Indiening van het jaarverslag van de Rekenkamer - 1999
De Voorzitter
Aan de orde is de indiening van het jaarverslag van de Rekenkamer voor het jaar 1999.
Ik dank de voorzitter van de Rekenkamer, de heer Karlsson, voor zijn aanwezigheid en geef hem meteen het woord.

Karlsson
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, namens de leden van de Rekenkamer wil ik u allen danken voor uw uitnodiging om hier het 23e jaarverslag van de Rekenkamer te presenteren. Net als in vorige jaren markeert deze presentatie de start van de kwijtingsprocedure voor het begrotingsjaar 1999.
Het verslag heeft dezelfde structuur als in de afgelopen twee jaar, met hoofdstukken voor de ontvangsten in elk van de onder de rubrieken van de financiële vooruitzichten vallende uitgavencategorieën. Er is ook een hoofdstuk gewijd aan de betrouwbaarheidsverklaring. De opmerkingen van de Rekenkamer over de uitvoering van het zesde, zevende en achtste Europese Ontwikkelingsfonds zijn als bijlage bij het jaarverslag gevoegd.
In de verschillende hoofdstukken van het jaarverslag worden vier belangrijke kwesties besproken. Ten eerste is er een analyse van de toepassing van de budgettaire beheerspraktijken binnen de specifieke financiële rubrieken. U zult zien dat de Rekenkamer, rekening houdend met verzoeken van het Parlement, meer aandacht heeft besteed aan het gevolg dat is gegeven aan eerdere opmerkingen. In elk van de hoofdstukken doet de Rekenkamer verslag van de vorderingen die zijn gemaakt op een aantal gebieden waarover zij in het verleden verslag heeft uitgebracht. In mijn presentatie zal ik op enkele van deze kwesties terugkomen.
Ten derde heeft de Rekenkamer, in antwoord op het verzoek van het Europees Parlement, haar controles met betrekking tot de betrouwbaarheidsverklaring uitgebreid. Wij verschaffen nu extra informatie per uitgavencategorie in elk hoofdstuk. Tot slot presenteert de Rekenkamer in elk van de hoofdstukken een aantal andere belangrijke controlebevindingen. Over veel van deze bevindingen wordt uitvoerig verslag gedaan in de speciale verslagen van de Rekenkamer.
Sinds de laatste kwijtingsprocedure heeft de Rekenkamer 24 speciale verslagen opgesteld met de resultaten van de controles die gericht waren op een groot aantal specifieke gebieden waarvan het financieel beheer van de Gemeenschap voor verbetering vatbaar is. Hoewel deze verslagen nu niet aan de orde zijn, moet er wel rekening mee worden gehouden in de kwijtingsprocedure.
De totale ontvangsten voor het begrotingsjaar 1999 bedroegen 86,9 miljard euro. De middelen op basis van het bruto nationaal product vertegenwoordigen 43% van dit totaal. De middelen op basis van de BTW vertegenwoordigen 36% en de traditionele eigen middelen vormen 15% van het totaal. De resterende 5% bestaat uit het overschot van het vorige begrotingsjaar en andere inkomsten. Dit betekent dat viervijfde van de middelen van de Gemeenschap, de middelen op basis van het BNP en de BTW, wordt berekend en vastgesteld met behulp van statistische gegevens.
In deze context wil ik twee belangrijke opmerkingen van de Rekenkamer onder uw aandacht brengen. In de eerste plaats heeft de Rekenkamer nu al enkele jaren opmerkingen geplaatst bij het gebruik van een statistisch, cumulatief systeem (ESR79) dat voor alle andere doeleinden al is vervangen door een nieuwer systeem (ESR95). Hiertussen ligt 16 jaar. Bovendien heeft de Rekenkamer, in het kader van de bestrijding van BTW-fraude, een methode aangegeven die gebaseerd is op een vergelijking tussen fiscale en statistische gegevens over tussentijdse consumptie. Deze kan vooral nuttig zijn voor gebieden waar het risico op fiscale fraude erg hoog is. De lidstaten wordt om die reden gevraagd toepassing van deze methode te overwegen.
Op het gebied van de douane maakt de Rekenkamer in haar verslag gewag van de complexiteit en de wisselende toepassing van de regeling inzake passieve veredeling. De Rekenkamer steunt echter ook het voorstel van de Commissie om de douaneregelingen met een economisch effect te moderniseren.
Met betrekking tot de uitgaven in 1999 werd een totaal bedrag van 93,6 miljard euro aan nieuwe vastleggingen en een bedrag van 80,3 miljard euro aan betalingen geboekt. Dat is respectievelijk 96% en 92% van de beschikbare kredieten voor het jaar. Het uitvoeringspercentage van de geraamde bedragen in de financiële vooruitzichten bedraagt respectievelijk 91% en 83%.
De uitgaven in het kader van de Gemeenschapsbegroting zijn over vele verschillende gebieden gespreid. Daarom is het moeilijk om algemene conclusies te trekken over de uitvoering van de begroting. De Rekenkamer geeft echter de volgende hoofdpunten aan. De helft van de uitgaven van 1999 zijn geboekt onder het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Zoals in hoofdstuk 2 van het jaarverslag staat beschreven, wordt dit hoge uitvoeringspercentage, namelijk bijna 99% van de uiteindelijke kredieten, ten dele verklaard door de talloze kredietoverschrijvingen. Dit geeft in feite aan dat de oorspronkelijke ramingen van zowel de ontvangsten als de uitgaven hoogst onbetrouwbaar waren. De Rekenkamer verzoekt de Commissie en de lidstaten de kwaliteit van deze ramingen te verbeteren.
Er vonden ook tal van kredietoverschrijvingen voor de Structuurfondsen plaats, die de structuur van de begroting 1999 beduidend veranderden. Voorts waren er grote verschillen tussen de bedragen voor de programma's en de bedragen die in de financiële vooruitzichten waren toegewezen. Het merendeel van de maatregelen in het kader van de Structuurfondsen moest opnieuw geprogrammeerd worden. Op dit gebied was ook sprake van een onderbesteding van vastleggings- en betalingskredieten en van een groot aantal verrichtingen aan het einde van het jaar.
Op terreinen waar de programma's van de Gemeenschap direct door de Commissie worden uitgevoerd, zoals het intern beleid en externe maatregelen, liggen de uitvoeringspercentages iets lager. Ook hier is sprake van een groot aantal vastleggingen en betalingen aan het einde van het jaar. De komende jaren zullen we hier zeker op terug komen.
De Rekenkamer herhaalt daarom de opmerkingen van de afgelopen jaren over de ongunstige gevolgen hiervan, zoals haastige en ondoordachte beslissingen, zware werklast met een grotere kans op fouten, enzovoort.
Tenslotte geeft de Rekenkamer in beide hoofdstukken over intern beleid en externe maatregelen aan dat de opmerkingen van de Commissie zelf over uitvoering van de begroting niet adequaat zijn. De Rekenkamer is derhalve ingenomen met de duidelijke toezegging in het antwoord van de Commissie om haar budgettair en boekhoudkundig verslag fundamenteel te verbeteren.
De Rekenkamer heeft vanaf het begrotingsjaar 1994 jaarlijks een verklaring van betrouwbaarheid opgesteld. Elk jaar heeft de Rekenkamer ernstige kritiek geuit op de wettigheid en regelmatigheid van de betalingen en de onderliggende verrichtingen. Dit is nu weer het geval. De controle van de betalingen in 1999 liet ook nu weer een onaanvaardbaar hoog aantal fouten zien dat betrekking had op het bedrag, de werkelijkheid of de subsidieerbaarheid van de onderliggende verrichtingen.
Het merendeel van deze fouten deed zich voor op gebieden van de communautaire begroting die worden beheerd door overheidsinstanties in de lidstaten. Het ging veelal om gevallen waarin niet voldaan was aan de criteria voor subsidieerbaarheid, te hoge kostendeclaraties, ontoereikende bewijsstukken en rekenfouten.
Daarnaast zijn er gevallen waarin niet is voldaan aan de voorschriften, of waarin sprake is van tekortkomingen in de systemen. Het effect daarvan op betalingen kan niet direct worden vastgesteld, maar dit vergroot wel de kans op fouten. De meest frequente voorbeelden hiervan zijn onvoldoende invoering van controles op de voorschriften, problemen met gedetailleerde, ondersteunende documentatie, en het niet correct naleven van aanbestedingsprocedures.
Derhalve heeft de Rekenkamer voor 1999 niet het noodzakelijke bewijs verkregen uit haar controles om te kunnen verzekeren dat de onderliggende verrichtingen wettig en regelmatig waren, behalve wat betreft de eigen middelen, de verplichtingen en de personeelsuitgaven.
Anderzijds geeft de Rekenkamer voor het zesde, zevende en achtste Europese Ontwikkelingsfonds een positieve betrouwbaarheidsverklaring. Niet alleen is het de taak van de Rekenkamer verslag te doen van de fouten die gevonden zijn bij haar controles, maar we moeten er ook voor zorgen dat de controlebevindingen juist geïnterpreteerd en gebruikt worden. Daarom wil ik de Parlementsleden erop wijzen dat het grote aantal door de Rekenkamer vastgestelde fouten niet gezien kan en mag worden als een indicatie van het fraudeniveau in de Gemeenschapsbegroting.
De meeste door de Rekenkamer geconstateerde betalingsfouten komen voort uit een inadequaat financieel beheer en inadequate controle, en alleen in het geval van een klein deel van de gevonden fouten is er reden voor nader onderzoek door OLAF of de daartoe bevoegde instanties in de lidstaten. Een ander gevaar van een verkeerde interpretatie is dat de doelstellingen voor corrigerende maatregelen worden vastgesteld met het oog op de vermindering van het aantal fouten en het verkrijgen van een positieve betrouwbaarheidsverklaring. Zoals de Rekenkamer al in eerdere verslagen duidelijk heeft gemaakt, vereist een verbetering op middellange termijn een combinatie van algemene en specifieke maatregelen, waaronder de verduidelijking en verbetering van controleprocedures, in het bijzonder in de lidstaten. In dit verband juicht de Rekenkamer het plan toe van de Commissie voor verbetering van het financieel beheer, dat zij in het kader van de kwijting van 1998 heeft voorgelegd aan de voor kwijting bevoegde autoriteit.
In verband hiermee wil ik enkele opmerkingen maken over de hervorming van de Commissie. De Rekenkamer is verheugd over de inspanningen van de Commissie-Prodi om een moderne en solide beheers- en controlestructuur op poten te zetten en tegelijkertijd speciale aandacht te geven aan de wijze waarop politieke prioriteiten worden vastgesteld en middelen worden toegewezen.
Veel tekortkomingen die de Commissie nu wil aanpakken zijn door de Rekenkamer al bij vele gelegenheden benadrukt. Ik noem bijvoorbeeld de voorstellen van de Commissie om de verantwoordelijkheid van de ordonnateurs te vergroten voor de uitvoering van verplichtingen en betalingen, en een einde te maken aan het gecentraliseerde systeem van voorafgaande goedkeuring voor verrichtingen door de financieel controleur. Samen met het opzetten van een onafhankelijke interne controledienst stemmen deze voorstellen overeen met de voornaamste vereisten voor een verbeterd financieel beheer die wij in ons Advies nr. 4/97 hebben geformuleerd.
Een ander onderdeel van de hervorming dat nauw aansluit bij een door de Rekenkamer aangegeven kernprioriteit is de grotere nadruk die wordt gelegd op de meting van resultaten en prestaties binnen een kader van toewijzing van middelen met vooraf vastgestelde prioriteiten en doelstellingen die duidelijk omschreven en meetbaar zijn.
De Commissie heeft nu hervormingsprogramma's per begrotingsterrein aangekondigd, die kunnen worden gezien als een reactie op de knelpunten waarop de Rekenkamer al ettelijke jaren lang heeft gewezen. Ik noem hier als voorbeeld de voorstellen voor verbetering van het beheer van programma's voor externe steunverlening. Dit initiatief is duidelijk gebaseerd op een analyse die veel overeenkomsten vertoont met de analyse die de Rekenkamer uitvoerig heeft uiteengezet in haar jaarverslag 1997.
De Rekenkamer spoort de Commissie aan om haar hervormingsvoorstellen zo snel mogelijk door te voeren. Een groot deel van de hervorming bestaat namelijk tot dusver alleen nog maar op papier. De invoering van deze nieuwe hervorming vraagt om een daadwerkelijke verandering van de beheerscultuur van de Commissie, een proces dat zeer zeker tijd zal vergen.
De rapportage in het jaarverslag 1999 over de follow-up van eerdere opmerkingen laat zien hoe moeilijk het voor de Commissie is om de noodzakelijke veranderingen waartoe is besloten door te voeren. In sommige gevallen, zoals de hervormingen van de maatregelen voor het gesubsidieerde gebruik van ondermelk en mageremelkpoeder of het hulpprogramma ten behoeve van Zuid-Afrika, evenals maatregelen inzake sommige aspecten van de traditionele eigen middelen, heeft de Commissie maatregelen getroffen om verbetering te brengen in specifieke tekortkomingen waarover de Rekenkamer verslag heeft uitgebracht.
Op andere gebieden werd traag gereageerd. Wat bijvoorbeeld het melkquotasysteem betreft, heeft de Rekenkamer geconstateerd dat de algehele situatie nauwelijks veranderd is en dat de quota, in strijd met het standpunt van de Rekenkamer, zijn verhoogd, met als gevolg grotere overschotten op de melkmarkt en zware financiële lasten in verband met de opslag en verkoop. In het geval van import van zuivelproducten tegen preferentiële tarieven is er volgens de Rekenkamer tot dusver niets gedaan om te voorkomen dat dezelfde overtredingen van de regelgeving plaatsvinden als die welke gerapporteerd zijn in het Speciaal Verslag van de Rekenkamer nr. 4/98.
Op het gebied van het Europees Regionaal Ontwikkelingsfonds, heeft de Rekenkamer 48 opmerkingen geëvalueerd waarbij volgens haar financiële correctie nodig was. Slechts in 16 gevallen was de Rekenkamer voldaan over de correctiemaatregelen die de Commissie heeft genomen.
Op het gebied van het sociaal overleg heeft de Commissie niet alle maatregelen getroffen die zij had toegezegd in haar antwoorden op de opmerkingen van de Rekenkamer.
Op het gebied van intern beleid heeft de Rekenkamer negen contracten bij DG Energie en vervoer en acht contracten bij DG Onderzoek opnieuw gecontroleerd. De Commissie had maar voor drie van de 17 contracten maatregelen getroffen, terwijl er voor zes andere nog maatregelen liepen.
In het jaarverslag 1996 wees de Rekenkamer op een aantal tekortkomingen in het beheer van een fonds voor exportbevordering voor Nicaragua en Honduras. In zijn in 1998 gepubliceerde kwijtingsaanbeveling verzocht de Raad de Commissie om haar banden met de regionale bank te herzien en door deze bank onterecht gecrediteerde bedragen terug te vorderen. Aan het einde van 1999 was de Commissie nog steeds bezig met het opzetten van een nieuwe organisatie.
Uit deze en andere voorbeelden blijkt duidelijk dat de Commissie tot dusver niet alleen traag is geweest met het treffen van correctiemaatregelen, maar dat zij ook in het bijzonder problemen heeft bij het terugvorderen van onterecht betaalde bedragen.
In haar programma voor 2001 heeft de Rekenkamer daarom een algemene controle gepland op alle begrotingsgebieden waar de inningsprocedures van de Commissie een rol spelen.
Zoals ik al eerder aangaf, vormt het financieel beheer van de Commissie slechts een deel van het algehele beheer van de communautaire middelen. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het dagelijkse beheer van het merendeel van de communautaire middelen op het terrein van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de Structuurfondsen. In dit jaarverslag en in de speciale verslagen die sinds de vorige kwijting zijn gepubliceerd wordt steeds weer de aandacht gevestigd op de ernstige en aanhoudende tekortkomingen in de beheer- en controlesystemen van de lidstaten. Een belangrijke categorie fouten die vermeld wordt in de betrouwbaarheidsverklaring betreft onregelmatige verminderingen van landbouwsubsidies door de centrale of lokale overheidsinstanties. Ook op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid verzoekt de Rekenkamer de lidstaten en de Commissie om doelmatigere controles uit te voeren door middel van een allesomvattende toepassing van inspectieprocedures op alle gemeenschappelijke marktorganisaties, zoals ook in het Geïntegreerde Beheers- en Controlesysteem het geval is.
De dramatische gebeurtenissen uit het recente verleden hebben duidelijk het toenemende belang van beheers- en controlekwesties op de Europese agenda aangetoond. Het zou voor allen, vertegenwoordigers van Europese instellingen of van lidstaten, duidelijk moeten zijn dat dit een permanente verandering weergeeft van de waarden en meningen van de Europese belastingbetalers. Zij verwachten, in ruil voor hun vertrouwen en bijdrage, dat de Europese middelen op een zinnige en eerlijke manier worden besteed.
De voorgenomen hervorming van de Commissie moet gezien worden als een constructief antwoord op deze uitdaging, een antwoord dat onze steun verdient. Aan de andere kant zal de Commissie beseffen dat zij hoge verwachtingen heeft gewekt en verplicht is haar goede intenties in de praktijk te brengen en resultaten te boeken.
De begrotingsautoriteit heeft met succes de aanzet gegeven tot de hervorming en gaat in op de zorgen van het publiek over het financieel beheer. Het is nu haar taak haar inspanningen te versterken en deze hervorming te doen welslagen. In de praktijk betekent dit dat zij voldoende aandacht en middelen moet besteden aan de follow-up van en de respons uit het hervormingsproces. De leden van het Europees Parlement zullen hierbij een voortrekkersrol spelen.
De nieuwe president van de Italiaanse rekenkamer, de Corte dei Conti, die een aantal weken geleden officieel benoemd is, verklaarde bij zijn ambstaanvaarding: "Ik ben ervan overtuigd dat de betrekkingen tussen de rekenkamer en het parlement aanzienlijk worden verbeterd als het parlement de instrumenten versterkt waarmee het op systematische wijze rekening kan houden met de resultaten van controles van de rekenkamer".
Ik sluit mij bij zijn woorden aan. Zij komen erop neer dat wij graag een verdere ontwikkeling willen zien van de operationele organisatie en de methoden van het Parlement. Zij moeten een uitdrukking zijn van deze noodzaak tot structurele verandering. Gisteren was ik in de gelegenheid - ik dank de Voorzitter hiervoor - met de Voorzitter van het Parlement te spreken over het betrekken van alle parlementaire commissies bij de financiële controle en beheerscontrole.
Mijn laatste, maar zeker niet minst belangrijke opmerking is dat ook de medewerking van de lidstaten nodig is. Omdat zij verantwoordelijk zijn voor het dagelijkse beheer van het merendeel van de communautaire middelen, moeten de lidstaten hun financiële controles verbeteren en ten volle de verantwoordelijkheid op zich nemen voor de bestrijding van fraude ten nadele van de Gemeenschapsbegroting. Alleen als alle actoren - Commissie, Parlement, Raad, Europese Rekenkamer en lidstaten - zich inzetten voor de hervorming en samenwerken bij de tenuitvoerlegging daarvan, zal het vertrouwen van de Europese belastingbetaler in de financiering van de Gemeenschap hersteld kunnen worden.

De Voorzitter
Ik dank de voorzitter van de Rekenkamer en geef meteen namens de Commissie het woord aan mevrouw Schreyer.

Schreyer
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter en geachte leden van de Rekenkamer, geachte afgevaardigden, de Europese Commissie is op de goede weg, maar heeft nog een eind te gaan: zo kan de boodschap van de Europese Rekenkamer aan de Commissie worden samengevat. Dat werd uit uw redevoering van zo-even heel duidelijk, mijnheer de voorzitter. De Europese Rekenkamer stelt terecht zeer hoge eisen aan de omgang met het geld van de belastingbetalers. De Commissie stemt haar hervorming van het financieel beheer op die hoge eisen af.
Het verslag van de Rekenkamer is koren op de hervormingsmolen van de Commissie. Dat is een goede zaak, en ik wil de heer Karlsson, de leden van de Rekenkamer en ook de diensten van de Rekenkamer heel hartelijk voor deze steun bedanken.
De Rekenkamer komt in zijn jaarverslag 1999 tot de conclusie dat er bij de uitvoering van de begroting te veel fouten zijn gemaakt om een betrouwbaarheidsverklaring af te geven. De boekhouding van de Commissie wordt daarentegen wel betrouwbaar geacht, en ook de regelmatigheid en de wettigheid van de ontvangstenzijde van de begroting, van de vastleggingskredieten en de personeelsuitgaven worden bevestigd.
Waarschijnlijk zullen wij ons tijdens het debat en in de gehele kwijtingsprocedure echter op de uitvoering van de begroting concentreren, dus op de betaling en verrekening van de middelen. De Rekenkamer heeft opnieuw beklemtoond dat ruim 80% van de Europese begrotingsmiddelen door de lidstaten wordt beheerd. Ik zeg dat beslist niet omdat de Commissie zich, wat de politieke verantwoordelijkheid betreft, achter de lidstaten zou willen verstoppen. De politieke verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de begroting berust overeenkomstig het Verdrag immers bij de Commissie. Als de lidstaten deze bepaling hunnerzijds echter als een schild gebruiken om zich achter te verschuilen en niet de noodzakelijke maatregelen te nemen, is dat ook niet aanvaardbaar.
Ik wil zeker niet generaliseren. Er zijn immers ook gemeenschappelijke stappen ter verbetering van de controle gezet, zoals de financiële protocollen bij de structuurfondsen en de procedures voor financiële correcties van de landbouwuitgaven. Ik sta echter versteld als lidstaten bijvoorbeeld op douanegebied weigeren de financiële aansprakelijkheid te aanvaarden voor door hun bestuursorganen gemaakte fouten, waardoor bepaalde douaneheffingen niet kunnen worden geïnd. Zij compenseren die inkomstenderving dan niet zelf, maar laten alle lidstaten samen ervoor opdraaien. Gewetensvolle lidstaten worden zo financieel gestraft, terwijl de minder gewetensvolle lidstaten financieel worden beloond. Eigenlijk zou de maag van iedere minister van Financiën zich moeten omdraaien bij een systeem waar zulke verkeerde prikkels vanuit gaan, maar momenteel lijkt het alleen de Commissie lelijk op te breken.
De Rekenkamer maakt in zijn verslag ook duidelijk dat de fouten die zijn geconstateerd niet meteen neerkomen op fraude of ten koste van de begroting gaan. Ik zeg dit niet ter verontschuldiging, maar ter verduidelijking. Ik wil natuurlijk benadrukken dat de Europese Commissie de taak heeft zowel formele fouten te vermijden als fraude te bestrijden, met name omdat telkens weer de vraag rijst waar eigenlijk de grens tussen beide ligt en wanneer het een in het ander overgaat.
De Europese Commissie stelt daarom alles in het werk om de mazen van de controles ter bescherming van de Europese belastingbetaler en de Europese begroting te vernauwen. Dat blijkt wel uit het laatste jaarverslag over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap en uit het jaarverslag over fraudebestrijding. In 1999 werd OLAF opgericht. Er zijn vervolgens nieuwe maatregelen genomen om fraude bij aanbestedingen te bestrijden, wat een zeer belangrijk gebied is. Nu zijn er voorstellen voor wetgeving ter bestrijding van witwaspraktijken en het vervalsen van de euro gedaan. De samenwerkingsovereenkomsten met derde landen en - niet in de laatste plaats - met de kandidaat-landen zijn aangescherpt om ervoor te zorgen dat de fraudebestrijding niet aan de grenzen van de EU ophoudt.
De Commissie heeft bovendien bij Amerikaanse rechtbanken een aanklacht tegen enkele tabaksconcerns ingediend die wij ervan verdenken bij sigarettensmokkel te zijn betrokken. De Commissie heeft daarmee duidelijk gemaakt ook niet voor zwaargewichten terug te deinzen. Juist vanwege het tijdstip wil ik in dit verband ook vermelden dat wij voor de intergouvernementele conferentie in Nice een voorstel hebben gedaan om het EG-Verdrag aan te passen teneinde een Europees openbaar ministerie voor de vervolging van fraude ten koste van de Gemeenschap mogelijk te maken. Ik hoop ten zeerste dat dit voorstel op de conferentie in Nice niet simpelweg ad acta wordt gelegd of onder het tapijt wordt geveegd, maar serieus wordt behandeld.
Onder het motto "wij willen ons geld terug" moeten er natuurlijk ook hier en nu al financiële correcties worden uitgevoerd en geld worden teruggevorderd. De voorzitter van de Rekenkamer heeft al aangekondigd daaraan een speciaal verslag, ofwel een speciaal onderzoek te wijden. Dat kan ik alleen maar toejuichen.
Op landbouwgebied worden jaarlijks financiële correcties voor ongeveer 600 miljoen euro uitgevoerd. Voor circa 2% van de voor steun in aanmerking komende arealen wordt bij wijze van sanctie geen steun verleend, omdat er vaak een onjuiste areaalopgave wordt gedaan. Het jaarverslag 1999 van de Rekenkamer toont heel duidelijk aan dat dit een probleemgebied is.
De Rekenkamer stelt steeds vaker speciale verslagen op. Namens de Commissie juich ik dat van harte toe, omdat deze speciale verslagen heel up-to-date zijn, en daarom waardevol kunnen zijn bij het nemen van actuele beslissingen. Ik zeg opzettelijk dat ze waardevol kunnen zijn, omdat het vaak niet voldoende is dat alleen de Commissie naar de Rekenkamer luistert. Ook de Raad en het Parlement moeten dat doen. Het speciale verslag dat pas over de marktordening voor suiker is verschenen, is daarvan een concreet voorbeeld. De Commissie heeft voorgesteld om de huidige marktordening in feite maar met twee jaar te verlengen, om vervolgens tot een grondiger herziening over te gaan. De Raad vindt dat helaas te snel, en zegt dat de verlenging langer moet duren. Ik denk dat dit aantoont dat de opmerkingen die de Rekenkamer naar aanleiding van de controle van eerdere feiten maakt, evenals zijn waardevolle adviezen voor de toekomst ook met de Raad moeten worden besproken.
Natuurlijk moeten uit actuele controleverslagen ook meteen de consequenties worden getrokken. Dat is bijvoorbeeld gebeurd met de voedselhulp aan Rusland waarover de Rekenkamer een verslag heeft gepubliceerd. Toen eind vorig jaar duidelijk werd dat op de oorspronkelijk beoogde humanitaire hulpverlening niet voldoende controle en toezicht kon worden uitgeoefend, heeft de Commissie besloten de actie af te blazen, hoewel er nog middelen beschikbaar waren.
Ik wil in dit verband ook kort vermelden dat de Commissie het verbeteren van de hulpverlening aan derde landen in zijn geheel als een belangrijk punt ziet, zowel vanwege de institutionele herstructurering van dit hele gebied als vanwege de hoge kosten die nog uit het verleden stammen. Die kosten moeten sneller en intensiever worden afgebouwd dan vroeger. De Commissie heeft een voorstel van die strekking aan de Begrotingscommissie voorgelegd.
De Commissie zit met de hervorming op de goede weg. Wij hebben echter niet alleen de goede richting gekozen, we hebben ook al een flink deel van de weg afgelegd. We zijn al bepaalde mijlpalen gepasseerd, zoals de begroting 2001, die voor het eerst in het teken stond van een activity based budgeting. De Commissie heeft in het kader van de zogenaamde peer group haar prioriteiten opnieuw gerangschikt, en de personele bezetting dienovereenkomstig gereorganiseerd. De Commissie heeft een nieuwe revisiedienst in het leven geroepen, die toezicht uitoefent op de controlesystemen binnen de verschillende afdelingen. Wij hebben ook een centrale financiële dienst opgezet, waarop alle directoraten-generaal een beroep kunnen doen; wanneer ze contracten moeten opstellen bijvoorbeeld, of wanneer ze hulp nodig hebben bij het toepassen van de bepalingen van het Financieel Reglement.
Nu staan we echter aan het begin van een moeilijke etappe waarbij we de steun van het Europees Parlement, de Raad, en ook van de Rekenkamer nodig hebben. Dat geldt voor de wijziging van de tuchtrechtelijke procedures, maar vooral ook voor de herziening van het Financieel Reglement. Mijnheer de voorzitter, u zei dat veel initiatieven tot nu toe slechts op papier bestaan. Het gaat er nu natuurlijk om ze in de praktijk te brengen. Zo heeft de Rekenkamer zich ertoe verplicht zijn advies over het voorstel voor de herziening van Financieel Reglement op zeer korte termijn uit te brengen, waarvoor mijn hartelijke dank. Ik hoop dat de bevlogenheid van de Rekenkamer aanstekelijk werkt op het Parlement en de Raad, zodat ook deze mijlpaal op het hervormingspad binnenkort geen voorstel meer is dat slechts op papier bestaat, maar geldend recht waarmee de uitvoering van de begroting kan worden verbeterd.

Theato
Mevrouw de Voorzitter, ik wil voorzitter Karlsson oprecht bedanken voor zijn presentatie van het jaarverslag van de Rekenkamer. Het verslag van mevrouw Schreyer was eveneens interessant. Ik wil de voorzitter van de Rekenkamer echter in het bijzonder bedanken voor de wijze waarop de leden van de Commissie begrotingscontrole dit maal zijn geïnformeerd. Wij hebben ons daardoor op dit debat kunnen voorbereiden en hoefden geen details meer uit de pers te vernemen.
Zoals u al zei, mijnheer Karlsson, was 1999 vanwege de aflossing van de vorige Commissie door de nieuwe Commissie een ingrijpend jaar. Wij verwachten niet dat deze nieuwe Commissie er meteen in slaagt een einde te maken aan de verkeerde ontwikkelingen en misstanden die het Parlement heeft blootgelegd en waarvoor wij destijds tevergeefs op hervormingen hebben aangedrongen. Wij juichen het evenals de Rekenkamer toe dat de Commissie van voorzitter Prodi een hervorming doorvoert die wij op een constructieve, maar kritische manier begeleiden.
Gaat het met de communautaire begroting eindelijk de goede kant op? Nu de Commissie ruim een jaar in functie is, en ten dele al vanaf september 1999 voor de uitvoering van begroting 1999 verantwoordelijk is, is dat een vraag die wij graag bevestigend zouden beantwoorden. Ook met het laatste jaarverslag van de Rekenkamer in de hand kan deze vraag echter nog niet naar eer en geweten worden beantwoord. De Rekenkamer wijst terecht op de talrijke stappen die de Commissie al heeft gezet, of tenminste heeft aangekondigd, om de situatie te verbeteren. Ook commissaris Schreyer heeft daarnaar verwezen. Het gaat dan om nieuwe procedures voor de vaststelling van de prioriteiten en de bijbehorende toewijzing van middelen, om wijzigingen in het personeelsbeleid, fundamentele verbeteringen in de uitvoering van de begroting en de financiële controle, de hervorming van de programma's, en de oprichting van een efficiënte financiële controledienst. Deze hoopgevende maatregelen zijn echter nog allemaal toekomstmuziek.
De beschrijving van de werkelijkheid in het jaarverslag werkt eerder ontnuchterend. Het is bijzonder betreurenswaardig en nauwelijks te begrijpen dat de betrouwbaarheid van de boekhouding nog altijd tekortschiet. Met andere woorden: de Commissie heeft haar boekhouding niet op orde gebracht, en de goedgekeurde rekeningen weerspiegelen ternauwernood de werkelijke financiële situatie. Gegevens over de betaling van voorschotten en de vooruitbetalingen ontbreken aan het eind van het jaar, en de bestaande vastleggingen zijn met maar liefst 2,6 miljard euro ondergewaardeerd. Tegelijkertijd worden mogelijke vorderingen te hoog geraamd - overgewaardeerd zelfs, zegt de Rekenkamer. Het Parlement heeft tijdens de kwijtingsprocedures voor 1996, 1997 en 1998 al nadrukkelijk op deze ernstige boekhoudingkundige fouten gewezen. Hoewel het moeilijk is en tijd kost om het beheer van de begroting fundamenteel te wijzigen, mevrouw de commissaris, hadden wij gehoopt dat de nieuwe Commissie er tenminste in zou slagen de boekhouding snel in orde te maken. Zelfs dat is echter kennelijk niet gelukt, en dat betreur ik zeer. Bij uw aantreden heeft u ons beloofd dat u daarvoor zou zorgen, mevrouw Schreyer.
Nu wordt het Europees Parlement in een lastig parket gebracht. In januari van dit jaar hebben wij immers nog verklaard dat als ook de goedkeuring van de rekeningen over 1999 weer met zwaarwegende fouten behept zou zijn, wij dat niet zouden accepteren. U kent de betreffende passage uit dat besluit wel. Zoals wij in januari hebben gezegd, kan er zonder goedkeuring van de rekeningen ook geen kwijting voor het gevoerde financieel beleid worden verleend. De goedkeuring van de rekeningen is een voorwaarde voor kwijting. Hier moet een oplossing voor worden gevonden, mevrouw Schreyer, en ik wil u dan ook vragen of de rekeningen over 1999 kunnen worden gecorrigeerd.
De Rekenkamer kan dit jaar opnieuw, voor de zesde keer op rij, geen betrouwbaarheidsverklaring afgeven. Dat wil zeggen dat de Rekenkamer niet kan garanderen dat de rekeningen regelmatig en wettig tot stand zijn gekomen. Er zijn te veel fouten gemaakt om een dergelijke garantie te geven. Het aantal fouten ligt nog altijd boven de 5%. Omgerekend naar euro's is dat een bedrag van ongeveer 5 miljard euro dat niet correct is besteed. Ik ben het met de voorzitter van de Rekenkamer eens dat die fouten niet in alle gevallen op fraude duiden. Vaak is er sprake van omissies of misverstanden vanwege de ingewikkelde regels en procedures, maar dat neemt niet weg dat een dergelijke foutenmarge gewoonweg onaanvaardbaar is en op den duur niet kan worden getolereerd.
Uw verwijzing naar de slechte uitvoering in de lidstaten, beste mevrouw Schreyer, moet ik in zoverre van de hand wijzen dat de Rekenkamer duidelijk zegt waar het bij de Commissie aan schort, en uiteindelijk is het toch nog altijd de Commissie die de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de begroting draagt. Ik vind dan ook dat u strenger moet zijn, zodat wij met reden tegen de Europese burgers kunnen zeggen dat hun geld goed wordt beheerd. Wij gaan nu in onze commissie aan de slag, en zullen nauw met u samenwerken.

Blak
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen dank ik de Rekenkamer voor het jaarverslag. Ik wil graag enkele problemen aanhalen en hoop dat de heer Karlsson mijn vragen vandaag kan beantwoorden. Naar aanleiding van de kwijting voor 1997 besloot het Parlement geen kwijting te geven voor 1999 zolang de Rekenkamer geen betrouwbaarheidsverklaring over 1999 kon afleggen, zoals mevrouw Theato daarnet uitlegde. Ik wil echter graag weten hoe erg het met de begroting van 1999 gesteld is. Gisteren stelde ik u een vraag, maar ik weet dat er weinig tijd was. Toch zou ik van u een klaar en duidelijk antwoord willen over het foutenpercentage. Naar verluidt kan men dit moeilijk vaststellen. Gisteren plakte een lid van de Rekenkamer er tijdens zijn persconferentie een cijfer op. Ik denk dus dat wij ook hier een cijfer moeten kunnen krijgen. Bedraagt het foutenpercentage 5,5%? Ik hoop dat ik een antwoord kan krijgen.
De Commissie gaf in 1999 meer dan 80 miljard euro uit. De Commissie is er echter niet bijzonder in geslaagd deze begroting goed te beheren. Het bedrag voor investeringen is 240 miljoen te laag begroot. De betalingsverplichtingen 2,6 miljard te laag en de nog betaalbaar te stellen betalingsverplichtingen 1,2 miljard te hoog. Indien de directie van een privé-onderneming dergelijke blunders had gemaakt, was ze gegarandeerd door de aandeelhouders ontslagen. Laat ons echter een beetje water in onze wijn doen en de gemoederen niet verhitten. De vorige Commissie die voor de begroting van 1999 verantwoordelijk was, is immers de laan uitgestuurd. De nieuwe Commissie wordt dit jaar beoordeeld naar haar vermogen orde op zaken te stellen en hervormingen door te voeren. Ik ben daarom blij dat de Rekenkamer meer belang heeft gehecht aan de opvolging van vroegere jaarverslagen. Het is immers duidelijk waar er nog problemen zijn, maar ook waar verbeteringen zijn aangebracht.
Ik zou graag zien dat het jaarverslag van de Rekenkamer wat concreter was. Er moeten meer cijfers en meer feiten gegeven worden. De heer Karlsson zei vandaag dat het moeilijk is cijfers te geven. Dat begrijp ik, maar ik vroeg een van mijn medewerkers het hoofdstuk over landbouw te bekijken en in een uurtje tijd had hij een volledig overzicht gemaakt van de landen waar zich problemen voordoen, van de aard van de problemen en van het verspilde bedrag. Wanneer een ijverig medewerker van het Parlement deze dingen in een uurtje in kaart kan brengen, dan mag men toch van de Rekenkamer eisen dat ze voor elk hoofdstuk een dergelijk overzicht maakt. Er komen natuurlijk bepaalde minder fraaie dingen aan het licht, maar zo is er tenminste openheid. Op die manier kunnen wij de pers, die totaal wild reageert en bij elk jaarverslag bloed ruikt, de mond snoeren. Wij kunnen eens en voor altijd zeggen: "Dit zijn de problemen en wij willen een oplossing vinden". Ik denk dat dit een goede methode is en ik vind dat het jaarverslag concreter zou moeten zijn.
Tevens vind ik dat het jaarverslag gebruiksvriendelijker moet zijn en duidelijke aanbevelingen moet doen, bijvoorbeeld een of twee duidelijke aanbevelingen per hoofdstuk. Het zou volgens mij ook goed zijn dat de Rekenkamer haar jaarverslag vroeger in het jaar uitbracht. Dit zou ons in het Parlement meer tijd geven voor de kwijtingsprocedure en we zouden de kwijting dan ook niet elk jaar hoeven uit te stellen. Als rapporteur beschik ik nu slechts over 14 dagen om de Commissie vragen te stellen en zij heeft maar 14 dagen om een antwoord te formuleren. Het is niet redelijk dergelijke eisen te stellen. Indien wij het jaarverslag eerder kunnen krijgen, zouden wij ons werk op een nog ernstiger manier kunnen doen.
Ik ben ook blij dat de Rekenkamer onderstreept dat de 7% fouten niet allemaal te maken hebben met fraude en ik hoop dat de pers vanuit haar lokaal meeluistert, zodat ze weet dat er niet alleen schandalen zijn. Er kan ook sprake zijn van onregelmatigheden of onduidelijkheden. Het is werkelijk een opluchting dat we blijkbaar op goede weg zijn met de fraudebestrijding. Er zijn slechts weinig gevallen aan OLAF gemeld of voor strafrechtelijke criminele vervolging aan de lidstaten doorgegeven, maar het is belangrijk te weten dat 7% van de begroting overeenkomt met 5 à 6 miljard kronen, zoals mevrouw Theato opmerkte. Dit bedrag is meer dan het totaal bedrag dat de Unie aan ontwikkelingshulp besteedt, om maar een vergelijking te noemen. De Commissie wil met haar hervorming vooral de afzonderlijke directoraten-generaal verantwoordelijk stellen en ik wil de Rekenkamer graag vragen of zij toekomstplannen heeft voor een herstructurering van het jaarverslag, zodat er aan elk directoraat-generaal een apart hoofdstuk kan worden gewijd. Ik zal onderzoeken of het dit jaar reeds mogelijk is, zodat wij de directoraten-generaal kunnen beoordelen. Wij kunnen ook beginnen de commissarissen te beoordelen en punten te geven volgens hun prestatie. Dit zou voor sommigen misschien een stimulans zijn.
De Rekenkamer onderstreept nog eens dat het dagelijks beheer van de meeste EU-middelen, bijvoorbeeld in het kader van het landbouwbeleid en de structuurfondsen, in de lidstaten gebeurt. Ik ben het eens met de vaststelling dat de lidstaten nu maar eens wakker moeten worden. De lidstaten dekken zich in, plegen fraude, doen geen enkele controle en telkens als er kritiek geuit wordt, komt het op de schouders van Brussel neer, met andere woorden op de Commissie en anderen. Ik vind dat de lidstaten zich zouden moeten schamen. In 1995 werd een conventie betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Unie aangenomen. Er is maar één land dat deze conventie in zijn eigen wetgeving heeft omgezet. Dat is toch beneden alles en het is hoog tijd dat we de lidstaten wakker schudden.
Tot slot ben ik blij met de samenwerking in het kader van de kwijtingsprocedure. Ik ben ervan overtuigd dat we een resultaat zullen bereiken, maar het vereist openheid en eerlijkheid van alle partijen. Wij als leden van het Parlement mogen er geen twijfel over laten bestaan dat we de zaken verstandig willen aanpakken en dat wij in april kwijting zullen verlenen op voorwaarde dat we de gevraagde informatie gekregen hebben.

Mulder
Mevrouw de Voorzitter, ook mijn dank aan de voorzitter van de Rekenkamer voor het verslag en aan de commissaris voor het antwoord daarop. Eens te meer denk ik dat in de publieke opinie vooral zal doorzinderen dat er ook dit keer geen positieve betrouwbaarheidsverklaring is voor de Europese uitgaven. Ieder weet - en dat zal ook nog vaak gezegd worden - dat het meeste geld wordt uitgegeven door de lidstaten. Dus daar moeten wij het vooral zoeken, denk ik. Het is ook bekend dat het grootste deel van de uitgaven landbouwuitgaven zijn. Op aandrang van dit Parlement heeft de Commissie een aantal jaren geleden ingesteld dat, als er onregelmatigheden zijn, dit voor de lidstaten een extra financiële correctie zou kunnen betekenen van 25%. Zou het niet interessant zijn, ik heb begrepen dat de Rekenkamer dat analyseert, zou het niet interessant geweest zijn als de Rekenkamer de effecten daarvan had geanalyseerd. Zou dat ook toegepast kunnen worden op de andere sectoren? Ik zou dat graag eens willen weten.
Ik ben het volkomen eens met de heer Blak dat het onbevredigend is dat er in het verslag van de Rekenkamer geen exacte cijfers worden genoemd. Is de betrouwbaarheid van de uitgaven nu 5% of 7% en is het waar dat voor de landbouwuitgaven de betrouwbaarheid lager is, 3%. De Rekenkamer zegt steeds dat ze niet voldoende personeel heeft om dat te analyseren. Dat zou zo kunnen zijn, maar als de Rekenkamer tot een oordeel komt, dan neem ik aan dat zij zich baseert op exacte cijfers. De grote vraag voor mij is, waarom kunnen die cijfers niet worden gepubliceerd? Ik meen ook dat we voor landbouw een bemiddelingscomité hebben en in het geval van geschillen tussen de Commissie en de financiële correcties kan dat worden voorgelegd aan dat Bemiddelingscomité. Oordeelt de Commissie en de Rekenkamer daar positief over, ja of nee?
Laatste punt, mevrouw de Voorzitter, dit financiële verslag gaat over het jaar 1999. Natuurlijk zal de Commissie zeggen, wij kwamen pas aan in september 1999, dus het is onze verantwoording niet. Ik denk dat dat een keer op moet houden. Ik denk dat wij van de Commissie duidelijk een indicatie moeten hebben, wanneer denkt de Commissie te kunnen komen met een positieve betrouwbaarheidsverklaring, want wij kunnen dat niet meer vanaf 1995 jaar in jaar uit uitstellen.

Staes
Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, geachte commissaris, beste collega's. Ik dank u, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, voor dit uitstekend jaarverslag. Ik dank u ook voor de gevolgde procedure. Wij hebben meer dan een week op voorhand de zaken kunnen inkijken. Wij hebben ons goed kunnen voorbereiden. Ik denk dat het in principe een goede procedure is.
Alleen moet ik u eerlijk zeggen dat ik vrij ontgoocheld ben over de vergadering van gisteren in de Commissie begrotingscontrole. Die was te kort. U hebt eigenlijk ook niet geantwoord op een aantal precieze en toch wel cruciale vragen die de collega's u gesteld hebben. Ik vind het jammer. Een aantal vragen zijn vandaag al in het debat teruggekomen en vandaag lees ik in de Süddeutsche Zeitung dat collega's van u wel gedetailleerde verklaringen afleggen. Zij hebben het over fraude, onregelmatigheden, fouten die tot acht miljard Duitse mark bedragen. Ik lees ook dat het foute percentage wel meer dan 5% bedraagt. Waarom hameren wij op dat cijfer? De heer Mulder heeft het gedaan en ook de rapporteur. Wij willen dat weten omdat het van belang is in onze afweging. Wij hebben eerder politieke uitspraken daarover gedaan. Ik zou u dus willen verzoeken om daar nogmaals op te antwoorden.
Wij stellen vast dat er inderdaad bij de Commissie heel wat fout loopt, dat er nog altijd geen cultuur is waarmee het geld van de Europese belastingbetaler op een goede manier wordt beheerd. Dat is jammer. Wij weten natuurlijk allemaal dat de Commissie aan veranderingen werkt. De voorzitter van de Rekenkamer heeft daar ook op gewezen en in die zin wordt natuurlijk het verslag van volgend jaar het verslag van de waarheid.
Er is ook inderdaad nood aan actie in de regionale en de nationale parlementen, want het is juist in de lidstaten dat er heel wat fouten gebeuren. Daarom zou ik de collega's in de nationale parlementen willen oproepen om die twee conventies die nog niet overal zijn geratificeerd, te ratificeren. Ik roep ook de ministers, staatshoofden en regeringsleiders op om het voorstel tot instelling van een Europees openbaar ministerie in Nice goed te keuren.
Tenslotte nog, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, een laatste verzoek. Maak uw verslag wat leesbaarder. Noem man en paard. Noem de lidstaten die het goed doen. Noem ook degenen die het slecht doen op sommige terreinen. Het zal de leesbaarheid verhogen. Het zal de aandacht voor uw verslag verhogen en het zal een aansporing zijn om het de volgende keer beter te doen.

Gallagher
Samen met al mijn collega's verwelkom ik dit jaarverslag dat in een opbouwende geest aan ons wordt gepresenteerd. Zo moeten de Commissie en de lidstaten dit verslag ook opvatten en de bevindingen daaruit gebruiken als een instrument om hun prestaties op het gebied van het beheer van de EU-financiën te verbeteren.
Het is jammer dat de Rekenkamer geen verklaring van gezond functioneren aan de Commissie kan geven in de vorm van een positieve betrouwbaarheidsverklaring. Deze situatie is niet veranderd sedert de eerste betrouwbaarheidsverklaring over het begrotingsjaar 1994 werd gepubliceerd. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het beheer van 80% van de uitgaven en de Rekenkamer heeft een reeks fouten ontdekt bij het beheer door de lidstaten. Dit is nogal verontrustend. Laten wij niet vergeten dat de middelen van de EU direct of indirect van de Europese burgers afkomstig zijn. Daarom bestaat er een duidelijke plicht om rekenschap af te leggen voor elke laatste euro die wordt uitgegeven. Wij moeten ervoor zorgen dat de Europese burgers waar voor hun geld krijgen.
Ik ben blij dat de Commissie stappen heeft ondernomen om de controle over het beheer van de Gemeenschapsfinanciën te verbeteren, en dat daarvoor systemen in de lidstaten worden ingevoerd. Hierdoor zal het aantal fouten verminderen. De Commissie moet een waakzame houding aannemen in haar streven naar correcte beheerprocedures op het niveau van de lidstaten. Wij in het Parlement moeten ook waakzaam zijn en erop toezien dat de Commissie haar taak uitvoert.
De Commissie is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de begroting. Een gebrek aan correcte beheers- en controleprocedures, een gebrek aan planning, ondeugdelijke evaluaties, onsamenhangende of niet-bestaande criteria voor subsidieerbaarheid zijn zaken die vaak genoemd worden in dit verslag. Samen met de negatieve betrouwbaarheidsverklaring leidt dit tot ongerustheid bij de belastingbetaler. Ik weet dat dit verslag en het werk dat het Parlement te doen staat in verband met de kwijtingsprocedure tot een grotere waakzaamheid zal leiden met betrekking tot de besteding van de middelen van de Gemeenschap. Laten wij daarom onze taak op een positieve en constructieve manier aanpakken in het belang van de burgers van de EU.

Van Dam
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, Nederland was in 1999 het land dat per hoofd van de bevolking het meeste bijdroeg aan de kas van de Europese Unie. Als volksvertegenwoordiger van deze nettobetalers ben ik toch wat teleurgesteld in de slagvaardigheid van de Commissie. We konden bij de kwijting over 1998 deze Commissie het voordeel van de twijfel geven omdat zij was opgezadeld met een erfenis van de naar huis gestuurde Commissie. Het jaarverslag over 1999 komt echter op conto van de huidige Commissie en, helaas, het jaarverslag somt een reeks tekortkomingen in de rekeningen van de Commissie op. Ernstig vind ik het feit dat de Commissie zich blijkbaar niet gebonden weet aan de door dit Parlement goedgekeurde begroting. De Commissie heeft ten eerste 400 miljoen euro meer vastgelegd dan begroot en ten tweede de oorspronkelijke begroting aangepast en een herziene versie, die niet door het Parlement is goedgekeurd, uitgevoerd.
Nederland heeft in 1999 slechts 3% van alle landbouwsubsidies ontvangen, terwijl een evenredig deel in de buurt van de 5% zou uitkomen. Ik gun de armere EU-landen een relatief groter aandeel in de landbouwhulp, maar ik vind het dan wel extra wrang dat de meeste onregelmatigheden plaatsvonden in de uitbetalingen van de landbouwsubsidies. Graag zou ik zien welke lidstaten van deze onregelmatigheden het meest geprofiteerd hebben. Het aantal onregelmatigheden in de betalingen van de structuurfondsen rechtvaardigt een grondig onderzoek naar de werking en effectiviteit van deze fondsen.
De hervorming van de Commissie biedt geen garantie dat geconstateerde onregelmatigheden in de toekomst niet zullen voorkomen. De Commissie wordt dan ook nu en in de toekomst afgerekend op naleving van de regels.

Pomés Ruiz
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Karlsson bedanken voor het belangrijke werk dat de Rekenkamer doet, en voor het feit dat de publicatie van het jaarverslag dit keer niet is voorafgegaan door berichten in de pers. Het vertrouwen in het werk van een serieuze en onpartijdige instelling als de Rekenkamer, en in het werk dat het Parlement en de overige instellingen moeten doen, wordt ernstig ondermijnd wanneer mensen met bepaalde bedoelingen informatie laten uitlekken.
Ik waardeer vooral de onpartijdigheid van uw verslag, waarin u zowel de tekortkomingen signaleert als de gemaakte vorderingen prijst: zo waardeert u het dat de Commissie werkelijk iets onderneemt. Ik werk samen met een aantal andere leden aan de hervorming, en wij hebben zojuist nog tijdens een bijeenkomst met Commissievoorzitter Prodi vastgesteld dat hij persoonlijk leiding geeft aan het opstellen van een witboek dat gebaseerd is op veel van de aanbevelingen die de Rekenkamer onder het verdienstelijke voorzitterschap van de heer Karlsson jaar in, jaar uit heeft gedaan. Ik moet zeggen dat dit inderdaad een theoretisch proces is dat pas mettertijd in daden zal uitmonden, maar het gaat de goede kant op. De Commissie volgt de weg die het Parlement en de onafhankelijke deskundigen aangeven. Op die weg liggen echter nog wel enige obstakels, zoals de bijzonder lange overgangstermijn die voor de hervorming van het Financieel Reglement is voorzien. Wij zitten daardoor in een periode die voor iedereen onplezierig is, ook voor degenen die verantwoordelijk zijn voor de betalingen. Wij hebben nu met een oud systeem en een nieuw systeem te maken, en met een tamelijk onzekere periode daartussenin. Ik waardeer het dan ook dat de Rekenkamer haar advies over de hervorming van het Financieel Reglement spoedig uit wil brengen.
Mevrouw de Voorzitter, ik vraag mij af waar de Raad is. Ik meen dat de Raad verantwoordelijk is voor het vijfzesde deel van het verslag van de heer Karlsson en de uitgaven die hij goedkeurt. Waar is de Raad? Ik zou mijn betoog eigenlijk willen onderbreken tot er iemand van Raad verschijnt, mevrouw de Voorzitter. Misschien kunt u ervoor zorgen dat de Raad bij het volgende debat over de rekeningen aanwezig is en het woord voert.
Nogmaals, wat ik het meest waardeer in uw verslag is uw erkenning dat de Commissie iets onderneemt. Van de Raad, die met betrekking tot de uitgaven niet alleen in kwantitatief opzicht gewicht in de schaal legt, kan dat niet worden gezegd. U zegt dat de Rekenkamer blijft wijzen op de ernstige en voortdurende tekortkomingen in de controle- en beheersystemen van de lidstaten. U zegt ook dat het merendeel van de fouten wordt gemaakt bij de grote programma's waarvan de uitgaven door instanties van de lidstaten worden beheerd. Ik denk dat wij als Parlementsleden wel in staat zijn onze eigen overheden aan te wijzen en aan te klagen als zij hun taak niet goed vervullen, maar u moet ons helpen door de lidstaten en de programma's duidelijk te noemen. Ik ben er namelijk van overtuigd dat een goede bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap vereist dat slecht financieel beheer ook financiële gevolgen heeft. Dat wil zeggen dat dit Parlement middelen kan onthouden aan een lidstaat die de regels voor het toezicht op de uitgaven herhaaldelijk heeft veronachtzaamd.

De Voorzitter
Mijnheer Pomés Ruiz, het is inderdaad volkomen onaanvaardbaar dat de plaatsen van de Raad leeg zijn. U heeft daar zeer terecht op gewezen.

Morgan
Mevrouw de Voorzitter, ik ben ook dankbaar dat de Raad er nu is, want ik wil ook nog wat tegen hem zeggen.
Mag ik allereerst de heer Karlsson bedanken voor het feit dat de samenwerking met de Commissie begrotingscontrole dit jaar beter was dan in voorafgaande jaren. Uw werk is van essentieel belang voor onze taak. U bent immers de deskundigen en wij moeten vervolgens de politieke problemen oplossen.
We mogen niet vergeten dat dit verslag over de begroting van 1999 gaat, over het jaar dat het gedwongen ontslag van de Commissie plaatsvond. Het is dus duidelijk dat het nu nog te vroeg is om een oordeel te vellen. Volgend jaar kan pas echt geconcludeerd worden of de hervorming van de Commissie zoden aan de dijk begint te zetten.
Het is interessant op te merken dat het grootste deel van de hervorming van de Commissie gaat over de vraag wie de verantwoordelijkheid op zich neemt. Wie is verantwoordelijk? Waar ligt de uiteindelijke verantwoordelijkheid? Vandaag zouden we moeten vaststellen hoe de Commissie en de lidstaten het geld besteden, in plaats van te beoordelen hoe de Rekenkamer haar werk doet. Ik bemerk echter dat het werk van de Rekenkamer niet goed genoeg is gedaan om ons van dienst te zijn bij onze taak.
Laten we niet vergeten - en ik hoop wederom dat de Raad dit ook hoort - dat 80% van het geld in de lidstaten wordt besteed. De Rekenkamer heeft net als in vorige jaren niet precies kunnen zeggen waar de fouten zich hebben voorgedaan. We hebben keer op keer gevraagd om een 'lijst met zondaars'. Wij willen weten waar de problemen liggen, in welke lidstaten en op welke gebieden. We willen zelfs ook weten wie het wel goed doen. Wij lezen in het verslag dat twee lidstaten hun werk voorbeeldig hebben gedaan met betrekking tot de BTW-inning, maar hoe moeten andere lidstaten deze lidstaten als voorbeeld nemen als zij niet weten om welke landen het gaat?
We hebben namen nodig. Als de Rekenkamer niet het beestje niet bij de naam wil noemen en zeggen welke landen het goed en welke landen het slecht hebben gedaan, moeten wij dat voor u doen. Uw rechtmatigheid als controle-instantie zal dan wel in twijfel worden getrokken, en sommigen zullen misschien zelfs suggereren dat bepaalde leden erop gebrand zijn de belangen van de lidstaten te beschermen die hen als leden van de Rekenkamer hebben benoemd. Kunt u ons hiervoor een toezegging doen voor de toekomst, mijnheer Karlsson, want een gebrek aan duidelijke informatie in dit verslag maakt het voor ons erg moeilijk om op de juiste gebieden druk uit te oefenen op de ergste overtreders.
Ik doe ook een beroep op u om een ranglijst bekend te maken van de EU-landen met de slechtste beheerscijfers en met de betrokken gebieden. De belastingbetalers van Europa mogen toch wel weten waar hun geld naar toe gaat! Als wij de feiten niet kennen, bestrijden wij fraude met één hand op de rug gebonden.
Natuurlijk zijn er geen toveroplossingen voor de verbetering van het financiële beheer van de Commissie. Het hele proces vergt tijd. We hebben veel gevestigde belangen die wij kunnen aanvechten, maar wij wachten het verslag van volgend jaar af om te zien of inderdaad concreet bewezen kan worden dat de maatregelen van de Commissie, vanaf het moment van invoering, een daadwerkelijk effect hebben gehad in de vorm van uitbanning van het financieel wanbeheer.

Van der Laan
Voorzitter, de uitbreiding van de Europese Unie komt eraan en het verslag van de Rekenkamer maakt duidelijk dat ook in de kandidaat-landen nog veel werk verricht moet worden. Als dat al met de huidige bescheiden budgetten moet, hoe moet het dan straks als deze landen echt lid zijn en mee gaan doen aan het gemeenschappelijk landbouwbeleid en aan de structuurfondsen? Mijn fractie vindt het dan ook van het grootste belang dat onze regels inzake financiële controle nu al worden toegepast in de kandidaat-landen. Op dit gebied kunnen wij niet vroeg genoeg beginnen met hen nu alvast als echt volwaardig lid te behandelen. Ik vraag dan ook aan de Rekenkamer dat we hier in de komende verslagen meer inzicht in kunnen krijgen zodat we niet op de dag van de toetreding voor nare verrassingen komen te staan.
Voorzitter, er zit wel iemand van de Raad, maar dat is niet genoeg omdat - het is al een paar keer gezegd - in de lidstaten de meeste grote fouten worden gemaakt. De Commissie begrotingscontrole kan het niet langer tolereren dat jaar in jaar uit de indruk wordt gewekt dat het in, tussen aanhalingstekens, Brussel een zooitje is, terwijl de hoofdverantwoordelijken in de hoofdsteden zitten. Daarom, mijnheer Karlsson, vragen wij aan u om meer inzicht te geven in wie het goed doet en wie er een potje van maakt. Alleen op die manier, namelijk als de verantwoordelijken worden benoemd, kunnen wij die aanpakken en kunnen wij echt gaan werken aan het opruimen van Europa om zo het vertrouwen van onze burgers terug te winnen.
Tot slot, dat is ook een belangrijk onderdeel om dat vertrouwen terug te krijgen, spreek ik hier de hoop uit dat dit Huis voor het einde van het jaar een duidelijk statuut zal hebben zodat dit de allerlaatste keer zal zijn dat deze leden in een verslag van de Rekenkamer op een negatieve manier genoemd worden. Om dat te bereiken wens ik ook u, mevrouw de Voorzitter, veel doorzettingsvermogen toe en spreek ik mijn dank uit voor de inzet die u tot nu toe al getoond heeft.

Rühle
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil de Rekenkamer van harte bedanken voor zijn verslag en voor de politieke toelichting die de Rekenkamer gisteren in de Commissie begrotingscontrole heeft gegeven. Bij die gelegenheid werd ook nog eens benadrukt dat er momenteel een noodzakelijke hervorming wordt doorgevoerd. Desondanks wil ik mij aansluiten bij wat Bart Staes zo-even heeft gezegd. Als het verslag van de Rekenkamer zoveel ruimte voor interpretatie laat, denk ik dat wij altijd slechte publiciteit zullen krijgen. In de Süddeutsche Zeitung van vandaag staat bijvoorbeeld; "Ruim 8 miljard DM verkeerd terechtgekomen in de EU - Rekenkamer verleent Commissie geen goedkeuring - verwijt wegens financieel wanbeheer". Deze kop heeft betrekking op een persconferentie van de heer Friedmann. Ik moet u dan ook vragen waarom de leden van de Rekenkamer verschillende uitspraken doen, mijnheer Karlsson. Tegen de pers heeft u kennelijk iets anders gezegd dan tegen de Commissie begrotingscontrole.
Ik denk dat de uitgangspunten van het volgende jaarverslag van de Rekenkamer dringend moeten worden verduidelijkt. De Commissie en de Rekenkamer zijn werkelijk verplicht daarvoor te zorgen. Er moeten doelstellingen voor de verschillende sectoren worden bepaald, zodat de publieke opinie echt kan beoordelen wat er is verbeterd. Anders is het ieder jaar hetzelfde liedje: ofschoon het Parlement op basis van de verslagen van de Rekenkamer op verdere hervormingen aandringt, spreekt het zijn waardering uit voor de hervormingsmaatregelen van de Commissie. Het effect daarvan op de publieke opinie wordt door dit soort krantenkoppen echter weer vrijwel geheel tenietgedaan. De buitenwereld is immers eerst en vooral op de fouten gefixeerd, en ziet niet wat er allemaal is ondernomen om hervormingen werkelijk mogelijk te maken.
Ik doe daarom nogmaals een dringende oproep om samen te overleggen hoe wij zulke streefdoelen kunnen vaststellen, zodat we volgend jaar beter tegen de pers zijn gewapend.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij hebben nog niet zo lang geleden een afspraak met de Rekenkamer gemaakt, die inhoudt dat wij al van tevoren en strikt binnenskamers te weten kunnen komen wat er in het verslag van de Rekenkamer staat. Wij hebben ook afgesproken dat wij daarover het stilzwijgen zouden bewaren. Tot mijn spijt moet ik nu vaststellen, mijnheer Karlsson, dat de leden van de Rekenkamer zich kennelijk niet aan die afspraak houden. Ik wil dan ook eigenlijk vragen of een dergelijke handelwijze de komende jaren voor herhaling vatbaar is. Ik denk dat u eens ernstig over de cultuur in uw organisatie moet nadenken als het niet meer mogelijk is dergelijke afspraken met de Rekenkamer te maken.
In de tweede plaats hebben verscheidene collega's al terecht op het gebrek aan duidelijkheid gewezen. Weet u, mijnheer Karlsson, als u de cijfers niet uw verslag zet, worden ze erbij verzonnen. Mevrouw Rühle en andere sprekers hebben zojuist wat percentages genoemd. Als ik constateer dat het om een foutenmarge tot 7% gaat, dan kan mevrouw Schreyer natuurlijk niet meer verkondigen dat de Rekenkamer bevestigt dat de Commissie op de goede weg is, want dat zou uiteraard de weg bergafwaarts zijn. Dat zet u echter niet in het verslag, en ik ben het zat om jaar in, jaar uit te horen dat de lidstaten voor 80% verantwoordelijk zijn en wij maar voor 20%, zonder dat man en paard worden genoemd in het verslag. Wat mevrouw Van der Laan daarstraks heeft gezegd - en daar ben ik het helemaal mee eens - hoort in het verslag te staan. U moet de lidstaten met name noemen, ook al wordt u - daar wil ik geen doekjes om winden - door die lidstaten als leden van de Rekenkamer voorgedragen.
Wij moeten tenslotte beoordelen wat de nieuwe Commissie in 1999 heeft gedaan. Wat mij verontrust, mevrouw Schreyer, is dat u veel van de verplichtingen die u bent aangegaan om aan de opmerkingen van de Rekenkamer tegemoet te komen, niet bent nagekomen. Er valt dus het een en ander te verbeteren voor de toekomst, anders blijft uw plechtige verzekering dat u de bestrijding van onregelmatigheden serieus wilt aanpakken een loze belofte!

Van Hulten
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de Rekenkamer geen positieve betrouwbaarheidsverklaring voor 1999 kan verschaffen, is de toon van het verslag in zijn geheel positiever dan in voorafgaande jaren. Ik wil de Commissie, en commissaris Schreyer in het bijzonder, feliciteren met de opmerking van de Rekenkamer dat vele veranderingen waar deze om gevraagd had, reeds hebben plaatsgevonden of nog plaats zullen vinden. Er is vooral veel bewondering voor het hervormingsprogramma dat vorig jaar in gang is gezet.
Ik wil me speciaal tot de Raad richten met de vraag waarom deze niet verder komt met artikel 24 van het Financieel Reglement. Het Parlement was heel vlot met het geven van zijn visie en ik hoop dat de Raad in staat zal zijn hetzelfde te doen en voor Kerstmis zijn standpunt zal innemen.
Nu ik dit zeg, wil ik ook kwijt dat ik teleurgesteld was over het verslag als de eerste stap in de kwijtingsprocedure. Het verslag is te politiek in de negatieve zin van het woord. Zware kritiek wordt vermeden en er worden geen namen genoemd. Andere leden hebben hier al op gewezen. Lidstaten moeten onder druk worden gezet als zij misbruik maken van de middelen van de Gemeenschap en fracties van dit Parlement moeten worden genoemd als zij het geld van de belastingbetalers misbruiken, zoals mijn collega, mijnheer Kuhne, eerder dit jaar al zei. Het foutenpercentage moet exact worden genoemd zodat er streefdoelen kunnen worden vastgesteld voor de verlaging ervan.
Wij moeten de werkwijze van de Rekenkamer onder de loep nemen en bekijken hoe haar onafhankelijkheid van de instellingen en de door haar te controleren programma's versterkt kan worden. Mogelijk moet daarvoor de voorzitter van de Rekenkamer meer macht krijgen om beslissingen te kunnen nemen over de werkwijze en de communicatiemethode van de Rekenkamer.
Ik wil ook nog wat zeggen over de plaats van het Parlement in dit verslag. Het verslag spreekt zich gunstig uit over de stappen die door het Parlement zijn genomen om de door de Rekenkamer aan de kaak gestelde problemen op te lossen, naar mijn mening te gunstig. Veel van deze veranderingen zijn nog niet hard gemaakt of slechts gedeeltelijk hard gemaakt. Het Parlement kan de meeste problemen oplossen door snel op twee fronten in actie te komen, ten eerste door zijn eigen interne controledienst in te stellen, en ten tweede door drie statuten aan te nemen waaraan dringend behoefte is: een statuut voor de leden, een statuut voor assistenten en een statuut voor de fracties.
Tot slot kunt u, mijnheer Karlsson, terwijl wij als Parlement al deze veranderingen doorvoeren, misschien Amerika gaan helpen bij het tellen van de stemmen! Het foutenpercentage bij de telling in Florida is zonder twijfel te hoog. Misschien kan wat nuchterheid uit de Europese Unie helpen om de problemen daar op te lossen en George Bush zijn rechtmatige plaats in de geschiedenis te geven, namelijk in de prullenbak!

Ferreira
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, dit nieuwe verslag van de Rekenkamer dat ons zojuist werd voorgelegd is voor de Begrotingscommissie in zoverre interessant dat het verscheidene vaststellingen bevat over problemen bij het beheer van de communautaire begroting, maar tezelfdertijd waarschuwt voor restrictieve interpretaties die zouden kunnen voortvloeien uit een ongenuanceerde beoordeling van bepaalde gegevens.
Naast deze vaststellingen hebben we echter behoefte aan meer gedetailleerde ophelderingen en analyses om vooruitgang te boeken. Ik zal in het kort drie punten behandelen.
Allereerst, een terminologisch probleem: al te vaak wordt geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen fraude en onregelmatigheden. De Rekenkamer waarschuwt tegen de verleiding om fouten of onregelmatigheden gelijk te stellen met fraude. Het is trouwens opmerkelijk dat dezelfde Rekenkamer constateert dat het aantal fraudegevallen beperkt is.
Een ander thema dat in het verslag wordt behandeld betreft de problemen in verband met BTW. BTW is een belangrijke bron van inkomsten voor de communautaire begroting. We moeten nochtans vaststellen dat het gaat om een ingewikkeld systeem. De BTW-tarieven en de samenstelling daarvan verschillen van land tot land. Sommige landen hebben bijvoorbeeld een regionale BTW. We moeten ook blijven nadenken over de verwezenlijking van belastingharmonisatie.
Het derde onderwerp dat ik wens aan te snijden heeft betrekking op de discussie die gisteren plaatsvond tijdens de presentatie van het jaarverslag van de Rekenkamer in de vergadering van de Commissie begrotingscontrole. Men heeft toen gevraagd - vandaag is er opnieuw verscheidene malen naar verwezen - dat de Rekenkamer uitdrukkelijk de landen zou noemen waar fraude en onregelmatigheden zijn vastgesteld. Ik zou willen waarschuwen tegen dergelijke praktijken. We moeten niet op zoek gaan naar zondebokken, noch in onze instellingen, noch in de lidstaten. Bovendien berust de methode van de Commissie op steekproeven, waardoor we een onvolledig beeld hebben van de situatie.
Het verslag van de Rekenkamer belicht nog nadrukkelijker dan in het verleden de situatie op het gebied van het beheer van en de controle op communautaire middelen door de lidstaten. Op grond van deze analyse moeten wij, Europese afgevaardigden, maar ook de Commissie, voorstellen doen ter verbetering van de systemen voor het beheer en de financiële controle in de lidstaten. Het zijn de lidstaten die deze systemen moeten toepassen om de bescherming van de financiële belangen van de Unie te kunnen waarborgen. Ik besluit derhalve met een oproep tot een betere samenwerking met de Raad.

Casaca
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, mevrouw de commissaris, tijdens de voorbije twee jaar heeft de Rekenkamer op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zes speciale verslagen gepubliceerd. Uit het speciale verslag over de toekenning van subsidies aan de afzet van magere melk bleek dat de afwezigheid van controlemaatregelen en de gevallen van vervalsing en fraude in geen van de andere landbouwsectoren hun weerga kennen.
In haar verslag over de afzet van boter stelde de Rekenkamer vast dat de subsidies aan de voedingsindustrie 89% van de begroting vertegenwoordigen. Zij voegde hieraan toe dat de toekenning daarvan verre van transparant is en dat de doeltreffendheid, met name de invloed van de subsidies op het inkomen van de landbouwers, sterk te wensen overlaat. In beide gevallen trekken slechts een klein aantal landen en een klein aantal economische actoren profijt van het beleid. Het belangrijkste speciale verslag van de Rekenkamer op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft betrekking op de akkerbouwgewassen. De conclusie van dit verslag luidde dat in het kader van de communautaire begroting tussen 1993 en 1997 ruim dertien biljoen euro meer is uitgegeven dan redelijkerwijs aanvaardbaar is. De akkerbouwgewassen vertegenwoordigen weliswaar 43% van de GLB-begroting, maar slechts 10,7% van het eindproduct. In 1995 kwam nagenoeg 40% van de kredieten terecht bij de grootste subsidieontvangers, die slechts 3% uitmaken, terwijl de kleinere begunstigden, goed voor 57%, maar 4,5% van de uitgaven vertegenwoordigden.
Gelet op deze omstandigheden concludeert de Rekenkamer terecht dat het beter is de steun aan de landbouwers niet te baseren op prijzen, productie of oppervlakte. De steun dient daarentegen te worden toegekend op basis van het netto-inkomen van de landbouwers of de werkeenheden. Het gaat hier om documenten van hoogstaande kwaliteit die een gemeenschappelijk landbouwbeleid aan de kaak stellen waarin grote landbouwers nog steeds worden bevoordeeld ten nadele van kleinere landbouwers en waarin landen en regio's uit Midden-Europa nog steeds de voorkeur krijgen boven perifere landen en regio's. Ofschoon het jaarverslag van de Rekenkamer in principe tot doel heeft de belangrijkste aspecten van de in de loop van het jaar verschenen speciale verslagen bijeen te brengen, ontbreken de genoemde analysen. In de plaats daarvan wordt aandacht besteed aan andere kwesties waarover geen specifieke studies zijn gemaakt.

Karlsson
Ik wil allereerst iets zeggen over de procedure voor het indienen van het jaarverslag bij het Parlement en de Commissie begrotingscontrole. Ik ben blij van Parlementsleden te horen dat de situatie dit jaar bevredigender is dan voorheen. Hopelijk kunnen wij gezamenlijk concluderen dat wij de juiste benadering hebben gevonden voor de kwijtingsprocedure.
Mijnheer Staes, het spijt mij dat ik niet in de gelegenheid was al de tijdens de vergadering van gisteren gestelde vragen te beantwoorden. Mogelijk heb ik vandaag met hetzelfde probleem te kampen. Ik heb echter duidelijk gemaakt dat we nog maar aan het begin staan van deze kwijtingsprocedure en ik hoop oprecht dat wij alsnog de gelegenheid krijgen een redelijk antwoord te geven op elke vraag van het Parlement of de Commissie begrotingscontrole, en dat alle vragen die gisteren en nu in dit debat zijn gesteld voldoende worden beantwoord.
Ik wil het nu hebben over de totstandkoming van de betrouwbaarheidsverklaring en de kwestie van de cijfers. Ten eerste wil ik niet alleen mijnheer Blak, de rapporteur voor de kwijting van dit jaar, maar ook mijnheer Mulder erop wijzen dat we de procedure voor het opstellen van de betrouwbaarheidsverklaring, waarbij wij nauw samenwerken met dit Parlement en de Commissie begrotingscontrole, geleidelijk hebben gewijzigd en ontwikkeld. Om rekening te houden met de wensen van deze commissie hebben wij in de procedure de specifieke opmerkingen verwerkt die zijn gemaakt over de verschillende begrotingsgebieden. Dit is het resultaat van de tot nu toe gevoerde discussie.
Ik zeg met nadruk tegen mijnheer Mulder, mijnheer Blak, mevrouw Van der Laan, mevrouw Morgan en alle andere sprekers die over deze kwestie hebben gesproken, dat de Rekenkamer deze ontwikkeling zal voortzetten. Ik wil er echter geen enkele twijfel over laten bestaan dat een procedure als deze zich heel geleidelijk moet ontwikkelen. Wij mogen geen complete verandering veroorzaken in de methode voor verzameling en ordening van de gegevens, want dan zouden onze activiteiten niet meer voldoen aan de ons krachtens het Verdrag gestelde eisen.
Dan nu iets over de nauwkeurigheid van het cijfer waar de heer Blak naar vroeg: 5,5% of 3%? Ik wil niet demagogisch overkomen, maar intellectueel gezien ligt deze vraag op hetzelfde niveau als de vraag "wanneer bent u gestopt uw vrouw te slaan". Stelt u mij geen vragen die ik onmogelijk kan beantwoorden. Wij hebben vorig jaar geen cijfer genoemd, en wij hebben dit jaar evenmin een cijfer genoemd. Dus de vraag of het cijfer van vorig jaar overeenkomt met het cijfer van dit jaar is onredelijk.
Een betrouwbaarheidsverklaring is een zeer gedetailleerde bezigheid. Daarin wordt niet alleen rekening gehouden met de specifieke opmerkingen betreffende de verschillende gebieden van de begroting maar wordt ook een algemene evaluatie gemaakt. Wij zullen dat in detail bestuderen, met uw uitstekende secretaressen. Ik ben blij te horen dat u over personeel beschikt dat in staat is het verslag van de Rekenkamer in een uur samen te vatten. Daar ben ik heel blij mee. Wellicht zullen wij die persoon van u stelen. Wij zullen zeker in de gelegenheid komen om dat allemaal door te nemen. Ik zal ervoor zorgen dat de rapporteur voor de kwijting volledig op de hoogte wordt gebracht van alle bijzonderheden.
Enkele leden van de Commissie begrotingscontrole hebben gewezen op de noodzaak van meer precisie. U heeft gelijk dat wij preciezer moeten zijn in onze opmerkingen. Als u dit jaarverslag bestudeert, zult u merken dat de Rekenkamer tracht van de goedkeuring van de rekeningen een daadwerkelijk instrument te maken voor onderzoek van de tekortkomingen in het beheer van het landbouwbeleid. Een vertraging van meer dan twee jaar is echter wel een beperkende factor voor de waarde van deze bezigheid.
Wij wijzen er tevens op dat wij op het andere gebied van de grootste uitgaven in de lidstaten geen procedure hebben die vergelijkbaar is met de goedkeuring van de rekeningen. Dat is het gebied van de Structuurfondsen. Het is heel moeilijk nog exacter te zijn als wij niet over een goedkeuringssysteem beschikken dat ons de antwoorden zouden verschaffen waar wij om vragen, bijvoorbeeld met betrekking tot het Europees Sociaal Fonds.
Ik beloof plechtig dat wij samen met de Commissie begrotingscontrole en het Parlement zullen blijven ijveren voor exactere informatie, zodat we het echte probleem aan kunnen pakken. De Rekenkamer is het helemaal eens met het Parlement dat het hier niet alleen gaat om de hervorming van de Commissie of om een hervorming van de financiële controle van het Parlement. Ook de Rekenkamer moet zijn werkmethoden aanpassen.
Dan nu iets over de kwestie van het noemen van namen: ik ben het niet eens met de heer van Hulten dat dit verslag te politiek zou zijn, met dien verstande dat wij niet de namen noemen die moeten worden genoemd. U luistert nu naar een lid dat als rapporteur van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ooit verantwoordelijk was voor niet alleen het noemen van twee landen, maar ook van twee bedrijven, hetgeen tot gevolg had dat de Rekenkamer voor het Hof van Justitie werd gedaagd.
De heer van Hulten suggereert dat wij om politieke redenen bang zouden zijn om de namen te noemen die noodzakelijk zijn voor de controle die wij ieder afzonderlijk belangrijk vinden. Ik kan hem echter het tegendeel bewijzen. In dit specifieke geval was het duidelijk dat het Gerecht van eerste aanleg ons steunde met zijn uitspraak dat wij niet alleen het recht hebben deze namen te noemen, maar ook de plicht om dat te doen.
Als u in het verslag van de Rekenkamer kijkt naar de maatregelen van de Commissie tegen vervuiling, ziet u dat er niet alleen landen worden genoemd, maar ook regio's. Het Franse lid van de Rekenkamer van Bretagne, de heer Jean-François Bernicot, heeft geen protest aangetekend tegen het feit dat wij bladzijde na bladzijde over zijn Bretagne hebben geschreven.
Als het relevant is voor de controle noemen wij alles wat benoemd moet worden. Dat is het beleid en het principe van de Rekenkamer. Het is niet de bedoeling dat de Rekenkamer een politiek instrument wordt. Zij moet een objectief instrument zijn voor uw politieke controle hier in het Parlement, en wij zullen daarvoor blijven ijveren.
Ik beloof overigens plechtig dat wij aandachtig zullen luisteren naar de verzoeken van het Parlement om exactere analyse-instrumenten. Wij zullen ervoor zorgen dat al deze instrumenten ook kunnen worden gebruikt om de behoefte van de politieke controle te kunnen voldoen. De volgende keer dat ik verslag uitbreng, zal ik hierop terugkomen en u krijgt bij onze volgende ontmoeting het plan voor ons werkprogramma voor het volgend jaar.
Mijnheer Mulder, ik benadruk wat ik gisteren al zei. Vanuit technisch, statistisch oogpunt gezien, zou voor specifieke DAS-cijfers voor elk land en de voornaamste politieke gebieden enorm veel personeel nodig zijn, omdat door het verkleinen van de populatie de noodzaak voor meer steekproeven ontstaat. Deze steekproeven vergen dan zo enorm veel werk dat volgens mij niemand dat nog haalbaar acht. Daarom moeten wij andere methoden gebruiken. Wij moeten de benadering hanteren die wij zijn overeengekomen op het gebied van de specifieke opmerkingen en bij het goedkeuren van de rekeningen de DAS-activiteiten beter doen aansluiten bij de andere controles, niet alleen van de Rekenkamer, maar ook van de Commissie en de lidstaten.
Ik dacht vanmorgen ook nog aan Florida, mijnheer van Hulten, en ik ben blij dat ik niet verantwoordelijk was voor de controle van de verkiezingsprocedure in die specifieke staat. Zo is er altijd iets waar je blij mee kunt zijn.
Hopelijk is hiermee deze discussie beëindigd en kan ik alsnog de vragen beantwoorden die ik eventueel vergeten ben. Ik moet nog even terug komen op wat u, mijnheer Blak, zei. U wilt dat wij het verslag herstructureren, en dat hebben wij gedaan.
Ik wil u eraan herinneren dat wij het verslag na de dialoog met de Commissie begrotingscontrole hebben geherstructureerd. U stelde voor van het verslag een afspiegeling te maken van de portefeuilles van de commissarissen of de directeurs-generaal. Ik vind dat geen goed idee. Commissarissen, zoals de heer Fischler die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de halve begroting, moeten een groter hoofdstuk krijgen dan de commissarissen die niets met de begroting te maken hebben. Laten we een open houding aannemen en nagaan hoe wij de verslaggeving kunnen structureren om optimale resultaten te verkrijgen.

De Voorzitter
 Hartelijk dank, mijnheer Karlsson.
Het debat is gesloten.
Waarde collega's, zoals u wellicht hebt gemerkt, had het laatste gedeelte van het betoog van de voorzitter van de Rekenkamer last van een kwaadaardig virus dat hevige storingen veroorzaakte in de communicatie tussen de voorzitter en dit Parlement. Derhalve zal de vergadering gedurende twee of drie minuten worden onderbroken om het virus te vernietigen en dit technische probleem op te lossen.
(De vergadering wordt gedurende drie minuten onderbroken vanwege een technisch probleem)

Algemene productveiligheid
De Voorzitter
 Aan de orde is het verslag (A5­0309/2000) van mevrouw González Álvarez, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake algemene productveiligheid (COM(2000) 139 - C5­0224/2000 - 2000/0073(COD)).

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, wij behandelen vandaag een voorstel over algemene productveiligheid. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid van het Europees Parlement vindt het over het geheel genomen een goed voorstel. Er is daarom maar weinig in veranderd. Misschien is de kwaliteit van het voorstel ten dele te verklaren door het feit dat de Commissie zeker 14 sociale instanties heeft geraadpleegd, die hebben uitgelegd welke moeilijkheden zich bij de uitvoering van de richtlijn uit 1992 hebben voorgedaan. Een aantal bevindingen van deze sociale instanties is in het voorstel van de Commissie terug te vinden. Als voorbeeld noem ik een punt waar de Raad wat moeite mee heeft, maar dat voor het Europees Parlement erg belangrijk is en waar wij helemaal achter staan, namelijk een verbod op de uitvoer naar derde landen van producten die als onveilig worden beschouwd. Zo worden er in de ontwerprichtlijn wel meer voorstellen gedaan waar wij geen moeite mee hebben. Daarom hebben wij niet al te veel veranderd. We hebben alleen een paar wijzigingen aangebracht waardoor de rechten van de consumenten volgens ons beter worden gewaarborgd.
Dit verslag is door de Milieucommissie van het Europees Parlement met ruime meerderheid goedgekeurd, en ik zal de uitslag van de stemming in die commissie dan ook verdedigen.
De door de Milieucommissie goedgekeurde voorstellen hebben betrekking op verschillende dingen. Ze zijn in de eerste plaats bedoeld om de transparantie en de informatie aan de consument te verbeteren, en te garanderen dat producten kunnen worden teruggehaald, ook wanneer de consument ze al heeft gekocht. Verder willen wij het bedrijfsgeheim tot het absolute minimum beperken, en omschrijven wij duidelijker wat een veilig product en wat een gevaarlijk product is. Wij vinden dat ook de veiligheid van de installatie- en onderhoudsomstandigheden van producten moet worden gecontroleerd. Soms kunnen de installatie en het onderhoud van producten voor consumenten immers gevaar opleveren. Tevens vinden wij dat het voorzorgsbeginsel moet worden toegepast, een interessant beginsel dat in de Europese Unie weinig wordt gebruikt. Als dat wel zou gebeuren, zouden we niet worden geplaagd door kwesties als de gekkekoeienziekte - die we vanmiddag zullen behandelen - of problemen met dioxine en genetisch gemodificeerde producten. Tenslotte willen wij een zeker harmonisatie van de bewakingsprogramma's bewerkstelligen, en er in het algemeen voor zorgen dat consumenten worden ingelicht in de taal van het land waar zij de producten kopen.
Mijnheer de Voorzitter, er zijn in de Milieucommissie ook enkele amendementen ingediend die wij niet kunnen accepteren. Die amendementen zijn vandaag weer ingediend en druisen tegen de eerder genoemde beginselen in. Ik noem twee voorbeelden. Het eerste voorbeeld betreft amendement 40. De indieners willen daarmee een lid schrappen waarin producenten en distributeurs worden gevraagd de bevoegde autoriteiten van de lidstaten onmiddellijk in kennis te stellen van een gevaarlijk product zodra zij daar weet van hebben. Wij kunnen niet toelaten dat dit lid verdwijnt. Een andere lid dat men wil schrappen betreft de geheimhoudingsplicht, en houdt in dat de geheimhoudingsplicht een doeltreffende toezicht op gevaarlijke producten niet in de weg mag staan. Wij vinden dat ook deze paragraaf niet mag verdwijnen.
Sommige amendementen, zoals de amendementen 1 en 18, hebben betrekkingen op zaken die vooral het Verenigd Koninkrijk aangaan, en ik moet zeggen dat die door de Britse leden van alle fracties - PSE, EVP of de Groenen - fel zijn verdedigd. Het gaat hier om typisch Britse dingen als winkels van liefdadigheidsinstellingen en handel die min of meer in de particuliere sfeer plaatsvindt. Leden uit andere landen, zoals ikzelf, begrijpen niet altijd even goed waarom de collega's uit het VK zich hier zoveel zorgen over maken, maar deze amendementen zijn in de Milieucommissie goedgekeurd en daarom moet ik het hier uitleggen.
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de Commissie en de Raad voor hun medewerking aan het opstellen van dit verslag. Ik denk dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid een verslag heeft opgesteld waarmee de rechten van de consumenten kunnen worden versterkt en hun veiligheid kan worden vergroot. Gelet op de gebeurtenissen die zich de laatste jaren vooral op voedingsgebied hebben afgespeeld, denk ik dat dit een zeer belangrijke richtlijn is. Ik hoop dan ook dat het voorstel door een ruime meerderheid van dit Parlement zal worden aangenomen, hoewel enkele amendementen, zoals gezegd, tegen de geest van het in de Milieucommissie goedgekeurde voorstel indruisen.

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de medeadviserende Commissie juridische zaken en interne markt is in dezen een heel andere mening toegedaan dan de commissie ten principale, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Wij vinden dat deze ontwerprichtlijn op tal van punten moet worden gewijzigd, maar onze amendementen zijn door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid helaas niet overgenomen. Ik ben de EVP-Fractie dan ook buitengewoon dankbaar dat zij deze amendementen wel steunt en ze vandaag in de plenaire vergadering opnieuw ter tafel brengt.
Ik wil slechts op twee aspecten ingaan. In de eerste plaats vinden wij het onjuist dat ook in deze richtlijn inzake productveiligheid sprake is van aansprakelijkheid voor diensten. Wij zijn principieel van mening dat vragen in verband met aansprakelijkheid voor diensten beslist niet in een richtlijn over productveiligheid thuishoren, maar zo nodig parallel ergens anders geregeld moeten worden.
Mijn tweede opmerking betreft het eerder zo geprezen exportverbod. De meerderheid van de Commissie juridische zaken en interne markt is van mening dat daarvoor geen rechtsgrondslag bestaat. Na onze recente ervaringen - ik verwijs naar de beslissing van het Hof van Justitie over tabaksreclame - kan ik het Parlement eigenlijk alleen maar aanraden de aanbevelingen van de Commissie juridische zaken en interne markt aan de plenaire vergadering ter harte te nemen, omdat zij tenslotte voor dergelijke vragen bevoegd is. Anders lijkt het mij zeker niet onmogelijk dat het Hof van Justitie ook over deze kwestie een pijnlijke uitspraak zal doen. Om die eenvoudige reden hebben wij een ander standpunt ingenomen, en wij kunnen de plenaire vergadering alleen maar aanraden zich bij dat standpunt van de meerderheid van de Juridische Commissie aan te sluiten. Dat geldt met name voor de amendementen 38 en 41, die bedoeld zijn om het exportverbod af te zwakken.
Namens mijn fractie mag ik daaraan toevoegen dat als een van deze amendementen niet wordt aangenomen, dit tot gevolg heeft dat de EVP-Fractie het verslag in zijn geheel zal verwerpen, omdat wij het definitief beu zijn hier voortdurend voorstellen aan te nemen die in strijd met het recht zijn.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, in maart van dit jaar hebben wij de richtlijn over kabelbanen voor personenvervoer aangenomen. Als die richtlijn al was omgezet, was het ongeluk in Oostenrijk misschien niet gebeurd. Daaruit blijkt dat wetgeving hier een belangrijke rol speelt, en dat het wenselijk is dat richtlijnen juist op een zo gevoelig gebied als productveiligheid zo snel mogelijk worden omgezet. Ik hoop dat dit voor 3 mei 2002 het geval zal zijn.
Deze regeling voor productveiligheid is immers een algemene richtlijn, die vooral betrekking heeft op de gebieden die niet onder de bestaande richtlijnen vallen. Ik wil de Commissie bedanken omdat zij een nieuw en uiterst belangrijk punt aan deze regeling toevoegt, namelijk het vermoeden van conformiteit. Dat houdt in dat producten als veilig worden beschouwd als zij aan de Europese normen voldoen. Ik denk dat dit principe vooral voor de consumentenbescherming van enorme betekenis is, omdat zo altijd kan worden nagegaan of een product al dan niet aan de normen voldoet. In dit verband is amendement 37 bijzonder belangrijk voor de consumentenbescherming. Daarin staat namelijk dat certificeringen extern moeten worden uitgevoerd en dat CE-conformiteitsverklaringen niet alleen door ondernemers worden afgegeven, maar ook door neutrale, externe instanties worden gecontroleerd. Het vertrouwen van de consumenten in zulke verklaringen zal daardoor natuurlijk aanzienlijk toenemen.
Met amendement 14, dat de publicatie van normen in het Publicatieblad betreft, heb ik natuurlijk problemen. De gevestigde auteursrechten behoren immers aan de nationale normalisatie-instellingen toe, en de Europese Unie zou daarom licentierechten moeten betalen. Verder moeten we ons natuurlijk afvragen hoeveel normen er reeds in Europa bestaan en hoeveel Europese normen daar nog bij zouden komen. Ik heb daar ernstige bedenkingen bij, en zou deze bepaling daarom graag geschrapt zien.
Als wij een exportverbod overwegen, mogen wij er niet automatisch vanuit gaan dat onze normen overal ter wereld de beste zijn. Veel landen hebben hun eigen regelingen en veiligheidsnormen, die in die landen aanzienlijk beter aan hun doel beantwoorden dan de normen die wij momenteel in Europa hanteren.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het verslag van mevrouw González Álvarez is op zichzelf een sluitend geheel. Mijn fractie denkt echter anders over het uitbreiden van productaansprakelijkheid tot diensten, iets dat ook al door de Commissie was voorgesteld. Ik geef een voorbeeld: op veel gebieden worden producten tegenwoordig niet meer door de producent in elkaar gezet, maar in losse onderdelen aan de tussenhandel geleverd. Iedereen die ergens in de verkoopketen de veiligheid van een product kan beïnvloeden, zou nu als aansprakelijke producent worden beschouwd. Dat betekent dat alle handelaren die nog iets monteren, als producent worden gezien. Wij vinden dat in dergelijke gevallen de handel niet mag worden belast met de wettelijke verplichtingen inzake productveiligheid die op de producent rusten. Er bestaan andere civielrechtelijke middelen die de consument beslist voldoende bescherming bieden, zoals de mogelijkheid tot schadevergoeding op basis van contractuele aansprakelijkheid. Het heeft mij eigenlijk verbaasd dat de deskundigen van de Commissie dit probleem niet uit eigen beweging hebben opgelost, en ik vertrouw erop dat de nieuwe commissaris het nogmaals zal overwegen. Ik hoop dat de Commissie er geen probleem van zal maken liefdadigheidsorganisaties en instellingen zonder winstoogmerk van de bepalingen van deze richtlijn voor productveiligheid uit te zonderen.
Wat de exportbepalingen betreft, ben ik het ermee eens dat een product niet mag worden uitgevoerd als de Commissie de handel daarin heeft verboden of terugtrekking van de markt heeft gelast. Enkel het verzoek van de Commissie tot uitvoering van een veiligheidsonderzoek kan echter niet voldoende reden zijn om hele takken van de export stil te leggen. Zoals de collega's voor mij al hebben gezegd, moet tenminste het bewijs worden geaccepteerd dat in het land van bestemming andere veiligheidsnormen gelden. Ik kan de Commissie daarom alleen maar dringend aanraden dit probleemgebied nog eens te bestuderen. Dit is pas de eerste lezing. In de tweede en derde lezing hebben we de befaamde 314 stemmen nodig, en die zullen we zeker niet krijgen als het verslag er zo uitziet als nu.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik voeg me bij de algemene felicitaties aan het adres van mevrouw González Álvarez die zich een sympathieke en grondige rapporteur heeft getoond. Wellicht waren de buitenissigheden van de Britse rommelmarkten voor haar soms moeilijk te volgen, maar ook daar kon zij met een barmhartig oog naar kijken.
Deze richtlijn zou door het volledige Parlement verwelkomd moeten worden. De kwestie van algemene productveiligheid en de aanvullingen erop zijn van groot belang. In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid hebben wij, onder de wijze leiding van onze rapporteur, een reeks amendementen goedgekeurd die mijn fractie wederom en bloc vandaag aan het Parlement aanbeveelt. Wij zijn minder blij met een aantal amendementen dat later is toegevoegd. Wij hebben de motivering van deze amendementen gehoord en tevens de industriële argumenten kunnen beluisteren die wij in de commissie al hadden vernomen. Deze hebben ons niet kunnen overtuigen en wij zullen tegen de meeste van deze amendementen stemmen.
Misschien kan mevrouw Lulling of een van haar collega's, voordat de stemming plaatsvindt, ons vertellen wat de exacte bewoordingen waren van met name de Engelse versie van amendement 42. Wij zouden het amendement kunnen steunen als de bewoording 'installatie en onderhoud' zou luiden en niet 'installatie als onderhoud'. Ik ben ervan overtuigd dat het hier om een fout gaat, en als dit bevestigd wordt, zullen wij dit amendement steunen.
Dit voorstel bevat een paar uiterst waardevolle algemene beginselen. Daaronder valt een beginsel dat men aan de ander kant van het Parlement aanstootgevend vindt, namelijk het beginsel dat we geen producten mogen exporteren als wij denken dat ze niet veilig zijn voor onze eigen mensen in de Europese Unie. Naarmate de wereldhandel groeit hebben wij steeds meer te maken met dit probleem. Wij moeten dit aanpakken en het niet laten afweten omdat voor ons de rest van de wereld er niet toe doet, of het nu gaat om de veiligheid van hun gezondheid, hun voedsel of het door ons geëxporteerde product. Wij moeten nu ook naar het verband tussen producten en diensten kijken. De Commissie heeft inmiddels een aarzelende, maar welkome stap in die richting genomen en misschien wil de commissaris daar in zijn antwoord meer over zeggen.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over liefdadigheidswinkels, rommelmarkten en al die andere uitwisselingen van geschonken en losse, tweedehands artikelen. De liefdadigheidswinkels zijn blij met de algemene bescherming van deze richtlijn. Zij hebben echter een ontheffing nodig van de verplichting krachtens artikel 2 op grond waarvan zij informatie moeten verschaffen die zij gewoon niet hebben. Onze amendementen 1, 8 en 18 hebben betrekking op dat punt. Ik hoop dat het Parlement deze amendementen kan steunen, want het kan toch niemands bedoeling zijn deze waardevolle liefdadigheidsactiviteiten, die gewoonlijk geen winstoogmerk hebben, onmogelijk te maken door middel van een bepaling over informatieverschaffing. Informatieverschaffing moet betrekking hebben op grote fabrikanten en op nieuwe, of goed geteste producten. Als de verkoper de koper altijd kan informeren over de aard van de goederen en de beperkingen van de informatievoorziening, moet dat voldoende zijn.

Maaten
Voorzitter, richtlijnen moeten nu eenmaal zo nu en dan geëvalueerd en aangepast worden en eigenlijk gebeurt dat veel te weinig. De manier waarop de Europese Commissie dat deze keer heeft aangepakt, verdient wat ons betreft complimenten. De gevolgde procedure is uitstekend en is ook heel inclusief geweest. We zitten bij deze richtlijn in een spanningsveld tussen hetgeen redelijkerwijs van producenten verwacht kan worden en de bescherming van de consument. Ik ben het, wat dat betreft, in zekere zin eens met hetgeen de heer Lehne heeft gezegd dat de recente uitspraken van het Hof erop hebben geduid dat we ons hier in een bepaald schemergebied bevinden als het gaat om wat de Unie wel en niet kan doen. Met name het punt van de exportbepaling is iets waar we heel goed naar moeten kijken.
Zoals de stand van zaken nu is, neigt mijn fractie ertoe om de voorstellen zoals die voorliggen te ondersteunen, maar ik zou het op prijs stellen als de commissaris op dit aspect nog eens wat dieper in zou kunnen gaan. We ondersteunen overigens de voorstellen van de Commissie als het gaat om de uitbreiding van het toepassingsgebied van de richtlijn tot diensten en ook de opneming van gemigreerde producten hoewel er op die terreinen nog wel meer zou kunnen gebeuren, maar dat komt in de toekomst nog wel op ons af. Wij zijn het eens met de rapporteur daar waar hij grotere nadruk heeft gelegd op voorlichting van de consument over de risico's en over transparantie, met name op het gebied van de gezondheid en de veiligheid. Dat moet inderdaad het algemene beginsel zijn.
Twee slotopmerkingen. Over één amendement heel specifiek, als het gaat om het voorstel van de Commissie dat producenten onmiddellijk de competente autoriteiten op de hoogte stellen als zij ontdekken dat een product gevaarlijk is. Wij denken dat dat een heel belangrijk element is. Er ligt een voorstel om dat te schrappen met als overweging onder andere dat producenten zichzelf niet zouden moeten incrimineren en ook in het licht van het beroepsgeheim. Wij denken dat op dit punt het zwaartepunt echt moet liggen op de bescherming van de consument en dat een producent die ontdekt dat zijn product echt gevaarlijk is, niet op zijn handen mag blijven zitten.
Ten slotte nog een vraagje aan de Europese Commissie ten aanzien van artikel 4, als het gaat om de Europese normen en de vraag of die bekend moeten worden gemaakt. Ik zou de Commissie willen verzoeken daar nog iets dieper op in te gaan.

Nobilia
Mijnheer de Voorzitter, naar dit voorstel hebben we zeker uitgekeken. Wat we ons echter moeten afvragen is of het volledig beantwoordt aan de doelstellingen die we acht jaar geleden, toen het in het vooruitzicht werd gesteld, voor ogen hadden en of het geen nieuwe vragen oproept. Dat geldt niet zozeer voor het verslag van mevrouw González Álvarez, die werkelijk alles in het werk heeft gesteld om de onderhavige richtlijn te verbeteren, maar veeleer voor de richtsnoeren en voor een deel van het voorstel zelf. In de eerste plaats lijkt het erop dat de Commissie zich in dit geval heeft omgevormd van voornaamste initiatiefneemster van het wetgevingsproces tot een bestuurlijke instantie, zonder dat deze nieuwe rol van een transparant juridisch kader is voorzien. Ik denk daarbij in eerste instantie aan de afbakening van het onderzoeksgebied en aan de controle op haar beslissingen tot snel optreden.
Bovendien is het, alleen al met betrekking tot de werkgelegenheid, opmerkelijk dat het verslag geen overwegingen bevat over de schadelijke gevolgen van mogelijke foutieve beslissingen voor een onderneming, en vooral haar werknemers. De mogelijkheid bestaat immers dat noodmaatregelen automatisch van start gaan en waarschijnlijk een lange periode zal verstrijken voordat kan worden vastgesteld of de beslissing daartoe al dan niet gefundeerd was. Er wordt daarentegen voorzien in een exportverbod voor producten die als gevaarlijk zijn geclassificeerd - een teken van beschaving in de Unie - maar er is geen antwoord op de vraag of dat verbod consistent is met de zogenaamde Prior Informative Concert, die door internationale overeenkomsten wordt bepaald.
Ook het concept van aansprakelijkheid, zowel met betrekking tot de definitie van product als tot de mogelijkheden het distributietraject te traceren en de mate waarin een dergelijk concept op diensten kan worden toegepast, lijkt aan interpretatie onderhevig en kan dus naar believen worden bekritiseerd. Laten we ook de mogelijke interpretaties van product als grondstof in een verwerkingsproces niet vergeten en de positieve weerslag daarvan op het streven naar een gezonde werkplek. Dat wordt echter bemoeilijkt omdat er geen betrouwbaar Europees statistieksysteem is en verschillende rechtssystemen van toepassing zijn op de erkenning van beroepsziekten.
Tot slot is het wenselijk dat de Commissie de bestaande communautaire wetteksten op elkaar afstemt en evalueert, zodat ze niet alleen steeds transparanter worden, maar ook echt betrouwbaar en daardoor nuttig.

Blokland
Voorzitter, natuurlijk is het nodig een bepaald basisniveau van consumentenbescherming te hebben in de Europese Unie. Maar is het ook nodig een volledig geharmoniseerd uniform beschermingsniveau te hebben? Nog afgezien van de hoge kosten, de stringente reglementering en de bijbehorende bureaucratisering lijkt mij dat niet zo' n goed idee. Het lijkt mij beter meer rekening te houden met subsidiariteit. Een Deense of Duitse consument stelt andere veiligheidseisen dan een Nederlandse of Italiaanse consument. Met die verscheidenheid moeten we in de richtlijn algemene productveiligheid meer rekening houden.
Verder meen ik dat er onvoldoende aanleiding bestaat voor de Europese Commissie om te komen met voorstellen inzake de veiligheid van diensten. Het karakter van dienstverlening leent zich daar ook minder voor. Een product kan door de producent worden teruggenomen, maar bij een dienst is dat toch wel lastig voor de dienstverlener.
Ik ben ingenomen met de uitzonderingen die worden gemaakt voor winkels van liefdadigheidsinstellingen en organisaties zonder winstoogmerk evenals voor artikelen die als tweedehands artikelen worden verkocht op markten of bij kofferbakverkoop.
Tenslotte vraag ik mij af of amendement 14 van de Milieucommissie bij nader inzien juist geformuleerd is. Het lijkt mij geen probleem als er tussen normalisatie-instituut en overheid een overeenkomst tot stand komt die de Europese normen voor het publiek vrij toegankelijk maakt, maar dat is iets anders dan dat de Europese Commissie de Europese normen bekend maakt. Graag hoor ik hierover het oordeel van de commissaris.

Fatuzzo
Schitterend mamma Europa! Dank u, mamma Europa, dat u zich bekommert om uw eigen kinderen! Of moet ik eerder zeggen: dank u, papa Byrne! Dank u, omdat alle richtlijnen over veiligheid het welzijn van ons Europese burgers op het oog hebben, om te beginnen bij minderjarigen, bij kinderen maar ook ouderen. Dat is beslist een goede zaak. Ik herinner me evenwel een ernstig meningsverschil met mijn dochter Elisabetta toen ze negen jaar oud was. Ze wilde in haar eentje de straat op en ik heb toen gezegd: "Nee, je mag niet alleen de straat op, er moet iemand anders bij zijn, anders is het gevaarlijk". Toen ik een paar jaar later mijn tweede dochter, die zes of zeven jaar jonger is, wel alleen liet gaan, protesteerde de oudste: "Papa, papa, ik mocht niet alleen weg, maar mijn kleine zusje wel!" Een goede huisvader moet inderdaad weten dat hij wel moet zorgen dat zijn kinderen geen gevaar lopen, maar je kunt ze niet onder een glazen stolp houden, ze moeten wel alleen de straat op kunnen.
Waarom heb ik dat allemaal verteld? Omdat alle richtlijnen over veiligheid evenwichtig moeten zijn, ze moeten een evenwicht vinden. Veiligheid is nodig, maar we moeten de productie niet verstikken, die heeft vrijheid nodig. Welke richtlijnen kunnen echter daadwerkelijk worden uitgevoerd - en nu wend ik me tot de vertegenwoordiger van de Raad - als de Raad weigert de richtlijn over het toezicht en de controle van de veiligheid vast te stellen? Dan zal het hiermee net zo aflopen als met de gekke koeien: honderdduizend veiligheidsmaatregelen en toch moeten we nu, helaas, miljoenen dieren afmaken.

Damião
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur met haar werk. Het verslag komt tegemoet aan de belangrijkste bekommeringen van de consumentenverenigingen. Er moet een constructieve dialoog totstandkomen waarin deze verenigingen als volwaardige partners worden beschouwd. Wij, de socialisten van de Commissie industrie, verlenen onze steun aan het voorstel van de Commissie om de transparantie van het informatie- en terugroepingsproces van als gevaarlijk beschouwde producten te verhogen. Deze verantwoordelijkheid dient bij de distributeurs en de producenten te worden gelegd, in zoverre zij op hen van toepassing is. De producenten en distributeurs moeten ondubbelzinnig instaan voor de gevolgen van de aan hun producten verbonden voorspelbare risico's, gaande van de installatie tot het onderhoud. Het is aan hen om de overheden en de consumenten te informeren en de veroorzaakte schade te herstellen. Het terugroepen van gevaarlijke producten mag niet als laatste redmiddel worden beschouwd. Het is belangrijk dat van deze mogelijkheid gebruik wordt gemaakt zodra er in het licht van de jongste wetenschappelijke bevindingen reden tot twijfel bestaat.
De communautaire normalisatie moet uitgaan van adequate wetenschappelijke studies. Daartoe dient een nieuwe impuls te worden gegeven aan de samenwerking tussen de lidstaten op zowel het gebied van het onderzoek inzake productveiligheid in het algemeen als op het vlak van risicogroepen in het bijzonder: kinderen, werklozen, nieuwe jeugdculturen, nieuwe levensstijlen en personen die aan een bepaalde pathologie lijden. Betrouwbaarheid inzake productveiligheid en een doeltreffende klantendienst verlenen het Europees etiket ongetwijfeld een meerwaarde op een moment dat wij in bijzonder moeilijke, om niet te zeggen kritieke omstandigheden verkeren. Alle maatregelen zijn welkom, op voorwaarde dat zij het vertrouwen herstellen en aantonen dat de productie en distributie van Europese producten gebaseerd is op de eerbiediging van de gezondheid van de werknemers, de sociale rechten, het milieu, de mededingingsregels en een strikte regelgeving inzake veiligheid. Al wat niet aan dit patroon beantwoordt, dient te worden teruggeroepen en vernietigd, aangezien producten die wij zelf afwijzen niet mogen worden uitgevoerd naar minder ontwikkelde landen. Ik hoop dat de onderhavige richtlijn ons in de gelegenheid zal stellen tegemoet te komen aan de wensen en twijfels van de Europese burgers inzake productveiligheid.

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, er bestaat sinds 1992 een richtlijn over algemene productveiligheid. Dit debat is bedoeld om de bestaande richtlijn te bewerken, de opgedane ervaring erin te verwerken en misstanden te verhelpen. Ik betwijfel of wij daar in voldoende mate in zijn geslaagd.
Toegegeven, het gaat hier om moeilijke juridische vragen. De werkingssfeer van de richtlijn moet worden afgebakend van de talrijke nationale en communautaire bepalingen waar producten aan moeten voldoen. Daarin worden ook bepaalde veiligheidsaspecten geregeld. Wij moeten ervoor zorgen dat wij een complete consumentenbescherming garanderen zonder dingen meermaals of misschien zelfs tegenstrijdig te regelen. De mogelijkheid om extern te laten certificeren dat een product aan de voorschriften voldoet, zou bijzonder nuttig zijn. Het zou de situatie duidelijker en overzichtelijker maken. Het was echter beter geweest een algemene Europese regeling in de vorm van een verordening te treffen, en daarmee een einde te maken aan het naast elkaar bestaan van Europese en nationale bepalingen.
Er bestaan bijvoorbeeld ook talrijke bepalingen ten aanzien van levensmiddelen die momenteel door middel van voorstellen voor verordeningen worden herzien en bewerkt. Ik denk dat wij daardoor een hoog veiligheidsniveau kunnen bereiken. De werkingssfeer van deze richtlijn is ook uitgebreid naar andere gebieden. Het feit dat ook producten die worden gebruikt om een dienst te verrichten in de richtlijn worden opgenomen, leidt ertoe dat handelaars en vakmensen steeds meer plichten krijgen opgelegd die eigenlijk onder de verantwoordelijkheid van de producent vallen. Wij hebben de Commissie bij een andere gelegenheid verzocht binnenkort een voorstel aangaande de veiligheid van diensten te doen. Ik zie dan ook niet in waarom wij de dienstverlening al in deze richtlijn zouden moeten opnemen, in plaats van het voorstel van de Commissie af te wachten. Het is nu al te voorzien dat er moeilijkheden met de afbakening tussen de afzonderlijke regelingen zullen ontstaan en dat de rechtsonzekerheid in de loop der tijd zal toenemen.
Nog een korte opmerking over de exportproblematiek. Enerzijds willen wij sterk verschillende veiligheidsnormen en eisen we - zoals de heer Blokland - dat er met regionale en nationale wensen rekening wordt gehouden, maar anderzijds exporteren wij zo nationale bepalingen naar andere landen. Ik denk dat er op dit punt al in de opzet van de richtlijn een wezenlijke tegenstrijdigheid schuilt, zodat wij het voorstel wat dit betreft niet kunnen steunen.

Sacconi
Mijnheer de Voorzitter, het is zeker niet origineel om nu te zeggen dat er nog steeds een grote afstand is tussen de burgers en de Europese Unie. De burgers hebben steeds minder vertrouwen in de capaciteiten van de Unie om bijvoorbeeld de voedselveiligheid te garanderen, en dat wantrouwen overschaduwt de gunstige resultaten van het werk dat de Unie in deze sector doet. Daarover zullen we het vandaag hebben.
In dit verband lijkt het me belangrijk de nadruk te leggen op de politieke waarde van de richtlijn waarover we straks zullen stemmen. Dankzij het goede voorstel van de Commissie, dat door collega Álvarez verder verbeterd is, hebben we nu eindelijk een tekst die goed nieuws is voor consumenten, zoals ook blijkt uit de steun van de niet gouvernementele organisaties die hen vertegenwoordigen. De wetgeving over productveiligheid wordt verbeterd, versterkt en doorzichtiger gemaakt, in het bijzonder de regels over de producten die tot nog toe niet in de bestaande verticale wetgeving waren opgenomen. Er is veel werk verzet om de interactie tussen verticale regels, over bepaalde productcategorieën, en deze nieuwe horizontale richtlijn beter te definiëren. Het resultaat is zeker bevredigend.
Ik wil graag de nadruk leggen op het belang van de amendementen van de Commissie milieubeheer: ze verhelderen het beeld voor de eindverbruiker en preciseren de verantwoordelijkheid van de fabrikanten, maar ook van de distributeurs bij het terughalen van producten die gevaarlijk blijken te zijn.
Ik hoop dat de definitieve versie van de rapporteur bevestigd zal worden. Ik ben het met haar eens wat betreft de amendementen die opnieuw voor de stemming in de plenaire zijn ingediend en hoop dat deze richtlijn er snel door zal komen, zodat de Europese burgers zo snel mogelijk merken dat de Unie zich daadwerkelijk voor hun veiligheid inzet.

Byrne
Allereerst wil ik de rapporteur, mevrouw González Álvarez, evenals de rapporteurs voor advies, de heren Rübig en Lehne en de betrokken commissies van harte bedanken voor hun zeer volledige verslag over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake algemene productveiligheid.
Het onderhavig Commissievoorstel is een antwoord op de talrijke problemen die zich de laatste tijd bij de gezondheid en de veiligheid van de consumenten hebben voorgedaan. Ofschoon de richtlijn formeel voorziet in heronderzoek en herziening, moet dit herzieningsvoorstel ook gezien worden in het kader van de versterkte inspanningen van de Commissie ter verbetering van de gezondheid en de veiligheid van de consumenten.
Ofschoon de herziene richtlijn slechts voor een beperkte tijd van toepassing zal zijn op voedselveiligheid, zal deze op de lange duur de mogelijkheden voor het aanpakken van de veiligheidsproblemen van niet-voedingsproducten aanzienlijk verbeteren.
Ik zal kort de belangrijkste aspecten van dit voorstel uit de doeken doen. De gedachte die aan de richtlijn ten grondslag is, is heel eenvoudig: alleen veilige producten mogen op de markt worden gebracht. Daarmee bedoelen wij zowel Europese als geïmporteerde producten. Met de richtlijn inzake de algemene productveiligheid worden twee belangrijke doelstellingen beoogd. Ten eerste willen wij daarmee de consumenten in heel Europa een consequent hoog niveau van bescherming van hun gezondheid en veiligheid bieden en ten tweede willen wij een goede werking van de interne markt garanderen.
Zoals de rapporteur al vermelde, heeft er met alle betrokkenen uitgebreid overleg plaatsgevonden over de tenuitvoerlegging van de onderhavige richtlijn. Tijdens dat overleg kwamen bepaalde zwakke plekken aan het licht die wij nu proberen te verbeteren.
Wij verduidelijken ten eerste de werkingssfeer van de richtlijn. Met deze richtlijn willen wij de consument de verzekering geven dat hij of zij van de veiligheid van de producten op aan kan. Ook willen wij hiermee eventuele gaatjes in de sectorale wetgeving opvullen. Ik denk bijvoorbeeld aan het markttoezicht of aan de noodprocedures. Daarvan is zelden in de specifieke wetgeving sprake. Als deze aspecten echter wel in sectorale wetgeving zijn geregeld, zullen de overeenkomstige bepalingen van deze richtlijn niet van toepassing zijn. Dit betekent eveneens dat als nieuwe sectorale wetgeving wordt uitgevaardigd, deze wetgeving de plaats inneemt van de overeenkomstige bepalingen in deze richtlijn.
Ik noem als voorbeeld de voedingssector. Zoals u weet krijgen wij een voedselautoriteit. Deze autoriteit moet zelf zorgen voor een kennisgevingsysteem en dat systeem zal dan in de plaats komen van hetgeen in de richtlijn algemene productveiligheid is opgenomen. Ons doel met de richtlijn is ervoor zorgen dat de consumenten de best mogelijke bescherming krijgen wanneer zij bepaalde producten gebruiken. Dit geldt ook voor producten die aanvankelijk alleen voor professioneel, maar nu ook voor persoonlijk gebruik bestemd zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan laserpointers en aan producten die worden gebruikt bij dienstverlening.
Wij wilden ons systeem efficiënter maken. Daarom moesten wij extra verplichtingen opnemen voor informatieverstrekking door producenten en distributeurs. De huidige situatie is allesbehalve ideaal. Het is onaanvaardbaar dat de autoriteiten van de lidstaten soms van de autoriteiten in de Verenigde Staten moeten horen dat een bepaald Europees product gevaarlijk is. Kennisgeving is weliswaar verplicht in de Verenigde Staten, maar tot nu toe nog niet in de Europese Unie.
Zoals u weet kan men niet van een goede wet spreken als deze niet goed wordt toegepast. De lidstaten moeten nu de taken versterken van de autoriteiten die met het toezicht zijn belast. Zij moeten voor sancties zorgen en tevens banden leggen met andere lidstaten. Er zal met name een netwerk van met wetshandhaving belaste autoriteiten moeten worden opgericht. Dit is eveneens zeer belangrijk van industrieel standpunt uit bekeken. De industrie moet er immers van op aan kunnen dat alle concurrenten gelijke voorwaarden worden gegarandeerd, met name ook wanneer het om geïmporteerde producten gaat.
Wij moeten eveneens het Rapex-systeem, het vroegtijdig waarschuwingssysteem van de Commissie, verbeteren. Het toepassingsgebied van Rapex zal worden uitgebreid en ook vrijwillig door de industrie genomen maatregelen voor de terugtrekking van producten van de markt gaan bevatten. De praktische tenuitvoerlegging van het systeem zal worden verbeterd. Wij bieden nu ook de mogelijkheid om dit systeem open te stellen voor derde landen, en voor met name kandidaat-landen. Wij hebben de procedures voor noodmaatregelen op communautair niveau vereenvoudigd om snel te kunnen optreden zodra advies is uitgebracht door een raadgevend comité. Eveneens hebben wij nu export verboden van producten die in de Unie van de markt zijn gehaald.
Een ander vraagstuk waar ik uw aandacht op wil vestigen is dat van transparantie. Deze moet worden verbeterd. De consumenten hebben vaak geen vertrouwen omdat zij niet weten wat er gaande is. Niets is funester voor het vertrouwen van de consumenten dan de indruk dat er iets gaande is waarvan zij geen weet hebben. Wij zijn van mening, en dat is ook het algemeen beleid van de Commissie, dat de burgers het recht hebben te weten aan welke reële gevaren zij zijn blootgesteld, en welke maatregelen ter voorkoming van die gevaren zijn genomen. De enige beperking hieraan houdt verband met beroepsgeheim, zoals deze is gedefinieerd in artikel 287 van het Verdrag. Deze is echter niet van toepassing als de volksgezondheid in het geding is, en ik verwacht dat deze uitzondering op strikte wijze en in beperkte zin zal worden geïnterpreteerd.
Ik ben blij dat in het verslag van mevrouw González Álvarez steun wordt betuigd aan de hoofdbeginselen van het Commissievoorstel. Veel van de ingediende amendementen vormen een verbetering van de tekst en zijn derhalve voor de Commissie aanvaardbaar.
Staat u mij toe allereerst de amendementen te noemen die de Commissie niet kan overnemen. Ten eerste wordt in de amendementen 1, 8 en 18 voorgesteld tweedehands artikelen die door winkels van liefdadigheidsinstellingen, door organisaties zonder winstoogmerk, particulieren of op vlooienmarkten en bij kofferbakverkoop, zoals de heer Whitehead reeds zei, worden verkocht uit te zonderen van de verplichting om informatie en documentatie over risico' s en oorsprong van het product te verschaffen. De verplichtingen voor de distributeurs, die sedert 1992 onderdeel vormden van de richtlijn, zijn op een heel algemene en soepele manier geformuleerd.
De enige nieuwe vereiste is dat distributeurs bij de uitoefening van hun activiteiten de hen beschikbare documentatie bewaren en op verzoek aan de autoriteiten overleggen, opdat de oorsprong van de producten kan worden achterhaald. Dit betekent niet dat distributeurs zelf onderzoek moeten doen naar de oorsprong van een bepaald product, maar alleen dat zij de identificatie van het product en/of fabrikant niet vernietigen en elke informatie bijhouden die uitsluitsel kan geven over de oorsprong van het product.
Deze nieuwe vereiste betekent geen enorme nieuwe verantwoordelijkheid voor dit soort winkels. Normaal gesproken schenkt men winkels van liefdadigheidsinstellingen reeds gebruikte artikelen opdat zij deze kunnen doorverkopen aan anderen. Hun handel is dusdanig van aard dat men niet van hen kan verlangen dat zij zelf de oorsprong van hun producten natrekken. Bovendien is het voor het markttoezicht absoluut niet interessant de oorsprong van elk afzonderlijk defect bevonden tweedehands artikel na te trekken.
Er zit dus een grote mate aan soepelheid in de vereisten van de richtlijnen voor distributeurs. Deze vereisten kunnen worden toegepast op deze winkels en wel op een manier die verenigbaar is met de aard van hun activiteiten. Om echter tegemoet te kunnen komen aan de geuite zorgen en om de situatie verder te verduidelijken zouden wij eventueel kunnen nadenken over de mogelijkheid om in de desbetreffende overweging een verklaring op te nemen waaruit blijkt dat in geval van afzonderlijk gebruikte, door particulieren geschonken voorwerpen het misschien onmogelijk is de bevoegde autoriteiten informatie en documentatie te verschaffen over mogelijke risico' s en over de oorsprong van het product.
Ten tweede wordt in amendement 3 voorgesteld een stukje uit de overwegingen te schrappen, namelijk de zinsnede volgens welke in de bijlage van de richtlijn duidelijke voorwaarden moeten worden vastgesteld voor de verplichting van het bedrijfsleven om de autoriteiten op de hoogte te stellen van gevaren. Deze zinsnede is noodzakelijk om buitensporige bureaucratie te vermijden. Ten derde wordt in amendement 4 voorgesteld aan de preambule een vereiste toe te voegen volgens welke de lidstaten grondig gedocumenteerde verslagen moeten opstellen in samenwerking met ter zake deskundige en onafhankelijke, openbare of particuliere instanties. De eis echter dat lidstaten externe instanties daarbij betrekken druist in tegen de subsidiariteit.
In de amendementen 6 en 29 wordt de Commissie gevraagd na te denken over een benadering voor de veiligheid van de in amendement 29 genoemde diensten, en daarvoor binnen een bepaald tijdsbestek gerichte voorstellen te doen. De Commissie is al bezig met een onderzoek naar dit vraagstuk, maar de opneming in de richtlijn van een dergelijk nauwkeurig omschreven taak zou te zeer indruisen tegen het initiatiefrecht van de Commissie.
Met amendement 7 wordt voorgesteld verandering aan te brengen in de verwijzing naar verschillende artikelen. Het eerste deel is voor de Commissie aanvaardbaar, maar het is niet gebruikelijk in juridische teksten van de Gemeenschap de inhoud van de artikelen weer te geven waarnaar wordt verwezen. Als wij het woord "producent" vervangen door "dienstverlener" zorgen wij voor meer verwarring in plaats van meer duidelijkheid. Nergens in de richtlijn komt immers een definitie voor van dienstverlener. Onder de definitie van producent vallen reeds de dienstverleners wier activiteiten een weerslag kunnen hebben op de veiligheidskenmerken van de producten.
In amendement 13 wordt voorgesteld in het kader van de algemene verplichting voor producenten om veilige producten op de markt te brengen, te verwijzen naar het voorzorgsbeginsel. Het voorzorgsbeginsel is een algemeen beginsel van risicobeheer door de bevoegde autoriteiten en kan niet rechtstreeks worden opgelegd aan producenten. De Commissie is het er echter wel mee eens dat dit een belangrijk beginsel is en hiermee bij de herziening van de richtlijn rekening moet worden gehouden. Derhalve zouden wij in de eerste overweging van de richtlijn hiernaar kunnen verwijzen.
Ofschoon wij het volste begrip hebben voor de gedachte die in de amendementen 14 en 16 tot uitdrukking wordt gebracht, volgens welke in het Officieel Publicatieblad een volledige tekst met alle Europese normen gepubliceerd moet worden, zou iets dergelijks fundamentele wijzigingen met zich mee brengen in de relaties tussen de Gemeenschap en de Europese normalisatie-instellingen. Daarvoor zal hoogstwaarschijnlijk ook meer geld van de communautaire begroting moeten worden uitgetrokken. De reden hiervoor is dat normalisatie-instellingen eigenaar zijn van hun normen en de meeste hiervan een deel van hun activiteiten financieren met de verkoop van normen. Dit vraagstuk heeft een weerslag op bijna heel de communautaire productwetgeving, en daarom kan dit niet worden behandeld in het kader van de huidige herziening van de richtlijn.
In amendement 19 wordt voorgesteld de toezichtprocedures van de lidstaten te harmoniseren op grond van door de Commissie en de raadgevende comité' s uitgewerkte richtsnoeren. Ofschoon de Commissie voor samenwerking en gemeenschappelijke principes is, druist de voorgestelde formulering in tegen de subsidiariteit. Wij zijn het er niet mee eens dat, zoals in het tweede deel van amendement 21 wordt voorgesteld, men van een lidstaat verlangt ook maatregelen te treffen indien het bedrijfsleven al toereikende maatregelen ter voorkoming van risico' s heeft genomen. Ons doel is juist het bedrijfsleven aan te moedigen uit eigen beweging dergelijke maatregelen te treffen, en daar druist dit voorstel tegen in.
In amendement 23 wordt voorgesteld in de richtlijn bepalingen op te nemen voor schadeloosstelling. Dit is echter een kwestie van civiel recht en daar hebben wij de richtlijn productaansprakelijkheid voor. Daarom moeten wij ons daarmee hier niet bezighouden.
In amendement 24 is de eis opgenomen dat binnen een bepaald tijdsbestek een netwerk voor productveiligheid wordt opgericht. Ofschoon de Commissie voor de snelle verwezenlijking van dit netwerk is, moet hierover een akkoord worden bereikt tussen de lidstaten. Daarom is het niet realistisch hiervoor een tijdsschema aan te geven.
In het eerste gedeelte van amendement 27 wordt voorgesteld dat enkel informatie over vastgestelde risico' s aan het publiek ter beschikking wordt gesteld. Dit is niet aanvaardbaar daar consumenten ook het recht hebben op informatie over gaand onderzoek, mits deze informatie niet onder het reeds eerder door mij beschreven beroepsgeheim in beperkte zin valt.
Tot slot vraagt u met amendement 28 dat de Commissie eens in de twee, en niet eens in de drie jaar een verslag voorlegt over de tenuitvoerlegging van de richtlijn. Alhoewel de Commissie niet afwijzend staat ten opzichte van dit voorstel, is dit niet haalbaar met de beperkte middelen van de Commissie.
De Commissie kan niet akkoord gaan met het merendeel van de alsnog in de plenaire vergadering ingediende amendementen. Staat u mij toe eerst het standpunt van de Commissie te geven over de amendementen die wij niet kunnen overnemen. De amendementen 30, 32, 42 en het belangrijkste onderdeel van amendement 33 zijn herformuleringen van de huidige tekst van de richtlijn die buiten de herziening valt. De Commissie heeft geen melding gekregen van problemen met de huidige formuleringen en wijziging daarvan zou afzwakking van de voorschriften betekenen.
In amendement 36 wordt voorgesteld rechtstreeks met het product verband houdende diensten uit te sluiten, tenzij dit product door de oorspronkelijke producent wordt geleverd. In de besprekingen in de Raad neigt men ertoe diensten te behandelen in het kader van de productdefinitie, hetgeen voor ons aanvaardbaar is.
Met amendement 43 zouden producten waarvoor specifieke richtlijnen bestaan, uitgezonderd worden van de toepassing van de richtlijn. Dit is voor ons niet aanvaardbaar omdat in deze specifieke richtlijnen vaak geen bepalingen voorkomen voor markttoezicht, kennisgevingsystemen, enzovoort.
In amendement 37 wordt de mogelijkheid geboden via externe certificering het bewijs te leveren van conformiteit van een product met de vereisten van de richtlijn. Men kan een dergelijke certificering natuurlijk altijd gebruiken als bewijsmateriaal, maar men mag deze natuurlijk niet beschouwen als waterdichte bewijzen.
Met amendement 38 wordt voorgesteld het tijdsbestek voor besluiten tot noodmaatregelen te beperken tot zes maanden. Dit is in de meeste gevallen echter niet voldoende om blijvende maatregelen te treffen. Daarin wordt ook een uitzondering op het exportverbod voorgesteld, voor het geval namelijk waarin de producent kan aantonen dat hij voldoet aan de in het bestemmingsland geldende veiligheidseisen. Dit is voor ons niet aanvaardbaar daar producten die op communautair niveau als uiterst riskant zijn bevonden, en waarvoor snel maatregelen moesten worden genomen, niet geëxporteerd mogen worden. In het amendement wordt eveneens voorgesteld ervoor te zorgen dat de mogelijkheid van de betrokken partijen om hun mening te geven over een door de Gemeenschap genomen maatregel, geen afbreuk doet aan nationale oplossingen. Daar dit geen beroepsprocedure is, van welke aard dan ook, lijkt ons dit onnodig te zijn.
Verder wordt in amendement 41 voorgesteld het exportverbod niet van toepassing te laten zijn op een product dat werd verboden terwijl er nader onderzoek gaande was. Dit is echter precies de periode waarin een reëel gevaar voor export bestaat. Als uit het onderzoek zou blijken dat het product veilig is, wordt het verbod automatisch ingetrokken.
In de amendementen 39 en 44 wordt voorgesteld informatie over gevaarlijke producten pas aan het publiek beschikbaar te maken wanneer besloten is tot een verbod of tot terugtrekking van de markt. Ook wordt hierin gesteld dat geen uitwisseling van onder beroepsgeheim vallende informatie mag plaatsvinden tussen de voor het markttoezicht bevoegde autoriteiten. Aangezien ook de consument het recht moet hebben op informatie over risico' s die nog niet voor de volle honderd procent als dusdanig zijn erkend, met inbegrip van de gevallen waarin de getroffen maatregel geen verbod of een terugtrekking behelst, is ook dit voor ons niet aanvaardbaar. Bovendien is efficiënt markttoezicht onmogelijk als men daarbij onderworpen is aan de voorgestelde beperkingen in verband met vertrouwelijke informatie.
In amendement 40 wordt schrapping voorgesteld van de plicht voor het bedrijfsleven om de autoriteiten in kennis te stellen van de op de markt te brengen gevaarlijke producten. Dit is voor ons niet aanvaardbaar daar dit juist een van de sleutelelementen is in de verbetering van de bestaande richtlijn. Bovendien zijn wij van mening dat, wat de kennisgevingplicht betreft, het gebruik van het woord "vaststellen" , in plaats van "besluiten" - waarbij het gaat om het moment vanaf welke informatie moet worden doorgegeven, zoals in het eerste deel van amendement 34 wordt voorgesteld - meer onzekerheid dan duidelijkheid creëert.
Nu ik uitgebreid heb uitgelegd waarom de Commissie de amendementen 1, 3, 4, 6, 8, 11, 13, 14, 16, 18, 19, 23, 24, 28 tot en met 30, 32, 33, 34 tot en met 36, een deel van amendement 7, het tweede deel van amendement 21 en het eerste deel van de amendementen 27 en 34 niet kan aanvaarden, kan ik u mededelen welke amendementen de Commissie wel kan overnemen. Dit zijn de amendementen 2, 9, 10, 12, 15, 20, 22, 25, 26, 31, 35, een deel van amendement 7, het eerste deel van amendement 21 en het tweede deel van de amendementen 27 en 34. Deze amendementen vormen een verbetering en verduidelijking van het Commissievoorstel. Wel moeten bepaalde amendementen hiervan, en met name de amendementen 2, 15, 22, 25, 31 en het tweede deel van 27 redactioneel worden bijgeschaafd ter verbetering van de tekst.
Tot slot wil ik nogmaals mevrouw González Álvarez bedanken voor haar uitstekend verslag. De Commissie kan hier in grote mate mee instemmen.

De Voorzitter
 Hartelijk dank, commissaris Byrne.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Samenstelling fracties
De Voorzitter
Dames en heren, wij hebben een groot aantal stemmingen voor de boeg, dus ik wil u vragen gedisciplineerd mee te werken. Vooraf wil ik u meedelen dat de heer Claudio Martelli van de Technische Fractie van Onafhankelijke Leden naar de Gemengde Fractie is overgestapt, en dus voortaan deel uitmaakt van de Gemengde Fractie.
Mijnheer Martelli, normaal gesproken kunt pas aan het einde van de stemming het woord voeren, maar bij wijze van uitzondering geef ik u nu kort het woord. Wij gaan hier nu geen discussie over houden, maar u kunt wel een korte persoonlijke verklaring afleggen.

Martelli
Mijnheer de Voorzitter, ik ben al dertig jaar actief in de socialistische beweging in Italië en in de internationale organisaties. In juni vorig jaar ben ik herkozen in dit Parlement en natuurlijk heb ik me aangesloten bij de socialistische fractie. 30 augustus 2000 heeft de heer Barón Crespo mij na afloop van een vergadering van het Bureau, waarvan ik deel uitmaakte en dat mijn geval buiten mijn medeweten en zonder dat ik erbij was in kleine kring had besproken, meegedeeld dat ik mezelf buiten zijn fractie had geplaatst. Mijn protest werd niet eens een beleefdheidsantwoord waardig gekeurd. Voor de heer Crespo kunnen Italiaanse socialisten kennelijk geen deel meer uitmaken van de fractie van de Europese Sociaal-Democraten. Daarvoor moet je een ex-communist zijn, zoals Veltroni, of een satelliet van de ex-communisten, zoals Boselli. Dat is het verhaal van links in Italië, het verhaal van de koekoek: de ex-communistische koekoek die, wanneer haar wereld is ingestort, haar eieren in het nest van een ander legt en wanneer de moeder niet oplet de oorspronkelijke eieren verslindt.

De Voorzitter
Mijnheer Martelli, uw minuut is voorbij. Voor een persoonlijke verklaring kunt u slechts een minuut krijgen. U kunt de rest schriftelijk doorgeven, ook aan de heer Barón Crespo.

Hänsch
Mijnheer de Voorzitter, ik wijs de uitspraken van de heer Martelli met kracht van de hand. Enrique Barón heeft namens de Fractie van de Europese Sociaal-democraten en overeenkomstig onze statuten gesproken, en het valt te betreuren dat de heer Martelli zich nu bij de rechtervleugel van het Europees Parlement heeft aangesloten.

STEMMING
Watson
Mijnheer de Voorzitter, misschien kunt u mij uitleggen wat u bedoelde toen u zei dat wij iets "checken", want dat woord komt in mijn Duitse vocabulaire niet voor.

Gisteren had mevrouw Roth-Behrendt het over mensen die in een lift waren "eingesqueezed". Aangezien het hier om burgerrechten gaat, wil ik graag weten of wij op een bepaald moment soms voorstellen tot wijziging van de Duitse taal hebben aangenomen.
(Gelach, applaus)

De Voorzitter
Een typisch voorbeeld van Engelse humor!
(Gelach, applaus)
Overigens is het woord "eingesqueezed" dat u gebruikte weliswaar geen correct Duits, maar de meesten hebben het net als u toch begrepen, mijnheer Watson.
Verslag zonder debat (A5-0322/2000) van de heer Averoff, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de toekenning van middelen aan Griekenland ter verlichting van de rentelast als gevolg van EIB-leningen voor de wederopbouw van de regio die door de aardbeving van september 1999 is verwoest (COM(2000) 632 - C5-0532/2000 - 2000/0255(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0294/2000) van mevrouw Eriksson, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende het programma in verband met de communautaire raamstrategie inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen (2001-2005) (COM(2000) 335 - C5-0386/2000 - 2000/0143(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
De Voorzitter. Nu hebben vrouwen en mannen eindelijk gelijke rechten!

Wij onderbreken de stemming nu voor de plechtige vergadering.
(De vergadering wordt om 11.55 uur onderbroken en om 12.25 uur hervat)
Verslag (A5-0309/2000) van mevrouw González Álvarez, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake algemene productveiligheid (COM(2000) 139 - C5-0224/2000 - 2000/0073(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0303/2000) van de heer Seppänen, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende wijziging van besluit 2000/24/EG tot vaststelling van een speciaal actieprogramma van de EIB ter ondersteuning van de consolidatie en verdieping van de douane-unie tussen de EG en Turkije (COM(2000) 479 - C5-0454/2000 - 2000/0197(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0324/2000) van de heer Lagendijk, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het gewijzigd voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het Europese Bureau voor wederopbouw (COM(2000) 628 - C5-0526/2000 - 2000/0112(CNS))
Na de stemming over amendement 32

Lagendijk
Voorzitter, er schijnt een misverstand te zijn over de amendementen 12 en 37 waar wij nu over gaan stemmen. Volgens mij is er geen strijdigheid tussen amendement 12 en amendement 37. Dus ik zou ervoor willen pleiten om zowel voor 12 als voor 37 te stemmen omdat die beide bij elkaar een zorgvuldige oplossing geven; dus niet het een of het ander, maar allebei.

De Voorzitter
Mijnheer de rapporteur, wij hebben het volste vertrouwen in u. U bent het niet eens met de stelling dat deze amendementen elkaar zogezegd wederzijds uitsluiten, en vindt dat we dus over beide amendementen kunnen stemmen. Dat zullen wij dan ook doen.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0330/2000) van de heer Westendorp y Cabeza, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gewijzigd voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de bijstand aan Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de Federale Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en tot wijziging van verordening (EEG) nr. 3906/89, besluit 97/256/EG en verordening (EEG) nr. 1360/90 (COM(2000) 628 - C5-0525/2000 - 2000/0111(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-305/2000) van de heer Garot, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EEG) nr. 2759/75 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector varkensvlees (COM(2000) 193 - C5-0225/2000 - 2000/0076(CNS))

De Voorzitter
Waarde collega's, bij het doornemen van de stukken voor de stemming over het verslag-Garot heb ik een fout ontdekt. Het betreft een fout in de stemlijst van de EVP-Fractie. Ik geloof dat er bij de andere fracties niets aan de hand is.

Ik wil u vragen die lijst nog eens nauwkeurig te bekijken, want volgens mij zijn de delen I en II verwisseld. Kijkt u dat nog eens heel precies na. Ik denk dat de volgorde op de EVP-lijst moet worden omgedraaid: bij de woorden shall establish moet ten tweede staan, en waar ten tweede staat moet ten eerste staan. Kijkt u dat maar eens goed na als wij dat punt bereiken.
(Interrupties)
Als deze fout bij de socialisten was gemaakt, of zelfs bij andere fracties, dan had ik er ook op gewezen!
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0297/2000) van de heer Morillon, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het periodiek verslag 1999 van de Commissie over de vorderingen van Turkije op de weg naar toetreding (COM(1999) 513 - C5-0036/2000 - 2000/2014(COS))

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, voordat wij beginnen wil ik erop wijzen dat er aan het eind van paragraaf 16 een fout staat in de Griekse vertaling. Daar staat namelijk dat onderhandelingen zullen worden gevoerd onder het beschermheerschap van de NAVO. Dat moet natuurlijk onder het beschermheerschap van de VN zijn. Ik wil de diensten verzoeken dit te corrigeren.

De Voorzitter
Wij kunnen dat even aan de rapporteur vragen. Maar eerst wil de heer Wurtz ergens bezwaar tegen aantekenen.

Wurtz
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een vraag over de volgorde van stemming over de amendementen op paragraaf 10. Dit is de paragraaf betreffende de genocide op het Armeense volk.
De stemmingslijst die het Parlement had opgesteld tijdens de vergadering van gisteren, toen de stemming hierover moest plaatsvinden, gaf een andere volgorde aan. Die volgorde was logisch, die van vandaag niet. Ik stel dus voor om de stemmingslijst van gisteren te volgen, dit wil zeggen, eerst te stemmen over amendement 13.

De Voorzitter
Wij worden bij ons werk door zeer kundige dames en heren geholpen. In de eerste versie stond een fout die nu is rechtgezet, maar ik zou het op prijs stellen als de rapporteur, de heer Morillon, op beide vragen wil reageren. De eerste vraag was die van de heer Katiforis over het woord NATO, en de tweede vraag was of de volgorde die nu is voorzien de juiste is.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, wat de eerste vraag betreft, spreekt het voor zich dat dit een fout is, geen vertaalfout maar een fout in de transcriptie.
Wat de volgorde betreft, laat ik het aan de Voorzitter over om dat te beslissen. Ik herinner eraan dat ik in ieder geval tegen elk van deze drie amendementen ben.

De Voorzitter
Daarmee zijn beide vragen beantwoord. Wij zullen er bij amendement 16 aan denken dat te veranderen.
Na de stemming over amendement 7

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, met goedvinden van de heer Katiforis wil ik de volgende tekst voorstellen - ik heb hem hier alleen in het Engels -, die nauwelijks van de oorspronkelijke tekst afwijkt. Ik zal hem even voorlezen:
"Verwelkomt de opening van onderhandelingen over vertrouwenwekkende maatregelen waarover op 31 oktober 2000 door de minister van Buitenlandse Zaken van zowel Turkije als Griekenland overeenstemming werd bereikt" .
Wij juichen hier alleen nog maar het begin van de onderhandelingen toe, en niet de uitkomst ervan. Die kunnen we helaas nog niet toejuichen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0275) van de heer Jové Peres, namens de Commissie visserij, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de deelneming van de Europese Gemeenschap aan Regionale Visserijorganisaties (COM(1999) 613 - C5-0108/2000 - 2000/2068(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN- Ontwerpresolutie (B5-0845/2000)

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mijn stemverklaring schriftelijk ingediend, maar ik wil voor de notulen toevoegen dat ik het opmerkelijk vind dat dit Parlement vanmorgen bij de stemming over dit verslag tegen een serie amendementen heeft gestemd waarin bijvoorbeeld werd gevraagd om de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in acht te nemen. Ik vind dat opmerkelijk omdat we gisteren het Handvest van de grondrechten hebben aangenomen. Ik heb de indruk dat dit Parlement amendementen van een bepaalde politieke richting welwillender behandelt dan die van een andere en dat is een ernstig democratisch manco.

Korakas
De Middellandse Zee was en is een uiterst gevoelig gebied waar zich grote politieke, economische en sociale problemen voordoen. De belangrijkste vereiste voor goede relaties tussen landen is een vreedzaam naast elkaar voortbestaan en de bevordering van een wederzijds nuttige samenwerking op voet van gelijkheid. De niet-communautaire mediterrane landen hebben inderdaad met grote problemen te kampen bij hun economische ontwikkeling. Wij zien dan ook de regionale verschillen steeds groter worden.
De EU en haar lidstaten hebben een grote verantwoordelijkheid voor deze situatie. Wij zien immers hoe de ontwikkelde landen en met name de landen van de EU en hun bedrijven de natuurlijke en menselijke hulpbronnen uitbuiten. Daardoor wordt de buitenlandse schuld niet alleen gehandhaafd maar zelfs vergroot.
De poging het economisch en sociaal model van de EU uit te voeren naar de landen van de Middellandse Zee en deze landen op te nemen in de nieuwe orde en in de zogenaamde mondialisering, geeft blijk van een koloniale mentaliteit. Een dergelijke mentaliteit kan echter nooit en te nimmer een grondslag zijn voor samenwerking omdat daarmee de sterken hun wil opleggen aan de zwakken. Met een dergelijke mentaliteit worden alleen de belangen van de grote monopolistische ondernemingen bevorderd, en niet de belangen van de volkeren en de werknemers van de landen in dit gebied.
Een kenmerkend voorbeeld voor dit gedrag is de houding van de lidstaten van de EU jegens de immigranten uit deze, en andere landen. Velen van hen worden geteisterd door gevoelens van onzekerheid en door angst voor uitzetting, omdat zij niet in het genot zijn van dezelfde rechten als de andere werknemers, omdat zij vaak het slachtoffer zijn van moderne mensenhandel en in een getto van tweederangs burgers worden gehouden.
Kenmerkend voor het communautair beleid zijn tevens de verschillende embargo' s en zelfs militaire interventies in de landen die weigeren zich te onderwerpen aan de besluiten van de EU en de nieuwe orde, de uitsluiting van bepaalde landen van de Euro-mediterrane samenwerking en de bevoorrechte behandeling van andere, en de verdeling van de financiële middelen op grond van niet de daadwerkelijke behoeften maar de belangen van het multinationaal kapitaal.
Tot slot mogen wij niet vergeten dat van dit gebied ook Joegoslavië deel uit maakt dat de EU en de NAVO hebben gebombardeerd, en dat de EU met de zegen van de NAVO de status van kandidaat-land heeft toegekend aan Turkije dat 40% van het Cyprisch grondgebied bezet houdt en soevereine rechten van Griekenland betwist. Wij mogen evenmin onze verantwoordelijkheid jegens een ander volk, het Palestijnse volk vergeten dat, in weerwil van de ellendige omstandigheden waaronder het leeft en in weerwil van de door de Israëlische staat uitgeoefende terreur, zijn heroïsche strijd voor een vaderland voortzet.
Met de ontwerpresolutie worden de bovengenoemde vraagstukken helaas niet bij de hoorns gevat. Deze sluit volledig aan bij de tot nu toe heersende mentaliteit in de EU. Ook wordt hieruit duidelijk dat men het Europees monopolistisch kapitaal steeds meer penetratiemogelijkheden wil bieden om de rijkdom van de niet-communautaire mediterrane landen nog meer te kunnen uitbuiten en plunderen. Daarom stemmen de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen deze ontwerpresolutie.

Muscardini
De voorwaarden voor een herstel van het proces van Barcelona zijn ontoereikend. De vertraging die we hebben opgelopen bij de tenuitvoerlegging van de akkoorden kan maar gedeeltelijk worden gerechtvaardigd. Daarvoor zijn zowel de regeringen van de lidstaten van de Unie als de regeringen van de mediterrane partnerlanden verantwoordelijk. De politieke wil voor het proces ontbreekt. Soms twijfelen we eraan of deze belangrijke Euro-mediterrane onderneming succesvol zal worden afgesloten. In het licht van deze tweevoudige verantwoordelijkheid had ik enkele amendementen ingediend die gericht zijn tot de regeringen van de Euromed-staten.
Als deze geen verantwoordelijkheid nemen en zich niet engageren, kunnen we niet praten over een project voor een multilaterale vrijhandelszone binnen de regio van de mediterrane landen, zoals tijdens de Conferentie van Malta in het kader van de Zuid-Zuidrelaties werd voorgesteld.
Ook om de financieringskwestie op te lossen is politieke wil nodig, en tot op heden hebben we die niet gezien. De verhoudingen tussen de middelen voor de verschillende geografische zones moeten opnieuw worden vastgesteld, op democratische, transparante en efficiënte wijze. Het is bovendien nodig de gedecentraliseerde samenwerking duurzaam opnieuw te starten, na een grondig en kritisch onderzoek van de zwakten en tekorten in de uitvoering van de oude programma' s.
In de geest van een geharmoniseerd Europees immigratiebeleid zouden we steunprogramma' s moeten opzetten voor al die jongeren die na een opleiding in het Europese middelbaar of universitair onderwijs in hun eigen land willen gaan werken. Afgezien daarvan moeten er ook juridische instrumenten worden gecreëerd om hen een gelijke behandeling te garanderen. Dat zou een blijk van respect voor de waardigheid van legale immigranten zijn. De initiatieven van de lidstaten op dit punt moeten beslist worden gecoördineerd, bijvoorbeeld door de Europese Commissie. Deze zou soortgelijke maatregelen voor financiële steun moeten voorstellen voor jonge immigranten uit de ACS-landen.
Een andere soort coördinatie betreft potentiële donors, zowel landen als financiële instellingen, van internationale en regionale steun, in het bijzonder van de Golflanden. Een gemeenschappelijk afgesproken programma voor investeringen in de mediterrane regio is noodzakelijk. Zonder coördinatie is er geen dynamiek, zonder dynamiek zijn er onvoldoende impulsen voor ontwikkeling.
Tot slot: het coördinerende element bij uitstek is een globale communautaire strategie voor de mediterrane regio. Deze strategie kan de doelstellingen van een optimaal partnerschap aangeven; deze strategie kan alle initiatieven en interventies goed onderbouwen; deze strategie kan van het partnerschap een onmisbaar instrument maken, niet alleen om de economische en sociale groei in de mediterrane regio te garanderen, maar ook om Europa de gelegenheid te bieden de rol van evenwichtbrenger in de hele regio op zich te nemen. Daarom stemmen we voor de ontwerpresolutie.
Verslag-Averoff (A5-0322/2000)

Martin, David
Ik ben blij met dit verslag van de heer Averoff over een voorstel voor de toekenning van financiële middelen aan Griekenland ter verlichting van de rentelast op EIB-leningen voor de wederopbouw van de door de aardbeving van september 1999 verwoeste regio Attica. Deze hulp is gezien deze tragedie meer dan gerechtvaardigd.
Verslag-Eriksson (A5-0294/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor dit verslag gestemd, waarin wordt vastgesteld wat de Europese Gemeenschap moet doen om gelijkheid van mannen en vrouwen te realiseren.
Afgelopen zondag voordat ik naar Straatsburg vertrok, ben ik mevrouw Rossi tegengekomen. Mevrouw Rossi, een gepensioneerde weduwe, heeft me gezegd: "Waarom is mijn pensioen sinds ik weduwe ben nog maar de helft van wat ik kreeg toen mijn man nog leefde?" Ik wil onderstrepen dat pensioenwetten in het nadeel van vrouwen ook aan de orde moeten komen bij de besprekingen over gelijkheid van mannen en vrouwen. De lidstaten moeten in de pensioenwetten ook rekening houden met weduwen en getrouwde vrouwen.

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie is een fel voorvechter van de mensenrechten, maar ondanks de vorderingen die de laatste jaren in Europa zijn gemaakt, bestaat structurele seksediscriminatie nog steeds. Vrouwen hebben niet dezelfde rechten als mannen en zijn nog altijd ondervertegenwoordigd, zowel binnen de overheid als op leidinggevend posities in het bedrijfsleven. Bovendien zijn vrouwen nog steeds de voornaamste slachtoffers van mishandeling door de partner en van seksueel geweld.
Ik wil één factor benadrukken die in deze kwestie volgens mij de doorslag geeft: het gebrek aan gelijkheid in het beroepsleven. Er zal geen sprake zijn van gelijkheid zolang de vrouw niet financieel onafhankelijk is en op de man is aangewezen om haar toekomst te verzekeren. Vrouwen kunnen pas werkelijke vrijheid en gelijkheid bereiken wanneer zij dezelfde kansen krijgen als mannen om een baan te vinden, en zij niet minder betaald krijgen. Ik ben ervan overtuigd dat wanneer vrouwen door hun werk eenmaal werkelijke economische onafhankelijkheid hebben verworven, zij ook werkelijk vrij zullen zijn, en dat andere vormen van ongelijkheid daarmee ook zullen verdwijnen.

Alyssandrakis
Het voorgestelde nieuwe vijfjarenprogramma voor gelijkheid tussen vrouwen en mannen is het meest reactionaire programma dat ooit het daglicht heeft gezien in de afgelopen jaren. Het doel daarvan is de vrouwen geheel te onderwerpen aan de werknemersonvriendelijke beleidsvormen van de EU.
Dit is slechts ogenschijnlijk een gelijkekansenbeleid. Heeft men hiermee namelijk werkloosheid, deeltijdwerk en armoede van vrouwen kunnen voorkomen? Heeft men hiermee verandering kunnen brengen in de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de besluitvormingsinstanties? Van gelijke kansen op het werk, in de participatie aan de samenleving en elders kan geen sprake zijn als een reactionair beleid wordt gevoerd waardoor de waardigheid van de mens wordt aangetast en een samenleving ontstaat met werkloosheid, onvoldoende werkgelegenheid en gebrekkige sociale voorzieningen, een samenleving waar de menselijke waarden een prijskaartje hebben en tot handelswaar worden gemaakt.
Wij zijn het absoluut niet eens met de wijze waarop de termen "gelijke kansen" en "gelijkheid" worden gebruikt. In een kapitalistisch kader kunnen deze twee termen slechts één ding betekenen: gelijke behandeling van de overgrote meerderheid van de werknemers bij de verdeling van de met de dag groter wordende sociale misère; gelijke behandeling bij de verdeling van de armoede, de werkloosheid en deeltijdwerk. Kan er van gelijke kansen sprake zijn als de overheidsuitgaven voor sociale voorzieningen worden beknot, als een einde wordt gemaakt aan de gratis sociale dienstverlening door de overheid en als het gezin steeds grotere lasten krijgt te dragen?
Deze reactionaire beleidsvormen van de EU lopen de belangen van de werknemers onder de voet. De maatregelen ter bevordering van het gelijkekansenbeleid hebben slecht één doel: men wil de vrouwen geheel en al opnemen in de beleidsvormen van de EU die steeds reactionairder worden en steeds minder aandacht schenken aan de belangen van het volk.
Deze tekst strookt volkomen met de algemene beleidsvormen van de EU. Daarin wordt duidelijk gezegd dat het gelijkekansenbeleid tot doel moet hebben de vrouwen geheel deelachtig te laten worden aan de "nieuwe economie" . Dat betekent dus dat vrouwen zich, onder gelijke voorwaarden met alle anderen, moeten aanpassen aan deeltijdwerk, genoegen moeten nemen met de afschaffing van volledige en stabiele werkgelegenheid en de vermindering van de niet-salariële arbeidskosten.
Een echt gelijkkansenbeleid veronderstelt een heel ander economisch en sociaal beleid, een beleid waarmee vrouwen gelijke kansen worden geboden bij de deelneming aan de welvaart en niet bij de deelneming aan de armoede. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de vermindering van de pensioengerechtigde leeftijd tot 60 jaar voor mannen en 55 jaar voor vrouwen, aan de verbetering van de sociale voorzieningen door de overheid en gratis sociale diensten, en aan de afschaffing van de particuliere gezondheidszorg en deeltijdwerk.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Wij hebben voor dit verslag gestemd omdat het nogmaals de aandacht vestigt op een aantal principes betreffende de gelijkheid van mannen en vrouwen, waar wij natuurlijk achter staan. Alle verklaringen over "gelijke kansen voor mannen en vrouwen" krijgen echter een bittere smaak in het licht van de Europese richtlijn die nachtwerk voor vrouwen toestaat.
Het verbod op nachtwerk voor vrouwen was een van de zeldzame gebieden waarop de sociale wetgeving van sommige landen, door vrouwen te beschermen, verder gevorderd was voor werkneemsters dan voor werknemers.
De Europese instellingen zijn niet bij machte om de sociale discriminatie tegen te gaan die vrouwen ondervinden op het gebied van werkgelegenheid en om dus "gelijke kansen" te bevorderen in opwaartse zin. Daarom zorgen zij voor "gelijkheid" naar beneden toe. Wij verzetten ons tegen het toelaten van nachtwerk voor vrouwen en de daarmee verband houdende sociale achteruitgang.
Het nachtwerk in de industrie en, meer in het algemeen, in de handelssector, is even schadelijk voor mannen als vrouwen en heeft geen enkele sociale en menselijke rechtvaardiging. De enige reden voor de algemene invoering van nachtwerk is het winstbejag van ondernemingen.
Om iedere sociale discriminatie op dit gebied tegen te gaan, dient nachtwerk verboden te worden voor zowel mannen als vrouwen, met als enige uitzondering de openbare diensten - in het bijzonder de ziekenhuizen en het openbaar vervoer - waar dit soort werk een sociaal nut heeft, en op voorwaarde dat de nadelen van nachtwerk vergoed worden door een zeer sterke vermindering van de arbeidstijd, en dat zwangere vrouwen beschermd worden.

Figueiredo
. (PT) Met enige vertraging heeft de Commissie uiteindelijk dan toch het programma in verband met de communautaire raamstrategie inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen (2001-2005) ingediend. Het onderhavige programma verschilt aanzienlijk van zijn voorgangers, met name van het vierde actieprogramma dat eind dit jaar afloopt.
Overeenkomstig het ingediende voorstel heeft de wijziging van de methodologie tot doel de toegang van niet-gouvernementele organisaties te verhogen en ervoor te zorgen dat zij actief aan het project kunnen deelnemen en bijdragen. Een absolute voorwaarde hiertoe is dat deze deelname niet alleen binnen de Unie maar ook in de lidstaten daadwerkelijk wordt bevorderd.
Zoals de rapporteur terecht opmerkt, is het belangrijk dat de Commissie uitgaat van de veronderstelling dat in een echte democratie alle burgers - mannen en vrouwen - deelnemen aan het economische leven, de besluitvorming en de maatschappelijke, culturele en civiele activiteiten en daarbij evenredig vertegenwoordigd zijn. Zij mag evenwel niet uit het oog verliezen dat de maatregelen ter bevordering van de gelijkheid van mannen en vrouwen slechts een duurzaam resultaat zullen opleveren als zij gepaard gaan met acties ter versterking van de vrouwenrechten, met name in de dagdagelijkse realiteit van de verschillende activiteitenniveaus.

Mann, Thomas
Om te verzekeren dat vrouwen en mannen op cultureel, sociaal en economisch gebied gelijke kansen hebben en om discriminatie op grond van geslacht te verminderen en te verhinderen, heeft de Commissie voor een tweeledige aanpak gekozen waarmee onze Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen het eens is. Bijzondere maatregelen ten gunste van vrouwen moeten niet op de tweede plaats komen, maar parallel aan de politieke integratie worden genomen. In concreto gaat het om vijf actiegebieden, waartoe o.a. de gelijkstelling in het beroepsleven, het recht op participatie en vertegenwoordiging en de gelijke toegang tot sociale rechten behoren.
Onder begrotingspost B3-4012 is hiervoor 53,5 miljoen euro uitgetrokken. Dat is een aanzienlijk, maar noodzakelijk bedrag, waarmee ook de medeadviserende Begrotingscommissie heeft ingestemd omdat het hier een politieke prioriteit betreft. Voorafgaande aan de besluitvorming over dit vijfde actieprogramma zouden wij echter graag het vierde programma onder de loep hebben genomen.
Ik hoop ten zeerste dat de Commissie voortaan ieder jaar tijdig de balans op zal maken, zodat het Europees Parlement de resultaten grondiger kan analyseren en behandelen. Tijd is een belangrijke factor. Er staan in dit verslag heel wat onduidelijke en ongelukkig geformuleerde zinnen omdat wij onder extreme tijdsdruk moesten discussiëren en stemmen, en omdat de amendementen niet in alle talen beschikbaar waren.
Ik heb enige bedenkingen bij de inhoud van dit verslag. Bijvoorbeeld wanneer - zoals zo vaak in dit Parlement - wordt geëist dat er een studie naar de effecten van algemene arbeidstijdverkorting wordt uitgevoerd. Een meerderheid van het Parlement heeft op basis van bestaande inzichten immers al ondubbelzinnig beslist dat er in de lidstaten met flexibele arbeidstijden veel beter te leven valt dan met een collectieve oplossing die ver van de werkelijkheid staat. Verder denk ik dat een "gedragscode voor de media" niet haalbaar is. Wanneer vrouwen op een discriminerende manier worden afgebeeld, is er maar een ding dat helpt: actieve lezeressen en lezers alsmede nationale en Europese parlementsleden moeten in ieder concreet geval krachtig protesteren.
Desondanks heb ik voor het verslag gestemd. Enerzijds omdat een flink aantal verbeteringsvoorstellen van mijn fractie is gehonoreerd, anderzijds vanwege de eis dat er onderzoek wordt gedaan naar de situatie van vrouwen op de nationale arbeidsmarkten en naar de ontoereikende toegankelijkheid van de verzekeringsstelsels. Wij hebben statistieken met naar geslacht uitgesplitste gegevens nodig om hierover duidelijkheid te krijgen. De eis dat het vijfde kaderprogramma van de structuurfondsen - die waarschijnlijk de duurzaamste instrumenten van onze Gemeenschap zijn - met het communautaire EQUAL-initiatief en met de programma's DAPHNE, STOP, PHARE en MEDA dient te sporen, is volkomen terecht.

Sacrédeus
Ik heb voor de compromisamendementen 61-74 gestemd die gezamenlijk zijn aangenomen.
Tegelijkertijd wil ik mijn grote verbazing uitspreken over de kijk op kinderen en op leeftijd komende ouders, gezinsleven en gezinsharmonie, alsmede op simpele, fatsoenlijke naastenliefde, die overduidelijk blijkt uit de motivering bij compromisamendement 72 t.a.v. het "vinden van de vereiste middelen om de harmonische combinatie van gezins- en beroepsleven te vereenvoudigen, vooral door het creëren van referentiepunten voor betere kinderopvang en ouderenzorg" (hetgeen ik interpreteer als ook geldend voor kinderopvang in de eigen woning door de eigen ouders) waarin het volgende staat: "De behoefte aan kinderopvang en de zorg voor oudere familieleden vormen obstakels voor het professioneel, politiek of sociaal leven van vrouwen gedurende bepaalde periodes van hun leven" . Het zijn met name de formuleringen "vormen obstakels" en "de behoefte aan kinderopvang en de zorg voor oudere familieleden" die mij ernstige zorgen baren.
Zijn bovendien "een professioneel, politiek of sociaal leven" , zoals het in de motivering heet, de hoogste en enige waarde voor de individuele mens? Is dat hetgeen waar de politiek de meeste waarde aan hecht, en moeten nu het gezinsleven, de basiseenheid van de maatschappij, en de daarmee verbonden, intens nabije en menselijke waarden ook uit naam van de EU op deze wijze veronachtzaamd en ondergewaardeerd worden?

Scallon
Wat het verslag-Eriksson (A5-0294/2000) over het voorstel voor een besluit van de Raad over het programma met betrekking tot de communautaire raamstrategie voor gelijke kansen van vrouwen en mannen (2001-2005) betreft, wil ik mijn volledig steun uitspreken aan gelijkheid tussen vrouwen en mannen. Als men het desbetreffende Commissiedocument COM(2000)335 echter bestudeert, krijgt men de indruk dat het financieel memorandum ook "financiering van de lopende kosten van de momenteel met begrotingspost A-3037 gefinancierde Europese Vrouwenlobby" behelst.
U zult wel weten dat de Begrotingscommissie tot de conclusie is gekomen dat deze NGO een monopolie is. Uit de brieven van verscheidene Europese vrouwengroepen blijkt dat er niet veel vrouwenorganisaties zijn die zich ideologische vertegenwoordigd voelen door dit monopolie.
Daar deze NGO een belangrijke rol speelt bij de opzet en uitvoering van dit programma, is mijns inziens de integriteit van deze communautaire raamstrategie voor gelijke kansen tussen vrouwen en mannen dubieus geworden. Derhalve is dit onaanvaardbaar.
Is het verder wel gepast om een monopolie te financieren met een begrotingslijn die bedoeld is om gelijkheid te bevorderen? Mogen wij überhaupt een monopolie financieren met de communautaire begroting, met welke post dan ook?
Tot mijn spijt heb ik hier tegen moeten stemmen.
Verslag-González Álvarez (A5-0309/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, er zijn verschillende redenen waarom ik tegen het verslag-González Álvarez heb gestemd. Omdat ik echter maar een minuut heb voor deze stemverklaring, noem ik er maar een. Toen ik voor deze vergaderperiode naar Straatsburg vertrok, werd ik op het vliegveld door een groot aantal personen uitgezwaaid. Daarbij was ook een oudere gepensioneerde vrouw. Helaas was zij ernstig lichamelijk gehandicapt als gevolg van een buitengewoon onveilig product dat in de Europese Unie in omloop was. Bij mijn vertrek heb ik haar gezegd: "Maak je niet ongerust, deze keer behandelen we het verslag-González Álvarez en dat gaat nu juist over productveiligheid". Ik heb echter gezien dat in dit verslag geen enkele bepaling voorkomt waarin duidelijk wordt gesteld dat slachtoffers van onveilige producten snel schadeloos gesteld moeten worden.

Titford
Mijn partij heeft serieuze voorbehouden ten aanzien van communautaire wetgeving voor de verkoop van verbruiksgoederen. Deze druist in tegen het concept van wederzijdse erkenning van normen. Daarom zijn wij principieel tegen de oorspronkelijke richtlijn en kunnen wij evenmin uitbreiding daarvan aanvaarden.
Zelfs indien dit niet zo zou zijn, zouden wij nog steeds serieuze voorbehouden hebben. De Commissie zegt weliswaar dat haar voorstel voor algemene productveiligheid een herziening is van richtlijn 92/95/EEG, en dat de in de oorspronkelijke richtlijn gevolge benadering niet is gewijzigd, maar dit schijnt niet geheel waar te zijn.
Wat ons met name stoort is dat, zoals commissaris Byrne duidelijk heeft gemaakt, de Commissie van plan is een netwerk van met wetshandhaving belaste autoriteiten in te stellen om de tenuitvoerlegging van deze wetgeving te vergemakkelijken.
Aangezien wij ervaringen hebben met "netwerken" in andere communautaire initiatieven, is dit voor ons het begin van iets ongezonds, namelijk van een uniform uitvoeringssysteem van de wetgeving, waarin een Europese dienst voor wetshandhaving op het gebied van consumentenzorg de lakens uit deelt.
Ons inziens gaat het hierbij om een algemene tendens: nu de Commissie de lidstaten met wetten heeft verzadigd, begint zij belangstelling - en mijns inziens ongezonde belangstelling - te koesteren voor de uitvoeringssystemen. Haar oogmerk daarbij is directe controle hierover te verwerven.
Dat is de enige reden waarom mijn partij tegen dit voorstel.

Titley
Ik geef weliswaar mijn steun aan dit verslag over algemene productveiligheid, maar wij moeten wel oppassen dat wij niet te ver gaan. Het is belangrijk dat onze producten veilig zijn maar wij mogen niet met extreem handelen naar de andere kant doorslaan.
De mensen in heel Europa zijn diep bezorgd over de veiligheid van verbruiksgoederen, en terecht! In dit verslag wordt voldoening geuit over de verbetering van de huidige Europese wetgeving inzake productveiligheid, maar volgens mij mag de richtlijn niet van toepassing zijn op winkels van liefdadigheidsinstellingen, die een typisch kenmerk zijn van het Brits maatschappelijk leven. Het is absurd te denken dat de doorsnee liefdadigheidswinkel de autoriteiten informatie kan verschaffen over de risico' s en de oorsprong van de tweedehands artikelen die hij van jan en alleman koopt.
Laten wij niet vergeten dat de amendementen waarin werd aangedrongen op uitzondering van deze winkels, afkomstig waren van collega Whitehead. Mijns inziens moeten wij hem daarmee gelukwensen. Deze liefdadigheidswinkels kwamen plotseling in het gedrang omdat men op het Europees vasteland hier totaal geen notie van had. Dankzij de amendementen van Labour kunnen de liefdadigheidswinkels opgelucht ademhalen; zij zullen uitgezonderd worden van de richtlijn.
Het algemene doel van de richtlijn is heel belangrijk. Hiermee wil men een consequent hoog niveau van consumentenbescherming en een goede werking van de interne markt verzekeren. Ik ben het van ganser harte eens met het streven naar duidelijk geformuleerde, begrijpelijke waarschuwingen tegen mogelijke risico' s. Deze moeten worden aangebracht op producten en wel daar waar zij verkocht worden. Duidelijke etikettering is de beste manier om bezorgde consumenten gerust te stellen en hen te verzekeren dat de producten die zij kopen veilig zijn.
Het vertrouwen van het publiek in de veiligheid van de door ons allen gekochte producten heeft de laatste jaren een flinke deuk opgelopen nadat hevige angst was ontstaan door met name gevaarlijk kinderspeelgoed. Alleen als onze houding gekenmerkt wordt door veiligheid boven alles - en als die houding ook zichtbaar wordt - kunnen wij het vertrouwen van het publiek herstellen en de veiligheid van onze kinderen verzekeren.
Verslag-Lagendijk (A5-0324/2000)

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, het was een terechte wens van de Raad om de hulp van de Europese Unie aan de landen van de Balkan te rationaliseren en tegelijk ook het Europees Bureau voor de wederopbouw van Kosovo te hervormen, waarbij de bevoegdheden van het Bureau geleidelijk zouden kunnen worden uitgebreid naar de gehele regio.
Wij zijn het volledig met deze beleidskeuze eens, alsmede met de twee ontwerpverordeningen van de Raad die er concrete inhoud aan geven, maar we kunnen niet instemmen met de amendementen van het Europees Parlement die het evenwicht in het systeem ingrijpend willen wijzigen ten gunste van de Commissie. Momenteel wordt het Bureau voor Kosovo bestuurd door een raad van beheer waarin de vertegenwoordigers van de lidstaten en de Commissie ieder een stem hebben en beslissingen met tweederde meerderheid worden genomen. De Commissie is heel ongelukkig over deze situatie waarin zij onder toezicht van de lidstaten staat, en ze beklaagt zich over het feit dat het enorme gewicht van de lidstaten een belemmering vormt voor haar bewegingsvrijheid en dus ook, volgens haar, voor de efficiëntie van de hulpverlening.
Het Europees Parlement heeft de oproep van zijn oude bondgenoot gehoord en zojuist gestemd voor amendementen die de Commissie gelijk geven. Amendement 5 stelt voor om het beheer van het Bureau over te dragen aan de Commissie, die hiervoor verantwoordelijk zou zijn tegenover het Europees Parlement. Amendement 14 verzwakt de positie van de raad van beheer tegenover de Commissie, door te bepalen dat beslissingen in de raad worden genomen bij gewone meerderheid. Amendement 10 breidt de taken uit van het hervormde, door de Commissie beheerste Bureau. Amendement 15 tenslotte geeft de Commissie vrij spel over het taalbeleid in het Bureau, wat wij zeer verontrustend vinden.
Het is dus weer het typische scenario: men gelooft dat de Commissie de externe hulp beter zal beheren als zij beschikt over meer bevoegdheden, meer autonomie, en minder gecontroleerd wordt door de lidstaten. Dat is een vergissing die jammer genoeg kan leiden tot het soort problemen dat wij maar al te goed kennen. Wij vragen daarentegen dat de lidstaten de macht behouden over het beheer van de hulp en over het Bureau. Enerzijds kunnen ze daardoor een betere controle uitoefenen en anderzijds kunnen ze zorgen voor het behoud van een essentiële band tussen de Europese hulp en de nationale beleidsmaatregelen in deze kwetsbare regio.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, als afgevaardigde van de Europese Volkspartij en als afgevaardigde van de Italiaanse Partij van de Gepensioneerden heb ik graag voor dit belangrijke verslag over bijstand voor Albanië, Kroatië, Bosnië, Montenegro, Servië en Kosovo en het beheer daarvan gestemd. Deze bijstand zal vooral dienen om te laten merken dat Europa er is en uiting te geven aan de solidariteit met de bevolking die het slachtoffer is van oorlogen. Vooral voor ouderen en invaliden heeft dat tot een hoop ellende en armoede geleid. Zij moeten dus als eerste, maar samen met de anderen, worden geholpen. Een dergelijk plan steun ik natuurlijk van harte.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag gestemd, hoewel daarin Kosovo, Servië en Montenegro niet duidelijk genoeg van elkaar worden onderscheiden. President Kostunica liet zich onlangs in een interview graag met generaal De Gaulle vergelijken, maar generaal De Gaulle kon pas een grote rol gaan spelen nadat hij de problemen met Algerije had opgelost. Ik denk dat Kosovo het Algerije van Servië is. Kosovo heeft er recht op zelfstandig en in samenwerking met zijn buren over zijn toekomst te kunnen beslissen. Wij moeten president Rugova en president Kostunica daarom de kans geven als democraten met elkaar te onderhandelen. Daarom moeten er spoedig verkiezingen worden gehouden in Kosovo en moeten beide zijden als partners samenwerken en een oplossing voor de regio vinden.

Alavanos
De uitbreiding van de activiteiten van het Europees Bureau voor de wederopbouw tot het gebied van de Federale Republiek van Joegoslavië had al veel eerder moeten gebeuren. Deze had ook niet gekoppeld mogen worden aan de veranderingen in dit land. Voor het isolement, het uitblijven van internationale hulp en de moeilijke situatie na de oorlog hebben niet Milosevic en zijn medewerkers het gelag moeten betalen, maar de burgers en vooral de minst bevoorrechte burgers.
Misschien zal men met de vereenvoudiging van de besluitvormingsprocedure, de instelling van gedecentraliseerde operationele eenheden (en niet alleen in Pristina, want Pristina is "gedistantieerd" van Joegoslavië), en de oplossing van de uit de dubbele structuur: Raad van Bestuur en Commissie voortvloeiende problemen, dichter in de buurt komen van een oplossing voor de enorme bureaucratische tekortkomingen waar het Europees Bureau voor de Wederopbouw onder gebukt gaat.
Afgezien daarvan moet men echter:
1) de financiële middelen voor dit gebied verhogen; de Europese Unie was zowel in materieel en moreel opzicht de aanstichtster tot de aangerichte verwoestingen;
2) de lokale autoriteiten een stem in het kapittel geven; zij zijn onmondig gemaakt door de bureaucratie en de verschillende Europese consultantbedrijven, en
3) samenwerkingsprogramma' s tussen de voormalige vijanden en de verschillende landen in dit gebied op poten zetten.

Martin, David
Ik ben verheugd over dit verslag. Hiermee wordt geprobeerd de EU-hulp aan de Federale Republiek van Joegoslavië te verbeteren door de besluitvormingsprocedures te vereenvoudigen en transparanter te maken.
Verslag-Garot (A5-0305/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Garot gestemd, ook al bevat het veel lacunes en onduidelijkheden waar de Partij van de Gepensioneerden niet achter staat. Ik vraag de Commissie dan ook andere, nieuwe voorstellen in te dienen om de ernstige problemen in de landbouw en de veeteelt op te lossen. We kunnen niet doorgaan de landbouwers die hulp van de Europese Unie nodig hebben - en die hulp is meer dan welkom! - op de tot nu toe gebruikelijke manier te helpen, want daarmee is alleen maar schade berokkend. De quotaregelingen moeten absoluut worden afgeschaft; we moeten de landbouw, de visserij en de veeteelt in de Europese Unie op een andere manier helpen.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén, Hans Karlsson en Theorin
. (SV) Wij geven geen steun aan nieuwe subsidies voor de varkenshouderij en daarom stemmen wij tegen het verslag.

Blak, Lund en Thorning-Schmidt
De Deense sociaal-democraten stemmen tegen een verslag dat de invoering van EU-steun voor varkensproducenten beoogt. De Commissie wil een steunregeling voor varkensproducenten invoeren door de oprichting van een reguleringsfonds in de lidstaten. Het voorstel is overbodig en schadelijk omdat daarmee steun wordt gegeven aan een sector die tot nog toe zonder steun goede resultaten boekte. De crisis in de varkenssector heeft zichzelf dankzij de markteconomie opgelost, precies omdat er geen nutteloze en dure steunregelingen bestonden. Met dit verslag wil het Parlement nog meer steunregelingen invoeren. De producenten zouden 100% steun uit het fonds krijgen om hun productie in te krimpen en de EU moet de steunregelingen cofinancieren. Wij stemmen daarom zowel tegen het voorstel van de Commissie als tegen het verslag van het Parlement.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Als het verslag over de gemeenschappelijke marktordening voor varkensvlees wordt aangenomen, komt het boven op de enorme papierberg waarin de regelgeving voor de gemeenschappelijke landbouwmarkt ligt opgeslagen.
Het is merkwaardig dat de rapporteur, die het als voorstander van de markteconomie nochtans heeft over de "cyclische schommelingen" van de markt voor varkensvlees, de "funeste gevolgen" van diezelfde markt verantwoordelijk stelt voor het "rampzalig schouwspel" in de sector.
Wij zijn tegen de markteconomie, die een even dom als gevaarlijk instrument is om de economie te reguleren, zowel de economie als geheel als de productie van varkensvlees. We zijn het niet eens met het cynisme waarmee de rapporteur de goede oude tijd betreurt toen door "het stopzetten van de activiteiten in kleine productie-eenheden de prijs kon worden hersteld". We zijn het nog minder eens met de manier waarop hij de faillissementen van kleine varkenshouders aanvoert om aan de Europese instellingen bijkomende financiële steun te vragen voor de grote veehouderijen.
We moeten inderdaad verhinderen dat de producenten het slachtoffer worden van cyclische schommelingen van de markt. De enige echte producenten zijn echter degenen die werken in de veehouderijen en de veebedrijven gaande houden, dit wil zeggen kleine boeren en werknemers in de veesector. In geen geval zijn het degenen die het verslag voornamelijk wil steunen en die slechts investeren in deze sector om zich te verrijken met de subsidies van de Europese instellingen.

Figueiredo
. (PT) De langdurige crisis waarvan de producten van de EU het slachtoffer zijn geweest, toont aan dat wij dringend behoefte hebben aan een diepgaande hervorming van de GMO in de sector varkensvlees. Het voorstel van de Commissie om een uitsluitend door de producenten gefinancierd facultatief reguleringsfonds in het leven te roepen is niet alleen onverenigbaar met het beginsel van financiële solidariteit van het GLB, maar draagt bovendien allerminst bij aan de oplossing van de basisproblemen waarmee de sector te kampen heeft.
In het verslag-Garot wordt getracht het Commissievoorstel op een aantal punten te verbeteren. Er wordt gestreefd naar een compromis met de Raad, met name wat de financiële deelneming aan het fonds betreft. Wij zijn ons er evenwel van bewust dat de Commissie deze voorstellen verwerpt en dat zij in de Raad, ondanks de relatieve openheid van het Franse voorzitterschap terzake, geen meerderheid zullen vinden.
Daarom is het van fundamenteel belang dat wij blijven ijveren voor de oprichting van een verplicht fonds waaraan ook het GLB deelneemt en waarin de toegekende bedragen worden gedifferentieerd, zodat zoveel mogelijk producenten er gebruik van kunnen maken. Het is in dit verband onontbeerlijk dat het fonds vooral de kleine en middelgrote landbouwers ten goede komt.
Wat de communautaire deelneming aan het fonds betreft, dient gezegd te worden dat het in het verslag-Garot geformuleerde voorstel het standpunt van de Commissie aanzienlijk verbetert. Wij gaan er evenwel niet mee akkoord dat deze deelneming wordt gerelateerd aan een overigens in het kader van Agenda 2000 verworpen beginsel van cofinanciering van het GLB.

Lulling
Ik denk dat niemand van ons zal bestrijden dat de producenten van varkensvlees uit alle lidstaten van de EU de laatste twee jaar een crisis hebben doorgemaakt die voor velen van hen rampzalige gevolgen heeft gehad.
Wij hebben geen marktordening voor varkensvlees zoals we die voor andere landbouwproducten hebben. Daaraan willen we in principe ook niets veranderen. Desondanks moet er worden opgetreden als in een bepaalde sector grote structurele veranderingen hebben plaatsgevonden, zoals in de sector varkensvlees is gebeurd, en de prijzen gedurende veel langere tijd dan voorheen met 30% zijn gedaald. Niemand kan er belang bij hebben dat met name de kleinere varkenshouderijen het moeten opgeven omdat zij zulke aanhoudende rampspoed niet aankunnen.
Het is daarom gerechtvaardigd de bestaande communautaire regelingen op dit gebied te wijzigen.
Als er dan toch fondsen voor marktregulering moeten komen, kan medefinanciering door de Gemeenschap zeker worden overwogen, omdat dit niet zo zwaar op de communautaire begroting drukt als sommigen beweren. Ik heb daarom voor het verslag gestemd.

Raymond
Het voorstel van de Commissie is in wezen een erkenning van het feit dat de huidige instrumenten voor de marktordening tekortschieten. De laatste crisis was buitengewoon ernstig en heeft zeer lang geduurd. Zij heeft een heleboel landbouwbedrijven doen verdwijnen en talloze jonge boeren in de problemen gebracht. De afwezigheid van een regulerend systeem zou deze ontwikkeling, die grote en geïntegreerde ondernemingen in de kaart speelt, alleen maar verscherpen. We kunnen onmogelijk van veehouders vragen dat ze in hun eentje een extra inspanning leveren: velen van hen zijn al aangewezen op compensatiekassen. Wij zijn van mening dat we ze moeten ondersteunen door doeltreffende instrumenten te creëren, niet alleen om crisissen op te lossen maar ook om de markten beter te beheersen, de kwaliteit te bevorderen en producten te promoten.
Momenteel is de varkensteelt nog steeds een hoofdzakelijk familiale activiteit, gebaseerd op verantwoordelijkheid. Het is een sector die een steunpunt vormt voor het economische leven van het platteland, vaak in regio's die geen enkel alternatief bieden. We hebben gekozen om ons in te zetten voor het behoud van een levendig en gevarieerd platteland: de instandhouding van het midden en kleinbedrijf, of het nu gaat om landbouwbedrijven, ambachtelijke of industriële bedrijven, is de steunpilaar van plattelandsbehoud. Het voorstel voor de oprichting van een reguleringsfonds voor de varkensteelt, zoals geamendeerd, stelt de vrije markt niet ter discussie, maar maakt de bescherming mogelijk van bedrijven die beantwoorden aan het model van gezinsbedrijven.

Van Dam
De markt voor varkensvlees is cyclisch. Een geringe variatie van het aanbod is genoeg om een crisissituatie te veroorzaken. De crises duren de laatste jaren echter langer en hebben ernstige gevolgen voor met name jonge en kleine varkenshouders. Terecht zoekt de Commissie naar oplossingen om het inkomen van varkenshouders veilig te stellen.
Helaas leidt het onderhavige voorstel van de Commissie niet tot structurele oplossingen en meent rapporteur Garot dat het opnieuw tijd is om het oude socialistische paard van sterk overheidsingrijpen van stal te halen. Het heeft geen zin om fondsen te stichten die de gevolgen van steeds terugkerende crises verzachten. Het risico bestaat dat een dergelijk fonds door zijn dempend karakter de periodes van de crises alleen maar langer maakt. Verder biedt het fonds, in de vorm van cofinanciering van de lidstaten, de mogelijkheid meer of minder verkapte overheidssteun te verlenen. Landen in de Unie die altijd gul zijn geweest met steun, kunnen hiervan gebruik maken om concurrentie te vervalsen. Dat leidt tot toestanden waarbij George Orwell in de elf officiële talen van de Unie geciteerd wordt: "All pigs are equal but some pigs are more equal than others".
Maar zelfs als de cofinanciering uit het voorstel verwijderd wordt, is het voorgestelde fonds nog niet in staat om iets aan de frequentie en diepte van crises in de sector te doen. Bij dalende prijzen moet de productie terug. Dat is een natuurlijke reactie in de varkenshouderij. Een fonds lost dan niets op als het niet bindend is én als niet alle deelnemers zich inspannen om de productie te beperken. Om deze redenen hebben wij tegen het voorstel gestemd.
Productiebeperking is de sleutel in de crises in de varkenssector. Ik hoop dan ook dat de Raad kritisch omgaat met dit verslag en de mening van Nederlandse varkensboeren ter harte neemt. Deze boeren, in eerste instantie tegenstander van een inkomensfonds, menen dat als de Raad een dergelijk fonds toestaat dit moet gebeuren onder voorwaarde van productiebeperking per lidstaat.
Verslag-Morillon (A5-0297/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik ben kritisch als er beslissingen over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije genomen moeten worden. Ik heb weliswaar voor gestemd, maar ik wil toch enkele punten naar voren brengen die we naar mijn mening in deze situatie altijd in gedachten moeten houden. In de eerste plaats heeft Europa niet gevraagd om deel uit te maken van Turkije, maar is het Turkije dat een aanvraag heeft ingediend om toe te treden tot de Europese Unie. Turkije moet zich dus aanpassen en de wetgeving van de Europese Unie overnemen. In de tweede plaats staat Turkije niet meer alleen tegenover Griekenland, maar vindt Turkije nu de hele Europese Unie tegenover zich. Griekenland is niet meer in de gelegenheid om hier zijn eigen rechten en eigen belangen te verdedigen, maar het moet door de hele Europese Unie worden verdedigd.

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor gestemd en ik ben voldaan dat een amendement is aangenomen waarin de genocide op het Armeense volk wordt erkend. Het spijt me daarentegen dat door mij ingediende amendementen, waarin ik het beginsel van het zelfbeschikkingsrecht van volkeren had onderstreept, niet zijn aangenomen. In dit Parlement wordt zo vaak over rechten gesproken, gisteren is het Handvest aangenomen, maar wanneer het erom gaat deze rechten ook werkelijk toe te passen, niet eens in de praktijk, maar ten minste ze te onderstrepen, komt dit Parlement op een schrikbarende manier op zijn schreden terug en dat is beslist niet eervol.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, de volkenmoord op de Armeniërs was de eerste van een serie volkenmoorden in de 20ste eeuw, die de eeuw van de genocide kan worden genoemd. Franz Werfel heeft daarvoor met zijn "De veertig dagen van Musa Dagh" een literair gedenkteken opgericht. Franz Werfel had joodse en Duits-Boheemse familieleden. De joodse familieleden werden het slachtoffer van de holocaust, de Duits-Boheemse familieleden - inclusief de joden onder hen - werden na de Tweede Wereldoorlog uit Bohemen verdreven. Daaruit blijkt hoe een catastrofe tot de volgende kan leiden. Toen Hitler de holocaust voorbereidde, zei hij; "wie heeft het tegenwoordig nog over de Armeniërs?" Wij moesten onze Turkse vrienden er daarom op wijzen dat onrecht ook nu niet kan worden verzwegen. Wij willen geen zout in historische wonden wrijven, maar wij willen onrecht samen verwerken, in wiens naam dat ook is begaan.

Alavanos
Ondanks alle tekortkomingen is het verslag van de heer Morillon veel beter dan het voorstel van de Commissie voor het partnerschap tussen de Europese Unie en Turkije.
Het is een goede zaak dat in het verslag wordt verwezen naar de zaak-Loizidou en de uitspraak van het Europees Hof van de Rechten van de Mens in Straatsburg. Wij zijn eveneens ingenomen met de verwijzing naar de Armeense kwestie, ofschoon deze niet volstaat. Men had in duidelijke bewoordingen van Turkije moeten eisen dat het de volkerenmoord op de Armeniërs erkent, maar misschien kan men dit nog rechtzetten door middel van de amendementen. Het is tevens een goede zaak dat wordt verwezen naar de kwestie van de Koerden en de minderheden. In het voorstel van de Commissie over het partnerschap wordt daarover immers in alle talen gezwegen.
Daar waar het verslag van de heer Morillon echter sterk te kort schiet is in de behandeling van de betrekkingen tussen Griekenland en Turkije. Het Europees Parlement zou de Turkse regering duidelijk moeten maken dat als zij heel de weg naar Europa wil afleggen, zij een eind moet maken aan de betwisting van de grenzen tussen de lidstaten van de Europese Unie en haar geschillen moet voorleggen aan het Internationaal Hof van Justitie in Den Haag. Dat is ook in het belang van het Turkse volk dat graag op vreedzame wijze met zijn buren samenwoont.
Aanneming van de resolutie betekent steun aan een stap vooruit in vergelijking met het Commissievoorstel. Aanneming betekent echter geenszins dat wij het volledig met de Commissie eens zijn.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén, Hans Karlsson en Theorin
Het is een prima zaak dat het Europees Parlement zich uitspreekt over de vorderingen van Turkije op de weg naar toetreding, met name als het gaat om de eerbiediging van de mensenrechten.
Aangezien Zweden niet bereid is deel te nemen aan een gezamenlijke militaire defensie, maar wel aan civiele crisisbeheersing, kunnen we paragraaf 15 volgens welke "het parlement verheugd is dat Turkije aldus wil meewerken om bij te dragen aan de verbetering van de Europese capaciteit in het kader van het Europees veiligheids- en defensiebeleid" niet onderschrijven.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Het verslag-Morillon over de toetreding van Turkije tot de Europese Unie wil vooral de Turkse regering eraan herinneren dat zij de Turkse markt nog vollediger moet openstellen voor het Europees kapitaal, en wel door over te gaan tot "structurele hervormingen", zoals "de ontmanteling van overheidssubsidies, de herziening van de pensioenregeling en de versnelling van de privatiseringen". Met andere woorden, door de middelen voor het sociaal beleid terug te schroeven en de levensomstandigheden van de armste lagen van de bevolking te laten verslechteren.
Op het gebied van de mensenrechten beperkt het verslag zich ertoe "de Turkse regering aan te moedigen", "te verzoeken" om beter te doen, zonder dat de Europese landen ooit met maatregelen dreigen, al was het maar de stopzetting van wapenleveringen. Noch de rapporteur, noch de Europese regeringen achter hem, willen de militairen, die in werkelijkheid Turkije regeren en een deel van het land onderwerpen aan de noodtoestand, voor het hoofd stoten. De Europese regeringen willen de Turkse reactionaire partijen, die weigeren de doodstraf af te schaffen en de mensenrechten van vrouwen met voeten treden, niet tegen zich in het harnas jagen, net zomin als de Turkse autoriteiten, die vandaag de Koerden onderdrukken na eerst de Armeniërs te hebben uitgeroeid.
Wie enkel oog heeft voor vrij verkeer van kapitaal en goederen, en niet voor mensenlevens en mensenrechten, moet maar voor dit verslag stemmen. Wij hebben tegengestemd.

Carlotti
Geachte collega's, dit is niet het moment om wonden uit het verleden, die nog lang niet geheeld zijn, open te rijten. Het is niet het moment om voorvaderlijke haatgevoelens aan te wakkeren of aan te sporen tot onverdraagzaamheid, zoals ik hier en daar heb horen doen in dit Parlement.
De inzet is niet eens de erkenning van de genocide op het Armeense volk, aangezien ons Parlement zich in het verleden reeds over deze kwestie heeft kunnen uitspreken, met name in zijn resolutie van juni 1987. Wat de Europese afgevaardigden in 1987 hebben gevraagd aan Turkije, is de moed om de ogen te openen voor zijn verleden, teneinde naar de toekomst te kunnen kijken. De historische waarheid is een garantie voor de democratie en kan of mag niet ondergeschikt worden gemaakt aan particuliere, financiële of economische belangen, of het nu gaat om individuen, regeringen of staten. Over de waarheid en het geheugen wordt niet onderhandeld.
Het volstaat te herinneren wat er gebeurd is met Duitsland, dat de Shoah heeft erkend en na de Tweede Wereldoorlog een groot democratisch land is geworden.
Dat wensen wij vandaag opnieuw en daarom eisen we dat in het verslag-Morillon verwezen wordt naar de volkenmoord. De erkenning van de volkenmoord moet een aansporing zijn voor de nieuwe Armeense en Turkse generaties om met elkaar in dialoog te treden.
De hele Armeense gemeenschap en de kinderen van de Armeniërs die in het begin van de eeuw naar onze landen zijn geëmigreerd, verwachten vandaag een daad van rechtvaardigheid. Ze willen hun voorvaderen die het slachtoffer zijn geworden van de genocide een "morele begrafenis" geven. Nu de laatste getuigen van de Armeense ballingschap, de laatste overlevenden van de bloedbaden langzaam uitsterven, is het des te meer onze taak, nee, onze plicht om de herinnering aan de Armeense volkerenmoord levendig te houden.
Maar naast de plicht tegenover het collectieve geheugen, die men iedere democratie moet opleggen en waarvan de Europeanen weten hoe moeilijk en pijnlijk dit is, zo moeilijk dat sommige Europese landen er nog niet helemaal klaar mee zijn, is het van belang dat dergelijke barbaarse handelingen, die het universele bewustzijn schokken en waarbij mensenlevens worden vernietigd om etnische, religieuze of culturele redenen, zich nooit meer voordoen. Dit is de boodschap die Europa moet uitdragen.

Caudron
Op de Europese Raad van Helsinki in december 1999 heeft de Europese Unie besloten om Turkije de status van kandidaat-lidstaat van de Europese Unie toe te kennen en voorts een toetredingspartnerschap en één enkel financieel kader in te voeren om de kandidatuur van Turkije te ondersteunen, zodat het vooruitgang kan boeken in overeenstemming met de criteria van Kopenhagen. Het spreekt vanzelf dat de toetredingsonderhandelingen niet van start kunnen gaan zolang Turkije niet aan deze criteria voldoet, en daaraan moeten we blijven herinneren.
Het is dus duidelijk dat de voortgangsverslagen van de Europese Commissie heel belangrijk zijn. We discussiëren vandaag over het voortgangsverslag van 1999. Net als de rapporteur moeten we toegeven dat Turkije op bepaalde terreinen vooruitgang heeft geboekt en dat er goede signalen zijn.
Ik denk in de eerste plaats aan de heropening van de politieke dialoog in de Associatieraad, die op 11 april 2000 na drie jaar onderbreking is bijeengekomen, alsook de oprichting van acht subcomités die belast zijn met de vaststelling van de prioriteiten bij de overname van het acquis communautaire; voorts de ondertekening door Turkije, op 15 augustus en 8 september 2000, van vier belangrijke verdragen van de Verenigde Naties die respectievelijk betrekking hebben op politieke, burgerlijke, sociale en culturele rechten en die zo snel mogelijk moeten worden geratificeerd om de mensenrechten en het democratisch pluralisme in Turkije te waarborgen; de aanneming door de Turkse ministerraad van het verslag dat is ingediend door de Turkse coördinerende hoge raad voor de mensenrechten en dat zal dienen als "referentie- en werkdocument" voor de verdere werkzaamheden, al moeten er nog concrete maatregelen ter bescherming van de rechten van minderheden in worden opgenomen; tenslotte, de aanneming van een wet die betrekking heeft op de opschorting van vervolgingen en straffen tegen pers- en mediamisdrijven.
Op veel terreinen zijn de vorderingen echter ontoereikend, als er al sprake is van vorderingen. Ik denk bijvoorbeeld aan het uitblijven van een wet inzake de afschaffing van de doodstraf, de kwestie Cyprus en de bezetting door het Turkse leger van een derde van het eiland Cyprus, alsook het probleem van de rechten van etnische minderheden, zoals de Koerden of de Armeniërs. In dat verband heb ik mijn steun gegeven aan een amendement dat in het verslag een verwijzing wil laten opnemen naar de genocide op het Armeense volk. Het is belangrijk dat dit historische feit wordt erkend. Ik verzoek de Turkse autoriteiten hetzelfde te doen: dat zou een grote stap betekenen in de richting van de democratische ontwikkeling van het land!
Als Turkije toetredingsonderhandelingen wil voeren, moet het eerst nog heel grote inspanningen leveren. Als het wil toetreden tot de Unie, moet het alle waarden overnemen die de essentie van Europa uitmaken. En misschien zal men opnieuw de vraag moeten stellen of Turkije echt zin heeft om lid te worden van de Europese Unie, of dat het misschien liever met andere landen van het Midden-Oosten een geïntegreerd "geheel" vormt, dat nauw verbonden is met de Europese Unie op het gebied van handel en economie, van veiligheid en stabiliteit, alsook op het vlak van de mensenrechten en de democratische regels.
Dit is uiteraard een heel ander debat dan dat van vandaag, maar vanwege het belang dat ik hecht aan Turkije, wilde ik het vandaag toch nog eens zeggen.

Duff
Samen met mijn collega' s heb ik tegen dit amendement gestemd omdat Leyla Zana zelf beweert niet aan te dringen op een speciale behandeling of op snelle vrijlating uit de gevangenis. Zij wil dat het strafrecht wordt gewijzigd, en dat willen wij ook. Bovendien zijn wij van mening dat niet alleen de Koerdische gevangenen, maar alle politieke gevangenen moeten worden vrijgelaten.

Grossetête
Ik heb voor de ontwerpresolutie gestemd.
Het verheugt me dat het Europees Parlement zich openlijk heeft uitgesproken voor een oproep tot de Turkse regering en de Nationale Turkse Assemblee om de volkerenmoord op de Armeense minderheid, die heeft plaatsgevonden voor de totstandkoming van een moderne staat in Turkije, openlijk te erkennen.
Sinds 1987 heeft ons Parlement zich ingezet voor de erkenning van de genocide, en de aanneming van dit amendement laat zien dat het Parlement dit debat coherent benadert.
Deze resolutie geeft echter geen antwoord op een belangrijke vraag: welke grenzen willen wij nu echt voor de Europese Unie?

Meijer
Misschien komt er een moment waarop de Europese Unie zich verder naar het oosten uitbreidt door toetreding van de Oekraïne en Rusland. Dan ligt het voor de hand om óók Turkije die kans te geven. Dat moment is ver weg. Het huidige Turkije is een autoritaire staat met militaire overmacht, politieke gevangenen, censuur, partijverboden, grensconflicten en een kiesstelsel dat minderheden uitsluit. Uit de massamoord van tachtig jaar geleden op de opstandige Armeniërs zijn nog steeds niet de juiste lessen getrokken. Dat is een van de redenen waarom men het normaal vindt dat nu nog steeds een andere nationale minderheid van haar rechten wordt beroofd. De Koerden worden verplaatst, gebombardeerd en onderdrukt, terwijl hun taal is uitgesloten van gebruik in bestuur, onderwijs en media. Turkije moet eerst leren uit de geschiedenis van Griekenland, Servië, Bulgarije, Albanië, Syrië, Irak en Jemen. Die landen behoorden vroeger tot het Turkse grondgebied en herhaaldelijk werden daar opstanden gewelddadig onderdrukt. Omdat de bevolking niet meer wordt gehinderd in de uitoefening van haar zelfbeschikkingsrecht is daar nu vrede mogelijk. Ik heb niet de illusie dat de wijze waarop Turkije bestuurd wordt, zal veranderen door dit land onder soepele voorwaarden het lidmaatschap van de EU in het vooruitzicht te stellen. De noodzakelijke verandering kan niet van buitenaf worden gekocht bij de regeerders, maar moet van binnenuit komen.

Muscardini
Turkije moet zo snel mogelijk deel gaan uitmaken van de Europese Unie. Dat zal niet alleen een gunstige invloed hebben op de strijd tegen het fundamentalisme en het vredesproces, maar ook op de ontwikkeling en het evenwicht tussen de landen in Noord- en Zuid-Europa.
Helaas zijn veel conflicten over de Koerdische en Armeense gemeenschap en over de eerbiediging van de burgerrechten nog niet opgelost, hoewel er op dit terrein veel vorderingen zijn gemaakt.
De waardigheid van volkeren en de eerbiediging van tradities zijn fundamentele beginselen van de Unie. De Unie kan niet alleen maar beginselverklaringen afleggen over de Koerden en de Armeniërs. Ze moet vaker het initiatief nemen en de toetreding van Turkije opvatten als een noodzakelijke geopolitieke strategie. Daarom hebben we de Turkse regering opnieuw verzocht haar verantwoordelijkheid voor de uitroeiing van het Armeense volk officieel te erkennen. Een dergelijke verklaring is een morele en historische verplichting en is een onmisbare stap voor toetreding tot de Unie.
De afgevaardigden van de Nationale Alliantie, die zich in het verleden al voor de toetreding van Turkije tot de Unie hadden uitgesproken, zullen zich daarom vandaag onthouden van stemming, als signaal aan de Turkse regering en het Turkse volk dat zij snel een oplossing moeten zoeken voor deze problemen.

Roure
We worden geconfronteerd met een verschrikkelijk gevaar: de vergetelheid.
We mogen de gruwelen van de geschiedenis niet vergeten, als we niet willen dat ze opnieuw gebeuren. De genocide op het Armeense volk is een van die gruwelen, en een dergelijk leed kan niet verzacht worden als het niet wordt erkend.
De erkenning van de Armeense genocide is een erkenning van de menselijke waardigheid.
De deportatie van het hele Armeense volk naar de woestijnen van Mesopotamië, het binnen de 24 uur deporteren van de Armeniërs uit Oost-Anatolië, de executie van gezonde mannen, de achtervolging van vrouwen, kinderen en bejaarden die honderden kilometers te voet moesten afleggen, zonder verzorging, zonder eten, en onderweg werden beroofd, verkracht en vermoord, de deportatie van Armeniërs uit Cilicië en West-Anatolië in 1915, de moord op 600 Armeense notabelen in Constantinopel, de uitroeiing van meer dan een miljoen Armeniërs in iets meer dan een jaar, dit wil zeggen bijna de helft van de Armeense bevolking in Turkije: dat kunnen we niet vergeten.
Uit alle getuigenissen komt dezelfde lijdensweg van de Armeense bevolking naar voren. Ik herinner aan de resolutie van 1987 waarin Turkije werd gevraagd de Armeense genocide te erkennen als voorwaarde voor toetreding tot de Europese Unie.
Ik heb voor de amendementen gestemd die vandaag deze erkenning eisen om het herinneringsproces voort te zetten en het leed van een volk te erkennen.
Turkije zal sterker voor de internationale gemeenschap verschijnen wanneer het aanvaardt zich over zijn verleden te buigen.

Souchet
Wat het verslag-Morillon ons laat zien, is domweg het feit dat we nog steeds de kwalijke gevolgen ondervinden van de absurde beslissing op de Europese Top van Helsinki om Turkije, op gelijke voet met Polen, te beschouwen als een volwaardig Europees land dat voorbestemd is om toe te treden tot de Europese Unie, met alle praktische gevolgen die daaraan verbonden zijn (pretoetredingsstrategie, enzovoort). Ik citeer nogmaals letterlijk de tekst van de conclusies van het voorzitterschap, op paragraaf 12: "Turkije is een kandidaat-lidstaat die voorbestemd is om tot de Unie toe te treden op basis van dezelfde criteria als die welke voor de andere kandidaat-lidstaten gelden."
Iedereen weet dat deze beslissing uitermate hypocriet is. Hoe dan ook, het raderwerk dat men in gang heeft gezet, doet zijn werk en zal zijn logica blijven opleggen totdat de situatie dermate onhoudbaar wordt dat zij onvermijdelijk uitmondt in een diepe en ernstige crisis van onze betrekkingen met Turkije.
Maar, zullen sommigen zeggen, ondertussen kunnen we zo lang mogelijk van het moment genieten, de voorwaarden vermenigvuldigen en de criteria van Kopenhagen oneindig uitbreiden om het ogenblik uit te stellen waarop we met Turkije zullen moeten onderhandelen over het vrij verkeer van werknemers.
Dergelijke bijbedoelingen zijn zowel Europa als Turkije onwaardig. Wij zijn het aan de grote Turkse natie en het grote Turkse volk verplicht om ze op een eerlijke en respectvolle manier te behandelen en niet met gespleten tong te spreken, wat alleen maar leidt tot bittere teleurstellingen en onaanvaardbare vernederingen.
Het is helemaal niet de bedoeling om Turkije ver van Europa te houden, zoals Cohn-Bendit beweert. Het gaat alleen maar om de vaststelling dat door zijn ligging en geschiedenis het huidige Turkije geen Europees land is. In plaats van de realiteit te verwerpen, gaat het juist om een absoluut respect voor de waardigheid van het Turkse volk, door het niet een bepaald gedrag op te leggen en samen te streven naar nauwere samenwerking.
De dubbelzinnigheid van het pretoetredingsproces verhindert de ontwikkeling van een echte samenwerking tussen Turkije en Europa op basis van gezonde en heldere principes, terwijl er toch een belangrijk gemeenschappelijk belang bestaat om samen te werken met Turkije dat door zijn enorme invloed en gewicht, door de bevoorrechte banden die het inmiddels heeft met de Turkssprekende landen van Centraal-Azië, een machtige stabiliserende factor is in een regio die daar grote behoefte aan heeft.

Titley
Namens de Labourleden in het Europees Parlement spreek ik mijn voldoening uit over het verslag van de heer Morillon. Volgens ons moet Turkije net zo behandeld worden als elk ander kandidaat-land. Ofschoon er geen twijfel over bestaat dat Turkije nog niet voldoet aan de criteria van Kopenhagen, moeten wij met hem samenwerken opdat dit doel kan worden bereikt. Dat hebben wij ook met alle andere kandidaat-landen gedaan.
Wij kunnen niet telkens nieuwe obstakels opwerpen op zijn weg. Daarom ook hebben wij ons verzet tegen het amendement inzake de genocide op de Armeniërs. Die gebeurtenis dateert uit de tijd van het Ottomaanse rijk. Voor zover ik mij kan herinneren is geen enkele gebeurtenis tijdens de British Empire ooit een obstakel geweest voor de toetreding van het Verenigd Koninkrijk.
Consequent en eerlijk optreden moet het merkteken zijn van onze omgang met onverschillig welk kandidaat-land.
Verslag-Jové Peres (A5-0275/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, u weet dat zich onder de vissen inmiddels het bericht heeft verspreid dat ik voor hen opkom. Ze maken zich veel zorgen over de gekkekoeiencrisis en weten van dit verslag van de heer Jové Peres waarin hij terecht opmerkt dat we niet kunnen controleren hoeveel vissersboten in een bepaald gebied vissen en hoeveel in een ander. Daarom hebben ze mij verzocht de Commissie erop attent te maken dat het een goed idee zou zijn deze vissersboten met een satellietcontrolesysteem uit te rusten. Veel auto' s hebben een dergelijk systeem. De Unie kan zo bijhouden hoeveel vissersboten in een bepaald deel van de zee actief zijn en hoeveel in een ander en voorkomen dat er te veel wordt gevist. Ook vissen willen namelijk graag een rustig leven leiden en hun pensioen halen.

Berthu
Wij hebben tegen het verslag-Jové Peres gestemd over de deelname van de Europese Gemeenschap aan regionale visserijorganisaties, omdat het verslag pleit voor een overdracht van nationale soevereiniteit die volstrekt contraproductief zou zijn.
Sinds verscheidene jaren heb ik als lid van de delegatie voor de betrekkingen met Canada kunnen zien hoe zo'n regionale organisatie functioneert. Het gaat meer bepaald om de NAFO (Visserijorganisatie voor het Noordwestelijke deel van de Atlantische Oceaan), waaraan alle landen van deze regio deelnemen, zoals Canada en alle landen die in dit gebied gebruikmaken van traditionele visserijzones, waaronder Frankrijk, Spanje en nog een paar andere Europese landen. Iedere lidstaat beschikt in principe over één stem in het besluitvormingsproces. Sinds de Europese landen echter besloten hebben om dit vraagstuk te communautariseren en zich enkel te laten vertegenwoordigen door de Commissie, beschikken ze samen nog slechts over één stem. Dus is het eerste resultaat van de vereniging van onze krachten dat we van zes stemmen zijn teruggevallen tot één. Tezamen hebben de Europese landen dus evenveel stemmen als bijvoorbeeld Cuba.
Deze situatie baart de federalisten geen enkele zorg. Zij gaan ervan uit dat wij sterker zijn wanneer de Commissie met één stem spreekt. Jammer genoeg gaat het hier om "één stem" in alle betekenissen van het woord. Bovendien wordt onze positie vaak verzwakt door interne mechanismen, met name onze gebondenheid aan een vooraf overeengekomen kleinste gemene deler. Over het geheel genomen worden onze belangen geschaad. Ze worden niet met voldoende kracht verdedigd en de rol van de Commissie bestaat er voornamelijk in dat zij als een politieagent waakt over de naleving door de lidstaten van de bindende beslissingen die, soms tegen hun wil, in de betreffende regionale organisatie zijn genomen.
Het verslag-Jové Peres wil deze situatie niet alleen systematisch uitbreiden tot alle bestaande en nog op te richten regionale organisaties, maar nog versterken door een einde te maken aan de gewoonte van de Commissie om een beroep te doen op de steun van deskundigen uit de verschillende lidstaten. Volgens het verslag moet de Commissie voor die taken personeel aanwerven en overeenkomstige kredieten toegewezen krijgen.
Wij kunnen geen enkele van deze beleidskeuzes accepteren. We zijn van mening dat het huidige systeem van vertegenwoordiging door de Commissie ons niet sterker maar zwakker maakt, en we verlangen dat iedere Europese staat volledig vertegenwoordigd blijft in de regionale visserijorganisaties, al is het natuurlijk wenselijk dat de lidstaten hun posities onderling coördineren.

Farage
Ofschoon het verslag van de heer Jové Peres zogenaamd een visserijverslag is, gaat hier volgens mij een veel sinistere zaak achter schuil. Hierin komt bijvoorbeeld de volgende passage voor: "...de ontwikkeling van een echt visserijbeleid vereist dat de bevoegdheden voor het uitoefenen van toezicht op de visserijactiviteiten aan de Commissie worden toegekend" . Verder lees ik: "de instelling van een degelijk communautair systeem voor toezicht op de visserij betekent ongetwijfeld dat een zekere mate van soevereiniteit wordt overgedragen aan de instellingen van de Unie" , en "...de Europese Unie is geen confederatie van staten maar een entiteit sui generis krachtens internationaal recht waarin ..... de wens bestaat tot economische, sociale en politieke integratie" .
Dan volgt de opmerking: "door een gebrek aan geschikte menselijke en materiele hulpmiddelen worden bevoegdheden van de Commissie overgedragen aan de lidstaten..." , waarmee men wil zeggen dat deze situatie niet tot in het oneindige kan doorgaan.
Het antwoord van de rapporteur hierop is dat de Gemeenschap daadwerkelijk de middelen moet krijgen om rechtstreekse controle uit te oefenen op het toezicht op de visserij. Daar komt de aap dus uit de mouw! De Europese Unie wil gewoon steeds meer bevoegdheden naar zich toetrekken, totdat zij een almachtige superstaat is geworden. Zij zal pas tevreden zijn als haar eigen vloot met kanonneerboten en de vlag met de vijftien sterren toeziet op de eerbiediging van haar visserijbeleid.
Mijn partij kan geen steun geven aan dit verslag.

Musotto
De Europese visserij wordt in deze periode geconfronteerd met een reeks uitdagingen als gevolg van de gegroeide concurrentie door de mondialisering van de markt voor visproducten. Bovendien groeit de noodzaak om het mariene milieu te beschermen en de visbestanden verstandig te beheren. Daarom moet de internationale samenwerking worden verbeterd en de Gemeenschap actiever meewerken aan regelgeving voor het beheer van de visbestanden.
Het belangrijkste middel om te komen tot een nauwere samenwerking zijn de regionale visserijorganisaties (RVO' s). Zij spelen een sleutelrol op het internationale toneel, maar hebben niet voldoende personeel voor een adequate vertegenwoordiging van de Gemeenschap.
De RVO' s zijn dankzij hun regionale opzet bijzonder geschikt om de doelstellingen te verwezenlijken, maar ze zijn met name belangrijk voor een verstandig beheer van de visbestanden waarbij de specifieke kenmerken van de visgebieden in acht worden genomen. De RVO' s spelen een belangrijke rol in het toekomstige gemeenschappelijke visserijbeleid. Daarom, en vanwege de verschillende organisatieniveaus, bevoegdheden en ontwikkeling van elk van hen, moet de Gemeenschap zich aanpassen aan hun kenmerken en haar rol binnen de dertig bestaande RVO' s harmoniseren, zodat hun aanbevelingen sneller in het Gemeenschapsrecht kunnen worden opgenomen.

Souchet
Zonder te willen terugkomen op de voortreffelijke argumentatie van mijn vriend Gallagher over de tekst die in stemming is gebracht, zou ik het debat willen uitbreiden tot alle gevallen waarin onze landen vertegenwoordigd worden door de Commissie bij internationale onderhandelingen. Wat ik ga zeggen heeft uiteraard betrekking op het onderwerp dat ons vandaag bezighoudt, de vertegenwoordiging van de Europese Gemeenschap in regionale visserijorganisaties, maar is evengoed van toepassing op de onderhandelingen die bijvoorbeeld worden gevoerd in het kader van de Wereldhandelsorganisatie.
Als de Commissie de macht heeft om de Gemeenschap te vertegenwoordigen en te onderhandelen in een internationale organisatie, komt dit omdat zij daarvoor een mandaat heeft gekregen van de Raad. Derhalve is het noodzakelijk dat de duur en de inhoud van dit mandaat duidelijk omschreven zijn en de Raad nauwlettend toeziet op de uitvoering ervan.
Bij een aantal onderwerpen, met name de visserij in sommige delen van de wereld, zijn de belangen van de lidstaten heel verschillend. Sommige lidstaten hebben helemaal niets te maken met bepaalde visserijgebieden. Het is dus absoluut noodzakelijk dat lidstaten die wel direct betrokken zijn hun belangen kunnen verdedigen door zelf aanwezig te zijn bij de onderhandelingen. De Commissie kan ze op nuttige manier bijstaan door technische steun te verlenen. Als uitsluitend de Europese belangen worden vertegenwoordigd, door een Commissie die alle macht naar zich toe trekt, zal de invloed en het gewicht van Europa in deze organisaties alleen maar verzwakken. Europa zou in feite nog slechts over één zetel beschikken en slechts één positie verdedigen: die van de kleinste gemene deler, vastgesteld op basis van een groep lidstaten die heel verschillende belangen hebben.
Wat we dus niet moeten doen, is toegeven aan de heerszucht van de Commissie en de positie van Europa verzwakken, wat volkomen zou indruisen tegen een juiste toepassing van het subsidiariteitsbeginsel. Integendeel, bij alle internationale onderhandelingen waar de Europese Unie partij is, moet de rol van de Commissie zorgvuldig worden geherdefinieerd. Zij mag onder geen beding een vervangende rol spelen, maar dient de betrokken lidstaten bij te staan door een ondersteunende en coördinerende taak te vervullen. Ik ben er niet helemaal zeker van dat dit de weg is die de Top van Nice wil volgen, maar de lidstaten hebben nog de tijd om tot bezinning te komen.

De Voorzitter
Hiermee zijn wij het einde van de stemming gekomen. Ik dank degenen die tot het einde zijn gebleven!
(De vergadering wordt om 13.27 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Verbranding van afval
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0321/2000) van de heer Blokland over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de verbranding van afval (C5-0371/2000 - 1998/0089 (COD)).

Blokland
Voorzitter, toen ik drie jaar geleden werd benoemd tot rapporteur voor de wijziging van een richtlijn betreffende de verbranding van gevaarlijke afvalstoffen, kon ik niet vermoeden wat daar uit zou voortkomen. Een klein onderwerpje werd uiteindelijk een omvangrijk werkstuk door de samenvoeging in één richtlijn van gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen. Mijn suggestie tot samenvoeging werd gesteund door de toenmalige Raadsvoorzitter Trittin en door de Europese Commissie zodat het besluit van het Parlement om drie richtlijnen samen te voegen niet op veel verzet stuitte. Met deze samenvoeging werd de communautaire wetgeving gestroomlijnd. Minder succesvol verliep het met het merendeel van de amendementen van het Europees Parlement uit de eerste lezing, die niet door de Raad werden aanvaard.
Een sober Europees Parlement beperkte zich in tweede lezing tot het aannemen van zestien amendementen. Al snel bleek dat bemiddeling nodig was omdat de Raad niet van zins bleek deze amendementen te aanvaarden.
Teneinde een kostbare en veeleisende officiële conciliatie te voorkomen zijn informele onderhandelingen geopend om te bezien of een compromis kon worden bereikt. De bereidheid van het Europees Parlement om de procedure te bespoedigen vergde wel flexibiliteit van de Raad. Daar lag een knelpunt vanwege de uiteenlopende posities. Uiteindelijk is er na harde onderhandelingen een eindresultaat bereikt dat het waard is te verdedigen. Als rapporteur doe ik dat met volle overtuiging. De hele periode heb ik goed kunnen samenwerken met de vertegenwoordigers van de Raad en met de Europese Commissie en wist ik mij gesteund door de Milieucommissie en haar secretariaat. Daarvoor wil ik eenieder hartelijk danken.
Ik wil nog één keer een drietal redenen noemen waarom de richtlijn afvalverbranding zo belangrijk is. Ten eerste, de dioxine-uitstoot maar ook de uitstoot van andere gevaarlijke stoffen wordt drastisch gereduceerd. Ten tweede, er komt een veel betere toegang tot informatie over verbrandingsinstallaties voor het publiek. Ten derde, er komt een aanzienlijk minder ongelijke behandeling van verbrandingsinstallaties en installaties voor meeverbranding van afval zoals cementovens.
Maar al ben ik dan positief over het eindresultaat van deze richtlijn, dat kan niet verhelen dat verbranding van afval een noodoplossing is. We zijn er dan immers niet in geslaagd afval te voorkomen en hergebruik is ons ook niet gelukt. Gelukkig is er sprake van technologische vooruitgang. Die moet met name ingezet worden voor duurzaamheid. Ik noem een voorbeeld: PVC omvat 0,7% van de totale hoeveelheid verbrand afval. Volgens het Groenboek van de Europese Commissie levert het verbranden van PVC afval een aantal problemen op. We moeten niet aarzelen die problemen grondig aan te pakken. Duurzame technologie kan ons daarbij helpen.
Tenslotte, ik verwacht dat we over een paar jaar de afvalverbrandingsrichtlijn verder zullen kunnen aanscherpen in nauw overleg met het bedrijfsleven. De omwonende burgers zullen ons er dankbaar voor zijn.

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het met de rapporteur, de heer Blokland, in ieder geval over één ding eens: verbranding is misschien een belangrijke vervuilingsbron, maar vandaag zijn verbrandingsinstallaties nog steeds noodzakelijk, daar slechts een zeer laag percentage van het afval gerecycleerd wordt. Dit vraagstuk doet zich thans des te acuter voor in het licht van de huidige problemen met diermeel dat vernietigd zal moeten worden en waarover wij later in de namiddag nog zullen moeten praten.
Dit voorstel, dat drie richtlijnen betreffende de verbranding van afval wil vervangen, heeft tot doel de kwaliteit van de lucht, het water, de grond en de menselijke gezondheid te verbeteren, door de uitstoot van vervuilende stoffen ten gevolge van verbranding en meeverbranding te verminderen, met name van dioxine, furan en zware metalen. Voorts maakt dit voorstel de integratie in het beleid mogelijk van de technische vorderingen die sinds de jaren negentig zijn gerealiseerd. Het resultaat van de bemiddelingsprocedure is dus over het geheel genomen heel tevredenstellend.
De grenswaarden voor de emissie van verbrandingsinstallaties en installaties voor meeverbranding zijn dichter bij elkaar gebracht, ofschoon rekening is gehouden met de technische verschillen tussen deze twee activiteiten. Ik ben het altijd eens geweest met de gemeenschappelijke benadering om deze twee systemen niet als concurrenten te zien maar als complementaire methodes. Beide zijn onmisbaar geworden. Overigens kunnen we de samenvoeging van deze twee methodes voor de verbranding van gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen alleen maar betreuren. Dit heeft het debat uitermate bemoeilijkt, en ik heb hier altijd tegen geprotesteerd. De werkmethode lijkt me niet de goede te zijn; het lijkt me niet wenselijk dat we bij dergelijke onderwerpen op deze manier te werk gaan.
Desalniettemin is deze derde lezing tevredenstellend, omdat zij de voorwaarden voor het verlenen van exploitatievergunningen verscherpt. Onze fractie, die verwarring tussen gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen wilde vermijden, constateert dat de huidige tekst duidelijk voorziet in verschillende procedures voor de opname en behandeling van afval. Ze zijn namelijk aangepast aan het type afval dat verwerkt moet worden en voorzien in bijkomende voorzorgsmaatregelen voor gevaarlijk afval. Ik eindig, mijnheer de Voorzitter, met te zeggen dat de PPE-DE-Fractie tevreden is met het werk dat tijdens deze derde lezing is verricht.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen verdienen de heer Blokland, de Commissie en de Raad onze dank voor hun samenwerking betreffende deze richtlijn. Wij weten allemaal dat de samenvoeging van alle voorschriften inzake afvalverbranding een lang en moeizaam proces was, zowel wat betreft gevaarlijk als niet-gevaarlijk afval. Ik wil graag drie belangrijke doelstellingen die we met deze richtlijn kunnen bereiken, naar voren brengen. Eerst en vooral is nu een belangrijke stap gezet om de uitstoot van gevaarlijke en verontreinigende stoffen bij verbranding te verminderen. Het gaat om stoffen die zeer schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid en het milieu. In de richtlijn worden normen vastgesteld voor installaties alsook emissiegrenswaarden voor zware metalen, dioxine en andere stoffen. Dat het niet louter meer om uitstoot in de lucht gaat, maar ook om lozing in water en aarde is een nieuw, vermeldenswaardig element.
Het tweede punt dat ik wil aanhalen, is dat de burgers nu beter voorgelicht worden over de emissies van verbrandingsinstallaties met de invoering van verplichte jaarlijkse rapporten. De heer Blokland had het hier ook over en ik vind dit een belangrijk resultaat. De burgers hebben recht op informatie over dergelijke dingen. Tot slot hoop ik dat we met de vaststelling van gemeenschappelijke normen, waaraan iedereen zich dient te houden, het zogenaamd afvaltoerisme kunnen bestrijden. Het zal economisch gezien niet meer zo aantrekkelijk zijn om afval naar andere plaatsen in de Unie te brengen, waar de voorschriften inzake afvalverwijdering soepeler zijn. Zoals de heer Blokland reeds opmerkte, is verbranding verre van de meest ideale manier van afvalverwerking. Het is zaak verder te investeren in betere productiemethodes, hergebruik en recyclage. Deze methodes dienen de voorkeur te krijgen boven verbranding. Het is echter een goede zaak dat wij de regels voor afvalverbranding nu verscherpt hebben. Ik denk dat dit een belangrijke bijdrage voor het milieu zal zijn.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Blokland bedanken voor het voorbereiden van deze belangrijke zaak. De opstelling van de richtlijn was een moeilijk proces omdat de omstandigheden en praktijken in de lidstaten verschillen, hetgeen van invloed is op talrijke belangengroepen. Wij hebben nu als eindresultaat een redelijk evenwichtig voorstel dat strikte grenzen stelt aan de verbranding van zowel gevaarlijk als niet-gevaarlijk afval, de toestand van het milieu verbetert en gebruik van afval bij de productie van elektriciteit en warmte mogelijk maakt.
Een van de moeilijkste zaken was het definiëren van de zogeheten meeverbranding. In sommige landen is het ook voor het milieu het beste als men zorgvuldig gescheiden, brandbaar afval kan verbranden in kleine gemeentelijke installaties die elektriciteit en warmte produceren. Bij de eerste ontwerpen voor die installaties werden onnodige, technisch dure en gedeeltelijk onmogelijke metingen geëist. Tijdens de lezing is het voorstel beter geworden. Het is ook van belang dat de industrie voor haar eigen productie nog steeds niet-gevaarlijk afval kan benutten. Het probleem was naar mijn mening ook dat in de richtlijn te sterk wordt ingegaan op kleine technische details waarover ook deskundigen het moeilijk eens kunnen worden. Het Parlement moet zich naar mijn mening beperken tot het vastleggen van de hoofdlijnen, zodat de lidstaten rekening kunnen houden met de verschillende omstandigheden en door kunnen gaan met de voor het milieu beste praktijken.
De afvalverbrandingsrichtlijn verhoogt de kosten van de verbranding van afval, maar vermindert de schadelijke uitstoot en verbetert de toestand van het milieu. De lezing in het Parlement leverde een redelijk evenwichtig voorstel op dat als basis dient voor het handelen in de hele Europese Unie.

Evans, Jilian
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de heer Blokland van harte gelukwensen met het uitstekende werk dat hij voor dit verslag heeft verricht. Namens mijn fractie kan ik steun betuigen aan de compromistekst. Door de verscherping van de wetgeving inzake afvalstortplaatsen is de hoeveelheid afval die wordt verbrand aanzienlijk toegenomen. Uit eigen ervaring in mijn kiesdistrict in Wales weet ik dat wanneer het om de gevolgen voor de gezondheid en het milieu gaat verbranding van gevaarlijk en ongevaarlijk afval net zoveel zorgen baart als vuilnisbelten.
Wij moeten zien te voorkomen dat de ene vorm van ongezond en weinig duurzaam afvalstorten wordt vervangen door een andere. Verbranding is geen recyclage. Verbranding is geen schone en veilige methode van afvalverwerking. Er moet gezocht worden naar echt duurzame alternatieven. Daarom moet veel meer geld worden gestoken in onderzoek naar en ontwikkeling van preventie, hergebruik en recyclage van afval. Ik ben dan ook ingenomen met deze normen voor meeverbranding van gemeenteafval en het vervoer van afval. Daarmee zal men een bijdrage kunnen leveren aan de beëindiging van de huidige afvalhandel waardoor gebieden met de goedkoopste bedrijven en de laagste normen de verbrandingshoofdsteden van Europa worden.
Ik ben met name verheugd over de belofte tot verbetering van de toegang van het publiek tot informatie over verbrandingsinstallaties en de verplichting voor bedrijfsleiders van verbrandingsinstallaties om een jaarlijks emissierapport te publiceren. Meer openheid ligt de mensen die in de buurt van verbrandingsinstallaties wonen vanzelfsprekend na aan het hart, maar meer openheid zal er ook toe kunnen leiden dat bedrijfsleiders van verbrandingsinstallaties er zelf voor zorgen dat zij beneden de vastgestelde emissiebovengrenzen blijven.
De invoering van strengere grenswaarden voor stikstofoxide voor nieuwe meeverbrandingsinstallaties, zoals cementovens, is eveneens een stap vooruit. Dit zal een stimulans zijn om emissies nog verder te verminderen, ofschoon de voorgestelde normen geen weerspiegeling zijn van de best beschikbare techniek. Over het geheel genomen zal men met deze broodnodige regelgeving de ergste gevolgen van verbranding voor de gezondheid en het milieu kunnen beperken. Ik hoop dat aldus elke stimulans om met verbranding winst te maken, waarvoor men afhankelijk zal zijn van eens steeds grotere afvalproductie, zal worden weggenomen.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, ik wil vooral de heer Blokland bedanken voor de samenwerking tijdens deze procedure. Het maken van afspraken over uitzonderingen op het toepassingsgebied van de richtlijn was een van de moeilijkste kwesties tijdens de lezing en de bemiddeling. Het doel was te komen tot strikt begrensde uitzonderingen en zo duidelijk mogelijke bepalingen. Daar is men naar mijn mening in zoverre in geslaagd, dat de milieudoelstellingen en de verenigbaarheid met het overige communautaire beleid gemakkelijk kunnen worden gerealiseerd. Het Parlement heeft ook gestreefd naar meer openheid en een betere toegang van het publiek tot informatie. Zodoende kon men bij de bemiddeling afspreken dat de installaties die meer dan twee ton per uur verbranden een jaarverslag over de uitstoot van de installatie moeten publiceren en dat de kleinere verbrandingsinstallaties op openbare lijsten worden geplaatst. De emissiegrenswaarden die in de bijlage van de richtlijn staan, waren beslist het moeilijkste punt van de richtlijn. Ook wat dat betreft werd bij de bemiddeling een goed eindresultaat bereikt, toen het voorstel van het Parlement om de meest strikte emissiegrenswaarden toe te passen voor de uitstoot van stikstofoxiden bij alle nieuwe cementovens die afval meeverbranden, werd goedgekeurd. Ik ben er zelf in geslaagd enkele wijzigingen in het verslag te krijgen die van levensbelang zijn voor de voortzetting van de al jaren geleden in Finland ingevoerde meeverbrandingspraktijken die milieuvriendelijker zijn dan de nu goed te keuren richtlijn. Ik ben daar vooral verheugd over, omdat mijn taak als nieuw lid dat direct bij de tweede lezing werd betrokken, niet gemakkelijk was.
Het verslag van de heer Blokland over de derde lezing was voor veel leden van de Milieucommissie die voor de eerste keer in het Parlement zijn verkozen tegelijkertijd een eerste testcase waarmee men zich de praktijken van het Parlement eigen kon maken. De in de organen gekozen procedures werken echter verbazingwekkend goed. Het eindresultaat kan men met recht als goed typeren. Een belangrijk aandeel daarin was echter weggelegd voor de concrete wil van alle drie de instellingen om samen te werken. De aanpak van het Portugese en het Franse voorzitterschap was constructief en vooral de rol van de Commissie moet worden genoemd. De Commissie heeft op beslissende wijze bijgedragen aan het ontstaan van een goed eindresultaat. Naar mijn mening moet men daar voor de toekomst lering uit trekken. Men moet zorgen voor goede samenwerking en aldus voor een goede werking van een milieuvriendelijkere Europese Unie.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden, de heer Blokland in het bijzonder, mijn excuses voor het feit dat ik enkele minuten te laat ben. Ik heb uw inleiding gemist, maar ik kan wel raden wat er is gezegd. Om te beginnen dank ik u voor het uitstekende werk dat u als rapporteur voor dit verslag hebt verricht.
Het feit dat de richtlijn zo probleemloos door de wetgevingsprocedure is gerold, toont wel aan hoe belangrijk deze voor alle betrokkenen is. Ondanks het feit dat de omvang van de afvalverbranding de komende jaren zal toenemen, zal deze richtlijn bijdragen tot een aanzienlijke vermindering van de uitstoot van verschillende verontreinigende stoffen in de hele Europese Unie. Zoals de heer Lund al aangaf, draagt deze richtlijn niet alleen bij aan de bestrijding van luchtverontreiniging. Deze bestrijkt tevens het probleem van het afvalwater dat vrijkomt bij het reinigen van uitlaatgassen en de kwaliteit van het na verbranding overblijvend afval.
Het bemiddelingsproces is moeizaam verlopen, maar we zijn tot een evenwichtig compromis gekomen en de amendementen van het Parlement en de Raad hebben uiteindelijk een betere richtlijn opgeleverd. Deze is nu veel duidelijker wat haar werkingssfeer betreft. Er is een betere toegang van het publiek tot informatie. De emissiegrenswaarden voor nieuwe cementovens waarin afval wordt meeverbrand zijn aangescherpt, zoals mevrouw Evans reeds aangaf. Dit hebben we voornamelijk te danken aan het uitstekende werk van het Europees Parlement en de rapporteur, de heer Blokland.
Ik ben ervan overtuigd dat de vergaande milieubeschermingsmaatregelen en de legitieme belangen van alle betrokken partijen in de gemeenschappelijke ontwerptekst op evenwichtige wijze op elkaar zijn afgestemd. Deze mening kwam ook gisteren in uw toespraken naar voren. Ik herinner u eraan dat de richtlijn niet het enige instrument is in het beleid van de Commissie voor afvalbeheer. In de afvalhiërarchie is afvalverbranding de laatste fase van afvalverwerking. De Commissie zal dan ook alles in het werk stellen om afval te beperken en te recycleren en te komen tot een geïntegreerd productbeleid. Onze eerste doelstelling is uiteraard het voorkomen van afvalvorming.
Kortom deze richtlijn is een belangrijke bijdrage tot de vermindering van de kwalijke gevolgen voor het milieu en de daaruit voortvloeiende gevaren voor de volksgezondheid.

De Voorzitter
 Dank u, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Aanvullende ziektekostenverzekering
De Voorzitter
 Aan de orde is het verslag (A5-0266/2000) van de heer Rocard, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de aanvullende ziektekostenverzekering (2000/2009 (INI)).

Rocard
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de communautaire instellingen werken nu al bijna tien jaar lang aan het vraagstuk van de sociale bescherming, waarvan de ziekteverzekering uiteraard een belangrijk element is.
Ofschoon de lidstaten natuurlijk hun eigen verantwoordelijkheden behouden op grond van de directe toepassing van het subsidiariteitsbeginsel, zijn ze ervan doordrongen dat de gemeenschappelijke problemen een debat op Europees niveau noodzakelijk maken. De sociale stelsels ondergaan immers algemene ontwikkelingen die directe gevolgen hebben voor hun werking. Het gaat hier niet alleen om de gevolgen van vijfentwintig jaar zwakke economische groei die werkloosheid en sociale uitsluiting heeft veroorzaakt en de bijdragecapaciteiten heeft afgeremd, maar ook om de gevolgen van de vergrijzing en de opkomst van nieuwe ziekten, en tenslotte om de gevolgen van de vooruitgang op het gebied van onderzoek en medische behandelingen, hetgeen heeft geleid tot een stijging van de ziektezorgkosten.
Hoe verschillend de nationale situaties ook mogen zijn, in alle lidstaten van de Europese Unie stellen wij vast dat de verplichte ziekteverzekering algemeen afneemt, zogenaamde aanvullende ziekteverzekeringen steeds belangrijker worden en discriminerende factoren worden versterkt.
In deze context leek mij een meer algemene benadering van de ziekteverzekering noodzakelijk, waarbij uiteraard rekening dient te worden gehouden met de institutionele context. Dit betekent dat de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de organisatie en de financiering van de socialezekerheidsstelsels, dat rekening dient te worden gehouden met de kenmerken van de nationale sociale modellen en hun historische achtergrond en vrije concurrentie de verzekeringsregels moet bepalen.
De Europese burgers moeten toegang hebben tot passende en kwalitatief hoogwaardige verzorging binnen een redelijke termijn: dat is een prioritaire doelstelling waarnaar de activiteiten en de financiering van de verplichte en aanvullende stelsels gezamenlijk moeten streven. Uitgaande van het principe dat ieder individu recht heeft op medische verzorging en gezondheidszorg een sociaal goed is waartoe iedere lidstaat toegang moet garanderen, zal het voortaan onaanvaardbaar zijn dat sommige burgers buiten de boot vallen. Dat zou verschrikkelijke toestanden veroorzaken met rampzalige gevolgen voor onze maatschappijen.
De Raad van ministers van Werkgelegenheid en Sociale Zaken heeft op 17 oktober laatstleden in Luxemburg unaniem een Europese strategie aangenomen voor de strijd tegen sociale uitsluiting. In het Handvest van de grondrechten van de Unie, dat officieel zal worden geproclameerd op de top van Nice, wordt het recht op sociale zekerheid en gezondheidsbescherming erkend als een gemeenschappelijke referentiewaarde. Voor het Europees Parlement zal het een erezaak zijn ervoor te zorgen dat, in naam van de strijd tegen discriminatie en sociale uitsluiting en met inachtneming van een ieders verantwoordelijkheid, een sterke impuls wordt gegeven aan de uitwerking van een maatregelenpakket waarmee het essentiële principe van solidariteit hard kan worden gemaakt.
Daarom heb ik het Economisch en Sociaal Comité om advies gevraagd. Dit advies, mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, heeft voor veel opheldering gezorgd en is opgenomen in een mededeling die met overgrote meerderheid is aangenomen. Het advies van de Economische en Monetaire Commissie en de voorstellen van haar rapporteur, Ioannis Marinos, hebben aanleiding gegeven tot talrijke debatten en de aanneming van verscheidene compromisteksten. Tenslotte is ook een ruime consensus bereikt in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, waarvan ik de eer heb voorzitter te zijn.
Het voorgestelde maatregelenpakket heeft verscheidene zwaartepunten. Het eerste zwaartepunt is de ontwikkeling van een gemeenschappelijke visie betreffende universele basisdienst waarmee toegang tot essentiële ziektezorg binnen redelijke termijn mogelijk wordt. Het tweede zwaartepunt is de instelling van communautair toezicht op gezondheidsstelsels en op hun vermogen om te voldoen aan de behoeften. Dit houdt in dat men vergelijkbare statistische gegevens moet verzamelen, naar samenwerking moeten streven en goede praktijken moet uitwisselen. Met dit toezicht zou men een reeds bestaand communautair bureau kunnen belasten via uitbreiding van zijn takenpakket. Het derde zwaartepunt is de presentatie door de Europese Commissie binnen een termijn van zes maanden - dit zal heel wat werk vergen, mevrouw de commissaris - van een groenboek waarin onderzoek wordt verricht naar een kader voor aanvullende ziekteverzekeringen en relevante wetgevingsinitiatieven worden voorgesteld.
Met name zal een voorstel voor een aanbeveling moeten worden gedaan over de volgende elementen: erkenning door de lidstaten van een gemeenschappelijke definitie van het begrip universele basisdienst waarin de dienstverlening is vastgelegd waarmee iedere Europese burger toegang krijgt tot de noodzakelijke verzorging; de vaststelling, in overleg met de particuliere verzekeraars, van een garantie voor de naleving van het principe inzake non-discriminatie; de totstandbrenging van een collectieve ziektekostenverzekering voor de verzorging van personen en groepen van personen die lijden aan ernstige ziekten en het aanzetten van de particuliere verzekeraars tot de ontwikkeling van preventie. Verder moet een voorstel voor een richtlijn worden uitgewerkt met de volgende elementen: een verbod op het gebruik van nominatieve, uit genetisch onderzoek afkomstige medische informatie, hetgeen van essentieel belang is; de bestrijding van praktijken waarbij sluiting van een contract afhankelijk wordt gesteld van een voorafgaand medisch onderzoek; de invoering van een verplichting voor de verzekeraar tot het garanderen van een lijfrente; een betere coördinatie van ziektekostenregelingen voor personen die in de Unie werken en zich daarbinnen verplaatsen en tenslotte, de invoering van een bemiddelingsmechanisme.
Men zou moeten nadenken over het aanmoedigen en ondersteunen van op nationale of transnationale basis afgesproken gedragscodes voor verzekeraars, alsook over een jaarlijks forum dat deze kwesties behandelt.

Marinos
Mijnheer de Voorzitter, ik wil voorzitter Rocard van harte bedanken voor de lof die hij tot uitdrukking heeft gebracht voor mijn advies.
De stelsels voor aanvullende ziektekostenverzekering zijn, afgezien van hetgeen de heer Rocard al zei, onder meer ontstaan omdat zich de behoefte aan betere gezondheidszorg deed gevoelen. Dit houdt ook verband met de vorderingen in de medische zorg en met de daarmee gepaard gaande hogere kosten, waartegen de nationale stelsels van gezondheidszorg niet altijd opgewassen zijn. Gebleken is dat de nationale stelsels steeds meer tekort schieten. Zij behoren nu eenmaal tot de overheidssector, werken duurder en krijgen steeds minder geld van de nationale begrotingen. Tijdens de jaren ' 80 en het begin van de jaren ' 90 is de begrotingsbijdrage van de lidstaten aan de nationale stelsels voor gezondheidszorg constant ingekrompen. Daardoor zijn gaten ontstaan die samen met de gestegen vraag naar betere gezondheidszorg steeds meer worden gedekt door aanvullende, facultatieve en vrijwillige, door openbare en particuliere verzekeringsmaatschappijen verstrekte ziektekostenverzekeringen, met of zonder winstoogmerk.
Er doen zich echter grote verschillen voor tussen de landen en er zijn geen gedetailleerde en vergelijkbare statistische gegevens waaruit men zou kunnen afleiden wat precies wordt aangeboden, wat het beste werkt en hoe, met welke zwakheden deze aanvullende stelsels zijn behept, enzovoort. Daarom wordt in het advies dat ik namens de Commissie economisch en monetair beleid heb opgesteld gewezen op de noodzaak van een groenboek. Voordat algemeen geldende regels worden uitgevaardigd voor aanvullende ziektekostenverzekeringen moet de Commissie een groenboek opstellen waarin alle deze gegevens en inlichtingen worden bijeengebracht en uitgewerkt. Uitgaande van de bevindingen van dit groenboek kunnen wij dan voor alle lidstaten geldende, algemene voorschriften uitvaardigen voor betere aanvullende ziektekostenverzekeringen waarmee de behoeften, ook de behoeften van de minder bevoorrechte bevolkingsgroepen, in voldoende mate worden gedekt. In deze voorschriften moet echter wel rekening worden gehouden met het feit dat het hier om aanvullende verzekeringen gaat, dat gezonde concurrentie moet ontstaan en de efficiënte en snelle werkwijze van de particuliere sector en zijn economische levensvatbaarheid niet in gevaar mogen worden gebracht.
Ik wil tot slot, mijnheer de Voorzitter, nog onderstrepen dat de rapporteur van het verslag, de heer Rocard, in ruime mate rekening heeft gehouden met de wetenschappelijke opmerkingen en suggesties uit mijn advies. Ik wil eveneens de collega' s Pronk en Karas van harte bedanken voor hun belangrijke bijdrage aan de opstelling van dit verslag.

Pronk
Voorzitter, ik zou de heer Rocard en ook de heer Marinos van harte willen bedanken voor hun baanbrekende verslag dat hier vandaag ter tafel ligt. De kwestie van de ziektekostenverzekering houdt de Europese gemoederen al heel lang bezig, maar de arresten Kohll en Decker waarin het Europese Hof van Justitie besloot dat in het buitenland verkregen zorg door verzekeraars moet worden vergoed, heeft toch wel een extra dimensie aan deze discussie gegeven.
Het verslag van de heer Rocard dat voor ons ligt, draagt er mede toe bij dat het debat over de verdere ontwikkeling van de sociale zekerheid in Europa binnen de context van een toenemende concurrentie en de opkomst van de gemeenschappelijke gezondheidsmarkt verder aangewakkerd wordt. De huidige modernisering van de sociale bescherming heeft als belangrijk doel dat een betaalbare gezondheidsbescherming mede gegarandeerd wordt. Met name de betaalbaarheid van de medische zorg moet in acht genomen worden want de discussie over de sociale zekerheid wordt niet zo zeer bepaald door de kwaliteit als wel door de kosten van de medische zorg. Het Hof van Justitie heeft met zijn arresten Kohll en Decker de lidstaten van de Europese Unie een duidelijke boodschap gegeven. We staan steeds positiever tegen grensoverschrijdende zorg en aldus wordt de marktwerking in toenemende mate toepasbaar op de gezondheidszorg. Òf en in hoeverre en wanneer, dat is nog onduidelijk. Onderzoek en experimenten tonen aan dat het geen storm zal lopen met medisch toerisme. Dat de zorg steeds meer over de grens zal worden geconsumeerd staat echter als een paal boven water. Daarbij is het heel belangrijk dat de burger in dit proces centraal staat.
Deze zaak betekent het een en ander voor ons, maar het betekent ook wat voor de nationale stelsels. We hebben te maken met subsidiariteit. Nationale stelsels van gezondheidszorg en zelfs het toezicht op de verzekering in de gezondheidszorg zijn nationaal geregeld, maar dat betekent niet dat we niet allemaal te maken hebben met dezelfde problemen. Juist daarom is het zo belangrijk, en dat is eigenlijk verreweg het belangrijkste resultaat van dit verslag, dat de Commissie op korte termijn een groenboek maakt over de aanvullende ziekteverzekering. Dat is eigenlijk de vraag die we aan de Commissie moeten stellen: bent u daartoe in staat en zo ja, hoe lang gaat dat dan duren? Want het is erg belangrijk. De cijfers op dit gebied zijn, ondanks alle pogingen ertoe, niet met elkaar vergelijkbaar en het is dus erg belangrijk dat er een dergelijk groenboek komt.
Voor de rest zijn er heel veel wensen op het gebied van de gezondheidszorg. Een belangrijk deel van die wensen zijn nationaal, maar dat betekent niet dat we niet met elkaar moeten vergelijken. Tot nu toe is daar tot op zekere hoogte een zeker taboe op geweest. Het arrest Kohll en Decker heeft voor een doorbraak gezorgd. Ik denk ook dat dit verslag van Rocard voor een doorbraak op dat punt heeft gezorgd, maar het is heel belangrijk dat de Commissie deze aanzetten nu overneemt en met een werkelijk groenboek ter tafel komt. Dan gaan we daarna kijken op welke wijze we daarmee voort moeten gaan.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is mooi hier sociaal en politiek verantwoordelijke mensen uit alle fracties aan het woord te horen, die bereid zijn om naar een consensus te zoeken. Ik bedank de rapporteur, ik bedank jou, Michel, voor je initiatieven, waardoor het probleem van de aanvullende ziektekostenverzekering nu al, en dus nog op tijd, wordt behandeld.
Ik heb enkele algemene opmerkingen. Wij hebben het nog nooit zo goed gehad. Dat kun je onder andere afleiden uit het feit dat onze levensverwachting elke tien jaar met drie jaar stijgt terwijl we zeker niet gezonder leven. Wij worden ouder omdat de medische kennis om de vijf jaar verdubbelt. Medische verzorging kost echter ook steeds meer geld. Toch heeft iedereen zonder uitzondering recht op dezelfde medische verzorging. Dat is belangrijk voor een sociaal Europa en daarin moeten we ons ook onderscheiden van anderen. De Verenigde Staten zijn heel vaak een "voorbeeld " voor de vrijemarkteconomie. Het zou een kapitale fout zijn om ook hun gezondheidsbeleid als voorbeeld te nemen.
Zo leert het Amerikaanse systeem ons bijvoorbeeld dat de gezondheidskosten in verhouding tot het bruto nationaal product dubbel zo hoog liggen als in de Europese Unie en dat er in de Verenigde Staten nog altijd zo' n veertig miljoen burgers een gebrekkige of ontoereikende ziektekostenverzekering hebben. Dat heeft niks met een verstandig sociaal beleid te maken.
Voor de Europese Unie komt het er dan ook op aan om de gewone en de aanvullende ziektekostenverzekering in gezamenlijk overleg verder te ontwikkelen, zonder de kwaliteit van de gezondheidszorg aan te tasten en de sociaal zwakkeren uit te sluiten.
De discussie over de ziektekostenverzekering mag niet in een impasse geraken. Zolang de voorwaarden voor de aanvullende ziektekostenverzekeringen niet op Europees niveau zijn gedefinieerd, moeten we zeer voorzichtig met de bestaande systemen omgaan. Het gevaar dat minder gezonde burgers en oudere mensen zich privé maar onder bepaalde voorwaarden kunnen verzekeren, is in het licht van de maatschappelijke ontwikkeling onaanvaardbaar. Zulke denkfouten mogen we in de Europese Unie niet maken. In een eerste fase is het dan ook noodzakelijk en zinvol om zo snel mogelijk een groenboek met een onderzoek naar de aanvullende ziektekostenverzekeringen in Europa op te stellen. Daarna moeten we minimumnormen voor aanvullende ziektekostenverzekeringen in Europa opstellen, als wij tenminste een enigszins gelijkwaardige en sociaal evenwichtige gezondheidszorg willen realiseren en ontwikkelen, en van een sociale Unie willen spreken. Ik denk dat we dat toch allemaal willen, of niet?

Jensen
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Rocard voor zijn initiatiefverslag, hoewel ik het niet eens ben met zijn oorspronkelijke bedoeling om in alle EU-landen een aanvullende solidaire ziektekostenverzekering tot stand te brengen met een gemeenschappelijke regelgeving. Ik sta er echter honderd procent achter dat de Commissie een groenboek opstelt, waarin ze de situatie op het gebied van ziekteverzekering in kaart brengt, vooral bij grensoverschrijdende activiteiten, om op die manier vast te stellen of bijkomende initiatieven noodzakelijk zijn. Ziektekostenverzekering is immers een nationale aangelegenheid en de systemen zijn verschillend, maar het klopt dat het toenemend aantal ouderen en de groeiende eisen aan de gezondheidssector de systemen economisch in het gedrang brengen. Het is een probleem dat vele verschillende oplossingen vereist, zoals een betere organisatie en een grotere efficiëntie binnen de gezondheidszorg, zodat er voor hetzelfde geld meer kwaliteit geboden kan worden. Nieuwe geneeskundige methodes kunnen ook voor betere en goedkopere behandelingen zorgen.
Ik ben er in het algemeen voorstander van dat de middelen de patiënt zover mogelijk volgen, zodat de patiënt en niet het systeem in het middelpunt staan. In dit opzicht zijn privé-ziekteverzekeringen en aanvullende ziektekostenverzekeringen terecht een goede keuze. Elk land moet echter zelf beslissen wat het verkiest. Het is verkeerd dat de EU regels opstelt over bijvoorbeeld het verstrekken van gezondheidsgegevens of eist dat iedereen verzekerd moet worden, waarmee ze afbreuk doet aan de diversiteit van aanvullende ziektekostenverzekeringen zoals die nu in vele landen bestaan en volgens actuariële principes functioneren. Het is juist dat er voor ernstige ziekten zoals kanker en aids een verplicht en solidair systeem moet bestaan, dat iedereen een goede behandeling garandeert. Aanvullende ziekteverzekeringen moeten juist aanvullend zijn, bijvoorbeeld voor degenen die bereid zijn voor een extra service te betalen of om kosten te dekken bij meer banale en vaak voorkomende aandoeningen, waar men een rationele actuariële berekening kan maken.

Flautre
Mijnheer de Voorzitter, het debat dat heeft plaatsgevonden na de presentatie van het initiatiefverslag liet duidelijk zien dat er uiteindelijk twee verschillende opvattingen zijn. Een daarvan - en deze opvatting is jammer genoeg wijdverspreid - wil aspecten van het leven commercialiseren en van aanvullende ziekteverzekering een speelbal maken van de actoren en de regels van de interne markt. Volgens deze opvatting is de markt voor particuliere aanvullende ziekteverzekeringen met winstoogmerk voorbestemd om in toenemende mate de basisverzekeringen van de overheid aan te vullen. De voorstanders van deze visie doen geringschattend over ziekteverzekeringen zonder winstoogmerk, die in verscheidene lidstaten een essentiële rol spelen als leveranciers van aanvullende verzekeringen.
De andere opvatting, die naar voren komt in het oorspronkelijke voorstel van de rapporteur en door een aantal collega's wordt gedeeld, wil regelgeving en gedragscodes bevorderen die noodzakelijk zijn om onder de verzekeraars stelsels tot stand te brengen die berusten op de verdeling van de ziektezorgkosten en die garanderen dat iedereen toegang heeft tot kwaliteitszorg. Deze regelgeving en gedragscodes zijn ook noodzakelijk om het gevaar van discriminerende praktijken en de selectie van risico's en cliënten tegen te gaan.
Het verslag van Michel Rocard dat ons vandaag werd voorgelegd, met de amendementen van de commissie, laat zien hoe moeilijk het is om deze tegenstellingen te overbruggen. In de amendementen die wij namens de groene fractie indienen, stellen wij voor de volgende punten in aanmerking te nemen.
In de eerste plaats behoren wij niet tot degenen die zich neerleggen bij een daling van het relatieve aandeel van de overheidsuitgaven in de gezondheidszorg. De demografische evolutie, de gevolgen van de vergrijzing en de toenemende vraag naar verzorging moeten het onderwerp worden van een openbaar debat. Het is aan de inwoners van de Unie om aan het einde van dat maatschappelijk debat te beslissen over de omvang van de middelen die moeten worden uitgetrokken om het fundamentele recht op sociale bescherming te waarborgen. Het feit dat ziekteverzekeringen in toenemende mate worden overgedragen van basisstelsels naar aanvullende stelsels, brengt twee belangrijke nadelen met zich mee: de verplichtingen van de verzekeringsstelsels worden kleiner, terwijl de ziekenfondsverzekeringen zonder winstbejag, die niet meedoen aan de selectie van risico's, verzwakt worden.
Wij stellen voor om in het verslag de erkenning op te nemen van eenieders recht op verzorging, in plaats van de loutere erkenning van een basisvoorziening die voor iedereen toegankelijk is. Wij stellen tevens voor om ieder gevaar van discriminatie of risicoselectie uit te bannen, dat volgens ons zou voortvloeien uit de legalisering van voorafgaande medische onderzoeken voor de sluiting van aanvullende verzekeringen, zoals in paragraaf 11 b) wordt vastgesteld.

Schmid, Herman
Mijnheer de Voorzitter, een poosje geleden liep ik een ernstige meniscusblessure op. Ik zocht daarvoor medische hulp en kreeg te horen dat ik drie weken moest wachten op onderzoek en vervolgens nog eens minimaal een maand op de operatie die in hoge mate nodig was. Ik zei toen: " Maar ik kan immers nauwelijks lopen! Ik heb onmiddellijk hulp nodig! Kan ik niet als spoedgeval worden behandeld?" Waarop ik als antwoord kreeg: " Iedereen op onze wachtlijst is een even groot spoedgeval" .
Vervolgens bleek er toch wel een mouw aan te passen. Plotseling kreeg ik te horen dat ik, als ik een particuliere ziektekostenverzekering had of als ik zelf de volledige kosten zou kunnen betalen, onmiddellijk onderzocht zou kunnen worden en door dezelfde arts zou kunnen worden behandeld op wiens behandeling ik anders twee maanden zou moeten wachten. Ik schaam me er een beetje voor het op te biechten, maar ik heb voor die oplossing gekozen. Ik werd onmiddellijk geopereerd, en dat is de reden dat ik hier vandaag kan zijn. Anders had ik thuis gelegen met mijn been ingepakt.
Ik voel me er echter niet prettig bij, want telkens als er aan betalende patiënten - op dezelfde wijze als in mijn geval - voorrang verleend wordt, moeten andere mensen langer met hun kwalen blijven rondlopen. In de zorgsector moet immers gebruik gemaakt worden van dezelfde arts, dezelfde verpleegkundigen, dezelfde bedden en dezelfde middelen, of het nu om gewone of om betalende patiënten gaat. Dat houdt in dat hoe groter de ziekteverzekeringssector wordt, des te minder middelen er voor de algemene gezondheidszorg over zijn.
Volgens mij is het volslagen onjuist dat geld bepaalt wie er bovenaan de wachtlijst komt. Wanneer we een uitgebreid systeem voor aanvullende verzekering krijgen voor degenen die het kunnen betalen, of werkgevers hebben die het kunnen betalen, krijgen we datgene waarover in het verslag wordt gesproken, namelijk een verschil tussen medische verzorging voor "gewone mensen" en hoogwaardige medische verzorging voor wie het zich kan veroorloven.
Mijn fractie is van mening dat men zich tegen deze door klasse bepaalde organisatie moet richten. Wij willen gemeenschappelijke stelsels op basis van solidariteit, die voor iedereen even goed zijn. Het is uiteraard een prima zaak dat men probeert de huidige stelsels te beheren, zoals Rocard voorstelt, maar het is van essentieel belang dat de particuliere stelsels niet mogen groeien ten koste van de gemeenschappelijke stelsels.

Bernié
Mijnheer de Voorzitter, de balans die Michel Rocard opmaakt van het recht op medische en sociale bescherming is alarmerend, alarmerend maar jammer genoeg ook pertinent. Tijdens de jaren negentig hebben de ziekenfondsen te lijden gehad onder een sterke afname van de ziektekostenpremies. Het resultaat is dat bijna overal in Europa een eigen bijdrage is ingevoerd die nadelig is voor patiënten en er een duidelijke achteruitgang is op het gebied van medische preventie. We moeten dus komen tot een betere kostenvergoeding. Ik zou de nadruk willen leggen op het specifieke karakter van het Franse verzekeringslandschap. De Franse ziekenfondsen staan borg voor een goed en solidair beheer van de medische verzorging.
Want ofschoon steeds meer Europeanen gebruik maken van aanvullende verzekeringen voor de vergoeding van hun ziektekosten, blijft de sector van de ziekenfondsen de beste garantie voor gelijke toegang tot verzorging. Ik denk met name aan de zorgen die het slechtst vergoed worden, zoals tandheelkundige zorg en opticienkosten, om er maar een paar te noemen. Om het voortbestaan van deze sector te garanderen, lijkt het me absoluut noodzakelijk de ziekenfondsen een wettelijke basis te geven om aanvullende verzekeringen aan te bieden. We moeten volgens mij ook absoluut vermijden dat de Commissie deze sector aanpakt wegens concurrentievervalsing.
Hoe kan men garanderen dat discriminatie op grond van gezondheid, handicaps of genen wordt verboden of niet gebeurt in de praktijk, indien de sector van aanvullende verzekeringen enkel zou worden beheerst door de logica van de vrije concurrentie? Met het oog op de opstelling van genenkaarten, is het noodzakelijk om genetisch onderzoek en het gebruik van de resultaten ervan te verbieden voor de sluiting, of tijdens de duur van een contract voor aanvullende bescherming. Het gaat om de gezondheid van al onze burgers en de samenhang van onze regio's.
De ongelijkheid tussen de regio's op het gebied van de ontwikkeling is al dramatisch genoeg. Laten we daarnaast geen Europa van twee snelheden creëren op het vlak van de gezondheid. Er is dus behoefte aan regelgeving, dat spreekt vanzelf, maar daarbij moet rekening worden gehouden met de specifieke kenmerken van de verzekeringstradities in iedere lidstaat.

Menrad
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Commissaris, het groeiend vrij verkeer en de stijgende kosten in de gezondheidssectoren van de lidstaten dwingen ons ten eerste tot een grotere eigen bijdrage ofwel aan de wettelijke systemen ofwel via aanvullende particuliere ziektekostenverzekeringen, en ten tweede tot een betere coördinatie van die particuliere verzekeringen in de Europese Unie.
Ik wil mijn gelukwensen uitspreken aan het adres van de rapporteur, de heer Michel Rocard, voor zijn uitstekende diagnose. Wij zetten echter enkele vraagtekens bij zijn therapie. Hier maak ik een onderscheid tussen zijn praktische eisen en de prioriteiten die hij aangeeft om tot een oplossing te komen en die op belangrijke principes zijn gebaseerd, namelijk solidariteit, subsidiariteit en minimumnormen. Die accepteren wij ten volle. Zoals de heer Pronk al aangaf, willen wij niet dat er meteen een richtlijn wordt doorgedrukt. Het nieuwe voorstel van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken is terecht. Eerst moet er een groenboek over de huidige situatie worden opgesteld, en pas daarna kan er worden beslist of een richtlijn of een aanbeveling wenselijk is.
Wat het heterogene karakter van de systemen betreft, wil ik nog dit zeggen: er zijn lidstaten met een betrekkelijk hoog eigen risico, bijvoorbeeld 40% van de kosten bij ambulante behandeling. In die landen zijn aanvullende systemen belangrijker dan bijvoorbeeld in Duitsland, waar 90% van de bevolking lid is van een ziekenfonds, dat nog altijd verplicht is om noodzakelijke doktersverzorging voor iedereen te garanderen. Laten we in Europa snel de bakens voor de toekomst uitzetten: een sociaal aangepaste zelfredzaamheid, behoud van de bestaande norm, indien nodig met een aanvullende ziektekostenverzekering. Daarbij moeten de mensen tijd krijgen om voldoende voorzorgsmaatregelen te treffen. Dat is het alternatief voor manipulaties van verzekeringen en trucjes bij de wettelijke systemen.

Van den Burg
Voorzitter, ik sluit mij aan bij degenen die Michel Rocard gefeliciteerd hebben met dit uitstekende initiatief dat past in de beste tradities van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken van dit Parlement.
Het verslag is gebaseerd op de door de Raad in 1992 uitgesproken intentie om te komen tot convergentie van doelstellingen en beleid op het gebied van de sociale zekerheid, en verbindt die met de actuele doelstellingen die in Lissabon zijn uitgesproken met betrekking tot sociale samenhang in relatie tot economische vooruitgang. Ik denk dat de relatie tussen die twee elementen een hele goede is.
In mijn inbreng in de commissie heb ik daar uitdrukkelijk een derde element aan toegevoegd dat mijns inziens nog een sterk argument levert voor Europese actie op het terrein van de ziektekostenverzekering, namelijk het wegnemen van belemmeringen voor het vrije verkeer en niet alleen het vrije verkeer van diensten waar Bartho Pronk het over gehad heeft, maar ook het vrije verkeer van personen binnen de Europese Unie. Dat is nu terug te vinden in met name overweging J en de paragrafen 11 e) en f) en 14 van dit verslag. Vele, soms schrijnende problemen en voorbeelden uit de praktijk hebben mij tot die amendementen gebracht. Ik ben blij dat de rapporteur en de commissie die aanvaard hebben.
Het is niet toevallig dat ik juist vanuit mijn Nederlandse achtergrond met dergelijke problemen wordt geconfronteerd. Wij kennen in Nederland een bijzondere combinatie van private en publieke, individuele en collectieve onderdelen van een ziektekostensysteem dat de afgelopen tijd aan nogal wat veranderingen onderhevig is geweest. Nog even afgezien van de vraag of dat veranderingen ten goede waren, is er in ieder geval veel te weinig rekening gehouden met de effecten van die veranderingen voor grensarbeiders, voor postactieve Nederlanders in het buitenland en voor bijvoorbeeld Duitsers en Belgen die in Nederland werken.
Vanuit het oogpunt van de Europese coördinatie is de huidige combinatie van een fiscaal gefinancierde volksverzekering voor ingezetenen, een verplichte verzekering voor werknemers tot een bepaald inkomensplafond en daarnaast een particuliere verzekering met collectieve of individuele regelingen een regelrechte ramp. Het volksverzekeringsdeel onttrekt zich aan de coördinatieregels omdat het geen werknemersverzekering is en alleen voor ingezetenen geldt. Het particuliere deel heeft te maken met de richtlijnen voor het verzekeringsbedrijf in de sfeer van de mededinging.
Momenteel is er in Nederland een discussie gaande over structurele wijzigingen in het systeem. In de Sociaal-Economische Raad wordt daarover een advies voorbereid. Het ziet er naar uit dat er nu eindelijk overeenstemming komt tussen werkgevers en werknemers over een basisverzekering waarin marktwerking en concurrentie tussen verzekeraars gecombineerd worden met afspraken over een verplicht basispakket en een breed pakket met keuze-elementen daar bovenop waarvoor in ieder geval een acceptatieplicht en een doorsneepremie moeten gelden. Dit om risicoselectie en uitsluiting te voorkomen en een optimale toegankelijkheid voor iedereen te waarborgen.
Gelukkig hebben de partijen in de SER zich gerealiseerd dat het creëren van zo'n hybride mengvorm van private en publieke elementen mogelijk op tegenstrijdige regelgeving vanuit Brussel kan stuiten. Men heeft zich daarover al vroeg laten informeren en de verstandige conclusie getrokken dat het totale systeem nu in ieder geval onder de sociale verzekeringensystematiek moet vallen. Dat zou de coördinatie in Europees verband voor degenen die over de grens werken en wonen, er in ieder geval een stuk simpeler op maken.
Ik denk dat dit past in de convergentiestrategie die de rapporteur voor ogen staat. Ook denk ik dat de toenemende arbeidsmobiliteit in Europa nodig is en een extra argument levert om op het punt van de ziektekosten met zo'n groenboek en met maatregelen te komen.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de heer Rocard vraagt de Commissie om een groenboek op te stellen waarin de kenmerken van een basisverzekering voor de wettelijke ziekteverzekeringen worden gedefinieerd. In die logica zouden alle prestaties die niet in deze basisverzekering zijn opgenomen, door aanvullende particuliere ziektekostenverzekeringen moeten worden gedekt. Dat betekent dat de wettelijke ziekteverzekering, die tot nu toe altijd op het solidariteitsprincipe steunde, tot een à la carte gezondheidssysteem wordt gereduceerd. De burgers moeten steeds meer geld in aanvullende particuliere verzekeringen investeren om dure behandelingen, die totnogtoe door de volksverzekering werden gedekt, te kunnen betalen. Wie bijvoorbeeld chronisch ziek is en een laag inkomen heeft, zal zich in de toekomst nog nauwelijks kunnen laten behandelen. Dat is pure sociale afbraak en een afwijzing van het principe van gelijkwaardige gezondheidszorg voor iedere hulpbehoevende.
Wij wijzen deze asociale hervorming van de hand. In artikel 35 van het Handvest van de grondrechten is sprake van eenieders recht op preventieve gezondheidszorg en kwalitatief hoogstaande gezondheidsbescherming. Op die basis zou de Commissie een initiatief moeten nemen en concrete richtsnoeren voor de gezondheidssystemen van de verschillende lidstaten moeten formuleren. Dan zou de EU zich kunnen opwerpen als de voorvechter van een sociaal Europa en hoogstaande gezondheidszorg voor alle burgers, los van het feit of ze nu veel of weinig verdienen.
Het is zinvol coördinatieregels uit te vaardigen voor aanvullende particuliere ziektekostenverzekeringen, in de mate waarin men daarmee het vrij verkeer van personen en werknemers wil waarborgen. Wij steunen ook de eis voor een verbod op genetische testen of medische onderzoeken om risicogroepen uit te sluiten. De aanvullende ziektekostenverzekeringen moeten risicobescherming tegen bankroet, insolventie en bedrieglijke manipulatie behelzen, en mogen niet dienen als hefboom om de volksverzekering uit te hollen.

Bushill-Matthews
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur graag feliciteren met zijn initiatiefverslag; dat is het immers: een initiatiefverslag. Met name in paragraaf 17 bevestigt de rapporteur dat met openbare middelen gefinancierde gezondheidszorgstelsels onder de uitsluitende bevoegdheid van de lidstaten dienen blijven te vallen, en daar ben ik het volledig mee eens. Hij wijst op de dringende noodzaak de gezondheidsproblemen van vakantiegangers die zich in een andere lidstaat bevinden, aan te pakken. Uit de vele brieven die ik hierover van landgenoten ontvang, weet ik inderdaad dat dit probleem leeft.
Bovenal vestigt hij echter onder meer in paragraaf 3 de aandacht op de aanzienlijke problemen rond de instandhouding van de openbare stelsels van gezondheidszorg die overal in de EU onder druk staan, als gevolg van de toenemende vraag van een vergrijzende bevolking en de toenemende kosten die voortkomen uit de vooruitgang op het gebied van de geneeskunde.
Dit is zeer zorgwekkend. We hebben nieuwe ideeën nodig, onder andere voor de samenwerkingsvormen tussen de particuliere en de openbare gezondheidszorg. Dit verslag levert een waardevolle bijdrage aan dit debat, al hoop ik wel dat de rapporteur het met me eens is dat het verslag waarschijnlijk nog waardevoller is geworden dankzij het werk in de commissie waaraan ook deze zijde van het Parlement een belangrijke bijdrage heeft geleverd.
Het verslag is nu in ieder geval veel minder prescriptief van aard, en dat is alleen maar goed. De gezondheidszorg wordt in de verschillende lidstaten op uiteenlopende manieren gefinancierd en particuliere ziektekostenverzekeraars spelen daarbij dus ook uiteenlopende rollen. Zelfs de definitie "aanvullend" betekent in verschillende talen niet helemaal hetzelfde. Het is dus niet waarschijnlijk dat we tot één pasklare oplossing zullen komen.
Ik zal mijn Britse collega' s verzoeken te stemmen vóór de amendementen 2 en 3 - waarin wordt voorgesteld een groenboek in te dienen zonder dat de precieze inhoud ervan wordt voorgeschreven - maar ik zal ze vragen zich van stemming te onthouden met betrekking tot amendement 16.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof wel dat de heer Rocard gedreven wordt door goede intenties, maar hij wekt toch bij mij de indruk dat hij op de topjes van zijn tenen over een gespannen koord loopt.
Enerzijds zegt hij "solidariteit" , en daar gelooft hij als socialist ook in, maar anderzijds neemt hij niet de grote verantwoordelijkheid op zich om de verzorgingsstaat en de socialezekerheidsstelsels te verdedigen, die niet alleen het slachtoffer zijn van objectieve ontwikkelingen, maar ook het doelwit zijn geworden van concrete beleidsvormen. Hij wil echter ook niet aan de andere kant van het touw naar beneden vallen; hij wil een realpolitik voeren zonder volledig naar het Amerikaans model over te hellen.
Mijns inziens moeten wij heel voorzichtig zijn. Wij lopen inderdaad over een gespannen koord en moeten twee keer nadenken voordat wij besluiten nemen over aanvullende verzekeringen en deze aan alle lidstaten opleggen. Als de aanvullende verzekeringen een algemeen karakter krijgen, zullen de werknemers enkel verhoogde bijdragen betalen; als deze aanvullende verzekeringen echter een selectief karakter krijgen, worden zij discriminatoir, en dat willen wij natuurlijk voorkomen. Daarom geloof ik dat het belangrijkste onderdeel van het verslag het verzoek aan de Commissie is om een studie te verrichten naar de bestaande stelsels en ook een studie te verrichten naar het Amerikaanse model en het model van andere landen. Dan weten wij tenminste hoe de vork in de steel zit.

Pérez Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, mensen zoals ik, die zich hun hele leven over sociale kwesties hebben gebogen, herinneren zich de oude handboeken nog wel. Daarin placht men sociale zekerheid te definiëren als het geheel van overheidsmaatregelen ter dekking van risico's die in geldswaarde kunnen worden uitgedrukt, die specifiek zijn voor een individu of een gezin, en die de betrokken personen - ofwel het huishouden - niet zelf kunnen dragen. Onze gezondheid is natuurlijk een van die dingen waar wij allemaal grote waarde aan hechten, zij het vaak pas wanneer wij al geen goede gezondheid meer hebben of wanneer deze wordt bedreigd.
Socialezekerheidsstelsels hebben ongetwijfeld te lijden gehad onder de invloed en de gevolgen van de economische en demografische ontwikkelingen, de ontwikkelingen in de gezondheidszorg, enzovoort. Ook de door de verplichte sociale en ziektekostenverzekeringen geboden dekking is sterk veranderd. Enerzijds is dat het gevolg van economische recessie, werkloosheid, sociale uitsluiting, het verschijnen van nieuwe ziekten, en de vergrijzing, anderzijds zijn ook de wetenschappelijke vooruitgang, betere therapieën, de ontwikkeling van nieuwe diagnostische technieken en behandelwijzen van invloed geweest.
Het is een vaststaand en aantoonbaar feit dat Europeanen niet alleen door de sociale zekerheids- of beschermingsstelsels van de overheid - die uiteraard een verplicht karakter hebben - tegen risico's in verband met ziekte, zwangerschap of ouderdom worden beschermd. De bescherming van ouderen verandert overigens ook doordat de bevolking vergrijst.
Het recht op toegang tot sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening wordt door de artikelen 34 en 35 van ons gloednieuwe Handvest van de grondrechten van de Europese Unie erkend en beschermd. In het Handvest wordt tevens verklaard dat een ieder die legaal binnen de Unie verblijft of op reis is, overeenkomstig het Gemeenschapsrecht en de nationale wetten en gebruiken recht heeft op sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
De aanvullende particuliere ziektekostenverzekering - vrijwillig of niet - bestaat naast het verplichte openbare systeem, en kan een middel zijn om binnen een bepaalde tijd hoogwaardige medische zorg te ontvangen. Ik denk dat wij het verslag van de heer Rocard, die wij hierbij feliciteren, daarom krachtig moeten steunen. De rapporteur verzoekt de Commissie ons de dienst te bewijzen een groenboek op te stellen waaruit wij kunnen opmaken hoe de verzekeringen in de lidstaten momenteel zijn geregeld, zodat wij kunnen bepalen hoe het in de toekomst verder moet.

Cauquil
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag en de daaraan gehechte motivering vertrekken van een schokkende constatering. Sinds twintig jaar is de wettelijke ziekteverzekering van de inwoners van Europa voortdurend achteruitgegaan en blijft het aandeel van de gezondheidskosten die ze voor hun eigen rekening moeten nemen alleen maar groeien. Een groeiend deel van de bevolking ziet zijn levensstandaard afbrokkelen door slecht betaalde banen, werkloosheid, armoede en sociale uitsluiting en beschikt niet meer over de middelen om zich behoorlijk te verzorgen, of zelfs toegang te hebben tot de meest elementaire verzorging.
Deze onaanvaardbare situatie wil het verslag verhelpen door simpelweg het gebruik van aanvullende verzekeringen - van ziekenfondsen of privé-verzekeraars - uit te breiden. Volgens het verslag zijn aanvullende verzekeringen de oplossing voor het probleem. Maar voor wie? Zeker niet voor degenen die nog meer zullen moeten betalen voor hun verzorging, terwijl de samenleving hun de middelen daartoe ontzegt. Wel voor de privé-verzekeraars die van de lidstaten de markt van de gezondheidszorg krijgen aangereikt.
Dit verslag en sommige amendementen willen regels tegen risicoselectie op grond van gezondheidscriteria of handicaps opleggen aan haaien als de verzekeringsmaatschappij Axa, die de premies heeft vertienvoudigd van ouders van mentaal gehandicapten. Het opleggen van dergelijke regels lijkt ons wel het minste wat men kan doen, en we zullen ook voor deze regels stemmen, maar we zijn niet van plan om onze goedkeuring te hechten aan het voornemen van dit voorstel om de lidstaten te ontheffen van een taak die letterlijk van levensbelang is: de openbare gezondheidszorg.
Terwijl de geneeskunde aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt, blijven mooie uitspraken over de toegang van iedereen tot kwaliteitszorg slechts holle frasen, want de terugtrekking van de staten uit de gezondheidszorg en de toenemende privatisering daarvan kunnen slechts uitmonden in een selectie op basis van geld, een groeiende ongelijkheid met gevolgen ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Fatuzzo
Ik dank de heer Rocard voor zijn initiatief maar, mijnheer de Voorzitter, als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden kan ik natuurlijk niet zwijgen. Die wordt immers bijna als de schuldige gezien van de huidige crisis in de gezondheidszorg, omdat de burgers en de gepensioneerden zo lang leven. Ik moet zeggen dat het onderwerp me helemaal in zijn ban heeft, mijnheer de Voorzitter, want ik zie u voor mij als ziekenhuisarts, met een witte jas, een stethoscoop en een hamer waarmee u de patiënten op de knie tikt.
We debatteren dus over medische zorg, staatszorg en particuliere zorg. Als de staatszorg echter zo goed functioneert, waarom grapten de Italianen dan - vox populi, vox dei - met een toespeling op de naam van het ziekenfonds, dat je na een behandeling van dat ziekenfonds nog even ziek en met volop reden om te klagen terugkeert? Waarom heeft Alberto Sordi, de beroemde Italiaanse acteur, furore gemaakt met een film "De ziekenfondsarts"? Waarom antwoordde de beroemde arts Christian Barnard, die ik vorige week tot mijn grote vreugde op een door de heer Nisticò georganiseerd congres heb gesproken, op een vraag van mij dat de eerste harttransplantatie in een particuliere kliniek in Zuid-Afrika plaatsvond? Waarom zie je in een belangrijk staatsziekenhuis in Rome patiënten op hun sterfbed in een zaal met anderen die vrolijk hun middag- en avondeten nuttigen? Dat is mij helaas overkomen toen ik mijn geliefde moeder, die God zij dank nog leeft, in dat ziekenhuis ging opzoeken.
We moeten dus goed nadenken waarom de staatsgezondheidszorg een mislukking is geworden. Ik denk omdat de openbare gezondheidszorg geld krijgt voordat een patiënt behandeld wordt, en de particuliere gezondheidszorg pas daarna en als de patiënt genezen is. Dus samen met mijn gepensioneerde vrienden verzoek ik commissaris Diamantopoulou zelf de witte jas aan te trekken en de zieke gezondheidszorg van de Europese Unie te genezen, zodat het ons beter gaat.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de rapporteur, ik wil eerst mijn collega' s de heren Marinos, Pronk en Menrad, maar ook mijn collega Ettl hartelijk bedanken omdat ze mij zo hebben gesteund bij de formulering van mijn amendementen en de aanpassing van de doelstelling van dit bericht.
De financiering van de openbare gezondheidszorg en die van de pensioensystemen staat in het middelpunt van de sociale en budgettaire discussie in Europa. Daar zijn twee redenen voor: enerzijds is er de demografische ontwikkeling, anderzijds is er de professionele en technische vooruitgang in de medische wereld. De financiering van de twee systemen kan op drie manieren geschieden: via de staat, via de bedrijfswereld of privé. We weten allemaal dat die systemen verschillend opgebouwd en door verschillende netwerken verbonden zijn en dat het aanbod van lidstaat tot lidstaat verschilt.
De twee systemen zijn ook onderworpen aan nationale bepalingen, wat de mobiliteit en de flexibiliteit van de werknemers in Europa belemmert en de kosten voor de werkgevers verhoogt. Ik ben dan ook blij dat de rapporteur zijn dwingende eis om een richtlijn op te stellen, heeft laten varen en nu om een grondige analyse in de vorm van een groenboek vraagt. Ik ben blij dat we van het idee zijn afgestapt om het Franse 1:1-model niet op Europa toe te passen, wat voor deze kwestie niet mogelijk is. Het is noodzakelijk dat we het begrip aanvullende ziektekostenverzekering duidelijk definiëren. Voor mij betekent dit: op vrijwillige basis, privé of via de bedrijven, en als aanvulling op de publieke basisverzekering...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Smet
Voorzitter, vooreerst proficiat aan de heer Rocard voor zijn verslag. Het is even belangrijk als de op gang gekomen procedure inzake de aanvullende pensioenverzekering. Om misverstanden te voorkomen, wil ik nogmaals benadrukken dat het voorliggende verslag de aanvullende ziektekostenverzekering betreft en niet de gezondheidszorg als zodanig, al is het uiteraard zo dat beide niet mogen ontkoppeld worden. De aanvullende ziektekostenverzekering veronderstelt een wettelijk stelsel van aanspraken en voorzieningen. Dit van overheidswege gewaarborgd stelsel dient een degelijke, toereikende, toegankelijke en dus ook betaalbare gezondheidszorg te bieden. Hoe beter het wettelijk stelsel, hoe kleiner de nood aan en het belang van aanvullende ziektekostenverzekering. Nochtans maken de technologische ontwikkeling en de demografische toestand met ontgroening en vergrijzing een aanvullende ziektekostenverzekering niet overbodig en in een aantal gevallen zelfs onmisbaar. Dit wordt nog in de hand gewerkt door de herschikkingen in de stelsels van sociale zekerheid in een aantal lidstaten. Tegelijk is dit ook een uitgelezen kans om mensen en groepen te wijzen op de eigen verantwoordelijkheid ter zake. Want, zoals we niet alles mogen afwentelen op de individuele burger, mogen we ook niet alles verwachten van de overheid. De aanvulling van collectieve solidariteitsmechanismen met privé- of groepsverzekeringen strookt volledig met het subsidiariteitsprincipe.
Ten aanzien van de aanvullende pensioenen heeft de Europese Unie al een stuk regelgeving uitgewerkt. Zij heeft dit gedaan via het maken van een groenboek en daaruit is dan een ontwerprichtlijn voortgevloeid. Men heeft dus informatie ingewonnen, onderzoek gedaan, de stelsels onderzocht in de verschillende lidstaten, enz. en dat is ook de goede weg. Het spreekt vanzelf dat de lidstaten de eindverantwoordelijkheid blijven dragen voor hun stelsel van sociale zekerheid. Maar als verzekeringen en dus ook aanvullende ziektekostenverzekeringen worden aangeboden op een gemeenschappelijke markt dan worden er ook gemeenschappelijke regels verondersteld met betrekking tot concurrentie, insolventie, discriminatie, transparantie en dergelijke.

Helmer
Mijnheer de Voorzitter, de eerste versie van het verslag van de heer Rocard bevatte voorstellen die de verzekeringsmarkt in Europa kapot hadden kunnen maken. Het is van essentieel belang voor verzekeringsmaatschappijen dat premies zijn gekoppeld aan voorspelbare risico' s. Dat geldt voor allerlei verzekeringsvormen, zoals levensverzekeringen, autoverzekeringen en woonhuisverzekeringen. Als de oorspronkelijke voorstellen waren goedgekeurd om zo discriminatie op grond van een medisch verleden te verbieden, zouden de premies aantrekkelijk worden voor chronisch zieken en onaantrekkelijk voor gezonde lieden. Dientengevolge zouden voornamelijk chronisch zieken een ziektekostenverzekering afsluiten en dat zou hebben geleid tot een vicieuze cirkel van steeds hogere premies en steeds minder en steeds ziekere polishouders. Het zou de hele bedrijfstak kapot hebben gemaakt en overheidsstelsels meer onder druk hebben gezet. Het is een klassiek voorbeeld van socialistisch interventionisme. Door te proberen discriminatie op grond van de gezondheidsstatus te elimineren, zou de heer Rocard de kip met de gouden eieren hebben geslacht.
Dit doet me denken aan het verhaal van de regeringsvertegenwoordiger die naar een zakenman toe stapte en hem vroeg: "hoe kan de staat u van dienst zijn?" . Het antwoord was: "door ons gewoon met rust te laten" . Wanneer hebben we dat nu eens door? Natuurlijk moeten we een krachtige en vitale markt voor de ziektekostenverzekering in Europa bevorderen, en moeten we ook de verstrekking van gezondheidsdiensten door de overheid steunen, in ieder geval voor mensen met ingewikkelde gezondheidsproblemen die niet particulier te verzekeren zijn. De beste manier om deze doelstellingen te bereiken is de particuliere sector gewoon zijn werk te laten doen.
Er ligt nu een voorstel voor ons om een groenboek in te dienen. Dat is beter dan het oorspronkelijke voorstel, maar zelfs dit gaat nog te ver. Wat vandaag nog een groenboek is, is morgen een betuttelende en schadelijke wet. Deze bedrijfstak en de patiënten die ervan afhankelijk zijn, zijn het best geholpen door ze met rust te laten.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Rocard en feliciteer hem met zijn verslag. De heer Marinos wil ik graag feliciteren met het advies van zijn commissie.
De Commissie verwelkomt dit initiatief dat op een cruciaal moment komt. We hebben zojuist immers een politiek debat op Europees niveau over de modernisering van de sociale bescherming gelanceerd. We zijn voor het eerst tot de conclusie gekomen dat er behoefte is aan samenwerking om de stelsels van sociale bescherming op Europees niveau te moderniseren.
In dit verslag worden de economische en sociale uitdagingen genoemd die voortvloeien uit de maatregelen met betrekking tot de aanvullende ziektekostenverzekering, die tegenwoordig van vitaal belang is omdat het stelsel van basisverzekeringen aan herziening toe is en omdat de behoefte aan gezondheidszorg steeds groter wordt.
In het verslag wordt gesteld dat de Commissie actie moet ondernemen en daar zijn wij het natuurlijk mee eens. Ten eerste moeten we rekening houden met de grote verscheidenheid op Europees niveau. Er zijn enorme verschillen tussen de lidstaten onderling wat betreft de definitie, de werking van de stelsels en de combinatie van publieke en particuliere sector. Ik zal u een voorbeeld geven ter illustratie van de verschillen tussen vrijwillige en aanvullende ziektekostenverzekering: de bevolkingsdekking varieert van minder dan 0,5% in Zweden tot meer dan 85% in Frankrijk. Deze cijfers zijn echter misleidend omdat zowel het concept als de dekking van het stelsel per land sterk verschilt. De Commissie zal binnen haar bevoegdheden onmiddellijk actie ondernemen en ik zal trachten een reactie te geven op de conclusies van uw verslag.
Wat ten eerste de kwestie van het groenboek betreft, zijn de problemen zodanig complex van aard dat een groenboek voorbarig lijkt. Het is echter van belang een uitvoerig verslag over de situatie op te stellen en dit kan op zeer korte termijn. Natuurlijk houden we rekening met de grote verscheidenheid aan nationale stelsels en de complexe aard van de gezondheidszorg in Europa. De Commissie zal onmiddellijk een onderzoek naar de aanvullende ziektekostenverzekering instellen. Vanwege de complexiteit van de kwestie verwachten we geen resultaten vóór eind 2001.
Dit onderzoek kan als basis dienen voor een mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement waarin initiatieven of maatregelen worden voorgesteld. Overeenkomstig de verzoeken van het Parlement zullen we trachten een raamwerk op te stellen en een objectieve en onderbouwde analyse te maken waarin rekening wordt gehouden met de grote diversiteit, en waarin de verschillende aspecten van deze kwesties aan bod komen. U hebt op een groot aantal aspecten gewezen. Wij denken hierbij vooral aan algemene vraagstukken zoals toegankelijkheid van de gezondheidszorg voor iedereen en specifiekere vraagstukken zoals de rechten van personen die zich in een andere lidstaat willen vestigen of daar willen gaan werken.
Over de andere twee voorstellen - de richtlijn, de juridische procedure, en het Europees forum - moeten we maar eens goed nadenken. Als het onderzoek over een jaar is afgerond, zou dat de volgende stap kunnen zijn. We hebben dan niet alleen de lidstaten onderling vergeleken, maar kunnen dan ook werken met vergelijkbare indicatoren die van belang zijn met het oog op eventuele voorstellen voor Europese samenwerking.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgenmiddag om 12 uur plaats.

Bestrijding van sociale uitsluiting
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0307/2000) van mevrouw Figueiredo, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma ter aanmoediging van samenwerking tussen lidstaten ter bestrijding van sociale uitsluiting (COM(2000) 368 - C5-0317/2000 - 2000/0157(COD)).

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw de commissaris, het is ons allen bekend dat de sociale ongelijkheid in de Europese Unie de voorbije tien jaar is toegenomen. 65 miljoen Europeanen, circa 18% van de bevolking, leeft onder de armoedegrens. Dat is ronduit schandalig, vooral als men rekening houdt met het groeipercentage van de laatste jaren. Wij hebben hier duidelijk te maken met een regelrechte aanslag op de fundamentele mensenrechten, aangezien aan miljoenen personen de toegang tot de sociale grondrechten wordt ontzegd. Het gaat met name om huisvesting, gezondheid, opvoeding, opleiding en cultuur, degelijke werkgelegenheid en rechtvaardige lonen.
De situatie verschilt aanzienlijk van lidstaat tot lidstaat, maar één ding is zeker: Portugal is er het ergst aan toe. Maar liefst 24% van de Portugese bevolking leeft in armoede. Lage lonen, onzekere banen, ondermaatse vergoedingen en krappe pensioenen en uitkeringen die beletten dat zowel werknemers en hun gezin als oudere mensen een waardig bestaan kunnen leiden, zijn hiervan de voornaamste oorzaak. Tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad in Lissabon op 23 en 24 maart werd aangedrongen op de noodzaak dringend maatregelen te treffen om aan deze onaanvaardbare situatie van armoede en sociale uitsluiting een einde te maken. Hiertoe dienen diepgaande wijzigingen te worden aangebracht in de macro-economische beleidsvormen op communautair en nationaal niveau. Er moet met name paal en perk worden gesteld aan het primaat van de monetaire beleidskeuzes van het stabiliteitspact, zodat niet alleen de huidige armoede wordt bestreden, maar ook in de toekomst nieuwe crisissituaties kunnen worden voorkomen. In deze context verdienen de nieuwe technologieën en bepaalde maatschappelijke groepen zoals vrouwen, kinderen en jongeren bijzondere aandacht. Wij moeten garanderen dat alle personen toegang hebben tot een behoorlijk inkomensniveau en menswaardige levens- en arbeidsomstandigheden.
Ondanks de verplichtingen die de Raad onlangs nog op de Top van Lissabon is aangegaan, ondanks de nadruk die daar werd gelegd op de correlatie tussen economische vooruitgang en sociale vooruitgang, zijn de geformuleerde voorstellen niet meer dan een poging om het gezicht van de Raad te redden. Zij wekken de indruk dat de Raad alles in het werk stelt om de armoede uit te bannen en zodoende zijn herhaaldelijk geuite belofte nakomt. In wezen is het door de Commissie ingediende voorstel voor een communautair actieprogramma ter aanmoediging van samenwerking tussen lidstaten ter bestrijding van sociale uitsluiting niet meer dan een studieprogramma. Daarom is het van wezenlijk belang dat bepaalde aspecten van het programma worden versterkt, met name de ontwikkeling van innovatieve processen als onderdeel van de open methode van coördinatie. Hiertoe behoren zowel de oprichting van een reflectiegroep op Europees niveau, bestaande uit de sociale partners, vertegenwoordigers van met dit thema vertrouwde NGO' s en vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's, als de oprichting van een netwerk van nationale waarnemingscentra of soortgelijke door de lidstaten erkende instellingen en de aanpak van lokale, regionale en nationale problemen inzake armoede en sociale uitsluiting. Hierbij moet bijzondere aandacht worden besteed aan de ergst getroffen bevolkingsgroepen en de sociale groepen die het risico lopen hiervan in de toekomst het slachtoffer te worden.
Het verslag bevat nog andere belangrijke voorstellen. Zo wordt onder meer gesuggereerd het referentiebedrag voor de uitvoering van dit programma op te trekken van 70 tot 100 miljoen euro. De Commissie wordt verzocht haar beleid te coördineren, met name op het gebied van economische en monetaire zaken, belastingen, mededinging, consumentenbescherming, visserij en landbouw, teneinde de armoede en de sociale uitsluiting op nationaal niveau uit te bannen. Hiertoe moet zij haar beleidsmaatregelen en programma' s onderzoeken op de mogelijke gevolgen ervan voor armoede en sociale uitsluiting.
Ik hoop dat ook de voorstellen die het belang van kwalificaties en integratie in het beroepsleven onderstrepen op uw steun kunnen rekenen. In dit opzicht moet rekening worden gehouden met het zich steeds meer uitbreidende verschijnsel van sociale uitsluiting en armoede, ondanks de uitoefening van betaalde beroepsbezigheden. Wij moeten derhalve garanties bieden voor werkgelegenheid van hoge kwaliteit, voorzien van de nodige rechten en waardige lonen, en wij moeten ervoor zorgen dat iedereen toegang heeft tot openbare diensten van goede kwaliteit. Het is van fundamenteel belang dat de Raad zijn beloften gestand doet, niet alleen in verband met het programma maar ook met betrekking tot de definitie van de doeleinden en streefdoelen die eind dit jaar moeten worden vastgesteld. De Raad mag de in de conclusies van de Top van Lissabon gecreëerde verwachtingen niet beschamen. Hij moet de strijd tegen armoede, werkloosheid en sociale uitsluiting met alle mogelijke middelen steunen.
Tot slot dank ik de leden van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de rapporteurs van de overige commissies, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's, de maatschappelijke NGO's en de deskundigen van de Commissie, het Franse voorzitterschap en het Parlement die met mij hebben samengewerkt voor de uitstekende verstandhouding. In deze medebeslissingsprocedure zijn wij erin geslaagd een consensus te bereiken die tot doel heeft het eindverslag te vereenvoudigen en de snelle goedkeuring van de tekst door de Raad te bevorderen. De voorstellen die wij morgen ter stemming zullen voorleggen, zijn het resultaat van de in de bevoegde commissie bereikte overeenstemming, met inbegrip van de nieuwe voorstellen tot vervanging en verwerping van diverse elkaar overlappende amendementen. Mijn dank voor het begrip dat u voor dit proces weet op te brengen. Onze bijdrage zorgt er mede voor dat de Europese Unie op dit vlak weer over een programma zal kunnen beschikken, ondanks de onmiskenbare beperkingen en onvolkomenheden. Het gaat eigenlijk in de eerste plaats om een instrument dat ons moet helpen grotere waakzaamheid te betrachten in onze strijd voor meer sociale rechtvaardigheid.

Pronk
Voorzitter, ik wil in de eerste plaats mijn dank uitspreken aan mevrouw Figueiredo voor haar verslag. In de tweede plaats wil ik ook de blijdschap uitspreken dat er inderdaad een compromis is over dit belangrijke verslag waardoor het mogelijk wordt gemaakt om de eerste lezing succesvol af te ronden.
Met betrekking tot de amendementen van de Begrotingscommissie kan ik tot mijn vreugde zeggen dat zij allemaal zijn overgenomen. Eigenlijk gaat het om drie punten. Het eerste punt is dat de Begrotingscommissie vond dat in het programma in vergelijking met andere programma's te weinig Parlement zat en te veel Raad, dat het toch te veel op de Raad was toegesneden.
Het tweede punt en dat is eigenlijk het grootste punt, is de kwestie van de comitologie. Die is op sommige punten wel erg naar de lidstaten toegeschreven. Alleen het instellen van een comité leidt al tot een half jaar uitstel bij de totstandkoming van het programma. Men heeft een half jaar nodig om dat comité in te stellen, bij mekaar te roepen en dan hoeven zij niet eens hun gebruikelijke blokkadetactieken toe te passen, want dan duurt het wel een jaar. Die comitologie is werkelijk een enorme hypotheek, ook op dit programma. Ik zou de Commissie willen vragen om naar aanleiding van datgene wat de heer Patten gedaan heeft, ook nog eens na te denken of niet iets gelijkwaardigs tegenover de lidstaten mogelijk is.
Ten slotte, de kwestie van de technische ondersteuning. De Begrotingscommissie staat erop dat de technische ondersteuning in het programma wordt opgenomen. Wat de Commissie sociale zaken uiteindelijk heeft vastgesteld, is 100 miljoen. Daarin moet een passend bedrag gereserveerd worden voor technische ondersteuning zodanig dat het programma ook werkelijk voldoende ondersteuning krijgt. Dus klachten daarover van de zijde van de Commissie zijn volgens het Parlement ongegrond als die technische ondersteuning in het programma zelf wordt opgenomen.

Bullmann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook wij van de Economische en Monetaire Commissie willen de rapporteur met haar voorstel feliciteren. Zij heeft al beschreven hoe schandalig de situatie is: 18% van de Europese bevolking leeft onder de relatieve armoedegrens! Dit is niet alleen een thema voor de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, dit is zeker ook een thema voor ons als Economische en Monetaire Commissie, omdat die 65 miljoen mensen niet alleen geen middelen krijgen en geen sociale en culturele rechten hebben, maar ook omdat het hen onmogelijk wordt gemaakt om met hun eigen talenten mee te werken aan de opbouw van de maatschappij en omdat het hun onmogelijk wordt gemaakt hun eigen talenten te ontwikkelen en de beroepen uit te oefenen waarvoor zijn geschikt zijn.
Daarom hebben wij in de Economische en Monetaire Commissie eensgezind een ideaal vooropgesteld door te zeggen dat iedereen in staat moet worden gesteld om door eigen arbeid een essentiële bijdrage tot het eigen levensonderhoud te leveren. Iedereen moet in staat worden gesteld om zich te ontwikkelen en zich verder te bekwamen. Wij beseffen maar al te goed dat dit probleem niet met een eenmalige ingreep, een eenmalig inhaalmanoeuvre kan worden rechtgezet. Het gaat hier om een permanente situatie, waarbij elke nieuwe technologiegolf weer winnaars en verliezers oplevert. Daarom moet de samenleving voor open mechanismen zorgen waardoor de betrokkenen weer meekunnen.
Wij zien drie aspecten: sociale integratie moet ten eerste als opdracht worden gedefinieerd en daarom moeten de resultaten van onze inspanningen ook in het voorjaarsverslag worden opgenomen; ten tweede moeten we via open coördinatie de lokale en regionale instanties mobiliseren zodat zij hun bijdrage kunnen leveren, en ten derde moeten de lidstaten - zoals in Lissabon werd geëist en waarmee toen is begonnen - het eindelijk eens worden over targets en benchmarks, zodat het parlement dit proces kan controleren en vooruithelpen.

Kratsa-Tsagaropoulou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn fractie is uiterst voldaan over het voorstel voor een communautair programma ter bestrijding van sociale uitsluiting. Dit is volgens ons een mijlpaal in de poging dit verschijnsel te leren kennen, te onderzoeken en te bestrijden. Dit is een omvangrijk verschijnsel dat zich in alle Europese samenlevingen voordoet en nieuwe vormen begint aan te nemen ten gevolge van de veranderde economische en technologische situatie. Ook veel regeringen zijn daardoor in verlegenheid gebracht en achterop geraakt bij niet alleen de bewustwording maar ook de bestrijding van de sociale problemen die deze ingrijpende veranderingen teweeg brengen.
Wij geven steun aan de hoofdkenmerken van dit programma, zoals de multidisciplinaire aanpak, de gezondheidsmaatregelen en de maatregelen op het gebied van onderwijs en huisvesting. Ook stemmen wij in met de aansluiting van dit programma op andere aanverwante beleidsvormen, waarop het een aanvulling moet zijn, en met de deelneming van niet gouvernementele organisaties en de mensen zelf die het slachtoffer zijn van sociale uitsluiting.
Wij geven steun aan de verhoging van de begroting tot 100 miljoen euro en de poging het programma dichtbij de burger te brengen. Dit is een goede gelegenheid om de burgers te laten voelen dat het sociaal Europa bestaat, dat het sociaal Europa wel degelijk wordt geboren, en niet slechts een vrome wens of een leus, maar een realiteit is. Daarom hechten wij ook groot belang aan de samenwerking met lokale, regionale en grensoverschrijdende instanties. Wij hebben met het oog daarop verschillende amendementen ingediend die gelukkig in alle fracties in goede aarde zijn gevallen.
De Commissie gelijke kansen heeft erop gewezen dat in het programma rekening moet worden gehouden met het feit dat vrouwen bijzonder kwetsbaar zijn als het om sociale uitsluiting gaat, en met name bepaalde groepen van vrouwen, zoals immigranten, gehandicapten, werklozen, ongeschoolden en alleenstaande vrouwen met een gezin. Deze groepen van vrouwen zijn niet alleen buiten het sociaal weefsel komen te staan, maar kunnen ternauwernood de voorwaarden verwerven die hen heropname kunnen garanderen.
Wij zullen de tenuitvoerlegging en de evaluatie van het programma goed in de gaten houden, mijnheer de commissaris. Wij zijn namelijk van mening dat dit programma kan bijdragen aan de verwezenlijking van het doel dat ons allen voor ogen staat, namelijk het doel van het sociaal Europa, het doel van het Europa van de burgers.

De Voorzitter
Dit debat wordt nu onderbroken en zal om 21.00 worden voortgezet.

Actualisering van de stabiliteitsprogramma's van Duitsland, Finland en Nederland
De Voorzitter
Aan de orde zijn de aanbevelingen van de Commissie betreffende een advies van de Raad inzake actualisering van de stabiliteitsprogramma' s van Duitsland, Finland en Nederland.

Solbes Mira
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft vandaag drie aanbevelingen aangenomen, met het oog op even zovele adviezen van de Raad over de geactualiseerde stabiliteitsprogramma's van Duitsland, Nederland en Finland; dit zijn de eerste lidstaten die geactualiseerde programma's voor de ronde 2000-2001 hebben gepresenteerd.
Zoals u zich zult herinneren, voorziet het Stabiliteits- en groeipact in versterkt toezicht en gaat het uit van de begrotingstoestand van de lidstaten gedurende de derde fase van de Economische en Monetaire Unie. De stabiliteitsprogramma's die de lidstaten van de eurozone ieder jaar moeten presenteren, vormen het centrale bestanddeel van dit toezicht. De landen buiten de eurozone overleggen convergentieprogramma's die sterk op de stabiliteitsprogramma's lijken, hoewel ze andere doelstellingen hebben.
In de stabiliteitsprogramma's zijn de strategieën op middellange termijn voor de openbare financiën opgenomen. De vraag is hoe op middellange termijn een evenwichtige begrotingssituatie met een overschot kan worden bereikt. U zult zich herinneren dat wij daarnaar streven om een zekere reserve op te bouwen, zodat in geval van een crisis het overheidstekort het begrotingstekort met niet meer dan de norm van 3% van het BBP te boven gaat. In tijden van crisis kan dat uiteraard gebeuren. Dat betekent dat wij de periodes waarin de economie een opgaande lijn vertoont, moeten benutten om eventuele tekorten om te buigen naar een evenwicht of een overschot. De lidstaten nemen bij de jaarlijkse actualisering van de programma's een jaar meer in hun programma op, analyseren het begrotingsbeleid dat zij het afgelopen jaar hebben gevoerd, verklaren en beschrijven de maatregelen die zij op begrotingsgebied hebben genomen, en herzien hun ramingen en begrotingsdoelstellingen. Wij actualiseren deze programma's nu voor de tweede keer. Wij deden dat voor het eerst in 1999, en wij doen dat nu in 2000 weer, voor een periode die een jaar meer omvat.
De Commissie evalueert de programma's van de lidstaten, en op basis van die evaluatie kan de Raad de door de Commissie gedane aanbevelingen aannemen. Voordat dit gebeurt, worden de aanbevelingen en de programma's zelf echter uitgebreid geanalyseerd door het Economisch en Financieel Comité. In dit kader, en om het Parlement op de hoogte te houden, vindt de Commissie het beslist noodzakelijk verslag uit te brengen over de voortgang van dit proces.
De Commissie kan binnen de reguliere jaarlijkse procedure voor de beoordeling van de begroting nog een ander soort van aanbevelingen doen, waarmee de Commissie er in voorkomend geval op kan wijzen dat bepaalde lidstaten niet aan de normen voor het overheidstekort voldoen. Het is tot dusverre nog niet nodig geweest dit instrument, dat ter coördinatie van het economisch beleid dient, te gebruiken. De begrotingen van de lidstaten voldoen tot nu toe namelijk aan de normen van het Stabiliteits- en groeipact. Steeds meer lidstaten slagen erin hun begroting in evenwicht te brengen of zelfs een duidelijk begrotingsoverschot te behalen. Dat heeft ons aan het denken gezet. Wij hebben ons afgevraagd of de mogelijkheden van het Stabiliteits- en groeipact niet zijn uitgeput nu de kwantitatieve doelstelling van een bepaald eindcijfer is behaald. Misschien is het nuttig er andere aspecten in op te nemen die op de kwaliteit van de overheidsfinanciën in de volgende programma's betrekking hebben. De Commissie heeft ervoor gekozen deze weg te volgen, en dat betekent dat wij nu ook andere aspecten bij onze jaarlijkse evaluatie gaan betrekken die wij voorheen buiten beschouwing lieten. In de eerste plaats zullen wij het karakter van het begrotingsbeleid van ieder van de lidstaten beoordelen in functie van de conjuncturele situatie waarin die lidstaat zich bevindt. Dat wil zeggen dat wij beoordelen of de begrotingsmaatregelen procyclisch of anticyclisch van aard zijn, en in hoeverre zij de marktwerking ondersteunen of juist spanning op de markt veroorzaken.
In de tweede plaats proberen wij ook de coherentie van eventuele bezuinigingen en belastingsverlagingen te beoordelen, aan de hand van een aantal beginselen die ons in staat stellen een gemeenschappelijk standpunt terzake te bepalen.
In de derde plaats - en dat is heel belangrijk - beoordelen wij in hoeverre er sprake is van een herstructurering van de overheidsuitgaven die de groei en de productie ten goede komt, en daarmee toekomstige inflatiedruk voorkomt.
Tenslotte beoordelen wij in welke mate de jaarlijkse nationale begrotingen bij wat ambitieuzere strategieën voor het beheer van de overheidsfinanciën op middellange termijn passen. Problemen in verband met de vergrijzing van de bevolking worden bijvoorbeeld steeds belangrijker. Wat dit punt betreft, wil ik er nu alleen even op wijzen dat de laatste Ecofin-Raad de Commissie heeft verzocht om het langetermijneffect van de vergrijzing op de overheidsfinanciën vanaf volgend jaar bij de beoordeling van de stabiliteitsprogramma's te betrekken. Een van de drie programma's die ik nu zal bespreken, namelijk dat van Nederland, bevat al een bijlage met een specifieke analyse van dit concrete probleem.
Ik zal nu heel kort ingaan op de drie onlangs geactualiseerde stabiliteitsprogramma's die de Commissie vandaag heeft behandeld. In de eerste plaats hebben de drie lidstaten in kwestie zeer grote vorderingen gemaakt met het saneren van hun overheidsfinanciën sinds zij in 1997 besloten aan de monetaire unie deel te nemen. Finland had zelfs in 1998 al een begrotingsoverschot, en Nederland bereikte dat in 1999. De nieuwe programma's van deze lidstaten lopen tot en met 2004. Finland stelt zich ten doel een begrotingsoverschot te handhaven dat meer dan 4% van het BBP bedraagt. Nederland heeft geringe overschotten behaald, die groter zouden kunnen zijn als we de ontwikkeling van de economische groei in aanmerking nemen en indien er bepaalde economische beleidsbeslissingen worden genomen die nu nog in beraad zijn. Voor Duitsland ligt de zaak anders; dit land is geleidelijk op weg naar een algeheel evenwicht. In alledrie de gevallen bestaat er echter voldoende speelruimte om een eventuele crisis het hoofd te bieden zonder het maximale begrotingstekort van 3% te overschrijden.
Alledrie de landen zijn voornemens in 2001 en de daaropvolgende jaren aanzienlijke belastingverlagingen door te voeren, waardoor de belastingdruk op de factor arbeid zal afnemen en de werkgelegenheid en de investeringen worden bevorderd. Deze belastingverlagingen zijn dan ook gunstig en noodzakelijk, mits de stabiliteit van de openbare financiën wordt gehandhaafd. In Duitsland en Nederland voorziet men voor volgend jaar een verslechtering van de begrotingssituatie ten gevolge van deze belastingverlagingen. Dat is met name voor Duitsland van belang, omdat de geleidelijke vermindering van het overheidstekort hierdoor wordt onderbroken. Een van de aspecten van het Duitse programma, waar de Commissie zich natuurlijk zorgen over maakt en waarop wij zullen aandringen, is dat deze trendbreuk zich slechts één jaar manifesteert ten gevolge van de belastingverlaging, maar geen gevolgen voor de toekomst heeft. Wat Nederland betreft, maakt de Commissie zich zorgen over andere dingen, zoals de aanpassing van de policy mix en het risico dat de overheid de toch al sterke economische groei door de belastingverlagingen nog verder aanwakkert, waardoor de Nederlandse economie oververhit zou kunnen raken. Onze voornaamste boodschap is daarom dat de vermindering van de belastinginkomsten gepaard moet gaan met een strikte beheersing van de overheidsuitgaven.
Duitsland en Nederland hebben dit jaar veel geld verdiend met de verkoop van licenties voor de derde generatie mobiele telefonie. In Duitsland bedroegen deze inkomsten 2,5% van het BBP, in Nederland 0,7%. Beide landen hebben deze inkomsten zeer consequent en correct gebruikt om de staatsschuld te verminderen.
Door deze factor, maar vooral dankzij een gunstiger begrotingssaldo en een hogere economische groei, zal de staatsschuld de komende jaren duidelijk een dalende tendens vertonen. Zo wordt bijvoorbeeld verwacht dat de Duitse staatsschuld dit jaar zal afnemen tot de norm van 60% van het BBP, terwijl Nederland dit jaar nog lager zal uitkomen. In Finland ligt de staatsschuld al ver onder het afgesproken niveau en blijft gestaag dalen. Door de vermindering van de schuld hoeft er minder rente te worden betaald, wat een van de randvoorwaarden is om de belastingen te kunnen verlagen en, in sommige gevallen, bepaalde overheidsuitgaven te verhogen.
Een van de positieve aspecten van het Nederlandse programma is dat daarin - zoals ik al zei - bijzondere aandacht wordt besteed aan de gevolgen die de vergrijzing van de bevolking de komende jaren voor de schatkist zal hebben. Dit probleem zal zich in meerdere of mindere mate ook in andere lidstaten voordoen, zoals op de laatste vergaderingen van de eurogroep en de Ecofin-Raad duidelijk is gemaakt. Als we bedenken dat de kosten in de toekomst zullen stijgen, zullen er op korte termijn beslissingen moeten worden genomen om die kosten te beheersen en hun beheersbaarheid op lange termijn te garanderen.
De Nederlandse regering zal, op basis van haar eigen programma, belangrijke beslissingen over het gebruik van haar begrotingsreserves moeten nemen. Het zou goed zij als zij die middelen gebruikte om de vermindering van de staatsschuld te versnellen, waardoor zij een grotere reserve op zou bouwen om dit soort problemen in de toekomst het hoofd te bieden.
De ambitieuze doelen die de Finse regering zich met betrekking tot haar begrotingsoverschot stelt, zijn nu al grotendeels door de genoemde vergrijzing ingegeven. Wij hopen ook dat Duitsland bij de volgende actualisering van haar stabiliteitsprogramma's meer aandacht aan dit aspect zal besteden, vooral met het oog op de gevolgen van de hervorming van het pensioenstelsel die momenteel plaatsvindt.
Tenslotte verheugt het de Commissie dat Duitsland, Nederland en Finland hun geactualiseerde programma's zo snel hebben ingediend. In Nederland en Finland zijn de programma's gelijk met de ontwerpbegroting voor volgend jaar aangenomen. De Commissie vindt dit een betere aanpak dan voorheen, toen wij deze actualiseringen pas ontvingen nadat de begroting in ieder land was gepresenteerd. Hiermee wordt gegarandeerd dat de jaarlijkse begrotingsbesluiten binnen een strategisch meerjarenkader worden genomen. Bovendien krijgen de instellingen van de Gemeenschap zo een actueel en compleet overzicht van de economische situatie van ieder land, dat op de meest recente cijfers berust.
De Commissie beveelt de overige lidstaten, die nog aan hun actualiseringen werken, dan ook aan dit voorbeeld te volgen. Dit jaar zal dat helaas niet meer lukken, maar de komende jaren kan dat wel.
Dit zijn de belangrijkste opmerkingen die ik over de drie vandaag gepresenteerde programma's wilde maken. Ik sta tot uw beschikking om een en ander nader toe te lichten, om uw opvattingen te vernemen en eventuele vragen te beantwoorden.

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, wij zijn u dankbaar voor dit verslag over de ontwikkeling van de begrotingstekorten in de Europese Unie. Algemeen gezien is de balans toch positief. Bij het opstellen van het Verdrag van Maastricht werd nog uitgegaan van een maximaal tekort van 3%. Het gemiddelde van dit tekort voor euroland bedraagt nu ongeveer 1% en we gaan de richting uit van begrotingen in evenwicht. Het gaat dus de goede kant op.
Mijnheer de Commissaris, bent u niet bang dat het begrotingstekort in de Bondsrepubliek volgend jaar in plaats van te dalen nogmaals met een half percent zal stijgen, ondanks het feit dat de UMTS-licenties dit jaar als een warme regen over de Duitse financiën zijn neergedaald? Wij zien dat dit de ontwikkeling is in het grootste land van de Eurozone, terwijl in Nederland en Finland al werd bereikt wat wij eisen, namelijk een begrotingsoverschot ter afbetaling van de te hoge schulden. Ik herhaal mijn vraag. Bent u niet bezorgd? Ik wil nog een keer met nadruk stellen dat wij van de Europese Volkspartij naast een onafhankelijke Europese centrale bank, een consequente toepassing van de stabiliteits- en groeifactor als een essentiële pijler van de prijsstabiliteit in Europa beschouwen.

Solbes Mira
Mijnheer de Voorzitter, zoals ik net al zei, is dit een van de punten waar wij in het geval van Duitsland op hebben gewezen. Twee elementen zijn hier van belang. In de eerste plaats zijn dat de UMTS-licenties, die - zoals ik al eerder heb gezegd - zijn gebruikt om de schuld te verminderen, zodat de staatsschuld praktisch op 60% uitkomt.
De inkomsten uit de verkoop van de licenties voor de derde-generatie mobiele telefonie moeten om boekhoudkundige redenen ook voor de vermindering van het begrotingstekort worden meegerekend. Daarmee komt Duitsland in 2000 op een begrotingsoverschot van anderhalf procent van het bruto binnenlands product uit. Als we de inkomsten uit de licenties voor mobiele telefonie daarvan aftrekken, resteert echter een begrotingstekort van 1%, en dat is het cijfer dat wij voor het stabiliteitsprogramma gebruiken. Om een antwoord te geven op uw vraag, kan ik u zeggen dat het tekort over 1999 dus 1,4% bedraagt; in 2000 zal dit 1% zijn en zoals u terecht opmerkte zal in 2001 het tekort weer stijgen tot 1,5%, in plaats van verder te dalen.
Waarom accepteert de Commissie deze toename van het begrotingstekort? Vooral vanwege de positieve gevolgen die de belastingmaatregelen voor Duitsland kunnen hebben. De belastingdruk in Duitsland is bovengemiddeld. Het pakket belastingmaatregelen dat in Duitsland is aangenomen, heeft weliswaar grotere gevolgen voor de aanbodzijde van de economie dan voor de vraagzijde, maar toch zal het ook een zeker effect op de vraag hebben. Wij denken dat de groeikansen van de Duitse economie daardoor op middellange termijn zullen toenemen. Daarom vinden wij het goede maatregelen, ook al houden ze in dat er weer een stap terug wordt gezet.
Wij maken ons echter wel degelijk zorgen over deze stap terug, en dat steken wij in het programma ook niet onder stoelen of banken. Wij zijn ons ervan bewust dat iedere stap achteruit later moet worden ingehaald. Vandaar dat wij er bij de Duitse regering op aandringen bijzonder op te passen bij het opstellen van de werkprogramma's voor 2002, en erop toe te zien dat de inkomsten stijgen en de uitgaven dalen, zodat het begrotingstekort weer afneemt.
Volgens het huidige programma zou het begrotingstekort in 2002 tot 1% afnemen, in 2003 tot 0,5%, en in 2004 zou Duitsland zijn begroting in evenwicht hebben. Iets later en op een iets andere manier dan wij graag hadden gezien, maar in ieder geval met voldoende reserves om niet in moeilijkheden te raken als zich een economische crisis voordoet.

Jensen
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het prima dat de openbare financiën in de betreffende landen gunstig evolueren, maar ik heb vastgesteld dat vele mensen nerveus worden over de prijsstabiliteit in Europa. Zij zeggen dat een van de grootste landen, dat voor de economie in Europa ook een van de belangrijkste landen is, te weten Duitsland, het risico loopt in een overspannen economische situatie terecht te komen. Ik wil uw oordeel over de inflatieontwikkeling in Duitsland graag horen. Bent u verder van mening dat de algemene ontwikkeling van de inflatie in de Unie een reden is tot ongerustheid?

Solbes Mira
Toen ik het over oververhitting had, had dat eerder betrekking op de Nederlandse en de Finse economie dan op de Duitse. In Duitsland speelt het probleem van oververhitting niet op dezelfde wijze als in de beide andere landen.
Er bestaat wel bezorgdheid over de inflatie, dat staat vast. We moeten niet vergeten dat wij de laatste tijd met twee ongunstige ontwikkelingen zijn geconfronteerd. De olieprijzen zijn in iets meer dan een jaar verdriedubbeld, en als wij daar de ontwikkeling van de wisselkoers van de euro ten opzichte van de dollar bij optellen, hebben die twee ontwikkelingen samen duidelijk een ongunstige weerslag op de inflatie.
Zoals u weet, bedraagt de inflatie momenteel 2,8%, wat duidelijk boven de doelstelling ligt die de centrale bank heeft bepaald. De onderliggende inflatie bedraagt echter nog maar 1,4%. Dat wil zeggen dat wij de olieprijzen mogen beschouwen als de eigenlijke en fundamentele oorzaak van deze situatie.
Hoe de inflatie zich naar verwachting zal ontwikkelen, is een onderwerp dat ik vanaf 22 november in meer detail met u kan bespreken. Op die dag presenteren wij namelijk onze economische vooruitzichten voor volgend jaar. Volgens onze eerste schattingen zullen wij het jaar 2000 echter afsluiten met een gemiddelde inflatie die iets boven de inflatiedoelstelling van de Europese Centrale Bank ligt, en duidelijk boven het cijfer dat wij in onze prognoses van april hadden voorzien. Toen hadden wij het nog over 1,8%. Ook in 2001 zal de inflatie hoger zijn dan wij dit voorjaar in onze ramingen hadden voorzien, eveneens zo'n 1,8 of 1,7%. Gemiddeld zal dat echter veel dichter bij de 2% uitkomen die - zoals ik al zei - de doelstelling van het monetair beleid van centrale bank is.
Dit alles gaat natuurlijk alleen op als zich geen nieuwe verrassingen met betrekking tot de olieprijzen en de koers van de dollar voordoen.

Della Vedova
Mijnheer de commissaris, in uw toespraak heeft u, terecht, de nadruk gelegd op het probleem van de vergrijzing van de bevolking in de drie betrokken landen - dat echter ook geldt voor alle andere landen in Europa - en heeft u aangegeven dat dit probleem opgelost moet worden. Het vergrijzingsprobleem hangt namelijk samen met de pensioenschuld die als een dreigende onbekende boven de sanering van de overheidsfinanciën van de Europese landen hangt en in de toekomst gedoemd is toe te nemen.
In het bulletin van afgelopen juli heeft de Europese Centrale Bank een mogelijke strategie voor de hervorming van de pensioenstelsels aangegeven, dat wil zeggen, voor de overgang van het huidige omslagstelsel naar een kapitaaldekkingsstelsel ook voor de verplichte pensioenverzekering. Op die manier kunnen middelen vrijkomen en kan op termijn de duurzaamheid van de Europese pensioenstelsels worden gegarandeerd. Mijnheer de commissaris, ik zou graag weten of de Commissie daar nog iets over kan zeggen.

Solbes Mira
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Della Vedova voor zijn interventie. De Commissie heeft de vergrijzing van de Europese bevolking al eerder aan de orde gesteld, en de Europese Raad van Lissabon was het met de Commissie eens dat dit probleem grondig moest worden bestudeerd. Het comité voor het economische beleid heeft hier de afgelopen maanden dan ook samen met de Commissie aan gewerkt. In de laatste Ecofin-Raad is een verslag van het comité voor het economisch beleid gepresenteerd waaruit in grote lijnen blijkt dat de vergrijzing in Europa een algemeen probleem is, hoewel het niet voor alle landen precies hetzelfde ligt. Een land als Ierland is bijvoorbeeld een duidelijke uitzondering, omdat het een zeer jonge bevolking heeft en de actieve bevolking nog groeit, terwijl andere landen met een hogere participatiegraad een sterk vergrijsde bevolking hebben.
Het verslag maakt duidelijk dat de situatie er door de tot dusver uitgevoerde hervormingen van de socialezekerheidsstelsels op vooruit gaat. Tevens wordt benadrukt dat de vermindering van de staatsschuld helpt het begrotingstekort laag te houden, en daarmee ook aan een oplossing voor deze situatie bijdraagt. De situatie zal de komende twintig jaar per land verschillen, maar door de bank genomen zal het overheidstekort door de vergrijzing met 2% à 7% toenemen, al naar gelang de specifieke omstandigheden in elk land. De twee factoren die ik heb genoemd, zullen echter niet toereikend zijn om het probleem op te lossen.
De lidstaten moeten natuurlijk ieder voor zich beslissen hoe zij dit probleem willen oplossen. De Commissie zal dienaangaande geen enkel voorstel doen. Ik heb de indruk dat de formules die momenteel in de verschillende lidstaten worden toegepast, drie elementen bevatten. In de eerste plaats zoekt men naar een methode voor de financiering van de omslagstelsels waarin kapitalisatie een zekere rol kan spelen. Ik heb daarstraks het Nederlandse systeem, dat al duidelijke kapitalisatie-elementen bevat, als voorbeeld genoemd. In de tweede plaats proberen de lidstaten hun openbare omslagstelsels met particuliere kapitalisatiesystemen te verenigen. Naast de omslagstelsels kan natuurlijk zonder bezwaar de oprichting van specifieke beleggingsfondsen worden gesteund, waarmee op lange termijn belastingvoordelen kunnen worden behaald en waarmee het probleem van de vergrijzing ook kan worden opgevangen. Uiteindelijk moet iedere lidstaat echter zelf zijn keus bepalen, omdat de lidstaten, zoals ik al zei, zelf voor deze kwestie verantwoordelijk zijn.

De Voorzitter
Dank u, commissaris.

BSE en verbod op diermeel in diervoeder
De Voorzitter
Aan de orde zijn de mededelingen van de Raad en de Commissie inzake BSE en het algehele verbod op diermeel in diervoeder.

Patriat
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, u heeft de wens geuit om tijdens deze plenaire vergadering het voorzitterschap te horen over de stand van zaken bij de preventie en de bestrijding, in Frankrijk en in Europa, van de gekkekoeienziekte.
Zoals u weet, heeft de Franse regering gisteren besloten de Franse maatregelen ter bescherming van de volksgezondheid te versterken, met inbegrip van het tijdelijk verbod op het gebruik van diermeel in de voeding van varkens en pluimvee. Ik was zelf bij de eerste minister, de heer Jospin, toen hij het actieplan aankondigde. De Raad speelt ook, samen met uw instelling en de Europese Commissie, een actieve rol bij de actualisering en permanente versterking van de Europese maatregelen ter preventie en bestrijding van deze ziekte.
Dit zijn denk ik de twee punten: de stand van zaken bij de strijd tegen BSE in Europa en de ontwikkelingen in Frankrijk, waarover u vandaag door ons geïnformeerd wilde worden.
Ik zal dus beginnen met de opzet te herhalen van de maatregelen die de Franse regering gisteren heeft getroffen, om vervolgens in te gaan op de initiatieven die het voorzitterschap heeft genomen en op de ontwikkelingen in de Unie. Het is immers belangrijk dat wij gezamenlijk de huidige ontwikkelingen in de strijd tegen BSE plaatsen in het meer algemene kader van de bevordering van de voedselveiligheid in Europa.
De Franse regering heeft dus gisteren in Parijs een versterking aangekondigd van de nationale veiligheidsmaatregelen voor de volksgezondheid. Dit actieplan beantwoordt aan de doelstelling van de Franse regering om absolute prioriteit toe te kennen aan de volksgezondheid en de beleidstransparantie.
In een onzekere situatie als deze, wanneer er een groot risico bestaat voor de volksgezondheid, moeten alle noodzakelijke beslissingen ter bescherming van de volksgezondheid worden genomen en permanent worden herbekeken in het licht van de nieuwste inzichten en wetenschappelijke adviezen. Dit is het derde principe waarnaar wij ons richten: het voorzorgsbeginsel.
Een bijkomende stap in de bescherming is noodzakelijk gebleken. Twee specifieke feiten hebben de ongerustheid over het gebruik van diermeel in veevoeder doen toenemen.
Het eerste feit is het opduiken van BSE-gevallen bij herkauwers die zijn geboren na het verbod op diermeel. Dit heeft aanleiding gegeven tot de hypothese van een toevallige besmetting van deze dieren door kruisbesmetting of ongeoorloofd gebruik van diermeel.
Het tweede feit is de publicatie van een verslag in het Verenigd Koninkrijk waarin een duidelijk beeld wordt gegeven van de moeilijkheden bij de controle op het gebruik van diermeel.
Naast de problemen in verband met de volksgezondheid, beschouwt de consument het gebruik van diermeel als het symbool van de excessen van een bepaalde landbouwmethode die sinds veertig jaar de landbouwproductie beheerst en de beschikbaarheid van levensmiddelen tegen lage prijzen heeft kunnen waarborgen, maar waarvan nu ook de beperkingen blijken en die de laatste jaren ter discussie is komen te staan.
Dit is de reden waarom de Franse regering heeft besloten om het gebruik van vlees- en beendermeel in voedsel voor varkens, pluimvee en vissen alsook in voedsel voor huisdieren op te schorten. Enkel vismeel mag nog steeds worden gebruikt in visvoer.

Tezelfdertijd is het Franse Bureau voor de voedselveiligheid bezig met een nieuwe wetenschappelijke evaluatie van het gezondheidsrisico dat is verbonden met het gebruik van diermeel, in het licht van de nieuwste inzichten en met het oog op de doelmatigheid van de veiligheidsmaatregelen.
Van haar kant gaat de Franse regering door met haar maatregelen tot verwijdering van risicomateriaal uit de voeding. In overeenstemming met de recente wetenschappelijke aanbevelingen heeft zij besloten tot verwijdering van ruggenmerg.
Op voorstel van het Nationaal Bureau voor onafhankelijke wetenschappelijke evaluatie, AFSSA, heeft de Franse regering besloten om een verbod uit te vaardigen op "T-bone"steaks. Eveneens zal het ruggenmerg van runderen worden geweerd bij de productie van gelatine en talg, en zal de organisatie van het slachtproces geheel worden herzien teneinde de veiligheid bij het versnijden van karkassen nog te verhogen.
De controlemiddelen op de gehele voedselketen zullen worden versterkt.
Frankrijk is overigens begonnen met een omvangrijk programma van 48.000 tests op rundveepopulaties die als een risico worden beschouwd. Daarvan vallen er 8.000 onder het communautaire programma. Er is nu reeds besloten om dit programma uit te breiden tot het hele Franse grondgebied. Tezelfdertijd zullen er ook aselecte steekproeven worden uitgevoerd op runderen die terechtkomen in de voedselketen.
Wij stellen de Europese Commissie en onze partners van de Unie voor om de tests op deze manier uit te breiden op Europese schaal, al naar gelang de wetenschappelijke adviezen.
Een specifiek beleidsterrein betreft de menselijke vorm van de ziekte en maatregelen op het gebied van de verzorging. Een programma ter versterking van de maatregelen op het gebied van de ontsmetting en sterilisatie in ziekenhuizen van medische instrumenten die dienen voor eenmalig gebruik zal zeer binnenkort van start gaan. De voorzorgs- en veiligheidsmaatregelen op het gebied van de vervaardiging en het gebruik van bloedproducten worden momenteel herzien. Bijzondere aandacht zal worden besteed aan de hygiënische omstandigheden en de veiligheid van de werknemers in de betreffende installaties.
De vooruitgang van het onderzoek is essentieel voor de kennis, preventie en behandeling van BSE. Daarom zullen de onderzoeksinspanningen die sinds 1997 zijn geleverd, worden voortgezet en geïntensiveerd.
De huidige daling in de consumptie van rundvlees leidt tot een sterke verstoring van de markt. Om deze crisis het hoofd te bieden, moeten er ondersteuningsmechanismen voor de rundvleessector komen. Frankrijk heeft gevraagd de situatie van de rundvleessector op de agenda te plaatsen van de Landbouwraad die op 20 en 21 november aanstaande in Brussel zal worden gehouden. De Franse regering heeft nu al verzocht om activering van het mechanisme voor particuliere opslag waarin de GMO voor rundvlees voorziet. Men mag nog verder strekkende maatregelen niet uitsluiten en we dienen de mogelijkheden te onderzoeken de productie van eiwitrijke gewassen in Europa te vergroten.
Dit nationale actieplan, dat eerste minister Lionel Jospin gisteren heeft aangekondigd in Parijs, vloeit voort uit het feit dat voedselveiligheid een legitieme eis is van de consument en een permanente bekommernis van de Franse regering die vastberaden en nauwlettend zal blijven waken over de waarborging ervan.
Ik ben ervan overtuigd dat deze bekommernis volledig wordt gedeeld door de Europese instellingen, of het nu gaat om het Europees Parlement, mevrouw de Voorzitter, de Commissie of de Raad, en dat voedselveiligheid voorbestemd is volledig in het Europese kader te worden opgenomen.
Vandaag nog zijn in Brussel de deskundigen van het Permanent Veterinair Comité van de Commissie bijeengekomen om de modaliteiten voor de uitbreiding van het Europees programma voor opsporingstests op runderen voor te bereiden. Deze bijeenkomst van de veterinaire deskundigen van de Commissie is bijzonder nuttig om de balans op te maken met het oog op de komende Landbouwraad die zal worden gehouden op 20 en 21 november onder voorzitterschap van mijn collega en vriend Jean Glavany.
Deze bijeenkomst is een goede gelegenheid om nu reeds ervaringen en standpunten uit te wisselen over het programma voor BSE-tests, het verbod op diermeel en andere maatregelen die in aanmerking komen om op Europees niveau te worden versterkt. De resultaten van dit eerste debat zullen worden voorgelegd aan de Raad op 20 november. De inzet is niets minder dan het herstel van het vertrouwen van de Europese consumenten in het rundvlees.
Overigens is het voorzitterschap voornemens om tijdens diezelfde bijeenkomst een open debat te voeren over voedselveiligheid, op basis van de lopende werkzaamheden, de huidige ontwikkelingen in de BSE-crisis en de recente voorstellen van de Commissie over voedselhygiëne en voedingsmiddelenwetgeving, en met name de oprichting van een Europese autoriteit voor de voeding.
Er moet op gewezen worden dat er momenteel verscheidene wetgevingsvoorstellen in behandeling zijn die zullen bijdragen tot een versterking van de doeltreffendheid en de relevantie van de communautaire regelgeving en bijgevolg, naar ik hoop, tot herstel van het vertrouwen van de consument.
Ik wijs bijvoorbeeld op het ontwerp voor een kadertekst inzake de strijd tegen TSE's dat momenteel wordt onderzocht door de Raad en zou moeten uitmonden in een akkoord op de Landbouwraad van december.
Deze tekst heeft als voornaamste doel het creëren van een rechtsgrondslag op basis waarvan, in het kader van één enkele tekst, bijna alle maatregelen kunnen worden genomen op het vlak van epidemiologisch toezicht, gezondheidsbescherming en het verbod van risicomateriaal, maar tevens maatregelen betreffende de verkoop, handel, invoer en uitvoer van levende dieren en hun producten. Al deze maatregelen hebben zowel betrekking op BSE bij runderen als bij schapen, alsook op de scrapie bij kleine herkauwers. Het toepassingsgebied van deze voorschriften betreft zowel menselijke als dierlijke voeding, terwijl de andere aspecten van de TSE-problematiek worden verwezen naar sectorale wetgevingen (geneesmiddelen, cosmetica en andere sectoren).
Daarnaast heeft de Commissie maatregelen voorgesteld op het gebied van voedselhygiëne die momenteel zowel in de Raad als in het Parlement worden onderzocht.
Het zeer recente voorstel van de Commissie betreffende de voedingsmiddelenwetgeving en de voedingsautoriteit zal het onderwerp zijn van een uitvoerig debat tijdens de Raad van ministers van Interne Markt, Consumentenbeleid en Toerisme op 30 november. Ik zal deze Raad van ministers voorzitten en in die hoedanigheid streven naar de formulering van krachtlijnen die als richtsnoer moeten dienen voor de werking van de voedselautoriteit. Ik geloof dat het open debat over voedselveiligheid dat de komende week zal plaatsvinden in de Landbouwraad naast andere aspecten duidelijk zal laten zien dat wetenschappelijke evaluatie een hoofdbestanddeel is van het Europees beleid op het gebied van voedselveiligheid.
Het Parlement heeft onlangs zijn standpunt gegeven over het Witboek van de Commissie dat een eerste beschrijving geeft van deze autoriteit. Ik twijfel er niet aan dat het vergaderrooster van het Parlement volledig rekening zal houden met de noodzaak om sneller vooruit te gaan opdat, zoals de Commissie voorstelt, we in Europa zouden kunnen beschikken over een Europese voedingsautoriteit vanaf 2002.
Onmiddellijk na de presentatie van het voorstel tot oprichting van een Europese voedingsautoriteit door de Commissie op 8 november, is het voorzitterschap begonnen met de voorbereidende werkzaamheden in de Raad.
De werkgroep van de Raad heeft twee bijeenkomsten gehouden op 9 en 14 november ter voorbereiding van het oriëntatiedebat dat op 30 november zal plaatsvinden in de Raad.
De taak van de Europese voedingsautoriteit zal vooral bestaan in het leveren van onafhankelijke wetenschappelijke adviezen van zeer hoog niveau over alle kwesties die directe of indirecte gevolgen hebben voor de gezondheid van de consumenten en voortvloeien uit de consumptie van voedingsmiddelen. Deze adviezen hebben betrekking op alle fasen van de productie, van de primaire productie tot de eindconsument.
De Europese voedselautoriteit zal eveneens duidelijke en toegankelijke informatie beschikbaar stellen over kwesties die onder haar mandaat vallen. Efficiëntie, onafhankelijkheid en transparantie zullen dus de essentiële principes zijn voor de risico-evaluatie van voedingsmiddelen in Europa.

Byrne
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij in de gelegenheid te zijn u op de hoogte te brengen van de laatste ontwikkelingen inzake de BSE-crisis. Ik was toch al van plan het verslag van de commissie Phillips, dat de Britse regering eerder deze maand heeft gepubliceerd, onder uw aandacht te brengen, maar de gebeurtenissen van de afgelopen week in Frankrijk nopen mij de zaak eerder naar voren te brengen.
Alleen een gevaarlijk zelfgenoegzame of naïeve geest zal van mening zijn dat de BSE-crisis achter de rug is. We zijn er eens te meer aan herinnerd dat BSE niet tot het verleden behoort, maar veeleer een nog steeds levensgroot gevaar is. Het afgelopen jaar is in Frankrijk een onrustbarend aantal gevallen van BSE ontdekt, deels ten gevolge van de invoering van gerichte tests. Bovendien heeft het in de handel brengen van rundvlees afkomstig van een veestapel waar een geval van BSE is aangetroffen onder het publiek de vrees aangewakkerd dat de controles ter bescherming van de volksgezondheid ontoereikend zijn.
Het is duidelijk dat we uitgebreid bij deze ontwikkelingen moeten stilstaan en er lering uit moeten trekken. Om te beginnen moeten we de feiten eens goed op een rijtje zetten. Momenteel komen er in Frankrijk op een miljoen runderen 7 BSE-gevallen voor. Dit is aanzienlijk minder dan het internationale criterium voor risicolanden, namelijk 100 gevallen per miljoen. Het betrekkelijk lage getal is echter geen reden om tevreden te zijn. Het is een feit dat het aantal BSE-gevallen in verschillende lidstaten toeneemt. Zo lang er geen duidelijk en doorzichtig bewijs is dat de verspreiding van BSE in alle lidstaten afneemt, is uiterste waakzaamheid geboden. Belangrijker nog, we moeten lering trekken uit de recente gebeurtenissen.
Ik wil de belangrijkste punten beknopt toelichten. Ten eerste staat het toegenomen aantal gevallen van BSE dat in Frankrijk is aangetroffen grotendeels in verband met het feit dat de Franse autoriteiten zijn begonnen steekproeven te houden. Dit is het gevolg van een Commissiebesluit dat dergelijke proeven vanaf 1 januari 2001 verplicht stelt. Alle lidstaten zouden het Franse voorbeeld moeten volgen.
Ten tweede kan de noodzaak van strenge controles op BSE niet genoeg worden benadrukt. Er is een heel scala aan controles voorgeschreven. Als deze in acht worden genomen en worden uitgevoerd, wordt het gevaar voor de volksgezondheid tot een minimum beperkt. Ik kom hier nog op terug.
Ten derde dient de aanpak van de BSE-kwestie transparant te zijn. De reacties van de consument worden wel omschreven als psychotisch, irrationeel of paniekerig. Het ontbreken van duidelijkheid en doorzichtigheid in de aanpak heeft in sterke mate tot deze ongelukkige situatie bijgedragen.
Ten slotte moeten we niet vergeten dat er de afgelopen jaren, met name vorig jaar, veel vooruitgang is geboekt bij het tot stand brengen van een raamwerk ter bestrijding van BSE. Hierbij hebben we ook een aanzet gemaakt om te komen tot communautaire stelsels waarmee dergelijke rampen in de toekomst kunnen worden voorkomen.
Ik was eerlijk gezegd teleurgesteld dat premier Jospin gisteren in zijn verklaring heeft nagelaten te wijzen op de zeer positieve rol die de EU de laatste jaren heeft gespeeld. Geïnspireerd door dit Parlement is de Commissie de drijfveer geweest achter de uitvaardiging van maatregelen ter bestrijding van BSE, ondanks het veelvuldig ontbreken van steun vanuit de lidstaten.
Het werk is echter nog niet af. Er worden momenteel belangrijke voorstellen, bijvoorbeeld inzake dierlijk afval en overdraagbare spongiforme encefalopathieën, in de Raad en het Parlement behandeld. Een nog belangrijker initiatief is het voorstel voor de oprichting van een Europese voedselautoriteit dat vorige week door de Commissie is goedgekeurd.
We moeten voorkomen dat de recente gebeurtenissen de voortgang in gevaar brengen. Ik verwacht dat de Europese Raad in Nice de voorstellen van de Commissie voor een Europese voedselautoriteit zal steunen, en ik wijs op wat u, mevrouw de Voorzitter, op dat punt pas nog heeft gezegd. Het Parlement kan op zijn beurt het voorstel steunen door er de hoogste prioriteit aan te geven, zodat het zo spoedig mogelijk wordt goedgekeurd.
Om terug te komen op de centrale kwestie zou ik willen zeggen dat de gebeurtenissen van de afgelopen weken vragen om een reactie. Het standpunt van de Commissie dat gerichte tests nodig zijn om een betrouwbaar beeld te krijgen van de verspreiding van BSE in de EU, is door de resultaten van de tests in Frankrijk volledig gerechtvaardigd gebleken. Deze tests dienen echter op veel grotere schaal te worden uitgevoerd.
Het publiek wil de garantie dat de bestaande controles effectief zijn. Uitgebreide tests blijken nu de meest effectieve manier te zijn om deze garantie te verkrijgen. De Commissie wil volgende week maandag aan de Landbouwraad voorstellen voorleggen waarin volledig tegemoet wordt gekomen aan de wensen van het publiek omtrent deze garantie. Het Europees Parlement is een consequent en fervent voorstander van deze tests en ik reken op uw steun voor de aanpak van de Commissie.
Ook moet worden besproken wat de gebeurtenissen van de afgelopen dagen voor gevolgen hebben voor de maatregelen inzake vlees- en beendermeel. Er moet worden gezocht naar een verklaring voor het toegenomen aantal gevallen van BSE, niet alleen in Frankrijk maar ook in andere lidstaten. Telkens weer wordt met de beschuldigende vinger gewezen in de richting van besmet vlees- en beendermeel.
Frankrijk heeft gisteren besloten het gebruik van vlees- en beendermeel voorlopig te verbieden. Ik ben benieuwd naar het standpunt van AFSSA, de Franse inspectiedienst voor waren, die de Franse autoriteiten moet helpen bij de besluitvorming omtrent de vraag of deze voorlopige maatregel dient te worden gecontinueerd.
Er zijn nog steeds tekenen die er sterk op wijzen dat het toegenomen aantal gevallen van BSE in enkele lidstaten zijn oorsprong vindt in de periode vóór de invoering van strengere controles in 1996. En het is zeker zo dat de huidige controles zeer streng zijn. Er is bijvoorbeeld een verbod op het voeren van vlees- en beendermeel aan herkauwers, met name rundvee. Vlees- en beendermeel moet onder hoge druk worden gekookt en dit proces dient aan strenge voorwaarden te voldoen. Gespecificeerd risicomateriaal moet worden verwijderd en vernietigd. Er worden actieve controlemaatregelen uitgevoerd, waaronder steekproeven, om te voorkomen dat met BSE besmette bestanddelen in de voedsel- en voederketen terechtkomen.
Deze controles zijn echter uitsluitend effectief als ze op de juiste wijze worden uitgevoerd. Onderzoek door het Voedsel en Veterinair Bureau van de Commissie wijst veelvuldig op zwakke plekken in de uitvoering van deze controles. In enkele lidstaten wordt naar aanleiding van de onderzoeksresultaten niet echt serieus actie ondernomen. Dit is ronduit onaanvaardbaar. Het is onaanvaardbaar uit het oogpunt van de volksgezondheid. Ook is het dom, aangezien het niet uitvoeren van de controles zal leiden tot een algeheel verbod op vlees- en beendermeel met de financiële en ecologische gevolgen van dien.
Vanuit financieel en volksgezondheidsoogpunt moet dus worden gepleit voor strenge naleving van de afspraken. De Commissie zal op haar beurt de lidstaten blijven wijzen op het belang hiervan. Het Voedsel en Veterinair Bureau van de Commissie verleent thans al de hoogste prioriteit aan controles van de lidstaten ter bestrijding van BSE.
Ik verzoek het Voedsel en Veterinair Bureau nogmaals een fundamenteel en grondig onderzoek in de lidstaten uit te voeren. De verordening dat gespecificeerd risicomateriaal moet worden verwijderd en vernietigd is pas vanaf 1 oktober 2000 van kracht en ik wil vanuit het veld dringend bevestigd zien dat deze verordening wordt nageleefd. Ik zou het op dit vlak zeer waarderen als het Parlement ook een bijdrage zou leveren door de lidstaten op het belang van deze controles te wijzen.
Bovendien ligt er momenteel een belangrijk voorstel ter goedkeuring bij het Parlement en de Raad inzake de regulering van dierlijk afval. Dit voorstel biedt de mogelijkheid om te komen tot een uitgebreid raamwerk waarin alle relevante kwesties inzake dierlijk afval worden aangepakt. Ik hoop nogmaals dat het Parlement eraan zal meewerken dit voorstel met spoed op de agenda te zetten.
Een aantal sprekers heeft de kwestie van een algeheel verbod op vlees- en beendermeel aan de orde gebracht. Ik wil nog een paar aanvullende opmerkingen plaatsen bij wat ik eerder over deze kwestie heb gezegd.
In een situatie als deze is het altijd aanlokkelijk te zoeken naar een toverformule, een oplossing waarmee in één klap het gevaar is geëlimineerd en het vertrouwen hersteld. U hebt mij eerder horen zeggen dat ik naar de consument toe volledige doorzichtigheid wil betrachten. Dat betekent volgens mij ook dat ik de consument niet mag voorhouden dat er een toverformule bestaat waarmee deze zeer netelige kwestie kan worden opgelost. Een voorbeeld van zo' n toverformule is een algeheel verbod op vlees- en beendermeel.
Mijn enige zorg met betrekking tot vlees- en beendermeel is of het wel of niet veilig is om in diervoeder te worden verwerkt. Het verdedigen van de economische en ecologische voordelen van het gebruik ervan laat ik aan anderen over. Wat de veiligheid betreft, herhaal ik dat er reeds een omvangrijk scala aan controles bestaat om te voorkomen dat BSE via vlees- en beendermeel wordt overgedragen. Zoals ik al eerder heb gezegd, zou het misschien verboden moeten zijn vlees- en beendermeel aan herkauwers te voeren. Het wetenschappelijk advies is dat onder de voorgeschreven voorwaarden geproduceerd vlees- en beendermeel geen gevaar oplevert.
Dit Parlement is het ermee eens dat op veilige wijze geproduceerd vlees- en beendermeel moet kunnen worden gebruikt. Dat heeft het Parlement in het BSE-verslag van 1997 verklaard. Ik citeer: "Recycling van kadavers en bijproducten van de slacht door de vervaardiging van vlees- en beendermeel vormt vanuit economisch, ecologisch en gezondheidsoogpunt het beste alternatief" . Maar, zoals ik al eerder zei, het in acht nemen en uitvoeren van de voorgeschreven controles is voorwaardelijk voor het veilig gebruik van vlees- en beendermeel. Als de controles zwakke plekken bevatten, zitten we duidelijk met een probleem. Ik sta erop dat alle lidstaten op dit punt hun verantwoordelijkheid nemen.
Het Voedsel en Veterinair Bureau van de Commissie zal zijn inspanningen verdubbelen om ervoor te zorgen dat de lidstaten hun verplichtingen nakomen. Ik wil daar nog aan toevoegen dat ik het besluit van Frankrijk om vlees- en beendermeel te verbieden, als dat is ingegeven door twijfel over de betrouwbaarheid van hun controles, volledig onderschrijf. In dit verband ben ik blij dat premier Jospin gisteren ook een aanzienlijke uitbreiding van de controles van de voedselketen heeft aangekondigd, waaronder een flinke personeelsuitbreiding. Maandag zal ik de lidstaten vragen in hoeverre zij vrezen dat zwakke plekken die strijdig zijn met de communautaire wetgeving ten aanzien van de uitvoering van controles, de laatste jaren hebben bijgedragen tot de toegenomen verspreiding van BSE.
Ten slotte, mevrouw de Voorzitter, wil ik hier nog aan toevoegen dat de Commissie op basis van een medebeslissingsprocedure onlangs een voorstel bij het Parlement heeft ingediend voor een regeling inzake dierlijk afval. Hierin wordt een communautair raamwerk voorgesteld waarin alle relevante kwesties ten aanzien van de verwerking van dierlijk afval, met name in diervoeder, aan de orde komen. Opvallend is dat in de discussie die reeds met de lidstaten over dit voorstel is gevoerd, een verbod op vlees- en beendermeel in diervoeder - en dan bedoel ik een algeheel verbod - niet als een noodzakelijke maatregel naar voren komt. In plaats daarvan heerst de opvatting dat de EU erop dient toe te zien dat uitsluitend dierlijk materiaal geschikt voor menselijke consumptie in vlees- en beendermeel wordt verwerkt. Het valt te bezien of hier door de huidige situatie verandering in komt.
Laat me u er in dit verband aan herinneren, mevrouw de Voorzitter, dat ik nog maar vijf maanden geleden de goedkeuring van de Raad heb weten te verkrijgen voor een verbod op het gebruik van gespecificeerd risicomateriaal in de voedsel- en voederketen. Ja, het klinkt ongeloofwaardig, maar het heeft vier jaar geduurd om overeenstemming te bereiken over een maatregel die mijns inziens van fundamenteel belang is voor de bescherming van de volksgezondheid. De obstakels bij het verkrijgen van steun voor een verbod op vlees- en beendermeel moeten ook in dit licht worden bezien. Ik verzeker u echter dat, als ik een verbod op vlees- en beendermeel in diervoeder noodzakelijk acht om de volksgezondheid te beschermen, ik zo' n voorstel ongeacht de obstakels zal indienen.
Het Parlement heeft nu de gelegenheid duidelijk gestalte te geven aan een toekomstig beleid op communautair niveau inzake dierlijk afval. Alle opties die in het voorstel inzake dierlijk afval worden genoemd, staan ons ter beschikking, ook een algeheel verbod, indien dit noodzakelijk wordt geacht. Ik zie uit naar uw verslag en de voorgestelde amendementen en ik verzeker u alle medewerking te zullen verlenen aan voorstellen tot verbetering.

Böge
Mevrouw de Voorzitter, inderdaad zou dit debat vandaag overbodig zijn geweest indien alle lidstaten de eis van de Enquêtecommissie- BSE en de follow-up daarvan van februari en november 1997 meteen volledig hadden omgezet. Ik wil ook erkennen dat de Commissie, zeker ook als gevolg van de sterke druk vanuit het Europees parlement, in de afgelopen jaren flink wat druk heeft uitgeoefend om de verbruiker preventief beter te beschermen. Maar de lidstaten zetten alles nog altijd te laat om.
Snel handelen en toch serieus blijven: beide moet toch mogelijk zijn! De burgers begrijpen niet dat onze wetgeving in tijden van crisis zo lang op zich laat wachten. Ook daarom zeg ik dat de Commissie de bevoegdheid moet krijgen om in zulke tijden van crisis en in geval van overtredingen van het gemeenschapsrecht, of wanneer er gevaar dreigt, sneller te kunnen beslissen en te handelen, als het gemeenschappelijk welzijn en de volksgezondheid daarom vragen.

Ik wil ook zeggen dat voor embargo' s binnen de interne markt steekhoudende motiveringen moeten bestaan. De goedgekeurde maatregelen ter identificatie van dieren en etikettering van vlees vormen een belangrijke basis voor meer veiligheid en vertrouwen. Het is altijd beter om het kwaad te bestrijden waar het zich voordoet, in plaats van populistisch op te treden.
Laten we samen uit deze kringloop van speculaties en wederzijdse beschuldigingen stappen, waarbij BSE eigenlijk staat voor blame somebody else! Daarom steun ik uitdrukkelijk de gemeenschappelijke resolutie om vanuit deze sfeer van verdachtmakingen een invoering van BSE-sneltesten voor het hele gebied te eisen, niet alleen op dode dieren, niet alleen op dieren ouder dan 18 maanden, maar als het kan op alle dieren.
(Applaus)
Op die basis krijgen we diepgaandere, objectievere criteria om het risico resp. de afwezigheid van BSE in de lidstaten te evalueren en kunnen we nieuwe, verdergaande beslissingen treffen.
Mijnheer de Voorzitter, ik maan de Raad uitdrukkelijk aan om eindelijk haar mening over de TSE-verordening kenbaar te maken.
(Applaus)
Wij hebben de eerste lezing in mei afgesloten. Het is een schandaal dat als er een oorzakelijk verband tussen BSE en scrapie bestaat, er nog altijd geen gemeenschappelijke bepalingen voor de bestrijding ervan zijn.
Inderdaad, Frankrijk heeft het recht om diermeel om interne politieke redenen te verbieden. Maar wat voor Frankrijk in deze situatie misschien terecht is, geldt daarom nog niet voor alle lidstaten. Het is goed dat we ons ook voor dit punt aan de gemeenschappelijke beslissingen van 1997 houden, zoals de heer Byrne al heeft uiteengezet. Een gedeeltelijk functionerend recyclingsysteem werd om zeep geholpen omdat de veiligheid niet werden gerespecteerd. Ik zeg heel openlijk dat wat wij morgen zullen eisen - een algemeen en voorlopig verbod op de productie en het gebruik van diermeel, tot vaststaat dat de norm gerespecteerd wordt en alle producten zuiver zijn, en het commissievoorstel voor de definitieve verwijdering van dode dieren - hard zal aankomen voor vele lidstaten, maar wij doen daaraan mee omdat er anders op termijn problemen komen. Delen van dieren die voor de menselijke consumptie toegelaten zijn, moeten echter ook in de toekomst kunnen worden verwerkt.
We moeten ook in de begroting voorzorgsmaatregelen treffen. Een BSE-test voor alle dieren, die door de EU mee wordt gefinancierd, betekent extra kosten van 130 miljoen euro. Er moet bovendien geld opzij worden gezet om mogelijke saneringsmaatregelen te kunnen nemen. In die zin zullen we ook overleg voeren met de Commissie en de Raad, zodat de Commissie de noodzakelijke correcties en voorzorgsmaatregelen in de begroting voor het jaar 2001 kan aanbrengen.
(Applaus)

Roth-Behrendt
Mevrouw de Voorzitter, ik zou echt niet meer weten hoe vaak we in de afgelopen vier jaar over dit onderwerp hebben gediscussieerd. Ik respecteer uw moed, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik respecteer het feit dat u vandaag hier naar toe bent gekomen want bij de retorische oorvijgen die u van collega Böge hebt gekregen, zal het wel niet blijven, oorvijgen die u - en dat zeg ik nadrukkelijk - voor uw andere collega' s in de ministerraad krijgt.
Wij hebben een wetgeving opgesteld. Het begin daarvan was de onthulling van het BSE-schandaal, dat de Raad jarenlang heeft willen verdoezelen. De wetgeving die wij hebben opgesteld is excellent. Hierin is bijvoorbeeld sprake van een verbod op het voeren van diermeel aan herkauwers, van productiemethoden voor diermeel en van het verwijderen van risicomateriaal. Waar was de Raad toen ze die wetgeving moest omzetten? Hoeveel bloedneuzen heeft de Commissie niet bij de ministerraad opgelopen voordat het verwijderen van risicomateriaal in een wet werd opgenomen? Waarom heeft deze Raad, die de consument moet beschermen en die nu doet alsof de gezondheid van de mens het belangrijkste is, niet vroeger gezegd: wij voldoen daaraan ook zonder wetgeving? U, mijnheer de voorzitter van de Raad, en uw collega' s hadden al lang voordat de Commissie - jammer genoeg wat laat - voorstelde om alleen nog die delen van dieren die voor menselijke consumptie geschikt zijn tot diermeel te verwerken, hetzelfde voor de verschillende lidstaten kunnen beslissen. Dat initiatief had u kunnen nemen. Ik vraag mij echt af waarom wij het geschil met de ministerraad over de etikettering van rundvlees voor het Europees Hof hebben moeten uitvechten. Was dat echt nodig? Ik vraag u ook, mijnheer de voorzitter van de Raad waarom Frankrijk - u verwees immers naar de Franse politiek - zo lang heeft gewacht om de productiemethoden voor diermeel om te zetten. Dat begrijp ik niet. Ik begrijp niet waarom Frankrijk de bepalingen over druk, temperatuur en verhittingstijd van diermeel niet sneller kon omzetten.
De heer Böge heeft het al gezegd; hij en ik waren rapporteur voor de TSE-verordening en wij hadden op 17 mei een eerste lezing daarvan. Waar blijft het gemeenschappelijk standpunt van de Raad als dit toch zo belangrijk is? Mijnheer de voorzitter van de Raad, staat u mij dit wat ketters vermoeden toe: u bent als persoon vast wel begaan met de menselijke gezondheid en de veiligheid van de consument, maar ik krijg steeds weer de indruk dat de Raad veel meer rekening houdt met de marktregulering en de economische aspecten. Zodra er dan, zoals u het noemt, hysterie onder het publiek ontstaat, vreest men meteen dat de rundvleesmarkt zal instorten, en dan komt er reactie. Ik zeg u met enig voorbehoud, mijnheer de voorzitter, dat ik mij afvraag wanneer de landen die vandaag tot een volledig voederverbod op diermeel besluiten, de deur weer zullen openzetten en zullen beweren dat diermeel weer op een veilige manier wordt geproduceerd en gevoerd mag worden. Dan zal ik echter heel ontspannen onderuitzakken en zien of u daarop nog iets nieuws te zeggen hebt.
Ik zeg u heel duidelijk, collega' s, dat wij twee zaken nodig hebben. Ten eerste hebben wij goede wetgeving nodig. Voor een groot deel hebben wij die al opgesteld, en daar gaan we mee door, want het moet snel gaan: u kunt daarvoor zorgen. Tot nu toe ging de Raad altijd op de rem staan, en het was een zware rem. Ze zijn er met zijn vijftienen op gaan staan; heel efficiënt, dat geef ik u op een briefje! Als die goede wetgeving er dan is, moet ze gecontroleerd worden. Daarom ben ik ook zo dankbaar dat in onze gemeenschappelijke resolutie, die morgen hopelijk bijna eenparig zal worden goedgekeurd, wordt geëist dat de lidstaten verslag uitbrengen van hun controles. Ik wil weten wanneer Duitsland, Frankrijk, Zweden, Oostenrijk of welk ander land dan ook hygiënische controles op de productie van diervoeder heeft uitgevoerd, wanneer er veterinaire controles zijn verricht, of die arme veeartsen het nog aankunnen en of we misschien extra veeartsen in dienst moeten nemen.
Als u dat allemaal ernstig meent, hebt u geen levensmiddeleninstantie als alibi nodig. Die kan misschien wel een wetgeving over de veiligheid van levensmiddelen voorbereiden, maar kan niet bieden wat wij bieden: goede wetgeving en controle. Dat is uw opdracht, mijnheer de voorzitter van de Raad. Ik zou blij zijn, mevrouw de Voorzitter, als dit mijn laatste bijdrage tot deze discussie in dit huis zou zijn. We zullen toch ooit een punt moeten kunnen zetten achter dit onderwerp!

Olsson
Mevrouw de Voorzitter, het verbod van Frankrijk op diermeel in voeders komt veel te laat. Op dit moment is de enige manier om de vicieuze cirkel van BSE-besmetting te doorbreken het gebruik van diermeel als voeder geheel te verbieden. Zo lang men niet kan garanderen dat diermeel zonder ziektekiemen niet wordt gemengd met kadavermeel, moet alle diermeel worden verboden als voeder.
Wijsheid achteraf is zinloos, maar ik moet in dit debat toch terugdenken aan het begin van de jaren 90, toen ik als verantwoordelijke voor de landbouwonderhandelingen van Zweedse zijde gedwongen was een uitzondering te bedingen, omdat wij in Zweden een verbod op het gebruik van kadavermeel hadden. Wij konden er toentertijd een dergelijke uitzondering maar nauwelijks doorheen krijgen, maar het lukte, ook al werd er een beetje om ons gelachen en zei men dat het toch ongevaarlijk was. Tegenwoordig is het lachen iedereen wel vergaan. Het was feitelijk zo, mijnheer de voorzitter van de Raad. U noemde immers het feit dat het probleem werd veroorzaakt door verkeerde productiemethoden, en dat men daarom in Frankrijk diermeel heeft verboden. Daarom hadden wij in Zweden het al lang verboden. Het was immers gebleken dat onjuiste productiemethoden onjuist zijn, en van meet af aan moeten worden bestreden.
Ik wil nog een paar zaken benadrukken: de resolutie die naar ik hoop morgen zal worden aangenomen bevat enige zeer belangrijke punten. Het eerste punt is dat de herkomst van elke grondstof in alle soorten levensmiddelen in de keten nagetrokken moet kunnen worden. In een situatie als die zich nu in Frankrijk en ook daarvoor in vele andere landen heeft voorgedaan, is het van belang de consumenten te kunnen vertellen waar hun producten vandaan komen en hoe deze producten getraceerd kunnen worden. Deze eis is uiterst belangrijk, niet in de laatste plaats als het om het BSE-vraagstuk gaat.
In de tweede plaats is het belangrijk - en dat is niets nieuws - te benadrukken dat degene die willens en wetens een ziek dier, of een vermoedelijk ziek dier in de voedsel- of voederketen laat belanden een criminele handeling begaat. Hiervan moet elke levensmiddelenproducent zich bewust worden. Het is natuurlijk duidelijk dat er op dit moment veel mensen worden getroffen, niet in de laatste plaats talloze boeren. In sommige gevallen is het nodig hele veestapels te slachten, hetgeen een zware slag betekent. Men mag dan ook niet vergeten dat de nationale systemen voor uitroeiing van deze verschrikkelijke infectie maatregelen moeten omvatten waarmee men de landbouwers op goede wijze financieel schadeloos kan stellen. Wat dat betreft wil ik erop wijzen dat wij van de liberale fractie een amendement hebben ingediend dat naar ik hoop zal worden aangenomen.
Ter afsluiting wil ik graag mijn dank uitspreken aan commissaris Byrne die naar mijn mening in dit opzicht uitstekend werk doet.

Auroi
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister, mijnheer de commissaris, beste collega' s, gezien de ongerustheid die momenteel onder de Europese consumenten en boeren heerst omtrent de voedselveiligheid, moeten de Raad en het Europees Parlement wel reageren.
De BSE-crisis laat zich momenteel aanzien als een probleem voor de volksgezondheid, om niet te zeggen een maatschappelijk probleem. Het is onaanvaardbaar dat de Commissie en de Raad enerzijds uiterst integer reageren en de mond vol hebben van voorzorgsmaatregelen, en zich anderzijds beperken tot vage besluiten en eindeloos vergaderen. Er zijn op communautair niveau weliswaar talrijke maatregelen genomen, maar deze worden slecht toegepast of schieten tekort. We moeten dus overstappen op concrete voorstellen en ervoor zorgen dat we over de middelen beschikken om deze voorstellen uit te voeren.
Als eerste maatregel eist onze fractie dat er in alle lidstaten onmiddellijk systematische tests worden ingesteld voor de opsporing van BSE, in eerste instantie voor runderen die ouder zijn dan achttien maanden, en dat tegelijkertijd het gebruik van diermeel in diervoeder tijdelijk algeheel wordt afgeschaft.
Degenen die vandaag de dag beweren, mijnheer Böge, dat er op hun grondgebied geen gevallen van gekkekoeienziekte voorkomen, hebben er simpelweg niet naar gezocht.
De intensieve veeteelt is overal op dezelfde wijze beoefend. Daarom moeten wij per land over een exacte inventarisatie beschikken.
Onze fractie eist een onmiddellijk verbod op vlees- en beendermeel voor alle fokdieren, zolang de lidstaten niet kunnen garanderen dat er regels worden ingesteld om BSE te voorkomen en de Europese richtlijnen op strikte wijze worden toegepast.
Mijnheer de commissaris, mijnheer de minister, er moeten hulpmiddelen komen voor een strikte controle. Deze moet ervoor zorgen dat risicomateriaal absoluut uit de gehele voedselketen voor dieren wordt geweerd. Daarnaast moet het voorstel van de Commissie worden toegepast. Dit houdt in dat dierlijk materiaal dat niet geschikt is voor menselijke consumptie, niet in diervoeders mag worden verwerkt.
Vlees- en beendermeel zullen voor een groot gedeelte - ook al is dit voorlopig - een nieuw soort afval vormen. Dit kan in cementovens verbrand worden of gebruikt worden voor de productie van biogas. Er bestaat beslist een oplossing om vervangend voer voor de fokdieren te vinden, aangezien het meel - en dat vergeten we nog te vaak - slechts een klein deel van hun voeding uitmaakt. Weidegras, witte klaver en voederwikke, gewassen die op dit moment ondervertegenwoordigd zijn in het GLB, kunnen een bevredigende oplossing bieden voor een veilige voeding voor mens en dier.
Wij kunnen de veehouderij redden door het economische landbouwsysteem te hervormen. Dit systeem zorgt er ook vandaag nog voor dat boeren en consumenten onder druk worden gezet door multinationals die zich eerder druk maken om hun enorme winsten dan om de voedselveiligheid.
De politiek moet hierin verandering brengen, zodat de ware schuldigen aan deze crisis gestraft worden en er op grond van de genomen besluiten een eerste stap kan worden gezet om deze dramatische crisis te beëindigen. Dat is de betekenis van de gezamenlijke resolutie. Het is een zware verantwoordelijkheid, maar wij zijn gekozen om deze volledig op ons te nemen.

Ainardi
Mevrouw de Voorzitter, de BSE-crisis die in 1996 uitbrak heeft mijns inziens duidelijk aangetoond hoezeer ultraliberalisme ertoe kan leiden dat de gezondheid van de consumenten en de belangen van de veehouders worden verkwanseld.
Mede dankzij de inspanningen van de Enquêtecommissie van ons Parlement werden er maatregelen ingevoerd om de gezondheid van de consumenten te beschermen. Zo werd met name diermeel voor herkauwers verboden en werd etikettering van rundvlees verplicht gesteld. Wegens fraude en nalatigheid, en bij gebrek bovendien aan afdoende maatregelen hebben wij de BSE-crisis nog altijd niet onder controle. Er zijn immers weer nieuwe gevallen ontdekt. We hoeven niet in paniek te raken, maar we mogen best toegeven dat de ongerustheid van de consumenten volstrekt gerechtvaardigd is. Mijn fractie is van mening dat de gezondheid van de consument een voorwaarde is die voorrang moet krijgen boven welke andere overweging dan ook. Daarom moeten wij dringend maatregelen nemen om de consument gerust te stellen en zijn vertrouwen in de voedselveiligheid te herstellen.
Ik weet niet of dit het wondermiddel is, mijnheer de commissaris, maar het lijkt mij dat wij uit voorzorg, op grond van de ervaringen, met onmiddellijke ingang het gebruik van diermeel in het voer van alle fokdieren - waaronder ook varkens, pluimvee en vissen - moeten verbieden.
Tevens moeten de tests om BSE op te sporen worden uitgebreid tot alle runderen die in de menselijke voedselketen terechtkomen. De huidige crisis heeft geleid tot ernstige afzetmoeilijkheden en een daling van de koersen, waarvan de veehouders en de hele rundvleessector schade ondervinden. Wij moeten zowel het vertrouwen van de consument herstellen als de getroffen veehouders helpen. Het is absoluut noodzakelijk dat er gerichte bijstand wordt geboden, bijvoorbeeld in de vorm van marktondersteuning of de toekenning van een graspremie.
Moeten wij ons echter, los van de acties op korte termijn, ook niet eens bezinnen op de werkwijze van het gemeenschappelijk landbouwbeleid? Ligt hierin niet de oorzaak van de problemen?
Mede door deze landbouwmethoden ontstond een superintensieve productie die ten koste ging van het milieu en de kwaliteit van de producten. Daarom zouden wij deze methoden moeten herzien. In wezen zou het zo slecht nog niet zijn als de dieren weer overgingen op meer traditionele voeding. Ik zou willen zeggen: geef ze wat meer gras.
De Europese Unie moet echter tevens de teelt van oliehoudende, eiwitrijke gewassen stimuleren, zodat dierlijk meel vervangen kan worden door plantaardig meel. Dan moet echter ook de GATT-overeenkomst uit 1993 worden herzien, aangezien deze bepaalt dat de Europese Unie niet meer dan 25% van haar behoeften in de vorm van eiwitrijke gewassen mag verbouwen, als tegemoetkoming aan de Amerikaanse export.

Pasqua
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, de BSE-crisis is omgeslagen in een collectieve psychose. De gehele rundvleessector wordt bedreigd door het terechte wantrouwen van de consument, terwijl onze veehouders en andere beroepsmensen uit de sector vrezen dat de crisis hen zal ruïneren.
Dat het zo ver gekomen is, komt door de onbekwaamheid van de regeringen. Deze werd nog versterkt door ons eigen onvermogen het hoofd te bieden aan de dubbele uitdaging waarvoor wij ons gesteld zagen, namelijk een uitdaging vanuit het oogpunt van gezondheid én van bezuiniging. Ik zal hier geen uitvoerige opsomming geven van de wandaden die door deze of gene zijn begaan. Het debat dat hier op gang kwam en waarin onderzocht wordt welke partij - de Raad, de Commissie of het Parlement - het meest of het minst heeft gedaan, lijkt mij enigszins overbodig. De realiteit is heel anders. De feiten liggen er en die zijn verpletterend. Wij waren op de hoogte, wij kenden de gevaren van dierlijk meel en van aangemerkt risicomateriaal. De wetenschappelijke autoriteiten hadden duidelijk aangegeven dat de ontwikkeling van de ziekte onder runderen niet onder controle was en hadden met nadruk gewezen op de verontrustende toename van het aantal zieke dieren.
Ik vind dat de Commissie beslist tekortgeschoten is. De ingevoerde rundvleesetikettering, die pas tweeënhalve maand geleden van kracht werd, stelt niet zo veel voor. De herkomst van de runderen kan hiermee onvoldoende worden achterhaald. Tevens waren wij tamelijk laat met het verbieden van aangemerkt risicomateriaal.
De aanpak van de crisis getuigt overduidelijk van onvermogen. Daarnaast werd er tragisch genoeg onvoldoende geanticipeerd op de gevolgen ervan, terwijl die toch te voorzien waren. Waar blijven de programma' s om het eiwittekort binnen de Unie te verminderen, waar zojuist nog op werd gezinspeeld? Hoe staat het met de verbranding van dierlijk meel en afval en met de invoering van verplichte tests binnen de Unie? Het probleem doet zich namelijk op het niveau van de hele Unie voor en niet binnen een enkel land. Het is inderdaad zo dat de kwaliteit van de voeding is opgeofferd aan een op productievermeerdering gericht systeem, aan standaardisatie van de levensgewoonten en aan producten waar geen kraak of smaak meer aan zit.
De consument twijfelde al aan de kwaliteit en nu maakt hij zich ook nog zorgen om zijn eigen gezondheid. Onze medeburgers weten dat de crisis ernstig is, want je kunt het volk niet ongestraft voorliegen. Zij weten dat de ontdekking in Frankrijk van zieke dieren te wijten is aan het feit dat wij ernaar zoeken, zoals zojuist al werd opgemerkt. Er moeten omvangrijke maatregelen komen, zowel op nationaal als Europees niveau, als wij een economisch bankroet en een enorme bedreiging van de gezondheid willen voorkomen. De voorstellen van de fungerend voorzitter van de Unie moeten worden aangenomen, met name het verbod op diermeel in veevoer voor alle sectoren waar dieren worden gefokt.
Er zijn echter nog twee andere allesomvattende plannen nodig en mijn verzoek is om deze zonder uitstel uit te voeren. Als wij namelijk blijven aarzelen en uitstellen, worden de risico' s voor de gezondheid en economie alleen maar groter. Ik vind de maatregelen die de Franse regering in dit opzicht getroffen heeft ontoereikend. Ten eerste - en anderen hebben dit voor mij al gezegd - moeten alle geslachte runderen die in de Europese voedselketen terechtkomen systematisch worden getest. Ruim een jaar geleden hebben de Europese autoriteiten drie tests voor het opsporen van BSE geschikt bevonden, waaronder de Franse test, die beschouwd wordt als de meest betrouwbare en gevoelige test. Deze test kan meteen op industriële schaal ontwikkeld worden. Dit is wat wij zonder enige aarzeling en zonder enig uitstel moeten doen, en wel op massale schaal. Zojuist werd gesproken over steekproefsgewijze tests. Steekproeven zullen het vertrouwen van de consument en de producent echter niet kunnen herstellen.
De publieke opinie moet volledig geïnformeerd worden over de eigenschappen van de test waarover ik het heb. De Franse test voor het opsporen van BSE is ontwikkeld door het CEA (een onderzoeksinstituut van de overheid). De test is in juni 1999 geëvalueerd door de Europese Commissie, door DG XXIV voor consumentenbescherming, en werd in juli 1999 overgedragen aan een industriële partner. Uitgangspunt bij de ontwikkeling van de test vormde de bescherming van de consument en de toepassing op zeer ruime schaal in het slachthuis. Hierdoor zou voorkomen worden dat dieren die een risico inhouden voor de mens, in de voedselketen terechtkomen. De resultaten van de Europese evaluatie, die in juli 1999 werden gepubliceerd, toonden aan dat deze test 10 tot 300 keer gevoeliger was dan de drie andere tests die gelijktijdig werden beoordeeld.
In september 2000 is een nieuw onderzoek door de Europese Commissie geëvalueerd en dit bevestigt de eerdere resultaten ten aanzien van de gevoeligheid. De gevoeligheid van deze test garandeert dus dat besmette dieren niet in de voedselketen kunnen terechtkomen. Deze test levert binnen vijf uur een resultaat op en is zonder meer binnen ons bereik daar een productie van honderden miljoenen exemplaren per jaar geen problemen oplevert. Om deze test onmiddellijk op zeer grote schaal toe te kunnen passen in regionale veterinaire laboratoria, hoeft men alleen maar te zorgen voor geschikt personeel, in afwachting van automatisering. De test bestaat, hij is betrouwbaar en kan op grote schaal geproduceerd worden. Dit is wat wij moeten doen en ik hoop dat ik u hiervan overtuigd heb.
Ten tweede is er een hervorming van de communautaire landbouw nodig, zodat op onze braakliggende gronden weer soja, luzerne en erwten verbouwd kunnen worden. Dit levert ons de vervangende eiwitten waaraan nu een tekort is en die een heel wat betere voeding voor onze dieren vormen dan de Amerikaanse GGO' s. Wij hebben onze soja, luzerne en erwten opgeofferd tijdens de WTO-onderhandelingen in Marrakech. Welnu, kenmerkend voor slechte akkoorden is dat zij opnieuw ter discussie moeten worden gesteld, des te meer wanneer de volksgezondheid dit noodzakelijk maakt.
Door blijk te geven van moed en ambitie kunnen wij het belang van de gezondheid van de Europeanen verenigen met het economische belang van onze producenten en hierdoor het vertrouwen herstellen. Dit is echter alleen mogelijk indien er geen sprake meer is van twijfel onder de publieke opinie, dat wil zeggen indien de opsporing systematisch - ik zeg met nadruk systematisch - wordt uitgevoerd. Zonder een algemeen verplicht gestelde test zal het vertrouwen zich niet herstellen. Je kunt vertrouwen namelijk niet afdwingen; je moet het verdienen.
Om deze redenen heeft de fractie waarvan ik voorzitter ben de ontwerpresolutie ondertekend die morgen in uw Parlement zal voorliggen. Ik hoop dat deze met eenparigheid van stemmen wordt aangenomen - of in ieder geval met een ruime meerderheid - zodat iedereen wel beseft dat dit Parlement zich in dit geval nauw betrokken voelt bij de problemen van onze Europese medeburgers.
(Applaus van de UEN-fractie)

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik maak van deze gelegenheid gebruik om de schandalige uitzetting van onze collega Jean-Marie Le Pen uit dit Parlement nog eens aan de kaak te stellen. De heer Le Pen had ons eraan kunnen herinneren dat de fractie van Europees rechts de eerste en wel veruit de eerste was die al in september 1999 de aandacht van het Parlement vestigde op het feit dat de BSE veroorzakende ziekteverwekker zich misschien niet zou beperken tot dieren en wel eens zou kunnen overslaan op de mens. Hoe werd daar toen op gereageerd? Uit deze banken kwam niets dan sarcasme en kritiek, over de gehele politieke linie, en de media hulden zich in een geringschattend stilzwijgen.
In die tijd, mijnheer de voorzitter van de Raad, heeft u niets of vrijwel niets ondernomen, evenals uw voorgangers niets hebben gedaan tegen de gevolgen van Tsjernobyl, de Aids-epidemie en de affaire rond het met HIV besmette bloed. Het argument was daarbij steeds dat er geen paniek gezaaid mocht worden onder de publieke opinie. Aldus rechtvaardigde oud-commissaris MacSharry deze laakbare nalatigheid. Het voorwendsel was dat de rundvleessector niet bedreigd mocht worden en er geen paniek onder de consumenten mocht ontstaan. Nu hebben wij te maken met een ramp van de bovenste plank op economisch en gezondheidsgebied, en heerst er paniek onder alle consumenten.
Nu het publiek reageert zoals te verwachten viel, spreekt u overhaast een verbod uit op het gebruik van diermeel voor alle dieren, uit naam van het beruchte voorzorgsbeginsel. Ondanks de zienswijze van experts en wetenschappers, die aangetoond hadden dat dit diermeel verantwoordelijk was voor de ontwikkeling en overdracht van de ziekteverwekker van BSE, vergeet u in uw analyse te vermelden dat deze situatie in de eerste plaats te wijten is aan de Angelsaksische meelfabrikanten. Zij hebben het meel namelijk uit concurrentieoverwegingen op een lagere temperatuur bereid.
U vergeet er eveneens op te wijzen, mijnheer de voorzitter van de Raad, dat Frankrijk ook nadat dit in 1989 verboden werd, doorging met het importeren van potentieel besmet vlees- en beendermeel vanuit het Verenigd Koninkrijk. Deze import verliep met name via België. Het resultaat weerspiegelt het onvermogen van de politiek: in 2000 zijn er in Frankrijk bijna honderd BSE-gevallen ontdekt en tot op heden zijn er in het Verenigd Koninkrijk tachtig mensen overleden aan de atypische variant van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob en in Frankrijk twee.
Waarom, mijnheer de minister, mijnheer de commissaris, moesten wij tot 1 oktober 2000 wachten voordat er binnen de Europese Unie een verbod op aangemerkt risicomateriaal kwam, terwijl dit zo' n groot besmettingsgevaar oplevert? Waarom zouden wij tot 1 januari 2001 wachten met de algemene toepassing van tests die een snelle opsporing mogelijk maken, waarover de heer Pasqua zojuist sprak? En dan heb ik het nog niet eens over het etiketteer- en traceersysteem dat pas in 2003 compleet zal zijn, ondanks de risico' s voor de consumenten en het volledig ontbreken van garanties voor de veefokkers.
Nu er paniek heerst, gaat u met tegenzin tot actie over. In het licht van deze crisis is het echter noodzakelijk dat er waarborgen komen, zowel voor de bescherming van de consument op het gebied van voeding en gezondheid, als voor de inkomsten van veehouders, slagers, orgaanvleesverkopers en groothandelaars. Zij zijn allemaal het slachtoffer van de onachtzaamheid van de overheid, zowel op nationaal als communautair niveau, en - ik zeg dit met nadruk - zij zijn op geen enkele wijze verantwoordelijk voor deze crisis. Daarom moet de Europese Unie zich tegenover hen solidair opstellen.
Men moet echte schuldigen aan deze crisis aan de kaak stellen. De Britse en Amerikaanse meelfabrikanten moeten worden vervolgd, desnoods strafrechtelijk indien zij op de hoogte waren van de gevaren die zij teweegbrachten. Wij moeten de bijzondere verantwoordelijkheid van de Commissie onder ogen zien, zoals de Enquêtecommissie van ons Parlement heeft aangetoond. Tevens moeten de werkelijke oorzaken van deze situatie worden vermeld. Dit zijn er vier: het systeem dat ongebreidelde productie voorstaat, de schending van de natuurwetten door van herbivoren carnivoren te willen maken, de verwatering van de verantwoordelijkheid door de overdracht van soevereiniteit van de nationale staten naar de Brusselse eurocratie en, ten slotte, uw ongebreidelde vrijhandelspolitiek. Deze factoren hebben de crisis in werkelijkheid veroorzaakt. Dit vreselijke probleem, dat mede door uw toedoen is ontstaan, kan alleen op een duurzame wijze worden opgelost, indien u deze oorzaken aanpakt.

Farage
Mevrouw de Voorzitter, namens alle veehouders spreek ik mijn zorg uit over het verbod van de Franse regering op vlees- en beendermeel in diervoeder. Het is weliswaar een Franse actie, maar wel een met verstrekkende internationale gevolgen. Soja-eiwit is het belangrijkste vervangingsmiddel voor vlees- en beendermeel. Het Franse verbod zal tot een enorme vraag naar soja-eiwit leiden, maar het aanbod is beperkt. Als gevolg hiervan zullen de prijzen onder uitzonderlijk hoge druk komen te staan. De prijzen van diervoeder in Europa zouden wel eens 20 tot 30% kunnen stijgen. Aangezien 60% van de bedrijfskosten voor rekening van diervoeder komt, zullen producenten het financieel zwaar te verduren krijgen. Dit zou duizenden kleine varkenshouders wel eens de das om kunnen doen. Voorts zullen de slachterijen onder grote druk komen te staan. Afvalproducten konden voor 25 pond per ton aan de verwerkende industrie worden verkocht. Afvalvernietiging kost 75 pond per ton. Voor een middelgrote slachterij waar 2500 varkens per week worden geslacht, betekent dit 120 duizend pond extra kosten, waarvan slechts een klein gedeelte kan worden gecompenseerd.
Meer subsidie voor de landbouwsector is niet de oplossing. Wat we nodig hebben is voedermeel per diersoort gericht op specifieke veeteeltsectoren, zodat vlees- en beendermeel in de varkens- en pluimveehouderij gewoon kan worden toegepast zonder besmettingsgevaar voor de rundveehouderij. Als we dit voor elkaar kunnen krijgen, hebben we geen verbod of extra subsidies nodig.

Grossetête
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, de verdienste van dit debat is in ieder geval dat het aantoont hoezeer de gezichtspunten uiteenlopen, niet alleen onderling, maar ook tussen de Raad en de Commissie.
Ook ik ben niet bereid te accepteren dat sommige lidstaten zo arrogant zijn dat zij geen regelgeving willen, aangezien ze zelf geen tests uitvoeren. Dit is onaanvaardbaar. Dat Frankrijk zich momenteel in deze situatie bevindt, komt doordat er controles zijn ingesteld waarover men elders niet beschikt.
Deze crisis beperkt zich momenteel dus niet meer alleen tot de rundvleessector. We hebben te maken met een wezenlijk probleem voor de volksgezondheid en daarnaast met een economische crisis. De gezondheid van de Europese consument moet absoluut op de eerste plaats komen bij welke besluitvorming dan ook. Dit probleem raakt de hele voedselketen. De consumenten zijn het vertrouwen kwijt en als wij de schade in dit opzicht willen beperken, moeten we de BSE-tests uitbreiden tot alle runderen en schapen. De boeren dringen hier zelf op aan. Wij moeten nu noodmaatregelen nemen, maatregelen die getuigen van gezond verstand, door het gebruik van diermeel voor alle, maar dan ook alle diersoorten te verbieden. Op die manier wordt het voorzorgsprincipe pas echt in de praktijk gebracht!
Mijnheer de commissaris, ik heb altijd veel vertrouwen in u gehad, maar ik begrijp uw terughoudendheid niet. Hoe denkt u het voorzorgsprincipe te kunnen toepassen, als u een verbod op diermeel afwijst? Mijnheer Byrne, u weet dat dit meel altijd een zeker risico inhoudt. Pas als wij dit soort maatregelen nemen, zullen de consumenten gerustgesteld worden en zullen de boeren, die zich bij monde van hun vakbonden voor dit idee hebben uitgesproken, begrijpen dat wij ons solidair met hen willen opstellen.
Op dit moment is het nog niet wetenschappelijk vastgesteld dat de ziekte op andere diersoorten wordt overgedragen. Wat wij wel zeker weten, is dat wij enerzijds het vertrouwen van de consument moeten herstellen en anderzijds de agrarische sector moeten steunen. U moet mij niet vertellen dat wij dit diermeel niet kunnen vernietigen.
Wij hebben veel tijd verloren aangezien wij al jaren geleden voor de benodigde installaties hadden moeten zorgen om dit meel te kunnen verbranden. U moet mij dan ook niet komen vertellen dat wij niet in staat zijn dit diermeel te vervangen!
Mijnheer de commissaris, ik betreur het dat uw landbouwcollega niet aanwezig is en dat hij niet de moed heeft de confrontatie met ons aan te gaan en uit te leggen dat een totale hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid inderdaad noodzakelijk is. Ik protesteer tegen de beperkingen en onrustbarende gevolgen die dit beleid met zich meebrengt. Het is niet alleen noodzakelijk maar ook onvermijdelijk om het GLB te hervormen. Het is namelijk niet acceptabel dat een enkel land drastische maatregelen neemt en daardoor zijn economie in gevaar brengt. Ook op andere gebieden waar ons beleid een gebrek aan samenhang vertoont, dient er sprake te zijn van Europese solidariteit. Dit betreft braakliggende gronden, het gebruik van diermeel voor herkauwers, nitraten en pesticiden. Het GLB moet worden herzien om de boeren te steunen. Er moet op een betere manier worden geproduceerd en de begroting van het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet worden aangewend om dit beleid een nieuwe richting te geven.

Kindermann
Mevrouw de Voorzitter, nog geen vier weken geleden keurde de Commissie een ontwerpverordening goed met hygiënevoorschriften voor dierlijke bijproducten die voor menselijke consumptie bestemd zijn. Daarmee moet in de toekomst niet alleen microbiologische, maar ook chemische besmetting van voederproducten worden voorkomen.
Dit voorstel gaat naar mijn mening al heel ver en houdt rekening met het voorzorgsprincipe. Binnen een duurzame kringloopeconomie moet het bovendien mogelijk zijn om dierlijk materiaal dat is onderzocht en voor de menselijke consumptie is vrijgegeven, voor de productie van diervoeder te gebruiken. Laten we realistisch blijven. Een algemeen verbod op het gebruik van diermeel voor alle dieren, dus ook voor varkens, pluimvee en vis, dat een aantal lidstaten en ook enkele collega' s eisen, ontbeert elke wetenschappelijke basis.
Als we de logica van die collega' s doortrekken, moeten we de verkoop van vlees van wilde zwijnen ook verbieden. Zoals het voorstel van de Commissie al aangeeft, is het veel belangrijker ervoor te zorgen dat diermeel aan de hoogste veiligheidsnormen voldoet. Bedrijven in de lidstaten die op dit moment bij de productie van diermeel niet de hoogste technologische normen toepassen, verliezen hun productievergunning, tot ze kunnen bewijzen dat ze wel aan die normen voldoen. Regelmatige en strenge controles van de technologische normen en het respecteren van de wettelijke bepalingen voor de productie van diermeel moeten deel uitmaken van een omvattend veiligheidsconcept.

Graefe zu Baringdorf
Mevrouw de Voorzitter, we hebben al het een en ander meegemaakt in deze BSE-crisis. Een Commissie is gevallen, een regering in Groot-Brittannië werd om die reden niet herkozen en in Frankrijk heerst een politieke crisis waarvan niemand weet hoe die zal aflopen. Er zijn mensen, landen, die deze BSE-crisis als instrument gebruiken. Een president van een land verkondigt doodleuk dat er geen diermeel meer mag worden gebruikt, diermeel dat nooit had mogen worden gebruikt omdat Frankrijk niet aan de norm voldoet. Een minister van Gezondheid van een Duitse deelstaat zegt doodleuk dat ze weer een importverbod op Engels en Frans rundvlees eist. Diezelfde minister heeft geweigerd om tests in te voeren, wat wij in verband met de opheffing van dit embargo hebben geëist. Als zij dat niet had gedaan hadden wij nu in Duitsland tests gehad en dus ook wetenschappelijk kunnen bewijzen of er al dan niet gevallen van BSE zijn voorgekomen. Dan had men nu niet zijn beklag hoeven te doen over het feit dat men in een categorie wordt opgenomen waarin men niet opgenomen wil worden. Men heeft immers gewoon gesteld dat de eigen regio BSE-vrij was. En dan moet ik hier in dit Parlement ook nog de heer Gollnisch horen zeggen dat zijn fractie de speerpunt in de discussie over BSE is geweest! Uw fractie heb ik nooit gezien in de Enquêtecommissie BSE. U hebt daar helemaal niet aan deelgenomen!

Dan komt een voorzitter van de Raad hier doodleuk vertellen welke maatregelen hij nu allemaal moet treffen. Natuurlijk klopt het wat u zegt. Het is vanzelfsprekend wat u ons hier heeft meegedeeld, vanzelfsprekend! Het is Europese wet! Het is dringend noodzakelijk dat wij de Commissie instrumenten in handen geven. Dat is ook een eis voor Nice. Deze Commissie moet, zoals ook de heer Böge al zei, bij dreigend gevaar kunnen sluiten, optreden en straffen, zodat er geen jaren voorbijgaan voordat hetgeen wetenschappelijk en politiek als noodzakelijk wordt erkend, ook wordt omgezet! Dat is het echte schandaal, en dat hangt op dit moment niet af van de Commissie, dat moet worden gezegd, mijnheer Byrne. Ik ben dan ook blij met uw bijdrage van vandaag. Vroeger heeft het echter wel eens van de Commissie afgehangen! Nu zijn het de lidstaten die de richtlijnen niet willen omzetten. Hier moet afdoende druk worden uitgeoefend!
Wij zitten op Europees niveau. Daarom ben ik zo vrij geweest om over Frankrijk en Duitsland te praten. Wij beschouwen dit immers als een Europees probleem en wij mogen ons niet mengen in de nationale schermutselingen die hier worden uitgevochten! Wij moeten alle Europese burgers een sluitend preventiebeleid kunnen garanderen en dat hebben wij in dit huis krachtdadig en verstandig aangepakt. In die zin ben ik ook blij met het besluit. We hebben ons niet laten verleiden tot een totaal verbod op diermeel, want dan hadden we ook een totaal verbod op vlees moeten eisen. Stellen dat iets mag gegeten worden, maar niet meer aan de dieren mag worden gevoerd, is niet alleen onzin, het is politiek populisme! Daar moeten wij voor passen. Wij moeten gewoon voortwerken zoals we tot nu toe hebben gedaan!
(Applaus)

Papayannakis
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de Commissie vragen niet zo zelfovertuigd te zijn in haar standpunten en haar prognoses voor de toekomst. In december 1995 heb ik een vraag gesteld over het BSE-gevaar. Dat was drie maanden voordat het schandaal uitbrak. De Commissie antwoordde mij toen: "Er is geen vuiltje aan de lucht en u hoeft zich niet ongerust te maken" . Ik geloof dus dat iets meer bescheidenheid geen kwaad kan.
Ik heb nu weer een vraag aan de Commissie: hebt u de kosten gemeten van het huidig beleid met het goedkope vleesmeel, en hebt u de kosten gemeten van afschaffing daarvan en ondersteuning van de plantaardige productie? Ik ben er namelijk niet helemaal van overtuigd dat vleesmeel, plus alle controlekosten en gevaren uiteindelijk zoveel goedkoper is.
Ten derde spraken alle collega' s over controles. Wanneer heeft de Commissie gecontroleerd? Welke landen hebt u voor het Hof gedaagd wegens niet naleving van de wetgeving? Ik denk bijvoorbeeld, mevrouw de Voorzitter, aan de etikettering van rundvlees waarvoor ik rapporteur was van het Parlement. Houden alle landen zich daaraan? Ik zie in Athene nog geen etiketjes. Heeft de Commissie iemand voor het Europese Hof van Justitie gedaagd? Het zou interessant zijn dat te weten te komen, want dan kunnen wij dit debat voortzetten.
Voor de rest ben ik het roerend eens met hetgeen de collega' s zeiden - en dit zeg ik niet voor de vorm - met mevrouw Ainardi, mevrouw Auroi en mevrouw Grossetête.

Berlato
Mevrouw de Voorzitter, het garanderen van voedselveiligheid moet een van de belangrijkste doelstellingen van het Europees Parlement, de Commissie en de Raad blijven. Daarvoor moeten doeltreffende regels worden toegepast en strikte controles worden uitgevoerd, zodat de consumenten weer vertrouwen krijgen in de voedselveiligheid. Dat alles moet op een doorzichtige, correcte manier worden gedaan zodat de burgers zich niet bedrogen voelen of opgeofferd worden op het altaar van de grote economische belangen. We moeten voorkomen dat de met BSE besmette dieren in de voedselketen terechtkomen. We moeten dus in alle lidstaten van de Europese Unie een doeltreffend controlesysteem invoeren. Diermeel mag beslist niet meer worden gebruikt totdat ondubbelzinnig wordt bewezen dat de verspreiding van ziektes daardoor niet wordt bevorderd.
Door de onrust onder het publiek dreigt een hele sector in te storten, en degene die er het minste schuld aan hebben, de veehouders, lijden de grootste schade. De veehouders zijn het slachtoffer en niet de schuldigen van wat er gebeurt. Veehouders voeren hun dieren met de producten die de industrie hen levert, zoals een paar maanden geleden in België met de dioxinekippen is gebeurd. Om de kosten van de crisis niet alleen op de schouders van de veehouders te laten neerkomen, vragen wij om financiële interventies ten gunste van hen. Het is ook wenselijk dat alle besmettingshaarden worden geïsoleerd en de export van vlees verboden wordt totdat vaststaat dat het veilig is.

Maat
Mevrouw de Voorzitter, ik zou in willen gaan op de financiële kant van de zaak, mede ook als rapporteur voor de landbouwbegroting. Er is genoeg gezegd over de procedure, over de inhoud van het hele probleem met de BSE. Morgen begint een triloog over de begroting 2001. Gisteren zijn de coördinatoren van de verschillende partijen in de Landbouwcommissie akkoord gegaan met het voorstel om van de ruimte van 1,3 miljard euro die er nog is in de landbouwbegroting, 600 miljoen euro te bestemmen voor de bestrijding van BSE. Ik heb begrepen dat om alle geslachte runderen boven de twee jaar in de Europese Unie te kunnen testen er een bedrag van ruim 150 miljoen euro nodig is. Welaan, Raad en Commissie, u hebt een ruime financiële basis om een krachtig beleid te voeren. Laat het niet zo zijn dat in de onderhandelingen tussen het Parlement, de Raad en de Commissie over deze 600 miljoen opnieuw discussie ontstaat. Die ruimte zit in de begroting, het Parlement heeft ervoor gekozen en het is aan u, de bal ligt op de stip, om de financiële bal voor een krachtig BSE-beleid, ook werkelijk in het doel te schieten.
Mijn tweede opmerking betreft de procedures. Opvallend is dat op de officiële agenda van de Raad van landbouwministers voor komende maandag en dinsdag BSE nog steeds niet officieel is opgenomen. Het komt op de agenda, maar het staat nog steeds niet officieel op die agenda. Ik vraag me af, hoe kan dat, als vorige week op woensdag 8 november de Europese veehouders in COPA-verband in spoedberaad bijeen zijn gekomen en krachtige maatregelen voorstelden. Hoe kunnen consumentenorganisaties een krachtig geluid laten horen? Het kan toch niet zo zijn dat het in dit publieke debat blijkbaar ernaar uitziet dat wij nog in een trekschuit van twee eeuwen geleden zitten voor de uitvoering van het beleid door Raad en Commissie. Ik roep u op om een krachtig en in ieder geval ander beleid te laten zien.
Over de omzetting van regelgeving zijn een aantal zaken gezegd. Toch wil ik erop wijzen dat geen mens zonder voedsel kan, geen enkele dag. Het kan toch niet zo zijn dat wij ook in politiek opzicht die prioriteit onvoldoende onderschrijven. Mocht dat al een probleem zijn ten aanzien van te weinig eiwitten en andere producten dan kan ik u verzekeren dat de Europese akkerbouw voldoende potentie heeft om dat op te vangen, ook met betrekking tot het veevoer.

Whitehead
Mevrouw de Voorzitter, evenals vele anderen dank ik commissaris Byrne voor zijn waakzaamheid: wij zijn die van hem gewend. Ook dank ik de Franse minister voor zijn aanwezigheid hier vandaag. Als Brit verwelkom ik de maatregelen die de Fransen hebben genomen. We zijn het er nu over eens dat BSE, dat als een Britse ziekte is begonnen en nu als een Franse crisis wordt voorgesteld, in feite een Europese ziekte, een Europees probleem, is en we zullen het probleem als zodanig moeten benaderen.
Beschuldigingen tussen de lidstaten of verschillende generaties van regeringen hebben geen nut. Er moet een oplossing komen. De minister noemde vlees- en beendermeel een goedkoop voederbestanddeel. Als dat echter leidt tot verspreiding van BSE en de menselijke variant ervan, is het niet meer zo goedkoop. Dat is het probleem waar het vandaag om draait.
Diverse sprekers hebben er al op gewezen dat we het verbod op vlees- en beendermeel in voeder voor zoogdieren moeten uitbreiden. In het Verenigd Koninkrijk is het gebruik van vlees- en beendermeel in alle veevoer reeds verboden. Onze eigen wareninspectiedienst zal zich binnenkort uitspreken over intra-species recycling. Ik hoop dat dit ook zal worden verboden. Deze voorzorgsmaatregelen zijn hard nodig en we dienen snel te handelen in het belang van alle Europese landen.
De heer Byrne heeft weinig gezegd over BSE-tests, al was daar van vele zijden om gevraagd. Ik ben blij dat we nog steeds een uitbreiding van het aantal tests op experimentele basis overwegen. Er zijn nog steeds twijfels over de validiteit van de tests, met name bij jonge dieren. Enkele sprekers hebben ook al gewezen op de kolossale omvang van de Europese veestapel die zou moeten worden getest, zelfs als oude dieren uit de voedselketen worden gehaald.
Ten slotte moeten we de Raad nadrukkelijker aansporen namens ons op te treden. Iedereen zegt dat en iedereen weet dat het ook zo is: er moet absoluut worden gehandeld. We hebben zojuist gehoord dat het vier jaar heeft geduurd voor er een verbod kwam op gespecificeerd risicomateriaal in de voedselketen. We hebben niet nog eens vier jaar de tijd. Misschien hebben we niet eens een jaar de tijd. We moeten nu voorzorgsmaatregelen nemen, niet alleen ten behoeve van degenen die zich zorgen maken, maar ook ten behoeve van die paar zelfgenoegzame lidstaten. Daar doen we het voor.

Isler Béguin
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter, mijnheer de commissaris, het doet mij genoegen in deze vergaderzaal te vernemen dat het GLB koste wat het kost veranderd moet worden. Ik wil bepaalde personen er alleen even aan herinneren dat de Groenen behoorlijk alleen stonden toen zij op luide toon een hervorming van dit GLB eisten.
Wat mij betreft is het Franse besluit inzake de BSE-crisis bijzonder welkom, maar het voorzitterschap moet niet vergeten eveneens zijn verantwoordelijkheid te nemen waar het de voedselveiligheid in de gehele Unie betreft. Ik wil in dit opzicht twee punten aan de orde stellen.
Ten eerste vind ik het jammer dat noch de Raad, noch de Commissie er op heeft gewezen dat het absoluut noodzakelijk is om de premies voor gras en eiwitrijke gewassen onmiddellijk aan te passen aan de premies voor graangewassen. Hiermee kunnen wij voorkomen dat het tekort aan eiwitten volgend jaar aangevuld moet worden met genetisch gemodificeerde soja.
Ten tweede vind ik dat criminele en frauduleuze handelingen niet ongestraft mogen blijven. Het is bijzonder ergerlijk dat justitie, nadat er in tien jaar tijd al drie keer een BSE-crisis is geweest, nog geen enkele schuldige heeft aangewezen of vervolgd. Er moet een einde komen aan deze straffeloosheid. Daarom wil ik dat de Unie ook de nodige onderzoeken verricht bij diermeelfabrikanten en slachters, zodat degenen die schuldig zijn aan deze ramp op gezondheids-, economisch en maatschappelijk gebied, worden gevonden.

Souchet
Mevrouw de Voorzitter, ik zou drie punten naar voren willen brengen. Ten eerste zullen wij de lat op het gebied van controle en voorzorgsmaatregelen uiterst hoog leggen. Aldus willen wij tegemoetkomen aan de dringende en gerechtvaardigde noodzaak dat de voeding van de Europese consument veilig is. Als wij echter op algemene schaal tests gaan uitvoeren, diermeel gaan vernietigen en afslachting van heel kudde gaan voorschrijven indien een van de dieren ziek blijkt te zijn, moeten wij ook precies dezelfde gezondheidsnormen eisen van derde landen waarmee wij handelsrelaties hebben en die levend vee, karkassen en dierlijke preparaten naar de Gemeenschap willen exporteren.
Ten tweede had de Gemeenschap reeds voor deze crisis een ernstig tekort aan plantaardige eiwitten. Deze situatie bestaat al sinds wij in Blair House instemden met het onwaarschijnlijke voorstel om onze productie van oliehoudende, eiwitrijke gewassen te beperken tot 30% van onze behoeften om zodoende de Verenigde Staten en hun soja-exporteurs tegemoet te komen. Momenteel kan en mag de Gemeenschap niet meer dan 5,5 miljoen hectare oliehoudende, eiwitrijke gewassen verbouwen, terwijl wij behoefte hebben aan 18 miljoen hectare. Daarom moesten de voederfabrikanten op grote schaal diermeel gaan gebruiken in hun productie. Vanwege het verbod op diermeel zal daar in de toekomst nog eens een tekort van miljoenen hectaren oliehoudende, eiwitrijke gewassen bijkomen.
Deze crisis accentueert nog eens welke absurde concessies de Europese Unie in het kader van de GATT heeft gedaan. Indertijd hebben wij daar in deze vergaderzaal nog met Jimmy Goldsmith tegen geprotesteerd. Wij hebben de benodigde grond, het geschikte klimaat en de knowhow om diermeel onmiddellijk te kunnen vervangen door plantaardige, eiwitrijke gewassen die niet genetisch gemodificeerd zijn. Door braaklegging te subsidiëren hebben wij zelf afgezien van het recht om eiwitrijke gewassen te verbouwen op onze eigen grond, terwijl dit absoluut noodzakelijk is om in de voeding van onze dieren en onze bevolking te voorzien.
Daarom heeft onze fractie een amendement ingediend waarin de Raad en de Commissie gevraagd wordt een manier te vinden om de teelt van deze eiwitrijke gewassen in Europa weer op gang te brengen. Deze kunnen dan een gunstige vervanging vormen van met prionen besmet diermeel en van Amerikaanse transgene soja. Tevens willen wij dat er in het kader van het GLB nieuwe onderhandelingen komen over dit rampzalige artikel uit de Blair House-overeenkomst, omdat dit onze producenten van oliehoudende, eiwitrijke gewassen ernstig belemmert.
Ten derde is het de plicht van de Gemeenschap om alle beroepslieden in de rundvleessector die het slachtoffer zijn van ernstige marktverstoringen te hulp te komen. Wij moeten hen financieel tegemoet komen in de kosten van de verplichte tests en de vernietiging van dierlijke resten die aan de voedselketen worden onttrokken, evenals in de kosten voor de onvermijdelijke promotiemaatregelen. Anders kunnen wij nauwelijks nog van een gemeenschappelijk landbouwbeleid spreken.

Schnellhardt
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, dames en heren, toen wij in onze Enquêtecommissie aan de slag gingen met het onderzoek naar BSE, zijn wij in eerste instantie gestuit op verdoezelingen, geheimhouding en misleiding die wij aan de kaak moesten stellen en opheffen. Wij hebben toen ook maatregelen genomen die zeer veel succes hadden en die een aanzet vormden tot een oplossing van het BSE-probleem. Zoals vandaag reeds herhaaldelijk werd gezegd, wringt de schoen echter vooral in de omzetting van die besluiten.
Mijnheer de Commissaris, ik dank u van harte voor het feit dat u de belofte die u bij uw investituur hebt gedaan, tot nu toe perfect bent nagekomen. U hebt voorstellen gedaan. Ik noem hier het witboek en de hygiënevoorschriften. Ik verzeker u dat die voorschriften in dit Parlement snel zullen worden behandeld. We zullen snel werken zodat deze al in de komende jaren efficiënt kunnen worden toegepast. Ik zie echter in de Raad wat dat betreft weinig beweging. Ik hoor alleen maar verklaringen en standpunten, maar ik zie geen besluiten die in de richting van deze richtlijn of deze voorschriften gaan.
Wat ik ongelooflijk vind, is het geruzie binnen de Raad over de import en export van vlees. Dat was zuiver inwerken op het gemoed. De bevolking werd opgemonterd om enkel en alleen de eigen rundvleesmarkt te beschermen. Verder is er daar niets gebeurd! Nu wordt weer stemming gekweekt door heel drastisch te verkondigen dat diermeel als voer voor alle dieren wordt verboden. Zet u toch gewoon om wat wij hebben besloten, dan hoeven we over deze zaak niet meer te praten! Dit doet me denken aan de heksenverbranding in de middeleeuwen. Er worden schuldigen gezocht die helemaal niet schuldig zijn. De oorzaken liggen ergens anders.
Ik stel voor om die tests, die u zelf ook op het oog hebt, heel snel in te voeren, niet als steekproef, maar voor elk geslacht dier, zonder leeftijdsbeperking. Dan kunnen we tegen de burger zeggen: hier is het vlees, het is onderzocht en je kunt het rustig eten. Een betere oplossing bestaat er toch niet. Ik heb de kosten berekend: 10 cent per kilo. We hoeven hier dus niet over miljoenen te kibbelen. Elke burger zal dat graag betalen. Daar ben ik van overtuigd!

Lavarra
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de minister, we moeten allemaal uitgaan van een elementaire en bindende stelling. Het is ontoelaatbaar dat grondstoffen of samengestelde voedingsmiddelen risicofactoren vormen voor mens en dier. Voedsel moet veilig zijn voor de mens. In deze periode moeten we de burgers een krachtige, ondubbelzinnige boodschap geven, ongeacht de evolutie en de vorderingen van onze wetgeving. We moeten de publieke opinie geruststellen dat het Europa van de rechten inderdaad de door de Verdragen en het Handvest van de Europese grondrechten bekrachtigde rechten garandeert.
Mijnheer de commissaris, ik weet zeker dat er van de kant van het Parlement alle nodige steun zal zijn voor nieuwe initiatieven. Er zijn duidelijke maatregelen nodig. Ik denk dat een totaal verbod op diermeel nu noodzakelijk is, tot het bewijs van het tegendeel is geleverd. Ook is het nodig algemene tests in te voeren, de communautaire regelgeving te harmoniseren en in alle lidstaten ten uitvoer te leggen. We moeten niet alleen toezicht houden op de tenuitvoerlegging van nieuwe normen inzake etikettering, maar ook de uitvaardiging van normen zoveel mogelijk te vervroegen.
Ik sluit af met dit beginsel: deze maatregelen zullen zeker veel geld kosten, maar gezondheid is onze prioriteit. Bovendien zal zonder deze zekerheden de instorting van de consumptie een ongunstige weerslag hebben op de hele sector. Daarom moeten consumenten en producenten zich samen inzetten voor het onaantastbare beginsel van voedselveiligheid.

Breyer
Mevrouw de Voorzitter, ik ben heel blij dat de Commissie zich eindelijk duidelijk voor tests in de hele Europese Unie heeft uitgesproken. Frankrijk heeft immers zopas aangetoond dat wie zoekt, vindt!
Mijnheer de Commissaris, ik wil u dringend verzoeken ervoor te zorgen dat die tests ook in andere lidstaten worden uitgevoerd. Het gaat niet op dat bijvoorbeeld Duitsland geen tests op zijn hele grondgebied uitvoert, maar er alleen in de deelstaat Nordrhein-Westfalen wordt getest, gewoon omdat men bang is anders niet meer BSE-vrij te zijn. Dat mag natuurlijk niet gebeuren. Daarom kan ik alleen maar hopen dat de Commissie zware druk op die lidstaten uitoefent die geen tests uitvoeren omdat ze bang zijn dat ze niet BSE-vrij zijn. De consument opzettelijk in gevaar brengen is voor ons onaanvaardbaar. Een brede informatiecampagne is hier dan ook op zijn plaats.
Ik ben het echter niet eens met de uitspraak van de Commissie dat het nu uitvaardigen van een verbod op diermeel paniekzaaierij is. Integendeel! Ik vind het voorbeeldig van Frankrijk dat het deze stap heeft durven zetten. Mijnheer de commissaris, ik vind het bepaald cynisch dat u beweert dat dit om milieuredenen niet mag gebeuren. U kunt toch niet in alle ernst verwachten dat wij afval eten om het verwerkingsprobleem op te lossen!
Ik vind het al bij al wat beschamend dat hier zo veel over de schadeloosstelling van boeren en fokkers wordt gepraat. Misschien moeten we ook eens denken aan de slachtoffers en de families van mensen die aan Creutzfeldt-Jacob zijn gestorven.

Trakatellis
Mijnheer de commissaris, ik heb met grote aandacht geluisterd naar hetgeen u zei. Ik was onder de indruk van het feit dat u ergens in uw redevoering zei geen toverstok te hebben waarmee u alles onmiddellijk kunt oplossen. Mijn antwoord is dat wij geen toverstaf nodig hebben. Wij hebben maar twee dingen nodig. Ten eerste moeten wij volledig doordrongen zijn van het feit dat gezondheid, volksgezondheid boven alles komt, en als wij dat zeggen, moeten wij dat ook geloven. Dan komen wij ook automatisch bij het tweede punt terecht: de politieke wil. Ik geef u op een briefje dat als wij de politieke wil hadden gehad, het probleem nu de wereld uit was. Wij weten immers hoe dit in elkaar zit. Wij weten hoe het met dat vleesmeel zit; wij weten dat er tests zijn en dat de uit besmette kuddes afkomstige dieren kunnen worden opgespoord, die dan moeten worden afgeslacht om het probleem te bestrijden. Dat weten wij allemaal. Wat belet u echter om actie te ondernemen? Moeten wij dan telkens als er een crisis losbarst hiernaar toe komen om te zeggen dat voor ons in het Parlement volksgezondheid de allerhoogste prioriteit is?
Ook u zegt dat trouwens, maar ik weet niet in welke mate de Raad dat ook gelooft. Als puntje bij paaltje komt wordt er namelijk niets gedaan. Kennelijk kunnen wij al onze wetenschap omtrent dit probleem niet toepassen. Wij weten bovendien dat voorkomen het allerbeste is, beter dan wat dan ook. Zeer zeker in dit geval waarin van genezen geen sprake is. Wij weten dat deze veeziekte ongelooflijk veel problemen veroorzaakt en tragische, nog niet te overziene gevolgen heeft. Niet alle epidemiologische kenmerken van deze ziekte zijn immers bekend. Wij spelen dus met vuur. Ik ben onthutst over het feit dat wij allen hier naar toe komen om steeds weer hetzelfde te zeggen. Ik heb naar mijn collega' s geluisterd en zij hebben allen volkomen gelijk. Waar het echter om gaat, is dat dit ook wordt toegepast. Wij willen dat dit wordt hard gemaakt, heren van de Raad. Wij willen acties in heel de Europese Unie. Wij willen geen maatregelen her en der, in Frankrijk en misschien nog ergens anders; nee, wij willen maatregelen overal, hier en nu.

Campos
Mevrouw de Voorzitter, ik ben de overtuiging toegedaan dat in heel de Unie niemand over de nodige politieke, morele en pedagogische autoriteit beschikt om te spreken over kwaliteit en voedselveiligheid. Het is zeker geen toeval dat noch de voorzitter van de Raad, noch de commissaris hebben gezinspeeld op de hoofdoorzaak van al deze problemen in de voedselketen. Ik bedoel hiermee uiteraard het gemeenschappelijk landbouwbeleid zelf. De helft van de door het Parlement aangenomen begroting gaat naar productieverhoging. Vandaag de dag is de moderne landbouwer niet wat hij produceert, maar wat hij in staat is te produceren met inachtneming van kwaliteit en veiligheid. Deze landbouwers helpt u echter niet! U helpt uitsluitend degenen die grote hoeveelheden produceren en zodoende besteedt u enorme begrotingsbedragen aan de intensivering van de huidige problemen, niet alleen van de bestaande, maar ook van toekomstige problemen! Desondanks bent u niet bereid het beginsel te onderschrijven dat dieren niet gevoederd mogen worden met resten van andere dieren ...
We hebben hier vroeger al gesproken over het Verenigd Koninkrijk en Portugal en nu is Frankrijk aan de beurt. Ik verwacht de commissaris reeds om het volgende geval te bespreken, want over een jaar zitten wij hier ongetwijfeld weer om een ander land en nieuwe gevallen te behandelen. Het is hoog tijd dat de voorzitter van de Raad en de commissaris ervan overtuigd raken dat wij ons vandaag de dag niet meer kunnen en mogen beroepen op een beleid dat gebaseerd is op naoorlogse beginselen. U moet alle steun aan de productie stopzetten en in plaats daarvan voorrang verlenen aan kwaliteit, voedselveiligheid en behoud van de bestanden. Zo niet, dan zal de voedselketen de consument geen garanties bieden. In dat geval zullen wij gewoon doorgaan met de landbouwers en de consumenten een rad voor de ogen te draaien.

Oomen-Ruijten
Mevrouw de Voorzitter, BSE wil maar niet verdwijnen uit de media. Evenmin als de vreselijke beelden van mensen die door de ziekte van Creutzfeldt-Jakob zijn getroffen, ondanks de vele acties die er zijn geweest in lidstaten maar ook in Europa. Het debat dat wij vandaag voeren over de gevolgen van de BSE-crisis en hoe wij die gevolgen daadwerkelijk kunnen bestrijden, wordt gevoerd op zeer cruciale punten. Ten eerste gaat het om de tests die uitgevoerd moeten worden waarbij ik verwelkom dat wij daar geen specifieke leeftijd voor bepalen. Ten tweede, gaat het om het al dan niet gebruiken van beendermeel in veevoer waarover ook hier in deze zaal een levendig debat wordt gevoerd.
De link tussen het voeren van beendermeel en BSE, een overigens zeer onnatuurlijke wijze van het voeden van dieren, is nu wel voor iedereen duidelijk. Er moet dus actie ondernomen worden. In Nederland is de regelgeving voor het gebruik van dierlijk slachtafval in diervoeding op dit moment al redelijk streng. Sinds 1989 mogen eiwitten van zoogdieren en herkauwers al niet meer in veevoer gebruikt worden dat bestemd is voor herkauwers. Die regeling is bovendien voortdurend aangescherpt en volgt datgene wat er vanuit Europa is gevraagd. Ook het gebruik van vet en bloed is aan strenge regels gebonden. Het verbaast mij dan ook dat onder die omstandigheden nog kadavers gebruikt of verwerkt mogen worden.
Alhoewel geen absoluut risico is aangetoond, verwelkom ik het Nederlandse voornemen om per 1 juli 2001 het gebruik van kadavers in diervoeder helemaal niet meer toe te staan. Wij kunnen ons, gezien de gebeurtenissen in het verleden, ook niet meer veroorloven om die kadavers hoe dan ook nog in de voedselketen te brengen. Ik pleit met alle collega's om niet te wachten tot juli 2001, maar ervoor te zorgen dat nu, met bijna onmiddellijke ingang, dat verbod wordt gehandhaafd.
De noodzaak voor strenge Europese maatregelen is evident. Dus niet alleen nationale maatregelen, want de werking van de interne markt zal ernstig verstoord worden indien wij het steeds maar aan de nationale overheden overlaten in welke mate men het gebruik van kadavers ook in voer verbiedt. In het belang dus ook van de interne markt en ook om het vertrouwen van de Europese consument te versterken, pleit ik voor een algeheel en onmiddellijk verbod. Met betrekking tot de kadavers en het ophalen ervan vraag ik nu ook aan de commissaris om daar wat Europese eenduidigheid in te gaan brengen. Wij zien steeds meer ook in ons land dat een dood schaap of een dood kalfje gewoon worden achtergelaten omdat de kosten van het ophalen te hoog zijn.
Ik vraag dus ook op dat punt van de Europese Commissie om te komen tot enige mate van harmonisering. Als zij dat nu niet doet dan straks in elk geval schriftelijk, zodat wij weten waar wij aan toe zijn.

Parish
Mevrouw de Voorzitter, ik spreek vandaag als parlementslid en als Brits rundveehouder. De landbouw in Groot-Brittannië heeft veel te lijden gehad onder de BSE-crisis, zowel in financieel opzicht als wat betreft het vertrouwen van de consument. We hebben in die jaren echter wel geleerd hoe we onze zaken op orde moeten krijgen. We hebben nu een systeem met dubbele maatregelen ter bescherming van de veiligheid van ons rundvlees. Onlangs is het verslag van het BSE-onderzoek van de commissie Phillips in het Verenigd Koninkrijk gepubliceerd. Ik ben blij dat u dit verslag hebt gelezen, commissaris Byrne. Ik hoop dat u ernaar zult handelen.
De Franse regering zou dit verslag ook moeten lezen, want ze loopt het gevaar precies dezelfde fouten te maken als wij destijds tijdens de BSE-crisis in het Verenigd Koninkrijk. Wij hebben van het verleden geleerd. Ik stel voor dat de Franse regering iets van ons probeert te leren. Ik ben nooit overtuigd geraakt van het Franse argument dat het slachten van de gehele veestapel de juiste wijze was om het BSE-probleem in hun land aan te pakken.
Het recente probleem in Normandië van een besmet dier dat als gezond dier werd aangeboden, benadrukt de weerstand in de veehouderij tegen het slachten van de gehele veestapel. Bovendien hebben tests op afgekeurde dieren die pas in Frankrijk zijn uitgevoerd, verschillende verborgen gevallen van BSE aangetoond. Ik heb al langere tijd het vermoeden dat op boerderijen in Frankrijk dieren in het geheim zijn afgemaakt en begraven om te voorkomen dat de hele veestapel moest worden geslacht.
Het Britse systeem waarbij besmette dieren uit de veestapel worden verwijderd en een behoorlijke compensatie voor die dieren wordt uitgekeerd, stimuleert veehouders gevallen van BSE aan te geven. Ik doe een beroep op de Europese Commissie de in Frankrijk gehanteerde systemen ter bestrijding van BSE aan een grondig onderzoek te onderwerpen.
In Groot-Brittannië hebben we ook geleerd dat het zeer moeilijk is te voorkomen dat voor verwerking in varkens- en pluimveevoeder bestemd vlees- en beendermeel ook in voedermiddelen voor rundvee en herkauwers terechtkomt. Het is zeer moeilijk voor een voederbedrijf om te garanderen dat de productielijnen volledig vrij van vlees- en beendermeel zijn op het moment dat de productie van varkens- en pluimveevoeder wordt gestart. Ik ben al heel lang voorstander van een algeheel verbod op het gebruik van vlees- en beendermeel in diervoeder in heel Europa.
Frankrijk heeft onlangs een verbod op rundvlees van het bot afgekondigd en vele Franse provincies hebben ervoor gezorgd dat schoolkinderen geen Frans rundvlees meer eten. Een van de hoofdredenen voor deze actie is dat het Franse voedingsbureau het principe van voorzorgsmaatregelen bijzonder serieus neemt. Ik wil voorstellen dat de Europese Commissie dit principe ook hanteert voor rundvlees afkomstig uit Frankrijk. Zolang de Franse regering niet de absolute garantie kan geven dat hun rundvlees veilig is, dient de Commissie alle uitvoer vanuit Frankrijk naar de rest van de EU te verbieden, met name voor runderen ouder dan 30 maanden.
Momenteel wordt er in het Verenigd Koninkrijk voor een bedrag van 2 miljoen pond Frans rundvlees afgenomen door de vleesverwerkende industrie. Dit is totaal onaanvaardbaar gezien de BSE-problematiek in Frankrijk.
Ruim een jaar geleden verklaarden 16 van Europa' s beste wetenschappers, waaronder een Franse voorzitter, dat Brits rundvlees veilig was voor consumptie in heel Europa en toch heeft Frankrijk op onwettige wijze een invoerverbod op Brits rundvlees in stand gehouden. Dat Frankrijk het verbod op Brits rundvlees in stand houdt, getuigt van hypocrisie.

Paisley
Het Verenigd Koninkrijk heeft zwaar geleden onder deze afschuwelijke plaag. Er wordt vaak met de vinger naar de veehouderij gewezen, maar deze valt niets te verwijten. Commissaris Byrne was heel duidelijk in zijn openingstoespraak vandaag toen hij het Parlement vertelde dat hij bereid was de kwestie van het vlees- en beendermeel te onderzoeken.
Ik wil hem graag vragen of hij vandaag tijdens het debat niet tot het besef is gekomen dat deze kwestie onmiddellijk moet worden aangepakt. Zoals de vorige spreker al zei, is de enige manier om een verbod op vlees- en beendermeel te realiseren een algeheel verbod is. Op een andere wijze is controle niet mogelijk, met als gevolg dat het systeem vergiftigd raakt en wordt vernietigd.
Ik doe vandaag een speciaal beroep op de commissaris om in te gaan op dat wat tijdens dit debat nagenoeg over de hele linie is gezegd en zo snel mogelijk met een verbod op alle vlees- en beendermeel in de Europese Unie te komen.

Patriat
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, ik heb met belangstelling naar al uw interventies geluisterd.
Het gaat er vandaag niet om dat we wie dan ook de schuld geven van de vertragingen die zijn opgetreden bij de regelgeving, of bij het nemen van verantwoordelijkheden. Ik denk - en daarbij richt ik me tot u allen - dat wij hier een gezamenlijke taak hebben, een taak die bestaat uit het garanderen van veilige voeding. Daar hebben alle Europese consumenten recht op en dat is een taak van de overheid, zowel op nationaal als op Europees niveau. Ik denk dat wij vandaag, na uw debatten, moeten proberen een duidelijke lijn aan te geven, zowel qua methode als qua middelen, om deze taak naar behoren te vervullen.
De methode moet volgens het voorzitterschap berusten op wetenschappelijk onderzoek en overleg. We moeten onmiddellijk te weten zien te komen hoe de vork in de steel zit, aangezien wij nog steeds in onzekerheid verkeren over de wetenschappelijke kant van de zaak en de noodzakelijke maatregelen. Ten tweede moet de haalbaarheid van deze maatregelen worden bestudeerd, waaronder ook de behandeling van diermeel en de uitvoering van tests vallen. Vervolgens moeten deze maatregelen snel worden toegepast en uiteindelijk moet een controlesysteem worden opgezet. U heeft deze problemen stuk voor stuk de revue laten passeren.
Wat de controle betreft, moet ik u, mijnheer de commissaris, bedanken voor uw woorden. Daaruit blijkt dat de Commissie een open houding heeft, alle problemen mogelijkerwijs zullen worden onderzocht en u een snelle oprichting van een Europees agentschap voor voeding wenst. Controles zijn echter slechts controles en zolang ook maar het geringste risico blijft bestaan op fraude, verduistering of verkeerd gebruik, blijft twijfel, hoe gering ook, voortleven in de hoofden van de mensen en het imago van de gehele sector bezoedelen.
Ik geloof inderdaad dat het aantal tests moet worden uitgebreid. Daar heeft u allen om gevraagd. Bepaalde landen zijn hier al op grote schaal mee bezig. Wij hopen op meer en veelvuldiger uitgevoerde tests op nauwkeurig geselecteerde runder- en schapenpopulaties. Ik zie echter niet in hoe we het, met de huidige mogelijkheden van ieder land, technisch, financieel en efficiënt moeten klaarspelen om 28 miljoen tests per jaar uit te voeren. Hoe doelmatig deze tests bovendien ook mogen zijn, ook zij zullen niet alle twijfel kunnen wegnemen, temeer daar zelfs de beste tests - en die zijn er - de ziekte pas in de laatste incubatiemaanden kunnen vaststellen, net voor de uitbraak en niet helemaal aan het begin. Er blijven dus twijfels en onzekerheden, maar ik denk dat ons gezamenlijk doel en uw bijdragen vandaag ons in staat stellen vooruitgang te boeken.
Deze vooruitgang is de reden dat ik al uw interventies zeer aandachtig heb beluisterd. Het is voor mij namelijk noodzakelijk dat de discussie over de veiligheid van onze medeburgers op Europees niveau wordt gevoerd. Het is zeker niet makkelijk om op dit punt nationale wetten en Europese wetgeving op elkaar af te stemmen. Ik denk dat er overkoepelende regelgeving moet komen die aan dit probleem een einde kan maken, concurrentievervalsing kan uitsluiten en de Europese markt de kans kan geven zich ten volle te doen gelden.
Gelooft u mij, ik hou dit alles in gedachten bij de verdere activiteiten van de Raad en bij mijn contacten met de Commissie, wetend dat het op één lijn brengen van de instellingen één van de beste manieren is om een zo complex en algemeen probleem als de voedingsveiligheid te lossen. Op 30 november zal het Frans voorzitterschap tijdens de bijeenkomst van de Raad een belangrijk orientatiedebat op gang brengen dat misschien de eerste remedies kan bieden voor het collectieve wantrouwen waardoor de geloofwaardigheid van onze instellingen in de ogen van onze medeburgers wordt aangetast. Het gaat hier om de volksgezondheid en dus om ernstige gebeurtenissen die ook als zodanig behandeld moeten worden, met discipline en openheid.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, ik verzeker u dat ik vast van plan ben ervoor te zorgen dat wij ons, ook als Raad - daar zal ik op toezien - van onze dubbele taak zullen kwijten: herstel van het vertrouwen van de consument en versterking van de geloofwaardigheid van de Europese instellingen. Iedereen hier heeft gerefereerd aan of gesproken over de toekomst van het gemeenschappelijke landbouwbeleid. Sommigen hebben het gehad over productivisme en de mogelijkheid om de Blair House-akkoorden te herzien, wat pas mogelijk zal zijn in het kader van de nieuwe WTO-cyclus.
Daarnaast wil ik zeggen dat al deze voorstellen geen dovemansoren vinden; ik ben daar wel degelijk gevoelig voor. Ik wacht op de uitkomsten van uw overleg en ben ervan overtuigd dat wij samen voedingsveiligheid kunnen garanderen, en samen de methoden en de maatregelen zullen vinden om de gezondheid van onze medeburgers te waarborgen.

Byrne
Mevrouw de Voorzitter, als ik in dit Parlement om me heen kijk, zie ik gezichten van mensen die ik de afgelopen 12 maanden tot mijn genoegen zeer goed heb leren kennen. Ik ben er stellig van overtuigd dat al deze mensen deskundig zijn op het gebied van voedselveiligheid. Velen van u houden zich al diverse jaren met deze kwestie bezig. Ik denk met name aan de uitstekende commissie die zich een aantal jaren geleden over deze aangelegenheid heeft gebogen. U houdt zich al langer met deze kwestie bezig dan ik en ik weet hoe betrokken u allen zich hierbij voelt. Daarom is dit debat bijzonder waardevol geweest voor mij als het Commissielid dat verantwoordelijk is voor volksgezondheid, consumentenbescherming en met name voedselveiligheid.
In dit verband valt mij één belangrijk ding op, namelijk dat het spectrum van dit debat, vooral als het gaat over de vraag of er een algeheel verbod op vlees- en beendermeel moet komen, uiteenloopt van "doen" naar "niet doen" , en dat in een Parlement vol deskundigen op het gebied van voedselveiligheid. Dit is een van de zaken waar we ons over moeten buigen.
Wat we in dit kader niet moeten vergeten, is het feit dat er reeds een verbod op het toedienen van vlees- en beendermeel aan rundvee bestaat. Dit verbod is bij wet vastgesteld en daar dient men zich aan te houden. Bovendien is er een wettelijke regeling van kracht waarin wordt voorgeschreven hoe vlees- en beendermeel dient te worden verwerkt. Ook dit is een veiligheidsmaatregel die is ingevoerd ter bescherming van de volksgezondheid en de voedselveiligheid.
Als u zegt dat het gebruik van vlees- en beendermeel in varkens- en pluimveevoeder moet worden verboden, terwijl deze dieren niet vatbaar zijn voor BSE, zegt u niet dat u varkens en pluimvee beschermt, maar dat u rundvee beschermt. Dus zegt u dat de bestaande wetgeving in zekere zin ontoereikend is of niet wordt nageleefd. Als men van mening is dat op grootschalige wijze de hand wordt gelicht met de wet inzake deze kwestie, zegt dat dan niet iets over de gebeurtenissen van de laatste maanden en jaren met betrekking tot rundveevoeder? Het werpt een vraag op die ik niet eens durf te stellen. Vraagt u zichzelf eens af wat het antwoord op deze vraag is.
Ik ben van mening dat de wetgeving wordt nageleefd en omdat ik die mening ben toegedaan - en ik geloof niet dat ik naïef ben - geloof ik niet dat een heel breed verbod op vlees- en beendermeel in varkens- en pluimveevoeder noodzakelijk is. Ik ben echter bereid te luisteren naar de argumenten die daarvoor pleiten. Als mensen uit de lidstaten mij komen vertellen dat de wetgeving niet naar behoren of niet volledig wordt gerespecteerd, moeten we er misschien nog eens goed over nadenken. Dat doen wij dan echter niet omdat de wetenschappers ons vertellen dat dit nodig is, maar omdat de wet in de Europese Unie niet wordt nageleefd. Hier moeten we maar eens goed over nadenken.
Ik wil het nu hebben over de controle.
De heer Whitehead heeft mij gevraagd om meer bijzonderheden hierover en ik denk dat hij gelijk heeft. Ik had hier iets uitvoeriger bij stil moeten staan.
Er is sprake van twee soorten tests. Ten eerste de tests die nu al worden uitgevoerd en waarvoor de wetgeving enige tijd geleden door de Commissie onder de aandacht van het Parlement is gebracht, namelijk de steekproefsgewijze tests op geslachte dieren in alle lidstaten: bij elkaar 170 000 tests. Deze tests waren bedoeld om de besmettingsgraad in de Europese Unie vast te stellen, dat wil zeggen, om informatie te verkrijgen. Ik verwelkom het feit dat Frankrijk snel heeft gehandeld en nog voor enige andere lidstaat is begonnen deze tests intensiever uit te voeren dan door de wet was voorgeschreven. Dat heeft nu informatie opgeleverd en zo is de huidige situatie ontstaan. Frankrijk heeft in alle openheid informatie verstrekt over deze tests. Ook dat valt te verwelkomen en verdient applaus.
Laten we eens stilstaan bij een andere kwestie die mij enige zorgen baart. Als er een massale negatieve reactie tegen de Franse autoriteiten volgt, terwijl ze correct hebben gehandeld, hoop ik dat dit niet tot terughoudendheid zal leiden bij andere lidstaten waar op dezelfde wijze wordt gehandeld. Als zij de tests uitvoeren zoals in Frankrijk, zich daarbij richten op dieren die het grootste besmettingsgevaar lopen en het voorgeschreven aantal tests uitvoeren, zal dit het hetzelfde soort informatie opleveren als in Frankrijk. Deze informatie zal dan in de gehele Europese Unie beschikbaar komen, zodat we de gewenste beslissingen kunnen nemen en van daaruit verder kunnen gaan.
Bij de tests waar ik het nu over wil hebben, zit de zaak iets anders in elkaar. Die zijn niet bedoeld om informatie te verkrijgen over de besmettingsgraad. Ze zijn meer gericht op het weren van mogelijk besmette kadavers uit de voedselketen. Er wordt wel gezegd dat dit een erg kostbare aangelegenheid is, dat er grote hoeveelheden kadavers voor nodig zijn, enzovoorts.
Laten we ons beperken tot de feiten. Het is niet mogelijk met behulp van de drie tests die beschikbaar zijn - de Franse, Zwitserse en Ierse tests - BSE bij dieren onder een bepaalde leeftijd vast te stellen. De tests leveren dan een negatief resultaat op. Het kost een hoop geld en moeite om de tests uit te voeren terwijl het resultaat negatief is. Wat is dan de waarde van het testen van jonge dieren? Die waarde is nul, als u het mij vraagt. Wij hebben echter ook wetenschappelijk bewijs dat bij dieren onder een bepaalde leeftijd geen symptomen van BSE worden waargenomen. Daarom heb ik het Permanent Veterinair Comité - dat vandaag, terwijl wij hier spreken, bijeenkomt - verzocht deze zaak te onderzoeken en te bepalen hoe oud de dieren moeten zijn voor de tests. Ik heb het over het uitvoeren van tests op kadavers boven een bepaalde leeftijd om erachter te komen of ze besmet zijn en, indien dit het geval is, om het betreffende dier uit de voedselketen te halen.
Er zijn dus jonge dieren die geen BSE hebben, zo vertellen de wetenschappers ons, en dieren boven die leeftijdsgrens, die allemaal op BSE zijn getest, en die worden uit de voedselketen gehaald. Dit is een maatregel om de consument te beschermen en om het vertrouwen van de consument te vergroten. Vandaar mijn voorstel deze route te volgen. Ik ben benieuwd naar het advies waarmee het Permanent Veterinair Comité vanmiddag komt. Ik zal het advies volgende week in de Raad presenteren om de kwestie van de leeftijdsgrens met betrekking tot deze tests aan de orde te stellen.
Ik ben van mening dat dit de juiste aanpak is. Er is enige onenigheid op dit punt en zoals ik hier om me heen zie, neemt niet iedereen hetzelfde standpunt in. Het is echter van belang dat we allemaal onze schouders eronder zetten. Het is van belang dat we proberen eenstemmigheid te bereiken over de juiste aanpak en dat we op de juiste wijze op de zaak reageren, en niet met de beschuldigende vinger wijzen naar anderen die naar aanleiding van onze reactie zullen zeggen dat u niet genoeg doet om de volksgezondheid en de consumentenbelangen te beschermen. Als we redelijk zeker zijn van onze zaak, is het gerechtvaardigd een grens te trekken tussen wat veilig is en wat niet. We moeten elkaar geen onrecht aandoen bij het vaststellen van maatregelen die we allemaal noodzakelijk achten. Het doel ervan is immers de volksgezondheid en voedselveiligheid te beschermen en het vertrouwen van de consument te vergroten.
Ten slotte heb ik met veel belangstelling geluisterd naar de opmerkingen die mijn vriend, de heer Patriat, zojuist en eerder al heeft gemaakt. Ik zie uit naar een nauwe samenwerking met hem in de komende weken. Ik moet erbij vertellen dat hij en ik vorige week in Parijs nog een discussie over deze kwestie hebben gevoerd. Ik ben er dus van overtuigd dat het Parlement, de Raad en de commissaris op vriendschappelijke wijze zullen samenwerken om tot een oplossing voor deze netelige kwestie te komen.

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag een zeer korte opmerking willen maken om een persoonlijk feit, omdat onze collega Graefe zu Baringdorf leden van mijn fractie er zojuist van heeft beschuldigd niet te hebben deelgenomen aan de BSE-enquêtecommissie. Ik zou slechts het volgende willen toevoegen: er zijn twee enquêtecommissies geweest in dit Parlement. De heer Martinez was lid van de eerste commissie, de commissie-Böge, en ik doe mijn collega hierbij zijn op schrift gestelde mening toekomen, die door een minderheid werd gesteund.
Wij hebben niet aan de tweede commissie deelgenomen om de simpele reden dat wij van deelname uitgesloten waren op grond van het d' Hondt-stelsel en door de reglementen - of het gebrek daaraan, ik weet het niet - van dit Parlement.
De beste manier om niet naar ons te hoeven luisteren, is ons niet uit te nodigen. Hoe het ook zij, de heer Martinez heeft in 1990 een officiële waarschuwing doen uitgaan, 6 jaar vóór de eerste enquêtecommissie.

De Voorzitter
Ik heb zeven ontwerpresoluties ontvangen op grond van artikel 37, lid 2 van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12 uur plaats.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0553/2000).
Het zal u niet ontgaan zijn dat de organisatie helemaal in het honderd is gelopen, want wij zouden het vragenuur nu eigenlijk moeten afronden.
Ik kan geen wonderen verrichten, dus moeten wij samenwerken om dit half uur goed te gebruiken. Wij overtreden allerlei regels, want wij besteden geen anderhalf uur aan het vragenuur en wij zullen de vergadering niet om 19.00 uur beëindigen. Bovendien hebben wij nog minder dan een uur omdat de commissarissen om 19.30 vertrekken.
De enige mogelijkheid die ik zie om de zaak eerlijk te verdelen, is het eerste deel tot twee vragen te beperken. Voor meer vragen is geen tijd. Ik wil de leden die een vraag hebben gesteld, verzoeken slechts één aanvullende vraag te stellen. Bij wijze van uitzondering mag vervolgens nog een ander lid een aanvullende vraag stellen. Daarna kan er aan ieder van de commissarissen een vraag worden gesteld, zodat alle commissarissen kunnen deelnemen en niemand zich achtergesteld voelt. De Commissie verdient ons respect en ik vind dat alle commissarissen het recht hebben een vraag te beantwoorden. Ik denk dat dit een eerlijke verdeling is.

De Voorzitter


Carmen Cerdeira Morterero
Vraag nr. 17 van (H-0848/00):
Betreft: Minimum regels voor de uitdrijving van immigranten De Raad heeft op 18 december 1997 een resolutie aangenomen voor het vastleggen van prioriteiten in de samenwerking in justitie en binnenlandse zaken voor de periode van 1 januari 1998 tot de datum dat het Verdrag van Amsterdam van kracht wordt, waar duidelijk als doelstelling genoemd wordt betere samenwerking voor het uitdrijven van immigranten.
Het feit dat er zich de laatste tijd in verschillende lidstaten veel gevallen voorgedaan hebben waar bij de uitdrijving van immigranten de meest elementaire rechten van de mens niet geëerbiedigd zijn, maakt dat het een aangelegenheid betreft die door de Europese Commissie speciaal in het oog gehouden zou moeten worden. Voorbeelden zijn de techniek van het kussentje, die in België de dood van een immigrante veroorzaakt heeft, de toediening van krachtige kalmeermiddelen in Spanje, het vervoer van immigranten die op elkaar gedrukt worden in scheepsruimen in Italië en Spanje, de tragedie van de 58 Chinese immigranten die dood aangetroffen zijn in de haven van Dover in Groot-Brittannië na verschillende keren vastgehouden te zijn op Europees grondgebied, en het veralgemeend gebruik van dwang en intimidatie tegen immigranten die uitgedreven worden.
Heeft de Europese Commissie enig voorstel voor het asiel- en immigratiebeleid om ten eerste dat soort verschrikkelijke toestanden te vermijden, en ten tweede het uitdrijvingsbeleid van de lidstaten te harmoniseren en te coördineren met inachtneming van de rechten van de mens en de overeenkomsten van de Verenigde Naties over asielverlening en immigratie?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mijn steentje bijdragen aan dit menselijk wonder. Daarom attendeer ik u erop dat de belangrijkste maatregelen die de Unie op het gebied van de harmonisatie van het asielbeleid zal nemen, niet enkel in het actieplan van Wenen en in de conclusies van de Europese Raad van Tampere zijn vastgesteld, maar tevens tot uiting komen in het scorebord dat de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement heeft voorgelegd. De genoemde maatregelen zullen in twee fundamentele fases ten uitvoer worden gelegd. In de eerste fase, die naar ik hoop in juni van volgend jaar zal worden afgerond, moeten gemeenschappelijke minimumregels worden gedefinieerd met betrekking tot de basiselementen van het asielbeleid. Daarna moet op de lange termijn een overkoepelend gemeenschappelijk asielsysteem worden uitgewerkt. Met het oog op de uitwerking van dit geïntegreerde systeem zal de Commissie aan het einde van dit jaar een mededeling overleggen om het debat hierover op gang te brengen. Wat de rechtsgrondslag betreft, voorziet artikel 63, lid 3, sub b van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap in de aanneming van maatregelen inzake illegale immigratie en illegaal verblijf op het grondgebied van de landen van de Unie, met inbegrip van repatriëring van illegaal verblijvende personen.
Momenteel buigt de Raad zich over een eerste initiatief van het Franse voorzitterschap dat tot doel heeft een richtlijn betreffende de wederzijdse erkenning van besluiten tot verwijdering van onderdanen van derde landen aan te nemen. Deze ontwerprichtlijn is overigens ook voor advies aan dit Parlement voorgelegd.
De publieke opinies van de lidstaten hebben de indruk dat de bestaande beleidsmaatregelen inzake repatriëring onvoldoende gecoördineerd worden en bijzonder ondoeltreffend zijn. De Commissie is van oordeel dat met het oog op de verduidelijking en de coördinatie van deze beleidslijnen een belangrijke rol is weggelegd voor de terugnameovereenkomsten. Op dit moment wordt er onderhandeld over de eerste communautaire terugnameovereenkomsten met Rusland, Sri Lanka, Pakistan en Marokko. De Commissie hoopt dat in het kader van de begroting voor het jaar 2001 een financieel instrument voor samenwerking met herkomst- en doorgangslanden in het leven zal worden geroepen dat de mogelijkheden van deze landen op het gebied van terugname en vrijwillige terugkeer van onderdanen vergroot.
Wat het toekomstbeleid betreft, is de Commissie van oordeel dat het geïntegreerde en coherente repatriëringsbeleid dat wij nastreven vooral vrijwillige repatriëring in de hand moet werken. Tegen deze achtergrond wil ik het Parlement eraan herinneren dat het Europees Vluchtelingenfonds specifieke financiële maatregelen in het vooruitzicht stelt om de ontwikkeling van de beleidsmaatregelen van de lidstaten inzake repatriëring te steunen. Ik deel de bezorgdheid van de geachte afgevaardigde omtrent de omstandigheden waarin deze repatriëring plaatsvindt. Er moeten inderdaad gemeenschappelijke minimumregels worden vastgesteld waarin de procedure wordt gedefinieerd en het recht op menswaardige omstandigheden en een menselijke behandeling wordt gegarandeerd. Ik ben ervan overtuigd dat dit thema in het werkprogramma van de Commissie voor het jaar 2001 uitgebreid aan bod moet komen.

Cerdeira Morterero
Mijnheer de Voorzitter, ik zal ook een bijdrage proberen te leveren aan de wonderbaarlijke verdeling van de tijd tussen de commissarissen en de leden van Parlement.
Mijnheer Vitorino, u weet heel goed dat wij uw zorgen delen en dat wij achter het werk staan dat u persoonlijk aan de Commissie vrijheden en rechten bent komen uitleggen. Wij zijn het eens met het scorebord en de prioriteiten die uw diensten voor al deze zaken hebben gesteld. Daar werken wij in onze commissie immers zelf aan. Omstandigheden zoals ik die in mijn vraag aan u heb beschreven, zouden iedere Europese burger ertoe moeten bewegen daar nadrukkelijk aandacht voor te vragen en te eisen dat er zo snel mogelijk wordt gewerkt om herhaling te voorkomen. Dat geldt voor ons des te meer omdat wij politieke verantwoordelijkheid dragen en politieke verplichtingen zijn aangegaan. Geen enkele van de door mij genoemde situaties, zoals de uitzetting van immigranten, mag zich ooit nog voordoen, omdat dit voor ons als Europeanen en - meer nog - als politiek verantwoordelijken een schande is.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, ik deel de bezorgdheid van de geachte afgevaardigde. Ik hoop evenwel dat haar oproep niet enkel tot de Commissie, maar ook tot de Raad gericht is. Wij moeten er immers tezamen voor zorgen dat het volledige juridische kader eind volgend jaar kan worden aangenomen. Ik beloof mijn verplichting terzake na te komen, maar ik kan natuurlijk alleen maar voor mezelf borg staan.

Naranjo Escobar
Mijnheer de Voorzitter, ik wil maar twee opmerkingen maken. De in de vraag opgesomde voorbeelden zijn het product van een selectief geheugen, en dat vind ik in dit soort zaken niet bepaald gunstig. Hoe dan ook, mijnheer de commissaris, het scorebord is nog steeds niet geactualiseerd en wij beschikken evenmin over een juridisch instrument waarin wordt geregeld hoe en wanneer uitzetting mag plaatsvinden. Op 12 december aanstaande zullen de Verenigde Naties in Palermo de Wereldovereenkomst inzake georganiseerde misdaad ondertekenen, inclusief een protocol over mensenhandel. Er bestaat een direct verband tussen de georganiseerde misdaad en immigratie. Welke voorstellen denkt de Commissie op dit gebied te doen op basis van artikel 31 van het unieverdrag?

Vitorino
Ik verontschuldig mij nogmaals voor de buitensporige ijver waarmee ik het eerder genoemde menselijk wonder wil helpen verwezenlijken. Geachte afgevaardigde, ik hoop dat de Commissie eind dit jaar aan de Raad en het Europees Parlement in het kader van de derde pijler twee raambesluiten met gemeenschappelijke definities, gemeenschappelijke delicten en gemeenschappelijke sancties inzake mensenhandel met het oog op seksuele en commerciële uitbuiting kan voorleggen. Dit moet de eerste steen worden van het Europese strafrechtelijke gebouw voor bestrijding van mensenhandel, die gewoonlijk hand in hand gaat met georganiseerde misdaad. De oplossingen die de Commissie denkt voor te stellen, sluiten perfect aan bij de inhoud van de Conventie van de Verenigde Naties die naar ik hoop in de week van 12 tot 15 december in Palermo zal worden ondertekend.

De Voorzitter


Efstratios Korakas
Vraag nr. 18 van (H-0860/00):
Betreft: VN-verslag over de exploitatie van vrouwen In een VN-verslag wordt in de donkerste kleuren een beeld geschilderd van de situatie van de vrouwen in de wereld. Tientallen miljoenen gevallen van ongewenste zwangerschap, onder onveilige omstandigheden verrichte abortus, verkrachting, mishandeling, kindermoord en misdaden die worden begaan om "de eer van de familie te redden". Vermeld wordt dat er 60 miljoen meisjes vermist worden, dat er jaarlijks 5.000 vrouwen vermoord worden om "de eer van de familie te redden", terwijl ongeveer 4 miljoen vrouwen verhandeld worden om in de seksindustrie te werken, terwijl zij die daaraan weten te ontsnappen, gedwongen zijn werk onder precaire omstandigheden aan te nemen. Een belangrijke conclusie van het verslag is dat een op de drie vrouwen ter wereld tenminste eenmaal in haar leven het slachtoffer is geweest van mishandeling, verkrachting of gedwongen seks, terwijl de daders er doorgaans straffeloos van afkomen.
Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen om een einde te maken aan deze onaanvaardbare toestand van schandalige exploitatie, mishandeling en handel in blanke slavinnen en paal en perk te stellen aan deze vormen van vrouwenmishandeling?
Tweede deel
Vragen aan de heer Solbes
Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat mishandeling van vrouwen, geweld tegen vrouwen een van de grootste sociale problemen van deze tijd is. De economische gevolgen daarvan zijn enorm groot, daar in heel de wereld belangrijke illegale economische activiteiten hiermee verband houden. Het vraagstuk van het geweld tegen vrouwen uit zich in verschillende vormen: geweld in het gezin - waarover meestal wordt gezwegen, hetgeen op zich al een misdaad is - seksuele uitbuiting, vrouwenhandel, mensenhandel.
Ik wil u eraan herinneren dat na Peking ook dit jaar in New York is gebleken dat iedereen in heel de wereld het ermee eens is dat hier de mensenrechten in het geding zijn en men deze problematiek ook als dusdanig, als een kwestie van eerbiediging van de mensenrechten moet aanpakken. Sedert 1996 legt de Commissie een pan-Europees beleid ten uitvoer voor de bestrijding van de handel in menselijke wezens, waarbij extra aandacht wordt besteed aan de vraagstukken met betrekking tot vrouwen, die hier het meest onder te lijden hebben. Ik herinner aan de DAPHNE- en STOP-programma' s. Vorig jaar is bovendien een campagne gevoerd in verband met geweld in huis, geweld in het gezin. Dit is een groot probleem in Europa. Tevens is in 1997 een gemeenschappelijke maatregel goedgekeurd voor de bestrijding van handel in menselijke wezens en seksuele uitbuiting van kinderen. Op grond daarvan moeten alle lidstaten hun institutioneel kader herzien om rekening te kunnen houden met bepaalde gedragingen en om samenwerking tussen gerechtelijke autoriteiten te kunnen aanmoedigen.
Het vijfjarenprogramma dat de Commissie heeft ingediend voor het vraagstuk van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen heeft vijf zwaartepunten. Een daarvan betreft geweld en mensenrechten. Daarvoor rekenen wij op de medewerking van regeringen, lokale overheden en niet gouvernementele organisaties, in de hoop dat dan in de komende vijf jaar in alle lidstaten programma' s hiervoor ten uitvoer zullen worden gelegd.

Korakas
Ik dank de commissaris voor haar antwoorden. Wat u zegt, is allemaal goed en wel, maar daar gaat het in feite niet om. Ik wil haar dan ook het volgende vragen. Vindt u, mevrouw de commissaris, ook niet dat die verschrikkelijke dingen die wij hier aan de kaak stellen en die, zoals ook u zojuist al zei, verband houden met de huidige economische situatie in de landen van de Europese Unie, in de andere Europese landen en in feite in heel de wereld, te wijten zijn aan de misère die ontstaat doordat alles wordt opgeofferd op het altaar van de winst, die tot hoogste goed is verklaard? In Europa komen de moderne slavinnen, die goed zijn voor alles en nog wat, voornamelijk uit de voormalige socialistische landen, uit de landen dus waarin de vrouwen ooit eens een de sociale positie bekleedde die haar toekwam. Met de tragische veranderingen, waar wij allen zo naar gehunkerd hebben - ik bedoel hiermee dus uw systeem - is export van vrouwen en kinderen naar onze landen het leeuwendeel van de export uit deze landen.....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, slechts een korte opmerking: het is niet waar dat vrouwenhandel alleen plaatsvindt vanuit de voormalige socialistische landen, of dat het leeuwendeel daar vandaan komt. Wij moeten helaas vaststellen dat Azië de scepter zwaait, gevolgd door de Afrikaanse landen. Armoede is de belangrijkste oorzaak, de belangrijkste factor waardoor dit verschijnsel wordt veroorzaakt.

De Voorzitter
Mijn excuses aan mevrouw Schreyer en de heer Fischler, maar zij kunnen onmogelijk nog een vraag beantwoorden. De vragen 19, 20 en 21 worden schriftelijk beantwoord.

De Voorzitter


Camilo Nogueira Román
Vraag nr. 22 van (H-0809/00):
Betreft: Monetair beleid en de functie van de Europese Commissie Op een vergadering van de Commissie constitutionele zaken van het Europees Parlement verklaarde de voormalige voorzitter van de Commissie Jacques Delors dat de Europese Commissie de verantwoordelijkheid moet hebben voor het openbaar tot uitdrukking brengen van het communautair beleid inzake de situatie en de wisselkoersevolutie van de gemeenschappelijke munt.
Overweegt de Commissie maatregelen te treffen om in ieder geval af te rekenen met de meningsverschillen die zo schadelijk zijn voor de gezondheid van de euro?
Vragen aan mevrouw Wallström
Solbes
Mijnheer de Voorzitter, ik zou tegen de heer Nogueira willen zeggen dat het monetair beleid in ons model onder de verantwoordelijkheid van de Europese Centrale Bank valt, en dat de ECB overeenkomstig de in het Verdrag vastgelegde criteria handelt.
Een groter probleem is hoe je een gemeenschappelijk monetair beleid met nationaal economisch beleid kunt verenigen. Volgens het Verdrag bepalen de lidstaten immers zelf hun economisch beleid. Dat is precies waar het om gaat bij de coördinatie van het economisch beleid, die twee hoofddoelstellingen heeft. In de eerste plaats mag het economisch beleid van de verschillende lidstaten niet botsen, en in de tweede plaats mag hun beleid ook niet botsen met het monetair beleid of een situatie veroorzaken die ons noopt een te restrictief monetair beleid te voeren.
Wij proberen die coördinatie voornamelijk te verwezenlijken door middel van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die van toepassing zijn in alle lidstaten die deze richtlijnen aannemen. Zij bevatten niet alleen de hoofdlijnen van het economisch beleid, maar ook specifieke aanbevelingen voor iedere lidstaat. Ten gevolge van de het Stabiliteits- en groeipact hebben wij echter ook de zogenaamde stabiliteitsprogramma's ingevoerd. De opzet daarvan is veel nauwkeuriger en specifieker, omdat het in die programma's uitsluitend om de overheidsfinanciën gaat.
Wij hebben ons de afgelopen tijd op de vermindering van het overheidstekort gericht om een soepeler monetair beleid, lagere rentevoeten en een hogere groei mogelijk te maken. De voortgang in de richting van onze doelstellingen is bevredigend. Wij hopen dat de tekorten volgend jaar helemaal zijn weggewerkt.
In deze omstandigheden wil de eurogroep, die de hoofdverantwoordelijkheid voor de coördinatie van het economisch beleid draagt, een stap verder gaan met betrekking tot onze fiscale verplichtingen. De groep wil echter vooral de kwaliteit en de duurzaamheid van de openbare financiën verbeteren. Daarvoor zal ongetwijfeld het Stabiliteits- en groeipact moeten worden verbeterd, en zullen specifiekere en meer inhoudelijke onderwerpen moeten worden behandeld.

Nogueira Román
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, uw antwoord had betrekking op het Europese economisch beleid en de wijze waarop de lidstaten en de Commissie daarmee omgaan. Ik denk echter dat de huidige toestand van de euro niet aan het economisch beleid te wijten is, en dat de verklaring elders moet worden gezocht.
Als ik begrijpend op uw antwoord zou willen reageren, zou ik daaraan toevoegen dat het feit dat Europa systematisch dollars koopt en reusachtige investeringen in de Verenigde Staten doet, mij enorme zorgen zou baren als ik dat land bestuurde. Ik zou ook kunnen zeggen dat de goedkope euro bijzonder goed is voor de Europese export, wat niet slecht is voor Europa.
Ik denk echter dat u dit niet weet uit te leggen of dat u dat niet durft. Hoe dit ook zij, de koersdaling van de euro is voornamelijk te wijten aan het gebrek aan vertrouwen in een gemeenschappelijk beleid van de kant van de lidstaten, die het strategische en politieke gegeven dat de euro bestaat niet onder ogen willen zien.

De Voorzitter
Er is geen vraag gesteld, mijnheer Solbes. U ziet wel dat bijna alle leden zich geroepen voelen om commissaris te worden en ons willen uitleggen hoe het zit. Wij weten allemaal dat wij daarvoor geen tijd hebben. Ik verzoek de geachte afgevaardigden dan ook met de vraag te beginnen, en niet met de uitleg.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat het voor de publieke opinie zeer belangrijk is dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen interne en externe effecten. Mij interesseert het volgende: zal de Commissie zo kort voor de eigenlijke invoering van de euro nog iets ondernemen om het verschil tussen de interne en externe effecten van een stabiele munt uit te leggen?

Solbes Mira
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen kort op beide punten te reageren. In de eerste plaats is het juist dat de euro interne en externe effecten heeft. Intern is de euro, in het algemeen gesproken, een eclatant succes. Wij zijn erin geslaagd de groei te doen toenemen en de stabiliteit van onze economie te verbeteren. Ondanks de risico's die wij momenteel lopen, zijn we erin geslaagd de inflatie op een relatief laag peil te houden, en wordt de hoofddoelstelling, het beteugelen van de inflatie, bereikt.
Extern gezien bestaat er echter wel een probleem. Wij moeten niet vergeten - en hiermee geef ik indirect antwoord aan de heer Nogueira - dat de spaarquote in Europa veel hoger ligt dan in de Verenigde Staten. Europese bedrijven gebruiken een deel van die Europese spaartegoeden om ook buiten Europa actief te worden. Soms gaat het dan om Europese investeringen in niet-Europese landen, soms gaat het ook gewoon om landen of bedrijven die in Europa actief zijn en hier gemakkelijker hun geld verdienen, en dat vervolgens buiten Europa onderbrengen.
Ik wil echter ook antwoord geven op uw concrete vraag: wat gaan we nu doen? In 1999 zijn we, in samenwerking met het Parlement, met een aantal specifieke programma's begonnen om de mensen zo goed mogelijk met de euro bekend te maken. Ik zeg altijd dat de euro niet op 1 januari 2002 wordt ingevoerd, maar dat wij hem al in onze zak hebben. Hij bestaat nog uit verschillende deelvaluta' s, maar wij hebben hem al op zak. Dat punt moet worden benadrukt. In 2000 hebben wij ons voornamelijk op het midden- en kleinbedrijf gericht, maar 2001 moet het jaar van de burgers worden. Wij werken daarbij samen met de lidstaten die verantwoordelijk zijn voor de specifieke programma's voor de overgang naar de euro. Het Parlement is daar ook bij betrokken: ik verwijs naar de vergaderingen van 23 en 24 oktober jongstleden. Onzerzijds brengen wij iedere maand verslag uit aan de Ecofin-Raad. Wij willen de lidstaten aanzetten tot medewerking bij het verlenen van bekendheid aan de euro, een bekendheid die wij allen willen verbeteren. U krijgt ook regelmatig te horen hoe het met de nationale plannen voor de fysieke overgang naar de euro gaat, zodat iedereen de beste methodes van elkaar kan overnemen. Op die manier kunnen wij samen voor eind volgend jaar zo veel mogelijk vooruitgang boeken en de best mogelijke resultaten behalen.

De Voorzitter
De vraag nr. 23 wordt schriftelijk beantwoord.

De Voorzitter


Mihail Papayannakis
Vraag nr. 24 van (H-0787/00):
Betreft: Luchtvervuiling in Griekenland Uit schattingen die GREENPEACE volgens de methodes van de WHO heeft berekend, en uit de meest recente cijfers inzake de luchtvervuiling (1997-1999) zoals gemeten door de bevoegde overheidsdiensten, blijkt dat in Griekenland evenveel mensen sterven ten gevolge van de luchtvervuiling als door verkeersongevallen (jaarlijks sterven door de korte- en langetermijngevolgen van de luchtvervuiling 1.342 respectievelijk 7.247 mensen). Voor deze korte- en langetermijngevolgen beloopt de sociale kostprijs 548 respectievelijk 2.096 miljard drachmen. Vooral in Athene worden hoge concentraties waargenomen van kleine stofdeeltjes, ozon, koolstof- en stikstofmonoxide en zwaveldioxide.
Kan de Commissie zeggen of Griekenland heeft bekendgemaakt welke uitvoerende maatregelen het heeft genomen voor de omzetting van de richtlijnen 96/61/EG en 96/62/EG in nationaal recht, of het hogergenoemde richtlijnen correct uitvoert, en in het algemeen wat haar mening is over de luchtkwaliteit in Griekenland, met name na de ettelijke studies die zij zelf heeft gefinancierd om een oplossing te zoeken voor dit probleem?
Vragen aan de heer Monti
Wallström
Ten eerste is richtlijn 96/61 inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging, die uiterlijk 30 oktober 1999 in de lidstaten diende te worden omgezet, in Griekenland nog niet geïmplementeerd. Daarom heeft de Commissie de Griekse autoriteiten onlangs van haar standpunt op de hoogte gesteld. Als van Griekse zijde geen actie wordt ondernomen, zetten wij de reeds begonnen procedure voort.
Met betrekking tot richtlijn 96/62 betreffende de beoordeling en het beheer van de luchtkwaliteit heeft de Commissie bij het Hof van Justitie een procedure ingesteld tegen Griekenland omdat het de richtlijn niet heeft omgezet. Tijdens de procedure maakten de Griekse autoriteiten bekend dat zij inmiddels tot omzetting waren overgegaan. De Commissie heeft het Hof van Justitie vervolgens verzocht de zaak tegen de Griekse autoriteiten te seponeren.
Een onderzoek naar de luchtkwaliteit in Athene - dat werd uitgevoerd in het kader van een project van de Commissiediensten en het gemeentebestuur van Athene - heeft geresulteerd in de installatie van een controlenetwerk om zo te voldoen aan de vereisten van de dochterwetgeving op grond van richtlijn 96/62. In het onderzoek is ook de huidige luchtkwaliteit in Athene beoordeeld. Tijdens de meetperiode zijn op bepaalde kritieke plaatsen verhoogde concentraties zwaveldioxide geconstateerd. De geldende grenswaarden voor stikstofdioxide en lood werden niet overschreden. De ozondrempels volgens richtlijn 92/72 werden in de stad Athene niet overschreden, maar er moet wel worden vermeld dat er midden in de zomer geen metingen zijn verricht. Andere meetgegevens wijzen uit dat de ozondrempels buiten Athene regelmatig werden overschreden.
Ik verwacht dat andere communautaire initiatieven zoals de recente overeenkomst over het voorstel van de Commissie voor een richtlijn over nationale emissieplafonds, verbetering in de situatie zullen brengen. Bovendien dient dochterrichtlijn 99/30 uiterlijk 19 juli 2001 in de lidstaten te worden omgezet. Hierin worden toekomstige grenswaarden voor zwaveldioxide, stikstofoxide, stofdeeltjes en lood voorgeschreven.
Volgens het onderzoek zijn de huidige concentraties stikstofdioxide hoger dan de grenswaarde voor stikstofdioxide die vanaf 2010 van kracht is, en wordt de nieuwe grenswaarde voor stofdeeltjes die in 2005 van kracht wordt, ruim overschreden. De onlangs aangenomen grenswaarde voor benzeen wordt ook overschreden. In deze situatie zal naar verwachting verbetering komen als de communautaire wetgeving wordt ingevoerd, onder meer in de vervoerssector. De Griekse autoriteiten zullen op plaatselijk niveau echter aanvullende maatregelen moeten treffen om aan de nieuwe luchtkwaliteitsnorm te kunnen voldoen.

Papayannakis
Mevrouw de commissaris, ik dank u van harte voor uw nauwkeurige en gedetailleerde inlichtingen. Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen origineel te zijn en u niet mijn standpunt op te dringen. Ik wil twee kleine vraagjes aan de commissaris stellen. U zei ons dat wij in bepaalde gevallen de grenswaarden hebben overschreden. Zijn er maatregelen genomen vanaf het moment dat deze grenswaarden werden bereikt, en zijn u deze officieel bekend gemaakt? Ten tweede worden er met het Cohesiefonds en het Derde Communautaire Bestek kredieten ter beschikking gesteld voor investeringen op dit gebied. Hebt u gesproken over investeringen die ervoor kunnen zorgen dat in heel Griekenland, en niet alleen in Athene, de in de communautaire wetgeving vermelde metingnetwerken worden ingesteld?

Wallström
Als waarden worden overschreden, dient de lidstaat in kwestie, in dit geval Griekenland, actie te ondernemen. Wij zorgen ervoor dat er een controle- en meetsysteem is. Als waarden worden overschreden, vragen wij de lidstaat actie te ondernemen en volgen wij de ontwikkelingen. Het is mogelijk een financiële bijdrage van de Gemeenschap te verkrijgen voor het opzetten van netwerken en metingen in Griekenland. Het is van groot belang dat we de ontwikkelingen omtrent de luchtkwaliteit in heel Griekenland, en niet alleen in Athene, in de gaten houden.

De Voorzitter
De vragen nrs. 25 t/m 28 worden schriftelijk beantwoord.

De Voorzitter


Geneviève Fraisse
Vraag nr. 29 van (H-0811/00):
Betreft: Staatssteun voor de audiovisuele sector Tijdens een studiedag van het Franse voorzitterschap, gewijd aan de culturele industrie, beweerde een vertegenwoordiger van het Directoraat-generaal Concurrentie van de Europese Commissie dat de bij wet verplichte investeringen die aan zenders worden opgelegd een vorm van staatssteun zijn daar de wetgever deze investeringen verplicht heeft gesteld.
Kan de Commissie bevestigen of deze opvatting strookt met haar onderzoek naar staatssteun voor de cinematografische en audiovisuele sector?

Monti
De middelen die door omroepen krachtens een wettelijke verplichting worden aangewend, zijn bijgevolg overheidsmiddelen. Het feit dat er een wettelijke investeringsplicht bestaat voor omroepen wil niet noodzakelijkerwijs zeggen dat deze investeringen staatssteun zijn overeenkomstig artikel 87, lid 1 van het EEG-verdrag, maar veronderstelt wel dat de Commissie controle uitoefent krachtens artikel 87 van het EEG-verdrag.
Het principe dat de Commissie hanteert om te bepalen of dergelijke investeringen subsidies zijn, en om de hoogte ervan te berekenen is hetzelfde principe als dat van een particuliere investeerder die opereert in een normaal functionerende markteconomie. Het aanschaffen van audiovisuele producten voor hun uitzendingen behoort tot de normale bedrijfsvoering van omroepen. De investeringen die nodig zijn om dergelijke producten te financieren worden uitsluitend aangevuld met overheidsmiddelen wanneer omroepen er geen tegenprestatie en/of voldoende opbrengsten uit kunnen halen, in de vorm van leveranties, aankoop van audiovisuele producten, coproductierechten of uitzendrechten. Deze opbrengsten kunnen tevens bestaan uit andere vormen van zakelijk rendement van hun investeringen. Met andere woorden, de investeringen kunnen aangevuld worden indien zij dienen ter financiering van producties die zonder een wettelijke verplichting niet door omroepen zouden zijn gefinancierd.
Het moge duidelijk zijn dat de aanvullende subsidie voor deze producties niet de gehele financiering door de omroepen behelst, maar eerder het verschil dekt tussen een normaal rendement en het feitelijke rendement van de gefinancierde productie. Ik zou ten slotte nog willen opmerken dat het ondersteunend karakter van bepaalde investeringen in het midden laat of deze investeringen uiteindelijk ook voldoen aan de Verdragsbepalingen. Dit hangt veeleer af van de mate waarin de investeringen bijdragen aan de totstandkoming van een culturele productie.

Fraisse
- (FR) Mijnheer de commissaris, zou u kunnen verduidelijken waarom dit niet tegenstrijdig is met het feit dat "Televisie zonder grenzen" ook steun verleent aan de totstandkoming van de inhoud van de producties.
Wanneer het bedrag van een nationale subsidie en zijn territoriale aanwending van elkaar worden losgekoppeld, denkt u dan niet dat deze loskoppeling op den duur de wenselijkheid en daarmee het bestaan van nationale subsidies in gevaar brengt? Wat is de mening van de Commissie hierover? Eigenlijk is mijn probleem dat ik niet begrijp waarom u met bilaterale kennisgevingen werkt en niet met een officiële tekst waarmee we het probleem in zijn geheel kunnen bekijken, in het kader van het Verdrag bijvoorbeeld, zoals u zojuist ook zelf hebt gedaan.

Monti
In zijn besluit tot goedkeuring van de Franse steunregeling voor filmproducties heeft de Commissie vier specifieke compatibiliteitscriteria vastgesteld. In hetzelfde besluit verplicht de Commissie zich ertoe om de steunregelingen in alle lidstaten te beoordelen aan de hand van specifieke tot 2004 geldende compatibiliteitscriteria. Dan vervalt immers de vergunning voor de Franse steunregeling. De Commissie wil met haar optreden ervoor zorgen dat de sector de nodige juridische garanties en reglementaire stabiliteit verkrijgt om zich te kunnen ontwikkelen. Daaraan heeft het tot op heden namelijk ontbroken. Daarom heeft de Commissie minimale compatibiliteitscriteria opgesteld. Zij is echter niet van plan de subsidieregelingen te harmoniseren, want de diversiteit hiervan weerspiegelt de culturele diversiteit die de Commissie graag wil behouden. Dus, geachte afgevaardigde, deze bilaterale benadering is uitsluitend bedoeld om aan de hand van de vier specifieke compatibiliteitscriteria te beoordelen in hoeverre de bestaande regelingen overeenstemmen met de goedgekeurde Franse modelregeling.

De Voorzitter
De vragen nrs. 30 t/m 59 worden schriftelijk beantwoord.
Vandaag kunnen we in vulgair Latijn opmerken dat ite cuestiones sunt.
Het vragenuur voor vragen aan de Commissie is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.30 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Bestrijding van sociale uitsluiting (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag (A5-0307/2000) van mevrouw Figueiredo, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de bestrijding van sociale uitsluiting.

Pérez Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in de preambule van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie staat: "met de instelling van het burgerschap van de Unie en van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid plaatst het Handvest de mens in het centrum van zijn inspanningen" . In het eerste artikel wordt hieraan toegevoegd: "De menselijke waardigheid is onschendbaar. Zij dient te worden geëerbiedigd en beschermd."
Het lijkt me terecht de aandacht te vestigen op dit citaat uit het Handvest van de grondrechten, omdat sommige situaties zoals beschreven in dit uitstekende verslag - waarmee ik de rapporteur gelukwens - waarschijnlijk onverenigbaar zijn met deze verklaring, waarmee dit Parlement destijds vrijwillig akkoord is gegaan.
Ten overstaan van zulke verklaringen is de realiteit weerbarstig. Volgens gegevens van Eurostat moet 18% van de bevolking van de Europese Unie zien rond te komen met minder dan 60% van het gemiddeld nationaal inkomen, wat betekent dat 65 miljoen Europeanen in armoede leven. Het is waar dat de nationale armoedecijfers variabel en verschillend zijn, zoals er ook verschillende soorten armoede bestaan: de armoede in de steden, in industriewijken, in afgelegen plattelandsgebieden, enzovoorts, of de armoede die samenhangt met discriminatie om reden van geslacht of leeftijd - waarmee ik uiteraard doel op de armoede onder vrouwen en die onder de jeugd.
De huidige wereld, de wereld van de globalisering en de mondialisering van de economie, de wereld van de informatiemaatschappij en van de technologische ontwikkeling, zou ook wel eens minder gunstige gevolgen kunnen hebben en nieuwe vormen van armoede kunnen genereren of mede kunnen doen ontstaan. Dit vanwege de aan dit soort samenleving inherente problemen om de toegankelijkheid van het werk te vergroten - mijns inziens de beste manier om sociale integratie te bereiken - alsook gezien de noodzaak tot verbetering van de werkgelegenheid en tot verhoging van de kwaliteit van de werkgelegenheid.
Europa heeft op grote schaal werkgelegenheid gecreëerd. In Spanje, mijn land, heeft de regering van José María Aznar zich behoorlijke inspanningen getroost op dit gebied. Zij is een bepaalde verplichting aangegaan: geconfronteerd met een situatie met een hoge werkloosheid heeft zij zich erop toegelegd die terug te dringen, een doelstelling waaraan zij blijft vasthouden en die ook daadwerkelijk wordt verwezenlijkt, terwijl die verplichting van kracht blijft. Ik vind echter niet dat wij genoegen moeten nemen met deze resultaten.
Om een Europa te verwezenlijken dat de integratie bevordert, is het volgens de Raad van Lissabon zaak dat we ons gezamenlijk inzetten en gezamenlijk actie ondernemen. Een dergelijke actie is alleen mogelijk als we weten welke omstandigheden en middelen voor iedereen van kracht kunnen zijn, zowel in de samenleving in globale zin als in de verschillende regeringen, en als we doordrongen zijn van de noodzaak om de doelstellingen te kwantificeren en de armoede onder de jeugd uit te bannen. Want die armoede onder de jeugd zou weer andere armoede kunnen genereren, en wellicht de aanleiding kunnen zijn tot het ontstaan van vaste patronen van maatschappelijke uitsluiting waarmee de armoede en misschien ook de ellende zouden worden bestendigd. Daarom, mevrouw de commissaris, zou ik willen pleiten voor een extra inspanning om die armoede onder de jeugd uit te bannen.

Désir
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik onze rapporteur danken en het initiatief verwelkomen dat zij genomen heeft om al in deze eerste lezing de dialoog met de Raad en de Commissie aan te gaan, waardoor beter rekening kan worden gehouden met de door het Parlement gewenste amendementen.
Na de massawerkloosheid van de jaren tachtig dreigt uitsluiting de nieuwe kwaal te worden waarmee Europa de komende tien jaar te kampen zal krijgen. Wanneer de welvaart weer toeneemt, moeten wij ons afvragen of we willen dat deze welvaartsgroei daadwerkelijk iedereen ten goede komt. Dit is niet vanzelfsprekend, aangezien deze groei zeer ongelijk verdeeld is en gepaard kan gaan met hardnekkige verschijnselen zoals we die de afgelopen tien jaar in de Verenigde Staten hebben kunnen zien, namelijk onzekerheid, uitsluiting, armoede en gettovorming in de steden. Er is sprake van een welvaartsgroei die plaatsvindt onder omstandigheden die uit de crisistijd stammen: er wordt veel werkgelegenheid geschapen, maar nog nooit hebben zoveel mensen moeten werken in tijdelijke en deeltijdbanen. Ik ben van mening dat we ervoor moeten waken dat het verschijnsel van de working poors ook bij ons gemeengoed wordt. Deze economische uitsluiting gaat met name bij bepaalde risicogroepen dikwijls gepaard met uitsluiting van fatsoenlijke woonruimte en het ontbreken van toegang tot gezondheidszorg, onderwijs en cultuur.
Dit communautaire programma is niet bedoeld als het enige middel waarmee de uitsluiting binnen de Unie moet worden bestreden, maar het moet de Unie in staat stellen om deze strijd op meer voortvarende, efficiënte en gecoördineerde wijze te voeren. Het programma moet dan ook nauw verbonden zijn met de verplichting die de staatshoofden en regeringsleiders in maart 2000 in Lissabon zijn aangegaan, welke bestaat in het zetten van stappen om - ik citeer - 'de armoede definitief uit te roeien door adequate, door de Raad voor het einde van het jaar overeen te komen, doelen te stellen' , dat wil zeggen: vóór de Raad van Nice, die over enkele weken moet plaatsvinden. Ik ben van mening dat het programma pas werkelijk zin heeft wanneer het wordt gekoppeld aan de verwezenlijking van deze doelstelling.
Op welke wijze?
In de eerste plaats door het begrip van het verschijnsel uitsluiting te vergroten door het vaststellen van beoordelingsindicatoren en -criteria, die zich voornamelijk toespitsen op de doelgroepen.
In de tweede plaats door meer rekening te houden met de ervaringen van praktijkmensen, niet-gouvernementele organisaties, lagere overheden, sociale instellingen en personen die zich zelf in een situatie van uitsluiting bevinden.
In de derde plaats door de invloed van het openbaar beleid dat binnen de verschillende lidstaten wordt gevoerd te helpen evalueren, ten einde hieruit lering te trekken, goede praktijken te ontwikkelen en na te denken over juiste strategieën en met name over de samenhang met het economisch en sociaal beleid in de overige lidstaten.
In de vierde plaats door uiteindelijk bij te dragen aan het vaststellen van richtsnoeren en nationale actieprogramma' s op de wijze waarop dit op de Werkgelegenheidstop van Luxemburg heeft plaatsgevonden, dus op basis van indicatoren en verreikende doelstellingen die overeenkomen met onze voorstellingen van het model van een sociaal Europa.
De door de rapporteur ingediende amendementen - die wij steunen - zijn erop gericht het programma in deze zin te versterken. Ik ben van mening dat deze amendementen in veel opzichten aansluiten bij de voorstellen over de sociale bescherming die door de groep van hoge ambtenaren zijn ingediend - bij de Raad 'werkgelegenheid' in het kader van de Top van Nice -, met name met betrekking tot het voornemen om de toegang tot duurzame en kwalitatief hoogwaardige werkgelegenheid alsmede de toegang tot sociale bescherming en gezondheidszorg te verbeteren. Een ander aandachtspunt van deze amendementen is een ieders toegang tot fatsoenlijke en hygiënische woonruimte en tot essentiële diensten. In dit verband noemt de groep van hoge ambtenaren elektriciteit, water, verwarming en verder daadwerkelijke toegang tot onderwijs, rechtspraak en openbare diensten.
Tot slot ben ik van mening dat we het verschijnsel uitsluiting alleen doeltreffend kunnen bestrijden wanneer de toegang tot deze fundamentele rechten voor allen is gewaarborgd, aangezien deze rechten voorwaarde zijn voor ieders waardigheid en voor een volwaardige deelname aan de burgermaatschappij.

Jensen
Mijnheer de Voorzitter, de bestrijding van sociale uitsluiting is een politiek streven dat wij allemaal kunnen steunen, maar wat moeten wij onder sociale uitsluiting verstaan en hoe kan dit fenomeen het best bestreden worden? Welke rol dient de EU te spelen? In dit programma ter bevordering van de samenwerking voor de bestrijding van sociale uitsluiting moeten wij de antwoorden op deze vragen vinden. Het is de bedoeling dat de lidstaten alle betrokken en belanghebbende partijen betrekken bij de beschrijving van de omvang van sociale uitsluiting en van de acties die zij daartegen zullen ondernemen. Op basis van deze beschrijvingen moeten wij tot een beter gemeenschappelijk begripskader komen. Het is immers niet zo eenvoudig het begrip sociale uitsluiting te definiëren. Denken wij bijvoorbeeld aan de langdurig werklozen, jonge zowel als oude, aan de fysiek en mentaal gehandicapten, aan zwakzinnigen, armen en minderbedeelden? Wij hebben allicht allemaal een ander idee over de inhoud van dit begrip. Een gemeenschappelijke definitie ontbreekt echter.
In haar document voor de Top van Lissabon deed de Commissie een voorstel voor een definitie, namelijk dat men van sociale uitsluiting spreekt bij mensen met een inkomen van minder dan 60% van het gemiddelde inkomen in het betreffende land. De regeringen van de lidstaten hebben deze definitie niet aanvaard. Ze is inderdaad te simpel en nietszeggend. De problemen dienen duidelijker omschreven te worden. De open benadering van het probleem, waarvoor de Raad geopteerd heeft, is naar mijn mening de juiste. Het is noodzakelijk statistieken en analyses te maken alsook via conferenties en andere methodes een beter gemeenschappelijk beeld te krijgen van het begrip sociale uitsluiting. Wat het concrete verslag betreft, wenst mevrouw Figueiredo het woord armoede in de tekst in te voegen. Mijn fractie is daar om formele redenen sterk tegen gekant, namelijk wegens de gekozen rechtsgrondslag. Wij erkennen uiteraard dat armoede een bron van sociale uitsluiting is, zoals uit de tekst blijkt. Ik denk dat iedereen het hiermee eens is. Sommige leden van de ELDR-fractie maken ook voorbehoud bij de invoeging van de reflectiegroep in de tekst en de verhoging van de subsidies, maar voor de rest kunnen wij het verslag-Figueiredo steunen.

Lambert
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur graag gelukwensen met haar engagement bij het werk aan dit verslag over een communautair actieprogramma voor de bestrijding van sociale uitsluiting, waarin, zoals velen hebben gezegd, armoede een belangrijke rol kan spelen. Men zegt dat betaald werk de beste manier is om sociale uitsluiting te voorkomen, maar ik ben het eerder eens met degenen die zeggen dat betaald werk alleen geen garantie is voor sociale integratie. Veel ouderen zullen het daarmee eens zijn, evenals degenen die urenlang werken voor lonen die te laag zijn om fatsoenlijk van te kunnen leven - landbouwers bijvoorbeeld.
Het is jammer dat de toevoeging van het woord armoede aan de titel van dit programma zo controversieel is gebleken, omdat het niet genoemd wordt in de Verdragen. Misschien kan de Raad zeggen of hij van plan is deze omissie tijdens de Top van Nice recht te zetten.
De bestrijding van armoede is controversieel omdat het de kwestie van sociale bescherming als productieve factor en de kwestie van herverdeling aan de orde stelt, zeer impopulaire concepten in sommige lidstaten. Het zou nuttig zijn een deel van de in dit verslag gevraagde verhoging van de financiële middelen te besteden aan vergelijkende studies naar het beheer van dergelijke ontwikkelingen. Ik weet zeker dat veel NGO' s en plaatselijke en regionale overheden, die mevrouw Figueiredo in het programma en de evaluatie ervan wil opnemen, graag bereid zijn hun expertise te delen.
Als we sociale uitsluiting willen voorkomen, moeten we ervoor zorgen dat ons macro-economisch beleid niet zo uitpakt dat ze juist toeneemt. Het zou contraproductief zijn beleid te ontwikkelen dat plaatselijke economische groei ondermijnt, banen minder zeker maar veeleisender maakt en vervolgens de negatieve gevolgen ervan tegen te gaan met programma' s die armoede en sociale uitsluiting bestrijden.

Schmid, Herman
Mijnheer de Voorzitter, we leven in een paradoxale samenleving. Binnen het economische beleid doen we namelijk ons uiterste best om de effectiviteit, snelheid en dynamiek te vergroten. In het harde klimaat dat zo ontstaat, zijn er steeds meer mensen die het niet kunnen bijbenen, aan de kant komen te staan en uitgestoten worden. Dus hoe meer de economie floreert, hoe meer mensen de armoede ingedreven worden.
Hier kan je pessimistisch van worden. Hoewel er geld is en Europa nog nooit zo rijk is geweest, lijkt het steeds moeilijker om de zwakken te beschermen en de mensen die aan de kant staan een echte kans te geven. Daarom is het verslag-Figueiredo zeer belangrijk en zeer welkom. Ik wil haar van harte feliciteren met het verslag. Het gaat over de manier waarop de lidstaten gestimuleerd moeten worden om iets te doen aan armoede en sociale uitsluiting. Wat ik er met name aan waardeer, is dat ze sterk benadrukt dat mooie woorden niet genoeg zijn en dat solidariteit geld kost.
Het beste is natuurlijk dat er voor zoveel mogelijk mensen werk voorhanden is, maar in een economie waar harde concurrentie heerst, zijn er veel mensen die het niet redden. Volgens het verslag betreft het vrouwen met een dubbele taakbelasting, die zowel buitenshuis als thuis werken. Het betreft ouderen, wier vaardigheden niet langer nodig zijn. Het betreft mensen met psychische problemen. Het betreft grote groepen die de taal niet goed genoeg beheersen om een baan te krijgen. Met name betreft het de vele mensen die werken, maar te weinig verdienen om ervan te kunnen leven. Al deze groepen worden bedreigd met sociale uitsluiting als er niet zeer omvangrijke ondersteunende maatregelen worden genomen. De lidstaten moeten dus veel meer geld dan nu uitgeven aan sociale investeringen gericht op uitsluiting, armoede en sociale problemen.
Ik noemde het paradoxale in de samenleving. De heersende ideologie is immers dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor hun eigen leven. Ik ben evenwel van mening dat uitsluiting en armoede ontstaan door de situatie in de samenleving en dat we daarom een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid hebben. In een goede samenleving moet er plaats zijn voor iedereen en daarvoor hebben we een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Della Vedova
Mijnheer de Voorzitter, steeds weer opnieuw wordt in dit Parlement de loftrompet gestoken over het Europese sociale model en de sociale markteconomie; dat wordt dan trots tegenover het volgens velen primitieve model van de Verenigde Staten gesteld. Het armoedecijfer - 18% van de Europese bevolking leeft in armoede! - waarop het verslag zich baseert, geeft echter een heel wat minder rooskleurig beeld te zien. Het belangrijkste probleem is uitvinden wat er niet functioneert in de economie en de maatschappij van de Europese landen en welke hervormingen wenselijk zijn om de aanhoudende armoede en sociale uitsluiting in veel gebieden van de Unie merkbaar terug te dringen.
Wat wordt er voorgesteld in dit besluit? Rechten garanderen, zorgen voor onderlinge afstemming, comités instellen om de situatie te analyseren en actieplannen tegen sociale uitsluiting op te stellen, de dialoog tussen de betrokken partijen bevorderen, Europese netwerken van NGO' s creëren, en hiervoor gaan we 70 of misschien 100 miljoen euro uittrekken. Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen van dit besluit, maar ik maak me zorgen over de resultaten die we van dit vijfjarenplan kunnen verwachten. Na afloop kennen we de cijfers van sociale uitsluiting en armoede waarschijnlijk beter; dat is een goede zaak. We zullen enkele tienduizenden personen in Europa hebben geholpen; ook dat kan een goede zaak zijn. Maar we zullen geen structurele hervormingen hebben aangezwengeld, terwijl daarmee juist uitsluiting en armoede echt goed kunnen worden bestreden.
In het verslag wordt gehamerd op twee problemen: de werkloosheid en de lage pensioenen voor bepaalde groepen. Dat zijn twee factoren die tot armoede en uitsluiting kunnen leiden, maar we moeten de ziekte bestrijden en niet de symptomen. Als we meer banen willen, moeten we de Europese ondernemingen concurrerender maken en bovenal de moed hebben de arbeidsmarkt te liberaliseren. In de Europese landen waar dat is gebeurd, is de werkloosheid substantieel gedaald. In de Verenigde Staten zorgt de flexibiliteit van de arbeidsmarkt ervoor dat armoede slechts kort duurt, omdat werknemers niet lang werkloos blijven. Als we fondsen willen vrijmaken om aan de gepensioneerden met de laagste pensioenen te geven, moeten we de moed hebben te zeggen dat met pensioen gaan op vijftigjarige leeftijd niet kan en waarschijnlijk moet het pensioenstelsel van de grond af worden hervormd.
Zonder hervormingen van de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid, die moet worden gebaseerd op vrijheid en individuele verantwoordelijkheid, niet op een paternalistische staat en vakbond, zullen onze comités en onze coördinaties niet veel kunnen doen voor de armen in de Europese Unie.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, geachte collega's, alle technische perikelen ten spijt wil ik toch spreken. 18% van de bevolking van de Europese Unie leeft onder de armoedegrens. Dat zijn 65 miljoen mensen en zij worden vaak over het hoofd gezien. Zij passen niet in het beeld van het welvarende Europa met zijn hoge groeiprognoses. Armoede wordt veroorzaakt door het ontbreken van werk, te geringe salarissen, de zogenaamde 'working poor', en onbeschermde banen. Om de gewenste economische en sociale samenhang te bereiken is niet alleen een hoog niveau van werkgelegenheid nodig maar ook een hoog niveau van sociale bescherming. Ik juich het dan ook toe dat uw Commissie, mevrouw Diamantopoulou, ....
(Technische storing)
Ik word geboycot, mijnheer de Voorzitter.
Dit moet eraan bijdragen om verschijningsvormen van uitsluiting te herkennen en ervaringen uit te wisselen op grond van nauwkeurige, kwalitatieve en kwantitatieve gegevens. Er is een dialoog nodig tussen de belangengroeperingen en de relevante NGO's. Nationale observatieposten en regionale en lokale autoriteiten moeten hierbij worden betrokken. Synergie-effecten ontstaan wanneer maatregelen van de lidstaten gekoppeld worden aan communautaire beleidsmaatregelen, instrumenten en acties en met die van de Europese structuurfondsen. Dit resulteert in succesvolle praktijken met een voorbeeldkarakter. Daarnaast moeten netwerken worden opgezet en uitgebreid. Ten derde moeten innovatieve projecten worden gestimuleerd.
Van wezenlijk belang lijkt mij een reflectiegroep op Europees niveau met vertegenwoordigers van NGO's, de sociale partners, de Raad en het Europees Parlement, die aan een jaarlijks rondetafeloverleg zouden moeten deelnemen. Het concept van de open coördinatiemethode in het werkgelegenheidsbeleid sinds Luxemburg moet zich ook uitstrekken tot de uitsluiting en zijn weerslag vinden in nationale actieplannen van de lidstaten. In 1992 riep de Raad de lidstaten op om de sociale uitsluiting te bestrijden. In 1999 besloot de Raad om zelf de sociale integratie te bevorderen. Laten wij deze actieve rol met ingang van 2001 versterken en zorgen dat de mensen die getroffen worden door armoede en sociale uitsluiting, toegang krijgen tot het economische, sociale en culturele leven!

De Rossa
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over het initiatief van de Commissie en over dit verslag, dat het probeert te verbeteren. Europa is erin geslaagd de economische crisis te voorkomen waardoor een groot deel van de wereld in de afgelopen jaren is getroffen. De economische groei trekt aan, de inflatie is op het laagste niveau sinds een generatie, maar toch is er nog steeds armoede en uitsluiting. Het werkloosheidspercentage in Europa is met 8,3% nog steeds veel te hoog. Volgens de laatste cijfers van Eurostat is meer dan de helft van de 14 miljoen werklozen al langer dan een jaar zonder werk.
Bovendien leeft volgens de statistische dienst van de EU 18% van de Europese burgers onder de armoedegrens, terwijl een derde van de armen werk heeft. In mijn land is ongeveer 75% van de werkenden die onder de armoedegrens leven vrouwen.
Het lijkt erop dat de situatie verslechtert. Tussen 1980 en 1995 is de ongelijkheid in de lidstaten toegenomen. Mondialisering, technologische innovatie en de opkomst van een kenniseconomie vallen samen met veranderende gezinsstructuren, verschuivende geslachtsrollen en een steeds heterogenere maatschappij. Sociale uitsluiting is gewoon een rem op de economische groei; een maatschappij waarin iedereen deelneemt bevordert juist groei en collectief welzijn. De Commissie raamt dat de kosten van de werkloosheid en de bredere kosten van slechte gezondheid, misdaad en dergelijke tussen de 1 en 2 miljard euro per jaar kunnen bedragen. Dat is een enorm bedrag.
Het is absoluut noodzakelijk dat Europa iets doet aan de bestaande ongelijkheid en voorkomt dat er nieuwe ontstaan. De consequentie van een gemeenschappelijke munt en een steeds meer op elkaar afgestemd economisch en fiscaal beleid is dat sociaal beleid niet meer onder de verantwoordelijkheid van alleen de nationale jurisdicties valt. Lidstaten moeten zich volledig inzetten voor dit programma en uitvoerig te rade gaan bij de burgermaatschappij om ambitieuze doelen te stellen voor de bestrijding van armoede en uitsluiting. De eerste test om te zien of de lidstaten het programma serieus nemen, komt wanneer het Parlement moet besluiten of de fondsen van 70 naar 100 miljoen euro worden verhoogd. Dat is op zich al een schamel bedrag gezien de omvang van het probleem.
Ten slotte wil ik de rapporteur gelukwensen met een verslag dat de werkelijke omvang van armoede en sociale uitsluiting erkent en de notie van een Europa dat staat voor sociale rechtvaardigheid en solidariteit ter discussie stelt tenzij alle Europese instellingen en de burgermaatschappij zich serieus voor deze kwesties inzetten.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik ben de rapporteur, mevrouw Figueiredo, werkelijk dankbaar, niet alleen vanwege haar gebruikelijke inzet voor dit verslag, maar ook omdat ze enkele van mijn amendementen heeft overgenomen. Een daarvan stelt dat armoede en sociale uitsluiting de consequentie zijn van de miserabele pensioenwetten van sommige staten, zoals de heer Della Vedova ook heeft gezegd. Dat is het amendement-Fatuzzo, dat in het verslag-Figueiredo is opgenomen.
Konden we sociale uitsluiting en armoede maar bestrijden! Konden we de omvang ervan maar terugdringen! Elk jaar ga ik samen met de collega' s Thomas Mann en Mario Mantovani naar het armenhuis in Brussel om maaltijden te serveren aan de berooide zwervers van de stad. Ons hart breekt elke keer weer en we voelen ons schuldig dat we dat maar een keer per jaar doen; we zouden het graag elke dag doen, maar dat kunnen we werkelijk niet.
Dit belangrijke besluit moeten we ten minste gedeeltelijk proberen te verwezenlijken. Ik ben me bewust van de goede wil van mevrouw Figueiredo, van de Commissie en in het bijzonder van de commissaris, mevrouw Diamantopoulou, maar ik herhaal nog eens wat ik al in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heb gezegd: we moeten stoppen met programma' s die sociale uitsluiting bestrijden. Dit moet het laatste programma zijn. Over vijf jaar, en ik hoop dat ik dan nog in het Europees Parlement zit, wil ik dat we ons met andere programma' s bezighouden. Het is genoeg geweest met de bestrijding van de armoede, de armoede moet voor eens en voor altijd verdwijnen!

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur bedanken voor een uitstekend verslag. We hebben het gehad over de huidige, zeer goede economische ontwikkeling met veel groei, minder werkloosheid en meer werkgelegenheid. Tegelijkertijd zien we naar mijn mening in alle EU-landen dat er steeds grotere kloven ontstaan naast de kloven die al sinds de periode van laagconjunctuur bestaan. Hieruit blijkt dat het arbeidsmarktbeleid en het traditionele werkgelegenheidsbeleid niet afdoende zijn. Er moeten meer beleidsterreinen komen om uitsluiting en armoede te bestrijden. Het is een meerdimensionaal probleem.
Vanzelfsprekend is het arbeidsmarktbeleid een onderdeel hiervan. Het is belangrijk dat de werkloosheid afneemt en dat de werkgelegenheid toeneemt, maar dat is niet voldoende. Het onderwijsbeleid moet er ook bij betrokken worden, met name met het oog op de nieuwe samenleving. Omdat kennis belangrijk is, heeft iedereen er recht op. Daarnaast is het socialezekerheidsbeleid een belangrijk gebied. In bepaalde situaties, bijvoorbeeld als iemand kleine kinderen heeft, werkloos is, ziek is of ouder wordt, moet het niet zo zijn dat men arm of sociaal uitgesloten wordt en buiten de maatschappij komt te staan. Ook het huisvestingsbeleid is een belangrijk gebied. Zo is het recht op huisvesting essentieel om deel te kunnen nemen aan het maatschappelijk leven.
Bovendien moeten alle politieke niveaus erbij betrokken worden. We zijn gewend aan het lokale, regionale en nationale niveau. We weten echter ook, met het oog op de huidige economische situatie met de grensoverschrijdende economie, dat het noodzakelijk is om op Europees niveau te handelen teneinde een meerwaarde te creëren, en niet om dit vraagstuk naar de Europese Unie over te hevelen. Daarom is het proces van dit programma belangrijk, evenals het koppelen van verschillende beleidsterreinen, zoals in Lissabon besproken is. Deze discussie zal bij de bijeenkomst in Stockholm worden voortgezet en houdt in dat we het socialezekerheidsbeleid, het arbeidsmarktbeleid en het onderwijsbeleid koppelen aan het economisch beleid. Daartoe leent een programma als dit, dat zich richt op de bestrijding van uitsluiting en armoede, zich uitstekend.

Bastos
Mijnheer de Voorzitter, Eurostat laat er geen twijfel over bestaan dat bijna 18% van de bevolking van de Europese Unie het met minder dan 60% van het gemiddelde nationale inkomen moet stellen. Het gaat hierbij om ongeveer 75 miljoen Europese burgers. De laatste tien jaar variëren de nationale armoedecijfers van 10-11% voor Denemarken en Nederland, tot een zorgwekkende 24% voor Portugal. Daar komt nog bij dat 10 miljoen mensen afhankelijk zijn van sociale bijstand en dat de situatie in de meeste lidstaten verslechtert.
Dit verslag is uitermate belangrijk, omdat het gericht is op verbetering van de levensomstandigheden van de meest achtergestelde groepen, en dat is weer een stap in de richting van bevordering van de sociale samenhang. Daarom wil ik de rapporteur proficiat wensen. Het is een ambitieus communautair actieprogramma dat overeenkomstig het voorstel van de Commissie vijf jaar zal duren en waarvoor kredieten ter waarde van 70 miljoen euro zullen worden uitgetrokken. Gezien de procedures en de huidige situatie op dit gebied, dient dit bedrag te worden verhoogd. Om een uitgebreide studie van het verschijnsel armoede en sociale uitsluiting te kunnen maken, en een doelmatiger en efficiënter beleid ter bestrijding van deze verschijnselen te kunnen uitstippelen, moet de dialoog met niet-gouvernementele organisaties en andere sociale partners worden bevorderd. Wel moet er gewaarschuwd worden tegen de gebrekkige financiële controlemechanismen van niet-gouvernementele organisaties, en moet er een betere controle geëist worden, waardoor gegarandeerd kan worden dat de openbare middelen op een doordachte en nauwgezette wijze worden aangewend.
Dit programma dient gericht te zijn op de slachtoffers van armoede en sociale uitsluiting, en we moeten voorkomen dat het in de praktijk alleen maar blijkt te gaan om financiering voor instellingen die de problemen betreffende armoede en sociale uitsluiting willen onderzoeken.

Damião
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan de rapporteur voor haar uitstekende bijdrage aan het analyseren van de oorzaken en omvang van het armoedevraagstuk. Het begrip armoede - een toepasselijke krachtige term voor een wrede sociale realiteit - mag niet worden verward met een alomvattend maar toch abstract begrip als sociale uitsluiting. Ik ondersteun de Commissie in haar initiatief om een programma te creëren dat voldoet aan de doelstellingen van de nieuwe sociale agenda van het Verdrag en dat gestalte geeft aan de besluiten van Lissabon. Ik hoop dat de in dit verslag genoemde voorstellen, waarover voldoende eenstemmigheid is bereikt, worden aangenomen.
Ik doe een beroep op de Raad om kwantitatieve doelstellingen vast te stellen en specifieke grensoverschrijdende acties tegen uitsluiting op te stellen die gebaseerd zijn op relevante indicatoren, opdat de nauwere samenwerking vertaald kan worden in concrete en doelmatige acties, meer uit sociale overwegingen dan uit overwegingen van electorale aard. Ik ondersteun de noodzaak om inzicht te krijgen in de onderliggende oorzaken van armoede, ik ondersteun de preventieve acties tegen uitsluiting ten gevolge van fusies, industriële veranderingen, mobiliteit, leegloop van het platteland en buitensporige urbanisatie, met innovatieve en concrete antwoorden waarbij de sociale partners, de lokale en nationale overheden en de gezamenlijke burgeracties betrokken zijn.

Mantovani
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats sluit ik me aan bij de complimenten aan mevrouw Figueiredo voor haar werk, dat we in de commissie unaniem hebben goedgekeurd, en vanwege de vernieuwende inhoud van haar verslag over de vaststelling van een communautair actieprogramma om de sociale uitsluiting te bestrijden. Ik ben het eens met de nadruk die de rapporteur legt op een grotere sociale cohesie als doel van het programma voor armen en uitgeslotenen. Zoals blijkt uit de amendementen die ik in de commissie heb ingediend, en die naderhand zijn goedgekeurd, ben ik ervan overtuigd dat voor een doeltreffende en concrete bestrijding van armoede een precies tijdschema en doelstellingen nodig zijn. Als het programma termijnen en controles bevat, kan het beter worden gekwantificeerd en gekwalificeerd.
We moeten niet vergeten dat meer dan 65 miljoen Europeanen, waarvan 7,5 miljoen Italianen, van een laag inkomen moeten rondkomen. In Italië bedoelen we met een laag loon, mevrouw de commissaris, dat een gezin met een inkomen van 750 euro moet overleven. Dat wil zeggen dat de voor het programma beschikbare middelen absoluut niet toereikend zijn. Ik hoop dus op een verhoging.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot moet me van het hart dat de solidariteit tussen landen een waarde is die als basis moet dienen voor een hernieuwde bestrijding van de armoede en sociale uitsluiting. Daarbij moeten we er rekening mee houden dat in een sociale, schaalvergrotende economie meer en grotere sociale rechtvaardigheid zeker ook bevorderd wordt door een grotere welvaart dankzij economische groei in de lidstaten.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Figueiredo graag bedanken en feliciteren. Ik bedank ook de andere, afwezige leden van het Parlement die de mening van de andere commissies hebben verwoord.
Het is een belangrijke en constructieve bijdrage die het voorstel van de Commissie voor een gezamenlijk besluit van de Raad en het Parlement tot vaststelling van een communautair actieprogramma ter bestrijding van sociale uitsluiting steunt. Na het Verdrag van Amsterdam en enkele maanden na de Raad van Lissabon weten we allemaal dat er een nieuwe context is gecreëerd voor communautaire actie op het terrein van sociaal beleid, sociale uitsluiting en sociale bescherming. Het politieke debat op Europees niveau is aan het verschuiven en we zien dat er een sterke wil is om sociale cohesie en mededinging te combineren.
Het voorgestelde actieprogramma heeft als rechtsgrond artikel 137 van het Verdrag van Amsterdam en op de Raad van Lissabon hebben we een nieuw mandaat gekregen. Dit programma is bedoeld om de implementatie van de open-coördinatiemethode te ondersteunen. Dat betekent dat kennis kan worden vergroot, mogelijkheden voor informatie-uitwisseling en goede praktijken kunnen worden ontwikkeld en ervaringen kunnen worden geëvalueerd, om sociale uitsluiting beter te kunnen bestrijden.
Er was een bijzonder interessant debat over de rol van werkgelegenheid bij de bestrijding van sociale uitsluiting en de rol van sociale en structurele hervormingen. Er was een discussie over de definitie van 'armoede' en 'sociaal inkomen' . Het is duidelijk dat de kloof tussen arm en rijk breder wordt, maar jammer genoeg kan ik niet op deze discussies ingaan. Ik moet me richten op het voorgestelde programma en op de manier waarop we zullen samenwerken om dit programma op Europees niveau in te voeren.
Ik kan de leden van het Parlement meedelen dat de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken op 4 december zal debatteren over de nieuwe sociale agenda en over de resultaten van het afgelopen jaar. Het zal een interessant politiek debat worden met sociale uitsluiting in het middelpunt van de aandacht.
Wat betreft het voorgestelde programma en het verslag van het Parlement ben ik bijzonder blij dat u het voorstel over het geheel genomen zo krachtig steunt. Ik kan de meeste van uw voorstellen in hun geheel of naar de geest overnemen. Ik ben het eens met uw voorstel om de verwijzing naar de conclusies van de Europese Raad van Lissabon te versterken. Ik ben het ook met u eens dat het belangrijk is de kennis van sociale uitsluiting en armoede te vergroten en het gebruik van vergelijkbare indicatoren en beoordelingscriteria te bevorderen. En net als u wil ik het belang van de NGO' s en de regionale en lokale actoren benadrukken en vind ik dat hun praktijkervaring meer aandacht moet krijgen.
Er is iets gezegd over het gebruik van het woord 'armoede' . U weet dat er een politieke en theoretische discussie over het woord 'armoede' gaande is. Sociale uitsluiting is natuurlijk een breder begrip. Het heeft drie hoofdkenmerken: armoede, discriminatie en gebrek aan kansen. Maar ik ben het met u eens dat 'armoede' politiek gezien een erg sterke term is en dat we waar mogelijk armoede aan sociale uitsluiting kunnen toevoegen in de tekst van het voorstel. Helaas kunnen we het niet gebruiken in de titel van het programma. Dat is een legalistisch probleem, want in de tekst van het Verdrag wordt alleen naar sociale uitsluiting verwezen en niet naar armoede.
Ik kan me ook vinden in het amendement dat het belang van samenhang tussen alle relevante beleidsvormen benadrukt en in de amendementen die het Comité voor de sociale bescherming noemen. Een belangrijk punt is dat de Commissie een uitzonderlijke subsidieverhoging voor Europese NGO-netwerken die actief zijn op het gebied van armoede en sociale uitsluiting heeft goedgekeurd. Het communautaire aandeel in de financiering daarvan wordt nu maximaal 90%. Een verhoging van de begroting van 70 naar 100 miljoen euro kan ik echter niet accepteren.
De begroting die wij voorstellen is toegesneden op het doel van het programma, namelijk de lidstaten aanmoedigen samen te werken en van elkaar te leren, maar niet projecten financieren. De NGO' s uit de lidstaten kunnen geld voor specifieke projecten en praktijkacties krijgen via het Sociaal Fonds en het EQUAL-initiatief.
De resterende amendementen kan ik om verschillende redenen niet overnemen: sommige omdat ze niet voldoen aan wettelijke vereisten; sommige omdat ze problemen oproepen die buiten het kader van het besluit tot vaststelling van dit programma vallen; en sommige omdat ze onze boodschap zouden verwarren.
Ik kom nu bij uw voorstel aan de Commissie om ter aanvulling van de programmacommissie een reflectiegroep op te richten. Dit voorstel kunnen wij niet overnemen omdat het tegen de comitologieregels is. Ik wil naar aanleiding van uw aanmerkingen echter het volgende pragmatische voorstel doen; ik ben het namelijk wel met u eens dat we een manier moeten vinden om voortdurend en nauw samen te werken. We zijn al overeengekomen dat het Comité voor de sociale bescherming regelmatig met de contactgroep van het Parlement zal vergaderen. Het Comité voor de sociale bescherming speelt een sleutelrol in de ontwikkeling van het beleid van de Europese Raad. Nauwe samenwerking tussen de contactgroep en het Comité voor de sociale bescherming betekent dat de gedachtewisseling tussen de Raad en het Parlement gegarandeerd is.
Aan de andere kant zouden ook de contactgroep en de ambtenaren van de Commissie regelmatig bijeen kunnen komen. Zij kunnen dan van gedachten wisselen en op permanente basis samenwerken. Voor het Werkloosheidsfonds en het Europese Sociaal Fonds hebben we al een dergelijke samenwerking tussen het Parlement en de Commissie op gang gebracht. Dat was een succes en over de resultaten zijn we erg tevreden.
Tot slot wil ik antwoorden op uw opmerkingen over de betrokkenheid van verschillende actoren en instellingen bij de invoering van dit programma. Ik stel voor de voorgestelde jaarlijkse ronde tafel in samenspraak met vertegenwoordigers van alle op Europees niveau actieve instellingen voor te bereiden: het Europees Parlement, het Comité van de regio' s, het Economisch en Sociaal Comité, de sociale partners en de Europese netwerken van NGO' s. Deze voorstellen zijn een pragmatisch antwoord op uw verzoek. Om procedurele en institutionele redenen kunnen zij echter niet in de tekst van het besluit worden opgenomen.
Van de 75 amendementen die u heeft ingediend, kan ik er dus 48 geheel of naar de geest overnemen, namelijk de nummers 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 13, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 29, 31, 37, 42, 46, 48, 51, 58, 59, 60, 61, 65, 66, 68 en 74. Ook kan ik delen van de amendementen 14, 36, 40, 45, 53, 63, 64, 70, 71, 72 en 73 overnemen.
Als laatste wil ik het belang van vereenvoudigde procedures benadrukken. Tijdens het debat heeft u vooral daarover gesproken. Het is waar dat de procedure ingewikkeld is, maar alle drie de instellingen willen zo snel mogelijk een compromis bereiken. Dit is wat de Commissie zal proberen te doen; we zullen de procedures zo kort mogelijk proberen te houden.

De Voorzitter
Ik dank u hartelijk, mevrouw Diamantopoulou.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0320/2000) van mevrouw Rothe, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen op de interne elektriciteitsmarkt (COM(2000) 279 - C5-0281/2000 - 2000/0116(COD)).

Rothe
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, in het onderhavige verslag draait het, zoals net al is gezegd, om het bevorderen van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen op de interne elektriciteitsmarkt. Wij zitten daarmee in de eerste wetgevingsprocedure op het gebied van hernieuwbare energie. Commissaris de Palacio, ik wil u en de medewerkers van de Commissie graag mijn dank uitspreken voor het indienen van dit wetsvoorstel.
Het voorstel voor een richtlijn is een logisch gevolg van de strategie van de Europese Unie om het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen in het totale energieverbruik voor 2010 te verdubbelen. U ziet aan het verslag van de commissie dat wij het eens zijn met de strategie zoals die in het ontwerp uiteen wordt gezet om vooralsnog niet over te gaan tot Europese harmonisatie van steunregelingen, maar deze toegespitst op nationale doelstellingen aan de lidstaten over te laten. Dat wij het met de strategie eens zijn, wil echter niet zeggen dat wij het met alle details eens zijn. In het verslag van de commissie worden mijns inziens belangrijke en noodzakelijke wijzigingen op de ontwerprichtlijn voorgesteld.
Eerst nog enkele opmerkingen vooraf. Het gaat hier om het bevorderen van hernieuwbare energiebronnen. Voor menigeen riekt dat naar subsidie, naar ondersteuning, naar financiële ontwikkelingshulp. Maar steunregelingen zijn bij het winnen van elektriciteit uit zonnestralen, uit wind, uit biomassa alleen maar nodig omdat wij momenteel nog altijd direct of indirect andere energievormen subsidiëren. Er is sprake van concurrentieverstoring omdat op het gebied van energie in het verleden subsidies zijn verleend, en soms nog altijd worden verleend, aan energiebronnen die het milieu belasten, zoals fossiele energie, of die grote risico's met zich meebrengen, zoals nucleaire energie. Het bevorderen van hernieuwbare energiebronnen is dus niets anders dan een compensatie voor de externe kosten van andere energiebronnen waarbij rekening wordt gehouden met de positieve gevolgen voor het milieu die deze vormen van energiewinning hebben. Tevens vormt het een vereffening van de bestaande scheve concurrentieverhoudingen.
Zolang de internalisering van de externe kosten voor elektriciteit van fossiele en nucleaire energie niet is doorgevoerd en zolang andere energiebronnen worden gesubsidieerd, zijn compensatieregelingen voor hernieuwbare energiebronnen noodzakelijk.
Wat betreft het onderhavige voorstel voor een richtlijn en het ontwerpverslag: de Commissie stelt indicatieve doelstellingen voor de lidstaten voor. Pas wanneer uit tussentijdse verslagen duidelijk wordt dat de doelstellingen niet voldoen aan de algehele strategie van de Europese Unie, zouden er eventueel afzonderlijke en bindende doelstellingen voor de lidstaten worden opgesteld. Zoveel tijd hebben wij niet! Wij moeten die bindende doelstellingen nu hebben. De Europese Unie en alle lidstaten zijn in Kyoto verplichtingen aangegaan omdat zij inzagen hoe dramatisch de gevolgen van de klimaatverandering zijn. In Den Haag worden momenteel de westerse industrielanden opnieuw aan de schandpaal genageld vanwege hun halfslachtige pogingen de gedane toezeggingen na te komen. Het staat buiten kijf dat hernieuwbare energiebronnen wezenlijk kunnen helpen om de in Kyoto vastgelegde bindende reductiedoelstellingen voor broeikasgassen te bereiken.
Als de aangegane verplichtingen serieus bedoeld waren, dan ligt het toch voor de hand om verplichtingen op te leggen voor het inzetten van instrumenten die helpen aan de verplichtingen te voldoen, te meer daar ik, bevestigd door de commissie, de Raad en de lidstaten toch een heel eind tegemoetkom? Deze bindende nationale doelstellingen dienen binnen een jaar te worden opgesteld in overleg met deskundigen van de lidstaten. Daarbij hebben de lidstaten de mogelijkheid om de exacte hoogte van hun bijdrages bij het bereiken van de doelstelling van de Unie te bepalen aan de hand van het principe van de gedeelde lasten. In deze samenhang zou ik overigens ook willen spreken van gedeelde kansen.
Een tweede belangrijke eis tot wijziging: de Commissie gaat uit van een naast elkaar bestaan van verschillende doelstellingen voor een periode van vijf jaar. Wanneer wij een duidelijk, bindend kader voor de lidstaten definiëren, dan moeten de verschillende systemen, die ten slotte aan deze eisen moeten voldoen, meer tijd krijgen om zich te bewijzen. Na tien jaar kunnen we dan heel goed beoordelen welk systeem het meest succesvol en het meest efficiënt is.
Wij willen de mensen in Europa ervan overtuigen dat zij moeten overstappen op vormen van energie die de natuur dagelijks opnieuw ter beschikking stelt, die het milieu en het klimaat niet verstoren en een positieve bijdrage leveren bij het terugdringen van de CO2-uitstoot. Eigenlijk zou er dus geen controverse mogen bestaan over welke vormen van energiewinning wij hierbij bedoelen en als hernieuwbaar definiëren. Het kan daarom toch echt niet zo zijn dat wij de mensen in onze regio's in alle ernst moeten vertellen dat wij huisvuil, dat tegenwoordig voor een groot gedeelte bestaat uit plastic, als hernieuwbare energiebron beschouwen. Moeten wij ze misschien ook nog oproepen om steeds meer van dit afval te produceren zodat we ook zeker weten dat we onze doelstellingen zullen bereiken? Ik hoef niet te zeggen dat wij op die manier onszelf en het beleid van de EU in diskrediet zouden brengen.
Ik ben niet tegen afvalverbranding. Ik vraag in het verslag zelfs om een afzonderlijk voorstel voor een richtlijn hiervoor. Wel ben ik er, net als de commissie, op tegen om in een wet valse etiketten te plakken. U ziet dat in het ontwerpverslag gescheiden bio-huishoudelijk afval is opgenomen, omdat dit erbij hoort. U ziet dat onbehandeld houtafval en kurkafval als hernieuwbare energiebronnen worden beschouwd. En ook al wordt waterkracht maar tot 10 megawatt in de steunregelingen opgenomen, iedere vorm van waterkracht is natuurlijk een hernieuwbare energiebron en wordt meegerekend bij het bereiken van de doelstellingen. Ik wil nog een keer duidelijk stellen: afvalverbranding is geen hernieuwbare energiebron en kan dus ook geen bijdrage leveren aan het bereiken van de doelstellingen.
Nog een essentieel punt waar de commissie mee heeft ingestemd is de problematiek rond de aansluiting op het elektriciteitsnet en de toegang tot het stroomnet voor hernieuwbare energiebronnen. Het voorstel van de Commissie om de hernieuwbare bronnen prioriteit toe te kennen bij de toegang tot het stroomnet staat niet ter discussie. Op dit punt zijn wij het geloof ik met elkaar eens. Toch is op het punt van de kostenverdeling de nogal algemene tekst van de Commissie in het verslag heel wat concreter gemaakt. Dit was noodzakelijk omdat alleen zo rechtszekerheid wordt geschapen en onenigheden worden vermeden.
Dit zijn de essentiële punten waarover ik vandaag ons standpunt wilde weergeven. Ik hoop dat dit Huis morgen met dit wetsvoorstel, met ons standpunt, een stap vooruit zal doen en dat u ons namens de Commissie kunt vertellen dat u bereid bent onze amendementen over te nemen en dat de Raad dan vervolgens zijn verantwoordelijkheid op zich kan nemen!

Ayuso González
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, mevrouw de commissaris, dezer dagen zijn in Den Haag de verschillende partijen bijeen die deelnemen aan de zesde conferentie over de klimaatverandering. Een top die tot doel heeft de klimaatverandering te beperken, en die de vuurproef zal zijn voor het Protocol van Kyoto. Verder waarschuwen de wetenschappers van het intergouvernementele panel voor de klimaatverandering ons in hun meest recente conclusies voor de alarmerende gevolgen van die verandering.
De hernieuwbare energiebronnen zijn zeker geen wondermiddel om dit probleem de wereld uit te helpen. Niemand twijfelt er echter aan dat zij in aanzienlijke mate kunnen bijdragen tot het onder controle krijgen van dit probleem, alsook tot de diversificatie van energiebronnen en tot het beperken van onze afhankelijkheid van koolwaterstoffen, wat ons nu trouwens niet slecht zou uitkomen.
Ik wil benadrukken dat de Commissie en met name de commissaris zeer terecht de onderhavige richtlijn ter bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen hebben voorgesteld. Wij vertrouwen erop dat de richtlijn zal bijdragen tot de ontwikkeling van deze nog prille energiebronnen, zodat zij concurrerend zullen kunnen worden, en verder zijn wij in afwachting van een soortgelijk Commissievoorstel over biobrandstoffen. Verder wil ik blijk geven van mijn erkentelijkheid voor het intensieve werk van mevrouw Rothe en wil ik haar daarmee gelukwensen.
Het verslag dat wij morgen zullen aannemen, impliceert dat het Parlement dit initiatief ten volle ondersteunt, en ik verzoek mevrouw de commissaris deze steun over te brengen aan de leden van de Commissie, want het is waarschijnlijk in die instelling en niet in het Parlement dat deze richtlijn - alsook andere richtlijnen die hetzelfde prijzenswaardige doel nastreven - het meest onder vuur zal komen te liggen.
Ik denk hierbij in het bijzonder aan het voorstel voor richtlijnen of steunregelingen ten bate van het milieu. Dat is een onaanvaardbaar document, vanwege de hierin geopperde benadering van de operationele steunregelingen voor hernieuwbare energiebronnen en voor alternatieve energieopwekking. Deze benadering houdt immers geen rekening met de verschillende concurrentieniveaus tussen de hernieuwbare energiebronnen en de traditionele energiebronnen. Evenmin wordt er rekening gehouden met de externe kosten die kunnen worden uitgespaard bij het gebruik van dit soort energiebronnen. Verder is het ondenkbaar dat het Directoraat-generaal Mededinging op de zaken vooruit zou lopen door dergelijke steun te reguleren zonder de uitkomst van de besprekingen over de onderhavige richtlijn in aanmerking te nemen, wat op zijn zachtst gezegd geen teken van respect zou zijn jegens het Parlement. Ik wil dan ook zeggen dat beide documenten gezamenlijk moeten worden behandeld.
Naar ons oordeel zullen deze richtlijnen, indien ze niet worden gewijzigd, een bijzonder negatieve impact hebben op het milieu. In mijn land, Spanje, zou het aan deze richtlijnen zijn toe te schrijven dat er van nu tot het jaar 2010 225.000 miljoen ton koolzuur extra wordt uitgestoten in de atmosfeer, en dat we de doelstellingen van Kyoto niet kunnen verwezenlijken.
De richtlijn betreffende hernieuwbare energiebronnen behelst een keuze voor de toekomst en een investering in het milieu. En investeringen in het milieu mogen niet worden beschouwd vanuit het oogpunt van besparingen noch uit dat van de mededinging.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer mevrouw Rothe.
Verreweg het grootste deel van de energie die op dit moment in de wereld wordt gebruikt, is hernieuwbare energie. Hoe zien we immers overdag waar we heen gaan? Brandhout wordt door meer mensen gebruikt dan om het even welke andere energiebron. Maar vanavond discussiëren we over een intensiever gebruik van hernieuwbare energie.
Ik zal drie van onze eisen herhalen. Duidelijkheid is essentieel wanneer we ons standpunt aan de Raad voorleggen. Wij willen bindende doelstellingen voor reductie, geen indicatieve doelstellingen; een rationele definitie van hernieuwbare energie - energie uit afval, dat sowieso verbrand zou worden, is een goed idee. Maar gemengd huisvuil; oude verfkwasten, polystyreen verpakkingen en afgedankt plastic speelgoed zijn geen hernieuwbare energie. Voor energie uit afval is een andere richtlijn nodig, zoals mevrouw Rothe zegt. In de derde plaats willen we een redelijke en dus langere periode waarin we er zeker van kunnen zijn dat hernieuwbare energie gecompenseerd wordt voor externe kosten die de maatschappij dankzij het gebruik van deze energiebronnen bespaart.
Ik wil graag afronden met een verbazingwekkend feit. Het Verenigd Koninkrijk zou vier maal zijn energiebehoefte kunnen opwekken met behulp van uitsluitend zeewind - vier maal zijn energiebehoefte! Collega' s, dit is een zinnige richtlijn. Mevrouw de commissaris, dank u voor uw inspanningen. Ik hoop dat u de onze zult steunen.

Beysen
Voorzitter, commissaris, collega's, het voorstel van de Commissie om een kader te creëren waardoor het aandeel elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in de Europese Unie op middellange termijn aanzienlijk kan toenemen, kan alleen maar worden toegejuicht. De inspanningen die de rapporteur, mevrouw Rothe, heeft geleverd om de positie van het Europees Parlement daarin duidelijk te maken verdienen dan ook alle waardering. Deze richtlijn is immers enerzijds een belangrijk element in de reeks van maatregelen om de door de Europese Unie in Kyoto aangegane verbintenis inzake terugdringing van de broeikasgassen te kunnen verwezenlijken en anderzijds een verdienstelijke poging om de afhankelijkheid van de Europese Unie van de olieproducerende landen te verminderen. In de huidige omstandigheden dient onderkend te worden dat de hernieuwbare energiebronnen enige vorm van financiële ondersteuning nodig hebben zodat er voor eerlijke concurrentie kan worden gezorgd. Deze subsidies moeten mijns inziens echter wel redelijk zijn en mogen slechts voor een bepaalde periode worden uitgekeerd. Het hete hangijzer in dit verslag is uiteraard het vastleggen van de bindende streefcijfers. De essentie van het verslag is in feite de zin of de onzin van deze bindende streefcijfers. Ik pleit voor een realistische aanpak, een aanpak die gestoeld is op de wetenschap dat de productie uit hernieuwbare energiebronnen nooit een substantieel bestanddeel kan zijn in de totale energieproductie. Het vastleggen van realistische streefcijfers kan alleen maar het vertrouwen van de burger vergroten in het te voeren energiebeleid. Indien de streefcijfers niet bindend kunnen worden gemaakt, dan creëert men valse verwachtingen, met name door te doen alsof men de verbetering van het milieu nastreeft zonder het te kunnen verwezenlijken. Dit gaat èn ten koste van het milieu èn ten koste van de geloofwaardigheid van het beleid ten overstaan van de burger.
Tot slot zou ik wat de huisvuilverwerking betreft er toch op willen wijzen, mijnheer de Voorzitter, dat indien men tot gescheiden huisvuilophaling overgaat men ook tot gescheiden huisvuilverwerking kan overgaan en dat die gescheiden huisvuilverwerking absoluut als een soort hernieuwbare energiebron moet kunnen gelden.

Turmes
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de rapporteur, er is een duidelijke definitie nodig van wat 'hernieuwbaar' inhoudt. Plastic geldt niet als hernieuwbare hulpbron, evenmin als turf. We dreigen het vertrouwen van de Europese burgers te verliezen, die groene elektriciteit zullen willen kopen als we voor onrust zorgen door belachelijke definities op te stellen. Er zijn duidelijke nationale doelstellingen nodig. Ik ben het niet eens met de heer Beysen; een liberaal zou toch juist voor zo min mogelijk marktverstoringen moeten zijn. Als er geen duidelijke doelstellingen zijn, ontstaan er scheve verhoudingen tussen de landen die actief zijn op het gebied van hernieuwbare energie en de landen die dat onvoldoende zijn.
Wat de ondersteunende instrumenten betreft, schaart de commissaris zich achter het standpunt van het Parlement, dat luidt: het is nog te vroeg om in deze fase een keuze te maken tussen de twee bestaande instrumenten, te weten het systeem van de groencertificaten enerzijds en het systeem van de gegarandeerde prijzen anderzijds. Sinds het pleidooi van de advocaat-generaal voor het Hof in Luxemburg is het risico dat de gegarandeerde prijzen als gevolg van steunregelingen van de overheid worden losgelaten kleiner geworden. Maar deze dreiging kan nog altijd ontstaan door de verenigbaarheid met de interne markt.
Naar mijn mening is een politicus iemand die op problemen moet inspelen. Ik vind het onwenselijk wanneer elektriciteitsbedrijven interferentie tussen beide systemen veroorzaken en bij investeerders in Europa onrust en twijfel zaaien door het systeem van de gegarandeerde prijzen door middel van trucs te omzeilen. Gegarandeerde prijzen moeten niet alleen worden toegestaan, ze moeten bovendien door middel van een richtlijn worden gewaarborgd. Dat is waar het in de politiek om gaat: concurrentie tussen beide instrumenten mogelijk maken door gegarandeerde prijzen te waarborgen en door alle certificaten te harmoniseren. Hernieuwbare energie is een onderwerp dat de Europese burgers verbindt in een tijd waarin Europa moeite heeft om die burgers bij een bredere integratie te betrekken. Ik ben van mening dat een krachtig beleid op het gebied van hernieuwbare energie een symbool is voor het Europa van morgen.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de afhankelijkheid van de EU-lidstaten van geïmporteerde energie is groot en wordt steeds groter. De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen betekent afhankelijkheid van geïmporteerde energie en van politieke besluiten van derde landen. Het gebruik van hernieuwbare energiebronnen vergroot de vrijheid en zelfstandigheid van de volken en is verenigbaar met de principes van de in ecologisch en sociaal opzicht duurzame ontwikkeling.
Met het opstellen van het verslag heeft men vastgelegd wat hernieuwbare energiebronnen zijn. Zonder een mening te geven over of turf wel of geen hernieuwbare energiebron is, vind ik dat turf als brandstof in de energieproductie gebruikt moet kunnen worden, bij voorkeur bij warmtekrachtkoppeling. Turf vindt men vooral in de Noordse landen en die landen moeten de mogelijkheid hebben turf te verbranden, omdat turf een eigen energiebron is en de Europese afhankelijkheid van import vermindert. Bij de verbranding ervan ontstaat CO2, maar dat ontstaat altijd bij het verbranden van fossiele brandstoffen. De landen die zelf olie of gas verbranden mogen ons niet verbieden turf te verbranden. Als wij geen turf verbranden, verbranden wij olie of gas. Wij maken anderen niet wijs dat de uitstoot van CO2 afneemt door het verbranden van turf, maar turf is een eigen brandstof, terwijl olie en gas geïmporteerd zijn.
Afval is geen hernieuwbare natuurlijke hulpbron, hoewel daar elke dag steeds meer van ontstaat. Het gas van vuilstortplaatsen kan worden verbrand, maar men moet de hoeveelheid afval niet laten toenemen om maar meer gas te kunnen verbranden.

Belder
Voorzitter, Commissie en rapporteur formuleren terecht langetermijndoeleinden voor de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen. Een voortvarende aanpak in dezen is overigens geboden.
Daarbij wil ik speciale aandacht vragen voor het effect van de te verwachte concurrentie van de kandidaat-landen. Door lagere loonkosten alsmede een lager niveau van milieubescherming hebben zij kostenvoordelen. Dat zou de energieprijzen kunnen drukken. Logisch gevolg is dan weer een financiële stijging van de steunmaatregelen voor duurzame energie.
Ondertussen is, gelet op de verscheidenheid van energiebronnen, een goede definitie van duurzame energie onontbeerlijk. Zo mag afvalverbranding niet zonder meer duurzaam worden genoemd. Bij dit proces komen immers ook schadelijke stoffen vrij. Vandaar ook mijn amendement om de strenge emissienormen van bijlage 5 van de herziene richtlijn voor afvalverbranding te hanteren. Door normering aan de kant van de output krijgt innovatie de benodigde ruimte.
Ten slotte, met deze afspraken moeten de Europese landen waarmaken dat zij zullen bijdragen aan de realisatie van de Kyoto-doelen. Dat ondersteun ik van harte omdat klimaatverschuivingen een bedreiging vormen voor de flora en fauna op aarde. Daarnaast mogen de hulpbronnen in Gods schepping niet almaar worden uitgeput door een beperkt aantal rijke landen.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, dit weekend hebben de OPEC-ministers in Wenen vergaderd en zij zijn tot de conclusie gekomen dat er geen verhoging van de steunquota zal komen. Wij hebben in de afgelopen 18 maanden de prijzen voor ruwe olie zien stijgen van USD 9,75 tot USD 33 per barrel. Het zou pure struisvogelpolitiek zijn om nog te willen ontkennen dat wij ons nu al in de derde oliecrisis sinds de Tweede Wereldoorlog bevinden. De eerste oliecrisis van 1973 was een politieke, die van 1979 eveneens. De huidige crisis heeft een permanent karakter, want alles duidt erop dat de reserves bij lange na niet zo groot zijn als men ons wil doen geloven.
Dit is ook uit verschillende studies gebleken. Als getuige kan ik hier zelfs de voormalige Saudi-Arabische olieminister, sjeik Jamani, aanhalen die pas geleden op de Oostenrijkse televisie heeft gezegd: de olietijd nadert zijn einde, misschien niet eens zozeer door gebrek aan olie, maar aan de steentijd is per slot van rekening ook geen einde gekomen door een gebrek aan stenen. Wij kunnen de ene primaire energiebron, aardolie, niet vervangen door een andere want dan zou ook die al snel weer schaars worden.
Olie kan niet worden vervangen door kolen, aardgas of uranium. Dit gegeven verleent deze richtlijn op dit moment een ongewilde actualiteit. Tegelijkertijd biedt het echter een historische kans om de hernieuwbare energiebronnen, die zichzelf voortdurend regenereren, namelijk wind, water, zon en biomassa, hun plaats in de toekomstige energieverzorging te geven, en wel om verschillende redenen: ter bescherming van het milieu, om sociale redenen, voor het scheppen van arbeidsplaatsen, met het oog op de vredespolitiek, want wij voeren oorlogen omwille van primaire energiebronnen en dat sinds een eeuw steeds weer, en ten slotte omdat ze ook economisch gezien een enorme kans vormen voor de industrielanden.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij steunen de ontwerprichtlijn voor elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen van harte. Wij zien die als voortzetting van het werk van onze collega Mombaur; in de richtlijn wordt er immers voor gepleit dat de Europese Unie een groter deel van haar elektriciteit en energie uit deze bronnen wint.
De scheidslijnen in het Parlement zijn duidelijk nogal scherp: over de definitie van hernieuwbare energie bijvoorbeeld. Velen van ons vinden dat energie uit afval daarin moet worden opgenomen. Dat is een waardevolle bron en een bron die zichzelf zeker elke dag hernieuwt. Daarom moet het worden opgenomen. Het zou jammer zijn een categorie uit te sluiten die kan bijdragen aan de totale hoeveelheid energie die uit afval wordt gewonnen, of het nu voor kleinschalige projecten is of deel van een totaalsom.
Het belangrijkste discussiepunt is echter de bindende aard van de doelstellingen. We hebben ernstige bedenkingen daarbij; het is immers strijdig met het subsidiariteitsbeginsel. Onze linkse en groene vrienden vragen op dit punt te veel. Het zou niet alleen deze richtlijn kunnen torpederen, het is ook een praktisch probleem. Bij deze doelstellingen is er een merkwaardig grote variatie tussen de lidstaten, van 6% tot bijna 80%. Dat lijkt me een vreemde manier om het aan te pakken, dus we denken dat de Commissie terecht voor indicatieve doelstellingen heeft gekozen.
Het derde punt is de lengte van de steunprogramma' s. Wij zijn voorstander van een kortere periode, gevolgd door een evaluatie. Ik zou mijn collega mevrouw McNally erop willen wijzen dat zij een fraai beeld schildert van windmolens in zee, maar de technische problemen en de kosten ervan maken dat dit een optie voor de verre toekomst is, net als zonne-energie. Maar ik steun dit voorstel van harte.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ik bedank mevrouw Rothe voor haar goede verslag en haar verstandige optreden. Het is natuurlijk goed meer gebruik te maken van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen. Het aandeel van die elektriciteit probeert men nu dus in tien jaar te verdubbelen; dat zou best nog meer mogen zijn. Toch wordt de afhankelijkheid van de Unie van geïmporteerde energie te groot. Het aandeel van geïmporteerde energie bedraagt over 20 jaar zelfs 70%. Dat zorgt voor onzekerheid in ons leven, zowel in het economische leven als op algemeen vlak. Naar mijn mening hebben wij naast de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen ook een modern energiebesparingsprogramma nodig, omdat de afhankelijkheid voor ons ook een kwestie van veiligheid begint te worden.
Turf wordt steeds opnieuw gevormd. De vorming van turfmassa in het assimilatieproces en de afvalproductie gaat op dezelfde wijze als bij andere plantaardige biomassa's. In plaats van honderd jaar zoals bij hout, heeft turf duizenden jaren nodig om zich te vernieuwen. Wij hebben vooral turf nodig in de oostelijke en noordelijke delen van mijn land waar alle andere brandstoffen, behalve hout, van ver moeten worden gehaald.
Wij willen niet alleen kolen en olie verbranden en alleen daarvan afhankelijk zijn. Voor ons is een jaarlijkse groeibeperking voor turf al voldoende en eigenlijk al te veel. Wij Finnen beschouwen bos en moeras bijna als heilig en zijn in staat ze overeenkomstig het principe van duurzame ontwikkeling te benutten.

Caveri
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega' s, het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen moet ook in Europa een van de belangrijkste doelstellingen van een modern energiebeleid zijn. De verplichtingen en zekerheden daarbij moeten natuurlijk wel van gezond verstand getuigen.
In die zin is elektriciteit uit water belangrijk. Het is een zegen en tegelijkertijd een ramp voor de bewoners van berggebieden: zij hebben een hoge prijs betaald voor hun land en hebben het begin van de industrialisatie van de regio met behulp van deze energievorm meegemaakt. Deze energiebron, bij uitstek hernieuwbaar, moet nu zo goed mogelijk worden benut, zonder het milieu nog meer te schaden. Maar ook moeten de bewoners van berggebieden schadeloos worden gesteld en hun bezit terugkrijgen. Met deze richtlijn gaan we natuurlijk de goede kant op: eindelijk een serieuze exploitatie van hernieuwbare energievormen.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Rothe graag bedanken voor haar uitstekende verslag. Het komt precies op het goede moment, juist nu we worstelen met het probleem van klimaatverschuiving. Commissaris, we hebben wel degelijk een probleem: een distributienet voor hernieuwbare energie. Het zou wel eens kunnen dat hernieuwbare energie doodgeboren blijkt te zijn of bij de geboorte de nek wordt omgedraaid door nutsbedrijven met een monopolie, als deze hoge tarieven kunnen vragen voor toegang tot het distributienet.
Aan een landbouwer in mijn dorp met een windenergieproject werd meer dan EUR 2 miljoen gevraagd voor aansluiting. Dit is een probleem dat natuurlijk opgelost moet worden. Ik wil de commissaris ook graag laten weten dat Ierland in korte tijd concurrerende windenergie kan leveren. We denken dat we concurrerend kunnen werken mits we genoeg ondersteuning krijgen in de aanvangsfase; toegang tot het distributienet behoort daar ook toe.
De heer Chichester zou ik willen zeggen dat bij mij voor de kust al een windmolenproject in een vergevorderd stadium is. Het project zal binnen niet al te lange tijd zeker in vol bedrijf zijn. Ik wil hem dan ook uitnodigen om het te komen bezichtigen wanneer het zover is. Ik ben ervan overtuigd dat hij het interessant zal vinden.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen is het een goede zaak dat het aandeel van hernieuwbare energiebronnen aan de totale energieproductie wordt verhoogd. Hiervoor wordt voor het jaar 2010 een percentage voorgesteld van 22%, hetgeen zeer ambitieus is in vergelijking met het huidig percentage van 13,9%. Wij vragen ons dan ook af of voor de bewerkstelliging van dit doel een richtlijn wel volstaat, zeer zeker wanneer die richtlijn is toegespitst op de markt en geen begeleidende maatregelen behelst zoals de ondersteuning van onderzoek.
We moeten ons ook serieus afvragen hoe de extra productiekosten zullen worden gedekt. In de richtlijn is sprake van steunstelsels, van premies dus eigenlijk voor de bedrijven die in deze sector werkzaam zijn, maar als het op de uiteindelijke oplossing aankomt, verlaat de richtlijn zich op de marktmechanismen. Dit betekent in feite dat de werknemers uiteindelijk het gelag moeten betalen voor deze premies aan de bedrijven, los van de kosten en de winst van deze bedrijven, hetgeen natuurlijk nooit het geval zou zijn indien de energieproductie en -distributie in handen was van de overheid - zoals de Communistische Partij van Griekenland voorstaat -, en niet was geprivatiseerd volgens het recept van het grootkapitaal. Daarom geloven wij dat het beoogde doel onmogelijk bereikt kan worden met de onderhavige richtlijn.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank collega Rothe voor het waardevolle werk dat zij met het opstellen van dit verslag heeft verricht. Het bevorderen van het gebruik van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen is zonder meer toe te juichen. De afhankelijkheid van de Europese Unie van geïmporteerde energie neemt de volgende 20 jaar toch al aanzienlijk toe. Aangezien de Europese Unie tegelijkertijd moet vasthouden aan de klimaatdoelstellingen van Kyoto, is het van groot belang dat er in toenemende mate in het onderzoek naar hernieuwbare energiebronnen wordt geïnvesteerd. Ik ben tevreden dat de nieuwe richtlijn rekening houdt met de betekenis van onder andere biomassa, turf en andere grondstoffen die uit hout zijn ontstaan.
Het debat over hernieuwbare energiebronnen mag geen populisme tegen elektriciteit uit kernenergie worden. Men moet beseffen dat alleen het gebruik van kernenergie en hernieuwbare energiebronnen het mogelijk maakt te voldoen aan de verplichtingen van de klimaatovereenkomst van Kyoto. De plannen in onder andere Zweden en Duitsland om van kernenergie af te zien hebben aangetoond dat zonder milieuvriendelijke en concurrerende energiealternatieven in het vooruitzicht, het debat noodgedwongen onvolledig is.
Ook de volledige liberalisatie van de elektriciteitsmarkt is een voorwaarde voor een toename van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen. De kunstmatige handelsbelemmeringen en -beperkingen van bedrijven met een monopoliepositie moeten opgeheven worden. Bijvoorbeeld de goedkope elektriciteit die in de Noordse landen met behulp van waterkracht wordt opgewekt, heeft in de huidige omstandigheden nog geen onbelemmerde toegang tot de Midden-Europese markt.

Corbey
Voorzitter, collega's, u kent allemaal het gevecht van Don Quichotte tegen de windmolens. Zijn gevecht tegen windmolens staat voor een zinloze of onmogelijke strijd tegen alles wat vanzelfsprekend is. Helaas, windmolens zijn nu niet vanzelfsprekend. Een van de vanzelfsprekendheden van vandaag is juist de subsidiëring van de fossiele energiesector. De strijd tegen deze subsidies leek onbegonnen werk. Maar dit keer is het gevecht voor de windmolens en daarom zal het ook succes hebben.
Als sociaal-democraten vinden wij dat duurzame energie een eerlijke kans moet krijgen. Duurzame energie kan bijdragen tot een eerlijke verdeling tussen landen. Consumenten moeten eerlijke keuzes hebben. Duurzame energie biedt bovendien een solide basis voor de economie. Het gevecht voor windmolens is er dus een zonder verliezers. We hadden geen mooier moment voor dit debat kunnen kiezen. De klimaatconferentie in Den Haag is zojuist van start gegaan. Onze doelstellingen op het terrein van duurzame energie zijn ambitieus, maar in de context van het klimaatprobleem zijn we toch nog bescheiden. Radicale technologische aanpassingen zijn nodig. Dan moet je niet gaan sjoemelen met de definitie van duurzame energie om zo makkelijk mogelijk aan je doelstellingen te voldoen. Duurzame energie wordt vaak geassocieerd met kleinschalige oplossingen: iedereen een zonnepaneel op zijn dak en in elk dorp een windmolen. Dat is prachtig, maar duurzame energie vereist ook grootschalige investeringen. Om de financiering voor elkaar te krijgen is commitment van de overheid nodig. Er moet een zekere markt zijn voor duurzame energie. Vrijblijvendheid voldoet in dit geval niet. Daarom moeten lidstaten bindende doelstellingen hebben. Dit moeten consumptiedoelstellingen zijn, want duurzame energie mag geïmporteerd en geëxporteerd worden zodat elk land optimaal zijn voordelen benut. Daarnaast moeten streefcijfers genoemd worden voor de productiedoelstellingen, want dat is een prikkel om ook per lidstaat alle mogelijkheden te benutten.
Voorzitter, tot slot zou ik graag de rapporteur willen bedanken voor haar goede bijdrage aan dit onderwerp.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur bedanken voor haar uitstekende werk voor dit verslag. Door samenwerking is een zeer goed voorstel tot stand gebracht. De in de commissie goedgekeurde definitie van hernieuwbare energiebronnen is redelijk geslaagd en omvattend, ook turf wordt meegerekend, zoals menig collega hier overtuigend heeft aangetoond. Door meer gebruik te maken van hernieuwbare energiebronnen kan men de afhankelijkheid van olie verminderen en ook in de dunbevolkte regio's arbeidsplaatsen scheppen. Bovendien is het een goede manier om de uitstoot van broeikasgassen in de Gemeenschap te verminderen.
Het is naar mijn mening goed dat men wat de doelen betreft de lat hoog legt. Het belangrijkste is echter dat men op geloofwaardige wijze bindende afspraken over de gezamenlijke doelen moet kunnen maken, waarnaar de rapporteur al eerder verwees. Ik vind het een goed principe om met de richtlijn een kader te creëren voor de toename van het aandeel hernieuwbare energiebronnen in de elektriciteitsproductie. Hoewel het nemen van besluiten over de nodige maatregelen en de uitvoering ervan aan de lidstaten wordt overgelaten, is er ook een toenemende inzet van de Unie nodig.

Wijkman
Mijnheer de Voorzitter, laat er geen twijfel over bestaan dat een combinatie van investeringen in hernieuwbare energie en efficiënt gebruik van energie de enige realistische manier is voor de Europese Unie om de doelstellingen van het protocol van Kyoto te realiseren en onze grote afhankelijkheid van fossiele brandstoffen terug te brengen.
Ik feliciteer de commissaris met haar initiatief en mevrouw Rothe met haar verslag. Ik zou willen dat de richtlijn deel was van samenhangend langetermijnenergiebeleid van de Unie. Maar dat is niet het geval. In plaats daarvan worden voorstellen over energie afzonderlijk ingediend en vertonen ze niet veel samenhang. Dat is niet uw fout, mevrouw de commissaris. Het ligt voornamelijk aan de lidstaten. Onze inspanningen om het energiesysteem in de Unie te hervormen zullen geen succes worden als energiebeleid, inclusief belastingen, geen onderdeel wordt van een gemeenschappelijk beleid. Het probleem van de verschillende steunprogramma' s in de lidstaten waar de heer Chichester naar verwees, is maar één voorbeeld dat aangeeft dat er meer gemeenschappelijk moet worden geregeld.
Tot slot iets over de kosten. Nieuwe technologie is in het begin altijd duur. Maar ervaring op bijna elk terrein leert dat de kosten een geschatte 10 tot 15% dalen wanneer de vraag met 100% stijgt. Hernieuwbare energie is daarop geen uitzondering. Ik zou u grafieken en cijfers kunnen laten zien die aantonen dat deze wiskundige formule zowel bij windenergie als bij fotovoltaïsche energie opgaat. Daarom ben ik optimistisch over het toekomstige potentieel voor hernieuwbare energie, op voorwaarde dat de juiste stimuleringsmaatregelen worden getroffen.
Mevrouw de commissaris, ik wens u alle mogelijke succes.

Caudron
Mevrouw de commissaris, ons debat komt - verschillenden hebben het reeds opgemerkt ­ vanavond zeer gelegen, nu in Den Haag de klimaatconferentie wordt gehouden. Iedereen is er zich thans van bewust dat de mensheid wordt geconfronteerd met iets wat niet beperkt blijft tot enkele generaties. Momenteel ondervinden wij de negatieve gevolgen van het broeikaseffect, de klimatologische verschuivingen en de opwarming van de aarde, kortom een hele reeks problemen waarmee we nu concreet te maken krijgen en die dringend vragen om ingrijpende maatregelen. Mevrouw de commissaris, het goede voorstel dat u hebt ingediend - en ik juich uw realiteitszin in dezen toe - alsmede het voortreffelijke verslag van onze collega Rothe gaan in de juiste richting door bevordering van hernieuwbare energie mogelijk te maken.
Wanneer we dit dossier onderzoeken, zien we louter belangen, of het nu gaat om de waarborging van de voorziening, de bescherming van het milieu, de bestrijding van het broeikaseffect of om het scheppen van werkgelegenheid. Er bestaat geen twijfel over dat we tot een oplossing moeten komen, uiteraard op voorwaarde dat we bereid zijn om deze te financieren. Ook hier worden de beperkingen van de markt zichtbaar. De vrijheid van mededinging biedt geen oplossing voor alle problemen, en zeker niet waar het gaat om de bestrijding van het broeikaseffect en van de energieverspilling. De staten moeten nu de hun voorgelegde voorstellen aanvaarden. Wij moeten in overweldigende meerderheid de voorstellen van mevrouw Rothe goedkeuren. Ik wil graag afsluiten door drie problemen aan de orde te stellen die zich tijdens dit debat hebben voorgedaan.
Het eerste probleem betreft de turf, die een belangrijke energiebron vormt; wat mij betreft is dit geen hernieuwbare energiebron. Het tweede probleem betreft het huishoudelijk afval; dit is niet echt een hernieuwbare energiebron, maar we moeten ervoor waken een negatief signaal af te geven ten aanzien van de verbranding van huishoudelijk afval. Het derde probleem schuilt in de mate van bindendheid, om het simpel te zeggen - aangezien mijn tijd op is -, het feit dat een doelstelling nooit bindend is; het is een doelstelling en alles moet in het werk worden gesteld om die te halen. Dat is wat we op Europees niveau moeten doen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag mevrouw Rothe bedanken voor de omzichtige en invoelende wijze waarop zij in dit dossier te werk is gegaan. Er is volgens mij veel moed voor nodig om hernieuwbare energie steeds weer de plaats te geven waar zij recht op heeft. Ik kom net terug van een vergadering van de OPEC en een prijs van USD 30 voor ruwe olie biedt ons de kans om volledig nieuwe investeringen op dit gebied te doen. Juist op het terrein van onderzoek en ontwikkeling is het belangrijk dat wij ons in de toekomst steeds meer met hernieuwbare energie gaan bezighouden en dat vooral ook de gassen, zij het afkomstig van stortplaatsen of van zuiveringsstations, daarbij niet worden vergeten.
Ik denk echter dat ook publieksvoorlichting niet moet worden vergeten, omdat efficiënt en spaarzaam energiegebruik voor ons in de toekomst absoluut noodzakelijk is, evenals het gebruik van een efficiënte infrastructuur.

Valdivielso de Cué
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mevrouw Rothe gelukwensen met het uitstekende werk dat zij met de opstelling van dit verslag heeft verricht, en verder met haar bereidwilligheid om een consensus te bereiken. Ik ben ervan overtuigd dat we goed moeten beseffen dat we, wat alle energiekwesties betreft, voor de keus staan om hetzij de energiebronnen te verbeteren dan wel de planeet Aarde binnen enkele generaties onbewoonbaar te maken. Naar mijn mening is het van fundamenteel belang dat we de steun voor dergelijke bronnen over een aanzienlijke periode veiligstellen, waarmee we ons bedrijfsleven in de gelegenheid stellen om op lange termijn cruciale investeringen te doen in deze alternatieve energiebronnen. Ik acht het noodzakelijk dat er een stabiel kader wordt gewaarborgd ter bevordering van de energieopwekking uit hernieuwbare bronnen over een tijdspanne van tenminste tien jaar, en dat voorstel verdient ons aller steun.
Wat betreft onze doelstellingen op dit terrein is het zaak dat we gehoor geven aan de wensen van de burger, en dat we verder gaan dan het Commissievoorstel betreffende de 21% - dat ik als geheel bijzonder positief vind - en dat het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen in de totale hoeveelheid geproduceerde elektriciteit wordt verhoogd. Op grond van het beginsel van coherentie dienen de genoemde doelstellingen vertaald in nationale parameters trouwens bindend te zijn, want anders zouden de inhoud en de betekenis van de richtlijn op de tocht komen te staan. Dat bindende karakter is voorts van essentieel belang om aan te tonen dat de Europese Unie, ook wat het milieu betreft, haar internationale verplichtingen serieus neemt.
Tot slot moet gezegd dat ik mij ervan bewust ben dat dit alles gemakkelijker gezegd dan gedaan is, maar als we nu niet meteen actie ondernemen, laden we binnen enkele generaties een zware schuld op ons die ons de das zal omdoen. Laten we onze solidariteit betuigen met onze nakomelingen en hun een bewoonbare wereld nalaten.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw Rothe gelukwensen met het uitmuntende werk dat zij heeft verricht. Ditzelfde geldt voor al degenen onder de geachte afgevaardigden die het woord hebben gevoerd en van wie velen ook amendementen hebben ingediend op de tekst die het Parlement en de Raad is voorgelegd.
Dit voorstel van de Commissie wordt ons voorgelegd onder een aantal omstandigheden die mij, ofschoon in menig opzicht ongunstig voor onze economie en ons persoonlijk leven, voor het onderhavige initiatief juist gunstig lijken. Door de enorme stijging van de olieprijs worden we ongetwijfeld met onze neus op de problemen geduwd die verband houden met onze afhankelijkheid van fossiele energiebronnen.
Strategische doelstelling van de richtlijn is het instellen van een stabiel kader waarin op middellange termijn de elektriciteit opgewekt uit hernieuwbare energiebronnen in de Europese Unie in aanzienlijke mate kan worden bevorderd. Het gaat om de zogenaamde groene energie, die toegankelijker moet worden gemaakt voor de Europese elektriciteitsmarkt. Het is echter zaak dat deze volgorde wordt aangehouden: eerst dient de productie van groene energie te worden uitgebreid, en vervolgens moeten de kwesties met betrekking tot de markt worden aangepakt.
Het onderhavige voorstel biedt een bepaalde zekerheid inzake de regelgeving terwijl tegelijkertijd het subsidiariteitsbeginsel wordt geëerbiedigd, doordat de lidstaten de vereiste zelfstandigheid wordt toegekend om rekening te houden met hun specifieke omstandigheden, totdat uit de ontwikkelingen blijkt wat de beste manier is om de introductie van elektriciteitsbronnen te stimuleren.
Ik wil mevrouw Rothe bedanken voor haar steun aan deze beginselen, en datzelfde geldt voor alle afgevaardigden die hiervan blijk hebben gegeven in hun betoog.
Zoals u weet, is de Commissie voornemens binnenkort in te stemmen met een Groenboek over de veiligheid van de energievoorziening en de naleving van de doelstellingen van Kyoto, van de verplichtingen die de Europese Unie daar is aangegaan. Naar ons oordeel zijn dat twee essentiële aspecten, verschillend van aard maar van hetzelfde belang. De Europese Unie, die een voortrekkersrol vervult in de strijd tegen de klimaatverandering en in de terugdringing van de emissies, kan niet als eerste haar eigen doelstellingen en haar eigen verplichtingen naast zich neerleggen.
De tweede kwestie, de veiligheid van de energievoorziening, is een van de sleutelelementen voor het veiligstellen van de economische ontwikkeling, het welzijn van onze landen, dat van de Europese Unie als geheel. Hierbij moet worden ingegaan op de rol die de verschillende energiebronnen in dit Groenboek dienen te vervullen. Allereerst de energiebesparing. Net zoals een der sprekers zou ik dit punt willen benadrukken, waaraan echter zij toegevoegd dat het niet de bedoeling is een bepaalde energiebron af te wijzen of een andere te verketteren ten gunste van weer een derde energiebron. Een van de pijlers waarop de naleving van de doelstellingen van Kyoto berust, een van de pijlers ook van de toekomstige energievoorziening van de Unie, is de ontwikkeling en de toename van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen.
Met het document dat vandaag voor u ligt, beoogt de Commissie duidelijk te maken dat we voor het in gebruik nemen van hernieuwbare energiebronnen op dit moment niet over dezelfde voorzieningen beschikken waarover andere energiebronnen destijds de beschikking hadden, zoals kernenergie bijvoorbeeld, steenkool of olie, om enkele te noemen.
De steun voor hernieuwbare energiebronnen is bovendien gerechtvaardigd vanwege het feit dat de traditionele energiebronnen niet op significante wijze bijdragen aan de betaling van sommige externe kosten die voortvloeien uit hun gebruik. Verder kunnen de hernieuwbare energiebronnen bijdragen tot het veiligstellen van de energievoorziening, daar we in de Europese Unie de beschikking hebben over een enorm productiepotentieel.
Wat de ingediende amendementen betreft zou ik u willen zeggen dat alleen al hun aantal indrukwekkend is, waaruit blijkt dat het Parlement groot belang hecht aan dit vraagstuk. De amendementen tonen eveneens aan dat er verschillende meningen bestaan over de meest adequate manier om dit soort elektriciteit te bevorderen. We zijn het er niettemin allemaal over eens dat het gebruik van deze energiebronnen in Europa moet worden geactiveerd en geïntensiveerd, en dat dit de nodige inspanningen vergt.
In onze strijd voor de ontwikkeling van een sterke en dynamische groene elektriciteitsmarkt dienen wij in de eerste plaats goed naar elkaar te luisteren om van elkaar te kunnen leren. Mij is gebleken dat er wat deze kwestie betreft sprake is van twee benaderingen met tegenovergestelde standpunten. Vanuit de eerste benadering wordt de nadruk gelegd op een prompte inwerkingtreding van de marktkrachten, terwijl vanuit de tweede benadering de noodzaak wordt onderstreept tot het instellen van overgangsperioden en actieve overheidssteun.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in haar voorstel tracht de Commissie het beste van beide benaderingen te behouden teneinde een evenwichtige tekst op te stellen, maar ik zou er geen twijfel over willen laten bestaan dat het bevorderen van de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen thans onze prioritaire doelstelling is. Kwesties aangaande de markt komen derhalve op het tweede plan. Zij hebben betrekking op een doelstelling die niet over het hoofd mag worden gezien, maar zij zijn niet de prioritaire doelstelling van het onderhavige initiatief, dat hoofdzakelijk is gericht op de ontwikkeling en de toename van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen.
De amendementen 1, 2, 8, 20 en 21 onderstrepen de noodzaak tot een beleid ten gunste van de groene elektriciteit en haar vele voordelen, en deze amendementen kunnen rechtstreeks door de Commissie worden overgenomen. Hetzelfde geldt voor amendement 3, ofschoon niet voor amendement 7 dat te technisch is voor de tekst van het voorstel.
In de lijn van amendement 5 doet het mij genoegen u mee te delen dat de Commissie, gezien het belang van deze kwestie, de mogelijkheid bestudeert om een nieuwe richtlijn voor te leggen betreffende biobrandstoffen opgewekt uit hernieuwbare energiebronnen, uit biomassa om precies te zijn, uit landbouwproducten. Dit betekent dat een aantal andere problemen waarvoor we ons gesteld zien een stuk eenvoudiger zullen worden. Als we de doelstellingen van de elektriciteit opgewekt uit hernieuwbare energiebronnen ter sprake brengen, dienen we het in de eerste plaats eens zien te worden over de vraag wat we precies onder hernieuwbare energiebronnen verstaan. Die vraag is van fundamenteel belang om de grondslagen te leggen van de toekomstige markt, en verschillende sprekers zijn hierop ingegaan. Dat wil zeggen dat we in grote lijnen de definitie kunnen aanhouden die het Europees Parlement in amendement 27 voorstelt. Als we het echter hebben over het uitbreiden van de toepassing van de biomassa - ook al is de wijze waarop dit wordt voorgesteld misschien wel aanvaardbaar - dan moet gezegd dat dit in geen geval kan gelden voor huisvuil. Huisvuil kan meestal niet als hernieuwbare energiebron worden beschouwd.
De Commissie kan evenmin instemmen met het voorstel met betrekking tot turf, want turf is ongetwijfeld een fossiele brandstof, die weliswaar in kortere tijd ontstaat maar die toch een fossiele brandstof is. Zoals ik reeds zei, mag de biomassa evenmin worden misbruikt, zoals in het geval van onvervuild hout, en daarom gaan wij akkoord met amendement 24.
Zoals ik zo-even al heb gezegd, is het inadequaat en in strijd met het beheersbeleid voor vaste afvalstoffen om alle afval zonder enig onderscheid als hernieuwbare energiebron aan te duiden. De Commissie wijst dat deel van amendement 27 dan ook af, alsook de amendementen 11, 54, 55, 61 en amendement 57, die hierop betrekking hebben.
De Commissie is voorts van mening dat niet alleen de elektriciteit die voor reservedoeleinden wordt gebruikt, maar dat alle elektriciteit opgewekt uit hernieuwbare energiebronnen en die in hybride centrales wordt gebruikt, als groene elektriciteit moet worden aangemerkt. Amendement 28 kunnen wij dan ook niet overnemen. In de bijlage van het Commissievoorstel zijn de indicatieve doelstellingen opgenomen met betrekking tot het nationale groene elektriciteitsgebruik, die moeten worden verwezenlijkt om voor het jaar 2010 een totale quota van 22,1% te halen voor de Europese Unie in haar totaliteit, overeenkomstig de doelstellingen vastgelegd in het Witboek van 1997.
In deze context dien ik uw aandacht te vestigen op een tweetal kwesties. In de eerste plaats het belang van het feit dat de doelstellingen een indicatief karakter hebben. Geachte afgevaardigden, ik zou eveneens de voorkeur hebben gegeven aan bindende doelstellingen, maar het is zaak realistisch te zijn en ofschoon het mij spijt, kan ik wat dit punt betreft niet akkoord gaan met het voorstel van de geachte afgevaardigden, omdat dit automatisch zou worden afgewezen door de lidstaten.
Het is de eerste keer dat nationale doelstellingen van deze aard aan de orde worden gesteld in een richtlijn. Geen verplichtingen waaraan moet worden voldaan, maar nationale doelstellingen. Uiteraard hebben wij deze mogelijkheid bekeken, maar in principe, vanwege het overleg met de andere partij, te weten de Raad, kan ik deze amendementen niet overnemen, ofschoon ik de betreffende standpunten begrijp en er heel veel sympathie voor heb. Daarom zou ik willen beklemtonen dat artikel 3, lid 4 van essentieel belang is. Er moet een rapport worden opgesteld over de verwezenlijking van de desbetreffende doelstellingen en de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen in de verschillende landen. Als uit dat rapport blijkt dat een bepaald land nalaat deze doelstellingen te vervullen, dan zullen het Parlement en de Raad voorstellen worden voorgelegd om die situatie te corrigeren. Natuurlijk zullen dat doelstellingen zijn die bindend zijn voor de staat in kwestie, zodat hij ze verwezenlijkt, zodat hij langs die weg de doelstellingen verwezenlijkt, die doelstellingen zijn en geen verplichtingen.
De onderneming waaraan we ons wagen met deze richtlijn dient te zijn gestoeld op transparante maatregelen die het vertrouwen versterken, maar zij zal waarschijnlijk nooit van de grond komen als de tekst van de richtlijn bindende doelstellingen bevat. Een aantal staten wil niet eens akkoord gaan met de indicatieve doelstellingen, laat staan met bindende doelstellingen.
Wat de berekening betreft: onze berekening van 22,1% in plaats van de 23,5% die in 1997 was vastgesteld, berust op argumenten die betrekking hebben op de geloofwaardigheid. De hier verstrekte cijfers zijn niet uit de lucht gegrepen maar berusten op door ons onderkende concrete feiten. Daarom kunnen wij niet akkoord gaan met de amendementen waarin wordt gepleit voor juridisch bindende doelstellingen - zoals de oprichting van dat comité of de doelstelling van 23,5% - en derhalve verwerpen wij op dit moment de amendementen 6, 9, 12, 25, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 50, 51, 52, 67 en 68.
Betreffende de steunregelingen moet gezegd dat dit de tweede groep amendementen is ten aanzien waarvan de Commissie het voorbarig achtte een geharmoniseerde steunregeling voor te stellen. Zij heeft echter wel verklaard zonodig een voorstel van deze aard voor te leggen, zij het aan de hand van bepaalde principes. Zij is van oordeel dat vele van de door het Parlement ingediende amendementen de pragmatische benadering van de Commissie versterken, waarop zij tegelijkertijd een verhelderende toelichting, een verbetering en een aanvulling vormen. Daarom ondersteunen wij de amendementen 36 en 56 alsook een aantal aspecten van de amendementen 4, 15 en 62 die betrekking hebben op het idee van het internaliseren van de externe kosten en het compenseren van de ongedekte externe kosten ten gunste van de hernieuwbare energiebronnen.
Geachte afgevaardigden, wij kunnen echter niet instemmen met die delen waarin vooruit wordt gelopen op de toepassing van regels inzake overheidssteun. Evenmin kunnen wij dat deel van amendement 37 overnemen waarin wordt geëist dat de toekomstige geharmoniseerde steunregeling inspeelt op de noodzaak om de externe kosten te internaliseren, daar dit immers alleen zou kunnen worden gerealiseerd door middel van belastingharmonisatie, waarmee het toepassingsgebied van het toekomstige voorstel terzake zou worden overschreden.
Anderzijds kunnen wij wel instemmen met de amendementen 10 en 59, waarin gepreciseerd wordt dat investeringssteun voor grote waterkrachtcentrales uitsluitend wordt verstrekt indien deze bedrijven bijdragen aan de verbetering van het milieu. In geen enkel ander geval kan steun aan grote waterkrachtcentrales in de steunregelingen voor groene elektriciteit worden opgenomen. De grote waterkrachtcentrales zijn in principe winstgevend genoeg en hebben bijzonder hoge milieukosten.
Amendement 53 zou betekenen dat alle hernieuwbare energiebronnen die concurrerend zijn, van subsidies en overige voordelen werden uitgesloten, reden waarom de Commissie dit amendement in zijn huidige formulering niet kan overnemen.
Wat betreft de beginselen waarop de toekomstige geharmoniseerde steunregeling moet worden gebaseerd, kan de Commissie instemmen met die delen van de amendementen 37 en 38 waarin wordt gesteld dat deze regeling rekening dient te houden met de ecologische doelstellingen van het Verdrag, met de ervaring die reeds is opgedaan met andere, doeltreffend gebleken steunregelingen, alsook met de geografische omstandigheden. De Commissie kan daarentegen niet akkoord gaan met die delen van de amendementen 37, 38 en ook 39 waarin vooruit wordt gelopen op de in te stellen regeling, of waarin wordt geëist dat de markt van de biomassa geen geweld wordt aangedaan. Om dezelfde reden verwerpen wij amendement 23.
De Commissie stemt in met de noodzaak tot instelling van de huidige steunregelingen voor de overgangsstelsels, zoals reeds is overwogen in artikel 4, sub d) van haar voorstel. Hierbij is zij er echter bijzonder alert op dat de gebruikte termen haar initiatiefrecht onverlet laten, en dat deze in overeenstemming zijn met de Europese elektriciteitsmarkt. De Commissie stemt in met bepaalde gedeelten van de gecombineerde amendementen 17 en 18, voor zover die overgangsperiode van tien jaar betrekking heeft op het behoud van het vertrouwen van de investeerders en niet op de voortzetting van de steunregelingen als zodanig.
Geachte afgevaardigden, het is inderdaad zaak een klimaat van vertrouwen te creëren. Zoals een der afgevaardigden zojuist heeft opgemerkt, is windenergie al bijna concurrerend, maar het is zaak dat we de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen daadwerkelijk blijven ondersteunen. Een andere afgevaardigde heeft erop gewezen dat die steun zal leiden tot een grotere vraag, tot een grotere technologische ontwikkeling, en derhalve tot een groter concurrentievermogen. Dat is waarop we vertrouwen. Vanaf dat punt, te zijner tijd, zullen de marktaspecten geleidelijk aan moeten worden geïntegreerd, en - zoals gezegd - is dat de tweede stap. De eerste vereiste is immers dat we over voldoende hernieuwbare energiebronnen beschikken. Om bovengenoemde redenen verwerpt de Commissie echter de amendementen 13, 32, 40, 41, 63 en 64.
Wat betreft de amendementen met betrekking tot de marktkrachten, de concurrentie, kan de Commissie akkoord gaan met de desbetreffende delen van de amendementen 17 en 18 en met amendement 22, waarin de noodzaak wordt onderstreept om een ecologische elektriciteitsmarkt in het leven te roepen. De Commissie verwerpt daarentegen amendement 19, waarin harmonisatie van de nationale steunregelingen wordt geëist. We dienen over een ruime definitie van het begrip steunregeling te beschikken, en daarom kunnen wij de amendementen 16 en 19 niet overnemen.
Aangaande de technische maatregelen en de garantie van herkomst van de ecologische elektriciteit, kunnen wij helaas niet akkoord gaan met de amendementen die erop gericht zijn deze waarborg toe te kennen aan alle soorten elektriciteit of aan elektriciteit afkomstig uit derde landen, daar dit immers zou vallen buiten het toepassingsgebied van het voorstel. Verworpen worden de amendementen 14, 42, 43 en 44 en amendement 58, waarin wordt beoogd regels in te stellen voor de grensoverschrijdende handel in elektriciteitscertificaten; wij vinden dat voorbarig in deze fase en we kunnen hiermee thans niet instemmen.
Evenmin kunnen wij amendement 45 aanvaarden dat het voorstel zou afzwakken, omdat het de lidstaten verplicht tot herziening van het regelgevend kader. Ook amendement 46 wijzen wij af. Hetzelfde geldt voor de amendementen 26, 47 en 60 alsook 65, die bindende regels willen instellen voor de spreiding van de aansluitkosten en overige kosten van het elektriciteitsnet op Europese schaal.
Wat betreft de amendementen 48, 49 en 66 kan de Commissie akkoord gaan met het voorstel dat te zijner tijd de nationale doelstellingen inzake groene elektriciteit worden vastgesteld voor de periode 2010-2020, maar zij wijst die delen van de amendementen af waarin vooruit wordt gelopen op de toepassing van de regels van het mededingingsrecht op het gebied van overheidssteun.
Geachte afgevaardigden, het spijt mij dat mijn betoog is uitgelopen maar ik ben van mening dat dit debat die aandacht meer dan waard is. Ik zou de rapporteur, mevrouw Rothe, nogmaals geluk willen wensen, en ik zou alle geachte afgevaardigden geluk willen wensen met hun werk, waarbij ik zou willen aandringen op de absolute noodzaak om nu definitief een doorslaggevende impuls te geven aan het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in de Europese Unie.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Rol van vrouwen in de vreedzame conflictregeling
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0308/2000) van mevrouw Theorin, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over de rol van vrouwen in de vreedzame conflictregeling (2000/2025(INI)).

Theorin
Mijnheer de Voorzitter, sinds het einde van de koude oorlog heeft het slagveld zich verplaatst naar de dorpen, straten en huizen. Conflicten ontstaan eerder in dan tussen de landen. Oorlog en conflicten zijn altijd mannenzaken geweest, maar de meeste slachtoffers, 90%, vallen onder de burgers. Vrouwen en meisjes worden blootgesteld aan bepaalde vormen van geweld. Ze worden verkracht, ontvoerd en als seksslavinnen gebruikt. De oorlogsweduwen moeten zonder hulp hun kinderen opvoeden en ouderen verzorgen. Toch nemen vrouwen geen deel aan de vredesonderhandelingen en hun behoeften en prioriteiten worden genegeerd.
In de commissie voor de wederopbouw van Tadzjikistan, waar 25.000 weduwen wonen, was slechts 1 op de 26 afgevaardigden vrouw. Bij de eerste vredesonderhandelingen om een einde te maken aan het conflict in Burundi waren 2 op de 126 deelnemers vrouw. Er nam geen enkele Bosnische vrouw deel aan de vredesonderhandelingen die een punt zetten achter de oorlog in Bosnië, terwijl de hele wereld op de hoogte was van de systematische verkrachtingen van vrouwen en de verantwoordelijkheid die ze moesten nemen om de samenleving weer op te bouwen. Bij de onderhandelingen die voorafgingen aan de bombardementen van de NAVO op Kosovo vier jaar later zat slechts één vrouw in de delegatie. Bij de totstandkoming van het stabiliteitspact voor de wederopbouw van Zuid-Oost-Europa werden vrouwen überhaupt niet genoemd, ondanks hun unieke ervaring met het versterken van vrede vanaf de basis. Nog minder waren ze vertegenwoordigd in het comité dat verantwoordelijk was voor de wederopbouw.
Je kunt een huis alleen op een stevig fundament bouwen! Als we 50% van de bevolking buitensluiten, krijgen we geen duurzame vrede. Vrouwen moeten volledig deelnemen aan alle vredesonderhandelingen, wederopbouwwerkzaamheden en vredesmissies. Terwijl formele vredesprocessen bijna uitsluitend een mannendomein zijn, laten internationale ervaringen en verklaringen zien hoe belangrijk de deelname van vrouwen is bij conflictoplossing en de versterking van de vrede. In de enkele gevallen waarin burgers en vrouwen hebben deelgenomen aan formele vredesonderhandelingen, heeft dat succes opgeleverd, zoals in Zuid-Afrika, Guatemala en Cambodja. Dit blijkt ook uit een reeks VN-documenten, zoals uit de resolutie over vrouwen, vrede en veiligheid die de Veiligheidsraad twee weken geleden heeft aangenomen.
De burgerbevolking, vluchtelingen en asielzoekers moeten beschermd worden, er moet een einde komen aan de straffeloosheid voor verkrachtingen in oorlogstijd en de actieve deelname van vrouwen aan conflictoplossing en versterking van de vrede op alle niveaus moet gestimuleerd worden. Hierover gaat mijn verslag, dat een brede steun in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft gekregen. Om de PPE-DE-Fractie in staat te stellen voor de resolutie te stemmen, ben ik akkoord gegaan met compromisamendement 19 met betrekking tot paragraaf 12, waar zowel de PSE-Fractie als de PPE-DE-Fractie achter staan. Ik stel een aanvulling voor op het Vierde Protocol van Genève, zodat verkrachting, gedwongen bevruchting en seksuele slavernij net zo als oorlogsmisdaden worden aangemerkt als terrorisme en foltering. Ik roep de lidstaten op om het Verdrag van Rome inzake een permanent Internationaal Strafhof te ratificeren. Een dergelijk Hof is nodig om de trend te doorbreken van het systematisch gebruiken van verkrachting als oorlogsstrategie. Verder dient de hele vredesmacht, mannen zowel als vrouwen, geïnstrueerd te worden over de gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Dat geldt met name voor de vredestroepen. Het doel moet minstens 40% vrouwen in alle vredes- en wederopbouwwerkzaamheden zijn.
Lokale deelname aan vredes- en verzoeningsprocessen is belangrijk. Daarom roep ik de lidstaten en de Commissie op om afzonderlijke organisaties voor conflictpreventie en vredeswerk op technisch, financieel en politiek gebied te steunen. Hoewel het aandeel vrouwen beperkt is, wijzen studies uit dat de deelname van vrouwen aan VN-vredestroepen de relatie met de plaatselijke bevolking en de algemene moraal verbetert. De aanwezigheid van mannen in vredesmachten leidt daarentegen tot een toename van seksueel geweld en prostitutie rond de legerkampen. VN-soldaten, ook uit de EU-landen, zijn teruggestuurd na beschuldigingen van seksueel geweld in Somalië en Mozambique.
Vrede is een veel te zware last voor slechts één instantie, één regering of één sekse. Duurzame vrede komt niet tot stand als men de halve mensheid negeert. Vrede kan alleen bereikt worden als vrouwen volledig deelnemen aan het vredesproces.

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, ik wil mevrouw Theorin, de rapporteur, bedanken omdat zij dit thema, 'de rol van vrouwen in de vreedzame conflictregeling', in een initiatiefverslag van het Europees Parlement heeft behandeld. Vrouwen worden vaak zwaar getroffen door oorlogen en oorlogssituaties omdat zij verantwoordelijk zijn voor hun gezin, voor kinderen en bejaarden, maar ook omdat zij vaak bij afwezigheid van hun mannen en vaders die verantwoordelijkheid alleen moeten dragen en dus ook alleen voor het overleven van het gezin moeten zorgen.
Hun situatie is echter ook zo moeilijk omdat vrouwen nog altijd moeten vechten voor erkenning en voor deelname op gelijk niveau. Beslissingen over het uitvoeren en organiseren van hulpacties vallen onder de verantwoordelijkheid van crisisstaven en die tonen weinig belangstelling en respect voor de kennis van zaken en de vakkundigheid van vrouwen. Terwijl het toch zo voor de hand ligt om in zulke moeilijke situaties juist diegenen in te zetten die ter plaatse, zogezegd aan het thuisfront, de verantwoordelijkheid hebben en om bij conflictregeling gebruik te maken van hun ervaring. Maar omdat dit helaas niet vanzelfsprekend is, wordt in dit verslag heel concreet geëist dat vrouwen betrokken worden bij de verschillende organen, dat zij mee moeten werken.
Het verslag hekelt het feit dat er in conflictsituaties altijd weer geweld en ook gruwelijk seksueel geweld wordt gebruikt. Dit moet worden voorkomen, bijvoorbeeld door vrouwen in vluchtelingenkampen bijzondere bescherming te bieden door de kampen op een bepaalde manier in te delen. Vrouwen die het slachtoffer zijn geweest van geweld moeten worden geholpen. Op dat punt zijn wij het eens. Maar dit aspect van geweld tegen vrouwen bij conflicten valt eigenlijk buiten het onderwerp van dit verslag. Het is een zo actueel en belangrijk vraagstuk, dat er eigenlijk een apart verslag aan gewijd zou moeten worden. Het verslag-Theorin gaat zich wat dit aangaat te buiten aan details en herhalingen. Wij als PPE-DE-Fractie verzoeken daarom dit onderdeel in de vorm van een officieel document te behandelen.
Wij moeten er ook voor zorgen dat de eisen binnen een kader vallen dat ook daadwerkelijk kan worden vervuld. Zo hoop ik dat het gevonden compromis - mevrouw Theorin heeft daar in verband met paragraaf 12 al op gewezen - ook de steun van de plenaire vergadering krijgt. Daar waar beslissingen onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen, kunnen wij als Europees Parlement wijzigingen en gewenste verbeteringen naar voren brengen. Opleggen kunnen wij ze echter niet. De lidstaten moeten op eigen verantwoordelijkheid beslissingen nemen, ook voor vrouwen in vluchtelingenkampen. Het moge duidelijk zijn dat dit een zeer gedurfd verslag is. De PPE-DE-fractie heeft het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt bij het indienen van de desbetreffende amendementen en ik vraag de geachte collega's om hun steun, ook voor het door de rapporteur ingediende compromisamendement op paragraaf 12. Als wij internationaal gehoor willen vinden, dan moeten wij deze dingen langs diplomatieke weg en met de nodige sensitiviteit ter sprake brengen en stimuleren.

Swiebel
Mijnheer de Voorzitter, de kwestie vrouwen in relatie tot de problematiek van oorlog en vrede heeft tot vrij recent in internationale gremia slechts marginale aandacht gekregen. Veelal werd dit onderwerp misbruikt als politiek gelegenheidsargument tussen strijdende partijen. Op de achtereenvolgende gehouden wereldconferenties van de VN sinds 1975 was dit ook duidelijk het geval met name met het conflict in het Midden-Oosten. Doordat de kwestie van vrouwen en vrede zelf weinig politiek gewicht had, konden ook utopische stromingen het debat domineren.
Sinds de Wereldvrouwenconferentie van Peking 1995 is dit aanzienlijk veranderd. Daar is de eerste aanzet tot een volwassen behandeling van dit thema gegeven. In de jaren erna is er met name in en rond de VN en haar aanverwante organisaties veel in gang gezet. Het werd dus tijd dat daar ook in EU-verband vorm aan werd gegeven en zoals wel meer bij kwesties van vrouwenrechten komt men in Europa wat achteraan hinken. De weerzin die sommige mannen in dit Huis tegen een serieuze behandeling van dit onderwerp tentoon hebben gespreid, is een teken aan de wand. Kennelijk willen zij hun machtspositie in zaken van buitenlands beleid en defensie voor zichzelf houden en vinden zij dat vrouwenbelangen wel door mannen kunnen worden behartigd. Collega Theorin verdient hulde voor de vasthoudendheid waarmee zij dat onderwerp tegen de verdrukkingen heeft vastgehouden.
Op 31 oktober heeft de Veiligheidsraad na een tweedaags debat een resolutie getiteld "Women, peace and security" aangenomen. Mevrouw Theorin vermeldde dat reeds. Een resolutie die qua strekking in grote lijnen lijkt op wat thans voor ons ligt. Ook dat is een aanwijzing voor het belang van de zaak.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, wil ik mijn teleurstelling uitspreken over de voor mij schimmige manoeuvres die hebben geleid tot het afzwakken van paragraaf 12 betreffende de rechten en de vrije keuze van vrouwen die het slachtoffer waren van verkrachting en oorlogsituaties. Voor mij valt er over deze rechten niet te marchanderen. Politiek gesproken kan ik het onderhavige amendement 19 eerder interpreteren als een tactische nederlaag, of een tactische terugtocht, dan als een inhoudelijk compromis en dat zou eigenlijk de vrouwenzaak onwaardig moeten zijn.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, net als de andere sprekers wil ook ik de rapporteur feliciteren met het uitgebreide en goede verslag. Het bevat een aantal voorstellen die als inspiratiebron zouden moeten dienen voor iedereen die ergens ter wereld aan besluitvorming doet. Het probleem met een dergelijk verslag is echter dat het de vele voorstellen geen prioriteiten toekent. Ik geef toe dat dit ook niet de bedoeling was. Het risico dat wij na de stemming gewoon verdergaan met het volgende thema, is dan ook heel groot. Ik stel voor dat wij de volgende stap voorrang verlenen en dat wij beginnen na te denken wat wij effectief kunnen doen om dit voorstel te concretiseren, vooral in het kader van de civiele en militaire paraatheid die de EU de laatste maanden voorbereidt. Ik verzoek de Raad, de heer Solana en de Commissie, meer bepaald commissaris Patten, de vele ideeën in het verslag te overwegen en als inspiratie te gebruiken voor de werkzaamheden die nu aan de gang zijn, maar waarover wij concreet bitter weinig weten.
Het is een goede gelegenheid om in de praktijk te toetsen wat de begrippen gelijke behandeling, mainstreaming, emancipatie van de vrouw enzovoort eigenlijk betekenen. Laat ons beginnen met enkele concrete initiatieven. Daarna moeten de Raad en de Commissie in het Parlement komen vertellen wat er mogelijk is. Er zijn enkele voor de hand liggende dingen, bijvoorbeeld de opleiding van politie of militairen, het inzicht dat verkrachting een vergrijp is dat wij niet kunnen aanvaarden, evenmin als foltering. Men zou opleiding kunnen geven voor een grotere betrokkenheid van NGO's, de opbouw van faciliteiten voor personen in crisissituaties enzovoort. Daarna zouden over deze onderwerpen hoorzittingen, seminars en dergelijke georganiseerd kunnen worden. Dit zou het hele proces en de totstandbrenging van deze preventieve acties doorzichtig maken. Indien dit het resultaat zou zijn van onze bedoeling de rol van vrouwen te versterken, dan zal de EU op dit gebied misschien totaal onverwacht een menselijk gezicht hebben gekregen.

Fraisse
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst opmerken dat ik groot belang hecht aan dit verslag, dat zonder meer voortreffelijk is. Maar nu moeten wij tot de praktijk overgaan. Ik wil dan ook graag iets zeggen over twee actuele kwesties.
Vanuit het perspectief van de hoofdrolspeelsters - vrouwen zijn immers de hoofdrolspeelsters in het verhaal - moeten vrouwen voortaan een rol spelen in het vredesproces. Ik sluit mij dus aan bij de delegatie van tien afgevaardigden die naar het Midden-Oosten is afgereisd - twee weken geleden, mevrouw Morgantini kan u er meer over vertellen - om te bewerkstelligen dat vrouwen niet alleen deelnemen aan het vredesproces, maar ook dat er een Europees beleid komt en dat wij, vrouwen, een Europees beleid steunen dat is gericht op vrede in het Midden-Oosten. Wij moeten ons dus pragmatisch opstellen.
Het tweede punt betreft niet de rol van vrouwen bij het vredesproces, maar de rol van vrouwen als oorlogsslachtoffer. Over twee weken wordt door niet-gouvernementele organisaties in Tokio een tribunaal georganiseerd. Aldus zal in december 2000 - en ik verzoek het Parlement dit te steunen - dit proeftribunaal worden gehouden om aan de kaak te stellen wat de 'troostmeisjes' tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben doorgemaakt. Dit is van groot belang, aangezien het hierbij gaat om een baanbrekend tribunaal dat voor het eerst misdaden tegen de menselijkheid behandelt die gericht zijn tegen vrouwen.
Deze troostmeisjes - voor het merendeel Koreaanse vrouwen - zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog verkracht, misleid en tot seksslaaf gemaakt door Japan, dat deze misdaad niet wil erkennen. Deze vrouwen werden gevangen gehouden. In het vervolg wordt er op dit tribunaal een film met getuigenissen vertoond. Mevrouw Theorin, ik zou graag zien dat we namens de Commissie rechten van de vrouw het initiatief zouden nemen, deze actie te steunen met het oog op erkenning en genoegdoening van deze tegen vrouwen gerichte misdaad tegen de menselijkheid.

Avilés Perea
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het is noodzakelijk dat vrouwen een rol spelen in de vreedzame regeling van conflicten, omdat deze helaas van grote invloed zijn op hun leven en omdat vrouwen gewoonlijk niet actief aan die conflicten deelnemen.
De meeste vluchtelingen zijn vrouwen en kinderen. In het geval van gewapende conflicten worden vrouwen vaak dubbel getroffen, daar zij zijn blootgesteld aan verkrachtingen en aan andere vormen van seksueel misbruik die in sommige gevallen als oorlogswapen zijn gebruikt. De problemen waarvoor de vrouwen in kwestie komen te staan worden nog verergerd doordat zij nadien worden verstoten door de gemeenschap waaruit zij afkomstig zijn. Gebleken is evenwel dat vrouwen een bijzonder positieve rol kunnen spelen in de vreedzame regeling van conflicten en in de organisatie in vluchtelingenkampen.
Wij zijn het ermee eens dat verkrachtingen, gedwongen bevruchting, gedwongen sterilisaties en alle andere vormen van seksueel geweld worden erkend als misdrijven tegen de mensheid. De wetteksten moeten dan ook worden aangepast om vrouwen op doelmatige wijze te beschermen. Voorts dienen er financiële middelen beschikbaar te worden gesteld om vrouwen te helpen die het slachtoffer zijn geworden van dergelijke wanpraktijken.
Als de vrouw een rol werd toebedeeld in de vreedzame regeling van conflicten en bij initiatieven voor de wederopbouw, zou dit de verwezenlijking van dergelijke doelstellingen een stuk vergemakkelijken. Het zou tevens de algemene emancipatie van mannen ten goede komen.
Het onderhavige verslag, dat wij vanwege de inhoudelijke kant van deze materie van belang achten, vervalt niettemin teveel in herhalingen en bevat een aantal punten die ons niet aanstaan. Wij erkennen echter dat het om een reëel probleem gaat dat moet worden opgelost, en daarom zal onze fractie dit verslag steunen.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, 90% van de oorlogsslachtoffers en 4/5 van de vluchtelingen over de hele wereld is afkomstig uit de niet-oorlogvoerende bevolking, in het bijzonder vrouwen en kinderen. Als het echter gaat om de participatie van vrouwen in besluitvormingsprocessen rond de preventie en oplossing van gewapende conflicten en als het gaat om vredesinitiatieven, zien we dat hun aandeel minimaal is. Er moet een eind aan deze situatie komen, omdat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met de rechten, prioriteiten en belangen van vrouwen in vredesonderhandelingen. Bovendien blijkt dat de weinige vrouwen die aan de besluitvorming op dit gebied hebben deelgenomen, een heel goed voorbeeld vormen.
Ik noem slechts twee voorbeelden om dit te illustreren: Mary Roberts, vooraanstaand persoon in de humanitaire hulpverlening van de Verenigde Naties, Zij heeft haar taak met enorm veel moed en daadkracht vervuld door onveilige oorden te bezoeken, door ontoelaatbare situaties aan de kaak te stellen, door pressie uit te oefenen op landen en internationale organisaties om zich niet in een medeplichtig stilzwijgen te hullen, maar de nodige maatregelen te treffen. Een ander voorbeeld komt uit Portugal, waar de diplomatieke dienst pas sinds de "Revolutie van april 1974" toegankelijk is voor vrouwen. Met Ana Gomes, onze ambassadrice in Indonesië, heeft Portugal onlangs in de zaak Oost-Timor aan de hele wereld, en aan het Europees Parlement in het bijzonder, laten zien welke rol een vrouw kan spelen ten overstaan van de problemen en het lijden van een volk dat al 25 jaar lang een vrijheidsstrijd voert.
Het is hoog tijd dat vrouwen een aandeel krijgen in het oplossen van dit soort problemen. Dit dient op een doordachte en daadkrachtige wijze te gebeuren, opdat in de toekomst de politieke verantwoordelijken zullen beseffen dat oorlog iedereen aangaat, en niet alleen mannen. Vrouwen zijn immers degenen die het meest te lijden hebben en juist daarom moeten zij vertegenwoordigd zijn in alle instanties die bij gewapende conflicten betrokken zijn. Dit vooral om conflictsituaties te voorkomen en zo mogelijk te verhinderen dat er oorlog uitbreekt. Maar in ieder geval om dergelijke situaties te beperken en om aan de onschuldige slachtoffers die het meest getroffen worden, vrouwen en kinderen, hun waardigheid terug te geven. Dit zijn enkele redenen waarom we voor dit zeer belangrijke verslag zullen stemmen.

Morgantini
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank mevrouw Theorin voor haar buitengewone verslag en voor haar voorstellen. Ik ben als feministe en pacifiste samen met andere vrouwen actief in het aanknopen van betrekkingen en het bouwen van vredesbruggen in conflictgebieden. In het verslag heb ik de waardevolle ervaringen teruggevonden die vrouwen de laatste jaren bij vredesoperaties hebben opgedaan. Vrede is niet alleen maar afwezigheid van oorlog, maar ook erkenning van economische en sociale rechtvaardigheid. Het is waar dat wij vrouwen in de oorlogsgebieden het zwaarst getroffen worden, maar we zijn niet alleen slachtoffers, we zijn ook draagsters van alternatieven voor oorlog en geweld en initiatiefneemsters van verandering. Het internationale netwerk van de "Vrouwen in het zwart" tegen oorlog en geweld is daarvan een voorbeeld. In Israël protesteren deze vrouwen al twaalf jaar tegen de militaire bezetting van Palestina, ze voeren een dialoog met de Palestijnse vrouwen en stellen zich solidair met hen op. Wij vrouwelijke Parlementsleden hebben dat kunnen zien toen we in deze tragische dagen ter plekke waren. En tijdens de oorlog in het voormalige Joegoslavië hebben de "Vrouwen in het zwart" uit Belgrado banden aangeknoopt met de Kroatische en Bosnische vrouwen. En in verschillende landen zijn we de grenzen overgegaan, verenigd in de afwijzing van de nationale beperkingen.
Dit werk en deze kennis van de vrouwen, de diplomatie aan de basis, die een alternatief voor de diplomatie van de landen kan zijn, mogen niet langer worden genegeerd. Ze moeten doordringen op de plaatsen waar de beslissingen worden genomen en op alle diplomatieke niveaus. Daarom is het fundamenteel dat vrouwen aanwezig zijn bij onderhandelingen, preventie, beheer...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Smet
Voorzitter, er is al veel gezegd en ik ga niet in herhaling vallen. Ik zou mevrouw Theorin proficiat willen wensen, omdat zij op het Europese niveau een probleem heeft aangekaart dat wij zelden besproken hebben. Beluister ik de verschillende opmerkingen dan denk ik dat degenen die zeggen dat het goed zou zijn als wij onze prioriteiten eens bekijken en dus het aantal punten dat wij willen realiseren ook iets beperken, gelijk hebben. Er staat zeer veel in het verslag en niet alles zal dadelijk gedaan kunnen worden. Ik geef voor wat mij zelf betreft een paar prioriteiten.
Het eerste is dat wij alle lidstaten ertoe moeten aanzetten het Verdrag van Rome te ratificeren. Bijzonder weinig lidstaten hebben dit tot nu toe gedaan. Men zegt mij dat het er twee of drie zijn. Dus als wij dit al zouden kunnen doen dan was dat een eerste stap. In dit Verdrag wordt erkend dat verkrachting tijdens oorlogen en alle gevolgen ervan gezien moeten worden als een oorlogsmisdaad. Dat klinkt vandaag wellicht normaal maar het was tot voor zeer kort absoluut niet normaal en niet vanzelfsprekend.
Een tweede punt. Er is op 31 oktober in de Veiligheidsraad een resolutie goedgekeurd, resolutie 1325, die "calls for broad participation of women in peacebuilding and post-conflict reconstruction". Dus dat was in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Ik denk dat het goed zou zijn, aangezien het daar goedgekeurd is, dat ook de Europese Unie eens zou nagaan welke punten daar gevraagd werden, want zij zijn aanvaard in de VN, en zij moeten dus ook op Europees vlak aanvaard kunnen worden. Er worden een achttiental punten gevraagd en dat zijn er heel wat.
Nogmaals proficiat en laten wij hopen dat er iets van komt.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil allereerst mevrouw Theorin van harte gelukwensen met het feit dat zij het initiatief heeft genomen tot de opstelling van dit uitstekende verslag over een dermate belangrijk, maar ook zeer actueel thema. Hierin stellen wij namelijk de vraag hoe met een daadwerkelijke deelneming van vrouwen aan de onderhandelingen over conflictbeslechting de wereld kan worden veranderd en de nu nog heersende cultuur van confrontatie en geweldpleging kan worden omgezet in een cultuur van vrede, dialoog en democratische conflictbeslechting. Een dergelijke verandering is wel degelijk mogelijk, niet alleen omdat vrouwen door de geschiedenis heen altijd al verbonden zijn geweest met geweldloosheid, maar ook omdat vrouwen oorlog en conflicten anders ervaren dan mannen. Heel het leven van de vrouw staat immers in het teken van de bescherming van het leven, van dialoog, verzoening en onderhandeling. Deze pacifistische waarden van de vrouw kunnen een alternatief zijn; zij kunnen de fundamenten zijn voor een nieuwe beschaving, voor een beschaving van vrede en dialoog, op welk niveau dan ook, en van uitbanning van oorlog en geweld als instrumenten voor conflictregeling.
De afwezigheid van vrouwen en hun pacifistische houding doet zich vooral gevoelen wanneer men crisisgebieden bezoekt, zoals het Midden-Oosten, waar ik kort geleden ben geweest. Ik ben ervan overtuigd dat als de vrouwen, de Palestijnse en Israëlische vrouwen, een stem in het kapittel hadden gehad en betrokken waren geweest bij het vredesproces, er hoogst waarschijnlijk allang een billijke en duurzame oplossing was gevonden voor het Palestijns vraagstuk en wij nu niet opnieuw een crisis hadden gehad. Deze crisis is het gevolg van niet minder dan zeven jaar mislukte onderhandelingen. Ik heb ook samen met anderen een bezoek gebracht aan Irak. Met dat bezoek wilden wij op tastbare wijze uiting geven aan ons verzet tegen het embargo. Ik kan u verzekeren dat vrouwen nooit en te nimmer willekeurige politieke en militaire doelstellingen boven mensenlevens zouden plaatsen en nooit en te nimmer 6000 onschuldige kinderen per maand zouden opofferen op het altaar van willekeurige politieke, economische of strategische belangen in dit gebied. Daarom moet in de toekomst bij de opstelling van de beleidsvormen van de Europese Unie ook rekening worden gehouden met deze dimensie.

Sörensen
Voorzitter, commissaris, collega's, ik wil me in de eerste plaats aansluiten bij de vele tussenkomsten en felicitaties van andere collega's, maar in het bijzonder ook bij de woorden van Joke Swiebel in verband met het verslag van Maj Britt Theorin over de rol van vrouwen in de vreedzame conflictregeling. Het is een verhelderend verslag opgebouwd met veel expertise, gedurfd en eerlijk hetgeen op sommigen zelfs shockerend zal overkomen, maar waarin wel de waarheid gezegd wordt. Daarom steun ik het bijna oorspronkelijke volledige verslag en vinden wij dat de meeste amendementen van onze collega's afzwakkend en soms zelfs ronduit hypocriet zijn. Collega Theorin heeft een strijdbaar verslag geschreven en wij hopen dat de hulp aan centra voor adoptie niet geschrapt wordt, amendement 19 c. De Groenen gaan niet akkoord met de compromistekst die onze collega's gemaakt hebben in verband met amendement 19. Proficiat mevrouw Theorin voor uw durf en uw vastberadenheid.

Fiebiger
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Theorin gaat wat mij betreft een heel eind in de eis van sociale gelijkstelling van vrouwen. Met een exacte woordkeuze worden schendingen van de waardigheid van vrouwen aangeklaagd en worden consequenties geëist in de zin van veranderingen. In het verslag wordt de sociale uitsluiting van vrouwen niet alleen als een op zichzelf staand probleem beschouwd, maar terecht wordt ook benadrukt dat bescherming tegen criminaliteit en persoonlijke veiligheid niet meer alleen binnen de grenzen van een land kunnen worden gegarandeerd. Daarom steun ik de eisen uit dit verslag die stellen dat vrouwen recht moeten krijgen op diplomatieke invloed. Ik steun het initiatief in dit verslag evenals de hierin genoemde vaststelling dat seksueel misbruikte vrouwen bescherming van de Gemeenschap nodig hebben en dat de daders niet meer vrijuit mogen gaan. Vrouwen en mannen zijn verschillend, ieder mens is anders. Voor echt gelijke kansen is een andere behandeling vereist. Welke dat is, dat maken de mensen altijd nog zelf uit.

Van Orden
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Theorin bevat allerlei bizarre en eigenaardige onderdelen. Ik moet zeggen dat we het idee van legers als een soort sociale dienst met politieke correctheid als leidend beginsel beter kunnen vermijden.
Ik wil kort één paragraaf van de ontwerpresolutie bespreken, namelijk paragraaf 3. Daarin wordt het gebruik van zogenoemde kindsoldaten veroordeeld. Helaas worden de termen niet gedefinieerd en wordt er geen onderscheid gemaakt. We veroordelen allemaal de wrede ontvoering van kinderen, sommigen nog geen tien jaar oud, in het bijzonder in bepaalde Afrikaanse landen zoals Sierra Leone of Oeganda, waarna ze worden opgeleid tot moordenaars en deelnemen aan barbaarse praktijken als mutilatie en verminking. Dat zijn geen militairen en ze moeten worden onderscheiden van jonge mensen in onze eigen legers. Het probleem is dat sommige belangengroepen de discussies over kindsoldaten aangrijpen om gerenommeerde instellingen als het Britse leger te bekritiseren. Dat is onlangs gebeurd. In principe proberen we te voorkomen dat jonge mensen naar oorlogsgebieden worden gestuurd. Soms gebeurt dat, maar dan dienen ze met trots en in gedisciplineerde eenheden.
We moeten voorkomen dat zulk eervol werk, dat aangemoedigd zou moeten worden, wordt verward met de barbaarse praktijken die de opsteller van dit verslag ongetwijfeld op het oog heeft.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, ik wens mevrouw Theorin geluk met dit uitstekende verslag, en ik vind dat wij als vrouwen ons hiermee buitengewoon gelukkig mogen prijzen omdat wij direct of indirect baat zullen hebben bij de waardevolle en vernieuwende voorstellen en bijdragen van dit verslag.
Mijnheer de Voorzitter, met het onderhavige verslag wordt een in het Europees beleid nog onbetreden weg ingeslagen, namelijk die van de bijdrage van de vrouw aan de vrede. Een weg die naar mijn oordeel tal van mogelijkheden biedt, en die mogelijk verandering zou kunnen brengen in de treurige aaneenschakeling van mislukkingen die de uitsluitend manlijke overheersing al eeuwenlang heeft opgeleverd. Ofschoon de mannen op dit terrein op beschamende wijze gefaald hebben, stuiten vrouwen hier nog altijd op een muur van verzet en uitsluiting. Het verslag is goed gedocumenteerd, diepgaand en nauwkeurig, het geeft blijk van het vermogen om grondbeginselen zo duidelijk te formuleren als wordt gedaan in artikel 17, met durf maar ook met een groot praktisch inzicht, terwijl tevens de meest noodzakelijke vereisten worden vastgesteld. Wat jammer, mijnheer de Voorzitter, dat het ter wille van de consensus aan kwaliteit heeft moeten inboeten! Mijn enige troost is de gedachte dat die consensus aangeeft over welke parlementaire kwaliteiten mevrouw Theorin beschikt.
Het is een schande dat de Raad hier niet vertegenwoordigd is. Mijnheer de Voorzitter, weest u zo vriendelijk mij te zeggen door wie de Raad op het ogenblik wordt vertegenwoordigd, of door wie de Hoge Vertegenwoordiger van het Europees buitenlands en veiligheidsbeleid wordt vertegenwoordigd. Het nieuwe Europees buitenlands en veiligheidsbeleid mag niet voorbijgaan aan het voorstel van het Parlement, of aan de wil van de Europese vrouwen die aan dit beleid willen deelnemen. Ik verzoek u ons protest over te brengen aan de Raad. De Raad begaat een ernstige fout door niet bij dit debat aanwezig te zijn.

Carlsson
Mijnheer de Voorzitter, doorgaans beginnen de toespraken met een dankwoord voor het goed uitgevoerde werk. In mijn geval is dat onmogelijk, omdat ik vind dat het verslag-Theorin niet aangenomen mag worden. Ik vind ook dat de rapporteur in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen zich op glad ijs begeeft als zij beweert dat er een breed draagvlak is voor een verslag dat met acht stemmen voor en vijf stemmen tegen is aangenomen.
Het is een belediging van het Parlement om een initiatiefverslag te gebruiken om kwesties naar voren te brengen die buiten de taakstelling vallen. Mevrouw Theorin zou een initiatiefverslag schrijven over de rol van vrouwen in de vreedzame conflictregeling. Maar nu behandelt zij alles, van de situatie van vrouwen in vluchtelingenkampen tot hoe vrouwen kracht ontwikkelen. In haar ijver om al het onrecht te bestrijden, ageert ze tegen systematische verkrachtingen en seksuele slavernij. Zelf veroordeel ik alle verkrachtingen en alle slavernij!
Er staan punten in het verslag die mogelijk thuishoren in een verslag dat we serieus zouden kunnen bespreken met alle commissies, waarbij we tevens belanghebbenden van het buitenlands beleid en defensie erbij kunnen betrekken, zoals de kwestie aangaande het corps diplomatique. Mevrouw Theorin heeft lange tijd gestreden tegen de toetreding van Zweden tot de Unie. Nu wil ze ineens dat de EU bepaalt welke ambtenaren onze ministeries van Buitenlandse Zaken moeten aanstellen. Dat is inconsequent! We moeten er daarentegen voor zorgen dat door middel van conflictoplossing de voorwaarden voor vrede op alle niveaus met alle actoren verbetert en niet blijven steken in genderkwesties.
Ik ben fel tegen een collectieve beschuldiging van één sekse, wat hier vanavond is gebeurd. Ik vind het een belediging voor alle mannen die hun leven hebben gegeven voor de verdediging van de vrede, vrijheid en democratie in hun eigen land of bij vredesoperaties. Tegenstellingen tussen de seksen creëren, wat vanavond is gebeurd, is naar mijn mening vreedzaam noch constructief. Daarom ben ik, en velen met mij, van plan om morgen tegen dit verslag te stemmen. Ik kan het namelijk niet serieus nemen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens is dit inderdaad een heel innoverend verslag, een heel innoverende resolutie waarmee op concrete wijze een heel nieuwe dimensie wordt gegeven aan de uitoefening van het buitenlands beleid.
Niemand kan beweren dat vrouwen betere generaals of betere onderhandelaars zouden zijn. Niemand kan beweren dat vrouwen democratischer of pacifistischer zijn. Uit de resolutie blijkt echter wel heel duidelijk dat telkens wanneer de politiek een crisis moet beheren, telkens wanneer de politiek gewapende conflicten en de sociale gevolgen van oorlog moet beheren, een heel belangrijk onderdeel van de samenleving ontbreekt: het andere geslacht. Vrouwen nemen andere sociale ervaringen in hun bagage mee. Vrouwen zijn geen mensen met meer of minder bekwaamheden; vrouwen zijn mensen met andere ervaringen, ervaringen die echter onontbeerlijk zijn in de uitoefening van de politiek en met name in het crisisbeheer. In het verslag wordt deze situatie met interessante, en soms zelfs schokkende gegevens uit de doeken gedaan. Ik ben het echter wel met een aantal spreeksters eens dat wij heel concrete doelstellingen en maatregelen nodig hebben opdat mainstreaming duidelijk en concreet zijn beslag kan vinden in de beleidsvormen, de programma' s en de verschillende acties.
Als u het goed vindt zal ik kort ingaan op enkele fundamentele aanbevelingen van de resolutie waarvoor de Commissie om actie wordt gevraagd. Ten eerste wordt aanbevolen onder beide geslachten een bewustwordingsproces op gang te brengen over vredes- en veiligheidsinitiatieven, en over de rapid reaction facility. Dit is echter al onderdeel van de verordening die op 4 december wordt aangenomen. In deze verordening wordt duidelijk gezegd dat wanneer het om de veiligheid en stabiliteit aan gene zijde van de grenzen van de Europese Unie gaat, rekening moet worden gehouden met de lichamelijke integriteit van vrouwen en mannen, waar deze ook moge worden bedreigd.
Mijn tweede opmerking gaat over de verordeningen inzake mensenrechten. In deze verordeningen wordt voorzien in een grondslag voor onze politieke acties met betrekking tot derde landen. Het gaat daarbij om door de Unie uitgevoerde acties, maatregelen ter voorkoming van gewapende conflicten, het opvangen van de gevolgen van gewapende conflicten, de mogelijkheid van vertrouwenwekkende maatregelen, de bevordering van het humanitair recht en de ondersteuning van internationale en lokale organisaties die zich bezighouden met het voorkomen van conflicten. In alle projecten die door de Europese Commissie worden gefinancierd is gezorgd voor mainstreaming. Ik noem u het voorbeeld van Angola. Vorig jaar hebben wij geld gegeven om ook vrouwen, vrouwenorganisaties te laten deelnemen aan de inspanningen tot het bijleggen van de crisis.
Ten derde noem ik de deelneming van de Europese Gemeenschap aan de rehabilitatie van slachtoffers van folteringen. Een van onze doelstellingen is speciale zorg te besteden aan de behoeften van vrouwen. Vorig jaar hadden wij daarvan een eerste voorbeeld, toen initiatieven werden ontplooid voor medische, psychologische en sociale hulp aan ontheemde vrouwen in Bosnië.
Het vierde element is de belangrijke rol die vrouwen spelen in het vredesproces in de Balkan en het Middellandse-Zeebekken, waaraan de Europese Gemeenschap steun heeft gegeven.
Ten vijfde noem ik de rol van ECHO, van het bureau voor humanitaire hulp van de Europese Commissie. Het Parlement heeft de Commissie uitgedaagd en uitgenodigd daarin rekening te houden met mainstreaming. Ik moet hierbij aantekenen dat in de programma' s van ECHO normaliter rekening wordt gehouden met mainstreaming en dat tevens een poging wordt gedaan mainstreaming te verwerken in talrijke door ECHO gefinancierde, maar door andere organisaties uitgevoerde programma' s, zoals het Hoge Commissariaat van de Verenigde Naties, de Internationale Federatie van het Rode Kruis en andere organisaties. De afgelopen jaren zijn concrete acties ten uitvoer gelegd voor de bescherming, de gezondheid en de sociale positie van vrouwen. Een belangrijk deel van de programma' s is voor hen bestemd.
Ik wil tot slot nog iets zeggen over het Europees Vluchtelingenfonds. In artikel 4, lid 2 staat dat wat de voorwaarden voor opvang en toegang tot de asielprocedures betreft, speciale maatregelen kunnen worden getroffen voor bijzonder kwetsbare personen, zoals vrouwen. Aangezien dit programma ook in de resolutie wordt genoemd, moet ik aantekenen dat deze maatregelen door de lidstaten worden getroffen. De Commissie kan op eigen initiatief 5% van de middelen uitgeven en zij besteedt deze aan speciale acties, zoals scholing van overheidsambtenaren die in de opvangcentra werken, van politieagenten en gezondheidspersoneel, opdat aan de speciale behoeften van vrouwelijke vluchtelingen tegemoet kan worden gekomen. Zoals ook in de resolutie staat, wordt eveneens bij deze maatregelen in het kader van het Europees Vluchtelingenfonds zoveel mogelijk rekening gehouden met mainstreaming.
Mijnheer de Voorzitter, wij zien dat in deze tijd voor het eerst mainstreaming, oftewel deelneming van vrouwen, misschien niet direct de regel wordt, maar in ieder geval regelmatig begint op te duiken in de programma' s. Natuurlijk volstaat dit niet. Dit is echter wel een begin en ik ben ervan overtuigd dat wij met politieke acties en initiatieven, zoals de onderhavige resolutie, en met concrete doelstellingen, aan de uitwerking waarvan ook het Parlement en de Commissie moeten deelnemen, de situatie kunnen veranderen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Voordat wij verder gaan met de agenda wil ik twee opmerkingen maken. Collega Izquierdo heeft zich er zojuist over beklaagd dat er niemand van de Raad aanwezig is. Waarde collega, bij nachtvergaderingen is de Raad nooit aanwezig. Het probleem vloeit gedeeltelijk voort uit het feit dat wij bij het vaststellen van de agenda belangrijke onderwerpen naar de nachtvergadering verwijzen. Dat is de verantwoordelijkheid van de Conferentie van voorzitters en wie dat wil veranderen moet ervoor zorgen dat een debat over hernieuwbare energiebronnen of over belangrijke vrouwenkwesties niet rond dit tijdstip plaatsvindt, want zoals gezegd is de Raad rond dit tijdstip nooit aanwezig.
Als u mij een persoonlijke opmerking toestaat: ik geloof dat wij, hoe er ook over de bijdrage van de enige hier aanwezige man gedacht mag worden, veel verder zouden komen als meer mannen aan dit soort debatten zouden deelnemen.

Normalisering van huishoudelijk werk
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0301/2000) van mevrouw Smet, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over de normalisering van huishoudelijk werk in de informele economie (2000/2021(INI)).

Smet
Voorzitter, we dalen af naar een meer aards probleem, namelijk de regularisatie van huishoudelijk werk dat wordt verricht door derden in particuliere gezinnen, want daar gaat het over. Het probleem is dat miljoenen mensen, vooral vrouwen, dit werk verrichten, dat er ook zeer grote vraag naar is, maar dat er geen enkele regularisatie van deze arbeid bestaat. Uit de partiële gegevens die er te vinden zijn, blijkt dat het om een zeer uitgebreide sector gaat. Ik heb dus proberen na te gaan in verschillende landen maar ook op Europees vlak hoeveel mensen - voor zover men dit kan nagaan, want het gaat dikwijls om zwartwerk natuurlijk - in deze sector werken. Dat zijn er vele miljoenen. Ik heb op Europees niveau vergeefs gezocht naar een alomvattende studie die ons een inzicht zou kunnen geven in de omvang van de sector, de problemen die in de sector bestaan, de regelingen, hoe onvolledig ook, die in de Europese landen bestaan, de proefprojecten die er bestaan, de probeersels die er links en rechts dan toch van de grond komen, maar ik moet zeggen dat er binnen de Europese Commissie niets te vinden was. Vandaar mijn eerste suggestie aan de Commissie: geef de opdracht een onderzoek te verrichten, put de financiële middelen daartoe, voorzover je daar financiële middelen voor nodig hebt, uit bijvoorbeeld de middelen voor vrouwenstudies, want het gaat toch hoofdzakelijk over vrouwen, of uit de middelen voor armoedestudies want het zijn dikwijls arme vrouwen die dit werk verrichten. Dus ik denk dat de beide middelen in aanmerking komen om eens een alomvattende studie naar de problematiek te doen en te kijken wat men in bepaalde landen probeert van de grond te krijgen. Dat is dus een eerste concrete vraag.
Dan kom ik bij een tweede punt. Als men de sector wil reguleren, dan moeten natuurlijk een aantal punten onderzocht worden. Het eerste aspect is het bij elkaar brengen van vraag en aanbod. Niet alleen neemt de vraag naar huishoudelijke hulp toe en slinkt het aanbod van gegadigden. Wie zou immers in die sector willen werken als je weet dat het in het zwart moet gebeuren zonder sociale zekerheid enzovoort, enzovoort. Daarenboven is er geen enkele plaats waar vraag en aanbod elkaar kunnen ontmoeten. Dus dat is een eerste aspect. Een tweede aspect is dat de kosten voor de gebruiker, dat wil zeggen het particuliere gezin dat een huishoudhulp tewerkstelt op de reguliere markt, op de witte markt, niet noemenswaardig hoger mogen zijn dan de prijs die op de zwarte markt bestaat, want anders blijft het zwartwerk uiteraard de regel. Een derde aspect is dat de baat voor de werknemer, voor de huishoudelijke hulp dus, beter moet zijn dan de huidige zwartwerkbaten. Vierde aspect, er moet onderzocht worden welk sociaal statuut hieraan verleend kan worden. Tenslotte, dit alles zal noodzakelijkerwijze een financieel ingrijpen van de overheid inhouden, hetzij fiscaal, hetzij parafiscaal, want een particulier gezin kan een volledig statuut, zelfs al is dit beperkt, niet betalen en dan blijven ze allemaal op de zwarte markt.
Ik denk dat het zaak is via de tewerkstellingsrichtsnoeren, zoals dat reeds gevraagd is in het advies van het Europees Parlement over deze richtsnoeren, de lidstaten ertoe aan te zetten de sector te regelen. Mijn vraag is dus aan de Commissie: in hoeverre gaat de Commissie een inspanning doen om de tewerkstellingsrichtsnoeren in de toekomst aan te passen, minstens daar waar het gaat om diensten ook naar deze dienst te verwijzen en de lidstaten te vragen in dezen een begin van oplossing te zoeken?
Dan kom ik aan een laatste punt, de migrantenvrouwen. Dat is natuurlijk een heel specifieke problematiek. Veel migrantenvrouwen zijn hier illegaal, komen met een toeristenvisum en gaan om de drie maanden terug, bijvoorbeeld naar de Oostbloklanden, om dat visum te laten hernieuwen en intussen zijn ze hier tewerkgesteld in een huishouding. In een aantal gevallen worden ze uitgebuit en misbruikt. Ze hebben geen hulp. Ze hebben schrik als ze zich tot iemand wenden dat hun illegale situatie bekend zal worden. Vandaar dat hieraan absoluut speciale aandacht besteed moet worden. Ik heb de voorbije weken ondervonden dat er veel belangstelling bestaat zowel vanuit internationale vakbondskringen als vanuit een aantal nationale vakbondsorganisaties. De Nederlanders zijn bij mij geweest, de Belgen zijn bij mij geweest, de Italianen ook rond deze problematiek. Ik zou dus de Commissie willen aanraden om minstens een begin te maken met het zoeken naar een oplossing.

Avilés Perea
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, huishoudelijk werk is de oudste vorm van werk die de vrouw door de eeuwen heen heeft verricht. Een vorm van werk die noch in economische noch in sociale zin is erkend of op waarde geschat. Tegenwoordig maakt dit werk deel uit van wat we de informele economie noemen, en het heeft negatieve gevolgen voor zowel degenen die dit werk verrichten als voor de boekhouding van de staten. Het gaat echter om werk met flexibele tijden, waardoor het bijzonder geschikt is gezinsleven en beroep te combineren.
Door veranderingen in de gezinssituatie neemt het huishoudelijk werk een steeds belangrijker plaats in op de arbeidsmarkt, en daarom is het van fundamenteel belang dat dit werk duidelijk wordt omschreven en dat er onderzoek wordt gedaan naar zijn reële omvang. Het is een activiteit die ten volle moet worden erkend en die zou moeten worden opgenomen in de richtlijnen inzake de werkgelegenheid, teneinde de sociale rechten van de werknemers te regelen.
De situatie op dit gebied vertoont grote verschillen tussen de landen van de Unie en dient aan regels te worden gebonden. De werknemers, voor het merendeel vrouwen, zouden gemakkelijker een opleiding moeten kunnen volgen. Migranten maken een belangrijk deel uit van degenen die in deze sector werkzaam zijn, wat speciale maatregelen vereist, zoals gespecialiseerde opvangcentra, waarmee de benodigde hulp kan worden verschaft.
Dit initiatiefverslag komt bijzonder gelegen daar het voorziet in een groeiende behoefte op de arbeidsmarkt. Mevrouw Smet heeft een uitmuntend werk geleverd dat natuurlijk onze steun heeft.

Swiebel
Mijnheer de Voorzitter, sprekend namens mijn fractie wil ik mevrouw Smet lof toezwaaien voor haar initiatief tot het opstellen van dit verslag. Het gaat hier in feite om het doorbreken van een politiek taboe. Want als je vindt dat huishoudelijk werk erkend moet worden als een volwaardig beroep, en mevrouw Smet zegt dat en ik zeg het haar na, dan ontmoet je in eerste instantie ongeloof en wanbegrip. Ik zal enkele van die tegenwerpingen de revue laten passeren.
Tegenwerping één. Valt het huishoudelijk werk wel onder het arbeidsbegrip? Is het wel te meten in de arbeidsstatistieken? Antwoord: ja, maar dan moet er wel een Europese definitie komen en moeten de landen, de overheden meer inspanningen verrichten om het zwarte werk boven tafel te krijgen.
Tegenwerping twee. Zijn jullie dan voor het huisvrouwenloon? Antwoord: nee. Wie dit vraagt, verwart twee dingen. Het gaat hier om de huishoudelijke dienstverlening die betaald door derden in de huishouding wordt verricht. In het Nederlands spreken wij van de werkster. In België van de poetsvrouw, soms ook van de interieurverzorgster. Hoe grappig.
Tegenwerping drie. Het werk van de werkster reguleren, is toch zwartwerk wit maken en dan wordt het toch veel te duur? Antwoord: nu hebben wij des poedels kern te pakken. Het huishoudelijk werk wordt verricht door een categorie met de allerzwakste kansen op de arbeidsmarkt. Vrouwen met onvoldoende en verouderde opleiding enzovoort, enzovoort. Zij zijn aangewezen op dit werk in de huishouding met verbrokkelde werktijden en geen enkele vorm van rechtszekerheid en sociale bescherming.
Deze vorm van uitbuiting vindt plaats omdat de werkgevers, dat zijn dus de gezinnen waar de huishoudelijke hulpen voor werken, bij gebrek aan regelgeving hun handen in onschuld kunnen wassen. Nu er echter door maatschappelijke veranderingen een toenemende vraag naar de huishoudelijke dienstverlening zal komen, wordt het tijd de verhouding tussen de huishoudelijke werksters, de werkgevers en de overheid te herzien. Hoe dat precies zal moeten, vraagt nog veel studie en overleg. Maar in ieder geval moet er een juridische en maatschappelijke inbedding van deze werksoort komen die erkenning en sociale zekerheid voor de betrokkenen oplevert en kwalitatieve verbetering van dat werk zelf. Dat zal ook voor de werkgevers beter zijn en daarom mag van hen een evenredige bijdrage in de kosten worden verwacht.

Schmidt, Olle
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen wil ik de rapporteur bedanken. Ik wil vaststellen dat huishoudelijk werk belangrijk is. Het moet gerespecteerd en opgewaardeerd worden. Daarom staan wij liberalen achter de meeste conclusies van het verslag. We zullen echter tegen het verslag als geheel stemmen, vanwege het subsidiariteitsbeginsel. Dit is namelijk een kwestie voor de lidstaten. Sommige voorstellen zijn te gedetailleerd.
De volgende punten dienen de lidstaten echter in acht te nemen: er moet aandacht komen voor de dubbele taakbelasting van vrouwen. Huishoudelijk werk is vaak zwaar, er zijn veel vacatures, de lonen zijn te laag, er wordt steeds meer zwart gewerkt en vaak zijn het vrouwen, met name migrantenvrouwen, die uitgebuit worden. Velen van hen vallen buiten het vangnet van de sociale zekerheid. Een sociaal Europa moet erop toezien dat de lidstaten ervoor zorgen dat deze migrantenvrouwen, vaak afkomstig uit de kandidaat-landen, redelijke arbeidsomstandigheden hebben.
Een bredere kijk wat betreft huishoudelijk werk is voor velen een goede weg naar de arbeidsmarkt, onder meer voor jongeren en migranten. "Witte" werksters zijn vandaag de dag vaak te duur, omdat er BTW en premies moeten worden afgedragen. Er moeten proeven met belastingaftrek worden gedaan en het systeem moet vereenvoudigd worden. Het moet makkelijker zijn om een bedrijf in huishoudelijke dienstverlening te starten en te voeren.
In mijn vaderland Zweden hoor je vaak twee belangrijke argumenten tegen het bevorderen van betaald huishoudelijk werk. Ten eerste zou het de gelijkheid tussen mannen en vrouwen tegengaan. Dat is niet waar! Het maakt de situatie voor veel gezinnen makkelijker en dat vergroot juist de gelijkheid. Veel vrouwen kunnen carrière maken en werken als ze hulp krijgen bij praktische werkzaamheden. Het zou me niets verbazen als dat ook het geval is voor een aantal vrouwen in deze Vergadering.
Het tweede argument is dat er een B-groep op de arbeidsmarkt zou ontstaan. Ook niet waar! Alle mensen die nu zwart werken, krijgen dan immers een baan met goede sociale voorwaarden. Er zijn dus zowel economische als morele redenen aan te voeren voor de intenties van het verslag, maar het is een kwestie die op nationaal niveau en niet op EU-niveau moet worden opgelost.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, het verslag over de normalisering van huishoudelijk werk van rapporteur Smet is zeer interessant, maar roept bij mij gemengde gevoelens op.
Het is ongetwijfeld noodzakelijk om zwartwerk in verschillende sectoren van de samenleving aan te pakken, met name in de huishoudelijke dienstverlening. Het wordt ook tijd om huishoudelijk werk meer status te geven en het te erkennen als een volwaardig beroep. Het is ook van belang om erop toe te zien dat migrantenvrouwen niet uitgebuit worden door te lage lonen, het ontbreken van sociale zekerheid en pure onderdrukking.
Maar het geeft een verkeerd signaal af om, zoals in het verslag wordt voorgesteld, te eisen dat de lidstaten middels een richtlijn of andere wetgeving zowel prijzen moeten aanpassen als belastingaftrek moeten invoeren voor huishoudelijke dienstverlening. Dat voert te ver en bovendien is het de verkeerde manier. Het is in tegenspraak met de bereidheid om huishoudelijk werk te zien als een volwaardig beroep. Want waarom zou het boenen van de vloer wel aftrekbaar van de belasting moeten zijn, maar het ophalen van de vuilnis niet? Huishoudelijke dienstverlening onderscheiden van andere diensten is iets heel anders dan het verhogen van de status van huishoudelijk werk.
Tot slot wil ik nog zeggen dat ik in dit verslag een verwijzing mis naar het feit dat wij in de nabije toekomst veel behoefte zullen hebben aan de arbeid die onze migranten te bieden hebben.

Prets
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, vroeger konden bijna alleen de beter gesitueerde huishoudens zich een huishoudelijke hulp veroorloven, maar tegenwoordig zijn het werkende mannen en vrouwen, maar vooral ook alleenstaande moeders en oudere mensen voor wie een huishoudelijke hulp noodzakelijk en onmisbaar is.
De behoefte is in de afgelopen jaren exponentieel gegroeid, een feit dat echter nauwelijks zijn weerslag heeft gevonden in het reguliere beroepsleven en de daarmee verbonden rechten en plichten. Maar waar en hoe moet dit werk worden ingedeeld? Er is behoefte aan een rechtskader dat huishoudelijk werk, dat onder de meest uiteenlopende benamingen wordt gedaan, als volwaardig beroep in alle lidstaten erkent en dat voorschriften op het gebied van arbeidsrecht implementeert. Het beroep huishoudelijke hulp moet in heel Europa samen met de sociale partners worden beschreven en moet, daar waar dit nog niet is gebeurd, worden opgenomen in de werkgelegenheidsrichtsnoeren.
De definitie van huishoudelijk werk is zonder meer een probleem. Waar leg je de grenzen bij de diversiteit van deze werkzaamheden? Behelst huishoudelijk werk alleen schoonmaken of alleen koken, alleen voor de kinderen zorgen of alleen tuinonderhoud? Feit is dat er duizenden vrouwen zijn die jarenlang deze werkzaamheden uitvoeren zonder sociale bescherming te genieten en een pensioen op te bouwen. Het is waar dat zowel werkgeefsters als werkneemsters vaak tevreden zijn met deze situatie omdat het zo goedkoper is.
Voorlichting en randvoorwaarden zoals deze in enkele landen al bestaan, moeten worden uitgebreid en verbeterd om impulsen te geven zodat de nu bestaande schaduweconomie kan worden afgebroken. In Oostenrijk, met name in de regio waar ik vandaan kom, loopt sinds drie jaar een door de EU gesubsidieerd project waarbij een adviesbureau voor vrouwen zeer succesvol optreedt als bemiddelaar voor huishoudelijke hulpen. Veel vrouwen hebben op deze manier een vaste betrekking gekregen. Ook is het al meermaals voorgekomen dat twee of drie gezinnen als gevolg van dit project gezamenlijk een huishoudelijke hulp in dienst hebben genomen. Het gaat erom dat iedere arbeidsverhouding wordt aangemeld en uiteindelijk gaat het om de kwantitatieve opwaardering van het arbeidsprofiel van huishoudelijke hulpen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, nu mevrouw Smet - die ik overigens van harte gelukwens - dit verslag aan het Parlement heeft voorgelegd, moet ik u tot mijn grote spijt zeggen dat de Commissie geen speciaal beleid heeft voor of specifieke gegevens heeft over het vraagstuk van de normalisering van huishoudelijk werk en de overheveling van dit werk van de illegale naar de legale economie.
Wij hebben wel een mededeling van de Commissie over zwartwerk, die kortgeleden door het Europees Parlement is goedgekeurd. Deze kan ook voor de lidstaten de grondslag zijn voor de uitwerking - eventueel in samenwerking met de Commissie - van beleidsvormen voor de normalisering van huishoudelijk werk. Overeenkomstig de mededeling gaat het hierbij om twee fundamentele vraagstukken. Ten eerste moet men statistische gegevens opstellen over dit verschijnsel en ze analyseren. Zoals mevrouw Smet immers al zei, bestaan dergelijke gegevens momenteel niet, noch in de Europese Unie, noch in talrijke lidstaten waar dit verschijnsel meestal niet wordt geregistreerd. Ten tweede moeten wij zien hoe wij dit probleem kunnen opnemen in de algemene werkgelegenheidsstrategie. Met andere woorden, de zwart werkende vrouwen moeten worden opgenomen in de legale economie. Daarvoor is een combinatie van specifieke beleidsmaatregelen nodig, zoals sancties in geval van uitbuiting, voorlichtingscampagnes op elk niveau over de voordelen van legalisering van deze werkneemsters en, ten derde, een niet-aflatende inspanning tot harmonisatie en modernisering van de wetgeving.
Er is nog heel weinig ervaring op dit gebied en slechts heel weinig lidstaten hebben zich speciaal beziggehouden met de problemen van huishoudelijk werk. Ik kan nu moeilijk beloven dat wij dit probleem zullen aanpakken in de richtsnoeren voor de werkgelegenheid voor 2002. Ik moet u echter wel vermelden dat in de richtsnoeren voor het jaar 2001 voor het eerst duidelijk wordt verwezen naar zwartwerk. Wij zijn van plan te werken aan de hand van de bevindingen tot nu toe en te zorgen voor zowel statistieken over als studies naar dit probleem. In een tweede debat hierover kunnen wij dan nagaan welke volgende stap wij op Europees niveau kunnen zetten.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 24.00 uur gesloten)

Toespraak van de heer Kostunica, President van de Federale Republiek Joegoslavië
De Voorzitter
Mijnheer de President, het is met veel genoegen en diepe bewondering voor u en het Joegoslavische volk, met veel hoop voor de toekomst van uw land en onze hernieuwde relatie, dat het Europees Parlement u vandaag welkom heet.
Ik deed u deze uitnodiging toekomen op de dag dat het resultaat van de democratische verkiezingen voor ons geen enkele twijfel meer liet bestaan over de wilsuiting van het volk, dat zich vrij en massaal voor u heeft uitgesproken.
Nu de sombere bladzijden van de laatste decennia zijn omgeslagen, onderstreept uw aanwezigheid in dit Parlement een gezamenlijke wens om Joegoslavië snel weer haar plaats te doen vinden binnen de Europese familie. U heeft persoonlijk deze wens uitgesproken bij de aanvaarding van uw ambt, en van haar kant heeft de Europese Unie direct op veelbetekenende wijze, door het opheffen van de internationale sancties, het vertrouwen uitgesproken waar u om had gevraagd.
Wij waren in de eerste vergaderperiode van de maand oktober in plenaire zitting bijeen toen wij tijdens ons debat over de situatie in Joegoslavië de moedige reactie van het Servische volk vernamen. Wij hebben toen ook direct - u zult zich dat vast herinneren, geachte collega' s - om opheffing van de internationale sancties verzocht.
De blijdschap over deze grote overwinning van de vrijheid, die u op vreedzame wijze en met gevaar voor uw eigen vrijheid heeft verworven, mag echter niet leiden tot onderschatting van de enorme uitdagingen die u te wachten staan. Het gaat hierbij met name om de instandhouding van de democratie, het herstel van de eendracht tussen alle bevolkingsgroepen in Joegoslavië, de wederopbouw op weg naar een nieuwe welvaart, de verbetering van de relaties met de buurlanden, de terugkeer van de ontheemden naar hun woonplaats en de opsporing van de oorlogsvermisten wier familieleden wanhopig op bericht wachten. Het gaat hierbij echter ook om de noodzakelijke medewerking, tezijnertijd, met het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag opdat wat er is gebeurd nooit meer zal gebeuren, en ten slotte natuurlijk om de bestuurlijke toekomst van Kosovo dat de verschrikkingen nog niet te boven is, en om de toekomst van Montenegro.
Het Europees Parlement is zich ervan bewust dat na tien jaar van conflict in Joegoslavië geen ijzer met handen kan worden gebroken, in ieder geval niet meteen, en dat er prioriteiten gesteld moeten worden. De Balkan, waar uw land ook toe behoort, bevindt zich immers op de scheidslijn tussen grote beschavingen en grote religies die maar al te vaak op tragische wijze ons gezamenlijk verleden als Europeanen hebben bepaald.
Het Europees Parlement heeft altijd gewild dat ook voor de meest gevoelige kwesties, met name voor Kosovo, vreedzame oplossingen werden gevonden, overeenkomstig de resolutie van de Verenigde Naties inzake de integriteit en de soevereiniteit van Joegoslavië en met inachtneming van de grondrechten van de mens.
Daarom kunt u gerust zijn, mijnheer de president, dat het Europees Parlement, dat een stem heeft in de besteding van de communautaire gelden, ervoor zal zorgen dat de Europese steun aan de wederopbouw van uw land volledig tegemoetkomt aan de behoeften van uw land.
Wat de noodmaatregelen zelf betreft, is er zoals u weet maandag een eerste konvooi tankwagens met huisbrandolie en stookolie vanuit de Europese Unie in uw land aangekomen. Dit is voor mij, zoals ook uw minister van mijnbouw en energie, de heer Antic, zo goed verwoordde, het bewijs dat Servië vrienden heeft in Europa.
Ik zou willen afsluiten door te zeggen dat de Europese Unie zich opmaakt om meer dan tien landen uit Midden- en Oost-Europa in haar midden te verwelkomen, landen die hun eigen vrijheid en democratie hebben herwonnen. Hun toetreding is een grote stap op weg naar de hereniging, in de geest van solidariteit, van de hele familie van Europese staten en volkeren. Bovendien zijn velen binnen ons Parlement, daar ben ik van overtuigd, warm voorstander van toetreding van Joegoslavië tot de Unie, als het hiertoe zelf de wens uitspreekt. Dit zou het logisch gevolg zijn van het feit dat wij op dezelfde Europese grond leven en dezelfde waarden delen.
Wij verwachten veel van uw inspanningen, mijnheer de president, en hopen vanaf vandaag de weg van samenwerking en van hervonden broederschap gezamenlijk te kunnen bewandelen. Met genoegen geef ik nu het woord aan u.
(Zeer levendig applaus)

Kostunica
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, is er een politieke instelling waar we zo openlijk en oprecht over de belangrijke wensen en de politieke aspiraties van een klein Europees volk kunnen spreken als het Europees Parlement? Europa mag blij zijn met zo' n rechtstreeks door de burgers gekozen volksvertegenwoordiging, hoewel we het vooralsnog over een klein aantal landen hebben. Het is mij een groot genoegen, ook al is het maar in een korte toespraak als deze, om zo' n forum de interne problemen voor te mogen leggen van een land dat een zware storm heeft moeten trotseren om uiteindelijk een kust van vrede en vrijheid aan de horizon te zien opdoemen. De Federale Republiek Joegoslavië kan zich tijdens deze periode van politiek herstel en sociale ontwikkeling geen betere baken wensen dan de Europese Unie. Het lijdt geen twijfel dat er nog de nodige tijd overheen zal gaan voor ons land daadwerkelijk tot deze grandioze, transnationale instelling zal kunnen toetreden. Sinds de beslissende politieke wending van 24 september, of de nog meer doorslaggevende machtsverschuiving van 5 oktober, is het buitenlands beleid van Joegoslavië echter gericht op een allesomvattend toenadering tot de familie van landen die samen de Europese Unie vormen, en op uiteindelijke deelneming daarin.
Als de mensheid ooit geweld, oorlog en overheersing als middelen ter bescherming van nationale belangen achter zich wil laten, kan zij kijken naar de ervaring van de Europese Unie die een lichtend voorbeeld is voor niet alleen de Europese landen die nog moeten toetreden, maar de hele wereld. Door de vorming van deze gemeenschap van nationale staten heeft de Europese Unie perspectieven voor een nieuw tijdperk voor de mensheid geopend. Ik spreek dan niet zozeer over de bereikte resultaten, als wel over de wijze waarop deze resultaten zijn bereikt. Daarbij komen de levenskracht van de Europese beschaving in wereldwijd, historisch verband en ook de politieke vindingrijkheid en verbeeldingskracht ten aanzien van toekomstige ontwikkelingen duidelijk naar voren. Het begin van de nieuwe eeuw viel samen met de uitvinding van een nieuw politiek forum, de nationale staat, waarmee Europa het middeleeuwse particularisme achter zich liet. Bovendien heeft Europa in deze postmoderne tijd een hogere politieke organisatievorm uitgevonden, een transnationale gemeenschap waarmee de uitdagingen van de mondialisering tegemoet kunnen worden getreden.
Het model van de Europese Unie is een dubbele uitdaging voor Joegoslavië als Balkanstaat. Ten eerste geven wij de voorkeur aan een niet-dwingende vorm van economische, culturele en politieke integratie binnen Europa. Dit komt voort uit het feit dat we in de loop van de recente geschiedenis met verschillende overheersingsstrategieën van grote mogendheden waren geconfronteerd.
Als wij ten tweede uiteindelijk voor toetreding tot de Europese Unie in aanmerking willen komen, moeten wij ervoor zorgen dat de stapsgewijze benadering waarvoor de West-Europese landen op het vlak van de integratie hebben gekozen, als model fungeert voor de integratieprocessen op de Balkan. We zijn ons ervan bewust dat geen van de Balkanstaten op eigen kracht tot de Europese Unie zal kunnen toetreden. Het is dus duidelijk dat we goede betrekkingen met onze buurlanden, vrije handel en collectieve veiligheidsstructuren dienen op te bouwen. We zijn ervan overtuigd dat de Europese Unie dergelijke ontwikkelingen in Zuid-Oost-Europa zal steunen en zal helpen de ernstige tekortkomingen van die landen te overwinnen, onder andere door middel van het Stabiliteitspact voor Zuid-Oost-Europa.
Omdat we vastberaden zijn ons binnen Europa te ontplooien, willen we de associatieovereenkomst met de Europese Unie zo spoedig mogelijk ondertekenen. De bepalingen van deze overeenkomst willen wij gebruiken als leidraad voor ons politiek en economisch herstel en voor de daaropvolgende ontwikkelingen op weg naar de Europese integratie. We zijn ervan doordrongen dat we, als volk en als staat, veel van onze politieke en economische gewoonten en instellingen zullen moeten veranderen om het beoogde doel te bereiken. We dienen niet alleen democratische instellingen op te zetten - een taak waarmee we reeds zijn begonnen - maar moeten er ook voor zorgen dat deze instellingen door en door democratisch zijn, wat wellicht meer voeten in aarde zal hebben. We moeten niet alleen overgaan tot privatisering van onze gecentraliseerde economie maar moeten ook een rechtsstelsel opzetten voor de bescherming van de vrije handel en het hele economische proces. We moeten komen tot een intern stelsel van vrijheid en vrede, en dit vervolgens afstemmen op de regels en gewoonten die in de Europese Gemeenschap en de Europese Unie al tientallen jaren gemeengoed zijn. Terwijl we werken aan het vertrouwen van onze burgers in onze staatsinstellingen, moeten we tevens hun vertrouwen zien te wekken voor de Europese instellingen die in de kleine vijftig jaar van hun bestaan hun burgers duurzame vrede en welvaart hebben gebracht.
De democratische veranderingen die sinds 5 oktober in Joegoslavië plaatsvinden, hebben op internationaal politiek vlak verrassend snel tot opzienbarende resultaten geleid. Joegoslavië heeft weer zijn plaats ingenomen in de Verenigde Naties en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa; Joegoslavië is lid geworden van het Stabiliteitspact voor Zuid-Oost-Europa en de procedure voor toetreding tot de Raad van Europa is in gang is gezet. Onze belangrijkste taak is nu te zorgen voor democratische interne betrekkingen binnen de Federale Republiek Joegoslavië. Kosovo is zonder meer onze grootste zorg. Het lijdt geen twijfel dat de status van Kosovo een kwestie van democratie is. Resolutie 1244 van de Veiligheidsraad biedt ons mogelijkheden tot het intensiveren van talrijke belangrijke humanitaire en democratische processen. We hebben de hulp en steun van Europa nodig om zo snel mogelijk de vluchtelingen uit Kosovo te kunnen repatriëren, overeenkomstig de geest van de beste democratische traditie. Natuurlijk hebben we veel hulp nodig bij het weer bewoonbaar maken van de verwoeste huizen, zodat de vluchtelingen een thuis hebben om naar terug te keren. We doen een beroep op Europa om ons op voortvarende wijze te helpen een veilig en economisch verantwoord klimaat te scheppen, zodat de vluchtelingen het gevoel krijgen dat ze zonder gevaar naar hun huizen kunnen terugkeren. Ik geloof dat Europa de kracht en de wil heeft om ons te helpen gestalte te geven aan het grondrecht van ieder mens om in zijn eigen huis te wonen.
Ook hebben we de steun van Europa nodig bij het vaststellen en oplossen van de reusachtige ecologische problemen ten gevolge van de bombardementen op Joegoslavië waarbij verarmd uranium is gebruikt.
We zijn klaar voor een openhartige dialoog met Albanese groeperingen over veiligheid, politieke en humanitaire kwesties en alle andere belangrijke punten die tot een democratische oplossing van de Servisch-Albanese problematiek in Kosovo kunnen leiden.
Wat de verhoudingen tussen Servië en Montenegro binnen de federale staat betreft, vormde de voormalige, niet-democratische structuur van de Federale Republiek Joegoslavië een ernstige bedreiging voor het functioneren van de staat. De eerste stap in de richting van een constitutionele herstructurering van de federale staat is het opstellen van een raamwerk voor een zo breed mogelijke democratische dialoog over de verhoudingen tussen de twee republieken.
We zullen veel geduld en wijsheid nodig hebben bij de debatten in de republikeinse en de federale volksvertegenwoordigingen, bij de brede maatschappelijke discussie en de deskundigenbesprekingen die ertoe moeten leiden dat de Federale Republiek Joegoslavië wordt omgevormd tot een goed functionerende, welvarende rechtsstaat die de belangen van de burgers ter harte neemt en volledige gelijkheid van de nationale tradities van Montenegro en Servië kan garanderen.
Het is van belang erop te wijzen dat er grote aantallen moslims en Albanezen in Servië en Montenegro wonen. Er is geen enkele goede reden om hen een rol bij het integratieproces in Joegoslavië te ontzeggen. In een democratische, federale staat kunnen moslims en Albanezen in Montenegro en Servië in één land samenleven en kunnen wij samen aan onze federale staat bouwen.
Wij kunnen niet zonder de steun van Europa bij het zoeken naar oplossingen door middel van openhartige dialogen en volgens democratische procedures, vrij van druk en ultimatums. We zouden echter graag de kans krijgen Europa te bewijzen dat we op basis van zuiver democratische beginselen zelf in staat zijn de constitutionele gelijkheid van Servië en Montenegro binnen Joegoslavië vorm te geven.
Ontwikkelingen en regionaal zelfbestuur binnen Joegoslavië hebben onze speciale aandacht. We zijn ons ervan bewust dat dit de kern van elk democratisch stelsel is en we zijn bezig met een zorgvuldige analyse van de ervaringen die Europa en wijzelf hebben opgedaan op het gebied van regionaal zelfbestuur.
Er is veel gesproken over de zorgwekkende staat waarin de Joegoslavische economie verkeert. De humanitaire hulp aan ons land is van onschatbare waarde, maar we hopen dat er Europese investeringsprogramma' s voor in de plaats komen die het ons mogelijk maken een bestaan voor onszelf op te bouwen.
Gezien deze reusachtige problemen is het duidelijk dat we nog een lange weg te gaan hebben voor we kunnen toetreden tot Europa, waarbinnen Servië en Montenegro vroeger een waardige plaats innamen. Toch staat vast dat onze kansen nu wezenlijk groter zijn dan slechts anderhalve maand geleden. Misschien begrijpen de burgers van de Europese Unie dat nog het beste als ze teruggaan in hun eigen geschiedenis en denken aan de jaren na de Tweede Wereldoorlog, toen de vooruitzichten voor Europa en de Europese beschaving uiterst onzeker waren. Uw moedige voorgangers zijn toen aan een onzekere onderneming begonnen die belangrijke vruchten heeft afgeworpen. U, de leden van het Europees Parlement, de rechtstreekse vertegenwoordigers van de burgers van de Europese lidstaten, zult als geen ander begrijpen waarom de mogelijkheid om tot Europa toe te treden bijzonder onzeker is voor ons, burgers van de huidige Federale Republiek Joegoslavië. Daarom wend ik mij, als de eerste democratisch gekozen president van Joegoslavië, niet zozeer tot u vanwege de broodnodige steun bij de wederopbouw van het land, maar veeleer voor uw steun en begrip voor de situatie waarin ons volk en ons land verkeren. Europa is tenslotte van ons allemaal.
(Levendig en langdurig applaus)

De Voorzitter
Ik wil u bedanken, mijnheer de president, voor deze toepspraak die, zoals u kunt constateren, indruk heeft gemaakt op onze vergadering.
U zult zich vast nog wel herinneren dat ik u op 24 september heb gebeld. Ik ben toen zo vrij geweest u alvast te feliciteren en u mijn steun toe te zeggen. Ik moet zeggen dat ik bijzonder onder de indruk was van de kalmte waarmee u sprak over een zo moeilijke situatie, en tevens van uw vastberadenheid. Met uw welnemen zou ik het graag uit willen drukken als "uw stille kracht" ...
(Gelach en applaus)
Het lijkt mij dat wij deze stille kracht hebben hervonden die u, naar ik hoop, op het pad van onze hernieuwde samenwerking zal brengen.
U heeft meerdere malen verklaard dat de Europese Unie een voorbeeld was. Wij hopen, mijnheer de President, dat zij dat zal blijven en daar zullen we alles aan doen. Daarbij denk ik met name aan de zeer belangrijke Europese top die over enkele weken gehouden zal worden in Nice.
U sprak over de voortgang van het democratiseringsproces. Wij hebben aandachtig geluisterd naar hetgeen u zei over dit onderwerp. Daarnaast bent u zeer openhartig ingegaan op bijna alle grote uitdagingen die u te wachten staan en waar ook ik gewag van heb gemaakt.
U heeft voor al deze uitdagingen de hulp ingeroepen van Europa, van zijn instellingen, en in het bijzonder van het Europees Parlement. Ik denk, mijnheer de president, dat u gerust kunt zijn dat deze hulp, deze samenwerking, de steun heeft van de overgrote meerderheid van dit Parlement en wij samen nog een lange weg voor ons hebben.
Wij wensen u veel sterkte en ik neem de vrijheid om u te zeggen: "wij staan achter u" .
(Levendig en langdurig applaus)

