
MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, het behoeft geen betoog dat Recent and Forthcoming Work in Committee voor ons een zeer nuttig document is. Het biedt ons de gelegenheid onze werkzaamheden ruim van tevoren te plannen.
Een collega van mij is adviseur van het Schotse parlement. Een week geleden vroeg zij mij of ik haar op enigerlei wijze kon helpen voorzien wanneer bepaalde zaken in het Europees Parlement aan de orde zouden komen. Dan zouden de commissies van het Schotse parlement namelijk weten waarmee wij bezig zijn en hun werkzaamheden daarop kunnen afstemmen. Ik vertelde haar dat er een uitstekend document was gepubliceerd en zei dat ik haar een exemplaar zou bezorgen. Mijn medewerkers hebben deze week in het Parlement om het document verzocht en ik heb het bureau van het Parlement in Edinburgh gevraagd of men het mij kon verschaffen. Ik kreeg ten antwoord dat dit document slechts in beperkte oplage beschikbaar is en dat Parlementsleden ieder één exemplaar krijgen. Zij mogen dit niet voor anderen kopiëren en meer exemplaren worden niet uitgereikt. In deze tijd van noodzakelijke transparantie in ons functioneren dient deze regel mijns inziens te worden herzien. Er moet voor worden gezorgd dat deze uiterst nuttige publicatie op grote schaal verkrijgbaar is.
Een ander punt betreft het volgende. Gisteren hebben wij de notulen goedgekeurd waarin de aandacht werd gevestigd op de verklaring die mevrouw Doyle op donderdag 7 februari heeft afgelegd met betrekking tot het verslag-Watson. Die hield in dat de Fractie van de Europese Volkspartij per abuis niet vóór het amendement inzake het habeas-corpus-beginsel had gestemd. Als die fractie die vergissing - die werd veroorzaakt door een late nummerwijziging - niet gemaakt had, zou dat amendement door het Parlement zijn aangenomen. Dit is een uiterst belangrijke zaak die naar ik hoop onder de aandacht zal worden gebracht van commissaris Vitorino, de fungerend voorzitter van de Raad, en mevrouw Palacio Vellelersundi in haar functie van voorzitter van de betreffende parlementaire commissie.

De Voorzitter
Mijnheer MacCormick, wij nemen nota van het tweede gedeelte van uw verklaring.
Wat het eerste gedeelte betreft is de Voorzitter van het Parlement meen ik van plan een van zijn ondervoorzitters te belasten met het toezicht op de verslagen over de betrekkingen met de burgers en op de transparantie in de communicatie tussen het Parlement en de burgers. Het is nog niet besloten wie van de ondervoorzitters deze taak zal krijgen. Ik denk hiermee ook te hebben gereageerd op het verzoek dat u deed.

SOCRATES-programma
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0021/2002) van mevrouw Pack, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de tenuitvoerlegging van het SOCRATES-programma (2000/2315(INI)).

Pack
Mijnheer de Voorzitter, collega' s, om te beginnen wil ik vaststellen dat SOCRATES een succes is gebleken. Ook het onderwijs in het kader van ERASMUS was succesvol, maar ingebed in het SOCRATES-programma is ERASMUS er denk ik nog verder op vooruit gegaan. Die positieve conclusie kan getrokken worden na de evaluatie van de tweede fase van het communautaire programma op onderwijsgebied. SOCRATES is afgestemd op het concept van levenslang leren en bevordert de mobiliteit van docenten en studenten in elke leerfase. Eenvoudig gesteld zou je kunnen zeggen dat SOCRATES ons van de wieg tot het graf begeleidt.
De Commissie heeft stap voor stap en al dan niet uit voorzorg maatregelen getroffen die het programma substantieel hebben verbeterd. Ik neem met voldoening kennis van de toenemende vereenvoudiging en versnelling van de administratieve procedures. Er is geen overheidsprogramma dat niet gepaard gaat met enige bureaucratische rompslomp, maar bureaucratie mag zeker bij een dergelijk onderwijsprogramma geen hindernissen opwerpen en doelstellingen doorkruisen. De Commissie heeft op menig punt rekening gehouden met deze maxime. Op punten waar dat niet is gebeurd, kom ik nog terug.
Als rapporteur voor de invoering van de eerste en de lopende tweede fase van het SOCRATES-programma stemt deze positieve ontwikkeling mij tevreden. De cijfers met betrekking tot de eerste helft van het programma spreken voor zich. In 31 landen - dat zijn de 15 lidstaten, de toetredingskandidaten en de leden van de Europese Economische Ruimte - hebben alleen al aan ERASMUS, de actie ter bevordering van hoger onderwijs, 2000 universiteiten, 40.000 docenten en meer dan 460.000 studenten deelgenomen. Aan COMENIUS, de actie ter bevordering van schoolonderwijs, werkten 15.000 scholen met meer dan 2 miljoen leerlingen mee. Kennelijk slagen wij er goed in met deze acties onze burgers te bereiken en er is dus alle reden SOCRATES voort te zetten en zo mogelijk uit te breiden.
Tegen deze achtergrond was de verhoging van het oorspronkelijke meerjarenbudget van 850 miljoen naar 933 miljoen euro, waartoe het Europees Parlement na nachtenlang vergaderen heeft besloten, een logische stap. Wij moeten echter wel beseffen dat die verhoging niet voldoende is. Als vanaf 2004 - het programma loopt tot 2007 - de toetredingskandidaten lid worden van de Europese Unie, is er geen andere keuze dan het programma uit te breiden. Als de Raad van ministers hier niet mee instemt, kan ik niet anders dan concluderen dat de verklaringen die de Raad op de topbijeenkomsten heeft afgegeven, kennelijk loze woorden zijn! Misschien dat mevrouw de commissaris haar mannelijke collega' s hier eens nadrukkelijk op zou kunnen wijzen.
Natuurlijk heb ik ook enige punten van kritiek. Als het gaat om de invulling van details zijn er nog veel initiatieven die voor verbetering vatbaar zijn. Zo dient allereerst de samenwerking tussen de Commissie en de nationale bureaus verder te worden verbeterd en gestroomlijnd. Decentralisatie biedt grote voordelen, maar ze vergt wel een effectief informatiesysteem. Het door de Commissie ontwikkelde SYMMETRY-informatiesysteem zal de informatiestroom van en naar de nationale bureaus duidelijk verbeteren. Daarnaast is ook een verbinding met de programma' s JEUGD en LEONARDO DA VINCI mogelijk en zinvol. SYMMETRY moet daarom zo spoedig mogelijk operationeel zijn.
Ten tweede wil ik benadrukken dat de meeste nationale bureaus bij mij een beeld hebben geschetst van een gedienstige Commissie, die in alle fasen behulpzaam is. De omslachtige procedures in verband met de opstelling van nieuwe contracten hebben echter met name bij het actieprogramma COMENIUS geleid tot een ontoelaatbare vertraging in de uitbetaling van subsidies. Hier moet verbetering in komen, want uitstel en vertraging verdragen zich slecht met de motivatie van de deelnemers. Dat kan ernstige gevolgen hebben, temeer daar de ontwikkeling van projecten op scholen doorgaans het karakter heeft van vrijwilligerswerk. Ik ken scholen waar een leraar door zijn collega' s meewarig wordt aangekeken wanneer hij vertelt dat hij al dat werk in zijn vrije tijd verricht en daar geen stuiver extra voor betaald krijgt!
Ten derde verwacht ik dat er vooruitgang wordt geboekt bij de ontwikkeling van gezamenlijke acties met de andere genoemde Europese programma's.
Ten vierde roep ik de Commissie op te handelen volgens het motto: hoe lager de steun, des te minder administratieve eisen er aan de deelnemers moeten worden gesteld. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om naar het voorbeeld van de steun voor jumelages alle aanvragen onder de 20.000 euro anders te behandelen dan aanvragen waarmee hogere bedragen gemoeid zijn. Dat zou al veel werk schelen op administratief gebied. Bovendien vind ik dat de eis van cofinanciering moet komen te vervallen bij steunverlening lager dan 20.000 euro.
Het essentieel belang van SOCRATES op Europees onderwijsgebied wordt keer op keer door alle betrokkenen erkend. Wij mogen niet vergeten dat SOCRATES het kloppend hart is van de Europese kennis- en onderwijsmaatschappij. Ik vrees echter dat de onderlinge samenwerking op onderwijsgebied tussen de lidstaten, dus op intergouvernementeel niveau, het communautair initiatief gaandeweg zou kunnen verdringen. In de verklaringen van Bologna en Praag worden dergelijke samenwerkingsmethoden bepleit, omdat ze sneller zouden werken. Wij moeten echter bedenken dat de doelstellingen en maatregelen waartoe in het kader van de zogenaamde open coördinatiemethode in de onderwijssector is besloten nauwelijks denkbaar zouden zijn zonder de goede ervaringen die met SOCRATES zijn opgedaan. Als de communautaire onderwijsdoelstellingen zouden worden opgeofferd aan kortlopende samenwerking tussen lidstaten, zou dat een rampzalige stap terug betekenen.
Ten slotte dienen wij nog twee punten in acht te nemen. Ten eerste is SOCRATES een Europees programma van evident belang. Het biedt immers niet alleen onderwijs aan de mensen in Europa, maar het is ook het Europese antwoord op de onderwijsperspectieven van de toekomst.
Ten tweede mag duidelijk zijn dat de open methode van intergouvernementele samenwerking het belang van het communautair initiatief niet in de weg mag staan. Wij zullen daar nauwgezet op toezien.

Hieronymi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega' s, samen met enkele andere programma' s is SOCRATES een programma waarmee de Europese Unie vanaf de basis wordt opgebouwd. Ook Doris Pack heeft er al op gewezen dat met dit programma een brug wordt geslagen tussen de Europese Unie en de jongeren. Het zal generaties jonge mensen een Europees bewustzijn bijbrengen dat zij in hun verdere persoonlijke en beroepsleven met zich mee zullen dragen.
Het is dan ook zeer belangrijk dat wij als afgevaardigden de Raad en de Commissie op hun plichten wijzen, maar ook zelf onze bijdrage leveren. In dat verband zou ik twee punten willen aanstippen, waarbij ik de andere commissies - met name de Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole - verzoek om steun.
Het eerste punt betreft de decentralisatie. Hoewel die goed heeft gewerkt, hebben de nationale bureaus een pendant in Brussel - dat zullen de geplande uitvoerende agentschappen zijn. Met deze uitvoerende agentschappen moet net zo goed worden samengewerkt als met de nationale bureaus. Vandaar mijn dringende verzoek aan de Commissie, maar ook aan de Commissie begrotingscontrole, om bij het overleg over de uitvoerende agentschappen de juiste voorwaarden te scheppen.
Het tweede punt betreft de financiële controle. Als wij af willen van de omstandige administratieve procedures bij de verstrekking van kleine subsidiebedragen, hebben wij de steun nodig van de Commissie begrotingscontrole. De Commissie dient via het Parlement, en met name via de Commissie begrotingscontrole, de nodige steun te ondervinden.

Prets
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij hebben heel veel positieve berichten gehoord over het SOCRATES-programma en die wil ik niet allemaal nog eens herhalen. Ik zou er alleen aan willen toevoegen dat circa 40 procent van de 376 miljoen inwoners van de Europese Unie jonger is dan dertig jaar. Die groep is dus een van de grootste doelgroepen van het SOCRATES-programma en van acties als GRUNDTVIG, MINERVA, MEDIA PLUS, enzovoorts.
Het programma kan zich de komende jaren in positieve zin onderscheiden op het gebied van mobiliteit, interculturaliteit en diversiteit in onderwijs. Zoals wij in de tweede fase kunnen vaststellen en zojuist hebben vernomen staat het wat dat betreft goed op de rails en biedt het alle mogelijkheden tot verbeteringen. Er dient echter ook gewezen te worden op de tekortkomingen. Hieronder valt de recente kwestie van de contracten tussen de Commissie en de nationale bureaus. Die wijzen er bij voortduring op dat deze problematiek nog steeds de tenuitvoerlegging van het programma stoort. Hetzelfde geldt voor de vertraging bij de uitbetaling van subsidies. Bij relatief kleine subsidiebedragen is het van groot belang dat de begunstigde ze zo snel mogelijk ontvangt, om zo te zorgen voor een kortere voorfinancieringsfase. De begunstigden moeten het project namelijk meestal niet alleen uitvoeren maar ook voorfinancieren.
Ook het voorstel van mevrouw Pack dat voorziet in de instelling van een spoedprocedure is gerechtvaardigd. Een dergelijke procedure zou de tenuitvoerlegging van het programma versnellen. Bovendien zou voorkomen worden dat aanvragers zich bij subsidies van minder dan 20.000 euro eerst door een rijstebrij van formulieren en formaliteiten moeten worstelen. Vervolgens is het de vraag of men bij dergelijke bedragen nog steeds moet vasthouden aan de eis van cofinanciering.
Er moet nu echt werk worden gemaakt van de coördinatie met andere communautaire programma' s, want het is niet de bedoeling dat de programma' s los van elkaar blijven functioneren. De programma' s moeten meer geïntegreerd worden om de beschikbare hulpmiddelen optimaal te kunnen inzetten. Bij de opstelling van de follow-up-verslagen dient de Commissie rekening te houden met de follow-up-verslagen van de deelnemers. Het is voor ons immers belangrijk na te gaan welke resultaten de programma' s nu eigenlijk hebben opgeleverd. Welke effecten hebben ze bijvoorbeeld gehad op de opleiding van docenten? Op welke positieve ervaringen kunnen leerlingen of studenten voortborduren? Dat soort gegevens is belangrijk voor de continuering en de eventuele bijschaving van het programma. Ik vind dat wij resultaten mogen verwachten.
Er is flink gestecheld over de financiering van het programma. Ik sluit mij aan bij de woorden van mevrouw Pack door te zeggen dat bij uitbreiding van de Europese Unie in 2004 ruimere middelen voor SOCRATES beschikbaar moeten worden gesteld. Gebeurt dat niet, dan is dit programma tot mislukken gedoemd!

Sanders-Ten Holte
Mijnheer de Voorzitter, commissaris en collega's. Voordat ik dieper van het verslag over de uitvoering van het onderwijsprogramma SOCRATES wil ingaan, wil ik mevrouw Pack complimenteren met het gedegen werk dat zij geleverd heeft. We hebben alle cijfers gehoord en het is indrukwekkend.
We hebben van 1995 tot 1999 het SOCRATES I-programma gehad. Dat was zeer succesvol maar het kreeg ook de nodige kritiek. De studenten en leerkrachten die eraan hebben deelgenomen gaven volmondig toe dat de opgedane ervaringen zeer leerzaam zijn geweest, dat het programma een concrete bijdrage heeft geleverd tot het Europese burgerschap. De kritiek betrof echter vooral de procedures: te bureaucratisch, weinig transparant, de betalingen waren veel te laat en met de resultaten werd te weinig gedaan.
Hoe gaat het nu? We zijn inmiddels ruim anderhalf jaar met het tot 2006 lopende SOCRATES II-programma bezig en hoewel er nog geen tussentijds evaluatierapport verschenen is, zijn er aanwijzingen dat er al veel verbeterd is. De verhouding tussen de Commissie en de nationale bureaus blijkt aanzienlijk te zijn versoepeld en de administratieve procedures zijn wat vereenvoudigd. Toch wil ik nog graag enkele kanttekeningen plaatsen. De procedures, zeker voor de kleinere projecten, schrikken door hun omslachtigheid nog steeds potentiële deelnemers af. En volgens mijn informatie worden contracten regelmatig te laat verstuurd en laten de uitbetalingen op zich wachten. Mijn fractie vindt dit onaanvaardbaar. Projecten komen hierdoor in financiële problemen, en dat is niet bepaald bevorderlijk voor de geloofwaardigheid van de Europese Unie. Verder blijkt de samenwerking met andere Europese programma's nog steeds beneden de maat te zijn, en dit vind ik een groot gebrek.
Het SOCRATES-programma moet efficiënt beheerd worden en daar valt ook de coördinatie met andere Europese programma's onder. Ik wil de Commissie dan ook nadrukkelijk vragen extra aandacht aan deze punten te besteden. Het SOCRATES-programma is een té waardevol instrument voor het bevorderen van de mobiliteit van leerlingen, studenten en docenten om het door administratieve en financiële struikelblokken de mist in te laten gaan. Het is een uitgelezen manier om de kennis van andere Europese talen en culturen te bevorderen, om zo tot een harmonisch samenlevend Europa te komen, en dat willen wij allemaal.
Naar mijn smaak moet er meer vrije ruimte komen voor dit programma, ook financieel, maar, mevrouw de commissaris, ik spreek dan wel een beetje voor mijn beurt gezien het standpunt van mijn eigen minister van Financiën.

Wyn
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer verheugd over de vaststelling van de tweede fase van SOCRATES en ik dank mevrouw Pack voor haar uitstekende werk. De samenwerking op het gebied van het Europees onderwijs is zonder twijfel toegenomen en dit is gepaard gegaan met nieuw enthousiasme voor levenslang leren. Dat is bemoedigend.
In Wales, mijn eigen land, en in feite in het gehele Verenigd Koninkrijk vormt het bevorderen van taalverwerving over de hele linie een probleem. ERASMUS heeft deze situatie aanzienlijk verbeterd en ik zou graag een stijging zien in het aantal deelnemende studenten, dat nu 460.000 per jaar bedraagt.
Dergelijke uitwisselingen bevorderen niet alleen taalvaardigheden, maar eveneens culturele samenwerking. De Commissie dient haar uiterste best te blijven doen om de aanvraagprocedure gebruikersvriendelijker te maken, en ik ben het eens met andere sprekers dat de administratieve kant van het programma het de deelnemers op dit ogenblik niet gemakkelijk maakt. Gedurende deze gehele programmafase zijn de administratieve formaliteiten een grote last geweest voor de aanvragers, in het bijzonder binnen COMENIUS, en daar dient dringend iets aan gedaan te worden.
Hoe succesvol dit programma ook is, het moet altijd zo toegankelijk mogelijk zijn voor degenen die eraan wensen deel te nemen.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, het SOCRATES-programma is niet enkel een middel om het onderwijssysteem te veranderen. Dit is een instrument om het bewustzijn van jongeren te beïnvloeden en één bepaald onderwijsmodel op te leggen. Het echte onderwijsprobleem is gelegen in de algemene vorming van jonge mensen, maar daarvoor wordt met dit programma niets gedaan. Integendeel, de acties van dit programma hebben tot doel in te werken op het bewustzijn van de leerlingen, studenten en leerkrachten. De jongeren moeten ervan overtuigd raken dat er geen andere mogelijkheid is dan het Europees eenrichtingsverkeer. Op die manier wordt het namelijk gemakkelijker hen te onderwerpen aan het beleid van de Europese Unie, aan de regels van de markteconomie en de zogenaamde nieuwe arbeidsomstandigheden.
Achter de Europese onderwijsruimte gaat de convergentie van de onderwijsstelsels schuil. Deze moeten worden aangepast aan de behoeften van het monopolistisch kapitaal. Het laatste dat men daarvan kan verwachten is een algemene verbetering van het onderwijs. Zelfs de systemen voor uitwisseling van leerlingen en erkenning van onderwijsvakken zijn een pressiemiddel in die richting. Als men een echte verbetering van het onderwijs wil, moet men de maatregelen van de Europese Unie van de hand wijzen, en dat is uiteindelijk een zaak voor de volksbeweging.

Mussa
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Pack gelukwensen met haar verslag over het SOCRATES-programma. Ik heb daaruit inspiratie geput voor een aantal overwegingen. Wij kunnen zonder meer zeggen dat het hoofddoel, te weten de ontwikkeling van het Europees burgerschap en met name de verbetering van de kwaliteit van de onderwijssystemen, volledig is bereikt. Dat blijkt uit de aanzienlijke voordelen die degenen genieten die met een SOCRATES-beurs studeren. Deze voordelen houden verband met de culturele openstelling, de afschaffing van culturele vooroordelen en stereotypen en dus met het leren van vreemde talen. Toch blijkt uit het verrichte onderzoek dat er enkele zwakke punten zijn, zoals de integratie tussen het SOCRATES-programma en de andere programma' s: COMENIUS, LINGUA en LEONARDO DA VINCI. Deze integratie vereist grote aanpassingen, meer coördinatie en aanzienlijke versterking.
Een aspect dat volgens mij goed in de gaten gehouden moet worden, betreft de financiële ondersteuning van studenten die een SOCRATES-beurs krijgen. De daarvoor uitgetrokken kredieten zijn niet voldoende om de studenten werkelijk te ondersteunen. De oorzaak hiervan is gelegen in de kwantitatieve verdeelsleutel van de beurzen, waardoor de uit te keren bedragen sterk zijn verminderd. Men is namelijk geconfronteerd met sterk uiteenlopende nationale situaties, die gezien moeten worden in de context van een algemene vermindering van het totale beursbedrag voor elke student en verhoogde uitgaven voor de familie van de student. Zoals ook in het verslag staat, kan deze tendens leiden tot steeds meer ongelijkheid tussen de studenten. Er moeten dan ook voldoende middelen beschikbaar worden gesteld opdat de student autonoom kan zijn en niet aangewezen is op de steun van de familie. De omvang van de studiebeurs mag niet verschillen al naar gelang het land van herkomst van de student of het land van bestemming. Deze economische discriminatie zou kunnen betekenen dat alleen jongeren die kunnen rekenen op steun van hun familie toegang zullen hebben tot het programma.
Een ander zeer negatief aspect betreffende de toekenning van beurzen is de financieringsprocedure. Deze is sterk bureaucratisch en leidt tot grote vertragingen. Daaraan moet wat worden gedaan.

Perry
Mijnheer de Voorzitter, de Britse premier heeft eens gezegd dat "onderwijs, onderwijs en nog eens onderwijs" zijn prioriteit was. Ik heb zo mijn twijfels daarover en ik vraag mij werkelijk af of dit in Europa onze prioriteit is. Afgaande op wat wij aan onderwijs uitgeven is dat beslist niet het geval. Wij besteden in Europa jaarlijks 2,5 miljard euro aan olijven en verspreid over zes jaar minder dan 2 miljard euro aan het SOCRATES-programma. De rapporteur heeft er zelfs voor moeten vechten om vanmorgen een afzonderlijk debat over onderwijs op de agenda te krijgen.
Als wij een florerende interne markt en een succesvol Europa willen, hebben wij een ontwikkelde en mobiele beroepsbevolking nodig, die zelfverzekerd over nationale grenzen heen kijkt. Het SOCRATES-programma is daarvoor van belang en het is derhalve uitermate belangrijk het efficiënter te maken, zoals mevrouw Pack in haar verslag bepleit.
Taalvaardigheden zijn zeer zeker belangrijk voor arbeidsmobiliteit. Wij weten allemaal dat die studenten die deelnemen aan het SOCRATES-programma daar buitengewoon veel profijt van trekken. Helaas zijn het er niet voldoende. In mijn eigen land is er altijd een discrepantie tussen het aantal studenten van het vasteland van Europa dat naar het Verenigd Koninkrijk wil komen en het zeer geringe aantal Britse studenten dat bereid is naar het vasteland te gaan. De reden daarvoor is overduidelijk: het gebrek aan taalvaardigheden bij studenten in het Verenigd Koninkrijk. Wij moeten de Britse regering duidelijk maken dat het onlangs door haar genomen ontstellende besluit middelbare scholieren toe te staan geen enkele vreemde taal te leren, teruggedraaid dient te worden. Dat is immers beslist niet de manier om een succesvol Europa te bereiken of ervoor te zorgen dat het Verenigd Koninkrijk ten volle profiteert van zijn lidmaatschap van de Europese Unie.

Iivari
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, het SOCRATES-programma is een goed voorbeeld van een activiteit die dicht bij de burgers staat en een aanzienlijke Europese meerwaarde heeft. Dat hebben wij ook gemerkt in Finland, dat al tijdens de toetredingsonderhandelingen aan het programma deel mocht nemen. In de Cultuurcommissie hopen wij dat ook de huidige kandidaat-landen de mogelijkheden van het programma zullen kunnen benutten.
Het Centrum voor internationale uitwisseling dat in Finland het SOCRATES-programma beheert, heeft onlangs een onderzoek gepubliceerd naar de ervaringen van buitenlandse uitwisselingsstudenten. Wij zijn zeer blij dat Finland in trek is als land van bestemming. Wij ontvangen jaarlijks meer dan 3000 buitenlandse studenten. Aangezien het onderzoeksresultaat waarschijnlijk algemeen geldend is, vat ik het kort samen. De geënquêteerden onderstreepten het belang van studeren in het buitenland, vooral voor de persoonlijke en sociale ontwikkeling. Ook meldden zij dat de studie relatief goed vorderde. De uitwisselingsstudenten behaalden in een studiejaar gemiddeld 33 studiepunten. Finland werd vooral geprezen voor het goede voorzieningenniveau op de hogescholen en universiteiten, voornamelijk wat computers en bibliotheken betreft, evenals voor de studiebegeleiding en de studentenwoningen.
Voor de mobiliteit van werknemers is het interessant dat de studenten vertelden meer dan voorheen een loopbaan in Finland te overwegen. Dat gold vooral voor de studenten uit Midden-Europa, terwijl Zuid-Europeanen het Noordse land juist niet aantrekkelijk vonden als werkplek. In het onderhavige verslag wordt specifieke aandacht besteed aan de verwerking van de aanvragen en de uitbetaling van subsidies. Hoewel er wat dat betreft een positieve ontwikkeling heeft plaatsgevonden, zijn er nog steeds problemen. In het verslag staat dat onnodige vertragingen van uitbetalingen de uitvoering van programma's schaden en de EU-instellingen een slechte naam bezorgen.
In dit verband mag ik misschien - vertrouwend op het begrip van mijn waarde collega's - de aandacht vestigen op de rol van het Parlement als raadgever. Terwijl wij enerzijds doeltreffendheid en flexibiliteit eisen, vergroten wij anderzijds de bureaucratie en vertragen wij de behandeling van zaken. Zo betaalde de Commissie voorheen in één keer een bepaald bedrag aan een bureau voor technische bijstand voor de uitbetaling van subsidies. Nu moet ze de betaling verzorgen voor maar liefst 1800 afzonderlijke betalingskredieten. Dat beïnvloedt natuurlijk de snelheid van de behandeling. Bovendien is de tenuitvoerlegging van de programma's in de lidstaten onderworpen aan de beoordeling van een externe accountant. Dat betekent bijvoorbeeld dat een kleine Finse plattelandsuniversiteit een dure procedure moet bekostigen voor slechts twee kleine projecten, terwijl de Finse Rekenkamer overeenkomstig onze wetten dat werk ook al doet. Ter bestrijding van fraude en fouten moeten er goede administratieve praktijken komen in plaats van steeds ingewikkelder controleprocedures.

Echerer
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, geachte commissaris, wij mogen onszelf en alle overige betrokkenen gelukwensen met dit uitmuntende programma. Staat u mij toe wederom in te haken op het mij zo dierbaar geworden gebruik om de loftrompet te steken over de rapporteur: Doris, klasse!
Wij onderschrijven alle punten van kritiek. Ik zal ze verder niet opnoemen, hoewel dat misschien best goed zou zijn, maar daarvoor ontbreekt mij de tijd. Wat staat mij hier te doen? In het openbaar een lans breken voor dit voortreffelijke programma! Het programma is geen holle retoriek, maar een toonbeeld van oprechte betrokkenheid naar de burgers toe. Het is een Europees antwoord op vele vragen. De antwoorden die wij met SOCRATES geven, zijn echter niet op alle punten even toereikend. SOCRATES reikt geen oplossing aan voor fundamentele vraagstukken. SOCRATES biedt de mogelijkheid steun te verlenen en beleidsvraagstukken aan de orde te stellen, ook in het openbaar. Dit ontslaat de lidstaten echter niet van hun verantwoordelijkheden. Ik zou graag willen dat de lidstaten zich eens zouden laten horen, niet alleen over SOCRATES, maar ook over hun verantwoordelijkheid wanneer het gaat om de vraag wat onderwijs voor Europa betekent. Ik zou graag met de bevoegde personen publiekelijk in discussie willen treden over de Europese onderwijsruimte.
Naast alle inhoudelijke resultaten is ons overigens nog iets met SOCRATES gelukt. Zoals ze door onze jongeren worden uitgesproken bezitten namen van beroemde Europeanen uit de geschiedenis - zoals Comenius, Erasmus, Grundtvig - opeens de sprankeling van jonge hiphoppers. Wat wij hebben gewild is daadwerkelijk uitgekomen. Doris Pack zei dat SOCRATES ons begeleidt van de wieg naar het graf. Ik zou inderdaad graag willen dat die begeleiding al begint vanaf de wieg, en niet pas vanaf de schoolgaande leeftijd. Wij zijn het er allemaal over eens dat het leren van vreemde talen ontzettend belangrijk is voor ons allen. Wij weten ook dat je daar eigenlijk al op de kleuterschool mee moet beginnen. Misschien gaat de volgende stap wel in die richting.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat in kwantitatief en operationeel opzicht het SOCRATES-programma aanzienlijk is verbeterd. Dit hebben wij onder meer te danken aan commissaris Reding. Wij hebben ook zeer positieve opmerkingen gehoord en gelezen van de rapporteur, mevrouw Pack. Laat zij daarom niet zelf haar verslag naar beneden halen door van deze zaal een voetbalveld te maken en te keer te gaan tegen elke spreker waar zij het niet mee eens is. Mijns inziens is elke mening hier nuttig als het om een dermate moeilijk vraagstuk gaat als het onderwijs in Europa.
Ik wilde opmerken dat ten eerste de communautaire financiering en deelname aanzienlijk is verhoogd, ten tweede het programma in operationeel opzicht sterk is vereenvoudigd en ten derde ook de mening moet worden gehoord van de deelnemers aan de programma' s. Ik denk met name aan ERASMUS. Natuurlijk is het heel belangrijk dat jongeren in het buitenland kunnen gaan studeren, maar het risico bestaat wel dat de samenhang in het universitair onderwijs tot het afstuderen verloren gaat. Als wij de deelnemers aan dit programma er zelf naar vragen krijgen wij het antwoord: "De ervaring is goed, maar het universitair onderwijs in zijn geheel, daar zetten wij vraagtekens bij" .
Tot slot wil ik nog opmerken dat dit programma van nature een programma van vrijheid is, van vrij verkeer van studenten, van vrij verkeer van ideeën en kennis. Hier duikt echter meteen ook een vraag op, daar dit programma wordt uitgebreid tot landen buiten de Europese Unie en met name Turkije. In Turkije zijn er tienduizenden kinderen, jongeren van dezelfde leeftijd als de jongeren op de tribune, die hun moedertaal, het Koerdisch, niet mogen studeren. Laten wij dat niet vergeten. Wij mogen de ogen niet sluiten voor dit probleem, maar we moeten ervoor zorgen dat dit programma in zijn geheel een programma van vrijheid wordt.

Hyland
Laat ik allereerst benadrukken dat SOCRATES naar mijn mening een waardevol programma met veel mogelijkheden is en tevens de rapporteur bedanken voor haar werk. Ik begroet haar positieve verslag met instemming. Als het wordt aangenomen, zal dat een effectievere en meer gebruikersvriendelijke toepassing van de programma' s tot gevolg hebben. De rapporteur verdient lof voor haar inspanningen de ervaringen van de direct betrokkenen in haar verslag te verwerken en ik wil met name mijn erkentelijkheid betuigen voor het feit dat de standpunten van het Ierse bureau, Largos, in de tekst zijn weergegeven. Ik ben het er volkomen mee eens dat de administratieve procedures vereenvoudigd moeten worden en dat de programma' s toegankelijker en relevanter voor nationale bureaus en deelnemers moeten worden gemaakt. Met name het voorstel om het SYMMETRY-informatiesysteem te ontwikkelen heeft mijn instemming.
De door de rapporteur voorgestelde regelmatige voortgangsverslagen over gezamenlijke acties zullen leiden tot een voortdurende evaluatie en aldus zorgen voor optimale financiering en, belangrijker nog, een grotere effectiviteit van de programma' s zelf.
Mijn complimenten aan de vele vrijwillige deelnemers en in het bijzonder aan de docenten, zonder wie de programma' s niet zouden kunnen slagen. Ik heb velen van hen ontmoet en heb van dichtbij meegemaakt hoe vindingrijk en toegewijd zij zijn.
Al met al komt SOCRATES op unieke en effectieve wijze tegemoet aan de behoefte aan een intensiever intracommunautair optreden op onderwijsgebied en daarmee leidt het programma tot meer begrip voor en betere uitwisseling van de uiteenlopende culturen binnen Europa.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, allereerst wil ik de rapporteur, mevrouw Pack, en het Parlement in het algemeen heel hartelijk danken. Tijdens deze gezamenlijke onderneming betreffende het ontwikkelen van onderwijsprogramma' s en het op de rails zetten van het Europa van het onderwijs is het Parlement voortdurend onze steun en toeverlaat geweest. Indien het Parlement ons niet de helpende hand had toegestoken, zouden we niet zo ver zijn gekomen als nu het geval is. Hartelijk dank dus!
Ik wil mevrouw Pack en alle overige sprekers tevens danken voor de positieve wijze waarop zij de programma' s voor jongeren hebben beoordeeld. Dit is inderdaad het Europa waarnaar wij streven, een Europa waarin de besluiten niet van boven naar beneden worden opgelegd, maar een Europa dat van beneden naar boven wordt opgebouwd. Honderdduizenden jongeren krijgen de kans in een ander land te studeren, honderdduizenden schoolklassen werken samen met schoolklassen in andere landen en honderdduizenden leerkrachten benutten de mogelijkheden op het gebied van mobiliteit. Dat is fantastisch! Ik ben het eens met iedereen die vindt dat dit prachtige programma, dat afgezien van enkele kleine problemen prima functioneert, verder ontwikkeld dient te worden. Ik ben het ook eens met degenen die op de financiële risico' s wijzen en menen dat de beurzen te laag zijn. Zoals u weet heb ik veel ERASMUS-studenten ontmoet. Ik heb echter nooit meegemaakt dat zij niet tevreden waren. Ze zeggen altijd: "Als ik het mocht overdoen, zou ik weer voor deze ervaring kiezen." Maar ook deze studenten vinden allemaal dat hun beurs te laag is. Wij zijn daarvan op de hoogte en zouden bijzonder graag zien dat de ministers van Financiën ons meer middelen en mogelijkheden zouden verschaffen, geld dat wij aan de studenten zouden kunnen overdragen. Hierdoor zou de sociale ongelijkheid opgeheven kunnen worden tussen degenen die het zich financieel gezien kunnen veroorloven om te reizen en degenen die dat niet kunnen. Ik sta geheel aan uw kant en ik weet dat u mij zult steunen in het streven om in de toekomst meer financiële middelen voor deze programma' s vrij te maken, met name in het licht van de uitbreiding van de Unie. Geachte afgevaardigden, momenteel bereiden wij de kandidaat-lidstaten voor op hun volwaardige deelname aan onze onderwijsprogramma' s. Echter, vanaf het moment dat zij daadwerkelijk lid van de Unie zijn, zullen de kosten uiteraard drastisch stijgen. Als wij niet willen dat de beurzen verder verlaagd worden, is het noodzakelijk dat de ter beschikking gestelde gelden verhoogd worden. Wij moeten deze strijd aangaan en ik weet dat het Parlement mij daarbij zal steunen.
U heeft een aantal punten aan de orde gesteld waarop ik zou willen reageren.
Een van deze punten betreft de controle en evaluatie. Het Parlement erkent dat er op het gebied van controle en evaluatie verbeteringen zijn gerealiseerd. Momenteel voeren wij een evaluatieprogramma uit met betrekking tot SOCRATES II. Bij het opstellen van voorstellen voor nieuwe acties als vervolg op het SOCRATES-programma zal de Commissie zich op de uitkomsten van dit evaluatieprogramma baseren. Bovendien, mijnheer de commissievoorzitter, zullen wij uw commissie regelmatig op de hoogte houden van de analyses en de resultaten van deze analyses.
Een ander punt betreft de verhouding tussen de Commissie en de nationale bureaus: de kwestie van de decentralisatie. Zoals u weet hebben wij ons aanzienlijk ingespannen om de betrekkingen tussen de Commissie en de bureaus beter te structureren. Wij zullen eraan blijven werken de zaken te verbeteren. Alle sprekers hebben de administratieve rompslomp ter sprake gebracht. Ook op dit punt hebben wij ons ingespannen: we hebben getracht de administratie rond dit programma eenvoudiger en minder bureaucratisch te maken, zoals u zelf heeft erkend. We hebben het institutioneel contract inzake ERASMUS herzien, waardoor het aantal contracten dat de begunstigden moeten ondertekenen met bijna de helft is verminderd. Voorts onderzoeken mijn diensten of het haalbaar is de SOCRATES-beschikking te herzien, zoals mevrouw Pack aanbeveelt, om te voorkomen dat de administratieve formaliteiten toenemen, met name voor scholen die aan kleine projecten deelnemen. Wij zullen hierin slagen, mevrouw Pack, uiteraard met hulp van het Parlement. Ik blijf vragen om die fameuze helpende hand, aangezien de zaken veel sneller gaan wanneer het Parlement deze problematiek met enige nadruk aan de orde stelt.
Op één enkel punt kan ik u helaas geen positief antwoord geven. U stelt voor om de eis van cofinanciering voor kleine projecten af te schaffen. Ik zou dit wel willen doen, maar dan zou de financiering als zodanig in tegenspraak zijn met de nieuwe communautaire financiële regels die wij hebben vastgesteld en waarmee het Parlement overigens heeft ingestemd. Allereerst zouden de financiële regels aan de basis moeten worden herzien; daarna zouden we een stap verder kunnen gaan. Indien het Parlement deze richting wil inslaan, zou het hiermee dus moeten instemmen.
Ten aanzien van de vertragingen die zich bij de betalingscontracten hebben voorgedaan kan ik u meedelen dat er inmiddels al veel verbeterd is. Wij zijn er nog niet in geslaagd alle achterstand in te lopen, maar het jaar 2001 zal beter zijn dan het jaar 2000, en 2002 zal beter zijn dan 2001. De nieuwe procedures zijn inmiddels ingevoerd. Wij hebben de vergadering van de comité' s vervroegd en de rechtsgrondslag voor de financiering ten behoeve van de kandidaat-lidstaten vereenvoudigd.
Een korte opmerking over SYMMETRY. Het is dringend noodzakelijk dat er een systeem voor informatiebeheer wordt ontwikkeld. Ondanks enkele aanvangsproblemen gaat het nu de goede kant op. Na een aanbestedingsprocedure is er in 2001 een contractant gekozen. SYMMETRY zal in 2002 en 2003 ontwikkeld worden, en de invoering van het systeem staat voor augustus 2003 gepland.
Het laatste punt betreft de gezamenlijke acties. Ik ben het geheel met u eens, geachte collega' s, dat het belangrijk is veel gezamenlijke acties te ontwikkelen. Het jaar 2001 was een voorbereidend jaar waarin een beperkt aantal thema' s ontwikkeld is die van belang zijn voor zowel SOCRATES als LEONARDO en JEUGD. De oproep tot het indienen van voorstellen voor 2002 zal in april worden gepubliceerd. De geselecteerde thema' s zijn: sociale integratie van de doelgroepen, actief burgerschap van jongeren, lokale oriëntatienetwerken en niet-formele en informele leervormen. U ziet dus, mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, dat wij de voorstellen van het Parlement zeer ter harte nemen, niet omdat het het Parlement is dat deze voorstellen doet, maar eenvoudigweg omdat het Parlement gelijk heeft. Dit komt omdat het Parlement zich graag inzet voor de verbetering van dit Europa van de burgers, waar jeugdige burgers aan de basis staan van de bloei van dit Europese continent dat wij met elkaar opbouwen en waar het goed toeven is.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.00 uur plaats.

Programma CULTUUR 2000
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0018/2002), van de heer Graça Moura, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de tenuitvoerlegging van het programma "Cultuur 2000" (2000/2317(INI)).

Graça Moura
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega' s, de uitvoering van het programma CULTUUR 2000 houdt de parlementaire commissie waar ik lid van ben voortdurend bezig. Mijn collega' s en ik hebben geprobeerd de verschillende aspecten waarop dit programma betrekking heeft in de gaten te houden. We hebben daarbij ook gekeken naar de methode - of methodes - die bij de uitvoering ervan worden gebruikt. Daarnaast hebben we bij de kiezers en de Europese cultuurdragers enquêtes uitgevoerd om te zien wat voor reacties het programma oproept. Die gegevens stellen ons ook in staat - en dat is natuurlijk het belangrijkste - een beoordeling van de resultaten uit te voeren. De helft van deze zittingsperiode is nu voorbij, en ook het kaderprogramma heeft bijna de helft van zijn voorziene duur doorlopen. De Commissie zal het binnenkort moeten herzien. Er moet dan iets gedaan worden aan de financiering. Bij het begin is namelijk al vastgesteld dat de middelen ontoereikend waren. Dat begint steeds meer moeilijkheden op te leveren - de voorzitter heeft daar al op gewezen. Bovendien moet er nu ook worden nagedacht over hetgeen er na CULTUUR 2000 moet gebeuren. En in het programma dat CULTUUR 2000 zal vervangen moet natuurlijk rekening gehouden worden met de sterke en zwakke punten van het huidige programma.
Het verslag dat ik u voorleg is een nauwgezette weergave van de opvattingen van de collega' s die er in de parlementaire commissie voor hebben gestemd. Het gaat hier om een begeleidend verslag, en ik heb u daarom opgeroepen wijzigingen voor te stellen. Op die wijze kunnen we het verslag extra reikwijdte en diepte verlenen. Bijna al de voorgestelde wijzigingen zijn dan ook in de tekst opgenomen. Binnen de parlementaire commissie heeft iedereen zijn eigen voorkeuren, en die komen in het verslag allemaal aan bod. Het verslag geeft daarnaast onomwonden de reacties van onze achterban weer.
Het behoeft geen betoog dat de grote doelstellingen van CULTUUR 2000 in een verslag als het onderhavige bevestigd worden, en dat de cultuur een uiterst belangrijke rol speelt, zowel bij de ontwikkeling van het Europees burgerschap als bij het veiligstellen van de culturele en linguïstische diversiteit. We bevestigen ook de belangrijke principes die het programma van begin af aan geïnspireerd hebben. Deze principes mogen onder geen beding opzij worden gezet - ze moeten elke fase van de uitvoering schragen. Deze doelstellingen en principes moeten beschouwd worden als elementaire bouwstenen bij de constructie van Europa en de ontwikkeling van een democratisch burgerschap dat alle burgers van de Unie tot voordeel strekt. Over die beginselen en doelstellingen is lang nagedacht. Ze worden niet alleen door dit Parlement, maar ook door de Commissie en de Raad onderschreven, en er is geen enkele reden om te veronderstellen dat de standpunten intussen zijn gewijzigd. Het gaat hier om ideeën voor een cultuurbeleid dat voor alle lidstaten - of, in het vooruitzicht van de uitbreiding, voor alle Europeanen - van belang is. Het gaat erom een Europese culturele ruimte te creëren die er in wezen één van vrijheid en vrijheden is.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik commissaris Reding verzoeken om dit verslag als een instrument te zien dat de Commissie kan helpen haar taken op dit gebied efficiënter uit te voeren. Dat geldt voor de huidige taken, maar ook voor de toekomst: dit programma heeft de helft van zijn duur doorlopen, en de ervaringen met CULTUUR 2000 moeten ertoe bijdragen dat het volgende programma nog beter wordt. De stemming in dit Parlement vertegenwoordigt een belangrijke dag in de samenwerking tussen het Parlement en de Commissie. CULTUUR 2000 kan ook het ruggensteuntje geven waarover u zojuist met betrekking tot SOCRATES sprak.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn grote dank uitspreken aan collega Graça Moura, die met zoveel toewijding en inzet heeft getracht de politieke richtsnoeren van het Europees Parlement, die ook aan dit programma ten grondslag hebben gelegen, tot uitdrukking te laten komen in de tenuitvoerlegging van dit programma. Zo is het voor ons van belang dat dit programma mogelijkheden schept voor toegang tot en deelname aan cultuur voor de burgers. Wij hechten belang aan acties waarbij ook onze medeburgers betrokken zijn. De overdaad aan bureaucratie en de toepassings- en beheerscriteria van het programma mogen niet het zicht ontnemen op de oorspronkelijke doelstellingen van het programma, noch mogen zij hierover twijfel zaaien.
Nu dit verslag op tafel ligt moeten wij luid en duidelijk stellen wat wij verwachten van een Europees cultuurbeleid, dit met het oog op de uitbreiding en de op handen zijnde Conventie. Want wie het oor te luisteren legt, hoort in de stemmen van de cultuurmakers de angst doorklinken dat bij de Conventie en in het subsidiariteitsdebat de cultuur er zeer bekaaid vanaf zal komen. Ik hoop dat het niet zover komt en wij zullen al het mogelijke doen om dat te voorkomen.
Hoe kunnen wij het programma zodanig operationaliseren dat het uitgroeit tot een serieus instrument voor culturele actie, tegemoetkomend aan de behoeften van de cultuurmakers en de burgers? Dient het programma vooral voor de cultuurmakers te werken of voor de burgers? Gezien de huidige situatie zijn dat de vragen die wij onszelf moeten stellen met het oog op de toekomst. Ook voor dit programma moeten natuurlijk ruimere financiële middelen beschikbaar worden gesteld, om te voorkomen dat de groep van ontevredenen groter wordt dan het aantal tevredenen.
Net als collega Graça Moura loop ik hiermee niet vooruit op het debat over het vervolgprogramma na 2004; ik geef hier alleen stof tot nadenken. Trouwens, in de Commissie is dit debat reeds in volle gang. Het verslag biedt een aanzet om ons eens goed te bezinnen op de positie van de cultuur binnen de Europese Unie. Wij dienen tegengas te geven aan degenen die gekant zijn tegen elke vorm van cultuurbeleid op EU-niveau.
Ik wil er hier op wijzen dat met het Europees cultuurbeleid, waarin rekening gehouden wordt met verscheidenheid en culturele tradities, de burgers naar de kern van het politieke debat gevoerd worden. Alleen met een goed cultuurbeleid kunnen wij erin slagen Europa een ziel te geven.

Aparicio Sánchez
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn nu bezig met een procedure die in ieder parlement normaal is, namelijk de controle op de tenuitvoerlegging van een programma. Het verslag van de heer Graça Moura is daarom in mijn ogen zeer geschikt en het zal zeker - ik zeg het nu alvast - door de Fractie van de Europese Sociaal-democraten gesteund worden.
Na de bemiddelingsprocedure die hier is ingesteld heb ik mijn ongenoegen geuit over het feit dat de Raad niet bereid was ons verzoek in te willigen wat betreft de hoogte van de financiering. Het resultaat daarvan is dat voor dit programma nauwelijks meer dan 33 miljoen euro per jaar wordt uitgetrokken, terwijl het rechtstreeks betrekking heeft op wat wij noemen de ziel van Europa. Bovendien vervangt het andere programma' s waaraan de afgelopen jaren vooral werd deelgenomen door de meest dynamische en jonge burgers van de Europese Unie. De communautaire begroting is op zich al bescheiden, maar dit bedrag van 33 miljoen euro is zo laag dat wij er moedeloos van worden. De Europese Unie moet naar onze mening meer zijn dan een instelling die geld uitgeeft aan landbouw en structuurbeleid.
Hiervan uitgaand mogen wij twee zaken niet uit het oog verliezen. In de eerste plaats sluit het programma CULTUUR 2000 uitstekend aan bij andere resoluties van het Parlement waarvan de inhoud kan gelden als richtsnoer voor de toepassing ervan. Het verslag-Ruffolo is daar een uitstekend voorbeeld van. Daarin wordt de Commissie onder andere opgeroepen een Europese waarnemingspost voor culturele samenwerking op te richten en een driejarenplan voor culturele samenwerking uit te werken.
Op deze manier kan de Commissie het programma CULTUUR 2000 een impuls geven en er ieder jaar de richtsnoeren van het Parlement in integreren.
In de tweede plaats vallen de laatste jaren van het programma nagenoeg geheel samen met een periode die is begonnen met de Raad van Nice en die wij de "constitutionaliseringsperiode" zouden kunnen noemen. Of er nu een Europese grondwet komt of niet, het is duidelijk dat de burgers meer het gevoel moeten krijgen dat ze Europese burgers zijn en deel uitmaken van de Europese culturele ruimte. Dat moet een van de belangrijkste doelstellingen van de Conventie worden.
Is het draagvlak voor een grondwet groot genoeg onder de burgers? Ervaren zij een culturele identiteit? Velen zijn van mening dat de Europese cultuur de basis moet vormen voor een grondwet volgens het beginsel van Bruckmann. Daarmee wordt bedoeld een gemeenschappelijke mentaliteit, eenzelfde instelling ten opzichte van het leven, gedeelde idealen, gemeenschappelijk cultureel en artistiek erfgoed, enzovoorts.
De komende jaren moet ons beleid er derhalve met name op zijn gericht de burgers bewust te maken van het gemeenschapsidee en op zoek te gaan naar een Europese cultuur en deze te beschermen. Dat is belangrijker dan geld of zelfs het GBVB. En dan is 33 miljoen euro een betrekkelijk laag bedrag voor de financiering van het enige Europese culturele programma dat de komende tijd ontwikkeld wordt. Maar, mijnheer de Voorzitter, wij kunnen ons troosten met de gedachte dat de conclusies van dit verslag een bijdrage zullen leveren aan een verbetering van de werking van dit programma.

Sanders-ten Holte
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris en collega's, het Europese programma CULTUUR 2000 is het programma bij uitstek voor het bevorderen van een Europese culturele samenwerking. Daarmee krijgen we ook gevoel in Europa en een ziel, zoals daarnet ook werd opgemerkt. Ik dank de heer Graça Moura dan ook voor zijn initiatief om een tussentijdse balans op te maken. Dat is heel nuttig. Het is een gedegen verslag geworden waar ik graag even op inga.
Door de ambitie om het hele terrein van ons culturele erfgoed te willen bestrijken is CULTUUR 2000 een moeilijk te beheren programma geworden en dit heeft de Commissie, naar ik begrijp, voor grote problemen gesteld, zeker in het eerste jaar. En hoewel er wel enige verbetering is, blijven de klachten toch binnenstromen. Het is al eerder gezegd: de enorme administratieve rompslomp schrikt veel potentiële deelnemers af en vooral bij kleine, vaak innovatieve projecten die worden opgezet door onervaren deelnemers die de stap toch wagen - en dat is in de culturele sector natuurlijk vaak het geval - bestaat als snel het risico dat ze op zuiver formele gronden in de eerste ronde al worden afgewezen en dat werkt contraproductief. De criteria zijn vaak niet duidelijk en zelfs nationale bureaus hebben er moeite mee.
Ik denk dat we met elkaar goed moeten nadenken over wat wij in de toekomst willen bereiken met cultuurbeleid en dat wij prioriteiten moeten stellen voor onze instrumenten. Dat zou ik dan ook graag op de agenda willen zetten, zodat wij ook invloed kunnen hebben op de Conventie.
Als laatste punt wil ik nog iets zeggen over de financiën. Het is een mager budget en ik ben het daar geheel mee eens, zoals ik ook al eerder heb aangegeven. Maar los van de vraag of de financiële middelen toereikend zijn, wil ik erop wijzen dat ze efficiënt moeten worden beheerd, want nu is het zo dat een groot deel niet wordt besteed.

Echerer
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, geachte commissaris, in verband met het verslag over de tenuitvoerlegging van het SOCRATES-programma sprak collega Roy Perry over het geld dat jaarlijks aan de olijventeelt wordt besteed. Vergeleken daarmee is de 167 miljoen euro die voor de periode 2000-2004 voor cultuur is uitgetrokken een habbekrats. Voor mij als toneelspeelster wekt dat geen verbazing. Het is mij volstrekt duidelijk hoe de zaken er voor staan. Het is alleen zo triest dat wij er geen verandering en verbetering in weten te brengen. Ik wil de rapporteur bedanken, met name voor de open dialoog die hij met ons als schaduwrapporteurs heeft gevoerd. Hij heeft altijd open gestaan voor onze argumenten en voor discussie.
Wij zien ons gesteld voor twee grote problemen. Het ene probleem is de vraag welke inhoudelijke richting wij moeten kiezen voor de toekomst. Net als collega Pack wil ik hiermee niet vooruitlopen op een debat, want het gaat hier om een debat dat niet in de toekomst maar nu moet worden gevoerd. Wij moeten in 2004 al nieuwe ideeën aandragen voor 2005 als wij een nieuw programma op willen zetten, vooropgesteld dat het daar inderdaad van komt.
Het andere probleem is de administratie, de bureaucratische overdaad, de te vage keuzecriteria en de uitvoeringsmethoden die wijziging behoeven. Het gaat om vele details, en die kunnen in het verslag worden nagelezen. Ook nu wil ik in dit Huis pleiten voor steun aan het cultuurprogramma, voor CULTUUR 2000. Zoals enkele collega' s al hebben verklaard, vormen cultuur en cultuurprogramma' s de ziel van Europa. Weet u, kunst en cultuur zijn de vermenigvuldigers van ons integratiebeleid. Wij moeten ons ervoor hoeden partners te verliezen op onze gemeenschappelijke weg. Want als die partners wegvallen komen wij steeds zwakker te staan in een strijd die wij eigenlijk gezamenlijk willen voeren. In elke zondagskrant wordt lippendienst bewezen aan cultuur, maar daden blijven achterwege. Ik word er een beetje moe van om dat steeds weer te herhalen, hoe noodzakelijk dat ook is. Ik vind dat niet alleen de cultuurministers, maar ook de ministers van Financiën hun verantwoordelijkheid moeten nemen.
Iedereen in Europa dient zijn eigen plaats te vinden in de samenleving. Iedereen zoekt als het ware een weg die loopt van de wieg naar het graf, om deze uitdrukking nog maar eens te bezigen. De Europese Unie moet een samenleving zijn waarin iedereen zich kan terugvinden. Kunst en cultuur vormen de spiegel van de Europese samenleving. Als wij geen bijdrage leveren aan de ontwikkeling daarvan, zullen wij er ook niet in slagen conflicten bij de wortel aan te pakken. Hier is sprake van een verantwoordelijkheid die gedeeld wordt door iedereen in Europa. Het Parlement en de Commissie doen hun uiterste best, maar als wij de Raad niet winnen voor onze zaak blijven wij achter met lege handen!

Fraisse
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega' s, de Raad - hoewel zelf niet aanwezig - heeft hier een Barcelona van de cultuur georganiseerd, dat wil zeggen met erkende doelstellingen, vastgestelde indicatoren en verzoeken om evaluaties. Is het niet zo dat de vergelijking met Barcelona opgaat, nu wij halverwege het programma CULTUUR 2000 een evaluatieverslag opstellen en ons realiseren dat een aantal problemen moet worden opgelost? Er zijn tal van problemen. We zouden natuurlijk kritiek kunnen leveren op CULTUUR 2000 vanwege het gebrek aan transparantie, de problemen bij de selectie, kortom alles wat onder de noemer "methode" valt. Het is echter duidelijk dat het bij CULTUUR 2000 niet uitsluitend om de kwestie van de methode draait en dat wij ons op wellicht op een keerpunt bevinden. De problemen waarmee wij bij CULTUUR 2000 te maken hebben - en als ik zeg "wij" bedoel ik zowel het Parlement als de Commissie - illustreren dat het vanaf nu belangrijker is om een stap verder te gaan dan om het zoveelste programma op te stellen. Eerst hadden we kleine, versnipperde programma' s en nu hebben we één groot programma. En wat zien we nu we één groot programma hebben? We zien dat we er in tien jaar - in het kader van de programma' s sinds Maastricht - weliswaar in geslaagd zijn ongeveer 2500 projecten met 12.000 actoren ten uitvoer te leggen, maar dat er tussen 1996 en 2000 niettemin 8000 projecten voor 40.000 actoren zijn verworpen. Het is duidelijk dat de vraag het aanbod vele malen overtreft. Hierdoor is een probleem ontstaan dat niet alleen aan de methode valt toe te schrijven. En als het probleem zich niet tot de methode beperkt, kunnen we niet volstaan met uitzoeken hoe dit programma tot een goed einde kan worden gebracht.
Ik was verbaasd en verrast - aangenaam verrast! - toen ik het voorzitterschap afgelopen week bij monde van de minister van Cultuur hoorde zeggen dat artikel 151 moet worden toegepast. Zeker, artikel 151 van het Verdrag van Maastricht moet worden toegepast, maar bij lezing van dit artikel zie ik dat het als aansporing bedoeld is. Wij moeten bevorderen, ondersteunen en aanmoedigen. Maar misschien moet er meer gebeuren. Wij spreken vandaag eveneens over onderwijs. Daardoor weten we dat er op het gebied van onderwijs sneller vorderingen worden gemaakt omdat we niet blijven steken in aanmoedigingen, maar besluiten nemen. Nu de Conventie van start is gegaan en de discussie over een grondige herziening en herformulering van een aantal basisteksten op gang komt, moeten wij de kwestie van artikel 151 misschien ook aan de orde stellen in een ruimer verband dan enkel op basis van de vraag naar de toepassing ervan.
Natuurlijk moeten wij de problemen die wij bij CULTUUR 2000 en cultuur in het algemeen ondervinden - en die begrotingsproblemen zijn - in een groter geheel zien. De begroting is niet alleen een geldkas; de begroting is ook een kwestie van unanimiteit of gekwalificeerde meerderheid. De begroting staat ook voor de echte fundamentele debatten. Ik stel daar enkele aspecten uit eerdere interventies tegenover, zoals grote of kleine projecten, burgerschap, inbreng van de burgers of aanmoediging, en stimulering van creativiteit. Ongetwijfeld spelen beide kanten een rol, maar dan nog dienen deze factoren zowel afzonderlijk als in hun onderlinge samenhang te worden beschouwd. Wat moeten de lidstaten doen? Wat valt onder het initiatief van de lidstaten? Wat moet de Europese Unie doen? Om die reden ben ik zo vrij, mevrouw de commissaris, voor te stellen te komen tot een Barcelona van de cultuur.

Zabell
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik een opmerking maken met betrekking tot de onderwerpen die worden behandeld in de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, waarvan ik lid ben. Voor al deze gebieden is nog niet één procent van de communautaire begroting beschikbaar gesteld. Uit een dergelijk klein bedrag blijkt dan ook niet bepaald dat het Parlement daar een zeer hoge prioriteit aan geeft. Laten wij hopen dat daar in de toekomst verandering in komt.
Verder heb ik een aantal maanden geleden deelgenomen aan een forum in de Círculo de Bellas Artes in Madrid waarbij ook verschillende gezaghebbende figuren uit de kunstwereld aanwezig waren, zoals een aantal directeuren van nationale musea. Ik moet u tot mijn spijt zeggen dat ze allemaal bijzonder ontevreden waren over het programma CULTUUR 2000. Velen gaven aan dit programma te beschouwen als een achteruitgang ten opzichte van vorige programma' s, zoals ARIANE en RAPHAEL. Ze beklaagden zich over het feit dat de kosten die het gevolg zijn van de bureaucratische rompslomp bij het aanvragen van steun uiteindelijk niet worden vergoed. Over het algemeen gaven ze aan dat ze zich enigszins misleid voelen.
Wij moeten proberen ervoor te zorgen dat de fondsen zodanig worden besteed dat ze daadwerkelijk steun bieden en geen bron van ergernis vormen. Dat is mijns inziens zeer belangrijk om duidelijk te maken wat de cultuur op Europees niveau betekent.
Het is belangrijk dat wij de bureaucratie verminderen, want iedereen was het erover eens dat die een zeer groot obstakel vormt. Wij moeten eveneens vertragingen bij de betalingen voorkomen, want de begunstigden hebben het geld hard nodig. Het is eveneens belangrijk dat projecten niet alleen op puur formele gronden worden afgewezen, en dat ook kleine projecten een kans krijgen. Dat is een andere kwestie waarover werd geklaagd.

Junker
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren van de Europese instellingen, zeg nu zelf, gelooft u werkelijk dat het Europees mededingingsrecht, de voorschriften inzake de stoelhoogte van tractoren of de richtlijnen voor de liberalisering van de energiemarkt de mensen warm laten lopen voor het Europese integratieproces? Ik denk dat de inwoners van onze lidstaten hiervoor een andere identificatiefactor nodig hebben. Culturele uitwisseling en deelname aan cultuur kunnen veel positieve effecten sorteren, in ieder geval veel meer dan een omstreden gunningsbesluit, om maar eens wat te noemen. Sinds het Verdrag van Maastricht - vanaf dat moment tenminste is het woord cultuur in de Verdragen geïntegreerd - dient de culturele erfenis en verscheidenheid in Europa tot uitdrukking te komen in het gehele communautaire beleid. Tot zover de theorie. In de praktijk echter waken de lidstaten zelfzuchtig over hun nationale en regionale soevereiniteit op cultureel gebied. In culturele vraagstukken volhardt de Raad in het beginsel van eenparigheid van stemmen. Veeleisende bemiddelingsprocedures vormen de regel. Afspraken op laag niveau en ergerlijke vertragingen zijn het gevolg - zie hier CULTUUR 2000.
En het ging en gaat nog niet eens om grote bedragen. Zegge en schrijve 0,04 procent van de Europese begroting wordt aan cultuur besteed. Dat is, om het maar zachtjes uit te drukken, aan de magere kant. De kans dat aanvragen - hoe overtuigend het betreffende idee ook is - worden afgewezen, is 90 procent en dat werkt zeer demoraliserend op de kunstenaars. Nauwelijks 10 procent van de aanvragen wordt gehonoreerd met een subsidie. Het is ook voor ons afgevaardigden geen pretje om keer op keer de verwachtingen de bodem in te moeten slaan.
Niemand wil de lidstaten beroven van hun bevoegdheden, maar een beetje water bij de wijn zou toch wel mogen. Ook daar ontbreekt het helaas aan bij de praktische uitvoering van CULTUUR 2000. Ik zou twee punten van kritiek willen noemen. Eerst de stroperige bureaucratie waar al eerder op is gewezen, en vervolgens de betalingsachterstanden, die funest zijn voor de organisatoren en onnodig belastend zijn voor de aanvragers. Ten slotte ontbreekt het aan een sluitende inhoudelijke oplossing van de vraag wat de financieringsdoelstelling eigenlijk moet zijn. Moet onze voorkeur uitgaan naar grote netwerken en grote operaties of moeten wij zoveel mogelijk individuele kunstenaars een kans geven om grensoverschrijdende activiteiten te ontplooien? De klassieke hoge cultuur heeft het in dit opzicht een stuk eenvoudiger. Het is echter de ondersteuning van minder bekende kunstenaars en van minder geïnstitutionaliseerde netwerken en initiatieven van burgers die weerklank vindt in de harten van de mensen. Die actoren scheppen namelijk de Europese meerwaarde.
De Europese Unie is de meest vitale economische ruimte ter wereld, en dat wil nog wel eens reden zijn onszelf ongegeneerd op de borst te kloppen. De Europese Unie is echter ook een culturele ruimte van onmetelijke diversiteit en ook die duldt geen halve maatregelen. CULTUUR 2000 kan niet het enige antwoord zijn.

Perry
Mevrouw de Voorzitter, vorig jaar heb ik met de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport de Poolse stad Krakau bezocht. Wij hebben veel van dat bezoek geleerd, niet in de laatste plaats dat de kandidaat-lidstaten buitengewoon veel zullen bijdragen aan het culturele leven en de vitaliteit van Europa.
Wij vroegen een van de professoren aan het Cultureel Instituut in Krakau of er een typisch Europese cultuur bestaat. In zijn antwoord raakte hij de essentie. Hij zei dat hij vaak de Verenigde Staten bezocht en dat wij daarmee duidelijk een westerse cultuur delen, maar dat hij daar niettemin iets miste: de historische omgeving. Hij zei dat je in een stad als Krakau overal geschiedenis en cultuur kunt zien, aanraken en voelen. Ik begrijp volkomen dat hij als inwoner van die stad dat vond. Evenals de heer Graça Moura vind ik het dan ook te betreuren dat in het Forum voor culturele samenwerking vorig jaar geen aandacht is besteed aan de historische omgeving. Wij mogen in geen van onze lidstaten de historische omgeving ooit verwaarlozen.
Ik ben het zonder meer eens met de rapporteur dat wij onze buren uit het Middellandse-Zeegebied en uit islamitische landen aan het kaderprogramma moeten laten deelnemen; wij moeten samenwerken met de islamitische landen. Wij mogen vooral niet vergeten dat Europa vandaag de dag een multiculturele samenleving is. Laten wij ons daarover verheugen en ervoor zorgen dat wij daaraan met ons programma een waardevolle bijdrage kunnen leveren.
Er is vandaag kritiek geleverd, ten dele terecht, op de administratieve problemen, maar ik wil een succesverhaal vertellen. Tot mijn grote vreugde is in mijn eigen kiesdistrict Portsmouth een subsidie van 150.000 euro verleend aan een consortium van musea, waaronder het D-Day Museum in Portsmouth, dat gewijd is aan vrede in geheel Europa. Dat is tot nu toe beslist een uitermate succesvol project en men is zeer ingenomen met de Europese steun. Wij dienen uiterst zorgvuldig toezicht te houden op het verloop van projecten. Het voornoemde project is er een dat ongetwijfeld met vlag en wimpel zal slagen. Als wij meer geld willen voor cultuur in Europa, laten wij dan serieus een Europese loterij overwegen om het geld bij elkaar te krijgen.

Hieronymi
Mevrouw de Voorzitter, bij het vorige agendapunt over het Europese programma SOCRATES hebben wij er met grote voldoening kennis van genomen dat een brede deelname van de burgers, met name van jonge burgers, mogelijk is en dat daarmee de Europese gedachte ingang vindt in de Europese samenleving. In het debat over het programma CULTUUR 2000 is veel gesproken over de financiering en over de buitenspore bureaucratie. Ik zou nu echter het zwaartepunt willen leggen op het conceptuele vlak, en met name op de vraag: hoe staat het met de vorderingen?
Ik wil collega Graça Moura daarom hartelijk danken voor de zeer open dialoog die hij met dit verslag heeft gevoerd over het toekomstige concept van CULTUUR 2000. Hij kan hierbij rekenen op mijn uitdrukkelijke steun. Ik vraag mij af of wij er wel goed aan doen om met onze beperkte middelen in de eerste plaats grote projecten te steunen. Ik pleit ervoor om kleine netwerken, die kunnen zorgen voor een rijke schakering aan impulsen, sterker te integreren in het concept voor het vervolgprogramma. Daarnaast zou ik graag zien dat wij de financiële voorwaarden scheppen voor verdere ontwikkelingen. Zo zou het programma van onnodige bureaucratie ontdaan moeten worden en kleinere groepen zouden meer kansen moeten krijgen op deelname!

Berend
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega' s, uit het verslag is duidelijk gebleken dat het programma CULTUUR 2000 niet alleen een groeiende behoefte aan cultuur signaleert, maar tevens bijdraagt aan de totstandkoming van een gemeenschappelijke culturele ruimte. Uit het verslag blijkt echter ook dat er een kloof gaapt tussen de ambitieuze doelstellingen enerzijds en het zeer beperkte budget anderzijds. De rapporteur benadrukt terecht dat de cultuur tevens erkend dient te worden als economische factor en als sociale en maatschappelijke integratiefactor.
Helaas moeten wij constateren dat de eerste twee jaren worden gekenmerkt door de late publicatie van openbare inschrijvingen. Dat kwam ook al voor bij vele andere programma' s, bijvoorbeeld op het vlak van het regionaal beleid, wat overigens zeker niet als excuus mag gelden. Ja, en hier haal ik de woorden van de rapporteur aan, die in het verslag spreekt van het "chaotische beheer" dat de eerste twee jaren van het programma heeft gekenmerkt. Deze factor alsmede de lange en gecompliceerde interne procedures liggen uiteindelijk ten grondslag aan de lage implementatiegraad van het programma CULTUUR 2000 in het eerste jaar. Ik ben van mening dat de Commissie zich werkelijk moet inspannen om de cyclus van de projecten in te korten en de continuïteit van de programma's in de toekomst te waarborgen.
Tot slot wil ik de Commissie nog een vraag stellen die verband houdt met de motivering van dit verslag en waaraan ik als regionaal politicus bijzonder belang hecht. Hoe kan worden gezorgd voor de noodzakelijke complementariteit en coördinatie tussen CULTUUR 2000 en de middelen uit de structuurfondsen die worden besteed aan de cultuur in de lidstaten? Wellicht is dat een interessant aspect om over na te denken.

Reding
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Graça Moura en alle afgevaardigden danken voor hun inzet om dit prachtige, belangrijke idee van het Europa van de cultuur en de beschavingen, het Europa van de wortels en de ziel van de burgers werkelijkheid te laten worden. Het programma, dat op 14 februari 2000 werd vastgesteld, is nu twee jaar in werking. Dat is weliswaar kort, maar lang genoeg om een eerste balans op te maken. Ik ben in dit verslag veel punten tegengekomen waarover overeenstemming bestaat tussen het Parlement en de Commissie, hoewel wij de bevindingen ten aanzien van dit programma niet altijd op dezelfde wijze uitleggen. Daarnaast heb ik kennis genomen van een aantal zeer interessante aanbevelingen voor de toekomst, waarvoor ik het Parlement dank.
De belangrijkste constatering is dat het programma CULTUUR 2000 moeilijk te beheren is. Dit is een feit dat wij onder ogen moeten zien. Alle sprekers hebben erop gewezen dat het aantal gekozen doelstellingen en de hoogte van de begroting slecht op elkaar afgestemd zijn. Geachte collega' s, u herinnert zich ongetwijfeld de strijd die het Parlement heeft gevoerd - niet tegen de ministers van Cultuur, maar tegen de ministers van Financiën, omdat zij geen geld voor cultuur wilden uittrekken. Hoe wilt u dan tegelijkertijd het beheer voeren over een enorme hoeveelheid mooie, goed uitvoerbare ideeën en het geld om slechts drie van die ideeën uit te voeren? Die zaken zijn niet goed op elkaar afgestemd, en dat is, helaas, het grote probleem bij dit programma. Degenen die opmerkten het te betreuren dat men er niet in is geslaagd het geld te besteden, wil ik echter zeggen dat het geld tot de laatste euro goed besteed is en dat er niets in kas is achtergebleven. Als wij zelfs het kleine beetje waarover wij beschikken niet zouden besteden, zou er namelijk geen enkele reden zijn om meer financiële middelen te vragen. Alles wordt dus besteed en dan nog is er bij lange na niet voldoende om tegemoet te komen aan alle noden - ik zeg met opzet noden en geen behoeften - van de culturele gemeenschap.
U weet dat het programma open staat voor een grote verscheidenheid van potentiële begunstigden, zodra deze in staat zijn een culturele actie te ontplooien en een project op te zetten. Daardoor is het bijvoorbeeld mogelijk dat in het kader van eenzelfde aanbesteding een dansgezelschap moet concurreren met een kamer van koophandel of een VVV. Dit is waar een open inschrijving in de praktijk op neerkomt. Wellicht moeten wij ons erop bezinnen of wij op deze weg willen voortgaan of dat wij de mogelijkheden om deel te nemen willen beperken. Ik wijs er tevens op dat het programma tussen 2000 en 2001 voor negen extra landen werd opengesteld. Bulgarije, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Tsjechië, Roemenië en Slowakije namen daardoor voor het eerst aan het programma deel. In 2001 werden zestig culturele actoren van deze landen geselecteerd als organisatoren of co-organisatoren. Dat is 12 procent van het totaal. U ziet dus dat de uitbreiding op het culturele vlak daadwerkelijk vorm begint te krijgen. Dit zijn geen loze praatjes; dit is wat er in de praktijk gebeurt. Sinds dit jaar neemt ook Slovenië deel, waardoor het totaal aantal landen op 28 komt. En ik kan u zeggen dat de landen die erbij komen geen probleem vormen maar een verrijking, een enorme verrijking. Ik verzoek de culturele actoren uit de EU-landen altijd om potentiële partners uit de landen die toetreden de hand te reiken om hen te leren wat het Europa van de culturele samenwerking inhoudt.
Voorts wil ik wijzen op de inspanningen die de Commissie zich heeft getroost om het beheer van het programma te verbeteren. Deze inspanningen hebben hun vruchten afgeworpen, aangezien het selectieproces versneld is. Voor het jaar 2002 hebben wij de oproep tot het indienen van voorstellen al op 15 augustus 2001 gepubliceerd. Hierdoor kunnen wij de eindresultaten van de selectie begin voorjaar 2002 bekendmaken, hetgeen onzes inziens een normaal tijdsbestek is. Dat wij hierin niet meteen bij de aanvang zijn geslaagd, komt eenvoudigweg door de enorme vertraging waarmee het programma is gestart en waarvoor noch de Commissie, noch het Europees Parlement verantwoordelijk was.
U onderstreept terecht de noodzaak van evenwichtige richtsnoeren en gerichtere doelstellingen. Ik meen dat dit evenwicht inmiddels bereikt is. Daarnaast zijn de selectiecriteria voor drie achtereenvolgende jaren, van 2002 tot het einde van het programma, vastgesteld en bekendgemaakt. Dat wij onze aanpak bij het opstellen van de oproepen tot het indienen van voorstellen hebben moeten wijzigen - zonder evenwel af te wijken van het besluit inzake het kaderprogramma - komt door de genoemde problemen bij het beheer en het toegenomen aantal nieuwe landen dat aan het programma deelneemt. De eerste resultaten van deze nieuwe aanpak tonen aan dat de prioritaire thema' s - hoewel zij dus prioritair zijn - slechts 48 procent vertegenwoordigen van het totaal van de projecten die onder actie I vallen en 58 procent van het totaal van actie II. Deze prioriteitstelling heeft er dus niet toe geleid dat andere disciplines van de communautaire financiering werden uitgesloten. Evenmin werd de samenwerking beperkt, integendeel zelfs. Er zijn nieuwe actoren en nieuwe begunstigden gekomen, hetgeen overigens noodzakelijk is voor de dynamiek en de ontwikkeling van de Europese ruimte van culturele samenwerking. Ik denk dat wij er, in theorie althans, allen voorstander van waren dat er geen verworven rechten zouden gelden en dat niet steeds dezelfde begunstigden subsidie zouden ontvangen, maar dat er vernieuwing zou optreden. Als men hier achter staat en dit uitvoert, dan dient men eveneens akkoord te gaan met de gevolgen die eruit voortvloeien.
Wij hebben gemerkt dat veel van uw zorgen aansluiten bij hetgeen de actoren tijdens het Forum van 21 en 22 november 2001 naar voren hebben gebracht. Zij toonden zich terughoudend met betrekking tot de handhaving van de prioriteiten per kunstsector. Wij zullen ons derhalve gezamenlijk bezinnen op andere mogelijkheden voor de toekomst.
Mijnheer de voorzitter van de Cultuurcommissie en mijnheer de rapporteur, u verzoekt de Commissie tevens zorg te dragen voor een betere communicatie over het programma en de geselecteerde projecten. Ik kan u dit meedelen: tijdens de volgende informele bijeenkomst van de ministers van Cultuur over een paar weken zullen wij de culturele portaalsite in gebruik stellen. Daarnaast zijn we van plan om al onze middelen voor de communicatie met betrekking tot het programma te verbeteren. We werken met name aan het uitbrengen van een news letter die we u binnenkort zullen toezenden. Tevens, mijnheer de voorzitter van de Cultuurcommissie, zal ik persoonlijk de portaalsite "Cultuur" in uw commissie komen presenteren, zoals ik dat over enkele dagen aan de ministers van Cultuur zal doen. Uiteraard zullen alle resultaten van de selecties eveneens toegankelijk zijn via internet.
Het volgende punt betreft de aanbevelingen voor de toekomst. Ik dank de rapporteur, de heer Graça Moura, voor het feit dat hij een poort naar de toekomst heeft geopend. Als de zaken niet naar algehele tevredenheid verlopen, moeten wij ons er namelijk niet toe beperken kritiek te leveren op het verleden, maar moeten wij besluiten nemen die verbeteringen, zo niet ingrijpende veranderingen voor de toekomst teweegbrengen. Onderwerpen waarover wij mijns inziens nog moeten praten zijn bijvoorbeeld de totstandkoming van gerichtere doelstellingen en de noodzaak een echte Europese toegevoegde waarde te waarborgen, evenals de transversaliteit van de culturele dimensie in de overige communautaire beleidsvormen, met inbegrip van de beleidsvormen waarvan de implementatie uitsluitend onder de bevoegdheid van de lidstaten valt. Ik doel hiermee uitdrukkelijk op de structuurfondsen.
Mevrouw de Voorzitter, het is duidelijk - en ik wil dat graag onderstrepen - dat de culturele dimensie niet op zichzelf staat en niet uitsluitend op het programma CULTUUR 2000 is gericht. Het gaat er niet om de cultuur op zich te steunen, maar om een mentaliteit te creëren die uit alle acties van de Europese Unie blijkt, of dit nu acties betreft op financieel, cultureel of economisch vlak of welk ander gebied dan ook. Het gaat erom een daadwerkelijke Europese culturele ruimte tot stand te brengen, zoals de heer Graça Moura zeer terecht aan het begin van zijn verslag stelt, en om de acties die wij steunen zowel een culturele als een Europese betekenis te geven. De cultuur steunen betekent niet steun verlenen aan enkele actoren uit de culturele sector. Het betekent versterken van de wortels van de Europeanen en de basis leggen voor iets duurzaams op het gebied van onderwijs en burgerschap. Dat is het uitgangspunt van onze programma' s. En als het lukt een dergelijk Europa op te bouwen, een Europa waarin de burgers begrijpen dat zij een sterke cultuur bezitten, maar dat hun buurman eveneens een sterke cultuur bezit, dan zijn wij in onze opzet geslaagd.
Tot slot wil ik opmerken dat de heer Prodi ten aanzien van de betrekkingen met derde landen nadrukkelijk heeft gezegd dat wij ons Europese continent moeten openstellen. We hebben het voor de buurlanden opengesteld en zijn nu bezig dit voor de kandidaat-lidstaten te doen. We moeten echter tevens bruggen slaan naar de overige continenten. We hebben hiermee een aanvang gemaakt door middel van concrete programma' s, met name gericht op Noord-Afrika, en met het Euro-mediterrane project, waarbij we een grote inbreng hebben op het gebied van onderwijs, jeugd en cultuur. Dit is beslist noodzakelijk indien wij een dialoog tot stand willen brengen en respect willen oproepen. Zonder dialoog en zonder respect kan een evenwichtige samenleving immers niet functioneren.

De Voorzitter
Dank u wel, commissaris Reding.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.00 plaats.

Programma JEUGD
De Voorzitter
 Aan de orde is het verslag (A5-0019/2002) van mevrouw Gröner, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de tenuitvoerlegging van het programma "Jeugd" (2000/2316(INI)).

Gröner
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega' s, het unieke van het programma JEUGD is dat het voor alle jongeren toegankelijk is. Op een leeftijd waarop jongeren hun eigen persoonlijkheid beginnen te ontwikkelen, komen zij via dit programma direct in aanraking met de Europese dimensie, die zij in hun hart zullen meedragen. Op 13 april 2000 werd het communautaire actieprogramma JEUGD vastgesteld. Het programma beslaat een periode van zeven jaar en loopt tot en met 2006. Het programma is bestemd voor jongeren tussen de 15 en 25 jaar en voor allen die zich met jeugdwerk bezighouden. De financiële middelen voor de duur van het programma zijn vastgesteld op 520 miljoen euro. Er nemen 30 landen deel aan het programma. Dat zijn de lidstaten van de Europese Unie, IJsland, Liechtenstein en Noorwegen alsmede de kandidaat-landen, met uitzondering van Turkije en Malta.
Het programma is in hoge mate gedecentraliseerd; 70 procent van de middelen wordt via nationale agentschappen besteed. In 2000 werden 10.029 projecten gefinancierd ten bedrage van bijna 80 miljoen euro. Het aantal deelnemers bedroeg in totaal 103.784 en zo werd een bestedingspercentage van 98,5 procent bereikt. Dat is een uitstekend resultaat, gezien het feit dat het programma pas op 13 april 2000 werd vastgesteld.
In overeenstemming met ons streven zijn de middelen nagenoeg gelijk verdeeld over actie 1, de uitwisseling van jongeren, en actie 2, Europees vrijwilligerswerk. Wij zouden echter graag zien dat de Commissie voortaan duidelijke en coherente cijfers presenteert over de vijf acties. Die behelzen het volgende. Actie 1, Jeugd voor Europa, betreft ontmoetingen en uitwisselingen tussen groepen jongeren. Actie 2, Europees vrijwilligerswerk, biedt jongeren de mogelijkheid voor zes à twaalf maanden als vrijwilliger in een ander land te verblijven. Actie 3 betreft het ontplooien van jongereninitiatieven. Actie 4, betreft acties die samen met de programma' s LEONARDO DA VINCI II en/of SOCRATES II worden uitgevoerd ter ondersteuning van initiatieven die buiten het bestek van de afzonderlijke programma's vallen. Er zijn in 2000 geen projecten uitgevoerd in het kader van Actie 5, Begeleidende maatregelen.
Tijdens het eerste programmajaar zijn er regelmatig klachten geweest over de te lange behandeling van aanvragen. De periode tussen de aanvraag en de goedkeuring van subsidies bedroeg bij gecentraliseerde projecten in de regel vier à vijf maanden. Gelukkig heeft de Commissie onze kritiek ter harte genomen en de procedure versneld. Ik hoop dat wij de goede samenwerking met de Commissie voort kunnen zetten om de deelnemers aan de projecten snelle en onbureaucratische procedures te garanderen.
Ook bij de uitbetaling van de middelen aan de nationale agentschappen was er sprake van aanloopproblemen. Ik hoop dat de voorfinanciering niet gepaard zal gaan met extra kosten en grote problemen bij de tenuitvoerlegging van de projecten. Een evenwichtige verdeling, naar geslacht, van de deelnemers aan het programma is een buitengewoon moeilijke zaak. Ik verzoek de Commissie met duidelijkere cijfers te komen op dit vlak. Ook verzoek ik de Commissie bij de uitvoering van het programma erop toe te zien dat bij de deelnemers sprake is van een evenwichtige vertegenwoordiging van beide geslachten, vooral bij de categorie benadeelde jongeren. Ik hoop dat in deze categorie vooral jonge vrouwen niet vergeten worden.
Een belangrijke doelstelling van het Parlement was benadeelde jongeren meer bij het programma te betrekken. Volgens de Commissie waren bij 50 procent van de gecentraliseerde projecten benadeelde jongeren betrokken; bij de gedecentraliseerde projecten was dit percentage volgens de Commissie zeer wisselend. Dit dient nauwkeuriger te worden geëvalueerd. Ook de samenwerking tussen de nationale agentschappen is nog voor verbetering vatbaar.
De deelneming van de kandidaat-landen aan het programma verliep problematisch omdat de desbetreffende rechtsgrondslagen voor de meeste landen wat laat werden vastgesteld. Verder zijn er nog steeds problemen bij de verstrekking van visa. Ik doe een beroep op de desbetreffende landen erop toe te zien dat aan de deelnemers op onbureaucratische wijze automatisch en zonder kosten visa worden verstrekt. De totale beheerkosten waren in het eerste jaar bijzonder hoog. Dat komt omdat de Commissie de lopende kosten voor de nationale agentschappen voor twee jaar heeft betaald. Daar kan ik mij wel in vinden. Tevens hebben wij met voldoening kennis genomen van het streven internationaal onervaren, plaatselijke instellingen te bereiken om zo het programma vooral ook voor niet-georganiseerde jongeren toegankelijk te maken. Wij zullen op dit gebied initiatieven blijven ontplooien.
Ik denk dat onze successen nadrukkelijk en vooral beter aan de man moeten worden gebracht. Daarom roep ik de Commissie op een actieweek te organiseren om brede bekendheid te geven aan het programma. Tot slot roep ik de lidstaten op niet te snoeien op hun programma's voor de uitwisseling van jongeren en tot een Europese dimensie van het nationale jeugdbeleid bij te dragen. Er gaan in dit verband bemoedigende signalen uit van het raadplegingsproces in het kader van het Witboek en ik hoop dat dit dynamische programma voor de Europese jongeren zal uitgroeien tot de kern van het jeugdbeleid in Europa.

Wenzel-Perillo
. (DE) Mevrouw de Voorzitter, ik was vanmorgen helaas verhinderd en ik zal daarom samenvattend voor de programma' s SOCRATES, JEUGD en CULTUUR 2000 een standpunt formuleren. Deze programma' s zijn onder meer uitgekozen omdat het zonder twijfel de belangrijkste steunprogramma' s van de Gemeenschap zijn op het gebied van onderwijs, jeugdbeleid en cultuur.
Indachtig het belang van deze beleidsterreinen heeft het Parlement zich in zijn overwegingen verder laten leiden door het aanzienlijke financiële raamwerk en de recente verlenging tot in het jaar 2006. Ook mogen wij in dit verband de wetgevingsprocedures niet vergeten die zijn gestart door de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport. Wij verwelkomen uitdrukkelijk de oprichting van een evaluatiegroep. Deze groep dient de tenuitvoerlegging van de communautaire programma' s nauwgezet te beoordelen. Wij staan positief tegenover dit initiatief. Daarnaast begroeten wij de uitbreiding van dit controlemechanisme op basis van nieuwe instrumenten en passende structuren.
Verder zij opgemerkt dat aanvullende kredieten zijn goedgekeurd in het geval van SOCRATES, JEUGD en CULTUUR 2000 op basis van de grote behoefte die binnen de lidstaten bestaat. Ik wijs erop dat de lage implementatiegraad van de programma' s in het jaar 2000 is veroorzaakt door de lange en gecompliceerde interne procedures. Het Parlement verwacht dan ook dat de Commissie zich zal inzetten voor een efficiëntere tenuitvoerlegging van de projecten, tevens met het oog op versterking van de geloofwaardigheid van Europa ten opzichte van de burgers en belastingbetalers. Met bezorgdheid is kennis genomen van de administratieve knelpunten die zijn ontstaan door de grote rol voor gedecentraliseerd beheer van deze programma's. Juist op dit vlak dient aandacht te worden geschonken aan het gebruik van de financiële middelen.
Meer decentralisatie in het beheer van de programma' s is een belangrijke stap in de goede richting. Desalniettemin mogen wij niet vergeten dat in het kader van een gemeenschappelijk Europa de politieke oriëntatie ten aanzien van de programma' s volledig onder verantwoordelijkheid van de instellingen moet blijven vallen!

Zissener
Mevrouw de Voorzitter, beste collega' s, Europeanen reizen zonder grenscontroles dwars door hun continent. Zij betalen met dezelfde munteenheid en hun paspoort heeft dezelfde kleur. Dat er ondanks alle verschillen tussen de nationaliteiten sprake is van een Europese identiteit, is onomstreden. Het mooie is dat de Europese dimensie door steeds meer mensen wordt ervaren in het leven van alledag. Een groot deel van dit succes is natuurlijk te danken aan de Europese jeugd- en onderwijsprogramma' s, waartoe ook het programma JEUGD wordt gerekend. De rapporteur heeft al gesteld dat dit programma een van de belangrijkste communautaire steunprogramma's ten behoeve van onderwijs en jongeren is, niet het minst omdat het het enige programma is dat voor alle jongeren, ongeacht genoten onderwijs en opleiding, toegankelijk is.
Wij hebben er kennis van genomen dat meer dan 10.000 projecten zijn gefinancierd met meer dan 100.000 deelnemers. Dat wapenfeit is al in het eerste programmajaar gerealiseerd, en dat is genoeg reden om te spreken van een groot succes. Vanzelfsprekend mogen deze positieve berichten geen negatieve gevolgen hebben voor de nationale jeugdprogramma' s. Het is niet de bedoeling dat de deelnemende landen het jeugdprogramma als voorwendsel gebruiken om op eigen middelen voor programma's voor de uitwisseling van jongeren te snoeien.
Ik wil daarom nogmaals duidelijk stellen dat het programma JEUGD is opgezet ter ondersteuning van en aanvulling op de bestaande acties van de lidstaten en niet om de lidstaten van hun verplichtingen te bevrijden.
Integendeel, de deelnemende landen dienen het voor jongeren gemakkelijker te maken om aan het programma JEUGD deel te nemen. Dat kunnen zij doen door het beheer te vereenvoudigen en - zoals terecht in het verslag is aangegeven - door de deelnemers zo nodig automatisch en zonder kosten visa te verstrekken. Een andere belangrijke doelstelling van dit programma is benadeelde jongeren meer bij het programma te betrekken. Volgens de Commissie waren bij 50 procent van de gecentraliseerde projecten benadeelde jongeren betrokken.
Daarentegen lijkt het vrijwilligerswerk voor korte tijd, dat met name voor benadeelde jongeren was opgezet, nog niet bevredigend te werken. Het nagestreefde doel van 20 procent van de gedecentraliseerde middelen werd in ieder geval niet bereikt. Ik denk echter dat een en ander wel haalbaar is. Gezien de kosten van 12 miljoen euro voor het beheer van het programma en de middelen ten bedrage van bijna 80 miljoen euro die voor het programma zelf zijn uitgetrokken, moet het voor de Commissie mogelijk zijn deze doelstelling te realiseren. Dergelijke hoge beheerkosten zijn mijns inziens alleen verantwoord als men er ook werkelijk in slaagt nieuwe groepen deelnemers te bereiken. Tussen die deelnemers dienen dan ook voldoende benadeelde jongeren te zitten die bij dit programma kunnen worden betrokken.

Zorba
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur gelukwensen met haar verslag en tevens de commissaris en de diensten van de Commissie bedanken. Zij hebben met dit programma inderdaad een nieuw kader geschapen voor het contact van de Europese jongeren met de rest van de wereld.
In dit programma staan talloze goede punten. Ik wil echter ingaan op een punt dat volgens mij een probleem is. Het programma JEUGD is allesbehalve gul voor een heel gevoelige groep van de Europese jeugd, namelijk de jonge immigranten. In het programma wordt geen rekening gehouden met hun speciale behoeften, met de grote problemen die zij ondervinden, en er is geen sprake van speciale acties ter bevordering van hun sociale integratie. Het lijkt wel alsof wij de deur voor hen sluiten. De jonge immigranten bevinden zich echter in het hart van Europa. Zij bouwen samen met alle andere jongeren aan de toekomst van Europa. Daarom moeten wij juist deze kwetsbare groep van jongeren ondersteunen om te vermijden dat zij in getto' s terechtkomen en uitgesloten worden. Wij moeten ervoor zorgen dat zij productief en creatief kunnen zijn. Ik zie evenwel dat van dit programma eerder groepen van jongeren profijt trekken die toch al bevoorrecht zijn, een normale opvoeding genieten en op allerlei wijzen worden geholpen.
Ik wil tevens de commissaris een overweging meegeven die enigszins los staat van het programma JEUGD. Wij houden ons hierin namelijk bezig met jongeren boven de achttien jaar. De fundamenten voor hun vorming zijn echter in de kinderjaren gelegd. Men heeft berekend dat Europa ongeveer 60 miljoen kinderen beneden de achttien jaar telt. Wij moeten eens onderzoeken hoe het is gesteld met de rechten van de kinderen op deze gevoelige leeftijd. Vaak worden zij namelijk uitgebuit en zijn zij aan alle mogelijke gevaren blootgesteld, die een ernstige bedreiging kunnen vormen voor hun onderwijs, opleiding en culturele vorming..
Mijns inziens moet er een dynamisch Europees beleid op poten worden gezet voor de kinderleeftijd. Er moet een ombudsman voor kinderen worden ingesteld, die de kinderen daadwerkelijk en efficiënt kan verdedigen. Op de VN-bijeenkomst in mei 2002 zal het Verdrag inzake de rechten van het kind worden herzien en wij hebben aangedrongen op deelname van het Europees Parlement daaraan. Ik geloof dat de commissaris een initiatief moet ontplooien en ervoor moet zorgen dat op Europees vlak een nieuw, geïntegreerd en gemeenschappelijk beleid ten behoeve van kinderen tot stand wordt gebracht.

Wyn
Mevrouw de Voorzitter, ik ben zeer te spreken over het verslag van mevrouw Gröner. Ondanks een late start is het programma JEUGD van onschatbaar belang gebleken. Waarom is dit programma zo belangrijk? Omdat een van de voornaamste doelstellingen ervan is meer benadeelde jongeren te bereiken: individuele personen, groepen en organisaties die anders geen enkele toegang zouden hebben tot enigerlei vorm van Europese financiering. Er is uiteraard enige kritiek geweest op de hoge beheerkosten, een gevolg van het feit dat het programma zoveel projecten omvat die klein en daardoor natuurlijk duurder zijn.
Ik heb het geluk gehad nauw te mogen samenwerken met een groep benadeelde jongeren uit Wales, mijn eigen land, die steun ontving uit hoofde van het programma. De betrokken jongeren hadden er zeer veel profijt van en het belang van dit programma werd voor mij nog eens onderstreept toen ik de jongeren - van wie sommigen een crimineel verleden hadden - hier in Brussel een toespraak zag houden. Iedere cent die wij in het kader van dit programma uitgeven aan nuttige projecten met groepen benadeelde jongeren is welbesteed, dat verzeker ik u. Wij moeten het programma beschermen en ervoor zorgen dat het gericht blijft op een van de voornaamste doelgroepen ervan, namelijk benadeelde jongeren.

de La Perriere
Mevrouw de Voorzitter, het kan geen kwaad er hier op te wijzen dat de Europese cultuur niet op de Commissie heeft gewacht om met de talen en kunstuitingen van de Europese volkeren op de meest overtuigende wijze uitdrukking te geven aan ' s mensen uitzonderlijke vermogens. Dat het de taak is van de Commissie deze rijke cultuur te stimuleren zal niettemin door weinigen betwist worden, en het verslag van mevrouw Gröner gaat in de goede richting. We kunnen echter wel wat kanttekeningen plaatsen bij de programma' s die we nu bespreken. Die opmerkingen vallen uiteen in twee categorieën.
De eerste categorie opmerkingen is van technische aard. Uit de verslagen die we vandaag besproken hebben blijkt dat de cultuurprogramma' s te log zijn, en niet voldoende transparant. Iedereen die een beroep op deze programma' s heeft gedaan weet hoe ingewikkeld de aanvraagdossiers opgezet zijn. Misschien ziet de Commissie dat als een aparte kunstvorm. Als we die procedures vereenvoudigen hoeven we minder te betalen aan organisaties die kunstenaars en studenten helpen bij het verkrijgen van subsidies uit deze bekende Europese fondsen. Een aantal van die organisaties wordt overigens voorgezeten door afgevaardigden van dit Parlement. Ik wil geen oordeel vellen, maar ik geloof toch dat een dergelijke takenverstrengeling niet juist is.
De tweede opmerking is van politieke aard. Ik heb het dan over de nauwelijks verhulde intentie om via deze programma' s propaganda te maken en te proberen de jeugd in onze lidstaten om te vormen tot nationale "homines europaei" .

Zabell
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Gröner gelukwensen met het uitstekende werk dat zij heeft verricht. Mijn dank gaat eveneens uit naar de Commissie en met name de commissaris vanwege het initiatief voor dit Witboek. Dat is op zich al een succes.
Desalniettemin moeten wij nu ons uiterste best gaan doen om de toepassing in de lidstaten te kunnen garanderen. Als wij dat niet doen, kunnen wij niet volledig profiteren van het geld dat wij in de opstelling van dit Witboek hebben gestoken en dat zou buitengewoon jammer zijn.
Wij mogen niet vergeten dat de jongeren onze toekomst zijn, de toekomst van Europa en een groot deel van de wereld. Met dit project proberen wij de jongeren van meer dan dertig landen te bereiken. Wij mogen derhalve niet toelaten dat projecten die te lang duren of vertragingen bij de betalingen het succes van dit programma in de weg staan. Ik moet hier echter aan toevoegen dat ik blij ben dat de rapporteur heeft aangegeven dat dit probleem gaandeweg de uitvoering van het programma is opgelost.
Wij moeten ervoor zorgen dat de verslagen van de Commissie duidelijk en coherent zijn en, boven alles, dat er ieder jaar een verslag komt waarin de bevindingen van alle nationale agentschappen van het programma JEUGD worden opgenomen. Wij moeten er ook voor zorgen dat de administratiekosten niet te hoog zijn. Tot slot wil ik de regeringen verzoeken jongeren van buiten de Europese Unie die aan deze programma' s deel willen nemen steun te bieden bij de verwerving van visa.

Reding
Mevrouw de Voorzitter, staat u mij toe allereerst mevrouw Gröner te bedanken. Zij heeft zich binnen dit Parlement altijd als geen ander ingezet voor een jeugdbeleid dat die naam verdient. En als we het hebben over jeugdbeleid, dan heeft dat niets met propaganda te maken. Eerder het tegendeel: met het programma JEUGD worden jongeren immers gestimuleerd andere nationaliteiten, andere talen en andere culturen te leren begrijpen. We hebben het hier dus over vrijheid van meningsuiting, en dit programma levert een bijdrage aan het consolideren van waarden als tolerantie, diversiteit en solidariteit. Dat is de basis waarop we het Europa van de burgers moeten opbouwen. Als wij elk jaar weer honderdduizenden jongeren de mogelijkheid bieden om samen te werken met jongeren van andere culturen en om degenen die daar het meest behoefte aan hebben de helpende hand te bieden, dan maken we geen propaganda - dan verrichten wij beschavingswerk.
U heeft in dit Huis een hele reeks kwesties aan de orde gesteld, en ik wil op uw vragen graag antwoord geven. We hebben geprobeerd het beheer van dit programma te verbeteren en de toegang ertoe te vereenvoudigen. Een aantal afgevaardigden heeft overigens gewezen op het feit dat we de laatste jaren, en zeker de laatste maanden, veel werk hebben verricht op dit gebied. We zijn er reeds in geslaagd de termijnen bij het besluitvormingsproces terug te dringen. Ik wil niet zeggen dat het nu allemaal perfect verloopt, maar het gaat al veel beter dan aanvankelijk het geval was. Ik verzeker u dat we ons zullen blijven inspannen om de administratieve procedures te vereenvoudigen en de termijnen bij de besluitvorming nog verder terug te dringen.
Een aantal sprekers heeft gewezen op de noodzaak dit programma toegankelijker te maken voor jongeren uit kansarme milieus. Ik ben erg blij met de concrete voorbeelden die sommige afgevaardigden hebben gegeven om aan te geven in welke mate deze jongeren voor hun verdere ontwikkeling en integratie in de maatschappij profijt hebben kunnen trekken van deze programma' s. We zullen hiermee zeker doorgaan. U weet dat 50 procent van de gecentraliseerde projecten open staat voor deze jongeren. We gaan nu proberen ervoor te zorgen dat ook andere projecten voor hen open komen te staan, en wel in een veel sterkere mate dan tot nu toe het geval is geweest.
Ik kan u binnen datzelfde kader ook nog mededelen dat de prioriteiten - bestrijding van racisme en xenofobie - in 2002 nog meer aandacht zullen krijgen, zowel in de landen waar dit programma wordt uitgevoerd als in derde landen die indirect bij deze projecten betrokken zijn, inzonderheid de landen rond de Middellandse Zee. We zijn ons ervan bewust dat we via een dialoog en de uitwisseling van jongeren kunnen verhinderen dat bepaalde conflicten later tot grote problemen leiden. De bereidheid naar anderen te luisteren, proberen elkaar te begrijpen - ziedaar de grondslag voor een evenwichtige samenleving.
Dan wil ik het nu hebben over de plaats van de vrouw in deze programma' s. We willen dat ook meisjes en jonge vrouwen eraan deelnemen. Ik kan u hier en nu verzekeren dat we al heel dicht in de buurt van een gelijke verdeling zijn gekomen, en dat de programma' s voor 50 procent voor meisjes open staan. We hebben alleen nog problemen met het programma JEUGD-EUROMED, waar niet zoveel meisjes aan deelnemen. Ik heb aan het begin van dit jaar een onderhoud gehad met de ministers van Jeugdzaken van de Maghreblanden, en ik heb ze bij die gelegenheid duidelijk gemaakt dat we willen dat de deelnemers aan de programma' s voor ten minste 50 procent meisjes zijn, ook in deze landen. We proberen immers ook daar een bijdrage te leveren aan de opbouw van een evenwichtige samenleving, en het vrouwelijk element speelt daarin een vredestichtende rol. Dat vrouwelijke element moet in de jeugdprogramma' s dus vertegenwoordigd zijn als we willen dat deze programma' s goede resultaten opleveren.
Zoals u weet, mevrouw de Voorzitter, is het jeugdbeleid geheel gewijzigd naar aanleiding van het brede overleg met honderdduizenden jongeren in alle lidstaten. Wij hebben naar hen geluisterd en zij hebben kunnen zeggen wat zij van Europa verwachten. Hun ideeën zijn opgenomen in het Witboek over Europees jeugdbeleid. In 2002 zullen we deze dialoog met de jongeren in een hele reeks ontmoetingen voortzetten. Dat kan nu ook via een elektronisch portal, waarmee deze jongeren toegang kunnen krijgen tot informatie over Europa.
Ter afsluiting kan ik u mededelen dat het programma JEUGD-EUROMED II nu van start is gegaan. Voor dit programma is 14 miljoen euro vrijgemaakt voor de periode 2002-2004, wat neerkomt op een verhoging van het budget met 40 procent. Dat is uiterst belangrijk, want we moeten een brug slaan tussen de Zuid-Europese en de Noord-Afrikaanse landen, teneinde meer begrip tussen de volkeren te kweken. We hopen dat de migratie van deze volkeren naar onze landen niet de oorzaak, maar de oplossing van veel problemen is. Met datzelfde doel voor ogen zullen we ook Zuidoost-Europa en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten bij de interculturele dialoog betrekken. Verder hebben we nieuwe programma' s opgezet om ervoor te zorgen dat er in het kader van de uitbreiding in de grensgebieden een grotere uitwisseling van jongeren plaatsvindt.

De Voorzitter
 Dank u wel, commissaris Reding.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.00 plaats.

Stemming
De Voorzitter
 Wij gaan nu over tot de stemming.
Verslag (A5-0032/2002) van de heer MacCormick, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Pasqua (2001/2202(IMM))
(Het Parlement neemt het besluit aan)
Verslag (A5-0033/2002) van de heer MacCormick, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Marchiani (2001/2203(IMM))
(Het Parlement neemt het besluit aan)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0027/2002) van mevrouw Flesch, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld, met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de invoering van het ".EU"topniveaudomein voor Internet (12171/1/01 - C5-0548/2001 - 2000/0238(COD))
Vóór de stemming

Reding
Mijnheer de Voorzitter, in zes amendementen komt een compromis tussen het Parlement en de Raad tot uitdrukking, namelijk in de amendementen 7 tot en met 12, waarmee beoogd wordt de op 24 januari aangenomen aanbeveling voor de tweede lezing te wijzigen. De Commissie kan deze zes compromisamendementen aannemen.

Flesch
Mijnheer de Voorzitter, zoals gisteren reeds gezegd is vormde de snelle tenuitvoerlegging van het ".EU" -topniveaudomein een essentieel onderdeel van het tussen de drie instellingen bereikte compromis. Wij hebben gisteravond de verklaring van commissaris Liikanen gehoord, die deel uitmaakte van dit pakket. Wat nog ontbreekt is de verklaring van de Raad, die u naar ik meen ontvangen hebt. Ik zou u dan ook dankbaar zijn als u de verklaring van de Raad aan het Parlement zou willen voorlezen.

De Voorzitter
Deze verklaring staat in de bijlage, maar voor de goede orde zal ik de ontwerpverklaring van de Raad voorlezen. "De Raad deelt de mening van het Parlement dat het ".EU" -topniveaudomein zo snel mogelijk moet worden toegepast. In aansluiting op de conclusies van de Europese Raad in Stockholm op 23 en 24 maart 2001, waarop de Raad toezegde samen met de Commissie de nodige maatregelen te zullen nemen om ervoor te zorgen dat het ".EU" -topniveaudomein zo spoedig mogelijk ter beschikking van de gebruikers wordt gesteld, bevestigen de lidstaten dat zij al het mogelijke zullen doen om ervoor te zorgen dat de voor de tenuitvoerlegging van de verordening noodzakelijke maatregelen zo spoedig mogelijk zullen worden aangenomen. De lidstaten erkennen dat, wil het register dat belast is met de organisatie, het bestuur en het beheer van het ".EU" -topniveaudomein zo spoedig mogelijk na de inwerkingtreding van de verordening volledig operationeel zijn, al het mogelijke moet worden gedaan om vertraging, zowel bij de selectie van het register als bij de vaststelling van het overheidsbeleid te vermijden."
(De Voorzitter verklaart het gemeenschappelijk standpunt als gewijzigd te zijn goedgekeurd)
Verslag (A5-0056/2002) van mevrouw Buitenweg, namens de Begrotingscommissie, over de aanvullende raming van de ontvangsten en uitgaven van het Europees Parlement voor het begrotingsjaar 2002 (2002/2039(BUD))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0057/2002) van mevrouw Buitenweg en de heer Costa Neves, namens de Begrotingscommissie, over het ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting Nr. 1/2002 van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2002
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0461/2001) van de heer Mayo i Raynal, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de loonkostenindex (COM(2001) 418 - C5-0348/2001 -2001/0166(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0030/2002) van de heer Bullman, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de Topconferentie in het voorjaar van 2002: het proces van Lissabon en de te volgen weg (2001/2196(INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Díez González
Mijnheer de Voorzitter, vanmorgen, bijna drie uur geleden, heeft de terreurorganisatie ETA geprobeerd een einde te maken aan het leven van Ester Cabezudo, een sociaal-democratisch gemeenteraadslid in Portugalete, en haar lijfwacht. Gelukkig is de aanslag mislukt en het ziet er naar uit dat beiden nu buiten levensgevaar zijn.
Vorige week heeft de ETA geprobeerd een einde te maken aan het leven van een 25-jarige jongeman die leider is van de socialistische jongerenorganisatie in Baskenland. Ook hij heeft de aanslag overleefd, maar hij heeft wel zijn linkerbeen verloren.
Ik wil de Voorzitter verzoeken namens het Parlement zijn medeleven te betuigen met de slachtoffers en de aanslagen te veroordelen. De daders hebben hun doel uiteindelijk niet bereikt, maar dat betekent niet dat de aanslagen daardoor minder ernstig zijn.

Gorostiaga Atxalandabaso
Dank u dat u mij het woord geeft. Dat is een zeer democratische handelwijze. In het Europees Parlement heeft iedereen vrijheid van meningsuiting, maar in het Spaanse parlement niet.
In de eerste plaats wil ik oprecht mijn solidariteit en medeleven betuigen met alle slachtoffers van het huidige conflict in Baskenland. Zouden mijn Spaanse collega' s mij de verzekering kunnen geven dat op dit ogenblik niemand gemarteld wordt op Spaanse politiebureaus? ......
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
 Het spijt me. Ik heb geprobeerd om iedereen een evenredig deel van de spreektijd te geven, maar over dat onderwerp hebben we het vandaag niet. Ik denk dat uit de reacties op de woorden van mevrouw Díez González wel duidelijk is geworden dat dit Parlement alle terroristische aanslagen volledig verwerpt en zich solidair verklaart met de drie slachtoffers wier naam is genoemd.

Verslag (A5-0031/2002) van de heer Karas, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de economische gevolgen van de aanslagen van 11 september 2001 (2001/2240(INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan) 
Ontwerpresolutie (B5-0118/2002) over de strategie inzake duurzame ontwikkeling met het oog op de Top van Barcelona
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Gezamenlijke ontwerpresolutie (RC B5-0120/2002) over het Internationaal Strafhof
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Gezamenlijke ontwerpresolutie (RC B5-0119/2002) over democratische rechten in Turkije, in het bijzonder de positie van de HADEP
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0024/2002) van de heer Blak, namens de Commissie begrotingscontrole, over de maatregelen die de Commissie heeft genomen om gevolg te geven aan de opmerkingen in de resolutie bij het besluit waarbij kwijting wordt verleend voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen voor het begrotingsjaar 1999 (COM(2001) 696 - C5-0577/2001 -2001/2123(DEC))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0028/2002) van de heer Gahrton, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de betrekkingen van de Europese Unie met de Zuid-Kaukasus, krachtens de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten (COM(1999) 272 - C5-0116/1999 - 1999(2119) (COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0014/2002) van mevrouw Lucas, namens Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over de effecten van het vervoer op de gezondheid (2001/2067(INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0021/2002) van mevrouw Pack, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de tenuitvoerlegging van het SOCRATES-programma 1995-1999 (2000/2315(INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0018/2002) van de heer Graça Moura, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de tenuitvoerlegging van het programma "Cultuur 2000" (2000/2317(INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0019/2002) van mevrouw Gröner, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de tenuitvoerlegging van het programma "Jeugd" (2000/2316(INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

De Voorzitter
 Hiermee is de stemming beëindigd.
STEMVERKLARINGEN - Verslag-MacCormick (A5-0032/2002)

Le Pen
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet is de parlementaire onschendbaarheid er niet om de persoonlijke belangen van de gekozen vertegenwoordigers te beschermen. Het gaat erom de democratische instellingen te beschermen. Deze instellingen moeten onafhankelijk van de uitvoerende en rechtsprekende macht en de media kunnen functioneren. Als er inzake bepaalde feiten tijdens een verkiezingsperiode vervolging wordt ingesteld, moet het Parlement daar nauwlettend toezicht op houden. Ik ben blij dat het Parlement oplettend is geweest bij de behandeling van een verzoek tot opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van collega' s, waaronder een kandidaat voor de Franse presidentsverkiezingen.

Krivine et Vachetta
Wij hebben voor de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van de heer Pasqua gestemd. Er wordt een onderzoek tegen hem en de heer Marchiani ingesteld inzake wapenhandel en machtsmisbruik. Bovendien wordt de heer Pasqua ervan verdacht de verkiezingscampagne op illegale wijze te hebben gefinancierd. Bij justitie loopt nu een onderzoek naar de financiering van de verkiezingslijst waarvan hij voor de Europees Parlementsverkiezingen lijsttrekker is, en naar de financiering van de beweging "Demain la France" . Deze zouden bedragen van onbekende herkomst hebben ontvangen, die dan ook nog eens hoger zouden zijn uitgevallen dan wettelijk toegestaan. Onder de inschrijvers bevindt zich "een mater familias" uit Gabon (een Afrikaans emiraat onder bestuur van de oliemaatschappij Elf), die een heel netwerk van casino' s en gokhuizen in Afrika bezit. Deze "mater familias" zou een "bijdrage" van 7,5 miljoen Franse frank hebben gestort. Het gaat niet aan dat afgevaardigden op de stoel van de rechter gaan zitten en de achtergrond van deze zaak gaan onderzoeken. Ze moeten nu juist de onschendbaarheid opheffen die het justitie onmogelijk maakt haar taken op onafhankelijke wijze uit te voeren en de waarheid aan het licht te brengen, zeker nu het gaat om verkiezingen voor het Europees Parlement. Berlusconi is in een hele reeks affaires verwikkeld, en Chirac maakt van zijn presidentiële status gebruik om aan vervolging te ontkomen - moeten we aan die lijst nu ook nog een Pasqua toevoegen, en hem onschendbaar verklaren met betrekking tot verdenking van illegale financiering met gebruikmaking van uit Afrikaanse affaires afkomstig geld? Italiaanse rechters eisen dat er een nieuwe operatie "schone handen" wordt georganiseerd, en rechters in Europa willen de bevoegdheid op Europees niveau onderzoek te verrichten om in samenwerking met andere rechters de strijd tegen financiële fraude en het witwassen van geld aan te binden. Als wij hun niet toestaan een onderzoek in te stellen tegen een lid van het Europees Parlement, werken wij mee aan de consolidering van een Europa waarin straffeloosheid de toon voert.
Verslag-MacCormick (A5-0033/2002)

Krivine et Vachetta
Wij hebben voor de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van J.C. Marchiani gestemd. Justitie wil tegen hem en tegen de heer Pasqua een onderzoek instellen met betrekking tot een aantal ernstige feiten: illegale wapenhandel in Kameroen, Congo en Angola, financiering van politieke bewegingen met gebruikmaking van de opbrengsten van deze wapenhandel, en machtsmisbruik. Tegen Falcone, Attali, J.C. Mitterand, Sulitzer en anderen wordt met betrekking tot dezelfde feiten een onderzoek ingesteld, en zij worden in bewaring gehouden, onder gerechtelijk toezicht geplaatst of er is voor hen borgstelling geëist. De rechters kunnen deze maatregelen niet instellen tegen de heren Marchiani en Pasqua, aangezien zij onschendbaarheid genieten. Zij maken daarvan misbruik teneinde het onderzoek te vertragen. Het is niet aan ons afgevaardigden als rechter op te treden, deze zaak op zijn merites te beoordelen of een onderzoek in te stellen. Integendeel, we moeten de onschendbaarheid opheffen en de onderzoeksrechters zo in staat stellen hun werk te doen. Als we dat weigeren te doen, zetten we de zogenaamde transparantie in een kwaad daglicht. Want dan blijkt een afgevaardigde van het Europees Parlement boven de wet te staan - diezelfde wet die wel geldt voor de burgers van zijn land van herkomst. Als een meerderheid van afgevaardigden die zichzelf als "overtuigde Europeanen" bestempelen bereid is deze aanhangers van de soevereiniteitsgedachte tegen justitie in bescherming te nemen terwijl die personen zo dikwijls bij affaires in voormalig Frans Afrika betrokken blijken te zijn, dan blijkt dat deze afgevaardigden ondanks al hun retoriek eigenlijk allemaal dezelfde opvattingen over Europa aanhangen: het Europa van de belastingparadijzen, de wapenhandel en de oliemaatschappijen. Dat is een smerig politiek wereldje waar het geld de toon aangeeft, met een volmaakte minachting voor rechtvaardigheid en de soevereiniteit van de Afrikaanse volkeren - want dat zijn de eerste slachtoffers van deze deals, waar wapens worden geleverd tegen betaling in olie.
Aanbeveling voor de tweede lezing Flesch (A5-0027/2002)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, in dit document is sprake van de invoering van een ".EU" -domein als laatste afkorting van het elektronisch adres voor de communicatie via internet. Vannacht zag ik een groot scherm voor mij, als in een televisie-uitzending, waar de afkorting ".EU" op verscheen vermengd met de gebruikelijke nationale afkortingen: ".IT" , ".DE" , ".BE" , ".ES" , enzovoort. Toen kwam ik op het - mijns inziens goede - idee om de rapporteur, mevrouw Flesch, een suggestie te doen. Ik wil graag dat zij de volgende keer als zij dit voorstel moet documenteren, in de adressen waarin aan het eind de afkorting van een land van de Europese Unie staat, de nationale afkorting vervangt door de afkorting ".EU" , zonder dat dus de nationale en de Europese afkorting naast elkaar komen te staan. Wij hebben één munt, dus waarom zouden wij dan niet ook één enkel, gemeenschappelijk elektronisch adres mogen hebben?
Verslag-Buitenweg/Costa Neves (A5-0057/2002)

Berthu
Voor de kosten van de Conventie die het werk van de Intergouvernementele Conferentie van 2004 moet voorbereiden hebben de vertegenwoordigers van de lidstaten een ingewikkeld verdeelschema bedacht. Het had veel eenvoudiger gekund (1); de complexiteit van dit schema zal zich uiteindelijk tegen de lidstaten keren (2); en het zal daarom des lastiger te verteren zijn dat men klaarblijkelijk vergeten is een aantal essentiële uitgaven in het schema op te nemen (3).
De eenvoud en de logica hadden geboden dat de lidstaten voor de financiering van de Conventie een rechtstreeks door hun bijdragen gevoed fonds hadden opgezet, waarover zij dus ook de controle hadden kunnen uitoefenen. De Conventie is immers een entiteit sui generis, die buiten de Verdragen om is gecreëerd en ingezet wordt ter voorbereiding van een Intergouvernementele Conferentie. In plaats daarvan hebben de lidstaten een gecompliceerde procedure ontworpen, volgens welke het fonds deels door de communautaire instellingen (Raad, Commissie en Parlement) wordt gefinancierd. Voor dat doel is een interinstitutioneel akkoord overeengekomen, dat de instellingen het recht geeft toezicht te houden op de uitgaven van de Conventie. In artikel 20 van het basisbesluit lezen we bijvoorbeeld dat de lidstaten met betrekking tot de uitgaven van het fonds pas kwijting kunnen verlenen na een daartoe strekkend advies van de drie genoemde instellingen. In artikel 6 lezen we dat deze instellingen regelmatig zullen worden ingelicht aangaande de uitgaven. In artikel 4 wordt aangegeven dat alle extra uitgaven eerst door de instellingen moeten worden goedgekeurd.
Op deze ingewikkelde wijze krijgen de communautaire instellingen zeggenschap over de uitgaven van de Conventie, en dus ook over het functioneren en de besluiten ervan. Het lijdt geen twijfel dat deze bevoegdheden, indien ze op de juiste wijze worden ingezet, tegen de lidstaten zullen werken.
Er zullen zich zeker voldoende gelegenheden voor conflicten voordoen, aangezien nu reeds de indruk bestaat dat de totale begroting voor de Conventie (10,5 miljoen euro voor de eerste tien maanden) aan de lage kant is. Bovendien zijn de werkomstandigheden voor de uiteenlopende categorieën parlementaire vertegenwoordigers (Europees Parlement, nationale parlementen van de lidstaten en de parlementen van de kandidaat-landen) heel verschillend, en de ongelijkheid van dit driekastensysteem, waarin het Europees Parlement een geprivilegieerde positie inneemt, is op den duur, in alle billijkheid, niet houdbaar. De overige twee categorieën parlementariërs - of althans in ieder geval de derde categorie - zullen dus extra middelen moeten ontvangen.
Verslag-Mayol i Raynal (A5-0461/2001)

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, tot mijn grote teleurstelling heb ik uiteindelijk tegen het verslag moeten stemmen. Mijn fractie is zeer teleurgesteld dat zij dit negatieve standpunt heeft moeten innemen. Veel van de positieve aspecten van het verslag heeft zij immers juist gesteund.
Als wij een nieuw kader willen scheppen voor het creëren van nieuwe banen en nieuwe kansen voor mensen in de Europese Unie, heeft het volgens ons geen zin terug te grijpen op oude, mislukte beleidsvormen, deze op te knappen en een nieuwe naam te geven. Wij hebben vooral vanwege paragraaf 29 tegen dit verslag gestemd. Daarin wordt ervoor gepleit belastingen in de Europese Unie te coördineren en te harmoniseren, in het bijzonder met betrekking tot het ondernemingsklimaat. Er bestaat empirisch bewijs dat het verlagen van de belastingen voor bedrijven en van de arbeidskosten de werkgelegenheid bevordert, voor meer reële banen met reëel inkomen zorgt en eveneens kan leiden tot hogere uitkeringen door een hogere belastingopbrengst. Om die reden zijn wij van mening dat de in voornoemde paragraaf voorgestelde weg niet de juiste is en dat wij deze derhalve niet moeten inslaan.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Mayol i Raynal gaat over de loonkostenindex. Het is zeer belangrijk dat er een uniforme index komt in heel Europa. In deze belangrijke verordening staat dat de loonkostenindex uit vier punten bestaat. Volgens artikel 4 van de verordening moet het totaal van de door de werkgever gestorte sociale premies en de door hem betaalde belasting in een enkele post worden weergegeven. Nee, mijnheer de Voorzitter! De Partij van de Gepensioneerden is tegen deze loonkostenindex. Belasting is één ding, pensioenbijdragen zijn iets anders! Wij moeten weten welke weerslag het pensioen van de werknemer heeft op de loonkosten en welke weerslag de belastingen hebben. Als wij daartussen geen onderscheid maken zullen wij het probleem van de pensioenen nooit oplossen.

Krivine et Vachetta
Het idee om precies uit te vinden welke salarissen werknemers in Europa uitgekeerd krijgen is heel positief: zo kunnen we immers de inkomensongelijkheid meten. Daarom hebben we voor deze verordening gestemd. Uit de titel van de verordening blijkt echter wel waar het eigenlijk om gaat - salarissen worden als kostenpost gezien.
Kosten voor wie? Voor de maatschappij? Voor de werknemers zelf, in termen van gezondheid, bijvoorbeeld? Neen, natuurlijk niet: kosten voor de werkgevers. Of, om de dingen bij de naam te noemen, kortingen op hun winst. Nog één stapje verder, en dan zullen ze willen aantonen dat bepaalde werknemers te veel kosten.
Als we werkelijk willen weten wat voor ondernemingen de kosten zijn, moeten we ook de salarissen van de werkgevers meetellen, en voorts rekening houden met de kosten voor de maatschappij: directe of indirecte overheidssteun voor ondernemingen, betalingen aan aandeelhouders. Wij zullen ons van deze laatste categorie gegevens bedienen bij onze strijd voor harmonisatie van de salarissen op Europees niveau.

Nobilia
Wij hebben natuurlijk waardering voor de inhoud van het verslag van de heer Mayol i Raynal en wij zullen daar vóór stemmen. Wij hebben overigens ook waardering voor de intentie van de Commissie om eindelijk een loonkostenindex in te voeren - waartoe de Ecofin-Raad van september 2000 een verzoek had gedaan - en daarvoor de noodzakelijke rechtsgrondslag vast te stellen. Deze index zal dan in de gehele Europese Unie geldig zijn en gebruikt kunnen worden.
Dit gezegd zijnde is het evenwel de vraag welke benadering de Commissie zal volgen met betrekking tot de toekomstige gegevens en wat zij zal doen om een objectieve behandeling daarvan te waarborgen. Wij zetten vraagtekens bij een bepaalde passage in de tekst van de Commissie, namelijk daar waar staat dat de loonkostenindex een inflatoire werking kan hebben. Deze vraagtekens zet ook de rapporteur. Wij moeten ons inderdaad afvragen of vier indices volstaan om alle ingewikkelde factoren die in het gezochte gegeven een rol spelen, in aanmerking te nemen.
Een zeer belangrijk voorbeeld zijn de kosten per arbeidseenheid binnen een bepaalde productiecategorie. Deze kosten houden verband met de mate van benutting van de installaties en bijgevolg is de geografische ligging zeer belangrijk. Eveneens moet worden nagegaan of de gebieden waar de arbeidskosten per producteenheid hoog zijn misschien steun krijgen van de staat of van de structuurfondsen. Bijgevolg moet toezicht worden uitgeoefend op dat gegeven om het positieve, in de tijd dynamische karakter ervan aan te tonen dan wel het statisch karakter ervan.
Dat betekent dus dat moet worden vastgesteld welk effect in een bepaald geval met het cohesiebeleid wordt gesorteerd en wat in een ander geval de gevolgen zijn van vrije ondernemerskeuzen.
Tot slot moet men niet alleen rekening houden met de ontwikkelingen van de tarieven en de geïmporteerde inflatiequota, maar ook met de fiscale en parafiscale eigenschappen van elk land. Wij zijn het met de rapporteur eens dat in geen enkel land van de Unie de onderhandelingsdynamiek bij voorbaat een stempel drukt op de loonkostenindex en via die index op de index voor de kosten van levensonderhoud.
De waarheid is dat de onderhandelingsdynamiek nu al enige jaren geen instrument meer is voor de herverdeling van de rijkdom, en vaak zelfs achteraf niet volstaat om het inflatie-effect te compenseren.
Dit zijn de opmerkingen waarmee rekening gehouden moet worden als men - zoals ook de Commissie wenst - de sociale partners meer verfijnde instrumenten ter beschikking wil stellen voor de loononderhandelingen. De wetenschap dat de sociale partners nu reeds over gegevens beschikken aan de hand waarvan zij objectieve toetsen kunnen verrichten, is hoe dan ook geruststellend.
Ontwerpresolutie over de Europese Raad van Barcelona.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, in dit document over de verwachtingen van het Europees Parlement ten aanzien van de belangrijke Top van Barcelona in Spanje staat een paragraaf - paragraaf 15, waar ik voor ben - waarin wordt aangedrongen op vermindering van de belasting en de sociale premies op de factor arbeid. Ik ben het daarmee eens. Ik ben er namelijk van overtuigd dat wij het probleem van de pensioenen alleen kunnen oplossen en zekere en onmiddellijk uitkeerbare pensioenen kunnen garanderen als wij meer werk creëren en de arbeidskosten verminderen. Ik wil er bij deze gelegenheid nog aan toevoegen dat de Partij van de Gepensioneerden en ik persoonlijk aandringen op niet alleen arbeidskostenvermindering maar ook een beter beheer van de pensioenfondsen. Wij willen bovendien dat een groter deel van de bijdragen die momenteel in de nationale begroting verdwijnen, wordt omgesluisd naar de pensioenfondsen waar de werknemer naar eigen vrije keuze lid van is geworden, en ik hoop dat naast de talloze pensioenfondsen die binnenkort zullen worden ingesteld er ook één, voor iedereen open staand Europees pensioenfonds zal zijn.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen en Hans Karlsson
, schriftelijk. (SV) Wij hebben vóór paragraaf 29 gestemd, omdat wij van mening zijn dat fiscale coördinatie nodig is om schadelijke fiscale concurrentie te bestrijden. Bovendien beschouwen wij convergentie van belasting op bedrijfswinsten als een goede zaak. Daarentegen zijn wij huiverig voor grotere convergentie van de BTW-tarieven.

Blak, Eriksson, Frahm, Herman Schmid en Seppänen
De besluiten van Lissabon vormen geen samenhangende strategie; het gaat om twee verschillende strategieën die enigszins geforceerd in een en hetzelfde beslissingsondersteunend document zijn ondergebracht. De ene strategie betreft het versterken van de sectoren van de toekomst in Europa door speerpunttechnologieën te stimuleren en de op research gebaseerde innovatieve krachten in het Europese bedrijfsleven te versterken. De andere behelst het totstandbrengen van volledige werkgelegenheid, sociale integratie en levenslang leren voor iedereen. Het was een prijzenswaardige poging een sociaal compromis tot stand te brengen, maar in het werkelijke beleid is dit niet gerealiseerd, en het wordt nu steeds duidelijker dat sommige regeringen en politieke partijen in de lidstaten een nieuwe richting willen inslaan.
In het verslag-Bullman wordt ernaar gestreefd dit beleid van synthese en compromissen overeind te houden. De amendementen die hier vandaag zijn aangenomen impliceren echter dat het Parlement zich nu aansluit bij die regeringen die een ingrijpende koerswijziging voorstaan.
Hoewel wij de inspanningen van de rapporteur om belangrijke sociale doelstellingen te verdedigen erkennen en wij aan veel van zijn voorstellen steun hebben gegeven, vinden wij dat het verslag in zijn totaliteit zwaar slagzij maakt naar rechts en een ontwikkelingsroute aangeeft die eenvoudige burgers overal in Europa grote problemen zal bezorgen.
Wij maken ons ook bezorgd over het feit dat de Commissie, de Raad en het Parlement in zo geringe mate aandacht hebben geschonken aan de behoeften en belangen van de kandidaat-lidstaten bij de voorbereidingen van de Top van Barcelona.
Wij hebben daarom tegen het verslag in zijn gewijzigde vorm gestemd.

Bushill-Matthews
De wijze waarop de conservatieve delegatie van het Verenigd Koninkrijk vandaag gestemd heeft weerspiegelt de aanzienlijke bedenkingen die wij tegen dit verslag hebben - en niet alleen omdat daarin het belang van belastingcoördinatie wordt benadrukt en de lof van de eenheidsmunt wordt gezongen.
De lidstaten staan voor de uiterst belangrijke taak de conclusies van de Raad van Lissabon ten uitvoer te leggen en de werkgelegenheid te bevorderen, hoofdzakelijk door de concurrentiekracht van hun economieën, hun bedrijven en hun burgers te vergroten.
Wij hebben een rotsvast vertrouwen in sociale integratie. Ondanks het feit dat enkele van onze amendementen zijn aangenomen suggereert dit verslag onzes inziens echter dat sociale integratie volledige werkgelegenheid genereert. Wij zijn de mening toegedaan dat het precies andersom is.

Krivine et Vachetta
Tijdens het Portugees voorzitterschap hebben de ministers in maart 2000 besloten dat er een enorme operatie moest worden uitgevoerd om de openbare diensten te liberaliseren en te privatiseren, en wel ten koste van de werkgelegenheid, de sociale cohesie, de ruimtelijke ordening en de kwaliteit van deze diensten. In het verslag-Bullman wordt in het vooruitzicht van de Raad van Barcelona gesuggereerd dit proces versneld door te voeren. Als je na de ineenstorting van de Britse spoorwegen en het faillissement van Enron op die weg wilt blijven voortgaan, laat je je niet leiden door rationele argumenten, maar door een uitsluitend ideologische motivering. Het gaat hier om niets anders dan het najagen van winst op korte termijn, en wel voor een kleine groep aandeelhouders en parasieten. De Raad van Barcelona zal onder druk van Blair en Berlusconi niet meer zijn dan een volgende stap in de richting van meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt en een verdergaande liberalisering van de openbare sectoren, en dan in de eerste plaats energie en gas. Tegenover deze aanval van het marktdenken stellen wij een aanpak die gericht is op het voorzien in de behoeften van de bevolking. Er bestaat geen tussenpositie. Daarom hebben wij tegen het verslag-Bullmann gestemd.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt
Wij hebben een stem uitgebracht tegen bepaalde punten in het verslag-Bullman over de Topconferentie in het voorjaar van 2002 van de Europese Raad, het proces van Lissabon en de te volgen weg.
Onze basishouding tegenover de Europese Unie is positief. Door de Europese integratie kan men efficiënter oplossingen voor grensoverschrijdende problemen realiseren dan wanneer deze alleen binnen de landen zouden worden aangepakt. Dergelijke problemen kunnen bijvoorbeeld het milieu, de handel, de grensoverschrijdende mobiliteit, de mensenrechten en conflictbeheersing betreffen. Als liberalen geloven wij echter ook in het subsidiariteitsbeginsel. Elk politiek besluit moet naar de mate van wat mogelijk en redelijk is genomen worden op het meest directe niveau, dicht bij degenen die dat besluit aangaat. De kwesties zonder duidelijk grensoverschrijdend aspect of de gevallen waarin er duidelijke verschillen tussen verschillende landen of regio' s bestaan, moeten daarom op plaatselijk, regionaal of nationaal niveau worden behandeld. De EU moet zich bezighouden met die kwesties die het best op EU-niveau opgelost kunnen worden.
Sociaal beleid en werkgelegenheidsbeleid zijn terreinen die naar onze mening voornamelijk behoren te vallen onder de bevoegdheid van landen, regio' s of gemeenten. De EU moet op deze terreinen een beperkte bevoegdheid hebben. Elke lidstaat moet de volledige verantwoordelijkheid en het recht hebben om zelf over zijn systeem van sociale zekerheid te beslissen. Ter illustratie noemen we het voorbeeld van de kinderopvang en het werkgelegenheidsbeleid: op geen van beide terreinen is sprake van harmonisatie op EU-niveau. Deze zaken zijn niet direct grensoverschrijdend. Bovendien bestaan er op nationaal en lokaal niveau grote verschillen van opvatting over de vraag welk beleid als het beste moet worden beschouwd. En de beste aanpak van al deze vraagstukken verloopt niet noodzakelijkerwijs via de weg van politieke besluiten. Zo zijn hoge groei en een goed concurrentievermogen belangrijker voor de werkgelegenheid dan politieke maatregelen. Dat staat samenwerking tussen de lidstaten van de EU en de uitwisseling van ideeën op het sociale vlak echter niet in de weg.
Nauw aan het sociaal beleid en het werkgelegenheidsbeleid gelieerd is natuurlijk de kwestie van de belastingdruk. Daarom stemmen wij ook tegen een Europese coördinatie op fiscaal terrein. Besluiten over belastingen moeten zo dicht mogelijk bij de burgers worden genomen.
Sociale kwesties, gelijke kansen, duurzame ontwikkeling en grotere werkgelegenheid zijn belangrijke aangelegenheden. Veel van de ideeën - maar zeker niet alle - die in het verslag-Bullman zijn neergelegd, onderschrijven wij van harte - maar dan dienen ze uitgevoerd te worden op nationaal of lokaal niveau.

Meijer
. In maart 2000 heeft de top van Lissabon een kortzichtige beslissing genomen. Het terechte streven naar bestaanszekerheid voor allen werd niet vertaald in een eerlijker verdeling van het bestaande werk door middel van algemene arbeidstijdverkorting, vervroegde pensionering en groei van de publieke dienstverlening, maar in een streven naar nòg meer economische groei voor het particuliere bedrijfsleven. Omwille van die groei en de concurrentie met de twee andere economische grootmachten zou dan ook nog eens de bestaande publieke dienstverlening op het gebied van openbaar vervoer, energievoorziening, posterijen en telecommunicatie in handen moeten komen van grote internationale concerns. Dit is een rampzalige weg omdat die onze volkeren afhankelijk maakt van concurrentie, en op het moment dat Europa die concurrentie een keer verliest, leidt dat voor ons werelddeel tot een diepe economische crisis. Bovendien leiden privatiseringen tot vermindering van de zeggenschap van onze democratisch gekozen volksvertegenwoordigingen en tot druk om te besparen op de arbeidskosten. Zo komt het door sommige voorstanders van de besluiten van Lissabon bepleite 'Sociaal Europa' er niet, maar alleen een 'Europa van het kapitaal'. Het verslag-Bullman gaat helaas voort op die verkeerde weg om 'sociaal' en 'kapitaal' met elkaar te verwarren, maar de rechterzijde gaat dit alles nog niet ver genoeg. Voor mij is dit reden tot tegenstemmen.

Sacrédeus
Ik heb tegen het verslag gestemd, aangezien het Parlement in punt 29 aandringt op "Europese fiscale coördinatie, waar dit noodzakelijk is om de in de Verdragen gestelde doelstellingen te realiseren" en de Commissie en de Raad verzoekt "het proces van de convergentie van de BTW [...] en van de belasting op bedrijfswinsten te stimuleren".
De Zweedse christen-democratische partij is er tegen gekant de nationale parlementen - in het geval van Zweden de Rijksdag - de beslissingsbevoegdheid inzake de belastingen van de burgers te ontnemen. Indien de EU bevoegdheid krijgt op belastinggebied, worden de nationale parlementen en de lidstaten beroofd van een van hun meest fundamentele terreinen van bevoegdheid. Daarvoor in de plaats zou een beleid komen dat op Europees niveau, in Brussel, wordt gecentraliseerd, op de grootst mogelijke afstand van de burgers. Het afleggen van verantwoordelijkheid zou steeds onduidelijker worden en de afstand tussen de opdrachtgevers, de burgers/kiezers en de volksvertegenwoordigers zou toenemen. Het beleid zou anoniemer en minder toegankelijk worden. De EU zou dan niet langer een samenwerkingsproject zijn, maar een supranationale staat, die echter het fundament van één enkel volk zou ontberen, hetgeen in gevoelsmatig opzicht een absolute voorwaarde vormt om op de lange termijn een eenheid te vormen.

Schörling
Ik heb tegen het verslag-Bullman gestemd, aangezien hierin op eenzijdige wijze liberalisering bepleit wordt en het Stabiliteits- en groeipact en het resultaat van de Top van Doha verwelkomd worden. Het ernstigste van alles is evenwel dat de noodzaak van een evenwicht tussen de milieugerelateerde, economische en sociale indicatoren niet erkend wordt, en het feit dat de Raad van Göteborg een strategie voor duurzame ontwikkeling heeft vastgelegd door een milieudimensie aan het reeds bestaande proces van Lissabon toe te voegen.
Ik betreur het dat de Milieucommissie geen advies heeft uitgebracht met betrekking tot dit verslag en dat de standpunten van deze commissie inzake de Top van Barcelona geformuleerd zullen worden in een afzonderlijke resolutie. Dit is des te betreurenswaardiger daar de woorden die het Spaanse voorzitterschap aan de milieudimensie heeft gewijd verre van tevredenstellend zijn, met name waar het gaat om de jaarlijkse beoordeling van de tenuitvoerlegging van het beleid inzake duurzame economische ontwikkeling en sociale cohesie. Ook de directeur van het Europees Milieuagentschap, het EMA, de heer Domingo Jiménez-Beltran, is van mening dat in het verslag van de Europese Commissie voor de Top van Barcelona een milieuonderzoek ontbreekt en dat interessante feiten en analyses inzake de toestand van het milieu in de Unie niet voor de beleidsvormers toegankelijk zijn.
Verslag-Karas (A5-0031/2002)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, het door de heer Karas ondertekende document - een verslag over de terreuraanslagen van 11 september 2001 en de economische gevolgen daarvan voor Europa - is weliswaar door ons behandeld en aangenomen, maar ik voelde mij toch niet helemaal op mijn gemak, ofschoon ook ik voor heb gestemd. Waarom moeten zoveel woorden daaraan worden gespendeerd, ook in dit belangrijke Parlement waarin, zoals u zelf kunt zien, altijd zoveel mensen naar mij luisteren, met inbegrip van de heren Dell' Utri en Fiori, die altijd met gespitste oortjes mijn stemverklaringen aanhoren. Zij zullen het ongetwijfeld met mij eens zijn dat het veel beter zou zijn geweest te zwijgen over de economische gevolgen van deze terreuraanslagen. Het zou goed zijn indien wij zwegen over de gevolgen van de terreurdaden. Door erover te praten vergroot men enkel de draagwijdte daarvan en reikt men ongewild de daders de hand.

Figueiredo
De economie is in 2001 in een recessie beland. Die recessie wordt verergerd door de gevolgen die de aanslagen in de VS voor bepaalde sectoren hebben gehad; bovendien is over de gehele wereld de vraag sterk afgenomen. Maar dat niet alleen: ook de strikte toepassing van het Stabiliteitspact en de bijkans obsessieve wijze waarop nominale convergentie het denken beheerst hebben ongunstige gevolgen. Het komt erop neer dat er nauwelijks aandacht is voor kwesties die de kwaliteit van het leven van onze burgers rechtstreeks beïnvloeden. We moeten productieve investeringen doen, en ik denk dan vooral aan openbare investeringen. Ook de salarissen moeten omhoog, om zo de productiviteit te stimuleren. Tot slot moet er iets gedaan worden aan de ongelijke inkomensverdeling, de veel te hoge werkloosheid en de armoede. Al deze doelstellingen komen in het gedrang door de strikte toepassing van het monetaire beleid waarop de euro gebaseerd is. Dat zal uiteindelijk tot extra moeilijkheden leiden, als gevolg waarvan er op andere gebieden - met name in de arbeidssfeer - nog meer flexibiliteit zal moeten worden betracht dan nu reeds het geval is.
Het hoeft dan ook niet te verbazen dat een verslag dat eigenlijk manieren had moeten voorstellen om de door de aanslagen van 11 september getroffen sectoren te helpen uiteindelijk niets anders is dan een bevestiging van het heersende dogma. Volgens het verslag moeten we in Barcelona de liberalisering en markthervormingen versneld doorvoeren. We moeten de in het Stabiliteitspact opgenomen doelstellingen dus gewoon blind navolgen, zonder rekening te houden met de specifieke problemen die door de huidige recessie veroorzaakt worden.
De rapporteur vestigt evenwel de aandacht op twee belangrijke kwesties. Hij vindt dat ondernemingen de gebeurtenissen van 11 september niet mogen gebruiken als voorwendsel om mensen te ontslaan. Verder is hij van mening dat de Europese Centrale Bank de referentierente niet omlaag mag laten gaan. Dat is positief. Op grond van de eerder genoemde bezwaren kunnen wij echter niet anders dan tegen dit verslag stemmen.
Verslag-Blak (A5-0024/2002)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb evenals vele andere collega' s voor de kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de EG voor het begrotingsjaar 1999 gestemd. Ik sta onder andere vierkant achter hetgeen in overweging D van dit document staat: "De nationale overheden en de Raad zijn verantwoordelijk voor een efficiënt gebruik van de middelen" . Dit zeggen betekent in feite dat wij niet bij machte zijn controle uit te oefenen op de manier waarop het geld van de Gemeenschap wordt uitgegeven. De Europese Unie geeft de begrotingsmiddelen uit om de levensomstandigheden van de Europese burgers te verbeteren, maar wie controleert of deze uitgaven ook inderdaad zoden aan de dijk zetten? De nationale overheden! Nou en? Wel, wat zitten wij hier eigenlijk te doen als de nationale overheden reeds alles controleren? Waarom zitten wij hier in Brussel richtlijnen en verordeningen uit te vaardigen en financiële middelen toe te kennen als wij niet weten waar die middelen terechtkomen? Daarom vind ik overweging D prima!
Strategie inzake duurzame ontwikkeling

González Álvarez
Wij hebben onder andere voor deze resolutie gestemd omdat daarin de aandacht wordt gevestigd op de Raad van Barcelona. Die moet rekening houden met de besluiten van de Raad van Göteborg over een duurzame ontwikkelingsstrategie en de jaarlijkse evaluatie door de EU van deze strategie. Er wordt eveneens op gewezen dat de komende conferentie "Rio+10" in Johannesburg een uitgelezen kans is om de beginselen voor een duurzame ontwikkeling wereldwijd te verspreiden.
Er wordt op gewezen dat het milieu net zo belangrijk is voor de duurzame ontwikkeling als de sociale en economische aspecten. Er wordt eveneens gewezen op verschillende kwesties waardoor de noodzaak nog groter wordt het milieubeleid in de andere beleidsvormen van de Unie te integreren.
Amendement 10 heeft betrekking op de zorgen over het niet duurzame karakter van een aantal projecten voor waterbeheer, om precies te zijn het Spaans nationaal hydrologisch plan. Wij hebben voor alle onderdelen van dit amendement gestemd, maar uiteindelijk zijn niet alle onderdelen aangenomen.

Sacrédeus
Ik heb vóór het verslag gestemd.
Het is buitengewoon positief dat het vijfde deel van amendement 27 is aangenomen. Daar wordt benadrukt dat het onderzoek naar volwassen (adulte) stamcellen binnen de biotechniek een hoge prioriteit dient te krijgen. Indirect betekent dat dus dat het uiterst controversiële en ethisch discutabele onderzoek met embryonale stamcellen naar het tweede plan verschoven wordt, hetgeen ik toejuich. Embryonaal stamcelonderzoek is in meerdere lidstaten verboden.
Alle grote christelijke kerken, niet in de laatste plaats de ethische doctrine van de rooms-katholieke kerk, wijzen methodes af waarin voor onderzoeksdoeleinden gebruik gemaakt wordt van bevruchte embryo' s - een mens in wording, met zijn complete genethische materiaal.
Wat betreft het project dat men in Spanje wil uitvoeren, dat zou impliceren dat men met middelen van de Gemeenschap een onhoudbare overconsumptie van water voor intensieve landbouw en massatoerisme blijft subsidiëren. Het project zou schade kunnen toebrengen aan de gebieden bij de delta van de rivier de Ebro, die bijzonder waardevol zijn vanwege hun biologische diversiteit in het algemeen en vanwege de vele vogelsoorten in het bijzonder. Het project is bovendien op goed onderbouwde gronden bekritiseerd door een groot gedeelte van de Spaanse onderzoekswereld. Tegen deze achtergrond ben ik van mening dat met de structuurfondsen van de Gemeenschap beter steun verleend kan worden aan alternatieven als bijvoorbeeld duurzame planning voor waterbeheer in steden, modernisering van bevloeiingsmethoden, een geïntegreerd beheer van grond- en oppervlaktewater enzovoort. Derhalve zal ik afwijken van het standpunt dat de Fractie van de Europese Volkspartij heeft ingenomen.

Wijkman
Het project dat men in Spanje wil uitvoeren zou impliceren dat men met middelen van de Gemeenschap een onhoudbare overconsumptie van water voor intensieve landbouw en massatoerisme blijft subsidiëren. Het project zou schade kunnen toebrengen aan de gebieden bij de delta van de rivier de Ebro, die bijzonder waardevol zijn vanwege hun biologische diversiteit in het algemeen en vanwege de vele vogelsoorten in het bijzonder. Het project is bovendien op goed onderbouwde gronden bekritiseed door een groot gedeelte van de Spaanse onderzoekswereld.
Tegen deze achtergrond ben ik van mening dat met de structuurfondsen van de Gemeenschap beter steun verleend kan worden aan alternatieven als bijvoorbeeld duurzame planning voor waterbeheer in steden, modernisering van bevloeiingsmethoden, een geïntegreerd beheer van grond- en oppervlaktewater enzovoort. Derhalve zal ik afwijken van het standpunt dat de Fractie van de Europese Volkspartij heeft ingenomen.
Internationaal Strafhof

Krivine et Vachetta
We moeten ons nu uitspreken over een voorstel voor het opzetten van een Internationaal Strafhof. Het idee om een onafhankelijk internationaal tribunaal op zetten voor de berechting van de bij de koloniale oorlogen betrokken staten en folteraars, de coupplegers in Latijns-Amerika, de verantwoordelijken voor de genocide in Rwanda en de Balkan, of de moordenaars van het Palestijnse volk, is op zich goed. Er moet een einde komen aan de straffeloosheid die deze mensen genieten en wij zijn dan ook solidair met de strijd die democratische en progressieve bewegingen voeren voor de verwezenlijking van dat ideaal. We moeten de misdaden van het verleden kunnen berechten en we moeten onszelf middelen verschaffen om zulke misdaden ook in de toekomst te kunnen vervolgen. Het is van belang dat volkeren over de gehele wereld zich met deze kwestie gaan bezighouden. De sfeer wordt nu echter bepaald door de aanslag op de vrijheid die de gebeurtenissen van 11 september teweeggebracht hebben, en in zulke omstandigheden wordt dit Strafhof in het gunstigste geval niet meer dan een forum zonder bevoegdheden of middelen. In het ergste geval wordt het een door de machtigen gemanipuleerde rechtbank die zich zal richten tegen iedereen die zich tegen de gevestigde orde verzet. We vrezen dat dit laatste scenario bewaarheid zal worden, aangezien de rechters tegenover de staten die het hof opzetten nauwelijks enige onafhankelijkheid genieten. Daarom kunnen wij niet voor dit voorstel stemmen.

Figueiredo
Het gaat hier om een uiterst gecompliceerde aangelegenheid die een diepgaande analyse behoeft. Een internationaal gerechtshof dat misdaden tegen de mensheid berecht moet absoluut onafhankelijk zijn, en dat is bij het Internationaal Strafhof niet zeker. Dit forum is immers in sterke mate afhankelijk van de Veiligheidsraad van de VN. Het is dus heel wel mogelijk dat dit Strafhof door de "overwinnaars" gebruikt wordt als een politiek instrument voor de vervolging van de "overwonnenen" , en aldus een werktuig in dienst van de wet van de sterkste wordt. We hoeven alleen maar naar het onaanvaardbare voorbeeld van het ad-hoctribunaal inzake het voormalige Joegoslavië te kijken.
Bovendien mogen we bij het opleggen van sancties onder geen beding een stap terug zetten en niet toestaan dat er afbreuk wordt gedaan aan bepaalde verworvenheden van het beschavingsproces. We kunnen daarbij denken aan de afschaffing van levenslange gevangenisstraf, zoals dat in Portugal gebeurd is.
Het is overigens nog maar de vraag of het Internationaal Strafhof wel de beste manier is om te verhinderen dat de misdaden die in het statuut zijn opgenomen worden gepleegd. Onduidelijk is ook of het Internationaal Strafhof wel voldoet aan de voor het strafrecht geldende grondbeginselen en of de bevoegdheid van dit forum verenigbaar is met de bevoegdheden van de nationale rechtbanken om dezelfde misdaden te berechten. Wij geloven van niet.
Tot slot moet ik kritiek leveren op het in deze resolutie opgenomen voorstel om de Conventie van Genève inzake het statuut van krijgsgevangenen te herzien. Dat voorstel komt op een moment waarop we hebben kunnen vaststellen dat de Verenigde Staten die rechten met voeten treden.
Vandaar onze stem tegen.

Tannock
Wij hebben als partij in ons nationale parlement gezegd dat wij in principe voor een strafhof zijn, maar dat het probleem in de details zit. Dit is in wezen ook het standpunt van de Verenigde Staten. Hun voornaamste probleem (en dit raakt ons eveneens, aangezien wij meer VN-vredessoldaten beschikbaar hebben gesteld dan enig ander land) is dat de bepalingen omtrent de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de bevelhebber te vaag zijn. Daardoor zouden misdaden van individuele soldaten of groepen soldaten ertoe kunnen leiden dat militaire en civiele leiders die hoger in de hiërarchie staan worden aangeklaagd wegens daden die zij niet gepland hebben, waaraan zij niet hebben deelgenomen of waarvan zij zelfs geen voorkennis hadden. De Amerikanen hebben voortdurend gewezen op het gevaar van kwaadwillige strafvervolging en wij delen hun bezorgdheid. Dat is één reden waarom de conservatieven in april vorig jaar tegen hebben gestemd, en wij blijven bij dat standpunt.
Dit heeft dus niets te maken met een isolationistische houding, maar met landen die daadwerkelijke internationale verantwoordelijkheden dragen en goed opletten wat zij ondertekenen. Clinton heeft het verdrag op het laatste moment ondertekend, maar legde een (publieke) verklaring af waarin hij zijn opvolger aanraadde het verdrag niet ter ratificatie aan de Senaat voor te leggen. President Bush heeft gezegd dat hij dit inderdaad niet zal doen en er bestaat in de Senaat trouwens vrijwel geen steun voor het verdrag.
Voorts is er het probleem dat in paragraaf a) van de gezamenlijke resolutie wordt gesuggereerd dat terroristen die oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid begaan berecht kunnen worden volgens de bepalingen van het Internationaal Strafhof. Dit wordt krachtig bestreden door vele juridische deskundigen (onder meer door die van het Britse Lagerhuis) en regeringen, waarvan sommige ervoor gezorgd hebben dat in het Statuut van Rome niet specifiek verwezen wordt naar terreurdaden. Ik refereer aan de verklaring die de Franse regering ter gelegenheid van de ratificatie heeft afgelegd en waarin wordt gezegd: "De regering van de Franse Republiek is de mening toegedaan dat de term "gewapend conflict" in artikel 8, lid 2, sub (b) en (c), op zichzelf en in zijn context verwijst naar een situatie die geen betrekking heeft op het plegen van gewone misdaden, met inbegrip van terreurdaden, hetzij gezamenlijk, hetzij individueel gepleegd."
De Britse regering heeft in juni 1999 een soortgelijke verklaring afgelegd in de hoop dat men het er in de toekomst over eens zou kunnen worden ook terreurdaden in het Statuut van Rome te noemen.
Na 11 september kan vanzelfsprekend moeilijker worden volgehouden dat de bepalingen van het Statuut van Rome voor iedereen behalve voor terroristen moeten gelden.
De stelling dat het Statuut van Rome wel op terroristen van toepassing kan zijn, is één manier om te proberen de zaak te corrigeren, maar het is op zijn zachtst gezegd een aanvechtbare interpretatie.
Tot besluit is er ook nog het punt dat Britse conservatieven als Douglas Hurd in het Hogerhuis aan de orde hebben gesteld, namelijk dat het Statuut van Rome problemen zou kunnen opleveren bij het oplossen van internationale geschillen. Deze zorg wordt echter tot op zekere hoogte weggenomen doordat de VN-Veiligheidsraad de bevoegdheid houdt strafvervolging te beletten in het belang van de internationale vrede en veiligheid.
Democratische rechten in Turkije

Figueiredo
Deze gezamenlijke resolutie schiet op veel punten tekort, maar we hebben er toch voor gestemd, om zo duidelijk te maken dat we een bijdrage willen leveren aan de strijd voor de democratie in Turkije en de erkenning van de rechten van de Koerden - ook op het gebeid van taal. We hopen zo ook te verhinderen dat de aanslagen op politieke partijen en onschuldige burgers voortgezet worden.
We zouden echter veel verder moeten gaan, zoals in de verklaring die door onze fractie is uitgegeven, en die ik ondertekend heb. Ik heb de gezamenlijke resolutie niet ondertekend, omdat deze resolutie veel te beperkt is. Er wordt met geen woord gerept over de noodzaak een algemene amnestie af te roepen, al wordt wel gevraagd de gevangen studenten vrij te laten. Van het idee om op 1 maart 2002 een delegatie naar Turkije te zenden om objectieve informatie te verkrijgen over de vervolging van de HADEP is niets gekomen. De resolutie blijft verder in gebreke de vrijlating te eisen van Leyla Zana en de voormalige afgevaardigden van Koerdische afkomst die tot vijftien jaar gevangenisstraf zijn veroordeeld, en dat terwijl de secretaris-generaal van de Raad van Europa Turkije verzocht heeft deze gevangenen een nieuw proces te geven. Ook het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft zich in die zin uitgesproken.

Korakas
De poging om de HADEP-partij in Turkije te verbieden, via het proces dat morgen in Ankara tegen deze partij begint, is slechts een van de vele voorbeelden van de schending van de fundamentele democratische rechten in dit land. Voor elke politieke activiteit moet vergunning worden gevraagd aan het door militairen gedomineerde regime. Het lijdt geen twijfel dat de vervolging van deze partij en de eventualiteit dat deze buiten de wet wordt gezet onder meer zijn toe te schrijven aan het feit dat deze partij na de volgende verkiezingen waarschijnlijk met een flink aantal zetels in het Turks parlement vertegenwoordigd zal zijn.
Het is in principe een goede zaak dat het Europees Parlement bij de Turkse regering zal aandringen op stopzetting van de vervolging van deze partij. Wij mogen evenwel niet vergeten dat deze politieke partij niet de enige is die wordt vervolgd. Ook andere partijen zijn verboden, of staan op het punt te worden verboden.
Overeenkomstig artikel 96 van de wet inzake politieke partijen in Turkije zijn partijen verboden die de term "communistisch" in hun naam dragen. Daarom werd de pas opgerichte Communistische Partij van Turkije door de Turkse justitie gewaarschuwd en gemaand van naam te veranderen als zij niet verboden wilde worden. Daarna zijn leden van deze partij tijdens hun politieke activiteiten gearresteerd en is men hun kantoren binnengevallen.
Duizenden politieke gevangenen worden onder verschrikkelijke omstandigheden vastgehouden, vaak in afzondering, in de zogenaamde F-cellen. Talrijke politieke gevangenen zijn in hongerstaking gegaan en er zijn al veel slachtoffers gevallen onder zowel de gevangenen zelf als hun gezinsleden en partners. Wij willen eraan herinneren dat de op 20 oktober 2000 begonnen hongerstaking al tientallen mensen het leven heeft gekost en nog steeds voortduurt.
Wij willen dat het Europees Parlement zijn stem verenigt met die van de democraten in Turkije en aandringt op een vrij en onbelemmerd handelen van politieke partijen, op vrije meningsuiting en meer algemeen op eerbiediging van de democratische rechten en vrijheden. Wij willen dat het Europees Parlement vraagt om vrijlating van de politieke gevangenen en om afschaffing van de zogenaamde witte F-cellen, of aanvaarding van het voorstel van de advocatenverenigingen in Turkije en andere sociale organisaties om drie cellen tot één samen te voegen. Dit voorstel is bekend geworden onder de naam: "drie deuren, drie sloten" .
Het is duidelijk dat velen in deze zaal opzettelijk spreken over vooruitgang in Turkije, ofschoon zij heel goed weten dat er in feite helemaal geen sprake is van vooruitgang en in bepaalde sectoren zelfs van verslechtering van de situatie. Zij willen dat de huidige situatie voortduurt, want dan kunnen zij gemakkelijker munt slaan uit de markt, de goedkope arbeidskrachten en de geopolitieke positie van Turkije. Zij leggen ons evenwel niet uit waarom er nog steeds onoverkomelijke hinderpalen zijn voor de ontwikkeling van de beschaving en de taal van het Koerdische volk, waarom meer dan 10.000 politieke gevangenen onder uiterst slechte omstandigheden vastgehouden worden, waarom politieke partijen die zich verzetten tegen het Turkse regime zijn verboden of met een verbod worden bedreigd, waarom dagelijks democratische strijders worden gearresteerd en vermoord, en waarom het "democratisch" Turkije nog steeds door zijn leger wordt bestuurd.
Wij zijn solidair met de Turkse volkeren, met hun strijd voor democratie en vooruitgang. Wij veroordelen niet alleen de pogingen deze volkeren de mond te snoeren maar ook de steun die het regime verleend wordt door degenen die zich alleen interesseren voor hun eigen imperialistische belangen.

Meijer
. In een democratische staat hebben ook politieke en etnische minderheden rechten. In Turkije is dat nog steeds niet het geval. Iedereen moet zich daar aanpassen aan de overheersende taal en cultuur en aan de meerderheidsopvatting over de rechteloosheid van etnische minderheden in dat land. Wie een andere taal spreekt, een andere vlag hijst of een partij vormt die vooral goede resultaten behaalt in een bepaald deel van het land wordt beschuldigd van separatisme, en bewoners van gebieden waar een minderheid de meerderheid is hebben zwaar moeten lijden onder verwoesting en onderdrukking. Een etnische massamoord in het verleden, die op de Armeniërs in 1915, wordt nog steeds ontkend, misschien omdat men de mogelijkheid wil behouden om zoiets te herhalen. De Turkse staat erkent wel andere nieuwe staten in Europoa, zoals Bosnië-Herzegovina, Litouwen of Slowakije, maar is extreem angstig voor de bescheiden eisen tot zelfbestuur en culturele rechten van een zeer groot minderheidsvolk in eigen land. Al vele jaren wordt stelselmatig geprobeerd om Koerdische volksvertegenwoordigers buiten het Turkse parlement te houden door middel van een kiesdrempel van 10% en een verbod van politieke partijen. Het is daarom belangrijk dat een meerderheid van het Europees Parlement Turkije duidelijk maakt dat het nooit een plaats zal verwerven binnen de Europese Unie zolang etnische ongelijkheid en onderdrukking blijven voortbestaan.
Verslag-Gahrton (A5-0028/2002)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor gestemd en met genoegen dit document gelezen waarin gesproken wordt over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Zuid-Kaukasus, dat zoals bekend bestaat uit Armenië, Azerbeidjan en Georgië. In dit document staat dat de mensen in deze drie landen zich Europees voelen. Dat doet mij genoegen en ik hoop dan ook dat deze drie landen in de toekomst deel gaan uitmaken van de grote familie van de Europese Unie. Tot mijn spijt lees ik evenwel in punt 2 van de toelichting dat de bevolking van de Zuid-Kaukasus van een dollar per dag moet rondkomen. Ofschoon ik zeker weet dat deze dollar per dag goed wordt gebruikt door de Kaukasiërs is dit mijns inziens toch wel erg weinig, en natuurlijk gaan mijn gedachten met name uit naar de gepensioneerden en de ouderen in de Kaukasus. Ik ben ervan overtuigd dat die nog minder dan het gemiddelde van een dollar per dag hebben. Ik hoop derhalve dat de Europese Unie meer zal doen voor de inwoners van de Zuid-Kaukasus die zich Europees voelen.

Andreasen, Busk, Jensen, Riis-Jørgensen en Sørensen
De Deense liberale leden in het Europees Parlement onthouden zich van stemming voor het verslag over de situatie in de Zuid-Kaukasus.
De Deense liberale leden in het Europees Parlement steunen amendement 2 van Andrew Duff en anderen, die Turkije en Armenië met klem verzoeken zich gezamenlijk in te spannen om de historische geschillen bij te leggen teneinde hun culturele, economische en diplomatieke betrekkingen te verbeteren.

Sacrédeus
Ik heb vóór het verslag gestemd.
Met grote voldoening stel ik vast dat amendement 12 is verworpen. De uitslag van de stemming was 96 stemmen vóór en 391 stemmen tegen bij 15 onthoudingen. Het amendement had tot doel het duidelijke en dringende verzoek teniet te doen dat in punt 15 wordt gedaan, waarin het Europees Parlement "in dit verband het standpunt in zijn resolutie van 18 juni 1987 [herhaalt] waarin de volkerenmoord op Armeniërs in 1915 als feit wordt erkend" en waarin het Turkije oproept "een basis voor verzoening te creëren".
Uit het noordoostelijk deel van Turkije is de Armeense bevolking thans nagenoeg volledig verdreven, terwijl dit tot 1915 door Armeniërs bewoond gebied was. Voor de toekomst van Turkije is er geen andere weg dan de volkerenmoord te erkennen en te streven naar verzoening en genoegdoening met het Armeense volk en de rest van de wereld. Alleen zo kan Turkije als land en volk vermijden dat het door zijn eigen geschiedenis achtervolgd blijft worden.
Politici en publiek in Turkije kunnen veel leren van de wijze waarop Duitsland en het Duitse volk na de holocaust tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben gehandeld. Ik wil graag geloven dat men bereid is deze weg te gaan. Het is absoluut in het belang van Turkije zelf dat het land ernaar streeft een Europese staat te worden die is gebaseerd op mensenrechten en volledig respect voor de godsdienstvrijheid en de rechten van minderheden.
Verslag-Lucas (A5-0014/2002)

Fatuzzo
Ik ben ervan overtuigd, mijnheer de Voorzitter, dat u het document van mevrouw Lucas met evenveel genoegen hebt gelezen als ik. Daarin staat namelijk dat men van plan is het gebruik van de fiets als vervoermiddel te bevorderen. De fiets is een schoon vervoermiddel dat niet vervuilt en goed is voor de gezondheid van degenen die het gebruiken. Daarvoor hoef je geen Coppi, Bartali, Merckx, Gimondi, enzovoort te zijn. Ik moet zeggen dat wij hierbij zeer geholpen worden door de burgemeesters van onze steden. Zij zorgen er namelijk voor dat de bussen tijdens de spitsuren propvol zijn. Daar krijgen de mensen op een gegeven ogenblik zo genoeg van dat zij naar de fiets grijpen. Bovendien is het openbaar vervoer peperduur en geven de mensen en de werknemers alleen daarom al de voorkeur aan de goedkope fiets. Ik hoop derhalve dat de burgemeesters van onze steden door gaan met het op deze manier bevorderen van het gebruik van de fiets.

Meijer
. Jarenlang is het vanzelfsprekend geweest om van de voortdurende toename van het verkeer alleen maar de voordelen te zien. Het was goed voor de individuele vrijheid en goed voor de economie. Alleen het bevorderen van de verkeersveiligheid kreeg enige aandacht, om daardoor het aantal dodelijke ongevallen te beperken. Die ongevallen werden beschouwd als het enige nadeel. Inmiddels weten we dat luchtvervuiling en lawaai ook velen benadelen die weinig deelnemen aan het verkeer, dat er voor beroepschauffeurs een tekort aan normale lichaamsbeweging bestaat en dat veel voetgangers en fietsers het slachtoffer worden van de toename van het gemotoriseerde verkeer. De rapporteur vraagt daarvoor terecht de aandacht en zoekt de oplossing in de vorm van een 'gezondheidsevaluatie' voor alle vervoersprojecten en vervoersmaatregelen. Ik heb haar daarin vanaf het begin gesteund. Ik betreur het dat zij met name door vertegenwoordigers van de PPE-DE-Fractie niet echt serieus is genomen, en dat vanuit die fractie is beweerd dat de Europese Unie op dit punt eigenlijk geen taak heeft. Het wordt tijd om te breken met de misvatting dat alleen het bevorderen van economische groei en grootschalige projecten van belang is. Om in een vooral door technische vooruitgang sterk veranderde samenleving te kunnen overleven hebben mens en milieu meer bescherming nodig.
Verslag-Pack (A5-0021/2002)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, vannacht heb ik gedroomd van de grote Griekse filosoof Socrates, wiens naam is gegeven aan het SOCRATES-programma waarop mevrouw Pack zulk een uitstekende toelichting heeft gegeven. Ik heb dan ook voor gestemd. In deze droom was Socrates echter woedend, hij was in alle staten en zeer teleurgesteld. Hij zei mij: "Wat voor een programma hebben jullie mij nou gegeven? Waarom hebben jullie mijn naam aan dat programma gegeven? Was ik geen belangrijker programma waard?" "Niet dat ik wil" , zei hij, "dat iemand het gif krijgt dat mij werd gegeven, maar ik wil wel dat jullie je niet beperken tot jongeren, tot een programma dat mijn naam draagt, maar je ook met ouderen bezighouden. Ik heb mijn pensioen niet gehaald omdat ik de gifbeker moest drinken die men mij in de gevangenis heeft gegeven. Ik was dolgraag oud geworden en met pensioen gegaan om heel Europa door te kunnen reizen. Jullie interesseren je echter niet voor de ouderen! Doe mij een plezier en vertel morgen tijdens je stemverklaring wat ik je nu gezegd heb!" Dat vroeg hij en dat heb ik bij dezen gedaan!
Verslag-Graça Moura (A5-0018/2002)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer belangrijk document waarin een toelichting wordt gegeven op de eerste twee jaar van toepassing - 2000 en 2001 - van het programma CULTUUR. Ons Parlement heeft voor dit programma gestemd omdat het de activiteiten van de Europese Unie ter bevordering van de cultuur van de Europese burgers wil bevorderen. Ik weet dat cultuur een zeer belangrijk kapitaal is, ook al is het niet tastbaar: het is geen weg of een huis. Daarom heb ik tot mijn genoegen kunnen vaststellen dat dit programma een goede reis heeft. Wel zullen bepaalde tekortkomingen pas in de komende drie levensjaren opgelost kunnen worden. Ik zal dan ook blijven aandringen op meer geld voor de bevordering van de cultuur van de Europese burgers.
Verslag-Gröner (A5-0019/2002)

Fatuzzo
Nee, mijnheer de Voorzitter! Met het programma JEUGD kan ik niet instemmen. Ik heb voor gestemd omdat ik niemand het recht wil geven te zeggen dat een vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden, van de ouderen dus, tegen de jongeren is. Ik ben voor de jongeren: men kan niet oud worden als men niet eerst jong is geweest. Ik ben echter tegen een bepaald punt uit het verslag, of liever gezegd tegen hetgeen ik op bladzijde 13 heb gelezen, waar staat dat de jongeren van de kandidaat-landen moeilijkheden ondervinden bij het verkrijgen van een visum voor bepaalde lidstaten van de Europese Unie. Wel, dat is niet in de haak! Daar moet absoluut iets aan worden gedaan en ik ben ervan overtuigd dat de commissaris, mevrouw Reding - die weliswaar niet hier is maar zeker in haar kantoor voor de televisie naar mij zit te luisteren om te horen waarom ik voor heb gestemd - een onderzoek zal instellen en ervoor zal zorgen dat geen enkele jonge burger uit een kandidaat-land die een visum aanvraagt om naar de Europese Unie te komen, nul op zijn of haar rekest krijgt of lang moet wachten.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
 Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 12.11 uur gesloten)

