Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 28 november 1996 werd onderbroken, te zijn hervat.

In memoriam
De Voorzitter
Dames, heren, geachte collega's, hedenmorgen is de heer Alain Poher van ons heengegaan.
Alain Poher was lid van ons Parlement vanaf het begin, namelijk 1952. Vervolgens heeft hij hier talrijke functies uitgeoefend tot aan 1978. Hij was namelijk voorzitter van de Christen-Democratische Fractie, en van maart 1966 tot maart 1969, voorzitter van het Europees Parlement. Aansluitend was hij voorzitter van de Franse Senaat. Zijn leven lang is voorzitter Poher een van de vurigste voorvechters geweest van de opbouw van Europa. Hij was een onvermoeibare verdediger van Europa en trok politieke lering uit de rampen van de Tweede Wereldoorlog.
Namens het Europees Parlement, en namens mij persoonlijk, wil ik mijn oprechte condoléances betuigen aan de familie van voorzitter Poher alsook aan de autoriteiten van de Franse Republiek.
Ik vraag u nu hem te gedenken met een minuut stilte.
(De Vergadering neemt staande een minuut stilte in acht)

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
(Het Parlement keurt de Notulen goed)

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik vraag om uw aandacht.
Afgelopen dinsdag heeft een vreselijke en laffe aanslag mijn land in rouw gedompeld. Bij deze aanslag zijn er vier doden gevallen: een Franse burger, een Canadese burger en twee Marokkaanse studenten. Opnieuw werd er een onmenselijke daad verricht op het Europees grondgebied.
Ik wil op deze feiten wijzen om impliciet een soort van verbreiding van het terrorisme te vermijden. Het terrorisme bezoedelt verscheidene Europese landen: Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Frankrijk. Wij moeten duidelijk tonen dat wij vastberaden zijn om dit kwaad uit te roeien; de coördinatie van onze Europese politie- en gerechtelijke diensten moet worden versterkt, want onze medeburgers laten niet toe dat het opheffen van de grenzen zich vertaalt in een stijging van de terroristische daden.

De Voorzitter
Mijnheer Pasty, het Huis deelt uw afkeuring met betrekking tot de aanslag die in Frankrijk werd gepleegd en is het met u eens dat men zich moet verzetten tegen het banaliseren van de terreur in alle lid-staten van de Europese Unie. Ik heb afgelopen week ons medeleven en onze afkeuring over deze aanslag overgebracht aan de Franse regering.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde overeenkomstig artikel 19, lid 4, van het Reglement. Ik wil u dringend om steun verzoeken ten behoeve van de heer Ken Wilkinson uit Basildon, dat in mijn kiesdistrict ligt. Hij is een van de minstens 72 Britse vrachtwagenchauffeurs die in Saloniki gestrand zijn ten gevolge van de door de Griekse boeren georganiseerde blokkade. Ik heb het gehele weekend met de Griekse autoriteiten en ambtenaren van het Britse consulaat onderhandeld en juich het toe dat een veerboot is ingezet om de gestrande chauffeurs vanaf vanavond te evacueren.
Op het moment is het echter niet mogelijk die veerboot te bereiken en het gevaar bestaat dat de chauffeurs naar Athene gebracht zullen worden, maar nog steeds hinder zullen ondervinden van de blokkade. Naar ik heb begrepen, kunnen zij, als zij niet vóór deze week woensdag vertrekken, niet meer met Kerstmis thuis zijn. De heer Wilkinson en zijn collega's zitten bijna zonder geld en brandstof en zij hebben het 's nachts bitter koud. Ik heb gehoord dat de stemming onder de chauffeurs grimmig is en dat een met geweld gepaard gaande confrontatie niet uitgesloten mag worden.
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag u niet om commentaar te leveren op de detailpunten van het geschil, maar om de Griekse regering schriftelijk te verzoeken al het mogelijke te doen om de vrachtwagenchauffeurs die buiten hun schuld vastzitten en bij deze blokkade betrokken zijn, hulp te verlenen, opdat zij naar huis kunnen terugkeren.

De Voorzitter
Beste collega, ik begrijp uw bezorgdheid om een burger uit uw kiesdistrict en om alle vrachtwagenchauffeurs die hierdoor zijn getroffen. Ik bewonder echter tegelijkertijd uw vindingrijkheid wat betreft de interpretatie van het Reglement en van artikel 19.
Beste dames en heren, ik krijg de indruk dat u nu op deze voet verder wilt gaan. Dat zal ik niet toestaan. Ik zal nu natuurlijk diegenen die zich voor het Reglement hebben gemeld - zoals dat mijn plicht is - ook het woord geven, maar denkt u maar niet dat ik u nu niet meer onderbreek. Het is nu namelijk afgelopen!
Mijnheer Cabezón Alonso over het Reglement.

Cabezón Alonso
Mijnheer de Voorzitter, de komende dagen, vóór het eind van het jaar, zullen de Guatemalteekse regering en de Guatemalteekse Nationale Revolutionaire Unie het uiteindelijke vredesakkoord voor dit Midden-Amerikaanse land ondertekenen. Gezien alle reacties van dit Parlement op de schendingen van de mensenrechten in Guatemala, zou ik willen voorstellen dat wij Guatemala onze gelukwensen overbrengen naar aanleiding van het vredesakkoord.

De Voorzitter
Dat ging niet over het Reglement.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve ontwerp-agenda die door de Conferentie van voorzitters op 5 december 1996 is opgesteld, volgens artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld.
Betreffende dinsdag:

De Voorzitter
De Fractie Europese Radicale Alliantie verzoekt om het schrappen van de agenda van de verslagen van de heer Christodoulou, namens de Begrotingscommissie, over de financiering van de uitbreiding van de Europese Unie en van de heer Rehder, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over de alternatieve strategieën voor de ontwikkeling van de betrekkingen op landbouwgebied tussen de Europese Unie en de geassocieerde landen met het oog op hun toekomstige toetreding. Het woord wordt gevoerd door mevrouw Lalumière om dit verzoek toe te lichten.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, onze Fractie zou wensen dat het verslag van de heer Christodoulou van de agenda wordt geschrapt, en om dezelfde redenen ook het verslag van de heer Rehder.
Beide verslagen gaan over de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie met de Middeneuropese landen en dit is een bijzonder belangrijk onderwerp. Deze verslagen hebben betrekking op belangrijke punten, die echter tamelijk technisch zijn. Hierbij denk ik met name aan het verslag van de heer Christodoulou dat handelt over budgettaire en boekhoudkundige kwesties.
Het beeld of de indruk die deze verslagen wekken, dreigt zeer negatief over te komen in de Middeneuropese landen, te meer daar deze verslagen losgekoppeld zijn van de algemene verslagen die door de heer Oostlander zijn ingediend.
Om die reden lijkt het ons dan ook niet verstandig om dinsdag de verslagen Christodoulou en Rehder te behandelen. Want, zelfs al worden er belangrijke amendementen ingediend die deze verslagen wellicht wijzigen, dreigt de politieke boodschap voor de Middeneuropese landen toch een verkeerde boodschap te worden.
Derhalve wensen wij dat deze verslagen van de agenda worden geschrapt en dat zij in een later stadium en in een breder politiek kader opnieuw worden behandeld.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, als de Fractie Europese Radicale Alliantie niet met dit voorstel op de proppen was gekomen, hadden wij het wel als Fractie Unie voor Europa ingediend.
Immers, de manier waarop de bespreking over dit belangrijke verslag is gevoerd, vooral binnen de landbouwcommissie, heeft ons niet geheel overtuigd.
Het is waar dat wij allen vurig verlangen naar uitbreiding en integratie, maar er is zo'n haast gemaakt met deze twee verslagen, dat het er niet naar uitziet dat de gestelde objectieven met voldoende kennis van zaken kunnen worden bereikt.
De rapporteur, collega Rehder, heeft de landbouwcommissie zo nadrukkelijk het spookbeeld van waarneming voorgehouden - misschien gewoon wel uit buitensporige ijver en bereidwilligheid - dat hij bepaalde concrete criteria voor de uitbreiding uit het zicht heeft verloren. Het is daarom onze stellige overtuiging dat deze twee verslagen naar de commissie teruggezonden moeten worden, zodat ze alsnog tegen het licht gehouden kunnen worden en op een meer concrete leest worden geschoeid.
De Unie voor Europa steunt dus het voorstel om deze verslagen naar de commissie terug te verwijzen en van de agenda van vandaag te schrappen.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van oordeel dat het verslag over de financiering van de uitbreiding van de Unie, dat door de Begrotingscommissie geruime tijd werd voorbereid, om de volgende redenen niet van de agenda mag worden geschrapt.
Ten eerste, het gaat om een interimverslag, waarbij zij opgemerkt dat we nog veel gegevens moeten verzamelen om ons een duidelijk beeld van de totale omvang van het probleem te vormen en de Commissie wellicht nog jaren nodig heeft om een definitief verslag erover op te stellen - wat evenwel niet wegneemt dat we zo spoedig mogelijk het algemeen kader en het globaal beleid moeten uitstippelen voor een belangrijke en gevoelige sector als die van de begroting. We mogen niet vergeten dat geen enkel besluit over de uitbreiding van de Unie kan worden genomen zolang we de gegevens die voor de begroting van belang zijn, niet kennen.
Ten tweede, de bewering van mevrouw Lalumière dat het verslag negatieve effecten zal sorteren in de landen van Midden- en Oost-Europa, getuigt van een struisvogeltactiek. Ik herinner eraan dat we alleen de waarheid aan het licht willen brengen, zodat zij die aan de besluitvorming over dit onderwerp deelnemen, weten wat er precies op het spel staat. Om die redenen moet het verslag van de Begrotingscommissie nu - en niet later - worden behandeld.

Rehder
Mijnheer de Voorzitter, ik vind de wensen van mijn collega's om een verstandige discussie te voeren natuurlijk begrijpelijk. Ik begrijp echter niet, aangezien we al bijna een jaar erover hebben gepraat, dat deze collega's zich in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en ook hier tot nu toe nog niet hierover hebben uitgesproken.
Van een negatieve indruk die hier werd genoemd, kan toch zeker geen sprake zijn als we het bij onze betrekkingen met Oost-Europa hebben over een partnerschap, over vriendschappen enz. Volgens mij heeft men hier niet grondig genoeg gelezen. Ik denk eerder dat daarmee wordt geprobeerd - en dat is in overeenstemming met het verzoek van de heer Santini en zijn vrienden - om helemaal geen hervormingen voor het platteland door te voeren, dat wil zeggen om in principe een verstandig en hervormd landbouwbeleid te dwarsbomen. Daarom ben ik ervoor dat we op collegiale wijze blijven samenwerken.

De Voorzitter
Er volgt nu een stemming over het verzoek om het verslag van de heer Christodoulou te schrappen.
(Het Parlement verwerpt het verzoek.)

De Voorzitter
Er volgt nu een stemming over het verzoek om het verslag van de heer Rehder te schrappen.
(Het Parlement verwerpt het verzoek.)

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat wij ons inzetten voor de mensenrechten. Róisín McAliskey, een jonge Ierse vrouw, werd enkele weken geleden gearresteerd en naar Engeland gezonden. Sindsdien heeft zij in minstens vier verschillende gevangenissen gezeten, waaronder een mannengevangenis, ondanks het feit dat zij vier maanden zwanger is en het niet goed met haar gaat. Zij wordt ervan verdacht in Duitsland een misdaad begaan te hebben, maar zij is nog niet veroordeeld. De onmenselijke behandeling die zij in de Engelse gevangenissen heeft gekregen is schandalig en ik verzoek u om bij de Britse regering te bemiddelen, opdat er iets aan wordt gedaan. Róisín McAliskey is de dochter van een voormalig lid van het parlement in Westminster en de wijze waarop zij behandeld wordt is in strijd met alle in de Raad van Europa of het Europees Parlement geldende beginselen op het gebied van de rechten van de mens. Ik verzoek u dringend om voor haar te bemiddelen, teneinde te bewerken dat zij humaan en fatsoenlijk behandeld wordt.

De Voorzitter
Ik maak me graag sterk voor elk geval dat onder mijn aandacht wordt gebracht. U had dat echter ook schriftelijk bij mij kunnen indienen. U had dat niet hoeven doen aan de hand van een melding in de plenaire vergadering.

Preventie van drugsverslaving
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst inzake het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma inzake de preventie van drugsverslaving binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid (1996-2000) (A4-398/96) (Rapporteur: de heer Burtone)

Burtone
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het communautair actieprogramma inzake de preventie van drugsverslaving is thans bij de laatste fase aanbeland. Maar we moeten er rond voor uitkomen: de ambities die we tijdens de eerste lezing koesterden, lager een stukje hoger. Doch, onder meer vanwege het doortastende optreden van een paar fracties, is zowel de draagwijdte als de diepgang die wij het programma aanvankelijk hadden toebedeeld, tijdens het wetgevingstraject voor een fors deel teruggeschroefd, eerst in commissieverband en daarna ook in plenaire vergadering. Dit neemt niet weg dat de goedkeuring van het actieprogramma, dus van de gemeenschappelijke ontwerptekst zoals die dankzij het bemiddelingscomité uit de bus is gekomen, in politiek, maatschappelijk maar ook moreel oogpunt een wapenfeit mag heten.
Het sociale Europa treedt nu heel krachtig op de voorgrond. Het drama van zovele jonge druggebruikers die gebukt gaan onder de maatschappelijke maar ook lichamelijke neveneffecten van hun verslaving, wordt een prioriteit voor het Parlement en de Europese instellingen. Europa geeft andermaal te kennen dat zij niet van plan is de gemakkelijke weg van legalisering van drugs in te slaan. Dat is met grote vastberadenheid gesteld binnen de bevoegde commissie, in het bemiddelingscomité en ook in deze plenaire vergadering. Europa heeft legalisering kordaat van de hand gewezen, omdat akkoord gaan met legalisering erop neerkomt dat je de strijd meteen opgeeft, dat je de moed laat zakken en hoe dan ook denkt aan verstrekking door de overheid van verdovende middelen.
De weg die Europa nu gekozen heeft is wellicht de langste en moeilijkste, maar het is tevens de meest inspirerende: de strijd tegen drugs aanbinden betekent een beleid uitzetten om te trachten de behoefte aan drugs in onze Gemeenschap terug te dringen. Om dat te bereiken heeft Europa zich voorgenomen iets te doen aan de problemen waar onze jongeren mee kampen. Doch, met welke middelen? In mijn voorwoord heb ik reeds gesteld dat er gesnoeid is in de middelen, zij het dat daar ook weer positieve aspecten aan verbonden zijn. De opleidingsen voorlichtingsacties die aan de grondslag staan van het programma, richten zich in eerste instantie op het gezinsleven, maar ook op de scholen en de plaatsen van vrijetijdsbesteding. De bedoeling is een jongerenbeleid van de grond te krijgen waarmee de toekomstige jonge generaties gered kunnen worden.
Een bijzondere aandacht gaat uit naar risicogroepen, dus jongeren die in verpauperde buitensteden wonen en wier welzijnsniveau niet beantwoordt aan de behoeften van onze tijd. Speciale aandacht gaat ook uit naar tieners die meer dan anderen het risico lopen te worden meegesleept door nieuwe, synthetische drugs. Met dit energieke initiatief is het Parlement van plan bestaande voorzieningen uit te breiden, om allerlei kwesties nader uit te diepen, om andere problemen op het spoor te komen en nieuwe strategieën van bestrijding van verslaving uit te stippelen. De Europese Waarnemingspost voor Verdovende Middelen moet de nodige middelen krijgen om operationeel te kunnen worden en er moet eveneens een meer directe koppeling komen tussen deze waarnemingspost en nietgouvernementele organisaties alsook met degenen die straatwerk verrichten en behoefte hebben aan suggesties en indicaties om beter te kunnen opereren.
Het programma houdt ook rekening met opleidingsmogelijkheden, want de werkgelegenheid is een uiterst belangrijk middel om de problemen van jongeren te verhelpen. Ik zei dat er grenzen zijn en ik wil daar thans opnieuw in alle eerlijkheid op wijzen. Wij moeten ook ons best doen voor secundaire en tertiaire preventie. Het Parlement heeft immers meermalen gezegd dat het een dure plicht is om jongeren die trachten zich los te worstelen van de verdovende middelen, bij te staan en terug te winnen voor de maatschappij. Op die manier geef je trouwens ook een antwoord van primaire preventie, omdat jonge mensen die het redden van de drugs af te komen, de eerste getuigen zijn dat verdovende middelen inderdaad verslagen kunnen worden.
Afsluitend nog een aanbeveling, mijnheer de Voorzitter: het Parlement heeft dit preventieprogramma ingelast in een harder repressiebeleid tegen de drugsmafia, welke immers welig tiert op het drama van de drugsverslaving. Het Parlement moet echter ook anderszins in het geweer komen, door namelijk te profiteren van ervaringen die hulpverleners opdoen in afkickcentra en vrijwilligersverenigingen, want deze mensen doen ontzettend veel op het terrein van verslaafdenzorg.

De Coene
Voorzitter, namens de socialistische fractie wens ik de heer Burtone te danken voor zijn engelengeduld en te feliciteren met het behaalde resultaat. Met de Raad en de Commissie is het Europees Parlement het dan toch eens geraakt over een actieprogramma inzake de preventie van drugsverslaving. De tegenstellingen waren groot, ook in dit Parlement, al moet gezegd worden dat in de huidige medebeslissingsprocedure een kleine minderheid, niet gehinderd door enige kennis van zaken, haar wil kan opleggen aan een ruime meerderheid.
Hoe dan ook, in de meeste lid-staten groeit het besef dat inzake drugs de bestrijding van de vraag prominenter moet worden dan de bestrijding van het aanbod. De strijd tegen het aanbod mag dan te verantwoorden zijn vanuit wettelijk of zelfs vanuit moreel oogpunt. Dit heeft weinig lange termijn-effect. Slechts 10 % van het aanbod wordt onderschept. Drugs blijven alom beschikbaar. Laat ons daarvan uitgaan en laat ons niet de illusie koesteren dat we op termijn een drugsvrije samenleving zullen hebben, al willen we die graag. Wie die realiteit onder ogen durft te zien kan op een veel efficiëntere manier aan preventie of aan gezondheidsbeleid doen. Wat telt is de gezondheidssituatie in elk land en een land wordt er niet gezonder op door strenge straffen uit te spreken tegen gebruikers van cannabis of door, met veel vertoon en zin voor spektakel, de grenzen af te sluiten. Wie objectief de resultaten van elk land analyseert, komt tot de conclusie dat stoere politiek zelden leidt tot even stoere resultaten. We kunnen nu 29 miljoen ecu vrijmaken, laat ons dat op een nuttige manier doen. Het huidige actieplan is dan ook een stuk realistischer en pragmatischer dan wat oorspronkelijk werd voorgesteld. In het huidige plan is de drugsverslaafde een patiënt en niet langer een crimineel; zijn er acties voorzien onder drugsverslaafden en acties op straat; is er aandacht voor een dialoog met jongeren en wordt het beleid van risicobeperking ten opzichte van individu en samenleving gesteund. Dat is goed. Maar laat ons vooral niet denken dat we nu de grote sprong voorwaarts gaan maken. De staatshoofden en regeringsleiders komen bijeen in Dublin. Hopelijk brengt die bijeenkomst goed nieuws voor de miljoenen werklozen, voor al die jongeren die vandaag weinig toekomstperspectieven hebben, voor de kinderen waarvan hun ouders hun job verliezen omdat sociale of fiscale spelregels niet geharmoniseerd zijn. Als Europa hier geen vooruitgang boekt, zullen preventieplannen helaas veel te weinig betekenen.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, dit is een motie van orde.
Ik heb aandachtig geluisterd naar collega Burtone. Ik heb alle respect voor zijn politieke opvattingen, maar als hij in zijn hoedanigheid van rapporteur naar aanleiding van een bemiddeling inzake een actieprogramma voor preventie van drugsverslaving stelt dat het Parlement in dit document tegen legalisering is, dan zou ik hem toch wel willen vragen op welke overweging of op welk artikel hij deze bewering staaft. Anders zou ik graag hebben dat hij die woorden terugtrekt, althans wat deze tekst betreft.

De Voorzitter
Strikt genomen ging dat niet over het Reglement, geachte collega! Dan geef ik nu zonder kritiek het woord aan mevrouw Oomen-Ruijten.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, mag ik allereerst de heer Burtone feliciteren met de wijze waarop hij dit rapport tot stand heeft gebracht. Ik moet u zeggen dat hij een bijzonder stukje goed werk geleverd heeft. Wij hebben in het overleg en tijdens de stemming over de tweede lezing wat problemen gehad. Ik stel vast, en ik zeg dat ook nog naar de heer De Coene toe, dat op het moment dat er gesproken was over een uitbreiding van dit preventieprogramma met een aantal concrete projecten, waar destijds de EVP-Fractie ook tegen gestemd heeft omdat wij vonden dat het niet binnen die rechtsgrondslag paste, dat ook de Raad u bewezen heeft dat dat wat u wilde in elk geval niet kon, ondanks alle krantenberichten die over mij verspreid zijn in Nederland.
Aanstaand weekend wordt de action commune besproken in Dublin. Daar wordt bekeken wat wij samen kunnen gaan doen om de drugsverslaving in Europa aan te pakken. Ik weet dat er een aantal collega's in dit Parlement zijn die zeggen: " als je nu alles maar legaliseert, dan los je het in feite wel op" . De heer De Coene, maar ook een aantal andere collega's, hebben een ontwerpresolutie ingediend waarin ze zeggen dat de gebruiker in elk geval vrij moet kunnen beschikken over deze middelen. De heer De Coene heeft dat ondertekend. Die stoere politiek, om met de woorden van de heer De Coene te spreken, zou ik niet willen steunen. En ik zeg u waarom. Dit soort stoere politiek leidt er in Nederland in elk geval toe, maar ik weet niet of u de Nederlandse kranten leest, dat een onverdacht instituut als de Jellinekkliniek constateert dat op dit moment 30 % van de achttienjarigen, zeventienjarigen al een keer drugs heeft gebruikt. Datzelfde blijkt uit een onderzoek van de Geneeskundige Dienst in de provincie Groningen, dat maatgevend is voor heel Nederland. En als ik die resultaten zie, gevoegd bij het gedoogbeleid dat bestaat in een zeer grote beschikbaarheid van soft drugs, ook voor jonge kinderen, dan zeg ik: zouden wij nou niet op basis van dit actieprogramma met elkaar moeten gaan kijken, voordat wij het Nederlandse politieke voorbeeld hard gaan roemen, welke de beste resultaten zijn: het heldendom van Nederland, het gedogen, of gewoon de repressieve aanpak die er in een aantal andere lid-staten is. Het zou ook nog kunnen zijn dat er tussenwegen zijn.
Ik zou de Commissie willen uitnodigen om op basis van de studie van het Waarnemingscentrum in Lissabon, waarin de wetgevingen van dit moment vergeleken worden, en met dit actieprogramma van de heer Burtone in de hand te gaan bekijken wat het resultaat is voor het beleid en hoe wij de goede resultaten op het gebied van de volksgezondheid: aantal drugsdoden, aantal mensen dat met HIV besmet is, cijfers die in Nederland laag zijn, hoe wij dat lage aantal ook in andere landen kunnen realiseren. Maar van de andere kant, hoe kunnen wij het neveneffect dat er in Nederland is, het huizenhoge aantal jongeren dat voor de eerste keer drugs gebruikt dat drie maal zo hoog is als vier jaar geleden, hoe kunnen wij dat omlaag brengen? Daarop zou ik graag een reactie hebben.

De Voorzitter
Ik merk aan de manier waarop sommigen het woord vragen dat ik blijkbaar een verwijzing naar het Reglement moet maken. Persoonlijke opmerkingen - daar gaat het hier duidelijk om - mogen pas aan het eind van het debat worden gemaakt. Als u een persoonlijke verklaring wilt afleggen, licht u mij dan in op basis van artikel 108. Dat is nu eenmaal het betreffende artikel. Dan krijgt u daartoe gelegenheid aan het eind van het debat, akkoord? Volgens mij heeft de heer De Coene zich ook op basis van een persoonlijke opmerking gemeld, evenals de heer Burtone. Dat doen we allemaal aan het eind van het debat, maar kijkt u eerst in het Reglement. Het gaat hier namelijk om een persoonlijke opmerking en niet om een voortzetting van het debat.

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, er moet absoluut geïnvesteerd worden in preventie, voorlichting en educatie. Dat blijkt uit het communautaire actieprogramma over preventie van drugsverslaving, dat een steentje wil bijdragen tot de strijd tegen verslaving, met name door de onderlinge samenwerking tussen de lid-staten aan te moedigen, door hun actievermogen te steunen en de coördinatie van hun programma's en beleid in de hand te werken.
Het bemiddelingscomité is het eens geworden over een gemeenschappelijke ontwerptekst waar de heer Burtone ons goed over heeft ingelicht: mijn complimenten aan hem voor het gigantische werk dat hij zo vakkundig heeft verricht. De tekst geeft aan welke acties er uitgevoerd moeten worden. In de eerste plaats, inzameling, onderzoek en evaluatie van gegevens, om een beter inzicht te verkrijgen in het verschijnsel drugs en verslaving en de consequenties die daaraan verbonden zijn, daarbij profiterend van alle informatie die kan komen van het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving in Lissabon. Ten tweede, voorlichting, gezondheidseducatie en opleidingsacties, om een betere preventie van verslaving en de daaraan gekoppelde risico's op te zetten, met name ten aanzien van jongeren en andere kwetsbare groepen.
Andere belangrijke aspecten zijn de volgende: de verslaafde moet bejegend worden als een zieke en niet als een misdadiger; de preventie dient rekening te houden met alle soorten verdovende en psychotrope middelen, waaronder nieuwe synthetische drugs; alle betrokken sectoren moeten op de been gebracht worden, en men dient in te spelen op de multidisciplinaire samenwerking tussen de collectieve en particuliere sector, waaronder de NGO's.
Tot slot ben ik de mening toegedaan dat het heel belangrijk is te zoeken naar nieuwe gecoördineerde strategieën om in te haken op andere communautaire programma's en de resultaten doorlopend te toetsen, dus naarmate ze zich aandienen. Dit om ongewenste situaties te voorkomen, zoals bijvoorbeeld in Italië is gebeurd, namelijk verspreiding van aids, inhechtenisneming van verslaafden, maatschappelijke uitsluiting, verhoging van de kleinschalige criminaliteit, toename van de prostitutie.
Het is dus uiterst noodzakelijk dat men rekening houdt met alle facetten van het drugsverschijnsel en alle risico's die eraan verbonden zijn. Er moet gezocht worden naar diverse medische, zorgkundige en maatschappelijke reacties, ter bescherming van de volksgezondheid en de levenskwaliteit.

Eisma
Voorzitter, ook de liberale fractie is het eens met het resultaat dat bereikt is in het Bemiddelingscomité. Wij willen graag rapporteur Burtone feliciteren met zijn inspanningen. Maar wij realiseren ons wel, en ik hoop dat mevrouw Oomen zich dat ook realiseert, dat het hier niet gaat over een strijd tegen de drugshandel maar over de volksgezondheid. Dat is mijns inziens primair het beleidsterrein waar de discussie over de drugsverslaving thuishoort.
Drugsverslaafden zijn bovenal mensen met een gezondheidsprobleem en geen criminelen die vervolgd moeten worden. De nadruk moet liggen op preventie en hulpverlening en niet op repressie. Repressie moet zich concentreren op de drugshandel en de georganiseerde misdaad. Laten wij het daarover eens zijn.
Ik ben dan ook zeer verheugd dat de uiteindelijke tekst van het comité mogelijkheden biedt voor deze pragmatische en humane aanpak, gericht op preventie en risicobeperking.
Een ander positief punt vind ik dat het verslag het belang erkent van de samenwerking tussen NGO's en zorginstellingen. Want juist die zorginstellingen en de NGO's kennen de dagelijkse problemen en kunnen doeltreffend optreden.
Tenslotte, Voorzitter, er wordt nu binnen de Volksgezondheidraad vooruitgang geboekt, maar ik moet helaas constateren dat andere acties nu de kop opsteken en dan denk ik aan de action commune in het kader van de derde pijler. Dit recente Franse voorstel gaat volledig uit van repressie en ontkent het belang van een humane en pragmatische aanpak. Wij hopen dat dit onderdeel, waarover nu nog veel verschil van mening tussen met name Frankrijk en Nederland bestaat, op een goede wijze ter ondersteuning van de drugsverslaafden wordt opgelost.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, namens de Groenen wilde ik uiting geven aan onze spijt dat de tekst die de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming aanvankelijk had goedgekeurd, in tweede instantie, tijdens de bemiddeling, is ingeknipt. Ook ditmaal was er dus sprake van meningsverschillen tussen de Raad en het Europees Parlement. Desondanks moeten wij toegeven dat er een paar belangrijke stappen vooruit zijn gezet, zowel wat betreft het idee van preventie als de omgang met het verslavingsprobleem. Ik denk met name aan het feit dat weer gezegd wordt dat de verslaafde een zieke is en geen crimineel, dat de gevangenis zelfs dikwijls het ideale milieu is om verslaving in de hand te werken, en dat het actieprogramma op alle soorten drugs zonder onderscheid moet worden gericht.
Maar ik wil er hier wel even aan herinneren dat alcohol gevaarlijker is dan hennep en dat laatstgenoemde in maatschappelijk opzicht minder schade berokkent en minder negatieve effecten sorteert. Ook moet bezien worden met wat voor soort beleidsplannen mensenlevens gered kunnen worden. Voor ons is dat bijvoorbeeld gratis drugsverstrekking en meer in het algemeen het feit dat men gebruikers van gerechtelijke vervolging ontslaat. Ook heel belangrijk is de samenwerking met de NGO's en de dialoog met jongeren.
Om die redenen wil ik een woord van dank richten tot de leden die zitting hebben gehad in het Bemiddelingscomité. Ik hoop dat dit programma de springplank gaat vormen voor een nieuw beleid op het vlak van verslavingszorg.

Hory
Mijnheer de Voorzitter, ik wil onze collega Burtone graag deelgenoot maken van de teleurstelling van de radicale tegenstanders van het prohibitieve beleid in dit Parlement.
Wij kunnen niet, evenals de heer Burtone, verheugd zijn over het feit dat het bemiddelingsstandpunt onze positie afzwakt. Dit is al eens gebeurd tussen de eerste en de tweede lezing. In dat tijdsbestek hebben wij alles verloren wat maar te maken had met het beleid om de gevaren te verminderen. Wij hebben de therapeutische vrijheid inzake drugs verloren, maar eveneens, en vooral, het volledig negatieve oordeel inzake het repressieve en prohibitieve beleid.
Er zij op gewezen dat deze tientallen jaren van verbod uitgelopen zijn op een onophoudelijk stijgend drugsgebruik, op een voortdurend stijgende omzet voor de georganiseerde misdaad, op de ontwikkeling van de kleine en middelgrote criminaliteit, noodzakelijk gemaakt om het drugsgebruik te financieren, en aangezien verbod clandestiniteit met zich meebrengt, op een verspreiding van aids.
Dat is het resultaat van het prohibitieve beleid. Wij hebben het verloren tussen de eerste en de tweede lezing. Nu zijn wij weer bij. Wij staan achter de meeste van de uitstekende voornemens van de heer Burtone, maar ik vrees dat deze slechts toverspreuken blijven zolang wij het prohibitieve beleid niet radicaal aan de kaak stellen.
Tot slot wil ik naar aanleiding van de woorden van mevrouw Oomen-Ruijten straks nog verwijzen naar het Reglement.

Vanhecke
Voorzitter, waarde collega's, wij spreken hier over een besteding van ongeveer 27 of 29 - geen mens die het weet - miljoen ecu, het zijn in elk geval veel meer dan één miljard Belgische frank. Nu kan dat op Europees vlak misschien nauwelijks meer dan een peulenschil lijken, maar het is zeker geen peulenschil voor de belastingbetaler die ook dat miljard naast de vele andere miljarden uiteindelijk frank per frank moet betalen. Welnu, ik kan in eer en geweten niet zeggen dat ik veronderstel dat al dit belastinggeld verstandig en verantwoord zal worden besteed.
De kern van mijn bezwaar is dat ongeveer alle in dit verslag opgesomde beleidsmaatregelen, waar ik dan, tussen haakjes, de principiële verdediging van het traditionele gezin tot mijn spijt niet terugvind, evenmin trouwens als de nochtans simpele vaststelling van het spijtige maar reële verband tussen de drugshandel en de massale immigratie, ik zeg dus dat al die opgesomde beleidsmaatregelen veel beter, veel efficiënter op het niveau van de lid-staten alleen genomen zouden kunnen worden.
In de strijd tegen drugs is nochtans wel een rol voor het Europees niveau weggelegd, maar dat is dan geen rol van een soort groot distributeur van propere drugsspuiten. Het is integendeel een rol van doorgedreven samenwerking van de verschillende politiediensten tegen de internationale drugscriminaliteit en het is ook een rol van strenge controle aan de binnen- en buitengrenzen. Maar deze rol, zoals men weet, wil of kan de Europese Unie niet spelen en zelfs integendeel. De controles aan de binnengrenzen worden afgeschaft en de restanten ervan worden door euro-fanatici als een soort misdaad tegen de mensheid beschouwt.
Ik herinner er bovendien aan dat binnenkort Nederland het voorzitterschap van de Unie overneemt en iedereen weet welke sinistere betekenis het woord "koffieshop" in dat land gekregen heeft. Ik sta dus, zeer zacht uitgedrukt, bijzonder sceptisch tegenover de vandaag voorgelegde resultaten van het bemiddelingscomité. Wij zullen het verslag als dusdanig niet goedkeuren.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, in tijden van groeiende concurrentie, waarin jonge mensen tegelijkertijd steeds minder kansen zien om deel te hebben aan de welvaart van de maatschappij, proberen zij aan hun individuele overbelasting te ontsnappen door drugsgebruik. Drugs bieden troost en vormen een vlucht uit de realiteit. Het Ierse Raadsvoorzitterschap heeft de nadruk gelegd op het drugsbeleid binnen de EU. Ik juich het actieprogramma met de specifieke aanbevelingen toe. In de plaats van heroïneverslaafden komen steeds meer polytoxi-verslaafden. Daarom ook moeten er gedifferentieerde hulpmogelijkheden worden geboden. Daaruit komt echter de absoluut noodzakelijke eis voort tot bindende samenwerking van iedereen die deelneemt aan de verzorging van drugsverslaafden. Van wezenlijk belang is verder een omvangrijke voorlichting vooral op onze scholen. De dialoog met kinderen in de gevarenzone en ook met hun ouders, vooral wanneer ze nog op de kleuterschool zitten, is een heel belangrijk punt in het kader van de preventie.
Drugsmisbruik, illegale drugshandel en de daarmee samenhangende criminaliteit hebben een destructieve uitwerking op de samenleving. Daarom moet hun bestrijding een voortdurende prioriteit van de Europese Unie zijn. In de politiek op nationaal en provinciaal niveau moet een openlijk debat over drugs kunnen worden gehouden en daarbij mogen taboes geen rol spelen. We moeten de harmonisatie van de wetsvoorschriften in de lid-staten stimuleren. Het Nederlandse voorzitterschap komt onder sterke druk uit veel landen van de EU te staan en ik hoop dat Nederland zich met zijn gedoogbeleid schaart achter strengere interpretaties op het gebied van het drugsbeleid.
Als praktiserend apotheker wijs ik alle pogingen van de hand om hasj via apotheken te verstrekken. Zo'n praktijk zou drugs op één lijn brengen met medicijnen en geneesmiddelen en dat vind ik erg gevaarlijk. Onomstreden blijft voor mij de illegaliteit van drugs. Het belangrijkste onderdeel van elk drugsbeleid moet de hulp aan verslaafden zijn, de therapie dus. De belangrijkste taak is en blijft echter de preventie met nieuwe methoden en concepten. Hiertoe worden alle verantwoordelijke instanties in de samenleving opgeroepen, vooral op het gebied van scholing en opvoeding. Het goede voorbeeld geven is de meest efficiënte wijze van preventie.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, samen met de andere collega's wil ik de heer Burtone gelukwensen met de enorme inspanningen die hij verricht heeft om dit verslag uit te brengen.
Er bestaan echter enkele principiële meningsverschillen, waarop de nadruk gelegd moet worden en waarvan het belang niet onderschat mag worden. In de eerste plaats, de enige manier waarop wij de kwestie van de drugsverslaving en de gezondheidsproblemen ten gevolge daarvan kunnen oplossen is door een complete vermindering van de vraag ernaar te bewerkstelligen. Hoe kunnen wij die doelstellingen het best bereiken? De beste en de meest strategische methode is de mensen voor te lichten over de risico's en gevaren van druggebruik. Ik hoop dat alle lid-staten daarmee zo vroeg mogelijk beginnen - misschien als kinderen een jaar of acht, negen zijn - en op school meer voorlichting geven en kinderen bewust maken van de gevaren die daaraan verbonden zijn.
Wij mogen de fundamentele rol die het gezin speelt bij de voorlichting ook niet onderschatten. Ouders en voogden moeten toegang krijgen tot informatie, teneinde de tekenen van gevaar te kunnen herkennen en ook om hun kinderen te kunnen vertellen wat zij moeten doen.
Tenslotte mogen wij nooit de individuele verantwoordelijkheid onderschatten. Wat voor mij een fundamenteel probleem is in dit verslag is dat het alle verslaafden classificeert als zieken in plaats van als misdadigers. Het is algemeen bekend dat verslaafden niet alleen gebruik maken van misdadige praktijken om in hun eigen behoefte te kunnen voorzien, maar ook werkelijk deelnemen aan illegale en strafbare handelingen. Hun verslaving mag niet als excuus gebruikt worden om hen van de verantwoordelijkheid voor die strafbare handelingen te ontheffen.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, eindelijk zijn het Europees Parlement, de Raad en de Commissie het eens geworden en kon het communautair actieprogramma tegen verslaving goedgekeurd worden. Vooropgezet dat in onze optiek het gezin en de school aanspraak maken op een prioritaire rol via een deugdelijke preventiecampagne, moet het onderhavige programma alle verdovende middelen behelzen, zowel soft als hard drugs, en moet het toepassingsbereik qua risicogroepen uitgebreid worden.
In dit debat past de recente uitlating van de leider van de Italiaanse regeringscoalitie die repte van liberalisering van geestverruimende middelen. Nu wil ik eraan herinneren dat kwesties als legalisering van drugs, legalisering van homoseksualiteit en de juridische status daarvan, genetische manipulatie en abortus, weliswaar een botsing hebben teweeggebracht in de moderne maatschappij, doch zeker geen botsing tussen vrijheid en obscurantisme, maar wel tussen twee verschillende manieren om de vrijheid en de maatschappij op te vatten. Vrijheid betekent zeker niet dat je kunt doen en laten wat je wilt, vrijheid is geen logisch verlengstuk van ethische onverschilligheid, maar de consequentie van godsdienst en moreel besef. Dat is dus wel iets anders dan je alleen maar baseren op je eigen subjectieve goeddunken!
En hoe dan te antwoorden op de volgende vragen? Is een samenleving waar verdovende middelen en zelfs heroïne vrij kunnen circuleren en min of meer gelegaliseerd zijn, echt een goede samenleving? Is het toedienen van drugs door de overheid een gezonde gedachte? Is het verstandig dat wij ervoor zorgen dat het bewustzijn van onze jongeren wordt verruimd? Dit zijn vragen die een cultureel debat behoeven en die zeker niet alleen maar aanleiding mogen geven tot politieke propaganda.

Blokland
Mijnheer de voorzitter, de gemeenschappelijke tekst van Raad en Parlement is rond. De rapporteur heeft er hard aan getrokken en er kon een compromis worden bereikt. Van de politiek-gevoelige amendementen zijn de scherpe kantjes af en daar ben ik blij om. Die amendementen wilden in feite een bepaald soort van drugsbeleid aan de lid-staten opleggen en wel een permissief beleid of een beleid van schadebeperking. In Nederland hebben wij met zulk beleid nu geruime tijd ervaring en hoewel het percentage harddrugsgebruikers in Nederland internationaal gezien niet hoog is, is daarmee nog niet gezegd dat een liberaal drugsbeleid een goed beleid is. Als we het over het percentage drugsverslaafden in de bevolking hebben, dan spelen talloze sociale factoren een rol, niet alleen de vraag of softdrugs relatief gemakkelijk te verkrijgen zijn.
In de tekst die nu in het bemiddelingscomité is aangenomen, staan op enkele punten nog wat verwijzingen naar gevoelige punten. Ik bedoel daar met name de naaldomruilingsprojecten ter voorkoming van aids en de Methadonverstrekking als mogelijke afkickstrategie. Op zichzelf zijn dit zaken die in een integrale aanpak van de verslaving plaats kunnen hebben mits straks strak gereguleerd. Gelukkig worden deze punten nu slechts genoemd in het kader van evaluatie en studie en niet als concreet beleid. Daarom kunnen wij er nog mee instemmen. Ze passen bovendien nu nog net binnen de ruimte die artikel 129 van het Verdrag biedt. Door de toename van het aantal acties in de bijlage en door de ruime definitie van het begrip preventie is dit programma wel erg breed geworden. Als je dat zet naast de beperkte middelen die voor dit programma beschikbaar zijn, dan zit er voor de lid-staten niets anders op dan een keus te maken uit het aanbod aan acties in de bijlage. Elke lid-staat zal nu zijn eigen prioriteiten moeten stellen. Dit kan gemakkelijk de effectiviteit van dit preventieprogramma in gevaar brengen. Dat zou jammer zijn.

Sichrovsky
Geachte Voorzitter, namens mezelf en mijn collega's wil ik de positie van het bemiddelingscomité steunen. Desalniettemin zijn wij van mening dat hier enkele zaken werden genoemd die nog verder zouden moeten worden uitgediept. Wij zijn het bijvoorbeeld eens met onze collega's van de fractie De Groenen in het Europees Parlement dat de alcoholverslaving in grote mate wordt onderschat. In enkele landen is het zelfs zo dat jongeren minder betalen voor een alcoholhoudend drankje dan voor frisdrank.
Een ander probleem is het definiëren van de drugsverslaafde als zieke. Hoe veel hier ook voor te zeggen is, toch moeten hier nieuwe methoden worden uitgewerkt om deze zieke ook te kunnen behandelen. De huidige methoden die er binnen de geneeskunde zijn, zijn volgens onze ervaring niet toereikend om een verslaafde weer gezond te maken. Het definiëren alleen zal niet voldoende zijn om de patiënten die we nu hebben in plaats van criminelen ook als zodanig te behandelen.
Een ander probleem doet zich voor bij het verstrekken van voorlichting op scholen en universiteiten en bij de groeiende problematiek van de sociale stratificatie binnen Europa. Dat de mensen uit de betere kringen toegang hebben tot betere scholen en mensen uit armere milieus tot minder goede scholen weten we uit ervaring. Op deze scholen waar kinderen uit armere milieus op zitten, is het vaak helemaal niet mogelijk om preventiemaatregelen door te voeren of documentatie en informatie ter beschikking te stellen.
Tot slot is er nog het punt van de nauwere samenwerking met de landen die drugs produceren. Er alleen geld naar toe sturen, zal niet voldoende zijn. Men zal programma's moeten opstellen om deze landen te helpen bij de overschakeling op andere producten.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, drugs zijn een bron van kommer en kwel voor ons allen, Europese burgers. Dankzij de vruchtbare overpeinzingen, besprekingen en gedachtenwisselingen die deze lange procedure van goedkeuring van dit programma hebben begeleid, is men tot concrete verbetering gekomen van het communautaire instrument van preventie van drugsverslaving. Wij zijn ervan overtuigd dat het programma geloofwaardig overkomt en dat het de verschillende manieren van aanpak van de lid-staten respecteert.
Het ligt niet in onze bedoeling ons ideologisch of moreel aan deze of gene zijde te scharen, noch zoeken wij naar de enige echte aanpak voor wat men moet verstaan onder verdovende middelen, wat verslavingspreventie moet inhouden en welk beleid daarvoor op tafel moet komen. Wat wij wel willen, is duidelijk maken hoe complex het probleem van misbruik van verdovende middelen is: vandaar dat er verschillende professionele, wetenschappelijke en technische debatten gaande zijn over de verschillende manieren en middelen om het probleem te tackelen.
Namens de Commissie en mijn collega, commissaris Flynn, wilde ik het Europees Parlement danken voor de steun die u het programma heeft toegekend. Mijn dank gaat met name uit naar de rapporteur, de heer Burtone, voor het werk dat hij heeft verricht.
Ik wilde nog even iets kwijt over de bemiddelingsprocedure. Ook ditmaal hebben alle instellingen hun steentje bijgedragen om te proberen deze uiterst belangrijke problemen aan te pakken. De Commissie wil met name twee punten naar voren halen. Het eerste punt betreft de deelname van de verschillende instellingen en organisaties die zich bezighouden met het terugdringen van de vraag naar drugs. Deze organisaties zouden deel kunnen nemen aan de activiteiten die het programma in petto heeft. Ik wil graag beklemtonen dat de Commissie uit hoofde van artikel 5, lid 2, sub f) van het besluit voorstellen zal formuleren inzake samenwerkingsvormen voor de uitvoering van het programma. Gedacht wordt aan deelname van overheidsinstanties en particuliere organisaties, NGO's, waaronder vrijwilligersorganisaties, afkick- en opvangcentra alsook andere zorginstellingen. Voor wat betreft de andere programma's die de volksgezondheid aangaan, de Commissie zal uiteraard de samenwerking tussen werkgroepen van verschillende lid-staten in de hand werken. Daarbij zal een bijzondere aandacht uitgaan naar de activiteiten van de Europese netwerken die op het vlak van anti-drugspreventie opereren.
Het tweede punt waar ik uw aandacht op wilde vestigen, mijnheer de Voorzitter, betreft de informatieverschaffing aan het Europees Parlement over de uitvoering van het programma. Het Parlement zal de gevraagde inlichtingen krijgen op basis van de interinstitutionele modus vivendi inzake de maatregelen voor uitvoering van besluiten die worden genomen volgens de bij artikel 189B van het EG-Verdrag bepaalde procedure, welke dus ook voor dit programma geldt. Voor wat bovendien artikel 5, lid 4 van het besluit betreft, waarin staat dat de Commissie alle besluiten rondom afzonderlijke projecten zal doorgeven aan het comité dat eveneens op grond van dat artikel is ingesteld, wij zeggen toe dat het Europees Parlement die inlichtingen op jaarbasis zal verkrijgen.

De Coene
Voorzitter, ik wou gewoon nog even iets opmerken omdat een van de sprekers, mevrouw Oomen-Ruijten, tot twee keer toe in dit debat heeft beweerd dat ik persoonlijk een ontwerpresolutie met betrekking tot de legalisering van drugs zou hebben getekend. Ik weet over welke ontwerpresolutie het gaat, maar ik wil herhalen dat ik dit niet heb getekend en ik wou dus vragen, als collega's mijn naam noemen, dat zij zich eerst even of beter informeren!

Burtone
Mijnheer de Voorzitter, ik neem heel kort het woord, uit persoonlijk plichtsbesef, maar ook om een institutionele plicht na te komen en uit correctheid jegens het Europees Parlement, een correctheid waar ik me altijd aan heb gehouden tijdens mijn opdracht als rapporteur.
Tegen mijn collega, de heer Dell'Alba, wilde ik zeggen dat, als hij iets beter had opgelet tijdens mijn relaas, hij dan niet die opmerking zou hebben geplaatst die gemakkelijk aanleiding kan geven, en wellicht al heeft gegeven, tot onenigheid.
Vanavond heb ik, ook in dit Huis, verwezen naar een wetgevingstraject, naar een debat, naar keuzen die het Europees Parlement in het recente verleden heeft gedaan. Als vlijtig Parlementslid zal de heer Dell'Alba zich vast nog wel herinneren dat een paar Parlementsleden een amendement hebben ingediend met een voorstel tot legalisering van bepaalde verdovende middelen. Dit voorstel is door het Parlement afgewezen tijdens een uiterst duidelijke en heldere stemming. Ik voeg hier nog aan toe dat ik dit allemaal niet in mijn verslag heb gezet, omdat het amendement toch afgeketst was. Dus ik zou zeggen, haalt u daar nu zelf maar de consequenties uit.

Hory
Mijnheer de Voorzitter, onze collega, de heer De Coene, ontkent dat hij een ontwerpaanbeveling heeft getekend. Ik heb deze ontwerp-aanbeveling van mevrouw Oomen-Ruijten wel getekend en ik wil hierop terugkomen. Ik baseer mij op ons Reglement, namelijk op artikel 46 ervan, dat toelaat dat een bepaald aantal parlementsleden gezamenlijk een ontwerp-aanbeveling tekent, die vervolgens naar de bevoegde commissie wordt verwezen, voordat onze plenaire Vergadering deze heeft gezien.
Op dit ogenblik is de ontwerp-aanbeveling in kwestie een officieel document van ons Europees Parlement dat vrij binnen ons Europees Parlement circuleert. Ik kan dan ook niet aanvaarden dat mevrouw Oomen-Ruijten het standpunt van de ondertekenaars van deze ontwerp-aanbeveling belachelijk maakt, door te zeggen dat wij een liberaal standpunt hebben ingenomen op grond waarvan de consument de vrije keuze heeft in alle soorten drugs. Dat is niet waar. De legalisering van het drugsgebruik en de huidige repressie van het drugsgebruik zijn, met name in mijn land, mijns inziens twee volledig symmetrische dogmatismen. En ik verdedig een volgens mij pragmatisch standpunt, namelijk dat van de gecontroleerde legalisering en van de vrijheid van therapeutische voorschriften.
Mijnheer de Voorzitter, om persoonlijke reden wil ik uw aandacht vestigen op een bepaald punt. Ik hoop dat het om een vergissing in de vertaling gaat, naar het Frans toe althans, waardoor mevrouw Oomen-Ruijten heeft gezegd dat het door haar collega's verdedigde standpunt stupide was. Ik vind namelijk dat wij de parlementaire beleefdheid moeten hebben om standpunten niet op deze manier te betitelen, ook niet als ik erken dat er veel te zeggen valt over de gegrondheid, ja zelfs de intelligentie van vele van deze standpunten. Wij moeten deze ontwerp-aanbeveling bespreken en wij wensen dat mevrouw Oomen-Ruijten haar argumenten nog even voor zich houdt, zodat wij er dan vrijuit over kunnen spreken.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, tegen de ware liberaal Hory zeg ik dat hij met zijn beleid er dan voor zorgt dat er zoveel jonge kinderen aan de drugs gaan. Ik ben daar niet voor. Tegen de heer De Coene zeg ik, het spijt mij zeer dat ik uw naam heb genoemd in dit verband, maar ik zou bijna zeggen, nu staan we weer quitte, want mijn naam is ten onrechte door u een aantal malen geciteerd in een aantal kranten in Nederland, maar toch, oprecht mijn excuses.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Etikettering en presentatie van levensmiddelen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0406/96) van de delegatie van het Europees Parlement in het Bemiddelingscomité over de door het Bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerp-tekst van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van richtlijn 79/112/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lid-staten inzake etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (C4-0628/96-00/0380(COD)) (Rapporteur: de heer Schnellhardt).

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, beste dames en heren, de bemiddelingsprocedure voor richtlijn 79/112/EEG over de etikettering en presentatie van levensmiddelen werd in een triloog op 16 oktober afgerond en daarmee beëindigd. In totaal waren er vijf amendementen van het Europees Parlement in tegenspraak met het standpunt van de Raad en daarover werd gediscussieerd. De resultaten zijn vanuit het standpunt van het Parlement bezien, en volgens mij ook vanuit het standpunt van de consumenten en de producenten van levensmiddelen bezien, zeer bevredigend.
Staat u mij toe de afzonderlijke wijzigingen kort toe te lichten. Bij amendement 18 werden de voorstellen van het Parlement in principe zonder problemen geaccepteerd, alleen bij het gebruik van de verkoopbenaming van het producerende land wilde de Raad bijkomende informatie als beschrijvende vermeldingen dichtbij de verkoopbenaming zetten. Hier kon de delegatie van het Europees Parlement het niet mee eens zijn. De oplossing die werd gevonden is niet in tegenspraak met het arrest van het Europese Hof van Justitie in de zaak "sauce béarnaise" , maar creëert toch de mogelijkheid van toevoegingen. Deze toevoegingen zijn echter alleen maar toegestaan wanneer de andere bepalingen van deze richtlijn niet voldoende zijn om de consument correct te informeren.
Tot de overige bepalingen behoort ook artikel 6, de lijst van ingrediënten. Daarmee kwam men tegemoet aan de wens van het Europees Parlement om de consument bij de aankoop van producten aan de hand van een lijst van ingrediënten door een breed informatiespectrum voldoende zekerheid te bieden, maar tegelijkertijd geen stroom verwarrende, eenzijdige en buiten het bekende schema van benamingen vallende aanduidingen toe te staan. Bovendien denk ik dat men eerder zal afzien van het aanbrengen van verwarrende informatie dan gebruik te maken van het verbod op de verkoopbenaming.
Eveneens consumentvriendelijk is het resultaat van amendement 5. Het betreffende artikel 6 staat uitzonderingen toe op de vermelding van ingrediënten. Terwijl de Raad de uitzonderingen door middel van de comitologieprocedure wilde regelen, kon het Parlement zijn voorstel om uitzonderingen in de richtlijn zelf te regelen, handhaven. Terwijl amendement 7 niet tot een grote discussie leidde - want Raad en Europees Parlement werden het eens over de in de eerste lezing door het Parlement ingediende formuleringen - diende amendement 8 ter bescherming van personen die allergisch op gluten reageren. Opdat deze mensen over de nodige informatie kunnen beschikken, stelde het Parlement voor om bij het ingrediënt zetmeel toe te voegen of het van "plantaardige" of "dierlijke" oorsprong is. Als resultaat van de triloog is de richtlijn nu in zoverre gewijzigd dat zetmeel en ook gemodificeerd zetmeel steeds moeten worden aangevuld met een vermelding van de oorsprong indien dit ingrediënt gluten bevat.
Iets moeilijker verliepen de onderhandelingen over amendement 10. Het Parlement wilde eigenlijk geen uitzonderingen toestaan bij de vermelding van de hoeveelheid wanneer deze ingrediënten in de verkoopbenaming of als afbeelding op het etiket staan. We zijn echter heel tevreden met het resultaat, aangezien er werd toegevoegd dat deze aanduidingen verplicht zijn als ze heel bepalend zijn voor de keuze van het levensmiddel en om de consument te informeren, dus bijvoorbeeld bij de beroemde salamipizza, dat ze echter bijvoorbeeld bij malt whisky niet hoeven te worden vermeld, aangezien het daarbij minder belangrijk is hoeveel er daarvan nu in de whisky zit.
Eigenlijk was dat alles wat ik te zeggen had, ware het niet dat ik in het weekend een fax heb ontvangen van de Europese Organisatie voor Wijn, waarin stond hoe ik me hier bij deze richtlijn en bij mijn betoog zou moeten opstellen. Daarom moet ik hier enkele toelichtingen geven, aangezien deze resolutie van het bemiddelingscomité steeds opnieuw in verband wordt gebracht met de etikettering van alcoholhoudende dranken. Dit verband bestaat helemaal niet. Commissaris Bangemann heeft na de tweede lezing luid en duidelijk gezegd dat hij bereid is om een voorstel in te dienen inzake de etikettering van alcoholhoudende dranken. Daardoor heeft hij rekening gehouden met de wens van het Parlement en heeft hij de gebruikelijke institutionele weg bewandeld volgens welke het Parlement zich wanneer een richtlijn wezenlijk wordt gewijzigd nog eens met deze wijziging bezig zal houden. Dat is eigenlijk het gevolg van deze uitspraak en Commissaris Bangemann heeft in het kader van de bemiddelingsprocedure schriftelijk bevestigd dat hij dit alsnog zal doen.
Er bestaat dus helemaal geen verband tussen dit resultaat en datgene wat de Commissie later zal indienen. Over het geheel genomen vind ik dit een bevredigend resultaat voor consumenten, producenten en ook voor het Parlement. Volgens mij heeft ook de Raad met dit resultaat geen problemen.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur complimenteren met zijn prestatie. Mijn ervaring met de door dit Parlement toegepaste bemiddelingsprocedures, die min of meer overeenkomt met de zijne, is wisselend. Soms bewerkstelligen zij dat er vooruitgang geboekt wordt, soms worden zij door de minder belangrijke zaken vertroebeld. In dit geval zijn er wel vorderingen gemaakt en ik wil de heer Schnellhardt, die sinds jaar en dag rapporteur is inzake deze richtlijn, en de heer Imbeni, voorzitter van het Bemiddelingscomité, alsmede alle andere leden die hun steentje hebben bijgedragen, hier hulde brengen. Ik onderschrijf alles wat de heer Schnellhardt gezegd heeft over het belang voor de consument van de vorm van etikettering, die thans duidelijk en zonder omhaal wordt aangegeven. Ik acht dat van waarde. Ik acht dat vooral van waarde voor mensen die allergisch zijn voor gluten: zij worden thans gewaarschuwd door de duidelijke vermelding op het etiket.
Ik wil nu terugkomen op het punt waarmee mijn collega, de heer Schnellhardt, eindigde. Namelijk de kwestie van de etikettering van alcoholhoudende dranken. In de oorspronkelijke, door de Commissie voorgelegde tekst werd de etikettering van alcoholhoudende dranken genoemd. Nu weten wij allen in dit Parlement dat er, telkens wanneer het om alcoholhoudende producten gaat, druk op de Commissie, de Raad en leden van dit Parlement wordt uitgeoefend. Plotseling betreft het niet gewoon een van de vele consumentenartikelen, maar worden deze produkten als een heerlijke culturele ervaring beschouwd. Sprekend als vertegenwoordiger van het kiesdistrict waar de grootste brouwerijgroep van het Verenigd Koninkrijk gevestigd is, zou ik wel de laatste zijn om de enorme waarde van matig alcoholgebruik in twijfel te trekken. Ik moet echter zeggen dat ik wel van mening ben dat alcoholhoudende producten, net als alle andere levensmiddelen, van behoorlijke etiketten voorzien moeten worden. Deze producten zijn, net als ieder ander levensmiddel of iedere andere drank, niet zonder risico's of gevaren. Op het moment dat de Raad zijn gemeenschappelijk standpunt uitbracht, was het deel over de etikettering van alcoholhoudende dranken op mysterieuze wijze uit de tekst gelicht en daarom verwachtten wij dat de Raad in de tweede lezing met een voorstel zou komen. Vervolgens werd echter duidelijk dat de Commissie een voorstel zou indienen en commissaris Bangemann schreef onze voorzitter, de heer Collins, op 31 oktober dat de Commissie de toezegging kon doen dat zij zo spoedig mogelijk een nieuw voorstel voor een richtlijn inzake de etikettering van alcoholhoudende dranken zou voorleggen. Waar blijft dit voorstel nu? Ik heb begrepen dat commissaris Monti vandaag antwoord zal geven. Naar mijn mening zou het Parlement er veel aan hebben, als hij kon aangeven hoe het momenteel met dit voorstel staat. Wordt het nog steeds in zijn geheel door de Commissie gesteund en wanneer krijgen wij het te zien? Met dat ene voorbehoud kan ik de richtlijn van harte aanbevelen namens allen die eraan gewerkt hebben en trouwens ook namens allen die er baat bij zullen hebben.

Thyssen
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het etiket op een levensmiddel is een nuttig instrument en het is dus onze plicht om er met zorg mee om te gaan. Het is nuttig omdat het zonder de interne markt te verstoren de consument de gelegenheid geeft een rationele keuze te maken uit een ruim aanbod van producten. Maar wat helpt het om via het etiket de consument in te lichten als hij de voor hem bedoelde vermeldingen niet begrijpt om de eenvoudige reden dat het etiket werd opgesteld in een taal die hij niet machtig is.
Volgens de etiketteringsrichtlijn van 1978 volstond het dat de informatie op het etiket in een voor de consument begrijpelijke taal werd gesteld. De twee intussen bekende arresten-Peters hebben echter twijfel doen ontstaan en hebben ons doen belanden in een moeilijke situatie van geval per geval beoordelingen. Wie de gerechtelijke lijdensweg van de zaak-Peters gevolgd heeft, weet waar ik het over heb.
Ik ben blij dat het ons gelukt is de andere instellingen ervan te overtuigen dat betere garanties noodzakelijk zijn en dat de lid-staten voortaan expliciet de ruimte krijgen één of meer talen op te leggen.
De nieuwe etiketteringsrichtlijn die wij morgen formeel zullen goedkeuren, verenigt de principes van de interne markt met die van de consumentenbescherming. De bemiddeling heeft lang geduurd, maar het resultaat mag er dan ook zijn en ik wens iedereen die bij de bemiddeling betrokken was te danken voor de goede samenwerking, inzonderheid de rapporteur, de heer Schnellhardt, en te feliciteren ook met het resultaat.
Inzake de verkoopsbenaming komt er duidelijk vooruitgang. De richtlijn van 1978 was vaag en dubbelzinnig en in die zin moeilijk verzoenbaar met de principes van de interne markt. Ik hoop alleen dat ook nu nog de geest van het béarnaise-arrest mag rondwaren als de Commissie haar rol van hoedster van het Verdrag in dit dossier vervult.
De kwantitatieve ingrediëntendeclaratie is een ander voorbeeld van een meer evenwichtige informatie en draagt mijn goedkeuring weg. Tenslotte vind ik het ook de juiste keuze dat de etikettering van producten waar genetische modificatie aan te pas kwam, geregeld wordt in de specifieke verordening van de novel-foods.
Wat nu nog over blijft zijn niet alleen de alcoholhoudende dranken, maar ook de nutricionele informatie. Wat de nutricionele informatie aangaat, moet er binnenkort een keuze gemaakt worden. Hierbij moet men zich durven afvragen wat het nut ervan is als de consumenten onvoldoende vertrouwd zijn met voedingsleer. De consument moet ongetwijfeld ook zelf verantwoordelijkheid nemen indien hij bekommerd is om een juiste voeding, maar daartoe moet hij over een zekere kennis beschikken. Opvoeden overvoeding is naar mijn aanvoelen een aspect van de consumentenbescherming dat tot nog toe te weinig aan bod is gekomen. Ik zou dan ook aan de commissaris willen vragen of hij ook niet meent dat het tijd is om meer gebruik te maken van de bevoegdheid op het vlak van preventie inzake volksgezondheid, werk te maken van consumentenvoorlichting buiten het etiket en stimulansen te geven voor een adequate consumenteninformatie op het vlak van de voeding.

Eisma
Voorzitter, ik zou u eens willen uitnodigen om op mijn plaats te komen staan en dan kunt u zien dat je vanaf deze plek niet op de monitor kunt aanschouwen wanneer je aan de beurt bent. Ik heb al drie, vier keer achter elkaar voorgesteld er hier ook een te plaatsen, maar het schijnt niet mogelijk te zijn. Als u het niet kunt betalen, ik heb thuis nog wel een oude monitor staan, die wil ik dan hier wel plaatsen.
Ik kom nu terug op de zaak waar wij het echt over hebben en ik moet de heer Schnellhardt inderdaad complimenteren met zijn verslag en het compromis dat bereikt is. Het was bijna een levenstaak om rapporteur te zijn voor een onderwerp waarvan de behandeling zo lang heeft geduurd. Het is een goed compromis en ik vind ook dat de verbetering van de etikettering van levensmiddelen een logisch gevolg is van onze interne markt. Als het dan niet mogelijk is om de samenstelling van de levensmiddelen te harmoniseren, moet het op zijn minst mogelijk zijn dat de consumenten goed geïnformeerd zijn over de bestanddelen die zij in de levensmiddelen kunnen aantreffen. En daarin vind ik dat dit compromis aardig is geslaagd. De drie aspecten waarin wij als Parlement met name gelijk hebben gekregen, ga ik niet herhalen. Ze zijn uitgebreid door alle sprekers genoemd. Ik wil ook samen met anderen nog een keer de nadruk leggen op de verantwoordelijkheid die nu bij de Commissie ligt, en ik zou commissaris Bangemann, nu vertegenwoordigd door zijn collega Monti, willen vragen om zijn belofte gestand te doen die hij tijdens de voorbereidingen en de bemiddelingsprocedure heeft gedaan om zo spoedig mogelijk een nieuw voorstel in te dienen betreffende de etikettering van alcoholhoudende dranken. Mag ik commissaris Monti vragen om dat nog eens te bevestigen in zijn antwoord aan het Parlement.

De Voorzitter
Wij zullen zien wat wij aan de monitor kunnen doen, mijnheer Eisma.

Bébéar
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, sinds 1992 is enorm veel werk verricht om de richtlijn te wijzigen waarover wij hedenavond spreken. De opeenvolgende rapporteurs, of dit nu mevrouw Langenhagen in eerste lezing of de heer Schnellhardt in tweede lezing is, hebben zich uitstekend van hun taak gekweten. Zij hebben ons Parlement de mogelijkheid geboden om zich twee maal uit te spreken.
Tijdens de huidige vergaderperiode moeten wij stemmen over het gemeenschappelijke ontwerp-besluit van het Parlement en de Raad, zoals dit door het bemiddelingscomité is goedgekeurd. Persoonlijk sta ik, samen met mijn fractie, geheel achter een positieve stem voor de aanneming van deze tekst. Het doel van mijn betoog situeert zich dan ook op een ander vlak.
Buiten het rechtstreekse kader van het akkoord, heeft een politiek compromis de definitieve goedkeuring van het gemeenschappelijke ontwerp van het Europees Parlement ondergeschikt gemaakt aan het indienen door de Commissie van een specifiek nieuw voorstel inzake alcoholische dranken. Ik stel mij dan ook de vraag waarom dit verband werd gelegd. Waarom heeft de delegatie van het Europees Parlement zich tijdens de bemiddelingsprocedure opgeworpen als vertolker van een ander standpunt dan datgene dat het Parlement bij twee debatten had ingenomen? Namelijk bij de debatten over de etikettering van alcoholische dranken, in oktober 1993, inzake het verslag Langenhagen, en dat van oktober 1995, inzake het verslag Schnellhardt.
Wij begrijpen niet waarom het standpunt van het Parlement, waarover tijdens de plenaire vergaderingen in oktober 1995 werd gestemd, vandaag op losse schroeven wordt gezet voor een nieuw compromis dat geen besluit van het Parlement weerspiegelt.
Tot nu toe hebben mijn collega's en ikzelf nog geen antwoord gekregen op onze vragen hierover. Kan ons Parlement aanvaarden dat in het laatste stadium van de debatten een punt wordt toegevoegd waarover het zich reeds heeft uitgesproken en dat al door de instellingen, de Raad van Ministers en de Commissie, is goedgekeurd?
Behalve de goedkeuring van het aan ons voorgelegde gemeenschappelijke ontwerp vraag ik dan ook om een weigering om terug te komen op ons besluit en een verwerping van ieder verzoek tot het indienen van een aanvullende tekst.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, met het oog op de definitieve goedkeuring bestudeert het Parlement de gemeenschappelijk ontwerptekst, welke het resultaat is van de bemiddelingsprocedure over de wijziging van richtlijn 79/112/EEG inzake etikettering van levensmiddelen.
Ik wens allereerst de delegatie van het Parlement te danken die heel energiek heeft meegewerkt om in het kader van de bemiddelingsprocedure een compromis uit te kristalliseren. Met name dank ik de rapporteur, de heer Schnellhardt, alsook de heer Collins als voorzitter van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming.
Het doet de Commissie genoegen de huidige compromis-tekst te kunnen aanvaarden. Dankzij die zo lang verbeide wijziging van richtlijn 79/112/EEG kan enerzijds de consumentenvoorlichting aanzienlijk opgevijzeld worden, en kan anderzijds het vrij verkeer van levensmiddelen op de ene markt versterkt worden.
In ieder geval zal men ook na het huidige akkoord moeten doorgaan met het zoeken naar oplossingen om een geschikte consumentenvoorlichting te garanderen. Ik geloof dat de interventies van de geachte leden in dit debat wat dit betreft interessante sporen hebben getrokken.
Evenals het Parlement is de Commissie de mening toegedaan dat er op korte termijn een oplossing moet komen voor het probleem van de lijst ingrediënten in alcoholhoudende dranken.
De Commissie was op het moment van de goedkeuring van het gemeenschappelijk standpunt door de Raad ermee akkoord gegaan dat die kwestie, welke in haar aanvankelijke voorstel stond, gescheiden werd van de rest, om het wijzigingsvoorstel als zodanig niet in de knel te brengen.
Aangezien het momenteel niet mogelijk is een compromis-oplossing met de lid-staten op te brengen en omdat wij ook rekening willen houden met een aantal kritische opmerkingen die op het aanvankelijke voorstel zijn gekomen, zegt de Commissie toe dat zij het Parlement en de Raad zo snel mogelijk een nieuwe ontwerp-richtlijn zal voorleggen om richtlijn 79/12/EEG te wijzigen, ter regeling van de etikettering van de ingrediënten in alcoholhoudende dranken.
Tot slot en ook in verband met bepaalde expliciete vragen die hier naar voren zijn gekomen, kan ik bevestigen dat de Commissie op korte termijn het nieuwe voorstel zal aannemen, zoals zij trouwens al aangekondigd had. Dit voorstel zal aan het begin van 1997 het Parlement en de Raad voorgelegd worden. Het Parlement krijgt zodoende ruim de kans om zijn mening over dit belangrijke thema in eerste lezing uit te brengen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Douane 2000
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0390/96) over de gemeenschappelijke ontwerp-tekst van het Bemiddelingscomité inzake de beschikking van het Europees Parlement en de Raad houdende goedkeuring van een actieprogramma voor de douane in de Gemeenschap (" Douane 2000" ) (C4-0598/96-95/0087(COD)) (Rapporteur: de heer von Wogau).

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het ingediende voorstel van een besluit over een actieprogramma voor de douane in de Gemeenschap is volgens mij een goed compromis. Dankzij intensieve voorbereiding konden we al in de eerste zitting van het bemiddelingscomité een resultaat bereiken dat voor alle partijen acceptabel is. Weliswaar werd niet in alle gevallen geheel aan onze eisen tegemoet gekomen, maar in principe kunnen we tevreden zijn. Doel van het actieprogramma "Douane 2000" is in eerste instantie het bereiken van een gelijkwaardig niveau van bescherming aan alle buitengrenzen van de Unie. Een grotere doeltreffendheid van de douaneprocedures en controles moet worden bereikt. Voor een ordentelijk functioneren van de interne markt is dit van doorslaggevend belang. Bovendien is de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap een ander belangrijk doel. In het programma is een budget van 50 miljoen ECU voor de periode van 1996 tot 2000 voorzien.
De door het Europees Parlement ingediende amendementen waren er vooral op gericht de communautarisering van de samenwerking op douanegebied, de kwaliteit van de controles en de automatisering van de systemen zo ver mogelijk door te voeren. Daarom heb ik bijzonder veel waarde gehecht aan het amendement inzake het stimuleren van de verdere ontwikkeling van de interne markt tot een echte Europese thuismarkt. De realisatie van de Europese thuismarkt heeft de hoogste prioriteit. Daarbij vallen alle verschillen weg die er momenteel nog zijn tussen de thuismarkten van de lid-staten op velerlei gebied en die het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal hinderen.
Staat u mij toe nog enkele andere punten van het actieprogramma te noemen waarvoor we ons in het bijzonder hebben ingezet. Daartoe behoort bijvoorbeeld het dragen van een insigne met de twaalf Europese sterren op het uniform van de douaneambtenaren, zoals nu in artikel 2 wordt beschreven. Daarmee moet voor alle betrokkenen kenbaar worden gemaakt dat de douaneambtenaren deel uitmaken van de Europese Unie. Van doorslaggevend belang is natuurlijk het gebied van de fraudebestrijding. We hebben ons sterk gemaakt voor een snelle automatisering van de douaneprocedures. In artikel 8 is nu bijvoorbeeld als doelstelling geformuleerd dat de communautaire verzendingsprocedures tot 1998 computerondersteund moeten zijn. In artikel 9 verplicht de Commissie er zich o.a. toe om in samenwerking met de lid-staten te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om die computersystemen verder uit te breiden welke geschikt zijn om de uitwisseling van informatie tussen de douaneambtenaren en de douanebesturen te vereenvoudigen.
Juist bij een transito binnen de Gemeenschap is dat van groot belang, aangezien we steeds weer zien dat vrachtwagens vol sigaretten de Gemeenschap binnen komen en plotseling ergens verdwijnen. Er zijn mensen die daar veel winst door maken; anderen die daarvoor de aansprakelijkheid nemen, zoals bijvoorbeeld de expediteurs, lijden daarbij grote verliezen.
Een laatste punt wil ik nog noemen. Het gaat om het gebied van de gemeenschappelijke opleiding van douaneambtenaren, waarvoor we verschillende amendementen hebben ingediend. Dat betreft bijvoorbeeld de oprichting van een Europees douaneopleidingsinstituut. In een aan het voorstel toegevoegde verklaring belooft de Commissie de mogelijkheid voor het stimuleren van een langdurige uitwisseling van ambtenaren van de nationale douanediensten te onderzoeken.
We hebben nog een reeks andere voorstellen voor de verbetering van het actieprogramma gedaan. Daarop zullen de volgende sprekers zeker nog ingaan. Ik wil in dit verband de andere leden van de delegatie en vooral de voorzitter, mevrouw Fontaine, evenals de rapporteur voor advies, mevrouw Wemheuer van de Commissie begrotingscontrole, hartelijk bedanken voor de uitstekende samenwerking. Ik adviseer om het door het bemiddelingscomité goedgekeurde ontwerp aan te nemen.

Wemheuer
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, mijnheer de Commissaris Monti, er is een interne markt, er is een Europees douanetarief en de accijnzen die worden geheven vormen eigen inkomsten van de Europese Unie. Dat is allemaal gemeenschappelijk. Voorts zijn er 15 verschillende nationale douanediensten die ervoor moeten zorgen dat het geheel werkt. Dit is in de ogen van mijn fractie, en niet alleen van mijn fractie, een anachronisme.
We zijn echter niet zo wereldvreemd om te denken dat er een gemeenschappelijke douanedienst kan worden ingevoerd. Dat is volkomen duidelijk. We zouden echter willen dat het gemeenschappelijke toch iets sterker wordt. We hadden gehoopt op een actieprogramma dat in concrete stappen laat zien hoe de douanediensten beter kunnen samenwerken.
Als ik alleen naar de dode letter, alleen naar het geschreven woord zou kijken, zou ik u nu niet namens mijn fractie kunnen aanraden dit programma goed te keuren. Maar ik kijk niet naar de dode letter, en ik kijk ook niet naar de houding van de Raad die me in geen geval erg heeft bemoedigd, ik kijk naar de geest van de Commissie. Want van haar hebben we voor onze eisen, voor onze wensen, ook daar waar we geen succes hadden, een enorme steun ondervonden, vooral van de kant van Commissaris Monti en vanuit het Directoraat-Generaal XXI.
Dit heeft mij er met name toe gebracht om ook namens mijn fractie mijn goedkeuring van het bereikte compromis te betuigen. Volgens mij is nog belangrijker dan datgene wat op papier staat, datgene wat we tijdens de discussie over dit programma hebben bereikt, namelijk het wijzen op een probleem en niet alleen maar voor een moment zeggen dat er iets moet gebeuren, maar daadwerkelijk het bewustzijn veranderen. In deze zin zullen we ook heel aandachtig de tenuitvoerlegging volgen van het actieprogramma dat we nu goedkeuren.

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, als co-voorzitter van de delegatie wil ik in dit debat graag het positieve, en zelfs in vele opzichten exemplarische karakter van deze bemiddeling onderstrepen.
Hier en daar, maar eerder daar dan hier, dat wil zeggen meer in de Raad dan in het Parlement, klinkt soms vage kritiek op de medebeslissingsprocedure waartoe in het Verdrag van Maastricht is besloten. De kritiek luidt dat deze procedure te log en te complex is. Het is juist, en dat weten wij maar al te goed, dat de medebeslissingsprocedure uiterst log en complex is, maar iedereen weet ook dat dat gebreken zijn die perfect verholpen kunnen worden in het kader van de Intergouvernementele Conferentie. Men moet zich er dan ook voor hoeden, om maar een bekende uitdrukking te gebruiken, om "het kind met het badwater weg te gooien" .
Na afloop van deze eerste twee jaar ervaring moeten wij objectief vaststellen dat er aanzienlijke vooruitgang is geboekt door de Europese wetgevende macht. Ik betreur alleen dat onze medeburgers hier niet genoeg weet van hebben.
In de bemiddelingsprocedure waar wij het vandaag over hebben, namelijk die inzake het programma "Douane 2000" , waren de zaken niet eenvoudig, omdat de Raad meteen al de omvang van het programma aanzienlijk had verkleind. De bevoegde commissie ten principale, de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, evenals de medeadviserende commissies, met name de Commissie begrotingscontrole, hebben zeer hard gewerkt. Zij hebben buitengewoon goed werk verricht en ik wil in het bijzonder de rapporteurs, de heer Karl von Wogau en mevrouw Wemheuer, hartelijk danken omdat het resultaat in grote mate aan hen toe te schrijven is.
Onze prioriteiten baseerden zich op twee belangrijke zaken: de communautarisering en de kwaliteit. Met deze twee doelstellingen voor ogen hebben wij op veel punten die het Europees Parlement na aan het hart liggen en waar Karl von Wogau zojuist op gewezen heeft, aanvaardbare compromissen kunnen vinden omdat de instellingen er eindelijk mee akkoord zijn gegaan om het standpunt van de ander te overwegen en de noodzakelijke stappen te zetten zodat het akkoord afgerond kon worden. Dat is wat de opstellers van het Verdrag van Maastricht in gedachte hadden toen zij de medebeslissing hebben ingevoerd. In dat opzicht - en dat is al onderstreept - was de samenwerking met commissaris Monti zeer waardevol en ik wil hem op mijn beurt nogmaals bedanken. Geachte commissaris, iedereen is zich bewust geworden van het belang van uw bijdrage en met name van het belang van de verklaring van de Commissie over de mobiliteit van de douaneambtenaren, die gelukkig bij de gemeenschappelijke ontwerp-tekst is gevoegd.
In het algemeen heb ik het gevoel dat de Commissie vandaag de dag in deze bemiddelingsprocedures de rol speelt die men kon verwachten, namelijk die van bemiddelaarster waardoor de bemiddeling eenvoudiger wordt. Nu wens ik nog dat als de lid-staten de acties van het programma ten uitvoer leggen - en wij zullen dit heel aandachtig volgen, zoals mevrouw Wemheuer terecht heeft gezegd - zij zich ten zeerste bewust zijn van de stimulans die deze acties zullen geven voor een sterker Europees bewustzijn. Ik ben er echt van overtuigd dat dankzij programma's zoals Douane 2000 er in de geest van onze burgers het bewustzijn van een echte Europese identiteit ontstaat.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, ik kan alleen maar herhalen wat collega Fontaine reeds zei naar aanleiding van het bemiddelingscomité voor het programma "Douane 2000" , waarin het Parlement een akkoord heeft bereikt mede dankzij de uitstekende medewerking die commissaris Monti heeft geboden om een zo goed mogelijk resultaat te bereiken met dit belangrijke project.
Het Parlement wilde allereerst het goede functioneren van de ene markt veilig stellen door uniforme voorwaarden aan de buitengrenzen te creëren, ten einde een echte binnenmarkt te realiseren, een thuismarkt, zoals de commissaris graag zegt.
Verder hebben wij het gehad over mobiliteit van douanebeambten, uitwisseling van gegevens en ervaringen, het insigne met de twaalf sterren op het uniform van de douaniers, gemakkelijke herkenbaarheid voor de eindgebruikers, verbetering van de controles, automatisering van diensten mede met het oog op de fraudebestrijding, en ten slotte verbetering van de opleiding in de douanesector door een speciale academie op te richten.
De delegatie van het Parlement heeft zijn strategie gebaseerd op de sleutelkwesties die de Commissie economische en monetaire problemen en industriebeleid en de Commissie begrotingscontrole ter sprake hadden gebracht. De aanpak van het Parlement kwam erop neer dat men zoveel mogelijk munt wilde slaan uit de communautarisering van de douanesamenwerking, de kwaliteit van de controles en, zoals ik reeds zei, de broodnodige automatisering van de systemen.
De commissaris heeft voor al deze zaken de grootste bereidheid aan de dag gelegd, en met die positieve houding is er een eindprogramma opgesteld dat al onze aandacht geniet en waar wij veel vertrouwen in koesteren. Zo kan de Europese burger al bij de interne douane van het Parlement merken dat hij deel uitmaakt van één groot gemeenschappelijk huis.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden, de tekst van het ontwerp-besluit van het Parlement en de Raad over de goedkeuring van een actieprogramma voor de douane in de Gemeenschap - het programma "Douane 2000" - die u vandaag onder de loep neemt in het kader van de laatste fase van de medebeslissingsprocedure, is op 10 oktober tijdens de vergadering van het bemiddelingscomité opgesteld. Deze gemeenschappelijke tekst vormt een compromis tussen de standpunten van het Parlement en die van de Raad. Net zoals ieder compromis doet, is gezocht naar een raakvlak tussen standpunten die soms sterk uiteenlopen. De Commissie vindt dit in ieder geval een goed compromis, aangezien hier zowel sprake is van een funderingsbesluit als van een doelmatig arbeidsmiddel. Ik hoop dan ook dat uw Vergadering de tekst nog tijdens deze vergaderronde kan aannemen en ik wil de rapporteur, de heer von Wogau, van harte gelukwensen, evenals de andere rapporteur, mevrouw Wemheuer, vanwege de onverdroten ijver waarmee beiden te werk zijn gegaan. Ook wilde ik gaarne mevrouw Fontaine complimenteren, die met de haar gebruikelijke efficiënte stijl, als medevoorzitter is opgetreden voor het bemiddelingscomité.
Ik heb deze tekst een funderingsbesluit genoemd. Dat is ook zo, want het voornemen om in een communautair bestek de onderlinge samenwerking tussen de douanebesturen van de lid-staten alsook de samenwerking tussen de douanekantoren en de Commissie te versterken, is bij dezen in een juridisch besluit omgezet. Op die manier kan er een douane opgebouwd worden die de financiële belangen van de Unie efficiënt weet te beschermen en de internationale handel een gelijkwaardige dienstverlening weet te bieden op ongeacht welke plek van het grondgebied van de Gemeenschap. Om dat allemaal voor elkaar te krijgen, dient beseft te worden dat men verder moet gaan dan alleen maar harmonisering van de verordeningen, want dat is met de goedkeuring van de communautaire douanewet reeds een feit geworden: waar nu voor gezorgd moet worden, is dat de diverse werkmethodes dichter bij elkaar komen te liggen en dat bij de uitvoering van douaneprocedures en -controles één en hetzelfde kwaliteitsniveau wordt geboden.
Ik heb de tekst eveneens een doelmatig arbeidsmiddel genoemd. Dat is volgens mij ook zo, aangezien er op communautair vlak een juridisch, organisatorisch en financieel kader wordt geleverd, dat onontbeerlijk is om deze actie ten dienste van een optimaal beheer van de ene markt te kunnen voeren.
In deze geest is de Commissie van plan om van het programma "Douane 2000" het middel bij uitstek te maken om de hervorming van transitoverkeer efficiënt door te voeren. Zoals u weet, zal de Commissie binnenkort haar schouders onder deze taak zetten.
De tekst waar u zich thans over buigt, bevat diverse verbeteringen waar het Europees Parlement al voor gepleit had. Ik zal daar vier belangrijke punten uit halen: erkenning van de noodzaak om de ene markt te perfectioneren, om op termijn een echte thuismarkt te realiseren - een Heimatsmarkt , om de oorspronkelijke uitdrukking van de heer Wogau te bezigen; het dragen van een insigne met de twaalf Europese sterren op het uniform; de noodzaak om op communautair niveau gemeenschappelijke criteria te definiëren waarmee het optreden van de douanediensten gestuurd kan worden; tot slot, duidelijke toezeggingen van de lid-staten om het programma de nodige financiële middelen mee te geven, vooral om ervoor te zorgen dat uiterlijk 1998 het transitoverkeer geautomatiseerd wordt.
De Commissie zal van haar kant haar best doen om zoveel mogelijk voordeel te halen uit de juridische en financiële basis die haar tot beschikking wordt gesteld, om de doelstellingen te realiseren die haar zijn toegekend uit hoofde van het gemeenschappelijk besluit van Parlement en Raad.
Een eerste voorbeeld daarvan is de verklaring die de Commissie in de notulering van het besluit heeft opgenomen en waarin verwezen wordt naar de noodzaak om uitwisseling van functionarissen op lange termijn in de hand te werken. Via de evaluatieverslagen die u zullen worden doorgezonden, krijgt u de kans zelf te beoordelen hoe deze inzet in de praktijk wordt vertaald.
Ten slotte dank ik u voor de vriendelijke woorden die aan het adres van de Commissie zijn geuit. Het doet me genoegen te mogen onderstrepen dat dit een belangrijk moment is voor de inhoudelijke kant van de ene markt, voor de identiteit van de ene markt en - zoals hier al beklemtoond is - voor de houdbaarheid van institutionele mechanismen die weliswaar complex zijn maar toch ook de nodige vruchten afwerpen, als men ze maar goed beheert.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Constitutionele positie van de politieke partijen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0342/96) van de heer Tsatsos, namens de Commissie institutionele zaken, over de constitutionele positie van de Europese politieke partijen.

Tsatsos
Mijnheer de Voorzitter, de legitimiteit van en de controle op het openbaar gezag is een absolute voorwaarde voor de goede werking van de democratie. De nationale staten hadden jarenlang het monopolie van de uitoefening van dit gezag. In het kader van de Europese eenwording is de Unie evenwel uitgegroeid tot een autoriteit die ook op de uitoefening van het openbaar gezag aanspraak maakt.
De burgers van de Unie, die individueel niet in staat zijn het nieuwe openbaar gezag op Europees vlak te wettigen en erop toe te zien, ageren het doeltreffendst in de context van politieke partijen, welke de geschikte organisaties zijn voor gezamenlijke wilsvorming en de introductie ervan in de communautaire instellingen. De nationale politieke partijen zijn en blijven dan ook van essentieel belang voor de legitimatie van en de controle op vertegenwoordigers van de lid-staten in de organen van de Unie. Het politiek eenwordingsproces van Europa rechtvaardigt echter ook de oprichting van Europese politieke partijen, die onontbeerlijk zijn om de eenmaking van ons continent, de wettelijkheid van de Unie-instellingen en de transparantie van de politieke gebruiken te versterken.
Artikel 138 A van het Verdrag vormt een historische grondslag voor de oprichting van Europese politieke partijen, die in hoge mate kunnen bijdragen tot het Europees eenmakingsproces en de versterking van het vertrouwen erin van de Europese burgers. Er bestaan al Europese politieke partijen, maar ze staan nog in de kinderschoenen en hebben eerder het karakter van partijverenigingen. Het lijdt echter geen twijfel dat nieuwe organisaties van partijen de kop zullen opsteken die opgewassen zijn tegen toekomstige politieke ontwikkelingen, wat bewijst dat het wel degelijk gaat om een evolutie met een historische dimensie.
Het debat over dit onderwerp vindt plaats op een ogenblik dat het belang van politieke partijen en de politiek en - daarom ook - de waarde van de democratie in twijfel worden getrokken. Het verslag dat ik aan het Parlement voorstel, moet worden gezien als een reactie daarop en is bedoeld als een tweede belangrijke stap in de richting die door de opstellers van artikel 138 A van het Verdrag werd aangewezen. Het artikel bevat immers bepalingen die om redenen van geloofwaardigheid en rechtszekerheid verder moeten worden uitgewerkt met de aanneming van twee besluiten, met name een kaderverordening over de rechtspositie, de rechten en verplichtingen van de Europese politieke partijen en een verordening over hun financiële positie.
Ik wil in dit verband op het volgende wijzen.
Ten eerste, de voorstellen in het onderhavige verslag betreffende de constitutionele positie van politieke partijen moeten worden benaderd als suggesties voor kader regelingen.
Ten tweede, de ontwerp-resolutie in het verslag dringt aan op minimumeisen die verzekeren dat politieke verenigingen in staat zijn de opdracht te volbrengen die werd verankerd in artikel 138 A van het Verdrag, zodat ze als Europese politieke partijen kunnen worden aangeduid.
Het is niet de bedoeling met deze theoretische benadering het begrip Europese politieke partij welomschreven te definiëren. We willen vooral voorkomen dat de huidige realiteit toekomstige ontwikkelingen belemmert, en dringen aan op verduidelijkingen die de rechtszekerheid en doorzichtigheid op dit vlak verzekeren. In die zin vragen we dat een politieke vereniging die de status en de rechten van een Europese politieke partij wil verwerven, in meer dan één lid-staat actief is, in het Europees Parlement vertegenwoordigd is of wil zijn, meer is dan een organisatie ter ondersteuning van een parlementaire fractie en zodanig gestructureerd is dat ze uiting kan geven aan de politieke wil van de burgers van de Unie.
In de ontwerp-resolutie is ook sprake van de rechten van de Europese burgers, waarmee onder meer wordt bedoeld dat het recht van politieke partijen op gelijke behandeling geen doel op zichzelf is maar een indirect en onmiskenbaar recht van onze burgers, die gelijke kansen moeten krijgen om een rol in politieke partijen te vervullen.
Het mag ons niet verbazen dat de ontwerp-resolutie ook verwijst naar de verplichtingen van politieke partijen. We dwingen er de politieke partijen bijvoorbeeld toe zich democratisch te organiseren en een basisprogramma en een organisatiestructuur uit te werken die vrij toegankelijk is voor de Europese burgers, waarmee we alleen de politieke rechten van de burgers willen verzekeren.
Ik wil het nu hebben over het nijpende vraagstuk van de financiering van de Europese politieke partijen. De financiële ondersteuning van politieke partijen door parlementaire fracties is enkel gerechtvaardigd voor de activiteiten die rechtstreeks met het parlement en zijn fracties verband houden. Er bestaat evenwel geen enkele rechtsgrondslag voor de financiering van de activiteiten van partijen die daarop geen betrekking hebben, zodat de huidige toestand onhoudbaar is.
Daarom verzoeken we in de ontwerp-resolutie om wetgeving die zorgt voor een duidelijke rechtsgrondslag en rechtvaardige criteria voor de verstrekking van communautaire middelen aan de Europese politieke partijen en bijdraagt tot de totstandbrenging van een volkomen transparant financieringsstelsel dat de oprichting van nieuwe partijen niet in de weg staat.
Ik herhaal dat de ontwerp-resolutie geen echte voorstellen voor toekomstige regelingen bevat. Ze geeft wel richtsnoeren aan, wijst op bepaalde gevoeligheden, stelt kaderbeginselen vast en benadrukt de rol die het Parlement voor zichzelf moet bepalen. Belangrijk in dit verband is dat het Parlement oog heeft voor mogelijke verdere ontwikkelingen - zonder daar evenwel op vooruit te lopen - en een beleid voert dat de oprichting van Europese politieke partijen waarborgt, waarbij het zijn ervaring moet aanwenden en niet mag zwichten voor de tegenkanting waarmee de idee te kampen heeft.
We hopen dat de Intergouvernementele Conferentie met de standpunten en voorstellen van het Parlement over deze materie rekening houdt, en dringen aan op een dialoog met de Commissie over de verdere stappen die op dit vlak moeten worden genomen, zulks ongeacht de besluiten van de IGC. Het Parlement, dat de historische taak heeft in opdracht van onze volken de noden van de democratie in te schatten, mag zich niet scharen achter degenen die later aan de geschiedenis verantwoording schuldig zullen zijn omdat ze de weg negeren die tot de instelling van Europese politieke partijen leidt. Het is op deze historische taak dat dit verslag betrekking heeft.

De Giovanni
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Tsatsos is een belangrijk document, dat samenvalt met een moeilijke conjunctuur, zoals de rapporteur zelf ook al opmerkte, een conjunctuur die gekenmerkt wordt door een crisis in de relatie tussen de Europese instellingen en de burgers. Het is dus heel terecht dat men zich inspant om een politieke bemiddeling op te zetten voor deze relatie die zo hard aan vernieuwing toe is. De Europese politieke partijen kunnen in dit verband natuurlijk een heel belangrijk element van bemiddeling vormen en ze kunnen ook een concreet element van burgerschap bieden.
Natuurlijk peinst niemand erover om de partijen van hogerhand te vormen en wie een beetje geschiedenis kent, weet maar al te goed met hoeveel moeite de politieke partijen destijds zijn ontstaan. Duidelijk is dat de Europese politieke partijen daadwerkelijk pas tot stand kunnen komen als er een Europese burgermaatschappij komt. Wel is het belangrijk dat men alvast een constitutioneel kader voor de Europese partijen, voor hun rol en hun takenpakket gaat opzetten. Zoals de rapporteur zojuist al zei, vraagt het verslag om een raamverordening inzake de juridische positie van de Europese politieke partijen en een verordening over hun financiële situatie: beide situaties worden dan verbonden met een mogelijke toepassing van artikel 138B van het Verdrag, dat zeer zeker een uitstekende grondslag vormt, zij het dat een en ander in de toekomst nader moet worden uitgewerkt.
Dan wilde ik nog een opmerking maken over de financiering van de partijen, een knelpunt waar ook de rapporteur al op ingegaan is en waarvan het verslag terecht de noodzaak belicht. Wij weten dat dit een heel heikel punt is en dat dit thema bij de publieke opinie soms vijandige reacties oproept. Hoe het ook zij, deze koe moet bij de horens gevat worden, juist omdat er democratische en partijpolitieke kosten aan verbonden zijn. Het ware probleem is echter een andere: er moet transparantie en openbaarheid komen. Als wij daar namelijk van afzien, stevenen wij regelrecht af op een crisis van de democratie. Ik geloof dat het verslag op positieve wijze probeert dit probleem aan te pakken.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het is vandaag precies vijf jaar geleden, dag op dag, dat de Europese Raad in Maastricht de beslissing nam over de erkenning van de Europese politieke partijen. Maar sedertdien is er niets gebeurd, behoudens het verslag van de heer Tsatsos, waarmee ik hem van harte feliciteer, en enkele pogingen van de huidige verantwoordelijken van de thans fungerende Europese politieke partijen. Er zijn geen initiatieven genomen. De Commissie en de Raad bleven sprakeloos ondanks de politieke wil, althans, ik blijf er steeds van overtuigd, dat er op 9 december 1991 een sterke politieke wil was - ik heb het kunnen vaststellen - bij de staatshoofden en regeringsleiders die toen bijeen waren in Maastricht.
Vandaag heb ik het juridisch advies gekregen, zoals de andere fractieleiders, van dit Parlement en daaruit blijkt dat wij geen wetgevingsbesluit kunnen nemen over de erkenning van de Europese politieke partijen tenzij op basis van artikel 235 A van het Europees Verdrag en dat veronderstelt de unanimiteit in de Ministerraad. Er is dus geen toegewezen bevoegdheid verleend aan dit Parlement, aan de Europese Unie om dus de constitutionele positie van de Europese politieke partijen te regelen.
Bovendien worden er vele bezwaren geuit en is er een groot wantrouwen vast te stellen. Wij zouden veel geld willen om de verkiezingscampagnes te voeren op het niveau van de Europese politieke partijen. Dat is helemaal de bedoeling niet. Wij vragen geen nieuw geld. Ik stel enkel dit. De huidige Europese politieke partijen zijn veel te veel afhankelijk van de parlementsfracties. Dat is geen gezonde toestand. Wat wij vandaag vragen is een transparant financieringssysteem, niet meer geld, maar een transparant openbaar financieringssysteem met open boekhouding en met controle.
De heer Tsatsos heeft in zijn verslag heel duidelijk gezegd: wij moeten een onderscheid maken tussen de parlementsfracties in dit Parlement en de Europese politieke partijen. Ze spelen een eigen rol. De politieke partijen op het Europese niveau moeten een rol spelen in de samenleving. Zij moeten aan voorlichting doen. Zij moeten een openbare discussie organiseren. Zij moeten vooral de politieke vorming op het Europese niveau in onze samenleving organiseren. Om die constitutionele opdracht te kunnen vervullen moeten de Europese politieke partijen inderdaad beantwoorden aan enkele fundamentele criteria. De heer Tsatsos heeft ze aangeduid: ze moeten een organisatiestatuut, een politiek basisprogramma bezitten dat vrij toegankelijk is voor de Europese burgers. De grondbeginselen van het Europese Verdrag moeten door hen gerespecteerd worden. Met name, wat zijn die grondbeginselen, de democratie, de eerbiediging van de rechten van de mens, de rechtsstaat, die moeten zij in acht nemen. Hun interne politieke besluitvorming moet democratisch verlopen en moet open staan voor alle burgers uit de Europese Unie die daarbij hun politieke wil tot uiting willen brengen. Daarom is de EVP-Fractie groot voorstander van de mogelijkheid tot individueel lidmaatschap en hebben wij een amendement in die zin ingediend. Maar wij zijn ook van oordeel dat in de Europese politieke partijen een meerderheidsbeslissing in de besluitvorming van die partijen noodzakelijk is. Beide zijn thans reeds het geval in de Europese Volkspartij. Ik heb beide, het individueel lidmaatschap maar ook de meerderheidsbeslissingen, in de interne politieke besluitvorming doorgevoerd.
Ik zou dus tot enkele besluiten willen komen. Het lijkt me, na deze namiddag het juridisch advies te hebben gelezen - ik heb het deze namiddag gekregen maar het dateert van 27 november - dat ik er meer dan ooit van overtuigd ben dat artikel 138 A van het Verdrag moet worden aangevuld met een tweede lid, zoals de heer Tsatsos heeft voorgesteld, en zoals bepaalde regeringen het hebben voorgesteld waarbij bepaald wordt dat het wetgevingsbesluit bij medebeslissing tot stand kan worden gebracht. Ik denk dat wij er niet uit geraken indien wij moeten werken zoals in paragraaf 2 van de resolutie wordt voorgesteld. Dat is mij nu heel duidelijk geworden. Wij zullen moeten werken, als wij werkelijk vooruit willen gaan met het oog op de besluiten van de Intergouvernementele Conferentie in Amsterdam. Wat onze fractie betreft, ik zal de nodige initiatieven nemen om te pogen de regeringsleiders die tot onze politieke familie behoren, te overtuigen om zo'n aanvulling tot stand te brengen, anders zullen wij er nooit uit geraken. Maar het is de verdienste van de heer Tsatsos het debat na vijf jaar eindelijk opnieuw op het goede spoor te hebben gebracht.

Vieira
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, het verslag-Tsatsos over de constitutionele positie van de Europese politieke partijen verdient de goedkeuring van mijn fractie niet, zoals wij al duidelijk hebben gemaakt in de Commissie institutionele zaken. Uit politiek oogpunt hebben de redenen voor onze afwijzing vooral betrekking op het beginsel dat het fundamenteel is de verantwoordelijkheid van de lid-staten voor de opbouw van Europa niet aan te tasten noch te verminderen. De afgevaardigden van het Europees Parlement zijn vertegenwoordigers van elk van de landen van de Europese Unie en zij vormen in die instellingen de politieke fracties waarmee zij meer partijgebonden overeenkomsten hebben. Deze fracties functioneren als politieke partijen op Europees vlak, die zelfs de mogelijkheid hebben om regionale parlementsleden op te nemen, waarvan sommigen ook door regionale partijen zijn gekozen.
Er bestaat geen enkele rechtsgrondslag op grond waarvan een constitutionele positie van de Europese politieke partijen kan worden vastgesteld, waarvan het bestaan en het optreden zelfs sterke tegenwerpingen en ongenoegen kunnen veroorzaken in de diverse Europese landen en eventueel ook onoverkomelijke moeilijkheden op constitutioneel gebied.
De praktijk die het Europees Parlement al sedert een paar jaar volgt, lijkt ons veel vredelievender aangezien deze geen grote controverse teweeg brengt, ook al zijn vele aspecten duidelijk aan verbetering toe. De participatie van de afgevaardigden uit verschillende landen in deze in het Europees Parlement opgerichte politieke fracties gebeurt overigens met grote vrijheid van meningsuiting, waarbij elke afgevaardigde vaak de mogelijkheid heeft zich uit te spreken tegen de wil van de meerderheid van de fractie in, wat men moeilijk ziet gebeuren in de structuur en praktijk van een Europese politieke partij, die zeker veel strikter is en meer gehoorzaamheid aan de officiële politieke beginselen en partijdiscipline eist.
Men komt gemakkelijker tot grotere nabijheid tussen gekozen burgers en kiezers - een belangrijke zaak voor dit Parlement - indien deze zich kandidaat stellen voor een nationale of regionale partij dan men zou bereiken met een Europese politieke partij. Een andere belangrijke reden voor ons afwijzend standpunt heeft te maken met de kwestie van de communautaire financieringen, die ook wordt behandeld in het verslag-Tsatsos. Deze moeten zeker transparant, maar niet discriminerend zijn. De afgevaardigden, die gekozen vertegenwoordigers van hun landen zijn, ook al is het uitsluitend voor een nationale partij, ertoe verplichten zich te groeperen op een manier die niet overeenstemt met de ideeën waarvoor zij zijn gekozen, en dit om deze subsidies te ontvangen, is een gewelddaad en een tegenstrijdigheid waarvoor Europa als pionier van de verdediging van de democratie zich nooit mag lenen. Het staat vast dat men ooit zal terugkomen op dit standpunt.

Neyts-Uyttebroeck
Mijnheer de Voorzitter, collega's, eerst en vooral zou ik hulde willen brengen aan collega Tsatsos, niet alleen voor de gedegenheid van zijn verslag, maar minstens even zeer voor de grote openheid waarmee hij de argumenten en de amendementen van zijn collega's commissieleden heeft belicht. Mijn fractie zal de ontwerpresolutie goedkeuren om twee redenen. Ten eerste vinden wij het goed dat de Europese politieke partijen een steviger constitutionele positie zouden krijgen dan tot nog toe het geval is en dat deze positie stevig zal worden verankerd in het Verdrag. Vervolgens achten wij het meer dan wenselijk dat de financiering uit communautaire middelen van deze partijen eveneens een duidelijke en onbetwistbare juridische basis zal krijgen. Voor alle duidelijkheid voeg ik hier graag en onmiddellijk aan toe dat de ELDR-Fractie geen voorstander is van een opdrijven van de subsidiëring, maar des te meer van openheid, transparantie en rechtszekerheid.
Tot slot vestig ik de aandacht van de vergadering op drie amendementen die wij opnieuw hebben ingediend en vraag ik aan de Vergadering om deze zo mogelijk te steunen. Het eerste betreft het volgens ons noodzakelijke evenwicht tussen subsidiëring en eigen middelen. Het tweede, dat medeondertekend werd door de collega's van andere fracties, betreft de individuele toetredingen en het laatste betreft de noodzakelijkheid een uniform kiesstelsel goed te keuren, gestoeld op de evenredige vertegenwoordiging, evenals een eenvormig statuut van alle Europese parlementsleden. Ik besluit met de hoop dat het verslag-Tsatsos de voedingsbodem wordt van een bloeiend Europees politiek leven.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, binnen mijn fractie bestaan er verschillende meningen over dit verslag, hetgeen in deze plenaire vergadering tot uitdrukking zal komen.
Onze fractie is voortgevloeid uit een internationale beweging van ideologische aard, zij is niet afhankelijk van een reeds bestaande Europese partij, maar berust op een programmatische en politieke eensgezindheid ter linkerzijde; het is een confederale fractie waarin de beslissingen van de nationale partijen en hun vermogen om hun standpunten in de plenaire vergadering kenbaar te maken, ten volle gerespecteerd worden. Met deze feiten in het achterhoofd zal ik hier het standpunt meedelen van degenen die er net als ik vóór zijn, dat artikel 138A wordt opgenomen op de agenda van de Intergouvernementele Conferentie.
Als we geloven in een Europese samenleving, als we democratische Europese instellingen hebben, als we willen dat het Europese burgerschap in het kader waarin wij werkzaam zijn ook in constitutionele zin betekenis heeft, en als het Europees Parlement inderdaad de mening van de burgers vertolkt, dan lijkt het me niet meer dan redelijk dat het bestaan van de huidige en van de nog te vormen Europese politieke partijen erkend wordt. Maar dan wel op basis van het principe van de gelijke kansen, en met het besef dat de Europese politieke wilsvorming door middel van deze partijen een aanvulling is op de politieke wilsvorming in de nationale partijen en in de lidstaten. Daarom zijn we er voorstander van, dat deze kwestie op de Intergouvernementele Conferentie wordt behandeld, en dat de Europese Unie dit in rechtshandelingen regelt, dat wil zeggen dat de reeds genoemde kaderverordening er komt om de Europese politieke partijen die constitutionele waarde te verschaffen, en een verordening om meer doorzichtigheid van en toezicht op hun financiering te bereiken.
Het verslag van de heer Tsatsos is zo flexibel, dat hierin zelfs nadrukkelijk het recht van die Europese politieke partijen erkend wordt - ongeacht hun wijze van oprichting en gezien het multinationale karakter van hun samenstelling -, om protest aan te tekenen tegen programma's of handelingen met een Europese dimensie. Het gaat dus om een redenering die in deze cruciale fase van de Europese politieke opbouw, waarin het zaak is dat de burgers meedenken, participeren en hun politieke wil kunnen bepalen ten aanzien van de Europese dimensie, onze steun verdient.

Voggenhuber
Dank u wel, mijnheer de Voorzitter. Het is in dit Huis traditie om de rapporteur te bedanken en te feliciteren. Ik vind dat dat een heel mooi gebruik is. Het maakt het alleen wat moeilijk om een rapporteur bij een bijzonder verslag ook een bijzonder persoonlijk compliment te geven. Ik wil dat in dit geval doen. Ik had eerder een technocratisch verslag over de samenstelling en financiering van politieke partijen verwacht, maar krijg een verslag dat zich binnen de context van een constitutioneel debat plaatst, dat de beslissende vraag stelt, namelijk die van de soevereiniteit van de Europese integratie, van het burgerschap, en daardoor van de legitimering van deze Europese integratie. Ik beschouw dat als een heel centrale vraag. Hier pakt dit Parlement eindelijk ook weer de constitutionele discussie op. Vandaar mijn compliment. Vandaar ook onze goedkeuring.
De Groenen beschouwen een constitutiescheppend proces in de EU als de grootste politieke uitdaging en we vinden het erg jammer dat de Intergouvernementele Conferentie in dit verband niet het initiatief neemt. Hier past misschien ook een bezwaar dat reeds werd genoemd: we vinden het daadwerkelijk noodzakelijk om te streven naar een wijziging van het verdrag en niet buiten de Intergouvernementele Conferentie te blijven, juist omdat dit verslag zo'n principiële constitutionele ambitie heeft.
Een ander bezwaar - dat werd ook al genoemd - betreft de kwestie van de individuele lidmaatschappen. Juist omdat de Europese integratie zich vandaag de dag in het spanningsveld bevindt tussen de renationalisatie aan de ene en het ontstaan van een supranationale technocratie aan de andere kant, is het individuele lidmaatschap een heel belangrijk teken voor het formeren van zo'n Europees burgerschap. Ik ben ook van mening dat lidmaatschappen buiten de EU mogelijk moeten worden gemaakt, omdat Europa boven de EU uitstijgt en we onze openheid en onze uitnodiging naar de rest van Europa toe ook daarmee moeten demonstreren. Voorts zijn wij heel dankbaar, en ik herhaal mijn compliment nog eens, dat met dit verslag na jaren van stopzetting, van stilstand van het constitutionele debat weer een begin wordt gemaakt met deze discussie.

Saint-Pierre
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, er is geen democratie zonder politieke partijen. Niettegenstaande artikel 138 A van het Verdrag bestaan de partijen nu in werkelijkheid alleen op het niveau van de lid-staten. Op Europees of internationaal vlak zijn zij slechts confederaties van nationale partijen. De enige uitzondering, echter van volledig andere aard, wordt gevormd door de fracties in het Europees Parlement. Maar in deze fracties zijn alleen maar verkozenen bijeen. Op het niveau van de Unie was er dan ook een vacuüm. Het uitstekende verslag van de heer Tsatsos over de constitutionele positie van de Europese politieke partijen voorziet dan ook in die leemte.
Het is inderdaad hoog tijd dat er Europese politieke partijen komen, die als zodanig door de burgers en de instellingen worden erkend. Zij brengen een grotere duidelijkheid in de debatten en een grotere doorzichtigheid in de financiering van het politieke leven. Er moet echter voor worden gewaakt om niet al te dwingende beperkingen op te leggen inzake het aantal nationaliteiten dat noodzakelijk is voor de oprichting van een dergelijke partij, want dan bestaat het risico een bepaalde dynamiek te verbreken.
Om deze democratische constructie perfect te maken, moet zij op drie punten worden vervolledigd. Ten eerste moet onze Vergadering een eenvormig statuut van de parlementsleden goedkeuren. Ten tweede moet het uniforme kiesstelsel worden ingevoerd dat het Parlement sinds 1993 heeft aangenomen. Ten derde moeten individuele toetredingen tot de Europese partijen mogelijk zijn, wil men niet dat het samengaan van nationale partijen blijft bestaan. Alleen als deze maatregelen worden goedgekeurd zal de Unie een democratisch politiek leven kennen dat Europa en zijn inwoners waardig is.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel om een statuut op te stellen voor Europese politieke partijen heeft ons inziens geen rechtsgrondslag en kan evenmin gerechtvaardigd worden. Dat is het standpunt dat wij in de Commissie institutionele zaken hebben verdedigd en wij danken de rapporteur ervoor dat hij onze argumenten in de toelichting van zijn verslag heeft genoemd.
Wij vinden de rechtsgrondslag van dit ontwerp nergens terug: noch in artikel 138 A van het Verdrag dat duidelijk niet de intentie had om partijen op te richten die "gespecialiseerd" zijn in Europese zaken, noch in artikel 142 dat onze Vergadering alleen het recht geeft om haar werkzaamheden te organiseren, noch in artikel 235 dat in geen enkel geval zou kunnen dienen tot een herziening van het Verdrag.
Moet deze situatie worden gewijzigd tijdens de Intergouvernementele Conferentie of op een ander moment? Wij zijn van mening van niet. De kwestie is om te weten hoe er een politieke wil kan ontstaan op Europees niveau. De rapporteur geeft de voorkeur aan de stem van 380 miljoen burgers in het kader, als het niet is van een Europese staat, dan toch minstens in het kader van een entiteit van "constitutionele" aard, om een woord te gebruiken dat herhaaldelijk in het verslag voorkomt, nogal op provocerende wijze, maar gelukkig zonder enige juridische impact.
Wij zijn daarentegen van mening dat er geen Europees volk bestaat. Omwille van de duidelijkheid en om ondemocratische bestuursmethodes te vermijden, moet het politieke leven in Europa eerst binnen nationale kringen georganiseerd worden en deze nationale kringen kunnen dan vervolgens door middel van hun vertegenwoordigers deelnemen aan het functioneren van Europese instellingen.
Om die reden vinden wij het niet gepast om het Verdrag te wijzigen voor de vastlegging van een statuut van de Europese politieke partijen en zeker niet om deze kunstmatige partijen met communautaire middelen te financieren.

Schäfer
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, democratie is gebaseerd op de dagelijkse instemming van de mensen. Democratie organiseert zich vooral in de wilsvorming door partijen met leden. Dit politiek model met zijn Europees karakter heeft zich in alle landen van de EU ontwikkeld. Echte Europese partijstructuren hebben echter nauwelijks succes gehad. Waar gaat het vandaag om? Ten eerste lijkt de EU op een paternosterlift: aan de ene kant gaat het bergopwaarts, dat blijkt uit de talrijke verzoeken om toetreding; tegelijkertijd gaat het aan de andere kant bergafwaarts, dat blijkt uit de toename van nationalistische tendensen. Europese partijen moeten antwoorden geven door oorspronkelijke Europese politiek, niet alleen op de kleinste gemene nationale deler. Het geheel, namelijk de Europese politieke partijen, moet meer zijn dan de som van zijn delen. Ten tweede is er sinds 1994 het EU-kiesrecht voor het Europees Parlement, sinds 1995 het EUgemeentekiesrecht. Op dit parlementaire fundament moeten we bouwen.
Ik vraag u: hoe staat het bijvoorbeeld met de kandidatuur van Griekse, Spaanse, Portugese en Italiaanse burgers voor gemeenteraden en districtsvergaderingen in Duitse partijen? Het antwoord: vaak nog onvoldoende. Ik vraag u: hoe werkt het Europese partijlidmaatschap als bijvoorbeeld François uit Lille van de PS naar Duitsland verhuist? Wordt hij dan automatisch lid van de SPD? Het antwoord: normaal gesproken niet, het staat niet in de statuten. Dat zeg ik bewust zelfkritisch. Wij sociaal-democraten moeten in beweging komen, christen-democraten, liberalen en Groenen ook. We moeten ons allemaal openstellen en achterhaalde structuren openbreken. Want Europese partijen ontstaan niet vanzelf. Ze ontstaan alleen maar als wij het willen en als wij verdergaan met het programma en ons dagelijks werk. Het verslag van onze vriend Dimitri Tsatsos vormt daarvoor een uitstekende basis.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur en de collega's die tot dusver in het debat tussenbeide zijn gekomen, benadrukken vooral de volgende aspecten van het probleem.
Ten eerste, ze wijzen op het historisch belang van artikel 138 A van het Verdrag. Ik ben evenwel van oordeel dat het gaat om een artikel waarvan de inhoud met opzet - en om redenen van opportuniteit - heel onduidelijk werd gehouden.
Ten tweede, ze beweren dat we ons over dit probleem buigen op een ogenblik dat de politieke partijen een crisis doormaken. De vraag is evenwel of die crisis te wijten is aan het ontbreken van Europese politieke partijen of veeleer het gevolg is van de betrokkenheid van de politieke partijen bij grote economische en financiële belangen die ze dienen en waardoor ze worden beheerst. Jammer genoeg ontbreekt de tijd om daar dieper op in te gaan.
Ik wil er nog op wijzen dat het verslag en de opzienbarende constitutionele, democratische en liberale richtsnoeren die erin zijn vervat, het voortdurend hebben over wat "moet" en "niet mag" bij de oprichting van politieke partijen, waarbij het duidelijk om bijkomende voorwaarden gaat die de vrije oprichting van partijen en de uitdrukking van de politieke wil van de burgers bemoeilijken. We staan ook wantrouwig tegenover de denkbeelden in het verslag over partijfinanciering. Als het er in de toekomst aan toe gaat zoals in het huidige en het vorige Parlement, lijdt het immers geen twijfel dat één of twee grote fracties of partijen die financiering zullen monopoliseren ten nadele van de kleinere.
Hoewel de heer Tsatsos - een uitmuntend academicus, professor en grondwetsdeskundige - een heel goede vriend is, kan ik om deze - en tal van andere - redenen dit verslag niet steunen en stemt onze fractie tegen de ontwerp-resolutie. Wat voor ons in de eerste plaats van belang is, is de waarheid - die erin bestaat dat de voorstellen van de rapporteur er in wezen op uit zijn de besluiten van de grote fracties en partijen in meerderheden om te zetten en ze op tirannieke wijze aan de andere partijen op te leggen, waardoor het verslag geenszins bijdraagt tot de aanpak van dit onderwerp en de behartiging van de belangen van onze volken.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, het Griekse voorstel voor de Intergouvernementele Conferentie bevat de eis dat artikel 138a wordt aangevuld en dat in het Verdrag een kaderverordening over de rechtspositie van de Europese politieke partijen wordt opgenomen, alsmede een verordening over de financiële positie van de Europese politieke partijen. Deze eis heeft de heer Tsatsos zeer duidelijk beargumenteerd en geformuleerd in zijn verslag. Helaas zie ik, evenals verscheidene anderen in de Fractie de Groenen, geen zakelijke redenen of rechtsgrond om het Verdrag op dit punt te wijzigen. Ook de Conferentie van voorzitters, waar de kwestie aan de orde is geweest, naar ik heb begrepen, heeft een wijziging van de huidige regels niet nodig gevonden.
Als de burgers van Europa in de toekomst een sterke identiteit krijgen en zich één volk voelen, dan ontstaat er misschien ook vraag naar Europese politieke partijen. Maar dat moet een vraag vanuit het volk zijn; politieke partijen moeten van onderop ontstaan, vanuit de vraag van het volk en nergens anders vandaan. Vandaag de dag kennen we zo'n situatie niet, maar hebben wij een samenwerking tussen partijen in Europa, zoals onze eigen groene federatie. In artikel 137 wordt er ook van uitgegaan dat de leden van het Europees Parlement vertegenwoordigers zijn van hun respectieve landen. Als logisch gevolg hiervan, mijnheer de Voorzitter, kunnen ook geen bijdragen uit officiële middelen uit de begroting van de EU gaan, noch naar nationale politieke partijen, noch naar Europese politieke partijen.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat onze Vergadering de heer Tsatsos erkentelijk mag zijn, want hij heeft een netelige kwestie waar een groot aantal vraagtekens aan vastzaten met grote behendigheid naar de eindstreep getrokken. Met name heeft hij ervoor gezorgd dat de eisen, of liever gezegd de verwachtingen, van degenen die in de Europese partijen een soort optelsom zien, een Europees forum van nationale partijen, overeenkwamen met de verwachtingen van anderen, zoals ikzelf bijvoorbeeld, die in een partij strijden die supranationaal wil zijn, die geloven dat de Europese partij als zodanig iets anders moet zijn dan het harmoniseren van het gedachtengoed van de diverse nationale partijen, hoe respectabel dat ook is.
De heer Tsatsos heeft een interessante poging verricht. We zullen zien hoe een en ander verder uitgewerkt wordt in de Intergouvernementele Conferentie. Natuurlijk zijn wij voor de mogelijkheid van rechtstreekse toetreding. Ook wat de financiering betreft verdient de heer Tsatsos alle lof, want het is hem gelukt geen drastische uitspraak te doen over zin en onzin van partijfinanciering: hij heeft alleen maar een beschrijving van het juridisch kader gegeven. Onze fractie vraagt dat de partijen in dat kader de nodige diensten worden geboden, maar geen geld, ook omdat de wetgeving in bepaalde lid-staten dit soort financiering verbiedt.

Barton
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, de heer Tsatsos, ook mijn complimenten maken, in het bijzonder over de wijze waarop hij de voorstellen van zijn collega's van alle partijen in het Europees Parlement heeft weten te verwerken in het verslag.
Dat is mogelijk gebleken. Als wij beleidspunten bespreken, bestaan er immers vaak ernstige meningsverschillen tussen ons - en dat is maar goed ook in een democratie -, maar als wij het proces en het kader bespreken voor de open besluitvorming inzake dat beleid, dan kunnen wij hopelijk tot overeenstemming komen. Iemand noemde het verslag van de heer Tsatsos zojuist een klein wonder in dat opzicht en ik stem daarmee in.
Als een democratie al van jaren her dateert, bestaat het gevaar dat de mensen haar als iets vanzelfsprekends gaan beschouwen. In gevestigde democratieën kunnen besluiten heel gemakkelijk ver van de mensen af komen te staan en tot het domein van een politieke elite gaan behoren. Hoe groter het gebied waarin democratische besluiten genomen moeten worden, hoe gemakkelijker het is om tot afstandelijkheid te vervallen. Democratie op plaatselijk en internationaal niveau is niets waard, als wij geen democratie op Europees niveau kunnen verwezenlijken en ik neem aan, mijnheer Tsatsos, dat de uitdaging uiteindelijk op wereldniveau zal liggen.
Politieke partijen zijn, voorzover ik weet, het enige medium dat die verbinding, die brug, kan leggen tussen de burger en het genomen besluit.
Ik prijs het verslag, vooral omdat het de valstrik van begunstiging van bestaande partijen vermijdt. Het zou heel gemakkelijk zijn voor de leden van dit Parlement om de status quo te prefereren. Het is in feite echter gezonder voor de democratie om de ontwikkeling van nieuwe politieke bewegingen aan te moedigen, als wijzelf de burgers en datgene waarnaar zij streven onvoldoende vertegenwoordigen.
Tenslotte verwacht ik eigenlijk dat het enige tijd kan duren voordat sommigen de in dit verslag uiteengezette beginselen begrijpen en ten uitvoer leggen, maar zij zullen dat op een gegeven ogenblik wel doen. Deze beginselen zullen ook een baken zijn voor mensen in andere delen van de wereld die de eerste stap willen zetten op die lange weg naar de democratie.

Eriksson
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag stelt een vraagstuk aan de orde dat helemaal niet onder de formele bevoegdheid van dit Parlement valt. Het politieke partijstelsel en de inrichting daarvan zijn geen overheidszaak. Partijen zijn noch een verlenging van staatsorganen noch een aanhangsel daarvan. Partijen worden gevormd en gedragen door burgers. In hoeverre grensoverschrijdende partijen moeten worden gevormd, is geen zaak die het Parlement aangaat, maar dient geheel en al te worden bepaald door de leden van die partijen.
Het eigenlijke idee van een soort Europese partijen is tot nu toe iets wezensvreemds. Ten eerste zijn de nationale partijen, zowel de burgerlijke als de socialistische, onderling zo verschillend dat een basis voor een gemeenschappelijke organisatie tot op heden ontbreekt. Ten tweede zou het onder de huidige omstandigheden een stap terug zijn in de democratische ontwikkeling. Er zou een overkoepelende instantie boven de vrije nationale partijen worden geschapen, en een dergelijke verschuiving van de macht, die niet langer haar grondslag vindt in het volk, dient te worden afgewezen.

Rothley
Mijnheer de Voorzitter, allereerst bedank ik mijn collega Tsatsos hartelijk voor zijn uitstekende verslag. Het klopt dat de vorming van Europese partijen van centrale constitutionele betekenis is voor deze Europese Unie, voor de democratie in de Europese Unie. Geen democratie kan leven zonder levendige gedachtenwisseling, geen democratie leeft zonder politieke alternatieven, geen democratie leeft zonder media. Dat geldt ook allemaal voor de Europese democratie. Er is geen Europese democratie zonder Europese partijen, zonder Europese communicatie. Dat is absoluut ondenkbaar.
Daarmee is de vraag naar de politieke partijen in Europa ook een vraag naar de rol van het Europees Parlement. Zonder deze prejudiciële voorwaarden van een werkelijk levendige democratie kunnen de rechten van het Europees Parlement alleen maar beperkt blijven. Overigens, beste collega Berthu, tot deze prejudiciële voorwaarden van een Europese democratie behoort niet dat er sprake is van één Europees volk. Hebben de Belgen één volk, hebben de Zwitsers één volk, hebben de Spanjaarden één volk? Zijn België of Zwitserland of Spanje soms geen democratieën? Jawel, ze zijn het en ze kunnen het ook zijn!
Natuurlijk kunnen juridische regeltjes de politieke wil van de partijen niet vervangen. Wie belet de partijen om zo door te gaan zoals ze tot nu toe hebben opgetreden? Wie belet ze dat? Ik krijg soms de indruk dat men ze als een hond naar de jacht moet dragen. Aan juridische regeltjes zullen we niets hebben als de politieke wil om een Europese democratie op te richten er niet is.
Een Gemeenschap die zichzelf als Europese Unie wil beschouwen, moet zich bewust kunnen worden van haar politieke identiteit. Dat kan ze tot nu toe niet en ik denk dat het uitstekende verslag van mijn collega Tsatsos een eerste stap daartoe kan zijn.

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, als gekozen afgevaardigde van een nationale partij engageer ik mij voor het werk van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten. Ik ben namelijk van mening dat het parlementaire leven behoefte heeft aan een Europese politieke ruimte zoals een vis het water nodig heeft.
Mijns inziens is het bestaan van een Europese partij niet in strijd met het bestaan van een nationale partij. Voor de Europese kwesties ben ik van mening dat een Europese partij dan ook het noodzakelijke verlengstuk vormt van de nationale partijen. Om die reden beschouw ik dan ook het verslag van onze collega Tsatsos als een belangrijk politiek document met het oog op de Intergouvernementele Conferentie.
Het probleem ligt vanzelfsprekend in de samenwerking van de Europese partijen. Ik denk dat de samenhang tussen de parlementaire fracties in het Europees Parlement en de Europese partijen eenvoudig te bewerkstelligen is. Wij willen doorzichtigheid in de betrekkingen tussen de parlementaire fracties en de Europese partijen, zowel in de besluitvormingsstructuur als in de financiële structuur, en ik ben het met de verklaring van de heer Martens eens dat de Europese partijen niet meer geld willen. Zij willen gewoonweg een grotere doorzichtigheid.
Het probleem begint eigenlijk op het niveau van de samenwerking tussen de partij-apparaten en de burgers. Op dit moment zijn de Europese partijen voornamelijk apparaten. Zij hebben structuren, en ik wil overigens de woorden van de heer Martens weerleggen die beweert dat er sinds 1992 niets is gebeurd! De Partij van de Europese Sociaal-Democraten heeft statuten gekregen, heeft een vereniging van partijen opgericht, een partij van Europese socialisten. Ik ben het eens met de heer Rothley om te zeggen dat de Europese partijen, of de nationale partijen, door niets worden weerhouden om op eigen initiatief verder te werken op het vlak van het Europese bewustzijn.
In mijn partij, de Luxemburgse Socialistische Partij, geven wij iedere niet-Luxemburgse socialist - en ik geef dit voorbeeld omdat het volgens mij interessant is - die naar Luxemburg komt, het recht om lid te zijn van de socialistische partij, zonder kosten, zonder bijkomende contributie. Dat recht bieden wij aan en ik ben van mening dat er veel van dit soort initiatieven kunnen worden genomen in de nationale partijen om het Europese bewustzijn te ontwikkelen. Onze collega, Axel Schäfer, heeft andere voorbeelden gegeven.
Ik ben van mening dat het verslag Tsatsos van essentieel belang is voor de verdere evolutie van de Europese partijen waar wij naar streven.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden, de ontwerp-resolutie van het Parlement wijst erop hoe belangrijk het is dat de Europese politieke partijen zich ontwikkelen onder auspiciën van de verschillende Europese politieke centra en dat ze een eigen institutionele plaats in het Verdrag vinden. Het werk van de rapporteur, de heer Tsatsos, stel ik dan ook ten zeerste op prijs.
De Commissie steunt met volle overtuiging de flexibele aanpak van het Parlement en wenst vooral de klemtoon te leggen op de constitutionele rol die de Europese politieke partijen in het Europees democratisch stelsel krijgen te vervullen.
Zonder partijenstelsels is er geen sprake van democratie. De opbouw van een echte Europese politieke ruimte is alleen mogelijk indien deze gepaard gaat met een Europees partijenstelsel als aanvulling op het nationale partijensysteem, waarbij een Europees burgerschap kan ontstaan als aanvulling op het nationale burgerschap.
In een rechtsgemeenschap als de Europese Unie is het moment aangebroken om zich af te vragen hoe de Europese partijen gedefinieerd moeten worden, welke functies hun toegekend moeten worden, welk soort juridische erkenning ze horen te krijgen, hoe hun rechten en hun politieke actieradius ingevuld moeten worden, hoe de gevoelige kwestie van hun financiering het best opgelost kan worden.
De constitutionele waarde van de Europese politieke partijen moet ongetwijfeld erkend en bevorderd worden. Het recht op vrije partijvorming, het recht op vrije politieke actie van de partijen - waar de resolutie ook over rept - dienen opnieuw bevestigd te worden als basisbeginselen van de Europese constitutionele context. De Europese politieke partijen kunnen op beslissende wijze meehelpen met de voorbereiding van een politiek en democratisch project in Europa en ze kunnen de Europese instellingen ter zijde staan om de Europese problemen en vooral de geografische dimensie van het Europa van de toekomst aan te pakken.
Met het oog hierop worden de besluiten die de lid-staten in de loop van de IGC zullen nemen, uiterst belangrijk. Het Parlement verwijst dan ook heel toepasselijk naar de voorstellen die voor de IGC zijn ingediend. Vooral de financiering van de politieke partijen blijft een cruciale kwestie. Het is absoluut noodzakelijk dat er middelen worden uitgedacht voor een duidelijke en transparante financiering van de partijen, waar een efficiënte controle over kan komen. Tegelijkertijd moet de politieke partijen de kans geboden worden mee te doen aan de vorming van een Europees geweten, zodat ze als spreekbuis van de politieke standpunten van de Europese burgers kunnen fungeren. Verschillende mensen hebben hier al benadrukt dat het vanwege het groeiende wantrouwen van de burgers jegens de politiek heel belangrijk is dat de taakstelling van de Europese politieke partijen versterkt wordt. Overigens wordt daarin al voorzien door het Verdrag van de Europese Unie. Het is niet zo dat gekozen moet worden tussen een nationaal of een Europees partijmodel, tussen een nationale politieke identiteit of Europese openheid, doch het gaat erom modellen van co-existentie te vinden waarop het politieke Europa kan gedijen onder eerbiediging van de subsidiariteit en de democratische basisbeginselen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Deelname aan het institutioneel bestel
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0338/96) van de heer Herzog, namens de Commissie institutionele zaken, over de deelname van de burgers en de sociale actoren aan het institutioneel bestel van de Europese Unie.

Herzog
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de deelname van de burgers en de sociale actoren aan het institutioneel bestel van de Europese Unie is vandaag de dag zeer gering. Wij willen deze participatie vergroten. Deelnemen betekent meer dan alleen maar vertegenwoordigd te zijn, het betekent kunnen overleggen over politieke keuzes, het betekent geraadpleegd worden, zelf zijn mening te kunnen uiten.
Natuurlijk is er al een belangrijke stap naar de democratisering gezet door de komst van het Europees Parlement dat met algemeen kiesrecht wordt gekozen en dat over een medebeslissingsbevoegdheid beschikt. Dat is echter nog lang niet voldoende. Dat blijkt uit het verlies aan vertrouwen van de burgers ten opzichte van de Unie en zelfs uit het verlies van de zin van de opbouw van Europa. Ook al heeft iedere natie de taak om de hoop te stimuleren, moet de Unie hen hierbij helpen door zelf belangrijke stappen te zetten naar gezamenlijke sociale doelstellingen, naar een gemeenschappelijk ontwikkelingsproject, naar broederlijke solidariteitsbanden. Dat zou participatie aanmoedigen en dat zou dan ook weer bijdragen tot het verwezenlijken van deze banden en projecten.
Het verslag stelt derhalve openbare discussies over de beleidslijnen van de Unie voor op initiatief van het Europees Parlement waarin leiders, gekozenen en sociale actoren verenigd zijn en waarin gezamenlijk overleg wordt gepleegd. In het verslag wordt gevraagd dat de Europese instellingen zich erop toeleggen om samen met de actoren van de burgermaatschappij de sociale rechten uit te werken, om duidelijke doelstellingen voor de werkgelegenheid op te stellen en om het economisch en financieel beleid in verband te brengen met deze doelstellingen. Zij moeten hierbij een beroep doen op de middelen voor de noodzakelijke regulering en samenwerking opdat concurrentie niet gelijk staat met het ineenstorten van de sociale modellen.
Het Europees Parlement en de sociale actoren zouden over invloedrijke raadplegingsbevoegdheden moeten beschikken binnen de Economische en Monetaire Unie, waarvan zij momenteel zijn uitgesloten. Ik denk zelfs dat een medebeslissingsprocedure tussen het Parlement en de Raad voor tal van keuzes in verband met de Monetaire Unie noodzakelijk zou zijn. Maar zover zijn wij nog niet.
Een belangrijk voorstel in het verslag bestaat uit het houden van een jaarlijkse conferentie, voorafgegaan door een conferentie van vertegenwoordigers van het Economisch en Sociaal Comité en van het Comité van de Regio's, om te overleggen over economische-beleidskeuzes. Voorlichting, raadpleging en initiatief van de burgers met het oog op Europese zaken moeten in het dagelijks leven tot gemeengoed gemaakt worden. Iedereen moet zelf kunnen oordelen en beschikken over een veelvoud van bronnen en iedereen moet kunnen overleggen met anderen. Hiertoe moet men toegang hebben tot een zo gedecentraliseerd mogelijke informatiedienst van algemeen belang. Ik stel dan ook voor de lid-staten en de Unie hier medeverantwoordelijk voor te maken.
Een absolute prioriteit is de evaluatie van het beleid van de Unie. We moeten toch inzien dat wij, als afgevaardigden, net als de burgers die wij vertegenwoordigen, enorm afhankelijk zijn van de expertisesystemen. Deze systemen zijn vandaag de dag volledig gemonopoliseerd door de uitvoerende machten. In mijn verslag stel ik voor om de verkozenen de bevoegdheid te geven om het beleid samen met de Commissie te evalueren, waarbij beroep gedaan wordt op het Economisch en Sociaal Comité, op het Comité van de Regio's en op de sectoriële comités. Het verslag vertrouwt hen een belangrijke taak toe op het gebied van bemiddeling en stimulering van de raadpleging van de burgers, de territoriale lichamen en de sociale actoren in hun werk- en leefplaatsen.
Ik opper verscheidene voorstellen om de kloof tussen verkozenen en burgers te verkleinen en om de bevoegdheden van de vakbonden en verenigingen te vergroten. Zonder hen kan er namelijk geen communautaire democratie zijn. Wij kunnen vandaag een beslissende stap zetten in de richting van een politieke unie die op een echte gemeenschappelijke macht van de Europeanen berust. De Unie zal nooit sterk zijn als zij een condominium van staten blijft, zelfs al stemt de Raad met meerderheid.
Dit verslag, dat in grote mate samen met de actoren van de burgermaatschappij is voorbereid, is het onderwerp geweest van talrijke levendige discussies binnen de Commissie institutionele zaken. Ik bedank mijn collega's, en ik bedank hen dat zij hebben voorgesteld om positief te onderhandelen over de bewoordingen en de keuzes van de resolutie. Veel collega's, voor wie de macht van de vertegenwoordiging van groot belang is, vreesden dat een overmaat aan raadplegingen in het nadeel zou zijn van de beslissingsbevoegdheid. Veel collega's vrezen alles wat de totstandkoming van de Monetaire Unie in gevaar zou kunnen brengen. Het is waar dat ik er persoonlijk voorstander van ben om de overgang naar de euro af te laten hangen van de tenuitvoerlegging van nieuwe keuzes inzake economisch beleid en van de totstandkoming van een gemeenschappelijke economische macht. Maar daar gaat het verslag niet over. Integendeel, en ik herhaal het nogmaals, het verslag betreft het overleg over economische beleidskeuzes.
Degenen, die zich strikt houden aan de nationale soevereiniteit, enerzijds, en degenen die een hoofdzakelijk superstaatachtige idee van de federale macht hebben, anderzijds, zijn wellicht enigszins in de war gebracht door mijn voorstellen. Mijn toekomstbeeld is een federatie, die niet functioneert via een macht boven de volkeren, maar door een rechtstreekse en sterke band tussen de volkeren en de gemeenschappelijke instellingen. Zonder het essentiële in gevaar te brengen heb ik twee belangrijke concessies gedaan om tot een breed akkoord te komen. Ik moet het kort maken want mij rest niet veel tijd meer. Mijn collega's zullen wel weten wat ik bedoel. Ik heb het niet gehad over de nationale actoren en ik heb er niet op aangedrongen om al mijn voorstellen op te nemen in het Verdrag.
Een ieder zal het belang van de politieke verbintenissen van het Europees Parlement kunnen beoordelen als het Parlement deze tekst aanneemt. Het Parlement zelf wil deze verbintenis aangaan en de jaarlijkse conferentie is er het begin van. Het is inderdaad een nieuwe weg die wij kunnen inslaan. Het is een verzoenend gebaar naar onze medeburgers toe. Hun rechtstreekse deelname aan de werking van de Unie is een langdurig proces. En volgens mij is deze participatie een absoluut noodzakelijke stimulans.

Dury
Mijnheer de Voorzitter, Philippe Herzog spreekt nooit met luide stem maar zijn ideeën zijn in het algemeen zeer verfrissend en men kan zeggen dan hij in de Commissie institutionele zaken wel voor wat opschudding heeft gezorgd. De constructieve geest waar Philippe Herzog blijk van gaf in de discussies die wij met hem hebben gevoerd, dwingt ons om te zeggen dat zijn verslag uitstekend is en wij hopen dat de resolutie morgen met een zeer grote meerderheid zal worden aangenomen.
" De burger in het middelpunt van het Europese model" . Bij het hanteren van dit principe moeten er twee struikelblokken uit de weg worden gegaan. Het eerste is dat van het alibi. Het is waar dat terwijl men zegt dat de burgers geraadpleegd moeten worden, dat de burgers moeten kunnen participeren, dat dit ook vaak gebeurt om de kritiek te versterken op de Europese idee en op de ideeën die wij hier in het Europees Parlement naar voren brengen. Het tweede struikelblok is dat van het wondermiddel. Het is niet omdat men de burgers heeft geraadpleegd, dat men hen hun mening heeft gevraagd, dat men dan ook een goed Europees model heeft. Ik geloof dat Philippe Herzog deze twee struikelblokken uit de weg is gegaan. Het beleid bestaat ook uit het voorstellen aan de burgers van een echt model en wij hebben dit gedaan met het ontwerp van een sociale unie en van een politieke unie.
Wij zijn overigens niet alleen voorstander van voorlichting, raadpleging, overleg en evaluatie, maar ook van de idee om deze democratie te laten leven door de echte Europese krachten tot uitdrukking te laten komen. Ik wil het hebben over de echte Europese vakbonden die, in de kern van de sociale dialoog, niet alleen maar een façade zijn, een rest-bevoegdheid, maar echte actoren van het economisch en sociale leven van Europa. Ik wil het ook hebben over de Europese verenigingen. Er moet dringend een rechtskader worden geschapen om de actoren te overtuigen van het Europese burgerschap.
Johanna Maij-Weggen en ikzelf hadden deze mogelijkheid open gelaten door hoorzittingen te organiseren. Wij hebben eveneens gerealiseerd dat deze openbare hoorzittingen en de door Philippe Herzog voorgestelde stappen alleen maar zin hebben als wij echte Europese verenigingen tegenover ons hebben staan, waarvan wij het bestaan kunnen steunen door naar ze te luisteren, met hen een dialoog te voeren en hen in onze debatten te betrekken.

Maij-Weggen
Voorzitter, het verslag-Herzog over de grotere rol die burgers en hun maatschappelijke organisaties zouden moeten spelen in het werk van de Europese Unie komt net op het moment waarop het Ierse voorzitterschap de eerste contouren van het nieuwe Verdrag op tafel heeft gelegd. En wij komen daar woensdag nog uitgebreid over te spreken. En ook in dat ontwerpverdrag wordt gemeld dat de Unie een beter antwoord moet geven op de vragen van de burgers en ook de nodige openheid en transparantie aan de dag moet leggen. Verder moeten die burgers niet alleen via het Europees Parlement, maar ook via hun maatschappelijke organisaties een rol kunnen spelen in de Europese Unie. In de christendemocratie die ik vertegenwoordig, noemen we dat het belang van een civil society , als cement in de samenleving. En terecht wordt in het verslag-Herzog benadrukt dat de Europese Unie in de afgelopen jaren een al te grote nadruk heeft gelegd op de interne markt, op het economische en monetaire beleid en veel te weinig op de werkgelegenheid en sociale aspecten. In dit verband wijs ik op het verslag van mevrouw Dury en mijzelf, waarin wij dat ook al hebben benadrukt, en het is tegen die achtergrond verheugend om vast te stellen dat het Ierse voorzitterschap maar liefst zestig voorstellen op tafel heeft gelegd om dat sociale beleid en die werkgelegenheidspolitiek in het Verdrag te versterken.
Er staan in het verslag van de heer Herzog nog drie voorstellen, waar ik nog kort iets over wil zeggen. In de eerste plaats het idee om de sociale dialoog een meer vaste plaats te geven in het werk van de instellingen. Wat hij precies voorstelt, is om een jaarlijks vast debat te organiseren over het sociaal-economisch beleid, maar dan met een flink accent uiteraard op het sociale beleid en op de werkgelegenheid. En dat debat zou dan dezelfde zwaarte moeten krijgen als de landbouwdebatten en de begrotingsdebatten die wij een keer per jaar krijgen. En dat debat zou vooraf moeten worden gegaan aan overleg met de maatschappelijke organisaties, bijvoorbeeld het Sociaaleconomisch Comité en andere sociale actoren. Wij vinden dat een goed idee en ik wijs erop, mevrouw Dury heeft er ook al op gewezen, dat een vergelijkbare procedure werd gevolgd voorafgaande aan het verslag over de IGC. Ook toen hebben wij met zeer veel maatschappelijke organisaties gesproken.
Er is nog een tweede idee wat ook de moeite waard is om hier te noemen. Vaak stoelen onze debatten op ideologische posities en op ideologische verschillen. Het kan heel goed zijn om debatten wat beter te onderbouwen op neutrale basis door bijvoorbeeld betere evaluaties van het Europees beleid te organiseren en dat kan door een zogenaamde wetenschappelijke raad voor regeringsbeleid. Wij kennen dat ook in Nederland en ik kan u zeggen, dat geeft vaak een zeer goede inhoudelijke onderbouwing van de politieke debatten die daarop volgen.
En een derde idee wat hij oppert is om een Europees statuut te ontwikkelen voor verenigingen van burgers op Europees niveau. Dat idee zou ik van harte willen ondersteunen. Het ligt heel dichtbij de plannen en de ideeën die ook de heer Tsatsos naar voren heeft gebracht.
Het verslag-Herzog is een belangrijk verslag geworden. Aanvankelijk hadden wij zeer veel bezwaren tegen het verslag, maar ook dankzij de coöperatieve opstelling van de heer Herzog, dankzij het feit dat wij een groot aantal compromisamendementen hebben kunnen maken, kan mijn fractie nu achter dit verslag staan. Het is een belangwekkend stuk werk en ik hoop dat het ook een goede uitwerking zal krijgen.

Spaak
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Herzog feliciteren. Hij heeft in zijn tekst de noodzakelijke cohesie weten te behouden en eveneens een grote openheid getoond ten opzichte van de amendementen van de andere fracties.
De oorspronkelijke tekst heeft een aantal vragen doen ontstaan. Wat het sociale hoofdstuk betreft is gebleken dat er twee voorzorgsmaatregelen noodzakelijk zijn. De eerste is, volgens de rapporteur, om op het vlak van werkgelegenheid en sociaal beleid, het evenwicht te herstellen van een Europees beleid dat wellicht de indruk geeft teveel op het monetaire te zijn gericht. Ik zeg "wellicht" omdat er mijns inziens te weinig belang is gehecht aan het beleid van de structuurfondsen, zonder te spreken over de tenuitvoerlegging van het Witboek, waarvan men weet wat de verschillende lid-staten hiermee hebben gedaan.
De tweede voorzorgsmaatregel is dat men de Europeanen niet met loze beloften mag paaien over de mogelijkheden om arbeidsplaatsen te scheppen op Europees vlak. Wij wijzen erop dat dit beleid onder de bevoegdheid van de lid-staten blijft vallen, zelfs al bezit Europa een verantwoordelijkheid inzake voorlichting en samenwerking.
In dezelfde zin is het volgens ons belangrijk om een duidelijke scheiding aan te brengen tussen de bewustmakingsacties van het Europees Parlement en die van de nationale parlementen. Voorlichting is vanzelfsprekend belangrijk, maar de bevoegdheidssferen moeten duidelijk afgebakend blijven en ik ben van mening dat dat een van de voorwaarden is voor harmonieuze betrekkingen tussen de twee instellingen.
Wij hebben er nauwgezet op toegezien dat wij het Verdrag niet door een reeks verplichtingen verzwaren. U heeft er rekening mee gehouden, mijnheer Herzog. Het principe van het houden van een jaarlijkse conferentie, bestemd om de balans op te maken van de economische situatie en van de werkgelegenheidssituatie, komt duidelijk voort uit de wil van het Europees Parlement. Ik twijfel er dan ook niet aan dat een meerderheid van zijn leden achter een dergelijke evaluatie staat.
Wij zijn het eens over het compromis-amendement in paragraaf 33. U gaf de voorkeur aan een flexibelere formule dan die van de uniforme procedures die wij hadden gekozen. U voegt aan uw tekst het idee van een gemeenschappelijk statuut van Europees afgevaardigde toe. Wij trekken amendement 11 op paragraaf 23 in.
Ik dank u nogmaals, mijnheer Herzog, voor de zeer interessante discussies die wij hebben gevoerd en ik wens u veel geluk met uw verslag.

Mohamed Alí
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de opbouw van het Europa van de burgers is een van onze voornaamste doelstellingen, en met zijn verslag over de deelname van de burgers en de sociale partners aan het institutioneel bestel van de Europese Unie, heeft de heer Herzog zonder enige twijfel een belangrijke bijdrage geleverd aan het verwezenlijken van deze doelstelling.
Ofschoon de vertrouwenscrisis waaronder ons democratisch bestel te lijden heeft ongetwijfeld meerdere oorzaken kent, is dit ons inziens vooral te wijten aan het feit dat regeringsinstellingen en deskundigen buitensporig veel macht is toegekend, ten koste van de overlegpartners die de samenleving vertegenwoordigen. De opbouw van de Europese Unie heeft plaatsgevonden zonder dat de burgers hieraan actief deelnamen, iets waarin snel verandering moet worden gebracht als we het risico willen vermijden, in onze doelstellingen te falen.
Het stuk dat de heer Herzog ons vandaag namens de Commissie institutionele zaken heeft voorgelegd, is een verslag waarin niet wordt getracht, rookgordijnen op te trekken over de beginselen inzake deelname, maar waarin juist een diepgaande conceptuele verandering wordt voorgesteld die van concrete voorstellen vergezeld gaat.
In zijn verslag heeft de rapporteur, zeer terecht, de openbare discussies over het beleid van de Europese Unie centraal gesteld, waarbij hij van twee instrumenten uitgaat: de toegang van een ieder tot gedegen informatie, en het opzetten van een raadplegingsprocedure. Het bediscussiëren van politieke keuzes is een fundamenteel recht, maar onder de huidige omstandigheden is het heel erg moeilijk, dit recht in de praktijk te doen gelden. Het voorstel van het verslag om een jaarlijkse conferentie over Europese beleidsvormen te institutionaliseren waarin Europarlementariërs en uitvoerende instanties in een openbare dialoog met vertegenwoordigers van de sociale partners in discussie gaan, is een poging aan dit tekort tegemoet te komen.
Wat de voorlichting betreft, is het van belang dat de rapporteur de aandacht heeft gevestigd op de voornaamste dimensie hiervan, namelijk de evaluatie van de beleidsterreinen. De heer Herzog heeft ook zeer terecht het onderwerp van de raadpleging aan de orde gesteld, met het voorstel om de taak tot stimulering van die raadpleging in handen te leggen van het Comité van de Regio's en van het Economisch en Sociaal Comité, waarbij de rol van deze beide instellingen zou moeten worden versterkt.
Aanvaarding van dit verslag betekent ons inziens dan ook, dat er een aanzienlijke stap vooruit wordt gezet in het proces van de opbouw van het Europa van de burgers, reden waarom onze fractie dit verslag zal ondersteunen en vóór zal stemmen.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie de Groenen sluit zich in grote lijnen aan bij het verslag van de heer Herzog over de deelname van de burgers en de sociale actoren aan de Unie, het bestel en de Intergouvernementele Conferentie. Ik vind dat de heer Herzog een goede poging heeft gedaan om de problemen met het democratisch tekort en met het gebrek aan openheid en transparantie in kaart te brengen. Wij hadden echter wel een helderder en duidelijker formulering willen zien inzake de vraag hoe de burgers hieraan kunnen deelnemen en hoe deze openbare discussie over de ontwikkeling van de Unie in haar werk zal gaan, bijvoorbeeld op het punt van het overgaan naar meer supranationaliteit, Europol enz. Hoe moeten de burgers hierbij worden betrokken? Een van de beste methodes waarover wij beschikken naast dialogen met de burgers, is ze een reële invloed te geven via referenda, iets wat mijns inziens genoemd had moeten worden.
Ik ben regelrecht tegen wat er in het verslag staat over het verbeteren van de voorlichting over het Europese integratieproces door middel van overeenkomsten tussen de media, de Gemeenschap en de lid-staten; media dienen in het geheel geen banden, verdragen of overeenkomsten te hebben, anders worden ze ongeloofwaardig.
Verder, mijnheer de Voorzitter, moet ik zeggen dat ik ook buitengewoon teleurgesteld ben over het ingediende voorstel tot herziening van het Verdrag, waarin niets staat over het openbaarheidsbeginsel, openheid en transparantie. Hiermee wordt een geheel verkeerde weg ingeslagen, en ik hoop dat het verslag van de heer Herzog hier iets aan kan veranderen.

Barros Moura
Mijnheer de Voorzitter, deze uitstekende ontwerp-resolutie van collega Herzog heeft de mérite het debat op gang te brengen over de concrete manier waarop burgers, organisaties en sociale actoren aan het Europese eenmakingsproces deelnemen. Dat is niet weinig. Toch vind ik dat het verslag, nog meer dan om deze reden, de moeite waard is omwille van de stelling dat het Europees eenmakingsproces een proces moet zijn met doelstellingen waar de samenleving achter staat, zodat het op de medewerking van de burgers en de diverse sociale organisaties kan rekenen.
Meer dan kritiek spuien betekent dit pleiten voor de dringende verandering van de tot nu toe overheersende methode om Europa op te bouwen op grond van het creëren van feitelijke situaties, de befaamde feitelijke solidariteit, en van de consensus van een verlichte, actieve en geëngageerde avant-garde voor de internationalisering van de economie, de samenleving en de politieke macht. Deze methode heeft uitstekende resultaten geboekt. Daarom hebben wij vandaag de dag zo'n hoge graad van integratie bereikt.
Maar de huidige crisis in het integratieproces toont aan dat deze methode haar tijd heeft gehad. De voorstellen van de heer Herzog beogen dan ook op het vlak van de Europese Unie een antwoord te geven op de crisis van de politiek en de representativiteit die zich om diverse redenen in de democratische bestellen voordoet. In het geval van de Europese Unie verergert de crisis omwille van de enorme afstand tussen de Unie en de burgers. Vandaar het belang dat de versterking van de representatieve democratie samengaat met de participatieve democratie om het democratisch deficit te overwinnen, zonder afbreuk te doen aan het primaat van de volksstemming dat ik hier wil benadrukken.
Het is belangrijk de Europese, nationale en regionale participatieniveaus te bundelen en de Europese participatieinstellingen, zoals het Economisch en Sociaal Comité, sterk te democratiseren, alsmede de deelname van de sociale partners, ik herhaal de sociale partners, te bevorderen om de gebrekkige contacten aan de basis van Europese organisaties als het ESC te verbeteren. Om dezelfde redenen moet men de deelname van de sociale verenigingen en de niet-syndicale NGO's een impuls geven.
Eén van de punten waarop de burgers en de NGO's het minste invloed uitoefenen inzake controle en beoordeling is de bepaling van de grote macro-economische richtsnoeren, waarvan de burgers alleen de vaak negatieve sociale gevolgen voelen. Ik denk dat precies hierom ons debat in wezen geen debat over de vorm is. Het dient ook een debat over de inhoud van het Europees economisch en sociaal beleid te zijn. Om de deelname van de burgers te verbeteren is het noodzakelijk dat zij zich identificeren met het beleid en dat dit diepgaand wordt gewijzigd, ten einde tegemoet te komen aan de behoeften en de fundamentele verwachtingen van de burgers.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement resp. zijn Commissie institutionele zaken heeft ter voorbereiding op de Intergouvernementele Conferentie hoorzittingen gehouden. De dames Dury en MaijWeggen hebben er reeds op gewezen dat we zoiets vaker zouden moeten doen. Want we hebben de burgers nodig bij de opbouw en uitbreiding van Europa en Europa heeft de burgers heel veel te bieden.
De hoorzittingen hebben toentertijd - ik heb er al naar verwezen - veel opgeleverd. Er diende ook zoveel mogelijk van hetgeen de burgers naar Brussel hebben gebracht in het verslag Dury/Maij-Weggen en daardoor in de beraadslagingen van de Intergouvernementele Conferentie te worden opgenomen. Daarom is dit idee om de betrokkenen in Europa sterker in het Europese proces te integreren iets heel positiefs. De toenmalige hoorzittingen hebben echter ook laten zien dat er zwakke plekken in dit idee zaten en zitten. Ze hebben er enerzijds op gewezen resp. ons laten inzien dat in de eerste plaats diegenen die toch al heel goed zijn georganiseerd ook bij dergelijke hoorzittingen weer gebruik maken van de mogelijkheden om voor deze gesprekken naar Brussel te komen. De basis zelf komt in veel gevallen dan toch niet zo aan het woord, zoals wij zouden willen. Anderzijds zijn bijeenkomsten van de instellingen in Brussel zelf belangrijk en onontbeerlijk. Maar er zijn toch al zoveel instrumenten. Veel van hetgeen dat ten dele ook in dit verslag dan wordt voorgesteld, lijkt onder deze voortekenen haast een beetje hypotroop.
In dat verband wil ik twee voorstellen noemen. Het ene heeft de Commissie regionaal beleid ingediend, namelijk dat we de kerk in het midden moeten laten, subsidiariteit serieus moeten nemen en verantwoordelijkheden in de eerste plaats daar moeten nemen waar ze ter plekke thuis horen. Het tweede heeft de Commissie cultuur te berde gebracht, namelijk de burgers daar en dan te integreren waar ze als eerste met het thema Europa zouden moeten worden geconfronteerd, namelijk in de scholen en tijdens het onderwijsproces.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden, de Commissie wenst de rapporteur, de heer Herzog, samen met de Commissie institutionele zaken van harte geluk vanwege het uitmuntende werk dat beiden afgeleverd hebben. Dankzij dit werk is de cruciale kwestie van de actieve deelname van burgers en maatschappelijke organisaties aan de opbouw van Europa naar het middelpunt van het politieke debat geschoven. De Commissie is het er volledig mee eens dat het Parlement zo'n groot accent heeft geplaatst op de rol van de burgermaatschappij in de ontwikkeling van een heus Europees geweten. Het communautaire integratieproces is onderhand een halve eeuw oud en onze landen hebben in deze halve eeuw werkelijk een formidabele economische en maatschappelijke vooruitgang kunnen boeken.
Momenteel moeten wij echter constateren dat de publieke opinie beheerst wordt door een latent maar wijdverspreid wantrouwen jegens al wat institutioneel is. Het wordt dus tijd dat Europa dichter bij de burgers komt te staan: een echt democratisch project loopt immers via de rechtstreekse betrokkenheid van de burgers bij elke vorm van beleid van de Unie en is gebaseerd op de ontwikkeling van een democratische controle, die natuurlijk bij het Europees Parlement ligt.
De controle- en evaluatiemechanismen van de Europese beleidsvoering bestaan immers al - zij het dat een en ander aan versterking toe is - en vinden hun hoogste uiting in de vertrouwensrelatie tussen Commissie en Parlement. De ontwikkeling van een Europese politieke ruimte vergt dat er een betere informatieverstrekking komt voor de burgers, dat er meer transparantie bij de instellingen komt en dat de maatschappelijke dialoog intensere vormen aanneemt.
Een van de centrale problemen waar de Europese samenleving mee kampt is, zoals we allen goed weten, de zorg over de toekomst van ons sociaal model. De Commissie is van mening dat alleen met innig overleg tussen alle maatschappelijke betrokkenen, zowel op Europees als op nationaal en plaatselijk niveau, de oplossingen gevonden kunnen worden die wij nodig hebben. Overigens, de sociale, maar ook sectorale en plaatselijke dialoog is de grondgedachte van het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid van de Commissie en haar voorzitter, de heer Santer.
De Commissie beseft bovendien ten volle hoe belangrijk het is dat de dialoog met de burgermaatschappij wordt uitgebreid. Ik wilde eraan herinneren dat de voorlichtingsacties die het Europees Parlement en de Commissie onlangs hebben gelanceerd in het kader van het programma PRINCE - de acties "Burgers van Europa" en "Samen bouwen aan Europa" alsook de voorlichtingsactie "Ene munt" - via de verspreiding van informatie daadwerkelijk een algemene en concrete bewustwording in de hand werken van de geboden mogelijkheden, van de vooruitgang die reeds geboekt is of momenteel tot stand komt in Europa.
Om de burgers dichter bij Europa te krijgen, moet Europa de thema's aanpakken die de burgers het meest dierbaar zijn, maar om te voorkomen dat de burgers het gevoel krijgen dat zij Europa maar lijdzaam ondergaan en om een Europa voor en met de burgers op te kunnen bouwen, moet de politieke en maatschappelijke deelname van de burgers gestimuleerd worden met alle middelen die ons ter beschikking staan.
De afronding van de IGC, de invoering van de ene munt, de kansen van de ene markt, het perspectief van de uitbreiding: dit zijn de uitdagingen waar wij onze schouders onder moeten zetten en daarvoor hebben wij de consensus en deelname nodig van burgers die precies weten wat er op het spel staat, burgers die goed geïnformeerd zijn en actief meewerken aan de opbouw van Europa.
Ik dank u voor uw aandacht en nogmaals mijn gelukwensen aan de rapporteur.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 20.15 uur gesloten)

