Δικαιώματα των ασθενών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (συζήτηση) 
Πρόεδρος
" ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση της δήλωσης της Επιτροπής σχετικά με τα δικαιώματα των ασθενών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μάρκος Κυπριανού
Επιτροπή. (EN) Κύριε Πρόεδρε, το θέμα των υπηρεσιών υγείας υψηλής ποιότητας είναι μεγάλης σημασίας για όλους τους ευρωπαίους πολίτες. Επιπλέον, το δικαίωμα στην υγειονομική περίθαλψη αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα αναγνωρισμένο από τον Χάρτη της ΕΕ.
Παρά ταύτα, οι υπηρεσίες υγείας είναι κυρίως εθνικού χαρακτήρα. Υπάρχει, ωστόσο, ευρεία συμφωνία ότι υπάρχει σαφής προστιθέμενη αξία στη συνεργασία των υπηρεσιών υγείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μαζί με τα κράτη μέλη, η Επιτροπή διεξάγει μια άσκηση καθορισμού των κοινών αρχών και στοιχείων της υγειονομικής περίθαλψης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στα δικαιώματα των ασθενών.
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, υπάρχουν πράγματι κοινά στοιχεία ως προς τα δικαιώματα των ασθενών στα συστήματα υγείας της ΕΕ. Σε αυτά περιλαμβάνεται η παροχή έγκαιρης και κατάλληλης περίθαλψης, η επαρκής πληροφόρηση των ασθενών σχετικά με τις διαφορετικές επιλογές περίθαλψης, ο σεβασμός του απορρήτου των δεδομένων υγείας και η αποζημίωση για βλάβη λόγω αμέλειας. Ωστόσο, οι μηχανισμοί που ισχύουν στα κράτη μέλη για την εφαρμογή αυτών των αρχών διαφέρουν στην πράξη. Ποικίλουν από νόμους για τα δικαιώματα των ασθενών μέχρι μη δεσμευτικούς χάρτες ασθενών, νομικές υποχρεώσεις για το υγειονομικό προσωπικό, διαμεσολαβητές ασθενών, κλπ. Επιπλέον, αυτοί οι μηχανισμοί δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη την κατάσταση των ασθενών σε ή από άλλα κράτη μέλη. Αυτός είναι ένας τομέας στον οποίο οι κοινοτικές υπηρεσίες υγείας θα μπορούσαν να βοηθήσουν για τη βελτίωση της κατάστασης.
Όπως γνωρίζει το Κοινοβούλιο, ξεκινήσαμε πρόσφατα μια δημόσια διαβούλευση σχετικά με την κοινοτική δράση για τις υπηρεσίες υγείας. Αυτή η δημόσια διαβούλευση αφορά ρητά θέματα που σχετίζονται άμεσα με τα δικαιώματα των ασθενών. Ανάλογα με το αποτέλεσμα της διαβούλευσης, τα θέματα σχετικά με τα δικαιώματα των ασθενών μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω προτάσεων για κοινοτική δράση το 2007, με σεβασμό φυσικά στην επικουρικότητα. Το αν αυτή θα είναι μια νομοθετική πρόταση ή αν θα έχει τη μορφή ενός χάρτη για τα δικαιώματα των ασθενών θα εξαρτηθεί, όπως είπα, από τα αποτελέσματα της διαβούλευσης. Ανυπομονώ να ακούσω τις απόψεις των βουλευτών στη σημερινή συζήτηση.
John Bowis
εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. - (EN) Κύριε Πρόεδρε, ο Επίτροπος δεν θα μας ακούσει επί μακρόν, αλλά πολύ σύντομα, υπάρχουν τρία δικαιώματα: το δικαίωμα στην περίθαλψη, το δικαίωμα στην ανθρώπινη και αποτελεσματική περίθαλψη και το δικαίωμα στη συμμετοχή στις αποφάσεις που αφορούν την περίθαλψη του ασθενή. Ανυπομονώ να δω τις προτάσεις του Επιτρόπου πολύ σύντομα, ειδικά όσον αφορά την ψυχική υγεία.
Όσον αφορά το δικαίωμα στην ασφαλή περίθαλψη και φροντίδα, το γεγονός ότι το 10% των εισαγωγών στο νοσοκομείο οδηγούν σε ιατρικό σφάλμα, το γεγονός ότι έχουμε νοσοκομειακά μικρόβια όπως ο MRSA και το Clostridium difficile, το γεγονός ότι έχουμε πάρα πολλούς τραυματισμούς από βελόνες: όλοι αυτοί είναι τομείς που αφορούν την ασφάλεια των ασθενών. Είναι ένα δικαίωμα που πρέπει να έχουν οι ασθενείς.
Όσον αφορά το δικαίωμα στην ασφαλή κινητικότητα των ασθενών, ο Επίτροπος είπε ότι θα υποβάλει προτάσεις σε αυτόν τον τομέα τις οποίες ανυπομονούμε να λάβουμε. Ανάμεσα στα δικαιώματα που θα συμπεριλάβει στις προτάσεις του είμαι βέβαιος ότι θα είναι τα δικαιώματα διενέργειας κατάλληλων ελέγχων του υγειονομικού προσωπικού και των εγκαταστάσεων, των νοσοκομείων και των κλινικών στα οποία μπορεί να πάνε οι ασθενείς.
Anne Ferreira
εξ ονόματος της Ομάδας PSE. - (FR) Κύριε Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, κυρίες και κύριοι, το Δικαστήριο καλείται ολοένα και συχνότερα να αποφανθεί για θέματα που αφορούν τα δικαιώματα των ασθενών στους οποίους παρέχεται θεραπεία σε κράτος μέλος άλλο από το δικό τους, και η προκύπτουσα νομολογία θα μπορούσε να αντικαταστήσει τις δημοκρατικές αποφάσεις τις οποίες πρέπει να λαμβάνουν τα θεσμικά μας όργανα για το θέμα αυτό. Ως εκ τούτου, χαιρετίζω την πρωτοβουλία του κ. Επιτρόπου. Φοβούμαι, ωστόσο, ότι τα δικαιώματα που θεσπίζονται μέσω των προτάσεων που μπορείτε να μας παρουσιάσετε δεν θα τεθούν σε ισχύ στην πράξη λόγω έλλειψης επαρκών πλαισίων λειτουργίας στα κράτη μέλη.
Συνεπώς, θα σας θέσω ορισμένα ερωτήματα. Πώς σκοπεύετε να υλοποιήσετε στην πράξη το καθολικό δικαίωμα στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στο οποίο αναφέρεστε και στην ισότητα πρόσβασης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένων των γνωστότατων διαφορών μεταξύ των επιπέδων υγείας και μεταξύ των δομών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στα επιμέρους κράτη μέλη; Πρόσφατα εξετάσαμε την κατάσταση που επικρατεί στο θέμα του καρκίνου του μαστού και με λύπη φθάσαμε στο συλλογικό συμπέρασμα ότι οι συστάσεις που απευθύνει η Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με την πρόληψη δεν έχουν εφαρμοστεί σε ορισμένα κράτη μέλη, βλάπτοντας έτσι τους ενδιαφερόμενους ασθενείς. Όσον αφορά την παχυσαρκία, εσείς ο ίδιος είπατε πριν από μερικές ημέρες ότι, αν η αυτορύθμιση δεν λειτουργήσει, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αναλάβει νομοθετική δράση. Υπάρχουν επίσης προτάσεις από βουλευτές του Κοινοβουλίου για το θέμα της ψυχικής υγείας και για τη δυνατότητα νομοθεσίας στον τομέα αυτόν.
Δεν πιστεύετε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει σήμερα να αναλάβει πρωτοβουλία για τα θέματα υγείας; Οφείλει να επιδείξει μεγαλύτερη φιλοδοξία και, ειδικότερα, να αναβαθμίσει τη γενική ποιότητα των συστημάτων υγείας, χωρίς βεβαίως να παραμελεί τα συναφή θέματα, δεδομένου ότι γνωρίζουμε καλά τις παρενέργειες που οι κακές συνθήκες διαβίωσης μπορούν να έχουν για την υγεία των ανθρώπων.
Μάριος Ματσάκης
εξ ονόματος της Ομάδας ALDE. - (EN) Κύριε Πρόεδρε, χαιρόμαστε πραγματικά για τη διεξαγωγή αυτής της σημαντικής συζήτησης αμέσως μετά την κατάθεση μιας ερώτησης για τα δικαιώματα των ασθενών από πολλούς βουλευτές της Ομάδας ALDE, η οποία μάλιστα ξεκίνησε από τη Δρ. Parvanova, μια συνάδελφο παρατηρήτρια από τη Βουλγαρία. Είμαστε επίσης ιδιαίτερα ευγνώμονες στον Επίτροπο Κυπριανού για το ειλικρινές ενδιαφέρον και την ανησυχία που επέδειξε αντιμετωπίζοντας άμεσα και αποτελεσματικά την ερώτηση για τα δικαιώματα των ασθενών στην ΕΕ.
Όσον αφορά τη δήλωση της Επιτροπής, η οποία είναι και το θέμα αυτής της συζήτησης, εκτιμούμε ότι θα πρέπει να καλύπτει τομείς όπως η αναγνώριση ότι θα πρέπει να συζητηθούν συγκρίσιμα πρότυπα υγειονομικής περίθαλψης και ένα κοινό σύνολο δικαιωμάτων των ασθενών σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου να επιτευχθεί η προστιθέμενη αξία της εσωτερικής αγοράς σε θέματα υγειονομικής περίθαλψης και προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στους ασθενείς να αναγνωρίσουν και να ασκήσουν πλήρως τα δικαιώματά τους.
Επιπροσθέτως, πάντα πιστεύαμε ότι στις συζητήσεις για τα δικαιώματα των ασθενών στην Ευρώπη, η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη το προηγούμενο έργο που επιτελέστηκε από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ως προς την κατάρτιση του ευρωπαϊκού χάρτη δικαιωμάτων των ασθενών.
Irena Belohorská
(SK) Θέλω να σας ευχαριστήσω που μας δώσατε την ευκαιρία να συζητήσουμε αυτό το θέμα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η ίδια η έννοια των "δικαιωμάτων των ασθενών" είναι αμιγώς θεωρητική, καθώς υπάρχει σημαντική νομική αβεβαιότητα σε αυτόν τον τομέα. Όσον αφορά τη διασυνοριακή παροχή υγειονομικής περίθαλψης, τα δικαιώματα των ασθενών διαμορφώθηκαν αποκλειστικά από τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και αυτό μόνο από το 1998 και μετά, όταν το Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση για την υπόθεση Kohll κατά Decker. Δεν μπορούμε να περιμένουμε να γνωρίζει το κοινό το γεγονός ότι στις 16 Μαΐου 2006 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απεφάνθη στην υπόθεση της Yvonne Watts, δηλώνοντας ρητά ότι όταν οι χρόνοι αναμονής είναι υπερβολικά μεγάλοι και η υγεία του ασθενή τίθεται σε κίνδυνο, ο ασθενής έχει το δικαίωμα να λάβει περίθαλψη στο εξωτερικό και να αποζημιωθεί για τα έξοδα περίθαλψης στην πατρίδα του. Ο μέσος πολίτης συχνά δεν γνωρίζει αυτές τις αποφάσεις. Χρειαζόμαστε νομοθεσία δεσμευτική για τα κράτη μέλη, η οποία θα ενημερώνει τους ασθενείς για ό,τι πρέπει να γνωρίζουν σχετικά με το πώς να βρουν έναν εξειδικευμένο ιατρό στο εξωτερικό, καθώς και λεπτομέρειες για τις διαδικασίες επιστροφής των δαπανών περίθαλψης. Μπορούμε να έχουμε μια ελπίδα από την οδηγία για τις υπηρεσίες υγείας που αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, αν και είναι ακόμα πρόωρο να μιλήσουμε για το πότε θα εγκριθεί αυτή η οδηγία. Θα ήθελα να επισημάνω ότι τα μέλη του κοινού μπορούν να υποβάλλουν σχόλια επί αυτής της ανακοίνωσης μέχρι την 31η Ιανουαρίου 2007. Παράλληλα, η ποιότητα της υγειονομικής περίθαλψης και η διαθεσιμότητα πλήρως ενημερωμένων τεχνικών και θεωριών διαφέρουν στα διάφορα κράτη μέλη. Πρέπει να προσφέρουμε στους ασθενείς την ευκαιρία να επιλέξουν πού θέλουν να νοσηλευτούν, καθώς οι υπερβολικά μακρές λίστες αναμονής μπορεί να τους έχουν σε αναμονή μέχρι να πεθάνουν.
Jorgo Chatzimarkakis
(DE) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Επίτροπο για τη συζήτηση αυτήν, αλλά και την κ. Parvanova, χωρίς την ερώτηση της οποίας δεν θα ήταν δυνατό να γίνει η εν λόγω συζήτηση.
Κύριε Επίτροπε, δρομολογήσατε μία διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης για τα θέματα της κινητικότητας των ασθενών. Αυτός είναι ο ιδανικός τρόπος για να διασαφηνιστούν θέματα όπως: ποια κενά υπάρχουν στη νομοθεσία σε μία εσωτερική αγορά για τις υγειονομικές υπηρεσίες, που ουσιαστικά δεν είναι καθόλου μια πραγματική εσωτερική αγορά; Ποια μορφή θα μπορούσαν να πάρουν οι κοινές προδιαγραφές για τα δικαιώματα των ασθενών στην Ευρώπη; Ποια είναι η πρόσβαση των ασθενών σε ενημέρωση, και μάλιστα όχι μόνο για τα δικαιώματά τους, αλλά και για την φαρμακευτική τους περίθαλψη; Σήμερα, όπως όλοι γνωρίζουμε, αυτού του είδους η ενημέρωση είναι περιορισμένη στην Ευρώπη, και συνιστά βασικό εμπόδιο για την καλή υγεία. Τι θα έφερνε ο τουρισμός για λόγους υγείας εάν εφαρμοζόταν σωστά και ποιες δυνατότητες ενίσχυσης και παραγωγικότητας θα προσέφερε στην Ευρωπαϊκή Ένωση;
Θα πρέπει να θεωρούμε την Ευρώπη έναν ενιαίο χώρο ως προς την υγεία. Αυτό πρέπει να είναι το όραμά μας. Ίσως αυτή η διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης να μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Μάρκος Κυπριανού
Επιτροπή. (EN) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να ευχαριστήσω το Σώμα για τη συζήτηση. Έχουμε την ευκαιρία να ανταλλάξουμε απόψεις για διάφορα θέματα και αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα.
Θα μπορέσω να δώσω ορισμένες συγκεκριμένες απαντήσεις μετά το τέλος της διαδικασίας διαβούλευσης, η οποία, όπως ήδη ανέφερα, λαμβάνει χώρα επί του παρόντος. Ωστόσο, όλα τα θέματα που ανέφερε ο κ. Bowis και άλλοι συνάδελφοι -το δικαίωμα στην περίθαλψη, στην ασφάλεια των ασθενών, στην κινητικότητα των ασθενών- δεν αποτελούν μόνο μέρος αυτής της διαδικασίας διαβούλευσης αλλά εντάσσονται σε διάφορες πρωτοβουλίες. Όπως γνωρίζετε, τα έχουμε, για παράδειγμα, στην ασφάλεια των ασθενών ή στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων.
Ένα μέρος της συζήτησης αυτής της διαδικασίας διαβούλευσης θα ασχοληθεί και με το θέμα της ισότητας και των προτύπων και με το αν θα πρέπει να εισαγάγουμε πρότυπα κοινοτικού επιπέδου στην υγειονομική περίθαλψη. Αυτά αποτελούν μέρος των θεμάτων που θα συζητήσουμε. Συνδέονται επίσης με το σοβαρό πρόβλημα των ανισοτήτων που υπάρχουν στην υγεία, όχι μόνο μεταξύ των κρατών μελών, αλλά ακόμα και εντός κρατών μελών. Ως κάποιον βαθμό, η κινητικότητα των ασθενών μπορεί να αντιμετωπίσει κάποια από αυτά τα προβλήματα, αλλά δεν είναι πάντα η λύση. Ο στόχος θα πρέπει να είναι πάντα η όσο το δυνατόν υψηλότερη άνοδος του επιπέδου και των προτύπων στα κράτη μέλη. Ό,τι κι αν συζητάμε, θα πρέπει πάντα να έχουμε υπόψη ότι οι ασθενείς προτιμούν να λαμβάνουν περίθαλψη στην πατρίδα τους όπου βρίσκονται οι οικογένειές τους και οι φίλοι τους και όπου μιλούν τη γλώσσα.
Ως προς τα εργαλεία, πιστεύω ότι θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα δυνατά και διαθέσιμα μέσα. Πρόκειται για ένα πολύπλοκο θέμα που θα χρειαστεί ολοκληρωμένη προσέγγιση και θα υπάρξει μια δέσμη μέτρων, κάποια εκ των οποίων θα αποτελούν νομοθεσία - ως προς τη δημιουργία και την παροχή ασφάλειας δικαίου θα πρέπει να καταφύγουμε στη νομοθεσία.
Όπως είπα, πρόκειται για ένα μεγάλο και πολύπλοκο θέμα που απαιτεί προσέγγιση βήμα προς βήμα, αλλά είμαι αρκετά αισιόδοξος ώστε να ελπίζω ότι θα καταφέρουμε να υποβάλουμε την πρώτη πρόταση πριν το τέλος του προσεχούς έτους. Αυτό θα είναι μόνο το πρώτο βήμα. Θα ακολουθήσουν κι άλλα.
Τέλος, μια σημαντική πτυχή αυτής της διαδικασίας θα είναι η δημιουργία ενημερωμένων και δυναμικών ασθενών - ενημερωμένων ως προς τη θεραπεία, τα φάρμακα, τις δυνατότητες διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης και τον τρόπο επιλογής ιατρού. Όλες αυτές είναι σημαντικές πτυχές, διαφορετικά, όλα τα υπόλοιπα δικαιώματα δεν θα αξιοποιηθούν και δεν θα ωφελήσουν τον ασθενή αν εκείνος δεν είναι ενημερωμένος. Είναι κι αυτό ένα σημαντικό μέρος της πρωτοβουλίας και της προσπάθειάς μας.
Όπως είπα, βρισκόμαστε επί του παρόντος στη μέση της διαδικασίας διαβούλευσης. Σήμερα είχαμε την πρώτη υπουργική διαδικασία προβληματισμού ειδικά για το θέμα αυτό. Θα συνεχίσουμε τη διαδικασία διαβούλευσης μέχρι το τέλος του Ιανουαρίου και μετά θα μπορέσουμε να το συζητήσουμε εκτενέστερα και με το Κοινοβούλιο. Ανυπομονώ επίσης να δεχθώ τις απόψεις του Κοινοβουλίου σχετικά με αυτό το θέμα στη διαδικασία διαβούλευσης. Θεωρώ ότι αυτή είναι μόνο η αρχή της συζήτησης και ελπίζω ότι θα μπορέσουμε να περάσουμε σε περισσότερες λεπτομέρειες το προσεχές έτος.
Πρόεδρος
" συζήτηση έληξε.
Γραπτή δήλωση (άρθρο 142 του Κανονισμού)
Jules Maaten
(NL) Όσον αφορά τα δικαιώματα των ασθενών στην Ευρώπη, αυτό το Σώμα πρέπει να προσπαθήσει να διατηρήσει και να ενισχύσει τον ηγετικό του ρόλο. Απαιτείται ακόμα πολλή πρόοδος, ωστόσο, στον τομέα της πληροφόρησης των ασθενών. Ο ευρωπαίος πολίτης έχει το δικαίωμα να είναι καλύτερα ενημερωμένος. Εξάλλου, το δικαίωμα στην πληροφόρηση για τον ασθενή προστατεύεται στον Ευρωπαϊκό Χάρτη για τα δικαιώματα των ασθενών.
Οι ασθενείς θα πρέπει να ενημερώνονται καλύτερα για πιθανά φάρμακα και άλλες θεραπείες. Γιατί μόνο οι γιατροί να έχουν το μονοπώλιο σε αυτές τις πληροφορίες; Αυτό που θέλουν να δουν οι Φιλελεύθεροι είναι η παροχή περισσότερων πληροφοριών στους καταναλωτές, αν μπορώ να τους αποκαλέσω έτσι, και υπάρχουν σημαντικές εξελίξεις στο μέτωπο των φαρμάκων τα τελευταία χρόνια.
" στάση των ασθενών έχει αλλάξει ριζικά. Όλο και πιο πολλοί πιστεύουν ότι δικαιούνται περισσότερη πληροφόρηση και όλο και πιο πολλοί αναζητούν ενεργά πληροφορίες για τη θεραπεία της ασθένειάς τους. Οι ασθενείς θέλουν να επωμιστούν ένα μέρος της ευθύνης για τη θεραπεία τους. Σε πολλές περιπτώσεις, αναζητούν επαφή με άλλους ασθενείς που έχουν την ίδια ασθένεια για να ανταλλάξουν πληροφορίες. Όταν οι πολίτες είναι πλήρως ενημερωμένοι, κάνουν ίσως άλλες επιλογές και αυτό είναι δικαίωμά τους.
