Τιμές των τροφίμων στην Ευρώπη (συνοπτική παρουσίαση)
Πρόεδρος
Το επόμενο θέμα της έκθεσης της κυρίας Μπατζελή, εκ μέρους της Επιτροπής Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης περί των τιμών των τροφίμων στην Ευρώπη.
Κατερίνα Μπατζελή
εισηγήτρια. - Κύριε Πρόεδρε, κατ' αρχήν θα ήθελα να ευχαριστήσω τους σκιώδεις εισηγητές στην Επιτροπή Γεωργίας, αλλά και τις τέσσερις συναρμόδιες επιτροπές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τις οποίες συνεργαστήκαμε ουσιαστικά για την έκδοση αυτής της έκθεσης.
Κύριε Επίτροπε, θα ήθελα κατ' αρχάς να θέσω ένα πάρα πολύ απλό ερώτημα: οι καταναλωτές που πηγαίνουν στο σουπερμάρκετ για να αγοράσουν ένα γάλα ή ένα γιαούρτι, γιατί το αγοράζουν; Για το γάλα και το γιαούρτι ή για το μπουκάλι και τον κεσέ; Το ερώτημα αυτό σας το θέτω διότι στους καταναλωτές τα τελευταία χρόνια έχει περάσει έντεχνα η αντίληψη και η νοοτροπία ότι αγοράζουν ένα τρόφιμο στο οποίο μεγαλύτερη βαρύτητα έχει πλέον η βιομηχανία που το μεταποιεί, το εμπορεύεται, το διακινεί, παρά το ίδιο το γεωργικό προϊόν, η πρώτη ύλη. Πριν από περίπου 15 χρόνια το γεωργικό προϊόν συμμετείχε περίπου κατά 50% επί της τελικής αξίας του προϊόντος προς κατανάλωση, ενώ σήμερα δεν υπερβαίνει το 20%.
Οι αγρότες, οι γεωργοί και οι κτηνοτρόφοι, είναι πλέον "ανώνυμες" προσωπικότητες για τους καταναλωτές. " διαπραγματευτική τους δύναμη, όχι μόνο στο θέμα της διαμόρφωσης της τελικής τιμής αλλά και της διατήρησης των ποιοτικών και διατροφικών συστατικών στο τελικό προϊόν, υπολείπεται του ρόλου τον οποίον έπρεπε να είχαν.
Δεν επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε διαχωριστικές γραμμές, να ταξινομήσουμε τους παραγωγικούς τομείς της αλυσίδας εφοδιασμού, τον αγροτικό, τον μεταποιητικό, τον εμπορικό, εκείνο της χονδρικής ή της λιανικής πώλησης σε "καλούς", "κακούς" και "άσχημους". Γιατί πιστεύω ότι δεν ζούμε σε μία κοινωνία και οικονομία με χαρακτηριστικά "Φαρ Ουέστ", αλλά σε μία οικονομία η οποία βασίζεται σε ρυθμίσεις της εσωτερικής αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μιας αγοράς που δίνει ευκαιρίες ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας όταν λειτουργεί με διαφανή τρόπο, αλλά που εκτοπίζει ή εξαφανίζει παραγωγικές και οικονομικές δραστηριότητες όταν σε αυτήν παρεισφρέουν αθέμιτες και αδιαφανείς λειτουργίες.
Εδώ λοιπόν, το ζήτημα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε σήμερα αλλά και μελλοντικά έχει διττό χαρακτήρα:
Πρώτον: της προσέγγισης των καταναλωτών και των παραγωγών μέσα από μία ποιοτική πολιτική στον τομέα των τροφίμων αλλά και ενίσχυσης και συνδιαμόρφωσης τρόπων για αμεσότερη προσβασιμότητα των καταναλωτών στις παραγωγικές αγροτικές περιοχές και φορείς.
Δεύτερον: της διασφάλισης - και δεν εννοώ του καθορισμού- του εισοδήματος των παραγωγών και των καταναλωτών μέσω μιας διαφανούς πολιτικής τιμών που θα περιλαμβάνει υποχρεωτικές ρυθμίσεις ελέγχου και εποπτείας των ενδιάμεσων παραγωγικών τομέων στο σύνολο της αλυσίδας εφοδιασμού.
Και εδώ, προφανώς, εννοούμε ότι αυτοί είναι κυρίως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, αλλά και οι μεγάλες επιχειρήσεις, μητρικές και θυγατρικές με έδρα την Ευρώπη, αλλά και οι εργαζόμενοι οι οποίοι πρέπει να λειτουργούν με όρους διαφάνειας της εσωτερικής αγοράς και όχι εκείνων των οικονομικών παραφυάδων όπως αυτών των καρτέλ και των ολιγοπωλίων.
Σήμερα λοιπόν όπου, μεταξύ των άλλων:
οι πραγματικές τιμές παραγωγού παρουσιάζουν μία επικίνδυνη καθοδική πορεία,
οι τιμές καταναλωτή φτάνουν στο πενταπλάσιο έως και δεκαπλάσιο των τιμών που λαμβάνει ο παραγωγός ενώ, παρά τη μείωση του πληθωρισμού, οι τιμές στον καταναλωτή παραμένουν πολύ υψηλές,
ο βαθμός συγκέντρωσης του λιανικού εμπορίου αλλά και των άλλων μεταποιητικών επιχειρήσεων έχει τετραπλασιαστεί την τελευταία πενταετία και θα ενισχυθεί η συγκέντρωση λόγω της οικονομικής κρίσης και οικονομικής χρεοκοπίας των μικρομεσαίων και τοπικών επιχειρήσεων, μία κατάσταση που θα κάνει συνεχώς πιο δύσκολη τη διαπραγμάτευση μεταξύ παραγωγών, επιχειρήσεων και καταναλωτών,
οι δυσλειτουργίες της αλυσίδας εφοδιασμού και των πρακτικών της εμφανώς απειλούν τους όρους υγιούς ανταγωνισμού,
κρίνεται απολύτως απαραίτητο να υπάρχει ένας ευρωπαϊκός συντονισμένος σχεδιασμός και ολοκληρωμένες παρεμβάσεις στο διατροφικό τομέα, από το επίπεδο του χωραφιού μέχρι το ράφι. Δεν θα ήταν υπερβολή εάν η επόμενη παρέμβαση της Επιτροπής μετά τη ρύθμιση και εποπτεία του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα ήταν αυτή του διατροφικού τομέα ο οποίος, άλλωστε, συνδέεται άμεσα και με τις κερδοσκοπικές κινήσεις του εν λόγω τομέα.
Οι πολίτες έχουν την εντύπωση ότι οι αλυσίδες εφοδιασμού, η μεταποίηση και το λιανικό εμπόριο είναι εκείνα που ρυθμίζουν το καλάθι της νοικοκυράς και όχι η εισοδηματική πολιτική του κράτους και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πιστεύω λοιπόν ότι, ψηφίζοντας την έκθεσή της Επιτροπής Γεωργίας, και αναμένοντας τις τελικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο θέμα αυτό, θα αντιμετωπίσουμε τα διαχρονικά προβλήματα της λειτουργίας της αγοράς τροφίμων, η οποία πρέπει, και αυτή με τη σειρά της, να λειτουργεί ισομερώς προς όφελος των Ευρωπαίων πολιτών, των Ευρωπαίων αγροτών, των αναπτυσσόμενων χωρών και να δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας απέναντι στους νόμους της αγοράς και στους θεσμούς.
Louis Michel
Πρώτα απ'όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω την κυρία Μπατζελή και τα μέλη της Επιτροπής Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης τα οποία συνέταξαν την παρούσα έκθεση. Την συζητάμε σε περίοδο μεγάλων δυσχερειών, σε κρίσιμες στιγμές για την διατροφική αλυσίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως όλοι γνωρίζετε, η ύφεση έχει οδηγήσει σε απότομη επιβράδυνση της δραστηριότητας των περισσότερων οικονομικών τομέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο αγροτικός τομέας βίωσε μια πραγματική κατάρρευση στις τιμές της αγοράς, γεγονός το οποίο θέτει σοβαρό ερωτηματικό περί των εισοδημάτων των αγροκτημάτων. " κατάσταση είναι ιδιαιτέρως κρίσιμη σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας όπως τα κρεατικά και γαλακτοκομικά προϊόντα.
Σε αυτό το πλαίσιο είναι απαραίτητο για την διατροφική αλυσίδα να εργαστεί αποτελεσματικά εάν επιθυμούμε να κατευνάσουμε τις επιπτώσεις της κρίσης στα εισοδήματα των αγροκτημάτων και να διασφαλίσουμε το γεγονός ότι οι καταναλωτές απολαμβάνουν τρόφιμα σε μικρότερες τιμές. Για αυτόν τον λόγο η διατροφική αλυσίδα και το θέμα των τιμών των τροφίμων παραμένει
προτεραιότητα των ανησυχιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επιπροσθέτως, η ανάλυση των δομικών τομέων μας οδηγεί σε φόβους περαιτέρω κλιμάκωσης των τιμών των αγροτικών πρώτων υλών μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Βελτιώνοντας την λειτουργία της διατροφικής αλυσίδας, θα πρέπει να είναι δυνατό στο μέλλον να αποφεύγονται τέτοιες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και να κάμπτεται η αστάθεια των τιμών των καταναλωτών. Συμμερίζομαι τις περισσότερες ανησυχίες που εκφράζονται στην παρούσα έκθεση σχετικά με την ανάγκη βελτίωσης της συνολικής λειτουργίας της διατροφικής αλυσίδας. Συγκεκριμένα, υπάρχει ανάγκη αυξημένης διαφάνειας σε όλη την αλυσίδα προκειμένου να προσφερθεί στους καταναλωτές καλύτερη πληροφόρηση και να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο κατανέμεται η προστιθέμενη αξία σε όλη την αλυσίδα.
Από πέρυσι, η Επιτροπή εισήγαγε μια σειρά πρωτοβουλιών που αποσκοπεί στην βελτίωση της λειτουργίας της διατροφικής αλυσίδας. Ως αποτέλεσμα, η Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για την Ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας γεωργικών προϊόντων διατροφής μόλις συνέταξε ένα πακέτο στρατηγικών συστάσεων. Επιπροσθέτως, πέρυσι παρουσιάστηκε μια Πράσινη Βίβλος περί Ποιότητας των Αγροτικών Προϊόντων.
Στην ανακοίνωση περί τιμών των τροφίμων που υιοθετήθηκε τον Δεκέμβριο, η Επιτροπή πρότεινε επίσης, υπό τη μορφή χάρτη πορείας, ορισμένες λύσεις βελτίωσης της λειτουργίας της διατροφικής αλυσίδας στην Ευρώπη. Είναι απαραιτήτως σημαντικό να γίνεται πρόοδος στην υλοποίηση αυτού του χάρτη. Συγκεκριμένα, πρέπει να σημειωθεί πρόοδος στην εισαγωγή ενός μόνιμου Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου περί της διατροφικής αλυσίδας και των τιμών των τροφίμων. Παρέχοντας αξιόπιστες πληροφορίες περί των τιμών από την μια άκρη της αλυσίδας στην άλλη, θα μπορέσουμε να συμβάλλουμε στην καταπολέμηση της διαφάνειας και, ταυτόχρονα, να αντιληφθούμε καλύτερα την λειτουργία της αλυσίδας.
Πρέπει επίσης να σημειώσουμε πρόοδο στην ανάλυση της κατανομής της προστιθέμενης αξίας σε όλη την αλυσίδα. Προσδίδω ιδιαίτερη σημασία στο θέμα. Όπως αναγνωρίζεται στην ανακοίνωση περί τιμών των τροφίμων, η έλλειψη ισορροπίας μεταξύ της διαπραγματευτικής δύναμης των αγροτικών παραγωγών και της υπόλοιπης αλυσίδας έχουν σοβαρές επιπτώσεις στα περιθώρια των παραγωγών στον αγροτικό τομέα. Είναι προφανές ότι μια προσπάθεια αποσαφήνισης και κατανόησης της ερώτησης πώς κατανέμεται η προστιθέμενη αξία θα αποτελούσε ένα πρώτο βήμα προς την αποκατάσταση της ισορροπίας της διαπραγματευτικής δύναμης σε όλη την αλυσίδα. Σχετικά, θα πρέπει να τονιστεί ότι η ανταγωνιστικότητα της διατροφικής αλυσίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν μπορεί να κτιστεί σε βάρος κάποιων εκ των συνιστωσών της. Είναι βασικό για τους παραγωγούς τροφίμων και τους εμπόρους λιανικής πώλησης στον τομέα των αγροτικών προϊόντων, να είναι σε θέση να συνεχίσουν να εμπιστεύονται την βιώσιμη, ανταγωνιστική αγροτική παραγωγική πλατφόρμα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πιστεύω ακράδαντα ότι άπαξ και υλοποιηθεί πλήρως, ο χάρτης πορείας που πρότεινε η Επιτροπή θα μας υποδείξει τις απαντήσεις στις περισσότερες ερωτήσεις και ανησυχίες που αναφέρονται στην έκθεση της κυρίας Μπατζελή.
Πρόεδρος
" παρουσίαση έληξε.
" ψηφοφορία θα λάβει χώρα την Πέμπτη 26 Μαρτίου 2009.
Γραπτές Δηλώσεις (Κανονισμός 142)
Roselyne Lefrançois  
" έκθεση σχετικά με την οποία πρέπει να λάβουμε μια απόφαση την Πέμπτη αποπειράται να ανταπεξέλθει, πρακτικά, στις δυσκολίες που υφίστανται εκατομμύρια πολιτών που υποφέρουν από τις αυξημένες τιμές των τροφίμων.
Στο πλαίσιο μιας μειωμένης αγοραστικής δύναμης στην Ευρώπη, ήταν σημαντικό το Κοινοβούλιο να λάβει μια απόφαση περί ενός προβλήματος του οποίου οι λύσεις είναι, ωστόσο, γνωστές. Στην ουσία, η διαφορά στις τιμές μεταξύ της αρχής και του τέλους της διατροφικής αλυσίδας μπορεί να είναι τόσο υψηλή όσο ένα προς πέντε και, ακόμη κι αν οι φιλελεύθεροι αρνούνται ακόμη να το παραδεχτούν, τα προβλήματα της αγοράς χρειάζονται χειρισμό προκειμένου να εξασφαλιστούν λογικές τιμές για τους καταναλωτές και αξιοπρεπή εισοδήματα για τους κτηματίες. Προσωπικά, πρότεινα ότι η σημασία των οργάνων της ρύθμισης της αγοράς- πιο απαραίτητα από ποτέ ενόψει της τρέχουσας κρίσης- πρέπει να τονιστεί στο κείμενο.
Ωστόσο, προκειμένου να διασφαλιστεί το γεγονός ότι "προσιτή τιμή" δε θα συνεπάγεται "προϊόν χαμηλής ποιότητας", ζήτησα να εισαχθεί στην έκθεση η έννοια του κινήτρου για οργανικούς τομείς. Είναι ευκταίο για τους καταναλωτές να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ποιοτικά προϊόντα σε λογικές τιμές και αυτό χάρη σε μια φιλόδοξη πολιτική οικονομικών κινήτρων αποσκοπώντας σε αυτόν τον τύπο αγροτικής παραγωγής.
Maria Petre  
Προσφάτως, οι τιμές των τροφίμων σημείωσαν απότομη αύξηση. Υπάρχουν δυο λόγοι για αυτό: πρώτον, η παγκόσμια κρίση στα αγροτικά και διατροφικά προϊόντα και, δεύτερον, η συγκέντρωση της αγοράς η οποία αυξήθηκε από 21.7% το 1990 σε πάνω από 70% αυτή τη στιγμή.
Οι τιμές που κατέβαλαν οι καταναλωτές είναι, κατά μέσο όρο, πέντε φορές πιο υψηλές από αυτές που καταβλήθηκαν στους παραγωγούς. Οι αλυσίδες σουπερμάρκετ πολύ συχνά επιβάλλουν αθέμιτους όρους και δυσχεραίνουν την πρόσβαση στην αγορά για τους αγρότες και μικρο-προμηθευτές.
Χαιρετίζω την ιδέα της Επιτροπής περί δημιουργίας ενός συστήματος παρακολούθησης της αγοράς. Χαιρετίζω επίσης την ιδέα του Ευρωπαϊκού δικτύου ανταγωνισμού.
Οι πόροι από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης θα πρέπει να παράσχουν μεγαλύτερες εκχωρήσεις υπέρ των παραγωγών.
" ιδέα αναθεώρησης του πλαισίου "τοπικών προϊόντων" και μιας πιο αποτελεσματικής υποστήριξης των παραδοσιακών αγορών τροφίμων είναι λύσεις τις οποίες στηρίζω θερμά.
Theodor Dumitru Stolojan  
Χαιρετίζω την έκθεση Μπατζελή η οποία υπογραμμίζει τις έντονες διαφορές μεταξύ των τιμών των τροφίμων στα σουπερμάρκετ και τις τιμές που καταβάλλονται στους παραγωγούς. Δυστυχώς, αυτή είναι η πραγματικότητα στις χώρες όπου τα βιοτικά πρότυπα είναι πολύ χαμηλότερα σε σχέση με τα Ευρωπαϊκά, όπως η περίπτωση της Ρουμανίας.
Εάν απορρίψουμε οιαδήποτε πρόταση για τους ελέγχους τιμών θα μπορέσουμε να παρατηρήσουμε ότι η διαπραγματευτική δύναμη των σουπερμάρκετ είναι υπερβολική σε σχέση με τους καταναλωτές. Αυτός είναι ένας τομέας στον οποίο μπορούμε να λάβουμε πιο άμεση δράση ως μέρος της πολιτικής προστασίας ανταγωνισμού και καταναλωτών.
