Burgerinitiatief (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad over het burgerinitiatief - C7-0089/2010 - - Commissie constitutionele zaken. Co-rapporteurs: Zita Gurmai en Alain Lamassoure.
Zita Gurmai
rapporteur. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, het Europees burgerinitiatief biedt een unieke mogelijkheid. Voor het eerst kunnen de Europese burgers zich aaneensluiten en ons met één sterke stem toespreken als zij van mening zijn dat wij, de Europese besluitvormers, ons werk niet goed doen of te weinig aandacht besteden aan belangrijke kwesties.
We hebben hier dringend behoefte aan. Gezien het feit dat thans slechts 42 procent van de stemgerechtigden ook daadwerkelijk de moeite nemen om hun stem uit te brengen bij de Europese verkiezingen, is elk nieuw Europees instrument - met name een instrument als het Europees burgerinitiatief - van groot belang. We beseffen evenwel dat de hoge verwachtingen die leven ten aanzien van het Europees burgerinitiatief, tot teleurstelling en frustratie kunnen leiden. Dit kunnen we voorkomen door een regeling te treffen die een betrouwbaar en doeltreffend gebruik van het instrument waarborgt, en we kunnen ertoe bijdragen de beroemde kloof tussen ons en de Europese burgers te dichten. Ik zou de burgers op deze plaats ook willen aanmoedigen ervan gebruik te maken.
Mijnheer Lamassoure, mevrouw Wallis, mijnheer Häfner en ik waren ons allen bewust van de grote verantwoordelijkheid die op onze schouders rust. Tijdens de onderhandelingen werden tal van punten aangekaart en we moesten allemaal bereid zijn tot compromissen. Gelukkig hadden we welwillende partners die voldoende flexibiliteit aan de dag hebben gelegd en hetzelfde doel voor ogen hadden als de rapporteurs van het Parlement, namelijk zo snel mogelijk tot een akkoord te komen, waarbij we tegelijkertijd moesten waarborgen dat we kwalitatief goed werk leveren en dat we een jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon een verordening krijgen voor dit burgervriendelijke instrument waarin het Verdrag voorziet.
Ik wil mijn dank uitspreken aan commissaris Šefčovič en het Belgische voorzitterschap, met name mijnheer Chastel, en hun medewerkers. Ook mogen we het Spaanse voorzitterschap niet vergeten, dat er in het begin toe heeft bijgedragen dat er werk werd gemaakt van dit dossier.
Vandaag leggen we u een compromistekst voor die de steun heeft van de Commissie en die ook door Coreper is goedgekeurd. Als we deze tekst aannemen en de Raad er zijn goedkeuring aan hecht - en dat hoop ik - kan de verordening op 1 januari 2012 in werking treden en 12 maanden later worden toegepast.
Wij zijn verheugd over het feit dat de belangrijkste eisen van het Parlement in de onderhandelingen zijn ingewilligd. De toetsing van de ontvankelijkheid van een initiatief zal op basis van duidelijke criteria plaatsvinden bij de registratie, en niet pas nadat talrijke handtekening zijn verzameld. Om ervoor te zorgen dat initiatieven gegrond zijn en een Europese dimensie hebben, dient voor de registratie ervan een burgercomité te worden opgezet dat is samengesteld uit ten minste zeven leden uit zeven lidstaten.
Het burgercomité dient er niet alleen toe het risico van onserieuze burgerinitiatieven te verminderen, maar biedt ook onmiskenbare voordelen voor de organisatoren. Ook als de initiatiefnemers van een Europees burgerinitiatief aan het begin van de procedure wellicht nog niet goed zijn georganiseerd, kunnen zij op een bestaand netwerk teruggrijpen en hebben zij de tekst van hun initiatief al in vele taalversies. Op die manier zullen zij duidelijk minder moeite hebben om een miljoen handtekeningen te verzamelen.
Hoewel het er in eerste instantie op lijkt dat de verplichte instelling van een burgercomité een hindernis vormt, is het duidelijk dat de rest van de procedure hierdoor in de praktijk zal worden gestroomlijnd. De Commissie zal de organisatoren van een initiatief ondersteunen door een gebruikersvriendelijke handleiding ter beschikking te stellen en een contactpunt op te zetten. Indien initiatiefnemers erin slagen een miljoen handtekeningen te verzamelen, wordt voor de nodige follow-up gezorgd, met inbegrip van een hoorzitting in het Parlement.
Het punt van de herziening van de verordening is van cruciaal belang, aangezien dit instrument het eerste in zijn soort is. Volgens ons is de herziening met name zinvol waar het gaat om het moeilijke vraagstuk hoe de handtekeningen dienen te worden gecontroleerd. Hoewel het aan de lidstaten is hierover te beslissen, hebben we er bij hen op aangedrongen zo min mogelijk persoonlijke informatie te vragen. De lidstaten kunnen in zekere mate zelf bepalen welke informatie per land verplicht is, maar gelukkig zullen vele van hen genoegen nemen met minder gegevens dan oorspronkelijk werd beoogd. De regeling zoals die is geformuleerd in de compromistekst, is volgens ons burgervriendelijk en legt de organisatoren geen lastige en frustrerende verplichtingen op.
Alain Lamassoure
rapporteur. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, de Europese Unie stelt zich heden ten dage open voor participerende democratie. Het is nog geen directe democratie, de burgers zullen niet zelf beslissen, maar ze verwerven het recht om rechtstreeks, in het openbaar en massaal, degenen die in Europa beslissen ter verantwoording te roepen, en dat zonder tussenkomst van hun regeringen en volksvertegenwoordigers.
Voortaan hebben burgers hetzelfde recht van politiek initiatief als waarover de Ministerraad en het Europees Parlement beschikken. Wij hebben, zoals mevrouw Gurmai heeft gezegd, profijt gehad van het uitstekende voorbereidende werk door commissaris Šefčovič en zijn team en van de intelligente en efficiënte medewerking van het Belgische voorzitterschap.
Wat het Parlement betreft, is deze tekst het resultaat van vier rapporteurs, een "bende van vier", onder wie uzelf, mevrouw de Voorzitter. Uw aanwezigheid was ons een eer.
Wij wilden een zo eenvoudige mogelijke, zo burgervriendelijk mogelijke procedure opzetten. Wie mogen er aan meedoen? Burgers, ofwel natuurlijke personen, alle burgers, met inbegrip van - waarom niet - volksvertegenwoordigers, maar wel uitsluitend Europese burgers, want daarover laat het Verdrag geen twijfel bestaan.
Het recht om deel te nemen aan het burgerinitiatief voegt zich bij de voorrechten die de Europese burgers genieten. Wie kunnen het initiatief lanceren? Zeven burgers in een organisatiecomité zijn voldoende, en niet de 300 000 die de Commissie voorstelde, niet de 100 000 die de Raad zich had gedacht, maar zeven burgers van zeven lidstaten, ofwel een kwart van de lidstaten.
Met wie moet er contact worden opgenomen voor informatie als men een initiatief wil lanceren? De Commissie brengt zelf een gids voor burgerinitiatieven uit en zal een gespecialiseerd contactpunt opzetten. Wat is de procedure? Zij is verbluffend eenvoudig. Een enkele aanvraag om het initiatief te registreren en om te beoordelen of het ontvankelijk is. Welke criteria gelden voor dit laatste? Het Verdrag, het hele Verdrag, niets dan het Verdrag, het Handvest van de grondrechten inbegrepen. Hoe kan het initiatief worden ondersteund? Dat maakt niet uit: politiek, financieel, lokaal, nationaal, Europees, internationaal, lobby's, ngo's, kerken, enz...
Er geldt één voorwaarde: volledige transparantie. Zij die worden uitgenodigd hun handtekening te zetten moeten weten wie er achter het initiatief zitten. Aan hen dan, de burgers, om hun verantwoordelijkheid te nemen. Hoe wordt de inzameling van handtekeningen formeel geregeld? Op ongelooflijk eenvoudige wijze. Zowel papieren als digitale handtekeningen. Uiteraard kunnen enkel de lidstaten de controle uitvoeren, maar wij hebben toegezien, zoals mevrouw Gurmai heeft gezegd, op een maximale harmonisatie van formulieren.
Uiteindelijk moet er één enkele regeling in alle 27 lidstaten gelden, een derde van die lidstaten is er al klaar voor.
Tot besluit: welk politiek vervolg zal er aan worden gegeven? Dat is een punt waarop het Parlement sterk de nadruk heeft gelegd. Overeenkomstig het Verdrag zal de Commissie als enige beslissen of een geslaagd initiatief een vervolg krijgt in de vorm van wetgeving. De Commissie moet daarom worden beschermd tegen politieke druk om het aantal wetten te verveelvoudigen, want de Unie regelt al te veel. Tegelijkertijd moeten de burgers worden beschermd tegen het risico dat ieder politiek vervolg uitblijft in gevallen waarin de Commissie oordeelt dat aanvullende wetgeving niet opportuun is. Vandaar dat er twee nieuwe rechten zijn gecreëerd ten voordele van de auteurs van geslaagde initiatieven: het recht door de Commissie te worden ontvangen om hun ontwerp in te dienen en het recht op een openbare hoorzitting, die ten overstaan van het Europees Parlement zelf kan worden gehouden.
Kortom, we hebben hier te maken met een eenvoudige, innovatieve, democratische procedure. Het woord is nu aan de burgers.
(Applaus)
Gerald Häfner
rapporteur voor advies van de Commissie verzoekschriften. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, Europese politiek mag - zoals alle politiek - geen politiek zonder burgers zijn of politiek over hun hoofden heen of achter hun rug om. Net als alle andere politiek moet ook Europese politiek een politiek van burgers, voor burgers en door burgers zijn. We willen de kloof tussen burgers en politiek, tussen burgers en instellingen dichten. Daarvoor zijn procedures nodig waarmee de burgers daar waar de beslissingen worden genomen kunnen participeren en hun mening kunnen geven. We hebben veel bereikt op het gebied van democratisering van de Europese Unie, maar we hebben tot dusverre te weinig gedaan om de burgers zelf sterker bij besluiten en Europese debatten te betrekken. Dat doen we met het besluit van vandaag, met de invoering van het Europees burgerinitiatief. We hebben hard onderhandeld, en we hebben veel substantiële verbeteringen bereikt.
Waarde collega's: als u de tekst waarover wij hier vandaag stemmen bekijkt, dan ziet u dat overal waar passages vetgedrukt zijn, onze wijzigingsvoorstellen het resultaat van de onderhandelingen, de oorspronkelijke ontwerptekst van de Commissie, vervangen - collega Lamassoure heeft daar eerder al op gewezen. U zult vaststellen dat wij twee derde van de tekst hebben herschreven, en dat wij de passages die de Commissie al enthousiast had gepresenteerd sterk hebben verbeterd. Ik noem alleen de belangrijkste punten: we hebben de drempels flink verlaagd. Met name hoeven nu nog maar in een kwart van de lidstaten, en niet meer in een derde, handtekeningen te worden verzameld. Natuurlijk zouden we graag willen dat deze in heel Europa zouden worden verzameld, maar het gaat hier om minimale drempels. We hebben vooral de van meet af aan uiterst ongelukkige drempel dat na 300 000 handtekeningen eerst een ontvankelijkheidstoets moest worden doorgevoerd voordat burgers door konden gaan met het verzamelen van handtekeningen, bijna in zijn geheel geschrapt. Bijna in zijn geheel wil zeggen dat wij het idee hebben geopperd aan het begin een comité van organisatoren in te zetten dat ervoor zorgt dat niet elke e-mail die bij de Commissie binnenkomt en als onderwerp "burgerinitiatief" heeft administratief moet worden verwerkt, maar dat wel een minimaal mate van serieus karakter wordt gewaarborgd. Dat wil zeggen dat iemand die één miljoen handtekeningen wil verzamelen eerst zeven landen voor zijn voorstel moet zien te winnen.
We hebben voor meer transparantie gezorgd en voor bindende hoorzittingen aan het eind. Deze hoorzittingen worden in het Europees Parlement en voor Parlement en Commissie georganiseerd. Hier wordt burgers de gelegenheid geboden hun mening te geven. Dit betekent een grote stap voorwaarts, en we hebben hierbij niet voor onszelf gestreden, maar - dat mogen we nooit vergeten - voor de burgers in Europa, voor hun rechten en voor een effectievere en eenvoudigere burgerparticipatie in Europa.
Er zijn ook dingen die we niet voor elkaar hebben gekregen. Sommige van deze punten zien we nu terug in de amendementen van links. De onderhandelingen zijn echter al afgerond. We hebben met de Raad en de Commissie overeenstemming bereikt. Op sommige punten hebben we water bij de wijn moeten doen, maar ook de andere kant heeft de nodige concessies gedaan, en we weten dat amendementen nu meer voor de schijn zijn dan dat ze echt iets opleveren, dat wil zeggen dat dit resultaat nu niet meer kan worden veranderd. Deze mogelijkheid hebben we over drie jaar bij de herziening.
Ik wil uitdrukkelijk iedereen bedanken die heeft bijgedragen aan de totstandkoming: medewerkers, secretariaten, corapporteurs, de Commissie en de Raad, voor de uitstekende samenwerking. Mijns inziens kan deze vorm van samenwerking dwars door alle commissies en fracties heen een model voor de toekomst zijn. Ik hoop dat er een Europa van de burger wordt gerealiseerd, waarin burgers begrijpen dat zij Europa zijn en meer dan tot dusverre participeren.
De Voorzitter
Ik wil alleen maar zeggen dat ik het een enorm voorrecht heb gevonden om als lid van het team van het Parlement mee te mogen werken aan wat ik als een enorm indrukwekkende prestatie beschouw in naam van de burgers van Europa.
Olivier Chastel
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, rapporteurs vooral, een van de grootste beloften van het Verdrag van Lissabon was een grotere toenadering van Europa tot zijn burgers.
Ik acht het niet nodig voorbeelden aan te halen die ons, voor en na de ondertekening van dit Verdrag van Lissabon in december 2009, duidelijk hebben gemaakt hoezeer toenadering noodzakelijk is. Het ligt voor de hand dat elke maatregel ter vervulling van onze doelstelling om de burger voor de Europese integratie te interesseren en hierbij te betrekken, een prioriteit is voor alle instellingen, de Raad inbegrepen.
Er is mij dus veel aan gelegen om ten overstaan van u in te gaan op de verordening waarmee het burgerinitiatief wordt ingesteld, dit initiatief dat een baanbrekende innovatie is van het Verdrag van Lissabon ten aanzien van een betere deelname van Europese burgers aan de besluitvorming op Europees niveau.
Deze verordening was natuurlijk een van de prioriteiten van het Belgische voorzitterschap van de Raad, want dit burgerinitiatief symboliseert wellicht het meest de nieuwe rol van de burger in de Unie na Lissabon. Door middel van een burgerinitiatief - de rapporteurs hebben dit reeds opgemerkt - kunnen een miljoen Europese burgers de Commissie een wetgevingsvoorstel voorleggen waarbij de Commissie gehouden is dit te bestuderen en zich erover uit te spreken.
Het past om even stil te staan bij deze vernieuwing die wij heden tot stand brengen en die slechts het eerste onderdeel is - de heer Lamassoure heeft het opgemerkt - van participerende democratie op supranationaal niveau. Dit is dus niet alleen een Europese, maar een wereldprimeur.
Laat ons terugkeren naar het wetgevingsdossier waarover wij vandaag debatteren. Ik ben ingenomen met het compromis dat de drie instellingen in hun onderhandelingen over deze verordening hebben bereikt. En uiteraard ben ook ik verheugd over de geest van samenwerking en de bereidheid tot compromissen die de boventoon hebben gevoerd bij de drie instellingen tijdens dit hele onderhandelingsproces.
Ik wil uiteraard ook de rapporteurs van de Commissies AFCO en PETI persoonlijk bedanken, mevrouw Gurmai natuurlijk, mijnheer Lamassoure, mevrouw Wallis en mijnheer Häfner voor hun inspanningen en hun constructieve bijdragen bij het opstellen van deze verordening.
Ik ben daarom bijzonder ingenomen met de stemming van maandag in de Commissie AFCO, die de door de instellingen overeengekomen tekst heeft goedgekeurd. Wanneer de officiële goedkeuring door de Commissie AFCO door de aanstaande stemming over deze zelfde tekst wordt bevestigd, dan zouden we dit akkoord in eerste lezing kunnen zien als voorbeeld van snelle en doelmatige wetgeving op Europees niveau. In dat licht kunnen we niet anders dan commissaris Šefčovič lof toezwaaien voor zijn beschikbaarheid en doortastendheid.
Ik heb, kort en goed, het gevoel dat we allemaal ons voordeel hebben kunnen doen met de vele standpunten die aan de onderhandelingstafel te berde zijn gebracht. Uit deze trialoog en dit akkoord komt de Europese burger als winnaar tevoorschijn.
Ik ben ervan overtuigd dat het compromis dat de instellingen hebben bereikt een goed compromis is, niet alleen in die zin dat elke instelling haar zin heeft kunnen krijgen op de onderdelen die haar aan het hart liggen - waar zojuist op is gewezen - maar ook in die zin dat het tot een goede verordening zal leiden, waardoor er op soepele en efficiënte wijze burgerinitiatieven kunnen worden georganiseerd.
Namens de Raad prijs ik de bereidheid van de twee andere instellingen om rekening te houden met de behoeften van de lidstaten, met de knelpunten waarmee zij te kampen hebben bij het volbrengen van de taak die hun toeviel, oftewel het verifiëren van de handtekeningen die uiteraard reële handtekeningen dienen te zijn, en het waarborgen dat er bij het inzamelen van die handtekeningen geen sprake is van fraude en manipulatie.
Verder was het van belang de lidstaten genoeg tijd te gunnen om de binnenlandse maatregelen aan te nemen die nodig zijn voor de uitvoering van de verordening. Ik begrijp natuurlijk dat het Parlement er veel aan is gelegen het burgerinitiatief zo snel mogelijk ten uitvoer te leggen en ik deel die zorg. Aan de andere kant is het duidelijk dat nationale maatregelen nodig zijn voor een goed verloop van dit initiatief. Er moet dus wat tijd worden uitgetrokken om ze volgens het geldende regelgevingskader te laten aannemen.
De Raad is namelijk altijd van oordeel geweest dat het burgerinitiatief, als een onderdeel van burgerparticipatie aan de Europese besluitvorming, hand in hand moet gaan met het andere onderdeel, te weten de verkiezing van het Europees Parlement.
Tot besluit, en samenvattend: ik ben verheugd over het bereikte compromis in de onderhandelingen en ik kan uiteraard niet anders dan u aanbevelen het aan te nemen tijdens de stemming die nu volgt en ik wens het burgerinitiatief al het succes toe dat het wordt voorspeld. Ik stel vast dat de eerste initiatieven zich reeds in een voorbereidend stadium bevinden en ik hoop dat een groot aantal initiatieven een nieuwe impuls zullen geven aan - en tot nieuwe ideeën zullen leiden over - de Europese integratie.
Zeer bedankt nog aan allen voor uw medewerking aan dit dossier.
(Applaus)
De Voorzitter
Heel hartelijk bedankt voor het leiderschap dat u tijdens het voorzitterschap getoond hebt om dit erdoor te krijgen.
Maroš Šefčovič
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben ook erg blij om hier vandaag in uw midden te kunnen zijn, omdat we samen hele goede resultaten hebben bereikt. Slechts een jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon voeren we al een discussie over de op handen zijnde goedkeuring van de verordening over het burgerinitiatief. Zoals mijnheer Lamassoure al zei voeren we daarmee een geheel nieuwe laag van participatiedemocratie in die een aanvulling vormt op de representatieve democratie die we in de Europese Unie toepassen.
Voor het eerst bieden we de burgers een innovatieve manier om uiting te geven aan hun wensen, een dialoog te voeren met de instellingen en gestalte te geven aan de agenda van de Europese Unie. Volgens mij is het een zeer belangrijk instrument dat de Europese ruimte helpt verdiepen. Het zorgt ervoor dat in de nationale hoofdsteden meer aandacht wordt besteed aan Europese onderwerpen en dat een Europees debat op gang wordt gebracht. We weten allemaal dat de Europese Unie hier dringend behoefte aan heeft.
Om de potentiële voordelen van het Verdrag van Lissabon en het burgerinitiatief te kunnen benutten moeten we een duidelijke procedure vaststellen. Uit de openbare raadplegingen en het overleg met het Europees Parlement is duidelijk naar voren gekomen dat we een procedure nodig hebben die eenvoudig, begrijpelijk, gebruikersvriendelijk en evenwichtig is. Volgens mij zijn we erin geslaagd dit te bereiken. Dat is in wezen te danken aan de diepgaande discussies die we hier in het Europees Parlement zo vaak hebben gevoerd. Ik wil u allen danken voor de organisatie van een reeks hoorzittingen, die niet alleen in de Commissie constitutionele zaken en de Commissie verzoekschriften, maar ook in de meeste fracties hebben plaatsgevonden, aangezien deze hoorzittingen voor ons allen van groot belang waren. Ik kan u verzekeren dat zij een belangrijke bron van inspiratie waren en nieuwe creatieve ideeën vormden die er uiteindelijk toe hebben bijgedragen het oorspronkelijke voorstel van de Commissie te verbeteren.
Ik heb ook waardering voor de innoverende manier waarop het Europees Parlement dit initiatief heeft behandeld. Er waren vier rapporteurs uit twee verschillende commissies. Alain Lamassoure noemde hen de bende van vier. Ik moet erbij zeggen dat het een heel prettige bende was. De samenwerking met u allen was heel plezierig. Uw creatieve inbreng in onze gemeenschappelijke overwegingen was een groot genoegen, omdat ieder van u het onderwerp vanuit een andere invalshoek heeft benaderd en gebruik heeft gemaakt van de eigen ervaringen om suggesties te doen voor de verbetering van het oorspronkelijke Commissievoorstel. Ik stel dit alles zeer op prijs.
Dankzij deze innoverende aanpak hebben we voor een brede consensus binnen het Europees Parlement weten te zorgen. Ik ben in het bijzonder verheugd over de zeer duidelijke uitslag van de stemming in de Commissie constitutionele zaken.
Een van de belangrijkste ideeën die de rapporteurs hebben aangedragen betrof de follow-up die aan het burgerinitiatief behoort te worden gegeven. Het idee dat de organisatoren van een succesvol initiatief door een vertegenwoordiger van de Commissie van een passend hoog niveau dienen te worden ontvangen, was volgens mij afkomstig van het Europees Parlement. Het idee om verplichte hoorzittingen te houden in het kader waarvan de doelstellingen van het initiatief kunnen worden uitgediept, was eveneens afkomstig van dit Huis.
Ik wil benadrukken dat we erg verheugd en tevreden zijn dat deze openbare hoorzittingen op neutraal terrein zullen worden gehouden, namelijk hier bij het Europees Parlement, omdat op deze manier wordt gewaarborgd dat de Commissie niet in de moeilijke situatie belandt dat zij tegelijkertijd als rechter en als jury moet optreden. De Commissie zal hier tijdens die hoorzittingen op passend hoog niveau worden vertegenwoordigd, indien mogelijk door de ter zake bevoegde commissaris of directeur-generaal, en zal het debat nauwlettend volgen.
Ik wil u, en met u alle Europese burgers, verzekeren dat wij bij de Commissie ons er terdege van bewust zijn dat het een belangrijk en waardevol feit is als een bepaald voorstel door een miljoen burgers wordt ondersteund. We zullen zo'n voorstel dan ook met de nodige eerbied en zorgvuldigheid behandelen.
Het enige wat ik in dit debat betreur is dat we nog enige tijd moeten wachten totdat volledig gebruik kan worden gemaakt van het burgerinitiatief. We moeten echter onder ogen zien dat we, om onze dienstverlening aan de burgers te kunnen verbeteren, een aantal interne regels in de lidstaten moeten wijzigen en de software moeten ontwikkelen voor het systeem waarmee online steunbetuigingen worden verzameld. Ik ben er echter van overtuigd dat we dit binnen de gestelde termijn voor elkaar krijgen, zodat de Europese burgers zo snel mogelijk de kans krijgen om van het initiatief gebruik te maken.
Ik stel het derhalve zeer op prijs dat we ernaar streven om in eerste lezing een akkoord te bereiken, omdat onze burgers hierdoor veel eerder van dit instrument gebruik zullen kunnen maken dan oorspronkelijk verwacht.
Ik wil u nogmaals danken voor de uitstekende samenwerking met alle rapporteurs, met mevrouw Gurmai, met onze Voorzitter, mevrouw Wallis, met mijnheer Häfner en mijnheer Lamassoure. Zoals gezegd hebben zij allemaal heel oorspronkelijke en heel belangrijke ideeën aangedragen om dit voorstel beter te maken dan het oorspronkelijke voorstel van de Commissie.
Ook gaat mijn persoonlijke dank uit naar Olivier Chastel, voor zijn enorme talent om een consensus tot stand te brengen. Ik weet hoe moeilijk dat was in de Raad, hoeveel meningsverschillen hij daarvoor moest overbruggen. Dankzij zijn inspanningen en dankzij het uitstekende werk van het Belgische voorzitterschap hebben we inmiddels ook een brede consensus in de Raad.
Róża Gräfin von Thun und Hohenstein
rapporteur voor advies van de Commissie cultuur en onderwijs. - (PL) Ik wil de rapporteurs van harte bedanken voor het opstellen van de tekst waarover we vandaag stemmen. Ik hoop dat we dit instrument vandaag aan de burger geven en de Commissie het verder zal uitwerken. Ik vind het uiteraard een goede tekst, die bovendien zo eenvoudig mogelijk is gehouden. Waar we vandaag over stemmen is het resultaat van een op sommige punten moeizaam bereikt compromis en ik begrijp dat de heer Lamassoure en andere rapporteurs namens ons hebben bereikt wat reëel en haalbaar is. Persoonlijk betreur ik het opgeven van de minimumleeftijd van zestien jaar om een initiatief te ondertekenen. Toch steun ik de tekst in deze uitonderhandelde vorm. Ik ben er namelijk van overtuigd dat we dit dossier niet langer mogen rekken. Het initiatief moet nu worden teruggegeven aan de burgers.
Ik geloof dat we vandaag vooruitgang boeken, precies om te bereiken waarover wijlen Bronislaw Geremek in deze zaal meermaals heeft gesproken: Europa is verenigd, nu is het tijd voor actieve Europeanen. Vandaag zetten we een goede stap in die richting. Het is overigens geen bijbel die we hier schrijven. Over drie jaar kunnen we de vandaag voorgestelde procedures herzien en verbeteren, mits ze worden benut, wat ik van harte aanbeveel.
Kinga Göncz
rapporteur voor advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken. - (HU) Mevrouw de Voorzitter, als één van de vertegenwoordigers van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken sluit ik me aan bij degenen die de rapporteurs feliciteren en wil ik de Commissie bedanken voor haar werk, en daarnaast de heer Šefčovič en de heer Chastel voor hun werk binnen de Raad, aangezien zij een aanzienlijke bijdrage hebben geleverd aan het opstellen van een goede en levensvatbare tekst die zonder meer een stap richting vereenvoudiging betekent en mijns inziens brede steun zal verwerven. Er zijn intensieve debatten gevoerd en veel goede voorstellen ingediend. Door het grote aantal goede voorstellen moesten ze wel geconsolideerd worden teneinde het definitieve voorstel zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken. Het verzamelen van een miljoen handtekeningen is een enorme prestatie en vergt ontzettend veel inzet. We willen ook de mensen bereiken die niet via internet een bijdrage kunnen leveren, maar liever hun mening op papier kenbaar maken. Graag zouden we terugkoppeling ontvangen en eventuele problemen zo vroeg mogelijk in het proces oplossen. Het staat vast dat Europa enorm veel baat zal hebben bij dit instrument.
Cecilia Wikström
rapporteur voor advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, voorafgaand aan het besluit om het Verdrag van Lissabon aan te nemen, lieten politici zich enthousiast uit over de kans die het burgerinitiatief zou bieden. Nu moeten we ervoor zorgen dat dit een krachtige hervorming voor meer democratie wordt en geen papieren tijger.
Ik was de rapporteur voor advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en ik was verheugd voorstellen te kunnen doen die het voor de burgers gemakkelijker zouden maken. We wilden bijvoorbeeld jongeren warm maken voor dit initiatief en daarom stelden we een leeftijdsgrens van zestien jaar voor om een burgerinitiatief te starten. Het werd achttien jaar, en dat betreur ik, maar we hebben het desondanks nog altijd over jongeren. We verlengden ook de termijn tot 24 maanden. Het zijn nu 12 maanden geworden, maar ik ben desondanks blij met een compromis omdat ik van nature een positief mens ben.
We stellen anderzijds vast dat het van degenen die een voorstel indienen, grote inspanningen zal vergen, maar ik hoop dat we de uitdaging zullen aannemen om ervoor te zorgen dat burgerinitiatieven in de Europese instellingen met respect en een constructieve en positieve instelling worden bejegend.
Tot slot wil ik alle collega's bedanken voor hun uitstekende samenwerking met betrekking tot dit belangrijke initiatief.
Íñigo Méndez de Vigo
Mevrouw de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) zal enthousiast voor dit verslag stemmen en onze felicitaties gaan uit naar de rapporteurs, de Commissie en de Raad voor deze overeenstemming.
In de jaren tachtig, geachte afgevaardigden, bedachten we de term "democratisch tekort". Daarmee wilden we zeggen dat de besluiten in de Europese Unie uitsluitend werden genomen door de Raad van ministers, op basis van voorstellen van de Commissie, waarbij dit Huis alleen werd geraadpleegd.
Sindsdien heeft het Europees Parlement strijd gevoerd, via het Verdrag van Maastricht, het Verdrag van Amsterdam, het Verdrag van Nice, het Constitutioneel Verdrag en het Verdrag van Lissabon, om dat tekort weg te werken. Naar mijn oordeel hebben wij met het Verdrag van Lissabon, met onze nieuwe bevoegdheden als Parlement, met de deelname van de nationale parlementen, dat doel bereikt.
En dat ronden we vandaag af met het voorliggende burgerinitiatief, dat in het kader van de werkzaamheden van de Conventie te danken is aan de goede samenwerking tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement. Ik wil hier de heer Jürgen Meyer, onze Duitse collega van de sociaaldemocraten, en de heer Alain Lamassoure bij name noemen, omdat zij dat initiatief aan de plenaire vergadering van de Conventie hebben voorgelegd en ervoor hebben gezorgd dat het werd goedgekeurd.
Ik denk daarom dat de cirkel nu rond is, mevrouw de Voorzitter. Ik denk dat we vandaag, wanneer we over het initiatief stemmen, de overlijdensakte van het concept van het "democratisch tekort" op tafel hebben gelegd.
Het is nu aan ons, geachte afgevaardigden, om verantwoordelijk te handelen en daarvoor hebben we vandaag de kans. Door voor de begroting van de Unie te stemmen, doen we wat van ons wordt verwacht: een verantwoordelijk Parlement zijn dat meebeslist.
Ik denk dat het een goede dag is voor Europa, geachte afgevaardigden.
Enrique Guerrero Salom
Mevrouw de Voorzitter, "Democratie: een onvoltooide reis" is de titel van een publicatie van de hand van een bekend onderzoeker van de theoretische en praktische veranderingen die de moderne democratieën doormaken.
En dat klopt: we zijn inderdaad bezig met een reis waarin we, na een groot aantal fasen te hebben doorlopen, zijn aangekomen in een periode van risico's, onzekerheid en talrijke twijfels. Ondanks al die twijfels zijn er echter ook enkele zekerheden.
De eerste daarvan is dat hetgeen overeind is gebleven, het bouwwerk is van de representatieve democratie, van onze instellingen, want zonder een vrij parlement op basis van de wil van het volk heeft nog geen enkele democratie standgehouden.
De democratie van vandaag heeft echter ook vernieuwing, hervorming en veranderingen nodig die zorgen voor meer kwaliteit, zonder afbreuk te doen aan de structuren waarvan we tot nu toe gebruik hebben gemaakt en het fundament dat ze overeind heeft gehouden.
Welke veranderingen hebben we nodig? We moeten toe naar een democratie waarin de deelname groter is, waarin de burgers meer zijn dan degenen die om de zoveel jaar hun stem uitbrengen, waarin er meer ruimte is voor debat, waarin de burgers discussiëren, argumenteren en van gedachten wisselen, en waarin het sociaal kapitaal groter is, waarin de burgers hun isolement doorbreken en deel uitmaken van de samenleving. En we hebben een Europese dimensie nodig voor die democratie.
Ik denk dat we dat hebben bereikt met de verordening voor dit burgerinitiatief. Vanaf nu is er geen dubbele legitimiteit meer maar een dubbele stem van de burger: een in dit Parlement en een via dit burgerinitiatief. Daarmee zorgen we voor een sterkere democratie door meer participatie en legitimatie.
Anneli Jäätteenmäki
Mevrouw de Voorzitter, ik wil iedereen bedanken voor de zeer soepel verlopen samenwerking. Het burgerinitiatief is een goede aanvulling op actieve burgerparticipatie. Ik hoop dat het belangrijk zal zijn voor het uitlokken van politiek debat. Niet alle initiatieven krijgen misschien voldoende steun, maar zij kunnen nieuwe perspectieven in het debat brengen.
Het Parlement wilde het burgerinitiatief zo gebruiksvriendelijk mogelijk maken en daarin is het grotendeels geslaagd. Ik ben vooral blij met het feit dat de Commissie en het Parlement een openbare hoorzitting moeten organiseren wanneer één miljoen handtekeningen zijn verzameld. Dat dwingt de Europese instellingen echt te luisteren naar wat de ondertekenaars voorstellen. Tegelijkertijd moet de Commissie haar mogelijk negatieve standpunt grondig ten overstaan van de ondertekenaars motiveren.
Ik had gewild dat dit burgerinitiatief niet alleen kon worden ondertekend door de staatsburgers, maar door alle mensen die in elk land wonen, maar daar was onvoldoende steun voor.
De betekenis van het burgerinitiatief zullen wij pas zien als het van kracht wordt. Ik hoop dat het te zijner tijd een breder debat over EU-zaken zal uitlokken dan vandaag het geval was.
Indrek Tarand
Mevrouw de Voorzitter, ik ben erg blij dat er voor dit dispuut nu eindelijk een oplossing is gevonden. Nog niet eens zo lang geleden leek het namelijk nog om een verhaal zonder einde te gaan. Net als de foxtrot met onze dierbare Europese Dienst voor extern optreden, heeft dit allemaal veel te lang geduurd. Van een trage foxtrot krijg je pijn in je rug en loop je het risico dat je danspartner er een teleurgesteld gevoel aan over houdt. In dit geval is die partner echter niemand minder dan de Europese burger. Ik hoop dat deze nieuwe vorm van democratie een succes zal worden en dat wij de verwachtingen van onze burgers niet zullen beschamen. Het meest trieste aspect van het hele debat vond ik dat wij te vaak te maken hadden met een wantrouwen ten opzichte van onze burgers, met de angst dat die burgers met domme ideeën zouden komen. Die angst is ongegrond en dat zullen wij straks met eigen ogen kunnen zien.
Mijnheer Šefčovič, ik zou ook graag willen dat de Commissie meer vertrouwen in onze burgers stelt. Als vertegenwoordiger van Estland wil ook ik graag de Raad bedanken omdat deze heeft vastgehouden aan de mogelijkheid van een digitale handtekening; dat is voor de mensen in mijn land van essentieel belang. Europa kijkt reikhalzend uit naar de creatieve ideeën van zijn burgers. Ik dank u.
Emma McClarkin
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, het Europees burgerinitiatief is een hoognodig teken van engagement van de kant van de EU en biedt een uitstekende mogelijkheid om de democratische participatie in Europa te vergroten en de banden tussen de burgers en de politiek hechter te maken.
In twee derde van de lidstaten blijft weliswaar het obstakel bestaan dat het paspoortnummer moet worden aangegeven, maar ik en andere leden van de ECR-Fractie hebben ertoe bijgedragen het burgerinitiatief gebruikersvriendelijker te maken door de vreselijk bureaucratische dubbele ontvankelijkheidstoets te schrappen die door de Commissie was voorgesteld, en door ervoor te zorgen dat het Europees burgerinitiatief ook voor burgerbewegingen en niet alleen voor grote georganiseerde belangengroepen toegankelijk is.
Nu hebben ook echte basisinitiatieven kans van slagen, ook als zij niet op de leest van het Europees federalisme zijn geschoeid. Het belangrijkste punt is dat de Commissie haar precieze redenen voor de weigering van de registratie van een Europees burgerinitiatief uiteen moet zetten en exact moet aangeven hoe zij van plan is gevolg te geven aan een succesvol initiatief. Transparantie is bij deze procedure van essentieel belang.
Het wordt tijd dat de Europese Unie echt gehoor geeft aan de meningen van de Europese burgers en naar de stem van het volk luistert. Ik heb goede hoop dat deze regeling tot een meer democratische instelling en een sterker besef van democratische verantwoordingsplicht bij de Europese Commissie zal leiden en stof zal leveren voor de discussie over de toekomst van de EU.
Helmut Scholz
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, vanmorgen in het debat over de komende Europese Raad is duidelijk geworden dat we een legitimiteitsprobleem in de Europese Unie hebben. Dat de politiek veel te vaak regeert met voorbijgaan aan de dagelijkse belangen van de burgers ligt aan de wortel van dit probleem. Zij verwachten vandaag terecht meer bij het beleid te worden betrokken. Die verwachting komt op veelzeggende wijze tot uiting in het protest dat vanuit veel landen opklinkt. Met het Europees burgerinitiatief, waar wij vandaag over stemmen, beschikken wij voor het eerst in de ontwikkeling van de EU over een instrument dat de burgers in staat stelt hun verwachtingen en verlangens rechtstreeks te verwoorden, initiatieven rechtstreeks en op eenvoudige wijze uit te brengen en direct aan het politieke besluitvormingsproces deel te nemen.
De onderhavige verordening is goed, hoewel mijn fractie vindt dat ze nog beter had kunnen en moeten zijn. Of de burgers en inwoners van Europa het burgerinitiatief ook echt gaan gebruiken, zal uiteindelijk mede afhangen van ons hier in het Parlement. In hoeverre is het menens met onze zelf opgelegde verplichting tot ondersteuning van de vereiste open aanpak? Zullen we over drie jaar gereed en in staat zijn ons tegenover de Raad en de Commissie sterk te maken voor de verdere ontwikkeling van het initiatief? De onderwerpen zijn al in de huidige verordening vastgelegd en we willen vandaag over de desbetreffende punten nog eens onze stem uitbrengen. De waarde van het burgerinitiatief laat zich niet afmeten aan een bereikt interinstitutioneel compromis met de Raad en de Commissie, maar aan het daadwerkelijk gebruik ervan. Dat het resultaat duidelijk is verbeterd - daarvoor spreek ik mijn grote dank uit aan mevrouw Gurmai, mevrouw Wallis, de heer Lamassoure en de heer Häfner, die in nauwe samenwerking de definitieve uitwerking van deze verordening hebben bespoedigd -, heeft er ook mee te maken dat veel actoren uit het maatschappelijk middenveld onze overwegingen en debatten voortdurend op realiteit en uitvoerbaarheid hebben getoetst. Ik wil hier ter plekke ook mijn dank aan hen uitspreken.
Ik roep de burgers van Europa op het initiatief te nemen.
Morten Messerschmidt
namens de EFD-Fractie. - (DA) Mevrouw de Voorzitter, sinds het Verdrag van Lissabon een jaar geleden in werking is getreden, is een tot nog toe ongekende hoeveelheid macht overgedragen aan de EU-instellingen en gedurende het afgelopen jaar hebben we kunnen zien hoe met name het Europees Parlement deze situatie heeft weten uit te buiten en daarbij een enorme hoeveelheid macht heeft onttrokken aan de lidstaten.
Er waren twee lichtpuntjes, toen het Verdrag van Lissabon in werking trad. Een van deze lichtpuntjes was het burgerinitiatief. Dat is ook waarom ik, zowel namens mijn partij in Denemarken als namens mijn fractie hier in het Europees Parlement, deel heb genomen aan de onderhandelingen, namelijk precies met het doel om het burgerinitiatief ingevoerd te krijgen als een lichtpunt binnen een anderszins zeer duistere en zeer federale EU.
Er zijn punten waarover we het oneens waren. Meerdere rapporteurs hebben reeds opgemerkt dat sommigen graag zouden zien dat het burgerinitiatief wordt uitgebreid tot een recht voor mensen die geen burgers zijn en dat anderen wensen te bepalen wat de kiesgerechtigde leeftijd in andere lidstaten zou moeten zijn, enz. en hierover zijn we het niet eens kunnen worden. Het kader waarover nu overeenstemming is bereikt, bevat desondanks positieve elementen en daarom zal ook mijn fractie, in de geest van de democratie en om de positieve elementen te bevorderen die het Verdrag van Lissabon ondanks alles bevat, dit initiatief steunen.
Bruno Gollnisch
(FR) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, het burgerinitiatief zoals het in de Verdragen wordt voorgesteld en nader is uitgewerkt door deze verordening, is een parodie op de democratie. In de eerste plaats maakt het de burgers wijs dat zij worden gehoord door de Eurocratie, die nochtans stelselmatig heeft geweigerd naar hun stem te luisteren toen zij per volksraadpleging lieten weten dat zij niet van een Europese superstaat waren gediend. Begint u dus met luisteren naar de burgers wanneer zij "nee" zeggen of u manen te stoppen.
Ook wat betreft de beperkingen die voor ontvankelijkheid gelden, is hier sprake van een parodie op de democratie. De burgerinitiatieven moeten overeenstemmen met de Verdragen en met de zogenaamde onderliggende waarden. En dus zullen, in naam van de in de Verdragen opgenomen beginselen van vrij verkeer, alle verzoeken tot bescherming van onze economieën, elke rem op de gefinancierde globalisering waarvan wij nu de verwoestende uitwerking ervaren en elke stremming van migratiestromen, ongenadig worden afgewezen. Hetzelfde lot wacht waarschijnlijk elk initiatief tot stopzetting van de onderhandelingen met Turkije, want de Commissie kan wel worden verzocht om op te treden, maar niet om haar optreden te staken. Wanneer er voor een initiatief genoeg handtekeningen worden ingezameld, is de Commissie niet verplicht er een vervolg aan te geven, zij hoeft enkel haar keuze te verantwoorden. Werkelijk, dit is een parodie op de democratie.
Mariya Nedelcheva
(FR) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik mijn waardering uitspreken voor het kolossale werk dat de rapporteurs hebben verricht. Dames en heren, er zijn van die unieke momenten in het Europees Parlement. Vandaag is zo'n moment. We hebben een duidelijk, eenvoudig en efficiënt instrument in handen van de burgers willen leggen, met als doel hun afstand tot de instellingen te verkleinen.
In de eerste plaats moet grote nadruk worden gelegd op de inspanningen die zijn verricht om de procedure te vereenvoudigen. De registratiefase is nu snel en duidelijk. Het is onze plicht ruchtbaarheid te geven aan de criteria waaraan een initiatief moet voldoen om te kunnen worden geregistreerd: eerbiediging van de Europese waarden, eerbiediging van de bevoegdheden van de Commissie, met betrekking tot de toepassing van de Verdragen.
Ten tweede vestig ik de aandacht op de termijn van een jaar waarover de lidstaten beschikken. Het feit dat ze deze termijn eerbiedigen en de bescherming van de gegevens waarborgen, is een krachtig signaal naar onze burgers.
In de derde plaats wil ik blijk geven van mijn tevredenheid over de termijn van drie maanden, over de politieke en juridische argumenten en over de procedure die de Commissie moet volgen voor het organiseren van openbare hoorzittingen, samen met het Parlement. Met deze drie punten kunnen we zeker zeggen dat de Europese burgers spoedig de beschikking zullen hebben over een instrument dat eenvoudiger is dan voorzien, duidelijker is dan op het eerste gezicht lijkt en naar verluidt doelmatiger is.
Tot besluit: ik blijf waakzaam ten aanzien van het mogelijke averechtse effect van de financiering van het initiatief door politieke partijen, en dat is iets waarvan ik blijf vinden dat het de burgers in een positie kan plaatsen waarin ze ons wat te verwijten zullen hebben. Maar afgezien daarvan reken ik op ons allen om aan de bel te trekken wanneer de eerste tekenen van misbruik zichtbaar worden, omdat dit is waartoe wij ons eerst en vooral hebben verplicht. Wij gaan stemmen voor een instrument van democratische participatie dat slechts de burger toebehoort.
Victor Boştinaru
(EN) Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen zou ik u willen feliciteren met uw bijdrage als corapporteur van onze Commissie verzoekschriften.
Zoals u wellicht weet was het burgerinitiatief voor de S&D-Fractie een belangrijke prioriteit. Allereerst wil ik alle vier de corapporteurs van de Commissie constitutionele zaken en de Commissie verzoekschriften gelukwensen met het gemeenschappelijke werk dat zij hebben verzet bij de opstelling van dit voortreffelijke verslag en met de wijze waarop zij in hun onderhandelingen met de Raad en de Commissie dit goede resultaat hebben weten te bereiken. Ik zou ook willen wijzen op de bijzondere rol die de vicevoorzitter van de Europese Commissie, de heer Šefčovič, heeft gespeeld en op de welwillendheid en openheid waarmee hij met de Raad en het Parlement heeft onderhandeld.
Ik ben verheugd dat ik hierover vandaag al, slechts enkele maanden na het begin van de procedure voor dit unieke en essentiële instrument voor participerende democratie in de Europese Unie, mijn stem kan uitbrengen. Het Europees Parlement heeft veel bijgedragen aan deze tekst. Twee derde van de tekst is afkomstig van het Parlement, waaruit eens te meer blijkt dat het zich er onophoudelijk voor inzet dat de Europese burgers bij het politieke debat worden betrokken en dat de Europese Unie dichter bij de burgers wordt gebracht.
Naar mijn mening is de tekst evenwichtig en draagt deze bij tot de verwezenlijking van onze gemeenschappelijke doelstelling, namelijk dat het burgerinitiatief een belangrijke rol vervult in de praktijk van de Europese democratie en de Europese burgers beter in staat stelt hun invloed te doen gelden op het Europees beleid. Dit instrument is er namelijk op gericht een diepgaand debat in de hele samenleving te bevorderen. Zoals onze fractie van meet af aan heeft geëist, is dit instrument toegankelijk, eenvoudig van opzet, duidelijk en concreet, zodat frustratie wordt voorkomen.
Ik dank u hartelijk en wens u succes na deze uitstekende start.
Andrew Duff
(EN) Mevrouw de Voorzitter, in tegenstelling tot wat sommige sprekers geloven, ben ik ervan overtuigd dat het burgerinitiatief van begin af aan bedoeld was als instrument dat door de burgers kan worden gebruikt om de Commissie te verzoeken een voorstel te doen voor een wijziging van de Verdragen.
Ik ben erg verheugd dat de definitieve formulering van artikel 2 van de verordening een getrouwe weergave bevat van de formulering uit artikel 11, lid 4, van het Verdrag zelf. Indien de Commissie een voorstel doet voor een wijziging van de Verdragen handelt zij wel degelijk binnen het kader van haar wettelijke bevoegdheden, en zoals we allemaal uit ervaring weten is het vaak nodig de Verdragen te wijzigen om hun doelstellingen ten volle te kunnen verwezenlijken.
Het is aan de burgers om vastberaden en volledig gebruik te maken van dit geweldige nieuwe experiment van de postnationale democratie.
Marek Henryk Migalski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, Emma McClarkin heeft al aangegeven dat onze fractie dit ontwerp kan steunen. Het zit goed in elkaar en verdient daarom steun tijdens de stemming. Ik ben blij dat tijdens de werkzaamheden aan deze tekst een aantal zorgpunten is weggenomen. Zo is de bescherming van persoonsgegevens verscherpt. Ook is de minimumleeftijd van zestien jaar vervangen door achttien en dat is een goede zaak.
Toch heb ik ook een aantal kritische opmerkingen. Ten eerste zal, zoals collega Emma McClarkin al zei, de Commissie beslissen welk initiatief ontvankelijk is en welk niet. De stem van het volk zal dus opnieuw afhankelijk zijn van ambtenaren, hoe welwillend die ook mogen zijn. Ten tweede moeten we ons afvragen of de drempel van 300 000 stemmen en een vierde van de landen niet te laag is? In Polen is voor een dergelijk initiatief de handtekening van 100 000 mensen nodig. Van de hele Europese Unie, die veel groter is, maken de Polen slechts 8 procent uit. De drempel lijkt me dan ook nogal discutabel. Ondanks deze twijfels verdient het initiatief echter steun en de Europese Conservatieven en Hervormers stemmen dus zeker voor.
Bairbre de Brún
(GA) Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik zowel u als de rapporteurs bedanken. De werkzaamheden van de rapporteurs hebben tot een aanzienlijke verbetering van het voorstel van de Commissie geleid.
Ik ben echter teleurgesteld dat een aantal aspecten van het voorstel tot gevolg zal hebben dat mensen van dit proces worden uitgesloten die er eigenlijk wel degelijk bij betrokken moeten worden. Ik verzoek het Parlement dan ook om de amendementen die door een grote meerderheid in de Commissie verzoekschriften zijn aangenomen, serieus in overweging te nemen. Die amendementen hebben wij nu opnieuw aan de plenaire vergadering voorgelegd, te weten de amendementen 71, 73 en 74. Wij moeten er met name voor zorgen dat wij mensen die in de EU woonachtig zijn, maar die nog geen officiële Europese burgerschapsstatus hebben, niet de indruk geven dat hun mening overbodig of niet welkom is. Tegelijkertijd moeten ook jonge mensen aangemoedigd worden om hun betrokkenheid te tonen bij kwesties die verband houden met het EU-beleid.
In de huidige situatie zullen niet alle EU-inwoners - met inbegrip van langdurig ingezetenen - in staat zijn om het burgerinitiatief te ondertekenen. Deelname staat nu nog alleen open voor degenen met een Europese burgerschapsstatus.
De amendementen 72 en 73, die wij nogmaals hier aan de plenaire vergadering hebben voorgelegd, zijn dan ook bedoeld om te waarborgen dat de handtekeningen van inwoners zonder burgerschapsstatus meetellen voor de een miljoen handtekeningen die nodig zijn om de Commissie te verzoeken actie te ondernemen.
Daniël van der Stoep
Voorzitter, ik weet het nog zo net niet met dit burgerinitiatief. Het klinkt natuurlijk sympathiek om de burgers meer bij de besluitvorming te betrekken, al was het natuurlijk beter geweest om diezelfde burgers een referendum over het Verdrag van Lissabon te gunnen.
Om in een de burger door de strot geduwd verdrag te spreken over een dialoog met de burger is in mijn optiek zowel wrang als ironisch. Voorzitter, ik ben bang dat het burgerinitiatief een enorm wassen neus zal blijken te zijn. De Commissie heeft het primaat om voorstellen niet in behandeling te nemen. Het moge duidelijk zijn dat alleen stokpaardjes van de linkse eurofiele elite die duidelijk een pro-Europees standpunt vertegenwoordigt, zullen worden geaccepteerd.
Of kan de commissaris die zorgen bij mij wegnemen? Stel, er worden burgerinitiatieven opgezet om de onderhandelingen met Turkije te stoppen, of om dit Parlement op te heffen - wat natuurlijk fantastisch zou zijn. Zal de Commissie die dan serieus nemen? Graag een reactie.
Voorzitter, het vertrouwen van de burgers in de Europese Unie is al nihil. Ik vermoed dat dit burgerinitiatief daar weinig verandering in zal brengen en dat vind ik overigens niet erg, want hoe meer mensen het failliet van deze Europese Unie zullen inzien, hoe beter.
Anna Maria Corazza Bildt
(EN) Mevrouw de Voorzitter, als schaduwrapporteur voor de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken heb ik mijn best gedaan ertoe bij te dragen dat dit nieuwe politiek initiatiefrecht voor de burgers van Europa gestalte krijgt, zodat de mensen echt mondiger worden gemaakt.
Ik steun het uiteindelijke compromis en spreek mijn gelukwensen uit aan de heer Lamassoure. Het burgerinitiatief is nu gebruikersvriendelijk, ongecompliceerd en toegankelijk voor de burgers. Ik ben bijzonder ingenomen met de eis van transparantie met betrekking tot politieke en financiële steun. Ik betreur echter dat financiering door politieke partijen en groepen geoorloofd is en dat nationale politici als initiatiefnemers mogen optreden.
Ik wil geen domper op de vreugde zetten, beste collega's, maar laten we realistisch zijn. Het risico bestaat dat het democratisch proces in Europa niet alleen een stimulans kan krijgen, maar dat het ook kan ontsporen en dat extremisten en populisten het burgerinitiatief voor hun karretje spannen of er misbruik van maken.
Ik denk dat we er nu allemaal gemeenschappelijk voor moeten zorgen dat het initiatief alleen wordt gebruikt in het belang van de burgers. Ik doe een beroep op de gekozen politici in de lidstaten om te accepteren dat zij de representatieve democratie hebben om hun mening kenbaar te maken en dat dit initiatief bedoeld is voor de burgers. Ik verzoek de Commissie de burgers naar behoren in te lichten om geen valse verwachtingen te wekken, en de voorwaarden voor registratie strikt toe te passen.
Ik verzoek de media hun rol te vervullen door juiste informatie te verspreiden en vraag de lidstaten persoonsgegevens te beschermen, zodat de burgers genoeg vertrouwen hebben om deel te nemen. Ik hoop echt dat we onze burgers de kans kunnen geven om in het politieke debat te participeren en met plezier gebruik te maken van dit instrument.
Hannes Swoboda
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik maak weliswaar geen deel uit van de rechtstreeks betrokken commissies, maar ik heb onze rapporteur, mevrouw Gurmai, ten volle ondersteund. Ik zou alle rapporteurs graag van harte willen bedanken. Ik geloof dat er in de democratisering van de Europese Unie een belangrijke stap naar voren is gezet.
Ik weet dat sommige mensen bang zijn voor mogelijk misbruik van het burgerinitiatief. Het is echter aan ons om in ons beleid de zorgen en behoeften van de burgers op te pakken; zij zullen dan niet in staat zijn dit instrument te misbruiken. Het is aan ons om door middel van beleid verzet te plegen tegen burgerinitiatieven die naar onze mening de verkeerde kant opgaan. Verzet is beslist nuttiger dan negeren.
Anders dan mevrouw Corazza Bildt denk ik dat er een goed compromis tot stand is gekomen. Ik vind dat politieke partijen dit initiatiefinstrument niet moeten gebruiken; politieke partijen en dit Parlement zijn er immers niet voor niets. Dat politici niet van deelname aan het debat mogen worden uitgesloten is volkomen terecht. Mijns inziens is hier een goede weg voorwaarts aangegeven.
Het is nu aan de politieke partijen om onder het waakzame oog van de burger en de burgerinitiatieven goed beleid te voeren, in te haken op de wensen en zorgen van de burgers en daar in dit Parlement iets mee doen, en meer met de burgers in dialoog te treden. Dit instrument dwingt de politiek ook slimmer op te treden en een Europa tot stand te brengen dat dichtbij en niet veraf van de burger staat, wat door velen terecht wordt bekritiseerd.
Nogmaals hartelijk dank aan de rapporteurs voor hun goede werk. Ik ben van mening dat zij met dit verslag de democratie in Europa een dienst hebben bewezen. In feite is dit waar wij in het Parlement voor ijveren: een democratisch Europa.
Tadeusz Cymański
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ik wil me aansluiten bij de steun en de lof voor dit initiatief. Wel heb ik bepaalde bedenkingen en opmerkingen, maar dit is dus geen gebrek aan steun. Ik wil er alleen voor zorgen dat dit initiatief werkelijk zinvol wordt. Er wordt namelijk gesproken over kansen en hoop, maar ook over vrees, onder meer door collega Migalski. Vrees dat dit zo hoognodige, verrijkende en democratische instrument in de praktijk kan worden misbruikt.
Paradoxaal genoeg kan dit instrument in de praktijk niet alleen door extremisten maar ook door zeer krachtige lobby's eenvoudig worden misbruikt. We vrezen namelijk dat de drempel van een miljoen steunverklaringen niet zo hoog is, als je kijkt naar het demografische potentieel van de Unie. Bovendien zal de beslissing om een initiatief wel of niet ontvankelijk te verklaren in hoge mate bepaald worden door willekeur, wat voor de burgers zelf een reden voor stevige kritiek kan zijn. Kortom, ik denk dat we vaart moeten zetten achter de werkzaamheden, maar deze regeling wel zeer grondig, zorgvuldig en met gezond verstand moeten analyseren.
Diane Dodds
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik spreek hier als democraat en als iemand die ervan overtuigd is dat een grotere participatie in het democratische proces moet worden aangemoedigd. Laten we eerlijk zijn, er bestaat een kloof tussen beleidsmakers en burgers. Daarom is het van groot belang dat de stem van de gewone burger gehoor vindt.
De idee van het Europees burgerinitiatief mag dan goed zijn, mijn enthousiasme wordt echter getemperd door het feit dat de Commissie nog steeds over aanzienlijke macht beschikt. We kunnen bovendien niet voorbijgaan aan het feit dat het vanwege de regels voor het verzamelen van handtekeningen voor een burgerinitiatief, ondanks de bepaling dat de deelname beperkt mag blijven tot een kwart van de lidstaten, voor alle potentiële initiatiefnemers wel eens zeer moeilijk zou kunnen blijken de vereiste handtekeningen te verzamelen, behalve dan voor grote lobbyorganisaties die al op Europees niveau actief zijn. Het burgerinitiatief is bedoeld als instrument voor de burgers, niet als instrument voor ngo's.
Paulo Rangel
(PT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, leden van de Raad, ik wil hier onderstrepen dat het burgerinitiatief een zeer belangrijke stap voorwaarts betekent op weg naar de erkenning van de constitutionele aard van de Europese Unie. Alleen een constitutionele instantie, met of zonder geschreven grondwet, is in staat haar burgers een instrument van die aard aan te bieden. Ik erken in ons gebaar iets bijzonder waardevols: de waarde om aan de Europese Unie een dergelijk grondwettelijk karakter toe te kennen.
Ik wil tevens benadrukken dat dit een zeer belangrijke stap is voor de burgers en de solidariteit tussen burgers. Door het minimumvereiste voor het starten van een burgerinitiatief vast te stellen op een vierde van de lidstaten creëren wij bovendien een trans-Europese en pan-Europese beweging, omdat het op die manier veel moeilijker wordt om het initiatief te gebruiken om te lobbyen of partijbelangen te behartigen. In tegenstelling tot wat hier wordt beweerd, wordt dat allemaal veel moeilijker als we eisen dat burgers van zeven of acht landen een initiatief ondertekenen. Ik ben er dan ook van overtuigd dat het burgerinitiatief zal bijdragen tot een versterking van de solidariteit tussen de EU-landen en tussen de burgers van de EU-landen, een solidariteit die wij nu, twee dagen voor deze beslissende decemberbijeenkomst van de Europese Raad, meer dan ooit nodig hebben.
Roberto Gualtieri
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, procedures vormen een belangrijk onderdeel van het democratische proces. De tenuitvoerlegging van het burgerinitiatief was dan ook niet slechts een technische oefening, maar heeft cruciale keuzes met zich meegebracht op basis waarvan het burgerinitiatief een instrument kon worden dat daadwerkelijk bijdraagt aan de verwezenlijking van een echte Europese politieke ruimte.
Het Parlement heeft heel duidelijk en op voorbeeldige wijze gebruik gemaakt van zijn rechten en het oorspronkelijke voorstel aanzienlijk verbeterd. De belangrijkste resultaten zijn reeds genoemd en ik zal daar niet opnieuw op ingaan. Ik wil echter een ander resultaat benadrukken, waaraan onze fractie een aanzienlijke bijdrage heeft geleverd, namelijk het feit dat de Europese politieke partijen een burgerinitiatief kunnen bevorderen. Dit is een zeer belangrijk resultaat, omdat het lot van de Europese democratie ervan afhangt, aangezien er alleen echte internationale democratie kan zijn als Europese politieke partijen echt een rol spelen in het democratische proces. Vandaag zetten wij een stap in die richting en dit is een reden te meer waarom dit een prachtige dag is voor de Europese democratie.
Erminia Mazzoni
(IT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren, ik wil alle rapporteurs bedanken voor hun harde werk en voor het goede compromis dat is bereikt. Als voorzitter van de Commissie verzoekschriften wil ik graag in het bijzonder mevrouw Wallis en de heer Häfner bedanken, evenals de schaduwrapporteurs die, met een substantiële groep, alle gevoeligheden die in het debat in de Commissie verzoekschriften naar voren kwamen, hebben weten te kanaliseren.
Ik denk dat wij ons ten volle bewust waren van het belang van onze taak. Het burgerinitiatief is een belangrijk doel in de ontwikkeling van een Europa van de volkeren, een democratisch Europa en een echt participatief Europa.
Als Commissie verzoekschriften hebben wij ons dit, in samenwerking met de Commissie constitutionele zaken en onder toepassing van de procedure van artikel 50 van het Reglement, steeds voor ogen gehouden. Zoals velen van u en de rapporteurs al hebben benadrukt, hebben we geprobeerd de procedure zo bruikbaar, lastenvrij, transparant en efficiënt mogelijk te maken.
Met dit als oogmerk hebben we gewerkt aan het opleggen van bepaalde verplichtingen aan de Commissie en het inperken van haar beoordelingsruimte met betrekking tot de door ons ingevoerde ontvankelijkheidscriteria. Ik wil hierbij de leden geruststellen die legitieme en begrijpelijke zorgen hebben geuit, die wij in het debat hebben besproken en waarvoor we in veel gevallen een oplossing hebben gevonden.
Omdat dit onderwerp me aan het hart gaat wil ik ten slotte graag het belang benadrukken van het invoeren van een openbare hoorzitting van de vertegenwoordigers van een burgerinitiatief, die zal worden georganiseerd door de Commissie en het Europees Parlement. Als voorzitter van de Commissie verzoekschriften stemt mij dit tevreden omdat deze taak, op basis van een overeenkomst tussen de betrokken partijen, waarschijnlijk aan de door mij voorgezeten commissie zal worden toevertrouwd.
Matthias Groote
(DE) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik iedereen hartelijk danken die dit mogelijk heeft gemaakt en in het bijzonder voormalig ondervoorzitter Sylvia-Yvonne Kaufmann, die in de vorige zittingsperiode veel voorbereidend werk heeft verricht om de verwezenlijking van het Europees burgerinitiatief thans mogelijk te maken.
De EU-burgers hebben soms het gevoel dat Europa en zijn instellingen ver van hen af staan. Met dit instrument, met het Europees burgerinitiatief, komen de instellingen nader tot de burgers. Het is een uitstekend instrument om de democratie te versterken, aan de democratie deel te nemen en initiatieven te nemen. In de komende maanden zullen twee aspecten een belangrijke rol spelen: ten eerste, dat via internet toegang tot een digitaal burgerinitiatief wordt verschaft - toegang die op eenvoudige maar veilige wijze moet worden verkregen. Ten tweede moet een succesvol burgerinitiatief gevolgd worden door een rechtshandeling. Vandaar mijn vraag aan de Commissie: wanneer volgt inzake een aangelegenheid een rechtshandeling en wanneer slechts een hoorzitting? Hoe wordt dat in de toekomst besloten of beoordeeld? Misschien kunt u daarop nog ingaan, mijnheer de commissaris. Nogmaals hartelijk dank voor uw werk en voor het werk van de Raad.
György Schöpflin
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de invoering van het burgerinitiatief is ongetwijfeld een van de belangrijkste ontwikkelingen in het Europese integratieproces. Het betekent een kwalitatieve herverdeling van de macht in de Europese Unie en kan de aanzet geven tot een belangrijke vernieuwing in de Europese politiek.
Door de burgers op hetzelfde niveau te plaatsen als het Parlement en de Raad, door de burgers het recht te geven de Commissie te verzoeken wetgevingsvoorstellen te doen, wordt een stap gezet die verstrekkende gevolgen heeft. Zo zou op grond van deze nieuwe regeling een van de fundamentele kenmerken van het integratieproces - namelijk dat het van meet af aan door elites wordt aangestuurd - wel eens op de helling kunnen komen te staan. In vele opzichten is dit proces tot dusver zeer succesvol geweest, maar het lijdt inmiddels nauwelijks nog twijfel dat het integratieproces zonder de steun van de burgers met obstakels te maken krijgt. Inderdaad wordt steeds vaker duidelijk dat de burgers de EU als een ingewikkeld en ondoorgrondelijk systeem ervaren dat ver van hun bed staat. Zij hadden tot nu toe weinig aanleiding om zich betrokken te voelen bij de EU, omdat hun daartoe geen middelen werden geboden.
Dit gemis wordt door het burgerinitiatief verholpen. Het vormt een instrument waarmee de kloof tussen de EU en de demos kan worden overbrugd. Het is in ieders belang dat dit instrument nu in werking treedt en zo doeltreffend mogelijk functioneert.
Sylvie Guillaume
(FR) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik wil in de eerste plaats alle rapporteurs, en met name mijn collega en buurvrouw mevrouw Gurmai, lof toezwaaien voor hun uitstekende werk aangaande dit onderwerp.
De instelling van een burgerinitiatief is een van de meest interessante innovaties van het Verdrag van Lissabon. Het is volgens mij een nieuwe wetgevende bevoegdheid binnen de Europese instellingen die de burgers in handen krijgen.
In het besef dat het gevoel bij de Europese Unie te horen nog te zwak is en het aantal mensen dat niet gaat stemmen vooral bij de Europese verkiezingen onrustbarend hoog is, zal dit nieuwe instrument Europese burgers de gelegenheid bieden volwaardige actoren te zijn in de Europese democratie. Het onderwerp wekt bovendien zeer grote nieuwsgierigheid. Er is zonder meer belangstelling voor.
Daarom zou het een verkeerd signaal zijn om uitsluitend de risico's die burgerinitiatieven wellicht inhouden ter sprake te brengen. Vanzelfsprekend is het nodig dit instrument correct aan te wenden, maar angst voor de discussies die kunnen ontstaan, is ongegrond.
Het compromis tussen het Parlement en de Raad is volkomen in evenwicht. Het gaat er vanaf nu om ervoor te zorgen dat dit instrument, nadat het is aangenomen, zo snel mogelijk van kracht wordt, want de burgers verwachten dit van ons en hier ligt een grote kans.
(Applaus)
Carlo Casini
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, als voorzitter van de Commissie constitutionele zaken wil ik bovenal alle leden van mijn commissie bedanken voor hun goede werk, in het bijzonder de heer Lamassoure en mevrouw Gurmai, die uitstekend werk hebben verricht en die het is gelukt een van de belangrijkste vernieuwingen van het Verdrag van Lissabon ten uitvoer te leggen.
De Commissie constitutionele zaken heeft ook naar de standpunten van alle nationale parlementen en deskundigen geluisterd, in nauwe samenwerking met de Commissie, waarvoor ik commissaris Šefčovič hartelijk wil bedanken, en de Raad bereid gevonden in dialoog te treden, waarvoor ik de heer Chastel wil bedanken.
Tevens heeft de toepassing van artikel 50 van ons Reglement goed gewerkt en ons de mogelijkheid geboden nauw samen te werken met de Commissie verzoekschriften.
Ik heb persoonlijk mijn steun uitgesproken voor de noodzaak van een termijn van een jaar voor de inwerkingtreding van de verordening. Dit was niet om de tenuitvoerlegging te vertragen, maar juist om ervoor te zorgen dat de eerste tenuitvoerlegging volledig en consciëntieus verloopt, zodat alle lidstaten, zonder enige uitzondering, aan de vereiste kunnen voldoen om participatie- en controle-instrumenten op te stellen.
Naar mijn mening is het belangrijkste positieve gevolg van de nieuwe regeling de vergroting van het bewustzijn van het EU-burgerschap, dat nu is verrijkt met de mogelijkheid om deel te nemen aan het wetgevingsproces, al is het maar in de vorm van een aanzet. Ik ben er tevens van overtuigd dat de beschikbare mechanismen deze deelname gemakkelijk maken voor burgers en tegelijkertijd misbruik voorkomen.
Ten slotte ben ik van mening dat de goedkeuring van deze verordening, zo vlak voor de kerstdagen, een cadeautje is voor zowel de burgers van Europa als Europa zelf.
Jo Leinen
(DE) Mevrouw de Voorzitter, het doet me deugd dat ik de volgende ben die na mijn opvolger in de Commissie constitutionele zaken het woord mag voeren, omdat ik dit project tien jaar lang heb begeleid en het Europees burgerinitiatief min of meer op de valreep in de verdragstekst is opgenomen. Het waren destijds de leden van dit Parlement en van de nationale parlementen die in de Conventie het initiatief hebben genomen. Hiermee wordt een nieuw hoofdstuk gestart in de betrekkingen tussen de burgers en de Europese instellingen. We hopen allemaal dat de afstand tussen de mensen en het Europees beleid kan worden verkleind. Het burgerinitiatief is geen wondermiddel maar kan een geweldige bijdrage leveren. Bovenal hoop ik op Europese openbaarheid, een grensoverschrijdend debat over actuele aangelegenheden die de burgers interesseren. Op mijn terrein - het milieu - schieten me veel zaken te binnen die met dit instrument op de agenda van de Europese Unie kunnen worden geplaatst, met name punten die betrekking hebben op de Commissie als Europese regering, als uitvoerende macht. Verder wil ik de Commissie vragen hoe zij zich op de komende initiatieven voorbereidt. Teleurstelling moet worden voorkomen.
Ik dank iedereen, vooral de rapporteurs mevrouw Gurmai en de heer Lamassoure, voor hun uitstekende werk.
RadvilMorkūnaitė-Mikulėnien
(LT) Mevrouw de Voorzitter, dit is echt een gelukkige en belangrijke dag voor het Europees Parlement. Ik hoop ten zeerste dat wij dit mechanisme zullen goedkeuren waarmee onze burgers aan de ontwikkeling van de toekomst van de Europese Unie kunnen deelhebben, door niet slechts het Europees Parlement te kiezen, maar ook door actief deel te nemen aan het ontwikkelingsproces. Het is heel belangrijk dat de stem van de burger wordt gehoord. Enkele jaren geleden had ik zelf de kans om tienduizenden burgers van de Europese Unie te vertegenwoordigen door een petitie aan het Europees Parlement aan te bieden en ik was zeer verheugd dat het Europees Parlement destijds een op die petitie gebaseerde resolutie heeft aangenomen. Het is geweldig wanneer je het gevoel hebt dat jouw stem, jouw stem als burger, in de instellingen van de Europese Unie wordt gehoord. Er moet een dialoog zijn tussen de Europese Commissie en de burgers, en er moeten geen situaties bestaan die de burgers zouden kunnen demotiveren. Dit is een stap in de richting van nauwere samenwerking, niet alleen tussen de instellingen en de burgers, maar ook tussen de burgers onderling. Dit gaat over het herkennen en benoemen van bepaalde problemen en het bieden van één oplossing voor hen, maar het proces moet veilig en transparant zijn en we moeten het subsidiariteitsbeginsel toepassen.
Ioan Enciu
(EN) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik Zita Gurmai en Alain Lamassoure gelukwensen met dit verslag. Ik ben zeer verheugd over het mechanisme van het burgerinitiatief. Met behulp van dit uiterst positieve initiatief voor de basis zal de democratische kloof tussen de instellingen van de Europese Unie en de burgers drastisch worden verkleind. Bovenal biedt het de burgers een platform om ideeën voor Europese wetgeving kenbaar te maken en voor te stellen. De eis dat voor een initiatief handtekeningen uit minimaal een vierde van alle lidstaten moeten worden verzameld, zorgt ervoor dat een dergelijk voorstel voor nieuwe wetgeving de behoefte van een representatief deel van de Europese samenleving weerspiegelt.
Tot slot wil ik benadrukken dat volledige transparantie vereist is met betrekking tot de initiatiefnemers en de financiële bronnen waaruit zij putten.
Izaskun Bilbao Barandica
- (ES) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteurs feliciteren, want dankzij hun werk zullen de Europeanen beter in staat zijn hun zorgen om te zetten in initiatieven in het Europees Parlement.
Vandaag werken we aan de verbetering van de democratie door de besluitvormingsprocessen dichter bij de burger te brengen en meer open te stellen voor debat, zodat de mensen steeds vooropstaan.
Deze verordening past in het kader van het beleid voor 2020 en is fundamenteel om de in de samenleving aanwezige kennis en talenten goed te benutten. We zullen onszelf moeten vernieuwen om zichtbaarder te zijn als verantwoordelijke politici in de virtuele gemeenschappen, in de digitale samenleving en om van dichterbij en op menselijker wijze leiding te geven. Dit is een stap naar politieke vernieuwing die ons helpt transparanter te zijn en het vertrouwen van de mensen in de politiek terug te winnen.
Tot slot biedt het Europees burgerinitiatief de regio's de kans iets te doen aan hun gebrekkige erkenning binnen de huidige institutionele structuur van de Unie. Ik weet zeker dat zij dit instrument, met de nodige wil en verbeeldingskracht, zullen gebruiken om hun voorstellen rechtstreeks aan ons voor te leggen.
Oreste Rossi
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, vóór het Verdrag van Lissabon stond de Europese Unie niet open voor verzoeken van burgers, deels vanwege het feit dat twee van haar belangrijkste organen, de Commissie en de Raad, worden benoemd en niet worden gekozen, zoals het Parlement, en deels omdat niet voorzien was in deelname van het publiek.
Met de inwerkingtreding van het nieuwe verdrag kunnen Europese burgers, door het verzamelen van voldoende handtekeningen, voorstellen in de vorm van initiatieven indienen. Wij zijn ten dele vóór de verordening, omdat deze een verbetering inhoudt ten opzichte van de oorspronkelijke tekst van de Commissie. De ontvankelijkheidsprocedure voor het voorstel wordt gecombineerd met de registratieprocedure en wordt gevolgd door het verzamelen en controleren van handtekeningen.
Helaas is het verslag niet optimaal, omdat het geen instrument bevat om de echtheid van handtekeningen te controleren. Dit zou kunnen leiden tot de indiening van valse handtekeningen en daarmee de ondermijning van de democratische waarde van het burgerinitiatief.
Andrew Henry William Brons
(EN) Mevrouw de Voorzitter, het burgerinitiatief kent vele gedaanten. Is het een verzoekschrift? Jazeker, maar een dat niet vrijelijk door de verzoeker zelf is geformuleerd. De verzoeker wordt voorgeschreven waarom hij zou kunnen verzoeken, namelijk iets wat binnen de bevoegdheid van de Commissie valt, en waarom hij niet kan verzoeken, namelijk iets wat de Commissie niet serieus genoeg of in strijd met de zogenaamde Europese waarden acht.
Is het een referendum? Absoluut niet. Ten onrechte wordt het burgerinitiatief ook wel een voorbeeld van directe democratie genoemd. Maar er vindt helemaal geen stemming plaats waaraan alle burgers deelnemen. Zelfs als er een miljoen handtekeningen worden verzameld, hoeft de Commissie niet naar het initiatief te handelen.
Noch is het een echt burgerinitiatief. Het is onwaarschijnlijk dat gewone burgers zich op autonome wijze organiseren. Alleen machtige belangengroepen zullen in staat zijn de publieke opinie te mobiliseren. Bovenal is het initiatief een quasidemocratische dekmantel voor een ondemocratische institutie.
Betekent dit dat ik ertegen ben? Nee. Ik vertrouw erop dat bezorgde tegenstanders er gebruik van zullen maken om een eind te maken aan het Europese project.
Jarosław Leszek Wałęsa
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het Europese burgerinitiatief heeft tot doel een instrument te zijn waarmee de burgers intensiever kunnen deelnemen aan het leven in de Unie en dat de duidelijk aangetaste band tussen de EU en haar burgers versterkt. Naam, adres, nationaliteit en een handtekening; ik ben het er volkomen mee eens dat dit zou moeten volstaan om te garanderen dat de ondertekenaar daadwerkelijk bestaat en niet tweemaal ondertekent. Helaas is niet besloten tot schrapping van de identificatieplicht met legitimatiebewijs, hoewel dit het instrument toch aanzienlijk burgervriendelijker had kunnen maken.
In een tijd waarin er bijzondere zorgen bestaan over de bescherming van persoonsgegevens, kan het verzamelen van vertrouwelijke persoonsgegevens, zoals een identificatienummer, veel burgers afschrikken om een initiatief te ondertekenen. De ambtenaren die de identificatieplicht bepleiten hebben dit probleem duidelijk onderschat. De Europese burger krijgt de mogelijkheid om voorstellen voor nieuwe wetgeving in te dienen in maatschappelijk relevante kwesties. Dit is van onschatbare waarde voor de democratie en ik voel me dan ook vereerd dat ik deel kan uitmaken van het proces waarmee dit instrument wordt aangeboden aan de inwoners van Europa.
Kriton Arsenis
- (EL) Mevrouw de Voorzitter, graag zou ik alle rapporteurs willen feliciteren met hun uitstekende werk. We hebben besloten om in onze Europese grondwet, het Verdrag van Lissabon, het recht van burgers op te nemen waarmee zij bij de Commissie om wetgevingsinitiatieven kunnen verzoeken. Onze burgers geloven hierin, men is al begonnen met een eerste initiatief waarbij meer dan een miljoen handtekeningen zijn verzameld. Het door hen gekozen onderwerp is een onderwerp dat ons allen aangaat, een onderwerp waarvoor de Commissie ook zonder deze handtekeningen zelf het initiatief zou moeten nemen. Er worden vraagtekens gezet bij de onafhankelijkheid van de EFSA tegenover de belangen van de biotechnologische bedrijven - het bestaan van deze kwestie werd erkend door commissaris Dalli - en men verzoekt om het instellen van een moratorium voor de teelt totdat er betrouwbare controlemechanismen zijn ter beoordeling van de gevolgen van gemodificeerde organismen voor zowel de menselijke gezondheid als de biodiversiteit en de voedselveiligheid. Ik roep de Commissie op om over te gaan tot het nemen van dit initiatief.
Constance Le Grip
(FR) Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil onze vier rapporteurs bedanken, omdat zij buitengewoon goed werk hebben geleverd. Door hen heeft het Europees Parlement de aanvankelijk door de Commissie voorgestelde tekst aanzienlijke meerwaarde gegeven.
Het burgerinitiatief, waar wij bij de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) met enthousiasme voor gaan stemmen, is een door het Verdrag van Lissabon gerealiseerde belangrijke stap voorwaarts. Laat er geen misverstand over bestaan, dit instrument kan het Europese politieke landschap daadwerkelijk veranderen, mits we het zowel met verantwoordelijkheidsgevoel als met durf gebruiken. Het kan ertoe bijdragen dat burgers zich rechtstreeks kunnen gaan mengen in het Europese politieke debat. Het kan bijdragen aan de opkomst van een Europese publieke opinie, dat wil zeggen mannen en vrouwen die Europese burgers zijn en die samen debatteren, samen standpunten innemen en zich scharen rond werkelijk Europese onderwerpen. Laten we onze medeburgers echter niet teleurstellen.
Laten we onze lidstaten aansporen om snel uitvoeringsmaatregelen te nemen waar dit nodig is, laten we onze burgers niet teleurstellen, het gaat hier om een versterking van de Europese democratie.
Judith A. Merkies
Ook mijn felicitaties aan iedereen, en vooral aan de burger; ik kijk uit naar een constructieve samenwerking.
Het is wel zo dat wij ervoor moeten waken dat wij vooral een lage drempel houden en dat betekent dat iedereen moet kunnen meedoen aan een burgerinitiatief. Het is daarom jammer dat juist jongeren onder de 18 jaar hiervan worden uitgesloten, want die willen wij juist zo graag bij de politiek betrekken.
Het is dan ook jammer dat het aan de lidstaten wordt overgelaten om zich al dan niet online open te stellen. Het kan toch echt niet zijn dat wij in deze tijd nog met papiertjes gaan werken en juist online openstelling is een heel efficiënt middel gebleken om mensen te organiseren zowel in de politiek als qua belangen.
Wat zijn onze verwachtingen van wat wij precies met dat burgerinitiatief kunnen doen? Ik vind inderdaad dat de Commissie in een heel vroeg stadium moet kunnen zeggen of bepaalde voorstellen, zoals hier ook worden gedaan, om bijvoorbeeld het Parlement af te schaffen, daadwerkelijk iets voor een burgerinitiatief zijn of niet. Wat kun je ermee doen? Wie gaat een en ander uitwerken en wanneer kunnen wij een wetsvoorstel verwachten?
Wij in de politiek leven in een glazen huis. Mensen kunnen binnenkijken en mensen kunnen nu ook komen binnenlopen en meedoen. Ik kijk uit naar een constructieve samenwerking.
De Voorzitter
Tegen diegenen van u in de zaal die aan het debat wilden deelnemen volgens de "catch the eye"procedure, moet ik zeggen dat ik geen ruimte heb voor nog meer sprekers. Ik wil u er evenwel aan herinneren dat het Reglement u de mogelijkheid biedt om een schriftelijke verklaring in te dienen, die dan aan het volledig verslag van het debat wordt toegevoegd. Ik wil u dus aansporen dat te doen, als u dat wenst.
Maroš Šefčovič
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik de leden van het Parlement bedanken voor hun brede steun voor deze verordening. Ik wil hen ook danken voor de zeer positieve Europese energie die tijdens dit debat van dit Huis uitgaat. Zoals we vanmorgen hebben gehoord is dit een jaar vol uitdagingen voor Europa, maar ik geloof dat dit debat heeft laten zien dat deze dag een uitstekende dag is voor de Europese burgers en voor Europa. Ik zou willen onderstrepen dat de Commissie wil dat dit belangrijke initiatief een succes wordt en dat wij het in een zeer constructieve geest zullen behandelen.
In antwoord op een aantal vragen die hier zijn gesteld wil ik de leden verzekeren dat wij de organisatoren zullen helpen. We gaan de contactpunten organiseren en we gaan de helpdesk organiseren waar organisatoren advies kunnen inwinnen over wat mogelijk is en wat niet, welke verordeningen in de pijplijn zitten, welke initiatieven op stapel staan of welke concurrerende of tegengestelde voorstellen we van andere organisatiecomités hebben ontvangen. We zullen proberen ons absoluut gebruikersvriendelijk en burgerinitiatiefvriendelijk op te stellen.
We nemen de door mevrouw Corazza Bildt en de heer Casini verwoorde zorgen zeer serieus. Daarom zullen we er tijdens de gehele procedure op hameren dat het evenwicht tussen de instellingen in deze verordening en het exclusieve initiatiefrecht van de Commissie bewaard moeten blijven, omdat de Commissie verantwoordelijk is voor alle burgers - niet alleen voor de organisatoren van een initiatief, maar ook voor het algemeen belang in Europa. Hierop moeten we in dit proces ook blijven letten.
In antwoord op de vraag van mijnheer Groote zou ik hem willen verzekeren dat wij in het geval van een succesvol Europees burgerinitiatief de procedure zullen volgen die in de verordening is vastgelegd. We zullen de organisatoren op passend niveau - op het niveau van de commissaris of de directeur-generaal - ontvangen en vervolgens zullen we op zo hoog mogelijk niveau deelnemen aan de door het Europees Parlement georganiseerde hoorzittingen. Binnen drie maanden zullen we in de mededeling uitvoerig de redenen uiteenzetten waarom wij gevolg aan het initiatief willen geven in de vorm van een wetgevingsvoorstel, waarom wij de kwestie verder moeten onderzoeken of, indien het initiatief aanvechtbaar is, waarom wij niet met een overeenkomstig voorstel zullen komen.
Ik hoop dat dit nieuwe instrument zal bijdragen tot een beter debat in Europa en tot meer discussie over Europese thema's in de nationale hoofdsteden. Ik hoop dat het Europees burgerinitiatief een heel succesvol project wordt en dat dit succes bij de eerste herziening zal blijken. Ik dank u voor uw steun.
(Applaus)
Olivier Chastel
fungerend voorzitter van de Raad . - (FR) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, nog een paar opmerkingen na commissaris Šefčovič.
Bij het debat is wel gebleken dat dit een boeiend onderwerp is. Sommige vragen blijven open staan, niet alle angsten zijn weggenomen. Het gaat hier om een echt compromis.
Laat ons het burgerinitiatief levenskansen bieden. Laten we de verordening pas op termijn evalueren, want alleen zo zullen we haar mechanisme kunnen ontwikkelen.
Nogmaals dank voor uw medewerking. Ik wens het burgerinitiatief het allerbeste.
Zita Gurmai
rapporteur. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil mijn collega's bedanken voor al hun opmerkingen. Ik ben heel blij dat de meerderheid van de leden ervoor is om een nieuwe dimensie toe te voegen aan onze Europese democratie.
Het is heel normaal en het viel ook te verwachten dat er een zekere angst bestaat, maar als we iets geheel nieuws proberen kunnen we niet op voorhand alle vragen beantwoorden en alle angsten wegnemen. Ik heb echter het volste vertrouwen dat de vandaag voorgestelde verordening is voorbereid op vele van de uitdagingen die we tijdens de uitwerking van de verordening konden bedenken.
We hoeven niet bang te zijn voor dit nieuwe facet van de democratie. We zullen beter naar de stemmen van de Europese burgers kunnen luisteren, en daar hoeven we niet bang voor te zijn. Dit is toch immers een van de langetermijndoelstellingen? We moeten hooguit bang zijn dat het Europees burgerinitiatief niet in de geest van het Verdrag wordt gebruikt, dat het niet voor het beoogde doel wordt gebruikt, maar wordt misbruikt, of helemaal niet wordt gebruikt.
We hebben ons best gedaan om dit risico in de verordening te verminderen, waarbij we werden geholpen door Sylvia Kaufmann, die in het Parlement het eerste verslag over het Europees burgerinitiatief heeft opgesteld. Mijn dank gaat ook uit naar alle medewerkers van Maroš Šefčovič en Alain Lamassoure en onze overige collega's. Ook wil ik het medewerkersteam van het Hongaarse voorzitterschap van de Europese Unie danken voor de samenwerking.
Ik wil onderstrepen dat de tenuitvoerlegging van de verordening van cruciaal belang is en in dit verband zou ik mijn hulp en samenwerking willen aanbieden aan het komende Hongaarse voorzitterschap.
Ik heb het volste vertrouwen dat bij de stemming over een uur steun zal worden verkregen voor het compromis dat de Europese instellingen zijn overeengekomen. Alleen zo kunnen we de Europese burgers een mooi kerstcadeau aanbieden: een solide verordening over het Europees burgerinitiatief. We mogen hen er niet langer op laten wachten.
Hartelijk dank voor uw aandacht. Ik wens u, en alle burgers die getuige waren van dit debat, een prettig kerstfeest en een gelukkig nieuwjaar.
Alain Lamassoure
rapporteur. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat het debat op dit uur is afgerond en ik laat het laatste woord, dat u net zo goed kent als ik, graag aan u over.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt dadelijk plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Elena Băsescu
schriftelijk. - (RO) Mijn gelukwensen aan de auteurs van het verslag, met het resultaat van de stemming in de commissie. Het burgerinitiatief heeft een grote symbolische waarde en is een van de meest doeltreffende manieren om de democratie in de EU te versterken. Het nieuwe instrument moet eenvoudig in gebruik zijn, toegankelijk en geloofwaardig voor de burger. Ik wil hierbij vermelden dat Roemenië tijdens de onderhandelingen in de Raad heeft geprobeerd een balans te vinden tussen de toegankelijkheid van het initiatief en het vaststellen van bepalingen ter voorkoming van misbruik. Ik denk dat de laatste aanpassingen een snellere ontvankelijkheidscontrole voor de voorstellen bevatten, een lagere drempel voor het aantal deelnemende landen en een eenvoudiger proces van ondertekening van de voorstellen. Ik wil het belang onderstrepen van het regelen van dit proces in geheel Europa. We moeten een oplossing vinden die de betrokkenheid van de publieke opinie stimuleert. Hierbij spelen communicatiegerichte activiteiten en informatiecampagnes een belangrijke rol.
Dominique Baudis
schriftelijk. - (FR) Het burgerinitiatief zal eindelijk het licht zien. Deze geweldige democratische vernieuwing zal de basis leggen voor een nieuw Europees burgerschap. Met dit instrument kan de Europese bevolking rechtstreeks uiting geven aan zijn zorgen over onderwerpen die in veel gevallen onze gemeenschappelijke toekomst bepalen. De mogelijkheden tot interventies zijn even belangrijk als de uitbreiding van de bevoegdheden van de Unie. Het Europees Parlement moedigt een snelle en efficiënte tenuitvoerlegging aan. In het Verdrag van Lissabon wordt het burgerinitiatief geïntroduceerd, de Europese instellingen moesten nog wat praktische zaken oplossen. De voorwaarden voor het organiseren van een initiatief, waarvan het Parlement wilde dat ze flexibel zouden zijn (een miljoen personen afkomstig uit ten minste een kwart van de lidstaten, ofwel momenteel zeven landen), zullen burgers alle mogelijkheden bieden om de Commissie te verzoeken een nieuw wetgevingsvoorstel in te dienen. Dat kan met ingang van volgend jaar gebeuren.
Piotr Borys
schriftelijk. - (PL) Met het Verdrag van Lissabon hebben we de inwoners van de EU burgerschap gegeven. De tweede stap is om aan die burgers van de EU het burgerinitiatief toe te kennen. Het komt zelden voor dat een wetgevende of uitvoerende macht een deel van haar bevoegdheden overdraagt aan de burgers. Het getuigt van een grote volwassenheid en we geven hiermee een antwoord op het democratisch tekort.
Wij vertrouwen niet alleen op de representatieve, maar ook op de participatieve democratie. De vroegere totstandkoming van beleid of het overleg met burgers in het besluitvormingsproces voldeed niet altijd aan de verwachtingen van de inwoners van de Europese Unie. Het burgerinitiatief, dat via een moeizaam compromis tot stand is gekomen, garandeert ten eerste volledige transparantie. Ten tweede vereenvoudigen we het hele systeem. Bovendien zijn we innovatief, omdat handtekeningen ook langs elektronische weg kunnen worden ingediend. Vanaf nu moeten we dan ook flink reclame maken voor het burgerinitiatief. Zowel de Commissie, het Europees Parlement alsook de lidstaten moeten dit doen. We moeten ons afvragen of de openheid van het burgerinitiatief in gevaar kan komen door demagogische of populistische voorstellen, hoewel ik zelf denk van niet. Wel zal elk burgerinitiatief een grotere verantwoordelijkheidszin van de Commissie en het Europees Parlement vergen.
Zuzana Brzobohatá
schriftelijk. - (CS) Met het Verdrag van Lissabon is een nieuw instituut tot stand gebracht, namelijk dat van het Europees burgerinitiatief, iets dat tot nog toe zo node ontbrak in het besluitvormingproces van de Europese Unie. Ik ben persoonlijk erg blij met deze nieuwe mogelijkheid; het is een antwoord op de veelvuldige kritiek dat het besluitvormingsproces van de Europese Unie een democratisch tekort vertoont. Met dit nieuwe instrument kunnen de burgers van de Europese Unie zich direct tot de Commissie wenden met het verzoek om een wetgevingsvoorstel teneinde een bepaald probleem aan te pakken. Op deze manier wordt de betrokkenheid van de burger bij de instellingen van de EU vergroot dankzij het feit dat het zo vaak bekritiseerde democratisch tekort in het Europese besluitvormingsproces ermee teniet wordt gedaan en burgers nu direct betrokken worden bij de besluitvorming. Ik denk dan ook dat het Europees burgerinitiatief de Europese instellingen dichter bij de burger brengt en feitelijk op die manier invulling geeft aan het basisbeginsel van de besluitvormingsprocessen van de Europese Unie, namelijk het subsidiariteitsbeginsel. Ik zou tevens willen wijzen op het deel van het advies van het Comité van de Regio's waarin gewag wordt gemaakt van het feit dat het burgerinitiatief grote belangstelling geniet onder lokale en regionale overheden. Zij kunnen zich gezien hun positie dichtbij de burger namelijk als organisator of waarnemer bij het proces aansluiten. Dit is voor mij een van de vele redenen waarom ik voorstander ben van de invoering van het Europees burgerinitiatief.
Jim Higgins
schriftelijk. - (EN) Ik wilde dolgraag dat de Europese burgers zo snel mogelijk van dit krachtige instrument kunnen profiteren, en ik ben heel blij dat de wetgevingsprocedure een jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon is afgerond. Het burgerinitiatief is een belangrijke vernieuwing die met het Verdrag van Lissabon wordt ingevoerd. Hiermee wordt de Europese burgers een nieuw recht verleend op grond waarvan de Commissie door een miljoen burgers kan worden verzocht nieuwe EU-wetgeving voor te stellen. Op deze manier wordt Europa dichter bij de burgers gebracht. Het burgerinitiatief is een waardevol instrument waarmee de burgers door samenwerking ambitieuze doelstellingen kunnen bereiken - dit is het wezen van het Europese project. Dit initiatief zal ervoor zorgen dat de instellingen blijven werken aan de vraagstukken die de burgers nauw aan het hart liggen, terwijl het grensoverschrijdende debatten over Europese thema's zal bevorderen. De ontwikkeling van dit nieuwe instrument is nog niet voltooid, dus zal de Commissie om de drie jaar een verslag presenteren over de toepassing van het burgerinitiatief.
Martin Kastler
schriftelijk. - (DE) De stemming van vandaag over het Europees burgerinitiatief is een mijlpaal op weg naar meer democratie in Europa. Ik ben ingenomen met het compromis en zal het daarom steunen. Met het verslag van mijn collega's Alain Lamassoure en Zita Gurmai zetten wij namelijk de eerste stappen in de goede richting. Dames en heren, laten we niet bang zijn voor meer wil van de burger. We moeten de burgers meer laten meebeslissen - eens in de vijf jaar Europese verkiezingen is niet genoeg. Moed, uithoudingsvermogen en kracht zijn nodig. Moed om voortdurend de dialoog aan te gaan. Uithoudingsvermogen omdat besluiten niet per se sneller kunnen worden genomen. En kracht omdat onze representatieve democratie - eindelijk mag ik wel zeggen - meer participatieve elementen bevat. Meer dialoog tussen burgers en de politiek moet ons doel blijven. Het doet me deugd dat wij met het Europees burgerinitiatief een stap verder zetten in de richting van het Europa van de burgers. Bovendien ben ik ervan overtuigd dat wij Europeanen ooit gezamenlijk Europese besluiten zullen nemen - bij referendum.
Tunne Kelam
schriftelijk. - (EN) De vraag hoe Europa dichter bij de burgers kan worden gebracht en hoe de burgers dichter bij Europa kunnen worden gebracht is een van de belangrijkste discussiepunten sinds de oprichting van de Europese Gemeenschap. De Conventie over de toekomst van Europa heeft de basis uitgewerkt voor het huidige Verdrag van Lissabon en heeft tevens de grondslag gelegd voor het mechanisme van het burgerinitiatief. Nu ligt hierover een concreet voorstel ter tafel, en in de zeer nabije toekomst hebben alle burgers in de EU de mogelijkheid om kwesties die zij belangrijk vinden onder de aandacht van de Europese beleidsmakers te brengen. Dit initiatief is een van de sterkste maatregelen om de burgers in Europa te verenigen - het is een initiatief dat gemeenschappelijk handelen vereist, samenwerking, coördinatie en de wil om gezamenlijk aan een gedeelde Europese doelstelling te werken. Elke stem in de samenleving telt, maar alleen een gezamenlijke stem kan een verschil maken. Ik verzoek de Commissie en de lidstaten dit initiatief te ondersteunen en ervoor te zorgen dat het gemakkelijk toegankelijk is voor iedereen. Ik ben in het bijzonder verheugd over het voorstel van gezamenlijke hoorzittingen met de Commissie en het Parlement. Het is van het hoogste belang dat het rechtstreeks gekozen Europees Parlement nauw bij het initiatief betrokken wordt en nauwlettend volgt met welke zorgen en problemen de burgers te maken hebben.
Ádám Kósa
Het is uitermate belangrijk dat burgers zo snel mogelijk, op vooraf bepaalde wijze en binnen een passend kader initiatieven kunnen ontplooien met betrekking tot vraagstukken die een enorme impact op hun leven hebben. Zoals bekend ben ik het hoofd van een van de langst bestaande vertegenwoordigende organisaties voor mensen met een handicap in Hongarije, namelijk de Hongaarse Vereniging van doven en slechthorenden, die al meer dan honderd jaar bestaat. Op basis van de ervaring die ik tijdens mijn werk daar heb opgedaan, durf ik nu al te zeggen dat het werk van de heer Lamassoure en mevrouw Gurmai tastbare resultaten zal opleveren in de vorm van burgerinitiatieven. Ik merk spijtig genoeg op dat het initiatief "million4disability", dat in 2007 is gestart door de gemeenschap van 80 miljoen mensen met een handicap woonachtig binnen de Europese Unie en waarvoor 1,35 miljoen handtekeningen zijn verzameld, uiteindelijk niets heeft opgeleverd. Een dergelijk initiatief zou nu wél gevolgen en resultaten hebben, en ik bedank eenieder in dit opzicht voor zijn inzet.
Sirpa Pietikäinen
Het burgerinitiatief is een welkome aanvulling op de actieve burgerparticipatie. Naast het eigenlijke wetsinitiatief heeft het een belangrijke rol als ontlokker van een politiek debat.
Het toepassingsgebied van het burgerinitiatief is echter nog niet helemaal duidelijk. Met het Europees burgerinitiatief zou men om wijzigingen in de Verdragen moeten kunnen vragen. Met het Verdrag van Lissabon heeft ook de Commissie de bevoegdheid hier voorstellen voor in te dienen. Daarom moet men ook met het burgerinitiatief de mogelijkheid krijgen met dergelijke initiatieven te komen. Op het gebied van sociale kwesties zou men bijvoorbeeld initiatieven kunnen indienen waarvan de onderbouwing in het Europees Handvest van de grondrechten kan worden gevonden. Het debat over de noodzaak om de Verdragen te wijzigen mag daarom niet eindigen in een nauwe interpretatie van het burgerinitiatief: het moet flexibeler zijn en rekening houden met de mening van de burgers.
Cristian Dan Preda
schriftelijk. - (RO) De instelling van het burgerinitiatief bewijst dat de toenadering van de EU tot haar burgers, een van de belangrijke doelstellingen van het herzieningsproces van de verdragen dat geleid heeft tot het aannemen van het Verdrag van Lissabon, niet slechts een abstractie is. Het burgerinitiatief zal significant bijdragen aan de democratisering van het Europese politieke stelsel, omdat het de burgers van de lidstaten direct in contact brengt met de Europese instellingen. De tekst van het Parlement beantwoordt aan de eis dat de burgers een eenvoudig (te gebruiken) instrument moeten hebben. De mogelijkheid van het verzamelen van handtekeningen via internet laat zien dat het initiatief past in de moderne tijd. Het initiatief zal de Europese politieke partijen de kans geven zich te transformeren van structuren die nationale partijen bijeenbrengen, in organisaties die de wil van de burgers mobiliseren in gezamenlijke projecten. Het effect van het burgerinitiatief moet echter op Europees en op nationaal niveau worden gemeten. Het feit dat vanaf nu een minimum van 24 750 Roemenen volstaat om zich voor een dergelijk initiatief te verbinden met andere burgers uit minimaal een kwart van de lidstaten kan niet los worden gezien van een ander feit, namelijk dat er volgens de Roemeense grondwet 100 000 burgers nodig zijn voor een wetgevingsinitiatief op nationaal niveau.
Algirdas Saudargas
schriftelijk. - (LT) Ik ben zeer verheugd dat nauwelijks een jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon een akkoord is bereikt over een verordening over het burgerinitiatief. Deze verordening is een grote prestatie, die de democratische beginselen in de Europese Unie versterkt. Het recht om het wetgevingsproces te initiëren, waarvoor één miljoen burgers nodig zijn, zal de belangstelling voor en de deelname aan het EU-beleid stimuleren. Het is erg belangrijk dat het Parlement erin geslaagd is om de procedures te vereenvoudigen om initiatieven in te dienen en te organiseren. Een initiatief zal alleen succesvol zijn als het gemakkelijk ten uitvoer kan worden gelegd en voor iedereen toegankelijk is. Het moet duidelijk en begrijpelijk zijn en burgers moeten eraan kunnen deelnemen en dat ook willen doen. Anderzijds is het ook nodig om transparantie in de organisatie en financiering van dit initiatief te garanderen, en het initiatief moet een uitdrukking blijven van de wil van de burgers zelf, niet van een politieke partij of andere groepering. Ik ben van mening dat de definitieve tekst van deze verordening waarover we vandaag stemmen dit evenwicht zal helpen garanderen. Een van de doelen van het Verdrag van Lissabon is om de burger dichter bij Europa te brengen, en het burgerinitiatief zal dit helpen bereiken door deze nieuwe, unieke vorm van burgerparticipatie in de politiek tot stand te brengen.
Olga Sehnalová
schriftelijk. - (CS) De vaststelling van de werkingsmechanismen van het burgerinitiatief vergden langdurige onderhandelingen en vele compromissen, zowel in het Europees Parlement en de Commissie als in de Raad. Ook het maatschappelijk middenveld was bij het geheel betrokken. Na verloop van tijd kristalliseerde zich tijdens de debatten een aantal thema's uit, zoals behoud van de Europese dimensie van het initiatief, transparantie, de wijze van inzameling van handtekeningen en andere procedurele kwesties. De algemene toegankelijkheid van het burgerinitiatief is echter wat mij betreft het allerbelangrijkste onderdeel ervan. Nu we eenmaal over dit nieuwe instrument beschikken, mogen we niet bang zijn het daadwerkelijk toe te passen en mogen we niet de deuren dichtgooien voor een open debat. Jazeker, we krijgen vast en zeker te maken met populistische en controversiële onderwerpen. Daarom is het zo belangrijk dat het registratieproces voorafgaat aan de inzameling van de handtekeningen, waarbij onder meer gekeken wordt naar de verenigbaarheid van het voorstel met de fundamentele waarden van de Europese Unie. Als schaduwrapporteur van de Commissie cultuur en onderwijs ben ik ingenomen met het goedgekeurde compromis, met name met de verlaging van het minimale aantal lidstaten dat vereist is voor de registratie van het initiatief tot een kwart, alsook met het feit dat het Europees Parlement een actieve rol krijgt bij de openbare hoorzittingen van succesvolle initiatieven. Ik ben uiteraard van mening dat ook gekozen volksvertegenwoordigers in de gelegenheid gesteld moeten worden om initiatieven te organiseren. Ik ben er heilig van overtuigd dat er een mooie toekomst weggelegd is voor het Europees burgerinitiatief als uiting van Europees burgerschap.
