Wilde natuur in Europa (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is een korte presentatie van het verslag van Gyula Hegyi, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, over de wilde natuur in Europa.
Gyula Hegyi
rapporteur. - (HU) Ongeveer 46 procent van het land op de wereld kan worden beschouwd als natuurlijk gebied dat onaangeroerd is gebleven door de menselijke beschaving, oftewel: wilde natuur. In Europa is dit getal echter een schamele 1 procent. We moeten er alles aan doen om ervoor te zorgen dat we deze ene procent overgebleven wilde natuur tenminste voor de toekomstige generaties behouden. Dit is het doel van mijn verslag en ik hoop dat de toenemende bescherming van de wilde natuur vroeger of later ook in Europese wetten zal worden vastgelegd. Er bestaan twee benaderingen van de wilde natuur in de Europese cultuur. Aan de ene kant wordt het als een verschrikkelijke plek beschouwd die moet worden gemeden en waar monsters en onbekende gevaren op de loer liggen, zoals in veel sprookjes wordt beschreven. Aan de andere kant wordt het gezien als een aantrekkelijke en aangename omgeving die als tijdelijk toevluchtsoord kan dienen, weg van de stress van de stedelijke en industriële beschaving.
De Engelstalige literatuur maakt een onderscheid tussen behoud (conservation), oftewel adequaat gebruik van de natuur, en bescherming (preservation), dat wil zeggen: het behoeden van de natuur tegen elke vorm van menselijk gebruik. Deze filosofische discussies gaan veel verder dan de kaders van mijn verslag toelaten, maar ik wil in elk geval duidelijk maken dat ik duurzaam gebruik als de ideale oplossing zie. De wilde natuur kan niet in bankkluizen worden bewaard, zoals een ketting of een aandelenpakket, maar we hebben het recht om de waarde ervan te leren kennen. We moeten dus de natuur beschermen maar wel door menselijk gebruik.
Het grondgebied van Europa is te klein om verboden gebieden voor zijn burgers te herbergen. De ontdekking van de natuur en het ervaren van omstandigheden van vóór de menselijke beschaving leert ons respect te hebben voor de natuur en kan zelfs de basis vormen voor hoogstaand toerisme. Tegelijkertijd zijn deze gebieden bijzonder kwetsbaar voor de veranderingen in het milieu die de mens heeft veroorzaakt, zoals motorisering, chemische stoffen, klimaatsverandering, alsmede door de verschijning van vreemde plant- en diersoorten. We moeten er op letten dat bezoekers de wilde natuur niet in gevaar brengen en daarom moeten we elke vorm van toerisme onder toezicht stellen van vakmensen op het gebied van milieubescherming. De ontwikkeling van duurzaam toerisme moet worden gecombineerd met de bescherming van deze gebieden en de opbrengst moet in zijn geheel worden besteed aan de bescherming van de wilde natuur.
De wilde natuur doet dienst als toevluchtsoord voor vele rassen die zelfs bij de geringste verandering in hun levensomstandigheden niet kunnen blijven voortbestaan, zoals de bruine beer, de wolf en de lynx. Verscheidene rassen in Europa moeten nog worden ontdekt of beschreven. De meerderheid hiervan leeft onder de grond of in vermolmde bomen en is uitermate gevoelig voor veranderingen. Deze ongerepte gebieden lenen zich er goed voor om de natuurlijke veranderingen die zich in de natuur voltrekken, de evolutie, te bestuderen. De wilde natuur maakt over het algemeen deel uit van Natura 2000 maar vereist een striktere bescherming dan dat alleen. Mijn verslag roept daarom de Europese Commissie op om samen met de lidstaten de nog overgebleven wilde natuur in Europa in kaart te brengen en een strategie uit te werken voor de verhoogde bescherming daarvan. We moeten de natuurlijke waarden van de ongerepte gebieden en de bijzondere kenmerken van de leefgebieden bepalen en zorg dragen voor de verdere bescherming daarvan. Van experts heb ik het advies gekregen om niet in termen van nieuwe wetgeving te denken, maar om binnen de regelgeving van Natura 2000 preciezere en striktere bescherming te bewerkstelligen van gebieden die als wilde natuur gelden. Aangezien de financiering van Natura 2000 toch al tegenstrijdig is en een bron van terechte kritiek, moeten we in de volgende zittingsperiode maar uiterlijk in de nieuwe begroting hoe dan ook wijzigingen aanbrengen in de betreffende richtlijn. Dit kan tevens een goede gelegenheid zijn voor een juridische definitie en de verhoogde bescherming van de wilde natuur.
Een deel van mijn eigen land, de druipsteengrotten van Aggtelek, wordt ook geclassificeerd als wilde natuur. Een gedeelte van dit gebied loopt door tot in het naburige Slowakije. Ik zou erg blij zijn als het in samenwerking met de Hongaarse en Slowaakse natuurbeschermers zou lukken een zogenaamd PAN-park in te richten, aangezien het netwerk van PAN-parken door heel Europa een succesvol systeem heeft ontwikkeld ter bescherming van de wilde natuur.
Viviane Reding
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het tot staan brengen van het verlies van biodiversiteit is een prioriteit voor de EU en voor de Commissie. Het gaat hierbij letterlijk om de toekomst van het leven op aarde. Ondanks dat het behoud van biodiversiteit van fundamenteel belang is, is er echter nog maar weinig vooruitgang geboekt.
In december 2008 heeft de Commissie de eerste uitvoerige evaluatie aangenomen van de vooruitgang binnen de Europese Gemeenschap als geheel en binnen de lidstaten. Ondanks de positieve ontwikkelingen in de afgelopen jaren, bijvoorbeeld het Natura 2000-netwerk, staat de biodiversiteit in de EU nog steeds onder voortdurende druk door vernietiging van habitats, vervuiling, klimaatverandering en de invloed van invasieve soorten. De Commissie heeft geconcludeerd dat we onze doelstelling voor 2010 voor het tot staan brengen van het verlies van biodiversiteit hoogstwaarschijnlijk niet zullen halen, en dat nieuwe ingrijpende maatregelen vereist zijn, zowel in de lidstaten als op EU-niveau.
In deze samenhang is de Commissie tevreden dat het Parlement maatregelen voor de bescherming van het rijke en gevarieerde natuurlijke erfgoed van Europa consequent heeft gesteund. We zijn zeer ingenomen met het initiatief van de heer Hegyi om deze belangrijke resolutie over wilde natuur in Europa te ontwerpen.
Ik wil beginnen met de algemene opmerking dat veel van de in het verslag genoemde punten al door de Commissie worden opgevolgd.
In december 2008 heeft de Commissie bijvoorbeeld de mededeling 'Naar een EU-strategie ten aanzien van invasieve soorten' aangenomen. We houden ook een algemene beschouwing van de toekomst van het EU-beleid voor biodiversiteit en kijken hierbij uit naar de inbreng van het Europees Parlement. Er moet veel aandacht worden besteed aan punten zoals de verbetering van de uitvoering en het verband tussen biodiversiteit en klimaatverandering.
Het is ook van belang een verduidelijking aan het verslag toe te voegen. Er wordt thans gewerkt aan de beoordeling van de effecten van onze natuurwetgeving, de zogenaamde artikel 17-verslagen, maar er zijn op dit moment geen plannen om onze wetgeving te veranderen, we richten ons hoofdzakelijk op een efficiëntere tenuitvoerlegging.
Nu wil ik terugkomen op het onderwerp wilde natuur. Europa is dichtbevolkt en slechts 1 à 2 procent van het oppervlak is nog niet beïnvloed door menselijk ingrijpen. Hoewel het oppervlak van de wilde natuurgebieden gering is, zijn deze gebieden uiterst waardevol, zowel in wetenschappelijk als cultureel opzicht. Ze kunnen zelfs een symbool vormen voor Europese samenwerking en integratie, zoals het geval is bij het gemeenschappelijke, grensoverschrijdende nationale park van het Beierse Woud in Duitsland en het Boheemse Woud in Tsjechië.
De meeste van deze gebieden zijn al onderdeel van het Natura 2000-netwerk. Dit verslag spoort ons echter aan om de wilde en bijna wilde natuurgebieden in de EU opnieuw onder de loep te nemen en te kijken of deze bijzondere gebieden met behulp van nieuwe Europese maatregelen beter kunnen worden beschermd. De Commissie heeft een aantal onderzoeken geopend en werkt samen met het Tsjechische voorzitterschap. In mei 2009 zal in Praag een conferentie worden gehouden. Deze conferentie zal een platform vormen voor de beschouwing van problemen omtrent wilde natuurgebieden in Europa en voor het bedenken van maatregelen voor de instandhouding van deze gebieden.
Ter afsluiting wil ik bevestigen dat de Commissie inziet dat het landschap van Europa ontstaan is door een langdurig proces van menselijk ingrijpen. Het concept van een levend landschap waarin evenwicht bestaat tussen de behoeften van de natuur en de behoeften van de mens is de gedachte die aan Natura 2000 ten grondslag ligt. Het is zeker niet onze bedoeling om onze bestaande landschappen in wilde natuur te veranderen, maar we moeten ons er gemeenschappelijk voor inzetten om de laatste wilde natuurgebieden in Europa in stand te houden.
Om deze reden denkt de Commissie dat de resolutie van het Europees Parlement op het juiste moment komt. Het is bovendien een zeer welkome bijdrage voor de conferentie in Praag. Hartelijk dank aan de rapporteur.
Avril Doyle
(EN) Mijnheer de Voorzitter, een punt van orde, ik protesteer tegen het overmatige en steeds vrijere gebruik van artikel 45, lid 2, volgens hetwelk deze zeer belangrijke debatten worden gevoerd.
Ik protesteer omdat ik juist heel graag had willen spreken over het uitstekende verslag van de heer Hegyi, en er zijn warempel collega's die onderwerpen ter sprake brengen die in mijn hoofdcommissie en in de hoofdcommissies van andere collega's niet zijn besproken, en ik krijg niet het recht om mij in de plenaire vergadering hierover te uiten.
In de PPE-DE-Fractie hebben we vorige week een felle en hoog oplaaiende discussie gehad, zowel in de werkgroep als binnen de fractie, over het aantal punten op de agenda van deze week dat volgens artikel 45, lid 2 wordt behandeld. Ik denk dat het dringend nodig is dat we dit artikel herzien. Ik weet dat het een artikel is dat door het Parlement en de leden zelf is goedgekeurd, maar ik zie dat misbruik wordt gemaakt van onze goede wil doordat het ons bij een groot aantal punten, de belangrijkste punten op onze agenda, wordt verboden te debatteren.
De Voorzitter
Mevrouw Doyle, uiteraard nemen we graag nota van uw verklaring, maar ik wil u eraan herinneren dat het aan de Conferentie van voorzitters is om artikel 45 toe te passen, en dat de stemmen binnen deze conferentie worden gewogen; dit betekent dat grote fracties, met name de uwe, veel zeggenschap hebben over welke onderwerpen in plenaire vergadering krachtens welk artikel worden behandeld.
Ik kan me wel enigszins vinden in uw standpunt; misschien waren we eerst te tolerant en zijn we nu te streng. De waarheid ligt ongetwijfeld ergens in het midden.
Maakt u zich geen zorgen; de betrokkenen zullen zich hierover buigen.
Waarde collega's, kaart dit onderwerp ook eens aan bij uw fractievoorzitters. Mijns inziens kunt u daar in deze context het beste terecht.
Het punt is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Nicodim Bulzesc  
schriftelijk. - (EN) Ik was schaduwrapporteur van dit verslag over 'wilde natuur in Europa' en ik wil mijn collega, de heer Gyula Hegyi, bedanken voor zijn werk.
Ik wil graag twee punten naar voren brengen.
Ten eerste is het echt noodzakelijk dat we op korte termijn de laatste wilde natuurgebieden in Europa in kaart brengen. Dit is uiteraard niet mogelijk zonder 'wilde natuur' te definiëren. Daarom verzoek ik de Europese Commissie dringend op dit punt actie te ondernemen.
Ten tweede wil ik het graag hebben over het kernpunt van dit verslag, namelijk de menselijke aanwezigheid en toerisme. Menselijke aanwezigheid moet niet worden uitgesloten, integendeel, mensen moeten kennis maken met het natuurschoon van hun land, zodat het beter kan worden beschermd.
We moeten duurzaam toerisme in deze gebieden bevorderen en gebiedsbeheerders leren de wilde natuur te beschermen en in stand te houden.
Daarom sluit ik me aan bij het verzoek van de belangrijkste ngo's op dit gebied en vraag de Europese Commissie richtsnoeren aan te reiken voor de instandhouding van wilde natuur in Europa.
Magor Imre Csibi  
schriftelijk. - (EN) Wilde natuur kan voor mensen verschillende dingen betekenen. Persoonlijk versta ik onder wilde natuur een gebied dat niet door menselijk ingrijpen is verstoord, waar natuurlijke processen domineren. Voor mij staat het bevorderen van toerisme in wilde natuurgebieden dus in schril contrast met de term 'wilde natuur'. Aan de andere kant ben ik het ermee eens dat duurzaam toerisme, mits het adequaat wordt beheerd, een economische impuls kan geven voor lokale gemeenschappen om natuur- en cultureel erfgoed te beschermen.
Maar de toenemende behoefte aan toerisme in wilde natuurgebieden zet juist die waarden waar de toerist naar op zoek is, onder druk en kan de vernietiging van kwetsbare ecosystemen versnellen. Een mogelijke oplossing is het openstellen van een beperkt deel van de wilde natuurgebieden voor duurzaam toerisme van hoge kwaliteit dat geen nadelige gevolgen heeft voor de instandhoudingsdoelstellingen van die gebieden. Toeristische activiteiten moeten worden toegestaan onder strenge voorwaarden, zoals een beperkt aantal toeristen per dag, en op basis van een krachtig plan voor duurzaam toerisme dat initiatieven voor instandhouding ondersteunt en een verantwoorde beleving van wilde natuur bevordert. De toeristische plannen en activiteiten van de beheerders moeten worden getoetst met nauwkeurige evaluatiemechanismen speciaal voor wilde natuurgebieden. Het doel hiervan is toeristen en beheerders ervan bewust te maken dat wilde natuur niet alleen vrijheid, maar ook verantwoordelijkheid met zich meebrengt.
Vasilica Viorica Dăncilă  
schriftelijk. - (RO) Natuurlijke rijkdom - ook Roemenië is een van de landen die beschikt over een rijke en gevarieerde flora en fauna - moet voor toekomstige generaties behouden blijven. Dit kan echter niet zonder een uitbreiding van de communautaire fondsen van de Europese Unie voor de financiering van beschermingsacties voor wilde natuur. De Commissie moet daarom grotere bedragen uit het Europees Fonds voor plattelandsontwikkeling ter beschikking stellen van milieubeschermingsprojecten in de Europese landbouwsector om beschermingsacties voor wilde natuur te financieren.
Anderzijds zou de Europese Commissie duidelijke regels moeten instellen voor de financiële ondersteuning van projecten van lokale gemeenschappen die zich in de buurt van deze gebieden bevinden. Deze regels moeten enerzijds een gecontroleerde vorm van toerisme toestaan in de gebieden bestemd voor natuurbehoud, en anderzijds economische baten genereren voor de betrokken lokale gemeenschappen.
Bovendien moet de Commissie grensoverschrijdende samenwerking tussen lidstaten aanmoedigen voor de bescherming van wilde natuur die zich op het grondgebied van twee of meer staten bevindt.
Daniel Petru Funeriu  
schriftelijk. - (RO) De biodiversiteit van Europa is het waardevolste erfgoed dat wij de toekomstige generaties nalaten. Het verslag met betrekking tot de wilde natuur in Europa verwelkom ik en krijgt mijn volle steun. Ik wil de aandacht vestigen op de zorgwekkende staat waarin het gebied met de rijkste biodiversiteit van Europa, de Donaudelta, zich bevindt. De delta staat bloot aan de permanente dreiging van stroperij, illegale economische belangen en, niet in het minst, ongecontroleerd toerisme. Een van de belangrijkste oorzaken van de aanslagen op de delta is het gebrek aan milieubesef bij de mensen die in de delta wonen, en bij de landbouwers die langs de zijstromen van de Donau in Roemenië leven.
Ik roep de Commissie en de Raad dan ook op om op basis van dit verslag zo spoedig mogelijk concrete maatregelen in overweging te nemen gericht op de oprichting van een werkgroep om de situatie van de Donaudelta te bestuderen, de uitwerking van effectieve onderwijsprogramma's rond milieubescherming voor de bevolking met een directe impact op de biodiversiteit, en de vaststelling van normen voor de bescherming van biodiversiteit.
Tegelijkertijd is het behoud van wilde natuur in de Europese Unie, in het bijzonder in de Donaudelta, niet mogelijk zonder gelijksoortige maatregelen in de buurlanden van de Unie. Derhalve verzoek ik de Commissie en de Raad de dialoog en de uitvoering van specifieke maatregelen te intensiveren als onderdeel van hun betrekkingen met deze landen.
Daciana Octavia Sârbu  
schriftelijk. - (RO) Nu blijkt dat de verplichtingen aangegaan in 2007 met de goedkeuring van de resolutie betreffende het tegengaan van het verlies aan biodiversiteit niet voor 2010 kunnen worden gerealiseerd, wordt de bescherming van wilde natuur vanwege de klimaatveranderingen en de negatieve impact van het toerisme, prioritair. Ik denk hierbij aan acties die de biodiversiteit bevorderen, ontwikkelen en financieren.
Het voorstel om de wilde natuur in Europa in kaart te brengen, zou helpen bij de identificatie van de biodiversiteit en de ongeschonden gebieden die meer aandacht en een aanzienlijke inspanning van de lidstaten nodig hebben voor hun bescherming. Informatiecampagnes om het grote publiek bewuster te maken van de waarde van de wilde natuur, verwezenlijking van duurzaam en kwalitatief hoogwaardig toerisme, en de handhaving van de vogelrichtlijn en habitatrichtlijn, zijn enkele van de acties die zullen bijdragen tot de bescherming van de gebieden in kwestie.
Europa telt al acht nationale parken, waaronder het Nationaal Park Retezat in Roemenië. Deze parken maken deel uit van het PAN-netwerk van beschermde gebieden. Dit netwerk is verantwoordelijk voor het beheer van de wilde natuurgebieden en verenigt alle nationale autoriteiten en lokale reisbureaus die betrokken zijn bij de duurzame ontwikkeling van het toerisme. De Europese Commissie zou dit initiatief moeten ondersteunen en met dit netwerk moeten samenwerken om informatie en goede praktijken uit te wisselen.
