Democratisering in Turkije (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over democratisering in Turkije.
Diego López Garrido
Dames en heren, het is mij een genoegen ten overstaan van dit Parlement een onderwerp te behandelen dat voor de Europese Unie van uitzonderlijk belang is, namelijk de betrekkingen met Turkije en, meer in het bijzonder, de democratisering van Turkije, want daarover gaat dit debat uiteindelijk. Deze kwestie heeft rechtstreeks te maken met de Unie, niet alleen onrechtstreeks, maar ook rechtstreeks, omdat Turkije een kandidaat-lidstaat is.
Het heeft de status van kandidaat-lidstaat en het voert sinds enkele jaren toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie. Zoals u weet, vereist een van de politieke criteria van Kopenhagen dat alle landen die tot de Europese Unie wensen toe te treden over stabiele politieke instellingen beschikken en de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de minderheden eerbiedigen.
Ook Turkije moet aan deze voorwaarden voldoen. Er zijn inmiddels verschillende hoofdstukken geopend waarover onderhandeld kan worden. Sommige hoofdstukken zijn geopend, andere niet, en over nog andere zijn de onderhandelingen vastgelopen. Eén ding is zeker, objectief gezien heeft Turkije een groot strategisch belang voor de Unie. Ten eerste omdat het een land met een Europees perspectief is en ook omdat het een groot land is met een toenemend strategisch belang op het gebied van de energievoorziening, om nog maar te zwijgen van het onmiskenbare economische en uiteraard ook politieke gewicht van het land. Bovendien maakt Turkije deel uit van de NAVO, zodat het ook vanuit dit oogpunt voor sommige landen van de Europese Unie een partner is in het kader van dit militaire bondgenootschap.
Het moet gezegd dat in Turkije positieve veranderingen hebben plaatsgevonden. Het Europees perspectief heeft Turkije extra gemotiveerd om de positieve weg van de democratiserende veranderingen en de consolidatie van de democratie te bewandelen. De huidige Turkse regering heeft zelfs een campagne onder de naam "democratisch initiatief" gelanceerd die beantwoordt aan de noodzaak om een reeks institutionele veranderingen aan te brengen in het kader van de beoogde democratisering van het Turkse politieke systeem. De belangstelling van Turkije voor de Europese Unie komt ook tot uiting in de samenstelling van de regering, met name in de persoon van minister Bağış, met wie ik verschillende keren heb gesproken. De minister is specifiek bevoegd voor de onderhandelingen met de Europese Unie. Dat is zijn portefeuille.
Dit alles heeft ertoe geleid dat in Turkije hervormingen op gang zijn gebracht, ongetwijfeld onder invloed van het Europees perspectief. Anderzijds schiet het land nog steeds tekort op het gebied dat in dit debat besproken zal worden, namelijk dat van de democratie en de eerbiediging van de fundamentele vrijheden.
Turkije biedt nog steeds onvoldoende bescherming en waarborgen voor sommige vrijheden zoals vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en godsdienstvrijheid, rechten van vakverenigingen, rechten van minderheden, rechten van vrouwen en kinderen, bestrijding van discriminatie en gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Daarom hebben wij Turkije in het kader van het voornoemde proces verzocht een reeks constitutionele hervormingen door te voeren die nodig zijn om op sommige van deze terreinen vooruitgang te kunnen boeken.
De Europese Unie wenst dan ook dat op dit vlak vorderingen worden gemaakt, zoals bepaald in het kader voor de onderhandelingen met Turkije. Bovendien wijst zij Turkije terecht wanneer dat nodig blijkt of wanneer zij meent dat een bepaald soort maatregelen niet in de juiste richting gaat of vooruitgang kan bemoeilijken.
Dat was het geval met de beslissing van het Turkse Constitutionele Hof van 11 december om de DTP (Demokratik Toplum Partisi - Partij voor een Democratische Samenleving) te ontbinden en een aantal democratisch gekozen vertegenwoordigers van deze partij te verbieden politieke activiteiten te ontplooien. Het voorzitterschap van de Raad heeft toen onverwijld zijn bezorgdheid over de beslissing van het Hof uitgesproken. Kortom, de Europese Unie heeft helder en duidelijk laten horen dat de bedoelde beslissing haar ernstige zorgen baarde. Bovendien heeft zij de gelegenheid aangegrepen om aan te dringen op de hervormingen van de Turkse wetgeving die nodig zijn om de regelgeving inzake politieke partijen aan te passen aan de aanbevelingen van de zogenaamde Venetië-Commissie van de Raad van Europa en de relevante bepalingen van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, dat overigens ondertekend en geratificeerd is door de Turkse staat en in dit geval onder de jurisdictie van het Hof van Straatsburg valt.
Hiermee ben ik aan het einde van mijn toespraak gekomen, mevrouw de Voorzitter. Het voorzitterschap van de Raad zal aan deze kwestie uitzonderlijk belang blijven hechten. Alle aspecten van het hervormingsproces dat thans in Turkije aan de gang is, zullen op de voet worden gevolgd. Dit zal te allen tijde geschieden in een naar onze mening positief kader, namelijk binnen de onderhandelingen en het partnerschap voor toetreding. Wij zijn van mening dat dit een strategisch kader is dat wij moeten blijven handhaven. Het huidige Spaanse voorzitterschap stelt zich ten doel nieuwe onderhandelingshoofdstukken te openen, zoals ook vorig jaar is gebeurd, om op die manier de onderhandelingen te verdiepen.
Olli Rehn
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij met dit zeer belangrijke debat over democratisering in Turkije. Ik wil iedereen eraan herinneren dat het toetredingsproces van Turkije tot de EU voor de Europese Unie van strategisch belang blijft.
Door democratische hervormingen en de democratische transformatie van Turkije worden de stabiliteit en veiligheid in Turkije en de wijdere omgeving van de EU en Turkije versterkt. Vooruitgang in Turkije inspireert hervormers en werkt als katalysator voor de democratie en mensenrechten in de hele regio.
Natuurlijk is vooruitgang niet altijd alleen maar een aaneenschakeling van positieve ontwikkelingen. Wij zien ook ontwikkelingen die ons zorgen baren en wanneer dit het geval is, voeren we hierover diepgaande besprekingen met de Turkse autoriteiten en gebruiken we de instrumenten die ons ter beschikking staan dankzij de voorwaarden die aan de toetreding tot de EU zijn verbonden.
Wanneer een samenleving als Turkije fundamentele politieke veranderingen ondergaat, is het zelden zo dat het, terwijl de ontwikkelingen nog volop gaande zijn, al volledig duidelijk is in welke richting die ontwikkelingen zullen gaan.
Een voorbeeld van een dergelijke ontwikkeling is de democratische opening van Turkije met betrekking tot de Koerdische bevolking. In de zomer van 2009 is de Turkse regering begonnen met deze democratische opening die erop is gericht om de levens- en democratische standaard voor alle Turken te verhogen. Met dit belangrijke initiatief wordt de Koerdische kwestie door middel van de dialoog en binnen het kader van de Turkse democratische instellingen aangepakt. Er is tot nu toe een aantal zeer belangrijke hervormingen doorgevoerd. Enkele hiervan waren een paar jaar geleden nog vrijwel onmogelijk, zoals de televisieprogramma's in de Koerdische taal, die nu via particuliere en publieke zenders worden uitgezonden. Dit is een veelbetekenend voorbeeld van dergelijke welkome veranderingen en transformaties.
De recente terugval in de democratische opening geeft echter zeker reden tot bezorgdheid. Wij betreuren het besluit in december van het Constitutionele Hof van Turkije om de Partij voor een Democratische Samenleving (DTP) te verbieden. Na het opheffen van de DTP zijn verschillende partijleden - met inbegrip van gekozen burgemeesters - in het kader van een antiterreuronderzoek gearresteerd. Tegelijkertijd worden door PKK-leden in het zuidoosten onverminderd terroristische aanvallen gepleegd die het leven van Turkse soldaten op het spel zetten. Het politieke klimaat is ook meer gespannen geraakt door vieringen ter gelegenheid van de terugkeer van PKK-leden en -sympathisanten uit Noord-Irak. Nationalistische kringen in Turkije hebben van deze gelegenheid gebruik gemaakt om de regering aan te vallen op haar beleid en op de democratische opening zelf.
Ik ben blij dat de Turkse regering, na dit verzet hiertegen, vorige week heeft aangekondigd door te willen gaan met de democratische opening. De democratische transformatie van Turkije is een sterk teken van de voortdurende zachte kracht die uitgaat van het vooruitzicht op de EG-toetreding, als deze maar eerlijk en volhardend en krachtig en consistent wordt aangewend.
Het is geen eenvoudig proces, maar een proces waarbij de reis minstens zo belangrijk is als de bestemming. Laten we dit proces levend houden en tot een succes maken zodat zowel de EU als Turkije hiervan kan profiteren.
Ria Oomen-Ruijten
namens de PPE-Fractie. - Voorzitter, geachte commissaris Rehn, ik realiseer me dat ik u in dit Turkije-debat, dit uitbreidingsdebat, wellicht de laatste keer gesproken heb. Mag ik u in elk geval danken voor datgene wat u in het overleg met ons, met mij, steeds heeft willen prijsgeven. Heel hartelijk dank.
Geachte Raadsvoorzitter, meneer López Garrido, beste collega's, het debat gaat vandaag niet over het openen van hoofdstukken. Het debat van vandaag gaat over de democratisering, met name een deel van de democratisering, omdat tijdens de eerstkomende vergaderperiode in Straatsburg het voortgangsverslag over Turkije en de visie van het Parlement aan de orde komen. Ik ben het met commissaris Rehn eens dat het ongelooflijk belangrijk is dat Turkije een weg aflegt naar democratie. Ik wil Turkije met alle inspanningen die het land al op dat terrein heeft gedaan, ook in het Koerden-dossier, nadrukkelijk feliciteren. Wie had immers tien jaar geleden, vijf jaar geleden nog kunnen denken dat we nu televisie hebben in het Koerdisch?
Toen Turkije medio 2009 met een democratische opening kwam, zoals Turkije het zelf noemt, heeft dat geleid tot een ongekend debat. Het was een debat in het parlement, maar ook een ongekend debat in de media. Ik hoopte toen dat dit debat eindelijk heel concreet en heel grondig verankerde rechten voor alle Turkse burgers zou opleveren. Ik heb toen in oktober al mijn Turkse collega's gefeliciteerd dat ze dit debat durfden te houden, tegen de publieke verdrukking in. Ik heb hen opgeroepen om na dat debat te komen met heel specifieke maatregelen die inhoud geven aan die opening. Maar na de hele positieve energie die erin gestoken was, kwam ook de schaduwzijde van Turkije weer aan het licht. Want met de uitspraak van het Constitutionele Hof kwamen er nieuwe terreuraanslagen. Er was een golf van arrestaties van DTP-leden en er zijn nu nog steeds dreigende arresten van parlementsleden. Daarmee dreigt - en ik heb dat nare gevoel - tevens een einde te komen aan die opening. Ik betreur de beslissing van het Constitutionele Hof, maar ik begrijp ook dat datzelfde Hof vraagt om het toepassen van de aanbevelingen van de Commissie van Venetië. Voorzitter, wij hebben altijd als Parlement geweld en terrorisme veroordeeld en we hebben gepleit voor politieke oplossingen. Want alleen een dialoog in de Turkse samenleving en het garanderen, in wettelijke zin, van duurzame rechten kunnen vrede, veiligheid en welvaart brengen voor de Turkse burgers en zijn ook van groot voordeel voor ons.
Richard Howitt
Mevrouw de Voorzitter, door de democratische opening van vorig jaar is de hoop gewekt dat er een echte doorbraak zou komen wat betreft het waarborgen van de taal-, mensen- en culturele rechten van de Koerden in Turkije en dat er een einde zou komen aan de jaren van terrorisme en geweld.
Vanavond sluiten wij als Parlement ons echter aan bij de Raad en de Commissie en spreken wij onze diepe bezorgdheid uit over de opheffing in december, door een besluit van het Constitutionele Hof, van de politieke partij die de meerderheid van de stemmen heeft in de Koerdische meerderheidsgebieden in het land, en die door de mensenrechtenorganisatie van het land de 'natuurlijke onderhandelaar' namens de Koerden wordt genoemd.
Twee jaar geleden was ik persoonlijk als waarnemer aanwezig bij het congres van de partij, dat werd bijgewoond door zo'n 20 000 mensen, en ik heb zelf gezien en gehoord hoeveel legitimiteit de partij in de ogen van de eigen aanhang bezit.
Ik erken dat de Turkse premier zich in zijn verklaring aan de vooravond van het besluit tegen de opheffing van politieke partijen heeft verzet. Ook de Turkse pers doet nu verslag van het door de regerende partij aangekondigde voornemen om verdere ongerechtvaardigde opheffingen te voorkomen door de constitutie in overeenstemming te brengen met artikel 11 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Deze beloften moeten worden waargemaakt.
Maar het is voor ons allemaal moeilijk om de Turkse oproep aan guerrilla's om uit de bergen te komen, te rijmen met het feit dat andere leden van dezelfde gemeenschap die de weg van de democratie hebben gekozen dan in de boeien worden geslagen en naar de gevangenis worden gevoerd. Naar verluidt zijn tussen zevenhonderd en duizend partijleden in de gevangenis gezet, van wie velen slechts vanwege het feit dat zij in het openbaar hun eigen taal spreken.
In dit Europees Parlement zouden we vooral het opsluiten van negen van de gekozen burgemeesters van de partij en het verbannen van twee van haar parlementsleden moeten betreuren.
In ons Parlement is, net als in het hunne, de reden dat we parlementaire immuniteit genieten dat we als vertegenwoordigers van het volk zonder angst moeten kunnen spreken. Voor degenen onder ons die willen dat Turkije zich aansluit bij de Europese Unie, is de angst die we moeten bestrijden de misplaatste angst onder sommigen van de meerderheid van de bevolking dat wat wij minderheidsrechten noemen in een multi-etnisch land een bedreiging vormt voor de eenheid van de staat. In een modern Europa is dat eenvoudigweg niet waar.
Uiteindelijk is er dus een partij verdwenen waarvan de Turkse naam vertaald kan worden met 'Partij voor een Democratische Samenleving', maar het doel van deze partij, van een democratische samenleving in een modern Turkije, mag niet verloren gaan.
Sophia in 't Veld
namens de ALDE-Fractie. - Voorzitter, allereerst zou ik me ook willen aansluiten bij mevrouw Oomen, die commissaris Olli Rehn hartelijk heeft gedankt voor al zijn inspanningen in de afgelopen jaren. Ik verwelkom ook het nieuwe elan dat is ingezet door het Spaanse voorzitterschap als het gaat om de onderhandelingen met Turkije.
Collega's, ook ik betreur de uitspraak van het Turkse Constitutionele Hof. Het is duidelijk een stap terug, maar laten we hopen dat het één stap terug is en dat we nu een aantal stappen vooruit gaan zetten, want we moeten ook erkennen dat de huidige Turkse regering duidelijke inspanningen heeft gedaan om de democratisering op gang te brengen en om ook de Koerden hun rechtmatige plaats in de samenleving en in het politieke bestel te geven. Collega's, ik zou er toch op willen wijzen dat, als we dat proces van democratisering, ontwikkeling en hervorming in Turkije willen steunen, we ons ondubbelzinnig zullen moeten uitspreken voor volledig lidmaatschap van Turkije. Ik denk dat we ook de bevolking van Turkije, niet alleen maar de politieke klasse, maar ook de bevolking een hart onder de riem moeten steken en niet moeten weifelen, niet moeten praten over tussenoplossingen en niet de doelpalen moeten verzetten tijdens de wedstrijd. Wij moeten ons ondubbelzinnig uitspreken. Dat geldt overigens ook voor alle Turkse politieke partijen en die zou ik dan ook willen oproepen om de strijdbijl wat dat betreft te begraven en zich eensgezind in te zetten voor de hervorming.
Als lid van de Gemengde Parlementaire Commissie ben ik daar onlangs op bezoek geweest en ik stel vast dat er in het maatschappelijk middenveld enorm veel in beweging is. Want Turkije is niet alleen maar de politiek en de onderhandelaars, Turkije dat zijn ook de mensen. Ik zie dat de Turkse mensen, de Turkse bevolking, de uitdaging wel degelijk oppakken en dat zij hard bezig zijn om hun eigen samenleving te hervormen. Dat moeten we van harte steunen. Ik zou dan ook willen aandringen op het versterken van de pijler die destijds is afgesproken. Niet alleen maar het onderhandelen, maar ook het investeren in elkaar leren kennen. Dat was uitdrukkelijk de second strand. Ik hoop dat dit Parlement zich ook ondubbelzinnig uitspreekt voor steun aan het toetredingsproces.
Hélène Flautre
namens de Verts/ALE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris Rehn, hartelijk dank dat u op dit late uur nog in ons midden verkeert voor het debat over democratisering in Turkije. U hebt met betrekking tot dit onderwerp grote inspanningen verricht, en daar ben ik u erkentelijk voor.
Toen de regering haar democratisch initiatief, haar democratische opening bekendmaakte, erkenden zeer velen van ons wat voor een verregaande stap dit was, en tegelijkertijd meenden we dat met deze enorme ambitie nog een lange weg te gaan zou zijn, een weg die waarschijnlijk bezaaid zou zijn met valkuilen: de valkuilen dienden zich al vrij snel aan.
Het eerste bedrijf, zoals u zei, was de ontbinding van de DTP, maar behalve het verbod op de DTP verdwijnen door het verbod op politieke activiteiten, dat geldt voor diverse gekozen leden van de partij, ook de figuren die het meest nadrukkelijk betrokken waren bij de democratische en politieke dialoog om het Koerdenvraagstuk op te lossen. Dat is een kritische kanttekening bij dit besluit.
En dan is er tevens de arrestatiegolf waardoor politieke leiders, en daarmee ook de gesprekspartners in dit Koerdenvraagstuk, regelrecht worden weggevaagd. Het democratiseringsproces in Turkije is echter onlosmakelijk verbonden met het Koerdenvraagstuk! In de eerste plaats omdat deze ingrijpende kwestie jarenlange ontberingen, geweld, conflicten en oorlogen vertegenwoordigt die tot op de dag van vandaag hun tragische sporen nalaten, ook in economisch, sociaal, cultureel en politiek opzicht.
Dit Koerdische vraagstuk zet ook het democratiseringsproces geweldig onder druk. Het zet de vrijheid van meningsuiting, de persvrijheid, de burgerrechten en de strijd tegen foltering onder druk. En als ik zie hoe antiterreurwetgeving wordt gebuikt als dekmantel voor politieke vergeldingsacties, zeg ik dat de tijd nu echt rijp is om deze regering te steunen en van haar te verlangen nóg een bijzonder ambitieus initiatief te nemen om deze situatie het hoofd te bieden, want zoals we weten hebben niet alle gevestigde groeperingen in Turkije belang bij een democratische oplossing voor de Koerdische kwestie. Daarvan zijn we ons vanaf het begin terdege bewust geweest.
Daarom heeft Turkije nu onze ondubbelzinnige steun nodig bij dit proces van democratisering. Mijn collega, mevrouw In 't Veld, heeft gelijk als ze stelt dat deze ondubbelzinnige steun gepaard moet gaan met het herhalen van de belofte van toetreding zodra het democratiseringsproces is voltooid; het is absoluut cruciaal dat we dit uitspreken.
Ook zal de regering eindelijk hervormingen moeten doorvoeren, die onvermijdelijk zullen moeten uitmonden in een voorstel voor een nieuwe grondwet. Op korte termijn zullen hervormingen uiteraard betrekking hebben op wetgeving inzake politieke partijen - dat is buitengewoon urgent - en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Deze fundamentele pijlers waarop een democratische staat in Turkije steunt moeten nu onverschrokken en vastberaden worden aangebracht door de Turkse regering.
Deze regering moet daarnaast ook maatregelen nemen om consensus en verzoening te bevorderen, aangezien polarisering van de samenleving en van de politieke stromingen in Turkije ronduit funest zou zijn voor het draagvlak dat vereist is voor de goedkeuring van een nieuwe grondwet, waar we allemaal onze hoop op gevestigd hebben.
Charles Tannock
Mevrouw de Voorzitter, het politieke systeem van Turkije is nu zo ver ontwikkeld dat het een pluralistische democratie kan worden genoemd. Er kunnen stevige politieke debatten worden gevoerd en kiezers kunnen werkelijk een keuze maken. Bovendien is Turkije lid van de Raad van Europa, waardoor de regering zich natuurlijk aan algemene normen voor democratie, mensenrechten en de rechtsstaat moet houden.
Een stabiele en blijvende democratie is uiteraard een voorwaarde voor het eventuele lidmaatschap van de EU. Er zijn nu echter misschien twee terreinen die reden tot zorg geven.
Het eerste is de Turkse geschiedenis van militaire interventies in het politieke proces. Hoewel het leger ongetwijfeld een belangrijke garantie voor secularisme en stabiliteit biedt, zou elke poging om een gekozen regering te ondermijnen de Turkse ambities met betrekking tot de EU voorgoed om zeep helpen.
De tweede reden tot zorg is de dominantie van de AKP in het politieke landschap, waardoor sommige waarnemers vrezen dat zich in feite geleidelijk aan een eenpartijstaat aan het ontwikkelen is. Mits dat op democratische wijze gebeurt, kunnen wij hiertegen geen bezwaar maken, ook al maken sommige mensen zich zorgen over de relatief hoge kiesdrempel van 10 procent in Turkije. Hierdoor worden de kleinere partijen natuurlijk buiten het parlementaire proces gehouden.
Sommigen maken zich ook bezorgd over de mild-islamistische neigingen van de AKP en de populariteit van de partij wijst op een fundamentele omslag in het denken in de Turkse maatschappij. Tot nu toe waren de Turkse Euro-Atlantische aspiraties zeer gediend bij de seculiere Kemalistische traditie, maar de geleidelijke teloorgang hiervan vanwege demografische veranderingen lijkt erop te wijzen dat degenen die in de macht van de visie van Atatürk geloven, deze als te vanzelfsprekend hebben beschouwd. Voor het welzijn van de Turkse maatschappij moet de democratie pluralistisch en seculier zijn en steunen op een basis van eerbied voor de mensenrechten, ook die van de Koerdische minderheden.
Nog een zorg vormt natuurlijk het Turkse lidmaatschap van de Organisatie van de Islamitische Conferentie (OIC), waar de algemene westerse waarden die wij in de Europese Unie allemaal delen niet vanzelfsprekend zijn, omdat de OIC het shariarecht aanhaalt als basis voor de mensenrechten in de islamitische wereld. Ik denk dat hierdoor ook enkele serieuze belangenconflicten zullen ontstaan, mocht Turkije ooit toetreden tot de Europese Unie.
Takis Hadjigeorgiou
Mevrouw de Voorzitter, als afgevaardigde van Cyprus voel ik mij, als ik over Turkije spreek, altijd verplicht om mijn steun uit te spreken voor de toetreding van dit land, mits het natuurlijk aan de voorwaarden voldoet en grondig gedemocratiseerd is.
Hoe kunnen wij echter helpen bij de democratisering van Turkije? Dat is de hamvraag. Ik ben van mening dat democratisering wordt bereikt als wij Turkije de waarheid zeggen. Inderdaad, Turkije zet stappen maar wel met een slakkengang, en dat moeten wij tegen Turkije zeggen.
Turkije is veranderd in een begraafplaats van politieke partijen. Dertien partijen zijn op besluit van de hoogste gerechtelijke instantie in Turkije begraven en onlangs is de DTP verboden. Tweehonderd leden van die partij zitten in de gevangenis, evenals negen burgermeesters, zes voormalige burgermeesters en twee voormalige leiders van deze partij. Kan er in een dergelijke staat sprake zijn van een democratiseringstendens enkel en alleen omdat op de televisie Koerdisch wordt gesproken? Wij zijn buren van Turkije en wij vragen u te leren uit onze ervaringen als buren en niet uit onze gevoeligheden. Turkije zal pas democratiseren als wij duidelijke en strenge taal spreken.
Nikolaos Salavrakos
Mevrouw de Voorzitter, ik ben verheugd over de gematigde en - als ik dat zo mag zeggen - wijze analyse van zowel minister Garrido als commissaris Olli Rehn, die ik ook wil feliciteren en veel succes wil wensen bij zijn nieuwe taken.
Het lijdt geen twijfel dat Turkije een groot islamitisch land is dat strategisch heel belangrijk is. Ik zal niet de meningen herhalen van de collega's met wie ik het eens ben. Als ik echter de informatie over dit land van dichtbij bekijk, krijg ik de indruk dat er vele machtscentra zijn die niet allemaal aan hetzelfde eind van het touw trekken en dus tegenstrijdig handelen. Terwijl de regering-Erdogan zich inschikkelijk probeert te tonen stellen de strijdmachten zich agressief op tegenover zowel Griekenland, door continu het Griekse luchtruim te schenden, als Frontex door continue te intimideren.
Onlangs werd er tevens op gewezen dat de rechtbanken in het land opnieuw de neiging vertonen om de regering buiten spel te zetten en daarbij hetzelfde model volgen als tijdens de gebeurtenissen twee of drie jaar geleden met Erbakan.
Tot slot lijkt de Turkse regering momenteel niet bij machte te zijn om de volkssoevereiniteit, een kenmerk van democratie, in het land te beschermen. Kennelijk maakt zij plannen voor een nieuw soort Ottomaans gemenebest, zoals bleek uit de door de heer Davutoglou naar voren gebrachte meningen, die ook door de heer Erdogan tijdens zijn laatste reis naar Libanon werden herhaald.
Vreemd vind ik eveneens de stappen die de Turkse regering zet in de richting van openstelling tegenover Iran en het Iraans kernprogramma, waarmee Turkije het tegenovergestelde doet van wat de internationale gemeenschap en met name de Europese Unie en de VS voorstaan.
Daar komt bij dat Turkije de routekaart van Ankara en de internationale overeenkomsten schendt omdat het vervoer van illegale immigranten vanaf zijn grondgebied naar landen van de Europese Unie toestaat en misschien zelfs aanmoedigt, en omdat het zich niet houdt aan zijn verplichtingen om Cyprische schepen en vliegtuigen het recht te geven havens en luchthavens aan te doen.
Tot slot heeft het hoofd van de orthodoxe kerk, patriarch Bartholomeus, die de onbetwistbare geestelijke leider is van honderden miljoenen orthodoxen en de handschoen heeft opgenomen, op oprechte en duidelijke wijze de situatie beschreven waarin het patriarchaat verkeert en de schendingen van de godsdienstvrijheden en de minderheidsrechten aan de kaak gesteld. Daarom geloof ik dat de weg van Turkije naar toetreding tot de Europese Unie nog heel lang zal zijn.
Barbara Matera
- (IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik zit op dezelfde lijn als enkele collega's: het democratiseringsproces in Turkije is een essentiële ontwikkeling voor de toenadering van dat land tot de Europese Unie. Ons samenzijn binnen de Unie moet gebaseerd zijn op onvervreemdbare beginselen en waarden, en de erkenning daarvan is een noodzakelijke toetredingsvoorwaarde voor elke staat.
Dat geldt ook voor Turkije, dat de hervormingen moet uitvoeren die noodzakelijk zijn om de democratie, de rechtsstaat en de bescherming van de mensenrechten en de minderheden te waarborgen. Vooral het culturele, religieuze en politieke pluralisme vormen het fundament van een democratische samenleving, maar hun erkenning is een moeilijk proces dat zich verstrengelt met historische, etnische en religieuze overwegingen. De gebeurtenissen rondom de opheffing door het Turkse Constitutionele Hof van de Partij voor een Democratische Samenleving, die gelieerd is aan de Koerdische minderheid, zijn daar een voorbeeld van. Ziet u, het opheffen van partijen en het uit hun functie ontheffen van gekozen vertegenwoordigers zijn altijd zeer ernstige gebeurtenissen omdat ze de individuele vrijheden en de democratische beginselen schenden.
Het democratiseringsproces van Turkije hangt zonder twijfel af van de oplossing van het Koerdische vraagstuk. De Europese Unie moet zich inzetten voor een krachtig politiek beleid, in overleg met de politieke autoriteiten van de betrokken landen, en moet gezamenlijke actie ondernemen met de Verenigde Naties. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg heeft meerdere malen bevestigd dat er geen democratie zonder pluralisme kan zijn.
Ik hoop daarom dat het Turkse politieke systeem zich snel in de richting van deze beginselen kan ontwikkelen. Als het Turkije lukt om dat te doen, kan zijn toetreding tot Europa voor ons alleen maar een grote kans betekenen.
Raimon Obiols
(ES) Ik meen dat we vrij stellig kunnen concluderen dat het proces, sinds de opening van de toetredingsonderhandelingen met Turkije op grond van een unaniem akkoord van de Raad, over het geheel genomen gunstig kan worden beoordeeld. Het heeft bijgedragen aan de democratisering en modernisering van Turkije. Het spreekt echter vanzelf dat er nog een boel problemen zijn; nu eens wordt er vooruitgang geboekt, dan weer worden er stappen teruggezet, soms is er slecht nieuws - zoals het recente verbod op de Koerdische DTP-partij - en dat ons een lange weg vol hindernissen te wachten staat.
Wij hebben hier in het Parlement de gewoonte om anderen te zeggen wat ze moeten doen. Het lijkt mij echter een goed idee om met het oog op de verdere onderhandelingen met Turkije ook ons eigen meerderheidsstandpunt te bepalen. Ik denk dat dit standpunt tot uiting komt in het verslag van Ria Oomen-Ruijten, dat op een ruime meerderheid kan rekenen en pleit voor een onderhandelingsproces waarin niet met twee maten wordt gemeten, voor intenties die resoluut en duidelijk zijn en voor de afgifte van eenduidige signalen, want anders lopen we het risico een vicieuze cirkel in stand te houden waarin Europese terughoudendheid, dubbelzinnigheden en contradicties in Turkije voer kunnen zijn voor reactionairen of tegenstanders van het Turkse lidmaatschap van Europa, voor nationalistische of andere groeperingen die gekant zijn tegen de toetreding van Turkije tot de Europese Unie.
In dit verband wil ik dan ook mijn voldoening uitspreken over de toespraken van zowel de Raad als de Commissie. We moeten voortgaan op de weg die we zijn ingeslagen, we weten niet wat onze bestemming zal zijn, maar we moeten ons woord houden: pacta sunt servanda.
We zitten midden in een onderhandelingsproces voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie en we moeten helder, duidelijk en uiteraard ook voorzichtig zijn bij de tenuitvoerlegging ervan.
Sarah Ludford
(EN) Mevrouw de Voorzitter, veel van de hervormingen waar we voortdurend in Turkije om vragen, hebben betrekking op de aaneenschakeling van Koerdische politieke partijen die zijn opgeheven, met de DTP, die vorige maand werd opgeheven, als laatste in de rij.
Het voortdurend mislukken van hervormingen van de constitutie, de wet op de politieke partijen en het rechtswezen en de voortdurende betrokkenheid van het leger bij de politiek zijn allemaal van invloed op de context waarin de Koerdische politieke vertegenwoordiging steeds opnieuw wordt tegengehouden. Deze opheffingen vormen ook een belemmering voor de democratische opening die de regering-Erdogan vorig jaar heeft gelanceerd en die terecht breed is omarmd. De enige manier om het Koerdische vraagstuk in Turkije duurzaam te regelen is het bereiken van een politieke oplossing en dat is de beste manier om de PKK te bestrijden.
Commissaris Rehn heeft gezegd dat verschillende burgemeesters en DTP-politici zijn gearresteerd, maar volgens mijn informatie zitten er ongeveer 1 200 activisten in de gevangenis, met inbegrip van leden van de BDP-partij, de opvolger van de DTP. Het is mij in het geheel niet duidelijk hoe de regering haar democratische opening in deze context wil versterken. Wie is er verantwoordelijk voor deze arrestaties? Ik heb gehoord - ik geloof van Richard Howitt - dat premier Erdogan de opheffing van de DTP heeft veroordeeld, maar ik moet bekennen dat ik die ontwikkeling heb gemist. Een cynicus zou kunnen zeggen dat de opheffing van de DTP de AK-partij, electoraal gezien, wel goed uitkomt, aangezien deze partijen in het zuidoosten electorale rivalen zijn.
Ik ben het eens met mensen als mevrouw In 't Veld en mevrouw Flautre dat een solide en betrouwbare verzekering dat Turkije tot de EU kan toetreden indien het aan de criteria van Kopenhagen voldoet, het beste instrument is dat we de democratisering in Turkije kunnen bieden - hoewel ze het ook aan zichzelf verschuldigd zijn. Turkije is een belangrijk land met veel pluspunten. Het heeft democratie nodig en verdient die ook.
Tot slot wil ook ik commissaris Rehn bedanken voor alles wat hij de laatste vijf jaar voor de uitbreiding heeft gedaan, niet alleen met betrekking tot Turkije, maar - wat mij eveneens ter harte gaat - ook voor de Westelijke Balkan. Ik verheug mij erop om hem spoedig in zijn nieuwe functie te kunnen verwelkomen.
Franziska Keller
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben het eens met degenen die hebben gezegd dat door de democratische opening meer vooruitgang mogelijk is geworden dan we in jaren hebben gezien en dat hierdoor ontwikkelingen in gang zijn gezet die we enkele jaren geleden voor onmogelijk hadden gehouden.
Ik ben het er ook mee eens dat het van groot belang is dat die democratische openingen en hervormingen doorgaan en worden versterkt. Ik zou hieraan willen toevoegen dat we moeten onderzoeken hoe die hervormingen worden uitgevoerd - niet alleen op papier in wetten, maar ook hoe ze in de praktijk worden uitgevoerd.
Omdat we het er kennelijk allemaal over eens zijn dat hervormingen heel goed zijn, moeten we die hervormingen ook steunen. Dan kunnen we niet slechts hervormingen eisen en dan zeggen dat Turkije desondanks geen kans maakt op een eerlijk toetredingsproces. Als we hervormingen wensen, moeten we laten zien dat het invoeren van die hervormingen daadwerkelijk tot enig succes leidt en tot een eerlijk toetredingsproces, waarbij het doel van dit toetredingsproces de toetreding moet zijn.
In dit verband valt het zeer te betreuren dat de heer Zapatero, zodra hij het voorzitterschap op zich had genomen, zijn eerdere toezeggingen voor een eerlijk toetredingsproces aanzienlijk heeft afgezwakt.
Aangezien we als EU die toezegging hebben gedaan, moeten we ons er volgens mij ook aan houden: we moeten een betrouwbaar buitenlands beleid voeren. Ik wil daarom graag weten of de vertegenwoordiger van het voorzitterschap duidelijk kan maken, mocht de heer Zapatero vasthouden aan zijn toezegging, hoe een en ander zijn beslag zou moeten krijgen in de Raad met andere leden die zich nogal sceptisch opstellen.
Jan Zahradil
(CS) Ik neem nu het woord als voorstander van een volwaardig Turks lidmaatschap van de Europese Unie en niet van een geprivilegieerd partnerschap of iets anders dat ervoor in de plaats komt. Ik heb een aantal punten van kritiek voor eigen gelederen. Wij beoordelen Turkije vanuit de positie van een organisatie die dit land het volle lidmaatschap van de Europese Unie beloofd heeft, maar die tegelijkertijd niet in staat is het land te garanderen dat het, du moment het aan al onze voorwaarden voldoet, dit lidmaatschap ook daadwerkelijk verkrijgt.
Het standpunt van het Europees Parlement in dit verband is volstrekt helder; het heeft een duidelijk 'ja' gezegd. Het standpunt van de Europese Commissie is eveneens duidelijk en dus kan ik mij alleen maar aansluiten bij de woorden van lof aan het adres van commissaris Rehn voor zijn objectieve aanpak van deze kwestie en de grote hoeveelheid werk die hij de afgelopen vijf jaar ter zake verzet heeft. Het standpunt van de Europese Raad daarentegen is niet helder. De regeringen van een aantal lidstaten weigeren nog altijd duidelijk aan te geven of Turkije daadwerkelijk volwaardig lid van de Europese Unie zal kunnen worden op het moment dat het aan alle door ons gestelde voorwaarden voldoet. We spelen hier dus een soort dubbelspel. Dat maakt ons tot een onbetrouwbare partner en zorgt ervoor dat we moeilijk van iemand aan wie we geen garanties weten te geven, verlangen kunnen dat deze wel zijn beloftes nakomt.
Bovendien is de Turkse democratie eenvoudigweg iets zeer eigens. Als we - uiteraard terecht - verlangen dat zij aansluiting zoekt bij de Europese standaarden en dat bijvoorbeeld de rol van het leger wordt ingeperkt, dan dienen we ons tegelijkertijd terdege te realiseren wat dat betekent en wat daarvan de gevolgen zullen zijn op de structuur van de Turkse samenleving en op het algehele karakter van de Turkse democratie. Ik ben er een beetje bang voor dat als we de democratiseringscriteria al te rigide toepassen we wel eens meer schade zouden kunnen aanrichten dan goeds doen. Ik zou dan ook willen pleiten voor een verfijndere aanpak met meer oog voor details, met meer empathie jegens Turkije in deze zaken.
Søren Bo Søndergaard
(DA) Mijnheer de commissaris, volgens de vertaling via mijn koptelefoon zei u zojuist dat de reis net zo belangrijk is als de reisbestemming. Ik moet zeggen dat ik het daar volledig mee oneens ben. Alleen dat deel van de reis dat leidt naar een democratisch Turkije kan worden gesteund. Daarentegen moeten we ons uitspreken tegen elk deel van de reis dat in de verkeerde richting leidt. Woorden moeten worden gevolgd door actie. Ik zou graag willen weten hoe lang de Commissie voornemens is om te accepteren dat een deel van de toetredingssteun van de EU aan Turkije wordt gebruikt om de politieke vrienden van de regeringspartij te belonen, terwijl etnische en religieuze minderheden worden gediscrimineerd, zoals een nieuw onderzoek heeft uitgewezen. Daar zou de EU iets tegen moeten doen!
Ik was in het hoofdkwartier van de DTP op 29 december 2009, toen de politie Ahmet Türk kwam arresteren, maar waar was de Commissie en waar was de Raad? Zijn de Commissie en de Raad voornemens om rechtszaken bij te wonen en zich in te zetten voor de mensenrechten?
Tot slot heb ik nog een vraag met betrekking tot de burgemeester van Diyabakir, de heer Baydemir, die de Turkse overheden hebben verhinderd naar dit Parlement te komen: zal hiertegen worden geprotesteerd bij Turkije?
Gerard Batten
(EN) Mevrouw de Voorzitter, in Turkije worden verkiezingen gehouden maar het is naar westerse maatstaven geen democratie. Politieke partijen kunnen verboden worden, er is corruptie in het juridische stelsel, mensenrechten worden geschonden en vrijheid van meningsuiting en van vereniging bestaan niet op dezelfde manier als in landen als Groot-Brittannië of de meeste andere Europese staten.
Een kleine christelijke minderheid wordt voortdurend vervolgd, wat - helaas - in de meeste islamitische landen steeds vaker voorkomt.
De hervormingen van Kemal Atatürk in de jaren twintig van de vorige eeuw verdienden alle lof, want hiermee werd geprobeerd om afstand te nemen van het oude Ottomaanse Rijk en de ergste islamitische praktijken uit de donkere eeuwen en om Turkije vooruit te helpen, de twintigste eeuw in.
Zelfs wat er al bereikt is, wordt bedreigd, nu het wereldwijde islamitisch fundamentalisme steeds meer macht krijgt, gesteund met financiering uit landen als Saudi-Arabië - dankzij olie-inkomsten uit het Westen - en goed geholpen door de laksheid van de westerse beschaving.
Dit debat brengt Turkije natuurlijk alleen maar weer een stapje dichter bij de toestemming voor toetreding tot de Europese Unie. De Turkse toetreding tot de Europese Unie wordt enthousiast ondersteund door de Britse conservatieven, Labour en de Liberale en Democratische Fractie. Zij verheugen zich erop de honderdduizenden of zelfs miljoenen Turkse immigranten te kunnen verwelkomen die naar Groot-Brittannië zullen komen indien Turkije zich aansluit bij de EU.
Stelt u zich eens voor dat Turkije toetreedt tot de Europese Unie en dat het dan zulke gemeenschappelijke juridische procedures hanteert als het Europees aanhoudingsbevel. De Britse kiezers moeten zich maar voorstellen dat ze misschien een gratis reisje met de Turkse Midnight Express mogen maken, met dank aan de Lib Dems, Labour en de Tories, en moeten dan dienovereenkomstig hun stemgedrag bepalen.
Helaas willen de Turken toetreden tot de Europese Unie om hun handen op te houden in de hoop dat die gevuld worden met heel veel subsidiegeld van de Europese belastingbetalers. Ze zien hierin een kans om miljoenen mensen van hun arme en werkloze overtollige bevolking kwijt te raken door ze naar westerse landen als Groot-Brittannië te exporteren, waar ze voor een laag loon zullen werken of van een uitkering zullen leven.
Dit is niet echt een positief vooruitzicht voor een trotse natie. Ik wens de Turken het beste toe en ik hoop dat ze op tijd een echte democratie worden, maar ik hoop ook dat ze het advies van de UK Independence Party opvolgen en dat ze niet tot de Europese Unie toetreden maar hun vrijheid en onafhankelijkheid behouden.
Anna Maria Corazza Bildt
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag allereerst mijn waardering uitspreken voor de verklaringen van de Commissie en de Raad en ik wil commissaris Olli Rehn een blijk van waardering geven en hem bedanken en feliciteren voor zijn persoonlijke inspanningen voor het Turkse lidmaatschap van de Europese Unie.
De betrekkingen tussen de EU en Turkije kennen een lange geschiedenis en beide partijen profiteren hiervan. Net als andere kandidaat-lidstaten moet Turkije natuurlijk ook voldoen aan de beginselen op het gebied van democratie, vrijheid en mensenrechten en moet het zijn rechtssysteem aanpassen aan het acquis communautaire. Ik sluit me aan bij de collega's die blij zijn met de vorderingen die Turkije tot nu toe heeft gemaakt, maar ik erken ook dat er op de Turkse weg naar toetreding nog een aantal horden moeten worden genomen: bijvoorbeeld wat betreft de vrijheid van meningsuiting en de rechten van de Koerdische minderheid waarover collega's hebben gesproken.
Ik maak mij ook zorgen over het besluit van het Turkse Constitutionele Hof om de Partij voor een Democratische Samenleving op te heffen en enkele van haar democratisch gekozen vertegenwoordigers te verbannen, maar dit mag geen reden zijn voor uitstel van de toetredingsonderhandelingen met Turkije. Het Europees perspectief is een drijvende kracht achter de hervormingen. Indien we onvoldoende blijk geven van onze betrokkenheid, geven we de Turkse bevolking een negatief signaal. Onze onzekerheid is niet zonder gevolgen. Het democratische proces dat nu gaande is kan hierdoor ondermijnd worden. De drijfkracht voor het EU-beleid mag nooit angst zijn. Wij Europeanen moeten de hervormingen steunen. Dit zal tijd kosten, het gaat om complexe hervormingen en er zal ook sprake zijn van terugval, maar we mogen nooit twijfelen over de criteria van Kopenhagen. We mogen nooit twijfelen over onze toezeggingen met betrekking tot het Turkse lidmaatschap. Aan het eind van de tunnel moet het licht zijn.
Daarom roep ik Turkije op om door te gaan met het democratische hervormingsproces. Ik vind dat we moeten beloven dat we hen op deze weg zullen steunen.
Maria Eleni Koppa
- (EL) Mevrouw de Voorzitter, wij hebben steun gegeven aan het toetredingsperspectief van Turkije in de hoop dat daarmee in de eerste plaats een bijdrage zou worden geleverd aan een diepgaande democratische omschakeling in het land. De balans van de sindsdien verstreken jaren is helaas pover. De hervormingen zijn bevroren en de wel doorgevoerde hervormingen zijn in feite dode letter gebleken. Zelfs de vooruitgang in de richting van een oplossing voor het Koerdische vraagstuk, waardoor zoveel hoop was ontstaan, lijkt tot stilstand gekomen te zijn.
Om toe te kunnen treden tot de Unie moet Turkije op tastbare wijze aantonen dat het de mensenrechten, de minderheidsrechten, de godsdienstvrijheden, de politieke partijen en hun democratisch gekozen vertegenwoordigers eerbiedigt. Het Europees Parlement heeft de door de Turkse regering aangekondigde democratische opening toegejuicht, maar de repressie van de vrije meningsuiting en de arrestaties van duizenden burgers en tientallen politieke vertegenwoordigers zijn onaanvaardbaar. Daardoor wordt elke verklaring over voortzetting van de hervormingen ongeloofwaardig.
Bovendien is een volledige scheiding van politieke en militaire macht een hoofdkenmerk van democratie. Het is onaanvaardbaar dat in een kandidaat-lidstaat zelfs na zoveel jaren het leger nog steeds niet is onderworpen aan volledige politieke controle.
De Europese weg van Turkije is en moet onze toezegging zijn mits Turkije zelf zich ertoe verplicht de beginselen en doelstellingen van de Unie in de praktijk te zullen bevorderen.
Johannes Cornelis van Baalen
Voorzitter, Turkije moet eerlijk behandeld worden. Dan moeten we als Europese Unie ook eerlijk in de spiegel kijken. Het gaat om de criteria van Kopenhagen, die iedereen bekend zijn. Daaraan moet worden voldaan. Het toetredingsproces is een open-eindeproces. Dat is ook gezegd toen we de toetredingsonderhandelingen aanvingen. Dat betekent dat het gaat om de criteria en dan zal blijken of Turkije kan toetreden. De democratie is natuurlijk van vitaal belang. Dat betekent dat de Europese Unie er ook alles aan moet doen om de democratisering in Turkije te steunen. Dan is het heel apart om te zien dat het pretoetredingsprogramma, het steunprogramma voor de toetreding, niet goed wordt uitgevoerd. De Europese Rekenkamer heeft heel duidelijk gezegd dat er te veel prioriteiten waren en daarmee dus geen prioriteiten, en heeft met name ook gewezen op de steun aan de democratisering. Ik wil graag van de Commissie horen hoe zij de kritiek van de Rekenkamer beoordeelt en wat ze eraan zal doen om te zorgen dat de pretoetredingssteun goed wordt geregeld.
Geoffrey Van Orden
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik weet niet precies waarom we juist op dit moment dit debat voeren. Misschien omdat het drie jaar geleden is dat Hrant Dink is overleden en omdat er in verband met die misdaad nog steeds serieuze vragen beantwoord moeten worden.
Ik heb Dink ontmoet na de rechtszaak van Orhan Pamuk. De dood van Dink was natuurlijk een grote tragedie en als vriend van Turkije heb ik meteen op de reputatieschade gewezen die Turkije oploopt doordat het de meningsvrijheid beperkt en overgevoelig is voor kritiek op de Turkse staat. Het is natuurlijk in het belang van Turkije dat het alle aspecten van zijn democratie versterkt.
Ik steun ook een visie op Turkije als een seculier en verenigd land dat al meer dan tachtig jaar zijn blik op het Westen richt. Ik erken dat Turkije een sterk leger nodig heeft en ik erken ook het zeer grote geostrategische belang van Turkije. Om die redenen moeten we Turkije volgens mij alle steun geven en moeten we niet voortdurend naar redenen zoeken om zware kritiek op het land uit te oefenen.
Natuurlijk is het over het algemeen geen goed idee om politieke partijen te verbieden, hoewel er uitzonderingen op die regel bestaan. We weten allemaal dat terroristische organisaties een politieke arm hebben en het is moeilijk te beoordelen waardoor je meer schade aanricht: door de politieke arm met rust te laten of door deze te verbieden. Natuurlijk heeft de PKK haar politieke façaden.
Ik wil nog even iets over de PKK zeggen, omdat die organisatie doorgaat met haar terroristische activiteiten. Het is duidelijk dat de PKK niet alleen doorgaat als terroristische organisatie, maar dat zij ook gebruik blijft maken van haar criminele netwerken die zich niet alleen in Turkije bevinden maar die zich tot overal in Europa uitstrekken. De PKK is een soort maffia en houdt zich bezig met criminele activiteiten, fondsenwerving en het verbreden van steun. Zij is betrokken bij alle aspecten van de georganiseerde misdaad: belastingontduiking, valsemunterij, mensenhandel - en de handel in verdovende middelen is natuurlijk een van de belangrijkste bronnen van inkomsten. Het lijkt mij dat we ons meer moeten concentreren op het oplossen van dat soort problemen in onze eigen landen en dat we de Turken op die manier moeten helpen, in plaats van voortdurend naar ze uit te halen en kritiek op ze uit te oefenen.
Jürgen Klute
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik wil er even aan herinneren dat - na het verbod van de DTP - in de afgelopen jaren 27 Koerdische partijen door een Turkse regering verboden zijn. Sinds dit verbod zijn meer dan duizend personen gearresteerd, dat hebben we net gehoord. Ik denk dat we een land waar partijen aan de lopende band worden verboden niet meer democratisch kunnen noemen. Het verbod van 27 partijen die Koerdische burgers vertegenwoordigen begint te lijken op een poging om in het Guinness Book of Records terecht te komen.
Ik wil er echter nogmaals op wijzen dat het niet alleen maar om de minderheden in Turkije gaat. Op dit moment staken de werknemers van de tabakfabriek in Tekel, die staking verloopt zeer heftig en escaleert. Vandaag zijn duizenden arbeiders, mannen en vrouwen, begonnen met een hongerstaking om hun rechten af te dwingen. Ze worden op grove wijze onderdrukt door de Turkse regering en door de Turkse autoriteiten. Dit aspect moet ook aan bod komen, want de bescherming van de rechten van werknemers en vakbonden is een wezenlijk onderdeel van de democratie. De vakbonden en de minderheden in Turkije wachten op een helder en duidelijk standpunt van dit Parlement.
Sari Essayah
- (FI) Mevrouw de Voorzitter, commissaris Rehn, u had in de vorige Commissie een zeer uitdagende portefeuille en uw nieuwe rol zal ook niet erg gemakkelijk zijn.
De democratische ontwikkeling in Turkije heeft de afgelopen tijd veel terugslagen gekend en de positie van de Koerden is niet de enige zorgwekkende kwestie. De positie van kinderen en vrouwen moet worden verbeterd, vooral op het platteland. Turkije heeft jarenlang weinig ondernomen om de rechten van religieuze minderheden, zoals alevieten en christenen, te beschermen.
De positie van het patriarchaat is hier al ter sprake gebracht. De orthodoxe christenen worden gediscrimineerd en er wonen nu misschien nog maar 3 000 orthodoxen in Turkije. De wet die zegt dat orthodoxe priesters, bisschoppen en patriarchen Turkse staatsburgers moeten zijn, is totaal onbegrijpelijk. Een patriarch is het hoofd van een mondiale kerk, zodat hij natuurlijk gekozen moet kunnen worden uit welke aangesloten kerk dan ook. De bescherming van kerkeigendommen moet ook worden gewaarborgd en illegaal in beslag genomen eigendom moet worden teruggegeven. Ook in dit Parlement zijn handtekeningen verzameld onder een petitie waarin wordt opgeroepen om het priesterseminarie van Halki te heropenen. Recentelijk riep president Barack Obama nog op het seminarie van Halki te openen.
Als Turkije op deze manier de mensenrechten van de christelijke minderheid zou waarborgen, dan zou het een uitstekend voorbeeld geven aan de andere moslimlanden, zodat ook zij precies dezelfde rechten voor christenen zullen waarborgen als de christelijke landen doen voor hun moslimminderheden.
Mijnheer de commissaris, wij vragen ons vaak af of Turkije klaar is om lid te worden van de Europese Unie. Naar mijn mening zou de Europese Unie zich in alle eerlijkheid moeten afvragen of zij werkelijk bereid is Turkije als lid op te nemen. U zei ook dat de reis net zo belangrijk is als het doel. Wij moeten beseffen dat de democratische ontwikkeling in Turkije niet zozeer belangrijk is voor de Europese Unie als wel voor de burgers van Turkije. Daarom is het goed deze reis voort te zetten, ook al zijn wij het niet met elkaar eens over het doel ervan.
Emine Bozkurt
Voorzitter, de Turkse regering is gekomen met het democratisch initiatief om het land democratischer te maken. Voor de Koerden zouden hun culturele rechten verbeterd worden. Dit is een moedige stap vooruit. Het verbieden van partijen is echter een grote stap achteruit. In een democratische rechtsstaat moet discussie altijd op een democratische manier kunnen plaatsvinden, met ruimte voor alle burgers om hun stem te laten horen. Het verbod op de DTP draagt niet bij aan de kans van slagen van het democratisch initiatief. Anderhalf jaar geleden scheelde het weinig, of hetzelfde lot zou de regeringspartij AKP getroffen hebben. Ik verwacht van Turkije dat er zo spoedig mogelijk een grondwetswijziging komt met inachtneming van de criteria van de Commissie van Venetië om het verbieden van partijen te voorkomen. Alle partijen moeten daaraan meewerken. Immers, hetzelfde kan hen ook overkomen. Daarnaast moet er een partijenstelsel komen dat tot betere representatie van de Turkse bevolking leidt. Dat kan door de kiesdrempel van 10 procent drastisch naar beneden te halen. Er moet voorkomen worden dat partijen als inzet van een politiek spel verboden kunnen worden. Turkije zal zich daar onmiddellijk en zonder vertraging, met steun van Europa, voor moeten inzetten. Verder rest mij nog commissaris Rehn te bedanken voor de geweldige samenwerking. Ik wens u veel succes met uw volgende portefeuille.
Olle Schmidt
(SV) Dankzij de uitbreiding heeft de EU fundamentele waarden zoals democratie en mensenrechten kunnen versterken op ons continent en de voorwaarden kunnen creëren voor een rechtsstaat gebaseerd op onafhankelijke rechtbanken en gerechtelijke autoriteiten met een werkende marktdemocratie - een stabiel en vreedzaam Europa.
Die ontwikkeling moet doorgaan. Daarom moet Turkije als EU-lid worden verwelkomd. In dit Parlement en onder de regeringen van de EU zijn er te velen die onder de belofte uit proberen te komen die aan Turkije als kandidaat-lidstaat is gegeven. Dat is oneerlijk en creëert niet alleen in Turkije maar ook in andere kandidaat-lidstaten onzekerheid. Turkije kan vanzelfsprekend geen lid van de EU worden voor aan alle eisen is voldaan. De EU moet strikte criteria vastleggen, maar het land tezelfdertijd steunen zodat het de facto aan de criteria kan voldoen.
De ontwikkeling in Turkije heeft, zoals gezegd, getoond dat er vooruitgang is geboekt, maar het beeld is helaas allesbehalve eenduidig. Er zijn nog altijd grote tekortkomingen. Het arrest van het Constitutionele Hof om de grootste Koerdische partij te verbieden, is natuurlijk volkomen onaanvaardbaar en blokkeert ook het lidmaatschap.
Staat u mij ook toe een andere kwestie aan de orde te stellen in verband met het lidmaatschap van Turkije. Ik denk dat mijn collega uit Denemarken het al heeft aangesneden. Vorige week maakte de Zweedse openbare radio melding van een onderzoek dat is uitgevoerd en dat grote tekortkomingen aan het licht bracht met betrekking tot de manier waarop geld van de EU in Turkije wordt gebruikt. Het geld komt niet terecht bij degenen die het het hardst nodig hebben. Ook slechte follow-up en het feit dat de steun van de EU niet ten goede komt aan de plattelandsbevolking - minderheden zoals Koerden en Assyriërs - werden aan de kaak gesteld. Ook vrouwen zijn stiefmoederlijk behandeld. De regels voor het aanvragen van projectmiddelen zijn gecompliceerd en moeilijk te begrijpen. Mijn collega Göran Färm en ikzelf hebben de heer Rehn in zijn laatste dagen als commissaris voor de uitbreiding gevraagd om die berichten tot op de bodem uit te zoeken. We verwachten een snel antwoord. Tot slot wil ik de heer Rehn bedanken voor zijn uitstekende werk als commissaris voor de uitbreiding en hem veel succes wensen met zijn nieuwe functie.
Frieda Brepoels
Voorzitter, de democratische opening, zoals aangekondigd door de Turkse regering, is verworden tot een democratische ontkenning. Het verbod op de DTP heeft voor de zoveelste keer de Koerdische vrijheid van meningsuiting, van vereniging en van politieke deelname gefnuikt en dus ontkend. Het gebrek aan democratie, de grote rol van leger en politie, de zeer hoge kiesdrempel van 10 procent, maar ook het uitblijven van een hervorming van de grondwet en van de wet op de politieke partijen, het vervolgen en opsluiten van Koerdische politici en militanten, alles wijst erop dat Ankara duidelijk niet op een volwassen manier kan omgaan met de rechten van minderheden. Want telkens als Turkije een deur opent naar democratisering, smijt het een andere deur weer dicht. Ik vraag me dan ook af in hoeverre er nog sprake kan zijn van een democratische opening. Ik zou de commissaris willen vragen hoe hij dat evalueert en of hij bereid is om een concrete timing met de Turkse regering op te maken om een aantal cruciale hervormingen door te voeren volgens Europese normen.
Nikolaos Chountis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister, mijnheer de commissaris, uw verklaringen van vandaag hebben bij ons de indruk gewekt dat u wel heel gemakkelijk over het feit heen stapt dat toen het Constitutionele Hof van Turkije het besluit nam om de Koerdisch gezinde partij buiten de wet te zetten, slechts enkele uren later de Raad Algemene Zaken en de Europese Raad besloten om in essentie het licht op groen te zetten voor een onbelemmerde voortzetting van het toetredingsproces met Turkije. Dit land schendt echter de mensenrechten en de democratische rechten, het eerbiedigt het internationaal recht niet, het erkent de Cyprische Republiek niet. Bent u nog steeds niet tot de conclusie gekomen dat dit voortdurend schenken van vergiffenis aan Turkije het land niet tot bezinning brengt maar veeleer steeds stoutmoediger maakt? Het is een feit dat de Turkse grondwet politiek destabiliserend werkt, de religieuze en politieke vrijheden niet waarborgt en een alibi is voor interventies van de staat.
Mijn vraag luidt dan ook als volgt: welke maatregelen zult u nemen om de rechten van de Koerdische burgers te beschermen? En dan een nog essentiëlere vraag: zullen wij eindelijk om een grondwettelijke hervorming vragen en aandringen op een rechtskader waarmee deze vrijheden worden gewaarborgd en de Turkse staat gedwongen is al deze rechten te eerbiedigen? Dit is immers een maatstaf voor elk land dat vorderingen wil maken in het toetredingsproces.
Róża, Gräfin von Thun Und Hohenstein
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de belofte van het lidmaatschap van de Europese Unie is lange tijd een drijfveer geweest voor democratische verandering in Turkije. Na 2005 is de steun onder de Turken voor toetreding tot de Unie echter gedaald van 70 procent tot amper 42 procent. In deze situatie vereist verdere democratisering van Turkije daarom werkelijk betere samenwerking met de Europese Unie.
Er is in Turkije veel bereikt - mijn collega-leden hebben daarover gesproken - dat onze erkenning verdient, maar er zijn nog gebieden die we met bijzondere zorg zullen moeten bestuderen. Zo is er de al genoemde kwestie van de persvrijheid, met name die van de elektronische media. De OVSE meldt bijvoorbeeld dat Turkije 3 700 internetsites heeft geblokkeerd. Een andere belangrijke zaak is de mogelijkheid voor vrouwen om deel te nemen aan het openbare leven. De Turkse grondwet ontzegt vrouwen met een traditionele hoofddoek de toegang tot de universiteit, hoewel dergelijke hoofddoeken door maar liefst 70 procent van de vrouwen worden gedragen. Deze strijd tussen secularisme en democratie is een grote uitdaging in Turkije.
Ik wil ook de Koerden noemen en pleiten voor hun erkenning als nationale minderheid. De door de Turkse regering voorgestelde oplossingen zijn niet bevredigend. Het is waar dat zij is begonnen de taal van de Koerden te erkennen, maar de Turkse grondwet bevat nog altijd artikel 42, dat het onderwijzen van het Koerdisch als moedertaal in onderwijsinstellingen verbiedt.
Het is van belang de samenwerking met zowel het parlement als de regering voortdurend verder te ontwikkelen, maar ook niet-gouvernementele organisaties, sociale initiatieven en partnerschappen met lokale overheden in Turkije te steunen. We moeten de institutionele samenwerking uitbreiden maar vooral wanneer we het hebben over de ontwikkeling van de democratie moeten we daarbij onthouden dat het in feite de betrekkingen tussen gewone burgers zijn die de wereld veranderen.
Arlene McCarthy
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben helaas ook van mening dat het verbieden van de DTP door het Constitutionele Hof, ondanks de enorme vorderingen die met de recente democratische initiatieven zijn gemaakt, alleen maar kan worden gezien als een stap terug in het Turkse democratiseringsproces.
De wet op grond waarvan de DTP is verboden, is - zoals al is gezegd - sinds 1982 gebruikt voor een verbod op ongeveer 27 partijen. Politieke partijen zijn echter een uitdrukking van de wil van het volk. Ze vormen het levenssap van elke democratie en het wordt tijd dat er juridische hervormingen worden ingevoerd om een eind te maken aan het verbieden van politieke partijen.
Aan de andere kant moeten alle politieke partijen en kandidaten die in democratieën voor een functie gekozen willen worden, de basisprincipes van democratie en van de rechtstaat eerbiedigen en ze mogen hun politieke doeleinden uitsluitend op vreedzame manieren nastreven. Omdat ik in Noord-Ierland ben opgegroeid, heb ik bij het streven naar politieke doeleinden te veel mensen verminkt en vermoord zien worden. In een democratie moet de politiek via de stembus worden bedreven en niet met kogels en bommen.
Dus ik doe net als anderen een beroep op de Turkse premier en de Turkse regering om de democratie te waarborgen, de grondwet te hervormen en ervoor te zorgen dat de Turkse vorderingen in de richting van het EU-lidmaatschap, die ik en mijn fractie en regering van harte steunen, door deze actie niet ontsporen.
Charalampos Angourakis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, de onenigheid tussen voorstanders van toetreding van Turkije en voorstanders van een speciale relatie van Turkije met de Europese Unie weerspiegelt de interne tegenstellingen tussen de imperialisten in de Europese Unie en de wedijver met de VS en de andere grootmachten.
De aan het Europees Parlement voorgelegde voortgangsverslagen inzake Turkije zijn het resultaat van het evenwicht tussen deze machten. Deze hebben niets uit te staan met de wrede uitbuiting, onderdrukking en vervolging van de werknemers in Turkije: vakbondsleiders worden vervolgd en veroordeeld in schijnprocessen; de politieke moorden en het politiegeweld gaan onverminderd door; politieke partijen worden afgeschaft enkel en alleen omdat zij een spreekbuis zijn van de Koerdische bevolking en gekozen vertegenwoordigers worden massaal vervolgd en in de gevangenis gezet. Turkije blijft weigeren om de Koerden en andere minderheden elementaire rechten toe te kennen. Het houdt 40 procent van de Cyprische Republiek bezet en torpedeert elke oplossing van het probleem. Het dreigt Griekenland met een casus belli en maakt territoriale aanspraken.
Toch feliciteert de Europese Unie Turkije omdat de NAVO en de Europese multinationals dat willen. Deze laatste investeren immers in de Nabucco-pijpleiding en streven economische en geostrategische doelen na in dit land en in heel het gebied van het Midden-Oosten.
Jarosław Leszek Wałęsa
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ik ben voor het Turkse lidmaatschap van de Europese Unie maar veroordeel het besluit dat het Turkse Constitutionele Hof in december heeft genomen om de DTP te verbieden. Het besluit werd gerechtvaardigd door de vermeende banden van de partij met de terroristische organisatie PKK. Ik weet dat we in een tijd leven waarin veiligheid boven alles gaat; de burgerlijke vrijheden mogen daar echter niet onder lijden. Zoals we weten vertegenwoordigt de partij de Koerdische belangen in het Turkse parlement sinds 2007. Hoewel zij dit op symbolische wijze heeft gedaan met twintig leden, is dat de laatste jaren een belangrijke getuigenis geweest van het reguleringsproces van het Koerdische vraagstuk dat in Turkije is begonnen. De parlementaire aanwezigheid van de DTP was op geen enkele wijze gevaarlijk, maar was een van de voorwaarden voor politieke stabiliteit. Ik geloof echter niet dat we moeten spreken over destabilisatie, want het conflict met de Koerden is al oud en heeft Turkije nooit echt op zijn grondvesten doen schudden. Ik dacht niet dat dit nu zou gebeuren en verwacht ook niet dat het gaat gebeuren.
De regering heeft in het verleden vele goede gebaren gemaakt en we kunnen moeilijk spreken van een anti-Koerdische campagne. Toch heeft het Turks-Koerdische vredesproces een ernstige terugslag ondervonden. Het verbod op de activiteiten van de partij is een typisch politieke zet. Het arrest zet niet alleen de Turks-Koerdische betrekkingen vele jaren terug in de tijd, maar betekent ook een stap achteruit voor het hele democratiseringsproces.
Inés Ayala Sender
(ES) Ik zou ook nader willen ingaan op de tegenstrijdige situatie waarin wij ons bevinden. Wij verlenen onafgebroken steun aan het toetredingsproces van Turkije omdat wij Turkije om tal van redenen nodig hebben in de Europese Unie. We zijn echter in een tegenstrijdige situatie terechtgekomen omdat het Europees Parlement enkele weken geleden zijn steun en zijn voldoening heeft uitgesproken in verband met de vooruitgang in de betrekkingen tussen Turkije en de Koerdische gemeenschap en wij nu tot onze verrassing geconfronteerd worden met deze beslissing om de voornaamste Koerdische partij in Turkije te verbieden. Uiteraard roept deze ontwikkeling opnieuw ernstige twijfels op.
Daarom moedig ik het Parlement en de Europese Unie aan, en verzoek ik de Commissie, hun inspanningen te hervatten of nog meer inspanningen te doen om opnieuw de toetredingskwesties op te nemen waarmee aanzienlijke vorderingen zijn gemaakt, bijvoorbeeld met betrekking tot de noodzakelijke consensus tussen alle politieke partijen. Uiteraard moet in dit verband bij de Turkse regering worden aangedrongen op een bevredigende oplossing voor de situatie die de Koerdische politieke partij DTP thans doormaakt.
Theodor Dumitru Stolojan
(RO) Ik ben een groot voorstander van de toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Ik ben het eens met de standpunten die in dit Parlement met klem zijn geuit dat Turkije de mensenrechten moet eerbiedigen. Ik zou echter willen zeggen dat ik hoop dat de inspanningen die Turkije zich getroost om aansluiting bij de Europese Unie te vinden met dezelfde vastberadenheid zullen worden gesteund.
Ik verwelkom het standpunt van het Spaanse voorzitterschap voor wat betreft de wens de onderhandelingshoofdstukken met Turkije verder te openen.
Vorig jaar heb ik, als lid van de delegatie in de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Turkije, een bezoek gebracht aan Turkije. Dat was twintig jaar na mijn vorige bezoek aldaar, en de vooruitgang die inmiddels in de Turkse maatschappij heeft plaatsgevonden is indrukwekkend.
Antigoni Papadopoulou
- (EL) Mevrouw de Voorzitter, er lijkt geen einde te komen aan de jaren van geweld en terreur in Turkije. Koerden, alevieten, niet-islamitische minderheden, vakbondsleiders, het oecumenisch patriarchaat, Armeniërs, Cyprioten, gevangenen, lokale overheden, homoseksuelen, vrouwen, Koerdische politieke partijen en media zouden een boekje open kunnen doen als zij hun zwijgen zouden durven te doorbreken.
Er zijn weliswaar hervormingen doorgevoerd en er zijn stappen vooruit gezet in Turkije maar heel wat wetten worden niet toegepast. De duistere kant van de zaak en de schendingen van de mensenrechten zijn uitermate reëel als het gaat om persvrijheid, gelijkheid van mannen en vrouwen, vrijheid van meningsuiting, minderheidsrechten. Daarom is Turkije ook veroordeeld door het Europese Hof voor de rechten van de mens, waar ook Turkse burgers en minderheden een beroep op hadden gedaan wegens schending van het recht op leven, wegens onmenselijke en vernederende behandelingen en een hele reeks andere schendingen.
Ik ben van mening dat de Europese Unie een katalysator kan zijn in de democratisering van Turkije als zij eist dat het communautaire acquis volledig wordt toegepast, zonder uitzonderingen, zonder baatzuchtige berekeningen en zonder met twee maten te meten. Door Turkije over het bolletje te aaien en hoofdstukken te openen dragen wij, mijnheer Rehn, niet bij aan de democratisering van het land maar alleen aan de voortzetting van zijn teugelloos en politiek immoreel gedrag.
Bogusław Sonik
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ondanks de vooruitgang die Turkije heeft geboekt op de weg naar toetreding blijft er nog veel te wensen over wat betreft het democratiseringsproces in dat land. In een resolutie die vorig jaar door het Europees Parlement is aangenomen, werd zorg uitgesproken over de heersende situatie in Turkije met betrekking tot de vrijheid van meningsuiting, maar werd ook de beperkte voortgang op het gebied van de vrijheid van godsdienst betreurd. Het Parlement drong - en dringt - er bij de Turkse regering op aan overeenkomstig het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens wettelijke kaders te scheppen waarbinnen niet-islamitische religieuze groepen en alevieten zonder onnodige beperkingen kunnen functioneren.
Direct na het aannemen van genoemde resolutie in december 2009 werd de ongerustheid van de Unie opgewekt door het besluit van het Turkse Constitutionele Hof om de DTP (Partij voor een Democratische Samenleving) te verbieden, die met 21 leden in het Turkse parlement vertegenwoordigd was. Het voorwendsel om de partij te verbieden waren haar vermeende banden met de Koerdische PKK.
Franz Obermayr
(DE) Mevrouw de Voorzitter, het arrest van het Turkse Constitutionele Hof, dat de pro-Koerdische partij ongrondwettelijk verklaart en verbiedt is een duidelijke aanwijzing dat het binnenlands beleid van Turkije niet te vergelijken is met onze Europese visie op democratie. Het is ook een duidelijk bewijs dat de rapporten van de commissie-Ahtisaari een wat al te rooskleurig beeld schetsen.
In Istanbul zijn de burgers weliswaar al heel lang ontwikkeld, verlicht en op Europa gericht, en de evenementen die in 2010 in Istanbul als culturele hoofdstad van Europa worden georganiseerd zijn ongetwijfeld fantastisch, maar dat alles is helaas niet representatief voor het hele land. Daarom moeten we de werkelijkheid onder ogen zien: wie partijen van minderheden verbiedt omdat ze zogenaamd in strijd met de grondwet zijn, die volgt geen Europese waarden. En die eindeloze halfslachtigheid is ook onbegrijpelijk, dat is zeker niet goed voor onze reputatie, en ook niet voor het vertrouwen van onze Turkse gesprekspartners.
Daarom zeg ik: we moeten stoppen met de onderhandelingen! Bovendien hoop ik werkelijk dat we stoppen met die pretoetredingsbetalingen, want wie zich laat betalen voor het overnemen van bepaalde waarden zal die zeker niet werkelijk delen.
Anna Záborská
(SK) Democratie is afhankelijk van voorwaarden die niet door de democratie zelf kunnen worden ontwikkeld. Dit geldt evenzeer voor onze lidstaten als voor de democratie in Turkije. Hoewel er diverse problematische kwesties zijn, zal ik er hier slechts één noemen.
Hoewel de vrijheid van cultus in Turkije wordt gerespecteerd, is er de afgelopen jaren niet veel vooruitgang geboekt op het gebied van godsdienstvrijheid. De vrijheid van eredienst wordt formeel erkend, maar in werkelijkheid wordt deze beperkt, bijvoorbeeld met betrekking tot de keuze voor een gebedsplek. Tot mijn spijt slaagt de EU er niet in om deze kwestie grondig aan te pakken. In het meest recente tussentijdse verslag, dat maar liefst honderdtachtig pagina's telde, wordt dit probleem op slechts twee pagina's genoemd. Nergens worden hierin de sterke beperkingen op de autonome administratie van religieuze gemeenschappen genoemd, niet alleen op administratief en economisch niveau, maar ook op pastoraal en geestelijk niveau.
Aangezien tijdens de bijeenkomsten van de Raad van Europese Bisschoppen al geruime tijd wordt gezegd dat de godsdienstvrijheid in Turkije voortdurend wordt geschonden, zou de Europese Unie consistent moeten aandringen op respect voor mensenrechten in de context van godsdienstvrijheid.
Ismail Ertug
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, Turkije is natuurlijk een emotioneel onderwerp, dat is glashelder. In dit verband mogen we één punt nooit uit het oog verliezen in verband met het verbod op bepaalde partijen, dat vandaag meerdere keren genoemd is. Dat verbod is natuurlijk volkomen onaanvaardbaar, het is echter niet uitgevaardigd door de regering, maar door de rechterlijke macht. Die dingen moeten we uit elkaar houden, om fair en eerlijk te zijn.
Ik wilde echter iets anders zeggen. Wij als Europeanen moeten toch ook de vraag beantwoorden: waar willen we eigenlijk naar toe? Wij spelen een rol op het wereldtoneel, en wanneer we een rol willen spelen mogen we ons niet beperken tot het uitdragen van economische waarden, en dat zeg ik als sociaaldemocraat, dan moeten we ook politieke waarden uitdragen, niet alleen in Europa, maar ook daarbuiten, overal ter wereld, en daarvoor hebben we uiteindelijk ook Turkije nodig. Dan kunnen we Turkije in heldere bewoordingen duidelijk maken wat er moet gebeuren. Slechts dan zullen we er in slagen om het democratiseringsproces op gang te brengen, en inhoudelijke successen boeken.
Diego López Garrido
De Raad is voornemens het vraagstuk dat wij als de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije zullen bestempelen als volgt aan te pakken met het oog op het toetredingsproces.
Ten eerste zijn wij van oordeel dat wij het Europees perspectief voor Turkije moeten blijven handhaven. Immers, als Turkije ooit tot de Europese Unie toetreedt, zal het de Unie niet verzwakken maar versterken. Daarom zijn beide partijen met dit proces gebaat.
Het tweede punt betreft de onderhandelingen. Zoals de heer Obiols ook al zei, zijn de onderhandelingen een belangrijke troef om in dit proces vooruitgang te boeken en vorderingen te maken met de interne hervormingen in Turkije. Dat is reeds duidelijk gebleken. De onderhandelingen zijn een strategisch wapen en moeten worden voortgezet zoals commissaris Olli Rehn in zijn toespraak heeft uiteengezet.
Ten derde moeten wij aan Turkije een zeer duidelijk signaal afgeven. Wij moeten duidelijke taal spreken. Dat is wat de auteur, mevrouw Oomen-Ruijten, bepleit in haar ontwerpresolutie die mijns inziens zeer uitvoerig, nauwgezet en bijzonder gedetailleerd is en een uitstekend uitgangspunt voor onze werkzaamheden biedt. Zij is overigens niet de enige. Een zeer groot aantal sprekers, onder wie mevrouw Corazza, mevrouw Ludford, mevrouw Keller en vele anderen, heeft hier vanavond onderstreept dat wij aan Turkije een duidelijke boodschap moeten afgeven.
Turkije is een land dat tot de Europese Unie kan en moet toetreden indien het aan de criteria van Kopenhagen voldoet.
Op dit moment voldoet Turkije echter niet aan de vereisten. In dit verband zijn er twee essentiële factoren, namelijk democratie en mensenrechten, die in de analyse van de eventuele toekomstige toetreding van Turkije tot de Europese Unie een centrale plaats innemen. Sommige mensenrechten, specifieke dimensies van deze rechten, zijn fundamenteel om een democratie te ontwikkelen die voldoet aan de vereisten die als de criteria van Kopenhagen bekendstaan.
Rechtvaardigheid, gelijkheid tussen mannen en vrouwen, foltering en mishandeling, vrijheid van meningsuiting, eerbiediging van minderheden en pluralisme zijn allemaal elementen die in aanmerking moeten worden genomen. Zoals hier is gebleken, zijn op al deze terreinen duidelijk vorderingen gemaakt, al zijn er nog steeds tekortkomingen en is op sommige punten zelfs sprake van achteruitgang. Zo ziet de situatie er op dit moment uit. Het is maar hoe je het bekijkt. De fles is halfvol of halfleeg. Dit zijn volgens mij de elementen die niet mogen ontbreken in de aanpak van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije.
Ik ben van oordeel dat vooruitgang kan worden geboekt met het toenaderingsproces tussen Turkije en de Europese Unie. Het is een haalbaar proces. Daarom is dit proces geopend en heeft Turkije de status van kandidaat-lidstaat. Het is een noodzakelijk proces dat uiteraard zo snel mogelijk moet gaan. En in dit proces is voor het Europees Parlement een vitale rol weggelegd. Het Europees Parlement moet een essentiële rol spelen bij de ontwikkeling, de analyse, de beoordeling en de verdieping van dit proces dat wij allen graag zo vlug mogelijk in de goede richting zien evolueren.
Olli Rehn
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat ik een laatste woord over Turkije kan zeggen.
Ik wil u bedanken voor het echt inhoudelijke en verantwoorde debat dat we hier vandaag hebben gevoerd. Eigenlijk heb ik al in december of november afscheid van u genomen wat Turkije betreft. Ik zal dat nu niet herhalen. Ik hoop dat ik nu wat Turkije betreft in dit Parlement geen afscheid meer hoef te nemen en dat we verder kunnen gaan en de belangrijke economische en andere uitdagingen van de Europese Unie kunnen aanpakken.
Ik wil ook van deze gelegenheid gebruikmaken om het Spaanse voorzitterschap en de Spaanse premier, de heer Zapatero, te bedanken voor de aanzet tot de Alliantie van Beschavingen, wat een zeer belangrijk initiatief is, en ik kan zeggen dat ik me graag aansluit bij die alliantie. Deze is ook van groot belang voor de betrekkingen tussen de EU en Turkije.
Het debat van vandaag was grotendeels gericht op het opheffen van een politieke partij en dat is terecht. Het is heel belangrijk dat Turkije zijn wetgeving en het hele constitutionele juridische kader van de politieke partijen hervormt in overeenstemming met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië.
De heer Van Baalen en de heer Schmidt hebben het recente verslag van de Rekenkamer over Turkije aan de orde gesteld. Ik kan zeggen dat onze conclusie in de Commissie, in het DG Uitbreiding, overeenstemt met de conclusies in het verslag als het gaat om de manier waarop we onze financiële bijstand strategischer kunnen maken, over meer jaren kunnen spreiden en duidelijker kunnen koppelen aan de behoeften die voortvloeien uit de politieke hervormingsagenda in onze landen, in dit geval in Turkije.
Hier wordt nu aan gewerkt, en we slaan een volledig nieuwe richting in bij de voorbereiding van onze planningsdocumenten. Die zullen op meerdere jaren betrekking hebben en de programmering zal op sectoren gebaseerd zijn in plaats van op projecten. Deze nieuwe benadering behelst ook een sterkere nadruk op sectorale strategieën, die door de begunstigde landen zelf zijn ontwikkeld. Uiteindelijk zou het hierdoor voor de Commissie en de Turkse autoriteiten gemakkelijker moeten worden om gezamenlijk beleidsprioriteiten vast te stellen.
Ik geef u met alle plezier een langer en uitgebreider schriftelijk antwoord met betrekking tot deze zaken, indien u mij snel een brief stuurt, zodat ik dat nog tijdens de zittingsperiode van de huidige Commissie kan doen.
Los van opheffingen van partijen, is het volgens mij belangrijk om uitgebreider over de democratische transformatie te spreken. Dat hebt u vanavond gedaan en ik wil nog even drie punten aanroeren, wat volgens mij de belangrijkste volgende stappen zijn.
We hebben de laatste vijf jaar in Turkije een enorme transformatie gezien. Het is nu, vergeleken met pakweg vijf jaar geleden, een heel ander land. Maar het glas is natuurlijk nog niet vol en er moeten in het land nog veel belangrijke hervormingen worden doorgevoerd.
De eerste en belangrijkste hervorming betreft de burgerrechten en fundamentele vrijheden. Turkije voldoet op het punt van de vrijheid van meningsuiting niet aan de EU-normen. Veel schrijvers en journalisten worden vervolgd en veroordeeld op grond van hun werk. Het is nu de hoogste tijd voor Turkije om de nodige juridische hervormingen aan te nemen zodat dit probleem tot het verleden behoort en zich in de toekomst niet meer voordoet. Dat is van fundamenteel belang voor iedere open en democratische samenleving en het is ook van fundamenteel belang om verder te spreken over gevoelige kwesties als de Armeense kwestie, het Koerdische vraagstuk of het probleem van Cyprus.
In de tweede plaats zijn er in het afgelopen jaar belangrijke ontwikkelingen geweest in de relatie tussen de burgermaatschappij en het leger. Het Ergenekon-onderzoek dat nu gaande is, is van cruciaal belang voor de democratiseringsinspanningen van Turkije. De Turkse burgers verdienen het dat deze zaak tot de bodem wordt uitgezocht en ze verwachten terecht dat alle nodige voorzorgsmaatregelen worden genomen voor een eerlijk proces voor de beklaagden.
In de derde plaats, last but not least, kan er geen sprake zijn van echte democratie als de helft van de bevolking - vrouwen - sterk ondervertegenwoordigd is in de nationale en lokale politiek. Turkse NGO's van vrouwen blijven zich enorm inzetten voor deze agenda en dat moeten ze ook en wij staan hierin volledig achter ze. De instelling van een speciale Commissie voor Gendergelijkheid is een belangrijke stap en zal er hopelijk in belangrijke mate toe bijdragen dat de politieke vertegenwoordiging van vrouwen op alle niveaus in de Turkse samenleving sterker wordt.
Kortom, het Turkse toetredingsproces tot de EU is misschien een lange en soms kronkelige weg, maar het is van essentieel belang om het fundamentele doel, namelijk de democratische transformatie van het land, niet uit het oog te verliezen. Dat is van fundamenteel belang, niet alleen voor Turkije, maar ook voor de Europese Unie. Dit kan het best worden verwezenlijkt wanneer we tegelijkertijd rechtvaardig en streng zijn tegenover Turkije. Hierdoor behouden we onze geloofwaardigheid en de conditionaliteit als drijvende kracht achter de hervormingen voor fundamentele vrijheden in Turkije. Bij dit alles blijf ik rekenen op uw sterke steun. Die is essentieel voor het uiteindelijke welslagen van dit project.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Kristiina Ojuland  
Mevrouw de Voorzitter, in het ontwikkelingsverslag over Turkije, dat de Europese Commissie in 2009 opstelde, wordt het doorvoeren van een constitutionele hervorming gezien als een belangrijke uitdaging in de voortzetting van het democratiseringsproces. In het verslag staat dat, ondanks de grote steun van de bevolking voor de regering en de grote parlementaire meerderheid, de stappen die tot nu toe zijn ondernomen voor het doorvoeren van politieke en constitutionele hervormingen ontoereikend zijn geweest, omdat de partijen niet in staat zijn een gemeenschappelijke taal te vinden. Zoals in elk ander democratisch land weerspiegelen de standpunten van de Turkse partijen de wensen van het electoraat. Men mag niet vergeten dat de partijen in een democratische samenleving vooral verantwoording verschuldigd zijn aan hun kiezers en in Turkije moet de Europese Unie aandacht besteden aan de ontwikkelingen onder de bevolking. Wij moeten zeer voorzichtig zijn met het hanteren van alleen maar een didactische benadering bij het sturen van het democratiseringsproces in Turkije. Een succesvolle uitvoering van de gewenste hervormingen vereist de steun van de burgers, waarvoor een grotere algemene bewustwording nodig is en begrip voor het belang van en de redenen voor de hervormingen. De van boven opgelegde hervormingen die zijn doorgevoerd, zullen niet tot het gewenste resultaat leiden zolang het gevoel bestaat dat die een gevaar vormen voor de interne stabiliteit van Turkije. De druk op de Turkse regering om haast te maken met hervormingen waarvoor de steun van de bevolking ontbreekt, kan onbedoeld leiden tot de opkomst van separatisme of religieuze vijandigheid. Ik hoop dat de Raad en de Commissie samen met de Turkse regering zullen proberen maatregelen te nemen die het mogelijk maken de Turkse bevolking aanzienlijk meer bij het democratiseringsproces te betrekken dan tot nu toe het geval is, zodat kan worden gewaarborgd dat er vruchtbare grond aanwezig is voor het doorvoeren van de hervormingen die noodzakelijk zijn voor toetreding tot de Europese Unie op basis van de criteria van Kopenhagen.
Pavel Poc  
schriftelijk. - (CS) De toetredingsonderhandelingen met een kandidaat-lidstaat zouden de toetreding van het desbetreffende land tot de EU tot doel moeten hebben. In het geval van Turkije liggen de zaken echter minder eenvoudig. De toetredingsonderhandelingen zijn op drie oktober 2005 van start gegaan. Nog afgezien van de toetreding zelf zijn deze gericht op versterking van de democratie, vergroting van de vrijheid, alsook op naleving van de burger- en mensenrechten in Turkije. In plaats van met politieke verklaringen dient dit doel veeleer te worden bewerkstelligd middels wijzigingen van de wetgeving in het kader van de harmonisering met het Europees wetsbestel, maar op de allereerste plaats door als lidstaten in de dagelijkse praktijk op politiek en maatschappelijk niveau het goede voorbeeld te geven. Argumenten tegen toetreding op basis van thema's als "Europees land” en "islamitisch land” zijn niet correct en onjuist. Dat Turkije historisch gezien onderdeel uitmaakt van Europa is een uitgemaakte zaak. Turkije is overigens lid van de Raad van Europa en de Organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa. Bovendien bestaat er geen enkel religieus toelatingscriterium ter beoordeling van kandidaat-lidstaten. Sterker nog, de vrijheid van religie is een van de belangrijkste Europese waarden. Dientengevolge behoort de toetreding van Turkije tot de EU uitsluitend en alleen afhankelijk te worden gemaakt van de vraag of de beginselen van de rechtsstaat er worden nageleefd, de burgerlijke en minderhedenrechten er wettelijk verankerd zijn en of het alle lidstaten van de EU respecteert.
Renate Sommer  
schriftelijk. - (DE) Ik ben blij dat tenminste het Europees Parlement ingaat op de kwestie van de democratisering van Turkije. De Commissie en de Raad neigen er tenslotte maar al te vaak toe om de situatie mooi te praten, hoe ernstig die ook is. Dat noemen ze "soft power”. Maar wat heeft die "soft power” nu eigenlijk opgeleverd? Dat is glashelder: sinds de onderhandelingen over de toetreding op gang zijn gekomen is er in Turkije veel meer achteruitgang dan vooruitgang geboekt. Nu is er weer eens een partij verboden, maar ook de burgerlijke vrijheden worden al ernstiger beknot, de religieuze minderheden worden onderdrukt, er wordt zelfs geprobeerd om ze te verjagen, of ze te elimineren door ze te laten doodbloeden, de vrijheid van informatie en de mediavrijheid worden beknot, er wordt geprobeerd om de oppositionele pers en de vrije vakbonden te vernietigen, en ga zo maar door. "Pacta sunt servanda” - dat wordt telkens weer gezegd wanneer het over Turkije gaat, en dat is ook waar, maar dat geldt natuurlijk ook voor Turkije! Door de onderhandelingen over de toetreding te openen heeft Turkije een verdrag met de EU gesloten over het voldoen aan de criteria van Kopenhagen. Wanneer dit land blijft weigeren om dat na te leven moet het zich laten welgevallen dat we vragen of het eigenlijk wel bereid is om Europees te worden! En de "softies” bij de Commissie, bij de Raad en bij het voorzitterschap van de Raad moeten eindelijk de daad bij het woord voegen, en in de onderhandelingen niet telkens nieuwe hoofdstukken openen.
