Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 24 oktober 1997 werd onderbroken, te zijn hervat.
Verschillende collega's weten reeds dat de Voorzitter van het Europees Parlement een kleine, onschuldige operatie moest ondergaan vanwege een blindedarmontsteking. Dit is de reden waarom ik hem vervang bij de hervatting van de zitting. Uit naam van ons allen zal ik hem onze beterschapswensen voor een spoedig herstel sturen.

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van vrijdag 24 oktober zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

McIntosh
Mevrouw de Voorzitter, wat de orde betreft, zou ik willen weten of de commissaris vandaag voor het Parlement een verklaring kan afleggen over de blokkades van de wegvervoerders in Frankrijk en over het feit dat Frankrijk de Verdragen van Rome schendt. Kunt u bevestigen dat de commissaris hier vandaag een verklaring over zal afleggen?

De Voorzitter
Waarde collega's, ik zou iedereen die over dit onderwerp een motie van orde wil indienen, vriendelijk willen verzoeken om te luisteren, want ik zal zo meteen een voorstel doen dat volledig tegemoetkomt aan uw wensen.

Wijsenbeek
Mevrouw de Voorzitter, de leden aan deze kant van de vergaderzaal mogen niet als een blindedarm, of zelfs een blindedarmontsteking, worden beschouwd. Als mevrouw McIntosh de debatten zou hebben gevolgd die voorafgingen aan uw aankondiging, dan zou zij geweten hebben, mevrouw de Voorzitter, dat de liberale fractie om dit debat heeft verzocht en dat het ook zal plaatsvinden.

De Voorzitter
Mijnheer Wijsenbeek, ik zal alle fracties opnoemen die om dit debat hebben verzocht, zodat alles geheel duidelijk is.

Hardstaff
Mevrouw de Voorzitter, ik wijs op een leemte in de notulen van de vergadering van de vrijdag van de vorige vergaderperiode omdat ik daarover het woord niet heb kunnen voeren.
Op donderdag heb ik onmiddellijk na de stemming over de chocoladerichtlijn schriftelijk verzocht mijn stemgedrag bij amendement 25 te wijzigen. In de notulen van vrijdag was dat in de lijst met de uitslag van de stemmingen evenwel niet gebeurd. Ik heb daarover vergeefs gepoogd het woord te voeren. Hoewel de diensten van het Parlement wisten dat ik een motie van orde wilde stellen - wat niet de bedoeling was van alle sprekers die het woord hebben mogen voeren - weigerde de Voorzitter mij het woord te verlenen en moest ik mijn opmerking opnieuw schriftelijk formuleren. Kunt u mij verzekeren dat de stemuitslag op donderdag in overeenstemming met mijn twee brieven zal worden gecorrigeerd?

De Voorzitter
Mevrouw Hardstaff, wij zullen uw verklaring betreffende de stemming van zojuist opnemen in de notulen van vandaag.

Van Bladel
In de notulen van 23 oktober jongstleden zijn er hinderlijke fouten geslopen die ik absoluut moet corrigeren, mevrouw de Voorzitter. Ik heb toen gesproken over het inhuren van huursoldaten door de regering in Luanda en de aanschaf van enkele C-130 vliegtuigen waarmee vervolgens de oud-dictator in Congo-Brazzaville op de troon gezet is. In het verslag staat niet Luanda maar Rwanda. Er wordt gesproken over een leverantie van 130 Amerikaanse vliegtuigen. Dat zou de leverantie van de eeuw geweest zijn, mevrouw de Voorzitter. Daar gaat het natuurlijk niet om.

De Voorzitter
Mevrouw van Bladel, uw opmerking heeft in feite betrekking op het volledig verslag der vergaderingen. Gezien dit feit, kan ik u mededelen dat uw opmerkingen opgenomen zullen worden in de notulen van vandaag, zodat de kwestie overeenkomstig uw wens wordt rechtgezet.
(De notulen worden goedgekeurd)

Macartney
Mevrouw de Voorzitter, dit is een belangrijke motie van orde over de toepassing van artikel 123, lid 5, en artikel 102 van het Reglement over de talen. Er zijn belangrijke taalkundige verschillen tussen de verschillende versies van het verslag van mevrouw Fraga Estévez. Er zijn niet alleen verschillen tussen de versies van het verslag in de verschillende talen, maar ook tussen de tekst van het verslag die door de Commissie is aangenomen en die welke nu voorligt. Als u op dat ogenblik de vergadering voorzat, hebt u nu een groot probleem.
Ik heb de aandacht van de vergaderdienst vorige week op dat probleem gevestigd. Ik heb de secretaris-generaal daarover persoonlijk aangeschreven. Ik vrees dat u niet anders kunt dan de stemming over het verslag van mevrouw Fraga Estévez, als die vanochtend plaatsvindt, ongeldig te verklaren. Liever dan u in een lastig parket te brengen zou ik willen weten of de grote fracties het verslag naar de Commissie willen terugverwijzen, wat volgens mij een mogelijkheid is, of de stemming liever willen uitstellen tot de taalkundige verschillen tussen de versies weggewerkt zijn. Wij kunnen vanochtend niet over dit verslag stemmen. Dat zou ongerijmd zijn.

Aelvoet
Mevrouw de Voorzitter, het verslag dat zojuist aangesproken is door collega Macartney stelt problemen op verschillende vlakken. Daar is ten eerste het feit dat het hier gaat om een initiatiefverslag van de visserijcommissie, maar dat er nagelaten geweest is door de visserijcommissie om advies in te winnen van de commissies die altijd gevraagd moeten worden om hun advies te geven. Met name het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, dat er niet is. Het advies van de milieucommissie, dat er niet is. Het advies van de juridische commissie, dat er niet is. Ik zou in dit verband willen verwijzen naar het feit dat er een zeer recente beslissing is van de Conferentie van commissievoorzitters waarin werd afgesproken in dit Parlement dat, ook als het gaat om een initiatiefverslag, in ieder geval de adviesprocedure gerespecteerd moet worden. Dat is dus niet het geval in verband met het verslag van mevrouw Fraga Estévez.
Ten tweede zou ik er de aandacht op willen vestigen dat er afgelopen week in de Paritaire Vergadering ACS-EU een stemming is gebeurd door de ACS en de Europese Unie die haaks staat op een aantal bepalingen van dit verslag. Ik vind het dus niet normaal dat dat aan de kant geschoven zou worden. Om die redenen denken wij dat er alle, maar werkelijk alle reden voor is om dit verslag terug te verwijzen naar de commissie.

De Voorzitter
Waarde collega's, wij kunnen nu geen debat over deze kwestie gaan voeren. Aangezien een aantal leden hier echter iets over wil zeggen, zal ik hun het woord verlenen.

Provan
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag van mevrouw Fraga Estévez is een voor de toekomst van het gemeenschappelijk visserijbeleid uiterst belangrijk initiatiefverslag. Ik wil het Parlement erop wijzen dat mevrouw Fraga Estévez zich als rapporteur onberispelijk heeft gedragen. Nadat op haar verslag 460 amendementen waren ingediend heeft zij het ingetrokken en een nieuw verslag opgesteld waarmee de meerderheid in de Commissie visserij kon instemmen. Zij heeft laten zien hoe een rapporteur zich in het kader van de werkzaamheden van het Parlement en de commissies dient te gedragen.
Ik ben er dan ook zeker van dat het Parlement dit verslag op de agenda wil handhaven. Er zijn wel enkele kleine taalkundige problemen, maar die kunnen de diensten oplossen. De meeste fracties willen het verslag op de agenda handhaven en wensen dat het Parlement zijn werkzaamheden snel voortzet.

Green
Mevrouw de Voorzitter, ik heb deze kwestie vanochtend in mijn fractie aangekaart omdat de Fractie Europese Radicale Alliantie mij herhaaldelijk op ernstige technische en taalkundige fouten had gewezen. De overgrote meerderheid van de leden van mijn fractie vond echter dat dit verslag geen onoverkomelijke moeilijkheden opleverde. Daarom menen wij dat het op onze agenda moet worden gehandhaafd.

De Voorzitter
De zaak is dus helemaal duidelijk. Hoe het ook zij, wij hebben, zoals u weet, de agenda aangenomen. Het is dus niet mogelijk om te gaan stemmen over het al dan niet terugverwijzen van dit verslag naar een commissie. Pas als dit punt van de agenda behandeld wordt, kan dit eventueel aan bod komen. Ik vond het desalniettemin belangrijk dat deze ophelderingen nu werden gegeven.

Gallagher
Mevrouw de Voorzitter, ik ondersteun het verzoek van de heer Macartney tot terugzending naar de commissie. Op het verslag waren 460 amendementen ingediend. Ook op het compromisverslag zijn er talrijke amendementen ingediend. Wij hebben daarover in de commissie niet kunnen stemmen. Die gelegenheid moeten wij nu krijgen.
De Engelse versie van het verslag wijkt op een aantal punten van de Spaanse en Franse versies af. In de Engelse versie staan ook dingen die in de andere versies van de tekst niet voorkomen. Het is niet meer dan billijk en redelijk dat wij vragen de stemming over het verslag uit te stellen tot de leden van het Parlement en van de commissie het verslag hebben kunnen onderzoeken en zo nodig hebben kunnen wijzigen.
Kortom, mevrouw Fraga Estévez heeft u of het secretariaat een lijst met aanbevelingen voor de stemming overhandigd, maar had daarvoor niet de instemming van de Commissie visserij en spreekt dan ook niet uit onze naam.

De Voorzitter
Mijnheer Gallagher, u kent het Reglement net zo goed als ik. Een verzoek om terugverwijzing naar een commissie moet normaal gesproken niet nu worden ingediend, maar op het moment dat het debat over het verslag van mevrouw Fraga Estévez begint of wanneer er gestemd wordt. Niettegenstaande dit feit, denk ik dat het beter is dit probleem nu te regelen, aangezien de collega's aanwezig zijn. Ik stel u dus voor om erover te stemmen, aangezien wij naar de verschillende standpunten van voor- en tegenstanders hebben kunnen luisteren.
(Het Parlement besluit het verslag op de agenda te laten staan)

Novo
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, afgelopen vrijdag heeft er in de autonome regio van de Azoren een zware storm gewoed. Bij de door de hevige regenval veroorzaakte overstromingen en aardverschuivingen zijn 29 mensen omgekomen. Op het eiland São Miguel zijn in het dorpje Ribeira Quente, gemeente Povoação, 29 personen onder de modder begraven. En dan heb ik het hier nog niet over de materiële schade en kosten van herstel en preventie. We zullen tijdens de volgende vergaderperiode in Straatsburg zeker op dit onderwerp terugkomen.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil hier alleen maar verzoeken om een uiting van solidariteit met de familieleden van de 29 mensen die het leven hebben verloren. In naam van het Parlement en alle hier aanwezige collega's verzoek ik u zich tot de families van de slachtoffers te richten, tot de inwoners van Ribeira Quente en tot de lokale, regionale en nationale overheden en jegens allen, zonder uitzondering onze geschoktheid en medeleven uit te drukken. Ik vertrouw erop, mevrouw de Voorzitter, dat u mijn verzoek begrijpt, en dat u er onmiddellijk gevolg aan zult geven.

De Voorzitter
Mijnheer Novo, ik kan u verzekeren dat wij in deze zin zullen handelen en dat wij een boodschap van solidariteit en medeleven zullen sturen aan allen die bij dit drama betrokken zijn en dat wij, zoals u heeft voorgesteld, in Straatsburg een beslissing zullen nemen over een aantal concrete maatregelen om de gevolgen van deze ramp te verlichten.

Macartney
Mevrouw de Voorzitter, ik protesteer tegen de procedure die u voor de stemming over dit verzoek om terugverwijzing heeft gevolgd. In de eerste plaats heeft u gezegd dat de normale procedure erin bestaat te wachten tot het punt aan de orde komt en het verzoek om terugverwijzing dan in stemming te brengen. Zonder op de opening van het debat te wachten, heeft u plots over het verzoek tot terugzending laten stemmen. Daardoor hebben wij niet om een hoofdelijke stemming kunnen verzoeken, wat wij als fractie zeker hadden gedaan. Dit is een uiterst belangrijke aangelegenheid. Ik protesteer dan ook tegen het feit dat u is afgeweken van de procedure die u bij het begin van de vergadering zelf heeft uiteengezet.

De Voorzitter
Mijnheer Macartney, integendeel, ik denk dat ik alles heb ondernomen om aan uw wensen tegemoet te komen. Normaal gesproken zou ik, zoals u weet, niet hierover hebben mogen laten stemmen, aangezien dat slechts mogelijk is op het moment dat het verslag behandeld wordt. Maar dat zal plaatsvinden op een moment waarop er minder collega's aanwezig zullen zijn. Ik was van mening, en dit om u terwijl te zijn, dat het beter zou zijn wanneer onze Vergadering zich duidelijk hierover zou uitspreken. Wij hebben daarom twee voorstanders en twee tegenstanders van terugverwijzing gehoord, zodat de procedure eerlijk verlopen is.
Indien u nu een hoofdelijke stemming wenst, moet hierom worden verzocht. Zoals u heeft kunnen vaststellen, was de uitslag van de stemming absoluut duidelijk. Ik geloof echt dat alles volgens de voorschriften verlopen is. Ik kan u in ieder geval verzekeren dat wij ervoor zullen zorgen, dat de taalkundige problemen naar behoren geregeld worden, zoals trouwens reeds in een aantal gevallen is geschied.

McMahon
Mevrouw de Voorzitter, ik verwijs naar artikel 22 van het Reglement over de taken van het Bureau. Tijdens het weekend heeft de heer Liikanen op de BBC-radio een verklaring afgelegd over de praktijken bij indienstneming en over de leeftijdsdiscriminatie daarbij. Hij heeft gezegd dat de Europese Commissie vanaf 1998 bij de aankondiging van vacante ambten geen leeftijdsgrens meer zal stellen.
Ik weet dat het Bureau van het Europees Parlement deze kwestie heeft besproken. Wat goed is voor de Commissie is ook goed voor het Europees Parlement. Ook wij zouden bij indienstneming niemand meer wegens zijn leeftijd mogen discrimineren. Dat staat trouwens in het Verdrag van Amsterdam. Ik zou graag weten welke maatregelen het Bureau denkt te nemen om ervoor te zorgen dat wij doen zoals de andere instellingen die oudere burgers van de Gemeenschap niet discrimineren.

De Voorzitter
Mijnheer McMahon, dit is geen beroep op het Reglement, zoals u weet. Indien u dit wenst, kunt u deze vraag voorleggen aan de heer Liikanen. Deze aangelegenheid zal op de daarvoor bestemde plaats worden geregeld.

Dringende politieke kwesties
De Voorzitter
Aan de orde is een mededeling van de Commissie over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.
Waarde collega's, normaal gesproken gaan wij niet over tot het wijzigen van de agenda, maar zoals u allen heeft kunnen vaststellen, gaat het hier om een buitengewone situatie. Drie fracties hebben mij namelijk verzocht een mededeling van de Commissie op de agenda te plaatsen, met daarna de mogelijkheid om vragen te stellen, over een zeer netelige zaak, namelijk de blokkade van de Franse vrachtwagenchauffeurs. De drie fracties die dit verzoek hebben ingediend, zijn de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten, de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij.
Als de Vergadering instemt met dit voorstel, dan zouden wij als volgt te werk kunnen gaan. Wij behandelen, zoals voorzien, tot 16.00 uur de mededeling van commissaris Van den Broek over het onderwerp dat op de agenda staat, en daarna hebben wij een half uur voor vragen en antwoorden van commissaris Kinnock, die bereid was om met ons over deze mededeling van gedachten te wisselen.
Zijn er bezwaren tegen dit voorstel? Dat is niet het geval. Dan is dit voorstel aangenomen en zullen wij zo te werk gaan.

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, ik ben opgetogen dat ik hier vandaag met het Parlement van gedachten kan wisselen over de resultaten van de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken die tien dagen geleden in Mondorf heeft plaatsgevonden. Op die bijeenkomst hebben de ministers zich toegespitst op de problemen rondom de uitbreiding en Agenda 2000. Om te beginnen moet ik zeggen dat niet over alle problemen rondom de uitbreiding conclusies zijn geformuleerd. Op de komende top van Luxemburg zullen onze staatshoofden en regeringsleiders moeten beslissen of onderhandelingen worden geopend en het eens moeten worden over een aantal opties die in direct of indirect verband met het uitbreidingsproces staan.
Ik wijs erop dat onze lidstaten het erover eens zijn dat het met betrekking tot de uitbreiding van het grootste belang is dat wij alle kandidaten zonder uitzondering duidelijk maken dat hun verzoek om toetreding is aanvaard. Dat betekent dat alle kandidaat-landen kunnen toetreden zodra...
(Interruptie door de Voorzitter) In het debat over de uitbreiding hebben alle lidstaten onderstreept dat de uitbreiding een proces is waarvan geen enkele kandidaat-lidstaat wordt uitgesloten. Dat betekent dat ze kunnen toetreden zodra ze de politieke en economische voorwaarden voor het lidmaatschap vervullen zoals die bij verschillende gelegenheden en meer in het bijzonder op de Top van Kopenhagen van 1993 zijn geformuleerd.
Dat betekent ook - ook hierover zijn alle lidstaten het eens - dat de uitbreiding onderhandelingen en voorbereidingen vergt. Hoewel geen duidelijke conclusies zijn bereikt over de aanbevelingen van de ministers aan hun staatshoofden en regeringsleiders over de vraag hoe de onderhandelingen moeten worden geopend, is het vrij duidelijk dat veel meer nadruk moet worden gelegd op het alomvattende karakter van het proces en niet op het feit dat sommigen onderhandelingen kunnen aanvatten terwijl anderen de voorbereidingen nog moeten voortzetten. Men is in dat verband wel tot de conclusie gekomen dat differentiëring nooit tot discriminatie mag leiden.
In de voorstellen van de Commissie in Agenda 2000 staat ook dat een toetredingspartnerschap voor alle kandidaten het kader moeten vormen waarin ze naar lidmaatschap blijven streven, met alles wat dat inhoudt. Het toetredingspartnerschap moet bestaan uit duidelijke "wegenkaarten" waarin op basis van de bekendgemaakte adviezen wordt gewezen op de zwakke punten van elke kandidaat-lidstaat die moeten worden aangepakt om aan de toetredingsvoorwaarden te kunnen voldoen.
In het kader van het toetredingspartnerschap moeten alle kandidaat-lidstaten voorts een nationale strategie uitstippelen waarin ze uitleggen hoe ze het tijdschema voor hun werkzaamheden zien. In de derde plaats is er het totale krediet, het onderdeel-PHARE van het toetredingspartnerschap, zodat men duidelijk weet hoeveel geld voor die gezamenlijke verdere voorbereiding beschikbaar is. Dit illustreert duidelijk het alomvattende karakter van het proces: het toetredingspartnerschap geldt immers voor alle kandidaat-lidstaten.
In de tweede plaats hebben wij gezegd dat elk jaar zal worden nagegaan hoever elke kandidaat-lidstaat op de weg naar de vervulling van de voorwaarden is gevorderd. Er zullen geen uitzonderingen worden gemaakt, maar de landen waarmee nog geen onderhandelingen kunnen worden aangevat, mogen er wel zeker van zijn dat de Commissie de staatshoofden en regeringsleiders onmiddellijk zal aanbevelen met de onderhandelingen te beginnen zodra ze de voorwaarden vervullen. Ik herinner eraan dat wij oorspronkelijk hadden voorgesteld dat onderhandelingen zouden worden geopend met de landen waarvan men mocht aannemen dat ze de toetredingsvoorwaarden op middellange termijn zouden vervullen. Als andere landen zover zijn, zou meteen worden aanbevolen ook daarmee onderhandelingen te openen.
Een derde element in de idee van de Commissie om een allesomvattend proces op gang te brengen was het voorstel tot instelling van een vaste of Europese conferentie. Die moest een multilateraal forum worden waaraan alle landen kunnen deelnemen die volgens Agenda 2000 tot Europa kunnen of willen toetreden. Dat multilaterale forum zou zich bezighouden met horizontale kwesties die voor alle kandidaat-lidstaten van belang zijn. Aangezien de toetredingsonderhandelingen zelf op bilaterale basis worden gevoerd, zou het ook het enige multilaterale forum zijn waar al die landen met de lidstaten bijeenkomen. Alle kandidaat-lidstaten onderhandelen bilateraal met de Europese Unie en niet in het kader van een multilateraal forum.
De permanente conferentie zou zich dus met horizontale kwesties bezighouden. Het kan daarbij gaan om aangelegenheden van de tweede, de derde of zelfs de eerste pijler - denk maar aan de regionale samenwerking en de transregionale netwerken -, zolang de multilaterale besprekingen de bilaterale onderhandelingen maar niet doorkruisen. Ik meen te weten dat de lidstaten het daarover eens zijn, hoewel twee lidstaten betwijfelden of een dergelijke Europese conferentie wel nodig is en of die niet min of meer een substituut voor de Raad van Europa zou worden. Ik meen echter niet dat die lidstaten dat hebben gezegd om zich tegen de organisatie van een Europese conferentie te verzetten. Als men aanvaardt dat men vooral het alomvattende karakter van het uitbreidingsproces moet onderstrepen, zal iedereen er wellicht mee instemmen dat een Europese conferentie wordt gehouden zoals de Commissie in Agenda 2000 heeft aangeboden.
Een probleem dat nog moet worden bekeken en waarover men het niet eens is geworden, is de deelname van Turkije. Volgens de door de Commissie gehanteerde definities is Turkije zeker een land dat tot de Europese Unie wenst toe te treden. Volgens de Commissie moet Turkije dan ook aan de conferentie deelnemen, maar men is het daarover nog niet eens. Ik kan alleen maar zeggen dat wij, tijdens mijn bezoek aan Turkije vorige week, met de Turkse autoriteiten druk hebben overlegd in het kader van de voorbereiding van het bezoek aan Turkije van de voorzitter van de Europese Raad, de Luxemburgse minister van Buitenlandse Zaken, op 27 november, alsook van de Associatieraad met Turkije op 24 november.
Er wachten ons nog moeilijke onderhandelingen over de vraag hoe wij op de Turkse verwachtingen ten aanzien van de Europese conferentie moeten reageren. Dat hangt tot op enige hoogte af van de vraag in hoever Turkije ons met betrekking tot Cyprus, de mensenrechten in Turkije en de bilaterale betrekkingen met Griekenland tegemoetkomt. Mijn tijd is beperkt en daarom ga ik daarop niet nader in.
Tot besluit merk ik op dat Mondorf een belangrijke mijlpaal is op de weg naar een aantal belangrijke beslissingen die op de top van Luxemburg in december met betrekking tot de uitbreiding zullen moeten worden genomen.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de commissaris voor de nuances, de Nederlandse schilderkunst waardig, die hij in zijn verklaring heeft aangebracht. De eerste vraag die ik de commissaris zou willen stellen is de volgende: denkt de Commissaris dat de gelijktijdige aanvang van de uitbreidingsonderhandelingen en de Europese conferentie in de praktijk betekent dat we aansturen op een gelijke start, als in een zeilrace?
Tweede vraag: denkt de commissaris dat op de top van Luxemburg, behalve de uitgangspunten, ook het kader van de onderhandelingen goedgekeurd moet worden?

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, ik erken dat mijn uiteenzetting, zoals de heer Barón Crespo opmerkt, de kenmerken van een Hollands schilderij vertoonde. Het beeld is op dit ogenblik niet helemaal duidelijk. Ik kan niet vooruitlopen op de conclusies die onze lidstaten nog moeten trekken. Op basis van wat ik van de lidstaten heb gehoord, meen ik dat wij, zolang alle kandidaat-lidstaten aan een enkel uitbreidingsproces willen meedoen, veel schade als gevolg van het gebruik van een verkeerde terminologie kunnen voorkomen.
In de tweede plaats heeft geen enkele lidstaat de juistheid of accuraatheid van onze beoordeling van de stand van de politieke en economische voorbereidingen in de kandidaat-lidstaten betwist. Geen enkele lidstaat heeft ontkend dat er, wat de stand van de voorbereiding betreft, grote verschillen tussen de kandidaat-lidstaten zijn.
Voorts wil ik het alomvattende karakter van het proces nogmaals onderstrepen en hoop ik dat men het in Luxemburg eens zal kunnen worden.

Rack
Mijnheer de commissaris, het doet ons genoegen dat men tijdens deze bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken bewust heeft getracht een zeer duidelijk signaal af te geven, dat er niemand buiten de boot mag vallen. Hoe dit in detail door de regeringsleiders wordt beslist, moeten we afwachten. In dit verband dringt zich opnieuw de vraag aan mij op over welke inhoudelijke punten deze Europese conferentie zal gaan. Wat zal er in het kader van deze Europese conferentie feitelijk aan de orde komen en/of worden besloten over concrete voorbeelden, over concrete onderhandelingsthema's, en in hoeverre is daarmee ook gewaarborgd dat echt iedereen zich voelt meetellen in het proces van toenadering en bij het toekomstige lidmaatschap?

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, hoewel ik geen definitieve conclusies wens te trekken uit een debat dat nog niet is afgerond, blijkt uit de discussie dat de lidstaten en de kandidaat-lidstaten op die conferentie aangelegenheden moeten behandelen die niet direct met de toetreding verband houden. Ik zeg nu op een andere manier wat ik daarstraks heb gezegd, namelijk dat het multilaterale forum en wat daar gebeurt niet haaks mogen staan op de bilaterale onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten.
Concreter wil dat zeggen dat men, wat de horizontale aangelegenheden van gemeenschappelijk belang betreft, zoals in de Agenda 2000 wordt voorgesteld, kan denken aan aspecten van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid waar wij inderdaad gemeenschappelijke belangen hebben, bijvoorbeeld in onze betrekkingen met bepaalde derde landen. Men kan ook denken aan aspecten van de regionale samenwerking waar wij een gemeenschappelijk belang hebben. Zoals ik daarstraks al heb opgemerkt, kan men ook aan de transeuropese netwerken denken.
Daarnaast zijn er ook horizontale kwesties met betrekking tot bijvoorbeeld het milieu. Ik kan mij voorstellen dat het belangrijke probleem van het milieu zowel de kandidaat-landen als de lidstaten bezighoudt en dat, als in het aanpassingsproces zulke strengen eisen worden gesteld, over een aantal horizontale problemen waarmee alle kandidaat-lidstaten worden geconfronteerd horizontaal overleg kan worden gepleegd zonder dat daaruit conclusies voor een bepaald land worden getrokken en zonder dat het debat tot onderhandelingen evolueert. Zo kan men ook een Europees saamhorigheidsgevoel creëren rond thema's die iedereen aangaan. Daarbij mag men echter in geen geval het werk doen dat op andere plaatsen zoals de Raad van Europa of de OVSE moet worden verricht. Als ik zeg dat die werkzaamheden niet direct met de toetreding verband mogen houden, bedoel ik daarmee dat ze de bilaterale onderhandelingen niet mogen doorkruisen, maar niet dat men geen aangelegenheden mag behandelen die iedereen bezighouden en waarin wij ons in het vooruitzicht van de uitbreiding moeten verdiepen.

Titley
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Van den Broek, zoals u weet ben ik ondervoorzitter van de Delegatie voor de betrekkingen met Slovenië. Bij een bezoek aan Slovenië heb ik de Slovenen onlangs verzekerd dat de Commissie objectief tegen het uitbreidingsproces aankijkt en dat ieder land op zijn verdiensten zal worden beoordeeld.
Kunt u zich mijn onbehagen voorstellen toen ik bij mijn terugkeer uit Slovenië ontdekte dat een ambtenaar van de Commissie, een van uw topadviseurs, op een conferentie over Slovenië had gezegd dat Slovenië, zelfs als het morgen aan de toetredingscriteria zou voldoen, niet meteen zou mogen toetreden maar op Polen zou moeten wachten? Kan de heer Van den Broek mij zeggen of het officiële beleid van de Commissie, ondanks haar mooie woorden, erop gericht is groepen landen te laten toetreden zonder te kijken hoe elk land zich afzonderlijk ontwikkelt? In de tweede plaats is, zoals u weet, het grote probleem in Slovenië het bestuursapparaat. In Agenda 2000 heeft u voorgesteld dat 30 % van de PHARE-kredieten worden besteed aan de verbetering van het bestuur, onder meer door de uitwisseling van nationale ambtenaren. Volgens mij wijzen de lidstaten die aanpak af. Kunt u mij zeggen wat de ministers van Buitenlandse Zaken over de uitwisseling van nationale ambtenaren ter verbetering van het bestuur hebben gezegd?

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, het kan zijn dat er persoonlijke standpunten, opvattingen of verwachtingen circuleren. Wat het beleid betreft, is de situatie voor mij duidelijk. Als u Agenda 2000 zorgvuldig leest, zult u vaststellen dat de landen die de voorwaarden vervullen onmiddellijk zullen kunnen toetreden. Uiteraard zal die toetreding moeten worden goedgekeurd. Ik wil zelfs nog verder gaan. In Agenda 2000 gaan wij ervan uit dat landen die later beginnen maar hun problemen sneller kunnen oplossen de landen kunnen bijbenen waarmee de onderhandelingen eerder zijn begonnen. Wij willen met andere woorden dat alle landen in alle opzichten op hun eigen verdiensten worden beoordeeld. Dat geldt ook voor de vervulling van de toetredingsvoorwaarden.
Wat de uitwisseling van nationale ambtenaren met de kandidaat-landen ter verbetering van het bestuur betreft, is het een integrerend onderdeel van de voorbereiding en heroriëntatie van het PHARE-programma dat ongeveer 30 % van de kredieten worden besteed aan alles wat met de institutionele opbouw te maken heeft. Die definitie is vaag genoeg om allerlei activiteiten te kunnen ondersteunen. Ik denk daarbij aan de versterking of consolidatie van de democratische structuren en aan de al even belangrijke versterking van de justitie. Ik denk echter ook aan opleidingsprogramma's voor nationale ambtenaren. In dat verband hebben wij de lidstaten ook gevraagd in hun administratie een contactpunt aan te wijzen waar wij terechtkunnen met onze vragen over expertise of uitwisseling van experts van de besturen van beide landen, waarbij de opleiding in de lidstaten kan gebeuren of mensen uit de lidstaten naar de kandidaat-landen kunnen gaan om ze ter plaatse te helpen.
Het probleem dat de heer Titley heeft aangestipt, wordt in de komende jaren wellicht een van de grote uitdagingen. Wetgeving uitvaardigen en wetgevingen op elkaar afstemmen is een zaak, ze uitvoeren en zo nodig door een degelijke justitie doen toepassen is een andere zaak. Dat zal zeker tijd vergen. Daarom moeten meerjarenprogramma's voor opleiding en uitwisseling in het gehele voorbereidingsproces een belangrijke plaats innemen.

Oostlander
Voorzitter, ik ben bijzonder blij met de blijk van convergentie van standpunten in Commissie, Raad en Parlement. Dat blijkt naar mijn inzicht duidelijk uit de stelling van de commissaris dat er wel differentiatie maar geen discriminatie, dus ook niet eens rigide classificatie zal zijn. Mijn vraag is deze: heeft de commissaris ook enig inzicht gekregen in de perspectieven voor het Commissievoorstel om een Intergouvernementele Conferentie te houden voorafgaande aan de eerstvolgende toetreding? Ten tweede, wat betreft Slowakije heeft de Commissie de indruk gekregen van de Raad dat Slowakije, volgens de Raad althans, zou kunnen deelnemen aan onderhandelingen van bilaterale of multilaterale aard voordat significante stappen zijn gezet door Slowakije om aan de politieke criteria van Kopenhagen te voldoen?

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, wat de laatste vraag betreft, is er nog geen duidelijkheid over wie aan de conferentie zal deelnemen. Wat Slowakije betreft, is het debat niet gesloten. Nogmaals, wij menen dat Slowakije, om de redenen die ik al heb uiteengezet, aan de conferentie moet deelnemen. De beslissing is nog niet genomen en ik vraag mij af of de top van Luxemburg zal beslissen een nieuwe intergouvernementele conferentie bijeen te roepen over de institutionele aangelegenheden die in Amsterdam hun beslag nog niet hebben gekregen.
De heer Oostlander weet ongetwijfeld dat drie lidstaten inmiddels een gezamenlijke verklaring hebben uitgegeven waarin ze aandringen op institutionele aanpassingen vooraleer de uitbreiding plaatsvindt. In de Agenda 2000 staat duidelijk dat wij menen dat men alle institutionele problemen die in Amsterdam niet zijn geregeld, zou moeten oplossen voor de eerste nieuwe lidstaat toetreedt. Daarom wordt in Agenda 2000 aanbevolen omstreeks of kort na het jaar 2000 een dergelijke intergouvernementele conferentie van start te laten gaan.

Schroedter
De intergouvernementele conferentie te Amsterdam heeft dus niet geleid tot een hervorming, mijnheer de commissaris, zo zegt u. Er moet nog het één en ander gebeuren om de Unie te kunnen uitbreiden. Maar de hervormingen en de uitbreidingen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Frankrijk heeft voorgesteld de betekenis van de permanente Europese conferentie te vergroten en in de conferentie ook institutionele zaken aan de orde te stellen. Steunt de Commissie dit voorstel? Staan de Raad en de Commissie er wel voor open om de kandidaatlanden voor toetreding te betrekken bij de institutionele hervormingen? Indien dat zo is, hoe moet dat dan gebeuren? Welk concreet concept heeft de Commissie om deze processen aan elkaar te koppelen?

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, ik heb de indruk dat de Franse voorstellen voor de Europese conferentie zeer goed met het Commissievoorstel overeenstemmen of, omgekeerd, dat onze voorstellen zeer dicht bij de Franse liggen. Er is dan ook geen fundamenteel verschil tussen beide. Het is zeer goed mogelijk dat wij, als wij eerst duidelijkheid scheppen over de vraag wie aan de conferentie deel zal nemen, de andere problemen vrij gemakkelijk kunnen oplossen. Dat over bepaalde elementen van de conferentie nog steeds twijfel bestaat, heeft meer te maken met de deelnemers dan met de inhoud. Alles heeft te maken met de vraag of deelname aan de conferentie automatisch uitzicht biedt op lidmaatschap. Daarover moet meer duidelijkheid komen, maar uit deze zeer constructieve debatten meen ik te mogen opmaken dat wij het eens zullen worden en dat de Europese conferentie plaats zal vinden.

Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, ik wilde de commissaris een vraag stellen over Turkije. Hij heeft daar kort geleden een bezoek gebracht. Is de commissaris, uitgaande van zijn ervaringen aldaar van mening dat Turkije zonder enige voorwaarde inzake democratie en eerbiediging van het volkenrecht kan deelnemen aan de Europese conferentie? Ik betwist geenszins dat dit land vooruitzicht op toetreding moet krijgen, maar moeten wij zijn provocerende verklaringen van de laatste tijd, de schermutselingen met zijn vliegtuigen en de schendingen van het luchtruim van een lidstaat gewoon maar negeren?

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, ik kan alleen maar herhalen dat de Commissie in Agenda 2000 heeft uiteengezet wat volgens ons de voorwaarden voor deelneming moeten zijn. Als u de definities goed bekijkt, gelden die ook voor Turkije. Dat betekent evenwel volstrekt niet dat wij met betrekking tot een aantal problemen, waarover ik het al heb gehad, van Turkije geen duidelijke tekenen van verbetering hoeven te verwachten.
Een bemoedigende ontwikkeling is dat de premier, de vice-premier, de minister van de Buitenlandse Zaken en de voorzitter van het Parlement in alle gesprekken die wij met hen hebben gevoerd zonder aarzelen en in alle openheid hebben erkend dat de mensenrechtensituatie in Turkije moet verbeteren. Dat was nog nooit gebeurd. Dat is ook geen garantie dat er verbeteringen zullen komen, maar elke verbetering start met de bewustwording aan Turkse kant dat er iets moet gebeuren. Wij hebben ook met de staatssecretaris voor de mensenrechten gesproken. Hij heeft uitleg gegeven over de wetgeving die op dit ogenblik wordt voorbereid. Ook tot hem hebben wij gezegd dat wij niet alleen willen dat de wetgeving door het Parlement wordt aangenomen, maar dat ze ook wordt toegepast. Wij hebben het uitvoerig over artikel 8 gehad, dat hier in het Parlement al vaak is besproken, en hebben een duidelijk signaal gegeven.
Bemoedigend is ook dat de noodtoestand in een aantal provincies is opgeheven. Die ontwikkeling moeten wij stimuleren. De noodtoestand is in drie provincies opgeheven, maar geldt in zes andere nog steeds. Wij hopen dat de noodtoestand ook daar voor het eind van het jaar zal worden opgeheven.

Giansily
Geachte commissaris, denkt u niet dat de uitbreiding in deze vorm zal leiden tot een onevenwichtige verschuiving van het zwaartepunt in de richting van de landen die grenzen aan de Baltische Zee ten nadele van de landen die rond de Zwarte Zee liggen? Afgezien van Turkije, waar andere dan geografische redenen zullen leiden tot moeilijke onderhandelingen, zoals u zelf zojuist al opmerkte, maak ik me zorgen over Roemenië, waar vorig jaar december een politieke afwisseling van de wacht heeft plaatsgevonden.
Denkt u niet dat het om politieke redenen dringend noodzakelijk is Roemenië, bijvoorbeeld in het kader van het PHARE-programma, meer en beter te helpen, zodat het zo snel mogelijk tot het communautaire bestel kan toetreden?

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, de geplande uitbreiding is evenwichtig. Het gaat om toekomstige lidstaten in het noorden, het oosten en het zuiden. Dat is geen toeval. Wij trachten een evenwicht te bewaren. Als wij een stap verder gaan - u begrijpt dat dit om geografische redenen niet is gebeurd -, zult u zien dat er in het noorden landen zijn die onderhandelen en andere die zich volgens ons nog enige tijd moeten voorbereiden. Hetzelfde geldt voor de landen in het oosten. Voor het zuiden hebben wij niet eens een nieuw advies gegeven omdat de situatie met betrekking tot Cyprus ietwat bijzonder is. In die zin is er dus een duidelijk evenwicht.
Wat Roemenië betreft, gaat de Commissie in het algemeen na of en hoe die in hun voorbereiding minder ver gevorderde landen extra aandacht of hulp kunnen krijgen. Wij hebben enige marge voor het gebruik van de instrumenten voor de verdere voorbereiding, onder meer het PHARE-programma, en kunnen dus op verschillende plaatsen andere klemtonen leggen. In het algemeen moet men een redelijk evenwicht vinden, waarbij de landen die verder staan daarvoor niet worden gestraft maar beloond. Die landen zijn sneller met hun hervormingen begonnen en hebben daarvoor vaak heel wat politieke offers gebracht. In de context van het alomvattende karakter van het proces is het nochtans voor ons van het grootste belang dat de minst ver gevorderde landen de nodige extra aandacht krijgen om de andere zo snel mogelijk bij te kunnen benen.

Féret
Ik heb met veel belangstelling en in zekere zin tevredenheid geluisterd naar de woorden van de heer Van den Broek, omdat hij de landen van Europa, en ik leg de nadruk op Europa, wil integreren in de Europese Unie. Ik laat Turkije buiten beschouwing, aangezien dat geen Europees maar een Aziatisch land is. Toch heb ik de indruk dat wij de ene keer wel willen en de andere keer niet. Twee dagen geleden heb ik in Riga naar de heer Jacques Santer geluisterd, die zoals ik met genoegen heb vastgesteld, hetzelfde zei als de commissaris.
Maar wij moeten ook eens naar Slowakije kijken, dat min of meer lam gelegd is, omdat de Commissie zich naar mijn mening in de interne aangelegenheden van het land heeft gemengd. Want wat heeft men eigenlijk tegen dit land gezegd? Men heeft gezegd: "er moet een andere president van de republiek komen, en daarna zien wij wel verder" .
Een ander probleem dat mij zorgen baart, is dat van de Baltische staten, die op de onderste trede van de trap naar ons koninkrijk staan, maar waartegen men vandaag zegt dat zij niet allemaal tegelijkertijd kunnen toetreden tot de Europese Unie. Om zeer elementaire en logische redenen lijkt het me echter noodzakelijk dat de drie Baltische staten op één en hetzelfde moment toetreden tot ons grote Europa.

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, ik begin met de laatste vraag over de Baltische staten. Als in de volgende jaren blijkt dat de Baltische staten op basis van hun individuele verdiensten samen kunnen toetreden, zie ik geen enkele reden waarom ze niet tegelijkertijd lid van de Unie zouden kunnen worden. Het omgekeerde geldt echter ook. Als ze niet op hetzelfde ogenblik klaar zijn, is er geen enkele reden om tot de landen die het verst staan te zeggen dat ze moeten wachten op die welke meer tijd nodig hebben. Dat vloeit voort uit onze filosofie en de manier waarop wij de zaken bekijken. Op dit ogenblik zijn er objectieve verschillen. Of die verschillen in de komende jaren even groot blijven, hangt grotendeels van de kandidaat-landen zelf af. Sommige kunnen sneller opschieten dan andere. Sommige kunnen bepaalde problemen misschien ook gemakkelijker oplossen dan de andere.
Wat Slowakije betreft, wil ik de heer Féret erop wijzen dat wij ons niet met de binnenlandse aangelegenheden van dat land bemoeien. Wij passen ten aanzien van Slowakije de conditionaliteit toe die wij voor toetreding tot de Europese Unie hebben afgesproken en die volgens mij volkomen gewettigd is. Als de gestelde voorwaarden niet of onvoldoende zijn vervuld, heeft dat bepaalde gevolgen. U heeft gelijk wanneer u zegt dat wij de politieke voorwaarden strikter hebben toegepast door niet vooruit te lopen op eventuele politieke ontwikkelingen in de toekomst. Wij zijn uitgegaan van de politieke situatie op het ogenblik dat die is beoordeeld en hebben op basis daarvan onze conclusies voor de aanbeveling voor de start van de onderhandelingen geformuleerd.
Dat is niet alleen verdedigbaar, maar volstrekt noodzakelijk. De Europese Unie mag, met al haar waarden en normen die ze met andere Europese landen deelt, niet op toekomstige politieke ontwikkelingen gokken. Volgens sommigen is Turkije geen Europees land, maar zij zouden misschien de Associatieovereenkomst eens opnieuw moeten bekijken die wij al in 1963 met Turkije hebben gesloten. Ik zal dat debat nu niet openen. Wij kunnen later op dat probleem terugkomen.

Carnero González
Mijnheer de commissaris, hoe kunt u, na alle kritiek en gezien twijfels die zijn gerezen naar aanleiding van de financiële berekeningen van de Commissie, serieus volhouden dat de maximumgrens van 1, 27 % van het BBP van de Europese Unie als eigen middelen toereikend is voor de vele uitdagingen die ons staan te wachten, waaronder de uitbreiding, het in stand houden en de verdere ontwikkeling van het solidariteitsbeleid, met name het structuur- en het cohesiebeleid?

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, ik zie dat de heer Carnero González, die in de eerste ronde de heer Liikanen als sparringpartner heeft gebruikt, dat nu met mij wil doen. Ik kan hem echter zeggen dat 1, 27 % tot en met het jaar 2006 voldoende moet zijn. De berekeningen, die het Parlement zeer goed kent, tonen aan dat men volgens die redenering niet kan beweren dat de uitbreiding uitsluitend ten koste van een groep lidstaten of van een enkele lidstaat zal gebeuren. Zeker als u verwijst naar het structuurbeleid en het regionaal beleid die, zoals u weet, op dit ogenblik opnieuw worden bekeken, moet het bedrag van 275 miljard ecu voor die periode voldoende zijn om een aantal belangrijke regionale beleidsmaatregelen in onze huidige lidstaten voort te zetten.

Paasilinna
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het voldoen aan de EMU-criteria is al voor de huidige lidstaten in sociaal en politiek opzicht moeilijk. Nu zijn vrij arme landen bezig lid te worden van de Europese Unie. De EU-criteria zijn omvangrijk en veeleisend en het voldoen hieraan moet binnen de beperkingen van de EMU plaatsvinden. Hoe denkt u dat het ontstaan van sociale problemen in deze landen kan worden voorkomen wanneer ze zich met harde maatregelen op het lidmaatschap voorbereiden?

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, men kan daarop verschillende antwoorden geven. Dit is geen eenvoudig probleem. Er zijn in de eerste plaats de maatregelen die de landen nemen om hun economie te stabiliseren: macro-economische maatregelen en inspanningen om de economie te herstructureren; de privatisering en modernisering van ondernemingen; de inspanningen om de pensioenstelsels te hervormen, die nu een ondraaglijke last op de nationale begrotingen leggen. Al die maatregelen houden verband met de wens van die landen om lid van de Unie te worden, maar ook anders hadden ze die voor de economische en sociale ontwikkeling van het land zeker moeten nemen. Die landen moeten nu nog wat meer doen omdat ze ook de gehele EUwetgeving moeten absorberen. Daarin heeft u volkomen gelijk. De afschaffing van allerlei subsidies, waardoor de prijzen van levensnoodzakelijke goederen stijgen - ook al worden sommige goederen voorlopig uit het liberaliseringsproces gehouden - vergt ongetwijfeld zware offers.
Inmiddels kan men in vele van die landen vaststellen dat de koopkracht en de welvaart als gevolg van de genomen economische maatregelen langzaam maar zeker stijgen. Waar ernstige problemen rijzen, zoals de voorbije zes maanden in Bulgarije, heeft de Europese Unie, zich bewust van de weerslag van bepaalde onontbeerlijke economische maatregelen, twee sociale programma's van 20 miljoen ecu ten uitvoer gelegd om de gevolgen van die maatregelen voor de armsten te verlichten. Dat is een kwestie van solidariteit met die landen, die wij ertoe willen aanzetten hun politieke hervormingen voort te zetten omdat hun toekomst er, zoals wij in een aantal kandidaatlanden hebben gezien, anders nog somberder uitziet. Als wij kunnen helpen om tijdelijke problemen te verlichten, zullen wij dat zeker trachten te doen.

De Voorzitter
Ik dank commissaris Van den Broek hartelijk voor dit antwoord en voor het gehele debat, dat bij deze gesloten is.
Ik heet commissaris Kinnock hartelijk welkom en dank hem oprecht voor het feit dat hij, min of meer op stel en sprong, bereid was om gehoor te geven aan de uitnodiging van het Parlement.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik maak van deze gelegenheid graag gebruik om bij het Parlement verslag uit te brengen over de staking van de Franse wegvervoerders en de daarmee verband houdende problemen. Vorige donderdag heb ik, voor het begin van de staking, minister van Vervoer Gayssot en minister van Binnenlandse Zaken Chevènement schriftelijk verzocht alle nodige maatregelen te nemen om een staking af te wenden en te voorkomen dat het internationaal wegvervoer in de interne markt door een eventuele staking wordt gehinderd.
Bovendien heb ik minister Gayssot gevraagd dat hij, zoals hij in een vroegere brief had voorgesteld, een informatiesysteem zou opzetten om vrachtwagenchauffeurs te helpen door Frankrijk te rijden. Vrijdagavond heb ik van de twee ministers een antwoord gekregen. Daarin lichtten zij hun inspanningen toe om een staking af te wenden en verklaarden zij dat zij onderzochten hoe zij de ongemakken voor het internationaal vervoer van een eventuele staking het best konden opvangen.
Daarnaast heeft de heer Monti ook schriftelijk contact gehad met de heer Moscovici, de Franse minister van Europese Aangelegenheden, en ook hem op de absolute noodzaak van de vrijwaring van het vrij verkeer gewezen. Toen de staking begon heeft de Franse regering daarop gereageerd door de politie in te zetten om een aantal belangrijke grensovergangen vrij te maken. De Franse regering heeft, zoals beloofd, een informatiesysteem opgezet en zet haar inspanningen voort opdat de werkgevers en de vakbonden hun onderhandelingen voortzetten.
Gisteren, op de tweede dag van de staking, heb ik de ministers Gayssot en Chevènement en de betrokken vakbondsleiders opnieuw een brief geschreven. In mijn brieven aan de ministers heb ik erkend dat de regering inspanningen heeft gedaan om de blokkades aan de internationale grensovergangen te beëindigen, maar tevens gevraagd dat zij ook de overblijvende blokkades opheffen. Ik wacht op een antwoord op die laatste brief.
In mijn brief aan de vakbondsleiders heb ik hun aandacht gevraagd voor de ernstige bezorgdheid van de chauffeurs, de werkgevers en de lidstaten over de belemmering van het vrije verkeer. Ik heb daarin ook onderstreept dat werknemers en bedrijven van buiten Frankrijk zware schade ondervonden van een geschil waarmee zij niets te maken hebben en dat zij ook volstrekt niet kunnen beïnvloeden. Ik heb de vakbonden dan ook gevraagd de blokkades voor het internationale vrachtvervoer onmiddellijk op te heffen.
Gisteravond heb ik van de Franse autoriteiten vernomen dat nog alleen de internationale grensovergang in Calais geblokkeerd is. Ik heb ook vernomen dat de stakers de blokkade aan de Kanaaltunnel hebben opgeheven, nadat zij te horen hadden gekregen dat de overheid geweld zou gebruiken als zij de blokkade niet beëindigden. Zoals de afgevaardigden ongetwijfeld weten, zijn er nog altijd een aantal versperringen op verschillende plaatsen en worden blokkades ook af en toe verplaatst. Het verkeer wordt dus nog steeds zwaar gehinderd.
Tegen die achtergrond heeft de Commissie opnieuw het probleem onderzocht van de wettelijke aansprakelijkheid van de lidstaten voor de vrijwaring van het vrij verkeer volgens het Verdrag, alsmede de kwestie van de bevoegdheid van de Commissie om als hoedster van dat Verdrag op te treden. Ik kan het Parlement zeggen dat wij, zoals ook bij vroegere gelegenheden, op basis van juridisch advies tot de conclusie zijn gekomen dat de lidstaten alles moeten doen om het vrije verkeer van het internationale vervoer in de interne markt te bevorderen en dat de bevoegdheid van de Commissie om op te treden rechtstreeks verband houdt met de omvang van de door de regeringen van de lidstaten geleverde inspanningen.
Op deze derde dag van de staking in Frankrijk is het duidelijk dat de Franse overheid ernstige en aanhoudende inspanningen doet om haar Verdragsverplichtingen na te komen. De Franse overheid zet de politie in, spant zich in om de onderhandelingen te doen voortzetten en om de wegvervoerders informatie te verstrekken. Uiteraard zullen wij met de Franse regering nauw contact blijven houden en de gebeurtenissen blijven volgen. De Franse regering en de Commissie handelen in het besef dat de Commissie zeker gebruik zal maken van haar bevoegdheid om een inbreukprocedure te openen als een lidstaat zijn verplichting om het vrij verkeer te vrijwaren niet nakomt.
Wij respecteren het stakingsrecht maar moeten elke belemmering van het vrije internationale verkeer veroordelen, zoals trouwens ook elk fysiek geweld, zowel vanwege de stakers als van hen die van de staking hinder ondervinden. De jongste dagen is aangedrongen op een herziening van de wetgeving en de uitvaardiging van regels voor een verplichte minimale dienstverlening en inzake de vergoeding van schade die ontstaat bij geschillen die het vrije verkeer verhinderen of bemoeilijken. Mijn collega's en ikzelf zijn bereid na te gaan of het praktisch mogelijk is dwingende maatregelen voor te stellen, maar wij beseffen ook dat niet elke Raad van ministers van de lidstaten zulke initiatieven in de praktijk graag zal steunen. Als de juridische en praktische implicaties van de vanuit bepaalde hoek voorgestelde maatregelen nader zijn onderzocht, zal ik daarover bij het Parlement met genoegen verslag uitbrengen.

Camisón Asensio
Mijnheer de commissaris, wellicht is het zinvol dat ik u er hier aan herinner dat, nog niet zo lang geleden, in november 1996, Franse boeren in Zuid-Frankrijk opnieuw Spaanse en andere vrachtwagenchauffeurs aanvielen die landbouwproducten vervoerden. Er werden schadevergoedingen in het vooruitzicht gesteld, en daarna is alles in de diepe la van de vergetelheid opgeborgen.
En nu zitten we dan met een nieuw conflict dat, door de geografische ligging van Frankrijk, een Europese dimensie heeft. Wij staan hier voor een heuse "eurostaking" waarvan landen als Spanje, die niets met deze staking van doen hebben, de dupe zijn. De schade is omvangrijk. Voor Spanje wordt deze geraamd op zo'n 3 miljard peseta's per dag. Vooral de Spaanse Middellandse Zeekust wordt daarbij zwaar getroffen.
Niet alleen wil ik u eraan herinneren dat de schade uit het verleden al lang vergoed had moeten zijn: met het huidige conflict voor de deur wil ik de Commissie verzoeken om terstond maatregelen te nemen om het vrije verkeer van goederen veilig te stellen en om een rechtvaardige schadeloosstelling vast te stellen voor de gedupeerde producenten.
De commissaris heeft het over een reeks van maatregelen. Laat hij mijn woorden dan zien als een aanmoediging om op deze weg voort te gaan. Nu is ook het moment om van de bevoegde autoriteiten te eisen dat zij doeltreffende maatregelen nemen om, zolang het conflict zich voortsleept, doorgangen te creëren waardoor het vrije verkeer van goederen - basisprincipe van de Europese Unie - doorgang kan blijven vinden.
Tot slot, mijnheer de commissaris, zou ik....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Nee, mijnheer Camisón Asensio, dat is niet mogelijk, want dit is geen vraag maar een verklaring en u heeft helaas uw spreektijd van een minuut reeds overschreden.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik begrijp dat de vraag van de heer Camisón Asensio heftige reacties uitlokt. Ik zou hem in de eerste plaats willen zeggen dat iedereen hier in het Parlement en bij de Commissie beseft dat dit conflict, dat het vrije verkeer van goederen in de interne markt ernstig belemmert, zware gevolgen heeft voor Spanje en Portugal, maar ook voor de landen in het noorden van de Gemeenschap. Zoals hij wellicht weet, is als gevolg van vorige incidenten, waarbij tegen Spaanse vervoerders van fruit en soortgelijke producten fysiek geweld is gebruikt, bij het Hof van Justitie een zaak aanhangig waarover het Hof van Justitie over afzienbare tijd uitspraak zal doen.
Het is evenwel duidelijk dat die aanvallen sterk verschillen van die tijdens het huidige conflict. Ik ben er zeker van dat het Parlement een duidelijk onderscheid tussen de twee situaties wil maken.
De heer Camisón Asensio vraagt dat de Commissie met betrekking tot het vrije verkeer en de schadeloosstelling de nodige maatregelen neemt. Ik moet zeggen dat, wat de juridische bevoegdheden van de Commissie betreft, de situatie is zoals ik in mijn toelichting heb gezegd. De Commissie heeft inderdaad niet de bevoegdheid om op te treden tenzij en tot wanneer een lidstaat zijn plicht om het vrije verkeer te vrijwaren duidelijk veronachtzaamt.
In de tweede plaats bevat het Gemeenschapsrecht geen enkele bepaling op basis waarvan de Commissie schadeloosstelling kan doen toekennen. Ik heb de huidige en de vorige Franse regering sedert vele maanden al herhaaldelijk gevraagd de aan wegvervoerders uit de gehele Gemeenschap beloofde schadeloosstelling uit te betalen. Jammer genoeg moet ik zeggen dat het aantal ingewilligde claims nog altijd zeer klein is en dat er nog meer dan duizend moeten worden behandeld.

Wijsenbeek
Mevrouw de Voorzitter, laat ik beginnen met mijn complimenten te maken aan de Commissie, die deze keer sneller en effectiever haar verantwoordelijkheid heeft gegrepen en geïntervenieerd heeft bij de Franse regering. Maar erkennende dat wij een jaar geleden hier over precies hetzelfde issue gesproken hebben en de commissaris toen gezegd heeft: er wordt gewerkt aan compensaties, is het duidelijk dat minder dan 1 % van de claims zijn gehonoreerd. Acht de commissaris niet thans het moment gekomen dat ook de Raad van ministers zich over deze zaak buigt en tot een compensatieregeling komt die in handen gesteld wordt van de Europese Commissie die over een fonds kan beschikken om spoedige en directe uitbetaling te doen, zodat in een toch al in moeilijkheden verkerende bedrijfstak het niet zo is dat meer faillissementen aangevraagd worden?
Mevrouw de Voorzitter, het is hier onmogelijk te spreken terwijl alle collega's onder mekaar, wij hebben daar een Nederlands woord voor, ouwehoeren.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Wijsenbeek. Maar bij wijze van uitzondering, zie ik geen collega's die aan het praten zijn.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de heer Wijsenbeek voor zijn vraag maar merk op dat wij nu dezelfde gedragslijn volgen als vorige keer. Ook vorig jaar ben ik tussenbeide gekomen voor de staking uitbrak. Wij hebben met de Franse overheid voortdurend contact gehouden en alles in het werk gesteld om de gebeurtenissen te beïnvloeden. Wij doen deze keer juist hetzelfde. Ik verzoek de heer Wijsenbeek daarover na te denken.
Vorig jaar heb ik beloofd werk te maken van de schadeloosstelling. Ik heb die belofte gehouden. Zoals ik heb gezegd heb ik de opeenvolgende Franse ministers mondeling en schriftelijk verzocht de regeling voor de schadeloosstelling daadwerkelijk en snel in de praktijk te brengen. Zoals eerder tegenover de Franse regering wil ik ook tegenover het Parlement uiting geven aan mijn grote teleurstelling dat dit niet is gebeurd.
Wat de toekomst betreft, meen ik te weten dat sommigen graag een soort Gemeenschapsfonds zouden oprichten en daarvoor de instemming van de Raad zouden willen krijgen. Als men daarover verder gaat nadenken, zou men rekening moeten houden met het feit dat niet alle lidstaten een dergelijke collectieve benadering genegen zijn. In de tweede plaats moet men zich ook beraden over de vraag of het bestaan van een dergelijk fonds, in plaats van stakingen te voorkomen, niet veeleer een aanmoediging tot staken zou zijn. Dat moet worden nagegaan en onderzocht op de manier die ik daarstraks heb beschreven. Niets is uitgesloten, maar ondertussen is in elk geval een gematigde aanpak wenselijk.

Berès
Mijnheer de commissaris, u was zo eerlijk om te zeggen dat de huidige Franse regering dit conflict dat gerezen is, omdat vroegere beloften niet werden nagekomen, klaarblijkelijk handig speelt en probeert een echt duurzaam sociaal akkoord te bereiken. U heeft erop gewezen, dat de Franse regering contact heeft opgenomen met uw kabinet en met de meeste verantwoordelijke autoriteiten in de lidstaten, voordat het conflict tot uitbarsting kwam. De Franse regering heeft informatie verstrekt en mededelingen over de blokkades gedaan en daarom zijn alle wegblokkades nu bekend. De maatregelen die de Franse regering heeft getroffen, hebben ertoe bijgedragen dat de belangrijkste verkeersaders open zijn. Dank u, mijnheer de commissaris, dat u hierop gewezen heeft.
Dit conflict heeft echter duidelijk een Europese dimensie. Het vrije verkeer van goederen gaat hand in hand met de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden. Als wij dit ontkennen, halen wij ons de woede van de Europese burgers op de hals. Vandaag komt het tot uiting in dit conflict, en morgen in een volgend conflict in één van de andere lidstaten.
Mijnheer de commissaris, nog een laatste vraag. Denkt u dat het in dit conflict gaat om het vrije verkeer, in de zin van de Verdragen, dat wil zeggen om een opzettelijke verstoring van de concurrentie? Volgens mij niet. Het is veeleer een conflict dat voortvloeit uit een tekort aan sociale harmonisatie.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag gebruik maken van de gelegenheid die mevrouw Berès mij hier biedt om het beleid van de Franse regering te becommentariëren. Ik mag dat evenwel niet doen. De Commissie mag zich daarover niet uitspreken.
Wat de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden betreft, kan ik het Parlement misschien helpen met een citaat uit de brief waarin ik gisteren de aandacht van alle vakbondsleiders heb gevestigd op het feit dat ik, zoals zij allen al weten, met mijn collega's in de Commissie een lijst heb opgesteld van alle mogelijke en wenselijke verbeteringen in de bepalingen van het Gemeenschapsrecht over het wegvervoer die rechtstreeks te maken hebben met een aantal punten waarover nu op vele plaatsen in de Unie ongenoegen heerst. Ik vestig uw aandacht op de werkzaamheden in de Raad, die in de invoering van een nieuwe generatie elektronische tachografen zullen uitmonden, op de formulering van voorstellen om de toegang tot het beroep van wegvervoerder aan strengere regels te onderwerpen en op het Witboek over de arbeidstijd, waarin is voorgesteld dat de desbetreffende beginselen van het Gemeenschapsrecht tot alle op dit ogenblik daarvan uitgesloten sectoren, met inbegrip van het wegvervoer, worden uitgebreid. Ik meen dat de algemene toepassing van goede arbeidsvoorwaarden de betrekkingen in het bedrijfsleven kan verbeteren.
Dat punt vraagt echter voortdurende aandacht en houdt volgens de Commissie niet direct verband met de oorzaken of de afwikkeling van het huidige geschil, dat in de eerste plaats een zaak van de betrokken partijen en de Franse regering is.

McIntosh
Mevrouw de Voorzitter, ik verzoek de heer Kinnock een punt in zijn uiteenzetting te willen verduidelijken waarin hij volgens mij de huidige stand van het recht niet correct heeft voorgesteld. Het Verdrag van Maastricht heeft de Commissie voor het eerst de bevoegdheid verleend straffen, in de vorm van boetes, op te leggen aan lidstaten die, zoals in dit geval Frankrijk, de bepalingen van het vrije verkeer duidelijk overtreden. Ik weet niet hoeveel meer bewijzen de Commissie daarvoor nog nodig heeft. Het vrije verkeer wordt sedert 1984 regelmatig verstoord. Vorig jaar beliep de schade miljoenen ponden. Ik verzoek de heer Kinnock dan ook de bepalingen van het Verdrag van Maastricht toe te passen en kredieten uit het door de Europese belastingbetalers geleverde budget waarvan de Franse boeren, vissers en stagiairs anders zouden profiteren, in te houden. Hij zou die bepalingen moeten toepassen en erkennen dat de wetgeving niet hoeft te worden gewijzigd. De heer Kinnock moet alleen maar de bepalingen van het Verdrag van Maastricht toepassen.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik weet dat mevrouw McIntosh juriste is. Als zij echter in een rechtbank zou zitten en als men haar zou zeggen dat het Verdrag van Maastricht automatisch de mogelijkheid biedt om de wetgeving toe te passen zoals zij dat voorstelt, zou zij die bewering ongetwijfeld weglachen. Ik ken de bepalingen van artikel 30 en artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, maar de wet zegt ontegensprekelijk ook dat de Commissie niet veel kan doen als een lidstaat zich inspant zijn verplichting tot vrijwaring van het vrije verkeer in de interne markt na te komen.
In dit geval heeft de Franse regering de politiediensten ingezet. De Franse regering verstrekt informatie en heeft allerlei inspanningen gedaan om de onderhandelingen te doen voortzetten. In die omstandigheden ben ik ervan overtuigd dat elke jurist en elke afgevaardigde zullen erkennen dat men moeilijk kan aantonen dat een regering van een lidstaat haar Verdragsverplichtingen niet nakomt.

Wolf
Mijnheer de commissaris, onze fractie is steeds opgekomen voor verkorting van de arbeidstijd, voor een sociale en ecologische herstructurering van de transportsector en voor het waarborgen van het grondrecht van demonstratievrijheid aan alle burgers. Af en toe - steeds vaker - is dit Huis daarin met ons meegegaan. Wij groenen willen daarom vandaag onze solidariteit met de stakende Franse vrachtwagenchauffeurs uitspreken. Wij feliciteren de stakende vrachtwagenchauffeurs met hun moed en hun initiatief. Het is een staking vóór Europa en niet tegen Europa!
We zouden ons eens moeten afvragen of we nog leven in de tijd van Peterloo, mijnheer de commissaris, toen de staat nog de functie had stakende arbeiders neer te knallen. De staat treedt tegenwoordig op als tussenpersoon, en ik feliciteer de Franse regering ook met de gelukkige hand die zij tot nu toe heeft getoond bij het vinden van oplossingen. Ik begrijp niet dat u alleen maar de vakbondsleiding ter sprake brengt en niet het schandalige gedrag van de werkgeversorganisaties, die slechts met de grootste moeite naar de onderhandelingstafel konden worden teruggebracht.
Mijnheer de commissaris, in richtlijn 104/93 betreffende de arbeidstijden wordt een uitzondering gemaakt voor de transportsector. De daaruit voortvloeiende sociale dumping is heel duidelijk. Waarom wilt u nu alweer alleen maar een witboek presenteren en geen richtlijn? Men kan zich dan werkelijk afvragen welk beleid de Commissie nu eigenlijk wil.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de heer Wolf voor zijn vraag. Het Witboek over de uitgesloten sectoren is, zoals bekend, uitgebracht en tegen het einde van dit jaar komt er een ontwerpwetgeving. Samen met een aantal afgevaardigden uit alle fracties in dit Parlement hoop ik dat wij met die wetgeving vorderingen zullen maken en dat wij niet alleen het wegvervoer maar ook andere vervoerssectoren in het bestaande Gemeenschapsrecht zullen kunnen opnemen.
De heer Wolf heeft het recht zich solidair met de Franse chauffeurs te verklaren. Ik heb echter altijd geleerd dat solidariteit ondeelbaar is en ben er dan ook van overtuigd dat de heer Wolf ook solidair zal willen zijn met de chauffeurs van vele andere nationaliteiten die in zeer moeilijke omstandigheden in Frankrijk vastzitten.

Bazin
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, laten wij dit dossier niet al te luchthartig benaderen. Afgezien van het juridische aspect van de zaak, begrijp ik wel dat u druk uit wilt oefenen op de Franse regering en ben ik het helemaal met u eens dat het van groot belang is om overal en altijd het vrije verkeer te verdedigen. Maar het echte probleem ligt in eerste instantie niet bij de directe aanleiding tot het conflict. Luistert u eens, mijnheer de commissaris, naar de angstkreten van de Franse vrachtwagenchauffeurs, luister naar dezelfde angstkreten van hun werkgevers, want veel ondernemers bevinden zich in een moeilijke situatie en sommigen kunnen ternauwernood het hoofd boven water houden.
De kern van de zaak is dat wij op dit gebied, zoals op zoveel andere gebieden, nog niet van een verenigd Europa kunnen spreken. Met zoveel oneerlijke mededinging kunnen wij toch niet serieus beweren dat er een interne markt is. En de toekomstige tachigraaf, waarmee men kan controleren of er gefraudeerd is, is in feite een lachertje, omdat men ergens anders 45 uur werkt, of in sommige landen zelfs 65.
Mijnheer de commissaris, het is zeer belangrijk dat op sociaal en fiscaal vlak de noodzakelijke Europese maatregelen worden getroffen.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, dit is niet de eerste keer dat ik het volkomen eens ben met de voorzitter van de Commissie vervoer en toerisme en de sterke nadruk die hij op het verband tussen eerlijke mededinging en behoorlijke arbeidsvoorwaarden legt. Dat is een van de redenen waarom de Commissie en een aantal afgevaardigden graag willen dat de wetgeving verandert en dat de bepalingen van de arbeidstijdrichtlijn tot een groot aantal andere vervoerssectoren, met inbegrip van het wegvervoer, worden uitgebreid.
De vervanging van de huidige tachograaf door een elektronisch apparaat zal bovendien een veel grotere bescherming tegen misbruik en fraude bieden. Ik ben ervan overtuigd dat wij in de Europese Unie aldus een grote stap voorwaarts zullen kunnen doen naar een eerlijke mededinging in de sector en naar een adequate en humane bescherming van de sociale positie van de chauffeurs, die nu niet allen een echte sociale bescherming genieten.

Medina Ortega
Mevrouw de Voorzitter, het debat over de blokkering van de Franse wegen is een rituele dans die we hier jaarlijks uitvoeren. De vorige sprekers hebben al gewezen op het aspect van het vrije verkeer van goederen. Ik geloof dat we blij moeten zijn dat commissaris Kinnock deze kwestie op dit moment in zijn portefeuille heeft. Het valt mij natuurlijk moeilijk me de heer Kinnock voor te stellen terwijl hij leiding geeft aan een charge van de cavalerie van de Commissie om de snelweg Lille-Brussel vrij te maken. Ik geloof niet dat dat zijn taak is. Ik kan me hem niet voorstellen in de rol van onderdrukker van de Franse arbeiders, als in een moderne Germinal . Wel ken ik commissaris Kinnock voldoende om van hem een ambitieus initiatief te mogen verwachten met het oog op een sociaal beleid op het gebied van het transport, met het oog op een ambitieus communautair beleid op sociaal gebied. Voor commissaris Kinnock is dit het moment om een begin te maken met de verwezenlijking van dit ambitieuze beleid.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de heer Medina Ortega. Zoals hij zegt, kennen wij elkaar goed en respecteren wij elkaar. Naar aanleiding van zijn vraag onderstreep ik nogmaals dat steeds meer mensen, ook werkgevers, de hechte band tussen eerlijke mededinging, efficiëntie en goede sociale voorwaarden beginnen te beseffen en dat de Commissie voor haar initiatieven ter zake steeds meer steun vindt. Ik hoop dan ook dat wij in een niet al te verre toekomst een ontwerpwetgeving mogen verwachten en dat de lidstaten die spoedig zullen goedkeuren, zodat ze weldra overal kan worden toegepast en opgelegd.

Jarzembowski
Naar mijn mening gaat de discussie langzaam de verkeerde kant op. De realiteit is toch dat we onderscheid moeten maken tussen twee zaken. Het loonconflict tussen werkgevers en werknemers in Frankrijk is weliswaar terecht, maar deze regionale stakingsacties mogen niet tot gevolg hebben dat vrachtwagenchauffeurs door dit Franse interne conflict dwars door Europa als gijzelaars vastzitten. Dit gaat te ver! Dat heeft de commissaris ook rechtstreeks gezegd.
Mijnheer de commissaris, u hebt gezegd dat u in contact staat met de Franse regering, maar u hebt ook gezegd dat er steeds weer wisselende barricades van stakers zijn en dat het herhaaldelijk gebeurt dat, ondanks alle beloften van de Franse regering, de doorgang van vrachtwagenchauffeurs uit Portugal, Spanje, Duitsland of andere landen van de Gemeenschap wordt belemmerd.
Vandaar mijn eerste vraag: wanneer zult u, mijnheer de commissaris, desnoods - en wel binnen enkele uren - bij het Europese Hof van Justitie een vordering in kort geding tegen de Franse regering aanhangig maken, met als inzet dat zij de blokkade-acties opheft en het vrije verkeert garandeert? Mijn tweede vraag is dan: volgens artikel 5 van de communautaire wetgeving is elk land verplicht het vrije verkeer van personen - daarover spreken we hier - en het verkeer van goederen te waarborgen, en wanneer een land dat nalaat, is het naar mijn mening verplicht tot het betalen van schadevergoeding. Wat gaat u doen om de gerechtvaardigde belangen van werknemers en ondernemers te beschermen?

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de heer Jarzembowski voor zijn vraag, maar ben het niet met sommige van zijn conclusies eens. Ik hoor immers uit allerlei hoeken stemmen opgaan voor een onmiddellijk en krachtig ingrijpen van de Commissie, zonder dat men daarbij aandringt op wijzigingen in de wetgeving die de Commissie daartoe de bevoegdheid zouden geven. Ik moet ook zeggen - hoewel dat niet noodzakelijk voor de heer Jarzembowski geldt - dat velen van hen die nu het sterkst op een optreden van de Commissie aandringen, de eersten zouden zijn om te protesteren als aan de Commissie de bevoegdheid zou worden verleend om zich boven de beslissingen en maatregelen te plaatsen van nationale regeringen die zich inspannen om het Gemeenschapsrecht te doen naleven.
Ik hoop dat geen enkel lid van dit Parlement de waarheid omtrent het Gemeenschapsrecht zal trachten te verdraaien. Het Gemeenschapsrecht zegt duidelijk dat de lidstaten het vrije verkeer moeten vrijwaren en dat de bevoegdheid van de Commissie om op te treden of tegen een bepaalde regering een procedure te openen zeer beperkt is tenzij en tot kan worden bewezen dat die lidstaat zijn verplichtingen niet nakomt. Ik hoop dat dit duidelijk is. Als de wetgeving moet worden gewijzigd, kan men dat vragen. Ik verzoek u echter die vraag aan de politieke realiteit en de houding van de regeringen van de lidstaten en dus niet alleen aan de sfeer in dit Parlement te toetsen.

Gallagher
Mevrouw de Voorzitter, zoals de andere afgevaardigden wil ook ik de heer Kinnock eerst danken omdat hij ons van de recente ontwikkelingen op de hoogte heeft gebracht. Wij waarderen dat. De publieke opinie heeft het gevoel dat de Commissie deze keer sneller heeft gehandeld dan de vorige keer. Misschien is dat echter niet meer dan een indruk. In elk geval hoop ik dat het probleem nu snel zal worden opgelost.
Dit conflict kost de Ierse economie 10 miljoen Ierse pond per dag. Elke vrachtwagen kost 1.000 pond per dag. Door het conflict zitten 400 Ierse vrachtwagens vast. U weet ook dat wij onze goederen grotendeels via Frankrijk naar het Europese vasteland uitvoeren. Dit conflict zal, als het nog lang duurt, voor de Ierse economie rampspoedige gevolgen hebben. Vele chauffeurs en vervoersondernemingen zullen hun werk verliezen. Dat kunnen wij ons niet veroorloven. Wij zijn trots op onze reputatie en willen die door zoiets niet laten aantasten.
De Commissie heeft geen wettelijke bevoegdheid om in dergelijke conflicten op te treden, tenzij de lidstaat zijn plicht niet doet. Welnu, de Franse regering vervult haar plicht niet met betrekking tot de vorige staking, waarvoor nog geen enkele Ierse wegvervoerder is vergoed. De Commissie heeft mij tijdens de vergaderperiode van september gezegd dat ze alles in het werk stelde om de schade snel te doen vergoeden. Er is echter niets gebeurd. Dat tast de cashflow aan en daarom zou ik de heer Kinnock willen vragen wat hij doet voor de Ierse wegvervoerders die nog niets hebben gekregen en wat hij doet om hen in dit geschil te helpen.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik weet dat de heer Gallagher deze aangelegenheden op de voet volgt. Ook ik besef, zoals trouwens iedereen moet beseffen, dat ernstige schade wordt aangericht. Dat geldt niet alleen voor de Ierse economie, hoewel die wegens haar bijzonder positie en omvang door een dergelijk geschil misschien wel zwaarder wordt getroffen. Wij kunnen dat alleen maar betreuren en hopen dat het conflict snel op een bevredigende wijze kan worden opgelost.
Wat de schadeloosstelling betreft, grijp ik deze vraag aan om te herhalen wat ik vroeger al heb gezegd. Er is geen enkele bepaling in het Gemeenschapsrecht die zegt dat schadeloosstelling moet worden betaald voor schade als gevolg van een conflict zoals er nu in Frankrijk een aan de gang is. Ik kan dan ook niet meer doen dan wat ik al herhaaldelijk heb gedaan, namelijk de Franse minister van Vervoer schriftelijk en mondeling wijzen op de algemene verontwaardiging in de Gemeenschap en op de billijkheid van een rechtvaardige schadeloosstelling, zoals die bij vroegere conflicten is beloofd.
Ik hoop dat dit conflict het nog duidelijker zal maken dat vroegere beloften moeten worden nagekomen. Nog in mijn brief van vorige dinsdag aan de Franse ministers heb ik herhaald dat er een regeling moet komen voor de onmiddellijke vergoeding van de tijdens het vorige conflict toegebrachte schade.

Moreau
Mevrouw de Voorzitter, het vrije verkeer van goederen mag niet ten koste van de rechten van de mens gaan. De vervoersondernemingen dragen de volledige verantwoordelijkheid voor het huidige conflict, omdat zij de in 1996 afgesloten akkoorden niet hebben gerespecteerd en de deur voor de door de regering voorgestelde onderhandelingen hebben gesloten. De Franse vrachtwagenchauffeurs willen zich niet langer doodwerken op de weg. Zij protesteren vanwege hun loon en arbeidsomstandigheden, maar protesteren ook tegen de lonen en arbeidsomstandigheden in de andere landen.
Ik vind het een goede zaak dat de Commissie inziet, dat de Franse regering en de minister van Vervoer proberen zo snel mogelijk tot een voor de werknemers aanvaardbaar akkoord te komen. Als de Commissie met sancties zou dreigen of vergeldingsmaatregelen zou aankondigen, dan zou dat volgens mij het conflict verscherpen en de pogingen van de Franse regering om tot een oplossing te komen ondermijnen. Het is in ieder geval onaanvaardbaar dat de Commissie, zoals helaas sommige collega's eisen, in sociale geschillen de rol van politie gaat vervullen.
In plaats van het tegen elkaar uitspelen van de lonen van de werknemers in een wilde concurrentiestrijd, moet worden gestreefd naar een zo groot mogelijke sociale harmonisatie. Arbeidstijdverkorting met behoud van salaris in de uitgesloten sectoren zou daar een bijdrage aan kunnen leveren en dit moet daarom zo snel mogelijk op de agenda van het Parlement worden geplaatst.
Ik wil graag de zekerheid hebben dat de Commissie de sociale en fiscale maatregelen te allen tijde de voorrang geeft boven de sociale dumping, zoals dat tot nu toe altijd het geval is geweest.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik dank mevrouw Moreau voor haar opmerkingen. Als burger heb ik mijn eigen mening over de oorzaken van dit conflict, maar de Commissie kan en mag zich niet uitspreken over de omstandigheden waarin het conflict is uitgebroken. Ik ben ervan overtuigd dat mevrouw Moreau dat begrijpt.
Zoals mevrouw Moreau vind ook ik het belangrijkst dat het conflict zo snel mogelijk een bevredigende oplossing krijgt. Dat is niet alleen in het belang van het internationaal wegvervoer in de gehele Gemeenschap, maar ook in het belang van Frankrijk en de Franse bevolking. Ikzelf en de andere leden van de Commissie zullen alles doen om tot een oplossing bij te dragen. Ik ben er zeker van dat ook het Parlement het belangrijk vindt dat snel een bevredigende oplossing wordt gevonden en dat het minder belang hecht aan de uitwisseling van politieke opvattingen die, hoe interessant ook, een positief resultaat niet noodzakelijk dichterbij brengen.

De Voorzitter
Ik wil, uit uw aller naam, commissaris Kinnock en de collega's die het woord gevoerd hebben, heel hartelijk danken. Het spijt mij zeer dat ik niet allen die daarom verzocht hebben, het woord heb kunnen geven. Het waren er zeer veel. Maar, zoals u heeft kunnen vaststellen, staat de tijd ons dit helaas niet toe.

Seksueel misbruik van kinderen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0306/97) van de heer Schulz, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over de mededeling van de Commissie over de bestrijding van kindersekstoerisme en het memorandum over de bijdrage van de Europese Unie aan de versterking van de bestrijding van seksueel misbruik en seksuele exploitatie van kinderen.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, wij discussiëren over een verslag over een gecompliceerd probleem dat mij voor dit Parlement, voor de Commissie, voor de Raad, voor de Europese Unie en voor haar burgers als geheel van belang lijkt. Van belang, omdat wij vandaag op controversiële wijze over twee documenten met elkaar zullen discussiëren. Het eerste aspect betreft de vraag, welke maatregelen de Commissie heeft voorgesteld, wat ik als rapporteur van dit Parlement daaraan kan toevoegen en wat ik met kritiek of als positief voor kennisgeving kan aannemen.
Het tweede aspect is dat wij moeten discussiëren over de vraag hoe om te gaan met het verschijnsel van seksueel misbruik van kinderen, of dit nu plaatsvindt in huiselijke kring, dus binnen het kader van bestaande relaties, dan wel tegen een georganiseerde criminele achtergrond. Hoe gaan we met dit verschijnsel om? Wat kunnen wij als samenleving in Europa doen tegen dit verschijnsel dat groter is dan het vlak dat wordt bestreken door wetgeving, strafrecht en politie? Welke inspanningen zijn nodig om de ervaring daadwerkelijk onder ogen te zien dat er zich in de Europese Unie een samenleving aan het ontwikkelen is, die in toenemende mate en vooral op schrikbarende wijze geen respect meer heeft voor het leven, en al helemaal niet voor dat van kinderen?
In haar mededeling heeft de Commissie over de bestrijding van kindersekstoerisme en het misbruik van kinderen een analyse gegeven van wat er aan problemen zichtbaar is; zij heeft een aantal acties en maatregelen voorgesteld waarmee zijzelf een begin kan maken, respectievelijk die zij in samenwerking met de autoriteiten van de lidstaten en - wat het sekstoerisme betreft - in samenwerking met de reisbureaus kan nemen.
Deze maatregelen - dat kan ik meteen al zeggen - waren zeer goed uitgewerkt. De Commissie is heel zorgvuldig te werk gegaan. Zij is gekomen met zeer goede, interessante en evenwichtige voorstellen. De Commissie is in een moeilijke tijd onder moeilijke omstandigheden een buitengewoon serieuze en evenwichtige weg gegaan. Commissaris Papoutsis, u en uw medewerkers zijn daarvoor hartelijk bedankt. U hebt zich ertoe verplicht - dat vind ik zeer prijzenswaardig - de strijd tegen het seksueel misbruik van kinderen ook te maken tot een centraal punt van zorg van de Commissie. Ik hoop dat het niet bij verbale uitingen blijft! De afgelopen dagen hebben we moeten horen dat er in een crèche van de Commissie mogelijk strafbare feiten op het gebied van seksueel misbruik zijn gepleegd; en ik hoop dat de Commissie reeds in het verleden in staat is geweest en ook in de toekomst in staat zal zijn, alles te doen om de mysterieuze omstandigheden waarover we de afgelopen dagen in de tijdschriften hebben kunnen lezen, te helpen ophelderen.
In het debat over seksueel misbruik van kinderen moeten de bescherming en begeleiding van slachtoffers op de voorgrond staan. In de vele gevallen die wij in het verleden hebben gezien - er is een stijging van het aantal gevallen, zowel in huiselijke kring als in de criminele sfeer - hebben wij te maken met twee verschijnselen. Het eerste is dat er perverse, gestoorde mensen bestaan die ter bevrediging van hun lage driften voor niets en voor geen enkele smerigheid terugschrikken! Deze verachtenswaardige mensen richten schade aan die ik in één zin wil samenvatten: men kan een mens kapot maken zonder hem te doden!
Wat kinderen wordt aangedaan die worden misbruikt, kan tijdens hun leven slechts met de grootste moeite worden hersteld. Daarom hebben de slachtoffers de algehele solidariteit van deze samenleving nodig en daarom moeten de inspanningen in de eerste plaats zijn gericht op hulp aan slachtoffers. Van belang is de hulp aan slachtoffers in de individuele sfeer, dat wil zeggen dat zij psychologisch en medisch zo moeten worden begeleid, dat ondanks de traumatische ervaringen er een enigszins draaglijk leven mogelijk wordt. Daarvoor zijn allerlei inspanningen nodig, daarvoor bestaan ook goede ideeën voor programma's in de Commissie, en op dit punt mogen het Europees Parlement alsmede de Commissie en de Raad niet aarzelen, geld beschikbaar te stellen, en wel voldoende.
Naast de directe bescherming van slachtoffers moet echter ook worden gezorgd voor een verdere bescherming. De samenleving moet worden beschermd tegen een verder verval van haar morele basis, en dat gaat niet vanzelf, maar daar is ook het strafrecht voor nodig. Daarom vind ik dat wij enkele taken moeten oppakken. Zo is er de concrete vaststelling van nationale wettelijke bepalingen aangaande de classificatie en de strafbaarstelling van specifieke handelingen van seksueel misbruik van kinderen. Pornografie met kinderen moet duidelijk worden gedefinieerd. Er moet duidelijk en nauwkeurig worden bepaald welke leeftijd wordt bedoeld en er moeten duidelijke en nauwkeurige voorschriften komen om ervoor te zorgen dat de productie, de distributie, alsook - dit zeg ik heel duidelijk, hoewel ik besef dat dit omstreden is - het bezit van kinderpornografie strafbaar worden gesteld.
Waarom noem ik het bezit, beste collega's? Wanneer er een markt is voor pornografisch werk met kinderen - en die bestaat echt - dan kan deze markt alleen maar bestaan bij de gratie van de consument. Om iets te kunnen verkopen, moet er een afnemer zijn. Als het een bloeiende markt is, moeten er toch - blijkbaar in de anonimiteit, maar wel midden in de samenleving - mensen zijn, die dergelijke rotzooi kopen en consumeren, en ik durf te stellen dat de consument op dat vlak net zo verachtelijk is als de producent, en daarom vind ik dat ook het bezit strafbaar moet worden gesteld!
Wat het sekstoerisme betreft, dat toch een moderne vorm van slavernij is, moet het principe van extraterritoriale gerechtelijke vervolging mogelijk zijn. Iemand die van hier naar een land in Azië, Afrika, Oost-Europa of waarheen dan ook reist met de bedoeling daar, voor weinig geld en de armoede van gezinnen uitbuitend, zijn perverse behoeften te bevredigen en zich aan kinderen te vergrijpen, dient te weten dat hij voortaan ook thuis, in de Europese Unie, voor deze daad rekenschap zal moeten afleggen, als het bewijs tegen hem kan worden geleverd. Daarom vind ik het absoluut noodzakelijk dat ook gerechtelijk kan worden opgetreden tegen strafbare feiten die buiten de EU zijn begaan.
Er moet ook worden gedacht aan vervolging van ondernemingen die zulke reizen organiseren. We moeten echter meteen ook zeggen dat de overgrote meerderheid van ondernemingen in de toeristische sector serieuze, zorgvuldige reisorganisatoren zijn, die echt heel goed opletten dat hun onderneming niet wordt bezoedeld door het soort klanten waar ik het zojuist over had.
Acties tegen reisbureaus, luchtvaartmaatschappijen en hotelketens die geld verdienen aan sekstoerisme, zijn even essentieel als samenwerking met hen die dit willen tegengaan. Deze twee benaderingen moeten naast elkaar door de Commissie en de autoriteiten van de lidstaten worden opgepakt.
Dan ligt er het voorstel een Europees informatiesysteem in te stellen ter bestrijding van het seksuele misbruik van kinderen. Daarnaast hebben wij eenstemmig de Commissie, de Raad en de lidstaten opgeroepen, te bevorderen dat er een Europees centrum voor vermiste kinderen wordt ingesteld. Ik vind dit absoluut noodzakelijk! Als het namelijk zo is - en ik vind dat veel daarop wijst - dat het verschijnsel in omvang toeneemt dat kinderen handelswaar worden, dat kinderen worden ontvoerd, niet alleen om te worden misbruikt, maar ook om tot prostitutie te worden gedwongen en ook om te worden verkocht - uit de debatten over de mensenhandel weten wij toch dat dat ook om kinderen gaat - dan moeten alle denkbare maatregelen worden genomen, van Europol tot en met een Europees centrum voor vermiste kinderen. De Verenigde Staten van Amerika hebben ons door het instellen van het centrum aldaar een weg gewezen die we zouden kunnen gaan, ook al kan men dit voorbeeld niet geheel op Europese omstandigheden toepassen.
Bij het uitwerken van dit verslag heb ik mij bezig gehouden met veel individuele gevallen. Iemand die zo'n werkstuk maakt, kan onmogelijk gelukkig zijn als hij ziet waartoe mensen in staat zijn. Ik ben in dit kader ook geconfronteerd met de vraag welke verantwoordelijkheid uitvoerende personen hebben bij de bescherming van de samenleving tegen zulke verkeerde ontwikkelingen. Ik ben daarbij tot de slotsom gekomen dat het niet past dat wij zwijgen als wij weten dat individuele personen of instellingen van de Europese Unie hun verantwoordelijkheid niet waar maken. Ik wil het debat over de rechter bij het Europese Hof van Justitie, Melchior Wathelet, dat in de openbaarheid is gevoerd en dat wij ook in onze commissie hebben gehad, niet nog eens herhalen. Het is niet aan mij, me te mengen in interne Belgische zaken, maar ik ben er vast van overtuigd dat bij de voortijdige vrijlating van Marc Dutroux, die nu wordt verdacht van meervoudige kindermoord, Melchior Wathelet, die nu rechter is bij het Europese Hof van Justitie, zijn toenmalige verantwoordelijkheid als minister van Justitie van België, niet heeft waargemaakt door Dutroux vrij te laten.
Kwalijker is nog dat hij dat tot nu toe niet in die mate heeft betreurd als hij had moeten doen. Daarom heb ik ook in mijn verslag gezet dat, als wij willen dat de Europese Unie duidelijk maakt dat in haar instellingen geen plaats is voor degene die zijn verantwoordelijkheid niet nakomt, wij ook consequent moeten zijn en zeggen dat hij moet aftreden! Niet het Europese Hof van Justitie moet aftreden, maar één lid van dat Hof van Justitie, van wie ik persoonlijk van mening ben dat hij niet waardig is om daar te werken. Deze opvatting wordt kennelijk gedeeld door collega Raphaël Chanterie, die met zijn amendement op mijn punt 29 mijn overwegingen qua tekst en inhoud zoveel mogelijk heeft overgenomen, waarvoor ik hem dankbaar ben. Ik vind dat dit amendement zeer veel helpt, omdat eruit blijkt dat wij elkaar in dit Parlement vinden in de afwijzing van het gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef. In dit amendement ontbreken drie zinnen, die ik morgen met een mondeling amendement zal aanvullen, namelijk de oproep aan Wathelet om af te treden.
Een samenleving die het respect voor de meest weerlozen in haar midden aan het verliezen is, die er niet om geeft wat er met haar kinderen gebeurt, die met open ogen toelaat dat kinderen tot handelswaar worden gemaakt, dat onder haar ogen de meest obscure types, het uitschot, het uitvaagsel van deze maatschappij, zich aan haar kinderen kan vergrijpen, een samenleving, die zodanig begint te verruwen dat ze er niet van schrikt wanneer er zich in het duister, aan de schaduwzijde, zaken ontwikkelen die men niet voor mogelijk houdt, en die heel snel weer overgaat tot de orde van de dag - want dat is momenteel gaande in de Europese Unie nadat de zaken aan het licht zijn gekomen -, die er zich gemakkelijk vanaf maakt door te zeggen dat Dutroux een Belgisch verschijnsel is dat bij ons niet bestaat, een samenleving die het feit niet onder ogen wil zien dat zij haar eigen einde heeft ingeluid wanneer zij niet in staat is haar kinderen te beschermen tegen gestoorde daders, zo'n samenleving moet al haar moed bijeenrapen en zeggen: de strijd tegen het misbruik van kinderen, hun bescherming en het zorgen voor een menswaardig leven vanaf de eerste dag moet het gemeenschappelijke doel zijn van iedereen die tot handelen in staat is! Als we dat bereiken, heeft mijn verslag bijgedragen aan een goede toekomst voor de kinderen in de Europese Unie!
(Applaus)
Casini, Carlo
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat de ingediende resolutie instemming verdient wegens de tot uiting gebrachte verontwaardiging over pedofiele handelingen en over de seksuele uitbuiting van minderjarigen in het algemeen, alsmede over alles wat daar rechtstreeks of zijdelings mee verband houdt. De resolutie verdient instemming omdat men wil dat er strenge straffen opgelegd worden, zowel als men denkt dat er misdrijven in het spel zijn, bij processen, als bij onderzoeken die door de politie worden verricht. De resolutie verdient vooral instemming wegens de uitnodiging aan het adres van de Commissie en de lidstaten om propaganda- en voorlichtingscampagnes te voeren die moeten bijdragen tot het indammen van het sekstoerisme, met name op belangrijke plaatsen zoals luchthavens, hotels en plaatsen van waaruit toeristische reizen worden georganiseerd. Het strenge oordeel over pornografie, tot slot, verdient ook instemming. Er is een probleem in verband met de definitie van kinderpornografie, maar er is een algemener probleem waaraan in de resolutie gerefereerd wordt: willen we niet hypocriet zijn, dan moeten we rekening houden met het hele moderne fenomeen van de industriële pornografie, die voor gewenningsverschijnselen kan zorgen, waardoor men naar steeds intensievere uitingen zoekt om uiteindelijk te belanden bij dit soort verschrikkelijke uitwassen, zoals pedofilie.
Sommige aspecten van de resolutie zijn op het vlak van het technisch-juridisch taalgebruik evenwel minder overtuigend. Jammer - en ik zeg dit als vertegenwoordiger van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger - dat met bepaalde technische formuleringen, die nodig zijn om in het buitenland gepleegde delicten te kunnen vervolgen, in de tekst geen rekening wordt gehouden, maar uiteindelijk is dit slechts bijkomstig. Misschien hebben impulsiviteit en verontwaardiging de overhand gekregen; zo kun je in paragraaf 2 bijvoorbeeld moeilijk zeggen dat - zoals er staat - pedofilie als strafbaar feit moet worden aangewezen. Niet pedofilie is strafbaar, maar pedofiele handelingen; pedofilie kan ook een ziekte zijn en dat is er natuurlijk de reden van dat men het over psychiatrische instellingen heeft voor diegenen die dat nodig hebben.
Er is misschien ook wel sprake van een te grote nadruk in paragraaf 26, waar staat dat de personen die hun verantwoordelijkheid voor de bescherming van kinderen niet voldoende nakomen, uit openbare of particuliere instellingen moeten worden verwijderd. Het is zeker zo dat mensen die zich schuldig hebben gemaakt aan pedofiele handelingen en ook pedofielen verwijderd dienen te worden, maar het gaat toch wel wat ver om dezelfde regeling toe te passen in die gevallen waar mensen zich niet gevoelig genoeg hebben opgesteld ten overstaan van kinderen.
Ik moet opmerken dat ik het als jurist met name oneens ben met paragraaf 29, te weten de verwijzing naar de zaakWathelet. In zo'n gewichtige resolutie die van zo'n groot algemeen belang is, vind ik dat verwijzingen naar een specifiek geval, zoals de zaak-Wathelet, juridisch gezien niet correct zijn. Ik vind ook dat het beginsel van de scheiding der machten op het spel staat, want uiteindelijk handelde de minister als rechter van de uitvoerende macht. Ook vind ik het onjuist omdat je niet anders kunt dan een evaluatie ex ante te maken, dat wil zeggen op het ogenblik waarop de beslissingen genomen werden en niet om wat er daarna gebeurd is. Ik ben zelf ook rechter geweest en weet hoe moeilijk het is voor een rechter om in de toekomst te kijken. Ik kan mij dan ook niet vinden in deze paragraaf 29, die naar ik hoop wordt geschrapt dan wel naar behoren aangepast.

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het steeds veelvuldigere misbruik van en geweld tegen minderjarigen, de wereldhandel in kinderen en de toename van pedofilie zijn reden tot grote verontrusting. Dit alles moet de Europese Unie dan ook aanzetten tot concrete maatregelen. Allereerst moet er een campagne worden opgezet om, met behulp van de massamedia, de publieke opinie en de touroperators terdege bewust te maken van dit probleem. Ik ben het met de Commissie eens over de mogelijkheid om de nationale rechtbanken een extraterritoriale bevoegdheid te geven voor in het buitenland gepleegde delicten en misdrijven, maar anderzijds moeten de lidstaten in hun rechtsstelsels bepalingen opnemen tegen sekstoerisme dat kindermisbruik omvat en de toepassing ervan voorbereiden door zo spoedig mogelijk bepaalde feiten in hun strafwetgeving te harmoniseren, door deze feiten als delicten te erkennen en door vergelijkbare straffen in de respectieve strafwetboeken op te nemen.
In overeenstemming en overleg met de lidstaten moeten de Europese instellingen trachten te bewerkstelligen dat de commerciële exploitatie van pornografische afbeeldingen van minderjarigen, het aanzetten tot sekstoerisme en seksuele uitbuiting van kinderen op het gehele grondgebied van de Europese Unie streng bestraft zullen worden, en dat de sancties ook vrijheidsstraffen zullen behelzen, zoals dezer dagen in Frankrijk het geval is geweest. Het is van fundamenteel belang dat dit sekstoerisme vanuit de lidstaten met de medewerking van alle landen van de Europese Unie wordt ingedamd, waarbij men moet trachten een gemeenschappelijke barrière op te werpen tegen de groeperingen en samenlevingen die er belang bij hebben het sekstoerisme te bevorderen ten koste van kinderen. Het is een ernstige zaak dat men in de mededeling van de Commissie geen enkele nadruk heeft gelegd op de coördinatie van de communautaire economische en sociale middelen die beschikbaar zijn voor de bescherming van kinderen die het slachtoffer zijn van seksueel misbruik, door programma's ten uitvoer te leggen voor de herintegratie van die kinderen in de maatschappij door hun bijzondere bescherming te verlenen, zoals de heer Schulz terecht voorstelt.
De nieuwe begrotingslijn B3-4109 N die het Parlement heeft voorgesteld met 3 miljoen ecu voor "maatregelen ter bestrijding van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen" heeft, hoe verdienstelijk ook, een heterocliete structuur en is niet precies genoeg gericht om te kunnen beantwoorden aan de uitdaging die in Stockholm is aangegaan. De instellingen zullen deze kwestie aan een grondig onderzoek moeten onderwerpen.
De oprichting van een task force ad hoc die het optreden van de Unie coördineert op het gebied van de bestrijding van de seksuele uitbuiting van kinderen op alle gebieden waar dit optreden moet plaatsvinden, vind ik absoluut onontbeerlijk. Het is in het kader van de bestrijding van het sekstoerisme belangrijk dat de Commissie allereerst een leidende rol speelt bij het aandringen op en coördineren van de maatregelen die noodzakelijk zijn voor het afschrikken en bestraffen van elke vorm van sekstoerisme, zowel in de landen waar de toerist vandaan komt als in de landen waar de toerist heengaat, en dit in nauwe samenwerking met de NGO's, waarvan het optreden ter plekke onmiskenbaar nut heeft. Het is belangrijk de goedkeuring te bevorderen van gedragscodes en regels die reisorganisaties zichzelf opleggen, deze te helpen verspreiden en publiceren en hulp en bijdragen van de Gemeenschap afhankelijk te stellen van de goedkeuring van deze codes.
De nodige maatregelen moeten worden getroffen ten aanzien van die landen die toegeeflijk blijven staan tegenover wat toch het misbruik van minderjarigen is, en de coördinatie daarvan moet op Europees niveau worden gebracht, wat tot dusverre niet het geval is. Europees optreden in de bestrijding van misbruik van minderjarigen moet worden gecoördineerd en er moet over worden gewaakt, omdat aan deze plaag anders nooit een einde zal komen.

Bennasar Tous
Mijnheer de Voorzitter, op 20 november 1989 werd door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties het eerste verdrag inzake de rechten van het kind goedgekeurd, waarbij de ratificerende landen zich verbonden de bescherming van hun minderjarige onderdanen in eigen land te waarborgen. We zijn nu acht jaar verder, en nog steeds is die bescherming er niet, meer nog, kinderen worden ontvoerd, verkracht en vermoord of verkocht als seksuele handelswaar ter exploitatie door gewetenloze en amorele cliënten. Zijn deze kinderen het slachtoffer van incompetentie of van gebrek aan bescherming? Er zijn vele vragen die onbeantwoord blijven in deze kwestie die ethiek en democratie in de kern raakt.
Vandaag buigen wij ons over het verslag van de heer Schulz, die ik wil danken voor zijn vele werk en zijn grote inzet, over de bijdrage van de Europese Unie aan de versterking van de bestrijding van seksueel misbruik en seksuele exploitatie van kinderen, en de mededeling van de Commissie over de bestrijding van kindersekstoerisme. Deze twee stukken kunnen niet los van elkaar gezien worden: immers, uit beide stukken springt één ding duidelijk naar voren: het kind is van een mens met rechten verworden tot handelswaar in handen van pedofielen en exploitanten van seks en pornografie. Hoe weinig weet de samenleving nog over het profiel van de daders, en hoe licht worden wij daardoor misleid, want deze wolven in schaapskleren hebben geen gezicht dat hen verraadt. Deze gedegenereerde en gewetenloze criminelen en exploitanten van minderjarigen moeten geïdentificeerd en gestraft worden, en zij moeten worden behandeld om recidive te voorkomen.
Vanuit de commissie rechten van de vrouw weten we dat het geweld tegen en seksueel misbruik van vrouwen en kinderen zich voor een groot deel binnen de beslotenheid van het gezin afspeelt, en zowel vanuit deze commissie als vanuit de interfractiewerkgroep gezin en kinderen van dit Parlement, die ik de eer heb voor te zitten, steunen wij het DAPHNE-programma dat samenwerking stimuleert met de NGO's die op dat terrein actief zijn. Wij verzoeken de Commissie niet de grote rol uit het oog te verliezen die het gezin in dezen speelt, aangezien wij allen weten dat de wreedheid van de mens begint bij zijn eigen kinderen. Als wij hier niet helpen, zullen de kinderen die het overleven erfelijk belast zijn met diezelfde wreedheid.
Een andere weg waarlangs het seksueel misbruik plaatsvindt, is het zogenaamde "sekstoerisme" . Een bedrieglijke term, aangezien het idee van een exotische vakantie staat voor reizen naar het buitenland om misbruik te maken van kinderen. De organisatoren van deze reizen onderhouden in veel gevallen banden met internationale criminele organisaties en hun cliënten verschuilen zich achter het excuus dat kinderen in Thailand, Cuba of Brazilië seksueel rijper zijn dan kinderen in Europa. Maar kinderen, mijnheer de Voorzitter, zijn kinderen, en kinderen zijn weerloos, waar ook ter wereld.
Toepassing van het extraterritorialiteitsbeginsel zou hier op zijn plaats zijn. Laten wij daarom een krachtig beroep doen op de toeristenindustrie en de reclamebureaus om aan zelfregulering te doen. Niet alles is toegestaan in toerisme en reclame. Hier is sprake van een miljoenenhandel, een ware plaag, een schande.
Los van de verklaring van de ECTAA waarin deze praktijken worden veroordeeld, moet er een register komen van organisaties en reisbureaus die dit product aan de man brengen, alsmede een gedragscode inzake de dubbelzinnige afbeelding van kinderen voor reclamedoeleinden.
Tot slot vraag ik het Parlement om de hypocriete houding aan de kaak te stellen van onze maatschappij, en met name van sommige landen die pornografie, pedofilie, seksueel geweld en sekstoerisme veroordelen, maar die niets doen om ze uit te roeien. Er is dringend behoefte aan coördinatie van het politiewerk, een register van verdwenen kinderen en van veroordeelden wegens seksuele misdrijven, gratis hulplijnen, slachtofferhulp, voorlichting op school en, vooral, voorlichting in het gezin.

Van Lancker
Voorzitter, ik zou willen beginnen met collega Schulz zeer uitdrukkelijk te feliciteren met zijn excellente verslag, dat ik trouwens niet alleen namens de Europese socialistische fractie, maar nog eens zeer expliciet ook namens de Vlaamse socialistische delegatie in al zijn aspecten zou willen steunen.
Dit verslag heeft in verschillende landen, maar vooral in België, al heel wat stof doen opwaaien voor erover gestemd is. En dat kan ook niet anders. Eerst en vooral de Europese reeks maatregelen tegen misbruik van kinderen is eigenlijk pas goed op gang gekomen naar aanleiding van de affaire-Dutroux en die heeft jammer genoeg in België plaatsgevonden. Maar dat het drama van An en Eefje, van Julie en Mélissa en van de andere vermiste kinderen zich in België heeft afgespeeld, wil nochtans niet zeggen dat kindermisbruik ook niet elders in Europa voorkomt. Het tegendeel is intussen trouwens al overduidelijk gebleken. Daarom moeten in alle Europese landen en ook in de landen waar dit nog niet gebeurd is maatregelen genomen worden. Er moet trouwens ook gecoördineerd worden en Europees samengewerkt vooral daar waar internationale netwerken aan het werk zijn.
Ten tweede, het is duidelijk dat België ook in de Raad de discussie over maatregelen tegen kindermisbruik heeft aangetrokken: maatregelen om op een gecoördineerde manier te kunnen optreden en in alle landen op een gelijkwaardige en gelijkaardige manier kindermisbruik aan te pakken als de meest schandalige schending van rechten van kinderen. Niet op alle eisen heeft de Belgische regering toen in februari in de Raad genoegdoening gekregen. Zo is bijvoorbeeld erg betreurenswaardig dat een punt dat Martin Schulz daarnet heeft aangesneden, namelijk het bezit van kinderpornografie voor persoonlijke doeleinden, niet in overweging is genomen in de Raad. Ook op het territorialiteitsprincipe en over de afschaffing van de dubbele strafbaarstelling heeft België destijds de Raad niet kunnen overtuigen. Ik ben dan ook verheugd dat dit Europees Parlement deze voorstellen wel kan ondersteunen en dat wij een samenhangende en zeer krachtige reeks van maatregelen op de tafel kunnen leggen waarvan én de Europese Commissie én de nationale lidstaten én de Europese Raad nu werk moeten maken.
Ten slotte, collega's, is er de oproep aan Melchior Wathelet om af te treden als rechter van het Europese Hof van Justitie, een oproep die wij zeer expliciet wensen te ondersteunen. Het is juist dat de toenmalige minister van Justitie geen persoonlijke schuld heeft aan het drama. Het is ook juist dat hij handelde binnen de marges van de Belgische wetgeving van toen, die gelukkig ondertussen aan verandering toe is. Maar het blijft ook zo dat Melchior Wathelet de morele en politieke verantwoordelijkheid draagt voor de handtekening onder het vrijlatingsbesluit dat hij destijds heeft ondertekend ten aanzien van Dutroux. Ik constateer trouwens dat de EVP-Fractie die diagnose deelt. Wij zijn er dan ook van overtuigd dat Melchior Wathelet niet het morele gezag heeft dat een Europese rechter moet hebben. Wie volhoudt, zoals collega Casini daarnet, dat het Europees Parlement niet de bevoegdheid heeft om te oordelen over Europese rechters heeft formeel misschien wel gelijk, maar weigert anderzijds te erkennen dat het Europees Parlement zijn stem moet laten horen als het gaat om de autoriteit van Europese instellingen, zelfs al kunnen wij niets anders dan Wathelet oproepen om af te treden. Pas op het moment als iedereen op zijn plaats, zijn verantwoordelijkheid op zich neemt, denk ik, is er eindelijk plaats voor respect voor rechten van kinderen.

Deprez
Mijnheer de Voorzichter, geachte collega's, eerst moest er zich een afschuwelijk drama in ons land voltrekken, vooraleer het vreselijke fenomeen van het misbruik van kinderen, waarover velen van ons een paar jaar geleden niet eens over durfden te praten, een erkend probleem kon worden, beschouwd kon worden als een weerzinwekkende zaak die bestreden moet worden, en zelfs een prioriteit kon worden in de Europese Unie. Met genoegen stel ik vast, zelfs als daarvoor eerst deze verschrikkelijke dingen moesten gebeuren, dat wij in de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken een heilig verbond konden sluiten, zodat wij het eens werden over alle maatregelen om deze gesel te bestrijden. Ik wil de heer Schulz gelukwensen, omdat zijn verslag een aantal voorstellen bevat die ik en mijn fractie fundamenteel achten en die, als zij enkele jaren geleden in bepaalde fracties voorgesteld zouden zijn, geen enkele kans van slagen zouden hebben gehad.
Toch wil ik ook mijn teleurstelling tot uitdrukking brengen. In dit verslag staat in punt 15 van de resolutie dat het Parlement zal voorstellen om de begrotingskredieten te verhogen die zijn uitgetrokken voor maatregelen om misbruik van kinderen, jongeren en vrouwen te bestrijden. Dit voorstel staat voor morgen op de agenda. Weet u, geachte collega's, dat de Commissie openbare vrijheden en de Commissie voor de rechten van de vrouw, op voorstel van de begrotingscommissie, tijdens de vorige vergaderperiode van het Europees Parlement in Straatsburg hebben gevraagd om een verhoging van de kredieten en dat dit voorstel toen niet werd aangenomen? Het eerste wat wij gedaan hebben, is dus onze eigen resolutie niet toepassen, en dat terwijl wij binnenkort anderen zedenlessen gaan geven. En toen ik vroeg waarom men de begrotingskredieten bij deze post niet kon verhogen, heeft men mij geantwoord dat alle kredieten voor het werkgelegenheidsbeleid moesten worden bestemd. En dat klopt ook. Maar vindt u niet, dat de werklozen ook het recht hebben dat men zich met hun kinderen bezighoudt? Denkt u dat degenen die nu zonder werk zitten, zich niet afvragen of hun kinderen morgen het slachtoffer van pedofielen kunnen worden? Voordat wij morele lessen gaan geven, moeten wij de principes die wij anderen willen opleggen, zelf toepassen.
Mijn laatste punt heeft betrekking op het probleem rond de heer Wathelet. Voor mij, en ik geloof dat dit voor de meerderheid van mijn fractie geldt, gaat het niet om de vraag of het al dan niet opportuun, of zelfs legitiem is, dat Wathelet Europees rechter is. Hij is Europees rechter. Men kan zich afvragen of hij moet blijven, en dat is een vraag die men de heer Wathelet ook kan stellen. De kern van het probleem is of het Europees Parlement, dat over de wetgevende macht in de Europese Unie beschikt, al dan niet aan een rechter kan vragen om af te treden.
Mijnheer de Voorzitter, mijn antwoord is nee, ook al heb ik daar moeite mee. In de democratische staten gelden een aantal beginselen, waarvan de scheiding der machten er een is. Wanneer men deze beginselen overboord zet en een parlement toestaat op te treden als morele autoriteit, die een oordeel velt over rechters, komt de democratie in gevaar. Iedereen kan denken wat hij wil over Wathelet, maar als het Parlement vraagt om zijn aftreden, mijnheer de Voorzitter, dan is dat een politieke misstap en een schending van de democratie.

Collins, Gerard
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het er allen over eens dat de heer Schulz een voortreffelijk en zeer volledig verslag heeft opgesteld over de maatregelen die moeten worden genomen om het kindersekstoerisme te bestrijden en om de strijd tegen seksueel misbruik en seksuele exploitatie van kinderen op te voeren. De bespreking van de grootste problemen en de voorgestelde maatregelen wordt ietwat overschaduwd door de grote aandacht voor paragraaf 29 van de ontwerpresolutie. Daarin wordt een rechter bij het Europees Hof van Justitie ertoe opgeroepen zijn Europees ambt neer te leggen omdat hij als minister van Justitie persoonlijk heeft beslist de nu van meervoudige kindermoord verdachte Marc Dutroux voorlopig vrij te laten.
Ik begrijp en respecteer de argumenten van hen die zeggen dat het Europees Parlement niet de bevoegdheid of het recht heeft dat te vragen. Wij worden immers allen in een binnenlands politiek debat meegesleurd, maar de gevolgen van het besluit waren, zoals de rapporteur opmerkt, inderdaad verschrikkelijk. Men kan de morele en politieke verantwoordelijkheid daarvoor niet wegmoffelen. Het is duidelijk dat het Europees Parlement niet de bevoegdheid heeft een rechter bij het Hof van Justitie af te zetten. Wij hebben echter wel de morele plicht de aandacht op deze situatie te vestigen en moeten ons over deze belangrijke kwestie uitspreken.
In deze ontwerpresolutie staan ook een aantal andere belangrijke opmerkingen en voorstellen. Mijn fractie stelt met bijzondere voldoening vast dat de heer Schulz in zijn verslag meteen de beslissende rol van het gezin voor de evenwichtige ontwikkeling van het kind onderstreept. Het gezin moet voor het kind een veilige haven zijn. In sommige gevallen is het gezin ook de plaats waar kinderen worden misbruikt. Wij weten dat kinderen ook op school en in instellingen worden misbruikt. Het taboe op kindermisbruik wordt nu doorbroken en geen land kan trots zijn op wat al te veel kinderen al hebben moeten ondergaan. De grootste misdaad is niets te ondernemen en onze plicht te verwaarlozen om alle kinderen, waar dan ook, te beschermen, ook de kinderen die tot kinderprostitutie worden gedwongen.
Wij hebben een reeks diensten nodig om onze kinderen te beschermen en een alarmsysteem om ons in een vroeg stadium voor mogelijke gevaren te waarschuwen. De Europese Unie bestaat uit vijftien lidstaten met verschillende tradities, maar als wij samenwerken kunnen wij kindermisbruik helpen voorkomen en verhinderen dat kindermisbruikers in de Europese Unie nog een toevlucht vinden. Dat is het minste wat wij kunnen doen voor de ouders en families van alle kinderen die, zoals Julie, Mélissa en Loubna, zijn ontvoerd. Wij moeten alle juridische hinderpalen opruimen en de strafwetgeving in de lidstaten harmoniseren waar die ons nu belet onze kinderen te beschermen. Wij moeten de begrippen pedofiele handelingen, sekstoerisme en kinderpornografie harmoniseren en die misdrijven in alle lidstaten op dezelfde wijze bestraffen.
Het is goed dat op nationaal niveau databanken worden aangelegd waarin personen worden opgenomen die aan pedofiele handelingen schuldig zijn bevonden. Wij moeten alles in het werk stellen opdat kinderen voor de rechtbank zonder angst kunnen getuigen. Wij moeten ook de oprichting van een Europees centrum voor vermiste kinderen ondersteunen. Het Centrum voor vermiste en misbruikte kinderen in Washington is een goed voorbeeld. Elk land moet ook steun verlenen aan de oprichting van een gratis hulptelefoon.
Ik heb ernstige kritiek op het gebruik van kinderen voor reclamedoeleinden en vind dat de rechten van het kind moeten worden geëerbiedigd. Het lot van het Britse au pair-meisje, dat in de Verenigde Staten schuldig is bevonden aan het toebrengen van fatale verwondingen aan het kind dat haar was toevertrouwd, doet andere problemen rijzen. Er bestaat een verdrag van de Raad van Europa over au pairs, maar slechts weinige landen hebben dat al ondertekend. Ik verzoek de Raad de Commissie te vragen een EU-verordening op te stellen over de taak en de verplichtingen van au pairs, maar vooral over de verplichtingen en de verantwoordelijkheid van de gezinnen die hen in huis nemen.
Tot besluit wil ik beklemtonen wat in paragraaf 30 van de ontwerpresolutie staat. Allen die beslissingen moeten nemen die gevolgen kunnen hebben voor de veiligheid of het welzijn van kinderen moeten alles in het werk stellen en alle mogelijke voorzorgsmaatregelen nemen om de belangen van de kinderen te beveiligen en te beschermen. Het taboe is nu doorbroken. Misschien bevalt ons niet wat wij nu ontdekken, maar wij mogen tegenover onze kinderen niet in gebreke blijven.

Goerens
Mijnheer de Voorzitter, de heer Schulz heeft een verslag voorgelegd, waar ik hem mee wil gelukwensen. Tegen deze achtergrond moeten wij nu de houding van het Parlement bepalen in de strijd tegen één van de meest verschrikkelijke vormen van criminaliteit. Wat kort geleden meestal in de kranten verscheen onder de rubriek "varia" , vormt vandaag de dag de kern van een vertrouwenscrisis die niet wordt opgelost door de misdadigers te veroordelen, waar Julie, Mélissa, Ann en Eefje de bekendste slachtoffers van zijn. Deze crisis draagt ertoe bij dat wij ons hier meer van bewust worden en dat de verantwoordelijkheden in alle opzichten duidelijker worden.
Deze voor de hand liggende constatering is onontbeerlijk voor de verdere behandeling van het onderhavige verslag. Daarom verzoekt de commissie openbare vrijheden het Europees Parlement om in de strijd tegen het sekstoerisme te kiezen voor een breed scala van instrumenten. Er moet op gewezen worden, zoals onze rapporteur in de overwegingen heeft toegelicht, dat "de reis naar het buitenland wordt ondernomen met de bedoeling om kinderen seksueel te misbruiken" . Preventie, bestrijding en samenwerking op alle niveaus en ik wil daar nog aan toevoegen, het aanvaarden van de verantwoordelijkheid op alle niveaus, maken allemaal deel uit van het hele scala van noodzakelijke maatregelen in de strijd tegen deze gesel.
De wending die de discussie over dit verslag heeft genomen, zelfs al vóór de behandeling in de plenaire vergadering, leidt ertoe dat men in feite slechts over een enkel punt, namelijk punt 29 van de resolutie, spreekt. Dat is heel jammer, omdat alle punten evenveel aandacht verdienen. In punt 29 wordt de heer Wathelet, rechter bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, verzocht, "dit ambt neer te leggen, omdat het door hem in zijn toenmalige hoedanigheid van Belgische minister van Justitie persoonlijk genomen besluit om de nu van meervoudige kindermoord verdachte Marc Dutroux voortijdig vrij te laten weliswaar volledig in overeenstemming was met de Belgische wet, doch dat hij niettemin de morele en politieke verantwoordelijkheid op zich moet nemen" . Dit citaat is afkomstig uit het verslag van de heer Schulz.
Het amendement van onze collega's Nassauer en Chanterie beoogt precies hetzelfde, zonder echter het woord ontslag uitdrukkelijk te noemen. Wij mogen ook niet vergeten dat alle leden van het Belgische parlement een verslag hebben aangenomen waarin gewezen wordt op de verantwoordelijkheid van de toenmalige minister van Justitie. Het besluit dat moet worden genomen, is niet van ondergeschikt belang. Degenen die voor het verslagSchulz stemmen, moeten gewezen worden op het feit dat het principe van de scheiding der machten onder elk beding moet worden gerespecteerd, en dit is een zwaarwegend argument. Bovendien zal men diegenen die het verslag Schulz steunen, verwijten dat zij een gevaarlijk precedent hebben geschapen, omdat het Parlement hierdoor de verplichting aangaat om advies te geven over elke toekomstige benoeming die doelwit van eventuele kritiek zou kunnen zijn. Ook dit argument weegt zeer zwaar in dit debat.
Zowel voor het argument van de scheiding der machten, als voor het risico van het scheppen van een precedent geldt dat zij het Europees Parlement voor toekomstige beslissingen aan handen en voeten binden. Ondanks het feit dat zij het waard zijn om in overweging genomen te worden, is er een nadeel aan verbonden. Afzonderlijk gezien, of zelfs beide tezamen, zullen zij de zoektocht naar de houding die aangenomen moet worden in de vertrouwenscrisis als gevolg van de zaak-Dutroux niet vereenvoudigen. Dit is een vertrouwenscrisis waarin niets en niemand gespaard wordt, en waardoor een lidstaat van de Europese Unie tot in zijn fundamenten aan het wankelen is gebracht. Deze crisis kan zelfs onnodig lang aanhouden, als niemand bereid is om de politieke verantwoordelijkheid te dragen.
Ik spreek namens de meeste leden van mijn fractie en ik kan zeggen dat zij punt 29 van het verslag-Schulz na rijp beraad steunen. De meerderheid van de fractie legt de nadruk op het feit dat haar standpunt gezien moet worden binnen de zeer ernstige en uitzonderlijke context van de vertrouwenscrisis die in België door de zaak-Dutroux zichtbaar geworden is. Wanneer men zich gedwongen voelt om de verantwoordelijkheid hiervoor op zich te nemen door vóór te stemmen, dat is dat omdat anderen, onder andere omstandigheden, niet de moed hebben gehad om hun verantwoordelijkheden op zich te nemen. Op de eerste plaats de heer Wathelet, die door niemand schuldig wordt bevonden, maar die door het parlement van zijn land, wel unaniem verantwoordelijk wordt gesteld. De regering van deze lidstaat, die zijn benoeming heeft voorgesteld, had ons bovendien dit netelige debat kunnen besparen, wanneer zij voor deze functie een minder omstreden persoon had voorgesteld. En tot slot geldt dit ook voor de lidstaten die deze beslissing bekrachtigd hebben.
Het echte debat draait echter om de vraag hoe wij een bijdrage denken te leveren aan het behoud, of sterker zelfs, het herstel van de geloofwaardigheid van de instellingen. Het is moeilijk om hierop een antwoord te geven, vooral omdat het op een hoog ethisch niveau moet liggen en omdat wij, helaas, geen antwoord kunnen formuleren zonder het zojuist geschetste risico te lopen.

Mohamed Alí
Mijnheer de voorzitter, het thema dat ons vandaag bezighoudt, is een van de ernstigste plagen waarop de samenleving een antwoord moet vinden, de overheden en de Europese Unie op de eerste plaats. Geen enkele moderne samenleving kan haar waardigheid behouden als zij niet in staat is om kinderen te beschermen tegen kinderprostitutie, sekstoerisme en kinderpornografie.
Laat ik verwijzen naar de conclusies van het in 1996 te Stockholm georganiseerde Wereldcongres tegen de seksuele uitbuiting van het kind om u eraan te herinneren dat de strijd tegen deze nieuwe vorm van slavernij verschillende terreinen omvat: meer internationale coördinatie, preventief beleid, bescherming en reïntegratie van de slachtoffers.
De Europese Unie moet een bijdrage leveren aan de strijd tegen de seksuele uitbuiting van kinderen, en dit behelst niet alleen de inzet van de instrumenten waarover zij beschikt binnen het kader van het communautaire beleid, maar ook gemeenschappelijk optreden in de derde pijler. De Europese Unie dient zich uit te spreken voor de uitvaardiging van nationale wet- en regelgeving op grond waarvan onderdanen van lidstaten die zich in het buitenland schuldig hebben gemaakt aan seksuele misdrijven jegens kinderen, in eigen land terecht moeten staan. Ook moeten wij komen tot een verbod op de productie en het bezit van kinderpornografisch materiaal en tot de invoering van maatregelen die zijn gericht op het verbieden van de toepassing van nieuwe technologieën voor onwettige doeleinden.
Ook preventief beleid is essentieel. Wij moeten niet vergeten dat, hoewel er velerlei oorzaken voor deze problematiek zijn aan te wijzen, de armoede en de sociale ongelijkheid beslissende factoren zijn, met name in het geval van kinderprostitutie.
Daarom moet er naast specifieke preventieve maatregelen, zoals voorlichtingscampagnes die zijn gericht op gezin, onderwijs, gezondheidszorg, rechterlijke macht, toeristenindustrie, enzovoorts, ook een meer algemeen sociaal beleid komen waardoor er minder kans is dat criminelen zo makkelijk misbruik kunnen maken van armoede en marginalisering.

Aelvoet
Voorzitter, collega's, het verslag van collega Schulz over kindersekstoerisme en over de bestrijding van seksueel misbruik en seksuele exploitatie van kinderen is een zeer volledig verslag. Er worden een hele reeks maatregelen voorgesteld. Maatregelen die zowel slaan op dingen die moeten gebeuren binnen de Europese Unie als dingen die moeten gebeuren buiten de Europese Unie. In dat verband vindt mijn fractie het zeer belangrijk de aandacht te vestigen op het punt dat hier een sterk pleidooi gehouden wordt voor de oprichting van een Europees Centrum voor vermiste kinderen. Dit is ondertussen ook in België gebeurd, maar het is belangrijk dat er ook op Europees vlak initiatieven worden genomen. Evenzeer vinden wij in beide interne maatregelen voor de Europese Unie belangrijk dat er voldoende aandacht en steun gaat naar de NGO's die werken aan preventie, het opsporen en het voorkomen van seksueel geweld op kinderen, want beter is uiteraard te voorkomen dan achteraf te moeten genezen.
Voor de maatregelen naar buiten toe vinden wij vooral belangrijk dat er wetgevend werk zou gebeuren. Wetgevend werk dat erop gericht is dat er dubbele strafbaarheidsstelling is. België heeft wat dat betreft zijn wetgeving al aangepast en ik hoop dat verschillende andere landen op dat vlak zullen volgen. Ook het punt van de strijd tegen de armoede is in deze zeer belangrijk.
Ik vind dat collega Deprez honderd procent gelijk heeft als hij wijst op het begrotingsdeficit dat dit Parlement op zijn verantwoordelijkheid moet nemen ten aanzien van paragraaf 15. Ik vind het inderdaad onbegrijpelijk dat er geen meerderheid gevonden is in het Parlement om dat op te nemen. Mijn fractie heeft daar voor gestemd en wij hopen alsnog dat dankzij de aanwezigheid van deze paragraaf dit verder vervolgd zal worden naar de toekomst toe.
Wat de zaak-Wathelet betreft is het evident dat de hoofdverantwoordelijkheid ligt bij de Belgische regering, die de heer Wathelet opnieuw heeft voorgedragen voor die functie. Daar is het hoofdprobleem. Maar het punt blijft dat het Europees Parlement niet alleen een wetgever is, maar ook een instantie die politieke oordelen uitspreekt, die politieke wenselijkheden uitspreekt. Wij doen dat voor de hele wereld, maar voor België zouden wij dat dan niet mogen doen. Ik vind het totaal normaal dat het Europees Parlement zich de vrijheid geeft om ook ten aanzien van de heer Wathelet gewoon te vragen dat hij ontslag neemt, want dat is de enige logische conclusie.

Vandemeulebroucke
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik steun ten volle de vele en goede aanbevelingen van dit verslag. Onze fractie steunt dit verslag ten volle, maar wij zijn als fractie het niet met alles eens.
Ik wil het hebben over de paragraaf die pleit voor het ontslag van de heer Wathelet. Ik steun persoonlijk deze vraag tot ontslag, de visie van de rapporteur dus, hoewel ik de connotatie morele verantwoordelijkheid niet ter zake vind. Ik geloof dat wij veel beter zouden gaan naar de politieke verantwoordelijkheid en enkel dat, dus de politieke verantwoordelijkheid in de volle en in de breedste betekenis van het woord.
Tegenstanders van de stelling-Schulz argumenteren over de scheiding van machten. Het is vanzelfsprekend die scheiding van machten, maar deze scheiding heeft niets te zien met de benoeming zelf, maar wel met de integriteit, de objectiviteit en de onafhankelijkheid als optreden van een rechter na de benoeming en tijdens de uitoefening van het mandaat. Bovendien stelt het Verdragenrecht dat rechters voor het Hof moeten worden gekozen uit personen die alle waarborgen bieden voor onafhankelijkheid, bekend staan als hoogststaand rechtsgeleerde en in dit concrete geval heb ik toch grote twijfels. Kundige rechtsgeleerdheid moeten wij met een vergrootglas zoeken. En ook in andere dossiers, bijvoorbeeld wapenaankopen en dossiers van milieufraude, wordt dezelfde persoon vermeld.
De onderzoekscommissie van het Belgisch parlement heeft dus de taak van onderzoeksrechter gehad en stelde in de zaak-Dutroux dat de verantwoordelijkheid van toenmalig minister van Justitie Wathelet in aanmerking genomen moest worden. De Belgische regering stelde dat Wathelet omwille van die vermelding al genoeg gestraft was en dus rechter kon zijn in Europa. Een Europees topmandaat om blijkbaar van de man verlost te zijn, een teken van blaam dus voor het Hof van Justitie, dat in die zin dan beschouwd wordt als een soort politieke recyclagemachine. Misschien nog dit: een argument tegen deze paragraaf zegt dat het Parlement geen bevoegdheid zou hebben inzake Europese rechters. Mag ik verwijzen naar de Verenigde Staten, waar rechters van het Hoogste Gerechtshof onderworpen zijn aan hoorzittingen van het Congres en waar de benoeming van de president al dan niet door het Congres wordt bekrachtigd. Met andere woorden, kunnen wij als het ware geen stap verder gaan en meer bevoegdheden vragen voor het Europees Parlement? Dit kan misschien ter zake een testcase zijn.

Buffetaut
Mijnheer de Voorzitter, de beschavingsgraad van een samenleving wordt gemeten aan de manier waarop men met kinderen omgaat. Onze eeuw is heen en weer geslingerd tussen de rode en de zwarte pest. Onze eeuw heeft de bruine pest van al te dichtbij meegemaakt en er zijn veel te veel kinderen vermoord. Vandaag de dag zien wij een andere vorm van verwerping en miskenning van het kind, namelijk in de vorm van seksuele exploitatie. Kan men zich trouwens nog verbazen daarover in een tijdperk, waarin de ethische waarden rekbaar zijn en de dictatuur van de politieke correctheid het verbiedt, om over het goed en het kwaad te spreken? Is dit verbazingwekkend in een tijdperk waarin het geld koning is?
Het verslag-Schulz heeft de merite dat deze dramatische aangelegenheid realistisch wordt behandeld, zowel wat betreft de strafbare handelingen, met name het bezit van pedofiele pornografie, als wat betreft de preventieve maatregelen. Met tevredenheid hebben wij vastgesteld dat de rapporteur de nadruk heeft gelegd op de belangrijke rol van het gezin en op een stabiele situatie voor een evenwichtige ontwikkeling van het kind en dat de aandacht van de lidstaten wordt gevestigd op de noodzakelijke bescherming van het gezin, omdat het gezin de beste omgeving vormt voor de ontplooiing van de fundamentele vaardigheden van het kind.
De rapporteur uit zijn tevredenheid over de maatregelen van de Commissie. Ik hoop dat deze laatste daarom uiterst strenge maatregelen zal nemen tegen de personen die verantwoordelijk zijn voor de betreurenswaardige voorvallen die zich hebben voorgedaan in een crèche die valt onder haar verantwoordelijkheid. Wij betreuren de expliciete vermelding van het geval van de heer Wathelet, hetgeen, volgens ons, hier niet echt thuishoort. Maar wij zullen desondanks zonder aarzeling voor het verslag van de heer Schulz stemmen, die ik hartelijk wil gelukwensen met de kwaliteit van zijn werk.

Vanhecke
Voorzitter, gezien de zeer weinige spreektijd die mij is toegemeten, moet ik mij beperken tot enkele bedenkingen bij de fameuze Wathelet-paragraaf 29.
Sinds het losbarsten van de zaak-Dutroux in dit land is al te vaak gezegd dat iedereen zich machteloos voelt tegenover het gruwelijke kwaad van kindermisbruik. Die machteloosheid wordt voor een deel terecht ingeroepen omdat er altijd en in elke samenleving wel criminelen, sadisten en monsters zullen zijn, maar die machteloosheid wordt ook voor een deel volkomen onterecht ingeroepen. De moorden, de ontvoeringen, de sadistische verkrachtingen die door Dutroux en zijn medeplichtigen zijn gepleegd, hadden voorkomen kunnen worden indien de huidige Europese rechter Wathelet zijn plicht gedaan had. Alle collega's in dit Parlement moeten weten dat Wathelet zelfs de verzachtende omstandigheid van: " Wir haben es nicht gewusst" niet kan inroepen. Hij beval immers persoonlijk de sterk vervroegde vrijlating van de multirecidivistische verkrachter Dutroux, volstrekt tegen alle negatieve adviezen in van de betrokken instanties. Men kon met zekerheid zeggen dat Dutroux zou recidiveren. Nochtans liet Wathelet op eigen initiatief en uit vrije wil die man vrij en tekende daarmee niet alleen een vrijlatingsbevel maar ook een doodvonnis voor An en voor Eefje, voor Julie en voor Mélissa.
Wathelet is echter ook politiek en persoonlijk één van de hoofdverantwoordelijken voor de totale verrotting van de justitie in dit land, in België. Ik wil nu nog in het midden laten of dit te wijten is aan onbekwaamheid, aan corruptie van de verwaarlozing van zijn taken door een notoire cumulard. Het feit blijft dat de Belgische justitie na het tijdperkWathelet corrupter, inefficiënter en onmenselijker was dan ooit tevoren. Het is trouwens daarom dat hij zelfs in België onmogelijk was geworden als minister en dat hij werd afgevoerd naar een diamanten zetel in Luxemburg.
Het minste wat men van Wathelet moet zeggen, is dat hij onbekwaam, nalatig en onverantwoordelijk is geweest. Maar ik voeg daaraan toe dat in het dossier van de kindermoorden in dit land onder Wathelet zoveel "toevalligheden, vergissingen, fouten, nalatigheden" zijn gebeurd dat men toch de vraag moet stellen naar de bescherming van pedofilienetwerken met vertakkingen tot in de hoogste politieke kringen.
Zo komen wij tot besluit tot de drie vragen waarmee het Parlement in verband met paragraaf 29 wordt geconfronteerd. Willen wij een Europese rechter die een viervoudige kindermoordenaar op vrije voeten stelde? Willen wij als Europees rechter een man die het hele Belgische gerechtsapparaat heeft geruïneerd? Willen wij als Europees rechter een individu dat in brede kringen verdacht wordt van minstens onrechtstreekse bescherming van een pedofilienetwerk? Het antwoord op deze drie vragen moet luiden: neen, neen, neen. Het verheugt mij trouwens dat mijn collega van de Vlaamse socialisten deze mening met mij deelt. Ik stel alleen vast dat haar partij in eigen land en haar partijvoorzitter de herbenoeming van Wathelet enthousiast hebben goedgekeurd. Begrijpe wie kan!

Terrón i Cusí
Voorzitter, laat ik eerst zeggen dat dit een goed verslag is over een mededeling van de Commissie waarin goede maatregelen zijn opgenomen. Het verslag legt op serene en serieuze wijze - zoals het hoort - de problemen op tafel waarmee wij ons geconfronteerd zien als het erom gaat te komen tot een daadwerkelijke bescherming van kinderen op een zo gevoelig punt als seksueel misbruik.
Een ander positief punt van dit verslag is dat in één tekst de strijd wordt aangebonden tegen en het seksueel misbruik van kinderen en het kindersekstoerisme. Want het is evident dat wij de plicht hebben onze kinderen, onze eigen kinderen, te beschermen. Maar ook is het onze plicht de kinderen te beschermen die elders in deze wereld het slachtoffer zijn van het slechtste in bepaalde medeburgers, van wat wij eigenlijk liever zouden hebben dat het niet in onze maatschappij voorkwam.
Dit verslag begint terecht met de constatering dat het seksueel misbruik van kinderen in overgrote mate in de beslotenheid van het gezin plaatsvindt. Ik wil hieraan toevoegen dat we vindingrijker moeten worden bij de preventie van dit soort gevallen, door kinderen in de sfeer van het gezin meer bescherming te bieden. Maar we moeten ook alert zijn op de afbraak van bepaalde taboes en de samenhang daarvan met de opkomst van het sekstoerisme en de kinderpornografie in onze samenleving als iets wat in meer of mindere mate getolereerd wordt, of wat althans in brede kringen voorkomt, en waar al minder geheimzinnig over wordt gedaan dan over wat er in de privé-sfeer aan de hand is. Er zijn kinderen in andere landen die schijnbaar "anders" zijn, met een aparte cultuur waardoor ze "minder slachtoffer" zouden zijn en op wie onze agressie zich dan richt. Het gevaar bestaat dat we op dat front toleranter worden. We moeten strikt zijn op dat punt.
Mijn steun, dus, voor de in het verslag voorgestelde maatregelen: in de eerste plaats voor die maatregelen waarbij gebruik wordt gemaakt van de middelen die de Europese Unie in kan zetten: de strijd tegen de georganiseerde misdaad, het instellen van een centrum voor verdwenen kinderen, enzovoorts. Ook de harmonisering van onze wetgevingen is essentieel voor een effectieve bestrijding van de kinderpornografie. Wij moeten niet vergeten dat wie deze materialen verkoopt of koopt, misbruik maakt van een kind dat meer is dan een plaatje, dat een echt kind is, dat bestaat en misbruikt is.
Wij moeten komen tot samenwerking met die landen waar deze materialen worden vervaardigd en wij moeten van die landen eisen dat zij zich beschaafd gedragen, maar ook wij moeten onze verantwoordelijkheid op ons nemen en ons ervan bewust zijn dat de mensen die zich schuldig maken aan het misbruik, de "cliënten" om het zo maar eens te zeggen, in overgrote mate uit de ontwikkelde landen komen. Wij moeten deze mensen in eigen land voor de rechter kunnen brengen.
Dit verslag pleit voor strengere maatregelen, maatregelen die nodig zijn opdat kinderen vrij en zonder angst op kunnen groeien, in een sfeer van respect voor hun rechten en vrijheden. Ik wil besluiten met mijn felicitatie aan de rapporteur.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, eerst moest er zich een drama voltrekken met jonge meisjes die in België werden verkracht, gemarteld en vermoord, voordat onze maatschappij ontwaakte en de taboes werden opgeheven, voordat wij ons eindelijk bewust werden van onze verantwoordelijkheid voor de kinderen die gedegradeerd werden tot voorwerpen en die zonder weerstand werden blootgesteld aan de ongebreidelde lusten van sommige volwassenen. Een samenleving die niet in staat is om zijn kinderen tegen dergelijke misdaden te beschermen, verliest zijn waardigheid.
Wij moeten dus ja zeggen, wanneer in alle nationale strafwetgevingen de seksuele exploitatie van kinderen, of dat nu in Europa plaatsvindt of in andere delen van de wereld, als misdrijf wordt geïnterpreteerd. Wij moeten ja zeggen tegen een doeltreffende bestrijding in Europa van de grensoverschrijdende criminele netwerken die minderjarigen seksueel exploiteren. Ja tegen de oprichting van een Europees centrum voor verdwenen kinderen, tegen steun voor de slachtoffers en hun ouders, tegen de oprichting van specifieke databanken. Ja tegen een strikte sociaalmedische controle van de daders van seksuele misdrijven en een verlengde detentie of permanente opsluiting van recidivisten. Ja tegen de veroordeling, niet alleen van de productie, maar ook van het bezit voor persoonlijk gebruik van pornografie waarin kinderen figureren. De bescherming van onze kinderen moet een belangrijke taak worden binnen nationale en Europese beleidslijnen. Ik hoop dat wij eindelijk deze taak aan zullen kunnen.
Gezien alle positieve aspecten, is het derhalve verkeerd om het verslag-Schulz te reduceren tot het punt over Wathelet, dat zo sterk in de media op de voorgrond getreden is. Het Europees Parlement is niet bevoegd om een Europees rechter te ontslaan. Zo liggen de feiten nu eenmaal. Maar het is ook waar, dat politici de morele en politieke verantwoordelijkheid voor hun handelingen op zich moeten nemen en dat zij zich niet mogen verschuilen achter de schermen van juridische argumenten. Het afwijzen van dit principe en toch deel uitmaken van het Hof van Justitie lijkt mij persoonlijk, absoluut onverenigbaar.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde de heer Schulz van harte gelukwensen met zijn voorstel voor de invoering van een wetgeving ter bescherming van de kinderen tegen pedofilie, sekstoerisme en uitbuiting. Ook wilde ik commissaris Papoutsis bedanken. Ondanks zijn beperkte mogelijkheden overeenkomstig het Verdrag van de Europese Unie probeert hij in de mededeling over de bestrijding van het kindersekstoerisme concrete voorstellen te doen. Ik wilde een specifiek aspect van het probleem belichten. Meisjes van vijftien, zestien, zeventien, achttien jaar afkomstig uit Midden- en Oost-Europese landen zijn verwikkeld in het bloeiende bedrijf van de seksnetwerken in Griekenland, Turkije en heel Europa. Welke kritiek men ook op deze landen kan hebben, men kan niet ontkennen dat daar tenminste goede voorzieningen bestonden op het gebied van kindercrèches, scholen, sport en cultuur. Daar is helaas veel verandering in gekomen en ik vraag mij af wat voor een wereld wij hen nu bieden. Armoede leidt tot uitbuiting en daarom is het belangrijk dat men deze netwerken op het spoor komt, ze oprolt, de door de heer Schulz voorgestelde juridische mechanismen gebruikt en tot slot programma's zoals PHARE en TACIS en andere communautaire programma's gebruikt om de oorzaak van het probleem aan te pakken.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, zoals mijn collega Jaak Vandemeulebroucke reeds heeft gezegd, steunt mijn fractie de wens van de rapporteur om de middelen van de Unie en de lidstaten te versterken, teneinde misdrijven te voorkomen, en, als het ongeluk dan toch geschiedt, de daders die kinderen misbruiken, met name bij seksueel misbruik, te bestraffen.
Het verslag is gebaseerd op het respecteren van kinderen en bevat belangrijke, heldere en moedige voorstellen. Desalniettemin is mijn fractie over een punt verdeeld. Het gaat om paragraaf 29, waar de voormalige Belgische minister van Justitie, Wathelet, wordt aangevallen. Ook de heer Cassini en andere sprekers hebben zich geuit over paragraaf 29. Ik ben van mening, en ik spreek hier namens verschillende collega's uit mijn fractie, dat de aangevoerde bezwaren, waardoor druk wordt uitgeoefend op de heer Wathelet om zijn huidige functie als rechter van het Hof van Justitie van de Gemeenschappen neer te leggen, niet ontvankelijk zijn.
In de eerste plaats stelt punt 29 heel duidelijk dat de heer Wathelet in de zin van het Belgische recht, geen strafbare daad heeft begaan, toen hij instemde met het vertrek uit de gevangenis van Marc Dutroux. Wij bevinden ons dus buiten het gebied van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid en het strafrecht. Daarom kan het Europees Parlement zich slechts uitspreken over de politieke en morele verantwoordelijkheid van de heer Wathelet.
Met betrekking tot de politieke verantwoordelijkheid, is het niet erg duidelijk op grond waarvan het Europees Parlement een uitspraak kan doen over de politieke verantwoordelijkheid van een Belgische minister. Wij zijn hier niet het Belgische parlement. Wat betreft onze bevoegdheden met betrekking tot het Hof van Justitie en de keuze van de leden daarvan, moeten wij vaststellen dat wij daar geen enkele bevoegdheid over hebben. Wij kunnen natuurlijk een herziening van de teksten over deze zaak voorstellen. Dat zou misschien wenselijk zijn. Maar op dit moment is er niets. Bovendien mogen wij het principe van de scheiding der machten niet schenden.
Wat rest, is de morele verantwoordelijkheid van de heer Wathelet. Dit is het meest gevoelige punt. Maar, waarde collega's, zijn wij een morele autoriteit die iemand kan vragen rekenschap af te leggen op grond van de ethiek? U begrijpt dat ik zeer terughoudend ben als het erom gaat dit uitermate riskante gebied te betreden. De wet, het recht, dat zijn vastomlijnde gebieden, waar men in ieder geval steviger grond onder de voeten heeft dan bij de ethiek, waar men moet uitkijken voor subjectiviteit en gevoelens. Het Europees Parlement, politiek orgaan bij uitstek, moet zich ervoor hoeden een autoriteit te worden die iemand gaat beoordelen op grond van een ethische orde die van geval tot geval wordt bepaald.
Hoewel wij dus het verslag-Schulz in zijn geheel aanvaardbaar vinden, zult u begrijpen, waarom sommigen van ons uit gewetensbezwaren paragraaf 29 niet zullen goedkeuren.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij als Oostenrijker allereerst toe op te merken dat de aan het verslag ten grondslag liggende mededeling van de Commissie op één punt onvolledig is, namelijk dat naast de daarin genoemde landen ook Oostenrijk met zijn wet tot wijziging van het strafrecht van 1996 de juridische voorwaarden voor de bestraffing van in het buitenland begane kinderverkrachting en kinderpornografie heeft geschapen. Dat de bescherming van jongeren ons bijzonder na aan het hart ligt, heb ik reeds uiteengezet tijdens de discussie over de Oostenrijkse bepaling aangaande de beschermde leeftijd. Het doet mij deugd dat ten minste binnen deze context de bescherming van kinderen tot het 18de levensjaar moet duren.
Afgezien van een begripsverwarring over woorden als kind, jongere, onmondige en minderjarige zijn de in het verslag voorgestelde maatregelen zonder meer toe te juichen. Iets wat volgens mij te weinig wordt beklemtoond, is dat het niet alleen gaat om een verschijnsel dat moet worden aangepakt met middelen van het strafrecht, maar ook om een verschijnsel dat met het sociaal beleid te maken heeft. Zonder enige twijfel wordt namelijk de vraagzijde ook beïnvloed door de reeds tientallen jaren gepropageerde seksuele vrijheid, waarvan de vruchten via de met pornografie uitpuilende krantenstalletjes hun weg hebben gevonden naar de strafkamers van Europa. Op dit punt is dringend behoeve aan herbezinning; al met al zijn we het echter eens met het verslag van de heer Schulz.

Lambraki
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wilde commissaris Papoutsis van harte bedanken voor zijn prompte reactie op onze wensen. Aan de hand van zijn document kunnen wij nu een debat voeren over dit zeer ernstige vraagstuk waarbij duizenden burgers in niet alleen de Europese Unie, maar heel de wereld zijn betrokken. Ook wilde ik de heer Schulz van harte gelukwensen met zijn uitstekende verslag. Hij geeft een in politiek opzicht zeer openhartige analyse van dit uiterst ingewikkelde vraagstuk en legt in zijn voorstellen grote politieke moed aan de dag.
Het aantal kinderen dat slachtoffer wordt van seksuele uitbuiting en gewelddadigheid stijgt onrustbarend. De burgers slaat de angst om het hart. Daarom moeten wij onze politieke verantwoordelijkheid dragen. Wij moeten sterke druk uitoefenen op onze regeringen en hen dwingen het probleem bij de horens te vatten. Het woord "oplossen" durf ik hier nauwelijks te gebruiken. Grote delen van onze planeet gaan gebukt onder bittere armoede. Armoede is de belangrijkste oorzaak van pedofilie en seksuele uitbuiting van kinderen. De economische ontwikkeling in onze landen en met name de welstand van bepaalde bevolkingsgroepen maken uitbuiting van de armoede en de misère van deze gebieden mogelijk en wel in de meest afschuwelijke vorm: misbruik van hun kinderen.
Daarom zegt de heer Schulz in zijn verslag terecht dat gebruikers van en kijkers naar pornografisch materiaal met kinderen als medeplichtigen moeten worden beschouwd en even streng gestraft dienen te worden als hoofddaders. Afgezien van strafrechtelijke maatregelen moet men echter ook zorgen voor sociale bestraffing, wanneer aan deze afschuwelijke netwerken financieel welgestelde mensen deelnemen. Sociale bestraffing betekent dat de daden van deze in eigen land, eigen gezin en eigen omgeving in hoog aanzien staande heren aan het publiek prijs gegeven worden.
Ik stem in met alle voorstellen betreffende de wijziging van het strafrecht in de lidstaten. Zo zal men zware straffen moeten vaststellen voor het gebruik van minderjarigen in openbare voorstellingen of privé-shows met een pornografisch karakter en op de productie, de verkoop en de distributie van pornografisch materiaal. Ik herhaal, de toeschouwers moeten net zo streng worden gestraft als de bezitters van dit materiaal.
Het is inderdaad een zeer ingewikkeld economisch, politiek en sociaal probleem. Als wij een begin met de oplossing daarvan willen maken, moeten wij in eerste instantie zorgen voor de noodzakelijke politieke wil hier en in onze eigen landen en de strijd opnemen tegen dit economisch, sociaal en politiek goed georganiseerde circuit. De politici zullen vroeg of laat de verantwoordelijkheid op zich moeten nemen en deze verantwoordelijkheid betreft niet alleen het strafrecht. Zij hebben ook een morele verantwoordelijkheid. Daarom vraagt de Commissie mijns inziens terecht om aftreding van de voormalige Belgische minister, niet omwille van zijn strafrechtelijke, maar omwille van zijn morele verantwoordelijkheid jegens de kinderen die niet eens de kans kregen groot te worden en van het leven te genieten. Dit is geen inmenging in de aangelegenheden van de Belgische samenleving.

Chanterie
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, een jaar geleden, amper twee weken na het bekend raken van de verschrikkelijke gebeurtenissen die zich toen in België hebben voorgedaan, heb ik hier in de plenaire zitting gesproken als woordvoerder van de EVP-Fractie om aan te dringen op maatregelen teneinde van de strijd tegen kindermisbruik ook Europees een politieke prioriteit te maken. Het verheugt mij en mijn ganse fractie dat het verslag-Schulz daartoe een essentiële bijdrage levert en ik wil de heer Schulz daarmee feliciteren.
Ik wil meer bepaald vier punten opnemen. Ten eerste, de opname van rechten van het kind in het Verdrag is onrechtstreeks gebeurd door het vermelden van sociale grondrechten en het voorzien in beleidsmaatregelen tegen discriminatie op grond van leeftijd, sociale uitsluiting, mensenhandel en misdrijven tegen kinderen in het Verdrag van Amsterdam.
Ten tweede aan ons voorstel om in de begroting middelen in te schrijven voor het vermijden en het bestrijden van kindermisbruik is door het Europees Parlement uitdrukkelijk tegemoet gekomen in de begroting 1997. Maar wij hebben gehoord van Gérard Deprez dat voor de begroting 1998 een nog grotere inspanning verwacht wordt.
Ten derde de vraag om kinderpornografie, kinderprostitutie, kindersekstoerisme en kinderseksreclame aan banden te leggen, wordt beantwoord door tal van voorstellen ook in het verslag-Schulz.
Ten vierde een verzoek aan de lidstaten om de Europol-conventie snel te bekrachtigen krijgt steun zowel van politici als van NGO's. Daarmee is kindermisbruik uiteraard niet verdwenen en zal kindermisbruik ook niet volledig voorkomen worden. Daartoe dienen trouwens ook anderen hun rol te spelen en hun verantwoordelijkheid op zich te nemen in sectoren als publiciteit, telecommunicatie, cultuur en toerisme, van ouders, opvoeders en onderwijzers tot onderzoeksrechters, kerkleiders en regeringsleden, want de zorg voor het welzijn van het kind is een gezamenlijke opdracht van de maatschappij. Dit is een ethisch imperatief.
Ik wil ook ingaan op het amendement dat ik namens de EVP-Fractie heb ingediend samen met collega Nassauer betreffende de voormalige Belgische minister van Justitie Wathelet. Over zijn politieke of morele verantwoordelijkheid kan men van mening verschillen. Maar Melchior Wathelet is rechter bij het Hof en dus onafzetbaar, behalve door een eenparige beslissing van de andere rechters van het Hof. Daarom richt het amendement zich niet tot rechter Wathelet, maar tot de oud-minister Wathelet. Daarom nodigt dit amendement oud-minister Wathelet uit om uit zijn noodlottige beslissing tot voortijdige invrijheidstelling van Dutroux de passende besluiten te trekken.
Ik vraag dan ook aan de verantwoordelijken van dit uitstekende verslag: waar gaat het hier eigenlijk om vandaag? Waar is het u om te doen? Wilt u een raamwerk tegen een bepaald soort misdrijven of wilt u een sensationeel one man show -proces tegen een oud-minister? Ik vraag u: wie viseert u? Dutroux, Nihoul, Derochette en compagnie of viseert u Wathelet? Ik betreur dus dat zo'n delicaat dossier en zo'n interessant verslag als hefboom gaan dienen om een persoonlijk of politiek spel te spelen.
Wie weet dat het Europees Parlement niet tot het aftreden kan bewegen en er toch op aandringt, bedriegt of zichzelf of de publieke opinie alsook de ouders van de vermoorde en vermiste kinderen. Wie dit soort politieke onzin zaait, zal democratisch onheil oogsten als uiteindelijk puntje bij paaltje komt. Zelfs de voorzitter van de Vlaamse socialistische partij, Louis Tobback, blijft bij de voordracht van Wathelet als rechter bij het Hof van Justitie. Hij heeft verklaard te weigeren deel te nemen aan wat hij zelf als een volkstribunaal of een lynchpartij beschouwt en verzet zich tegen een beroepsverbod. Le Soir van dinsdag 21 oktober titelt: Tobback à la rescousse de Wathelet . Men kan zich dus terecht afvragen en de vraag stellen welke de precieze houding is van de SP en haar europarlementsleden.
In alle duidelijkheid, mijnheer de Voorzitter, ook ik heb mij geërgerd aan wat sommigen hebben genoemd: de vlucht van Wathelet. Met vele anderen was ik absoluut gekant tegen deze superpolitieke benoeming. Maar dit alles rechtvaardigt niet dat het Europees Parlement zonder enige hoorzitting of zonder enig onderzoek zich als een volkstribunaal gedraagt.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, gelukkig zijn er 33 andere paragrafen die wel de moeite zijn om te worden gelezen en in beleidsmaatregelen te worden omgezet en die ondersteunen wij.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, het verschijnsel dat mensen op reis gaan met de bedoeling kinderen seksueel te misbruiken, plaatst zware morele druk op de reisindustrie en het toerisme als groeisectoren van de 21ste eeuw. Luchtvaartmaatschappijen, reisorganisatoren en reisbureaus hebben daarom de plicht, potentiële daders ter preventie te informeren. De daders zijn vaak mannen die zelf kinderen hebben of toch op z'n minst in hun situatie thuis gevoel voor kinderen hebben. Zulke mensen kunnen worden afgeremd door in te spelen op hun geweten.
In aanvulling op de gerechtelijke stappen dient daarom in samenspraak tussen overheid en bedrijfsleven de mogelijkheid van preventieve informatie ten volle te worden benut. In de vliegtuigen naar bepaalde bestemmingen moeten daarom aan de mannelijke passagiers geen condooms, maar informatiebrochures worden uitgedeeld die duidelijk stellen dat minderjarige meisjes ook in Thailand of Afrika kinderen zijn, om precies te zijn, hulpeloze kinderen!

Zimmermann
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, nu ruim een jaar geleden vond in Stockholm het Wereldcongres tegen de commerciële seksuele uitbuiting van kinderen plaats. Het is goed dat de Commissie op basis daarvan voorstellen heeft gedaan en dat wij als Parlement vandaag daarover discussiëren. Het is heel positief dat er een zeer goed verslag voor ons ligt waarin wordt nagegaan hoe wij iets tegen dit misbruik kunnen doen en wat wij kunnen doen om onze kinderen te beschermen.
In de Süddeutsche Zeitung van deze week heb ik gelezen dat seksueel geweld onder jongeren zeer vaak voorkomt en dat het dus niet alleen in de ontwikkelingslanden gebeurt dat jonge mannen naar drugs en alcohol grijpen of psychische en fysieke druk uitoefenen om hun seksuele verlangens door te drijven. Ik geloof dat dit niet alleen in die landen maar ook bij ons gebeurt. Dat is de voedingsbodem waarop sekstoerisme en het misbruik van kinderen gedijen. Het verslag waarover wij nu discussiëren, maakt de al tientallen jaren geuite eisen hard van organisaties als ECPAT en vrouwenorganisaties voor een betere bescherming van slachtoffers en een passende, onverbiddelijke bestraffing van daders.
Heel belangrijk echter is preventie. Ten eerste, omdat we er alles aan moeten doen om ervoor te zorgen dat de slachtoffers later niet zelf daders worden. Ten tweede, omdat er geen taboe mag komen te liggen op seksueel geweld onder jongeren. Ten derde, omdat het niet zo mag zijn dat de gezinnen van daders ook worden gestraft terwijl deze juist een passende sociale en psychische begeleiding nodig hebben.
Met name de Commissie rechten van de vrouw heeft zich zeer intensief met het punt beziggehouden dat wij ons niet slechts moeten concentreren op sekstoerisme en pedofilie. Daarmee schuiven wij het probleem af op afwijkende en zieke minderheden. Belangrijker is er op een rechtstreekse manier mee om te gaan, te vragen hoe de machtsverhoudingen tussen de geslachten in onze samenleving eruit zien. Die hebben hun weerslag op ons allen, en wij roepen iedereen op dit probleem persoonlijk onder ogen te zien en er zich persoonlijk sterk voor te maken dat er geen kinderen meer worden misbruikt.

De Esteban Martin
Mijnheer de voorzitter, ook ik wil de heer Schulz feliciteren met zijn verslag. Dit verslag heeft heel veel interessante aspecten, en daarom wil ik niet ingaan op de zaak-Wathelet. Een aantal punten slechts wil ik naar voren halen, met name de noodzaak om in de Unie te komen tot een betere coördinatie van de nationale wetgevingen van de lidstaten tegen de seksuele uitbuiting van het kind.
De lidstaten dienen hun wetgevingen te herzien om te komen tot een preciezere definiëring van de misdrijven tegen de seksuele vrijheid, waarbij met name wordt gelet op de leeftijd van de slachtoffers. In dit kader is het van groot belang dat er een adequate bescherming wordt geboden voor de rechten die inherent zijn aan de waardigheid van het individu, en ik doel dan met name op de vrije ontwikkeling van de persoonlijkheid en de seksuele integriteit van het kind, wiens vrije wil, nog volop in ontwikkeling, gemanipuleerd en in veel gevallen onherstelbaar beschadigd kan worden.
In dit verband, geachte afgevaardigden, kan ik u alvast mededelen dat er in Spanje een wijziging van het wetboek van strafrecht in de maak is die aan deze wens tegemoetkomt. De voorgestelde wetswijziging ligt op dit moment bij ons Parlement en zal naar verwacht in januari volgend jaar van kracht worden.
Ook geloof ik dat het voor de effectiviteit van de voorgestelde wettelijke maatregelen in veel gevallen noodzakelijk is dat er meer en effectiever aandacht wordt gegeven aan de zorg voor het kind: meer coördinatie bij de inzet van mensen en middelen is daarbij geboden.
Ook moeten wij ervan doordrongen raken dat waar een kind behoefte heeft aan hulp, er ook slagvaardig actie ondernomen moet worden, zonder dat de hulp vastloopt in stroperige bureaucratie.
Verder wil ik nog eens de aandacht vestigen op het amendement dat wij namens de Fractie van de Europese Volkspartij hebben ingediend met betrekking tot de identificatie van kinderen aan de grens. Als afgevaardigde heb ik een niet onaanzienlijk aantal klachten ontvangen over gevallen van schending van de rechten van minderjarigen, waarbij sprake was van het onrechtmatig vasthouden en over de grens brengen van kinderen en adolescenten. Er bestaat hier een reëel gevaar dat deze situaties uitmonden in de handel in en de seksuele uitbuiting van minderjarigen. In dit verband meen ik dat het noodzakelijk is - en zo formuleer ik het ook in het amendement - te komen tot nog betere garanties voor de wettelijke bescherming van het kind door middel van het opnemen van fysieke middelen tot identificatie van minderjarigen in persoonsbewijzen en in het Europese paspoort.
Ik hoop daarom, mijnheer Schulz, dat u dit amendement wilt steunen.

Colombo Svevo
Mijnheer de Voorzitter, de taak van de rapporteur was nu niet bepaald de allereenvoudigste: hij moest met concrete maatregelen tegemoetkomen aan een internationale verbintenis, zijnde de Conferentie van Stockholm, en voorts aan een reeks gemeenschappelijke optredens van de Raad en aan een aantal mededelingen van de Commissie. Vooral echter moest hij reageren op de schok die de affaire-Dutroux bij ons allemaal teweeg heeft gebracht, welke aanleiding heeft gegeven tot een reeks pijnlijke aanklachten en aan het licht heeft gebracht dat dit in onze landen toch ook onderschat werd. Het is altijd moeilijk om met politieke argumenten en rationele voorstellen op pijn en wanhoop te reageren.
De rapporteur heeft een methode gekozen waar ik mij in kan vinden. Hij heeft van deze spanning gebruik gemaakt om de meest prangende en meest riskante onderwerpen aan te boren. De heer Deprez heeft gelijk: op een ander moment zou er nooit zo'n brede consensus over zijn bereikt om bijvoorbeeld pedofiele handelingen of het bezit van pornografisch materiaal waarbij gebruik gemaakt is van kinderen te boekstaven als misdrijf, of over de leeftijd waarop een individu als seksueel volwassen wordt beschouwd of het probleem van de extraterritorialiteit. Een zekere pseudo-cultuur, die ook onder ons aanwezig was, heeft het nemen van moedige beslissingen wellicht gehinderd. Maar vandaag hebben wij een consensus bereikt die nog breder is dan de consensus binnen de Raad. Wij zijn er in onze respectieve landen getuige van dat de nationale wetgevingen inzake deze onderwerpen gewijzigd worden.
In het verslag stel ik evenwel ook vast dat er aandacht wordt besteed aan de waarde van het kind zelf en zijn rechten, en in dat licht interpreteer ik paragraaf 27, die voor mij, veel meer dan paragraaf 29, het punt is dat gaat over de politieke verantwoordelijkheid. Ik ben van mening dat deze politieke verantwoordelijkheid - en ik wil dit duidelijk stellen - niet alleen geldt ten overstaan van kinderen, maar door het delicate karakter van de inhoud zeker een concreet voorbeeld vindt in dit artikel.
Ik heb van de Belgische vrienden en van de Volkspartij gehoord dat er een amendement op is. Ik ben van mening dat wij over dit onderwerp een grote consensus moeten bereiken, zoals overigens over het gehele verslag, en ik wil hierbij aan slechts één datum herinneren: in 1993 heeft juist België onder het Belgische voorzitterschap vijf aanbevelingen voorgesteld ter bestrijding van seksuele uitbuiting. Vijf aanbevelingen die werden verworpen, niet door België, maar door de hele Europese Unie. Laten we hopen dat er nu geen slachtoffers meer nodig zullen zijn!

Perry
Mijnheer de Voorzitter, ik weet dat u dit debat wil afronden en zal daarom kort zijn.
Ik ben het met de algemene strekking van het verslag eens. Ik weet dat er in België bijzondere problemen zijn, maar wij weten allen dat dit probleem zich niet tot een bepaald land beperkt maar een grensoverschrijdend karakter heeft. De vraag is wat wij op Europees niveau kunnen en moeten doen.
Ik vind dat het verslag jammer genoeg onvoldoende beklemtoont wat wij moeten doen om het Internet te controleren. Vorige maand hebben wij daarover een goed verslag besproken. Wij willen dat het verslag van de heer Whitehead zo snel mogelijk wordt uitgevoerd.
In geheel Europa rijst het probleem van de vermiste kinderen. Het Centrum voor vermiste kinderen is dan ook een voortreffelijk idee. Ik ben het er met de heer Collins over eens dat wij een regeling nodig hebben voor de controle op au pairs. In Groot-Brittannië circuleren vele grapjes over Zweedse au pairs. Ongetwijfeld vertelt men elders in Europa ook grapjes over Britse au pairs. Er moet voor hen een regeling komen.
Mijnheer de Voorzitter, ik ben een van de afgevaardigden die in de scheiding der machten gelooft. Ik wil mijn politiek mandaat niet gebruiken om mij met het mandaat van een rechter te bemoeien. Bij ons zegt men dat men kwaad niet met kwaad mag vergelden.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het verheugend dat de laatste sprekers de discussie weer hebben teruggebracht naar het punt waar het feitelijk om draait, namelijk om één der droevigste hoofdstukken over onze samenleving: het misbruik en de uitbuiting van kinderen voor seksuele doeleinden. Intussen weten we ook dat dit business is geworden, internationale business, een pornografische industrie waarvan wij weten dat het meeste geld er illegaal op de rug van de zwaksten in onze samenleving wordt verdiend. De omvang is bijna nog groter dan de drugshandel.
Daarom moet er met alle macht worden opgetreden tegen deze internationale business met de zwaksten van onze samenleving. Daarom juich ik ook de discussie toe die hierover gaat, namelijk over de bestrijding van het misbruik van kinderen. Ik ben blij dat er een pakket maatregelen op tafel ligt die gaan over internationale samenwerking, want in dezen zal alleen een internationale aanpak tot succes leiden.
Ik wil er nu enkele punten uit lichten die mij essentieel lijken. De allereerste voorwaarde betreft een harmonisatie van de strafbaarheid. Zonder juridische harmonisatie hebben we geen mogelijkheid om al deze zaken als strafbare feiten internationaal aan te pakken.
Ik wil accentueren dat ik het van bijzonder belang vind dat wij het extraterritoriale beginsel, de extraterritoriale rechtsgeldigheid invoeren. Bij ons thuis, in Oostenrijk, hebben wij deze al ingevoerd, en het zou me verheugen als wij die in geheel Europa als een mogelijk middel zouden kunnen introduceren. Ik juich het ook toe dat er andere maatregelen op stapel staan, zoals het vasthouden van recidivisten of internationale opsporing via het Schengeninformatiesysteem. Ik ben heel blij dat men van plan is winsten uit zulke transacties te gebruiken voor de hulp aan slachtoffers. Al met al is dit een pakket maatregelen waarvan ik hoop dat het gehele Parlement het zal steunen, in het belang van de zwaksten in onze samenleving, in het belang van de kinderen!

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in het debat van vandaag is duidelijk geworden welke onrustbarende omvang pedofilie en seksuele uitbuiting van kinderen hebben aangenomen.
Zoals de rapporteur, de heer Schulz, terecht opmerkte, is de Europese publieke opinie diep geschokt door hetgeen de laatste tijd aan het daglicht is gekomen. Wij zijn allen verontrust over de zo talrijke uitingsvormen van deze plaag: pedofilie, kinderporno, kinderhandel en kindersekstoerisme. Deze verschrikkelijke verschijnselen moeten niet alleen in de Europese Unie, maar in heel de wereld radicaal, bij de wortel worden aangepakt. Ook wanneer deze zich in derde landen voordoen, moeten wij alles in het werk stellen om via internationale samenwerking bij te dragen aan de bestrijding daarvan.
Dit is mijns inziens de belangrijkste boodschap van het debat van vandaag. Europa is vastberaden dit kwaad met alle mogelijke middelen te bestrijden. Derhalve wil ik mijn dank uitspreken aan de rapporteur voor zijn uitstekende en volledige verslag en aan de rapporteurs van de medeadviserende commissies, mevrouw Baldi en mevrouw Bennasar Tous, voor hun adviezen. Ook ben ik de heer Casini dankbaar voor zijn nuttige opmerkingen en voorstellen.
De bestrijding van pedofilie en seksuele uitbuiting van kinderen is de laatste tijd een van onze belangrijkste politieke prioriteiten geworden. Zoals wij reeds eerder duidelijk hebben gemaakt, is de Commissie vastbesloten geen enkel middel te schuwen om deze prioriteit ten uitvoer te leggen. Tijdens de afgelopen veertien maanden hebben wij een reeks belangrijke initiatieven in die richting ondernomen. U weet dat de Europese Unie actief heeft deelgenomen aan het eerste Wereldcongres tegen commerciële seksuele uitbuiting van kinderen. Tijdens dit congres van vorig jaar augustus werden de verklaring van Stockholm en een actieprogramma goedgekeurd. Op 25 september 1996 heeft mijn collega, mevrouw Rita Gradin, een memorandum gepresenteerd over de bijdrage van de Europese Unie aan de bestrijding van seksueel misbruik en seksuele exploitatie van kinderen en uiteindelijk heeft de Raad op 29 november 1996 het gemeenschappelijk optreden goedgekeurd dat uitmondde in het STOP-programma, waardoor de mogelijkheden van de Commissie tot het ondernemen van positieve acties aanzienlijk werden uitgebreid. Het Europees Parlement had op de begroting 1997 de lijn B3-4109 opgenomen dankzij welke het DAPHNE-initiatief kon worden genomen. In dit initiatief zijn maatregelen opgenomen voor de bestrijding van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen. Op 16 oktober 1996 heeft de Commissie een mededeling uitgebracht over de illegale en schadelijke inhoud op Internet. Zoals u weet, is in augustus 1997 een forum over Internet gehouden. De Commissie is van plan in de nabije toekomst aan de Telecommunicatieraad een voorstel te doen voor activiteiten betreffende Internet.
Wij hebben tevens een Groenboek gepresenteerd over de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten. Ook zal de Commissie aan de Cultuurraad een mededeling met een voorstel voor een aanbeveling betreffende de voortzetting van het Groenboek voorleggen. Zoals u weet, werd de richtlijn "televisie zonder grenzen" dit jaar gewijzigd. Daarin zijn enkele voorschriften opgenomen met betrekking tot de menselijke waardigheid en de bescherming van minderjarigen. Een bijzondere vermelding verdient mijns inziens het gemeenschappelijk optreden dat de Raad op 27 november 1996 heeft goedgekeurd voor de bestrijding van de handel in en de seksuele uitbuiting van kinderen. De lidstaten hebben afgesproken dat zij een wetgeving in het leven zullen roepen waarmee het mogelijk zal zijn de verantwoordelijken voor seksuele misdaden tegen kinderen in derde landen voor de rechtbank te dagen. Ook hebben zij afgesproken het bezit van pornografisch materiaal met kinderen strafrechtelijk te vervolgen.
Dan zou ik nu nader willen ingaan op de mededeling van de Commissie betreffende de bestrijding van kindersekstoerisme. Deze mededeling moet u zien als een onderdeel van onze algemene inspanningen ter bestrijding van de seksuele uitbuiting van kinderen. Het Europees Parlement heeft de Commissie in het verleden herhaaldelijk uitgenodigd zich te buigen over met name het verschijnsel van het kindersekstoerisme. Voor het eerst maakten wij hier melding van in ons voorstel van april 1996 betreffende PHILOXENIA, het meerjarenprogramma ten behoeve van het toerisme. Wij weten hoe ernstig het probleem van het kindersekstoerisme is. Dit afschuwelijke verschijnsel kent noch geografische, noch culturele, noch sociale grenzen. De cijfers zijn schokkend. Uit onze huidige gegevens blijkt dat het aantal slachtoffers van het sekstoerisme en de georganiseerde prostitutie jaarlijks met een miljoen stijgt. Hiervoor hebben de ontwikkelde landen ongetwijfeld een grote verantwoordelijkheid. De mensen die aan dit soort toerisme deelnemen, komen met name uit West-Europa, Noord-Amerika, Australië en Azië. Wij mogen echter niet denken dat het kindersekstoerisme zich beperkt tot Zuidoost-Azië. Vele andere Aziatische, Zuid-Amerikaanse, Caraïbische en Afrikaanse landen zijn hierbij betrokken. Evenmin mogen wij vergeten dat dit soort toerisme ook in de ontwikkelde landen voorkomt. Gebleken is dat men de laatste tijd in bepaalde Oost-Europese landen is begonnen dit soort toeristen aan te trekken en kinderporno uit te voeren.
De bescherming van kinderen en de bestrijding van de omstandigheden die leiden tot seksuele uitbuiting van kinderen blijven het kernpunt van onze inspanningen vormen. Even belangrijk zijn echter de maatregelen ter afschrikking en de strenge bestraffing van kindersekstoeristen. Wij moeten streven naar enerzijds vermindering van het aanbod aan de bron en anderzijds bestrijding van de vraag naar kinderen. Voor het laatste zijn wij aangewezen op samenwerking met de toeristenindustrie. De mogelijkheden van deze industrie om op eigen initiatief hiertegen op te treden, zijn echter nogal beperkt. Als wij echt spijkers met koppen willen slaan, moeten wij ervoor zorgen dat de getroffen maatregelen worden opgenomen in een algemeen kader van samenwerking tussen landen, activiteiten van internationale organisaties en ook initiatieven van niet-gouvernementele organisaties.
Wij zijn van mening dat communautaire actie voor het bij de horens vatten van dit verschrikkelijke verschijnsel absoluut geboden is. Wij zijn het roerend met u eens dat de reeds genomen maatregelen doeltreffender moeten worden. Met onze mededeling beogen wij vier concrete doelstellingen.
Ten eerste willen wij de seksuele mishandeling van kinderen zwaar bestraffen en daardoor zoveel mogelijk ontmoedigen.
Ten tweede proberen wij de stroom sekstoeristen uit de lidstaten van de Europese Unie te onderscheppen.
Ten derde willen wij met elk beschikbaar middel in het kader van onze externe betrekkingen bijdragen aan de bestrijding van het sekstoerisme in derde landen.
Ten vierde zullen wij de lidstaten van de Europese Unie aansporen het probleem van het kindersekstoerisme gemeenschappelijk bij de horens te vatten.
Dan wil ik nu ingaan op de voorstellen in het verslag van de heer Schulz. Dit zijn zeer belangrijke voorstellen en tot mijn voldoening kan ik u mededelen dat wij in de Commissie reeds een begin hebben gemaakt met de toepassing van een aantal door het Parlement voorgestelde maatregelen. In uw resolutie staat met name dat voorlichtingscampagnes gehouden moeten worden onder de Europese bevolking. Wij zijn van plan dit voorstel uit te voeren en hebben reeds een uitnodiging tot het indienen van voorstellen gepubliceerd die tot doel heeft de coördinatie van de voorlichtingscampagnes in de Europese Unie zo doeltreffend mogelijk te maken.
Tevens vraagt u in uw resolutie de Commissie om maatregelen in de verschillende sectoren van de toeristenindustrie. Wij hebben de laatste tijd stappen in die richting ondernomen en zijn zeer verheugd dat talrijke Europese en internationale beroepsorganisaties reeds resoluties, regels en gedragscodes hebben uitgevaardigd. Als voorbeeld noem ik u de Vereniging van reizigers, de Vereniging van reisagentschappen, de Vereniging van luchtvaartmaatschappijen en de Vereniging van hoteliers. Ik kan u verzekeren dat wij onze inspanningen zullen voortzetten. Wel moet ik aantekenen dat slechts een klein gedeelte van de toeristenindustrie betrokken is bij dit verschijnsel. De overgrote meerderheid van deze bedrijven ondersteunt de inspanningen ter bestrijding van dit schandelijk soort toerisme.
In uw resolutie wordt ook met nadruk verwezen naar het buitenlands beleid van de Unie en het ontwikkelingsbeleid jegens de landen waar dit verschijnsel zich voordoet. Ik kan u mededelen dat de Europese Commissie reeds begonnen is met de coördinatie van de verschillende diensten. Ons doel daarbij is het ontplooien van concrete initiatieven in het kader van onze externe betrekkingen en het opstellen van programma's binnen het ontwikkelingsbeleid van de Unie.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik nogmaals de heer Schulz en al diegenen die het woord gevoerd hebben, van harte bedanken voor hun belangstelling en hun concrete voorstellen. De initiatieven en de steun van het Europees Parlement zijn van doorslaggevend belang voor het welslagen van onze gemeenschappelijke inspanningen en een doeltreffende bescherming van de kinderen in Europa en heel de wereld. Ik kan u verzekeren dat wij onze gemeenschappelijke inspanningen zullen voortzetten. Het is onze plicht elke vorm van pedofilie en seksuele uitbuiting van kinderen, waar deze zich ook voor doen, te bestrijden. Dit is onze morele plicht en onze politieke prioriteit.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, ik weet wel dat u over precies 60 seconden de hamer laat vallen, maar geeft u me daarna alstublieft nog 10 seconden extra. Vier punten. Ten eerste, ik dank iedereen die heeft deelgenomen aan dit debat, vooral de rapporteurs voor advies voor hun zeer waardevolle bijdrage. Ten tweede, ik heb nagelaten, ter aanvulling te zeggen dat collega Laura De Esteban Martin een zeer goed amendement 3 heeft ingediend, waar ik mee kan instemmen, hoewel het in de voting list anders staat. Ik zal dat morgen voor de stemming zeggen. Ten derde, ik dank collega Deprez, die al die maanden uitstekend met mij heeft samengewerkt. Veel van wat er in deze resolutie staat, is gemeenschappelijk werk. Dat hij de heer Wathelet al die maanden en ook vandaag zo fel moest verdedigen, draag ik hem vanwege zijn persoonlijke omstandigheden niet na.
Ten vierde, wanneer er nog aan werd getwijfeld dat collega Chanterie interne Belgische politiek bedrijft, dan is die twijfel met deze interventie over. Het gaat mij niet om de binnenlandse politiek van België, die interesseert mij niet, mij interesseert die rechter bij het Europese Hof van Justitie. Ik sluit af met een opmerking in de richting van collega Chanterie. De plaats waar de kinderen Julie en Mélissa woonden, ligt 40 kilometer van de plaats waar mijn kinderen wonen, en de grenzen tussen Duitsland en België zijn open. Het hadden ook mijn kinderen kunnen zijn. Daarom ben ik inderdaad ontsteld, mijnheer Chanterie!

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0298/97) van mevrouw Fraga Estévez, namens de Commissie visserij, over het gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002.
Het woord is aan de rapporteur mevrouw Fraga Estévez.

Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, de hervorming van het GVB vanaf 2002 is, zonder twijfel, van doorslaggevende betekenis voor de nabije toekomst van de gehele visserijsector. Het belang en de repercussies van deze hervorming zijn duidelijk aan het licht gekomen in de lange en intensieve discussies die gedurende vele maanden in de Commissie visserij zijn gevoerd. Resultaat van deze debatten is het compromis dat ik vandaag ter goedkeuring aan u voorleg.
Het spreekt voor zich dat u niet alle aspecten die sommige afgevaardigden graag opgenomen hadden gezien in dit compromis terug zult vinden. Dat geldt ook voor de meest extreme standpunten, of de standpunten waar ernstig van mening over werd verschild. De compromissen zijn de vrucht van de consensus die wij hebben gezocht over de belangrijkste kwesties, en van meet af aan is het onze bedoeling geweest om ons verre te houden van dogmatische stellingnamen en te trachten de tegenstrijdigheden, lacunes, en de verouderde elementen van het huidige GVB op te sporen, om van daaruit, en met de inbreng van alle collega's, de Commissie en de visserijsector een goed beeld te geven van wat er zoal niet functioneert in het huidige visserijbeleid en van mogelijke wegen om tot meer realisme en doelmatigheid te komen.
Zoals gezegd, zijn we het niet allemaal eens kunnen worden, noch bij het stellen van de diagnose van wat niet goed functioneert, noch bij het vinden van de meest geschikte oplossingen. Maar ik wil mijn dankbaarheid betuigen aan de commissieleden die, ondanks de discrepanties en ondanks de uiteenlopende politieke standpunten, hebben samengewerkt om tot overeenstemming te komen aangaande de uitgangspunten van het toekomstige GVB.
Vrucht van dit werk is het compromis dat, ondanks het feit dat niet allen zich er volledig in kunnen vinden, wel de weergave is van de voornaamste zorgen van de meerderheid, waaronder:
consensus over het feit dat het huidige GVB ernstige inhoudelijke tekortkomingen heeft die de ontwikkeling van de sector belemmeren; -de erkenning dat de communautaire vloot veel te groot is en dat er dringend maatregelen genomen moeten worden om deze aan te passen aan de visbestanden, die in een aantal gevallen ernstig bedreigd worden; -de behoefte aan een integrale aanpak van het nieuwe GVB, waarin de visverwerkende industrie en haar behoeften als één geheel worden beschouwd en waarbij gestreefd wordt naar duidelijke en samenhangende regels voor de bescherming van de visbestanden, vanuit een totaalvisie van wat de maatregelen betekenen voor het hele ecosysteem.Uit het compromis spreekt ook de bezorgdheid van de commissie visserij voor de sociale gevolgen van de te nemen maatregelen; de noodzaak om de economieën die het meest afhankelijk zijn van de kustvisserij veilig te stellen, door de 12 mijlszone voor hen te reserveren; de noodzaak om de sector nauwer te betrekken bij de besluitvorming en te komen tot een werkelijk gedecentraliseerd GVB.
Het verslag spreekt zich tevens uit voor een daadwerkelijk communautair controlebeleid, dringt aan op maatregelen voor de harmonisering van het sanctiebeleid in alle lidstaten en kijkt uit naar de toekomstige mogelijkheden van de aquacultuur en de visverwerkende industrie: hoewel daar grote kansen liggen om de visserijproducten van een toegevoegde waarde te voorzien, is een diepgaande hervorming van de gemeenschappelijke ordening van de markt voorwaarde voor de verwezenlijking van die kansen.
Om de Europese vissers in de toekomst in staat te stellen concurrerend te kunnen werken, worden enkele voorstellen gedaan die geanalyseerd en bestudeerd moeten worden, zoals de eventuele eigendom en overdraagbaarheid van visserijrechten en de noodzaak dat begrippen als efficiency en winstgevendheid hun intrede doen in de visserij, en dat deze sector volledig wordt geïntegreerd in de regels van de interne markt.
Al deze mogelijkheden zijn in meer of mindere mate haalbaar, maar er is veel en diepgaand over nagedacht en gedebatteerd. Toch, Voorzitter, ligt het ware belang en de grootste verdienste van dit verslag in het initiatief om na te denken over wat de Europese vissers in 2002 mogen verwachten van de hervorming, in zijn betekenis als de eerste stap die is gezet om met de betrokken sectoren van gedachten te wisselen over wat van de hervorming verwacht mag worden, in de uitdaging die het is voor de Commissie om nu eens eindelijk een diepgaand debat op gang te brengen met alle betrokkenen over het huidige GVB en alles wat daarmee samenhangt, over alle tegenstrijdigheden en alle tekortkomingen.
En nu we het dan toch over de Commissie hebben, kan ik niet anders dan mijn teleurstelling uitspreken over de afwezigheid tijdens een zo belangrijk debat van de Commissaris voor visserij, mevrouw Bonino, die zich te elfder ure heeft laten excuseren. Dit zegt veel over de interesse en de aandacht die zij de laatste tijd toont voor visserijzaken.
Hoe het ook zij, iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid. Het toekomstige visserijbeleid heeft behoefte aan een debat tussen alle betrokkenen, een debat dat ons naar het jaar 2002 moet voeren om de Europese visserijsector een toekomstperspectief te bieden. De resultaten van dat debat kunnen er heel anders uitzien dan de oplossingen die hier worden voorgesteld. Als dat realistische en doelmatige alternatieven zijn, dan heeft deze eerste en moedige stap van het Europees Parlement haar missie volbracht.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het zeer belangrijk is dat het Parlement dit verslag, dat er op initiatief van de Commissie visserij is gekomen, in de plenaire vergadering bespreekt. Het is een verslag dat rekening houdt met het debat dat op internationaal niveau gevoerd wordt over de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid. De protagonist van dit debat is het Parlement, dat als eerste communautaire instelling vooruitloopt op de voorstellen en aangeeft welke vooruitzichten er zijn voor de hervorming van de visserij. Deze aanwijzing van het Parlement is nauwgezet, serieus en houdt rekening met een aantal belangrijke beginselen die in het document benadrukt worden. Ten eerste, het beginsel van relatieve stabiliteit dat er is gekomen toen twee belangrijke landen tot de Europese Unie zijn toegetreden, namelijk Spanje en Portugal. Ten tweede, het beginsel van de instandhouding van de visbestanden op een niveau dat aanvaardbaar is voor het milieu, waarbij rekening gehouden wordt met het feit dat het inzake dit onderwerp niet alleen aan de Europese Unie, dat wil zeggen aan de communautaire instellingen Parlement, Commissie en Raad, is om op te treden, maar dat het in steeds hogere mate ook aan alle internationale organisaties is om de structuur en de inspanningen van de visserij vaste vorm te geven. De visbestanden zijn in gevaar; er wordt teveel op gevist. We moeten ervoor zorgen dat ze beschermd worden, maar we moeten er ook voor zorgen dat de Europese Unie haar rijkdommen binnen ieder land behoudt, en vooral dat de Unie een belangrijke rol kan spelen, ook op het vlak van de internationale overeenkomsten. In die zin is de harmonie met het milieu bijzonder belangrijk, evenals de rol van de Europese Unie binnen de internationale akkoorden, waarin een billijke verhouding met derde landen wordt nagestreefd, waardoor de ambachtelijke activiteiten kunnen toenemen, zodat deze landen niet het slachtoffer worden van echte rooftochten door de Europese Unie of door andere meer ontwikkelde landen.
Het milieu en de internationale betrekkingen zijn dus ongetwijfeld zeer belangrijk, maar er is ook een ander aspect dat wij binnen het gemeenschappelijk visserijbeleid van belang vinden, namelijk het sociale aspect. Het klopt dat deze sector een crisis doormaakt en moeilijkheden heeft. Het is een sector die weinig bijdraagt tot het bruto binnenlands product, maar die toch zeer belangrijk is en wij zijn ons er zeer wel van bewust dat de visserij niet alleen economische waarde heeft maar ook een sociale en culturele waarde. In de visserij werken ambachtslieden, industrie, coöperaties. En als wij het hebben over het gemeenschappelijk visserijbeleid, dan moeten we ook denken aan de economische activiteiten die gebaseerd zijn op de eerbiediging van de werkuren, op niet-uitbuiting, op de mogelijkheid dat ook de werknemers hun activiteiten op een veilige manier kunnen ontplooien, want zoals bekend is de visserij een van de sectoren die, vergeleken bij andere activiteiten, de meeste risico's op het werk met zich brengt.
Daarom houdt de door ons ingeslagen weg rekening met de grote sociale optie, waarmee wij kiezen voor het Europese model, liever dan het Amerikaanse of Zuid-Oostaziatische model. In de visserijsector moet het Europees sociaal model volledige bevestiging vinden, ook omdat de visserij een van de sectoren is waarin regionale en plaatselijke overeenkomsten een historische traditie hebben, en er dus een zeer nauw verband is tussen het beheer van de bestanden, de exploitatie ervan en het vermogen een plaats op de markt te vinden.
Ik denk dat dit een eerste verslag is dat rekening houdt met al deze factoren. Ik ben er dan ook zeer tevreden over en kan zeker opmerken dat de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten het zal steunen.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, het gaat hier om een initiatiefverslag van de Commissie visserij over het visserijbeleid na het jaar 2002. Het zogenaamde Blauwe Europa kwam in 1983 tot stand voor een periode van 20 jaar en eindigt dus in het jaar 2002. De gedachte achter dit verslag was, een eerste richtinggevende discussiegrondslag voor de nieuwe formulering van het visserijbeleid op te stellen. We hebben inderdaad kunnen vaststellen dat er tot nu toe niemand veel aandacht heeft gehad voor de toekomst van het visserijbeleid. Dat geeft dit verslag een speciaal gewicht. Het is natuurlijk niet het laatste woord van het Europees Parlement over dit onderwerp.
Het centrale probleem van het visserijbeleid is de catastrofale situatie van de bestanden, gekoppeld aan een te grote vissersvloot. Bijna alle punten in het initiatiefverslag gaan hierover. Wat vraagt het verslag dan? Met betrekking tot de te grote vloten vraagt het de omvang aan te passen aan de beschikbare bestanden teneinde een evenwicht tot stand te brengen. Daarbij moet natuurlijk ook aandacht worden besteed aan de sociale component.
Ten tweede, voor de instandhouding van bestanden vraagt het een systeem dat eenvoudig en doelmatig moet zijn. Het jaarlijkse totale vangstquotum moet worden vastgesteld op basis van biologische en sociaal-economische factoren, waar met name de vissers meer bij moeten worden betrokken. Bij de verdeling van het totale vangstquotum blijft het beginsel van de relatieve stabiliteit gelden. Dat is ontzettend belangrijk!
Ten derde, de herstructureringen in het visserijbeleid moeten steun blijven krijgen om ze maatschappelijk acceptabel te maken. Ten vierde, het controlebeleid is een onmisbaar bestanddeel van het visserijbeleid om een verstandig instandhoudingsbeleid te kunnen voeren. Daarom vonden wij het ook uiterst belangrijk, dit in het verslag tot uitdrukking te brengen en te vragen om minimumvoorschriften in de lidstaten, een versterking van de controlehulpmiddelen en de uitbreiding van de bestaande controles tot de producten van derde landen.
Ten vijfde, bij het beleid inzake externe visbestanden verwijst het verslag naar reeds door het Europees Parlement aangenomen beginselen. Ik zou evenwel in het verslag graag een duidelijkere uitspraak hebben, aangezien uitsluitend de Europese Commissie verantwoordelijk blijft voor het via onderhandelingen tot stand brengen van verdragen met derde landen. Het is naar mijn mening gewoon noodzakelijk dat de Europese Unie zich op de terreinen buitenlands beleid en extern economisch beleid zo veel mogelijk als eenheid opstelt en dat deze eenheid niet wordt doorbroken door te veel bilaterale verdragen.
Wij weten dat dit verslag een compromis is, een resultaat waar wij als Fractie van de Europese Volkspartij gaarne achter staan. Onze dank gaat evenwel in het bijzonder uit naar de rapporteur, mevrouw Fraga, die met veel moed een zeer moeilijk waagstuk heeft aangepakt!

d'Aboville
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur gelukwensen met het veelomvattende werk dat geleverd is en voor de bereidheid van mevrouw Fraga Estévez om tot een compromis te komen. Maar ik zou graag de achtergrond van het debat willen belichten.
Waar gaat het om? Voor 31 december 2002 moet de Commissie verslag uitbrengen over de algemene situatie in de visserij, zodat de Raad een beslissing kan nemen over noodzakelijke aanpassingen, en die zullen met name betrekking moeten hebben op twee punten: de beperking van de visserij in de zogenaamde Shetlandbox-zone, en de verlenging of beëindiging van de uitzonderingsregel voor de niet-communautaire twaalfmijlszone.
De commissie visserij heeft zich over de kwestie gebogen en daarbij zijn er twee totaal uiteenlopende meningen naar voren gekomen. Het ene standpunt wil een liberalisering van de toegangsvoorwaarden tot de communautaire wateren, met een individuele toekenning van vangstquota die op de markt verhandelbaar zijn, en het andere stelt voor bepaalde communautaire wateren te hernationaliseren, zodat zij voorbehouden zijn aan de oeverstaten.
Wij ondersteunen geen van deze twee gezichtspunten, omdat het ons essentieel lijkt, dat er vastgehouden wordt aan het beginsel van de relatieve stabiliteit, waarbij elk land recht heeft op een vast percentage van de totale jaarlijkse vangsten en zelf de vangstquota onder de vissers verdeelt. Wij achten het tevens noodzakelijk de huidige regeling te handhaven. De twaalfmijlszone moet voorbehouden blijven aan de plaatselijke, ambachtelijke vissers. Want, waar baseren de fervente voorstanders van een herziening zich op? Op een eenzijdige evaluatie zonder nuances, waarin zonder meer gesteld wordt dat het gemeenschappelijk visserijbeleid gefaald heeft.
Natuurlijk is lang niet alles perfect in de organisatie van de Europese visserij, maar men kan niet simpelweg stellen dat er niets van terecht gekomen is. In ieder geval moeten de noodzakelijke inspanningen en herzieningen volgens ons gericht worden op het beheer van de markt en op de controles. De huidige tekortkomingen liggen vooral op dit vlak, en zij vormen ongetwijfeld de belangrijkste bron van de moeilijkheden waar het gemeenschappelijke visserijbeleid mee te kampen heeft.

Teverson
Mijnheer de Voorzitter, ook ik betreur dat mevrouw Bonino dit wellicht belangrijkste debat voor de nabije toekomst van de visserij hier vandaag niet bijwoont.
Voor de Commissie visserij is het uiterst belangrijk dat het Parlement in het debat in de Europese Unie als eerste zijn standpunt bepaalt over wat het gemeenschappelijk visserijbeleid na het jaar 2002 moet worden en welke vorm het moet aannemen. Daarover ligt nu een zeer volledig verslag voor.
Ik wijs de andere afgevaardigden erop dat wij de visserij niet als iets marginaals mogen beschouwen. Het gaat hier om het mariene milieu in het algemeen. De oceanen bedekken zowat twee derde van het aardoppervlak en de Europese vloten zijn vrijwel overal actief.
Als men het gemeenschappelijk visserijbeleid bekijkt, stelt men vast dat het over de gehele lijn heeft gefaald. Het beleid heeft zijn doelstellingen inzake instandhouding niet gehaald, heeft de werkgelegenheid niet op peil kunnen houden en heeft de derde landen via de internationale overeenkomsten vrijwel niet kunnen helpen om hun reserves in stand te houden of om zich te ontwikkelen. Een van de redenen daarvan is de buitensporige centralisatie en politisering van het gemeenschappelijk visserijbeleid.
Het gevolg daarvan is dat de sector zich van het beleid niets aantrekt. Ik meen dat dit voor de gehele Europese Unie geldt. Zoals wij in vele andere verslagen van de Commissie visserij hebben gezien, hebben de lidstaten niet de politieke wil om het beleid te doen uitvoeren. Wij hebben het probleem trachten op te lossen door de bestaande regels met nog meer regels aan te vullen, maar dat heeft weinig opgeleverd.
Ik meen dat wij daaruit de conclusie mogen trekken dat wij in geen geval mogen voortdoen zoals wij bezig zijn. Dat wil zeggen dat wij het visserijbeleid grondig moeten hervormen.
Hoe moet het nu verder? Volgens mij kunnen wij op twee manieren vooruitgang boeken. In de eerste plaats moeten wij duidelijke doelstellingen formuleren. Ik meen niet dat wij die op dit ogenblik hebben. Die doelstellingen zijn een duurzame exploitatie van de visstand, duurzame welvaart voor de visserij en de gemeenschappen die daarvan afhangen, vis van goede kwaliteit tegen redelijke prijzen voor de consument - wiens betekenis voor de sector wij vaak vergeten - en een duurzame bescherming van het mariene milieu in het algemeen.
Belangrijker nog is dat wij een doeltreffend beleid uitstippelen. Daarvoor kunnen wij steunen op de ervaring van anderen. In de eerste plaats kunnen wij de visreserves maar goed beheren als wij dat ter plaatse en in overeenstemming met de omvang van de visreserves doen. De oplossing ligt dus in een regionale aanpak.
Wij moeten ook de basis aanspreken en de vissers echte bevoegdheid voor hun eigen sector geven. Wij moeten de vissers bepaalde rechten op hun visreserves geven. Dat betekent dat er een einde moet komen aan de gelijke toegang tot de communautaire visgronden.
In dat opzicht meen ik dat dit verslag niet kort en krachtig genoeg is. Het bevat vele positieve punten maar ook te veel compromissen en schiet op de belangrijkste gebieden tekort.

Novo
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik kan mij hier helaas niet richten tot commissaris Emma Bonino en richt mij daarom maar tot de hier aanwezige commissaris.
Als wij dit verslag goedkeuren, leggen we daarmee de belangrijkste richtsnoeren voor het toekomstig gemeenschappelijk visserijbeleid vast - zeker vanuit parlementair gezichtspunt. De visserijsector is in vele regio's van Europa van buitengewoon sociaal belang en biedt velen werkgelegenheid. Deze sector krijgt, met name in de Gemeenschapsbegroting, steeds minder aandacht vergeleken bij andere financiële en economische belangen die zich in een grotere populariteit mogen verheugen. Maar die verminderde aandacht voor de visserij is niet gerechtvaardigd als we kijken naar het sociale belang en het gewicht dat deze sector nog steeds vertegenwoordigt in onze maatschappij.
De algemene richtsnoeren voor het beleid, zoals die uit dit verslag naar voren komen, zijn positief en kunnen meehelpen een aantal buitengewoon negatieve aspecten van het gemeenschappelijk visserijbeleid recht te zetten. De tekst die ons nu ter uiteindelijke goedkeuring door deze Vergadering wordt voorgelegd, bevat een goed deel van de wijzigingen die wij hebben voorgesteld en houdt ook rekening met veel andere ideeën die wij de afgelopen maanden in eindeloze discussies hebben verdedigd. Ter verduidelijking noem ik er hier een aantal.
Er is, ten eerste, de handhaving van het uitsluitende gebruik en beheer van de twaalfmijlszone door de lidstaten met een kustlijn (een voorstel dat wij hebben ingediend en waar wij trots op zijn).-In de tweede plaats stelt het verslag dat er een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen traditionele kustvisserij en grootschalige commerciële visserij. Het doet bovendien een voorstel voor de verbetering en de harmonisatie van de normen voor veiligheid en bescherming op het werk, het terugbrengen van het aantal zee-uren en het benadrukt tot slot de noodzaak voor meer en betere sociale bescherming voor de vissers. Het verslag staat achter het idee - precies zoals wij hebben voorgesteld - dat vissers en hun belangenorganisaties een actieve stem behoren te hebben in gedecentraliseerde vaststelling, uitvoering en management van alles wat met het beleid voor de visserij-industrie te maken heeft, van de beslissingen aangaande het gesloten seizoen tot aan de toepassing van nieuwe technieken, de vaststelling van de TAC's en de quota, en, ten slotte, het marktbeleid, opgezet om de producenten adequate inkomsten te garanderen.-Overeenkomstig onze voorstellen spreekt het verslag zich uit voor een actief beleid inzake het behoud van hulpbronnen en mariene habitats, met voldoende budgettaire kredieten voor wetenschappelijk onderzoek en een doorzichtig en algemeen toezicht op de besluiten.-Ten slotte erkent het verslag - ook hier weer overeenkomstig onze voorstellen - dat de aanpassing van de vissersvloot aan de visbestanden niet uitsluitend aan de hand van een algemeen beleid van declassering van vissersvaartuigen bewerkstelligd mag worden.Dit is een positief verslag dat binnen de sector gerechtvaardigde verwachtingen wekt. Maar we mogen niet zelfgenoegzaam zijn: het is niet meer dan een eerste stap. Het is nu zaak dat de vissers, visserijorganisaties en - meer algemeen - de gehele sector in de gelegenheid worden gesteld op nationaal en communautair vlak hun invloed te doen gelden, zodat deze richtsnoeren door de Raad en de Commissie geratificeerd kunnen worden.
Tot slot wil ik onze rapporteur, mevrouw Carmen Fraga Estévez, feliciteren met dit verslag, waaraan ze al deze maanden heeft gewerkt, en de wijze waarop ze in de tekst waarover we morgen zullen stemmen de verschillende standpunten heeft proberen met elkaar te verenigen.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, ik heb aandachtig geluisterd naar de uitleg van de rapporteur, maar ik moet toch bevestigen dat de inhoud van de resolutie, ook al is deze het resultaat van een compromis, nog niet de goedkeuring van de Fractie De Groenen in het Europees Parlement wegdraagt. Het probleem van het gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002 is voor de Europese Unie een zeer belangrijk onderwerp, en dus ook zeer controversieel. Er is geen enkele twijfel over dat er ook na 2002 een gemeenschappelijk visserijbeleid moet zijn, maar voor ons, Groenen, bestaat de belangrijkste doelstelling in de garantie dat de visbestanden in stand worden gehouden en ik denk dat dit getuigt van gezond verstand. Immers, als er geen vis meer zal zijn, dan zal er in de toekomst ook niet meer gevist worden. Momenteel is door de moderne visserij-industrie een normale voortplantingscyclus onmogelijk, waardoor de visbestanden teruglopen en er een crisissituatie ontstaat voor de industrie zelf. Het ter discussie stellen van vangstmethodes die het voortbestaan van de visbestanden in gevaar brengen, is dus niet alleen een goede zaak voor het milieu, maar ook voor de visserij-industrie en om de vissers een aanvaardbare toekomst te kunnen garanderen. En ook al is dat moeilijker, er is wel een daadwerkelijke hervorming van de visserij nodig die tot doel heeft de visbestanden in stand te houden. Maar onderhavige resolutie brengt geen echte wijzigingen aan in de algemene lijnen van het huidige gemeenschappelijk visserijbeleid, ook al worden er belangrijke vernieuwingen beloofd. Zo bevestigt men bijvoorbeeld het voorzorgbeginsel, en terecht, maar aangezien een adequate definitie daarvan ontbreekt, kan dit in de diverse landen op verschillende manieren geïnterpreteerd worden.
Daarom hebben wij amendementen ingediend om te trachten het gedeelte van het verslag dat over het milieu en de instandhouding van de visbestanden gaat, duidelijker te maken. Voorts vinden wij dat de visserijovereenkomsten, vooral met de ACS-landen, herzien moeten worden om een goede wetenschappelijke en technische samenwerking te verzekeren bij het houden van toezicht op en het controleren van de visbestanden, zodat de instandhouding ervan gegarandeerd kan worden. Het verslag bevat evenwel andere aspecten die een diepgaande discussie verdienen. Een groot gedeelte van het debat, dat in de commissie heeft plaatsgehad, had betrekking op de mogelijkheid dat het gemeenschappelijk visserijbeleid een uitzondering blijft vormen op het beginsel van vrije toegang tot de communautaire wateren. Wij vinden het probleem van de toegang belangrijk, maar het moet wel ondergeschikt zijn aan kwesties zoals de instandhouding, de daadwerkelijke controle van de visserijactiviteiten, de goedkeuring van adequate technische maatregelen en een belangrijke verlaging van de vlootcapaciteit, zoveel als nodig is voor de instandhouding van de visbestanden.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, ik was enigszins verbaasd toen de rapporteur bij de voorstelling van zijn verslag opmerkte dat de meest radicale ideeën daarin niet waren opgenomen, wel integendeel. In werkelijkheid is het mijn fractie, de Fractie Europese Radicale Alliantie, die ons gemeenschappelijk visserijbeleid in stand tracht te houden. Haar ideeën zijn niet alleen radicaal maar volgens mij ook gevaarlijk en roekeloos. Ik kan mij niet voorstellen dat iets in Europa meer kan destabiliseren dan het vooruitzicht van visserijoorlogen in de Europese wateren, niet alleen in de wateren die op dit ogenblik onder het GVB vallen, maar ook in de Oostzee en de Middellandse Zee. Als wij ons blijvend door de dwanggedachte van de vrije markt en de economische efficiëntie laten leiden, zouden wij wel eens met een zeer destabiliserende situatie kunnen worden geconfronteerd.
Opmerkelijk is dat het gemeenschappelijk visserijbeleid het tegenovergestelde zegt van wat mevrouw Fraga Estévez beweert, namelijk dat de visserij geen oude economische activiteit maar integendeel een zeer specifieke en unieke economische activiteit is en dat ook moet blijven. De visserij is te belangrijk om ze aan de willekeur van de vrije markt over te leveren.
Het gemeenschappelijk visserijbeleid is geen tijdelijke afwijking van het beginsel van de vrije toegang die eind 2002 automatisch verstrijkt. Dat is een belangrijk punt waarover men het in dit debat oneens is. Diegenen onder ons die het GVB, ondanks zijn gebreken, willen behouden en verder willen uitbouwen, worden geconfronteerd met het ultimatum dat het in zijn geheel verstrijkt en dat iedereen na 2002 zal kunnen doen wat hij wil. Dat is uiterst alarmerend voor de visserij, niet alleen in Schotland, dat ik vertegenwoordig, maar in de gehele Europese Unie, van de Baltische tot de Middellandse Zee. De relatieve stabiliteit, waarvan een aantal afgevaardigden tot mijn genoegen het belang heeft onderstreept, is in dit verslag niet de hoeksteen die ze in het gemeenschappelijk visserijbeleid wel is. Die relatieve stabiliteit is het enige wat het GVB op dit ogenblik voor de visserijsector min of meer aanvaardbaar maakt.
Ik heb genoteerd dat de heer Baldarelli, mevrouw Langenhagen en de heer d'Aboville het belang van de relatieve stabiliteit hebben onderstreept. Ik ben het volkomen met hen eens. Die relatieve stabiliteit bekleedt in het verslag echter geen centrale plaats, maar krijgt daarin slechts zijdelings aandacht.
Ik verzoek het Parlement dan ook dit verslag om de volgende drie redenen te verwerpen.
In de eerste plaats brengt dit verslag de instandhouding in gevaar. Instandhouding is onverenigbaar met economische efficiëntie en de werking van de vrije markt. In de tweede plaats brengt dit verslag het leven en de levensvatbaarheid in gevaar van de kustgemeenschappen die van de zeevisserij afhankelijk zijn. Ten slotte zal dit verslag - dat gaat iedereen hier aan, ook zij die ver van zee wonen - de steun voor de Europese Unie ondermijnen en koren zijn op de molen van hen die zeggen dat wij van dit ellendige gemeenschappelijk visserijbeleid kunnen afkomen door uit te Europese Unie te stappen. Wij moeten aan die lokroep weerstaan en dit verslag verwerpen.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, hoewel mevrouw de commissaris afwezig is, wil ik het volgende opmerken. Het was een goed idee om een initiatiefverslag op te stellen over de toekomst van het GVB na 2002, en daarbij uit te gaan van een eerlijke balans over het wel en wee van twintig jaar blauw Europa. Mevrouw Fraga Estévez heeft in de Commissie visserij een eerste ontwerpverslag gepresenteerd, dat tot zeer levendige debatten heeft geleid. Het was onaanvaardbaar. Waarom? Omdat de ultraliberale benadering in het ontwerp-verslag weliswaar voor één bepaalde lidstaat, namelijk Spanje, geschikt is, maar niet voor de anderen, waar dit het absolute einde van de nationale visserij zou betekenen.
Deze eerste voorstellen zetten inderdaad het principe van de relatieve stabiliteit op de helling, waarbij elk land recht heeft op een vast percentage jaarlijkse vangsten. Op dit moment verdeelt elk land zelf de overdraagbare vangstquota aan de hand van een individueel toewijzingssysteem, hetgeen de deur opent voor de perverse praktijk van het quotashoppen en, op den duur, de mogelijke teloorgang van de gehele nationale vloot ten gunste van de machtige kustvloot, die nu al over een te grote vloot beschikt. Afgezien van de afschaffing van de nationale quota wordt er voorgesteld in de eerste plaats de verwerkende sector in alle opzichten te steunen, omdat men, zij het ten onrechte, van mening is dat deze sector een compensatie vormt voor het dalende aantal vissers. Er wordt echter geen enkele doeltreffende steunmaatregel voorgesteld voor de markt van verse vis, hoewel dit van vitaal belang is voor het leven en de activiteiten in de kustgebieden, met inbegrip van het toerisme. Het huidige GVB biedt slechts noodoplossingen en dit aspect van het beleid wordt nog versterkt door dit voorstel, omdat er opnieuw wordt opgeroepen tot een drastische algemene inkrimping van de vloot - elke keer weer een aanpassing door het mes erin te zetten.
Mevrouw Fraga Estévez was gelukkig bereid om haar oorspronkelijke verslag drastisch te herzien. Er werden een aantal verbeteringen in het verslag aangebracht. Maar het uiteindelijke resultaat is nog steeds niet tevredenstellend, mede omdat een aantal van onze amendementen niet werd overgenomen. Drie punten lijken ons daarbij van essentieel belang.
Het eerste punt is dat men, en daar mag geen misverstand over bestaan, moet vasthouden aan het principe van de relatieve stabiliteit op grond van nationale quota en de subsidiariteit bij het beheer van deze quota. Men moet zorgen voor een rechtvaardige en doeltreffende controle van de TAC's en de quota. Het tweede punt is, dat men absoluut moet vasthouden aan het principe dat de territoriale wateren binnen de twaalfmijlszone voorbehouden blijven aan de kleinschalige kustvissers. Derde punt: het is essentieel dat het GVB een beleid is dat deze sector stimuleert en beschermt, omdat deze sector in al onze oeverstaten een uitermate belangrijke rol speelt voor de ruimtelijke ordening. Daarom moeten de steunmaatregelen voor de kleinschalige visserij worden uitgebreid, zodat deze over de middelen kan beschikken om zich te ontwikkelen in plaats van aan banden gelegd te worden. Tevens moeten er maatregelen komen om vooral de markt voor verse vis en de kwaliteit van de producten te bevorderen, omdat dat van essentieel belang is.
Onze fractie, mijnheer de Voorzitter, betreurt het dat het verslag over de toekomst van het GVB niet duidelijk genoeg gericht is op deze drie fundamentele oogmerken, want slechts wanneer men die kan verwezenlijken, is het behoud en de aanvaardbaarheid van het blauwe Europa in de toekomst gerechtvaardigd.

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten de Noord-Ierse visserij ook na 2002 verdedigen en in stand houden. De activiteiten van de mensen die in Noord-Ierland van de visserij en de opbrengst daarvan leven, moeten door passende veiligheidsmaatregelen en structurele processen en beleidsmaatregelen worden beschermd. Onze gehele visserij-industrie gaat te gronde. Wij mogen niet toestaan dat zij die zelf geen of onvoldoende visgronden hebben, de visgronden komen plunderen van hen die al zwaar te lijden hebben gehad van de zogenaamde experts op het gebied van de instandhouding, van wie al vaak is gebleken dat zij ongelijk hadden.
Zo hebben EU-experts ons gezegd dat bepaalde visbestanden in de Ierse Zee zouden uitsterven als hun voorstellen niet werden uitgevoerd. Het tegenovergestelde is gebeurd, maar de vissers hebben zwaar onder een verkeerde beslissing van Brussel geleden. Bij de uitstippeling van een beleid moet men altijd met de regionale diversiteit rekening houden.
Een van de grote tekortkomingen is in het verleden geweest dat men de maatregelen niet doeltreffend heeft doen uitvoeren en dat bepaalde lidstaten dat in de hand hebben gewerkt. De visgronden moeten eerlijk worden gebruikt en men moet alle betrokkenen ertoe dwingen de regels toe te passen. Aan de quotashopping moet een einde komen en in de Ierse Zee moet de preferentie van Den Haag, die de visserijquota volkomen scheeftrekt, worden afgeschaft. De visserijgemeenschappen, die hun vloot hebben moeten inkrimpen, moeten nu steun krijgen om te behouden wat hun nog rest en ertoe worden aangespoord nieuwe ontwikkelingen op gang te brengen.

Kindermann
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie visserij heeft na moeizame en moeilijke discussies over de kernvraag hoe het verder moet met het gemeenschappelijke visserijbeleid na het jaar 2002, een compromis bereikt dat wordt gesteund door de overgrote meerderheid van de EP-commissie en nu is gepresenteerd aan de plenaire vergadering. De procedure, volgens welke dit verslag uiteindelijk tot stand is gekomen, was zeker niet optimaal, en de Commissie visserij moet oppassen dat zij er geen gewoonte van maakt bij belangrijke en moeilijke onderwerpen te werken met omvangrijke compromisteksten, die dan uit tijdgebrek alleen nog maar in een versnelde procedure ter stemming kunnen worden voorgelegd. Ik doe daarom een beroep op de rapporteurs om voortaan reeds in een vroeg stadium rekening te houden met de mening van de andere leden van de commissie, om het in de commissie niet weer te laten komen tot zo'n 420 amendementen, zoals nu het geval was.
Dat het verslag dan uiteindelijk toch een overgrote meerderheid heeft gevonden, is toch wel in de eerste plaats te danken aan de grote bereidheid tot compromissen van de rapporteur, waarvoor ik haar mijn persoonlijke erkentelijkheid wil uitspreken.
Een compromis kan natuurlijk niet voldoende recht doen aan alle belangen. Daarom konden bepaalde details niet worden behandeld. Ik vind het echter belangrijk dat het beginsel van de relatieve stabiliteit in het verslag overeind blijft en de toegang tot de kustwateren van de lidstaten ook na het jaar 2002 kan worden beperkt. Ik denk ook dat het verslag voldoende uiteenzet dat de visserij om sociaal-economische en biologisch-ecologische redenen niet kan worden behandeld als elke andere tak van economie, ook al zou ik dan hier en daar graag een duidelijke formulering hebben gezien. Ik kan mij daarom niet aansluiten bij de opvatting van enkele collega's, die in het verslag een aanval willen zien op de communautaire verworvenheden.
Overigens moeten wij ook niet vergeten dat het hier gaat om een eerste aanpak van het thema en dat het vandaag zeker niet voor het laatst is dat het Parlement een debat voert over de inrichting van het gemeenschappelijke visserijbeleid na het jaar 2002.

Provan
Mijnheer de Voorzitter, ik meen niet te moeten herhalen wat ik vroeger al heb gezegd over de wijze waarop de rapporteur haar werk heeft verricht. Door talrijke amendementen te aanvaarden, waaronder tot mijn genoegen ook vele die ik had ingediend, heeft zij het zichzelf heel wat moeilijker gemaakt doordat het verslag dat zij ons vandaag voorlegt sterk van haar oorspronkelijke ontwerp verschilt. Dat bewijst evenwel dat zij haar werk goed heeft gedaan. Ik meen dat het Parlement dat erkent.
Het gemeenschappelijk visserijbeleid is op dit ogenblik nogal een knoeiboel. Er is een wanverhouding tussen de visstand en de vangstcapaciteit. De vloot moet worden hervormd. De hoeveelheid vis die overboord wordt gezet is groter dan de quota en het op de markt brengen van niet-geregistreerde vis tast het respect aan dat velen voor het gemeenschappelijk visserijbeleid hebben.
Wij hebben nood aan een beleid dat zorgt voor de mensen die in sommige van de meer perifeer gelegen en armere regio's van de Gemeenschap wonen. Ik meen dat de algemene strekking van dit verslag goed is. Het legt de klemtoon op de relatieve stabiliteit, wat sommige afgevaardigden daarover ook mogen zeggen, en onderstreept dat de kwetsbare regio's van de Gemeenschap moeten worden ontzien.
Ik vind het uitstekend dat de eerste paragraaf van dit verslag zegt dat de twaalfmijlszone bestemd moet blijven voor het uitsluitende gebruik en beheer van de kuststaten en kustgemeenschappen, zodat de vissers in die gebieden hun eigen hulpbronnen volgens de voorschriften van de Gemeenschap kunnen beheren. Het is uiterst belangrijk dat de vissers zich bij het beleid betrokken voelen, wat nu niet het geval is. Van de vissers vist 80 % dicht bij de eigen kust en dus zal ook 80 % van de vissers bij het beleid worden betrokken. De Gemeenschap zal veel meer controle moeten uitoefenen op de grotere vaartuigen, die verder in zee gaan vissen. Ik meen dat dit verslag voor dit alles zorgt en zal het dan ook goedkeuren.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, hoewel ik het op vele punten niet met haar eens ben, wil ik mevrouw Fraga Estévez toch feliciteren met het feit dat haar verslag hier vandaag kan worden behandeld.
Ik heb geluisterd naar de adviezen van de vertegenwoordigers van de vissers, van wie velen geloven dat deze ontwerpresolutie alleen maar bedoeld is om het concept van de nationale quotavisserij te schrappen en de visserij zoals elke andere sector te behandelen. Wij weten allen dat de visserij geen sector is zoals de andere. Het belang van levensvatbare kustvisserijgemeenschappen schijnt men totaal te miskennen. De ontwerpresolutie houdt er onvoldoende rekening mee dat visgronden moeten worden toegewezen aan de kustgemeenschappen in de buurt ervan. Het verslag weerspiegelt onvoldoende de onderzochte standpunten en de behoeften van de visserij in de gehele Gemeenschap. In feite tracht deze ontwerpresolutie ons ervan te overtuigen dat nationale quota onverenigbaar zijn met de beginselen van de interne markt en het vrij verkeer van kapitaal, alsof er geen andere criteria zijn waarmee men rekening moet houden.
Men heeft bepaalde concessies gedaan. Zo is de zes/twaalfmijlszone gehandhaafd. Inmiddels staat in de ontwerpresolutie echter dat, na een observatieperiode - dat is belangrijk - de toewijzing van de TAC's moet worden gerationaliseerd door de visserijrechten, met andere woorden de ITQ's, onder de vissers te verdelen.
Men heeft elders met ITQ's geëxperimenteerd. Ze werden echter scherp bekritiseerd en hebben er nooit toe bijgedragen economische doelstellingen te bereiken. Men heeft ze gebruikt als koopwaar en buiten de eigen lidstaat verkocht. Volgens mij zullen ze een ramp veroorzaken. Quota mogen niet worden genationaliseerd. De relatieve stabiliteit en de quotaverdeling vergemakkelijken de aanpassing aan de interne markt niet. Men mag de eisen van de interne markt en onbeperkte toegang tot de hulpbronnen niet met elkaar verwarren.
Ik ben het er ook niet mee eens dat de visserij een sector in verval zou zijn. Volgens mij is dat een al te sombere voorspelling. Vele vissers en ook de ondersteunende industrie doen het nog altijd goed.
Inkrimping van de vloot is niet noodzakelijk de sleutel tot behoud. Beheer is de sleutel tot de toekomst. Waarom denken wij niet aan een soort braaklegging voor de visserij? De braaklegging van gronden is goed voor de landbouw en dus moeten wij ook eens aan een braaklegging van visgronden denken.
Tot besluit kan ik alleen maar zeggen dat wij deze ontwerpresolutie in haar huidige vorm moeten verwerpen. Als wij ze aannemen, dreigen een aantal nationale vloten tot beneden de kritische massa te krimpen en wordt de beschikbaarstelling van infrastructuur en ondersteunende faciliteiten voor vele van onze lidstaten economisch onrendabel.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, niemand zal ontkennen dat een visserijbeleid dat verder kijkt dan het jaar 2002 de ondersteuning van deze nuttige en waardevolle sector tot doel moet hebben. Daarom zullen bij de hervorming hiervan alle aspecten, alle specifieke eigenschappen in ogenschouw genomen moeten worden. Ik vrees echter dat het verslag van mevrouw Fraga Estévez, ondanks de verbeteringen die daaraan met de amendementen werden aangebracht, ons niet in staat stelt het hoofd te bieden aan de belangrijkste problemen van deze sector.
Concreet gesproken verheugt het ons dat in het verslag een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen de kleine visserij en de grote, commerciële en industriële visserij. Ook wordt terecht gevraagd om concrete maatregelen ten behoeve van de kleine kustvissers. Helaas is er echter iets dat niet klopt. Wij hebben weliswaar een gemeenschappelijk visserijbeleid voor de Atlantische Zee, de Noordzee en de Middellandse Zee, maar in de eerste twee gevallen hebben wij als territoriale wateren een 200-mijlszone en in het derde geval een 6- tot 12-mijlszone. Dit is een zeer gevaarlijke, ongelijke behandeling.
Verder stemmen wij in met de maatregelen ter bevordering van het uit de vaart halen van vissersvaartuigen. Hoe groot echter de stimulansen daartoe ook mogen zijn, zij zullen het probleem niet oplossen. Het is een aspirientje en vroeg of laat is dit uitgewerkt. Waar zullen deze mensen op de arbeidsmarkt ondergebracht worden? Zullen zij zich moeten voegen bij de miljoenen werklozen? Daar wordt geen oplossing voor gesuggereerd. Er is geen enkele paragraaf waarin sprake is van preventieve maatregelen ten behoeve van de werkgelegenheid van diegenen die het vissen staken.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek hier als parlementslid dat afkomstig is uit een van de grootste havens van de Middellandse Zee, namelijk de stad Sète. Mevrouw Fraga Estévez is een goede vertegenwoordigster van Galicië en zij verdedigt natuurlijk haar 800.000 Galicische vissers. Dat is vier keer meer dan het aantal Franse vissers, die over 18.000 schepen beschikken. Men kan het ook vergelijken met de 100.000 Europese schepen, een vloot die drie keer groter is dan de Franse visserijvloot, een echte armada zou je kunnen zeggen, en de vangst van 660.000 ton, hetgeen vier keer meer is dan de Franse vangsten.
Mevrouw Fraga, u heeft gelijk. Deze sector bevindt zich in een crisis. Na de ontvolking van het platteland komt de ontvolking van de visserijhavens, een sector, waar het zoals bekend, moeilijk is, hard is, en waarin zelfs oorlogen woeden. Er was een Golf-oorlog... in de Golf van Gascogne, een tonijnoorlog, en zelfs een kabeljauwoorlog, met verstrekkende juridische consequenties, die een gevolg zijn van de vrijheid in volle zee en de biologische beperkingen. Men kan niet zomaar zijn gang gaan bij de visbestanden, dat spreekt vanzelf.
Men verlangt steeds weer offers van de vissers en de oplossingen zijn telkens weer malthusiaans. Men heeft het eerder al over het bevriezen van de visserijgronden gehad. In het vierde meerjarige oriëntatieprogramma, MOP 4, moet Frankrijk bijvoorbeeld zijn visserijcapaciteit met 10 % inkrimpen, terwijl men in 1991, bij het vorige MOP, bijna duizend Franse schepen op een vloot van achtduizend heeft vernietigd.
Het valt op dat mevrouw Fraga, in tegenstelling tot het gebruikelijke Spaanse standpunt, de standpunten omkeert. De Britten worden protectionistisch en de Spanjaarden worden ultraliberaal. Zij zijn voorstander van een individuele toekenning van vangstquota, en willen zelfs een beurs, waar men de individuele quota kan verhandelen. Dit zijn allemaal bekende oplossingen. Men zoekt in de 26 akkoorden met derde landen, met name in Marokko en Mauretanië, ijverig naar zuurstofballonnetjes. Mevrouw Fraga stelt de bekende oplossingen voor: controles op de hygiëne, maatregelen ter voorkoming van crisissituaties, controle op het aan land brengen van de vangst, bestrijding van de fraude door derden. Wij zouden daar op onze beurt nog het één en ander aan toe kunnen voegen, zoals sociale bescherming, stabilisatiefondsen, gunstige belastingregelingen, bescherming van de kustvisserij, van sociale dumping, aquacultuur, behoud van de exclusieve twaalfmijlszone, enzovoorts, en natuurlijk nog het behoud van het communautaire preferentiestelsel, voor ons in Europa, omdat wij netto-importeurs zijn.
In werkelijkheid, mevrouw Fraga Estévez, zorgen wij er van onze kant voor dat de intracommunautaire visserij aan banden wordt gelegd, terwijl het echter ook een extracommunautair probleem is. Wij kunnen de Japanners en de anderen niet zomaar onze wil opleggen. Dan blijkt dat de juridische regels slechts functioneren wanneer een gebied afgebakend is en men over grenzen beschikt. Als Europa op het gebied van immigratie of onzekere werkgelegenheid faalt, dan is dat omdat er, net als voor de visserij, geen grenzen zijn. En het is waar dat er voor vissen, en zelfs voor Spaanse vissen, geen grenzen zijn!

Apolinário
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik geloof dat internationale betrekkingen ondanks alles niet altijd een jungle hoeven te zijn. Ik geef toe dat dit verslag nog maar een begin is, maar ik wil hier al wel mijn algemene instemming betuigen met het door mevrouw Carmen Estévez Fraga uitgewerkte document. Ik moet echter ook aangeven dat ik het hier en daar niet eens ben met hetgeen zij voorstaat. Ik geloof dat het om een eerste aanzet gaat, en het Europees parlement doet er goed aan zijn stem te laten horen en in dit debat een leidersrol te vervullen. Het moet proberen zijn standpunt te bepalen voor de discussie die gevoerd zal worden over het gemeenschappelijk visserijbeleid ná 2002.
Ik zal het specifiek over drie punten hebben. In de eerste plaats: de internationale visserijovereenkomsten. Ik wil principieel voorbehoud aantekenen bij de hernationalisering van het gemeenschappelijk visserijbeleid. De uit internationale overeenkomsten voortvloeiende betalingsverplichtingen worden nu ondergebracht in de begrotingen van de lidstaten afzonderlijk, waardoor deze overeenkomsten in de afhankelijkheidssfeer van nationale begrotingen komen. Voor het ogenblik mag dat een uitweg lijken, met alle moeilijkheden, obstakels en twijfels opgeworpen door degenen die deze overeenkomsten bekritiseren, maar volgens mij doet de Commissie zo afstand van haar verantwoordelijkheid in een sleutelaspect van het gemeenschappelijk visserijbeleid, de internationale visserijovereenkomsten. De toepassing van het subsidiariteitsbeginsel zou beperkt moeten blijven tot de particuliere kant van de zaak, de producentenorganisaties, de dialoog tussen reders, eventueel met de hulp van de regio's - maar dat alles zonder de algemene onderhandelingen over deze internationale visserijakkoorden te hernationaliseren.
Ik kom bij een tweede punt: het structuurbeleid, dat we hier niet los kunnen zien van de Agenda 2000. En dan dienen we op te merken dat die Agenda niet voldoende aandacht besteedt aan de visserij en binnen het hier geschetste kader, met de extra aandacht voor de daadwerkelijke ontwikkelingsdoeleinden, een te streng onderscheid maakt tussen doelstelling 1 en doelstelling 2. Daarmee wordt de visserij naar het tweede plan verdrongen, waardoor deze sector in toekomstige communautaire bestekken niet voldoende aandacht zal krijgen.
Een derde opmerking: het evenwicht tussen de vloot en de hulpbronnen. Ik geloof niet dat het aanpassen van de vloot aan de visbestanden de enige wijze is om de vangsten terug te brengen, ook al ben ik een fervent voorstander van het vaststellen en het naleven - nogmaals, het naleven - van de doelstellingen van de meerjarige oriëntatieprogramma's. Het is echter belangrijk te benadrukken dat een reductie van de visvangst ook bereikt kan worden door het terugbrengen van het aantal zee-uren, controle bij het ontschepen van de vangst, instandhoudingstechnieken en bescherming van de visbestanden.
En ten slotte zijn wij voor extra aandacht voor de milieubenadering, vooral wat betreft het voorzorgbeginsel, zoals dat in het ontwerp-verslag genoemd wordt, en het voorbehoud dat gemaakt wordt met betrekking tot het principe van relatieve stabiliteit. Als we de visserij niet weten te behouden, zullen er in de toekomst geen vissers meer zijn om te discussiëren over het gemeenschappelijk visserijbeleid na het jaar 2002.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik, zoals anderen voor mij, mijn teleurstelling uitspreken over de afwezigheid van commissaris Bonino bij een debat dat van zo groot belang is voor de visserij.
Het is een lange en moeilijke bevalling geweest, maar het resultaat mag er zijn. Het verslag dat de naam draagt van de voorzitster van de commissie visserij van het Europees Parlement is het eerste document van een communautaire instelling waarin een serieuze poging wordt gedaan een degelijk en samenhangend beeld te geven van hoe het gemeenschappelijk visserijbeleid er na 2002 uit zou moeten zien. Mijn felicitaties aan het Parlement en de Commissie visserij voor dit initiatief, en "chapeau" voor haar rapporteur, mevrouw Fraga, voor haar vasthoudendheid, haar degelijke werk, haar vermogen om compromissen te sluiten, waardoor er nu een stuk op tafel ligt dat een goed uitgangspunt vormt voor de moeilijke taak die ons vanaf nu te wachten staat.
Als verdiensten van het verslag zou ik willen noemen dat het de vinger op de wond legt van de grootste problemen van het huidige GVB en oplossingen aandraagt; de nadruk die wordt gelegd op het feit dat de visserij zich moet ontwikkelen tot een gewone gerationaliseerde sector, waar met goed ondernemerschap concurrerend kan worden gewerkt; de roep om meer helderheid, eenvoud en openheid in regelgeving, waarbij de sociale partners, en met name de vissers en hun beroepsorganisaties, nauwer betrokken moeten worden; het streven te komen tot een integrale aanpak van het visserijbeleid, waarbij ecologische, economische, sociale en bedrijfseconomische overwegingen worden betrokken; de aandacht die wordt gegeven aan de crisis waarin de bedrijfstak verkeert, en de gevolgen die dat heeft voor de werkgelegenheid en de ontwikkeling van hele regio's die van de visserij afhankelijk zijn, wat vraagt om verruiming van de structuurfondsen en beschikbaarheid van specifieke structuurinstrumenten; het gelijkschakelen van de visserij met de overige bedrijfstakken bij de onderhandelingen over eisen en tegenprestaties in internationale visserijverdragen; de noodzaak om te komen tot een effectieve hervorming van de huidige GMO en de versterking en rationalisering van het huidige controlesysteem door de uitbreiding daarvan naar het transport en de handel.
Voorzitter, ik hoop dat de Commissie goede nota neemt van deze voorstellen, en nogmaals mijn felicitaties aan de rapporteur voor haar goede werk.

Crampton
Mijnheer de Voorzitter, ook ik feliciteer mevrouw Fraga Estévez met haar verslag. Dit is een compromis en dus vinden wij daarin niet alles terug wat wij wensen. Wijzelf, maar ook de rapporteur en vele anderen, hebben niet kunnen bekomen wat wij wilden. Zoals velen hebben gezegd, is dit een eerste aanzet tot het debat over de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid in 2002.
Wij moeten mevrouw Fraga Estévez feliciteren. Haar verslag bevat de meeste elementen waarop wij kunnen voortbouwen. Wij vinden daarin de relatieve stabiliteit en de handhaving van de zes/twaalfmijlszones voor de plaatselijke visserijgemeenschappen. Het verslag voorziet ook in regionaal beheer. Als ik over regionaal beheer spreek, bedoel ik dat de landen rond de Noordzee de visserij in de Noordzee moeten beheren en dat hetzelfde moet gebeuren in de Middellandse en de Ierse Zee. Dat lijkt mij redelijk. Het verslag voorziet ook in behoud. Als wij onze visbestanden niet in stand houden, zal er uiteindelijk geen visserij meer zijn waarvoor wij een visserijbeleid kunnen uitstippelen. Ook beoordeling, bewaking en verplichte toepassing van de regels vinden wij in het verslag terug.
Als wij niets ondernemen tegen sluikvangsten, het vangen van onvolwassen vis en de grote hoeveelheden vis die overboord worden gezet, zal onze visserij verdwijnen. Dan zullen er geen vissers of vissershavens meer zijn en komen wij in een crisis terecht. Wij moeten de regels in geheel Europa doen toepassen. De Commissie heeft gezegd dat ze in 1997 een document zou voorleggen over de toepassing van de regels in alle wateren van de Europese Unie. Ik vrees dat de Commissie dat niet meer in 1997 zal kunnen doen en hoop dat ze ons dat document in het begin van 1998 zal voorleggen.
Ten slotte ben ik ten zeerste ingenomen met wat mevrouw Fraga Estévez over de internationale visserijovereenkomsten zegt. Dat sluit aan bij mijn verslag van mei van dit jaar. Ik stel ook met grote voldoening vast dat de Raad de meeste van de aanbevelingen in mijn verslag heeft overgenomen. Wij verheugen ons daarover. Laten wij daarop nu voortbouwen als wij internationale overeenkomsten sluiten. Ik feliciteer nogmaals de rapporteur. Laten wij dit verslag steunen.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van onze collega Carmen Fraga Estévez heeft als doel het vaststellen van een langetermijnstrategie voor de ontwikkeling van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Ze heeft een opmerkelijk en systematisch werkstuk afgeleverd, dat wat de essentie betreft overeenstemt met het oorspronkelijke gemeenschappelijk visserijbeleid, maar ook met wat men van zo'n beleid in de toekomst verwacht. Ik zou graag vier aspecten die me van belang lijken willen toelichten.
Het eerste heeft te maken met de toepassing van het principe van de gemeenschappelijke markt. Bekend is dat er zich in de visserijsector regelmatig conflictsituaties voordoen, en de ervaring leert ons dat het in theorie correcte beginsel van vrije toegang tot de visbestanden voor alle lidstaten dient te worden genuanceerd door toepassing van overwegingen van betrekkelijke stabiliteit. Die nuancering leidt tot de voortzetting van de bestaande derogatie, die een absolute reserve binnen de twaalfmijlszone toestaat.
De tweede kwestie heeft te maken met het feit dat de Europese Unie moet garanderen dat haar visverwerkende industrie de benodigde grondstoffen onder dezelfde voorwaarden kan betrekken als haar voornaamste concurrenten. Daarom dient de Unie door te gaan met het sluiten van internationale visserijovereenkomsten die een interne minimumvoorziening zeker stellen. Zo ook mogen de concessies die in internationale handelsverdragen met derde landen worden gedaan de overleving van onze industrie niet in gevaar brengen. De massale bedrijfsverplaatsingen die wij in de conservenindustrie waarnemen moeten in andere sectoren van het visserijbedrijf tot elke prijs worden vermeden, aangezien we anders hele kuststreken tot werkloosheid veroordelen.
Ten derde wil ik hier de nadruk leggen op het belang van een gedegen programmering op middellange termijn in het kader van de meerjarige oriëntatieprogramma's voor de visserij, de MOP's. Opdat die MOP's effectief kunnen zijn, moet er een juridische basis bestaan die sancties oplegt bij niet-naleving, om te verhinderen dat er gebeurt wat thans het geval is.
Ten slotte wil ik de aandacht vestigen op de eis dat we in snel tempo een gemeenschappelijk en redelijk uniform systeem voor toezicht en controle scheppen, omdat anders de bodem onder dit beleid wegvalt - we hebben het hier immers over een aspect dat bepalend is voor het kwalitatieve en kwantitatieve beheer van de visbestanden in de toekomst.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, allereerst mijn felicitaties aan mevrouw Fraga voor het magnifieke werk dat zij met dit verslag heeft verricht. Uit het verslag van de rapporteur komt helder naar voren wat het gemeenschappelijk visserijbeleid is, of wat het zou moeten zijn, als gevolg van de derogaties die tot 2002 van kracht zullen zijn, en wat de uitdagingen zijn waarvoor de Europese Unie zich gesteld ziet op het terrein van het visserijbeleid.
Het verslag waarover wij thans debatteren, is na langdurige debatten met een overweldigende meerderheid door de commissie visserij aangenomen. Onze dank gaat uit naar de rapporteur voor haar inzet om een compromis te bereiken waarin iedereen zich kan vinden, ook diegenen die, zoals wij, menen dat het oorspronkelijke verslag beter uitdrukking gaf aan de verschillende elementen van het gemeenschappelijk visserijbeleid.
Maar de Commissie visserij heeft van de nood een deugd gemaakt, en dat ondanks betreurenswaardige en herhaalde pogingen tot obstructie, die nergens toe leiden behalve tot gezichtsverlies van degenen die zich daaraan schuldig maken. Het is toch opvallend dat het juist diegenen zijn die het meest afgeven op het huidige GVB en de resultaten daarvan die zich het meest verzetten tegen de hervorming daarvan voor 2002.
Het doet mij deugd dat wij prioriteit hebben gegeven aan de instandhouding van de visbestanden en het behoud van werkgelegenheid in de visserijsector. De visserij is een bedrijfstak die zich hoofdzakelijk concentreert in de periferie van de Europese Unie, waar een hoge werkloosheid heerst en een inkomen per hoofd van de bevolking dat lager is dan het gemiddelde in de Unie.
In 2002 zal het GVB tot wasdom zijn gekomen en daarbij past een nieuwe regeling die aangepast is aan de interne markt, net zoals dat het geval is voor de overige bedrijfstakken. De vrije toegang tot de markten zal op deze wijze gepaard gaan met een vrije toegang tot de visbestanden.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Fraga Estévez voor het werk dat zij bij de opstelling van haar verslag heeft verricht en voor het feit dat zij haar verslag heeft herschreven om rekening te houden met de vele amendementen die ikzelf en anderen hadden ingediend. Ik vind het goed dat zij op een grotere rol voor de vissers in de besluitvorming aandringt en dat zij op het belang van de instandhouding van de visbestanden en van de milieuaspecten heeft gewezen. Ik ben het met haar eens dat de aquacultuur tot een belangrijke prioriteit van het gemeenschappelijk visserijbeleid moet worden gemaakt. Ik meen dat een zorgvuldig uitgestippeld beleid voor de kustgebieden reusachtige voordelen kan opleveren.
Tijdens een recent bezoek aan Galicië, het kiesdistrict van mevrouw Fraga Estévez, ben ik diep onder de indruk gekomen van de bijdrage die de mosselkweek er aan de plaatselijke economie levert. Ik meen dat de productie van goedkope verse zeevruchten voor perifere regio's, in het bijzonder gebieden zoals Galicië, West-Ierland en Schotland, een grote toeristische troefkaart kan zijn. Dat is een belangrijk punt in het verslag.
Ik vind het jammer dat mijn amendement om de exclusieve dertigmijlszone uit te breiden niet is goedgekeurd. Ik meen dat velen die idee steunen en hoop dat de Commissie die uitbreiding zal onderzoeken als onderdeel van een strategie om de plaatselijke gemeenschappen een grotere controle te geven.
Tot mijn grote spijt moet ik nogmaals herhalen dat ik het beginsel van de relatieve stabiliteit niet onvoorwaardelijk kan aanvaarden. De vissers aan de Ierse westkust zeggen dat zij slechts 20 % van de rijke visreserves in de onmiddellijke buurt van hun regio mogen vangen. Het gaat hier om de natuurlijke rijkdommen van een natuurlijke regio van de Gemeenschap. Als men de vissers in Spanje, Portugal of Denemarken zou zeggen dat ze slechts 20 % van de vis in de wateren in hun buurt mogen vangen, zouden zij het gemeenschappelijk visserijbeleid niet aanvaarden. Daarop moeten wij blijven hameren.

Imaz San Miguel
Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Fraga feliciteren met haar verslag en haar wil om te komen tot een evenwichtig compromis. Het is misschien niet het compromis geworden dat wij het liefst hadden gezien: persoonlijk was ik gelukkiger met het eerste compromis van mevrouw Fraga, maar het uiteindelijke compromis dat nu op tafel ligt moeten wij zien als een eerste stap in de goede richting, als een reflectie op wat de hoofdlijnen zullen moeten zijn van het gemeenschappelijk visserijbeleid.
Het is een evenwicht ten gunste van een concurrerende en verantwoordelijke visserijsector. Een concurrerende bedrijfstak die zich staande moet kunnen houden op de markt. Belangrijk is wat in het verslag wordt gezegd ten aanzien van het feit dat de visserijsector gewoon een van de vele sectoren van de economie moet worden.
Belangrijk zijn de voorstellen met betrekking tot de verdeling van de visserijrechten onder de bedrijven, alsook het in het verslag erkende recht van overdracht van deze rechten: het zijn noodzakelijke mechanismen om meer beweging te krijgen in de bedrijfsomvang en de winstgevendheid. Als de bedrijven niet concurrerend kunnen opereren heeft de sector geen toekomst, zal de werkgelegenheid verloren gaan en zullen de regio's die van de visserij bestaan hun economische levensvatbaarheid kwijtraken.
In het verslag wordt gepleit voor een verantwoordelijke visserij. Verantwoordelijk vanuit het oogpunt van het milieu, omdat voor het concurrerend vermogen van de sector op de lange termijn instandhouding van de visbestanden een voorwaarde is. Er wordt een TAC-systeem voorgesteld dat afhankelijk is van biologische en sociaal-economische factoren, er wordt gestreefd naar het terugdringen van het overboord zetten van vis en er wordt gekozen voor de selectieve toepassing van visserijmethoden.
Het verslag pleit ook voor sociale verantwoordelijkheid. Met nadruk wordt gepleit voor naleving van de MOP's met het oog op de noodzakelijke aanpassing van de vlootcapaciteit aan de visbestanden. Inzet daarbij moet zijn dat de sociaal-economische gevolgen van de inkrimping van de vloot, die lokaal een schokeffect teweeg kan brengen, ondervangen moeten worden met goede alternatieven en een financieel vangnet.
In het verslag wordt ook gewezen op het feit dat niet alle visserij een industrieel karakter heeft, maar dat er ook een lokale ambachtelijke visserij bestaat, en de aanpassing van deze bedrijfstak, de maatregelen voor deze sector, moeten verschillend zijn van die, welke gelden voor de rest van de industriële en concurrerende visserij. Het enige wat ik daaraan zou willen toevoegen, is dat deze lokale visserij uitsluitend gerespecteerd moet worden in haar eigen sociaal-economische analyse, dat zij niet uitsluitend moet worden gedefinieerd op basis van de grootte van de vaartuigen, maar dat daar ook andere aspecten bij moeten worden betrokken, zoals het verlenen van diensten aan lokale gemeenschappen, de selectieve toepassing van visserijmethoden, enzovoorts.
Voorzitter, ik juich dit verslag toe omdat het zich ook sterk maakt voor visserijakkoorden met derde landen met inachtneming van de kenmerken van elk land. Daarom stem ik voor het verslag van mevrouw Fraga.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik de rapporteur, mevrouw Fraga Estévez, van harte gelukwensen met haar uitstekende verslag en haar bijdrage aan het debat over het gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002.
Wij zullen bij de besprekingen in de komende jaren zeer zeker rekening houden met de voorstellen in de zojuist besproken ontwerp-resolutie. Ik moet u dan ook de verontschuldigingen aanbieden van mijn collega, mevrouw Bonino. Door afspraken elders, die zij helaas niet kon afzeggen, is zij tot haar grote spijt niet in staat het debat van vandaag bij te wonen. Ik ben er echter van overtuigd dat niemand in deze zaal enige twijfel zal koesteren over het grote respect waarmee mevrouw Bonino het Parlement bejegent.
De Europese Commissie wenst zich niet uit te spreken over de inhoud van de zaak. Zij wil niet vooruit lopen op de resultaten van de pas begonnen besprekingen. Herhaaldelijk heeft zij zowel in het Europees Parlement als ook elders verklaard dat zij van plan is het gemeenschappelijk visserijbeleid te herzien en daarvoor wil zij een open en opbouwende discussie houden met alle belanghebbenden van deze sector.
De participatie van alle organisaties en met name de beroepsorganisaties in deze sector is zelfs het kernpunt van onze werkwijze. Onze diensten zullen een vragenlijst opstellen over het gemeenschappelijk visserijbeleid en die begin 1998 aan alle betrokken partijen doen toekomen. Met de antwoorden daarop zullen wij in staat zijn de belangrijkste problemen op te sporen en deze daarna te onderwerpen aan een studie. Op die manier denken wij het debat over het gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002 op de juiste wijze te oriënteren.
Tot slot wil ik kort commentaar leveren op de inhoud van de studie met betrekking tot het gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002. Vanuit een strikt juridisch standpunt bekeken wordt het jaar 2002 gekenmerkt door drie factoren. Deze vloeien voort uit hetgeen nu van kracht is.
De eerste factor is de toegang tot de wateren binnen de 12- of 6-mijlszone, overeenkomstig artikel 6 van verordening 3760/92.
De tweede factor wordt gevormd door de voorschriften die van toepassing zijn op de CETATOX overeenkomstig artikel 7 van verordening 3760/92.
De derde factor wordt gevormd door de voorwaarden voor toegang tot de Noordzee van Spaanse en Portugese vissersvaartuigen, overeenkomstig de Toetredingsakte van 1985 en van Zweedse en Finse vaartuigen, overeenkomstig de Toetredingsakte van 1994.
De Commissie is echter niet van plan zich strikt aan dit juridische kader overeenkomstig de basisverordening en de toetredingsakten te houden. De herziening met het oog op 2002 biedt ons de gelegenheid alle aspecten van het gemeenschappelijk visserijbeleid onder de loep te nemen en na te gaan waar dit beleid succes heeft geoogst en waar het schipbreuk heeft geleden. Ook zullen wij onderzoeken in welke mate het gemeenschappelijk visserijbeleid heeft bijgedragen aan de instandhouding van de visbestanden, de werkgelegenheid en de andere doelstellingen van het Verdrag, zoals de milieubescherming. U ziet dat dit een langademige onderneming is en daarom zullen wij van meet af aan moeten starten met de bovengenoemde studie. Nogmaals wil ik herhalen dat deze zal worden uitgevoerd in nauwe samenwerking met alle betrokken instanties en natuurlijk met het Europees Parlement.
De resolutie van het Europees Parlement over het gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002 en het verslag van de Commissie over de toepassing van het communautair stelsel voor de visserij en de aquacultuur vormen de eerste stappen in deze procedure. Zij geven tevens de algemene richtsnoeren aan voor de planning van de Europese Commissie op zowel korte als middellange termijn.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Papoutsis.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Discriminatie op grond van het geslacht
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0326/97), namens de Commissie rechten van de vrouw, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van de Raad inzake de bewijslast in gevallen van discriminatie op grond van het geslacht (C4-0441/97-96/0196(SYN)) (rapporteur: mevrouw Ghilardotti).

Ghilardotti
Mijnheer de Voorzitter, wij bespreken hier de tweede lezing betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad over de richtlijn inzake de bewijslast. Mede namens de Commissie rechten van de vrouw wil ik allereerst opmerken dat de Raad het Verenigd Koninkrijk in deze richtlijn heeft opgenomen. Het Verenigd Koninkrijk heeft zijn voornemen te kennen gegeven zich te houden aan de sociale bepalingen van het nieuwe Verdrag en de richtlijnen die reeds zijn goedgekeurd of die nog vóór de inwerkingtreding van het Verdrag zelf goedgekeurd moeten worden, te aanvaarden. Ik vind dit een uitermate positief gegeven dat toegejuicht dient te worden.
Dit gezegd zijnde, moet ik opmerken dat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad in zijn geheel genomen jammer genoeg nog veraf staat van dat van het Europees Parlement en van het gewijzigde standpunt van de Commissie, na de stemming in eerste lezing over deze richtlijn, vooral omdat de Raad op vele essentiële punten niet eens het oorspronkelijke standpunt van de Commissie heeft overgenomen. De Commissie rechten van de vrouw en ik, als rapporteur, willen in tweede lezing een reeks amendementen opnieuw indienen, en wij hebben daarbij een keuze gemaakt, zodat nu alleen die amendementen overblijven die de wezenlijke aspecten betreffen. Het gaat met name om de amendementen die te maken hebben met artikel 2 over de definitie van indirecte discriminatie, artikel 3 over de definitie van het toepassingsgebied van de richtlijn, artikel 4, dat betrekking heeft op de verplaatsing van de bewijslast, en artikel 5 betreffende de procedures voor een juiste tenuitvoerlegging ervan.
Wij dienen alleen deze amendementen opnieuw in en laten een hele reeks andere vallen. Hoewel wij die amendementen belangrijk vinden, raken ze niet de essentie van de richtlijn. Daarom wil ik bij slechts enkele punten blijven stilstaan, en vraag ik de commissaris - die ik dank voor zijn aanwezigheid hier - wat de Commissie voornemens is te doen in verband met deze amendementen die wij opnieuw indienen, met name wat betreft artikel 2. Wij willen de definitie van indirecte discriminatie opnieuw voorstellen, ook al wijkt deze iets af van de eerste lezing. Ook vanuit terminologisch oogpunt neemt die definitie expliciet de essentiële elementen op die het Hof van Justitie meermaals gehanteerd heeft als definitie van indirecte discriminatie, en dat is de reden waarom wij dit amendement opnieuw indienen.
Wat het toepassingsgebied betreft, vinden wij de motivering van de Raad om de richtlijnen met betrekking tot de sociale zekerheid, ondernemings- en sectoriële regelingen inzake sociale zekerheid en zelfstandig werkzame mannen en vrouwen te schrappen, uitermate zwak. Deze schrapping heeft geen enkele juridische basis en daarom stellen wij opnieuw de toepassing van deze richtlijn op de reeds van kracht zijnde richtlijnen voor.
Wat betreft artikel 4 inzake de modaliteiten van de bewijslast, vinden wij het besluit van de Raad om de laatste zin met betrekking tot twijfelgevallen te schrappen, met het argument dat dit een begrip is uit het strafrecht, ongefundeerd. Met deze zin laat de richtlijn het besluit over zaken in eerste instantie over aan de rechters. Indien echter de twijfels blijven bestaan, dan wordt er bepaald dat de bewijslast bij de werkgever komt te liggen, vanaf het ogenblik dat deze beschikt over alle informatie, en dat dit alles geen inbreuk vormt op de rechtsstelsels, omdat het alleen maar een aanwijzing is van hoe men zich dient te gedragen. Hetzelfde geldt voor de procedures. Ook wat de procedures betreft, wordt gerefereerd aan het feit dat er een zo groot mogelijke transparantie dient te zijn en dat alle nodige informatie ter beschikking moet worden gesteld van de betrokken partij, opdat deze gerechtelijke stappen kan doen.
Dit zijn de redenen waarom het Parlement de amendementen die wij reeds hadden voorgesteld, opnieuw indient. Ik zou commissaris Flynn willen vragen wat de Commissie voornemens is te doen, en of de Commissie van plan is de standpunten van het Parlement te steunen, zoals zij in eerste lezing heeft gedaan. Ik herinner er nog eens aan dat wij niet alle amendementen opnieuw indienen, maar ons beperken tot de essentiële elementen van deze richtlijn. Ik wil er voorts aan herinneren dat reeds in 1988 voor het eerst gesproken werd over een voorstel voor een richtlijn en men dus al tien jaar op een richtlijn wacht. In de tussentijd is er een uitgebreide jurisprudentie ontstaan waarvan deze richtlijn de neerslag wil zijn.

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer onze collega, mevrouw Ghilardotti, met haar werk. Met haar aanbeveling betreffende de richtlijn over de omkering van de bewijslast op grond van het geslacht vat zij de beslissingen van de Commissie rechten van de vrouw uitstekend samen. Met de amendementen wordt een belangrijke bouwsteen gelegd voor de verwezenlijking van het sociale Europa. Wij als sociaal-democratische vrouwen wensen een sterke richtlijn, waarmee vrouwen gemakkelijker met succes voor hun recht kunnen opkomen. Ik hoop dat de Commissie, die tot nu toe zeer coöperatief met het Parlement heeft samengewerkt, deze richting zal blijven aanhouden.
Wij willen de positie van werkneemsters verbeteren met betrekking tot discriminatie bij aanwerving, promotie en salariëring. In het ontwerp, waarover al 15 jaar wordt gediscussieerd, moeten naar onze mening nog de drie fundamentele aspecten worden opgenomen die mevrouw Ghilardotti reeds heeft gepresenteerd en die na de eerste lezing niet geheel door de Raad werden overgenomen. De verplaatsing van de bewijslast van de eiseres naar de werkgever, moet definitief als aanvulling worden geëist zoals verwoord in amendement 8; de resterende twijfels moeten ten laste van de eiseres gaan. Dit is voor ons een wezenlijke eis.
Als tweede duidelijke definitie van indirecte discriminatie, met de invulling waarvan het Europese Hof van Justitie met zijn rechtspraak reeds een begin heeft gemaakt, moet duidelijk vorm worden gegeven. Ook het Ontwerpverdrag van Amsterdam gaat in die richting. Ten derde willen wij het toepassingsgebied van de richtlijn ook uitgebreid zien tot moederschapsbescherming en richtlijnen aangaande de sociale zekerheid teneinde niet weer in de lidstaten ontduikingsmogelijkheden te creëren, waardoor de eiseressen er wederom niet in zouden slagen hun recht op gelijke behandeling ook voor de rechter te verkrijgen.
Namens de sociaal-democratische fractie roep ik daarom alle collega's op de voorgestelde amendementen, inclusief de basisinhoud van amendement 8, over te nemen. Ik hoop dat wij hiervoor de meerderheid behalen en dat de commissaris ook achter deze amendementen kan staan.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, zoals ik reeds bij de eerste lezing van deze ontwerp-richtlijn heb gezegd, en deze richtlijn is al meer dan tien jaar in voorbereiding, ben ik een voorstander van een redelijke en haalbare regeling voor de bewijslast bij directe of indirecte discriminatie op grond van geslacht. Destijds heb ik al gewezen op een aantal juridische tekortkomingen, die door een meerderheid van dit Parlement in eerste lezing toch werden aangenomen, maar waarvan ik voorspeld had, dat de Raad ze niet zou overnemen in het gemeenschappelijk standpunt, dat, gelukkig, een aanzienlijke verbetering is in vergelijking met het vroegere standpunt, waar men het niet over eens kon worden.
Met tevredenheid stel ik vast dat de Commissie rechten van de vrouw de meeste van de voorgestelde amendementen heeft ingetrokken, want vele daarvan zouden de werkgevers ontmoedigd hebben om een actief werkgelegenheidsbeleid voor vrouwen te voeren. Trouwens, de vrouwen die geen baan vinden, of geen baan meer kunnen vinden, lopen toch geen risico om door een werkgever gediscrimineerd te worden. Mijn grootste zorg, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, gaat uit naar het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, omdat men de richtlijnen over de gelijke behandeling op het gebied van de sociale zekerheid wil opnemen in het toepassingsgebied.
Ik weet dat het nog maar de vraag is, of de richtlijn inzake de gelijke behandeling op het gebied van de wettelijke regelingen voor de sociale zekerheid wel kan vallen onder het toepassingsgebied, omdat de organen van de sociale zekerheid geen initiatieven nemen die vergeleken kunnen worden met die van de werkgevers, maar eenvoudigweg de wetgeving toepassen. Het komt erop neer, dat men hun vraagt om te bewijzen dat de wetgeving die zij toepassen niet tot discriminatie leidt. Maar er moet in ieder geval voor gezorgd worden, dat de richtlijn van toepassing is op de verschillende categorieën werknemers die de sociale zekerheid hanteert.
Men kan zich daarentegen afvragen of de richtlijn inzake de gelijke behandeling van zelfstandigen valt onder het toepassingsgebied van deze richtlijn, die in feite, zoals mevrouw Gröner zeer juist uiteen heeft gezet, de arbeidsgeschillen tussen een werkgever en zijn werknemer regelt. Kan een zelfstandige tegen zichzelf een klacht indienen? Dat durf ik te betwijfelen.
Voor de overige amendementen wil ik erop wijzen, dat zij gedeeltelijk een inmenging in de interne juridische aangelegenheden van de lidstaten betekenen. Het Verdrag biedt hiervoor geen rechtsgrondslag, omdat de interne juridische aangelegenheden van de lidstaten vallen onder de derde pijler, of ons dat nu bevalt of niet.
Tot slot wil ik ingaan op het voorstel om in artikel 4 een bepaling op te nemen, waarin geregeld wordt dat de verzoekende partij het voordeel van de twijfel heeft, mochten er nog onzekerheden bestaan. Ik heb kennis genomen van het voorstel van de Raad, waarin men opmerkt, dat het hierbij gaat om een beginsel uit het strafrecht en dat de strafrechtelijke procedures uitdrukkelijk niet vallen onder het toepassingsgebied van de richtlijn. Mijn fractie zal dus voor dit amendement stemmen.
In een ander amendement vraagt de Commissie rechten van de vrouw om een eerste verslag over de toepassing van de richtlijn in 2002, met daaropvolgend om de drie jaar een verslag, dat natuurlijk gebaseerd zal zijn op de gegevens die de lidstaten over de toepassing van de richtlijn verstrekken. Wat mij betreft is dat prima, hoewel ik denk dat dit voor de lidstaten en de Commissie een zware opgave zal zijn.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, uit deze richtlijn blijkt duidelijk dat de EU voor mannen en vrouwen in Europa vooruitgang kan brengen. Wij moeten het eens worden over een duurzaam beleid op dit terrein; deze richtlijn is onderdeel van zo'n beleid. Ik vertegenwoordig landen die reeds een dergelijke wetgeving kennen. Ik wil er graag toe bijdragen dat deze richtlijn hier wordt aangenomen. Ik wil ook opmerken dat deze richtlijn dwingt tot veranderingen.
Onze fractie zal, net als tijdens de eerste lezing, het voorstel van de parlementaire commissie steunen. Ik wil echter opmerken dat deze richtlijn geen omkering van de bewijslast inhoudt, maar een verdeling van de bewijslast. Ik vind artikel 4 in dit voorstel beter geformuleerd dan in de eerdere versie.
Wil een richtlijn met een gedeelde bewijslast functioneren, dan is er een voorschrift nodig inzake het recht op informatie, zoals in amendement 9 wordt gesteld. Dit recht is onmisbaar, wil de richtlijn iets betekenen. Ik begrijp dat het Parlement heeft gestreefd naar een formulering die de persoonlijke integriteit van alle betrokken partijen garandeert. Inlichtingen die gevoelige informatie kunnen bevatten over zaken zoals iemands gezondheid, mogen niet worden verstrekt.
Ik hoop ook dat wij amendement 3 zullen goedkeuren. Als overweging 15 gehandhaafd blijft, krijgen de lidstaten daarmee namelijk de vrijheid om min of meer te kunnen blijven doen wat ze willen. Het voorstel legt wel sterke nadruk op zowel de proportionaliteit als de subsidiariteit. Daarom is het aanvaardbaar, terwijl de discussie over amendement 3 tegelijkertijd aantoont dat de grenzen tussen de eerste en de derde pijler van onze Unie heel moeilijk te handhaven zijn. Als wij in dit opzicht al te rigide zijn, kunnen wij op de verschillende gebieden geen doelmatig beleid voeren.

Sornosa Martínez
Mijnheer de Voorzitter, helaas biedt deze richtlijn geen goede oplossing als gevolg van de talloze obstakels en blokkades die sinds de Commissie, in 1988, haar eerste voorstel deed worden opgeworpen. Is men er soms bang voor om ons, vrouwen, de wettelijke instrumenten in handen te geven om op te komen voor gelijke rechten, om ons te weer te stellen tegen discriminatie? Wat anders dan het bieden van bescherming tegen discriminatie - voor alle andere technische overwegingen - zou de reden kunnen zijn om met deze richtlijn te komen? De richtlijn zou bij implementatie geen aanleiding mogen geven tot dubbelzinnige interpretaties, de richtlijn zou een duidelijke definitie moeten geven van wat onder directe en indirecte discriminatie verstaan moet worden en duidelijk moeten maken welke richtlijn inzake gelijke rechten waar toepasselijk is, en een ondubbelzinnig wettelijk kader voor de lidstaten, met zo weinig mogelijk uitzonderingen, moeten vormen.
Dat alles is belangrijk voor vrouwen en het zou een bijdrage betekenen aan de geloofwaardigheid van het gelijkerechtenbeleid en de mainstreaming die deel uitmaken van de programma's van de Commissie en de grondslagen van het Verdrag.
Ik zal u zeggen dat het treurig is dat de Commissie maar voor 50 % rekening wenst te houden met de wil van het Parlement en dat de Raad, na deze lange weg, slechts 10 % van de voorstellen wil overnemen. Vanzelfsprekend steunt mijn fractie de voorstellen van mevrouw Ghilardotti en de parlementaire commissie.

Van Dijk
Voorzitter, ik zou in de allereerste plaats aan commissaris Flynn willen vragen of hij ons kan uitleggen wat de waarde nog is van deze richtlijn als de Raad slechts bereid is om zijn eigen voorstel aan te nemen. Want heel eerlijk gezegd, haalt de Raad niet het hart uit deze richtlijn. Nog sterker, hebben wij eigenlijk niet meer aan de bestaande jurisprudentie waarbij het eerste voorstel van de Commissie toch veel meer aansloot en ook de amendementen van het Parlement veel meer aansluiten dan wat de Raad er ten slotte van gebakken heeft in de eerste lezing?
Ik maak mij eerlijk gezegd een beetje zorgen dat de Raad ook in tweede lezing zich geen bal zal aantrekken van wat het Parlement en de Commissie samen vinden, maar dat hij al zijn unanimiteit heeft gevonden en dat het een simpel besluit zal zijn. Dan vraag ik mij werkelijk af: wat is dan de meerwaarde van de richtlijn ten opzichte van de jurisprudentie die er bestaat? Is het dan niet verstandiger om te proberen de bestaande jurisprudentie af te dwingen in de lidstaten, de naleving daarvan af te dwingen in de lidstaten?
Wij hebben in feite deze richtlijn heel erg hard nodig, maar dan natuurlijk wel een goede richtlijn want wij moeten ons goed realiseren dat vrouwen ook op de arbeidsmarkt - en dat geldt dus voor alle richtlijnen die wij over de gelijke behandeling in Europa hebben en niet voor de helft of voor een paar - nog steeds zeer worden achtergesteld.
Wij moeten ons realiseren dat vrouwen altijd nog 30 % minder verdienen dan mannen voor werk van gelijke waarde. Wij moeten ons realiseren dat vrouwen nog steeds niet in staat zijn om bijvoorbeeld dezelfde pensioenrechten op te bouwen, in doorsnee uiteraard, dan mannen. Wij moeten dus constateren dat vrouwen op het eind van hun leven nog altijd armer moeten zijn. Wij hebben deze richtlijn heel hard nodig, maar wel eentje met kwaliteit en ik wil graag van de commissaris horen wat zijn oordeel daarover is.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, toen we dit onderwerp in eerste lezing bespraken, heb ik de commissie gelukgewenst met het genomen initiatief, en mevrouw Fiorella Ghilardotti met de uitstekende kwaliteit van haar verslag en de buitengewoon belangrijke en ter zake dienende wijzigingen die zij destijds voorstelde. Mijn waardering is nu zelfs nog groter, want in de tussentijd heeft het parlement van de Portugese Republiek op basis van de door de Commissie rechten van de vrouw van het Europees Parlement uitgewerkte voorstellen een nieuwe wet aangenomen die onlangs van kracht is geworden, en die veel verder gaat dan de ontwerptekst waarover we vandaag discussiëren.
Deze nieuwe wet, die gelijke behandeling van mannen en vrouwen op het gebied van werk garandeert, heeft het beginsel van de omkering van de bewijslast vastgelegd (en dus niet de verdeling van die bewijslast), zodat het thans aan de werkgever is te bewijzen dat er op geen enkele wijze sprake van discriminatie is. Deze wet heeft ook het begrip onrechtstreekse discriminatie duidelijk vastgelegd, iets waarvoor mevrouw Fiorella Ghilardotti en zovelen onder ons zo hard hebben gevochten.
Tijdens de discussie in Portugal is opgemerkt dat deze wet is gebaseerd op veel van de door ons verdedigde principes, zodat de Portugese vrouwen de Commissie, het Europees parlement en in het bijzonder de Commissie rechten van de vrouw van dit Parlement wel enige dank verschuldigd zijn. We hebben hier te maken met een prachtig voorbeeld van hoe de Europese Unie een bijdrage kan leveren voor een uitbreiding van de rechten van haar burgers - in het onderhavige geval: de Portugese vrouwen.
Helaas heeft de Raad in eerste lezing een aantal aspecten die door ons als essentieel werden beschouwd laten vallen. Wij hopen daarom, commissaris Flynn, dat de thans in tweede lezing voorgestelde amendementen, en dan vooral amendement 5, over onrechtstreekse discriminatie, amendement 8, over het voordeel van de twijfel, alsmede amendement 12, door de voorgeschreven meerderheid zullen worden aanvaard en dat de Commissie ze met al haar krachten zal verdedigen, aangezien het onmisbare elementen zijn bij het laten gelden van de rechten van de vrouw op het gebied van werk en sociale zekerheid. Het zou voor het Europees Parlement een slechte zaak zijn als de Europese Unie in deze materie achterbleef bij één van de landen van Zuid-Europa.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel dat wij vandaag bespreken over de omkering van de bewijslast zoals het in de normale mensentaal genoemd wordt, is natuurlijk niet echt een omkering van de bewijslast. Er is getracht om enige vertaling te geven aan de uitspraken die door het Hof in Luxemburg zijn gedaan.
Ik ben niet zo negatief als mevrouw Van Dijk is. Ik denk dat Europa voor de positie van vrouwen, en ik kan dat in elk geval mevrouw Van Dijk met enige trots melden, erg veel gedaan heeft. Ik denk dat dit voorstel een stap op de weg is naar een wat nog betere positie voor vrouwen.
Het standpunt van de Raad is, als ik het vergelijk met het oorspronkelijke voorstel dat door de Commissie is ingediend, helaas ook onder het Nederlandse voorzitterschap sterk afgezwakt. Ik heb nu begrepen, en u hebt dat straks ook gehoord, dat er ook in de EVP-Fractie mensen zijn die angst hebben van dit voorstel en die denken dat wij op bepaalde punten mogelijkerwijze te ver zouden kunnen gaan.
Dat is de reden waarom ik eigenlijk aan de commissaris speciale aandacht vraag voor een paar amendementen. Is het zo, commissaris, dat de Commissie nog steeds vasthoudt aan het ook onder de figuur van deze richtlijn brengen van de positie van zelfstandige vrouwen? Houdt u daar nog aan vast? Ik zeg het is de moeite waard daaraan vast te houden.
Dan zou ik graag het oordeel willen hebben van de Europese Commissie over amendement 9. Amendement 9 is de exacte tekst zoals in het oorspronkelijke Commissievoorstel. Ik ben het zeer eens met deze tekst. Hij legt niks op aan lidstaten, maar vraagt hun alleen om ervoor te zorgen dat voor partijen die zich willen verweren ook informatie beschikbaar is. Houdt u daaraan vast? De EVP-Fractie zou dan graag bereid zijn om het te ondersteunen.
Een ander punt is, en dat kan heel snel, amendement 8. Ik heb het gevoel dat die tekst juridisch niet echt heel helder is. Ik zou ook daarover het oordeel willen vragen. Maar voor de rest wens ik de Commissie graag toe dat zij de positie van vrouwen blijft ondersteunen.

Sierra González
Mijnheer de Voorzitter, dit gezamenlijke standpunt is een stap voorwaarts in de strijd tegen discriminatoire praktijken in zoverre het een erkenning inhoudt van hoe moeilijk het in de praktijk is om bepaalde vormen van ontwijkend discriminatoir handelen aan te tonen, zowel in als buiten rechte. Maar ondanks dit positieve aspect kan men er niet omheen dat deze wettekst faalt waar het erom gaat aan deze expliciete erkenning handen en voeten te geven, aangezien de instrumentering van de te nemen juridische maatregelen om de voortdurende discriminatoire praktijk een halt toe te roepen ergens halverwege in dubbelzinnigheden blijft steken.
De druk van de in alle lidstaten bestaande juridische traditie, waarbij de bewijslast bij de eiser wordt gelegd en niet bij de verdachte, komt tot uitdrukking in allerlei aspecten zoals het toepassingsgebied van de richtlijn, de definitie die wordt gegeven van indirecte discriminatie, het omkeren van de bewijslast, en legt een hypotheek op de aangedragen oplossingen.
Op grond van dit alles steunen wij de door de Commissie rechten van de vrouw voorgestelde amendementen waarin dubbelzinnigheden uit de weg worden geruimd en die de garantie bieden dat gerechtelijke en buitengerechtelijke procedures instrumenten zijn die discriminatie voorkomen.

Hawlicek
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil mijn fractiegenote, mevrouw Ghilardotti, feliciteren, haar argumenten onderstrepen en de ongekende handelwijze van de Raad kort belichten. Het begon al merkwaardig, omdat de Raad zijn gemeenschappelijk standpunt overhaast op 27 juli 1997 aannam, hoewel pas op 15 september 1997 de tekst door het Parlement werd doorgegeven. De Raad had dus bijna twee maanden daarvoor reeds besloten. Bovendien heeft de Raad van de elf door de Commissie goedgekeurde amendementen er slechts twee aanvaard. Daarbij doet de Raad een stap terug van 11 respectievelijk 18 jaar, doordat hij in amendement 8 drie van zijn eigen richtlijnen over de verwezenlijking van het principe van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen uit de jaren 1979 en 1986 heeft geschrapt en zich slechts beroept op twee richtlijnen uit de jaren 1975 en 1976, volgens het motto: terug naar het begin! Maar dat is zeker niet het motto van de afgevaardigden in het Europees Parlement en al helemaal niet in de Commissie rechten van de vrouw, en dat na Amsterdam!
Daarom, mijnheer Flynn, vragen wij ten eerste een verwijzing naar de andere richtlijnen over gelijke behandeling, dat wil zeggen een duidelijke definitie van de toepassingsgebieden. Ten tweede moet de definitie van de indirecte discriminatie de tienjarige jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie weerspiegelen, waarin wordt gesproken van de benadeling in onevenredige mate van de leden van een geslacht en waarin de vermelding van de behoefte van de onderneming en van het beleid van een lidstaat achterwege blijft.
Ten derde moet het centrale punt van het verslag-Ghilardotti, de omkering van de bewijslast, waarmee het Parlement en de Commissie hebben ingestemd, behouden blijven. Ten vierde moet de omzetting van de richtlijn zijn gewaarborgd. Daartoe horen positieve maatregelen, en de verslaggeving aan het Parlement om de drie jaar, die op onbegrijpelijke wijze door de Raad is geschrapt, alsmede de intrekking van de afwijkende bepalingen van de overwegingen 15 en 16. Want, mijnheer Flynn, wanneer wij dit standpunt dat rekening moet worden gehouden met eigenaardigheden in de rechtsorde van enige lidstaten, tot een gezamenlijk standpunt gaan maken, kunnen wij wel helemaal elke EU-richtlijn en daarmee ons werk achterwege laten!

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, de weg naar gelijke rechten tussen vrouwen en mannen is moeilijk begaanbaar. Er zitten flinke gaten in. In bedrijven en ondernemingen komt discriminatie op grond van het geslacht nog veel te vaak voor. De vrouwen - en niet alleen zij - wachten op concrete veranderingen en op de gelijkschakeling van procedures in alle lidstaten. Hier heeft het Europees Parlement de richting aangegeven.
In zijn nieuwe gemeenschappelijk standpunt heeft de Raad rekening gehouden met bezwaren van onze fractie. Dat hebben enkele collega's nog niet genoemd. Zo is het inquisitieprincipe weggevallen. Ook is de vordering tot het geven van informatie voor alle partijen verdwenen. Deze zou hebben geresulteerd in naspeuringen die onverenigbaar zijn met het privaatrecht van de lidstaten.
De Europese Commissie heeft ettelijke voorstellen van ons Parlement overgenomen - met dank aan commissaris Flynn. Drie voorbeelden: ten eerste, de nu nader geformuleerde definitie van indirecte discriminatie; ten tweede, het overnemen van richtlijnen in de sociale-verzekeringswetgeving; ten derde, de plicht van de lidstaten om na ten minste twee jaar verslag te doen.
Met enkele amendementen van de zoals gebruikelijk zeer nauwkeurige rapporteur, mevrouw Ghilardotti, zullen wij niet kunnen meegaan, bijvoorbeeld met het schrappen van de overwegingen 15 en 16. Wij zijn van mening dat heel goed aandacht moet worden geschonken aan bijzonderheden in de rechtsorde van de lidstaten, vooral wanneer duidelijk sprake is van discriminatie.
Al met al is er een compromis gevonden. Gedaagden moeten aantonen dat zij hebben gehandeld volgens het principe van gelijke rechten, een belangrijk correctief in alle lidstaten, want gemeenschappelijke juridische instrumenten zullen betrekking hebben op zowel indirecte als directe discriminatie. Op de steenachtige weg, zoals die aan het begin is genoemd, is deze richtlijn over de bewijslast naar mijn mening zeker een flinke stap vooruit!

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, ik wil met deze korte interventie mijn steun betuigen aan de rapporteur en haar voorstellen, in dit heen-en-weer geschuif waarin het door de Raad ingenomen gemeenschappelijk standpunt een onaanvaardbare stap terug betekent.
Het is eerst en vooral onaanvaardbaar omdat deze stap terug het gemeenschappelijk standpunt laat achterlopen bij intussen reeds gepubliceerde nationale wetgeving, hetgeen ontmoedigend is voor al degenen die te maken hebben met gevallen van onmiskenbare discriminatie en daarvoor oplossingen proberen te vinden, zoals in het zich nu al jaren voortslepende - schandalige - geval van de Banco Comercial Português, die zich blijft verzetten tegen gelijke toegang van vrouwen tot banen. Dit geval zou juridisch gezien kunnen worden opgelost met de omkering van de bewijslast. De Portugese wetgeving gaat daarin voorzien en het wordt nu ook mogelijk dat een vakbond optreedt als eiser. Die geniet dan het voordeel van elke, niet weggenomen twijfel, terwijl eisers ook profijt kunnen trekken van andere aspecten die in dit verslag in de wijzigingen bij tweede lezing opgenomen zijn. Ik wil de rapporteur daarom prijzen en ik zal - met mijn fractie, en ik hoop met het gehele Parlement - haar voorstellen tegenover het gemeenschappelijk standpunt steunen.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik iedereen voor de snelle behandeling van dit gemeenschappelijk standpunt, in de eerste plaats mevrouw Ghilardotti en de leden van de Commissie rechten van de vrouw.
Bij de herziening van haar voorstel is de Commissie grotendeels uitgegaan van de amendementen die het Parlement in eerste lezing heeft aangenomen. Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad wijkt op twee essentiële punten van het herziene voorstel af: de definitie van het begrip indirecte discriminatie in artikel 2, lid 2, en het toepassingsgebied van de richtlijn in artikel 3, lid 1, sub a).
De Commissie heeft op die twee punten krachtig voorbehoud gemaakt. Wat het concept van de indirecte discriminatie betreft, had de Commissie in haar oorspronkelijke voorstel de vier elementen opgenomen die in de arresten van het Hof van Justitie telkens opnieuw terugkomen. De Commissie kan moeilijk slechts enkele van die elementen aanvaarden, daar elk ervan door de opneming van de andere wordt gerechtvaardigd. Juist doordat ze met elkaar vervlochten zijn, geven ze de definitie haar samenhang.
Ook wat de werkingssfeer van de richtlijn betreft, heeft de Commissie gezegd dat ze moeite heeft met de benadering in het gemeenschappelijk standpunt. Ze meent dat het door het Hof van Justitie vastgelegde beginsel van de omkering van de bewijslast een algemeen beginsel is dat in alle richtlijnen inzake de gelijke behandeling van mannen en vrouwen moet worden toegepast.
Ik zou nu iets over uw amendementen willen zeggen. Zoals mevrouw Ghilardotti vindt ook de Commissie dat wij ons nu op de hoofdzaken moeten concentreren. In het herziene voorstel wil de Commissie daarop de aandacht vestigen. Omdat ze die hoofdpunten wil realiseren, kan de Commissie de amendementen 3, 4, 7, 9 en 10 niet aanvaarden. Bovendien zijn de amendementen 11 en 12 strijdig met de amendementen 1 en 6. Ik aanvaard deze laatste twee, maar moet de amendementen 11 en 12 afwijzen.
Zoals ik al heb gezegd, is de Commissie bereid de amendementen te aanvaarden die bedoeld zijn om de centrale punten in het gemeenschappelijk standpunt te versterken. Dat is in de eerste plaats amendement 2, dat overweging 12 van het gewijzigde Commissievoorstel van mei 1997 opnieuw invoegt, omdat de daadwerkelijke toepassing van het beginsel van gelijke behandeling aanvullende maatregelen vergt. Voorts zijn dat de amendementen 1 en 6, die opnieuw verwijzen naar de drie richtlijnen over de sociale zekerheid die op gelijke behandeling betrekking hebben. Hoewel de grote meerderheid van de lidstaten zich krachtig tegen die verwijzing verzet, moet de Commissie haar inspanningen voortzetten om de lidstaten ervan te overtuigen dat die drie richtlijnen niet uit de toepassingssfeer van de richtlijn mogen worden gesloten. Daarnaast is er amendement 5, dat de vrij zwakke definitie van de indirecte discriminatie in het gemeenschappelijk standpunt wil versterken, en amendement 8, dat aan het einde van artikel 4, lid 1, toevoegt dat, mocht nog enige twijfel blijven bestaan, zulks ten voordele van de eisende partij uitvalt.
Zoals u ziet, aanvaardt de Commissie uw amendementen op de drie hoofdpunten in de tekst van de Commissie.
Mevrouw Van Dijk stelde de concrete vraag of deze richtlijn een toegevoegde waarde heeft. Volgens mij is het antwoord op die vraag positief, maar moet het gemeenschappelijk standpunt aanzienlijk worden versterkt. Hopelijk zullen wij de Raad ertoe kunnen overreden te doen wat in de amendementen wordt voorgesteld.
Het Commissievoorstel wil de rechtszekerheid vergroten en ervoor zorgen dat het beginsel van gelijke behandeling in alle lidstaten nauwgezet wordt toegepast zoals het Hof van Justitie het heeft uitgelegd.
Voorts is dit een duidelijke stap vooruit tegenover de compromistekst die elf lidstaten in 1993 bereid waren goed te keuren. Ik denk daarbij in het bijzonder aan de verbreding van het toepassingsgebied en de duidelijke formulering van artikel 3 en artikel 4, lid 1.
Mevrouw Oomen-Ruijten heeft een vraag gesteld over amendement 9 tot invoeging van een nieuw artikel 4, lid 1, over de procedures. Wij aanvaarden dat amendement niet omdat wij ons vandaag op de hoofdpunten moeten concentreren. Dat de bepaling in het gemeenschappelijk standpunt is geschrapt, is niet zo erg omdat ze voorzag in iets wat in een of andere vorm al in de rechtssystemen van alle lidstaten bestaat.
Tot besluit zou ik alle betrokkenen nogmaals willen danken. Ik hoop dat wij de Raad ertoe zullen kunnen overhalen zijn gemeenschappelijk standpunt in de door het Parlement voorgestelde zin te versterken.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Flynn.
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt om 20.25 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

PHARE-programma
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Kjer Hansen (A4-0286/97), namens de Commissie begrotingscontrole, over Speciaal verslag nr. 3/97 van de Europese Rekenkamer over het gedecentraliseerde systeem voor de tenuitvoerlegging van het programma PHARE, vergezeld van de antwoorden van de Commissie (C4-0349/97).

Kjer Hansen
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mijn dank uiten voor de goede samenwerking die ik bij de opstelling van dit verslag heb ervaren. Mijn dank gaat zowel naar de Rekenkamer als naar de Commissie, die steeds klaarstond voor besprekingen en het ter beschikking stellen van gedetailleerde informatie. Ik ben ook blij dat de Commissie eerlijk is geweest over de moeilijkheden, maar het belangrijkste is nu dat wij erin slagen de zaken bij te sturen, zodat het PHARE-programma voortaan beter kan functioneren.
Helaas moet ik vaststellen dat vele van de problemen die het Parlement in de afgelopen jaren aan de kaak heeft gesteld, vooral bij het verlenen van kwijting, nog steeds niet opgelost zijn. Er heerste van bij het begin ruime eensgezindheid over de noodzaak van een programma zoals PHARE, maar de uitvoering en het gewenste resultaat ervan waren daarentegen niet altijd duidelijk. Voor mij lijdt het dan ook geen twijfel dat de heroriëntering van het programma een goede zaak is, zodat de doelstelling nu duidelijk op toetreding is gericht. Het is echter belangrijk te onderstrepen dat de aanpassing van de doelstelling op zich niets uithaalt. Alleen door het beheer van het programma effectief te verbeteren, zullen we concrete en tastbare resultaten kunnen boeken. Hetzelfde geldt voor het besluit van de Commissie om een bijzondere eenheid op te richten voor de coördinatie van de externe activiteiten. Indien dit niet gepaard gaat met een rationalisering en vereenvoudiging van de procedures, bestaat het gevaar dat de verdeling van verantwoordelijkheden en taken verder onduidelijk blijft.
Het probleem van de decentralisatie is nog steeds centraal. In feite is er helemaal geen decentralisatie gebeurd, hoogstens een deconcentratie. Met het oog op de nakende toetreding van de PHARE-landen tot de EU, is het voor de toetredingsstrategie van doorslaggevend belang dat er een gedecentraliseerd beheerssysteem komt. Daarom heb ik de Commissie voorgesteld te decentraliseren door tenminste één land de verantwoordelijkheid te geven voor de tenuitvoerlegging van het nationale PHARE-programma volgens de bepalingen van het Financieel Reglement, door tenminste één delegatie van de Commissie in één land dezelfde verantwoordelijkheid te geven en tenslotte door het financieel beheer van specifieke sectoren in het PHARE-programma aan de nationale instantie van de partnerlanden over te dragen. Wanneer we ervan uitgaan dat een uitbreiding op korte termijn haalbaar is, mag er ook geen twijfel over bestaan dat de kandidaatlanden het beheer van het PHARE-programma moeten overnemen.
Een van de onopgeloste moeilijkheden is de personeelssituatie bij de Commissie. Ik kan niet begrijpen hoe het mogelijk is dat het personeel, zelfs op een hoger echelon, slechts zo kort op zijn post blijft. De snelle personeelswisseling op alle niveaus betekent een verlies aan continuïteit, ervaring en kennis. De situatie in de delegaties is zelfs nog erger. Ik vind het totaal onaanvaardbaar dat de Commissie er niet voor gezorgd heeft een externe dienst op te richten om het gebrek aan gekwalificeerd personeel in de delegaties op te vangen.
Dan zijn er een aantal gebieden waar de Commissie initiatieven heeft aangekondigd, zoals de beperking van de termijn voor de ondertekening van de contracten tot zes maand, de beëindiging van openstaande contracten, de sluiting van overtollige eenheden programmabeheer, de vereenvoudiging van goedkeuringsprocedures, de opvolging van de evaluatierapporten met concrete maatregelen en de herverdeling van de PHARE-middelen. Het is zeker positief dat de Commissie een verbetering van deze zaken heeft toegezegd. Ik kijk uit naar de verwezenlijking ervan en ik hoop dat de Commissie, zoals gevraagd, voor het eind van dit jaar een verslag hierover zal voorleggen.
Wat de amendementen op het verslag betreft, moet ik zeggen dat ik verbaasd ben over de belangen die sommige collega's hier wensen te verdedigen. Het Europees Parlement heeft de groteske situatie dat minder dan de helft van de verplichte middelen van het PHARE-programma effectief zijn uitbetaald, steeds aangeklaagd. Het is daarom noodzakelijk dat de administratieve procedures gewijzigd en verscherpt worden, zodat de termijn tussen de vastlegging van de middelen en de ondertekening van het desbetreffende contract tot zes maand beperkt kan worden. Dit is een bekend probleem en de termijn van zes maand is door de vertegenwoordigers van de Commissie zelf voorgesteld. Amendement 2 druist in tegen het idee van decentralisatie en de afzonderlijke elementen van het amendement zijn rechtstreeks of onrechtstreeks verwoord in de oorspronkelijke tekst. Daarom kan ik mijn collega's in de zaal alleen verzoeken tegen deze amendementen te stemmen.
Ten slotte wil ik mijn collega's danken voor de positieve samenwerking en de vele goede discussies over het PHARE-programma en de toekomst ervan. Indien de Commissie de voorgestelde maatregelen ten uitvoer brengt, ben ik ervan overtuigd dat het PHARE-programma overeenkomstig onze doelstelling zal werken, tastbare resultaten in de partnerlanden zal opleveren en de toetreding van deze landen tot de EU zal bevorderen.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik namens de sociaal-democratische fractie de rapporteur bedanken voor haar voortreffelijke verslag. Het is een heldere uiteenzetting van de knelpunten van het PHARE-programma en biedt oplossingen voor de toekomst.
Het derde speciale verslag van de Rekenkamer, dat aan dit verslag ten grondslag ligt, geeft voor de zoveelste keer aan wat de tekortkomingen zijn van dit programma. Het komt er in hoofdzaak op neer dat de vastleggingen geen indicatie zijn van het uitvoeringspercentage, aangezien de betalingen slechts 44 % van de vastleggingen behelzen, en minder dan de helft van de PHARE-fondsen hebben sinds de aanvang de uiteindelijke begunstigden bereikt.
Ik geloof dat uit goede politieke wil niemand in deze vergadering vraagtekens heeft gezet bij het bestaansrecht van dit programma, maar in de zeven jaar dat het bestaat is er kritiek geweest op de gebrekkige uitvoering, zonder dat de Commissie tot op heden is gekomen met effectieve maatregelen tot verbetering. Ik geloof dat de gebrekkige uitvoering niet zonder meer geweten kan worden aan slecht beheer of slecht functioneren van de begunstigde landen. Jaar na jaar is de begroting goedgekeurd, met hoogstens een paar weinig effectieve kanttekeningen bij deze begrotingslijn. Ik wil heb het hier met opzet niet over de factor value for money : aan die discussie zou in de toekomst prioriteit moeten worden gegeven.
Het antwoord van de Commissie, die nu voorstelt op verlenging richting toetreding te mikken, is ook geen wondermiddel. Wat nodig is, is een heldere formulering van de doelstellingen, verbetering van de procedures en bovenal het stroomlijnen van de besluitvorming.
Het voorstel van mevrouw Kjer Hansen dat er niet meer dan zes maanden mogen zitten tussen vastlegging en ondertekening van het betrokken contract is één van de wegen om meer doorzichtigheid te bewerkstelligen en de geconstateerde misbruiken te voorkomen.
Verder wordt geconstateerd dat er tot op heden zeer weinig resultaten zijn geboekt. Eind 1995 bestonden er voor maar 30 % van de procedures evaluatie- en controlerapporten. Ik geloof dat een regelmatige, halfjaarlijkse onafhankelijke evaluatie als instrument van hervorming een belangrijke verbetering zou betekenen.
Tot slot dient vermeld te worden - mevrouw Kjer Hansen heeft het ook al genoemd - dat verbetering van de personeelssituatie dringend gewenst is, zowel in Brussel als bij de delegaties in de begunstigde landen. Er moet een oplossing komen voor het grote personeelsverloop.
Mijnheer de Voorzitter, ik eindig met het uitspreken van de volmondige steun van de fractie van de sociaaldemocraten voor dit verslag.

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, het zal niemand zijn ontgaan dat het PHARE-programma het belangrijkste financiële instrument is ter ondersteuning van de pre-toetredingsstrategie. Vandaar het belang van dit verslag en van de gevolgen van onze eventuele goedkeuring. Ook ik wil mevrouw Kjer Hansen gelukwensen met haar magnifieke werkstuk, en ik dank haar voor haar bereidwilligheid bij het aanvaarden van onze amendementen.
Maar niets van dit alles was mogelijk geweest als niet de Rekenkamer zich zo scrupuleus van haar taak had gekweten, met een objectieve en kritische analyse van het gedecentraliseerde uitvoeringssysteem van het PHAREprogramma. Decentralisatie heeft niet altijd geleid tot een vlotte uitvoering van de programma's en een vlotte inzet van de financiële middelen. De waarheid is dat we te maken hebben met gebrekkige efficiency, personeelstekort en gebrek aan ervaring, geringe opnamecapaciteit van de begunstigde landen, versnippering van de kredieten over een veelheid aan programma's, enzovoorts.
Al deze tekortkomingen rechtvaardigen een zekere vertraging bij de uitvoering. Maar dat het PHARE-programma van meet af aan minder dan 50 % heeft weten uit te voeren, geeft aan dat er grotere en diepgaandere problemen liggen.
Ik juich het toe dat de Commissie concrete plannen heeft die zijn gericht op hervorming van het beheer, strakkere planning en een strikter financieel beleid. De wens van de Commissie om een onafhankelijke evaluatie-instantie in het leven te roepen binnen DG 1A, is een schot in de roos, en als de onafhankelijkheid van die instantie gewaarborgd is, en er voldoende financiële middelen beschikbaar komen, dan hebben we hier niet alleen te maken met een constructieve innovatie, maar dan ben ik ervan overtuigd dat dit het beste instrument is om het programma te verbeteren.
Mijnheer de commissaris, waar de Commissie het heeft over het "opnieuw toewijzen van fondsen aan vruchtbaarder activiteiten" , of over "het opnieuw toewijzen van ongebruikte subsidies" , heeft zij het nog altijd over het PHAREprogramma. Maar als het eindresultaat niet verbetert, moet er weliswaar gesproken worden van "opnieuw toewijzen" , maar dan, helaas, aan een ander programma.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als we kijken naar dit uitstekende verslag van collega Kjer Hansen geloof ik dat we vandaag uiteindelijk te maken hebben met een vernietigend oordeel over het werk van de Commissie met betrekking tot de tenuitvoerlegging van het PHARE-programma. Ik heb eens gekeken wat onze Commissie externe economische betrekkingen kort heeft samengevat. Er wordt gesteld dat de decentralisatie is ingevoerd zonder dat de Commissie een volledig idee had van de procedures die de nationale autoriteiten voor de uitvoering ervan hadden geïntroduceerd. De omvang van de voor het PHARE-programma ter beschikking gestelde financiële middelen was groter dan de Commissie kon beheren. Wat betekent dat? De Rekenkamer is bezorgd over de transparantie en eerlijkheid bij de verlening van opdrachten en het opstellen van voordrachtslijsten.
Hier blijkt onbekwaamheid op een centraal gebied van Agenda 2000. Ik heb het hier al eens eerder gezegd: hoe moeten we onze medeburgers uitleggen dat een Commissie, die niet eens in staat is jaarlijks een miljard ecu op zinvolle wijze te geven aan landen die dringend geld nodig hebben, in de toekomst wel in staat zal zijn, goedschiks of kwaadschiks, een aanzienlijk omvangrijker, duurder, kostbaarder uitbreidingsproces uit te voeren? Dat kan ik niemand uitleggen! Daarom denk ik dat deze Agenda 2000 uiteindelijk met één punt zou moeten worden uitgebreid, namelijk de vereiste dat deze Commissie er eindelijk eens voor zorgt dat zijzelf in staat is het programma PHARE, een uitbreidingsprogramma, op adequate wijze uit te voeren.
Want, mijnheer de commissaris, voor de problemen die u met uw personeel heeft, die collega Dührkop Dührkop zojuist heeft aangestipt en die in dit verslag staan, zijn noch de lidstaten noch het Parlement noch wie dan verder ook verantwoordelijk. Daarvoor bent u zelf verantwoordelijk en die moet u zelf oplossen! Dat lijkt me de boodschap van dit verslag.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de discussie van vandaag loopt in zekere zin vooruit op het debat dat wij hier in deze zaal over precies een maand zullen hebben over Agenda 2000 en daarmede ook over de uitbreiding van de Europese Unie. Als we praten over het PHARE-programma, dan hebben we het over de landen van Centraal-Europa, die allemaal in de rij staan om - sommige eerder, andere later - lid van de Europese Unie te worden.
De basis voor ons debat is een speciaal verslag van de Rekenkamer. Het ligt in de aard van zulke verslagen dat daarin vooral sprake is van moeilijkheden en problemen. Daardoor zou men tot pessimisme geneigd kunnen zijn, en zulke geluiden hebben ook al geklonken. Ik wil de rapporteur, mevrouw Kjer Hansen, er uitdrukkelijk voor danken dat zij niet heeft toegegeven aan deze neiging tot pessimisme. Dit wil niet zeggen dat wij het verslag van de Rekenkamer niet ernstig opvatten. Integendeel! Wij weten allemaal dat de kandidaatlanden voor toetreding zich nog aanzienlijke inspanningen moeten getroosten. Dat is niets nieuws, maar de Rekenkamer maakt ons duidelijk dat ook de Commissie nog wezenlijke zaken moet veranderen aan haar manier van werken om te zorgen dat het uitbreidingsproces geen ramp wordt. Ik weet hoe moeilijk de taak van de Commissie is, en ik kan ook begrijpen, mijnheer de commissaris, dat u zich soms de zondebok voelt.
Aan de ene kant klagen wij hier in het Parlement erover dat de financiën die wij als begrotingsautoriteit beschikbaar hebben gesteld slechts voor een deel daadwerkelijk zijn en worden uitgegeven. Meteen daarop komen wij met klachten over wat er allemaal is misgegaan op de punten waar het geld echt is uitgegeven. Maar dit zijn nu eenmaal allebei taken van ons als Parlement, en ik hoop dat u de kritische opmerkingen hier als constructieve kritiek opvat, als aansporing bij verder werk.
Een sleutelwoord in dit verband is concentratie van krachten. Inderdaad is het zo dat in het verleden maar al te vaak de indruk moest ontstaan dat zowel de Commissie als de PHARE-landen zelf zaten te beuzelen als moest worden vastgesteld welke projecten voor steun in aanmerking kwamen. Bijkomende verschijnselen daarbij waren een te gecompliceerd systeem voor de tenuitvoerlegging dat aanzienlijke, onnodige kosten veroorzaakte. Daarom is het ook goed dat de relevante taken van alle betrokkenen duidelijk moeten worden omschreven, dat het aantal programma's wordt teruggebracht en de delegaties van de Commissie ter plaatse eindelijk qua personeelsbezetting en qua bevoegdheden zodanig worden versterkt, dat zij een efficiënt toezicht op de programma's kunnen waarborgen. Dit zijn ook onze eisen, zoals ook de Rekenkamer die heeft geuit.

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ogen dicht en springen, dat is hier zeker niet aan de orde! Het gaat hier om een zwaarwegend structureel probleem bij de tenuitvoerlegging van het programma door de Commissie. De achtergrond of de essentie van het verslag is, zoals al is gesteld, dat de Commissie er tot op heden niet echt in is geslaagd, een evaluatiesysteem uit te werken waarmee de politieke resultaten van het PHARE-programma kunnen worden gemeten. Het ontbreekt nog aan een sluitend bewakingssysteem voor de afzonderlijke uitgaven en aan duidelijkheid over de evaluatiebevoegdheid die immers, zoals wij weten, nog altijd deels bij de Commissie en deels bij lagere instanties ligt.
Het ontbreken van transparantie heeft natuurlijk de verdenking gevoed dat het bij het verlenen van opdrachten niet altijd zuivere koffie is, en het is blijkbaar ook wel zo geweest dat, ten minste in de beginfase, sommige instellingen uit het westen goud geld hebben verdiend met bepaalde steun, of laten we maar zeggen goedgelovigheid in de ontvangende landen.
Of de resultaten van de verleende diensten altijd overeenkomen met de verwachtingen van de landen, durf ik te betwijfelen. Veel rapporten zijn in de bureaula verdwenen en op kosten van de belastingbetalers tot stand gekomen. Ondanks alle kritiek hebben we het programma meer dan ooit nodig om steun te geven voor de toetreding van de landen in Centraal- en Oost-Europa. In dat licht bezien mag ook niet worden getornd aan de decentralisatie van de tenuitvoerlegging, als wij prijs stellen op gelijkgerechtigde partners in Centraal- en Oost-Europa. De decentralisatie moet samengaan met een verstandig toezicht, een sterke financiële integratie van de ontvangende landen en een betere administratieve voorbereiding van de landen op deze taken, en ik meen dat men zich daar wel enigszins op heeft verkeken. We hebben ook een nieuwe methodiek nodig om de resultaten te beoordelen op grond van duidelijk omschreven beleidsdoelstellingen.
Wat de verdenking van nepotisme betreft, had ik toch wel enkele concrete voorstellen mogen verwachten, over hoe nieuwe aanbieders erbij worden betrokken en hoe kan worden gezorgd voor een brede deelneming. Waarom gebeurt dat niet door middel van regelmatige algemene oproepen tot het indienen van blijken van belangstelling, teneinde de kring van concurrenten te vergroten? Waarom trekt de projectleiding niet eens vaker nieuwe aanbieders aan in plaats van steeds weer dezelfde? Ook heel belangrijk zou zijn dat de lidstaten zelf, die zitting hebben in het PHARE-beheerscomité, thuis reclame voor deze programma's zouden maken.
Ik hoop dat dit schot voor de boeg ertoe bijdraagt dat het startschot voor de tenuitvoerlegging van het MEDAprogramma beter verloopt en dat wij daarbij niet met soortgelijke problemen te maken krijgen.

Van den Broek
Voorzitter, mag ik beginnen met mevrouw Kjer Hansen van harte geluk te wensen met haar grondige verslag, maar tevens te danken voor de constructieve samenwerking die wij hebben gehad op weg naar dit verslag? Mijn diensten en ook ikzelf trouwens hebben het als zeer positief ervaren met haar tijdens de voorbereiding van dit verslag van gedachten te kunnen wisselen. Het was een kritische maar zeer constructieve dialoog. Ik heb het gehele verslag ook zelf gelezen en kan niet anders zeggen dan dat ik het buitengewoon helder geschreven vind en ook zeker behulpzaam op de verdere weg naar verbetering van het hele proces van de PHARE-assistentie.
Het tijdstip van dit debat is goed gekozen, denk ik, nu de Europese Raad in Luxemburg een besluit moet nemen over Agenda 2000 en nu de voorbereidingen voor de uitvoering van de nieuwe oriëntatiepunten voor PHARE in volle gang zijn. Zoals u zich zult herinneren, zijn deze oriëntatiepunten gedetailleerd beschreven in de nieuwe richtlijnen voor PHARE, die in maart aan uw Parlement zijn toegezonden.
De Commissie, zoals gezegd, verwelkomt het ontwerpverslag van mevrouw Kjer Hansen, want het verbloemt de problemen niet maar het erkent tegelijkertijd ook inspanningen die de Commissie heeft gedaan om de problemen aan te vatten, met name daar waar het audit en de evaluatie betreft. De rapporteur bevestigt bovendien dat de nieuwe PHARE-richtlijnen veel van de problemen die in het verslag van de Rekenkamer werden gesignaleerd serieus tracht te ondervangen en deels zijn wij daar, denk ik, ook in geslaagd.
Niet alleen verbindt de Commissie zich ertoe de effectiviteit en efficiency van PHARE verder te verhogen, maar zij wil tevens het programma aanwenden als uitbreidinginstrument om de tekortkomingen van de kandidaatlanden, zoals in de toetredingsadviezen geïdentificeerd, te verhelpen. In de verdere ontwikkeling van het PHAREprogramma zal bovendien met de resultaten van de interimevaluatie rekening worden gehouden.
De nieuwe aandachtspunten zoals die uit de toetredingsadviezen voortvloeien, krijgen voor elk kandidaatland gestalte in het toetredingspartnerschap. Hierin worden kerntaken geïdentificeerd die het toetredingsland moet ondernemen en die door PHARE worden ondersteund en hierin worden ook de prioriteiten van de te nemen maatregelen vastgesteld.
Voorts wordt het toetredingspartnerschap voor elk land aangevuld met een nationaal programma betreffende de tenuitvoerlegging van het communautaire acquis, waarin details worden gegeven over de wijze waarop het land het acquis voornemens is over te nemen.
Om bij de programmering van het PHARE-budget voor 1998 nog met de toetredingspartnerschappen en de nationale programma's van de toetredingslanden rekening te kunnen houden, zullen wij inderdaad snel moeten handelen. Het werk maakt vorderingen ondanks het zeer strakke tijdschema en de Commissie streeft er naar deze instrumenten uiterlijk in het voorjaar 1998 af te ronden. De financiële memoranda met betrekking tot de PHAREprogramma's voor 1998 zullen op deze basis worden geconcipieerd.
Staat u mij toe op een aantal meer specifieke opmerkingen uit het verslag-Kjer Hansen nader in te gaan. De Commissie stemt gaarne in met het verzoek om het Parlement aan het eind van dit jaar een meer gedetailleerd verslag te doen van de vorderingen die bij de verbetering van de tenuitvoerlegging zijn gemaakt. De Commissie wil het beheer van PHARE op de volgende wijze verbeteren.
De delegaties van de Commissie worden versterkt zodat zij de uitvoering van PHARE beter kunnen controleren. De goedkeuringsprocedures worden versneld. Programme management units worden geleidelijk gesloten en het beheer van bankrekeningen wordt verbeterd.
De Commissie wil strakke maatregelen invoeren om de tijd tussen de vastlegging van kredieten en het sluiten van contracten te reduceren. Om de achterstand in te lopen, en dat is een groot probleem, wij erkennen dat, worden verouderde contracten en vastleggingen geschrapt. Sinds maart zijn meer dan 1000 oudere contracten stopgezet. Wij streven ernaar tegen het einde van het jaar hiermee verdere vooruitgang te boeken. Overigens het feit dat 1000 contracten konden worden geschrapt, onderschrijft in feite ook de constatering van het Parlement dat er een veel te grotere fragmentatie in de assistentie plaatsvindt en dat een concentratie op grotere projecten ten zeerste noodzakelijk is.
Bovendien hebben wij meer dan 75 miljoen ecu uit oudere programma's overgeheveld ten gunste van maatregelen in verband met de overstromingen in Polen en de Tsjechische republiek. Het voorgaande geeft aan dat de Commissie het verslag van mevrouw Kjer Hansen in essentie onderschrijft. Staat u mij niettemin toe bij vier aanbevelingen van de rapporteur een kanttekening te plaatsen.
Ofschoon de Commissie in lijn met paragraaf 5 van de ontwerpresolutie ernaar streeft om de periode tussen de vastlegging van kredieten en de ondertekening van de contracten tot een minimum te reduceren, kan zij zich er moeilijk toe verbinden deze periode onder alle omstandigheden tot maximaal zes maanden te beperken. Een dergelijke cutoff date zou niet in alle gevallen voldoende gelegenheid bieden voor het organiseren van aanbestedingsprocedures en het onderhandelen respectievelijk opstellen van contracten. Dat geldt met name in gevallen waar maatregelen tot verbetering van de transparantie van de aanbestedingsprocedure, die ook in het verslag als zodanig gunstig worden beoordeeld, deze procedures soms met twee tot drie maanden verlengen. Daar zit dus spanning.
Bovendien komt het voor dat afspraken over technisch complexe projecten in ingewikkelde contracten moet worden neergelegd hetgeen dan ook de nodige tijd vergt. Maar, nogmaals, de geest die achter deze aansporing spreekt is ook de onze. Wij trachten die periode zoveel mogelijk te bekorten.
De Commissie is het volledig eens met de rapporteur dat de partnerlanden - het is door meerdere woordvoerders vanavond nog eens herhaald - meer verantwoordelijkheden op zich moeten nemen bij de uitvoering aangezien dit zowel het beheer van de programma's als de voorziene voorbereiding van de toetredingslanden op het werken met structuur- en andere fondsen na hun toetreding ook noodzakelijk maakt.
Omdat de Commissie op grond van het Financieel Reglement, zoals het thans luidt, verantwoordelijk blijft voor het juiste gebruik van de PHARE-middelen, kan ex-post controle alleen goed worden ingevoerd in die gevallen dat de partnerinstellingen betrouwbaar zijn gebleken en ook deugdelijke systemen voor financiële controle hanteren. Een verdergaande decentralisatie, zoals door de rapporteur voorgesteld, zal een wijziging van het Financieel Reglement vergen, maar ik voeg daar direct aan toe dat de Commissie voornemens is een voorstel van die strekking aan de Raad en het Parlement voor te leggen.
Wat betreft de versterking van het toezicht van de delegaties op de uitvoering van PHARE-programma's is de Commissie vastbesloten deze in alle kandidaatlanden door te voeren. Wij willen echter de flexibiliteit behouden om middelen daar in te zetten waar zij nodig zijn om niet aan het een of andere land een voorkeurspositie toe te kennen.
De rapporteur beveelt vervolgens de Commissie aan in zeer beperkte mate gebruik te maken van de procedures van besloten aanbestedingen. Ik begrijp de achtergrond van die aanbeveling, maar vraag ook om te bedenken dat het juist ter wille van een doelmatige en snelle uitvoering van projecten is dat artikel 118 van het Financieel Reglement toelaat dat diensten volgens deze procedures worden aanbesteed. Ten einde echter aan de bezwaren van de rapporteur zoveel mogelijk tegemoet te komen, heeft de Commissie maatregelen genomen om de transparantie in dit kader sterk te verbeteren. Want prognoses voor alle komende aanbestedingen worden in het Publicatieblad bekendgemaakt en afzonderlijke aanbestedingen worden via Internet gepubliceerd, zodat de kring van potentiële inschrijvers wordt verruimd. Tegen deze achtergrond meent de Commissie derhalve dat haar huidige praktijk te rechtvaardigen is waarbij zij zich overigens zal blijven inzetten voor de grootst mogelijke transparantie.
Ten slotte een opmerking, en vanavond is daar opnieuw over gesproken, over de personeelssituatie bij PHARE. De rapporteur signaleert een aanzienlijk verloop in het bestand en vraagt zich af wat de oorzaak daarvan is. Hier is ongetwijfeld een complex van factoren in het geding, maar zoals bekend is de Commissie om redenen van stringent personeelsbeleid gedwongen ruimschoots een beroep te doen op het aantrekken van externe deskundigheid waarvan de tijdelijke contracten niet kunnen worden verlengd. Het spreekt vanzelf dat deze deskundigen, deze medewerkers, op contractbasis, mede gelet op de beperkte termen van hun contract niet dezelfde binding met het Commissieapparaat voelen als de statutaire ambtenaar, hetgeen ook een groter verloop in deze deskundigencategorie verklaart. Als men dat combineert met de vaak hoge werkdruk op betrokkenen, die tevens te maken heeft met de te grote fragmentatie van dit moment en het te groot aantal projecten, dan bemoeilijkt dat de continuïteit nog verder. Wij trachten deze situatie zo goed mogelijk het hoofd te bieden door concentratie van projecten en de efficiencymaatregelen waarover wij eerder hebben gesproken. Ik hoop wat dat betreft op een verbeterde situatie, ook als de toetredingspartnerschapsovereenkomsten er zijn, omdat ook de rapporteur terecht in haar verslag heeft opgemerkt dat wij hier meer te maken zullen krijgen met zaken waarvoor deskundigheid binnen de Commissie en binnen ook het apparaat als zodanig aanwezig is dan thans soms wordt vereist wanneer het gaat om de huidige programma's van PHARE. Ik herinner mij uit het verslag het voorbeeld waarin door mevrouw Kjer Hansen gezegd wordt: wij nemen ook aan dat de expertise op het gebied van de collectivisering van boerderijen binnen de Commissie niet in al te overvloedige mate aanwezig is. Als het nu gaat om het klaarmaken van toetredingslanden voor het acquis, dan hebben wij op dat punt natuurlijk meer deskundigheid in huis.
Ik sluit af met nogmaals mijn dank uit te spreken aan de rapporteur, maar ook aan de anderen die over het verslag en over PHARE niet alleen hun belangstelling hebben betoond maar constructieve adviezen hebben uitgesproken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Bedrijfsverplaatsingen en investeringen in derde  landen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Sainjon (A4-0294/97), namens de Commissie externe economische betrekkingen, over bedrijfsverplaatsingen naar en investeringen in derde landen.

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, het verslag dat ik hier namens de Commissie externe economische betrekkingen toelicht, maakt een einde aan een aantal gevestigde standpunten. Het verslag bewijst namelijk dat het niet de loonkosten in Europa zijn die op de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor bedrijfsverplaatsingen. De ondernemingen die deze strategie volgen, doen dit hetzij omdat zij nieuwe markten willen ontsluiten, hetzij omdat in sommige landen het arbeidsrecht en de milieuvoorschriften minder streng zijn, hetzij omdat de monetaire omstandigheden gunstiger zijn, en tot slot misschien omdat de fabricagekosten in Europa in het algemeen te hoog zijn.
Of men het er nu mee eens is of niet, men mag bij het onderzoeken van het probleem van de verplaatsing van ondernemingen niet vergeten wat de gevolgen zijn van de schommelingen van de dollar, de akkoorden van de Uruguay-ronde, de globalisering en de invoering van de euro. De invoering van de euro zal bijdragen tot monetaire stabiliteit en ervoor zorgen dat er minder devaluaties vanwege de concurrentie zullen plaatsvinden, en dus leiden tot minder verplaatsingen binnen de Europese Unie. Maar overwaardering van de euro zou de al bestaande trend tot verplaatsing naar landen met een ondergewaardeerde munt alleen maar versterken.
Kort geleden hebben zestig Duitse economen in de Europese Unie een oproep ten gunste van de euro ondertekend. Zij wezen erop dat de overwaardering van de Duitse mark tussen 1991 en 1995 één van de hoofdoorzaken van de werkloosheid en de bedrijfsverplaatsingen is. Daarom zullen de Europese politieke instanties een belangrijke rol gaan spelen, wanneer zij op basis van artikel 109 van het Verdrag de wisselkoers van de euro ten opzichte van de dollar gaan bepalen. Daarna zal de markt daar natuurlijk op inspelen.
Dit verslag verkondigt geen protectionisme, maar oppert het goede idee dat tegen de achtergrond van de globalisering voor sommige bedrijfsverplaatsingen een loyalere houding het antwoord zou kunnen zijn. Het veroveren van nieuwe afzetgebieden is voor de ondernemingen van levensbelang en zij moeten dan ook investeren om deze strategie te kunnen volgen. De Commissie moet derhalve in de toekomst alle hindernissen opsporen die de Europese ondernemingen ervan weerhouden een dergelijk beleid te volgen. De gegevensbank die hiervoor opgericht is, is een groot succes. Het is dus niet de bedoeling de verplaatsing van bedrijven, die ik als offensief zou willen betitelen, tegen te gaan. Integendeel, het is veel beter na te gaan hoe de wildgroei in de bedrijfsverplaatsingen kan worden voorkomen, omdat in veel van deze gevallen niet de verovering van een afzetgebied centraal staat, maar of er gebruik kan worden gemaakt van onderaannemers. Vaak leidt dit tot een grotere uitbuiting van de menselijke arbeidskrachten en tot een massaal verlies aan banen in Europa.
Wij mogen echter niet naïef zijn. Wij weten allemaal, dat de mededingingsvoorschriften helaas al te vaak door ondernemingen en landen zonder scrupules met voeten worden getreden. Zij deinzen er niet voor terug om de rechten van de mens en de minimale arbeidsvoorschriften, die wij willen verankeren in het reglement van de Wereldhandelsorganisatie, te schenden. Loyaliteit moet daarom voor allen de regel zijn, te beginnen in de Europese Unie. Loyaliteit ten opzichte van de Europese werknemers, die recht hebben op betere voorlichting, vooral wanneer er besloten wordt om een vestiging te verplaatsen of te sluiten. Vandaar dat er geëist wordt om richtlijn 94/45C te herzien. Loyaliteit van de ondernemingen ten opzichte van de Europese Unie, want als deze ondernemingen communautaire of nationale steun ontvangen, dan mogen zij het bedrijf niet luttele maanden daarna verplaatsen. Onze voorstellen volgen de voorschriften van de structuurfondsen voor fraudebestrijding. Bij een vroegtijdig vertrek is de onderneming verplicht de ontvangen steun terug te betalen. Loyaliteit tussen de grote Europese distributeurs, de fabrikanten en de onderaannemers, op grond van vertrouwen, een betere uitwisseling van informatie en zodoende een sterkere vertrouwensband. De handelwijze van bepaalde grote distributeurs die, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Marks en Spencer, hun toeleveranciers met het argument bedrijfsverplaatsing chanteren, moet aan de kaak worden gesteld. De Europese multinationals die zich elders vestigen, moeten een echte promotor van sociale ontwikkeling zijn.
Wij stellen voor dat er een gedragscode wordt opgesteld die gebaseerd moet zijn op de conventies van de Wereldarbeidsorganisatie inzake bestrijding van dwangarbeid en bevordering van vakbondsvrijheid. In deze code moeten geen sancties worden voorzien, maar een onderneming die zich hieraan houdt, zou bijvoorbeeld genoemd kunnen worden in het Publicatieblad van de Gemeenschap en op Internet. Waarom zou de Unie niet in staat zijn om hetzelfde te doen als de Amerikaanse overheid? Het ligt voor de hand dat het salaris van de Europese werknemer nooit gelijk zal kunnen zijn aan dat van een Chinese werknemer, zelfs niet wanneer wij de lasten maximaal zouden terugschroeven. De voordelen van Europa liggen vooral in de beschikbare technologie en scholing.
Als er voor deze twee gebieden veelomvattende Europese beleidslijnen worden gelanceerd, en hierbij denk ik aan de top over de werkgelegenheid, dan zou de Unie niet alleen een aantal bedrijfsverplaatsingen kunnen voorkomen, maar, beter nog, kunnen bijdragen aan hervestiging, dat wil zeggen, terugkeer naar Europa. Deze redenering zou men kunnen volgen bij de hervorming van de structuurfondsen, waarbij het EFRO meer op innovatie moet worden gericht, met andere woorden op de oprichting van technologiecentra in verbinding met doelstelling 4 en het ADAPTprogramma, dat met name bedoeld is om de werknemers aan te passen aan de veranderingen.
Voor de ontwikkeling van technologische vernieuwingen voor de industrie en informatiesector moet een omvangrijk programma worden gestart, uitgaande van ACTS en BRITE-EURAM, natuurlijk in coördinatie met EUREKA. Het komt erop neer dat wij de ondernemingen in staat moeten stellen in technologisch opzicht meer te bieden. Zo kunnen wij de verplaatsing van een aantal bedrijven voorkomen. Wij willen bovendien dat er op fiscaal vlak een gedragscode komt. Het is zeker dat door het wegwerken van fiscale niches een aantal ongeoorloofde bedrijfsverplaatsingen zou worden voorkomen. Maar dat is, zoals bekend, een lang en moeizaam debat.
Sociale harmonisatie en een sociaal handvest zullen net als een in het Verdrag geïntegreerd sociaal protocol een goed fundament leggen voor een nieuwe lanceerbasis voor het sociale Europa. Maar wij moeten nog een lange weg afleggen, voordat wij de sociale harmonisatie in Europa bereiken. Het conflict op de wegen is daar het bewijs voor. Voorlopig kan men een aantal "wilde" bedrijfsverplaatsingen in Europa uitsluitend tegengaan, als de vakbonden in de Europese Unie zich hier gezamenlijk hard tegen maken.
Dit is, mijnheer de Voorzitter, wat ik in kort bestek wilde zeggen over de bedrijfsverplaatsingen. Vanwege tijdgebrek kan ik niet ingaan op het probleem van de crisis in Azië. Ik verzoek de Commissie, aan de hand van een amendement, om een nauwkeurig onderzoek te doen naar de gevolgen van deze crisis voor onze investeringen in dit gebied.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, het zou niet juist zijn, en ongetwijfeld zelfs verkeerd, te stellen dat de globalisering en de internationale verplaatsing van ondernemingen uitsluitend negatieve gevolgen heeft. De verplaatsing van mensen, van ideeën, goederen, het einde van totalitaire regimes in bepaalde grote landen, het instorten van muren en van ijzeren gordijnen, zijn door de band genomen een grote vooruitgang. Soms kan men zelfs vaststellen dat bepaalde bedrijfsverplaatsingen werkgelegenheid in arme landen scheppen en dat ingevolge de prijsverlaging van de producten die in de rijke landen worden verkocht, de groei wordt bevorderd.
Als wij echter, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de burgers, de werknemers en de Europeanen vragen wat zij vinden van de totstandkoming van Europa, dan staan de bedrijfsverplaatsingen bovenaan op de lijst van negatieve verschijnselen. De Europese burgers accepteren dit niet langer, en velen vinden, hoewel vaak niet terecht, dat de Europese Unie hiervoor verantwoordelijk is. Onze collega André Sainjon heeft uitstekend werk verricht. Hij heeft mijn volledige ondersteuning en die van de socialisten. Ik steun, wij steunen allemaal alle politieke en syndicale initiatieven die de strijd tegen het vernietigende ultraliberalisme aanbinden.
Met moet overigens een onderscheid maken tussen twee vormen van bedrijfsverplaatsingen, namelijk verplaatsingen binnen de Unie en verplaatsingen in de rest van de wereld. De eerstgenoemde, binnen de Unie, kan men natuurlijk niet verbieden, maar men kan, en moet, de fiscale en sociale harmonisatie versnellen door de harmonisatie van bovenaf op te leggen. Het is onmogelijk een interne markt te accepteren waar de regels van het spel, en dus de kosten, wezenlijk van elkaar afwijken. Het zou voor ons allen rampzalig zijn, en al helemaal voor de werknemers, en dus ook voor de totstandkoming van Europa.
Harmonisatie is hard nodig, dat is zeker. Maar, en hier leg ik de nadruk op, men kan, nee, men moet, absoluut, de bedrijfsverplaatsingen verbieden die directe of indirecte steun van de Europese Unie krijgen. Het gaat om veel gevallen en zij zijn bekend. Het is onaanvaardbaar en er moet door wetgevende maatregelen een einde aan worden gemaakt. Dit is zonder meer mogelijk en het is heel eenvoudig, als er maar politieke wil toe bestaat.
Maar afgezien van de interne bedrijfsverplaatsingen, zijn er ook verplaatsingen naar gebieden buiten de Unie. André Sainjon heeft ter zake interessante voorstellen gedaan, die ik ondersteun, met name de voorstellen tot instelling van een gedragscode voor Europese multinationals of tot wijziging van de investeringscode van de OESO. Zonder hier al te zeer in detail te willen treden, vind ik, vinden wij, dat men tegen dwangarbeid, de slavernij van kinderarbeid en de diverse vormen van discriminatie de strijd moet aanbinden, terwijl de vrijheid van de vakbonden moet worden bevorderd, er overal collectieve onderhandelingen moeten plaatsvinden, en er met betrekking tot het arbeidsrecht in alle landen minimale voorschriften moeten bestaan.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik herhalen dat het vrije verkeer van personen, ideeën en goederen in Europa en in de wereld slechts een goede zaak kan zijn en vooruitgang kan bieden op commercieel, economisch en industrieel vlak, indien dit vrije verkeer georganiseerd en gereguleerd is, excessen worden vermeden en er een minimum aan gemeenschappelijke regels vastgelegd is, zodat profiteurs van allerlei slag niet bevoordeeld worden. Vrijheid is een hoog goed, maar zij mag niet leiden tot de wet van de sterkste. Daarom zijn wij geen tegenstanders van beweging, maar van alles wat neigt naar een algemene toepassing van de wet van de sterkste.

Valdivielso de Cué
Mijnheer de Voorzitter, de wereld wordt steeds kleiner. Dit is vandaag de dag zo een overduidelijk gegeven dat de mondialisering van de economie door iedereen als iets vanzelfsprekends wordt gezien. Wanneer er "s morgens een monetaire wind opsteekt in Zuidoost-Azië, we hebben het onlangs nog kunnen zien, dan kan dit "s middags leiden tot een krach in New York. Bij ons, die zijn geboren in een tijd toen de afstanden groot en de grenzen hoog waren, wekt dit alles verbazing, maar voor de jeugd is het allemaal heel vanzelfsprekend en maakt het deel uit van de wereld waarin wij leven.
De ontwerp-resolutie van de heer Sainjon over bedrijfsverplaatsingen is uitstekend, goed doordacht en gefundeerd, hoewel hier en daar sprake is van een wat optimistische benadering van het probleem. Zo wordt in overweging A letterlijk gezegd: "Overwegende dat de mondialisering van de handel, de productie en de investeringen een gunstige ontwikkeling is die moet worden uitgebuit, waarbij de negatieve effecten zoveel mogelijk moeten worden beperkt" en in overweging C wordt, overigens terecht, toegevoegd dat "bedrijfsverplaatsing een economisch logisch verschijnsel is dat niet vanuit ideologisch oogpunt moet worden benaderd" .
Wanneer het gaat om de economie, moeten we vanzelfsprekend alle factoren in ogenschouw nemen: gebied, product, markt, kosten, wisselkoersen, euro, dollar, of andere, zwakkere, munten. Dit is iets waar altijd rekening mee moet worden gehouden.
Het verslag gaat uitgebreid in op de verbanden die er bestaan tussen de rechtstreekse investeringen in het buitenland - meestal gaat het daarbij om kapitaalinvesteringen - en bedrijfsverplaatsingen, die, zoals iedereen weet, de vorm kunnen aannemen van het overbrengen van productiemiddelen naar een ander land of van rechtstreekse inbreng van productiemiddelen door middel van directe investeringen. De heer Sainjon noemt in dit verband een reeks van samenhangende verschijnselen zoals steunmaatregelen, promotie, stimulering: allemaal strategieën die andere landen buiten de EU direct of indirect toepassen met het oog op een gunstig vestigingsklimaat.
De heer Sainjon besluit met wat wellicht de hamvraag is wat betreft de bedrijfsverplaatsingen: zijn de internationale handel en de verplaatsing van de productie naar de ontwikkelingslanden verantwoordelijk voor de toenemende werkloosheid in Europa? Dit is een sleutelvraag. Maar ik geloof oprecht dat dit niet het geval is. Want kijk maar naar de Verenigde Staten, waar de werkloosheid onder het gemiddelde van de EU ligt, maar waar het inkomen hoger is. Ik geloof dus dat de oorzaak niet daar maar elders gezocht moet worden.
Laat ik afronden met een Spaans gezegde: "Het is niet zinvol deuren in het open veld te plaatsen" . Hoe het ook zij, ik vind het een interessant verslag en ik stem voor.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Sainjon is interessant en bevat tal van originele wenken; het is pragmatisch en niet al te ideologisch. De rapporteur komt zelfs geen moment in de verleiding om de voordelen van de vrije markt in twijfel te trekken en ruimt moedig een aantal onjuiste stellingen over werkloosheid en over bedrijfsverplaatsingen uit de weg. Zo is de technologie bijvoorbeeld niet de onafwendbare oorzaak van de werkloosheid. Integendeel, de technologie vormt juist een stimulans voor nieuwe vestigingen wegens het feit dat de meeste productiesectoren de voorkeur geven aan mogelijkheden tot een flexibele productie, ook als deze in hoge mate geautomatiseerd is, boven laaggekwalificeerde arbeid, al zijn de kosten hiervan zeer laag. De vrije markt plaatst de consument centraal en verkiest specialisatie en innovatie van producten boven alleen maar een lage prijs, waardoor planning en productie sterk gaan inspelen op de markt. De multinationals worden in het verslag van de heer Sainjon aangehaald als zijnde de drijfveer van de rijkdom via werkgelegenheidscheppende investeringen, en ook als degenen die de moderne arbeidscultuur aanbrengen, als ambassadeurs en bijna als sociaal werkers in de ontwikkelingslanden via hun vrijwillige gedragscodes tot zelfregulering.
In de analyse van de rapporteur wordt bewezen wat velen reeds erkennen: namelijk dat de voorwaarden om een gebied aantrekkelijk te maken voor investeringen, en dus voor het scheppen van een kwalitatief hoogstaande werkgelegenheid, steeds meer gekoppeld zijn aan de beschikbaarheid van hoogkwalitatieve technische vaardigheden, dus aan de kwaliteit van onderwijs en opleiding; ze zijn gekoppeld aan de infrastructuur op het stuk van communicatie en vervoer, aan de verbindingsnetwerken met de wereldmarkt. Aan deze voorwaarden zou ik de zekerheid en duidelijkheid van de wetgevingen toe willen voegen, zoals de heer Sainjon ten dele ook doet. Ik zeg dit ook als boodschap aan ons land, Italië, dat de reputatie heeft weinig aandacht te schenken aan de regels inzake intellectuele eigendom en dat vooral een land is met een uitermate complexe belasting- en arbeidswetgeving, zozeer zelfs dat het de mensen de zin ontneemt om te ondernemen en bedrijfsverplaatsingen misschien juist aanmoedigt.
Ik ga akkoord met het voorstel van de rapporteur om de structuurfondsen steeds meer te oriënteren op steun voor programma's op het stuk van onderzoek en technologie voor ondernemingen. Het voorstel om subsidies terug te laten betalen vind ik minder overtuigend. Ik zou het dan realistischer vinden de betalingen op te schorten en de betrokken bedrijven op een zwarte lijst te plaatsen.
Ik rond snel af en feliciteer de rapporteur met het werk dat hij heeft verricht.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, commissaris, de liberale fractie heeft moeite met het verslagSainjon en wel om drie redenen. In de eerste plaats de titel dekt de lading niet. Het verslag zou moeten gaan over bedrijfsverplaatsingen en directe investeringen in derde landen. Welnu, een groot deel van de resolutie betreft sociaal-economische politiek binnen de Europese Unie of betreft aanbevelingen over de invoering van de euro. Deze zaken gaan de reikwijdte van dit verslag en de competentie van de Commissie externe economische betrekkingen te buiten.
De tweede reden waarom mijn fractie moeite heeft met dit verslag betreft de inhoudelijke uitgangspunten. De heer Sainjon stoelt zijn conclusies en resolutie op een industriële samenleving die niet meer bestaat. In dit kader ben ik blij dat in ieder geval mijn amendement betreffende overweging B van het verslag is overgenomen waarbij wordt verwezen naar de nieuwe economische en sociale potentie van de informatiemaatschappij en alle consequenties die dat op de wereldhandel en de verdere globalisering zou hebben.
Ook heb ik verwezen naar de MAI, de multilateral agreement on investments van de OESO die zo snel mogelijk tot stand moet komen. Maar andere door mij ingediende essentiële amendementen zijn niet overgenomen. Dit is dan ook de reden, en meteen de derde reden, waarom het verslag zoals het nu voor ons ligt voor mijn fractie niet acceptabel is. Wij hebben derhalve nogmaals twaalf amendementen aangenomen.
In feite is het verslag-Sainjon een niet voldragen project. Mijn fractie zal dan ook morgen voor de stemming een verzoek indienen om het verslag terug te verwijzen naar de Commissie externe economische betrekkingen zodat binnen de Commissie externe economische betrekkingen tot een meer gebalanceerd geheel kan worden gekomen.

Querbes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, wij hebben het hier over honderdduizenden banen die in de Europese Unie bedreigd zijn of verdwijnen als gevolg van de verplaatsing van bedrijven. Deze ondernemingen doen dit vanwege de concurrentie en de lagere lasten. De industrietakken met veel ongeschoolde arbeiders zijn het sterkst getroffen. Maar het gaat ook steeds vaker om dienstverlenende bedrijven.
De ondernemingen die verplaatst worden, van Hoover tot Renault, volgen het liberale credo van de Europese Commissie, dat Jacques Delors destijds als volgt heeft geformuleerd "met de grote interne markt, vestigt iedereen zich daar waar de voorwaarden het beste zijn" . Maar de voorwaarden zijn het best waar de winsten het hoogst zijn. De bedrijfsverplaatsingen leiden derhalve tot concurrentie tussen de volkeren en de gebieden, doordat de betrokken bedrijven de verschillen tussen de sociale lasten en de salarissen uitspelen en de overheid chanteren door subsidies te eisen. Vaak worden de ondernemingen zonder waarschuwing verplaatst, zonder overleg met de vakbonden en hun gekozen plaatselijke vertegenwoordigers. De verplaatsingen gaan ten koste van de belangen van de werknemers en hun gezinnen en van de economische toekomst van de regio's.
Er moeten op nationaal en communautair vlak maatregelen worden genomen om sociale dumping te voorkomen. Ik ben bang dat de gedragscode voor multinationals, die in het verslag van de commissie wordt voorgesteld en niet bindend is, een te zwakke hinderpaal is voor de multinationals, die in hun strategie geen rekening houden met morele aspecten. Denkt men bij de multinationals in Europa gehoor te kunnen vinden voor de aanbevelingen van de rapporteur over hun "ethische verplichting om het voortouw te nemen voor de sociale vooruitgang in de wereld" . Is dit naïviteit?
Daarom stelt onze fractie andere maatregelen voor. Enerzijds moet men de huidige liberalisering en deregulering, die door Brussel gelanceerd zijn, aan banden leggen en anderzijds moeten de rechten van de werknemers worden uitgebreid, zodat zij hun sociale verworvenheden kunnen behouden, het behoud van hun banen kunnen verdedigen en de toekenning van overheidssteun aan de ondernemingen kunnen controleren. In de strijd tegen sociale dumping, stellen wij voor in alle handelsovereenkomsten sociale en ecologische bepalingen op te nemen en alle kapitaalbewegingen te belasten, zodat het kapitaal gericht kan worden gebruikt voor productieve investeringen en voor het scheppen van werkgelegenheid.
Ik wil nog mijn zorg uiten over paragraaf 5 van de resolutie, waar men voorstelt in het kader van de OESO snel een multilateraal akkoord te sluiten over investeringen. Dit standpunt is gebaseerd op de Amerikaanse strategie om de wereldmarkt versneld te liberaliseren, zonder hier echter voorwaarden aan te verbinden. Daarom heeft mijn fractie een amendement ingediend, dat beoogt om cultuur en de audiovisuele sector van deze onderhandelingen uit te sluiten.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, wij groenen zijn zeker niet principieel tegen bedrijfsverplaatsingen. Integendeel, onder de juiste omstandigheden kunnen deze een belangrijke bijdrage leveren aan de regionale ontwikkeling. Daarbij hoort in de eerste plaats coherentie met het ontwikkelingsbeleid en humane en sociale beginselen. Mercedes kan dus rustig in Brazilië gaan produceren. Maar een arbeider in de vestiging ginds moet dezelfde vakbondsvrijheid hebben als zijn collega hier.
Een Franse firma kan zonder meer radio's in Zuidoost-Azië maken, maar de gezondheid van de arbeidsters daar is net zo belangrijk als die van een arbeidster in de eerste wereld. Maar het neoliberale concept van vrij spel voor het vrije kapitaal verplicht vooral de derde wereld en nieuw geïndustrialiseerde landen zich in de verschrikkelijke concurrentiestrijd voor nieuwe vestigingen te storten door de grootste belastingvrijstelling, de slechtste arbeidsbescherming en de laagste lonen te bieden. Toch weten wij allang dat lage loonkosten voor de meeste bedrijfsverplaatsingen geen doorslaggevende factor zijn. Maar ondernemers geloven kennelijk dat zij niet alleen nieuwe markten kunnen veroveren, maar in één moeite ook nog ongehinderd profijt kunnen trekken uit mensonwaardige omstandigheden.
Juist daarom moeten er voor global players verbindende spelregels zijn. Vrijwillige gedragsregels zijn niet voldoende. Het is onze taak ervoor te zorgen dat onze bedrijven zich aan regels houden. Ondernemingen bij ons die elders Europese normen ontduiken, moeten van alle EU-subsidies worden uitgesloten. Premies voor hongerlonen en milieuvervuiling, dat is toch meer dan cynisch! Daarom vragen wij ook om steun voor onze amendementen. Het verslag-Sainjon is eigenlijk al veel te laat, want in de OESO wordt allang onderhandeld over een multilaterale overeenkomst inzake investeringen, die nationale regelingen en het uitoefenen van politieke invloed uitschakelt.
Morgen zijn wij er natuurlijk vóór dat er over het verslag wordt gestemd. Wij hebben er een heel goede hoorzitting over gehad. Wij hebben uitvoerig gediscussieerd. Voor mevrouw Plooij-van Gorsel heb ik alleen maar een aan de voetbal ontleend zinnetje: bijna raak is ook mis!

Van Dam
Voorzitter, uit het verslag van collega Sainjon blijkt dat verplaatsing van bedrijvigheid geen massaal verschijnsel is. Het is ook niet zozeer het gevolg van verschillen in arbeidskosten, maar van nieuw ontdekte markten. Daardoor kunnen overheden er moeilijk grip op krijgen.
Tegen de achtergrond van die analyse is het merkwaardig dat de rapporteur in het vervolg van zijn verslag nogal "dirigistisch" is. Hij stelt een communautaire strategie voor met harmonisatie, gedragscodes, een Europees sociaal kenmerk. Hij wil zelfs multinationals sociale "zending" laten verrichten. Acht collega Sainjon zo'n maakbaarheidsconcept echt realistisch?
Al waarderen wij zijn werk, wij willen niet de weg inslaan die de rapporteur wijst. Te veel en complexe overheidsbemoeienis veroorzaakt hoge kosten. Juist deze ondermijnen de concurrentiekracht van Europese bedrijven en hun vermogen de werkgelegenheid te doen groeien. Het bedrijfsklimaat is gediend bij decentralisatie, vermindering en verbetering van wetgeving. Dat blijft helaas in het verslag onderbelicht.
Wel deel ik het pleidooi van de heer Sainjon om ontwikkeling en innovatie meer aandacht te geven. Daarbij is wel het uitgangspunt dat dit primair een taak voor de lidstaten is. De Europese samenwerking heeft daarbij een aanvullende taak om gunstige randvoorwaarden te scheppen.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, wij hadden niet verwacht om uit de pen van de heer Sainjon woorden te lezen die Sir Leon Brittan had kunnen uitspreken. Want, als men dit verslag leest, wat blijft er dan nog over van de bedrijfsverplaatsingen? Bar weinig. Het zijn er niet veel, zij zijn niet te wijten aan de verschillen in loonkosten, of slechts in geringe mate, en er is vrijwel geen link met de stijging van de werkloosheid in onze landen. Integendeel, bedrijfsverplaatsingen zijn meestal heilzaam en moeten dus worden aangemoedigd. De weinige negatieve gevolgen die in de marge hiermee gepaard gaan, kunnen door facultatieve maatregelen worden opgevangen, met een vrijwillige gedragscode of met eventuele vertrouwenscontracten.
Degenen onder ons die in hun kiesdistrict dagelijks worden geconfronteerd met bedrijfsverplaatsingen en de gevolgen daarvan, zoals structuurverlies in het gebied, massale ontslagen en economische en sociale destabilisatie, zullen niet veel kunnen beginnen met dit vergoelijkende en naïef idyllische verslag.
Geen enkele onderneming heeft de zekerheid van het eeuwige leven. Waarom zouden wij ons dan niet afvragen welke regelgeving de globalisering kan sturen, en de perverse kanten kan beteugelen van een mechanisme dat werkgelegenheid in Europa vernietigt, terwijl er niet eens een multiplicator-effect optreedt voor de ontwikkeling van de landen van vestiging? Waarom probeert men niet een objectieve balans op te maken van deze vrije economische zones, die in de ontwikkelingslanden als paddestoelen uit de grond schieten? Waarom onderzoekt men niet de tegennatuurlijke gevolgen van de Europese subsidies, die juist in veel gevallen een aansporing vormen tot de beslissing om een bedrijf te verplaatsen, zoals het programma ECIP en zelfs een aantal projecten die door PHARE en TACIS worden ondersteund. In de loop van de tijd is de rapporteur zijn doel uit het oog verloren, omdat hij zich heeft laten meeslepen door suggestieve deskundigenrapporten. Dat is erg jammer. Dit belangrijke onderwerp moet snel opnieuw worden behandeld, maar dan op een meer realistische basis.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, ik stem in met de algemene strekking van dit uitvoerige en ambitieuze verslag. Ik feliciteer de heer Sainjon met zijn verslag en de uiteenzetting die hij daarover daarstraks heeft gehouden. Ter attentie van de heer Souchet merk ik op dat wat de heer Sainjon zegt, overeenstemt met wat ik denk en meteen ook zal zeggen. Wij beiden hebben gezien dat de feiten niet met een aantal meer ideologische uitspraken over dit onderwerp overeenstemmen.
Ik zal niet nader ingaan op de randproblemen, waarvan mevrouw Plooij-Van Gorsel betreurde dat ze in dit debat niet aan bod komen, en nog minder op de vraag wat al dan niet in de ontwerpresolutie moet staan. In het verslag staat evenwel terecht dat rechtstreekse buitenlandse investeringen zowel voor de investeerder als voor het ontvangende land aanzienlijke voordelen opleveren. Ook de heer Caudron heeft daarop gewezen.
Bovendien moet men dit alles bekijken in de context van de algemene liberalisering van de investeringen. Wij moeten niet alleen kijken naar de buitenlandse investeringen door Europese landen, maar ook naar de investeringen van buitenlandse ondernemingen in de Europese Unie zelf. Het lijdt volgens mij geen enkele twijfel dat de Europese Unie groot voordeel heeft bij investeringen die vanuit het buitenland in de Unie worden gedaan.
Ik stel met voldoening vast dat het verslag zich niet bezondigt aan de retoriek die men met betrekking tot dit thema af en toe hoort, namelijk dat rechtstreekse buitenlandse investeringen het gevolg zijn van oneerlijke concurrentie vanwege lageloonlanden. Dat is zeer zelden het geval. De meeste rechtstreekse buitenlandse investeringen dienen om toegang tot de markt te krijgen. Zowel de heer Malerba als de heer Valdivielso de Cué hebben uitdrukkelijk gewezen op de complexiteit van de factoren die de echte oorzaak van de werkloosheid in de Europese Unie zijn.
Hoewel bedrijfsverplaatsingen veel minder grote problemen veroorzaken dan soms wordt beweerd, wekken ze in bepaalde sectoren toch grote ongerustheid. Ook het brede publiek maakt zich daarover beslist zorgen. Daarom moeten wij nagaan hoe wij de negatieve gevolgen van bedrijfsverplaatsingen kunnen opvangen.
Ik vind het daarom goed dat het verslag die kwestie frontaal aanpakt en onderzoekt hoe de Europese ondernemingen hun concurrentiepositie kunnen verbeteren, zodat ze hun productie in Europa zelf kunnen voortzetten. De in het verslag naar voren gebrachte ideeën over technologische innovatie zijn zeer behartigenswaardig. Ik ben ingenomen met de voorstellen in het verslag voor een gedragscode inzake sociale normen voor ondernemingen die in derde landen investeren. Deze van gezond verstand getuigende en pragmatische benadering houdt er rekening mee dat men uit de buitenlandse investeringen zoveel mogelijk voordeel moet kunnen halen en de investeerders ondertussen niet mag afschrikken.
Men weet immers al lang dat werknemers van multinationale ondernemingen in ontwikkelingslanden meer verdienen, meer opleiding krijgen en in betere omstandigheden werken dan de werknemers in soortgelijke inheemse ondernemingen. Dat feit is in strijd met de implicaties van bepaalde opmerkingen van de heer Querbes.
Voorts stelt men vast dat, voornamelijk als gevolg van een groter consumentenbewustzijn, steeds meer gedragscodes worden opgesteld door de ondernemingen zelf, vooral in de Verenigde Staten, zoals de heer Malerba heeft opgemerkt. Ter attentie van hen die de betekenis van zulke gedragscodes minimaliseren, merk ik op dat die eigen gedragscodes van de ondernemingen voor henzelf een stimulans zijn omdat ze een maatstaf zijn aan de hand waarvan ze kunnen en ook daadwerkelijk worden beoordeeld. Daarom zijn die gedragscodes een ernstige aangelegenheid.
Ik meen dat wij alleen van mening verschillen over de rol die de Commissie volgens paragraaf 1 van de ontwerpresolutie bij de opstelling van gedragscodes moet spelen. Volgens mij moet de Commissie de ondernemingen bij de opstelling van hun eigen codes helpen wanneer de ondernemingen dat wensen en mag ze zelf geen gedragscodes willen opleggen.
Op politiek niveau spant de Commissie zich in om zowel de internationale arbeidsnormen als de milieunormen te verbeteren. De Commissie heeft de Raad vóór de WHO-ministerbijeenkomst in Singapore een initiatief inzake handels- en arbeidsnormen voorgesteld. Men is daarop evenwel niet ingegaan. Toch blijft de Commissie de inspanningen van de IAO steunen en naar middelen zoeken om de normen, bijvoorbeeld via het algemeen preferentiestelsel, te verbeteren.
Kortom, dit verslag ruimt een aantal misvattingen op, brengt een aantal feiten onder de aandacht en formuleert concrete voorstellen - waarvan wij vele kunnen onderschrijven - voor een realistische aanpak van dit complexe probleem.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Specificaties van euro-muntstukken
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Soltwedel-Schäfer (A4-0334/97), namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een verordening van de Raad over de denominaties en technische specificaties van euro-muntstukken (COM(97)0247 - C4-0340/97-97/0154(SYN)).

Soltwedel-Schäfer
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, beste collega's, vandaag presenteer ik u een technisch verslag over de Monetaire Unie, waarbij ik ook duidelijk maak dat de Monetaire Unie stap voor stap concretere vormen begint aan te nemen. Het verslag gaat over de munten waarmee de Europese consument vanaf het jaar 2002 naar de mening van het Europees Parlement of liever, nu nog van de EP-commissie, zijn dagelijkse inkopen moet gaan doen. Ik denk dat vier aspecten essentieel zijn voor dit verslag en ook voor de beslissing in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid.
Het aantal nominale waarden van de euromunten moet worden beperkt tot vier, in plaats van de acht zoals door de Commissie wordt voorgesteld. Door mij is voorgesteld, de munten van 2 en van 20 eurocent te laten vallen. Als argument wil ik nog eens duidelijk stellen dat de consument een beter overzicht heeft wanneer het aantal munten kleiner is, en door de huidige opmars van elektronische betalingssystemen voor kleine bedragen zal het aantal contante betalingen ook op dit gebied worden teruggedrongen.
Het tweede aspect, de diameter van de munten, is essentieel. Ter wille van een betere onderscheidbaarheid voor de consument, in het bijzonder ook voor blinden en slechtzienden, zou ik de grootte van de munten willen laten toenemen met de nominale waarde ervan. Wat wij op dit punt als voorstel van de Commissie hebben, is eerder een ratjetoe dan duidelijk en overzichtelijk. In tegenstelling tot de door de Commissie voor opeenvolgende muntwaarden voorgestelde variatie van de dikte van de munten bij een ongeveer gelijke diameter, zou het voorstel van onze Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid het voordeel hebben dat het gewicht van de munten aanzienlijk lager kan zijn.
Het derde punt is dat, vanuit het oogpunt van fraudebestendigheid en gebruiksvriendelijkheid de nieuwe munten in alle lidstaten aan beide zijden gelijk dienen te zijn. Dit is dan wel niet zozeer een technisch, maar eerder een nationaal en bijgevolg een emotioneel aspect. In elk geval hebben tot nu toe de media daarvoor de meeste aandacht gehad. Mijn voorstel, waarvoor ik ook in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid instemming heb verkregen, is de individuele nationale zijde toch de veelheid van de lidstaten van de EU te laten symboliseren. Deze aanpak, die zoals de Commissie ook met haar model voorstelt, zou echter betekenen dat de consument - daar sta je echt van te kijken - in het extreme geval te maken krijgt met 120 verschillende munten. Hoe dat kan? Dat zou het geval zijn als er in 15 lidstaten elk 8 nominale waarden in een aangepast nationaal ontwerp zouden zijn. Een snelle en tevens trefzekere herkenbaarheid van de individuele waarde van de munten zou dan niet meer gewaarborgd zijn.
De gezondheidsaspecten van de euromunten spelen een belangrijke rol. Zo was het voor mij bijzonder belangrijk dat er nikkelhoudende legeringen zouden worden gebruikt voor de munten van 1 en 2 euro; zo luidt het voorstel van de Commissie. Nikkel kan bij contact met de menselijke huid allergische reacties veroorzaken. Dit wordt ook gesteld en extra benadrukt in een verslag van de Zweedse regering. Overigens worden er in Zweden geen nikkelhoudende muntstukken gebruikt. Aangezien er allergische reacties kunnen voorkomen, eisen wij - overigens net als voor alle andere producten zoals oorbellen, kettingen en horloges - dat er geen nikkel in de munten voorkomt.
Dit was het oorspronkelijke voorstel. In de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid werd dit echter met meerderheid van stemmen afgewezen, en daarom heb ik voor mijzelf gekozen voor het compromisamendement dat voor de genoemde munten voortaan uitgaat van een samenstelling uit nikkelvrij roestvrij staal en nikkel-messing. Daardoor zou niet alleen het nikkelgehalte van de genoemde munten lager worden, maar vooral minder nikkel worden afgegeven bij het gebruik van de munten.
Bovendien kon daarmee recht worden gedaan aan een volgende eis van het verslag, namelijk dat bij de nieuwe munten wordt gelet op het gebruik van materiaal dat eenvoudig kan worden hergebruikt. Ook dat is niet onbelangrijk, maar juist van groot belang.
In de EP-commissie hing steeds weer de vraag in de lucht of ons werk eigenlijk nog zin heeft. Hebben de lidstaten niet reeds voor zichzelf beslist wat zij willen? Welke rol spelen wij als Parlement? Onafhankelijk van de vraag hoe mijn collega's tegenover de nationale zijde van de euromunt staan - daarover zou zeker een dispuut kunnen worden gehouden - zijn wij het er wel allen - onze commissie en de plenaire vergadering, zoals morgen zal blijken - over eens dat vanzelfsprekend aandacht moet worden geschonken aan dit verslag, zoals het is gepresenteerd en wordt aangenomen, hoewel men bijvoorbeeld bij het Duitse Ministerie van Financiën al zegt: " Wat dat Europees Parlement ook zal beslissen, dat interesseert ons helemaal niet, wij slaan onze munten, wij maken onze nationale zijde. Het interesseert ons niet!"
Ik kan mij niet voorstellen, dat dit met de nieuwe besluiten van Amsterdam zo maar kan. Ik geloof dat er ook op dit punt een grote eensgezindheid onder ons afgevaardigden bestaat, dat het Parlement zijn werk doet en beslissingen neemt en daarmee zorgt voor grondslagen en niet zo maar iets voor niets zit te doen!

Donnelly, Alan
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Soltwedel-Schäfer voor haar verslag, waarmee wij grotendeels kunnen instemmen.
Voor ik nader inga op de aangelegenheden die in het verslag worden behandeld, wil ik eraan herinneren dat ik al in 1989 het eerste verslag over de eerste fase van de EMU voor het Parlement heb opgesteld. In die tijd waren er in Europa nauwelijks mensen die zich voor de totstandbrenging van de Economische en Monetaire Unie interesseerden. Vandaag hebben wij het over het ontwerp en de specificaties van de muntstukken die in de zeer nabije toekomst zullen worden uitgegeven. Dat wij nu de praktische aspecten van de enige munt behandelen en ons niet langer tot de theorie van de Economische en Monetaire Unie beperken, bewijst welke grote vooruitgang de Europese Unie op dit gebied heeft geboekt.
Wat nu het verslag zelf betreft, ben ik het eens met wat de rapporteur over het nikkelgehalte van de muntstukken zegt. Ik hoop dat de Commissie de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën ertoe zal aanzetten die kwestie opnieuw te bekijken. In de Europese Unie wordt zwaar gelobbyd wegens de gevolgen van nikkel voor de gezondheid en de mogelijke verwerking van nikkel in muntstukken die in de Europese Unie op grote schaal zullen worden gebruikt. Aangezien wij onlangs nog een verslag hebben aangenomen waarin wordt gevraagd dat nikkel niet langer wordt gebruikt in juwelen en andere voorwerpen waarmee de mens in contact komt, is het nogal ongerijmd dat wij zouden aanvaarden dat in onze nieuwe munt grote hoeveelheden nikkel worden verwerkt. In dit geval zou men naar de consumentenlobby moeten luisteren. Men maakt zich daarover niet alleen in de Scandinavische landen zorgen. Overal in de Europese Unie vertolken consumentenorganisaties de mening van de publieke opinie ter zake. Als iemand gevoelig wordt voor nikkel kan hij, als hij daarmee later nog eens in contact komt, daarop heftig reageren. Ik verzoek de heer Kinnock die kwestie nog eens te bekijken en de Commissie te vragen dit probleem opnieuw te onderzoeken. Er zijn wetenschappelijke bewijzen en er is dan ook reden tot ongerustheid. Wij moeten die zaak opnieuw bekijken.
Ook met betrekking tot het aantal en de afmetingen van de muntstukken ben ik het met de rapporteur eens. Wij willen het aantal verschillende muntstukken beperken en in vele lidstaten zijn dan ook steeds minder muntstukken met een verschillende denominatie in omloop. Het lijkt vreemd dat wij, nu wij chipkaarten en andere vormen van elektronisch geld kunnen gebruiken, voor de enige munt acht verschillende muntstukken voorstellen. Ik verzoek de Commissie ook die kwestie opnieuw te bekijken.
Wat de afmetingen betreft, hebben de blindenverenigingen bij het Europees Parlement zwaar gelobbyd. Zij willen dat de blinden de muntstukken duidelijk kunnen onderscheiden. Ik meen echt niet dat de ministers van Financiën met dat probleem rekening hebben gehouden en verzoek de Commissie en de Raad ook die kwestie opnieuw te bekijken.
Ten slotte wil ik het nog over de nationale symbolen op de euro hebben. De enige munt wordt op 1 januari 1999 ingevoerd en de muntstukken en biljetten komen in 2002 in omloop. Het gaat hier niet om een eenvoudige berekening of om een stap die de bankiers zullen doen, maar om een overstap die alle burgers van de Europese Unie moeten maken. In de eerste fase van die historische stap moeten zij zich vertrouwd voelen met de munt die zij gebruiken. Ik vind het dwaas dat het Parlement het aanbrengen van nationale symbolen op de nieuwe munt onmogelijk zou maken. De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten zal zich dan ook verzetten tegen de paragrafen in het verslag waarin op een geharmoniseerd muntstuk voor de gehele Europese Unie wordt aangedrongen. Wij zullen het amendement van mevrouw Peijs goedkeuren waarin deze vraagt dat op die muntstukken ook nationale symbolen kunnen worden aangebracht.
Wij spreken hier in het Parlement al vele jaren over de Economische en Monetaire Unie. Wij mogen de ongerustheid bij de publieke opinie, niet alleen in het Verenigd Koninkrijk, maar overal in de Europese Unie, niet onderschatten. Wij willen dat dit een initiatief van de bevolking wordt en willen dat de mensen zich niet onwennig voelen tegenover de munten en biljetten die ze bij zich hebben. De mogelijkheid om desgewenst nationale symbolen op de muntstukken en bankbiljetten aan te brengen is uiterst belangrijk om de munt snel door de bevolking te doen aanvaarden.
Wij steunen dit verslag tot op grote hoogte. Het is een belangrijke stap. Wij hopen dat de Commissie en de Raad oor zullen hebben voor een aantal kritische opmerkingen die wij hebben geformuleerd. Harmonisering mag geen doel op zich zijn. Ook met de enige munt moeten wij toegeven dat wij nog enige nationale diversiteit nodig hebben.

Hoppenstedt
Mijnheer de Voorzitter, zeer geachte dames en heren, munten zijn al duizenden jaren een traditioneel betaalmiddel. Ze zijn er in verschillende legeringen, er worden verschillende metalen voor gebruikt. Deze traditie wordt zeker voortgezet, ook als de concurrentie van het elektronische geld wat de hoeveelheid betreft zeker een bepaalde invloed heeft. De Fractie van de Europese Volkspartij heeft enkele amendementen ingebracht op het verslag-Soltwedel-Schäfer. Wat de nominale waarden betreft hebt u beloofd, mevrouw Soltwedel-Schäfer, dat er niet vier, maar zes soorten worden geslagen. Ook wij vinden dat juist de toenemende grootte, qua diameter en gewicht, en natuurlijk ook het karakter van de rand, belangrijke kenmerken zijn voor de herkenning van deze munten. Er zijn niet alleen kleine, grote, oudere en jonge mensen, maar ook 11 miljoen visueel gehandicapten, die met dit geld zullen moeten omgaan. Daarom is dat hier bijzonder belangrijk.
Wij vinden de fraudebestendigheid van de munten ook van bijzonder belang, vooral bij de hogere waarden, maar ook de herkenbaarheid voor automaten. Wij weten, en dat is ook in onze amendementen terug te vinden, dat daarom een zekere samenstelling vereist is, waarin ook nikkel en koper voorkomen. Wij steunen dat ook. Wij kennen de rapporten en weten dat men ook onderscheid moet maken bij de beoordeling van de allergene elementen. Voor ons is het van belang, en daarom hebben wij als Fractie van de Europese Volkspartij het voorstel voor de nationale zijde ingediend, dat bij de omschakeling deze nationale zijde op voorhand de burgers al enig vertrouwen inboezemt. In de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid waren wij zeer verontrust, omdat wij in de minderheid zijn en de meerderheid tegen de nationale zijde heeft gestemd. Ik vind het geweldig, Alan, dat jij nu voorop loopt en hier ook voor jouw fractie dit thema in jullie vaandel hebt geschreven en dat inbrengt.
Wij hebben gezegd dat wij zes nominale waarden willen. Ik vind echter dat er voor de verdere toekomst als volgende stap zeker ook moet worden nagedacht over een groter geldstuk, indien mogelijk vooral over een munt van 5 euro, omdat de automaatindustrie en vooral de sectoren die via automaten inkomsten verwerven, zeker het recht hebben indien mogelijk met grotere waarden de markt op te gaan, deze aan te bieden en die dan via munten te laten kopen.
Belangrijk is voor ons ook het thema goud. De munt van 100 euro dient in de toekomst - de heer Stevens en mevrouw Randzio-Plath hebben dat ook steeds gezegd - van goud zijn. Ik vind ook dat daarmee een oude traditie wordt gevolgd die men zich ook voor de toekomst goed kan voorstellen en die ook bijdraagt aan een vermindering van hoge goudreserves. Ik geloof dat dat een goede waarde is.
Ik hoop dat er morgen positief over onze amendementen zal worden beslist, en dan verheugen wij ons op de toekomst met de nieuwe munten!

Mezzaroma
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel voor een verordening van de Raad over het materiaal voor de euro-muntstukken, schijnt zich onbegrijpelijkerwijze uitsluitend toe te spitsen op koper, terwijl geen aandacht wordt besteed aan het gebruik van roestvrij staal, dat men kan omschrijven als het Europese zilver voor het leiderschap in de wereld dat de lidstaten van de Unie als geheel, zowel kwalitatief als kwantitatief, vertegenwoordigen. Behalve dat ik hier nog eens de nadruk wens te leggen op de rol van dit materiaal, dat meer dan elk ander materiaal bij ons technologisch tijdperk hoort en tegelijkertijd aansluit op de verwachtingen van het volk op het vlak van hygiëne, recycleerbaarheid, onveranderbaarheid en beschikbaarheid tegen een redelijke prijs, wil ik ook aanvoeren dat in de specifieke sector van het munten, het roestvrij staal 20 % van de wereldbehoefte dekt en aanwezig is in tientallen landen van de vijf continenten, terwijl het in de Europese Unie altijd al heeft bestaan. Dit Europese product mag niet ontbreken in de grootste muntoperatie in de geschiedenis van de mensheid en vervangen worden door bijvoorbeeld nordic gold , een oplossing die Zweden wil opleggen, dat niet eens deelneemt aan de gemeenschappelijke munt, of door ijzer met een laag koper, een hoogtechnologische en zeer dure oplossing, om te resulteren in een niet recycleerbaar product dat corrodeert en snel slijt en dat je niet kunt dumpen wegens ecotoxiciteit.
Wij hebben uitgerekend dat er wel 250 miljoen euro bespaard kan worden op de levering van rondellen om munten uit te slaan, wegens de lagere kosten van de legering met roestvrij staal, vergeleken met die op basis van koper. Iedere controverse die verband houdt met wetenschappelijk terrorisme naar aanleiding van het nikkelvraagstuk, zou volledig wegebben als men zou kiezen voor roestvrij staal, omdat het meest recente wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat zowel staal dat geen nikkel, als staal dat wel nikkel bevat, geen allergieën veroorzaakt.
En hoe zit het met de recycleerbaarheid die betrekking heeft op 50 procent van het laminaat waaruit de munten verkregen worden? Terwijl roestvrij staal gerecycleerd wordt tot consumptie- en investeringsgoederen voor het dagelijkse leven van de burger, weten we niet wat we moeten doen met de andere materialen die geen andere toepassing hebben behalve dan in nieuwe munten. Wat doen we met ijzer met een laagje koper; wat, als het eenmaal is gesmolten, als ijzer of koper niet meer bruikbaar is, omdat het niet meer zuiver is?
Denkt u nu niet, mijnheer de Voorzitter, dat ik een andere baan heb gevonden als vertegenwoordiger in roestvrij staal. Als u het verslag van de Raad leest, dat het resultaat is van drie of vier jaar werk van de Munten van de vijftien lidstaten, dan komt daar duidelijk de ergernis uit naar voren van vele Europese burgers, omdat men hun zonder een geldige reden een metaal onthoudt waaraan ze al aan gewend zijn, namelijk inox. Kort samengevat draaide het allemaal om het koper, en dan hebben we het nog niet gehad over de ergernis voor ons, leden van het Europees Parlement, omdat wij nu in heel korte tijd een beslissing moeten nemen en advies moeten uitbrengen. Er zal naar nieuwe productiecapaciteit gezocht moeten worden, naar nieuwe oplossingen om af te raken van bij de bewerking gebruikt koper. Persoonlijk vind ik dat dit Parlement datgene waarmee de Raad naar voren is gekomen, van de hand moet wijzen. Het aantal munten lijkt mij goed, maar ook voor wat betreft het symbool van de lidstaten, vraag ik me af hoe blinden het onderscheid kunnen maken tussen de ene lidstaat en de andere.
Ik heb twee amendementen ingediend waarmee ik de amendementen van mevrouw Soltwedel-Schäfer heb willen verbeteren. Ik ben evenwel van mening dat het verslag in slechts zeer geringe mate geanalyseerd is en de amendementen totaal niet besproken zijn.

Svensson
Mijnheer de Voorzitter, zolang het muntgeld blijft bestaan, moet het nikkelvrij zijn. In sommige legeringen kan nikkel bezinken. Mensen die geregeld de munten aanraken, lopen dan zeker het gevaar nikkelallergie op te lopen. Aanzienlijke aantallen mensen in verschillende bedrijfstakken komen er onafgebroken mee in aanraking, bijvoorbeeld caissières in winkels, in restaurants, op postkantoren en in het openbaar vervoer.
De nikkelvrijheid van Zweedse munten moet tot voorbeeld strekken. De belangen van de nikkelindustrie mogen niet zwaarder wegen dan de menselijke gezondheid. De toekomst van de Europese munt is op zijn zachtst gezegd onzeker, maar de munt mag in ieder geval geen risico voor de lichamelijke gezondheid vormen.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, we spreken over nationale symbolen alsof deze discussie gaat over het toch nog vasthouden aan de nationale valuta's. Het is weliswaar een emotioneel gevoelige kwestie, maar toch wil ik enkele zeer praktische gezichtspunten benadrukken. Er moeten in de Europese Unie geen honderdtwintig verschillende muntstukken worden ingevoerd. Dat schept enorme verwarring. Blinden en slechtzienden, waarvan er meer dan 10 miljoen zijn, zullen hier zeker nog meer dan anderen hinder van ondervinden. Bovendien zal men de munten met kenmerken van kleine landen niet snel in andere landen aantreffen, terwijl de munten van grote landen met hun eigen nationale kenmerken zich zeker over de gebieden van kleine economieën zullen verspreiden. Ook hierom vind ik het enthousiasme voor nationaal symbolisme enigszins overdreven. Overigens is het verslag uitstekend. Ook moeten we de Commissie ervan overtuigen dat nikkel een concreet gevaar voor de gezondheid vormt.

Blokland
Voorzitter, het voorliggende verslag over de vormgeving van de euromuntstukken is door acties van socialisten en groenen uiterst discutabel geworden. Wat mij het meest frappeert, is dat voorgestelde amendementen in strijd zijn met de gebruikte argumenten.
Ten eerste, acht muntstukken zou te veel zijn. Zes vindt men genoeg. Daarom worden de munten van 2 en van 20 eurocent geschrapt. De logica ontgaat mij geheel. Want hierdoor heb je per transactie gemiddeld meer muntstukken nodig! En dus zal de consument eerder last hebben van een te zware portemonnee. Iets wat bepaald niet bijdraagt aan een betere acceptatie.
Ten tweede, nationale kenmerken op muntstukken zouden ongewenst zijn, omdat ze verwarring scheppen en fraude in de hand werken. Echter: munten met een volledig Europees karakter bieden de gewone burger geen extra identificatiemogelijkheden. De acceptatiegraad neemt daardoor belangrijk af. Op dit punt zal het Europees Parlement meer realisme moeten tonen. In het voorstel van de Commissie hebben de munten voldoende gemeenschappelijke kenmerken om vals van echt te kunnen onderscheiden.
Ten derde, de verwerking van nikkel in munten zou een verkeerde zaak zijn. Munten zijn echter geen sieraden die de hele dag met de huid in contact komen. In Nederland hebben we geen problemen met nikkel in muntstukken. Het is prima, slijtvast materiaal. Je hoeft dus niet zo vaak munten om te smelten en opnieuw te slaan. De ophef die erover wordt gemaakt, is totaal misplaatst en niet in het belang van de volksgezondheid en het milieu.
Als het Europees Parlement niet op z'n schreden terugkeert, loopt het grote kans verder van de gewone burger af te staan dan Raad en Commissie bij elkaar.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, de relatie die de volken van Europa met geld hebben, maakt deel uit van hun gezamenlijke cultuur. Dat gaat met name op voor de instelling tot geld, de zegswijzen over geld en ook de namen van geld. De strijd om de namen euro en cent ter vervanging van de naam ecu is slechts één punt waaruit dit blijkt. Maar laten we ons troosten met een oude Europese spreuk: " Klinkende munte is overal verstaanbaar." Wij hopen dat dit ook opgaat voor de toekomstige euromunten, want uit de voor ons liggende ontwerpverordening blijkt toch heel duidelijk dat er nog veel te verbeteren valt; en het Europees Parlement doet er goed aan, vast te houden aan zijn recht om in een wetgevingsprocedure ook verbeteringsvoorstellen op te nemen. Ik zou het toejuichen, als dit Europees Parlement voortaan niet alleen over munten, maar ook over bankbiljetten zijn mening kan geven. Ik vind het absoluut onbevredigend dat wij als Europees Parlement niet voor alle geldsoorten onze medebeslissende rol in de wetgevingsprocedure spelen. Hoewel dit historisch verklaarbaar is, betekent het niet dat het in de toekomst zo moet blijven.
Terug naar de munten. Deze moeten gebruiksvriendelijk en fraudebestendig, aantrekkelijk, solide en niet te duur zijn. Ze zullen er komen, maar ik denk toch dat er nog enkele onvolkomenheden zijn. Ik wil mijn collega's ondersteunen; in plaats van acht hebben wij zes nominale waarden nodig. Dat is echt in het belang van de consument, de fraudebestendigheid en de grotere rechtszekerheid. Ik wil daarbij overigens geen afstand doen van de kleinste munt, want in alle Europese landen speelt de gelukspenning een grote rol, en wat dat aangaat is het goed dat het Europees Parlement voorstelt slechts de waarden van 0, 02 en 0, 20 euro te schrappen.
Bovendien wil ik ingaan op het thema Europese munten "aan beide zijden van de medaille" . Op den duur is het zeker van belang om één Europese munt te hebben. Maar ik weet ook dat het in de huidige situatie met het oog op de acceptatie van de euro en de onzekerheid van de mensen belangrijk is een gevoel van zekerheid over te brengen en ook rekening te houden met de emotionele betekenis van deze munt. Vanuit dat gezichtspunt is het op den duur niet mogelijk dat de detailhandel in het Beierse Woud, in het Franse Nîmes of in het Belgische Mons verschillende achterzijden moet accepteren, maar voor een overgangstijd zal dit ook in het belang van de burgers zeker noodzakelijk zijn. Wij willen één ding duidelijk stellen: wij willen een euro om dagelijks te gebruiken, en wel zo dat hij ook werkelijk dagelijks kan worden gebruikt en dat alle burgers vinden dat het ook werkelijk hun euro is.
Een stap vooruit vind ik de discussie over de toepassing van nikkel, consumentenbescherming en gezondheidsaspecten. Ik wil afronden met een ander punt. Ik denk dat de Subcommissie monetaire zaken een constructief voorstel heeft gedaan om de ontbrekende bevoegdheid op wetgevingsgebied met betrekking tot de bankbiljetten te compenseren. Wij willen gewoon een gouden munt van 100 euro. Die is niet alleen bedoeld voor het betalingsverkeer, maar tegelijk ook om het beleggingsgedrag te bevorderen en om uit economische motieven ertoe bij te dragen dat de goudreserves - zoals mijn collega het zo mooi heeft gezegd - op lucratieve wijze worden ingekrompen.

Peijs
Voorzitter, Christa Randzio-Plath hoeft zich geen zorgen te maken dat iedereen in Mons en in Duitsland met andere munten zou betalen. Na de zomer zal iedereen in Nederland met Duitse achterkanten betalen. Ongetwijfeld.
Dit verslag is onverwacht heel belangrijk geworden voor de burger. Er moeten door het Parlement belangrijke besluiten genomen worden. Op de eerste plaats over het aantal munten. Ik vind het niet slecht dat wij twee van de munten geschrapt hebben. In vind het in tegenstelling tot Christa Randzio-Plath jammer dat wij de 1 cent niet geschrapt hebben. Wij doen het in Nederland al jaren zonder een cent en iedereen is buitengewoon tevreden.
Ten tweede is of wij wel of geen nikkel gaan gebruiken. In mijn fractie ligt dat heel erg gevoelig en de kans zou zelfs bestaan dat de hele fractie tegen het verslag stemt als de afweer tegen nikkel erin blijft. Het is gewoon nonsens. Wij hebben in Nederland allerlei nikkelen munten en het is gewoon nonsens dat het tot moeilijkheden zou leiden. Er is geen enkele klacht over bekend.
Derde besluit is de nationale kant op de euro. Ik ben faliekant tegen het amendement van de heer Metten om de munten te ontwerpen met twee Europese kanten. Ik ben er voor en mijn fractie zal instemmen met mijn amendement daaromtrent om een nationale zijde te reserveren op de nieuwe munten. Ik ben ervan overtuigd dat dit het de mensen makkelijker zal maken om met de nieuwe munt te accepteren. De munten kunnen rustig in de Europese Unie gaan circuleren. Zij hoeven niet teruggebracht te worden naar het land van oorsprong. Zij zijn overal geldig en de argumenten die zijn aangevoerd dat je ze niet in automaten zou kunnen stoppen, dat ze fraudegevoeliger zouden zijn, zijn allemaal onzin. Automaten reageren niet op de platte kant van de munt. Automaten reageren op de diameter, op het materiaal en op de kartelrand of wat dan ook voor een rand. Het is allemaal onzin dus.
Een van de redenen dat ik voor een nationale zijde van de euro ben, komt voort uit het falende informatiebeleid. Ik moet zeggen dat ik het buitengewoon jammer vind dat de heer de Silguy hier niet is, want ik praat niet graag over iemand die niet aanwezig is. Tot nog toe is de voorlichting louter passief. Er schijnt een onenigheid te bestaan tussen de heer de Silguy en de Nederlandse minister van Financiën waardoor de Nederlandse burger totaal verstoken blijft van het Europese geld. Daar is kennelijk geen overeenstemming gekomen voor een convenant en ik roep de beide heren en in deze de heer de Silguy op om ervoor te zorgen dat de Nederlandse burger krijgt waar hij recht op heeft: informatie over de euro.

Arroni
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, op 29 mei diende de Commissie haar voorstel voor een verordening in. Ter inleiding dient eraan herinnerd te worden dat dit voorstel uitsluitend betrekking heeft op de denominaties en technische specificaties van de voor circulatie bestemde metalen munten. Andere aspecten die in het verslag van de rapporteur aan bod komen, zoals de aanwezigheid van een nationale kant of de uitgifte van verzamelstukken in goud, worden in het voorstel voor een verordening van de Commissie helemaal niet genoemd.
De uitslag van de stemming die heeft plaatsgehad in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, komt overeen met het standpunt dat tot uiting is gebracht in het verslag van de rapporteur. Volgens dat standpunt wordt de nationale kant op de euro-muntstukken van de hand gewezen en wordt het aantal munten van acht teruggebracht tot zes. Voorts wil men de afmetingen ervan volledig wijzigen en tot slot vraagt men het nikkel te weren uit de legering in het oppervlak van de munten.
Waarde collega's, ik vind het echt dringend noodzakelijk dat wij de essentie van de zaak behandelen. Ik ben zo vrij er allereerst aan te herinneren dat het voorstel van de Commissie berust op grondig technisch onderzoek, dat is uitgevoerd door verantwoordelijken van de diverse nationale Munten. Het voorstel is dus het resultaat van langdurig overleg tussen de beroepssector, consumentenverenigingen en blindenorganisaties. En dit overleg, dat op een serieuze en ernstige manier is gevoerd, heeft geleid tot een reeks specificaties die voor alle gebruikers aanvaardbaar waren.
Maar dat is nog niet alles. De voorstellen van de Commissie zijn unaniem goedgekeurd door de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën. Drie lidstaten hebben hun nationale kant reeds geselecteerd en openbaar gemaakt, terwijl een aantal andere landen op het punt staat hetzelfde te doen. Het is volkomen duidelijk dat men, als de punten die in het verslag-Soltwedel-Schäfer aan de orde worden gesteld hier opnieuw worden onderzocht, de datum van 1 januari 2002 voor het in omloop brengen van de nieuwe muntstukken en de nieuwe biljetten niet zal kunnen respecteren. Deze datum, op zichzelf al een vrij krappe deadline, zou op zijn minst met één, zo niet twee jaar uitgesteld moeten worden. En hiermee riskeert men werkelijk dat er schade wordt toegebracht aan het beeld dat de Europese burgers van de communautaire instellingen hebben en het zou ook verwarring scheppen. Er zijn in diverse lidstaten al informatiecampagnes opgezet en hoe leg je de burgers dan uit dat de nieuwe munten er niet, zoals men hun verteld heeft, in het jaar 2002 zullen komen, maar een of twee jaar later. En waarom? Omdat men het er in Brussel niet over eens kan worden of de munten al dan niet een nationale kant moeten hebben. En als de euro ten gevolge van dit soort overwegingen dan op een later tijdstip ingevoerd wordt, dan denk ik eerlijk gezegd niet dat de Europese burgers daar begrip voor zouden hebben.
Formeel gezien hebben de Europese Raad van Madrid in 1995 en de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën indertijd, volledig in het kader van hun bevoegdheden, reeds de beslissingen genomen die in het verslag betwist worden: de nationale kanten, de kleur, het aantal en de grootte van de munten. Acht munten lijkt dan misschien wel te veel, maar daar is een belangrijke reden voor. En hier richt ik mij vooral tot de rapporteur: we moeten er rekening mee houden dat de gewoontes en het gebruik van de metalen munten in elke lidstaat totaal anders liggen, en alleen met een ruim aantal munten in elke lidstaat kan op een natuurlijke manier het correcte verband worden gelegd tussen de in omloop zijnde munt en de waarde van de desbetreffende munten. Wij zijn het oneens met de diverse bezwaren die mevrouw Soltwedel in haar verslag maakt.

Gahrton
Mijnheer de Voorzitter, verscheidene sprekers hebben op het nikkelprobleem gewezen. Ik ben het er volkomen mee eens dat nikkel vanzelfsprekend niet in de euromunt mag voorkomen. De voorzichtigheid noopt ertoe, te zorgen dat er geen nikkel in zit. Nikkel is bovendien de meest voorkomende oorzaak van contactallergie in Europa en in de industriële landen.
Hiernaast bestaat echter ook een probleem waar men wellicht niet aan gedacht heeft, namelijk dat het ook een kwestie is van gelijke kansen en sociale klasse. Wie raakt de munt namelijk met de handen aan? De heren machthebbers raken munten nu niet bepaald vaak aan en directeuren van ondernemingen evenmin, maar jonge vrouwen doen dat wel. Onder jonge vrouwen lijdt dan ook 20 % aan nikkelallergie. Dat zijn bijvoorbeeld de supermarktcaissières en de winkelhulpen. Het zijn dus jonge vrouwen zonder macht die door nikkelallergie worden getroffen. Het zou dan ook meer dan schandalig zijn als deze Vergadering, die zeer sterk wordt gedomineerd door mannen van middelbare leeftijd en oudere mannen, over de hoofden van de Europese jonge vrouwen heen zou besluiten tot de invoering van nikkelhoudende munten. Ik hoop daarom werkelijk dat wij blijven vasthouden aan het standpunt dat er geen nikkel in de munten mag voorkomen.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik geloof dat het niet voldoet als wij de acceptatie willen bevorderen door de euromunten een nationale zijde te geven. Dat is lood om oud ijzer! Als de mensen moeite hebben door wat er met de euro op ze af komt, dan komt dat doordat hun niet op geloofwaardige wijze is uitgelegd hoe de euro bijdraagt aan de juiste voorwaarden voor een economisch beleid, een sociaal beleid en een werkgelegenheidsbeleid in hun belang. Dit nu ondervangen door te zeggen dat wij dan als zoethoudertje wat nationaal sentiment moeten geven, is werkelijk een bewijs van onvermogen!
Of het gaat lukken om de euro werkelijk nog te ontwikkelen tot een politiek project waarvan de burgers van Europa kunnen zeggen: " dit is voor ons, daar hebben wij iets aan, daar hebben we hoge verwachtingen van" , of men krijgt nationalistische reacties. Men zal ook reacties krijgen van politieke desinteresse en van loslaten van toekomstperspectief. Dat kunnen we niet vóór zijn door nu nog een bijzonder krachtig nationaal symbool te zoeken! Ik zou trouwens niet weten welk symbool deze samenbindende kracht in Duitsland zou hebben. Over Italië zou ik er ook niet uitkomen, over Spanje of Portugal, waar ik de situatie ook een beetje ken, krijg ik deels al koude rillingen als ik me realiseer wat men daar allemaal aan nationale symbolen zou kunnen produceren.
Wij moeten deze weg dus niet gaan. Wij moeten echt onszelf allemaal dwingen om de euro te ontwikkelen als een project dat voor de brede massa's van Europa de moeite waard is en steun verdient, en niet mikken op acceptatie op grond van sentimenten en geen openingen naar nationale gevoelens zoeken. Dat is zeker niet de goede weg!

Robles Piquer
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp niet waarom de vorige spreker koude rillingen krijgt bij de gedachte aan de nationale symbolen die Spanje en Portugal op hun munten zouden kunnen zetten.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, de heer de Silguy heeft mij verzocht hem bij het Parlement te willen verontschuldigen voor het feit dat hij hier vanavond niet aanwezig kan zijn. Hij moet de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën bijwonen, die de werkgelegenheidstop voorbereidt. Dat is een belangrijke aangelegenheid. Als ik hem meedeel dat mevrouw Peijs op hem kritiek heeft geleverd, zal hem dat ongetwijfeld diep bedroeven, niet in de laatste plaats omdat hij het met haar eens is dat men begrip moet hebben voor de gewone man en, naar ik aanneem, ook voor de gewone vrouw in Nederland en elders. Hij zal er mevrouw Peijs ongetwijfeld willen aan herinneren dat de Commissie, met dit probleem voor ogen, de Nederlandse regering 1, 5 miljoen ecu heeft aangeboden ter ondersteuning van het programma waarmee men de bevolking op de hoogte van de implicaties van de invoering van de euro wil brengen. Het is dus mogelijk dat mevrouw Peijs niet alleen haar visie op mijn collega wil geven, maar ook een campagne wil voeren om de Nederlandse regering ertoe over te halen die 1, 5 miljoen ecu te aanvaarden.
Op 29 mei heeft de Commissie, in overeenstemming met artikel 105, lid 1, van het Verdrag, haar voorstel voor een verordening over de denominaties en technische specificaties van de euromuntstukken voorgelegd. Tussen nu en 1 januari 2002 moeten 70 miljard muntstukken worden geslagen om te worden verdeeld onder de bevolking van de lidstaten die aan de euro deelnemen. Dat is duidelijk een zware opdracht, hoewel de ministers van Financiën pas een formeel besluit over de kwestie zullen kunnen nemen wanneer de staatshoofden en regeringsleiders hebben beslist welke landen op 1 januari 1999 aan de derde fase van de euro zullen deelnemen. Om de klus tijdig te klaren moet tegen het einde van dit jaar een besluit worden genomen.
Het Parlement herinnert zich beslist dat de Commissie heeft gevraagd deze kwestie met spoed te behandelen. De andere leden van de Commissie en ikzelf betreuren dat het Parlement dat verzoek niet heeft ingewilligd. Mevrouw Soltwedel-Schäfer is het op vier belangrijke punten niet met het Commissievoorstel eens. Na een kort overzicht van de ontstaansgeschiedenis van dit voorstel zou ik op elk van die punten nader willen ingaan. Ik zou ook de inhoud van het voorstel kort willen bespreken.
Wat in de eerste plaats de formulering van het voorstel betreft, hebben de directeurs van de Munten van de lidstaten grondig voorbereidend werk verricht. Dat garandeert dat de industrie het project kan uitvoeren volgens het tijdschema dat de Europese Raad van Madrid in december 1995 heeft vastgesteld. Het voorstel is het eindpunt van langdurig overleg met alle betrokken bedrijfssectoren, de consumentenorganisaties en de blindenverenigingen. Tijdens dat overleg werden de kenmerken van de euromuntstukken herhaaldelijk gewijzigd. Nu hebben wij specificaties die voor alle gebruikers, of tenminste voor de representatieve organisaties van die gebruikers, aanvaardbaar zijn. Het voorstel steunt op de criteria van aanvaardbaarheid, technische uitvoerbaarheid en volksgezondheid. Dit evenwichtige voorstel houdt rekening met de mogelijkheden van de industrie en de eisen van de gebruikers.
In de tweede plaats voorziet het voorstel in acht denominaties. Dat is hier al herhaaldelijk gezegd. Het gaat om muntstukken van 1, 2, 5, 10, 20 en 50 cent en van 1 en 2 euro. Dat stemt overeen met de ervaringen die men in alle lidstaten heeft opgedaan en met de geplande denominaties voor de eurobiljetten. Het aantal en de opeenvolging van de munten beantwoorden aan de behoeften van alle consumenten en houden rekening met de verschillende situaties in de lidstaten. In sommige lidstaten bedraagt de waarde van de kleinste munt in omloop ongeveer 1 cent. In andere lidstaten, zoals in België, ligt die waarde dichter bij 2 cent. De technische specificaties betreffende de diameter, het gewicht, de dikte, de vorm, de kleur, de samenstelling, de rand en het randschrift moeten een gemakkelijke identificatie van de munten mogelijk maken en beantwoorden aan de behoeften van de belangrijkste groepen gebruikers. Ik weet dat zowel de leden van het Parlement als de blinden en slechtzienden dat zeer belangrijk vinden.
De specificaties bieden ook garanties tegen namaak, vooral wat de munten met een hogere denominatie betreft. Ten slotte komen ze ook tegemoet aan de bezorgdheid voor de volksgezondheid die hier en elders tot uiting is gebracht en bieden ze op dat gebied de nodige garanties.
Ik kom nu tot de vier belangrijkste punten waarop de Commissie en de rapporteur van mening verschillen. Het eerste punt is de kwestie van de nationale zijde van de euro. De Commissie wijst erop dat de principiële beslissing om op de euromuntstukken een nationaal symbool aan te brengen in april 1996 door de ministers van Financiën is genomen en in juni van dat jaar door de Europese Raad van Florence is bevestigd. Sedertdien zijn alle voorbereidende werkzaamheden van dat besluit uitgegaan. Als dat op de helling wordt gezet, zou het gehele programma voor de invoering van de euro worden afgebroken. Ik wijs erop dat de Europese wedstrijd voor ontwerpers, die in de lente van 1996 is voorgesteld en door de Europese Raad van Amsterdam is goedgekeurd, slechts op een enkele zijde betrekking heeft en dat drie lidstaten, namelijk Frankrijk, Duitsland en België, hun ontwerp voor de nationale zijde al hebben bekendgemaakt. Ook de andere betrokken lidstaten zullen dat weldra doen.
In de tweede plaats is hier tijdens dit debat gevraagd de muntstukken van 2 euro en 2 eurocent te schrappen. Het geplande aantal munten is niet toevallig gekozen. Men heeft voor acht munten gekozen omdat dit in overeenstemming is met de eurobiljetten en aansluit bij wat in de lidstaten gebruikelijk is. Men wil daarmee het afronden en de boekhoudkundige verrichtingen in de gehele eurozone zoveel mogelijk vergemakkelijken. Dat is onontbeerlijk om de consumenten tegen verdoken prijsverhogingen te beschermen.
Wat in de derde plaats de vereenvoudiging van de afmetingen van de muntstukken betreft, steunt de door de Commissie voorgestelde regeling op een consensus tussen de gebruikers, ook over de "Spanish-flower" -vorm van het muntstuk van 20 cent.
(Interruptie van de heer Jarzembowski) Ik wist dat de heer Jarzembowski zich daarover zou opwinden. Er zijn drie groepen muntstukken met drie verschillende kleuren: rode, gele en tweekleurige muntstukken. Het verschil in diameter tussen de munten van dezelfde groep bedraagt ten minste twee millimeter en bovendien verschillen ook de randen: sommige zijn glad, andere gegroefd. Als het Commissievoorstel voor de afmetingen en de vorm van de muntstukken op de helling wordt gezet, zou dat strijdig zijn met de bereikte consensus en zou dat de acceptatie van de euro door het brede publiek bemoeilijken. Toch weet ik dat de leden van het Europees Parlement daar veel belang aan hechten.
In de vierde plaats is de onenigheid over het gebruik van nikkel een belangrijke kwestie. Bij de formulering van haar voorstel heeft de Commissie rekening gehouden met de volksgezondheid. In haar voorstel beperkt ze het gebruik van nikkel dan ook tot de stukken van 1 en 2 euro. Op dit ogenblik bevatten de bestaande muntstukken in het totaal 75 % nikkel, later zal dat nog maar 8 % zijn. De Commissie herinnert het Parlement er ook aan dat het Wetenschappelijk comité voor toxiciteit en ecotoxiciteit, dat op verzoek van het Europees Parlement is geraadpleegd, tot de conclusie is gekomen dat het gebruik van nikkel in de bestaande muntstukken een uiterst klein risico inhoudt. Dankzij het Commissievoorstel zal de situatie verder verbeteren, vooral doordat het contact met nikkel drastisch zal worden verminderd.
Ten slotte onderstreept de Commissie dat met betrekking tot de door de rapporteur voorgestelde legeringen niet is onderzocht of die legeringen technisch wel mogelijk zijn en of de huidige productiecapaciteit daarvoor wel geschikt is. Ik hoop dat het Parlement zal beseffen dat, als de amendementen waarover ik heb gesproken worden aangenomen, de productie van euromuntstukken volgend jaar wellicht niet van start kan gaan en dat de termijn van 2002 voor de invoering van de biljetten en muntstukken daardoor misschien niet zal worden gehaald.
Om al die redenen kan de Commissie de amendementen van de rapporteur over de technische specificaties van de euromuntstukken niet aanvaarden. De Commissie meent nochtans, zoals het Parlement, dat wij een betrouwbaar en doeltreffend systeem nodig hebben dat door iedereen in de Unie wordt aanvaard. De Commissie heeft zich daar bij haar werkzaamheden voortdurend door laten leiden. Daarom is de Commissie bereid vier amendementen in haar voorstel op te nemen. Dat zijn de amendementen 1, 2, een gedeelte van amendement 3 en de eerste paragraaf van amendement 8. De Commissie zal haar nieuwe tekst tegenover de Raad verdedigen en alles in het werk stellen opdat voor het eind van het jaar een definitief besluit kan worden genomen. De instellingen van de Gemeenschap moeten immers vasthouden aan het tijdschema voor de invoering van de euro dat de staatshoofden en regeringsleiders twee jaar geleden hebben afgesproken.
Ik dank het Parlement voor zijn grote belangstelling op dit gevorderde uur. Ik vreesde dat dit debat misschien vóór 20.00 uur zou plaatsvinden en dat ik dit genoegen niet had kunnen smaken. Ik ben blij dat het Europees Parlement heeft gedaan zoals altijd en dat ik mij dus ten onrechte zorgen heb gemaakt. Het debat is immers pas om 22.30 uur begonnen.

Peijs
Voorzitter, ik moet u zeggen dat ik toch niet graag verkeerd voorgelicht wordt. Gisteren is de informatie die ik u zojuist heb gegeven over de Nederlandse campagne gekomen uit het kantoor van de heer de Silguy en bevestigd door het voorlichtingskantoor van de Commissie in Den Haag. Er is sprake van een pragmatisch voorstel dat tegengehouden wordt door Brussel. Ik vind het erg vervelend. Eén van de informaties is niet juist, of degene die wij hier vanavond krijgen of die die ik gisteren heb gekregen. In beide gevallen vind ik het onaanvaardbaar.

De Voorzitter
Geachte mevrouw Peijs, volgens mij is dit een andere discussie die wij later moeten voeren. Wij zullen een balans moeten opmaken van de informatiecampagne over de euro - " Citizens first - Samen bouwen aan Europa" - omdat ik denk dat het goed is aan de hand van duidelijke cijfers, die hoger liggen dan degene die commissaris Kinnock genoemd heeft, over een jaar samen te bekijken hoe onze centen zijn uitgegeven. Maar het is een debat dat wij te zijner tijd zullen moeten voeren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Veiligheid voor passagiersschepen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0332/97), namens de Commissie vervoer en toerisme, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van de Raad inzake veiligheidsvoorschriften en -normen voor passagiersschepen (C40359/97-96/0041(SYN)) (rapporteur: de heer Stenmarck).

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, veel mensen staan kritisch tegenover het Europees Parlement, en vaak is dat waarschijnlijk terecht. Niemand kan echter ontkennen dat op het punt van eisen inzake meer veiligheid in de zeevaart, het luchtverkeer of op onze wegen, slechts weinigen, niemand zelfs, zo succesvol en doelmatig te werk gaan als juist dit Parlement. Bij verschillende gelegenheden hebben de leden als uit één mond krachtige maatregelen van de Commissie geëist, en ook voor elkaar gekregen dat de Commissie met vergaande voorstellen kwam, dit alles ter voorkoming van nieuwe tragedies. Dat gebeurde onder andere na de ramp met de Estonia in september 1994. Dit ongeluk, waarbij meer dan 900 mensen omkwamen, heeft na een aantal initiatieven van het Parlement geleid tot verscheidene besluiten om op diverse manieren de veiligheid te vergroten. De zaak waar wij nu over moeten besluiten, is hier een nieuw voorbeeld van. In dit verband wil ik graag commissaris Kinnock bedanken voor zijn grote betrokkenheid, vooral op het punt van de veiligheid.
Juist door de besluiten in dit verslag stellen wij hogere veiligheidseisen dan vroeger aan vaartuigen die alleen binnenlands actief zijn. Dat is belangrijk. Er heeft nooit eerder een gemeenschappelijke wetgeving bestaan. De nationale wetgevingen verschilden onderling zeer sterk. Dat betekent tegelijkertijd dat het nu te nemen besluit in allerlei opzichten van zeer grote betekenis zal zijn. Bepaalde lidstaten geven sinds lang de veiligheid van dit soort schepen een hoge prioriteit. Voor de veerbootrederijen in deze landen hebben de beslissingen van vandaag geen vergaande gevolgen. In andere landen echter is de inzet ten behoeve van veiligheid achtergebleven. Van deze landen wordt nu geëist dat zij een beduidend hoger veiligheidsniveau bereiken dan zij tot nu toe hadden. Wij breiden hiermee het SOLAS-Verdrag - SOLAS staat voor Safety of Life at Sea - dat heel lang enkel heeft gegolden voor het internationale veerbootverkeer, uit, zodat het ook zuiver nationaal veerbootverkeer omvat.
De wijziging die in deze zaak tussen de eerste en de tweede lezing is aangebracht, en waardoor de behandeling van de Raad ook zo absurd veel tijd heeft gekost, heeft te maken met de snelle ontwikkeling van de techniek. De hogesnelheidsvaartuigen, die in onze vaarwateren steeds gewoner worden, zullen daardoor ook volledig onder de richtlijn vallen. Dat is vanzelfsprekend positief.
Ik wil graag vaststellen dat wij gedurende de hele behandeling van deze kwestie, dat wil zeggen gedurende twee jaar, eigenlijk maar één negatieve reactie hebben gekregen. En wel van degenen die zeggen: " Dat zal wel veel geld kosten." Dat is zeker juist, tenminste voor degenen die niet al eerder in veiligheid hebben geïnvesteerd. Mijn antwoord aan deze mensen is, en is dat altijd geweest, dat er nu eenmaal bepaalde dingen zijn die geld mogen kosten. De veiligheid op zee is zoiets, als daarmee het soort tragedies is te voorkomen die de laatste decennia al te vaak hebben plaatsgehad.
Het is van belang om verder te gaan met de veiligheidsverhogende maatregelen. Er is de laatste jaren veel gebeurd, maar er kan vermoedelijk ook nog heel veel in de toekomst gedaan worden.
Tot slot wil ik graag alle collega's van de Commissie vervoer en toerisme bedanken voor hun constructieve bijdragen met betrekking tot de verhoging van de veiligheid op passagiersschepen in Europa.

Watts
Mijnheer de Voorzitter, veiligheid op zee is, voor ons allen hier in het Europees Parlement en vooral voor de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten, een prioriteit. Wij kunnen hier vanavond tot onze grote voldoening onze volledige steun verlenen aan de heer Stenmarck die, zoals altijd, met betrekking tot dit voorstel voor een richtlijn voortreffelijk werk heeft verricht en het voorstel zeer snel door de commissie heeft geloodst. Ik stem met genoegen in met wat hij zopas heeft gezegd en dank hem, ons personeel en de Commissiediensten voor dit voorstel, dat de veiligheid op zee aanzienlijk zal verbeteren.
Miljoenen EU-burgers reizen over zee. Zij denken dat de EU hen nu al beschermt. Jammer genoeg is dat soms nog niet het geval. Voor passagiersschepen op binnenlandse reizen en internationale passagiersschepen die zich niet verder dan twintig mijl van de dichtstbijzijnde kust begeven, zijn er nog geen afdoende veiligheidsgaranties. Wij vinden het goed dat de heer Kinnock voorstellen heeft geformuleerd om die leemte aan te vullen.
In de context van de interne markt menen wij, daar de binnenlandse maritieme handel in 1993 is geliberaliseerd, dat deze maatregel de interne markt verder zal versterken. Ook om die reden zijn wij met dit voorstel ingenomen. Het is een eenvoudige, veilige en geharmoniseerde regeling waarmee iedereen hier in het Parlement kan instemmen.
Ik zou de aandacht van de Commissie echter op iets anders willen vestigen. Dit is een van de vele maatregelen om de veiligheid op zee te verbeteren waaraan de heer Kinnock met trots zijn naam heeft verbonden. De grote vraag voor het Parlement is evenwel hoe wij ervoor kunnen zorgen dat deze en alle andere maatregelen ter verhoging van de veiligheid op zee door de lidstaten spoedig, stipt en op billijke wijze worden toegepast. Vele leden van onze commissie vrezen dat het voortreffelijke werk van de heer Kinnock en het Parlement weinig zal uithalen als de lidstaten zich niet houden aan de letter van de wetten die wij in de Europese Unie aannemen.
Misschien kan de heer Kinnock kort zeggen hoe wij volgend jaar het best kunnen samenwerken om ervoor te zorgen dat voorstellen zoals dit en vele andere over de havenstaatcontrole door de lidstaten effectief worden uitgevoerd. Ik zou graag hebben dat het Parlement meer tijd kon besteden aan het onderzoek van de bestaande wetgeving in plaats van zich altijd met de toekomstige wetgeving bezig te houden. Wij beschikken over de nodige instrumenten om de veiligheid op zee op een veel hoger en aanvaardbaarder niveau te brengen. Wij moeten met de heer Kinnock samenwerken opdat het goede werk dat hij verricht en het goede werk dat wij samen met hem doen de veiligheid van de reizigers ook werkelijk verbetert.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, zeer geachte commissaris, allereerst wil ik collega Per Stenmarck heel hartelijk danken voor zijn uitstekende verslag. Zoals gewoonlijk heeft hij zich zeer intensief beziggehouden met het veiligheidsprobleem bij schepen, in het bijzonder bij passagiersschepen. Ik vind het heel belangrijk dat wij eindelijk komen tot uniforme Europese veiligheidsnormen voor passagiersschepen, ook in het binnenlandse verkeer. Het is belangrijk dat wij gemeenschappelijke veiligheidsnormen hanteren voor de bouw van de schepen, de brandbeveiliging en ook de reddingsmiddelen aan boord.
Ik vind het ook essentieel dat wij goede uniforme normen hebben, onafhankelijk van de verschillende categorieën passagiersschepen. Ik geloof dat het vertrouwen van de passagiers zwaar heeft geleden, zoals Per Stenmarck terecht heeft gezegd, door het bijzonder ernstige en tragische ongeval in de Oostzee en dat wij het vertrouwen van de passagiers in de passagiersschepen moeten herstellen. Het is enigszins bitter, mijnheer de commissaris, dat wij nog geen vrije cabotage in het zeevervoer hebben; evenmin zijn er overgangsregelingen. De liberalisering van de concurrentie is nog niet bereikt, maar belangrijk is dat wij het nu ter voorbereiding op de liberalisering eens worden over uniforme veiligheidsvoorschriften.
Ik vind het ook heel goed dat de Raad, de Commissie en het Parlement in het gemeenschappelijk standpunt een reeks aspecten hebben opgenomen, bijvoorbeeld dat landen die voorschriften van een hogere rang hanteren, medezeggenschap moeten hebben over het gebruik van schepen uit andere landen. Ik vind het belangrijk dat aanvullende nationale veiligheidsvoorschriften kunnen worden voorgeschreven ten behoeve van de veiligheid van de burgers, want ook de risicosituaties zijn binnen de Europese Unie zeker verschillend.
Staat u mij tot slot nog een bijzonder praktische vraag toe, waarop collega Watts reeds heeft geduid. Hoe kunnen wij garanderen dat de regelmatige inspectie van de schepen door de vlaggenstaten, die immers in artikel 10 van de richtlijn is voorgeschreven, ook daadwerkelijk plaatsvindt? Wij zijn nou eenmaal die arme stakkers die zo tussen 23.00 uur en 24.00 uur discussiëren, en dat zelfs nog plezierig vinden ook. Misschien kunt u, mijnheer de commissaris, nog eens uiteenzetten hoe de Commissie, net als met het toezicht op schepen door de havenstaten, ook in dit geval misschien na zes of twaalf maanden wil garanderen dat juist de verplichte inspectie van de schepen door de vlaggenstaten daadwerkelijk plaatsvindt opdat de veiligheidsnormen ook concreet in elk afzonderlijk geval worden nagekomen. Hoe wil de Commissie dat zelf organiseren? De controle op de lidstaten door de Commissie is namelijk iets waar wij gezamenlijk voor zouden moeten opkomen.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, het is van enorm belang dat er duidelijke en strenge bepalingen zijn voor de veiligheid op zee. De bepalingen dienen zoveel mogelijk internationaal en mondiaal te gelden. Daarom moeten zij zoveel mogelijk samen vallen met de bepalingen van de IMCO, waarvan alle EU-landen lid zijn.
In de praktijk is het echter zo dat de werkelijke formulering van de bepalingen van land tot land enorm verschilt. In dit verband kan de EU een belangrijke aanvullende rol vervullen door de uitvoering te garanderen van de internationale verdragen, in dit geval het SOLAS-Verdrag. Het is goed dat de veiligheidsregels ook gelden voor nationaal verkeer, passagiers en hogesnelheidsvaartuigen. Het is goed dat de richtlijn niet alleen aandacht schenkt aan de veiligheid voor mensen, die voor mensen het allerbelangrijkst is, en aan de eigendom, maar ook aan de bescherming van het milieu . In verband hiermee wil ik graag iets opmerken. Ik ben namelijk van mening dat de desbetreffende formulering veel te oppervlakkig is. Die moet derhalve opnieuw worden geformuleerd en zo geconcretiseerd, dat duidelijker wordt wat met deze drie woorden wordt bedoeld, zodat het verslag een werkelijk concrete inhoud krijgt.
Ook het voorstel inzake de invoering is goed, evenals de uitzonderingen op de veiligheidseisen. Het maakt een goed doordachte indruk dat er een raadgevend comité is waarin zowel de Commissie als vertegenwoordigers van de afzonderlijke landen zitting hebben; dat garandeert een betere uitvoering.
Aangezien de laatste jaren gebleken is dat ongelukken juist gebeuren door gebrekkige handhaving van de regels, is het bijzonder belangrijk dat deze regels goed bestudeerd worden.
Ten slotte wil ik graag zeggen dat geen enkele maatregel die mensenlevens, eigendom en het milieu op zee kan redden, mag ontbreken. Deze richtlijn moet als een stap in die richting worden gezien.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik de Commissie vervoer en toerisme en in het bijzonder de heer Stenmarck voor het vele werk dat zij met betrekking tot dit gemeenschappelijk standpunt van de Raad ten aanzien van deze maatregel hebben verricht. Ik ben erkentelijk voor het constructieve werk dat zij hebben verricht, zoals duidelijk blijkt uit een aantal amendementen die de door de Raad ingevoerde nieuwe maatregelen niet alleen ondersteunen, maar ook aanzienlijk versterken. Ik zal in het herziene Commissievoorstel dan ook al die amendementen, op één na, overnemen.
Vele van de amendementen strekken ertoe de nieuwe bepalingen te verbeteren die de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt heeft opgenomen om een onderscheid te maken tussen de hogesnelheidspassagiersvaartuigen die na 1 januari 1996 zijn gebouwd en die welke voor die datum zijn gebouwd. Ik stel met voldoening vast dat de parlementaire commissie het eens is met de visie van de Raad en de Commissie en dat ze dat nieuwe beginsel ook opneemt in de bepaling over de controles en de certificering. Ik verwacht dan ook dat wij met deze wetgeving snel vooruitgang kunnen boeken en aanvaard dus met genoegen ook de amendementen 6 en 7.
Amendement 3 strekt ertoe voor hogesnelheidspassagiersvaartuigen op binnenlandse en op internationale reizen dezelfde eisen te stellen. Dat ligt volkomen in de lijn van de belangrijkste doelstelling van het voorstel en zal ervoor zorgen dat, zowel op binnenlandse als op internationale reizen, hetzelfde veiligheidsniveau wordt bereikt op alle hogesnelheidspassagiersvaartuigen in de wateren van de Europese Unie.
Ik ben de commissie erkentelijk dat ze een pragmatische oplossing aanreikt voor kleine en lichte passagiersvaartuigen die tegen gebruikelijke snelheden in wateren van klasse B, C of D opereren. Als in amendement 2 enkele redactionele verbeteringen worden aangebracht, zal het ervoor zorgen dat die vaartuigen niet ten onrechte als hogesnelheidspassagiersvaartuigen worden beschouwd, wat wel had kunnen gebeuren als de omschrijving van een hogesnelheidspassagiersvaartuig met betrekking tot de veiligheid op zee ook daarop van toepassing was geweest.
Ik kan het Parlement tot mijn genoegen zeggen dat ik kan instemmen met het voorstel om de milieubescherming, zoals in amendement 1 wordt gevraagd, als één van de doelstellingen van deze maatregel te vermelden. De afgevaardigden herinneren zich wellicht dat ik in eerste lezing heb verwezen naar het Internationaal verdrag ter voorkoming van verontreiniging van de zee van op schepen, het Marpol-verdrag, als het belangrijkste instrument voor de bescherming van het mariene milieu. Nu de Raad echter heeft voorzien in nieuwe veiligheidsmaatregelen die kunnen worden genomen als gevaar voor het mariene milieu dreigt, is de milieubescherming een uitdrukkelijke doelstelling van dit voorstel geworden. Het is dan ook zinvol op het wijze voorstel van de Commissie vervoer en toerisme in te gaan.
Ook amendement 4 verdient steun. Het versterkt de algemene strekking van het gemeenschappelijk standpunt door dezelfde terminologie te gebruiken als in de nieuwe, door de Raad in artikel 7, lid 5, opgenomen bepalingen. Door dezelfde woorden te gebruiken maakt het amendement volkomen duidelijk dat, als het comité vindt dat de door een lidstaat voorgestelde maatregelen niet gewettigd zijn, van die lidstaat zal worden geëist dat hij de maatregelen wijzigt of niet vaststelt. Wat de voorgestelde wijziging van het type comité betreft, kan de Commissie amendement 5 niet aanvaarden. Een regelgevend comité is het best geschikt omdat de richtlijn de mogelijkheid biedt dat de bepalingen worden aangepast om rekening te houden met de ontwikkelingen in internationale fora, zoals de Internationale Maritieme Organisatie.
Kortom, de Commissie kan de amendementen 1, 2, 3, 4, 6 en 7 aanvaarden. Ik vind het jammer dat ik wegens het gevorderde uur niet kan antwoorden op de vele interessante opmerkingen van onder meer de heer Watts en de heer Lindqvist. Ik ben er echter van overtuigd dat wij daarop nog zullen kunnen terugkomen en dat wij nog andere wetgeving tot stand zullen brengen om de veiligheid van mensenlevens en vaartuigen op zee te verbeteren en het mariene milieu te beschermen.
Tot besluit dank ik het Parlement omdat het de snelle aanneming van deze richtlijn heeft vergemakkelijkt. Deze richtlijn zal de veiligheid aan boord van schepen en vaartuigen verbeteren. Ik dank de Commissie vervoer en toerisme en in het bijzonder de heer Stenmarck nogmaals voor hun voortdurende steun en voor hun doeltreffend werk, dat de totstandbrenging van wetgeving door de Commissie en de Raad beslist vergemakkelijkt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Veiligheid voor vissersvaartuigen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0336/97), namens de Commissie vervoer en toerisme, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van de Raad betreffende de invoering van een geharmoniseerde veiligheidsregeling voor vissersvaartuigen waarvan de lengte 24 meter of meer bedraagt (C4-0360/97-96/0168(SYN)) (rapporteur: de heer Le Rachinel).

Le Rachinel
Mijnheer de Voorzitter, de Raad heeft in het gemeenschappelijk standpunt verschillende wijzigingen aangebracht in de ontwerp-richtlijn van de Commissie inzake de veiligheid van vissersvaartuigen waarvan de lengte 24 meter of meer bedraagt. De Commissie heeft ingestemd met deze wijzigingen, vanwege de coherentie en duidelijkheid van het voorstel. Hetzelfde geldt voor de rapporteur en de vervoerscommissie, die dit als technische en juridische wijzigingen beschouwen zonder al te veel consequenties, hoewel zij betrekking hebben op de inhoudelijke kant van de ontwerp-richtlijn en op de algemene strekking ervan.
De belangrijkste punten die door het gemeenschappelijk standpunt van de Raad in de ontwerp-richtlijn zijn gewijzigd, zijn de volgende. Allereerst worden de pleziervaartuigen die voor niet-commerciële doeleinden visserijactiviteiten ontplooien, uitgesloten van het toepassingsgebied. Verder zijn er een aantal terminologische correcties en redactionele wijzigingen die de tekst van de Commissie vereenvoudigen en een aantal termen en bepalingen duidelijker maken, omdat men die te vaag of onnauwkeurig vond, en omdat de tekst meer afgestemd moest worden op het Protocol van Torremolinos en op de bepalingen van het Verdrag van de Verenigde Naties over het internationale zeerecht.
Voor de naleving van de voorschriften met betrekking tot het ontwerp, de bouw en het onderhoud maakt de Raad een onderscheid tussen bestaande en nieuwe vissersvaartuigen. Alleen de nieuwe schepen moeten voldoen aan artikel 14 van de richtlijn 94/57 EEG. De reeds bestaande vaartuigen moeten voldoen aan de normen die van kracht waren toen zij werden gebouwd. Er is dus geen extra last voor de reders in de visserijsector, die, zoals bekend, reeds met ernstige problemen te kampen hebben. Het gaat om een wijziging in de datum waarop de algemene voorschriften voor nieuwe en bestaande vissersvaartuigen in werking treden.
Verder is er een nieuwe bijlage 4 aan de richtlijn toegevoegd. Deze heeft betrekking op constructie, waterdichtheid, uitrusting, stabiliteit, het vereiste niveau van zeewaardigheid, machines en elektrische installaties en brandblusapparatuur. Deze wijzigingen werden door de Commissie aanvaard, omdat zij volledig in overeenstemming zijn met het streven om voor de veiligheidsvoorschriften te komen tot een harmonisatie op een zo hoog mogelijk niveau. Het veiligheidsniveau aan boord van deze schepen zal dus hoger komen te liggen.
Voorts gaat het om een explicitering van de voorwaarden die gelden voor een inspectie van schepen die varen onder de vlag van een derde land, wanneer zij de haven van een lidstaat aandoen. Bovendien is opgenomen dat deze inspectie, wanneer het Protocol in werking getreden is, eveneens kan plaatsvinden op vissersvaartuigen die varen onder de vlag van een land dat het Protocol niet heeft ondertekend.
De Commissie heeft deze wijzigingen aanvaard. Ook deze aanpassingen leiden tot een versterking van de bepalingen die gelden voor de conformiteit van vissersvaartuigen die varen onder de vlag van een derde land met de voorschriften van het Protocol van Torremolinos. De rechte lijn op 60- NB, ten noorden waarvan speciale maatregelen mogen worden opgelegd, werd enigszins aangepast aan de territoriale wateren van de lidstaten. Tot slot werd de aard van het door de Commissie voorgesteld raadgevend comité van type I gewijzigd en vervangen door een comité van type III A, waardoor de nationale autoriteiten meer bevoegdheden krijgen. De Europese Commissie heeft deze wijzigingen aanvaard.
Uw rapporteur wil echter op twee punten de nadruk leggen. Allereerst op het feit dat het Europees Parlement geïnformeerd wenst te worden over de activiteiten van het bij artikel 8 ingestelde regelgevend comité. Al kan dit comité slechts aanpassingen uitvoeren, het Europees Parlement wil toch op de hoogte worden gebracht van de onderwerpen die worden besproken, ruim voordat deze op de agenda worden geplaatst. Voorts wijst men op het feit dat de lidstaten voor overtredingen sancties moeten vaststellen en coördineren.
Wij kunnen derhalve instemmen met dit gemeenschappelijk standpunt van de Raad, aangezien de fundamentele beginselen van het oorspronkelijke voorstel worden gerespecteerd. De ophelderingen en vooral de aanvullende bepalingen verbeteren het voorstel, omdat het harmonisatieniveau voor de veiligheid wordt verhoogd. Er werd geen enkel amendement ingediend, mijnheer de Voorzitter, en ik stel derhalve voor het verslag in deze vorm aan te nemen.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ik zal het heel kort houden. Dat zal bij de collega's op dit gevorderde uur van de avond zeker in goede aarde vallen. Zoals ik in mijn vorige interventie in eerste lezing voor de vergadering reeds opmerkte, maakt het hoge ongevallenpercentage op zee de visserij tot een van de meest risicovolle beroepen. Deze richtlijn is het resultaat van een langdurig en moeizaam proces ter verbetering van de veiligheid op vissersvaartuigen. Laten we deze richtlijn dus in de meest letterlijke zin veilig de haven binnenloodsen, en laten we het vooral snel doen. Deze richtlijn, waar we zo lang op hebben gewacht, is een eerste stap in de richting van de harmonisering van de wetgevingen van de lidstaten. Deze richtlijn staat het toe dat rekening wordt gehouden met specifieke situaties, doch steeds vanuit gemeenschappelijke uitgangspunten.
Feit is, en ook de Commissie en de Raad wijzen daarop, dat we het hebben over een sector in crisis, die te kampen heeft met talrijke ernstige problemen. Daarom moet rekening worden gehouden met de financiële consequenties die sommige maatregelen hebben voor de reders in deze sector.
Wij zijn het met de rapporteur eens wanneer hij stelt dat het Europees Parlement goed op de hoogte moet worden gehouden over de activiteiten van het in te stellen regelgevend comité.
Afrondend, mijnheer de Voorzitter, wij hebben er al eerder op gewezen, moet deze richtlijn, die een eerste maatregel is, zo spoedig mogelijk worden goedgekeurd.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank het Parlement voor zijn steun voor dit gemeenschappelijk standpunt. Die zal de aanneming van de richtlijn door de Raad zeker bespoedigen. Ik ben ervan overtuigd dat wij het er allen over eens zijn dat de uitvoering van deze maatregel de Commissie, het Parlement en de Raad zal steunen in hun inspanningen om de kwaliteit van de scheepvaart in de Europese wateren op een zeer hoog niveau te brengen door een geharmoniseerde veiligheidsregeling voor de vaartuigen in te voeren en door de personen op die vaartuigen optimaal te beschermen.
Dat is de eerste doelstelling van ons voorstel. Daarnaast zal het ook helpen in de strijd tegen de concurrentievervalsing door mensen die jammer genoeg opzettelijk nalaten adequate veiligheidsvoorzieningen te treffen.
Ik zou kort willen antwoorden op de twee opmerkingen die de rapporteur in zijn aanbeveling heeft geformuleerd. De Commissie zal uiteraard met genoegen ingaan op het verzoek het Parlement vooraf op de hoogte te brengen van de punten op de agenda van de bijeenkomsten van het comité over aanpassingen overeenkomstig de bepalingen van artikel 8 van de richtlijn.
Ook de Commissie vreest dat verschillende straffen in de lidstaten de mededinging kunnen scheeftrekken en de goede werking van de interne markt kunnen verstoren. Juist om dat te voorkomen bepaalt artikel 11 van het gemeenschappelijk standpunt dat straffen effectief, proportioneel en ontradend moeten zijn.
Om een volledige transparantie te garanderen, moeten de lidstaten volgens artikel 13 bovendien kennis geven van hun regeling voor de bestraffing van overtredingen van de op basis van de richtlijn vastgestelde nationale bepalingen.
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat de rapporteur heeft willen onderstrepen dat de naleving van deze bepalingen voor de transparantie en de eerlijke mededinging onontbeerlijk is. De Commissie zal haar verplichtingen op dat punt en ook met betrekking tot alle andere aspecten van de richtlijn nakomen. Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement niets minder verwacht en dank het nogmaals voor zijn medewerking.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Bevordering van hernieuwbare energiebronnen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Bloch von Blottnitz (A4-0288/97), namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap (ALTENER II) (COM(97)0087 - C4-0308/97-97/0106(SYN)).

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, ALTENER II is de voortzetting van ALTENER I, dus een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen. Voor de eerste twee begrotingsjaren is 30 miljoen ecu opzij gezet. Dit bedrag is natuurlijk absoluut belachelijk en nog minder dan de beroemde druppel op de gloeiende plaat! Het is nog minder te begrijpen als we rekening houden met de dringend noodzakelijke vermindering van gassen die het klimaat aantasten, waartoe de lidstaten zich reeds in Rio, Berlijn en nu ook voorafgaande aan Kyoto hebben verplicht door aanvaarding van de doelstelling inzake een vermindering met 15 %. Het is gewoonweg absurd, hoe men weigert te stimuleren dat er een doelgerichte marktpenetratie tot stand komt van hernieuwbare energiebronnen, zoals biomassa, biogas, zonne-energie (thermische en fotovoltaïsche toepassing), wind en geothermische energie met middelen die ons allen ten dienste staan.
Dit wekt des te meer verbazing, daar het toch onbetwist is dat juist deze wijze van energieopwekking ons niet alleen dichter brengt bij onze doelstelling, een vermindering van gassen die het klimaat aantasten, maar ook op het punt van werkgelegenheid enorme hulpbronnen zou vrijmaken, nog afgezien van het feit dat dit ons in hoge mate zou verlossen van onze afhankelijkheid van energie-importen uit derde landen. Bij een doelgerichte stimulering - en niet bij dergelijke evenementen die als alibi dienen - zou in de EU tot het jaar 2010 ten minste de tegenwaarde van 30 % van de vraag naar primaire energie met hernieuwbare energiebronnen kunnen worden gedekt.
Het staat buiten kijf dat condities, zoals administratieve belemmeringen, voor het succes van de hernieuwbare energiebronnen nog moeten worden opgeruimd. Zo hebben we bijvoorbeeld eindelijk een voor geheel Europa geldende terugleveringsregeling nodig voor hernieuwbare energie, en moeten er fiscale maatregelen worden getroffen. Dit gaat echter niet zonder politieke wil, die tot nu toe bij de lidstaten ontbreekt. Maar zolang de condities niet goed zijn, blijven al die programma's, zoals SAVE, ALTENER, THERMIE, SYNERGIE niets meer dan cosmetische ingrepen die de werkelijkheid verhullen!
Gezien de grote variëteit aan voorgestelde actiepunten enerzijds en de weinige middelen anderzijds heeft het weinig zin deze te verdelen volgens het principe van ieder even veel. Het programma moet daarom worden geconcentreerd op enkele strategisch zinvolle maatregelen. Maar in geen geval kan worden geaccepteerd dat, zoals men van plan is, stadsafval wordt aangeduid als hernieuwbare energiebron. Stadsafval, het woord zegt het al, is niet hernieuwbaar. Het gaat niet aan dat wij van deze werkelijk belachelijk krappe begroting ook nog eens projecten voor het verbranden van stadsafval steunen, ook al eist het bedrijfsleven dat luidkeels. Wij moeten, als dat al moet, in plaats daarvan alleen het aandeel aan biomassa in deze afvalstoffen behandelen.
Het liefst zou ik evenwel bij wijze van uitzondering onze krappe middelen eens een keer gedurfd en doelgericht besteden aan energievormen met een echt toekomstperspectief, om het energiebeleid eindelijk eens een impuls in de goede richting te geven. Dan zouden we naar mijn idee de fotovoltaïsche en de geothermische energie consequent bevorderen. Met de door de Commissie gepresenteerde brede waaier van steunverlening zullen we niet veel vooruitkomen.
Vastgesteld moet worden dat ook ALTENER II lapwerk blijft zolang de politieke wil ontbreekt, en dat die ontbreekt, is onmiskenbaar! Het bewijs daarvan wordt geleverd door het droevige feit dat nu al zo'n tien jaar verscheidene voorstellen van de Commissie om te komen tot een communautaire belasting op energie geregeld door de Raad worden doodgepraat en getorpedeerd.
Nog een bewijs is dat de Europese regeringen sinds Rio meer dan 125 miljard DM hebben uitgegeven aan subsidies voor fossiele en nucleaire energievormen, waarvan slechts 9 %, namelijk 2, 5 miljard Duitse mark, voor hernieuwbare energiebronnen. De scheve verhouding bij deze stimulering van conventionele en hernieuwbare energiebronnen is het grootst in Groot-Brittannië en in Duitsland. Onder één noemer gebracht betekent dit: de mond vol hebben van klimaatbescherming, maar de verkwisting van energie bevorderen. Het kleine programma ALTENER II kan daar weinig tegen doen. De royaal gesteunde beleidsmaatregelen van de Gemeenschap gaan namelijk precies de andere kant op: meer verkeer, meer energieverbruik, meer afval, meer emissie, meer milieuproblemen.
Zolang ons energie- en milieubeleid geen sterkere synergie tussen de diverse beleidsterreinen vertoont, zullen zulke aandoenlijke programma's als ALTENER II helaas geen principiële verbeteringen tot stand brengen.

Argyros
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het hoofddoel van ALTENER II is het aanmoedigen van particuliere en overheidsinvesteringen op het gebied van de hernieuwbare energiebronnen. Volgens het voorstel van de Commissie moet twee derde van de voor dit programma beschikbare kredieten besteed worden aan de voortzetting van ALTENER I. Voor de eerste twee jaar van ALTENER II wil de Commissie echter slechts 30 miljoen ecu uittrekken, hetgeen volgens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid veel te weinig is voor een dergelijk ambitieus programma.
Met het onderhavige verslag vragen wij de Commissie een voorstel te doen tot verhoging van de financiële middelen en de verdeling daarvan te herzien. Met name de middelen voor artikel 2, lid 1, sub e), de hoeksteen van het programma, moeten worden verhoogd.
In het voorstel van de Commissie wordt de nadruk gelegd op de bestudering van de vooruitzichten voor het concurrentievermogen van de hernieuwbare energiebronnen. Wij zijn daarentegen van mening dat concrete acties moeten worden voorgesteld voor het rendabel en concurrentiekrachtig maken van deze energiebronnen. Dan zal automatisch belangstelling worden gewekt voor investeringen.
De Commissie moet een duidelijke toekomststrategie op tafel leggen die de hernieuwbare energiebronnen een plaats kan verzekeren op de vrije markt. Er zal dan ook een gedetailleerd investeringsprogramma moeten worden opgesteld met concrete voorstellen voor de bevordering van deze energiebronnen.
Het zou goed zijn indien op nationaal en communautair vlak een gunstig investeringsklimaat werd gecreëerd met leningsfaciliteiten en steunmaatregelen, subsidies en belastingaftrek. Op die manier zou men compensatie kunnen bieden voor de beginkosten bij invoering van de hernieuwbare energiebronnen. De Gemeenschap dient de lidstaten richtsnoeren te geven voor de modernisering van hun juridische voorschriften en het investeringskader. De gereserveerde houding van kredietinstellingen, de ontoereikende voorlichting van de investeerders en het publiek en de afwezigheid van geïntegreerde actieprogramma's voor de hernieuwbare energiebronnen op nationaal vlak zijn met name te wijten aan de structurele en institutionele tekortkomingen in de lidstaten.
Wij hopen dat deze punten onderwerp zullen uitmaken van het Witboek over de hernieuwbare energiebronnen dat momenteel door de Commissie wordt opgesteld. Aan de hand daarvan zal men een Europese industrie kunnen opzetten met goede vooruitzichten voor de uitvoer van knowhow naar en investeringen in derde landen en met name de Midden- en Oosteuropese landen en de Middellandse-Zeelanden. Men zou verder gemeenschappelijke programma's met derde landen kunnen uitwerken. Het zou tevens goed zijn indien wij financiële ondersteuning van het programma zouden kunnen verzekeren van derden, van financiële instanties zoals de Europese Investeringsbank. De Commissie zal ten slotte moeten zorgen voor een goede coördinatie van de andere activiteiten waarmee zij de investeringen in het midden- en kleinbedrijf wenst te bevorderen. Deze zijn nu over heel het programma uitgestrooid. Daarbij zal zij de klemtoon moeten liggen op de investeringen ten behoeve van de hernieuwbare energiebronnen.

Rothe
Mijnheer de Voorzitter, zeer geachte dames en heren, beste collega's, allereerst mijn hartelijke dank aan de rapporteur, mevrouw Bloch von Blottnitz, voor de presentatie van een werkelijk goed verslag. Maar ook de Commissie verdient erkenning voor dit voorstel voor een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap.
Ik ben het zonder enig voorbehoud eens met de stelling in het voorstel van de Commissie, volgens welke de huidige samenstelling van het energieaanbod onverenigbaar is met de eisen op lange termijn voor duurzame ontwikkeling, en dat het, vanuit het gezichtspunt van het milieu- en klimaatbeleid, gezien onze toenemende afhankelijkheid van de invoer van energie, en gezien de betekenis voor het werkgelegeheids- en industriebeleid, onze politieke plicht is ervoor te zorgen dat hernieuwbare energiebronnen meer worden gebruikt.
Als wij de lage groeicijfers van de afgelopen jaren bekijken, weten wij ook, dat er flinke inspanningen nodig zijn om de in het Groenboek "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen" nog zeer bescheiden gehouden doelstelling van een verdubbeling van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te bereiken. Naast beleidsmaatregelen op het gebied van de regelgeving, die u - zo hopen wij, mijnheer Papoutsis - ons binnenkort als bestanddeel van het Witboek zult presenteren, vraagt het Europees Parlement in het advies over het Groenboek om een inhoudelijk en financieel versterkt ALTENER II-programma.
De financiële voorziening van 30 miljoen ecu die is gereserveerd voor 1998 en 1999 komt met zekerheid niet overeen met de eisen die aan de Unie moeten worden gesteld. Daarom moet ook volledig worden ingestemd met de Commissie dat de begrotingsmiddelen in de drie dan nog resterende begrotingsjaren flink moeten worden verhoogd, vooral met het oog op het zeer toe te juichen voorstel dat er een nieuw zwaartepunt van het ALTENER II-programma komt te liggen in acties ter bevordering van de marktpenetratie van hernieuwbare energiebronnen.
In het verslag over het Groenboek heeft het Europees Parlement opgeroepen tot een groot communautair programma voor hernieuwbare energiebronnen met 1 miljoen fotovoltaïsche installaties op daken en aan gevels, 15 000 MW aan windinstallaties en 1 000 MW aan biomassa-installaties. Als wij kijken naar de activiteiten in de VS en Japan, dan zijn dit eerder voorzichtige eisen. Ik hoop, mijnheer de commissaris, dat u ons binnenkort antwoordt met een witboek van voldoende omvang, opdat in het kader van het zoals gezegd te magere ALTENER IIprogramma een aanvang kan worden gemaakt met in eerste instantie doelgerichte acties die dan later op een nieuwe financiële basis moeten worden uitgebreid.
Nog twee korte opmerkingen. In amendementen van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie wordt gevraagd het programma uit te breiden tot landen aan de zuidelijke oever van de Middellandse Zee en tot samenwerkingspartners van de EU. Mijn fractie staat zonder voorbehoud achter de oproep tot hernieuwbare energiebronnen in deze landen, maar de begroting voor ALTENER biedt daar geen ruimte voor. Hiervoor moeten bijvoorbeeld MEDA, TACIS en PHARE worden gebruikt.
Nog een zin tot slot. Ik spreek nu niet namens mijn gehele fractie, ik weet dat daar ook andere meningen leven, maar stedelijk afval - afgezien van biomassa - indelen bij de hernieuwbare energiebronnen en deze als zodanig stimuleren, dat gaat toch voorbij aan de realiteit!

Robles Piquer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde (doch schaarse) collega's. Allereerst wil ik de Commissie, en met name commissaris Papoutsis, feliciteren met de tact, ik zou haast zeggen met de zuidelijke tact, waarmee zij deze problematiek heeft aangevat. Het Groenboek is daar het bewijs van en ik hoop dat het Witboek, waar wij met spanning naar uitkijken, dat ook zal zijn.
Ook geloof ik, Voorzitter, dat een zeker optimisme gerechtvaardigd is. Er zijn tekenen van een omslag. Zo hebben we vernomen dat de Duitse regering, alsook de regeringen van twee bondsstaten, serieus willen gaan investeren in grote zonnecelfabrieken. In een onlangs in Engeland verschenen boek heb ik gelezen dat mijn land, Spanje, streeft naar een productie van 800 megawatt windenergie in het begin van het komende millennium. Welnu, alleen al de autonome regio Galicië, waar minder dan een tiende van de Spaanse bevolking woont, streeft voor diezelfde datum naar een productie van 900 megawatt.
Wij weten dat de situatie veel beter is dan het gemiddelde in landen als Oostenrijk, Finland en Zweden, en wij bespeuren een duidelijke verandering. De Commissie milieubeheer volksgezondheid en consumentenbescherming noemt in haar brief een officiële Britse doelstelling: in het jaar 2025 niet minder dan 20 % van de totale energiebehoefte uit windenergie betrekken.
Ook mevrouw Bloch von Blottnitz verdient alle lof voor haar bewonderenswaardige werk, waar zij zich op heeft gestort met de felheid en de overtuiging die wij van haar kennen. Onze energiecommissie heeft, met enkele door de Commissie aanvaarde amendementen, bijgedragen tot de totstandkoming van dat werkstuk. Daarom gaat onze fractie haar stem uitbrengen voor het uitnemende verslag van mevrouw Bloch von Blottnitz, met de wijzigingen als aangebracht in het kader van het debat met de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie.
Wij kunnen het echter niet eens zijn met het laatste amendement, amendement 28, dat de heer Holm namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement heeft ingediend, omdat onze commissie na een serieus debat - tijdens hetwelk onze fractie zich vanzelfsprekend ook in die zin heeft uitgesproken - dit amendement, dat het begrip "stadsafval" wilde schrappen, reeds heeft verworpen. Het komt ons voor dat dit begrip gebruikt dient te worden, zoals tot op heden het geval is geweest, in het kader van de algemene ALTENER-programma's.
Onze amendementen zijn, dunkt ons, nuttig. Laten wij bijvoorbeeld denken aan de voorgeschiedenis. De Commissie heeft, net als hier en daar ook regeringen - zij het met weinig enthousiasme - veel gedaan. Maar de Commissie heeft de steun gezocht van de burgers. De krap een jaar geleden in Sitges gehouden ALTENERConferentie en de in Madrid, Milaan en Athene gehouden conferenties over hernieuwbare energiebronnen, die zonder de steun van de Commissie niet mogelijk waren geweest, tonen aan dat er een maatschappelijk draagvlak is.
Ook hebben wij, dunkt ons, het verslag verrijkt met de formulering van doelstellingen zoals de 15 %-norm, als minimum voor de hernieuwbare energie in het jaar 2020, en de 15 %-norm voor de reductie van de CO2 -emissie ten opzichte van 1990.
Samenvattend, Voorzitter, geloven wij dat deze en andere amendementen hebben bijgedragen tot de verrijking van het uitnemende werkstuk van mevrouw Bloch von Blottnitz en wij hopen dat de Commissie genoemde amendementen aanvaardt en dat deze deel uit kunnen maken van het definitieve verslag ter ondersteuning van een ALTENER II, waarover wij wat betreft de beschikbare middelen bescheiden verwachtingen hebben, maar waarvan wij hopen dat het even effectief blijkt als ALTENER I is geweest.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, bij hernieuwbare energie hebben wij het over het milieu, dat is juist. Wij hebben het over arbeidsplaatsen gekoppeld aan dragers van hernieuwbare energie, dat is ook correct. Wij hebben het vrijwel nooit over de problemen bij het verkrijgen van dragers van fossiele energie. Elk jaar sterven honderdduizenden mensen daarvoor. Ik herinner aan de Golfoorlog, aan de oorlog in Afghanistan, in Tsjetsjenië of de laatste tijd in Zaïre of in Congo.
Wij moeten ons bewust worden van de volle omvang van het probleem, namelijk dat er voor de 21ste eeuw geen stabiele situatie van vrede kan zijn op basis van fossiele en nucleaire energiebronnen. Daarom hebben wij niet alleen de hernieuwbare energiebronnen nodig vanwege de bescherming van het milieu, om economische en sociale redenen, maar vooral om redenen van vredesbeleid, want zonder overstap naar hernieuwbare energiebronnen zal er anders voor de 21ste eeuw geen stabiele situatie van vrede zijn.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement is ingenomen met dit vijfjarenprogramma. Wij vinden het goed dat de heer Papoutsis zich voor de aanwending van hernieuwbare energie blijft inzetten. ALTENER I heeft bijgedragen tot de financiering van het enige adviescentrum voor hernieuwbare energie in het Verenigd Koninkrijk. ALTENER II is een van de jammer genoeg schaarse maatregelen die zullen verhinderen dat onze afgevaardigden met lege handen naar de conferentie van Kyoto moeten gaan. Dit past in de tijdgeest. Duitsland heeft vandaag twee omvangrijke programma's aangekondigd inzake hernieuwbare energie, meer bepaald fotovoltaïsche elektriciteit. Zowel Shell als BP investeren massaal in hernieuwbare-energietechnologieën. De Verenigde Staten en Japan boeken vooruitgang.
Dames en heren, ik hoop dat u een bezoek zult brengen aan de tentoonstelling over het TERES II-programma, die buiten deze zaal wordt gehouden. Ik dank de Commissie voor dat programma en mevrouw Perez Latorre voor haar hulp bij het opzetten van de tentoonstelling.
Ik zou mijn opmerking drie keer willen maken. Er is niet genoeg geld, niet genoeg geld, niet genoeg geld. Ik hoop dat dit duidelijk is. Een bedrag van 250 miljoen ecu zou voor ALTENER II een realistisch en adequaat bedrag zijn. Dat ziet er veel geld uit. Wij hebben echter zoveel geld bijna achteloos aan kernfusie besteed. Laten wij de juiste prioriteiten stellen en naar de toekomst kijken. Dat zal ALTENER II volgens mij doen. Ik ben blij dat ALTENER II deel zal uitmaken van een ruimer kader inzake energie, dat al lang had moeten bestaan. Zo zullen de leden van dit Parlement weten wat wij op het gebied van energie juist doen. Ik hoop dat wij daarvoor weldra een rechtsgrondslag zullen hebben. Het Europees Parlement steunt de inspanningen van de Commissie ten gunste van ALTENER II.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, ik steun het voorstel van de Commissie om ALTENER I voort te zetten. Het verslag bevat echter ook een aantal zaken, zoals het tegenover elkaar zetten van hernieuwbare energiebronnen en fusieonderzoek, die ik niet kan goedkeuren.
Men moet realistisch blijven bij het stellen van doelen voor het aandeel van enkele procenten die de hernieuwbare energiebronnen in de totale energieproductie hebben. De meest effectieve manier om de uitstoot van kooldioxide te verminderen is meer gebruik te maken van kernenergie en waterkracht. Als een kolencentrale van 1.000 megawatt wordt vervangen door kernenergie, kan de uitstoot van kooldioxide met 6 miljoen ton per jaar worden verminderd, wat heel veel is. De totale uitstoot van kooldioxide in Finland bedroeg in 1996 60 miljoen ton.
We moeten ook beseffen dat elke vorm van energieproductie, ook de hernieuwbare, schadelijk is voor het milieu. De meest veelbelovende hernieuwbare energiebron is biomassa, vooral houtafval. Finland is in Europa leidinggevend als het gaat om het benutten van hout als brandstof, voornamelijk dankzij het gebruik van industrieel afval voor energieopwekking. Ongeveer 15 % van de energie in Finland wordt geproduceerd met behulp van brandstoffen afkomstig van hout.
Zonne-energie en windkracht zullen in de nabije toekomst zeer marginale energiebronnen zijn. Voor het benutten van zonne-energie zou een radicale technische doorbraak nodig moeten zijn, anders zal het voor de energieproductie niet van belang zijn. Windkracht kan weer het beste worden gebruikt bij de plaatselijke kleinschalige productie van elektriciteit in de archipel en in kustgebieden. Denemarken, dat door zijn geografische ligging een uitstekend windklimaat heeft, produceert slechts zo'n 3 % van zijn energieverbruik met behulp van windkracht.
In het verslag wordt opgeroepen om meer te investeren in het onderzoek naar hernieuwbare energiebronnen, zodat de resultaten ervan zullen verbeteren. Hoewel ik normaal gesproken een voorstander van onderzoek ben, kan ik deze eis niet onderschrijven. De toekomstperspectieven van hernieuwbare energiebronnen zijn niet afhankelijk van economische investeringen, aangezien hun aandeel in de energieproductie marginaal zal blijven.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil eerst mevrouw Bloch von Blottnitz van harte bedanken voor haar uitstekende verslag.
ALTENER I is voor de bevordering van de alternatieve energiebronnen een waardevol programma gebleken en wij waren dan ook zeer tevreden over de eerste resultaten hiervan. ALTENER II is niet slechts een verlengstuk van het eerste programma en ik ben ervan overtuigd dat dit tweede programma in de toekomst een zeer belangrijke rol kan spelen.
Ik wilde in eerste instantie enkele opmerkingen maken over de aard van het nieuwe programma. Ten eerste iets over het Groenboek inzake de hernieuwbare energiebronnen dat ik enkele maanden geleden aan u voorlegde. Dankzij uw voorstellen en uw steun aan dit Groenboek konden wij beginnen met de opstelling van een Witboek betreffende een communautaire strategie en een nieuw actieplan ten behoeve van de hernieuwbare energiebronnen. Ik kan u mededelen dat ik van plan ben dit Witboek nog voor het einde van november aan de Commissie voor te leggen.
Het ALTENER II-programma is anders georiënteerd dan het eerste programma. De nieuwe activiteiten daarvan moet u zien als een onderdeel van de zojuist genoemde algemene communautaire strategie en het actieplan ten behoeve van de hernieuwbare energiebronnen.
Ten tweede weet u dat er een kaderprogramma zal komen voor de energie. ALTENER II zal daar een van de hoofdonderdelen van zijn.
Indien wij echter zorg willen dragen voor een ononderbroken toepassing van de ALTENER-programma's, zal eerst ALTENER II door de Raad goedgekeurd moet worden en wanneer dan in de komende maanden of volgend jaar ook het kaderprogramma door de Raad aangenomen wordt, zal ALTENER II hierin worden opgenomen.
Mijn derde punt is het uitbreidingsproces van de Europese Unie. U weet dat verschillende maatregelen worden getroffen om de Midden- en Oost-Europese landen en Cyprus te helpen bij de toetreding. Zo is onder meer voorzien in de mogelijkheid van deelneming van deze landen en de landen van de Europese Economische Ruimte aan dit programma.
Over de activiteiten en de maatregelen in het kader van het ALTENER II-programma kan ik u mededelen dat de Commissie van plan is de succesvolle activiteiten van het programma voort te zetten en uit te breiden. Ons doel is onze inspanningen nog doeltreffender te maken en nog betere resultaten te bereiken. Daar zullen onze maatregelen op afgestemd zijn.
In het programma zijn echter ook nieuwe activiteiten opgenomen. Daarmee worden met name twee doelstellingen beoogd. Ten eerste willen wij de particuliere en overheidsinvesteringen ten behoeve van de productie en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen aanmoedigen. Ten tweede willen wij de middelen verwerven die ons in staat stellen de communautaire strategie en het actieplan voor de hernieuwbare energiebronnen in de periode tot het jaar 2010 ten uitvoer te leggen en de toepassing daarvan te toetsen.
Mijnheer de Voorzitter, ALTENER II is een zeer belangrijk programma. Daarmee kunnen wij immers, zoals ook door vele sprekers werd gezegd, bijdragen aan de algemene doelstellingen van de Europese Unie inzake de vermindering van de uitstoot waardoor het broeikaseffect wordt veroorzaakt. Als men het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen in de energiebalans van de Unie wil verhogen en haar afhankelijkheid van de energie-import wil verminderen, moet men de daarvoor noodzakelijke omstandigheden creëren. Daarin kan ALTENER II een belangrijke rol vervullen.
Wij mogen niet vergeten dat het doel van de ontwikkeling van de hernieuwbare energiebronnen de verwerving van een groter marktaandeel is. Op die manier zal men een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de algemene doelstellingen van de Unie betreffende de economische en sociale samenhang, de lokale en regionale ontwikkeling en natuurlijk ook de verbetering van de werkgelegenheid.
Dan wil ik nu kort ingaan op de amendementen. Daar wil ik eerst een algemene opmerking over maken. Wij kunnen de meeste amendementen overnemen, omdat ons voorstel daarmee wordt verbeterd. Zo kunnen wij de amendementen 2, 6, 8, 9, 10, 19, 21, 23 en 25 zonder meer, in de vorm waarin zij zijn ingediend, overnemen.
Verder aanvaarden wij enkele amendementen, mits de formulering daarvan wordt aangepast. Dit geldt voor de amendementen 5 en 7. Dan zijn er nog amendementen die wij niet kunnen overnemen omdat deze ons inziens ofwel inhoudelijk reeds door onze tekst zijn gedekt, ofwel eerder zijn gedacht voor het Witboek inzake de communautaire strategie voor de hernieuwbare energiebronnen en niet zozeer voor ALTENER.
Om rekening te houden met amendement 12 kunnen wij in het voorstel een algemene verwijzing opnemen naar het doel van de verdubbeling van het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen tot het jaar 2010 en naar de desbetreffende besprekingen in het kader van het Witboek. In dit Witboek zelf zullen echter de concrete doelstellingen worden aangegeven. Het tweede gedeelte van amendement 12 is voor ons aanvaardbaar, met uitzondering misschien van de bevordering van de technologie. Dergelijke activiteiten horen eerder thuis in het THERMIE-programma.
Amendement 13 is ons inziens qua inhoud reeds opgenomen in artikel 1 van ons voorstel.
Wel stemmen wij in met amendement 15 en daarom zullen wij zorgen voor een nieuwe formulering van de verwijzing naar de verschillende sectoren die overeenkomstig artikel 2, lid 1, sub a) onderwerp zullen zijn van een studie.
Wat amendement 16 betreft, ben ik het met u eens dat het milieutoerisme een belangrijk onderdeel is van de planning voor de lokale en regionale ontwikkeling. Amendement 16 kan derhalve in ons voorstel worden opgenomen en wel daar waar sprake is van de cruciale sectoren voor de planning.
Ook kunnen wij zorgen voor een andere formulering van de in artikel 2, lid 1, sub c) genoemde voorlichtingsactiviteiten en op die manier rekening houden met de amendementen 17 en 18.
De Commissie is wat amendement 20 betreft van mening dat de formulering van het eerste en het derde geval van artikel 2, lid 1, sub f) allesomvattend en volledig moet zijn. Het toezicht op de tenuitvoerlegging van de strategie en de gemaakte vooruitgang, op zowel communautair als nationaal vlak, moet alle in het Witboek genoemde aspecten en alle sectoren behelzen. Daarom is het beter de verwijzing naar slechts bepaalde sectoren achterwege te laten. Ik wilde u dan ook voorstellen ons wat dit betreft te houden aan de huidige tekst.
Wij stemmen verder in met amendement 22 en wij zullen het in een passende formulering opnemen in artikel 2.
De Commissie kan echter de amendementen 1, 3, 4, 11, 14, 24, 26 en 27 niet overnemen.
Wat amendement 1 betreft, wil de Commissie haar grote voldoening over het welslagen van de conferentie over het ALTENER-programma tot uiting brengen. Wij zijn van plan dergelijke nuttige besprekingen te herhalen. Een verwijzing daarna hoort echter eerder thuis in de overwegingen bij het voorstel en niet zozeer in het juridisch gedeelte daarvan. Hetzelfde geldt overigens ook voor amendement 3.
Amendement 4 is een voorbeeld voor een initiatief dat eerder in het Witboek inzake de communautaire strategie op zijn plaats is.
Helaas kunnen wij amendement 11, waar sprake is van openstelling van het ALTENER-programma voor de Middellandse-Zeelanden, nu niet overnemen. Er zijn immers geen associatie-overeenkomsten met deze landen.
Amendement 14 gaat over de financiering van het programma. De Commissie is van mening dat het bedrag bepaald moet worden door de voor de begroting bevoegde autoriteit en daarom kunnen wij dit amendement niet aanvaarden.
Evenmin kunnen wij amendement 24 overnemen, daar de verslagen van de Commissie aan de instellingen onderwerp vormen van artikel 6.
De amendementen 26 en 27 betreffen de comitologie. De Commissie kan deze niet overnemen, daar wij ook in dit geval de algemene procedure ter zake moeten volgen.
Voordat ik afsluit, wil ik u nog mededelen dat de Europese Commissie vanmorgen heeft beraadslaagd over het kaderprogramma voor energie. Zoals u weet, vormen de hernieuwbare energiebronnen en de energie-efficiëntie een belangrijk onderdeel van dit programma. Alhoewel wij het in de Commissie eens zijn over de politieke doelstellingen van dit kaderprogramma, konden wij geen eindbesluit nemen. Er zijn nog meningsverschillen over de begroting van het programma. Ik moet u eerlijk bekennen dat ik niet erg verheugd ben over de voorstellen die daarvoor worden gedaan. Het belangrijkste argument is dat de huidige financiële vooruitzichten, die ook de periode 1998-1999 bestrijken, geen grote verhogingen ten behoeve van de hernieuwbare energiebronnen mogelijk maken. Het Europees Parlement heeft zijn politieke wil niet tot uiting gebracht tijdens de besprekingen over de begroting 1998. Natuurlijk is nog niet beslist over de nieuwe financiële vooruitzichten voor de tijd na 2000, maar wij hebben daarvoor momenteel zelfs nog geen enkele indicatie. De enige officiële indicatie van de kant van de instellingen komt van de Commissie en is vervat in het voorstel van de Commissie voor Agenda 2000. In Agenda 2000 vormt energie een van de prioriteiten.
Wij zijn echter nog pas aan het begin van de procedure, van de besprekingen in de Raad en het Parlement. Daarom moeten mijns inziens al diegenen die steun geven aan de hernieuwbare energiebronnen en vinden dat hiervoor aanzienlijke middelen uit de communautaire begroting beschikbaar moeten komen - juist omdat de hernieuwbare energie een belangrijke bijdrage vormt aan alle doelstellingen inzake milieubescherming, nieuwe technologie en werkgelegenheid - in de komende jaren alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat de hernieuwbare energiebronnen een politieke prioriteit worden die niet alleen tot uitdrukking komt in woorden, maar ook in daden, dat wil zeggen in de financiering door de communautaire begroting.
Daarom deel ik enerzijds weliswaar uw kritiek met betrekking tot de beperkte financiële middelen in ons voorstel voor ALTENER II, maar anderzijds moet u wel begrip hebben voor de positie waarin wij ons door de moeilijke financiële situatie in heel de Europese Unie bevinden.
Ik kan u tot slot verzekeren dat de Europese Commissie werkelijk haar uiterste best heeft gedaan om zoveel mogelijk amendementen van het Europees Parlement in haar voorstel voor ALTENER II over te nemen. Ik wil nogmaals de rapporteur, mevrouw Bloch von Blottnitz, en u allen bedanken voor uw steun aan dit voorstel en meer in het algemeen aan onze inspanningen ten behoeve van de hernieuwbare energiebronnen.

Bloch von Blottnitz
Ik heb slechts één vraag: wat gebeurt er met de amendementen 28 en 29? Daarover hebben wij helaas niets van u gehoord, en dat zijn voor ons heel belangrijke amendementen. Als u die nu misschien niet bij de hand hebt, kunt u ons dat misschien ook morgenochtend zeggen.

De Voorzitter
Akkoord, we kunnen u het antwoord op een andere manier verstrekken.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Visserijovereenkomst met Mauritanië
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Imaz San Miguel (A4-0303/97), namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad inzake de sluiting van een overeenkomst in de vorm van een briefwisseling betreffende de wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Islamitische Republiek Mauritanië tot samenwerking op het gebied van de zeevisserij (COM(97)0263 - C4-0421/97-97/0158(CNS)).

Imaz San Miguel
Mijnheer de Voorzitter, het verslag waarover wij ons vandaag buigen, werd op 8 oktober goedgekeurd door de Commissie visserij en heeft betrekking op vier technische wijzigingen in de bestaande zeevisserijovereenkomst tussen de Europese Unie en Mauritanië. Het betreft geringe wijzigingen. Toch wil ik mevrouw de commissaris danken voor het feit dat zij, ondanks het geringe belang van deze wijzigingen, en ondanks het feit dat zij vandaag op reis is geweest, hier op dit late tijdstip toch aanwezig heeft willen zijn.
Het gaat om wijzigingen die niet slaan op de fundamentele aspecten van de overeenkomst, zoals de duur ervan, de financiële compensatie en de vangstmogelijkheden, maar op louter technische kwesties waarvan de eventuele wijziging al was voorzien in artikel 8, lid 5, van de overeenkomst.
De eerste wijziging betreft de periode waarin op koppotigen mag worden gevist. Deze wijziging werd feitelijk al toegepast voor 31 juli dit jaar. Er werd overeengekomen dat maximaal drie vaartuigen die behoren tot het quotum van het tweede jaar zullen worden overgeheveld naar het quotum van het eerste jaar, zodat de verdeling van respectievelijk 25 en 40 vaartuigen voor het eerste jaar gewijzigd is in 28 respectievelijk 37. Dit alles vanzelfsprekend met behoud van de variatiemarge van 3 % ten aanzien van de in de vorige overeenkomst toegestane tonnage.
De tweede wijziging, die juist beantwoordt aan een verzoek van de Mauritanische autoriteiten om de overeenkomst in overeenstemming te brengen met de interne Mauritanische wetgeving, voorziet voor de pelagische visserij in een verbod op het gebruik van trawls met dubbele kuil en van trawls waarvan de kuil met dubbel garen is vervaardigd.
De derde wijziging voorziet in de mogelijkheid om driemaandelijkse vergunningen aan te vragen voor de vaartuigen voor tonijnvisserij met de hengel en vaartuigen voor de visserij met de drijvende beug, in plaats van vergunningen voor twaalf maanden, zoals is voorgeschreven in de huidige overeenkomst. Dit alles vanzelfsprekend met een evenredige verlaging van de visrechten.
De vierde wijziging, ten slotte, voorziet voor de 22 pelagische visserijvaartuigen in een heffing van 350 ecu per maand en per vaartuig als bijdrage in de kosten voor wetenschappelijke observatie.
Kortom, vier wijzigingen die niet slaan op fundamentele aspecten noch op de financiële compensatie en die in zekere zin een verbetering inhouden voor de mogelijkheden van de communautaire reders en voorts bijdragen tot de toepassing van de maatregelen tot instandhouding van de visbestanden als vastgesteld in de Mauritanische wetgeving.
Vier technische wijzigingen die echter wel de goedkeuring behoeven van dit Parlement, en wel binnen het kader van een visserijovereenkomst die, zoals de overeenkomst met Mauritanië, gunstig is voor de communautaire vloot en die nog loopt tot de maand juli van het jaar 2001.
Zoals reeds blijkt uit het verslag over het gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002, dat vanmiddag door dit Parlement is behandeld, vormen de visserijakkoorden voor de communautaire vloot een interessante mogelijkheid om meer evenwicht te brengen tussen de vlootcapaciteit en de visbestanden, op grond waarvan wij - mede gelet op de positieve effecten ervan op de werkgelegenheid en de economische bedrijvigheid in de Europese Unie - onze goedkering moeten hechten aan de voorgestelde wijzigingen, die een verbetering inhouden van een van de bestaande visserijovereenkomsten
De visserijovereenkomsten van de EU zijn steeds aangepast aan de realiteit van het land waarmee zij worden gesloten. Ook de onderhavige wijzigingen beantwoorden aan deze filosofie. Ik verwacht daarom van het Europees Parlement een krachtige ondersteuning van deze voorstellen.
Met betrekking tot de procedure is er nog een aspect waar ik de aandacht op zou willen vestigen. Zoals de Commissie juridische zaken en rechten van de burger in een schrijven aan de Commissie visserij van het Europees Parlement heeft laten weten, geeft de ontwerpverordening tot wijziging van deze overeenkomst geen aanleiding tot inleiding van de instemmingsprocedure, omdat geen van de bepalingen afzonderlijk "aanzienlijke gevolgen voor de Gemeenschapsbegroting" heeft in de zin van artikel 228 van het EG-Verdrag. Een en ander betekent evenwel niet dat het Parlement niet vasthoudt aan zijn in de resolutie van november 1996 ingenomen standpunt - mevrouw Palacio zal dat straks natuurlijk veel nauwkeuriger kunnen toelichten - dat voor de samenwerkingsovereenkomst op visserijgebied tussen de Europese Unie en Mauritanië als rechtsgrond de instemmingsprocedure dient te gelden als bedoeld in artikel 43. Dit is een bevoegdheid van het Europees Parlement waaraan wij niet voorbij kunnen noch mogen gaan, omdat de naleving ervan aan de burgers meer invloed en controlemogelijkheden geeft en een verdere bestendiging betekent van het Europese project.
Daarom wordt in paragraaf 2 van de wetgevingsresolutie die straks in stemming zal worden gebracht, uitdrukkelijk naar dit standpunt verwezen.
Derhalve verzoek ik het Europees Parlement het onderhavige verslag morgenochtend aan te nemen, en wel in de vorm waarin het door de Commissie visserij is goedgekeurd, met de vereiste positieve adviezen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de Commissie ontwikkelingssamenwerking.
Voorzitter, ik wil mevrouw de commissaris, die vandaag elders verplichtingen had, nogmaals danken voor haar aanwezigheid bij de behandeling van dit verslag over enige technische wijzigingen die, hoewel gering van aard, toch belangrijk zijn, zoals alle maatregelen die de Europese Unie aanneemt.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, dit gevorderde tijdstip is niet het beste moment om een diepgaand academisch betoog te houden over de overeenkomst met Mauritanië. De rapporteur heeft het al heel helder uiteengezet: het gaat niet om een compleet internationaal verdrag, maar om een simpele uitwisseling van notitites. Een uitwisseling van notities waarin enkele technische aanpassingen worden gemaakt waarvoor de Commissie een zeer adequate rechtsgrond heeft voorgesteld.
Maar nu het al zo laat op de avond is, weet ik niet, Voorzitter, of het niet beter is als ik u, in plaats van u met een diepgaande analyse te vervelen, een verhaaltje vertel als uit de sprookjes van duizend-en-een-nacht: wellicht dat we dan straks de slaap beter kunnen vatten.
In onze jeugd waren mevrouw de commissaris en ik, en naar ik aanneem menig ander hier aanwezig parlementslid, bewonderaars van een bepaald gedachtegoed. Ik heb het over de gedachten van een groot Chinees politicus - zijn naam was Mao Zedong - die een boekje had geschreven dat grote invloed had. Het Rode Boekje was de titel van dat boekje, en in mijn vertaling - want de Chinese taal ben ik niet machtig - las ik een beroemde spreuk waarin Mao Zedong zei dat je, om een kind te eten te geven, hem in plaats van een vis beter een hengel kunt geven.
De invloed van het Rode Boekje moet groot geweest zijn, want sindsdien hebben de Chinezen hun vissersvloot zo enorm uitgebreid, dat terwijl wij ons hier buigen over een minieme technische aanpassing van de overeenkomst met Mauritanië - waar ik toevalligerwijs niet zo ver vandaan woon - de vissers daar klagen dat, terwijl zij vis voor vis uit de zee halen, een vloot van miljoenen Chinese vissers geen vis meer in het water laten.
Dit toont enerzijds aan hoe effectief de gedachte van Mao Zedong was, en anderzijds wat de gevaren ervan zijn voor de visserij en de visbestanden. Want zij vissen met een techniek - ik weet niet of zij die hebben geleerd van Confucius of van Lao-Tzé - waarbij zij een bepaald gebied uitzoeken om dan vervolgens met hun complete vissersvloot net zo lang te blijven vissen tot er geen vis meer over is en er ook nimmer meer zal zijn.
Omdat wij de commissaris hebben gevraagd hier vanavond aanwezig te zijn wil ik, ondanks het gevorderde uur en ondanks het feit dat de commissaris zichtbaar moe is, toch van de gelegenheid gebruik maken om te vragen of wij niet, op dezelfde opvoedende wijze als Mao Zedong destijds, vanuit de Commissie de Chinezen zouden moeten leren dat als zij teveel vis uit de zee halen, zij op het eind niets meer te eten zullen hebben en honger zullen lijden. Wij zouden onze Mauritaanse en Chinese vrienden duidelijk moeten maken dat in de beoefening van de visserij de beperking een groot goed is.
De Europese Unie geeft op dit moment het goede voorbeeld. Ik geloof dat wij onze bezorgdheid tonen. Ik geloof ook dat commissaris Bonino een groot aandeel heeft in het dragen van de verantwoordelijkheid voor de beperkingen die wij ons opleggen en in de verdienste van dat beleid en van de wijze waarop de Europese Unie op dit moment omgaat met de visserijproblematiek. Maar wellicht - ja, ik weet hoe druk commissaris Bonino het heeft - wellicht zou de Europese Unie een tweede dimensie aan dit beleid kunnen toevoegen door, gebruik te maken van de gelegenheid die de aanpassing van de visserijovereenkomsten ons biedt en onze Mauritaanse en Chinese vrienden uit te leggen dat wanneer ze zich te buiten gaan bij de vangsten, destructie van de visbestanden het onvermijdelijke gevolg zal zijn.
Laat ik ter afronding, Voorzitter, zeggen dat het niet voldoende is dat wij, Europeanen, onze vangstcapaciteit beperken en specifieke maatregelen nemen om die inkrimping mogelijk te maken, maar dat wij van onze positie gebruik moeten maken om ook anderen ervan te doordringen dat de visserij een gevaarlijk beroep is en dat overbevissing de visbanken vernietigt. Wellicht kunnen wij de Chinezen en de Mauritaniërs helpen zich enigszins te matigen bij het uitoefenen van die activiteit.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, na deze boeiende uitweiding van de heer Medina zou het wel heel saai zijn om weer in te gaan op de kwestie van de rechtsgrond. Bovendien is het belangrijkste reeds door de heer Imaz San Miguel gezegd.
Namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger is het belangrijk aan te geven dat wij de door de commissie voorgestelde rechtsgrond, namelijk artikel 43 voor wat betreft de inhoud, en artikel 228, lid 3, eerste alinea, wat betreft de vorm, adequaat vinden. Zulks, zoals de heer Imaz San Miguel al heeft aangegeven, omdat niet gemeend wordt dat de voorgestelde wijzigingen aanzienlijke gevolgen hebben voor de Gemeenschapsbegroting.
En ook omdat parallellisme van vormen noch in het onderhavige geval noch in het communautair recht vereist. Dat wil zeggen dat de wijziging van een overeenkomst niet noodzakelijkerwijs zijn beslag hoeft te krijgen volgens dezelfde procedure als waarlangs de oorspronkelijke overeenkomst tot stand is gekomen.
Wij herhalen dus, zoals de heer Imaz San Miguel dat ook al heeft gedaan, dat het Parlement vasthoudt, zoals ook de Commissie destijds vasthield, aan zijn standpunt dat de adequate grondslag voor de wijziging van de overeenkomst met Mauritanië - verordening 408/97 - artikel 228, lid 3, tweede alinea juncto artikel 43 is. Dit laatste artikel voor wat betreft de inhoud. En dat is zo, omdat, zolang niet precies door middel van een interinstitutioneel akkoord, zoals deze Vergadering of - in het uiterste geval, als het niet anders kan - het Hof van Justitie vraagt, omschreven is wat wij moeten verstaan onder het vooralsnog vage begrip "aanzienlijke gevolgen voor de begroting" , deze Vergadering het recht van interpretatie heeft, met name wanneer, zoals hier het geval is, de Commissie geen enkele reden aangeeft voor de destijds voorgestelde wijziging van rechtsgrond die, naar het oordeel van het Parlement, gezocht moet worden in artikel 228, lid 3, derde alinea.
Wij hebben dus, mijnheer de Voorzitter, een beroep tot nietigverklaring ingediend bij het Hof van Justitie, en wij hopen dat nu het Hof zal beslissen wat dient te worden verstaan onder "aanzienlijke gevolgen voor de begroting" .

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, inderdaad heb ik niet veel toe te voegen aan het verslag van de heer Imaz San Miguel aangezien het, zoals de heer Imaz San Miguel zelf al heeft aangegeven, gaat om een paar kleine technische wijzigingen, gericht op de instandhouding van de visbestanden door middel van een meer selectief gebruik van vismethoden.
Ik zou daarom van deze paar minuten gebruik willen maken om twee zaken naar voren te brengen. De eerste heeft betrekking op de extracommunautaire vissersvloot in Mauritanië. Recentelijk werd een bezoek gebracht aan Mauritanië in verband met de controle op de visserijovereenkomst. Er doen zich daar twee problemen voor: het ene betreft de Chinese vloot, die gebruik maakt van joint-ventures onder Mauritaanse vlag, of soortgelijke constructies, en het tweede probleem betreft de ongecontroleerde groei van de ambachtelijke visserij. Er zijn op dit moment niet minder dan 3.000 tot 4.000 kano's die op inktvis vissen, wat zij bovendien nog eens in het paaigebied langs de kust doen. Ik kan de heer Medina verzekeren dat wij deze kwestie met kracht van argumenten naar voren brengen, maar afdwingen kunnen wij niets: het gaat immers om een soevereine staat die vist in eigen territoriale wateren. Toch kan de discussie die wij met de Mauritaanse vissers - niet de Chinese maar de Mauritaanse vissers - hebben gevoerd, ertoe bijdragen dat ook daar wat meer begrip zal ontstaan voor het idee van de verantwoordelijke visserij zoals wij dat - met niet geringe problemen voor de vissers - trachten door te voeren in de communautaire visserijsector.
Deze discussie is dus al op gang gebracht, maar er kan niets worden afgedwongen, en wel om de juridische redenen die u bekend zijn. Toch heb ik er alle vertrouwen in dat wij een aantal positieve resultaten kunnen bereiken, bijvoorbeeld dat ook de ambachtelijke vloot zich houdt aan het verbod op visserij in de paaigebieden. Verder helpen wij de Mauritaniërs, deels met de lidstaten, deels met de middelen in het kader van de overeenkomst, om het controlesysteem te verbeteren. Het zal een lange weg zijn, maar ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat het thema onze aandacht heeft.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, staat u mij toe, dat ik twee minuten uw aandacht vraag voor wat nadere uitleg over het vandaag gevoerde debat. Vanmiddag is er in deze vergadering langdurig gedebatteerd over de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002. Dat ik daarbij niet aanwezig was, mijnheer de Voorzitter, heeft simpelweg te maken met het feit dat ik nog niet de gave van de alomtegenwoordigheid bezit. Ik was niet op vakantie, noch zat ik in de bioscoop, maar hier aan de overkant, bij een vergadering van consumenten waarvoor tientallen personen waren gemobiliseerd.
Het Parlement, mijnheer de Voorzitter, is vanzelfsprekend soeverein om zijn eigen agenda op te stellen, maar zodra het mij ter ore kwam dat dit debat vandaag gehouden zou worden, heb ik contact opgenomen met de voorzitster van de Commissie visserij en het kabinet van de secretaris-generaal, om te bezien of de agenda zodanig gewijzigd kon worden, dat ik aanwezig kon zijn. Immers, het debat over de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid heeft, zoals u zult begrijpen, mijn grootste aandacht. Maar de agenda kon niet gewijzigd worden. Men gaf mij te verstaan dat de verslagen worden geordend op volgorde van belangrijkheid, op grond waarvan het debat niet "s avonds gehouden kon worden. Het wonder van de alomtegenwoordigheid heeft zich aan mij, mijnheer de Voorzitter, vooralsnog niet voltrokken.
Ik zeg dit, omdat ik met stomheid geslagen ben over sommige kritische geluiden van vandaag. De voorzitster van de Commissie visserij weet dat wij tien dagen geleden hebben getracht de agenda van de vergadering te wijzigen en bovendien is dit soort kritiek politiek weinig correct. De afwezigheid van de commissaris herleiden tot gebrek aan interesse harerzijds lijkt mij eerlijk gezegd volkomen gratuit. Ik ga ervan uit, dat ook commissievoorzitster Fraga bijzonder geïnteresseerd is in de visserijproblematiek, en uit het feit dat zij hier nu niet aanwezig is, leid ik af dat zij andere verplichtingen heeft. Mij zult u daar niet over horen klagen. Ik hoop en ik vertrouw erop, mijnheer de Voorzitter, dat wij deze institutionele relatie correct kunnen houden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris. We mogen natuurlijk niet vergeten dat mevrouw Fraga evenmin de gave heeft van alomtegenwoordigheid. Ik veronderstel dat zij een andere bespreking heeft.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 00.30 uur gesloten)

