Statut Agencji Dostaw Euratomu (debata) 
Przewodnicząca
Następny punkt to sprawozdanie pani poseł Romany Jordan Cizelj w imieniu Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej statut Agencji Dostaw Euratomu - C6-0131/2007 -.
Franco Frattini
wiceprzewodniczący Komisji. - Pani przewodnicząca! Chciałbym zacząć od gratulacji dla autorki sprawozdania.
Energia jądrowa jest ważnym elementem europejskiej polityki dywersyfikacji źródeł energii i jesteśmy dzisiaj świadkami odrodzenia zainteresowania tego typu energią, zarówno na szczeblu europejskim, jak i międzynarodowym.
Podczas 45 lat swojego istnienia, Agencja Dostaw Euratomu pomagała zapewnić dostawy paliw jądrowych na rzecz użytkowników we Wspólnocie.
Agencja Dostaw to organ ustanowiony na mocy traktatu Euratom, co oznacza, że wywodzi się bezpośrednio z aktu prawa pierwotnego. Jego celem jest zapewnienie długoterminowego bezpieczeństwa zaopatrzenia poprzez rozsądną dywersyfikację źródeł dostaw paliw jądrowych. Jednakowy dostęp do źródeł dostaw jest ważnym elementem traktatu Euratom, a Agencja Dostaw jest jego gwarantem.
Dzisiaj Agencja funkcjonuje w oparciu o statut z 1958 r., kiedy to Wspólnota składała się z sześciu państw członkowskich. Rozszerzenie Unii Europejskiej rodzi potrzebę modernizacji przedmiotowego statutu. Taki jest cel naszego wniosku; jest to także powód, dla którego nie można uznawać Agencji Dostaw za nowy organ w znaczeniu porozumienia międzyinstytucjonalnego Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej.
Parlament Europejski od dawna postulował o dokonanie przeglądu roli Agencji i pełne wykorzystanie uprawnień zawartych w traktacie Euratom. W szczególności wymieniłbym tu sprawozdanie Maldeikisa stworzone w 50. rocznicę podpisania traktatu Euratom, które ta Izba przyjęła w tym roku. Mogę z przyjemnością powiedzieć, że Komisja przyjmuje z zadowoleniem większość z zaproponowanych poprawek. Podzielam pogląd pani poseł, że należy wzmocnić rolę komitetu doradczego. Zgadzam się także, że powinien on mieć większy wkład w przygotowanie analiz rynku Agencji.
Podsumowując, z zadowoleniem przyjmuję poparcie Parlamentu Europejskiego dla wzmocnienia roli Agencji Dostaw Euratomu. Z niecierpliwością oczekuję dyskusji.
Romana Jordan Cizelj  
sprawozdawczyni - (SL) Rola energii jądrowej staje się coraz bardziej widoczna, nie tylko w Europie, ale na całym świecie. Pewność dostaw, konkurencja na rynku energetycznym i minimalizowanie oddziaływania produkcji i użycia energii na środowisko stanowią podstawę polityki energetycznej Unii Europejskiej. Jednocześnie zrównoważony rozwój energii wywiera także pozytywny wpływ na rozwój technologii, wzrost gospodarczy i zatrudnienie. Wszystko to wskazuje na osiągnięcie celów strategii lizbońskiej.
Zrównoważona struktura produkcji energii elektrycznej pod względem rodzajów paliw jest jednym z warunków zrównoważonego rozwoju, walki z globalnym ociepleniem i zmianami klimatycznymi, zmniejszenia zależności od importu i zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii. Energia jądrowa jest elementem tej struktury w Unii Europejskiej. Musimy zatem zapewnić sobie bezpieczne i pewne dostawy materiałów jądrowych oraz konkurencyjne, prawidłowo funkcjonujące rynki energetyczne, na których będziemy mogli polegać.
W tym właśnie celu została utworzona Agencja Dostaw Euratomu. Jej rola musi być dalej wzmacniana w świetle zmieniających się warunków na światowych rynkach energii. Oczywiście zgadzam się także z Komisją, że w związku z rozszerzeniem Unii Europejskiej do 27 państw członkowskich i przyjętym rozporządzeniem finansowym Agencji, należy stworzyć nowy, zmodernizowany i ulepszony statut Agencji Dostaw Euratomu.
W moim sprawozdaniu podkreśliłam także rosnącą rolę Agencji. Potrzebujemy silnego organu, który poza swoja podstawową funkcją monitorowania podaży i popytu na materiał i usługi jądrowe, będzie również regularnie przeprowadzał i publikował badania ryzyka oraz długoterminowych tendencji cenowych na rynku materiałów jądrowych. Organ taki musiałby sprawować kontrolę nad zawieraniem kontraktów długoterminowych na dostawę paliw jądrowych oraz stworzyć ramy dla inwestycji, etc.
By wszystkie te zadania zostały z powodzeniem zrealizowane, zaproponowałam wzmocnienie roli komitetu doradczego, który postrzegam głównie jako ciało eksperckie. Ze względu na różnorodność wiedzy fachowej swoich członków, komitet jest w stanie w wyjątkowy sposób wesprzeć Agencję w realizacji zadań powierzonych jej na mocy traktatu Euratom. Dlatego też uważam, że należy zwiększyć liczbę członków komitetu doradczego, głównie pod względem ekspertów. Uważam, że państwa członkowskie, które prowadzą działania w ramach cyklu paliwa jądrowego, a także ponoszą największe wkłady finansowe mają prawo do wyznaczenia dodatkowego członka komitetu doradczego.
Aby zapewnić pracom komitetu spójność i stworzyć możliwości nabycia zaawansowanej wiedzy fachowej jego członkom, proponuję utworzenie biura, czy też ciała, dyrektorów zarządzających, w którego skład wejdzie przewodniczący, dwóch wiceprzewodniczących i dwóch doradców. Spójność może zostać osiągnięta jedynie przy pomocy prostej struktury i jasnego wytyczenia roli dyrektorów zarządzających wchodzących w skład komitetu doradczego, którzy są ogniwem pośredniczącym pomiędzy komitetem a dyrektorem generalnym Agencji. Ich zadaniem jest koordynowanie działań komitetu doradczego, w szczególności tych, które odnoszą się do przygotowywania, oceny i weryfikacji jego sprawozdań oraz poszerzania fachowej wiedzy. Bez inwestowania w wiedzę i zasoby ludzkie, trudno będzie osiągnąć wytyczone cele w zakresie konkurencyjności i postępu technologicznego Europy.
Chciałabym również podkreślić potrzebę przejrzystości, co w dużym stopniu odnosi się do rocznego sprawozdania z działalności Agencji. Uważam, że Parlament Europejski powinien być także informowany o każdej większej inicjatywie podejmowanej przez Agencję. Należy jaśniej określić rolę Parlamentu w procesie ustanawiania budżetu Agencji.
Roczne sprawozdanie z działalności Agencji, wyniki badań i inne istotne teksty powinny być przekazywane nie tylko Parlamentowi Europejskiemu, ale także Radzie, Trybunałowi Obrachunkowemu i państwom członkowskim. Jedynym sposobem poprawy funkcjonowania Agencji jest dobry przepływ informacji i ustanowienie dobrych praktyk.
Sposób finansowania Agencji, który do tej pory był raczej skomplikowany i niejasny ze względu na specyfikę Agencji, może również przyczynić się do poprawy przejrzystości. Chciałabym, by sposób finansowania Agencji został uproszczony i uważam, że Agencja powinna funkcjonować na takich samych zasadach, jaki inne agencje europejskie. Energia jądrowa jest składnikiem struktury produkcji energii elektrycznej i uważam, że powinna podlegać tym samym warunkom, co inne źródła energii.
Aby sytuacja stała się prostsza, bardziej przejrzysta i zgodna z przepisami traktatu Euratom, proponuję, by Agencja Dostaw miała swój własny budżet, odrębny od budżetu jednostek organizacyjnych Komisji, w którym wydatki administracyjne byłby jasno oddzielone od wydatków na realizację zadań Agencji. Pozwoliłoby to Parlamentowi Europejskiemu, w ramach jego uprawnień budżetowych, objąć kontrolę nad budżetem Agencji, wprowadzając jednocześnie więcej przejrzystości i demokracji w Europie.
Czy zgadzamy się z tym, czy nie, wzrost znaczenia energii jądrowej jest dzisiaj faktem. Z pewnością zależy nam na bezpieczeństwie dostaw i dobrze funkcjonujących rynkach, a to można osiągnąć tylko przy pomocy długoterminowej wizji i silnego organu, dysponującemu dostatecznymi uprawnieniami i podlegającemu demokratycznej kontroli. Cele te przyświecają nowemu statutowi Agencji Dostaw Euratomu.
Wreszcie, chciałabym podziękować Komisji za współpracę i udzielenie odpowiedzi na dość trudne pytania na temat statutu. Chciałabym także podziękować członkom Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii za ich konstruktywną współpracę przy tworzeniu i przyjęciu tego sprawozdania. Chciałbym również prosić państwa o poparcie go podczas głosowania na sesji plenarnej i z przyjemnością wysłucham uwag pań i panów posłów.
Giles Chichester
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! Przede wszystkim dołączam się do gratulacji pod adresem autorki sprawozdania, pani poseł Jordan Cizelj. Włożyła dużo pracy we wprowadzenie wielu poważnych i rozsądnych poprawek do przedmiotowego wniosku.
Muszę powiedzieć, że mam szczerą nadzieję, że Komisja je uwzględni. Zdaje sobie sprawę, że nasza rola ogranicza się tu tylko do wydania opinii. Z zadowoleniem przyjmuję nacisk, jaki położono w sprawozdaniu na otwartość - otwartość w odniesieniu do funkcjonowania Agencji - oraz podkreślenie roli, jaką ten Parlament powinien odgrywać w pracach Agencji.
Podobnie popieram poprawki zgłoszone przez Komisję Budżetową, która realizuje powierzone nam uprawnienia w ramach władzy budżetowej.
Przyjmuję również z zadowoleniem przedstawione przez panią poseł Jordan Cizelj propozycje dotyczące wyjaśnienia roli Agencji, w szczególności roli jej komitetu. Choć osobiście nie jestem raczej zbyt wielkim zwolennikiem wzrostu liczebności jego członków, to uważam, że więcej otwartości i konkretów jeżeli chodzi o rolę komitetu jest jak najbardziej wskazane.
Jednocześnie muszę jednak wyrazić swoje rozczarowanie w związku z paroma nieudanymi poprawkami, szczególnie poprawką 39, która, w mojej opinii, raczej przekornie - a być może celowo - jest zupełnie sprzeczna z celem i rolą Agencji oraz całego traktatu Euratom. Cóż zrobić. Może nie jest to aż tak zaskakujące, zważywszy, że pochodzi od grupy Verts/ALE.
Na koniec jednak chciałbym wyrazić zadowolenie z odrodzenia energii jądrowej - jak powiedział pan komisarz - zarówno na szczeblu europejskim, jak i międzynarodowym - ze względu na kluczową rolę, jaką ma ona do odegrania w zakresie walki ze zmianami klimatycznymi.
Atanas Paparizov
w imieniu grupy PSE - (BG) Szanowni państwo! W imieniu Grupy Socjalistycznej, chciałbym wyrazić uznanie dla sprawozdawczyni, pani poseł Cizelj za jej skrupulatność i dobrą współpracę z Komisją Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w trakcie tworzenia przedmiotowego sprawozdania.
Uważam, że przyjęcie nowego statutu Agencji Dostaw Euratomu powinno odzwierciedlać nie tylko nową liczbę państw członkowskich, ale także nowoczesne zasady finansowe. Przede wszystkim statut powinien stanowić podstawę do wzmocnienia roli Agencji i zapewnienia regularnych dostaw odbywających się na najbardziej korzystnych warunkach dostarczania surowców i materiału jądrowego.
W związku z tym, popieram propozycję wzmocnienia analitycznych funkcji Agencji w zakresie rozwoju rynku materiałów jądrowych i prowadzenia regularnych badań, w tym analiz ryzyka rynkowego. Prestiż Agencji i fachowość jej pracy wzrośnie dzięki zaproponowanemu szczegółowemu określeniu i rozwinięciu roli komitetu doradczego Agencji. Szczególną uwagę należy poświęcić propozycjom propagowania przejrzystości działań Agencji.
Z perspektywy roli Parlamentu Europejskiego byłoby wskazane przeprowadzenie dwojakich zmian: wyraźniejsze określenie roli Parlamentu Europejskiego w procedurze budżetowej oraz przedkładanie Parlamentowi Europejskiemu programu prac, rocznych sprawozdań z działalności i badań Agencji w celu dostarczania mu systematycznych i szczegółowych informacji na temat funkcjonowania Agencji. Jestem pewien, że przyjęcie przez Radę wniosków Parlamentu Europejskiego dostarczy podstaw do propagowania autorytetu Agencji tak, by objęła wiodącą rolę w realizacji postulatu skierowanego przez Parlament Europejski do społeczności międzynarodowej, które zostało zawarte w punkcie 9 jego rezolucji z 14 marca 2007 r. i które dotyczy nierozprzestrzeniania broni jądrowej oraz rozbrojenia jądrowego, nawołując o wsparcie inicjatyw na rzecz utworzenia wielostronnych międzynarodowych centrów wzbogacania uranu pod kontrolą Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej.
Jak stwierdził Javier Solana 6 listopada w Lizbonie na spotkaniu w ramach Euromed, sprawa ta stała się jeszcze bardziej aktualna w związku z ogłoszeniem przez państwa takie jak Maroko, Egipt i Joradania ambitnych planów produkcji energii jądrowej.
Kończąc, chciałbym wyrazić przekonanie, że przyjęcie nowego statutu Agencji Dostaw Euratomu przyczyni się do objęcia przez Unię Europejską nowej roli w zakresie stosowania rygorystycznych zasad co do nierozprzestrzeniania broni jądrowej oraz bezpieczeństwa jądrowego. (Mówca kontynuuje swoje wystąpienie w języku angielskim)
Chciałbym szczególnie podziękować wiceprzewodniczącemu Komisji, panu Frattini, za poparcie udzielone wnioskom zgłoszonym przez Komisję Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, a także za stwierdzenie, że Agencja powinna stać się istotnym organem Unii Europejskiej w obliczu odrodzenia roli energii jądrowej i nowego, bardziej wyważonego podejścia do niej.
Šarūnas Birutis
grupa ALDE. - (LT) Panie i panowie! Po pierwsze, chciałbym podziękować sprawozdawczyni za wspaniałe efekty jej pracy w postaci dobrze wyważonego sprawozdania.
Głównym zadaniem Agencji Dostaw Euratomu jest zapewnienie jednakowego dostępu i bezpieczeństwa dostaw energii jądrowej wszystkim użytkownikom w Unii Europejskiej. Dziś Agencja Dostaw funkcjonuje na podstawie statutu przyjętego prawie 50 lat temu. W związku z wyzwaniami powstałymi na skutek rozszerzenia Unii Europejskiej oraz koniecznością przyjęcia w ramach Agencji nowoczesnego podejścia finansowego, pojawiły się głosy wzywające do uchwalenia nowego statutu. Podejście finansowe przyjęte w nowym statucie jest zgodne z ogólną perspektywą finansową Wspólnoty Europejskiej i uwzględnia rozszerzenie Unii Europejskiej.
W związku ze złożonym charakterem Agencji, dyskusje nad jej nowym statutem nie były łatwe. Jasne jest, że Agencja faktycznie funkcjonowała jako organ Komisji, mimo że zgodnie z traktatem Euratom została utworzona jako agencja posiadająca osobowość prawną i znaczną niezależność finansową. W przeciwnym razie nie nadawanoby jej statutu, jako że organy Komisji zazwyczaj ich nie mają. Ma to ogromne znaczenie dla niektórych państw członkowskich ze względu na rodzaj zadań, które Agencja miała realizować. Dlatego nie stanowi ona typowej zdecentralizowanej agencji w sensie unijnym.
Chciałbym wyrazić swoją radość z faktu, że w ramach Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii udało się osiągnąć konsensus co do liczby członków komitetu doradczego Agencji. Z całym szacunkiem dla Komisji, chciałbym powiedzieć, że propozycja ograniczenia wpływu komitetu i zmniejszenia liczby jego członków do 42 nie była zbyt dobra, szczególnie w świetle zalecanego przez Komisję powołania takich narzędzi, czy struktur, jak Biuro Obserwatorium Energetycznego, w celu stworzenia wydajnej europejskiej polityki energetycznej.
Komitet dostarcza Agencji wsparcia w zakresie realizowanych przez nią zadań, wydając opinie i dostarczając informacji. Pośredniczy pomiędzy Agencją a producentami i użytkownikami funkcjonującymi w sektorze jądrowym. Ze względu na zróżnicowaną wiedzę fachową swoich członków, Komitet może dostarczać Agencji wyjątkowego wsparcia w zakresie zadań powierzonych jej na mocy Traktatu.
Popieram niewprowadzanie limitów kadencji członków komitetu doradczego. Zapewni mu to stabilność i trwale wysoki poziom kompetencji. Przedmiotowa poprawka ma ogromne znaczenie dla małych państw, mam tu na myśli mój kraj, Litwę, oraz kilka innych, dlatego popieram ją i przyjmuję z zadowoleniem.
Liam Aylward
w imieniu grupy UEN. - Panie przewodniczący! W pełni rozumiem, że decyzje dotyczące energii powinny być podejmowane w Europie przez poszczególne rządy. Uważam jednak, że obecnie nadszedł czas, by Unia Europejska, w miarę możliwości dzięki traktatowi Euratom, ustanowiła w Europie niezależny inspektorat energii jądrowej, który byłby uprawniony do nadzorowania w pełnym wymiarze standardów bezpieczeństwa w elektrowniach jądrowych w Europie. W związku z powyższym rząd brytyjski opracowałby szczegółowy plan zamknięcia elektrowni jądrowej w Sellafield, wymagany ze względu na przypadki poważnych uchybień w zakresie bezpieczeństwa oraz awarii systemu w tym zakładzie.
W osadniku B30 w elektrowni jądrowej w Sellafield od 1959 roku nagromadziły się ogromne ilości nieprzetworzonych materiałów radioaktywnych. Nawet brytyjski organ likwidacyjny nie wie, ile dokładnie nieprzetworzonych materiałów radioaktywnych znajduje się w zakładzie B30. Rząd brytyjski musi przedstawić szczegółowy plan likwidacji tego radioaktywnego składu, zwanego osadnikiem B30. Na skutek wycieku 83.000 litrów materiałów radioaktywnych w kwietniu 2005 roku z zakładu przetwarzania paliwa jądrowego THORP zakład ten pozostaje od tego czasu zamknięty. Rząd brytyjski powinien w tej sytuacji zapewnić, że z powodu dobrze udokumentowanych problemów z bezpieczeństwem działalność tego zakładu nie zostanie nigdy wznowiona.
Satu Hassi
w imieniu grupy Verts/ALE. - (FI) Panie przewodniczący! Dziękuję sprawozdawczyni za dogłębne zbadanie omawianej kwestii, choć moja grupa nie zgadza się z wieloma aspektami przedmiotowego zagadnienia. Grupa Zielonych uważa, że traktat Euratom jest zgubny dla ludzkości, bowiem przedkłada energię jądrową nad bezpieczniejsze źródła energii. Niemniej jednak moglibyśmy zaakceptować Statut Agencji Dostaw Euratomu, jeżeli zostałyby spełnione trzy warunki: przejrzystość, samofinansowanie oraz niezależny monitoring. Niestety na razie sytuacja wygląda inaczej.
Po pierwsze, Agencja Dostaw jest finansowana przez podatników. Oznacza to ukryte dotacje na energię jądrową. Zgodnie z art. 54 traktatu Euratom Agencja może zbierać fundusze, jeżeli materiały jądrowe są sprzedawane odpłatnie. Grupa Zielonych uważa, że samofinansowanie powinno być wymagane przez prawo.
Po drugie, należy zagwarantować niezależny monitoring. Przyjęcie przedmiotowego wniosku doprowadziłoby do sytuacji, w której Dyrekcja Generalna ds. Energii i Transportu zarówno promowałaby stosowanie energii jądrowej jak i monitorowała ten proces, co nie jest właściwe, szczególnie ze względu na fakt, że na szczeblu międzynarodowym Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej również pełni dwie sprzeczne role: organu monitorującego bezpieczeństwo jądrowe oraz promującego energię jądrową.
Po trzecie, struktura Komitetu Doradczego Agencji Dostaw jest zniekształcona, nieproporcjonalnie wielki udział mają w nim kraje produkujące energię jądrową, a sytuacja pogorszy się jeszcze bardziej po przyjęciu poprawki przez Komisję Przemysłu, Badań Naukowych i Energii.
Zważywszy na wspomniane problemy niestety nie możemy poprzeć tego wniosku.
Ján Hudacký
(SK) Chciałbym podziękować sprawozdawczyni, Romanie Jordan Cizelj, za wspaniałe i inspirujące sprawozdanie.
Niekorzystna sytuacja energetyczna na świecie, wysoka zależność UE od przywozu energii i zwiększenie emisji gazów cieplarnianych oznaczają, że energia jądrowa, pomimo iż ma wielu ideologicznych przeciwników, wzbudza coraz większe zainteresowanie na szczeblu UE i stała się już integralną częścią koszyka energetycznego niektórych państw europejskich.
W tej sytuacji Agencja Dostaw Euratomu musi stawić czoła przedmiotowym wyzwaniom i przedstawić konsumentom bogatą i wydajną ofertę usług o wysokim stopniu elastyczności i dostępie do źródeł dostaw. Proszę pozwolić, że krótko omówię trzy fundamentalne aspekty niezbędne do wypełnienia mandatu przez Agencję.
Po pierwsze, chciałbym wspomnieć o zadaniach Agencji. W pełni zgadzam się ze sprawozdawczynią, że zadania Agencji powinny być dużo jaśniej określone, zgodnie z postanowieniami Traktatu i celami wspólnej polityki bezpieczeństwa dostaw materiałów jądrowych w obliczu nowej sytuacji w energetyce. Drugie z moich spostrzeżeń odnosi się do samej Agencji. Nowy Statut Agencji proponowany przez Komisję na pierwszy rzut oka wydaje się wystarczająco skuteczny zarówno w odniesieniu do struktury organizacyjnej, np. obniżenia liczby członków Komitetu Doradczego, jak i budżetu. Jednak biorąc pod uwagę ogólną rolę Agencji, powinna ona utrzymywać wysoki poziom kompetencji w celu pełnienia swojej misji polegającej na monitorowaniu ocen, proponowaniu zaleceń i przeprowadzaniu określonych badań rynkowych. Agencja powinna dysponować personelem o wysokich kwalifikacjach z zakresu przemysłu, znakomitej znajomości rynku oraz cyklu paliwowego.
W dziedzinie kontaktów międzyinstytucjonalnych Parlament Europejski powinien regularnie otrzymywać od Agencji istotne sprawozdania, które zwiększyłyby przejrzystość jej działań oraz budżetu. Trzecia kwestia dotyczy przejrzystości finansów Agencji. Pomimo że Agencja została utworzona na podstawie postanowień traktatu Euratom jako podmiot prawny o wysokim stopniu autonomii finansowej, jej kontakty z Komisją stanowią skomplikowany i mało przejrzysty mechanizm finansowy, umożliwiający jedynie ograniczony dostęp do informacji finansowych.
Franco Frattini
wiceprzewodniczący Komisji. -Panie przewodniczący! Chciałbym jeszcze raz podziękować sprawozdawczyni za użyteczną pracę, jakiej dokonała. Chciałbym również podziękować wszystkim państwu za debatę, które jest potwierdzeniem faktu, że modernizacja Statutu Agencji Dostaw Euratomu jest potrzebna.
Wniosek w sprawie Statutu Agencji przyjęliśmy wiosną tego roku. Państwa sprawozdanie wzbogaci pierwotny wniosek Komisji. Dlatego też mogę państwa zapewnić, że podczas końcowej dyskusji w Radzie Komisja poprze większość poprawek złożonych przez Parlament.
Jeszcze raz dziękuję państwu za wsparcie i uwagę.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro o godz. 11.30.
