Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, ik zou erop willen wijzen dat ik gistermiddag verkeerd heb gestemd over de kwestie van de terugverwijzing van het bananendossier naar de commissie. Wij in dit Parlement dreigen een aanpak te volgen waarmee de bananenproducenten niet worden geholpen, en die tegelijkertijd ernstige schade berokkent aan kleine bedrijfjes die zaken als badolie produceren en.......
om die reden wilde ik dat ik anders had gestemd. Dit zou ik graag genotuleerd willen zien.

De Voorzitter
Wij zullen dat in de notulen vermelden, mijnheer MacCormick.
(De notulen worden goedgekeurd)

Van der Laan
Voorzitter, ik wilde alleen maar even voor de notulen mijn aanwezigheid melden. Ik zal namelijk niet het register tekenen omdat ik binnen een uur vertrek, maar ik wil dat men weet dat ik er ben.

De Voorzitter
Wij kunnen allemaal zien, mevrouw Van der Laan, dat u er bent.
Het wordt in de notulen genoteerd.

Stemming
Buitenweg
Mijnheer de Voorzitter, gisteren werden wij enigszins verrast door een actie van onze collega van de GUE, maar ik denk dat ik nu iets ga aankondigen dat niet echt een verrassing voor iedereen hier kan zijn, aangezien ik al maandag uitgebreid heb gemotiveerd wat ik nu wil gaan aanvragen en u ook verschillende e-mails hebt ontvangen en ik ook een brief aan de Conferentie van voorzitters heb geschreven. Het gaat erom dat collega's van verschillende fracties vinden dat de agenda op vrijdag te licht is en dat daardoor veel leden oprecht menen dat zij hun tijd elders beter kunnen besteden. Het gevolg daarvan is dat wij hier met weinig leden zitten en dat ook een afspiegeling van ons electoraat hier niet gegarandeerd kan worden. Wij vinden dan ook dat er een keuze moet worden gemaakt: òf een verzwaring van de agenda op vrijdag òf een afschaffen ervan. Om tot deze keuze aan te zetten zou ik dan ook op dit moment het quorum willen aanvragen.

De Voorzitter
Wij kennen, denk ik, nu langzamerhand allemaal de regels. Mevrouw Buitenweg, u kunt dat niet alleen aanvragen. Zo'n aanvraag dient gedaan te worden door tenminste 32 leden. Ik kijk of er voldoende leden zijn die het quorum wensen aan te vragen.
Ik zie dat er meer dan 32 leden dit verzoek hebben gedaan. Daarmee moeten wij vaststellen of het quorum bereikt is. Het quorum, weet u waarschijnlijk wel, dat is bereikt wanneer eenderde van de leden van het Parlement in de vergaderzaal aanwezig is.
(De aanwezigheid van de leden wordt geteld)
Ik stel vast dat het quorum niet is bereikt en dat dus de stemming over het verslag-Pesälä in de volgende vergaderperiode plaatsvindt.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats wil ik u verzoeken om het aantal leden nauwkeurig vast te stellen en daarbij gebruik te maken van de elektronische steminstallatie, zodat we weten wie aanwezig is en wie niet.
Op de tweede plaats kan ik u mededelen dat ik het verzoek van de collega's deel om de agenda op vrijdag te verzwaren. Ik ben altijd hier als lid van de zogenaamde "vrijdag-club". Ook ik wil de vrijdag verzwaren, maar dan wel door te werken en niet door het werk te saboteren.

De Voorzitter
Mijnheer Posselt, er is een hele precieze procedure in het Reglement van orde afgesproken, die heb ik exact gevolgd en houdt in dat wij geen gebruik maken van de elektronische steminstallatie. Hier staat ook dat de uitslag van de stemming niet bekend wordt gemaakt. Het is aan de Voorzitter om vast te stellen dat het quorum niet aanwezig is.

Verslag van de heer Maat (A5-0074/200), namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1255/1999 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector melk en zuivelproducten (COM(1999) 608 - C5-0047/2000 - 1999/0246(CNS))

Van Hulten
Voorzitter, ik wil graag zeggen dat ik het initiatief dat mevrouw Buitenweg heeft genomen van harte steun, samen met een aantal collega's uit mijn fractie. Onze doelstelling is uiteraard niet om het werk te saboteren, daarom hebben wij deze actie ook ver van tevoren aangekondigd - zes weken van tevoren was de Conferentie van voorzitters op de hoogte - en uiteraard betekent het ook geen uitspraak over wat vandaag op de agenda staat. Ik denk dat de uitslag van de quorumtelling aanleiding is voor de Conferentie van voorzitters om de agenda voor 2001 te herzien, maar nu op dit moment wil ik u het volgende vragen: volgens mijn interpretatie van het Reglement betekent de aanvraag van het quorum dat deze hele set van stemmingen niet plaats kan vinden. Als dat niet het geval is, Voorzitter, dan vraag ik bij deze een quorumtelling aan voordat u overgaat tot de stemming over het verslag-Maat.
(Meer dan 32 leden staan op om het verzoek te steunen)
(De Voorzitter stelt vast dat het quorum niet bereikt is)

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik probeer al enige tijd uw aandacht te trekken. Ik stel vast dat de collega's die op dit moment het quorum gevraagd hebben, de Nederlandse collega's zijn, of een aantal Nederlandse collega's die er normaliter niet zijn. Voorzitter, wij zijn nagegaan wanneer precies deze mensen op de vrijdag aanwezig zijn. Het is ons gebleken dat blijkbaar geen enkele vrijdag belangrijk genoeg is voor deze mensen om hier te zijn. Zij hebben hun genoegen gehad, Voorzitter. Ze hebben afgelopen week kunnen optreden voor radio en tv. Voorzitter, is dat de enige manier waarop mensen denken hier werk te moeten saboteren, door het nest te bevuilen van zoveel andere collega's die hier vandaag net zoals ik zitten om hun werk op een keurige manier te doen. Voorzitter, ik kan dit niet accepteren en ik wens uit plaatsvervangende schaamte hier mijn excuus aan te bieden. Ik zeg ook nog eens tot deze collega's, dat als ze gewerkt hadden zoals ik in de afgelopen periode heb gedaan, als ze zelf persoonlijk het mandaat gekregen hadden van de kiezers, ze zich nu op een andere manier zouden gedragen.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het inderdaad kort houden. U heeft tot nog toe - afgezien van de opmerkingen van collega Oomen-Ruijten - alleen voorstanders van deze actie aan het woord gelaten. Ieder heeft zijn eigen mening, ook in mijn fractie. De collega's van de sociaal-democratische fractie handelen hier niet uit naam van de fractie. Daarom neem ik de vrijheid, het woord te nemen als tegenstander van deze actie.
Tegen de collega's die vanmorgen verzocht hebben de stemming op te schorten omdat het quorum niet is bereikt, wil ik het volgende zeggen: wie in dit Parlement het zo broodnodige Reglement wil wijzigen, wie hier onze werkwijze wil verbeteren, krijgt dat niet door middel van spontane acties gedaan, maar moet een debat op gang brengen om een hervorming van ons Parlement door te voeren.

De collega's die hier vanmorgen aanwezig zijn, die hun werk hebben voorbereid en er gisteravond nog vanuit gingen dat vanochtend de werkzaamheden door zouden gaan, worden nu door een spontane actie gestraft voor het feit dat wij als Parlement ons huiswerk niet hebben gedaan. Dat vind ik niet bepaald collegiaal!
Tot besluit verzoek ik u het volgende te overdenken, en dat vraag ik vooral aan de Groenen en de linkse fracties in het Parlement, die de enigszins opmerkelijke voorstelling van zaken hebben dat men via het Reglement het vrije mandaat in een verplicht mandaat om kan zetten met aanwezigheidsplicht op alle stemtijden: dat is een vergissing! U zult nooit een vrij gekozen parlementslid kunnen dwingen om deel te nemen aan een vergadering van het Parlement, wanneer het betreffende lid dat niet wil.
Ik beschouw het optreden van vanochtend als een spontane, misschien ook wel als een leuk actie. Laat ik zeggen, het was een verassende actie, maar ik vrees dat het weinig uithaalt!
(Applaus)

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat we nogal vreemd bezig zijn en de voorstelling die we opvoeren doet me denken aan die van een pastoor die zijn parochianen de huid vol scheldt vanwege de afwezigheid van de anderen. Wij zijn allen hier om te werken en wij worden gestraft door degenen die er niet zijn om te werken. Dat is volkomen immoreel, en de heer Schulz heeft dus groot gelijk dat hij dit zegt.
Ten tweede zou ik graag willen, mijnheer de Voorzitter, dat we eerst beraadslagen, omdat we, zelfs als we bij gebrek aan quorum niet kunnen stemmen, toch wel kunnen beraadslagen.
Ten derde wil ik wijzen op een incohrentie in het Reglement en wil ik u vragen, mijnheer de Voorzitter, ervoor te zorgen dat dit aan de Commissie constitutionele zaken wordt voorgelegd. Het Reglement is namelijk zo opgesteld dat het quorum niet aangevraagd kan worden als we met minder dan 32 leden zijn. Als we dus met 29 mensen in deze zaal zouden zijn, zouden we kunnen stemmen en zou niemand ons dat kunnen beletten, maar omdat we met meer dan 32 zijn, kunnen we niet stemmen!
Dit is een absurde situatie en wij laten Europa hiermee een staaltje van onze absurditeit zien. Laten we daarmee stoppen!

De Voorzitter
Mijnheer Bourlanges, ik kan u misschien tevreden stellen door u mee te delen dat ik uiteraard de gang van zaken van deze ochtend mee zal nemen naar het Bureau. Wij zullen daar uiteraard over spreken. Dat lijkt mij vanzelfsprekend. Voor het overige ben ik als Voorzitter uw dienaar op dit ogenblik en dien ik het Reglement naar eer en geweten samen met u toe te passen. Ik heb nog steeds veel verzoeken.
Het woord is aan de heer Medina Ortega.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, aangezien er ongetwijfeld nog een stemming over het quorum zal plaatsvinden, wil ik u en de leden van dit Parlement eraan herinneren dat men tijdens een dergelijke stemming de vergaderzaal niet mag verlaten. Vier parlementariërs hebben de vergaderzaal verlaten. In de praktijk wordt vaak het quorum aangevraagd en wordt daarna de vergaderzaal verlaten.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u willen vragen hieraan te denken en aan geen der parlementariërs toe te staan de vergaderzaal te verlaten tijdens de telling van het aantal afgevaardigden.

De Voorzitter
Mijnheer Medina Ortega, nu moeten wij toch even bijpraten. Wij werken nu met een Reglement. Sinds de nieuwe zittingsperiode is precies beschreven dat ieder lid de zaal mag verlaten. Het is alleen zo, zo staat het in het Reglement, dat van de 32 leden, althans de leden die verzocht hebben om vaststelling van het quorum, dat als die de zaal verlaten zij toch worden meegeteld. De deuren blijven open. Zo is op het ogenblik de regeling van het quorum en die pas ik toe.
De heer Bourlanges zei dat wanneer er minder dan 32 leden in de zaal zijn er doorgestemd wordt, zo is het niet. In het Reglement staat dat wanneer er minder dan 32 leden überhaupt in de zaal zijn dan kan er ook niet gestemd worden.
Mijnheer Posselt, er zijn heel veel punten van orde. Ik geef u voor het laatst het woord.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het echt belangrijk is. Ik doe een oproep op de collega's om nu met hun demonstratie te stoppen. De boodschap is overgekomen, maar laten we ons nu buigen over de hongersnood in Ethiopië, want daar moeten we over gaan stemmen.

Ontwerpresoluties (B5-0345/2000, B5-0348/2000, B5-0360/2000, B5-0392/2000, B5-0395/2000) over de hongersnood in Ethiopië

Van der Laan
Voorzitter, het spijt me heel erg maar we hebben deze actie zes weken van tevoren aangekondigd, dus het is geen spontane actie. We hebben iedereen, inclusief de voorzitters, de kans gegeven om de agenda te veranderen als dat nodig zou blijken. Daarop heeft niemand actie ondernomen, ook van de collega's die nu klagen, heb ik geen actie gehoord om de zaak te veranderen. Deze actie, de quorumactie, zal doorgaan, niet alleen vandaag, maar elke vrijdag in Straatsburg, tot we ons doel bereikt hebben. Dat is òf een volle zaal hier, want als mijnheer Bourlanges het heeft over het slechte imago, als íets wel slecht is, is het de mensen die hier tekenen en vervolgens weggaan zonder werk te doen. Ik heb ook mijn huiswerk gedaan en ik wil nu geen namen gaan noemen, maar dat kunnen we in de toekomst wel. Wij zullen voor elke stemming vandaag een quorum blijven vragen, dat wekt irritatie. Het lijkt mij daarom verstandiger dat u gewoon alle stemmingen voor vandaag verschuift, dan hoeven we niet hiermee door te gaan en dan kunnen we wel verder debatteren en belangrijke vragen aan de commissaris stellen.

De Voorzitter
Mevrouw Van der Laan, ik begrijp dat u het quorum aanvraagt. Volgens het Reglement moet daarover worden gestemd. Wij moeten nagaan of er 32 leden zijn die u willen steunen.
(Meer dan 32 leden staan op om het verzoek te steunen) (De Voorzitter stelt vast dat het quorum niet bereikt is)

Poos
Mijnheer de Voorzitter, of het nu om een spontane actie gaat of om een actie die lang van tevoren is voorbereid, het gaat om een sabotagedaad van de anti-Straatsburg lobby.

Ook ik heb collega's de vergaderzaal zien verlaten tijdens de telling. Dat is misschien niet in strijd met het Reglement, maar het is wel in strijd met fair-play en het is in strijd met het goede bestuur van het Parlement.
(Applaus)

Frahm
Ik ben het simpelweg zo beu verweten te worden dat ik mijn werk niet ter harte neem, omdat ik aan deze actie deelneem. Indien dit Parlement in Europa ook maar enigzins au serieux wil worden genomen - dat is momenteel niet zo'n succes want bij de laatste Europese verkiezingen ging slechts 50% van de burgers naar de stembus - dan moet het zichzelf eerst au serieux nemen en dat gaat niet als het Parlement hier zaken zit te behandelen zonder leden in de zaal. Dit is geen serieuze manier van doen. Als dit Parlement op vrijdag moet vergaderen, dan moeten de leden aanwezig zijn. Wij eisen gewoon dat het Parlement zijn eigen regels naleeft. Dat kan men ons toch moeilijk verwijten.

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, deze actie is overeenkomstig het Reglement. Degenen die, evenals ik, deze actie ondersteunen, leggen hier rekenschap van af en aanvaarden de politieke verantwoordelijkheid daarvoor. Het is mijns inziens niet correct kritiek uit te oefenen op iemand die een democratisch goedgekeurd instrument als het Reglement gebruikt om zijn doeleinden te bereiken. Men hoeft het niet met die doelstellingen eens te zijn, maar deze blijven wel binnen de perken van de door onszelf vastgestelde regels. Als de regels anders waren geweest, hadden wij ons anders gedragen. Ik vraag mij eerlijk gezegd af waarom zoveel collega's voor de vrijdag als werkdag in Straatsburg hebben gestemd als zij toch niet van plan waren aanwezig te zijn. Misschien zou het consequenter geweest zijn indien zij voor de vrijdag als niet-werkdag hadden gestemd. Als men echter op een bepaalde manier stemt en zich dan anders gedraagt, begaat men lijkt mij een uiterst incorrecte daad jegens deze instelling.

Fernández Martín
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van de interventie van de heer Medina Ortega van enige minuten geleden, waarop u hebt gereageerd door te zeggen dat zijn interpretatie niet juist was, moet ik u zeggen dat uw antwoord evenmin correct was.
U moet mij niet vragen een collega met naam te noemen, maar ik kan u verzekeren dat sommige van de 32 afgevaardigden die voor het aanvragen van het quorum hebben gestemd, hier niet meer aanwezig zijn.
Een aantal van de 32 afgevaardigden heeft dus het Reglement overtreden.

Verslag van mevrouw Thyssen (A5-0077/2000), namens de Economische en Monetaire Commissie, over het ontwerp voor richtsnoeren inzake verticale overeenkomsten (C5-0009/2000 - 2000/2003(COS))

Van Hulten
Voorzitter, u zult begrijpen dat ik weer een telling van het quorum ga aanvragen, maar ik denk dat duidelijk is dat er niet voldoende mensen aanwezig zijn. Ik zou daarom willen voorstellen om alle stemmingen die nog voorzien zijn over te hevelen naar de volgende vergadersessie en dan over te gaan tot de discussie met de Raad.

De Voorzitter
Zo gaat het niet. U kunt het quorum aanvragen maar de stemming staat op de agenda. Vraagt u nu het quorum aan?
(Meer dan 32 leden staan op om het verzoek te steunen) (De Voorzitter stelt vast dat het quorum niet bereikt is)

Mayer, Hans-Peter
Mijnheer de Voorzitter, twee punten over het Reglement: het eerste is mijn verzoek aan u, aan het Bureau, om niet alleen naar links, maar ook eens welwillend naar rechts te kijken, zodat u kunt zien wanneer hier iemand het woord wil hebben.

Het tweede punt betreft een beroep op de collega's. Bij dit punt, dat nu op de agenda staat, namelijk de nachtvluchten, krijgen we de gelegenheid om hoofdelijk te stemmen. Als u dat wilt - hetgeen me zeer verstandig lijkt - moeten we deze stemming houden.

De Voorzitter
Mijnheer Mayer, ik kan u verzekeren. Het is niet alleen het oog van de Voorzitter dat door de zaal speurt. Het zijn ook de mensen hier achter de tafel die mij daarbij assisteren. Wij zien alle hoeken van de zaal. Ik vind dat ik dat ook op een nette manier heb gedaan.
Wat betreft de nachtvluchten, die komen straks aan de orde. Wij zullen zien hoe het agendapunt zich afwikkelt.
Het woord is aan mevrouw Flesch.

Flesch
Mijnheer de Voorzitter, ik ben mijn zeer goede vriendin, mevrouw Van der Laan, erkentelijk dat ze bij haar laatste stellingname heeft aangegeven dat zij en haar vrienden van plan zijn de actie bij elke zitting op vrijdagochtend in Straatsburg te herhalen. Ik ben haar erkentelijk dat ze aldus helder het doel van de actie uiteen heeft gezet en ik sluit mij aan bij hetgeen mijn collega Jacques Poos zojuist heeft gezegd.
Daarnaast vind ik het jammer, mijnheer de Voorzitter, dat ik hier vanochtend niet de collega's zie van wie ik dacht dat ze minstens zo gehecht aan de belangen van de stad Straatsburg waren als ikzelf.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, aan alle leden die zijn opgestaan om het verzoek inzake het quorum te steunen, zou ik de volgende vraag willen stellen: wat vinden zij ervan dat wij, dankzij hun actie, de maatregelen voor noodhulp aan Ethiopië niet gaan aannemen? In alle oprechtheid denk ik dat wij de pers moeten laten weten wat wij van dit soort acties vinden.

De Voorzitter
Dat staat uiteraard eenieder vrij.

Informatie en communicatie
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag aan de Commissie (B5-0008/2000), namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, over het voorlichtings- en communicatiebeleid van de EU.

Andreasen
Mijnheer de Voorzitter, de Unie staat voor grote taken en haar verdere ontwikkeling hangt af van wat wij hier en nu doen. De uitbreiding met de landen in Oost- en Centraal-Europa is de grootste uitdaging in de geschiedenis van de Unie en als wij dit nu niet op de juiste manier aanpakken, zetten we veel dingen op het spel. Het is ongelooflijk belangrijk dat wij de burgers in de Unie en in de kandidaat-landen uitleggen wat de Unie te wachten staat. Een strategie voor informatie en communicatie moet daarom hoog op onze agenda genoteerd staan. Ik kijk benieuwd uit naar uw antwoord, commissaris Reding, omdat ik weet dat informatie ook een van uw stokpaardjes is. Dat wij dit beiden belangrijk vinden, ligt aan het feit dat wij beiden journalisten zijn. Ik denk dat het ook uw wens is dat de communicatie en informatie zo dicht mogelijk bij de burgers georganiseerd worden en dat wij het beleid op de verschillende bevolkingsgroepen afstemmen, zodat iedere groep de informatie krijgt die voor hem van belang is.
De kernwoorden zijn coördinatie, ook tussen de informatie van de Commissie en het Parlement, decentralisatie en doelgerichtheid alsook de optimale benutting van de beschikbare informatietechnologie. Ik ben benieuwd hoe de Commissie deze taak zal aanpakken. Ik vermoed dat de Commissie een beroep zal doen op haar kantoren in de grote Europese steden en dat ze deze kantoren taken en verantwoordelijkheid zal geven alsook middelen om de burger op straat te contacteren en voor te lichten. De experts, de autoriteiten en degenen die zich werkelijk voor de EU interesseren, zouden immers geen moeilijkheden mogen ondervinden om informatie te verzamelen en ik moet toegeven dat ik een beetje sceptisch sta tegenover een "interinstitutionele" bibliotheek in Brussel of andere gelijkaardige centrale functies. Ik zou liever hebben dat het kantoor van de Commissie in Kopenhagen wat toegankelijker was. Het zijn immers de lokale kantoren van de Commissie die in samenwerking met de lokale kantoren van het Europees Parlement naar de burger toe moeten gaan, omdat die nog altijd denkt dat Brussel zo ongelooflijk ver weg ligt. Hij moet begrijpen dat wij allemaal "Brussel" zijn, zoals de heer Prodi het heeft uitgedrukt. Het is een zeer moeilijke taak, omdat de kloof tussen de burgers en de instellingen naar mijn mening zeer breed is en met de grote uitdagingen waarvoor de Unie nu staat, wordt de taak er niet gemakkelijker op. De uitbreiding, het ambitieuze vijfjarenplan van de Commissie, de hervormingsplannen van de Commissie - dat is samen veel informatie, die de burger moet krijgen en ik vind dat er haast bij is. Mevrouw Reding, ik denk dat u het op vele punten eens bent met mij.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de heer Andreasen bedanken voor het stellen van de vraag, want dat stelt mij in de gelegenheid u te zeggen hoezeer ik zijn standpunten deel. Dat heb ik trouwens ook al naar voren gebracht tijdens mijn hoorzitting in dit Parlement van afgelopen september. Het is waar dat er een kloof bestaat tussen de burger en Europa. Het is waar dat wij allen, niet alleen de Commissie, maar ook het Parlement en de lidstaten vele fouten hebben gemaakt in ons voorlichtingsbeleid in het verleden. Wij allen, niet alleen de Commissie, maar ook de Commissie in samenwerking met de lidstaten en het Parlement, moeten ons grondig beraden en een nieuw voorlichtingsbeleid uitstippelen.
Ik heb overigens terdege nota genomen van de huidige problemen, daar wil ik geen misverstand over laten bestaan. Er zijn echter ook zaken zijn die wel goed verlopen. Niet alles is negatief. Zo is er bijvoorbeeld Europe Direct, dat net opgestart is en de toegangspoort zal zijn voor de burger die informatie zoekt over Europa. Zo hebben we onze info- en steunpunten in de lidstaten die, over het algemeen, zeer goed functioneren. Ik ben het met de geachte afgevaardigde eens dat wij nog het een en ander kunnen verbeteren en ik zal mij daar trouwens voor inzetten.
De geachte afgevaardigde heeft eveneens over de moderne technologie gesproken. Het is vanzelfsprekend dat het nieuwe voorlichtingsbeleid optimaal gebruik moet maken van alle voorlichtings- en communicatiemogelijkheden die deze nieuwe technologie ons biedt.
Een van de grote fouten uit het verleden van ons voorlichtingsbeleid is volgens mij gelegen in het feit dat het vaak om een voorlichting van boven naar beneden ging die, ten onrechte, moet ik zeggen, als propaganda werd beschouwd. Daar moeten we rekening mee houden. Wij moeten rekening houden met de publiekspsychologie en ervoor zorgen dat er zich een dialoog ontwikkelt. Ik wijs u er trouwens op dat mijn collega Michel Barnier en ik de dialoog over de intergouvernementele conferentie in gang gezet hebben, die volgens deze nieuwe aanpak gehouden zal worden, dat wil zeggen naar het publiek toegaan, naar de jongeren toegaan, naar de opiniemakers toegaan en met hen discussiëren. Ook de Commissie moet naar de plaatselijk gekozen vertegenwoordigers gaan, naar de regionaal gekozen vertegenwoordigers, naar de landelijk gekozen vertegenwoordigers, niet om lange toespraken te houden, maar om met hen te praten en daar de consequenties uit trekken met betrekking tot hetgeen in het algemeen wordt verwacht. Natuurlijk reken ik hierbij in het bijzonder op het Parlement in deze voorlichtingscampagne aan de burger, want het Parlement staat het dichtst bij de burgers en als alle leden van dit Europees Parlement hun voorlichtingswerk naar de burgers goed uitvoeren - en ik zal ze optimaal steunen bij deze taak -, zal een mentaliteitsverandering mogelijk zijn.
We zijn begonnen opnieuw in een interinstitutionele groep "voorlichting" samen te werken. Het Parlement is daarin volledig opgenomen, en in het licht van deze tripartiete samenwerking, dat wil zeggen waarbij de nationale staten, het Europees Parlement en de Commissie betrokken zijn, verwacht ik u op korte termijn een mededeling met een nieuwe aanpak te kunnen aanbieden. Ik zal deze mededeling allereerst voor de zomer aan de Commissie aanbieden en haar vervolgens met u bespreken. Aangezien de mededeling nog in de maak is, kan ik vandaag niet vooruitlopen op het concrete voorstel, maar ik kan u verzekeren dat decentralisatie, subsidiariteit, nabijheid, medeverantwoordelijkheid van de Europese instellingen en nationale overheden, en een grotere participatie van de burgermaatschappij de voornaamste pijlers van deze nieuwe aanpak zijn.
Daarnaast denk ik dat wij allemaal onze respectievelijke rollen moeten verhelderen. Het is duidelijk dat de rol van het Parlement anders is dan die van de Commissie. Ik ben er vast van overtuigd dat aan deze specifieke rol van het Parlement moet worden vastgehouden. Deze samenwerking op het gebied van de voorlichting zou aan moeten sluiten bij het specifieke karakter van iedere instelling. Het is mogelijk samen te werken zonder dat de afzonderlijke deelnemers hun identiteit verliezen, maar wij moeten allen in dezelfde richting werken en weten dat hoe dichter we bij de burgers staan, des te meer kans we hebben begrepen te worden, geloofwaardig en efficiënt te zijn.
Om dit te bereiken moeten we serieus onderzoeken op welke wijze we onszelf organiseren, welke instrumenten en procedures we kiezen, wat we doen op onze verschillende niveaus - institutioneel, landelijk, regionaal -, en hoe de taken over de drie instellingen moeten worden verdeeld. Wij moeten onszelf ook open en bloot ter discussie stellen en gezamenlijk onderzoeken hoe we de fouten van het verleden kunnen vermijden.
Dit is wat ik in eerste instantie wilde zeggen, mijnheer de Voorzitter. Het is overduidelijk dat de discussie vandaag begint, maar niet vandaag is afgelopen, omdat op zeer korte termijn een mededeling over een nieuw voorlichtingsbeleid aangeboden zal worden, die grondig met u besproken zal worden.

Perry
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag commissaris Reding willen danken voor haar reactie op de vraag van de heer Andreasen. Mevrouw Reding is een zeer toegewijd commissaris. Haar taak is een zware, maar ik ben er zeker van dat zij van de zijde van het Parlement kan rekenen op de door haar gevraagde steun.
Met het aan de kaak stellen van de tekortkomingen in het voorlichtingsbeleid van de Europese Unie ben ik het volledig eens. Dit voorlichtingstekort is namelijk van ernstiger aard dan het veelbesproken democratisch tekort, hoewel beide in zekere zin facetten zijn van een en hetzelfde probleem.
In een recent verleden hadden wij het verslag-Oostlander, in 1993, en het befaamde verslag-Pex, in 1998. Hierin is het probleem geanalyseerd en zijn verbeteringen voorgesteld. Er is echter bitter weinig van terechtgekomen. Ik wens commissaris Reding veel succes toe met haar aanpak van dit probleem.
Deze week ontving ik een bezoekersgroep van de Winchester Probus Club, die uit hoofdzakelijk gepensioneerde mensen bestond die over het algemeen goed op de hoogte waren van internationale aangelegenheden.Wat zij over de doelstellingen van de EU wisten kon je echter schrijven op de achterkant van een biljet van 1 euro. Nu zult u mij zeggen dat er geen eurobiljetten bestaan maar dat maakt geen verschil uit: zij zouden niets te schrijven hebben.
Wanneer ik Britse groepen toespreek begin ik dikwijls met de vraag: wilt u deel uitmaken van de Europese Unie? Deze week was het antwoord meteen "nee". Vijf of zes jaar geleden zou het nog geluid hebben: "Ja, maar wij willen niet teveel bemoeizucht". Deze situatie is aan het verslechteren. Ik weet dat dit probleem karakteristiek is voor het Verenigd Koninkrijk, maar niet voor het Verenigd Koninkrijk alleen. Overal in Europa neemt het in omvang toe, hetgeen alleen al blijkt uit de opkomst bij de verkiezingen voor het Europees Parlement.
Waarom is dit het geval? Waarom dit gebrek aan enthousiasme voor de Europese Unie? Ten eerste valt een slecht product ook met de beste reclamecampagne ter wereld eenvoudigweg niet te verkopen. Maar ook een prima product vindt geen afnemers als het niet op de juiste wijze aan de man wordt gebracht. Wij moeten er dus eerst voor zorgen dat het product deugt en dat er vervolgens goede reclame voor wordt gemaakt. Ik vrees dat momenteel geen van beide gebeurt.
Ik twijfel er niet aan of de geschiedenis zal uitwijzen dat de oprichting van de Europese Unie de belangrijkste gebeurtenis van de 20ste eeuw was. Zij heeft gedurende een halve eeuw vrede en welvaart gebracht aan het halve continent. Nu de andere helft van het continent staat te trappelen om te mogen toetreden willen mijn kiezers de Unie juist verlaten.
Ik ben geen marketing-deskundige. Ik weet dat er geen simpele antwoorden zijn en dat meer propaganda-pamfletten zeker niet de oplossing zijn. Maar misschien mag ik een paar suggesties doen. Wat is er gebeurd met het idee van Commissievoorzitter Prodi om een snelle-reactiedienst in te stellen? Als die er gekomen is lijkt ze niet erg efficiënt te zijn. Zou deze dienst eventuele antwoorden kunnen e-mailen aan de leden van het Europees Parlement - die hier nuttig gebruik van kunnen maken - en niet alleen aan de pers, die deze dikwijls toch alleen maar in de prullenmand gooit?
Terecht merkte de commissaris op dat de nieuwe technologie veel voordelen biedt. Wij moeten hier meer en beter gebruik van maken en er bijvoorbeeld voor zorgen dat ons website-adres beter bekend is. Misschien zou iets van het SOCRATES-geld besteed kunnen worden om iedere student in Europa van een matje voor zijn computermuis te voorzien, waarop het website-adres van het Europees Parlement vermeld staat.
Bij het grote aanbod van nieuwe TV-kanalen, de digitale TV, enz. vraag ik mij af hoe het staat met een eigen TV-kanaal voor het Parlement? De Senaatszittingen in de Verenigde Staten kan ik "kamerbreed" volgen, maar niet die van het Europees Parlement. Wij moeten meer de nadruk leggen op het goede nieuws, op gevallen waarin wij de burger van dienst zijn. Wij hebben een Commissie verzoekschriften die ruim duizend verzoekschriften per jaar behandelt. Wanneer heeft iemand van de voorlichtingsdiensten van de Commissie of het Parlement voor het laatst een vergadering van deze commissie bijgewoond?
Tot slot wil ik het hebben over de kwestie van het Parlement in Straatsburg. Ik ben niet anti-Straatsburg en zeker niet anti-Frankrijk. Ik besef dat Straatsburg voor ons continent als symbool van vrede en eenheid gold, maar dat was een symbool uit de 20ste eeuw. Ik vrees dat het in de 21ste eeuw een symbool van verspilling en gebrek aan efficiëntie is geworden. Het Parlement, de Commissie en de Raad wil ik dan ook verzoeken dit probleem ter hand te nemen.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ten eerste wil ik u danken voor uw belangstelling en inzet voor de voorlichtingsactiviteiten binnen de Europese Unie. Wij kennen u al vele jaren en zijn op de hoogte van uw betrokkenheid bij en inzet voor wat wij de Europese zaak zouden kunnen noemen, en ook van uw inzet om de Europese zaak onder de aandacht te brengen van de burgers. Bij uw politieke activiteiten heeft u altijd vooral rekening gehouden met de meest kwetsbare groepen: jongeren, ouderen, de werkende klasse. Verder heeft u bijzondere aandacht geschonken aan de media.
Wij ondersteunen de grote lijnen die u ons hier heeft geschetst en die nader omschreven zullen worden in de door u in te dienen mededeling. Deze mededeling moet komende juni door de Commissie worden goedgekeurd.
U heeft twee aspecten genoemd waarop ik de nadruk zou willen leggen: de regionale dimensie en de doelmatigheid.
Het doel van het voorlichtingsbeleid is het bereiken van de burgers. Om de burgers goed te bereiken, moet rekening worden gehouden met de regionale dimensie. De regio is immers een van de invloedssferen waarin men dichter bij de kwetsbaarheid van de maatschappij en haar problemen staat. Om ervoor te zorgen dat de burgers de Europese constructie begrijpen, eraan deelnemen en haar niet zien als een superstructuur die voorbehouden is aan politici en technocraten, is het van wezenlijk belang dat het voorlichtingsbeleid zich afspeelt op het niveau van de regionale instellingen en in samenwerking met die instellingen.
Dit hangt samen met de doelmatigheid. Ik verzoek u bij de herziening van het voorlichtingsbeleid rekening te houden met de ervaring van een aantal lidstaten. Bij de campagne voor de euro was er bijvoorbeeld destijds een overeenkomst tussen de Europese Commissie en de regering van een land. Die regering besloot de opdracht voor een voorlichtingscampagne over de euro aan een vooraanstaand reclamebureau te geven. Dit reclamebureau maakte een aantal prachtige advertenties en er werden duizenden folders verspreid. Maar zo wordt het publiek niet bereikt en het is ook niet doelmatig. Het is misschien zeer bevredigend voor de regering, omdat er op een goede dag een grote bijeenkomst zal zijn; de fungerend minister zal dan stralend de televisiecamera's in kijken en in de krant komen, maar het publiek wordt hiermee niet bereikt. Daarom dient een zo groot mogelijke decentralisatie te worden gewaarborgd.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, degenen in dit Parlement die Schotland vertegenwoordigen, waren blij met het besluit van het Parlement eerder dit jaar om zijn kantoor in Edinburgh een permanent karakter te geven. De Commissie heeft daar al geruime tijd een vertegenwoordiging. De commissaris maakte gewag van het belang van de regio's, naast dat van de staten, in het kader van het communicatiebeleid.
Ik betreur de deze week gedane aankondiging dat de krant The Scotsman het kantoor van zijn Brusselse en Europese correspondent gaat sluiten. Voorts gaat het gerucht dat ook BBC Scotland van plan is zijn speciale correspondent in Brussel naar elders over te plaatsen. Dit zou rampzalig zijn. Niet alleen de Commissie en het Parlement dienen na te denken over hun rol. Ook onze eigen media moeten serieus aandacht besteden aan de kwestie van een behoorlijke verslaggeving over Europese aangelegenheden ten behoeve van hun publiek.
Ik zou nog een ander droevig voorbeeld willen noemen op het vlak van voorlichting en communicatie. Ik vestig nogmaals de aandacht op het bekende geval van de (buitenlandse) taaldocenten aan Italiaanse universiteiten. Uit nieuwe ontwikkelingen is gebleken dat de openheid van informatie en communicatie van de zijde van de Commissie bij dit type gevallen nog veel te wensen over laat. Waar het uiterst belangrijk is dat de betrokken partijen door de Commissie volledig op de hoogte worden gehouden, blijft de praktijk ver achter bij dit ideaal. Zo is deze week gebleken dat de vorige Commissie bij soortgelijke gevallen betrokken partijen op actieve wijze heeft misleid.
Tijdens de huidige zittingsperiode van het Parlement is mij herhaalde malen verzekerd dat de Commissie serieus werk wil maken van de verdediging van rechten, die universitaire assistenten kunnen ontlenen aan antidiscriminatiebepalingen in het Gemeenschapsrecht. Dit verdient echt onze aandacht. Het gaat om openheid, om een bereidheid tot communicatie, en ook gaat het erom hoe ernstig wij het menen met de uit het Gemeenschapsrecht voortvloeiende rechten en met de noodzaak om onze burgers en onze kiezers te laten zien wat wij hier tot stand brengen.
Ik ben blij dat de Commissie en het Parlement hebben meegeholpen aan het uitdragen van informatie in Schotland en ik zou willen dat onze media hetzelfde deden.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, er moet een onderscheid worden gemaakt tussen informatieverstrekking en propaganda. De Commissie-Prodi heeft op het gebied van informatieverstrekking een slechte start gemaakt. Ik heb gehoord dat zij afgelopen herfst de nationale bureaus van de Commissie heeft opgedragen zich te concentreren op politieke informatie in plaats van op de eerdere non-gouvernementele informatie. Dat is dus informatieverstrekking en propaganda van boven naar beneden. Dat is vooral het verspreiden van propaganda en niet van informatie.
Ook wat betreft het belangrijkste onderdeel van informatie, de openbaarheid, heeft de Commissie een slechte start gemaakt. De Commissie heeft een voorstel voor een richtlijn over openbaarheid ingediend, dat volgens de algemene maatstaven onaanvaardbaar is. Het informatiebeleid van de Commissie op het gebied van openbaarheid is eerder verhullend dan openbaarheid vergrotend. Openbaarheid is net zo belangrijk als informatieverstrekking. Ze biedt de burgers en de media de mogelijkheid zelf documenten te raadplegen en eigen conclusies te trekken in plaats van deze door de Commissie voorgeschoteld te krijgen. De kloof tussen de officiële documenten en de conclusies is zeer duidelijk. In de documenten staat bijvoorbeeld dat de vredesmacht van de Europese Unie geen euroleger is, maar Commissievoorzitter Prodi heeft gezegd dat ook al noem je het bijvoorbeeld Margaret of Mary Ann, het toch om een euroleger gaat. Bij een dergelijke voorlichting is het belangrijk zelf documenten te kunnen raadplegen en eigen conclusies te kunnen trekken, omdat ook documenten niet altijd duidelijk maken waar het om gaat.
Er is ook reden voor kritiek op de informatieverstrekking door het Parlement. Het Parlement heeft eigen informatiebureaus, maar het informatiebureau in Finland heeft naar verluidt geen geld om de basisovereenkomsten van de Europese Unie te kopen, zodat de leden die in het bureau van het Parlement kunnen raadplegen. Ze beschikken daar over één Internetverbinding. Hieruit kan men concluderen dat de ambtenaren van het eigen informatiebureau van het Parlement niet weten, wat er in het Parlement gebeurt, terwijl het Parlement over uitstekende websites beschikt. Het gaat in grote mate om een propagandaoorlog die hier wordt gevoerd en in veel opzichten is het ook een propagandaburgeroorlog.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, allereerst wil ik u er nogmaals op wijzen dat commissaris Reding een drastische wijziging in het voorlichtingsbeleid van de EU heeft aangekondigd. Hiermee geeft zij aan dat er fouten zijn gemaakt, dat men nieuwe inspanningen moet leveren en dat we aandacht moeten besteden aan dit gebied. Hiervoor willen we u bedanken.
Ten tweede wil ik u erop wijzen dat we onszelf de vraag moeten stellen of de actie van vanochtend om de stemming te verhinderen, een positief voorbeeld van voorlichtings- en communicatiebeleid voor het Parlement was, zowel naar buiten toe, als ook intern. Ja of nee? Ik denk van niet. Het huiswerk dat moet worden gemaakt, moeten we zelf doen, en we mogen voorlichting en communicatie in het kader van ons werk niet verwarren met zelfprofilering. In dit verband moeten wij ook proberen te begrijpen dat de problemen van de politieke partijen en instanties onder andere op een communicatie- en voorlichtingsprobleem terug te voeren is.
Wij - en dat zeg ik heel duidelijk - de instellingen van de Europese Unie, het Europees Parlement en de Parlementsleden kunnen niet alleen voor de voorlichting over Europa zorgen. Zonder de steun van de lidstaten, zonder de steun van de openbare mandatarissen op gemeentelijk, provinciaal en landelijk niveau, zonder de steun van alle instanties kunnen we niet direct de burger bereiken, want we zijn of hier en doen ons werk of we houden ons bezig met communicatie- en voorlichtingsprocessen bij onze burgers. We kunnen niet allebei dingen tegelijk doen, zoals in het Verdrag van Maastricht wordt bedoeld!
Mevrouw de commissaris, ik verwacht van u een algemeen plan, een tijdschema en concrete maatregelen om het voorlichtingsbeleid uit te voeren. Hierbij dienen de openbare mandatarissen, alle personen en instellingen die van de EU geld krijgen, te worden betrokken. De bezoekersgroepen en ook de twee werkterreinen die, zoals ik meen, onder uw verantwoordelijkheid vallen, de scholen en de jeugd, moeten we meer erbij betrekken, en het personeel op de plaatsen van de Gemeenschapsinstellingen moet er de nodige middelen voor krijgen. Zou u ons een concreet pakket aan maatregelen alsmede een tijdschema willen voorleggen?

Reding
Dank u wel, mijnheer de Voorzitter. Ik wil graag die leden bedanken die klaarblijkelijk onze actie steunen en bereid zijn mee te gaan met een nieuw beleid dat noodzakelijkerwijs innoverend is. Dit concludeer ik ieder geval naar aanleiding van wat de geachte afgevaardigden hebben gezegd.
Ik zou graag eerst willen reageren op de heer Perry, die opmerkte dat de situatie achteruitgaat. Ik vind dit een zeer negatieve zienswijze. Waarschijnlijk heeft de geachte afgevaardigde gelijk, maar ik hoop dat de situatie niet overal aan het verslechteren is. Dat zou namelijk vreselijk zijn. Maar als de ontwikkelingen waar dan ook ongunstig zijn moeten wij daar zwaar aan tillen. Wij kunnen dit niet eenvoudigweg constateren en vervolgens niets doen. Wij zullen iets moeten ondernemen.
Bij het in voorbereiding zijnde nieuwe voorlichtingsplan zullen zowel alle regionale als nationale krachten worden gebundeld; van dit plan wordt veel goeds verwacht voor het toekomstige voorlichtingsbeleid.
De heer Perry heeft drie specifieke punten genoemd. Ten eerste dient meer ruchtbaarheid te worden gegeven aan het website-adres. Dit probleem is mij bekend. Op 3 april is de nieuwe toegangsfaciliteit van start gegaan - Europe Direct. Scholen en lokale instanties zullen van deze nieuwe site op de hoogte worden gebracht.
Voor wat betreft een eigen parlementair TV-kanaal, zou de Commissie er niets op tegen hebben als het Parlement met een dergelijk voorstel kwam. Dit initiatief laat ik echter aan het Parlement zelf over.
Ten aanzien van de Commissie verzoekschriften en de publiciteit die eraan wordt gegeven, moet ik zeggen dat dit voor het laatst is gebeurd toen ikzelf nog voorzitter was van deze commissie. Ik vind het een zeer belangrijke commissie. Sommigen onder u hebben er een paar jaar geleden nog samen met mij deel van uitgemaakt. Het is de commissie die zich het meest bezighoudt met het Europa van de burger. Mocht het Parlement besluiten om voor zijn optreden naar de burger toe deze commissie in te schakelen, dan kunt u van de steun van de Europese Commissie verzekerd zijn.
(FR) De heer Gasòliba i Böhm heeft, net als de heer MacCormick, over een zeer belangrijk probleem gesproken, dat samenhangt met het feit dat de voorlichting niet gecentraliseerd kan worden, omdat dat niet uitvoerbaar is. Als de informatie alleen vanuit Brussel wordt verspreid, of alleen vanuit Straatsburg, kan deze informatie de mensen niet bereiken. Ik ben er absoluut van overtuigd dat, willen we Europa dichterbij de burgers brengen en de burgers dichterbij Europa, het voorlichtingsbeleid een regionale dimensie moet hebben, op alle gebieden trouwens, ook wat de euro betreft. Men kan inderdaad de euro niet invoeren door middel van een televisie-uitzending. De televisie is belangrijk, dat moeten we niet vergeten, maar men moet eveneens en vooral de basis informeren, naar de mensen toe gaan, met de mensen praten. En we beschikken over vele steunpunten in de verschillende lidstaten, in onze regio's, dorpen, kleine steden, die een zeer grote rol kunnen spelen. Ik denk dat beleid dat alleen maar aangestuurd zou worden door een reclamebureau en niet staatsburgerlijk zou zijn, dat wil zeggen ter plekke gevoerd wordt in samenspraak met de direct betrokken burgers, een verkeerd beleid is. Ik ben het helemaal eens met de heer Gasòliba i Böhm wanneer hij zegt dat we deze regionale dimensie in moeten passen in ons voorlichtingsbeleid en ik zal ervoor zorgen dat dit ook gebeurt in mijn besprekingen met de verantwoordelijke personen op nationaal niveau.
(EN) Vanuit dezelfde optiek kan ik de heer MacCormick zeggen dat ik het jammer vind dat de Schotse media niet langer aandacht besteden aan Straatsburg of Brussel. Uiteraard kan ik hier verder niets aan doen, daar het om een eigen beslissing van de media gaat. Het is echter van belang dat alle betrokkenen, met inbegrip van de leden van het Europees Parlement, de media aansporen tot een intensievere verslaggeving over Europa. Ikzelf laat niet na hier bij elke ontmoeting met verenigingen van journalisten of hoofdredacteuren op aan te dringen.
Het voorlichtingsbureau in Edinburgh zal niet worden gesloten. Onze activiteiten op regionaal niveau zullen dus tenminste worden voortgezet.
(FR) De heer Seppänen heeft gezegd dat de voorlichting aan het grote publiek tekort schoot en dat de Commissie Prodi zich te zeer geconcentreerd zou hebben op politieke propaganda. Ik hoop dat de geachte afgevaardigde ongelijk heeft en dat deze opvatting over voorlichting niet zegeviert. In ieder geval kondig ik in de schriftelijke verklaring die ik momenteel opstel een volslagen andere weg aan, de weg van de dialoog, de weg van het rechtstreekse contact met de burger. Ik wil het nog eens heel duidelijk herhalen: voorlichting aan de burgers zal niet alleen de verantwoordelijkheid van de Commissie zijn. Ik ben ervan overtuigd dat deze voorlichting alleen in nauwe samenwerking met de drie betrokken instellingen kan geschieden. Zo niet, dan gaan we onze mislukking tegemoet.
(DE) Ik dank de heer Karas dat hij de manier waarop wij in de toekomst het voorlichtingsbeleid moeten benaderen positief vindt. Ik ben het absoluut met hem eens dat ieder bij zichzelf te rade moet gaan wat er mis is gegaan.
Ik zal me zeker niet bemoeien met de problematiek van het voorlichtingsbeleid van het Parlement. Dat moeten de parlementariërs zelf doen. Maar we moeten er wel met zijn allen voor zorgen dat de Gemeenschap zich kan profileren.
Wat de heer Karas zei, klopte: we hebben de lidstaten inderdaad nodig. Dat is immers ook een van de punten van het nieuwe voorlichtingsbeleid dat ik in de toekomst wil presenteren. We hebben niet alleen de lidstaten nodig, maar ook de verenigingen, de politici uit de regio, de nationale politici. Zonder hen kunnen we onze informatie helemaal niet overbrengen. De instellingen enerzijds en de mensen in onze regio's, in onze landen anderzijds moeten dus met elkaar in overleg treden. Ik weet dat dit makkelijker gezegd is dan gedaan. Maar als je er geen begin mee maakt, gebeurt er helemaal niets. Daarom hoop ik dat met het door mij voor te stellen nieuwe voorlichtingsbeleid heel sterk de nadruk zal komen te liggen op dit aspect van inspraak en verantwoordelijkheid van de burgers voor Europa.
(FR) Mijnheer de Voorzitter, in mijn eentje kan ik geen revolutie maken. Dat spreekt vanzelf, ik heb veel soldaten nodig, ik heb vele hulpen nodig en ik heb u allen nodig, ieder afzonderlijk, opdat daar waar iemand zijn invloed aan kan wenden, daar waar iemand verantwoordelijkheden heeft, hij mij helpt bij dit nieuwe voorlichtingsbeleid. Het is een gezamenlijke inspanning, het is een grote uitdaging, en ik weet dat ik op u kan rekenen.
(Applaus)

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris.
Dit is misschien de eerste keer dat ik afgevaardigden heb horen betitelen als soldaten, maar wij weten welke rol wij hier spelen.
Het debat is gesloten.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, in het opgewonden debat over de quorumkwestie ben ik daarnet met mijn beroep op het Reglement niet aan bod gekomen. Gisteren stelde de heer MacCormick een vraag over het uitstellen van de stemming over de GMO voor bananen. Ik deel de zorgen van de heer MacCormick. We hebben om dit uitstel verzocht, opdat we in de communicatie met de Verenigde Staten binnen de WTO als Parlement mee kunnen blijven doen. Als we volgens ons Reglement hadden gestemd, dan hadden we als Parlement niet meer mee gedaan. Daar ging het om, mijnheer MacCormick - hij is nu niet meer hier. Ik wil graag dat dit in de notulen wordt opgenomen. Dit heeft te maken met het feit dat wij als Parlement op het gebied van de landbouw nog geen medebeslissingsrecht hebben. Daarom moesten we wel deze weg bewandelen.

De Voorzitter
Ik neem daar nota van. Daar zal voor gezorgd worden.
Het woord is aan de heer Beysen over de orde.

Beysen
Mijnheer de Voorzitter, ik stel met enig genoegen vast dat de subversieve actie van sommige van onze collega's om de werkzaamheden te verstoren, is stilgevallen. Dat zal waarschijnlijk als reden hebben dat ze hebben vastgesteld dat ze niet meer gesteund worden door tenminste 32 afgevaardigden. Ik zou alleen maar willen zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat men hier dus een eigenaardige selectiviteit doorvoert, dat men hier nummertjes opvoert en dat men wanneer het nummertje gedaan is, weggaat en dan is het spel dus gespeeld. Ik wilde dat toch even signaleren omdat men het Parlement niet mag verwarren met een peutertuin en dat is het gevoel dat ik hier heb wanneer ik hier straks deze zaal zal verlaten.

De Voorzitter
Collega's, ik wou graag beginnen met het debat. Laten wij niet in discussie gaan. Ik zal u zeggen hoe het Reglement van orde luidt, dan komen wij er goed uit.
Het woord is aan de heer Van Hulten.

Van Hulten
Voorzitter, onze actie is niet beëindigd. Ik wil alleen even tegenspreken dat wij uit zijn op het verstoren van de werkzaamheden. Wij zijn erop uit om te zorgen dat dit Parlement de komende vijf jaar effectiever kan werken en geloofwaardiger is, daar zijn wij mee bezig. We hopen op de steun van alle parlementariërs om de agenda zo in te richten dat dat in de toekomst ook het geval zal kunnen zijn, zoals u dat zelf deze week op televisie zo treffend heeft uitgelegd, mijnheer de Voorzitter.

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, ik ben misschien een subversief element maar iemand anders kent waarschijnlijk het Reglement niet. Het verzoek tot vaststelling van het quorum moet gedaan worden op het moment van de stemming en niet op het moment van het debat.

De Voorzitter
Mijnheer Speroni, laten wij duidelijk zijn. Ik lees artikel 126, lid 1, van het Reglement voor: "Het Parlement kan altijd, ongeacht het aantal aanwezige leden, beraadslagen, zijn agenda vaststellen en de notulen goedkeuren." Beraadslagen kan altijd. Straks, en dat ga ik u zo mededelen, volgen er stemmingen en wij zien wel wat er dan gebeurt. Ik leid hier de vergadering volgens de agenda zoals die is voorgelegd.
Het woord is aan mevrouw Gebhardt en dan hoop ik dat wij aan het agendapunt van de nachtvluchten kunnen beginnen.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een vraag stellen vrij naar Loriot: Waar zijn ze? Waar zijn ze gebleven, zij die zeggen dat we hier goed werk moeten leveren, die voortdurend vragen hoe het met het quorum zit, en wanneer wij hier inhoudelijk werk aan het doen zijn in geen velden of wegen te bekennen zijn? Waar zijn deze 32 en die anderen, die daarstraks opstonden en straks weer zullen opstaan en die nu, op het moment dat we aan het beraadslagen zijn, niet meer hier zijn? Kan iemand mij eens zeggen wat dit allemaal voor een geleuter is?

Nachtvluchten en geluidsoverlast
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag aan de Commissie (B5-0206/2000) van de leden Lannoye, Auroi, Bouwman, Bowe, Cerdeira Morterero, Corbey, Costa Paolo, Deprez, Desama, González Álvarez, Guy-Quint, Izquierdo Collado, Jonckheer, Korhola, Kreissl-Dörfler, Lienemann, Lucas, McKenna, Maes, Martínez Martínez, Papayannakis, Patrie, Arvidsson, Puerta, Ries, Rod, de Roo, Sandbæk, Schroedter, Sornosa Martínez, Staes, Sterckx, Terrón i Cusí, Van Brempt, Vander Taelen, Van Lancker, Ducarme, over de nachtvluchten en geluidshinder rond luchthavens.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ik zal maar met de deur in huis vallen. Voor de verschillende instellingen die belast zijn met het beoordelen van overlast en het effect van deze overlast op de mensen, staat het tegenwoordig vast dat geluid als de grootste overlast wordt ervaren door deze mensen. Dat is volkomen begrijpelijk wanneer men weet dat het merendeel van de Europese burgers wordt blootgesteld aan geluidsniveaus die hun welzijn verstoren.
Daarom vinden wij het jammer dat de wetgevende Europese instellingen, en de Commissie in het bijzonder, er niet happig op zijn met voorstellen te komen voor concrete maatregelen voor de bestrijding van geluidshinder en voor grenswaarden voor de geluidsoverlast. We hebben in 1996 een Groenboek gehad en sinds die tijd: niets meer.
Het geluidsprobleem is grotendeels te wijten aan het vervoer, in hoofdzaak aan het wegvervoer, maar ook, en op een steeds zorgwekkender manier, aan het luchtvervoer. Kenmerkend voor het luchtvervoer zijn de geluidspieken bij het landen en opstijgen, een probleem dat 's nachts nog eens extra versterkt wordt: nachtvluchten, of liever het 's nachts opstijgen en landen, houdt sommige omwonenden van luchthavens uit hun slaap.
Welke antwoorden worden vandaag aangedragen op het vlak van vliegtuignormen? Deze zijn voor het laatst in 1977 vastgesteld door de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie. Sinds 23 jaar is er in dat opzicht dus niets veranderd. Wat de vernieuwing van de vloot betreft, is het duidelijk dat dit absoluut niet gestimuleerd wordt door steeds strengere normen, zodat we met stokoude vliegtuigen van doen hebben.
In de recente mededeling van de Commissie over het luchtvervoer en milieu is een strategie opgenomen ter vermindering van geluidshinder, gebaseerd zowel op het gebruik van economische instrumenten - beter beheer van het luchtverkeer en van de toegang van de luchthavens - als op de bevordering van technologische ontwikkeling. Dat is een goede strategie, die de toename van de overlast beperkt. Ik heb echter de indruk, en ik geloof ook heel wat van mijn collega's, dat hiermee niet op korte termijn de doelstelling kan worden gehaald die erin bestaat mensen niet aan geluidsniveaus bloot te stellen die de gezondheid en de kwaliteit van leven in gevaar brengen.
Gezien deze situatie heeft een aantal landen en regio' s maatregelen genomen om de toegang tot luchthavens gedurende de nacht te beperken. Helaas is dat niet bepaald ordentelijk verlopen, wat een in mijn ogen gevaarlijke reactie heeft ontketend bij een aantal vervoersbedrijven, met name in het postvervoer en vrachtvervoer: zij dreigen met verplaatsing van hun bedrijf, waardoor in de betreffende regio's een bepaalde economische onzekerheid is ontstaan.
Een voor de hand liggend antwoord is mijns inziens dan ook harmonisatie op Europees niveau: het gaat natuurlijk niet om standaardiseren, want er zijn nu eenmaal regionale verschillen, maar er moet een gemeenschappelijke basis zijn voor de lidstaten van de Europese Unie.
Mijns inziens moet het nachtelijke luchtvervoer, dat onvermijdelijk geluidshinder met zich meebrengt, hoe ver de technologie ook is gevorderd, absoluut worden ingekaderd en ingeperkt. Ik zou dus graag zien dat de Commissie initiatieven hiertoe neemt.
Ik heb me zojuist niet in het debat gemengd en, met uw permissie, wil ik graag iets zeggen over de stemming. Persoonlijk heb ik liever een stemming waar een groot aantal collega's aan deelneemt, dan een stemming met dertig of veertig afgevaardigden, op vrijdagmiddag. Zelf vind ik het vervelend, omdat een resolutie die aangenomen is door weinig afgevaardigden ook maar weinig gewicht heeft. Ik heb meegedaan aan de actie van vanochtend en ik kon de kritiek van een aantal collega's die menen dat deze actie tegen Straatsburg is gericht, niet waarderen. Ik ben helemaal niet tegen Straatsburg, integendeel. Dat het ik meerdere keren laten zien, hoewel ik een Belg ben. Ik wil niet dat Straatsburg de zittingen kwijt raakt die normaal gesproken van maandag tot vrijdag plaatsvinden.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de heer Lannoye voor dit initiatief en voor het feit dat hij in deze instelling het debat over dit belangrijke onderwerp heeft aangezwengeld.
De Commissie heeft een mededeling gepubliceerd: "het luchtvervoer en milieu - naar een duurzame ontwikkeling". Die mededeling is onder andere juist bedoeld om het debat op gang te brengen over de vraag of het wenselijk is een communautair kader te formuleren voor de besluitvormingsprocedures inzake de exploitatiebeperkingen die de luchthavens in de Unie uit milieuoverwegingen opgelegd krijgen. Tijdens het debat binnen de instellingen dat daaruit voortvloeit, zullen de Raad en het Parlement de gelegenheid krijgen zich uit te spreken over deze mededeling in het algemeen en over specifieke aspecten, zoals bijvoorbeeld de nachtvluchten.
Zoals zij in deze mededeling heeft opgemerkt, ziet de Commissie niet goed hoe uniforme en dwingende regels met betrekking tot exploitatiebeperkingen, die op alle luchthavens in de Gemeenschap van toepassing zouden zijn, zoals bijvoorbeeld het geval zou zijn voor het algemeen verbod voor nachtvluchten, hoe een dergelijk beleid de meest evenwichtige oplossing zou kunnen vormen voor het probleem van de geluidshinder die aan bepaalde luchthavens te wijten is.
De Commissie is van mening dat de beslissingen nog steeds op plaatselijk niveau genomen moeten worden. Ze is echter ook van mening dat er een gemeenschappelijk kader zou moeten zijn voor de procedures die op dergelijke beslissingen uitlopen. Dan kan bijvoorbeeld een regio die besluit nachtvluchten te verbieden, dit op dezelfde manier doen als een soortgelijke regio een stukje verderop. In dit kader zou een verplichte raadpleging van alle betrokken partijen kunnen worden opgenomen, een toereikende termijn om zich aan te passen aan de nieuwe beperkingen en een gemeenschappelijke grondslag om de ecologische uitwerking van de beoogde maatregelen voor exploitatiebeperkingen te beoordelen.
Ik zou graag ook iets willen zeggen over de hushkits. Wat betreft de kwestie van het uit het verkeer nemen van de meest lawaaierige vliegtuigen, blijft de Commissie afhankelijk van de lopende werkzaamheden binnen de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie betreffende de uitwerking van een nieuwe geluidsnorm en regels voor het uit het verkeer nemen van de meest lawaaierige vliegtuigen. Hopelijk gaat alles goed en zullen deze werkzaamheden ertoe leiden dat in september 2001 door de 33e vergadering van de ICAO nieuwe bindende, internationale regels voor geluidshinder zullen worden opgesteld. In de verordening betreffende de hushkits wordt voor wat betreft de vliegtuigen waarvan het certificaat is verlengd, de huidige situatie bevroren. In vergelijking met die verordening zouden echte internationale regels, gericht op het geleidelijk uit het verkeer nemen van deze toestellen, voor het milieu betere resultaten opleveren.
De Verenigde Staten weigeren ondertussen hun actie tegen de verordening betreffende de hushkits stop te zetten. Daarom zullen de bepalingen van deze verordening met betrekking tot de niet-toevoeging op 4 mei aanstaande van kracht worden. De bepalingen inzake het verbod op het gebruik van luchtvaartuigen die in derde landen staan geregistreerd, worden pas op 1 april 2002 van kracht. De beoordeling door de Commissie van de conclusies van de 33e vergadering van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie zal daarom de noodzakelijke gegevens verschaffen op grond waarvan beoordeeld kan worden of het wenselijk is de verordening betreffende de hushkits te vervangen door internationale voorschriften voor het geleidelijk uit het verkeer nemen van vliegtuigen. Het is allemaal in beweging, de Commissie werkt eraan en bedankt het Parlement voor zijn begrip en voor zijn samenwerking op dit gebied.

De Voorzitter
Ik heb vier ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 42, lid 5, van het Reglement ontvangen.
De stemming zal plaatsvinden na het debat.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, geluidsoverlast door vliegtuiglawaai is een heel actueel thema. Onlangs hebben we over de hushkits gesproken. Ik begrijp de opmerkingen van mevrouw de commissaris dat de verordening zoals die is vastgesteld inderdaad ook ingaat per 4 mei aanstaande.
Voorzitter, niet alleen de hushkits baren ons de nodige zorgen. Ook meer algemeen moet geconstateerd worden dat door de groei van het luchtverkeer, vooral ook voor burgers die nabij drukke luchthavens wonen, de geluidsoverlast verontrustend aan het toenemen is. Met name ook 's nachts is de overlast enorm. Het aantal nachtvluchten moet dan ook stevig worden beperkt. Maar wat is nacht? Op de luchthaven Düsseldorf begint de nacht om 22 uur, zei mijn collega Florenz. In Nederland is men op dat punt veel creatiever, daar begint de nacht om 01.00 uur en we noemen dat dan niet nacht, dat noemen we randen van de nacht. Voorzitter, hoe dan ook, dit leidt ertoe dat we behoefte hebben aan een samenhangende aanpak van de geluidsoverlast rondom burger- en vrachtluchtvaart, want de afzonderlijke lidstaten hanteren op dit moment wel heel uiteenlopende regelingen. Het resultaat van die uiteenlopende regelingen is het directe en ongewenste gevolg dat luchthavens met elkaar gaan concurreren: als ik maar zo soepel mogelijk ben, dan kan ik ook zorgen dat ik veel vrachtverkeer binnen krijg. Wie is het kind van de rekening? Dat zijn al die omwonenden.
Voorzitter, wat hebben we dus nodig? Ten eerste, aanpak bij de bron van alle geluidshinder, dus ook van de hinder van vliegtuigen. Dat betekent dus terdege onderzoek naar geluidsarmere motoren. Dat betekent verboden, dat betekent internationale standaards. Maar dat betekent ook dat we een Europese kaderregeling nodig hebben. Een kaderregeling die ervoor zorgt dat er gemeten wordt, genormeerd wordt, gezoneerd wordt op een manier die rondom alle Europese luchthavens hetzelfde is. Wat wij vragen - en we hebben dat niet voor de eerste keer gedaan, we hebben dat tweeëneenhalf jaar geleden bij het verslag over de geluidsbelasting gedaan dat nog verdedigd is door wijlen onze collega Carmen Diez de Riviera - is die wetgeving. En mevrouw de commissaris, - en mevrouw Reding, u vertegenwoordigt op dit moment mevrouw de Palacio - u zegt: het is heel lastig, maar ik vraag u nog niet om een verbod, ik vraag u niet om een nachtverbod. Waar ik u om vraag is, laat het niet stil zijn rondom dit thema en laten we oppakken wat het Parlement al een keer gevraagd heeft. Het is een eigen amendement geweest, ingediend namens de EVP-fractie. Laten we er dus voor zorgen dat er een Europese richtlijn komt die ervoor zorgt, gesteund door de frisse wind van mevrouw Loyola de Palacio, dat we nu eindelijk onze burgers kunnen geven wat hen toebehoort. Dat is ook stilte in de nacht, maar dat betekent dus ook goede zonering, isolering, goede regelgeving in Europa.

Van Brempt
Voorzitter, commissaris, collega's, de luchtvaartindustrie is een groeiende en zeker ook bloeiende industrie in de Unie geworden. Dit heeft ongetwijfeld veel benefits, maar steeds meer ook heel veel negatieve kanten. Ik zou dadelijk willen stellen dat indien Europa niet optreedt in deze kwestie er een schrijnende concurrentie zal ontstaan in de keuze tussen kwaliteit van leven, economie en sociale aspecten. De vraag is, kunnen we en willen we vooral dat onze burgers een nacht-, en ja, zelfs een gezonde dagrust hebben? Sta me toe heel even stil te staan bij de problematiek van de lawaaioverlast bij mijn eigen nationale luchthaven, een luchthaven trouwens die u allen zeer veel frequenteert. De geluidsoverlast in Zaventem heeft reeds lang de grens van het toelaatbare overschreden. De kwaliteit van leven, van slapen van de omwonenden is beneden alle peil gezakt. De oplossing van dit probleem heeft in België veel stof doen opwaaien, ook binnen mijn regering. U weet, in deze regering is zowel blauw, groen als rood vertegenwoordigd. De groene minister had het immers aangedurfd om een volledig nachtverbod in te stellen. Opeens was België te klein voor de hele heftige discussie die losbarstte.
Commissaris, collega's, je kan rood-groen zijn in je hart en ik verzeker u, ik ben dat. Ik wil ook steeds het leven en de kwaliteit van het bestaan van iedereen als hoogste goed naar voren blijven schuiven. Dat is mooi in theorie, maar in de praktijk soms heel erg moeilijk. Wat is het ergste? Zeer moeizaam of zeer slecht slapen, nacht in nacht uit, of van de ene op de andere dag je werk, je inkomen verliezen? Het pakjesbedrijf dat op Zaventem actief is, had immers gedreigd honderden, zo niet veel meer banen te doen verdwijnen. Vakbond en werkgevers stonden ineens aan dezelfde zijde. Ondertussen is er een oplossing uitgedokterd in België: een combinatie van maatregelen waarbij er een beperking is aan de geluidsbron, strenge maatregelen om dit te controleren en een aantal planologische infrastructurele maatregelen zoals het bieden van isolatie aan huizen.
Het is een verbetering, maar het is geen oplossing. Te veel mensen blijven het slachtoffer van te veel lawaai in hun slaapkamer. Toch neemt België hier samen met andere lidstaten op dit vlak een voortrekkersrol in deze discussie en de vraag is dan ook, zal het land samen met de bedrijven en de mensen die daar werken en daar wonen, hier het slachtoffer van worden? We kunnen dit enkel en alleen vermijden als de nachtvluchten en de geluidsoverlast op het Europese niveau getackeld wordt. Dat is dan ook wat wij vragen en ik merk - en ik verheug me daar heel sterk over - dat alle kleuren in dit Parlement dit vragen en ik hoop dan dat de Commissie daar niet doof voor is. Het valse dilemma tussen economie, het sociale en de ecologie zal Europa moeten oplossen. We willen een gestandaardiseerde methode voor de berekening van geluidsoverlast in de Unie. We willen daarbij ook uniforme normen en een doeltreffende kostenberekeningsregel. Daarenboven willen we criteria die bepalen wanneer een nachtverbod moet worden ingesteld in de Unie.
In een recente mededeling van de Commissie over luchtvervoer en milieu wordt er reeds een eerste strategie uitgestippeld. Dat is goed, maar dat is niet goed genoeg. Ten eerste biedt dit, zoals collega Lannoye reeds gezegd heeft, geen oplossing voor het probleem op dit moment. Ten tweede, dit is maar een mededeling, wij willen harde wetgeving van de Commissie zodat iedereen weet waar zij zich aan dienen te houden. Ik betreur dat de commissaris, die commissaris de Palacio vervangt, stelt dat het zeer moeilijk is om een nachtverbod in te stellen. Ik denk dat dat met een beetje goede wil wel moet kunnen. Ik kijk met verwachting uit naar het antwoord.

Sterckx
Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer Lannoye heeft daarjuist gezegd, lawaai is een probleem van alle vervoersmiddelen, maar bij vliegtuigen is het heel specifiek, omdat het zo geconcentreerd is. De Commissie heeft in haar mededeling over luchthaven en milieu een aantal dingen over lawaai gezegd, onder meer - en u heeft dat nog eens herhaald - dat daar de regel van de subsidiariteit geldt, dat dus lokale toepassingen mogelijk moeten kunnen zijn zonder dat de Europese Unie alles regelt, maar ik zou dan nu toch graag willen horen, ook van de Commissie, dat er garanties zijn dat er geen concurrentievervalsing is. Een interessant idee in de mededeling is het opstellen van een lijst voor classificatie, niet alleen van vliegtuigen, maar ook van luchthavens. En dat wordt gezegd: dit zijn geluidsgevoelige luchthavens en dat op geluidsgevoelige luchthavens bepaalde dingen niet mogen die op andere luchthavens die minder gevoelig zijn, eventueel wel mogen. Nu, mevrouw Van Brempt heeft het heel duidelijk gezegd, we zitten in een dilemma.
Het is duidelijk dat een aantal bedrijven, een bepaalde economische sector niet kan zonder 's nachts te vliegen, en dat deze op de vraag veronderstel dat je 's nachts niet vliegt, zegt: ja, dan moeten we stoppen, dan is onze activiteit nutteloos, dan kunnen we onze diensten niet meer aanbieden. Nu, onze vraag is, hoe combineer je die twee dingen? Dan moet de Commissie ervoor zorgen dat er in haar regeling geen concurrentievervalsing kan zijn tussen verschillende luchthavens in de verschillende lidstaten. Mevrouw Van Brempt heeft duidelijk gezegd wat het dilemma was voor de Belgische regering. Die zit dus tussen twee vuren. Nu, de Belgische regering heeft een aantal maatregelen genomen, maar zou het bijvoorbeeld niet nuttig zijn als de Commissie een soort lijst zou opmaken van goede en slechte luchtvaartmaatschappijen op het gebied van lawaai, diegenen die wel investeren in het bestrijden van het lawaai, diegenen die wel een goede record kunnen voorleggen bij het bestrijden van lawaai en diegenen die dat niet doen, degenen die hun best niet doen, en daar dan ook maatregelen aan vastmaken. Want het is duidelijk: lawaai moet bestraft worden. Het moet dus duurder zijn om met bepaalde vliegtuigen te vliegen, het moet onmogelijk zijn om met bepaalde vliegtuigen te vliegen, 's nachts bijvoorbeeld. Het zou natuurlijk het best zijn een totaalverbod te hebben, maar kunnen we dat doen en waar moeten we dat eventueel doen? Daar moeten we van de Commissie antwoord op krijgen. Nu, het Europees kader ontbreekt op dit moment - en u zegt zelf dat het er moet komen - maar mijn vraag is, wanneer? Wanneer krijgen we dat? We hebben nu een mededeling, binnenkort het verslag van mevrouw Lucas over luchtvaart en milieu, maar wanneer krijgen we wetgeving, wanneer krijgen we een kader dat voor elke lidstaat duidelijk genoeg is, zodat er geen concurrentievervalsing is? Zou het al niet nuttig zijn om bijvoorbeeld te kijken naar best practices zoals dat nu tegenwoordig zo modieus heet, om eens te laten weten welke luchthaven wat doen, en dat is al heel wat. Er is bijvoorbeeld op Schiphol een soort klachtenbureau voor lawaai. Andere luchthavens hebben dat niet en zouden dat misschien toch wel kunnen gebruiken. Dus laten we tussen de verschillende luchthavens van de Europese Unie waar men overal met hetzelfde probleem kampt, informatie uitwisselen. Ik zou aan de Commissie willen vragen dat toch sneller te gaan doen en niet te wachten op alleen maar de wetgevende maatregel, maar andere dingen te doen om de mensen bij elkaar te brengen.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, gisteren hebben de inwoners van Straatsburg hun politieke leiders ertoe gebracht het plan te verwerpen van DHL, dat vooral als luchtkoerierbedrijf bekend is, om zich op de luchthaven van Straatsburg-Entzheim te vestigen. Nu probeert het bedrijf zich stiekem op de regionale luchthaven van Nancy-Metz te vestigen. DHL heeft die uitgekozen omdat hij op het veel dunner bevolkte platteland ligt waar het bedrijf dus veel minder protest verwacht. Daarin komt het echter bedrogen uit. Als het om lawaaihinder door vliegtuigen en de volksgezondheid in het algemeen gaat, mogen wij geen onderscheid maken tussen plattelands- en stadsbewoners: elke burger heeft recht op nachtrust. Ik denk ook aan het protest van de omwonenden van Roissy, Satolas en Milaan. Dat laatste heeft zich in de val laten lokken van de trans-Europese netwerken, bij de totstandbrenging waarvan met de verslechtering van de levensomstandigheden van de omwonenden volstrekt geen rekening wordt gehouden.
Nu het luchtverkeer en de nieuwe economie razendsnel groeien - ik denk aan de verdere toename van het vrachtverkeer -, moet de Unie reageren en moet de Commissie concrete maatregelen voorstellen om aan de rechtmatige verwachtingen van onze burgers te beantwoorden. Wij moeten het gehele vervoersbeleid opnieuw bekijken en het luchtvervoer en de daardoor veroorzaakte hinder aan banden leggen en terugdringen. De door luchthavens veroorzaakte lawaaihinder is nooit onderzocht. Over korte afstanden moet het luchtvrachtvervoer op het spoor overschakelen. Persoonlijk ben ik voorstander van een verbod op nachtvluchten. Wij moeten de nachtrust respecteren van de bevolking in de buurt van de luchthavens, die overdag al meer dan genoeg hinder ondervindt. Die drie thema's moeten dringend worden aangepakt.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, reeds lange tijd wordt er geprotesteerd door de omwonenden van de luchthaven Barajas, in Madrid, wanneer er een uitbreiding van de luchthaven plaatsvindt. Dit gebeurt om verschillende redenen, maar in hoofdzaak vanwege de geluidshinder. Ik veronderstel dat andere burgers die nabij een luchthaven van een grote stad wonen, hetzelfde probleem hebben. Ik weet dat de regering in Madrid de laatste twee maanden een beperking van het aantal nachtvluchten vanaf 11 uur 's avonds heeft voorgesteld. Maar ik weet ook dat de genomen maatregelen geen groot effect hebben gehad op de kwaliteit van leven van de burgers. Wij hopen dat dit nog verbetert. Vandaar de mogelijkheid om hier te debatteren, die wij te danken hebben aan onze collega Paul Lannoye.
Ik wil graag een paar voorstellen uit de gezamenlijke ontwerpresolutie naar voren halen, waarvan de Commissie volgens mij nota zou moeten nemen als zij de geluidsoverlast wil beperken: een breed opgezet en geïntegreerd programma ter vermindering van de geluidshinder, dat de basis zou moeten zijn van een kaderrichtlijn met concrete en bindende maatregelen; de uniforme toepassing van die maatregelen in alle lidstaten om concurrentievervalsing te voorkomen; een communautair kader voor het classificeren van geluidshinder, zodat het mogelijk wordt maatregelen te nemen met een strikte toewijzing van bepaalde tijdsperiodes en vermindering van vluchten; en het boeken van voortgang bij de totstandbrenging van een gemeenschappelijk luchtruim, dat niet in tegenspraak is met lokale of regionale maatregelen.
In het vijfde kaderprogramma voor onderzoek moet een onderzoek worden ingesteld naar het ontwerp van de vliegtuigen, teneinde de geluidshinder daarvan te verminderen. Ook moet onderzoek worden gedaan naar de beperking of verdwijning van de nachtvluchten en de bevordering van het vervoer per spoor.
Mijnheer de Voorzitter, als iedereen zo weinig van vliegen zou houden als ik en zoveel per spoor zou reizen als ik, dan zouden wij misschien minder problemen hebben.
Al dit werk zou gedaan moeten worden in samenwerking met de burgers en de buurtverenigingen die in heel Europa, evenals in Spanje, in actie komen voor vermindering van de geluidsoverlast, van andere overlast en voor beperking van de enorme toename van de vraag naar luchtverkeer. Er zou ook samengewerkt dienen te worden bij het opstellen van geluidskaarten. Dat zou uiteindelijk kunnen leiden tot een serieuze inspanning van de Europese Gemeenschap voor vermindering van de geluidsoverlast die toeneemt met het stijgen van de vraag.

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, ik woon op hemelsbreed tien kilometer afstand van de luchthaven Malpensa. Al mijn beroepsactiviteiten heb ik uitgeoefend als bemanningslid van een vliegtuig en dus voel ik mij rechtstreeks betrokken bij deze problematiek.
Ik moet allereerst verduidelijken dat veel problemen voortkomen uit verkeerde planning of gebrek aan planning. De luchthavens zijn zomaar in het wilde weg aangelegd en de steden, of stadswijken zijn rondom de luchthavens gebouwd zonder rekening te houden met de milieuproblemen. Ruimtelijke ordening is iets van de laatste tijd, maar luchthavens bestaan al heel lang. Ik denk vooral aan Malpensa waarvan de eerste vluchten in 1910 zijn vertrokken.
Er zijn echter zoveel andere structuren waar de mensen last van hebben. Ik hoef alleen maar de afvalstortplaatsen te noemen: daarvoor neemt men zomaar een groeve, zonder enige planning. Luchthavens en de gevolgen van luchthavens merk je echter dagelijks, zo niet met je ogen, dan wel met je oren.
Ook is er veel verkeerde informatie. Ik stel bijvoorbeeld vast dat voor heel veel mensen cargovluchten de zondebok zijn. Cargovluchten veroorzaken echter niet meer en niet minder lawaai dan passagiersvluchten. Het lawaai hangt af van het type vliegtuig, niet van de vervoerde vracht. Een Boeing 747 voor vrachtvervoer maakt veel minder lawaai dan een Boeing 727 voor passagiersvervoer. Daarom moet men weten waarover men spreekt als men hierover wil discussiëren.
Verder is de regelgeving vrij ingewikkeld. Hier zijn wij misschien geconfronteerd met een volledige tenuitvoerlegging van het subsidiariteitsbeginsel, tot zelfs buiten de Europese Unie. De voorschriften worden namelijk uitgevaardigd door de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie. Dit is een supranationale instantie. Ik heb met waardering geluisterd naar de Commissie toen zij sprak over een Europees wetgevingskader. Zoals een collega reeds zei, moeten wij bijvoorbeeld vaststellen wat wij met "nacht" bedoelen. Begint de "nacht" om 22.00 uur of om middernacht? Eindigt de "nacht" om 05.00 of om 07.00 uur? Dit probleem mogen wij niet uit het oog verliezen.
Dan is er nog een heel ander probleem: de activiteiten van de lokale autoriteiten. Elke luchthaven heeft namelijk zijn eigenaardigheden. Zelfs binnen een en dezelfde luchthaven kunnen de milieugevolgen variëren al naar gelang de start- en landingsbaan die wordt gebruikt. Ik denk bijvoorbeeld aan start- en landingsbaan 25 van luchthaven Fiumicino die op zee uitloopt en nauwelijks overlast bezorgt. Als een vliegtuig echter van baan 16 vertrekt, rechts van de luchthaven, heeft ongeveer een half miljoen mensen in de stadswijken van Ostia en Fiumicino daar last van. Ook hier kunnen de plaatselijke autoriteiten dus goed werk doen binnen een - ik herhaal - algemeen Europees wetgevingskader.
Verder kan men mijns inziens nachtvluchten wel degelijk verbieden en voorkomen, als men rekening houdt met de lokale omstandigheden en ook met het type vliegtuig. Of dat vliegtuig nu van meet af aan is voorzien van een geluidsdemper of dat die geluidsdemper later is gemonteerd, maakt niet veel uit. Men meet het lawaai in geproduceerde decibel en dan beoordeelt men of het vliegtuig veel of weinig lawaai veroorzaakt. Het bouwjaar of het soort geluidsdempers doen er weinig toe. Nogmaals, men moet het probleem in zijn geheel zien en zich niet beperken tot enkele onderdelen daarvan.

Blokland
Voorzitter, geluidsoverlast door vliegtuigen is vooral een probleem voor mensen die dicht bij vliegvelden wonen. In principe zou dit probleem dan ook lokaal, dat wil zeggen door het bevoegd gezag van de betreffende vliegvelden opgelost dienen te worden. Bij verschillende vliegvelden wordt hier al aan gewerkt door het uitvaardigen van vliegverboden voor de meest lawaaierige vliegtuigen of voor bepaalde nachtvluchten.
Deze oplossing is echter niet toereikend, aangezien vliegtuigen op een wereldmarkt worden geproduceerd. Door concurrentie worden dergelijke oplossingen bemoeilijkt, terwijl een neveneffect is dat op andere vliegvelden meer lawaai geproduceerd zal gaan worden. Kortom, we verplaatsen dan het probleem. Technisch gezien is het probleem niet zo groot. Door middel van de huidige moderne technieken is het mogelijk om vliegtuigen te produceren die zesmaal minder lawaai produceren dan vliegtuigen van dertig jaar geleden. Aangezien de levensduur van vliegtuigen ongeveer dertig jaar is, laat het effect van deze technische verbeteringen lang op zich wachten. De vraag is of dit lange wachten wel wenselijk is, ik denk van niet. Willen we daadwerkelijk iets doen aan het vliegtuiglawaai, dan dienen de technische verbeteringen sneller doorgevoerd worden. De extra kosten hiervoor zijn uiteraard voor de gebruiker, die een duurder vliegticket zal betalen. De gebruiker dient volledig te beseffen wat de werkelijke kosten, inclusief alle milieukosten, van het vliegen zijn. Omwille van eerlijke concurrentie dient dit natuurlijk wel internationaal te gebeuren.
Het voorstel uit de resolutie, waarin onder andere aangedrongen wordt op het inzichtelijk maken van de mate van geluidshinder rond de verschillende luchthavens, is een stap in de goede richting. De andere voorstellen tot terugdringing van de geluidsoverlast hebben ook mijn steun. Duidelijk moet zijn dat het in rekening brengen van de werkelijke milieukosten de meest adequate oplossing is.

Hieronymi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, uw uiteenzettingen over de beide onderwerpen van vanochtend hebben duidelijk gemaakt dat we niet alleen snelle digitale snelwegen nodig hebben, maar ook een sterke Europese luchtvaart om concurrerend te kunnen blijven. Het ligt voor de hand dat dit in onze dichtbevolkte landen tot een toenemende belasting leidt. Ik steun eenieder die van mening is dat hier alleen gemeenschappelijke oplossingen kunnen worden gevonden. Ik kom uit de regio die in de buurt van de luchthaven Keulen-Bonn ligt, een zeer dichtbevolkte regio. We hebben geprobeerd de geluidsoverlast voor de burgers te beperken. Iedere poging werd door de ondernemingen in eerste instantie met de mededeling beantwoord dat ze naar een andere luchthaven zouden uitwijken. In een omtrek van nauwelijks 200 km liggen de vliegvelden van Luik en Maastricht. Het maakt de ondernemingen niet zoveel uit waar ze, vooral met hun vrachtvluchten, heen kunnen. Daarom wil ik u dringend verzoeken om tot gezamenlijke oplossingen te komen die beide doelstellingen kunnen verwezenlijken: de concurrerende luchtvaartindustrie in Europa en voldoende bescherming tegen geluidsoverlast voor onze burgers in de buurt van luchthavens.
Uit het verslag van de Commissie, mevrouw de commissaris, heb ik echter begrepen dat aan een aantal belangrijke voorwaarden nog niet is voldaan. Op de eerste plaats blijkt uit het verslag dat er nog geen gezamenlijk methode is ontwikkeld om de geluidsniveaus te berekenen en de basisgegevens te controleren. Vandaar mijn verzoek: u heeft de Commissie in uw verslag concrete stappen voorgesteld. Hierin heeft u ook termijnen genoemd, het jaar 2001 voor het aflopen van de oude bepaling over geluidsemissies bij oude vliegtuigen. U heeft een strategie aangekondigd, hetgeen ik van harte toejuich, hoe men op basis van objectieve gegevens zeer belaste luchthavens kan ontlasten. Daarvoor heeft u echter geen termijn genoemd.
Mijn verzoek aan de Commissie luidt om samen met de regio's en in het belang van de ondernemingen en de betrokken burgers hier termijnen te noemen waaraan we met z'n allen gezamenlijk kunnen werken.

Gillig
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, het probleem van de nachtvluchten, dat wij hier nu behandelen, en meer in het algemeen het probleem van de door landende en opstijgende vliegtuigen veroorzaakte geluidshinder in de buurt van luchthavens, is een uiterst netelige kwestie die vanuit verschillende invalshoeken moet worden bekeken.
Daarbij worden alle beslissers en politici zowel op lokaal, nationaal als nu ook Europees niveau telkens opnieuw geconfronteerd met de vraag hoe wij economische ontwikkeling kunnen verzoenen met de bescherming van de gezondheid en de leefomgeving van onze medeburgers. Het probleem heeft dus zowel met techniek en economie als met regelgeving te maken.
Op technisch niveau is beslist al vooruitgang geboekt, maar nieuwe inspanningen zijn onontbeerlijk om de luchtvloten te vernieuwen en vooral de vrachtvliegtuigen sneller te vervangen. De Europese Unie moet haar inspanningen op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling voortzetten en zichzelf de middelen verschaffen om haar doelstellingen inzake de vaststelling van normen te realiseren. De Unie moet financiële en technische steun verlenen voor alle studies en programma's om in de gehele Unie over vergelijkbare gegevens te kunnen beschikken en om de luchtvloten te kunnen moderniseren om aldus de milieuhinder te kunnen beperken.
Daarnaast is er echter ook het economische probleem. Luchthavens zijn plaatsen met een drukke economische activiteit en een grote aantrekkingskracht. In Lissabon hebben wij nogmaals gezegd dat wij de werkgelegenheid veilig willen stellen. Wij kunnen die kwestie dus niet uit de weg gaan. Het gebruik van de bestaande faciliteiten en de totstandbrenging van nieuwe infrastructuurvoorzieningen moeten overeenkomstig de bijzondere bestemmingsplannen en voorschriften inzake ruimtelijke ordening gebeuren.
Wat tenslotte de regelgeving betreft, moeten wij - bij gebrek aan uniforme regels op Europees niveau - door een strikte harmonisering van de beheersing en beperking van nachtvluchten in de Europese Unie voorkomen dat, zoals nu, dumpingpraktijken worden toegepast omdat beslissingen uitsluitend op lokaal niveau worden genomen. Wij kunnen daarmee geen genoegen nemen. De burgers verwachten dat op betrekkelijk korte termijn een aantal maatregelen wordt genomen.

Bouwman
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, graag een paar korte opmerkingen naar aanleiding van onze gemeenschappelijke resolutie. We praten over nachtvluchten, we praten over geluidshinder en we praten over, vooral, slaapstoornissen. Als onderzoeker, jarenlang, naar de sociale effecten van industriële arbeid, met name ook ploegenarbeid, is mij bekend - en wetenschappelijk is dat meer dan genoegzaam duidelijk gemaakt - hoe ernstig slaapritmestoornissen zijn en de beperking van slaapmogelijkheden. Tegen die achtergrond is de hele discussie, zoals mevrouw Oomen die aangaf over de randen van de nacht en de manier waarop wij daarover discussiëren en de wijze waarop die niet geharmoniseerd is, een betrekkelijk ernstige. In de komende tijd zullen we in de commissie uitgebreid spreken over de meer algemene aspecten van luchtvaart en milieu, met name ook over de gemeenschappelijke geluidsclassificatieschema's, over de manier waarop we economische prikkels kunnen uitvoeren ten aanzien van geluid, over de wijze waarop we komen tot vliegtuiggeluidsstandaards. Eén ding ontbreekt echter in de discussie tot nog toe, namelijk we zullen ook de politieke moed moeten hebben om te praten over beperkingen, verboden eventueel, van nachtvluchten gedurende een bepaalde periode en daar gemeenschappelijke afspraken over maken.

Van Hecke, Johan
Voorzitter, het is beslist geen toeval dat zoveel Belgische collega's vandaag het woord voeren tijdens dit debat. De problematiek van nachtvluchten is in een dichtbevolkt land als België een erg actueel en bijzonder gevoelig thema. Vooral sinds de Belgische verkeersminister een verbod uitvaardigde op nachtvluchten in Zaventem dat kort daarop na een fikse rel binnen de regering opnieuw werd ingetrokken. Ik meen dat collega Van Brempt het dilemma uitstekend heeft geschetst. Tienduizenden mensen leven en slapen op een boogscheut van start- en landingsbaan. 15% Van de bevolking heeft last van vliegtuiglawaai. Medische rapporten hebben aangetoond dat omwonenden van luchthavens kampen met onaanvaardbaar grote gezondheidsproblemen, zoals slapeloosheid, hoge bloeddruk, stress en depressies. Nachtvluchten in één lidstaat verbieden heeft uiteraard geen enkele zin. Maatschappijen als DHL wijken dan gewoon uit naar luchthavens in andere lidstaten. Hierdoor dreigt er een opbod te ontstaan met de levenskwaliteit van de burgers als inzet.
Maatregelen om de hinder voor omwonenden te beperken, mogen geen element zijn van concurrentievervalsing, zoals collega Sterckx terecht heeft gesteld. Vooral de toename van lawaaiige, verouderde en niet-gecatalogiseerde Russische toestellen zorgt voor ontoelaatbare geluidshinder, om nog te zwijgen over de gevaren voor het milieu en de veiligheid die dergelijke vliegtuigen vormen. In mijn stad, Oostende, waar de luchthaven midden in de stad ligt, zijn er al meer dan 50 incidenten geweest, voorlopig alleen met materiële schade. Ik val dan ook collega Oomen bij die pleit voor een uniforme kaderregeling die de belangen van economie en tewerkstelling verzoent met de zorg voor de volksgezondheid, het milieu en de veiligheid. Een regeling die geldt voor alle luchthavens in Europa. Het aangekondigde, het beloofde gemeenschappelijk kader voor geluidsclassificatie van vliegtuigen kan er niet snel genoeg komen, mevrouw de commissaris, zeker ook niet gezien de Russische toestand. Ik hoop ook dat de Europese Commissie geen duimbreed zal afwijken van het standpunt dat ze heeft ingenomen met betrekking tot de hushkits en niet zal zwichten voor Amerikaanse druk.
Tenslotte zou ik bijzondere aandacht willen vragen voor de specifieke problemen van kleinere regionale luchthavens. Die hebben het erg moeilijk om rendabel te blijven en zijn zelf niet in staat de noodzakelijke investeringen te doen om geluidshinder te beperken. Daarom vraag ik dat Europa waar mogelijk zou bijspringen om de leefbaarheid van de luchthavens, maar vooral de leefbaarheid van de omwonenden te verzekeren.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, ik heb goede nota genomen van alle opmerkingen die de afgevaardigden hebben geformuleerd en zal die aan mijn voor vervoer bevoegde collega voorleggen. Ik heb de boodschap van het Parlement zeer goed begrepen. Het Parlement speelt hier de rol die het toekomt: de meeste sprekers namen het op voor de belangen van de burgers die in de onmiddellijke buurt van een luchthaven wonen.
Voorts merkten sommigen ook terecht op dat luchthavens economisch belangrijk zijn en dat verbodsbepalingen negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid kunnen hebben.
De vraag is natuurlijk hoe wij economie en welzijn kunnen verzoenen. Het is duidelijk dat nachtvluchten niet op alle luchthavens evenveel geluidshinder veroorzaken. De hinder hangt af van de ligging van de luchthaven en de bevolkingsdichtheid in de buurt. Daarom streeft de Commissie voorlopig niet naar een geharmoniseerd verbod op nachtvluchten. Bovendien geldt op zeer weinig luchthavens in de Gemeenschap een sperperiode. Van de grote luchthavens past alleen de Parijse luchthaven Orly een volledig verbod op nachtvluchten toe. In München en Berlijn-Tegel is de nachtelijke activiteit beperkt tot het postvervoer. Een totaal verbod op nachtvluchten zou het luchtvervoer zwaar verstoren. De meeste grote luchthavens leggen exploitatiebeperkingen op of gebruiken economische instrumenten om het gebruik van de luidruchtigste vliegtuigtypes aan banden te leggen.
Er zijn een aantal andere oplossingen dan een verbod op nachtvluchten. Verschillende luchthavens passen die toe. Al die oplossingen zijn ook verenigbaar met de communautaire wetgeving inzake toegang tot de markt. Ik denk dan aan een lawaaiquotaregeling, zoals die op de Londense luchthavens wordt toegepast, of een verbod om 's nachts de start- en landingsbanen te gebruiken waar de lawaaihinder het grootst is. Een van de afgevaardigden heeft daar met kennis van zaken over gesproken. De lawaaihinder kan ook worden beperkt door tijdens het landen en opstijgen kwetsbare gebieden te vermijden. Andere mogelijkheden zijn een gedeeltelijk verbod op het gebruik van de luidruchtigste vliegtuigtypes en de toepassing van verschillende luchthavenbelastingen naargelang de milieuprestaties van het vliegtuig. Mijnheer de Voorzitter, dat is de situatie op dit ogenblik.
De vraag is nu wat wij voor de toekomst gaan doen en vooral wanneer wij dat gaan doen. In de mededeling over luchtvervoer en milieu vinden wij op de bladzijden 34 en 35 een actieplan met een zeer concreet tijdschema. Ik ga de daarin vermelde termijnen nu niet opsommen. U hebt die documenten. Daaruit blijkt dat de Commissie volstrekt niet voornemens is beslissingen op dit gebied op de lange baan te schuiven. De Commissie heeft er zich toe verbonden concrete data in acht te nemen.
Wat de regelgeving betreft, wil de Commissie eind dit jaar of uiterlijk begin volgend jaar regels voorstellen. In dat geharmoniseerde kader kunnen wij onder meer gemeenschappelijke normen opnemen voor de meting van het geluidsniveau van de activiteiten die moeten worden beperkt of verboden, bepalen dat de exploitanten voldoende tijd moeten krijgen om zich aan de nieuwe exploitatiebeperkingen aan te passen, en de omwonenden van luchthavens het recht verlenen om te eisen dat ze over de doelstellingen inzake de terugdringing van lawaaihinder worden geraadpleegd en dat daarover onderhandelingen plaatsvinden. De voorgestelde economische maatregelen maken het mogelijk luchtvaartmaatschappijen op een verschillende manier te behandelen naargelang de kenmerken van de vliegtuigen die ze gebruiken. De Commissie denkt ook aan de opstelling van een gedragscode op basis van de beste praktijken die op dit ogenblik worden toegepast.
Ik wil nog antwoorden op de vraag over de vaststelling van een nieuwe geluidsnorm. De ICAO werkt op dit ogenblik aan zulk een norm. Dat is nodig, want de huidige normen dateren van 1977, een eeuwigheid geleden. Aangezien de levensduur van een vliegtuig gemiddeld dertig jaar bedraagt, kan de nieuwe norm uiteraard slechts op lange termijn effect sorteren. Daarom moeten de nieuwe normen - dat vinden wij onontbeerlijk - voldoende streng zijn om de milieugevolgen van de sterke groei van het luchtvervoer op te vangen.
Op korte termijn zijn regels voor het geleidelijk maar op korte termijn uit het verkeer nemen van de oudste en luidruchtigste vliegtuigen volgens de Commissie de beste oplossing, vooral voor luchthavens waar milieubeperkingen capaciteitsproblemen veroorzaken. De beste manier om de milieuefficiëntie van die regels te garanderen is dat wij in het kader van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie naar een wereldwijde oplossing streven. De Commissie wil hier in Europa maatregelen nemen, maar ijvert ook voor een wereldwijde regeling.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, in principe moeten wij nu stemmen. De gezamenlijke ontwerpresolutie geniet de steun van alle fracties. Er is dus geen enkel probleem. Er is ook geen enkel amendement ingediend. Toch verzoek ik u de stemming uit te stellen, al was het maar om één lijn te trekken met wat hier vanochtend is gebeurd. Een ontwerpresolutie zoals deze verdient trouwens ook een beter lot dan door slechts veertig of vijftig afgevaardigden te worden aangenomen.

De Voorzitter
Mijnheer Lannoye, u vraagt uitstel van de stemming, begrijp ik. U weet dat dit moet gevraagd worden ofwel door 32 leden of door een fractie. Vraagt u het namens uw fractie?

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag dat uiteraard namens mijn fractie.

De Voorzitter
Dan is artikel 146 van het Reglement van toepassing. Dat betekent dat over het voorstel van de heer Lannoye om over te gaan tot uitstel van de stemming een voorstander en een tegenstander het woord mogen voeren en dan beslist de meerderheid hier in de zaal.

Ribeiro e Castro
 Mijnheer de Voorzitter, ik wil de ontwerpresolutie steunen. Ik wil me niet aansluiten bij de sabotage die hier vandaag heeft plaatsgevonden. Ik ben van oordeel dat de initiatiefnemers hun beklag hadden moeten doen en de vergadering daarna gewoon hadden moeten laten doorgaan. Men zou een beetje meer respect moeten hebben voor collega's zoals ik. Ik doe mijn werk, ook al ben ik Portugees en heb ik een lange reis voor de boeg. Ik begrijp overigens niet hoe het mogelijk is dat deze Vergadering ten gevolge van wat hier vanochtend is gebeurd niet over de dringende resoluties over Ethiopië heeft gestemd, maar wel tot andere stemmingen is overgegaan. Ik acht dat volstrekt onaanvaardbaar. Hierdoor maken wij onszelf en dit Huis belachelijk. Dit is een bijzonder ernstige politieke kwestie!

De Voorzitter
Dit was de spreker tegen. Is er iemand die voor het ordevoorstel wenst te spreken?
Het woord is aan de heer Blokland.

Blokland
Voorzitter, ik wil graag het voorstel van de heer Lannoye steunen. Ik denk dat wanneer we hier met minder dan vijftig mensen in de zaal zijn, het niet serieus is als we dan gaan stemmen over een zo belangrijk onderwerp als dit. Daarvoor is het nodig dat er een duidelijke uitspraak komt van dit Parlement, en een duidelijke uitspraak van dit Parlement kan er alleen zijn als er een grote meerderheid van dit Parlement aanwezig is, en niet slechts vijftig leden.

De Voorzitter
Wij hebben een spreker vóór gehad. Wij hebben een spreker tegen gehad. Wij gaan nu over tot de stemming over het verzoek van de heer Lannoye om de stemming over dit agendapunt uit te stellen.
(Het verzoek wordt verworpen) Dan gaan wij nu over tot de stemming.
Gezamenlijke ontwerpresolutie over nachtvluchten en geluidshinder in de nabijheid van luchthavens

Buitenweg
Voorzitter, verschillende collega's, zoals de heer Beysen die inmiddels weer terug is van weggeweest, maar ook mevrouw Gebhardt, hebben al opgemerkt dat er minder leden in de zaal zijn dan vanmorgen. Ook wij kunnen zien dat er nu zelfs minder dan de helft over is van de leden die vanmorgen aanwezig waren. Dat zijn zowel mensen die mij gesteund hebben bij het aanvragen van het quorum alsook mensen die zich daar juist zeer heftig tegen verzet hebben. Het lijkt mij goed dat dit debat op gang is gebracht en daar wil ik mijn collega's die mij gesteund hebben, ook hartelijk voor danken. Het is ook goed dat duidelijk is dat de keuze niet gaat tussen handhaven van de vrijdag of het afschaffen ervan, maar ook nadrukkelijk het verbeteren van de huidige situatie omsluit.

De Voorzitter
Mevrouw Buitenweg, wij zijn op dit ogenblik aan de stemming. Een debat houden over de vrijdagvergaderingen gaan wij niet doen. Als u een verzoek van orde hebt dan vraag ik u om dat nu te doen, zo niet, ga ik nu over tot de stemming.

Buitenweg
Voorzitter, ik accepteer de stemming die er net is geweest en dat besloten is dat er nu gestemd gaat worden. Ik wil wel mededelen dat er een hoofdelijke stemming is. Dat is heel belangrijk omdat dan duidelijk wordt hoeveel leden er aanwezig waren en ook vooral, hoeveel leden vertrokken zijn.

De Voorzitter
Collega's, wij gaan nu proberen een ordelijke stemming te houden. Dat lijkt mij in het belang van de goede regels van dit Huis. Wij volgen de spelregels.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag iets in mijn ogen heel belangrijks over het Reglement willen zeggen. Onze collega heeft haar verzoek om vaststelling van het quorum immers gerechtvaardigd met het argument dat het volgens het Reglement haar recht is. Dat klopt, ook al keur ik haar gedrag politiek gezien af. Ze heeft nu echter iets gezegd dat vanuit het oogpunt van het Reglement toch wel te denken geeft. Ze heeft namelijk gezegd dat we op grond van het aantal leden kunnen zien welke betekenis we aan de stemming moeten hechten. Dat vind ik onacceptabel. Volgens ons Reglement is een stemming alleen geldig wanneer ze volgens de regels heeft plaatsgevonden, ook wanneer diegenen die het quorum wilden vaststellen, dit niet meer konden doen omdat ze inmiddels met te weinig mensen aanwezig waren. Ook dan is een stemming helemaal geldig.

De Voorzitter
Mijnheer Posselt, u hebt volledig gelijk. Op zichzelf is het een feit dat elke stemming geldig is ongeacht het aantal deelnemers. Dus aan de wettigheid van deze stemming kan niet getwijfeld worden.

Souladakis
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben allen wel enige ervaring uit vakbonden, nationale parlementen of andere instanties. Wij weten dus allen dat reglementen er zijn om de democratische werking te garanderen. Als iemand op een gegeven ogenblik een politiek probleem aan de orde wil stellen, moet hij dat kunnen. Dat staat als een paal boven water. Als men echter misbruik maakt van een recht, stelt zich de vraag in hoeverre de democratische regels in acht worden genomen. Ik bedoel dit heel algemeen. Als men, met andere woorden, op een gegeven ogenblik met een bepaalde handelwijze geen politiek probleem aan de orde stelt, maar eenvoudigweg obstructie pleegt, is er sprake van misbruik. Ik betreur dit ten zeerste. Wij hebben allemaal wel enige ervaring, uit nationale parlementen of waar dan ook, maar dergelijk misbruik komt zelden voor.

Meijer
Voorzitter, ik heb vier keer eerder vanochtend geprobeerd het woord te krijgen om dìe collega's die ergernis hebben over hetgeen er nu vanochtend gebeurd is, erop te wijzen dat er vanaf de eerste dag van de nieuwe zittingsperiode is gevraagd om duidelijkheid over de vrijdagen: òf een volwaardige vergaderdag òf geen vergaderdag. Ik denk dat we het probleem heel snel zouden kunnen oplossen als we de stemmingen, net als op alle andere dagen, aan het eind van de zitting zouden laten plaatsvinden en ook de presentielijst aan het eind van de dag zouden laten tekenen. Dan wordt duidelijk of wij bereid zijn dit als een volwaardige vergaderdag te hanteren of niet. Ik beveel u dus aan om in de verdere procedures dat probleem aan de orde te stellen zodat we voor eens en altijd van dit vrijdagprobleem afkomen.

De Voorzitter
Mijnheer Meijer, ik dank u en andere collega's voor hun creativiteit bij het bedenken van oplossingen voor dit probleem. Vanochtend helpt ons dat niet verder. Vanochtend rest ons niets anders dan eerlijk en open het Reglement van orde toe te passen en als zodanig ben ik uw dienaar en de dienaar van het Reglement. Het spreekt vanzelf dat de gang van zaken deze ochtend door mij aan de Voorzitter en aan het Bureau zal worden voorgelegd en dan is er natuurlijk de bevoegde parlementscommissie die zich met deze aangelegenheid kan bezighouden. Ik denk dat dat duidelijk genoeg is.
Ik zou eigenlijk nu willen doorgaan met de behandeling van het volgende agendapunt, zodat wij ook inhoudelijk kunnen debatteren. Laten wij nu verder gaan met de agenda.

Bosbouw na de stormen van december 1999
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende mondelinge vragen aan de Commissie:
B5-0217/2000 van de leden Savary en Gebhardt, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten, over problemen in de bosbouwsector als gevolg van de storm van december 1999;
B5-0219/2000 van de leden Daul, Martin Hughes en Redondo Jiménez, namens de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese democraten.

Savary
Mijnheer de Voorzitter, deze verwijzing naar het Reglement doet mij veel genoegen. De bosbouwers kunnen immers niet op de afloop van dit ietwat onfatsoenlijke debat wachten. Dat debat zal alleen tot gevolg hebben dat de publieke opinie weer eens de indruk krijgt dat het absenteïsme in het Europees Parlement welig tiert. De meeste van onze collega's, ook zij die hier aanwezig zijn, zitten nochtans zeker niet in hun luie stoel en werken ook op het terrein. Het gaat om een algemener probleem: de guerrilla tegen Straatsburg. Laten wij hierover duidelijk zijn en geen uitvluchten zoeken.
Ik dank u dat ik hier over de bosbouw mag spreken. In een resolutie van 20 januari 2000 hebben wij al - zoals wij dat zo goed kunnen - uiting gegeven aan ons medeleven en hebben wij de Commissie verzocht ons een aantal gegevens te verstrekken en te beloven dat ze onze getroffen medeburgers zal helpen. De ramp heeft heel Europa geteisterd en heeft dus vele slachtoffers gemaakt.
Vier maanden later kunnen wij met de nodige objectiviteit lering trekken uit wat is gebeurd, maar ook uit wat niet is gebeurd. Ik heb een concrete vraag voor de Commissie. Hebben wij goed gereageerd? Hebben wij de instrumenten gebruikt waarover wij beschikken? Het gaat deze keer niet om buitengewone kredieten voor natuurrampen. Het gaat om een sector die na vier maanden de omvang beseft van de problemen en risico's waarmee hij wordt geconfronteerd: economische risico's, veiligheidsrisico's - brandgevaar - en het risico dat niet wordt herbebost. Als het hout immers niet in de komende weken uit de bossen kan worden weggehaald, zullen vele bosbouwers er belang bij hebben het te laten liggen. Dat zou voor de bossen zelf en derhalve ook voor de verwerkende industrie van de eerste lijn nefaste gevolgen hebben.
Geachte commissarissen, na vier maanden dient deze mondelinge vraag dan ook in de eerste plaats om u erop te wijzen dat de bosbouw zich in een uiterst moeilijke situatie bevindt. In twee dagen werd 193 miljoen kubieke meter hout op de markt gegooid. Het eerste probleem is dan ook dat van de prijzen en de ordening van de markt. De kosten voor het weghalen van sommige goedkope houtsoorten liggen op dit ogenblik hoger dan de verwachte opbrengst op de markt. In het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid hebben wij ervaring met de ordening van de markt. Wij vragen u niet het hout in het gemeenschappelijk landbouwbeleid op te nemen, maar Europa had in deze crisissituatie een soortgelijke maatregel kunnen nemen om de houtmarkt gedurende enkele maanden te regelen. De vraag is nu gesteld. Bent u voornemens dat te doen?
In de tweede plaats vraag ik u wat u hebt gedaan en of u alle beschikbare instrumenten hebt gebruikt. Het gaat in de eerste plaats om de instrumenten die ons in staat stellen van de mededingingsregels af te wijken om de export te ondersteunen. Voor houtsoorten die door zwammen of parasieten dreigen te worden aangetast, zijn de vervoerskosten immers onoverkomelijk, terwijl wij nochtans wel klanten hebben. Als wij de markt willen ondersteunen, moeten wij dus steun verlenen voor het vervoer om het hout naar verre bestemmingen te kunnen exporteren. Is de Commissie bereid maatregelen in die zin te nemen? Heeft ze gebruik gemaakt van artikel 87, lid 2 van het Verdrag, op grond waarvan ze afwijkingen mag toestaan? Heeft ze contact opgenomen met de WTO om afwijkingen toe te staan? In hoeverre heeft ze maatregelen genomen om hulp te bieden na de natuurramp die de bosbouw heeft getroffen? De daartoe vereiste instrumenten bestaan. Zo is er artikel 30 van verordening 1257/1999. Als de Commissie dat alles niet heeft gedaan, op welke manier wil ze dat dan in de komende weken alsnog doen? De tijd dringt. Tenslotte vraag ik dat in de enige programmeringsdocumenten, de ontwikkelingsplannen, uitdrukkelijk met de bosbouw en de houtindustrie rekening wordt gehouden.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, ter attentie van de geachte afgevaardigde merk ik op dat de Commissie zich volkomen bewust is van de grote problemen die de stormen begin december 1999 in Denemarken en Zweden en eind december 1999 in Frankrijk en Duitsland hebben veroorzaakt. De Commissie weet dat die stormen aan de gehele bosbouweconomie in die landen zware schade hebben toegebracht en ook zware gevolgen hebben voor de mensen die in die sector werkzaam zijn. Ik herinner in dat verband aan wat de heer Barnier daarover tijdens de plenaire vergadering van 18 januari 2000 heeft gezegd. Hij verklaarde toen dat de Commissie alle beschikbare instrumenten zou aanwenden om de lidstaten te helpen.
Wat de schade aan de bossen betreft, moet ik er u echter ook op wijzen dat het Europees Parlement, onder meer in zijn resolutie van 31 januari 1997 over de bosbouwstrategie van de Europese Unie, en ook de Raad van de Europese Unie al meermaals hebben onderstreept dat het Verdrag de Unie geen enkele bevoegdheid verleent om een bosbouwbeleid te voeren. De Unie beschikt dus niet over de nodige instrumenten om te doen wat in de twee ontwerpresoluties wordt gevraagd. Hout komt immers niet voor in de lijst van producten in Bijlage 2 bij het Verdrag. Er is dus geen rechtskader en voor hout kan derhalve zelfs niet tijdelijk een specifiek marktbeleid worden gevoerd. Zulke maatregelen zijn volgens de WTO-regels theoretisch wel denkbaar, maar wij moeten die juridisch, economisch en commercieel kunnen verantwoorden om de instemming van onze handelspartners te verkrijgen. De Commissie beschikt tot op heden over geen enkele grondige analyse op basis waarvan ze zo' n stap zou kunnen zetten. Ik zal het daar straks nog over hebben.
Nationale steunmaatregelen voor de houtsector zijn dus het beste middel om de zwaarst getroffen bedrijven op nationaal, regionaal of plaatselijk niveau te helpen. De lidstaten moeten uitmaken hoe die steun wordt verleend. De Commissie onderzoekt op dit ogenblik de nationale steunmaatregelen die de regeringen van de lidstaten hebben voorgesteld om de gevolgen van de stormen voor de bosbouw te verlichten. De Commissie onderzoekt maatregelen in het licht van hun gevolgen voor de mededinging op Europees niveau. De Commissiediensten toetsen ze onder meer aan artikel 87, lid 2, sub b) van het Verdrag over de verenigbaarheid van steunmaatregelen van de lidstaten in geval van natuurrampen.
De maatregelen waarvan de Franse regering kennis heeft gegeven omvatten immers een algemene steunmaatregel voor het vervoer van hout van omgewaaide bomen die tot gevolg kan hebben dat een deel van dat hout naar landen buiten de Unie wordt uitgevoerd. De Commissiediensten wijzen erop dat artikel 87, lid 2, sub b) als zodanig geen afwijking op de GATT-regels inhoudt. Ook de juridische diensten onderzoeken nu, op basis van de informatie die ze onlangs hebben ontvangen, of die maatregel met het Verdrag strookt. Misschien zal van de Franse autoriteiten nog meer informatie worden gevraagd.
Een andere vraag betrof de eventuele cofinanciering van de door de lidstaten voorgestelde maatregelen, in het kader van artikel 30 van verordening EG/1257/99 betreffende de steun voor plattelandsontwikkeling, uit het Europees Oriëntatie en Garantiefonds voor de Landbouw. Ik herhaal dat de Commissie zich zo soepel mogelijk wil opstellen. De lidstaten zelf moeten daartoe echter hun oorspronkelijke programma's wijzigen. Inmiddels hebben twee lidstaten, waaronder Frankrijk, aangepaste programma's voorgesteld die nu ook voorzien in steun voor de bosbouw na de stormen van eind 1999. Om de sector te ondersteunen stelt Frankrijk maatregelen voor inzake het weghalen, de opslag en het vervoer van het hout en inzake de bescherming en het herstel van de verwoeste bossen. Op dit ogenblik zijn over die dossiers onderhandelingen tussen de Commissie en de lidstaten aan de gang. Wij kunnen nu al zeggen dat de Commissie positief tegenover de voorstellen staat.

De Voorzitter
Ik heb vijf ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 42, lid 5, van het Reglement ontvangen.
De stemming vindt plaats na het debat.

Daul
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor de manier waarop u de vergadering vanochtend hebt geleid. U hebt de storm zonder de hulp van de Commissie getrotseerd. Mevrouw de commissaris, de instellingen van de Europese Unie moeten echter even solidair zijn als de lidstaten, in het bijzonder bij rampen zoals de storm van 26 december jongstleden, die in verschillende bosrijke gebieden in Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk ongekende schade heeft aangericht.
Wij moeten dringend de instrumenten waarover de Unie beschikt, inzetten om de getroffen regio's, mensen en bedrijven te steunen. De behoefte aan steun is des te dringender daar maatregelen inzake opslag en herstel van de bossen niet langer kunnen worden uitgesteld zonder zware gevolgen voor de kwaliteit van de producten en de herwaardering of bescherming van de ecosystemen van het woud. Alleen al in de Elzas werd meer dan 6,5 miljoen kubieke meter bomen vernield, wat overeenkomt met de oogst van een à drie jaar.
De overvloed aan hout op de markt zal natuurlijk een daling van de prijzen tot gevolg hebben, waardoor de sector verder zal verzwakken. De professionele structuur van de sector kan de zoektocht naar oplossingen door overleg tussen de bosbouwers en de verwerkende industrie vergemakkelijken. Het in Frankrijk tot stand gebrachte interprofessionele systeem kan zeker een grote rol spelen in het zoeken en uitwerken van deze via overleg bereikte oplossingen. Het systeem dient immers niet de belangen van het ene of andere bedrijf, maar die van de gehele sector en zorgt daardoor voor een intern evenwicht dat het geheel kan versterken. Dat regionale systeem heeft bovendien ook lokale gevolgen en maakt het mogelijk snel en efficiënt te reageren in crisissituaties zoals die waarmee onze bosbouwondernemingen en de houtsector worden geconfronteerd.
Wij moeten dus voorrang verlenen aan de directe contacten met potentiële partners. De interprofessionele verenigingen zijn bij de uitstippeling van het bosbouwbeleid en dus ook bij het zoeken naar oplossingen in crisissituaties immers de gesprekspartners van de territoriale en nationale overheden. Ze kunnen ons ook vertellen wat de uitvoering van de beschermingsprogramma's in de weg staat. Ik verzoek u dan ook de mensen uit de sector zelf te raadplegen.
Voorts kan de van land tot land verschillende regelgeving een rem vormen. Ik denk, in verband met de opslag van schors, aan de eisen inzake waterdichtheid van de bodem van het terrein, de beperking van de waterafname tot 5% van de totale hoeveelheid in Frankrijk en 30% in Duitsland, en de controle op lozingen. Er moeten dus uitzonderingsmaatregelen worden genomen. De ramp is zo groot dat de door de overheid beloofde en op lokaal niveau toegekende steun niet voldoende zal zijn om de aangerichte schade te vergoeden. Voor bijzondere maatregelen voor de bosbouw en houtsector moeten wij dus kunnen putten uit de middelen van de structuurfondsen voor rampen in gebieden van doelstelling 2, vroeger 5B.
Hetzelfde geldt voor de maatregelen voor plattelandsontwikkeling en andere, meer specifieke economische en milieuprogramma's. Daarnaast moeten er ook maatregelen komen voor het timmerhout, dat ongeveer 50% van het totale volume aan omgevallen bomen kan uitmaken. Wij moeten ook maatregelen nemen om het gebruik van hout van mindere kwaliteit voor de opwekking van energie te bevorderen. De situatie vergt echter spoed en daarom moet er, naast de financiële maatregelen die de lidstaten al hebben genomen, ook een versoepeling en verlichting van de procedures komen.
Ik verzoek de Commissie dus samen met de houtsector en de betrokken lidstaten naar efficiënte en dus via overleg tot stand gekomen noodoplossingen te zoeken.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik heb de storm van Kerstmis 1999 in mijn geboorteplaats Parijs meegemaakt en ik moest allerlei toeren uithalen om diezelfde dag nog naar Duitsland terug te kunnen keren. In Duitsland herkende ik de bossen niet meer. Verderop in het zuidwesten van Frankrijk maakten mijn ouders dagenlang gebruik van het zachte licht van de petroleumlamp, die ze ooit van mij cadeau hadden gekregen. We weten niet wanneer en in welke vorm de volgende catastrofe ons zal treffen.
Staat u mij daarom toe dat ik iets verder kijk dan de actuele problemen en dat ik aan het betoog van mijn collega en vriend Gilles Savary een aspect toevoeg. Het gaat om paragraaf 8 van de gezamenlijke ontwerpresolutie. Hierin roepen we de Commissie op, middelen te creëren die het mogelijk maken om snel en efficiënt in de EU in te grijpen, wanneer er door ongelukken of natuurrampen crisissituaties zijn ontstaan. Momenteel hebben we daarvoor geen geld en geen infrastructuur.
Op grensoverschrijdende hulp van de ons omringende landen, zoals bij de rampzalige storm eind vorig jaar, mogen we in de toekomst niet rekenen. Op een voorbeeldige manier werd toen, vrijwillig, hulp geboden, waarmee de onderlinge solidariteit tot uitdrukking kwam. Maar die hulp is op zich geen Europese oplossing. De Europese Unie moet de verantwoordelijkheid voor haar burgers op zich nemen. Daarom dient de Commissie zich snel het hoofd te breken over middelen die vlug en efficiënt hulp bieden bij rampen. We verwachten spoedig voorstellen voor oplossingen. Deze voorstellen mogen gerust onconventioneel en moedig zijn. Aan de steun van het Europees Parlement zal het zeker niet liggen. Tot zover het noodzakelijke uitstapje naar de toekomst.
Eerst moeten we echter de huidige gevolgen van de storm tijdens de kerstdagen te boven zien te komen. Daarvoor zijn met name drie dingen nodig.
Ten eerste mogen we de houtmarkt niet in laten zakken en moeten we daarom ten gunste van de kleine en middelgrote ondernemingen doordacht ingrijpen. Ten tweede moeten we bij wijze van uitzondering ook het noodzakelijke transport en export van waardevolle houtsoorten naar derde landen ondersteunen. Over de vergunning voor exportsubsidies moet de Commissie dringend met de Wereldhandelorganisatie praten. Ten derde moeten we maatregelen nemen tegen de risico's van schimmelvorming, ongedierte en bosbranden, opdat de schade niet nog groter wordt.
Geachte mevrouw de commissaris, als u zegt dat alleen de nationale hulp van belang is, dan wil ik u zeggen dat dit ook betekent dat u de gemeenschappelijke Europese markt in dit geval niet wil organiseren.

Isler Béguin
Mevrouw de commissaris, mijnheer de Voorzitter, als ik terugdenk aan de ontreddering die de verwoestingen door de stormen van december heeft veroorzaakt, brengt u ons slecht nieuws en een trieste boodschap. De heer Barnier heeft ons verzekerd dat de Europese Unie de slachtoffers zou helpen. Ik denk dan aan de slachtoffers in de bosbouw, de kleine boseigenaars die geruïneerd zijn, maar ook aan de kleine ondernemingen aan zee, waar op dit ogenblik de toeristen aankomen. Wij stellen nu vast dat de Unie voor de bosbouw niet bevoegd is.
Voor steun in geval van natuurrampen zal uit de structuurfondsen worden geput. Het is echter duidelijk dat dit tijd zal vergen. Het beleid van de Europese Unie bestaat erin de ene te beroven om aan de andere te kunnen geven. Wij kunnen dat niet goedkeuren. Dit is niet genoeg. Ik verwacht van de Commissie concrete maatregelen. De burgers dringen daar met klem op aan.

Bordes
Mijnheer de Voorzitter, in de resolutie over de problemen van de bosbouw tengevolge van de storm van december 1999 wordt de schade aan de bossen alleen ter sprake gebracht om het over de daling van de prijzen in de houtsector en de gevolgen daarvan voor de boseigenaren en houtexpediteurs te kunnen hebben. De conclusies hebben vooral betrekking op de regeling van de houtmarkt en steun voor de uitvoer.
Ik spreek voor de arbeiders in de bosbouw. Hoewel zij de dragende kracht van de houtsector zijn, worden zij niet eens genoemd. De storm is niet alleen een milieuramp voor ons allemaal en een economisch probleem voor de mensen die in de houtsector grote winsten maken, ze heeft ook een verslechtering van de werkomstandigheden van de bosarbeiders en houthakkers tot gevolg. Hun beroep was altijd al gevaarlijk. In de bosbouw gebeuren de meeste arbeidsongevallen. Dat zal nog erger worden. Hoe moeilijk en gevaarlijk hun beroep wel is, blijkt uit de meer dan 100 doden die na de storm van 1990 in Duitsland werden geteld. Hun loon bedraagt 6.900 Franse frank, wat schandelijk weinig is. Ze eisen een fatsoenlijk loon in overeenstemming met de risico's die zij lopen. Zij willen op 55 jaar met vervroegd pensioen kunnen gaan en dringen aan op de verbetering van hun ouderwetse arbeidsomstandigheden die hun lichaam uitputten en elk jaar aan enkelen van hen het leven kosten. Wij ondersteunen die eisen.

Mathieu
Mijnheer de Voorzitter, toen de nood meteen na de stormen van december jongstleden het grootst was, is de Gemeenschap niet aan onze verwachtingen tegemoetgekomen. Nu talmt ze met de beloofde steun.
De Commissie moet uit de stormen lering trekken en moet de communautaire teksten efficiënter maken. In de periode tussen de eerste nood en de huidige problemen op het gebied van transport, opslag en verkoop van hout is er niets gebeurd. Ook uit institutioneel oogpunt heerst er een vacuüm. Wij moeten dat verhelpen en de getroffen landen alsnog logistieke steun verlenen.
In zijn resolutie van januari jongstleden heeft het Parlement de Commissie verzocht concrete voorstellen te doen als blijkt dat de voor steunverlening beschikbare gelden niet volstaan om de nood te lenigen. Zijn er nu concrete voorstellen? De Commissie moet vooral iets doen aan de afzetproblemen. Zoals gevreesd vindt hout geen afnemers meer. Welke maatregelen heeft de Commissie genomen of gepland om de geteisterde bossen snel te ontginnen? Als dat niet gebeurt, kunnen wij immers niet op doeltreffende wijze met het herstel van onze bossen beginnen. Het trieste voordeel van deze beproeving is dat wij nu beseffen dat hout een belangrijke en bovendien hernieuwbare industriële grondstof is.
Duurzaam en doeltreffend bosbeheer begint bij een economisch levensvatbaar bos. Alleen met duurzame bosbouw kan onze houtsector concurrerend zijn en aan de plattelandsontwikkeling bijdragen.
Het bosbeleid in Europa wordt in de eerste plaats gevoerd door de lidstaten, en dat moet zo blijven. Dat mag ons echter niet verhinderen naar coördinatie van de problemen van de bosbouw op Europees niveau streven. De vaak erg beperkende regels van de interne markt zijn ook op de bosbouwproducten van toepassing. De Gemeenschap moet die producten dus ondersteunen, vooral in crisisperiodes. Communautaire steun voor de bosbouw moet de nationale acties aanvullen.
Subsidiariteit is hier geboden, bijvoorbeeld met betrekking tot de bescherming tegen luchtverontreiniging en bosbranden, certificering van bosbouwproducten en ondersteuning van het streven naar een internationaal verdrag over de bossen.
Ik ondersteun de communautaire initiatieven ten gunste van de tropische bossen, maar vind het verwonderlijk dat het enthousiasme taant als het om onze eigen, verwoeste wouden gaat.

Jeggle
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het is nu ruim drie maanden geleden dat de orkaan Lothar in Europa ernstige schade aan de bossen heeft toegebracht, in het bijzonder in Frankrijk en in Baden-Württemberg. Alleen al in Baden-Württemberg bedraagt de hoeveelheid door de storm beschadigd hout 25 miljoen kubieke meter. Dit komt overeen met drie keer de jaarlijkse gekapte hoeveelheid, waardoor de houtprijs nu al met 30% is gedaald. De kosten voor het opruimen van de schade alleen al in het gebied waarvoor ik als afgevaardigde uit Baden-Württemberg kan spreken, bedragen ca. DEM 1,5 miljard, waarvan DEM 300 miljoen alleen al voor de herbebossing nodig is.
De orkaan Lothar heeft niet alleen in Baden-Württemberg problemen veroorzaakt. Ook Frankrijk en andere EU-lidstaten zijn in hoge mate gedupeerd. Niettemin weigert de Commissie tot op de dag van vandaag extra begrotingsmiddelen ter beschikking te stellen. Zij beroept zich - in dit geval vertegenwoordigd door mevrouw Schreyer - op het feit dat men met het Europees Parlement al tot een beslissing is gekomen over de begroting van 2000. De behoefte aan extra financiële middelen moet de betreffende lidstaat zelf dekken met de voor het land vastgelegde steungelden.
Een andere bestemming voor de middelen is echter onder voorbehoud goedgekeurd. Deze goedkeuring is tot op de dag van vandaag nog niet verleend. Ik vind deze argumentatie van mevrouw Schreyer wel een beetje cynisch, als je bedenkt dat ze slechts een aantal dagen later verkondigt dat het extra benodigde bedrag van 300 miljoen euro voor de EU- Balkanverbintenis - die natuurlijk heel belangrijk is - uit de landbouwbegroting zou worden gehaald, zonder dat de agrariërs, inclusief de boseigenaren, het in de gaten zouden hebben.
Ik wil graag nog eenmaal benadrukken dat we hier te maken hebben met ernstige, blijvende schade, die ook gevolgen voor het milieu kan hebben. Opruimen, opslaan, herbebossen is zwaar lichamelijk werk. Ik weet waar ik over praat, mevrouw de commissaris, ik ben zelf namelijk boerin. Ik heb meegemaakt hoe de orkaan de pannen van onze stal rukte, en ik heb gezien hoe onze privé-bossen eruit zagen. Wij waren in staat om de zaken in de tussentijd zelf weer op orde te brengen. Dat geldt echter bij lange na niet voor alle gebieden, voor alle mensen, voor alle gemeenten. U kunt dat zelf zien. Dat dit echter snel en goed, maar vooral duurzaam wordt uitgevoerd, is van ecologisch belang.
De landbouwcommissaris, de heer Fischler, heeft bij zijn bezoek aan het Zwarte Woud op 16 februari verregaande flexibiliteit aangekondigd binnen het financiële kader voor maatregelen op het gebied van de plattelandsontwikkeling. Hij heeft gezien, zoals u vandaag, mevrouw de commissaris, dat men bereid is na te denken, te helpen ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Reding
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de afgevaardigden die de natuurramp in enkele Europese landen een tragedie hebben genoemd. De Commissie zou maar al te graag iets kunnen doen. Noch de Verdragen, noch de begrotingsregels staan ons dat echter toe.
Zoals ik in mijn inleiding al heb gezegd, is er geen enkel communautair kader waarbinnen de Commissie initiatieven kan nemen om de bosbouwsector rechtstreeks te steunen, ook niet verordening nr. 1257/99. De lidstaten moeten zelf de nodige initiatieven nemen en de nodige steun verlenen. Op grond van het subsidiariteitsprincipe is het voor de Commissie onmogelijk het programma voor plattelandsontwikkeling op de bosbouwsector toe te spitsen omdat er stormschade is. De Commissie kan alleen maar de mededingingsregels toepassen om nationale steunmaatregelen goed te keuren, en de bepalingen van verordening nr. 1257/99 om die eventueel te cofinancieren. De onderhandelingen daarover met de lidstaten zijn trouwens aan de gang. Ik heb duidelijk gezegd dat de Commissie alles doet wat binnen het institutionele en juridische kader mogelijk is en dat ze zich daarbij zo soepel mogelijk opstelt.
Jammer genoeg hebben de instellingen nu eenmaal beslist dat voor het bosbouwbeleid het subsidiariteitsprincipe geldt en dat daarvoor niet de Gemeenschap maar de lidstaten bevoegd zijn. De Commissie kan daar nu niets aan doen. Daarvoor is een Verdragswijziging nodig. Er wordt op dit ogenblik trouwens over een herziening van de Verdragen onderhandeld.
Ik verzoek de afgevaardigden die vinden dat het subsidiariteitsprincipe niet voor het bosbouwbeleid mag gelden en dat dit een communautaire bevoegdheid moet zijn, hun nationale regeringen daarvan te overtuigen.

De Voorzitter
Mevrouw de commissaris, u bent vanochtend zeer actief geweest. Hiermee is het debat gesloten.
Aan de orde is de stemming.
Gezamenlijke ontwerpresolutie ter vervanging van de resoluties over de economische gevolgen van de recente stormen voor de bosbouwsector in Europa
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Stem- en andere verklaringen

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor de resolutie gestemd en ik ben blij dat de aanstichters van de sabotage, die ons vanochtend vanaf 9.00 uur bij het uitvoeren van onze normale werkzaamheden en bij het uitbrengen van onze stemmen hebben gehinderd, niet meer aanwezig zijn, zodat ze met hun voor het Parlement onwaardig circus niet verder kunnen gaan.
Stel je voor dat andere burgers net zo met hun werkplicht zouden omgaan als onze collega's, die denken dat ze hier een vierdaagse werkweek hebben, terwijl we in Straatsburg toch een vijfdaagse werkweek voor de vergaderperioden hebben aangenomen. Het Parlement heeft immers besloten dat vrijdag in Straatsburg een vergaderdag is. Dat zeg ik ook tegen de collega aan de overkant, die een democratische stemming wil. De tegenstanders van Straatsburg moeten wel een behoorlijk perverse opvatting over democratie hebben, beste collega - dat geldt ook voor de anderen die het hele circus op gang hebben gebracht - om nu met dirty tricks de vrijdag te gaan saboteren.
35 jaar geleden was ik al lid van dit Parlement en een dergelijk misbruik van de regels heb ik in al die jaren nog niet meegemaakt. Eigenlijk mag men van Parlementsleden toch wel verwachten dat zij een democratisch, met meerderheid genomen besluit, zoals dat over het rooster van onze vergaderingen, zouden respecteren, ook wanneer het niet in hun kraam te pas komt. Het zijn echter slechte verliezers en het laat hen volledig koud dat zij belangrijke beslissingen voor de burgers van deze EU en met name voor de hongerenden in Ethiopië hebben tegengehouden. Dat laatste is heel ernstig en verwerpelijk. Ik hoop dat diegenen die dit hele procedurecircus in gang hebben gezet door de keizers de rekening gepresenteerd krijgen.
In het belang van de boseigenaren, ook die in mijn land waar de meest recente natuurramp weliswaar niet zo verwoestend was als bijvoorbeeld hier in de Elzas, hoop ik dat ook van de kant van de EU maatregelen worden genomen zoals ze hier zijn voorgesteld, zodat ze ertoe bijdragen dat het uitsterven van de kleine en de middelgrote privé-boseigenaren ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Daul
Mijnheer de Voorzitter, ik zou het in een stemverklaring of motie van orde nog even willen hebben over wat hier vanochtend is gebeurd. Als nieuw lid van dit Parlement wil ik zeggen dat ik diep ontgoocheld ben over wat er is gebeurd. Ik heb natuurlijk respect voor het Reglement en de democratie, maar om strategische en politieke redenen hebben een veertigtal afgevaardigden belet dat over Ethiopië werd gestemd.
Namens het Parlement wil ik vergiffenis vragen aan het Ethiopische volk, aan de Ethiopische kinderen, mannen en vrouwen die zich in een tragische situatie bevinden. De afgevaardigden waarover ik het had, hebben het Parlement vanochtend verhinderd zich aan de zijde van die mensen te scharen. Dat doet mij veel verdriet. Wij hebben over de twee laatste - evenzeer dringende - onderwerpen kunnen stemmen, maar ik had liever over het Ethiopische volk gestemd en het de steun van het Parlement toegezegd. Ik vraag het Ethiopische volk nogmaals om vergiffenis.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil me graag aansluiten bij wat de heer Daul zojuist heeft gezegd. Ook voor mij is de bosbouw heel belangrijk, maar ook onze hulp voor Ethiopië is van bijzonder belang. Daarom wil ik nogmaals heel duidelijk de vraag stellen - en daaraan hecht ik heel veel waarde, omdat u mij daarnet niet meer het woord gaf toen mevrouw Buitenweg mij verkeerd citeerde: waar zijn ze gebleven, die leden die vanochtend hier dit schouwspel opvoerden? Waarom zijn ze niet tot het einde van de vergadering hier, zodat ze hadden kunnen aangeven dat ze het werk in het Parlement werkelijk belangrijk vinden? Dat is de juiste vraag.

Schmid, Herman
Mijnheer de Voorzitter, evenals alle anderen betreur ik de huidige situatie zeer. Het geeft me een onbehaaglijk gevoel om deel te nemen aan stemmingen waarbij zo weinig afgevaardigden aanwezig waren. Ik heb me bij alle stemmingen van vanmiddag onthouden van stemming omdat ik niet wilde deelnemen aan beslissingen die naar mijn mening niet legitiem zijn als er zo weinig afgevaardigden aanwezig zijn.
Ik steun de protestactie die vandaag is gehouden. Ik ben een nieuw lid van het Parlement en daarom was ik enigszins gechoqueerd toen ik hoorde dat deze misstanden op vrijdag al jaren plaatsvinden zonder dat er iets aan gedaan wordt. Als dat echt zo is, moet er geprotesteerd worden, zodat er iets kan veranderen. Deze situatie kan niet voort blijven duren! We staan voor schut voor heel Europa! Ik zie dat deze vergadering wordt afgesloten met zo'n 40 afgevaardigden die de beslissingen nemen. Dat is beschamend!

Meijer
Voorzitter, in de eerste plaats, ik heb gestemd vóór het laatste voorstel en voor de amendementen daarop. Dat was de formele stemverklaring. Ik neem graag het misverstand weg dat bij sommige mensen hier heerst, dat de initiatiefnemers tot de quorumtellingen niet meer aanwezig zouden zijn. Sommigen zijn inderdaad kennelijk verdwenen. Ik behoor tot de initiatiefnemers en ik ben er nog steeds, zoals ik elke vrijdag hier ben. Ik constateer dat sommigen die zeggen: er zijn mensen die naar een vierdaagse werkweek streven, maar daar hoor ik zeker niet toe. Maar ik ben wel van mening dat we dan die vijfdaagse werkweek serieus moeten invullen en dat merken we op dit ogenblik niet aan de aanwezigheid van de Europese Parlementsleden hier. En dat is een reden waarom het probleem aan de orde is gekomen. Als de vrijdag zo functioneerde zoals de dinsdag en de woensdag, dan hadden we hier vandaag dit debat en deze tellingen niet nodig gehad. Nu zullen ze moeten doorgaan tot het moment waarop òf de vrijdag normaal functioneert òf de vrijdag bij gebrek aan belangstelling, en daar lijkt het ook nu weer op, zal worden afgeschaft.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, ik zal hier eerst mijn stemverklaring afleggen. Ik heb voor de gezamenlijke ontwerpresolutie gestemd omdat ik mij identificeer met de geplande acties en de ernstige bezorgdheid die uit de resolutie blijkt. Dit neemt echter niet weg dat ik mij samen met mijn fractie afvraag of het bosbouwbeleid onder de bevoegdheid van de instellingen van de Unie valt.
Ook ik kan het niet nalaten erop te wijzen - het is hier al gezegd - dat de saboteurs van de vergadering van vanmorgen niet aan de stemming hebben deelgenomen. Het verheugt mij dan ook dat de EVP een hoofdelijke stemming heeft aangevraagd. Die zal immers aantonen wie wel of niet aanwezig was. Zo moet de arroseur arrosé van het Franse spreekwoord plaatsmaken voor de saboteur saboté. Het is jammer dat wij aan dit circus hebben deelgenomen. De betrokkenen hadden evengoed een voorstel van orde kunnen indienen aangezien deze belangrijke kwestie door het Bureau en de Conferentie van voorzitters moet worden behandeld. Zij zijn te ver gegaan. Ze waren nietsontziend, zelfs Ethiopië kon hen niet vermurwen. Ze hebben de stemmingen gesaboteerd. Daarna hebben ze een hoofdelijke stemming uitgelokt waaruit hun aanwezigheid moest blijken. Maar zoals wij kunnen vaststellen, zijn zij niet meer van de partij wanneer er beslist moet worden over een kwestie die verband houdt met stormen, rampen, Europese belangen, kortom, ernstige aangelegenheden. Van de 32 gladiatoren waren er maar enkelen bij de eindstemming aanwezig, hetgeen uiteraard bijzonder betreurenswaardig is. De ware bedoelingen van de ordeverstoorders van vanochtend zijn daarmee volledig ontmaskerd.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Daul en mevrouw Lulling graag willen zeggen dat men bij debatten over het Reglement altijd rekening moet houden met het feit dat het hierbij ook om tactische en strategische doelstellingen gaat. Dat is bij hen niet anders dan bij de collega's die het hebben geprobeerd.
Ik heb vanochtend voor de eerste keer mede een verzoek tot vaststelling van het quorum ingediend. Ik ben een voorstander van Straatsburg en ik ben vóór de vrijdag. Ik ben echter van mening dat diegenen die ervoor willen zorgen dat wij hier met ons parlementaire werk kunnen doorgaan, ook aanwezig moeten zijn. Daarom heb ik gezegd dat een waarschuwingsschot op zijn plaats was, maar dat ik dat wat hier gebeurde, overdreven vond. Ik wilde daaraan niet deelnemen, omdat ik dacht dat het om de standplaats Straatsburg en om de vrijdag ging. Daarom heb ik toen niet meer meegedaan. Maar de collega's die het wel proberen, hebben daar recht op. Hierop moet men dan wel op een adequate manier reageren.
Het Reglement werd vanochtend rustig, kalm en op een begrijpelijke manier uitgelegd. Hiervoor wil ik de Voorzitter danken. Het is gebeurd op de manier zoals we het hebben vastgelegd. Het uitbrengen van de stemmen verliep volgens de regels. Het zijn geen minderwaardige stemmingen omdat slechts een handjevol leden eraan heeft deelgenomen.
Ik vind dat we moeten proberen deze debatten en stemmingen op de vrijdag te behouden en tot een goed eind te brengen. Dit kunnen we realiseren door de collega's en de fracties aan te manen hier aanwezig te zijn.

Savary
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor de manier waarop u deze moeilijke vergadering leidt. Ik dank ook de aanwezige afgevaardigden en mevrouw Reding. Mevrouw de commissaris, in verband met het probleem van de bossen wil ik u zeggen dat uw vrijmoedigheid soms pijn doet, maar dat u tenminste eerlijk bent. Onmiddellijk na de ramp zijn sommigen in hun verklaringen wellicht wat ver gegaan. De geloofwaardigheid van de Europese Unie wordt beter gediend door woorden als de uwe dan door ons, zoals in het begin, voor te houden dat Europa veel meer zou doen dan het eigenlijk wilde.
Het debat over de bosbouw is nu geopend. Ook over de natuurrampen moeten wij echter het debat openen. Wij kunnen tegen onze medeburgers niet zeggen dat wij, als hun iets overkomt, daar niets aan kunnen doen, terwijl wij wel troepen naar het buitenland sturen. Dit is een symbolische en politieke kwestie. Ik dank u dus.
Ik wil mij aansluiten bij wat de heer Daul, die de ontwerpresolutie over het hout samen met mevrouw Gebhardt heeft ingediend, heeft gezegd. Ik vind het jammer en schokkend dat sommigen de Ethiopiërs hebben gegijzeld om kortzichtige politieke spelletjes te spelen, wat zij trouwens niet eens willen toegeven. Iedereen heeft het recht, ook op een vrijdag, te vragen of het quorum aanwezig is. Iedereen weet echter dat het hier om een guerrillatactiek tegen Straatsburg gaat. Nog erger is dat dit vrijwel elke vrijdag dreigt te gebeuren. Het is een kleine voldoening dat een onthouding ook hen raakt die vandaag afwezig waren en die de vergadering van vanochtend hebben gesaboteerd.
Wij moeten de kwestie van de agenda zo snel mogelijk opnieuw bespreken. Iedereen weet dat de vergaderzaal nooit helemaal vol is. Ik zeg dat tegen het publiek dat hier aanwezig is. Het werk van het Parlement is immers erg gespecialiseerd. Wij mogen ons echter niet langer verstoppen...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, ik herinner eraan dat dit Parlement enkele maanden geleden een amendement heeft verworpen waarin werd voorgesteld de vrijdagen uit onze plenaire vergaderperiode in Straatsburg te schrappen. De afgevaardigden zouden toch minstens moeten respecteren wat zij hebben goedgekeurd. Het amendement is met een grote meerderheid verworpen. Wij kunnen daar voor het jaar 2000 niets meer aan veranderen.
Ik sluit mij aan bij de afgevaardigden die zich schamen over wat er is gebeurd. Wegens banale politieke probleempjes heeft het Parlement niet over de hulp aan Ethiopië kunnen stemmen. Ik schaam mij daarvoor.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur de manoeuvres die het Parlement vanochtend hebben belet zijn werk te doen. Het verheugt mij dat de vorige sprekers dat eveneens hebben betreurd, vooral omdat zij de meest toegewijde leden van dit Parlement zijn.
Wij moeten op een constructieve manier lering trekken uit wat er is gebeurd. Er is het Verdrag, en ook het Europees Parlement heeft zich voor vergadering op vrijdagochtend uitgesproken. Wij moeten het Verdrag en de besluiten van het Parlement toepassen. Het Bureau van het Parlement moet de bevoegde commissie de opdracht geven het Reglement te onderzoeken en na te gaan waarom de vergaderingen op vrijdagochtend in Straatsburg een probleem zijn. Wij moeten alles in het werk stellen om die tijd nuttig te gebruiken.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou u graag willen feliciteren met de manier waarop u deze moeilijke vergadering heeft geleid. Voor de heer Meijer heb ik een volstrekt zakelijke mededeling. Als parlementslid ken ik dit Parlement nu zes jaar, in andere functies echter al 21 jaar. Ik heb tijdens deze 21 jaar aan iedere vergadering op vrijdag deelgenomen, ook toen ik een andere functie had en nog geen parlementslid was. In dit verband zou ik ook graag de medewerkers willen bedanken die op vrijdag hun werk uitstekend doen. Ik heb gedurende deze 21 jaar echter wel geregeld dit soort pogingen meegemaakt. Daarom hebben wij nu juist een quorum voor de vaststelling van het quorum ingevoerd, omdat we nu juist de vrijdag willen redden. Op deze manier zijn dit soort zaken allemaal ontstaan.
Ik wil tegen de heer Meijer ook zeggen dat men ooit heeft besloten om op dinsdag tot en met donderdag wetgevende beslissingen te nemen, en op vrijdag niet-wetgevende beslissingen, want daarvoor is het quorum nu eenmaal niet bindend voorgeschreven. Op vrijdag worden onderwerpen op de agenda gezet die niet controversieel zijn, opdat de beslissingen kunnen worden genomen die niet controversieel, maar wel belangrijk zijn. Dat was de consensus en deze werd hier ontdoken. Misschien is het een heilzame shocktherapie, daar heeft collega Graefe zu Baringdorf misschien gelijk in. Toch wil ik u graag verzoeken duidelijk in te zien dat de vrijdag nooit bedoeld was om wetgevende beslissingen te nemen. Deze beslissingen hebben geen wetgevend karakter. Ze zijn echter belangrijk en door consensus bereikt. Daarom had men ze rustig en waardig kunnen nemen, en daarom heeft men ze ook op het einde van deze dag rustig en waardig genomen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Posselt.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 12.25 uur gesloten)

