Biblioteki cyfrowe (debata)
Przewodniczący
Następnym punktem jest sprawozdanie w sprawie i2010: biblioteki cyfrowe, które w imieniu Komisji Kultury i Edukacji przygotowała Marie-Hélène Descamps.
Ponownie ponad 50% mówców w tej debacie stanowią kobiety; pierwszą z nich jest sprawozdawczyni Marie-Hélène Descamps.
Marie-Hélène Descamps
sprawozdawczyni. - (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Koncepcja europejskiej biblioteki cyfrowej pochodzi od sześciu szefów państw i rządów UE, którzy pragnęli umożliwić powszechny dostęp do europejskiego dziedzictwa kulturowego, aby zachować je dla przyszłych pokoleń. To federalne przedsięwzięcie zaprojektowane dla Europy wzmocni manifestowanie prawdziwej europejskiej tożsamości i pomoże rozpowszechnić naszą kulturową i językową różnorodność na świecie. Przedmiotowe przedsięwzięcie, unikalne w Europie, łączy w sobie przeszłość z teraźniejszością oraz sferę kulturową z wymiarem cyfrowym. Jest ono doskonałą odpowiedzią na rozmaite kwestie, z jakimi mają do czynienia nasi współobywatele - ponadto ma formę nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych. Internet, który jest trzecim najbardziej ulubionym środkiem przekazu wśród młodych Europejczyków, jest właściwie jednym z głównych sposobów dostępu do wiedzy i nauki.
Chociaż poczyniono pewien faktyczny postęp, digitalizacja naszych zasobów kulturowych i udostępnienie ich w sieci pozostaje nadal bardzo fragmentaryczna i opiera się na różnych mechanizmach, które zostały ustanowione przez państwa członkowskie. Jeśli mają one być skuteczne i dotrzeć do jak największej liczby ludzi, należy dobrze skoordynować inicjatywy służące propagowaniu i rozpowszechnianiu naszego dziedzictwa kulturowego. Taki jest zamierzony cel europejskiej biblioteki cyfrowej, który Komisja wspiera poprzez swoją sztandarową inicjatywę "i2010: biblioteki cyfrowe”.
Pierwsza część tej inicjatywy, tj. komunikat z dnia 30 września 2005 r., opierała się na trzech głównych aspektach: digitalizacja, dostęp online i ochrona treści cyfrowych. Komisja postanowiła przeanalizować główne wyzwania techniczne, organizacyjne i finansowe, które przedsięwzięcie tej skali mogłoby spowodować. Jednocześnie uruchomiono internetowe konsultacje publiczne oraz ustanowiono grupę ekspercką wysokiego szczebla. Na podstawie tych elementów Komisja przyjęła w dniu 24 sierpnia 2006 r. zalecenie w sprawie digitalizacji, udostępnienia w Internecie oraz w sprawie ochrony zasobów cyfrowych, w którym wzywa państwa członkowskie do przyspieszenia tempa digitalizacji oraz do koordynacji ich wysiłków w celu osiągnięcia realnej synergii. W dniu 13 listopada 2006 r. Rada przyjęła te zalecenia jednogłośnie. Teraz do Parlamentu Europejskiego należy wysłanie silnego sygnału, tak aby to wyjątkowe przedsięwzięcie mogło zostać zrealizowane.
Przedsięwzięcie ma charakter wymagający działania etapami. Pracując nad organizacją koncepcyjną i techniczną wszystkich kategorii dorobku kulturowego, musimy zatem skoncentrować się początkowo na potencjale oferowanym przez materiały tekstowe wolne od praw autorskich, zgromadzone w bibliotekach; musimy tego dokonać poprzez jeden, bezpośredni i wielojęzyczny punkt dostępu. Nasze biblioteki mają tę zaletę, że są już skoordynowane na szczeblu europejskim poprzez TEL, Bibliotekę Europejską, która została ustanowiona w 2005 r. przez biblioteki narodowe i w której zgromadzono znaczną ilość materiałów cyfrowych, które należą do domeny publicznej i są gotowe do natychmiastowego wykorzystania.
Na drugim etapie, mając na względzie propagowanie tego narzędzia, biblioteka musi oferować również dostęp do dzieł bardziej współczesnych, obok dokumentów należących do domeny publicznej. Wszelkie decyzje w tym obszarze będą musiały być podejmowane w porozumieniu ze wszystkimi zainteresowanymi stronami. Rzeczywiście, ochrona praw autorskich oraz innych praw twórców odgrywa istotną rolę w utrzymywaniu i ochronie działalności twórczej w Europie. Aby osiągnąć spodziewany sukces, omawiane przedsięwzięcie będzie musiało zostać oparte na spójnym modelu ekonomicznym. W sprawozdaniu zaproponowano zatem, by, za zgodą posiadaczy praw autorskich, użytkownicy europejskiej biblioteki cyfrowej mogli mieć możliwość przeszukiwana Internetu w celu wyszukiwania różnego typu dokumentów zarejestrowanych w formie cyfrowej, o dowolnym charakterze, i swobodnie z nich korzystać - w całości, w przypadku dzieł nieobjętych prawami autorskimi, bądź w krótkich fragmentach, w przypadku dzieł chronionych prawami autorskimi. Poza tym użytkownicy, którzy chcieliby mieć możliwość przeglądania w całości dzieła lub dokumentu o chronionym dostępie, kierowani byliby do prywatnych stron internetowych, specjalizujących się w zabezpieczonym rozpowszechnianiu treści cyfrowych, gdzie użytkownicy ci korzystaliby z szeregu opcji za stosowną opłatą, przekazywaną posiadaczom praw autorskich.
Ponadto przedmiotowa biblioteka musi być tak zorganizowana, aby umożliwiać dostęp do treści, który jest niezawodny i ma taką charakterystykę, która uwzględnia wszystkie grupy wiekowe. W tym celu w sprawozdaniu wezwano do powołania komitetu zarządzającego, w łonie którego znaczącą rolę odgrywałyby instytucje kultury. Komitet ten określałby priorytety dla europejskiej biblioteki cyfrowej oraz jej wytyczne, jednocześnie zapewniając koordynację, zarządzanie i monitorowanie jej działalności.
Wreszcie, w celu zapewnienia dostępu do wszystkich kultur europejskich, na każdym etapie przedsięwzięcia muszą być aktywnie zaangażowane inne instytucje i branże kulturalne, w tym archiwa, muzea, branża kinematograficzna, sztuki audiowizualne i uniwersytety. W ten sposób ukształtujemy obraz Europy, który będzie zjednoczony w różnorodności.
Na zakończenie chciałabym podziękować wszystkim kolegom posłom w Komisji Kultury i Edukacji, zwłaszcza panu Weberowi i panu Graça Moura za wsparcie oraz wkład w powstanie przedmiotowego sprawozdania. Pragnę podziękować również Komisji za tak skuteczną współpracę na całym etapie prac nad sprawozdaniem.
Viviane Reding
komisarz. - Panie przewodniczący! Jest to świetne sprawozdanie, a pani Descamps razem z kolegami z komisji wykonała doskonałą pracę.
Inicjatywa dotycząca bibliotek cyfrowych jest przykładem na to, jak Europa może, za pomocą konkretnych projektów, przyczynić się nie tylko do wzrostu gospodarczego, ale również do poprawy jakości życia. Przez zebranie kulturowego i naukowego dziedzictwa Europy w Internecie, możemy je upowszechniać w różnych kulturach. Dzięki nowoczesnym technologiom możemy usunąć bariery, które dzisiaj istnieją.
Jestem bardzo szczęśliwa, że ta inicjatywa, rozpoczęta przez biblioteki narodowe państw członkowskich i rozwijana od tylu lat przez Komisję Europejską, została zaznaczona i wsparta przez siły polityczne UE na najwyższym szczeblu. Szefowie państw i rządów mają rację, że wspierają tę inicjatywą, ponieważ w naszych bibliotekach, archiwach i muzeach jest prawdziwe bogactwo. To nie są tylko książki, ale też gazety, zapisy archiwalne i filmy. Jest to bogactwo wielojęzykowe, bogactwo wielokulturowe. Wiedząc, że mniej niż 1% tego bogactwa istnieje w formie cyfrowej, wiemy, co jest przed nami, jaka praca nas czeka.
Praca ta jest konieczna z dwóch powodów. Pierwszy z nich to znoszenie barier, nakłanianie ludzi do nauki, pracy i cieszenia się dziełami ich własnej kultury oraz dziełami naszej wspólnej europejskiej historii, tak aby następnie te elementy naszych instytucji kulturalnych zostały spożytkowane dla wartości dodanej usług i produktów. Tutaj wkracza przemysł. Dlatego właśnie celem inicjatywy Komisji jest punkt wielojęzycznego dostępu do cyfrowego kulturowego dziedzictwa Europy.
Nie możemy tego zrobić sami. Konieczna jest współpraca pomiędzy różnymi rodzajami instytucji kulturalnych ze wszystkich krajów Europy. Cieszę się, że nabiera to kształtów i staje się bardziej sformalizowane przez stworzenie organu prawnego, który zwiększy możliwość działania europejskiej biblioteki cyfrowej. Ten wspólny punkt dostępu zacznie funkcjonować w 2008 r. W ciągu następnych lat zawartość będzie stopniowo rozszerzana w miarę jak coraz więcej bibliotek, archiwów i archiwów audiowizualnych będzie przyłączać swoje cyfrowe zbiory.
Cieszę się również, że sprawozdanie Parlamentu uwzględnia nie tylko rezultaty, ale również warunki konieczne do osiągnięcia tych rezultatów. Oznacza to poprawę ogólnych warunków umieszczania naszego dziedzictwa kulturowego w Internecie, co stanowi integralną część inicjatywy dotyczącej bibliotek cyfrowych, oraz potrzebę zwiększenia wysiłków państw członkowskich, zmierzających do digitalizacji materiałów. Chcę bardzo wyraźnie powiedzieć, że nie wystarczy duże wydarzenie kulturalne, gdzie wszyscy szefowie rządów wygłoszą wspaniałe mowy, a potem wrócą do kraju i ograniczą budżety. Tak być nie może! Potrzebne są czyny, które pójdą za słowami. Chcę, aby Parlament poszedł dalej i pomógł nam zrealizować ten piękny projekt.
Mamy grupę wysokiego szczebla do spraw bibliotek cyfrowych, której przewodniczę i która pracuje nad tym przedsięwzięciem. Jesteśmy również świadomi, że jednym z najważniejszych problemów w przyszłości będzie kwestia ochrony materiałów cyfrowych i dlatego jestem zadowolona, że Rada poparła podejście Komisji do sprawy europejskiej biblioteki cyfrowej oraz że Parlament pomaga nam poruszać się w tym samych kierunku i nadaje projektowi znaczenie polityczne.
Vasco Graça Moura
w imieniu grupy PPE-DE. - (PT) Panie przewodniczący, pani komisarz! Muszę gorąco podziękować pani poseł Descamps za doskonałe sprawozdanie. Jest to dokument, który wniesie niezwykle ważny wkład w kwestię łączenia technologii cyfrowej z dziedzictwem kulturowym. W sprawozdaniu wezwano do koordynacji wysiłków instytucji krajowych, szczególnie bibliotek, a w przyszłości innych instytucji kulturalnych. Jako etap początkowy w sprawozdaniu wskazano dzieła należące już do domeny publicznej. Zaproponowano skuteczne wykorzystanie synergii oraz wymiany dobrych praktyk pomiędzy stronami zaangażowanymi w proces na wszystkich szczeblach. Wezwano państwa członkowskie do propagowania przedsięwzięcia oraz do szukania sposobów uniknięcia powielania wysiłków dotyczących digitalizacji zasobów. Wezwano do koordynacji wszystkich tych wysiłków. Sprawozdanie autorstwa pani poseł Descamps będzie znakiem wyróżniającym to zgromadzenie ustawodawcze w odniesieniu do powiązania nowoczesnej technologii i kultury europejskiej na przestrzeni lat.
Mówiąc o kulturze europejskiej, mówimy również o kulturze uniwersalnej. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że dziedzictwo europejskie zasługuje na takie zakwalifikowanie, ale też ze względu na to, że nieodłączne zróżnicowanie kulturowe Europy tworzy całkowicie otwarty system, który będzie miał oczywiście pozytywne skutki w miarę dalszej realizacji przedsięwzięcia. Jest to także przedsięwzięcie, które ewoluowało. Zaczęło się jako "szowinistyczny” złudny projekt, konkurujący z Google, ale zostało przeformułowane, po szeregu zmian, uwzględniających warunki praktyczne, realistyczne i dotyczące wydajności. Biblioteka nie jest już "uderzającym przypadkiem chybionego i niepotrzebnego nacjonalizmu”, cytując za gazetą Financial Times.
Europejska biblioteka cyfrowa różni się od innych rozwiązań, ponieważ jest przedsięwzięciem Unii Europejskiej, ponieważ ma być oparta na istniejących inicjatywach oraz ma obejmować wszystkie kategorie europejskiego dziedzictwa kulturowego, wykraczając poza materiały drukowane. Oczywiście istnieje nadal szereg problemów: znalezienie partnerów finansowych z sektora prywatnego; unikanie w największym możliwym stopniu rozbieżności w zakresie digitalizacji w państwach członkowskich; rozwiązanie pewnych trudności technicznych odnoszących się do koordynacji dostępu do dzieł cyfrowych; ochrona treści cyfrowych; rozwiązanie kwestii zintegrowanej wyszukiwarki metainformacji w dokumentach obrazkowych oraz bezpośredniego wyszukiwania w dokumentach tekstowych; znalezienie rozwiązań umożliwiających interoperacyjność treści oraz umożliwienie wielojęzycznego wyszukiwania tematycznego lub z zastosowaniem słów kluczowych, co rozszerzyłoby obecne możliwości wyszukiwania na podstawie nazwiska autora lub tytułu. Nie możemy także zapominać o tym, że wymiana doświadczeń pomiędzy instytucjami, szczególnie z instytucjami amerykańskimi, będzie niezbędna; istotnym elementem, umożliwiającym dobre wyniki przedsięwzięcia, będzie także silny komponent badawczo-rozwojowy.
W tym kontekście, głosując za przyjęciem sprawozdania pani poseł Descamps, Parlament uczyni pozytywny krok w przyszłość, bez względu na to, panie przewodniczący, czy większość składa się z kobiet, czy składa się z części kobiet i części mężczyzn.
Przewodniczący
Ale panie bardzo się cieszą, że jest pan mężczyzną!
Christa Prets
w imieniu grupy PSE. - (DE) Panie przewodniczący, pani komisarz! Rok 2010 jest już blisko. Biorąc pod uwagę, że tytuł brzmi: "i2010: w kierunku europejskiej biblioteki cyfrowej”, nadal mamy bardzo dużo pracy do wykonania, a moim zdaniem dotychczas ociągaliśmy się z pracami. Cieszy mnie, że pani poseł Descamps przedstawiła bardzo dobre sprawozdanie, które wskazuje drogę naprzód i pokazuje, co może i powinno zostać zrobione. Jednakże musimy czynić wysiłki, aby ruszyć z działaniami. Sprawozdanie stanowi wyzwanie oraz odpowiedź na nowe technologie, nowe sposoby zarządzania wiedzą i informacjami, a przede wszystkim - na dostęp młodych ludzi do nauki, informacji i wiedzy. W tym obszarze mamy wiele do nadrobienia i w mojej opinii naprawdę musimy przyspieszyć realizację naszych planów.
Nie chodzi tylko o ochronę i zabezpieczenie dziedzictwa kulturowego. Codziennie pojawiają się nowe rzeczy, które musimy dodać do naszych planów, ponieważ materiały, które wymyślono i napisano wczoraj, będą naszym dziedzictwem kulturowym już jutro. Oznacza to, że mamy bardzo dużo do nadrobienia. Jednak jednocześnie musimy wciąż wybiegać myślą w przyszłość, aby być w stanie dotrzymać kroku postępowi.
Bardzo ważne będzie skoordynowanie procesu i nakłanianie państw, aby - jak już tu powiedziano - odłożyły na bok resentymenty narodowe i podążały wspólnie do przodu ścieżką europejską w celu ochrony różnorodności kulturowej. Przed nami będą liczne przeszkody do pokonania. Pierwszą z nich będzie deficyt finansowy. Pani komisarz słusznie o nim mówiła. Wszyscy ministrowie i wszyscy prezydenci mają dobrze opanowane wygłaszanie barwnych przemówień i są dumni z naszej różnorodności kulturowej, jednak kiedy dochodzi do finansowania i wdrażania planów, szybko się wycofują i zapominają wszyscy o dumie, którą głosili.
Z mojego punktu widzenia bardzo ważna jest także ochrona praw autorskich, a więc potrzebne jest porozumienie z autorami i wydawcami oraz wszystkimi innymi zaangażowanymi podmiotami, tak aby za stosowną opłatą można było umieścić w Internecie informację dostępną dla obywateli. Uważam, że mamy w tym obszarze wiele kwestii do przemyślenia. Z pewnością nie jest to łatwe zadanie, ale propozycje są na stole i państwa członkowskie mogą na tym wiele zyskać. Jestem przekonana, że możemy osiągnąć jutro pozytywny wynik głosowania nad tym sprawozdaniem.
Uważam, że musimy korzystać z nowych technologii i wspierać to przedsięwzięcie, aby nie tylko ułatwić dostęp dla wszystkich nas, Europejczyków, ale także by zanieść naszą kulturę daleko w świat.
Jolanta Dičkutė
w imieniu grupy ALDE. - (LT) Panie i panowie! Jak stwierdzono w pierwotnym dokumencie Komisji, europejska biblioteka cyfrowa byłaby oparta na bogatym dziedzictwie Europy, łącząc środowiska wielokulturowe i wielojęzyczne oraz postęp technologiczny i nowatorskie metody biznesowe. W kontekście integracji jest to dobry i pożądany cel oraz ambitne przedsięwzięcie. Jednakże oprócz realizacji tych idealnych celów, musimy myśleć realnie i być bardzo wyczuleni, aby przygotować się na wyzwania, które w takim procesie są nieuniknione.
Główne problemy dotyczące utworzenia bibliotek cyfrowych są powszechne, choć opisuje się je na różne sposoby. Infrastruktura techniczna, utworzenie cyfrowych zasobów, określenie praw autorskich, ochrona zawartości oraz ochrona dokumentów to kwestie wymagające rozwojowych i niezbędnych decyzji.
Potencjał, aby świadczyć usługi wirtualne oraz dostarczać projekty służące ich realizacji dotyczy wszystkich rodzajów bibliotek. Jednak oczywiście materiały cyfrowe, takie jak informacje tekstowe, wizualne i audio, rozszerzają tradycyjne funkcje bibliotek, dodając inny rodzaj gromadzonych treści. Na przykład, dostęp do informacji przechowywanych w tradycyjnej bibliotece zależy od jej czasu otwarcia, który zazwyczaj jest dłuższy niż w innych instytucjach publicznych. Jeśli biblioteka jest wirtualna, dostęp do niej jest powszechny, gdyż nie istnieją fizycznie żadne drzwi, które zagradzają użytkownikom dostęp do informacji. Dostęp do informacji zależy od okresów pracy serwera.
Bibliotekarze mogą korzystać z tradycyjnych możliwości, aby opracować usługi wirtualne, lecz to nie wystarczy. Biblioteki cyfrowe są zjawiskiem należącym do trzeciego tysiąclecia, a zatem konieczna jest ocena nie tylko specyficznej wiedzy niezbędnej w dzisiejszych czasach, lecz także wiedzy, która będzie niezbędna w przyszłości, w miarę zmian technologicznych. Nie jest tak ważne, abyśmy mieli perfekcyjną wiedzę na temat konkretnych technologii, ponieważ elastyczny i samodzielny pracownik może zdobyć umiejętności i doświadczenie potrzebne mu do pracy.
W moim kraju, na Litwie, długoterminowa ochrona dziedzictwa litewskiego dzięki zastosowaniu technologii informacyjnych została zagwarantowana poprzez uchwalenie aktów prawnych. Jednak, nie rozwiązuje się problemu poprzez koordynację działań "instytucji pamięci” (biblioteki, muzea, archiwa). Ani obywatele Litwy, ani innych państw nie mogą jeszcze korzystać z usług świadczonych przez biblioteki cyfrowe. Mam nadzieję, że dzisiejsza decyzja przyspieszy te procesy.
Mieczysław Edmund Janowski
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Kto czyta książki żyje podwójnie. Umberto Eco. Sprawozdanie Pani Descamps to dobre świadectwo nowoczesnego podejścia do spraw kultury i edukacji. Odnosiłem się do tej kwestii także w swoim sprawozdaniu dotyczącym wpływu polityki regionalnej na innowacyjne zdolności Unii.
Tak jak przełomowe znaczenie dla rozwoju ludzkości miał w swoim czasie wynalazek Gutenberga, tak obecnie możemy mówić o rewolucji kulturowej dokonującej się przez Internet. Chodzi więc, o powszechny dostęp do europejskiej, a po prawdzie to do światowej skarbnicy duchowego i materialnego dorobku ludzkości. Obejmuje ona dzieła współczesne oraz powstałe przed wiekami i to w przestrzeni wielu kultur i wielu języków. Oczywiście ważne są tutaj prawa autorskie.
Wyrażam uznanie dla tego, co już zostało zrobione w tej materii w wielu naszych krajach, także przez Polską Bibliotekę Narodową. Chcę tu podkreślić rolę rozpowszechnienia Internetu szerokopasmowego. Uważam także, że powinniśmy znaleźć możliwość współfinansowania digitalizacji ze środków Unii. Kończę słowami Johanna Wolfganga Goethego, który powiedział: "Kiedy czytam dobrą książkę doświadczam uczucia, jakbym zyskał nowego przyjaciela”. Iluż dobrych przyjaciół będziemy mogli pozyskać przez europejską bibliotekę cyfrową.
Mikel Irujo Amezaga
w imieniu grupy Verts/ALE. - (ES) Panie przewodniczący! Komisja określiła trzy niezbędne osie eksploatacji potencjału technologii cyfrowej: dostępność online, digitalizacja zbiorów analogowych oraz ochrona i przechowywanie treści cyfrowych - znamy je wszystkie.
W odniesieniu do digitalizacji wiadome jest, że Komisja, poprzez zalecenie z sierpnia zeszłego roku, zwróciła się do państw członkowskich o koordynację wysiłków w celu zapewnienia synergii na skalę europejską. Rada jednomyślnie poparła to zalecenie, lecz pragnę skorzystać ze sposobności - chociaż Rada niestety nie jest tu obecna - aby po pierwsze zapytać Komisję o faktyczne postępy poczynione przez państwa członkowskie w tym obszarze, a po drugie, aby upewnić się, czy we właściwy sposób uwzględniono organy niepaństwowe, które, jak wiemy, są odpowiedzialne za kulturę w najbardziej zdecentralizowanych państwach.
W odniesieniu do innego aspektu - dostępności online - jak powiedziałem, wszyscy zgadzamy się, że musi istnieć wielojęzyczny interfejs i należy zagwarantować treść. To prawdziwa przyjemność, kiedy wchodzi się na stronę biblioteki internetowej i widzi się, że oprócz 23 urzędowych języków Wspólnoty pojawiają się także zasoby w islandzkim czy serbskim.
Obchodzimy dzisiaj Europejski Dzień Języków, a pani komisarz wniosła znaczny wkład w jego utworzenie. Również wielokrotnie i słusznie pani powtarzała, że duże i małe języki nie istnieją, że wszystkie stanowią część europejskiego bogactwa kulturowego - chciałbym w związku z tym mieć szansę ujrzenia w bibliotece cyfrowej od czasu do czasu odniesienia, a raczej treści, w językach takich jak mój język, które nie są uznane za urzędowe w Unii Europejskiej.
Věra Flasarová
w imieniu grupy GUE/NGL. - (CS) Panie i panowie! Kiedy biblioteka aleksandryjska spłonęła podczas inwazji Juliusza Cezara na Egipt, znaczna część literatury stworzonej przez człowieka do tego czasu bezpowrotnie zniknęła. Moim zdaniem nic takiego już się nigdy nie powtórzy, dzięki bibliotekom cyfrowym.
Cieszy mnie złożone podejście sprawozdawczyni do tej kwestii. Pochodzę z Czech, gdzie skuteczna digitalizacja Biblioteki Narodowej w Pradze trwa już od jakiegoś czasu. Ponieważ państwa mają własne biblioteki narodowe, to logiczne, że Unia Europejska powinna również mieć podobną instytucję, która korzysta z najnowszych technologii. Nie chodzi tylko o realizację zadania integracji europejskiej; jest to kwestia praktyczna. Obecnie wydaje się coraz więcej książek. Bez pomocy technologii komputerowej nie można zgromadzić w jednym miejscu tak znacznej ilości literatury. To gigantyczna praca. Planuje się, że europejska biblioteka cyfrowa przejmie zasoby cyfrowe, które już istnieją i zawierają dzieła literackie wolne od praw autorskich. Do dzieł literackich dołączą prace z dziedziny technicznej, prawnej, materiały dziennikarskie oraz audiowizualne.
Ustanowienie systemu, który jest tak uniwersalny, a jednocześnie stosunkowo prosty, będzie ciekawym zadaniem dla specjalistów w dziedzinie technologii cyfrowych. Jestem pewna, że europejska biblioteka cyfrowa wyeliminuje niekończące się wzajemne odnośniki oraz skomplikowane sposoby wyszukiwania w przestrzeni wirtualnej i stanie się biblioteką ogromną, którą będziemy mieli - mówiąc metaforycznie - w domu.
Istnieje oczywiście również ryzyko. Czy biblioteki cyfrowe sprawią, że będziemy jeszcze bardziej zależni od komputerów i zagrożą istnieniu książek drukowanych? Może tak się stać, chociaż nie uważam, że to prawdopodobne. Tradycyjna książka jest integralną częścią naszej kultury, podobnie jak teatr czy sztuka. Oferuje nam coś, czego biblioteki cyfrowe nigdy nie będą w stanie zapewnić: bezpośredni kontakt z czytelnikiem.
Thomas Wise
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący! Korzenie biblioteki brytyjskiej sięgają roku 1753. Posiada dokumenty pochodzące nawet z 300 r. p.n.e. Znane osobistości, takie jak Karol Marks, Oskar Wilde, Mahatma Gandhi, Rudyard Kipling, George Orwell, George Bernard Shaw, a nawet Włodzimierz Lenin, to tylko niektóre osoby, które kształciły się w czytelniach British Museum i brytyjskich bibliotek. Zastanawiam się, czy znaleźliby aż tyle inspiracji korzystając z Internetu. Podejrzewam, że nasze wspaniałe instytucje ze swoimi bezprecedensowymi zbiorami publikacji z każdego zakątka świata i imperium brytyjskiego - a nawet spoza niego - będą cenione jeszcze długo po tym, gdy Unia Europejska powtórzy los innych eurofederalnych projektów, zaczynając od Karola Wielkiego, a kończąc na politycznych tragediach ostatnich dwóch stuleci. Pani Descamps, życzę powodzenia w realizacji pomysłu bibliotek cyfrowych, ale w tej kwestii, jak i w wielu innych, ja bym się raczej skupił na ochronie, zachowaniu i rozwijaniu dziedzictwa, z którego jestem dumny, zamiast tworzyć nowe państwa na ruinach państw poległych.
Piia-Noora Kauppi
Panie przewodniczący, koledzy! Przede wszystkim chciałabym podkreślić, że bardzo pozytywnie oceniam prace Komisji i sprawozdanie pani Descamps w sprawie bibliotek cyfrowych jako wniesiony w samą porę, istotny wkład w kwestię zachowania informacji cyfrowych dla przyszłych pokoleń.
Prawdą jest, że Internet stał się jedną głównych dróg dostępu do wiedzy i nauki. Z bibliotek cyfrowych na pewno skorzystałoby wielu badaczy, studentów, nauczycieli oraz - jako osobna grupa - osób niepełnosprawnych fizycznie. Jest to więc doskonała inicjatywa w Roku Równych Szans dla Wszystkich.
Chciałabym jednak zwrócić państwa uwagę na jeden aspekt, który należy dokładnie ocenić przed podjęciem decyzji.
Współpraca publiczno-prywatna i sponsorzy prywatni są dla digitalizacji dziedzictwa kulturowego Europy ważnym elementem systemu w jego obecnej formie. Musimy się upewnić, że nowe regulacje w tym zakresie nie zagrożą korzyściom obecnego systemu, zwłaszcza informacjom naukowym. Na przykład, musimy się upewnić, że chroniony jest mechanizm wzajemnej kontroli. Wzajemna kontrola to proces, w ramach którego niezależni eksperci z danej dziedziny naukowej recenzują prace naukowe przedstawiające wyniki badań.
System wzajemnej kontroli jest niezwykle ważny dla środowiska naukowego, ponieważ jest istotnym mechanizmem kontroli jakości i może mieć wpływ na kariery naukowe. Należy również uniknąć scenariusza, gdzie otwarty dostęp zagrozi obecnemu upowszechnianiu wyników badań naukowych przez prenumeratę czasopism. Jedną kwestią, którą należy rozważyć, jest zmniejszenie opłacalności czasopism wydawanych przez niewielkie wydawnictwa.
Podsumowując, obecny system jest odbierany przez wiele zainteresowanych stron jako łatwo dostępny, efektywny, niedrogi i odznaczający się wysoką jakością. Musimy się upewnić, że korzyści, zwłaszcza dla badaczy, będą przeważały oraz musimy uniknąć wszelkich niezamierzonych negatywnych konsekwencji dla tych właśnie osób, którym mamy nadzieję pomóc.
Zdzisław Zbigniew Podkański
Panie Przewodniczący! Pomysł utworzenia europejskiej biblioteki cyfrowej, obliczonej na stworzenie w Internecie miejsca, gdzie każdy użytkownik będzie mógł korzystać nieodpłatnie ze zgromadzonych zasobów, to ambitny projekt. Biblioteka wyposażona w wielojęzyczny interfejs umożliwi bezpośredni dostęp do poszukiwanych treści. Każdy obywatel będzie mógł docierać nawet do najmniej znanych i poszukiwanych dzieł światowej kultury w języku ojczystym.
Warto także zwrócić uwagę na fakt, że inicjatywa ta porusza ważny problem, jakim jest dostęp do Internetu i korzystanie ze światowego dorobku kulturowego osób mieszkających na terenach wiejskich, na obszarach wyspiarskich oraz mających problemy z przemieszczaniem się.
Niewątpliwie kolejnym poważnym problemem może stać się dostęp do wszystkich kategorii zasobów kulturowych, w tym chronionych prawami autorskimi. Mam nadzieję, że z czasem, dzięki zainwestowaniu w technologię, uda się go pokonać.
Sprawozdanie autorstwa pani Marie-Hélène Descamps to wyważony dokument, który w moim przekonaniu należy poprzeć.
Zdzisław Kazimierz Chmielewski
Panie Przewodniczący! Pani Komisarz! Przyłączam się do słów uznania kierowanych do sprawozdawczyni za kompetentnie przygotowane sprawozdanie - sformułowanie w imieniu Parlamentu Europejskiego czytelnego sygnału poparcia dla idei stworzenia europejskiej biblioteki cyfrowej. Idei, co nie bez satysfakcji podkreślam, lansowanej także przez mój kraj: w tej szóstce, pani sprawozdawczyni, była także Polska.
Sprawozdanie wnosi przekonywujące uzasadnienie dla etapowej realizacji tego projektu. Stopniowe obejmowanie pomysłem kolejnych kategorii dorobku kulturowego, łącznie z dokumentami chronionymi prawem autorskim, rzecz jasna pod warunkiem spełnienia prawnych obwarowań, dotyczących własności intelektualnej. Godna szczególnego podkreślenia jest zawarta w projekcie intencja uwzględnienia możliwości uczestnictwa, poza bibliotekami, innych instytucji upowszechniania kultury. Poczesne miejsce w tym układzie zasłużenie zajmować będą również muzea i archiwa, w sposób naturalny przecież od stuleci powiązane z bibliotekami.
Wiele obiecuję sobie zwłaszcza po zapowiedzi włączenia w system koordynacyjny europejskiej biblioteki cyfrowej nie tylko badań naukowych nad digitalizacją, lecz i niezmiernie istotnej kwestii ochrony zasobów cyfrowych. Wierzę, że w ten sposób uda się wypracować wspólne, jednolite wymagania w zakresie właściwego przechowywania materiałów cyfrowych gromadzonych w bibliotekach, muzeach i archiwach, jak i cyfrowych materiałów - archiwalnych podkreślam - przechowywanych poza archiwami, właśnie w bibliotekach i muzeach. Jak wiadomo od stuleci placówki te miały problemy z odpowiednim zabezpieczeniem trafiających do nich różną drogą archiwaliów. Stajemy wreszcie przed szansą zmiany tego stanu rzeczy.
Viviane Reding
komisarz. - (FR) Panie przewodniczący! Pragnę wyrazić serdeczne podziękowania dla pani poseł Descamps oraz innych członków Komisji Kultury i Edukacji za przygotowanie przedmiotowego sprawozdania, ponieważ jest to rzeczywiście dokument bardzo ważny.
Proszę państwa, prawdziwe bogactwo Europy to nie euro czy rozwój gospodarczy: bogactwo to nasze dziedzictwo, które tworzono i budowano na przestrzeni wieków; to właśnie ono stanowi prawdziwe i głębokie źródło bogactwa Europy.
Obecnie w pewnym sensie jest skandalem, że to dziedzictwo znika w archiwach i skarbcach, w miejscach, do których nie mogą się dostać obywatele Europy, gdzie nie mogą tych zbiorów dotknąć, zrozumieć tego dziedzictwa i cieszyć się nim. Celem biblioteki cyfrowej jest właśnie przełamanie tych barier.
Uważam, że to jeden z wielkich kroków naprzód, jakich dokonała Europa, i chciałabym oddać hołd bibliotekom narodowym, naszym bibliotekom narodowym, ponieważ były one obecne przy zapoczątkowaniu tej inicjatywy, która okazała się tak aktualna i istotna dla kultur europejskich. Dyrektorzy tych bibliotek byli prawdziwymi pionierami. Rozumieli oni, że przedsięwzięcie to polega na symbiozie: symbiozie kultury, która przejawia się w bogactwie korpusu, oraz technologii, która jest instrumentem zapewniającym dostęp do tej kultury, a fakt, że dyrektorzy bibliotek podjęli się tej pionierskiej pracy, oznacza, że w 2008 r. mamy już pojedynczy, wielojęzyczny punkt dostępu.
Po trzykroć "tak” odpowiadam tym posłom, którzy poruszyli tę kwestię: pozwoli to nam nawet na dostęp do literatury luksemburskiej. Jestem z tego dumna, gdyż luksemburski to mój język ojczysty, a więc jest to dla mnie najważniejszy język na świecie, podobnie jak każdy język ojczysty. Właśnie dlatego powinniśmy mieć możliwość dostępu do dzieł sztuki i literatury, które były tworzone w językach ojczystych, będących szczególnym środkiem wyrazu.
Na przykład kultura Luksemburga: oczywiście luksemburczycy mają do niej dostęp, ale czy panie i panowie posłowie wiedzą, że coś takiego jak kultura Luksemburga w ogóle istnieje? Nie! Jednak, kiedy będziemy mieli wspólną bibliotekę, wspólny punkt dostępu pozwoli państwu zrozumieć, że taka kultura istnieje.
To niezwykłe, że możemy mieć dostęp do tych kultur, że możemy dzielić się ich bogactwem, w tym poza Europą, co zasługuje na podkreślenie, ponieważ kultura nie kończy się na naszych granicach. Kultura oznacza dzielenie się, a więc pragniemy stworzyć tę bibliotekę w duchu otwartości, ponieważ interoperacyjność będzie bardzo ważnym aspektem - będzie się ona odnosić nie tylko do książek, lecz także do wszystkich innych form kultury: filmów, muzyki, zbiorów muzealnych itd. Jesteśmy zatem świadkami niezwykłego otwarcia kultury, zarówno o charakterze wielojęzycznym, jak i wielokulturowym - jest to zjawisko, które naprawdę pokaże prawdziwą istotę Europy, którą jest właśnie zjednoczenie w różnorodności.
Oczywiście są przed nami problemy do rozwiązania, a szanowni państwo dosyć wyraźnie na to wskazywali. Na przykład problem finansowania. Zaapeluję zatem do państw członkowskich o dopilnowanie, by dyskusjom towarzyszyło skuteczne działanie. Niektóre państwa już to wykazały i pragnę im za to podziękować.
W 2008 r. przedstawimy analizę dotychczasowych osiągnięć, a zatem wskazującą również to, czego nie udało się zrealizować. Uważam, że będzie to bardzo ważny krok, pozwalający na dalszy postęp całego przedsięwzięcia. Oczywiście będziemy również zalecać partnerstwo publiczno-prywatne, ponieważ będzie ono niezbędne dla postępów digitalizacji, która jest działalnością bardzo kosztowną. Rozważam również ochronę delikatnych materiałów, które mogą ulec zniszczeniu, jeśli się o nie odpowiednio nie zadba. Ile rolek filmu może zostać zmarnowanych? Jeśli mamy chronić to wspólne dziedzictwo kulturowe, musimy po prostu je zdigitalizować, zanim będzie za późno.
Myślę też oczywiście o innych problemach, które należy rozwiązać, to jest o problemach dotyczących praw autorskich - to prawdziwe utrapienie - oraz dotyczących informacji naukowych. Nasza grupa wysokiego szczebla pracuje obecnie nad rozwiązaniami tych problemów.
Panie przewodniczący! Mamy przed sobą niezwykłe przedsięwzięcie, które pokazuje, czym naprawdę jest europejska wartość dodana - i wierzę, że największym wyczynem jest zjednoczenie Europejczyków wokół ich kultur w liczbie mnogiej, wokół ich historii w liczbie mnogiej - a są to zjawiska piękne i twórczo rozwijane. To naprawdę najlepsze, co mamy. Chrońmy to dziedzictwo i pracujmy razem, abyśmy mogli się nim dzielić.
Przewodniczący
Chciałbym bardzo podziękować wszystkim mówcom, zwłaszcza komisarz Reding za jej inteligencję i wdzięk. Chciałbym jej podziękować w jej własnym języku, luksemburskim, ponieważ dzisiaj jest dzień mniej znanych języków. Merci!
(Śmiech)
