegt dat de competitiviteit van de sectoren en de concurrentie op de wereldmarkt helaas leiden tot bedrijfsverplaatsingen, afslankingen, herschikkingen en sluitingen. Twee fundamentele stellingen daartegenover; ten eerste: het gaat niet op dat we het vrije verkeer van goederen en diensten mogelijk maken en de tussenstatelijke grenzen voor werknemers en werkgevers afschaffen om dan te moeten vaststellen dat diezelfde grenzen bepalen welke ondernemingen mogen blijven en welke ondernemingen moeten verdwijnen, los van productiviteit of performantie, doch op grond van nationaliteit.
Dat de Europese Commissie onrechtstreeks een dergelijk besluit zou ondersteunen of zelfs aanmoedigen door het bedrijf in kwestie een nationale subsidie te laten genieten om een andere vestiging te laten uitbouwen, valt helemaal niet te verantwoorden. Wij verzetten ons ten stelligste tegen het met Europese middelen betoelagen van bedrijfsverplaatsingen; Europees geld dient om werk te scheppen en niet om banen te verschuiven. Een economische en monetaire unie zonder afdoende en toereikende sociale correcties is niet aanvaardbaar en voor de arbeiders en bedienden zelfs onleefbaar. We moeten helaas vaststellen dat het sociaal Europa 10 jaar ten achter loopt ten opzichte van de interne markt en de economische en monetaire unie.
Zo kom ik tot mijn tweede vaststelling: politiek, sociaal en moreel kan een sluiting zonder overleg niet. Helaas, hoe men het ook draait of keert, de Europese wetgeving inzake informatie en consultatie is niet doortastend genoeg. De herziening in 1992 van de richtlijn "collectief ontslag" bleef al te beperkt door de laksheid van de ministerraad, tegen de voorstellen van het Europees Parlement en de Europese Commissie in. Het moét onderstreept: de Raad draagt in dit verband een verpletterende verantwoordelijkheid. Wij vragen aan de Europese Commissie om een bijsturing voor te bereiden en hopen dat de Raad dit keer geen vluchtmisdrijf zal plegen. De wijziging moet er inderdaad op gericht zijn om de sanctie van nietigheid te voorzien als er geen overleg wordt opgezet. Het recht van werknemers op overleg en inspraak is geen kwestie van beleefdheidsregels of vormvereisten. Dit is een zaak van "kansen benutten" om te zoeken naar mogelijkheden die een sluiting kunnen voorkomen of die de gevolgen en vooral de nadelen van een sluiting kunnen beperken of ondervangen.
Volkwagen Duitsland heeft drie jaar geleden een totaal ander voorbeeld getoond, gebaseerd op solidariteit tussen de werknemers waardoor 30.000 arbeiders aan het werk zijn kunnen blijven. Wij vragen uitdrukkelijk aan Renault om dit voorbeeld te volgen en terug te keren op het besluit. Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad herhaalt keer op keer dat de strijd tegen de werkloosheid de Europese prioriteit bij uitstek blijft, maar een Europese inspanning om werkgelegenheid te garanderen of tewerkstelling te creëren ontbreken, worden uitgesteld of blinken uit in bescheidenheid. Er wordt in Europa meer gedaan voor de dierenbescherming dan voor de mensen. Het is niet moeilijk om te begrijpen waarom dit Europa wordt afgewezen.

Hermange
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, lange tijd is Renault een genationaliseerde onderneming geweest en eveneens een voorbeeld op sociaal vlak. Inmiddels is Renault geprivatiseerd - de meerderheid van het kapitaal is in handen van particuliere investeerders - en moet het de wereldconcurrentie aankunnen. Een aanpassing van het industrieel apparaat, dat veel te versnipperd en te gediversifieerd is in Europa, is dan ook noodzakelijk. Nog niet zo lang geleden hebben ook Hoover en JVC dergelijke besluiten moeten nemen.
De sluiting van de fabriek in Vilvoorde moet dan ook niet beschouwd worden als een afzonderlijke maatregel of als sanctie. Deze sluiting maakt deel uit van de industriële strategie om het hoofd te kunnen bieden aan de daling van de vraag naar auto's in Europa in verhouding tot de door de Commissie geraamde verwachtingen. In 1996 werden drie miljoen minder auto's verkocht. Op termijn gaat het erom de werkgelegenheid van de 140.000 werknemers van de onderneming te behouden, want als een dergelijk besluit niet was genomen, zouden zij hier de gevolgen van ondervinden.
Voor de publieke opinie is het moeilijk te begrijpen dat een Franse onderneming besluit tot sluiting van een vestiging die niet op Frans grondgebied staat, maar dat is wel de verantwoordelijkheid van de Franse directie. Dit besluit is beslist gebaseerd op een afweging van de productiekosten.
Een dergelijk besluit dat ons in beroering brengt, moet degenen die tot taak hebben de toekomst van Europa uit te bouwen, ervan bewust maken dat een Europese sociale ruimte noodzakelijk is. In die zin heeft Jacques Chirac ook iets meer dan een jaar geleden aan onze Europese partners een memorandum voorgelegd over de goedkeuring van een Europees sociaal model. Evenals de sociale dialoog is de totstandkoming van een Europees sociaal model en een Europese sociale ruimte belangrijk.
Intussen moeten de beschikbare instrumenten correct worden gebruikt door de bedrijfsleiders. Bij een felle concurrentie kunnen zij niet om economische redenen de spelregels veranderen. Als zij zich niet houden aan de regels moeten er maatregelen tot nietigverklaring worden genomen als er geen overleg noch dialoog is. In het kader van de intergouvernementele conferentie is het dan ook van belang dat het sociaal protocol in het Verdrag wordt opgenomen.

André-Léonard
Mijnheer de Voorzitter, de brutale en eenzijdige beslissing van de directie van Renault om de vestiging in Vilvoorde te sluiten heeft de Europese publieke opinie diep geschokt. Het is een voorbeeld van kapitalisme in zijn wreedste vorm en ik kan niet aanvaarden dat door een dergelijk optreden 3100 werknemers en hun gezinnen op straat komen te staan.
Renault was echter een van de eerste bedrijven in Europa dat op vrijwillige basis akkoorden sloot inzake overleg met en raadpleging van de werknemers. De commissaris heeft hier net nog op gewezen. Waarom heeft men dan de richtlijn inzake de oprichting van Europese ondernemingsraden alsmede die inzake het collectief ontslag overtreden? Rechtvaardigt de enige marktwet dat competente werknemers op schandalige manier worden ontslagen, en dat zij slachtoffers worden van de mondialisering en van de meedogenloze concurrentie? Ik ben liberale, maar de wet van de jungle kan ik niet tolereren. Ik ben altijd voorstander geweest van een economie ten dienste van de mens en niet andersom. De onrechtvaardige sluiting van bedrijven en het gebrek aan solidariteit tussen de lidstaten van de Europese Unie zijn onbegrijpelijk en onaanvaardbaar voor de Europese burger.
Europa kan niet meer vooruitgaan zonder een echte sociale en collectieve bewustwording van de regeringen waaruit het is samengesteld. Hopelijk leidt deze crisis, die eens te meer er weer een te veel is, tot het lang verbeide sociale Europa. De solidariteit tussen de werknemers van Renault, of het nu Belgen, Fransen of Spanjaarden zijn, strekken eenieder tot voorbeeld. Een voorbeeld voor ons, en vooral voor onze regeringsleiders om alles in het werk te stellen om het sociaal protocol alsmede bepalingen ter bevordering van de werkgelegenheid in het volgende Verdrag op te nemen.
Ik geloof in Europa, in de vereniging van onze volkeren, in onze menselijke hulpbronnen die onze rijkdom vormen. Laten wij ze niet opofferen ten bate van de winst.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ik heb weinig tijd en ik beperk mij dan ook tot enkele opmerkingen. In verband met de beslissing van Renault is het allereerst duidelijk dat de methode onaanvaardbaar is. Een onderneming of een bedrijf kan niet zomaar een sociale en economische aardbeving veroorzaken in een regio, zonder dat er overleg is gepleegd of dat er omschakelingsprogramma's zijn opgesteld. De twee richtlijnen inzake het collectief ontslag en inzake de Europese ondernemingsraden zijn niet nageleefd.
Welke conclusies moeten hieruit worden getrokken? Vanzelfsprekend heeft de Commissie niet de middelen om deze richtlijnen te doen naleven. Er zijn geen sancties voorzien. Daarentegen kan zij Renault wel vragen zijn beslissing te herzien. Indien de onderneming dit niet doet, kan de Commissie de toegang weigeren tot een reeks potentiële voordelen voor Renault en voor bedrijven die dergelijke praktijken uitvoeren. Ik denk hierbij aan de toegang tot de communautaire programma's, aan de programma's inzake onderzoek en ontwikkeling en aan alles wat met de structuurfondsen te maken heeft.
Wat de structuurfondsen betreft wil ik ten eerste opmerken dat het niet aanvaardbaar is dat ondernemingen de voordelen van de structuurfondsen en het cohesiefonds najagen en deze fondsen gebruiken voor bedrijfsverplaatsingen. Kortom, deze uitbuiting van sociale ongelijkheid is onaanvaardbaar. In het kader van de intergouvernementele conferentie moet de Europese Unie daar wat aan doen.
Ten tweede moet men absoluut een plaatsgebonden economie stimuleren die en de niet-plaatsgebonden economie ontmoedigen. Wij zijn ook tegen de niet-plaatsgebonden veeteelt. En in dat opzicht vermeld ik dat er momenteel op het niveau van de OESO een multilateraal akkoord over de investeringen wordt behandeld dat ons veel belooft over het nieuwe Renault. Ik ben van mening dat wij hier bijzonder veel aandacht aan moeten schenken.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, de aangekondigde sluiting van de Renault-fabriek in Vilvoorde brengt grote beroering teweeg. 3100 werknemers worden werkloos, een moderne fabriek waar 8, 5 miljard in is geïnvesteerd, wordt geveild: dat is een onaanvaardbare verspilling. Dezelfde dag echter steeg de koers van Renault op de Parijse beurs met 13 %. Dit is symbolisch voor het Franse en Europese beleid dat gericht is op kapitaal en geen belangstelling heeft voor de mens, dat de werkgelegenheid en het industriële apparaat opoffert aan de winst. Voor de financiers is het van weinig belang dat er levens kapot gaan, dat de toekomstbeelden sneuvelen, als zij er maar aan verdienen!
Ontslagen, en nog meer ontslagen, om de arbeidskosten te doen dalen en de concurrentie te stimuleren: dat is het enige recept van het Europa van de interne markt en het Europa van de gemeenschappelijke munt. Dat is niet alleen maar onmenselijk, het is ook rampzalig op economisch vlak. Het aandeel van de loonkosten in een Renault is tussen 1980 en 1995 gedaald van 23 % tot 12 %. In dezelfde periode is het marktaandeel van Renault in Frankrijk en in Europa ook teruggelopen met een derde. Sinds 1986 heeft Renault 40 miljard winst gemaakt.
Waartoe heeft deze winst gediend? Het is echter niet gezegd dat de werknemers, het volk, nog lang aanvaarden dat zij altijd het slachtoffer zijn. Er komt meer protest, er wordt meer tegengas gegeven en de solidariteit wordt sterker. Dit is duidelijk tot uiting gekomen tijdens de eerste Europese staking op 7 maart. Vanochtend wordt dit tot uitdrukking gebracht door de groep die zich verenigd heeft te Boulogne-Billancourt en er zullen nog meer initiatieven volgen.
Ik verheug mij over de vastberadenheid en de moed van de werknemers van Vilvoorde, alsmede over de strijdlust waarvan zij blijk hebben gegeven, evenals hun Franse collega's die ook getroffen worden door ontslagen. Door hun actie hebben zij de poging van de directie om verdeeldheid te zaaien, en om zo haar plan op te leggen, teniet gedaan.
Onze fractie eist de intrekking van het plan-Schweitzer in zijn geheel, alsmede het aangaan van onderhandelingen met de vakbonden. Aan de directie van Renault moeten er andere keuzes worden voorgelegd. Bijvoorbeeld de 2, 6 miljoen aan financiële heffingen aanpakken om de koopkracht te verbeteren, de arbeidstijd verkorten zonder dat de lonen dalen, en uiteindelijk het woord geven aan de werknemers met de nieuwe rechten. Met onze voorstellen, onze initiatieven, onze solidariteit met de werknemers van Renault, willen wij zo goed mogelijk bijdragen aan de opbouw van een echt sociaal en democratisch Europa, in tegenstelling tot het Europa van vandaag de dag.

Vandemeulebroucke
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, anderhalve week geleden werden meer dan 3000 werknemers het slachtoffer van kapitalistisch terrorisme. Hoe kan men anders de beslissing betitelen die Renault nam om Vilvoorde te sluiten. Zelfs de specialisten binnen de automobielsector waren met verstomming geslagen. Renault Vilvoorde gold immers als een modelvestiging. Vilvoorde was modern en productief. Bovendien hadden de werknemers daar zeer veel voor gedaan. Meer responsabilisering, meer flexibiliteit, langere arbeidsduur en bovendien lagere beloning. Vooral gezien deze inzet is de aangekondigde sluiting een regelrecht schandaal. Vandaag vult Vilvoorde een lange rij van bedrijfssluitingen.
In 1986 debateerden we hier in het Parlement over de bandenproducent Michelin, die zijn werknemers de laatste dag voor de zomervakantie collectief op straat heeft gezet. Wat toen gebeurde zou nooit meer gebeuren. We zijn nu 10 jaar verder en van de beloofde sociale invulling is bitter weinig terechtgekomen. Wat hebben de miljoenen werklozen aan Europa als recht op arbeid niet evident mensenrecht is? Waartoe dient Europa als in een staat blijkt dat de eigen wetgeving niet correct wordt nageleefd? Want de voorgenomen sluiting van Renault Vilvoorde is formeel in strijd met twee richtlijnen en de daaraan verbonden Belgische uitvoeringswetgeving. Ik vermeld de richtlijn van 1984 over de Europese ondernemingsraad en die van 1975 over collectief ontslag. Die laatste richtlijn werd aangescherpt met wat in Michelin was gebeurd, maar absoluut onvoldoende, namelijk, er was geen strafmaat voor wie de Europese wetgeving niet zou naleven. In 1991 stemde dit Parlement een tekst dat collectief ontslag vanwege multinationals nietig zou zijn als dit niet zou gebeuren volgens de bepalingen van de richtlijn, maar eens te meer wilde de Ministerraad niet volgen. De multinationals hebben dus carte blanche gekregen. Trouwens, zelfs de Europese multinationals hebben lak aan de Ministerraad. Ze hebben lak aan de Europese Commissie en lak aan een Europees Parlement. Voor hen is er slechts één wetgever naar wie geluisterd moet worden: de aandeelhouder. Niemand anders. En juist bij Renault is de Franse staat voor 48 procent aandeelhouder. Daarom stel ik voor dat de Franse regering dit machtige aandeelwapen zou inschakelen. De Franse regering moet zo spoedig mogelijk een buitengewone algemene vergadering van Renault forceren met slechts één punt op de agenda: de intrekking van de beslissing Renault Vilvoorde te sluiten. De Franse regering beweert dat het haar ernst is met Europa. Ze moet dan ook gebruik maken van die aandelenportefeuille om Renault te dwingen zich te gedragen naar de Europese richtlijnen.
Het Renault-dictaat heeft bewezen dat de unanimiteitsregel in de Ministerraad moet opgeheven worden. De Top van Amsterdam moet besluiten dat de sociale beslissingen moeten worden genomen met gekwalificeerde meerderheid, opdat eindelijk het Verdrag ernstig wordt genomen. Vandaag is het sociaal Europa een vat zonder inhoud. In de laatste eenentwintig jaar kwamen slechts drie Europese richtlijnen inzake ondernemingsraad tot stand. Vandaag gaat het over twee daarvan maar ze worden niet eens nageleefd. Zeven andere richtlijnen worden in de Ministerraad al jaren geblokkeerd. Maar ook de Commissie moet meer doen dan alleen maar notariële akte nemen van de omzetting van richtlijnen. De ontwerpresolutie die ik namens mijn fractie indiende, geeft daar een aantal concrete suggesties voor.
Collega's, we herdenken morgen 40 jaar Europa. Intussen hebben we tien dagen Renault Vilvoorde meegemaakt. Renault Vilvoorde leert dat we eigenlijk nog nergens staan!

Jensen, Lis
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik opmerken dat het altijd tragisch is wanneer een bedrijf sluit of naar een ander land verhuist, vooral voor de werknemers. Voor de sluiting van Renault-Vilvoorde in België heeft de Commissie een grote belangstelling getoond. We zouden willen dat ze altijd zoveel aandacht schenkt aan arbeidsplaatsen die geschrapt of overgebracht worden, vooral wanneer de sluiting te maken heeft met de structuurfondsen van de EU.
Ik ben zo vrij het Parlement op de hoogte te brengen van een concreet geval in Denemarken. Het gaat om de Amerikaanse Boston Scientific Corporation, waar 258 werknemers eind 1997 op straat zullen komen te staan, omdat de onderneming naar Ierland verhuist met steun van het structuurfonds van de EU. Dit is totaal onredelijk en het is onaanvaardbaar de EU-middelen op deze manier aan te wenden. De structuurfondsen mogen niet gebruikt worden om de werkloosheid van het ene land naar het andere over te brengen. Dat is concurrentievervalsing.

Vanhecke
Voorzitter, nu in Vilvoorde duizenden Vlaamse arbeiders en bedienden zonder het minste overleg op straat geschopt worden, moeten wij wat de schuldigen betreft man en paard durven noemen. Het is te gemakkelijk om alleen met de vinger te wijzen naar de directie van Renault zelf. Wij moeten ook de Europese Commissie én de Belgische regering voor hun verantwoordelijkheid plaatsen.
Eerst de Europese Commissie waarvan de verontwaardiging over de sluiting van Renault-Vilvoorde in mijn ogen wel bijzonder hol en vals klinkt. Het is juist de Commissie die te pas en vooral te onpas stelt dat de autonijverheid naar goedkope landen, bijvoorbeeld Spanje of Portugal moet overgebracht worden om de concurrentiestrijd met niet-Europese producenten beter aan te kunnen. Het is de Commissie die voor deze feitelijke delokalisaties miljarden subsidies toekent. Het is de Commissie vooral die blind blijft voor de oneerlijke concurrentie uit derde landen.
Wij moeten ons dus vandaag de vraag stellen indien het waar is dat Renault zeer grote stukken van haar productie overbrengt naar Turkije en Brazilië welke maatregelen de Commissie dan denkt te nemen om ervoor te zorgen dat morgen niet nog veel andere bedrijven dezelfde weg opgaan en feitelijk van Europa een industrieel kerkhof maken. Versta mij niet verkeerd: ik pleit niet voor absoluut protectionisme. Maar ik zeg wel dat het volstrekt onzinnig is om Europese bedrijven die aan hun arbeiders relatief hoge lonen uitbetalen en gebonden zijn aan allerhande vergaande reglementeringen in een wilde concurrentie te storten met landen waar sociale wetgeving, milieureglementeringen en tutti quanti nagenoeg onbestaande zijn. Dat is dan geen vrijhandel meer, dat is zelfmoord. En ook en zeker niet minder moeten wij de Belgische regering van Jean-Luc Dehaene aanklagen die onze loonkosten laat ontsporen tot zowat het hoogste niveau van de wereld, die sinds jaar en dag de spot drijft met de eis wat meer Vlaamse financiële en economische verankering van het bedrijfsleven en die zowat de hele Belgische economie heeft uitverkocht aan uitsluitend buitenlandse en Franse belangengroepen. Het is ook de Belgische regering die het Waalse socialistische dictaat volgt en de Vlaamse economie verbiedt om de loonkosten omlaag te halen. Wij betalen nu de prijs voor deze politiek. Dat Dehaene reeds dagen van de dramatische sluiting op de hoogte was en dat hij de arbeiders en bedienden van Vilvoorde op schandalige wijze voor schut gezet heeft, tekent de man ten voeten uit. Dat is goed om te weten van een man die ambitie heeft om lid te worden van de Europese Commissie.
Tenslotte moet het mij van het hart dat ook de wijze waarop Renault deze sluiting doorvoert schandalig is. Wij weten dat de grote baas Schweitzer een vertegenwoordiger bij uitstek is van de Franse socialistische aparatchiks . Tot daar dus het menselijk gelaat van socialisme.

Van Lancker
Voorzitter, ik zou in tegenstelling tot de belachelijke karikatuur die collega Vanhecke van de diagnose van de schuldige gemaakt heeft, de Europese Commissie willen danken voor de scherpe bewoordingen waarin ze de brutale sluiting van Renault Vilvoorde veroordeeld heeft en trouwens ook voor haar sterk engagement ten aanzien van de nieuw aangekondigde maatregelen.
Mijnheer de commissaris, ik hoop dat het niet bij woorden zal blijven en dat Renault Vilvoorde en de internationale solidariteit die nu tentoongespreid wordt een hefboom wordt voor sociaal Europa. Ik denk dat ik het met u kan eens zijn als u stelt dat hier meer dan ooit de geloofwaardigheid van Europa op het spel staat want, hoe kunnen we nog aan mensen uitleggen dat de Commissie wél kan tussenkomen om overheidssteun aan bedrijven te verbieden, maar niet om sluitingen te voorkomen waar zelfs de meest elementaire regels van sociaal overleg met voeten getreden werden. Ik ben dan ook erg blij, mijnheer de commissaris, met uw voorstel om de richtlijnen strakker te maken en ik hoop eerst en vooral dat dit op zeer korte termijn zal kunnen. Ik zou trouwens ook willen aandringen dat de sancties die u in het vooruitzicht stelt niet aan de lidstaten worden overgelaten, maar op Europees vlak worden bepaald, want iedereen weet toch dat indien sancties aan de lidstaten worden overgelaten dit opnieuw het voorwerp gaat uitmaken van concurrentie omwille van investeringsaantrekken. Ik zou trouwens ook willen aandringen dat de Europese Commissie zich in de toekomst zélf de instrumenten verschaft en in handen geeft om tussen te komen waar wetten zoals in deze Renaultzaak op een schandalige manier met voeten getreden worden. Ik verwacht trouwens ook voor vandaag, mijnheer de commissaris, dat de Commissie al haar politieke en wettelijke mogelijkheden gebruikt om de bestaande richtlijnen nú te doen toepassen, de directie te dwingen om op haar beslissing terug te komen en voor alternatieven te zorgen, zoals reeds gesteld is bijvoorbeeld via werktijdverkorting. Ik hoop dat alle regeringsleiders en politieke verantwoordelijken die nu zeer verontwaardigde taal spreken over de sluiting van Renault een Verdragsherziening waarin werk en sociaal beleid niet centraal staan, resoluut zullen weigeren en de onderhandelaars opnieuw dwingen een nieuw akkoord af te sluiten.

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, eerst een opmerking vooraf. Terwijl wij het gebrek aan een sociaal Europa betreuren, moet worden opgemerkt dat dit debat, afgezien van de bijdrage van mevrouw Green, tot nog toe een binationale kwestie is. Ik vind dat betreurenswaardig en dit toont aan dat er zelfs in dit halfrond een gebrek aan Europese bekommernis is.
Terecht wordt er kritiek geleverd op het besluit van Renault om zijn vestiging in Vilvoorde te sluiten. Een besluit zonder duidelijke economische rechtvaardiging, zonder voorafgaand overleg met de werknemersorganisaties en zonder plan voor de sociale begeleiding en omscholing van de werknemers die op straat staan.
Dit alles is gezegd en de commissaris heeft, naar ik veronderstel, oprechte tranen vergoten over het feit dat de Europese richtlijnen naar de geest, en wellicht ook naar de letter ervan, overtreden of niet nageleefd werden door de onderneming in kwestie. Ik vind echter dat er enige hypocrisie te bespeuren valt. Als de bekendmaking naar behoren, met overleg, was gedaan en als de in de Europese richtlijnen voorziene procedures waren nageleefd, zou het probleem zijn geregeld. Ik ben van mening dat zij die denken dat dit probleem, dat ontstaan is door de brutale beslissing van Renault, opgelost kan worden met een strenger optreden, ook al is dit op zijn plaats, of met een bepaald aantal sociale reglementeringen, dat zij een grote fout begaan.
Vanzelfsprekend is er in deze zaak een duidelijk gebrek aan solidariteit en aan een sociaal Europa, maar het fundamentele economische probleem is dat de auto-industrie momenteel een overcapaciteit heeft van 30 %. De productiviteit stijgt met 7 % per jaar en de vraag stijgt met 1 %. Met andere woorden, als wij geen maatregelen nemen dan creëren wij een toename van de werkloosheid van 6 % per jaar. Dat is de economische realiteit waarmee wij te maken hebben.
Hoe moeten wij daarop reageren? In ieder geval niet door staatskapitalistische maatregelen te nemen en het gebrek aan productiviteit door de belastingbetaler te laten financieren. Wij moeten daarentegen een gezamenlijk beleid voeren dat gericht is op het stimuleren van de vraag, op het steunen van de omschakeling en de begeleiding met gebruikmaking van de structuurfondsen, evenals men in de staalindustrie en in de scheepsbouw heeft gedaan.
Dames en heren van de Commissie, beperk u niet tot het betreuren van het gebrek aan solidariteit of aan sociale strengheid. In dit geval staat het economisch initiatief op het spel. En in deze sector ontkomt u niet aan belangrijke economische initiatieven.

Neyts-Uyttebroeck
Mijnheer de Voorzitter, de brutale beslissing van Renault om haar Belgische vestiging te Vilvoorde te sluiten wordt door velen aangevoeld als een dubbel failliet. Het failliet van Europa en het failliet van de liberale markteconomie. Ik zeg u, deze brutale beslissing is nog het ene, nog het andere. Wanneer een belangrijke Europese werkgever en producent de gevolgen van zijn bedrijfsstrategie op de gemeenschap afwentelt zoals hier het geval is, dan mag diezelfde gemeenschap de gegrondheid van die bedrijfsstrategie onderzoeken en in vraag stellen. Renault was tot voor twee jaar een staatsbedrijf en de Franse staat is nog steeds met 47 of 48 % refentieaandeelhouder. Als Renault dan al het failliet is van een vorm van kapitalisme, dan gaat het hier om staatskapitalisme. Maar, er is meer. Liberale markteconomie is geen vrijbrief voor kortzichtigheid. De moeilijkheden van de Europese auto-industrie in het algemeen en van de Franse in het bijzonder, zijn al vele jaren bekend. Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat de Franse bedrijfsleiding van Renault zich te lang beperkt heeft tot gejammer en geklaag. Nu heeft ze haar toevlucht genomen tot een brutale beslissing ten koste van een buitenlandse vestiging, één van de meest productieve van de groep. Zij treedt daarbij niet alleen twee Europese richtlijnen met de voeten, zij brengt het geloof in de Europese solidariteit een harde slag toe, zij bewijst Europa een zeer slechte dienst en dat is ontzettend jammer.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, afgelopen week waren wij in de gelegenheid de reacties van de betrokken werknemers te horen, en wij zijn onder de indruk van de mate waarin zij overrompeld zijn door het besluit van deze onderneming, die blijk geeft van een volkomen gebrek aan respect voor hun werk, hun inzet en hun toekomst - en voor de toekomst van de streek waar het bedrijf gevestigd is -. Nogmaals, wij zijn onder de indruk van de manier waarop zij zich overrompeld voelen.
Wij zijn het eens met wat de heer Santer heeft gezegd over de geloofwaardigheid van de Europese instellingen in gevallen als deze, want wat hij zegt is waar. We debatteren hier maandenlang over bepaalde richtlijnen om de rechten van de werknemers te beschermen, maar als het uur van de waarheid slaat, kan er geen enkele sanctie worden opgelegd om naleving van die richtlijnen af te dwingen.
In een brief aan de fractievoorzitters heeft de directie van het bedrijf haar besluit verklaard als zijnde genomen om haar concurrentievermogen te beschermen, wat bij mij de gedachte oproept, dat we ons zo langzamerhand wel eens mogen gaan afvragen waar de concurrentiedrift van Europese bedrijven en ondernemingen wereldwijd ons eigenlijk brengen zal. Wij zullen nooit en te nimmer kunnen concurreren met de hongerlonen en vakbondsrechten van landen in de Derde Wereld en van de Oost-Europese landen. Dat is een wedloop die we nooit zullen kunnen winnen.
De afgelopen zes jaar heeft het Renault-concern zijn productiviteit met 200.000 eenheden uitgebreid, terwijl het zijn aantal werknemers met 7.000 man verminderd heeft. Maar dat is blijkbaar nog onvoldoende. Een hogere productiviteit, een nog beter concurrentievermogen, daar moeten we op af. Wij zijn de mening toegedaan, dat we er vanuit de Europese Unie voor moeten zorgen dat er sancties worden opgelegd aan die bedrijven die het communautaire recht niet naleven, en de Commissie en het Europees Parlement zouden er bijzonder goed aan doen, aan te dringen op herroeping van dit besluit dat een zo flagrante inbreuk vormt op het communautaire recht.
Dit is vast en zeker niet de laatste keer dat zoiets zich voordoet, en het is dan ook zaak, dat er resolute maatregelen genomen worden met als eis, dat er met de werknemers onderhandeld wordt, zoals wordt bepleit in de twee richtlijnen inzake de ondernemingsraad in Europa en collectieve ontslagen.

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, Vilvoorde is een schoolvoorbeeld. Dat is waar het ultraliberale beleid toe leidt dat door een meerderheid van de regeringen van de Unie wordt gesteund en door tal van diensten van de Commissie wordt gedeeld.
Men hoeft geen brand meer te schreeuwen als het huis totaal is afgebrand. Men hoeft niet meer te treuren over de brokken of over de brutaliteit van bepaalde bekendmakingen inzake fabriekssluitingen die met massale ontslagen gepaard gaan. Er moet de noodzakelijke lering worden getrokken uit het geval Renault om een dergelijke economische en sociale ramp te voorkomen. Het is inderdaad tijd om blijk te geven van vastberadenheid, en vooral van voorstellingsvermogen, en om tezelfdertijd de heersende hypocrisie van bepaalde leidende klassen te veroordelen.
Er wordt veel gesproken over het sociale Europa, maar over welk sociale Europa hebben wij het eigenlijk? Het sociale Europa is niet het Europa van de werkloosheid, van de werkonzekerheid, van de uitsluiting, het is niet de aantasting van de verworven rechten, het is niet de ellende van miljoenen burgers. Het sociale Europa moet het Europa zijn waarin iedereen recht heeft op activiteit, op werkgelegenheid, op permanente opleiding, op de verhoging van de levensstandaard en van het niveau van sociale bescherming.
Wellicht halen dergelijke vooruitstrevende doelstellingen de zeden en gewoonten van bepaalde kringen van bedrijfsleiders en politiek verantwoordelijken overhoop, de gevangenen van een economisch en monetair systeem dat alleen op rendabiliteit gericht is en het individu vermorzelt. Er moet zonder dralen worden gereageerd als men de Europese volkeren niet tot wanhoop wil drijven. Vandaag de dag is het volgens mij noodzakelijk om na te denken over een scheiding van de bevoegdheden op sociaal vlak tussen de lidstaten en de Europese Unie, maar ook over hoe een industriële strategie er in Europa dient uit te zien.
Het is absoluut noodzakelijk dat het sociaal protocol, dat in 1997 opgenomen moet worden in het Unie-Verdrag, een punt bevat over de willekeurige sluiting van industriële vestigingen. Allereerst zou duidelijk moeten vaststaan dat de raadpleging van werknemers, door bemiddeling van de representatieve organisaties, tenminste drie maanden voorafgaand aan elk definitief besluit betreffende een herstructurering zou moeten plaatsvinden.
Bovendien blijkt overduidelijk dat iedere vestiging die over een erkende technologische potentiële mogelijkheid en over werknemers met een adequate opleiding beschikt, niet van de ene op de andere dag gesloten mag worden. Het is schandalig dat een onderneming communautaire en nationale steun ontvangt zonder daar iets tegenover te stellen, bijvoorbeeld de verbintenis om minstens tien jaar op een bepaalde plaats te blijven. Bij niet-naleving zou de multinational dan ook iedere steun van de Europese Unie ontzegd moeten worden.
Tot slot is de sluiting van de vestiging in Vilvoorde geen onvoorziene gebeurtenis. De werknemers hebben er alle redenen toe om zich ertegen te verzetten en mijn fractie steunt hen in deze strijd.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, de plotselinge aankondiging van de sluiting van de Renault-fabrieken in het Belgische Vilvoorde waarbij 3.100 mensen direct hun baan verliezen is een tragedie, te meer daar, zulks in strijd met de Europese richtlijn, van enig overleg met de werknemers geen sprake is geweest.
Gezien het multinationale karakter van Renault ligt het voor de hand dat ook van de Europese Unie maatregelen worden verwacht. Begrijpelijk dat commissaris Van Miert in verband daarmee een onderzoek instelt naar de voorgenomen Spaanse staatssteun voor de Renault-vestiging in Spanje en dat commissaris Flynn opnieuw de regels voor raadpleging van de ondernemingsraad gaat bekijken.
Maar kan de Unie veel meer doen? Er is gesuggereerd dat de Franse onderneming Renault gemakkelijker tot sluiting van een Belgische dan van een Franse fabriek zal overgaan. Hoe dit zij, het lijdt geen twijfel dat bescherming van werknemers in welke lidstaat ook, op dezelfde wijze voorop moet staan. Bij iedere bedrijfssanering hoort een verantwoord sociaal programma en daaraan ontbreekt het hier. Maar moeten wij ook niet erkennen dat een multinationale onderneming die uit bedrijfseconomische overwegingen gedwongen wordt saneringsmaatregelen te nemen, binnen de interne markt de mogelijkheid heeft haar productie te concentreren op de plaats waar de kosten het laagst zijn?

Féret
Mijnheer de Voorzitter, het onheilspellende besluit van de Franse regering, waarvan de heer Schweitzer slechts de uitvoerder is, om geen 3000 maar 6000 Belgische werknemers op straat te zetten, bewijst dat Frankrijk zich naast Groot-Brittannië en Duitsland wil scharen in de club van de landen die van Europa alleen maar voordelen verwachten, zonder verplichtingen te aanvaarden die te maken hebben met een elementaire solidariteit tussen onze volkeren.
Dit feit is niet nieuw. Al meer dan vijftien jaar zijn de werknemers van mijn land, België, regelmatig het slachtoffer van intracommunautaire bedrijfsverplaatsingen. De eerste salvo's werden gegeven door de Engelsen tijdens de repatriëring naar het Verenigd Koninkrijk van de montagelijn voor voertuigen van British Leyland die tot dan toe in Wallonië was gevestigd.
Om niet alleen maar voorbeelden uit de auto-industrie te noemen, wijs ik op de achtereenvolgende sluitingen van de productie-eenheden van Tudor voor accu's, vervolgens die van Champion voor bougies en op de dreigende sluiting van de Volkswagen -fabriek in Vorst. Deze situatie zet mij aan tot de volgende overwegingen.
In de eerste plaats zou de ontoegeeflijke houding van de bazen van Renault enkele francofiele politici die dromen over de aansluiting van Wallonië bij Frankrijk, aan het denken moeten zetten. Vervolgens denk ik aan de onvermijdelijke tegenmaatregelen die de Belgische consumenten spontaan zullen nemen door alle Franse producten te boycotten, die, alles welbeschouwd, verre van onvervangbaar zijn. Tot slot denk ik dat voor België de tijd is gekomen om de drie miljard Franse francs op te eisen die de Belgische spaarders afhandig is gemaakt tijdens de overname in 1994 van de Belgische verzekeringsmaatschappij Assubel door het Franse staatsbedrijf AGF . Drie miljard Franse francs, dat is meer dan nodig is om de werknemers van Renault-Vilvoorde en ook de werknemers van Forges de Clabecq een duurzame betrekking te bieden.
En dat is nu hetgeen men had kunnen, hetgeen men had moeten vermijden als Europa zich de middelen had verschaft voor een noodzakelijke solidariteit onder de Europese werknemers.

Berès
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, Vilvoorde krijgt nu een symbolische waarde, Vilvoorde laat zien wat er aan de hand is en dwingt eenieder ertoe om zich af te vragen wat de verantwoordelijkheden van iedereen zijn.
Wat is de strategie van een staat die 48 % van de aandelen in handen heeft, dat wil dus zeggen meer dan de minderheid die nodig is voor het uitspreken van een veto? De afkeuring a posteriori is geen afkeuring. Wilde de Franse regering door niet op te treden de gemengde economie ten onder doen gaan?
Heeft Europa zich ten opzichte van de huidige industriële revolutie, ten opzichte van de evolutie van het mondiale kapitalisme, de middelen gegeven om hieraan het hoofd te bieden door de handhaving van zijn sociaal model?
Europa heeft een kader tot stand gebracht dat gunstig is voor concurrentie en voor deregulering, en de overcapaciteit is hier het gevolg van; Europa heeft een mededingingsbeleid ontwikkeld dat de buiteneuropese bondgenootschappen begunstigt en dat de echte allianties tussen Europeanen bemoeilijkt, hetgeen ertoe leidt dat werkgelegenheid de belangrijkste aanpassingsvariabele wordt.
De afschuwelijke sociale situatie die gecreëerd wordt door de concurrentie en het ongebreidelde kapitalisme, doet de verklaringen van de Commissie teniet waarin het behoud van de werkgelegenheid allereerst en automatisch verloopt door het nastreven van een maximale flexibiliteit.
De sluiting van de fabriek in Vilvoorde toont duidelijk, alsof dit nodig was, de risico's van sociale dumping aan. Het sluiten van deze eenheid komt ook omdat de loonkosten 25 tot 30 % hoger liggen dan in andere vestigingen. En als wij niets doen, dan zullen wij in de nabije toekomst opgeschrikt worden door andere drama's inzake de risico's van fiscale dumping en van milieudumping binnen de Europese Unie zelf.
De Europeanen zullen zich tegen Europa keren als het niet een echt beleid ontwikkelt dat ten dienste van de burger staat, een overheidsfinanciering van het onderzoek die overeenkomt met de inzet, een sociale dialoog die deze naam waardig is. Hoe kan men niet het standpunt van Jean-Luc Dehaene delen als hij zegt "op sociaal vlak biedt alleen een coördinatie op Europees niveau een antwoord op de individuele strategieën van de multinationals" . Wij moeten het sociaal protocol inderdaad in het Verdrag opnemen en de unanimiteitsregel afschaffen daar waar deze nog van toepassing is op sociaal vlak.
Een gedeelte van de rechtse fracties werpt zich vandaag op als advocaat van het sociale Europa. Ik heb zin om tegen hen te zeggen "dat moet ik zien" ! Overtuig uw regeringen er dan van om tijdens de intergouvernementele conferentie een echt hoofdstuk over de werkgelegenheid aan te nemen.
Ik heb echter een sprankje hoop in dit drama. Al jarenlang betreuren wij het dat er geen vakverbond is dat opgewassen is tegen ondernemingen met een multinationale strategie. De geschiedenis heeft ons getoond dat de sociale dialoog, de regulering zelden een kans krijgen. Zij worden veroverd door strijd, door de machtsverhouding. Maar de dialoog komt langzaam aan de oppervlakte, des te beter! Ik hoop dat de dialoog als noodzakelijkheid wordt erkend op het moment dat de euro de regeringen van onze lidstaten dwingt tot een gecoördineerd economisch beleid.
Eens te meer lijden wij niet aan een tekort aan Europa, neen, aan een veel te liberaal Europa, een Europa van de handel, een Europa van de vrijhandel. Wij lijden aan het gebrek aan een Europese industriële strategie ten dienste van de Europeanen, aan een Europa van regulering en solidariteit, aan het politieke en sociale Europa.

Redondo Jiménez
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de toon van dit debat willen verzachten, ofwel het deksel van deze hogedrukpan wat willen oplichten om de druk te laten zakken.
Het onderhavige debat heeft een binationaal karakter. Ik zou hier niet nog een derde land bij willen betrekken en zo een trinationaal debat beginnen, maar ik wil alleen een aantal puntjes op de i zetten. Dat de Renault-fabriek in Vilvoorde gaat sluiten, is natuurlijk uitermate betreurenswaardig. Die sluiting is een bedrijfsbeslissing van Renault, en wij verklaren ons solidair met de werknemers in Vilvoorde. Maar wat we niet mogen doen, is deze sluiting in verband brengen met de plannen van Renault om zijn productie in Spanje uit te breiden. Dat zou mijns inziens geen solidaire reactie zijn, omdat ook Spanje een land van de Europese Unie is, waarnaar iedere onderneming die dat wenst zich kan verplaatsen, mits dat volgens de wet gebeurt. In dit geval probeert Renault zich naar mijn idee aan de vigerende wetgeving te houden, en zal hij alle economische, sociale of fiscale middelen gebruiken die binnen die wetgeving geoorloofd zijn. Ik begrijp niet hoe het mogelijk is, dat die twee onderwerpen hier door elkaar worden gehaald, en ik zou hebben gewild dat mijn betoog niet nodig was omdat het mijns inziens om twee volstrekt verschillende zaken gaat: enerzijds de sluiting van Vilvoorde, anderzijds de uitbreiding in Spanje. Want wat de Europese Unie te doen staat - die Unie waaraan wij hier gestalte trachten te geven, al doen we dat pas sinds kort en al kan niet alles ineens bereikt worden -, is een wetgeving te scheppen op sociaal en fiscaal gebied en andere terreinen, die voor alle landen gelijk is. Op die manier zouden we kunnen voorkomen dat bedrijven van de Europese Unie naar andere landen worden verplaatst, omdat de lasten daar ongeveer hetzelfde zijn. Multinationale ondernemingen zouden evenmin van de situatie kunnen profiteren om zich hetzij van het ene naar het andere land van de Europese Unie te verplaatsen, zoals nu in Spanje gebeurd is, dan wel naar derde landen.
Dan blijft hier nog een vraag in het ongewisse: zou dit debat hier gehouden zijn, in deze Vergadering, als Vilvoorde niet de plaats was waaruit mijnheer de commissaris afkomstig is?

Kestelijn-Sierens
Mijnheer de Voorzitter, heren commissarissen, collega's, in dit debat wil ik nogmaals benadrukken dat de essentie van het probleem is, dat de Renault-directie een aantal nationale, Europese en internationale regels heeft overtreden. Het debat gaat niet om de vraag of Renault omwille van bedrijseconomische overwegingen, gelijk had een vestiging in Vilvoorde te sluiten. Ik ben het dus volmondig eens met de zware kritiek op de directie van Renault. Ik ben het echter niet eens met diegenen die de zaak misbruiken om een, Europa aan te vallen, en twee, de vrije markteconomie op de korrel te nemen.
Aan mijn Belgische collega's wil ik zeggen dat de rooms-rode coalitie, die altijd op de bres springt voor een sociaal Europa, destijds gekant was tegen het voorstel van de Commissie om de Europese regelgeving te verstrengen. Anderzijds toont de aanpak van Volkswagen in Duitsland aan dat het ook zonder strengere regelgeving kan.
Collega's, straks zullen ook nog meer banen moeten sneuvelen, niet alleen bij Renault in Frankrijk, maar ook in de Europese auto-industrie in haar geheel die met een overcapaciteit van 20 à 30 procent geconfronteerd wordt.
Wat in dit debat ook en vooral van belang is, is dat we in Europa een bedrijfsvriendelijk klimaat creëren met een vermindering van de arbeidskost en meer arbeidsflexibiliteit om ons te wapenen tegen de wereldwijde concurrentie.

Bertinotti
Mijnheer de Voorzitter, dit is een dramatische gebeurtenis, op de eerste plaats voor degenen die hun baan kwijtraken, de 3000 arbeiders van Vilvoorde dus, en hun gezinnen, en op de tweede plaats voor het land, België, dat dit sociale drama beleeft en zich door Europa terecht in de steek gelaten voelt.
Een ernstige gebeurtenis, maar helaas niet nieuw: de hele jaren '80 en deze eerste jaren '90 zijn vergeven van dit soort gebeurtenissen. In andere Europese landen vinden dit soort tragedies nog steeds plaats: in Sorces de Clébecq dreigen 2000 staalarbeiders, waaronder 1000 Italianen, hun werk kwijt te raken; de mijnwerkers in Duitsland dreigen hun werk te verliezen; Philips heeft bekendgemaakt de fabriek bij Milaan te zullen sluiten en deze naar Polen over te brengen, waar de scheepswerven van Gdansk weer hun poorten sluiten.
Dramatische gebeurtenissen, maar niet nieuw. Nieuw is de strijd van de werknemers, de Europese staking, de ontmoeting vandaag in Biancourt, de ontwikkeling van het initiatief. Dit is een Europa in wording, maar helaas is dit een beschuldiging aan het adres van het politieke en economische Europa dat er niet is en dat ook geen schuld van haar afwezigheid draagt. Dit Europa van Maastricht schept geen werkgelegenheid, en is evenmin in staat ontslagen te voorkomen.
We moeten dit Europa tot op het bot ontleden. In deze gebeurtenis zijn politieke oorzaken aan te wijzen. Europa heeft geen sociaal beleid, het heeft slechts het monetarisme van Maastricht: Europa ondergaat dan ook de sociale dumping van buitenaf en de gevolgen van haar deflatiepolitiek van binnenuit. Er is geen industriebeleid, er is geen beleid gericht op arbeidstijdverkorting, er is geen beleid waarmee openbare controle op multinationals wordt uitgeoefend.
Commissaris Flynn, u zei ontzet te zijn over de sluiting in Vilvoorde: ik ben ontzet over uw mededeling. Het onvermogen waar dit Parlement en de Commissie in dit geval blijk van geven is buiten alle proporties: ofwel Europa hervindt zichzelf, ofwel gebeurtenissen als deze zetten niet alleen Renault in de beklaagdenbank, maar ook dit Parlement, en de onmacht van Europa om de problemen van de werknemers en werklozen op te lossen.

Dury
Mijnheer de Voorzitter, buiten de spreektijd wil ik voor mijn Spaanse collega verduidelijken dat de stad van Renault in België niet de stad van de commissaris is, maar de woonplaats van de Belgische premier, alsmede die van de voorzitter van de Commissie die wij graag zouden hebben gezien.
Laten wij niet wanhopig worden over Billancourt, over Vilvoorde, over Europa! Lange tijd was Renault het sociale voorbeeld van Frankrijk. Nu is Renault de vaandeldrager van het sociale Europa.
De brutaliteit van de beslissing, het aantal betrokken werknemers, hebben een bewustwording in gang gebracht bij de vakbonden, de regeringen en bij de Commissie, en ik hoop dat het niet om een strovuur gaat.
Wij hebben de bijdrage van de Commissie en van commissaris Flynn gewaardeerd. Maar er moet klare taal worden gesproken. Wij hebben er genoeg van om de Commissie het credo van het concurrentievermogen te horen afwijzen, de werknemers een schuldgevoel te horen geven omdat de loonkosten hoog zijn en zij niet flexibel genoeg zijn. Ik verzin niets, dat staat in het verslag van de Commissie over de Europese auto-industrie.
In dit geval draait het probleem niet om de loonkosten, maar om de rendabiliteit van de auto-industrie in een context waarin men zich eindelijk afvraagt wie er nog auto's zal kopen als er zoveel werklozen zijn!
Wat verwachten wij nu van de Commissie? Twee dingen. Het eerste op korte termijn. Ik aanvaard niet dat de sluiting van Vilvoorde onontkoombaar is. Daarvoor bestaan er pressiemiddelen. En als wij het hebben over de steun van de Commissie aan de Spaanse onderneming is dat juist om druk uit te oefenen op Renault zodat Renault de vestiging in Vilvoorde niet sluit. En als de Commissie coherent is met zichzelf, dan oefent zij deze druk uit op Renault om het industrieel apparaat in Vilvoorde te behouden, om de werkgelegenheid in Vilvoorde te behouden. De sluiting moet niet worden aanvaard.
Ten tweede verwachten wij vanzelfsprekend van de Commissie dat zij voorstellen doet. Niet alleen om de richtlijn over de ondernemingsraden te verbeteren, maar ook voorstellen opdat de ondernemingen geen lego spelen met de werknemers, dat zij geen lego spelen met de bedrijfseenheden. En daarvoor zijn er echt krachtige initiatieven nodig.
Tot slot maak ik een afspraak met de regeringen. Op 17 juni moeten de regeringen de resultaten van de intergouvernementele conferentie goedkeuren. Eerlijk gezegd, of dat nu de Belgische, de Franse of een andere regering is, in deze intergouvernementele conferentie zullen zij ten slotte de Verdragen wijzigen om de aanzet te vormen voor het sociale Europa, want als zij dit niet doen zijn zij daarin ook niet meer coherent.
Ik voeg eraan toe dat ik alle collega's die een betoog hebben gehouden voor Vilvoorde ertoe oproep om zich zondag 16 maart bij ons aan te sluiten voor de mars voor arbeid.

Ribeiro
Voorzitter, wanneer over tientallen jaren geschiedkundigen die ons tijdsgewricht bestuderen, het zullen trachten te ontcijferen zal het woord Renault een sleutelbegrip zijn.
Via Renault zal men zien hoe de periode eruitzag, waarin arbeid geflexibiliseerd en onzeker werd, men de sociale rechten snoeide, men moderniseerde en de werknemers die dachten dat zij een aandeel zouden krijgen in de modernisering daarentegen werkloosheid en sociale uitsluiting vonden.
Via Renault zal men tevens begrijpen hoe een multinational uit de auto-industrie begin 1997 fabrieken sloot en duizenden werknemers tot de werkloosheid veroordeelde, omdat het bedrijf in moeilijkheden verkeerde, en hoe tegelijkertijd zijn aandelen op de Parijse beurs aanzienlijk stegen.
Via Renault zal bovendien blijken hoe, in deze tijden van Europese eenmaking tussen gelijke lidstaten, sommige landen gelijker zijn dan andere. Immers, wat in Portugal, in Setúbal is gebeurd heeft een medelevende resolutie zonder gevolgen opgeleverd, terwijl de gebeurtenissen in België sterke reacties, solidariteitsbetuigingen, betogingen en stakingen oproepen en er is zelfs een commissaris die zijn Belgische herkomst niet onder stoelen of banken steekt. Wat wij niet aanklagen, maar toejuichen, want wij herinneren ons andere situaties en houdingen waarin men het Europees commissaris zijn interpreteerde als een verplichting om de bescherming van de nationale belangen, in dit geval de Portugese belangen, af te zweren.
Vreemd zal het zijn voor de geschiedkundigen en geleerden van ons tijdsgewricht dat op dezelfde dag dat dit debat wordt gehouden, in ditzelfde Europees Parlement, een ander debat over de herstructurering van de auto-industrie - op grond van een verslag van een erg verantwoordelijk lid van de PSE! - geen centrale rol toebedeelt aan de sociale problemen en deze zelfs niet vernoemt.
Wie de hedendaagse geschiedenis zal schrijven, zal vele dingen vreemd en onbegrijpelijk vinden. Ik wens evenwel dat het standpunt dat dit Parlement over deze kwestie zal innemen voor hen begrijpelijk zal zijn omwille van de sociale en toekomstgerichte betekenis ervan.

Cabezón Alonso
Mijnheer de Voorzitter, het besluit van de Renault-directie om van de ene dag op de andere de sluiting van een productie-eenheid in een Europees land aan te kondigen, valt moeilijk te begrijpen, maar het is onjuist om andere landen bij dit probleem te betrekken, en Spanje in deze context te noemen: we moeten de dingen niet door elkaar halen. Deze sluiting staat los de opening van nieuwe fabrieken in Spanje, en dit besluit van Renault heeft naar het schijnt niets te maken met nieuwe productie-eenheden in andere Europese landen. De enigen die voor dit probleem verantwoordelijk zijn - degenen ook die hierop moeten reageren - zijn de eigenaren van Renault. Niemand anders is hiervoor verantwoordelijk.
Waar gezien die verwarring vraagtekens bij worden geplaatst, is niet het weinig sociale Europa van nu, maar het idee van Europa op zich. Als in het Europa waarvan wij willen dat het een gemeenschappelijk Europa is, dergelijke dingen gebeuren zonder dat ons dat met zorg vervult, dan is er iets ergs aan de hand met de Europese opbouw. De onbarmhartige toepassing van ongrijpbare begrippen zoals de markt hebben verplaatsingen, sluitingen van productieeenheden en concentratie tot gevolg. Als de markt, het kapitaal en rechtstreekse winst geen neutrale factoren zijn, dan hoeft dat evenmin te gelden voor de bescherming van de werkgelegenheid en vakbondsrechten.
Renault dient zich niet alleen te houden aan de communautaire wetgeving, het bedrijft dient rekening te houden met de publieke opinie in Europa. Helaas is dit niet de enige fabriek die gaat sluiten, en het dient ons welbekend te zijn dat industriële strategieën soms nu eenmaal zulke trieste gevolgen hebben. Maar in dit geval gaat het om een beslissing die onverwacht genomen is, waarbij het bedrijf zelfs de meest elementaire spelregels aan zijn laars heeft gelapt, en waarbij noch van raadplegingen noch onderhandelingen sprake is geweest. Als we ten overstaan van dergelijke problemen een passieve houding innemen, dan wordt vruchteloze berusting ons lot. Dit probleem is niet dat van duizenden Vlaamse arbeiders. Het zou beter zijn te zeggen, dat het het probleem is van duizenden Europese arbeiders, met wie wij ons solidair verklaren.
De sociale dialoog is het beste instrument om de arbeidsverhoudingen te regelen. Dit is een concreet geval waarin de sociale dialoog een bijzonder ernstig probleem in rechte banen behoort te leiden. Renault moet accepteren dat de afspraken tussen de sociale partners en de arbeidsverhoudingen geen wassen neus zijn. Door middel van onderhandelingen tussen de directie van Renault en een afvaardiging van de werknemers moeten er eventuele oplossingen worden gevonden voor dit probleem dat een Europese dimensie heeft, want als er een sociale dialoog bestaat, dan zijn er ook oplossingen te vinden.

De Voorzitter
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement één ontwerpresolutie ontvangen.

Flynn
Voorzitter, ik wil een ieder bedanken die vanmorgen aan dit debat heeft deelgenomen. Het was een nuttig debat en het is niet meer dan juist dat het Huis deze zaak aan de orde stelt en daarvoor zijn ten minste twee goede redenen aan te wijzen.
Ten eerste is het ons goed recht om ons uit te spreken over het besluit van Renault om deze fabriek te sluiten. Het is ook goed dat wij blijk geven van onze solidariteit met de mensen die met ontslag worden bedreigd, en met hun gezinnen bij wie dit veel leed aanricht.
Het Parlement en de Commissie hebben beide de werkgelegenheid bovenaan hun politieke agenda staan. Het is uitermate moeilijk te aanvaarden dat er goed opgeleide, professionele arbeidskrachten moeten afvloeien bij wat bekend stond en nog steeds staat als een modern en goed renderend bedrijf. Dit bedrijf beschikte over de meest flexibele werknemers die je je in deze sector maar kunt denken, en het is dan ook zeer moeilijk om begrip op te brengen voor de beslissing om de fabriek te sluiten.
Ten tweede werpt de sluiting van dit bedrijf een aantal belangrijke vragen op over het beleid van de Europese Gemeenschap. Wat niet ter discussie mag staan, is het recht, of in feite, de noodzaak om onder de huidige en alsmaar groter wordende concurrentiedruk bepaalde bedrijfseconomische afwegingen te maken ten aanzien van investeringen, vestigingsplaatsen, de bedrijfsvoering en zelfs de sluiting van bedrijven. Dat is altijd duidelijk geweest.
Maar als het over rechten en bevoegdheden gaat, zijn de verantwoordelijkheden natuurlijk navenant. Mevrouw KestelijnSierens sloeg de spijker op de kop, toen zij zei dat Renault de regels heeft overtreden. Zij hebben de regels overtreden en het is aan anderen om hier verder werk van te maken op basis van de nationale uitvoeringswetgeving. Dat wordt nu uitgezocht en zo moet deze kwestie ook worden aangepakt.
De interne markt biedt een ruimte zonder interne grenzen, de grootste ter wereld, waar bedrijven tot bloei kunnen komen, waar een vrij verkeer van goederen en kapitaal is en waar vrije concurrentie en economische bedrijvigheid worden bevorderd. Maar geen enkel bedrijf kan gedijen zonder de goodwill en de inzet van de werknemers, en bedrijven die zich als multinationals voorgeven, mogen zich niet naar believen uit andere landen terugtrekken. In de mededeling over deze bedrijven die enige tijd geleden verscheen, wordt duidelijk gesteld dat de sociale dialoog een belangrijk aspect vormt van de besluitvorming over structurele maatregelen die voor de verdere ontwikkeling van deze sector nodig zijn. Daaraan mag niet worden voorbijgegaan, zoals in dit geval wel gebeurd is. Dat is de boodschap die wij moeten afgeven. Ik zou willen zeggen dat het wel degelijk zin heeft om de actie van Renault te veroordelen. Het is een onjuist besluit en het is onverteerbaar dat er op zo'n luchtige wijze met de in de wet verankerde rechten van werknemers wordt omgegaan. En het is aan diegenen die dit als een schending van die rechten zien, om deze zaak, indien nodig, onder hun jurisdictie te brengen. Om die reden worden de sociale en de economische dimensie ook altijd aangemerkt als de twee zijden van dezelfde medaille.
In mijn openingswoord heb ik uiteengezet wat wij aan wetgeving hebben met betrekking tot de afvloeiing van werknemers in situaties zoals nu bij Renault in Vilvoorde. Ik heb daarbij gewezen op de zwakke punten in de regelgeving voor wat betreft de sancties, en blijk gegeven van mijn voornemen om deze leemten op te vullen en de communautaire voorschriften voor het informeren en raadplegen van werknemers aan te scherpen. Tot mevrouw Van Lancker wil ik zeggen dat de wetgeving voorhanden is en dat die ook moet worden uitgevoerd. En voordat wij onmiddellijk aan nieuwe wetgeving gaan denken, wat in dit soort situaties een heel begrijpelijke reactie is, moeten wij eerst de bestaande regelingen eens tegen het licht houden. Als er onvolkomenheden blijken te zijn, is er alle reden om een en ander aan te passen. Maar ik zou in alle oprechtheid willen zeggen dat de bestaande wetgeving goed in elkaar zit en niet moet worden losgelaten. En als zou blijken dat een wijziging of uitbreiding van de voorschriften geboden is, zal ik niet aarzelen om daarvoor voorstellen in te dienen.
Maar de andere partijen moeten natuurlijk ook het nodige doen. Het bedrijfsleven moet zich gaan bezinnen op zijn verantwoordelijkheden in een interne markt die het concurrentievermogen en de ontwikkeling van bedrijven ten goede komt. In dit specifieke geval heeft Renault, en in feite de Franse staat, die een belang van 48 % in het bedrijf heeft, zich te houden aan de Europese en de nationale wetgeving, zowel volgens de letter als naar de geest. De overheid -en dat geldt in feite voor alle overheden- moet ervoor zorgen dat er in een Europa van de burgers die die naam waardig is, evenveel aandacht is voor de sociale dimensie als voor de economische, en dat een ieder in de hele Unie aanspraak kan maken op een gelijke behandeling en bescherming. De Intergouvernementele Conferentie is een mooie gelegenheid om juist hieraan iets te doen.
Een rampzalige sluiting als deze schokt het vertrouwen. Wij moeten dan ook weer alle zeilen bijzetten om het vertrouwen van de investeerders en de consumenten terug te winnen ten einde te zorgen voor economische groei en meer werkgelegenheid. De rol van het sociaal beleid als productieve factor is in dit verband essentieel. Wij moeten dat steeds voor ogen houden bij de voorbereiding van de afsluiting van de IGC en de Top van Amsterdam, alsmede bij de initiatieven die wij met de sociale partners ontplooien.
Ik zal zeer binnenkort enkele belangrijke voorstellen doen op sociaal gebied, met name voor wat betreft de sociale bescherming en nieuwe organisatiestructuren. Daarnaast zal ik, zoals ik in mijn beginwoord al zei, werken aan maatregelen inzake informatie- en raadplegingsprocedures op nationaal niveau. Daarmee wil ik eventuele leemten in de voorschriften, die wellicht zijn ontstaan of evident lijken na onderzoek in dit specifieke geval, opvullen, voorzover dat op nationaal niveau wenselijk wordt geacht.
Een succesvolle afronding van de werkzaamheden van de commissie-Davignon zou ook de weg kunnen vrijmaken voor het voorstel inzake de bedrijfsstatuten en zou een enorme stimulans voor de interne markt kunnen betekenen. Verder hopen wij op een succesvolle afronding van de besprekingen tussen de sociale partners over deeltijdarbeid, waarvan in dit kader ook een zeer positief effect zou kunnen uitgaan.
Tot slot wil ik zeggen dat naar mijn mening geen enkel bedrijf, hoe groot of invloedrijk dat ook is, het recht heeft om zo luchthartig werknemers op straat te zetten en de wet aan zijn laars te lappen als wij in dit specifieke geval meemaken. Dit druist in tegen de wet en tegen de geest waarin -naar wij meenden- alle maatregelen waren omgeven ter verwezenlijking van de Europese integratie en de interne markt. De eensgezindheid die wij hier tentoonspreiden, zal een duidelijk signaal zijn voor al diegenen die op dit punt verantwoordelijkheid dragen, dat een onverantwoordelijke handelwijze, zoals wij in dit geval meemaken, niet aanvaardbaar is.
De rechten van werknemers zijn in de wet verankerd en moeten worden geëerbiedigd, zowel volgens de letter als naar de geest van de wet. Dat is de basis waarop partijen nader tot elkaar kunnen komen en het negeren van die basis geeft alleen maar aanleiding tot ernstig verstoorde verhoudingen.
Deze affaire doet de opbouw van Europa geen goed. Laten wij daar geen doekjes om winden. Ik wil dan ook nogmaals benadrukken dat de sociale dimensie van vitaal belang is, als wij het welslagen van de Europese integratie als basisvoorwaarde willen stellen voor de steun van de Europese burgers voor het Europese ideaal. Wij hopen dat bedrijven voortaan beter op dit soort situaties inspelen.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Flynn.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
Wij hopen dat het zojuist gehouden debat de best mogelijke gevolgen heeft voor de situatie waarin de werknemers van Renault zich bevinden.

Industrieel concurrentiebeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0052/97 van de heer A.J.Donnelly, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's "De Europese auto-industrie 1996" (COM(96)0327 - C4-0493/96); -A4-0040/97 van de heer Langen, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité getiteld "Een industrieel concurrentiebeleid voor de Europese chemische industrie: een voorbeeld" (COM(96)0187 - C4-0273/96); -A4-0036/97 van de heer Katiforis, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de Mededeling van de Commissie inzake de toekomst van maritiem Europa - een bijdrage tot het concurrentievermogen van de maritieme industrie (COM(96)0084 - C4-0211/96) Rapporteurs voor advies: Mevrouw Estevan Bolea, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, De heer Pex, namens de Commissie externe economische betrekkingen, De heer Belleré, namens de Commissie vervoer en toerisme, De heer Collins, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming. ( HUGHES-procedure).
Donnelly, Alan
Voorzitter, ik wil om te beginnen iets zeggen over deze drie verslagen tezamen. Dit is, zoals U al zei, een gecombineerd debat over de industriepolitiek en ik denk dat dit, gezien het debat eerder vandaag over Renault en de zeer constructieve bijdrage daaraan van commissaris Flynn, een goed moment is om deze drie sectoren gezamenlijk onder de loep te nemen. De auto-industrie, de scheepsbouw en de chemie zijn weliswaar drie heel verschillende sectoren, maar toch zie ik duidelijk een aantal overeenkomsten voor wat betreft het klimaat dat wij binnen de Europese Unie voor dit soort bedrijven moeten proberen te scheppen.
Zij worden alle geconfronteerd met een toenemende concurrentiedruk vanuit de hele wereld en met snelle structurele veranderingen, en ik denk dat wij dit debat vanmorgen tegen deze achtergrond moeten voeren. Ik ben er zeker van dat ook commissaris Bangemann dit gegeven voor ogen zal houden, wanneer hij namens de Europese Commissie een reactie zal geven.
Gezien het feit dat het besluit van Renault ruim 3000 werknemers hun baan kost, is het ook heel belangrijk dat wij kijken naar de relatie tussen concurrentievermogen, productiviteit en werkgelegenheid. Wij praten in dit Huis en in de Europese instellingen te veel over het concurrentievermogen, zonder daarbij een link te leggen naar punten als productiviteit en werkgelegenheid.
Concurrentievermogen op zich is geen doel, het is een middel om een doel te bereiken en dat is natuurlijk een hogere productiviteit en meer werkgelegenheid. Wij moeten in de Europese Unie af van het vastgeroeste idee dat verbetering van het concurrentievermogen de oplossing voor al onze problemen is. Reorganisaties, bedrijfsverplaatsingen en bedrijfssluitingen scheppen in toenemende mate een klimaat van onzekerheid onder werknemers en burgers in het algemeen, en het is uitermate belangrijk dat de Europese Commissie met voorstellen komt om deze problematiek in haar geheel aan te pakken. Wij erkennen dat bedrijfsverplaatsingen, bedrijfssluitingen en reorganisaties zeer gecompliceerde en complexe kwesties zijn uit een oogpunt van industriële planning. Wij moeten in verband met die complexiteit dan ook een aantal ideeën en initiatieven ontplooien waarmee wij die vreselijke onzekerheid die in de Europese Unie rondwaart, kunnen wegnemen. Onzekerheid knaagt aan de motivatie, en dat is een van de problemen waarmee de Europese economie te kampen heeft. Ik hoop dat de commissaris in zijn reactie hiermee rekening zal houden in het algemene debat over het industriebeleid.
De rest van mijn spreektijd wil ik gebruiken om nader in te gaan op de auto-industrie, de grootste industrietak binnen Europa. Zij is goed voor bijna 2 % van het totale BBP, biedt direct werk aan ongeveer 2 miljoen mensen en genereert een bedrag van ruim 220 miljard ecu aan overheidsinkomsten. Het is een uiterst belangrijke industrie en ik moet bekennen dat wij, zolang er niets verandert in de toekomststrategieën van de autofabrikanten, in Europa nog talloze arbeidsplaatsen verloren zullen zien gaan. Wij hebben nu het probleem bij Renault, wij hebben de problemen gezien bij de Ford-vestigingen van Enfield in Londen en Halewood in Liverpool. En de druk op de auto-industrie zal nog verder toenemen, als wij niet met een strategie voor de toekomst komen. Dit Huis doet dan ook in de eerste plaats een beroep op commissaris Bangemann om in samenwerking met het Parlement, een bijeenkomst te organiseren met topfunctionarissen van de grootste Europese auto- en auto-onderdelenfabrikanten en de vakbonden ten einde te bezien of wij gezamenlijk een Forum op hoog niveau in het leven kunnen roepen, dat zich bezighoudt met de ontwikkeling van een toekomststrategie voor deze sector.
Wij willen meer steun voor het initiatief inzake "de auto van de toekomst" . Voor dit uitstekend initiatief, moeten meer middelen worden uitgetrokken. Verder moet er meer vooruitgang worden geboekt bij de harmonisatie van internationale normen. Het is van cruciaal belang dat er schot komt in de internationale harmonisatie, als wij toe willen naar een internationale markt en naar een internationaal concurrerende markt binnen de Europese Unie. En bovendien moeten wij er bij een aantal initiatieven ook nog voor zorgen dat de voertuigen die wij maken, producten zijn die toelaatbaar zijn, niet alleen op onze thuismarkt, maar ook in de Verenigde Staten en in andere delen van de wereld, en dat het producten zijn die bij de consument in de smaak vallen.
Dit betekent dat wij moeten kijken naar nieuwe technologieën op het gebied van emissies en brandstofverbruik. Daarnaast moet prioriteit worden gegeven aan motorelektronica, verbetering van de veiligheid van de voertuigen, elektroen hybride voertuigen, gebruik van lichte voertuigstructuren en materialen, optimalisering van productietechnieken en systemen voor de recycling van afgedankte voertuigen.
Ik realiseer me dat er inmiddels al zo'n 56 richtlijnen over de productie van auto's bestaan. Daarbij kunnen wij als wetgever gewoonweg niet langer om overleg met de auto-industrie heen, en daarom wil ik in de geest van overleg en samenwerking oproepen om met spoed en in overleg met de industrie, de vakbonden en de onderzoeksector, te kijken naar wat ons te doen staat ten einde de toekomst voor de grootste industrietak van Europa veilig te stellen en de huidige neergaande lijn te stoppen.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de chemische industrie is de op één na grootste industriële sector van Europa. De chemie biedt werk aan 1, 6 miljoen mensen en heeft van alle sectoren het grootste aandeel in de export. De grootste chemische bedrijven ter wereld zijn in Europa gevestigd, dus een bijna vergelijkbare uitgangssituatie. Net als de auto-industrie moet de chemische industrie inspelen op veranderingen op de wereldmarkt. De totale omzet van 350 miljard ecu per jaar, dit is tussen 3 en 4 % van het totale bruto binnenlands product van Europa als geheel, is ook voor de toekomst een goede basis. De mededeling van de Commissie over het concurrentievermogen van de chemische industrie is bijna een modelproject, doordat namelijk een concept op dit punt is ontwikkeld in dialoog met de industrie. Ik wil de Commissie, die op dit punt vaak kritiek over zich heen krijgt, in dit kader een pluim op de hoed steken! Mijnheer de commissaris, als u lof hebt verdient, moet u die ook aannemen!
Maar er is wel een punt dat beter had gekund. De deelneming van de werkgeversorganisaties liet te wensen over; op dat punt zou nog iets kunnen worden verbeterd.
In het kader van de fundamentele structurele veranderingen en de toenemende globalisering ontstaat er een blijvende regionale verschuiving van markten en productielokaties. De oorzaken hiervan liggen onder andere hierin dat nieuwe concurrenten in het Aziatisch-Pacifisch gebied in kracht toenemen, dat Oost-Europese staten open gaan en steeds meer een vaste plaats innemen op de wereldmarkt, alsmede dat de concurrentie op de Europese interne markt steeds intensiever wordt. De lokatiestructuur van de chemische industrie op wereldschaal zal zich moeten aanpassen aan de veranderingen in de regionale structuur van de wereldmarkt voor chemische producten. Zo kunnen concurrenten uit Azië, het Midden-Oosten en Oost-Europa vandaag al talrijke producten van de chemische industrie - vooral traditionele producten - tegen aanzienlijk lagere prijzen aanbieden dan Europese ondernemingen, terwijl de kwaliteit van de producten en de zekerheid dat wordt geleverd wat is afgesproken, zeker vergelijkbaar is.
Op deze traditionele gebieden van de chemische industrie is ook de technologische voorsprong afgenomen, omdat de technieken daarvoor wereldwijd ter beschikking zijn. De globalisering van de markten en de opbouw van nieuwe productiefaciliteiten in de groeiregio's - waarop op deze plaats vaak kritiek wordt geuit maar die voor het overleven van de ondernemingen noodzakelijk is - heeft ertoe geleid dat de werkgelegenheid de laatste jaren met 20 % moest worden verminderd tot het huidige niveau van 1, 6 miljoen werknemers.
Tot de toekomstige taken van de chemische industrie behoort daarom - ook bij alle noodzaak van een sterke marktgerichte productie - dat de werkgelegenheid in de chemie duurzaam wordt gewaarborgd en de teruggang in de werkgelegenheid in de traditionele takken van de chemie wordt gecompenseerd door nieuwe arbeidsplaatsen te scheppen bij toekomstgerichte technologieën. Om onrendabele productgroepen te kunnen vervangen, spelen de bioen gentechnologie, de chemie op basis van werkzame natuurlijke stoffen, de milieutechnologie, nieuwe materialen alsmede de ontwikkeling van complexe systeemoplossingen een belangrijke rol, mijnheer de commissaris. Daarom is het naar mijn mening ook belangrijk dat in het kader van de onderzoeksprojecten - dat is ook vastgesteld door de parlementaire commissie - de chemie als basissector van horizontale wetenschap intensiever bij de task forces moet worden betrokken en niet alleen in de marge meedoet, want zij kan een bijdrage leveren aan de auto van morgen, aan het verkeerssysteem, aan synergetische oplossingen, die veel verder gaan dan wat de Commissie tot nu toe heeft gepresenteerd.
De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid heeft hierover zeer intensief gediscussieerd. Wij hebben een hoorzitting gehouden. Wij hebben rekening gehouden met de bevindingen van de mede-adviserende Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en de mede-adviserende Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming. Uiteindelijk is er een verslag uitgekomen dat zeer brede instemming ontmoet. Gezien de moeilijke opgave op dit punt, bijvoorbeeld in verband met het waarborgen van een wettelijke ondergrens op milieugebied of met de vermindering van milieuvoorschriften die de chemische productie en Europa als vestigingsplaats voor de industrie eerder in de weg staan, is een resultaat met 55 stemmen voor en slechts twee stemmen tegen een zeer verheugend resultaat. Uit het intensieve overleg is gebleken dat de Commissie een goede basis heeft gelegd, maar met onze voorstellen kan dit verslag van de Commissie verder worden verbeterd.
Zo zal het van u afhangen, mijnheer de commissaris, of u bereid bent om mee te gaan met onze absoluut goede voorstellen, waarvoor een breed draagvlak aanwezig is. Wij zijn van mening dat Commissie en lidstaten een stimulans kunnen geven aan de maatschappelijke dialoog over technologische ontwikkelingen, met de chemische industrie als voorbeeld. Zo kan de noodzakelijke acceptatie voor nieuwe productlijnen worden bereikt. Zo kan ook worden bereikt dat er objectief en zonder ideologische barrières wordt gepraat over de CO2 -belasting, waar veel mensen het over hebben, maar waar onze commissie echter sceptisch tegenover staat - wij geloven niet dat dit een oplossing is om de concurrentie veilig te stellen. Daarbij horen ook de uitbreiding van de infrastructuur, een buizennet ter verbetering van het transport van gevaarlijke stoffen.
Ik ben van mening dat dit verslag in dit algehele kader een zinvolle mededeling van de Commissie is. Ik wil tot slot allen danken die eraan hebben bijgedragen, de Commissie, de organisaties die actief hebben meegewerkt, en de collega's in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid. Ik ben van mening dat wij met dit verslag al met al tevreden kunnen zijn!

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren afgevaardigden, ik kom - evenals collega Donnelly - tussenbeide over de maritieme industrie in Europa. Ik wil eerst evenwel de aandacht vestigen op enkele problemen van algemene aard waarmee het industrieel beleid in de Unie te kampen heeft. De ontwikkeling van de Europese industrie wordt momenteel vooral door drie factoren bepaald, met name een aanhoudend lage productiviteit, het goeddeels onbenut laten van de mogelijkheden van de nieuwe technologieën en de druk die voortvloeit uit de toegenomen gevoeligheid van de samenleving voor het milieu.
Daar deze elementen in de huidige conjunctuur remmend werken op de evolutie van de Europese industrie, is het duidelijk dat ons industrieel beleid tot taak heeft die remmen tot stimulansen om te buigen. Het lijdt immers geen twijfel dat de nieuwe technologieën de productiviteit kunnen versterken, wat op zijn beurt zal leiden tot meer rijkdom - waarvan een deel aan de verbetering van het milieu kan worden besteed. Het enige ernstige antwoord dat tot dusver gegeven werd op de vraag waarom dit - scheppend - proces niet van de grond komt, is dat de economische bedrijvigheid zich slechts traag ontwikkelt en er sedert het begin van de jaren '90 zelfs relatief op achteruitgaat, terwijl ook het peil van de investeringen betrekkelijk laag ligt - wat de invoering van nieuwe technologieën belemmert.
De informatica - de nieuwe technologie die voor dit thema van belang is - heeft nog met een bijkomende moeilijkheid te kampen. Daar de consumenten niet op de hoogte zijn van de mogelijkheden van deze technologie en evenmin de kans krijgen ze te leren kennen, blijft het gebruik ervan en de vraag ernaar te beperkt om ze op de vereiste schaal te ontwikkelen. Daarom moeten we op het gebied van informatica niet alleen investeren in uitrusting maar ook in de schepping van nieuwe markten.
Hoewel de maritieme industrie meer dan 2, 5 miljoen mensen tewerkstelt, werd ze geruime tijd beschouwd als een sector die de concurrentie met de landen met lage arbeidskosten en soepele operationele voorschriften niet aankan en daarom gedoemd is weg te kwijnen. We verwelkomen dan ook het denkbeeld dat Europa de lagere loonkosten en soepeler regelgeving in derde landen kan compenseren met de aanwending van nieuwe technologieën en de verstrekking van diensten van hogere kwaliteit - op basis waarvan een nieuwe, moderne, dynamische en concurrerende industrie kan worden ontwikkeld. Deze - vindingrijke - idee wordt sedert 1991 gevoed door zowel de acties en maatregelen van de Commissie - meer bepaald de commissaris die hier thans aanwezig is - als het Europees forum voor de maritieme industrie, dat op initiatief van het Parlement en de Commissie in het leven werd geroepen. De realisatie ervan kan in de maritieme sector een revolutie teweegbrengen die onschatbare voordelen voor Europa inhoudt. Ze kan echter niet worden verwezenlijkt zonder de opbouwende samenwerking tussen alle betrokkenen van de sector.
Te dien einde moeten de scheepseigenaren de ongeschikte en verouderde uitrusting zo snel mogelijk uit de vaart nemen en nieuwe - verbeterde - schepen aanschaffen. Elk uitstel hiervan met het oog op de verwezenlijking van kortetermijnwinsten, kan het concurrentievermogen en de voordelen op langere termijn ondermijnen. Nu het aantal werknemers in de maritieme sector tijdelijk is afgenomen - en ik zeg tijdelijk , omdat men verwacht dat de omvang van het zeevervoer de komende vijftien jaar zal verdubbelen - moeten de banken en financiële instellingen gebruik maken van buigzame financieringsvormen en de lage rentevoeten om nieuwe investeringen in de sector te mobiliseren. Voorts moeten de lidstaten de scheepsbemanningen onverwijld de kans geven zich in de nieuwe technologieën te herscholen. Men moet ook komen tot flexibeler arbeidsvormen en de soepele inzet van de bemanningen, wat de toepassing van nieuwe technologieën op schepen - en in de hele maritieme sector - ongetwijfeld zal vergemakkelijken. De scheepvaartondernemingen moeten afzien van overheidssteun en moeten alles in het werk stellen om hun vroegere positie op de internationale markten opnieuw in te nemen. Een sleutelrol hierin vervullen de havendiensten, die het zeevervoer en het vervoer over land op die wijze op elkaar moeten afstemmen dat de rentabiliteit ervan wordt verhoogd.
Het lijdt geen twijfel dat ook de nationale en communautaire overheden een grote verantwoordelijkheid dragen. Zij dienen de concurrentievoorwaarden voor de Europese scheepvaart vast te leggen, de overheidssubsidies aan de maritieme industrie te verminderen, de positie van de werknemers in de sector op te waarderen en - vooral - het algemeen werkgelegenheidskader voor de economie te herstellen. Als we niet snel komen tot een toestand van vollediger werkgelegenheid, vrees ik dat de invoering van nieuwe technologieën, de totstandbrenging van een nieuwe industriële omwenteling en het herstel van de Europese dynamiek op zich laten wachten.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de chemische industrie heeft wereldwijd te maken met een steeds scherper wordende concurrentie, met name met ondernemingen die voor een groot deel tegen lagere kostprijzen kunnen produceren. In Europa heeft dit al consequenties gehad voor de werkgelegenheid. Het gaat hierbij om een tak van industrie die is gericht op de export en die dit om macro-economische redenen ook zouden moeten blijven, om een steunpunt te kunnen blijven voor de Europese conjunctuur. Deze tak van industrie biedt hoogwaardige werkgelegenheid, niet alleen in de chemie, maar ook in aangrenzende industrieën, bijvoorbeeld de auto-industrie of de computerbranche omdat zij door haar ontwikkelde oplossingsmogelijkheden aandraagt. Het is dan ook belangrijk en absoluut noodzakelijk dat een zeer innovatieve industrietak als de chemische industrie vaart zet achter nieuwe ontwikkelingen in toekomstgerichte vakgebieden, zoals de bio-technologie, welke ontwikkelingen nieuwe producten en procédés opleveren en tevens de belasting van ons milieu verminderen. Ongetwijfeld dienen de Europese ondernemingen voor zulke nieuwe ontwikkelingen door het octrooirecht te worden beschermd, zoals elders in de wereld het geval is.
Met betrekking tot de bescherming van het milieu moeten wij gaan inzien dat de moderne milieubescherming, zoals die in Europa en in alle andere industrielanden in de praktijk kan worden gebracht, zonder de chemische industrie ondenkbaar is - denken we alleen maar aan de katalysator. Hierin schuilt een groot milieubeschermingspotentieel. Daarom moet de chemische industrie worden ondersteund bij haar zoeken naar oplossingen voor milieuproblemen. Er zou speciale aandacht moeten worden geschonken aan de kleine en middelgrote ondernemingen in de chemische industrie. Door deze bedrijven worden vaak nieuwe technologieën ontwikkeld en toegepast, die leiden tot duidelijke verbeteringen bij bestaande producten. Niet zelden scheppen zij daardoor vele nieuwe arbeidsplaatsen. Door middel van passende maatregelen zouden zulke ondernemingen starthulp moeten ontvangen, bijvoorbeeld door het verstrekken van risicokapitaal. Maar in de eerste plaats moet deregulering leiden tot verlichting van hun bestaan en overleven.
De chemische industrie is één van de weinige industrietakken in Europa die in principe geen regeringshulp nodig heeft, aangezien zij altijd in staat is geweest, haar eigen structuren steeds opnieuw vorm te geven en zichzelf aan te passen aan de voortdurend wisselende omstandigheden op de wereldmarkt. Doel van het beleid moet zijn, haar hierbij in de toekomst te ondersteunen en niet te hinderen met te veel regels.
Tot slot een woord van hartelijke dank aan de heer Langen voor zijn goede verslag en voor het overnemen van de voorstellen van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkelingen en energie.

Roth-Behrendt
Voorzitter, beste collega's, er is tenminste één ding dat mij verenigt met mevrouw Heinisch en de heer Langen, namelijk dat wij ons allen bewust zijn van de bijzondere verantwoordelijkheid van de chemische industrie. Voor het overige is er in onze beoordeling niet zoveel wat ons verenigt. Laat ik hiervoor enkele punten van commentaar geven. Ik ben vast van mening dat de chemische industrie - en achter mij staat overigens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming - een bijzondere verantwoordelijkheid heeft om te zorgen voor gezonde, milieuvriendelijke producten en voor een gezonde, milieuvriendelijke productie. De conclusies die de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming daaruit trekt - de heer Langen schudt zijn hoofd, maar gelukkig heeft hij dit ook in zijn redevoering gezegd - verschillen van die welke de heer Langen, de chemische industrie en mevrouw Heinisch hieruit trekken. De chemische industrie bevindt zich namelijk in een spanningsboog die het nodig maakt om twee dingen te doen. Aan de ene kant moeten we mild zijn ten opzichte van de chemische industrie, maar aan de andere kant ook weer streng. Wat betekent dat concreet, ten opzichte van haar mild én streng zijn - zoals overigens ook ten opzichte van de commissaris? De heer Langen heeft een interruptie geplaatst, die de anderen niet hebben verstaan. Ik zal daar meteen iets over zeggen. Ik ga ook niet proberen, uw verslag punt voor punt te weerleggen, wat mij trouwens niet moeilijk zou vallen, maar dat zou schoolmeesterachtig zijn.
Mild zijn ten opzichte van de chemische industrie betekent inderdaad haar die mate van vertrouwen, van ruimte bij de standplaatsbepaling te geven, die zij nodig heeft. Streng zijn ten opzichte van haar betekent, regels stellen dat zij producten maakt die geen schade toebrengen aan het milieu en aan ons aller gezondheid. Op het verslag van de heer Langen is daarom het één en ander aan te merken waarmee de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming zo niet kan meegaan, en wat overigens gelukkig ook niet wordt gedragen door mijn fractie - maar dit zeg ik tussen haakjes.
In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming werken we momenteel aan een verslag over juridisch bindende vrijwillige zelfbeperking, waarin wij duidelijk proberen te krijgen, wat er met vrijwillige zelfbeperkingsmaatregelen kan worden bereikt, en wat niet. Deze kunnen zeker geen wetgeving vervangen. Ik ben het ook niet eens met de heer Langen dat de milieunormen dringend omlaag moeten worden gebracht als compensatie voor de nadelen van de vestigingsplaats. Daarom vind ik het niet juist om in het verslag vooruit te lopen op een resultaat waarover dit Parlement nog niet heeft beslist. Daarenboven heeft het Parlement tot nu toe niet bepaald de nadruk gelegd op lagere energieprijzen.
Nog één punt en dan sluit ik af. Dit Parlement heeft lange tijd zonder resultaat gepraat over de CO2 -energiebelasting. Ik bewonder de moed van de collega's in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid om hierover iets te zeggen, maar de reductie brengt ook gebreken met zich mee, en daarom vind ik, evenals de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, ook dit deel onjuist.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, tot voor kort bestond het idee dat de maritieme industrie over haar hoogtepunt heen was, dat ze op haar retour was. Dat is onjuist, dames en heren, en wel omdat er geen verouderde industrieën bestaan, alleen maar verouderde technologieën. Het is een feit dat het aandeel van de Europese maritieme industrie - de scheepsbouw met name - op de wereldmarkt slechts 20 % bedraagt, maar dat percentage zou nog enorm kunnen toenemen. En als we het over de maritieme industrie hebben, dan hebben we het niet alleen over de scheepsbouw of scheepsreparatie. Hiertoe behoren eveneens de havendiensten, industrieën die afhankelijk zijn van de maritieme hulpbronnen, zoals de visserij en de teelt van vis, schelpdieren en algen, en in het bijzonder de industriële branche van de gas- en oliewinning op zee.
Daarom staat Europa heel wat te doen. Het spreekt echter vanzelf dat er grondige veranderingen moeten worden doorgevoerd, om te beginnen op het niveau van de beroepsopleidingen voor mensen die in deze sectoren werkzaam zijn, en verder door onze industrieën te moderniseren, waarbij ik het hier over de olietankers wil hebben. Op het ogenblik varen er 3.600 olietankers over de wereld rond, waarvan 10 % rechtstreeks naar de sloop kan omdat die niet aan de veiligheidsnormen voldoet. Het is in Europa dat zich de ernstigste olierampen hebben voorgedaan, ofschoon slechts 30 % van de olietankers onze havens aandoet. Verder moet 10 % van deze schepen worden vervangen omdat ze verouderd zijn. Wat wil zeggen dat er 700 nieuwe olietankers moeten worden gebouwd met dubbele romp en met electronische systemen voor de veiligheid op zee. De Europese Unie, onze industrieën, zouden een groot deel van deze 700 schepen voor hun rekening kunnen nemen. Ze zouden ook veel meer olieplatforms kunnen bouwen, en zich voorts kunnen specialiseren op een nieuw terrein, namelijk dat van de ontmanteling van olieplatforms. We hebben meer dan 40 verlaten olieplatforms die ontmanteld moeten worden, waarvoor een industriële capaciteit vereist is die wij misschien niet in huis hebben.
Kortom, zowel op het gebied van onderzoek als op het vlak van de energiesector staat ons veel te doen, reden waarom we de Commissie hebben verzocht, actie te ondernemen - en de heer Katiforis is zo goed geweest dit verzoek in zijn verslag op te nemen -. Onder andere, dat de Commissie erop toeziet dat de bestaande richtlijnen worden nageleefd, zodat de schepen die onze havens aandoen, veilig zijn. Verder zijn wij echter van mening dat de Commissie eerst met een aanbeveling en dan met een verordening zou moeten komen voor de vervanging van verouderde olietankers; en zoals ik al zei, dames en heren, zijn dat er 700. De nieuwe schepen dienen een dubbele romp te hebben, een dubbele machinekamer, een dubbel voortstuwingssysteem, gescheiden ballast en alle noodzakelijke electronische systemen. Verder achten wij het ook een vereiste dat de zeeterminals van de Europese Unie en van andere havens, die we daartoe kunnen verplichten, met de noodzakelijke installaties worden uitgerust voor het lozen van afvalstoffen, gebruikte olie, en ballastwater, en dat er over het algemeen meer aandacht wordt geschonken aan het milieu.

Pex
Mijnheer de Voorzitter, aanvullend op wat al gezegd is over de maritieme industrie zou ik willen onderstrepen dat het specifieke van de maritieme industrie de gelieerdheid is aan de internationale handelsactiviteiten van de Europese Unie. Het is daarom dat de Commissie externe economische betrekkingen al zoveel activiteiten heeft verricht met betrekking tot de maritieme industrie en de scheepsbouw in het bijzonder. Ik herinner aan het verslag dat de Commissie externe economische betrekkingen heeft opgesteld in 1995 en waarbij gesproken is over het OESO-akkoord inzake concurrentievoorwaarden in de scheepsbouw- en herstelsector.
90 % van de externe handel en 30 % van de interne handel gaat over zee en houdt tweeënhalf miljoen mensen aan het werk. De rol van het zeetransport zal toenemen, vooral onder invloed van het mediterrane partnerschap en de samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa zoals Polen en de Baltische Staten.
Het is jammer dat een groot deel van de activiteiten van de Commissie externe economische betrekkingen en ook een aantal aanbevelingen uit het verslag aan de aandacht van de EMAC-commissie zijn ontsnapt. Ik spreek daar mijn teleurstelling over uit. Het is, denk ik, van groot belang om te zien dat met name de scheepsbouw zich goed ontwikkelt daar waar men in staat is geweest zich aan te passen aan nieuwe technologieën. Waar gaat het slecht? Juist daar waar men te maken krijgt met slechte concurrentievoorwaarden en oneerlijke concurrentiesituaties. Het grootste gevaar dat de scheepsbouw bedreigt, is dat de Europese scheepsbouw teveel met zichzelf bezig is, teveel met elkaar stoeit en weinig samenwerkt om een positie te veroveren op de internationale markt. Het inwerkingtreden van het OESO-akkoord is van het grootste belang voor de Europese scheepsbouw. Wij moeten toch zeer teleurgesteld zijn over de houding van de Verenigde Staten die daarvan nu als enige nog niet haar goedkeuring daaraan heeft gegeven. Ik denk dat het van groot belang is dat wij binnen Europa eerlijke concurrentievoorwaarden nastreven en dat wij proberen te stimuleren dat dat ook internationaal gebeurt dankzij het OESO-akkoord.
Tenslotte is er gesproken over de noodzaak van het intensiveren van de activiteiten op het gebied van research and development . Ik zou daaraan willen toevoegen dat deze activiteit waar zoveel geld mee is gemoeid geen aanleiding mag geven tot nieuwe verschillen in voorwaarden voor het opereren van de Europese industrie.

Rapkay
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, met haar mededeling over een industrieel concurrentiebeleid voor de Europese Unie presenteerde de Commissie in 1994 een strategie voor een horizontale benadering van een modern industriebeleid. Het stimuleren van de immateriële investeringen, de ontwikkeling van de industriële samenwerking, de zorg voor eerlijke concurrentievoorwaarden en de modernisering van de overheid zijn ook nu weer actiegebieden die van strategisch belang zijn voor het concurrentievermogen van de industriële sectoren waarover vandaag wordt gediscussieerd.
Het Parlement heeft destijds in zijn resolutie bijzonder de nadruk gelegd op deze benadering, heeft echter ook de aandacht gevestigd op andere punten. Op twee daarvan ga ik nader in. Het eerste punt is dat het ideaal van de industriële ontwikkeling wordt gevormd door maatschappijgerichte en milieuvriendelijke producten en productinnovaties. Op de tweede plaats hebben wij erop gewezen dat er niet alleen bijzondere aandacht moet worden geschonken aan de bekende groeisectoren zoals communicatietechniek, biotechnologie, milieutechnologie, hoogwaardige technologieën in het algemeen, maar ook aan de stabilisering en de versterking van het concurrentievermogen van traditionele industriële sectoren. Daarmee bedoel ik niet oude industrieën, maar bestaande sectoren die door middel van modernisering concurrerend moeten blijven, concurrerentievermogen door middel van een hoge gebruikskwaliteit en een hoge milieukwaliteit van hun producten.
Het begrip 'verouderde industrieën' vind ik op zich al bedenkelijk. In Duitsland wordt juist met dit begrip een hele bedrijfstak in een slecht daglicht gesteld, en daarmee wordt niet alleen die bedrijfstak zelf stukgepraat, maar ook de gehele keten die zorgt voor de toegevoegde waarde, met inbegrip van haar moderne technologieën. Maar dat komt ervan als er geen sprake is van een modern industriebeleid maar van autoliberaal gebazel.
Wanneer wij praten over de chemische industrie en de auto-industrie, komt er niemand op het idee, te spreken van verouderde industrieën. Terecht, want met hun 3, 5 miljoen arbeidsplaatsen en het aandeel van de wereldmarkt dat zij nog in handen hebben, zijn dit de twee belangrijkste producerende industrieën, waaruit blijkt dat we hiermee te maken hebben met sleutelindustrieën voor de Europese economie.
Met betrekking tot de maritieme industrie heeft collega Katiforis erop gewezen dat ook deze vrij recent nog werd gezien als een verouderde industrie. Pas in de laatste jaren heeft het inzicht weer terrein gewonnen, dat om economische en strategische redenen de neergang niet alleen moet worden gestopt, maar dat de ontwikkeling moet worden omgezet in een opleving. Daarom wil ik slechts twee aspecten noemen die van strategische belang zijn voor de sectoren waarover wij vandaag debatteren.
In de eerste plaats de betekenis van investeringen in onderwijs, in scholing en permanente educatie, die echter niet alleen de technische kwalificaties moeten stimuleren. Van even groot belang is, dat de creativiteit wordt gestimuleerd en aan iedereen ter beschikking komt, die is betrokken bij het productieproces. Wat dat aangaat speelt de sociale dialoog een sleutelrol bij het versterken van het concurrentievermogen. In de tweede plaats is er de factor duurzaamheid in de ontwikkeling van hoogwaardige kwaliteitsproducten met schone technologie, dat wil zeggen geen herstel van het milieu achteraf, maar producten en procédés waarin reeds met milieubescherming is rekening gehouden. Alleen dan kan er terecht worden gesproken van 'een voorbeeld', zoals de Commissie dat meegeeft in de titel van haar mededeling over de chemische industrie.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, in het jaar 1996 nam het aantal nieuw geregistreerde auto's in de EU toe met 6, 5 %. Dit is echter een aanzienlijk lager aantal dan aan het eind van de jaren '80 en het begin van de jaren '90. Ik zie dit als een toenemend probleem, aangezien het bestaande autopark eenvoudigweg te oud wordt. Dit is een verkeerde ontwikkeling, vooral in verband met het feit dat iedere nieuwe auto op de Europese wegen zowel iets veiliger als iets milieuvriendelijker is dan de auto die aan de andere kant naar de schroothoop gaat. Als men dan ook nog weet dat elk jaar bijna 50.000 mensen op de Europese wegen omkomen, en dat het vervoer, vooral het vervoer met auto's verantwoordelijk is voor een groot deel van onze milieuproblemen, dan is het belangrijk om besluiten te nemen die bijdragen aan een goede ontwikkeling van de Europese auto-industrie.
Zowel het verslag-Donnelly als het eerdere debat over Renault geven ons, politici, aanleiding om er over na te denken op welke wijze wij eigenlijk moeten proberen de ontwikkelingen te beïnvloeden. Vanzelfsprekend staat het vast dat de gevolgen van een sluiting van de Renaultfabriek in Vilvoorde, in België bijzonder ernstig zullen zijn. Tegelijkertijd is er toch alle aanleiding er voor te waarschuwen dat inmenging van ons, politici, met de plaats waar een onderneming zijn werkzaamheden moet uitvoeren, wellicht tot gevolg zal hebben, dat de uitvoering noch in België, noch in Spanje, of ergens anders in de EU plaatsvindt, maar buiten de grenzen van de EU. Dan zijn wij op dit punt allemaal verliezers.
Volgens mij zou het daarentegen wenselijk zijn er voor te zorgen dat de Europese auto-industrie aan kop komt te liggen. Ik denk dat wij, politici, in dit verband meer mogelijkheden hebben om invloed uit te oefenen, aangezien onderdelen van de Europese auto-industrie op het ogenblik al aan kop liggen, bijvoorbeeld met betrekking tot veiligheidsverhogende maatregelen. Op verscheidene plaatsen is men ook al enorm ver gevorderd met het onderzoek om via bijvoorbeeld hybride of elektro-voertuigen alternatieven te vinden voor de huidige verbrandingsmotor. Dat is in mijn ogen één van de allergrootste uitdagingen op milieugebied. Dat zou wenselijk zijn.
Ik ben ervan overtuigd dat de Europese auto-industrie opgewassen is tegen de uitdaging om deze alternatieven te ontwikkelen, en dit concurrerend en commercieel haalbaar te doen. Het kan 10, 15 of 20 jaar nemen, maar de autoindustrie kan dit voor elkaar krijgen mits wij niet nog meer eisen aan haar stellen. Mijn vraag aan Commissaris Bangemann is of de Commissie bereid is, een duidelijk doel vast te stellen en er vervolgens consequent naar te streven om precies dit milieuvriendelijke doel te bereiken.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, dezer dagen wordt in de Franse kranten reclame gemaakt voor een bekende Europese autofabriek, waaruit duidelijk de negatieve kanten van de auto blijken en erop gewezen wordt dat auto's vervuilen, en gevaarlijk en duur zijn.
Toch blijven deze fabriek en alle andere Europese fabrieken auto's produceren; dagelijks proberen ze deze gebreken weg te poetsen en de auto veiliger, toegankelijker, goedkoper, milieuvriendelijker enz. te maken, omdat de auto ons dagelijks hulpmiddel bij ontspanning en vooral werk is.
De rapporteur, die ik bij dezen bedank, en de commissie economische zaken spreken in de onderhavige ontwerpresolutie de hoop uit dat deze pogingen ook werkelijk gedaan worden. Het is onze plicht de problemen van de auto van vandaag aan te pakken en op te lossen, om in de toekomst steeds betere auto's te krijgen. De economische, sociale en dus ook werkscheppende rol van het autosysteem in Europa wordt vandaag van A tot Z heroverwogen. De toenemende automatisering van de fabrieken en het verlies van arbeidsplaatsen brengen drastische veranderingen teweeg in een sector die rampzalige verkoopcijfers laat zien, maar die tot dusver toch bijna 2 miljoen directe arbeidsplaatsen heeft gegarandeerd, naast de banen in de toeleveringsindustrie.
We leggen dan ook twee eisen op tafel: ten eerste moeten de oude en vervuilende auto's die nu nog rondrijden mede dankzij fiscale maatregelen en bepaalde voordelen versneld worden vervangen - het gaat dan met name om vrachtwagens en bussen. Ik denk dan vooral aan Italië, waar de regering het recht van ondernemingen om betaalde BTW af te trekken ook op de aanschaf van een auto van toepassing zou kunnen verklaren. Dat zwakt de gevolgen van de BTW voor de algemene economische activiteiten van de onderneming af. Tegelijkertijd moet de interne markt versterkt worden en moeten er duidelijke voorwaarden aan de markt buiten Europa worden gesteld: we moeten met de Verenigde Staten en Japan in debat gaan over de veiligheid en efficiëntie van de auto, zoals in april 1996 in Washington is overeengekomen.
Ten tweede moet voor de ontwikkeling van de auto van de toekomst ook het takenpakket van de huidige Europese task force worden uitgebreid: uit haar coördinatietaken moet zij een strategische functie distilleren en voorstellen gaan doen, waarbij de middelen vooral worden ingezet om het milieu te beschermen en mensen op te leiden die in deze sector werken of uiteindelijk zullen kunnen werken.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in dit gecombineerd debat hebben we drie sectoren behandeld die van enorme betekenis zijn voor het productiesysteem van de Europese Unie: de chemische industrie, de auto-industrie en de maritieme industrie. Al deze industrieën hebben aanpassingsproblemen ten gevolge van de grote uitdaging die de Europese Unie zelf geaccepteerd heeft door in te stemmen met de resultaten van de Uruguay-Ronde van de GATT; als gevolg daarvan wordt de openstelling op handelsgebied wereldwijd geleidelijk aan steeds groter. Onze concurrenten zijn niet langer alleen de Verenigde Staten of Japan, zoals we gewend waren, maar ook de opkomende economieën, die lagere kosten kennen dan wij, nemen een steeds concurrerender positie in op de wereldmarkt.
Het zou uiterst negatief zijn indien wij als gevolg van de problemen die sommige bedrijven in deze sectoren ondervinden - en die tijdens de afgelopen week extra benadrukt zijn - een protectionistisch standpunt zouden innemen door te proberen onze markten af te schermen en de internationale concurrentie te ontlopen. Wat de Europese industrie volgens mij - onder leiding van de Commissie - behoort te doen, is, wat in de verschillende verslagen is voorgesteld, haar concurrentievermogen verbeteren en daarbij elke vorm van protectionisme zien te vermijden. We moeten nagaan, waar de belangrijkste knelpunten en perspectieven liggen, en de drie gebieden die in het Witboek van voormalig voorzitter Delors aan de orde kwamen, trachten te versterken, dat wil zeggen: onderzoek en ontwikkeling, de afzet op externe markten - dus onze internationale bekendheid - en onderwijs en opleiding.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft in november zijn goedkeuring gehecht aan mijn verslag inzake de verplaatsing van industriële activiteiten van de ene naar de andere regio zowel binnen de Europese Unie als wereldwijd. De kwestie Renault moet voor de Commissie nu aanleiding zijn om de maatregelen te nemen waartoe het Parlement in mijn verslag oproept. De Commissie is van plan te onderzoeken in welke mate ondernemingen worden verplaatst van regio's die geen steun ontvangen naar regio's die dat wel krijgen. Het Europees Parlement verzoekt de Commissie tevens een waarnemeningseenheid op te richten voor het verzamelen van informatie over verplaatsing van industriële activiteiten van de ene regio naar de andere. Ik zou willen vragen of de Commissie van plan is naar aanleiding van de kwestie Renault een dergelijke waarnemingseenheid op te richten, om te onderzoeken op welke gronden ondernemingen hun activiteiten verplaatsen.

De Voorzitter
Ik geef de laatste spreker, de heer Blokland, het woord tijdens twee en een halve minuut en deel u nu al vast mee dat het debat daarna wordt onderbroken en te 15.00 uur wordt hervat.

Blokland
, Mijnheer de Voorzitter, het valt me in het debat van deze morgen op dat de diversiteit in stellingnames niet zozeer samenhangt met de politieke achtergrond, als wel met de nationaliteit van de sprekers. De manier waarop de industriesector in een lidstaat wordt gewaardeerd is nogal verschillend. In België heeft zij een positief imago, in Nederland een meer negatief imago.
Er tekenen zich drie uitdagingen af voor de Europese industrie. De eerste is die van duurzaamheid. De grote vraag is hoe we het natuurlijk kapitaal in stand houden. De hulpbronnen van energie en schoon water vormen de grootste knelpunten.
Het streven naar duurzaamheid vraagt om een planningstermijn van circa vijftig jaar en die gaat voorbij de horizon van de individuele producent. Hier ligt dus een taak voor de overheid en voor wetenschappers om producenten en consumenten te overtuigen van de noodzaak tot verandering.
Opvallend is dat de chemische industrie niet overtuigd is van de effectiviteit van een CO2-taks. Zij pleit voor vrijwillige inspanningsverplichtingen. Dit standpunt is wel begrijpelijk, maar op de lange duur onhoudbaar. Een onderwerp waarbij ik de marktideologie niet toejuich, betreft de bio- en gentechnologie. Ik denk dat de publieke opinie terecht oog heeft voor de ethische problemen en gevaren die hiermee annex zijn.
De tweede uitdaging is die van onderzoek en ontwikkeling. De Europese industrie doet veel op dit terrein, maar niet genoeg in verhouding tot de concurrentie in de Verenigde Staten en Japan. De overheid kan innovatie niet eindeloos stimuleren door fiscale regelingen. Hier zit weinig rek in. Wat vooral zorgen baart is de verminderde belangstelling voor betastudies. Dit kan leiden tot een achteruitgang qua opleiding en kennis, terwijl we die juist nodig hebben om andere bedreigingen het hoofd te bieden.
Tenslotte wijs ik op het aspect van samenwerking. Het gaat hierbij niet alleen om industriële samenwerking. Ook de lidstaten moeten zich inspannen om de verschillende eisen voor producten en halffabrikaten te harmoniseren. De variatie in regelgeving hindert de handel. In de tweede plaats moeten we werken aan een zo spoedig mogelijke toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen. Terecht ziet de industrie daar het belang van in. Maar het is onthutsend dat de Intergouvernementele Conferentie zo introvert te werk gaat en een fundamentele herstructurering van de Europese instellingen voor zich uitschuift.

Tajani
Mevrouw de Voorzitter, er is vanochtend iets heel vervelends gebeurd: er was een verzoek om urgentverklaring betreffende de visserij in Italië ingediend - omschakeling van de Italiaanse vissers wat betreft bepaalde visserijactiviteiten -, maar het is niet mogelijk gebleken hoofdelijk te stemmen, terwijl wij daartoe wel een formeel verzoek hadden ingediend. De Fractie Unie voor Europa was voor goedkeuring van de urgentverklaring. Helaas zijn wij niet in de gelegenheid gesteld hoofdelijk te stemmen: ik heb tevergeefs om het woord verzocht, maar dat werd mij niet gegeven. Door deze vervelende gebeurtenissen hebben de Italiaanse vissers helaas geen kans gezien in deze Vergadering gehoord te worden. De werkgelegenheid, de vaartuigen, de vissers in Italië verkeren in een noodsituatie; de drijfnetvisserij moet worden omgeschakeld, maar helaas hebben we dit delicate onderwerp niet kunnen behandelen.
Nogmaals: wij waren voor de urgentverklaring, want dan hadden we een stokoud probleem uit de wereld kunnen helpen; dan hadden we de boodschap kunnen uitsturen die de Italiaanse vissers van dit Parlement verwachten. De Raad en de Commissie waren vóór, maar helaas heeft het Parlement besloten de urgentverklaring niet te aanvaarden, waardoor een hoofdelijke stemming niet tot de mogelijkheden behoorde.

De Voorzitter
Waarde collega, als u vanochtend onrechtvaardig behandeld bent, denk ik dat u nu de gelegenheid hebt gehad het woord te voeren, zelfs langer dan de minuut die u was toegestaan.

Baldarelli
Mevrouw de Voorzitter, ik wil geen debat in gang zetten, maar alleen zeggen dat het Parlement dit besluit heeft genomen omdat een serieus Parlement tijd nodig heeft om te kunnen werken. Wij zullen die verordening in april aannemen, zoals we ons in de commissie hebben voorgenomen.

Stemming
Van Lancker
Voorzitter, ik zou de collega's die het vertrouwen aan dit verslag gegeven hebben willen danken. Ik zou tegelijkertijd ook mijn verwondering willen uitdrukken ten aanzien van de houding van de EVPfractie met wie lang en zeer geduldig onderhandeld is om zoveel mogelijk tot een akkoord te komen. Ondanks alle inspanningen wordt er nu toch tegen dit verslag gestemd. Ik moet zeggen, dit gaat mijn petje te boven.

Chanterie
Mevrouw de Voorzitter, het is juist wat mevrouw Van Lancker zegt. Er zijn verschillende besprekingen geweest om te proberen tot een gemeenschappelijk inzicht te komen tussen de beide fracties. Er zijn een aantal compromisamendementen geweest, maar er waren ook een aantal punten waar het niet mogelijk is geweest om tot een compromisamendement te komen, meer bepaald in verband met het asielbeleid en de migrantenpolitiek en daarom, omdat onze visie daarin niet is gevolgd geweest door de socialistische fractie, zijn wij verplicht geweest om tegen te stemmen. Maar het is juist wat mevrouw Van Lancker zegt, er zijn vele onderhandelingen geweest.
Verslag (A4-0045/97) van de heer Wim van Velzen, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het Groenboek "Leven en werken in de informatiemaatschappij: de mens voorop" (COM(96)0389 - C40522/96)
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Bernardini
Onze Vergadering spreekt zich vandaag uit over een technische aanpassing van een juridisch instrument, dat ten doel heeft het lawaai van vliegtuigen te verminderen. Op grond van deze richtlijn gelden er voor vliegtuigen uit ontwikkelingslanden afwijkende gunstige regels in verband met de landingsrechten.
Onze parlementaire commissie vraagt door middel van het verslag van mijn collega Van der Waal aan de Europese Commissie om het begrip "ontwikkelingsland" te definiëren. Het gaat er niet om een land zoals Saoedi-Arabië op het beklaagdenbankje te zetten omwille van de vrijstellingen die verleend zijn voor bepaalde vliegtuigen uit dit land. Er moet echter worden vastgesteld dat het om privé-vliegtuigen gaat en als hiervoor op buitensporige wijze vrijstellingen worden verleend, dan gaat dit ten koste van de vrijstellingen die verleend zouden kunnen worden aan de nationale luchtvaartmaatschappijen van ontwikkelingslanden, aangezien de tekst slechts een beperkt aantal vrijstellingen voor al deze landen samen voorziet.
Voor de omwonenden van een luchthaven vormt geluidsoverlast een cruciaal probleem waarvoor een oplossing moet worden gevonden die voor alle betrokken partijen aanvaardbaar is.
Ik hoop ten zeerste dat de Commissie ons standpunt in aanmerking neemt.

Lindqvist
Ik heb vóór het verslag gestemd. Bepaalde ontwikkelingslanden hebben niet de mogelijheid om te voldoen aan de eisen van een laag geluidsniveau en dan zijn er vrijstellingen nodig. Het is echter onjuist dat er steeds meer vrijstellingen komen. Het is onaanvaardbaar dat particuliere vliegtuigmaatschappijen in "rijke" ontwikkelingslanden, als Saoedi-Arabië en Libanon zo veel vrijstellingen toegekend hebben gekregen, terwijl "arme" ontwikkelingslanden als Oeganda en Zimbabwe slechts een paar vrijstellingen toegekend hebben gekregen.

Van Dijk
Het verslag is voor de groenen in het Europees Parlement acceptabel, omdat het de mogelijkheid geeft aan de lidstaten, verdergaande maatregelen tegen geluidshinder door deze vliegtuigen in te leiden. Bovendien schrapt het amendement 9 de exemptie voor Saudi-Arabië, wat helemaal geen arm ontwikkelingsland is en waar het zelfs om private vliegtuigen gaat.
Nochtans kunnen deze enkele technische maatregelen slechts een onderdeel zijn van meerdere middelen, die nodig zijn om deze toenemende geluidsplaag te beperken. In het kader van het Groenboek van de Commissie over het geluid en van de mededeling van de Commissie over een strategie tegen geluidshinder zullen verdergaande Europese beperkingsmaatregelen, zoals doelmatige beperkingen over nacht op alle Europese luchthavens, aan bod moeten komen.
Dit zal moeten verhinderen, dat bijvoorbeeld bij de harde concurrentie tussen de Euregio-buurtluchthavens Bierset, Beek, Köln-Bonn een transfer plaatsvindt ten gunste van diegenen, die de minst strikte regels toepassen (hier ten nadele van Köln-Bonn en ten voordele van Bierset).
Verslag-Caccavale (A4-0010/97)
Lindqvist
Het is belangrijk dat de consumentenbelangen op het gebied van consumentenkrediet beschermd en versterkt worden. Het verslag gaat echter met de harmonisatie te ver in de richting van een soort gemeenschappelijk Europees civiel recht, en dit kan ik niet steunen. De harmonisatie van hypothecaire leningen kan evenmin gesteund worden, zoals ook de commissie benadrukt, aangezien er grote verschillen tussen de lidstaten zijn in de mate waarin deze leningen zekerheid verschaffen.
Verslag-Van Lancker (A4-0014/97)
Berthu
Mevrouw de Voorzitter, het verslag-Van Lancker gaat uit van een opvatting die Europa in de afgelopen jaren veel schade heeft berokkend. De kwesties inzake veiligheid of immigratiebeperking hebben blijkbaar geen voorrang en alleen de spoedige afschaffing van de controles aan de grenzen lijkt belangrijk te zijn voor de fusie van de naties.
Wij zijn van mening dat deze ideologie de burgers verplettert. In de voorgelegde tekst wordt bijvoorbeeld betreurd dat de Schengen-akkoorden, en ik citeer: " een te grote nadruk leggen op migratiebeperking en ordehandhaving" . De individuen met een gezond verstand maken zich vandaag de dag echter eerder bezorgd over het omgekeerde. Bovendien roept het verslag zoals gewoonlijk op tot de afschaffing van alle controles aan de interne grenzen, met inbegrip voor de vreemdelingen die uit derde landen komen. Bovendien steunt het verslag een nieuwe gril, namelijk de vermeende noodzakelijkheid voor personen aan wie aan de buitengrenzen de toegang is geweigerd, om hiertegen beroep te kunnen aantekenen. Alsof, buiten het bijzondere geval van het asielrecht, er een algemeen recht voor vreemdelingen zou bestaan om toegang te hebben tot het grondgebied van de landen van de Unie.
Dit standpunt zegt veel over de stilzwijgende bedoelingen en de intenties van het Europees Parlement dat bovendien, laten wij dat niet uit het oog verliezen, nieuwe bevoegdheden opeist inzake immigratie.
In deze context is het geen verrassing om vast te stellen dat de meerderheid van deze Vergadering de compenserende maatregelen die door de Schengen-overeenkomsten zijn voorzien, zou willen verlichten. Mijn fractie zou deze daarentegen willen versterken. Ik heb gisteren in het debat al gezegd dat het systeem van de toegangsverklaringen die de onderdanen van derde landen moeten indienen, absoluut niet werkt.
Ik wil hier nog een ander voorbeeld aan toevoegen dat op recente ervaringen in Frankrijk stoelt. Onze Nationale Vergadering heeft onlangs in tweede lezing een wetsontwerp over de immigratie goedgekeurd dat stelt dat de vreemdeling die het Franse grondgebied verlaat, zijn verblijfskaart aan de politiediensten moet overhandigen. Maar hoe gaat dit in zijn werk als hij Frankrijk verlaat via een intracommunautaire grens, waar deze controles in principe niet meer zouden moeten worden toegepast?
De voorzitter van onze wetgevende commissie heeft besloten dat de onderhandelingen met onze Schengen-partners opnieuw moeten worden aangegaan. Dat is een nieuw punt dat aan de lijst van de aanvullende maatregelen moet worden toegevoegd. Het zou nuttiger zijn om een dergelijk concreet probleem op te lossen dan om luchtkastelen te bouwen over de afschaffing van de grenzen.

Elliott
Voorzitter, ik wil graag op persoonlijke titel en namens de Britse socialistische leden hier een stemverklaring afleggen. Wij hebben uiteindelijk voor dit verslag gestemd, omdat wij van mening zijn dat daarin veel goede dingen staan die gezegd moeten worden en de steun van dit Parlement verdienen.
Toch wil ik hier duidelijk stellen dat wij grote bezwaren hebben tegen bepaalde delen van het verslag. Het gaat hier dan met name om het achterste gedeelte, vanaf paragraaf 47. Wij kunnen geen steun geven -en hebben die dan ook onthouden- aan paragrafen die een einde willen maken aan de eenparigheidsregel voor Raadsbesluiten op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Wij kunnen geen steun geven aan paragrafen waarin wordt opgeroepen om de gerechtelijke controle op het vrije verkeer volledig in handen van het Hof van Justitie te leggen, of waarin wordt gepleit voor een communautarisering van aangelegenheden in de derde pijler. Dit zijn zaken waarover wij en onze partij in eigen land een duidelijke mening hebben en wij kunnen op deze punten niet meegaan. Toch hebben wij wel voor het verslag als geheel gestemd, omdat daarin veel dingen staan die naar ons oordeel moeten worden gezegd, en de goede punten in het verslag wegen zwaarder dan onze bezwaren. Dat wilde ik nog opmerken.

Nassauer
Mevrouw de Voorzitter, de fractie van de Europese Volkspartij heeft gestemd tegen het verslag van mevrouw Van Lancker, omdat wij een principieel positieve instelling hebben met betrekking tot het proces van Schengen, omdat wij zien dat Schengen heeft geleid tot meer mobiliteit in Europa en daarmee ook veel burgers de kans biedt om positieve Europese ontwikkelingen persoonlijk te ervaren. Bovendien moeten wij benadrukken dat het wegvallen van de binnengrenzen moet zijn gekoppeld aan de extra bewaking van de buitengrenzen. Het proces van Schengen houdt in dat door het wegvallen van de controles aan de binnengrenzen een grotere zorgvuldigheid bij de bewaking van de buitengrenzen is vereist.
Wij moeten ons er ook met nadruk tegen verzetten dat het rapport over de werking van Schengen wordt aangevoerd als excuus om in te grijpen in het asielbeleid van individuele lidstaten. In Europa is er intussen een reeks wijzigingen in het asielrecht tot stand gekomen die vooral zijn bedoeld om het misbruik van het asielrecht tegen te gaan, en het mag niet zo zijn dat deze noodzakelijke pogingen om zeep worden geholpen via de omweg van een rapport over de werking van Schengen. Om al deze redenen hebben wij ons - omdat wij een positieve instelling hebben ten opzichte van Schengen - genoodzaakt gezien om te stemmen tegen dit verslag, dat deze overwegingen niet bevat.

Chanterie
Mevrouw de Voorzitter, ik zou even willen aanknopen bij de positie van de rapporteur die erop heeft gewezen dat er onderhandelingen zijn gevoerd tussen de socialistische fractie en de EVP-fractie. Deze onderhandelingen zijn succesvol geweest op een aantal punten en hebben het verslag wel verbeterd maar anderzijds zijn een aantal essentiële elementen inderdaad onvoldoende uit de verf gekomen en hebben we uiteindelijk moeten tegenstemmen. Ik geloof dat legale en illegale immigratie een zeer belangrijk punt is. Het is een van de grote maatschappelijke problemen waarmee we geconfronteerd worden in onze landen. Er is een zeer sterke druk en er bestaat een georganiseerd fenomeen van georganiseerde illegale immigratie. Het is niet toevallig dat er in bepaalde periodes honderden, duizenden mensen uit Ghana zich aanbieden. Niet zozeer omdat de toestand in Ghana plots verergert, maar omdat er een type mensenhandel krachtig op gang is gekomen. Het is onmogelijk dat de Europese Unie of het Schengengebied in dit geval, hier zomaar voor open staat. Met andere woorden, ik ben het eens met wat collega Nassauer zegt, het is niet omdat we de binnengrenzen afsluiten dat de buitengrenzen totaal onverzekerd zouden moeten blijven.

Ahlqvist, Theorin en Wibe
Wij kunnen niet voor dit verslag stemmen. Wij staan op een aantal punten gereserveerd tegenover de wijze waarop aan de Schengensamenwerking vorm gegeven moet worden. Er is kritiek geuit op het feit dat Zweden als lid van Schengen ertoe gedwongen zal zijn om de lijst van landen, waarvan de burgers een visum nodig hebben voor een bezoek aan Zweden, uit moet breiden. Ook is gewezen op de ongerustheid dat dit een oneigenlijke manier is om te komen tot een restrictiever vluchtelingenbeleid voor ons land.
Er bestaan ook onduidelijkheden over de vraag in hoeverre Zweden, als lid van Schengen, zelf de mate van controle bij de "binnengrenzen" kan bepalen. Ook op dit punt is er tijdens het Zweedse debat bezorgdheid geuit. O.a. is er op gewezen dat Zweden ernstige problemen kan krijgen met een toekomstige harmonisatie van het drugsbeleid van de Schengenlanden. Op het ogenblik weten wij evenmin wat de gevolgen van de afschaffing van de grenscontroles tussen de Schengenlanden zullen zijn voor het drugstoerisme van de jonge generatie.
De Schengensamenwerking is een internationale samenwerking. Dat vinden wij uitstekend. Maar dat houdt ook in dat het ieder land vrij staat om wel of niet deel te nemen aan elk van de afzonderlijke internationale samenwerkingsvormen.
Zeker zullen wij ons open stellen voor het vrij verkeer van personen in Europa. Maar voor ons gaat het er meer om personen de mogelijkheid te bieden om zonder visumplicht vrij te reizen en om waar dan ook in Europa te werken. Wij vinden dat grenscontroles om het vrije verkeer van verdovende middelen, wapensmokkel, criminaliteit, enz. te verhinderen, niet indruist tegen het beginsel van vrij verkeer van personen. Het is geen belemmering van het vrij verkeer om bij een landsgrens zijn paspoort te moeten tonen.

Andersson, Lööw en Waidelich
In de paragrafen 31 en 32 van het verslag wordt betreurd dat Frankrijk grenscontroles heeft bij de grens van België en Luxemburg en dat deze vooral als pressiemiddel op Nederland worden gebruikt om dit land tot een restrictiever drugsbeleid te dwingen. Wij kunnen het met deze formulering niet eens zijn. Wij vinden ten eerste dat de afzonderlijke landen het recht moeten hebben om door te gaan met grenscontroles als zij die noodzakelijk achten bijvoorbeeld ter voorkoming van drugsinvoer. Ten tweede vinden wij dat Frankrijk volkomen gelijk heeft om pressie uit te oefenen om het onverantwoorde drugsbeleid van Nederland te veranderen.

Amadeo
"Ja" tegen Schengen, " nee" tegen een Europa dat de vorm van een fort heeft: dat is de rode draad van het verslag dat wij hier vandaag besproken hebben.
Het is niet deze aanname waarover wij verbijsterd zijn, maar het feit dat Schengen een remmende uitwerking kan hebben op het vrije verkeer en op de veiligheid, doordat het als voorwendsel wordt aangegrepen om de grenzen hermetisch te sluiten en tegelijkertijd nieuwe administratieve controles in te voeren die een aanslag kunnen betekenen allereerst op de individuele vrijheden en de rechten van de communautaire burgers, en daarna op burgers uit derde landen, die legaal in de Gemeenschap verblijven.
Het recht op vrij verkeer en veiligheid moet onder democratische controle worden uitgeoefend, dus onder toeziend oog van de nationale parlementen, opdat de aanpassing van het nationaal recht aan de Akkoorden van Schengen plaatsvindt met inachtneming van de internationale juridische instrumenten die van toepassing zijn op asiel en bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de individu en bescherming van de mensenrechten.
De beperkte duur van de conventie, het gebrek aan transparantie, het gebrek aan parlementaire controle en de vertraging bij de vervanging door een communautaire wet bewijzen echter wel dat de verschillende lidstaten niet echt bereid zijn de controles aan hun binnengrenzen af te schaffen.
Het enige dat we volgens ons nog kunnen doen is de bestaande instrumenten optimaal benutten. Het informatiesysteem dat zo onder vuur ligt omdat het op dit moment gebruikt wordt als infobank voor ongewenste vreemdelingen, is volgens ons noodzakelijk om reële gevaren te bezweren en bepaald crimineel gedrag te voorkomen, en als zodanig beantwoordt het aan technische veiligheidsvereisten.
Wel zijn we het met collega Van Lancker eens dat het Europees Parlement op de hoogte moet worden gehouden van de voorgenomen maatregelen en besluiten inzake alles wat met de derde pijler - justitie en binnenlandse zaken - te maken heeft, om deze sector zodoende eindelijk te communautariseren.
Voor de beraadslagingen over de conventie inzake het vrije verkeer van personen, inzake de beleidsvormen op het gebied van het asielrecht, de buitengrenzen, de justitiële samenwerking en de strijd tegen de drugshandel, inzake de internationale fraude en de georganiseerde misdaad, moet er een discussie worden geopend die uiteindelijk tot afschaffing van de unanimiteitsregel in de Raad kan leiden.
Antilla, Lindqvist, Ryynänen, Virrankoski en Väyrynen (ELDR), Seppänen, Sjöstedt en Svensson (GUE/NGL), Gahrton, Holm en Schörling (V), Bonde, Lis Jensen en Sandbæk (I-EDN), schriftelijk. (SV) Wij zijn het volkomen eens met de kritiek van mevrouw Van Lancker op het Akkoord van Schengen inzake de vrees voor een "fortress Europe" , de procedure voor de behandeling van asielzoekers en het feit dat het SIS hoofdzakelijk wordt gebruikt als databank voor "ongewenste vreemdelingen" enz. De lijst met kritiek op Schengen kunnen wij nog flink aanvullen.
Wij zijn het daarentegen niet eens met de conclusies van mevrouw Van Lancker inzake de juridische integratie van het Akkoord van Schengen in het Europese Verdrag. Daarom stemmen wij tegen het verslag.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de Schengen-overeenkomsten waren aanvankelijk bedoeld om het vrije verkeer van Europese burgers en buitenlands ingezetenen te waarborgen door het afschaffen van de binnengrenzen ten gunste van een versterkte politiële en juridische samenwerking aan de buitengrenzen van de Unie.
Vandaag de dag is de filosofie van de Schengen-overeenkomst aanzienlijk gewijzigd ten gunste van het "Fort Europa" . De toepassing, controle en het beheer ervan zijn tot op heden onduidelijk en betreffen voornamelijk de openbare veiligheid want van de oorspronkelijke doelstellingen is aanzienlijk afgeweken. Waar is dan ook de Europese bezieling?
De Schengen-ruimte zelf is tegennatuurlijk. Frankrijk is bovendien nog altijd niet bereid om zijn controles aan de grenzen met België en Luxemburg af te schaffen. Dat is ongunstig voor het imago en bovendien zeer ondoeltreffend.
De situatie is ernstig genoeg om aan de kaak gesteld te worden. Vanzelfsprekend draait het om de noodzaak de Unie te beschermen tegen illegale immigratie, maar moet men een beroep doen op de ongecontroleerde praktijk van allerhande politiebestanden en de administratieve rompslomp nog verergeren hetgeen per slot van rekening een risico vormt voor de rechten van de mens? Mijn antwoord is NEEN.
Zoals de rapporteur onderstreept, moet de Unie de noodzakelijke middelen krijgen. Om de illegale immigratie doeltreffend te kunnen bestrijden, moeten de beleidslijnen inzake het asielrecht, de buitengrenzen en de strijd tegen de criminaliteit worden gecommunautariseerd.
Als de derde pijler echt wordt erkend, zullen wij de migratiestromen doeltreffend kunnen beheersen en ook doeltreffend tegen iedere vorm van criminaliteit kunnen strijden.
Laten wij hopen dat de intergouvernementele conferentie een succes wordt en dat de regeringen onze aanbevelingen en onze verwachtingen in aanmerking zullen nemen!
Men kan het dromen, men kan het hopen... maar de tot op heden gekende informatie over de stand van de lopende onderhandelingen zet ons niet aan tot optimisme.

Fayot
Ik ben altijd enigszins verbaasd over de wijze waarop het Europees Parlement de Schengen-overeenkomsten behandelt en over het diepe wantrouwen van dit Parlement ten opzichte van het reeds verrichte werk voor de fundamentele vrijheid van de burgers, namelijk de vrijheid van verkeer van de burgers.
In de intergouvernementele logica van Schengen is het wellicht van essentieel belang dat de parlementaire en juridische controle ook reëel is.
Op een vlak waarop de fundamentele vrijheden in het geding zijn, moet men deze beschermen tegen de administratieve en politiële willekeurigheid, of het nu om Europese burgers of om burgers uit derde landen gaat.
Ik ben het er dan ook fundamenteel mee eens als er in dit verslag wordt geëist "dat de afschaffing van de controle aan de binnengrenzen niet gepaard gaat met de invoering van nieuwe administratieve controles die een inbreuk betekenen voor de rechten van de mens" .
Er is echter een reëel probleem: namelijk de ontwikkeling van de internationale criminaliteit, het gevoel van onveiligheid dat de bevolking alom heeft; de onmogelijkheid voor de nationale overheden om alleen te strijden tegen de criminele aberraties op Europees vlak; de noodzaak om in het belang van Europa hier en nu te handelen.
Vanzelfsprekend kunnen wij lang twisten over de bevoegdheden van de nationale parlementen, over de institutionalisering van de COSAC, over de voorstellen aan de intergouvernementele conferentie betreffende de derde pijler. Voor de burgers is het van essentieel belang dat er rechtstreeks op dat gebied wordt opgetreden, dat er resultaten worden verkregen in het belang van de interne veiligheid.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten stemmen tegen het verslag-Van Lancker, omdat het vele punten bevat die strijdig zijn met het Deense voorbehoud betreffende samenwerking inzake justitie en binnenlandse zaken.
In het verslag wordt bezorgdheid geuit over het gebrek aan democratische controle op de Schengen-samenwerking, waarbij zowel het Europees Parlement als het Hof onvoldoende betrokken worden. Dit standpunt is misschien te rechtvaardigen, maar zolang de Schengen-samenwerking een zaak is tussen de lidstaten, moet de democratische controle door de nationale parlementen worden uitgeoefend.
Een structurele wijziging van de Schengen-samenwerking kan alleen gebeuren in het kader van de Intergouvernementele Conferentie. In het verslag wordt de wens geuit om de Schengen-samenwerking in de gewone communautaire wetgeving op te nemen. De Deense sociaal-democraten staan hier sceptisch tegenover, omdat wij naast de overeenkomst van Schengen ook de Noordse pasunie wensen te behouden.

Le Gallou
De rapporteur is bang, bang voor het Fort Europa. Volgens haar moet de Schengenovereenkomst niet als voorwendsel dienen voor de hermetische sluiting van de buitengrenzen. Zodra de controles aan de binnengrenzen aan de kaak zijn gesteld en Frankrijk is veroordeeld, het politiesysteem van "ongewenste" vreemdelingen met de vinger is nagewezen en het asielbeleid is omgevormd volgens de ultraliberale en dus laxistische beginselen, dan blijft er een Europa over als een zeef en dat Europa wordt opgehemeld.
De doelstelling van het verslag is de communautarisering van de verworvenheden van Schengen. Welke zijn deze verworvenheden? De enorme toename van de immigratie en de grotere smokkel zoals bijvoorbeeld van drugs. Voor ons gaat het erom deze akkoorden aan de kaak te stellen en niet om ze te rechtvaardigen.
Tot slot moeten wij ten opzichte van de stijgende onveiligheid en de toename van de criminaliteit overal in Europa bevestigen dat iedere natie de controle moet behouden over zijn migratiestromen en de controle over zijn grondgebied, op gevaar af zijn soevereiniteit en zijn identiteit te zien verdwijnen.
Om die reden zijn het Franse Front National en het Vlaams Blok tegen het Europa dat als een zeef fungeert en tegen het verslag-Van Lancker dat dit Europa tot stand wil laten komen.

Palacio Vallelersundi
Namens de Spaanse delegatie van de Partido Popular in de Fractie van de Europese Volkspartij, en namens mezelf persoonlijk, zou ik de volgende aspecten willen signaleren met betrekking tot het verslag-Van Lancker.
Uit de opstelling van de Fractie van de Europese Volkspartij zoals ook uit de verklaringen van haar leden in het openbaar, zowel van degenen die bestuurlijke functies vervullen in de lidstaten als vooral ook degenen die deel uitmaken van de fractie in deze Vergadering, is over het algemeen duidelijk gebleken dat wij een gunstig standpunt innemen betreffende de ontwikkeling van het vrij verkeer op grond van het Verdrag van Schengen, en meer in het bijzonder voor wat betreft de noodzaak om Schengen op te nemen in het institutionele kader van het Verdrag betreffende de Europese Unie en in het communautaire kader van de interne markt, ten einde de vierde vrijheid - inzake het vrije personenverkeer -, zoals vastgelegd in artikel 7 A, te verwezenlijken.
Verder is het bekend - en daarom behoeft dit geen extra commentaar - dat de Fractie van de Europese Volkspartij als geheel, en met name de huidige Spaanse regering zoals die hierin vertegenwoordigd is, de afgevaardigden namens wie ik spreek, dat wij steeds gewezen hebben op de noodzaak van een gemeenschappelijke benadering, vanuit de communautaire instellingen, van de grote transnationale problemen waarmee de Europese Unie te kampen heeft ten aanzien van de derde pijler, om die tot een oplossing te brengen; in het bijzonder zijn wij voorstander van het scheppen van een gemeenschappelijke vrije en veilige ruimte.
Waar we echter tegen zijn, is van het eenzijdige, partijdige en uiteindelijk zowel in methodologisch als in juridisch opzicht onjuiste gebruik van zo'n resolutie als gevolg van de eindstemming. Dat is namelijk niet de plaats om het asielbeleid te bespreken, en nog minder om verzoeken te doen die zoveel voeten in de aarde hebben en die zo misplaatst zijn als deze resolutie; om een voorbeeld te noemen: het automatische effect van de opschorting van mogelijkheden tot beroep in alle asielprocedures.
Wij zijn er dus zonder meer voorstander van dat de beginselen waarop Schengen gebaseerd zijn, namelijk de opheffing van de binnengrenzen en vervanging van de grenscontrole door versterking van de buitengrenzen van de Europese Unie, tot ontwikkeling worden gebracht. Het feit dat wij tegen dit verslag stemmen, moet in dat licht gezien worden.

Schaffner
Ik wil tot uitdrukking brengen dat ik tegen bepaalde punten van het verslag van mevrouw Van Lancker ben gekant, zowel als Frans Europees afgevaardigde, maar ook namens Jacques Donnay, Europees afgevaardigde en voorzitter van de departementsraad van het departement Nord.
Ik ben het absoluut niet eens met het punt van de drugsproblematiek. Wij moeten hierbij stilstaan omdat het departement Nord helaas zeer sterk met dit probleem wordt geconfronteerd.
Laat mij enkele cijfers noemen: in vier jaar tijd is het aantal behandelde drugsverslaafden in de regio Nord-Pas-de-Calais meer dan verdubbeld. In deze regio is het aantal aanhoudingen in verband met smokkel of gebruik van drugs het hoogste van ons land.
Dit is wellicht te wijten aan een economische, maar ook aan een geografische kwetsbaarheid. Wij bevinden ons dichtbij landen die op dat vlak niet hetzelfde beleid voeren als wij. Hierdoor ontstaat er een illegale handel die zich ver over de grenzen van de stedelijke centra, ja over het gehele grondgebied, uitbreidt.
In deze context kunnen wij slechts wensen dat er, ook al is het tijdelijk, er toch een soort van controle aan onze grenzen blijft bestaan. Om die reden betwist ik in het verslag van mevrouw Van Lancker de vermeldingen en zinspelingen die betrekking hebben op de in Frankrijk uitgeoefende controle op verdovende middelen, met name in de niet-geamendeerde paragrafen 5, 31 en 32.
Deze grenscontrole moet vanzelfsprekend slechts een aanvulling zijn van het beleid dat wij op dat terrein voeren: het departement Nord heeft talrijke initiatieven ontwikkeld waarvan wij allen weten hoe doeltreffend ze zijn.
En op al deze domeinen ben ik overigens een actieve voorstander van een grotere samenwerking met Nederland en België, zodat er middelen kunnen worden gevonden om de schade te verminderen die verdovende middelen veroorzaken. Op het vlak van preventie, zowel inzake hulpverlening als inzake onderzoek, moeten wij onze krachten verenigen om doeltreffender te kunnen optreden. Volgens mij delen wij allen deze bezorgdheid.
In die zin zijn dan ook de eerste Frans-Nederlandse ontmoetingen inzake drugsverslaving georganiseerd die momenteel in Lille plaatsvinden en waaraan onze Belgische buren eveneens deelnemen.
Verslag-Wim van Velzen (A4-0045/97)
Fayot
Ik wil drie aspecten uit het uitstekende verslag van mijn collega van Velzen bijzonder benadrukken.
In de eerste plaats het belang van de universele dienstverlening, in het kader van de liberalisering van de telecommunicatie, in het bijzonder voor bepaalde perifere regio's, maar ook voor bepaalde groepen binnen de bevolking. Ook al is de informatiemaatschappij beperkt tot bepaalde stedelijke centra en bepaalde sociaal-economische kringen, dan zal zij toch een duale maatschappij met zich meebrengen, die in feite ongelijk en onrechtvaardig is op het vlak van de toegang voor iedereen tot de meest geavanceerde kennis.
Ten tweede is het van belang om een recht van de media te bepalen zodat, door middel van een beperking van de concentratie, het pluralisme van meningen en de meningsvrijheid van iedereen kan worden behouden en aangemoedigd.
Ten derde is het van belang om de consument te beschermen. Momenteel is de markt van informaticaproducten chaotisch. De gewone consument - en ik heb het niet over de specialist - kan zich enkel uitrusten door middel van tal van uitgaven die soms overbodig zijn. Het is dan ook van belang de Europese consumenten een soort van objectief agentschap te bieden dat hen kan beschermen tegenover de uit Japan en de Verenigde Staten geïmporteerde dominerende standpunten.
Deze overweging - het Groenboek, het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken - moet spoedig leiden tot concrete besluiten om de informatiemaatschappij dynamisch te maken.

Gahrton, Holm en Schörling
Wij hebben vóór het verslag gestemd. Minder hiërarchische, gedecentraliseerde en op netwerken gerichte ondernemingsorganisatie is een goede zaak. Dat geldt ook voor de voorstellen voor arbeidstijdverkorting, telewerken en de aandacht voor kleine ondernemingen, en voor voorstellen om de hele bevolking en alle regio's de zelfde mogelijkheden te geven aan de informatiemaatschappij deel te nemen. De besluitvorming hierover en de invoering hiervan dient voornamelijk door de sociale partners en de afzonderlijke lidstaten te geschieden. Er is volgens ons geen reden om dit op EU-niveau wettelijk te regelen.
Wij zijn eveneens tegen een gemeenschappelijk belastingbeleid in de Unie.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten stemmen vandaag voor het verslag-van Velzen over het Groenboek van de Commissie inzake leven en werken in de informatiemaatschappij. De Commissie krijgt voornamelijk kritiek op haar Groenboek omdat ze in haar analyse van de informatiemaatschappij in de eerste plaats belang hecht aan de arbeid en de werkgelegenheid alsook aan het concurrentievermogen van de economie. In het verslag wordt meer aandacht gevraagd voor de manier waarop men de informatiemaatschappij het best kan inrichten in het belang van het individu, zodat iedereen gelijke toegang krijgt tot de informatiemaatschappij. Het verslag opent een ruim debat over bijscholing, telewerk en parttimewerk, die in de toekomst een grotere rol zullen spelen.
De Deense sociaal-democraten staan positief tegenover een ruim debat over de gevolgen van de informatiemaatschappij voor het individu en vinden dat de heer van Velzen een boeiend debat heeft geopend. Het verslag bevat echter bepaalde aspecten die de Deense sociaal-democraten sceptisch stemmen. Wij vinden het niet nodig dat er op Europees niveau wetgevende initiatieven worden genomen op gebied van arbeidsmarktbeleid naar aanleiding van de ontwikkeling van de informatiemaatschappij.

Lindqvist
Ik heb vóór het verslag gestemd. Een minder hiërarchische, gedecentraliseerde en op netwerken gerichte ondernemingsorganisatie is een goede zaak. Dat geldt ook voor de voorstellen inzake arbeidstijdverkorting, telewerken en aandacht voor kleine ondernemingen, en voor de voorstellen om de hele bevolking en alle regio's de zelfde mogelijkheden te geven aan de informatiemaatschappij deel te nemen. De besluitvorming hierover en de invoering hiervan dient voornamelijk door de sociale partners en de afzonderlijke lidstaten te geschieden. Er is volgens mij geen reden om dit op EU-niveau wettelijk te regelen.

Theonas
De toepassingen van technologische innovaties, vooral die welke een grote invloed hebben op het maatschappelijk gebeuren, moeten rekening houden met de mens en zijn noden. Ze mogen de waarde van het menselijk bestaan in geen geval aantasten en de mens geenszins aan de technologie en de ongecontroleerde wetten van de kapitalistische markt ondergeschikt maken.
Het groenboek van de Commissie over "leven en werken in de informatiemaatschappij" heeft - naar zowel de letter als de geest - te weinig aandacht voor de menselijke factor en geeft geen voorrang aan de eerbiediging van de rechten van de werkenden. Het groenboek is een poging de mens om te vormen tot een goedkoop en soepel instrument ten dienste van de markt.
De voorstellen en maatregelen in het groenboek betreffen vooral de kosten en het concurrentievermogen van de markt en komen neer op de verdere afbraak van de rechten en verworvenheden van de werknemers en op de verminking en ontreddering van het begrip arbeid.
De deregulering van de werkorganisatie, de arbeidstijd en de gezondheids- en socialezekerheidsstelsels maakt het mogelijk werknemers en burgers efficiënter te controleren, waarbij zij opgemerkt dat die maatregelen niet automatisch het gevolg hoeven te zijn van de evolutie en toepassing van informatie- en communicatietechnologieën maar vooral gebaseerd zijn op de eisen van het grootkapitaal dat alleen uit is op de snelle verwezenlijking van enorme winsten. Het groenboek verklaart - met oprecht cynisme - dat het "voorgestelde maatschappelijk model berust op de concurrentie tussen de bedrijven" en een "stabiele en getrouwe kern van werknemers" nodig heeft die bereid is op de behoeften van de bedrijfswereld in te spelen en zich snel aan de ontwikkelingen van de markt aan te passen.
De nieuwe technologieën zullen alleen worden aangewend voor de realisatie van grotere winsten, terwijl voor de mens in de informatiemaatschappij enkel een onzekere toekomst wordt weggelegd. Het betreft duidelijk een maatschappij waar met de noden van de mens geen rekening wordt gehouden, het milieu niet langer door zijn behoeften wordt bepaald en alles in het werk wordt gesteld om degenen die het milieu in zijn plaats vorm willen geven, sneller, beter en goedkoper te dienen.
Voorstellen als telewerk en de afzondering van de mens van het maatschappelijk gebeuren lijken op lobotomie die erop gericht is de mens om te vormen tot goedkope en flexibele grondstoffen voor de productie van winst. Het gaat om suggesties die uit zijn op de creatie van een maatschappij van verschillende snelheden waar burgers en werknemers in categorieën worden opgedeeld en werklozen, bejaarden en gepensioneerden worden gemarginaliseerd.

Wibe
In paragraaf 23 van het verslag wordt de instelling van een "Europese autoriteit" voor databescherming voorgesteld. Ik denk dat deze constante roep om nieuwe autoriteiten onder regie van de EU, niet in het voordeel van de Europese burgers is.
Zeer waarschijnlijk komt er alleen meer bureaucratie. Ik denk dat de problemen het beste door de nationale autoriteiten kunnen worden opgelost.

De Voorzitter
Hiermee zijn de stemmingen ten einde.
(De vergadering wordt te 13.00 uur onderbroken en te 15.00 uur hervat)

Industrieel concurrentiebeleid (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van de gemeenschappelijke beraadslaging over de verslagen van de heren Donnelly, Langen en Katiforis.

Caudron
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik heb twee minuten spreektijd in het debat over het industriebeleid en ik wil allereerst benadrukken dat een voluntaristisch Europees industriebeleid een absolute noodzaak is. Onze economische kracht, onze onafhankelijkheid, onze toekomst en vooral ons werkgelegenheidsniveau en ons werkloosheidsniveau hangen hiervan af. Dit geldt zowel voor de scheepsbouw, als voor de chemie, de textielsector en tot slot ook voor de auto-industrie.
In verband met de auto-industrie wil ik eerst onze collega Donnelly gelukwensen met de kwaliteit van zijn verslag en de commissaris en de Commissie met de ernst van hun mededeling. Natuurlijk ben ik voor de oprichting van een forum, bestaande uit vertegenwoordigers van de auto-industrie, de auto-onderdelenindustrie, de vakbonden en consumentenorganisaties, dat de prioriteiten en de onderzoeksstrategieën voor de toekomst kan bepalen. Op onderzoeksgebied moeten er inspanningen worden gedaan om de milieuvervuiling op het gebied van emissies en vooral op het gebied van het brandstofverbruik te verminderen. Er moeten eveneens inspanningen worden gedaan op het vlak van de veiligheid. Er vallen nog veel te veel doden en gewonden op onze wegen. Deze zaken zijn belangrijk.
De Europese auto-industrie moet echter vooral worden beschermd tegen oneerlijke en onrechtvaardige concurrentie zoals de sociale dumping, en er moet alles worden gedaan om deze industrie te ontwikkelen. Hiertoe moeten al onze richtlijnen en Europese besluiten onder de loep worden gelegd en moet men telkens dezelfde vragen stellen: welke maatregel is gunstig voor de werkgelegenheid, welke maatregel is gunstig voor een grotere productie, een grotere consumptie en grotere marktaandelen?
Tot slot, en dat is wellicht wat ik het meeste betreur bij het lezen van de vandaag behandelde documenten, is er gebrek aan een menselijke dimensie, gebrek aan een sociale dimensie. Het debat over Renault van vanmorgen heeft ons hierop gewezen en de schandalige bedrijfsverplaatsingen zijn nog ernstiger voor de opbouw van Europa zelf. Zonder politiek en sociaal Europa huilen wij voor al het overige alleen maar krokodillentranen, zoals wij in Frankrijk zeggen.

Jarzembowski
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de ChristenDemocraten ondersteunen de principiële lijnen die de Commissie heeft uitgezet in haar mededeling inzake de maritieme toekomst van Europa. Ook het Parlement is van mening dat er ook in de toekomst een concurrerende maritieme industrie behoort te zijn in de Europese Unie als één der grootste handelsmachten ter wereld. Maar, mijnheer de commissaris, de richtlijn is nogal vaag en nog niet geschikt om een einde te maken aan de teruggang van de scheepsbouw en aan het verschijnsel dat Europese rederijen hun schepen onder een vreemde vlag laten varen.
Wij weten allebei ook dat de vergaderingen van het Europees forum voor de maritieme industrie, dat u vele jaren geleden in het leven hebt geroepen, de laatste jaren geen grote nieuwe ideeën meer hebben opgeleverd. Er bestaat weliswaar een reeks afzonderlijke projecten, maar aan grote ideeën van het forum voor de maritieme industrie hebben wij vast niet veel meer te verwachten. Desondanks geloven wij - en ook het gehele Parlement -, dat er een nieuwe aanzet moet komen voor intensief overleg tussen de organen van de Gemeenschap en de desbetreffende economische sectoren, zoals rederijen, scheepswerven, toeleveranciers, havenbedrijven, enz., omdat in feite alleen door de eigen inzet van de betrokken economische kringen de mogelijkheid kan worden bereikt om te komen tot een toekomst voor de maritieme sector in de Europese Gemeenschap.
Maar ik wil graag nog twee, drie punten heel duidelijk en open ter sprake brengen. Het is zeker dat er geen hogere subsidies zullen komen voor de scheepsbouw. In die sector hoopt men nog steeds dat het OESO-Verdrag ook in de VS wordt aanvaard en dus de algemene subsidies op de scheepsbouw als geheel kunnen vervallen. De scheepswerven moeten simpelweg door middel van eigen maatregelen hun productiviteit, hun concurrentievermogen behouden resp. tot stand brengen. En als ik om mij heen zie in een land dat ik goed ken, dan constateer ik dat juist de middelgrote werven heel goed in staat zijn om vanuit eigen kracht concurrerend te zijn. De enige mogelijkheid die wij in de Gemeenschap hebben om de scheepswerven te helpen, is bijvoorbeeld om door middel van een strengere controle door de havenstaten, de inferieure schepen uit de vaart te nemen en zo op indirecte wijze te zorgen voor een vraag naar nieuwe schepen. Voor de zeescheepvaart, mijnheer de commissaris, heeft de Commissie helaas de oproep van het Parlement om het Europese register (EUROS) in te voeren, niet ten uitvoer gelegd.
Het huidige beleid van de Commissie, om de lidstaten verschillende stimuleringssystemen toe te staan, moeten wij echter afwijzen, mijnheer Bangemann, aangezien dit leidt tot concurrentievervalsing binnen de Gemeenschap en zelfs het gevaar inhoudt dat binnen de Europese Unie de rederijen van het ene land gaan varen onder de vlag van een ander land, bijvoorbeeld wanneer in Nederland het belastingstelsel aantrekkelijker is dan in een andere grote lidstaat. Het mag toch niet zo zijn dat op een interne markt rederijen hun schepen gaan laten varen onder de vlag van landen met een gunstiger belastingstelsel!
Naast de kadervoorwaarden, die uniform moeten zijn, moet de Commissie ook een consistent scheepvaartbeleid voeren. Het mag niet zo zijn dat DG IV allianties van rederijen, die voor het overleven van Europese rederijen dringend noodzakelijk zijn, dwarsboomt of deze op grond van een verkeerd opgevat concurrentiebeleid zelfs verbiedt. In dit opzicht moet het industriebeleid van de Commissie ook het concurrentiebeleid op de juiste manier insluiten.

Malerba
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als afgevaardigde van een historisch kustgebied - de streek rond Genua - vraag ik uw aandacht voor de zorgen van de zeelieden, die zich vanwege de omwentelingen in deze sector in hun beroepsuitoefening bedreigd voelen: ik denk dan met name aan de problemen die pas afgestudeerden van zeevaartopleidingen hebben om een baan te vinden en aan het dalend aantal nieuwe inschrijvingen van zeevaartscholen.
Naar buiten toe moeten wij als Unie een eerlijk concurrentiebeleid voeren dat niet gebaseerd is op overheidssubsidies, maar op het evenwicht tussen efficiëntie enerzijds en bescherming van de rechten van de werknemers anderzijds. Daarom volgen wij de ontwikkelingen van de OESO-overeenkomsten op de voet.
Wat het binnenlands beleid en het economisch initiatief aangaat wil ik graag een paar van de aanbevelingen van onze rapporteurs noemen: de bijdrage aan de harmonisering van het zeevaartbeleid van de lidstaten, de investeringen in de infrastructuren van de havens en in veilige besturingssystemen voor het vervoer in het kader van de transeuropese netwerken, en de bijdrage aan het opleiden van zeelieden.
Door middel van OTO-programma's moet de Unie de samenwerking tussen onderzoekscentra, universiteiten en industrie stimuleren, om de innovatie te bevorderen in een tak van industrie die wat architectuur, materialen, besturings- en communicatiesystemen betreft steeds meer gelijkenis met de luchtvaart gaat vertonen.
In overleg met de lidstaten en met behulp van een fiscale stimulans moet de Unie een duurzaam vervoersbeleid bevorderen, waarbij steun wordt gegeven aan proeven met en de invoering van intermodale systemen.
Mijn voorstel is de kustregio's voor steun van de structuurfondsen in aanmerking te laten komen, aangezien ze vanwege de wisselingen in het zeevervoer allerlei veranderingen moeten ondergaan. Gezien de reorganisatie van het internationale goederenvervoer, dat om structurele redenen weer de Middellandse-Zeeroute via Suez verkiest, verzoek ik de Commissie voorts te overwegen om samen met de ondernemers in de maritieme sector een onderzoek in te stellen naar de behoeften van deze regio, zowel vanuit het oogpunt van haar strategische belang voor de Unie als in het kader van de nieuwe samenwerkingsbetrekkingen met de mediterrane derde landen.

Cox
Dank U, Voorzitter. Ik wil enkele opmerkingen maken in het licht van het uitgebreide debat van vandaag over Renault en de discussie die wij nu aan het voeren zijn over de industriepolitiek, en daarbij gaat het mij hoofdzakelijk om één fundamenteel punt. De taak van Europa is om ervoor te zorgen dat de Europese industrie haar aandeel zowel in de interne Europese markten als in de internationale markten kan vergroten. En wij moeten de Europese industrie daarbij, in de politiek die wij besluiten te voeren, niet afvallen, maar juist tot steun zijn.
Het lijdt geen twijfel dat de werkloosheidsbestrijding de grootste uitdaging is waarvoor wij ons in de komende tien jaar zien gesteld en eerlijk gezegd is het scheppen van arbeidsplaatsen nou niet Europa's sterkste kant. Dit komt vooral door de loonkosten. Het verschil tussen bruto- en nettoloon is een probleem. Gebrek aan flexibiliteit op de arbeidsmarkt is een ander probleem. En wij kunnen niet om deze problemen heen, als wij nieuwe banen willen scheppen.
Wat ik vandaag in het verslag-Donnelly en in het eerdere verslag van de Commissie zo toejuich, is dat hier een strategie wordt uitgezet die nieuwe perspectieven biedt. Er worden normen gesteld op het gebied van het milieu, er worden doelstellingen voor onderzoek en ontwikkeling geformuleerd en er wordt invulling gegeven aan de mondiale uitdaging waarvoor de Europese industrie staat. Daar komen wij verder mee en ik hoop dat wij deze beleidslijn vasthouden, alhoewel wij ons moeten hoeden voor een verstarring van het economisch beleid.

Soltwedel-Schäfer
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, in deze hele cocktail van debatten die wij nu voeren, kan ik in de krappe tijd natuurlijk alleen maar ingaan op de resolutie inzake de chemische industrie. Maar eerst wil ik nog graag zeggen dat ik de manier waarop onze socialistische collega zojuist zo breed heeft uitgehaald, niet helemaal kan begrijpen. Natuurlijk hebben ook wij als Groenen in grote lijnen tegen het verslag-Langen gestemd, maar dat er nu helemaal niets verandert, klopt niet, mijnheer Langen, en ik wil dat hier nog eens met nadruk zeggen.
Als wij zeggen dat wij van mening zijn dat economische beleidsinstrumenten in verhouding tot de kosten doelmatige middelen zijn om milieuproblemen te hanteren, dan is dat zeker wel een stap in de goede richting, maar dan zijn we natuurlijk nog niet aan het doel dat wij willen bereiken, vandaag aan het einde van de 20ste eeuw en in het licht van de problematiek die met name chemische installaties, chemische transporten en chemische producten voor ons dagelijks leven met zich meebrengen. Dat betekent dat er een kleine stap is gedaan maar nog lang niet dat wij en ook de Commissie nu mogen gaan uitrusten.
Ik wil nog een laatste zin uitspreken, en die is bedoeld voor de heer Bangemann, die ik er niet toe in staat acht om deze eis gedurende zijn ambtsperiode nog in te willigen of nog te kunnen inwilligen, maar misschien dan wel zijn opvolger of opvolgster. Deze zin is als volgt: wie een industrieel beleid voor morgen wil maken, mag niet meer alleen inzetten op het scheppen van doelmatigheid, maar moet er rekening mee houden dat de relevantie ten opzichte van het milieu een steeds grote, speciale rol speelt.

García Arias
Mevrouw de Voorzitter, natuurlijk wil ik de rapporteurs en de heer Bangemann gelukwensen, en ook de Europese Commissie, omdat de elementen van het Europees industriebeleid die zij ons heeft voorgelegd getuigen van een sectoriële visie op dit beleid, wat ons bijzonder geruststelt. Toch zou ik, op grond van het debat dat ik vanochtend heb bijgewoond, een opmerking willen maken over het industriebeleid en het overleg met de werknemers. Na het debat heb ik de verslagen bestudeerd betreffende het overleg met de werknemers. We hebben het over overleg gehad op het niveau van de bedrijven, van Europese bedrijven, maar waar we het niet over hebben gehad, is wat de Europese Commissie in haar industriebeleid zou kunnen doen om het overleg met werknemers te stimuleren. In het verslag over de automobielsector wordt wel gesproken van een adviesgroep op hoog niveau, en wat de maritieme sector betreft, zijn de task-force en het forum van de maritieme industrieën ter sprake gebracht. In mijn vraag staat het onderwerp van de werknemers echter centraal. Het EGKS-Verdrag begint al op zijn einde te lopen. Dat Verdrag was een adequaat model voor de Europese industrie in de jaren waarin de twee sectoren waarop dit verdrag betrekking heeft, tot ontwikkeling kwamen. Het is een feit, dat de verschillende fundamentele aspecten van deze sectoren in het verdrag aan bod kwamen, zoals het omschakelingsbeleid, het beleid voor technologische innovaties en sociale maatregelen (het lijkt erop dat de sociale maatregelen zich in de toekomst zullen beperken tot de kwestie van de opleiding van de werknemers). Dat Verdrag bevatte echter een bijzonder belangrijk element, en dat was het Adviescomité voor werknemers en werkgevers. Voor de Commissie heeft dat model nu afgedaan. Aangezien het communautair industrieel beleid tot gevolg heeft, dat ondernemingen continu omschakelen en herstructureren, luidt de vraag thans: hoe kunnen we de Europese vakorganisaties bij dit sectorieel overleg betrekken?

Herman
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, of het nu om de auto-industrie gaat, of om de chemische of de maritieme industrie, Europa wordt geconfronteerd met de uitdaging van de wereldconcurrentie. Sommigen denken dat deze uitdaging overwonnen kan worden door zich achter nationaal protectionisme te verschuilen, hetgeen volledig irrealistisch en utopisch is, of achter een Europees protectionisme, gesteld dat dit politiek mogelijk zou zijn, waar ik ten sterkste aan twijfel in de huidige stand van zaken. Economisch gezien biedt een dergelijke protectie geen enkel perspectief als men in aanmerking neemt dat de Europese economie nu eenmaal deel uitmaakt van de wereldmarkt.
Het verslag-Langen, evenals het verslag-Donnelly, heeft de verdienste ons de weg te wijzen. Namelijk de aanpassing aan deze uitdaging, met andere woorden meer onderzoek om het product te verbeteren, meer investeringen om de productiviteit te verbeteren, en een grotere rationalisering om het concurrentievermogen op wereldvlak te verbeteren.
Wat het verslag-Donnelly betreft ben ik het praktisch volledig eens met wat erin voorgesteld wordt. Ik heb slechts een opmerking, ik heb namelijk kritiek op hetgeen wordt verzwegen. Alles wat gezegd wordt, is goed. Maar bij hetgeen dat verzwegen wordt, lijkt het alsof het stof onder het tapijt wordt geveegd. Er wordt met geen enkel woord gerept over het probleem van de arbeidskosten. Geen enkel woord over de starheid van het werk. Geen enkel woord over hetgeen waar de heer Cox gelukkig op heeft gewezen, en men kan hieraan niet ontkomen door deze feiten niet te noemen en het accent te leggen op de rest. Ik weet dat het onderwerp niet erg populair is. Ik weet dat men in uw partij dit onderwerp niet graag aansnijdt, maar niemand heeft ooit baat gehad bij struisvogelpolitiek. Ik ben dan ook van mening dat men de moed moet hebben om de zaken onder ogen te zien. Ik weet heel goed dat dat maatregelen zijn die niet eenvoudig kunnen worden genomen, vooral nu niet.
Wat het verslag-Langen betreft ben ik van mening dat het geheel waarover gestemd is, goed is en in de goede richting gaat. Ik was vanmorgen uiterst verbaasd toen ik mevrouw Roth-Behrendt hoorde zeggen dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming een heel ander standpunt innam. Dat blijkt niet uit de lezing van de teksten. Ofwel sprak mevrouw Roth-Behrendt voor eigen rekening, ofwel moet men aannemen dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming haar niet volledig volgt. Ik weet niet wat er is gebeurd, maar ik heb geen grote verschillen van mening in de aan ons voorgelegde teksten kunnen vaststellen. Vanzelfsprekend zijn er verschillende accenten, maar dat is logisch en normaal.
Tot slot wil ik nog dit zeggen: wij moeten logisch blijven met onszelf. Ik herhaal nogmaals dat alles wat wij vandaag in de drie verslagen voorstellen, in de goede richting gaat. Maar wij moeten ons er ook van bewust zijn dat als wij hierachter staan, dat wij morgen niet opeens wetgevingen kunnen goedkeuren die precies het tegendeel voorstaan. Dit Parlement staat erom bekend de gevolgen van zijn wetgevingen te verwaarlozen. Wij zijn van mening dat wij niet meer kunnen concurreren, dat wij te hoge kosten hebben, dat wij een te logge bureaucratie hebben, enz. Maar er gaat nog geen week voorbij zonder dat wij in dit Parlement met een enthousiasme dat afhangt van de plaats in dit halfrond, wetgevingen aannemen die iedere keer opnieuw nieuwe kosten of grote belemmeringen met zich meebrengen voor de investeringen en voor het onderzoek. Wij moeten dan ook leren om ons te beheersen en niet meer wetten te maken dan redelijk is. De nagestreefde doelstellingen op milieugebied en op het vlak van de sociale bescherming zijn legitiem. Wij moeten ons hiermee bezighouden, maar wij moeten ook rekening houden met het geheel van doelstellingen die niet altijd op dezelfde wijze onderling verenigbaar zijn.

Crowley
Voorzitter, evenals de andere sprekers wil ik de rapporteur en ook de Commissie een compliment maken voor het feit dat wij nu over dit soort zaken kunnen debatteren, aangezien de Europese economie momenteel een zeer belangrijke fase doormaakt. Ik kan mij, evenals de heer Herman, volledig vinden in het verslagDonnelly. Het is innovatief, het heeft visie en geeft een passend antwoord op de veranderende wereld om ons heen.
Het verslag-Langen over de chemische industrie is uitermate belangrijk voor mijn eigen kiesdistrict Munster en voor Ierland in het bijzonder, waar momenteel 18.500 mensen in de chemie emplooi vinden. De chemische industrie is goed voor een export ter waarde van ruim vijf miljard pond en levert de Ierse economie een bedrag op van meer dan 200 miljoen pond. En de technologische vooruitgang met de ontwikkeling van nieuwe onderzoekmethoden maakt, dat de mensen die in deze sector werkzaam zijn, over het algemeen zeer hoog zijn opgeleid. Meer dan 40 % van alle werknemers in deze sector zijn afgestudeerden uit het hoger onderwijs.
Als wij zo veel waarde hechten aan een hoog opleidingsniveau en goede mogelijkheden voor een levenlang leren, is het van belang om daarnaast voor een goed wetgevingskader te zorgen waarmee de werkgelegenheid op dit gebied kan worden gestimuleerd. Ik ben het volledig met de heer Herman eens. Wij moeten logisch te werk gaan. Wij moeten kiezen voor een flexibele aanpak om ervoor te zorgen dat Europa zich staande kan houden op de wereldmarkt en in de internationale economie waarin wij nu leven. Ik wil dit Huis dringend vragen om deze industrie niet in haar ontwikkeling te hinderen. Zij is van vitaal belang voor de economie en voor de werkgelegenheid.

Riis-Jørgensen
Mevrouw de Voorzitter, de vrije concurrentie en de vrije marktmechanismen zijn noodzakelijk om het concurrentievermogen van de Europese industrie te garanderen. Daarom is de Liberale Fractie voorstander van de vrije concurrentie in de Europese auto-industrie en economische voordelen voor de consumenten. Wij hebben dan ook twee amendementen, 6 en 7, ingediend om verordening nr. 1475/95 inzake de generieke vrijstelling voor afzet- en serviceovereenkomsten te verscherpen. Deze verordening is immers een door de Commissie goedgekeurde uitzondering op de regels van het Verdrag van Rome betreffende de vrije concurrentie. Ik hoop ten zeerste dat de rapporteur, de heer Donnelly, en mijn collega's in de zaal deze beide amendementen kunnen steunen. Ik hoop tevens dat commissaris Bangemann gevolg zal geven aan de oproep in amendement 7 om de systematische overtreding van de regels inzake generieke vrijstelling door de autofabrikanten en -importeurs een halt toe te roepen. Ik hoop ook dat de Commissie punt 1 d) in de ontwerp-resolutie volgt en een forum voor de auto-industrie op hoog niveau opzet met alle partners, waaronder ook de onafhankelijke autohandelaars en uiteraard de consumenten. Ik zou ook willen voorstellen dat dit forum op hoog niveau om te beginnen een conferentie organiseert over het zeer belangrijke thema van de op til zijnde veranderingen in de auto-industrie.

Miller
Voorzitter, ik wil hierbij, evenals de andere sprekers, de rapporteurs bedanken en in het bijzonder de heer Katiforis vanwege zijn gedetailleerde analyse van de problemen in de Europese maritieme industrie, de brede aanpak die hij voorstaat om deze problemen op te lossen en de conclusies die hij trekt.
Het Europese beleid ten aanzien van de maritieme sector vertoont echter een opvallende tegenstrijdigheid. Elk jaar weer hecht dit Parlement zijn goedkeuring aan een budget van enkele miljoenen ecu voor het KONVER-programma dat kleine bedrijven helpt om hun werkterrein te verbreden van defensie-opdrachten tot civiele opdrachten. Maar daarmee benadelen wij wel de grotere bedrijven in de defensiesector met meer dan 230 werknemers, die ook hun activiteiten willen diversifiëren. Een van de bedrijfstakken waarin dit probleem speelt, zijn de marine-scheepswerven. In verband met slinkende orderportefeuilles voor oorlogsschepen, moeten zij elders op zoek naar werk. Maar als deze scheepswerven meedingen naar civiele opdrachten binnen de Unie, zijn zij onmiddellijk in het nadeel, aangezien zij niet dezelfde subsidies ontvangen als gewone werven.
Hoe kunnen wij aan de ene kant diversificatie aanmoedigen en aan de andere kant bedrijven achterstellen die hun activiteiten proberen te spreiden? Dat is economisch van den gekke. Als wij echt willen streven naar diversificatie en mogelijkheden voor omschakeling van marine- naar civiele scheepsbouw, dan moeten wij iets aan dit probleem doen. Ik wil het Huis dan ook verzoeken om amendement 4 te steunen.

Peijs
Voorzitter, we hebben een dag over industriepolitiek vandaag. Het klonen van mensen en dieren, Renault automobielindustrie, maritieme industrie en nu de chemische industrie. Behalve complimenten aan de rapporteurs die ons vertegenwoordigd hebben in alle onderhandelingen, ook een compliment aan de commissaris die echt ernst maakt met de industriepolitiek. Ik denk dat dat belangrijk is voor Europa. Onze chemische industrie heeft ook een aanzienlijke voorsprong op de VS en Japan en we zouden dat graag zo willen houden. Zo'n sector kan model staan voor andere sectoren en de kracht van dit ontwerp voor de industriepolitiek is dat eindelijk zeer duidelijk wordt aangegeven wie wat moet doen ter versterking van de concurrentiepositie, waarbij duidelijk is dat de voornaamste verantwoordelijkheid bij de chemische industrie zelf ligt. Commissie en lidstaten moeten zorgen voor randvoorwaarden zoals bijvoorbeeld een heldere milieuwetgeving en een raamwerk voor zelfregulering dat een zeer belangrijke bijdrage kan leveren voor het sneller, schoner en veiliger worden van de industrie. Ik ben het daarom niet eens met mijn collega, mevrouw Heinisch, die zegt dat bij de chemische industrie wel gedereguleerd kan worden. Wel heldere eenvoudige wetgeving, maar deze industrie is zo gevoelig dat ik niet denk dat je je kunt permitteren om echt te gaan dereguleren.
Eén categorie binnen de chemische industrie kan wel wat extra aandacht hebben. Dat is het midden- en kleinbedrijf binnen de chemische industrie. Bijna alle wetgeving is gemaakt voor grote ondernemingen. Het midden- en kleinbedrijf heeft te weinig mankracht om te voldoen aan al deze wetgeving. Een voorbeeld. In de Europese Unie moet een bedrijf de samenstelling van zijn producten weergeven op het etiket. De chemische industrie dient daarbij niet alleen de samenstelling, maar zelfs de verhoudingen van de ingrediënten op te schrijven. Voorzitter, moet u zich voorstellen dat je als kleine onderneming na jarenlange research een nieuw product hebt ontwikkeld en vervolgens moet je het recept aan je concurrenten geven. Mijnheer Bangemann, u ziet eruit alsof u van lekker eten houdt; vraag eens aan de chef-kok in een sterrenrestaurant of hij daartoe bereid is. Ik denk van niet. Ik denk dat het vanzelf spreekt dat de Commissie voor heldere milieuwetgeving zorgt en voor het terugdringen van de CO2 -uitstoot. Maar milieuverbeteringen in West-Europa zouden beter ten goede kunnen komen aan Oost-Europa omdat daar het effect veel groter is.

Paasilinna
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ten eerste zou ik Alan Donnelly willen danken voor zijn doorwrochte en deskundige verslag.
Autoproducent Renault heeft bekendgemaakt de goed draaiende autofabriek in het Belgische Vilvoorde te zullen sluiten en ook in Frankrijk personeel te zullen ontslaan. Tegelijkertijd vraagt Renault in Spanje ijskoud communautaire steun aan. Het Renault-concern wil blijkbaar zijn horrorscenario uitvoeren onder overtreding van de EU-wetgeving. Dit is toch werkelijk een farce. Is dit een voorbeeld van de wijze waarop de industrie streeft naar een goede concurrentiepositie voor de euro? Geen wonder dat de euro onder werklozen verwordt tot een scheldwoord. Degenen die pleiten voor flexibiliteit moeten niet vergeten dat de flexibiliteit van een werkloze al tot het uiterste op de proef is gesteld.
Economische groei alleen kan de werkloosheid niet oplossen, er moeten ook structurele veranderingen plaatsvinden. Het zwaartepunt moet verschuiven van belasting op arbeid naar BTW. Dit stimuleert de dienstensector als bron van werkgelegenheid en bevordert de groei van de kennisintensieve sector. Laat machines het geestdodende werk doen en de mensen diensten verrichten voor andere mensen. Ik verwacht van de Commissie voorstellen die op deze sector gericht zijn.
In bijna alle lidstaten van de EU worden economieën gesloopt ten gevolge van de EMU-criteria. Het probleem is dat het tijdschema van de convergentiecriteria zeer krap is en dat de criteria te streng worden geïnterpreteerd. De gevolgen zijn een recordwerkloosheid en zware sociale omstandigheden. De grootste fout is natuurlijk dat werkloosheid niet een van de criteria is. Daarom stel ik voor om nog twee criteria voor de EMU vast te stellen: economische stabiliteit en sociale stabiliteit. Aangezien een stabiele munt geen sociale stabiliteit lijkt te scheppen noch een bijdrage lijkt te leveren aan de werkgelegenheid, moet het Parlement met name op de bres staan voor het sociale aspect van de EMU-criteria, om toekomstige Vilvoordes te voorkomen.

Sarlis
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het eens met het verslag van de heer Katiforis en de voorstellen in zijn ontwerpresolutie.
Het moet tot nadenken stemmen dat de toekomst van de scheepsbouwsector en de hele maritieme industrie onafscheidelijk verbonden is met die van de scheepvaart, wat blijkt uit de vaststelling dat de scheepsbouw tussen 1985 en 1994 met 82, 5 % is ingekrompen en de scheepvaart in dezelfde periode met 40 tot 50 % is afgenomen.
Daar de communautaire wetgeving voor de Europese scheepsbouw nog uitsluitend op de afschaffing van overheidssteun is afgestemd en aangezien de Gemeenschap tot dusver geen voorstellen heeft gedaan om tot de stimulering van de sector met particuliere middelen bij te dragen, kunnen we stellen dat Europa in de grond niets voor zijn scheepvaart onderneemt. De enige acties die voor de industrie werden gelanceerd maar jammer genoeg niet succesvol werden afgerond, zijn er trouwens gekomen op initiatief van het Parlement - waarbij ik verwijs naar het verslag over het scheepsregister Euros.
Ik maak van de aanwezigheid van de commissaris dan ook gebruik om er nadrukkelijk op te wijzen dat de Gemeenschap - afgezien van enkele initiatieven voor onder meer de scheepsuitrusting en de aanwending van elektronische apparatuur op schepen - geen belangstelling voor de Europese scheepsbouw toont. De Gemeenschap heeft - ik herhaal - alleen aangedrongen op de ontmanteling van de overheidssubsidies aan de sector, waarmee ze heeft bijgedragen tot de vernieling van de scheepsbouw in Europa en de stimulering van die industrie in de Derde Wereld.

Sindal
Mevrouw de Voorzitter, er zijn twee dingen waarop ik de aandacht wil vestigen. Eersten vooral is er de situatie in Europa met een toenemend aantal vormen van overheidssteun en steeds meer vormen van concurrentievervalsing. Er wordt over liberalisering gepraat. Het Parlement werkt actief mee aan dit proces. Er zijn echter een aantal landen die in het huidig proces ver achterop hinken. Het is ongelooflijk moeilijk om de Europese burgers in ons werk te doen geloven wanneer ze merken hoe ondernemingen met steun van de Unie hun land verlaten. Het is moeilijk om de Europese bevolking in ons project te doen geloven als ze zien dat verschillende ondernemingen overheidssteun krijgen uitbetaald buiten het weten van de Commissie, die er achteraf mee instemt. Mijn collega, de heer Miller, heeft nu voorgesteld om steun te verlenen aan de omschakeling van de bouw van oorlogsschepen naar de bouw van gewone handelsschepen. De omschakeling van de scheepswerven moet gesteund worden. Europa heeft een vrij grote werfcapaciteit. Het is een voorbeeld van regionale belangen die met elkaar in conflict komen. Ik heb alle bergip voor het voorstel van de heer Miller. Wanneer ik echter namens de Europese scheepsbouwindustrie moet spreken - dat doe ik niet, maar stel dat ik het zou moeten - dan zou de te grote capaciteit een probleem vormen. Er was sprake van de organisatie van conferenties. Er zijn er al veel geweest. We zitten echter met een probleem ten opzichte van de bevolking. We komen steeds in situaties terecht die niet stroken met het beleid dat we wensen te voeren. Ik doe daarom een oproep tot de commissaris om deze situaties met de Raad te bespreken. Niet alleen krijgt een onderneming steun om van Denemarken naar Ierland te verhuizen, er is bovendien ook concurrentie op fiscaal gebied. De eerste tien jaar na de vestiging in Ierland hoeft een onderneming niet veel belasting te betalen. In de rest van Europa is de situatie anders. Het gaat dus niet alleen om het concurrentiebeleid, mar ook om het fiscaal beleid en overheidssubsidies.

McIntosh
Voorzitter, ik wil het hebben over de mededeling van de Commissie inzake de toekomst van maritiem Europa. U zult het, voorzitter, vast wel met mij eens zijn dat wij, daar "all the nice girls love a sailor" , onze maritieme sector moeten koesteren en ondersteunen en wel met name de zeevarenden en de zeevaartopleidingen. In dit verband heeft de Britse regering mijns inziens een positief voorbeeld gegeven.
Ik wil vandaag graag een kwestie voorleggen aan commissaris Bangemann en zijn collega's. Wij moeten zorgen voor gelijke mededingingsvoorwaarden binnen de hele Europese Unie. Ik wil de Commissie dringend verzoeken om overheidssteun voor havens en veerbootmaatschappijen zoveel mogelijk te beperken. Momenteel is niet duidelijk wat voor steun er precies wordt verleend. Ik hoop dat de commissaris zal beseffen dat hij hieraan iets moet doen en dat het niet kan dat bijvoorbeeld Stena/Sealink Britse werknemers op straat zet, omdat de Nederlandse regering, zoals de heer Jarzembowski al eerder zei, de eigen mensen beschermt via aantrekkelijke belastingtarieven. Dat moet niet kunnen.
Ik wil de commissaris en het Huis graag wijzen op het advies van de heer Belleré, en met name op de punten 8 en 9, waarin wordt gepleit voor een vrije en eerlijke concurrentie tussen de wijzen van vervoer, waarbij de kosten, ook de externe, volledig worden doorberekend in alle vormen van vervoer, en waarin wordt aangedrongen op stimulering van een vrije en eerlijke concurrentie tussen de communautair havens en tussen de rederijen.
Ik hoop dat de Commissie na het debat van vandaag in ieder geval zorgt voor gelijke mededingingsvoorwaarden en een einde maakt aan schandalige vormen van steunverlening, zoals in Nederland, die in mijn ogen hoogst onrechtvaardig zijn. Ik steun het advies van de heer Belleré en ook het verslag van de heer Katiforis.

Porto
Mevrouw de Voorzitter, ik feliciteer de Commissie en de rapporteur, de heer Katiforis, met hun voorstellen die de aandacht vestigen op de mogelijkheden en de maatregelen die kunnen leiden tot een betere benutting van het zeevervoer in dit geval (ik beperk mij tot dit geval).
Het zee/maritiem vervoer vertegenwoordigt 90 % van het extracommunautair vervoer en 30 % van het intracommunautair goederenvervoer en is het goedkoopste, minst vervuilende en minst opstoppend vervoermiddel, omstandigheden die steeds meer onderstreept dienen te worden.
Dit gezegd zijnde, is het evenwel noodzakelijk dat meer aandacht wordt besteed aan de afstemming van het zeevervoer op de overige vervoerswijzen, in het bijzonder op het trein- en wegverkeer, want alleen op die manier kan een betere benutting en een volledige dekking van het Europees grondgebied worden bereikt, met inbegrip van de minder bevoorrechte afgelegen regio's en landen.
In deze optiek moet het gebruik van de middelgrote en kleine havens van groot belang worden, die overigens in staat zijn om vaartuigen te verschepen die meer dan 60 % van het communautair vervoer voor hun rekening nemen. Behalve dat op die manier een onnodige overbelasting van de grote havens wordt vermeden, draagt men op relevante wijze bij aan de genoemde betere dekking van het grondgebied in het belang van een efficiëntere benutting van alle middelen en het algemeen welzijn van de burgers.
Ik vind dat deze punten moesten worden vermeld.

Bowe
Voorzitter, als een van de laatste sprekers vandaag namens de socialistische fractie, wil ik graag stilstaan bij bepaalde punten die tijdens het debat naar voren zijn gekomen met betrekking tot het verslag-Langen. De socialistische fractie is blij met dit verslag. Het geeft blijk van een goed inzicht in de problemen waarmee de chemische sector de laatste tijd te kampen heeft. De situatie in de chemische industrie verandert voortdurend onder druk van de internationale concurrentie. Wij kunnen ons dan ook vinden in het merendeel van de maatregelen die worden voorgesteld om de industrie te helpen concurrerend te blijven. Er zijn echter nog steeds enkele geschilpunten tussen de Socialisten en de Christen-democraten, die meer zijn dan nuanceverschillen.
Wij verschillen met de Christen-democraten van mening op het punt van de liberalisering van de energievoorziening en een vermindering van de regelgeving voor de chemische industrie. Het gaat hierbij met name om de rol van vrijwillige overeenkomsten ten aanzien van de CO2 -heffing. De socialistische fractie ziet vrijwillige overeenkomsten als een aanvulling op wetgeving, niet als vervanging voor wettelijke voorschriften. Wat de CO2 -heffing betreft denken wij dat deze in een aantal lidstaten wel zal worden ingevoerd. Een en ander moet dan ook voorzichtig worden voorbereid.
De toekomst van de Europese chemische industrie ligt in het uitbouwen van de basis die er reeds is: hoogwaardige industrie met hoogwaardige producten, goed opgeleid personeel dat goed wordt betaald en voor hun inspanningen wordt beloond. Dat is de toekomst van de Europese chemische industrie, niet deregulering en niet opererend vanuit de gedachte dat de goedkoopste producten de beste zijn.

Theonas
Mevrouw de Voorzitter, de maritieme sector in Europa wordt gekenmerkt door de drastische inkrimping van zowel de scheepsbouw als de vloot, die van een grote naar een goedkope is geëvolueerd. Verantwoordelijk voor de rampzalige ontwikkelingen in de scheepsbouwsector is het mededingingsbeleid dat de Europese Unie en de lidstaten de voorbije jaren hebben gevoerd.
Daar de scheepsbouw in Europa - die al met 82, 5 % is afgenomen - op een volledig vrijgemaakte markt niet met die in het Verre Oosten kan concurreren - ook niet als de lonen van onze werknemers concurrentieel worden gemaakt - is het hoog tijd dat de Unie haar beleid terzake wijzigt.
Ik vraag me trouwens af wat de waarde is van een beleid dat de problemen in de maritieme sector wil aanpakken met "opleiding, scholing en nieuwe technologieën" , zulks in een tijd dat nagenoeg de hele Europese vloot bilaterale overeenkomsten sluit en zijn bemanning in het Verre Oosten recruteert - waarbij zij opgemerkt dat het gaat om heel goedkoop personeel, wat grote risico's inhoudt voor de veiligheid van de scheepvaart. Op deze problemen geven de verklaring van de Commissie en het verslag van collega Katiforis geen antwoord.

Bangemann
Mevrouw de Voorzitter, terecht zijn Alan Donnelly en ook de heren Langen en Katiforis hun verslag begonnen met een beknopte karakterschets van het industrieel beleid in het algemeen, zoals zij dat zich voorstellen. Als men aan het Parlement een mededeling over individuele sectoren presenteert en het Parlement daarover verslagen opstelt, gaat het natuurlijk altijd over fragmenten uit een totaalbeleid. In dit opzicht was dit absoluut juist. Ook ik wil allereerst nog eens zeggen, hoe wij aankijken tegen ons industrieel beleid dat wij intussen toch al weer zo'n acht jaar voeren, en naar ik meen niet met slechte resultaten.
De uitgangssituatie was geheel duidelijk. Dat was de tijd dat de interne markt tot stand werd gebracht, wat betekende dat er op onze eigen markten nieuwe concurrentievoorwaarden tot stand kwamen. Men kon toen al zien aankomen dat de trend naar globalisering sterker zou worden, dat dus ook de buitengrenzen van de Unie naar haar handelspartners opener zouden worden en de concurrentie steeds meer een uitgangsprincipe zou worden van dit wereldwijde economische systeem. Nu kan men het principe van concurrentie bezien vanuit een ideologisch standpunt of geheel ontspannen, als ik dat zo mag zeggen. Vanuit een ideologisch standpunt kan men concurrentie vervloeken, of deze de hemel in prijzen. Ik behoor noch tot de ene, noch tot de andere groep, omdat ik namelijk echt vind dat concurrentie een instrument is, een voorwaarde, om ook vele andere doeleinden te bereiken.
Zo zegt mevrouw Soltwedel-Schäfer dat er een tegenstelling bestaat tussen doelmatigheid en sociale gerichtheid of milieugerichtheid van een economisch stelsel. Dat is alleen maar zo bij oppervlakkige beschouwing. Want een ondoelmatig economisch stelsel is namelijk nooit sociaal, en ook niet milieuvriendelijk, de geschiedenis geeft daar steeds weer voorbeelden van. De moeilijkheden die bijvoorbeeld in de nieuwe bondsstaten in Duitsland zijn ontstaan alleen al door het schoonmaken van de lokaties van oude industriële bedrijven en door het opruimen van deze milieuschade, hebben heel duidelijk laten zien dat dit gewoon niet juist is.
Maar ook doelmatigheid, of beter gezegd: concurrentievermogen, is toch een middel om betere en hogere doeleinden te bereiken. Ik neem eens even het voorbeeld van de hogere lonen dat ook mijn vriend Herman ter sprake heeft gebracht. In de eerste plaats moet worden gezegd dat hogere lonen op zich beschouwd natuurlijk een ongunstige invloed kunnen hebben op de concurrentiepositie. Als ik hogere lonen moet betalen en mijn kosten daardoor hoger zijn en ik deze niet kan compenseren, is het volkomen duidelijk dat ik dan in het nadeel ben ten opzichte van de concurrentie. Maar als ik productiever ben, kan ik ze compenseren. Dat is een mogelijkheid. Als mijn productiviteit dat toestaat kan ik dus hogere loonkosten en hogere bijkomende kosten en daarmee ook sociale stelsels financieren, zoals dat in vele lidstaten het geval is. Dat betekent dat ik eenvoudigweg een beetje beter, een beetje doelmatiger moet zijn. Daarom irriteert mij dat altijd wel wat - ik heb dat in mijn politieke loopbaan steeds weer gemerkt -, wanneer mensen iets hebben tegen prestatie. Wat is er eigenlijk mis met prestatie? Het is toch eigenlijk heel menselijk wanneer iemand iets zinnigs wil maken.
Ik weet niet wie er kwam met het voorbeeld van de chef-kok. Wanneer ik bijvoorbeeld kan kiezen uit twee restaurants en in het ene is het eten uitstekend omdat de kok iets goeds klaarmaakt en in het andere is het voedsel minderwaardig, dan ga ik natuurlijk het restaurant binnen waar men iets goeds op tafel zet. Overigens zal ook iedereen die tegen prestatie is naar het goede restaurant gaan. Dat is een heel typische manier om de eigen principes los te laten. Ik vind prestatie dus niet iets slechts. Prestatie hebben wij ook nodig en daarmee kunnen we tegenwicht bieden aan veel nadelen die wij hebben.
Laten wij een voorbeeld nemen uit de auto-industrie. Ik ga daar straks nog nader op in. In de Unie hebben wij te maken met een zeer uiteenlopende situatie bij verschillende ondernemingen. Er zijn ondernemingen met problemen, en er zijn er ook die helemaal geen problemen hebben. Kijken we eens naar het probleem van de overcapaciteit. Er zijn ondernemingen met overcapaciteit die moeten inkrimpen, en er zijn andere die hebben voor bepaalde modellen een levertijd van meer dan een jaar, en dat zijn geen goedkope wagens. Dat toont weer eens aan dat ook de prijs niet altijd een beslissende factor is, dat het goedkoopste niet altijd het beste is. U hebt helemaal gelijk, beste mijnheer Bowe. We moeten echter ook niet doen alsof we ik-weet-niet-wat kunnen produceren, dat er altijd wel iemand is die het van ons koopt. Zo werkt dat niet. Daarom heb ik in het kader van ons industrieel beleid altijd gezegd dat we iets beter moeten zijn, omdat we misschien iets duurder zijn. Maar dat kunnen wij wel klaarspelen. Daar hoort in de eerste plaats flexibiliteit bij. In ons programma, dat wij twee jaar geleden hebben gepresenteerd - ik geloof dat de heer Rapkay dat heeft gememoreerd - was in de eerste plaats de intensieve opleiding en bijscholing van technisch en administratief personeel een belangrijk punt. Want als wij niet investeren in personeel, dan bereiken we niet het doel dat wij allen nastreven. Dat is precies het punt waarover wij het feitelijk eens moeten worden. Deze prestatie is nodig om andere politieke doeleinden te kunnen bereiken.
Nu de vragen stuk voor stuk. Eerst over de auto-industrie. Alles wat in het verslag als aanvulling wordt voorgesteld, vormt voor de Commissie geen probleem. Wij zijn gaarne bereid om de initiatieven op te pakken die Alan Donnelly voorstelt. Met name ook het forum, dat wil zeggen een permanente instelling waarin wij met vakbonden, ondernemers en toeleveranciers, dus met het gehele complex van de auto-industrie discussiëren. Hoewel ik toegeef dat men mij er natuurlijk altijd van verdenkt dat ik mij niet direct sterk maak voor vakbonden, vraag ik u, uw oor eens te luisteren te leggen bij het forum van de maritieme industrie. De heer Jarzembowski is mijn getuige. Ik ben bijna de enige geweest die met bruut geweld voor elkaar heeft gekregen dat er vakbondsvertegenwoordigers aan deelnemen die later dan ook een rol op zich konden nemen in de groep van deskundigen op hoog niveau, dus in de stuurgroep.
Het is geheel duidelijk, en ik zeg dit nog eens met het oog op het actuele geval, dat een doelmatig economisch en industrieel beleid niet kan slagen zonder een deugdelijke sociale component. Bij de deelneming van de arbeiders aan de beslissingen van een onderneming gaat het niet alleen om een sociaal beleid of om rechtvaardigheid, maar ook om de doelmatigheid van deze onderneming. De onderneming wordt efficiënter wanneer haar technische en administratieve personeel mag meebeslissen over belangrijke kwesties.
Nu heeft mijn collega Flynn al gezegd hoe gecompliceerd het is om zoiets in Europa te verwezenlijken. U kent wel het drama met het sociale charta. Hoe waanzinnig moeilijk dat alleen al was op het punt van de medebeslissing, heb ik zelf eens meegemaakt bij de poging om een statuut voor een Europese vennootschap te verwezenlijken. Dat was de enige oorzaak waardoor alles uiteindelijk is mislukt. Sommigen wilden helemaal niets, anderen wilden geen afstand doen van hun bijzonder goede modellen en uiteindelijk is het dan nergens op uitgelopen. Dat is natuurlijk zinloos. Dus is het ja tegen dialoog en ook tegen de andere eisen.
Zonder twijfel zal de auto-industrie structurele veranderingen moeten doormaken, maar zij is in staat om daarin overeind te blijven. Ik ben niet van mening - hoewel sommigen dat wel geloven -, dat zij dat niet voor elkaar zou krijgen. Met een zekere inkrimping van de capaciteit speelt zij dat wel klaar. Bij enkele ondernemingen zal dat mogelijk zijn, want wij zijn intussen concurrerender geworden dan een paar jaar geleden. Voor het feit dat het marktaandeel van Japanse auto's in de Unie terugloopt, bestaan er een aantal oorzaken. Eén van de belangrijkste oorzaken hiervan is zonder twijfel dat onze autofabrikanten intussen producten aanbieden die beter zijn, die beter in de smaak vallen bij de kopers, dan de wagens uit Japan of Korea.
Er heeft iemand gezegd dat wij coherent moeten zijn. Dat vind ik heel belangrijk. Helaas voeren wij discussies met verschillende deelnemers. Wanneer wij discussiëren over industrieel beleid, hebben we altijd dezelfde gesprekspartners, praten wij over milieubeleid, zitten er anderen. Dat is ook zo in de ministerraad. Er is een Raad van industrieministers die discussieert en zegt dat de energieprijzen omlaag moeten. En dan is er de Raad van milieuministers die zegt dat de energieprijzen omhoog moeten, en afhankelijk van de vraag naar welke kant het Voorzitterschap neigt, valt de beslissing. Dit is dwaasheid. Wij moeten een samenhangende lijn aanhouden, en natuurlijk hebben wij ook meer gemeenschappelijkheid in Europa nodig.
Mevrouw Peijs heeft genoemd, en ook anderen hebben daarop gewezen, dat er in Nederland betere oplossingen zijn gevonden en de mensen dan naar Nederland gaan. Zolang wij nog geen gemeenschappelijk beleid hebben, vind ik dat de op één na beste oplossing. In Nederland is alles toch al veel beter. Dan gaan wij toch gewoon met z'n allen naar Nederland, dat kan toch best! Op deze wijze ontstaat er een druk die deze gemeenschappelijke oplossingen dan ook werkelijk tot stand doet komen, en ik ben de eerste die zegt - en de Commissie zal zeker een reeks voorstellen doen -, dat wij dat ook op het gebied van de belastingen nodig hebben. Dus, over wat Alan Donnelly voorstelt zeg ik: ja dat zullen we doen en zeer snel implementeren.
Nu dan over de chemische industrie. Dit is eigenlijk het eerste geval van benchmarking . Wij zijn met de industrie overeengekomen dat wij als het ware een model willen ontwikkelen voor hoe een industriesector ervoor kan zorgen dat hij concurrerend blijft en tegelijkertijd antwoord geeft op de sociale vraagstukken die daarbij ontstaan.
Zoals u hebt kunnen lezen in het uitstekende verslag van de heer Langen, is dat de chemische industrie gelukt. Dat is werkelijk mogelijk, ook in een industrietak waarin de prijs een doorslaggevende rol speelt. Van een auto kun je, als die wat aan de dure kant is, nog wel zeggen dat die misschien wel een beetje vlotter, een beetje beter is, maar wanneer u de één of andere grondstof produceert, zoals dat immers meestal bij de chemische industrie is - wanneer we even afzien van derivaten en upstream -producten -, dan kan iedereen dit product maken en komt het alleen aan op de prijs. Desondanks heeft onze industrie zich goed staande weten te houden, en ik vind dat een uitstekende prestatie die getuigt van ondernemingsgeest, ook een goede prestatie van de vakbonden want in deze industriële sector zijn de vakbonden - met betrekking tot structurering en herstructurering - zeer open en discussiëren zij op een manier zoals men dat in andere industriële sectoren ook wel zou willen.
Wij praten nu niet over steenkool maar, mijnheer Rapkay, ik wil u wel zeggen dat een industriële sector waarbij voor elke arbeidsplaats jaarlijks 120.000 DM aan subsidies wordt gegeven, niet kan overleven - dit zijn de feiten, die kunnen niet worden ontkend, dat wil zeggen dat elke arbeidsplaats de belastingbetaler per maand 10.000 DM kost. Men kan de steden in het Roergebied die deze industrie achter zich hebben gelaten en zijn ingesprongen op nieuwe initiatieven, zoals bijvoorbeeld Essen - Essen is de grootste dienstverleningsstad van Duitsland - niets verwijten. Als u praat met deze steden of met de SPD aldaar, krijgt u te horen: " Waarom hebben wij dat niet eerder gedaan?" . Het gaat er niet om hoe dat gebeurt, of het gaat op een manier die te rijmen valt met wat sociaal juist is, maar u doet alsof dit een traditionele industrie is die toekomst heeft! En op dat punt zie ik voor de scheepsbouw een verschil. Daarom hebben wij ook gezegd dat wij het misverstand uit de weg moeten ruimen dat deze traditionele industrieën geen toekomst hebben. Wij hebben overigens bereikt dat intussen alle mensen geloven dat er toekomst is.
U moet mij niet vragen hoe je verantwoording wilt afleggen over een industrie wanneer de Duitse steenkool ondanks de subsidies 200 DM per ton duurder is dan van elders geïmporteerde steenkool, inclusief vrachtkosten. Dat begrijp ik niet. Daar staat mijn verstand bij stil, en ik vind dat men op dit punt open en eerlijk naar elkaar moet zijn.
In de scheepsbouwsector hebben wij al een aantal jaren - ik meen nu vijf jaar - het forum voor de maritieme industrie, en naar mijn mening met goede resultaten. Zeker, mijnheer Jarzembowski, je broedt nu eenmaal niet elk jaar een schitterend nieuw idee uit. Dat gebeurt maar heel zelden, en als dat dan gebeurt, zou ik de betreffende persoon met een zekere bezorgdheid tegemoet treden, want dat is al gauw iemand die niet meer met beide benen op de grond staat. Vooral bij onderzoek en ontwikkeling boeken wij zeer grote vooruitgang. Een afgevaardigde, mevrouw Estevan Bolea, heeft gezegd dat scheepsbouw meer is dan scheepsbouw alleen. Als u het verslag heeft gelezen - klaarblijkelijk hebt u het gelezen, want deze zin staat er precies zo in -, kunt u deze niet meer gebruiken als kritiek tegenover de Commissie. Wij hebben juist in het forum gezegd dat wij behoefte hebben aan havens, toeleveranciers, classificatiemaatschappijen, wetenschappelijke instituten, oceanografie, enzovoort. Dat hebben wij allemaal nodig om een goed werkend systeem tot stand te brengen.
Dat is dus tot op zekere hoogte gelukt. Wat nu nog niet in het verslag staat, maar wat hier terecht naar voren is gebracht, is de nieuwe situatie na de weigering van de Amerikanen om de OESO-overeenkomst te ratificeren. Ik geloof er intussen niet meer in dat zij dat voor elkaar zullen krijgen. Dan staan wij voor de vraag, wat te doen. Wij hebben een aantal alternatieven. Het eerste is dat wij het doen zonder de Amerikanen. Dat is mogelijk en zeker ook zinvol, want onze moeilijkste concurrenten in deze sector zijn de Japanners en vooral de Koreanen, niet in de eerste plaats de Amerikanen. Wij kunnen ook een geheel ander, een eigen nieuw beleid ontwikkelen. De derde mogelijkheid, waarop wij waarschijnlijk zullen aansturen, is dat wij beide mogelijkheden benutten. Wij proberen de OESO-overeenkomst zonder de Amerikanen in leven te houden, en daarnaast ontwikkelen wij een nieuw beleid voor de scheepsbouwindustrie in de breedste zin van het woord.
Daarbij speelt natuurlijk de bouw van oorlogsschepen, van marineschepen, een zeer beslissende rol, want wanneer wij een eigen veiligheids- en verdedigingsbeleid willen hebben - dat zeg ik ook altijd over de defensie-industrie -, dan moeten wij ook beschikken over een minimum aan capaciteit voor de productie van materieel, dus met inbegrip van schepen. Het is volkomen duidelijk dat het punt van de kosten bij de bouw van marineschepen niet zo op de voorgrond staat als bij de bouw van civiele schepen, zodat scheepswerven die beide categorieën kunnen bouwen, daardoor tot een voor hen gunstigere samenstelling van kosten kunnen komen. Voorts moeten wij ons afvragen, in welke mate de bouw van handelsschepen bij ons concurrerend kan plaatsvinden. Daar kan men geen plannen voor maken. Daar kunnen wij geen doelstellingen voor maken. Iemand heeft gezegd dat de Commissie doelen moet opstellen. Dat heeft niets meer te maken met markteconomie. Maar natuurlijk kunnen wij de voorwaarden waaronder een dergelijke industrie kan werken, duidelijker omschrijven dan wij tot nog toe hebben gedaan. Dat moet ook gebeuren.
Ik wil nog iets zeggen over het punt van de subsidies en de delokalisering. We hebben hierover al enkele malen iets gezegd. Op dit punt bestaan ook twee overtrokken en daarmee onjuiste uitgangspunten en slechts één juiste benadering van het probleem. Het zou sterk overdreven zijn, te zeggen dat er helemaal geen probleem bestaat, te doen alsof alles in orde is. In zoverre heeft Renault toch wel een zeker positief effect gehad, dat het nu duidelijk is geworden dat er een probleem is.
Het andere verkeerde uitgangspunt is, zeggen dat wij nu zeer strakke regels moeten invoeren: niemand komt in beweging, waar iemand zit moet hij ook blijven! Hij mag geen arbeidsplaatsen afstoten of veranderen, dat mag niet! Dat zou ook het einde betekenen van een concurrerende industriële sector, want er zijn bepaalde verschuivingen nodig, en bepaalde nieuwe vestigingen kunnen natuurlijk onder bepaalde omstandigheden met subsidies worden ondersteund. Dat betekent dus dat wij - en dat is de juiste benadering - in ieder geval moeten nagaan of het verlenen van dergelijke subsidies uit het fonds voor de regionale ontwikkeling, het sociale fonds, of uit andere fondsen echt zinvol is.
Op dit punt zijn er namelijk twee tegenstrijdige doeleinden. Enerzijds moet er in een regio een industriële sector worden ontwikkeld, anderzijds mag er geen overcapaciteit worden gecreëerd. Niet zonder reden is de staalindustrie genoemd. Daarin hebben wij het toch maar klaargespeeld om de overcapaciteit weg te werken, en wel op een manier die zeker niet zonder sociale onbillijkheden is verlopen, maar die ook is geaccepteerd en waar begrip voor was. Daardoor is de capaciteit nu in overeenstemming met de vraag, we hebben redelijke prijzen, en dus ook geen problemen.
We moeten nagaan - niet alleen met betrekking tot de auto-industrie maar ook in andere sectoren -, of het scheppen van nieuwe capaciteit zinvol is, of dat dit de markt verstoort waardoor wij komen te zitten met situaties die wij weer alleen in de hand kunnen krijgen door tegengas te geven, dus door nog weer andere fondsen, wat natuurlijk compleet onzin is. Dat moet ons voornemen zijn. Een gelijksoortige regeling hebben wij overigens met betrekking tot kunststofvezels, op welk terrein wij het scheppen van nieuwe capaciteit niet goedkeuren, omdat er voldoende capaciteit aanwezig is, of juister gezegd, omdat wij geen subsidie geven, want wanneer iemand dat op eigen kosten wil, kan hij zijn gang gaan.
Zo zou uit dit alles een verstandige benadering tot stand kunnen komen, en ik hoop - dat is tenminste wel uit de discussie gebleken -, dat wij de stellingen van dogmatische aard eens zullen verlaten, die hier steeds naar voren worden geschoven, omdat er bij economische problemen namelijk altijd goede, juiste of verkeerde oplossingen zijn. Een nogal prominente man van de SPD heeft dat eens als volgt naar voren gebracht: " Er bestaat geen SPD-beleid voor de economie en geen CDU-beleid voor de economie..." - ik citeer nu geen liberaal, maar iemand van de SPD, omdat ik denk dat deze bij u, mevrouw de afgevaardigde, meer geloofwaardigheid heeft, maar nu vindt u dat weer helemaal niet leuk - maar goed, deze man heeft naar mijn idee geheel terecht gezegd: " Er bestaat geen SPD-, CDU- of FDP-beleid aangaande de economie, er bestaat alleen maar verkeerd of een goed economisch beleid" . Ik ben het met die man eens, hij heeft gelijk gehad, en precies daaraan willen wij ons hier houden.

De Voorzitter
De vraag is natuurlijk wie er uitmaakt wat verkeerd is of juist.

Bangemann
Dat doet altijd de Commissie!

De Voorzitter
Soms ligt dat ook anders! Hartelijk dank, mijnheer Bangemann!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Informatiemaatschappij, cultuur en onderwijs
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0325/96) van mevrouw Morgan namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media over de informatiemaatschappij, cultuur en onderwijs.

Morgan
Voorzitter, de commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media is zich altijd al bewust geweest van het grote belang van de informatiemaatschappij voor een gezonde economische toekomst. Wij ondersteunen van harte de pogingen om nieuwe communicatietechnologieën algemeen toegankelijk te maken en zijn blij met de vorderingen die, met financiële steun van de EU, zijn gemaakt op het gebied van de infrastructuur.
Met een gezamenlijk inzet stevenen wij echter onvermijdelijk af op een situatie, wellicht niet op korte termijn, wellicht niet meer in deze eeuw, maar ergens in de 21-ste eeuw, waarin wij allen met de informatiemaatschappij in verbinding staan. Maar wat dan? Waarom zou iemand daar gebruik van willen maken? De commissie cultuur realiseerde zich dat er veel te weinig aandacht werd besteed aan de inhoudelijke aspecten van de informatiemaatschappij en dat moest worden stilgestaan bij de voor- en nadelen ervan op educatief en cultureel gebied. Een en ander was voor de commissie cultuur aanleiding om dit verslag op te stellen.
Wij zijn ons allen bewust van de snelheid waarmee de ontwikkelingen op dit gebied elkaar opvolgen. Het doet ons deugd te zien dat, sinds de opstelling van de oorspronkelijke ontwerptekst, een groot aantal van de in het verslag gedane aanbevelingen al in de praktijk is gebracht of op z'n minst serieus wordt bestudeerd. Het is vermeldenswaard dat deze kwestie gisteravond niet alleen door de Commissie, maar ook door Jacques Chirac nog aan de orde is gesteld. Hij deed in een toespraak de belofte om alle middelbare scholen vóór het jaar 2000 toegang tot de informatiemaatschappij te geven en de BTW op multimediaproducten te verlagen. Ik hoop dat dit alleen zal gelden voor multimediaproducten voor educatieve doeleinden.
Voordat ik verder ga, wil ik U uitleggen waarom ik met vijf amendementen op mijn verslag ben gekomen, waarin ik een tijdschema aangeef voor de tenuitvoerlegging van een aantal zaken vóór het jaar 2000. Sommige leden hebben mij gevraagd: " Waarom het jaar 2000, waarom niet 1999 of 2001?" De reden daarvoor is enkel dat de vergelijkende studie, de proefprojecten en de scholing van docenten tegen die tijd afgerond kunnen zijn. Als wij geen streefdata vaststellen, missen wij een raamwerk waaraan de voorstellen in dit verslag kunnen worden opgehangen. Daarom hoop ik dat deze amendementen door iedereen zullen worden gesteund.
De Europese Unie moet bepaalde normen formuleren. Ik heb net gehoord dat de heer Bangemann daar een groot voorstander van is en ik hoop dan ook dat hij het verslag op dit punt zal volgen. Het is belangrijk dat er in de lidstaten aan deze normen wordt voldaan. Anders zal er straks een goed geïnformeerde bovenlaag ontstaan, wat niet bepaald bevorderlijk is voor de sociale cohesie binnen Europa.
Wij zouden er eigenlijk in de eerste plaats voor moeten zorgen, dat onze kinderen met deze nieuwe technologieën kunnen kennismaken, maar daarvoor moeten wij eerst onze leraren de nodige bagage meegeven. De lidstaten zouden moeten nagaan of IT-modules niet verplicht kunnen worden gesteld binnen de lerarenopleidingen. Daarnaast moeten er mogelijkheden zijn voor permanente scholing, zodat leraren de technologische ontwikkelingen kunnen bijhouden. Een actieve opstelling van ouders zou ook moeten worden gestimuleerd om te voorkomen dat er een technologische generatiekloof gaat ontstaan.
De technologische ontwikkelingen op dit gebied gaan zo snel, dat het van belang is na te gaan wat er allemaal mogelijk is, zodat wij daarmee in ons onderwijs rekening kunnen houden. Computers kunnen vandaag de dag zo compact worden gemaakt, dat leerlingen ze gemakkelijk voor leraren en ouders kunnen verbergen. Zij zouden ze zelfs in hun sportschoenen kunnen verbergen. Het opvragen van informatie uit databanken zal bij veel leerlingen een soort tweede natuur worden. Ik heb kort geleden een bezoek gebracht aan een school in mijn kiesdistrict, waar de leerlingen de opdracht kregen om een tekening van een atoom te maken. Een van de kinderen kwam aanzetten met het nieuwste plaatje van de home page van het MIT. Dat is het soort onderwijs waarover wij het hebben. Kinderen moet daarom worden geleerd hoe zij met de informatie die zijn krijgen, moeten omgaan.
Wij moeten ervoor zorgen dat zij leren om informatie te interpreteren en kritisch te bekijken. En bovenal moeten wij ervoor zorgen dat vrouwen de mogelijkheden die er op dit gebied zijn, benutten, zodat zij in de 21-ste eeuw niet nog verder achterop raken. De informatietechnologie maakt het voor mensen met leermoeilijkheden mogelijk om zich in hun eigen tempo te ontwikkelen en -een heel belangrijk pluspunt- biedt ook nieuwe kansen voor plattelandsgebieden, zodat deze niet worden buitengesloten. Wij zullen altijd worden geconfronteerd met de vraag wie voor de kosten opdraait, met name in het onderwijsveld. Het is daarom nuttig te kijken naar voorbeelden van "beste leermethoden" en naar mogelijkheden voor samenwerkingsverbanden tussen overheid en bedrijfsleven om de kwaliteit van het educatieve materiaal voor de toekomstige generaties te waarborgen.
De nieuwe technologieën zullen ongetwijfeld hun weerslag hebben op onze cultuur en onze levenswijze. Maar wij moeten in dit verband ook kijken naar het begrip cultuur in engere zin. Waar kunnen wij meer te weten komen over cultuur dan in de bibliotheek? Met de informatietechnologie liggen er voor onze bibliotheken enorme mogelijkheden in het verschiet. Wij zijn dan ook bijzonder blij dat de Commissie is ingegaan op ons verzoek om te komen met een verslag over bibliotheken en IT.
Tot slot wil ik nog wijzen op een uitermate belangrijk punt, namelijk mijn voorstel om te komen tot een digitaal archief waarin de belangrijke collecties uit het cultuurbezit van de vijftien EU-lidstaten zijn opgenomen. Dit archief zou voor alle scholen, universiteiten en bibliotheken binnen de EU vrij toegankelijk moeten zijn. Maar het is belangrijk dat wij nu actie ondernemen. De verkoop van exclusieve digitale rechten dreigt namelijk in handen te komen van invloedrijke multinationale ondernemingen, waarmee het voor burgers moeilijker wordt om toegang te krijgen tot hun eigen culturele erfgoed.

Evans
Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur van harte feliciteren met haar uitstekend verslag. Daarin worden zoveel kwesties behandeld, dat ik niet goed weet hoe ik in de mij toebedeelde tijd de essentiële punten eruit moet lichten.
Het lijkt mij daarom beter om mij te concentreren op de paragrafen 27 en 28 inzake de rol van de bibliotheken in Europa, waarover de rapporteur zo-even ook al heeft gesproken.
Het bestaan van bibliotheken is kenmerkend voor een geciviliseerde samenleving: een goed opgeleide en ontwikkelde samenleving beschikt over goede en gemakkelijk toegankelijke bibliotheken. Personen die de geschiedenis willen verdraaien of bepaalde delen van de samenleving onder de duim willen houden, hebben daarentegen vaak bibliotheken vernietigd of gesloten. Het is onze taak om ervoor te zorgen dat de enorme invloed die uitgaat van de stormachtige ontwikkelingen op het gebied van de informatietechnologie, niet leidt tot onderschatting of aantasting van de functie van onze bibliotheken. Zij zijn van wezenlijk belang om de kloof tussen arm en rijk te overbruggen, om essentiële kennis over andere talen en culturen over te dragen, en daarmee, zoals de rapporteur zojuist ook al opmerkte, de sociale cohesie te bevorderen.
In de informatiemaatschappij van de toekomst -een samenleving waarvoor dit verslag volop oog heeft, is er voor bibliotheken een belangrijke rol weggelegd.
Eluned Morgan heeft het zojuist gehad over data retrieval. Het elektronisch opslaan en het toegankelijk maken van voorwerpen en informatie biedt fantastische mogelijkheden, waarbij het reële en het virtuele samenkomen. Een en ander kan nog verder worden uitgebreid, nieuwe mogelijkheden kunnen binnen bereik van het grote publiek worden gebracht en hele collecties, die voorheen voor de meeste mensen niet toegankelijk waren, kunnen nu wel heel gemakkelijk toegankelijk worden gemaakt via allerlei verschillende kanalen, zoals openbare bibliotheken, scholen, universiteiten en andere educatieve instellingen.
Dit zijn kansen die een vrije markt niet biedt. Een wereld waarin alles draait om geld, zal aan dit soort dingen geen prioriteit geven. De taak die hier voor de Europese Unie is weggelegd, is dan ook belangrijker dan ooit tevoren. Zij moet natuurlijk onze cultuur en ons cultureel erfgoed beschermen, maar zij moet daarnaast nieuwe deuren openen voor het grote publiek -niet voor de happy few-, deuren die gesloten zullen blijven als wij de markt haar gang laten gaan. Dit is een terrein dat nog nauwelijks is verkend en dat meer aandacht verdient.
Ik steun de oproep aan de Commissie om hierover een Groenboek op te stellen. Het doet mij deugd dat zij hiertoe bereid is en ik hoop van harte dat er snel stappen zullen worden ondernomen, opdat de bibliotheken niet worden vergeten. De rapporteur heeft een uitstekend verslag afgeleverd. Mijn complimenten daarvoor. Cymru am byth .

Pex
Mevrouw de Voorzitter, het is vandaag het derde onderwerp dat in relatie staat tot de informatiemaatschappij en dat geeft eigenlijk wel aan hoe verknipt wij met z'n allen bezig zijn dit geweldige probleem te bespreken. Vanmorgen ging het over de informatiemaatschappij en sociale zaken, nu spreken we over de informatiemaatschappij en het onderwijs.
Laat ik in de eerste plaats mevrouw Morgan gelukwensen met haar goede verslag. Ik denk dat zij exact heeft weergegeven hoe in de cultuurcommissie, wat ook de onderwijscommissie is, wordt gedacht over de inhoud van de informatiemaatschappij. Een inhoud en een ontwikkeling waar wij niet bang voor zijn, maar waarvan de nieuwe kansen moeten worden benut. Waar het om gaat, en ik ben blij dat ik nu tegen deze commissaris hetzelfde mag zeggen als wat ik vanmorgen tegen een andere commissaris zei, is natuurlijk dat de culturele aspecten, maar dan cultuur in brede zin, worden meegenomen in het beleid met betrekking tot informatietechnologie en dat dus hier artikel 128, lid 4 daadwerkelijk gestalte krijgt. En, dat het niet zo is, dat die culturele aspecten ondergeschikt zijn aan die andere aspecten maar dat ze gelijkwaardig worden meegewogen. Ik denk dat dat een typisch beleid zou kunnen zijn voor Europa om de ontwikkelingen met betrekking tot de informatietechnologie bij te houden. Het grootste gevaar is dat wij steeds achterlopen door het ontwikkelen van plannen in plaats van het uitvoeren. Alle scholen een aansluiting op Internet: in samenwerking met het programma "Web for schools " zou ik er persoonlijk willen voor pleiten dat wij, leden van het Europees Parlement, een aantal scholen adopteren om ervoor te zorgen dat onze gedachten, zoals wij die hier verwoorden, ook in daden worden omgezet en overgedragen worden op het onderwijs, waarbij we dan tegelijkertijd contact tussen het onderwijs en het Europees Parlement kunnen leggen.

Poisson
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, allereerst wil ik zeggen dat ik verheugd ben over de kwaliteit van het verslag van onze collega, mevrouw Morgan. Wij willen enkele opmerkingen over dit verslag maken en ik ben er zeker van dat velen onder ons het met deze opmerkingen eens zijn.
Tal van Europeanen hebben zich in de laatste jaren al vertrouwd gemaakt met de nieuwe communicatiemogelijkheden. Frankrijk beet overigens de spits af van deze culturele revolutie door Minitel toegankelijk te maken voor elk Frans gezin.
Bij zijn toespraak tot jongeren heeft president Chirac de dringende noodzaak onderstreept om te strijden tegen het analfabetisme en om zoveel mogelijk burgers toegang te bieden tot de informatica door de financiële drempel ervan te verlagen.
Deze inzet is van kapitaal belang voor Europa. De door ons te nemen besluiten moeten doordrongen zijn van deze notie van dringende noodzaak, want de nieuwe informatietechnologieën evolueren zeer snel.
De opmerkelijke pedagogische middelen zoals de multimedia moeten welbewust worden benut. Zij moeten de noodzakelijk aanvullingen vormen van de traditionele middelen zoals boeken en geschriften, maar deze educatieve middelen mogen in geen enkel geval onderworpen worden aan de nefaste concurrentie.
Onze jeugd dient dan ook te worden begeleid bij het ontcijferen van deze taal zodat deze benadering menselijke aspecten blijft behouden en de inhoud ervan wordt beschermd. Beschermen is niet hetzelfde als zich afschermen; integendeel, het wil zeggen dat iedereen de mogelijkheid moet krijgen om zijn visie tot uiting te brengen, met name op cultureel gebied, waarbij ieder individu wordt gerespecteerd.
Op dit ogenblik waarop wij allen geraakt zijn door diverse feiten die van een onaanvaardbare wreedheid getuigen, spreekt het voor zich dat de bescherming van minderjarigen moet worden versterkt. Niet alleen bij de productie, maar ook bij de verspreiding van software. Als deze waarschuwingen in realiteit zijn omgezet, kunnen wij de grote uitdaging aannemen om netwerken en contacten te ontwikkelen tussen noord en zuid, tussen stedelijke en plattelandsgebieden, tussen toeristische en industriële regio's zodat onze Europese medeburgers ertoe worden aangezet om gemeenschappelijke projecten te verwezenlijken. Gemeenschappelijke ervaringen, gemeenschappelijke know-how uitwisselen is een belangrijke troef in onze strijd tegen de werkloosheid en meer in het algemeen in onze strijd tegen de sociale verschillen.

Ryynänen
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, het uitstekende verslag van mevrouw Morgan komt op een zeer goed moment, aangezien het hoog tijd is dat de centrale positie van onderwijs en cultuur in de informatiemaatschappij meer aandacht krijgt. Er moeten nu middelen worden vrijgemaakt voor de ontwikkeling van de inhoud en voor het verbeteren van de kwaliteit.
De markt voor multimedia in het onderwijs is een groeisector, waarin producenten en consumenten moeten samenwerken en de producten gekenmerkt moeten worden door taalkundige en culturele veelvormigheid en moeten aansluiten op de Europese verscheidenheid. In het programma INFO 2000 moet voor dit doel meer steun worden gereserveerd en in de onderzoeksprogramma's moet nadruk worden gelegd op de ontwikkeling van multimedia en programma's voor toepassing in het onderwijs.
Tevens is het noodzakelijk dat de Commissie snel aan de behandeling begint van het groenboek over bibliotheken en zo de discussie opent over de publieke toegang tot elektronische informatie, over het auteursrecht, ook vanuit oogpunt van de consument, over de veranderende positie van het lezen en van boeken in de maatschappij en over de arbeidsomstandigheden en scholingsbehoeften van het personeel in de bibliotheek- en informatiesector in de moderne netwerk- en informatiemaatschappij. De problemen op het gebied van informatievoorziening zijn namelijk al lang niet meer kwantitatief, maar in steeds grotere mate kwalitatief. Het gaat erom of iedereen toegang heeft tot voor hem relevante informatie en of men in staat is die informatie op waarde te schatten en te selecteren.

Ripa di Meana
Mevrouw de Voorzitter, de verdienste van het verslag-Morgan is dat het de aandacht vestigt op de centrale plaats die de culturele en educatieve dimensie in de informatiemaatschappij inneemt. De nieuwe technologieën bieden ongetwijfeld bijzondere mogelijkheden, maar ze herbergen ook bijzondere risico's. De twee grootste risico's zijn: uitsluiting en elitevorming. Het behoeft geen betoog dat de meest achtergestelde bevolkingslagen nog verder dreigen te worden buitengesloten omdat ze niet de culturele en economische middelen bezitten om toegang tot de informatie te krijgen. Anderzijds kan een technologie die uitsluitend aan het particuliere initiatief wordt overgelaten uiteindelijk leiden tot vervlakking van de cultuur doordat de speciale kenmerken en uitingen van de verschillende plaatselijke culturen geleidelijk aan worden uitgewist.
Daarom zijn de maatregelen en initiatieven van het verslag-Morgan mijns inziens van het allergrootste belang, vooral als het gaat om de opleiding van leraren. Overigens moeten de lidstaten hun nationale cultuurverzamelingen digitaal gaan opslaan, om zodoende een bijdrage te leveren aan de vorming van een Europees archief. De Commissie zou van haar kant het enorme erfgoed aan musea, kunstgaleries en theaters dat wij bezitten in de beschikbare informatienetwerken kunnen invoeren.

Leperre-Verrier
Mevrouw de Voorzitter, allereerst iets wat ik jammer vind. Het zou wenselijk zijn geweest om dit verslag tegelijkertijd met het Witboek te behandelen dat gisteren werd besproken want het juridische basisverschil lijkt mij niet alleen maar kunstmatig, maar ook nefast voor de samenhang en de politieke doeltreffendheid.
Wat het verslag betreft waar wij ons vandaag over buigen, wil ik mevrouw Morgan gelukwensen met de kwaliteit van haar werk. Met veel inzicht heeft zij de twee struikelblokken kunnen vermijden, namelijk de systematische verwerping die ingegeven wordt door angst voor de vooruitgang en de onnozele bewondering voor dezelfde vooruitgang.
De centrale vraag in dit debat is of de ontwikkeling van nieuwe technologieën gelijk staat met vooruitgang in de onderwijswetenschap, met andere woorden of deze ontwikkeling de ongelijkheden kan verminderen. Ook al maken deze nieuwe communicatietechnieken het mogelijk om doeltreffend te strijden tegen zwakke schoolprestaties, weten wij echter ook dat de kosten van deze middelen een bron van ongelijkheid vormen.
Wij worden dan ook geconfronteerd met de noodzaak om een juist evenwicht te vinden tussen het verwerven van de basisdisciplines en de toegang tot de nieuwe technologieën. Op zich kunnen het toetsenbord, het scherm en de muis in de 21ste eeuw niet de plaats innemen van de pen en het schrift.

Seillier
Mevrouw Morgan, in uw uitstekende verslag onderstreept u heel moedig een aantal risico's, waarbij u tevens de mogelijkheden voor de cultuur en het onderwijs aanstipt. Ik ben echter van mening dat uw verslag een aantal illusies bevat wat het gezinsleven, het schoolleven en de cultuur betreft.
De crisis die veel jongeren doormaken in het gezinsleven en in de maatschappij komt door het probleem van de taal en de uitwisseling. Taalbeheersing en het subtiele gebruik van de taal om begrepen te worden en beter met anderen samen te leven, is in de eerste plaats afhankelijk van de samen doorgebrachte tijd, van de rijkdom van de interpersoonlijke uitwisseling. De instrumenten die de informatietechnologieën ons ter beschikking stellen, zijn dan ook geschikt voor diegenen die al met deze structuren vertrouwd zijn en die derhalve profijt kunnen halen uit de extra voordelen die een dergelijk instrument biedt.
Het is echter een drama als deze structuren op het gebied van de taal, op het gebied van de opleiding van de geest, en dus van het beoordelingsvermogen, nog niet bestaan. In die gevallen is het gebruik van de machine geen palliatief. In die omstandigheden hebben wij te maken met een aantal illusies. Het domein van de school en de cultuur is ook het domein waar men de smaak te pakken krijgt om zich in te spannen. Als dat erin bestaat om de illusie te geven dat intellectuele arbeid, dat cultuur, eenvoudig is en binnen handbereik, dat het om een soort van gemakkelijke consumptie gaat, dan is er sprake van bedrieglijke schijn.
Juist de animo om inspanningen te doen en zo vooruit te komen in het streven naar het goede, het ware en het mooie, is een belangrijke bijdrage voor de rijkdom van de interpersoonlijke uitwisseling. Bij de informatietechnologieën is het scherm alomtegenwoordig. Het woord "scherm" zou ons overigens tot denken moeten aanzetten. Ik vrees dat deze instrumenten alleen maar buitengewoon positief zijn voor diegenen die al met de structuren vertrouwd zijn, die gecultiveerd zijn door deze algemene cultuur, die hen in staat stelt hiervan te profiteren en dat zij een ernstig gevaar vormen als wij ze als palliatieven zien.

Amadeo
Mevrouw de Voorzitter, mondialisering van de handel, wat de kennis naar een ander plan tilt, de komst van de informatiemaatschappij, die de aard van het werk en de organisatie van de productie radicaal zal veranderen, en de versnelde technische en wetenschappelijke vooruitgang: dat zijn de toekomstige scenario's die de Unie tot nadenken dwingen om een passend antwoord op de nieuwe behoeften van de arbeids- en onderwijswereld te formuleren.
Twee antwoorden zijn hierbij mogelijk: opwaardering van de algemene cultuur, die een onmisbare basis vormt voor het verwerven van nieuwe technische vaardigheden, en ontwikkeling van de mobiliteit van studenten en werkenden, maar vooral invoering van een systeem waarin iedereen toegang tot een algemene cultuur kan krijgen en werktalent kan ontwikkelen; daarbij worden de onderwijsmethoden aangepast aan de hedendaagse veranderingen, die voortvloeien uit de globalisering van de economie, het ontstaan van de informatiemaatschappij en de ontwikkeling van de wetenschappelijke en technische maatschappij.
De hedendaagse informatiemaatschappij maakt zo'n enorme hoeveelheid boodschappen mogelijk, dat het onderwijs de microkosmos binnen de schoolmuren ontgroeit; het moet de burger van morgen opleiden en hem leren uit de informatiestroom de meest geschikte strategie te distilleren en dat te gebruiken wat het beste, nuttigste en meest relevant is.
De doos van Pandora is door de technologische vooruitgang geopend en de daaruit ontsnapte demonen kunnen pas dan uitgedreven worden als onze onderwijssystemen de spiegel van de samenleving zijn geworden en volgens haar methoden en technologieën kennis overdragen.
Europa loopt achter op informatiegebied en dat vormt een ernstige belemmering om een aan deze tijd aangepast onderwijsbeleid en -richtsnoeren uit te stippelen. De onderwijscultuur moet dus veranderd worden, want informatie veroorzaakt een schokeffect en zet het begrip beschaving op losse schroeven.
De plicht om jongeren voor toekomstige banen op te leiden kan alleen met behulp van een waarlijke metamorfose verwezenlijkt worden: de metamorfose van de technologie die de mens ertoe moet aanzetten over de natuur na te denken, over economische en sociale vraagstukken, over de mogelijkheid tijd en ruimte te sturen en over de desintegratie van de materie.
Het systeem moet beslist op de nieuwe behoeften worden afgestemd: zelfs de socratici, die ondanks hun scepticisme altijd op zoek waren naar de waarheid, zouden ermee hebben ingestemd hun leermethoden op de nieuwe behoeften af te stemmen!

Sanz Fernández
Mevrouw de Voorzitter, de nieuwe informatietechnologieën zullen enorme gevolgen hebben voor onderwijs en cultuur. Ze brengen geweldige nieuwe kansen maar ook grote risico's met zich mee. De informatiemaatschappij biedt de gelegenheid om de obstakels te overwinnen waarmee sommige groepen geconfronteerd worden, waaronder gehandicapten, bewoners van plattelandsgebieden of mensen die om financiële of andere redenen geen toegang hebben tot de traditionele diensten op het gebied van onderwijs en cultuur. Maar daar staat tegenover, dat de informatiemaatschappij ook grote groepen van de bevolking kan uitsluiten, zoals we met andere industriële revoluties al gezien hebben, waardoor er een grote kloof ontstaat tussen degenen die nieuwe kennis verwerven en degenen die steeds verder achterop raken. Want in de toekomstige maatschappij zullen werk en een waardig bestaan voorbehouden zijn aan degene die zich met de modernste middelen toegang weet te verschaffen tot kennis, en die zich zijn leven lang bijschoolt. Maar degenen die deze scholing missen, zullen in een marginale positie terecht komen, en tot werkloosheid of slecht betaalde banen veroordeeld worden. Het gaat dus om gelijke kansen, om sociale rechtvaardigheid en om het benutten van het intellectueel, menselijk kapitaal, dat de voornaamste bron van rijkdom is van onze Europese samenlevingen.
De lidstaten moeten hun beste beentje voorzetten en de scholen uitrusten met de vereiste informatietechnologieën, zodat de educatieve multimedia voor iedereen toegankelijk worden, omdat vele gezinnen om voor de hand liggende financiële redenen geen multimediaproducten kunnen aanschaffen. Tegelijkertijd dient het onderwijzend personeel te worden geïnformeerd en opgeleid om het gebruik van de nieuwe technologische instrumenten in hun les op te nemen.
Wat het culturele aspect betreft, zullen we langs digitale weg de beschikking krijgen over het culturele Europese, nationale en regionale erfgoed. De multimediaproducten die hierop gebaseerd zijn, zullen bijdragen tot de verspreiding en de toegankelijkheid van dit culturele erfgoed, met name onder jongeren. Musea, monumenten, culturele landschappen, enz. kunnen worden opgeslagen en gratis toegankelijk worden gemaakt voor educatieve centra en bibliotheken. Het programma RAPHAEL houdt zich hiermee bezig; het enige wat ontbreekt, is een financiële ondersteuning die aan zijn streven evenredig is, zoals we ons ook een flinke financiële inspanning zullen moeten getroosten om de scholen met voldoende middelen uit te rusten.

Pack
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, er is nauwelijks een economische sector die wereldwijd zo'n hoge vlucht neemt als de informatietechnologie. Ook de Europese Commissie, in het bijzonder de heer Bangemann die hier vandaag aanwezig is, overtreft als het ware zichzelf met documenten, met mededelingen, groenboeken, enz., maar het verslag van collega Morgan legt de vinger op de wond op een manier die dank verdient, en dat betreft het gebrek aan beleidsmaatregelen op het gebied van de culturele en pedagogische aspecten van de informatiemaatschappij.
De voordelen van de nieuwe media zijn voldoende bekend en worden ons voldoende voor ogen gehouden, de kansen voor de arbeidsmarkt eveneens, maar wij moeten ook de risico's zien van de informatiemaatschappij en proberen daar iets tegen te doen. Met name zijn de wereldwijde gegevensnetwerken moeilijk te controleren. Met betrekking tot het auteursrecht of bij de bestrijding van de internationale criminaliteit zijn vele juridische vraagstukken nog nauwelijks opgelost. Ik wil ook niet verzwijgen dat deze in individuele gevallen kunnen leiden tot anoniemisering of tot internetjunkies die in therapie zouden moeten, zoals de afgelopen week reeds in Nederland is bekend geworden.
Zowel de onuitputtelijke voordelen die ons steeds weer onder de aandacht worden gebracht alsook de nog onopgeloste negatieve bijverschijnselen maken ons één ding duidelijk: de Europese Unie moet snel aandacht schenken aan deze razendsnelle ontwikkeling. Dit mag echter niet alleen gebeuren door de technische kant te ondersteunen, maar moet ook culmineren in ons streven naar maatregelen op pedagogisch en cultureel terrein. Wij moeten zorgen dat onze opleidingsinstituten, de scholen, de universiteiten, de centra voor bijscholing, beschikken over de benodigde computers en aansluitingen op het netwerk. We moeten de netten ook onderling koppelen. We moeten de bibliotheken in dit netwerk opnemen. Maar we moeten er ook voor zorgen dat de leerkrachten goed zijn voorbereid en dat ze permanent op de hoogte worden gehouden van de nieuwste ontwikkelingen, om ze met hun kennis niet achterop te laten raken bij de jeugdigen aan wie zij leiding geven. Als zij les geven over nieuwe technologieën, dan moeten zij ook kunnen overbrengen hoe mensen deze juist kunnen hanteren. Van belang is dat alle geïnteresseerde burgers de mogelijkheid krijgen, deel te nemen aan deze razendsnelle ontwikkeling.
Wij mogen vooral niet de fout maken dat we deze communicatiemiddelen gaan beschouwen als doel op zich, maar we moeten ze benutten als zinvolle hulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld de chirurg die aan het opereren is en overleg pleegt met collega's op een ander continent, of scholieren in onze lidstaten, die elkaar en elkaars cultuur leren kennen door middel van internet. Daardoor kunnen in de meest letterlijke zin van het woord grenzen worden overwonnen. Er hoeft niemand bang te zijn dat de menselijke leraar op een dag zal worden vervangen door een virtuele collega of dat het gedrukte boek alleen nog maar in het museum te zien zal zijn. De informatietechnologie biedt slechts ondersteunende hulp. Wij moeten zelf zorgen voor een zinvolle pedagogische en culturele inhoud. Wij mogen ons niet alleen concentreren op technische vraagstukken. Ik hoop dat dit verslag-Morgan dit zo heeft duidelijk gemaakt, zoals het mij duidelijk is geworden.

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw Morgan heeft vakkundig uiteengezet dat de informatiemaatschappij ons voor bijzonder belangrijke keuzen en termijnen plaatst.
Van fundamenteel belang is dat iedereen toegang tot de informatie kan krijgen, om zo profijt te trekken van alle educatieve en culturele mogelijkheden van de openbare en particuliere sector die dankzij de nieuwe technologieën kunnen ontstaan. Speciale aandacht zou moeten gaan naar de ontwikkelingslanden, om hen in staat te stellen de informatietechnologieën te beoordelen en aan te passen, waarbij rekening wordt gehouden met de mogelijkheden die deze technologieën al naar gelang hun ervaringen bieden.
De mogelijkheden om de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën voor educatieve doeleinden te gebruiken, zijn legio. Zo kunnen analfabetisme en zwakke schoolprestaties worden aangepakt, evenals de ontwikkeling van open afstandsonderwijs, volwasseneducatie, networking van scholen en het vreemde-talenonderwijs. Verder zijn er uitdagingen en mogelijkheden weggelegd voor bibliotheken omdat deze met elkaar verbonden zijn, waardoor het economische, sociale en culturele leven van de Unie wordt bevorderd; daarnaast kunnen zo ook de nationale culturele verzamelingen van de lid-staten worden benut, waardoor de locaties, de monumenten, musea en theaterkunsten die gezamenlijk het enorme, kostbare Europese erfgoed vormen, worden samengevoegd.
We moeten ons echter wel realiseren dat boeken, kranten en andere geschreven communicatiemiddelen heel belangrijk zullen blijven. De Commissie moet doorgaan met haar initiatieven om in de informatiesector de interne coördinatie en de externe raadpleging te verbeteren. Zij moet een actieplan voor de toekomst opstellen en een permanente werkgroep oprichten die de initiatieven op cultureel gebied zal coördineren.
Ten slotte moet in de toekomst het debat over de culturele en educatieve aspecten van de informatiemaatschappij, over de risico's en voordelen die zij biedt, rustig, onpartijdig en evenwichtig worden gevoerd.

Sichrovsky
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ook wij vinden het een uitstekend verslag van mevrouw Morgan, met name het gedeelte dat ingaat op de technische en pedagogische problemen. Aan een probleem dat bijvoorbeeld ons in Oostenrijk bezig houdt, wordt echter niet zoveel aandacht geschonken. Wij hebben een genationaliseerd telefoonsysteem. Bij ons is de staat er verantwoordelijk voor dat elke scholier en elke student toegang krijgt tot deze informatiemaatschappij. Dat begint al bij kleine problemen zoals een tweede aansluiting in het huis, die valt binnen de begroting van een normaal gezin.
Bij ons lopen wij vooral het risico, onder scholieren en studenten een tweeklassenmaatschappij tot stand te brengen die feitelijk in strijd is met het oude idee van de invoering van een algemene en vrije leerplicht. Vooral indien de staat controle wil blijven uitoefenen over het telefoonsysteem, moeten we bedenken dat we leven in een historisch tijdperk waarin de staat ervoor verantwoordelijk is dat alle scholieren en studenten gelijke toegang hebben tot leren en studeren.

Ahlqvist
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag mevrouw Morgan hartelijk danken voor het door haar verrichte werk. Het belangrijkste doel van ons, sociaal-democraten, is de bestrijding van de verschrikkelijke werkloosheid die miljoenen mensen, waaronder veel jongeren, heeft getroffen. Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat één manier om nieuwe, duurzame, milieuvriendelijke banen te scheppen, via de informatiemaatschappij loopt. De informatietechnologie heeft al een industriële revolutie gestart. Dit te aanvaarden, houdt niet in dat wij de technologie ons leven laten bepalen. Voor mij houdt het in dat ik er naar zal streven dat de informatietechnologie het leven van de mensen verbetert en dat het geen nieuwe kloven schept tussen sociale groepen of geografische regio's.
Er zijn Europese dataprogramma's nodig voor onderwijs, via CD-ROM of Internet-homepages. Die moeten niet de rol van de leraar overnemen, die alleen maar belangrijker wordt hoe meer informatie op de leerlingen afkomt. De technologie moet in een vroeg stadium in de klas aan de orde komen, en de leraren moeten zodanig worden ondersteund en opgeleid, dat ze de bijna onbeperkte mogelijkheden van de informatietechnologie zo goed mogelijk kunnen onderwijzen en gebruiken. Bovendien opent de informatietechnologie nieuwe mogelijkheden voor gehandicapten, zowel tijdens hun opleiding als op de arbeidsmarkt.
Wij moeten de democratische, sociale, culturele en onderwijskundige belangen centraal stellen, niet de economische en technologische. Als men zich enkel concentreert op de infrastructuur en de technologie en niet op de inhoud van de diensten, is men bezig de belangrijkste schakel van de informatiemaatschappij te vergeten, namelijk de mens.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik vind het initiatiefverslag van groot belang want het onderstreept mijn opvatting dat in het nieuwe kader van de informatiemaatschappij, de factoren cultuur en onderwijs van wezenlijk belang zijn voor innovatie en groei en zij daarom een grote betekenis moeten krijgen bij de vormgeving van deze maatschappij.
In geen geval mogen de nieuwe communicatiemiddelen los worden gezien van de over te dragen inhoud. De pedagogische kwaliteit is van fundamentele betekenis, in het bijzonder met het oog op de inzet van de nieuwe technologieën in het onderwijs. Belangrijk is ook de discussie over de nieuwe vormgeving van de onderwijsmethode. In de eerste plaats moeten de leraren hiervoor goed worden opgeleid. Zij moeten leren, hun traditionele rol als bezitter van kennis te wijzigen en steeds meer les te geven met behulp van de nieuwe technologieën, en de scholieren behulpzaam zijn bij het leren keuzes maken, opdat zij kritisch kijken naar de overgedragen inhoud.
Van beslissende betekenis is hier natuurlijk ook een doorgaande en intensieve bijscholing van leraren. Maar de boodschap is ook bestemd voor de ouders. Zij vormen de basis van onze maatschappij, en de acceptatie van de nieuwe technologieën en de vormgeving van de informatiemaatschappij en daarmee ook het succes of falen daarvan, hangt in beslissende mate af van hun inbreng. Ik zet mij dan ook intensief in voor virtueel onderwijs aan ouders en voor de oprichting en ontwikkeling van virtuele bibliotheken, waarvoor ik ook al een project bij STOA heb ingediend.
Belangrijk is vooral het aspect van de permanente educatie. De informatiemaatschappij is steeds minder aangewezen op materiële bronnen en energie, veel sterker daarentegen op menselijke kennis. Ik ben het met de rapporteur eens dat de maatregelen van de Commissie om multimediaprojecten van verschillende aard te bevorderen, in het verleden te versnipperd en voor de indieners vaak zeer verwarrend waren. Ik juich dan ook de educational multi-media joint call van de Commissie toe, waarmee eindelijk de verschillende programma's beter worden gecoördineerd en dan ook doet uitkomen als beter geschikt voor het indienen van voorstellen.

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ook ik feliciteer mevrouw Morgan met haar zeer belangrijke verslag. Na zoveel principiële uiteenzettingen en bij het zien van een zekere multimedia- euforie, die soms ook bij de Commissie kan worden waargenomen, wil ik enkele opmerkingen maken over drie praktische vragen in het verslag. In hoeverre passen de activiteiten van de Commissie op het gebied van de multimedia werkelijk in het onderwijsbeleid van de afzonderlijke lidstaten? Bestaat er op dit punt een onderling afgestemd complementair concept? Ik heb hier grote twijfels over. Alle scholen in Europa moeten door middel van een netwerk worden gekoppeld, zegt de Commissie. Momenteel kan echter minder dan 50 % van de scholen van Europa inloggen op internet of op andere netwerken. Hoe moeten er dan voor iedereen gelijke kansen zijn op toegang tot nieuwe media en daarmee ook tot nieuwe werkgelegenheidsmogelijkheden in een Europa waarin de mobiliteit groter is?
Tijdelijke financiële ondersteuning voor scholen door Telekom of via proefprojecten van de Commissie zijn prima, die juich ik ook toe. Maar wat voor nut hebben de gemotiveerde leraren en onderwijzers er uiteindelijk van als er geen vervolgfinanciering van projecten is geregeld? Waar het om gaat is dat goede grensoverschrijdende projecten en aanvullende modules in het beroepsonderwijs worden bevorderd, dat het onderwijs van vreemde talen levendiger en doelmatiger wordt gemaakt. Dat hangt allemaal in de lucht. Er is nauwelijks duidelijkheid - en hier richt ik mij tot de lidstaten - over de vraag hoe snel en grondig de opleiding en bijscholing van leraren op dit gebied gebeurt. Ik wil op een aspect wijzen. Het gaat hier ook om de pedagogische en maatschappijpolitieke kans van de scholen om richtinggevend en stimulerend positieve invloed uit te oefenen op het eigen computergebruik van de jeugd. Ik hoef er al helemaal niet op te wijzen dat de personeelsstop voor jonge leerkrachten ook op dit punt desastreus is, want juist zij zijn geïnteresseerd in computers en zijn op dat gebied al geschoold.
Tot slot richt ik mij tot de Commissie en wil ik erop wijzen, mijnheer Bangemann, dat de programmabeschrijvingen en de aanvraagprocedures - en op dit punt verschil ik van mening met mevrouw Heinisch - van de multimediaprogramma's van de Europese Unie verre van burgervriendelijk en transparant zijn. De bureaucratische rompslomp bij het indienen van een aanvraag is te groot. De procedure bij de joint call multimedia van december afgelopen jaar is bijvoorbeeld zeer ondoorzichtig, omdat deze is gekoppeld aan verschillende programma's, zo hebben wij in de praktijk ervaren. Met de verschillende overheidscommissies die bij een project elk slechts deelbeslissingen nemen, is het voor een nieuwe aanvrager praktisch onmogelijk om hieraan zonder fouten deel te nemen. Ik verzoek u werkelijk, hier serieus over na te denken en voor de sector onderwijs en scholing een programma op te zetten met een informatiecentrum dat doorzichtig is en ook door nieuwelingen kan worden gebruikt.

Vaz da Silva
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Morgan is een initiatiefverslag van de cultuurcommissie. Het was immers noodzakelijk te onderstrepen dat zonder een gecoördineerde educatieve actie en zonder een culturele dimensie de Europese informatiemaatschappij een lege ballon zou zijn. Onze generatie, die de informatieautosnelwegen heeft uitgevonden, staat voor een enorme uitdaging, zij moet namelijk van een doos van Pandora een grot van Ali Baba maken, dat wil zeggen dat zij het gevaar van de pulverisatie van de informatie en het ongecontroleerd verkeer van producten moet omvormen tot een prachtige ruimte van kennis en geheugen.
Europa is altijd een continent geweest dat zich bewust is van zijn lange verleden en dat erop staat dit door te geven aan de anderen. Dat is wat ons onderscheidt van de overige culturen in de wereld, van de Amerikaanse cultuur omdat die jong is en een korte geschiedenis heeft, van de Aziatische omdat die weliswaar heel oud zijn, maar altijd op zichzelf gericht waren.
Het is noodzakelijk dat, indien mogelijk vóór het jaar 2000 - en nooit kan genoeg de nadruk worden gelegd op de dringende noodzaak te handelen op een gebied dat met een tempo van ongeveer 40 % per jaar kan groeien - ik herhaal dat het noodzakelijk is enkele fundamentele maatregelen te treffen:
studies van de Commissie die al haar acties op dit gebied vermelden, financieringsmaatregelen en -regelingen in de diverse lidstaten vergelijken en hun doelmatigheid beoordelen; -verplichte opleiding van leraren en jongeren, waarbij tegelijkertijd een voor iedereen toegankelijke technische steun wordt gewaarborgd; -verhoging van de communautaire begroting door voor dit gebied een subactie te creëren in het Vde kaderprogramma voor O&TO en door een deel van de aan infrastructuur toegekende middelen over te brengen naar de ontwikkeling van inhouden; -bevordering van nationale netwerken tussen scholen en universiteiten, gebruik makend van schaalvoordelen; -aanmoediging van samenwerking tussen bedrijven en onderwijsinstellingen via fiscale voordelen of andere middelen om de kwaliteit van de productie te stimuleren en de zo belangrijke brug tussen educatie en recreatie te leggen.Wat van belang is, mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, is dat de communicatie- en informatietechnologieën - het is onderhand tijd dat wij deze niet langer de "nieuwe technologieën" noemen - niet worden beschouwd als een doel, maar als een middel om kennis te selectioneren en over te brengen.
Ik feliciteer collega Morgan, omdat zij de kern van deze bekommernissen, die wij allen delen, heeft weten samen te vatten in haar verslag.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur bedanken. Het is een zeer goed verslag dat ons zal helpen bij de werkzaamheden waaraan wij reeds zijn begonnen. Er ligt echter ook een verzoek aan allen die aan deze discussie hebben deelgenomen: wij maken geen document alleen maar om een document te maken, maar wij proberen door middel van deze bijdrage duidelijk te krijgen, waar nog iets moet worden gedaan en hoe dat dan moet worden aangepakt, en wij proberen ook de verschillende instanties die op dit punt moeten samenwerken, met elkaar in contact te brengen. Het zou nuttig zijn, als in de debatten ook eens kon worden vastgesteld wat wij allemaal al doen.
Het klopt namelijk niet dat wij ons alleen maar hebben geconcentreerd op de technische kant of op de infrastructuur. Van meet af aan hebben wij nadruk gelegd op het inhoudelijke terrein, zoals dat in het algemeen samenvattend wordt genoemd; en het feit dat wij spreken van de informatiemaatschappij, geeft heel duidelijk aan dat wij van het begin af aan oog hebben gehad voor dit sociologische, maatschappelijke en natuurlijk ook culturele aspect.
Wij hebben een forum voor de informatiemaatschappij opgezet waarin alle deelnemers elkaar ontmoeten, de vakbonden, natuurlijk ook zij die cultuur produceren en zij die zich bezig houden met de multimedia. Dit forum heeft zijn eerste jaarverslag uitgegeven. Daar waren overigens ook parlementsleden uitgenodigd, en ook degenen die er niet bij zijn geweest, kunnen in het verslag nalezen, hoe wij ons ervoor inspannen om aan oplossingen te werken, juist op het terrein van scholen en bibliotheken, dus de algemeen toegankelijke publieke cultuur.
Dit forum heeft bijvoorbeeld twee van de zes werkgroepen speciaal aan deze problemen gewijd, namelijk bibliotheken en de ontwikkeling van de media in het algemeen, en in de tweede plaats de scholen en de daarmee samenhangende problemen bij het leren en bij het beroepsonderwijs. Ik zeg dit niet om te beamen dat wij ten prooi zijn gevallen aan blind enthousiasme, dat zijn wij namelijk niet. Ik heb ook van het begin af aan gezegd dat er geen reden is om aan te nemen dat de wereld ondergaat. Anderzijds is er echter ook geen reden, aan te nemen dat de wereld nu een paradijs wordt, maar wij moeten gebruik maken van deze nieuwe instrumenten, wanneer zij zinvol en nuttig zijn. Wanneer zij niets opleveren, kan men er ook niets mee, en wanneer zij iets slechts opleveren, moeten wij er iets tegen ondernemen. Dat betekent in ieder geval dat wij ons zeer pragmatisch opstellen.
Ik wil - en de rapporteur heeft dat ook al gedaan -, u wijzen op het verslag van de task force educatieve multimedia en software. Zegt u nu niet dat dit alweer alleen maar een document is. U weet dat de task forces die wij hebben ingesteld - mevrouw Cresson en ik -, zijn bedoeld om het onderzoeksbeleid doorzichtiger, transparanter te maken, maar tegelijkertijd ook effectiever omdat zij bepaalde praktische problemen oppakken en trachten op te lossen. Deze task force heeft zich precies bezig gehouden met alle vragen die in uw verslag ter sprake worden gebracht, mevrouw Morgan. Ik wil ons document nu niet voorlezen. U kunt het natuurlijk van de Commissie krijgen. Het dateert uit 1996 en heeft nummer SEC 96/1426. Daar staat alles in wat wij op dit moment ondernemen, en dat is heel veel. Daarin staat overigens ook dat wij de vormen van aanbesteding en de procedures die moeten worden doorlopen voordat men ondersteuning krijgt, eenvoudiger moeten maken - zoals ook u hebt gezegd - en ik hoop dat ons dat zal lukken. Het valt zeker niet altijd mee, want over gebrek aan belangstelling wij hebben niet te klagen.
Ik heb juist gehoord dat wij tussen de 600 en 1000 aanvragen voor een programma krijgen. Aan de ene kant is dat heel verheugend omdat dat aangeeft hoe breed de belangstelling is, aan de andere kant geeft het ook aan hoe moeilijk de opgave is. Ik wil nog graag een paar opmerkingen maken naar aanleiding van enkele vragen van algemene aard die opnieuw zijn gerezen.
Wat er is gezegd over de vraag over cultuur en creatieve activiteit, heeft mijn volle ondersteuning. We mogen er niet van uitgaan dat creatieve activiteit zou kunnen worden gedemocratiseerd. Dat is niet goed. De toegang en de instrumenten daarvoor kunnen worden gedemocratiseerd, die kunnen algemeen beschikbaar worden gemaakt. Maar dat er dan nu van wordt uitgegaan dat wij een maatschappij van genieën worden, dat klopt niet, want creatief werk blijft werk en, vermoedelijk omdat het creatief is, het werk van enkelingen, van een minderheid. Ook als deze cultuur wordt opgenomen, zal er geen brede belangstelling zijn, we moeten ons daar niet op verkijken.
Maar wat de informatiemaatschappij werkelijk kan teweegbrengen, is een gemakkelijkere toegankelijkheid tot deze soms misschien nogal hermetisch gesloten inhoud. Daarom moet men ook geen instrumenten afwijzen die nieuw zijn. Zo zou men bijvoorbeeld, als men een probleem heeft, niet alleen moeten zijn aangewezen op boeken als het klassieke toegangsmiddel tot informatie, maar ook andere, eenvoudigere mogelijkheden moeten hebben die naar de informatie leidt om een probleem te kunnen leren kennen. Op grond van ervaringen op scholen weten wij dat er vele nieuwe mogelijkheden zijn, juist voor scholieren die het met de betrekkelijk abstracte methode van de letter niet klaarspelen, voor wie deze manier van denken ook niet zo eenvoudig is maar die nu eenmaal denken op een andere manier. Dat hoeft helemaal niet minder innovatief te zijn. We moeten zulke mogelijkheden niet bij voorbaat verwerpen, maar er gebruik van maken. We mogen echter ook niet de vergissing begaan, te denken dat wij nu als het ware in een geheel andere culturele wereld kunnen leven.
Het andere vooroordeel is dat dingen die op publiekrechtelijke basis worden gedaan, beter zijn, dat die een hoger niveau hebben, en wanneer ze op particuliere basis worden gedaan, dat dat dan een slimme manier is om geld te verdienen. Ook dat is een absoluut vooroordeel. Als we overigens om ons heen kijken naar wat er tegenwoordig in de praktijk in de lidstaten wordt gedaan om de scholen aan te sluiten, dan kunnen we constateren dat veel daarvan, tenminste in de beginfase, wordt gedaan vanuit het particulier initiatief. Overigens heeft de informele Raad in Amsterdam een verslag aangenomen van de Zweedse minister die heeft beschreven hoe dit in Zweden wordt gedaan, en hieruit wil de Raad richtlijnen ontwikkelen voor de gehele Unie. Natuurlijk kan men dat op den duur niet alleen overlaten aan het particulier initiatief, maar dat is er wel mee begonnen. Hierbij wil ik ook ten gunste van de grote publieke telefoonmaatschappijen zeggen dat zij zich op dit punt zeer actief opstellen, dat zij samenwerken met de uitgeverijen van schoolboeken en de inhoud, die in de praktijk al in schoolboeken aanwezig is, bewerken en op deze nieuwe manier verspreiden.
Er loopt dus al het één en ander, ook met de hulp van het particulier initiatief. We moeten er niet van uitgaan dat alles altijd beter gaat, als het maar gedaan wordt vanuit een publiekrechtelijke instelling. We hoeven maar een paar TVuitzendingen van publieke omroepen te zien om te kunnen constateren dat die niet altijd voldoen aan de hoge culturele maatstaf die deze instellingen voor zichzelf hanteren. Ik vraag daarom ook, het kind niet met het badwater weg te gooien, maar te trachten, te doen wat nodig is. Overigens moet ik hier nog een moeilijkheid noemen. In deze sectoren zijn vaak niet eens de lidstaten zelf competent, maar zijn dat lagere organisaties van de lidstaten - in Duitsland bijvoorbeeld de bondsstaten - zodat wij een dubbele horde moeten nemen.
Tot mijn verrassing waren de lidstaten op onze tot nog toe gehouden conferenties er niet op uit om te zeggen: " Ga weg, dat gaat jullie niets aan!" Integendeel, ze zeiden: " Ontwikkel maar eens wat, laat ons maar eens wat zien! Laat ons zien wat er zoal mee te doen valt! Daar kunnen we alleen maar baat bij hebben."
Graag nog een keer mijn dank aan de rapporteur. Ik hoop dat er, wanneer wij verslag doen over de voortgang, misschien al aan het eind van het jaar een aanzienlijk groter percentage scholen op het net zitten en dat dat heel goed is gelukt.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Bangemann.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Beste collega's, ik wil u op verzoek van de Voorzitter van het Europees Parlement mededelen dat vanochtend in de stad San Sebastian in Spanje de psycholoog van de gevangenis van Martutene in die stad is neergeschoten, vermoedelijk door een terrorist van de ETA. Deze zou na afloop gevangen zijn genomen.
Ervan overtuigd dat hij het gevoelen van het Europees Parlement vertolkte, heeft de Voorzitter zijn medeleven betuigd aan de familie van het slachtoffer en de Spaanse regering, die hij ook heeft verzekerd van onze steun aan de voortzetting van de vastberaden strijd tegen alle terroristische daden.

Gemodificeerde micro-organismen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0070/07) van de heer Trakatellis, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad (COM(95)0640 - C40271/96-95/0340(SYN)) tot wijziging van richtlijn 90/219/EEG inzake het ingeperkte gebruik van genetisch gemodificeerde micro-organismen.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, een van de belangrijkste onderdelen van de biotechnologie zijn de toepassingen waarbij gebruik wordt gemaakt van genetisch gemodificeerde micro-organismen, die in laboratoria worden geproduceerd door een wijziging van het genetisch materiaal van de micro-organismen. Micro-organismen zijn van wezenlijke betekenis voor de biotechnologie, welke die organismen zo modificeert dat er nuttige stoffen als menselijke insuline worden mee vervaardigd.
Aangezien die toepassingen van grote invloed zijn op gezondheid en ziekte, voeding, bescherming van het milieu, landbouw en andere belangrijke onderdelen van het menselijk leven en werken, is de biotechnologie een technologie die veelbelovend is voor de toekomst van de menselijke samenleving. De aard en de omvang van de gevaren van de genetisch gemodificeerde organismen voor mens en milieu zijn evenwel nog niet precies gekend en daarom moeten de werkzaamheden met GGM's gebeuren op plaatsen die zodanig zijn ingericht dat zowel de gezondheid van de mens als het milieu worden beschermd.
Nu richtlijn 90/219/EEG zeven jaar wordt toegepast, zijn de positieve en negatieve aspecten ervan duidelijk. Om die reden moet de richtlijn aan de recente ontwikkelingen en de huidige behoeften worden aangepast.
Ik vind het terecht en logisch dat de universiteiten, farmaceutische bedrijven, industrieën en het midden- en kleinbedrijf om een eenvoudig, duidelijk en flexibel kader vragen, zodat ze zonder aarzelingen en onduidelijkheden investeringen kunnen doen en tot de werkzaamheden kunnen overgaan, maar dat geldt evenzeer voor het grote belang dat de verschillende milieuorganisaties hechten aan de bescherming tegen de gevaren van genetisch gemodificeerde microorganismen op het gebied van gezondheid, milieu en biodiversiteit. Daarom dient het voorstel tot wijziging van de richtlijn gericht te zijn op een zo groot mogelijke administratieve flexibiliteit die niet ten koste gaat van de veiligheid, maar met een voor gebruikers en bevoegde instanties eenvoudig, duidelijk en makkelijk toe te passen systeem.
Ik wil in dit verband benadrukken dat een flexibel en duidelijk kader niet mag worden verward met een gebrek aan de nodige veiligheidsvoorschriften. Daar de toepassingen met genetisch gemodificeerde micro-organismen steeds toenemen, wordt het gevaar groter dat ongevallen ermee plaatsvinden, waarbij een klein ongeluk volstaat om de biotechnologische industrie een slechte naam te bezorgen en een crisis te veroorzaken die vergelijkbaar is met de BSEcrisis welke heeft geleid tot de instorting van de rundvleesmarkt.
De voorlichting aan de burgers die zich in de onmiddellijke nabijheid bevinden van de installaties waar met genetisch gemodificeerde micro-organismen wordt gewerkt, alsmede de transparantie en de voorlichting van het publiek in het algemeen ten aanzien van de nieuwe kennis en toepassingen op het gebied van de biotechnologie vormen de beste waarborg voor de veiligheid, investeringen en ontwikkeling van deze technologie in de Europese Unie.
De voornaamste elementen die - volgens mij - in het voorstel van de Commissie moeten worden gewijzigd, zijn de volgende.
Ten eerste, de definitie van het begrip micro-organisme is reeds volledig in de geldende richtlijn. De door de Commissie voorgestelde toevoeging aan de definitie schept evenwel problemen, en het is wetenschappelijk onaanvaardbaar om dierlijke en plantencellen als micro-organismen te definiëren.
Ten tweede, het woord "beperken" in artikel 1, lid 1, sub c) van het voorstel moet worden vervangen door het woord "voorkomen" , omdat - terwijl het eerste uitgaat van, weliswaar beperkte, blootstelling van de mens en het milieu aan genetisch gemodificeerde micro-organismen - het tweede dit uitsluit, wat trouwens in overeenstemming is met de door de Commissie voorgestelde behandeling van de afvalstoffen.
Ten derde, de indeling van de werkzaamheden en het relateren daarvan aan het gevaar gaat in het voorstel tot wijziging van de richtlijn in de goede richting. We zijn echter van mening dat het wetenschappelijk moeilijk te bewijzen is dat alle werkzaamheden van categorie 2 ongevaarlijk zijn of het gevaar ervan niet kan worden aangetoond. Onder deze risicoklasse vallen immers micro-organismen als stafylokokken, streptokokken en difterie- en tetanusbacillen, waarvan het gevaar voor de gezondheid van de mens niet mag worden onderschat.
De Commissie gaat er ook van uit dat de werkzaamheden van categorie 3 behoren tot de middelste gevarenklasse, wat indruist tegen het bepaalde in richtlijn 90/679/EEG waar die activiteiten in de hoogste risicocategorie zijn ondergebracht. Een voorbeeld hiervan is het uiterst gevaarlijke Aidsvirus.
Ten vierde, het voornaamste probleem bij deze richtlijn is de juiste analyse van het gevaar dat een bepaalde activiteit met een genetisch gemodificeerd micro-organisme oplevert. Daar de richtlijn op dit punt heel onduidelijk is, stellen we in onze amendementen precieze beginselen voor die onvermijdelijk leiden tot de vaststelling van de juiste gevarencategorie voor de voorgestelde werkzaamheden, waarbij de analyse van het gevaar in drie fasen plaatsvindt. De eerste fase heeft betrekking op de analyse van het gevaar voor de menselijke gezondheid, de tweede op die van het risico voor het milieu en de derde op de definitieve analyse van het gevaar op grond van de gezamenlijke analyse van de gegevens uit de twee voorafgaande analyses.
Voorts is het van belang dat rekening wordt gehouden met de mogelijkheid tot herziening van de richtlijn. We zijn evenwel van oordeel dat belangrijke elementen van deze richtlijn niet mogen worden gewijzigd via de comitologieprocedure, en vinden het onaanvaardbaar dat dergelijke elementen zich in de bijlage van de richtlijn bevinden.
De Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft zich gisteren gebogen over het probleem van de aanwending van artikel 100 A - in plaats van artikel 130 S - van het Verdrag als rechtsgrondslag voor dit voorstel, wat inhoudt dat de medebeslissingsprocedure en niet de samenwerkingsprocedure erop van toepassing wordt.
Ik wil het volgende hierover opmerken.
Ten eerste, het lijdt geen twijfel dat deze richtlijn, die rechtstreeks verband houdt met toepassingen op het gebied van de biotechnologie - zoals de produktie van geneesmiddelen, vaccins, hormonen en levensmiddelen - zal leiden tot hogere kosten voor onderzoek en ontwikkeling, wat ook de eindprodukten duurder zal maken. Een harmonisering van de desbetreffende regelgeving is in het kader van de interne markt dan ook onontbeerlijk.
Ten tweede, hoewel we er ons allen van bewust zijn dat het gaat om een voorstel dat de interne markt betreft en waarop artikel 100 A van het Verdrag van toepassing is, wil ik er nog aan herinneren dat het Parlement op 19 februari een resolutie heeft aangenomen waarin het stelt dat de medebeslissingsprocedure moet worden aangewend voor de besluiten die de bescherming van de menselijke gezondheid betreffen. Tenslotte wil ik de Commissie vragen waarom haar diensten twee verschillende voorstellen over dit probleem hebben uitgewerkt en welke amendementen ze bereid is te aanvaarden.

Poisson
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek namens mijn collega Alain Pompidou, rapporteur voor advies van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie.
Wij behandelen vandaag het ingeperkte gebruik van genetisch gemodificeerde micro-organismen. Het doel is zonder gevaar gebruik te kunnen maken van deze micro-organismen die zijn ontstaan door gebruikmaking van technologieën die al sinds de jaren zeventig bestaan. Het gaat niet om een nieuw procédé, maar om een reeds bekend procédé, dat goed onder controle is en waarvoor het van belang is om een verschil te maken tussen de objectieve gevaren en de potentiële gevaren. Als een genetisch gemodificeerde constructie, of de verkrijging hiervan, een gevaar vormt, dan kunnen de effecten zich op grond van bepaalde omstandigheden voordoen.
De in de afgelopen 15 jaar opgedane ervaring geeft aanleiding tot herziening van richtlijn 90/219. De administratieve procedures moeten worden aangepast aan de reële gevaren van de handelingen en moeten meer rekening houden met de internationale technische aanbevelingen inzake bioveiligheid, met andere woorden de bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu.
Voor het risicobeheer is het van belang dat het risico dat door een nauwkeurigere evaluatie is vastgesteld, beter strookt met de complexiteit van de administratieve procedures. Met ieder risiconiveau komen voorwaarden voor inperking en experimentele praktijken overeen die zowel van het soort organisme als van het soort gebruik afhangen.
Dat is de inhoud van de amendementen waarvoor onze fractie zal stemmen.

Bowe
Voorzitter, namens de socialistische fractie wil ik mijn waardering uitspreken voor dit verslag en de rapporteur bedanken voor de geweldige hoeveelheid werk die hij heeft verzet. Het voorstel bevat, zoals wij weten, maatregelen om mens en milieu te beschermen tegen gevaren die verbonden zijn aan het werken met genetisch gemodificeerde organismen onder gecontroleerde omstandigheden. Een en ander heeft niet alleen betrekking op fundamenteel onderzoek in laboratoria en onderzoekinstellingen, maar ook op een aantal industriële productieprocessen, zoals bijvoorbeeld het brouwen van bier, het vervaardigen van vaccins en een stuk of wat productiemethoden in de voedingsmiddelenindustrie. De betrokken richtlijn zal zonder enige twijfel een belangrijk onderdeel gaan vormen van de regelgeving op het gebied van de biotechnologie. Wij erkennen dat de huidige richtlijn aanpassing behoeft in het licht van de technologische vooruitgang en de opgedane ervaringen van de afgelopen jaren.
Over het geheel genomen is het voorstel van de Commissie in beginsel aanvaardbaar, maar wij zijn van mening dat het op bepaalde punten nog wel wat kan worden aangescherpt, met name voor de activiteiten waaraan zeer grote gevaren verbonden zijn. Ik doel hierbij op activiteiten waarbij gebruik wordt gemaakt van organismen uit de klassen III en IV van de gevarencategorieën. Bovendien zijn wij van mening dat alle technische bijlagen bij deze richtlijn belangrijk zijn en eigenlijk zouden moeten worden herzien door een technische commissie die handelt met inachtneming van de modus vivendi en die wij in de komende jaren graag zouden zien uitgroeien tot een heus overlegorgaan tussen Commissie, Parlement en Raad.
Een ander punt van zorg dat de socialistische fractie heeft, betreft de risico-evaluatie. Hiervoor moeten in de hele Unie dezelfde regels gelden. Een en ander moet uitvoerig en duidelijk in de bijlagen worden vastgelegd om de risico-evaluatie in de hele Unie op een gelijk niveau te brengen.
Verder zijn wij van mening dat de inperkings- en controlemaatregelen op sommige punten, met name in de technische bijlagen, voor verbetering vatbaar zijn. Een en ander wordt geregeld in enkele amendementen waaraan wij onze steun zullen geven.
Ook wil ik de aandacht vestigen op de kwestie van de wettelijke aansprakelijkheid. Dit is een zeer belangrijke veiligheidsmaatregel. De Commissie moet erkennen dat mensen die op dit gebied werkzaam zijn, aansprakelijk zijn voor de gevolgen van eventuele ongelukken. De Commissie moet duidelijk maken wat haar standpunt in deze is en hoe zij de aansprakelijkheid wil regelen, niet alleen in deze sector, maar ook in andere sectoren waar de gezondheid van de mens en het milieu in gevaar zouden kunnen komen, als er ergens iets misgaat.
Tot besluit wil ik de Commissie vragen om de amendementen van het Parlement over te nemen en deze aan te wenden om de tekst te verbeteren. Daarnaast zou zij ervoor moeten zorgen dat de ontwikkelingen op dit gebied plaatsvinden in een sfeer van rust en goed vertrouwen, wat noodzakelijk is wil het de betrokken sectoren goed gaan.

Heinisch
Voorzitter, geachte dames en heren, met haar op 6 december 1995 gepresenteerde voorstel tot wijziging van de richtlijn beslaat de Europese Commissie ruim 20 jaar ervaring over hoe er wereldwijd is omgegaan met de gentechnologie. In overeenstemming met de actuele stand van de internationale wetenschappelijke inzichten wordt een nieuwe, sterkere differentiatie geïntroduceerd, volgens welke er in plaats van tot op heden twee nu vier veiligheidsniveaus zijn - zoals overigens in veel Europese landen reeds het geval is. Bovendien heft het voorstel het onderscheid tussen onderzoek en industrie op, dat in de praktijk weinig zinvol was. Tevens wordt met de voorgestelde wijzigingen een vereenvoudiging bereikt en wordt overbodige bureaucratische rompslomp vermeden omdat de administratieve procedure zo veel wordt gestroomlijnd als mogelijk is zonder afbreuk te doen aan de veiligheid, en deze wijzigingen worden vanuit het standpunt van de industrie bijna zonder beperking ondersteund.
Een dergelijke vermindering van de bureaucratische rompslomp, die zonder bezwaar mogelijk is, is van grote betekenis voor Europa als lokatie voor de biotechnologie. Als deze wijziging vertragingen zou oplopen, zouden het onderzoek en de industrie in Europa in een nadelige concurrentiepositie komen, vooral ten opzichte van de VS en Japan, zonder dat daarvoor inhoudelijke gronden aanwezig zijn.
Ik juich het voorstel van de Europese Commissie en het standpunt van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie toe en dank de heer Pompidou. Het is hem gelukt, de vernieuwingen van het Commissievoorstel te verbeteren met enkele zeer goede amendementen, zonder het vereenvoudigende en overzichtelijke karakter ervan ter discussie te stellen of zelfs maar in gevaar te brengen. Bovendien heeft de heer Pompidou met succes de grote betekenis van deze regeling voor de onderzoeksinstituten in Europa tot uiting gebracht en heeft hij bereikt dat vele voorstellen in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming zijn aanvaard.
Het amendement dat een aansprakelijkheidsverzekering tegen milieuschade verlangt, lijkt mij in de praktijk moeilijk te verwezenlijken. Bovendien wil de Commissie toch al een witboek over milieu-aansprakelijkheid opstellen, dat binnenkort moet worden gepresenteerd. Het is twijfelachtig of het met het oog op een dergelijke situatie zin heeft, vooruit te lopen op het voorstel van de Commissie en het risico te lopen dat de verschillende regelingen met elkaar botsen.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mij op drie punten concentreren. Het eerste betreft de procedure van het voorstel. Het tweede gaat over de achtergrond van de wijziging van de richtlijn en het derde over de inhoud zelf. Wat de procedure betreft, vind ik het niet zozeer belangrijk om te weten op welke paragraaf de richtlijn gebaseerd moet zijn. De meningen over wat het meest zinvol is, kunnen uiteenlopen. Ik vind het echter totaal ontgoochelend dat we hier in de plenaire vergadering een debat houden over iets waarvoor het voorzitterschap van de Raad reeds een compromis heeft voorgesteld voor de punten waarover onenigheid bestaat. Men kan opperen dat dit te wijten is aan de traagheid waarmee het Parlement dit voorstel behandelt, maar het is in elk geval geen efficiënte situatie. Het wekt ook de indruk dat de Commissie en de Raad zich zeer goed bewust zijn dat de enige reële manoeuvreerruimte waarover het Parlement in deze zaak beschikt, bestaat uit een ja of neen, zonder dat de Raad noch de Commissie met de door ons ingediende amendementen rekening hoeven te houden.
Wat de achtergrond van de wijziging van de richtlijn betreft laat de Commissie verstaan dat er binnen een gebied in razendsnelle ontwikkeling redenen kunnen zijn voor de herziening van een richtlijn die haar uitgangspunt in 1980 heeft, ook al werd ze pas in 1990 aangenomen. Het probleem is echter dat de Commissie op geen enkel moment verslag uitbrengt over de wetenschappelijke resultaten en ervaringen die de wijziging van de richtlijn moeten rechtvaardigen. Wij moeten dus min of meer vertrouwen op de verklaring van de Commissie, zonder dat we eigenlijk weten wie de Commissie in deze zaak om advies gevraagd heeft, wie haar raadgevers waren enzovoort. Zoals gezegd kan de wijziging van de richtlijn gegrond zijn, maar dit moet met documentatie gestaafd worden.
Met betrekking tot de inhoud zelf is ons uitgangspunt dat het beschermingsniveau niet mag verminderen. De grootste tekortkoming van het voorstel is dat er in verband met de classificatiewijzigingen geen richtsnoeren worden gegeven voor de manier waarop men wenst te classificeren, met het gevolg dat iedereen in alle vrijheid naar hartelust kan classificeren. Daarom zullen wij een aantal amendementen steunen om het voorstel aanvaardbaarder te maken.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie kan zich geheel en al vinden in het voortreffelijke werk van de heer Trakatellis, zoals ook in de bijdrage van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie onder leiding van de heer Pompidou.
Gezien de begrijpelijke verontrusting onder de bevolking over alles wat met genetische manipulatie te maken heeft, hebben we echter twee amendementen ingediend met als doel, de eventuele risico's in kaart te brengen en hun gevolgen af te wenden. Naar ons oordeel zou er in de bijlagen, zowel in de evaluatie en classificering als bij de urgentieprocedure, moeten worden gespecificeerd - wat hedentendage mogelijk is -, welke biologische ketens en levende soorten hierdoor zouden kunnen worden aangetast, en hoe dat risico moet worden vermeden.

Breyer
Voorzitter, hoewel de laboratoriumrichtlijn pas in 1990 is aangenomen en deze in veel lidstaten nog niet is geïmplementeerd, heeft de Commissie al een voorstel opgesteld dat voorziet in een grootschalige deregulering, een vermindering van milieu- en veiligheidsnormen.
Ik refereer aan twee punten. Wij hebben behoefte aan aansprakelijkheid voor milieu en personen, en op dit punt vraag ik mevrouw de commissaris heel duidelijk, waarom de eigen verantwoordelijkheid van de wetenschappers niet moet worden vergroot? Wanneer het naar het heet zo is als de industrie en de wetenschap ons beloven, namelijk dat de gentechnologie veilig is, dan verbaast het mij waarom zij zich zo heftig weren tegen aansprakelijkheid!
Het tweede punt betreft toestemming na afloop van een bepaalde termijn. Het is naar mijn mening volledig onverantwoord dat de toestemming wordt verkregen na het aflopen van een bepaalde termijn, dat de termijnen worden verkort van 60 tot 45 dagen! Het is toch absurd dat ik langer moet wachten op de vergunning voor een fietsenstalling dan op de toestemming voor een onderzoeksinstelling waarin wordt gewerkt met pathogene, genetisch gemanipuleerde mechanismen. We hebben niet minder milieu- en veiligheidsnormen nodig, maar wat wij nodig hebben zijn meer milieunormen, meer veiligheid en vooral ook meer transparantie!

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Europese Unie heeft sinds 1990 de strengste wetgeving ter wereld op het gebied van de biotechnologie. Bij de implementering van deze regels in hun eigen wetgeving zijn sommige afzonderlijke lidstaten nog verder gegaan. Deze voorzorg was naar mijn mening zinvol. Intussen hebben wij echter wereldwijd ervaring in het werken met de biotechnologie. In Europa bleken de strenge bepalingen voor de lokatie Europa met betrekking tot onderzoek en de omzetting van de onderzoeksresultaten steeds meer een belemmering te zijn. Een duidelijk voorbeeld is het volgende: een Europese industriële onderneming, een chemische onderneming, doet onderzoek en ontwikkeling op 26 lokaties, waarvan zich er 6 in de Europese Unie bevinden, en 20 in Noord- en Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en het Verre Oosten. De gentechnologie is één van de belangrijkste sleuteltechnologieën voor de volgende eeuw met brede toepassingsmogelijkheden in de medische wetenschap, in de farmacie, in de landbouw, in de levensmiddelenproductie en in het milieu. De komende eeuwen zal de gentechnologie met haar innovaties de economische ontwikkeling in alle landen in beslissende mate bepalen.
De richtlijn inzake het ingeperkte gebruik van genetisch gemodificeerde micro-organismen uit 1990 berust op de wetenschappelijke inzichten van de jaren '80. Onze fractie onderstreept volledig de doelstellingen van de Europese Commissie, om met het gepresenteerde voorstel tot wijziging van de Europese voorschriften onnodige administratieve - ik zeg onnodige - terug te dringen en tegelijk de noodzakelijke voorzorgen en veiligheid te garanderen. Daarbij hoort dat de indeling in klassen wordt aangepast aan de bestaande internationale praktijk en eveneens dat de achterhaalde technische bijlagen worden herzien. In plaats van twee zullen er in de toekomst vier gevarenklassen zijn, wat een veel betere beoordeling van de gevaren en indeling aan de hand van noodzakelijk beschermende maatregelen mogelijk maakt. Voor mijn fractie is het van bijzonder belang dat het Europees Parlement voortaan volledig wordt betrokken bij essentiële wijzigingen van de richtlijn. Wanneer de risico's beheersbaar zijn, zoals dat in de laatste 20 jaar zichtbaar is geworden, is het naar mijn mening ook een gebod van christelijke verantwoordelijkheid om de kansen van de gentechnologie te onderzoeken en deze technologie dan ook op verantwoorde wijze toe te passen.

Gebhardt
Voorzitter, geachte dames en heren, de techniek schrijdt voort, nieuwe inzichten resulteren in het aanpassen van wetten. Dat is goed. Waarop de ervaringen berusten, waar de Commissie in deze kwestie van uitgaat, zal wel het geheim van de Commissie blijven. De evolutie en het daarmee samenhangende onderzoek heeft meer tijd nodig dan slechts vijf of zes jaar om te komen tot een overzicht van de gevolgen die samenhangen met de toepassing van genetisch gemodificeerde micro-organismen, want langer is de ervaring niet die wij hebben met de voor ons liggende richtlijn.
Om deze reden zijn met name twee amendementen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming van groot belang. In één ervan gaat het om de voorlichting aan het publiek. Democratie en transparantie eisen dat de bepalingen inzake de veiligheid bekend worden. Want voorlichting aan het publiek biedt een werkelijke garantie voor de veiligheid. Daarom is het niet voldoende dat het publiek wordt voorgelicht over noodsituaties. De voorlichting moet op actieve wijze aan het publiek worden verstrekt. Dat is een eis.
Het tweede belangrijke amendement komt voort uit de ervaringen die wij de laatste tijd met de Commissie hebben gehad, en hierbij denk ik bijvoorbeeld aan het toestaan van genetisch gemodificeerde maïs. Uit deze ervaring blijkt dat er zeer nauwe grenzen moeten worden gesteld waar de Commissie eigenmachtig wijzigingen kan doorvoeren, beslissingen kan nemen. Daarom is het van groot belang dat er zeer nauwe grenzen worden gesteld aan de comitologie. Dat is een tweede essentieel amendement dat wij hebben ingediend.
Toch heb ik nog steeds grote twijfels of de vereiste veiligheid werkelijk kan worden gegarandeerd, ook als alle ingediende amendementen mochten worden aangenomen. De toekomst zal het uitwijzen, maar ik hoop niet in negatieve zin.

Jackson
Dank U, voorzitter. Ik hoop dat de commissaris, wanneer zij aan het woord komt, ons precies kan aangeven wat het standpunt van de Commissie is ten aanzien van de diverse amendementen die wij hebben ingediend. Ik wil haar vragen om ons vóór de stemming van morgen een lijst te doen toekomen, waarop is aangegeven welke amendementen de Commissie wel respectievelijk niet aanvaardbaar acht. Dit is in het verleden wel vaker gebeurd en wij zouden daarmee enorm geholpen zijn.
Uit het debat over het klonen dat wij deze week al hebben gehouden, is duidelijk geworden dat er zeer kritisch wordt gedacht over het nut van wetenschappelijke activiteiten op genetisch gebied, en mijns inziens terecht. Duidelijk is ook dat wij het na de BSE-crisis noodzakelijk achten om meer aandacht te besteden aan eventuele risico's voor de gezondheid van de mens vanuit een tot dusverre onverdachte, mogelijk microscopische bron. Tegen deze achtergrond is het begrijpelijk dat sommige collega's sceptisch tegenover dit voorstel staan, dat goedkeuringsprocedures op een heel gevoelig punt probeert te stroomlijnen.
Het verheugt mij dat de commissie onder leiding van de heer Trakatellis tot de conclusie gekomen is dat het met de richtlijn kan instemmen, als deze op sommige punten wat wordt aangescherpt. Ik wil het Parlement in dit verband echter met name wijzen op het grote belang van amendement 22, dat niet afkomstig is van de rapporteur, maar van de commissie energiezaken. Ik hoop van harte dat de Commissie dit amendement kan overnemen.
Dit dreigt namelijk voor dit Parlement en voor de mensen die ons hebben gekozen, een van de weinige momenten te worden waarop wij ons zegje kunnen doen over de ontwerprichtlijn en in feite ook over de definitieve richtlijn inzake het ingeperkte gebruik van genetisch gemodificeerde organismen, en gevreesd moet worden dat wij, zodra deze richtlijn is aangenomen -wat vermoedelijk wel zal gebeuren- daarop geen enkele controle meer kunnen uitoefenen. Amendement 22 van de commissie energiezaken zorgt er in ieder geval voor dat de Europese Commissie het Parlement op gezette tijden een verslag doet toekomen over de tenuitvoerlegging van deze richtlijn.
Ik wil dit amendement bij het Huis aanbevelen en ik hoop van harte dat de Commissie het zal kunnen overnemen.

Aparicio Sánchez
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mijn betoog willen beginnen door op een punt in te gaan dat niets met het verslag-Trakatellis te maken heeft, maar dat op het vlak ligt van de collectieve ethiek.
Mijnheer de Voorzitter heeft ons zojuist verteld wat de eerste reactie van de Voorzitter van dit Parlement was op de laatste terroristische aanslag door ETA, en als Spanjaard ben ik alle andere Europese burgers bijzonder dankbaar voor hun uitingen van solidariteit; die burgers, die hier in dit Parlement vertegenwoordigd worden, dienen echter wel te weten dat die verontwaardiging om de slachtoffers van ETA vanuit moreel oogpunt moeilijk te rijmen valt met het instandhouden van het recht op asiel in de Europese Unie voor burgers die vanwege zulke terroristische activiteiten op de vlucht zijn voor de Spaanse justitie. Ik ben niettemin blij met de snelle reactie van het Parlement, mijnheer de Voorzitter.
Om terug te komen op de zaak Trakatellis moet gezegd, dat ondanks het grote aantal amendementen dat hierin is opgenomen - wat erop zou kunnen wijzen dat het om een zeer omstreden verslag gaat - ik toch van mening ben dat, zoals uit de betogen gebleken is en los van de - bijzonder eenzijdige - amendementen waarvoor hier gepleit is of die morgen in stemming worden gebracht, dat het hele Parlement het erover eens dat dit voorstel voor een richtlijn gewenst en noodzakelijk is, dat het een uitstekend verslag is - waarmee ik de heer Trakatellis gelukwens -, en dat de meeste amendementen van de commissie tot doel hebben, de - vereiste - zorgvuldigheid van de overheden die hen ertoe noopt een wettelijk kader te scheppen, te combineren met het besluit om gebruik te blijven maken van genetisch gemodificeerde organismen.
Ik ben derhalve van mening dat alles in het werk is gesteld om de verschillende voorstellen van de Verenigde Naties van 1992 inzake biodiversiteit te eerbiedigen; bescherming van de veiligheid en de waardigheid van de mens valt wel degelijk te combineren met het industrieel gebruik en de vooruitgang van de wetenschap op dit terrein.

Tannert
Het doel van de voor ons liggende richtlijn is tweeledig, namelijk in de eerste plaats het veilige werken met genetisch gemodificeerde micro-organismen en in de tweede plaats het stimuleren van biotechnologisch onderzoek. De voorstellen van de Commissie dienen met name op twee punten te worden verbeterd, in de eerste plaats op het gebied van de aansprakelijkheid bij schade - dit is al genoemd. Wie werkt met genetisch gemodificeerde microorganismen, moet opkomen voor de schade die optreedt wanneer zulke organismen vrijkomen. Op dit punt heb ik een geheel andere mening dan collega mevrouw Heinisch.
Het tweede punt betreft het terrein van de wetgevende procedures. Wanneer het gaat over wijzigingen in de toepasselijkheid van deze richtlijn, mag dit Parlement zich het recht op medewerking niet laten ontlenen. Dit betreft bijlage I en II van de richtlijn. Het gaat hier namelijk niet om technische bepalingen, wat op het eerste gezicht misschien zo lijkt, maar om de kern van de richtlijn die relevant is voor de veiligheid.
Voor de beoordeling van het Commissieontwerp was het bepaald niet gedienstig, dat het overzichtsverslag van de Commissie over de ervaringen met de richtlijn er nog steeds niet is. Mevrouw Bjerregaard, u zou daarvoor zorgen!
In haar antwoord op mijn schriftelijke vraag kondigt de Commissie haar verslag aan voor een onbepaalde datum in de loop van het jaar 1997. Volgens de richtlijn had zij dit echter al het afgelopen jaar moeten presenteren. Ik hoop dat de Commissie met de voorgestelde bespoediging van de toestemmingsprocedure in de toekomst ook haar voorlichtende plicht ten opzichte van het publiek en het Europees Parlement sneller vervult en zich ten minste houdt aan de wettelijk voorgeschreven termijnen, en ook dat zij het getalm van de lidstaten bij de implementering op passende wijze sanctioneert. Gezien haar nalatigheden met betrekking tot het BSE-vraagstuk lijkt het mij des te noodzakelijker, de Commissie te wijzen op deze nieuwe nalatigheden.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteur, de heer Trakatellis, en de rapporteur voor advies van de Commissie onderzoek, de heer Pompidou, voor hun grondig werk. Zoals we allemaal weten en zoals in het debat vandaag is onderstreept, is de regulering op gebied van GGMs een moeilijk onderwerp dat bovenaan de politieke agenda staat. Richtlijn nr. 90/219 is een horizontale richtlijn die gestoeld is op het voorzichtigheidsbeginsel. Dit moet de garantie bieden dat de technologie zich kan ontwikkelen zonder het milieu en de gezondheid van de mensen in gevaar te brengen. De richtlijn bepaalt dus de spelregels of de veiligheidsmaatregelen die nageleefd moeten worden door de laboratoria die onderzoek verrichten naar of werken met GGMs. Deze richtlijn heeft betrekking op een zeer technisch gebied dat zich zeer snel ontwikkelt en dat aanzienlijke gevolgen heeft voor de werkgelegenheid en industrie in de Unie. De ervaringen met de richtlijn hebben enkele zwakke punten aan het licht gebracht. Ik zal ze opsommen: de niet-efficiënte clasifficatie van de GMMs, de ontoereikende richtsnoeren voor risicobeoordeling en inperkingsmaatregelen, een gebrek aan flexibiliteit om de richtlijn aan de technische ontwikkeling aan te passen, een gebrek aan samenhang tussen de kennisgevings- en administratiemaatregelen enerzijds en het risico van de betreffende activiteiten anderzijds alsook de overdreven bureaucratie voor activiteiten met een klein risico.
Met haar voorstel houdt de Commissie zich nog steeds aan het voorzichtigheidsbeginsel terwijl ze ook de praktische problemen die uit de ervaring met de bestaande richtlijn zijn gebleken, probeert op te lossen. De belangrijkste wijzigingen houden in dat de administratieve procedures en eisen met betrekking tot de kennisgeving afgestemd zullen worden op de aard van het risico bij activiteiten met GGMs en dat de classificatie 4 risicogroepen zal tellen. De procedures worden vereenvoudigd en er zijn duidelijke inperkings- en controlemaatregelen opgesteld voor elk van de vier risicogroepen. In de toekomst zal het ook gemakkelijker zijn om de richtlijn aan de technische ontwikkeling aan te passen.
Van de 68 amendementen kan de Commissie de amendementen 2, 3, 9, 10, 16, 17, 19, 31, 41 en 42, 49 en 56. Ze dienen allemaal ter verduidelijking van de principes van de Commissie. De Commissie kan de amendementen 4, 11, 27, 30, 35, 37, 38, 39, 43, 47, 48, 54 en 55 gedeeltelijk en de amendementen 7, 8, 14, 15, 17, 21 en 22, waar mevrouw Jackson specifiek naar vroeg, 23, 24, 25, 64, 68 principieel overnemen met enkele wijzigingen in de formulering zodat ze geen andere problemen veroorzaken.
Als ik het goed heb verwees mevrouw Gebhardt indirect naar amendement 37 betreffende de wetgevingsprocedure voor bijlage I, waarover ik het volgende wil zeggen. De Commissie kan gedeeltelijk aanvaarden dat voor bijlage I de volledige wetgevingsprocedure gevolgd wordt. De volledige procedure biedt het voordeel dat zowel het Parlement als de Raad invloed hebben op de wijziging van de bijlage, wat vele sprekers hebben aangestipt. Het resultaat is dus dat de Commissie 31 amendementen niet aanvaardt en ik zal enkele daarvan kort becommentariëren.
Ten eerste amendement 1 dat een wijziging van de rechtsgrondslag voor het voorstel van de Commissie beoogt, met name artikel 100 A in plaats van 130 S. Dat kunnen wij dus niet aanvaarden. Niet omdat de Commissie geen begrip heeft voor de wens van het Parlement om volledig bij het wetgevingsproces te worden betrokken. Wij staan daar ook achter. Ik heb echter begrepen dat er in het huidige Verdrag geen juridische basis is om artikel 100 A te verkiezen boven artikel 130 S, tenzij het toepassingsgebied van de richtlijn aanzienlijk gewijzigd wordt en er kan gezegd worden dat ze een directe invloed op de interne markt heeft. Dat het Parlement een totaal verschillende bevoegdheid krijgt naargelang voor het ene of het andere artikel wordt gekozen, lijdt geen twijfel. Ik hoop persoonlijk dan ook dat nieuwe verdragswijzingingen deze situatie rechttrekken.
Ik wil er ook nog aan toevoegen dat de voorgestelde wijziging van de rechtsgrondslag tot gevolg zou hebben dat de lidstaten geen strengere inperkings- en controlemaatregelen meer zullen kunnen nemen, wat nu wel het geval is. De huidige bepalingen laten de lidstaten toe om in hun eigen wetgeving strengere normen vast te leggen dan die in de richtlijn. Indien we artikel 100 A als rechtsgrondslag nemen, zal er een totale harmonisatie volgen en verliezen de lidstaten deze mogelijkheid. Het kan dan gebeuren dat bepaalde lidstaten hun inperkings- en controlemaatrgelen moeten afzwakken om aan deze wijziging te voldoen en dat kan uiteraard niet de bedoeling zijn.
De amendementen 18 en 20 die de activiteiten van klasse 3 en klasse 4 willen scheiden wat de kennisgevingsprocedure betreft, kunnen wij niet aanvaarden. Een dergelijke scheiding zou de praktische toepassing van de richtlijn volgens de Commissie bemoeilijken en tot verwarring leiden. De Commissie beseft echter de bedoeling van dit amendement, namelijk de verscherping van de administratieve controle op activiteiten met een hoog risico. Daarom stelt de Commissie voor om beide doelstellingen te verenigen door zowel voor klasse 3 als voor klasse 4 voor elke activiteit de uitdrukkelijke toestemming te eisen.
De Commissie kan de amendementen 44, 45 en 46 niet aanvaarden. Deze beogen een beperking van het toepassingsgebied, zodat alleen activiteiten in onderzoekslaboratoria overblijven. De reden hiervoor is dat de Commssie regels wil voor alle activiteiten, bijvoorbeeld laboratoriumactiviteiten, ongeacht het uiteindelijke doel van deze activiteiten.
Dan zijn er de amendementen 26, 36, 50, 57 en 58 die wij evenmin kunnen aanvaarden, omdat zij ten doel hebben om de informatie die toegankelijk is voor het publiek of bepaalde aspecten van activiteiten waarvoor het publiek geraadpleegd kan worden, te beperken tot gezondheids- en milieubescherming en de rampenplannen. De Commissie vindt dit niet zinvol, omdat het belangrijk is dat het publiek vertrouwen heeft in een goede regulering van de gentechnologie. Dit is volgens de Commissie niet meer gegarandeerd indien het aan de aangever wordt overgelaten om zelf te bepalen of zijn activiteit de bescherming van de gezondheid en het milieu of de rampenplannen betreft. Om dezelfde reden kan de Commissie de amendementen 32 en 33 niet aanvaarden. Volgens deze amendementen moeten bij een ongeluk de bevoegde autoriteiten en de Commissie alleen worden ingelicht over de aspecten die ernstige schade kunnen veroorzaken. Dit is alweer een ongelukkige beperking tegenover de publiek opinie.
Met betrekking tot de amendementen 13 en 28 is het juist, zoals mevrouw Heinisch zei, dat wij hieraan werken in de vorm van een witboek. Ik ben het overigens volledig met de heer Bowe en mevrouw Breyer eens dat het zeer belangrijk is het aansprakelijkheidsprobleem op niveau van de EU te behandelen. Ik wil niet alle verworpen amendementen noemen, maar toch nog amendement 39. De Commisie is bereid om comitéprocedure 3b te vervangen door procedure 2b, zodat de Raad de mogelijkheid heeft om andere maatregelen goed te keuren dan deze die de Commissie voorstelt.
Reeds in artikel 18, lid 3 is sprake van een verslag van de Commissie over de ervaringen met de richtlijn. Het Parlement zal dit verslag toegestuurd krijgen. Het voorstel van het Parlement om de besluiten en verslagen van het raadgevend comité toegankelijk te maken voor het publiek, kunnen wij niet aanvaarden, omdat het niet strookt met het nieuwe interinstitutioneel akkoord tussen de Commissie en het Europees Parlement inzake transparantie en openbare toegankelijkheid van comitévergaderingen. Terzelfdertijd wil ik nog eens onderstrepen, hoewel het voor zichzelf spreekt, dat de Commissie van haar kant de verplichtingen met betrekking tot dit akkoord volledig zal nakomen.
De Commissie stemt in met het principe dat aan de basis ligt van amendement 15, ingediend door de heer Bowe, maar zij vindt dat de formulering van het amendement de bedoeling niet goed weergeeft. De Commissie stelt daarom als wijziging voor dat de goede microbiologische praktijk regelmatig wordt gecontroleerd.
Om af te ronden wil ik nog eens beklemtonen dat de volledig of gedeeltelijk aanvaarde amendementen een waardevolle aanvulling zijn op het voorstel van de Commissie. Een voorbeeld hiervan is amendement 9 van rapporteur Traketellis, waarmee de toepassing van het voorzichtigheidsbeginsel verscherpt wordt. Volgens dit amendement moet bij twijfel welke risicoklasse passend is, de hoogste risicoklasse gelden tot er voldoende documentatie beschikbaar is. Zoals gezegd dragen de amendementen ertoe bij om het voorstel van de Commissie te verfijnen en duidelijker te maken, en vormen ze een goed uitgangspunt voor een doelmatige en efficiënte kaderwetgeving om het hoge beschermingsniveau dat wij voor dit soort activiteiten wensen, te kunnen bereiken.

Breyer
Voorzitter, geachte collega's, ik moet het helaas nog een keer opnieuw vragen: zowel voor de heer Bowe als mij is het belangrijk, mevrouw de commissaris, uw standpunt te kennen ten opzichte van de aansprakelijkheid. Nu hebt u echter weinig gezegd met betrekking tot de amendementen 28 en 30. U hebt gezegd dat u het eens bent zowel met de heer Bowe als met mevrouw Heinisch. Dat is geheel met elkaar in tegenspraak. Wij hadden u expliciet gevraagd, wat u ervan vindt dat er wordt gezorgd voor meer eigen verantwoordelijkheid in de wetenschap. Dat zou moeten betekenen dat het punt van de aansprakelijkheid wordt overgenomen. Al het andere, mevrouw de commissaris zou een indirecte subsidiëring betekenen. Ik zou graag uw mening daarover horen.
Mijn laatste punt is dat ik het niet kan begrijpen wanneer u zegt dat de toegang tot transparantie en informatie zou betekenen dat een interinstitutionele overeenkomst wordt overtreden. We hebben de richtlijn over milieu-informatie, en u hebt de plicht, u te houden aan deze richtlijn met betrekking tot milieu-informatie.
Ik vraag u nu dus werkelijk dringend in te gaan op beide vragen. Ze zijn beide van fundamenteel belang, en hiermee staat ook de geloofwaardigheid van de gentechnologie op het spel.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Bjerregaard heeft niet geantwoord op de vraag waarom de Commissie in het onderhavige voorstel van mening is dat de activiteiten van categorie 3 behoren tot de middelste gevarenklasse, wat indruist tegen het bepaalde in richtlijn 90/679/EEG betreffende de bescherming van werknemers tegen biologische agentia, waar duidelijk staat dat de werkzaamheden van deze categorie uiterst gevaarlijk zijn. Ik hoop dat de Commissie inziet dat de genetische modificatie van het Aidsvirus een heel riskante bezigheid is. Daarom verzoeken we de Commissie haar standpunt hierover te wijzigen. Ik wil er nogmaals op wijzen dat de Commissie twee teksten - een officiële en een informele - over dit onderwerp heeft voorbereid. De teksten bevatten belangrijke verschillen, waarbij zij opgemerkt dat de officieuze versie de indeling van de gevaren van de eerdere richtlijn volgt. Ik wil de commissaris ook nog vragen hoe de Commissie de gevaren van activiteiten met GGM's wil analyseren en of ze bereid is onze amendementen terzake over te nemen. Ik herinner eraan dat onze voorstellen precieze beginselen behelzen voor de vaststelling van de juiste gevarencategorie.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, omdat ik al vrij veel van mijn spreektijd had gebruikt, heb ik geprobeerd een zo kort mogelijk antwoord te geven op de vraag betreffende de aansprakelijkheid. Ik zei dat ik het met mevrouw Heinisch eens was dat de Commisie nu een witboek over dit onderwerp moet opstellen, na een eerste behandeling van een aantal punten in een mededeling. Wij beschouwen dit immers als een horizontale kwestie, wat wil zeggen dat we de aansprakelijkheid niet alleen in het kader van het voorstel dat hier vandaag aan de orde is, wensen te behandelen. Tevens onderstreepte ik de beschouwingen van mevrouw Breyer en de heer Bowe over het belang van dit probleem. Ik reken er dan ook op dat wij op dit probleem terugkomen in een bredere context.
Ik vind niet dat er discrepanties zijn tussen transparantie en openheid enerzijds en het bestaande akkoord anderzijds. In mijn antwoord aan het Parlement heb ik uitgebreide argumenten gegeven voor de betrokkenheid van het publiek en ik heb enkele amendementen verworpen onder verwijzing naar het akkoord, omdat ze naar mijn mening juist de publieke betrokkenheid afzwakken.
Met betrekking tot de vraag die de heer Trakatellis stelt, moet ik zeggen dat ik mij in mijn antwoord geconcentreerd heb op ons standpunt inzake de vele verschillende amendementen, waaraan het Parlement terecht veel aandacht heeft besteed. Ik heb de indruk dat er materieel gezien niet zoveel verschil is tussen de richtlijn waarnaar de heer Trakatellis verwijst en datgene waarover we het hier hebben. Het probleem is dat er in deze richtlijnen verschillende klassen worden gebruikt. Daarvoor hebben we een oplossing proberen te zoeken met ons voorstel in zijn huidige vorm, aangevuld met de amendementen die ik daarnet becommentarieerd heb.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het Vragenuur voor vragen aan de Commissie (B4-0019/97)

De Voorzitter
Vraag nr. 28 van Mary Banotti (H-0116/97):
Betreft: Tussentijdse handelsovereenkomst met Israël
Is de Raad er zeker van dat artikel 1 van de tussentijdse handelsovereenkomst met Israël naar behoren wordt gecontroleerd en uitgevoerd?
Zal het Europees Parlement van de speciale afgezant van de EU naar het Midden-Oosten een verslag ontvangen waarin met name wordt verwezen naar de bijzondere taken die hem in de Verklaring van Dublin van december 1996 zijn opgelegd?

Brittan, Sir Leon
De Israëlische autoriteiten zijn zich ter dege bewust van het belang dat de Europese Unie hecht aan de handhaving van de rechtsstaat en aan een strikte naleving van de verplichtingen die Israël is aangegaan door ondertekening van internationale verdragen inzake de mensenrechten en de verklaring van Barcelona van 1995. Het toezicht op de mensenrechtensituatie en de eerbiediging van de democratische beginselen in landen die via associatie-overeenkomsten met de EU verbonden zijn, geschiedt op basis van het GBVB. In het kader van de huidige tussentijdse overeenkomst wordt op gezette tijden onderzocht of aan deze beginselen de hand wordt gehouden.
Zodra de ratificatie van de onlangs gesloten Euromediterrane associatie-overeenkomst tussen de Europese Unie en Israël rond is, krijgt de Unie als geheel nog meer mogelijkheden om mensenrechtenkwesties aan te kaarten in het kader van de politieke dialoog met Israël waarin de overeenkomst voorziet. Een specifieke mensenrechtenclausule bepaalt dat eerbiediging van de democratische beginselen en de mensenrechten een essentieel element van de associatieovereenkomst vormt.
De speciale afgezant van de EU voor het vredesproces in het Midden-Oosten brengt onder gezag van het voorzitterschap regelmatig verslag uit aan de Raad en aan de Commissie, met name ten aanzien van de invulling van zijn mandaat, zoals geformuleerd in de Raadsbesluiten van 28 en 29 oktober 1996 en in de Verklaring van Dublin van 14 december 1996. De Commissie wordt nauw betrokken bij de werkzaamheden van de speciale afgezant. Deze heeft het Parlement kort geleden verslag gedaan van de stand van zaken op de hoorzitting van de commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid.

Banotti
Aangezien Sir Leon het antwoord op mijn vraag in een sneltreinvaart heeft afgeraffeld, zou ik hem willen vragen of ik van hem niet een kopie krijgen kan. Een ander punt dat mij ernstige zorgen baart, is de export vanuit Palestina. Dat levert voor veel producenten de nodige moeilijkheden op vanwege de talrijke en nogal vergaande veiligheidsprocedures aan de grens, waar ik trouwens tot op zekere hoogte ook wel in kan komen. Ik ben tevens benieuwd of Sir Leon ons kan zeggen waarom het nodig wordt geacht om sommige Palestijnse producten voor Israëlische te laten doorgaan om de uitvoer naar Europa gemakkelijker te maken.

De Voorzitter
Staat u mij toe, mijnheer Brittan, mevrouw Banotti te bedanken en u te verzoeken, of u op haar woorden wilt ingaan.
Dat is niet meer dan een gebaar van beleefdheid jegens mevrouw Banotti.

Brittan, Sir Leon
Ik ben uiteraard gaarne bereid om U een kopie van mijn antwoord te doen toekomen. Het spijt mij als ik te snel ging. Ik wilde niet te veel tijd opslokken.
De specifieke punten die zojuist naar voren werden gebracht, staan los van het toezicht op de tussentijdse overeenkomst en komen ook niet aan de orde in het verslag van de speciale afgezanten. Ik kan hierop dan ook geen specifiek antwoord geven. Maar ik zal de hiervoor verantwoordelijke commissarissen zeker op deze punten attenderen.

De Voorzitter
Vraag nr. 29 van Wayne David (H-0119/97):
Betreft: Europese wetgeving
Kan de Commissie aangeven hoeveel op het Verenigd Koninkrijk van toepassing zijnde regelingen, verordeningen en richtlijnen er gemiddeld per week worden goedgekeurd?

Brittan, Sir Leon
In de eerste plaats wil ik erop wijzen dat communautaire verordeningen en richtlijnen van toepassing zijn op de hele Gemeenschap en niet louter op het Verenigd Koninkrijk. In 1996 zijn er gemiddeld 19 verordeningen en twee richtlijnen per week uitgevaardigd. De meeste daarvan hadden betrekking op het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Deze cijfers zijn afkomstig uit Celex, de openbare databank van de instellingen. Wel wil ik hierbij aantekenen dat geen rekening is gehouden met verordeningen die zogezegd een tijdelijke status hebben. Dit zijn besluiten die betrekking hebben op het dagelijks beheer op bepaalde communautaire beleidsterreinen, zoals het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De titels van deze besluiten zijn in het Publikatieblad normaliter mager gedrukt en de geldigheidsduur ervan varieert van enkele dagen tot enkele weken.
Bovendien - en ik denk dat dit een heel belangrijk punt is - wil ik benadrukken dat het aantal verordeningen en richtlijnen dat elke week wordt uitgevaardigd, bijna even groot is als het aantal dat wekelijks afloopt of wordt ingetrokken. In de praktijk betekent dit dan ook dat het totale aantal verordeningen en richtlijnen dat in de Gemeenschap van toepassing is, min of meer constant blijft.

David
Ik dank de commissaris zeer voor zijn verhelderend antwoord. De leden hier zullen ongetwijfeld op de hoogte zijn het feit dat Sir James Goldsmith sinds enkele weken in het Verenigd Koninkrijk een peperdure publiciteitscampagne financiert, waarbij onder meer wordt beweerd dat Brussel elke week meer dan 100 regelingen en verordeningen spuit -om zijn woorden maar te gebruiken-, waaraan het Verenigd Koninkrijk zich te houden heeft. Ik denk dat het antwoord van de commissaris vandaag duidelijk maakt dat deze campagne niet gewoon misleidend is, maar dat er in wezen pertinente onwaarheden worden verkondigd.
Ik wil de commissaris vragen om dit Huis op korte termijn toe te zeggen dat de Commissie een campagne in het Verenigd Koninkrijk gaat beginnen, waarin zij, evenals de commissaris vandaag in dit Huis, uitlegt hoe een en ander precies zit.

Brittan, Sir Leon
Om te beginnen mag ik wellicht opmerken dat de geachte Afgevaardigde de gemeenschap een dienst heeft bewezen door mij de gelegenheid te geven om alle feiten op een rijtje te zetten en om een onjuiste beeldvorming die mogelijk is ontstaan, recht te zetten.
Wat het opzetten van een campagne betreft, ben ik er niet zeker van dat de middelen van de Commissie net zover reiken als die van Sir James, maar in zijn algemeenheid denk ik beslist dat het heel belangrijk is dat wij de feiten zo duidelijk mogelijk voor het voetlicht brengen, en dit is een van de feiten die de Commissie via haar bureaus in Londen en in andere delen van het Verenigd Koninkrijk kan gebruiken om uit te leggen hoe het werkelijk zit. Ik heb vorige week in Londen, in een iets andere context, het startschot gegeven voor een campagne van de Europese Beweging, die erop is gericht om feiten over Europa in het algemeen onder de aandacht te brengen. Het gaat hierbij om een brede, nietpartijgebonden campagne gericht op feiten, die mede door de Commissie wordt gefinancierd.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Brittan, maar staat u mij toe u iets te verzoeken waarmee ik mijn salaris en mijn hoedanigheid van ondervoorzitter rechtvaardigen kan. Ik zou u graag het woord verlenen, waarmee ik me zou houden aan de in dit Parlement geldende normen. Ik weet dat u de vragen uit beleefdheid jegens de afgevaardigden snel wilt beantwoorden, maar als Voorzitter wil ik mijn taak naar behoren vervullen en mijn salaris letterlijk verdienen.

De Voorzitter
Vraag nr. 30 van James Provan (H-0126/97):
Betreft: Wereldhandelsorganisatie
De overeenkomst in de Uruguay-ronde van de GATT betekent dat de handel in landbouwproducten uit de Unie in een wereldhandelssysteem opereert en dat hiermee bij besluiten inzake het toekomstige landbouwbeleid rekening moet worden gehouden.
Nu we ons voorbereiden op een nieuwe onderhandelingsronde in de Wereldhandelsorganisatie, is het absoluut noodzakelijk dat de Unie zich in een sterke onderhandelingspositie plaatst. Welke stappen onderneemt de Commissie op het ogenblik om deze te bereiken?

Brittan, Sir Leon
De handel in landbouwproducten maakt onmiskenbaar deel uit van een wereldhandelssysteem. De grondregels voor de handel in landbouwproducten zijn vastgelegd in het akkoord over de landbouw dat in het kader van de Uruguay Ronde tot stand is gekomen.
Daarbij is op het punt van de toekomstige onderhandelingen afgesproken dat deze één jaar voor het verstrijken van de toepassingsperiode van start dienen te gaan. De Commissie is doordrongen van de noodzaak om zich ter dege op deze onderhandelingen, die tegen het einde van de eeuw moeten beginnen, voor te bereiden. De Commissie ziet erop toe dat de werkzaamheden tijdig ter hand worden genomen, opdat wij ons van het begin af aan in een sterke onderhandelingspositie plaatsen.

Provan
Ik dank de commissaris voor het zeer belangwekkende en -zonder enige twijfel ook- correcte antwoord dat hij heeft gegeven.
Velen onder ons in dit Huis zijn echter bezorgd over het feit dat, terwijl sommige DG's binnen de Commissie zich misschien al met de handelsbesprekingen bezighouden, DG VI met name, het DG Landbouw, wat lijkt achter te blijven. Wij zijn van mening dat er echt iets moet gebeuren om de hervorming van het GLB gaande te houden, want op dit ogenblik valt er nauwelijks enige voortgang te bespeuren.
Het zou een goede zaak zijn als de Commissie op zeer korte termijn actie zou ondernemen om landbouwkundigen en boeren in de Europese Gemeenschap bewust te maken van het feit dat deze onderhandelingen eraan komen en dat, als wij niet vóór het begin van die onderhandelingen de juiste hervormingsmaatregelen treffen, wij een verkeerde uitgangspositie hebben en in de verdediging worden gedrongen.
Ik wil tot besluit nog opmerken dat ik hoop dat de commissaris dit zal inzien en dat DG VI nauw zal worden betrokken bij alle besprekingen die hij in dit kader wil gaan voeren.

Brittan, Sir Leon
De agrarische sector is bekend met onze afspraak in het kader van de Uruguay Ronde om de onderhandelingen te hervatten, en alle DG's binnen de Commissie zijn hiervan ook op de hoogte.
Voor wat betreft de vraag over de hervorming van het GLB, wordt er trouwens van verschillende kanten druk uitgeoefend, in telkens één bepaalde richting. Ten eerste is daar het vooruitzicht van de nieuwe onderhandelingen in het kader van de WTO. Ten tweede is er het vooruitzicht van de uitbreiding en ten derde is er, natuurlijk, de interne budgettaire druk op de landbouwuitgaven. Al deze factoren komen samen en maken een verdere hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid noodzakelijk.
Maar daarnaast mogen wij onze handelspartners er best op wijzen dat zij van ons niet meer mogen verwachten dan in de Uruguay Ronde is afgesproken en sommige landen gingen die kant wel uit in de aanloop naar de ministeriële vergadering van de WTO in Singapore.
Wat daar is overeengekomen is, dat de situatie zal worden geanalyseerd en dat informatie zal worden uitgewisseld, niet meer dan dat. Het is dan ook heel normaal om de nodige omzichtigheid te betrachten ten einde niet vroegtijdig weerstand te hoeven bieden aan druk van buitenaf. Maar ik kan U de verzekering geven dat dat ons er niet van zal weerhouden om datgene te doen wat nodig is, en dat wij ons bewust zijn van het tijdschema en alle gevolgen die dat heeft. Wij zullen alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat de Commissie zich met vereende krachten achter deze zaak zet.

Virgin
Een sterke onderhandelingspositie staat voor mij gelijk met een offensieve houding, zo dat de Europese landbouw een redelijk deel van een groeiende wereldmarkt kan krijgen. In de EU is men bevreesd voor de vrije mededinging op deze markt. Ik denk dat deze vrees overdreven is. Volgens mij is het belangrijk om het prijsniveau van de EU aan de wereldmarkt aan te passen. Een bepaalde compensatie kan noodzakelijk blijken, maar de winst zou toch duidelijk moeten zijn. Deelt de Commissie dit standpunt?

Brittan, Sir Leon
Aangezien wij momenteel alleen maar bezig zijn om de situatie te analyseren en informatie uit te wisselen, zal het de geachte Afgevaardigde wellicht niet verbazen dat de Commissie nog geen onderhandelingsstrategie heeft bepaald voor de volgende ronde die over enkele jaren moet beginnen. Het is zeer ongebruikelijk om dit in een zo vroeg stadium te doen. Maar ik ben me wel bewust van het feit dat de geachte Afgevaardigde een belangrijk punt naar voren heeft gebracht en ik weet zeker dat hierover het laatste woord nog lang niet is gezegd.

De Voorzitter
Aangezien de vraagsteller niet aanwezig is, komt vraag nr. 31 te vervallen.
Vraag nr. 32 van Wolfgang Kreissl-Dörfler (H-0170/97), die wordt vervangen door de heer Schnellhardt:
Betreft: Bevordering milieubescherming en eerbiediging rechten inlandse volkeren in het kader van het actieprogramma Canada-EU
Ook na de invoering van de nieuwe bosbouwwet in de Canadese provincie Brits-Columbia (British Columbia Forest Practises Code) wordt, volgens een onderzoek van het Sierra Legal Defense Fund, nog steeds 92 % van de houtkap door de grote houtconcerns als kaalslag uitgevoerd, waarbij ook de richtlijnen voor stromende rivieren in de meeste gevallen worden overtreden. Verder werden in de "grote kustregenwouden" , het traditionele territorium van de Nuxalk-Indianen, zonder hun toestemming grote delen van hun land in de vorm van langlopende pachtlicenties aan houtconcerns toegewezen en voor kaalslag vrijgegeven.
Welke gemeenschappelijke maatregelen zal de Commissie in het kader van het actieprogramma Canada-EU nemen om een einde te maken aan de kaalslag en vernietiging van het land van inlandse volkeren en daarmee te handelen overeenkomstig de zowel op de EU als de Canadese regering rustende internationale verplichtingen inzake een duurzame ontwikkeling (bijvoorbeeld het Verdrag inzake de biologische diversiteit, Agenda 21)?

Brittan, Sir Leon
Hoofdstuk 3 van het gezamenlijk actieprogramma van Canada en de EU bevat specifieke maatregelen voor de bescherming van het milieu in het algemeen en een duurzaam bosbeheer in het bijzonder. Zo hebben de EU en Canada zich bijvoorbeeld verplicht om over een weer informatie en rapporten over bosbouwaangelegenheden uit te wisselen. In het actieplan is verder bepaald dat de EU en Canada zullen samenwerken binnen de VN-commissie voor duurzame ontwikkeling en dat zij zullen streven naar een succesvolle afsluiting van de inspanningen van de Commissie om te komen tot een duurzaam beheer van de bossen. Het actieplan is dus duidelijk gericht op continuering en uitbreiding van de samenwerking en de dialoog op het gebied van de bosbouw en het milieu.
Het actieplan wordt echter niet beschouwd als een wettelijk bindend akkoord, maar meer als een intentieverklaring en een uitdrukking van de politieke wil tot samenwerking op tal van gebieden. De EU en Canada zijn het erover eens dat een wettelijk bindende, internationale regeling voor een duurzaam beheer van de bossen noodzakelijk is en wij streven er gezamenlijk naar om onderhandelingen van de grond te krijgen die moeten uitmonden in een mondiaal akkoord over de bossen, onder toezicht van de Verenigde Naties.
Er bestaat reeds een mogelijkheid voor bilateraal overleg met Canada over bosbouwaangelegenheden, namelijk via de zogeheten ad hoc werkgroep Bosbouw die deel uitmaakt van het jaarlijks topoverleg tussen Canada en de EU over het milieu. Op de laatste vergadering van de werkgroep op 24 oktober jongstleden, heeft de Canadese delegatie laten weten dat Canada een nieuw bosbouwprogramma gaat starten.
Wat de kwestie van de inheemse volkeren betreft, kan ik zeggen dat de Commissie en de Europese Unie zeer hechten aan de bevordering van een duurzame ontwikkeling en aan de eerbiediging van de mensenrechten van inheemse volkeren, waaronder ook landrechten en het recht op behoud van traditionele levenswijzen. De Europese Unie heeft deze kwestie herhaaldelijk bij passende gelegenheden, zoals de Overeenkomst inzake de biologische diversiteit, aan de orde gesteld en zij heeft, in de lijn van de conclusies van Rio van 1992, systematisch het verband tussen mensenrechten en milieu benadrukt.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Brittan. De heer Schnellhardt wenst niet het woord te voeren, zodat dit onderdeel is afgelopen. In afwachting van de commissaris de heer Van den Broek stel ik voor dat we een paar minuten pauze inlassen.
(De vergadering wordt een paar minuten onderbroken)

De Voorzitter
Dames en heren, na een paar minuten verkwikkende rust - waarvoor we commissaris Van den Broek bijzonder erkentelijk zijn - stel ik u voor, de vergadering te hervatten.
Ik moet u erop wijzen dat vraag nr. 33 van de heer Graziani, over de situatie in Albanië, niet zal worden behandeld omdat deze kwestie zoals u weet in deze parlementaire vergadering aan de orde zal komen.
Vraag nr. 34 van Leen van der Waal (H-0117/97):
Betreft: Douane-heffing van de Oekraïne op humanitaire hulp
Uit de Nederlandse pers heb ik begrepen dat de Oekraïne sinds 1 januari 1997 de belastingvrije invoer van humanitaire hulpgoederen heeft opgeheven. De hulp wordt nu belast met een douane-heffing van ongeveer 30 %, die door de ontvanger van de hulp moet worden betaald. Hoewel de maatregel bedoeld is om misbruik tegen te gaan die van de belastingvrije invoermogelijkheid kan worden gemaakt, zouden ook de activiteiten van bonafide hulporganisaties door de douane-heffing worden getroffen.
Kan de Commissie deze berichten bevestigen en aangeven welke stappen kunnen worden ondernomen om de vrije uitvoer van humanitaire hulpgoederen door bonafide hulporganisaties veilig te stellen?

Van den Broek
In antwoord op de vraag van de heer Van der Waal moge ik het volgende opmerken. Het parlement van de Oekraïne heeft de vrijstelling van humanitaire hulp van invoerrechten, BTW en andere heffingen afgeschaft met een wet van 17 december 1996. Die wet is op 8 januari jl. ingegaan. De bedoeling van die maatregel was misbruik en corruptie bij frauduleuze zendingen van humanitaire hulp uit te roeien. De Commissie heeft met de autoriteiten van Oekraïne contact opgenomen via haar delegatie in Kiev om dit probleem op te lossen en de trojka van de Europese Unie bracht die kwestie op bij haar ontmoeting met de minister van Buitenlandse Zaken van de Oekraïne, de heer Oedovenko, op 5 februari jl. in Den Haag. Toen heeft de Unie-trojka van de autoriteiten van de Oekraïne de verzekering gekregen dat een geamendeerd wetsontwerp bij het parlement zou worden ingediend zodat humanitaire hulp opnieuw van heffingen zou worden vrijgesteld. Het parlement van de Oekraïne heeft op 20 februari een resolutie goedgekeurd die de regering op korte termijn machtigt voor elk geval afzonderlijk toe te staan dat humanitaire hulp zonder heffingen wordt ingevoerd op voorwaarde dat elk onderdeel van de zending terdege van een etiket is voorzien. Op die manier is de kwestie vanuit juridisch oogpunt opgelost. Niettemin wordt donororganisaties aangeraden met hun tegenhangers in de Oekraïne de autoriteiten van Oekraïne of hun ambassades contact te laten opnemen alvorens tot verzending over te gaan. Organisaties die middelen krijgen van de Commissie, bijvoorbeeld via ECHO, en met moeilijkheden te kampen hebben, dienen met de delegatie van de Commissie in Kiev contact op te nemen. Ik denk dat ik daarmee de zorg van de heer Van der Waal, hoop ik althans, enigszins heb kunnen wegnemen.

Van der Waal
Voorzitter, ik wil de commissaris hartelijk danken voor het antwoord dat hij geeft en in het bijzonder ook voor de bemoeienissen van zijn kabinet met deze zaken.
Het is inderdaad zo dat er blijkbaar wetgeving onderweg is die weer vrijstelling toelaat voor de invoer van deze goederen. Ik denk dat we nog even moeten kijken naar de periode dat deze wetgeving nog niet van toepassing is. Daar heeft de commissaris ook een aanwijzing voor gegeven. We zouden dat via de ambassades zo goed mogelijk kunnen laten verlopen. Dat zal nog wel een probleem zijn, denk ik, want meestal is het zo dat op de plaatsen waar de hulpgoederen arriveren natuurlijk toestemming moet worden gegeven om deze goederen te lossen en ze te distribueren en daar zal men dan ook instructies moeten ontvangen van de autoriteiten in Kiev om zonder problemen deze zaken vrij te geven. Ik denk dat het te ver gaat om op het ogenblik op die details in te gaan. Misschien mag ik van de commissaris nog horen of deze zendingen ook bij de ambassadeur van de Europese Unie mogen worden aangemeld en of de commissaris daar een blijvende aandacht van de Commissie voor wil toezeggen.

Van den Broek
Ik denk dat het inderdaad het beste is voor elke afzender om contact te zoeken, ofwel met de counterpart die de goederen in ontvangst moet nemen, dan wel met de ambassade van zijn eigen land, dan wel met de Commissiedelegatie. Ik zou het vrij ver vinden gaan als ik onze Commissiedelegatie zou moeten belasten met de totale bemiddeling van alle zendingen die vanuit lidstaten, organisaties en dergelijke naar Kiev worden gezonden. Dus nogmaals, als het gaat om goederen die bijvoorbeeld gefinancierd worden vanuit Commissieprogramma's, bijvoorbeeld via onze humanitaire organisatie ECHO, dan spreekt het vanzelf dat onze delegatie kan worden benaderd. Voor het overige zou ik zeer aanraden om in ieder geval ook gebruik te maken van de desbetreffende ambassades van de lidstaten. Mocht die niet aanwezig zijn, dan weet ik zeker dat men altijd bij de Commissiedelegatie terecht kan.

von Habsburg
Mijnheer de commissaris, ik ben u zeer dankbaar voor uw antwoord, maar ik zou graag een vraag vanuit de praktijk stellen. Er zijn vandaag altijd nog moeilijkheden, met name ook in de landen die grenzen aan de landen waarin echte armoede bestaat. Zou het niet zinvol zijn, indien de Commissie eens zou proberen om te komen tot een totale regeling, tenminste met die landen die nu al hebben verzocht om het lidmaatschap van de Europese Unie, met andere woorden, met de elf landen die werkelijke interesse hebben om nauwere betrekkingen met ons aan te gaan? Wij hebben een gemeenschappelijke regeling nodig die de problemen van de doorvoer voor de verschillende landen oppakt, waar werkelijke armoede heerst - ik neem als voorbeeld Roemenië -, zodat wij dit probleem echt zullen overwinnen, want de weg via ambassades duurt heel lang en is ook zeer bureaucratisch. (ES) Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter.

Van den Broek
Ik ben het geheel met de heer von Habsburg eens dat je mag verwachten, zeker wanneer het gaat om kandidaatlidstaten van de Europese Unie, dat op dit terrein geen beletselen in de weg worden gelegd, respectievelijk goede afspraken worden gemaakt om bijvoorbeeld - het voorbeeld dat de heer von Habsburg noemt - doorvoer niet te belemmeren. Het geval wat hier specifiek aan de orde is, gaat dus niet om een kandidaatlidstaat, het gaat om Oekraïne en met Oekraïne hebben we, zoals u weet, een partnerschapsakkoord en hierin is o.a. een bepaling opgenomen dat in ieder geval zaken als doorvoer en dergelijke niet een meer discriminatoire behandeling mogen krijgen dan de goederen van, zeg maar, de nationale behandeling. In die zin ben ik het van harte met de heer von Habsburg eens dat we moeten proberen, zelfs met landen waar je een partnerschapsakkoord mee hebt, om dit soort belemmeringen op te heffen. Ik ben toch bang dat het iedere keer opnieuw ad hoc zal moeten gebeuren omdat ook in dit geval is gebleken dat eigenlijk vrij onverwacht de heffing op humanitaire goederen en dergelijke weer is opgelegd en dat we weer hebben moeten interveniëren, op politiek niveau, om dat weer ongedaan gemaakt te krijgen. Nu moeten we dat zoveel mogelijk veralgemeniseren met Oekraïne, maar ik heb er wel vertrouwen in, gezien de contacten die er zijn geweest, dat de situatie aanzienlijk zal verbeteren.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Vraag nr. 35 van Ursula Stenzel (H-0128/97):
Betreft: PHARE - Polen
Het PHARE-programma is sinds de invoering in 1995 het belangrijkste financieringsinstrument voor de MOEL. Bij de uitvoering van PHARE treden evenwel grote problemen op omdat het programma zeer versnipperd is en de financiën slecht worden toegewezen.
Wat is de Commissie voornemens te doen om de financiën van het PHARE-programma op doeltreffende wijze voor de belangrijke voorbereidende fase te gebruiken?
Welke concrete maatregelen zal de Commissie nemen voor de toetredingskandidaat Polen, om met PHAREmiddelen overheden voor te bereiden op de toetreding? Is de Commissie van plan om meer scholing voor Poolse ambtenaren aan te bieden om deze voor te bereiden op de stand van de wetgeving in de EU?

Van den Broek
Zoals bekend is met het PHARE-programma begonnen in 1989, hoofdzakelijk als een programma voor technische bijstand ter ondersteuning van de economische omschakeling en de hervormingen in de landen van Midden- en Oost-Europa. In het kader van de strategie ter voorbereiding op de toetreding tot de Europese Unie, werd PHARE in 1994 aangewezen als hét financieel instrument dat de geassocieerde landen zou steunen bij het overnemen van het "acquit communautaire " maar ook voor het voltooien van de markthervormingen en de herstructurering van hun economie op middellange termijn om zo de voorwaarden te scheppen voor dat toekomstige lidmaatschap.
Met het oog op de politieke kalender voor de onderhandelingen over de uitbreiding is een vrij fundamentele heroriëntatie in voorbereiding, zowel wat betreft de terreinen waarop steun wordt verleend als de wijze waar op steun wordt verleend, anders gezegd ten aanzien van het uitvoeringsmechanisme. Het doel van de heroriëntering is de kandidaatlanden bij te staan bij de omzetting, de tenuitvoerlegging en de naleving van het "aquit " . Deze hervorming zal een aanzienlijke bijdrage leveren aan de doeltreffendheid en geschiktheid van PHARE als het belangrijkste financieel instrument om de kandidaatlanden te helpen bij de voorbereiding op het lidmaatschap van de Unie.
In 1995 en 1996 werd aan Polen een totaal bedrag van 377 miljoen Ecu toegekend. Van die hulp wordt 82 % verdeeld over slechts zes sectoren. Te weten, grensoverschrijdende samenwerking, vervoer, landbouw, midden en klein bedrijf, regionale ontwikkeling en het welbekende "tempus -programma" . Voor deze sectoren wordt de PHARE-hulp geconcentreerd op het bevorderen van het integratieproces op materieel gebied of op het terrein van wetgeving of onderwijs. Harmonisering van wetgeving en institutionele versterking is een belangrijk element van deze programma's en die activiteiten worden ook zeker in de toekomst voortgezet. Samen met de regering van Polen bestudeert de Commissie een verdere concentratie van de PHARE-bijstand met het oog op de strategie voor nationale integratie van de Poolse regering.
Met betrekking tot de vraag over de opleiding van overheidsfunctionarissen kan ik het volgende zeggen: in 1992 heeft PHARE een hervormingsprogramma van het openbaar bestuur in Polen gefinancierd. Dat heeft een aanzienlijke bijdrage geleverd aan de totstandkoming van de nieuwe wet op de overheidsdiensten en de in 1996 ingevoerde hervorming van de centrale overheid. Het Europees Instituut voor Bestuurskunde organiseert momenteel opleidingscursussen voor ambtenaren in Polen en dat wordt ook uit PHARE gefinancierd. Hetzelfde programma financiert ook een belangrijke opleiding voor veterinaire inspecteurs over de methode voor kwaliteitscontrole dat wordt uitgevoerd door een Nederlandse organisatie.
Verdere specifieke institutionele versterking en opleiding van ambtenaren op het gebied van het Unie-aquit zal vanaf 1997 worden gefinancierd met het oog op de nieuwe prioriteiten van de regering in haar eerder genoemde strategie voor nationale integratie.

Elliott
Ik wil nog graag een kleine aanvullende vraag stellen over de opleiding van ambtenaren waarover de commissaris het had. Gezien het feit dat ambtenaren van het Poolse parlement en van Poolse ministeries met dit Parlement te maken zullen krijgen en, te zijner tijd, Poolse leden van dit Parlement zullen moeten bijstaan, hoop ik dat er in het kader van de opleidingsprogramma's mogelijkheden zijn voor contacten met dit Parlement en ook met de leden daarvan.
Ik was heel ingenomen met het feit dat ik afgelopen herfst samen met enkele anderen werd uitgenodigd om een groep ambtenaren van het Poolse parlement toe te spreken, die op initiatief van een Londense universiteit een bezoek aan Londen brachten. Mijn indruk was dat de ambtenaren graag meer over het Parlement wilden weten. Kunnen wij daarmee in de huidige programma's geen rekening houden?

Van den Broek
We willen graag aandacht aan die vraag besteden. Overigens wijs ik er op dat wij ook buitengewoon positief staan tegenover het instituut van de gemeenschappelijke parlementaire commissies, Polen en het Europees Parlement die op gezette tijden bijeenkomen en waarbij het juist goed mogelijk is dat er ook uitwisseling van informatie plaatsvindt tussen de Europarlementariërs aan de ene kant en de parlementariërs uit Polen ter andere zijde. Maar breder gesproken ben ik het graag met de geachte afgevaardigde eens dat in onze democratieprogramma's bijvoorbeeld en programma's ook gericht zijn op het versterken van de democratische instellingen in Polen, ook daar waar daaraan behoefte wordt getoond, aandacht moet worden besteed aan informatie te geven aan parlementariërs.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Van den Broek.
Vraag nr. 36 van Felipe Camisón Asensio (H-0129/97):
Betreft: Partnerschap- en samenwerkingsovereenkomsten met de Centraal-Aziatische landen en Mongolië
Op welke termijn denkt de Commissie de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met de CentraalAziatische landen en Mongolië goed te keuren?

Van den Broek
Er zijn een drietal partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met de landen van Midden-Azië ondertekend, te weten met Kazachstan in januari 1995, met Kirgizstan in februari 1995 en met Oezbekistan in juni 1996. Voor de sluiting en inwerkingtreding van die overeenkomsten is ratificatie door de nationale parlementen van de lidstaten en uiteraard ook door het Europees Parlement vereist. Tot dusver zijn de overeenkomsten met Kazachstan en Kirgizstan door de parlementen van zeven lidstaten bekrachtigd. Het Europees Parlement heeft de overeenkomst met Kirgizstan al geratificeerd doch de bekrachtiging van de overeenkomst met Kazachstan is nog hangende. Het proces van de goedkeuring van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Oezbekistan is pas onlangs ingezet. En tot dusver is daar dus nog van geen enkele ratificatie sprake.
Bovendien heeft de Europese Commissie van de Raad een mandaat gekregen om te onderhandelen over een dergelijke overeenkomst met Turkmenistan. Tot dusver zijn er nog geen plannen voor onderhandelingen over een dergelijke overeenkomst met Tadzjikistan en dit als gevolg van de toestand in Tadzjikistan waar nog altijd sprake is van een gewapend conflict.
Tenslotte ligt het evenmin op voorzienbare termijn in de bedoeling onderhandelingen te beginnen met Mongolië. Dat heeft te maken met het feit dat de betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap en Mongolië reeds geregeld worden door een overeenkomst inzake handel en samenwerking die op 1 maart 1993 in werking is getreden.

Camisón Asensio
Ik zou mijnheer de commissaris willen bedanken voor de informatie die hij deze Vergadering vanmiddag verstrekt. In elk geval is het duidelijk dat er nog een lange weg te gaan is, en dat het langzaam gaat. Zoals mijnheer de commissaris ons zei, is de samenwerkingsovereenkomst met Uzbekistan, die in juni 1996 gesloten werd, alleen door dat land ondertekend. Ik zou de commissaris willen vragen of Finland die onlangs al dan niet ondertekend heeft. Wat Kazachstan betreft zijn er zeven overeenkomsten geratificeerd. Maar Kazachstan zelf, dat ernstige problemen kent in verband met zijn democratisch tekort, heeft nog niets geratificeerd. Iets dergelijks is het geval met Kirgizstan.
Het schijnt dat dit Parlement, dat nog geen van de drie genoemde overeenkomsten geratificeerd heeft, van plan is om overmorgen dat met Kazachstan te bekrachtigen. In elk geval is het zaak om wat de drie door de commissaris genoemde landen, namelijk Mongolië, Turkmenistan en Tadzjikistan, het proces zoveel mogelijk te bespoedigen, aangezien intensivering van de politieke dialoog met deze landen een prioritaire doelstelling is.

Van den Broek
Ik onderschrijf van harte de aansporing en de wens die door de geachte vragensteller is uitgesproken daar waar het gaat om bespoediging van goedkeuringsprocedures rond afgesloten of af te sluiten overeenkomsten. Ik had het genoegen het Nederlandse voorzitterschap en Commissievoorzitter Santer te vergezellen naar de top in Moskou, nog maar tien dagen geleden. En als ik u nu zeg dat de overeenkomst voor paternerschap met Rusland al meer dan twee jaar geleden is gesloten en met Oekraïne evenzeer en dat wij daar ook nog steeds zitten te hameren op ratificatie en afsluiting van die procedures, dan geeft dat iets aan van de inspanningen die ermee gemoeid zijn om alle vijftien lidstaten inderdaad tijdig te laten ratificeren. Er is overigens in dit geval nog een juridische complicatie bijgekomen, dat vanwege de jongste uitbreiding van de Europese Unie met Finland, Zweden en Oostenrijk er nog een keer een additionele ratificatie moest plaatsvinden. Maar u kunt er van op aan dat de Commissie al hetgene doet wat in haar vermogen ligt om deze procedures te versnellen. Want politieke beletselen als zodanig zijn er in de gevallen waarover u gesproken hebt niet.

Truscott
Kan de commissaris iets zeggen over de huidige mensenrechtensituatie in Oezbekistan, en is hij van mening dat de situatie daar voor de EU geen beletsel vormt om door te gaan met de ratificatieprocedure voor een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met dat land? Ik ben benieuwd naar zijn mening hierover.

Van den Broek
Reden waarom destijds vanuit de Commissie ook aan de Raad is aanbevolen om aan de Commissie een mandaat te verstrekken om met Oezbekistan te onderhandelen over een dergelijk partnerschapsakkoord, was gelegen in het belang dat dit land in de Centraal-Aziatische regio vertegenwoordigt, maar niet als een getuigenis van een perfecte democratische en mensenrechtensituatie in dat land. Wat doorslaggevend is geweest, zowel voor onze vraag als voor het positieve antwoord van de Raad destijds was, dat wij ervan overtuigd waren dat de regering van Oezbekistan voluit openstond voor een dialoog ten aanzien van de situatie van de mensenrechten. Een dialoog die met dat land ook verder wordt gevoerd. Dus ik ben het met de heer Truscott eens dat er best nog wat is aan te merken; laat ik mij zo uitdrukken. Maar het is zeker ook zo dat er een open dialoog met Oezbekistan mogelijk is, en dat juist dat verder werken aan dat partnerschapsakkoord een aansporing kan zijn om op het gebied van de kwaliteit, van de democratie en het respect voor de mensenrechten, voortgang te boeken.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Van den Broek.
Dames en heren, met vraag nr. 36 van de heer Camisón zijn we aan het einde gekomen van de 20 minuten die voor dit onderdeel zijn uitgetrokken; na mijnheer de commissaris te hebben bedankt voor de tijd die hij aan onze vragen besteed heeft, moet ik u daarom zeggen dat de vragen nr. 37 en 44 schriftelijk zullen worden beantwoord. Hiermee, dames en heren, kunnen we overgaan tot het volgende onderdeel, voor vragen aan de commissaris mevrouw Bjerregaard.
Vraag nr. 45 van Ivar Virgin (H-0077/97):
Betreft: Aanleg van wetlands
kunnen onder meer dienen om voedingszouten vast te houden en kunnen onze zeeën beschermen tegen eutrofiëring, een verschijnsel dat een bedreiging vormt voor het voortbestaan van bepaalde diersoorten. In de Oostzee is dit een groot probleem.
Het bestaande EU-programma ten behoeve van milieubescherming in de landbouw - het programma 2078 - bevat stimulansen voor de aanleg van . Dit geldt evenwel uitsluitend voor gronden die al voor dit doel zijn bestemd. Steun voor de investeringen die nodig zijn om goede aan te leggen, die als stikstofopvang kunnen dienen, zou een goede zaak zijn voor het milieu, en met name voor de bestrijding van eutrofiëring. Is de Commissie voornemens de bestaande regeling te wijzigen, zodat dit soort steun mogelijk wordt?

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, verordening 2078 van 1992 verplicht de lidstaten programma's voor milieuvriendelijke landbouw in te voeren, maar de gedetailleerde uitwerking ervan wordt aan de lidstaten zelf overgelaten. Niets belet een lidstaat verordening 2078 te gebruiken om ergens op haar eigen grondgebied wetlands aan te leggen. Er is in feite geen verplichting om deze maatregelen alleen op specifiek daartoe aangeduide gebieden toe te passen. Binnen nader bepaalde grenzen kan de Gemeenschap bijdragen tot de financiering van dergelijke projecten.

Virgin
Het antwoord dat wij van Commissaris Bjerregaard hebben gekregen, is zeer verheugend. In Zweden hebben we hier discussie over gevoerd, en daar werd gesteld dat investeringen op dit gebied enkel terreinen kunnen gelden die als wetlands dienen. Als men dit begrip kan verruimen en onder deze verordening ook investeringen kan laten vallen die gedaan worden om wetlands aan te leggen, bijvoorbeeld graafwerkzaamheden en verschillende soorten aanlegwerkzaamheden, vind ik dat zeer verheugend. Het is immers volkomen duidelijk dat sinds Finland en Zweden lid zijn geworden van de EU, de milieukwesties in de Oostzee, waar het probleem van de voedingszouten een ernstig milieuprobleem vormt, weer actueel zijn geworden. Daarom is er alle reden voor de landbouw om hier de aandacht op te vestigen, zodat deze methode gebruikt kan worden om op een milieuvriendelijke manier te investeren.

Bjerregaard
Ik wil alleen maar bevestigen dat de heer Virgin mijn antwoord goed begrepen heeft. Uiteraard zijn er verschillende economische mogelijkheden voor steunverlening op dit gebied en verschillende vormen voor cofinanciering, die onder de bevoegdheid van de commissaris voor landbouw vallen. Daar er hieromtrent vele vragen zijn, zal ik er nu niet dieper op ingaan, maar er zijn dus wel een aantal mogelijkheden die beslist in aanmerking komen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bjerregaard.
Vraag nr. 46 van Tom Spencer (H-0114/97):
Betreft: Stoffen die de hormoonhuishouding ontregelen (Endocrine Disrupting Chemicals)
Is de Commissie op de hoogte van de stijgende hoeveelheid wetenschappelijk bewijsmateriaal met betrekking tot verstoringen van het hormonale evenwicht bij mensen en in het wild levende dieren, veroorzaakt door een cocktail van chemische stoffen die worden doorgegeven via de voedselketen, de uitstoot en de producten van de industrie, alsmede via het verpakkingsmateriaal van voedingsmiddelen voor consumenten?
Van deze hormoonachtige stoffen, die worden aangeduid met de term "endocrine disruptors" , is aangetoond dat zij een direct ontregelend effect hebben op de voortplantingssystemen van dieren. Zij worden voorts in verband gebracht met de daling van de kwaliteit van menselijk sperma, toenemende bewijzen van verhoogde risico's van kanker in het voortplantingsstelsel, borstkanker, alsmede gedragsstoornissen en neurologische gebreken.
Welke maatregelen is de Commissie voornemens te treffen ter bescherming van toekomstige generaties gezien het feit dat er in de huidige EG-regelgeving inzake toxiciteitsproeven en de uitstoot van schadelijke stoffen geen rekening wordt gehouden met de effecten van endocrine disruptors?

Bjerregaard
De Commissie is zich terdege bewust van het probleem van de "endocrine disruptors" , die invloed hebben op verschillende delen van het hormonale systeem, waaronder het voortplantingssysteem met de mogelijke bijwerkingen die in de vraag worden genoemd. Er bestaat alles wel beschouwd geen twijfel over deze effecten, maar er is wel onduidelijkheid over wat men het werkingsmechanisme zou kunnen noemen en over het oorzakelijk verband. Bovendien is er een gebrek aan testmethodes. Naast deze onzekerheid zijn er wel een aantal regels op dit gebied. Wij hebben een classificatie gemaakt van een reeks stoffen die waarschijnlijk effect hebben op de gezondheid van de mens, vermoedelijk als gevolg van endocriene verstoring en toxisch zijn voor de voortplanting. Stoffen zoals PCB en DDT die vaak als endocriene verstoorders worden genoemd, zijn bovendien lange tijd verboden om andere redenen. Het is juist dat de communautaire wetgeving inzake toxiciteitsproeven voor industriële chemische stoffen geen rekening houdt met toxiciteit voor de menselijke voortplanting noch met mogelijke gevolgen voor de dieren. Dit is een tekortkoming wegens het gebrek aan de vereiste testprotocols om te weten welke van de honderdduizend stoffen op de markt de oorzaak kunnen zijn van de beschreven effecten door ontregeling van het endocriene stelsel.
In het kaderprogramma voor onderzoek en de bilaterale samenwerking met de VS heeft de Commissie de hoogste prioriteit gegeven aan de ontwikkeling van screeningsmethodes om potentiële "endocrine disruptors" op te sporen, aan nieuwe methodes om nieuwe bijwerkingen te dekken die nu nog niet in de wetgeving voorkomen alsook aan epidemiologische onderzoeken om de omvang van het probleem te kunnen vaststellen. Zodra de Commissie de bevestiging heeft dat de mens en het milieu bepaalde effecten ondervinden van een ontregeling van het endocriene systeem door industriële chemische stoffen, wil ze de omvang van het probleem proberen definiëren, screeningsmethodes ontwikkelen en het oorzakelijk verband blootleggen met het oog op een doelgerichte regelgeving inzake specifieke stoffen of groepen van stoffen in het kader van een samenvattend programma.

Spencer
Ik wil de commissaris bedanken voor haar uitvoerig antwoord. Uit een oogpunt van voorzorg mogen wij hier wel spreken van een zeer ernstig en zeer gecompliceerd vraagstuk, als ook maar de helft van de risico's die bij de huidige stand van de wetenschap worden vermoed, waar blijkt te zijn.
Ik wil van de commissaris graag de toezegging dat wij van de Commissie enkele specifieke maatregelen in het kader van de Europese onderzoekprogramma's tegemoet mogen zien (wat zowel de Commissie als het Europees Milieuagentschap rechtstreeks kunnen doen), waarbij zij haar niet onbelangrijke invloed aanwendt om onderzoek op dit gebied te stimuleren, zowel in het bedrijfsleven als puur wetenschappelijk. Verder wil ik haar vragen om samen met haar collega's na te gaan wat voor weerslag deze dreiging heeft op het DG Milieubeheer en op de diverse voorstellen en activiteiten van de Commissie.

Bjerregaard
Ik ben het met u eens dat we ons voor dergelijke dingen aan het voorzichtigheidsbeginsel moeten houden en dat dit principe in het onderzoeksprogramma gehanteerd moet worden. In mijn antwoord vermeldde ik dat we er reeds voor gezorgd hebben dat dit zo zal zijn en ik vind het belangrijk dat we dit principe verder doortrekken. Ik denk dat we het in een bredere context moeten zien en naar aanleiding van het kleine debat dat we hierover hebben, zullen wij overwegen op welke manier we het in een breder geheel kunnen toepassen dan alleen op gebied van milieu.

Truscott
Behalve de kwestie van de endocrine disruptors, die de heer Spencer aan de orde heeft gesteld, zijn er, zoals de commissaris ongetwijfeld wel zal weten, nog meer gebieden waar de EU-wetgeving niet voorziet in bepalingen om de inname van schadelijke stoffen via de voedselketen en het drinkwater tegen te gaan. Is de commissaris dan ook bereid om de EU-voorschriften te herzien in verband met de recente uitbraak van de bacterie crypto-spirillum in het VK? Ik heb een meer gedetailleerde vraag over deze kwestie ingediend, maar ik wil graag weten hoe de commissaris hier in eerste instantie over denkt.

Bjerregaard
Ik kan niet beloven dat ik een antwoord heb op alle aanvullende vragen over de stoffen die in verband met de vraag van de heer Spencer ter sprake komen. Enkele problemen kwamen reeds aan bod in verband met de drinkwaterrichtlijn, wat de vraagsteller zich beslist herinnert, en voor zover ik van directoraat-generaal XI heb begrepen, is er nog geen specifieke aandacht besteed aan de problemen die de vraagsteller naar voren brengt, maar dat zullen we bij deze gelegenheid wel doen.

Pollack
Is de commissaris het niet met mij eens dat er weinig schot zit in de kwestie van de endocrine disruptors en kan zij aangeven op welke termijn zij enig resultaat van het onderzoek verwacht? Worden de desbetreffende stoffen in dit kader alleen stuk voor stuk onderzocht, of zijn er ook nog plannen voor onderzoek naar combinaties van stoffen, die volgens velen bijzonder gevaarlijk zijn en waarover heel weinig bekend is?

Bjerregaard
Wanneer we het hebben over problemen die enerzijds met de gezondheid van de mens en anderzijds met het milieu te maken hebben, is het vaak zo dat we over onvoldoende wetenschappelijke resultaten beschikken. Vaak geeft het soort resultaten dat we krijgen, aanleiding tot een gerechtvaardigde bezorgdheid en ontstaat de behoefte om in te grijpen. Anderzijds kunnen we niets ondernemen zonder een voorafgaand grondig onderzoek. We kunnen niet ingrijpen op basis van een vermoeden en daarom proberen wij eerst via onderzoek de juiste resultaten te verzamelen. Uiteraard geven we daarbij prioriteit aan de onderwerpen die de bezorgdheid van de bevolking wekken. Ik vind het eigenlijk heel jammer dat ik op dit ogenblik geen preciezer antwoord kan geven, maar ik heb onvoldoende informatie. Ik weet alleen dat we op gebied van onderzoek initiatieven hebben genomen. Hoe ver we staan en wanneer we in staat zullen zijn om enkele resultaten voor te leggen, weet ik niet. De vraag van vandaag is echter een goede gelegenheid om deze dingen eens uit te zoeken en daar zal ik voor zorgen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bjerregaard.
Vraag nr. 47 van Konrad Schwaiger (H-0124/97):
Betreft: Decimering van de visstand in de Rijn en andere binnenwateren in de EU door aalscholvers
Is de Commissie zich ervan bewust dat de aantasting van de visstand in de Rijn door de aalscholver een Europees probleem is geworden?
Is het haar bekend dat duizenden vissers uit Frankrijk, Duitsland en Zwitserland eind 1996 tijdens een grote demonstratie in Straatsburg de aandacht op de aalscholverplaag hebben gevestigd?
Beschouwt de Commissie de "aalscholververordening" die de regering van de deelstaat Baden-Württemberg op 16 december 1996 heeft goedgekeurd, als een passende en adequate maatregel om de aalscholverstand rond binnenwateren waar deze vogel oorspronkelijk niet voorkwam, te decimeren?
Zou het niet zinvol zijn ook over andere maatregelen na te denken om grensoverschrijdend voor een duurzame vermindering van de aalscholverstand te zorgen?
Overweegt de Commissie de aalscholver bij een verdere groei van de populatie - althans tijdelijk - uit bijlage 1 van de vogelrichtlijn te schrappen?

Bjerregaard
Het is niet de eerste keer dat ik op een dergelijke vraag antwoord moet geven en ik kan u bevestigen dat wij op de hoogte zijn dat het aantal aalscholvers in bepaalde gebieden van de EU toeneemt, wat volgens hengelaars en andere vissers een negatieve invloed heeft op de visbestanden. De situatie wordt beschreven in een recent onderzoek van 1996 met de naam Cormorants, Phalacrocorax carbo, een eerste stap naar een Europees managementplan. Dit rapport bevat geen specifieke inlichtingen noch klachten over vastgestelde schade aan de professionele of vrijetijdsvisvangst in de Rijn, maar ik weet dat dit probleem vaak in de pers komt. Het verslag geeft daarentegen aan dat het visbestand weer op een positief instandhoudingsniveau is gekomen. In het licht hiervan en om tegemoet te komen aan de verschillende standpunten en bezorgdheid die in verband met dit onderwerp zijn geuit is de Commissie van plan een voorstel te doen aan de bevoegde commissie om deze soort uit bijlage 1 van richtlijn 79/409 inzake de bescherming van wilde vogels te schrappen. De Commissie zal de lidstaten ook aanzetten tot samenwerking om de populatie van deze vogelsoort onder controle te houden. In feite is het zo dat de lidstaten hoofdens artikel 9 van de vogelrichtlijn de vogelpopulatie lokaal kunnen controleren door, indien gewenst, in te grijpen op de plaatsen waar de aalscholvers een probleem vormen. De Commissie heeft nog geen mededeling ontvangen over de aalscholververordening die de deelstaat Baden-Würtemberg op 16 december 1996 zou hebben goedgekeurd.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, weet u wel dat ook de agrarische vakgroep van de Commissie regionaal beleid op dit probleem wijst en dat juist de landbouwministers van verschillende regio's nu ook de Commissie hierop aanspreken? Hier, in dit gebied aan de Midden-Rijn, verschenen de eerste aalscholvers in 1973. Aan het eind van de jaren 70 waren er 10 paren, nu zijn het er 20 000. Moet er nu nog verder onderzoek worden gedaan wanneer de vissers en sportvissers de straat al op gaan en de Commissie wijzen op hun problemen? Moeten we niet eens gaan denken aan een gemeenschappelijke actie om te komen tot een verstandige decimering van dit bestand? Uw antwoord komt iets te afwachtend op mij over.

Bjerregaard
Ik vind eigenlijk niet dat ik een aarzelend antwoord heb gegeven. Ik heb erop gewezen dat met betrekking tot de soort Phalacrocorax carbo sinensis aan de bevoegde commissie voorgesteld zal worden om deze soort te schrappen en ik heb onderstreept dat wij de lidstaten zullen aanzetten tot samenwerking om deze vogelpopulatie onder controle te houden. Ik vind dan ook dat uit mijn antwoord voldoende gebleken is dat we het probleem aanpakken en dat we ook de commissies en autoriteiten aansporen om het probleem aan te pakken.

Howitt
Hoewel de vogelrichtlijn een goed ding is, is het belangrijk erop te wijzen dat de hengelsport de meest beoefende sport in Groot-Brittannië en -naar ik aanneem- in Europa is. Ook is het belangrijk dat wij laten zien dat wij open staan voor de grieven van de sportvissers.
Het probleem doet zich niet alleen voor bij de Rijn, maar ook in het Verenigd Koninkrijk. Zo heeft de visclub voor Billericay en omstreken, in mijn kiesdistrict, een club met meer dan 3400 leden, de visstand dramatisch achteruit zien lopen in de 22 verschillende wateren die zij voor de hengelsport gebruikt. De visclub drijft op vrijwillige giften, maar moest vorig jaar wel 1700 pond ophoesten om de visstand weer op peil te brengen.
Ik ben niet voor het afschieten van vogels, maar ik wil wel dat elk alternatief serieus wordt onderzocht.
Ik wil de commissaris met name om twee dingen vragen. Ten eerste of zij de Europese dimensie van deze problematiek erkent. Door de achteruitgang van de visstand in onze kustwateren, waarop het gemeenschappelijk visserijbeleid geen antwoord heeft, worden de aalscholvers landinwaarts gedreven. Ten tweede wil ik haar vragen om een reactie op het standpunt van de Britse regering die via het Ministerie van Landbouw en Visserij heeft laten weten dat een inventarisatie nog wel drie tot vijf jaar op zich kan laten wachten. Als er evenwel in het kader van artikel 9 maatregelen kunnen worden genomen, zoals de commissaris zei, zou zij dan niet bereid zijn om hen hierop te wijzen, zodat zij sneller kunnen handelen?

Bjerregaard
Ik ben wel degelijk op de hoogte van de reactie van de Britse regering op dit gebied, maar ik herhaal nog eens wat ik hier vandaag probeer duidelijk te maken: wij willen de vogelrichtlijn juist gebruiken om de bevoegde commissie te vragen deze vogelsoort en ik herhaal de niet zo gemakkelijke naam, Phalacrocorax carbo sinensis, uit bijlage 1 te schrappen, zodat het probleem waar van verschillende kanten op gewezen is, opgelost kan worden.

Eisma
Als ik de commissaris goed heb begrepen dan zal zij inderdaad voorstellen om de aalscholver uit bijlage I van een vroegere richtlijn te schrappen. Ik zou dat een hele betreurenswaardige ontwikkeling vinden omdat nooit duidelijk is aangetoond het verband tussen aalscholvers en de visstand. Waar de visstand door wordt bedreigd is de overbevissing. Wij moeten niet de verkeerde oorzaak aangeven om bijlage I van de vorige richtlijn te veranderen. Ik zou toch willen dat de Commissie terugkomt op haar idee daarover, maar natuurlijk kan het Parlement straks als het voorstel naar het Parlement komt daar een oordeel over geven. Maar in dit stadium ben ik het oneens met het voornemen van de commissaris.

Bjerregaard
Ik heb natuurlijk niet voorgesteld om bijlage 1 uit de vogelrichtlijn te verwijderen. Het ging alleen over één soort aalscholvers. Op basis van de informatie waarover ik en het directoraat-generaal beschikken, wil ik de bevoegde commissie het genoemde voorstel voorleggen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bjerregaard.
Omdat de vragen over een soortgelijk onderwerp gaan, zullen ze tezamen worden behandeld.
Vraag nr. 48 van Carmen Díez de Rivera Icaza (H-0125/97):
Betreft: Raadpleging van NGO's in verband met het Verdrag van Bern
Kan de Commissie aangeven waarom de EU en haar lidstaten afgelopen december op de bijeenkomst van de vaste commissie van het Verdrag van Bern inzake het behoud van wilde dieren en planten en hun natuurlijke milieu niet tot een gemeenschappelijk standpunt hebben kunnen komen? Vraag nr. 49 van Ulla Sandbæk (H-0139/97):
Betreft: Overlegregelingen en de Conventie van Bern
Kan de Commissie meedelen hoe het overleg tussen de Commissie en de lidstaten en de niet-gouvernementele organisaties vóór en tijdens de vergaderingen van het Permanent Comité van de Conventie van Bern in elk van de afgelopen vijf jaar was geregeld?
Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, helaas moet ik u zeggen dat ik op deze beide vragen niet echt een bevredigend antwoord heb. Mevrouw de Rivera kan ik meedelen dat men het permanent comité op zijn 16e bijeenkomst een gemeenschappelijk standpunt heeft voorgelegd over de stand van zaken met betrekking tot de oprichting van een marien natuurpark in Griekenland. Een aantal onderwerpen die onder de unieke bevoegdheid van de Unie vallen, zoals visserij, konden echter niet behandeld worden, omdat de Commissie het mandaat dat zij aan de Raad heeft gevraagd, nog niet gekregen heeft.

Díez de Rivera Icaza
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel, zoals mevrouw de commissaris zei, dat het antwoord verre van bevredigend is. Als zij me zegt dat het niet bevredigend is, dan is mijn vraag aan haar, ten eerste, of zij het niet zorgwekkend vindt dat er tot december 1997 geen gemeenschappelijk standpunt zal zijn, met alles wat dat betekent voor de bescherming van diersoorten, en ten tweede, als we in december 1997 tot dat gemeenschappelijk standpunt komen, wat er dan zal worden veranderd? Zal de samenwerking binnen de Commissie verbeteren, zodat die overeenstemming kan worden bereikt? En ten derde: zal er vooraf, zoals gebruikelijk is geworden, overleg worden gepleegd met desbetreffende niet-gouvernementele organisaties?

Bjerregaard
Zoals ik zei was ik zelf niet tevreden met mijn antwoord, maar het is natuurlijk niet leuk dat een zaak niet behandeld kan worden omdat er geen gemeenschappelijk standpunt is. Daarom wil ik naar aanleiding van deze vraag en van de contacten met verschillende NGO's die zich voor dit gebied bijzonder interesseren, voorkomen dat we nog eens in een dergelijke situatie terechtkomen. We moeten doen wat we kunnen om druk uit te oefenen op de Raad - de Commissie heeft bij de Raad immers een aanbeveling ingediend - zodat wij een actievere rol kunnen spelen. Ik kan de vraagstellers van vandaag in elk geval beloven dat wij alles in het werk zullen stellen om te vermijden dat we nog eens in zo'n ongelukkige situatie terechtkomen.

Sandbæk
Ik heb er begrip voor dat onze beide vragen samen beantwoord werden, maar het kan toch niet moeilijk zijn om mij een afzonderlijk antwoord te geven op de vraag hoe de Commissie de lidstaten in de afgelopen vijf jaar heeft geraadpleegd? Deze vraag moet heel gemakkelijk te beantwoorden zijn. Ik wil niet alleen weten of de Commissie in de toekomst voorbereid zal zijn, zodat een gemeenschappelijk standpunt mogelijk is, want nu blokkeert ze vijftien stemmen, waardoor geen enkele beslissing in het kader van de Conventie van Bern waarvoor een gekwalificeerde meerderheid vereist is genomen kan worden. Dat is op zich ongelooflijk frustrerend. Nadat de vogelrichtlijn er gekomen is, heeft de Commissie op de voorbereidende vergaderingen van het permanent comité van de Conventie van Bern de vijftien lidstaten ontmoet en zijn ze tot een gemeenschappelijk standpunt gekomen. Vindt de commissaris het adequaat dat de Commissie het gemeenschappelijk standpunt van de vijftien lidstaten bepaalt zonder de NGO's te raadplegen en dus zonder met hun standpunt rekening te houden, aangezien ze op de voorbereidende vergadering niet aanwezig konden zijn? Ik hoop dat mijn vraag duidelijk is.

Bjerregaard
Neen, ik heb niet geprobeerd een antwoord op de vraag van mevrouw Sandbæk te ontwijken. Ik heb er alleen op gewezen dat er een verband was tussen de twee gestelde vragen en ik vind op zich niet dat mijn antwoord aan mevrouw Sandbæk zoveel beter was dan het antwoord aan mevrouw Rivera. Wat het formeel overleg betreft, zijn er op dit gebied helemaal geen eisen om dergelijk overleg te organiseren. Ik kan dan ook niet meedelen dat er een bepaald aantal formele raadplegingen zijn geweest, omdat hiertoe geen enkele verplichting bestaat. Nog niet zo lang geleden werd de economische steun voor NGO's behandeld. Toen hadden wij de gelegenheid om hun rol op gebied van milieu te definiëren en ik heb toen duidelijk laten horen dat ik van mening ben dat wij de NGO's actief bij onze werkzaamheden moeten betrekken. Dit geldt uiteraard ook voor dit gebied en ik vind dat dit nog te wensen overlaat. We moeten zorgen dat hier iets aan gedaan wordt.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bjerregaard.
Dames en heren, met deze vraag zijn we aan het einde gekomen van de 20 minuten die voor dit onderdeel zijn uitgetrokken; met uw instemming zou ik mevrouw Bjerregaard dan ook voor haar aanwezigheid hier en haar antwoorden willen bedanken, en u erop willen wijzen, dat de vragen nr. 49 en 56 schriftelijk zullen worden beantwoord.
Vraag nr. 57 van David Martin (H-0138/97):
Betreft: Gehandicaptenbeleid van de Europese Commissie
In het document Helios II "Naar gelijke kansen voor gehandicapten" geeft de Europese Commissie richtsnoeren voor goede praktijken jegens gehandicapten. Houdt de Commissie zich aan deze richtsnoeren waar het gaat om haar eigen personeelsbeleid?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, het belangrijkste principe van het aanwervings- en personeelsbeleid van de Europese Commissie is de gelijke behandeling. Op deze grondslag wordt iedereen die voldoende gekwalificeerd is op gelijke voet behandeld en hebben alle werknemers van de Commissie dezelfde mogelijkheden voor hun loopbaanontwikkeling.
De Commissie staat positief tegenover alle maatregelen die de integratie van mensen met een handicap binnen de Commissie kunnen bevorderen. De Commissie heeft een aantal richtsnoeren opgesteld inzake de aanwerving van mensen met een handicap. Het is de bedoeling dat deze richtsnoeren in alle instellingen van de EU zullen worden toegepast.
De richtsnoeren hebben betrekking op alle onderdelen van het arbeidsproces: aanwerving, scholing, loopbaanontwikkeling en arbeidsomstandigheden. Ze zijn in overeenstemming met de principes van het HELIOSprogramma. Er wordt een ambtenaar belast met de controle op de toepassing van de richtsnoeren. Bij de bouw van nieuwe gebouwen van de Commissie moet de nationale wetgeving inzake de toegang van mensen met een handicap tot openbare gebouwen in acht worden genomen. De voorschriften inzake de gebouwen van de Commissie bevatten strenge eisen met betrekking tot de aanpassing van gebouwen aan de behoeften van werknemers met een handicap.

Martin, David
Een paar korte opmerkingen. Om te beginnen ging mijn vraag niet specifiek over het aanwervingsbeleid, maar over het beleid met betrekking tot de mensen die reeds in dienst zijn.
Ik wil de commissaris graag een denkbeeldig geval voorleggen. Stel er is een 62-jarige, blinde ambtenaar werkzaam in een extern bureau -met dus nog drie jaar te gaan voor zijn pensioen- en hij heeft het daar naar zijn zin, hij weet de weg en er zijn geen klachten over de kwaliteit van zijn werk. Is de commissaris van mening dat een verplichte overplaatsing naar Brussel van deze man, in deze fase van zijn loopbaan, te billijken valt?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, hypothetische vragen zijn natuurlijk heel moeilijk te beantwoorden. Als een gehandicapt persoon zijn werk goed doet en daar ook mee door wil gaan, dan zou ik er graag aan willen meewerken dat hij zijn huidige werk kan blijven doen, als dat in het belang is van hemzelf en van de Gemeenschap. In dergelijke gevallen moet de werkgever in staat zijn de nodige flexibiliteit te betrachten.

McMahon
De commissaris had het over het toegankelijk maken van gebouwen in de lidstaten voor gehandicapten. Is hij bereid om met de andere communautaire instellingen overleg te voeren over hoe wij al onze gebouwen -van het Parlement, het nieuwe gebouw van de Raad en alle bureaus van de Commissie- gemakkelijk toegankelijk voor gehandicapten kunnen maken?
Is hij bereid om op het punt van het aanwervingsbeleid, opnieuw te kijken naar de kwestie van de leeftijdsdiscriminatie, die een groot probleem vormt? Staat hij open voor verdere discussies over het hanteren van een leeftijdsgrens bij aanwerving?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, er loopt op dit moment net een project dat betrekking heeft op deze kwestie. Het is de bedoeling om samen met de Brusselse instellingen en overheid een prijsvraag voor architecten uit te schrijven. Het gaat hierbij om een voetgangerspassage tussen de gebouwen, waarvan ook mensen met een handicap zonder problemen gebruik kunnen maken. Op dit moment is het voor mensen met een handicap volslagen onmogelijk om zich op veilige wijze van het ene gebouw naar het andere te begeven. Er zal over deze kwestie aanstaande maandag overleg worden gevoerd tussen de instellingen en op dinsdag is er een vergadering met de Belgische overheid. Ik ben bereid om tijdens de vergadering op maandag met de personen van de andere instellingen de nodige bepalingen inzake de betreffende gebouwen aan de orde te stellen. Later kom ik dan graag op de kwestie terug.
Voor wat betreft de leeftijdsgrens kan ik meedelen dat de Commissie een besluit heeft genomen over het beleid inzake de aanwerving van tijdelijke ambtenaren. Dit houdt in dat de Commissie in het vervolg vergelijkende onderzoeken organiseert voor sollicitanten die jonger zijn dan 32 tot 35 jaar maar tevens onderzoeken organiseert op A4 of A5-niveau, waarvoor de leeftijdsgrens aanzienlijk hoger ligt, tot wel 55 jaar. Het ligt in de bedoeling om op deze manier meer onderscheid aan te brengen in de vergelijkende onderzoeken.

Crowley
In aansluiting op wat de commissaris daarnet zei over de toegankelijkheid van gebouwen en de besprekingen tussen de EU en de Belgische autoriteiten, wil ik hem nog graag vragen of hij plannen heeft, en zo ja welke, voor overleg met de gehandicapten zelf om hun te vragen wat hun wensen zijn en aan welke faciliteiten zij wellicht behoefte hebben. Maar al te vaak wordt er bij het ontwerp afgegaan op standaardnormen, en als je dan achteraf gehandicapten naar hun mening vraagt, dan zijn de voorzieningen ten eerste steevast duurder dan waar zijzelf om vragen, en ten tweede niet afgestemd op hun behoeften.
Ik wil er nog één punt uitlichten, namelijk dat het in onze nieuwe gebouwen in Brussel voor iemand in een rolstoel onmogelijk is om van blok B naar blok C te gaan of van blok B naar blok A, omdat de doorgangen gewoon te nauw zijn. Daarvoor moet je eerst met de lift naar de begane grond, daarna binnendoor of buitenom op zoek naar een andere lift waarmee je weer naar boven kunt, en zo kom je van de ene naar de andere kant van het gebouw.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met enkele gehandicapte afgevaardigden over deze kwestie gesproken, maar de Commissie heeft hen op bestuurlijk niveau nog niet om advies gevraagd. Ik zal over deze kwestie graag met de geachte afgevaardigde van gedachten wisselen en luisteren naar zijn ervaringen. Het is duidelijk dat mensen die persoonlijke ervaringen hebben met de problemen waar zij met hun handicap op stuiten, deze zaak het best kunnen beoordelen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Vraag nr. 58 van Josu Imaz San Miguel (H-0162/97):
Betreft: Begroting 1998 en structuurfondsen
Tijdens de totstandkoming van de begroting 1997 werd het voorontwerp van de Commissie met 1 miljard ecu gekort wat de betalingskredieten van de structuurfondsen betrof. Deze besnoeiing door de Raad had uitsluitend betrekking op de doelstellingen 2, 3, 4 en 5 en op de communautaire initiatieven, en liet de doelstellingen 1 en 6 buiten beschouwing.
Desondanks blijkt uit de uitvoering van de begroting 1996 op 31 mei dat het percentage uitgevoerde betalingen in het kader van doelstelling 2 (23 %) hoger ligt dan dat voor andere doelstellingen, zoals doelstelling 1 (17 %).
Is de Commissie voornemens in haar voorontwerp van de begroting 1998 de betalingskredieten ten behoeve van de doelstellingen 2, 3, 4 en 5 en de communautaire initiatieven op te trekken? Acht de Commissie het logisch dat de Begrotingsautoriteit de bedragen heeft verminderd, gezien de gegevens over de uitvoering van de begroting?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, van de betalingsverplichtingen in het kader van de structuurfondsen voor 1996 is 5, 2 % oftewel 1200 miljoen ecu ongebruikt gebleven. Voor de jaren 1994-1995 bleef een nog aanzienlijker bedrag onbenut. Voor 1996 bedroeg de besteding van middelen voor doelstelling 1 99, 3 % en voor doelstelling 2 98, 3 %. Begin maart 1997 was van de middelen voor doelstelling 1 14 % besteed en van de middelen voor doelstelling 2 27 %. Hieruit blijkt dat de besteding van middelen in de loop van het jaar aanzienlijk uiteen kan lopen al naargelang het doelstellingsgebied, maar die verschillen blijven tot aan het eind van het jaar niet altijd zo groot. Verder is het goed op te merken dat er middelen worden overgeheveld van de ene begrotingspost naar de andere indien dit leidt tot een effectiever gebruik van de middelen.
De Commissie schat in dat voor 1997 alle aanvragen voor middelen gehonoreerd zullen worden. Maar tegelijkertijd heeft de Commissie in verband met de verlaging van de structuurfondsen door de begrotingsautoriteit het voornemen geuit een verhoging van de middelen voor het begrotingsjaar voor te stellen, indien dit noodzakelijk mocht blijken te zijn. In dit stadium is het nog te vroeg om uitspraken te doen over de afzonderlijke begrotingsposten van de begroting voor 1998. Hierover zal de Commissie in april 1997 besluiten nemen.

Imaz San Miguel
Mijnheer de commissaris, ik meen te hebben begrepen dat het percentage uitgevoerde betalingen in het kader van doelstelling 2 98 % bedroeg. Ik zou graag willen dat u dat bevestigde: klopt dat, die uitvoering van 98 % van de betalingskredieten van doelstelling 2 in 1996?
Als die veronderstelling al klopt, dan nog lijkt het me onverklaarbaar dat van de 1 miljard ecu verlaging van de betalingskredieten waarmee de Raad in zijn bijeenkomst van juni van het vorig jaar voor de dag kwam, dat die verlaging alleen maar voor de rekening van de communautaire initiatieven van de doelstelling 2, 3, 4 en 5 zou komen, met uitsluiting van de doelstellingen 1 en 6. Daarom zou ik graag willen weten of de Commissie mijn verwondering deelt over het feit, dat de Raad die verlaging enkel en alleen ten aanzien van deze doelstellingen heeft doen gelden, en of de Commissie van mening is dat de redenen waarom de Raad dit voorstel heeft gedaan, geenszins van technische of uitvoerende aard waren, maar dat hij zich hierbij heeft laten leiden door politieke motieven ontleend aan de belangen van sommige lidstaten.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de Raad heeft inderdaad op deze wijze besloten de middelen te verlagen. Toen de Raad dit besluit nam, leek het de Commissie het beste om deze verlaging gelijkelijk over de doelstellingen te verdelen. Maar na een zeer zware en lange discussie besloot de Raad om de doelstellingen 1 en 6 ongemoeid te laten. Ik kan echter meedelen dat onze vastleggingskredieten grotendeels zijn besteed, maar dat op het gebied van de gereserveerde middelen de begroting duidelijk te ruim is opgesteld. Er is aanzienlijk bespaard op de bestede middelen. Zelf geloof ik niet dat er zich dit jaar bijzondere problemen zullen voordoen bij de uitbetalingen. Mocht dit toch het geval zijn, dan zal de Commissie het voorstel doen de begroting aan te vullen, zoals al eerder aan de Raad en het Parlement is meegedeeld.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Vraag nr. 59 van Charlotte Cederschiöld (H-0169/97):
Betreft: Grotere efficiency in de werkzaamheden van de Commissie
De Commissie is van start gegaan met meerdere projecten die beogen de werkzaamheden binnen de Commissie efficiënter te maken. Een voorbeeld hiervan is SEM 2000. De verbetering van de efficiency van de instellingen van de Gemeenschap is noodzakelijk omdat veel burgers hun vertrouwen in de Gemeenschap verliezen als het werk niet op een correcte manier wordt uitgevoerd.
Verloopt de verbetering van de efficiency van de werkwijze van de Commissie volgens plan en op welke manier heeft het werk reeds nu economische winst met zich meegebracht?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, al tijdens het begin van haar mandaat heeft de huidige Commissie de vernieuwing van het financiële en personeelsmanagement gedefinieerd als een van de belangrijkste doelstellingen. Met dit project inzake de verbetering van het beheer, het zogeheten SEM 2000-project, wordt beoogd het beheer te rationaliseren en een nieuwe managementcultuur te scheppen voor de administratie en het financiële beheer.
In de derde fase van het project wordt de samenwerking met de lidstaten versterkt. Dit is van groot belang, aangezien 80 % van de middelen op de begroting door de lidstaten wordt beheerd. Ter verbetering van het beheer van de gezamenlijke middelen is een werkgroep van vertegenwoordigers van de Ministeries van financiën in de lidstaten opgericht, die al veel vooruitgang heeft geboekt. Het eerste verslag van de werkgroep, met talrijke voorstellen voor maatregelen, werd vorig jaar december afgerond en werd positief ontvangen door de Raad en de Europese Raad.
Over het algemeen verloopt de verbetering van het beheer volgens plan. De geleidelijk door te voeren vernieuwingen zullen de besteding van de gemeenschappelijke middelen doelmatiger maken. Ik ben het met de afgevaardigde eens, dat vernieuwingen van het beheer van zeer groot belang zijn voor het vertrouwen van de burgers. Ik zou nog geen cijfer willen geven aan hetgeen we bereikt hebben, maar het Parlement zal nog een uitstekende gelegenheid krijgen om deze resultaten jaarlijks te beoordelen, wanneer het verslag van de Rekenkamer door het Parlement wordt behandeld.

Cederschiöld
Ik dank u voor uw bemoedigende antwoord, maar ik wil tegelijkertijd vaststellen dat er nogal wat kritiek vanuit de Commissie is gekomen die wees op absurde werkwijzen en bureaucratie. Deze kritiek is nu verstomd, wat positief is als dat komt door een gezonde verbetering van de efficiency, en niet doordat het moeilijk is om opbouwende kritiek te uiten.
SEM 2000 omvat veel goede deelprojecten. O.a. wil men de voorafgaande controle van uitbetalingen intensiveren. Driekwart van alle uitbetalingen moeten aan controle onderworpen worden. Is dit al geëffectueerd en heeft dit geleid tot aantoonbare verbeteringen?
Bovendien ontbreken er maatregelen op personeelsgebied. Wij weten dat de Commissie een groot aantal personeelsleden heeft. O.a. heeft SEM 2000 zich tot 23 diensten uitgestrekt, waarvan 8 op A2-niveau. Weet de Commissie hoeveel mensen rechtstreekse werknemers van de Commissie zijn, hoeveel op adviseursbasis werken of hoeveel door de Commissie als derde partij worden geraadpleegd. Ik zou graag weten hoeveel mensen er onder de Commissie vallen en wat cijfers horen, aangezien dat het makkelijker maakt voor de burgers om de financiële resultaten van de efficiencyverbetering te beoordelen.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, momenteel wordt door de Commissie gewerkt aan een omvangrijke vernieuwing van het management. Onze doelstelling is om tegelijk met de ontwerpbegroting 1998 ingrijpende maatregelen door te voeren inzake de decentralisatie van het management. Dit betekent dat de interne bureaucratie wordt verminderd, de DG's meer bevoegdheden krijgen om op de eigen beleidsterreinen te opereren en tevens een grotere verantwoordelijkheid krijgen. Het streven is om over deze operatie eind april te beslissen, wanneer ook over de begroting wordt beslist, en dat de eerste fase van de hervorming januari volgend jaar kan beginnen.
Tegelijkertijd bereidt de Commissie een aantal breder opgezette maatregelen voor in verband met het zogeheten Santerpakket. Wanneer een voorstel wordt ingediend voor het financieringspakket voor de jaren na 2000, moet de Commissie in dat verband tevens een voorstel doen voor de rol die de Commissie in de periode 2000 tot 2006 moet spelen: hoe kunnen de activiteiten van de Commissie doelmatiger en overzichtelijker worden, zodat zij gereed is voor de uitbreiding van de Unie die voor de deur staat. Eind juli zal het Parlement bij de eerste mededeling inzake het Santer-pakket de gelegenheid hebben hierover te discussiëren.
Kritiek, in welke vorm dan ook, beschouw ik altijd als basis voor een goede discussie. Nog beter is het als de kritiek voorstellen tot verbetering bevat, waarmee de vernieuwing nog sneller kan worden doorgevoerd.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Liikanen.
Dames en heren, met vraag nr. 59 zijn we aan het einde gekomen van de tijd die volgens onze agenda aan de vragen aan de Commissie kan worden besteed. Ik deel u dan ook mee dat de vragen nr. 60 en 94 schriftelijk zullen worden beantwoord.
(De vergadering wordt te 19.20 onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het Vragenuur voor vragen aan de Raad (B4-0019/97).
Vraag nr. 1 van Brian Crowley (H-0098/97):
Betreft: Scholen voor tweede-kansonderwijs
Volgens de Commissie verlaten vijf miljoen jongeren tussen de 16 en 25 jaar de school zonder diploma en bestaat het gevaar dat hetzelfde vóór het eind van de eeuw nog eens twee miljoen anderen overkomt.
Is de Raad van mening dat dit ernstige maatschappelijke probleem dringende maatregelen vereist en is hij bereid de Commissie thans te verzoeken programma's voor samenwerking met de regeringen van de lidstaten op te zetten, zodat kredieten van het Europees Sociaal Fonds kunnen worden ingezet om deze jonge mensen opleidingen aan te bieden in vaardigheden met behulp waarvan zij gemakkelijker aan het werk komen?

Patijn
Ik dank u dat ik vandaag weer aanwezig mag zijn. De vraag van de heer Crowley wou ik als volgt beantwoorden: de vraag heeft betrekking op de scholen voor tweede kansonderwijs en ik kan opmerken dat de Raad reeds geruime tijd bijzondere aandacht besteedt aan het probleem dat de geachte afgevaardigde heeft aangesneden. De Raad heeft reeds in 1984 en in 1987 in zijn conclusies gewezen op de noodzaak een niet aflatende strijd tegen het analfabetisme te voeren. De Raad en de ministers van onderwijs hebben toen met nadruk gewezen op de ernstige gevolgen van het mislukken op school. Nog in 1987 en in 1989 hebben de Raad en de ministers conclusies getrokken alsook een resolutie aangenomen die specifiek betrekking hadden op de bestrijding van het mislukken op school. Het belang dat de Raad en de ministers hechten aan beroepsopleiding voor de toekomstmogelijkheden van werkzoekenden blijkt uit het feit dat de Raad en de ministers van onderwijs daarover sedert 1976 dertien resoluties of conclusies hebben aangenomen. Het geeft aan dat deze problematiek de voortdurende aandacht van de Raad heeft. Er zij trouwens aan herinnerd dat in het besluit van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 1995, waarbij 1996 werd uitgeroepen tot het Europees jaar voor onderwijs en scholing tijdens de gehele loop van het leven, als thema's voor die manifestatie onder meer worden genoemd de bevordering van een beroepsopleiding die ervoor zorgt dat alle jongeren kwalificaties kunnen verwerven alsmede de bevordering van voortgezet onderwijs en voortgezette opleiding.
Ik herinner tevens aan het besluit van de Raad van 6 december 1994 tot vaststelling van een actieprogramma voor de ontwikkeling van een beleid van de Europese Gemeenschap inzake beroepsopleidingen, het zogenaamde Leonardo da Vinci-Programma, dat voorziet in communautaire maatregelen om de beroepsopleidingsstelsels en voorzieningen in de lidstaten te verbeteren door middel van proefprojecten en transnationale programma's.
Het programma Leonardo da Vinci bepaalt in dat verband en ik verwijs de geachte afgevaardigde naar deel 4, punt 1, dat communautaire steun wordt verleend aan initiatieven van de lidstaten voor de oprichting van transnationale partnerschappen op het gebied van de beroepsopleiding om transnationale proefprojecten in te dienen. Wat een eventueel beroep op de middelen van het sociaal fonds betreft zij opgemerkt dat in artikel 8, lid 2 van het besluit tot vaststelling van dat eerder genoemde Leonardo da Vinci-programma, wordt bepaald en ik citeer: de lidstaten in het kader van hun verantwoordelijkheden met betrekking tot de verwezenlijking van de communautaire bestekken, de mogelijkheid hebben samenhang te scheppen tussen dit programma en de structuurfondsen overeenkomstig de bepalingen inzake de werking van de structuurfondsen. Einde citaat. Er is dus reeds een verband tussen Leonardo en het sociaal fonds.
Tenslotte is het niet overbodig te onderstrepen dat volgens artikel 10, lid 4 van het besluit, de Commissie uiterlijk op 31 december 1997 aan het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité en het Raadgevend Comité voor de Beroepsopleiding, een tussentijds verslag over de tenuitvoerlegging van het programma voorlegt. Zodra dit verslag beschikbaar is kan een evaluatie worden gemaakt van de wijze waarop bovenvermelde bepalingen ten uitvoer zijn gelegd.

Crowley
Ik wil de fungerend voorzitter danken voor zijn uitgebreid en informatief antwoord. Hij is echter wel enigszins afgeweken van mijn vraag die specifiek betrekking had op het tweede-kansonderwijs. Het gaat mij hierbij vooral om mensen die in de gevarenzone verkeren, ofwel omdat zij sociale problemen hebben en niet in het reguliere onderwijs terecht kunnen, ofwel omdat zij in het reguliere onderwijs zijn afgehaakt en op het slechte pad dreigen te raken.
Wat ik de fungerend voorzitter graag wil vragen is, hoe het komt dat wij, ondanks alle aandacht die de Raad in het verleden hieraan heeft besteed, nog steeds met dit probleem kampen. Waarom is er niets gedaan aan de structurele problemen, waardoor mensen op school afhaken? En waarom lukt het de Raad, als aangewezen instantie, niet om beter samen te werken bij het uitwisselen van informatie en ervaringen? Er zijn immers meerdere lidstaten met geweldige faciliteiten op het gebied van het tweede-kansonderwijs, die er in andere delen van de EU niet zijn.
Ik wil de voorzitter vragen om deze kwestie, indien mogelijk, opnieuw in de Raad aan de orde te stellen.

Patijn
Ik zal de wens van de heer Crowley overbrengen. Ik wil er wel op wijzen dat de hoofdverantwoordelijkheid voor onderwijs en het scheppen van kansen via onderwijs voor sociaal zwakke jongeren in eerste instantie onder de uitsluitende bevoegdheden van de lidstaten valt en dat de Gemeenschap uitsluitend aanvullend werkt op dit punt en alleen optreedt als bijvoorbeeld hetzij grensoverschrijdend te werk wordt gegaan, hetzij in het kader van sociale fondsen of structuurfondsen bijzondere maatregelen kunnen worden getroffen. Als de heer Crowley aandringt op het nemen van eigen verantwoordelijkheid door de Raad, denk ik dat hij één stap te ver gaat bij de normale verantwoordelijkheidsverdeling tussen de Gemeenschap en de lidstaten, maar ik zal de geest van zijn opmerking zeker onder de aandacht brengen van de Commissie en van degenen die, met name over het aanvullende traject en het inschakelen van structuurfondsen op het ogenblik het verslag opstellen zodat ze daar bijzondere aandacht aan kunnen geven.

De Voorzitter
Vraag nr. 2 van Felipe Camisón Asensio (H-0103/97):
Betreft: Hoge-snelheidstrein Madrid-Lissabon
Bestaat de mogelijkheid dat het traject van de eventueel in de toekomst tussen Madrid en Lissabon aan te leggen hoge-snelheidslijn komt te lopen door de Spaanse regio Extremadura?

Patijn
De vraag van de geachte afgevaardigde heeft betrekking op het tracé van de toekomstige spoorwegverbindingen tussen Madrid en Lissabon. Ik moet hierover opmerken dat het besluit inzake een dergelijke hoge-snelheidslijn-spoorwegverbinding en het betreffende tracé zaken zijn die zijn voorbehouden aan de beide lidstaten. Wel breng ik in herinnering dat deze verbinding opgenomen is in besluit 1682/96/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 1996 dat betrekking heeft op de communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van de transeuropese vervoersnetwerken. Op de bij dit besluit gevoegde kaart, nr. 3, 3.5, wordt deze verbinding aangemerkt als geplande HSL-verbinding, zonder overigens daarbij het preciese tracé aan te geven.

Camisón Asensio
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik dank u wel voor uw toelichting. De afgelopen jaren zijn er honderden documenten verspreid - waaronder vele van de Raad -, sommige met de meest uiteenlopende kleuren, waarin gesproken werd van een eventueel tracé voor een hoge-snelheidstrein tussen Madrid en Lissabon. De inwoners van Madrid, van Lissabon en de bewoners van Extremadura en Castilla- La Mancha wisten dat het om een heel belangrijke verbetering ging, ofschoon wel op lange termijn, en het bewijs daarvan is dat dit tracé niet eens in de transeuropese netwerken is opgenomen. Maar omdat het een haalbare zaak is, roept het gebruik van de formulering "op lange termijn" bepaalde verwachtingen op.
Nu krijgen we te horen dat het om een multimodale verbinding tussen Spanje en Portugal en de rest van Europa gaat, terwijl ik deze vraag had opgesteld om voor eens en voor altijd duidelijkheid te krijgen. Nu zien we dat die onduidelijke situatie blijft voortbestaan, maar na de woorden van mijnheer de commissaris blijkt dat we de hoop niet hoeven op te geven. En aangezien er nog hoop is, zullen we ook blijven hopen, want we hebben eindelijk kunnen constateren dat dit plan niet van de baan is, omdat de multimodale lijn van Lissabon via Valladolid naar Frankrijk immers is goedgekeurd.

Patijn
Het verheugt mij dat de geachte afgevaardigde en ik het absoluut eens zijn over de prioriteit van dit project en zeer in het bijzonder de belangrijke internationale basisverbindingen tussen de lidstaten. Zoals u weet, heeft de Europese Raad al in zijn vergadering in Essen buitengewoon hoge prioriteit uitgesproken voor de communautaire involvering en ook de financiering voor de hoge-snelheidslijnen. Nogmaals, ik herhaal, dat de kwestie van feitelijke uitvoeringen inclusief tracé-keuze, zaken zijn die beslist moeten worden door de lidstaten dat de Europese Raad en de Raad als zodanig daar immer grote prioriteit aan hebben gegeven. Ik zou dan, maar dat is misschien pikant, ook willen oproepen om uw collega's van het Europees Parlement, ook uw invloed daarop te willen aanwenden, is dat bij de vaststelling van het budget ook de financiering van de hoge-snelheidslijnen een hogere prioriteit krijgen.

De Voorzitter
Vraag nr. 3 van Ulla Sandbæk (H-0108/97):
Betreft: De Europese Unie, de CITES-overeenkomst en olifanten
De Afrikaanse olifant (Loxodonta Africana) is tijdens de zevende Conferentie van partijen (CoP) die in 1989 te Lausanne, Zwitserland werd gehouden, op de lijst in Bijlage I bij de CITES-overeenkomst geplaatst. De landen in Zuidelijk Afrika verzetten zich indertijd tegen een jachtverbod met het argument dat hun olifantenpopulatie naar behoren werd beheerd en in veel gevallen het draagvermogen van het land steeds verder te boven ging. Zij wensten de legale en gecontroleerde handel in olifantenproducten te hervatten, zowel met het oog op behoud van het bestand als ten behoeve van de plattelandsgemeenschappen. Zuidelijk Afrika herbergt 50 % van de totale populatie van de Afrikaanse olifant.
De tiende CoP van CITES, die van 9 t/m 20 juni 1997 te Harare, Zimbabwe, plaatsvindt, zal zich over dit onderwerp buigen en voorstellen van verschillende landen in Zuidelijk Afrika onderzoeken. Zal de Europese Unie zich aan Resolutie 7.9 van CITES (het Somalië-amendement) houden en instemmen met beperking van de olifantenpopulaties die aan de herziene criteria voldoen welke de groep deskundigen van CITES heeft opgesteld? Zo nee, waarom niet? En is de EU voornemens de landen in kwestie schadeloos te stellen voor gederfde natuurbeschermingsinkomsten wegens het verbod op de verkoop van olifantenproducten?

Patijn
Voorzitter, ten aanzien van de vraag van mevrouw Ulla Sandbaek kan ik het volgende zeggen. De Raad heeft het voorstel van de Commissie betreffende de bespreking van het standpunt dat tijdens de tiende conferentie van de partijen bij de CITES-overeenkomst moet worden ingenomen nog niet ontvangen. En ik kan dan ook geen precies antwoord geven op de vragen die door de geachte afgevaardigde zijn gesteld. Wel zou ik reeds in dit stadium erop willen wijzen dat het verslag van het deskundige panel in de bewoordingen van resolutie 7.9, een resolutie die door de geachte afgevaardigde is genoemd, slechts als basis dient voor de bespreking door de partijen van verzoeken tot overheveling van bijlage 1 naar bijlage 2.
Over de eventuele derving van inkomsten die voortvloeit uit de bescherming van die dieren, omdat er geen olifantproducten meer kunnen worden verkocht, en over de vraag of in het bijzonder de EU voornemens is de betreffende landen daarvoor schadeloos te stellen, kan ik in dit stadium evenmin een uitspraak doen. Zoals gezegd dient de Raad zich eerst te buigen over het Commissievoorstel dat nog niet is ingediend.

Sandbæk
Aangezien de Raad deze vraag nog in beraad heeft, wil ik de Raad verzoeken rekening te houden met de uitspraak van de groep deskundigen die CITES moest beoordelen, betreffende de olifantenpopulatie in Botswana, Namibië en Zimbabwe. Volgens deze uitspraak is het olifantenbestand niet bedreigd en neemt het toe. Met betrekking tot een van deze landen heeft de groep van deskundigen gezegd: Het is zeer waarschijnlijk dat het voorstel een positief effect zal hebben op het olifantenbestand, het behoud van de gemeenschappen en de ontwikkelingsprogramma's in het land. Met andere woorden, een gecontroleerde handel in ivoor zou een positief effect hebben. Zou u hierop commentaar kunnen geven?

Patijn
Ik ben het met de geachte afgevaardigde eens, maar nou praat ik in het algemeen, dat bij een goed wildstandbeheer het mogelijk zou kunnen zijn om de producten die uit dat wildstandbeheer voortkomen ook op de markt te verkopen. Alleen moet dat goed worden afgewogen tegen de meer algemene en ook verstrekkender maatregelen om het verbod op illegale handel, met name in ivoor, tegen te gaan. Daar zit een bepaald spanningsveld tussen en we zullen dat steeds behoorlijk moeten beoordelen. Als het Commissievoorstel ter zake van de CITES-vergadering is ingediend, zal ik de betreffende opmerking van de geachte afgevaardigde onder de aandacht van de Raad brengen.

De Voorzitter
Vraag nr. 4 van de heer Bianco (H-0110/97) en nr. 5 van mevrouw Ahlqvist (H-0148/97) over de situatie in Albanië worden niet behandeld omdat dit onderwerp al op de agenda van deze vergaderperiode staat.
Vraag nr. 6 van Mary Banotti (H-0115/97):
Betreft: Tussentijdse handelsovereenkomst met Israël
Is de Raad er zeker van dat artikel 1 van de tussentijdse handelsovereenkomst met Israël naar behoren wordt gecontroleerd en uitgevoerd?
Zal het Europees Parlement van de speciale afgezant van de EU naar het Midden-Oosten een verslag ontvangen waarin met name wordt verwezen naar de bijzondere taken die hem in de Verklaring van Dublin van december 1996 zijn opgelegd?

Patijn
Het artikel waar de geachte afgevaardigde, mevrouw Banotti, in haar vraag naar verwijst, wordt vaak de mensenrechtenclausule genoemd. Eerbiediging van de mensenrechten en van de democratische beginselen is een essentieel onderdeel van het proces van Barcelona, het samenwerkingsverband tussen de Europese Unie en de Middellandse-Zeestaten. Het maakt tevens integraal deel uit van alle euromediterrane associatie-overeenkomsten, met inbegrip van de interimovereenkomst met Israël. Op grond daarvan is de Europese Unie zeer gespitst op de mensenrechtensituatie in de landen waarmee dergelijke overeenkomsten zijn gesloten, ten einde te waarborgen dat de voorwaarden voor de overeenkomst worden geëerbiedigd. Het betreft zowel Israël als de PLO, waarmee de Europese Gemeenschap op 24 februari jongstleden een interimovereenkomst heeft ondertekend.
Volgens het gemeenschappelijk optreden in verband met de benoeming van een speciaal gezant voor het vredesproces in het Midden-Oosten moet de gezant onder gezag van het voorzitterschap aan de Raad Algemene Zaken ook verslag uitbrengen. Uiteraard belet dit het Parlement geenszins de betreffende ambassadeur ook uit te nodigen in de relevante parlementaire commissie om van gedachten te wisselen over het onderwerp dat door de geachte afgevaardigde is opgebracht.

Banotti
Mijnheer de Raadsvoorzitter, bent U tevreden met de rapporten die U van de speciale afgezant krijgt? Denkt U dat hij bereid zal zijn om op gezette tijden rechtstreeks verslag te doen aan de desbetreffende parlementaire commissie? Er bereiken ons nog steeds verontrustende berichten dat de Palestijnen nog altijd veel moeilijkheden ondervinden, vooral ten aanzien van de uitvoer van producten vanuit Gaza en de wat vergaande veiligheidsmaatregelen, die voor deze producten al funeste gevolgen kunnen hebben nog voordat zij worden geëxporteerd. Dit geldt bijvoorbeeld voor bloemen, een belangrijk product voor de Palestijnse uitvoer naar Europa, die, als zij in de zon staan, heel snel verwelken.

Patijn
Ambassadeur Moratinos is eind vorig jaar benoemd als speciale afgevaardigde van de Raad voor het vredesproces in het Midden-Oosten. Dat is nog niet zo lang. Zijn eerste opdracht was om alle zeilen bij te zetten om zijn volledige aandacht te vestigen op het weer in beweging krijgen van het vastlopende vredesproces, met name rond de situatie van Hebron en de evacuatie in Hebron door het Israëlische leger. Ik kan u zeggen dat de Raad, vooral het Nederlandse voorzitterschap, buitengewoon tevreden is over de inzet en de prestaties van de heer Moratinos bij dat vredesproces. Mij staan op dit moment, omdat de heer Moratinos slechts enkele maanden geleden zijn functie heeft aanvaard, specifieke rapportages over de mensenrechtensituatie voor ogen. De heer Moratinos heeft expliciet de opdracht daarop te letten, omdat natuurlijk de verhouding tussen Israël en de Palestijnse autoriteiten en het Palestijnse volk zeer nauw luistert, ook daar waar het het tegengaan van schendingen van mensenrechten betreft. In de normale contacten tussen de Raad en ambassadeur Moratinos komt dat ook regelmatig ter sprake.
De vraag die de geachte afgevaardigde ook heeft gesteld of de opmerking die zij heeft gemaakt over de belemmering in het handelsverkeer heeft in het bijzonder de aandacht van de Raad en ook de lidstaten. Wat ons bijzonder ter harte gaat, is met name dat alles in het werk wordt gesteld om economische activiteiten en economische kansen te creëren in de Palestijnse gebieden omdat, gelet op de werkloosheid en de sociale problemen die in die gebieden bestaan, zonder een versterking van de economische basis het ondenkbaar is dat er stabiele, vreedzame relaties ontstaan in de Palestijnse gebieden en tussen de Palestijnse autoriteiten en Israël. Het is vooral de onbelemmerde voortzetting van het handelsverkeer die zowel in onze discussies met Israël als in de discussies met de Palestijnse autoriteiten, meer in het bijzonder de leiding van de PLO, regelmatig ter sprake komt. Het onderwerp is ons bekend. Het is een oud onderwerp, maar de Europese Gemeenschap, de Commissie en de Raad laten niet na dat voortdurend aan de orde te stellen.

De Voorzitter
Vraag nr. 7 van Heidi Hautala (H-0120/97):
Betreft: Groupeuro
In de context van het Voorlichtingsprogramma voor de Europese burger (Prince) heeft de Commissie een netwerk van onafhankelijke EMU-deskundigen geformeerd, de zgn. Groupeuro. De Commissie verlangt van hen dat zij een verklaring ondertekenen waarin zij ermee instemmen dat zij voor een deel van hun voordracht op persoonlijke titel kunnen spreken, mits zij expliciet verklaren dat zij dat gaan doen en geen opvattingen verkondigen die afwijken van die van de Commissie.
Is het de Raad bekend dat de Commissie dit verlangt? Acht de Raad dat dienstig om de Europese burger te overtuigen van de eenheidsmunt? Is deze verklaring conform de gedragsnormen die normaliter van wetenschappers mogen worden verwacht en in overeenstemming met de democratische, pluralistische waarden?

Patijn
Als antwoord op de vraag van de geachte afgevaardigde, mevrouw Hautala, over de groupeuro, wens ik erop te wijzen dat de Raad niet op de hoogte is van de regels die de Commissie heeft bepaald voor de activiteiten van het netwerk van onafhankelijke EMU-deskundigen dat is opgericht in het kader van het voorlichtingsprogramma voor de Europese burger, het zogenaamde PRINCE-programma. De Commissie heeft het recht om op eigen verantwoordelijkheid een besluit te nemen tot deze voorlichtingscampagne en de voorwaarden daarvoor vast te stellen. Immers het door de geachte afgevaardigde genoemde netwerk is door de Commissie autonoom opgericht krachtens het initiatiefrecht dat zij aan het Verdrag ontleent en ik zou haar dan ook in overweging willen geven deze vraag aan de Commissie te stellen en niet aan de Raad.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, geachte voorzitter van de Raad, ik heb deze vraag ook aan de Commissie gesteld, omdat u natuurlijk gelijk hebt: de Commissie heeft het recht zelf regels op te stellen. Vandaag ontving ik het schriftelijke antwoord van de Commissie en tot mijn verontrusting wordt daarin de praktijk verdedigd die ik in mijn vraag aan de orde stel. In Finland, maar ook in bepaalde andere lidstaten is dit zwaar bekritiseerd. Hoe kunnen we vertrouwen hebben in de door de Commissie gestuurde deskundigen, als ze wanneer dat zo uitkomt hun mond dichthouden en alleen de standpunten van de Commissie uitdragen? Nog ernstiger is dat de Commissie in haar antwoord schrijft dat deskundigen in dergelijke gevallen waarschijnlijk vaker een dergelijke verklaring zullen moeten ondertekenen. Het gaat hier dus in zekere zin om een normale praktijk en naar mijn mening moet ook de Raad hiervan op de hoogte zijn.
Ik zou u verder nog willen meedelen dat commissaris Liikanen, die een enigszins moderner en misschien democratischer bestuurscultuur voorstaat, vandaag in een Finse krant deze praktijk heeft veroordeeld. Hopelijk zal de Raad over deze kwestie een standpunt innemen en hierover met de commissaris overleggen, omdat het gaat om een project dat ook voor de Raad van belang is.

Patijn
Mijn eerste probleem was dat ik het Reglement van de Commissie niet kende, maar nu heb ik een tweede probleem, namelijk dat ik het antwoord van de Commissie op de vraag van mevrouw Hautala niet ken, dus het is een beetje een raar debat. Ik zou haar toch in overweging willen geven om contact op te nemen met de regering in Helsinki. Als die vindt dat de activiteiten van de Commissie op haar grondgebied verstorend zijn voor de normale gedachtenontwikkeling rond de Europese Monetaire Unie, dan zal de regering in Helsinki zeker niet nalaten om dat, hetzij rechtstreeks, hetzij via haar eigen commissaris, aan te kaarten bij de verantwoordelijke commissaris. Maar ik vind het een beetje moeilijk om op basis van stukken en informatie die ik niet ken, deze vraag te beantwoorden.

Lindqvist
Ik moet zeggen dat het mij een beetje verbaast dat de Raad deze kwestie zo licht opvat. Het hoort immers tot de verantwoording van de Raad hoort of men dergelijke methoden aanvaardbaar acht of niet. Men kan de zaak dan niet wegwuiven met de mededeling dat men hier niet van op de hoogte is. Ten eerste vind ik zoiets betreurenswaardig, bijna op de grens van onwetendheid van wat er in de eigen organisatie gebeurt. Ten tweede vind ik dat het vanzelf moet spreken dat men antwoordt als er zo'n vraag gesteld wordt, en dat men niet naar een andere instelling verwijst, omdat de vraag kritiek inhoudt op een voorstel van de Commissie en de Raad de eindverantwoordelijkheid heeft voor wat er op dit gebied gebeurt, iets wat de Raad en de vertegenwoordigers van de Raad, altijd hebben. Mijn vraag luidt wat de Raad nu denkt te doen naar aanleiding van hetgeen hij vandaag van een lid van de Europese Parlement heeft vernomen.

Patijn
Om een misverstand weg te werken: de Commissie heeft een eigen verantwoordelijkheid om voorlichting te geven over de uitvoering van wetgeving en uitvoeringsbesluiten aangaande de Europese Gemeenschap en het is niet aan de Raad om de Commissie in alle details te controleren. Ik herhaal verder dat ik het moeilijk vind om deze vragen en antwoorden verder te vervolgen omdat ik noch het Reglement ken, noch het antwoord dat de Commissie zelf heeft gegeven op de schriftelijke vragen van mevrouw Hautala.

De Voorzitter
Aangezien mevrouw Stenzel niet aanwezig is, komt vraag nr. 8 (H-0127/97) te vervallen.
Vraag nr. 9 van Jan Bertens (H-0132/97):
Betreft: De ontwikkelingen inzake de onderhandelingen over het verbod van antipersoonsmijnen
Het Europees Parlement heeft zich ondubbelzinnig uitgesproken voor verbod op antipersoonsmijnen. Het EP heeft bovendien het laatste gemeenschappelijk optreden van de Raad terzake verwelkomd.
APM's worden momenteel zowel in het "Ottawa-proces" als in de ontwapeningsconferentie van de VN besproken. De VN-conferentie dreigt echter op andere zaken vast te lopen. Het is daarom van het grootste belang dat de Europese Unie hoge prioriteit geeft aan het Ottawa-proces.
Deelt de voorzitter mijn mening dat de eerste vervolgconferentie van het Ottawa-proces in Wenen een succes was, mede aangezien meer dan 100 landen hebben deelgenomen?
Kan hij garanderen dat de Raad zich committeert aan een actieve inspanning van de Unie in het Ottawa-proces, onafhankelijk van de activiteiten van de VN-ontwapeningsconferentie?
Wat zal de Raadsvoorzitter concreet ondernemen om de vervolgconferentie in het Ottawa-proces, zoals die in juni in Brussel, tot een succes te maken met het oog op het bereiken van een verdrag aan het eind van het jaar?

Patijn
Ik begrijp dat de heer Bertens drie vragen heeft gesteld, ik zal ze achter mekaar voorlezen. Ik deel de mening van de geachte afgevaardigde dat de deelname van 110 landen aan de conferentie van Wenen als een groot succes moet worden beschouwd. Deze grote deelname onderschrijft de wereldwijde belangstelling voor de problematiek van de landmijnen met name de antipersoneelsmijnen. Tegelijkertijd is echter eveneens duidelijk geworden dat er nog grote inspanningen nodig zijn om de meningsverschillen te overbruggen over de inhoud van een algeheel verbod op antipersoneelsmijnen en de wijze waarop dat moet worden gerealiseerd.
Wat betreft de tweede vraag van de Heer Bertens meld ik dat in het verleden de Europese Unie bij meerdere gelegenheden steun heeft uitgesproken voor het Ottawa-proces. Alle vijftien lidstaten hebben deelgenomen aan de conferenties van Ottawa en Wenen. Het probleem "landmijnen" en met name de wijze waarop een totaal verbod moet worden verwezenlijkt, is onderwerp van intensieve EU-coördinatie. Het is ook van belang een tactiek te kiezen die de meeste kans op resultaat biedt. Het forum is een middel, geen doel op zichzelf. Bij de bepaling van die tactiek houdt de Unie dan ook rekening met de ontwikkelingen in de diverse fora, waaronder de Geneefse Ontwapeningsconferentie.
Recent heeft de Europese Unie besloten te proberen in de Geneefse Ontwapeningsconferentie onderhandelingen op gang te brengen over een effectief wereldwijd verbod van gebruik, productie, bezit en overdracht van antipersoneelsmijnen, met als doel zo spoedig mogelijk de totstandkoming van een verdrag. Dit onderhandelingsproces sluit actieve EU-deelname aan het Ottawa-proces uiteraard niet uit. Het is in dit stadium echter niet mogelijk aan te geven wat onafhankelijk van de ontwikkelingen in de CD en elders de toekomstige concrete inbreng van de Europese Unie in het Ottawa-proces zal zijn.
Wat betreft de laatste vraag van de heer Bertens zou ik willen antwoorden dat het voorzitterschap ervan uitgaat dat alle 15 lidstaten in Brussel een constructieve bijdrage zullen leveren. Wat de precieze inhoud van de EU-inbreng in Brussel zal zijn is thans nog niet aan te geven. Zoals gezegd, zal zulks mede afhangen van ontwikkelingen elders. Het voorzitterschap heeft de lidstaten voorgesteld begin juni het coördinatieoverleg terzake aan te vangen.

Bertens
Ik mag de Raad hartelijk danken voor zijn gecommiteerdheid aan een totaal verbod op het meest inhumane wapen dat wij nu kennen: de anti-personnel mine of de anti-people mine . Ik ben ook blij dat het Ottawa-proces niet alleen nauwgezet wordt gevolgd maar dat het ook wordt gezien als een goed forum. Ik hoop, dat dat forum, op initiatief van Canada in oktober jongstleden gestart, op het einde van dit jaar, hoe dan ook zal leiden tot de ondersteuning van een conventie door like-minded countries , door landen die op dezelfde lijn liggen. Het is jammer dat in het kader van de ontwapeningsconferentie de landmijnen zoals dat ook gebeurd is in 1995 en 1996, een ondergeschikte rol zullen spelen. Ik weet dat er onder de leden van de Europese Unie een vijftal zijn die dat liever wel hebben, o.a. Frankrijk en Groot-Brittannië, maar ik hoop in ieder geval dat dit voorzitterschap zal proberen via diplomatieke weg daar iets aan te doen.

Patijn
Ik zou namens het voorzitterschap de absolute politieke prioriteit willen onderschrijven om een totaal uit de hand gelopen plaag in deze wereld onder controle te krijgen. Vroeger waren landmijnen militaire middelen, tegenwoordig is het een terreurmiddel dat in slechte handen dood en verderf zaait. Er is het voorzitterschap veel gelegen aan coördinatie, voorafgaand aan het Ottawa-proces, maar meer in het bijzonder aan het ontwikkelen van formele ontwapeningsonderhandelingen die kunnen leiden tot een onder auspiciën van de VN, tot stand te brengen verdrag over het verbod van productie en handel in antipersoneelsmijnen. Uiteraard zullen daarbij nog de nodige weerstanden te overwinnen te zijn en ook de economische belangen zullen daar ongetwijfeld een rol bij spelen, maar dit proces is in gang gezet en we zullen we het tot een zo goed mogelijk einde brengen.

Needle
Ik wil de fungerend voorzitter danken voor de uitstekende, uitvoerige en gedetailleerde beantwoording van de vraag over dit belangrijke onderwerp.
Ik vroeg me alleen af, in het licht van de derde vraag van de heer Bertens inzake de vervolgconferentie, of de Raad op de hoogte is van de golf van publiciteit die er voor dit onderwerp was naar aanleiding van het bezoek dat een voormalig lid van de Britse koninklijke familie, prinses Diana, onder begeleiding van het Rode Kruis aan Angola bracht. Is de Raad van mening dat er hier voor haar en andere internationale beroemdheden een taak is weggelegd om ervoor te zorgen dat deze uiterst belangrijke zaak in de serieuze belangstelling blijft staan?

Patijn
De Raad heeft als zodanig geen kennis genomen van het bezoek van een lid van de Britse koninklijke familie aan Angola. Persoonlijk heb ik dat wel via de media vernomen zonder overigens specifiek over dat bezoek een oordeel uit te spreken, denk ik dat het van bijzonder belang is om voldoende politiek draagvlak te creëren om een einde te maken aan het verschijnsel "landmijn" als terreurwapen. Mensen met een grote zichtbaarheid en met een groot vermogen om mensen te motiveren kunnen op hun eigen wijze bijdragen aan de bewustwording van de publieke opinie.

De Voorzitter
Vraag nr. 10 van Sören Wibe (H-0133/97):
Betreft: Belastingvrije verkoop binnen de EU
Op 18 februari 1997 antwoordde de Commissie op een vraag dat een onderzoek naar de gevolgen van afschaffing van de belastingvrije verkoop binnen de EU niet nodig was en dat het besluit tot afschaffing reeds lange tijd geleden genomen was, waardoor voor de omschakeling geruime tijd beschikbaar is geweest.
Analysten zijn van mening dat in totaal ongeveer 100.000 arbeidsplaatsen op de tocht komen te staan als de belastingvrije verkoop wordt afgeschaft. Met name het veerbootverkeer tussen de Scandinavische landen ontvangt een doorslaggevend deel van zijn inkomsten uit de verkoop van belastingvrije goederen. Diverse lijnen, bijvoorbeeld die tussen Umeå (in Zweden) en Wasa (in Finland) dreigen te worden opgeheven als de belastingvrije verkoop verdwijnt.
Dit in overweging nemende verzoek ik de Raad mede te delen of er niet een effectrapportage moet worden uitgevoerd voordat de belastingvrije verkoop in 1999 wordt afgeschaft. Indien een dergelijke analyse bovendien aangeeft dat de gevolgen voor bijvoorbeeld de werkloosheid of het veerbootverkeer in Scandinavië ingrijpend zijn, dan moet de Raad zijn besluit kunnen heroverwegen, bijvoorbeeld door middel van verlenging van de uitvoeringsperiode, althans met betrekking tot met name het veerbootverkeer.
Is de Raad bereid het initiatief te nemen tot een dergelijke rapportage van de effecten van afschaffing van belastingvrije verkoop, tot uitstel van het besluit of tot een uitzonderingsregeling voor bijvoorbeeld het veerbootverkeer tussen de landen van de Unie?

Patijn
Voorzitter, naar aanleiding van de vragen van de heer Wibe wil ik als volgt antwoorden: ik herinner u eraan dat belastingvrije verkoop bij het intracommunautaire reizigersverkeer niet spoort met een interne markt zonder grenzen. Daarom heeft de Raad bij de aanneming van de richtlijnen inzake afschaffing van de fiscale grenzen, met ingang van 1 januari 1993 besloten aan deze belastingvrije verkopen een einde te maken.
De Raad is zich evenwel bewust van de economische problemen en de sociale gevolgen die het een en ander meebrengt voor de betrokken sectoren. Men heeft in der tijd, al dus lange tijd geleden, al een lange overgangsperiode voorzien, namelijk van 1 januari 1993 tot 30 juni 1999 waarin deze belastingvrije verkoop voor reizigers in het intracommunautaire verkeer kan worden gehandhaafd.

Wibe
Dank voor uw korte antwoord. Ik heb geleerd dat wanneer men dit soort hervormingen behandelt, men zich altijd eerst moet afvragen: Where is the beef? oftewel in het "Europees" : Where is the profit? In dit geval kan ik voor geen der betrokkenen voordeel ontdekken. In een theoretisch model met volledige mededinging en evenwicht op alle markten is met dit soort hervormingen wellicht een economisch voordeel te behalen. Maar in onze werkelijke EU met 20 miljoen werklozen zijn deze voordelen er niet.
Wat Zweden betreft kan ik vermelden dat er ongeveer 5 000 banen zullen verdwijnen, vooral op de veerboten. Wat de Unie betreft gaat het zeker om 10, 20 of 30 maal zoveel banen, plus de indirecte gevolgen als duurder vervoer. Ik vind het verkeerd om met onze hoge werkloosheid dit soort hervormingen door te drukken. Ik wil daarom een beroep doen op de fungerend Voorzitter van de Raad om deze kwestie weer op te pakken en tenminste de aanzet te geven tot een analyse van de gevolgen van deze wijzigingen.

Patijn
Ik neem kennis van de opmerking van de heer Wibe. Ik denk dat hij een wat eenzijdige voorstelling van zaken geeft. De grote winnaar van deze beleidswijziging in Europa zijn de schatkisten van de lidstaten die aanzienlijke toenamen van de inkomsten in accijnzen zullen hebben omdat de grote belastingvrije verkopen, die toch altijd als een anomalie voor het normale intracommunautaire verkeer, daarmee zullen vervallen en men tot normale belastingheffing zal overgaan. Ik denk ook dat de grote winst is de volksgezondheid omdat wellicht het alcoholprobleem een beetje afneemt hierdoor.

Andersson
Ik wil de Raad bedanken voor zijn antwoord, al vond ik het negatief. Ik kan begrijpen dat de beginselen van de interne markt inhouden dat belastingvrije verkoop moet verdwijnen. Aan de andere kant is op het ogenblik de belangrijkste vraag in Europa hoe wij de werkloosheid terug moeten dringen. Het is een onmiskenbaar feit dat dit voorstel negatieve gevolgen zal hebben voor de werkgelegenheid, vooral in bepaalde landen, namelijk de landen die het verst van het centrum van Europa verwijderd liggen. Vooral deze landen zullen hard worden getroffen.
Nederland heeft in ander verband, o.a. via zijn minister van sociale zaken, op het gebied van de werkgelegenheid zeer goede voorstellen gedaan. Op het ogenblik is dat de belangrijkste kwestie, en daar moeten eigenlijk de beginselen wijken voor de realiteit. De realiteit is belangrijker dan de beginselen. De werkgelegenheid is belangrijker dan de afschaffing van de belastingvrije verkoop.

Patijn
Misschien was mijn eerste antwoord wat kort, mijn tweede antwoord aan de heer Wibe wat kort door de bocht. Ik vind dat wij dit punt, als u daar een serieuze discussie over wilt, serieus moeten benaderen. Ik wil vooropstellen dat voor normaal intracommunautair verkeer het geven van belastingvrijstellingen, met name van accijnzen op sigaretten en alcohol, want daar gaat het om, dat dat tot een absolute anomalie behoort.
Dat zich een stuk economische activiteit op deze anomalie, op het punt van veerboten en belastingvrije verkopen op luchthavens, heeft kunnen ontwikkelen, is een economisch feit. Daar is bij de hele voorbereiding van deze maatregel waarvan de discussie al vanaf de jaren tachtig wordt gevoerd, dus er zit geen enkel verrassingselement meer in. En ik voeg daarbij ook nog een overgangsperiode van zes jaar. Ik denk dat alle betrokkenen die willens en wetens hebben geprofiteerd van deze anomalie, tijdens de overgangsperiode de tijd hebben gehad om de nodige maatregelen te nemen om om te schakelen naar andere wijzen van marketing van hun vervoersdiensten dan de verkoop van goedkope alcohol.
Ik vind ik denk dat u ook het macro-economische effect in het algemeen onderschat. Ik denk dat als u nagaat welke bedragen de Britse schatkist op dit moment derft door belastingvrije invoer van alcohol met vrachtwagens tegelijk, of niet vrachtwagens, maar in ieder geval bagageruimte tegelijk door haar eigen onderdanen, dan denk ik dat van de opbrengsten daarvan een groot aantal nieuwe economische activiteiten bijvoorbeeld in Groot-Brittannië kan ontwikkelen die ruimschoots zullen compenseren de activiteiten op de betreffende veerboten.
En ik vind het logisch dat als u insisteert dat hier een soort onrecht wordt aangedaan aan een bepaalde groep, ik denk dat u dan een eenzijdige voorstelling van zaken geeft waar ik het niet mee eens ben.

Stenmarck
De fungerend voorzitter van de Raad heeft zelf gezegd dat het tijd was om deze kwestie een beetje serieuzer te behandelen. Dan zou wil ik hem de kans hiervoor willen geven door hem twee concrete vragen te stellen, die hij volgens mij vrijwel exact zal moeten kunnen beantwoorden, wil hij meewerken aan de afschaffing van de belastingvrije verkoop. De eerste vraag luidt: hoeveel mensen zullen werkloos worden, als het besluit van de EU de belastingvrije verkoop tussen de lidstaten op te heffen, in 1999 wordt uitgevoerd? De tweede vraag luidt: als men op deze wijze ongeveer 30 % van de inkomsten van de veerlijnen aftrekt, als gevolg van de opheffing van de belastingvrije verkoop, hoe zal dit dan de vervoerskosten beïnvloeden?

Patijn
De geachte afgevaardigde zal het natuurlijk niet verbazen als hij mij zo overvalt met een zo concrete feitelijke vraag dat ik de gegevens niet bij de hand heb. Bovendien, je kan dat nooit isoleren van andere feiten als je de effecten rekent van de opheffing van belastingvrije verkopen op de veerboten. In het Kanaal heeft dat evenzeer te maken met het openen van de kanaaltunnel of andere vervoerstromen die op gang komen. Dus dat is niet te isoleren.
Ik vind ook niet dat u deze discussie moet voeren vanuit een uitsluitend isoleren van de gevolgen voor één sector. Je kan ook rustig zeggen dat door deze maatregel de Zweedse schatkist of de Britse schatkist een aanzienlijke toename van hun inkomen uit accijnzen zullen krijgen. Daar kunnen economische activiteiten mee worden gestimuleerd of daar kan een belastingverlaging mee worden doorgevoerd die ook een stimulering voor de economie betekent. Dus ik vind dat als u dit debat wil voeren, we dat op een serieuze bredere afweging moeten doen met inachtneming van alle aspecten die relevant zijn en op basis van de juiste cijfers.

De Voorzitter
Vraag nr. 11 van Glenys Kinnock (H-0140/97):
Betreft: Internationale corruptiebestrijding
Kan de Raad het Parlement verzekeren dat het voorkomen en bestrijden van corruptie op internationale schaal met het oog op samenwerking en gemeenschappelijke actie zal worden toegevoegd aan de in artikel K.1 van het EU-Verdrag genoemde gebieden van gemeenschappelijk belang?

Patijn
Het betreft de vraag van mevrouw Kinnock. Zoals de geachte afgevaardigde zal begrijpen, acht ik het in zijn algemeenheid en vooral in mijn functie als Raadsvoorzitter niet gepast om diep in te gaan op hetgeen in het kader van de Intergouvernementele Conferentie wordt besproken, want dat is een kwestie van onderhandelingen tussen de lidstaten en daar speelt de Raad als zodanig geen rol bij. Wel kan ik bevestigen dat deze kwestie, waarover in een schets van het Ierse voorzitterschap een voorstel was opgenomen voor de Intergouvernementele Conferentie, ruime aandacht krijgt. Namens de Raad kan ik de door haar gevraagde verzekering echter niet geven. Dat hangt namelijk af van het uiteindelijke resultaat van deze Intergouvernementele Conferentie. Wel wil ik de geachte afgevaardigde ervan op de hoogte stellen dat ook na de aanneming van het protocol bij de Conventie inzake de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen in september 1996 binnen de Raad verder is gewerkt aan internationale corruptiebestrijding. Het Parlement heeft daarover zijn mening gegeven in een resolutie van 15 november 1996. Een en ander geeft duidelijk aan dat ook op basis van het huidige Verdrag de door de geachte afgevaardigde gesignaleerde misstanden reeds kunnen worden aangepakt.

Kinnock, Glenys
Ik dank de fungerend voorzitter voor zijn antwoord en ik begrijp dat het voor hem moeilijk is om dieper op de zaken in te gaan. Toch zou ik nog graag enkele punten aan hem willen voorleggen. In het kader van de derde pijler is omkoping binnen de Europese Unie strafbaar. Waarom wordt er niet gezorgd voor een vergelijkbare regeling, wanneer het om derde landen gaat? Zou een dergelijk initiatief niet wenselijk zijn in ontwikkelingslanden en landen in een overgangsfase alsook binnen de Europese Unie? Aangezien de Raad niet kon komen tot een meer specifieke regeling, wil ik de fungerend voorzitter vragen of hij een voorstel van de Commissie zou toejuichen met als doel om in ontwikkelingslanden en landen in een overgangsfase een dergelijke regeling met betrekking tot omkoping en corruptie tot stand te helpen brengen.

Patijn
Ik moet nu even heel goed nadenken omdat het terrein dat mevrouw Kinnock aan de orde stelt, " international bribery and corruption " , een verzamelbegrip is van een gigantisch breed terrein, waarbij in de eerste plaats de Europese Gemeenschap als zodanig, bijvoorbeeld via haar verantwoordelijkheid voor het internationale douaneverkeer of via bijvoorbeeld haar ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's, zelf in velerlei wijze betrokken is, ook in de relaties met derde landen. Ik kan u verzekeren dat dit in het kader van een normale uitvoering van programma's en activiteiten en ook van verdragen in het kader van de werking van de Europese Gemeenschappen dit zeker aandacht krijgt, niet in de laatste plaats omdat de Europese Rekenkamer uiteraard signaleert waar de Europese Unie en de Europese Gemeenschappen op dit punt in de gevarenzone dreigen te komen. Als het gaat om strafrechtelijke samenwerking en opsporingssamenwerking met derde landen is de zaak wat gecompliceerder, omdat de hele verantwoordelijkheid van de Europese Unie is gebaseerd op intergouvernementele samenwerking en een van de tekortkomingen, wil ik u wel toegeven, is dat het moeilijk is om vanuit de derde pijler tot een zeer gestructureerde samenwerking te komen met derde landen. Dit onderwerp is niet zozeer aan de orde bij de Intergouvernementele Conferentie, maar zal mede bestudeerd worden in een groep van hoge functionarissen die is ingesteld door de Europese Raad van Dublin en die de opdracht heeft gekregen op zeer korte termijn te adviseren over georganiseerde misdaad in Europa en ook buiten Europa, voor zover Europa daar mee te maken heeft. Voor zover ik begrijp zal er zeker ook aandacht worden besteed aan het beter bewerktuigen, zowel juridisch als administratief, van de samenwerking met derde landen bij de preventie en de opsporing van fraude en misbruik.

De Voorzitter
Vraag nr. 12 van Jonas Sjöstedt (H-0141/97):
Betreft: Uitzondering van de derde fase van de EMU
Het lijkt er zeer sterk op dat een meerderheid in het Zweedse parlement zal besluiten dat Zweden, ook wanneer wordt voldaan aan de convergentiecriteria, zich niet zal aansluiten bij de derde fase van de EMU begin 1999. Formeel gezien heeft Zweden niet de mogelijkheid om zich te onttrekken aan dit deel van het Verdrag.
Is de Raad van mening dat deze kwestie geregeld moet worden middels de aanvraag door Zweden tijdens de lopende IGC van een gelijksoortige uitzonderingspositie van de derde fase van de EMU als Denemarken en Groot-Brittannië? Of is de Raad van mening dat het evengoed mogelijk is om Zweden eenvoudigweg de mogelijkheid te bieden zich niet bij de gemeenschappelijke valuta aan te sluiten, afgezien van de formele vereisten in het Verdrag?

Patijn
Allereerst zou ik in antwoord op de vraag van de heer Sjöstedt erop willen wijzen dat de Europese Raad van Madrid de datum van ingang van de derde fase heeft vastgesteld op 1 januari 1999. Overeenkomstig protocol 11 bij het Verdrag is het Verenigd Koninkrijk echter niet verplicht of gebonden over te gaan naar de derde fase van de Economische en Monetaire Unie zonder dat zijn regeringen en parlement daartoe afzonderlijk hebben besloten. Tevens heeft Denemarken conform protocol 12 medegedeeld niet aan de derde fase van de Economische en Monetaire Unie te zullen deelnemen, althans tot nader bericht. Alle overige lidstaten hebben middels bekrachtiging van het Unieverdrag of een toetredingsverdrag besloten aan de derde fase deel te nemen op voorwaarde dat de Raad in de samenstelling van staatshoofden en regeringsleiders, en ik verwijs u in dit verband naar artikel 109J, lid 4 van het Unieverdrag, waarin de Raad bevestigt dat zij voldoen aan de voorwaarden daarvoor, de zogenaamde convergentiecriteria. De lidstaten die niet aan deze voorwaarden voldoen zullen een derogatie krijgen op grond van artikel 109K. Ter voorbereiding van het bovenbedoelde besluit van de Europese Raad kan elke lidstaat uiteraard zelf bepalen welke interne procedure daarbij wordt toegepast, ook ten aanzien van de rol van zijn parlement. Tijdens de vierde zitting van de onderhandelingsconferentie over de toetreding van Zweden tot de Europese Unie heeft de conferentie nota genomen van de door de Zweedse delegatie afgelegde verklaring in die zin. Wat de werkzaamheden van de intergouvernementele conferentie betreft, ligt het niet op de weg van de Raad zich uit te spreken over de agenda van de conferentie of over de initiatieven die de lidstaten er nemen of zouden wensen te nemen.

Sjöstedt
Ik dank u voor uw zeer uitvoerige juridische antwoord op mijn vraag. Maar het gaat ook over een zeer concrete politieke realiteit, waarvan de fungerend voorzitter van de Raad zeker op de hoogte is, namelijk dat een meerderheid in het Zweedse Parlement waarschijnlijk zal besluiten dat Zweden niet mee zal doen aan de gemeenschappelijke munt in 1999. Daarom mis ik, ondanks het antwoord van de fungerend voorzitter van de Raad, een antwoord op mijn eigenlijke vraag. Denkt u dus dat een land op deze wijze kan handelen? Of geeft de Raad er de voorkeur aan dat men dit tijdens de huidige Intergouvernementele Conferentie in de eigenlijke verdragstekst regelt? Daar moet de Raad toch wel een mening over hebben. Ik zou graag een duidelijker antwoord willen op de vraag aan welk model de Raad de voorkeur geeft, wanneer Zweden besluit niet deel te nemen aan de gemeenschappelijke munt.

Patijn
Ik heb getracht vrij precies aan te duiden hoe de juridische situatie ligt rond het hele toetredingsproces tot de derde fase van de monetaire unie. Ik zou er op willen wijzen dat de besluitvorming pas over een jaar plaatsvindt, dat er tot die tijd nog heel veel kan gebeuren en ik zou er niet op vooruit willen lopen, noch op besluitvorming in de Europese Raad, noch op besluitvorming door de Zweedse regering, noch op besluitvorming door het Zweedse parlement, noch op besluitvorming door de overige lidstaten als ze gebruik wensen te maken van hun rechten onder artikel 109J een jaar voor dato. Ik zou u echter willen oproepen om niet mee te speculeren over wat er allemaal nog kan gebeuren, we hebben daar nog een jaar de tijd voor om ons daar op voor te bereiden.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, ik zou alleen maar een vraag willen stellen. Ik wil mij daarvoor meteen ook verontschuldigen. Wij hebben hier niet goed gehoord wat de heer Patijn heeft gezegd en ik weet dan ook niet zeker of ik zijn woorden juist heb begrepen. Mijn vraag luidt als volgt: is het zinvol zich nu af te vragen wat in 1999 in Zweden zal gebeuren? Voor zover ik weet, vinden in dat land tegen dan verkiezingen plaats. Als men weet wat de publieke opinie op dit ogenblik van de situatie denkt, zou er wel eens een andere meerderheid aan de macht kunnen komen waardoor alles op losse schroeven komt te staan. Het is beter de hindernis te nemen als men er voorstaat.

Patijn
De opmerking van de heer von Habsburg was in exacte lijn van wat ik zelf gezegd heb, ik heb zelf gezegd dat ik geen enkel voorschot neem op een besluitvorming die zowel in de Zweedse regering als het Zweedse parlement als in de Raad als in de regering van de lidstaten moet plaatsvinden over een jaar en een jaar in de politiek is zoals de heer von Habsburg weet, is zeer lang.

De Voorzitter
Omdat de vragen over een soortgelijk onderwerp gaan worden ze tezamen behandeld.
Vraag nr. 13 van Mihail Papayannakis (H-0150/97):
Betreft: Toetredingsonderhandelingen met Cyprus
Op de recente bijeenkomst van de Raad Algemene Zaken van 24 februari 1997 zijn een aantal meningsverschillen aan het licht gekomen inzake de vertegenwoordiging van de EU bij de toetredingsonderhandelingen met de Republiek Cyprus, welke 6 maanden na het beëindigen van de IGC moeten aanvangen. Officiële bronnen zeggen dat een aantal leden van de Raad van mening zijn dat bij deze onderhandelingen ook de Turks-Cypriotische gemeenschap moet worden betrokken. De Cypriotische regering is niet afkerig van dit idee en heeft reeds laten weten dat zij in haar delegatie Turks-Cyprioten zou kunnen opnemen. Maar blijkbaar zijn een aantal leden van de Raad er voorstander van dat een afzonderlijke Turks-Cypriotische delegatie aan de onderhandelingen zou deelnemen: op die manier wordt de Republiek Cyprus, die als enige wordt erkend door de VN en de EU, op voet van gelijkheid geplaatst met de Turks-Cypriotische "staat" , welke na de Turkse militaire inval van 1974 in het noorden van het eiland werd opgericht en die tot nu toe alleen door Turkije wordt erkend.
Kan de Raad aan het Europees Parlement mededelen wat zijn standpunt in deze kwestie is? Vraag nr. 14 van Katerina Daskalaki (H-0173/97):
Betreft: Nieuwe elementen in de onderhandelingen over de toetreding van Cyprus tot de Unie
Tijdens de Raad van ministers van Algemene Zaken van 24 februari 1997 hebben een aantal landen pogingen ondernomen om de Turks-Cyprioten te betrekken bij de onderhandelingen met het oog op de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie. Op deze wijze maken zij, in strijd met de conclusies van de Verenigde Naties en de Unie, volgens welke er slechts één wettige en erkende regering op Cyprus is, de Turks-Cypriotische "staat" die na de Turkse militaire invasie in 1974 is gesticht, gelijkwaardig aan de Republiek Cyprus.
Is de Raad niet van mening dat deelname van de Turks-Cyprioten aan de onderhandelingen die moeten leiden tot de toetreding van Cyprus tot de Unie, een ommezwaai zou betekenen ten opzichte van eerdere besluiten van de Raad en in tegenspraak zou zijn met de letter en de geest van het besluit van 6 maart 1995 over de instelling van een "gestructureerde dialoog" ?
Kan de Raad het Parlement een duidelijk en definitief standpunt over deze zaken presenteren?
Patijn
Ik zou gecombineerd willen antwoorden op de vragen van de geachte afgevaardigden de heer Papayannakis en mevrouw Daskalaki. Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Cannes in juni 1995 beginnen de toetredingsonderhandelingen met Cyprus op basis van voorstellen van de Commissie zes maanden na afsluiting van de Intergouvernementele Conferentie. Ik voeg daaraan toe, rekening houdend met de resultaten van die conferentie. Dit blijft het uitgangspunt van de Unie hetgeen tijdens de zitting van de Associatieraad op 25 februari 1997 nogmaals aan de regering van Cyprus is bevestigd. Nauwe coördinatie binnen de internationale gemeenschap ter ondersteuning van de inspanningen van de Verenigde Naties is van cruciaal belang om tot een algehele regeling te komen overeenkomstig de resoluties van de VN Veiligheidsraad die leidt tot een federatie met twee gemeenschappen en twee zones.
Het vooruitzicht dat Cyprus lid zal worden van de Europese Unie biedt een kans juist dit jaar om een oplossing voor de oude en buitengewoon nare kwestie-Cyprus te vinden. Overeenkomstig zijn conclusies van 6 maart 1995 is de Raad van mening dat de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie zou moeten leiden tot meer veiligheid en welvaart voor elk van de twee gemeenschappen op het eiland. Hierdoor zou het noordelijke deel van het eiland zijn economische achterstand makkelijker moeten kunnen inlopen en zouden de groei en werkgelegenheidsvooruitzichten moeten kunnen verbeteren.
De Raad meent dat de voordelen van toetreding van Cyprus tot de Europese Unie door de Turks-Cypriotische gemeenschap beter moeten worden onderkend en dat haar bedenkingen ter zake moeten worden weggenomen. De Raad heeft daartoe de Commissie verzocht de nodige contacten te leggen met de Turks-Cypriotische gemeenschap, zulk in overeenstemming met de regering van Cyprus. De Raad houdt evenwel vast aan zijn reeds lang gevestigde standpunt van niet erkenning van de autoriteiten van Noord-Cyprus.
Met deze doelstelling voor ogen betekent het lopende in juni 1995 ondertekende financiële protocol een ondersteuning van de inspanning ter bevordering van een algehele regeling van de kwestie-Cyprus. Een bedrag van twaalf miljoen ecu is beschikbaar gesteld voor mogelijke met Cyprus overeengekomen initiatieven inzake vertrouwenwekkende maatregelen. Er is in het vooruitzicht gesteld dat aanvullende middelen beschikbaar kunnen worden gesteld voor de financiering van programma's en projecten ter bevordering van de ontwikkeling van het gehele eiland.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de fungerend voorzitter van de Raad voor zijn antwoord. Hoewel ik akkoord kan gaan met het meeste van wat hij heeft gezegd, verwachten we dat de besluiten waarnaar hij heeft verwezen, met name de erkenning van de Republiek Cyprus als gesprekspartner en de betrokkenheid van de Turks-Cyprische gemeenschap bij de onderhandelingen - deelneming die de Republiek Cyprus zelf heeft voorgesteld en waarmee ze het dus eens is - tot resultaten leiden. In die zin wens ik de Raadsvoorzitter nog te vragen wanneer de Europese Unie de gestructureerde dialoog met het oog op de toetreding van Cyprus tot de Unie wil aanvatten. Het volstaat niet dat we de algemene beginselen onderschrijven, er moet ook concrete vooruitgang worden geboekt. De tijd dringt, en daarom wist ik graag wanneer de politieke dialoog met Cyprus van start gaat.

Patijn
De contacten tussen de Europese Unie en de Cypriotische regering in zijn algemeenheid zijn zeer intensief. Ik meldde u al dat zeer kortgeleden de Associatieraad heeft plaatsgevonden. Commissaris Van den Broek heeft zeer kort geleden de beide delen van Cyprus bezocht. Wij zijn ons zeer intensief aan het voorbereiden met het vooruitzicht dat binnen zeer afzienbare tijd de toetredingsonderhandelingen met Cyprus een aanvang kunnen nemen. Daar zal ook de nodige politieke begeleiding voor moeten plaatsvinden.
De vraag van de heer Papayannakis heeft betrekking op een zeer specifiek element en dat is namelijk het onderdeel politieke dialoog tussen de Europese Unie en Cyprus. Het is de heer Papayannakis ongetwijfeld bekend dat deze politieke dialoog gelijktijdig met de Associatieraad geen doorgang heeft kunnen vinden omdat de vijftien lidstaten geen overeenstemming hebben kunnen bereiken over de politieke verklaring die de Europese Unie ter voorbereiding van die politieke dialoog heeft voorbereid.
Er komt ongetwijfeld op korte termijn een gelegenheid om de discussie daarover te hervatten waarbij ik mij op het standpunt stel dat alles wat de Europese Unie doet en alles ook wat de lidstaat Griekenland in het kader van de Raad doet op dit moment gericht zijn op het creëren van de condities waaronder het vredesoverleg op Cyprus weer hervat kan worden, maar dan op een zodanige wijze weer hervat kan worden dat het vertrouwen geeft dat er geen politieke spaken in het wiel komen terzake van om de verbintenis die de Europese Unie is aangegaan voor wat betreft het openen van toetredingsonderhandelingen met Cyprus. Ik herhaal: alle inspanningen van de Raad en van de leden van de Raad moeten er nu op gericht zijn om op dit punt politiek de ruimte te creëren om de aanloop naar het proces van de start van toetredingsonderhandelingen van Cyprus mogelijk te maken. Een belangrijke, geen voorwaarde, maar in ieder geval een atmosfeer verbeterende situatie daarvoor is een duidelijk perspectief dat de vredesonderhandelingen onder auspiciën van de Verenigde Naties nu op korte termijn weer worden aangevangen en liefst ook nog op zeer korte termijn tot resultaat zullen leiden.

Daskalaki
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de heer Papayannakis dat de Raadsvoorzitter gedetailleerd en bevredigend op onze vragen heeft geantwoord, waarvoor ik hem dank. Ik wens de fungerend voorzitter van de Raad evenwel nog te vragen of de Raad - gezien de moeilijkheden waarnaar hij daarnet heeft verwezen en die we kennen - al een concreet tijdschema heeft bepaald om de gestructureerde dialoog met Cyprus te hervatten en welke initiatieven de Raad wil nemen om de bestaande problemen uit de wereld te helpen?

Patijn
De Raad zal ongetwijfeld weer het beraad opstarten om het kleine meningsverschil, want het ging over één zinnetje, over de politieke verklaring ter voorbereiding van de gestructureerde dialoog weer te hervatten. Ik heb goed vertrouwen dat wij ook met inachtneming van de bredere context van deze discussie, want het gaat helemaal niet over de gestructureerde dialoog met Cyprus. Het gaat over het creëren van de politieke voorwaarden dat het commitment van de Raad voor de start van de toetredingsonderhandelingen met Cyprus ongestoord kan verlopen. Dat is een commitment waar de Raad voor staat en die willen wij ook nakomen. Wij willen ook geen politieke complicaties daarbij. Daar zit een bredere context aan vast die heeft te maken met Grieks-Turkse verhoudingen en met de Turkse verhoudingen met de Europese Unie waar alle partijen die daarbij betrokken zijn - ik wijs er in dit verband ook op dat het Europees Parlement daar een bepaalde eigen verantwoordelijkheid heeft genomen - zullen ertoe moeten bijdragen dat het hele complex van politieke gevoeligheden en politieke risico's terug wordt gebracht tot beheersbare proporties dat de politieke problemen kunnen worden gereduceerd tot oplosbare problemen en dat het toetredingsperspectief van Cyprus vervuld kan worden.

De Voorzitter
Aangezien de heer Izquierdo Rojo niet aanwezig is, komt vraag nr. 15 (H-0151/97) te vervallen.
Vraag nr. 16 van Hans Lindqvist (H-0153/97):
Betreft: Buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU
De doelen die de EU nastreeft op het gebied van veiligheid en defensie blijken het duidelijkst uit artikel J.4, lid 1, dat momenteel als volgt luidt: " Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid omvat alle kwesties die betrekking hebben op de veiligheid van de Europese Unie, met inbegrip van de bepaling op termijn van een gemeenschappelijk defensiebeleid, dat mettertijd tot een gemeenschappelijke defensie zou kunnen leiden" .
In het voorstel voor een nieuw Verdrag is de formulering "op termijn" vervangen door "de geleidelijke bepaling" . De huidige formulering "dat mettertijd tot... zou kunnen leiden" luidt voortaan: " met het oog op" . Het doel van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid wordt kennelijk aangescherpt tot een gezamenlijke defensie.
Zijn deze wijzigingen bedoeld om de weg te effenen voor een gezamenlijke EU-defensie?

Patijn
Ik heb een antwoord dat de heer Lindqvist niet helemaal tevreden zal stellen, want hij stelt een vraag over de Intergouvernementele Conferentie en daar kan ik namens de Raad helemaal geen antwoord op geven. Ik acht het niet gepast daarop te antwoorden, maar ik wil gewoon vanuit mijn eigen waarnemingen en betrokkenheid bij de IGC de heer Lindqvist verzekeren dat aan de door hem opgebrachte kwestie zeer ruim aandacht wordt besteed. Sterker nog, het is een van de hoofdpunten waarover de onderhandelingen in het kader van de herziening van de tweede pijler van het Verdrag van de Europese Unie gaan.

Lindqvist
Ik dank u zeer voor uw antwoord, hoewel het wellicht niet veel nieuws bevatte. Voor een lidstaat als Zweden is de militaire ongebondenheid van groot belang. Dit is belangrijk als men bedenkt dat Zweden een 180 tot 200 jaar lange ervaring heeft als niet-gebonden land. Maar het is ook van belang voor de toekomst, dat wij datgene waar de bevolking en de partijen het in grote lijnen over eens zijn kunnen bewaren. Daarom zou het nadelig zijn en een probleem - een zeer ernstig probleem - opleveren, als men nieuwe bepalingen in het toekomstige EU-verdrag zou opnemen die verder gaan dan de bepalingen die al bij het nog steeds van kracht zijnde volksreferendum van 1994 een enorm debat in ons land hebben veroorzaakt. Ik begrijp zeer goed dat de fungerend voorzitter van de Raad hier vandaag niet kan antwoorden op wat er uit de Intergouvernementele Conferentie zal komen. De zaak is in onze ogen echter belangrijk en daarom is de vraag gesteld.

De Voorzitter
Vraag nr. 17 van Clive Needle (H-0154/97):
Betreft: OESO-aanbevelingen inzake bestrijding van omkoperij
OESO-landen hebben op ministerniveau in 1994 en 1996 een pakket aanbevelingen aangenomen over de bestrijding van omkoperij in internationale zakenbetrekkingen. Aan de uitvoering hiervan is nog niet veel gedaan. Deelt de Raad de mening dat een gezamenlijke gelijktijdige actie van de 15 lidstaten een manier zou zijn om de impasse te doorbreken en andere OESO-landen te stimuleren mee te doen? Zou een van de eerste maatregelen niet moeten bestaan uit de afschaffing van de fiscale aftrekbaarheid van smeergeld aan buitenlandse beambten (hetgeen aanzienlijke concurrentievervalsing creëert en een belangrijk obstakel voor ontwikkeling is)?

Patijn
Naar aanleiding van de vraag van de heer Needle kan ik het volgende zeggen. Het is juist dat de Raad van de OESO van 11 april 1996 een aanbeveling heeft aangenomen, waarin deze de OESOlidstaten uitnodigt om hun belastingwetgeving te herzien en de fiscale aftrekbaarheid voor in het buitenland betaald smeergeld niet langer toe te staan. Als gevolg van deze aanbeveling en van andere nog lopende besprekingen, zoals die in de Raad van Europa, hebben enkele staten aan de fiscale aftrekbaarheid van in het buitenland betaald smeergeld een einde gemaakt of hebben zij concrete plannen om dit te doen. Aangezien deze kwestie in sommige lidstaten samenhangt met een mogelijke wijziging in hun strafrecht uit andere hoofde, en wel vooral die inzake strafbaarstelling van corrupte buitenlandse ambtenaren, kan het enige tijd duren voordat de wetgeving in de diverse lidstaten is herzien overeenkomstig de OESO-aanbeveling. Alhoewel het hier gaat om een tekst die buiten het Gemeenschapskader is aangenomen en dus niet onder de bevoegdheden ressorteert van de Unie, zal het voorzitterschap in elk geval de wens van de geachte afgevaardigde bij de delegaties vertolken. In dit verband wil ik nog vermelden dat de Raad thans werkt aan een ontwerpovereenkomst waarbij het omkopen van ambtenaren uit de EU-lidstaten strafbaar wordt gesteld. Ik noemde dit punt reeds zojuist. Immers, de bestrijding van omkoperij is in de ogen van de Raad een zeer belangrijke zaak. Want de praktijken van individuen die zonder scrupules de hele burgergemeenschap en in laatste instantie de burgers en de belastingbetalers benadelen, moeten onherroepelijk worden veroordeeld. Het spreekt vanzelf dat het Nederlandse voorzitterschap zich geen moeite zal besparen om dit laatste dossier verder af te handelen.

Needle
Ik dank de fungerend voorzitter voor zijn bemoedigend antwoord en het doet mij goed dat, ook gelet op de eerdere vraag van mevrouw Kinnock, wij vanavond zo'n verfrissend en positief antwoord op dit belangrijke vraagstuk hebben gekregen.
Ik zou nog wel graag een paar kleine dingen onder Uw aandacht willen brengen, zoals wat een en ander in de praktijk eigenlijk zal opleveren, vooral gezien de trage procedures binnen de Raad van Europa en de OESO. Denkt de Raad dat de Commissie bereid zou kunnen worden gevonden om bepaalde instrumenten die haar ter beschikking staan, in te zetten en ik doel hierbij met name op de mededingingsregels en de regels inzake de interne markt?
Tot besluit, is de Raad, in het licht van de door U aangehaalde initiatieven in het kader van de OESO en de ontwikkelingen bij de Wereldbank, geneigd aan te sturen op nieuwe Europese voorschriften voor aanbestedingsprocedures ten einde corruptie nog beter te kunnen bestrijden?

Patijn
Als het om de uitvoering van de OESO-aanbeveling gaat, die zeer te maken heeft met belastingwetgeving en strafwetgeving, dan lijken mij de mededingingsregels en de interne-marktregels niet direct van invloed op deze discussie, dus ik moet daar even over nadenken. Het antwoord op uw vraag over de maatregelen van de Europese Unie m.b.t. de aanschaffing van goederen moet ik op dit moment schuldig blijven. Ik vind het van het hoogste belang dat de Europese Unie, die toch een groot aantal aanbestedingen per jaar voor haar rekening neemt, buitengewoon beducht is op duistere praktijken die zich rond eventuele aanbestedingen zullen kunnen voordoen. Ik denk dat de Europese Commissie en de Europese Rekenkamer zich steeds op dat punt moeten toespitsen om alert te blijven. Het Raadsvoorzitterschap zal niet nalaten zijn rol daarin te spelen.

De Voorzitter
Aangezien de heer Pirker niet aanwezig is, komt vraag nr. 18 (H-0165/97) te vervallen.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, het bureau van de heer Pirker heeft mij gezegd dat het Voorzitterschap ervan op de hoogte was dat ik de vraag van de heer Pirker zou overnemen.

De Voorzitter
Het kantoor van de heer Pirker is zo vriendelijk geweest u op de hoogte te stellen, maar het is niet zo vriendelijk geweest om ons ook op de hoogte te stellen.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, mij heeft men gezegd dat het Voorzitterschap op de hoogte was gebracht.

De Voorzitter
Het spijt me, maar ik weet daar niets van af.
Vraag nr. 19 van Charlotte Cederschiöld (H-0168/97):
Betreft: Termijnen derde pijler
In verband met de Intergouvernementele Conferentie wordt gepraat over de invoering van zogeheten deadlines voor taken die voorheen tot de derde pijler behoorden en die thans gemeenschappelijk worden uitgevoerd. Met deadlines wordt in dit geval bedoeld in welk jaar de lidstaten moeten voldoen aan de eisen die uit de samenwerking voortvloeien.
Welke invloed heeft de invoering van dergelijke termijnen volgens de Raad op de uitbreiding van de Unie?

Patijn
Over de vraag van mevrouw Cederschiöld over het opstellen van een tijdschema voor de overdracht van bevoegdheden die onder de derde pijler vallen, kan ik in mijn hoedanigheid als Raadsvoorzitter alleen maar zeggen dat dit weer een van de vele voorstellen is die bij de intergouvernementele conferentie in behandeling zijn. Zoals mijn voorgangers en ikzelf in eerdere antwoorden op vragen over de werkzaamheden van de IGC meermaals hebben benadrukt is de Raad bij deze conferentie geen partij. Het is dus niet opportuun dat ik hier vandaag verder op inga.

Cederschiöld
Ik wil graag nog iets zeggen. Dat is misschien niet zozeer om een antwoord van de Raad te krijgen, aangezien wij immers allemaal de verslagen kunnen lezen en het standpunt van het voorzitterschap in deze kwestie kennen. Maar ik vind toch dat er reden is voor de burgers om hierover te spreken, namelijk dat het gebied van de derde pijler niet bevredigend functioneert. Ik denk dat een zekere druk van de burgers in deze kwesties goed zou kunnen zijn, en dat die bij de Intergouvernementele Conferentie zou kunnen helpen.
Het staat immers vast dat het zo niet verder gaat als er meer lidstaten komen; als er 27 lidstaten zijn, zal het definitief niet meer gaan. Er zijn meerderheidsbesluiten nodig als wij de kwesties van de interne veiligheid enigszins willen regelen. Deze vertragingen waarover gesproken is, namelijk tot 2003 of aanzienlijk later, kunnen ernstige gevolgen hebben voor de uitbreiding. Dat zou de hoop in de nieuwe democratieën de bodem in kunnen slaan. Het zou moedeloosheid en misschien zelfs wanhoop in de nieuwe landen kunnen veroorzaken. Ik denk dat dat gevaarlijk is. Daarom wil ik naar voren brengen dat er geen bevredigende antwoorden mogelijk zijn. Als de IGC mislukt, hoe moeten wij dan een doelmatige besluitvorming in grens- en migratiekwesties van de grond krijgen?
Een laatste vraag: Moet een verbetering van de externe veiligheidssituatie vanwege de uitbreiding door de burgers betaald worden met een verslechtering van de interne veiligheid als gevolg van een ondoelmatige besluitvorming?

Patijn
Ik herhaal dat het niet in de rede ligt dat ik op de inhoud van de Intergouvernementele Conferentie inga, maar mevrouw Cederschiöld heeft een andere vraag gesteld waar de Raad wel een eigen verantwoordelijkheid heeft. Dat is namelijk de link tussen de afsluiting van de Intergouvernementele Conferentie en de start van de toetredingsonderhandelingen. Ik wil hier verklaren dat het Nederlandse voorzitterschap van de Raad van het grootste belang is en ook voor zover het in eigen vermogen ligt, er alles aan doet om de Intergouvernementele Conferentie onder haar voorzitterschap af te sluiten. En dat is omdat er nu eenmaal een politieke link ligt tussen enerzijds de afsluiting van de intergouvernementele conferentie en de start van de toetredingsonderhandelingen. De Intergouvernementele Conferentie duurt inclusief de werkzaamheden van reflectiegroep onder leiding van de heer Westendorp nu al één driekwart jaar en wij achten het van het grootste belang dat de regeringen van de lidstaten, in conferentie bijeen, ook de laatste drie maanden beschikbaar zijn om die conferentie echt af te sluiten. Ik ben het met mevrouw Cederschiöld absoluut eens dat we de termijnen waarop de toetredingsonderhandelingen kunnen aanvangen, en we weten allemaal dat die onderhandelingen behoorlijk lang zullen duren en dat er dan ook nog een ratificatieproces volgt, zo kort mogelijk moeten houden, exact om de reden die mevrouw Cederschiöld noemt, namelijk dat wij de verwachtingen in de kandidaatlidstaten niet door interne verdeeldheid, door interne vertragingen mogen beschamen.

De Voorzitter
Vraag nr. 20 van Gerard Collins (H-0174/97):
Betreft: Cot-sterfgevallen
Ondanks pogingen om het "Sudden Infant Death Syndrom" (wiegedood) in Ierland te voorkomen is het aantal sterfgevallen in dit land, na een geleidelijke daling in de afgelopen vijf jaar, in 1996 weer gestegen.
Kan de Raad uiteenzetten op welke wijze zijns inziens de Europese Gemeenschap kan bijdragen aan de preventie van de wiegedood; is de Raad van mening dat het Vijfde Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, naast onderzoek in het kader van de strijd tegen leeftijdgebonden ziekten, onderzoek naar de wiegedood zou moeten steunen en, ten slotte, is de Raad bereid te stimuleren dat er op het niveau van de Unie een register van sterfgevallen door wiegedood wordt opgezet waardoor alle gevallen van onverklaarbare wiegedood kunnen worden gemeld, zoals in Ierland het geval is, bij de betrokken instantie van de volksgezondheid en deze kunnen worden doorgegeven aan de EU?

Patijn
Voorzitter, in antwoord op de vraag van de heer Collins betreffende de wiegedood, kan ik hem verzekeren dat de Raad zijn zorgen over de door hem geschetste ontwikkeling deelt. Laat ik dat voorop stellen. Ik moet de geachte afgevaardigde er echter op wijzen dat in het kader van de actie op het gebied van de volksgezondheid bij de Raad tot nog toe geen enkel specifiek voorstel is ingediend betreffende de melding van de gevallen van wiegedood en de opstelling van een register op het niveau van de Gemeenschap.
Het is niet uitgesloten dat bepaalde algemene acties in het kader van het communautaire actieprogramma inzake gezondheidsbevordering, gezondheidsvoorlichting, opvoeding en opleiding, dat bij besluit van het Europees Parlement en de Raad van 29 maart 1996 is aangenomen, indirect tot de preventie ervan kunnen bijdragen, hoewel het syndroom van wiegedood er als zodanig niet in wordt vermeld.
Het is de taak van de Commissie in samenwerking met de lidstaten te zorgen voor de uitvoering van dit programma. Mocht de Commissie eventueel aanleiding zien met een voorstel terug te komen, dan zal de Raad zich daar zeker met grote aandacht over buigen en het voorzitterschap zal dat bevorderen.

De Voorzitter
Aangezien de heer Andrews niet aanwezig is, komt vraag nr. 21 (H-0176/97) te vervallen.
Vraag nr. 22 van Pat Gallagher (H-0181/97):
Betreft: Compensatie voor Ierse vissers
De visserijsector en de visverwerkende industrie in Ierland hebben ernstige schade geleden ten gevolge van de stormen van de afgelopen maanden. Zal de Raad de Commissie instrueren om terstond een voorstel te doen voor een pakket urgente compensatiemaatregelen ten behoeve van de vissers en de in de visserijverwerkende industrie werkzame personen die onder deze ernstige stormen te lijden hebben gehad?

Patijn
In antwoord op de vraag van de heer Gallagher over compensatie voor Ierse vissers die schade hebben geleden ten gevolge van de stormen van de afgelopen maanden, wil ik allereerst mijn medeleven betuigen aan de getroffenen. Ik moet er wel op wijzen dat het niet op de weg ligt van de Raad om de Commissie te verzoeken voorstellen voor compensatie in te dienen. Het is veeleer aan de betrokken lidstaten om deze kwestie onder de aandacht te brengen van de Commissie welke bevoegd is noodhulp toe te kennen aan de slachtoffers van rampen.

Gallagher
Ik wil de fungerend voorzitter danken voor zijn antwoord. Ik ben het echter niet met hem eens dat de lidstaten voor deze zaak bij de Commissie moeten zijn. Ook suggereert hij dat hiervoor een fonds is. Ik mag de fungerend voorzitter er wellicht op wijzen dat de Commissie de Raad in maart 1995 heeft gevraagd om financieel bij te dragen in de oprichting van een fonds voor de compensatie van vissers die door slechte weersomstandigheden niet konden uitvaren. Een en ander is door de Raad van Ministers afgewezen en dat strookt dus niet met wat de fungerend voorzitter daarnet zei.
Ik wil de fungerend voorzitter daarom nu vragen of er een fonds is en zo ja, hoe dat dan precies zit. Als er geen fonds is, is de Raad dan genegen om het voorstel dat in maart 1995 werd afgewezen, nu wel positief te benaderen?

Patijn
Het voorstel dat in 1995 is verworpen door de Raad of door het Parlement, dat is mij niet helemaal duidelijk, ken ik niet. Daar kan ik geen commentaar op leveren. Er bestaan middelen bij de Europese Commissie voor noodhulp. Deze vorm van intracommunautaire hulp aan slachtoffers van rampen valt echter uitdrukkelijk onder de bevoegdheden van de Commissie. Zo heeft de Commissie ook zelfstandig op 16 oktober 1996 besloten 300.000 ecu uit te trekken voor de slachtoffers van de zware overstromingen die zich in januari 1996 in Ierland hebben voorgedaan.
Het Parlement kan overigens zelf de Commissie tot het vrijmaken van middelen voor slachtoffers van rampen aanzetten door bijvoorbeeld het aannemen van een resolutie in het kader van zijn debatten over dringende kwesties.

De Voorzitter
Aangezien de leden Papakyriazis, Ephremidis en Theonas niet aanwezig zijn, komen de vragen nr. 23 (H-0184/97), nr. 24 (H-0190/97) en nr. 25 (H-0191/97) te vervallen.
Vraag nr. 26 van Bernd Posselt (H-0193/97):
Betreft: Uitbreiding en binnenlandse veiligheid
Hoe is de stand van de samenwerking en de gestructureerde dialoog met de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa op het gebied van de binnenlandse veiligheid en welke gevolgen heeft dit voor de veiligheidssituatie aan de buitengrenzen van de EU?

Patijn
Naar aanleiding van de vraag van de heer Posselt kan ik zeggen dat de gestructureerde dialoog met Midden- en Oost-Europese landen is begonnen in juni 1995 onder het Franse voorzitterschap en wel in Luxemburg. Sinds maart 1996 is deze dialoog op een nieuwe leest geschoeid. Tijdens elk voorzitterschap wordt een bepaald thema als prioriteit behandeld. Tijdens het tweede deel van 1996 heeft de dialoog zich geconcentreerd op de drugsproblematiek. Op 24/25 oktober 1996 is hierover een seminar gehouden en de conclusies van dit seminar zijn door de partners op 28 en 29 november 1996 als zodanig aanvaard.
Samen met de Midden- en Oost-Europese landen heeft op 10 maart jongstleden een overleg plaatsgevonden in de werkgroep "Drugs and Organised Crime " . De instanties van de Raad houden zich nu bezig met het uitvoeren van de conclusies daarvan, waarvan een aantal betrekking heeft op de interne veiligheid, bijvoorbeeld informatie-uitwisselingen, gecontroleerde leveringen en regels voor controle op precursoren voor chemische drugs.
De dialoog concentreert zich nu verder op asielvraagstukken. De conclusies zullen in mei aan de Raad worden voorgelegd. Specifieke praktische grenscontroleproblemen komen aan de orde in het kader van zogenaamde "CIREFI" . Dat is een databank op EU-niveau over asielaangelegenheden. De kandidaat-lidstaten hebben in het verleden al een keer deelgenomen aan vergaderingen van dit overleg. Een tweede treffen met Midden- en Oost-Europese landen over dit onderwerp zal nog onder het Nederlands voorzitterschap plaatsvinden.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Patijn voor dit zeer concrete antwoord. Ik zou hem alleen maar willen vragen of men, gelet op de lange duur van de onderhandelingen, bepaalde elementen van de samenwerking die men na de toetreding zeker mag verwachten, in het belang van de samenwerking en van de veiligheid van de burgers niet kan bespoedigen. Kan bijvoorbeeld Europol niet meteen met de politiediensten van de kandidaat-landen samenwerken? Kan men de gestructureerde dialoog niet uitbreiden tot de drie bijzonder actuele kwesties van, ten eerste, de mensenhandel, waarmee criminele organisaties nu al meer geld verdienen dan met de drugshandel, ten tweede, de kunstdiefstallen en -smokkel, die in Beieren en Tsjechië een groot probleem zijn en, ten slotte, het drugsprobleem, dat hier daarstraks al is vermeld?

Patijn
Ik wou graag in antwoord op de tweede vraag van de heer Posselt bevestigen dat de Raad een buitengewoon grote prioriteit geeft aan de samenwerking met de Midden- en Oost-Europese landen daar waar het gaat om de preventie en de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit. Door het grensoverschrijdende karakter ervan houdt het niet op bij de grenzen van de Unie. De Centraal- en Oost-Europese landen hebben daar evenzeer mee te maken. De Unie en de lidstaten hechten er zeer aan om dit hoge prioriteit te geven, onder meer op de gebieden die de heer Posselt heeft genoemd.
Nu zijn er een paar beperkingen die nog niet zijn opgelost maar waaraan wordt gewerkt. De eerste beperking is dat het Verdrag voor Europol nog niet geratificeerd is. Als er al een praktische samenwerking op korte termijn tot stand komt, dan kan dat alleen maar betrekking hebben op de provisorische European Drugsunit die een beperkte capaciteit heeft. Daar moeten wij rekening mee houden. Maar ik denk dat zo gauw Europol geratificeerd is en ook van de nodige menselijke en financiële middelen wordt voorzien, die uitbreiding met de Oost-Europese landen snel kan plaatsvinden.
Een tweede aspect waar ik op wil wijzen, dat heb ik ook al gezegd in antwoord op de vraag aan mevrouw Kinnock, is dat er een zekere tekortkoming is in het institutionele middelenkader van de derde pijler, namelijk dat het heel moeilijk is om concrete bindende afspraken te maken met derde landen in het kader van de derde pijler. Ik heb al gemeld dat er in het kader van de groep van hoge vertegenwoordigers die zich bezighoudt met de bestrijding van de georganiseerde misdaad, een groep die in Dublin door de Europese Raad is ingesteld en die in de maand april moet rapporteren aan de Raad, met name ook over dit aspect van samenwerking tussen de Europese Unie en de Centraal- en Oost-Europese landen bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit zal worden gesproken.

De Voorzitter
Vraag nr. 27 wordt schriftelijk beantwoord.
Het Vragenuur is gesloten.

Drijfnetten
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag aan de Raad (B4-0017/97 - O-0001/97) van de heer Arias Cañete, namens de Commissie visserij, over drijfnetten.

Fraga Estévez
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, in de eerste plaats wil ik u bedanken voor uw aanwezigheid zoals ook voor uw bereidheid, met ons te beraadslagen over de toekomst van de drijfnetten. Zoals u weet, heeft de Commissie een voorstel ingediend tot wijziging van de huidige verordening inzake technische maatregelen, met het oog op een volledig verbod op het gebruik van drijfnetten langer dan 2, 5 kilometer, met ingang van 31 december 1997. Dat voorstel is van het jaar 1994, en tot op heden hebben noch de Raad noch de Commissie ook maar iets ondernomen om het te deblokkeren. Ik leg u de vraag van de Commissie visserij voor om u eraan te herinneren, dat uw voorstel op onze overtuiging gebaseerd is, dat de verschillende ontwikkelingen die zich sinds 1994 op juridisch, wetgevend, sociaal, economisch en milieugebied hebben voorgedaan, het voorstel van de Commissie in een volstrekt andere globale context hebben geplaatst. Daarom vinden wij het van dringend belang, dat de inhoud ervan herzien wordt.
Ernstige conflicten zoals in vroeger jaren zijn sinds 1994 niet meer voorgekomen, maar we hebben hiervoor wel een prijs moeten betalen in de vorm van continu toezicht dat moet worden uitgeoefend door schepen van de landen met kuststreken, en regelmatig ook door een controlevaartuig van de Commissie. Dat alles is een aanzienlijke financiële belasting gaan vormen, zodanig zelfs dat de Commissie naar het schijnt niet van zins is, haar boot voor het volgende zomerseizoen in de Atlantische Oceaan te laten uitvaren. Dat betekent zonder meer dat de inspectie door de lidstaten moet worden versterkt, want wie zoals wij deze vloten goed kent, weet dat het conflict latent aanwezig blijft en dat er nog steeds overtredingen plaatsvinden, zoals blijkt uit de verslagen van de Commissie zelf. Het is duidelijk dat netten van 2, 5 kilometer voor de meeste havens niet rendabel zijn; het bewijs daarvan is dat vele landen onder druk van de inspectie hun drijfnetvloten zijn gaan ontmantelen, omdat die niet economisch waren - zoals in het geval van Ierland of Groot-Brittannië - of om ingewikkelder redenen die echter rechtstreeks in verband staan met een gebrek aan rentabiliteit, zoals in het geval van Italië.
Anderzijds leggen de Raad, de Commissie en het Parlement op het ogenblik de hand aan een nieuw voorstel voor een verordening inzake technische maatregelen. Heeft het nu werkelijk enige zin het onderhavige voorstel aan te nemen als we nog zitten met een wijziging van een vorige verordening die zelfs niet in het nieuwe voorstel is opgenomen?
Een ander nieuw gegeven - dat mijns inziens van grote betekenis is - heeft te maken met het sluiten van de Overeenkomst van New York betreffende soorten die in sterke mate trekken, welke door de Europese Unie zal worden geratificeerd. Staat u mij toe u te wijzen op sommige van de punten van uw artikel 5 en met name paragraaf f, op grond waarvan de lidstaten beloven de verontreiniging, overschotten, afval, vangsten door verloren of achtergelaten vistuig, de bijvangst van soorten waarop niet gevist wordt, zowel van vis als van andere soorten, tot een minimum te beperken door middel van maatregelen waaronder het gebruik van vistuig en vismethoden voor selectieve visserij die onschadelijk zijn voor het milieu en die niet te duur zijn. We zouden nog andere paragrafen van dat artikel kunnen aanhalen, maar ik denk dat hieruit afdoende blijkt dat deze netten niet aan die vereisten voldoen.
Overigens hebben de milieubeweging en de lidstaten die zich het meest om het milieu bekommeren, nu een veel duidelijker kijk op drijfnetten dan in 1994, en hetgeen is voorgevallen tussen de Verenigde Staten en Italië met de dreigementen van een embargo van de V.S. tegen Italië, waarvan de hele communautaire productie van tonijn en zwaardvis de gevolgen ondervonden heeft, is een bewijs temeer van hetgeen ons te wachten staat als deze kwestie niet wordt opgelost.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik de aandacht nog vestigen op een ander feit dat in hoge mate heeft bijgedragen tot de veranderingen die ik zonet heb genoemd, namelijk de resolutie van het Parlement inzake het verbod op het gebruik van drijfnetten, van het jaar 1994, die er door de vrijstelling van de Baltische Zee en het gebruik van de 12mijlzone voor gezorgd heeft dat de noordelijke landen van de Unie op één lijn kwamen te liggen.
We zijn dus van oordeel dat er elementen te over zijn om een nieuw voorstel op te stellen, en dat als we ons er voldoende voor inzetten, de Raad een uitweg zal kunnen vinden. Namens de Commissie visserij en met het oog op de gegeven argumenten, verzoek ik u deze inspanning en dit initiatief te volgen.

Patijn
Ik moet een aantal feitelijke dingen gewoon even op een rijtje zetten. De huidige communautaire wetgeving inzake drijfnetten, verordening EEG nr. 3094/86, die is gewijzigd bij verordening van de Raad nr. 345/92, verbiedt het gebruik door communautaire schepen van drijfnetten van meer dan tweeëneenhalve kilometer lengte, ongeacht de wateren waarin wordt gevist. De enige uitzondering op deze verordening vormt de Oostzee waarvoor speciale internationale regels gelden. Op 8 april 1994 heeft de Commissie bij de Raad een voorstel ingediend waarmee wordt beoogd het gebruik van drijfnetten met ingang van 1 januari 1998 volledig te verbieden. De Raad heeft dit voorstel in het licht van het advies van het Europees Parlement en het advies van het Economisch en Sociaal Comité herhaaldelijk besproken, maar tot nog toe is men er nog niet in geslaagd een gekwalificeerde meerderheid tot stand te brengen. Het voorstel blijft derhalve ter tafel en in afwachting van een besluit van de Raad hebben de lidstaten, bijgestaan door de Commissie, samengewerkt bij de uitvoering van strengere controle en handhavingsmaatregelen betreffende tonijnvisserij in de Atlantische Oceaan en sinds 1996 ook in de Middellandse Zee.
Het voorstel is voor het laatst besproken op de Visserijraad van 22 april 1996, waarbij de Raad eens te meer benadrukte dat de huidige communautaire wetgeving inzake drijfnetten volledig nageleefd moet worden. De Raad sprak tevens zijn voldoening uit over het resultaat dat bereikt is met de handhavingsmaatregelen tot dan toe. De Raad was toen ook tevreden over het initiatief van de Commissie om deze doelstelling tijdens het visserijseizoen na te streven zonder uitbreiding van de totale visserij-inspanning. De Commissievertegenwoordiger verklaarde dat de Commissie vooruitgang wenst te boeken en alle constructieve ideeën van de delegaties in welwillende overweging zal nemen teneinde tot een gekwalificeerde meerderheid voor haar voorstel te komen. Op 17 december 1996 heeft de Commissie aan de hand van een door de Italiaanse autoriteiten opgesteld plan bij de Raad een voorstel ingediend voor een beschikking inzake een specifieke maatregel ter bevordering van de omschakeling van Italiaanse vissers voor wat betreft bepaalde visserijactiviteiten. Met dit voorstel wordt beoogd het gebruik van drijfnetten door de Italiaanse vloot geleidelijk af te schaffen, waarbij gewaarborgd wordt dat de gevolgen voor de werkgelegenheid zo gering mogelijk zullen zijn.
Er zijn regelingen getroffen om de vissers aan te moedigen over te schakelen op andere, meer selectieve methodes voor de periode 1997 t/m 1999 en hen compensatie te bieden voor eventuele inkomensverliezen. Dit voorstel van 17 december is thans bij de Raad in bespreking en het Europees Parlement is geraadpleegd. In het licht van het advies van het Parlement is het voorzitterschap voornemens alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat het voorstel gedurende het Nederlandse voorzitterschap wordt aangenomen. Het zal ook de lidstaten herinneren aan het verzoek van de Commissie tijdens de Raadszitting van april 1996 om het initiatief te nemen en constructieve ideeën aan te dragen om het probleem van de drijfnetten op te lossen. Wel moet worden vastgesteld dat zonder een dergelijk initiatief waarvoor unanimiteit in de Raad vereist zou zijn, bij gebreke van een gewijzigd Commissievoorstel, de vooruitzichten voor een oplossing tamelijk ongunstig lijken. Ik wil het hierbij laten.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, het is goed dat we dit debat zijn aangegaan en ik denk dat we dit onderwerp komende maand nog verder kunnen uitdiepen, wanneer we ons gaan buigen over het omschakelingsplan voor de drijfnetvisserij, dat van toepassing is op Italië.
Italië, en meer bepaald zijn nieuwe regering, heeft dit onderwerp voortvarend aangepakt, en hoogstwaarschijnlijk zal het wel lukken om in drie jaar tijd een aanvaardbare oplossing te vinden voor vissersvaartuigen die met drijfnetten tot een lengte van 2, 5 kilometer werken. Het is een vrijwillig plan, waarmee dus mensen in zee zullen gaan die op een andere activiteit willen omschakelen.
Dit vraagstuk moet echter niet uitsluitend vanuit Italiaans oogpunt bekeken worden; we moeten uitgaan van een veel groter gebied, waaronder ook de Middellandse Zee valt. Wij zijn overtuigd dat sommige visbestanden overbevist worden en de drijfnetten veroorzaken daarbij - ook vanuit milieu-oogpunt - problemen. Dat is ook wetenschappelijk bewezen.
Deze kwestie gaat echter niet alleen Italië aan, maar ook de derde landen, want het risico bestaat dat als deze vloten eenmaal in de Europese landen zijn omgeschakeld, ze zich in de derde landen gemakkelijk kunnen vermenigvuldigen.
Daarom wordt er een omschakelingsplan voor het gehele Middellandse-Zeegebied voorgesteld, en van belang is tevens dat Europa zich goed van haar taak in het europartnerschap met de mediterrane landen kwijt, en ervoor zorgt dat ook deze landen ontvankelijk worden voor deze vorm van milieuvriendelijke visserij.
We moeten ons ook realiseren dat er in het Middellandse-Zeegebied vloten zijn die op een niet-selectieve manier vissen - ik doel op de Japanse en Koreaanse vloten - en dat ook goedkope vlaggen deze wateren bevaren, wat enorme gevolgen voor de visbestanden heeft.
Daarom moet het drijfnettenvraagstuk in samenhang met de algehele visserij-inspanning in het Middellandse-Zeegebied worden onderzocht. Ook andere vormen van visserij en ander vistuig is bijzonder schadelijk voor de instandhouding van bepaalde, zeer kwetsbare soorten: dolfijnen en karetschildpadden die natuurlijk ook van andere vormen van visserij, bijvoorbeeld de long line schadelijke gevolgen kunnen ondervinden.
Het lijkt mij daarom dat we ook controles moeten uitvoeren, in de wetenschap dat we ons in ieder geval aan de communautaire verordening dienen te houden waarin de lengte van drijfnetten op 2, 5 kilometer is bepaald. Dat is een belangrijk punt waaraan we ons moeten houden.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, uw antwoord schenkt mij volstrekt geen voldoening. U zegt dat constructieve voorstellen ontbreken. Wie moet die doen? Volgens mij ontbreken constructieve voorstellen vanwege de Raad, beslist niet vanwege het Europees Parlement. Wij hebben al vaak een standpunt ten aanzien van het probleem van de drijfnetten ingenomen. Wij hebben voorgesteld het gebruik van drijfnetten volkomen te verbieden. De bevolking, die wij hier vertegenwoordigen, meent immers dat drijfnetten de mariene fauna en het ecologisch evenwicht bedreigen.
Visserij betekent ook het garanderen van het economische en sociale leven van de mensen. Wij moeten echter zeer behoedzaam zijn, vooral nu de visbestanden op een aantal plaatsen duidelijk verminderen. Het gebruik van drijfnetten heeft vooral twee negatieve gevolgen. Een eerste probleem is dat men met drijfnetten niet gericht op bepaalde soorten kan vissen. Bovendien worden in die zogenaamde gordijnen des doods in zee levende dieren zinloos gedood. Hoewel het probleem van de visserij in het noorden en het zuiden van de Stille Oceaan, in de Noord- en Zuid-Atlantische Oceaan, de Oostzee en de Middellandse Zee en binnen de twaalfmijlszone verschillend moet worden benaderd, is het gebruik van drijfnetten hoe dan ook overal even noodlottig.
In deze aangelegenheid moeten wij, in overeenstemming met wat wij vroeger hebben besloten, het goede voorbeeld blijven geven. Wij moeten de toestand opnieuw bekijken en daarom moet de Raad het eventueel herziene voorstel van de Commissie van 1994 onverwijld aannemen.
Om hun belangen en waarden en die van de andere landen en groepen van landen te verdedigen, moet de EU bij zichzelf en bij de internationale instanties wegen zoeken om het gebruik van drijfnetten onmiddellijk te verbieden en op de naleving van dat verbod toe te zien.

d'Aboville
Mijnheer de Voorzitter, als men een hond wil slaan, kan men licht een stok vinden. Nog nooit was dit spreekwoord zo duidelijk van toepassing als op de kwestie van de drijfnetten.
Allereerst de samenvoeging. Het opnemen in een en dezelfde rubriek van de netten die gebruikt worden in de Middellandse Zee en de netten die men gebruikt in de Atlantische Oceaan is gewoon bedrog. In de Middellandse Zee vist men op zwaardvis, een zeldzame vissoort. Het gaat hier om vissen die zeer verspreid leven en waarbij men heel lange netten moet gebruiken, terwijl er in de Golf van Biskaje op tonijn wordt gevist. Deze vissen leven in grote scholen bijeen op banken en voor de tonijnvisserij heeft men minder lange netten nodig.
Ook werd er beweerd dat de netten van 2, 5 km lengte niet rendabel konden zijn. Het was onvermijdelijk dat iedereen de regels zou overtreden. Het zou volstaan om een controle uit te voeren om hier zeker van te zijn. Dat heeft men dan ook gedaan. De Gemeenschap heeft in 1995-1996 twee boten gecharterd en er zijn 60 à 70 controles per seizoen uitgevoerd. Men heeft geen enkele overtreding vastgesteld. Men wil ons doen geloven dat deze netten uitzonderlijk doeltreffend zijn, maar weet u wat het percentage bedraagt van met het net gevangen tonijn? 80, 50, 25 %? Zelfs niet: minder dan 12 % van de totale vangst!
Welke argumenten blijven er nu dan nog over? In de resolutie is er nog een argument: de drijfnetten zijn niet-selectief. Hoe groter, des te meer er doorheen zwemt. Maar hoe kan men dan de studie verdoezelen die het IFREMER, het Franse onderzoeksinstituut voor exploitatie van de zee, met waarnemers van vijf verschillende nationaliteiten, over een tijdspanne van twee seizoenen heeft uitgevoerd? De conclusie van die studie was dat het selectiviteitspercentage 85, 8 % bedroeg, dat wil zeggen dat het om een van de meest selectieve vistuigen gaat. Wat zouden de gevolgen zijn als de Franse tonijnvissers deze techniek niet meer zouden gebruiken? De gevolgen zouden rampzalig zijn voor het inkomen van de vissers. Het gaat om schepen die 50 % van hun jaarlijkse omzet realiseren tijdens het tonijnseizoen. Als men hen deze mogelijkheid verbiedt, kunnen zij niet anders dan de tonijnvisserij opgeven en zich het hele jaar door met hun winteractiviteit bezighouden, namelijk de sleepvisserij waarbij vissoorten worden gevangen zoals schelvis, die zeer bedreigd zijn.

Eisma
Voorzitter, als het aan het Europees Parlement had gelegen hadden we deze vraag eigenlijk helemaal niet hoeven te stellen, want we hebben in 1994 al de wens uitgesproken dat er aan het einde van dat jaar een verbod zou zijn op het gebruik van drijfnetten. Ik roep alleen maar even het rapport in herinnering.
Ik hoef ook niet uiteen te zetten waarom wij als Parlement het allemaal zo erg vinden wat met de drijfnetten gebeurt. Mevrouw Langenhagen heeft dat uitgebreid beschreven. Met name Italiaanse drijfnetvissers zouden minder dan 20 procent van de totale gewenste vangst aan tonijn en zwaardvis ophalen, 80 procent is bijvangst. Ik hoef u niet uit te leggen hoe ernstig dat voor het mariene milieu is.
Nou hoor ik van de fungerend Raadsvoorzitter dat het Nederlands voorzitterschap zijn best zou willen doen om dit nog eens te bespreken, d.w.z. het voorstel dat op 22 april 1996 als laatste in de Raad is behandeld. Ik zou toch willen vragen om dat voorstel van de Commissie, nl. een verbod per 1 januari 1998 serieus te nemen. Ik zou willen vragen aan de fungerend Raadsvoorzitter wanneer dit aan de orde komt en op welke wijze de voorzitter dit zal voorbereiden in de komende visserijraad.

Jové Peres
Mijnheer de Voorzitter, het is al drie jaar geleden dat de Commissie haar voorstel heeft voorgelegd inzake een verbod op het gebruik van drijfnetten, en het besluit terzake is nog steeds geblokkeerd in de Raad. Ofschoon regeringen zoals bijvoorbeeld die van Italië bereid zijn, maatregelen te nemen om het gebruik van dit soort vistuig aan banden te leggen, zijn dergelijke initiatieven duidelijk onvoldoende, terwijl er ook lidstaten zijn die deze netten verboden hebben, maar zolang er geen algemeen verbod wordt ingesteld, komt er geen verandering in deze situatie.
Een argument dat wordt aangevoerd, is dat vloten van derde landen dit soort vistuig wel zullen blijven gebruiken. Laten we onszelf niet voor de gek houden. Zolang die netten in de Europese Unie niet worden verboden, kunnen wij onmogelijk actie ondernemen tegen derde landen opdat zij van gebruik afzien.
De Europese Unie tracht haar beleid te rechtvaardigden door middel van controleacties. Maar die acties laten de kern van het probleem ongemoeid, terwijl ze in verhouding met hun doelmatigheid wel exorbitant hoge kosten met zich meebrengen.
Er bestaan zwaarwegende redenen om het gebruik van drijfnetten te verbieden. In de eerste plaats om redenen die verband houden met het milieu en de instandhouding van de visbestanden. Bij gebruik van dit vistuig is een bijvangst van 80 % heel gewoon, terwijl het een enorme belasting van de beschermde soorten betekent. Een volledig verbod op het gebruik van dit soort vistuig is van vitaal belang, zowel omwille van de instandhouding van de hulpbron als ten behoeve van de bescherming van in hun voortbestaan bedreigde diersoorten.
Dan zijn er ook nog economische redenen die pleiten voor een verbod op deze soorten vistuig. Ze zijn namelijk weinig selectief, hebben gevolgen voor andere vormen van visserij en werken zeer in het nadeel van vissers die wél selectieve vismethoden gebruiken. Het is zaak reël te zijn. Zelfs de vissers die het gebruiken zijn niet bij dit soort vistuig gebaat. Nog een ander punt is dat sommige regeringen deze kwestie tot een staatszaak hebben verheven. De marktsituaties, de slechte kwaliteit van de vangsten die met dit vistuig behaald zijn en de hoge investeringen en aflossingen, maken het gebruik van deze vismethode oneconomisch. Het is een feit dat de vissers gevangen zijn door de investeringen die ze gedaan hebben, want door de lage winst die hun vangst oplevert, duurt de aflossing extra lang.
Sommige regeringen zouden het probleem van de omschakeling dan ook resoluut moeten aanpakken, ten behoeve van hun eigen vissers en de komende generaties. Zowel in de Gemeenschap als in de rest van de wereld wordt de visserij met een crisis zonder weerga geconfronteerd. Oorzaak hiervan zijn de schaarse hulpbronnen en het probleem van de markt. De drijfnetten zijn een voorbeeld van wat in het visserijbeleid nu juist moet worden vermeden. De Raad zou dat moeten beseffen, en deze kwestie voor eens en voor altijd moeten oplossen. Ziehier een uitdaging en een grote kans voor het Nederlandse voorzitterschap.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, net als de andere collega's kan ik een zekere teleurstelling over het antwoord van de fungerend voorzitter van de Raad niet verhullen, want ik vind niet dat je zomaar kunt stellen dat er geen constructieve voorstellen zijn ingediend.
Het punt is dat we hier een voorstel van de Commissie uit 1994 hebben, een aantal standpunten van het Europees Parlement, en een VN-resolutie. Zo bezien zou je denken dat de Raad samenhangende besluiten zou nemen, en dat het fungerend voorzitterschap zijn best zou doen om positieve resultaten te bereiken.
Waarom is het zo belangrijk dat er op een totaalverbod op het gebruik van zwaardnetten wordt aangedrongen? Het antwoord luidt: zwaardnetten zijn niet-selectief vistuig - zoals reeds gezegd - dat niet alleen in de Middellandse Zee, maar ook in de Atlantische Oceaan gebruikt wordt; vooral Franse, Engelse en Ierse vaartuigen gebruiken dit soort netten, al wordt dit de laatste jaren minder. Het staat echter buiten kijf dat de Middellandse Zee er het meeste onder lijdt.
Die gevolgen kunnen als volgt kort worden omschreven: volgens de internationale commissie voor de walvisvangst worden door het gebruik van zwaardnetten - zo genoemd omdat ze voor de vangst van zwaardvis worden gebruikt - jaarlijks ongeveer 5000 dolfijnen en tientallen potvissen gedood. Bovendien bestaat slechts 17-18 % van de vangst uit de vissoort waar het in feite om te doen is: zwaardvis. Daaruit blijkt wel dat deze vorm van visserij niet selectief is.
Bovendien wordt volgens de FAO veel te veel zwaardvis gevangen. Dit betekent dat een afname van de visserijinspanning zal leiden tot een toename in gewicht van de vangst van jonge vissen die zich nog niet hebben voortgeplant.
Maar hoe is de situatie anno nu? In de Middellandse Zee, het gebied dat de meeste risico's loopt, zijn een Italiaanse vloot en misschien steeds meer vloten uit andere derde landen actief. De enige manier om de derde landen te kunnen controleren is zeggen dat de Europese Unie de zwaardnetten niet meer gebruikt en met de derde landen handelsbetrekkingen aangaan die het gebruik van zwaardnetten ontmoedigen. Dat is de enige geloofwaardige oplossing.
Wat de lengte van de netten betreft - 2, 5 kilometer: of dat is een handige lengte, of niet. Als het een handige lengte is, snap ik niet waarom men klaagt; als het onhandig is, zijn er twee mogelijkheden: ofwel de vissers die beweren netten te gebruiken van 2, 5 kilometer lengte, gebruiken in werkelijkheid langere netten, ofwel ze hebben zelf baat bij een omschakeling.
De enige manier om de Italiaanse vissers ook een inkomen en een toekomst te garanderen, is de zwaardnetten definitief verbieden, een omschakelingsproces in gang zetten, selectievere en voor het milieu minder gevaarlijke methoden gebruiken en dus ook betrekkingen met de derde landen aangaan die ertoe kunnen leiden dat zwaardnetten in deze zone met mate worden gebruikt.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, waarom zouden wij het debat over de drijfnetten vandaag weer op gang brengen terwijl de weinige nieuwe wetenschappelijke elementen bevestigen dat deze drijfnetten selectief zijn en terwijl er steeds vaker andere vistuigen worden gebruikt die veel vragen oproepen, zoals bijvoorbeeld de "naveran " . Waarom wil men tegen elke prijs een polemiek opnieuw leven inblazen die, gelukkig voor ons allemaal, al was beëindigd.
De twee laatste visseizoenen voor de vangst van witte tonijn in de Noordatlantische Oceaan hebben het verantwoordelijke optreden getoond van de drijfnetvissers die de limiet van 2, 5 km strikt hebben aangehouden. De talrijke nationale en communautaire controles waaraan de Franse tonijnvissers werden onderworpen getuigen hiervan. In deze visseizoenen werd eveneens aangetoond dat de schepen tegelijkertijd met het net en met de lijn kunnen vissen en dat deze twee technieken perfect verenigbaar blijken te zijn.
Tot slot is het bewijs geleverd van een minimale rendabiliteit in het kader van de 2, 5 km. Wij mogen niet vergeten dat het aanvaarden van de 2, 5 km voor veel vissers een groot offer betekent. Er zijn vissers uit de sector gestapt en er zijn al diegenen die de capaciteit van hun schip en hun investering vanzelfsprekend hadden berekend in functie van de bestaande regels op dat moment, namelijk de regel van 5 km. De overgang naar 2, 5 km betekent voor hen aanzienlijke bijkomende kosten.
Het is dan ook niet het geschikte ogenblik om de indruk te geven dat de spelregels opnieuw kunnen worden gewijzigd. In verband met de drijfnetten moet men een halt toeroepen aan het activisme vanuit gewetenloze politieke redenen en dit onzekere en onrustige klimaat mag niet in stand worden gehouden.
Onze vissers hebben daarentegen behoefte aan stabiele spelregels, aan een duurzaam regelgevingskader zodat zij hun moeilijke beroep kunnen uitoefenen met de noodzakelijke voorspelbaarheid.
Wat er gedaan moet worden, is heel eenvoudig. In de eerste plaats moet men zich herinneren dat het drijfnet een belangrijk werkinstrument is van talrijke vissersgemeenschappen in Europa. Vervolgens moet er opnieuw worden bevestigd dat er slechts één enkele spelregel geldt voor iedereen en voor alle viszones, namelijk die van 2, 5 km. Ook al is dit een harde regel, dan is deze regel toch in ieder geval duidelijk. En tot slot moet men erop letten dat iedereen deze regel nauwgezet toepast, de derde landen, en natuurlijk ook alle betrokken lidstaten, die tijdens het volgende seizoen een controleschip ter plaatse moeten sturen.
Op deze manier, en niet door het vuur aan te blazen, kunnen wij de voor iedereen schadelijke confrontaties zoals in het verleden vermijden, en alleen op deze manier kan er een duurzame kalmte in de visserijzones tot stand komen. Onze parlementaire fractie hoopt dat de Raad in al zijn wijsheid dan ook deze weg zal volgen.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, wij voeren hier echt een oud debat. Het gaat terug tot 1994, toen Carmen Fraga - die voor de zwaardvis en de tonijn is hetgeen Astrid Lulling is voor de honing of hetgeen ik ben voor de wijnstok -, de voorvechtster van de zwaardvis, dit probleem aanhaalde, namelijk de strijd van het visnet tegen de lijn. De Commissie had toentertijd een verbod voorgesteld, maar met een termijn van vier jaar die eind december 1997 ten einde loopt. Carmen Fraga Estévez wilde zonder nuances - maar eigenlijk toch met enkele - een onmiddellijk verbod, behalve voor de Oostzee - overigens weet men niet waarom juist de Oostzee - en voor de territoriale zee, maar het is waar dat in de twaalfmijlszone de soevereiniteit van de aangrenzende staat geldt.
Het gaat dan ook om een Hegeliaans probleem. Het is een dialectisch probleem omdat de tegenstelling van goed en kwaad aan beide kanten aanwezig is. Het is waar dat de economische argumenten elkaar tegenspreken: honderden Spaanse vissers, die overigens de kiezers van Carmen Fraga zijn; Italianen. Wij zijn samen met mevrouw Péry naar Palermo gegaan waar het om 500 Italiaanse vissersboten gaat. Anderzijds is er het financiële evenwicht - de heer d'Aboville of de burgemeester van Luçon hebben hier reeds over gesproken -, het financiële evenwicht van een zestigtal ondernemingen of van een zestigtal schepen van het eiland Yeu, met alle problemen van de omschakeling van de vloten. Onze collega Baldarelli heeft hier zo-even al over gesproken.
Vervolgens komen de ecologische argumenten naar voren, net als een echte Atlantik-Wall, 20 km in het geval van Italië, waarop alles botst, evenals in het grote tijdperk van de Tweede Wereldoorlog! De schildpadden, de dolfijnen zouden sterven! Als men deze zaken bekijkt is er slechts - maar dat is reeds teveel, dat moet ik toegeven - 2 % gewoon afval, als ik dit zo mag noemen. Ik wil erop wijzen wat de vissers in Sicilië ons gezegd hebben. Toen wij hen opzochten, vertelden zij ons dat zij begrip hadden voor het lot van de dolfijnen, maar dat ook zij het gevaar liepen te verdwijnen. Zij jaagden van vader op zoon. De kleine dolfijnen dreigen te verdwijnen, maar de kleine vissers eveneens. Zij vertelden ons bovendien dat het verbod niet geldt voor Koreanen en Japanners. Maken dolfijnen dan een onderscheid tussen een Koreaans, een Japans en een Italiaans net? Dat is toch echt een probleem. Ook is er het risico van de intensieve visserij. Ik geloof dat de heer d'Aboville zo-even al heeft gezegd dat het hier, in hemelsnaam, om 12 % van de vangst gaat.
En dan is de Commissie uiteindelijk, voor eenmaal, in haar wijsheid, - maar dit gebeurt zelden en daarom moet het worden onderstreept - tot een soort compromis gekomen, dat overigens van de Verenigde Naties stamt. De Verenigde Naties hadden in 1989 al een net van 2, 5 km goedgekeurd in plaats van een net van 5 km. Er werd een compromis bereikt. Het net werd in tweeën gesneden om het zo maar te zeggen. Eén enkel net, één enkele motor. Maar met alle risico's van dien, met alle problemen van schade aan het net. De tijd die nodig was om een net te vervangen was minstens een visdag, indien niet meer.
Op basis van dit compromis heeft men volgens mij een eind kunnen maken aan het psychodrama, aan de neurose van het net in de Golf van Biskaje, en wel onder toezicht van acht inspecteurs voor de witte tonijn, acht inspecteurs van de EEG! Als de Britse koeien door evenveel inspecteurs waren gecontroleerd als de tonijnvissen, zou dat andere drama er nooit zijn geweest.
De tonijnoorlog zal niet plaatsvinden want mevrouw Fraga zal mij begrijpen. Laten wij bij de 2, 5 km blijven. Dat is een compromis en daarmee kan de vrede onder de schepen in de Golf van Biskaje weer worden hersteld.

Pérez Royo
Mijnheer de Voorzitter, het sleutelwoord in deze kwestie luidt "evenwicht" . In de eerste plaats moet er een evenwicht worden gevonden tussen de gewenste activiteiten van de communautaire vloot enerzijds, en het behoud van de hulpbronnen anderzijds.
Ondanks de woorden van sommige van onze Franse collega's, is de dramatische achteruitgang van tonijnachtigen in de Golf van Biskaje juist het gevolg van het gebruik van dit soort vistuig.
In de tweede plaats betekent evenwicht: een gelijke behandeling voor iedereen. Sinds het Verdrag betreffende de toetreding van 1986 is het Spaanse en Portugese vissers verboden, drijfnetten te gebruiken. Vissers van andere landen gebruiken netten die tot 2, 5 kilometer lang zijn, en in de Golf van Biskaje worden zelfs lengtes tot 25 kilometer toegestaan.
Ons verzoek is dat er onafhankelijk van de zone een algemeen verbod wordt ingesteld op het gebruik van drijfnetten. Wij verzoeken de Raad dus, deze kwestie meteen aan te pakken, zich uit te spreken voor een verbod, en tegelijkertijd de vereiste compensatiemaatregelen overeen te komen.
Tevens willen wij de aandacht vestigen op de paradoxale situatie dat er in de Unie grote hoeveelheden vis worden ingevoerd die door buitenlandse vloten met dit soort netten gevangen zijn. Zouden we onze import niet zo kunnen kiezen dat het gebruik van drijfnetten niet alleen in onze wateren wordt afgeremd?
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, is het zaak dat de Commissie in de overgangsperiode toeziet op een betere controle. Ofschoon hun invloed ontoereikend was, zijn de twee schepen die de Commissie heeft uitgezonden en de overige maatregelen die met het oog op de tonijnvisserij aan de kust zijn genomen, van beslissende invloed geweest om de spanning te doen dalen, en om herhaling van de treurige gebeurtenissen van 1994 te voorkomen.

Arias Cañete
Mijnheer de Voorzitter, het antwoord van het voorzitterschap van de Raad had niet teleurstellender kunnen zijn. Hij heeft geen enkel signaal gegeven waaruit blijkt dat er op een of andere wijze schot komt in deze kwestie. We hebben de indruk dat dit voorstel in de Raad van de agenda geweerd wordt ofwel systematisch geblokkeerd blijft. En dat vinden wij onthutsend, die hardnekkigheid van sommige lidstaten, want het enige dat uit het toenemende aantal controles die de laatste jaren door de lidstaten en de Commissie verricht zijn, kan worden opgemaakt, is dat het gebruik van drijfnetten met officiële lengte economisch gezien niet rendabel is: van sommige lidstaten hebben de vloten ervan afgezien ze nog langer te gebruiken, en als er in andere landen nog wel gebruik van wordt gemaakt, dan komt dat door de financiële steun die door een aantal regering verleend wordt.
Wat er ook van gezegd wordt, het gaat hier om vismethoden die schadelijk zijn het milieu, die - mits de wet wordt nageleefd -in economisch opzicht niet rendabel zijn, en die bovendien, zoals thans het geval is met een bepaalde lidstaat, leiden tot handelsconflicten met derde landen. Gezien deze omstandigheden verkeert het Nederlandse voorzitterschap in een uitgelezen positie om deze kwestie tot een oplossing te brengen, die bij de algemene herziening van de technische maatregelen niet buiten de boot mag vallen. Het zou absurd zijn als er in een situatie van overcapaciteit en wanneer de richtlijnen voor de nieuwe meerjarenplannen worden besproken, geen verbod werd ingesteld op het gebruik van niet-selectieve vismethoden. De amendementen die het Parlement heeft voorgesteld, kunnen een element van flexibiliteit inbrengen waardoor er in de Raad een vereiste meerderheid zou kunnen worden bereikt - wat met het oorspronkelijke voorstel van de Commissie uiteraard onmogelijk is -. Kortom, mijnheer de Voorzitter, ik zou erop willen aandringen dat deze kwestie op de agenda van deze Raad geplaatst wordt, en dat er vooraf de noodzakelijke contacten en onderhandelingen plaatsvinden waardoor de Raad tot een akkoord kan komen ten aanzien van een vraagstuk waarvan de oplossing een stap vooruit zou betekenen in de ontwikkeling van een gemeenschappelijk, verantwoordelijk en duurzaam beleid.

Tajani
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn tegen het voorstel om de drijfnetten in de Middellandse Zee met onmiddellijke ingang te verbieden, omdat dat alleen schadelijke gevolgen voor de communautaire vissers zal hebben, terwijl vissersvaartuigen uit derde landen lak aan regels blijven hebben en ongecontroleerd doorvissen.
Niemand zal natuurlijk beweren dat drijfnetten onschuldig zijn of geen gevolgen voor de visbestanden hebben, maar het is duidelijk dat een onmiddellijk verbod niet alleen niet de gewenste resultaten zal opleveren, maar in de ogen van de vissers ook discriminerend zal zijn, en ernstige gevolgen voor de werkgelegenheid met zich mee zal brengen. Zo'n verbod zal in Italië nog harder aankomen, omdat deze activiteit zich bijna uitsluitend afspeelt in gebieden van doelstelling 1, en bovendien is het niet uitgesloten dat er ook problemen met de openbare orde zullen ontstaan.
Italië heeft nu aangegeven zelf een oplossing te willen zoeken. Er is een plan "zwaardnetten" opgesteld, het resultaat van een overeenkomst tussen de regering en de beroepsorganisaties, dat voorziet in de financiële deelname van de Gemeenschap. Tijdens de Visserijraad van afgelopen december is het door de Commissie ingediende voorstel voor financiële steun al bestudeerd en positief bevonden. De vissersvaartuigen worden echter vanaf nu uitgerust om met de visserijcampagne te beginnen.
De Gemeenschap moet derhalve nu onmiddellijk te kennen geven de kwestie van de drijfnetten in Italië te willen oplossen, zodat de vissers en reders niet nog eens een visserijcampagne vol onzekerheden hoeven ingaan.
Wat wij dus van de Raad vragen, mijnheer de Voorzitter, is zo snel mogelijk maatregelen te nemen voor steun aan het Italiaanse plan, waarvan het buitengewone karakter voor ogen moet worden gehouden, want dat rechtvaardigt niet alleen dat het FIOV wordt ingezet, maar ook dat eventueel andere communautaire fondsen worden aangesproken, ingeval de aan Italië toegekende quota niet volledig gebruikt worden.

Vallvé
Mijnheer de Voorzitter, net zoals een aantal sprekers voor mij zou ik eveneens willen zeggen dat het antwoord van de Raad met betrekking tot het probleem van de visserij met drijfnetten, mij volstrekt onbevredigend lijkt. Ik zal het alleen hebben over het probleem dat zich in de Middellandse Zee voordoet, en over de concrete schade die vissers wordt toegebracht door het gebruik van deze vismethode, met name de vissers in de Balearen, die zwaar te lijden hebben onder de aanwezigheid van de ruim 500 Italiaanse vissersschepen die met drijfnetten vissen.
Er is al vaak gezegd dat de Middellandse Zee ziek is, dat hij problemen heeft met het instandhouden van de soorten. Het behoud van deze soorten is afhankelijk van het gebruik van zo selectief mogelijke vismethoden, en het gebruik van drijfnetten is in geen enkel geval een selectieve vismethode.
Ik heb mij al meerdere malen tot de Commissie gewend in verband met de schade die door deze vorm van visserij wordt aangericht op de Balearen. Er is gezegd en verklaard dat de datum voor een verbod uiterlijk december 1997 zou zijn. Ik zie op dit moment niet dat de Raad voornemens is zich aan deze voorziene termijn te houden, met als gevolg dat sommige communautaire vissers ernstige schade berokkend wordt.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren, uw woorden, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, zijn werkelijk teleurstellend. Mijn collega's die voor mij gesproken hebben, hebben dit al gezegd, en ik zie me genoodzaakt, hen te herhalen. We hadden veel meer van het voorzitterschap van de Raad verwacht, in sterkere mate nog van het Nederlandse voorzitterschap.
De huidige impasse waarin de wetgeving inzake het gebruik van drijfnetten geraakt is, is gewoonweg een aanfluiting. Zoals hier gezegd is, heeft de Commissie voorgesteld dat het gebruik van deze netten aan het eind van dit jaar zou worden verboden - iets waarop het Parlement al meerdere malen heeft aangedrongen -, maar nu lijkt het erop, dames en heren, dat we verder moeten op het oude spoor.
Als we de tijd voorbij laten gaan zonder een oplossing voor dit probleem te vinden, dan wordt de situatie er steeds erger op, dan komt de geloofwaardigheid van de instellingen in het geding en ontstaan er ongewenste situaties, zoals die waarin Italië nu verkeert dat onder Noord-Amerikaanse druk staat, situaties waarvoor wij hier gewaarschuwd hebben.
Binnenkort begint het seizoen weer, en daarmee ontstaat ook weer het risico van conflicten tussen communautaire vloten en de noodzaak om kostbare inspectie- en controlemaatregelen te treffen die evenwel kunnen worden vermeden, omdat het probleem niets anders om het lijf heeft dan de overduidelijke onverenigbaarheid van vismethoden, zoals hier al is opgemerkt: enerzijds de traditionele, selectieve methoden die het milieu eerbiedigen, en anderzijds het gebruik van de moderne, destructieve drijfnetten. Het is bekend dat netten van 2, 5 kilometer niet rendabel zijn. Naar het voorbeeld van de Italiaanse regering die maatregelen heeft genomen voor omschakeling met de vereiste ondersteuning, zo zou ook aan de Atlantische Oceaankust tewerk moeten worden gegaan met de staten die deze netten nog steeds gebruiken; op die manier zou dit probleem, dat vele vissers in het ongewisse laat en dat de communautaire begroting elk jaar grote sommen geld kost, definitief de wereld uit worden geholpen.
Gezien de nieuwe situatie in de Middellandse Zee, mijnheer de Voorzitter, en gezien de voorgestelde uitzondering voor de Baltische Zee zou er een nieuwe meerderheid in de Raad moeten kunnen worden gevonden waardoor dit probleem definitief kan worden gedeblokkeerd, waarmee gehoor zou worden gegeven aan de verzoeken van het Parlement. De Raad is degene die het probleem kan en moet oplossen. En staat u mij toe op te merken dat het Nederlandse voorzitterschap in een optimale positie verkeert om dit historische succes op zijn politieke conto te schrijven, omdat het niet rechtstreeks bij deze problematiek betrokken is.
We dringen er dus bij de Raad op aan blijk te geven van politieke verantwoording en een coherent beleid. Omdat zijn woorden ons hebben teleurgesteld, zou ik hem willen vragen om zich te bezinnen op hetgeen hier allemaal gezegd is, en te bedenken dat hij op een meerderheid van deze Vergadering kan rekenen, die niet zal rusten voordat er een absoluut verbod is ingesteld op de zogenaamde "gordijnen des doods" .

Gallagher
Voorzitter, om te beginnen wil ik in dit visserijdebat aandacht vragen voor een ongeluk dat afgelopen zondag voor de Ierse zuidwest kust gebeurde, op een heldere, zonnige dag en op een kalme zee met goed zicht. Bij dat ongeval waren twee schepen betrokken, de Exodus , een Iers schip met een lengte van 16 meter, en een Brits schip, Seahorse genaamd, met een lengte van 33 meter, dat door Spanjaarden en Portugezen werd bemand. De Ierse autoriteiten zijn bezig met een onderzoek naar de toedracht. Ik zou er hier voor willen pleiten dat de Commissie de gang van zaken rond dit onderzoek nauwlettend volgt en de commissie visserij van alle ontwikkelingen op de hoogte houdt. Ik hoop dat wij in een later stadium in de gelegenheid zijn om met elkaar over de uitkomsten van het onderzoek van gedachten te wisselen.
Ik vraag het Parlement om zijn medeleven te betuigen aan de familie van kapitein Danny O'Driscoll die bij het ongeluk is omgekomen, en ook aan de bevolking van Castletownbear.
Ik, bijvoorbeeld, ben niet teleurgesteld over het antwoord van de Raad, aangezien de Raad getuigt van realiteitszin ten aanzien van drijfnetten. Als drijfnetten moeten worden verboden, zou het logisch zijn om dan de boomkor en in feite ook alle andere visserijmethoden die schade aan het milieu zouden toebrengen, te verbieden.
Sinds het verbod op drijfnetten van meer dan 2, 5 km, is er in mijn land 66 % minder tonijn aangevoerd. De economische effecten van deze maatregel zijn niet onderzocht, de visserijsector is hierin niet gekend en biologen hebben nooit een verbod op drijfnetten geadviseerd.

McCartin
Voorzitter, ook ik wil mijn medeleven betuigen aan de familie van de visser die zondag ten gevolge van een ongeval voor de zuidkust van Ierland is verdronken.
Ik wil nog even terugkomen op de vraag van de heer Arias en zeggen dat ik bewondering heb voor de vasthoudendheid die hij en mevrouw Fraga op dit punt aan de dag hebben gelegd. Maar er zitten natuurlijk twee kanten aan deze zaak. De publieke opinie ten aanzien van drijfnetten is vooral ingegeven door de visserijpraktijk in de Stille Oceaan, waar de situatie heel anders ligt. Daar houdt tonijn zich dichtbij dolfijnen op en gaat het gebruik van drijfnetten inderdaad ten koste van veel andere in zee levende dieren, naast de vissoorten waar het eigenlijk om te doen is.
Daarnaast worden in de Stille Oceaan netten gebruikt van wel 40 tot 50 km lengte en dat is heel wat anders dan wij in de Atlantische Oceaan zien. Een net van 2, 5 km lang spant zich, wanneer dat in de Atlantische Oceaan wordt neergelaten, uit over een lengte van 1500 meter. Zo'n lengte stelt in dit verband niet zo heel veel voor. Wij moeten bedenken dat wij hier niet met de Atlantische Oceaan te maken hebben.
Wat ik bedoel is, dat wij een oplossing moeten proberen te vinden. Er zijn twee vraagstukken, maar waar het hier om gaat is hoofdzakelijk een belangentegenstelling tussen de Fransen aan de ene kant die met de beug vissen, en de Spanjaarden aan de andere kant. Mijn voorstel is dat, als wij als Gemeenschap besluiten om drijfnetten te verbieden, wij vissers die de gangbare tonijnvisserij met netten niet meer mogen uitoefenen, moeten compenseren. Als de Fransen, Ieren en Britten worden gedwongen om hun onaanvaardbaar bevonden visserijmethoden op te geven, zullen de Spaanse vissers natuurlijk meer vis kunnen vangen en zouden zij andere quota die ongeveer dezelfde waarde vertegenwoordigen, kunnen overdragen aan de Ierse, Britse en Franse vloot. Dit zou mijns inziens een alleszins redelijke oplossing zijn, waarmee alle partijen zouden kunnen leven. De tonijnvisserij zou geschieden op een voor ons aanvaardbare wijze en de Fransen, Ieren en Britten zou een alternatief worden geboden. Dat is een logische oplossing: ofwel financiële compensatie ofwel compensatie in een andere vorm. Wij moeten ons niet bedienen van irrelevante milieu-argumenten om een visserijmethode te veroordelen waarmee wij vertrouwd zijn en waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat deze geen gevolgen heeft voor het milieu, maar alleen is gericht op het vangen van tonijn.

Imaz San Miguel
Dank u, mijnheer de Voorzitter. In de visserijsector is het geoorloofd en noodzakelijk dat de productiviteit stijgt, maar alleen op voorwaarde dat die stijging met een grotere selectiviteit gepaard gaat. Het gebruik van drijfnetten voldoet echter niet aan die vereiste van selectiviteit, en brengt bovendien het eerder genoemde evenwicht tussen hulpbronnen en productie in gevaar. Een voorbeeld: stelt u zich als rampscenario eens voor, dat de 400 schepen van Baskenland en Galicië dit soort netten gingen gebruiken. Dat zou ertoe leiden dat het meteen gedaan was met de tonijnachtigen in de Golf van Biskaje. Het zou dus een risico zijn voor het milieu, de rentabiliteit zou te laag zijn, de traditionele vismethoden in dezelfde wateren zou hiermee niet te verenigen zijn, er zouden conflicten tussen de vloten onderling ontstaan en problemen om daadwerkelijk controle uit te oefenen, terwijl dit ook het gevaar van handelssancties met zich mee zou brengen.
Daarom moeten we tot actie overgaan. Ik neem de vrijheid om het Nederlandse voorzitterschap een concreet voorstel te doen: vanuit uw positie als voorzitter van de Raad kunt u een leidende rol spelen om een overeenkomst tussen de lidstaten te bewerkstelligen ten einde dit probleem voor eens en voor altijd de wereld uit te helpen. Mijnheer de voorzitter van de Raad, u noemde de mogelijkheid initiatieven te onderzoeken waarvoor een gekwalificeerde meerderheid in de Raad zou kunnen worden gevonden. Overweegt u vooral de mogelijkheid om de Baltische Zee van dit initiatief uit te sluiten, en om een definitief verbod in te stellen op het gebruik van dit soort netten met ingang van 31 december 1997. Probeert u om landen zoals Italië voor dit initiatief te winnen, wiens minister van visserij, de heer Pinto, zich op 29 november jongstleden in Venetië heeft uitgesproken voor een verbod op het gebruik van deze netten in de Middellandse Zee, dat zou moeten worden gecompenseerd door maatregelen die u als sociaal-economisch alternatief heeft omschreven.
De staten die tegen dergelijke maatregelen gekant zouden kunnen zijn - het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Ierland - vormen geen blokkerende minderheid. U zou hen echter bij een meerderheid kunnen inlijven met een alternatief plan dat gericht is op de omschakeling van de gebruikers van drijfnetten in de Atlantische Oceaan, een plan dat zou kunnen worden gefinancierd met middelen van het FIOV, waaruit ze in de loop van de jaren 1997 en 1998 de kosten vergoed zouden krijgen, ten eerste van de investeringen in drijfnetten die ze in een eerdere fase gedaan hebben, ten tweede van de scholing van deze vissers in meer selectieve methoden om dezelfde soorten - tonijn - te vangen, en waaruit ze tenslotte ook de nodige investeringen voor deze omschakeling gefinancierd zouden krijgen. Probeert u regeringen te overtuigen zoals de Britse, die gedurende het afgelopen seizoen 600.000 pond gespendeerd heeft om toezicht uit te oefenen op een visserijactiviteit waarvan de vangst op niet meer dan 400.000 pond geraamd is, waarvoor nota bene maar vijf schepen verantwoordelijk waren.
Dat is een alternatieve route, de andere is die van een voortdurend onopgelost milieuprobleem, latente conflicten in communautaire wateren, hoge kosten voor de Commissie, gevallen van niet-naleving van de regelgeving zoals ons in de Commissie-verslagen jaarlijks beschreven wordt, en tenslotte het risico van Noord-Amerikaanse handelssancties die de gehele communautaire markt kunnen treffen als het Italiaanse probleem niet wordt opgelost. Het woord is aan u, het Nederlandse voorzitterschap.

De Voorzitter
Zoals we gehoord hebben, heeft collega Imaz San Miguel het woord gegeven aan de fungerend voorzitter van de Raad. Ik neem aan dat minister Patijn wil antwoorden, aangezien verschillende collega's nogal wat op zijn vorige interventie aan te merken hadden.

Patijn
Het Nederlandse voorzitterschap, Nederlanders überhaupt, staan er bekend om dat ze goed met water kunnen omgaan. Helaas heb ik me de kunst om op water te lopen nog niet eigen gemaakt. Dat is een beetje de kunst die verwacht wordt als het gaat om het in de Raad tot een goed einde brengen van de besluitvorming over het Commissievoorstel van april 1994. Er is in de Raad met de beste wil van de wereld op basis van het huidige Commissievoorstel geen gekwalificeerde meerderheid tot stand te brengen. Dat kunt u dan betreuren, maar dat is een politieke realiteit en dat betekent ook dat er op basis van het Verdrag van de Europese Unie, onze gemeenschappelijke grondwet, geen rechtsgeldig besluit komt. Althans, er zijn twee wegen om dat wel tot stand te brengen. Of de Europese Commissie past haar voorstel aan zodat er een aantal lidstaten die tegen zijn alsnog akkoord kunnen gaan, maar ik ben bang dat de Europese Commissie daar niet zo veel voor voelt omdat ze dan vervolgens bij u moet komen uitleggen waarom ze haar voorstel heeft aangepast en evenzeer onder kritiek zal komen te liggen als het Raadsvoorzitterschap nu ligt; òf het Raadsvoorzitterschap probeert door een eigen compromisvoorstel de Europese Commissie te overrulen maar dat vereist unanimiteit en dat is absoluut onmogelijk. U heeft ons aangespoord om alles op alles te zetten om het Commissievoorstel van april 1994 in de Raad tot een goed einde te brengen. Als wij een kans zien, zullen we dat doen, maar Nederlanders kunnen niet op water lopen.
Het andere spoor is, als dit spoor dan kennelijk om politieke redenen tijdelijk geblokkeerd is, bijvoorbeeld maatregelen te nemen die nu in overweging zijn op basis van voorstellen van de Italiaanse regering, om door middel van structuurmaatregelen gericht op visserijgemeenschappen in Italië, het gebruik van drijfnetten door die gemeenschappen geleidelijk uit te baseren en ze te laten omschakelen op andere technieken of op andere economische bezigheden. Er ligt een Commissievoorstel van, ik dacht, december vorig jaar, het Europees Parlement is daarin om advies gevraagd en ik had u dringend willen vragen om dit tweede spoor niet te blokkeren en zo spoedig mogelijk uw advies daarover uit te brengen zodat er in ieder geval op dit punt iets gedaan kan worden wat wellicht een aanwijsbaar effect zal hebben in de Middellandse Zee.
Het behoud van het mariene milieu is een prioriteit van de Raad en van allen, alleen in de politieke realiteit van alledag zal die onder alle omstandigheden moeten worden afgewogen tegen economische en regionale belangen. Indien wij in die afweging slagen in de Raad is er een besluit, maar als daar in de diversiteit van de Gemeenschap geen overeenstemming over te bereiken valt, heeft u geen besluit en helaas moet ik u melden, is dat dat er op het ogenblik niet in zit. Tenzij u de Europese Commissie in politieke zin enige marge kunt geven om haar besluit aan te passen zodat er wellicht wèl een meerderheid voor de Raad in zit.

De Voorzitter
We kunnen dit debat niet voortzetten, mijnheer Eisma, omdat er nog een onderwerp op de agenda staat. Maar waarover wilde u iets zeggen?

Eisma
Is die bereidheid, waartoe de wens is uitgesproken door de Raadsvoorzitter om het Commissievoorstel aan te passen, aanwezig bij de Commissie?

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, namens commissaris Bonino wens ik te benadrukken dat ook de Commissie betreurt dat de Raad op dit gebied nog geen stap verder is gekomen. Wij hebben nu gehoord dat het voorstel van de Commissie sinds 1994 bij de Raad ligt en volgens de inlichtingen waarover ik beschik, heeft de Commissie verschillende keren bij de Raad aangedrongen om een positief standpunt in te nemen over een compromis dat met gekwalificeerde meerderheid zou kunnen worden goedgekeurd. Ik kan hier alleen nog maar eens herhalen wat reeds vele malen is gezegd, namelijk dat er een oplossing moet komen die zowel de economische belangen van de betreffende vloten als de relevante milieuaspecten ten goede komt.

Imaz San Miguel
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Heel in het kort: naar mijn mening heeft de Commissie de vraag van de vorige spreker niet beantwoord, en ik zou willen vragen of de Commissie bij de volgende gelegenheid aangeeft of zij inderdaad voornemens is zich actief in te zetten voor de opstelling van een nieuw voorstel.

Visserij voor de kust van Angola en Guinee
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0013/97 van de heer Cunha, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(96)0323 - C4-0475/96-96/0176(CNS)) betreffende de sluiting van het Protocol tot vaststelling, voor de periode van 3 mei 1996 tot en met 2 mei 1999, van de vangstmogelijkheden en de financiële tegenprestatie, zoals bedoeld in de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de regering van de Republiek Angola inzake de visserij voor de kust van Angola; -A4-0385/96 van de heer Macartney, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(96)0111 - C4-0270/96-96/0084(CNS)) betreffende de sluiting van het Protocol tot vaststelling van de visserijrechten en de financiële tegenprestatie bedoeld in de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de regering van de Republiek Guinee inzake de visserij voor de kust van Guinee, voor de periode van 1 januari 1996 tot en met 31 december 1997.
Cunha
Voorzitter, commissaris, beste collega's, sedert 1987 heeft de Europese Unie visserijovereenkomsten met Angola gesloten. Aanvankelijk een overeenkomst voor drie jaar en vervolgens om de twee jaar verlengde overeenkomsten.
De huidige overeenkomst, die van kracht is tussen mei 1996 en mei 1999, bestrijkt de vloten van vijf lidstaten - Spanje, Portugal, Frankrijk, Duitsland en Nederland - en omvat een aanzienlijke uitbreiding van de vangstmogelijkheden. De hoeveelheden voor garnalen - zeer waardevolle soorten - worden behouden, de visserij met de grondbeug en de drijflijn wordt aanzienlijk verhoogd en voor het eerst wordt de visserij op pelagische soorten, zoals makreel of horsmakreel, opgenomen.
De totale kosten van deze overeenkomst bedragen 40 miljoen ecu, wat een aanzienlijke stijging vertegenwoordigt in vergelijking met de vorige overeenkomst, waarvan de kosten 18, 5 miljoen ecu bedroegen. Er zijn drie hoofdredenen voor deze stijging: de eerste, voornaamste reden is dat de looptijd van de overeenkomst is verlengd van twee tot drie jaar; de tweede reden betreft de aanzienlijke toename van de vangstmogelijkheden voor de communautaire vloot; en de derde reden is de aanpassing van de tegenprestatie voor de Angolese staat, die niet meer is herzien sedert 1992.
Ik wil onderstrepen dat deze overeenkomst ook op andere gebieden innoverend is en in het bijzonder blijk geeft van grote inachtneming van het beginsel inzake de instandhouding van de visbestanden, aangezien de mogelijkheid is opgenomen biologische rustperioden af te kondigen op grond van wetenschappelijke gegevens die dit rechtvaardigen. Er worden tevens maximale vangsthoeveelheden opgelegd voor bepaalde kwetsbare soorten, zoals garnalen. Bovendien wens ik erop te wijzen dat afgezien van het feit dat deze visserijovereenkomst - zoals overigens alle visserijovereenkomsten - een handelsovereenkomst is, die de beginselen inzake ontwikkelingssamenwerking nakomt, met name omdat activiteiten worden gefinancierd zoals het wetenschappelijk onderzoek naar de zeerijkdommen, studiebeurzen, bevordering van de plaatselijke visserijvloot, en ook omdat het aantal zeelieden die op communautaire vaartuigen mogen inschepen wordt verhoogd van drie tot vijf. Daarnaast wordt voorzien in de beroepsopleiding van deze zeelui.
Mijn conclusie als rapporteur is dat het voor beide partijen om een positieve overeenkomst gaat: voor de Europese Unie en voor de staat Angola. Positief omdat de looptijd hierin wordt verlengd van twee tot drie jaar, waardoor de reders die hun kapitaal op het spel zetten enige stabiliteit krijgen.
Als laatste punt wil ik de aandacht van dit Parlement en van de Commissie vestigen op de gebruikelijke vertraging bij de raadpleging van het Europees Parlement, wat niet bepaald een nieuwigheid is! Het is immers zaak eraan te herinneren dat de Commissie deze overeenkomst met Angola op 2 mei 1996 heeft ondertekend en dat het Europees Parlement pas op 12 september om advies is gevraagd. Vreemd! 12 september, dat is twee weken vóór de betaling van de eerste vergoeding. Hier klopt iets niet. De rapporteur stelt vast dat het noodzakelijk is de administratieve en politieke procedures te veranderen, ten einde het Europees Parlement binnen gepaste termijnen te raadplegen zodat zijn advies werkelijk van invloed kan zijn op de besluitvormingsprocedure, anders is er van waardig respect voor de instellingen geen sprake. Ik denk niet dat dit teveel gevraagd is.

Macartney
Voorzitter, ik zou zo kunnen aansluiten op enkele punten die door mijn collega, de heer Cunha, naar voren zijn gebracht. Maar laat ik om te beginnen zeggen dat ik ter voorbereiding van het debat over deze kwestie eerst de vrij ongebruikelijke stap heb gezet om contact te zoeken met de Guinese ambassade, in een poging om hun zienswijze in het verslag te verwerken. Ik kan anderen, die zich in dezelfde situatie bevinden, deze werkwijze aanbevelen, omdat zij het zeer op prijs stelden dat wij hun naar hun mening kwamen vragen. De overeenkomst zelf was al rond, zodat daaraan niet kon worden getornd, maar zij maakten namens de Guinese regering wel enkele kanttekeningen die ik in het verslag kon verwerken.
Allereerst moet worden opgemerkt dat Guinee de inkomsten uit overeenkomsten als deze absoluut niet kan missen voor het uitoefenen van de reguliere overheidstaken. En omdat zij voor hun inkomsten zo sterk op de EU zijn aangewezen, is hun onderhandelingspositie niet erg sterk. Niettemin vallen er op dit gebied enkele nieuwe ontwikkelingen te bespeuren, die fantastische mogelijkheden bieden om via dit soort overeenkomsten de ontwikkeling van deze landen te bevorderen. Wij hebben het vaak over het dilemma of deze overeenkomsten nu als handelsakkoorden dan wel als ontwikkelingsprogramma's moeten worden gezien. Het Parlement heeft herhaaldelijk gezegd dat wij ze meer en meer als ontwikkelingsprogramma's moeten gaan zien. De heer Crampton heeft hier al voor gepleit, en vele anderen met hem.
Het valt dan ook toe te juichen dat de overeenkomst met Guinee inderdaad die kant begint op te gaan. Zo is er in de overeenkomst bijvoorbeeld voor het eerst specifieke bijstand voorzien voor wetenschappelijk onderzoek en opleidingen. Ook de in de staatskas te storten bijdragen zullen voor een deel, al naar de gelang de prioriteiten van de desbetreffende regering, terugvloeien naar het onderwijs, de gezondheidszorg en dergelijke. Dit argument wordt ook altijd gebruikt om dit soort regelingen goed te praten. Wij mogen aan dit aspect dan ook geenszins voorbijgaan.
Overeenkomsten als deze hebben echter veel te bieden. Een land als Guinee, een van de armere Afrikaanse landen, heeft tal van mogelijkheden, als er wordt gezorgd voor stabiliteit in het land -en die situatie heeft men mijns inziens nu bereikt, ondanks alle instabiliteit in de regio-, en als men de exclusieve economische zone die het land bezit, weet te benutten. Dit is een groot probleem, omdat het land te kampen heeft met een ware invasie van buitenlandse schepen. Blijkens onderzoek gaat het in dit verband niet om schepen uit de EU -want daarvoor is er ten minste iets geregeld-, maar zijn het schepen uit andere delen van de wereld, met name Azië, die de territoriale wateren van de Republiek Guinee binnendringen. Guinee is op dit ogenblik zeer kwetsbaar. Wij als EU moeten naar dit probleem kijken en zoeken naar een regionale oplossing voor de West-Afrikaanse kustwateren. Dit zou, en dat weet ik zeker, door de meeste Afrikaanse landen waarmee wij overeenkomsten hebben afgesloten, worden toegejuicht. Zij zijn ontvankelijk voor mooipraterij en zijn gewoonweg niet opgewassen tegen een invasie van schepen uit andere delen van de wereld dan de EU.
In 1958 kreeg Guinee bekendheid in Afrika, vanwege het feit dat, toen De Gaulle de Franse kolonies vroeg of zij akkoord gingen met een nieuw Frans samenwerkingsverband van alle kolonies, waarop alle landen "oui" zeiden, Guinee een "non" liet horen. Het befaamde "non" van Sekou Touré werd beantwoord met een hele reeks strafmaatregelen van de Fransen. Guinee heeft veel moeten doorstaan, omdat het voor zichzelf opkwam en onafhankelijk werd. De ironie wil dat twee jaar later alle andere kolonies die wel "oui" hadden gezegd, ook hun onafhankelijkheid kregen, zonder enig probleem en met veel geldelijke steun. Ik heb veel bewondering voor de Guineeërs en voor hun streven naar onafhankelijkheid, maar zij hebben uit die tijd wel een achterstand overgehouden. Wij zouden dan ook, bij landen als Guinee, een begripvolle houding moeten aannemen.
Tot slot zou ik nog iets willen zeggen over de kanttekeningen die door de andere parlementaire commissies in dit kader zijn geplaatst. De commissie begrotingscontrole heeft volkomen gelijk met haar opmerkingen over de gevolgde procedure. Keer op keer hamert het Parlement erop dat wij bij het proces willen worden betrokken en willen worden geraadpleegd voordat de overeenkomst een feit is, en keer op keer wordt onze roep genegeerd. Mevrouw Jöns heeft een en ander nog eens precies verwoord en ik kan het alleen maar met haar eens zijn.
Ook de commissie ontwikkelingssamenwerking wijst volkomen terecht, zoals ik al opmerkte, op het feit dat dit soort overeenkomsten als ontwikkelingsmaatregelen moeten worden gezien. Deze overeenkomsten zijn belangrijk. Het Parlement neemt ze serieus. Ik zou echter graag zien dat de Raad en de Commissie ons meer in de procedure betrekken, opdat wij ons echt deelgenoot kunnen voelen bij het hele gebeuren.

Jöns
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Bjerregaard, namens de Begrotingscommissie zou ik hier het volgende willen opmerken. Zoals de vorige sprekers reeds hebben gezegd, gaat het hier om protocollen die respectievelijk reeds in december 1995 en in mei 1996 zijn geparafeerd. De ontstaansgeschiedenis van die protocollen bewijst eens te meer hoe belangrijk het is geweest dat wij de procedure voor de raadpleging en participatie van het Europees Parlement bij de sluiting van internationale visserijovereenkomsten eindelijk hebben verbeterd.
Ik hoop in elk geval dat men ons, als tak van de begrotingsautoriteit, niet langer op die manier zal omzeilen. Dat is de opzet van de gedragscode die wij met de begroting 1997 hebben goedgekeurd. Dat wij pas na respectievelijk vijf en vier maanden na de parafering van de overeenkomsten zijn geraadpleegd, is onaanvaardbaar. Dat de Raad echter ook nog heeft beslist de overeenkomst voorlopig toe te passen en dat de Commissie die toch niet onaanzienlijke bedragen, respectievelijk 2, 7 en 13, 5 miljoen ecu, zonder ons advies aan Guinee en Angola uitbetaalt, is ronduit schandelijk.
Zoals de laatste jaren gebruikelijk is, heeft de Commissie het besluit van de Raad om de overeenkomsten voorlopig toe te passen als voldoende rechtsgrondslag beschouwd om de eerste tranche uit te betalen. Men zou gaan denken dat ons standpunt niemand nog interesseert. Ik verzoek de Raad en de Commissie - ik betreur dat de Raad hier niet meer aanwezig is - dan ook met klem dat zij bij toekomstige onderhandelingen over visserijovereenkomsten de gedragscode respecteren en dus, zoals afgesproken, zowel de Commissie visserij als de Begrotingscommissie tijdig en volledig over de voortgang van de onderhandelingen en over de financiële gevolgen informeren. Dat hebben wij samen in de gedragscode afgesproken.
In de gedragscode staat overigens ook dat de Raad, de Commissie en het Parlement al het mogelijke moeten doen om de wetgevingsprocedures zo snel mogelijk af te wikkelen. Ter attentie van de Commissie merk ik nogmaals op dat zij haar onderhandelingen met derde landen ook tijdig moet aanvatten, zodat voldoende tijd voor een normale afwikkeling van de wetgevingsprocedure overblijft. Ik hoop dat wij die eisen niet nog eens twee jaar lang telkens opnieuw moeten herhalen.

Teverson
Voorzitter, een van de belangrijkste kenmerken van huidige situatie in de visserij is, dat de visstand wereldwijd sterk onder druk staat. Wij moeten ons afvragen hoe dat komt. Een van de factoren die steevast in verband wordt gebracht met de sterke achteruitgang van de visbestanden, is de kapitaalverwatering van de mondiale vissersvloot. Een en ander komt onder meer door de torenhoge subsidies die nationale overheden aan de verre vloot toekennen. Dit jaagt de visserij-inspanningen op om de investeringen rendabel te maken, en leidt tot de sluiting van overeenkomsten met verschillende landen om een bepaalde vangstcapaciteit uit de eigen wateren naar de EEZ van andere landen in de wereld te verplaatsen. Dat is precies wat internationale visserijovereenkomsten, zoals door de Europese Unie worden afgesloten, doen. Door al die subsidies is er een overcapaciteit ontstaan, waardoor bestanden overbevist raken. Het is een cyclus die moet worden doorbroken om op de lange termijn visbestanden voor de vissers te behouden.
De liberale fractie in dit Parlement is dan ook de enige die de feiten werkelijk onder ogen ziet en pleit voor afschaffing van publieke financiering van visserijovereenkomsten. Wij komen dan ook voor beide overeenkomsten met amendementen waarin wij zeggen dat de vissers en de reders die van deze overeenkomsten profijt trekken, zelf moeten opdraaien voor de kosten daarvan en dat deze niet langer voor rekening van de belastingbetaler mogen komen, niet omdat dat op zich een kwalijke zaak zou zijn, maar omdat steunverlening leidt tot kapitaalverwatering en een steeds verdere achteruitgang van de visbestanden.
Ik vraag het Parlement om deze amendementen te steunen om onze visbestanden en onze visserijgemeenschappen voor de toekomst veilig te stellen.

Apolinário
Voorzitter, dit advies is nogmaals pro forma , dat wil zeggen een vormelijke interventie in de wetgevingsprocedure van een al van kracht zijnde overeenkomst. In dit kader is het niet verbazingwekkend dat in het Europees Parlement het aantal en de kracht van de kritische stemmen ten opzichte van internationale visserijovereenkomsten groeit. Een institutioneel probleem, maar niet alleen, ook wat de procedure en de methode betreft, aangezien de Commissie het Parlement systematisch voor deze situatie plaatst.
Het is evenwel belangrijk dat dit niet uitsluitend resulteert in een bestraffing van de vissers en de bevolking, die afhankelijk zijn van dit onomzeilbare aspect van het visserijbeleid: de internationale visserijakkoorden. Deze akkoorden uitsluitend op grond van een kosten/batenbeoordeling aanpakken is beperkend, limitatief en dubbelzinnig; uiteindelijk wil men zo slechts komaf maken met de zogenaamde visserijovereenkomsten. Ik zou zeggen dat dit - de overeenkomst met Angola - tegen de gewoonte in een goede overeenkomst is voor de Europese Unie en voor Angola. Dat de communautaire reders en vissers er hun profijt mee mogen doen door de hierin overeengekomen vangstmogelijkheden ten volle te benutten.

Crampton
Voorzitter, ik deel grotendeels de kritiek die is geuit vanwege het uitblijven van overleg met dit Parlement en ik hoop dat de hier aanwezige commissaris dit terugspeelt naar de Commissie. Wij moeten meteen vanaf het begin nauw worden betrokken bij de opstelling van deze visserijovereenkomsten.
In navolging van de heer Macartney, ben ik naar het Angolese ministerie van Visserij gegaan, waar men zich grote zorgen maakte. Zij gingen de overeenkomst aan, omdat zij het geld nodig hadden. Ik vind het geen goede zaak dat ontwikkelingslanden en met name landen die zoveel ellende hebben meegemaakt als Angola, in die positie worden gedwongen. Maar zij hebben het geld nodig en stelden heel duidelijk dat zij eigenlijk niet in staat zijn om de nodige controle op de overeenkomst uit te oefenen. Zij zijn niet in staat de 1500 kilometer lange kust te bewaken met zeven verouderde schepen en geen enkel vliegtuig. Wij moeten hun daarbij dan ook te hulp schieten. Wij moeten deze ontwikkelingslanden helpen. Onze visserijovereenkomsten moeten sporen met ons ontwikkelingsbeleid. Dat is het onderwerp, of liever een van de hoofdonderwerpen van het verslag dat ik in mei aan het Parlement zal voorleggen.
Ik wil nog dit benadrukken. Wij hebben allen een verantwoordelijkheid, vooral ten aanzien van de ontwikkelingslanden en met name onze vroegere kolonies die wij niet het respect hebben betoond dat zij verdienen. Wij moeten hun helpen bij de ontwikkeling van hun eigen visserijsector, opdat zij uiteindelijk -en ik zeg met nadruk uiteindelijk, omdat dit pas op lange termijn gaat spelen- hun eigen visserijproducten kunnen uitvoeren en de toegevoegde waarde over hun producten voor de eigen ontwikkeling kunnen aanwenden.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het verheugend dat de visserijovereenkomsten met Angola en Guinee hernieuwd zijn, die zowel Europese vissers als consumenten ten goede komen als ook Angola en Guinee, die op deze manier een belangrijk bron van inkomsten gewaarborgd zien.
Het wederzijds profijt wordt gegarandeerd door het feit dat de activiteiten van de lokale vloten worden aangevuld door die van de Europese vloot. En ook doordat de hier al genoemde samenwerking met beide landen verder wordt uitgebouwd, zoals ook de steunmaatregelen ten behoeve van hun visserijsectoren, door middel van technische programma's en programma's voor bijvoorbeeld praktische beroepsopleidingen.
Het gaat om een aantal protocollen die mijns inziens evenwichtig en rechtvaardig zijn, en dat tegen een voor de Europese Unie redelijke prijs. Het spreekt vanzelf dat de ACS-landen ook moeten worden geholpen om controle uit te oefenen op hun wateren, ten einde de instandhouding van hun hulpbronnen te waarborgen, maar ook om die schepen te weren die grootschalig en illegaal tewerk gaan.
Zoals we al zo vaak hebben gedaan, moet het aan de kaak worden gesteld dat de Commissie en de Raad het Europees Parlement in zaken die de begroting betreffen een bijzonder marginale rol hebben toebedeeld welke niet met zijn taak overeenkomt. De inlichtingen die we van de Commissie krijgen, zijn gewoonlijk bijzonder summier, en van raadpleging van het Europees Parlement - als een van de takken van de begrotingsautoriteit - is nauwelijks sprake; we krijgen de dingen te laat te horen, we krijgen te weinig te horen, en wanneer de overeenkomsten al van kracht zijn geworden.
Het Europees Parlement dient naar mijn idee in actie te komen. Het moet daarbij wel omzichtig tewerk gaan als het de Raad en de Commissie een schop onder de kont wil geven om ze in beweging te krijgen zonder ongewild het achterste van onze vissers te raken. En het is zaak dat sommigen onder ons met een slecht geweten het negatieve beeld van zich afzetten dat ze van deze vissserijovereenkomsten met ACS-landen hebben: deze overeenkomsten zijn niet schadelijk voor de bevolking van deze landen, en de plaatselijke visserijsector heeft hieronder evenmin te lijden. De Europese Unie betaalt hiervoor een heel billijke financiële compensatie, en deze overeenkomsten hebben een aantal positieve gevolgen voor de ontwikkeling van de landen in kwestie, terwijl de visserijactiviteit van onze vissers erdoor wordt veilig gesteld.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, eerst en vooral wil de Commissie de rapporteurs danken voor hun uitstekende verslagen over de visserij-overeenkomsten. Wat het nieuwe protocol bij de overeenkomst met Angola betreft, merk ik op dat dit nieuwe mogelijkheden biedt voor een aantal vangsten. Voorts worden de mogelijkheden voor de garnalenvangst behouden en is er een nieuwe visserij-activiteit voorzien, met name de visserij op pelagische soorten, waardoor ook andere EU-landen zoals Duitsland en Nederland van de overeenkomst kunnen profiteren. Het moet onderstreept worden dat de geldigheidsduur van het Protocol verlengd is van twee naar drie jaar, wat de rederijen uit de EU stabielere voorwaarden geeft. Voor het eerst biedt de bijlage van het protocol de Angolese autoriteiten de mogelijkheid om een biologische visserijstop in te voeren. De financiële tegenprestatie werd verhoogd op grond van de nieuwe mogelijkheden die het protocol opent.
De Commissie is het eens met de visie die de amendementen 1 en 3 verwoorden, maar kan ze niet overnemen. De Commissie verstrekt nu reeds relevante informatie over de toepassing van de Overeenkomst, met name in de vergaderingen van de Commissie visserij en bij elke onderhandeling. De Commissie kan amendement 2 niet aanvaarden, aangezien bij de onderhandeling over het interinstitutioneel akkoord alleen de financiële protocollen voor het Middellandsezeegebied als niet-verplichte uitgaven geclassificeerd waren. De andere overeenkomsten vielen hier niet onder, dus ook de visserijovereenkomsten niet.
De Commissie kan evenmin amendement 4 goedkeuren, omdat de Raad de richtsnoeren voor de onderhandeling bij elke overeenkomst één keer vastlegt en niet nog eens wanneer een protocol vernieuwd wordt. Wanneer de Commissie over deze vernieuwingen onderhandelt houdt zij zich aan de richtsnoeren die de Raad heeft gegegeven.
Wat de visserijovereenkomst met Guinee betreft, vindt de Commissie dat de nieuwe visserijvoorwaarden voor de EU-vloot in de Guinese vaarwateren de garantie bieden dat de overeenkomst efficiënter toegepast wordt en dat de basisprincipes inzake de instandhouding van de visbestanden hierbij in acht worden genomen. Met dit nieuwe protocol hebben de Commissie en de autoriteiten van Guinee de terugkeer van de EU-vaartuigen naar de Guinese vaarwateren willen bevorderen, hetgeen reeds gestart was met het vorige protocol. Ze wilden Guinee tevens de middelen geven om de visserijzone beter te bewaken en illegale visserij tegen te gaan. De technische en financiële bepalingen in het protocol hebben een dubbel doel. Dit geldt met name voor de bepaling over de bijzondere financiële bijdrage voor toezicht op de visserij.
De Commissie kan de vier voorgestelde amendementen niet aanvaarden omdat ze, de eerste drie althans, geen duidelijk onderscheid maken tussen enerzijds het doel, de logica en de procedures die kenmerkend zijn voor visserijovereenkomsten met ACS-landen en anderzijds de doelstellingen, de logica en de procedures die kenmerkend zijn voor het Europees ontwikkelingsfonds. Hoewel de Commissie in de onderhandelingen over de visserijakkoorden vooral streeft naar resultaten op gebied van handel, meer bepaald met wederzijdse toegevingen, is het toch zo dat deze aansluiten bij de maatregelen die in het kader van het ontwikkelingsbeleid zijn genomen.
Wat amendement 4 betreft, herinnert de Commissie eraan dat het protocol Guinee niet verplicht een rapport voor te leggen met gedetailleerde gegevens over het bedrag dat in artikel 6 wordt genoemd. De Commissie is echter van plan navraag te doen bij de Guinese autoriteiten over de bestemming van deze bedragen en zij zal deze inlichtingen te zijner tijd aan het Europees Parlement overmaken in het kader van de gebruikelijke informatieprocedures.
Tenslotte sta ik er graag voor in de bevoegde commissaris, Emma Bonino, erop te wijzen dat het Parlement op een vroeger tijdstip in de procedure inspraak wenst.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, collega's, mijn verontschuldigingen voor het late tijdstip, maar ik moet de commissaris wel blijk geven van mijn diepe teleurstelling over haar antwoord op onze zeer bescheiden wijzigingsvoorstellen. Ik moet hier voor het Parlement meedelen dat de Commissie niet het minste signaal geeft dat zij deze absoluut belachelijke en ondergeschikte situatie van het Europees Parlement op het gebied van de visserijovereenkomsten wil veranderen. Zelfs met betrekking tot amendement nr. 3, waarin de Commissie wordt verzocht ons het laatste jaar van de overeenkomst een uitvoeringsverslag voor te leggen, zelfs hier maakt de Commissie geen aanstalten om dit amendement goed te keuren. Eerlijk gezegd, iemand is ons voor de gek aan het houden!

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 24.00 uur gesloten)

