Plechtige vergadering - Costa Rica
De Voorzitter
Bienvenido al Parlamento Europeo, Presidente Arias! President van de Republiek Costa Rica, dames en heren, namens het Europees Parlement zou ik een zeer hartelijk welkom aan u willen overbrengen, President Arias.
Uw bezoek is een mijlpaal in de betrekkingen tussen het Europees Parlement, de Europese Unie, Costa Rica en Latijns-Amerika.
Dr Óscar Arias, u bent al van 1986 tot 1990 president van Costa Rica geweest, en in 2006 werd u voor een vierjarige ambtsperiode herkozen. U bent ons vooral bekend als drager van de in 1987 aan u verleende Nobelprijs voor de vrede. Dit was een waardering voor uw enorme inspanningen bij het zoeken naar mogelijkheden voor vrede in Midden-Amerika.
De inspanningen van president Arias bij zijn rol als internationaal bemiddelaar hebben tot de Vredesovereenkomsten van Esquipulas geleid, die op 7 augustus 1987 door de presidenten van alle Midden-Amerikaanse landen werden ondertekend. De Europese Unie heeft deze inspanningen ten volle ondersteund.
Op grond hiervan is de president van Costa Rica overal ter wereld een voorbeeld voor de mensen. Hij vertelde ooit dat het noodzakelijk is om waarden, principes en idealen te hebben en ervoor te strijden. Dit heeft u in de loop der jaren met veel toewijding gedaan, president Arias. Door uw herkiezing van twee jaar geleden hebben de burgers van Costa Rica ook hun waardering voor dit werk tot uitdrukking gebracht.
Bij de vijfde Top EU-Latijns-Amerika en Caraïbisch gebied die in mei van dit jaar plaatsvond, heb ik in mijn toespraak het fundamenteel belang van de regionale integratie voor de 21e eeuw benadrukt. Zoals Jean Monnet, een van de oprichters van de Europese Unie, het zo pregnant uitdrukte, gaat het er niet om dat staten met elkaar een verbond aangaan, maar om de mensen te verenigen. Mijnheer de president, ook u hebt dit ideaal op uw vaandel geschreven en er zich actief voor ingespannen.
Vanuit het perspectief van het Europees Parlement zou een spoedige afsluiting van de associatieovereenkomst - ik heb dit zo ook in Lima gezegd - tussen Midden-Amerika en de Europese Unie wenselijk zijn, en ik wil er nog aan toevoegen, aangezien we er zo-even in ons gesprek nog verder op zijn ingegaan: wanneer ergens op de wereld een oorlog uitbreekt, dan zijn er altijd meteen miljardenbedragen in dollars of euro's of welke valuta dan ook beschikbaar. Maar wanneer het erom gaat om de vrede te stabiliseren, dan kibbelen we om een paar miljoenen. We moeten de vrede een kans geven!
(Applaus)
Dat is vandaag onze boodschap aan de andere Europese instellingen.
President Arias, laat u mij tot slot nog zeggen: we geloven dat Costa Rica en u ook verder een doorslaggevende rol zullen spelen om deze onderhandeling tot een goed eind te brengen.
Namens alle leden van het Europees Parlement wil ik u nog eens welkom heten. Ik hoop dat uw bezoek ons de mogelijkheid biedt om de vriendschappelijke banden tussen Europa, Costa Rica en Latijns-Amerika te consolideren.
Dames en heren, staat u mij toe nog iets buiten de notulen toe te voegen: het is prettig dat de president van Costa Rica hier is en het is een prettige bijkomstigheid - bij uitzondering mogen we nu de leeftijd noemen - dat het lid van de Europese Commissie dat voor het buitenlands beleid verantwoordelijk is, commissaris Benita Ferrero-Waldner, vandaag zestig jaar wordt. Ook dit biedt een reden tot vreugde evenals een reden om haar hartelijk te feliciteren.
(Applaus)
Óscar Rafael Arias Sánchez
Mijnheer de Voorzitter, ik groet u namens een kleine Amerikaanse republiek, waar iets meer dan 4,5 miljoen mensen iedere dag weer durven te leven en te dromen; waar het ideaal van een maatschappij zonder leger werkelijkheid is geworden en waar we binnenkort 110 jaar democratie zullen vieren. Ik groet u namens een kleine Amerikaanse republiek die gedurende de tweede helft van de 20e eeuw omgeven was door de meest verschrikkelijke dictaturen, terwijl het zelf nooit onderdrukking heeft meegemaakt; die zich in de Koude Oorlog niet tot pion heeft laten maken, en heeft afgezien van wapengebruik om vrede te bereiken. Ik begroet u namens de Republiek Costa Rica.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren:
Vandaag zijn mij twee gebeurtenissen voorafgegaan, er liggen eeuwen en decennia tussen, maar ze zijn met deze dag verbonden als de dageraad van vanmorgen. Op precies deze datum, kwam 225 jaren geleden de Onafhankelijkheidsoorlog van de VS tot een einde met de ondertekening van het Verdrag van Parijs, de eerste golf van de onafhankelijkheidsbeweging over bijna het gehele Amerikaanse continent. Ook begon 69 jaar geleden de Tweede Wereldoorlog, met de oorlogsverklaring van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk aan Duitsland, en de totstandkoming van de geallieerden, waartoe ook een groot deel van Amerika behoorde. Ik noem deze gebeurtenissen, omdat ik hier op het spreekgestoelte sta als symbool voor de gemeenzaamheid tussen verschillende bevolkingen, en dit in het bewustzijn van de historische last doe, die ik op mijn schouders draag en die u eveneens draagt op grond van de geschiedenis van de door u vertegenwoordigde landen. We zijn hier niet naar toe gekomen om betrekkingen tussen onze beide continenten aan te knopen, maar om in te zien dat deze betrekkingen al sinds lange tijd aanwezig zijn, en dat iedere poging tot verbetering van deze betrekkingen moet beginnen met een poging om ze in hun totaliteit te begrijpen.
Met de openheid die onder vrienden moet heersen, moeten we erkennen dat onze gemeenschappelijke geschiedenis zijn oorsprong vond in de overheersing van één beschaving door een andere. Amerika leerde Europa in het begin eerder door zijn macht kennen dan door zijn ideeën. Angst kenmerkte de verovering, en verontwaardiging kenmerkte de kolonisatie. Toch ontbreekt het niet aan bewondering voor deze eeuwenoude cultuur. Ondanks de veldslagen die we hebben gestreden, staat het buiten kijf dat Europa de verlichting naar ons land heeft gebracht, en dat het ons een toewijding aan de beste zaken van de menselijkheid heeft ingedruppeld, zaken waarvan we geen afstand hebben gedaan toen we de onafhankelijkheid verkregen.
Dit waren de zaken die me 21 jaar geleden naar Europa voerden, tijdens mijn eerste ambtsperiode als president van Costa Rica. Toentertijd kwam ik om dit sterke continent te vragen om bij de zoektocht naar vrede in Centraal-Amerika te helpen, waar vijf naties middenin een burgeroorlog om hun leven vochten. Het bloedvergieten verdeelde onze bevolkingen en zette broers tegen elkaar op. In een wreed experiment gebruikten de toen heersende machten ons als proefgebied om hun macht te demonstreren: Zij leverden de wapens en wij stierven. Het aantal slachtoffers liep volgens sommige schattingen op tot 350 000 mensen. Proportioneel gezien komt dit overeen met bijna 4 miljoen om het leven gekomen burgers van de VS in de Irakoorlog. Alleen door het bereiken van vrede konden we een toekomst voor onze regio waarborgen.
Toentertijd was Europa het antwoord op onze smeekbeden. De morele ondersteuning van dit continent legitimeerde onze inspanningen om een diplomatieke oplossing voor de conflicten te vinden, een Centraal-Amerikaanse oplossing voor Centraal-Amerikaanse problemen. De internationale hulp die u ons toentertijd deed toekomen was uitgebreid en genereus, en het was een symbool dat Europa echt bij de ontwikkeling van de Centraal-Amerikaanse naties wilde helpen.
Nu, 21 jaar later, kom ik naar Europa terug, en net zoals Fray Luis de León toen hij na vier jaar uit de gevangenis kwam, voel ik mij genoopt om te beginnen met "zoals we gisteren hebben gezegd...”, omdat we in vele opzichten moeten aanknopen bij waar we toen zijn opgehouden. De betrekkingen tussen Centraal-Amerika en Europa, zo nauw ze in tijd van oorlog waren, zijn in de vredestijd zeer afstandelijk geworden. De hulp van Europa aan Centraal-Amerika, die in de tijd van onderdrukking zo groot was, is in de tijd van vrijheid bescheidener geworden. Toen we over de drempel van de vrede stapten, hadden we niet gedacht dat we in het koninkrijk van de vergetelheid zouden aankomen. Ik zou graag willen geloven dat nu de tijd gekomen is om te laten zien dat de vrienden die ons in onze donkerste dagen ondersteunden ook in staat zullen zijn dit in onze betere dagen te doen, juist omdat we nu betere dagen beleven.
Vandaag zou ik drie wegen willen voorstellen waardoor we onze banden zouden kunnen verstevigen en schouder aan schouder zouden kunnen strijden om de Utopia's te bouwen die Europa ons na te streven heeft geleerd: de ondertekening van de associatieovereenkomst EU-Centraal-Amerika, de Consensus van Costa Rica en "Peace with Nature”.
Ik ben me er terdege van bewust dat er in dit Huis veelsoortige meningen ten aanzien van de vrije handel heersen. Ik weet echter ook dat deze meningen worden geuit vanuit het hooggelegen standpunt van degenen die altijd het grote geluk hebben gehad om in een ontwikkelde natie te leven. Vandaag zou ik u het laag-bij-de-grondse standpunt nader willen brengen. Voor een land als het mijne, een van de kleinste ter wereld, is het niet mogelijk om alles wat we consumeren te produceren. We zijn ertoe verdoemd om de hedendaagse Feniciërs te zijn. In een tijdperk van globalisering is het dilemma waarmee ontwikkelingslanden te maken hebben net zo wreed als simpel: wanneer we niet meer en meer goederen en diensten exporteren, dan zullen we ten langen leste meer en meer mensen exporteren.
Het is duidelijk dat Europa voor de belangen van de Europese bevolking moet zorgen. Het is ook duidelijk echter dat de interesses van de Europese bevolking, en van ieder ras op de wereld, alsmaar sterker worden bepaald door het gemeenschappelijk lot van de mensheid. Geen natie kan met de gewone gang van zaken doorgaan, terwijl aan de andere kant van zijn grenzen honger, ongewisheid, geweld en ziekte wijdverbreid zijn. Omdat de verschillen tussen onze naties zo groot blijven, zullen in een wereldwijde diaspora duizenden van mensen doorgaan met het overwinnen van oceanen, rivieren en stadsmuren om de mogelijkheden te krijgen die ze in hun eigen land niet konden vinden.
De associatieovereenkomst tussen Centraal-Amerika en de Europese Unie, waarbij het misschien om de eerste overeenkomst gaat die de Europese Unie tussen regio's besluit, is voor Europa de meest nabije, duidelijkste en onmiddellijkste mogelijkheid om zijn aanwezigheid in Latijns-Amerika weer op te laten leven. Sinds de schepping van de Centraal-Amerikaanse gemeenschappelijke markt, hadden weinig initiatieven meer potentieel om de economische groei op de Centraal-Amerikaanse landengte te bespoedigen, onze instellingen te moderniseren en nieuwe mogelijkheden aan die Centraal-Amerikanen aan te bieden die nog steeds in armoede leven. Voor Europa zou deze overeenkomst betekenen dat het zijn teloorgegane leidende positie weer opneemt, en de vacante positie inneemt aan het front van de strijd voor de ontwikkeling van ons Latijns Amerika. Gisteren waren we bondgenoten voor de vrede, vandaag kunnen we partners bij de ontwikkeling zijn.
We moeten echter bedenken dat er nog steeds kolossale verschillen tussen Centraal-Amerika en Europa bestaan. Het eerste is het verschil tussen onze twee integratiemodellen. Europa moet accepteren dat de Centraal-Amerikaanse integratie op een manier is gebeurd die met onze institutionele ontwikkeling samenhangt. We zijn nu de meest geïntegreerde regio van de ontwikkelingswereld, en ik denk dat het daarom niet eerlijk is dat men voor de voortgang van de onderhandelingen voorwaarden inzake onze integratie aan ons oplegt; voorwaarden waaraan Centraal-Amerika moeilijk kan voldoen, en die bovendien ook niet van andere regio's op de wereld worden verlangd.
Het tweede verschil tussen onze regio's, en misschien het belangrijkste, is het verschil in onze ontwikkelingsniveaus: het is wezenlijk dat het handelsonderdeel van de overeenkomst een asymmetrische behandeling ten voordele van Centraal-Amerika inhoudt, en bovenal dat het de verschrikkelijke praktijk vermijdt om de handelsbeperkingen op gebieden te behouden waar juist Centraal-Amerika vergelijkbare voordelen heeft. Wanneer we een overeenkomst op de grondslag van deze aannames bereiken, dan zou Europa een reuzenstap voor het welzijn van de mensen van Centraal-Amerika maken, maar ook voor Europa, omdat Europa in tijden van internationale crises sterk van een economie zou kunnen profiteren die in de afgelopen vijf jaren ongeveer twee keer zo snel is gegroeid als de Europese economie.
Europa zou kunnen beginnen een nieuwe leidende rol in de ontwikkelingswereld te spelen, maar het moet er eerst voor zorgen dat de ontwikkeling van deze leidende rol zal profiteren. Goethe zei al "niets is gevaarlijker voor een nieuwe waarheid dan een oude fout”. We kunnen niet in een nieuwe fase van internationale samenwerking intreden wanneer we nog de lasten van het verleden dragen, vooral de last van militaire uitgaven, die op zich al een werkelijk affront zijn voor de bijna 200 miljoen Latijns-Amerikaanse mensen die in armoede wegkwijnen. De tijd is rijp dat de internationale financiële gemeenschap leert om het kaf van het koren te scheiden, en met het bewijs voor haar op tafel herkent welke uitgaven zich in een betere levensstandaard voor de mensen laten omzetten en welke niet.
Het is geen geweldige verdienste dat de militaire uitgaven van Latijns-Amerika zich in 2007 op 36 miljard dollar beliepen, in een regio, die met uitzondering van Colombia, op het moment geen militaire conflicten kent. Met het geld dat voor één enkele Sukhoi Su-30k vliegtuig wordt uitgegeven zou men ongeveer 200 000 MIT Media Lab XO laptops voor onze scholieren kunnen kopen. Met het geld dat aan één enkele Black Hawk wordt uitgegeven zou je aan 5000 Latijns-Amerikaanse jongeren een studiebeurs van 100 dollar per maand kunnen betalen. De ontwikkelde landen van de wereld moeten de beslissing van degenen die liever hun soldaten uitrusten dan hun kinderen onderwijs te laten genieten niet met hulp en middelen ondersteunen. Daarom, dames en heren, heeft mijn regering de Consensus van Costa Rica aangekondigd, een initiatief om met financiële middelen mechanismen voor ondersteuning en kwijtschelding van schulden te scheppen, voor ontwikkelingslanden die meer in milieubescherming, onderwijs, gezondheid en huisvesting investeren en minder aan wapens en soldaten. Ik hoop nog steeds dat de Consensus van Costa Rica ooit met uw ondersteuning werkelijkheid zal worden.
Ik hoop ook dat we in staat zullen zijn om een plan aan te nemen dat in nauw verband met de Consensus staat: Het Verdrag inzake de overdracht van wapens dat Costa Rica bij de Verenigde Naties heeft voorgesteld, dat het landen verbiedt om wapens aan staten, groepen of personen te overdragen, wanneer het vermoeden bestaat dat deze wapens voor schendingen van de mensenrechten of het internationaal recht zullen worden gebruikt. Ik weet niet hoelang we nog in staat zullen zijn om te overleven zonder dat het ons bewust wordt dat het stukje bij beetje vermoorden van veel mensen net zo verwerpelijk is als het vermoorden van veel mensen op één dag. De verwoestende werking van de 640 miljoen kleine en lichte wapens die er op de wereld zijn, waarvan 74 procent zich in civiele handen bevindt, is aantoonbaar dodelijker dan die van atoombommen, en vormt een van de belangrijkste drijfkrachten achter het publieke gevoel van onveiligheid, zowel nationaal als internationaal. De toekomst van onze bevolking mag niet door de angst om te sterven worden gedicteerd. We kunnen er vandaag iets tegen doen dat dit niet gebeurt.
Er is nog een andere zaak die ik zou willen aanspreken, en dit is iets dat ook met geweld en verwoesting te maken heeft, maar niet alleen tegen mensen, maar tegen alle levensvormen. Ieder bos dat wij kappen, iedere ton koolstofdioxide die wij in de lucht uitstoten, iedere rivier die wij vervuilen, brengt ons een stap in de richting van de poort naar de uitroeiing van onze soort, op de drempel waarvan we, zoals bij de poorten van Dantes inferno, alle hoop moeten laten varen. Ik wil het niet meemaken dat de mensheid door deze poort gaat.
Zestig jaar geleden had de voormalige president van Costa Rica, José Figueres, het idee om het nationale leger af te schaffen en zo de wereld de vrede te verklaren. We hebben nu het besluit genomen om "Peace with Nature” te verklaren. We zijn op weg om tegen 2021, wanneer we 200 jaar onafhankelijkheid zullen vieren, een koolstofneutraal land te worden. Verleden jaar werden we het land met de meeste bomen per hoofd van de bevolking en per vierkante meter ter wereld, doordat we 5 miljoen bomen hebben geplant. In 2008 zullen we nog 7 miljoen bomen meer planten. We staan aan het hoofd van de internationale kruistocht tegen de wereldwijde opwarming, en ik stel u de bescheiden vraag hieraan deel te nemen.
De wereldwijde opwarming heeft het mogelijk gemaakt dat olijfbomen aan de kusten van Engeland groeien, wat een werkelijk alarmsignaal voor de wetenschappelijke gemeenschap is. Anders dan in het Bijbelverhaal, zal dit keer de duif geen olijftak als vredessignaal brengen, maar als gevarensignaal. Vandaag roep ik ons op om die duif naar de verste hoek van de wereld te sturen, zodat hij terug kan komen met de wil tot verandering van alle naties ter wereld. We zullen alleen samen in staat zijn om een nieuwe alliantie te smeden, dit keer niet tussen God en mens, maar tussen mens en Gods schepping.
Mijnheer de Voorzitter:
De grote Argentijnse schrijver Jorge Luis Borges zei altijd dat hij een Europeaan in ballingschap was, waarmee hij naar de Europese afkomst van een groot deel van de bevolking van ons Amerikaanse continent verwees. Na eeuwen van vermenging en uitwisseling van rassen zijn er hier waarschijnlijk ook een paar Amerikanen in ballingschap. We werden ballingen door het geografische geluk van een oceaan, en het historische geluk van een slinger die ons overeenkomstig de omstandigheden bijeenbrengt of van elkaar verwijdert. Ik geloof dat het tijd is om de slinger op vereniging te laten staan, om weer eens het pad te bewandelen die de winden 180 miljoen jaar geleden namen, voordat de eerste scheur in de aarde ontstond, toen Europa nog aan Amerika vastzat, en het mogelijk was om van Parijs naar New York te wandelen.
We zijn allemaal leden van dezelfde speciës, die nog steeds in staat is om de beste bloemen uit de tuin van het leven te plukken. Onze dromen zijn ons gemeenschappelijk erfdeel en onze besluiten hebben een uitwerking op het leven van anderen, of we dit nu goed vinden of niet. Ik vind dit in het geheel geen gevaar, maar ongetwijfeld eerder een geweldige mogelijkheid. Ik denk dat, zoals de grootste dichter van Costa Rica, Jorge Debravo, het heeft gezegd, "het bovenal geweldig is dat we weten dat de macht hebben om de meest verre dingen die we aanraken tot leven te brengen, om onze horizonnen uit te breiden en niet de grenzen te zien, omdat alle dingen die we zien met ons samen oneindig worden”. Ik heb er geen twijfel over dat we in staat zullen zijn om deze oneindige macht ten bate van ons allen te gebruiken, van zowel Europeanen als ook Amerikanen, en dat we hand in hand de ster van een toekomst met grotere gerechtigheid en vrijheid zullen volgen.
(Staand applaus)
De Voorzitter
President Arias, namens het Europees Parlement zou ik u zeer hartelijk voor deze geweldige en belangrijke toespraak willen bedanken. Uit uw woorden kwam naar voren: U en uw land staan voor de democratie en de vrijheid, u strijdt tegen geweld, tegen terreur, tegen dictatuur. Wanneer u zegt dat Costa Rica een klein land is, dan kan ik enkel zeggen: het komt er niet op aan hoeveel inwoners een land heeft of hoe groot de geografische oppervlakte van een land is. Het komt erop aan welke geest in een land of bij de president van een land heerst. Wanneer men naar uw toespraak luistert, dan zegt men: president Arias en Costa Rica staan voor de vrijheid, staan voor de democratie. Daarom is Costa Rica op deze aarde een groot land.
(Applaus)
U bent een man van de vrede, waarom u in 1987 de Nobelprijs voor de vrede hebt gekregen. U bent echter nadien niet met pensioen gegaan; 21 jaar zijn voorbij en vandaag komt u op voor de vrede tussen de mensen en voor de vrede met de natuur. En bij deze beide beginselen staat het Europees Parlement aan uw kant.
Ik zou ook de ministers van uw regering die u begeleiden hartelijk willen begroeten: de minister van buitenlandse zaken Stagno Ugarte en de minister voor economische zaken Ruiz Gutiérrez, die ook in de zaal aanwezig zijn, evenals de vele burgers uit Costa Rica die hier in Brussel en in België leven. U kunt trots op uw land zijn! Niet in nationalistische zin, omdat dan ook landen trots op zich zouden kunnen zijn die een dictatuur en dwingelandij zijn. Nee, u kunt trots op uw land, op Costa Rica zijn, omdat u voor de juiste waarden staat: democratie, vrijheid en vrede!
Nog eens een hartelijk dank aan u. Muchas gracias, president Arias!
(Applaus)
