Sytuacja i perspektywy rolnictwa w regionach górskich (krótka prezentacja) 
Przewodniczący
Kolejny punkt to sprawozdanie posła Michla Ebnera w imieniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie sytuacji i perspektyw rolnictwa na obszarach górskich.
Michl Ebner
sprawozdawca. - (DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Pragnę wyrazić ogromną radość z faktu, iż pan komisarz również zajmuje się tym zagadnieniem, co - mam nadzieję - będzie widoczne nie tylko w jego krótkim komentarzu, ale też w pracy Komisji, gdyż naturalnie mamy obowiązek zapewnić, by działania Komisji Europejskiej należycie odzwierciedlały nasze pragnienia i pomysły.
Każdy czytając tytuł mojego sprawozdania, lub raczej sprawozdania Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która przyjęła je jednogłośnie, a mianowicie "Sprawozdanie w sprawie sytuacji i perspektyw rolnictwa na obszarach górskich”, musi sobie zdawać sprawę, iż odzwierciedla on zaledwie część faktycznej treści sprawozdania.
Sprawozdanie to wskazuje, iż musimy ukształtować politykę dla obszarów zajmujących prawie połowę całego obszaru niektórych państw członkowskich, takich jak Austria, Włochy i Hiszpania, a ponad jedną trzecią terytorium innych państw członkowskich, dla obszarów, które stanowią dom dla łącznie 19% populacji całej UE. Są to obszary, które można opisać jako obszary wyjątkowo niekorzystnych warunkach gospodarowania pod wieloma względami związanymi z rolnictwem i życiem wsi, a także szczególnie podatne na zagrożenia. Na przykład w Alpach odczuwa się wpływ globalnego ocieplenia o wiele dotkliwiej niż w regionach nizinnych.
Obszary górskie są też mniej uprzywilejowane pod wieloma względami w wyniku ostrego nachylenia terenu, warunków pogodowych, erozji, różnic wysokości, dużej wysokości nad poziomem morza oraz skalistego terenu. Z tego powodu potrzeba nam ogólnej strategii dla tych obszarów, a nie tylko polityki rolnej, która jest owocna i należy ją kultywować, lecz która sama w sobie nie wystarczy do zaradzenia problemom, na jakie narażone są obszary górskie.
Należy więc zachować stare sprawdzone recepty, łącząc je z nowymi, jeżeli rolnictwo ma pozostać podstawą życia obszarów górskich, przy czym do podejścia tego należy też włączyć inne ważne obszary, a mianowicie szeroki zakres zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych, utworzenie i poprawę sieci transportowych - nie tylko w odniesieniu do transportu fizycznego, lecz także dostępu do Internetu oraz sieci komunikacyjnych - poprawę i rozwój usług komunalnych i lokalnych - co jest trudniejsze w tych obszarach ze względu na rozproszone osadnictwo - a także wzmocnienie struktur społecznych.
Należy dodać nowe elementy, jak większy nacisk na kształcenie podstawowe i dalsze, wrażliwość na bioróżnorodność krajobrazu oraz wspomnianą już adaptację do zmian klimatu. W przedmiotowym sprawozdaniu, które Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjęła jednomyślnie, poświęcono 13 punktów wprowadzających oraz 72 ustępy tym właśnie zagadnieniom. Celem jest stworzenie ramowej strategii na podstawie podejmowanych obecnie działań sektorowych. Z tego powodu w sprawozdani wzywa się Komisję Europejską, by w terminie sześciu miesięcy stworzyła zintegrowaną strategię z szeroką gamą instrumentów, zgodnie z zasadą pomocniczości oraz z krajowymi planami działania państw członkowskich.
Mam nadzieję, że Izba będzie tak samo zgodna jak Komisja, a przy okazji proszę pana komisarza o przedstawienie sprawy Komisji i przypomnienie jej, iż wniosek mieszkańców obszarów górskich jest kierowany w imieniu całej populacji, której również ma się przysłużyć, stąd należy go odpowiednio rozpatrzyć. Jest to wkład w środowisko oraz wartość naszego kontynentu jako miejsca atrakcyjnego turystycznie, o czym należy pamiętać, gdyż działania te mają zagwarantować nam zapobieżenie wyludnieniu regionów takich jak Piemont i Lombardia, a także określonych obszarów we Francji i Hiszpanii.
Ján Figeľ
komisarz. - Panie przewodniczący! Jest to ostatnie, lecz bynajmniej nie najmniej ważne sprawozdanie. Mogę zapewnić sprawozdawcę Michla Ebnera o wadze zaleceń przedstawionych w sprawozdaniu. Pragnę wyrazić wdzięczność jemu oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi za to sprawozdanie, które faktycznie podkreśla wagę sytuacji i perspektyw rolnictwa na obszarach górskich dla Unii Europejskiej - mówił on o procencie obszaru - lecz także o znaczeniu rolnictwa dla ochrony środowiska naturalnego, dostarczania wysokiej jakości produktów oraz zachowywania tradycyjnego krajobrazu jako części naszego dziedzictwa europejskiego.
Z tego powodu obszary górskie otrzymują konkretne wsparcie w ramach wspólnej polityki rolnej. Wsparcie to jest udzielane jako odszkodowanie dla rolników za trudności związane z warunkami naturalnymi. Ponadto, regiony te korzystają z kilku innych działań ukierunkowanych na rozwój wsi, takich jak środki rolno-środowiskowe dla utrzymania praktyk związanych z wypasami i hodowlą naturalną, a także wsparcie dla wysokiej jakości produktów rolnych oraz promocja dywersyfikacji gospodarstw, jak w przypadku gospodarstw agroturystycznych.
Ostatnie propozycje Komisji, zwłaszcza kontrole zdrowia, również dotyczyły obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania, jak obszary górskie. W kontekście wycofywania programu kwot mlecznych należy utrzymać specjalne wsparcie na obszarach szczególnie wrażliwych ekonomicznie lub pod względem środowiskowym w sektorach mleczarstwa oraz hodowli bydła mięsnego, owiec i kóz.
W sprawozdaniu wzywa się Komisję do stworzenia globalnej strategii dla obszarów górskich oraz rolnictwa na obszarach górskich.
Wszyscy wiemy, że istnieje ogromna różnorodność obszarów górskich, gdzie sytuacja gospodarcza i społeczna jest zupełnie inna. Trudno byłoby więc zdefiniować złożoną strategie wspólnotową oraz szczegółowy plan działania dotyczący wszystkich tych różnych sytuacji.
Europejskie programy wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz polityka spójności zapewniają jednak odpowiednie i spójne ramy, w których państwa członkowskie określają własne priorytety terytorialne, a także programy najlepiej odpowiadające mocnym i słabym stronom ich regionów. Takie zdecentralizowane podejście Unii Europejskiej pozwala państwom członkowskim na właściwe dopasowanie programów do obszarów górskich, zapewniając jednocześnie ogólną spójność strategiczną.
Szanowni posłowie! Nie mogę odnieść się w tej chwili do wszystkich sugestii przedstawionych w sprawozdaniu, lecz mogę państwa zapewnić, że Komisja szczegółowo zbada wnioski sprawozdania.
Jeszcze raz dziękuję sprawozdawcy Michlowi Ebnerowi, Komisji i wszystkim państwu.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Pisemne oświadczenia (art. 142 Regulaminu)
Bernadette Bourzai  
na piśmie. - (FR) Rolnictwo na obszarach górskich stanowi podstawowy czynnik zarówno lokalnego rozwoju gospodarczego, jak i ochrony środowiska (np. walka ze zmianami klimatu, bioróżnorodność, zapewnienie otwartych i bezpiecznych obszarów do turystyki i rekreacji).
Szczególne niedogodności związane z wysokością nad poziomem morza, topografią i klimatem, z którymi borykać się muszą rolnicy, usprawiedliwiają płatności wyrównawcze mające pokryć dodatkowe koszty produkcji, a także wynagrodzić ich za coraz ważniejszą rolę zarządzania ich lokalnym obszarem.
Moim zdaniem, kluczowe zagadnienia są następujące: należy unikać pełnego oddzielenia płatności od produkcji w sektorze hodowli ze względu na ryzyko prowadzące do utraty pracy, należy wspierać sektor mleczarski, gdyż odgrywa on kluczową rolę na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, należy zwiększyć wsparcie dla młodych rolników, a także zachęcać do solidarności w dziedzinie gospodarki wodnej zarówno w górę biegu rzeki .
Jestem też za stworzeniem zintegrowanej strategii europejskiej dla obszarów górskich, by zapewnić uwzględnienie szczególnych cech obszarów górskich przy formułowaniu różnych polityk europejskich.
Urszula Gacek  
na piśmie. - (PL) Sprawozdanie o Sytuacji i Perspektywach Rolnictwa na Obszarach Górskich Parlamentu Europejskiego słusznie zobowiązuje Komisję Europejską do przedstawienia strategii dla terenów górskich w ciągu 6 miesięcy.
Jest to konkretny krok do uwzględnienia szczególnych warunków, w których żyje i pracuje 19% wszystkich obywateli UE.
Propozycja Parlamentu Europejskiego, która odnosi się do codziennych problemów mieszkańców polskiego Podhala zasługuje na nasze poparcie.
Dotychczasowe wytyczne dla terenów górskich opierały się prawie wyłącznie o politykę rolną. To sprawozdanie również podkreśla potrzebę wspierania rolnictwa poprzez opłaty wyrównawcze i wsparcie produktów o wysokiej jakości.
Natomiast obszary górskie mają wiele innych problemów do rozwiązania, w które powinna się zaangażować UE, ponieważ obejmują one szerokie spektrum spraw gospodarczych, społecznych i bytowych. Dlatego dobrze, że sprawozdanie odnosi się do problemów związanych z dostępem do sieci transportu i Internetu. Ponadto należy wspierać gminy finansowo oraz poprzez konkretne rozwiązania na szczeblu regionalnym, tak aby poprawić poziom usług komunalnych.
Jednocześnie pamiętać musimy o aktywności "ludzi gór” w ochronie tradycji narodowych i przyrody. Na podkreślenie zasługuje znaczenie trwałych struktur społecznych i potrzeby zrównoważonego wykorzystania środowiska.
Najlepszym przykładem "dobrych praktyk” w tym zakresie jest bezwątpienia Podhale.
Ioannis Gklavakis  
Panie przewodniczący, panie i panowie! Pozwolę sobie pogratulować posłowi Ebnerowi przedstawionego sprawozdania. Obszary górskie są szczególnie ważne w UE, gdyż zajmują ponad 50% powierzchni niektórych państw członkowskich, których ludność wiejska nadal stanowi znaczny odsetek.
Szczególne cechy fizyczne tych obszarów (nachylenie terenu, różnice poziomów) sprawiają, iż są one gorzej sytuowane niż inne regiony UE. Trudne warunki produkcji rolnej, wysokie koszty transportu, niewłaściwe sieci transportowe i komunikacyjne, a także koszty transportu osób i usług, mają wpływ na gospodarkę oraz na warunki życia codziennego obywateli zamieszkujących obszary górskie.
Z drugiej strony, producenci w tych regionach są znani z wysokiej jakości produktów rolnych oraz z doświadczenia w zrównoważonej eksploatacji lasów i pastwisk. Cechy te należy więc wzmocnić i wykorzystać, by zwiększyć ich konkurencyjność i tożsamość kulturową.
Konieczna jest zatem strategia mająca na celu uwzględnienie szczególnych cech tych regionów oraz pomoc w pokonywaniu nowych wyzwań, tworzeniu alternatywnych form zatrudnienia i utrzymaniu ludności. Strategia taka zapewniłaby też specjalną opiekę dla zagrożonych regionów, jak obszary górskie zniszczone pożarami.
Rumiana Jeleva  
na piśmie. - Moim zdaniem, ludzie żyjący w małych i odizolowanych społecznościach wiejskich, zwłaszcza na obszarach górskich, znajdują się w niekorzystnej sytuacji i zmagają się z przeszkodami i trudnościami życia codziennego. Ich potrzeby powinny znajdować się na wysokim miejscu wśród naszych priorytetów, gdyż często nie mogą oni zaspokoić takich podstawowych potrzeb jak dostęp do usług. Osoby te znajdują się pod stałą presją codziennych problemów finansowych i praktycznych, które wywołują u nich niepokój. Przyglądając się sytuacji w moim kraju, w Bułgarii, mogę powiedzieć, że to przede wszystkim podstawowe potrzeby ludzkie zaprzątają umysły większości mieszkańców wsi. Dlatego też zauważa się brak długoterminowych strategii rozwoju.
Ponadto staje się jasne, że polityka dotycząca obszarów wiejskich nadal pozostaje w tyle i nie odpowiada rzeczywistej sytuacji na tych obszarach. Polityki rozwoju regionalnego i rozwoju wsi oraz działania w ich ramach powinny być zdecentralizowane, aby można je było przystosować do warunków lokalnych. Istnieje więc potrzeba stworzenia konkretnych, elastycznych i dopasowanych do potrzeb programów zatrudnienia i świadczeń socjalnych na szczeblu regionalnym i lokalnym. Musimy zatem skupić się na rozwoju zasobów ludzkich i rozwijaniu zdolności, ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży, kobiet i mniejszości, jak również na kształtowaniu bardziej racjonalnych polityk w małych i oddalonych wioskach, mając na uwadze obecne tam lokalne zasoby naturalne i ludzkie, jak i potrzeby mieszkańców.
Sepp Kusstatscher  
na piśmie. - (DE) Przedmiotowe sprawozdanie zawiera wszystko, co można sobie wyobrazić - jest to prawdziwa zbieranina, przypominająca rezultat szybkiej burzy mózgów na temat rolnictwa i obszarów górskich. Jest to katalog życzeń i żądań ubranych w puste słowa i frazesy, zawierający powtórzenia i sprzeczności, a zatem nie można go zatwierdzić, nawet gdyby można było znaleźć w nim coś, co zadowoli wszystkich.
Największą sprzeczność można znaleźć między wymiarem środowiskowym i społecznym oraz bezwzględną polityką, którą na co dzień realizuje poseł Michl Ebner oraz jego partia.
Prawdziwie zrównoważone podejście do rolnictwa i produkcji żywności musi leżeć w samym sercu każdej realnej europejskiej polityki rolnej. Każdy, kto niszczy wodę, glebę i bioróżnorodność musi podpisać rachunek zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci”. Musimy natomiast zachęcać do formy rolnictwa, która naprawdę chroni klimat i będzie wprowadzać na rynek zróżnicowaną gamę zdrowych produktów konsumenckich. Rolnictwo ekologiczne należy wyprowadzić z niszy i uczynić z niego trend dominujący. My, grupa Zielonych, nie popieramy polityki subsydiowania głównych graczy na rynku światowym. Pragniemy wzmocnić lokalne i regionalne rynki żywności, aby zapewnić rolnikom możliwość uzyskania godziwego zarobku oraz zagwarantować konsumentom świeżą i zdrową żywność. Ta forma zarządzania jest też najlepszym sposobem ochrony krajobrazu rolniczego i środowiska.
Véronique Mathieu  
na piśmie. - (FR) Pan poseł Ebnera w swoim sprawozdaniu w sprawie sytuacji i perspektyw rolnictwa na obszarach górskich podkreśla cechy i potrzeby tych obszarów, które stanowią 40% obszaru Europy.
W regionach tych występują trudności o charakterze naturalnym, które utrudniają produkcję oraz dostęp do nich. Dlatego też obszary te zasługują na szczególną uwagę.
Dlatego wzywam Komisję do sporządzenia globalnego planu, który opierałby się na kontynuacji podejmowanych obecnie działań, integrując je jednocześnie nawzajem, aby stały się one bardziej skuteczne. Oznaczałoby to kontynuację płatności wyrównawczych pokrywających koszty pracy w gorszych warunkach naturalnych, udzielanie wsparcia finansowego dla młodych rolników oraz przykładanie szczególnej wagi do sektora mleczarskiego. Należy utrzymać działalność ludzką na obszarach górskich objętych programem "Natura 2000”. Na koniec należy położyć nacisk na rolę myślistwa i rybołówstwa w utrzymaniu gruntów.
Tego rodzaju strategia umożliwi tym obszarom sprostanie wyzwaniom konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju, gdyż nie są to jedynie potencjalne źródła rozwoju gospodarczego, lecz także strażnicy tradycji, wytwarzający wysokiej jakości żywność i przyczyniający się do utrzymywania naszych krajobrazów.
Cătălin-Ioan Nechifor
, na piśmie. - (RO) Obszary górskie stanowią ogromną część Unii Europejskiej i co więcej - tradycje, kultura i język utrzymują się o wiele lepiej na tych obszarach w porównaniu z innymi regionami w 27 państwach członkowskich. Niestety, rządy krajowe nie wdrażają zintegrowanych strategii rozwoju regionalnego, a także istnieją poważne luki, które powoli, lecz systematycznie prowadzą do wyludnienia tych obszarów. Wychodząc od dewizy Unii o "Jedności w różnorodności”, z zadowoleniem przyjmuję decyzję Parlamentu w sprawie zwrócenia się do Komisji z wnioskiem o sporządzenie zintegrowanej strategii zrównoważonego rozwoju oraz wykorzystywania obszarów górskich w celu zapewnienia równych szans europejskim obywatelom wybierającym życie w trudniejszych warunkach na obszarach górskich. Mając na uwadze obecne rozmowy o zaprzestaniu płatności na obszarach górskich, jestem przekonany, że naszym obowiązkiem jako posłów jest lobbowanie za kontynuacją wsparcia finansowego na obszarach górskich. W ten sposób obszary górskie staną się obszarami chronionymi, zdolnymi do zapewnienia sobie zrównoważonego rozwoju i będącymi oazą dla turystów europejskich i międzynarodowych.
Rareş-Lucian Niculescu  
na piśmie. - (RO) Góry zajmują jedną trzecią obszaru kraju, jaki reprezentuję - Rumunii, a mieszkańcy obszarów górskich znajdują się w niekorzystnej sytuacji w porównaniu z mieszkańcami pozostałych obszarów wiejskich.
Propozycje zawarte w sprawozdaniu posła Ebnera przyjmuję z dużym zadowoleniem i jestem przekonany, że spójna strategia europejska dotycząca obszarów górskich, stanowiąca podstawową i pilną potrzebę, przyczyniłaby się w znacznej mierze do poprawy warunków życia na tych obszarach.
Jednocześnie, pragnę podkreślić, że równie pilna jest konieczność zapewnienia lepszych regulacji w zakresie wspólnotowego finansowania rozwoju obszarów wiejskich.
Władze rumuńskie uruchomiły na przykład różne programy finansowane przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, mające na celu wsparcie małych przedsiębiorstw i turystyki. Małe przedsiębiorstwa i pensjonaty są szczególnie ważne dla rozwoju obszarów górskich.
Wytyczne dla wnioskodawców o te środki, obejmujące złożoną dokumentację, upubliczniono zaledwie na jeden dzień przed rozpoczęciem sesji, mimo że sporządzono je w sierpniu.
Jest to wyraźne naruszenie zasady zapewnienia uczciwej i przejrzystej informacji potencjalnym beneficjentom.
Wierzę, że prawodawstwo europejskie powinno zawierać postanowienia zapobiegające takim sytuacjom, które sprawiają, że działania finansowe podejmowane przez UE stają się bezużyteczne.
Zita Pleštinská  
Obszary górskie potrafią dostarczać wysokiej jakości produkty rolne oraz przyczyniają się do różnorodności produktów rolnych na rynku europejskim. W związku z tym zachodzi konieczność większej koordynacji rozwoju obszarów wiejskich oraz wsparcia strukturalnego.
Na obszarach górskich konieczne jest zrównoważone, nowoczesne i wielokulturowe rolnictwo. Wykorzystanie biomasy i agroturystyki zwiększa dochody lokalnych mieszkańców. Utrzymanie pewnych gatunków zwierząt i roślin, pielęgnowanie tradycji, a zwłaszcza promocja turystyki, pomagają zwalczać zmiany klimatu przez ochronę bioróżnorodności i wychwytywanie CO2 za sprawą trwałych użytków zielonych i lasów. Zrównoważone wykorzystanie lasów umożliwi produkcję energii z wykorzystaniem odpadów drzewnych.
Panie i panowie! Pragnę podkreślić wagę zagadnienia gospodarki wodnej na obszarach górskich. Ważne jest, by Komisja zachęcała władze lokalne i regionalne do budowania solidarności między użytkownikami na w góre i w dół biegu rzeki, wykorzystując właściwe fundusze do wspierania zrównoważonego wykorzystania zasobów wodnych na tych obszarach.
Obszary te są szczególnie podatne na konsekwencje zmian klimatu. Dlatego ważne jest promowanie natychmiastowego wdrożenia działań zapewniających ochronę przed katastrofami naturalnymi w tych regionach, w szczególności przed pożarami lasów.
Jestem przekonana, że obszary górskie wymagają nowych środków ochrony przed powodziami, skoncentrowanych głównie na zapobieganiu powodziom, natomiast rolnicy i leśnicy mogą wspierać działania zapobiegające powodziom za pomocą bezpośrednich płatności obszarowych, które otrzymują w ramach wspólnej polityki rolnej.
Theodor Dumitru Stolojan  
na piśmie. - (RO) Z zadowoleniem przyjmujemy sprawozdanie posła Ebnera. Obszary górskie zajmują 33% powierzchni terytorialnej Rumunii. Podobnie jak w innych krajach europejskich, obszary górskie są zagrożone wyludnieniem i pozbawieniem określonej działalności gospodarczej.
Potrzebujemy zintegrowanej strategii europejskiej dla zrównoważonego rozwoju obszarów górskich. Prosimy o szczególny nacisk na wsparcie dla rolnictwa, produktów ekologicznych, agroturystyki oraz dostępu i środków komunikacji na obszarach górskich. Jednocześnie nalegamy, by zachęcać młode rodziny do otwierania gospodarstw agroturystycznych w celu ożywienia potencjału gospodarczego tego obszaru.
Dushana Zdravkova
na piśmie. - (BG) Jako przedstawicielka państwa członkowskiego o znacznych problemach w sektorze rolnictwa, a szczególnie rolnictwa na obszarach górskich, pragnę wyrazić poparcie dla sprawozdania posła Ebnera w sprawie sytuacji i perspektyw rolnictwa na obszarach górskich, które mają dla nas szczególne znaczenie.
Jak podkreślono w sprawozdaniu, w Bułgarii istnieje ryzyko wyludnienia i spadku aktywności społecznej lokalnych społeczności, którym grozi także porzucenie gospodarki rolnej. Wspólna polityka wsparcia gospodarstw nie dotyczy w zasadzie tych obszarów (np. wymóg minimalnej liczby zwierząt). Dlatego też istnieje potrzeba zapewnienia specjalnej pomocy finansowej dla producentów mleka, jak i podjęcia konkretnych działań finansowych, które należałoby przyjąć przy wdrażaniu propozycji zawartych w sprawozdaniu. Jedynie w ten sposób możemy zachować genetyczne zasoby zwierzęce i zasoby ludzkie, a w rezultacie też wyjątkowy charakter tych obszarów, uwzględniając ich niezwykłe znaczenie dla poszczególnych państw członkowskich, jak i dla całej UE. Działania takie poprawią też skuteczność innych polityk sektorowych, jak np. w dziedzinie ochrony środowiska, turystyki, małych i średnich przedsiębiorstw oraz edukacji. W związku z tym nalegam na określenie wspólnych zasad dla systemów bezpośredniej pomocy w ramach wspólnej polityki rolnej oraz dla tworzenia specjalnych systemów pomocy dla obszarów górskich.
