2. Uganda: Bahati Bill i dyskryminacja wobec osób LGBT 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest debata w sprawie Ugandy: ustawa Bahatiego i dyskryminacja wobec lesbijek, gejów, biseksualistów i transwestytów.
Véronique De Keyser
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Dokładnie rok temu przyjęliśmy w tym Parlamencie rezolucję dotyczącą gejów i lesbijek oraz ustawy Bahatiego w Ugandzie.
Po co rok później wracać z nieomal identyczną rezolucją?
Ponieważ problem jest daleki od rozwiązania. Po pierwsze, ruch ewangelicki "Rodzina”, który stał za ustawą Bahatiego, nie poddał się i nadal jesteśmy świadkami regularnego pojawiania się tej ustawy w Ugandzie.
Drugim powodem jest to, że w październiku i listopadzie tego roku ugandyjska gazeta Rolling Stone przeprowadziła zawstydzającą kampanię i opublikowała listę ugandyjskich homoseksualistów, których natychmiast wyśledzono oraz zaatakowano i którzy nadal żyją obecnie w ukryciu jako wyrzutki. Ugandyjski Trybunał Konstytucyjny wstrzymał wydawanie tej gazety, ale wyraźnie widać, że pogorszyła się atmosfera. To obława.
Po trzecie, tylko 13 krajów afrykańskich uznaje prawa homoseksualistów. Pozostałe kraje mają bardzo różne ustawodawstwo, ale niektóre z nich - Sudan, północna Nigeria, Mauretania - nadal stosują karę śmierci wobec homoseksualistów.
Mimo to, i na tym zakończę, całkiem niedawno kraje Afryki, Karaibów i Pacyfiku wydały oświadczenie - moim zdaniem nieco jednostronne - w którym przyznają, że choć wiedzą, iż problem poszanowania prawa homoseksualistów nieco nas martwi, to sprawy te stanowią część ich kultury. Nie, to prawa człowieka, to wartości uniwersalne, i naprawdę chcemy, by Komisja i cała Unia Europejska broniła tych uniwersalnych wartości.
Charles Tannock
autor - Panie Przewodniczący! Społeczeństwa w Afryce mają generalnie poglądy konserwatywne w kwestiach społecznych. Niestety w wielu krajach afrykańskich homoseksualizm rzeczywiście oznacza bycie wyjętym spod prawa. Wiele osób w Afryce czuje się zagrożonych działaniami na rzecz wspierania homoseksualizmu, w szczególności kiedy działania te są prowadzone przez organizacje pozarządowe i pochodzące z krajów zachodnich. W niektórych częściach Afryki panuje powszechne przekonanie, że liberalne demokracje usiłują narzucić swoje bardziej tolerancyjne wartości społeczeństwom o bardzo odmiennych i długich tradycjach.
Ale nawet jeśli tak jest, to ani nie usprawiedliwia, ani nie uzasadnia to niepohamowanej homofobii, która występuje powszechnie w niektórych częściach Afryki. Niestety tę homofobię często prowokują rządy i ich medialne tuby. Uganda po raz kolejny pojawia się w wiadomościach z uwagi na ekstremizm i histerię części swoich prawodawców. Popierają oni ustawę, która nakładałaby karę śmierci lub dożywotniego więzienia na homoseksualistów, w zależności od charakteru "przestępstwa”, którego się dopuścili. Podobnie jak grupa ECR sprzeciwiam się tej drakońskiej ustawie, która byłaby nieludzkim pogwałceniem praw jednostki, i wzywam prezydenta Museveniego do jej zawetowania. Uganda jest krajem, w którym większość ludności utrzymuje się za jednego dolara dziennie: z pewnością krajowi prawodawcy mogą znaleźć lepsze sposoby służenia interesom społeczeństwa ugandyjskiego, niż stawianie gejom zarzutów karnych.
Marietje Schaake
autorka - Panie Przewodniczący! W debatowanej przez ugandyjski parlament tak zwanej ustawie przeciwko homoseksualizmowi przewiduje się karę więzienia za czyny homoseksualne od siedmiu lat do dożywocia, a nawet karę śmierci. Parlament Europejski zdecydowanie potępia tę ustawę, i czyniąc to nie narzuca europejskich wartości innym państwom, jak niektórzy sugerują, starając się uniknąć odpowiedzialności za pogwałcenie praw człowieka i odpowiedzialności za ochronę obywateli przez atakami związanymi z orientacją seksualną.
O rzeczywistym zagrożeniu i atmosferze strachu świadczą październikowe i listopadowe wydania Rolling Stone, miejscowej gazety, która opublikowała listę nazwisk i dane osobowe domniemanych homoseksualistów, zachęcając czytelników do ich krzywdzenia i wieszania. W wyniku tego kilka osób zaatakowano.
W rzeczywistości homoseksualizm jest zgodny z prawem tylko w 13 krajach afrykańskich, a jest zakwalifikowany jako przestępstwo w 38 pozostałych krajach. W Mauretanii, Sudanie i północnej Nigerii karany jest śmiercią.
Zgodnie z umową z Kotonu władze ugandyjskie są zobowiązane do przestrzegania międzynarodowych przepisów i praw człowieka, a Komisja, Rada Unii Europejskiej i Służba Działań Zewnętrznych także powinny zrobić pełny użytek z narzędzi wspierania i ochrony praw człowieka wszystkich osób LGBT.
Raül Romeva i Rueda
autor - Panie Przewodniczący! Ustawa przeciwko homoseksualizmowi Davida Bahatiego przedłożona w parlamencie ugandyjskim, na mocy której za akty homoseksualne grozi kara pozbawienia wolności na okres od siedmiu lat do dożywocia, jak również kara śmierci, jest po prostu niedopuszczalna.
Pamiętajmy, że w Afryce homoseksualizm jest zgodny z prawem tylko w 13 krajach afrykańskich, jest uznawany za przestępstwo w 38 krajach, a w Mauretanii, Sudanie i północnej Nigerii karany śmiercią.
Dlatego należy ponownie przypomnieć, że orientacja seksualna jest kwestią należącą do sfery prawa do prywatności. Gwarantuje się ją międzynarodowymi prawami człowieka, zgodnie z którymi należy wspierać równość i niedyskryminację, a także gwarantować wolność wypowiedzi. Dlatego musimy ponownie potępić wszelkie próby podsycania nienawiści i namawiania do przemocy wobec jakiejkolwiek grupy mniejszościowej, także ze względu na płeć czy orientację seksualną. Trzeba przypomnieć władzom ugandyjskim o ich zobowiązaniach na mocy prawa międzynarodowego i na podstawie umowy z Kotonu.
Właśnie dlatego zwracam się również do Komisji i Rady oraz Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych o pełne wykorzystanie w swoich kontaktach z Ugandą dostępnych im narzędzi w celu wspierania i ochrony możliwości korzystania z pełni praw człowieka przez lesbijki, gejów, biseksualistów i transwestytów.
Filip Kaczmarek
Panie Przewodniczący! Próby dyskryminowania obywateli ze względu na orientację seksualną w Ugandzie to poważna sprawa. Uganda ma w tej sprawie wsparcie wielu krajów afrykańskich, które nie chcą, aby wspólnota międzynarodowa i Unia Europejska wywierały nacisk na dekryminalizację homoseksualizmu.
Nieporozumienie polega na tym, że w naszym przekonaniu, o czym mówiła zresztą pani De Keyser, zakaz dyskryminacji w tym zakresie stanowi jedno z powszechnych, uniwersalnych praw człowieka. W większości państw afrykańskich się z tym nie zgadzają, dlatego dialog jest taki trudny. My mówimy, że nie możemy milczeć w takich przypadkach, a oni mówią, że wtrącamy się w nieswoje sprawy.
Projekty zmian przepisów w Ugandzie są naprawdę radykalne. Wprowadzają potencjalną karę śmierci za wielokrotne naruszanie już obowiązujących zakazów czy za szczególnie nasilony homoseksualizm, nie wiadomo zresztą, co miałoby to znaczyć. Nie zgadzamy się z tymi propozycjami i mamy nadzieję, że nie zostaną uchwalone.
Marie-Christine Vergiat
Panie Przewodniczący! Uganda jest jednym z państw afrykańskich, w których homoseksualiści są nadal obiektem poważnych prześladowań. Jest wręcz jednym z krajów cieszących się najgorszą sławą i okrutną reputacją w tym obszarze, ponieważ Uganda, pod przywództwem amerykańskich fundamentalistów ewangelickich, z którymi ugandyjski przywódca jest mocno związany, rozpoczęła prawdziwą krucjatę przeciwko homoseksualistom. Straciliśmy rachubę, jeżeli chodzi o liczbę osób, które doświadczyły prześladowania i tortur wyłącznie ze względu na swoją orientację seksualną.
Muzułmanie i chrześcijanie zjednoczyli siły - po raz pierwszy w tym kraju - aby potępić tę ohydę. Christopherowi Senyonjo, 70-letniemu biskupowi anglikańskiemu, jego przełożeni zabronili odprawiania nabożeństw, ponieważ był jednym z niewielu, którzy stanęli po stronie homoseksualistów.
Wspomniana już ustawa może rzeczywiście ponownie pojawić się w dowolnym momencie. Posuwa się ona tak daleko, że przewiduje wyrok śmierci dla homoseksualistów podejrzanych o pozytywny wynik HIV lub o utrzymywanie kontaktów z nieletnimi. Wzywa się w niej do ujawniania ich tożsamości.
Miejscowa gazeta Rolling Stone, która nie ma nic wspólnego z popularnym magazynem o tej samej nazwie, faktycznie opublikowała listę nazwisk i adresów liderów ruchów gejowskich pod odrażającym tytułem: "Powiesić ich!”. Czasowo zabroniono wydawania tego brukowca, ale - jak wspomniano - co się stało, to się nie odstanie.
W Afryce homoseksualizm bardzo często jest postrzegany jako zło pochodzące z Zachodu, które sprawia, że Afryka traci wartości swoich przodków. Organizacje pozarządowe twierdzą, że 500 tys. spośród 32 milionów mieszkańców Ugandy to homoseksualiści. Wielu z nich występuje o azyl w krajach europejskich. Czy moglibyśmy przynajmniej postarać się zapewnić, by ich wnioski azylowe były traktowane ze szczególną uwagą, a także by wyjątkowa uwagę poświęcono samym mężczyznom i kobietom będącym ofiarami ucisku i tortur?
Monica Luisa Macovei
w imieniu grupy PPE - Panie Przewodniczący! Jestem zaniepokojona używaniem prawa karnego w odniesieniu do odbywających się za obopólną zgodą i w prywatności stosunków między osobami tej samej płci. Ugandyjskie prawo jest już teraz do tego wykorzystywane, przewidując karę dożywotniego więzienia. Niemniej ustawa Bahatiego jeszcze bardziej pogorszyłaby sytuację. Umożliwiłaby stosowanie kary śmierci i zakazałaby zrzeszania się i wypowiadania w kwestiach LGBT.
Nowa ustawa jeszcze bardziej podsyci atmosferę strachu i wrogości w kraju, w którym już teraz dochodzi do prześladowania osób LGBT. Obywatele byliby zobowiązani do donoszenia na siebie nawzajem w sprawach prywatnych. Życie tych osób będzie zagrożone. Godność ludzka nie będzie nic warta w Ugandzie, jeśli taka ustawa zostanie przyjęta. Nie wolno nam pozwolić, by to się stało.
Michael Cashman
w imieniu grupy S&D - Panie Przewodniczący! Oczywiście, wiele się zmieniło w ciągu ostatniego roku. 23 listopada ten Parlament sam przypomniał o zasadzie powszechności praw człowieka i niedyskryminacji jako podstawy zacieśniania naszego partnerstwa ze Wspólnym Zgromadzeniem Parlamentarnym AKP-UE. Ten Parlament wezwał także do wzmocnienia zasady stosowania niepodlegających negocjacjom klauzul dotyczących praw człowieka i kar za nieprzestrzeganie takich klauzul, między innymi w odpowiedzi na dyskryminację itp. ze względu na orientację seksualną.
Faktem jest, że te kraje chcą z nami współpracować. Decydują się na zawieranie z nami partnerstw. Mamy Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-UE, mamy umowy z Kotonu. Dlatego zwracamy się do tych krajów, by współpracowały z nami na podstawie wspólnych, uniwersalnych wartości, które nie podlegają negocjacjom. Jeśli nie będą chciały działać na tej podstawie, wzywam Komisję i Radę do nakładania na nie niezbędnych sankcji, tak by podkreślać, że mamy zasady, których będziemy bronić. Analogicznie, domagamy się, by w ramach przyszłych strategicznych partnerstw UE-Afryka wszystkie działania przeprowadzane w ramach poszczególnych partnerstw były prowadzone bez dyskryminacji z jakiegokolwiek względu, włącznie z orientacją seksualną.
Obrona praw innych osób to nie kolonializm. Prawa człowieka są uniwersalne i niepodzielne, a stanie z boku z założonymi rękami, kiedy narusza się czyjeś prawa człowieka, to współudział w tym działaniu. Nie da się promować homoseksualizmu w Afryce. Każdy mieszkaniec Afryki, który postanowiłby się ujawnić, stwierdzając: "dzisiaj będę homoseksualistą”, byłby szaleńcem. Jego życie znalazłoby się w niebezpieczeństwie, a jego rodzina musiałaby go zgłosić na policję. Niech sobie państwo wyobrażą, że są tą osobą i podejmą działania na rzecz obrony tych praw.
Alexandra Thein
Panie Przewodniczący! Powszechna deklaracja praw człowieka ONZ, Europejska konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także Karta praw podstawowych Unii Europejskiej zabraniają dyskryminacji ze względu na orientację seksualną. Unia Europejska nie tylko ma obowiązki w zakresie praw człowieka na swoim terytorium, ale także międzynarodowy obowiązek nalegania na przestrzeganie tych praw i krytykowania ich naruszania w kontaktach z krajami trzecimi, w szczególności kiedy zapewniamy krajom trzecim, takim jak Uganda, która zawarła z nami umowy o partnerstwie, wsparcie finansowe za pomocą Europejskiego Funduszu Rozwoju.
Dlatego mamy prawo zabierać głos, kiedy te kraje trzecie nie przestrzegają wymogów w zakresie praw człowieka określonych w takich umowach o partnerstwie. Dlatego Uganda musi przestrzegać międzynarodowych norm praw człowieka, ponieważ były one częścią umowy z Kotonu, która przewiduje zorganizowaną pomoc rozwojową dla krajów AKP z naszej strony.
Zaledwie rok temu wezwaliśmy Ugandę, by nie realizowała swoich planów legislacyjnych mających na celu uczynienie homoseksualistów przestępcami. Rok później sytuacja się pogorszyła. Nadal mamy zagrożenie wyrokami długiego pozbawienia wolności, a nawet karą śmierci. Razem z innymi osobiście demonstrowałem w maju tego roku przed ambasadą Ugandy. Nie przyniosło to żadnego skutku. Chcielibyśmy jeszcze raz podkreślić, że UE generalnie sprzeciwia się karze śmierci i tego rodzaju homofobicznemu ustawodawstwu.
Ryszard Czarnecki
w imieniu grupy ECR - (PL) Panie Przewodniczący! To ciekawa i ważna dyskusja. Chciałbym zwrócić uwagę na dwa problemy. Po pierwsze, tak naprawdę to Uganda nie jest wyspą dyskryminacji w tym obszarze na oceanie przestrzegania praw człowieka. Trzy czwarte krajów afrykańskich w tej sprawie ma bardzo surowe regulacje prawne idące w kierunku dyskryminacji. Jest to absolutnie nie tyle problem Ugandy, co szerszy problem tego kontynentu i kultury afrykańskiej. Kwestia druga: oczywiście Uganda nie jest prymusem przestrzegania praw człowieka w Afryce. Wiemy wiele, mamy wiele przykładów łamania praw człowieka i ta sprawa jest częścią szerszego problemu i, oczywiście, trzeba o tym głośno mówić.
Corina Creţu
(RO) Panie Przewodniczący! Nasza rezolucja jest wymierzona przeciwko niezwykle poważnym przypadkom łamania praw człowieka, a niestety ściganie homoseksualizmu jako przestępstwa karnego jest w Afryce normą. Świadczy o tym ustawodawstwo 38 państw, wobec jedynie 13 państw afrykańskich, w których homoseksualizm jest uznawany za zgodny z prawem.
W tym kontekście, ustawa służąca wprowadzeniu w życie określonych kar w Ugandzie, począwszy od wyroków pozbawienia wolności aż do kary śmierci, stanowi poważny atak na prawa człowieka, w tym na prawo do prywatności. Opublikowanie w miejscowej gazecie czarnej listy 100 osób oskarżonych o homoseksualizm i nawoływanie czytelników do powieszenia ich jest przykładem konkretnego zagrożenia dla wspólnoty oskarżanej z racji orientacji seksualnej.
Jak wspomniano w rezolucji, nasze działania nie mają na celu - o co się nas często oskarża - narzucenia typowo europejskich wartości, ale obronę praw człowieka, która jest jednym z głównych celów Unii Europejskiej. Sądzę, że w tym kontekście Europejska Służba Działań Zewnętrznych i inne instytucje europejskie powinny nałożyć dotkliwsze sankcje w celu zapewnienia przestrzegania podpisanych przez Ugandę umów międzynarodowych.
Cristian Dan Preda
(RO) Panie Przewodniczący! Już kilka miesięcy temu omawialiśmy w tym Parlamencie kwestię Ugandy i homoseksualizmu. Od tego czasu nic szczególnego się nie wydarzyło. Oczywiście, czasem mówi się, że brak wiadomości to dobra wiadomość. Niemniej jednak w tym przypadku to nie jest prawdą, ponieważ choć projekt ustawy Davida Bahatiego nie został przegłosowany, to nie został również wycofany. Nadal jest wstrzymywany w komisji ds. prawnych i parlamentarnych, a cały wywierany nacisk międzynarodowy nie doprowadził ostatecznie do wycofania projektu.
Tym, co jest naprawdę okropne, a o czym mówiła już część koleżanek i kolegów, jest kampania antygejowska, którą prowadzi się w tym kraju. Oczywiście, nadal liczymy na racjonalizm władz i na końcowe zwycięstwo zasady brzmiącej: "nie dla dyskryminacji”.
Joe Higgins
Panie Przewodniczący! Prowadzona w Ugandzie kampania nienawiści przeciwko gejom i lesbijkom jest naprawdę przerażająca. Podsycanie przez niektóre grupy wyznawców i część mediów bezwzględnej i reakcyjnej kampanii homofobii, która obejmuje groźby mordowania gejów, oznacza, że wiele lesbijek, gejów, biseksualistów i transwestytów w Ugandzie żyje obecnie w ogromnej niepewności i strachu. To godne potępienia, że również niektórzy politycy wykorzystują tę kwestię i podsycają nienawiść, proponując nawet egzekucję homoseksualistów.
Gratuluję odwagi członkom środowiska gejów w Ugandzie, którzy odważnie walczą każdego dnia z tym poważnym zagrożeniem ich tożsamości a nawet życia. Kampanię homofobii prowadzi się za pomocą oszczerstw, kłamstw i wypaczeń wobec gejów i tego, co oznacza bycie gejem. Trzeba wysłać jak najmocniejszy sygnał do rządu ugandyjskiego, który może obejmować weryfikację pomocy, chociaż oczywiście nie chcemy krzywdzić zwykłych Ugandyjczyków.
Należy wspierać aktywną solidarność z ugandyjskimi organizacjami walczącymi o prawa gejów, aby pomóc im w tej kluczowej walce o sprawiedliwość i prawa człowieka, a także o podstawowe prawo do bycia sobą.
Andris Piebalgs
komisarz - Panie Przewodniczący! Projekt ustawy przeciw homoseksualizmowi, zgłoszony w ugandyjskim parlamencie, wzbudza poważne wątpliwości pod względem praw człowieka. Ochrona praw człowieka w środowisku lesbijek, gejów, biseksualistów i transwestytów jest jednym z priorytetów UE. W pełni podzielam obawy Parlamentu Europejskiego dotyczące sytuacji w Ugandzie, ale także w innych krajach, w których przyjęto przepisy karne i dyskryminujące w stosunku do środowiska LGBT lub w których rozważa się ich wprowadzenie.
Komisja uważa, że kryminalizacja homoseksualizmu, jak przewidziano w projekcie ustawy, stoi w sprzeczności ze zobowiązaniami wynikającymi z Powszechnej deklaracji praw człowieka, której Uganda jest stroną i którą musi respektować.
Projekt ustawy stoi również w sprzeczności z deklaracją Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie orientacji seksualnej i tożsamości płciowej. Prezydencja UE i szef misji UE w Ugandzie kilkukrotnie poruszali tę sprawę w rozmowach z rządem ugandyjskim w trakcie spotkań z prezydentem, premierem, ministrem spraw zagranicznych i ministrem sprawiedliwości, na oficjalnych spotkaniach w ramach dialogu politycznego, a także z ugandyjską komisją ds. praw człowieka.
Opublikowanie przez gazetę Rolling Stone w dniu 2 października 2010 r. opatrzonej zdjęciami listy nazwisk i adresów osób zidentyfikowanych jako geje, wraz z nagłówkiem "Powiesić ich!”, było skandalicznym czynem, który naraził te osoby na śmierć, i w pełni to potępiamy.
Delegatura Unii Europejskiej nadal uważnie śledzi sytuację, razem z misjami państw członkowskich UE obecnymi w Ugandzie, jak również z krajami partnerskimi takimi jak Norwegia i Stany Zjednoczone, a także z Biurem Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka.
Kwestią tą zajęła się także techniczna grupa robocza ds. praw człowieka, która stanowi forum mające na celu włączanie partnerów z Ugandy do dyskusji, monitorowania, koordynacji i podejmowania konkretnych działań w sprawach związanych z prawami człowieka. Komisja zamierza nadal zgłaszać przy każdej okazji swoje obawy w odniesieniu do projektu ustawy przeciwko homoseksualizmowi i innych działań zmierzających do prześladowania środowiska LGBT w Ugandzie.
Komisja będzie nadal wspierać lokalne organizacje zajmujące się prawami człowieka w ich wysiłkach na rzecz zmiany postaw w kraju i poprawy sytuacji prawnej środowiska LGBT.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się po zakończeniu kolejnej debaty.
