Veiligheids- en preventiemaatregelen op offshore-olieplatforms in de EU (debat) 
De Voorzitter
Verklaring van de Commissie over veiligheids- en preventiemaatregelen op offshore-olieplatforms in de EU.
Günther Oettinger
lid van de Commissie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, 20 april was een zwarte dag voor de Golf van Mexico, voor de Verenigde Staten, nee, voor de hele wereld. De industrie en overheden zijn de afgelopen vier weken hard bezig geweest - zonder definitief succes overigens - om het enorme olielek te dichten en de milieuverontreiniging aan met name de kusten te verminderen.
Door het ongeval staan de risico's van de olie- en gaswinning op zee in de schijnwerpers. De mensen zijn zich, en dat is maar goed ook, bewuster geworden van het gevaar, niet alleen in de Verenigde Staten, maar ook in Europa. Europa produceert samen met Noorwegen meer dan 200 miljoen ton ruwe olie per jaar, het grootste deel afkomstig uit de Noordzee.
Hoewel olie en gas hier niet worden gewonnen in extreme omstandigheden en op dieptes zoals in de Golf van Mexico, moeten we in de EU toch rekening houden met een eventueel ongeval en erop voorbereid zijn. We beschikken over bevoegde organen en mechanismen om snel op een mogelijk ongeval te reageren.
We hebben bijvoorbeeld het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid, bergingsschepen en mechanismen voor burgerbescherming en er is voorzien in een goede coördinatie van hulpmaatregelen. Vandaar dat onze collega, commissaris Georgieva, al in een vroeg stadium Europese hulp kon aanbieden voor lopende maatregelen in de Golf van Mexico.
Wij moeten streven naar preventie om het grote opruimen na een ramp te voorkomen. Ik heb daarom samen met mijn collega, commissaris Potočnik, de diensten verzocht de toepasbare EU-wetgeving na te zien. Deze wetgeving vormt het kader voor beleidsmaatregelen op het gebied van veiligheid en milieubescherming, zowel in algemene zin als bij een concreet ongeval.
Onze richtlijnen zorgen voor minimumveiligheidsnormen voor het technisch materiaal en bevatten gedetailleerde minimumnormen voor de gezondheid en de veiligheid van werknemers. De wetgevingsteksten worden momenteel door ons onderzocht waarbij wordt gekeken of ze in geval van een dergelijke ramp, in een worstcasescenario, toereikende en optimale instrumenten zijn. Het gaat in dit verband om een nauwe samenwerking met de nationale regelgevende instanties, want een groot deel van de veiligheidsregels betreffende het olie- en gastransport en de gezondheidsbescherming valt onder de bevoegdheid van de lidstaten en is niet direct onze verantwoordelijkheid.
Uiteraard biedt een regelgevingsmechanisme geen 100 procent garantie. Veel hangt af van de instelling en handelwijze van de operationeel verantwoordelijken in de industrie. Er is dan ook alle reden om de koppen bij elkaar te steken: politiek en bedrijfsleven moeten samenwerken om het milieu en de mensen in Europa zo goed mogelijk te beschermen.
Ik wil dat veiligheid en duurzaamheid in de olie- en gaswinning centraal staan in onze gesprekken met de belanghebbende partijen. Met het oog hierop heb ik daarom reeds afgelopen week een orgaan op hoog niveau van grote energiebedrijven die in Europese wateren actief zijn, uitgenodigd voor gesprekken waar ook collega Georgieva bij aanwezig was. Op deze technisch georiënteerde bijeenkomst hebben wij de sector verzocht de zekerheid te geven dat al het mogelijke wordt gedaan om dergelijke ongelukken in de nabijheid van Europese kusten te voorkomen.
Wij hebben de bedrijven twaalf vragen voorgelegd die zij de daaropvolgende dagen hebben beantwoord. Concreet en in detail moest worden geantwoord op de vraag hoe de sector denkt de veiligheid te waarborgen op de olie- en gasplatformen ten behoeve van onze wateren, de kusten en de lidstaten. Ik beschouw deze bijeenkomst met de sector als het begin van een proces waarin duidelijkheid wordt geschapen over de werkwijzen in de sector en waarin de naleving van de voorschriften en de toepassing van beste praktijken worden bevorderd.
We zijn voornemens in de komende maanden een tweede bijeenkomst te organiseren, als we meer inzicht hebben in de oorzaken van het ongeval om de situatie te beoordelen, zodat we voor Europa lering kunnen trekken uit het ongeluk in de Golf van Mexico.
Maar eerst moeten de oorzaken en omstandigheden worden geanalyseerd en daarom zou het voorbarig zijn om nu al conclusies te trekken of te vragen om nieuwe wetgevingsinitiatieven. Mocht echter blijken dat regelgeving nodig is, dan kan ik u verzekeren dat de Commissie niet zal schromen Europese wetgevingsvoorstellen op tafel te leggen.
U ziet, dames en heren, dat er in Europa voortdurend wordt gewerkt om een vergelijkbare tragedie in onze omgeving te voorkomen. Indien zich toch een soortgelijk ongeval voordoet, beschikken we over een veelheid aan maatregelen en mechanismen om ogenblikkelijk en effectief te reageren en de gevolgen voor burgers en milieu zo beperkt mogelijk te houden.
Na afloop van de volgende bijeenkomst bericht ik u gaarne over wat we aan het plannen zijn.
Bogusław Sonik
namens de PPE-Fractie. - (PL) De explosie op het platform in de Golf van Mexico is de grootste milieuramp in zijn soort in de geschiedenis. Er komt dagelijks ongeveer 800 000 liter ruwe olie in de Golf terecht. Sinds het begin van de ramp is al meer dan 22 miljoen liter olie in zee gelekt. De olievlek is inmiddels meer dan 43 000 vierkante kilometer groot. Dat is meer dan de totale oppervlakte van Nederland.
Op dit ogenblik is het onze plicht om onze solidariteit te betuigen met de Verenigde Staten en met alle slachtoffers van deze tragedie, alsook om te verzekeren dat we zoveel mogelijk steun zullen verlenen. In het licht van deze ramp denk ik dat het onontbeerlijk is dat er onmiddellijk een speciale evaluatie wordt uitgevoerd - een gedetailleerde en zeer grondige technische inspectie van de booreilanden die zich in de territoriale wateren van de Europese Unie bevinden. Dit zou op supranationaal niveau de eerste stap moeten zijn om de veiligheid van de Europese zeeën te verzekeren. Voorts zou ik bijzondere aandacht willen vestigen op het feit dat een soortgelijke ramp in de Oostzee - een ingesloten zee - blijvende en onherroepelijke schade zou toebrengen aan de volledige regio en haar kustgebieden.
Het is van essentieel belang dat alle ontwikkelingen in de territoriale wateren van de Europese Unie aan een speciale controle worden onderworpen, dat ze aan de hoogste veiligheidsnormen beantwoorden en met de modernste veiligheidssystemen zijn uitgerust. In dit verband denk ik dat het tevens noodzakelijk is om een gemeenschappelijke grensoverschrijdende procedure te ontwikkelen die onmiddellijk kan worden geactiveerd indien een olielek wordt gesignaleerd en die garant staat voor een snelle reactie en een goede samenwerking.
Waarnemers in de Verenigde Staten vestigen de aandacht op het feit dat de vergunningen voor de bouw van booreilanden in de Golf van Mexico in veel gevallen onder druk en in het belang van de olie-industrie zijn afgegeven, ten koste van het milieu. Ik kan het niet nalaten om in dit verband te verwijzen naar het besluit aangaande de aanleg van de North Stream of noordelijke gaspijpleiding. Dit was immers ook een politieke beslissing waarbij geen rekening is gehouden met de gevaren die deze investering met zich mee kan brengen voor het ecosysteem van de Oostzee.
Mijnheer Oettinger, gezien het drama in de Golf van Mexico mag nooit worden ingestemd met de bouw van boorinstallaties voor de winning van ruwe olie of aardgas zonder de garantie dat dit 100 procent veilig is voor de betrokken zeeën en oceanen. Het is ontoelaatbaar dat deze beslissingen onder druk van industriële of politieke belangengroepen worden genomen.
Kriton Arsenis
namens de S&D-Fractie. - (EL) Commissaris, vaak is het niet voldoende om alleen voorzorgsmaatregelen te nemen. De recente ontploffing in de Golf van Mexico gebeurde op een platform dat pas in 2001 gebouwd was en het zinken ervan veroorzaakt een van grootste milieucatastrofes ooit. Tot op vandaag - en er zijn 29 dagen verstreken sinds het ongeval - is het niet mogelijk gebleken het lek te dichten en zoals de heer Sonik al zei, loopt iedere dag meer dan 5 000 ton aardolie in zee in die Golf.
Deze reusachtige milieuverontreiniging vindt plaats in de periode dat vele diersoorten hun eieren leggen, en vele van die diersoorten zijn al met uitsterven bedreigd. Dat is het geval voor vijf van de zeven soorten zeeschildpadden, dolfijnen, talloze walvissen en vele soorten van mariene zoogdieren. Ook de mens wordt hierdoor onvermijdelijk getroffen! Deze explosie, dit ongeval, had plaats in een regio die pas begint te bekomen van de wonden die de orkaan Katrina had veroorzaakt. Bij de ontploffing zelf kwamen elf mensen om het leven.
In Amerika worden echter maatregelen genomen. In 1981 stemde het Congres voor een moratorium op aardolieboringen in 85 procent van de kustwateren van Amerika. De regering-Obama heeft het moratorium bevestigd na het ongeval, in tegenstelling tot eerdere verklaringen. Tegelijkertijd echter worden nieuwe olieplatforms in gebruik genomen, vooral in de Noordzee. Op dit ogenblik zijn er al honderden offshore platforms in gebruik, niet alleen voor aardolie maar ook voor aardgas.
Het recente ongeval in de Golf van Mexico heeft bevestigd dat de offshore olieplatforms het gevaar van een catastrofe voor het zeemilieu inhouden. Toch blijft het opsporen en het aanboren van aardolievelden in zee volgens de Europese wetgeving uitgesloten van de Sevesorichtlijn betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken.
De recente catastrofe toont ons dat niemand in staat is te garanderen dat een dergelijke catastrofe zich niet ook in de Europese Unie zou kunnen voordoen en dat het soms niet voldoende is om voorzorgsmaatregelen te versterken. De regering-Obama heeft haar opinie herzien in het licht van deze enorme catastrofe. Is het niet tijd dat ook de Europese Unie een Europees moratorium inleidt om verdere aardolieboringen vanaf offshore platforms te verbieden in de territoriale wateren van de Europese Unie, zoals de VS dat heeft gedaan? Er is een snelle actie nodig, voordat ook voor onze deur een misdaad met voorbedachten rade wordt gepleegd, vergelijkbaar met wat in de Golf van Mexico is gebeurd.
Corinne Lepage
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, het zinken van het platform voor de kust van Louisiana op 22 april jongstleden heeft een olievlek van ongekende omvang veroorzaakt. Dit werpt drie cruciale vragen op. Het is nauwelijks te bevatten dat vooraf geen systemen zijn geïnstalleerd waarmee een lek van deze aard en omvang voorkomen had kunnen worden. Net zo onbegrijpelijk als de gebrekkige overheidscontrole op de verplichte veiligheidssystemen die door de platformoperators zijn aangebracht om de risico's van vervuiling tegen te gaan, en, tot slot, het specifieke risico van de verontreiniging, door olie, van uiterst kwetsbare en/of zeer dichtbevolkte gebieden. Collega Sonik heeft het zojuist gehad over de ramp die vervuiling zoals deze zou veroorzaken in bijvoorbeeld de Oostzee.
De Noordzee, waar in ieder geval al twee ernstige ongelukken met offshoreplatforms zijn gebeurd, behoort tot de regio's met de hoogste concentratie platforms. Het is dan ook een absolute must dat wij een inventarisatie gaan maken om er zeker van te zijn dat een ongeval als dit niet kan gebeuren voor onze kusten, en wij zijn verheugd dat nu het initiatief in die richting is genomen, commissaris.
Dat is prima, maar welke maatregelen denkt u op korte termijn te gaan treffen ter verbetering van de veiligheid en de ongevallenpreventie op offshoreplatforms in onze territoriale wateren? U had het over minimale normen, commissaris, en dat is niet genoeg.
Tweede punt: welke controlemaatregelen zijn er om ervoor te zorgen dat er ook echt integraal wordt voldaan aan de veiligheidseisen? Veiligheidsvoorschriften op papier zetten is niet genoeg, het komt er vooral op aan deze toe te passen en die toepassing te controleren. Welke plannen hebt u in deze richting ?
Derde punt: welke middelen zijn er voorhanden om kustvervuiling bij een ongeval te voorkomen? Het is prima om schepen en civiel personeel te hebben, maar wat hebben wij precies? Is niet het moment daar om van de exploitanten specifieke technische voorzieningen te eisen die gebundeld kunnen worden? Het Gemeenschapsrecht bevat inmiddels ook bepalingen inzake milieuschade: moet er geen systeem komen van passende schadevergoeding en bijbehorende financiële waarborgen?
Voorts boren de oliemaatschappijen steeds dieper, waardoor het steeds moeilijker wordt om doeltreffend in te grijpen bij ongevallen en waardoor het mariene milieu gevaar loopt. Welke maatregelen zijn er getroffen voor de exploitatie van aardolie op zee en op grotere diepte, met name in het hoge noorden?
Tot slot sluit ik me aan bij de vraag die collega Arsenis zojuist heeft gesteld: is niet het moment daar om ons af te vragen of er geen uitgebreid moratorium moet komen, onder dezelfde voorwaarden als het moratorium dat de Verenigde Staten willen invoeren? Is niet het moment daar om te doen wat we willen en wat nodig is, namelijk een eind maken aan de overheersende positie van olie binnen onze samenleving?
Isabelle Durant
namens de Verts/ALE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ook ik denk dat we degenen die in de sector voor Onze-Lieve-Heer willen spelen, een halt moeten toeroepen.
De geïndustrialiseerde landen zijn tegenwoordig meer dan ooit verzot op olie. Alles wat maar enigszins mogelijk is exploiteren ze, op steeds grotere diepte, wat uiteraard de kans op ongelukken sterk vergroot. De industrieën hebben zich de laatste tijd vooral toegelegd op exploratie en winning, wat ten koste is gegaan van de veiligheid en het milieu; al bijna een maand lang stroomt er dagelijks 800 000 liter ruwe aardolie in de Golf van Mexico, en de milieu- en economische schade zal desastreus zijn. Ik stel vast dat er een gapend gat ligt tussen de kolossale bedragen die aan winning op steeds grotere diepte worden uitgegeven en de volstrekt ontoereikende middelen die worden besteed aan vroegtijdige preventie en het anticiperen op risico's.
Net zoals mijn collega's vraag ook ik om een paar dingen. Allereerst vind ik dat alle olieplatforms onderzocht moeten worden op veroudering, veiligheidsniveau en overeenstemming met de normen. Verder moeten de platforms uiteraard ook gecontroleerd worden, ook al is die controle een zaak voor de lidstaten, en moet de Commissie op haar beurt die controles controleren.
Verder denk ik dat de kwetsbaarste ecosystemen eens en voor altijd beschermd moeten worden. Afgezien van uw initiatief, dat ik toejuich, om na te gaan hoe wij met dergelijke omstandigheden kunnen omgaan als zo'n ongeval zich voor onze kusten voordoet, denk ik toch dat Europa initiatieven moet nemen om de kwetsbaarste ecosystemen definitief te beschermen. Ik denk bijvoorbeeld aan Alaska. Er moet een internationaal verdrag komen dat op dezelfde leest geschoeid is als de afspraken over de bescherming van de natuurlijke hulpbronnen van Antarctica, waarbij Europa het voortouw zou kunnen nemen.
En voor zover dat überhaupt nog nodig was, is dit een zeer goede reden om sneller en meer te investeren in hernieuwbare energie. De vulkaan - ik noem die maar niet bij naam, omdat die onuitspreekbaar is - heeft ons een signaal gegeven voor wat betreft het luchtvervoer; op dezelfde manier geeft dit vreselijke ongeluk ons een signaal over de oliewinning. Het wordt tijd dat wij beseffen dat de waanzin van de ongebreidelde winningswedloop tegen elke prijs achter ons ligt.
Giles Chichester
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij met de verklaring van de commissaris. De wereld heeft met verbijstering gekeken naar zowel de immense stroom gas en olie uit de gescheurde pijp na de explosie en de ramp in de Golf van Mexico, als naar het kennelijke onvermogen van zowel de industrie als de Amerikaanse autoriteiten om de stroom te stelpen; we moeten maar hopen dat de recente ontwikkelingen succesvol zullen zijn.
Wij hebben, zoals mijn collega's al hebben gezegd, onze eigen ervaring met rampen met boorplatforms in de Noordzee. Ik denk bijvoorbeeld aan Piper Alpha, en ik geloof dat we daar lering uit hebben getrokken. Maar laten we ook niet vergeten dat er een aanzienlijk verschil bestaat tussen de diepte waarop wordt gewerkt in de Golf van Mexico en de diepte van de Noordzee. Laten we alstublieft voorzichtig zijn en niet haastig met nieuwe wetgeving komen. We moeten eerst zeker weten wat er gebeurd is. We moeten er zeker van zijn dat met onze bestaande regels een dergelijke ramp bij ons had kunnen worden voorkomen, en we moeten er zeker van zijn dat met wat voor nieuwe regels dan ook zoiets kan worden voorkomen.
Ongelukken en onvoorziene natuurrampen gebeuren nu eenmaal, en we kunnen niet garanderen dat we ze kunnen voorkomen. Er is een grens aan wat we kunnen doen om ze te voorkomen. Ik wil u een laatste gedachte meegeven, wanneer we nadenken over het relatieve risico: namelijk dat door ongelukken zoals deze de relatieve veiligheid van kernenergie in een ander perspectief wordt geplaatst.
Elie Hoarau
namens de GUE/NGL-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, het lek door de olieboring in de Golf van Mexico is een ware economische en milieuramp. Er doen verhalen de ronde van onregelmatigheden bij de verlening van de boorvergunningen door het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Dit zou neerkomen op een onvergeeflijke lichtzinnigheid waarvan de gevolgen niet te overzien zijn en niet alleen de Verenigde Staten van Amerika raken.
Wereldwijd worden er honderden offshoreboorvergunningen afgegeven door staten; als dat overal even lichtzinnig zou gebeuren, zou dat in de hele wereld voor ernstige problemen zorgen. Als afgevaardigde van een Europese ultraperifere regio en landen en gebieden overzee (LGO) die vrijwel geheel uit eilanden bestaan, in totaal bijna 130 over drie continenten verdeeld, moet ik zeggen dat ik me door de oliewinningsprojecten op zee grote zorgen maak over onze eilanden. Daarom is het een absolute must dat de Europese Unie, die het voorbeeld moet geven, de veiligheids- en preventiemaatregelen op haar eigen offshoreolieplatforms zo streng mogelijk gaat herbeoordelen.
Bovendien stromen er jaarlijks naar schatting tienduizenden tonnen olie in zee door ongelukken of tijdens de normale bedrijfsvoering, wat overigens niet per definitie op het conto van Europa komt. Zou het geen goede zaak zijn als de Europese Unie initiatieven neemt die ervoor zorgen dat de platforms op zee voortaan boven elke wetenschappelijke twijfel verheven zijn, en dat zij dit "gezag” ontlenen aan een internationale autoriteit?
Na Kopenhagen en in de aanloop naar Cancun zou het de Europese Unie tot eer strekken als zij de promotor is van echte wereldwijde governance op het gebied van onderzoek, bescherming en exploitatie van de rijkdommen van de zee.
Hans-Peter Martin
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik doe een beroep op u, als persoon die aan de 'Schwäbische zee' woont: neemt u het ongeval, de ramp in de Golf van Mexico, net zo hoog op alsof de ramp zich in onze Bodensee had voltrokken. U had dan geen drinkwater meer gehad en in mijn geboortestad zou het met de festivals afgelopen zijn, met alle dramatische gevolgen van dien.
Wat wil ik hiermee zeggen? Bent u er zeker van dat de olieplatforms die zich op grote afstand van ons bevinden - dat wil zeggen in de Noordzee en de Oostzee - werkelijk bestand zijn tegen de stormen waar we als gevolg van de klimaatverandering rekening mee moeten houden? Bent u er zeker van dat uw Europese Agentschap voor maritieme veiligheid ook echt berekend is op zijn taak? U maakte gewag van goede coördinatie maar toch hebben we al vaak meegemaakt dat het radiocontact tussen de verschillende landen niet functioneerde. Is er een controle uitgevoerd voor het geval zich een noodtoestand voordoet? Als er echt iets gebeurt, hoe is dan de juridische situatie in geval van een aanklacht tegen olieconcerns? Zou het nuttig zijn om een risicofonds op te richten?
Mijn laatste punt: is het u duidelijk dat de toezichthouders in de VS te zeer verweven zijn met de olie-industrie? Kunt u uitsluiten dat wij op Europees niveau met dezelfde problemen te maken krijgen? De regel mag niet luiden: "Je kunt alles doen, behalve ...”.
Elena Oana Antonescu
(RO) Ik ben ook ingenomen met het initiatief van de Commissie. Het lijkt mij van belang om over dit onderwerp te discussiëren, ook al heeft het ongeluk zich niet voorgedaan in een gebied dat onder het gezag van een van de lidstaten van de Europese Unie staat.
Momenteel wordt er op een enorm aantal platforms in de territoriale wateren van de lidstaten aardolie gewonnen. Naar verwacht zal deze bedrijvigheid nog verder toenemen, nu het Internationaal Energie Agentschap schat dat we nog maar 5 procent van de aardolievoorraden in de zeebodem ontdekt hebben. Het is belangrijk voor ons te weten welke lessen we moeten trekken uit de ramp in de Golf van Mexico en hoe de situatie is in de Europese wateren waar op een vergelijkbare manier aardolie gewonnen wordt. Indien nodig moeten we ook aanvullende maatregelen treffen om de veiligheid van de werknemers op deze boorplatforms te verbeteren en om ongelukken met rampzalige gevolgen voor Europa's kwetsbare gebieden te voorkomen.
Een andere les die we moeten trekken uit de ramp op de Deepwater Horizon, evengoed als uit het verleden, is dat we nauwkeurig moeten kijken naar de manier waarop exploitatievergunningen worden afgegeven en hoe de werkzaamheden door de hoofdaannemer worden uitbesteed. We moeten ervoor zorgen dat bedrijven zich niet aan hun verantwoordelijkheid kunnen onttrekken. Een bedrijf dat een contract afsluit waar een zeker risico aan verbonden is, dat specifieke veiligheidsmaatregelen vereist maar ook een enorme opbrengst kan genereren, moet ook bereid zijn de consequenties op zich te nemen als er een ongeluk gebeurt.
Als u het verloop van het onderzoek naar deze ramp in de Verenigde Staten gevolgd hebt, zult u gemerkt hebben dat de keten van contractuele verplichtingen die diverse firma's zijn aangegaan het ondernemingen mogelijk maakt om elkaar de zwarte piet toe te spelen, terwijl de olie in zee blijft stromen. Een dergelijke situatie kunnen wij hier niet tolereren en daarom moeten we de toepasselijke wetgeving bekijken en er de noodzakelijke verbeteringen in aanbrengen, zodat we ervan op aankunnen dat we de kans dat zo'n ongeluk zich voordoet verkleinen.
De ervaring leert dat zulke ongelukken een spoor van menselijk leed en milieuschade achterlaten, terwijl de procedures voor het vaststellen van de aansprakelijkheid zich jaren voort kunnen slepen. De Commissie dient erop toe te zien dat de regels voor de veilige exploitatie van aardolie geen te soepele bepalingen bevatten en te beoordelen welke mazen in deze wetgeving gedicht zouden moeten worden, zodat niemand meer zijn verantwoordelijkheden ontloopt.
Marek Józef Gróbarczyk
(PL) Het voorbeeld van de ramp in de Golf van Mexico dwingt ons om grondig na te denken over de investeringsprojecten die vandaag in de Europese Unie worden uitgevoerd. Ik doel op de noordelijke gaspijpleiding die in weerwil van de door het Europees Parlement geformuleerde aanbevelingen wordt gebouwd.
Het Russische Stockmanveld in de Barentszzee is de gasbron die hiervoor zal worden gebruikt. In een eerste fase van het project zal jaarlijks 24 miljard kubieke meter gas worden gewonnen, maar deze hoeveelheid zal op termijn toenemen tot 68 miljard kubieke meter gas per jaar. Om een dergelijke hoeveelheid gas te winnen, moeten er in een zeer korte periode meerdere boorgaten worden gemaakt. Het zal niet mogelijk zijn om de stroom van 148 000 ton methaan te stoppen, aangezien er geen kleppen of tussenstations zijn voorzien. Schade aan de gaspijpleiding zal in geen geval betekenen dat deze wordt afgesloten. Het gas zal blijven ontsnappen tot het defect is verholpen, want als er water in de pijpleiding terechtkomt, raakt deze ernstig beschadigd. Ik roep de Commissie derhalve op om een grondige analyse te laten uitvoeren van de risico's die dergelijke investeringsprojecten met zich meebrengen.
Paul Rübig
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren, dit debat komt precies op het goede moment. We hebben de problemen in de Golf nog niet opgelost, noch weten we waar de volgende problemen zullen opdoemen.
Vandaar mijn eerste vraag, mijnheer de commissaris: waar kan Europa met zijn specialistische deskundigheid, Joint Research Center en andere organen helpen in een poging de ramp in de Golf zo snel en goed mogelijk gezamenlijk het hoofd te bieden? De Europese Unie heeft met de reductie van de CO2-uitstoot met 20 procent en met de overgang op hernieuwbare energiebronnen de juiste weg gekozen. Bovendien kunnen we met efficiëntieverbetering een boel bereiken. Denkt u dat wij bijvoorbeeld binnen de Europese Economische Ruimte samen met Noorwegen nieuwe initiatieven kunnen ontplooien?
Saïd El Khadraoui
Net als andere sprekers ben ik enorm geschokt door het feit dat het mogelijk is dat wekenlang honderdduizenden liters ruwe olie de zee ingespoten worden zonder dat wij erin slagen om dit te stoppen. Ook door de gigantische schade die dit veroorzaakt en het feit dat de maatschappij in kwestie, BP, dit constant minimaliseert. Wij worden met onze neus op de feiten gedrukt en wij hebben niet eens alle gevolgen op langere termijn kunnen inschatten.
Het is dus essentieel dat wij niet op nationaal, maar op Europees niveau de nodige maatregelen treffen om zoiets in de toekomst onmogelijk te maken. Dat moet gebeuren zowel op het vlak van procedures als op technisch vlak door de nodige veiligheidssystemen op te leggen. Dat heeft natuurlijk een kostprijs, maar de kostprijs om niets te doen ligt natuurlijk veel hoger.
Wij hebben in het verleden wereldwijd het voortouw genomen door dubbele wanden voor olietankers op te leggen. Ik denk dat wij ook op dit vlak het voortouw moeten nemen en het goede voorbeeld moeten geven.
Karin Kadenbach
(DE) Mevrouw de Voorzitter, commissaris Oettinger, als lid van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en als schaduwrapporteur voor biodiversiteit voel ook ik mij natuurlijk persoonlijk betrokken bij deze ramp. Veel wordt vernietigd wat in het leven behouden zou moeten blijven. Iemand zei het vandaag al: ongevallen gebeuren omdat ze niet altijd zijn te voorkomen, hoeveel voorzorgsmaatregelen je ook neemt.
Ongelukken komen echter niet alleen voor op olieplatforms; ook kerncentrales zijn niet van incidenten en ongevallen gevrijwaard. Er bestaat in Oostenrijk een gezegde dat luidt: "Moet er altijd eerst wat gebeuren, voordat er wat gebeurt?”, ofwel, moet er eerst een ramp gebeuren voordat iedereen doordrongen is van de gevaren? Door deze olieramp moeten we ons afvragen of het voor Europa wellicht een stap vooruit zou zijn als we ook van kernenergie zouden afstappen. We moeten verder al onze mentale energie en onze financiële middelen concentreren op investeringen in hernieuwbare energie.
Seán Kelly
(GA) Mevrouw de Voorzitter, het is een goede zaak dat we deze belangrijke kwestie bespreken, maar als het erop aankomt weet ik niet waar onze deliberaties toe zullen leiden of wat voor effect ze zullen hebben op grote concerns: de oliemaatschappijen die eigenaar zijn van de oliebronnen en die schuldig zijn aan deze schade en deze ramp.
Tegelijk is het zo dat de Commissie lof verdient voor haar aanbevelingen om maatregelen ten uitvoer te leggen om te voorkomen dat hetzelfde in ons deel van de wereld zal gebeuren. Maar als er één les kan worden getrokken uit deze ramp is het wel dat het van het grootste belang is dat we zorgen voor andere energiebronnen in ons grondgebied, in het bijzonder natuurlijke energie zoals wind- en zonne-energie. Hoe eerder we dit doen, hoe beter het is voor iedereen. Als we hier niet in slagen, zullen de oliemaatschappijen steeds verder in de oceanen zoeken naar olie en zullen rampen als deze, met de bijbehorende schade, niet één keer plaatsvinden, maar steeds weer opnieuw. Dat mogen we niet laten gebeuren.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) We zijn het eens met de investeringen in Europa's energie-infrastructuur, maar alleen op voorwaarde dat die volledige veiligheid voor het aanleggen en in bedrijf nemen van installaties waarborgen. Ik maak van de gelegenheid gebruik om ertoe op te roepen om projecten voor de winning en het transport van koolwaterstof onder water pas van start te laten gaan nadat er een fatsoenlijke milieueffectrapportage is uitgevoerd.
Ik heb er bij meerdere gelegenheden op aangedrongen om Europese zeerampenbestrijdingscentra op te zetten in alle lidstaten die aan zee liggen. Dit soort ongelukken valt ook in die categorie. Bovendien zouden alle ondernemingen die betrokken zijn bij de winning en het transport van koolwaterstoffen onder water garanties af moeten geven en zich moeten verzekeren om de schade na eventuele ongelukken te kunnen vergoeden.
Zigmantas Balčytis
(LT) Ik denk dat de hele wereld bezorgd kijkt naar de gebeurtenissen die momenteel plaatsvinden in de Golf van Mexico. Niemand had kunnen bevroeden dat zo'n groot land als de Verenigde Staten, 's werelds leidende natie, niet in staat zou blijken het hoofd te bieden aan iets wat op het eerste gezicht beheersbaar leek. Ik denk dat we, ook in Europa, aanzienlijke financiële en personele middelen inzetten om de problematiek van de klimaatverandering aan te pakken. De natuur stelt soms echter haar eigen eisen. Ik meen dat het heel goed is dat we in de gelegenheid zullen zijn om te leren van andermans fouten, maar ik zou u nogmaals willen herinneren aan het probleem met de noordelijke gaspijpleiding en dat we als Europa politiek verantwoordelijk zal zijn voor de exploitatie van deze gaspijpleiding. Daarom vraag ik de commissaris dringend ervoor te zorgen dat we de voorwaarden voor de exploitatie van dit gasproject nogmaals kunnen bespreken en ben ik tevens verheugd over de kans en de wil om de reddingscapaciteiten van Europa zelf te versterken.
Günther Oettinger
lid van de Commissie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, niet alleen als commissaris, maar ook als burger kijk ik, net als u, met ontsteltenis naar de wijze waarop hier de natuur voor jaren wordt aangetast en verwoest.
Desondanks moeten we kalm blijven en ons hoofd koel houden. Met paniek en hysterie bereiken we niets. Bovendien bestaat nog onduidelijkheid over de precieze oorzaak van het ongeval in de Golf van Mexico. Heeft de techniek ons in de steek gelaten of is er een menselijke fout gemaakt? Ik vertrouw erop dat de Amerikaanse regering en het publiek in de VS in hun zoektocht naar de oorzaken alles in het werk zullen stellen om de onderste steen boven te krijgen, immers ook wij hier in Europa hebben alle belang bij het kennen van de oorzaken.
Ik denk ook dat de bevolking van de Verenigde Staten met dezelfde volle overtuiging eist dat dit ongeval niet zonder gevolgen blijft. In dat opzicht heb ik vertrouwen in Amerika als industrieland en in zijn technische capaciteiten en zijn democratie.
Ten tweede moeten we het pad van de olie verlaten. Feit is echter dat wij, vooral de industrielanden van Europa, al generaties lang het pad van de olie bewandelen. Onze medeburgers bezitten meer dan 200 miljoen auto's. U en ik, we rijden er allemaal in. Ik leg heel wat kilometers af en bovendien pak ik voor mijn werk ook nog eens vaak het vliegtuig. In het weekend vliegen weer honderdduizenden mensen naar het zuiden om de pinkstervakantie op Majorca door te brengen. Er wordt gezegd dat de economische crisis van Griekenland en Spanje enkel met toerisme kan worden opgelost. Dat betekent meer vluchten naar Athene, Palma, Marbella en andere bestemmingen. We gebruiken olie, wij allen, u en ik. Overigens lijkt me ook deze grote zaal, het Parlement, niet het toonbeeld van energie-efficiëntie. Er branden meer neonbuizen dan dat er afgevaardigden aanwezig zijn. We zullen daarom simpelweg moeten beseffen dat we nog een groot aantal jaren veel olie nodig zullen hebben. Toch moeten we met alle ambitie inzetten op andere energiebronnen: over tien jaar moet het aandeel hernieuwbare energiebronnen 20 procent bedragen.
We werken aan een routekaart voor 2050. In de loop van het jaar zullen de verschillende alternatieven aan u worden voorgelegd. Volgens rapporten kan binnen vier decennia tot 80 procent van onze energiebehoefte met andere dan fossiele energiebronnen - waaronder dus ook olie - worden gedekt. Elektromobiliteit is daarbij een kans. Niettemin zullen de meeste voertuigen nog vele jaren niet door stroom maar door olieproducten zoals diesel en benzine worden voortgedreven.
Duidelijk is dat wie in de Noordzee en de Golf van Mexico naar olie boort, minder afhankelijk wil zijn van een groot aantal andere landen. Zonder eigen velden zou onze afhankelijkheid van OPEC-landen en landen met een weinig overtuigende democratie verder worden vergroot.
Er is een duidelijk verschil: in de Noordzee wordt geboord op een diepte van ongeveer 150 tot 200 meter. In de Golf van Mexico is inmiddels een diepte bereikt van 3 000 tot maar liefst 4 000 meter, waardoor de veiligheid veel moeilijker kan worden gegarandeerd. Met bemande onderzeeboten kan een diepte van 150 tot 200 meter worden bereikt. In de Golf van Mexico is de mens ver verwijderd van de risicobron, ver verwijderd van technische veiligheid.
Ook heb ik vertrouwen in onze lidstaten. We hebben alle reden om onze nationale instanties en onze technische teams in Groot-Brittannië, Duitsland, Noorwegen, Denemarken ons vertrouwen te schenken. Bovendien bestaat er door het partnerschap van de Europese Unie en onze instantie (het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid - EMSA) met de nationale veiligheidsteams een uitstekend, hoog niveau van coöperatieve veiligheid tussen de Europese Unie en onze aan zee grenzende lidstaten.
Uiteraard hebben wij ook het Nord Stream-project op veiligheid moeten beoordelen. Daarbij zijn ingewikkelde veiligheids- en vergunningsprocedures uitgevoerd. Ik zou willen zeggen dat Nordstream waarschijnlijk de modernste en veiligste gasleiding ter wereld zal worden. Er bestaan in dit verband ook cruciale verschillen. Mocht zich een probleem voordoen in de gasleiding, dan kan de gasstroom aan de bron of aan de kust worden stilgelegd. Nord Stream is niet te vergelijken met wat er in de Golf van Mexico gebeurt.
Uiteindelijk zullen we een pad moeten inslaan dat ons wegleidt van olie. Ieder van ons in de politiek en de maatschappij zal dat pad moeten volgen. Onderweg naar onze bestemming moeten we nagaan of onze veiligheidsnormen, onze wetten en richtlijnen en onze veiligheidsteams van het allerhoogste niveau zijn. De vragen in dit verband zijn door ons gesteld. Wij zullen u gaarne in de herfst, als we de oorzaken kennen, als we de antwoorden hebben gekregen, als we onze energieondernemingen streng hebben ondervraagd, nader op de hoogte brengen. Ik geloof dat de energieondernemingen zich zeer bewust zijn van de ernst van de toestand.
Nog een punt ter afsluiting: aansprakelijkheidsgronden voor schadevergoeding bestaan reeds. Geen van de betrokken partijen in de VS bestrijdt overigens dat als duidelijk is wie de schuld draagt, die partij aansprakelijk moet worden gesteld. Zoals het er nu naar uitziet gaat het om bedragen ter hoogte van miljarden. Ook in het Europese milieurecht en in onze nationale milieuregelgeving liggen de zaken duidelijk als het gaat om schadeveroorzakend handelen en schadevergoeding. Ook dit zal de voorzorgsmaatregelen alleen maar versterken.
Ik ga ervan uit dat we over een paar weken weten of we bij ons wettelijke of technische maatregelen moeten nemen. Wij zullen het Parlement vervolgens nader op de hoogte brengen. Uit uw betogen valt op te maken hoe belangrijk alle partijen het vinden om in plaats van de put te dempen als het kalf verdronken is, vooruit te zien en voorzorgsmaatregelen te treffen. Daar houden wij ons in de Commissie mee bezig.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
András Gyürk  
schriftelijk. - (HU) Na de ramp met het olieplatform langs de Amerikaanse kust is het ook voor ons de moeite waard hier een paar lessen uit te trekken. Allereerst moeten we verklaren dat hoewel bij diepzeeboren de modernste industriële technologieën worden aangewend, dit nog altijd niet zonder risico's is. We moeten ook duidelijk maken dat de terreinwinst van particuliere investeringen in de oliesector er niet toe mag leiden dat politieke besluitvormers inleveren op het recht op strikte milieuwetgeving. De Amerikaanse olieramp biedt ook de EU een goede gelegenheid haar eigen veiligheidsvoorschriften te herzien. Die zijn namelijk nu nog te algemeen. We hoeven maar te denken aan de richtlijn met betrekking tot milieueffectrapportages of de kaderwetgeving aangaande veiligheid op het werk. Een herziening is tevens gerechtvaardigd omdat de regels die iets specifieker zijn, zich vooral concentreren op de stappen die moeten worden genomen nadat een ramp zich heeft voltrokken. Zo worden de aspecten in verband met preventie naar de achtergrond gedrongen. Lering trekkend uit het Amerikaanse voorbeeld moeten de verantwoordelijkheden van de eigenaren van oliebronnen, exploitanten en toezichtsinstanties duidelijk worden afgebakend. Industriële normen en vrijwillige initiatieven van bedrijven bieden geen geruststellende oplossing. We hebben eenduidige veiligheidsgaranties nodig die zijn vastgelegd in wetgeving.
