Zielona księga w sprawie pracowników służby zdrowia w Europie (debata) 
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest zielona księga w sprawie pracowników służby zdrowia w Europie.
Androulla Vassiliou
komisarz. - Pani przewodnicząca! Cieszę się, że poproszono mnie o wygłoszenie w Parlamencie oświadczenia na temat zielonej księgi w sprawie pracowników służby zdrowia w Europie, przyjętej przez Komisję w dniu 10 grudnia 2008 r.
Zaproszenie to pojawiło się w stosownym momencie, gdyż zbliżamy się właśnie do końca fazy konsultacji, która zostanie zamknięta z końcem bieżącego miesiąca.
To oczywiste, że wszystkie systemy opieki zdrowotnej w UE znajdują się pod coraz większą presją wynikającą ze starzenia się społeczeństwa, zagrożeń zdrowotnych, jak również coraz wyższych kosztów nowych technologii oraz rosnących oczekiwań pacjentów - a wszystko to w kontekście trudnej sytuacji gospodarczej.
Jeżeli nie zapewnimy starannie wyszkolonych i umotywowanych pracowników służby zdrowia w całej Unii Europejskiej, może to zagrozić stabilności finansowej europejskich systemów opieki zdrowotnej i doprowadzić do powstania nierówności w sferze zdrowia.
Proces starzenia się społeczeństwa europejskiego obejmuje też samych pracowników służby zdrowia, a w miejsce osób odchodzących z pracy zgłasza się zbyt mało nowych kandydatów. Winniśmy zastanowić się, dlaczego młodzi ludzie nie chcą podejmować pracy w sektorze zdrowia.
Fakt ten, w powiązaniu z mobilnością pracowników służby zdrowia w obrębie państw członkowskich i między państwami, jest źródłem powszechnych problemów kadrowych dotykających większość systemów opieki zdrowotnej w Europie.
Oczekuję żywej reakcji na zieloną księgę ze strony szeregu zainteresowanych organizacji działających w sferze zdrowia, które wyrażają swoje zaniepokojenie tym jakże ważnym problemem.
Liczę także na głosy w dyskusji ze strony członków tej Izby. Wszelkie uwagi z pewnością pomogą nam w pracy, przyczyniając się do realizacji naszego wspólnego celu.
Analiza otrzymanych odpowiedzi pomoże nam opracować strategie na szczeblu UE, które powinny pomóc państwom członkowskim zmagającym się ze wspomnianymi problemami.
Debata poświęcona pracownikom służby zdrowia dotyczy nieco innych kwestii niż te, które objęto projektem dyrektywy w sprawie stosowania praw pacjenta w transgranicznej opiece zdrowotnej.
Przedmiotowa propozycja skupia się na określeniu zasad i uregulowań, które są niezbędne dla zapewnienia pacjentom podróżującym po Europie równorzędnego dostępu do bezpiecznej i profesjonalnej opieki zdrowotnej.
Nadrzędnym celem projektu legislacyjnego jest sprawiedliwe i spójne egzekwowanie praw pacjentów w postaci zatwierdzonej przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Celem projektu nie jest natomiast zdefiniowanie zasad świadczenia transgranicznych usług zdrowotnych, swobody przedsiębiorczości czy mobilności pracowników służby zdrowia.
To nie oznacza jednak, że projekt dyrektywy pomija sprawę bezpieczeństwa i jakości opieki zdrowotnej oferowanej pacjentom za granicą, co z kolei nieodłącznie wiąże się z warunkami, w jakich pracownicy służby zdrowia świadczą opiekę zdrowotną.
W tym względzie projekt dyrektywy bardzo wyraźnie określa naczelną regułę, według której transgraniczna opieka zdrowotna podlega zasadom obowiązującym w kraju, w którym prowadzone jest leczenie.
Pragnę tu krótko przytoczyć kilka innych przepisów, jak choćby te zawarte w art. 5 proponowanego dokumentu, które zobowiązują państwa członkowskie do określenia krajowych norm jakości i bezpieczeństwa, do ich skutecznego wdrożenia oraz publicznego ogłoszenia. Podmioty świadczące opiekę zdrowotną udzielą pacjentom wszelkich informacji w celu umożliwienia im dokonania świadomego wyboru, w tym szczegółów dotyczących zakresu ich ubezpieczenia albo innych środków ochrony indywidualnej lub zbiorowej związanych z odpowiedzialnością zawodową, które obowiązują we wszystkich państwach członkowskich. Tym sposobem pacjenci mieliby możliwość składania skarg oraz korzystania ze środków prawnych i uzyskania odszkodowań w przypadku poniesienia szkody będącej wynikiem świadczenia opieki zdrowotnej
Uważam, że formułując taki zestaw reguł i zasad, w projekcie dyrektywy, jasno zdefiniowano relację między pacjentem a podmiotem świadczącym opiekę zdrowotną, zapewniając tym samym rzetelną informację, jak również bezpieczną i profesjonalną opieką medyczną wszystkim tym Europejczykom, którzy postanowią poddać się leczeniu w innym państwie członkowskim.
Chciałabym także przypomnieć, że istnieje jeszcze inny akt prawny UE, wchodzący w zakres odpowiedzialności mojego kolegi komisarza McCreevy'ego, który reguluje zasady wzajemnego uznawania kwalifikacji lekarzy, pielęgniarek, stomatologów, położnych i farmaceutów. Mam tu na myśli obowiązującą aktualnie dyrektywę 2005/36/WE. Dyrektywa ta nakłada także na państwa członkowskie konkretne zobowiązania w zakresie wymiany informacji w przypadku przepływu pracowników służby zdrowia. Narzędziem, które powinno ułatwić przepływ danych, jest system wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI), który już teraz umożliwia elektroniczną wymianę informacji dotyczących pięciu głównych zawodów medycznych. Przewiduje się, że system IMI obejmie w przyszłości wszystkie zawody regulowane.
Podsumowując, stawienie czoła wyzwaniom związanym z pracownikami służby zdrowia w UE przy jednoczesnym działaniu na rzecz zapewnienia stabilności finansowej systemów opieki zdrowotnej będzie w ciągu najbliższej dekady jednym z najważniejszych zadań dla Europy. Zadanie to wymaga wszechstronnego strategicznego podejścia, gdyż trudno sobie wyobrazić, że jakiekolwiek państwo członkowskie znajdzie skuteczne rozwiązanie w pojedynkę. Rozwiązanie nie może jedynie polegać na pozyskaniu pracowników służby zdrowia z krajów rozwijających się, gdzie jeszcze bardziej ich brakuje.
Pod tym względem zielona księga stworzy podstawę do dyskusji i pozwoli nam doprecyzować przedmiotowe zagadnienia, umożliwiając zaplanowanie wspólnych działań wszędzie tam, gdzie będzie to konieczne. Zdaję sobie sprawę, że mają państwo wysokie oczekiwania, i liczę na państwa pomoc w poszukiwaniu rozwiązań wspierających nieoceniony wkład, jaki pracownicy służby zdrowia wnoszą w życie nas wszystkich.
Przewodnicząca
Pani komisarz! Nie mam wątpliwości, że posłowie do PE w odpowiedzi na pani apel wniosą owocny wkład w opracowanie zielonej księgi w sprawie pracowników służby zdrowia w Europie.
John Bowis
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! Chcę podziękować pani komisarz nie tylko za to, że poświęciła dzisiejszy wieczór, by uczestniczyć w obradach Izby, ale także za przekazane nam przesłanie. To bardzo ważna zielona księga, która powinna zapoczątkować obszerną dyskusję nie tylko w obrębie Parlamentu, ale także poza jego murami.
Pani komisarz w toku swej wypowiedzi podniosła kilka spraw, w tym także pytanie, dlaczego nie przybywa nam pielęgniarek i lekarzy. Sądzę, - jeżeli wolno mi tak to ująć, - że to dopiero połowa pytania. Druga połowa brzmi: dlaczego tak wiele pielęgniarek i lekarzy odchodzi z zawodu? Rozwiązaniem byłoby znalezienie skutecznych sposobów, które pozwolą rekrutować nowych i zarazem zatrzymać obecnych pracowników służby zdrowia. Mam tu na myśli zwłaszcza pielęgniarki, ale także lekarzy i innych terapeutów. Uważam, że musimy się bliżej przyjrzeć strukturom rozwoju zawodowego, które oferujemy. Musimy sprawdzić, jak oceniane są możliwości awansu. Musimy ograniczyć niektóre z barier w obrębie zawodów oraz między zawodami. Musimy zapewnić przyjazne środowisko pracy. To nie będzie łatwe, lecz może się przyczynić do poprawy komfortu pracy. Musimy także zapewnić ośrodki badawcze na terenie Europy, aby nie tracić pracowników decydujących się na wyjazd za granicę. Lecz przede wszystkich powinniśmy poznać poglądy szeregowych pracowników. Ponieważ zbyt często, - o czym wiem jeszcze z czasów, gdy sam byłem członkiem rządu, i o czym także wie pani komisarz - zasięgamy jedynie opinii na najwyższych szczeblach, nie schodząc do łóżek pacjentów i nie pytając o zdanie pielęgniarek i lekarzy pracujących u samych podstaw. Gdybyśmy tak częściej czynili, być może nasza polityka działań byłaby trafniejsza
Chcę oczywiście w tym miejscu nawiązać - podobnie jak uczyniła to pani komisarz - do mojego sprawozdania czyli rozważań Parlamentu na temat transgranicznej opieki zdrowotnej. Od samego początku nie bez racji podkreślaliśmy znaczenie dwóch środków, których niestety nie uruchomiono jednocześnie. Jedną z rzeczonych spraw było oczywiście bezpieczeństwo pacjentów i tu dysponujemy środkiem, który przygotowano w przyśpieszonym trybie. Natomiast druga sprawa nieco się przeciąga. Dotyczy ona pracowników służby zdrowia. Konieczne jest, by pracownicy służby zdrowia świadczyli usługi będące swego rodzaju wsparciem dla transgranicznej opieki zdrowotnej, umożliwiając pacjentom bezpieczne i wolne od obaw podróżowanie. To właśnie tu, w Strasburgu, przywołujemy na myśl przykłady Strasburga, Liège czy Luksemburga, gdzie idea sieci referencyjnej może okazać się bezcenna zarówno dla pacjentów, jak i w kontekście prowadzenia badań naukowych i szkoleń.
Pani komisarz wspomniała o przepływie pracowników służby zdrowia, i my musimy znaleźć takie rozwiązania, które ten przepływ umożliwią bez narażania na szwank bezpieczeństwa pacjentów. Uważam, że dotyczy to także testów językowych, które wprawdzie nie są przeszkodą, niemniej muszą stanowić środek ochrony pacjentów. Pani komisarz poruszyła też kwestię uznawania kwalifikacji. To oczywiście ważne, czy ktoś się leczy w kraju u świeżo upieczonego specjalisty, czy też woli się leczyć za granicą. Są bowiem zawody, jak na przykład kręgarstwo, które w jednych krajach są uznawane, a w innych nie. Musimy znaleźć sposób, który pozwoli nam uwzględnić w naszym procesie planowania takich właśnie pomocniczych pracowników służby zdrowia.
Musimy też zagwarantować bezpieczeństwo pacjentów poprzez udostępnianie informacji o lekarzach, których ukarano dyscyplinarnie lub pozbawiono uprawnień - dotyczy to lekarzy, pielęgniarek i pracowników służby zdrowia -, dlatego w moim sprawozdaniu zwracam się do Komisji o podjęcie działań, które to umożliwią. Uważam, że jest to problem, któremu należy poświęcić więcej uwagi.
Pani komisarz słusznie wspomniała o drenażu mózgów. To doprawdy tragiczne, że nie zapewniając wystarczającej liczby pracowników służby zdrowia, sprowadzamy ich zarazem z krajów, które najmniej mogą sobie na to pozwolić. Jeżeli przyjrzeć się statystykom, to łatwo zauważyć, że średnio co czwarty lekarz i co dwudziesta pielęgniarka zostali wykształceni w Afryce, zaś obecnie pracują w krajach OECD. To po części zasługa naszych krajów, które ich do siebie sprowadzają, po części jednak też naszych organizacji pozarządowych, które zatrudniają ich i rekrutują w danym kraju, oferując wyższe pensje niż tradycyjnie obowiązujące w ich ojczystych krajach. I dlatego wspomniani lekarze i pielęgniarki nie powracają tam do pracy.
Pani komisarz! Wszystkie te sprawy są ważne. Musimy zająć się bezpieczeństwem naszych pracowników. Musimy uwzględnić w naszym programie skaleczenia igłami do zastrzyków i zakażenia nabyte w szpitalach, jak również napaści na personel. Z naszych niedawnych rozmów z położnymi wiemy, jak trudno jest uzyskać ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej. To jedne z tych spraw, które - mam nadzieję - stanowić będą kluczowy przedmiot naszych dyskusji poświęconych tej jakże potrzebnej zielonej księdze.
Jules Maaten
Pani przewodnicząca! Pragnę podpisać się pod większością uwag, które przed chwilą przedstawił pan poseł Bowis. Zielona księga, którą otrzymaliśmy z rąk pani komisarz, jest udanym dokumentem. Nie trzeba dodawać, że z niecierpliwością oczekujemy pierwszych reakcji na jej treść, jak to zazwyczaj bywa w przypadku zielonych ksiąg. Część z nich oczywiście można przewidzieć, niemniej z pewnością warto je usłyszeć, aby ewentualnie móc je uwzględnić w przyszłym prawodawstwie.
Przedmiotowa zielona księga jest ważnym dokumentem, ponieważ dotyczy spraw koniecznie wymagających rozwiązania. Zielona księga jest wynikiem kontrowersji, które narosły wokół propozycji przedstawionych swego czasu przez pana komisarza Bolkesteina, toteż z zadowoleniem przyjmujemy fakt, że Komisja, opracowując zieloną księgę, podchodzi do sprawy z należytą starannością, przeznaczając dość miejsca i czasu na debatę, ponieważ - jak mi się wydaje - kwestii tej towarzyszy wiele obaw i niepokojów. Dlatego nie chciałbym ograniczać mojej wypowiedzi tylko do pracowników służby zdrowia, gdyż uważam, że także w innych dziedzinach odnajdziemy podobne obawy przed wszystkim tym, co dotąd pozostaje niejasne w europejskim wymiarze opieki zdrowotnej.
Ostatnie lata przyniosły wiele dokonań w dziedzinie zdrowia publicznego w Unii Europejskiej, zarówno pod rządami pani poprzedników, pani komisarz, jak również w trakcie pani kadencji; dlatego chcę skorzystać z okazji, aby pogratulować pani kształtu, który zdołała pani nadać owej polityce w tym stosunkowo krótkim okresie. Nie sądziłem, że uda się to zrobić w tak krótkim czasie, toteż uważam, że możemy być dumni ze sposobu, w jaki udało się to pani osiągnąć.
W ostatnich latach udało się sporo dokonać, na przykład w dziedzinie leków pediatrycznych, w przypadku których opinia publiczna nie zdaje sobie nawet sprawy z istnienia problemu, natomiast jego rozwiązanie na skalę europejską jest ważnym punktem naszego programu działań, gdyż państwa członkowskie nie są w stanie stawić mu czoła w pojedynkę. To właśnie tu liczy się ekonomia skali. Uważam, że dotyczy to także i innych obszarów, jak na przykład polityki dotyczącej wyrobów tytoniowych i odstraszania od nałogu palenia, gdzie Unia Europejska pełni rolę pioniera nie tylko w swoich granicach, ale także poza nimi. Także w tym przypadku to właśnie ekonomia skali przesądza o naszej skuteczności. Aktywnie pracujemy też nad kwestią transgranicznej opieki zdrowotnej oraz ochroną praw pacjentów w Europie, pod bacznym okiem pana posła sprawozdawcy Johna Bowisa, dlatego z nadzieją oczekuję równie pozytywnych rezultatów także w tym obszarze.
Za każdym razem jednak, w toku dyskusji nad kolejnym tematem, nietrudno zauważyć, że nie tylko ministrowie, ale także posłowie do parlamentów krajowych pozostają niechętni zacieśnianiu europejskiej współpracy w dziedzinie opieki zdrowotnej. W sytuacji dwudziestu siedmiu różnych systemów obowiązujących w Unii Europejskiej wszyscy jesteśmy przekonani, że to nasz ojczysty model opieki zdrowotnej jest najlepszy. Każdy rozmówca będzie dowodził, że jego system przeważa nad pozostałymi. A to przecież jest niemożliwe. Nie może istnieć jednocześnie 27 różnych systemów, z których każdy jest najlepszy.
Nie trzeba dodawać, że w koncepcję każdego systemu, w każdym kraju, zaangażowano wiele przemyśleń. W każdym przypadku system tworzyli ludzie w oparciu o najlepsze intencje. I kiedy w końcu udaje się osiągnąć trudną i kruchą równowagę, zjawia się Unia Europejska z jej patentem na najlepsze rozwiązanie. Nietrudno sobie wyobrazić, że takie działanie natrafia na opór.
Istnieją jednak nieliczne dziedziny, w których ta ekonomia skali może przynieść korzyści zarówno pacjentom, jak i systemom, jak np. w przypadku rzadkich chorób. Jest wiele powodów, które uzasadniają silniejsze zaangażowania Unii Europejskiej w dziedzinę zdrowia publicznego. Blisko 40 tysięcy pacjentów w Europie oczekuje obecnie na przeszczep organów i co dzień około dziesięć osób z tej listy umiera.
Każdego roku alkoholizm pochłania 195 tysięcy istnień ludzkich, kosztując europejską gospodarkę 125 miliardów euro. To problem, który najlepiej rozwiązywać lokalnie, nawet nie na płaszczyźnie krajowej. Ale pojawiają się także pewne ogólnoeuropejskie trendy na przykład w zakresie nadużywania alkoholu przez młodzież. Powinniśmy sprawdzić, czy nie byłoby rozsądniej zmierzyć się z tym problemem na szczeblu europejskim. Brzmienie aktualnego traktatu każe nam stawiać czoła tego rodzaju problemom.
Powinniśmy stawiać sobie jeszcze ambitniejsze cele, na przykład dotyczące zapewnienia rzeczywistego nieskrępowanego przepływu usług medycznych, i na tym właśnie polega wartość zielonej księgi. Jestem przekonany, że gdybyśmy postanowili rozprawić się z wszystkimi problemami, a problemów nie brakuje, i gdybyśmy zaproponowali konkretne rozwiązania, na przykład jak zapobiegać błędom medycznym lub jak zwiększyć pewność prawną nie tylko pacjentów, ale także pracowników służby zdrowia, to w ostatecznym rozrachunku byłoby to z korzyścią dla wszystkich, oczywiście pod warunkiem, że ów swobodny przepływ usług będzie zorganizowany w odpowiedzialny, a zarazem możliwy do zrealizowania sposób.
Jeżeli nie podejmiemy tematu zacieśnienia współpracy w zakresie dawstwa narządów oraz skuteczniejszej współpracy w zakresie ochrony przed pandemiami na szczeblu europejskim - a są to kwestie, do których nieustannie powracam - to jestem przekonany, że któregoś dnia staniemy w obliczu poważnych problemów, jeżeli na przykład zaatakuje nas z Tajlandii epidemia grypy. Faktem jest, że w tego rodzaju przypadkach Komisja powinna móc uruchomić środki kryzysowe w ciągu 24 godzin.
Na koniec dodam, że jeśli chodzi o organizowanie w przyszłości skutecznych europejskich działań, artykuł 152 tak czy inaczej nie spełnia wymaganych standardów. Gdybyśmy mieli w dalszej przyszłości zmieniać treść traktatu, to jestem zdania, że w nowym traktacie powinniśmy rozważyć rozszerzenie podstawy prawnej dla zdrowia publicznego.
Bart Staes
Pani przewodnicząca! Przyłączam się do gratulacji złożonych przez panów posłów Bowisa i Maatena na ręce pani komisarz w związku zieloną księgą, która w mojej ocenie z pewnością nie jest dokumentem przedwczesnym. Jak wspomniała pani komisarz, starzejące się społeczeństwo pociągnie za sobą większe obciążenia dla systemów opieki zdrowotnej, ale także - i to w głównej mierze - dla pracowników. Ktokolwiek zadał sobie trud, aby przysłuchać się głosom pracowników zatrudnionych w tym sektorze, ten doskonale wie, że ogólne warunki pracy są tam wyjątkowo ciężkie, i to zarówno pod względem fizycznym, jak też nierzadko psychicznym.
Praca w przedmiotowym sektorze niesie z sobą wiele wymagań, do tego często bywa nisko opłacana. Toteż nikogo nie dziwi, że rotacja personelu jest w tym sektorze bardzo duża. Faktem też jest, że i same umowy często nie dają poczucia bezpieczeństwa, dlatego wielu pracowników przedwcześnie porzuca pracę w sektorze. Uważam, że Unia będzie musiała uwzględnić w swojej polityce szereg różnych spraw, takich jak trwałe zatrudnienie, przyjazne środowisko pracy, eliminowanie zjawiska drenażu mózgów oraz zapewnienie bezpiecznej i godnej pracy.
Pani komisarz słusznie przytoczyła dyrektywę, nad którą pracuje obecnie pan poseł Bowis, czyli dyrektywę w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej. Pracownicy przedmiotowego sektora w rozmowach ze mną starali się też podkreślać związek między zatrudnieniem w charakterze pracownika służby zdrowia a dyrektywą w sprawie czasu pracy. W dyrektywie w sprawie czasu pracy o długości czasu przesądzają raczej umowy, a nie ludzie.
Skądinąd wiem, że są w Polsce lekarze, którzy w ciągu tygodnia pracują w polskich szpitalach w ramach standardowych umów, po czym wyjeżdżają na weekend do Wielkiej Brytanii na 48-godzinny dyżur. To doprawdy niebywałe. Jest to zjawisko, które należałoby uwzględnić, oczywiście w dyrektywie w sprawie czasu pracy. Toteż mam nadzieję, że w naszych dyskusjach nad zieloną księgą poruszymy także i ten temat.
Konstantinos Droutsas
Pani przewodnicząca! Zielona księga w sprawie pracowników służby zdrowia w Europie ujawnia plany kapitału i Unii Europejskiej dotyczące prywatyzacji w dziedzinie zdrowia i dobrostanu, oznaczające dotkliwe konsekwencje dla szeregowych pracowników sektora opieki zdrowotnej i ich rodzin.
Zmiany te są elementem bardziej ogólnych antyegalitarnych tendencji w zakresie ubezpieczeń społecznych i usług socjalnych, zachodzących obecnie we wszystkich krajach Unii Europejskiej przy aktywnym wsparciu sił centrolewicowych i centroprawicowych, które traktują zdrowie jak towar, źródło rentowności kapitału, zaś pacjentów i ich rodziny jako klientelę.
Nadrzędnym celem pozostaje rozszerzenie aktywności biznesowej kapitału i skonstruowanie takiego systemu, w którym usługi opieki zdrowotnej sektora publicznego funkcjonowałyby w oparciu o kryteria sektora prywatnego, konkurując jednocześnie z sektorem prywatnym.
Pierwszymi ofiarami skomercjalizowanego systemu opieki zdrowotną jest nikt inny, jak tylko pracownicy tego właśnie sektora. Pracownicy ci, reprezentujący 10% pracowników całej Unii Europejskiej, częstokroć pracują w niedopuszczalnych warunkach, będących źródłem zagrożenia dla pacjentów. Nieustanne przekraczanie czasów pracy jest prawdopodobnie raczej regułą niż wyjątkiem. Ich płace, przynajmniej w sektorze publicznym, są wciąż ograniczane, podobnie zresztą jak ich efektywność ze względu na możliwość wyboru prywatnych towarzystw ubezpieczeniowych. Naczelnym tematem zielonej księgi jest mobilność pracowników oraz stosowanie przepisów określonych w dyrektywie komisarza Bolkesteina w sektorze opieki zdrowotnej.
Zdrowie jest społeczną wartością, a nie towarem. Pracownicy służby zdrowia świadczą usługi socjalne, a nie są narzędziem generowania dochodu. Jedynie walcząc o swoje, pracownicy ci będą w stanie zagwarantować wysoki standard bezpłatnych usług gwarantowanych wyłącznie przez rząd, bez angażowania jakiejkolwiek prywatnej działalności gospodarczej.
Kathy Sinnott
w imieniu grupy IND/DEM. - Pani przewodnicząca! W sektorze zdrowia pracuje więcej osób niż w jakimkolwiek innym obszarze. Mówiąc o grupach pracowników służby zdrowia, mamy na myśli lekarzy, pielęgniarki, farmaceutów i stomatologów, wspieranych przez radiologów, techników laboratoryjnych, naukowców, terapeutów, biochemików oraz całą armię pracowników administracji i personelu pomocniczego, którzy zapewniają należyte funkcjonowanie usług medycznych.
Jest także druga grupa specjalistów: to zielarze, kręgarze, osteopaci, homeopaci i dietetycy, którzy skupiają się na bardziej naturalnym podejściu do zdrowia.
No i jest także personel świadczący opiekę rodzinną, największa jednostkowa grupa pracowników służby zdrowia, którzy pracują w sferze opieki zdrowotnej dzień i noc bez należytego wynagrodzenia.
Wracając do pierwszej grupy zawodowej: w swym sprawozdaniu Komisja wyraża obawy, że liczba specjalistów zatrudnionych w głównym nurcie opieki zdrowotnej może nie wystarczyć do zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania. Komisja podkreśla też potrzebę nakłaniania młodych ludzi do wybierania tej grupy zawodów. Chociaż w niektórych krajach nie to jest akurat problemem.
W ubiegłym miesiącu w Irlandii 3,5 tysiąca młodych ludzi przystąpiło do egzaminu, licząc na zdobycie jednego z kilkuset miejsc oferowanych przez uczelnie medyczne. Podobnie liczba kandydatów ubiegających się o indeksy na takich kierunkach jak pielęgniarstwo, terapeutyka itp. znacznie przekracza liczbę osób, które nasze uniwersytety są gotowe wyedukować.
Pani komisarz! Tu nie chodzi o to, w jaki sposób przyciągnąć młodych ludzi. Tu chodzi o to, aby stworzyć im możliwości kształcenia. Nasi uczniowie szkół średnich w Irlandii zabiegają o możliwość kształcenia na kierunkach medycznych, lecz system oparty na racjonowaniu, który rozmija się z faktycznym zapotrzebowaniem, niestety im to uniemożliwia, narażając nas wszystkich na skrajny niedobór wykształconych specjalistów.
Wiem, że podobne dysproporcje między kształceniem i zapotrzebowaniem występują także w innych krajach Europy. Pragnę zauważyć, że dopóki nie zapewnimy młodym ludziom możliwości zdobycia upragnionych kwalifikacji, podejmowanie działań mających skłonić ich do wyboru takiego zawodu będzie jedynie rodzić w nich frustrację.
Pozbawiwszy studentów możliwości nauki, tworzymy sztuczne niedobory, po czym z konieczności sprowadzamy personel medyczny z krajów trzecich, nawet tych najuboższych, pozostawiając tamtejszą ludność bez opieki medycznej i powodując drenaż mózgów.
W przedmiotowym sprawozdaniu niestety całkowicie pominięto inną grupę pracowników służby zdrowia, którą wymieniłam, obejmującą specjalistów w rodzaju zielarzy. Pominięcie tych profesji oznacza brak uznania dla faktu, że te osoby przyczyniają się do utrzymania Europejczyków w dobrym zdrowiu, i nie uwzględnia życzeń wielu obywateli Europy, którzy korzystają z ich pomocy.
Ten sektor jest bardzo istotny. Podejmowane przez Komisję próby stłumienia go za pomocą dyrektyw, takich jak dyrektywa w sprawie witamin i mineralnych suplementów diety, jedynie pogłębiają narastającą przepaść między polityką UE a wyborami podejmowanymi każdego dnia przez zwykłych ludzi w kwestii zdrowia.
Na koniec chcę jeszcze wspomnieć o trzeciej i zarazem największej pojedynczej grupie pracowników służby zdrowia, a mianowicie o personelu świadczącym opiekę rodzinną. To pracownicy mający pod swoją opieką niedołężne osoby starsze i osoby niepełnosprawne. Z każdym rokiem potrzebujemy ich nie mniej, lecz coraz więcej. Ponieważ Europa się starzeje i liczba osób nie w pełni sprawnych nieustannie rośnie, nie możemy po prostu przejść nad tym faktem do porządku dziennego. Jednym sposobem, by nie utracić tak ważnego personelu, jest zapewnienie mu naszego wsparcia.
Podsumowując, nasze zdrowie jest ważniejsze niż kiedykolwiek. Komisja ma rację, twierdząc, że wciąż pojawiają się nowe zagrożenia dla zdrowia, inne z kolei powracają, jak na przykład choroby zakaźne. Niemniej Komisja winna także zwrócić szczególną uwagę na fakt, że wszystkie przewlekłe schorzenia związane z zaburzeniem funkcjonowania układu odpornościowego występują z coraz większą częstotliwością, jak choćby astma, alergia, stwardnienie rozsiane, autyzm, cukrzyca, epilepsja, fibromyalgia i wiele, wiele innych.
Radziłabym Komisji starannie zbadać każdą z chorób, których częstość występowania nieustannie rośnie, i spróbować dociec, co jest czynnikiem wywołującym owe epidemie, gdyż przyzwolenie na to, by rozwijały się w sposób niekontrolowany i atakowały coraz więcej osób, byłoby okrutnym i niewybaczalnym błędem.
Nicodim Bulzesc
Pani przewodnicząca! Z zadowoleniem przyjmuję zieloną księgę Komisji oraz jej cel, jakim jest ukazanie problemów dotyczących pracowników służby zdrowia w Europie oraz zidentyfikowanie wyzwań i koniecznych działań.
Chcę także skorzystać z okazji, aby podkreślić jeden z aspektów zielonej księgi, a mianowicie problem kształcenia pracowników służby zdrowia. To ja zainicjowałem pisemne oświadczenie 0095/2008 w tej sprawie, które nadal obowiązuje. Gorąco popieram pomysł będący podstawą do opracowania szkoleń z zakresu komunikacji skierowanych do pracowników służby zdrowia, których celem jest zapewnienie pacjentom dostępu do czytelniejszej i pełniejszej informacji. To, w jakim stopniu pacjenci są w stanie zrozumieć zagadnienia i zalecenia natury zdrowotnej i medycznej, w dużym stopniu zależy od czytelności przekazu. Pomimo przeróżnych inicjatyw mających na celu poprawę jakości i dostępności informacji związanych ze zdrowiem badania pokazują, że pacjenci oczekują więcej informacji niż im się aktualnie przekazuje, natomiast pracownicy służby zdrowia mają raczej skłonność do przeceniania udostępnianych informacji.
Ewa Tomaszewska
(PL) - Pani Przewodnicząca! Niedobór pracowników służby zdrowia jest zjawiskiem globalnym. Jednak najdotkliwiej się go odczuwa na własnym podwórku. Brak wyspecjalizowanej pomocy medycznej, brak doświadczeń klinicznych w określonych specjalnościach i konkretnych świadczeń medycznych prowadzi do poszukiwania pomocy lekarskiej w innych krajach.
Dlatego tak ważne jest uregulowanie zasad transgranicznej opieki medycznej. Pacjent ma prawo wiedzieć, jaki standard usług oferują konkretne placówki, jaki będzie sposób finansowania, ile za leczenie czy rehabilitację zapłaci system ochrony zdrowia z kraju pacjenta, a ile sam pacjent. Dyrektywa w tej sprawie jest konieczna.
Kolejną kwestią jest podnoszenie kwalifikacji personelu medycznego, w czym powinna pomóc mobilność powiązana z kursami językowymi. Za korzystną uważam propozycję stworzenia obserwatorium ds. personelu służby zdrowia. Pani Komisarz, dziękuję za Zieloną księgę.
Colm Burke
Pani przewodnicząca! Działanie na rzecz trwałości zasobów personelu służby zdrowia w Europie ma kluczowe znaczenie dla procesu doskonalenia usług i placówek medycznych we wszystkich 27 państwach członkowskich.
Europa stoi w obliczu licznych wyzwań związanych z utrzymaniem i poprawą naszych usług medycznych. Sytuacja demograficzna w państwach członkowskich stanowi dla pracowników służby zdrowia niemały problem, gdyż społeczeństwo Europy się starzeje, a oczekiwana długość życia wydłuża się z każdą dekadą o 2,5 roku. Pracownicy służby zdrowia pracują w warunkach coraz większej presji, gdyż wraz ze społeczeństwem starzeją się też oni sami. Kluczowym warunkiem utrzymania odpowiedniego zasobu pracowników jest zapewnienie wystarczającej liczby młodych kandydatów, którzy zastąpią starszych kolegów odchodzących już niedługo na emeryturę.
Znaczenie poprawy jakości badań i danych medycznych w całej Europie jest nie do przecenienia. Obecnie w obrębie państw członkowskich wciąż brakuje aktualnych, porównywalnych danych i informacji z zakresu kluczowych zagadnień w dziedzinie opieki zdrowotnej, dotyczących kształcenia, zatrudnienia, wieku oraz płci pracowników służby zdrowia, jak również ich międzynarodowych przepływów. Dostępność informacji z terenu całej Europy ma fundamentalne znaczenie dla planowania i zapewnienia przyszłych pracowników służby zdrowia, oraz dla wszystkich organów w sektorze zdrowia.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Pani Przewodnicząca! Bardzo zależy nam na tym, aby to właśnie system opieki zdrowotnej był tym najsprawniej funkcjonującym. Należy więc, zgodnie z założeniami Zielonej księgi, podnosić kwalifikacje personelu medycznego oraz zadbać o komfort i godziwe warunki pracy służby medycznej. Nie możemy pozwolić na to, aby lekarze dyżurowali zbyt długo.
Chciałbym również zwrócić uwagę na kwestię promocji zdrowia. Promowanie zdrowego trybu życia to jedna z metod przyczyniających się do profilaktyki. Może doprowadzić do zapobiegania różnego rodzaju chorób i schorzeń. Dlatego też, w myśl zasady, iż lepiej jest zapobiegać niż leczyć, powinno się wspomagać wszelkiego rodzaju akcje i kampanie promujące zdrowie. Pamiętajmy, że inwestycje we wszelkiego rodzaju innowacyjne metody leczenia, sprzęty kliniczne czy nowe technologie są inwestycjami w nas samych.
Androulla Vassiliou
komisarz. - Pani przewodnicząca! Chcę podziękować wszystkim mówcom za cenny wkład w dyskusję. Wkład ten dowodzi, jak bardzo pomocne są państwa uwagi, ponieważ już teraz poruszono kilka bardzo istotnych kwestii.
Dotyczą one między innymi pytania, w jaki sposób możemy stworzyć dla pracowników takie środowisko pracy, które przekona ich do pozostania w ojczystym krajach, oraz jak rozwiązać dotkliwy problem drenażu mózgów.
Podczas mojej ubiegłotygodniowej wizyty w Liberii ze zgrozą usłyszałam, że 3 miliony tamtejszej ludności pozostaje pod opieką zaledwie 150 lekarzy. Pozostali lekarze wyjechali do Stanów Zjednoczonych. To bardzo poważny problem, który dotyczy nie tylko krajów trzeciego świata, ale także samej Unii Europejskiej, gdzie obserwujemy znaczący odpływ umysłów ze wschodu na zachód. Musimy zastanowić się, jak moglibyśmy zachęcić specjalistów i pracowników służby zdrowia do pozostania w ich ojczystych krajach. Aby to osiągnąć, musimy im przede wszystkim stworzyć lepsze warunki pracy.
Problemu instytucjonalnej opieki zdrowotnej nie sposób rozwiązać bez uwzględnienia konieczności i możliwości zapewnienia opieki nieformalnej, które faktycznie udało nam w zielonej księdze ze sobą pogodzić.
Pani poseł Sinnott podniosła nader istotne pytanie, w jaki sposób moglibyśmy szkolić więcej ludzi i oferować im więcej możliwości kształcenia. To zaledwie jedna strona medalu. Z jednej strony chcielibyśmy mieć do dyspozycji więcej pracowników służby zdrowia, z drugiej strony brak nam możliwości, aby zapewnić im kształcenie. Są to bardzo ważne problemy, na które powinniśmy znaleźć odpowiedź i zaproponować konkretne rozwiązania, jak tylko otrzymamy od państwa i wszystkich zainteresowanych stron uwagi i komentarze na temat zielonej księgi. Mam nadzieję, że pod koniec procedury opracujemy kilka rozwiązań, zanim jeszcze rzeczony problem przerodzi się w sytuację nie do rozwiązania.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
