Uitvoering van het Europees burgerinitiatief zoals bedoeld in artikel 11, lid 4, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de uitvoering van het Europees burgerinitiatief zoals bedoeld in artikel 11, lid 4, van het Verdrag betreffende de Europese Unie.
Staat u mij toe een groep journalisten welkom te heten. Zij komen uit dezelfde Spaanse regio als waar ik vandaan kom: Castile-La Mancha. Zij zijn hier voor een bezoek aan de instellingen van de EU en hebben thans op de perstribune plaatsgenomen.
Diego López Garrido
Mijnheer de Voorzitter, ik ben dankbaar dat het Parlement het initiatief heeft genomen tot dit debat over een onderwerp dat mijns inziens vanuit democratisch oogpunt één van de belangrijkste en meest relevante onderwerpen is, namelijk de ontwikkeling van de Europese Unie en van de Europese gezindheid onder de burgers van de Europese Unie. Het betreft een zeer relevant onderwerp dat een nieuwe fase inluidt in de Europese Unie, en zoals u weet, bedoel ik hiermee het burgerinitiatief, dat wil zeggen, de mogelijkheid voor ten minste één miljoen Europese burgers van verschillende landen om een wetgevingsinitiatief te ondertekenen.
Dit wetgevingsinitiatief moet uiteraard gericht zijn tot en voorgelegd worden aan de Commissie, de communautaire instelling die het wetgevingsinitiatief heeft.
Het burgerinitiatief is een duidelijke prioriteit van het voorzitterschap van de Raad, Het is een heel duidelijke prioriteit, omdat wij inzien dat dit een prioriteit is voor Europa. Wij zijn van mening dat een land dat de Raad van de Europese Unie voorzit, tijdens dit voorzitterschap niet simpelweg zijn eigen prioriteiten, de doelstellingen van het eigen land mag nastreven, maar verder moet kijken en in staat moet zijn om de doelstellingen van Europa te vertegenwoordigen.
Het burgerinitiatief is, met de mogelijkheden die het biedt en met de rechten die het de bijna vijfhonderd miljoen Europese burgers geeft, een essentiële doelstelling van Europa, en daarom is dit één van de prioriteiten van het Spaans voorzitterschap, niet omdat het een prioriteit voor Spanje is, maar omdat het een prioriteit voor Europa is.
Na acht jaar tijdverlies als gevolg van institutionele onzekerheden hopen de burgers nu op een zo snel mogelijke uitvoering van het Verdrag van Lissabon.
Wij moeten de verloren tijd inhalen en vooral antwoord geven aan de burgers, want wat zij willen is participatie. Met andere woorden, we moeten geleidelijk een nieuw evenwicht tot stand brengen tussen het Europa van de twintigste eeuw, dat meer van boven naar beneden - maar wel op democratische wijze - was opgebouwd en een Europa dat ook van onderaf wordt opgebouwd.
Wij menen daarom dat het burgerinitiatief zo snel mogelijk moet worden geïmplementeerd, omdat het een bewijs zal zijn van de politieke wil van de lidstaten, van het Europees Parlement en van de instellingen van de Unie om de burgers een stem te geven en hen in staat te stellen te participeren in het leven van de Unie.
Het zal bovendien een tegengewicht vormen voor iets dat helaas gebeurt in de Europese Unie, namelijk dat het politieke debat zich voornamelijk afspeelt op nationaal niveau en voornamelijk zelfbestuiving is. Hier in Brussel, of in dit Parlement, wordt een Europees debat gevoerd, maar in elk van de landen van de Unie overheerst het nationale debat, en niet het Europese debat.
Het burgerinitiatief is een geweldig middel om in het maatschappelijk middenveld een waarachtig Europees debat los te maken. De initiatieven die door burgers uit verschillende landen worden gepresenteerd zullen een Europees debat losmaken in elk van de landen, en niet slechts een nationaal debat.
Daarom besloten wij, mijnheer de Voorzitter, om het burgerinitiatief als een prioriteit te beschouwen. Zodra de Commissie haar ontwerpverordening indient - en wij danken de Commissie en in het bijzonder voorzitter Barroso en vicevoorzitter Šefčovič voor de prioriteit die zij dit thema in het werkprogramma van de Commissie hebben gegeven, en voor de voortvarendheid en spoed waarmee zij dit zullen realiseren, zoals de heer Šefčovič ons zo dadelijk zal vertellen - zullen wij beschikken over een tekst waarmee wij samen met de Raad en het Europees Parlement hopelijk binnen zes maanden iets in beweging kunnen zetten waar de Europese burgers ongetwijfeld op zitten te wachten.
We moeten nog werken aan de verschillende aspecten van het burgerinitiatief, waarvan er sommige meer technisch en andere meer politiek van aard zijn, maar we moeten dit werk stimuleren.
Daarom wilden wij, vanaf het begin van de informele bijeenkomst van de ministers van Europese Zaken in La Granja de San Ildefonso, zoals de heer Šefčovič en mevrouw Malmström - die toen nog in functie was omdat de nieuwe Commissie nog niet was aangetreden -zich zullen herinneren, tot de eerste bijeenkomst met de Commissie in Madrid toen het nieuwe college van commissarissen in functie was getreden, en vanmiddag hier in dit Parlement, ook zo ons best doen om dit initiatief te bespoedigen. Ik vraag u, dames en heren - en dat is de boodschap die ik aan u over zou willen brengen - om dit initiatief al uw aandacht te geven.
Ik weet dat u dat zult doen. Ook vraag ik u om dit onderwerp, over de diverse aspecten waarvan mijns inziens vrij gemakkelijk consensus kan worden bereikt, zo snel mogelijk in de steigers te zetten. Dat zeg ik op grond van de besprekingen die gevoerd zijn in de Raad, de Commissie en het Europees Parlement, zoals bijvoorbeeld in de voor institutionele zaken bevoegde commissie die ik heb bijgewoond. Ik denk dan ook dat we het burgerinitiatief in de praktijk kunnen brengen. Dit initiatief is voor de burgers zonder twijfel één van de boeiendste elementen van de nieuwe fase die vanaf nu in de Europese Unie is aangebroken.
Maroš Šefčovič
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement hartelijk bedanken voor het op de agenda zetten van dit zeer belangrijke onderwerp. Ik wil mijn goede vriend Diego López Garrido en het Spaanse voorzitterschap persoonlijk bedanken voor het feit dat ze dit boven aan de agenda van het Spaanse voorzitterschap hebben gehouden, want ik ben van mening dat het instrument dat we hiermee krijgen de manier waarop we politiek bedrijven in de Europese Unie echt zal veranderen.
Tot nu toe was de Europese idee gebaseerd op representatieve democratie. Ik denk dat dat ook heel goed naar voren komt in het Verdrag van Lissabon, waaruit duidelijk blijkt dat de bevoegdheden van het Parlement aanzienlijk worden versterkt en dat de nationale parlementen meer zullen worden betrokken bij het Europese wetgevingsproces. En dat moeten we aanvullen door ook de burgers meer bij dit proces te betrekken door middel van dit instrument van participerende democratie.
Er was een tijdje geleden een debat over de vraag of het een het ander uitsluit en of de optelsom uiteindelijk op nul uitkomt. Dat denk ik echt niet, want naar mijn mening versterken de elementen van representatieve en participerende democratie elkaar en helpen ze beide een werkelijk Europese, politieke en openbare ruimte te scheppen.
Ik ben ook van mening dat we dankzij dit instrument het belang van Europees burgerschap voor de Europeanen nog meer zullen onderstrepen. Evenals Diego ben ook ik ervan overtuigd dat dit zal leiden tot sterkere, betere, grensoverschrijdende debatten in heel Europa, debatten die meer over Europese onderwerpen zullen gaan en niet alleen over nationale onderwerpen, zoals we zo vaak zien in de hoofdsteden van onze lidstaten.
De Commissie was en is erg dankbaar voor het werk dat het Europees Parlement al heeft verricht op het gebied van het Europees burgerinitiatief. De resolutie die u op 7 mei vorig jaar hebt aangenomen, was voor ons een zeer belangrijk politiek richtsnoer en een zeer belangrijke aanwijzing voor de manier waarop we dit initiatief moeten voorbereiden.
Zoals u weet, wil de Commissie bij het opstellen van dergelijke belangrijke wetgevingsstukken het Europese publiek betrekken bij een zo breed mogelijke discussie. Daarom hebben we een openbaar debat over dit onderwerp georganiseerd, dat was gebaseerd op het groenboek dat we in december vorig jaar hebben gepresenteerd.
Ik moet zeggen dat we zeer positief verrast waren door de reacties die we kregen. We kregen meer dan driehonderd reacties van verschillende partijen: individuele burgers, organisaties, openbare instanties en zelfs enkele nationale parlementen.
We hebben de reacties geëvalueerd en de raadplegingsprocedure afgerond met een openbaar debat in Brussel, waarbij meer dan 150 belanghebbenden aanwezig waren, onder wie afgevaardigden van het Parlement.
Als ik dit debat moest samenvatten, zou ik zeggen dat er veel innovatieve, interessante en positieve suggesties aan de Commissie zijn voorgelegd. Wat waren de voornaamste conclusies? Dat de burgers heel graag willen dat dit initiatief zo snel mogelijk wordt ingesteld, dat ze willen dat het zo gebruiksvriendelijk mogelijk wordt, dat ze willen dat het eenvoudig, ongecompliceerd, begrijpelijk en vooral toegankelijk wordt.
En u zult het met mij eens zijn dat dit duidelijke en zeer belangrijke parameters zijn bij de opstelling van de wetgeving, want alleen deze parameters garanderen dat de burgers dit instrument gaan gebruiken voor betere communicatie met de Commissie en de Europese instellingen.
Op basis van de resultaten van de raadplegingen en de voorstellen van het Europees Parlement werkt de Commissie op dit moment aan de laatste versie van het voorstel. Ik hoop dat het College de voorstellen waaraan wij werken op 31 maart zal aannemen. Ik kan u ook vertellen dat dit waarschijnlijk niet mogelijk was geweest zonder de sterke aanmoediging van het Spaanse voorzitterschap. Het is heel duidelijk dat een dergelijke topprioriteit voor het voorzitterschap moet worden gerespecteerd en ik weet dat Spanje zich sterk zal inzetten om binnen de termijn van zijn voorzitterschap vooruitgang te boeken op het gebied van dit initiatief.
Ik heb dus goede hoop dat we, dankzij de constructieve benadering van het voorzitterschap, de Raad en het Parlement, dit nieuwe en zeer belangrijke instrument ruim voor de eerste verjaardag van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon zullen kunnen instellen.
Íñigo Méndez de Vigo
Mijnheer de Voorzitter, het was hier in deze vergaderzaal, bijna zeven jaar geleden, aan het eind van het grondwettelijk verdrag, dat afgevaardigden van het Europees Parlement en afgevaardigden van de nationale parlementen erin slaagden om een voorstel te formuleren dat door het presidium aanvaard werd. Mij viel de eer te beurt om het voorstel aan het presidium voor te leggen en wij hebben het aangenomen. Ik zou hier de namen van de heren Alain Lamassoure en Jürgen Mayer willen noemen, die destijds het voorstel voor het burgerinitiatief, het volksinitiatief, hebben opgesteld dat thans is opgenomen in de Verdragen.
Dit volksinitiatief is een voorbeeld van participatieve democratie - vicevoorzitter Šefčovič heeft dat heel goed uitgelegd - en van Europese democratie, want de kwesties waarop dit initiatief van toepassing is, moeten Europese kwesties zijn, geen nationale kwesties. Participatie van de burgers, derhalve, en kwesties die op Europees niveau behandeld worden.
De heer Šefčovič, die het voorstel voorbereidt, heeft ons niet gezegd waaruit dit zal bestaan. Hij heeft ons een beetje lekker gemaakt. Namens mijn fractie wil ik u, mijnheer Šefčovič, verzoeken ervoor te zorgen dat het voorstel tenminste aan drie ideeën beantwoordt.
In de eerste plaats moet het duidelijk en eenvoudig zijn. We moeten de dingen niet gecompliceerd maken. Het initiatief moet toegankelijk zijn voor de mensen, zodat ze er gebruik van kunnen maken zonder een universitaire studie te hebben gevolgd.
In de tweede plaats dient het te voorzien in samenwerking tussen de Europese en de nationale autoriteiten, want naar mijn idee hebben de nationale autoriteiten een belangrijke rol te vervullen in de wijze waarop de ondertekening georganiseerd wordt
In de derde plaats moeten we vanuit de Europese Commissie en vanuit dit Parlement een voorlichtingstaak op ons nemen. We moeten uitleggen hoe dit wetgevingsinitiatief kan worden gebruikt om frustraties te vermijden. Ik zal u een voorbeeld geven dat ik op internet gezien heb. Op internet is een handtekeningenactie op touw gezet met als doel het volksinitiatief te gebruiken om het aantal zetels van het Europees Parlement te veranderen en tot één zetel te beperken.
Dat is natuurlijk onmogelijk en dat moeten we van meet af aan duidelijk maken. Voor zo'n voorstel zou een wijziging van de Verdragen nodig zijn en daar mag niet over worden beslist door middel van een volksinitiatief.
Er moet dan ook, dames en heren van de Commissie en van het Parlement, veel worden gedaan aan voorlichting over een initiatief dat de steun heeft van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-Democraten) en waarvan wij hopen dat het het gevoel van de burgers dat zij bij de Unie horen en kunnen participeren in kwesties van de Unie zal versterken.
Ramón Jáuregui Atondo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Šefčovič, ik moet zeggen dat ik buitengewoon blij was te vernemen dat de Commissie van plan is om al op 31 maart, aanstaande week dus, de ontwerpverordening in kwestie goed te keuren. Dat lijkt me groot nieuws, en ik denk dat het fair en gepast is om de Commissie, de heer Šefčovič en het Spaanse voorzitterschap geluk te wensen met de impuls die ze aan dit initiatief gegeven hebben, en met hun besluit om dit belangrijke voorstel aan het Europees Parlement voor te leggen.
Dit is in de eerste plaats belangrijk omdat het de legitimiteit van het Europees Parlement vergroot, en omdat het ervoor zorgt dat de burger rechtstreeks toegang krijgt tot het Parlement, dat hij niet via een politieke partij maar zelf, rechtstreeks, hier kan komen met niets meer en niets minder dan een wetsvoorstel.
Het is de rechtstreekse toegang van de burger tot het Parlement die de legitimiteit van het Parlement vergroot. Dat versterkt het idee van het burgerschap dat aan de Europese integratie ten grondslag ligt. Sinds het Verdrag van Maastricht is het de burger die de spil van de Europese integratie is, en hij is het die hier een hoofdrol krijgt toebedeeld.
In de derde plaats denk ik dat de band tussen de instellingen en de burgers hierdoor sterk wordt bevorderd, een doel waarop we altijd hebben aangedrongen en dat we nooit bereikt hebben. Hiermee worden mensen concreet in de gelegenheid gesteld om dichter bij het Europees Parlement te komen en te begrijpen waarvoor het kan dienen. Dat punt brengt mij er ook toe een paar aanbevelingen te doen die voor een groot deel overeenstemmen met die van de heer Méndez de Vigo van zojuist.
Ik denk dat het belangrijk is om een tekst op te stellen die in de eerste plaats werkelijk flexibel is, met andere woorden, een tekst die het mogelijk maakt dit recht uit te oefenen, die het mogelijk maakt dat vele mensen dat doen, want we moeten nog vaststellen van hoeveel landen, welke percentages en welk systeem van ondertekening sprake moet zijn. Laten we in vredesnaam flexibel zijn! Laten we ervoor zorgen dat dit initiatief makkelijk toegankelijk is maar ook dat het duidelijk verwoord wordt en we geen verwachtingen de bodem inslaan.
Er is een fundamentele stap die de Commissie op voorhand moet zetten, namelijk zeggen of een ontwerpinitiatief al dan niet kans van slagen heeft, of het al dan niet mogelijk is het uit te voeren. Alvorens er handtekeningen worden verzameld, moeten wij "ja” of "nee” zeggen om teleurstellingen te voorkomen: duidelijkheid en flexibiliteit, dames en heren, dat is wat we nodig hebben in deze ontwerpverordening, en natuurlijk: gelukwensen hiermee.
Anneli Jäätteenmäki
Het Europees burgerinitiatief is belangrijk, omdat het een van de weinige nieuwigheden in het Verdrag van Lissabon is waarvan wij kunnen zeggen dat het concreet de mogelijkheden van de burgers vergroot om invloed uit te oefenen. Dit is natuurlijk maar een kleine stap en het verzamelen van een miljoen handtekeningen is een hele opgave, terwijl wij daarmee de Commissie alleen maar kunnen verzoeken iets te doen. De Commissie zal dan in al haar wijsheid beslissen of zij iets wel of niet doet.
Als het burgerinitiatief een geslaagd experiment wordt, zoals ik hoop, dan is het goed mogelijk dat wij daarna meer vooruitgang kunnen boeken in de richting van meer directe invloed van de burgers. Daarom is het, nu wij een kader voor het burgerinitiatief opstellen, heel belangrijk dat dit kader duidelijk en begrijpelijk wordt omschreven en dat een initiatief gemakkelijk kan worden genomen. Wij mogen geen valse hoop wekken of misverstanden creëren.
Er is gesproken over een procedure van een voorafgaande verenigbaarheidstoets. Dat moet volgens mij zeer zorgvuldig worden overwogen. Deze procedure kan haar goede kanten hebben, maar ik weet niet of het juist is om in die fase initiatieven te laten sneuvelen. Laat ons de burgers inspraak geven.
Het is naar mijn mening belangrijk dat de lidstatendrempel, dat wil zeggen het aantal betrokken lidstaten, niet te hoog wordt en dat een kwart voldoende is om te zeggen dat het initiatief is genomen en dat het verder zal worden behandeld. Wij moeten ervoor zorgen dat er met de verordening geen onnodige belemmeringen worden opgeworpen voor de tenuitvoerlegging van het burgerinitiatief, maar dat die daarmee juist duidelijk en eenvoudig wordt. Laten wij hopen dat er veel initiatieven komen en dat de Commissie deze in behandeling zal nemen.
Gerald Häfner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer López Garrido, commissaris Šefčovič, dames en heren, ik geloof dat we hier nu een grote kans hebben om van Europa, dit gemeenschappelijke Europa, dat begonnen is met verdragen tussen staten - dat wil zeggen eigenlijk met een klassiek instrument van buitenlands beleid, waarbij de burgers in meer of mindere mate toeschouwer waren - steeds meer een Europa van de burgers te maken.
Wij debatteren hier vandaag over het eerste instrument voor directe participatie van burgers op Europees niveau. Ik denk dat het voor iedereen duidelijk is wat een kans dat vooral biedt voor het creëren, voor het geleidelijk ontwikkelen van zoiets als een Europese publieke opinie, een Europese demos, die dit Europa toch nodig heeft, want we discussiëren in feite in Frankrijk, in Italië, in Portugal, in Duitsland, et cetera, nog steeds min of meer gescheiden. Wij voeren, wat de burgers betreft, nauwelijks gezamenlijke Europese debatten. Dit Europees burgerinitiatief zou die echter op gang kunnen brengen. Het zou kunnen helpen om het gevoel bij de burgers dat Brussel ver weg is en dat zij, de burgers, in Brussel niets te zeggen hebben, enigszins weg te nemen. Wij creëren hier een eerste instrument waarmee de burgers een mondje mee kunnen praten in Brussel. Het gaat er nu echt om hoe we dat vormgeven. Ik wil zeer duidelijk zeggen dat er nog niet is bepaald of het uiteindelijk een succes zal zijn of dat het op een teleurstelling uitloopt. Dat hangt van de vormgeving af.
Ik kan goed begrijpen, beste mijnheer Šefčovič, dat u ons vandaag nog geen details kon geven, want ik weet dat u nog helemaal niet tot een definitieve beslissing bent gekomen. We hebben hier echter de gelegenheid om misschien samen kort een paar punten te noteren. Ik zou daarom graag één punt in het bijzonder aan de orde willen stellen.
Voor mij staat of valt deze zaak met de voorwaarde dat het voorstel van de Commissie of ten minste het wetsvoorstel waartoe wij hier uiteindelijk besluiten, niet slechts drempels en voorschriften bevat die de burgers in acht moeten nemen, maar dat hierin ook wordt voorgeschreven dat de Commissie een tot stand gekomen burgerinitiatief serieus moet behandelen. Als een miljoen burgers een dergelijk initiatief ondertekend heeft, zou het namelijk in mijn ogen bijzonder frustrerend zijn als dit uiteindelijk in zijn geheel geruisloos in de prullenbak zou verdwijnen. We moeten de toelaatbaarheid in drie stappen testen. Ten eerste formeel: zijn er voldoende handtekeningen verzameld? Dan juridisch: valt dit onder de bevoegdheden van de Europese Unie, wordt hiermee geen vigerend recht geschonden? En ten slotte moet er een inhoudelijk onderzoek plaatsvinden. Daarbij acht ik het van belang dat de burgers worden uitgenodigd voor dit onderzoek, dat er een hearing plaatsvindt, dat zij worden gerespecteerd en dat over hun wensen wordt gesproken en dat ze niet alleen maar ooit ex cathedra een brief ontvangen. Dit bij wijze van aanmoediging.
Nog kort een tweede voorstel: een derde, of negen lidstaten lijkt mij, en lijkt ons allemaal in dit Parlement, te veel. Het Parlement heeft zich uitgesproken voor een vierde en dit aantal moet in relatie met de tweede drempel worden gezien, namelijk de drempel binnen de lidstaten. Ik heb in de gesprekken die wij met elkaar hebben gevoerd, voorgesteld om ze onder te verdelen naar de grootte van de lidstaten, want het maakt veel uit of het gaat om een bijdrage van een grote of een kleine lidstaat en ik zie dat men voor dit voorstel openstaat.
Vanwege de tijd kan ik niet meer op andere punten ingaan. Ik hoop dat wij dit eerste instrument van transnationale democratie met elkaar tot stand kunnen brengen.
Syed Kamall
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat velen van ons blij zouden zijn met elk initiatief dat macht wegneemt bij de Europese Unie en andere politieke regeringen en die macht dichter bij de burgers brengt.
In één opzicht zou ik willen verzoeken tot meer flexibiliteit. Waarom moeten we de onderwerpen waarover de burgers een initiatief kunnen instellen van te voren vaststellen? Als zij een onderwerp ter sprake willen brengen, moeten wij ter verantwoording kunnen worden geroepen en onze mening erover geven. Als het bijvoorbeeld gaat over de plaats waar het Parlement moet zetelen, moeten we daarop reageren. Waarom zouden we het onderwerp uit de weg gaan? Laten we alles aanpakken waar de burgers om vragen.
Er is één ding dat ik duidelijk wil maken en dat is transparantie. Het wordt heel moeilijk voor een persoon of een groep burgers om zelfstandig het vereiste aantal handtekeningen te verzamelen. Daarom zullen het misschien organisaties zijn die de verzameling van deze handtekeningen gaan organiseren. Deze organisaties moeten transparant zijn over hun financiering, zodat er geen ontstaan die het proces kapen om meer financiering te vragen voor initiatieven waarin zij geloven. Laat het werkelijk een initiatief van de burgers zijn en niet van maatschappelijke organisaties en ngo's.
Søren Bo Søndergaard
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DA) Mijnheer de Voorzitter, het wantrouwen van de burgers ten aanzien van de Europese Unie is aan het toenemen. De lage opkomst bij de Europese verkiezingen spreekt in dit verband boekdelen. Als het Europees burgerinitiatief zo wordt uitgelegd dat slechts weinigen er gebruik van kunnen maken, maakt dat de situatie alleen maar erger. Daarom bepleiten wij in onze fractie dat de regels niet te streng worden gemaakt. Zo kunnen kwesties bijvoorbeeld wel degelijk relevant voor Europa zijn, ook al zijn de eerste miljoen handtekeningen slechts uit een klein aantal landen afkomstig. Als Europees Parlement kunnen wij echter ook iets doen om het burgerinitiatief serieus te nemen. Wij als Parlement kunnen besluiten om iedere keer wanneer een burgerinitiatief wordt goedgekeurd een parlementair debat te houden, dat dan eventueel kan leiden tot een verklaring over het initiatief in kwestie. Op deze manier nemen we ook de wensen van burgers serieus en ik hoop dat de fracties kunnen samenwerken om iets dergelijks tot stand te brengen, bijvoorbeeld door het Reglement te wijzigen.
Frank Vanhecke
Voorzitter, ik heb tot nu toe met een beredeneerd en bijgevolg zeer groot wantrouwen geluisterd naar alles wat hier reeds is gezegd. We weten immers uit eigen ervaring, uit de ervaring met de referenda in Nederland en Frankrijk en last but not least van het referendum in Ierland, hoe de eurocratie omspringt met de wil van het volk en met de uitingen van de wil van de burgers. Wat is dat burgerinitiatief eigen in essentie? In essentie is het een doekje voor het bloeden geweest, een schijnvertoning die bij het Verdrag van Lissabon een beetje inspraak van de burgers moest suggereren zonder dat die inspraak er echt zou komen in het besluitvormingsproces. Dat blijkt trouwens uit alles wat we tot nu toe mochten vernemen: ingewikkelde procedures, belemmeringen wat de onderwerpen betreft, en mocht er dan uiteindelijk toch iets van komen, dan is er een behandeling en vooral een besluitvorming in exact dezelfde eurocratische, weinig democratische cenakels als voorheen. Wat wij nodig hebben in Europa zijn bindende volksraadplegingen, bijvoorbeeld over de toetreding van Turkije. Dat hebben we nodig om de democratie te herstellen en het burgerinitiatief is daar jammer genoeg slechts een soort gecastreerde karikatuur van.
Carlo Casini
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik verwelkom de verklaringen van de heer López Garrido en de heer Šefčovič.
Het nieuwe Verdrag van Lissabon spoort ons ertoe aan snel in te stemmen met een systematische actie ten behoeve van het burgerinitiatief, dat getuigt van het bestaan van een Europees volk. Zoals wij weten, is één van de belangrijkste punten van kritiek op de Unie namelijk dat zij geen geheel democratische structuur zou zijn. Het Verdrag van Lissabon heeft geprobeerd het democratische tekort op velerlei wijzen aan te vullen, onder meer door middel van de mogelijkheid dat ten minste één miljoen Europese burgers een verzoek doet tot het indienen van een wetgevingsvoorstel.
Om serieus te zijn zal dit nieuwe instrument juridische effecten van een zeker belang moeten sorteren. Het mag zeker niet dezelfde waarde hebben als het reeds bestaande, door een veelvoud van mensen ondertekende verzoekschrift. Er moet een duidelijk verschil zijn en het moet worden onderworpen aan regels die misbruik ervan voorkomen maar genoeg ruimte laten voor een brede discussie, als uiting van een bewuste en verifieerbare consensus onder het volk.
Het belangrijkste aspect van het in artikel 11 van het Verdrag van Lissabon voorziene initiatief is de symbolische betekenis ervan: het democratische tekort wordt niet alleen aangevuld door de volksvertegenwoordigers bevoegdheden te verlenen op besluitvormingsgebied, maar vooral door het bestaan te erkennen van een Europees volk, dat niet slechts de som is van de inwoners van de afzonderlijke lidstaten.
Wat betreft de regels die wij overwegen, beschouw ik de volgende twee aspecten dan ook als bijzonder belangrijk: het eerste betreft het onderwerp dat, zoals reeds is gezegd, een Europees thema moet zijn, en het tweede is de verdeling van het minimumaantal ondertekenaars over een aanzienlijk aantal lidstaten, met een passend percentage met betrekking tot het electorale gewicht van ieder land.
Ik hoop dat het nieuwe instrument ertoe bij zal dragen dat de burgers in Frankrijk, Italië, Duitsland, Spanje, enzovoorts, zich vooral Europese burgers zullen voelen.
Zita Gurmai
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het Europees burgerinitiatief is een van de grote innovaties van het Verdrag van Lissabon en gericht op het vergroten van de rechtstreekse democratie in de Europese Unie. Dit nieuwe hulpmiddel moet correct worden gebruikt door het volledig te benutten. Bovendien moet de geloofwaardigheid ervan worden gegarandeerd.
In dat opzicht moeten serieuze vereisten worden overwogen. Ik zal er kort twee noemen, wel wetende dat er meer zijn. De verzamelde handtekeningen moeten op de juiste manier worden gecontroleerd. Dat is een cruciale kwestie die ernstige problemen kan veroorzaken, aangezien de relevante wetgeving heel verschillend is in onze lidstaten. We moeten de optimale oplossing vinden, het beste evenwicht tussen verschillende regels en gemeenschappelijke vereisten.
Het tweede onderwerp is de ontvankelijkheid van het initiatief. Ook hierbij moet elk aspect zorgvuldig worden onderzocht om de beste aanpak te vinden. Moet het onderwerp van de openbare discussie beperkt worden om de waarden van de Unie te beschermen, of moet vrijheid van meningsuiting voorop worden gesteld? Kunnen deze beginselen naast elkaar bestaan?
Ik ben ingenomen met en dankbaar voor het voortvarende werk van vicevoorzitter Šefčovič en het Spaanse voorzitterschap. Ik ben blij dat de belanghebbenden in februari de kans hebben gekregen om te discussiëren over de meeste kwesties die moeten worden opgelost om het burgerinitiatief te kunnen laten functioneren.
Ik zou heel graag de uitkomst van de bijeenkomst te weten willen komen. Hoe gaat de Commissie de kwestie van de toetsing en de ontvankelijkheid van een initiatief aanpakken en in welk stadium? Als we hier in het Europees Parlement een verslag opstellen, moeten we natuurlijk precies weten met wat voor aanpak we te maken hebben. Ik ben er sterk van overtuigd dat we hier zijn om de Europese burgers te vertegenwoordigen en het moet duidelijk zijn dat we voor ons allemaal een heel sterke boodschap kunnen afgeven.
Ik weet zeker dat het Spaanse voorzitterschap uitstekend werk verricht als lid van het trio, samen met België en Hongarije, mijn goede kameraden. Dus nogmaals hartelijk bedankt, vicevoorzitter. U hebt uitstekend werk verricht. Laten we zo doorgaan.
Diana Wallis
(EN) Mijnheer de Voorzitter, dit is een instrument met enorme mogelijkheden dat een belangrijk democratisch signaal kan afgeven aan Europa.
Als ik aan mijn eigen land denk - als je een wetgevingsinitiatief wilt voorstellen in het Verenigd Koninkrijk, moet je een lid van het parlement vinden, dan moet hij of zij het geluk hebben om een jaarlijkse stemming of loting te winnen en vervolgens wordt het voorstel waarschijnlijk alsnog van tafel geveegd door de regering.
Ik denk dus dat we iets heel belangrijks en heel opwindends in de handen van de Europese burgers gaan leggen. Daar ben ik trots op, maar het moet wel gebruiksvriendelijk, toegankelijk en geloofwaardig zijn en dat betekent dat we redelijk strikt moeten zijn ten aanzien van de vraag of iets al dan niet onder de bevoegdheid van de EU valt en dat we vanaf het begin de mensenrechten in acht moeten nemen.
We moeten in staat en bereid zijn om de organisatoren te helpen bij het voldoen aan de technische eisen. Het belangrijkste is dat de Parlementsleden bereid zijn om samen te werken met de initiatiefnemers. Dit brengt onze rechten niet in gevaar. Het is iets waarmee we onze burgers de hand kunnen reiken, maar zij moeten hun boodschap richten aan de Commissie. Wij kunnen helpen en daarmee vestigen we samen een echte Europese democratie.
Isabelle Durant
(FR) Mijnheer de Voorzitter, mijn collega, de heer Häfner, heeft een paar voorwaarden genoemd die ervoor moeten zorgen dat dit initiatief, zoals hij zei, uitvoerbaar, geloofwaardig en legitiem is.
Zelf wil ik enerzijds de aandacht van dit Parlement vestigen op het advies van de Economische en Sociale Raad, dat zeer interessant is en ook duidelijkheid zou kunnen verschaffen over de te nemen besluiten, en anderzijds onderstrepen dat de participerende democratie werkt als iedereen zijn rol vervult, zowel de leden van het Parlement en de Raad, als organisaties uit het maatschappelijk middenveld en niet-georganiseerde burgers voor wie het burgerinitiatief een kans is.
Aangezien artikel 11 van het Verdrag eveneens voorziet in de mogelijkheid om een structurele en georganiseerde dialoog met het maatschappelijk middenveld tot stand te brengen, zou ik u in dit opzicht willen vragen, mijnheer de commissaris, wat u voor ogen hebt als initiatief - naar het voorbeeld van de sociale dialoog waarin de Verdragen voorzien -, en zou ik willen weten of u van plan bent om naast het burgerinitiatief, dat bijzonder interessant en nuttig is, op structurele en interinstitutionele wijze de dialoog met het maatschappelijk middenveld vorm te geven.
Peter van Dalen
Voorzitter, nu het Verdrag van Lissabon van kracht is geworden, kunnen burgers een burgerinitiatief lanceren. Dat is winst, want de burgers staan nog te ver bij Europa vandaan en het is lastig hen bij de beleidsontwikkeling te betrekken. Het burgerinitiatief vind ik een goede mogelijkheid om het draagvlak voor Europa bij de burgers te vergroten.
Voorzitter, ik vraag nadrukkelijk aandacht voor een recent gestart burgerinitiatief. Collega Martin Kastler, hier aanwezig, is een initiatief begonnen waarin wordt opgeroepen de zondag vrij te houden als rustdag en als dag voor familie en bezinning. Ik ondersteun zijn pleidooi van harte en volledig en ik werk met hem samen om zo veel mogelijk handtekeningen op te halen in Nederland. Ik roep iedereen op dit initiatief te steunen en uit te dragen. Initiatieven als dit kunnen aangeven wat de burger belangrijk vindt. Ik roep Parlement en Commissie op om deze signalen zeer serieus te nemen, want Europa is er voor de burger, de burger niet voor Europa!
Lena Kolarska-Bobińska
(PL) Mijnheer de Voorzitter, doordat de rol van het Europees Parlement en het Europees burgerinitiatief dankzij het Verdrag van Lissabon versterkt is, is een belangrijke stap naar een versteviging van de Europese democratie gezet. Echter, om ervoor te zorgen dat het initiatief haar rol kan vervullen, moeten er procedures bestaan die het democratische karakter van het initiatief niet van bij het begin beperken.
Het Europees Parlement speelt momenteel geen enkele rol in het proces van het burgerinitiatief. Het vorige Parlement stemde ervoor dat de Commissie zou bepalen welke initiatieven toegelaten worden en welke er verworpen worden. Ik ben van mening dat de rol van het Europees Parlement hier duidelijk groter zou moeten zijn. Het Parlement dient samen met de Commissie de ingediende initiatieven te beoordelen en er een mening over geven. Op deze manier zal de beslissing over de ontvankelijkheid van de voorgestelde initiatieven ook in de handen van de vertegenwoordigers van de kiezers liggen, en niet enkel bij de uitvoerende macht. Het Parlement is momenteel de enige Europese instelling die met vrije, democratische verkiezingen verkozen wordt, en het burgerinitiatief heeft juist betrekking op de problemen en meningen van de mensen. Als er een initiatief verworpen wordt door de Commissie, en dus door de uitvoerende macht die dit initiatief moet uitvoeren, kan dit voor de burgers onbegrijpelijk zijn.
Het is ook belangrijk dat de organisator van het initiatief, een sociale organisatie of ngo, helder en duidelijk bepaalt wat het thema en het doel van het initiatief is, zelfs al moet hij niet noodzakelijk een wetgevend ontwerp indienen. Ik ben ook van mening dat de procedures voor initiatieven in de lidstaten geharmoniseerd moeten worden, want een te grote verscheidenheid maakt het ons moeilijk om brede steun voor deze initiatieven te krijgen.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Het burgerinitiatief is een van de bevoegdheden van de EU-burger en vormt een aanzienlijke vooruitgang voor de democratie en voor een directe inspraak van het grote publiek in het politieke leven.
Commissaris Šefčovič, ik heb veel begrip en waardering voor uw aanpak in dezen. Ik zou hierbij graag willen verwijzen naar de vragen van mijn collega, Zita Gurmai, omdat ook ik het belangrijk vind dat er een antwoord komt op een aantal ervan. Een van die vragen betreft de plaats en methode van het formaliseren, met andere woorden, de plaats waar de handtekeningen op basis van een initiatief worden verzameld, of dit in een overheidsgebouw is of ergens op straat. In verband hiermee rijst ook de vraag of er een conflict ontstaat met overige mensenrechten, bijvoorbeeld het recht op vrijheid van meningsuiting.
De tweede vraag betreft de financiering van het hele proces. Wie zal bijgevolg verantwoordelijk zijn voor de financiering van een burgerinitiatief? Is dat de Europese Unie, zijn dat de afzonderlijke lidstaten, of zijn dat de burgers die het initiatief op touw zetten? In het slechtste geval kan dit leiden tot een schending van een democratisch beginsel doordat het solvabiliteit opwerpt als voorwaarde voor betrokkenheid.
Tot slot nog een belangrijk punt: het is essentieel voor de Commissie om een exacte termijn vast te stellen waarbinnen deze handtekeningen moet worden verzameld of op een geldige wijze moeten worden verzameld, waarbij wij met name niet mogen voorbijgaan aan de noodzaak van openheid en transparantie van het gehele mechanisme teneinde te voorkomen dat dit wordt misbruikt door belangengroepen die waar dan ook in de EU actief zijn.
Mijn oprechte dank, commissaris, en ik zal duimen voor een goede afloop.
Marian Harkin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, als iemand die twee keer campagne heeft gevoerd voor een 'ja'-stem voor Lissabon en het burgerinitiatief heeft gepromoot, ben ik het oneens met mijn collega. Ik denk niet dat het enkel een vijgenblad is. Ja, er zijn beperkingen, maar het heeft potentieel en het is een werkelijk betekenisvolle stap in de richting van een participerende democratie.
Ik heb deze kwestie met burgers besproken. Ik heb burgers de mogelijkheid gegeven te participeren in de raadpleging van de Commissie en de hoorzittingen van de Commissie verzoekschriften. We moeten echter niet alleen overleggen met onze burgers: we moeten luisteren naar wat ze zeggen en we moeten ervoor zorgen dat er rekening wordt gehouden met hun meningen bij alle wetgeving die we opstellen.
Dit is een kans voor de EU-instellingen om duidelijk te laten zien dat het burgerinitiatief van begin tot eind de meningen van de Europese burgers zal weerspiegelen. Deze wetgeving moet burgervriendelijk en zeer zichtbaar zijn. Er moet ook gemakkelijk toegankelijke bijstand en hulp worden geboden aan burgers die een petitie willen organiseren. Het moet duidelijk worden gemaakt op welke terreinen de Commissie kan optreden en op welke niet. Het zou alleen maar leiden tot verdere beschuldigingen van een democratisch tekort en tot meer cynisme en woede bij de burgers als er een miljoen handtekeningen werd opgehaald voor een petitie en vervolgens zou blijken dat het buiten de bevoegdheid van de EU valt.
We moeten hier dus absolute duidelijkheid over hebben en we moeten proactief zijn. We moeten alles uit deze wetgeving halen wat erin zit, maar we mogen niet meer beloven dan we kunnen waarmaken. Het burgerinitiatief is als een pasgeboren baby: het heeft onbegrensde mogelijkheden, maar het moet voorzichtig worden behandeld terwijl het zijn eerste voorzichtige stapjes zet.
Eva Lichtenberger
(DE) Mijnheer de Voorzitter, wij dragen een enorme verantwoordelijkheid voor de vormgeving van dit instrument. De Europese burgers die Europees denken en die Europese wensen op Europees niveau willen doordrijven en doorvoeren, hebben hun hoop op ons gevestigd. We moeten tegen elke prijs de fouten vermijden die zich nu op het gebied van de verzoekschriften voordoen. We moeten namelijk vermijden dat de Europese burgerinitiatieven slechts als klaagmuur fungeren, zonder dat dit verdere consequenties heeft. Actieve burgers wachten op het resultaat, wachten af hoe wij dit zullen vormgeven.
Wanneer we de drempel te hoog leggen, frustreren we een groot potentieel voor Europa. Daar moet u aan denken. Het kost mensen die in een bepaald onderwerp geïnteresseerd zijn, enorm veel moeite om een miljoen handtekeningen te verzamelen. Wanneer deze vervolgens zonder noemenswaardige behandeling en gevolgen in de prullenbak belanden, hebben we de democratie in Europa waarschijnlijk een slechte dienst bewezen. Daarom is het heel belangrijk hoe de Commissie hiermee omgaat. Dat staat voor mij centraal.
Mariya Nedelcheva
(FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Šefčovič, mijnheer López Garrido, dames en heren, het burgerinitiatief is een extra bouwsteen voor de oprichting van een echt Europees maatschappelijk middenveld. Het is een nieuwe mogelijkheid voor de Europese burgers om hun stem zwaarder te laten meewegen in het besluitvormingsproces. Ik hoop dat de invoering van dit burgerinitiatief het gevoel om tot een zelfde eenheid, ons Europa, te behoren zal versterken, want dit Europese gevoel is helaas tamelijk zwak en is vaak ver zoek.
Afgezien van de technische, administratieve en praktische aspecten die samenhangen met de concrete uitvoering van het initiatief, denk ik dat onze boodschap allereerst politiek moet zijn. Wij moeten de rode draad die aan de invoering van dit initiatief ten grondslag ligt namelijk niet uit het oog verliezen: de burgers dichter bij de instellingen brengen, hun belangstelling voor Europa stimuleren, hun participatie bevorderen en hen tot actoren van het communautaire beleid maken. Dat is wat wij voortdurend in gedachten moeten houden.
Of het nu gaat om het minimumaantal lidstaten waaruit de handtekeningen afkomstig moeten zijn, de verzameling, verificatie en controle van deze handtekeningen of de ontvankelijkheid van de initiatieven, wij moeten ervoor zorgen dat de burgers niet worden belemmerd in hun wens om een initiatief in te dienen.
Ik zou er bijvoorbeeld op willen wijzen dat de kosten om de handtekeningen door een notaris geldig te laten verklaren, redelijk moeten zijn. Sommige lidstaten, die dit soort initiatieven al op nationaal niveau toepassen, hanteren soms buitensporige bedragen. Dit soort belemmeringen moeten wij bij het burgerinitiatief zien te voorkomen.
Tot slot moeten wij de versterkte rol van ons Parlement niet uit het oog verliezen. Als drager van de democratische wil van de Europese burgers en als hoeder van de transparantie op begrotingsgebied, dient het Parlement een grotere inbreng te krijgen in het proces rond de tenuitvoerlegging van het initiatief. Alleen op die manier kunnen wij van de extra spirit van de Unie een echt democratisch hart maken.
Proinsias De Rossa
(EN) Mijnheer de Voorzitter, dit is een van de belangrijkste democratische stappen vooruit voor de Europese Unie. Twee derde van de inwoners van Ierland heeft voor het Verdrag van Lissabon gestemd en een van de redenen daarvoor was de beschikbaarheid van dit burgerinitiatief. Voor het eerst kunnen burgers op transnationale basis aan de Commissie vragen voorstellen in te dienen. Maar dit moet wel een transparant proces zijn. We moeten weten wie deze initiatieven organiseert en we moeten weten wie ze financiert. Ze mogen niet worden gebruikt voor bedrijfsbelangen.
De Commissie, die moet bepalen of ze een voorstel wel of niet oppakt, moet naar mijn mening niet het orgaan zijn dat besluit over de ontvankelijkheid. Ik vind dat we de rol van de Ombudsman moeten uitbreiden, zodat die op een centraal Europees niveau kan bepalen wat ontvankelijk is en wat niet.
Het minimale aantal staten dat nodig is, moet volgens mij zeven zijn en niet negen, zoals is voorgesteld of zoals ook is gesuggereerd door de Commissie, en ik moet erop aandringen dat de drempel van een miljoen die is vastgesteld door het Verdrag niet mag worden losgelaten. Deze mag niet worden verhoogd omdat de lidstaten veel burgers hebben en er veel lidstaten zijn. Het is uiterst belangrijk dat de Verdragen worden nageleefd.
En tot slot wil ik zeggen dat ik vind dat het mogelijk zou moeten zijn dat burgers zich aanmelden via het internet.
Ulrike Lunacek
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn betoog beginnen in het Spaans om het Spaanse voorzitterschap te bedanken voor zijn besluit om eerder met het onderhavige initiatief te komen dan aanvankelijk gedacht was. Ik ben u daarvoor zeer erkentelijk.
(DE) Ik ga nu verder in het Duits. Ik wil de Commissie er ook voor bedanken dat zij het initiatief van het Spaanse voorzitterschap heeft opgepakt en heeft gezegd: ja, we zullen het sneller doen en het voorstel al volgende week voorleggen. We hopen dat er vóór de zomer een afgerond voorstel ligt. Dat is belangrijk, om aan de verwachtingen van de burgers te voldoen.
Ik vind - net als veel van de vorige sprekers - de drempel van negen landen die men nu wil hanteren, eenvoudig te hoog. Mijn voorstel zou zijn om met vijf, dus een vijfde van de landen, te beginnen. Het is niet eenvoudig om een miljoen handtekeningen te verzamelen, ook al kan men dit misschien via het internet doen. We moeten de mensen echter laten zien dat we willen dat zij een bijdrage leveren aan dit gemeenschappelijke Europa en een echt Europees debat voeren. Ik acht het ook van belang dat de juridische, formele en inhoudelijke toets al aan het begin plaatsvindt, en dat dit niet pas gebeurt wanneer de mensen al zijn begonnen met het verzamelen van handtekeningen. Er moet ook ondersteuning voor de initiatieven komen, bijvoorbeeld in de vorm van vertalingen. Wanneer dat gebeurt, kan het ons lukken om de burgers opnieuw - en sterker - enthousiast te maken voor ons gemeenschappelijke Europa.
Anna Záborská
(SK) Commissaris, ik dank u voor uw korte uiteenzetting van de volgende stappen. Wij hebben een ontwikkeling doorlopen van conceptuele doelstellingen en een aantal regels tekst in het Verdrag van Lissabon tot een richtlijn die de EU zal reguleren.
Het burgerinitiatief biedt de EU-burger een verder middel tot Europese integratie. De inwoners van de lidstaten hebben de mogelijkheid te lobbyen bij Europese instellingen. Er moet echter wel op worden gewezen dat het recht op een burgerinitiatief weliswaar een democratisch instrument is, maar tevens de deuren opent voor een gefederaliseerde EU. Ik steun het burgerinitiatief, maar het is wel nodig de bevoegde autoriteiten van de lidstaten hier zo veel mogelijk bij te betrekken. De bescherming van de nationale grondwetten moet voorrang krijgen en worden gegarandeerd.
Zoals de commissaris al zei, moet dit initiatief goed worden afgewogen, en ik zou hieraan willen toevoegen dat wij in geen geval mogen toestaan dat dit wordt gebruikt als voorwendsel om het subsidiariteitsbeginsel te omzeilen. Het kader voor de toepassing van deze maatregel moet duidelijk worden afgebakend, zodat wij onrealistische verwachtingen van de kant van sommige instellingen en met name van de kant van de EU-burger vermijden.
Judith A. Merkies
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij met het burgerinitiatief. Als u het niet erg vindt, schakel ik over op Nederlands om uit te leggen waarom ik zo blij ben!
Voorzitter, ik ben erg blij met het burgerinitiatief, want op deze manier kan de burger niet alleen maar één keer in de vijf jaar aangeven wat hij wil, maar kan hij ook tussentijds een echte rol spelen in de Europese Unie. Daarom is het ook belangrijk dat de burger weet wanneer hij bij ons kan komen aankloppen. Het is zo dat hij niet bij ons kan komen aankloppen, maar bij de Europese Commissie. Weet de gemiddelde burger wel wanneer hij naar de Europese Commissie kan? Daar is een enorme informatiecampagne voor nodig. Ik moet dan ook zeggen dat het kritische punt hierbij is dat het burgerinitiatief pas echt volwassen is als alle Europese instellingen de 1 miljoen stemmen, de 1 miljoen burgers serieus nemen en ook ministers en regeringsleiders zouden daar naar moeten luisteren. Natuurlijk is het dan zo: als 1 miljoen Europese burgers afschaffing willen van Straatsburg, dan moet ook daarnaar worden geluisterd.
Fiorello Provera
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben ervan overtuigd dat dit door het Verdrag aan de Europese burgers verleende initiatiefrecht de bevolkingen dichterbij Europa en de Europese instellingen zal helpen brengen, in ieder geval meer dan de kostbare, door de Unie gefinancierde voorlichtingscampagnes hebben gedaan, die tot op de dag van vandaag - zie de opkomst bij de verkiezingen - weinig zoden aan de dijk hebben gezet.
Dit initiatief vormt ongetwijfeld een nadere versterking van de democratie omdat het de burgers in staat stelt rechtstreeks wetgeving voor te stellen. Het is, met andere woorden, een vorm van directe democratie die de parlementaire vertegenwoordiging complementeert.
We mogen deze kans niet voorbij laten gaan. De Commissie moet dit initiatiefrecht eenvoudig, begrijpelijk en toegankelijk maken en de burgers helpen en begeleiden vanaf de eerste fase van de procedure tot die van het verzamelen van de handtekeningen, bijvoorbeeld door de ontvankelijkheid van hun voorstellen te bepalen. Dit is een praktische bijdrage aan de Europese democratie.
Georgios Papanikolaou
(EL) Mijnheer de Voorzitter, vaak hebben wij het over de noodzaak de participatie van de Europese burgers te versterken en pogingen te doen dichter bij de instellingen van de Unie, bij de burgers van alle lidstaten te komen. Dat was ook een van de onderwerpen die heel intensief zijn besproken tijdens de laatste Europese verkiezingen, toen wij in heel veel lidstaten een uitermate geringe opkomst van kiezers waarnamen.
Sindsdien heeft zich een buitengewone en belangrijke gebeurtenis voorgedaan, een gebeurtenis die de structuur en de werking van de Unie heeft veranderd. Ik heb het natuurlijk over het Verdrag van Lissabon. Dit is een belangrijk verdrag waarin de burger in het middelpunt staat en dat draait om de vraag hoe wij allen, Parlement, Commissie en Raad, dichter bij de burgers kunnen komen. Het in artikel 11, lid 4 genoemd burgerinitiatief geeft invulling aan dit beginsel. Dit is een belangrijke en uitzonderlijke bepaling waarmee democratie, politieke gelijkheid en transparantie worden bevorderd.
De vraag is natuurlijk hoe ervoor gezorgd kan worden dat deze bepaling ook juist wordt toegepast en in praktijk wordt gebracht, en hier duiken meteen ook de problemen op. Alle collega's zeiden terecht dat het noodzakelijk was een geloofwaardige procedure in te stellen, de rol van de Commissie en die van het Parlement af te bakenen en ons met vereende krachten hiervoor in te zetten om te voorkomen dat een belangrijk burgerinitiatief, indien handtekeningen zijn ingezameld, uiteindelijk in het niets verdwijnt.
Tot slot wil ik nog het volgende zeggen. Het is ons aller verantwoordelijkheid dit initiatief te promoten. Het is ons aller verantwoordelijkheid om dit recht van onze Europese medeburgers uit te leggen opdat zij begrijpen dat zijzelf rechtstreeks, zonder tussenkomst van anderen procedures in de instellingen van de Unie in gang kunnen zetten.
Bovenal moet onze boodschap duidelijk zijn en beslag vinden in een eenvoudige, begrijpelijke, gemakkelijk te bevatten procedure, in een procedure die bovenal goed werkt, voor de burgers, maar ook voor het Parlement, voor de instellingen van de Unie en voor de lidstaten en alle betrokken instanties.
Carlos Coelho
(PT) Nog maar enige maanden geleden zeiden sommigen hier dat het Verdrag van Lissabon nooit van kracht zou worden. En nu zijn we hier om eens diep na te denken over hoe we dit Verdrag gaan toepassen en welke concrete invulling we aan een aantal bepalingen ervan moeten geven.
Het Verdrag van Lissabon levert een belangrijke bijdrage aan het corrigeren van het democratisch tekort. Ik heb het dan niet alleen over de versterking van de macht van de parlementen - zowel het Europees Parlement als de nationale parlementen - , maar ook, en vooral, over de keuze voor een Europa van de burgers. Dat komt tot uitdrukking in de Verdragsbepalingen over de ruimte voor vrijheid, veiligheid en recht, over het toezicht op de subsidiariteit, en met de instelling van het nieuwe burgerinitiatief.
Ik sluit me aan bij hetgeen veel collega's hier gezegd hebben - vooral de heer Mendes de Vigo heeft het goed verwoord - , maar wil er intussen wel op wijzen dat we er bij het vastleggen van regels voor dit instrument op moeten letten dat het een werkelijk Europese dimensie krijgt. We moeten vermijden dat het een instrument wordt voor de wilsuiting van de burgers uit één land of een gering aantal landen. Maar we moeten wel een oplossing vinden die de participatie van de burgers vergemakkelijkt en aanmoedigt. En als we moeten kiezen tussen een strikte en rigoureuze oplossing, dan wel een wat royalere oplossing, dan zou ik geneigd zijn voor dat laatste te kiezen. Als we oplossingen vinden die de betrokkenheid van de burgers ontmoedigen, dan plegen we verraad jegens het Verdrag van Lissabon en ontkennen wij het Europees burgerschap. Het is immers zo, beste collega's, dat we behoefte hebben aan méér Europa, maar dan vooral aan een Europa van de burgers, aan een Europa waarin de burgers beter kunnen participeren en hun aan het Europees burgerschap verbonden rechten op een dynamische wijze kunnen uitoefenen.
Milan Zver
(SL) Ik zou willen zeggen hoe voldaan en verheugd ik ben dat wij hier vandaag praten over dit initiatief, dat naar mijn overtuiging het zogenaamd democratisch tekort zal verminderen of zelfs ten dele weg zal nemen.
Over het algemeen zou je kunnen zeggen dat de democratie vandaag de dag wat op de achtergrond is geraakt. Uit sommige studies blijkt dat de democratische dialoog steeds beperkter wordt en dat het concept van democratie slechts beperkt blijft tot democratische verkiezingen en niets meer. Dit alles werkt door op de stemming onder de burgers, die steeds passiever worden. Dit vindt zijn weerslag in lage verkiezingsopkomsten of zelfs een gebrek aan vertrouwen in de democratische instellingen.
Om die reden is het belangrijk dat wij het Verdrag van Lissabon hebben aangenomen, aangezien de rol van het Parlement - van zowel de nationale parlementen als het Europees Parlement - hierdoor wordt uitgebreid. Bovenal biedt het Verdrag de burger gelegenheid zelf initiatief te nemen, en daar ben ik zeer verheugd over. Bijgevolg zijn wij nu getuige van iets dat wij zouden kunnen omschrijven als een Europees democratisch project, dat vorm krijgt op Europees niveau. Ik denk dat wij in dit opzicht een grote stap voorwaarts hebben gemaakt.
Echter, deze zogenaamde Europese democratie zal uiteraard wel moeten worden uitgebreid naar overige terreinen, waaronder bijvoorbeeld de voordrachten voor de Europese Commissie. Kort gezegd, er is een aantal terreinen waarop de desbetreffende Europese instellingen in democratische zin verder zouden kunnen worden ontwikkeld. Het is mijn vaste overtuiging dat dit project, dat wil zeggen dit initiatief, een grote versterking vormt van de Europese democratie.
Salvatore Iacolino
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij krijgen vandaag een geweldige kans, de kans een waarde te bevestigen, namelijk het instrument van democratische participatie dat de burger via het Verdrag van Lissabon wordt geboden. Het feit dat wij al na enkele maanden van gedachten wisselen over dit instrument, beschouw ik op zichzelf als een absolute en te beschermen waarde.
Ik ben ervan overtuigd dat de exacte en precieze definitie van "een significant aantal lidstaten" uiteraard van cruciaal belang zal zijn. We moeten een criterium hanteren dat de drive van de burgers om deel te nemen aan de instellingen paart aan onze drive om dit instrument zijn democratische geldigheid te verlenen.
Er moet natuurlijk sprake zijn van vereenvoudigde, duidelijke en flexibele procedures. De afgelopen weken heb ik verschillende scholen bezocht, waarbij ik niet alleen een luisterend oor heb gevonden, maar mij vooral terdege bewust ben geworden van het feit dat kinderen een grotere rol willen spelen in dit Europa dat met name verandert via het Verdrag van Lissabon. Er is dus behoefte aan transparantie, objectiviteit en verandering opdat dit instrument niet alleen de samenleving, maar tegelijkertijd ook de instellingen dient. In dit opzicht wordt er een beroep gedaan op het Parlement, evenals op de Commissie en de Raad, om juist een beslissing te nemen over vereenvoudigde procedures.
Martin Kastler
(DE) Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik ben een van degenen die als eersten een burgerinitiatief hebben gecreëerd, namelijk met betrekking tot de bescherming van de zondag. We beleven nu het genoegen dat we kunnen spreken en daarna ook kunnen beslissen over een mogelijkheid voor burgers om zich in het proces van het Europees beleidswerk te mengen. Dat is een gelegenheid om op te komen voor meer democratie en om Europa-moeheid te bestrijden.
Ik wil hier echter niet alleen maar mijn lof betuigen, maar ook twee verzoeken tot u richten, nu u met de verordening in de eindfase komt. Ten eerste zijn wij Europeanen technologisch goed ontwikkeld. Ik verzoek u om het internet als het toonaangevende medium aan te wijzen, zodat een burgerinitiatief met een miljoen ondertekeningen ook mogelijk is door middel van elektronische handtekeningen, die dan ook juridisch bindend zijn.
Ten tweede wil ik zeggen dat dit nog maar een eerste stap is. Ik wil nog een stap verder gaan. We hebben nu een initiatiefrecht voor de burgers. Ik zou willen dat er in de toekomst ook op Europees niveau referenda werden gehouden, net als in mijn geboortestreek, Beieren. Daar hebben we een burgerinitiatief en als daar genoeg stemmen voor zijn, vervolgens ook de mogelijkheid van een referendum. Ik zou willen dat we dat ook in Europa voor elkaar kregen.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de openbare raadplegingen over het Europees burgerinitiatief zijn reeds beëindigd en het blijkt dat er slechts 323 respondenten aan hebben deelgenomen. Deze uitslag toont aan dat alle Europese instellingen zich echt moeten engageren om dit nieuwe instrument te promoten. We zien vandaag immers dat slechts weinig mensen zich bewust zijn van het bestaan van dit instrument. De uitslagen van de raadpleging geven echter de richting aan waarin de Commissie moet gaan bij de uitwerking van gepaste uitvoeringsvoorschriften.
Ten eerste is het noodzakelijk om voor de hele Unie gemeenschappelijke principes voor het verzamelen en controleren van de authenticiteit van handtekeningen in te voeren. Daarnaast moet ook gegarandeerd worden dat de burgers aan dezelfde vereisten voldoen, bijvoorbeeld wat leeftijd betreft.
Nog een belangrijke kwestie is de invoering van een bepaalde vorm van controle van de ontvankelijkheid ex ante, waarbij men ervan uitgaat dat de initiatieven en de initiatiefnemers er zich van bewust zijn dat een formele erkenning van de ontvankelijkheid niet betekent dat de Commissie wetgevend initiatief in die kwestie zal nemen.
Ik ben ervan overtuigd dat het Europees burgerinitiatief een belangrijk instrument kan worden, waarmee in de toekomst een breed debat gevoerd zal worden over algemene Europese thema's. Ik wacht dus met ongeduld op een gepaste verordening van de Commissie.
Andrew Henry William Brons
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het gebruik van het referendum - rechtstreekse democratie - is geen exotische versie van democratie. Het is de oorspronkelijke vorm - regering door het volk en niet regering namens het volk.
Moeten we de EU dan dankbaar zijn voor de introductie hiervan? Ik denk van niet. De EU houdt alleen van democratie als zij die kan beheren en manipuleren voor het gewenste resultaat. We hebben gehoord dat het recht om een dergelijk referendum uit te schrijven zal worden beperkt door venijnige bepalingen, zoals de bevoegdheid van de EU en de eigen versie van mensenrechten van de EU, die in werkelijkheid neerkomt op politieke onderdrukking en beperking van de vrijheid van meningsuiting en zelfs van de vrijheid van denken.
Eén laatste punt is dat democratie regering door het volk betekent - een identificeerbare en samenhangende eenheid - en niet regering door een willekeurige verzameling personen. Massamigratie heeft dit moeilijk haalbaar gemaakt. Europa als geheel is nu zelfs nog minder één volk dan het anders geweest zou zijn. Toch is het beter dan niets en we kunnen op zijn minst aantonen dat dit initiatief een lege belofte was.
Elena Băsescu
(RO) Ik ben van mening dat de opneming van het Europees burgerinitiatief in het Verdrag van Lissabon een stap voorwaarts betekent voor het consolideren van de democratie in de Europese Unie.
Een andere belangrijke vorm van het beoefenen en consolideren van democratie is het referendum. Terloops wil ik u meegeven dat in Roemenië van 2004 tot heden drie referenda hebben plaatsgevonden. De laatste ging over de afschaffing van een van de twee kamers van het parlement en het terugbrengen van het aantal parlementariërs. Dit referendum heeft, met een opkomst van 51 procent, geresulteerd in een overweldigende meerderheid voor het betreffende voorstel.
Ik verwelkom het initiatief van de Commissie om een brede volksraadpleging via internet te organiseren over de verordening. Deze zal vaststellen uit hoeveel staten handtekeningen moeten worden verzameld, het minimum aantal handtekeningen uit iedere staat en de regels om deze te controleren.
Tot slot wil ik de Commissie vragen wanneer zij denkt dat deze verordening in werking zal treden. Ik ben namelijk van mening dat deze zo snel mogelijk moet worden afgerond.
Olga Sehnalová
(CS) Mijnheer de commissaris, geachte collega's, de Europese Unie kampt de laatste jaren met een zekere vertrouwenscrisis onder haar burgers. Dat uit zich onder meer in een buitengewoon lage opkomst bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, die het resultaat is van het wijdverbreide gevoel onder de burgers dat hun stem van geen enkele invloed heeft op het Europees beleid. Om die reden ben ik dan ook uitermate gelukkig met deze door het Verdrag van Lissabon geboden mogelijkheid een burgerinitiatief op poten te zetten, alsook met de openbare raadpleging van de Commissie en het Groenboek over hoe dit burgerinitiatief concreet vorm te geven. Ik ben het volmondig met het leeuwendeel van de voorstellen in het Groenboek eens.
Wanneer we echter de helpende hand bieden, mogen we tegelijkertijd niet bang zijn dat de Europese burger deze daadwerkelijk aanpakt. Met het oog daarop, dus als het ons daadwerkelijk om een maximale dialoog met de burger gaat, gaat een aantal beperkende maatregelen in mijn ogen te ver. Ik doel hiermee met name op de vereiste dat de ondertekende burgers uit een minimaal aantal lidstaten afkomstig zou moeten zijn, alsook op de definitie van het zogeheten significante aantal landen. Kiezen voor één derde van het aantal lidstaten - momenteel zijn dat er 9 - werkt mijns inziens afschrikwekkend en is uit praktisch oogpunt onhaalbaar. Een verlaging naar 20 procent zou in mijn ogen een toeschietelijke handreiking inhouden naar het Europees maatschappelijk middenveld, dat overigens mede te maken zal krijgen met de groeiende nadruk op de rol van macroregio's bij de vorming van het Europees beleid. Geen verkeerde zaak, lijkt me.
Csaba Sógor
(HU) De mogelijkheid van een Europees burgerinitiatief kan publieke discussies over Europese kwesties aanwakkeren, wat kan leiden tot echte Europese openheid. De vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld kunnen de sociale kwesties aan de orde stellen die de huidige fracties in het Europees Parlement niet te berde kunnen of willen brengen. Van deze kwesties wil ik er één uitlichten. Ik vind het belangrijk dat de Commissie parallel aan de vooraankondiging van voorstellen, nog vóór het begin van de handtekeningenactie en eventueel nadat er een bepaald aantal handtekeningen is verzameld, op grond van het communautair recht en haar eigen bevoegdheid een advies afgeeft over de ontvankelijkheid van het betreffende voorstel. Na het inzamelen van één miljoen handtekeningen stelt een afwijzing die wordt onderbouwd met argumenten van formele aard of gebrek aan rechtsgrondslag niet alleen de Commissie in een kwaad daglicht, maar de hele Europese Unie.
Vilija Blinkevičiūt
(LT) Het Verdrag van Lissabon voorziet in een sterkere rol van het maatschappelijk middenveld in de Europese instellingen en de mogelijkheid voor Europese burgers om een wetsvoorstel in te dienen. Het initiatiefrecht van de burger bestaat erin dat een groep van ten minste één miljoen burgers de Europese Commissie kan oproepen het initiatief te nemen tot het indienen van een wetsvoorstel op een specifiek vlak.
Het valt echter niet mee om een dergelijke hoeveelheid handtekeningen te verzamelen. Daarom moeten wij, als wij een effectief mechanisme voor democratische inspraak willen instellen en ervoor willen zorgen dat een dergelijk initiatief toegankelijk is voor alle burgers, de mogelijkheid bieden een voorstel te initiëren aan de hand van heldere richtsnoeren en een vereenvoudigde en passende procedure.
Helaas is het initiatiefrecht van de burger sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon nog niet in praktijk gebracht. Geen enkel aspect van het burgerinitiatief is tot op heden besproken, en er is geen concreet actieplan voor de manier waarop de transparantie van de initiatieven en de democratische verantwoordelijkheid - om te voorkomen dat burgers het slachtoffer worden van de belangen van grote ondernemingen - kunnen worden gewaarborgd.
Kortom, het publieke debat is het belangrijkste element van het democratisch model van Europa en dat van mijn eigen land, Litouwen. Het is de essentiële grondslag voor het burgerinitiatief en ik roep de Commissie daarom op alle nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat het initiatiefrecht van de burger zo snel mogelijk op juiste wijze wordt geïmplementeerd.
Seán Kelly
(GA) Mijnheer de Voorzitter, onze collega's hebben tal van interessante dingen gedaan met betrekking tot dit vraagstuk en zij zijn het er unaniem over eens dat dit een prachtig instrument is om onze burgers in handen te geven.
(EN) Het burgerinitiatief was een krachtig en overtuigend argument tegen het 'nee'-kamp in het referendum over het Verdrag van Lissabon in Ierland, vooral toen werd beweerd dat het een machtsgreep door de Europese Unie was, in plaats van een werkelijk democratische poging om de burgers erbij te betrekken. Maar er is een groot verschil tussen iets in een Verdrag zetten en het in de praktijk brengen en daar ligt een grote uitdaging voor ons.
Aan de ene kant is er een gevaar - en een echt gevaar - dat de procedure wordt gekaapt door belangengroepen en machtige lobbygroepen die zonder problemen aan een miljoen handtekeningen kunnen komen. Daarom is de suggestie van mijn collega de heer De Rossa over de betrokkenheid van de Ombudsman misschien wel het overwegen waard.
Aan de andere kant biedt dit echter werkelijk mogelijkheden voor de burgers. Een initiatief dat is gestart door mijn collega de heer De Castro is het overwegen waard. Het gaat over het speciaal maken van de zondag en over de vraag wat we willen: rusten op de zevende dag, zoals onze schepper, of de zondag behandelen zoals elke andere dag van de week. Dat is een belangrijke overweging.
Dus ik denk dat er echte mogelijkheden zijn en ik kijk uit naar de verdere ontwikkeling ervan.
Diego López Garrido
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik heel blij ben met het debat dat hier gehouden is op aandringen van het Europees Parlement, dat wilde dat in dit debat het burgerinitiatief zou worden behandeld. Ik heb een hele reeks betogen gehoord waarin de sprekers met eenstemmigheid hun steun betuigden aan het voorstel om het burgerinitiatief tot een van de prioriteiten van het Spaanse voorzitterschap van de Raad te maken, en om dit initiatief zo snel mogelijk ten uitvoer te leggen.
Ik denk dan ook dat u allemaal blij bent met het bericht van vicevoorzitter Šefčovič dat de tekst van de verordening op 31 maart wordt voorgelegd. Ik wil de Commissie nogmaals bedanken voor het tempo, de belangstelling en het enthousiasme waarmee zij deze kwestie behandeld heeft, en voor het feit dat wij nu dus de wetgevingsprocedure kunnen starten die hopelijk zo snel mogelijk zal worden afgesloten met de inwerkingtreding van dat wetgevingsinitiatief, dat door vrijwel iedereen die hier het woord heeft gevoerd, als noodzakelijk, dringend en onontbeerlijk beschouwd wordt.
Ik denk dat we dat ook kunnen zien als een teken van algemene steun van alle fracties en van alle afgevaardigden, zelfs van degenen die het wetgevingsinitiatief ondersteund hebben omdat zij menen dat de Europese Unie hierdoor zal worden verzwakt, zoals de heer Kamall in zijn merkwaardige betoog heeft opgemerkt.
De heer Kamall is hier niet aanwezig... Het is jammer dat hij er niet is, want ik heb helaas een slecht bericht voor hem dat hem zal ontmoedigen: dit initiatief zal de Europese Unie niet zwakker maar juist sterker maken omdat het de twee basisbeginselen van de Europese Unie versterkt, te weten democratie en burgerschap. Dat zijn de twee grote politieke pijlers van de Europese Unie: democratie en burgerschap.
Dit initiatief beoogt in zekere mate een tegenwicht te bieden aan de paradoxale situatie waarin we verkeren, van een Europese Unie die steeds machtiger wordt - het Europees Parlement is daarvan het bewijs -, van een Europese Unie die steeds meer invloed krijgt, steeds meer ingrijpt in het dagelijks leven van de burgers, maar die tegelijkertijd ook losstaat van het debat dat in elk land gevoerd wordt.
Dat is een paradox waardoor de democratie zelf wordt aangetast. Zoals de heer Méndez de Vigo zei, zal dit burgerinitiatief leiden tot meer debatten van Europees belang, over kwesties die Europees en niet lokaal zijn. Dat komt doordat het mensen uit verschillende landen dwingt om contact met elkaar te leggen. Het heeft dus duidelijk effect op Europees niveau. Het is ongetwijfeld een manier om deze democratie te versterken en ook het burgerschap, of de Europese demos, zoals de heer Casini dat noemde, die ook voorzitter is van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger waarin dit initiatief voor het grootste deel zal worden behandeld.
Dat burgerschap dat de heer Ramón Jáuregui in zijn betoog zo belangrijk noemde, dat volgens hem de roots van de Europese Unie vertegenwoordigt; of de afgevaardigde de heer Sógor, die het eveneens ter sprake heeft gebracht; of de afgevaardigde de heer Häfner, die er ook naar verwezen heeft. Zoals de heer Kastler zei, moet dit initiatief ook ten uitvoer worden gelegd. Het is een oproep aan de burgers, want de Europese identiteit van de burgers komt tot ontwikkeling als ze in praktijk wordt gebracht. Een recht wordt niet uitgeoefend wanneer het wordt toegekend maar wanneer het in praktijk wordt gebracht. Dat is wat er naar mijn idee moet gebeuren zodra dit burgerinitiatief in werking is getreden.
Ik wil de Commissie hier nogmaals bedanken, en ook het Europees Parlement, dat dit voorstel ongetwijfeld nauwgezet, grondig en snel zal behandelen...De heer Iacolino refereerde aan een uitzonderlijk snelle behandeling om ervoor te zorgen dat dit initiatief zo spoedig mogelijk het daglicht ziet, en ook mevrouw Băsescu heeft in haar betoog gewezen op die spoed waarmee we dit initiatief van start willen zien gaan.
Maroš Šefčovič
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik Diego bedanken voor zijn uitstekende samenvatting van het debat van vandaag. Ik dank u allen voor uw steun en de positieve manier waarop u het burgerinitiatief heeft onthaald. Ik kan u verzekeren dat ik mij erop verheug u het voorstel zo spoedig mogelijk na de goedkeuring ervan te presenteren.
Gezien de beperkte tijd en het feit dat het voorstel nog niet is afgerond kunnen we er vandaag nog niet nader op ingaan. Ik ben u echter zeer dankbaar voor uw standpunten en meningen, omdat zij zowel inhoudelijk als kwalitatief een weerspiegeling vormen van de standpunten en meningen die wij bij de voorbereiding van het Europees burgerinitiatief hebben gehoord.
Over een aantal dingen zijn we het allemaal eens. In de eerste plaats natuurlijk over transparantie. Ik kan u verzekeren dat we op zoek zijn naar een oplossing die waarborgt dat we, door het initiatief bij de Commissie te registreren, weten wie de organisatoren zijn en op welke manier zij worden gefinancierd. Zo zouden we er ook achter komen of het initiatief wel echt is, of het een echt burgerinitiatief is en een Europees initiatief. Al deze aspecten zijn even belangrijk voor een goed en succesvol gebruik van dit nieuwe instrument.
Over de praktische uitvoerbaarheid zijn we het ook eens. Wij zijn voorstander van een gebruiksvriendelijk systeem. Wij willen graag een systeem opzetten dat de burgers niet het gevoel geeft dat het een hele rompslomp wordt om handtekeningen te verzamelen of een steunbetuiging te ondertekenen. We zijn de mogelijkheden aan het bezien en natuurlijk onderzoeken we methoden waarbij moderne ICT - hét hulpmiddel van deze tijd - kan worden ingezet.
Het is duidelijk dat er in de lidstaten verschillende systemen worden toegepast voor de verificatie van handtekeningen. Eén van de duidelijke reacties die we tijdens de openbare raadplegingsprocedure hebben gekregen, was dat de burgers de voorkeur geven aan een zekere mate van uniformiteit bij de verificatie en verzameling van handtekeningen. Tegelijkertijd kregen we van de lidstaten het duidelijke signaal dat we op zoek moeten naar een systeem dat niet teveel rompslomp met zich meebrengt of te ingewikkeld is voor de nationale autoriteiten, aangezien het de taak van de lidstaten zal zijn om te controleren of de voor het burgerinitiatief verzamelde handtekeningen echt zijn.
Ik heb aandachtig geluisterd naar uw verzoeken om heel duidelijke procedures in te voeren voor het geval een initiatief succesvol is en de handtekeningen zijn verzameld. Ik wil u verzekeren dat wij daar absoluut voor zullen zorgen. In het voorstel zal heel duidelijk worden vastgesteld wanneer, hoe en binnen welke termijn de Commissie moet reageren in het geval van een succesvol burgerinitiatief.
Gezien de hier geuite standpunten zult u het met me eens zijn dat de ontvankelijkheid de moeilijkste kwestie is die nog moet worden opgelost. Hoe kunnen we een oplossing vinden die voorkomt dat burgers gefrustreerd raken, hoe kunnen we de waarden van de EU beschermen en hoe kunnen we ervoor zorgen dat de instelling van het Europees burgerinitiatief serieus en reëel blijft? Ik kan u verzekeren dat er geen eenvoudige antwoorden zijn op deze vragen en op deze verzoeken die niet op alle punten met elkaar verenigbaar zijn.
De Commissie is op zoek naar een optie die de bescherming van de Europese waarden en de mensenrechten van meet af aan waarborgt. Tegelijkertijd willen we ervoor zorgen dat voorstellen voor een burgerinitiatief een echte kans van slagen hebben.
We willen graag uitsluiten dat het burgerinitiatief wordt misbruikt, bijvoorbeeld doordat om de twee weken voorstellen voor een initiatief over onbenullige vraagstukken worden ingediend, die vervolgens op ontvankelijkheid moeten worden beoordeeld, waarna wellicht een beroep voor de rechter wordt ingesteld - initiatieven dus die alleen worden voorgesteld om de negatieve politieke agenda van de organisatoren zelf te promoten. We moeten rekening houden met deze mogelijkheid. Ik hoop dat we het juiste evenwicht zullen vinden om de toetsing van de ontvankelijkheid binnen redelijke proporties te houden.
Dan wil ik een kort antwoord geven op de vraag van ondervoorzitter Durant over de communicatie met het maatschappelijk middenveld. Ik geloof dat het Europees burgerinitiatief hierop het beste antwoord is. We hebben een goed gestructureerde dialoog die wordt georganiseerd door het Europees Economisch en Sociaal Comité, waar ik pas twee weken geleden heb deelgenomen aan een zeer uitvoerig debat. Volgens mij vinden via de voorstellen voor slimme wetgeving intensieve en brede raadplegingen van het publiek plaats. We zullen deze praktijk in de toekomst uitbreiden en nog vaker toepassen.
Met het oog op de tijd zou ik willen besluiten met te zeggen dat ik me er werkelijk op verheug binnenkort weer hier te verschijnen met een voorstel. Ik zie uit naar onze discussie over dit onderwerp en naar hopelijk dynamische en snelle procedures, zodat dit zeer belangrijke instrument zo snel mogelijk wordt goedgekeurd.
De Voorzitter
Dit punt is afgehandeld.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Rareş-Lucian Niculescu  
schriftelijk. - (RO) Het nieuwe wettelijke kader betreffende het burgerinitiatief is zonder twijfel welkom. De Europese burgers hebben sinds lang behoefte aan een dergelijk instrument. Ik sluit mij dan ook aan bij degenen die vandaag hebben gezegd, dat de uitvoeringsbepalingen voor het burgerinitiatief simpel, toegankelijk en begrijpelijk moeten zijn, en zo weinig mogelijk bureaucratie moeten inhouden. Alleen op deze wijze kan het burgerinitiatief daadwerkelijk een instrument van de Europese burgers worden, een instrument waarmee zij hun stem kunnen laten horen. Alleen op deze wijze kan de EU dichter bij haar burgers komen en democratischer worden.
Joanna Senyszyn  
Het Verdrag van Lissabon geeft de Europese burgers het recht om wetgevend initiatief te nemen. Dit is een van de belangrijkste stappen naar de uitbouw van een burgerdemocratie en een directe betrokkenheid van de burger bij het Europese beslissingsproces. Het Europees burgerinitiatief kan bijdragen tot een vermindering van de kloof tussen de instellingen en de burger en de ontwikkeling van een Europese burgermaatschappij bevorderen. Daarom is het noodzakelijk dat er snel een verordening aangenomen wordt om het verloop, de voorwaarden en de procedures voor het indienen van een dergelijk initiatief te regelen. De Europese burgers wachten hier vol ongeduld op.
Bij het Europese burgerinitiatief gaat het ons voornamelijk om een grotere betrokkenheid van de burger bij de totstandbrenging van Europees recht. Daarom wilde ik de kwestie van elektronische handtekeningen onder burgerinitiatieven aankaarten als een bijkomend kanaal om belangstelling voor de Europese politiek op te wekken. Gezien we nu al via internet kunnen stemmen en online kunnen bankieren, zijn we zeker en vast in staat om een veilig systeem uit te werken voor de identificatie van elektronische handtekeningen.
Ook de transparantie van de procedures is van belang. De organisatoren van een initiatief moeten publiek aansprakelijk zijn voor de transparantie van de financiering van het verloop van de campagne om handtekeningen in te zamelen. Zelfs als er duidelijke criteria voor het verloop van zulke campagnes ingevoerd worden, beschermt dit ons niet tegen eventuele misbruiken van dit instrument door eurosceptici. Voor hen is het verzamelen van een miljoen handtekeningen met behulp van aanzienlijke financiële middelen geen groot probleem. Dit werd aangetoond tijdens de laatste campagne voor het Europees Parlement. Als oplossing voor dit probleem kan men de initiatiefnemers ertoe verplichten om een website te maken, waarop financiële informatie zoals bronnen van inkomsten, uitgaven en financiële rapportage gepubliceerd worden.
Jarosław Leszek Wałęsa  
schriftelijk. - (PL) Het debat van vandaag is weer een stap op de weg naar de definitieve vormgeving van het Europees burgerinitiatief. Het idee om een instrument te creëren dat de burgers de mogelijkheid geeft om intensiever deel te nemen aan het democratische leven van de Unie, was al in 2005 gerezen, na de verloren referenda over de Europese grondwet in Frankrijk en Nederland. Deze stemmingen weerspiegelden een duidelijk gebrek aan "contact" tussen de Europese Unie en haar burgers. Zelfs de onlangs gepubliceerde resultaten van openbare raadplegingen waartoe het Groenboek over een Europees burgerinitiatief aanzet gaf, tonen dat de burgers weinig interesse hebben. De Commissie kreeg slechts 159 antwoorden van individuele burgers.
Het burgerinitiatief geeft de mogelijkheid om deze situatie te wijzigen en een grotere betrokkenheid van onze burgers te bereiken. Ze krijgen immers het recht om zich rechtstreeks tot de Commissie te wenden met verzoeken betreffende nieuwe politieke initiatieven. Om te garanderen dat het initiatief geen instrument van politiek spel wordt, mogen er geen al te strenge vereisten aan de burgers opgelegd worden. We moeten echter wel controleren dat er garanties tegen misbruik ingevoerd worden. Het is van belang dat het Europees burgerinitiatief een echt supranationaal instrument wordt, dat gebruiksvriendelijk en toegankelijk is voor de burgers. Het moet een eenvoudig, begrijpbaar en gemakkelijk toegankelijk instrument zijn. Als een initiatiefontwerp niet aan de formele voorwaarden voldoet, moet het idee bewaard worden en in de vorm van een verzoekschrift voorgesteld worden. Op die manier gaan het voorbereidingswerk en de geïnvesteerde inspanning niet verloren. Als deze voorwaarden voldaan worden, geeft dit de Europese burgers voor de eerste maal in de geschiedenis van het geïntegreerde Europa een reële en directe invloed op de creatie van de Europese politiek.
