
De Voorzitter
Waarde collega's, ik verzoek u plaats te nemen voor deze vergaderdag die een bijna historische waarde heeft. Het is immers de laatste vrijdag dat wij hier in Straatsburg vergaderen.
Het doet mij overigens bijzonder veel genoegen dat ik deze laatste zitting van het millennium mag voorzitten. De volgende keer dat wij elkaar hier ontmoeten is er immers een nieuwe eeuw en een nieuw millennium aangebroken.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik moet uw woorden corrigeren. Dit is niet de laatste vrijdagzitting in Straatsburg, maar voorlopig de laatste vrijdagzitting. Wij besluiten namelijk jaarlijks over onze vergaderkalender. Ik hoop dat dit dure, verkeerde besluit zal worden herzien en wij weer de vijf volle dagen in Straatsburg zullen benutten. Dan kunnen wij die dure mini-zittingen afschaffen.

De Voorzitter
Ik heb het gevoel dat dit vraagstuk opnieuw aan een debat zal worden onderworpen.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de heer Posselt heeft gelijk. Deze dag mag niet de geschiedenis ingaan als laatste vrijdag van Straatsburg. Ik betreur het ten zeerste dat de Franse regering geen bezwaar aantekent bij het Hof van Justitie tegen het besluit van het Europees Parlement. Ik twijfel er niet aan dat dit besluit op een dag zal worden teruggedraaid. Ik denk dat Frankrijk zich niet met dit vraagstuk heeft bemoeid omdat het momenteel het voorzitterschap bekleedt.
Na een poging van het Europees Parlement om een van zijn maandelijkse vergaderperioden te schrappen, is het vergaderrooster in het arrest van 1997 op zeer duidelijke wijze in ere hersteld. Het Europees Parlement heeft niet het laatste woord bij het vaststellen van het vergaderrooster. Het moet handelen overeenkomstig het Verdrag. In het protocol dat bij het Verdrag hoort, wordt heel duidelijk gesteld dat de twaalf maandelijkse vergaderperioden in Straatsburg gehouden dienen te worden. De advocaat-generaal sprak indertijd over "de twaalf maandelijkse vergaderperioden". Dit betekent dat we overeenkomstig de huidige regels moeten handelen en dat deze regels niet gewijzigd mogen worden.

De Voorzitter
Zullen we dan stellen dat dit de laatste vergaderperiode in Straatsburg van het tweede millennium is en dat we in het derde millennium wel zien wat er gebeuren gaat? Ik neem aan dat iedereen het hier tenminste over eens is.

Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Watson
Mijnheer de Voorzitter, volgens de notulen heb ik voor paragraaf 11 en 12 van het verslag-Theato gestemd. Dat klopt niet, ik heb me onthouden van stemming. Ik zou graag zien dat dit werd gecorrigeerd.

De Voorzitter
Wij zullen gehoor geven aan uw verzoek.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, gistermiddag hadden wij een bezoekersgroep en die bezoekersgroep was bij de stemming op de publieke tribune. 's Avonds zijn we er niet in geslaagd om aan die bezoekersgroep uit te leggen waarom er in dit Parlement gestemd werd met slechts 170 aanwezigen. Als wij willen dat we door de bevolking serieus genomen worden als Parlement, zullen we wel aanwezig moeten zijn. Ook vanmorgen is er weer een handjevol mensen. Dat verwijt ik niet de aanwezigen. Gistermiddag was er ook een handjevol mensen. Dat verwijt ik niet de aanwezigen maar wel de afwezigen. Ik denk dat we binnenkort niet meer op donderdagmiddag kunnen vergaderen als er zo weinig mensen aan de stemmingen meedoen. Ik denk dat we bij onszelf te rade moeten gaan, hoe wij ervoor zorgen dat er in ieder geval nog voldoende mensen zijn als we op donderdagmiddag vergaderen.

De Voorzitter
Uit uw betoog kan ik opmaken dat u pleit voor een grotere opkomst.
(De notulen worden goedgekeurd)

Meer welvaart en solidariteit tussen de generaties
De Voorzitter
Aan de orde is verslag (A5-0319/2000) van mevrouw Sbarbati, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie "Een Europa voor alle leeftijden - Meer welvaart en solidariteit tussen de generaties".

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, leden van de Commissie, collega' s, ik was verheugd het verslag over deze belangrijke resolutie van het Europees Parlement te mogen opstellen, een resolutie over een van de grootste problemen van onze Europese Gemeenschap: de vergrijzing.
Om dit probleem het hoofd te bieden is een grote mate van fijngevoeligheid nodig. We moeten werken aan de solidariteit tussen generaties. Die is absoluut noodzakelijk voor een serieus en relevant beleid dat het probleem in z' n geheel aanpakt, en om de sociale zekerheid en sociale bescherming ook echt te realiseren, maar vooral om te zorgen dat in de cultuur van alle landen het concept van de oudere als bron en niet als een last voor de maatschappij ingang vindt. In de eerste plaats een menselijke bron, maar ook een sociale bron en een culturele bron met een enorm kapitaal aan ervaringen dat aan de jongere generaties moet worden doorgegeven.
Dat zijn de fundamentele overwegingen die mij en de hele Commissie werkgelegenheid en sociale zaken in staat hebben gesteld deze resolutie te voltooien en unaniem goed te keuren. Daarom bedank ik alle collega' s voor hun bijdrage, ook tijdens de behandeling van de amendementen, en ik bedank de technici van de commissie voor hun waardevolle bijdrage aan de resolutie.
De Europese Unie houdt zich sinds 1999 met dit probleem bezig. Dat jaar was door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Internationaal Jaar van de Ouderen. We zijn nu aanbeland bij de mededeling van de Commissie en vandaag zijn we hier om te stemmen over een resolutie.
Dat is een belangrijke mijlpaal. De vergrijzing van de bevolking actief benaderen, een oudere niet beschouwen als iemand die uitdooft maar als iemand die wil blijven leven - in de zin van emoties, beroepsvaardigheden, communicatie op alle niveaus, niet alleen emotioneel maar ook professioneel, iemand die zijn ervaringen wil doorgeven - is de beste manier om nieuwe beleidsvormen te ontwikkelen, met als belangrijkste doelstelling de sociale cohesie en de solidariteit tussen de generaties te versterken.
Daarmee hangen gecompliceerde problemen samen: het probleem van de sociale zekerheid, het probleem van de pensioenen, het probleem van de verzorging dat wij, dat ik heb geprobeerd in deze resolutie zo sereen en doeltreffend mogelijk te benaderen. Ook omdat we weten dat de verzorging van ouderen vaak ten laste komt van de familie, en vooral van vrouwen die het vaak alleen moeten redden, en wat erger is, zonder dat de lidstaten zich er in hun sociaal beleid en werkgelegenheidsbeleid om bekommeren.
De lidstaten moeten dus actiever worden: ze moeten dit probleem solidair aanpakken en, vooral, ze moeten de derde en vierde leeftijdsgroep een toekomst garanderen. De toekomst kan ook een dag zijn, een minuut, een seconde, maar met het besef dat een oudere, iemand die ophoudt met werken, een man of vrouw die de laatste fase van het leven vorm probeert te geven, een compleet leven tegemoetgaat, niet een gehalveerd leven. Die laatste fase moeten ze met de nodige sereniteit tegemoet kunnen treden, in het besef dat ze door ons allemaal, maar vooral door de politiek en door administratieve diensten als mensen worden gezien. Dat mogen we niet vergeten.
Dit is de basisoverweging van de resolutie. Ze behandelt verschillende aspecten, van vrije tijd tot werkgelegenheid. We moeten immers niet vergeten dat thema' s als bijscholing en dus bereidheid zorg te dragen voor de eigen scholing en gedurende het hele leven te blijven leren ook voor ouderen gelden. Technologische innovatie sluit immers vaak oudere werkers uit van nieuwe arbeidsprocedures en nieuwe technologie. Er is dus een enorme bijscholing nodig, geen discriminatie op de werkplek en geen discriminatie na de pensionering, wanneer deze werknemers, deze mensen zelf over al hun tijd kunnen beschikken en het rustiger aan kunnen doen.
Daarom werken we hieraan, vooral voor degenen die in de derde en vierde fase van hun leven helaas gehandicapt raken. Gezondheid is immers geen oneindig goed. Voor deze personen moeten de lidstaten verscheidene beleidsmaatregelen treffen; ze moeten niet alleen de nodige bijstand verlenen, maar ook een manier vinden om de uitgaven te dekken, vooral voor die gehandicapten bij wie de familie niet in staat is het hele gewicht van de zorg te dragen.

Kratsa-Tsagaropoulou
Mijnheer de Voorzitter, de demografische veranderingen in de Europese samenleving dwingen ons de rol van de ouderen te herzien. Wij moeten de rol van de ouderen op een allesomvattende wijze benaderen en daarbij het oog gericht houden op de lange termijn. Wij moeten zien hoe wij oudere mensen in het actieve leven - in het productieproces of in sociale activiteiten - kunnen vasthouden of opnieuw kunnen opnemen. Daarbij moeten wij rekening houden met de noodzaak dat zij een waardig, zelfstandig en onafhankelijk leven gegarandeerd krijgen.
Een dergelijke strategie vereist echter niet alleen goed gecoördineerde doelstellingen maar ook solidariteit tussen de generaties. Daarom moet deze strategie gebaseerd zijn op eerbiediging en erkenning van de verschillende rollen die de burgers vervullen. Er moet een denkproces op gang worden gebracht en er moeten beleidsmaatregelen worden getroffen. Deze zijn juist in deze tijd erg belangrijk daar de Europese Unie bezig is met de modernisering van haar sociaal model. Daarvoor legt zij een onlosmakelijke band tussen economische ontwikkeling enerzijds en sociale vooruitgang, levenskwaliteit en sociale integratie van alle burgers anderzijds.
Alle Europese samenlevingen zijn met dezelfde uitdagingen geconfronteerd. In bepaalde landen stellen zich echter bijzonder grote problemen, zoals in mijn land, Griekenland. Griekenland heeft het grootste percentage arme gepensioneerden: niet minder dan 31 % volgens de gegevens van Eurostat. Wij zijn bijzonder voldaan over de aanneming van de sociale agenda door de Europese Raad van Nice, en hopen dat de lidstaten deze gelegenheid te baat zullen nemen om hun systemen van sociale zekerheid en gezondheidszorg voor ouderen te ontwikkelen en te coördineren. Ook hopen wij dat zij maatregelen zullen nemen ter bevordering van de reïntegratie in het actieve leven door middel van onder meer levenslang leren.
Mijn fractie heeft op creatieve wijze met de rapporteur, mevrouw Sbarbati, kunnen samenwerken en wij zijn haar daarvoor dankbaar. In het verslag staan veel standpunten waar wij het mee eens zijn. Wij hebben vooral met grote aandacht de problemen bestudeerd die verband houden met het ouder worden uitgaande van de verschillende categorieën van ouderen. Wij hebben namelijk kunnen vaststellen dat de ouderen in de stedelijke gebieden met andere problemen te kampen hebben dan de ouderen op de eilanden of de landbouwgebieden van de Europese Unie.
Wij geven vooral ook steun aan de activiteiten van ouderen in de verschillende sectoren van vrijwilligerswerk. Daarbij onderstrepen wij wel altijd de noodzaak van sociale verzekering van de in deze sectoren werkzame mensen. Ons inziens mogen de Europese instellingen en de lidstaten deze kans niet voorbij laten gaan en moeten zij een brede voorlichtingscampagne opzetten, die niet alleen gericht is tot de voor de tenuitvoerlegging van het sociaal beleid verantwoordelijke gouvernementele instanties, maar tot heel de samenleving. Ook de burgers zelf moeten beseffen dat onze samenleving behoefte heeft aan solidariteit tussen de generaties. Met onze steun aan het initiatief van de Europese Commissie en met de verrijking daarvan tijdens de behandeling in het Europees Parlement sturen wij mijns inziens de Europese volkeren een duidelijke boodschap. Wij laten hen zien dat de Europese Unie in staat is op de veranderingen en de crises vooruit te lopen en een samenleving met participatie, samenhang en solidariteit te bevorderen.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, namens de sociaal-democratische fractie bedank ik de rapporteur. Wij zijn het grotendeels met haar ideeën eens en zijn tevreden over het werk van de commissie. De aanleiding voor dat werk was het door de Verenigde Naties uitgeroepen Internationaal Jaar van de Ouderen. Het is van groot belang dat er van verschillende kanten aandacht wordt geschonken aan hoe de situatie van de ouderen zich bijvoorbeeld in de lidstaten van de Europese Unie zal ontwikkelen.
Naar mijn mening is het zeer belangrijk dat ouderen als zelfstandige mensen worden beschouwd en dat ze erin worden gesteund zo lang mogelijk een zelfstandig leven te leiden. Wij delen in alle landen van de Europese Unie dezelfde problemen en hetzelfde toekomstperspectief. Het gaat er bij ons om hoe wij ouderen op de arbeidsmarkt houden en wat dat van de arbeidsmarkt vereist. Anderzijds zien wij dat, terwijl de bevolking ouder en ook gezonder ouder wordt dan ooit, de behoefte om eerder te stoppen met werken toeneemt. Daarbij moet men rekening houden met hoe de arbeidsmarkt voor verschillende mensen functioneert. Hoe stimuleren wij de ouderen om steeds langer op de arbeidsmarkt te blijven? Hoe organiseren wij het levenslang leren zo dat ook ouderen de benodigde nieuwe informatie, nieuwe vaardigheden en ook de motivatie krijgen om actiever aan het arbeidsproces deel te nemen? In deze kwestie moet dus met veel verschillende zaken rekening worden gehouden.
Ik wil speciale aandacht schenken aan enkele aspecten met betrekking tot oudere vrouwen. Alles wat nu te maken heeft met vrouwen op de arbeidsmarkt heeft natuurlijk gevolgen voor de toekomst als zij ouder worden, bijvoorbeeld wat hun pensioenvoorziening betreft. De huidige toename van bijvoorbeeld de deeltijdarbeid onder vrouwen zal tot gevolg hebben dat hun pensioenvoorziening achteruitgaat. Ook al zouden wij op de lange termijn bereiken dat voor hetzelfde werk hetzelfde wordt betaald, mogen wij niet vergeten dat wat de sociale zekerheid betreft vrouwen een speciale behandeling nodig hebben, omdat zij immers vaak een ander arbeidsverleden hebben. Daarmee moet rekening worden gehouden, omdat dat bijvoorbeeld gevolgen voor de toekomstige pensioenen zal hebben.

Wyn
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd namens de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie te kunnen spreken en de rapporteur geluk te wensen met een uitstekend verslag.
Dit is een belangrijk onderwerp, vooral omdat het aantal ouderen in Europa voortdurend toeneemt. Daarom is solidariteit tussen verschillende generaties en actoren op dit gebied van groot belang. We moeten benadrukken dat solidariteit, niet alleen tussen naties en regio' s maar ook tussen mensen, een gebied is waarop de Europese Unie een respectabele staat van dienst heeft. Dit verslag benadrukt dat.
De lage deelname van ouderen aan het arbeidsproces is een probleem dat het Europees Parlement al veel eerder had moeten behandelen. Ik ben verheugd dat in het verslag de nadruk wordt gelegd op fiscale hervormingen en hervormingen van de sociale zekerheid om ouderen aan te moedigen een baan aan te nemen. Dat is een goed initiatief. Ik steun ook het voorstel om mensen te stimuleren hun leven lang te blijven leren. Dat punt is al door een andere spreker genoemd. Met de nieuwe technologie en leren op afstand krijgen ouderen reële, nieuwe mogelijkheden. Zij moeten de kans krijgen daarvan te profiteren.
Wat sociale bescherming betreft: in haar werkprogramma voor 1999 besteedde de Commissie veel aandacht aan manieren om de trend naar vervroegde uittreding te keren, aan nieuwe vormen van geleidelijke pensionering en aan manieren om pensioenschema' s duurzamer en flexibeler te maken.
Over beleidsmaatregelen tegen discriminatie en sociale uitsluiting: het sociaal actieprogramma zet de plannen van de Commissie uiteen om de mogelijkheden te bestuderen voor nieuwe communautaire actieprogramma' s gebaseerd op artikel 13, 129 en 139, zoals gewijzigd in Amsterdam. Dat is iets dat we allemaal verwelkomen.
De aandacht voor medisch en sociaal onderzoek naar veroudering in het verslag is een uitstekend punt. Als lid van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport denk ik dat er misschien meer nadruk gelegd had moeten worden op sport en lichaamsbeweging om ouderen fit en gezond te houden. Ik weet zeker dat de rapporteur zich daarvan bewust is.
Ik verwelkom het uitstekende initiatief van de rapporteur en steun het namens mijn fractie van harte.

Meijer
Voorzitter, al een eeuw geleden werden twee van mijn familieleden bijna 100 jaar en de leeftijd van 110 jaar kwam in die tijd sporadisch ook wel eens voor. Toen waren dat nog uitzonderingen, want de grote meerderheid van de mensen overleed door slechte omstandigheden op relatief jonge leeftijd. Tegenwoordig leven steeds meer mensen langer dankzij betere gezondheidsvoorzieningen, voorlichting, zorg, huisvesting en pensioenregelingen. Sommige onderzoekers hebben de verwachting dat mensen eigenlijk 120 jaar kunnen worden, maar dat ze vrijwel altijd eerder overlijden door verwaarlozing, omdat een vitaal onderdeel van hun lichaam kapot gaat. Als we onze zorg en de bestaanszekerheid goed organiseren, kunnen steeds meer mensen in de buurt van het maximum komen. Collectieve uitgaven voor publieke dienstverlening verlengen ons leven. In Midden- en Oost-Europa kunnen we sinds tien jaar zien dat de levenskansen van de mensen teruglopen zodra de overheid zich terugtrekt en oudere mensen aan hun lot overlaat. Door het tekort aan werknemers in een groeiende economie ontstaat een druk op ouderen om langer te blijven werken. Dit tekort wordt zelfs gebruikt als argument om de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen en om eerdere aanzetten tot verlaging ongedaan te maken. Dat is een verkeerde ontwikkeling. Natuurlijk kunnen mensen boven de 60 of 70 jaar nog veel nuttige dingen doen, maar het is verkeerd om op die leeftijd hun inkomen afhankelijk te maken van geleverde arbeid. Die mensen zijn veel nuttiger als cement in de samenleving die anderen helpen om beter te functioneren. Juist in vrijwilligerswerk kunnen zij bijdragen tot het overdragen van ervaringen en het bevorderen van de samenwerking in hun woon- en leefomgeving. Door ze te dwingen om betaald werk te blijven doen, komen ze aan die nuttige taken niet meer toe. Door ze zulke verplichtingen op te leggen, worden hun levenskansen waarschijnlijk bekort.
Ik heb de indruk dat die door mij genoemde kanten van de zaak, het belang van collectieve zorg en het belang van tijdige pensionering, door de rapporteur wat minder belangrijk worden gevonden en dat zij bovendien te optimistisch is over de mogelijkheid dat het de ouderen goed gaat zonder de maatschappelijke voorwaarden daarvoor te scheppen. Een van de middelen om hun positie te versterken, is aanvaarding van het door mijn fractiegenoot Alavanos ingediende amendement 4 dat wonen en vervoer beter wil aanpassen aan de ouderen. Ik hoop dat de vergadering dit amendement zal aannemen.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag is nu typisch zo'n verslag voor de vrijdagmorgen, hoewel in het verslag van mevrouw Sbarbati ook waardevolle adviezen staan. Maar bij herhaling zijn zij gericht aan het verkeerde adres. Te pas en te onpas dringt zij aan op communautaire actie. Europese instellingen hebben op dit beleidsterrein nauwelijks verantwoordelijkheden. Het zijn vooral de regeringen van lidstaten, besturen van deelstaten, provincies en gemeenten die met veel aanbevelingen wat kunnen. We moeten de Europese Commissie niet met a-typisch werk opzadelen.
Teruglopende geboortecijfers en toename van de levensverwachting zorgen in de komende decennia voor een vergrijzing van de bevolking. Als gevolg hiervan zullen de uitgaven voor gezondheidszorg en pensioenen drastisch toenemen. De OESO heeft hier al enige jaren onderzoek naar verricht en daarover rapporten gepubliceerd.
Onderzoek in Nederland laat zien dat tot de leeftijd van vijftig jaar de gemiddelde kosten voor gezondheidszorg circa 1.000 euro per persoon per jaar bedragen, voor 75-jarigen stijgt dit bedrag naar 4.000 euro, terwijl het voor 95-jarigen rond de 25.000 euro per jaar ligt. Wie deze tendens wil keren, heeft lange adem nodig. Want met het overmatig stimuleren van individualisering hebben we zelf het veel grotere beroep van ouderen op zorginstellingen over ons afgeroepen.
Ook de pensioenlasten rijzen in een aantal lidstaten de pan uit. De Europese Centrale Bank heeft in haar maandbericht van juli 2000 al dringende waarschuwingen geuit. In sommige EMU-landen lopen de lasten op tot tweemaal het bruto binnenlands product. Dit komt boven op de overheidsschuld die toch al zeer hoog is.
Het verbaast mij ten zeerste dat ik in dit verslag hierover geen enkele concrete aanbeveling aantref. Veel lidstaten zullen drastische besparingsmaatregelen moeten nemen en voorrang geven aan fondsvorming om de pensioenlasten betaalbaar te houden en de stijging van de brutoloonsom binnen de perken te houden. Wanneer men dat niet doet, zit er helaas niets anders op dan te gaan korten op de pensioenuitkeringen. Het optrekken van de pensioenleeftijd, zoals de Europese Commissie voorstelt, is bij lange na niet afdoende.
Ik deel de opvatting van de rapporteur dat elke oudere respect en waardering verdient. Helaas hebben we op dit punt vrijwel alles tegen. Wie jong, vooruitstrevend en flitsend is, telt mee. Juist de levenservaring en wijsheid van ouderen hebben wij in onze kortademige cultuur nodig. Een maatschappijbrede omslag in denkwijze is nodig. Mensen hebben elkaars zorg en aandacht nodig, ze zijn op elkaar betrokken. De basis voor deze levensvisie wordt gelegd in het gezin waarin elk mens als kind opgroeit. Het bizarre is nu dat het gezin allerwegen niet langer wordt gezien als de cel van de samenleving en op juiste waarde geschat. Ook hier eist individualisering haar tol.
Daarbij komt de onderwaardering van transductieve en verzorgende arbeid, die voedsel geeft aan de absurde gedachte dat huismoeders minder productief zijn. Hun waardevolle bijdrage aan onze samenleving wordt in dit verslag ver onderbelicht.
Het pleidooi om leeftijdsdiscriminatie op de werkplek tegen te gaan, heeft mijn steun. Maar ook hier de vraag of een EU-richtlijn noodzakelijk is. Wat mij betreft, kunnen de lidstaten dat probleem beter aanpakken via hun wetgevingsinstrumenten.
Tenslotte, hoewel ouderen kunnen rekenen op mijn sympathie en waardering, zie ik om bovengenoemde redenen af van steun aan dit verslag.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats moet ik de rapporteur, mevrouw Sbarbati, bedanken omdat zij een perfect verslag heeft opgesteld, dat ik zelf niet zo had kunnen schrijven. Dat heb ik haar ook al in de commissie gezegd. Mijn complimenten dus, ook namens alle ouderen en gepensioneerden die mij hier op zetel 274 van onze vergaderzaal hebben doen belanden.
Ik wil stil blijven staan bij paragraaf 18 van het verslag. Daarin wordt de lidstaten verzocht "de kosten op te vangen van de verzorging van bejaarden die geen zelfstandig leven meer kunnen leiden en moeten worden opgenomen ofwel de kosten te vergoeden van de gezinnen die deze bejaarden thuis verzorgen" . Dit is een amendement dat ik, Carlo Fatuzzo, heb ingediend en dat door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken is overgenomen. Ik wil het belang van deze paragraaf benadrukken. In veel van onze lidstaten - zeker in Italië, maar ik weet zeker dat dat ook geldt voor Groot-Brittannië, Griekenland en in andere lidstaten - werken we ons hele leven. Werknemers werken van ' s ochtends tot ' s avonds, staan om zes uur ' s ochtends op, komen om acht, negen uur ' s avonds moe en uitgeblust thuis. De jaren gaan voorbij, ze krijgen beroepsziekten, betalen pensioenpremies, ziekenfondspremies, belastingen, heffingen. In de laatste jaren van ons leven worden we vaak ernstig ziek, soms volledig gehandicapt, we hebben de hulp van anderen nodig. De staat betaalt niets, niet eens aan degenen zonder vermogen en zonder inkomen. Een werker, die de maatschappij alles heeft gegeven, moet dan zijn eigen huis verkopen om zich te kunnen laten behandelen, moet al zijn geld daarvoor uitgeven, moet toezien hoe zijn familie verarmt, juist wanneer de staat en zijn naasten hem zouden moeten bijstaan in de laatste jaren van zijn leven, wanneer alles donker wordt en hij hoopt op het licht van een behulpzame naaste.
Laten we dus alle oudere burgers van Europa hoop geven door voor dit verslag en deze paragraaf 18 te stemmen!

Koukiadis
Mijnheer de Voorzitter, de mededeling van de Commissie is mijns inziens een belangrijke etappe in de geschiedenis van het sociaal beleid. Daarmee wordt een einde gemaakt aan een tijdperk waarin men over de derde leeftijd sprak als over een generatie van oud-strijders, of zelfs van mensen die niet meer meetellen. De rapporteur heeft dit vraagstuk met grote gevoeligheid onderzocht en gewezen op de noodzaak verkeerde, stereotype opvattingen te bestrijden, de gelijkwaardigheid tussen de generaties te versterken en hiervan de grondslag te maken voor het Europees sociaal model. Met de voorstellen van de rapporteur voor een actief leven op oudere leeftijd kan de samenleving een hele generatie winnen.
Als men ouderen op basis van vrijwilligheid kan inzetten in de voor hen geschikte rollen, zal het ook voor de vakbonden gemakkelijker worden hun bezwaren in te trekken. De vakbonden zijn namelijk erg achterdochtig als het om verlenging van het actieve leven gaat. Tevens zal het dan gemakkelijker worden de alleen voor jongere generaties opgezette beleidsvormen te herzien en belangstelling te wekken bij de andere leeftijdsgroepen. Dat betekent evenwel dat de deelneming van alle leeftijdsgroepen aan het economisch en sociaal leven en de inkomensverdeling over deze groepen opnieuw onder de loep moeten worden genomen.
Om dit ambitieuze doel te bereiken moet men geheel andere praktijken gaan toepassen en zorgen voor een actieve deelneming van de sociale partners. Daar de ouderen echter geen homogene groep vormen, zoals terecht in de mededeling wordt onderstreept, is het vooral de taak van de sociale partners te zorgen voor een stelselmatige indeling in categorieën van de ouderen, rekening houdend met de moderne behoeften. Terecht wordt in de mededeling een band gelegd tussen dit beleid en de politieke levensvatbaarheid van de pensioenstelsels. Achter het beleid voor de modernisering van de pensioenstelsels - een zeer explosief probleem - gaat het probleem schuil van de herverdeling van middelen en dit moet tevens een doel zijn van het nieuwe beleid voor alle leeftijden. Er is een voorstel gedaan om het pensioenstelsel los te koppelen van de demografische evolutie en een zichzelf bedruipend stelsel in het leven te roepen. Dat betekent echter dat een groter aantal ouderen in het actieve leven moet blijven. Door de talloze gevallen van vervroegd pensioen en de uiteenlopende regelingen voor de pensioengerechtigde leeftijd wordt de herziening van deze beleidsvormen tot een gigantische taak. Niet alle beleidsvormen onderscheiden zich immers door sociale gevoeligheid.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over de medische zorg. De kwaliteit van de medische zorg houdt rechtstreeks verband met het beleid ter bevordering van de levenskwaliteit, vooral wanneer het om ouderen gaat. De mededeling zou echter duidelijker moeten zijn wat het vraagstuk van de kostenverhoging van de medische zorg ten gevolge van de nieuwe medische technologie betreft. Daardoor ontstaan namelijk nieuwe vormen van ongelijkheid, ongelijkheid tegenover ziekten en de dood.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft een belangrijk verslag over de mededeling van de Commissie opgesteld. Als de markten slechts geïnteresseerd zijn in jongeren en hun koopkracht, zal de politiek zich bezig moeten houden met de zaken die ouderen aangaan. In menig EU-land wordt gedebatteerd over de vraag of wij de bereikte pensioenrechten en -voorzieningen in de toekomst kunnen blijven garanderen. In veel landen worden pensioenen beloofd waarvoor onvoldoende fondsen beschikbaar zullen zijn. Nu de eenheidsmunt de euro er komt en het monetair beleid in alle landen hetzelfde wordt, krijgen die landen te maken met een enorme druk om op de pensioenen te korten. Men moet zich aan de pensioenbeloftes houden, maar de pensioenen moeten gegarandeerd worden met de financiële middelen van de landen zelf. De betaling van de pensioenen mag niet ten koste gaan van het gemeenschappelijk monetair beleid. Verzekerde inkomsten bieden de grootste veiligheid voor ouder wordende en oudere burgers. Tot de fundamentele burgerrechten hoort ook een arbeidsplaats. In het verslag-Sbarbati wordt op uitvoerige wijze aandacht geschonken aan leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt. Politici moeten de gelijke behandeling op de arbeidsmarkt garanderen, de markt zelf is daartoe niet in staat.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het belangrijkste punt uit het onderhavig verslag is het verzoek aan de Commissie om artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam toe te passen en een richtlijn in te dienen ter bestrijding van discriminatie op grond van leeftijd. Er doet zich namelijk een dergelijke discriminatie voor. Er zijn landen in de Europese Unie waar de verzekering bijvoorbeeld vanaf een bepaalde leeftijd geen operaties meer betaalt. Met andere woorden, waarom heeft dat oudje nog een operatie nodig! Ook vergoedt de verzekering vaak niet meer de revalidatie van oudere mensen. Dat is discriminatie op grond van leeftijd.
Er is een lidstaat waar een debat in het parlement is gevoerd over de vraag of men iemand vanaf zeventig jaar eigenlijk niet het kiesrecht zou moeten ontzeggen. Dat debat is weliswaar voorbij, maar het heeft plaatsgevonden. Er zijn in alle lidstaten wetten die iemand het werken vanaf een bepaalde leeftijd gewoon verbieden. Dat is discriminatie op grond van leeftijd. En dan moet u niet meteen beginnen te gillen dat men dan banen afpakt van jongeren. Dat doet mij denken aan de discussie uit de jaren '60 toen men vrouwen uit het arbeidscircuit wilde houden. Toen zei men ook dat vrouwen moesten worden uitgesloten van het beroepsleven, zodat mannen zeker zouden zijn van een baan. Dat vraagstuk is lang en breed besproken door de vakbonden en leidt ook vandaag weer tot een verkeerde discussie.
Houdt u toch eindelijk eens daarmee op! Bijna alle sprekers hebben het woord "te oud" gebruikt. De heer Blokland sprak zelfs van vergrijzing. Een collega heeft gezegd dat wij niet te lang leven en onze maatschappij niet te oud is, maar de mensen eeuwen lang veel te vroeg moesten sterven, veel vroeger dan de lieve heer in onze genen had neergelegd. 110, 120 jaar: zo hoort het! Wij hebben de grootste maatschappelijke revolutie van de laatste 100 à 150 jaar meegemaakt: onze leeftijd is verdubbeld. Wij hebben een tweede leven cadeau gekregen. De gemiddelde leeftijd was 150 jaar geleden 40 jaar, vandaag is dat 80 jaar. Een meisje dat vandaag wordt geboren heeft de kans ouder dan 100 te worden. Laten wij dus niet spreken over te oud en over vergrijzing. Houdt u op die woorden te gebruiken, want dat is al discriminatie. Ouderdom is uw aller toekomst. Ik zou u willen aanbevelen voor uw toekomst te zorgen.

Caudron
Ik wil onze rapporteur lof toezwaaien. Net als zij wil ik uitgaan van de volgende constatering, waarin iedereen zich overigens moeiteloos kan vinden: Europa is een continent met een vergrijzende bevolking.
Zo op het eerste gezicht zullen velen deze situatie als een handicap beschouwen. Persoonlijk behoor ik tot de omvangrijke en steeds verder groeiende groep mensen die deze situatie juist als positief beschouwt. We dienen echter wel iedere burger, ongeacht zijn leeftijd, als volwaardig te beschouwen en optimaal gebruik te maken van zijn ervaring. De afgelopen jaren is er in onze samenleving immers teveel de nadruk gelegd op het snelle, het vergankelijke en het modieuze. Zaken als tijd, duurzaamheid, ervaring en natuurlijk menselijkheid zijn de laatste tijd teveel onderbelicht gebleven.
Ik ben dan ook ingenomen met deze mededeling en dit verslag, waarin wordt voorgesteld om een Europa voor alle leeftijden tot stand te brengen en het geluk van en de solidariteit tussen de generaties te bevorderen.
Het is bekend aan welke, voornamelijk economische uitdagingen we het hoofd moeten bieden. Ik kom hier dan ook niet op terug. We kunnen ons voordeel halen uit de bestaande problemen, maar dit vereist wel een krachtige wil en een sterke morele, filosofische en politieke mobilisatie. Voorts zijn er omvangrijke financiële middelen nodig. Dit laatste punt druist natuurlijk in tegen de momenteel overheersende individualistische ideologie volgens welke de overheidsuitgaven dienen te worden teruggedrongen en de belasting op arbeid moet worden verlaagd. Dit is echter geen goede redenering als we kijken naar de huidige, maar zeker ook naar de toekomstige samenstelling van onze bevolking. Vanuit economisch opzicht zijn de actieven van vandaag immers de inactieven van morgen.
Ik ben tenslotte stellig van mening dat een investering in het leven tevens een goede economische investering is. De verlenging van de levensverwachting is alleen gerechtvaardigd als we de menselijke waardigheid als uitgangspunt blijven nemen. Alleen menselijke waardigheid kan namelijk zin geven aan de verlenging van de levensverwachting die dankzij de medische vooruitgang mogelijk is geworden.

Cauquil
Wij kunnen ons vinden in de intentie waaraan in de titel van het verslag uiting wordt gegeven: "Meer welvaart en solidariteit tussen de generaties".
Wij kunnen een aantal positieve punten onderschrijven. Helaas bevat het verslag een aantal gekunstelde beweringen die doen vermoeden dat ouderen het zogenaamde geluk zullen vinden als ze blijven werken na hun normale pensioengerechtigde leeftijd.
Wij zijn van mening dat werknemers niet na hun pensioengerechtigde leeftijd moeten doorwerken en met hun premies de krenterigheid moeten compenseren van de belangrijkste werkgevers die het werkgeversaandeel van de pensioenpremies willen terugbrengen.
Wij verzetten ons sterk tegen iedere maatregel die kan leiden tot uitstel van de pensioengerechtigde leeftijd. Kijk eens naar de arbeiders van de productieve sector, die al versleten zijn voordat ze de pensioengerechtigde leeftijd bereikt hebben. Dit geldt zelfs voor de landen waar deze leeftijdgrens relatief laag is.
Hoe kunnen we overigens de ouderen geluk en solidariteit beloven zonder te bevestigen dat iedere werknemer recht heeft op een fatsoenlijk pensioen, waarbij ik denk aan het volledig behoud van salaris voor pensioengerechtigden.
Wij zullen ons daarom van stemming over dit verslag onthouden.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat ik hier op de laatste vrijdag van dit jaar - en hopelijk niet op de laatste vrijdag van Straatsburg - het woord mag voeren. Als lid van de nooit officieel opgerichte, maar wel feitelijk bestaande vrijdagsclub ben ik één van de afgevaardigden die evenals u, mijnheer de Voorzitter, ook op deze dag altijd aanwezig zijn. Ik hoop dan ook van ganser harte dat wij er het komend jaar in zullen slagen de vrijdag weer in ere te herstellen. Daarvoor zullen wij middelen en wegen moeten vinden.
Wat mij als nog-niet-senior aan het verslag over een Europa van alle leeftijden, een Europa met ouderen dus, het meest beviel was dat geen van mijn twee commissies, noch de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, noch de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft zitten klagen over het verouderen van onze samenleving. Integendeel, beide commissies zien dat als een positief iets. Mevrouw Flemming heeft er terecht op gewezen dat het een goede zaak is als mensen ouder kunnen worden en gezond kunnen blijven. Het is echter geen goede zaak als velen van hen worden weggedrukt en zich buiten spel voelen gezet.
Ook ik ben in mijn verslag over artikel 13, dat in oktober aan het Parlement werd voorgelegd, tot de conclusie gekomen dat mensen omwille van hun leeftijd worden gediscrimineerd. Oudere werknemers wordt her- en bijscholing onmogelijk gemaakt; zij worden gedwarsboomd als zij nieuwe technologieën willen aanleren, ofschoon zij daartoe wel degelijk in staat zijn; soms wordt zelfs betwist dat ouderen in staat zijn tot leren, om van innoveren maar helemaal niet te spreken. Men maakt hun het leven zuur om hen te dwingen een toontje lager te zingen en uiteindelijk op te stappen, hetgeen ze dan, ogenschijnlijk uit eigen beweging, ook doen. Discriminatie vraagt om tegenmaatregelen. Deze moeten worden ontwikkeld via proefprojecten en proefprojecten moeten op hun beurt worden bevorderd met behulp van communautaire initiatieven zoals EQUAL.
Terecht vraagt mevrouw Sbarbati om steun van de Commissie voor het voorstel tot beperking van gedwongen vroegtijdige uittreding. Ik kan dit aanvullen met ervaringen in Duitsland. De door politici uitgevaardigde, goedbedoelde regelingen voor vervroegde uittreding werden door bepaalde bedrijven faliekant misbruikt. Deze lieten zich betalen - de hele samenleving was daarbij dus betrokken -, oudere werknemers hielden ermee op, maar jonge werknemers werden niet in dienst genomen, en er werden zelfs arbeidsplaatsen geschrapt. Nu ik het toch over geld heb, moet ik duidelijk maken dat wie ophoudt met werken, recht heeft op een pensioen en op niet-discriminatie, met dien verstande dat niet gezegd mag worden: "Kijk, jullie krijgen daar een aalmoes voor" . Ofschoon de nationale pensioenstelsels in Europa sterk uiteenlopen, moeten zij gebaseerd zijn op loon en prestatie.
Ik hoop dat in de lidstaten voorlichtingscampagnes zullen worden gehouden opdat ouderen weer moed krijgen en worden aangezet tot economische, sociale en culturele activiteiten, in buurthuizen, in instanties voor kinder- en bejaardenzorg, in verenigingen en bonden. Wij hebben deze mensen nodig. Wij hebben niet alleen behoefte aan dynamische, jonge en succesvolle mensen. Een efficiënte strategie betekent onder meer de bevordering van een dialoog tussen de generaties. Ik denk aan ontmoetingen in het kader van seminars, aan evaluatie van beste praktijken, waarbij ouderen hun weten en ervaringen kunnen overdragen aan jongeren in het bedrijf. Sommige mensen zijn met 70 jonger dan andere met 17, dan jongeren die alleen maar met de grote stroom mee willen zwemmen, niemand voor het hoofd willen stoten en vooral ook niet willen opvallen. Wie genoegen neemt met de doorsnee, zal nooit het avontuur van een geëngageerd leven beginnen. De talloze actieve ouderen zouden ons moeten motiveren en aanzetten tot een strijd voor een samenleving waarin solidariteit tussen de generaties geen leus is.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige verslag draagt de mooie titel "Een Europa voor alle leeftijden - meer welvaart en solidariteit tussen de generaties" , en is gebaseerd op een nu reeds anderhalf jaar oude mededeling van de Commissie.
Onze Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft zich veel moeite getroost bij de bestudering van haar lange ontwerpresolutie. Ik op mijn hoge leeftijd ben natuurlijk voldaan over het feit dat in deze resolutie wordt gesproken over de noodzaak munt te slaan uit de grote ervaring en capaciteiten van oudere mensen. Dat betekent dat mensen, ook als zij ouder zijn dan 75, niet als oud ijzer mogen worden behandeld.
Met het oog op de bestrijding van discriminatie wordt op grond van de artikelen 13 en 137 van het Verdrag gestreefd naar maatregelen waarmee men uitsluiting van oudere mensen uit het arbeidsproces kan voorkomen. Dat betekent eigenlijk dat de verplichte leeftijdsgrens en ook de gedwongen vroegtijdige uittreding vormen van discriminatie zijn.
In dit verband wordt de Commissie zelfs uitgenodigd een voorstel uit te werken voor een richtlijn waarmee discriminatie op grond van leeftijd doelgericht kan worden bestreden. Wij moeten natuurlijk wel oppassen dat wij onszelf op een gegeven ogenblik niet in de talloze lange resoluties die wij hier aannemen, tegenspreken. Dat betekent dat wij niet in de ene resolutie met verplichte leeftijdsgrenzen ouderen opzijzetten om arbeidsplaatsen voor jongeren vrij te maken, en in een andere resolutie op afschaffing van verplichte leeftijdsgrenzen op bepaalde gebieden aandringen. Voor mij is het ook niet per se nodig dat alle vrouwen een beroep uitoefenen. Met het gezins- en het belastingbeleid proberen wij immers de deelname van vrouwen aan het arbeidsproces te versterken. Volgens mij hoeven niet alle vrouwen, evenmin als alle mannen, per se buitenshuis te werken. Zij moeten zelf kunnen beslissen of zij hun werk willen onderbreken of staken om zich aan het gezin te wijden. Het gezins- en het belastingbeleid moeten vrouwen en mannen met gezinsverplichtingen veeleer de mogelijkheid bieden vrij te besluiten of zij al dan niet een beroep willen uitoefenen.
Ik ben echter wel blij - en mevrouw Flemming heeft daarop gewezen - dat deze discriminatie van vrouwen nu niet meer bestaat. Toen ik begon te werken bij de vakbonden kreeg ik de mededeling dat ik zou worden ontslagen als ik de euvele moed had om te trouwen. Helaas ben ik tot op de dag van vandaag nog vrijgezellin.

Als wij inderdaad iets willen doen voor alle werkende vrouwen moeten wij bij de pensioenverzekeringen in de lidstaten erop aandringen dat zij bij de berekening van het pensioen van vrouwen die in de tijd voor 1975 hebben gewerkt, toen het volkomen legaal was vrouwen slechts 80 of 90% van de mannenlonen te geven, uitgaan van 100% van de mannenlonen uit die tijd. Deze loondiscriminatie heeft immers nefaste gevolgen gehad voor de latere pensioenen van deze vrouwen.
Dat zou werkelijk een goede zaak zijn en daarmee zou men de gevolgen van een verschrikkelijke discriminatie ongedaan kunnen maken. Dan heb ik nog een laatste opmerking. Ik wil mij distantiëren van paragraaf 18 van de ontwerpresolutie. Men kan toch de lidstaten niet uitnodigen de kosten voor de verzorging van oude mensen in bejaardencentra op zich te nemen. Mijns inziens moeten de lidstaten in het kader van het subsidiariteitsprincipe zelf besluiten hoe zij dat probleem oplossen, door middel van een verzekering of op een andere manier. Ik stem natuurlijk voor het verslag, maar ik vond het belangrijk deze dingen even op een rijtje te zetten.
(Applaus)

Bastos
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur, mevrouw Sbarbati, feliciteren met haar uitstekende verslag. Het combineert een ernstige en grondige studie van de problemen waarmee oudere mensen te kampen hebben met moedige en vernieuwende voorstellen om de actieve deelname van ouderen aan het beroepsleven en het maatschappelijke en culturele leven te bevorderen.
De vergrijzing van de bevolking is vandaag de dag een voldongen feit dat de socialezekerheidsstelsels van sommige lidstaten sterk onder druk zet. Actief en gezond ouder worden is dé uitdaging van onze tijd. Om hierop een afdoend antwoord te bieden moeten de communautaire beleidslijnen en de nationale stelsels van sociale zekerheid en volksgezondheid op elkaar worden afgestemd. Het bevorderen van de solidariteit tussen de generaties mag niet louter worden gezien in termen van financiële solidariteit, maar moet berusten op een holistische aanpak, met maatregelen ter ondersteuning van de ouderen en de gezinsstructuren, waarbinnen vrouwen die ouderen verzorgen een belangrijke plaats innemen.
Het huidige maatschappijmodel wordt volledig beheerst door de cultus van de jeugd. Deze gedachte zit stevig verankerd in alle sectoren van het maatschappelijke leven en moet met behulp van de systematische toepassing van de solidariteit tussen de generaties worden bestreden. De aanzienlijke stijging van de levensverwachting ten gevolge van de enorme vooruitgang van de medische kennis maakt het des te noodzakelijker om de demografische ontwikkeling nauwlettend te volgen. In aansluiting op de maatregelen tegen discriminatie op grond van leeftijd moet een coherente strategie inzake werkgelegenheid worden uitgewerkt en de pensioenstelsels en systemen van gezondheidszorg zijn dringend aan modernisering toe.
Wij moeten onverwijld concrete beleidsmaatregelen en specifieke programma's ontwikkelen voor elke categorie van ouderen. Deze instrumenten moeten worden aangepast aan de verschillende situaties en kenmerken inzake levenskwaliteit en financiële onafhankelijkheid. Ongelijke situaties kunnen nu eenmaal niet op dezelfde wijze worden aangepakt. Daarom moeten de lidstaten steunmaatregelen uitwerken voor ouderen die geen bestaansmiddelen hebben en volledig op de verzorging en hulp van familieleden of derden zijn aangewezen. Anderzijds moeten zij voorzien in een gepast verzekeringsstelsel dat aan alle ouderen een waardig en sereen levenseinde biedt.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, mijn vader, Robert Purvis, is negentig en het gaat op dit moment niet zo goed met hem. Hij is een belangrijke reden waarom ik hier ben: een lid van het Europees Parlement, een Schot, een Europeaan. In het begin van de jaren dertig heeft hij lange tijd in Duitsland doorgebracht. Hij had goede vrienden onder de Duitsers, hij was getuige van de opkomst van het nazisme en maakte zich zorgen daarover. Toen ik klein was, was hij lange tijd van huis, gedropt in het zuiden van Servië om de dappere strijd van de royalistische Serviërs tegen het nazisme te steunen. Daarna werd hij in de Hautes-Alpes in Frankrijk gedropt om met het Franse verzet mee te vechten en dat deel van Europa voor te bereiden op de bevrijding. Ik heb foto' s van hem terwijl de Franse vlag weer wordt gehesen in Mont-Dauphin en Briançon. Na afloop van de oorlog ging hij meteen terug naar Duitsland om mee te helpen bij het herstel van de landbouw en de voedselvoorziening in Noordrijnland-Westfalen, Hamburg en Sleeswijk-Holstein. Mijn broer en ik voegden ons later bij hem. We speelden in het puin van Hamburg en we maakten op onze beurt goede vrienden onder de Duitsers.
Op mijn eerste dag in dit Parlement in 1979 kwam een van onze Duitse collega' s van toen naar me toe. "Ben jij Purvis?" . "Ja" . "Ik herinner me nog hoe jij op mijn schoot zat in je kilt, in Hamburg in 1946. We hadden groot respect voor je vader" , zei hij. "Hij had misbruik van ons kunnen maken, maar dat deed hij niet. Hij deed wat hij kon om schaarse producten eerlijk te verdelen en ons land weer op te bouwen."
Mijn vader is nu over de negentig. Ik ben over de zestig, mijn kinderen zijn tussen de dertig en veertig, mijn kleinkinderen tussen de nul en vijf jaar oud: vier generaties van een Schotse en een Europese familie. Deze Europese Unie, dit Parlement, garandeert onze families dat de vrede en veiligheid waarvoor mijn vader tijdens zijn leven heeft gevochten en gewerkt inderdaad zal voortduren voor toekomstige generaties - dat is solidariteit tussen generaties.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens de Commissie wil ik beide rapporteurs en beide commissies van harte gelukwensen met hun verslagen. Ik ben hier verheugd over. Het is immers gebleken dat de Commissie en het Europees Parlement het in hoge mate met elkaar eens zijn en dezelfde opvattingen koesteren over de uitdagingen die het ouder worden met zich meebrengt. Het debat heeft verder aangetoond dat er ook ruime overeenstemming bestaat over de gepaste beleidsreacties op het gebied van de werkgelegenheid, de sociale zekerheid, de gezondheidszorg en de sociale integratie.
Wij staan ongetwijfeld voor reusachtige uitdagingen. Alleen met vereende krachten en niet-aflatende inspanningen zullen wij deze aankunnen. Mijns inziens moeten wij ervoor zorgen dat de brede consensus blijft gehandhaafd. Dan zullen wij er namelijk ook in slagen een juiste aanpassing aan het proces van ouder worden in onze samenleving te bewerkstelligen.
Ten tweede wil ik wijzen op het belang van deze mededeling. Deze mededeling bevat weliswaar weinig concrete voorstellen voor maatregelen en initiatieven, maar biedt wel een innovatieve diagnose van de grootste uitdagingen die het ouder worden met zich meebrengt. Het resultaat hiervan is een omvangrijk geheel aan nuttige beleidsmaatregelen voor werkgelegenheid, sociale bescherming, gezondheidzorg en sociale integratie. Deze in grote lijnen omschreven agenda is op zorgvuldige wijze omgezet in concrete voorstellen van de Commissie. Zij zal ongetwijfeld ook in de toekomst informatie blijven verschaffen over de beleidstendensen.
Ons streven om het leeftijdsgat in de Europese arbeidsprestatiebalans op te vullen heeft geleid tot ingrijpende maatregelen voor de werkgelegenheid, zoals de richtsnoeren en de aanbevelingen aan de NLP- en Peer Review-groep. Voorts komt dit streven tot uiting in de plannen voor het communautaire EQUAL-initiatief en in het gebruik van ESF-middelen in de periode 2001-2006. De vraagstukken in verband met het ouder worden horen bovendien tot de belangrijkste doelstellingen van het nieuwe samenwerkingsproces op het gebied van de sociale bescherming. De leidraad van de meest recente mededelingen over pensioenvraagstukken is dat heel het maatschappelijk potentieel moet worden gemobiliseerd. Dat betekent dat het werkgelegenheidspercentage van alle personen die een leeftijd hebben waarop zij kunnen werken, moet worden verhoogd. Dat is het beslissende instrument voor duurzame pensioenen in een vergrijzende samenleving. Initiatieven voor bijvoorbeeld gelijke kansen, bestrijding van discriminatie en sociale integratie maken eveneens deel uit van een scenario voor actief ouder worden. Ik wil hier erop wijzen dat de op 12 oktober jongstleden aangenomen richtlijn betreffende discriminatiebestrijding op de werkplek een verbod behelst op discriminatie op grond van leeftijd.
De initiatieven op volksgezondheidsgebied zullen in de toekomst sterker gericht worden op gezondheids- en verzorgingsvraagstukken in de oude dag en op de bevordering van gezond ouder worden. Tot slot komt er in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek een gedeelte voor dat zich bezighoudt met onderzoek naar vraagstukken in verband met het ouder worden. In het kader daarvan zal ook worden gekeken naar de uitwerkingen op de gezondheid van actief ouder worden. U ziet dus dat de uitgangspunten van het beleid inzake actief ouder worden terug te vinden zijn in talrijke belangrijke initiatieven. Daarbij mogen wij ervan uitgaan dat deze ook toekomstige initiatieven zullen inspireren.
Staat u mij toe tot slot nog kort in te gaan op een aantal zorgen van het Parlement omtrent de gevolgen van de door de Commissie voorgestelde maatregelen. In uw verslag wordt telkens weer de zorg geuit dat de bevordering van beleidsmaatregelen ten behoeve van actief en gezond ouder worden gepaard zal gaan met verslechterde voorwaarden en verminderde rechten voor hulpbehoevenden, zeer oude mensen en arbeidsongeschikten. Ik wil u uitdrukkelijk verzekeren dat dit absoluut niet de bedoeling van de Commissie is. Integendeel, de Commissie hecht er in haar mededeling groot belang aan dat in de beleidsmaatregelen rekening wordt gehouden met de verschillen tussen de mensen. De mogelijkheid van vervroegd pensioen moet blijven bestaan voor mensen die niet meer kunnen werken. Niet iedereen kan, of moet, vrijwillig uit het beroepsleven stappen. Er moet een beoordelingsmarge bestaan voor individuele voorkeuren en besluiten. Verder heeft een overdreven beklemtoning van actieve beleidsmaatregelen volgens ons juist een averechtse uitwerking. Inderdaad zullen wij, als wij voldoende middelen willen kunnen opbrengen voor hulpbehoevenden, ervoor moeten zorgen dat de welgestelden onder ons gemotiveerd zijn tot het betalen van hogere bijdragen en daartoe ook in staat zijn, opdat zijzelf niet alleen ouder, maar ook zelfstandiger worden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Betreffende de amendementen 2 en 3

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de amendementen van collega Pronk overgenomen, zowel nummer 2 als nummer 3, waarin hij voorstelt de tekst te wijzigen en vasthoudt aan het concept van demografische ontwikkeling in plaats van vergrijzing.
Het probleem is dat we, wat de Europese Unie betreft, niet kunnen spreken van een ontwikkeling, want er is geen echte demografische ontwikkeling: het geboortecijfer is laag en de vergrijzing neemt toe. Daarom stellen we voor, en de heer Pronk is het daar voor zover ik weet mee eens, te spreken van een stijging van de gemiddelde leeftijd van de bevolking, om een negatieve connotatie te vermijden en het probleem zo neutraal en correct mogelijk te beschrijven.
(Het Parlement neemt de resolutie aan) STEMVERKLARING

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, dit is mijn laatste stemverklaring van het jaar 2000. Ik maak van de gelegenheid gebruik om u te bedanken dat u en de andere voorzitters mij tijdens dit jaar zo geduldig hebben aangehoord. Het jaar 2000 begon voor de heer Fatuzzo niet goed. In de lente zijn in Barcelona mijn portefeuille en mijn creditcards gestolen, in de zomer is in Straatsburg mijn nieuwe fiets gestolen en in de herfst in Brussel mijn agenda met mijn telefoonnummers. Vandaag is echter het verslag-Sbarbati ten gunste van de ouderen aangenomen en dat heeft me weer opgevrolijkt en nieuwe moed gegeven.
Tot slot wil ik mevrouw Flemming, die hier naast me zit, nog zeggen dat langer leven niet betekent dat we verouderen, maar juist dat we jonger worden, zoals jij, beste mevrouw Flemming, terecht hebt gezegd. Ooit, jaren geleden, was iemand van veertig oud, maar nu is die jong. Jij bent dus jong, mevrouw Flemming, en ik zou je het hof maken als ik niet getrouwd was!
(Luid gelach en applaus)

De Voorzitter
Als iemand ergens de eigendommen van onze collega ziet liggen, wil hij of zij ze dan teruggeven? Dit geldt met name voor de bril van onze collega. Mevrouw Flemming zat vlak achter u, mijnheer Fatuzzo.

Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0385/2000) van de heer Dary, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt

Dary
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, met dit voorstel beoogt de Commissie de twaalf afzetbevorderingsregelingen die volgens verschillende modaliteiten van toepassing zijn op de verschillende sectoren, onder te brengen in één geharmoniseerd systeem. Er is reeds sprake van een bevordering van onze landbouwproducten in derde landen, en in deze context juich ik het voorstel van de Commissie dan ook toe. Het voorstel richt zich op de voorlichting over en de bevordering van de afzet van de producten. Er is geen sprake van overlapping met de publiciteits- en afzetbevorderingsacties van de brancheorganisaties of overheidsinstellingen. Het accent moet worden gelegd op "Europese" thema's, zoals de voorlichting over de intrinsieke kenmerken van producten: kwaliteit, voedingsaspecten, biologisch geteelde producten, enzovoort. Op die manier moet het mogelijk zijn om aanvullende acties op te zetten die bepaalde synergie-effecten hebben.
Dit voorstel heeft een aantal directe voordelen. Het is allereerst een geharmoniseerd systeem waarmee het in beginsel mogelijk is te werken aan de voorlichting over en de bevordering van de afzet van alle landbouwproducten en productiemethoden. Voorts zouden de voorlichtingsacties kunnen leiden tot een rationelere consumenteninformatie over uit de landbouwindustrie afkomstige voedingsmiddelen. Tenslotte maakt het een gedecentraliseerde en algemene toepassing van de voorwaarden voor de betrokken sectoren mogelijk. Hoewel het algehele voorstel interessant en goed gestructureerd lijkt, ben ik van mening dat bepaalde punten wellicht moeten worden verduidelijkt en verbeterd teneinde alle mogelijkheden die een dergelijk voorstel biedt ten volle te benutten.
Mijn collega's van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, de Begrotingscommissie en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid waren dezelfde mening toegedaan. Onze ontwerpamendementen hebben de tekst dan ook verbeterd. Ik wil u graag een aantal van deze verbeteringen noemen. Het leek mij belangrijk om de productiemethoden in het informatiebeleid op te nemen, aangezien deze methoden in hoge mate de kwaliteit van de producten bepalen. Voorts ben ik van mening dat de Gemeenschap in geval van bijzondere omstandigheden een grotere financiële bijdrage moet leveren, bijvoorbeeld wanneer de markt zich in een ernstige crisis bevindt of wanneer het communautaire belang wordt bedreigd.
Wat de toepassingsmodaliteiten van deze verordening betreft, lijken de verschillende comités van beheer die thans voor deze problematiek bevoegd zijn mij niet het beste middel om ten behoeve van dit horizontale initiatief in te schakelen. Er is voorgesteld om een comité ad hoc in te stellen dat zich gaat inzetten voor de bevordering van landbouwproducten. De richtsnoeren en lijsten van thema's en producten moeten regelmatiger, dat wil zeggen om de twee jaar worden vastgesteld, teneinde de flexibiliteit van het instrument te kunnen waarborgen. Verder zou de Commissie de Raad en het Parlement twee jaar na de inwerkingtreding een verslag moeten overleggen teneinde onder andere de bestedingsgraad van de kredieten en de eventuele begrotingsbehoeften te beoordelen.
Verder wordt het initiatief voor de acties overgelaten aan de beroepsorganisaties, maar het moet niet zo zijn dat deze worden geconfronteerd met al te rigide richtsnoeren, waardoor zij zich veeleer opgesloten voelen dan dat zij daarin een kader voor hun handelen zien. Het nieuwe instrument zou pas in 2002 operationeel moeten worden. Derhalve zou het wenselijk zijn om de datum van inwerkingtreding van de verordening vast te stellen op de datum van goedkeuring van de toepassingsverordening teneinde de in 2001 beschikbare kredieten niet verloren te doen gaan. In de tekst moet tenslotte uitdrukkelijk opnieuw de mogelijkheid worden opgenomen van acties ten gunste van producten uit ultraperifere regio's en hun logo.
Dit aldus gewijzigde voorstel verdient onze steun. Een samenhangend beleid ter bevordering van onze landbouwproducten is immers één van de manieren waarmee we het bestaansrecht van de Europese landbouwmodellen kracht bij kunnen zetten. Een dergelijk beleid is overigens ook een zeer belangrijk instrument in onze communicatie met de consument, die momenteel niet meer weet welk voedsel hij nog kan vertrouwen.
Tot slot, waarde collega's, heeft de Voorzitter in herinnering gebracht dat hij vandaag de laatste vergadering van het millennium voorzit. Ik wil uw aandacht vestigen op het feit dat de stemming over dit verslag tevens de laatste is van deze periode. Ik hoop dat u zich unaniem achter deze tekst kunt scharen. De Commissie, die wij allen kennen om haar grootmoedigheid, zal dan ongetwijfeld al onze amendementen overnemen. Waarde collega's, ik dank u allen hartelijk en wens alle aanwezigen in deze vergaderzaal een goed jaareinde toe.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, ook de Begrotingscommissie was van mening dat ze in principe gunstig staat tegenover het voorstel van de Commissie. Promotie van landbouwproducten blijft nodig, vooral omdat de prijzen worden verlaagd van de landbouwproducten en die worden bepaald niet volledig gecompenseerd door deze prijsverlaging.
De Begrotingscommissie wijkt op een aantal punten van de Commissie landbouw af. In de eerste plaats is de Begrotingscommissie van mening dat de promotie niet alleen moet worden gericht op landbouwproducten die voor voedseldoeleinden worden gebruikt, maar tegelijkertijd zal de promotie ook moeten worden gericht op die producten die voor niet-voedseldoeleinden worden gebruikt. Alle landbouwproducten zullen eronder moeten vallen. Jammer genoeg heeft de Commissie landbouw dit voorstel afgewezen. Mijn fractie heeft het opnieuw ingediend en ik zou het warm in uw aandacht willen aanbevelen, dat is amendement 27.
Wij vinden dat behalve de normale promotieactiviteiten voor landbouwproducten er een aantal aspecten zullen moeten worden benadrukt. In de eerste plaats de gezondheid van landbouwproducten: meer fruit, meer melk en noemt u maar op. Een van de andere dingen die benadrukt zal moeten worden, is de diervriendelijke en de milieuvriendelijke productiemethode in Europa. Hoe kunnen wij het uitleggen aan de Europese boeren dat ze steeds meer beperkt worden in hun activiteiten, dat ze zich moeten houden aan diervriendelijke productiemethoden, terwijl tegelijkertijd de grenzen open blijven voor producten van boeren die dat niet hoeven te doen. Wij moeten de Europese aspecten benadrukken tegenover het algemene publiek. Mocht het zo zijn dat in het kader van de WTO-onderhandelingen in het jaar 2003 of later een aantal exportrestituties worden verminderd, dan is de Begrotingscommissie nu al van mening dat de Europese Commissie moet bekijken dat een deel van die restituties wordt gebruikt voor verdere promotieactiviteiten.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als lid van de WTO-werkgroep, waarin ik met name bevoegd ben voor het midden- en kleinbedrijf, moet ik de Commissie gelukwensen met dit verslag en deze maatregelen. De Commissie laat daarmee zien over een verre blik te beschikken en in staat te zijn vooruit te lopen op toekomstige ontwikkelingen. Wij zullen in de WTO-ronde sterker onder druk worden gezet in verband met de exportrestituties en hoogst waarschijnlijk zullen wij daar het mes in moeten zetten. Daarom moet voor compensatie worden gezorgd. Deze compensatie kan uitstekend in de vorm worden gegoten van maatregelen voor afzetbevordering en reclame. Deze maken deel uit van de "green box" en bieden ons natuurlijk de mogelijkheid Europese producten op een volledig nieuwe en veel intensievere manier aan de man te brengen op de wereldmarkt. Ik zie hier een enorme kans liggen voor Europese kwaliteitsproducten.
Ook de inspanningen ter bevordering van de plattelandsontwikkeling, waarvoor de middelen nu met 10% zijn verhoogd, maken duidelijk dat meer steun moet worden gegeven aan regionale netwerken. Daardoor zullen wij in staat zijn enerzijds de theorie "think global, act local" goed in praktijk te brengen en anderzijds de wereldmarkt niet uit het oog te verliezen. Juist bij de levensmiddelen, maar ook bij de niet-voedingsproducten uit de landbouw liggen voor ons toekomstkansen die wij moeten benutten.
Dat betekent dus dat de bestaande twaalf categorieën in de toekomst niet alleen steun moeten krijgen, maar ook uitgebreid moeten worden tot landbouwproducten. Goede toekomstkansen zijn er dus niet alleen voor druivensap, mevrouw Lulling, maar ook voor wijn. Wij moeten onszelf een doel stellen. Ik geloof dat wij een doel moeten vaststellen voor de levensmiddelenproductie in Europa, en daarmee haak ik meteen ook in op het vorige debat. Wij willen namelijk met onze levensmiddelen een goede gezondheid tot op hoge leeftijd mogelijk maken. Wij willen gezond blijven en voedingsmiddelen zijn nu eenmaal de grondslag voor een gezond leven. Daarom verheugt het mij ook dat wij deze week in het Europees Parlement een werkgroep hebben opgericht voor biotechnologie. Wij willen ons intensief met gezondheidsvraagstukken bezighouden. Wij vinden eveneens dat hier bijzonder rekening dient te worden gehouden met de biologische landbouw, met milieuvriendelijke akkerbouw. Ons inziens kan Europa het met zijn merken en oorsprongsbenamingen in de wereld ver schoppen.
Een tendens die zich de laatste tijd steeds sterker voordoet, is de zogenaamde e-commerce. Mijns inziens kunnen wij ook daarmee het een en ander doen voor de landbouwproductie. Men gaat ervan uit dat tegen het jaar 2003 waarschijnlijk 80% van de Europese bevolking een aansluiting heeft op Internet. Daar ligt natuurlijk ook een grote kans voor het platteland. Daardoor wordt immers de afstand tussen plattelandsgebieden en grote centra tenietgedaan en worden nieuwe kansen geboden, die men dan natuurlijk ook moet aangrijpen.
Ook beroepsopleiding en bijscholing vormen een belangrijk gebied. Mijns inziens moet in de marketing, de verkoop en de opleidingsprogramma' s veel sterker de klemtoon worden gelegd op levenslang leren. Juist door de nieuwe technologie, de handling van de afzetbevordering, worden de moderne logistiek volledig nieuwe kansen geboden. Daarom is hier de samenwerking tussen industrie, landbouw, handel en de consumenten van prioritair belang en ik zal blij zijn indien wij in de toekomst nieuwe maatstaven voor samenwerking kunnen vinden.

Garot
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de heer Dary heeft een mooi staaltje van zijn kunnen getoond. Gisteren is zijn verslag over het bananenvraagstuk in stemming gebracht en vandaag sluit hij de laatste vijfdaagse vergaderperiode van dit millennium af. Mijnheer Dary, u hebt de kunst van het communiceren in de vingers. Van harte gefeliciteerd! Bovendien was u de juiste persoon om het verslag dat hier momenteel besproken wordt te presenteren.
Nu wil ik graag tot de kern van het vraagstuk komen en het belang benadrukken van dit voorstel voor een verordening van de Raad betreffende voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op onze binnenmarkt. De rapporteur heeft de belangrijkste punten al in zijn betoog genoemd. Ik wil hieraan toevoegen dat tijdens de BSE-crisis de tekortkomingen van het louter op productievermeerdering gerichte landbouwbeleid aan het licht zijn gekomen en dat het van groot belang is om in het kader van onze binnenmarkt niet alleen de specifieke kwaliteiten van onze landbouwproducten te benadrukken, maar ook van onze productiemethoden, zoals door de rapporteur is voorgesteld.
Het is goed dat we met onze Europese landbouwsector aanwezig willen zijn op de internationale markten, maar we mogen niet vergeten dat de toekomst van onze landbouw nog veel meer afhangt van een goede penetratie van de binnenmarkt. Deze markt telt momenteel immers 370 miljoen consumenten, en zal straks waarschijnlijk uit bijna 500 miljoen consumenten bestaan. Vanuit dit oogpunt zijn de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties die door de Europese Unie en de lidstaten worden medegefinancierd, noodzakelijk voor het herstel van het beschadigde imago van de landbouw bij de consumenten en voor de erkenning van de uitstekende kwaliteit van het overgrote deel van onze landbouwproducten.
Uiteraard dienen deze institutionele communicatieacties ter aanvulling van de publiciteitsacties die door met name de grote distributiebedrijven op touw zijn gezet. Sommige publieksgroepen en de consument in het algemeen dienen immers regelmatig bewust te worden gemaakt van de ontwikkelingen die zich voordoen bij onder meer de voedselveiligheid, de traceerbaarheid, de kwaliteit van het voedsel, specifieke productiemethoden en de inspanningen ten behoeve van het welzijn van dieren. Deze campagnes zullen het gewenste effect hebben op de consument. We moeten echter niet onderschatten welke gevolgen de campagnes op de producenten zelf zullen hebben. Ze worden immers beloond voor hun inspanningen en zullen hun publiciteitsacties dan ook zeker voortzetten.
Mijnheer Dary, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft uw aanbevelingen onderschreven. Wij hopen nu uiteraard dat dit Parlement zich in groten getale achter deze aanbevelingen zal scharen. Uiteraard doe ik ook een beroep op mijn fractie om uw verslag in zijn totaliteit te steunen.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, ik heb vandaag van mijn fractie wat meer spreektijd gekregen dan normaal. Ik wil allereerst de heer Dary van harte gelukwensen met zijn verslag. Ik zal niet ingaan op de verschillende punten daaruit, want dit verslag is zo goed. De collega' s hebben daar trouwens al het een en ander over gezegd. Ik wil, nu dit jaar ten einde loopt, enkel een paar eenvoudige waarheden naar voren brengen. Ten eerste moeten wij, zoals u, mijnheer de rapporteur, al zei, aan public relations doen voor het Europees landbouwmodel. Bij dit Europees landbouwmodel komen echter vraagstukken kijken waarvoor wij nog steeds geen medebeslissing hebben. Wij hebben geen medebeslissing bij dit verslag, en evenmin bij de bananen. Wij maken keurig onze verslagen, wij doen ons werk en als het de Raad niet bevalt, doet de Raad gewoon wat hij wil. Ook in Nice kon hier geen vooruitgang worden geboekt.
Gisteren was ik sarcastisch toen ik opmerkte dat wij een stap verder zijn. Het tegendeel is natuurlijk waar. Mijns inziens moeten wij onverdroten blijven ijveren voor medebeslissing.
Dan nog een paar waarheden. Als er sprake is van PR en wij ons moeten bezighouden met BSE, doen wij er niet onverstandig aan te beseffen dat koeien op de wei horen. Zo eenvoudig is dat. Als de koeien op de wei waren gebleven was er geen BSE geweest.

Er wordt ook wel gezegd dat wij een tekort aan eiwitten hebben. Als de voorstellen van het Parlement zouden zijn overgenomen, die hier drie keer met een meerderheid zijn aangenomen - maar dit is ook weer een bewijs van de machteloosheid van het Parlement -, als men de braakgelegde grond had mogen beplanten met peulvruchten, met klaver en als men daarmee dieren had mogen voeden, hadden wij nu meer voer, meer eiwithoudend voer gehad. Dan zouden de koeien namelijk op de wei zijn gebleven en hadden wij het diermeel niet als voer hoeven te gebruiken. Dat is een waarheid als een koe. Nu zegt men dat wij geen voldoende kalverenvoer kunnen garanderen, omdat er geen melkautomaat is. De eenvoudige waarheid is echter dat kalveren melk drinken, en als wij iets voor de automaten willen, kunnen wij toch volle melk tot poeder verwerken. De toevoeging aan kalverenvoer van een vet dat afkomstig is van de diermeelproductie is volgens mij gevaarlijk in verband met de overdracht van BSE. Dat kan een besmettingshaard worden voor jonge dieren. Waarom voegen wij dan geen boter toe aan het voer van kalveren? Daar hebben wij toch genoeg van! Ook hier gaat het om een vraagstuk in verband met het Europees landbouwmodel.
Het volgende punt betreft de steunmaatregelen. Er zijn bedrijven van gelijke grootte - dus niet het een klein en het andere groot maar twee bedrijven van gelijke grootte - waarvan de een 15.000 gulden per arbeidskracht krijgt en de ander 150.000. Dat wil zeggen dat het tweede bedrijf meer krijgt dan de arbeidskracht kost. Als ik in mijn bedrijf van 50 hectaren zoveel per arbeidskracht zou krijgen, zou ik vijf mensen meer aan het werk zetten. Die vijf mensen moet ik dan met de productie betalen en niet met wat uit Brussel komt. Hier moeten wij dus sociale criteria vaststellen die ook in zekere mate een gelijke behandeling kunnen waarborgen, als wij er tenminste van willen uitgaan dat de landbouw ook werk moet bieden.
Mijnheer Verheugen, u kent het debat over de nieuwe lidstaten en de vraag of zij al dan niet compensatiebetalingen zullen krijgen. Als deze landen de compensatiebetalingen op dezelfde manier krijgen als wij, houden wij hetzelfde probleem. Dan bevorderen wij namelijk niet het werk, maar brengen wij in feite een machine op gang waarmee werk wordt vernietigd, waarmee de premies die vanuit Brussel worden betaald op lucratieve wijze kunnen worden gebruikt.
Het volgende punt gaat over export en interventie. Er worden nog steeds dieren vervoerd. Deze transporten ontstaan omdat wij export van levend vee subsidiëren. Als wij dat zouden afschaffen, zouden wij over dierentransport en de dingen die wij op de televisie te zien krijgen, niet meer hoeven te spreken. Daarmee geven wij de mensen een bepaald beeld van ons, en dat beeld is niet bepaald om over naar huis te schrijven.
Dat het ook anders kan, heeft de heer Garot met zijn verslag bewezen. Wij hebben bij de varkens geprobeerd een marktordening op poten te zetten die strookte met een echte boerenbedrijfsvoering en de veiligstelling van de structuren. Zo' n marktordening krijgt echter geen schijn van kans. Het enige lichtpuntje is de verordening betreffende de biologische landbouw. In Duitsland is de afgelopen tijd veel gesproken over "Leitkultur" . Als wij de biologische landbouw als toonaangevend in het landbouwbeleid beschouwen, moeten wij mijns inziens andere, in feite heel eenvoudige maatregelen nemen. Dan zouden wij ook de mogelijkheid hebben via PR-maatregelen het grote publiek, ook buiten Europa, te informeren over en te overtuigen van onze goede levensmiddelenproductie.
(Applaus)

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik duidelijk maken dat ik niet namens mijn hele fractie spreek, maar alleen namens mijn eigen partij.
Ik vrees dat ik de rapporteur moet teleurstellen. Er bestaat namelijk geen eensgezindheid over dit verslag. Het is zaak om het systeem voor afzetbevorderingsacties te veranderen. Ik ben er principieel op tegen om dergelijke maatregelen in de Europese Unie te nemen. Het is redelijkerwijs niet de zaak van de belastingbetaler en de Unie om reclamecampagnes te financieren omdat men bijvoorbeeld tulpen moet kopen of meer appels moet eten. Dat is de taak van de producenten, verkopers en brancheorganisaties, en niet van de Europese Unie. Ik vind dat we nu de kans hadden moeten grijpen om het systeem af te schaffen in plaats van het te veranderen en te versterken.
Het moet gezegd worden dat dit onderdeel van het landbouwbeleid serieuze tekortkomingen kent. Vandaag de dag wordt er zo veel productiesteun gegeven dat er heel veel goederen worden geproduceerd waar niet eens een afzetmarkt voor is. Er zijn geen kopers. Dit heeft tot gevolg dat men exportsubsidies moet invoeren die de landbouwmarkt in andere landen verpest of dat er reclamecampagnes moeten komen die betaald worden door de belastingbetaler, als men de landbouwproducten simpelweg niet wil vernietigen. Het systeem van afzetbevorderingsacties is een onderdeel van de tekortkomingen in het landbouwbeleid van de EU. Ik vind dat deze tekortkoming aangepakt moet worden. Er moeten geen speciale betalingen gedaan worden voor producten waar geen vraag naar is, en er mag geen reclame voor worden gemaakt. Dit systeem bevat te veel planeconomische elementen. Daarom stem ik tegen dit verslag.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, als ik het goed heb gelezen, ben ik de laatste afgevaardigde die spreekt in dit debat. Als kind was mijn vader nogal dol op praten. Hij beschuldigde mij ervan dat ik altijd het laatste woord wilde hebben. Het lijkt erop dat ik niet alleen de laatste afgevaardigde ben die spreekt in dit debat, maar ook in dit millennium. Hij zou dus trots op me zijn als hij nog in leven was.
We hebben hier zeer uiteenlopende standpunten gehoord. Ik wens de Commissie geluk met dit voorstel. De rapporteur heeft het onderwerp grondig bestudeerd en een uitstekend verslag opgesteld, ook al ben ik het niet overal mee eens en wijst hij erop dat het in het verleden niet zo goed is gegaan. De uitgaven in het kader van het laatste programma zijn tussen 1997 en 1998 gedaald. We moeten onszelf afvragen waarom we er in het verleden niet in zijn geslaagd de landbouw in de Europese Unie het beschikbare geld te laten gebruiken. Het is duidelijk dat we nog wat moeten leren.
Ik ben het ermee eens dat we hiervoor geld moeten uitgeven. Consumenten hebben juiste informatie nodig en moeten worden gerustgesteld. Ik hoop van harte dat er geen ideologische standpunten over wat veilig en goed is zullen worden gepromoot, maar dat er voorlichting met een wetenschappelijke basis zal worden gegeven.
Biologische landbouw is op zichzelf een goede zaak; ik heb er niets tegen. Ooit had ik zelf een biologisch landbouwbedrijf; iedereen bouwde namelijk biologisch toen ik begon, op vijftienjarige leeftijd, enige tijd geleden dus. Wat de Europese consumenten zouden moeten begrijpen, is dat voedsel nog nooit zo goedkoop is geweest als nu, en dat er nog nooit zo veel voedsel was. Het was nog nooit zo veilig als nu, ondanks de problemen die er nog zijn en die waarschijnlijk zullen blijven.
Iets anders dat we niet mogen vergeten: bijna iedereen in Europa heeft genoeg te eten. Iedereen heeft voldoende voedsel, dus als we een bepaald product promoten, gaat dat natuurlijk ten koste van de consumptie van een ander. De Europese Commissie moet zeer voorzichtig zijn. Als zuivelproducten en rundvlees, waarvoor we veel geld uitgeven, en ook schapenvlees, hoewel we daar geen overschot van hebben, met overheidsgeld worden gepromoot, dan concurreren die met producten die niet worden gesubsidieerd, zoals varkensvlees en gevogelte. Zo wordt het marktevenwicht natuurlijk verstoord en doen we sommigen van onze producenten onrecht aan. Daarmee moeten we heel voorzichtig zijn.
De heer Rübig wijst erop dat er zo veel dingen zijn die we in het buitenland kunnen verkopen. Dat is heel belangrijk; we kunnen namelijk niet blijven doorgaan met het produceren van voedsel van lage kwaliteit dat we met hoge subsidies, onverwerkt en zonder toegevoegde waarde op externe markten verkopen. In een wereld waarin de bevolking met 80 of 90 miljoen per jaar toeneemt, moet er een markt zijn voor Europees voedsel. Geen andere plaats ter wereld is geschikter voor de productie van voedsel en nergens ter wereld kunnen de landbouwers beter reageren op de omstandigheden dan in Europa. Er moet een toekomst zijn voor de landbouw. De heer Mulder had gelijk toen hij zei dat het bij het gemeenschappelijk landbouwbeleid niet alleen gaat om voedselproductie, maar ook om het voorkomen van de leegloop van het platteland. Het heeft dus ook een sociale doelstelling. Dankzij moderne technologie, moderne wetenschap en de modernisering van de industrie kunnen de armen nu voedsel kopen tegen betaalbare prijzen. Dat was niet zo toen we nog biologisch boerden.
Natuurlijk, als we voedsel kunnen produceren, promoten en verkopen op de wereldmarkt dat beter is voor het milieu en rekening houdt met het welzijn van dieren, dan heeft het gemeenschappelijk landbouwbeleid echt zijn doel bereikt.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, voordat ik inga op het onderhavige verslag, wil ik de rapporteur, de heer Dary, van harte danken. Ik dank ook de leden van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling evenals de andere commissies die aan dit verslag hebben meegewerkt.
De voorgestelde regeling moet de plaats innemen van de twaalf sectorale steunregelingen die in de loop van het jaar zijn uitgevaardigd. Daarmee wordt voorzien in harmonisatie en vereenvoudiging van de bestaande regelingen die niet uniform zijn. Wij gaan daarbij te werk volgens hetzelfde concept voor afzetbevordering als reeds buiten de Europese Unie van toepassing is. De Unie krijgt daarmee voor haar interne markt een flexibel, op horizontale wijze toe te passen steunmechanisme. De oude, op productie gebaseerde strategie wordt aldus vervangen met een meer themagebonden aanpak.
Deze afzetbevordering op Europees niveau kan een goede aanvulling zijn op de maatregelen van de lidstaten. Daarin komen onder meer de volgende thema' s aan bod: kwaliteit, voedingswetenschappelijke aspecten, voedselveiligheid, etikettering, traceerbaarheid, beschermde oorsprongsbenaming, beschermde geografische namen, producten uit biologische landbouw, producten uit geïntegreerde landbouw, enzovoort. Daarmee kan men de identiteit van de Europese producten in de ogen van de consumenten aanzienlijk verbeteren. Wij zullen het zeker met elkaar eens zijn dat dit ook nodig is, omdat de consumenten steeds kritischer worden.
Dit concept van themagebonden voorlichtings- en afzetbevorderingsmaatregelen, die een aanvulling zijn op de nationale en regionale maatregelen, vereist een sterk engagement van de lidstaten. De lidstaten moeten zorgen voor cofinanciering en steun bij het beheer van en de controle op de uit te voeren maatregelen.
Na onderzoek hebben wij de ingediende amendementen in drie groepen kunnen indelen. De eerste groep behelst de amendementen die voor de Commissie aanvaardbaar zijn. De tweede groep behelst de amendementen die overbodig zijn omdat zij inhoudelijk reeds gedekt worden door de algemeen geformuleerde bepalingen van het voorstel - een kaderverordening moet immers algemeen geformuleerd zijn - en de derde groep bevat de amendementen die de Commissie van de hand moet wijzen omdat zij niet thuishoren in dit voorstel ofwel ongewenste gevolgen hebben.
De Commissie stemt in met de amendementen 2, 4 en 10 waarin wordt aangedrongen op informatie over de productiemethoden van de landbouwproducten en levensmiddelen in het kader van dergelijke campagnes. Aanvaardbaar is eveneens amendement 5, waarin sprake is van algemene richtsnoeren die de belangrijkste punten van dergelijke programma' s vastleggen. De Commissie staat open voor de mogelijkheid om deze gedachten in de formulering van artikel 5, lid 3 van het voorstel te verwerken. Wij nemen eveneens de amendementen 18 en 24, eerste deel, over waarmee de tijdsbestekken voor onderzoek van de voor een voorstel in aanmerking komende thema' s en producten worden teruggebracht van drie tot twee jaar. Dat zal de efficiëntie van het steuninstrument ten goede komen. Dat zijn de amendementen waar de Commissie mee akkoord kan gaan.
Dan ga ik nu over naar de amendementen die inhoudelijk reeds door het voorstel worden gedekt en derhalve niet aanvaardbaar zijn. Dit zijn de amendementen 2, tweede deel, 6, 8, 11, 12, 13, 14, 15, 20, 21, 25, 26, 29, 30, 31 en 32. De Commissie begrijpt heel goed van welke overwegingen deze amendementen uitgaan. Wij vinden echter dat het algemene karakter van de onderhavige ontwerpverordening toereikend is. Bovendien wordt op bepaalde ideeën voortgeborduurd in de toepassingsbepalingen.
Ik wil kort ingaan op de amendementen 2, tweede deel, 11, 13 en 28. Door het uitdrukkelijk vermelden van de regionale oorsprong of andere bijzondere gegevens zou het toepassingsgebied van de richtlijn te zeer worden ingeperkt. Amendement 25 moet eveneens worden verworpen. Wat evenwel de kwestie van het tijdstip van inwerkingtreding van de nieuwe regeling betreft, is de Commissie bereid overgangstermijnen in overweging te nemen.
De laatste groep behelst de amendementen die de Commissie moet verwerpen. Deze amendementen stroken niet met het voorstel, kunnen ongewenste gevolgen hebben of bevatten beheersprocedures die niet overeenkomen met de praktijk.
Ik zal kort ingaan op deze amendementen. Amendement 1 is juridisch niet correct omdat artikel 299 van het Verdrag alleen van toepassing is op uitzonderingsbepalingen van andere artikelen van het EEG-Verdrag. Daar is hier geen sprake van. De amendementen 3, 16, 17 en 24, tweede deel, kunnen tot misverstanden leiden omtrent de doelstellingen van ons steunbeleid. Amendement 6 en amendement 33 zijn niet aanvaardbaar omdat, gezien de beperkte middelen, het aandeel van de EEG aan de cofinanciering te hoog zou worden. Dat zou ook de medeverantwoordelijkheid van de andere partners verminderen. Bij de amendementen 9 en 22, waarin wordt aangedrongen op de instelling van een speciaal beheerscomité, en de amendementen 7, 19, 23 en 27, waarin wordt gevraagd om nog meer procedurewijzingen, moet ik opmerken dat de Commissie zich moet houden aan consequente procedurebepalingen.
Algemeen gesproken ben ik blij dat hier in ruime mate instemming wordt betuigd met het voorstel. De Gemeenschap zal dankzij uw steun en uw standpunt spoedig een belangrijk steuninstrument in praktijk kunnen brengen.

Marinos
Mijnheer de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk dat ik u onderbreek. Kennelijk ben ik, zonder het te willen, de laatste spreker van het jaar 2000. Mijn oog viel in deel II van het verslag van de Begrotingscommissie op een hele vreemde fout, die wij mijns inziens niet zo kunnen laten staan. U weet dat wij in het Grieks een mannelijke en een vrouwelijke vorm hebben voor het woord "rapporteur" . Welnu, in de Griekse tekst staat mevrouw Jutta Haug als man en de heer Markus Ferber als vrouw te boek. Twee geslachtsveranderingen op een enkele dag, zonder operatie, zijn mijns inziens nog nooit ergens ter wereld voorgekomen. Misschien moeten wij dit ook in de wetenschappelijke annalen vermelden, tenzij dit wordt gecorrigeerd en dan zal het niet meer nodig zijn.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan) STEMVERKLARINGEN

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, in mijn redevoering van zojuist had ik geen tijd meer om de collega' s van harte een prettig kerstfeest en een goed nieuwjaar te wensen. Dat wil ik bij dezen alsnog doen. Ik heb echter nog een tweede opmerking. In weerwil van alle kritiek, die ook in mijn redevoering tot uiting kwam, zijn wij toch blij dat dit verslag is aangenomen en de Commissie dit voorstel op stapel heeft gezet. Inderdaad klopt wat gezegd werd: het is noodzakelijk en gerechtvaardigd reclame te maken voor het Europees landbouwmodel. Al degenen die zeggen dat het eten in Europa nog smaakt, hebben gelijk. Ik wens u dan ook smakelijk eten tijdens de feestdagen! Dat doet echter niets af aan hetgeen ik zojuist heb gezegd. Wij moeten ook op de kleine dingen passen. Wij mogen de toonaangevende, sociale en ecologische oriëntatie van het Europees landbouwbeleid niet uit het oog verliezen. Wij moeten altijd bij alle maatregelen nagaan of de uitwerkingen wel de juiste richting uitgaan.
Ik wil hier nog een opmerking aan toevoegen. Ik kom nog even terug op de braaklegging. Wij zouden ook eens kunnen nagaan wat er bij de braaklegging in de praktijk gebeurt. Braaklegging van grond is niet het gevolg van wisselbouw. Bedrijven pachten slechte akkers om deze voor altijd braak te laten liggen en verhogen dan op andere stukken met intensivering en gebruik van chemie de productie. Daarmee bewerkstelligt men precies het tegendeel van hetgeen bedoeld was toen in 1992 werd besloten ook wisselbouw milieuvriendelijker te maken. Hier ziet men hoe kleine veranderingen in de praktijk grote gevolgen kunnen hebben. Dat was de clou van mijn toespraak vanmorgen. Dat wilde ik duidelijk maken. Nu wij allen van deze zaak overtuigd zijn, zullen wij hopelijk ook alles in het werk stellen om een ommekeer te bewerkstellingen in het landbouwbeleid. Laten wij nu onze koppen bij elkaar steken, samen ons huiswerk maken en ervoor zorgen dat ook aan deze kleine dingen de noodzakelijke correcties worden aangebracht.
Prettige feestdagen!

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Graefe zu Baringdorf, voor uw beste wensen.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, als voorzitter van de interfractiewerkgroep "Wijn: traditie en kwaliteit" van dit Parlement, doet het mij uiteraard bijzonder veel genoegen dat de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten nu ook betrekking hebben op wijnproducten van hoge kwaliteit.
Tijdens het debat over de hervorming van de GMO Wijn hebben we tevergeefs geprobeerd om via amendementen een hoofdstuk over de bevordering van wijnbouwproducten op te laten nemen in deze GMO. Ik ben nu enigszins opgelucht. Het moet immers niet zo zijn dat we de wijnproducenten uit een aantal derde landen zoals Australië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten gewoon hun gang laten gaan in andere derde landen waar een grote vraag naar wijnproducten van hoge kwaliteit bestaat. De producenten uit de zojuist genoemde landen beschikken immers over aanzienlijke middelen om hun producten te bevorderen en worden aan veel minder regels onderworpen dan onze wijnbouwers, die soms het slachtoffer zijn van oneerlijke concurrentie. Dit geldt in het bijzonder voor de gecontroleerde herkomstbenaming. In sommige lidstaten zijn wijnbouwers bovendien het slachtoffer van buitensporige accijnzen op alcoholische dranken.
Wij moeten pleiten voor een gematigde wijnconsumptie. De therapeutische kwaliteiten van wijn zijn immers al sinds de Oudheid bekend. Saint-Benoît verplichtte zijn monniken reeds om een kelk wijn bij elke maaltijd te drinken teneinde de geest helder te maken en de spijsvertering te bevorderen.
Mijnheer de Voorzitter, het is wetenschappelijk bewezen dat een gematigde wijnconsumptie een van de beste manieren is om kwalen als kanker, hartinfarcten en de ziekte van Alzheimer te voorkomen. Het geld zal dus goed worden besteed. Ik hoop dat de Commissie ditmaal niet zo zuinig zal zijn als indertijd met haar kredieten voor de honingproductie en de bijen. De amendementen die ik toen had ingediend en die door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling waren aangenomen, werden toen immers niet door de Commissie, de Raad en onze Begrotingscommissie overgenomen. Ik wil hier nogmaals protesteren tegen deze gang van zaken, want het ging slechts om het luttele bedrag van 15 miljoen. Ik hoop dus dat de Commissie zich nu minder zuinig zal tonen dan toen.

De Voorzitter
Mevrouw Lulling, de extra seconden spreektijd mag u beschouwen als een kerstcadeautje.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, uit de stemming van vandaag blijkt eigenlijk dat ook op vrijdag belangrijke vraagstukken aan bod komen. Dit is voorlopig de laatste vrijdag waarop wij in Straatsburg vergaderen, dat wil zeggen dat Straatsburg 12 dagen aanwezigheid van het Parlement verliest. Mijns inziens zijn de vraagstukken die op deze vrijdagen aan de orde worden gesteld, van strategische betekenis voor Europa. Ik heb echter een verzoek aan het Frans voorzitterschap. De heer Moscovici heeft de vragen hier altijd werkelijk heel kort en gedeeltelijk onnauwkeurig beantwoord. Ik wil graag dat hij de vragen van het Europees Parlement uitvoerig, schriftelijk beantwoordt. Voor ons betekent een goede samenwerking tussen de Raad en het Europees Parlement dat men gelijkwaardig met elkaar omgaat en de een de ander serieus neemt. Daarom zou ik ook graag te weten komen of de kwestie van de vrijdag op de Top van Nice aan de orde is geweest, of dit voor het Frans voorzitterschap een belangrijke of onbelangrijke zaak was.
Tot slot wil ik nog het Parlement, alle medewerkers, alle bodes en ook de Voorzitter hartelijk bedanken en hen een prettig kerstfeest en een goed nieuwjaar wensen. Ik hoop u allen het komend jaar in goede gezondheid terug te mogen zien.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de heer Rübig wel een antwoord geven. In een koehandel heeft Chirac de Belgische premier beloofd dat alle topconferenties in Brussel zullen plaatsvinden en er een extra plenaire week komt in Brussel. Ik vind dat werkelijk verschrikkelijk. Dat druist in tegen de letter en de geest van het Verdrag en ik hoop dat dit geen doorgang zal vinden.

Manders
Ik wil de rapporteur lof brengen voor zijn werk. We moeten niet alleen de eetbare producten uit de landbouw op de voorgrond plaatsen. We moeten de Interne Markt principes steeds blijven betrekken bij ons beleid, inclusief de volksgezondheid. Tevreden ben ik over het feit dat hierbij nu niet alleen voedselproducten maar ook niet-voedselproducten worden betrokken. Ik kan mij daarbij volledig aansluiten bij de inbreng van collega liberaal Jan Mulder. Op termijn echter zullen wij moeten streven naar een onafhankelijke landbouw die op de markt zelfstandig kan opereren.
Voorts wil ik iedereen, vooral die weinigen die het de moeite vinden om aanwezig te zijn op deze vrijdag tijdens deze laatste vergadering in Straatsburg in het jaar 2000, goede feestdagen wensen en een goede maar vooral wijze nieuwe eeuw.

De Voorzitter
Ik zie dat onze debatten van het tweede millennium voldoende aanleiding geven om in het derde millennium verder te debatteren.
De stemverklaringen zijn afgelopen. Ik wil het stilzwijgen van de heer Fatuzzo graag opvatten als zijn kerstcadeau aan dit Parlement.
Tot slot, waarde collega's en vrienden, wil ik u en iedereen die verder in het Europees Parlement werkzaam is, een goede afsluiting van dit millennium toewensen. Graag zie ik u terug in het derde millennium dat voor ons continent weer talrijke gebeurtenissen met zich mee zal brengen.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 11.00 uur gesloten)

