Συμπλήρωση της Σύμβασης ILO (ILO) με σύσταση σχετικά με τους οικιακούς βοηθούς (συζήτηση)
Πρόεδρος
" ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση της προφορικής ερώτησης της κ. Pervenche Beres, εξ ονόματος της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, προς την Επιτροπή, σχετικά με τη συμπλήρωση της Σύμβασης ILO (ILO) με σύσταση σχετικά με τους οικιακούς βοηθούς - B7-0305/2011).
Pervenche Berès
Κυρία Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, είμαι ευτυχής που μπορούμε να συζητήσουμε, ενόψει της επικείμενης Γενικής Συνέλευσης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), αυτήν την ευπρόσδεκτη πρωτοβουλία της ILO, η οποία προτείνει στα κράτη μέλη της οργάνωσης τη συμπλήρωση σύμβασής της με σύσταση σχετικά με τους οικιακούς βοηθούς.
Κύριε Επίτροπε, εξ ονόματος σύσσωμου του Κοινοβουλίου, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω που συμφωνήσατε να διεξαχθεί η παρούσα συζήτηση ενόψει της εν λόγω διάσκεψης. Πιστεύουμε ότι αυτή είναι η βέλτιστη πρακτική.
Όπως γνωρίζουμε, η οικιακή εργασία αντιστοιχεί επισήμως σε ποσοστό μεταξύ 5 και 9% της συνολικής απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από την εξέταση των στόχων που έχουμε εγκρίνει συλλογικά στο πλαίσιο της στρατηγικής "Ευρώπη 2020" καθίσταται σαφές ότι οι αποκαλούμενες "τοπικές θέσεις εργασίας", ήτοι εκείνες που μας επιτρέπουν να αναλαμβάνουμε τη φροντίδα των ηλικιωμένων πολιτών μας και εκείνες που επιτρέπουν στις γυναίκες με μικρά παιδιά να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας, ανταποκρίνονται σε καταστάσεις που ευνοούν την ανάπτυξη αυτής της οικιακής εργασίας.
Θεωρώ ότι στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ουσιώδες να υποστηρίξουμε την παρούσα ευπρόσδεκτη πρωτοβουλία της ILO, διότι η εξέλιξη των κοινωνιών μας χαρακτηρίζεται από πολλές τάσεις -γνωρίζουμε ποιες είναι αυτές. " παγκόσμια ζήτηση οικιακών υπηρεσιών αναμένεται να συνεχίσει την ανοδική της πορεία, ωστόσο δεν μπορούμε να επικροτούμε, από τη μία πλευρά, την έγκριση ατζέντας για την αξιοπρεπή εργασία από την ILO και να αφήνουμε, από την άλλη, έναν ολόκληρο κλάδο της αγοράς εργασίας εντελώς ανεξέλεγκτο και απροστάτευτο, χωρίς καμία απολύτως νομοθεσία.
" Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση. Ξέρω ότι, ενίοτε, τείνουμε να θεωρούμε πως οι συμβάσεις της ILO δεν αφορούν εμάς. Όχι. Πρέπει να δώσουμε και εμείς το παράδειγμα εν προκειμένω. Στον τομέα της οικιακής εργασίας, εκτιμώ ότι η ILO μάς προσφέρει μια εξαιρετική ευκαιρία να αποσαφηνίσουμε τον τρόπο λειτουργίας ορισμένων αγορών εργασίας στην Ευρώπη, δεδομένου ότι η οικιακή εργασία συνιστά υπερβολικά συχνά επισφαλή, υποβαθμισμένη και αδήλωτη εργασία. Θα σας το θέσω πολύ απλά: κατανοώ ότι ορισμένοι από εσάς έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με την αναγνώριση ή τη νομιμοποίηση των παράνομων μεταναστών, αλλά, προσωπικά, ανησυχώ εξίσου για τη μάχη που πρέπει να δώσουμε κατά της αδήλωτης εργασίας σε καθένα από τα κράτη μέλη. Στον τομέα της οικιακής εργασίας, γνωρίζουμε πώς έχουν εξελιχθεί, δυστυχώς, οι εν λόγω πρακτικές.
Ελπίζουμε ότι τον προσεχή Ιούνιο, επί τη βάσει τριμερών διαπραγματεύσεων, η εκατοστή σύνοδος της Διεθνούς Διάσκεψης Εργασίας θα δρομολογήσει αυτήν τη σύμβαση και την αντίστοιχη σύσταση. Τις θεωρούμε θεμελιώδους σημασίας για τη μετατροπή αυτής της σχέσης, που αποτελεί υπερβολικά συχνά σχέση εκμετάλλευσης, σε νόμιμη σχέση. Ευελπιστούμε να μπορέσει να επιτευχθεί η νομική αναγνώριση της οικιακής εργασίας. Όσοι εργάζονται με τους ηλικιωμένους πολίτες και τα παιδιά μας πρέπει να απολαύουν της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και περιόδων ανάπαυσης, και να μην πέφτουν θύματα παρενόχλησης και αυθαιρεσιών.
Οφείλουμε επίσης να διασφαλίσουμε ότι αυτό το μέσο, το οποίο προτείνουμε στην ILO, θα μας επιτρέψει να καθορίσουμε, στον συγκεκριμένο τομέα, την έννοια της αξιοπρεπούς εργασίας, είτε τούτη αφορά το ζήτημα των ωρών εργασίας ή των αδειών μετ' αποδοχών είτε το ζήτημα των συνθηκών στέγασης.
Θα ήθελα να πληροφορηθώ τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσεγγίσει αυτές τις διαπραγματεύσεις και το συναφές σχέδιο σύμβασης, καθώς και την εντολή βάσει της οποίας θα ενεργήσει εξ ονόματος όλων ημών, ούτως ώστε να είναι αύριο η Ευρωπαϊκή Ένωση σε θέση να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση στον τομέα της οικιακής εργασίας, αλλά και να μπορέσουμε και εμείς να δώσουμε πνοή στις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Laszlo Andor
Κυρία Πρόεδρε, επικροτώ τη σημερινή συζήτηση σχετικά με τη θέσπιση νέου μέσου της ILO για τους οικιακούς βοηθούς.
Πρόκειται για σημαντική συμβολή στον δεύτερο γύρο των συζητήσεων για τα νέα διεθνή πρότυπα, τα οποία θα εγκριθούν κατά πάσα πιθανότητα σε μερικές εβδομάδες, στο πλαίσιο της εκατοστής συνόδου της Διεθνούς Διάσκεψης Εργασίας.
Όπως γνωρίζετε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ένθερμα την ατζέντα της ILO για την αξιοπρεπή εργασία. " Επιτροπή παρακολουθεί στενά και διευκολύνει τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών και εργάζεται για την ταχεία επικύρωση μιας σειράς σημαντικών μέσων που έχουν εγκριθεί κατά την τελευταία δεκαετία.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για την ανάπτυξη νέων προτύπων στον τομέα της οικιακής εργασίας. Για παράδειγμα, καταγράφεται ανά τον κόσμο μεγάλος αριθμός οικιακών βοηθών, πολλοί από τους οποίους ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες. Το επισφαλές καθεστώς τους και το γεγονός ότι καταλήγουν συχνά να απασχολούνται υπό συνθήκες άτυπης εργασίας αποτελούν επίσης πολύ σημαντικά ζητήματα.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η απασχόληση στον συγκεκριμένο τομέα είναι πολύ πιθανόν να επεκταθεί, δεδομένης της πληθυσμιακής αλλαγής και του υψηλότερου ποσοστού γυναικείας συμμετοχής στην αγορά εργασίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο κρίνεται καίριας σημασίας η ενίσχυση των επαγγελματικών προσόντων των οικιακών βοηθών και η βελτίωση της εικόνας τους.
Επιτρέψτε μου τώρα να αναφερθώ στα πρακτικά ζητήματα που εγείρονται στην ερώτηση και να εξηγήσω καταρχάς τον ρόλο της Επιτροπής στις διαπραγματεύσεις της ILO για την έγκριση νέας σύμβασης και σύστασης σχετικά με την αξιοπρεπή εργασία.
Πρέπει να ληφθεί υπόψη το θεσμικό πλαίσιο. Το νέο μέσο θα έχει τη μορφή διεθνούς συμφωνίας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα εκπληρώσει τον ρόλο που της ανατίθεται από τη Συνθήκη, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της ILO, στο πλαίσιο της οποίας η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καθεστώς απλού παρατηρητή -σε αντίθεση με τα κράτη μέλη που είναι συμβαλλόμενα μέρη. Για τον λόγο αυτόν, η Ένωση, αυτή καθαυτή, δεν δύναται να επικυρώνει συμβάσεις της ILO.
" Επιτροπή παρακολούθησε ενεργά τις συζητήσεις και διευκόλυνε τον συντονισμό μεταξύ των εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών κατά τον πρώτο γύρο των συζητήσεων στο πλαίσιο της ILO το 2010. Προέβη σε ανάλυση των μέσων, όπως αυτά αναπτύσσονταν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, υπό το πρίσμα της κοινοτικής νομοθεσίας. " Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή σε ενότητες του σχεδίου σύμβασης που θα μπορούσαν ενδεχομένως να έχουν αντίκτυπο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Δεδομένου ότι η σύμβαση της ILO θα περιλαμβάνει θέματα που εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων της ΕΕ, τα κράτη μέλη οφείλουν να συμμορφωθούν με το κεκτημένο της ΕΕ.
Κατά τον προσεχή, τελικό γύρο των συζητήσεων τον Ιούνιο, η Επιτροπή θα συνεχίσει να διαδραματίζει ενεργό συντονιστικό και επικουρικό ρόλο, συνεργαζόμενη με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών. Οι υπηρεσίες μου βρίσκονται σε επαφή με τους κοινωνικούς εταίρους και αρκετές ΜΚΟ που προσέγγισαν την Επιτροπή, ενώ έχουμε ανταλλάξει απόψεις και με τη συντάκτρια γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την επαγγελματοποίηση των οικιακών εργασιών.
Δεύτερον, εγείρεται το ζήτημα σχετικά με τον ρόλο της στρατηγικής "Ευρώπη 2020" στην εξασφάλιση της μετατροπής των επισφαλών συνθηκών απασχόλησης στον οικιακό τομέα σε αξιοπρεπείς, βιώσιμες εργασίες. Πρέπει να έχουμε κατά νου τις δυνατότητες του εν λόγω τομέα όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και τον συνδυασμό των επαγγελματικών και οικογενειακών υποχρεώσεων, άρα και του ρόλου του στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής για την απασχόληση. Εντούτοις, δεν πρέπει να λησμονούμε την ανάγκη να διασφαλισθεί ότι οι θέσεις οικιακής εργασίας -οι οποίες δεν θα πρέπει να θεωρούνται όλες επισφαλείς και υποβαθμισμένες ή κακοπληρωμένες- συνιστούν όντως αξιοπρεπείς θέσεις απασχόλησης.
Επιπλέον, η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, η οποία είναι ευρέως διαδεδομένη στον τομέα της οικιακής εργασίας, αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της στρατηγικής "Ευρώπη 2020", όπως επιβεβαιώνεται και από την πρώτη ετήσια επισκόπηση της οικονομικής ανάπτυξης. Οι διάφοροι τρόποι μετάβασης από την άτυπη ή την αδήλωτη εργασία στην κανονική εργασία θα καλύπτονται από τις κατευθυντήριες αρχές σχετικά με τη διαμόρφωση των αναγκαίων προϋποθέσεων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τις οποίες εξήγγειλε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για την εμβληματική πρωτοβουλία της στρατηγικής "Ευρώπη 2020" με τίτλο "Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας". Θα δρομολογήσουμε αυτές τις κατευθυντήριες αρχές το επόμενο έτος. Αρκετά κράτη μέλη έχουν αποκομίσει χρήσιμη εμπειρία από το έργο τους για τον περιορισμό του κλάδου της άτυπης εργασίας και της επισφαλούς απασχόλησης, θεσπίζοντας, για παράδειγμα, συστήματα δελτίων παροχής υπηρεσιών.
Τρίτον, τίθεται το ζήτημα της τροποποίησης της ισχύουσας νομοθεσίας πλαισίου για την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία -οδηγία 89/391/ΕΟΚ- και για την καταπολέμηση των διακρίσεων - οδηγία 2000/78/ΕΚ.
Αξίζει να επισημανθεί ότι ο ορισμός που παρέχεται στο σχέδιο σύμβασης της ILO για τους οικιακούς βοηθούς είναι εξαιρετικά ευρύς. Δεν καλύπτει μόνο τα άτομα που εργάζονται σε ιδιωτικά νοικοκυριά, αλλά, επιπλέον αυτών, και τα άτομα που απασχολούνται από γραφεία μεσιτείας εργασίας.
Τα μέλη υπηρετικού προσωπικού εξαιρούνται από τον ορισμό των εργαζομένων που παρέχεται στην οδηγία πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία. Ωστόσο, φαίνεται ότι ο νομοθέτης της ΕΕ απέβλεπε στη συσταλτική ερμηνεία της έννοιας του υπηρετικού προσωπικού, με αποτέλεσμα να μην αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία όλα τα μέλη υπηρετικού προσωπικού που αναφέρονται στη σύμβαση.
Τέλος, η νομοθεσία της ΕΕ για την εργασία και για την ασφάλεια και την υγεία προβλέπει ελάχιστες απαιτήσεις και δεν αποτρέπει, επομένως, τα κράτη μέλη από τη θέσπιση αυστηρότερων μέτρων σε εθνικό επίπεδο. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να συμπεριλάβουν το υπηρετικό προσωπικό στο πεδίο εφαρμογής της εθνικής τους νομοθεσίας.
Προς το παρόν, η Επιτροπή δεν σκοπεύει να προβεί σε τροποποίηση της οδηγίας πλαισίου για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία. Παρ' όλα αυτά, η Επιτροπή θεωρεί ότι η παρούσα πρωτοβουλία της ILO αποτελεί καλή ευκαιρία για την εξέταση της κατάστασης των μελών υπηρετικού προσωπικού στην Ευρώπη.
Θα ήθελα να προσθέσω ότι η οδηγία 2000/78/ΕΚ για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία δεν αποκλείει τους οικιακούς βοηθούς, επομένως δεν απαιτείται καμία τροποποίηση εν προκειμένω για την επικύρωση της σύμβασης της ILO. Το 2008, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας, και θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εφαρμογή της στα κράτη μέλη.
Το τέταρτο ζήτημα αφορά τους τρόπους ενημέρωσης των οικιακών βοηθών για τα δικαιώματά τους και τους τρόπους ενίσχυσής τους. Παρότι δεν είναι ανειδίκευτοι όλοι οι οικιακοί βοηθοί και δεν εργάζονται όλοι υπό επισφαλείς συνθήκες απασχόλησης, συνιστούν ευάλωτη κατηγορία εργαζομένων, και η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την κατάλληλη προστασία τους, αναπτύσσοντας και ενισχύοντας τα εργασιακά τους δικαιώματα.
" Επιτροπή αναμένει ότι το πρόβλημα της αδήλωτης εργασίας από υπηκόους τρίτων χωρών θα αντιμετωπιστεί, εν μέρει, από την οδηγία 2009/52/ΕΚ για τις κυρώσεις κατά των εργοδοτών, την οποία τα κράτη μέλη υποχρεούνται να μεταφέρουν στις εθνικές νομοθεσίες τους έως τις 20 Ιουλίου του τρέχοντος έτους. " οδηγία θα συνδράμει στον τερματισμό της εκμετάλλευσης των παράνομα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών από ορισμένους εργοδότες που τους αμείβουν με ανεπαρκείς αποδοχές και τους επιβάλλουν μη ικανοποιητικές συνθήκες εργασίας.
Βήμα προόδου προς αυτήν την κατεύθυνση θα μπορούσε να αποτελέσει η επίτευξη συμφωνίας επί της πρότασης οδηγίας για τη χορήγηση ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας, η οποία προβλέπει κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζόμενους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε κράτος μέλος.
Επιτρέψτε μου τώρα να περάσω στο πέμπτο και τελευταίο ζήτημα σχετικά με τον ρόλο της Επιτροπής στην προώθηση της ανταλλαγής των βέλτιστων πρακτικών σε ό,τι αφορά τις πολιτικές που αφορούν μέτρα για τους οικιακούς βοηθούς. Στην προκειμένη περίπτωση, θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα ιδιωτικό πρόγραμμα, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της υλοποίησης από την Επιτροπή, κατόπιν αιτήματος του παρόντος Σώματος, και το οποίο στοχεύει στην προώθηση της μετατροπής της επισφαλούς εργασίας σε εργασία με δικαιώματα.
Σε συνέχεια της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων που προκηρύχθηκε το 2010 στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος, η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί ένα έργο το οποίο εστιάζεται στις επιπτώσεις της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης για τους επισφαλείς, οικιακούς, μετανάστες και νέους εργαζόμενους, καθώς και στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν από τα κράτη μέλη για τη βελτίωση των δικαιωμάτων τους. Το έργο ενθαρρύνει, ειδικότερα, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, συμπεριλαμβάνει δε τη συλλογική εκπροσώπηση των επισφαλών εργαζομένων. Μια δεύτερη πρόσκληση υποβολής προτάσεων, η οποία αναμένεται να προκηρυχθεί φέτος, θα αναφέρεται ειδικότερα στην ανάπτυξη δράσεων για τη βελτίωση των δικαιωμάτων των φτωχότερων εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των οικιακών βοηθών.
Το πιλοτικό πρόγραμμα θα περιλαμβάνει επίσης μελέτη για την καλύτερη κατανόηση της επισφαλούς εργασίας σε δώδεκα κράτη μέλη, καθώς και για την προώθηση της μετατροπής της σε εργασιακές σχέσεις με περισσότερα κοινωνικά δικαιώματα, εξετάζοντας, ειδικότερα, τις προσπάθειες που μπορούν να καταβάλουν τα κράτη μέλη σε πρακτικό επίπεδο, ούτως ώστε να ενθαρρύνουν την εν λόγω μετατροπή και να προσδιορίσουν έναν πυρήνα βασικών κοινωνικών δικαιωμάτων. Προσφάτως εκπονήθηκε περιπτωσιολογική μελέτη σχετικά με την κατάσταση των μεταναστών οικιακών βοηθών στην Ιταλία, στο πλαίσιο ενός προγράμματος για την αξιοπρεπή εργασία και τις εργασιακές σχέσεις, το οποίο συγχρηματοδοτήθηκε από την Επιτροπή.
Τέλος, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία και η Επιτροπή Ανωτέρων Επιθεωρητών Εργασίας απηύθυναν έκκληση για τη διοργάνωση, σε ολόκληρο τον τομέα, εκστρατειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων.
Csaba Őry
Κυρία Πρόεδρε, η σημερινή συζήτηση χαροποιεί ιδιαιτέρως το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Θεωρώ ότι οφείλουμε να ευχαριστήσουμε την κ. Beres για το γεγονός ότι την δρομολόγησε, επιτρέποντάς μας, αφενός, να συμμετάσχουμε στην πρωτοβουλία της ILO και, αφετέρου, να εξετάσουμε όλες τις προσπάθειες που πρέπει να καταβληθούν για μια κατηγορία εργαζομένων, οι οποίοι απασχολούνται υπό συνθήκες που εμείς συχνά αγνοούμε και που όταν γνωρίζουμε κάτι γι' αυτές, συνήθως είναι θλιβερό.
Θεωρούμε επίσης ότι το σχέδιο απόφασης που δημοσιεύθηκε αξίζει την υποστήριξή μας και θεωρούμε ιδιαίτερα θετικά εκείνα τα στοιχεία που υπογραμμίζουν και τονίζουν ότι εν προκειμένω, ο στόχος είναι η δημιουργία αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας και η ρύθμιση της απασχόλησης σε έναν τομέα ο οποίος αφορά, πράγματι, κατά μείζονα λόγο μετανάστες εργαζόμενους, ιδίως σε ορισμένες χώρες, απουσία κάθε ρύθμισης και ελέγχου, και πολύ συχνά υπό τη μορφή κάποιου σύγχρονου τύπου δουλείας.
Έχει ήδη αναφερθεί ότι υπάρχουν "μαύρες τρύπες" στις διατάξεις του εργατικού δικαίου. Το θέμα αυτό συζητήθηκε στο πλαίσιο των άτυπων συμβάσεων. Προφανώς, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα επακόλουθο βήμα προόδου όσον αφορά τη δυνατότητά μας να εγγυούμαστε ελάχιστες συνθήκες εργασίας και άλλα δικαιώματα που συνδέονται με την απασχόληση, και συμφωνώ με τον κ. Επίτροπο ότι οφείλουμε, φυσικά, να τακτοποιήσουμε πρωτίστως τα του οίκου μας. Μολονότι επικροτούμε την πρωτοβουλία της ILO, αυτό που μπορούμε να κάνουμε εμείς οι ίδιοι είναι να ζητήσουμε από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να αποκαλυφθεί αυτή η "μαύρη τρύπα" στο εργατικό τους δίκαιο και να υποβληθεί σε ανάλογη ρύθμιση.
Alejandro Cercas
Κυρία Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, η πρώτη παρατήρηση που θα ήθελα να κάνω είναι ότι όλοι οι σοσιαλιστές αντιπρόσωποι συντάσσονται με τα λεγόμενα της προέδρου της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, κ. Pervenche Beres, και μας χαροποιεί ιδιαιτέρως η θέση που μόλις έλαβε ο κ. Επίτροπος σχετικά με την παρούσα πρωτοβουλία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO).
Οι σοσιαλιστές αντιπρόσωποι εκφράζουν την τεράστια εκτίμησή τους για το έργο που επιτελεί η ILO από τότε που συστάθηκε. Θεωρούμε ανεκτίμητη τη συμβολή της στην ιστορία της ανθρωπότητας, αλλά και της Ευρώπης. Επίσης, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αυτή η νέα πρωτοβουλία για την οικιακή εργασία είναι εξαιρετικά σημαντική, διότι είναι πολύ μεγάλος ο αριθμός των ατόμων που εκτελούν αυτόν τον τύπο εργασίας, αλλά και διότι αφορά όλως ιδιαιτέρως τις γυναίκες και τους μετανάστες.
Ως σοσιαλιστές αντιπρόσωποι, θεωρούμε ότι θα αποτελούσε θετικότατη εξέλιξη η έγκριση του παρόντος σχεδίου σύμβασης και της αντίστοιχης σύστασης κατά την προσεχή συνεδρίαση του Ιουνίου, καθώς και η ανάληψη ενεργού -όχι απλώς παθητικής, αλλά ενεργού- δράσης από το Κοινοβούλιο, την Επιτροπή και το Συμβούλιο, ούτως ώστε η Ευρώπη να αρθεί στο ύψος των δηλώσεών της και να αποτυπώσει τις τελευταίες στο έργο της.
Εάν το πράξουμε αυτό, θα μπορέσουμε να συνδράμουμε -τουλάχιστον- στη επέκταση του προγράμματος για την αξιοπρεπή εργασία. Θα παράσχουμε τη συνδρομή μας τόσο σε παγκόσμια κλίμακα όσο και σε πολλά άτομα, αλλά, πρωτίστως, θα βοηθήσουμε εμάς τους ίδιους όσον αφορά τη δική μας αξιοπρέπεια και τον αμοιβαίο σεβασμό μας ως θεσμικό όργανο και ως Ευρωπαίοι, αλλά και με στόχο τη διατήρηση του κοινωνικού μοντέλου της ηπείρου μας, το οποίο όμως είναι αδύνατον να διατηρηθεί εάν πρόκειται να μετατραπούμε σε μια νησίδα προστασίας και δικαιωμάτων σε έναν κόσμο δυστυχίας και έλλειψης προστασίας.
Ίσως είναι πλέον καιρός, κύριε Επίτροπε, να εξετάσουμε όλοι, η Επιτροπή, το Συμβούλιο και εμείς οι ίδιοι, το μέλλον της Ευρώπης, διότι ούτε εδώ έχουν λυθεί όλα τα προβλήματα. Υπάρχουν στην Ευρώπη συμβατικές μορφές εργασίας που αφορούν τους μετανάστες και τις γυναίκες στον συγκεκριμένο τομέα των οικιακών υπηρεσιών, μορφές εργασίας που είναι εξαιρετικά επισφαλείς και παρουσιάζουν μείζονα κενά.
Θα ήμουν ευτυχής εάν κατορθώναμε, στο πλαίσιο της παρούσας ζωηρής συζήτησης και διαβούλευσης, να κατανοήσουμε ότι στη νομοθεσία τόσο της ΕΕ όσο και πολλών κρατών μελών υφίστανται ορισμένα κενά που πρέπει να καλυφθούν. Αντιμετωπίζουμε προβλήματα στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας των εν λόγω εργαζομένων. Αντιμετωπίζουμε προβλήματα σε πολλές χώρες όσον αφορά τις νομικές μορφές βάσει των οποίων αναπτύσσεται η αντίστοιχη εργασία. Επιπλέον, αντιμετωπίζουμε εξίσου μείζον πρόβλημα στην καταπολέμηση της κακομεταχείρισης και της εισαγωγής διακρίσεων εις βάρος των μεταναστών, πολλοί από τους οποίους εργάζονται σε ευρωπαϊκές οικογένειες.
Επί του παρόντος, έχουμε στη διάθεσή μας πολλές πρωτοβουλίες. Κύριε Επίτροπε, θα ήταν ενδεχομένως η κατάλληλη στιγμή να ενισχύσουμε την ηθική μας δέσμευση να παράσχουμε τη συνδρομή μας στη ILO, να βοηθήσουμε εμάς τους ίδιους και να επιτελέσουμε ένα έργο το οποίο θα είναι αντάξιο του μέλλοντος της ανθρωπότητας.
Marian Harkin
Κυρία Πρόεδρε, θεωρώ σημαντικό το γεγονός ότι διεξάγουμε την παρούσα συζήτηση υπό το πρίσμα της επικείμενης έγκρισης σύμβασης της ILO για τους οικιακούς βοηθούς. Εκτιμώ ότι, ως βουλευτές τους παρόντος Σώματος, θα πρέπει να αποδώσουμε τα εύσημα στη ILO για το άριστο έργο της.
" οικιακή εργασία -η φροντίδα της οικογένειας, για παράδειγμα- εκτελείται αποκλειστικά στο πλαίσιο της οικογενειακής εστίας. Παραδοσιακά, βεβαίως, στην ΕΕ επρόκειτο για αμιγώς γυναικεία εργασία, αλλά αυτό πλέον αλλάζει. Μετανάστες και άτομα που προέρχονται από πιο περιθωριοποιημένες κοινότητες είναι επίσης πιθανότερο να απασχολούνται υπό συνθήκες οικιακής εργασίας. " αξία της οικιακής εργασίας δεν συνεκτιμάται στους υπολογισμούς μας όσον αφορά το ΑΕγχΠ μας, και αυτός είναι, μεταξύ άλλων, ο λόγος για τον οποίο η οικιακή εργασία είναι πολύ συχνά αφανής και, οπωσδήποτε, υποβαθμισμένη. Είναι αδιαφιλονίκητο το γεγονός ότι η κατάσταση αυτή διατηρεί τους οικιακούς βοηθούς σε επισφαλή θέση, και οι τελευταίοι υποχρεούνται πολύ συχνά να βασιστούν στην καλή βούληση των εργοδοτών τους. Αυτό είναι απλά απαράδεκτο. Συνεπώς, όπως δηλώνουμε και στο ψήφισμα, οι οικιακοί βοηθοί είναι πιθανότερο να υπόκεινται σε διακρίσεις, και μάλιστα σε πολλαπλές μορφές διακρίσεων.
" σημασία της παρούσας σύμβασης της ILO έγκειται στο γεγονός ότι θα προσφέρει τη νομική αναγνώριση της οικιακής εργασίας ως μορφής απασχόλησης. Συνεπεία τούτου, θα πρέπει να ενισχυθεί η θέση των οικιακών βοηθών όσον αφορά την άσκηση των δικαιωμάτων τους. Θεωρώ καίριας σημασίας το δικαίωμα των οικιακών βοηθών σε βασικά εργασιακά πρότυπα. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται, φυσικά, η πρόσβαση σε κοινωνική ασφάλιση, η προστασία της υγείας και της ασφάλειας, καθώς και η προστασία της μητρότητας, αλλά και οι διατάξεις σχετικά με τις περιόδους εργασίας και ανάπαυσης.
Δεδομένου δε ότι η οικιακή εργασία λαμβάνει χώρα κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο της οικογενειακής εστίας, ενδέχεται να εγείρονται και ζητήματα προστασίας της ιδιωτικής ζωής. Πρέπει να βρούμε καινοτόμες και εφικτές λύσεις για την κατοχύρωση της υγείας και της ασφάλειας των οικιακών βοηθών, καθώς και για τη διασφάλιση, γενικότερα, του απόλυτου σεβασμού των δικαιωμάτων τους. Μια λύση θα ήταν ενδεχομένως η χρήση πρότυπων συμβάσεων. Στο καντόνι της Γενεύης, για παράδειγμα, υπάρχει μια πρότυπη σύμβαση, η οποία τίθεται αυτομάτως σε ισχύ από όλους τους εργοδότες και τους εργαζόμενους: άπτεται, μεταξύ άλλων, ζητημάτων όπως οι ελάχιστες αμοιβές, οι οικογενειακές παροχές και οι διακοπές. Νομίζω ότι συμβάσεις ανάλογου τύπου εφαρμόζονται και στο Βέλγιο. Παρέχουν μεγαλύτερη ασφάλεια στους οικιακούς βοηθούς, απλοποιούν την κατάσταση για τους εργοδότες και εξαλείφουν γκρίζες ζώνες και ασάφειες.
Θα ήθελα επίσης να δηλώσω ότι τάσσομαι μετά χαράς υπέρ των τροπολογιών της Ομάδας των Πρασίνων σχετικά με τη συμπερίληψη των εσωτερικών άμισθων βοηθών (au pair) και την αδήλωτη εργασία, αλλά προβαίνουν και σε πρακτικές συστάσεις, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι μεριμνούμε ενεργά για να έχουν οι οικιακοί βοηθοί πρόσβαση στην ανοικτή αγορά εργασίας.
Τέλος, θα ήθελα να συνταχθώ με την άποψη της εισηγήτριας του ψηφίσματος, κ. Beres, η οποία αναφέρει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να πρωτοστατήσει στη βελτίωση των συνθηκών για τους οικιακούς βοηθούς. Κύριε Επίτροπε, άκουσα με ενδιαφέρον τις παρατηρήσεις σας σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία και, παρότι δεν προβλέπετε την επέκταση της οδηγίας, εκτιμώ ότι τα σχόλιά σας αφήνουν κάποιο περιθώριο ευελιξίας για την εξασφάλιση καλύτερων συνθηκών υγείας και ασφάλειας για τους οικιακούς βοηθούς.
Jean Lambert
Κυρία Πρόεδρε, θα ήθελα να συγχαρώ και εγώ την κ. Beres για την πρωτοβουλία που ανέλαβε επί της συγκεκριμένης προφορικής ερώτησης και του σχετικού ψηφίσματος. Θα ήθελα επίσης να απευθύνω τις ευχαριστίες μου στον κ. Επίτροπο για την απάντησή του. Συμβαίνει εξαιρετικά σπάνια να λαμβάνουμε από τους Επιτρόπους πολύ συγκεκριμένη απάντηση σε ερωτήματα που τίθενται στο πλαίσιο προφορικών ερωτήσεων.
" Ομάδα μου επικροτεί θερμά την πρόταση της ILO σχετικά με τη σύμβαση και τη σύσταση για τους οικιακούς βοηθούς. Γνωρίζουμε ότι τουλάχιστον είκοσι από τα δικά μας κράτη μέλη έχουν ήδη διατυπώσει παρατηρήσεις επί του εν λόγω σχεδίου και συμμετέχουν ενεργά σε αυτό. Προσβλέπουμε στην έγκαιρη επικύρωσή του από αυτά τα κράτη μέλη και σε κάποια ενδιαφέρουσα, μάλιστα, μορφή εφαρμογής του.
Έχουν γίνει εκτενείς αναφορές στο πόσο ευάλωτη είναι η εν λόγω ομάδα εργαζομένων, και έχει επιτελεστεί εν προκειμένω μείζον έργο κεκλεισμένων των θυρών· πρόκειται για αφανές έργο. Συχνά απομονώνονται και οι ίδιοι οι οικιακοί βοηθοί, ενώ η πρόσβασή τους σε συνδικαλιστικές ενώσεις είναι συχνά πολύ δυσχερής στην προκειμένη περίπτωση. Πολύ συχνά δε, η πρόσληψη εσωτερικού βοηθού ταυτίζεται με το καθήκον του να βρίσκεται σε υπηρεσία επί εικοσιτετραώρου βάσεως, επτά ημέρες την εβδομάδα. Γνωρίζουμε στο παρόν Σώμα ότι το καθήκον της μόνιμης διαθεσιμότητας αποτελεί αμφιλεγόμενο ζήτημα και κάτι το οποίο δεν επικροτούμε ιδιαίτερα.
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η οικιακή εργασία είναι συχνά υποβαθμισμένη ή αντιμετωπίζεται ως παραδοσιακά γυναικεία απασχόληση που "μπορεί να κάνει ο καθένας", αλλά έχουμε επισημάνει εξίσου ότι μεγάλο ποσοστό αυτής της εργασίας απαιτεί ουσιαστικά υψηλή ειδίκευση. Ενδέχεται δε πολύ συχνά να αφορά την παροχή νοσηλευτικής φροντίδας και διάφορες πτυχές της παιδικής ανάπτυξης. Οι οικιακοί βοηθοί απασχολούνται συχνά σε πραγματικές θέσεις εμπιστοσύνης. Ενώ πολλοί εργοδότες εκτιμούν αυτό το στοιχείο, είναι μακράν περισσότεροι εκείνοι που δεν το εκτιμούν. Στο "νωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, έγινε προσφάτως γνωστή η υπόθεση ενός ατόμου που του επιβλήθηκε εντέλει ποινή φυλάκισης με την κατηγορία της εμπορίας υπηρετικού προσωπικού. " νεαρή γυναίκα την οποία αφορούσε η υπόθεση έχασε τέσσερα χρόνια από τη ζωή της εξαιτίας του εργοδότη της, ο οποίος καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης εννέα μηνών. Πρέπει, συνεπώς, να εξετάσουμε τον τρόπο εντοπισμού αυτής της μορφής εμπορίας.
Οι μετανάστριες εργαζόμενες είναι όντως εξαιρετικά ευάλωτες. Έχουμε συναντήσει, επί παραδείγματι, περιπτώσεις οικιακών βοηθών που εισέρχονται στη χώρα με διπλωμάτες και τους έχει αφαιρεθεί το διαβατήριό τους· άτομα που βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση στερούνται ουσιαστικά την ελευθερία τους, δεν έχουν πρόσβαση σε βοήθεια και δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους.
Θα ήθελα να θίξω ένα ζήτημα σχετικά με το άρθρο 17 της προτεινόμενης σύμβασης, το οποίο αφορά τον ρόλο των γραφείων μεσιτείας εργασίας. Θεωρώ ότι πρόκειται για ένα ζήτημα το οποίο πρέπει πραγματικά να εξετάσουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διότι εκλαμβάνεται ολοένα συχνότερα ως ο αδύναμος κρίκος σε πολλά από τα ζητήματα με τα οποία βρισκόμαστε αντιμέτωποι.
Thomas Handel
Κυρία Πρόεδρε, κύριε Andor, κυρίες και κύριοι, από τα λεγόμενά σας αντιλαμβάνομαι, κύριε Andor, ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει προφανώς υπόψη το παρόν θέμα. Συμπεραίνω επίσης ότι το χειρίζεστε με υπερβολική επιφύλαξη.
Το ζητούμενο δεν είναι, όπως τόνισε ο κ. Őry νωρίτερα στην παρούσα συζήτηση, ότι γνωρίζουμε ελάχιστα για όσα κάνουν οι οικιακοί βοηθοί στην Ευρώπη. Αντιθέτως, γνωρίζουμε τόσο πολλά ώστε κρίνεται επιτακτική η ανάγκη θέσπισης ρυθμιστικού πλαισίου. Ποσοστό μεταξύ 5 και 9% του συνολικού αριθμού των εργαζομένων απασχολούνται σε ιδιωτικά νοικοκυριά. Πρόκειται για την πλέον κακοπληρωμένη ομάδα εργαζομένων στην Ευρώπη, με τα λιγότερα δικαιώματα και το υψηλότερο ποσοστό παράνομων εργαζομένων. Πρέπει να αναληφθεί επειγόντως δράση στον εν λόγω τομέα, και η δράση αυτή αφορά και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. " κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε επί του παρόντος δεν πρόκειται να βελτιωθεί από την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Για τον λόγο αυτόν, η πρωτοβουλία της παρούσας σύμβασης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) είναι εξαιρετικά ευπρόσδεκτη και αξίζει την υποστήριξή μας.
Θα ήθελα να προβώ σε τέσσερις παρατηρήσεις. Πρώτον, υπάρχουν κενά στους ορισμούς που παρέχονται από τη σύμβαση της ILO. Εάν οι οικιακοί βοηθοί δεν μπορούν να εργάζονται περιστασιακά, σποραδικά ή επί μη επαγγελματικής βάσης στον εν λόγω τομέα, τότε παρέχονται ήδη οι δυνατότητες παράκαμψης της νομοθεσίας. Δεύτερον, κρίνεται επείγουσα η ανάγκη σύναψης υποχρεωτικών συμβάσεων εργασίας στον συγκεκριμένο τομέα. Τρίτον, δεν πρέπει να διαθέτουμε μόνο εύλογες, γενικά δεσμευτικές ρυθμιστικές διατάξεις περί των ελάχιστων αμοιβών, αλλά και ίσα δικαιώματα όσον αφορά την απασχόληση. Τέταρτον, οι εν λόγω εργαζόμενοι πρέπει να καλύπτονται από τη νομική υποχρέωση κοινωνικής ασφάλισης, ειδικότερα δε εάν ληφθεί υπόψη ότι πρόκειται για τομέα ελάχιστων αμοιβών.
Χαίρομαι που η κ. Beres απηύθυνε στη δήλωσή της έκκληση για τη διοργάνωση εκστρατείας με στόχο τη θέσπιση τυποποιημένων συνθηκών εργασίας. Αυτό είναι θετικό. Οφείλουμε να διασφαλίσουμε στο μέλλον ότι η εργασία που δεν παρέχει αμοιβές που εξασφαλίζουν τη διαβίωση τίθεται εκτός νόμου από την κοινωνία και δεν είναι πλέον ανεκτή.
Jaroslav Paska
Κυρία Πρόεδρε, σύμφωνα με έκθεση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, η οικιακή εργασία αντιστοιχεί περίπου στο 5% του συνολικού αριθμού των θέσεων απασχόλησης. Πρόκειται για ένα είδος αφανούς μορφής απασχόλησης, η οποία δεν εκτελείται σε εργοστάσια, καταστήματα ή γραφεία, αλλά σε ιδιωτικά νοικοκυριά. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 90% των εργαζομένων, και απασχολούνται σε νοικοκυριά μεμονωμένα, όχι συλλογικά. Ο στόχος της εργασίας τους δεν είναι η παραγωγή προστιθέμενης αξίας, αλλά η παροχή φροντίδας ή παρόμοιων υπηρεσιών με τα καθήκοντα που εκτελούν συνήθως δωρεάν οι γυναίκες στα δικά τους νοικοκυριά.
Ως εκ τούτου, η εν λόγω εργασία είναι οικονομικά υποβαθμισμένη και συχνά δεν αντιμετωπίζεται ως κανονική απασχόληση δυνάμει του εργατικού δικαίου, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να εκτίθενται σε αυθαίρετη και άδικη μεταχείριση. " εργασία είναι πολύ συχνά αδήλωτη, και οι εργαζόμενοι που προέρχονται από αγροτικές περιοχές ή από το εξωτερικό διαθέτουν ελάχιστα προσόντα, δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και καθίστανται ευάλωτα άτομα. " αδήλωτη εργασία στερεί, αφενός, από τους εργαζόμενους την κοινωνική προστασία και, αφετέρου, από την κοινωνία την καταβολή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Εάν δεν θέλουμε να παραμείνει αδήλωτη η οικιακή εργασία, θα πρέπει να μετατρέψουμε αυτήν τη μορφή εργασίας σε κανονικό επάγγελμα και να ξεπεράσουμε τα συνήθη στερεότυπα, τα οποία μας παρουσιάζουν συχνά την εν λόγω εργασία ως στερούμενη αξίας.
Για τον λόγο αυτόν, πρέπει να προβούμε στην επαγγελματοποίησή της. Προς τον σκοπό όμως αυτόν, απαιτείται η εισαγωγή νέων μέτρων στα συστήματα απασχόλησης των επιμέρους κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων ειδικών ρυθμιστικών διατάξεων στους τομείς της φορολογίας, της κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και των εργασιακών και πολιτικών δικαιωμάτων, που θα λαμβάνουν υπόψη τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της εργασίας που εκτελείται με αυτόν τον τρόπο. Υπάρχουν εν γένει οικονομικοί λόγοι πίσω από την υφιστάμενη τάση για την παροχή και την εκτέλεση αδήλωτων οικιακών εργασιών, διότι η αδήλωτη εργασία παρουσιάζει περισσότερα πλεονεκτήματα για αμφότερα τα μέρη από ό,τι η επίσημα δηλωμένη εργασία, η οποία επιβαρύνει και τα δύο μέρη με εκτενείς γραφειοκρατικές απαιτήσεις, επιπλέον των φορολογικών και λοιπών κρατήσεων.
Τα μέτρα, λοιπόν, των κρατών μελών θα πρέπει να αποβλέπουν στην τροποποίηση, ακόμα δε και στην άρση, των πλεονεκτημάτων που παρουσιάζει η αδήλωτη εργασία, ούτως ώστε η οικιακή εργασία να καταστεί συγκεκριμένη μορφή αξιοπρεπούς απασχόλησης.
Elisabeth Morin-Chartier
(FR) Κυρία Πρόεδρε, καταρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω την πρόεδρο της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, κ. Beres, διότι μας έδωσε τη δυνατότητα να διεξαγάγουμε την παρούσα συζήτηση ενόψει της επικείμενης διάσκεψης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), καθώς και τον Επίτροπο κ. Andor, διότι συμφώνησε στη διεξαγωγή της παρούσας συζήτησης μεταξύ του Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Καταρχάς, θα ήθελα να υπογραμμίσω ένα εισαγωγικό σημείο. Πολλοί αναφέρθηκαν στις γνώσεις μας ή, για την ακρίβεια, στην έλλειψη των γνώσεών μας επί του εν λόγω τομέα της οικιακής εργασίας. " δήλωσή μας, η οποία διατυπώθηκε με κάποιον ενδοιασμό, ότι οι οικιακοί βοηθοί αντιστοιχούν περίπου σε ποσοστό μεταξύ 5 και 9% όλων των εργαζομένων, είναι απλούστατα ενδεικτική της άγνοιάς μας όσον αφορά τον τομέα της οικιακής εργασίας, διότι η αναλογία είναι 1 προς 2. Ως εκ τούτου, θα ήθελα να ζητήσω οι συναφείς διατάξεις μας να μας επιτρέψουν, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να κατανοήσουμε καλύτερα τον τομέα της οικιακής εργασίας, προκειμένου να μπορέσουμε να επιτύχουμε την καλύτερη κατοχύρωσή του.
" δεύτερη παρατήρηση που θα ήθελα να κάνω είναι ότι, ενώ έχουμε θεσπίσει τη στρατηγική "Ευρώπη 2020" και γνωρίζουμε ότι, στο πλαίσιο της εν λόγω στρατηγικής, αναμένεται να εκτεθούν σε ιδιαίτερο κίνδυνο οι θέσεις εργασίας χαμηλής ειδίκευσης, πρέπει να καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια στον εν λόγω τομέα της οικιακής εργασίας ώστε να διασφαλισθεί οπωσδήποτε η αναγνώριση της αντίστοιχης εξειδίκευσης.
" κ. Lambert μόλις ανέφερε ότι μεγάλο ποσοστό της οικιακής εργασίας απαιτεί υψηλή ειδίκευση, και πρέπει να προσδιορίσουμε αυτόν τον τύπο εργασίας και να προαγάγουμε τόσο την εργασία αυτήν καθαυτή όσο και τα απαιτούμενα προσόντα.
" τρίτη παρατήρησή μου αφορά το γεγονός ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να ερείδεται σε αξίες ανθρωπίνων και κοινωνικών δικαιωμάτων και να διαμορφώνει το αντίστοιχο κεκτημένο της ΕΕ, χωρίς να εξασφαλίζει ταυτόχρονα την προστασία των αμοιβών, την προστασία των ωρών εργασίας, την προστασία της υγείας και τη γνώση των απαιτήσεων της οικιακής εργασίας, αλλά και χωρίς να παρέχει στους οικιακούς βοηθούς ορισμένο αριθμό εγγυήσεων. Θα επιθυμούσα να κρούσω τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με το γεγονός ότι τα μέτρα αυτά δεν θα πρέπει να οδηγήσουν στην ενσωμάτωση και των εργαζομένων που τελούν υπό απολύτως παράνομο καθεστώς. Πρέπει να βρούμε επίσης τον τρόπο με τον οποίο θα αποτρέπουμε τον σφετερισμό των αξιών που υπερασπιζόμαστε.
Edite Estrela
(PT) Κυρία Πρόεδρε, συμφωνώ απολύτως με τις παρατηρήσεις των συναδέλφων βουλευτών από την Ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που έλαβαν τον λόγο πριν από εμένα. Θα ήθελα να συγχαρώ την πρόεδρο της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, κ. Beres, για την παρούσα πρωτοβουλία, η οποία μας παρέχει τη δυνατότητα να συζητήσουμε ένα πολύ σημαντικό θέμα. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω και εσάς, κύριε Επίτροπε, για τη συμμετοχή σας και για την ευαισθησία που έχετε επιδείξει.
" οικιακή εργασία είναι σημαντική από οικονομική και κοινωνική άποψη, αλλά πρόκειται για μια απασχόληση που αμείβεται πενιχρά, αποτελεί ρουτίνα και υποτιμάται από την κοινωνία. Έχει ήδη αναφερθεί ότι η οικιακή εργασία εκτελείται κατά κύριο λόγο από γυναίκες, οι οποίες υπόκεινται σε κάθε μορφή διακρίσεων. " αλήθεια είναι ότι, επί του θέματος των διακρίσεων, θα ήθελα να αναφέρω πως στην έκθεσή μου σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για την άδεια μητρότητας, τάσσομαι υπέρ της συμπερίληψης των οικιακών βοηθών στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.
Οι οικιακές βοηθοί αποκλείονται επί του παρόντος τόσο από την οδηγία για την άδεια μητρότητας όσο και από οιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή νομοθεσία που κατοχυρώνει το δικαίωμα στην προστασία της μητρότητας, ενώ δεν καλύπτονται καν από την οδηγία πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία. Πρόκειται για απαράδεκτη διάκριση που πρέπει να εξαλειφθεί.
Κατά συνέπεια, η σύμβαση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας είναι ευπρόσδεκτη και πρέπει να υποστηριχθεί, ούτως ώστε να καταστεί αξιοπρεπής η οικιακή εργασία και να εκχωρηθούν στις εν λόγω γυναίκες τα δικαιώματα που διαθέτουν και οι υπόλοιπες γυναίκες.
Κυριάκος Τριανταφυλλίδης
Κυρία Πρόεδρε, σειρά ερευνών που διεξάγονται στα κράτη μέλη παρουσιάζουν ότι οι οικιακοί βοηθοί αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα μεταξύ των οποίων ο χαμηλός μισθός, οι διακρίσεις σε βάρος τους, ο μεγάλος φόρτος εργασίας, η ανάρμοστη συμπεριφορά εργοδότη, ακόμα και η σεξουαλική παρενόχληση. Ενώ, όμως, έχουν αυτά τα προβλήματα, την ίδια ώρα δεν αντιμετωπίζονται ως εργαζόμενοι και συνεπώς δεν προστατεύονται από τις διεθνείς συμβάσεις και από τη νομολογία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη να υπάρξει αλλαγή της ορολογίας από "οικιακοί βοηθοί" σε "οικιακοί εργαζόμενοι" και να ρυθμισθούν τα θέματα συμβολαίων και εργασιακών σχέσεων.
" έγκριση μιας σύμβασης της ILO σχετικά με τους οικιακούς βοηθούς θα αποτελέσει ένα πρώτο βήμα στην κάλυψη του υφιστάμενου κενού κατοχυρώνοντας δικαιώματα σε σχέση με την απασχόλησή τους, τις αυξήσεις μισθών, τη θέσπιση κριτηρίων για τους εργοδότες, είτε ακόμα διευκρινίζοντας ότι οι οικιακοί εργαζόμενοι δεν θα πρέπει να διαμένουν κατ' ανάγκη στο σπίτι του εργοδότη τους. Σε αυτήν την προσπάθεια η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα πρέπει να επιδιώξει την τροποποίηση της υπάρχουσας νομοθεσίας ώστε να καλύψει τους οικιακούς εργαζόμενους, αλλά πρώτιστα να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.
Thomas Mann
(DE) Κυρία Πρόεδρε, κύριε Andor, κυρίες και κύριοι, οι οικιακοί βοηθοί στη Γερμανία δεν καλύπτονται από τη νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης. Ομοίως, δεν συμπεριλαμβάνονται ούτε στην οδηγία πλαίσιο της ΕΕ. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι δεν επιτρέπεται στο κράτος να παρακολουθεί τη συμμόρφωση προς τους κανονισμούς σε ιδιωτικές κατοικίες. Παρεμφερείς φραγμοί υφίστανται και σε άλλα κράτη μέλη. Δεκαπέντε συνολικά κράτη μέλη δεν έχουν συμπεριλάβει τους οικιακούς βοηθούς στους οικείους νόμους για την προστασία της απασχόλησης.
Ωστόσο, οι εν λόγω εργαζόμενοι αξίζουν ειδική προστασία. Για τον λόγο αυτόν, τάσσομαι υπέρ της έγκρισης της σύμβασης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), αλλά θεωρώ ότι δεν θα ήταν συνετή η ενσωμάτωση μειζόνων τμημάτων της σύμβασης στο δίκαιο της ΕΕ. Κάτι τέτοιο θα παρεμόδιζε τα εθνικά κοινοβούλια από τη λήψη ανεξάρτητων αποφάσεων σχετικά με την επικύρωση επιμέρους συμβάσεων της ILO. Παρ' όλα αυτά, θα ήθελα να ευχαριστήσω τις ομάδες εργασίας της ILO για το εξαίρετο έργο τους.
Εξακολουθούν να υπάρχουν μερικά προβλήματα, για παράδειγμα, όσον αφορά τους ορισμούς. Το άρθρο 1 δεν θα έπρεπε να καλύπτει μόνο την οικιακή εργασία, αλλά και τις υπηρεσίες υπηρετικού προσωπικού. Εξίσου προβληματικά είναι και τα άρθρα που άπτονται των περιόδων ανάπαυσης. Πρέπει να παρέχεται σε όλους τους εργαζόμενους μία ημέρα ανάπαυσης εβδομαδιαίως, αλλά όχι απαραιτήτως κατά τη διάρκεια της ίδιας εβδομάδας. Τα κράτη μέλη πρέπει να καταλήξουν σε επιμέρους συμφωνίες σχετικά με τις περιόδους ανάπαυσης, διότι κρίνεται αναγκαία η ύπαρξη ορισμένου βαθμού ευελιξίας.
" απαγόρευση των αμοιβών σε είδος που συνδέονται άμεσα με την εργασία, όπως στολές, εργαλεία ή προστατευτικός εξοπλισμός, μου φαίνεται δυσνόητη. Υποψιάζομαι πως αυτό σημαίνει πως δεν πρέπει να αφαιρούνται από τον μισθό. Με άλλα λόγια, απαιτείται η απαγόρευση των κρατήσεων των πληρωμών σε είδος από τις αμοιβές.
Εφόσον επιλυθούν αυτές οι ασυνέπειες, θεωρώ ότι θα πρέπει να προβούμε στην υπογραφή της σύμβασης της ILO για τους οικιακούς βοηθούς. Σας ευχαριστούμε θερμά, κυρία Beres, για την πρωτοβουλία σας, και ευχαριστούμε επίσης όλους όσοι δήλωσαν ότι επιθυμούν να καταβάλουν προσπάθειες για την επίτευξη προόδου για ανθρώπους που, όπως όλοι γνωρίζουμε, αξίζουν προστασία.
Elena Băsescu
(RO) Κυρία Πρόεδρε, επικροτώ την πρωτοβουλία για την έγκριση της συμπλήρωσης της σύμβασης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας με σύσταση σχετικά με τους οικιακούς βοηθούς. Θα ήθελα να επισημάνω ότι οι τελευταίοι αντιπροσωπεύουν το 9% του συνολικού εργατικού δυναμικού, αλλά δεν απολαύουν των ίδιων κοινωνικών εγγυήσεων. Το γεγονός ότι οι σχετικές δραστηριότητες παραμένουν αδήλωτες είναι επιζήμιο τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για το κράτος, το οποίο αδυνατεί να τους φορολογήσει. Θεωρώ ότι αυτή η κατηγορία εργαζομένων είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε καταχρήσεις εκ μέρους των εργοδοτών. Σε πολλές περιπτώσεις, οι οικιακοί βοηθοί είναι μετανάστες χωρίς έγγραφα, γεγονός το οποίο δεν τους επιτρέπει να απευθυνθούν στις αρχές όταν πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης. Απευθύνω έκκληση στην Επιτροπή να εγκρίνει επειγόντως δέσμη μέτρων για την προστασία και την ενημέρωση των εν λόγω εργαζομένων. Απαιτείται στενή συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας για τη συγκεκριμένη κατηγορία εργαζομένων.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Κυρία Πρόεδρε, η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τη ζήτηση των υπηρεσιών παροχής οικιακής φροντίδας. Συνεπεία της οικονομικής κρίσης, το ποσοστό ανεργίας έχει ανέλθει περίπου στο 10%, ενώ το ποσοστό ανεργίας των νέων αγγίζει ακόμα και το 20%. Σε πολλά κράτη μέλη, τα προγράμματα οικονομικής ανάκαμψης έχουν επιφέρει μείωση των προϋπολογισμών στον τομέα της υγείας, στοιχείο που έχει οδηγήσει επίσης στην απόλυση πολλών εργαζομένων στον εν λόγω τομέα.
" αδήλωτη παροχή υπηρεσιών οικιακής φροντίδας ή υπηρεσιών καθαρισμού στερεί από τους αντίστοιχους εργαζόμενους τη δυνατότητα αξιοπρεπούς διαβίωσης, ειδικότερα δε τη δυνατότητα αξιοπρεπών συνταξιοδοτικών παροχών. Δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι στους εν λόγω τομείς είναι κυρίως γυναίκες, οι οποίες αναλαμβάνουν εν γένει και τη φροντίδα των δικών τους οικογενειών, όσον αφορά τόσο την ανατροφή των παιδιών όσο και τη φροντίδα ηλικιωμένων συγγενών, θα ήθελα να ρωτήσω την Επιτροπή εάν έχει στη διάθεσή της τυχόν στατιστικά στοιχεία σχετικά με τους οικιακούς βοηθούς σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και σε επίπεδο καθενός από τα επιμέρους κράτη μέλη. Θα ήθελα επίσης να πληροφορηθώ τι είδους μέτρα προτίθεται να λάβει η Επιτροπή για την εξασφάλιση όχι μόνο της απαραίτητης ευελιξίας, αλλά και του σεβασμού των δικαιωμάτων των εν λόγω εργαζομένων.
Ilda Figueiredo
(PT) Κυρία Πρόεδρε, θεωρώ σημαντική τη διεξαγωγή της παρούσας συζήτησης, καθώς και την πρωτοβουλία της προέδρου της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων του Σώματός μας σχετικά με την ανάγκη αναγνώρισης της αξίας των οικιακών βοηθών, η πλειονότητα των οποίων είναι γυναίκες που παρέχουν υπηρεσίες οικιακής βοήθειας, καθαρισμού και εστίασης, και οι οποίες αποτελούν συνήθως θύματα σοβαρής εκμετάλλευσης και διακρίσεων, που επιδεινώνονται ακόμα περισσότερο στην περίπτωση των μεταναστριών. Ως εκ τούτου, η καταπολέμηση αυτού του προβλήματος είναι υψίστης σημασίας.
Θεωρώ επίσης ότι μια νέα σύμβαση και σύσταση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας θα μπορούσε να συνδράμει σημαντικά και θα πρέπει να εγκριθεί, εφόσον τούτο είναι εφικτό, στο πλαίσιο της εκατοστής Διεθνούς Διάσκεψης Εργασίας. Είναι, συνεπώς, αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι ο ρόλος της Επιτροπής -ο δικός σας ρόλος, κύριε Επίτροπε- στην ενθάρρυνση των κρατών μελών, καθώς και στην εστίαση μεγαλύτερης προσοχής στο ακριβές περιεχόμενο της σύμβασης, θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Εντούτοις, σας καλώ επίσης να αφιερώσετε τη δέουσα προσοχή στη νομοθεσία της Ένωσης για την κατοχύρωση της προστασίας της εργασίας, των αμοιβών, της μητρότητας και της ασθενείας, καθώς και των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης των οικιακών βοηθών, τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών.
Elisabeth Schroedter
(DE) Κυρία Πρόεδρε, θα ήθελα να αναφερθώ για μία ακόμα φορά στην ομιλία του κ. Andor. Ρώτησε με ιδιαίτερη επιφύλαξη εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει αρμοδιότητες και ευθύνες στον εν λόγω τομέα. Εκτιμώ ότι έχει περισσότερες ευθύνες, ειδικότερα δε όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία.
Οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι έρχονται αμέσως στον νου μας. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί το Βερολίνο, όπου οι συνδικαλιστικές ενώσεις έχουν δημιουργήσει ένα κέντρο παροχής συμβουλών για τους αποσπασμένους εργαζόμενους. " μεγαλύτερη ομάδα εργαζομένων που απευθύνονται στο εν λόγω κέντρο, όχι μόνο από το Βερολίνο, αλλά και από ολόκληρη τη Γερμανία, είναι νοσηλευτές που απασχολούνται ως οικιακοί βοηθοί, ενίοτε δε υπό ειδεχθείς και άκρως επισφαλείς συνθήκες εργασίας. Πρόκειται για έναν τρόπο παράκαμψης των ελάχιστων απαιτούμενων συνθηκών εργασίας. Ορισμένα από τα άτομα αυτά τελούν ακόμα και υπό πλασματικό καθεστώς αυτοαπασχόλησης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο καταθέσαμε αυτήν την τροπολογία. Στην πλειονότητά τους, τα άτομα αυτά είναι εργαζόμενοι από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ και από τρίτες χώρες. " εν λόγω κατάσταση καταδεικνύει ότι η Επιτροπή φέρει αδιαμφισβήτητα ευθύνη για την ανάληψη δράσης και τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων στον συγκεκριμένο τομέα.
Laszlo Andor
Κυρία Πρόεδρε, η παρούσα συζήτηση αναδεικνύει τον καίριο ρόλο της ILO στον τομέα της εργασίας. Θεωρώ ότι πρέπει να συνεχίσουμε τη στενή συνεργασία μας με τη ILO, διότι το έργο που επιτελεί στον συγκεκριμένο τομέα, όπως και σε άλλους τομείς φυσικά, ανταποκρίνεται δεόντως στα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Ωστόσο, η συζήτηση κατέδειξε επίσης ότι πολλές από τις εργασιακές και κοινωνικές πολιτικές που εξετάζουμε αφορούν και τους οικιακούς βοηθούς, παρότι θεωρείται ότι συνιστούν ξεχωριστή ομάδα.
" ανάπτυξη δεξιοτήτων, η υγεία και η ασφάλεια, οι αξιοπρεπείς αμοιβές και η κοινωνική ασφάλιση ή η θέσπιση συμβατικών διευθετήσεων -και ο κατάλογος δεν εξαντλείται, ασφαλώς, εδώ- αποτελούν πτυχές που πρέπει να καλυφθούν στο πλαίσιο της οικιακής εργασίας, και η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει, πράγματι, να πρωτοστατήσει και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Πρέπει να συνεργαστούμε πολύ στενά με τα κράτη μέλη, διότι πολλές δυνατότητες δράσης μπορούν να βρεθούν σε επίπεδο κρατών μελών, και συνεχίζουμε την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών στον εν λόγω τομέα.
Όπως ανέφερα στην εναρκτήρια δήλωσή μου, βρισκόμαστε επί του παρόντος στο στάδιο υλοποίησης ενός πιλοτικού προγράμματος, κατόπιν αιτήματος του Κοινοβουλίου, με στόχο τη μετατροπή της επισφαλούς εργασίας σε αξιοπρεπή απασχόληση, και έχουν ήδη προκηρυχθεί δύο προσκλήσεις υποβολής προτάσεων. " δεύτερη, η οποία δημοσιεύθηκε στις αρχές του τρέχοντος έτους, αφορά ειδικώς την πρόσκληση ανάληψης δράσης για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των φτωχότερων εργαζομένων, ενώ πρόκειται να εκπονηθεί και μελέτη για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου τη επισφαλούς εργασίας.
Όσον αφορά το ερώτημα σχετικά με τη νομοθεσία για την υγεία και την ασφάλεια, καθώς και με τον τρόπο εφαρμογής της για τους οικιακούς βοηθούς, η Επιτροπή δεν σχεδιάζει προς το παρόν να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για την υγεία και την ασφάλεια, αλλά μας παρέχεται πλέον η δυνατότητα να εξετάσουμε το ενδεχόμενο θέσπισης νέων κανόνων για τους οικιακούς βοηθούς ως ομάδα. Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι τα κράτη μέλη μπορούν, φυσικά, να θεσπίσουν αυστηρότερους εθνικούς κανόνες. Μπορούν, για παράδειγμα, να συμπεριλάβουν τους οικιακούς βοηθούς σε εθνικές διατάξεις και να μην περιοριστούν στις ελάχιστες απαιτήσεις.
Πρόεδρος
Έχω λάβει μία πρόταση ψηφίσματοςγια την περάτωση της συζήτησης.
" συζήτηση έληξε.
" ψηφοφορία θα διεξαχθεί την Πέμπτη 12 Μαϊου, στις 12.00 το μεσημέρι.
