Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 30 maart 2000 werd onderbroken, te zijn hervat.

Andrews
Mevrouw de Voorzitter, al een halfjaar tot een jaar dringt de Commissie ontwikkelingssamenwerking er bij de Commissie op aan iets te doen aan de droogte in Ethiopië. Er is geen enkele actie ondernomen, al moet gezegd worden dat de Commissie onmiddellijk reageerde toen publiekelijk bekend werd dat twaalf miljoen mensen in Ethiopië het slachtoffer van hongersnood dreigen te worden. Ik stel voor dat commissaris Nielson, omdat het hier een uiterst dringende aangelegenheid betreft, nog deze week in het Parlement komt uitleggen waarom de Europese Unie zo traag reageert op een droogte die al drie jaar aan de gang is.
Wij zijn kennelijk in staat de Eritreeërs en Ethiopiërs van wapens te voorzien, zodat zij hun agressieoorlog, die eigenlijk over triviale zaken gaat, kunnen voortzetten, maar tegelijkertijd, terwijl de Europese Unie en het Westen wapens uitvoeren naar Ethiopië en Eritrea, duurt de hongersnood voort en loopt het leven van vele miljoenen mensen gevaar.
Ik zit nu sinds 1984 in het Parlement, maar ik heb slechts zelden de Europese Unie zo nonchalant - zo moedwillig nonchalant - zien omgaan met een dergelijke hongersnood, die we bovendien konden zien aankomen. Het is een grote schande dat commissaris Nielson, telkens als een dergelijk onderwerp bij hem of bij de Commissie wordt aangekaart, doet alsof het hier een volkomen onbelangrijk onderwerp betreft - alsof hij de waarheid in twijfel trekt. Commissaris Nielson moet in het Parlement zijn gebruik van PR-medewerkers en spin doctors in deze zaak - dit schandalige vertoon van nonchalance - maar eens komen uitleggen. Allerlei ontkennende verklaringen ten spijt, zijn zij wel degelijk in staat de strijd in Ethiopië en Eritrea te voeden met twee miljard dollar aan wapens. Deze hele kwestie weerspiegelt het onvermogen van het Parlement om krachtdadig op te treden.

De Voorzitter
Mijnheer Andrews, we kunnen daar nu natuurlijk geen debat over beginnen. Wel zal het Parlement zodadelijk stemmen over de vraag of wij nog een onderwerp toevoegen aan het agendapunt "Mensenrechten". Een van de voorstellen, ingediend door twee fracties, gaat trouwens over de hongersnood in Ethiopië.

Imbeni
Mevrouw de Voorzitter, afgelopen vrijdag is in Wenen het Waarnemingscentrum voor racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme geopend. Veel collega's zijn daarvan op de hoogte. Ik wil u bedanken voor de duidelijke woorden die u bij die gelegenheid heeft gesproken. U heeft betoogd dat de mensenrechten en de persoonlijke waardigheid geen enkel raakvlak hebben met racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme. Met uw duidelijke, krachtige woorden heeft u het Oostenrijkse volk en de rest van Europa een hart onder de riem gestoken. Een groot aantal collega's uit bijna alle fracties van het Europees Parlement en allerlei landen was daarbij aanwezig, onder wie natuurlijk ook Oostenrijkse afgevaardigden en de voorzitter van de commissie mensenrechten, de heer Graham Watson. Ik geef graag gehoor aan hun verzoek u te bedanken voor uw toespraak. U heeft ervoor gezorgd dat wij er trots op zijn deel uit te maken van dit Parlement.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Imbeni, dat is buitengewoon vriendelijk van u. Aan alle collega's die aanwezig waren op deze bijzonder ontroerende en belangrijke ceremonie zou ik willen zeggen dat wij het Europees Parlement goed vertegenwoordigd hebben en dat alle deelnemers onze grote aanwezigheid hebben opgemerkt. Dit was in mijn ogen erg belangrijk voor ons Parlement. Dank u wel, mijnheer Imbeni, voor wat u heeft gezegd.

Hänsch
Mevrouw de Voorzitter, als ik goed ben ingelicht, heeft de Raad zijn verklaring over Irak afgelast. Die zal dus deze week niet meer worden afgelegd. Zou het mogelijk zijn dat u de Raad verzoekt om een verklaring over Irak in plaats van een verklaring over Ethiopië? Dan zou dit punt geklaard zijn, maar het hangt er natuurlijk van af of de Raad daar ook toe in staat is.

De Voorzitter
Mijnheer Hänsch, we zullen dit zodadelijk bekijken als we de ontwerpvergadering bespreken, en dan zullen we uitmaken wat we daarmee gaan doen.

Lynne
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag uw aandacht vragen voor een interne aangelegenheid. Personeelsleden van het Europees Parlement krijgen zowel hier als in Brussel van sommige parlementsleden allerlei verwensingen naar het hoofd, als zij toezien op naleving van de regels van het Europees Parlement - bijvoorbeeld niet roken op plaatsen waar een rookverbod van kracht is. In andere parlementen krijgen de bodes het respect dat hun toekomt. Ik zou willen dat dat ook in het Europees Parlement het geval was. Weet u of wij eventueel, mocht de situatie niet verbeteren, disciplinaire maatregelen kunnen treffen tegen leden die het personeel zo respectloos behandelen?

De Voorzitter
Ik denk nu niet meteen aan disciplinaire maatregelen, maar ik beloof u dat ik terdege rekening zal houden met uw twee opmerkingen, zowel over de rookvrije zones als over de omgang met onze bodes.

Vander Taelen
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het lezen van de internationale pers is een interessante bedrijvigheid als men wil weten waarmee bepaalde collega's zich hier onledig houden. Meestal leest men met enige interesse, fascinatie of verbazing maar men denkt er ook bij dat het Europees Parlement een Huis is met vele kamers. Men denkt er het zijne van en men zwijgt.
Vorige week is er echter een incident gebeurd waarover wij niet verder kunnen zwijgen. Een vooraanstaand lid van deze assemblee, de heer Berlusconi, heeft het nodig geacht tijdens een pleziertochtje dat kadert in zijn verkiezingscampagne, vreselijk kwetsende, ik zeg zelfs niet opmerkingen, maar grapjes te maken over mensen die stervende zijn aan de vreselijke ziekte AIDS. U moet mij vergeven als ik u vertel wat de heer Berlusconi gezegd heeft, maar ik denk dat u moeilijk kunt oordelen als u niet weet wat hij gezegd heeft. De heer Berlusconi maakte namelijk het volgende grapje: weet u waarom een aids-slachtoffer een zandbad moet nemen. Het antwoord is omdat hij op die manier gewoon wordt om in de aarde te liggen. Deze woorden zijn uitgesproken door een lid van deze assemblee. Ik geloof niet dat hier iemand kalm zou blijven als het zou gaan over joden of zwarten. Ik denk dat een reactie van u, mevrouw, ten zeerste op z'n plaats is. Meteen zou ik ook willen vragen aan de voorzitter van de EVP en aan de fractieleider van deze politieke beweging wat hij van dergelijke opmerkingen denkt. Ik kan alleen maar zeggen dat zij mij uitermate geshockeerd hebben. In solidariteit met alle mensen, en dat zijn er miljoenen, die aan deze vreselijke ziekte lijden, kan ik alleen maar uiting geven aan plaatsvervangende schaamte voor het weledele lid, Silvio Berlusconi.
(Applaus ter linkerzijde)

De Voorzitter
Dank u. De collega die u genoemd heeft, is er niet en kan zich dus niet verdedigen...
(Tekenen van onrust)

Seppänen
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben in de bladen kunnen lezen dat er voor een bedrag van vijf miljoen euro van het Europees Parlement is gestolen en dat de financiën van het Parlement slecht zijn beheerd. Bovendien komt er nu een rapport van de Europese Rekenkamer over het gebruik van de financiële middelen door de parlementaire fracties en ook dat is niet erg vleiend voor het Parlement. Dit zijn ernstige zaken waar het Parlement zich mee bezig moet gaan houden.
Ik wil het met u echter over minder ernstige zaken hebben. Ik hou er overigens niet van deze in de plenaire vergadering van het Parlement naar voren te brengen, maar het is verbazingwekkend dat de bureaucratie van dit huis niet in staat is kleine kwesties op te lossen. Ik heb er in de plenaire vergadering al verscheidene malen over geklaagd dat er in het Parlement geen Finse televisiebeelden te ontvangen zijn. Alle andere nationaliteiten zijn vertegenwoordigd, behalve Finland. Ik hoop dat deze kleine kwestie opgelost kan worden. De Nederlanders hebben verscheidene malen in de plenaire vergadering van het Parlement geklaagd over het feit dat er geen Nederlandse zender te zien was. Er zijn nu twee Nederlandse televisiezenders beschikbaar en ik hoop dat wij Finnen nu in ieder geval één zender krijgen. Verder mag ik ook nog hopen dat er uit de waterleidingen warm water komt. Tijdens het mandaat van dit nieuwe Parlement is er nog helemaal geen warm water geweest. Ook hierover heb ik in de plenaire vergadering al verscheidene malen geklaagd. Wat bezielt u, bureaucraten, dat u niet eens deze kleine zaken in dit huis in orde kunt brengen? U staat daarnaast wel de diefstal van vijf miljoen euro toe!

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Seppänen. Dit is geen detail. U weet ongetwijfeld dat er grote inspanningen zijn verricht om onze Nederlandse collega's van een zender in hun taal te voorzien, en voor Finland is dit nog niet geregeld. Mevrouw Banotti houdt zich met dit probleem bezig en zal u op de hoogte brengen van de laatste ontwikkelingen.

Banotti
Mevrouw de Voorzitter, ik ben al minstens driemaal op zoek geweest naar onze Finse collega om hem te beloven, zoals ook mij tijdens de afgelopen plenaire vergadering werd beloofd, dat hij een kaart krijgt waarmee hij niet alleen kan luisteren maar ook kan kijken naar de Finse televisiezender in het Parlement. Het spijt mij oprecht dat hij deze kaart nog niet heeft ontvangen. Ik zal er deze week achteraan gaan.
In het College van quaestoren hebben wij ook gesproken over de diefstallen die in het Parlement plaatsvinden, omdat ook wij ons daarover zorgen maken. Ik kan u verzekeren dat de quaestoren ermee bezig zijn.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Banotti.

Buitenweg
Voorzitter, geachte collegae, de agenda die voorgesteld wordt is aanzienlijk gewijzigd. Er is met verslagen geschoven en er zijn zelfs tijden veranderd. Morgen beginnen we voor het eerst om 8.30 uur. De zware agenda heeft echter niet geleid tot een betere spreiding van de verslagen over de volle vijf dagen die deze Straatsburg-week telt. Integendeel, op vrijdag zijn er twee verslagen geschrapt en staan er slechts drie mondelinge vragen geagendeerd. Dit zadelt ons op met een dilemma. Als gekozen volksvertegenwoordigers vormen we een afspiegeling van ons electoraat en die moet in alle stemmingen tot uiting komen. De agenda op vrijdag is echter zowel nu alsook in het verleden vaak zo licht dat veel collega's oprecht menen dat zij in eigen land hun tijd beter kunnen besteden. Hoe moeten wij nu onze verplichtingen het best invullen?
Ik heb hierover uitgebreid gepraat met collega's van verschillende fracties en wij zijn tot de conclusie gekomen dat het Parlement een keuze moet maken: òf we geven de agenda op vrijdag voldoende gewicht, zodat ook meer leden aanwezig zijn bij de stemmingen, òf we schaffen hem af. Dit is geen anti-Straatsburg-campagne, wèl een pleidooi voor aanwezigheid van de leden bij de stemmingen en ook een verhoging van het aanzien van het Parlement.
Vorige week heeft u al een e-mail ontvangen over ons voornemen om vrijdag het quorum aan te vragen. Ook de Conferentie van voorzitters heeft hierover een brief ontvangen. Dit heeft echter niet geleid tot een verzwaring van de agenda op een vrijdag, maar er is zelfs, zoals ik al heb gezegd, sprake van een verlichting. Onze plannen blijven dan ook overeind en dit houdt in dat als vrijdag de benodigde 209 leden niet aanwezig zijn, de stemming niet kan doorgaan. Wij hebben dit ruim van tevoren willen aankondigen om u de gelegenheid te geven door middel van uw aan- of uw afwezigheid, en niet slechts door mondelinge belijdenis, te laten zien wat u nu eigenlijk wilt van deze vrijdagen: verzwaren of afschaffen.

De Voorzitter
Geachte collega's, mag ik u verzoeken geen debat over deze kwestie te beginnen, ook niet in de vorm van moties van orde, want dan zijn we tot diep in de nacht bezig. Ik beloof u in ieder geval dat ik dit aan de Conferentie van voorzitters zal voorleggen. De fractievoorzitters hebben u gehoord. Er is inderdaad sprake van een probleem, en we zullen er rekening mee houden op de Conferentie van voorzitters bij de opstellen van de eerstvolgende agenda, en natuurlijk ook daarna, als we andere agenda's opstellen.

Kuhne
Mevrouw de Voorzitter, ik zou heel kort willen ingaan op wat de heer Seppänen heeft gezegd, niet over de Finse televisie maar over het eerste punt dat hij heeft aangeroerd. Ik heb er natuurlijk kennis van genomen dat ongeveer 10 dagen geleden overal in Europa een zeker artikel uit de European Voice steeds weer werd herkauwd. Ik zou het als rapporteur inzake de kwijting van de begroting van onze eigen instelling alleen maar hebben toegejuicht als de heer Seppänen gelegenheid zou hebben gevonden een blik te werpen in mijn verslag dat, met als datum 10 februari, in alle taalversies voor alle collega's in dit Parlement ter beschikking stond. Ik zou het toejuichen wanneer dit ons er ook toe zou aansporen om onze eigen stukken, onze eigen ontwerpresoluties, die doorgaans heel kritisch zijn - ook tegenover onszelf - meer tot ons te laten doordringen en niet steeds alleen maar reflexmatig op bepaalde persorganen te reageren.

Ribeiro e Castro
Mevrouw de Voorzitter, collega's, ik zou de aandacht van de Voorzitter en van het Bureau in het algemeen willen vestigen op een agendapunt van deze vergaderperiode dat mij buitengewoon ernstig lijkt. In het verslag-Dimitrakopoulos-Leinen dat op woensdag zal worden besproken, staat een passage die ik in de oorspronkelijke tekst in het Frans zal oplezen:
"Les affaires du Parlement européen ne peuvent pas faire l'objet d'un recours juridictionnel"
Ik vind dit buitengewoon ernstig: dit is een zeer ernstige schending van de fundamentele rechten, van een fundamentele regel van de rechtsstaat en het straalt totalitaire ideeën uit. Ik vind dat het Bureau de toelaatbaarheid van een verslag met deze kenmerken moet afwijzen.
Daarom wil ik de aandacht van mevrouw de Voorzitter voor deze kwestie vragen, en in alle loyaliteit opmerken dat ik, als dit op de agenda voor woensdag blijft staan, mij het recht voorbehoud de prealabele kwestie als bedoeld in artikel 143 van het Reglement te stellen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Ribeiro, we zullen uw verklaring nauwkeurig bestuderen.

Miller
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag uw aandacht vragen voor een incident dat vorige week heeft plaatsgevonden, waarbij twee voetbalfans op weg naar een wedstrijd van hun club in het UEFA-Cuptoernooi op tragische wijze werden gedood. Voetbal is een grensoverstijgende sport, die in vrijwel elk land ter wereld wordt gespeeld. Voetbal staat ook bekend als een mooie sport. Over ongeveer drie maanden zijn België en Nederland gastland voor Euro 2000. Er bestaat een gerede kans dat incidenten zoals dat van vorige week zich in België en Nederland zullen herhalen.
Mag ik u vragen uw goede diensten aan te wenden en contact op te nemen met de lidstaten die bij dit evenement betrokken zijn? Wilt u er bij hen op aandringen erop toe te zien dat dergelijke problemen tot een minimum beperkt blijven?

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Miller, dat zullen we doen. Wij hebben al vaak aanbevelingen over geweld in de sport gedaan, en wat u ons vertelt is bijzonder alarmerend.

Van Velzen
Mevrouw de Voorzitter, collega Hänsch heeft zojuist een hele belangrijke opmerking gemaakt en omdat dit punt toch samenhangt met de totale agenda wil ik daarover toch ook een opmerking maken.
Ten eerste zou ik willen zeggen dat de EVP het voorstel steunt om, nu de verklaring van de Raad inzake Irak niet doorgaat, dit punt te vervangen door Ethiopië. Ik denk dat dat een heel zinnig voorstel is. Wij zouden dan óók de mogelijkheid willen hebben om Irak onder de urgenties op te nemen, omdat het Parlement hierover uiteindelijk een uitspraak moet doen. Het kan niet zo zijn dat omdat de Raad niet klaar is, wij er in het Parlement niet over spreken.
Mijn laatste punt: wij zouden het zeer op prijs stellen, mede gelet op de enorm verontrustende televisiebeelden die we de laatste tijd zien, dat ook Zimbabwe onder de mensenrechten wordt opgenomen. We hebben een totaalpakket en daarmee zijn we wellicht in staat alle belangrijke punten voor dit Parlement mee te nemen.

De Voorzitter
Mijnheer Van Velzen, u zult dadelijk over dit alles het woord kunnen voeren, want we gaan het hebben over de regeling van de werkzaamheden.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de definitieve ontwerpagenda zoals opgesteld door de Conferentie van voorzitters overeenkomstig artikel 110 van het Reglement.
Vergaderingen van 10 tot en met 14 april 2000 in Straatsburg:
Dinsdag:
De Raad heeft medegedeeld het niet wenselijk te achten op dit moment een verklaring af te leggen over Irak. Wij betreuren dit uiteraard, maar het is nu eenmaal zo. We kunnen de Raad niet verplichten.
Niettemin had ik een verzoek van de Fractie van de Europese Sociaal-democraten om de verklaringen van de Raad en de Commissie over de toestand in Turkije, die momenteel op woensdag 12 april staan ingeschreven, te vervroegen. Het voorstel was ze in plaats van de verklaringen over Irak in te schrijven.
Ik richt mij nu tot de heer Hänsch. Klopt het dat dit verzoek als volgt is gewijzigd: u stelt voor in plaats van de verklaring over Irak een verklaring over de hongersnood in Ethiopië in te schrijven. Als ik het goed begrepen heb, wordt dit laatste verzoek ondersteund door de heer Van Velzen namens de PPE-Fractie. Uw voorstel is dan het debat over Turkije op zijn oorspronkelijke plaats te laten staan. Klopt dat?

Van Velzen
Mevrouw de Voorzitter, ik vind het voorstel niet zo goed omdat, als ik goed ben geïnformeerd, de Raad woensdag niet aanwezig is. Dus ik zou wel het debat over Ethiopië ook in aanwezigheid van de Raad willen houden.

De Voorzitter
Mijnheer Van Velzen, ik hoor hier dat de Raad woensdag wel degelijk aanwezig is.
Wat ik u daarom voorstel, is dat we de verklaringen van de Raad en de Commissie over Turkije naar dinsdag vervroegen, dus dat we ze in de plaats zetten van de verklaring over Irak.
Mijnheer Hänsch heeft zijn verzoek zojuist verdedigd. Als niemand zich ertegen wenst uit te spreken, breng ik het in stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Woensdag:
Ik stel u thans voor de verklaringen over Turkije, die wij zojuist naar dinsdag hebben verplaatst, te vervangen door een debat over de hongersnood in Ethiopië.
Wenst iemand het woord te voeren tegen dit voorstel?

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, in dat geval zou ik voorstellen dat het mogelijk moet zijn een beknopte resolutie over Ethiopië in te dienen.

De Voorzitter
Zeker.
(Het Parlement keurt het voorstel goed)
Donderdag:
Met betrekking tot de actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties heb ik een aantal verzoeken tot wijziging.
Om te beginnen een verzoek van de liberale fractie om punt I over het non-proliferatieverdrag te vervangen door een punt getiteld "Irak".

Haarder
Mevrouw de Voorzitter, het zou voor velen van ons een grote hulp zijn dat we eerst over punt IV mogen stemmen. Ik denk immers dat een grote meerderheid zich achter ons voorstel onder punt IV schaart. Dan kan het voorstel onder punt I vervallen.

De Voorzitter
Mijnheer Haarder, u wilt dus met andere woorden dat wij nu onmiddellijk stemmen over het voorstel om punt IV, "Wereldforum over het onderwijs", te vervangen door het punt "Irak", want dat had u ingediend voor het geval het eerste verzoek niet zou worden ingewilligd.
Als ik u dus goed begrijp - corrigeert u mij gerust -, trekt u uw verzoek in om het punt "Non-proliferatieverdrag" te vervangen, aangezien we nu punt IV gaan vervangen, als het Parlement het daar tenminste mee eens is. Tenzij u wilt dat we meteen stemmen over de vraag of we punt IV vervangen.

Haarder
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag willen dat er eerst over punt IV wordt gestemd, vooraleer ik daarover een standpunt inneem.

Hänsch
Mevrouw de Voorzitter, als ik het goed begrijp heeft de liberale fractie gevraagd het punt Non-proliferatieverdrag te vervangen door Irak. Laten we dan daarover toch stemmen! Wanneer u dat intrekt en Irak in plaats van het Wereldforum voor onderwijs wilt plaatsen, moet u dat aanvragen en dan wordt daarover op de vierde plaats gestemd, wanneer het Wereldforum aan de beurt is.

De Voorzitter
Dat lijkt me ook overzichtelijker. Ik heb liever dat we de volgorde aanhouden waarin de verzoeken zijn ingediend.
Ik breng het verzoek van de liberale fractie in stemming om het punt "Non-proliferatieverdrag" te vervangen door een nieuw punt getiteld "Irak".
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Wat betreft het punt "Mensenrechten" heb ik een verzoek ontvangen van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese democraten om de vierde rubriek, "Doodstraf in de Verenigde Staten", te vervangen door een nieuwe, getiteld "Zimbabwe". Wie wenst het woord te voeren ter ondersteuning van dit voorstel?

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, omdat Ethiopië, dat wij erbij willen nemen, thans op een andere plaats staat, zou ik de verzoeker willen vragen of hij het ermee eens is Zimbabwe als vijfde punt toe te voegen. We kunnen immers vijf punten hebben. Als we Zimbabwe als extra punt nemen, kunnen wij daarvoor stemmen.

De Voorzitter
De indieners van het voorstel zijn het daar zo te zien mee eens, waarvoor mijn dank. Ik hoef het dus niet in stemming te brengen, aangezien het is ingetrokken.
Verder heb ik vijf verzoeken ontvangen om een vijfde rubriek toe te voegen aan het punt "Mensenrechten".

Elles
Mevrouw de Voorzitter, als wij hebben afgesproken dat Zimbabwe het vijfde agendapunt is, dan heeft het toch geen zin om nog over andere punten te stemmen, omdat er al vijf punten op de agenda staan?

De Voorzitter
Mijnheer Elles, ik zal het dadelijk voorstellen, want ik geloof dat dit aansluit bij wat we zojuist zijn overeengekomen, namelijk om Zimbabwe in te schrijven als vijfde rubriek onder het punt "Mensenrechten". Het is aan het Parlement om hierover te oordelen. Ik ben het met u eens. Maar ik zal u de andere verzoeken toch voorlezen, al was het maar uit respect voor de collega's en de fracties die ze hebben ingediend.
Ik heb dus het verzoek in verband met Zimbabwe. Vervolgens heb ik een verzoek van de groene fractie om een rubriek over schendingen van de mensenrechten in Australië en willekeur in de berechting van aboriginals toe te voegen. Het voorstel betreffende de hongersnood in Ethiopië komt te vervallen. Vervolgens heb ik een verzoek in verband met Zimbabwe, dat ik net als eerste genoemd heb, en het verzoek van de liberale fractie om een rubriek "Pinochet" toe te voegen.
Wie is het eens met het verzoek om als vijfde rubriek onder het punt "Mensenrechten" Zimbabwe in te schrijven?
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Vrijdag:
Wat betreft de mondelinge vragen over de bosbouw wenst de Fractie van de Europese Sociaal-democraten dat de ontwerpresoluties tot besluit van het debat mogen worden ingediend zonder dat erover wordt gestemd.
Wenst iemand voor of tegen dit verzoek het woord te voeren?

Gebhardt
Mevrouw de Voorzitter, ik zou ervoor willen pleiten om aan de mondelinge vraag aan de Commissie over de stormschade van afgelopen december een resolutie vast te knopen. De burgers zouden er geen begrip voor hebben dat wij hier alleen maar discussiëren en nadien niet vertellen welke voorstellen voor oplossingen en welke mogelijkheden de Europese Unie kan bieden. Daarom verzoek ik u een resolutie aan de mondelinge vraag vast te knopen.

De Voorzitter
U bedoelt na de mondelinge vraag over het stormweer? Dat lijkt me geen probleem.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Vergaderingen van 3 en 4 mei 2000 in Brussel: geen wijzigingen.
(Het Parlement neemt de aldus gewijzigde agenda aan)

Bestrijding van kinderpornografie op Internet
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0090/2000) van de heer Kirkhope namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken over het initiatief van de Republiek Oostenrijk met het oog op de aanneming van een besluit van de Raad ter bestrijding van kinderpornografie op Internet (10317/1999 - C5-0318/1999 - 1999/0822(CNS)).

Kirkhope
Mevrouw de Voorzitter, in 1996 had ik de grote eer de regering van het Verenigd Koninkrijk te mogen vertegenwoordigen op het wereldcongres over seksuele uitbuiting van kinderen, dat onder auspiciën van de Verenigde Naties gehouden werd in Stockholm, Zweden. Wij zijn toen gekomen met een aantal initiatieven waarmee we kinderen, de meest kwetsbaren in onze maatschappij, dachten te kunnen helpen. Deze initiatieven hadden voornamelijk betrekking op zaken als sekstoerisme en algemeen misbruik van kinderen overal ter wereld.
De initiatieven hadden over het algemeen geen betrekking op zaken die te maken hadden met Internet - de nieuwe technologie die de wereld de laatste jaren stormenderhand verovert; een nieuwe technologie die veel goeds maar ook veel slechts tot stand kan brengen. Er is met betrekking tot het doel waarvoor Internet wordt gebruikt erg weinig regelgeving. Veel landen willen hun burgers graag laten profiteren van al het goede dat Internet kan bieden en de elektronische handel is inmiddels niet meer weg te denken uit het dagelijkse leven. Toch is er nog geen afdoende regelgeving waarmee degenen die worden misbruikt kunnen worden beschermd, en met name degenen die worden misbruikt doordat er van hen pornografische beelden worden getoond.
Dat is de reden achter mijn verslag - bescherming bieden aan kinderen, ervoor proberen te zorgen dat kinderen niet op deze specifieke manier worden misbruikt. In mijn verslag wordt voor het eerst een definitie gegeven. Tot nu toe heeft die definitie altijd ontbroken. Er was in het begin wel een Oostenrijks initiatief, dat in dit verslag wordt onderschreven, maar er werd geen definitie in gegeven. In ons verslag hebben wij een definitie opgenomen, die naar wij hopen internationaal aanvaardbaar is. We kunnen deze kwestie alleen in internationaal verband aanpakken. Op het moment gebeurt dat nog slechts op Europees niveau, maar hopelijk zal ook de rest van de wereld reageren; of dat nu nogmaals onder auspiciën van de Verenigde Naties gebeurt, of omdat ook andere landen van buiten Europa hun gezond verstand laten spreken, doet daarbij niet ter zake. Als we geluk hebben, neemt men wereldwijd maatregelen om dit soort kwalijke praktijken te verbieden.
In ons verslag verlangen wij van de Europese landen actieplannen ter bestrijding van het misbruik zoals dat momenteel plaatsvindt. Het gaat ons om de productie, verkoop, distributie en het opzettelijke bezit van pornografische afbeeldingen van kinderen. Wij willen voorgoed een einde maken aan dit afschuwelijke misbruik.
Met ons verslag willen we ervoor zorgen dat de politieautoriteiten in alle Europese landen tegen dit misbruik actie ondernemen. We willen landen stimuleren, en in bepaalde situaties zelfs dwingen, hun huidige wetgeving onder de loep te nemen, om er zeker van te zijn dat ze de middelen hebben om een onderzoek in te stellen naar dit misbruik en mensen die kinderen op deze wijze misbruiken op passende wijze te berechten.
Ons wacht een moeilijke taak, niet alleen wat betreft de definitie die wij besloten hebben op te stellen, maar ook omdat er bijvoorbeeld onder de term ''kind'' in verschillende landen verschillende dingen worden verstaan. Wij hebben in onze besprekingen een compromis geprobeerd te bereiken en ik denk dat wij daarin geslaagd zijn.
Ik wil als rapporteur mijn dank uitspreken aan alle betrokkenen, niet alleen in mijn eigen commissie - de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken - maar ook in de Commissie juridische zaken en interne markt en de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport. De bijdragen zijn uitsluitend positief geweest. In mijn eigen commissie is het betreffende verslag met 27 stemmen vóór bij één onthouding aangenomen. Ik vind dat zeer bemoedigend en een goed teken voor de toekomst. Gezien alle steun voor dit initiatief, binnen de commissies, maar ook van het publiek, ben ik zeer hoopvol gestemd dat het initiatief als het eenmaal is bestudeerd door het Parlement, zal worden aangenomen en van kracht zal worden, zodat deze kwetsbare leden van de maatschappij de bescherming krijgen die ze nodig hebben in dit snel veranderende, gestaag groeiende onderdeel van de nieuwe technologie.

Cederschiöld
Mevrouw de Voorzitter, kinderpornografie is een weerzinwekkende vorm van criminaliteit. Grensoverschrijdende maatregelen zijn noodzakelijk, vooral vanwege de internationale aard van het Internet.
Ik feliciteer de rapporteur, de heer Kirkhope, voor zijn uitstekende verslag. In dit verband is het in zekere zin grappig dat de heer Kirkhope nu juist uit Groot-Brittannië komt. Het is goed dat hij een definitie van kinderpornografie heeft gezocht en ik denk dat we een goed compromis bereikt hebben. Het is vooral positief dat hij de definitie uitbreidt tot alles wat op kinderpornografie lijkt.
Volgens het voorstel moeten in de lidstaten contactpunten, speciale eenheden worden opgericht. Hopelijk betekent dit een verbetering op het gebied van onderzoek. Er is meer deskundigheid nodig om goed onderzoek te kunnen doen. Zowel Europol als de lidstaten zullen erbij betrokken worden. Het is goed dat een misdrijf in derde landen volgens de nationale wetgeving gestraft kan worden.
Wij hebben een definitie van het begrip "kind" - de leeftijd van het kind - geformuleerd om te tonen dat wij het beste beschermingsniveau willen wat kinderpornografie betreft. Onze redenering laat een zekere flexibiliteit toe om de leeftijd van het kind zo te definiëren dat kinderpornografie op de strengst mogelijke manier wordt aangepakt. We moeten een zo efficiënt mogelijke bescherming voor het kind tot stand brengen, zodat het de kindertijd waarop het recht heeft, kan behouden. Alle kinderen hebben recht op hun kindertijd! Dit zou een fundamenteel mensenrecht moeten zijn.

Prets
Het Europees Parlement, de lidstaten, de verschillende organisaties houden zich reeds jarenlang op basis van diverse wettelijke bepalingen, overeenkomsten en resoluties, bezig met het onderwerp kinderbescherming, rechten van het kind, seksueel misbruik, seksuele exploitatie, sekstoerisme, kinder­ en vrouwenhandel en kinderpornografie op Internet. Door het initiatief van de Republiek Oostenrijk voor het aannemen van een besluit van de Raad tot bestrijding van kinderpornografie op Internet worden de lidstaten verplicht - en ik vind dat het doorslaggevende woord, dat zij verplicht worden - maatregelen te treffen ter bestrijding van kinderpornografie op Internet. En die verplichting moet ook gevolgen hebben voor de rechtshandhaving.
De betekenis van Internet is ons allen duidelijk. Als modern communicatiemiddel kun je er intussen niet meer buiten. We hebben het nodig voor de uitwisseling van informatie, voor onderwijs en voor alle mogelijke processen. Maar het grotere gebruik van Internet vergroot ook de toegang tot geweld, pornografie en uiteindelijk tot kinderporno. Ook kinderen krijgen op Internet toegang tot geweld, en dat is iets wat wij allen moeten afwijzen. De ouders staan machteloos tegenover dit fenomeen omdat zij geen gelijke tred kunnen houden met de technische vooruitgang. We zullen er goed op letten, speciaal ook in het kader van het nieuwe programma MEDIA-2000 dat thans wordt uitgewerkt, hoe hier in de toekomst mee om wordt gegaan.
Het wordt dus dringend noodzakelijk te komen tot een effectieve bestrijding van via Internet verspreide kinderpornografie. Daarvoor is krachtige software nodig teneinde het land van oorsprong vast te stellen, de oorsprong van de beelden te achterhalen en de daders, respectievelijk de producenten op te sporen. Daarvoor is een hooggekwalificeerde techniek nodig. Wij moeten technici hebben om sleutels te ontwikkelen, om hier greep op te krijgen, waarbij wij iets van de mediavrijheid moeten afwijken. Er is behoefte aan een onderlinge verbinding van alle organisaties in een enkel netwerk. We moeten een onderling netwerk krijgen van de hulporganisaties, van de NGO's, om alert en effectief te kunnen optreden.
Maar één ding mogen wij niet vergeten. De belangrijkste reden waarom kinderen daartoe worden gedwongen, is armoede. We moeten armoede en intolerantie bestrijden en hier een begin maken. Dat is het belangrijkste preventiemiddel, dat wil zeggen we moeten begrip voor het kind hebben. Maar dat betekent ook dat wij de slachtoffers beschermen, dat wij hun hulp moeten bieden om weer naar een normaal leven terug te keren. We mogen dus niet alleen preventief bezig zijn, maar moeten de getroffen kinderen ook na het gebeuren langdurig helpen.

Coelho
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, de behoefte aan een beleid voor het kind is het laatste decennium groter geworden met als basis het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind van 1989, dat door alle lidstaten werd geratificeerd. De aandacht voor deze problematiek is in alle lidstaten aanzienlijk toegenomen. Maar al maken kinderen 1/5 van de bevolking van de Unie uit, op Europees niveau wordt in het economisch beleid alsook op vele andere beleidsterreinen slechts uiterst zelden expliciet aandacht geschonken aan de behoeften van het kind.
In de gehele wereld zijn duizenden kinderen slachtoffer van ernstige en systematische schendingen van hun fundamentele rechten. Die schendingen kunnen variëren van niet-ontdekte en niet-gestrafte wreedheden binnen het gezin en de economische exploitatie van hun arbeidskracht, waardoor zij van onderwijs en hun kind-zijn worden beroofd, tot hun gebruik als soldaat in oorlogen, getuige de afschuwelijke beelden van kindsoldaten, en tot hun exploitatie voor prostitutie­ en pornografiedoeleinden.
Volgens ramingen van het Economisch en Sociaal Comité werken er in Europa meer dan vijf miljoen kinderen; een groot deel van deze kinderen werkt in sectoren als pornografie, drugshandel, kinderporno en sekstoerisme. Vooral deze kinderen hebben de bescherming van de maatschappij nodig.
De evolutie van Internet, de duizelingwekkende ontwikkeling en de groeiende betekenis ervan doen vandaag de vraag rijzen naar het gebruik van Internet voor deze verwerpelijke doeleinden. Tijdens de vorige zitting hier in Straatsburg hebben wij gesproken over wat wij met Internet moeten doen: het is de wil van de Europese Unie op het gebied van de e-commerce sneller vooruit te gaan en vastberaden in te zetten op de nieuwe technologieën en op opleiding.
Vandaag discussiëren wij over hetgeen wij moeten vermijden en bestrijden: de verspreiding van kinderporno, die hand over hand toeneemt. En terwijl het vaststaat dat wij de beheerders van de sites en de providers ertoe moeten aansporen gedragscodes vast te leggen en in hun sector zelfregulerend op te treden, moeten wij evenzeer de Internetgebruikers ertoe aansporen om telkens wanneer zij kinderporno tegenkomen de autoriteiten te waarschuwen. En evenzeer staat het vast dat er een verantwoordelijkheid ligt bij de wetgeving van de staten en van de Unie.
Uit het uitstekende verslag van collega Kirkhope blijkt duidelijk hoeveel wij nog te doen hebben en er nog valt te verbeteren bij de oprichting van gespecialiseerde eenheden, bij de versterking van de samenwerking en de onderlinge uitwisseling tussen de lidstaten, bij het optreden van Europol, ten aanzien van de doeltreffendheid van het optreden van de lidstaten, zo nodig door hun eigen wetgeving en de geldende procedures te herzien, zodat de toepassing van doeltreffende straffen wordt zekergesteld.
Met betrekking tot de verantwoordelijkheid van de Unie als zodanig en de terreinen in aanmerking nemende waarop de Unie een sterke impuls kan geven, ben ik verheugd dat in het Handvest van de grondrechten dat thans wordt opgesteld, aandacht wordt besteedt aan de specifieke rechten van het kind, speciaal op deze gebieden.

Kessler
Mevrouw de Voorzitter, volgens mij wordt de perversie steeds groter: dat naast de seksuele uitbuiting van een kind dat gebeuren nu ook nog in beeld wordt gebracht en daarna te gelde wordt gemaakt. Deze dingen gebeuren dagelijks, elk uur, wellicht elke minuut. De daders bedienen zich van de modernste technologie, en treffen in Internet een medium aan dat als geen ander geschikt is om vanuit de anonimiteit te werken. De enige grenzen waar pedofielen op stuiten, zijn die van hun eigen technisch kunnen of van de apparatuur die zij zich kunnen veroorloven. De samenleving, de staat, blijkt ten opzichte van de bijna eindeloze mogelijkheden vooralsnog relatief weinig in de weg te kunnen leggen van het illegale handelen via Internet, en dat vooral omdat de cyberspace geen staatsgrenzen, geen geografische of politieke grenzen kent terwijl juist de wereldwijde beschikbaarheid zijn meest corrumperende eigenschap is. Het Internet kan geen strafbare handelingen verrichten. Het optreden van circa 3 tot 5% van de Internetgebruikers is crimineel; zij gebruiken het net voor illegale doeleinden. 95-97% van het Internetgebruik is wel legaal. Daarmee is het Internet een spiegel van de maatschappij in het algemeen. Net als in de echte wereld is ook in de virtuele wereld criminaliteit een vast onderdeel.
Maar Internet is geen ruimte die buiten de wet staat. Het probleem van de criminaliteit op Internet kan door geen enkele staat op zijn eigen houtje worden opgelost. Daarvoor is het nodig dat over de gehele wereld uniforme delictenregisters en definities bestaan, opdat de openbare ministeries over de gehele wereld met en niet tegen elkaar werken. Vooral op het gebied van de kinderporno, waar de rechten van het kind permanent met voeten worden getreden, is dringend een wereldwijde regeling nodig. De EU heeft reeds verscheidene maatregelen daartoe genomen, waarop ik nu niet verder wil ingaan. Ik wil de heer Kirkhope lof toezwaaien voor zijn verslag, een tekst van hoge kwaliteit!
Maar voor de daadwerkelijke bestrijding van kinderporno is het volgens mij ook noodzakelijk dat Europol meteen van gevallen van kinderpornografie op de hoogte wordt gebracht, en dat de uitwisseling van informatie met de bevoegde autoriteiten snel en rechtstreeks plaatsvindt, zoals is geformuleerd in amendement 20 van Gerhard Schmid.
Alle voorgestelde maatregelen zijn op hun plaats en noodzakelijk voor de effectieve bestrijding van kinderpornografie. Maar wij mogen niet vergeten dat ongeacht de technische en politiële maatregelen, de strijd moet worden aangebonden tegen armoede, onwetendheid en vooroordelen, zodat het beeld dat de samenleving van haar kinderen heeft en het zelfbeeld van de kinderen naar een hoger niveau wordt getild zodat de slachtoffers hulp krijgen: bescherming van slachtoffers speelt momenteel een veel te geringe rol. Wat wij nodig hebben, is een maatschappelijk klimaat waarin de slachtoffertjes van die afschuwelijke misdaden niet in de steek worden gelaten, en onwetendheid en angst voor pijnlijke onthullingen niet de daders in de kaart spelen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, ik dank de heer Kirkhope voor zijn uitstekende verslag. Collega's, iedereen is er van overtuigd dat de fysieke en psychische integriteit van kinderen en de bescherming van slachtoffers van seksuele misdrijven van fundamentele betekenis zijn en centraal dienen te staan in de overwegingen van de Europese Unie. Ondanks eerdere initiatieven van Commissie en Parlement is het misbruik en de schadelijke en illegale inhoud op het Internet alleen maar toegenomen en blijkt keer op keer hoe moeilijk het is om kinderporno te bestrijden.
Wat is nu nodig voor een effectieve bestrijding van kinderporno, vooral op het Internet? In de eerste plaats een laagdrempelig herkenbaar meldpunt. Ik kan u zeggen dat Nederland als eerste al in 1996 zo'n meldpunt had als initiatief vanuit de Internetproviders.
In de tweede plaats is voor handhaving nodig dat er meer kennis is over Internet en aanverwante digitale technieken bij politiekorpsen en bij justitie. Want dat is er gewoon niet. Ambtenaren moeten goed opgeleid zijn, anders kan er van bestrijding geen sprake zijn.
Het laatste is dat de strafmaat geharmoniseerd moet worden in Europa en hoger moet zijn. Anders blijft het Internet een bedreiging en wordt het nooit de uitdaging die het kan zijn.

Sörensen
Voorzitter, commissaris Vitorino en collega's, in de eerste plaats wil ik collega Kirkhope feliciteren. Zijn naam spreekt trouwens hoop uit. Verder moet ik zeggen dat er heel veel achter het geleverde werk van mijnheer Kirkhope zit, veel kinderleed en veel menselijk leed. Wij zijn zeer tevreden dat er eindelijk een definitie is.
Ten tweede: het is nodig dat dit fenomeen steeds in de openbaarheid wordt gebracht en dat er bindende maatregelen komen, onder andere meldpunten, zoals in België en Nederland, ook in de andere lidstaten van de Europese Unie en in de toetredingslanden. Want het is duidelijk dat er een relatie bestaat tussen kinderporno op Internet en kinderhandel. Die relatie is zichtbaar in de landen van oorsprong, de landen van transit en de landen van aankomst in de Europese Unie. Dit blijkt ook uit de onderzoeken door politiediensten op dit terrein in verband met minderjarige asielzoekers die alleen of zelfs vergezeld uit asielcentra verdwijnen en opduiken in het prostitutiemilieu. Die relatie is er ook bij eventueel ontvoerde en vermiste kinderen. Onlangs hebben moeders hun kinderen herkend op een pornowebsite die te bekijken was bij de politie in Frankrijk. Wij weten ook dat identiteitsgegevens van mensen gebruikt of misbruikt worden door mensen die werken met de kinderpornowebsites van Internet. Om hun eigen identiteit te verbergen maken zij misbruik van de bankgegevens van anderen.
De bestrijding van kinderporno vraagt dus om een multidisciplinaire aanpak. De politie en de opsporingsdiensten moeten kunnen werken. Dat wil zeggen dat de politici ervoor moeten zorgen dat de politie kan werken. De politie hier, in de Europese Unie, werkt niet zoals in sommige toetredingslanden, zoals daarnet werd gezegd door andere collega's. Ook de politici moeten geloven dat kinderporno op Internet bestaat. De NGO's doen veel nuttig werk. Tot slot wil ik erop wijzen dat sommige pooiers misbruik maken van het Internet door het verspreiden van foto's van jonge mensen in de prostitutie.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Kirkhope heeft de verdienste dat het de aandacht van de Raad vestigt op een vreselijke vorm van criminaliteit. Ik wil de rapporteur trouwens ook feliciteren. Maar hoewel ik de maatregelen steun die erin worden voorgesteld, geloof ik niet dat zij een doeltreffende bestrijding van het probleem mogelijk maken. Met de huidige communicatietechnologie verandert het speelveld. Zo zorgt Internet tegelijk voor een structurering en een versnippering van de handel in kinderporno. Bovendien neemt de handel in kinderporno nooit geziene proporties aan en verspreidt hij zich over allerlei nieuwe geografische gebieden. Het is vijf voor twaalf. Het is tijd voor gerichte maatregelen, want waar we hier mee te maken hebben, zijn netwerken. In alle lidstaten van de Unie wordt opgetreden tegen individuele gevallen van pedofilie, maar het bestaan van netwerken wordt veel te weinig onderkend en hun bestrijding blijft mank lopen. De websites waar het over gaat, hebben maar een heel korte levensduur. Ze worden continu aangepast en zijn dus moeilijk op te sporen. Hierdoor is het nodig dat wij een inventaris opmaken van de pedofiele netwerken in de lidstaten van de Europese Unie.
Uit het bestaan van deze netwerken blijkt eens te meer dat we behoefte hebben aan een gemeenschappelijke juridische ruimte. De rapporteur verzoekt de Unie nogmaals de lidstaten te vragen hun wetgeving in dezen op elkaar af te stemmen. Ik sluit me daarbij aan, maar aangezien we met een grensoverschrijdend probleem te maken hebben, moeten we het ook op het niveau van de Unie aanpakken. Met Europol, Schengen en Eurodac hebben we een gemeenschappelijke juridische ruimte, maar, laten we wel wezen, die wordt in de eerste plaats, om niet te zeggen uitsluitend, gebruikt om de migratiestromen in te dijken en illegale immigratie te bestrijden. Maar zelfs als elke lidstaat gespecialiseerde eenheden oprichtte die, zoals het verslag wil, met elkaar samenwerkten, dan nog zou het probleem van de netwerken niet worden aangepakt, omdat zo'n benadering niet verder zou reiken dan de nationale grenzen. Maar goed, we weten dus wie in kinderporno handelt. Vaak gaat het om meervoudige recidivisten. We moeten een einde maken aan hun activiteiten en hun netwerken ontmantelen. Daarvoor is preventie nodig. De Europese Unie moet een aangepaste structuur op poten zetten, een Europees instrument om informatie te verzamelen en maatregelen te nemen. Met dit instrument zouden we de lidstaat moeten kunnen verzoeken informatie beschikbaar te stellen, maar ook moeten kunnen gebieden netwerken te ontmantelen. Ook zou de Unie een lidstaat die zijn strafrechtelijke verantwoordelijkheid in een pedofiliezaak niet nakomt moeten kunnen bestraffen.
Op basis van een CD-ROM met 10.000 kinderpornografische afbeeldingen en bewegende beelden die via Internet werden verspreid, heeft de Nederlandse politie een gegevensbank samengesteld van enkele honderden kinderen. Interpol heeft bekendgemaakt dat het over een bestand met 800 foto's beschikt. Waarom worden deze kostbare documenten niet gebruikt? Wie zijn deze kinderen? Wat wordt er gedaan om ze op te sporen? Er bestaat een register van misdadigers, dus kan er ook een komen van slachtoffers. Het is onze ethische en humanitaire plicht alles in het werk te stellen om hen op te sporen.
Om al deze redenen vind ik dat de Europese Unie een prioriteit zou moeten maken van de strijd tegen deze vorm van criminaliteit. Het verslag van de heer Kirkhope staat vol goede bedoelingen, maar in het licht van de huidige situatie moeten er andere voorstellen worden uitgewerkt. De Commissie en de Raad zouden maatregelen moeten nemen die in proportie staan tot de omvang van deze vorm van criminaliteit, die duizenden onschuldige slachtoffers maakt.

La Perriere
Mijnheer de Voorzitter, met het uitstekende verslag van de heer Kirkhope belanden wij, na dat van mevrouw Klamt over sekstoerisme, opnieuw in een debat over een van de smerigste morele aberraties van onze moderne samenlevingen. De maatregelen die de Oostenrijkse regering ons voorstelt, gaan in de goede richting: bestraffing van het produceren, verkopen, verspreiden en bewust in het bezit hebben van materiaal dat tot stand is gekomen door seksuele uitbuiting van kinderen. Wat moeten we in dit verband denken van de beperkte middelen, zowel in geld als in personeel, waarmee politiekorpsen de per definitie wereldwijde netwerken op Internet in de gaten moeten houden?
Regeren is vooruitzien. We moeten dan ook op zoek naar de achterliggende oorzaken van deze plaag om met een efficiënt antwoord voor de dag te komen. Uiteraard is het zo dat de basis gevormd wordt door de uiterst kwalijke seksuele aberratie van bepaalde mensen en het winstbejag van de makers en de verdelers van dit soort materiaal. Overigens kan de eventuele psychische nood van de afnemers nooit een rechtvaardiging vormen voor dit soort misdaden. Maar we moeten in de eerste plaats onze aandacht richten op de economische ellende van de ouders die zich gedwongen zien hun kinderen uit te buiten om te kunnen overleven, en op verwaarloosde en verlaten kinderen die geen houvast en geen bescherming meer hebben en die denken dat dit de enige uitweg is.
Onze samenleving ziet de toekomst van de mens in een vrijheid zonder verantwoordelijkheid en in rechten zonder plichten. Deze houding valt trouwens ook regelmatig in ons Parlement te bespeuren. Zoiets is onverantwoord. Vandaag krijgen we de rekening gepresenteerd van een permissiviteit die door sommigen al dertig jaar als vooruitgang wordt bestempeld. Maar het enige wat wij voort zien schrijden, is de vereenzaming. Gezinnen vallen uit elkaar en kinderen worden aan hun lot overgelaten. Zij belanden in een circuit van drugsverslaving, seksuele promiscuïteit, sektes en alcoholisme.
De Raad neemt in zijn besluit terecht de menselijke waardigheid als uitgangspunt. Willen wij die in ere houden, dan moeten we enerzijds onder ogen zien dat dit soort dwalingen de mens ten gronde richten, en anderzijds een aangepast beleid voeren waarmee gezinnen in staat gesteld worden hun kinderen onderdak te bieden, op te voeden en te beschermen. Op die manier krijgen kinderen de broodnodige houvast die zij in schoonheid, goedheid en waarheid kunnen vinden. De uiteindelijke boodschap van dit verslag is terecht dat er repressief moet worden opgetreden. Maar die komt alleen maar over en heeft ook alleen maar zin als we ons tegelijkertijd hard maken voor een cultuur van het leven, een cultuur die het leven respecteert en die overal en op iedereen van toepassing is. Bovendien moeten we zowel op het niveau van de lidstaten als op dat van de Unie alle benodigde middelen ter beschikking stellen om dit in de praktijk te brengen.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, er is hier al veel gezegd over het verslag van onze collega Kirkhope. Er staan veel interessante dingen in, en het zou zonde zijn om na alles wat gezegd is, daar nog een paar gemeenplaatsen aan toe te voegen. Niettemin wil ik beginnen met de opmerking dat kinderporno in de eerste plaats het gevolg is van twee verschijnselen.
Het eerste is de ware explosie van pornografie in het algemeen, en het tweede is natuurlijk de seksuele uitbuiting van kinderen. Ik vermeld hier de pornografie in het algemeen omdat ik niet geloof dat kinderporno er volledig los van kan worden gezien. Er is namelijk sprake van een zekere gewenning bij de consument - als ik hem zo mag noemen. Op de televisie, op de televisiekanalen in zijn hotelkamer, ook hier in Straatsburg en in Brussel, in alle tijdschriften, achter de ramen van de kiosken, overal wordt hij aangespoord om naar pornografie te kijken, en onvermijdelijk zal hij op den duur op zoek gaan naar grotere belevenissen, net als bij drugs.
Zo gaat dat. Degenen die bijvoorbeeld in Frankrijk in naam van de vrijheid hebben gemeend zich in 1987 uit alle macht te kunnen verzetten tegen de verstandige maatregel om kioskhouders te verbieden pornografische bladen achter hun uitstalramen te hangen en hen alleen nog toe te staan die bladen vanachter de toonbank te verkopen, die mensen zijn nu medeverantwoordelijk voor de maatregelen die zij zo veroordelen.
Zo heb ik enige ogenblikken geleden onze collega Ainardi - een volksvertegenwoordiger van links - horen klagen over het feit dat bepaalde gegevensbanken wel worden samengesteld maar niet worden gebruikt voor opsporing en vervolging, zoals dat zou moeten. Ik zou onze collega er even aan willen herinneren dat een van de eerste maatregelen van onze linkse Franse regering de vernietiging was van de gegevensbank met seksueel geperverteerde personen.
Het mag ons dus niet verbazen dat het zo ver is gekomen en dat seksueel misbruik van kinderen nu de gewoonste zaak van de wereld is. Is dit trouwens ook niet het logische gevolg van een aantal andere maatregelen? Neem bijvoorbeeld homoseksualiteit, iets wat tegenwoordig ook als doodnormaal wordt beschouwd. Ik weet ook wel dat dit niet noodzakelijk leidt tot kinderporno...
(Tekenen van onrust)
... Ziet u wel, dit is nu precies waar ik het over heb. Er zijn hier collega's die kinderporno aan de kaak stellen maar die tegelijkertijd bijvoorbeeld eisen dat homoseksuele paren kinderen mogen adopteren. En waarom zouden we ons trouwens tot paren beperken? Hiermee keren ze het begrip adoptie volkomen binnenstebuiten: adoptie is er niet meer in het belang van het kind, maar uitsluitend in het belang van de volwassen adoptiefouder. Zo brengen ze een ontwikkeling op gang die vroeg of laat uitmondt in afwijkingen als kinderpornografie.
Ja, ja, ik hoor de gebruikelijke protesten van de heer Schulz wel. Het zal mij niet beletten te vragen of dit afschuwelijke normverval en het wegvallen van de sociale controle niet ook een beetje hebben geleid tot het elimineren van ongeboren kinderen? Ik begrijp trouwens niet waarom iemand het moreel verwerpelijk zou vinden dat kinderen die wel ter wereld zijn gekomen misbruikt worden voor het seksuele genot van volwassenen, terwijl hij er geen probleem mee heeft dat in openbare ziekenhuizen onder toezicht van de overheid ongeboren kinderen op georganiseerde wijze uit de weg worden geruimd.
Dit is wat ik u te zeggen had, geachte collega's. Dit soort praktijken kan tegenwoordig tot in de hoogste politieke kringen van onze lidstaten rekenen op begrip, zoals iedereen weet. Wat wij daarom willen, is dat wij de kern van de zaak niet uit het oog verliezen. Internationale samenwerking is zeker nodig in dit verband, Europol moet optreden, en er kan ook best eens gekeken worden naar een uitbreiding van zijn bevoegdheden. Kinderpornografie moet bestreden worden, maar het moet wel de kinderpornografie zelf zijn die wij bestrijden, langs welke kanalen die ook verspreid wordt. Of het nu gebeurt via persoonlijke contacten, via de telefoon, via Minitel, niemand zou ooit op het idee komen opnieuw censuur in te voeren of brieven te gaan openen omdat kinderporno ook via de post verspreid kan worden. Internet, Minitel en de posterijen zijn niet meer dan kanalen waarlangs het materiaal verspreid wordt. Waar we tegen moeten optreden, zijn de echte daders. Internet op zich is niet schuldig, wel de kinderpornografen, en die moeten zonder pardon worden gestraft. En iedereen weet dat dat vandaag niet gebeurt.
(Applaus en tekenen van onrust)

Blokland
Voorzitter, de pioniers van het Internet zagen de elektronische snelweg als het ultieme communicatiemiddel en de weg naar een nieuwe sociale orde. Het moest aan zo min mogelijk regels ondergeschikt worden gemaakt. Inmiddels is gebleken dat het Internet niets anders is dan de afspiegeling van onze maatschappij. Naast een enorme schat aan informatie en kennis biedt het ook de misdadige keerzijde van de maatschappij, zoals bijvoorbeeld kinderpornografie.
Door de aard van Internet is de anonieme en snelle, grensoverschrijdende verspreiding van kinderpornografie vergemakkelijkt. Een goede reden om als Unie hier tegen op te treden. Onze kinderen behoren beschermd te worden tegen dit respectloze misbruik, dat hen degradeert tot gebruiksvoorwerpen en hen voor altijd beschadigt. Het huidige voorstel van de Raad juich ik dan ook van harte toe, evenals het verslag van rapporteur Kirkhope.
Wel vraag ik me af of de Raad niet overvraagd wordt doordat het Parlement nieuwe elementen toevoegt aan de delictsomschrijving "kinderpornografie". Harmonisatie van strafrecht op Europees niveau is nog iets anders dan het creëren van Europees strafrecht.
Een moeilijk punt is verder de leeftijdsgrens waarbij sprake is van kinderpornografie. Zelf ben ik een voorstander van een leeftijdgrens van 18 jaar in plaats van 16 jaar. Maar het huidige compromis, waarin beide leeftijden worden genoemd zonder dat een keuze gemaakt wordt, schept verwarring. Ik denk niet dat we serieus kunnen verwachten dat de Raad deze tekst overneemt. Het doet niets af aan mijn waardering voor het werk dat verzet is door de rapporteur en de Commissie.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, als iemand die diep verontrust is over de aanhoudende aprioristische afwijzing van Oostenrijk door veertien lidstaten, doet het mij bijzonder deugd dat het initiatief voor het ter tafel liggende verslag van Oostenrijk uitging. Het onderwerp houdt ons reeds lang, naar ik meen al te lang, bezig. Hoe belangrijk het is, toont ons het steeds toenemende aantal misdrijven op dit gebied. Niettemin mag men, los van de betekenis van een efficiënte strafvervolging in deze sector, niet het beginsel loslaten van strafrechtelijke schuld en moet men opzettelijk handelen postuleren. Daarom volgt het verslag de juiste weg. Naar mijn mening is het meest geboden dat in alle lidstaten, maar ook in de kandidaat-lidstaten, de juridische en technische mogelijkheden worden geschapen om zo spoedig mogelijk de inhoud van Internet op kinderporno te kunnen doorzoeken.
Tenslotte herhaal ik mijn reeds jarenlang uitgedragen mening dat ook de providers in dezen verplichtingen moeten worden opgelegd. Tenslotte zou ik nog willen benadrukken dat het wellicht zinvol zou zijn het begrip kind en de definitie van kind in de Unie uniform te laten zijn. Kinderen worden in deze Unie verschillend volwassen.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het is al vaak gezegd dat het voorstel voor een gemeenschappelijk initiatief van alle EU-lidstaten teruggaat op het initiatief van de Oostenrijkse Bondskanselier, Dr. Wolfgang Schüssel, die in 1998 als minister van Buitenlandse zaken, in het kader van het Oostenrijkse Raadsvoorzitterschap, dit initiatief in Europa en bij de Verenigde Naties in New York naar voren heeft gebracht teneinde het ontwerp voor een gemeenschappelijke maatregel tot bestrijding van pornografie op Internet weer uit de kast te halen.
Het motief voor dit initiatief bestond duidelijk daarin dat al diegenen die voor de toekomst beleid willen maken, enerzijds de moed tot noodzakelijke hervormingen moeten hebben, en anderzijds positief en met inzicht gebruik moeten maken van de kansen van de technische en globale ontwikkeling en van de menselijke hulpbronnen, maar vanuit hun verantwoordelijkheidsgevoel ook voortdurend moeten wijzen op de risico's en de foutieve ontwikkelingen, en in staat moeten zijn grenzen te trekken. Wie er niet tegen ingaat dat kinderen en jongeren misbruikt en verleid worden, brengt de toekomst in gevaar!
De bedoeling van het Oostenrijkse initiatief was, zoals ook de vorige sprekers zeiden, het besef uit te dragen dat Internet op grond van zijn bijzondere aard nieuwe en niet alleen positieve mogelijkheden biedt, maar tevens ongelooflijke mogelijkheden aanreikt voor de verspreiding van kinderporno. Pornografie kan via Internet namelijk onbeperkt op de allersnelste wijze worden verspreid. Het gevaar bestaat dat kinderen op Internet surfen en dan zelf pornografisch materiaal van kinderen tegenkomen en daardoor psychische schade oplopen. Bestrijding van kinderporno en van het misbruik van Internet is daarom een mondiale en tevens een specifiek Europese taak, en wij verlangen een optreden van alle lidstaten in de zin van dit verslag.
Wij zijn blij met de discussie over de leeftijdsgrens. Ik vind echter met de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, dat wij die op 18 jaar hadden moeten vastleggen, en ik hoop dat de initiatieven ertoe zullen leiden dat in alle lidstaten de hoogst mogelijke leeftijd wordt vastgelegd.
Wij zijn blij dat er een uniforme definitie komt, en ik steun alle maatregelen waardoor ook de providers verantwoordelijk worden gesteld, omdat de huidige discussie slechts het begin kan zijn van het debat en van de initiatieven, maar nog lang niet ten einde is. Nu moeten er daden volgen.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in een debat waarin reeds zeer veel te berde is gebracht, hoef ik niet in herhalingen te treden, maar ik kan niet nalaten in te gaan op twee opmerkingen van de heer Gollnisch die thans helaas, doch zoals gebruikelijk, de zaal weer heeft verlaten. Mijnheer Gollnisch, een fascistisch lid van dit Parlement, die elke gelegenheid die zich voordoet aangrijpt om mensen te schande te maken, ook in deze zaal. Het zijn de linksen, het zijn de homo's die verantwoordelijk zijn voor kinderporno. Dat is voor hem allemaal één pot nat. De linkse Franse regering is ervoor verantwoordelijk dat de strafbladen voor seksuele delinquenten werden afgeschaft. Aldus is zij in de logica van deze aartsfascist verantwoordelijk voor de kinderpornografie. Dat is zo ongeveer het gif dat hij hier verspreidt. En vervolgens drukt deze meneer zich, want heel die club zit in dit Parlement om maar één reden, namelijk om permanent tegen andere mensen op te hitsen en om zich daarna in hun holen terug te trekken en zich aan de verantwoording in de discussies te onttrekken. Aan de parlementaire werkzaamheden nemen deze personen al helemaal niet deel. Het is tijd dat dat nu eens wordt vastgesteld want zij voeren alleen het woord voor de tribune. Dat klinkt dan zo fantastisch. Maar de werkelijkheid is dat die lieden aan 99% van de parlementaire werkzaamheden niet deelnemen. Zij spuien hier hun gif en maken zich daarna uit de voeten.
Ik ben het met collega Hager eens dat wij de providers mede verantwoordelijk moeten stellen. Ik vind dat een punt dat de moeite waard is en waarmee de heer Kirkhope in zijn verslag rekening zou moeten houden.
Ook vind ik nadrukkelijk dat dit niet uit het strafrecht mag worden gehaald. Het kan niet bestaan dat wij een van de meest elementaire sectoren van de aantasting van de menselijke waardigheid - vooral gelet op de bijzondere kwetsbaarheid van minderjarigen - uit het strafrecht halen. Ik vind dat dit - ook al is dat bij de linkse fracties soms omstreden - duidelijk moet worden gemaakt. Op dat punt heeft de heer Hager gelijk.
Laatste opmerking: de door de structuur van Internet bepaalde permanente beschikbaarheid van het seksuele in een uitsluitend anonieme privé-sfeer, en de omstandigheid dat seksueel misbruik aan openbare en daarmede sociale controle is onttrokken, vormt een van de centrale uitdagingen die deze nieuwe vorm van samenleven van mensen ons stelt. Wij kunnen dat niet alleen met Interpol en met aangescherpt strafrecht oplossen. Internet - en dat wordt nu juist door de kinderporno bewezen - stelt geheel nieuwe eisen aan het eigen subjectieve verantwoordelijkheidsbesef. Daarover moeten wij ten minste net zo intensief discussiëren als over de aanscherping van het strafrecht.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, seksueel misbruik van kinderen is een misdrijf, om het even door wie dat gebeurt, of het nu homo's of hetero's zijn. Kinderpornografie op het net verspreiden is ook een misdrijf. Het vervaardigen van die kinderpornografie is eveneens een misdrijf. Slachtoffers van pedofiele handelingen lopen vaak levenslange trauma's op en een deel wordt zelf later wellicht dader. Deze verspreiding wordt door Internet bevorderd. Niet alleen wordt de schaal van de verspreiding groter, maar het misdrijf dreigt ook gebanaliseerd te worden.
Door verschillende collega's naar aanleiding van dit lovenswaardig verslag is al veel gezegd, onder andere hoe goed en hoe noodzakelijk het is dat er meldpunten zijn, dat er kennis is bij de politie en een duidelijke strafmaat. Mevrouw Plooij heeft daar de nadruk op gelegd. Maar wie enigszins vertrouwd is met deze onverkwikkelijke materie, weet dat de meldpunten overspoeld worden met massa's gegevens en dat - in schril contrast daarmee - het aantal mensen dat deze gegevens moet analyseren, zeer beperkt is. Ik heb medelijden met hen. Niet alleen om wat ze moeten zien, maar ook om de hoeveelheid materiaal waar ze zich machteloos tegenover voelen. Want wij doen hier alsof we het allemaal eens zijn, maar in de praktijk is dat niet zo. In de praktijk is er veel tegenstand. Toeristische gebieden, ook in onze eigen Europese Unie, willen niet toegeven dat arme kinderen door armoede in de prostitutie verzeild raken. Het Internet heeft de aura van de vooruitgang. En als het gaat over afstemming van onze wetgeving op Europees niveau, dan haalt men er heel snel allerlei grote juridische principes bij. Ik denk dat wie het doel wil, ook de middelen moet willen.

Eriksson
Mijnheer de Voorzitter, het is goed dat wij dit debat over kinderpornografie op Internet houden. Er zijn veel verstandige dingen gezegd, afgezien van een aantal grove, ondeskundige verklaringen van een van mijn opponenten. U weet allemaal dat vele pedofielen zich vergrijpen aan kinderen uit hun nabije omgeving. Dit gedrag is niet het gevolg van echtscheiding, alcoholverslaving noch andere feiten. Het is bekend dat seksuele opwinding door kinderen geen normaal gedrag is en daar moeten we blij om zijn.
Internet maakt de uitwisseling van foto's gemakkelijk en daarover moeten wij het hebben. Ik ben het met mevrouw Maes eens dat de politieautoriteiten deze problemen gewetensvol ter harte nemen. Met de omvang die het probleem de laatste tijd heeft aangenomen, hebben zij echter mensen tekort om de volledige situatie te kunnen analyseren. Het is een beetje jammer dat wij dan onmiddellijk een beroep moeten doen op Europol. Wij hebben met vertegenwoordigers van Europol gepraat over de vrouwen- en kinderhandel. Zij zeggen dat ze twee rapporten gemaakt hebben, maar dat deze niet officieel zijn. Alleen Europol beschikt dus over de interne informatie van Europol. Dat is een probleem.
De politiemensen die ik in Zweden heb ontmoet en die deze problemen via Interpol proberen op te lossen, moeten uiteraard meer steun krijgen, net als hun collega's in andere landen. Dit is namelijk niet alleen een probleem dat de EU betreft. Er is evenveel te doen in Thailand, de Filippijnen en andere plaatsen in de wereld, die met onze politiediensten samenwerken. De aanpak van dit probleem is niet exclusief West-Europees.
Er is een aspect dat in dit verslag niet zo vaak aan bod komt, maar dat ik in dit debat toch naar voren wil brengen en dat is de resocialisering van het slachtoffer. Het probleem met Internet is dat de beelden zo duidelijk zijn. Kinderen die niet meer zo klein zijn, lopen het gevaar steeds achtervolgd te worden op Internet en eeuwig herkend te worden. Wij moeten overwegen hoe wij de kinderen die het slachtoffer zijn geworden van pedofielen en die met hun foto op Internet staan, in onze lidstaten kunnen opvangen.
In Zweden kennen wij gevallen van personen die werk zoeken op een school of in een crèche, omdat ze pedofiel zijn. Het is jammer dat wij geen aandacht hebben besteed aan de enorme besparingen en de grote privatiseringen in deze sectoren. Wij moeten misschien preventief werken en ervoor zorgen dat geen enkel personeelslid ooit alleen is met de kinderen, noch in de privé-sector, noch in openbare scholen, crèches of andere plaatsen.
Ik begroet dit debat en herhaal dat pedofilie geen normaal, algemeen verspreid gedrag is, wat ons, zoals gezegd, blij moet stemmen.

Sichrovsky
Mijnheer de Voorzitter, evenzeer verontrust over de aanhoudende aprioristische afwijzing van Oostenrijk door de 14 lidstaten, vind ik het bijzonder belangrijk en doet het mij deugd dat wij hier de rijen sluiten. Met betrekking tot dit uitstekende verslag valt eigenlijk alleen nog dit toe te voegen of op te merken: ten eerste, de desbetreffende opleiding van specialisten om de daders ook te kunnen vervolgen en ten tweede, de noodzaak van mogelijkheden voor strafrechtelijke vervolging op internationaal niveau en ten derde de noodzaak van mogelijkheden om in derde landen begane strafbare feiten volgens binnenlands recht te bestraffen.
Tenslotte geef ik uitdrukking aan mijn voldoening dat de EU-lidstaten zo gesloten en actief achter dit Oostenrijkse voorstel staan, en zich niet enkel achter slogans en clichés verschuilen.

Ilka Schröder
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, geweldig bedankt voor het zeer doordachte voorstel van de rapporteur! In precies dezelfde trant zou ik, om de consequenties van dit voorstel nog eens te laten zien, enkele vervolgmaatregelen willen voorstellen, want niet alleen e-mails kunnen anoniem worden verstuurd maar, jawel, ook brieven. Alle openbare brievenbussen dienen dan ook te worden afgesloten, het versturen van brieven moet voortaan alleen nog op het postkantoor mogelijk zijn na identiteitscontrole van overheidswege.
Het tweede punt is de telefoon, want ook telefoontjes kunnen anoniem worden gepleegd. Alle telefoontoestellen moeten worden afgeschaft, op een klein aantal telefooncellen na, die uiteraard door de politie zullen worden bewaakt. Daarna moeten ook alle faxtoestellen indien mogelijk meteen verdwijnen - en nu schiet mij niets meer te binnen...

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie wil zich graag scharen achter verschillende sprekers die de rapporteur hebben bedankt voor zijn uitstekende verslag over het ontwerpbesluit van de Raad. Zoals reeds is benadrukt, is het doel intensivering van de activiteiten ter voorkoming en bestrijding van het seksueel misbruik van kinderen, met name van de productie, het bezit en de distributie van kinderpornografie via Internet.
De Commissie is het van harte eens met het Oostenrijkse initiatief tot het opnieuw indienen van het ontwerp van gemeenschappelijk optreden ter bestrijding van kinderpornografie op Internet, waarover het Parlement zich al positief heeft uitgesproken. Een zeer belangrijk, positief aspect in de tekst is de oproep tot internationale samenwerking, die op andere terreinen van de bestrijding van criminele activiteiten, zoals verdovende middelen en illegale immigratie, al sterk ontwikkeld is.
Aangezien Internet zich niets aantrekt van landsgrenzen, moeten zij die de misdaad op Internet opsporen ook internationaal kunnen opereren. De internationale samenwerking moet dan ook zo veel mogelijk worden bevorderd. De Commissie is nauw betrokken geweest bij internationale activiteiten en initiatieven rond dit onderwerp, zoals de Internationale Conferentie betreffende de bestrijding van kinderpornografie op Internet, die van 29 september tot 1 oktober 1999 in Wenen plaatsvond. De conferentie werd, in het kader van het STOP-programma, gezamenlijk georganiseerd door de regering van Oostenrijk, de regering van de Verenigde Staten en de Commissie. Op de conferentie werden conclusies en aanbevelingen aangenomen die actief in praktijk worden gebracht. De Commissie is het dan ook van harte eens met de nadruk in het ontwerpbesluit op de noodzaak om de rechtshandhavinginstanties en de industrie, met name de Internetproviders, te betrekken in een constructieve dialoog, met als doel het vergroten van het wederzijds begrip en het uitwisselen van ervaringen.
Er is duidelijk behoefte aan geschikte fora waar de belangen van de rechtshandhavers en de industrie kunnen worden besproken, en aan maatregelen die de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van gedragscodes en beste werkwijzen bevorderen. We dienen voor ogen te houden dat zelfregulering en de individuele verantwoordelijkheid van de Internetgebruikers in deze context het belangrijkst zijn.
De Commissie maakt zich al heel lang zorgen over kinderpornografie op het Net. Om deze pornografie te bestrijden heeft zij een communautair meerjarenplan voorgesteld ter bevordering van het veiliger gebruik van Internet door middel van de bestrijding van de illegale en schadelijke inhoud van mondiale netwerken. De Raad en het Parlement hebben dit voorstel op 25 januari 1999 aangenomen.
Het plan geeft steun aan concrete activiteiten op vier terreinen: een Europees netwerk van hotlines, zelfregulering door de industrie, filtering, en beoordeling en bewustmaking. Bovendien zijn de Commissie, en de Unie als geheel, betrokken bij de inspanningen van de G8, die werken aan het opzetten van een netwerk van contactpunten die 24 uur per etmaal beschikbaar zijn. De Commissie is ook betrokken bij de onderhandelingen over een ontwerpverdrag inzake cybermisdaad binnen het kader van de Raad van Europa, waarin het specifieke probleem van de kinderpornografie op Internet zal worden aangepakt.
De Commissie geeft haar volledige steun aan het standpunt dat in het ontwerpverdrag wordt belicht en dat stelt dat de kwestie van de kinderpornografie op Internet vraagt om het nader tot elkaar brengen van wetgeving en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten. Wij zijn ervan overtuigd dat er voor bepaalde soorten misdaad gemeenschappelijke definities, gemeenschappelijke tenlasteleggingen en gemeenschappelijke sancties moeten worden overeengekomen. Wij hebben in het scorebord inzake het creëren van de ruimte plaats van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid een specifieke actie opgenomen, die gericht is op het strafbaar stellen van de seksuele uitbuiting van kinderen, met name van kinderpornografie op Internet, zoals de staats- en regeringshoofden op de Europese top in Tampere vroegen. Een voorstel voor een kaderbesluit over gemeenschappelijke definities, gemeenschappelijke tenlasteleggingen en gemeenschappelijke sancties zal na de zomer worden ingediend.
De Commissie zal ten volle deelnemen aan de besprekingen die in de Raad over de aanneming van dit ontwerpbesluit zullen plaatsvinden, om te bezien of er verdere actie nodig is. Wij steunen het voorstel van het Parlement over de wettelijke basis: als kaderbesluit dient dit besluit gebaseerd te zijn op Artikel 34, lid 2, sub b) van het Verdrag.
De Commissie zal zich, samen met de lidstaten, ook buigen over de vraag hoe via andere projecten die in het kader van het STOP-programma worden gefinancierd, steun kan worden gegeven aan de tenuitvoerlegging van het besluit. Deze projecten zouden gericht kunnen zijn op de bevordering van nadere scholing van en uitwisseling tussen degenen die in de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de bestrijding van dit verschijnsel, bijvoorbeeld de politie-instanties, maar ook de rechterlijke macht. Ook zouden deze projecten zich kunnen richten op nauwe samenwerking tussen dergelijke instanties, Europol en het toekomstige Eurojus-netwerk.
Ten slotte wil de Commissie het Parlement kenbaar maken dat zij alle amendementen die door de heer Kirkhope en de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken zijn ingediend, volledig steunt, omdat zij op verschillende punten een uiterst nuttige toelichting geven op de definities en beschrijving van de strafbaar te stellen activiteiten, op de leeftijdsgrens, op het strafbare feit van het in bezit hebben van kinderpornografisch materiaal en op het feit dat de wethandhavinginstanties, de politie en de rechterlijke macht over de nodige technologische instrumenten moeten kunnen beschikken om het Net te kunnen doorlichten en de strijd tegen de kinderpornografie te kunnen verheffen van een retorische kwestie tot een concrete daad van de Unie als geheel en van elke daartoe behorende lidstaat.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Europees Vluchtelingenfonds
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0091/2000) van mevrouw Frahm, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot instelling van een Europees Vluchtelingenfonds (COM(1999) 686 - C5-0120/2000 - 1999/0274(CNS)).

Frahm
Mijnheer de Voorzitter, het rijke West-Europa heeft uiteraard een enorme aantrekkingskracht op iedereen die bescherming zoekt en wil ontsnappen aan vervolging. Onze bijdrage in de opvang van de toenemende vluchtelingenstroom moet qua omvang en gewicht overeenstemmen met onze welvaart alsook met onze rol in de wereld en in de geschiedenis. Het contact tussen mensen van verschillende culturen is echter niet altijd gemakkelijk en daarom is het nodig een handje te helpen. Mensen die op de vlucht zijn, moeten steun krijgen om op een andere plek een nieuw bestaan op te kunnen bouwen. De lidstaten pakken deze dingen totaal verschillend aan en dat kan ook niet anders, omdat elk land zijn eigen cultuur en tradities heeft. Alle vluchtelingen hebben echter dezelfde basisbehoeften en bepaalde groepen hebben professionele hulp en steun nodig, vooraleer ze de draad van het gewone leven weer kunnen opnemen. Bovendien hebben zij raad en advies nodig om hun weg te vinden naar de autoriteiten van het nieuwe land en voor het indienen van de asielaanvraag.
De droom van elke vluchteling is naar huis te kunnen terugkeren. Voor sommigen wordt deze droom werkelijkheid, maar anderen blijven zo lang in ballingschap dat een terugkeer niet realistisch is. Ze krijgen kinderen en maken vrienden, ze bouwen een nieuw bestaan op, de kinderen raken gehecht aan het nieuwe land en hun verbondenheid met het nieuwe land is sterker dan die van hun ouders met het vroegere land. Daarom kiezen sommige vluchtelingen er uiteindelijk voor het staatsburgerschap in het nieuwe land aan te vragen. Uit een aantal onderzoeken is echter gebleken dat zelfs voor personen die hun droom kunnen verwezenlijken en naar huis kunnen terugkeren, het zeer belangrijk is dat ze hier een zinvolle tijd doorbrengen, dat ze zich als mens kunnen ontwikkelen, dat ze hun kwalificaties kunnen gebruiken en niet als mens ten onder gaan of achterop geraken door stilstand, passiviteit, onzekerheid en gebrek aan bijscholing in hun beroep. Daarom zijn integratie en repatriëring niet tegenstrijdig. Integratie is niet alleen nuttig voor mensen die voor altijd in een ander land willen blijven. Het biedt ook een belangrijke ondersteuning aan personen die willen terugkeren naar hun land. Integratie kan zelfs bepalend zijn voor het succes van de repatriëring. Daarom begrijp ik niet dat sommigen een onderscheid willen maken tussen ontheemden en vluchtelingen.
De verdeling van de taken in Europa staat in geen verhouding tot de grootte en het welvaartsniveau van de lidstaten. Met het Europees Vluchtelingenfonds heeft men een eerste, schuchtere poging gedaan om de middelen te verdelen, opdat ze in verhouding zouden staan tot de taken die de lidstaten op zich nemen. Daarbij moet men niet alleen rekening houden met de verhouding tussen het aantal vluchtelingen en de oorspronkelijke bewoners, maar ook met de concrete taak die uitgevoerd moet worden. Niet het relatieve aantal, maar het werkelijke aantal is belangrijk. Ik denk dat een aantal amendementen dat door de PPE- en ELDR-Fracties is ingediend, op een misverstand in die aard berust. Ik hoop dat deze discussie onze gedachtegang verduidelijkt. Het is natuurlijk bedroevend dat het fonds zo klein is, omdat de taak zo omvangrijk en zo onevenwichtig verdeeld is. Het gaat om 26 miljoen euro voor de lopende werkzaamheden en vaste kosten verdeeld over 15 lidstaten. Daar hebben de lidstaten die een grote verantwoordelijkheid op zich hebben genomen, natuurlijk niets aan. Naar Duitse en Italiaanse maatstaven is dit hoogstwaarschijnlijk iets wat wij in Denemarken "een sneeuwbal in de hel" noemen, met andere woorden iets wat volstrekt ontoereikend is. Bovendien is de economische toekomst van het fonds onzeker. Ik ben benieuwd of de commissaris goed nieuws heeft voor ons en of de Commissie over dit probleem heeft nagedacht, zodat het fonds toekomst heeft en de komende jaren niet leeg blijft. Alles bij elkaar is het Europees Vluchtelingenfonds slechts het begin. Als het een goede start maakt en als wij de zaken goed opvolgen, dan moet een verhoging van de middelen het logisch gevolg zijn, opdat het fonds zijn naam van Europees Vluchtelingenfonds alle eer kan aandoen.

Buitenweg
Voorzitter, ik wil de rapporteur van harte feliciteren met haar verslag en haar ook bedanken voor de samenwerking die ik als rapporteur voor advies heb mogen ervaren.
Bij het lezen van het voorstel van de Commissie ben ik zeer enthousiast geraakt. De Commissie zit hiermee duidelijk op de goede weg. Het is belangrijk dat de financiële verantwoordelijkheid voor vluchtelingen tussen lidstaten wordt verdeeld. Dat is een betere oplossing dan het schuiven met mensen en is een voorwaarde om een einde te maken aan de negatieve spiraal van het afschuiven door de lidstaten van de verantwoordelijkheid die zij volgens de internationale verdragen kennen.
De Begrotingscommissie heeft echter twee bezwaren. Ten eerste wordt het Financieel Reglement met voeten getreden. Het gaat namelijk om een meerjarenprogramma, terwijl de financiering maar voor één jaar is geraamd. Het tweede probleem is omvangrijker. Het financiële plaatje van 26 miljoen voor structurele maatregelen en tien miljoen in de reserve voor noodmaatregelen, kan nooit leiden tot het doel dat de Commissie voor ogen staat, namelijk een daadwerkelijke spreiding van die financiële verantwoordelijkheid. Wel moeten de lidstaten allerlei structuren en procedures in het leven roepen om de poet te verdelen.
Solidariteit tussen lidstaten en solidariteit met hen die bescherming zoeken dreigt zo verzwaard te worden met een buitenproportioneel hoge administratieve last. De Begrotingscommissie stelt dan ook voor dat het voorliggende voorstel met de genoemde bedragen worden gezien als een experiment, een zeer prijzenswaardig experiment. Maar een werkelijk Europees vluchtelingenfonds zal aanzienlijk meer kosten. Hoeveel meer, dat zal moeten worden onderzocht en de Begrotingscommissie heeft unaniem besloten dat wij hiervan vóór 31 maart 2001 resultaat verwachten.
De Commissie zit op de goede weg. Laten wij nu niet verdwalen door beperkingen van de financiële perspectieven wanneer het nettoresultaat positief zal zijn.

Lambert
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ook ik mevrouw Frahm bedanken voor haar werk en haar bereidheid tot steun aan een aantal amendementen van de commissie en mijzelf. Het was maar al te vaak een zeer gehaast gebeuren waarin wij als betrokkenen niet zo met elkaar hebben kunnen samenwerken als wij nodig achtten voor het zoeken naar de beste oplossing voor bepaalde problemen. Een goed voorbeeld daarvan is de toewijzing van de kredieten, waarin niet eens tegemoet wordt gekomen aan de doelstelling van de Commissie om speciale aandacht te besteden aan de Cohesiefondslanden. Dat maakt de voorgestelde herziening cruciaal.
Asielzoekers zijn geen last maar een verantwoordelijkheid. De lidstaten van de Europese Unie zijn het land van bestemming van relatief weinig mensen, als men dat vergelijkt met 's werelds armste landen zoals de Afrikaanse. Een door onze commissie ingediend amendement gaat ervan uit dat alle maatregelen in het kader van dit fonds gebaseerd dienen te zijn op een aanpak die ervoor moet zorgen dat er geen vreemdelingenhaat, racisme, discriminatie of ongelijkheid ontstaat. Dat is met name van belang gezien het gegeven dat de UNHCR recentelijk bepaalde partijen in mijn eigen lidstaat heeft bekritiseerd vanwege het feit dat zij dergelijke negatieve opvattingen stimuleren of er niet tegen optreden - kritiek die ik volkomen gerechtvaardigd vind.
In de door onze commissie voorgestelde verandering in de financiering is het de bedoeling dat iedere staat een minimumbedrag krijgt, dat kan worden gebruikt voor het bevorderen van het bewustzijn bij de burgers. Mijn commissie vindt dat het geld, dat op dit moment ontoereikend is, gebruikt dient te worden ter verbetering van de geboden faciliteiten en diensten, en daarom willen wij ook een totaalstrategie zien voor het opzetten van diensten die vluchtelingen en ontheemden in staat stellen op gelijkwaardige basis een volledig actieve rol in de maatschappij te spelen. Het ontbreken van een dergelijke aanpak zou kortzichtig zijn, zoals anderen al duidelijk hebben gemaakt.
De commissie heeft ook een intensiever partnerschap op lidstaatniveau voorgesteld bij het bepalen en beoordelen van de manier waarop het geld moet worden gebruikt. Daarbij zouden ook de vluchtelingenorganisaties zelf betrokken moeten worden. Wij achten het ook de plicht van de commissie die de Commissie in dezen bijstaat te overleggen met andere organisaties. De manier waarop wij met de ontheemden omgaan is een zaak voor de maatschappij als geheel, en niet alleen voor overheden.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie is zeer ingenomen met het voorstel tot instelling van een Europees vluchtelingenfonds en ook met de wijze waarop mevrouw Frahm als rapporteur dit probleem heeft behandeld. Het asielbeleid is dringend toe aan een Europese aanpak. Wij wensen geen neerwaartse spiraal waarbij lidstaten wedijveren in het onaantrekkelijk maken van hun eigen land. Bijvoorbeeld, zoals Nederland destijds deed door te verschijnen op CNN met lekkende tenten waarin vluchtelingen konden worden opgenomen. Dat soort beleid wensen wij als Europa niet. Wij willen al helemaal niet dat het ene land zijn verantwoordelijkheid afschuift naar het andere.
De instelling van dit fonds is dan ook een stap in de goede richting. Het brengt voorlopig op symbolische wijze de gewenste solidariteit in de Europese Unie in beeld. Het is volstrekt juist dat die landen die per hoofd van de bevolking heel veel doen, de eerste zijn die financieel gesteund moeten worden. Daartoe strekt ook het amendement van onze fractie. Vervolgens zullen de steunbedragen een relatie moeten hebben met de absolute aantallen. Deze twee overwegingen moeten maar in een algebraïsche formule worden ondergebracht. Dat laat ik graag aan de ambtenaren over. Natuurlijk zijn die inzetten af te meten aan de toestroom van asielzoekers in elk land, het aantal verleende statussen aan vluchtelingen, in de zin van het Verdrag van Genève uiteraard, en aan de omvang van de opvang van de ontheemden.
Zowel het voorstel als de rapporteur gaan in op de taken die door het fonds worden gesteund. Wij zijn erg blij met de brede steun voor ons idee van maatwerk. Ik bedoel dan ook - mevrouw Frahm had het daar straks ook over - het onderscheid tussen hen die individueel een vluchtelingenstatus hebben bereikt en zij die tijdelijke bescherming genieten, ontheemden die massaal zijn verdreven. Individuele vluchtelingen hebben er baat bij dat hun integratie op allerlei gebied in de Europese Unie, vaste baan, huisvesting, worteling van de hele familie, noem maar op, zo voortvarend mogelijk wordt aangepakt.
Ontheemden daarentegen zijn massaal verdreven tegen hun zin en wensen weer terug naar hun eigen land. Voor hen moeten wij de kans op een terugkeer in waardigheid optimaliseren. Daartoe hebben ze behoefte aan het behoud van eigen sociale netwerken en ook aan activiteiten die hun perspectieven in het land van herkomst bij terugkeer versterken en natuurlijk ook hun zelfrespect.
Amendement 19 gaat over wat dat betreft vluchtelingen en amendement 21 over ontheemden. Wij moeten dat eigenlijk nog een beetje zuiverder stellen.
Bij integratie hoort naar mijn mening - en dat is een persoonlijke opvatting - de erkenning van de godsdienst van de nieuwe minderheden. Vandaar dat mijn amendement 20, waarvan ik de enige vóórstemmer was in de commissie, op mysterieuze wijze wederom in het verslag is opgenomen, zodat op een of andere manier iedere collega die zijn ruimdenkendheid op dit punt wil bewijzen nog een laatste kans krijgt om dit amendement ook in het verslag op te nemen.
Mij kwam ter ore dat de Europese Commissie een vergelijkende studie uitvoert inzake het asielbeleid van de lidstaten. Ik ben erg benieuwd of dat rapport ook binnenkort komt. Het zou op zichzelf al een bijdrage kunnen zijn aan het gemeenschappelijke beleid gebaseerd op best practices. Het is ook heel belangrijk om dit rapport vlug te hebben, want deze week wordt bijvoorbeeld in de Nederlandse Tweede Kamer - en elders zal dat ook gebeuren - weer een asielbeleid behandeld dat zo ontworpen is dat het geheel uit de pas loopt bij alles wat in de lidstaten van de Europese Unie gebeurt. Dat lijkt mij buitengewoon onverstandig van Nederland. Maar misschien gebeurt dat ook elders en ik denk dat vanuit de Commissie daar de vinger aan de pols zou kunnen worden gehouden, op een tactvolle wijze natuurlijk, maar niettemin een vinger aan de pols.
Dat het fonds zich vooral richt op verbetering van de procedures is logisch, maar minstens zo interessant is de communautaire aanpak van het verschijnsel van ontheemden. Immers, dit is een categorie die bij uitstek getypeerd wordt door behoefte aan veiligheid zonder daarbij een keuze te maken voor een lidstaat van de Europese Unie als zodanig.
Wij ondersteunen eveneens de EU-steun aan een gezamenlijke follow-up die de ervaringen van teruggekeerden nagaat en ook voor een zekere mate van garantie zorgt. Dat ook wij de eigen inzet van private organisaties en zeker ook die van vluchtelingen en verdrevenen zelf van harte toejuichen, spreekt voor een christen-democraat vanzelf.
Dit nieuwe type structuurfonds, want dat is het eigenlijk, wens ik namens mijn fractie alle succes en ik wil ook de rapporteur, mevrouw Frahm, gelukwensen met de behandeling van dit belangrijke thema, waarbij ik tegelijkertijd hoop dat zij mijn inzet voor maatwerk: vluchtelingen enerzijds, ontheemden anderzijds, ook op zijn betekenis zal willen aanvaarden.

Kessler
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie juicht dit voorstel toe. Het is van belang dat dit instrument gedurende de gehele periode van vijf jaar van kracht blijft en dat binnen deze tijd de kernelementen van een gemeenschappelijke asielregeling worden gecodificeerd. Het fonds zou ertoe moeten bijdragen om de tussen de lidstaten bestaande verschillen bij de opvang en de integratie van personen die bescherming nodig hebben, uit de weg te ruimen. Zulks veronderstelt dat bij de verdeling van de middelen naar behoren met de diverse factoren rekening wordt gehouden. Het is noodzakelijk de rechtsgrond van het fonds zo spoedig mogelijk vast te stellen, zodat een continue EU-financiering van vluchtelingenprojecten is gegarandeerd.
Het is een goede zaak dat de middelen voor de reguliere projecten moeten worden afgescheiden van die voor spoedhulp - artikel 5. Een massale instroom van vluchtelingen vergt bijzondere maatregelen en aparte budgettaire toewijzingen. Alleen op die manier kunnen reguliere langetermijnmaatregelen ook worden volgehouden. Op de lange duur zal een effectieve verdeling van de verantwoordelijkheid, zoals die met het fonds wordt nagestreefd, slechts worden bereikt wanneer het bestaande probleem van de zeer uiteenlopende capaciteit wordt aangepakt. Daarvoor is extra ondersteuning nodig van de lidstaten met een minder goed ontwikkelde asielregeling. Daarom lijkt mij een vast bedrag voor die lidstaten die moeilijkheden ondervinden bij de uitbouw van hun asielregelingen, zinnig.
De beschrijving in artikel 3 van de te stimuleren taken en maatregelen zou ertoe kunnen leiden dat voornamelijk maatregelen tot verbetering van de opnamefaciliteiten voor asielzoekers worden ondersteund. Het mag echter niet zo zijn dat zodoende noodzakelijke maatregelen voor eerlijker en effectiever asielprocedures worden verwaarloosd.
Ik ben van mening dat het fonds maatregelen dient te financieren om het publiek te informeren over het beleid en de praktijk van de lidstaten met betrekking tot vluchtelingen, asielzoekers en andere tijdelijk beschermde personen. De positieve resultaten van dergelijke activiteiten in het verleden pleiten voor een continuering van zulke financiële steun, die voor iedere daarvoor in aanmerking komende aanvrager toegankelijk gemaakt moet worden.
Ik zwaai mevrouw Frahm lof toe voor haar uitstekende verslag, en ik sluit mij gaarne aan bij de wens van mevrouw Frahm en mevrouw Buitenweg dat het bedrag van dit Vluchtelingenfonds wordt verhoogd.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Frahm en haar partij hebben in Denemarken campagne gevoerd tegen wat zij "meer Unie" noemen. Zij voeren actie tegen de deelname van Denemarken aan de gemeenschappelijke munt, waarover in september gestemd wordt, en bij vier van de vijf vorige referenda in Denemarken waren zij tegen de Unie. Daarom was ik blij met het verslag van mevrouw Frahm, waarin zij niet alleen instemt met "meer Unie", maar er zelfs om vraagt in de vorm van wederzijdse hulp tussen de lidstaten voor de opvang van de vluchtelingenstromen. Bovendien wil zij grotere bedragen overhevelen van de nationale naar de communautaire vluchtelingenhulp. Ik ben het met haar eens. Indien een groot aantal Albanese vluchtelingen naar Italië of Baltische vluchtelingen naar Scandinavië komt, is het zinvoller de uitgaven over heel de Unie te verdelen dan de vluchtelingen verplicht over heel de Unie te moeten verdelen. Dankzij het Vluchtelingenfonds kunnen meer vluchtelingen in de nabije omgeving geholpen worden, waardoor ze contact kunnen houden met hun familie en hun eigen cultuur en waardoor ze druk kunnen blijven uitoefenen op de tirannen die hen op de vlucht gedreven hebben. Daarom is het positief dat de EU noodhulp kan bieden aan grote vluchtelingenstromen. Wij zagen die behoefte tijdens de Kosovo-crisis. Zo ware het mooi geweest als we meer Kosovaren hadden kunnen helpen in de buurlanden Albanië en Macedonië. Dat zouden zij veel liever gehad hebben dan duizend kilometer verder naar vreemde landen te worden gestuurd. Over dit thema zijn mijn partij en Pernilla Frahm het dus in elk geval eens. Mijnheer de Voorzitter, zouden wij mevrouw Frahm niet als rapporteur voor de euro-samenwerking kunnen benoemen? Ik ben er zeker van dat wij het daarover ook eens zouden kunnen worden.

Boumediene-Thiery
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het voorstel voor een beschikking van de Raad tot instelling van een Europees Vluchtelingenfonds heeft ons enorm opgelucht. Kosovo, Tsjetsjenië, Afghanistan en nog vele andere bloedige drama's in alle uithoeken van de wereld maken het oprichten van een dergelijke instantie tot een dringende noodzaak. Uit het verslag blijkt hoe zinvol parlementair werk kan zijn. Daarom steunen wij deze voorstellen.
Wij willen hier slechts op drie zaken ingaan. Ten eerste is er een punt dat absoluut onvoldoende aandacht krijgt, en dat is de financiering. In het licht van de omvangrijke taak die het Vluchtelingenfonds te wachten staat - de opvang verbeteren, mensen integreren die internationale bescherming genieten, vrijwillige terugkeer bevorderen door hulp te bieden bij de herintegratie in het land van herkomst -, krijgt het fonds veel te weinig middelen toebedeeld. Het Vluchtelingenfonds staat een enorme taak te wachten, en daar horen veel hogere bedragen bij dan waarvan hier sprake is. We moeten genoeg geld vrijmaken om onze gemeenschappelijke ambitie waar te maken, en die is een solidair en gastvrij Europa waar de waardigheid van het individu wordt gerespecteerd, waar de democratische vrijheid van meningsuiting in ere wordt gehouden en waar vrede heerst, kortom, waar die waarden in de praktijk worden gebracht die duizenden ertoe brengen asiel aan te vragen.
Ten tweede horen onder het hoofdstuk "verbetering van de opvang" nog thuis toegang voor iedereen tot de gezondheidszorg, onderwijs voor de kinderen en beroepsscholing. Vluchtelingengezinnen zijn al ontworteld, en het feit dat hun kinderen naar school kunnen gaan of een beroepsopleiding kunnen volgen zal hun in ieder geval een zekere mate van stabiliteit kunnen bieden. Hiermee bevorderen we ook hun sociale en economische integratie en eventueel hun terugkeer.
Ten derde verlangen velen van ons dat de niet-gouvernementele organisaties en verenigingen die dagelijks met vluchtelingen bezig zijn, betrokken worden bij het opstellen en uitvoeren van de programma's. Het zou een grove vergissing zijn als we hen buitensloten, want hun ervaring is van onschatbare waarde en vormt een aanvulling op de lacunes die de overheid vertoont.
Tot slot wil ik nog eens onderstrepen hoe dringend noodzakelijk het is geworden dat de lidstaten tot een gemeenschappelijke wetgeving inzake politiek asiel komen. Alleen zo kan het Vluchtelingenfonds zijn taak ten volle vervullen.

Camre
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik onderstrepen dat het Deense volk in het referendum over de Overeenkomst van Edinburgh in 1993 de juridische samenwerking binnen de EU heeft afgewezen. Denemarken is bijgevolg niet verplicht de EU te laten beslissen welke vluchtelingen het dient op te nemen. Uit beleefdheid kan Denemarken dan ook geen geld van de EU aanvaarden, als de EU niet mag beslissen hoe de vluchtelingen over de lidstaten verdeeld worden. Ik ben van oordeel dat de lidstaten zelf verantwoordelijk zijn voor de financiering van hun vluchtelingenbeleid en alleen om die reden stem ik tegen het verslag. Vertegenwoordigers van het Hoog Commissariaat voor Vluchtelingen in Genève hebben op de Deense televisie gezegd dat slechts een van de tien asielzoekers recht heeft op asiel. Als men, zoals in Denemarken het geval is, de meeste vluchtelingen toch asiel verleent of een verblijfsvergunning geeft, dan laat men de vluchtelingen die er recht op hebben in de steek. In Denemarken krijgen vluchtelingen het hoogste economische steunbedrag ter wereld, wat uiteraard een magnetische kracht uitoefent op iedereen die zijn economische positie wil verbeteren. Dat is echter niet de bedoeling van de vluchtelingenconventie. Ik ben het met mevrouw Frahm echter over één ding eens en dat is dat 26 miljoen euro veel te weinig is. Alleen al in Denemarken bedraagt de jaarlijkse steun 2 miljoen euro en daarom heeft dit kleine fonds geen enkel effect. Wij zijn daarom van mening dat de verdeling van de vluchtelingensteun en het leggen van prioriteiten op een veel rationelere basis moet gebeuren.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, om meerdere redenen juich ik hetgeen de Commissie heeft voorgesteld in beginsel toe. Ten eerste omdat de Commissie de lidstaten erop wijst dat zij met het probleem van de migratie, van de vluchtelingen, de ontheemden, niet alleen staan. Ten tweede, omdat daarmee althans een deelaspect van de lastenverdeling wordt geregeld, en ten derde, omdat de Commissie een gedifferentieerde takenlijst aanbiedt voor twee verschillende groepen, namelijk enerzijds voor de erkende vluchtelingen en anderzijds voor ontheemden, dat wil zeggen voor tijdelijk bescherming zoekenden. Ik juich het voorstel toe, omdat daarin de doelgroepen nauwkeurig worden omschreven, omdat de voorwaarden voor opneming worden verbeterd en de integratie van vluchtelingen dient te worden gesteund en omdat de reïntegratie van tijdelijke vluchtelingen moet worden bevorderd.
Maar ik vind niet dat het verslag van mevrouw Frahm vrijwel kritiekloos kan worden aanvaard, want ik vind dat maatregelen die verder gaan dan deze omschreven taken niet doelgericht zijn. Ten eerste zijn de middelen er niet, en ten tweede zijn er nog heel andere groepen die daardoor worden aangesproken wanneer u het hier in een paragraaf hebt over bijzondere bescherming behoevende groepen. Er is duidelijk sprake van personen in de zin van de Conventie van Genève.
Ik sta ook niet achter uw voorstellen voor maatregelen tegen de groepen. Wanneer het om vluchtelingen gaat zijn er andere maatregelen dan voor ontheemden. Het is in het geval van ontheemden, voor wie het er als eerste op aankomt naar hun vaderland terug te keren, niet juist de integratie op de arbeidsmarkt van het land van opneming en het gastland te stimuleren. Dat is in strijd met de basisbedoeling.
Wij pleiten er evenwel voor de verdeling van de middelen zodanig te wijzigen, dat het aantal vluchtelingen en ontheemden per hoofd van de bevolking van een lidstaat als basis genomen wordt.
Een laatste opmerking - en ik begrijp niet waarom mevrouw Frahm dat niet wilde - is dat wij ook de mogelijkheid moeten hebben, middelen ter beschikking te stellen voor de opvangcentra voor vluchtelingen. U wijst dat af. Ik begrijp helemaal niet waarom, want het opvangcentrum is de eerste plaats waar zij aankomen, de eerste plaats om concreet hulp te bieden, de procedures te versnellen en de integratie van de vluchtelingen te bevorderen.
Bij alle maatregelen die hier worden beoogd, mogen wij evenwel niet vergeten dat een doelstelling hier niet aan bod is gekomen, namelijk het in aanmerking nemen van de verdeling van de personeelslasten. Doet u dat dan alstublieft bij de uitvoering van de noodzakelijke en positieve maatregelen.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mijn aansluiten bij de gelukwensen aan de rapporteur, mevrouw Frahm, omdat zij naar mijn idee werkelijk goed werk heeft geleverd. Verder geeft haar verslag de blijdschap weer van dit Parlement. Want de instelling van dit fonds is voor ons goed nieuws.
Sinds 1997 trachten wij de werkzaamheden op dit gebied te coördineren en zo langzamerhand beginnen onze inspanningen enige resultaten op te leveren. Geheel en al geslaagd zijn die inspanningen echter pas wanneer we een rechtsgrondslag hebben waarmee de continuïteit kan worden veiliggesteld van de activiteiten ter verbetering van de opvang, de integratie en, indien gewenst, de terugkeer van asielzoekers en vluchtelingen in de Europese Unie. Er is hier sprake van drie verschillende actielijnen. Die moeten alledrie worden gewaarborgd, en ik ben het ermee eens dat er een reserve wordt aangehouden om de komst van ontheemden het hoofd te bieden, zonder dat de ontwikkeling van betere infrastructuren en beleidsvormen hierdoor in gevaar wordt gebracht.
Wat betreft de toewijzing van de middelen moeten de landen die veel vluchtelingen opvangen kunnen rekenen op onze solidarieit. Maar zoals wordt gezegd in het verslag dienen we ook te beseffen dat landen die minder zijn ingesteld op de opvang van vluchtelingen - zoals mijn land - het niveau van diensten en infrastructuren moeten verhogen tot dat van andere landen. Op die manier kunnen zij samen met de overige landen van de Europese Unie hun aandeel vergroten in de gemeenschappelijke verantwoording - want dat is waar we naar zouden moeten streven.
De rol en de inspanningen van de lidstaten op dit gebied zijn van groot belang. Toch zou ik erop willen wijzen dat ook de ervaring met het beheer van andere fondsen zou moeten worden benut, met name het beheer van de structuurfondsen, om behalve de lidstaten ook de lokale en regionale overheden, alsook organisaties die de burgermaatschappij vertegenwoordigen, bij het beheer van dit fonds te betrekken. De positieve waarde daarvan zou hierin liggen dat het contact met de NGO's en met de lokale overheden zou kunnen bijdragen tot een meer effectieve bestrijding van het racisme, tot een grotere betrokkenheid van de samenleving en tot een betere voorlichting van de burgers van de landen van opvang over het belang van asiel en vluchtelingenschap. Bovendien zou de interactie tussen de fondsen kunnen worden bevorderd door de toepassing van reeds eerder ontwikkelde methoden voor het beheer van die fondsen. Het is zaak dat we beleidsvormen ontwikkelen die op beide fondsen van toepassing zijn.
Tenslotte schaar ik mij eveneens achter het verzoek om verhoging van de financiële middelen voor het Europees Vluchtelingenfonds.

Ceyhun
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik de rapporteur, mevrouw Frahm, dank willen zeggen voor dit fantastische en uitvoerige verslag. Wel wil ik, zoals zij ook heeft gedaan, enkele problemen schetsen die volgens ons nog van belang zijn en rechtgezet moeten worden. De verdelingscriteria, die men wil baseren op het gemiddelde aantal asielaanvragers en erkende vluchtelingen alsook op de kwaliteit van de procedures, zijn mogelijkerwijs niet voldoende om te komen tot een rechtvaardige lastenverdeling. In de praktijk zullen waarschijnlijk die landen die het grootste aantal vluchtelingen opnemen, de meeste middelen krijgen toegewezen. Tot zover is dat juist, maar we moeten vermijden dat de andere lidstaten om die reden tekort wordt gedaan en dat de vluchtelingen in deze landen, al zijn ze niet zo talrijk als elders, niet van die middelen kunnen profiteren.
Ook moeten we aandacht blijven besteden aan de in te zetten financiële middelen, die in verhouding moeten staan tot de officieel beoogde doelstellingen. De financiering moet tot en met 2004 zijn verzekerd. De financiële fiche bevat vooralsnog geen duidelijke uitspraak over de periode na 2001. Als we nu juist die vraag kunnen beantwoorden, zou dat zin hebben. Alleen op die manier kan het Europese Vluchtelingenfonds op zinvolle en efficiënte wijze worden ingezet.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, bij een uitzonderlijke, massale en plotselinge toevloed van vluchtelingen ten gevolge van een ramp buiten de Unie is het normaal dat de landen van Europa zich solidair betonen. Maar wat de Commissie ons nu voorstelt is iets heel anders. Zij wil een permanent Europees Vluchtelingenfonds in het leven roepen dat kredieten aan de lidstaten moet verstrekken om hen te helpen bij het beheer van de gebruikelijke stroom van echte en vermeende vluchtelingen. Dit voorstel roept heel wat vragen op.
Zijn de lidstaten niet meer in staat de vluchtelingen die zich onder normale omstandigheden aandienen, zelf op te vangen? Wat hebben zij er voor baat bij geld aan Brussel te geven als Brussel het hun meteen weer teruggeeft? Wordt het ene land een nettobetaler en het andere een netto-ontvanger, en zo ja, om welke landen gaat het dan? Hierop wordt nergens antwoord gegeven in het verslag dat wij hebben gekregen. Er staat zelfs geen enkele tabel in met het aantal vluchtelingen dat vandaag in de landen van Europa wordt opgevangen.
Er wordt dus nog maar eens van ons verlangd dat we op goed geluk een beslissing nemen. Dit is des te zorgwekkender omdat de kans reëel is dat het voorgestelde stelsel de situatie nog verergert. De rechtstreekse kostenverlaging voor de lidstaten kan hun waakzaamheid immers doen verslappen, en dan valt uiteindelijk de totale rekening voor iedereen zwaarder uit. In kringen van verzekeraars is dit een welbekend nevenverschijnsel.
Dit risico wordt nog vergroot door het feit dat deze tekst het begrip vluchteling erg vaag omschrijft. Uiteraard gaat het om vluchtelingen in de zin van het Verdrag van Genève van 1951, en zo hoort het ook, maar er kunnen nog allerlei andere soorten ontheemden bijkomen, inclusief mensen die niet op basis van internationale overeenkomsten, maar zuiver op basis van nationale gebruiken, besluiten of wetgeving worden opgenomen.
In die omstandigheden zitten we op een hellend vlak, mijnheer de Voorzitter, en het risico van een financiële ontsporing is levensgroot aanwezig. Dit blijkt trouwens ook al uit het verslag zelf. Er staat namelijk dat de kredieten van toch maar liefst 36 miljoen euro waarvan sprake is, veel beperkter zijn dan de potentiële vraag. Als we dit risico binnen de perken willen houden, is er volgens de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten maar één oplossing: de financiële verantwoordelijkheid voor de opvang van vluchtelingen bij de lidstaten houden en de Europese solidariteit alleen dan laten spelen als er sprake is van een uitzonderlijke, dramatische toestand.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, velen van ons hebben herhaaldelijk de oprichting van het Europese Vluchtelingenfonds verlangd. De sterk tot de verbeelding sprekende gebeurtenissen in Kosovo - en in mindere mate die in Timor - waren nodig opdat de noodzaak van dit fonds duidelijker in het licht trad. De inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam maakte deze nieuwe benadering van het Europees beleid op het gebied van asiel en migratie mogelijk; een beleid dat, zoals collega Oostlander reeds zei, solidariteit tussen de lidstaten veronderstelt, zodat er regelingen moeten komen die kunnen bijdragen tot het bereiken van een evenwicht tussen de inspanningen van de lidstaten die deze vluchtelingen opnemen, zodat deze op korte en op lange termijn de gevolgen van die opvang kunnen dragen.
Het lijkt ons juist dat dit fonds een component voor noodsituaties heeft, die gehanteerd moet worden bij een massale toevloed van personen wier situatie internationale bescherming vereist, maar die tevens instaat voor de financiering van structurele maatregelen of waardoor in het kader van een meerjarenplanning, effectieve steun worden verleend voor maatregelen die in de eerste plaats bedoeld zijn voor verbetering van de opvang, in de tweede plaats voor het bevorderen van de integratie, in de derde plaats voor het vergemakkelijken van de vrijwillige terugkeer en in de vierde plaats het bevorderen van de reïntegratie.
Kosovo heeft ons geleerd dat een groot deel van de ontheemden, ook zij die de vluchtelingenstatus hebben verkregen, bereid zijn naar hun land van herkomst terug te gaan mits aan de nodige voorwaarden is voldaan. Zo zou ik willen onderstrepen wat collega Pirker opmerkte: het onderscheid tussen migratie en de tijdelijke vluchtelingen. Wat nu in het ene geval steun voor integratie moet inhouden moet in andere gevallen, juist in het belang van de vluchtelingen, een beleid inhouden dat streeft naar terugkeer naar het land of de regio van herkomst waaruit zij gedwongen waren te vluchten. De twee situaties zijn verschillend en vergen verschillende antwoorden. Ze door elkaar halen is toegeven aan demagogie. Ik zou er nog op willen wijzen dat de invoering van wettelijke instrumenten moet worden bespoedigd waardoor de middelen ter beschikking kunnen komen die daartoe in de begroting voor 2000 reeds zijn gereserveerd. Ook zullen specifieke regels moeten worden vastgesteld voor de criteria en de organisatorische voorzieningen inzake de toekenning van die middelen en inzake de invoering van de respectieve controleregelingen.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik namens de Commissie graag de rapporteur van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, mevrouw Frahm, bedanken voor haar uitstekende werk, de kwaliteit van haar verslag, en de steun die zij ermee verleent aan het voorstel van de Commissie.
U weet beter dan ik dat de ontwerpbeschikking van de Raad tot instelling van dit Europees Vluchtelingenfonds op 14 december 1999 door de Commissie is aangenomen. Zij is het resultaat van een benadering die ik volkomen deel en die ik heb verdedigd voor de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken van het Europees Parlement. Met het Europees Vluchtelingenfonds wordt de ondersteuning van nationale maatregelen rond de opvang, integratie en vrijwillige terugkeer van vluchtelingen en ontheemden in één enkel instrument ondergebracht. Tot op heden was er enkel sprake van gezamenlijke maatregelen en proefprojecten op basis van kredieten die van jaar tot jaar in de begroting van de Gemeenschappen werden ingeschreven op initiatief van het Europees Parlement.
Dit fonds is niet bedoeld om de inspanningen van de lidstaten op het vlak van opvang en integratie van vluchtelingen te vervangen. We willen er wel een fundamenteel politiek aspect mee tot uiting brengen, en dat is dat een Europese asielstrategie gebaseerd moet zijn op een gedeelde verantwoordelijkheid op Europees niveau. In die zin is dit een eerste stap. Uit de instelling van dit Vluchtelingenfonds blijkt volgens mij dat de Europese Unie als zodanig een waardevolle bijdrage kan leveren aan de inspanningen van de afzonderlijke lidstaten.
Om te beginnen richten we dit Europees Vluchtelingenfonds op voor een periode van vijf jaar. Voor het jaar 2000 wordt een bedrag van 36 miljoen euro vrijgemaakt, waarvan 10 miljoen voor noodhulp. Ik begrijp de opmerkingen van de rapporteur volkomen dat dit te weinig is in het licht van de noden en de ambitie van het Vluchtelingenfonds zelf. De Commissie heeft al aan de parlementaire Begrotingscommissie verklaard dat zij in het voorontwerp van begroting voor 2001 middelen wil voorstellen om het voortbestaan van het Vluchtelingenfonds voor de komende vijf jaar veilig te stellen. Met andere woorden, de Commissie stelt voor het beschikbare bedrag te verhogen van 36 miljoen euro voor het jaar 2000 tot 45 miljoen euro voor de daaropvolgende jaren. Hiermee komt het totale krediet op 216 miljoen euro voor vijf jaar. Dat lijkt mij een eerste stap in de goede richting.
Het Europees Vluchtelingenfonds vormt een onderling solidariteitsfonds voor de lidstaten dat ertoe moet bijdragen dat de inspanningen omschreven in artikel 63, lid 2, sub b) van het EG-Verdrag evenwichtig verdeeld worden, zoals verschillende sprekers al hebben aangegeven. Daarom is er sprake van een proportionele middelenverdeling over de lidstaten, enerzijds op basis van het aantal asielaanvragen dat zij ontvangen (twee derde van de middelen) en anderzijds op basis van het aantal vluchtelingen op hun grondgebied (een derde van de middelen).
Ik begrijp waarom er is voorgesteld het aantal vluchtelingen in verhouding tot het aantal inwoners van elke lidstaat te verdelen. Ik moet u zeggen dat de Commissie zelf getracht heeft dit criterium te hanteren, maar dat het ons bijzonder moeilijk is gebleken een geschikte mathematische formule te vinden die er tegelijkertijd toe leidt dat de lasten evenwichtig verdeeld worden. Ik sta volledig open voor concrete oplossingen, maar dan is er meer nodig dan een principeverklaring. We moeten ook een concrete oplossing vinden, en ik moet u zeggen dat dat geen eenvoudige zaak is.
Het Europees Vluchtelingenfonds kan maatregelen van de lidstaten voor 50% cofinancieren. Dit percentage kan oplopen tot 75% voor lidstaten die uit het Cohesiefonds putten. In de ontwerpbeschikking is eveneens sprake van de mogelijkheid noodmaatregelen te financieren uit een reserve van 10 miljoen euro in geval van een massale toestroom van vluchtelingen. Hiermee vormt de beschikking een eerste antwoord op het verzoek dat op de Raad van Tampere is geformuleerd.
Samen met mijn collega Michaele Schreyer heb ik al een discussie geopend over de vraag hoe we bij een noodsituatie voldoende extra middelen kunnen vrijmaken om die situatie het hoofd te bieden. Helaas - of gelukkig - kunnen we niet voorspellen wat voor bedragen nodig zullen zijn bij een noodsituatie als die in Kosovo. Maar wat mij nog meer bezighoudt dan de cijfers, is dat wij een geschikt financieel en administratief mechanisme moeten ontwikkelen om efficiënt in te kunnen springen als zich ook daadwerkelijk een noodsituatie voordoet.
Voor wat betreft de structurele tak van het Vluchtelingenfonds wordt de selectie en het beheer van projecten gedelegeerd aan de lidstaten in het kader van de cofinancieringsaanvragen. De uitvoerings-, controle-, opvolgings- en evaluatiemodaliteiten zijn geënt op die voor de structuurfondsen.
De Commissie heeft terdege kennis genomen van de amendementen die u heeft voorgesteld en kan het, zij het in bepaalde gevallen onder voorbehoud, eens zijn met een aantal vormelijke wijzigingen. Voorts staat zij achter de principes waarop een aantal amendementen is gestoeld en gaat zij akkoord met die amendementen die beogen de doelstellingen van het Europees Vluchtelingenfonds in de preambule duidelijker te omschrijven of sommige bepalingen scherper te omlijnen. Ik doel met name op het belang van de niet-gouvernementele organisaties dat in de preambule vermeld wordt, maar ook op een aantal nadere bepalingen, zoals die inzake de transparantie van de projectselectie, en de noodzaak de continuïteit van de projecten op termijn te waarborgen. Een minimale participatie in het Vluchtelingenfonds zorgt ervoor dat elke lidstaat zijn steentje bijdraagt, los van de omvang van de vluchtelingenstroom.
Daarentegen kan de Commissie zich niet vinden in een reeks andere amendementen, met name die rond de begrotingstechniek. Deze hebben namelijk geen enkele zin als de begrotingsautoriteit haar fiat geeft aan de Commissievoorstellen om het bedrag voor het Vluchtelingenfonds op 216 miljoen euro vast te stellen voor een periode van vijf jaar. De Commissie is het evenmin eens met de amendementen die betrekking hebben op de strategie van de lidstaten en het instellen van een partnerschap tussen de verschillende actoren die betrokken zijn bij het asielbeleid. Het gaat hier om een eerste experiment rond een gedecentraliseerd asielprogramma. De bevoegde nationale instanties zijn in het geheel niet bekend met deze procedures. Wat we moeten zien te vermijden met deze beschikking, is dat we hun werkdruk gaan verhogen en zo het proces gaan vertragen. Daar komt nog bij dat het momenteel om tamelijk kleine bedragen gaat en dat er, als de beschikking in 2000 wordt aangenomen, niet veel tijd overblijft om de cofinancieringsaanvragen op te stellen. De Commissie stelt voor dat zij zich bij het vastleggen van de praktische uitvoeringsmodaliteiten en het voeren van haar dialoog met de bevoegde nationale instanties laat leiden door de ideeën waarop een deel van de amendementen is gebaseerd.
Tot slot moet ik een duidelijk antwoord geven op de amendementen die een samenwerking beogen met de kandidaat-lidstaten. Het Vluchtelingenfonds is bedoeld om bij te dragen aan een evenwichtige verdeling van de inspanningen over de lidstaten. We moeten deze toch al bescheiden middelen niet nog eens gaan versnipperen door ze in bijzaken te steken. Als we zo'n samenwerking op touw zouden zetten, zouden we in het vaarwater komen van andere programma's, met name PHARE, dat erop gericht is de wetgeving van de lidstaten af te stemmen op het Europese acquis en de bestuurlijke instanties in Midden- en Oost-Europa voor te bereiden op hun toetreding.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, is de Commissie opgetogen over de steun die het Europees Parlement aan dit initiatief betuigt. Hiermee beginnen we met elkaar aan een reis die in het teken staat van onze trouw aan de waarden die aan het asiel ten grondslag liggen, een reis waarmee we laten zien dat wij stuk voor stuk in staat zijn tot Europese solidariteit als het op het verlenen van asiel aankomt.

Toegang tot de werkzaamheden van instellingen voor elektronisch geld en van kredietinstellingen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0080/2000), namens de Economische en Monetaire Commissie, betreffende:
I. het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de toegang tot, de uitoefening van en het bedrijfseconomisch toezicht op de werkzaamheden van instellingen voor elektronisch geld (C5-0306/1999 - 1998/0252(COD)) en
II. het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 77/780/EEG tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen (C5-0307/1999 - 1998/0253(COD)).
(Rapporteur: mevrouw Kauppi)

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, de twee richtlijnen betreffende het toezicht op de werkzaamheden van instellingen voor elektronisch geld zijn van het grootste belang voor de ontwikkeling van de elektronische handel in de Europese Unie. Het doel was de financiële integriteit van de instellingen voor elektronisch geld te waarborgen en een bijdrage te leveren aan het scheppen van een omgeving waarin de ontwikkeling van deze nieuwe manier van betalen wordt gestimuleerd.
Aangezien rekening is gehouden met een groot aantal van de door het Parlement in eerste lezing ingediende amendementen, vind ik persoonlijk dat de visie van het Parlement in voldoende mate in het gemeenschappelijk standpunt is opgenomen.
Het gemeenschappelijk standpunt geeft een compromis weer, dat na lang onderhandelen in de Raad is bereikt. Ik ben me terdege bewust van het feit dat amendementen die het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffen, een reëel risico met zich meebrengen dat de richtlijn in de overlegprocedure verloren gaat, aangezien de richtlijn oorspronkelijk een zeer broos compromis was en dat nog altijd is. Als rapporteur heb ik geprobeerd de richtlijn uit de overlegprocedure te houden. Ik ben gekomen met een compromisvoorstel, dat helaas in mijn fractie niet aangenomen is. Ik denk niet dat er een conclusie denkbaar is die meer tegemoetkomt aan de belangen van alle betrokken partijen dan dit gemeenschappelijk standpunt.
Dus is het aan ons, leden van het Europees Parlement, om te beslissen of de voorgestelde amendementen absoluut noodzakelijk zijn, gezien het mogelijke risico dat er helemaal geen kader van toezicht komt. Het uitblijven van een dergelijk kader zou betekenen dat de situatie voor de consument onzeker blijft. Ik wil mijn collega's er ook op wijzen dat de thans ingediende amendementen nieuw zijn en dus niet gebaseerd zijn op het standpunt dat het Parlement in eerste lezing innam. Het zijn alle amendementen die door de ECB zijn voorgesteld en unaniem door de Raad zijn afgewezen.
Ik ben ook bang dat er, door de nadruk op de positie van de Europese Centrale Bank als instantie die toezicht houdt op de monetaire stabiliteit, problemen ontstaan voor de lidstaten die niet tot de eurozone behoren. Wij moeten voor ogen houden dat de ECB in zaken van EG-wetgeving geen vetorecht heeft. Het toezicht op de monetaire stabiliteit is een rol die de ECB heeft op basis van de stichtingsverdragen van de EG en deze rol dient niet te worden uitgebreid via de bepalingen van EG-richtlijnen.
In amendementen 1 en 2 wordt de term ''nominaal bedrag'' aan het verslag toegevoegd. Deze extra term is niet absoluut noodzakelijk, aangezien in artikel 3 de voorwaarden voor terugbetaalbaarheid uiteen worden gezet. In dit artikel ligt besloten dat het nominale bedrag wordt terugbetaald, tenzij er redelijke kosten zijn die van het nominale bedrag zouden worden afgetrokken. In dit laatste geval zou de extra term niets toevoegen en misleidend zijn voor de consument. Toevoeging van de term ''nominaal bedrag'' aan artikel 3(1) kan de consument op het verkeerde been zetten, omdat het altijd mogelijk is de kosten die strikt noodzakelijk zijn voor de verrichting in kwestie af te trekken.
Volgens het gemeenschappelijk standpunt kunnen lidstaten hun bevoegde autoriteiten toestaan ontheffing te verlenen van de toepassing van sommige of alle bepalingen van de voorgestelde richtlijn. De ontheffing is mogelijk in gevallen waarin het totale bedrag aan elektronisch geld beperkt is en waarin het elektronisch geld dat wordt uitgegeven slechts door een beperkt aantal ondernemingen als betaalmiddel aanvaard wordt. De ontheffing zou bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden voor op een universiteitscampus te gebruiken betaalkaarten of voor lokale transportsystemen. Voor al deze gevallen geldt boven dient een maximaal op te slaan bedrag van 150 euro. Bovendien kan in de ontheven stelsels niet worden geprofiteerd van de ''paspoort''bepalingen die gelden voor de interne markt.
Het functioneren van deze beperkte nationale stelsels laat zich, vanuit het oogpunt van financiële stabiliteit, niet vergelijken met het opereren van omvangrijke elektronisch-geldstelsels of kredietinstellingen. Het is niet aannemelijk dat zich bij deze beperkte stelsels overloopeffecten zullen voordoen, die de stabiliteit van de financiële markt in gevaar kunnen brengen. Bovendien zullen deze nationale, beperkte stelsels niet zonder toezicht blijven, aangezien de tekst voor elke ontheffing een apart besluit van de toezichthoudende autoriteiten vereist. Instellingen-met-ontheffing worden dan ook altijd door de toezichthoudende autoriteiten geregistreerd en in de gaten gehouden.
Amendementen 3, 4 en 5 verminderen de reikwijdte van de ontheffing. Het was in de Raad duidelijk dat om überhaupt te kunnen beschikken over een richtlijn een facultatieve ontheffing moest worden ingebouwd. De Raad kon alleen tot zijn gemeenschappelijk standpunt komen omdat het een richtlijn, met daarin weliswaar een ontheffing maar ook een strengere regelgeving en ruimte voor concurrentie in een interne markt, beter achtte dan helemaal geen richtlijn. De Commissie nam een soortgelijk standpunt in. Hoe eerder de richtlijn wordt aangenomen en van kracht wordt, hoe sneller de verbeterde regelgeving zijn vruchten afwerpt. Als daardoor in de praktijk nog problemen ontstaan, is er altijd nog de herzieningsclausule van artikel 11 om op terug te vallen.
Mijnheer de Voorzitter, toezicht op nationale elektronisch-geldstelsels is momenteel niet nodig. Ik vind dan ook niet dat het Europees Parlement amendementen moet aannemen, omdat anders misschien de hele richtlijn verloren gaat.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris. Over deze richtlijn zou ik in beginsel willen zeggen dat ze ten eerste bedoeld is als reactie op de snelle groei van de elektronische betalingsmiddelen, en ten tweede om daarvoor een gemeenschappelijke juridische basis te verschaffen, en in de derde plaats om te zorgen voor een liquiditeitsgarantie welke de gebruikers veiligheid en bescherming oplevert. Daarom staan wij welwillend tegenover deze richtlijn. Wij vinden het ook een goede zaak dat niet-banken in dit verband onder een bepaald banktoezicht worden geplaatst en dat een minimale reserveverplichting wordt voorgeschreven. Wij vinden het eveneens positief dat er bij de terugbetaalverplichting geen uitzonderingen zijn.
De rapporteur heeft er reeds in haar inleidende opmerking op gewezen dat ondanks deze principiële aanvaarding van doel en noodzaak van deze richtlijn, er enkele amendementen en enige punten van discussie waren die daarbuiten vielen. Ofschoon de rapporteur tot mijn fractie behoort en ik haar engagement zeer waardeer, wijs ik echter voor die afgevaardigden die kanttekeningen hebben geplaatst en vragen hebben gesteld, één ding af, namelijk de constatering dat alle amendementen van de ECB afkomstig zijn. De ECB kan hier geen amendementen indienen, en het is een insinuatie jegens alle parlementariërs die amendementen hebben ingediend, dat zij hun vragen en amendementen in opdracht van derden en niet uit eigen wil en verantwoordelijkheid naar voren gebracht hebben, welke overigens in de Economische en Monetaire Commissie alle unaniem werden aangenomen: het verslag werd samen met de amendementen unaniem aangenomen.
Waar gaat het nu om? Bij deze kanttekeningen en vragen die de principiële instemming niet in het geding brengen, zijn vier punten aan de orde, hoofdzakelijk de vraag: zijn de uitzonderingsbepalingen van artikel 8 te ruim geformuleerd, c.q. moeten zij niet scherper worden omschreven? Scherper dus - en de Economische en Monetaire Commissie heeft zich bij die vraag aangesloten - omdat het vooralsnog niet duidelijk is welke consequenties die vergaande uitzonderingsbepalingen voor het toezicht op de geldhoeveelheid hebben. Welke effecten hebben deze vergaande uitzonderingsbepalingen op de monetaire stabiliteit? Zou die uitvoerige opsomming van uitzonderingsbepalingen in bepaalde omstandigheden niet kunnen leiden tot ontwijkingen, zodat de uitzondering op die manier regel wordt?
Dit punt, van het toezicht op de geldhoeveelheid en van de stabiliteit, heeft samen met de vraag of zodoende de uitzondering geen regel zou kunnen worden tot de amendementen geleid. Ingeval de aanbeveling hier zonder amendementen zou worden aangenomen, verzoek ik de Commissie en de Raad gebruik te maken van hetgeen in de richtlijn staat en het Parlement binnenkort een verslag voor te leggen over de consequenties van de richtlijnen en met de eventueel noodzakelijke wijzigingsvoorstellen. Wij zullen een en ander in het oog houden.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, elektronisch geld heeft in de Europese Unie nog niet dezelfde betekenis als de e-economie, de e-commerce, het e-Europa. Uiteraard moeten wij erop toezien dat de concurrentiepositie van Europa ten opzichte van de Verenigde Staten wordt versterkt, ook op dit gebied. De invoering van de euro zal beslist een positieve bijdrage leveren, en het wordt dan ook echt tijd dat wij op dat punt een uniforme regelgeving krijgen zodat het elektronisch zakelijk verkeer ook veilig is gesteld.
Naar mijn mening zal het elektronisch geld niet alleen in het zakelijk verkeer aan invloed winnen, maar ook bij de consumenten, juist omdat de veiligheidsvoorzieningen van Internet onvoldoende worden bevonden, en velen daarom aarzelen om voor die mogelijkheid te kiezen. Je moet vaststellen dat vandaag de dag elektronisch geld in de Europese Unie eerder een zeldzaamheids­ dan een gebruikswaarde heeft. Dat moet anders worden! Dan moet er ook nog op gewezen worden dat deze elektronische betaalsystemen ook daarom binnen de Europese Unie niet functioneren, omdat de interoperabiliteit niet gegarandeerd is. Naar mijn mening moet daar ook op gelet worden wanneer wij dit betaalmiddel in de toekomst propageren. Wij moeten dat ook uit het oogpunt van het consumentenbelang doen omdat het kostenbesparend is.
De uitgifte van elektronisch geld heeft echter niet alleen van doen met de vereenvoudiging of het veiliger maken van betalingshandelingen, maar heeft inderdaad ook invloed op de financiële stabiliteit en het functioneren van de betaalsystemen. Dat is de reden waarom wij een uniforme regelgeving nodig hebben, en wij moeten weten dat er in het bijzonder vrees kan bestaan wanneer elektronisch geld niet alleen tegen contant geld of creditering van de bankrekening wordt afgegeven, maar op krediet wordt uitgezet. Ik denk dat dat nu juist de aanleiding vormt voor de vrees voor instabiliteit in plaats van de stabiliteit die wij in de Europese Unie immers willen garanderen. Daarom ben ik van mening dat artikel 8, dat voorziet in een verruiming van de ontheffingsmogelijkheden, tot een te ruime beoordelingsmarge leidt. Zulks kan ertoe leiden dat vele e-geldinstituten niet onder de voorschriften zullen vallen die voor kredietinstellingen gelden. Dat kan het geval niet zijn, dat mag het geval niet zijn, en wij weten allen dat een nationale uitgifte van e-geld heden ten dage helemaal niet meer kan worden gewaarborgd wanneer wij de formulering van met name artikel 8 onder c bekijken.
De amendementen van de Raad die de gebruiksmogelijkheden van het geld verruimen, kunnen niet in het belang van de consument zijn. Wij hebben elektronisch geld nodig dat in een bepaalde omgeving geldig is. Daarom precies moet het de gehele Europese ruimte betreffen, en niet slechts een nationale ruimte. Overigens vind ik ook dat de instituten die e-geld uitgeven, gelijk moeten worden behandeld. Het is natuurlijk ook belangrijk te denken aan de rol van de Europese Centrale Bank, bijvoorbeeld inzake de aansturing van de geldhoeveelheid. Maar vóór al het andere denk ik aan de consument. Wanneer e-geld ongelimiteerd op Internet en voor mobiele telefoons gebruikt kan worden, kan dat ook contraproductief uitpakken. Daarom kan ik niet akkoord gaan met de nieuwe formulering van artikel 8, onder c. Ik vind dat wij er alles aan moeten doen om in het tijdperk van het e-geld het vertrouwen van de consument te versterken en die consument niet op drijfzand te laten bouwen.

Huhne
Mijnheer de Voorzitter, het is erg jammer dat dit gemeenschappelijk standpunt, dat met zoveel zorg door de Raad is opgesteld en waarin rekening is gehouden met de visie die het Parlement in eerste lezing verwoordde, nu dreigt te mislukken. Naar mijn mening gaat er op deze manier nuttige wetgeving verloren waarmee een noodzakelijk kader van toezicht kon worden gecreëerd voor een van de groeigebieden uit de financiële dienstverlening, namelijk het opslaan van geld op pasjes en andere vormen van elektronisch geld.
De problemen waar de Europese Centrale Bank op heeft gewezen en waarvan de reikwijdte grotendeels, maar wellicht nog niet helemaal is doorgedrongen, manifesteren zich op een manier die de ontwikkeling van deze sector ongetwijfeld schade zal berokkenen. De problemen die worden geschetst, met name met betrekking tot de ontheffing, zijn niet terecht, juist door het zeer beperkte effect van een dergelijke ontheffing: er mag hooguit 150 euro op een pasje worden gezet. Iedere instelling die dit soort geld uitgeeft valt onder het toezicht van de nationale autoriteiten. Uit de ervaring die in een aantal lidstaten inmiddels is opgedaan met dit soorts stelsels weten we dat de geldhoeveelheid slechts in zeer beperkte mate groeit door dergelijke uitgiftes: op een universiteitscampus betaalt een student bijvoorbeeld met een pasje voor aankopen in de bar, kantine, of universiteitsboekwinkel.
In werkelijkheid hebben andere centrale banken van de Gemeenschap - met name de Zweedse Riksbank en de Bank of England - niet zulke problemen met de aanmaak van geld. Als we kijken naar de problemen waarover de ECB zich de afgelopen jaren zorgen heeft gemaakt, zien we dat de relatie tussen de hoeveelheid geld en de groei van het nominale inkomen niet stabiel is. Er was een aanzienlijke variatie in de omloopsnelheid door de nieuwe ontwikkelingen in de financiële-dienstverleningssector, en in die reeks is dit gewoon de zoveelste ontwikkeling. Zo kon het gebeuren dat in de jaren voordat de ECB het monetaire beleid in de eurozone onder zijn hoede nam, de Bundesbank bijvoorbeeld de doelen die ze zichzelf had gesteld betreffende de groei van de hoeveelheid geld niet kon verwezenlijken.
Wat we hier zien is een poging om bij de constatering dat een bepaalde monetaire beheersingstheorie niet werkt en niet strookt met de werkelijkheid, die werkelijkheid weer in de theorie terug te duwen, hetgeen ten koste gaat van het innovatieve vermogen van de lidstaten en hun financiële stelsels. Dat is bijzonder jammer. De Commissie heeft een groot aantal beveiligingsmechanismen ingebouwd waarover de Raad zich zorgvuldig heeft gebogen en ik hoop dan ook van harte dat we het gemeenschappelijk standpunt van de Raad inzake dit onderwerp volledig zullen steunen.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, sinds januari 1999 is de euro de nieuwe munteenheid voor het merendeel van de EU-lidstaten. Sindsdien behoort het wisselkoersrisico tot het verleden en zouden, theoretisch gesproken, grensoverstijgende overmakingen en het wisselen van geld van de ene eurozone-munt in de andere, voor de consument aanzienlijk goedkoper moeten zijn geworden.
Financiële instellingen binnen de Unie hebben de plicht de kosten voor de consument voor overmaking van geld van de ene naar de andere eurozone aanzienlijk te verminderen. Ik wil u erop wijzen dat de BEUC, de Europese consumentenbond, die de consumenten uit de Europese Unie vertegenwoordigt, verleden jaar nog een uitgebreid onderzoek naar de kosten voor grensoverstijgende betalingen heeft uitgevoerd. De conclusie van dit onderzoek toonde duidelijk aan dat de kosten voor de consument voor het overmaken van geld van het ene naar het andere Europese land nog altijd te hoog zijn.
Voor de komende jaren wordt een groei in elektronisch winkelen voorspeld, maar de hoge kosten die banken in rekening brengen voor het wisselen van geld zullen een ernstige belemmering vormen voor de consument om op Internet te gaan winkelen. Het is belangrijk dat consumenten zich op het gebied van elektronisch betalen beschermd weten door wetgeving. Uit het onderzoek bleek ook dat consumenten nog altijd veel meer provisie betalen voor grensoverstijgende overmakingen dan voor overmakingen binnen het eigen land. Dat is onzinnig. Door de euro zijn de wisselkoersrisico's verdwenen en zouden de kosten aanzienlijk moeten zijn verminderd.
Ik ben zeer ingenomen met de richtlijn inzake grensoverstijgende overmakingen, die nu binnen de Unie van kracht is. Ik ben er stellig van overtuigd dat de nieuwe richtlijn betreffende grensoverstijgende overmakingen goed nieuws is voor de consumenten in de Unie. Het is ook goed nieuws voor de financiële instellingen.

Skinner
Mijnheer de Voorzitter, net als een aantal van de vorige sprekers van vanavond, ben ook ik zeer blij dat de Raad dit voorstel heeft ingediend. Ik denk dat de amendementen die in onze commissie en vandaag in het Parlement zijn ingediend, het voorstel geen goede dienst bewijzen. Ondanks beweringen dat men in de commissie aan het einde heeft moeten stemmen voor het verslag als geheel, kan ik me niet voorstellen dat een aantal commissieleden niet tevens heeft stilgestaan bij de mogelijke gevolgen van een aantal van deze amendementen.
Deze ontluikende markt, die nu in de EU begint op te komen, zal in sommige opzichten door een aantal van de hier gedane suggesties worden beïnvloed. Uiteraard is de hoeveelheid geld van zeer direct belang voor een centrale bank, maar er valt in dit geval nergens direct uit af te leiden dat het effect zal plaatsvinden dat iedereen verwacht. Met andere woorden, niets wijst erop dat het elektronische geld meer zal zijn dan een ruilmiddel, een inwisselbare coupon, zo u wilt, of een handelsmechanisme. Vanwege de beperkingen die de heer Huhne noemde valt het juist goed te reguleren via de door de Raad voorgestelde ontheffing en met name via een aantal van wijsheid getuigende compromissen die al eerder werden voorgesteld.
Ik ben het, net als de hele ELPL-Fractie, van harte eens met een compromisamendement als amendement 5, dat mevrouw Kauppi in de parlementaire commissie heeft ingediend; ik ben echter bang dat de richtlijn het niet haalt, als amendementen 3 en 4 hier later deze week in het Parlement worden aangenomen. Neemt u het maar gerust van mij aan: dan haalt de richtlijn het niet. Ik heb ernstige twijfels over de motieven van degenen die de richtlijn liever niet zien doorgaan. Er zou in dat geval namelijk een vacuüm kunnen ontstaan waar de Europese Centrale Bank heel makkelijk in zou kunnen stappen. De ECB is een instelling die zich altijd buiten de regelgeving heeft weten te houden waarover hier in dit Parlement of elders wordt besloten, en ik vind dit dan ook een verontrustend idee.
Ik wil al mijn collega's die hier vandaag in deze zaal bijeen zijn vragen na te denken over de gevolgen van de amendementen die wellicht deze week aangenomen worden, over de schade die ze kunnen berokkenen, over het gebrek aan vertrouwen dat ongetwijfeld zou ontstaan en over de schade die deze ontluikende markt zou worden toegebracht.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag beginnen met mevrouw Kauppi namens de Commissie hartelijk te bedanken voor het werk dat zij heeft verricht. Wij zijn zeer ingenomen met haar werk en met haar verslag, omdat het hier gaat om een zaak die van belang is, niet zozeer voor de overheden, maar met name voor de burgers van de EU, zoals mevrouw Randzio-Plath, een aantal sprekers geleden, ook al zei. Ik wil ook graag de waardering van de Europese Commissie overbrengen voor de niet aflatende steun van het Parlement voor het elektronisch-geldinitiatief en trouwens voor alle initiatieven die de Commissie op het gebied van de elektronische handel ontplooit.
De Commissie is zich bewust van het feit dat Parlement, Raad, en Commissie zeer intensief met elkaar hebben samengewerkt om zo snel mogelijk tot overeenstemming te komen over de voorstellen betreffende het elektronische geld. Als bewijs hiervan mag ik wellicht het grote aantal door het Parlement ingediende amendementen noemen, amendementen die vervolgens door de Raad en de Commissie werden goedgekeurd. Wij hebben terdege rekening gehouden met de wensen van het Parlement en we hebben ons best gedaan om ze te integreren in de voorstellen die nu voor u liggen, zoals de heer Huhne al terecht opmerkte.
Ik wil echter ook de teleurstelling van de Commissie overbrengen over het feit dat het oorspronkelijke verslag van mevrouw Kauppi niet kon worden aanvaard. Uit het verslag sprak waardering voor de nauwe samenwerking tussen Raad, Commissie en Parlement, en het deed recht aan het broze karakter van het gemeenschappelijk standpunt.
Over de specifieke amendementen wil ik graag het volgende zeggen. De eerste twee amendementen, die betrekking hebben op terugbetaalbaarheid tegen het nominale bedrag, leiden tot onnodige juridische onzekerheid in de tekst. Het voorstel voor de terugbetaalbaarheidsbepaling dat door het Parlement in eerste lezing werd ingediend - een eerste lezing die bijna een jaar geleden plaatsvond - en door de Raad werd goedgekeurd, is kristalhelder. Dat voorstel houdt in dat op verzoek elektronisch geld in muntstukken en bankbiljetten moet worden terugbetaald minus de rechtmatige kosten voor het verrichten van de transactie. Dat lijkt mij een uitermate redelijk standpunt.
De erkenning van de rechtmatige aftrek van redelijke kosten is in strijd met een verplichting tot terugbetaling tegen nominale waarde. Op die basis en om die reden kan ik helaas de eerste twee amendementen niet goedkeuren. Amendementen 3 en 4 beogen een aanzienlijke beperking van de omstandigheden waarin lidstaten bepaalde beperkte elektronisch-geldstelsels ontheffing kunnen verlenen van sommige of alle bepalingen van de richtlijn; in dit geval maak ik mij zorgen vanwege het feit dat de ontheffingsbepalingen niet goed worden begrepen. Deze bepalingen zijn facultatief, slechts beperkt toepasbaar op bepaalde daartoe aan te wijzen stelsels en worden per geval apart bekeken.
Ik wil daar graag aan toevoegen dat stelsels die profiteren van een ontheffing niet kunnen profiteren van het ''Europees paspoort''. Het blijven kredietinstellingen en ze vallen dan ook onder het monetaire toezicht van de Europese Centrale Bank in de eurozone. De rechtvaardiging voor het schrappen ervan, op basis van monetair-beleidsoverwegingen, mist dan ook elke grond. Dergelijke stelsels moeten op periodieke basis blijven rapporteren aan de bevoegde autoriteiten.
Nu ik het toch over dit onderwerp heb, wil ik graag kwijt dat ik enigszins verbaasd ben over de vragen en opmerkingen van parlementsleden over de monetaire stabiliteit en de geldhoeveelheid. Zoals de heer Skinner al aangaf, betaalt de klant binnen de elektronisch-geldprocedure eerst een bepaald bedrag en krijgt hij vervolgens het equivalent in elektronisch geld in handen. Met andere woorden, in het hele proces wordt er nergens ook maar één cent aangemaakt. Kwesties als geldhoeveelheid of monetaire stabiliteit - of om met een van de parlementsleden te spreken, elektronisch geld als kredietdrager - zijn hier dan ook helemaal niet aan de orde. Bij het gebruik van elektronisch geld wordt geen geld aangemaakt. Gebruik van elektronisch geld wil zeggen dat men geld aan een instelling betaalt en dat geld in een andere vorm terugkrijgt, maar het is nog altijd dezelfde hoeveelheid geld. Ik wil dan ook graag voorgoed een einde maken aan deze gevoelens van ongerustheid. Het verschijnsel elektronisch geld kan met geen mogelijkheid leiden tot monetaire instabiliteit.
Nog even terugkomend op de ontheffingsbepalingen: als de richtlijn niet doorgaat vanwege het schrappen van de ontheffingsbepalingen - en het Parlement stelde oorspronkelijk voor dat ze moesten worden uitgebreid - dan is er een zeer gerede kans dat het uiterst moeilijk, zo niet onmogelijk zal worden om de regelingen voor elektronisch geld in de toekomst te harmoniseren. Wij hebben deze regelingen hard nodig. Er moet harmonisatie plaatsvinden, niet in de laatste plaats omdat de burgers van de Europese Unie dat willen. Als deze twee richtlijnen het niet halen, is dat desastreus voor de Europese consument, het Europese bedrijfsleven en het hele elektronische-handelsinitiatief. Mochten er de komende jaren toch problemen ontstaan, en die problemen zijn terecht, of mochten zich zaken voordoen waarin nog niet is voorzien, dan kunnen die altijd worden meegenomen in de herziening van de tenuitvoerlegging van de richtlijnen. De Commissie is gehouden aan een herziening, die drie jaar na het in werking treden van de richtlijnen dient plaats te vinden.
Ik kan dan ook, jammer genoeg, amendementen 3 en 4 niet goedkeuren. De Commissie zou ze graag door het Parlement verworpen zien, en dat zal, naar wij hopen, ook gebeuren met amendementen 1 en 2. Wat amendement 5 betreft, waarin de tekst zodanig wordt gewijzigd dat lidstaten geen ontheffing kunnen verlenen van de terugbetaalbaarheidseis, maar waarin de bepalingen van artikel 8 op geen enkele andere manier worden beperkt, zodat lidstaten dus wel ontheffing kunnen verlenen van de bepalingen van de richtlijn met betrekking tot bepaalde beperkte stelsels, tegenover dit amendement staat de Commissie iets minder onwelwillend dan tegenover amendementen 1 tot en met 4. Desalniettemin zijn wij het eens met het standpunt van mevrouw Kauppi, die stelde dat het voor alle betrokkenen het beste zou zijn, als alle vijf amendementen werden verworpen. In het licht van deze overwegingen wil ik het Parlement dan ook dringend verzoeken zijn amendementen te heroverwegen, omdat ik bang ben dat anders de richtlijnen verloren zullen gaan en misvormd zullen raken in de overlegprocedure.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Officiële controles op het gebied van diervoeding
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0084/2000), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Richtlijn 95/53/EG tot vaststelling van de beginselen inzake de organisatie van de officiële controles op het gebied van diervoeding (10804/1/1999 - C5-0273/1999 - 1998/0301(COD)) (rapporteur: de heer Staes).

Staes
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer de commissaris, de praktijk wijst uit dat schandalen of crises louterend kunnen werken en bij kunnen dragen tot de verbetering van wetgeving. Dat is zeer zeker het geval voor het geheel van wetgeving dat rechtstreeks of onrechtstreeks te maken heeft met voedselveiligheid. De voorbeelden zijn legio.
Nu reeds meer dan 20 jaar geleden vormde de ontdekking van de aanwezigheid van vrouwelijke geslachtshormonen in potjes babyvoedsel de directe aanleiding voor het uitvaardigen van de hormonenrichtlijnen van 1981, van 1985, later hernomen in 1988. Zo zorgde ook het clenbuterol-schandaal, waarbij in 1988 meer dan 15.000 kalveren in Noordrijn-Westfalen in beslag werden genomen, voor een wijziging van de oorspronkelijke wetgeving van de hormonenrichtlijnen in 1996. In mijn eigen land, Vlaanderen, zorgde een hele reeks aanslagen op vleeskeurders en de moord op de toegewijde dierenarts Karel Van Noppen, voor wat ik gerust durf noemen, de strengste nationale hormonenwetgeving in Europa.
Schandalen kunnen louterend werken. Dat merken we ook vandaag nu we in tweede lezing de wijziging van richtlijn 95/53 onder de loep nemen. Want aan de basis van deze wijziging ligt eens te meer een schandaaltje, met name de invoer van met dioxine besmette citruspulp uit Brazilië. Citruspulp dient als voedsel voor melkkoeien en zo kwam dioxine in consumptiemelk terecht. De autoriteiten in Baden-Württemberg ontdekten dit, brachten de zaak aan het rollen en stelden vast dat in totaal bijna 106.000 ton besmette pulp de Europese Unie zou zijn binnengebracht over de periode december 1997-februari 1998. Het schandaal leerde ons dat de Commissie over onvoldoende mogelijkheden beschikte om in dringende gevallen krachtig op te treden. De Commissie kwam dan ook op verzoek van de lidstaten op 4 november 1998 met een voorstel tot wijziging van de richtlijn die voor ons ligt. Reeds op 16 december van datzelfde jaar keurde het Parlement dit voorstel goed zonder ook maar enig amendement in te dienen. Na de inwerkingtreding van het verslag van Amsterdam veranderde de Commissie meteen ook de rechtsgrondslag van 100 A naar 152. Op 15 november van vorig jaar stelde de Raad het voorliggende gemeenschappelijke standpunt vast. De Raad bracht een aantal redactionele wijzigingen aan en daar hebben we als Commissie milieu eigenlijk geen moeilijkheden mee. Waar we het wel moeilijk mee hebben, is de manier waarop de Raad de Commissie de mogelijkheden ontneemt om in geval van noodgevallen direct op te treden.
Hier moet ik even technisch worden en ingaan op het ingewikkelde kluwen dat de comitologiewetgeving is. Want sinds de indiening van het Commissievoorstel werd de comitologiewetgeving gewijzigd en voortaan is Besluit 1999/468 van de Raad van kracht. Deze wetgeving biedt ons diverse procedures om de bevoegdheden van de Raad aan de Commissie over te dragen. We moeten ons vandaag concentreren op artikel 5 en artikel 6 van het Besluit van de Raad. Artikel 5 geeft ons de regelgevingsprocedure, artikel 6 de vrijwaringsprocedure. Het oorspronkelijke Commissievoorstel zoals het in eerste lezing ook door ons Parlement werd goedgekeurd, was duidelijk neergeschreven in de geest van de nu bestaande vrijwaringsprocedure. De Raad wil daar in zijn gemeenschappelijk standpunt nu van af en wil dat gebruik wordt gemaakt van de regelgevingsprocedure. Het moet echter voor alle collega's duidelijk zijn dat de Commissie met deze laatste procedure niet zelfstandig kan optreden en steeds langs de Raad moet om toestemming te vragen. Na het citruspulp-schandaal verzochten de lidstaten zelf dat de Commissie zou optreden. Ik ben van mening dat we de Commissie de mogelijkheid moeten geven om snel op te treden. De vier amendementen die zijn ingediend hebben tot doel ervoor te zorgen dat artikel 6 van de comitologiewetgeving en dus de vrijwaringsprocedure kan worden toegepast. De Commissie kan dan in noodgevallen direct optreden en bijvoorbeeld de invoer van producten die de gezondheid van mens en dier in gevaar brengen opschorten. De Raad heeft dan 30 dagen de tijd om deze beslissing te wijzigen, aan te vullen, eventueel zelfs op te heffen. Blijft de Raad gedurende die 30 dagen inactief, dan vervallen de door de Commissie uitgevaardigde maatregelen. Ik geloof dat dit een goede werkwijze is - de Commissie heeft tot nog toe nooit misbruik gemaakt van dit soort bevoegdheden - en zij verdient dus onze steun tegen de Raad in.
We moeten ook allemaal goed weten, collega's, dat dit dossier slechts een tussenstap is. De dag zelf dat mijn verslag werd goedgekeurd in de Commissie milieu, diende de Europese Commissie een nieuw voorstel tot wijziging van richtlijn 95/53/EG in. Meteen trok zij lering uit de lessen van de dioxinecrisis. Als het Parlement en de Raad de Commissie volgen, dan komt er een volledig hoofdstuk waar de vrijwaringsclausule verder wordt uitgewerkt en komt diervoeding ook onder een "rapid" systeem. Zaken die trouwens in het Witboek stonden en waarmee de Commissie haar eerste beloften inzake het Witboek over voedselveiligheid tot een goed einde brengt.
Ik zou zeggen, mijnheer de Voorzitter, laten wij morgen door het aannemen van de vier amendementen de Commissie ten volle steunen. Laten wij samen met de Commissie ten strijde trekken tegen de Raad en zo naar de verzoeningsprocedure gaan.

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de vele problemen en crises in de sector diervoeding hebben ons allen pijnlijk getoond hoe belangrijk officiële controles op het gebied van diervoeders zijn. De rapporteur, de heer Staes, heeft er hier enkele genoemd.
Diervoeder, dat is bekend, is de eerste schakel in de voedselketen, aan het einde waarvan de mens staat, en daarom moeten diervoeders veilig zijn. BSE en dioxine zijn in dit verband de bekendste sleutelwoorden. Deze laten steeds weer velen in de Europese Unie huiveren van schrik, en worden geassocieerd met vragen waarop wij als politiek verantwoordelijke personen antwoord moeten geven. Er zijn vragen als: wat hebben we aan de interne markt, wanneer gevaren ongecontroleerd toegelaten kunnen worden? Wie beschermt ons en wie zorgt voor onze veiligheid? Hier heeft Europa de verantwoording en de plicht en zijn wij verplicht de interne markt die wij hebben gecreëerd en die wij allen hebben gewild, zo in te richten dat de risico's, vooral voor lijf en leden van de burger en consument, zo klein mogelijk blijven met als doelstelling deze uiteindelijk volledig te kunnen uitsluiten.
De thans ter tafel liggende wijziging van Richtlijn 95/53/EG tot vaststelling van de beginselen inzake de organisatie van de officiële controles op het gebied van diervoeding, moet een rechtsgrond opleveren voor een geharmoniseerde procedure voor de controle van documenten en van waren uit derde landen. Met toestemming van deze landen zouden ook ter plaatse controles moeten kunnen worden uitgevoerd. Dat is rechtmatig, want wie met ons handel wil drijven, moet ook voldoen aan de voorwaarden en veilige waren leveren.
Nu heeft de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt over het Commissievoorstel, dat het Parlement in eerste lezing zonder amendementen had aanvaard, wijzigingen aangebracht waar wij het niet mee eens kunnen zijn. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming wijst de Plenaire Vergadering nu op vier amendementen in het verslag van collega Staes. Dit verslag werd in de commissie met eenparigheid van stemmen aangenomen en wordt zodoende door alle fracties ondersteund.
Wij hebben derhalve het oorspronkelijke Commissievoorstel weer opgenomen. Wij vinden dat het in dringende gevallen absoluut noodzakelijk is dat er snel kan worden opgetreden. De ervaring toont aan dat veiligheid helaas niet alleen door goede regels ontstaat, maar dat er ook nog een met bevoegdheid tot optreden toegerust controlesysteem nodig is dat snel kan handelen en in absoluut noodzakelijke gevallen ook effectieve sancties kan opleggen.
De Commissie moet hier als hoedster van de Verdragen met bevoegdheden worden toegerust. Om die reden heeft de EVP zich in de Commissie milieubeheer uitgesproken voor amendering van artikel 9 bis van de richtlijn officiële controles op het gebied van diervoeders, waardoor de Europese Commissie bij acuut gevaar een recht van initiatief toekomt dat haar de bevoegdheid verschaft zelfstandig, naar gelang van de ernst van de onregelmatigheid en binnen de perken van de evenredigheid, maatregelen in te leiden. De Raad moet dan binnen 30 dagen aan deze maatregelen aandacht besteden teneinde deze ofwel te rechtvaardigen en te legitimeren, dan wel ze eventueel te herroepen.
Ik vind niet dat wij een nieuw comité nodig hebben; we hebben het Permanent Comité Diervoeders. In Duitsland bestaat de gevleugelde uitdrukking "als we het niet meer weten, benoemen we een commissie". Te veel commissies leiden uiteindelijk tot vertraging en verwarring. We moeten de bestaande structuren gebruiken en die ook inschakelen.
Europa en de interne markt kunnen alleen dan bestaan wanneer zij ook door de burgers en de consumenten worden aanvaard. Daarvoor moeten zij vertrouwen hebben, en vertrouwen groeit alleen door openheid en transparantie. Alle schandalen die we reeds besproken hebben, tonen aan dat transparantie en openheid aan belang winnen. De lidstaten, de Raad en de Europese Commissie moeten elkaar als natuurlijke partners beschouwen, die elkaar ondersteunen en constructief samenwerken bij de vertrouwenwekkende bescherming van de burger en de consument.
Tot slot wil ik de rapporteur van harte dank zeggen voor de goede samenwerking en zijn evenwichtig verslag!

Roth-Behrend
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur heeft in het begin in zijn inleiding gezegd dat crises louterend werken. Bij het beluisteren hoopte ik dat hij gelijk heeft. Hij is kennelijk optimistischer dan ik. Ik geloof niet echt dat crises louterend werken. Als dat namelijk zo zou zijn, zouden de hoofden van de ministers van Landbouw iets meer bevatten dan thans blijkbaar het geval is. En het is weer eens zo in dit Parlement dat wij het onder elkaar en met de Commissie eens zijn, en dat degene met wie wij het niet eens zijn, namelijk de vertegenwoordiger van de Raad, ontbreekt. Dat is nu eenmaal zo. Het zou schitterend zijn als hem dit bericht werd overgebriefd, maar daar zullen we maar niet op rekenen.
De rapporteur en ook mevrouw Klaß, die zo-even het woord heeft gevoerd, hebben erop gewezen dat het Parlement het Commissievoorstel bij een eerste lezing ongewijzigd heeft laten passeren. Dat betekent dus dat de instellingen, die het lang niet altijd met elkaar eens zijn, het op dit punt wel eens waren. Wat heeft de Raad daar dan van opgestoken? Het was de Raad - en dat zeg ik nog eens in alle duidelijkheid, ook terugziend op mijn eigen ervaringen van de laatste jaren - het was de Raad, die ons in wezen het BSE-schandaal in de maag gesplitst heeft. Het was niet dit Parlement, het was eigenlijk niet de Commissie, het was de Ministerraad die steeds heeft geprobeerd zaken toe te dekken. Wat heeft de Raad nu van de BSE-crisis opgestoken? Heeft hij geleerd dat je maar beter transparant kunt zijn? Is het tot hem doorgedrongen dat het beter is conservatoire en vrijwaringsmaatregelen toe te laten? Snapt hij inmiddels dat snel optreden geboden is? Niets van dat alles! De Raad heeft ons een gemeenschappelijk standpunt voorgelegd waarin de mogelijkheid van een vrijwaringsclausule nu juist aan de Commissie wordt onthouden. Die mag niet de mogelijkheid hebben om op basis van een vrijwaringsclausule snel en onbureaucratisch in te grijpen. Zij mag evenmin de mogelijkheid hebben ter plaatse onaangekondigde controles uit te voeren. Zij mag niet in een positie verkeren waarin ze snel kan optreden. Zij mag ook niet het Parlement informeren. Evenmin mag ze controleverslagen publiceren want, in 's hemelsnaam, de openbare mening zou iets aan de weet kunnen komen wat haar verontrust. Het is maar beter dat de ministers van Landbouw dat zelf in de hand houden.
Ik zie de vertegenwoordiger van de Raad ijverig notities maken, en ik hoop dat die ook in handen komen van het Voorzitterschap en van de andere leden van de Landbouwraad. Ik vind het jammer dat ik nu niet erg vriendelijk kan zijn, en met de verkoudheid die ik heb zou ik veel liever heel mild zijn, maar dat ben ik dus absoluut niet. Voor mij is dit gemeenschappelijk standpunt een schandaal! Wij allen die de afgelopen jaren voor veilig diervoeder hebben geijverd, wij weten dat wij BSE hebben gekregen omdat diervoeder met rotzooi wordt aangemaakt, wij die hebben geleerd dat er in de schillen van sinaasappelen en zo nu eenmaal dioxinen zitten, net als in diervoeder, wij die geleerd hebben dat zuiveringsslib niet in diervoeder thuishoort, wij die geleerd hebben dat hormonen niet als groeiversnellers gebruikt mogen worden en niet in diervoeder thuishoren, wij die geleerd hebben dat antibiotica daar niet in horen, evenmin als hoestmiddelen voor kalveren - dat hebben wij allemaal geleerd en potverdrie, ik bedrijf vanuit mijn kiesdistrict Berlijn - een louter stedelijk kiesdistrict - meer landbouwbeleid dan mijn kiezers zich kunnen voorstellen, omdat dit een beleid ter bescherming van de consument is - en als wij dat allemaal wel weten, wat steekt de Raad dan daarvan op?
Alweer geven wij, dwars door alle fractiescheidslijnen heen - met de rapporteur, met collega Klaß die juist namens haar fractie heeft gesproken en ik voor de mijne - een voorbeeld hoe de instellingen nauw samenwerken. Wij steunen u, mijnheer Byrne, op het punt dat u in de Commissie in Brussel de mogelijkheden moet hebben die u nodig heeft, bijvoorbeeld met het Food en Veterinary Office in Dublin, dat u snelle controles kunt uitvoeren, dat u maatregelen kunt nemen, zodat we echt in staat zullen zijn de consument te zeggen, ja, wij zorgen voor veilige levensmiddelen, en veilig diervoeder en controles daarop zijn de eerste stap in die richting. Ik ben u erkentelijk dat u blijkbaar ook in staat bent binnenkort een voorstel in te dienen voor oorspronkelijke controles op producten van de Europese Unie en niet alleen - zoals in dit geval - die uit derde landen. Het heeft alleen dan zin wanneer wij dat met ons allen verhinderen, en alleen dan heeft het Witboek voor levensmiddelenveiligheid dat u hebt voorgelegd, mijnheer de commissaris, ook zin. Daarom hoop ik dat wij de Ministerraad morgen ook echt een draai om de oren geven door unaniem achter de rapporteur en de vier amendementen te gaan staan.

Auroi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, een minuut is te kort om te filosoferen. Daarom is het belangrijk dat ik de Commissie en onze rapporteur, de heer Staes, bedank voor het feit dat zij eindelijk zin hebben gegeven aan het Witboek dat Romano Prodi heeft gepresenteerd en dat een hoofstuk over de voedselketen en de voeding van onze dieren omvatte. Deze eerste schakel in de keten begint bij het dier en eindigt bij de mens. Nu hebben wij de indruk dat de Raad dit niet beseft. In de nasleep van de dioxinecrisis ziet de Raad blijkbaar niet dat zich sinds begin dit jaar elke dag wel ergens in Europa een geval van gekkekoeienziekte voordoet. De Raad ziet het niet, maar wat wij zien, is dat er om de Europese wetgeving in de praktijk te brengen structuren moeten komen die toezicht kunnen houden en zonodig snel kunnen ingrijpen. Het is wenselijk dat de Europese gezondheidsdienst die binnenkort het licht ziet ook echt de middelen krijgt om ziektegevallen snel op te sporen en zo elke besmetting te voorkomen. Om het aantal ongelukken tot een minimum te beperken, is het eveneens wenselijk dat de actoren uit de diervoedersector stuk voor stuk een volwaardig document ondertekenen waarin zij zich ten opzichte van de bevoegde gezondheidsinstanties verplichten mee te werken aan maatregelen om elke schadelijke grondstof, toevoeging of bestanddeel uit hun diervoeding te verwijderen, zodat het vertrouwen van de consument hersteld kan worden.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Staes graag dank zeggen voor zijn verslag over de organisatie van de officiële controles op het gebied van diervoeding en voor de brede steun die het Commissiestandpunt eveneens kreeg van de heer Olsson, mevrouw Klass en mevrouw Roth-Behrendt. Ik waardeer met name de goede samenwerking met het Parlement inzake dit onderwerp. Al in eerste lezing gaf het Parlement zijn volledige steun aan het voorstel van de Commissie.
Het voorstel heeft als doel het verbeteren van de controlemaatregelen op het gebied van diervoeding.
Het voorstel richt zich op de harmonisatie van officiële-controleprocedures voor alle producten die uit landen van buiten de EU worden ingevoerd. In 1998 toonde de ontdekking van dioxine in een aantal grondstoffen die in de Gemeenschap waren ingevoerd, de noodzaak aan van een juridische basis op grond waarvan de Commissie, bij confrontatie met zaken die een ernstig risico voor de volksgezondheid vormen, voorzorgsmaatregelen kan nemen betreffende producten uit landen van buiten de EU.
In het voorstel wordt ook de juridische basis uitgebreid voor het uitvoeren van controles ter plaatse, zowel in lidstaten als in landen buiten de EU. Ik moet zeggen dat ik verbaasd was over de verwerping door de Raad van het Commissievoorstel betreffende de voorzorgsclausule en door de introductie van een commissieprocedure die niet garandeert dat er onmiddellijk actie wordt ondernomen bij een ernstig risico voor de gezondheid van mens en dier. In feite heeft de dioxinebesmetting duidelijk aangetoond hoe belangrijk snelle actie is, met name wanneer een gevaar zich uitbreidt van de dierlijke naar de menselijke voedselketen. Ik wil ook graag benadrukken dat er al soortgelijke bepalingen bestaan in de voedselwetgeving en de veterinaire wetgeving en dat nergens blijkt dat er misbruik wordt gemaakt van dit instrument.
De Commissie stond niet onwelwillend tegenover de meeste amendementen van de Raad, maar verwierp het amendement van de Raad betreffende de voorzorgsprocedure ten stelligste. De Raad maakt het de Commissie onmogelijk om in noodsituaties onmiddellijk in actie te komen zonder eerst overleg te plegen met de lidstaten. De mogelijkheid voor de Commissie om in noodsituaties snel te reageren, zelfs vóór met de lidstaten overlegd te hebben, is een belangrijk onderwerp. Deze discussie vormt dan ook een belangrijk precedent voor de toekomst.
Na de dioxinecrisis van mei 1999 kondigde de Commissie wetgeving aan ter verbetering van de wettelijke bepalingen betreffende de veiligheid van diervoeding. In het recente voorstel dat het Europees Parlement en de Raad kregen voorgelegd en dat op 21 maart werd goedgekeurd, introduceerde de Commissie dezelfde voorzorgsclausule betreffende diervoeding die geproduceerd wordt binnen de EU. Deze materie is dientengevolge ook relevant voor een aantal zeer belangrijke maatregelen betreffende diervoeding, die worden aangekondigd in het Witboek over de voedselveiligheid.
Om al deze redenen ben ik het van harte eens met amendementen 1, 2 en 4 waarin het Parlement de oorspronkelijke bepaling inzake voorzorgsprocedures opnieuw indient. Hoewel dit amendement niet zo belangrijk is als de andere amendementen, kan ik mij ook vinden in amendement 3 betreffende het uitvoeren van inspecties ter plaatse.
In het licht van de steun van de plenaire vergadering voor de door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid ingediende amendementen, wil ik nogmaals bij de Raad sterk aandringen op steun voor de oorspronkelijke bepalingen van het voorstel.

De Voorzitter
Het debat is gesloten
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Levensmiddelenadditieven met uitzondering van kleurstoffen en zoetstoffen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Lannoye (A5-0072/2000), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 95/2/EG betreffende levensmiddelenadditieven met uitzondering van kleurstoffen en zoetstoffen (COM(1999) 329 - C5-0068/1999 - 1999/0158(COD)).

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, we hebben hier te maken met een tweede aspect van de voedselveiligheid. Het aantal levensmiddelenadditieven is in de loop der jaren gestaag gegroeid, met name door de toenemende industrialisering van de productie. De cijfers spreken voor zich. Op dit moment zijn er 307 additieven toegestaan in de Europese Unie. Wij werken op basis van een positieve lijst, wat wil zeggen dat de middelen die erop vermeld staan zijn toegestaan, en dat de overige de facto verboden zijn. Van de 307 toegestane additieven zijn er maar 163 die als volkomen onschadelijk bestempeld mogen worden. Een groot aantal andere is dus twijfelachtig of ronduit problematisch voor de voedselveiligheid. Ik denk met name aan de allergieën die zij kunnen veroorzaken.
Wat stelt de Commissie ons nu voor? Niet om de lijst in te korten, maar om haar nog een beetje uit te breiden. De Commissie legt ons negen voorstellen voor, hetzij om nieuwe additieven toe te voegen, hetzij om nieuwe toepassingen van eerder toegestane additieven toe te staan.
Op basis van welke criteria wordt een additief toegestaan? Er zijn er drie: technologische behoefte, nut voor de consument en onschadelijkheid. We moeten onder ogen zien dat de technologische behoefte in de loop der jaren de bepalende factor is geweest. Niet dat er geen aandacht aan de onschadelijkheid is besteed, maar het begrip onschadelijkheid is met de jaren enigszins geëvolueerd. Het is algemeen bekend dat het voorzorgsprincipe zeven of acht jaar geleden nog zo goed als genegeerd werd, terwijl het nu op de voorgrond staat. We moeten de toestand dus met andere ogen bekijken dan enkele jaren geleden.
Daarom verbaast het mij, en verbaast het trouwens ook de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, dat ons wordt voorgesteld een aantal additieven toe te staan waarvan niet volkomen vaststaat dat zij onschadelijk zijn. Van de negen voorstellen van de Commissie vinden wij er vijf verdacht, om verschillende redenen overigens. Ik zal ze kort bespreken. Om te beginnen een additief dat bekend is onder de naam natriumalginaat, en dat ons wordt voorgesteld voor gebruik op geraspte wortelen. Het nut voor de consument is dat de geraspte wortelen "vers" lijken terwijl ze dat niet zijn. Dit is overduidelijk, u hoeft de literatuur er maar op na te slaan. De risico's voor de consument zijn kennelijk beperkt, maar volgens de wetenschappelijke comités die zich over het probleem hebben gebogen, kan het laxerend effect een soortgelijke werking van andere additieven versterken. Dit is dus niet noodzakelijk een aanbevelenswaardig middel. Aangezien het niet de bedoeling is iets nuttigs voor de consument te doen, maar wel om hem om de tuin te leiden, vinden wij dat we dit additief niet moeten toestaan.
Er is nog een ander middel dat voor enorme problemen zorgt: E 467. Ik zal u de officiële benaming besparen, die is toch veel te lang en ingewikkeld, om nog maar te zwijgen over de vertaalproblemen. Het probleem met E 467 is de schadelijkheid, omdat het buitengewoon gevaarlijke onzuiverheden bevat. Een van die onzuiverheden is ethyleenoxide, waarvan is gebleken dat het kanker kan veroorzaken, zoals in wetenschappelijke milieus wordt erkend. Daar zeggen wij dus ook neen tegen.
Tot slot worden er nog drie andere additieven voorgesteld als technologische hulpmiddelen, te weten butaan, isobutaan en propaan, alledrie brandbare gassen. Er bestaan evenwel andere oplossingen. De technologische behoefte is reëel, maar er bestaan andere additieven om het probleem op te lossen. Bovendien blijven er na verbranding, na gebruik van deze middelen, organische residuen over die niet oer definitie onschadelijk zijn. Wij vinden daarom dat we ook van deze middelen beter kunnen afzien.
Ik heb dus de belangrijkste punten aangestipt. Van vijf additieven vinden wij dat ze niet moeten worden toegestaan. De vier overige veroorzaken kennelijk geen problemen, zo blijkt uit de wetenschappelijke literatuur, en aangezien wij geen scherpslijpers zijn, vinden wij dat we ze kunnen accepteren.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het lijkt me belangrijk dat we de trend in de wetgeving op additieven ombuigen. De Commissie heeft een grondige herziening aangekondigd van de richtlijn. Ik geloof dat we een positief signaal zouden afgeven als we een einde maakten aan de tendens die jarenlang de boventoon heeft gevoerd om alsmaar meer additieven toe te staan, zonder dat we ook maar iets wisten over hun gecombineerde werking. Wij vinden dat we naar een veel beperktere lijst moeten evolueren, en dat de meest verdachte middelen van de lijst geschrapt zouden moeten worden. Zelf heb ik er een stuk of vijftig uitgelicht. Andere middelen zouden veel beperkter gebruikt moeten worden. Ik denk bijvoorbeeld aan nitrieten, nitraten en sulfieten, waarvan zoals bekend vaststaat dat ze de gezondheid schaden.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte luisteraars, ik wil de rapporteur bedanken voor het grondige werk. Toch is hij naar mijn mening bij de voorbereiding te gedetailleerd te werk gegaan en is er te veel nadruk op het voorzorgsbeginsel komen te liggen.
Ik wil hier de feiten die in het advies van de Commissie industrie, externe handel en energie naar voren komen, onderstrepen. De commissie heeft geconstateerd dat het voorstel voor een richtlijn niet in overeenstemming is met de procedure zoals bepaald in de kaderrichtlijn voor additieven. De wijzigingen in het voorstel van de Commissie zijn gebaseerd op de behoefte van een bepaalde lidstaat en het wetenschappelijk comité voor de voeding heeft hierover een positief advies gegeven.
Er is nu sprake van dat enkele nieuwe additieven worden toegelaten. De rapporteur en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid hebben het voorstel echter hardhandig aangepakt en hebben voorgesteld het gebruik van verscheidene nieuwe additieven uit het voorstel van de Commissie af te wijzen. Dit roept enkele vragen op. Het wetenschappelijk comité voor de voeding heeft een positief advies over de voorstellen van de lidstaten inzake additieven gegeven. Kan zij haar taak niet aan of is de milieucommissie werkelijk te ver gegaan met haar interpretatie van het voorzorgsbeginsel? Op welke manier is er in het verslag rekening gehouden met de standpunten van de industrie? Moet er ook niet meer rekening worden gehouden met nieuwe innovaties, het in gebruik nemen van betere additieven en het concurrentievermogen van de Europese levensmiddelenindustrie?
Men kan zich ook afvragen hoe het Parlement in de toekomst zijn enorme taak aankan als het de zaken zo gedetailleerd gaat behandelen. Zou het Parlement geen besluit moeten nemen over de doelstellingen en procedures waarmee onder andere de veilige ingebruikname van nieuwe additieven gegarandeerd kan worden? Als het verslag in de voorgestelde vorm wordt aangenomen, kunnen dan de toelatingsprocedure voor nieuwe additieven en de hele additievenlijst niet gewoonweg gewijzigd worden? Ik vraag de rapporteur en ook de commissaris op deze vragen te antwoorden.

Thyssen
Voorzitter, de manier waarop mensen zich voeden is een uiting van de manier waarop wij leven. Sommige mensen hebben kritiek op wat ik zou noemen de moderne westerse levenswijze, terecht of ten onrechte. Dikwijls wordt het antwoord op die vraag bepaald door keuzes die mensen maken. Waar het voor de EVP-Fractie op aankomt is dat de consument een keuze kan maken. Dat veronderstelt zowel de aanwezigheid van informatie als de verzekering dat hetgeen op de markt wordt aangeboden geen gezondheidsrisico vormt en dat alle producten geproduceerd zijn volgens de geldende regels en procédés.
Wat additieven betreft vinden wij de basisregels terug in de kaderrichtlijn van 1989. Die richtlijn bepaalt dat een additief alleen toegelaten mag worden als er een voldoende technische noodzaak is, als er geen gevaar is voor de gezondheid van de consument en als bovendien de consument niet misleid wordt. Aan de laatste voorwaarde is volgens ons niet voldaan voor de toelating van natriumalginaat voor geschilde en gesneden wortelen. Als een consument verse wortelen koopt dan moet hij ervan uit kunnen gaan dat die onbehandeld zijn en onbewerkt zijn en hij verwacht niet dat zij ondergedompeld zijn in een bewaarmiddel.
Om te oordelen of het gebruik van additieven nodig is, somt de kaderrichtlijn verschillende aanvaarde doelstellingen op. Een daarvan is het leveren van ingrediënten of bestanddelen van voedingsmiddelen voor dieetpatiënten. Het door de Commissie voorgestelde gebruik van E 467, en ik beperk mij ook tot de afkorting, lijkt ons hieraan te beantwoorden.
Tot slot zegt de kaderrichtlijn ook dat het vergemakkelijken van het vervaardigen en bereiden van voedingsmiddelen een aanvaardbaar nuttigheidscriterium is. In dit licht kijken wij met onze fractie, anders dan de milieucommissie, niet zo negatief aan tegen het toelaten van drie additieven in baksprays. Alle andere amendementen van de milieucommissie krijgen onze steun ook het amendement dat nog ingediend is door de PSE-Fractie.
Als u mij toestaat wil ik hieraan nog het volgende toevoegen. Ten eerste: de rapporteur - en die heeft keihard gewerkt, ik heb zelden een rapporteur gezien die zoveel inspanningen geleverd heeft voor één verslag en ik wil hem daarmee feliciteren - heeft groot gelijk dat hij zich erover beklaagt dat de Commissie onvoldoende informatie geeft aan het Parlement in het COM-document. Er is nadien nog wat bijgekomen, maar ik denk niet dat het op die manier verder kan en ik zou graag van de commissaris weten of hij van plan is dit in de toekomst te verhelpen.
Ten tweede, het beoordelen van de consequenties voor de volksgezondheid moet uiteraard gebeuren op een wetenschappelijke basis. Wij beschikken hiervoor over wetenschappelijke adviezen van het wetenschappelijk comité voor de voeding. Na de BSE-crisis zijn de wetenschappelijke comités op ons verzoek hervormd en zoals wij vroeger gezegd hebben, ook tot onze genoegdoening hervormd. Nu denken wij of het één of het ander: ofwel aanvaarden wij in principe de adviezen van de wetenschappelijke comités, ofwel doen wij dat niet maar dan moeten die wetenschappelijke comités opnieuw hervormd worden, maar wij kunnen niet van twee walletjes eten. Ik vrees dat als wij bijna principieel niet de conclusies van de wetenschappelijke comités aanvaarden, dat dat zowel onszelf alsook de wetgeving die wij maken ongeloofwaardig maakt en dat - ik heb het er moeilijk mee - wij onze overtuiging in de plaats stellen van deskundigheid van de wetenschappers in de wetenschappelijke comités.
Ten derde: had ik graag van de Commissie vernomen of zij van plan is om de toegelaten additieven op geregelde tijdstippen te screenen en te bekijken in het licht van de stand van de wetenschap van het ogenblik, zoals de rapporteur terecht in zijn toelichting vraagt.
Ten vierde en ten slotte nog iets over de hiërarchie van normen. Wij vragen naar een hiërarchie van normen in het IGC-verslag en wij hebben het daar ook nog op andere plaatsen over gehad. Ik had graag van de commissaris geweten of hij van mening is dat het opmaken van additievenlijsten of het aanvullen van additievenlijsten volgens hem een zaak is die in het Europees Parlement en de Raad dan liefst volgens de medebeslissingsprocedure behandeld moet worden, dan wel iets is dat naar zijn mening behoort tot de opdracht van een gecontroleerde uitvoerende macht.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, onze levensmiddelen - inclusief de geschilde kant-en klaar wortelen die hier vandaag genoemd zijn - worden tegenwoordig op allerlei manieren bijgewerkt met kleur- en zoetstoffen, aroma's, conserveringstoffen enzovoort. Allemaal met de bedoeling de natuurlijke eigenschappen van de levensmiddelen te camoufleren. Het gaat immers niet om een gering aantal stoffen, maar om duizenden additieven, waarbij we van de meeste bovendien niet weten welke invloed ze op onze gezondheid hebben. Van een groot aantal additieven weten we zelfs dat ze schadelijk zijn voor de gezondheid en toch laten we toe dat ze gebruikt worden. Ik vind dat de Unie haar additievenbeleid op een onverantwoorde manier heeft ontwikkeld. Daarom steun ik het verslag-Lannoye, dat een puik stuk werk vertegenwoordigt. Nieuwe additieven moeten afgewezen worden en het aantal goedgekeurde en toegelaten stoffen mag niet vergroot worden. Integendeel, de Commissie moet mijns inziens de hoeveelheid additieven drastisch saneren. In de algemene overwegingen van zijn verslag wijst de heer Lannoye op de vele additieven die onderzocht zouden moeten worden, zoals de antibiotica die rechtstreeks aan levensmiddelen worden toegevoegd. Ik wil nog op een ander probleem wijzen, dat de heer Lannoye in zijn interventie eveneens heeft genoemd, namelijk de toevoeging van nitraat en nitriet aan vleesproducten. Naar mijn mening zijn de toegelaten hoeveelheden van deze stoffen veel te hoog. Uit een grootscheeps onderzoek van vijf Europese consumentenverenigingen is gebleken dat een groot aantal vleesproducten grote hoeveelheden zogenaamde nitrosaminen bevatten. Nitrosamine is een kankerverwekkende stof die ontstaat en gevormd wordt door nitraat en nitriet. Ik vind deze situatie onaanvaardbaar, maar ik heb niet het gevoel dat de Commissie van dit onderzoek onder de indruk was. Ik denk dat de toevoeging van nitraat en nitriet aan vleeswaren aanzienlijk beperkt moet worden en dat er een verplichte controle moet zijn op de hoeveelheid nitrosaminen, die zoals gezegd sterk kankerverwekkend zijn. Momenteel wordt deze hoeveelheid helemaal niet gemeten. Ik hoop dat commissaris Byrne, die nu voor deze portefeuille verantwoordelijk is, zich zal buigen over het probleem van de toevoeging van nitraat en nitriet. Ik denk dat dit een ernstig probleem is en ik hoop dat hij vandaag een positief antwoord zal geven. Tot slot herhaal ik dat een drastische beperking van het aantal additieven in onze levensmiddelen noodzakelijk is.

Maaten
Voorzitter, het verslag gaat over het toevoegen van levensmiddelenadditieven aan de lijst van toegestane additieven, anders dan kleur- en smaakstoffen. Dat betekent dat de Commissie voorstelt additieven die tot dusver niet gebruikt werden, toe te voegen aan die lijst. Maar het betekent niet dat er additieven van die lijst worden verwijderd. Als het nu gaat om voedsel en voedselveiligheid, dienen de behoeften en wensen van de consument meer in acht te worden genomen dan voorheen wel eens het geval is geweest. Dat betekent natuurlijk niet dat we de belangen van de voedselproducenten kunnen veronachtzamen en evenmin dat we ons niet open moeten stellen voor moderne methoden van voedselproductie, zoals zojuist ook al door de heer Pohjamo is aangehaald. Maar het betekent wel dat voedselveiligheid bovenaan de agenda dient te staan. Terwijl veel additieven onschuldig zijn, geldt dat niet voor andere. En als de onschadelijkheid niet zeker is, lijdt het geen twijfel dat de enige juiste keuze is het gebruik van het product niet toe te staan. Daarnaast is het nuttig om de producent aan te laten geven welk nut de toevoeging heeft voor de consument. Het voorbeeld is gegeven van E 401 natriumalginaat - een woord dat ik wel uit kan spreken - waardoor verouderde wortelen vers lijken. Welk consumentenbelang wordt daarmee gediend? Wat in het belang van de consument is, verschilt per consument en ook per groep van consumenten. Maar wel duidelijk is dat alle consumenten baat hebben bij gedegen consumenteninformatie opdat ze niet om de tuin worden geleid. In dit verslag wordt een - letterlijk - verfrissende blik geworpen op de problematiek. Dat was dringend noodzakelijk. We complimenteren de rapporteur daarmee en het heeft de steun van de liberale fractie.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard sluiten wij ons aan bij de felicitaties van de collega's. De heer Lannoye heeft uitstekend werk verricht, want hij heeft datgene gedaan wat de Commissie heeft verzuimd. De Commissie wijdt veel mooie woorden aan een voorzorgsbeginsel, maar de heer Lannoye heeft met zijn verslag nu juist laten zien dat het er op aankomt dit in de praktijk te brengen en het voorzorgsbeginsel inderdaad tot een leidende gedachte te maken.
Ik mis ook datgene wat de Commissie beloofd heeft, namelijk transparantie. Het is zelfs misleiding van de consument als hier een versheid wordt voorgespiegeld die er in werkelijkheid helemaal niet is. Mijnheer de commissaris, u moet eindelijk eens kleur bekennen en aangeven waarom u niet bepaalt dat onverpakte levensmiddelen, vooral groenten en fruit, ook verplicht moeten worden gekenmerkt.
Ik zou nog willen wijzen op een ding dat de heer Lannoye heeft gezegd. Uit dit verslag komt duidelijk naar voren dat de additievenlijst moet worden herzien. Het gaat niet aan honderden additieven op de markt te brengen alleen omdat de industrie dat wil. Dat heeft niets met concurrentie te maken als je alleen maar afschiet wat de Commissie voorstelt. Wij hebben inderdaad - net als in Japan - een beperkte lijst van 70-100 additieven nodig, en ik zou graag willen vernemen hoe de commissaris daar tegenover staat. Dan moet de industrie beslissen welke zij wil. Dat zou eindelijk eens een innoverend gezichtspunt zijn dat concurrentie tot grondslag maakt. De heer Lannoye heeft gelijk, wij moeten hier kleur bekennen en rekening houden met het voorzorgsbeginsel.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, als de heer Lannoye rapporteur is voor een verslag, weten we dat het in deskundige handen is. Ik kan met al zijn besluiten instemmen. Zoals algemeen bekend is de toevoeging van een additief aan de positieve lijst onderhaving aan drie voorwaarden. Ten eerste moet er een technologische behoefte bestaan, ten tweede moet het produkt nuttig zijn voor de consument en ten derde moet bewezen zijn dat het onschadelijk is. Paul Lannoye wijst er terecht op dat er wat natriumalginaat betreft aan geen enkele van de drie voorwaarden is voldaan. De stof is van geen nut voor de consument. Integendeel, ze misleidt de consument omdat ze verouderde wortelen er vers laat uitzien, terwijl ze dat niet zijn. Het is ook jammer dat het synergie-effect niet is onderzocht. Ik heb principiële bedenkingen bij het feit dat de Commissie bepaalde additieven aan de positieve lijst kan toevoegen, alleen omdat ze in sommige landen van de EU toegelaten zijn. Deze regel dient gewijzigd te worden, zodat een additief alleen aan de lijst kan worden toegevoegd, als aangetoond is dat de stof technologisch noodzakelijk is en de consumenten ten goede komt.
Het is een paradox dat we dit voorstel vlak na de publicatie van het Witboek van de Commissie over levensmiddelen behandelen. In het Witboek onderstreept de Commissie immers zelf dat de opname van additieven zodanig beperkt moet worden dat negatieve gevolgen voor de gezondheid vermeden worden, om het met de woorden van de Commissie te zeggen. Voorts is het de wens van de Commissie dat de consumenten zo goed mogelijk worden voorgelicht om zelf hun keuze te kunnen maken. Als men dit richtlijnvoorstel leest, komt men tot de conclusie dat er een hemelsbreed verschil is tussen de woorden en daden van de EU wat de behandeling van additieven betreft. Ik meen mij te herinneren dat de positieve lijst oorspronkelijk werd opgesteld om te kunnen beslissen bepaalde stoffen van de lijst te schrappen. De huidige liberalisering van de hoeveelheid toegelaten stoffen is zorgwekkend. Wij moeten de lijst daarom zo snel mogelijk beperken in plaats van uit te breiden. In aansluiting op wat de heer Lund over nitraat en nitriet heeft gezegd, kan ik u vertellen dat ik de Commissie in de vorige vergaderperiode vroeg of de nieuwe wetenschappelijke bevindingen over de schadelijke werking van deze beide stoffen haar niet tot nieuwe inzichten hadden gebracht. Het antwoord luidde helaas neen. Net als de heer Lund zou ik vandaag graag willen horen wat de reden daarvoor is.

Arvidsson
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het principieel met de rapporteur eens dat nieuwe additieven in levensmiddelen niet mogen worden goedgekeurd bij gebrek aan een reële behoefte. Wij moeten echter voor ogen houden dat een nationale of lokale traditie een reden kan zijn om een bepaald additief te kiezen.
Het additief dat ik in dit verslag bedoel is ethylhydroxyethylcellulose. Deze stof is geen delicatesse en kan niet misbruikt worden. Ethylhydroxyethylcellulose wordt reeds meer dan 20 jaar in Zweden en Finland gebruikt, ik denk zelfs in Noorwegen ook, als bindmiddel in glutenvrij brood en gebak. Het wordt aan deze producten toegevoegd om te vermijden dat ze verkruimelen, waardoor de relatief kleine groep van mensen die geen gluten verdragen, brood en gebak in dezelfde vorm kan eten als alle andere gezonde mensen.
Ethylhydroxyethylcellulose is uitermate geschikt voor de broodtraditie in het noorden van de EU. Deze stof kan niet volledig door andere, reeds goedkeurde cellulosen vervangen worden. De rapporteur beweert dat ethylhydroxyethylcellulose een besmettingsgevaar met zich meebrengt, dat het kankerverwekkend zou kunnen zijn en dat hoge doses een laxerend effect hebben. Ik beweer dat het in feite precies andersom is.
Vooral voor kinderen die geen gluten verdragen, is het belangrijk dat brood een vaste structuur heeft en niet met een lepeltje moet worden gegeten, omdat het totaal verkruimelt. Kinderen met glutenintolerantie begrijpen niet waarom zij broodkruimels moeten eten wanneer andere kinderen vast brood eten dat niet uit elkaar valt. Als kinderen hun voeding verwaarlozen, lopen ze gevaar ondervoed te worden. Als kinderen met glutenintolerantie geen kruimels maar gewoon brood eten, krijgen ze buikpijn, eventueel gevolgd door diarree. Op lange termijn lopen ze waarschijnlijk ook meer risico maag- of darmkanker te krijgen.
Voor vele gezinnen met kinderen die geen gluten verdragen, is het dagelijks leven vol stress en vergt het veel extra werk om het dieet stipt te volgen. Deze gezinnen kunnen geen brood kopen, maar bakken het zelf en gebruiken een bindmiddel. Waarom willen wij het deze gezinnen nog moeilijker maken? Waarom mogen zij het bindmiddel dat zij gewend zijn, niet verder gebruiken?
Door ethylhydroxyethylcellulose niet goed te keuren, bemoeilijken wij het leven van personen met glutenintolerantie en van gezinnen met kinderen die geen gluten verdragen. In dit geval kan het voorzorgsbeginsel niet worden ingeroepen om een verbod in te stellen. Dat beginsel pleit juist voor de goedkeuring van ethylhydroxyethylcellulose.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, net als iedere andere deelnemer aan het debat, wil ook ik de heer Lannoye gelukwensen. De heer Lannoye en ik kruisen nog wel eens de degens over andere levensmiddelenadditieven, maar in dit geval gaat het er vooral om de bewijslast helder te krijgen, voordat de lijst met additieven verder wordt uitgebreid. De heer Lannoye heeft de commissie en ook het Parlement een dienst bewezen door erop te wijzen dat er bij de procedure vrijwel altijd sprake is van eenrichtingverkeer.
We willen graag van de Commissie een standpunt over twee beginselaangelegenheden: allereerst over de vraag of de procedures zelf herziening behoeven, zoals de woordvoerder van de Commissie heeft gesuggereerd in het debat in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid; ten tweede over de vraag of er een effectievere manier is om additieven te verwijderen en toe te laten.
Wij hebben de indruk dat de lijst steeds langer wordt en vinden dat de bewijslast moet blijven liggen bij degenen in de lidstaten, in de Commissie, of in de wetenschappelijke comités die van ons aanpassingen verlangen. Ik ben bereid te accepteren dat een aantal van die additieven ongevaarlijk is. Zo waren de commissie en zelfs de heer Lannoye bereid tot aanvaarding van E949 en E650.
Hoewel ik net als de andere leden van de commissie niet wil beweren dat ik deskundig ben waar het gaat om de vraag welke van de drijfgassen veilig kunnen worden gebruikt, moet ik toch zeggen dat er binnen de commissie genoeg twijfels zijn gerezen, niet in de laatste plaats door het contact met de vertegenwoordiger van de Commissie, over de drijfgassen zelf. Fabrikanten hebben ze kennelijk nodig omdat daarmee een gelijkmatige laag vet op de te gebruiken bakvorm kan worden aangebracht.
Een van de drijfgassen is alleen bedoeld voor professioneel gebruik. Voor de andere twee geldt dat ze veilig voor iedereen worden geacht. Wij willen allemaal - niemand uitgezonderd - deze kwestie nogmaals onder de loep nemen en nagaan waarom de drijfgassen zijn uitgekozen en of we toevoeging aan de lijst kunnen tegenhouden, in ieder geval totdat de voorgestelde herziening heeft plaatsgevonden.
Wat de twee amendementen betreft wil mijn fractie, die de teneur van het voorstel dat de heer Lannoye in amendement 1 doet onderschrijft, niet zo ver gaan dat zij het voorzorgsbeginsel in de richtlijn wil opnemen. Wij achten dit er niet de geschikte plaats voor. Wij geven er de voorkeur aan overweging 5 te schrappen en dat zullen wij in onze stemming ook laten blijken. Dit is de aangewezen plaats om de bewijslast, en niet zozeer het algemene voorzorgsbeginsel, te bespreken.
Ten slotte wil ik, wat amendement 2 betreft, namens mijn fractie zeggen dat dit zuiver een ontwerpamendement is om af te zijn van verwijzingen naar de medebeslissingsprocedure. De betekenis ervan blijft echter volledig intact. Wij vinden dat dergelijke toevoegingen niet moeten plaatsvinden tenzij er kan worden aangetoond dat ze nut hebben voor de consument. Per slot van rekening doen we dit alles voor, en namens, de consument. Om die reden bevelen wij amendement 2 aan.

Ries
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de recente crises rond dioxine en de gekkekoeienziekte hebben overduidelijk aangetoond, voor zover dat nog nodig was, dat de consument voortaan alle mogelijke waarborgen voor de veiligheid van zijn voeding wil. Het verslag-Lannoye is hiervan een schoolvoorbeeld, het zoveelste. De rapporteur vraagt zich terecht af of de middelen die aan onze voeding worden toegevoegd wel echt nodig zijn en vooral, of zij ook daadwerkelijk onschadelijk zijn voor onze gezondheid. Waar gaat het over? Over in totaal 307 additieven die in de Unie zijn toegestaan, waarvan er maar 163 echt helemaal onschadelijk zijn, zoals Paul Lannoye zojuist uit de doeken heeft gedaan. Wie heeft er baat bij deze additieven, deze chemische invasie op ons bord? In ieder geval niet de consument, want die gaat voor zichzelf en zijn kinderen hoe langer hoe meer op zoek naar voedingsmiddelen die 100% gezond zijn.
In dit verband wil ik even terugkomen op de drie criteria die in het verslag worden aangehaald, zonder overigens in technische details te willen treden. De eerste vraag die steeds gesteld wordt, is of de additieven beantwoorden aan een technologische behoefte. Het minste dat we hiervan kunnen zeggen, is dat het belang van de consument niet altijd samenvalt met dat van de producent. Vraag twee is of een additief nut heeft voor de consument. Wat dat betreft noemt de rapporteur tenminste één geval waarin de consument juist om de tuin geleid kan worden: een middel dat voorkomt dat een geraspte wortel zacht en bleek wordt, wat uiteindelijk toch normale verschijnselen van bederf zijn. Eigenlijk is dit een vorm van bedrog.
Het laatste criterium is de vraag of een additief onschadelijk is. Ook hier dient het voorzorgsprincipe onze leidraad te zijn. Een met E 401 opgepepte wortel stelt de consument, meestal zonder diens medeweten, bloot aan potentieel onaangename bijwerkingen die we niet mogen negeren of bagatelliseren.
Kortom, de liberale fractie zal het verslag-Lannoye steunen omdat het zeer concreet gericht is op het welzijn van de consument en omdat de rapporteur wil zorgen dat die consument eerlijker voedsel op zijn bord krijgt. Deze zaken moeten onze allereerste bekommernis zijn.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Lannoye graag dankzeggen voor zijn verslag over het voorstel van de Commissie tot wijziging van richtlijn 95/2 van het Europees Parlement en de Raad betreffende levensmiddelenadditieven met uitzondering van kleurstoffen en zoetstoffen. De Commissie is van mening dat richtlijn 95/2 moet worden aangepast in het licht van recente technische en wetenschappelijke ontwikkelingen. Ons voorstel is gebaseerd op drie belangrijke beginselen. Toegelaten additieven zijn veilig en vormen geen risico voor de volksgezondheid. Over hun veiligheid wordt geoordeeld door het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding. Levensmiddelenadditieven worden alleen toegelaten als de technologische behoefte aan het additief in kwestie is aangetoond en als de consument niet wordt misleid en profiteert van het feit dat hij daardoor kan kiezen uit nieuwe, kwalitatief betere producten.
Een aantal van de thans voor toelating voorgedragen additieven is al tijdelijk goedgekeurd door een aantal lidstaten. Op voorwaarde dat de mening van het Wetenschappelijk Comité wordt gerespecteerd, de technologische behoefte wordt aangetoond en de consument niet wordt misleid, dient in de communautaire wetgeving rekening te worden gehouden met de ervaring die de betreffende lidstaten hebben met het gebruik van deze additieven. Om die reden kan de Commissie amendementen 3, 4 en 5 niet aannemen. In de ingediende amendementen wordt onvoldoende rekening gehouden met de mening van het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding en met de technologische behoefte die in een aantal lidstaten aanwezig is. Als deze amendementen goedgekeurd zouden worden, zou in sommige lidstaten een aantal volkomen veilige levensmiddelen uit de winkels moeten worden gehaald.
Wat het eerst amendement betreft: de toepassing van het voorzorgsbeginsel is hier niet terecht, zoals door een aantal sprekers vanavond al is gezegd. De veiligheid van de levensmiddelenadditieven waarover wij vanavond spreken is beoordeeld door het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding. Dat is de basis waarop de communautaire wetgevende macht het gebruik van additieven in het verleden heeft goedgekeurd en dat is ook de basis waarop de Commissie nu een voorstel doet voor de toelating van nieuwe levensmiddelenadditieven. Daarom is de Commissie niet vóór het eerste amendement. De Commissie acht amendementen 2 en 6 niet noodzakelijk voor of passend binnen deze richtlijn. De Commissie steunt deze richtlijn op basis van betrouwbare criteria aan de hand waarvan afdoende is aangetoond dat de additieven in kwestie naar het oordeel van het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding veilig zijn, dat er sprake is van een technologische behoefte, en dat de consument niet wordt misleid en profiteert van het feit dat hij kan kiezen uit een groter aanbod van kwalitatief betere producten.
Ik denk echter dat een dergelijk amendement wel op zijn plaats zou zijn in kaderrichtlijn 89/107 van 21 december 1998; naar dit document wordt verwezen in de bijlage van het Witboek onder nummer 42. Het amendement van de heer Whitehead betreffende nummer 2 stelde mij in de gelegenheid nader op dit aspect in te gaan en na te gaan of het nodig is om de norm op dit terrein hoger te leggen. Ik ben tot de conclusie gekomen dat hij gelijk heeft en dat er er iets aan gedaan moet worden. Ik denk echter dat dit het beste kan gebeuren als onderdeel van de kaderrichtlijn en niet zozeer binnen deze specifieke richtlijn. De toepassing zou dan namelijk veel universeler zijn en daarmee zouden de doelstellingen bereikt worden die wij allemaal gerealiseerd willen zien ten behoeve van de consument. Als het dus tot wijziging van deze richtlijn, dat wil zeggen richtlijn 89/107 komt, zal ik terdege rekening houden met deze suggestie en het door de heer Whitehead ingediende amendement.
Er is een aantal afzonderlijke onderwerpen genoemd die ik graag onder uw aandacht wil brengen. Ik zal de vragen die over deze onderwerpen zijn gesteld, proberen te beantwoorden. Het eerste onderwerp betreft het voorstel voor het additief natriumalginaat, waarvan een aantal sprekers heeft gezegd dat het de consument zal misleiden omdat het additief tot doel heeft de wortels vers te houden. Dat is, strikt genomen, geen juiste analyse van het doel van dit additief. De wortels worden voorverpakt; ze krijgen een etiket, en dus kan de consument weten dat er een additief wordt gebruikt.
Het doel van het additief is: voorkomen dat de wortelen zacht worden en niet zozeer de wortelen verser doen lijken dan ze in feite zijn. Toelating van het additief is in deze omstandigheden dan ook gerechtvaardigd.
De heer Lannoye bracht de toepassing van het voorzorgsbeginsel ter sprake. Ik heb er slechts heel kort aandacht aan besteed, maar ik ben het van harte eens met een aantal van de sprekers van vanavond, over de plaats waar dit beginsel thuishoort. Ik ben van mening dat het voorzorgsbeginsel niet thuishoort in de situatie die vanavond aan de orde is, maar wel van toepassing is in situaties waarin een wetenschappelijk oordeel ontbreekt. In dit specifieke geval heeft het Wetenschappelijk Comité de situatie echter onderzocht en bepaald dat deze additieven veilig zijn.
Net als een eerdere spreker ben ook ik er huiverig voor om ons eigen oordeel zwaarder te laten wegen dan dat van de wetenschappers. Ik heb ernstige bedenkingen tegen een dergelijke benadering van een probleem en ik vind dan ook dat het oordeel van een wetenschappelijk comité volledig geëerbiedigd dient te worden. Onze besluiten dienen een wetenschappelijke basis te hebben. Wanneer wij ons eigen oordeel zwaarder laten wegen dan dat van de wetenschappers, scheppen wij volgens mij een gevaarlijk precedent. Dit is zeker niet de juiste plaats voor het voorzorgsbeginsel.
Mij is ook gevraagd waarom de Commissie vóór toelating is van het gebruik van additief E467, dat naar men zegt gevaarlijke onzuiverheden, zoals ethyleenoxide, bevat. Ik wil daarop zeggen dat de onzuiverheid van ethyleenoxide het Wetenschappelijk Comité er kennelijk niet van heeft weerhouden deze cellulose veilig voor gebruik te verklaren. Beperkingen van het gehalte aan onzuiverheden worden opgenomen in de specificaties die als Commissierichtlijn worden opgesteld nadat gebruik van het additief is toegestaan.
Ik kreeg ook de vraag voorgelegd waarom de Commissie niet voorstelt om bepaalde levensmiddelenadditieven van de positieve lijst af te voeren in plaats van altijd maar weer nieuwe toe te voegen. Als de Commissie over de informatie beschikt dat een additief niet meer in gebruik is, stelt zij voor om de stof van de lijst met goedgekeurde additieven af te voeren. Zo zullen bij de volgende herziening van deze richtlijn de Commissiediensten voorstellen om calciumwaterstofcarbonaat en magnesiumcarbonaat van de lijst af te voeren.
Mevrouw Thyssen maakte melding van het feit dat er niet voldoende informatie in het Commissiedocument wordt gegeven. Ik neem deze opmerking ter harte.
Er valt iets te zeggen voor hetgeen u te berde hebt gebracht. Ik stel voor stappen te ondernemen als er op dit gebied nadere Commissievoorstellen worden opgesteld. Het document kan wellicht wat duidelijker, met wat meer oog voor het nut voor de consument. Misschien kan er ook wat meer technische informatie worden opgenomen.
De heer Lund suggereerde dat de kleurstoffen worden toegevoegd aan onbewerkt voedsel. Dat is een opmerking die niet strookt met de feiten. Aan onbewerkte levensmiddelen worden helemaal geen kleurstoffen toegevoegd. Hij vroeg ook of er geen aandacht moet worden besteed aan het consumentenonderzoek naar nitraten van afgelopen december. Men heeft mij laten weten dat het onderzoek momenteel druk wordt bestudeerd en dat er daarover besprekingen gaande zijn met de lidstaten.
De heer Whitehead vroeg mij of wij niet zouden moeten nadenken over een doeltreffender manier om additieven af te voeren. Ik verwijs u naar een van mijn eerdere opmerkingen, waarin ik aankondigde dat er twee additieven van de lijst zullen worden afgevoerd, maar ik zal bij mijn dienst nog nader advies inwinnen omtrent de procedure die zal worden gevolgd en over de informatie waarover de parlementsleden kunnen beschikken, zodat er geen onduidelijkheid kan bestaan over de betreffende procedures. Niet alleen de heer Whitehead maar ook een aantal andere sprekers hebben hiervan gewag gemaakt. Kennelijk maakt men zich zorgen over het ontbreken van voldoende informatie over dit onderwerp. Ik zal mij zeker nader informeren, zodat ik de parlementsleden te zijner tijd van meer gedetailleerde informatie kan voorzien.

Lannoye
Ik zweer u dat ik het zeer kort zal houden, mijnheer de Voorzitter. Ik geloof niet dat we de tijd of de mogelijkheid hebben voor een diepgravend debat over een zodanig complexe materie, maar ik zou er buiten deze zaal graag een gesprek over willen voeren met de commissaris.
Om te beginnen heb ik een eerste opmerking over de wetenschappelijke comités. Het volstaat niet om de conclusies van de wetenschappelijke comités te lezen, mijnheer de commissaris; we moeten om het hele verslag doornemen, en dat heb ik gedaan. En dat leidt soms eerder tot twijfel dan tot zekerheid. Daarom wil ik u vragen u iets gematigder op te stellen en niet bij voorbaat alle amendementen af te wijzen, want ik vind dat ik net zo goed wetenschappelijk werk heb verricht. Ik heb een reeks standpunten vergeleken, ik heb teksten doorgelezen, en ik moet u zeggen dat u onze amendementen nogal makkelijk van tafel veegt.
Er is nog een ander punt waar geen rekening mee is gehouden, en dat is de mogelijke wisselwerking tussen al die massa's additieven in levensmiddelen. Ze worden nooit in combinatie onderzocht, alleen afzonderlijk. Dat is beslist iets waar u rekening mee moet houden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 21.20 uur gesloten)

