Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 17 juli 1998 werd onderbroken, te zijn hervat.
Dames en heren, ik hoop dat u allen een zeer goede vakantie hebt gehad en ik wens u een vruchtbaar verloop toe van uw werkzaamheden in dit laatste jaar van onze zittingsperiode.

In memoriam
De Voorzitter
Wij gedenken nu doctor Allan Macartney die op 25 augustus onverwacht is overleden in zijn huis in Aberdeen. We verliezen in hem een collega die door iedereen, partijgenoten en niet-partijgenoten, zeer gewaardeerd werd, zowel thuis in Schotland, als hier in het Europees Parlement.
Allan Macartney werd in 1994 in het kiesdistrict North-East Scotland gekozen voor het Europees Parlement, en was een zeer actief parlementslid. Hij heeft zich als ondervoorzitter van de Commissie visserij onophoudelijk ingezet voor de belangen van de visserij-industrie. Hij was eveneens lid van de Commissie ontwikkelingssamenwerking waaraan hij zijn schat aan ervaring en zijn betrokkenheid met Afrika ten dienst heeft gesteld.
Allan Macartney is zo'n 40 jaar lang lid geweest van de Scottish National Party. Hij was de eerste voorzitter van de studentenafdeling van die partij. Hij heeft in zijn partij meerdere posten bekleed voor hij, in 1992, vice-voorzitter werd. Hij was partijwoordvoerder inzake Europa en buitenlandse betrekkingen, en was zeer nauw betrokken bij het gereed maken van zijn partij voor het nieuwe Schotse parlement. Zijn laatste publieke optreden vond plaats een dag voor zijn dood. Bij die gelegenheid heeft hij zijn voorstellen over de te ontwikkelen banden tussen het nieuwe Schotse parlement en Europa, nader uitgewerkt.
Allans vrouw, Anne, en andere leden van zijn familie zijn hier vandaag bij ons op de tribune. Wilt u nu samen met hen gaan staan en een minuut stilte in acht nemen ter nagedachtenis van onze collega.
(Het Parlement neemt een minuut stilte in acht)

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld, overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld.
Het woord is aan mevrouw Theato.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Bösch over de onafhankelijkheid van UCLAF is van de agenda geschrapt. Ik heb dat langs niet-officiële weg vernomen. Er werd mij gezegd dat u mij, voorzitter van de commissie, daarover een brief hebt geschreven en dat die onderweg is. Ik vind het ietwat zonderling dat ik zo laat verneem dat het verslag is geschrapt. Nadat de Commissie begrotingscontrole het verslag op 4 september had goedgekeurd, liet DG I mij immers weten dat het verslag op de agenda zou worden geplaatst. Het verslag werd echter niet vrijgegeven en is nog altijd niet beschikbaar, zodat niemand amendementen heeft kunnen indienen.
Ik weet uit schriftelijke documenten van de administratie waarom het verslag werd afgevoerd, maar een politieke verantwoording heeft onze commissie nog niet gekregen. Ik merk op dat het verslag op artikel 206 van het EG-Verdrag steunt. Het heeft immers betrekking op het speciale verslag nr. 8/98 van de Rekenkamer. Dat is een voldoende rechtsgrondslag, zodat artikel 50 van het Reglement hier volgens mij niet van toepassing is.
Het gaat hier overigens om een politieke kwestie. In de media wordt immers melding gemaakt van onregelmatigheden op het gebied van de humanitaire hulpverlening. Uit politiek oogpunt zou het goed zijn geweest dat wij het verslag van de heer Bösch deze week hadden kunnen behandelen. Zo hadden wij duidelijk kunnen laten zien wat het Europees Parlement doet om fraude beter te voorkomen en te bestraffen. Daarom verzoek ik u het protest te aanvaarden dat ik hier als voorzitter van de commissie formuleer. Hoewel dit verslag in de commissie is goedgekeurd, staat het, in tegenstelling tot wat was aangekondigd, jammer genoeg niet op de agenda. Ik protesteer daartegen en verzoek u mij te zeggen wanneer dit verslag beschikbaar zal worden gesteld.
(Applaus van rechts)

De Voorzitter
Mevrouw Theato, ik heb u inderdaad op 11 september per brief geantwoord en geschreven dat ik uw brief gelezen had en dat ik de plicht had erover te waken dat de verslagen in overeenstemming zijn met de Verdragen en het Reglement. Ik betreur het ten zeerste dat u geen gedetailleerdere informatie hebt gekregen en ik zal de nodige maatregelen nemen opdat dit zo snel mogelijk alsnog geschiedt. Zoals u terecht opmerkte, bestaat het probleem erin dat het verslag geen rechtsgrondslag vermeldt. Dat is echter wel nodig om het voorstel met de juiste meerderheid te kunnen aannemen en het daardoor effect te laten sorteren. Bovendien bevat het verslag geen financieel memorandum.
Ik denk dat uw commissie voor de eerste vergaderperiode van oktober aan deze twee vereisten van artikel 50 van het Reglement kan hebben voldaan. Daarom heeft de Conferentie van voorzitters, rekening houdend met de politieke motieven die u net uiteengezet hebt, bepaald dat dit verslag gedurende de eerste vergaderperiode van oktober behandeld wordt. Het gaat er gewoonweg om dat het verslag de rechtsgrond vermeldt, want u weet beter dan ik dat de Commissie pas verplicht kan worden rekening te houden met het wetgevingsvoorstel - wat u haar vraagt - als verwezen wordt naar artikel 138 B, hetgeen inhoudt dat er met absolute meerderheid voor het voorstel moet worden gestemd. Indien u niet verwijst naar genoemd artikel, beseft u dan wel dat het voorstel niet hetzelfde bindende karakter voor de Commissie heeft. Uw commissie moet besluiten welke weg zij wil bewandelen, maar deze moet dan wel genoemd worden. En voorts vereist artikel 50 van ons Reglement ook een financieel memorandum. Ik veronderstel dat het in de Commissie begrotingscontrole vrij gemakkelijk moet zijn te weten te komen wat de kosten zijn van een organisatie met 300 arbeidsplaatsen. Ik denk niet dat het problemen oplevert dit voor de eerste vergaderperiode van oktober te achterhalen.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik zou het woord willen voeren over ditzelfde onderwerp op basis van artikel 96. Ik wijs er u trouwens op dat het verzoek dat mevrouw Theato indient als voorzitter van de Commissie begrotingscontrole moet leiden tot een stemming over dit verzoek tot het opnieuw agenderen van het verslag van de heer Bösch. Namens mijn fractie en conform artikel 96 dien ik een verzoek in tot wederinschrijving van dit verslag.
U bent slecht ingelicht, mijnheer de Voorzitter. Wat u ons zojuist verteld hebt is juridisch ongegrond. In dit kader is artikel 50 van ons Reglement niet van toepassing, noch artikel 138 B van het Verdrag, en ik roep alle afgevaardigden op als getuigen van wat ik hier zeg. Er is geen initiatiefverslag geweest; er is geen toestemming gegeven door de Conferentie van voorzitters om dat verslag op te stellen. Dit verslag valt onder de kwijtingsprocedure. Het volgt op een speciaal verslag van de Rekenkamer over de wijze waarop de UCLAF functioneert, een bezwarend verslag over de fraude die plaatsvindt ten koste van de communautaire begroting.
Artikel 50 is dus niet van toepassing en we hebben noch een rechtsgrondslag noch een financieel memorandum nodig. Het is trouwens niet de eerste keer dat de Commissie begrotingscontrole dergelijke bepalingen voorstelt in haar verslagen en ik weet waarover ik praat omdat ik, zoals u wellicht gemerkt hebt, er wel eens tegen gestemd heb. De Commissie begrotingscontrole vraagt de Commissie een initiatief te nemen. Dat is helemaal geen wetgevingsvoorstel, zoals men u ten onrechte gezegd heeft.
Het verslag in kwestie moet dus op de agenda worden gezet omdat wij, wanneer we wachten tot de eerste vergaderweek in oktober, na de Begrotingscommissie komen die op 28 september vergadert. Welnu, de bepalingen die moeten worden genomen zijn dringend, ze zijn van budgettaire aard en de Begrotingscommissie moet al per 28 september haar verantwoordelijkheid nemen. Daarom vraag ik, onder toepassing van artikel 96, om het opnieuw agenderen van dit verslag.
(Applaus van rechts )

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, u bent jurist, lid van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, en u weet dat artikel 138 B van het Verdrag dit soort wetgevingsvoorstellen niet beperkt tot die, welke plaatsvinden in het kader van het initiatiefverslag. U weet ook dat wanneer men een verzoek om een wetgevingsvoorstel richt tot de Commissie - dat is het doel van de paragrafen 2 en 3 van de resolutie - artikel 138 B van het Verdrag moet worden toegepast, behalve wanneer de commissie in kwestie specificeert dat zij aan haar uitnodiging niet de draagwijdte van artikel 138 B wenst te geven.
Daarom is het betreurenswaardig dat de Commissie begrotingscontrole haar rechtsgrondslag niet heeft verduidelijkt, omdat dat gevolgen heeft voor de vereiste meerderheid. Als dat de meerderheid van artikel 138 B is, dan is het de absolute meerderheid. Als het niet die meerderheid is, dan is de bevoegde commissie niet gebonden aan artikel 138 B en dan is het dus de gewone meerderheid. Daarom vereist ons Reglement in artikel 50 dat in de resolutie de rechtsgrondslag duidelijk moet zijn vermeld. Ik kan helaas niets anders doen dan zorgen dat het Reglement wordt nageleefd.
Het probleem kan echter eenvoudig worden opgelost. Het is denk ik ook vrij eenvoudig om het Parlement de mogelijkheid te geven zich uit te spreken over een voorstel voor het scheppen van 300 nieuwe posten op basis van het financieel memorandum. Dat wil artikel 50 en zo simpel is dat. U kunt mij niet verantwoordelijk houden voor het feit dat de Commissie begrotingscontrole, die de becijferde gegevens zou moeten hebben, die niet heeft aangegeven. Onze diensten hebben me op dat probleem gewezen en ik had geen andere oplossing dan te vragen dat het verslag zo snel mogelijk zou worden afgerond.
Wanneer u nog twijfels hebt zal ik die interpretatie met genoegen naar de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten sturen.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, alvorens ik naar het Reglement verwijs, wil ik uiting geven aan mijn tevredenheid over iets waarvoor mijn fractie al ijvert sedert ik lid van dit Parlement ben. Ik heb vastgesteld dat ik in mijn kantoor het afval eindelijk kan scheiden. Er staan nieuwe vuilnisemmers. Ik ben blij dat die stap eindelijk is genomen.
Wat nu de zaak zelf betreft, heb ik in verband met een onderzoek bij ECHO persoonlijk gevraagd dat de Commissie daarover deze week een verklaring aflegt. Mijn fractie heeft dat ook schriftelijk gevraagd. Ikzelf en andere leden van de Commissie begrotingscontrole hebben ongeveer een uur geleden van de heer Trojan een omvangrijk dossier gekregen met antwoorden op de vragen die wij in de Commissie begrotingscontrole hebben gesteld. Daarom vermoed ik dat wij, als de leden van de Commissie hun aanbod voor een gesprek ernstig menen, het daarover deze of volgende week met de Commissieleden eens kunnen worden. Daarom sta ik niet langer achter het verzoek om de kwestie in plenaire vergadering te bespreken.
Ik wil evenwel het volgende opmerken. Doordat ons onderzoek naar ECHO samenviel met het verslag van de heer Bösch hadden wij vandaag om 17.00 uur een uitvoerig en grondig debat kunnen houden over de vraag hoe wij met onregelmatigheden en vermeende fraude in onze eigen rangen omgaan. Mijnheer de Voorzitter, ik moet u jammer genoeg zeggen dat het hier voor mij, ondanks al uw juridische argumenten, duidelijk om een politiek manoeuvre gaat. Wat de zaak zelf betreft, moet ik zeggen dat de verwijzing naar artikel 50 van het Reglement kant noch wal raakt.
Vanaf het begin was duidelijk dat het verslag van de heer Bösch op artikel 206 steunde. Als het Bureau nu zegt dat het dat niet wist, had het tenminste naar mevrouw Theato of de rapporteur moeten telefoneren. In de plaats daarvan heeft men directoraten-generaal ingeschakeld om met allerlei verwijzingen, aantekeningen en juridische eventualiteiten een en ander te ontwarren waarover zij die het verslag in de Commissie begrotingscontrole hebben goedgekeurd, het in feite eens zijn. Mijnheer de Voorzitter, het is niet goed dat u het politieke debat met juridische argumenten ondergraaft. In aanvulling op wat de heer Fabre-Aubrespy heeft gevraagd, verzoek ik u ervoor te zorgen dat het verslag, dat in de bevoegde parlementaire commissie is goedgekeurd, morgen om 12.00 uur voor alle leden van het Parlement in alle talen beschikbaar is.

De Voorzitter
Mevrouw Müller, ik zal niet reageren op uw insinuaties. Het is gewoon mijn plicht het Reglement toe te passen. Wanneer een Parlement als dit steeds meer bevoegdheden krijgt, dan is het ook meer verplicht de regels te kennen waar het uitoefenen van die bevoegdheden van afhangt en deze dan ook na te leven. Zo eenvoudig is dat, mevrouw Müller. Het gaat er niet om te weten wat elke commissie zou wensen te doen, maar wat de commissie volgens de regels kan doen. Dat is mijn verantwoordelijkheid en degene die dit anders interpreteert, moet het dan maar aan de commissie Reglement voorleggen, met alle respect voor degene die er een andere mening op nahoudt.
Het woord is aan de heer Crowley.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag zien dat in het kader van de regeling van de werkzaamheden mijn felicitaties aan de heer Cox in de handelingen worden opgenomen. De heer Cox, een collega uit mijn kiesdistrict en een goede vriend van me, is verkozen tot voorzitter van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij. Het is een grote eer voor hem en zijn familie, en het is in het bijzonder een grote eer voor Ierland om een Ierse fractievoorzitter te hebben.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Crowley. Ik heb al de gelegenheid gehad de heer Cox persoonlijk te feliciteren, maar nu zijn deze gelukwensen ook door het Parlement bekrachtigd.
(Het Parlement neemt de agenda aan)

Veiligheid van luchtvaartuigen uit derde landen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0295/98) van de heer González Triviño, namens de Commissie vervoer en toerisme, betreffende het gemeenschappelijke standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van de Raad houdende invoering van een veiligheidsbeoordeling van luchtvaartuigen uit derde landen die gebruik maken van luchthavens in de Gemeenschap (C4-0338/98-97/0039(SYN)).
Het woord is aan de heer Dary als plaatsvervangend rapporteur.

Dary
Mijnheer de Voorzitter, het huidige voorstel vloeit voort uit een richtlijn die een procedure opstelde voor de veiligheidsbeoordeling van luchtvaartuigen uit derde landen die gebruik maken van luchthavens in de Gemeenschap. Het is de eerste van een serie maatregelen die zijn aanbevolen door een werkgroep op hoog niveau, die belast was met het uitwerken van een communautaire strategie tot verbetering van de veiligheid in de luchtvaart.
De Europese Gemeenschap beschikt sinds 1 januari 1992 over een geharmoniseerd stelsel van veiligheidseisen voor zijn exploitanten, die de Europese vervoerders tot de veiligste ter wereld laat behoren.
Daarentegen zijn de prestaties op veiligheidsgebied van een aantal luchtvaartuigen uit derde landen minder geruststellend. Die situatie heeft duidelijk gevolgen voor de Europese burgers en de luchtvervoerders, wanneer deze de communautaire luchthavens gebruiken. Het probleem is met name duidelijk geworden door de crash die in januari 1996 plaatsvond met een Turks vliegtuig dat was gecharterd voor een chartervlucht, en die de dood van 176 passagiers tot gevolg had. En helaas ging het daarbij niet om een op zichzelf staand ongeval.
Onlangs zijn twijfels gerezen over de veiligheid van oudere Boeings 737 en 747, en in de Verenigde Staten zijn daarom 152 van de betreffende toestellen teruggeroepen voor inspectie. Het zou goed zijn wanneer de Europese luchtvervoerders, evenals alle overige exploitanten van dit type vliegtuigen, overgaan tot soortgelijke inspecties.
Bovendien is eind augustus een toestel dat twintig jaar geleden in bedrijf genomen werd in Quito, Ecuador, gecrasht, en een recenter toestel, dat aan Swissair toebehoorde, is in de buurt van Halifax in zee gestort, door tot nu toe onbekende oorzaken.
Het voorstel waar we ons mee bezighouden is erop gericht informatie in te winnen bij de piloten, de passagiers, het onderhoudspersoneel of bij anderen en, wanneer men vreest dat de internationale normen niet worden nageleefd, de toestellen in kwestie te onderwerpen aan controles en eventuele aanpassingen. In laatste instantie, wanneer de regels niet zouden worden nageleefd, zou dit voorstel het mogelijk maken de toestellen aan de grond te houden of de luchtvaartmaatschappijen de toegang tot de communautaire luchthavens te ontzeggen.
De voornaamste elementen van de ontwerprichtlijn die de Commissie heeft ingediend zijn de volgende. Allereerst wisselen de luchtvaartautoriteiten alle informatie over de platforminspectie uit; ten tweede worden voorwaarden opgesteld die kunnen leiden tot platforminspectie en, in laatste instantie, tot een vliegverbod; ten derde overweegt men een collectieve communautaire maatregel inzake de voorwaarden en de procedures voor de platforminspectie en het opleggen van een vliegverbod aan bepaalde exploitanten.
Het is dit laatste punt, het ware sleutelelement van de richtlijn, dat geleid heeft tot problemen met de Raad. De Commissie stelde in hoofdzaak voor om, indien nodig, een specifieke controle aan te bevelen voor een exploitant uit een derde land, of om een maatschappij uit een bepaald land te verbieden de communautaire luchthavens te gebruiken. Recente ervaringen met exploitanten uit derde landen die een verbod dat door een lidstaat was uitgevaardigd omzeilden door een luchthaven in een buurland aan te doen, lijkt een dergelijke collectieve communautaire maatregel te rechtvaardigen.
Het Parlement heeft in eerste lezing het voorstel van de Commissie om de veiligheid van luchtvervoerders te verbeteren volledig gesteund, omdat het van mening was dat de veiligheid niet in het gedrang kon en mocht worden gebracht. Toch zijn er 14 amendementen goedgekeurd die de collectieve maatregel wilden versterken, de informatiebronnen uitbreiden en een zekere transparantie wilden creëren doordat men het vliegverbod in geval van rechtstreeks veiligheidsrisico wilde publiceren. Dat laatste aspect was van wezenlijk belang, omdat het Parlement altijd van mening was dat het bekend maken van informatie over de luchtveiligheid een integraal onderdeel vormt van het communautair veiligheidsbeleid.
De Commissie heeft bijna alle amendementen overgenomen en een gewijzigd voorstel ingediend. In het gemeenschappelijk standpunt echter heeft de Raad slechts de helft van deze amendementen overgenomen en alle bijzonder belangrijke en vernieuwende elementen verworpen, met name die welke voorzagen in het publiceren van het vliegverbod.
Uw rapporteur, die ik hier vandaag vervang, klaagt met klem de tekst van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad aan. Wanneer men kijkt naar de verklaringen van het Brits voorzitterschap over de noodzaak van het verlenen van prioriteit aan veiligheid in het kader van het communautair vervoersbeleid, dan brengt de ingediende tekst geen enkel nieuw element op dit gebied en beperkt ze zich tot het erkennen van de rechten die de lidstaten al uitoefenen. De Commissie krijgt daarbij niet de bevoegdheid tot een algemene sanctie over te gaan die van toepassing zou zijn op het gehele grondgebied van de Europese Unie voor die landen, luchtvaartmaatschappijen of exploitanten die de internationale veiligheidsnormen niet naleven.
Het amendement bevestigt nog eens het standpunt van het Parlement dat elk luchtvaartuig uit een derde land, dat landt op een luchthaven van de Gemeenschap en ervan wordt verdacht de internationale veiligheidsnormen niet na te leven, zou moeten worden onderworpen aan een platforminspectie. Het gaat hier om een minimale bepaling op veiligheidsgebied. Bovendien vindt de rapporteur dat die bepaling moet gelden voor alle luchthavens die openstaan voor internationaal luchtverkeer en vrachtvervoer, en niet alleen voor de voornaamste luchthavens, aangezien een groot aantal ongevallen die hebben plaatsgevonden buitenlandse vrachtvervoerders of chartermaatschappijen betreffen die regionale vliegvelden gebruiken om zo te bezuinigen op de landingsrechten.
De amendementen 3 en 4 verwijzen naar de bevoegdheid van de Commissie om te besluiten over sancties.

Schmidbauer
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer González Triviño over de beoordeling van de veiligheid van vliegtuigen uit derde landen werd in de commissie, zoals in eerste lezing, nu ook in tweede lezing eenparig goedgekeurd. Het gaat hier om de veiligheid en het leven van bemanningen en passagiers en daarom is dit een bijzonder belangrijk verslag. Als de Europese Unie het vrije vervoer van personen garandeert, moet ze ook de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het personenvervoer op zich nemen.
Luchtreizigers die van goedkope vluchten gebruik maken, weten meestal niet welke risico's zij nemen omdat zij geen betrouwbare informatie hebben over de vraag of en waar bij welke luchtvaartmaatschappijen op het gebied van de veiligheid gebreken zijn vastgesteld. Deze ontwerprichtlijn is een belangrijke stap op de weg naar een totale veiligheid voor alle luchtpassagiers in de Europese luchtvaart. Het Parlement en de Commissie zijn het er tijdens de discussies over de richtlijn al spoedig over eens geworden dat een doeltreffende bescherming van de luchtpassagiers alleen kan worden gegarandeerd als de platforminspecties volgens een gemeenschappelijke checklist overal op alle luchtvaartuigen worden uitgevoerd.
De lidstaten moeten elkaar en de Commissie volledig informeren over de resultaten van die inspecties en de maatregelen die ze tegenover vliegtuigen uit derde landen hebben genomen. Tenslotte moeten de lidstaten samen maatregelen nemen tegen vliegtuigen die op het gebied van de veiligheid gebreken vertonen. In de Europese Unie kunnen wij op de luchthavens slechts een optimale veiligheid garanderen als het controlesysteem eenvormig wordt gemaakt en als vliegtuigen uit derde landen niet meer van de ene naar de andere lidstaat of luchthaven kunnen uitwijken.
De mazen van het veiligheidsnet dat wij nu spannen, mogen niet zo groot zijn dat sommigen er ongemerkt door kunnen glippen. Ikzelf en wellicht ook de meeste andere leden van het Parlement begrijpen dan ook niet waarom de Raad de oorspronkelijke voorstellen van de Commissie en het Parlement in zijn gemeenschappelijk standpunt drastisch terugschroeft. Wij begrijpen ook niet waarom de Commissie niet zelf een vliegverbod in de gehele EU kan opleggen. Uiteraard respecteren wij de beslissingsbevoegdheid van de lidstaten. Is de veiligheid in Europa echter niet het meest voor de hand liggende terrein waarop de Commissie centraal over sancties moet kunnen beslissen?
Als wij de lidstaten in deze aangelegenheid te veel marge voor eigen beslissingen laten, lopen wij het gevaar dat deze richtlijn haar doelstelling, namelijk de veiligheid, niet bereikt. Beslissingsmacht van de lidstaten en subsidiariteit mogen niet met nationale zelfzucht worden verward. Ik ben de rapporteur dan ook zeer erkentelijk voor het degelijke en billijke compromis dat hij in zijn amendementen heeft voorgesteld en dat wij eenparig hebben goedgekeurd. Mijn fractie steunt dat compromis onvoorwaardelijk. Op die manier zijn wij er volgens mij in geslaagd een brug te slaan tussen de opmerkingen van de lidstaten en de doelstellingen van het Parlement en de Commissie.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, dames en heren, ik zal zeer kort zijn en hoop dat ik aldus een deel zal kunnen terugwinnen van de tijd die een aantal collega's hebben verloren door hun spreektijd te overschrijden.
In de eerste plaats wil ik de rapporteur, die hier vandaag niet aanwezig is, van ganser harte feliciteren met zijn voortreffelijke verslag. Hij heeft uitstekend werk verricht. Ik sluit mij zonder meer aan bij zijn kritiek op de Raad. Wij vragen niet het onmogelijke. Wij willen alleen veilige vliegtuigen, ook als die uit landen van buiten de EU komen. Voor de EU-landen is de kwestie sedert 1992 geregeld. Wij willen geen buitensporige bureaucratie, maar uitwisseling van informatie en voorlichting van de bevolking. Onze eisen zijn niet overdreven, maar wij willen voor de Europese burgers een optimale veiligheid.
De Fractie van de Europese Volkspartij ondersteunt dan ook alle amendementen van de Commissie vervoer en toerisme, zoals ze dat trouwens ook al in de commissie heeft gedaan. Wij menen dat hier een goed compromis is gevonden. Voorts verwachten wij van de Commissie dat ze de amendementen, die duidelijk de wil van het Parlement weerspiegelen, tijdens de onderhandelingen met de Raad in tweede lezing krachtig ondersteunt. Ook de Raad doet er goed aan onze amendementen over te nemen.

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de afwezige rapporteur van harte gelukwensen met zijn standvastigheid. Hij dringt terecht aan op zijn mening. Tevens wil ik mededelen dat mijn fractie volledig achter dit verslag en achter de inspanningen van commissaris Kinnock staat. Ook wij zijn het absoluut niet eens met het beleid van de Raad.
De Raad moet wel begrijpen dat hier geen ruimte is voor politiek opportunisme of politieke compromissen. Die horen elders thuis. Als het om ons leven gaat, om dat van onze kinderen en onze familieleden, mag de Raad absoluut geen water bij de wijn doen. Hij heeft daartoe niet het recht en ik betreur deze situatie dan ook ten zeerste. Uit onze inlichtingen blijkt immers dat de Raad zelfs niet bereid is in te stemmen met de compromistekst, met de compromisamendementen van de tweede lezing.
Daarom moeten wij, waarde collega's, commissaris Kinnock ter zijde staan. Als de Raad uiteindelijk voet bij stuk houdt en blijft weigeren, moeten wij hem in het openbaar aanklagen. Als er ooit door gebrek aan informatie of door gebrekkige veiligheidsvoorschriften een vliegtuigongeluk met dodelijke afloop gebeurt, moet de Europese burger weten wie daar de morele verantwoordelijkheid voor draagt. Geen enkele minister, geen enkele Raad heeft het recht arbitraire besluiten te nemen als het om het leven van de Europese burger gaat.

Van Dam
Voorzitter, directe aanleiding voor deze richtlijn was het vliegtuigongeluk van februari 1996 in de Dominicaanse Republiek waarbij 176 mensen omkwamen. Nu tweeëneenhalf jaar en recenter de nog ernstiger vliegtuigramp bij Canada verder, is de praktijk weinig verbeterd. Wij kunnen helaas niet alle ongelukken voorkomen, maar wij moeten wel alle beschikbare middelen inzetten om vermijdbare ongelukken te voorkomen. Immers, het leven van mensen is onbetaalbaar en de lidstaten moeten dat beschermen met alles wat in hun macht ligt.
Een belangrijk hulpmiddel is communautaire wetgeving. Terecht zijn de luchtvaartmaatschappijen in de Gemeenschap aan strenge technische regels gebonden. Deze regels vloeien in belangrijke mate voort uit het Verdrag van Chicago dat door alle lidstaten is ondertekend. De Gemeenschap kan deze regels niet opleggen aan andere landen. Het stellen van voorwaarden aan het landen op communautaire luchthavens kan derde landen er wel toe stimuleren zich aan deze regels te houden. Het kan de veiligheid van de reizigers ten goede komen als de wetgeving zowel voor communautaire maatschappijen als voor maatschappijen uit derde landen die op EU-vliegvelden landen, van kracht wordt.
Ik ben het eens met collega González Triviño dat zowel de actieve als de passieve veiligheid van de passagier moet worden verbeterd. De actieve veiligheid kan toenemen door het toezicht op de luchtwaardigheid van vliegtuigen met platforminspecties op de luchthavens. Die inspecties en de daaruit voortvloeiende consequenties voor de maatschappijen moeten een brede basis hebben. Zulke controles moeten daadwerkelijk worden uitgevoerd als er gegronde twijfel bestaat aan de luchtwaardigheid van bepaalde toestellen. Om uitwijkgedrag te voorkomen moeten negatieve uitkomsten van deze controles aan de andere lidstaten worden doorgegeven. De passieve veiligheid kan worden beïnvloed door te zorgen voor correcte en volledige informatie over de diverse maatschappijen. Zo kan de consument voordat hij zijn vlucht boekt op basis van zo volledig mogelijke informatie besluiten of hij risico wenst te lopen door met een bepaalde maatschappij te vliegen. Daarvoor is het noodzakelijk, zoals de rapporteur voorstelt, de relevante gegevens openbaar te maken.
Afsluitend spreek ik de hoop uit dat de Raad niet opnieuw het advies van het Parlement naast zich neer zal leggen.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, nu zijn we er bijna met dit voorstel voor een richtlijn en ik hoop dat wij het eens zullen kunnen worden over een goed voorstel. Veiligheid in het verkeer ligt ons allemaal na aan het hart. Helaas worden we er af en toe aan herinnerd dat het nodig is aandacht te besteden aan verkeersveiligheid. Zowel menselijke als technische fouten zouden voorkomen moeten worden met degelijke procedures en opleiding. Ik ben er niet zo zeker zijn dat dit voorstel aan onze wensen voldoet.
We kunnen een parallel trekken met de zeevaart, waar het systeem van port state control de mogelijkheid biedt om schepen te controleren. We mogen trots zeggen dat we erin geslaagd zijn de slechtste schepen op te sporen. De formulering van amendement 1 luidt als volgt: "De lidstaten stellen de nodige middelen vast om ervoor te zorgen dat luchtvaartuigen uit derde landen waarvan vermoed wordt dat zij niet aan de internationale veiligheidsnormen voldoen..." . "De nodige middelen" en "vermoeden" zijn zeer vage begrippen. Vermoeden is voor mij niet voldoende. Er moet meer zijn dan een vermoeden om een vliegtuig aan de grond te houden. Commerciële belangen noch vriendelijkheid mogen bij deze beoordelingen op luchthavens criteria zijn. Ik hoop ten zeerste dat de heer Kinnock samen met de commissie en de Raad een aantal controlemethodes uitdoktert die ervoor kunnen zorgen dat de richtlijn aan de verwachtingen voldoet. Een richtlijn die niet efficiënt is, heeft geen enkele zin.
Het volgende waarover ik het wil hebben, is dat de Europese luchtvaartmaatschappijen de laatste jaren een groot deel van hun vloten vervangen. Ze zetten nieuwe hulpmiddelen en energiebesparende vliegtuigen in, wat positief is. Helaas worden vele van de uit het verkeer genomen vliegtuigen, die soms 20 jaar oud zijn, in een nieuw kleedje gestoken en in het Europese luchtruim onder een andere vlag opnieuw ingezet. Dit bewijst hoe noodzakelijk deze richtlijn is. Het maakt duidelijk dat het niet voldoende is alleen rekening te houden met de commerciële belangen of alleen vriendelijk te zijn, maar dat we werkelijk een systeem moeten hebben dat werkt. Ik hoop ten zeerste dat we een goed werkend systeem kunnen vinden. Ons voorstel moet er niet alleen op papier goed uitzien, het moet ook daadwerkelijk in de lidstaten ten uitvoer kunnen worden gelegd en de lidstaten moeten het ook kunnen naleven. Dit is eigenlijk mijn grootste zorg.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, het is uitermate triest dat we zo kort na de tragische Swissair-ramp, 10 dagen geleden bij de kust van Nova Scotia, de veiligheid van luchtvaartuigen bespreken.
Net als mijn collega&#x02BC;s wil ik mijn deelneming betuigen aan de nabestaanden en vrienden van de slachtoffers van deze vliegramp.
Naar mijn mening zijn zowel de Europese Unie als de lidstaten op politiek niveau tekortgeschoten wat de congestie van het luchtverkeer betreft. De Vereniging van Europese Luchtvaartmaatschappijen insinueert zelfs dat er bij bepaalde regeringen, met name de Britse regering, een zekere zelfgenoegzaamheid heerst over het serieus aanpakken van het congestie-probleem. De statistieken zijn tamelijk huiveringwekkend.
Het aantal vluchtvertragingen in Europa is de afgelopen negen jaar hoger dan ooit. 30 % van alle Europese lijnvluchten vertrekt in 45 % van de gevallen te laat. Chartervluchten hebben enorm oponthoud bij vertrek. Het drukste luchtruim van Europa is dat boven Zuid-Oost-Engeland waar verkeersleidingen alleen al dit jaar een record aan overload-rapporten hebben ingediend. Bijna-ongevallen worden veelvuldiger gerapporteerd. De opening van een nieuw luchtverkeerscentrum in Engeland loopt vier jaar achter op schema. Twee derde van de vertragingen is te wijten aan congestie van het luchtruim. Naar mijn mening is nu het moment aangebroken voor de Commissie en de regeringen van de lidstaten om gezamenlijk en met spoed in actie te komen. Ik heb de afgelopen drie jaar in geen enkel vliegtuig gezeten dat op tijd vertrok of op tijd landde. Er zit ergens iets fout, mijnheer de Voorzitter.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij eerst aansluiten bij de woorden van de Voorzitter van het Parlement, toen hij het onverwachte en tragische overlijden van doctor Allan Macartney herdacht.
Zoals u allen weet, werd hij door iedereen, ongeacht zijn of haar politieke voorkeur, evenzeer gewaardeerd en gerespecteerd. Wij leven mee met zijn gezin in de wetenschap dat hij, natuurlijk ook voor zijn kiezers, een pijnlijke leegte nalaat.
Samen met de heer Andrews betuigen wij ons medeleven aan diegenen die een dierbare verloren bij de vreselijke, tragische Swissair-ramp die precies tien dagen geleden plaatsvond bij de kust van Nova Scotia.
Mag ik de rapporteur, de heer González Triviño feliciteren met het uitstekende werk dat hij heeft verricht met betrekking tot de tweede lezing van dit vandaag door het Parlement te behandelen Commissievoorstel. Verder zou ik de heer David willen bedanken voor zijn bereidheid collega González Triviño vandaag te vervangen omdat deze noodgedwongen verstek moest laten gaan.
Net als bij de eerste lezing stelt de rapporteur zich in zijn aanbeveling bijzonder positief op en ik ben dan ook blij te kunnen zeggen dat de vier door hem ingediende amendementen de basis vormen voor een aanvaardbaar compromis tussen het gemeenschappelijk standpunt van de Raad en het Commissievoorstel. Zoals u weet behelsde het oorspronkelijk voorstel een controle op communautaire vluchthavens van luchtvaartuigen uit derde landen waarvan het vermoeden bestond dat ze niet voldeden aan internationaal aanvaarde veiligheidsnormen. De heer Sindal gaf al aan dat het hier een relatief bescheiden voorstel betreft, een eerste stap die, naar wij hopen, verdere ontwikkeling in de hand werkt. Desalniettemin is het een noodzakelijke stap.
Natuurlijk staat het nationale autoriteiten ook nu al vrij hun recht op controle, toezicht en inbeslagname uit te oefenen, maar de meerwaarde van het Commissievoorstel ligt hierin dat het de mogelijkheid biedt een communautaire maatregel te nemen tegen ofwel onveilige luchtvaartuigen, ofwel de betrokken exploitanten, ofwel de landen van herkomst die deze normen accepteren. Helaas werd dit belangrijke punt niet opgenomen in het gemeenschappelijk standpunt. Het gemeenschappelijk standpunt houdt evenmin rekening met de legitieme belangen van het publiek om geïnformeerd te worden over de veiligheid van de vliegtuigen waarmee gevlogen wordt. Dat is op zijn zachtst gezegd wat onlogisch, vooral in die lidstaten waar overheidsinstanties al wettelijk verplicht zijn alle binnengekomen informatie vrij te geven.
Het Parlement weet dat het veiligheidsbeleid van de Commissie altijd gericht is op het subtiele evenwicht tussen enerzijds legitieme informatieverstrekking aan het grote publiek, en anderzijds het beschermen van informatie die schadelijk zou kunnen zijn voor individuen of bedrijven, en informatiebronnen monddood zou maken die volgens de Commissie van cruciaal belang zijn voor de verbetering van de veiligheid en de veiligheidsnormen.
Dat logische, verantwoorde evenwicht is een onlosmakelijk onderdeel van al onze voorstellen. Het verheugt mij dan ook dat de amendementen van de rapporteur de Commissie in staat stellen een voorstel te doen voor een communautaire maatregel tegen gevaarlijke exploitanten. De amendementen zorgen ook voor een juiste balans tussen de verspreiding en de bescherming van op de veiligheid betrekking hebbende informatie.
Daarom neemt de Commissie alle vier de amendementen over uit de aanbeveling van de heer González Triviño, behoudens een kleine redactionele wijziging van amendement 2 inzake het vrijgeven van informatie aan organisaties van vliegtuigpassagiers. Die wijziging vloeit eenvoudigweg voort uit onze overtuiging dat dit onderwerp in een eerder deel van datzelfde amendement al afdoend is geregeld.
Tot slot verheugt het mij bijzonder dat de weg nu vrij is voor een snelle goedkeuring en toepassing van deze Europese wetgeving die moet leiden tot meer veiligheid voor luchtvaartpassagiers en ook voor anderen, vooral natuurlijk omwonenden van vliegvelden.
Natuurlijk ben ik de heer González Triviño en zijn collega's dankbaar voor hun succesvolle arbeid en niet-aflatende inzet om het veiligheidsniveau voor reizigers te verbeteren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Rechtsbescherming van modellen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0315/98) van de heer Medina Ortega, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, betreffende de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van een richtlijn van het Europees Parlement en van de Raad inzake de rechtsbescherming van modellen (C4-0467/98-00/0464(COD)).

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel dat wij vandaag voorleggen - de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke tekst - is het product van vrij langdurig werk in het Parlement, de Raad en uiteraard ook in de Commissie.
Vijf jaar geleden, in 1993, heeft de Commissie de eerste ontwerprichtlijn over deze materie voorgelegd, samen met een voorstel voor een verordening. De richtlijn probeert het recht in de lidstaten op dit vlak te harmoniseren. Het is echter duidelijk dat het eindstadium een verordening zal zijn, waarin communautair recht met een eigen communautair register en een eigen communautaire normenstelsel nader zal worden geregeld.
Maar vanaf het begin stuiten wij op onze weg op een probleem, een struikelblok als het ware, dat voortvloeit uit de zogenaamde reparatieclausule . Op basis daarvan kwam de houder van een model van een auto in botsing met de praktijk of zelfs met de rechtsregels in verscheidende lidstaten. Deze houden in dat bij vervanging van een zichtbaar, extern onderdeel van een voertuig er fabrikanten zijn die de mogelijkheid hebben dit te reproduceren zonder daarvoor de autofabrikant om toestemming hoeven te vragen.
Het gaat om een zaak met belangrijke economische gevolgen, daar er, zoals wij weten, elke dag duizenden auto-ongelukken gebeuren. Commissaris Kinnock had het net over vliegtuigongevallen, maar wij weten dat er veel meer mensen op de weg bij auto-ongevallen om het leven komen en de materiële schade die elke dag in onze Gemeenschap ontstaat, beloopt dan ook een waarlijk astronomisch bedrag. Wij hebben het hier over miljarden ecu's, werk enzovoort en over een onderwerp dat van doen heeft met intellectueel eigendom.
Het is dan ook geen banaal onderwerp. Het is een belangrijk onderwerp, mede omdat het gevolgen heeft voor de werkgelegenheid in bepaalde regio's en in bepaalde lidstaten waar de sector belangrijk is, terwijl aan de andere kant de autofabrikanten, gezien de uiteenlopende wetgeving, er belang bij hebben een soort recht te doen gelden.
Na vijf jaar hebben wij alleen maar een soort bestand kunnen bereiken. Het Parlement sprak zich uit voor de formule volgens welke men het recht had onderdelen te produceren in ruil voor een vergoeding aan de autofabrikanten, maar de Raad kon het onderling niet eens worden. Zoals ik zojuist al zei, komt de definitieve tekst uiteindelijk neer op een soort bestand voor deze kwestie, daar artikel 14 - het artikel dat de reparatieclausule zou regelen - een overgangsbepaling is geworden en artikel 18 bepaalt dat de Commissie binnen een termijn van drie jaar een begin maakt met het analyseren van de situatie en voorstellen voorlegt voor het completeren van de richtlijn. Aldus bestaat er op dit moment een stand-still, volgens welke elke lidstaat de bestaande wetgeving handhaaft en in de mate van het mogelijke probeert de regels van de interne markt te respecteren. De lidstaten zijn voorts verplicht bij wijziging van hun wetgeving de interne markt nog niet meer spaken in het wiel te steken, maar er juist voor te zorgen dat deze verder geliberaliseerd wordt.
Wij zijn dan wellicht niet erg trots op het werk dat gerealiseerd is, maar via het bestand hebben wij de oorlog voorkomen.
De richtlijn is echter niet alleen de reparatieclausule. Er bestaat een hele reeks sectoren die op deze richtlijn zaten te wachten om hun rechten te kunnen consolideren. In deze richtlijn staan volgens mij nuttige bepalingen, omdat er een definitie van een model wordt gegeven. Er wordt bijvoorbeeld verwezen naar wat het fundamentele kenmerk is dat een gebruiksmodel moet hebben om als zodanig erkend te worden: het nieuwe karakter. En met name is belangrijk dat dit nieuwe karakter volgens de definitie in bepaalde mate zichtbaar moet zijn, opdat een gebruiker die op de hoogte is dit nieuwe karakter van het vorige product kan onderscheiden.
Het is zonder twijfel een materie die met deze richtlijn slechts haar eerste stappen zet. De richtlijn moet in de nationale wetgeving van de lidstaten worden omgezet.
Ongetwijfeld komt er communautaire wetgeving, jurisprudentie van het Hof van Justitie, waardoor wij geholpen zullen worden bij het geleidelijk aan ontwarren van deze kluwen. Ik hoop dat de richtlijn dan een definitieve formule zal bevatten. Bovendien hoop ik dat ondertussen Raad en Parlement verder zullen werken aan de goedkeuring van een verordening over gebruiksmodellen. Dan zouden wij uiteindelijk een communautair normenstelsel hebben dat het vrije verkeer van al deze producten mogelijk maakt.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met deze richtlijn over de rechtsbescherming van modellen hebben wij al een moeilijke weg afgelegd, maar het eindpunt is nog niet bereikt. Het resultaat van de bemiddeling tussen Parlement en Raad laat een aantal belangrijke vragen open. Mede namens mijn fractie zou ik de heer Medina Ortega dan ook willen danken voor de volharding waarmee hij het standpunt van het Europees Parlement tegenover de Raad en de Commissie heeft verdedigd.
Zijn volharding bleek vooral bij de discussie over de zogenaamde reparatieclausule. Wij hoeven slechts naar de automobielsector te kijken om het belang van dat detail te beseffen. Het Europees Parlement heeft een evenwicht gevonden tussen de belangen van de automobielindustrie, de producenten van onderdelen en de consumenten. Voor de burger zou het een bewijs van het nut van de Europese Unie zijn geweest als de Raad met ons voorstel had ingestemd. Door de zelfzucht van bepaalde lidstaten is dat mislukt. Dat is een veeg teken voor de bekwaamheid van Europa om problemen op te lossen.
Het resultaat van de bemiddeling, waarmee wij tandenknarsend instemmen, biedt geen oplossing. Het schuift de kwestie alleen maar op de lange baan. Wij zullen met deze halte in de wetgeving dan ook alleen maar instemmen omdat de situatie daardoor niet slechter wordt en omdat wij ervan uitgaan dat voor onderdelen toch nog een bevredigende regeling zal kunnen worden gevonden. Die regeling moet concurrentievervalsende monopolievorming verhinderen en de consumenten goedkope reparaties met onderdelen van hun keuze garanderen.
De Europese Commissie heeft nu de taak dat doel in de komende zeven jaar binnen bereik te brengen. Mijnheer Kinnock, het Parlement en mijn fractie in het bijzonder zullen van nabij controleren of en hoe dat gebeurt.

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, het gaat hier om een van de moeilijkste bemiddelingsprocedures die we tot dusverre hebben moeten voeren.
Het geschil ging dit keer niet over een institutionele of budgettaire aangelegenheid. We hadden met de Raad een fundamenteel verschil van mening over een belangrijk punt uit de richtlijn. Ons Europees Parlement verdedigde uiteraard de zogenaamde reparatieclausule waarvoor wij in tweede lezing met een zeer ruime meerderheid hadden gestemd. De Raad zijnerzijds had die met eenparigheid van stemmen verworpen.
Na lange weken van informele onderhandelingen die helaas onvruchtbaar waren - de heer Medina heeft er zojuist aan herinnerd dat dit dossier al aansleept sinds 1993 - stonden we, mijnheer de Voorzitter, voor een zeer ongemakkelijke keuze. Ofwel we moesten een compromis zien te vinden met de Raad over de controversiële kwestie van de reserveonderdelen, ofwel we moesten besluiten niet over te gaan tot bemiddeling, waarbij we het risico liepen dat we op die manier een aantal sectoren die veel van deze richtlijn verwachtten ernstig zouden benadelen.
Ik ben onze delegatie dankbaar dat zij blijk heeft gegeven van scherpzinnigheid, en met name de rapporteur ervan, Manuel Medina Ortega, die buitengewoon werk geleverd heeft met een aartsengelengeduld, als ik het zo mag noemen. De delegatie was, na rijp beraad en na een debat dat niet altijd even gemakkelijk was, van mening dat de harmonisatie van de rechtsbescherming van modellen in alle sectoren van de Europese industrie werkelijk van wezenlijk belang was en dat wij niet de verantwoordelijkheid op ons konden nemen die nog langer uit te stellen. Toen moesten we dus het compromis vinden, het best mogelijke of het minst slechte, over de bescherming en het gebruik van reserveonderdelen voor het herstel van motorvoertuigen.
Tijdens die hele lange zoektocht zijn twee dingen mij opgevallen. Ik wil ze vermelden omdat ze, naar ik meen, een positieve ontwikkeling van de bemiddelingsprocedure laten zien. Tijdens de eerste vergadering van het comité hebben we een heel breed inhoudelijk debat gevoerd in de loop waarvan zowel de leden van de delegatie als de leden van de Raad hun uiteenlopende standpunten uiteen konden zetten.
Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar toch was het in zekere zin een première. We hebben dat te danken aan de wil van Lord Simon om bij dit dossier tot een resultaat te komen en aan zijn zeer ervaren politieke gevoel - ik sta erop hem daarvoor te bedanken - maar ook aan de geest van dialoog die langzamerhand tot stand komt tussen de twee takken van het wetgevend gezag.
Het tweede feit dat ik wilde aanhalen betreft de actieve medewerking die commissaris Monti persoonlijk heeft verleend in deze kwestie. Men zegt soms dat de Commissie zich slecht op haar gemak zou voelen in die bemiddelingsprocedure omdat ze daarin de tweede viool speelt, waaraan ze natuurlijk, dat moeten we toegeven, niet gewend is. Welnu, ik denk dat het enkel aan de Commissie ligt om aan de laatste paragraaf van artikel 189-B4 van het Verdrag betreffende de Europese Unie zijn volle draagwijdte te geven. Commissaris Monti heeft dat goed begrepen. Net als commissaris Kinnock in andere omstandigheden - ik verwijs naar de Trans-Europese vervoersnetwerken - ben ik hem zeer erkentelijk voor zijn hulp om het dossier uit de impasse te krijgen.
Over de inhoud van het compromis hebben onze rapporteur en anderen het woord al gevoerd; ik zou enkel willen zeggen dat mijns inziens de clausule van de "status quo plus" naast de heel belangrijke inzet van de Commissie het gewenste akkoord tussen de betrokken partijen zou moeten vergemakkelijken. Ik denk dat onze plenaire vergadering de gemeenschappelijke ontwerptekst van de bemiddeling zou moeten goedkeuren die wij hebben voorgelegd terwijl we aandrongen op de absolute noodzaak die na te leven naar de letter en naar de geest. Commissaris Kinnock zal zich daar straks ongetwijfeld namens de Commissie opnieuw toe verplichten. Ons Europees Parlement zal er van zijn kant op toezien.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn oprechte dank betuigen aan de leidster van onze delegatie, mevrouw Fontaine. De overige sprekers hebben haar werk reeds beschreven. De kritiek die mevrouw Fontaine vandaag heeft geuit op de manier waarop de bemiddelingsactiviteiten zijn verlopen, is volgens mij belangrijk voor de toekomstige activiteiten. Haar rol was van cruciaal belang. Hartelijk dank, mevrouw Fontaine.
Zoals voorgaande sprekers al zeiden, is er zeer veel aandacht besteed aan de reparatieclausule. We moeten niet vergeten dat deze richtlijn in veel lidstaten zal betekenen dat modellen langer rechtsbescherming genieten, en dat daardoor meer belangstelling zal ontstaan voor de inhoud van de rechten en voor de aanspraken van de houders van het modellenrecht.
In mijn land heb ik voorbeelden gezien van situaties waarvan ik mij afvraag wat we daarmee moeten doen, namelijk wanneer er goederen de Unie binnenkomen die deze bescherming niet kennen. Dat is misschien een kwestie waar onze douaneautoriteiten zich over kunnen gaan buigen.
Ook in onze fractie vindt men niet dat het eindresultaat inzake de reparatieclausule perfect is, maar wij moeten ermee leren leven. De Commissie heeft schriftelijk de belofte gedaan overleg te zullen plegen om met wijzigingsvoorstellen te komen. Die belofte is gepubliceerd en moet worden nageleefd. Wij blijven bezorgd over het feit dat de interne markt nog niet perfect functioneert, ondanks het feit dat wij een clausule in de tekst hebben opgenomen die dat streven uitdrukt. Wij hopen dat de Commissie ook echt waakzaam is op dit punt, dat wil zeggen dat er geen ongerechtvaardigde hindernissen voor de vrije markt worden opgeworpen, en dat de Commissie er samen met ons allen op toeziet dat wetgeving en praktijk niet worden gewijzigd op een wijze die strijdig is met deze standstill -clausule.

Sierra González
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn die ten grondslag ligt aan dit ontwerpverslag beoogde eerlijke concurrentie te garanderen, met name ten behoeve van de consument. Is dat gelukt? Nu, na bijna een jaar bemiddeling zijn de oorspronkelijke voorstellen van het Parlement niet overgenomen en bovendien bevat het akkoord geen reparatieclausule. Die clausule was juist fundamenteel om een kader voor eerlijke concurrentie tussen fabrikanten van onderdelen en fabrikanten van motorvoertuigen te kunnen creëren.
Het akkoord waarmee de wens uitgedrukt wordt de rechtspositie van fabrikanten van onderdelen niet te verslechteren, lost het onderliggende probleem niet op. Hetzelfde geldt voor het overlaten van de oplossing van dit belangenconflict aan de wil van fabrikanten van onderdelen en fabrikanten van motorvoertuigen om zelfregulerend op te treden, daar deze fabrikanten noch in gelijke omstandigheden verkeren noch dezelfde mogelijkheden hebben om invloed uit te oefenen. Deze houding is schadelijk voor de belangen van de consument en de goedkeuring van artikel 10 van de richtlijn, dat het model tot 25 jaar bescherming biedt, is in dat opzicht niet erg nuttig.
Ik moet hier dan ook zeggen dat wij het niet eens zijn met een houding die ten goede komt aan de grote autofabrikanten, maar die geen rekening houdt met de belangen van de gewone burger, terwijl wij juist gekozen zijn om die belangen te verdedigen.

Oddy
Mijnheer de Voorzitter, ik zou vooral de rapporteur en mevrouw Fontaine willen bedanken voor hun grote inzet bij het tot een goed einde brengen van deze moeilijke onderhandelingen. Mijn dank gaat ook uit naar de collega's van het Bemiddelingscomité, die voor een zeer pragmatische benadering hebben gekozen.
Het doet mij bijzonder veel genoegen dat deze overeenkomst tot stand is gekomen onder het eerste Britse Labour voorzitterschap. Een lid van het Hogerhuis, Lord Simon, heeft zo met eigen ogen kunnen zien hoe hard en voortvarend wij in het Europees Parlement werken.
Dit akkoord is een overwinning van het gezonde verstand. In het kiesdistrict dat ik vertegenwoordig, bevindt zich een zeer grote, industriële regio voor autofabrikanten. Bedrijven als Peugeot, Rover en Jaguar, om er maar een paar te noemen, hebben zich daar gevestigd. Ik heb zelfs nog meer fabrikanten van auto-onderdelen. Ik was dus zeer gespitst op een compromis dat de werkgelegenheid intact zou laten, en zo'n compromis is er inderdaad gekomen.

Casini, Carlo
Mijnheer de Voorzitter, alle collega's die voor mij het woord hebben gevoerd, hebben onderstreept hoe moeizaam de discussie rond de richtlijn is verlopen en dat is met name te wijten aan het feit dat er een evenwichtig besluit moest worden genomen met betrekking tot de zogenoemde reparatieclausule van afzonderlijke delen van samengestelde voortbrengselen, zoals bijvoorbeeld auto's. Dat het een ware worsteling is geweest, blijkt niet alleen duidelijk uit de tijd die is verstreken tussen het voorstel van de Commissie, dat uit 1993 dateert, en het eerste gemeenschappelijke standpunt van '97, noch alleen uit het feit dat het pas na zeer lange tijd bij het bemiddelingscomité is aangeland en al evenmin uit de tegenstelling tussen de door het Parlement aangenomen amendementen en het standpunt van de Raad, maar met name uit het objectieve gegeven dat er samen met de richtlijn een voorstel voor een verordening was ingediend. Dit voorstel moet nog nader worden bekeken, maar op verzoek van de juridische commissie is besloten te wachten totdat de huidige richtlijn, die de harmonisering betreft, zijn beslag heeft gekregen. Pas daarna moet de verordening worden behandeld teneinde een besluit te nemen aangaande een Europees model.
Dat we op veel moeilijkheden zijn gestuit, is niet verwonderlijk gezien de complexe economische en juridische problematiek. De juridische problemen hadden niet alleen betrekking op het vaststellen van de criteria aan de hand waarvan te beoordelen in hoeverre het model nieuw en origineel is en ook niet alleen op het definiëren van de zichtbaarheid daarvan, maar met name op de vraag of het juridisch correct is het esthetisch aspect te beoordelen op één enkel element dan wel uitsluitend op grond van het geheel. Deze juridische kwesties hebben de Hoven van Cassatie van de afzonderlijke lidstaten veel hoofdbrekens bezorgd en ook het Hof van Justitie bij het nemen van het besluit van '95. En dan heb ik het nog niet eens over de ernst van de economische kwesties die betrekking hebben op het risico van bepaalde bedrijven te moeten sluiten, het verband tussen ongevallen en de keuze van de onderdelen die al dan niet onder de rechtsbescherming vallen en meer van dergelijke problemen. Conclusie: mijns inziens zijn wij tot een acceptabel compromis gekomen, daar het in de richting gaat van meer concurrentie en dus meer handelsvrijheid, ook al kan momenteel alles nog bij het oude blijven - zonder harmonisering - en kan elke staat in feite doen wat hij wil.
Om deze redenen meen ik dat wij de richtlijn moeten goedkeuren. Ik spreek daarbij de hoop uit dat de Commissie met goede voorstellen inzake deze verordening komt. We kunnen dus ook deze weg bewandelen; ik ben daarin als rapporteur over de verordening bijzonder geïnteresseerd.

Gasòliba i Böhm
(ES ) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats wens ik, net als mijn collega mevrouw Thors, onze steun te geven aan dit verslag en wil ik laten weten dat wij het eens zijn met de door de heer Medina Ortega en mevrouw Fontaine in het bemiddelingscomité ingenomen standpunten.
Als rapporteur voor advies namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid heb ik de gelegenheid gehad dit thema diepgaand te bestuderen. Ik zou er dan ook aan willen herinneren dat de richtlijn economisch gezien een tweetal doelstellingen nastreefde: aan de ene kant, het realiseren van de interne markt en het vergemakkelijken van het vrije verkeer van goederen waarbij de producten die wij in deze richtlijn op het oog hadden een gelijke bescherming zouden verkrijgen en, aan de andere kant, bescherming bieden tegen namaakproducten of tegen producten uit derde landen die onze industrie zouden kunnen benadelen.
Er zijn vijf jaar verstreken. Wij kunnen ons dan ook niet erg voldaan voelen, nu wij er in deze tijd niet in zijn geslaagd twee thema's op te lossen die de Europese industrie zowel op de interne markt als op het vlak van de internationale concurrentie zeer gevoelig treffen. Zoals hier al gezegd is, is het resultaat bovendien niet helemaal bevredigend. Men is er door een minimumakkoord te bereiken in geslaagd een terugval te vermijden; men is er echter klaarblijkelijk niet in geslaagd de oorspronkelijke doelstellingen van de richtlijn te realiseren.
Het doet mij genoegen dat men een van de door de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid in mijn eigen verslag voorgestelde punten heeft kunnen overnemen. Dat betreft het analyseren van de kwestie en de verbintenis binnen een bepaalde termijn de zaak te kunnen herzien. Laten wij hopen dat het uiteindelijk mogelijk zal zijn dit na te komen, hoewel deze traagheid niet erg gepast is voor het op een behoorlijk concurrentieniveau internationaal beschermen van onze industrie.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Medina en mevrouw Fontaine feliciteren met het goede resultaat. Zoals de heer Medina in het verslag schrijft, is dit niet het beste resultaat dat men zich kan voorstellen, maar misschien wel het beste dat mogelijk was. De stand still -oplossing vind ik goed. Het conflict tussen de fabrikant van onderdelen en de autofabrikanten zal ongetwijfeld nog lang blijven bestaan. Hoorzittingen en vrijwillige overeenkomsten kunnen misschien de weg banen voor een nieuwe en definitieve richtlijn en de tegenstellingen tussen de partijen doen verdwijnen. In tegenstelling tot de vorige spreker ben ik niet van mening dat wij ontevreden hoeven te zijn met het resultaat. Vooral niet wanneer men de reikwijdte van de richtlijn en het aantal branches waarop de richtlijn van toepassing is, in aanmerking neemt. Ik denk dat we op een goede manier te werk zijn gegaan en dat we rekening hebben gehouden met de interne markt en de verschillende opvattingen die hierover in de lidstaten zouden kunnen bestaan.

Cassidy
Meneer de Voorzitter, ik schaar mij bij diegenen die een lofzang hebben geuit aan het adres van de rapporteur, de heer Medina Ortega, en de voorzitter van ons bemiddelingscomité, mevrouw Fontaine. Ik feliciteer beiden met het geduld dat zij in deze zeer langdurige kwestie, blijvend wisten op te brengen; het gaat hier uiteindelijk niet om een nieuw voorstel. Al vanaf 1993 staat dit onderwerp op onze agenda. Talloze mensen buiten dit Parlement verwachtten al veel eerder een beslissing van ons, zoals vertegenwoordigers van consumentenverenigingen, fabrikanten van reserveonderdelen, en zelfs motoradepten.
Een compromis - en dit is een compromis - kan natuurlijk nooit alle betrokken partijen voor 100 % tevreden stellen. Maar het Europees Parlement gaat over compromissen en de Europese Gemeenschap functioneert op basis van het compromis. Ik heb er geen enkele moeite mee dit compromis te steunen omdat het de ontwikkeling van de Europese markt mogelijk maakt voor zaken als reserveonderdelen, en tegelijkertijd geen beletsels opwerpt voor de bescherming van modellen, daar waar dat noodzakelijk is.
Ik heb me onder andere zorgen gemaakt over de eventuele schadelijke gevolgen die de vertraagde goedkeuring van deze richtlijn zou kunnen hebben voor andere industrieën die afhankelijk zijn van design: de mode-industrie, de textielindustrie, enzovoort. Op een zeker moment leek het erop dat de belangen van deze bedrijfstakken ondergeschikt werden gemaakt aan die van de auto-industrie. Ik hoop dat de gehele buitenwacht tevreden zal zijn over het bereikte resultaat. En ik hoop dat we erop kunnen vertrouwen dat het Parlement de aanbevelingen van het bemiddelingscomité morgen met een overweldigende meerderheid steunt.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, ik begrijp de negatieve ondertoon van uiterst links niet. Dit is een stap in de goede richting. Zowat 180 miljoen automobilisten en motorrijders kunnen opgelucht ademhalen. Het Bemiddelingscomité van het Europees Parlement heeft kunnen voorkomen dat zij in de nabije toekomst op kosten worden gejaagd. Daarvoor moeten wij vooral onze onderhandelaars in het bemiddelingscomité erkentelijk zijn. Ook de zelfstandige herstellers, handelaars in onderdelen en allen die in die sector werkzaam zijn - vele kleine en middelgrote ondernemingen - kunnen nu opgelucht ademhalen.
Het Europees Parlement heeft door zijn duidelijke houding, ook tijdens het debat hier in plenaire vergadering, verhinderd dat de autoconcerns hun prijzen opleggen. Dat zou immers het resultaat zijn geweest als wij met dit voorstel hadden ingestemd. Het monopolie, dat indirect zou zijn ontstaan, komt er dus niet. De hoge prijzen die als gevolg van dit alles ook voor verzekeringen zouden zijn gevraagd, komen er evenmin. Er zullen geen bedrijven hun deuren moeten sluiten en er zal dus ook geen werkgelegenheid verdwijnen.
Ik heb begrip voor de producenten, want ontwerpen kost veel geld. Daarom moeten wij een regeling vinden die ook zorgt voor de bescherming van modellen en een passende vergoeding van de ontwerpers. Wij moeten echter de vrije markt tot stand brengen en die voortdurend verbeteren. Wij hebben nu drie jaar om een passende regeling te vinden. Dit resultaat is volgens mij een goede zaak voor de burgers, de consumenten en de vele kleine en middelgrote ondernemingen. In de toekomst zullen immers originele en namaakonderdelen, vrije werkplaatsen en merkateliers naast elkaar bestaan. Dat is in het belang van de consumenten, de werknemers en de vele gewone mensen. Dit succes hebben wij te danken aan de vastberadenheid van de leden van dit Parlement.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met de rapporteur, de heer Medina, maar ook zeker de voorzitter van het bemiddelingscomité, mevrouw Fontaine, plus alle andere collega's heel hartelijk te danken voor alle inzet, alle toewijding in dit hele moeilijke en taaie dossier.
Voorzitter, de tweede opmerking die ik zou willen maken is de volgende: als je de discussie hoort en kijkt wat erover geschreven is, dan lijkt het er soms op alsof de modellenrichtlijn alleen maar iets van doen had met de reparatieclausule. Ook al was dat het meest in het oog springende deel van de richtlijn omdat er zovele belangrijke partijen bij betrokken waren: de auto-industrie, de hele reparatiemarkt en de consumenten, toch is de richtlijn meer en dat is ook de reden waarom de eindafweging van de conciliatie gemaakt is zoals die gemaakt wordt.
Voorzitter, dat meest in het oog springende deel, die reparatieclausule, daarin had het Europees Parlement een heel afgewogen oordeel, dat wil zeggen liberalisering maar tegelijkertijd ook vergoeding voor de modelhouder. Die oplossing, die afgewogen oplossing van ons als Parlement, heeft het helaas niet gehaald. Ik denk dat het wijs is om in het kader van "beter een half ei dan een lege dop" , dan te gaan zoeken naar een compromisoplossing.
Voorzitter, ik heb er alle vertrouwen in dat wanneer de Europese Commissie de betrokken partijen aan de tafel zet en probeert met hen tot een soort van afspraak, van zelfregulering te komen, dat we dan toch nog dit compromis dat er nu gezocht is, handen en voeten kunnen geven. Ik denk dat het aan ons is, aan de leden van het Parlement om daar waar er mogelijkerwijze ook kritiek zou kunnen zijn in de lidstaten, duidelijk te maken dat het niet het Parlement, maar in feite de Raad was, die onze oplossing heeft geblokkeerd.
Voorzitter, ik denk dat wanneer we wat druk uitoefenen, tezamen met de betrokken organisaties, er ook een goed akkoord zal komen. Het is nu zaak dat we er zoveel mogelijk publiciteit aan geven. Ik dank u zeer en nogmaals dank aan diegenen die bij dit moeilijke dossier betrokken waren.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie stelt met bijzonder veel genoegen vast dat er na vijf jaar van intensieve en ingewikkelde discussies overeenstemming is bereikt over de modellenrichtlijn in het kader van de bemiddelingsprocedure. Ik ben ervan overtuigd dat de geachte afgevaardigden dat genoegen delen, vooral mevrouw Fontaine en de heer Medina Ortega die, in verschillende hoedanigheden, zeer nauw bij dit onderwerp betrokken waren. Ik heb mevrouw Fontaine de heer Medina zelfs horen omschrijven als iemand met engelengeduld, en luisterend naar het debat tussen Lord Simon en engel Medina kon ik alleen maar concluderen dat deze bemiddelingsprocedure een hemelse aangelegenheid moet zijn geweest. Ik ben bijna jaloers dat ik er niet bij aanwezig was. Maar als ik dan mijn eigen ervaring bij bemiddelingsprocedures in herinnering roep, ben ik weer geheel en al bereid de beker aan mij voorbij te laten gaan.
Het akkoord over de modellenrichtlijn is uiteraard een belangrijke stap naar de voltooiing van de interne markt voor industriële vormgeving, en we kunnen er gevoeglijk van uitgaan dat het aanzet tot meer investeringen in de verwerkende industrie waardoor, bijgevolg, de concurrentiepositie verstevigt, en er, naar ik hoop, meer werkgelegenheid ontstaat.
De discussies over het voorstel tot een richtlijn hebben vijf jaar in beslag genomen. Zoals de geachte afgevaardigden weten, en een aantal onder hen wees hier ook op tijdens het debat, is de reparatieclausule daarbij onderwerp geweest van een uitvoerig debat tussen alle betrokken instellingen. Tijdens de bemiddelingsprocedure bleek dat ondanks alle inspanningen, overeenstemming over die clausule op dit moment nog niet haalbaar is. Alle betrokken partijen zagen echter in dat het globale belang van de richtlijn voor de Europese industriële vormgeving zo groot is dat de problemen met betrekking tot die ene reparatieclausule goedkeuring van de richtlijn niet in de weg mochten staan.
De Commissie staat dan ook positief tegenover de bereikte overeenkomst om de huidige wettelijke bepalingen inzake de bescherming van modellen en het gebruik van reserveonderdelen te bevriezen en in de tussentijd de gevolgen van de richtlijn in de nabije toekomst te herzien. De zogenaamde "freeze plus" clausule biedt de garantie dat elke lidstaat de eigen bepalingen inzake modellenwetgeving met betrekking tot zowel de beschermingscriteria voor modellen van reserveonderdelen alsook het vrije gebruik van reserveonderdelen voor reparatiedoeleinden, onverlet laat. Bovendien kunnen de lidstaten alleen nieuwe bepalingen over het gebruik van reserveonderdelen invoeren wanneer zij daarmee een liberalisatie van deze markt beogen. De Commissie zal daarnaast haar belofte gestand doen om tot overleg te komen met vooral de autofabrikanten en de producenten van reserveonderdelen om te peilen in hoeverre een vrijwillige overeenkomst over de reserveonderdelen haalbaar is.
Tot slot zal de Commissie, in overeenstemming met het akkoord, drie jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn een analyse voorleggen over de gevolgen van de richtlijn voor in het bijzonder de sector motorvoertuigen. Ik kan namens mijn collega, Mario Monti, en de andere leden van de Commissie zeggen dat wij ons zullen houden aan deze afspraak en ik ben ervan overtuigd dat ik de geachte afgevaardigden die hieraan twijfelden, op deze manier heb gerustgesteld. Het gaat hier om een, noodzakelijkwijs, pragmatische aanpak die substantiële vooruitgang mogelijk maakt.
Ter afsluiting bedank ik dan ook de rapporteur van de modellenrichtlijn, de heer Medina Ortega, die door deze ervaring getekend is, of toch ten minste door de jaren die erin zijn gaan zitten, alhoewel hem dat niet is aan te zien, en de voorzitter van het bemiddelingscomité waarover, in de woorden van Shakespeare, gezegd kan worden: "Age cannot wither her, nor custom stale her infinite variety" - op de manier van Cleopatra natuurlijk - voor de cruciale rol die zij, samen met hun collega's, gespeeld hebben bij de totstandkoming van een bruikbaar akkoord over deze belangrijke richtlijn.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris. U zult het de Voorzitter van de vergadering voor één keer wel toestaan zijn felicitaties uit te spreken aan het adres van al diegenen die het daadwerkelijk mogelijk hebben gemaakt dat dit moeilijke verslag tot een goed einde kwam, en met name aan Lord Simon, aan commissaris Monti en aan onze rapporteur, de heer Medina Ortega, evenals aan mevrouw Fontaine die onze delegatie voorzat. Er waren inderdaad heel wat engeltjes en aartsengelen nodig voor dit kleine wonder.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Extracten van koffie en van cichorei
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0278/98) van de heer Lannoye, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake extracten van koffie en extracten van cichorei (C4-0306/98-96/0117(COD)).

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, het gaat eigenlijk om een product voor het ontbijt, en het is dus niet zo gepast er nu over te spreken, vooral omdat de politieke inzet niet zo groot is. Ik denk niet dat ik mijn vijf minuten spreektijd nodig zal hebben.
Ik wil eraan herinneren dat het gaat om een van de zeven verticale richtlijnen met betrekking tot voedingsmiddelen, en dat het probleem van de extracten van koffie en cichorei op dezelfde manier behandeld is als de problematiek van de chocolade, die nogal wat controversiëler lag dan het huidige onderwerp.
Het algemene doel van het voorstel is een vereenvoudiging om het vrije verkeer van producten te vergemakkelijken. Het probleem dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming zorgen baarde was dat deze vereenvoudiging niet ten koste mag gaan van de consument, en met name ten koste van de kwaliteit van de producten. Dat heeft geleid tot het feit dat wij in eerste lezing drie amendementen hebben ingediend, die verworpen zijn door de Commissie en de Raad.
Het ene is nogal technisch, en ik denk dat het niet de moeite waard is daar hier op in te gaan. De twee andere daarentegen hebben te maken met een probleem dat van belang kan zijn voor de consument, omdat het amendementen zijn met betrekking tot de beperking van de serie gewichten die de distributeur voor de consument levert. Wanneer in die serie alles mogelijk is, met name wanneer je gewichten gaat terugvinden die vrij dicht bij elkaar liggen, dan is er een aanzienlijk risico van verwarring voor de consument. Daarom hadden wij willen blijven bij wat in de oorspronkelijke richtlijn stond, namelijk een definitie van een serie gewichten die voldoende van elkaar verschillen, zodat er geen verwarring ontstaat.
Wij zijn dus van mening, na het debat voor de tweede lezing, dat het belangrijk is die drie amendementen opnieuw in te dienen, met inbegrip van het technische amendement. Dat heeft de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming dan ook met een overweldigende meerderheid gedaan. Ik meen me zelfs te herinneren dat het met eenparigheid van stemmen was, wat niet vaak het geval is, maar hier wel.
Ik wil nog een opmerking toevoegen over twee amendementen die ik heb ingediend namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, naar aanleiding van het ontbreken van een debat, dat niet in de milieucommissie is gevoerd omdat we onder tijdsdruk stonden door een hele serie andere zaken, en omdat we dit vrij onbelangrijk vonden. Ik heb opnieuw twee amendementen ingediend over de comitologie, om de Commissie haar bevoegdheid terug te geven op het gebied van aanpassing aan de technische vooruitgang en niet, zoals dat helaas in de tekst van de amendementen staat, om de Commissie de bevoegdheid te geven op het gebied van aanpassing aan de communautaire wetgeving en aan de algemene communautaire bepalingen die op voedingsmiddelen van toepassing zijn, omdat dat door het Parlement in eerste lezing is geweigerd. Ik zal er dus om vragen dat dit op het moment van stemming wordt opgehelderd, zodat door de stemming een fout kan worden hersteld die geheel aan mij te wijten is en waarvoor ik mijn verontschuldigingen aanbied aan mijn collega's.

Thyssen
Voorzitter, het gemeenschappelijk standpunt om tot een richtlijn over koffie en cichorei te komen lijkt een louter technische kwestie te zijn, maar wie het dossier grondig leest en wie dat ook doet met andere voedingsdossiers, stelt vast dat er dikwijls ook politiek geladen aspecten aan vastzitten.
De rapporteur heeft het al over enkele kwesties gehad die wij nog willen regelen bij amendementen. Onze fractie zat in de milieucommissie op dezelfde lijn en wij blijven ook op die lijn zitten, dus wij treden daar het standpunt, zoals de rapporteur dat heeft toegelicht, volledig bij.
Waar ik nog eventjes bij wil stilstaan toch is het gebruik van de procedure van de comitologie. In de eerste lezing is geopteerd door het Parlement om die comitologieprocedure wel te aanvaarden voor aanpassing aan de vooruitgang van de techniek, maar niet voor aanpassing aan de algemene horizontale voedingsrichtlijnen. Wij denken dat wij ook wat dat betreft op dezelfde lijn moeten blijven. Daarom hadden wij een amendement ingediend. Dat is destijds aanvaard geworden. In het gemeenschappelijk standpunt heeft men net het omgekeerde systeem aanvaard. Daar heeft men gezegd: comitologie niet voor de vooruitgang van de techniek, maar wel voor de aanpassing aan de horizontale voedingswetgeving. Wij vinden dat wij daar toch op ons punt moeten blijven.
Wij hebben gezien in een aantal dossiers, onder meer het chocoladedossier, dat aan die aanpassing aan de algemene regels toch wel dikwijls politieke aspecten vastzitten, soms zaken die heel hevige discussies losweken. Wij denken dat het belangrijk is dat in de mate dat de politieke punten geregeld worden, dit Parlement daarbij betrokken kan worden, dat daar de medebeslissingsprocedure ook voluit moet kunnen spelen. Wij zouden graag die lijn willen handhaven.
Ik heb daarover een kort gesprek gehad met de rapporteur. Ik ben blij dat ik zo-even van hem heb gehoord dat hij inderdaad de op het laatste moment ingediende amendementen in die zin wil laten stemmen. Ik ga er dus van uit dat wij wellicht een gesplitste stemming van die amendementen krijgen. Ik zou ook de andere fracties willen oproepen om die lijn te blijven volgen, om de amendementen nog eens grondig te lezen en om ervoor te zorgen dat wij op dit vlak eensgezind een standpunt kunnen blijven innemen.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, ook wij danken de heer Lannoye. Zoals Balzac drinkt ook de Commissie van 's ochtends vroeg tot laat in de nacht koffie om haar werk te kunnen doen. Voor ons is het dan ook niet ongewoon op dit uur van de dag over koffie te debatteren.
Van de vijf amendementen heeft de Commissie er ook in eerste lezing drie niet overgenomen. Die amendementen werden nu opnieuw als de amendementen 1, 2 en 3 ingediend. De nieuwe amendementen 4 en 5 passen in ons oorspronkelijk concept en dus kunnen wij die wel overnemen.
Ik wil hier alleen maar kort uitleggen waarom wij de amendementen 1 en 2 niet kunnen overnemen. Volgens die amendementen moeten de voorschriften inzake de voor voorverpakte producten toegestane reeksen nominale hoeveelheden en capaciteiten in deze richtlijn opnieuw worden opgenomen zoals ze in de huidige richtlijn staan. Wij kunnen daarmee niet instemmen omdat dit voorstel voor een richtlijn eigenlijk alleen betrekking heeft op de samenstelling en etikettering. Die reeksen horen hier dus niet thuis omdat ze niet in het voorstel voor een richtlijn passen. Ze zouden in het kader van de richtlijn over de reeksen van voorverpakte producten moeten worden behandeld. Bij de vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt hebben wij ons in een verklaring bereid verklaard om, met de instemming van de betrokkenen, na te gaan of in verband met de extracten van koffie en cichorei reeksen voorverpakte producten in de desbetreffende rechtsvoorschriften moeten worden opgenomen. Dat is onze bedoeling. Ik hoop dat het Parlement begrijpt dat wij dat, omdat wij stelselmatig te werk willen gaan, hier vandaag bij de behandeling van dit voorstel voor een richtlijn niet kunnen doen.
Amendement 3 strekt ertoe voor de vaststelling van het totale gehalte aan vrije koolhydraten in oploskoffie de ISO-11292norm voor te schrijven. Dat strookt met ons beleid noch met de betekenis van de ISO-normen, die per definitie vrijwillig aanvaarde normen zijn en die dus als argument bij promotie en reclame kunnen worden gebruikt. Die normen zijn altijd vrijwillig en niet-bindend.
Wat de aanpassing van de gemeenschappelijke analysemethodes betreft, hebben wij ons er al toe verbonden de bestaande analysemethode voor koffie aan te passen. In onze verklaring bij de vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt hebben wij opnieuw op die verbintenis gewezen.
Wij zijn het Parlement erkentelijk voor de amendementen 4 en 5. Die stroken met ons standpunt en daarom kunnen wij die uiteraard overnemen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Transatlantische betrekkingen (Echelon-systeem)
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de transatlantische betrekkingen naar aanleiding van de top tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika van 18 mei 1998, alsmede over het gebruik van controletechnieken in de communicatiesector (Echelon-systeem).

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, met uw goedvinden zou ik graag twee afzonderlijke verklaringen afleggen. Ik zou willen beginnen met de verklaring die Sir Leon Brittan graag had afgelegd. Jammer genoeg werd dit punt pas vrijdag op de agenda van vandaag geplaatst. Ik vraag dan ook uw begrip voor het feit dat Sir Leon Brittan mij heeft gevraagd hem hier te vervangen. Aangezien wij met betrekking tot de economische problemen tussen de Verenigde Staten en Europa nauw samenwerken, hoop ik dat ik u te woord zal kunnen staan en uw vragen zal kunnen beantwoorden.
Vervolgens zou ik, als u dat tenminste goedvindt, na het debat over de betrekkingen met de Verenigde Staten, een tweede verklaring willen afleggen. Ik meen dat dit de beste regeling is. Ik leg dus eerst de verklaring van de Commissie over de betrekkingen tussen de EU en de Verenigde Staten af.
Het doet ons veel genoegen dat wij hier met het Parlement over deze ernstige problemen van gedachten kunnen wisselen, vooral daar zich een reeks positieve ontwikkelingen hebben voorgedaan sedert Sir Leon Brittan in november van vorig jaar over deze aangelegenheid in de plenaire vergadering heeft gesproken. Ik denk in het bijzonder aan de Top tussen de EU en de VS op 18 mei in Londen, die tot een akkoord heeft geleid over de totstandbrenging van het transatlantische economische partnerschap, en aan de akkoorden over de wet-Helms-Burton en daarmee verband houdende kwesties.
De grote betekenis van de economische betrekkingen tussen de Verenigde Staten en de EU is duidelijk. Wij zijn de grootste investeerders op elkaars markt. Van elke twaalf Amerikaanse fabrieksarbeiders werkt er één voor een Europese firma en Amerikaanse ondernemingen tellen 3 miljoen werknemers in Europa. Die nauwe vervlechting van onze beide economieën komt natuurlijk ook in de klassieke economische betrekkingen tot uiting en wordt elk jaar sterker.
Die nauwe band wijst er ook op dat wij dezelfde fundamentele waarden hebben. Wij spannen ons met vereende krachten in voor de bevordering van onze gemeenschappelijke belangen en waarden in de wereld. Wij zetten ons in voor politieke stabiliteit, democratie, vrijhandel en eerbiediging en verdediging van de mensenrechten.
Telkens opnieuw wordt gezegd dat het om een partnerschap tussen ongelijke partners gaat en dat de Verenigde Staten een wereldmacht zijn en de Europese Unie als hun kleinere broertje behandelen. Dat is niet juist. Wij geven aan onze externe betrekkingen almaar meer samenhang. Op de internationale scène spreken wij steeds meer met dezelfde stem. Ook als wij het met de VS niet eens zijn - er rijzen meningsverschillen, maar die zijn niet ernstig -, gaat het nog altijd om een duurzame relatie tussen twee gelijkwaardige partners.
Wellicht is dat juist een van de redenen waarom wij ook over onze meningsverschillen openlijk spreken. Wij kunnen ons dat permitteren omdat onze betrekkingen op een stevige basis berusten. Dat betekent natuurlijk ook dat beide partners verplichtingen hebben. In de gemeenschap van volkeren dragen wij ongetwijfeld een grote verantwoordelijkheid, de Verenigde Staten op dit ogenblik wellicht nog meer dan wij. Wij delen die verantwoordelijkheid echter steeds meer. Zo staan de Europese Unie en de Verenigde Staten sedert het uitbreken van de crisis in Azië en Rusland in het middelpunt van de belangstelling. Onze reacties worden zorgvuldig opgetekend en de betrokkenen vragen en krijgen onze steun en ons advies. Samen met de Verenigde Staten dragen wij dus beslist een grote verantwoordelijkheid voor een krachtige en coherente aanpak. Dat wordt van ons verwacht en wij moeten die verwachting inlossen.
In dat licht is de nieuwe transatlantische agenda van groot belang. Wij hebben een kader waarbinnen wij onze gemeenschappelijke rol kunnen ontwikkelen. Toen wij het nog geen drie jaar geleden over de nieuwe transatlantische agenda eens werden, meenden beide partijen al dat een ruimer kader nodig was om onze samenwerking op tal van terreinen te bevorderen. In de nieuwe transatlantische agenda werden vier grote prioritaire terreinen voor samenwerking aangeduid: bevordering van de vrede, stabiliteit, democratie en ontwikkeling, een antwoord op de wereldwijde uitdagingen, uitbreiding van de wereldhandel en intensivering van de economische betrekkingen, de brug tussen de volkeren.
Op al die terreinen hebben wij de laatste drie jaar misschien niet de verwachte, maar dan toch aanzienlijke vooruitgang geboekt. Wij bouwen onze samenwerking verder uit. Wij maken vorderingen in de strijd tegen wereldwijde problemen zoals drugs, georganiseerde criminaliteit en vrouwenhandel. Door onze samenwerking in internationale organisaties zoals de WHO en in het kader van onze bilaterale afspraken hebben wij onze ondernemingen en burgers concrete voordelen kunnen bieden.
Vorig jaar heb ik hier met u het verslag van mevrouw Mann over de nieuwe transatlantische agenda en het verslag van de heer Souchet over de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en de EU besproken. Wij waren het er toen over eens dat die samenwerking grote mogelijkheden voor de toekomst biedt. In die samenhang zal uiteraard ook het transatlantische economische partnerschap een beslissende rol spelen. Ook op dat terrein hebben wij al een aantal concrete en prijzenswaardige, soms niet eens verwachte resultaten geboekt. Het Europees Parlement zelf drong in januari van dit jaar aan op een algemeen concept, een kader, een plan, een tijdschema en een termijn voor de totstandbrenging van de nieuwe transatlantische markt. Wij hebben daarop een voorstel uitgewerkt, dat in de Raad en met de VS-regering grondig werd besproken. Het eerste resultaat daarvan was dat op de Top in Londen een ambitieuze gemeenschappelijke verklaring over het transatlantische economische partnerschap kon worden afgelegd.
Wij streven twee fundamentele doelstellingen na. In de eerste plaats willen wij de handelsbelemmeringen opruimen die de transatlantische handel nog altijd bemoeilijken en waarvan de verdwijning onze ondernemingen en consumenten, maar ook de ondernemingen en consumenten in de Verenigde Staten, heel wat nieuwe economische mogelijkheden zal bieden. In de tweede plaats willen wij de multilaterale liberalisering bevorderen door onze samenwerking met de Verenigde Staten in de multilaterale handelsfora, in het bijzonder de WHO, te verbeteren. Ik weet dat ook in het Parlement velen menen dat die twee mogelijkheden tegenstrijdig zijn en elkaar uitsluiten. Wij menen echter dat wij zowel het ene als het andere kunnen doen. Wij kunnen zeer goed zowel op bilateraal niveau vooruitgang boeken als op multilateraal niveau de samenwerking bevorderen.
Daarom hebben wij in de verklaring op de Top over het transatlantische economische partnerschap duidelijk gezegd dat het nastreven van de handelspolitieke doelstellingen van de EU en de VS in het kader van de WHO en samen met andere WHOleden een hoge prioriteit heeft. De centrale elementen van de multilaterale samenwerking zijn in de eerste plaats de gezamenlijke inzet van de EU en de VS voor onderhandelingen over een brede liberalisering, in de tweede plaats een hechte samenwerking om tijdens de komende GATT-2000-onderhandelingen ambitieuze doelstellingen te kunnen bereiken en in de derde plaats de versterking van het akkoord over de komende WHO-onderhandelingen over de hervorming van de landbouw.
Het centrale element in de bilaterale samenwerking is de verregaande opruiming van regelgevende belemmeringen en een grotere openstelling van onze markten voor goederen en diensten. Daartoe behoren ook openbare aanbestedingen en intellectuele eigendom. Uiteraard hebben wij bij die werkzaamheden het vaste voornemen de betrokkenen te raadplegen en bij de dialoog te betrekken. Het succes van de transatlantische business dialogue is duidelijk. Die dialoog heeft de besluitvorming heel wat transparanter gemaakt. Ook de onmiddellijke problemen kunnen daardoor beter worden aangepakt, en bovendien voert de dialoog ook tot een reeks verdere inspanningen, zoals de global business dialogue . Wij zullen de mogelijkheden van de transatlantische dialoog daarom blijven benutten om, met de instemming van de betrokkenen, onze doelstellingen te bereiken. De Commissie zal wellicht nog deze week een aanbeveling aan de Raad over het transatlantische economische partnerschap, het bijbehorende ontwerp van onderhandelingsrichtsnoer en een actieplan goedkeuren. Wij hopen dat wij het tegen de top tussen EU en VS in december definitief over het plan eens kunnen worden en dat wij met de uitvoering ervan kunnen beginnen. Die economische samenwerking is voor de gehele wereld van belang en onontbeerlijk voor de versterking van het multilaterale stelsel.
Op de Top van Londen werd ook een andere belangrijk resultaat geboekt met betrekking tot onze meningsverschillen over de wetten Helms-Burton en D'Amato. U kent het probleem. De in Londen bereikte akkoorden zijn voor Europa en de Europese ondernemingen een goede zaak omdat ze echte perspectieven voor een neutralisering van de extraterritoriale effecten van de wet-Helms-Burton en de wet inzake sancties tegen Iran en Libië bieden.
In dit verband zou ik duidelijk willen zeggen dat de EU geen concessies heeft gedaan. De akkoorden vormen een geheel. Wij zullen onze verbintenissen pas nakomen nadat de VS dat heeft gedaan. Pas wanneer uitzonderingen overeenkomstig titel 4 van de wet-Helms-Burton mogelijk zijn, zal de EU het akkoord over de bepalingen ter verbetering van de bescherming van investeringen uitvoeren. Met dit akkoord wordt het probleem van de wet-Helms-Burton niet op het multilaterale niveau gebracht. Zoals u weet, wilden de Verenigde Staten de handel met Cuba en de investeringen in dat land met deze wet drastisch beperken, maar in werkelijkheid kunnen de EU-ondernemingen dankzij dit akkoord gemakkelijker legaal in Cuba investeren.
Het gaat om slechts een klein gedeelte van de toekomstige investeringen in Cuba, namelijk die waarvoor staatssteun wordt gevraagd. De overeengekomen bepalingen houden geen verbod in op investeringen in onteigende goederen en hebben geen betrekking op reeds uitgevoerde investeringen.
Bovendien betekent de overeenkomst een belangrijke stap naar een betere bescherming van investeringen, die de kwestie van de eventueel onrechtmatige onteigeningen in Cuba ver overstijgt. De bepalingen ter verbetering van de bescherming van investeringen garanderen de onbeperkte soevereiniteit van de lidstaten doordat die zelf kunnen uitmaken welke onteigeningen onrechtmatig waren en doordat ze de overeengekomen bepalingen grotendeels zelf toepassen.
In de verklaring over het transatlantische partnerschap op het gebied van de politieke samenwerking verbindt de VS-regering zich ertoe geen door het buitenlands beleid ingegeven economische sancties na te streven of voor te stellen om de Europese ondernemingen ertoe te brengen zich zoals de Amerikaanse ondernemingen te gedragen, maar zulke sancties tegen te werken. Zo staat het in de tekst.
Dat zou moeten beletten dat nog andere wetten met extraterritoriaal effect zoals de wet-Helms-Burton en de wet inzake sancties tegen Iran en Libië worden aangenomen. Wat de wet-D'Amato inzake sancties tegen Iran en Libië betreft, bieden de opheffing van de sancties tegen de firma Total overeenkomstig paragraaf 9, littera c) en het vooruitzicht van soortgelijke beslissingen onze EU-ondernemingen in zulke gevallen rechtszekerheid. Daardoor wordt de wet inzake sancties tegen Iran en Libië in elk geval wat minder afschrikwekkend. De in Londen bereikte overeenkomst opent voor de EU-ondernemingen in die landen grote mogelijkheden en biedt ze zelfs aanzienlijke concurrentievoordelen.
Wat de uitvoering van de akkoorden betreft, spant mevrouw Albright zich op dit ogenblik in om het Congres ertoe te brengen titel 4 te wijzigen om uitzonderingen mogelijk te maken. De Amerikaanse regering moet er nu voor zorgen dat het Congres daarmee instemt. Wij zullen ze daarbij uiteraard alle mogelijke steun bieden. Daartoe vliegt Sir Leon Brittan op 24 en 25 september naar Washington.
Op de andere aspecten van de transatlantische samenwerking kan ik hier wegens tijdgebrek niet nader ingaan, maar de akkoorden over het transatlantische economische partnerschap en de wet-Helms-Burton bewijzen dat wij intensief en constructief samenwerken. De banden en gemeenschappelijke waarden die de burgers en regeringen aan deze en gene zijde van de Atlantische Oceaan verenigen, zijn veel sterker dan onze toevallige meningsverschillen. De leden van dit Parlement, maar uiteraard ook die van het Congres, moeten bij de intensivering van die betrekkingen een hoofdrol spelen.
Naar aanleiding van de recente bijeenkomst van ministers van de EU en de VS op 3 september in Wenen wezen zowel de heer Schüssel als Sir Leon Brittan mevrouw Albright op het grote belang van de verdere ontwikkeling van de interparlementaire betrekkingen tussen de EU en de VS. Wij ondersteunen alle inspanningen die u daartoe al hebt geleverd. Vele leden van het Europees Parlement hebben daarvoor al bijzonder grote inspanningen geleverd: ik noem alleen maar de heren Donnelly en Elles, mevrouw Mann en de heer Blok.
Tot besluit nog een laatste opmerking over het transatlantische economische partnerschap. Sedert dit initiatief op de Top van Londen werd genomen, zijn vier maanden verstreken. In die tijd heeft de Europese partner grote inspanningen gedaan om het transatlantische economische partnerschap op gang te brengen. Ik ben er zeker van dat ook de Amerikanen daartoe proberen bij te dragen. Juist omdat wij ons daarvoor inspannen, menen wij dat de volgende top tussen de EU en de VS nog voor het einde van dit jaar belangrijke en concrete resultaten in het belang van de EU en de VS zal opleveren en aldus ten goede zal komen aan de burgers, die in onze dagelijkse arbeid altijd centraal moeten staan.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bangemann, ik vind het goed dat u hier in een korte verklaring de belangrijkste punten hebt besproken. Eerlijk gezegd had ik echter liever gehad dat dit debat in november of december had plaatsgevonden als wij het verslag over het transatlantische economische partnerschap opnieuw behandelen. Tegen die tijd zal ook de Commissie externe economische betrekkingen zich daarover hebben uitgesproken. Soms loopt het echter niet zoals men het had gepland.
Wij weten hoe moeilijk het is evenwichtige transatlantische betrekkingen te onderhouden. Wij steunen op een degelijke, betrouwbare en stabiele basis. Het belang daarvan blijkt uit de wereldwijde turbulenties rondom ons. De Europese burgers verwachten van de transatlantische betrekkingen in de eerste plaats stabiliteit en betrouwbaarheid. Op het gebied van mensenrechten en democratie en op dat van arbeids- en sociale normen in de multilaterale onderhandelingen kunnen wij samen met de Amerikanen vooruitgang boeken. Op die terreinen komt het Europese model zeer goed met het Amerikaanse overeen.
Op netelige terreinen zoals dat van de handel zijn er echter aanzienlijke meningsverschillen en treedt wrijvingsverlies op. Een belangrijk punt, waarover u het al hebt gehad, is uiteraard de wet-Helms-Burton. Eenzijdige sancties hebben, zoals met de wetten Helms-Burton, D'Amato en ILSA is gebleken, het Amerikaanse handelsbeleid niet meteen van zijn beste zijde getoond en doen telkens opnieuw de vraag rijzen of economisch en buitenlands beleid hier niet door elkaar worden gehaald. Deze conflicten werden in elk geval door onze collega's in het Congres en de Senaat veroorzaakt. Ik ben ervan overtuigd dat wij zulke zinloze discussies alleen kunnen vermijden door de parlementaire betrekkingen een formeel karakter te geven. Ook de euro zal zijn duit in het zakje doen.
De door de heer Donnelly geleide delegatie met de VS heeft daartoe voortreffelijke voorstellen geformuleerd. In het kader van de behandeling van het verslag over het transatlantische economische partnerschap zullen wij die in november en december onderzoeken. Ik verheug mij over die voorstellen en de resultaten die u op dit terrein hebt geboekt en hoop dat wij zowel met de Commissie als met de lidstaten overeenstemming zullen bereiken.
Veel meningsverschillen vloeien voort uit de spanning tussen, enerzijds, onze gemeenschappelijke belangen en waarden en, anderzijds, de wereldwijde economische concurrentie tussen de EU en de VS. Dat is tijdens de GATT-onderhandelingen bijzonder duidelijk geworden en zal zeker ook bij de aanvang van de nieuwe ronde tot uiting komen. Bovendien hebben de Amerikanen een voorkeur voor unilaterale onderhandelingen. Veel meningsverschillen zijn echter ook het gevolg van de uiterst emotioneel geladen concurrentie tussen de VS en de EU voor het leiderschap in de aanpak van internationale conflicten. Hier blijkt echter ook de zwakheid van Europa.
Ik hoop dat wij tijdens de komende besprekingen voor parlementaire controle kunnen zorgen en de basis voor democratische betrekkingen tussen het Congres en het Europees Parlement kunnen leggen. Dan zullen wij onze moeilijkheden grotendeels kunnen oplossen. Anders zullen wij volgens mij steeds opnieuw in hetzelfde sukkelstraatje belanden.

Salafranca Sánchez-Neyra
) Mijnheer de Voorzitter, ik wil commissaris Bangemann speciaal bedanken voor zijn aanwezigheid bij dit debat en mijn dank uitspreken voor het feit dat dit debat kan plaatsvinden.
Ik zou willen opmerken, en hiermee vul ik de bijdrage van mijn collega mevrouw Mann aan, dat het beslist wenselijk en raadzaam zou zijn, indien de verantwoordelijke commissaris, de heer Brittan, na terugkeer uit de Verenigde Staten, voor de bevoegde commissies - de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en de Commissie externe economische betrekkingen - verscheen om ons te laten weten wat zijn indrukken van die reis zijn.
Mijnheer de Voorzitter, ik meen dat vanuit ons standpunt bekeken wij het eens kunnen zijn met de algemene lijnen die de heer Bangemann met betrekking tot de doelstellingen van de transatlantische betrekkingen heeft uiteengezet, met name in deze tijden van mondiale crisis.
Toch is er een kwestie, mijnheer de Voorzitter, waarover de Commissie niet expliciet genoeg geweest is en waarop ik nader zou willen ingaan. Ik bedoel de wetten met extraterritoriale werking en meer concreet de unilaterale interpretatie van het akkoord over de Helms-Burton-wet van de minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten, mevrouw Albright, in de brief die zij op 7 augustus naar de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken van de Amerikaanse Senaat, de heer Helms, heeft verstuurd.
In het licht van de brief van mevrouw Albright zou het kunnen lijken alsof genoemde akkoorden - die in het kader van de transatlantische top werden afgesloten - van Europese kant een erkenning inhouden van de Helms-Burton-wet. Het is waar dat de akkoorden van 18 mei vanwege hun aard moeilijk te lezen en nog moeilijker te interpreteren zijn. Maar het is niet minder waar dat de Europese Unie, zowel in het kader van deze akkoorden van de maand mei als herhaalde malen in interventies van Commissievoorzitter Santer en van commissaris Brittan zelf voor de Commissie buitenlandse zaken, het onwettige karakter van deze wet, met name vanwege de extraterritoriale werking, duidelijk heeft gemaakt.
En ik zou aan commissaris Bangemann willen vragen, mijnheer de Voorzitter, of deze interpretatie in de brief van de minister van Buitenlandse Zaken het logische antwoord is op de goede wil van de Europese Unie, die bij de instanties van de Wereldhandelsorganisatie haar klacht heeft laten vallen, terwijl bij andere geschillen, zoals over bananen en hormonen, onze Amerikaanse collega's, vrienden en partners onverbiddelijk zijn opgetreden.
De heer Bangemann heeft daar net nog aan herinnerd. De Europese Unie heeft dit akkoord door de Raad Algemene Zaken bekrachtigd, terwijl de regering-Clinton nog altijd niet het akkoord heeft bekrachtigd en het Congres van de Verenigde Staten heeft gevraagd titel IV te wijzigen.
Daarom ben ik erg ingenomen met het feit dat commissaris Bangemann heeft gezegd, dat zolang deze formaliteiten niet worden vervuld ook de Europese Unie haar formaliteiten niet vervult.
Ik zou aan de Commissie willen vragen, mijnheer de Voorzitter, of de Europese Unie, zoals tot nu toe, voort zal gaan met unilaterale blijken van ruimhartigheid, zonder dat de Verenigde Staten de aangegane verplichtingen nakomt.
Ik weet dat dit politiek een zeer gevoelig thema is en dat het economisch gezien belangrijk is. Ik meen dan ook dat, om elke twijfel over de interpretatie van deze akkoorden in de genoemde brief van de minister van Buitenlandse Zaken aan de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken van de Senaat volledig uit de weg te ruimen, de Europese Commissie een standpunt zou moeten bepalen.
Ik denk, mijnheer de Voorzitter, dat wij goede vrienden en trouwe partners moeten zijn van de Verenigde Staten voor de grote uitdagingen waarmee de wereld op dit moment geconfronteerd wordt, maar, zoals ik pleeg te zeggen, de Europese Unie moet bij economische en handelsthema's overgaan van de gelukzaligheden naar de kasboeken.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's en commissaris Bangemann, ik ben blij u hier vanmiddag te zien in plaats van de heer Brittan. Ik ben blij dat u hem vervangt want het geeft mij ook de gelegenheid u een paar vragen te stellen.
Collega's, de liberale fractie hecht groot belang aan liberalisering van de multilaterale handel en het afbreken van de handelsbelemmeringen tussen de EU en de Verenigde Staten speelt daarbij een belangrijke rol. De transatlantische markt vertegenwoordigt immers de belangrijkste handelsrelatie ter wereld, niet alleen in termen van handelsvolume en investeringen maar ook en vooral in termen van werkgelegenheid. Mijn fractie is dan ook verheugd over de voorstellen voor een nieuw transatlantisch-economisch partnerschap en juicht de toezegging handels- en investeringsbelemmeringen op een heel aantal terreinen af te bouwen, zeer toe. De laatste jaren is daarbij overigens veel en goed werk geleverd door de Transatlantic Business Dialog . Maar de liberale fractie wijst met nadruk op het belang van de democratische inbreng in de ontwikkeling van de transatlantische markt en verwacht dan ook dat het Europees Parlement evenals het Amerikaanse Congres volledig geïnformeerd wordt en betrokken bij de komende onderhandelingen over het transatlantisch-economisch partnerschap. Mijn vraag aan de Commissie is, hoe de Commissie denkt het Parlement bij de verdere onderhandelingen te betrekken om adequate democratische controle te garanderen. Binnen de transatlantische relatie is het creëren van draagvlak bij de burgers aan beide zijden van de oceaan van groot belang. Daarbij speelt de people to people -pijler een niet te onderschatten rol. De liberale fractie ondersteunt dan ook van harte de budgetvoorstellen van de Commissie op dit vlak opdat de vorig jaar gestarte projecten, zoals de Transatlantic Information Exchange Service, TIES , en de tien Europese instituten aan Amerikaanse universiteiten, de samenwerking op het gebied van wetenschap en technologie en andere maatschappelijke initiatieven voortgezet en uitgebreid kunnen worden. Dit over de transatlantische relatie op economisch terrein.
Mijn tweede punt, en daarom ben ik zo blij dat commissaris Bangemann vandaag hier is, betreft de berichtgeving omtrent het Echelon-netwerk en het onderzoek van STOA op dit terrein. Over het bestaan en de gevolgen van dit Amerikaanse afluistersysteem heb ik namens de liberale fractie reeds in februari van dit jaar vragen gesteld aan de Raad. De Raad heeft daarbij te kennen gegeven hiervan niets te weten. Wellicht kan de geachte commissaris ook eens een verklaring bij de Raad afleggen. Ik zou vandaag de heer Bangemann het volgende willen vragen: Is de heer Bangemann al op de hoogte dat de Verenigde Staten stelselmatig alle telefoon-, fax-, e-mail en telexverkeer in de lidstaten van de Europese Unie aftappen? Zo ja, is dit met medeweten en instemming van andere lidstaten van de Europese Unie? Heeft het op grote schaal afluisteren van communicatiekanalen plaatsgevonden tijdens de onderhandelingsronde in het kader van de GATT?
Commissaris, ik vroeg u of de Commissie op de hoogte is van het bestaan van grootschalige afluisterpraktijken door de lidstaten onderling binnen de Europese Unie en daardoor is mijn vraag specifiek aan u: wat gaat de Commissie doen om de vertrouwelijkheid van de Europese telecommunicatie te garanderen en ervoor te zorgen dat het Echelon-gat wordt gedicht? Want het niveau van de beveiliging in de telecommunicatiesector is naar mijn mening een essentiële voorwaarde voor de maatschappelijke aanvaarding van nieuwe systemen.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, commissaris Bangemann heeft uitstekend gesproken over de transatlantische betrekkingen, maar hij heeft niet echt gesproken over het Echelon-systeem dat op de agenda staat. Ik neem aan dat hij dat nog zal doen.
De verklaring die met eenparigheid van stemmen door de lidstaten is aangenomen tijdens de Top van Londen van 18 mei versterkt het transatlantische economische partnerschap en maakt daarvan een centraal instrument. Het gaat erom een werkelijk transatlantisch partnerschap te ontwikkelen, gebaseerd op werkelijke wederkerigheid in de samenwerkingsbetrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Op die manier zullen we onze gemeenschappelijke doelstellingen bereiken ten dienste van democratie, vrede en economische ontwikkeling.
In dat kader biedt de snelle ontwikkeling van informatie- en communicatietechnologieën toegang tot nieuwe middelen voor economische controle en informatie. Die worden opgesomd in een rapport van de STOA-groep, waarom de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken gevraagd had en dat gewijd is aan de bescherming van burgers tegenover nieuwe controletechnologieën, wat mij er overigens toe gebracht heeft herhaaldelijk een vraag te stellen aan de Commissie, die we vanavond zullen kunnen behandelen.
Dit rapport heeft meer in het bijzonder bevestigd dat er onlangs een wereldwijd fijnmazig controlenet van de telecommunicatie is opgezet en versterkt. Het gaat om een netwerk van onderschepping en analyse van communicaties per satelliet dat overigens in alle legitimiteit opereert. Het Echelon-netwerk past in het kader van een bilateraal akkoord tussen Groot-Brittannië en de Verenigde Staten, dat is versterkt na het einde van de koude oorlog en voortaan is gewijd aan economische informatie. Nu gaat het er niet om de bilaterale akkoorden tussen een lidstaat en de Verenigde Staten van Amerika in twijfel te trekken, maar wel om de economische spelers in de Europese Unie te waarschuwen en de Unie te voorzien van een goed werkend systeem voor economische informatie.
Wat denkt de Commissie te doen aan de risico's van misbruik die gepaard gaan met het gebruik van nieuwe middelen voor informatiecontrole? Neemt de Commissie de nodige maatregelen voor het opstellen van een economisch informatiebeleid dat eigen is aan de Europese Unie, met gebruikmaking van alle ter beschikking staande wettige middelen? Overweegt de Commissie, gezien de nadelen waaraan de Europese industrie lijdt door het Echelon-systeem, zichzelf te voorzien van middelen ter bescherming van haar economisch beleid? Overweegt zij een betere bescherming te bieden van vertrouwelijke informatie op burgerlijk gebied, door de Europese bedrijven gemakkelijker toegang te bieden tot een betrouwbare elektronische encryptie?
Om af te ronden, ik denk dat de Commissie door dat te doen ieder risico van concurrentievervalsing zal vermijden. Dat behoort tot haar bevoegdheden. Er moet een gedragscode voor economische informatie ontwikkeld worden in het kader van het partnerschap tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, in de afgelopen maand maart heeft onze fractie zich verzet tegen het ontwerp voor een transatlantisch akkoord dat het handelsverkeer tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten zou dereguleren. De vakbonden en verenigingen hebben zich toen flink gemobiliseerd. De Franse regering heeft de Raad gevraagd dit ontwerp te verwerpen, en is daarin geslaagd. Toch kun je je bij het lezen van de conclusies van de Top van 18 mei afvragen of de indertijd verworpen grote lijnen niet opnieuw terugkomen in het debat. Ik constateer dat het Oostenrijks voorzitterschap in zijn programma de tenuitvoerlegging van het transatlantische economische partnerschap voorbereidt, met name voor wat betreft de liberalisering van diensten, landbouw en de tariefafbouw. Dat zou gevaarlijk vooruitlopen op de ondertekening van het MAI-akkoord, dat - ik herinner u daaraan - door ons Parlement verworpen is, en waarover de discussie over een paar weken weer hervat wordt.
Wat de extraterritoriale wetten zoals de Helms-Burton-wet betreft, de Raad heeft weliswaar na de Commissie de toepassingsbepalingen van die wetten voor Europa fel bestreden, maar het principe zelf van die wetten werd bekrachtigd, en dat is ernstig. Wij denken dat de Europese Unie elke extraterritoriale toepassing van de Amerikaanse wetten moet weigeren en opnieuw zijn beklag moet doen bij de WHO.
De Franse regering heeft aangegeven, toen de Assemblée nationale daarnaar vroeg, dat de lidstaten niet gebonden zijn door de conclusies van de Top van Londen. Dat is op zijn minst eigenaardig, en ik zou graag opheldering over dit punt willen hebben. Welke verplichtingen zijn er door het voorzitterschap van de Raad aangegaan? Wat betekenen die op nationaal en communautair vlak? Ik vind dat we moeten leren van onze ervaring, fermer moeten optreden tegenover de hegemonistische wil van de Verenigde Staten, om zo de belangen en de troeven van de landen van Europa efficiënt te verdedigen en te bevorderen.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, mijn partijgenoten zullen het hebben over andere onderdelen van het transatlantische partnerschap en onderdelen van het werkdocument van STOA. Ik zal mij volledig concentreren op het Echelon-systeem. Ik heb gemerkt dat commissaris Bangemann hier met geen woord over heeft gerept, hoewel op de agenda staat dat dat vanavond het onderwerp van ons debat is.
Mijn fractie, De Groenen, vindt een dergelijk wereldomvattend elektronisch bewakingssysteem voor de controle van alle telefoongesprekken, fax en e-mail volstrekt onaanvaardbaar.
Het is ook volstrekt onaanvaardbaar dat de EU, in het geheim en zonder vergadering van de Raad, duidelijk heeft besloten voor het faxverkeer tussen de vijftien lidstaten zo'n systeem in te voeren, in samenwerking met de FBI. Zowel de nationale parlementen als het Europees parlement zijn buiten de discussie hierover gehouden, die duidelijk al jaren gaande is.
Sommige ontwerpresoluties die het Parlement nu heeft opgesteld - ik lees ook die van de andere fracties - stellen zich uiterst lauw op tegenover dit soort afluistersystemen. Waar wordt geëist dat er discussies met de burgers worden gevoerd? Waar wordt geëist dat de parlementsleden inzage krijgen? Waar wordt geëist dat er legitieme democratische besluiten worden genomen en dat de burgerrechten worden beschermd? En waar wordt geëist dat er gerechtelijke en democratische controle komt? In een samenleving waar het recht als hoogste gezag geldt, zou het mijns inziens vanzelfsprekend moeten zijn dat over een dergelijke overkoepelende bewakingstechnologie in alle openheid wordt gediscussieerd.
Een systeem als Echelon, waarin alle telecommunicatie kan worden afgeluisterd, kan onmogelijk verenigbaar zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, waarin als voorwaarde voor afluisteren wordt gesteld dat er sprake is van verdenking van een misdrijf. Ik vraag me werkelijk af hoe dit te rijmen valt met de wetgeving van de nationale parlementen, bijvoorbeeld met de Zweedse wetgeving. In Zweden is invoering hiervan onmogelijk, omdat er speciale besluiten vereist zijn voordat een officier van justitie iemand mag laten afluisteren.
Wie stelt de grenzen en hoe worden de grenzen voor Echelon bepaald? Zijn we hiermee niet regelrecht op weg naar een Orwelliaanse maatschappij? Hier wil ik graag een antwoord van commissaris Bangemann op!

De Voorzitter
Mevrouw Schörling, evenals de heer Pompidou verwijst ook u naar de inleidende redevoering van de commissaris. Mag ik u eraan herinneren dat de commissaris heeft beloofd aan het einde een speciale mededeling te zullen doen?

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, in deze periode van monetaire crisis zowel in Azië als Rusland zien we hoezeer de Verenigde Staten en Europa havens van economische en commerciële stabiliteit vormen. We kunnen erover filosoferen wat de positie van Europa had kunnen zijn tegenover een Amerikaanse president in moeilijkheden, wanneer we een werkelijk gemeenschappelijk buitenlands beleid zouden hebben, gebaseerd op een sterke eenheidsmunt.
Maar laten we terugkomen op het commerciële aspect en op het transatlantische partnerschap. Mijn fractie wil zo behoedzaam mogelijk zijn voor wat betreft deze onderhandelingen, die zich, me dunkt, aan alle daadwerkelijke parlementaire controle onttrekken en zich vaak afspelen in het kader van informele bijeenkomsten.
Een terugkeer van de politiek is noodzakelijk, niet alleen op het niveau van dit economische partnerschap, maar ook op het niveau van de OESO, de WHO of het IMF. Elk van die organisaties moet worden gekoppeld aan een controle door democratisch verkozen vergaderingen. Wij zullen er in het bijzonder op toezien dat dit partnerschap niet kan worden uitgebreid naar de landbouw of naar audiovisuele en culturele diensten. Wij zullen niet toestaan dat bepaalde sociale of ecologische verworvenheden opnieuw ter discussie worden gesteld op grond van een gemeenschappelijke strategie voor de investeringen.
Voor wat betreft de vrijheid van de individuen, we weten allemaal dat de technologische ontwikkelingen op communicatiegebied het mogelijk maken heel wat obstakels voor informatie en kennis op te ruimen. Die fantastische ontwikkelingen bieden een schitterende hoop op de toenadering van alle mensen ter wereld, op de versterking van vriendschappelijke en solidaire betrekkingen over de verschillen in cultuur, godsdienst of ethiek heen.
Dat is in elk geval het idee dat ik heb en ik vecht er inderdaad voor dat elke wetenschappelijke en technische vooruitgang ten dienste van de mensheid wordt gesteld. Maar hoe zouden we gerustgesteld kunnen zijn wanneer we weten dat sinistere figuren proberen de meest geavanceerde technologieën te gebruiken voor doeleinden die indruisen tegen de ontwikkeling van onze maatschappijen?
Het onderzoek dat gepubliceerd is naar een spionagenetwerk dat onder de verantwoordelijkheid van de CIA valt, dus van de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland, doet een beroep op ons allemaal voor wat betreft de bedreiging van het privé-leven van meerdere miljoenen van onze medeburgers, van onze grote bedrijven en van onze eigen veiligheid.
We kunnen niet toelaten dat individuen in een systeem worden opgeslagen, dat de individuele vrijheid wordt geschonden, want als we de zaak op zijn beloop laten, zal het te grabbel gooien van die individuele vrijheid onvermijdelijk leiden tot een moderne vorm van dictatuur.
Hoe komt het dat die methoden pas nu openbaar gemaakt zijn, terwijl het Ukusa-pact, nu Echelon genoemd, al jarenlang functioneert zonder een reactie op te roepen van de kant van de regeringen, in geen enkele lidstaat? Ik vind het persoonlijk jammerlijk dat een van die landen een lidstaat van de Europese Unie is, voorwaar een paard van Troje.
Dit is misschien wel het grootste schandaal van het eind van deze eeuw, en daarom kan er niet in stilte aan deze zaak voorbijgegaan worden. Ook hier moet de politiek haar rechten weer krijgen op internationaal vlak.
Tenslotte zijn er twee problemen. Allereerst plaatst dit partnerschap ons in een moeilijke situatie tegenover de WHO. De heer Ruggieri, directeur-generaal van die organisatie erkent dat zelf: je kunt niet verschillende soorten geschillenslechting hebben die elkaar overlappen. Ten tweede, het akkoord dat onlangs is gesloten tussen de Unie en de Verenigde Staten om hun meningsverschillen over de Helms-Burton-wet op te lossen legitimeert, wat men ook moge beweren, de extraterritoriale aspecten van die wet, die volgens internationaal recht volkomen illegaal zijn. Wij kunnen dat niet aanvaarden, ook al hebben sommige Europese bedrijven dan ook gelijk gekregen.
Mijnheer de Voorzitter, laten wij op het moment waarop het monetaire Europa zichzelf doet gelden in de wereld van de 21ste eeuw het terrein voorbereiden voor de opbouw van een sterk politiek Europa, dat niet terugdeinst voor de juridische manoeuvres van de Verenigde Staten.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, de heer Bangemann heeft een heel positief beeld geschetst van de stand van zaken bij de transatlantische onderhandelingen, maar we weten allemaal dat de vooruitgang van de zeer gewaardeerde transatlantische dialoog aanzienlijk geremd wordt door het belangrijke geschil dat gevormd wordt door de wetgeving met extraterritoriale draagwijdte, Helms-Burton en ILSA. De houding van de Commissie in dezen lijkt gekenmerkt te worden door dubbelzinnigheid.
Is het inderdaad relevant om, uit naam van het pragmatisme, te proberen te praten over uitzonderingen op de extraterritoriale gevolgen van unilaterale wetgeving waarvan men bovendien het principe op zich niet wil veroordelen bij de aangewezen internationale instanties? Wegen de eventuele concessies op tegen de prijs die betaald wordt voor het niet-benutten van de geschillenprocedure die de Europeanen openstaat om hun goed recht te laten gelden? Staat het op die manier onderhandelen niet gelijk aan een de facto erkennen van de legitimiteit van de extraterritoriale wetgeving?
Wordt de werkelijke factor van de ontwikkeling van handelsverkeer gevormd door uitzonderingen die zijn voorbehouden aan sommigen, en die altijd kwetsbaar zijn en weer in twijfel kunnen worden getrokken, of door een duidelijke en universele regel die de WHO in principe moet bepalen?
Is dat onderhandelingsproces overigens wel altijd zo efficiënt? Voor Cuba lijken de geboekte vorderingen, zoals die ons uitgelegd zijn, behoorlijk kwetsbaar. Is er overigens vooruitgang geboekt bij het niet-toepassen van de extraterritoriale bepalingen niet alleen door de federale autoriteiten, maar ook door de gefedereerde staten en de plaatselijke overheden? Daar heeft de heer Bangemann niet over gesproken. Japan heeft van zijn kant zopas een klacht ingediend tegen de staat Massachusetts over zijn extraterritoriale wetgeving met betrekking tot Myanmar. Gaat de Europese Commissie het voorbeeld van Japan volgen?
Dat zijn, mijnheer de commissaris, een aantal vragen die we ons stellen en die maken dat we ook vraagtekens plaatsen bij de voorwaarden waaronder de Commissie die kwestie van de extraterritoriale wetgeving behandelt, die van fundamenteel belang is voor de toekomst van de transatlantische betrekkingen.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, toen ik zojuist de heer Bangemann zijn uiteenzetting hoorde geven moest ik denken aan wat Gorgias ooit zei, de man die met Plato dialogen voerde, en die de retoriek als volgt definieerde. De retoriek, zei hij, is een uitzonderlijke redenaarskunst die het mogelijk maakt om wat klein is te vergroten en wat groot is te verkleinen. In dit geval hebben we met volleerde kunst een rede aangehoord die ten doel had de voordelen die de Europese Unie zou kunnen behalen uit het transatlantisch partnerschap tussen Europa en de Verenigde Staten te vergroten, en de nadelen van datzelfde partnerschap, die voortvloeien uit het feit dat het gaat om een partnerschap tussen fundamenteel ongelijke partners, te verkleinen. Er is een historisch fenomeen dat je niet mag negeren wanneer je over transatlantische betrekkingen wilt praten: één land op deze wereld heeft drie grote wereldoorlogen gewonnen, de eerste, de tweede, en de koude oorlog. Dientengevolge neemt dat land uiteraard een absoluut onbetwistbare dominante positie in. Alle indicatoren, of ze nu economisch, cultureel of politiek zijn, tonen dat aan. Het is overduidelijk dat na die drie overwinningen - strijd is immers de spil waar de wereld om draait - de Verenigde Staten de enige macht, de enige grootmacht ter wereld zijn, met alle risico's van misbruik die dat vandaag de dag met zich mee kan brengen. Het is waar dat er vroeger, en we hebben de nadelen daarvan gezien, een andere grootmacht was, de Sovjet-Unie. We hebben die altijd bestreden uit naam van de ideeën van vrijheid en menselijke waardigheid, die ons altijd erg dierbaar zijn. Maar toch blijft het feit dat er een evenwicht was. Vandaag de dag, nu die macht ineengestort is, zijn we in feite aan handen en voeten gebonden en overgeleverd aan wat we onze Amerikaanse vrienden noemen.
U zegt dat dit transatlantisch akkoord haalbaar is omdat het berust op een fundamenteel akkoord over gemeenschappelijke waarden. U hebt vier van die waarden beschreven: vrijhandel, democratie, vrijheid, mensenrechten. Maar wat zouden we niet kunnen zeggen over juist die vier punten? Vrijhandel, bestaat dat uit het toepassen van wetten als de D'Amato-wet of de Helms-Burton-wet, en allerlei embargomaatregelen die de Verenigde Staten tegen het ene of het andere land dat hun niet bevalt gebruiken? Ik weet wel dat u gezegd hebt dat die wetten niet integraal zouden worden toegepast, dat de akkoorden van Londen het mogelijk hebben gemaakt de positie van Europa in dit opzicht te versterken, maar ik zie niet erg in waar de vrijhandelsgeest zit op dit gebied. Het initiatief van die uitzonderingswetten is toch wel degelijk van de Verenigde Staten afkomstig.
De democratie dan nu. Democratie is heel relatief. Zelfs in de Verenigde Staten kun je je vragen stellen bij de manier waarop ze functioneert, wanneer je rekening houdt met de invloed die een aantal belangrijke lobby's uitoefenen op de Amerikaanse regering, overigens open en bloot. Voor wat betreft de landen van Europa, de regimes die we vandaag de dag kennen lijken volgens ons meer op oligarchieën dan op democratieën. Er zou daar nog heel wat over te zeggen zijn.
De vrijheden. Laten we eens praten over de vrijheid. Het is uitzonderlijk om die waarde aan te roepen terwijl we volgens de agenda aanvankelijk zouden moeten spreken over het probleem van het Echelon-systeem. Het Echelon-systeem, sommige collega's hebben dat al heel goed gezegd, met name de heer Sainjon, is een afluistersysteem voor computer- en telefooncommunicatie, dat de hele wereld omspant en het de Amerikanen mogelijk maakt een ware surveillance uit te oefenen over de gehele wereld. Vrijheid, zeker voor degenen die naar ons luisteren via het Echelon-systeem. Maar wat ons betreft, onze vrijheden worden er des te meer door beperkt. Daar zou de kartelvorming van de markten door de Verenigde Staten nog bij kunnen komen. Om nog maar niet te spreken van andere belangrijke verschijnselen die uit dat land geïmporteerd worden, zoals de snel stijgende criminaliteit, die sinds dertig jaar vervijfvoudigd is. Dat is me nogal wat! Voor de mensen die in de minst begunstigde regio's van onze landen leven betekent dit dat de vrijheid sterker beknot is dan enkele decennia geleden.
Wat de mensenrechten betreft, ik denk dat het nogal lichtzinnig is je daarop te beroepen terwijl de internationale gemeenschap, onder leiding van juist de Verenigde Staten, een absurde en onmenselijke blokkade oplegt aan een land als Irak, waar duizenden kinderen sterven omdat er geen geneesmiddelen zijn, en terwijl niemand dat schandaal werkelijk aan de kaak durft te stellen, omdat dat politiek incorrect zou zijn. Zozeer zelfs dat er bijvoorbeeld in Frankrijk niemand is behalve JeanMarie Le Pen die de moed heeft gehad dat taboe aan te vallen.
Democratie, vrijheid, mensenrechten, vrijhandel? Zeker, niet alles in het westerse systeem is slecht. Maar er zijn ook veel negatieve elementen. En daar moet ik zeggen, mijnheer de commissaris, dat u de retoriek perfect hebt toegepast, door te vergroten wat klein was en te verkleinen wat groot was. We zouden heel lang verschillende meer technische dossiers kunnen bestuderen. U hebt op een gegeven moment verwezen, wel heel kort moet ik zeggen, naar de landbouwsector. Welnu, ik denk dat onze landbouwers weten waar ze aan toe zijn met de opeenvolgende dictaten van de Amerikanen, die ten doel hebben die sector in Europa te laten verdwijnen, of in ieder geval zo goed als.
Er wordt gesproken van partnerschap. Waarom niet wat meer eerlijkheid, voor de verandering? Laten we spreken van een neokoloniaal systeem. Dat wil niet zeggen dat een neokoloniaal systeem niet voor beide partijen voordelig kan zijn. De koloniale systemen die in de negentiende eeuw zijn opgezet waren voordelig voor de koloniën. Ze waren natuurlijk voordelig voor de moederlanden, uiteraard, maar ook voor de koloniën. Dat is zeker, ook al wil men dat tegenwoordig niet toegeven. Je kunt je dus voorstellen dat Europa profiteert van een neokoloniaal systeem en dat zijn marktaandelen in zekere zin de kruimels van de Amerikaanse tafel zijn. Waarom niet? Dat zou te verdedigen zijn. Maar dan moet je dat wel in alle openheid toegeven en daarnaast de politieke ongelijkheid aanklagen van dat systeem dat we hier nu aan het sanctioneren zijn. Want u sanctioneert die politieke ongelijkheid tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat is trouwens logisch, want na de Tweede Wereldoorlog zijn de twee grote politieke machten die in Europa zijn opgebouwd, opgebouwd met Amerikaans geld en om Amerikaanse belangen te verdedigen. Ik doel op de christen-democraten en op de socialisten. Er zijn voorbeelden te over. Welnu, het is normaal dat de Commissie, die die twee voornaamste stromingen is toegedaan, uiteraard ook de Amerikaanse belangen toegedaan is. Wat ons betreft, wij willen onze soevereiniteit hervinden en de vlam van de Europese weerstand nieuw leven inblazen.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, STOA-voorzitter Pompidou heeft hier op verdienstelijke wijze gerefereerd aan het gedane onderzoek, in het bijzonder wat het Echelon-afluistersysteem betreft. Ik ben er verbaasd over dat de heer Bangemann in zijn openingstoespraak in het geheel niet naar de onderhavige kwestie heeft verwezen. Naar mijn mening zou de commissaris de toespraken hier moeten aanhoren, zodat hij commentaar kan geven op het Echelon-systeem, wat hij nog niet heeft gedaan. Ik begrijp niet, mijnheer de commissaris, hoe u ons kunt inlichten, terwijl wij uw toespraak over deze kwestie van commentaar moesten voorzien. U houdt zaken verborgen. Ik heb vele maanden geleden een schriftelijke vraag over deze kwestie gesteld en nog is er geen antwoord. Het was een vraag met voorrang. De Europese Commissie zwijgt liever over het Echelon-afluistersysteem en de onduidelijkheden die ermee samenhangen. Zorgt u er alstublieft voor dat schriftelijke vragen tijdig worden beantwoord.
Wat deze kwestie betreft, het gaat om een geheime samenwerking met de Verenigde Staten. Het Franse blad Marianne heeft tevens beweerd dat Frankrijk en Duitsland binnen Europa op een soortgelijke manier samenwerken. Ook dit moet worden onderzocht.
Er zijn nu gegevens bekend waaruit blijkt dat er in 1995 in de Europese Unie een afspraak zou zijn gemaakt waardoor de geheime diensten van de Europese Unie via de Amerikaanse inlichtingendiensten FBI en NSA gebruik kunnen maken van het Echelon-afluistersysteem. Nu moet u, mijnheer de commissaris, aan ons duidelijk maken of er in 1995 zo'n afspraak is gemaakt en, als dit het geval is, wat er dan precies is afgesproken. Een democratische instelling behoort een antwoord op deze vraag te krijgen. We hebben het recht te weten of er via de digitale ISDN-netwerken ook telefoongesprekken in het Europees Parlement en in de Europese Unie worden afgeluisterd. Het is niet meer dan redelijk dat we van de Commissie een antwoord op deze vragen krijgen. Mijnheer Bangemann, dit is geen kwestie waar u over kunt zwijgen zoals de Commissie tot nu toe heeft gedaan.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ik zal niet terugkomen op het probleem van Echelon omdat ik met ongeduld wacht op de verklaring van de heer Bangemann daarover, maar ik zou me meer bezig willen houden met het bilaterale akkoord dat beoogt de bescherming van investeringen te versterken. Dat akkoord is op 18 mei jongstleden goedgekeurd.
Ik maak me erg veel zorgen over de inhoud van dit akkoord dat enorme gevolgen heeft voor Europa. Het is inderdaad buitengewoon dat, terwijl we een weg inslaan die velen van ons als gevaarlijk en nadelig voor de Europese belangen beschouwen, dit akkoord aanvaard is zonder debat, zonder dat de nationale parlementen geïnformeerd zijn, zonder dat het Europees Parlement ook maar de minste informatie vooraf heeft ontvangen.
Hoe zit het met de inhoud? Welnu, het gaat klaarblijkelijk om een vooruitlopen op het multilaterale akkoord over investeringen dat, en ik hecht eraan daarop te wijzen, verschillende lidstaten verwerpen in zijn huidige vorm, evenals ons Parlement. In die tekst stellen we namelijk heel duidelijk vast dat de zeer aanvechtbare Amerikaanse visie op het internationaal recht en het eigendomsrecht de gedachtegang die tot het schrijven van de tekst geleid heeft, beheerst.
Voor wat betreft met name de Helms-Burton-wet en de D'Amato-Kennedy-wet herhaalt Europa dat ze ertegen is, maar in feite accepteert ze die wetten overduidelijk, aangezien wij vinden dat we, in ruil voor een uitzondering voor de Europese investeerders, onze aanklacht bij de WHO kunnen intrekken.
Volgens mij is dat een onaanvaardbare houding en ik hoop dat ons Parlement zich tegen een dergelijk akkoord zal uitspreken.

Voggenhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bangemann, ik stel met verbijstering vast dat u gebruik maakt van het feit dat wij in dit debat twee thema's behandelen om uw verklaring over Echelon voor u uit te schuiven en dat u daardoor het debat eigenlijk ontwijkt. Dit is een debat over twee thema's en ik had van u dan ook graag twee verklaringen gehoord. Ik stel met verbijstering vast dat het u kennelijk niet verbaast dat er een elektronisch bewakingssysteem bestaat waarmee alle telefoongesprekken en andere telecommunicatieverbindingen tussen Europese burgers zonder enige bescherming van hun fundamentele rechten en zonder wettelijke regeling, parlementaire controle of gegevensbescherming kunnen worden afgetapt.
Dit is een onaanvaardbare ingreep in het privé-leven van de mensen en vertoont totalitaire trekken. Ik verbaas mij over uw terughoudendheid. In een deel van uw eigen land is nochtans een einde gemaakt aan een onrechtvaardig systeem dat vooral werd gekenmerkt door het feit dat de burgers er op grote schaal werden bespioneerd. Datzelfde systeem wordt nu vanuit de Verenigde Staten door vijf Engelssprekende landen, waaronder een EU-lidstaat, overgenomen en toegepast. Kennelijk werd in het kader van de derde pijler, in het grootste geheim en buiten de Raad om, besloten in samenwerking met de FBI in de EU een soortgelijk systeem op te zetten.
De EU is een waardestelsel dat op de fundamentele en mensenrechten berust. Voor ons is het met dat vanzelfsprekende feit volstrekt onverenigbaar dat men de eigen burgers bespioneert en laat bespioneren. Misschien kan of wil het Amerikaanse rechtsstelsel de menswaardigheid en fundamentele rechten van de Amerikaanse president na de recentste ontwikkelingen niet langer beschermen, maar het Europees Parlement moet zich vastberaden tegen een soortgelijke aanslag op het privé-leven van onze burgers verzetten.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, de laatste woorden van de heer Voggenhuber bieden mij de gelegenheid nogmaals te herhalen wat ik bij het begin van het debat al heb gezegd. Ik dank de heer Lannoye, die kennelijk een van de weinigen is die dat ook zo heeft begrepen. Ik heb vanaf het begin gezegd dat ik twee verklaringen zou afleggen, namelijk een verklaring over onze algemene betrekkingen met de Verenigde Staten, waarover vervolgens kon worden gedebatteerd, en daarna een tweede verklaring over Echelon, waarover daarna eveneens een debat kon plaatsvinden. Mijnheer Voggenhuber, ik meen dat de kwestie van Echelon, als die al een probleem vormt, ons debat over de betrekkingen met de Verenigde Staten niet volledig mag beheersen. Dan zou gebeuren wat u zopas in verband met de Amerikaanse president hebt gehekeld, namelijk dat de grootste wereldmacht zich op dit ogenblik bezighoudt met problemen die wellicht niet de grootste problemen van de wereldgemeenschap zijn. Dat wilde ik daarover zeggen. Hopelijk hebt u daarvoor nu ook begrip. Ik heb dat in het begin gezegd, maar toen was niet iedereen hier misschien al aanwezig.
(Interruptie van de heer Voggenhuber) Ik heb dat duidelijk gezegd. U kunt dat nalezen.
Ik zou nu enkele vragen willen beantwoorden die hier over onze algemene betrekkingen met de VS zijn gesteld. De brief van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken aan de voorzitter van de commissie, de heer Helms, is natuurlijk geen officiële interpretatie van wat wij met de VS zijn overeengekomen. Het is een brief die mevrouw Albright aan commissievoorzitter Helms heeft geschreven en waarin zij haar mening geeft. Wij hoeven ons daarmee niet te bemoeien. Ik heb u gezegd hoe wij interpreteren wat wij met de Amerikanen zijn overeengekomen. Ik heb ook gezegd wat er zal gebeuren. Wij doen niets tot de VS-regering het Congres heeft doen instemmen met de verbintenissen die ze heeft aangegaan. Als wij juridische stappen ondernemen, moet dat uiteraard via wetgeving gebeuren en moet het Parlement daarin dus zijn rol kunnen spelen. Voorts merk ik op dat wij geen juridische standpunten of rechten van Europese burgers of ondernemingen hebben opgegeven. Wij houden ook vast aan het beginsel dat extraterritorialiteit niet bestaat. Dat beginsel hebben wij vanaf het begin verdedigd. Uiteraard zullen wij het Parlement ook in de toekomst bij de zaak betrekken. Wij zullen Sir Leon Brittan uw verzoek overbrengen dat hij u over zijn bezoek aan Washington verslag uitbrengt en hij zal daar zeker op ingaan.
Zoals de Japanners hebben wij ons wegens die twee problemen, namelijk de Foreign Sales Cooperations Act en de BurmaMassachusetts Act tot het WHO-panel gericht. Wij hebben dus hetzelfde gedaan als Japan. Mede gelet op het gevorderde uur zal ik niet op de details ingaan en misschien hebt u ook nog vragen na mijn verklaring over Echelon. Ter attentie van de heer Souchet, die uit de Gorgias heeft geciteerd, zou ik nog alleen willen zeggen dat ik mij daarover niet wil uitspreken en dat hij inderdaad kan denken dat ik de positieve aspecten ietwat sterker heb onderstreept dan de negatieve. Mijn oordeel is echter tenminste gefundeerd terwijl hij, als hij van vrijhandel spreekt, veel moeite moet doen om in de ideologie van zijn fractie en partij ergens iets te vinden dat voor vrijhandel pleit. Ik kan mij in elk geval niet herinneren dat hij dat ooit heeft gedaan.
Voorts staat hier voor u een vertegenwoordiger van de Commissie die noch tot de christen-democraten noch tot de sociaaldemocraten behoort. U hebt dus pech dat u die twee grote strekkingen hebt aangevallen. Mij hebt u daarmee niet getroffen.
Dan nu iets over Echelon. Ik verzoek u een onderscheid te maken tussen, enerzijds, wat wij als Commissie officieel weten of van de lidstaten hebben vernomen en, anderzijds, wat in uw interim-verslag, in een boek van een voormalige NieuwZeelandse medewerker of in de kranten staat. U begrijpt beslist dat de Commissie niet op grond van vermoedens en verdenkingen of een of ander boek of artikel kan optreden. Wij moeten optreden als wij zeker weten dat wij iets moeten ondernemen. Mijnheer Lannoye, noch van de lidstaten noch van enige burger of onderneming waarvan de rechten zouden zijn geschonden, hebben wij enige aanwijzing gekregen dat het systeem bestaat zoals het hier is beschreven. Wij kunnen niet zeggen dat een dergelijk systeem misschien bestaat omdat het vroeger heeft bestaan toen men, wellicht om heel andere redenen, zulk systeem heeft opgezet. Wij weten daarover niets. Ik kan dus bevestigen noch ontkennen dat het systeem bestaat. Wij weten wel dat de lidstaten ons daarover geen enkele aanwijzing hebben gegeven. Op een vraag van een lid van het Parlement - ik weet niet om wie het gaat - heeft de Raad geantwoord dat hij daarover niets weet. Als het systeem bestaat, zou de Raad dat moeten weten. Als daarbij, zoals hier werd beweerd, ook een lidstaat betrokken is, zou dat in de Raad moeten zijn gezegd. Dat is mijn eerste opmerking.
In de tweede plaats weten wij dat samenwerking bestaat - die wij in het belang en op verzoek van het Parlement ook bevorderen - in de strijd tegen de georganiseerde en andere vormen van internationale criminaliteit. Die samenwerking wordt tussen de lidstaten en in overleg met ons geregeld. Dat heeft echter niets te maken met het systeem dat hier is beschreven. Het gaat om officiële samenwerking en niet om de schending van welk recht dan ook. Als het systeem bestaat, is het uiteraard een flagrante schending van de individuele rechten van de burgers en uiteraard ook een aantasting van de veiligheid van de lidstaten. Dat is volkomen duidelijk. Als zoiets officieel wordt bevestigd, moeten de Raad en natuurlijk ook de Commissie en het Parlement daarop reageren.
In de derde plaats pakken wij het probleem nu in het algemeen aan. Het probleem vloeit immers voort uit de ontwikkeling van de technologie. Wij hebben nu veel meer mogelijkheden dan vijf, tien of twintig jaar geleden. Om die reden hebben wij ook een richtlijn betreffende de bescherming van de burgers. Daarom hebben wij er, ook tegenover de Amerikanen, op aangedrongen dat het gebruik van encryptiesystemen wordt toegestaan en gezegd dat boodschappen alleen mogen worden ontcijferd als daarvoor wettelijke gronden bestaan. Wij menen, zoals trouwens ook de rest van de wereld, dat encryptie een aantal problemen kan oplossen waarmee wij in het normale verkeer via moderne communicatiesystemen nu al worden geconfronteerd. Nogmaals, in de eerste plaats hebben wij officieel geen kennis van het systeem dat in het interim-verslag wordt beschreven.
In de tweede plaats bestaat er internationale juridische samenwerking ter bestrijding van de criminaliteit, waaraan uiteraard ook de EU en haar lidstaten deelnemen. In de derde plaats doen wij al het mogelijke om er op het terrein van die nieuwe infrastructuurvoorzieningen voor te zorgen dat dergelijke informatie en andere boodschappen niet kunnen worden misbruikt. Meer kan ik u daarover niet zeggen. Als het verslag definitief wordt voorgesteld, zal de Commissie daartegenover beslist nog een gedetailleerd standpunt innemen. U kunt ook nogmaals vragen aan de Raad richten. Als ik zou weten dat het systeem bestaat, zou de Commissie alles in het werk stellen om de lidstaten over te halen niet op die wijze illegaal informatie te verkrijgen. Ik kan dat echter niet bevestigen.
Ik bedoel daarmee dat u een onderscheid moet maken tussen, enerzijds, iemand die een boek schrijft of - sta mij toe dit te zeggen - een parlementslid die een vermoeden uit en, anderzijds, een vertegenwoordiger van een instelling, die in een democratisch bestel alleen kan optreden als hij iets met zekerheid weet. Die zekerheid hebben wij niet.

De Voorzitter
Ik heb over dit onderwerp acht ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement ontvangen.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bangemann, ik meen dat wij deze aangelegenheid nog eens rustig moeten bekijken. Het heeft volstrekt geen zin hier daarover een hectisch debat te houden. Ik zal ook mijn collega's verzoeken de nodige zorgvuldigheid aan de dag te leggen en niet overdreven zenuwachtig te reageren op mediaberichten, hoe belangrijk en relevant die ook mogen zijn. Mijnheer Bangemann, wij zouden echter wel kunnen voorstellen dat wij - u uiteraard eerder dan wij, leden van het Parlement - samen met de Raad onderzoeken of er niet een soort gedragscode kan komen, zowel tussen de verschillende lidstaten onderling als tussen de lidstaten en de Verenigde Staten, opdat alle informatie - het gaat hier vooral om economische inlichtingen en spionage -, via welke kanalen die ook is verkregen, met de nodige zorgvuldigheid wordt gebruikt.
Ik besef dat dit naïef klinkt. Toch zijn zulke codes voor de ondertekenaars ook een soort aanmoediging en misschien is het dus een goed voorstel iedereen ertoe aan te zetten oordeelkundig met die informatie om te gaan.

Salafranca Sánchez-Neyra
) Mijnheer de Voorzitter, daar ik zeker weet dat commissaris Bangemann de betrekkingen met het Parlement met buitengewoon respect, nauwkeurigheid en achting benadert, zou ik graag drie zaken volledig opgehelderd willen zien. Ten eerste, is de Commissie op de hoogte van de brief van mevrouw Albright waarin een eenzijdige uitleg wordt gegeven van de akkoorden tussen de Europese Unie en de regering-Clinton? Ten tweede, deelt de Commissie deze interpretatie van mevrouw Albright, met name wanneer zij stelt dat deze akkoorden - en ik citeer letterlijk - een "extraordinary vindication of the principles underlying the Liberal Act" vormen? En ten derde, heeft de Commissie het voornemen publiekelijk te laten weten of zij het al dan niet eens is met de bewoordingen van deze brief?

De Voorzitter
Collega's, wij hebben nog maar vijf minuten. Ik hoop dat u daar begrip voor hebt. Ik geef het woord aan de commissaris.
(Opmerkingen buiten de microfoon)

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Salafranca Sánchez-Neyra, ik zou hier naar uw Reglement willen verwijzen. Daarin staat dat de Commissie op elk ogenblik een verklaring kan afleggen. Ik heb van dat voorrecht van de Commissie vandaag gebruikgemaakt om de redenen die ik heb uiteengezet. Ik wil mij volstrekt niet aan mijn verantwoordelijkheid onttrekken. Ik vind dat het voor de gemaakte vorderingen en onze betrekkingen met de Verenigde Staten niet goed zou zijn geweest als wij dit debat in combinatie met het debat over die andere problemen hadden gehouden.
Er is immers ook dit tweede deel. Alles hangt volledig van u af. Ik heb de Voorzitter er vanaf het begin op gewezen dat ik met zijn goedvinden eerst de verklaring over de VS zou afleggen en vervolgens - ik verzoek u te luisteren - de andere verklaring, waarover wij eveneens een debat kunnen houden.
Wat nu de vragen betreft, wil ik het volgende zeggen. Mevrouw Mann, wat de global business dialogue betreft, proberen wij over al die kwesties, ook over encryptie en privé-leven, eensgezindheid te bereiken zodat niet alleen de Verenigde Staten, maar ook alle andere leden van de wereldwijde informatiemaatschappij het eens kunnen worden over de vraag welke politieke maatregelen moeten worden genomen. Mijnheer Colino Salamanca, ik ben al op uw vraag ingegaan, maar kan mijn antwoord nogmaals herhalen. In de eerste plaats heb ik de brief hier bij me, in de tweede plaats zijn wij het niet eens met de visie die in deze brief wordt uiteengezet. Wij zijn het niet eens met deze interpretatie. Onze interpretatie heb ik daarstraks gegeven.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.00 uur gesloten)

