Nucleaire veiligheid 25 jaar na de ramp in Tsjernobyl (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de mondelinge vraag van Boguslaw Sonik, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, aan de Commissie: Nucleaire veiligheid 25 jaar na de ramp in Tsjernobyl - B7-0312/2011).
Bogusław Sonik
auteur. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, ik wil zeggen hoe blij ik ben dat het Europees Parlement tijdens deze vergadering al degenen herdenkt die het slachtoffer zijn geworden van Tsjernobyl, de grootste kernramp in de geschiedenis, of daardoor letsel hebben opgelopen. Deze herdenking is, in het bijzonder in de context van de recente gebeurtenissen in Japan, tevens een tragische aanleiding om nucleaire veiligheid te beoordelen en erover na te denken. De ramp van Tsjernobyl toonde ook de machteloosheid en onbezonnenheid van de toenmalige communistische autoriteiten in Oekraïne, die probeerden de ramp en de omvang ervan voor de wereld verborgen te houden.
Laten we enkele feiten in herinnering brengen om een beeld te geven van de schaal, de reikwijdte en de omvang van deze ramp. De explosie van de reactor in de kerncentrale van Tsjernobyl leidde ertoe dat ongeveer 100 000 km2 besmet raakte. 70 procent van dat gebied lag in Wit-Rusland. De radioactieve stoffen bereikten ook Scandinavië en Midden-Europa, met inbegrip van Polen, evenals Griekenland en Italië in Zuid-Europa. Uit de gebieden in de nabijheid van de reactor werden ongeveer 115 000 mensen geëvacueerd, en na 1986 werden nog eens ongeveer 220 000 mensen uit Wit-Rusland, de Russische Federatie en Oekraïne verplaatst.
De vernieling die de ramp heeft aangericht op zowel het gebied van gezondheid als milieu is erg moeilijk in te schatten. Specialisten zijn nog steeds niet in staat om te bepalen hoeveel dodelijke slachtoffers de ramp heeft gemaakt. Volgens de schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie zouden er ten gevolge van de besmetting na de kernramp niet minder dan 9 000 mensen aan kanker gestorven zijn. Andere bronnen schatten dat er ongeveer 200 000 mensen aan stralingsziekte gestorven zijn, en dat er in de toekomst nog 100 000 mensen zullen sterven ten gevolge van kanker die door de kernramp in Tsjernobyl is veroorzaakt. Volgens recente onderzoeken eten de inwoners van ten minste twee Oekraïense districten nog steeds besmet voedsel.
Laten we niet vergeten dat de Europese Unie, die het Fonds Inkapseling Tsjernobyl heeft opgericht, de meeste financiële middelen voor de bestrijding van de gevolgen van de ramp in Tsjernobyl heeft verstrekt. Op de 25ste verjaardag van de kernramp heeft de Europese Commissie aangekondigd een bedrag van 110 miljoen euro beschikbaar te zullen stellen voor de stabilisering van de situatie en de beveiliging van de omgeving rond de kerncentrale in Tsjernobyl.
In deze context mogen we niet vergeten dat de vraag naar de aanpak van nucleaire veiligheid een grensoverschrijdend en wereldwijd karakter heeft, en dat deze moet worden behandeld in een sfeer van grensoverschrijdende solidariteit en verantwoordelijkheid. Daarom doe ik een beroep op de Europese Commissie en wil ik haar vragen om een alomvattend langetermijnonderzoek uit te voeren naar de gezondheidsgerelateerde gevolgen van de ramp in Tsjernobyl. Is de Commissie bereid om de gevolgen van de kernramp in Tsjernobyl voor de gezondheid van de Europeanen te onderzoeken en steun te geven aan langetermijnonderzoek dat een periode van een heel mensenleven beslaat en zich uitstrekt tot alle gebieden die getroffen zijn door het kernongeluk? Heeft de Europese Commissie gegevens over de besmetting van het milieu in de gebieden die het meest door de explosie werden getroffen? Zal de Commissie op de verjaardag van de kernramp de regeringen ertoe aanzetten om zich in het openbaar te verbinden tot de verstrekking van nieuwe middelen voor de bestrijding van de gevolgen van deze kernramp?
Met het oog op het aantal kerncentrales in de Europese Unie en het huidige niveau van coördinatie in de Europese Unie wil ik vragen welke mogelijke scenario's de Commissie bekend zijn met betrekking tot de gevolgen van een ernstige kernramp voor de bevolking van de verschillende lidstaten? Heeft de Europese Unie een plan om de nationale standpunten in geval van een kernramp te coördineren? Kernrampen komen altijd onverwacht en hebben altijd internationale en wereldwijde gevolgen. Daarom is het beter om op voorhand een goede set noodzakelijke antwoorden te hebben waarmee het risico kan worden geminimaliseerd en nieuwe rampen worden voorkomen.
Günther Oettinger
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, in de 25 jaar na het kernongeluk in Tsjernobyl heeft de Commissie een aanzienlijke rol gespeeld in de wereldwijde inspanningen om de gevolgen van de tragedie op te vangen. De taken waren zo omvangrijk dat gemeenschappelijk inspanningen en een bundeling van krachten noodzakelijk waren. Daarom heeft de Commissie met partners uit de lidstaten, de G7 en Oekraïne zelf samengewerkt om ervoor te zorgen dat het gebied naar behoren werd gestabiliseerd en milieuveilig werd gemaakt.
De EU heeft activiteiten ontplooid om meer financiële middelen van de internationale gemeenschap vlot te trekken, zodat de nog ontbrekende werkzaamheden op de locatie Tsjernobyl kunnen worden voltooid. Daarbij nemen wij met een eigen bijdrage het voortouw. De Commissie is één van de grootste donoren van het Fonds Inkapseling Tsjernobyl en we hebben op de donorconferentie die in april jongstleden in Kiev heeft plaatsgevonden, waarbij nog eens 550 miljoen euro in de vorm van toezeggingen bijeen zijn gebracht, uit onze begroting een bedrag van 110 miljoen euro toegezegd.
We waren ook actief op het diplomatieke front. Daardoor hebben we bereikt dat 32 landen nieuwe financiële toezeggingen voor het fonds deden. 13 landen daarvan doen daar voor het eerst aan mee. We zullen doorgaan met onze activiteiten met betrekking tot donoren, waaronder de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, om zo de financiële middelen te verzekeren die noodzakelijk zijn om alle projecten tot 2015 te voltooien. We werken ook met de regering van Oekraïne samen teneinde het plan voor de inkapseling van de reactorkern in Tsjernobyl volledig te kunnen uitvoeren. We moeten het beschadigde reactorgebouw IV volledig inkapselen met een nieuw omhulsel en de noodzakelijke voorbereidingen treffen voor het stopzetten van de andere reactorblokken. Alle werkzaamheden moeten in 2015 zijn voltooid.
Dan zijn er verder in het kader van het Euratom-kaderprogramma nog projecten voor onderzoek naar de gevolgen van het ongeluk en de beheersing ervan. Momenteel is onderzoek naar lage stralingsdoses het onderwerp van een breed opgezet initiatief dat in de gemeenschappelijke programmering van het Europese platform MELODI is opgenomen.
In het kader van het instrument voor samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid zijn we van plan een project uit te voeren om de zwaarst getroffen bevolking rondom het verboden gebied in Tsjernobyl te helpen. In dit project willen we dieper ingaan op het verband tussen gezondheid en voeding. Indien gerichte activiteiten voor de beoordeling van de gevolgen voor de gezondheid van de mensen in alle door de fall-out van Tsjernobyl getroffen gebieden zinvol blijken te zijn, zal de Commissie actief worden en het Comité voor de beveiliging van de gezondheid belasten met de coördinatie van de desbetreffende maatregelen.
De beheersing van de milieuvervuiling is eveneens een taakgebied van de Commissie. Na het ongeluk hebben we bijdragen geleverd aan gemeenschappelijke onderzoeksprojecten met de Gemenebest van Onafhankelijke Staten om steun te geven aan de inzameling van grote hoeveelheden gegevens en de ontwikkeling van strategieën voor rampenbeheer in de nucleaire sector en in de getroffen gebieden in Wit-Rusland, Rusland en Oekraïne. We hebben gegevens over het na het ongeluk vrijgekomen cesium in de gehele EU verzameld. Deze gegevens werden in samenwerking met Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland in de vorm van een atlas gepubliceerd.
Op het moment ondersteunen wij in het kader van het zevende Euratom-kaderprogramma een Network of Excellence radio-ecologie, om integratie, netwerkvorming en topwetenschap te financieren in het belang van de bescherming van mens en milieu tegen straling.
Wat civiele bescherming betreft, subsidiëren we al sinds negen jaar de samenwerking tussen de lidstaten bij oefeningen op het gebied van civiele bescherming. Aan deze oefeningen nemen ook onderdanen van derde landen deel. Drie oefeningen die met middelen van ons financieel instrument voor civiele bescherming werden gefinancierd, hadden een radiologisch bestanddeel: TORCH, waarbij het om de simulatie van een ongeluk met enorm veel doden ging, CREMEX, waarbij het om massacontaminatie door een vuile bom ging, en SISMICAEX, waarbij een jaar geleden een nucleair ongeluk na een aardbeving werd gesimuleerd.
We zullen er ook in de komende jaren alles aan doen om met solidaire hulp van Europa de schade te verminderen en verdere schade in Tsjernobyl te voorkomen.
Herbert Reul
namens de PPE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oettinger, beste collega's, ik ben de Commissie zeer dankbaar dat zij zo uitvoerig uit de doeken heeft gedaan - en het is ook goed daarvoor gelegenheden te scheppen - wat Europa op dit gebied na de catastrofe heeft ondernomen, onmiddellijk maar ook op de middellange en lange termijn, en tot op de dag van vandaag.
Los van de beoordeling van het probleem is het belangrijk om erop te wijzen dat deze maatregelen ter beperking van de schade in deze omvang niet zonder hulp van de Europese Unie hadden kunnen plaatsvinden. Ik vind het ook zeer nuttig te weten dat de Commissie niet alleen directe hulp heeft geleverd, maar zich verder ook namens heel Europa heeft afgevraagd welke conclusies hieruit getrokken moeten worden voor onder andere civiele beschermingsmaatregelen, de systemen voor gegevensuitwisseling, alsook onderzoek en wetenschappelijk werk. Ik ben er nog niet volledig van overtuigd dat het dringend noodzakelijk is om nieuwe studies te bestellen. Misschien zouden we het al beschikbare materiaal eens grondig moeten analyseren om te kijken of het voldoende is en voldoet aan onze behoeften. Ik ben van mening dat dit in de loop van het gedetailleerd debat duidelijk zal worden. Want toegang tot een enorme hoop gegevens is niet altijd een garantie voor werkelijke vooruitgang.
Ik zou mijn dank tot uitdrukking willen brengen en ben van mening dat de Commissie en Europa met hun wijze van handelen in dit geval goed voor de dag kunnen komen. Ze hebben bewezen dat ze zich niet alleen beperken tot fraaie woorden maar daarop ook daden laten volgen.
Jo Leinen
namens de S&D-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oettinger, beste collega's, allereerst wil ik de heer Sonik danken voor het feit dat hij de aanzet heeft gegeven tot dit debat en de mondelinge vraag heeft voorbereid.
We mogen inderdaad de ramp van Tsjernobyl niet vergeten. We weten dat er zelfs een kwart eeuw na deze catastrofe nog langetermijneffecten zijn. Er is nog altijd een groot onbewoonbaar gebied waarvan de mensen niet naar hun huizen kunnen terugkeren. Er zijn effecten op de lange termijn voor de gezondheid. Op de televisie kon men zien dat vrouwen zelf 25 jaar na de ramp nog altijd miskramen hebben.
Europa draagt een deel van de verantwoordelijkheid omdat het thema nucleaire veiligheid niets te maken heeft met nationale soevereiniteit maar een kwestie is van Europese verantwoordelijkheid. Op dit dichtbevolkte continent heeft iedere kerncentrale ook gevolgen voor buurlanden. Daarom is het, commissaris Oettinger, uw bijzondere verantwoordelijkheid dat we dit onderwerp ook na de ervaringen van Fukushima op de juiste manier opnieuw aanpakken. We zullen later met u over de stresstests praten, dus over de veiligheidsanalyses van de 143 kerncentrales. Ik zou u willen aanmoedigen om voet bij stuk te houden. We willen de hoogst mogelijke veiligheidsnormen in Europa, en niet alleen onderzoeken gericht op eventuele natuurrampen. We moeten nu ook alle andere risico's - het neerstorten van vliegtuigen, terroristische aanvallen, cyberaanvallen, dus deze combinatie van aanvallen op kerninstallaties - onderzoeken, en u moet er garant voor staan dat dit geen doekje voor het bloeden is.
Er is nog veel te doen in Tsjernobyl. De sarcofaag is niet veilig. Er zijn nieuwe financiële middelen nodig om dit in orde te brengen. Ik ben ook nog niet te weten gekomen waar het kernafval terecht komt dat ter plekke aanwezig is. De verwijdering ervan is nog onzeker. Daarvoor zijn, collega Reul, onderzoeksstudies nodig, omdat we weinig ervaring hebben met de langetermijneffecten van radioactieve straling. Ik zou de Commissie willen aanmoedigen om deze studies op gang te brengen.
Per slot van rekening is de uitstap uit kernenergie de veiligste oplossing. Naast alle samenwerking met deze landen zou ik ook graag zien dat er workshops voor toekomsttechnologie werden opgericht en dat advies werd gegeven over energiebezuiniging en de ontwikkeling van alternatieve energiebronnen. Dat is precies wat we 25 jaar na Tsjernobyl moeten doen!
(Spreker verklaart zich bereid een 'blauwe kaart'-vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Paul Rübig
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Leinen willen danken. Hij heeft over de stresstests gesproken. Ik heb de volgende vraag: moeten er geen consequenties worden getrokken uit de stresstest? Zou het volgens u niet mogelijk zijn een vaste Europese regelgever hiervoor te benoemen, die zich met deze zaken bezighoudt en ook het recht heeft om gevaarlijke kerncentrales uit het net te nemen?
Jo Leinen
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Rübig, hartelijk dank voor deze vraag. Het doel moet zijn een Europese bevoegdheid voor de bewaking van kerncentrales te verkrijgen. Wanneer iets gevolgen heeft over de nationale grenzen heen, dan gaat het om een Europese dimensie. Hiervoor is een Europese bevoegdheid nodig. Commissaris Oettinger, deze bevoegdheid bestaat op het moment niet, maar u moet er wel aan werken dat wij de basis krijgen om nucleaire installaties in Europa onafhankelijk en objectief te controleren en bij gebreken ook de consequenties te trekken. Wanneer een stresstest aantoont dat een installatie niet veilig is, dan moet ze buiten bedrijf worden gesteld of - indien mogelijk -worden gemoderniseerd.
Antonyia Parvanova
Mijnheer de Voorzitter, momenteel wordt in de betrokken lidstaten gedebatteerd over de vraag of onze energiestrategie, met of zonder kernenergie, moet worden voortgezet, maar daarbij moeten we wel in gedachte houden dat, welk besluit er ook wordt genomen, nucleaire veiligheid een kwestie is die nog generatieslang zal spelen. Het is duidelijk dat wij op internationaal niveau gemeenschappelijke normen voor nucleaire veiligheid moeten ontwikkelen en handhaven omdat radioactieve besmetting geen grenzen kent, zoals uit de ramp in Tsjernobyl is gebleken en zoals wordt bevestigd door wat er nog steeds gaande is in Fukushima.
Zelfs 25 jaar na de gebeurtenissen in Tsjernobyl hebben we nog steeds behoefte aan meer evaluaties en meer onderzoek naar de besmettingseffecten uit het verleden en het heden op de gezondheid van de mens en het milieu. Wij moeten over nucleaire veiligheid nadenken, niet vanuit de optiek van beschermingsmaatregelen maar vanuit die van een alomvattende langetermijnstrategie. Wij moeten ook de kwestie van het kernafval aan de orde stellen. Wat er van Tsjernobyl is overgebleven is afval en dit is een ernstige kwestie en een bedreiging voor de regio. Het is ook een Europese uitdaging aan het worden met het oog op de toekomst van kernenergie. We hebben meer onderzoek op dit terrein nodig en we moeten de langetermijnveiligheid van opslag of verwijdering van deze materialen garanderen.
Welke beslissing we daarom nu ook nemen, er is omkeerbaarheid en terughaalbaarheid nodig. Ik zou een helder standpunt van de Commissie over deze zaak toejuichen.
Konrad Szymański
namens de ECR-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, 25 jaar na de kernramp is Tsjernobyl nog steeds een referentiepunt voor het Europese beleid. Soms is dit gegrond, maar soms is het ook volledig zinloos. In tegenstelling tot de Sovjet-Unie dertig jaar geleden hebben we in de Europese Unie heel goede wettelijke instrumenten om de toepassing van onze veiligheidsnormen te controleren. Deze normen behoren tot de hoogste op internationaal niveau en daarom mag Tsjernobyl vandaag niet worden misbruikt voor antinucleaire propaganda op basis van simpele vooroordelen. Het inperken van de Europese nucleaire sector heeft echter nog een aspect: het leidt ertoe dat wij afhankelijk blijven van import van fossiele brandstoffen uit derde landen.
We kunnen ook nuttige conclusies uit Tsjernobyl trekken. Aan onze oostgrens wordt een hele reeks Russische kerncentrales gepland, die energie naar de Europese lidstaten zullen exporteren. Ze worden gebouwd zonder dat de Europese veiligheidsnormen worden nageleefd. De Commissie zou stappen moet ondernemen om er voor te zorgen dat niet enkel in de Unie zelf, maar ook buiten de Unie haar normen worden nageleefd, daar de kerncentrales in Kaliningrad en in Wit-Rusland op de Europese markt zijn gericht. De enige vraag die wij onszelf moeten stellen is of de Commissie voldoende kracht en verbeelding heeft om op dit gebied stappen te ondernemen.
Rebecca Harms
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oettinger, het is juist dat de Europese Unie al veel heeft gedaan met betrekking tot Tsjernobyl en de nasleep ervan. Toch moeten we ons afvragen of we genoeg hebben gedaan, of men ooit genoeg kan doen en of we altijd het juiste doen.
Ik ben van mening dat we op het gebied van de gevolgen van de fall-out voor de gezondheid nog steeds met blinde vlekken te kampen hebben. De strijd om de steeds weer vervalste gegevens van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie moet worden gestreden. Ik ben van mening dat de Europese Unie, waarvan het grondgebied door ongeveer de helft van de fall-out van de ramp is getroffen - ik zeg hier bewust 'is' en niet 'was'- moet beseffen dat zij een eigenbelang heeft. Dat is zeer belangrijk. De internationale gevolgen die we als internationale gemeenschap moeten dragen, beperken zich niet tot het grondgebied van de voormalige Sovjet-Unie, tot Wit-Rusland, Oekraïne en Rusland, omdat meer dan de helft van de fall-out na de brand en de explosie op het grondgebied van het Europees continent is terechtgekomen. Dus moedig ik u aan om te kijken of er behoefte bestaat aan een nieuwe evaluatie van de gevolgen van het ongeluk voor de gezondheid. Het zou veel vroegere medewerkers van de Wereldgezondheidsorganisatie verheugen wanneer hun werk op een andere manier zou worden beoordeeld.
Dan de opruimwerkzaamheden ter plaatse. De grote nieuwe inkapseling is nu overal onderwerp van gesprek. Waarom hebben we nog steeds geen risicoanalyse van Sarcofaag I? Waarom zijn we niet in staat om het daar bestaande probleem te begrijpen? Hoe is het mogelijk dat een dergelijk groot project wordt uitgevoerd zonder een transparante risicoanalyse? En waarom wordt tegelijkertijd gezwegen over het feit dat men er nog steeds niet in is geslaagd om de opgebrande kernsplijtstofstaven uit de op correcte wijze stil gelegde reactoren II en III van Tsjernobyl te verwijderen en tijdelijk op te slaan? Ik beschouw dat als een zeer groot probleem.
Ten derde: we hebben sinds Tsjernobyl ook in de Europese Unie, al voor Fukushima, aan de rand van kernsmeltingen gestaan. Forsmark is hiervoor een goed voorbeeld, Paks is een goed voorbeeld of ook de kerncentrale Brunsbüttel in Duitsland. De stresstests die nu worden voorgesteld zijn in het geheel niet geschikt om het risico te bepalen dat van de bestaande Europese nucleaire installaties uitgaat. Daarom verzoek ik u, mijnheer Oettinger, om ons geen zand in de ogen te strooien. U hebt ons zware veiligheidstests beloofd. Wat er nu op tafel ligt, kan echt niet serieus worden genomen!
Sabine Wils
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, na de ramp van Tsjernobyl van 25 jaar geleden zijn volgens nieuwe studies van de Gesellschaft für Strahlenschutz tot op heden 1,4 miljoen mensen aan de langetermijngevolgen van de kernsmelting gestorven. Zelfs in Duitsland hebben we angst gehad dat onze kinderen door de regen uit de radioactieve wolken en de straling in de levensmiddelen gecontamineerd zouden kunnen worden.
De EU moet nu uit de rampen van Tsjernobyl en Fukushima de juiste conclusies trekken. De vrees dat de aangekondigde stresstests van alle kerncentrales slechts een excuus zijn om het bedrijf van de centrales gewoon voort te kunnen zetten, is gezien de aangekondigde stresscriteria jammer genoeg gegrond gebleken. Andere nucleaire installaties zullen niet aan de test worden onderworpen. Of het nu om menselijk falen of neergestorte vliegtuigen gaat, alles wat de nucleaire concerns veel zal kosten wordt toch niet getest, ofschoon het voor de veiligheid van de bevolking van levensbelang is.
We eisen uitvoerige en verplichte stresstests door onafhankelijke deskundigen. Dit kan echter alleen een eerste stap zijn op weg naar een uitstap uit de kernenergie in geheel Europa.
Nick Griffin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de explosie bij Tsjernobyl was een ramp, maar laten we die in perspectief zien: 64 mensen zijn in 23 jaar door de Tsjernobylstraling gedood en een onbekend deel van de 6 000 gevallen van schildklierkanker is erdoor veroorzaakt. Dat zijn tragische cijfers, maar ze vallen in het niet vergeleken met het aantal doden op onze wegen. Niemand gebruikt verkeersongelukken om campagne te voeren voor een verbod op de auto, maar een links legertje gebruikt wel Tsjernobyl om stopzetting van kernenergie erdoor te drukken.
Ik twijfel er niet aan dat ze het goed menen, maar de weg naar de hel is geplaveid met goede bedoelingen. Dezelfde mensen meenden het ook goed toen ze de stormloop op biobrandstoffen hielpen ontstaan, waardoor voedsel zo duur werd dat de armen van de wereld de prijs daarvoor niet meer konden betalen. Vannacht gaan er miljoenen kinderen naar bed die langzaam van de honger sterven omdat mensen aan die kant van het Parlement het goed meenden: dat is wat de wazige idealen van utopisch links in de echte wereld doen.
Het effect van een verbod op kernenergie zou zelfs nog erger zijn, omdat windboerderijen en zonnepanelen geen alternatief voor kernenergie zijn. In onze energieschaarse oliewereld die over zijn maximale productie heen is, is het alternatief voor reactors de massale hongerdood.
RadvilMorkūnaitė-Mikulėnien
- (LT) Mijnheer de Voorzitter, de Tsjernobylramp is veroorzaakt door onder meer fouten bij de voorbereiding van het project en het niet testen van de reactor onder extreme omstandigheden. De ramp in Japan een kwart eeuw later heeft ons gedwongen te besluiten om de veiligheid van bestaande kerncentrales te onderwerpen aan stresstests. Ik twijfel er niet aan dat de centrales van de Europese Unie deze testen zullen doorstaan, of ieder in geval dat ze deze testen zullen uitvoeren.
De schade aan het milieu en de menselijke gezondheid tengevolge van ongevallen in dergelijke installaties houdt echter niet op bij de staatsgrenzen. Deze les heeft heel Europa 25 jaar geleden goed geleerd. Daarom moeten ook de kerncentrales buiten de Europese Unie aan stresstest onderworpen worden. Op dit moment zijn twee kerncentrales gepland dicht bij de grenzen van de Europese Unie: in Wit-Rusland en in de Oblast Kaliningrad. Helaas blijkt het nog te vroeg te zijn om in deze gevallen te praten over stresstests. Er is niet eens een behoorlijke milieueffectrapportage opgesteld, er is niet geantwoord op alle belangrijke vragen en er is geen vergoedingssysteem voor milieuschade ingevoerd. Bovendien zijn er plannen om de elektriciteitscentrale van Wit-Rusland te bouwen op een locatie waar de krachtigste aardbeving in de geschiedenis van Wit-Rusland, met een kracht van zeven op de schaal van Richter, plaatsvond.
Daarom moet de hele Europese Unie, zowel de Commissie als alle lidstaten, solidair zijn en in actie komen om ervoor te zorgen dat de in het EU-nabuurschap geplande kerncentrales aan dezelfde stresstests worden onderworpen als de kerncentrales binnen de Europese Unie. Ook moeten zij ervoor zorgen dat de projectleiders de internationale bemiddelingsorganisaties, het IAEA en het secretariaat van het Verdrag van Espoo, onmiddellijk duidelijke en goed onderbouwde antwoorden geven op de vragen omtrent de gekozen bouwplaatsen, milieugevolgen, reparatie- en evacuatieplannen. Alleen op deze manier kunnen we er zeker van zijn dat het niet nodig zal zijn om 100 000 mensen te evacueren, binnen de Europese Unie in dit geval.
Zigmantas Balčytis
- (LT) Mijnheer de Voorzitter, deze discussie is heel belangrijk maar had naar mijn mening veel eerder moeten plaatsvinden. De kernramp in Tsjernobyl heeft nog steeds dodelijke gevolgen voor de inwoners van Oekraïne en de buurlanden. De bevolking van Litouwen betaalt ook nu nog voor deze ramp door middel van haar gezondheid. De gevolgen daarvan zullen ook voor toekomstige generaties voelbaar zijn. Helaas heeft het ongeluk in Fukushima bewezen dat de wereld zich in de afgelopen 25 jaar, wegens de materiële voordelen, niet bezig heeft willen houden met een objectieve evaluatie van de nucleaire dreiging. Jarenlang werd ons verteld dat kernenergie de schoonste en veiligste energievorm was. Helaas zien we dat als er ongelukken gebeuren, de gevolgen ervan dodelijk zijn en een impact hebben op vele generaties. De schade van die gevolgen is niet in te schatten. De kwestie van de nucleaire veiligheid moet volledig herzien worden. Het is toe te juichen dat de Commissie een begin heeft gemaakt met de uitvoering van stresstests in kerncentrales binnen de Europese Unie, maar dergelijke controles zouden systematisch en constant moeten worden uitgevoerd en niet als steekproef, teneinde het risico op ongevallen te kunnen verkleinen. Uit de ervaring met de bankencrisis hebben we geleerd dat geen enkele instantie of sector een effectieve zelfregulering en zelfcontrole kan waarborgen. Commissaris, daarom zult u het waarschijnlijk wel met me eens zijn dat het noodzakelijk is om op het niveau van de Europese Unie zo spoedig mogelijk een nucleair veiligheidsbeleid uit te werken en de naleving daarvan te controleren.
Wij moeten een EU-standpunt hebben ten aanzien van derde landen en hun plannen om kerncentrales te bouwen vlakbij de buitengrenzen van de Europese Unie. We moeten weten wat gedaan zal worden indien kerncentrales niet aan de eisen van de stresstests en een aantal andere kwesties voldoen.
Lena Ek
(SV) Mijnheer de Voorzitter, mensen en reddingswerkers in en rond Tsjernobyl zijn ontzettend zwaar getroffen door de ramp, maar de gevolgen zijn ook merkbaar in gebieden die veel verder weg liggen. Vandaag de dag, 25 jaar na de ramp in Tsjernobyl, moeten in bepaalde delen van Zweden dieren die buiten worden gehouden nog steeds worden getest en met alternatief voer worden gevoerd voordat zij worden geslacht. Met name de Samische bevolking heeft hiermee te maken.
Na de ramp in Fukushima maken veel mensen in Europa zich weer zorgen over kernenergie. Het is daarom van het grootste belang dat de controle en evaluatie van de Europese reactoren geen papieren tijger wordt, maar echt een gedegen beoordeling is.
Transparantie is van het allergrootste belang en ik ben dan ook zeer bezorgd als ik hoor dat Groot-Brittannië weigert verslag uit te brengen van de resultaten van stresstests en dat Frankrijk niet geïnteresseerd is in ambitieuze stresstests. Commissaris, u dient erop toe te zien dat naast techniek en geografie, ook de veiligheidscultuur en de structuur van veiligheidsvoorschriften worden opgenomen in de stresstest als het voorstel wordt ingediend. Dank u.
Zbigniew Ziobro
(PL) Mijnheer de Voorzitter, 25 jaar na de kernramp in Tsjernobyl zijn we ons nog sterker bewust geworden van de dramatische gevolgen die kernongevallen hebben voor de gezondheid en zelfs voor het leven van de mens, en voor het milieu in zijn geheel. Dit bewustzijn wordt nog aangescherpt door de recente gebeurtenissen in Fukushima. We weten nu zeker dat een van de basisoorzaken van de kernramp in Tsjernobyl het slechte ontwerp van de reactor was. En hier rijst de vraag of de Europese Unie controleert wat er gebeurt met de overige reactoren uit het Sovjettijdperk en welke stappen worden ondernomen om hun veiligheid te garanderen?
Momenteel zijn er meer dan 140 kerncentrales actief in de Europese Unie, en op het hele Europese continent meer dan 190. Ik sta dus achter de beslissing om stresstests uit te voeren in alle kerncentrales in de Europese Unie. Deze tests zullen echter niet verplicht zijn, en zullen geen consequenties met zich meebrengen voor wie er niet aan deelneemt. Wat zullen de gevolgen van deze tests zijn voor kerncentrales die niet voor de test slagen of er niet aan deelnemen? We moeten zonder twijfel hoge normen hanteren voor kerncentrales om ervoor te zorgen dat de bevolking er meer vertrouwen in krijgt, want ze zijn ongetwijfeld een belangrijke energiebron voor Europa. We moeten ook andere mogelijke energiebronnen, zoals schaliegas, ontwikkelen. Deze bieden vele mogelijkheden tot energiewinning en kunnen voorkomen dat de kernenergiesector moet worden uitgebouwd.
Jean-Pierre Audy
(FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, allereerst wil ik het initiatief verwelkomen van mijn collega en vriend, Bogusław Sonik, die deze mondelinge vraag over nucleaire veiligheid 25 jaar na de ramp in Tsjernobyl heeft ingediend.
Tsjernobyl is nog steeds de ergste ramp uit de geschiedenis van kernenergie voor civiele doeleinden. Wij moeten absoluut lessen trekken uit de opeenvolgende rampen die zich hebben voorgedaan met kernenergie. Ik heb er vier voor u.
Ten eerste moeten wij burgers maximale veiligheids- en beveiligingsniveaus verzekeren. De Europese Unie moet de hoogste normen ter wereld hebben en invloed uitoefenen op internationale instanties om ervoor te zorgen dat, in het kader van de mondiale governance die op gang begint te komen, mensen er overal ter wereld zeker van kunnen zijn dat de strengste veiligheidsnormen worden gehanteerd al naar gelang er meer wetenschappelijke kennis wordt opgedaan. Verder moet er een einde worden gemaakt aan de exploitatie van low cost kerncentrales.
Ten tweede moeten de overheid, met name de Europese Unie en haar lidstaten, en het bedrijfsleven in de nucleaire sector een ethische gedragscode aannemen die gericht is op totale transparantie van nucleaire activiteiten. De burgers accepteren wetenschappelijke risico's tot op zekere hoogte, mits deze meetbaar zijn. Alleen ethische regels inzake transparantie die voorzien in zware straffen in geval van overtreding kunnen deze zorg wegnemen.
Ten derde moeten alle aan veiligheid gerelateerde kosten doorberekend zijn in de kostprijs van energie, en als we geld opzij moeten zetten om alle kosten te dekken, dat wil zeggen, als we het verplicht moeten maken om dit geld opzij te zetten, dan moeten we wetgeving maken waarmee verplichte vermogensniveaus worden vastgesteld.
Ten vierde moeten wij erop toezien dat kernenergie-ingenieurs worden opgeleid en dat meer vaart wordt gezet achter wetenschappelijke onderzoekprogramma's. Wat dat betreft wil ik trouwens zeggen dat ik heel blij ben met de verlenging van het zevende kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) tot 2012 en 2013.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) Mijnheer de Voorzitter, ik kom uit Roemenië, een land dat kernenergie produceert en waarvan de bevolking zelfs nu nog zit met onbeantwoorde zorgen en vragen over de langetermijneffecten van het ongeluk in Tsjernobyl. Ik ben verheugd over deze belangrijke discussie met de Europese Commissie. Naar mijn mening is het onze plicht om betrokkenheid te tonen, met name als het gaat om het meten van de gevolgen van kernongevallen voor de menselijke gezondheid.
Een door de Europese Commissie gefinancierde deskundigengroep heeft aanbevolen een internationaal onderzoek te laten uitvoeren naar alle gevolgen van de ramp in Tsjernobyl voor de menselijke gezondheid. De Wereldgezondheidsorganisatie is gewoonlijk de meest geschikte kandidaat voor een dergelijk onderzoek. Maar in werkelijkheid bestaat er een conflict tussen de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Internationaal Agentschap voor Kernenergie (IAEA), waarbij de belangen van de kernindustrie meer gewicht lijken te hebben dan de menselijke gezondheid. Een meer dan 50 jaar geleden ondertekende overeenkomst tussen deze organisaties impliceert dat de IAEA de WHO toegang tot als vertrouwelijk beschouwde informatie kan ontzeggen, zelfs als deze van cruciaal belang kan zijn voor het bestuderen en begrijpen van de gevolgen van kernongevallen voor de menselijke gezondheid. Met andere woorden: een organisatie die als doel heeft het bevorderen van kerntechnologie verhindert de WHO de toegang tot informatie over de gevolgen van deze technologie voor de menselijke gezondheid.
Jacek Olgierd Kurski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, twee weken geleden was er een kwarteeuw verstreken sinds de explosie in Tsjernobyl, die tragische gevolgen met zich meebracht. Ik herinner me nog precies de dagen vlak na de ramp, toen het communistische regime van mijn land, Polen, eerst de waarheid over de kernramp zelf en daarna de waarheid over de omvang van de ramp verdoezelde, en toen er duizenden mensen, zonder rekening te houden met hun gezondheid, werden opgetrommeld voor de parades van de eerste mei, slechts vijf dagen na de explosie, toen een radioactieve wolk een groot deel van Europa bedekte waaronder het noordoostelijke deel van Polen, het kiesdistrict dat ik tot mijn eer hier in het Europees Parlement mag vertegenwoordigen.
De adequate beveiliging van de plaats van de explosie is nog steeds een onopgeloste kwestie. De werkzaamheden aan de nieuwe sarcofaag zijn stopgezet wegens gebrek aan financiële middelen en er is hulp van de Europese Unie nodig om deze werkzaamheden te voltooien. Maar we ontkomen niet aan kernenergie. Kernenergie is een perfect instrument om de energieonafhankelijkheid van Europa uit te bouwen. De verdere ontwikkeling van kernenergie is dus onvermijdelijk, en dit wordt bevestigd door de plannen voor nieuwe kerncentrales in Polen, Litouwen en Slowakije. Daarom ben ik voorstander van de stresstests en veiligheidsbeoordelingen voor kerncentrales. Deze tests moeten verplicht zijn en moeten periodiek worden uitgevoerd. We moeten ook actief internationale samenwerking ondersteunen om de nucleaire veiligheid te verbeteren. Daarom moeten dergelijke stresstests ook worden uitgevoerd in kerncentrales in Oekraïne, Rusland en de voormalige Sovjetlanden.
Elmar Brok
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oettinger, Tsjernobyl heeft net als Fukushima aangetoond dat ondanks alle regels er een restrisico is dat met menselijk falen samenhangt en gemeten moet worden, en dat we op grond hiervan natuurlijk duidelijk moeten aantonen waar de grenzen van de kernenergie liggen, omdat ook de strengste regelingen dit restrisico van menselijk falen niet uit de weg kunnen ruimen.
Mijn tweede opmerking houdt verband met het gebrek aan informatie door het toenmalig sovjetbestel. Veel van de problemen die samenhangen met verkeerde informatie, gebrek aan informatie en het feit dat ook nu nog bepaalde gegevens niet voorhanden zijn, hebben te maken met dit socialistisch bestel. Het centralistische Sovjetmodel is in hoge mate verantwoordelijk voor de verkeerde informatie. Deze energiebron en het ermee verbonden restrisico is slechts dan - tijdelijk -aanvaardbaar wanneer het gebruik ervan gepaard gaat met de noodzakelijke openheid.
Ten derde zien we dat veel mensen - ook uit mijn kiesdistrict - ook nu nog hulp bieden om de effecten te lenigen door onder andere kinderen uit te nodigen. Het gaat om effecten die nog steeds te bespeuren zijn in een generatie die toen nog niet eens was verwekt. Daarom kunnen we het restrisico alleen in zeer beperkte mate tolereren en moeten we het gebruik van kernenergie alleen als overbruggingstechnologie zien.
Commissaris, tot slot wil ik u een hart onder de riem steken wat betreft de stresstests. Hier dienen Europese criteria en controlemogelijkheden te bestaan; dit mag niet alleen worden overgelaten aan de willekeur van de nationale overheden. Deze stresstests moeten de voorwaarden creëren waaronder het onmogelijk wordt om gegevens te leveren die achteraf niet kunnen worden gecontroleerd. Daarom wil ik u dringend verzoeken om op te passen dat u niet wordt gemanipuleerd door de Raad. Stelt u hier duidelijke, gemeenschappelijke, controleerbare normen vast, zodat deze stresstests hun doel bereiken.
Krišjānis Kariņš
(LV) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, als iemand aan een weg woont met teveel lawaai, is het altijd mogelijk ergens verder weg te gaan wonen, misschien slechts een paar straten verderop. Helaas hebben het incident in Tsjernobyl 25 jaar geleden en het incident in Fukushima een paar weken geleden ons eraan herinnerd dat deze mogelijkheid iets verderop te gaan wonen niet bestaat als het gaat om ongelukken met kerncentrales. Nucleaire veiligheid is geen lokale kwestie; het is in feite een mondiale kwestie.
De buren van Europa zijn Rusland en Wit-Rusland, die momenteel niet dezelfde hoge veiligheidsstandaarden hebben als wij in de Europese Unie. In Europa kunnen wij echter nergens naartoe als wij weg willen van onze buren. We moeten erop toezien dat onze veiligheidsstandaarden niet alleen van toepassing zijn op Europa, maar ook op de buren van Europa, en, in feite op de hele wereld. Daarom roep ik u, commissaris, op om deze stresstests niet alleen in Europa uit te voeren (en het lijdt geen twijfel dat ze moeten worden uitgevoerd, en streng moeten worden uitgevoerd), maar u er ook voor in te spannen dat Europese standaarden en Europese stresstests ook van toepassing worden op onze buren en op de hele wereld. In dit verband heeft Europa de kans invloed uit te oefenen op onze naaste buren en de inkoop van energie te koppelen aan het thema nucleaire veiligheid. Dank u voor uw aandacht.
Thomas Mann
(DE) Mijnheer de voorzitter,
(De heer Mann begint te spreken zonder microfoon.)
.... 1986 en de kernsmelting van een verouderde kerncentrale. Uit angst voor de gevaarlijke straling bleven we wekenlang zo veel mogelijk thuis en gingen zo weinig mogelijk naar buiten.
Op 11 maart jongstleden werd de noodtoestand in de kerncentrale Fukushima afgekondigd. Zelfs een geavanceerd technologisch land als Japan kon de toegezegde veiligheidsniveaus in de verste verte niet waarmaken. Verantwoordelijke politici moeten afstand nemen van overhaaste oplossingen. Bij duurzaamheid horen verplichte, snoeiharde stresstests waarmee de gevolgen van niet alleen natuurrampen maar ook ongelukken, terroristische aanvallen en menselijk falen op kerncentrales worden onderzocht.
Duitsland wordt vaak beschuldigd van de typische German Angst - in dit geval volkomen onterecht. We moeten de bezorgdheid van de burgers serieus nemen. Alles moet op tafel komen: zowel verschillende exploitatietijden, scenario's voor het stopzetten als gekwalificeerde moratoria - zonder onnodige tijdsdruk, zonder polemiek, zonder ideologie. Het werk van de Duitse commissie ethiek kan op Europees niveau als voorbeeld worden genomen.
De werknemers in de kerncentrales hebben ook speciale bescherming nodig. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken wil dat de rechtsgrondslag voor de verwijderingsrichtlijn wordt uitgebreid tot het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Hierdoor zou deze richtlijn ook van toepassing worden op degenen die zich met radioactief afval en verbruikte splijtstof bezighouden. Voor opleiding en veiligheid op het werk moeten de scherpste criteria gelden en grondige onderzoeken worden doorgevoerd.
Nog één opmerking, mijnheer de Voorzitter, als het om veiligheid gaat zijn compromissen uit den boze. Dit is zowel van toepassing op de EU alsook op onze buurlanden, die we moeten overtuigen van het belang van een gemeenschappelijke besluitvorming.
Lena Kolarska-Bobińska
(PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, vandaag herdenken we de slachtoffers van de kernramp in Tsjernobyl en ook de slachtoffers van Fukushima. Tegelijkertijd denken we ook aan de veiligheid van onze burgers in Europa. En hierover debatteren we ook. In Europa is de vrees voor kernenergie bij de bevolking onlangs sterk gestegen, iets wat blijkt uit alle onderzoeken in alle Europese lidstaten, ook in mijn land, Polen, waar de steun voor de bouw van kerncentrales met 10 à 15 procent is gedaald. Daarom is het uiterst belangrijk om de criteria van de zespuntentests, die in Boedapest bekendgemaakt zijn, ten uitvoer te leggen, omdat zij het veiligheidsgevoel moeten vergroten. Commissaris, u mag niet toegeven aan de lidstaten die minder strenge criteria eisen. Dit is momenteel een geschilpunt, en we willen dringend verzoeken om zowel in het geval van een crisis als in het geval van gewone menselijke fouten geen halfslachtige oplossingen en afgezwakte criteria in te voeren, temeer daar de resultaten van de tests de basis moeten vormen voor de opstelling van richtsnoeren ten behoeve van de lidstaten die nu pas nucleaire programma's beginnen te ontwikkelen.
We hebben ook gediscussieerd over de buurlanden van Europa die nucleaire programma's hebben. Ik denk dat deze kwesties moeten worden opgenomen in de mededeling van de Commissie over de externe dimensie van het energiebeleid van de EU. Dit is immers ook energie die naar Europa stroomt en die, net als gas of andere energiebronnen, onder het Europese beleid moet vallen. We moeten tegelijkertijd ook werken aan een europeanisering van het energiebeleid.
Miroslav Mikolášik
(SK) Mijnheer de Voorzitter, iedereen hier herinnert zich nog heel goed de vreselijke ramp met de kerncentrale in Tsjernobyl van 25 jaar geleden.
Honderdduizenden mensen kwamen toen om het leven, en vele mensen hebben tot de dag van vandaag te lijden onder de gevolgen van de straling, in de vorm van ziektes en sterfte als gevolg van kanker. Ik ben erg blij dat het Europees Parlement vandaag de kwestie van de nucleaire veiligheid behandelt en dat dit een cruciaal punt is, maar een ander cruciaal punt is dat we het helaas niet zonder kernenergie kunnen. Dit geldt voor Europa, voor de Verenigde Staten, en voor China, maar in China, de Verenigde Staten en India bestaan plannen voor nieuwe kerninstallaties, zoals u vast wel weet, en ik denk dat we overreageren als we kernenergie in de toekomst uit Europa willen verbannen. Een ander cruciaal punt is natuurlijk de volksgezondheid en veiligheid, en ik ben blij dat de stresstests die niet alleen voor de Europese Unie maar ook voor Wit-Rusland, in de toekomst voor Oekraïne en Rusland gepland zijn, van dien aard zullen zijn dat verondersteld mag worden dat ze de mensen in de Europese Unie veiligheid verschaffen.
Edit Herczog
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou over slechts één kwestie willen spreken. 25 jaar na Tsjernobyl moet de sarcofaag worden verbouwd, maar we zien hoe moeilijk het is om de financiële middelen bijeen te krijgen, hoe moeilijk het is om de financiële middelen te verkrijgen van de Europese lidstaten die zich tegelijkertijd erg veel zorgen over nucleaire veiligheid maken.
Wij moeten ervoor zorgen dat er engagement is op de lange termijn, net zolang als er risico's op de lange termijn zijn wat de kerncentrale in Tsjernobyl betreft. Het publieke engagement moet niet alleen verbaal zijn, maar ook financieel, en er zijn ook mensen nodig om de vaardigheden te leveren die nodig zijn voor de lange termijn, totdat Tsjernobyl is opgelost. Wij beseffen in dit stadium misschien niet wat er financieel nodig is van de lidstaten, maar zolang we het probleem niet volledig begrijpen zullen we grotendeels doorgaan met louter lippendienst te bewijzen aan het aanpakken ervan.
Michael Theurer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oettinger, beste collega's, Tsjernobyl houdt ons ook nu nog bezig, 25 jaar na dato. Ook Fukushima zal ons nog lang bezighouden. Het debat over deze grote ongelukken toont ons dat de nucleaire technologie met grote risico's gepaard gaat, die misschien niet beheersbaar zijn. Dit leidt bij het energiebeleid tot een proces van herbezinning. Het debat maakt echter ook duidelijk dat eenzijdig optreden door de lidstaten de verkeerde weg is. Er zijn internationale veiligheidsstrategieën nodig, of tenminste EU-brede veiligheidsstrategieën. Daarom krijgt de commissaris voor energie mijn volledige ondersteuning, omdat hij in dit verband een aantal belangrijke voorstellen heeft gedaan die in de juiste richting gaan. Ik roep iedereen hier op om te werken aan gemeenschappelijke principes die ervoor zorgen dat de bestaande kernreactoren werkelijk veilig zijn, dat er geen stroomuitvallen mogelijk zijn, en dat wij de veiligheid bij aardbevingen en andere risico's beter kunnen beoordelen. Hiervoor moeten we ons in de internationale commissies proactief inzetten.
Satu Hassi
(FI) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is al 25 jaar geleden dat de ramp in Tsjernobyl plaatsvond, maar we hebben nog steeds geen uitgebreid systematisch onderzoek naar de gevolgen van de ramp voor de gezondheid. Er zijn slechts afzonderlijke, ongecoördineerde studies naar bijvoorbeeld de toename van schildklierkanker in Oekraïne en Wit-Rusland. Het ontbreken van een omvangrijk vervolgonderzoek is een schande en ik vraag de Commissie dan ook om er alles aan te doen om ervoor te zorgen dat een dergelijk uitgebreid internationaal onderzoek wordt uitgevoerd.
In het huidige debat wordt wel beweerd dat Tsjernobyl tot de dood van slechts enkele tientallen mensen heeft geleid. De hoogste schattingen liggen echter op miljoenen doden. Deze verwarring is nu juist mogelijk doordat een omvangrijk onderzoek ontbreekt. Een dergelijk onderzoek zal ook de kennis verbeteren die de mensheid heeft met betrekking tot de gevolgen van straling op de gezondheid.
Miloslav Ransdorf
(CS) Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat we, nu we de ramp in Tsjernobyl herdenken 25 jaar na dato, twee landen die niet bepaald geliefd zijn bij het Europees Parlement, de nodige dank verschuldigd zijn. In de eerste plaats is dat Wit-Rusland dat evenals Oekraïne ernstig door deze ramp getroffen werd en dat de kosten van de gevolgen ervan geduldig en zonder enige ophef draagt. Het land heeft hier veel werk verricht zonder dat de Europese Unie er al die tijd veel oog voor heeft gehad. In de tweede plaats denk ik aan de Cubaanse Republiek die talloze kinderen uit gezinnen die slachtoffer waren geworden van de Tsjernobylramp op haar grondgebied ontving voor medische zorg. Zij ontvingen de best mogelijke medische zorg en de best mogelijke verzorging in een tijd dat het de Cubaanse Republiek economisch uiterst slecht ging.
Angelika Werthmann
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, we zijn ons allemaal bewust van de gevolgen die Tsjernobyl heeft gehad voor onze onmiddellijke omgeving. Ik zou een vraag willen stellen, omdat de burgers per slot van rekening van ons verwachten dat we lering trekken uit dit soort gebeurtenissen. De Commissie is zeker op de hoogte van de gevolgen van Tsjernobyl en onderhand ook van Fukushima voor de Europese bevolking, of het nu gaat om de risico's voor de gezondheid of de financiële gevolgen. Welke maatregelen worden er ter bescherming van de Europese bevolking genomen indien er nog een ongeluk zou plaatsvinden? Er bestaan in ieder geval onloochenbare gevaren, ook in Europa. Bijvoorbeeld Isar I, een zelfde soort kerncentrale als Fukushima, die in de aanvliegroute van de luchthaven München ligt, of Krško dat in een gebied ligt waar aardbevingen plaats kunnen vinden.
Seán Kelly
(EN) Mijnheer de Voorzitter, in mijn halve minuut zou ik twee of drie dingen willen zeggen. Ten eerste, de slachtoffers van Tsjernobyl zijn gelukkig niet vergeten. In mijn eigen land is er een geweldige dame, Adi Roche, die samen met haar organisatie in dit opzicht fantastische steun heeft gegeven en dat nog lang in de toekomst zal blijven doen, omdat de gevolgen van Tsjernobyl nog steeds te voelen zullen zijn. Ten tweede is de door de commissaris onderstreepte rol van de Commissie prijzenswaardig. En ten derde sluit ik mij aan bij de opmerking van Paul Rübig dat een nieuwe regulerende instantie toezicht zou moeten houden op de stresstests en alle toekomstige energiecentrales die worden gebouwd. Dat zou erg verstandig zijn.
Jaroslav Paška
(SK) Mijnheer de Voorzitter, de ramp van Tsjernobyl heeft aangetoond hoe belangrijk het is om een goed ontwikkeld informatiesysteem te hebben. We weten dat de Sovjetleiders de impact van de beschadiging van de kernreactor voor heel lange tijd verborgen hebben gehouden, en dat dit ernstige gevolgen heeft gehad voor de bewoners van landen in de buurt. We moeten ons dan ook voorbereiden op de mogelijkheid dat de exploitant van de fabriek in Fukushima, net als die in Tsjernobyl, getracht heeft de schade te verhullen en de ernst van de informatie over deze problemen af te zwakken. Vanuit het oogpunt van de bescherming die geboden moet worden bij een kernramp, is het dan ook van buitengewoon belang dat er snel en doeltreffend informatie wordt gegeven, zowel aan de bevolking als aan deskundigen, en dat die informatie klopt. In Tsjernobyl was de oorzaak gelegen in een menselijke fout, terwijl in Fukushima natuurlijke elementen de oorzaak waren. We weten hoe we menselijke vergissingen kunnen voorkomen, we weten hoe we het personeel moeten opleiden, we weten hoe er op adequate, automatische wijze bescherming kan worden geboden, en daarom moet ons streven zijn zulke mechanismen in de toekomst te waarborgen.
Günther Oettinger
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wat Tsjernobyl betreft wil ik graag de toezegging doen dat we uw suggesties en verzoeken, onder andere met betrekking tot onderzoek, in overweging zullen nemen en in de volgende stappen zullen integreren. Eveneens zullen we alles in het werk stellen om de volledige financiering van de noodzakelijke technische maatregelen binnen de internationale gemeenschap via de betrokkenheid van de Europese Unie rond te krijgen.
In het algemeen dank ik u voor dit zeer constructieve debat, waarin ook de vraag werd gesteld wat na Fukushima komt. We hebben na deze vergadering een gesprek met de coördinatoren van de betrokken Parlementscommissies, waarin ik de stand van zaken uit de doeken zal doen.
Allereerst slaan we met de stresstest een nieuwe weg in. Dat is u welbekend. Tot nu toe bestonden er voor kerncentrales in het geheel geen inspecties op Europees niveau. Alleen dit al is naar mijn mening heel belangrijk en geeft de te volgen weg aan.
Ten tweede: wanneer u het, mede door u opgestelde, Verdrag van Lissabon leest, dan zult u vaststellen dat het besluit over de energiemix genomen moest en moet worden door de lidstaten, door de landen waar u vandaan komt. Daarom was en is het besluit voor kolen, voor kernenergie, voor gas en voor hernieuwbare energieën grotendeels een zaak van de lidstaten. Met de doelstelling van twintig procent hernieuwbare energieën volgen wij echter voor het eerst een Europese aanpak bij een aan de lidstaten toekomend besluit over de energiemix. We hebben veertien lidstaten met kernenergie, we hebben dertien lidstaten zonder kernenergie. Polen, een zeer Europees land, staat op het punt om een besluit te nemen over twee kerncentrales. In Italië heeft men het zoeken naar geschikte locaties voorlopig gestaakt.
U hebt voorgesteld om een Europese regelgever te benoemen. Wanneer dit uw wens is, moet u mij de rechtsbevoegdheid geven om dit te doen en de benodigde posten goedkeuren. Ik neem alles wat u mij kunt aanbieden! Maar ik moet me aan de wet en regelgeving houden. Op het moment hebben we nog geen Europese nucleaire toezichthoudende instantie. Deze staat noch in het Verdrag van Lissabon, noch in het Euratom-Verdrag, noch in het organigram van de Commissie. Dit weet u net zo goed als ik.
Ik vind de stresstest belangrijk. De Europese Raad heeft daartoe opdracht gegeven en daarbij dienen de hoogste veiligheidsnormen als criteria te worden gehanteerd. Donderdag vindt er een belangrijke vergadering plaats van de Europese regelgevers, ENSREG en de Commissie. Tot nu toe zijn er nog geen inspectiecriteria vastgesteld, hoewel er al geruime tijd oordelen zijn - oordelen dat de stresstest te licht zijn en oordelen waarin sprake is van teleurstelling en ontoereikende stresstests. Er bestaat nog geen stresstest. De inspectiecriteria worden pas donderdag opgesteld.
Wat er wel is, is het voorstel van een instantie waarvan de commissie geen lid is. De Vereniging van West-Europese regelgevers op nucleair gebied (WENRA) heeft in april voorbereidend werk gedaan, wat haar goed recht is. Wat we daarmee doen moeten wij beslissen. De WENRA heeft zonder medewerking van de Commissie gebruik gemaakt van haar deskundigheid en is middels een schriftelijke procedure tot het besluit gekomen dat menselijk falen en menselijke oorzaken niet in de stresstest moeten worden opgenomen. Dit is voor mij te weinig.
Daarom zal ik namens de Commissie vanaf morgenavond op basis van grondig voorbereidend werk tegenover alle zevenentwintig regelgevers op nucleair gebied mijn standpunt naar voren brengen en zeggen dat we een totaal beeld van alle risico's nodig hebben, onafhankelijk van de oorzaken. Dit geldt voor natuurlijke oorzaken als aardbevingen, overstromingen, koude of hitte, en dit geldt voor menselijke oorzaken als falen of ongeluk, opzet of misdaad. Ik vind dat terroristische gevaren, cyberaanvallen en neergestorte vliegtuigen hier ook bij horen.
Ik ben van mening dat de Europese bevolking hier belang aan hecht. Het debat van vandaag heeft mij ook duidelijk gemaakt - en daarom ben ik dankbaar voor dit steuntje in de rug - dat er in het Europees Parlement bij alle partijen een breed interesse voor deze test en voor de criteria van deze test bestaat, waartoe ook de menselijke component moet behoren. Overigens kun je de zaken niet altijd zo precies uit elkaar houden: werd Fukushima nu door de natuur of door de mens veroorzaakt? Ik beweer dat het aanvankelijk een natuurramp - aardbeving of overstroming - was, maar dat door het risicobeheer, bij de vermindering en beperking van de schade, menselijke krachten en menselijke zwakheden een rol hebben gespeeld. Het zijn menselijke zwakheden die tot op de dag van vandaag in Japan nog een rol spelen.
Graag breng ik u na donderdag verslag uit over de verdere gang van zaken. U moet alleen weten dat ik niet alleen de toestemming van de Europese Commissie nodig heb - die ik al heb - maar ook die van de nationale regelgevers - die ik probeer te verkrijgen. Ik moet van iedere nationale regelgever toestemming krijgen voor de inspectiecriteria van de stresstest, ook de toestemming van de zeer competente en geachte collega's uit Parijs, Londen, Madrid of uit Brussel, landen waar de meningsvorming nog niet is afgesloten, maar waar men slechts in zeer beperkte mate geneigd is om aan een overdracht van bevoegdheden naar Europees niveau te denken.
Ik beloof u ook transparantie in deze kwestie. We moeten uit Tsjernobyl de lering trekken dat we volledig transparant moeten handelen. Ik beloof u transparantie wat betreft het verloop van de onderhandelingen op woensdagavond en donderdag in Brussel, wat betreft de resultaten ervan. En tot slot wil ik u nog zeggen dat als het niet tot een akkoord tussen de Commissie en ENSREG komt, we het mandaat misschien terug zullen geven aan de Europese Raad. Een lichte stresstest zal niet door mij worden ondertekend!
(Applaus)
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (Artikel 149)
Liam Aylward
(GA) De impact van Tsjernobyl op de wereld en de huidige gebeurtenissen in Fukushima tonen duidelijk aan welke verwoestende gevolgen nucleaire ongevallen kunnen hebben voor de lokale bevolking.
Aangezien er in Europa een flink aantal kerncentrales zijn, die vaak dicht bij de grenzen staan, moet de aanpak van de nucleaire veiligheid grensoverschrijdend zijn en worden gecoördineerd op EU-niveau. De lidstaten moeten hun buurlanden en nucleaire installaties snel en regelmatig informeren over veiligheidskwesties, potentiële risico's en het coördineren van civiele bescherming.
Ierland loopt een significant nucleair risico vanwege de kerncentrales aan de westkust van Groot-Brittannië, waarvan Sellafield de meest bekende is. Op 2 mei jongstleden werden er buiten de kerncentrale van Sellafield vijf mannen aangehouden op grond van de wet op het terrorisme, en de Ierse regering heeft nog niet verklaard of de Britse regering haar deelgenoot heeft gemaakt van alle informatie over de veiligheidsaspecten van dit incident.
De Ierse bevolking moet ervan overtuigd kunnen zijn dat haar regering volledig geïnformeerd is over elke mogelijke dreiging vanuit buurlanden en over hetgeen gedaan wordt om die gevaren voor de veiligheid te bestrijden.
Véronique Mathieu
schriftelijk. - (FR) De situatie in Japan en de kerncentrale in Fukushima Daiichi na de aardbeving en de tsunami op 11 maart 2011 is nog steeds zorgwekkend. In combinatie met de 25ste verjaardag van de kernramp in Tsjernobyl, die Oekraïne trof op 26 april 1986, herinnert Fukushima de Europese leiders aan hun verantwoordelijkheid ten aanzien van nucleaire veiligheid in Europa. Daarom moeten de lidstaten alle maatregelen nemen die nodig zijn om in Europese kerncentrales een maximaal veiligheidsniveau te garanderen en te handhaven, evenals maximale bescherming van burgers. We moeten echter ook het hoofd koel houden wat betreft de huidige en toekomstige uitdagingen die het energievraagstuk met zich meebrengt. Met het oog daarop mag kernenergie, als een technologie met een lage CO2-uitstoot, niet over het hoofd worden gezien. De uitdaging zit hem in het verkrijgen van een evenwicht tussen de ontwikkeling van kernenergie en de ontwikkeling van middelen ter voorkoming van de risico's die deze productie met zich meebrengt, en voor de bestrijding van de gevolgen van kernongelukken.
Jarosław Leszek Wałęsa
schriftelijk. - (PL) Dit jaar herdenken we de 25ste verjaardag van de kernramp in de Oekraïense stad Tsjernobyl. Op 26 april 1986 veroorzaakte een plotse stijging van het vermogen van de reactor tijdens een systeemtest schade aan het reactorvat, wat tot een serie explosies leidde. Volgens de gegevens van de Verenigde Naties werden gebieden binnen een straal van 500 km van de kerncentrale besmet. Uit de gebieden in de nabijheid van de reactor werden ongeveer 115 000 mensen geëvacueerd, en sinds 1986 zijn er nog ongeveer 220 000 mensen uit Wit-Rusland, de Russische Federatie en Oekraïne elders ondergebracht.
Kernrampen gebeuren zonder waarschuwing en onverwacht. 25 jaar geleden gebeurde de kernramp in Tsjernobyl, en in maart van dit jaar was er een kernongeval in Fukushima. Er moet worden gewezen op het feit dat de oorzaak van de ramp een panne van het koelsysteem was als gevolg van een stroomonderbreking, en dat onderbrekingen in de stroomvoorziening vaak voorkomen in de lidstaten. We moeten ongetwijfeld conclusies trekken uit deze geschiedenis, maar laten we niet hysterisch worden over het kernongeval in Japan. Dit kernongeval heeft sterke twijfels opgeroepen over de veiligheid van kernenergie in de wereld, maar alles wijst erop dat kernenergie in de nabije toekomst een belangrijke energiebron zal worden, en daarom is het van cruciaal belang dat het hoogst mogelijke veiligheidsniveau in de energiesector wordt gewaarborgd.
