Europejska Sieć Sądowa - Wzmocnienie Eurojustu i zmiana decyzji 2002/187/WSiSW - Stosowanie zasady wzajemnego uznawania wyroków (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem posiedzenia jest debata łączna w sprawie następujących sprawozdań:
, sporządzone przez posłankę Kaufmann w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w sprawie Europejskiej Sieci Sądowej (05620/2008 - C6-0074/2008 -;
, sporządzone przez posłankę Weber w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w sprawie wzmocnienia Eurojustu i zmiany decyzji 2002/187/WSiSW (05613/2008 - C6-0076/2008 -;
, sporządzone przez posła França w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do wyroków w sprawach karnych (05598/2008 - C6-0075/2008 -.
Rachida Dati
urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Pani przewodnicząca, panie i panowie! To dla mnie ogromny zaszczyt, że mogę przemawiać dziś tu do państwa i powiedzieć państwu o moim głębokim przywiązaniu do wartości Unii Europejskiej. Główną wartością jest bez wątpienia sprawiedliwość. Chcieliście państwo rozpocząć sesję częściową wspólną debatą na temat spraw dotyczących sprawiedliwości. Świadczy to o tym, jakie znaczenie dla tej Izby mają europejska współpraca sądownicza i ochrona praw podstawowych. Jestem równie zainteresowana tymi sprawami i chciałabym podziękować za możliwość zabrania głosu.
Program debaty obejmuje trzy teksty, o których przypomniała przewodnicząca: decyzję w sprawie Europejskiej Sieci Sądowej, decyzję w sprawie Eurojustu oraz decyzję ramową w sprawie wdrożenia decyzji wydawanych in absentia. Celem tych trzech tekstów jest poprawa współpracy sądowniczej w ramach Unii Europejskiej oraz zmiana sposobu pracy państw członkowskich. Na te trzy inicjatywy z niecierpliwością czekają również osoby pracujące w naszych krajach w sądownictwie. W dniu 25 lipca Rada WSiSW zezwoliła na zawarcie politycznego porozumienia odnośnie do projektów decyzji w sprawie Europejskiej Sieci Sądowej oraz wzmocnienia Eurojustu. Dzięki wspólnym wysiłkom prezydencji Słowenii i Francji udało się to osiągnąć krócej niż w ciągu roku. Te dwa projekty decyzji mają na celu zwiększyć ochronę obywateli Europy oraz wzmocnić współpracę sądowniczą w sprawach karnych. Jest to cecha Unii Europejskiej, która może działać i robić postępy przy jednoczesnym uwzględnieniu swobód i praw podstawowych.
Jeżeli chodzi o europejską sieć sądową, projekt decyzji, który powinien zastąpić wspólne działanie z 1998 roku, określa obowiązki Eurojustu i Europejskiej Sieci Sądowej. Uwzględnia życzenie państw członkowskich dotyczące zachowania obu ciał oraz zwiększenia ich komplementarności. Utworzenie bezpiecznych metod komunikacji pomiędzy Eurojustem i europejską siecią sądową zagwarantuje efektywność współpracy sądowniczej i zwiększy wzajemne zaufanie. Europejska Sieć Sądowa jest powszechnie znanym i uznawanym instrumentem, jak również okazuje się przydatna we wzmacnianiu kontaktów pomiędzy zaangażowanymi stronami. W swoim sprawozdaniu posłanka Kaufmann podkreśla przydatność tej sieci, jej sukces i przystosowalność, co spełnia potrzeby zwłaszcza sądów pokoju. Sprawozdanie to zwraca ponadto uwagę na potrzebę zachowania tej elastyczności i zdecentralizowanej struktury.
Pani poseł Kaufmann! Zwróciła pani uwagę i poparła główne punkty oryginalnej propozycji, za co też pani dziękuję. Uwzględniła pani również pewne inne sprawy. Słusznie powiedziała pani, że bezpieczne łącza telekomunikacyjne powinny być ustanowione zgodnie z zasadami ochrony danych. Całkowicie się z tym zgadzamy. Mogę państwa zapewnić, że Rada zwróci szczególną uwagę na propozycje przyjęte przez Parlament. Ta ocena funkcjonowania Europejskiej Sieci Sądowej idzie w parze ze wzmocnieniem Eurojustu. Jedno nie może istnieć bez drugiego. Sześcioletnie doświadczenie z Eurojustem pokazuje, że koniecznie musimy usprawnić działanie tej jednostki współpracy sądowniczej. Eurojust nie jest wystarczająco dobrze poinformowany, zwłaszcza w sprawach dotyczących terroryzmu. Kompetencje przedstawicieli krajowych nie są ze sobą zharmonizowane, a zdolność operacyjna Eurojustu nie jest wystarczająco dobrze rozbudowana.
Tekst, w sprawie którego 25 lipca osiągnięto ogólne porozumienie polityczne, jest podstawowym etapem w konstruowaniu europejskiego obszaru sądowego. Zdajecie sobie państwo sprawę z tego, że walka z wszelkimi formami poważnych zbrodni jest jednym z priorytetów Unii Europejskiej. Przykładowo w 2004 roku do Eurojustu zgłoszono czternaście przypadków handlu ludźmi, zaś w roku 2007 siedemdziesiąt jeden. Taki stan rzeczy świadczy o tym, że musimy utworzyć skuteczne narzędzia walki z handlem ludźmi na niespotykaną skalę, którego ofiarą pada tysiące naszych obywateli.
Eurojust musi również stać się główną jednostką w ramach europejskiej współpracy sądowniczej. Dzięki temu tekstowi, który Rada WSiSW zaakceptowała, Eurojust będzie działał sprawniej i będzie bardziej reaktywny. Dlatego też jest to dla nas tak ważny krok naprzód.
Szczególnie chciałabym pogratulować posłance Renate Weber sprawozdania i podziękować jej za wsparcie. Zdaję sobie sprawę z jej zaangażowania, jak również dążenia do sukcesu tej propozycji.
Wraz ze wzmocnieniem Eurojustu zwiększą się również prerogatywy przedstawicieli krajowych. Utworzona zostanie dyżurna komórka koordynacyjna, zaś system przekazywania informacji zostanie usprawniony, co umożliwi lepszą reakcję na wyzwania, jakie stawiają nowe rodzaje przestępstw. Niektórzy woleliby nawet jeszcze ambitniejsze podejście. Jako że ramy instytucjonalne nie zezwalają na to, musimy bezzwłocznie wykorzystać wszelkie możliwości wzmocnienia Eurojustu w oparciu o ustanowione prawo.
Uwzględnione zostały również niektóre nasze obawy. System informowania Parlamentu o działaniach Eurojustu zostanie pod tym względem dokładnie sprawdzony.
Jeżeli chodzi o stosowanie zasady wzajemnego uznawania, co stanowi jeden z głównych aspektów tworzenia przestrzeni sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa, decyzja ramowa w sprawie wprowadzenia w życie decyzji wydawanych in absentia umożliwi wzmocnienie już istniejących instrumentów, jak na przykład europejskiego nakazu aresztowania. Niezwykle ważne jest, że decyzję wydaną przez państwo członkowskie in absentia można wprowadzić w życie w całej Unii Europejskiej. Decyzji ramowej również będzie towarzyszyć zwiększenie praw proceduralnych. Oznacza to możliwość egzekwowania wyroków wydawanych in absentia przy jednoczesnym poszanowaniu prawa do obrony. Jednakże ta decyzja ramowa nie ma na celu zmiany przepisów krajowych, ale bardziej usprawnienie systemu wprowadzania w życie decyzji wydawanych in absentia.
Panie pośle França! W swoim sprawozdaniu podkreśla pan potrzebę harmonizacji istniejących instrumentów oraz gwarancji prawa do bycia przesłuchanym w trakcie postępowania. Należy uszanować różnorodność systemów sądowych, na przykład w odniesieniu do sposobów wzywania do stawienia się w sądzie. Rada podziela te obawy i w związku z tym projekt wniosku ponownie stanowi podstawę łącznej debaty w sprawie wzmocnienia fundamentalnych gwarancji w ramach Unii Europejskiej. Wiem, że Parlament jest mocno związany z tą sprawą. Rada przeanalizuje pana wnioski, które na ogół przypominają tekst, który stanowi przedmiot politycznego porozumienia w Radzie. Chodzi o to zwłaszcza w przypadku wniosków w sprawie reprezentacji ze strony doradcy prawnego oraz prawa do ponownego procesu. Zmiany te bez wątpienia ulepszają pierwotną propozycję.
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Rada szczegółowo przeanalizuje wnioski, które zostaną przyjęte w tym tygodniu, i jeszcze raz muszę państwa zapewnić co do tego, że prezydencja chce współpracować z Parlamentem. Musimy wspólnie podążać naprzód i nigdy nie zapomnę, że jesteście państwo przedstawicielami obywateli Europy. Dzięki tym trzem tekstom zanotujemy postęp w odniesieniu do współpracy sądowniczej w sprawach karnych oraz wspólnego dobra Europy.
Jacques Barrot
wiceprzewodniczący Komisji. - (FR) Zgodnie z tym, co przed chwilą powiedziała pani Rachida Dati, znajdujemy się w krytycznym momencie tworzenia europejskiego obszaru sądowego, którego pragniemy całym sercem i do którego Parlament Europejski wnosi decydujący wkład.
Chciałbym podziękować sprawozdawczyniom, posłankom Kaufmann i Weber, i sprawozdawcy, posłowi França, za przygotowanie znakomitych sprawozdań w sprawie trzech inicjatyw. Dokumenty te pokazują, że Parlament Europejski popiera propozycje państw członkowskich. Cieszę się również, pani Dati, że podczas posiedzenia Rady 25 lipca udało się osiągnąć polityczne porozumienie w sprawie tych trzech tekstów. Komisja popiera te trzy inicjatywy i stara się wnieść do pracy Rady konstruktywny wkład.
Jeżeli chodzi o Eurojust i europejską sieć sądową, państwa członkowskie, biorąc przykład z naszego komunikatu z października 2007 roku w tej sprawie, wyraźnie pokazały chęć konwergencji. Wiele propozycji znalazło się w tych dwóch inicjatywach państw członkowskich: harmonizacja kompetencji przedstawicieli krajowych Eurojustu, wzmocnienie roli kolegium w przypadku konfliktów jurysdykcji, poprawa przepływu informacji pochodzących od przedstawicieli krajowych Eurojustu oraz możliwość mianowania na rzecz państw trzecich sędziów łącznikowych Eurojustu. Wiele zmian zaproponowanych w niezwykle przydatnych sprawozdaniach posłanek Kaufmann i Weber zostało już uwzględnionych podczas debat prowadzonych na forum Rady. Poprawka 32 do decyzji Eurojustu, wymieniona w sprawozdaniu posłanki Weber, odpowiednio ma na celu zwiększenie poziomu ochrony danych w krajach trzecich, współpracujących z Eurojustem. Współpraca ta będzie oceniana nie tylko w przypadku zawarcia porozumienia, ale również po wprowadzeniu go w życie. Komisja zaproponowała realizację tego pomysłu i propozycja wniosku została odpowiednio zmieniona. Propozycja ta mówi o tym, że umowa o współpracy musi określać warunki monitorowania jej stosowania, łącznie ze stosowaniem warunków ochrony danych.
Chciałbym zacytować jeszcze jeden przykład: poprawkę 38 do decyzji w sprawie Europejskiej Sieci Sądowej zgodnie z informacjami zawartymi w sprawozdaniu posłanki Kaufmann. Jak podkreśliła to pani Dati, celem tej poprawki jest zagwarantowanie tego, że co dwa lata Europejska Sieć Sądowa będzie składać Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie ze swoich działań. Komisja poparła daną poprawkę i została ona włączona do tekstu projektu wniosku.
Jak państwu wiadomo, Rada osiągnęła porozumienie polityczne w sprawie inicjatyw dotyczących Eurojustu i Europejskiej Sieci Sądowej. Mam nadzieję, że Rada już wkrótce oficjalnie przyjmie te instrumenty i że państwa członkowskie podejmą konieczne kroki w celu pełnego wdrożenia tych decyzji w krajowych systemach sądowych, co jest tak samo ważne.
Co się zaś tyczy sprawozdania posła França w sprawie wdrożenia decyzji wydawanych in absentia, pragnę zauważyć, że większość zmian - przynajmniej ich charakter, jeżeli też nie ich treść - znalazła się już w tekście przyjętym przez Radę WSiSW 5 i 6 czerwca.
Pani przewodnicząca! Przedstawiłem tylko kilka z moich spostrzeżeń. Oczywiście zwrócę szczególną uwagę na wszystkie propozycje Parlamentu. Niemniej jednak bardzo się cieszę, że tę sesję częściową rozpoczynamy od omówienia pracy, która ma niezwykle konstruktywne znaczenie dla przyszłości europejskiego obszaru sądowego.
Sylvia-Yvonne Kaufmann
sprawozdawczyni. - (DE) Pani przewodnicząca! Jeżeli mogę, chciałabym w pełni wykorzystać teraz czas przeznaczony na przemowę. Cieszę się, że w dzisiejszej debacie uczestniczą urzędująca przewodniczącą Rady i wiceprzewodniczący Komisji.
Komisja przyjęła moje sprawozdanie w sprawie Europejskiej Sieci Sądowej jednogłośnie. Współpraca była bardzo konstruktywna i chciałabym podziękować wszystkim osobom, które były w nią zaangażowane, a zwłaszcza posłowi Popa i posłance Gebhardt, jak również sprawozdawczyni Weber, która przygotowała sprawozdanie na temat Eurojustu.
Europejska Sieć Sądowa - lub w skrócie ESS - istnieje od 10 lat i praktyka pokazuje, że jest ona przydatna. ESS nie straciła na znaczeniu nawet po rozpoczęciu działalności Eurojustu w 2002 roku. ESS nie zajmuje się koordynacją śledztw, ale usprawnianiem bezpośrednich kontaktów, właściwą realizacją zamówień dotyczących wzajemnej pomocy prawnej oraz dostarczaniem informacji. Stąd też ważne jest zachowanie dotychczasowej zdecentralizowanej struktury ESS-u. Zmiany powinno się wprowadzić tylko tam, gdzie jest to konieczne lub gdzie tego typu zmiany w sposób naturalny wynikają z praktyki stosowanej w ostatnich latach. Jednym z przykładów jest ustanowienie krajowych punktów kontaktowych, które w ramach państw członkowskich pełniłyby rolę koordynującą oraz odpowiadały za kontaktowanie się z sekretariatem Europejskiej Sieci Sądowej.
Główną innowacją jest utworzenie bezpiecznych łączy telekomunikacyjnych. Ku mojej radości urzędująca przewodnicząca Rady również zwróciła na tę kwestię uwagę. Pomiędzy władzami państw członkowskich wymieniane są dane osobowe, które mogą obejmować poufne dane, jak na przykład odciski palców, wymagane przez przepisy europejskiego nakazu aresztowania. Aby zapewnić w takim przypadku bezpieczną transmisję danych, konieczne są do tego bezpieczne łącza telekomunikacyjne, ponieważ niedopuszczalne jest, aby tego typu dane były przekazywane na przykład faksem. Utworzenie bezpiecznych łączy telekomunikacyjnych było co prawda planowane w momencie ustanowienia Europejskiej Sieci Sądowej, czyli już w 1998 roku, ale jak dotąd, jak widać ze względu na koszty, nie dało się osiągnąć porozumienia co do modalności.
W sprawozdaniu została przedstawiona propozycja utworzenia bezpiecznych łączy telekomunikacyjnych początkowo tylko dla punktów kontaktowych. Niemniej jednak biorąc pod uwagę fakt, że celem jest zapewnienie w miarę możliwości bezpośredniości wszelkich kontaktów pomiędzy kompetentnymi władzami, kolejny krok przewiduje włączenie do bezpiecznej sieci telekomunikacyjnej wszystkich odnośnych władz, które w poszczególnych państwach członkowskich odpowiadają za pomoc prawną. Ze względu na poufność danych sprawozdanie uwzględnia przepisy o ochronie danych i jeszcze raz chciałabym podkreślić w tym kontekście znaczenie silnej decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych w ramach trzeciego filara. Miałoby to zastosowanie do wymiany danych pomiędzy różnymi punktami kontaktowymi państw członkowskich. Niestety Rada tego typu decyzję musi przyjąć jeszcze jako lex generalis, tak więc podstawowe przepisy o ochronie danych zostały zawarte bezpośrednio w samym tekście prawnym.
Funkcjonalność Europejskiej Sieci Sądowej w znacznym stopniu zależy od punktów kontaktowych. Z tego względu wytyczne dotyczące wyboru punktów kontaktowych zostały sporządzone w oparciu o konkretne kryteria. Osoby pełniące rolę punktów kontaktowych z pewnością powinny wykazywać się dobrą znajomością przynajmniej jednego innego języka UE, posiadać doświadczenie w międzynarodowej współpracy w sprawach karnych, jak również powinny mieć na swoim koncie służbę w systemie sądowym w roli sędziego, prokuratora lub innego urzędnika. Ważne jest, aby wytyczne te spełniały wymogi państw członkowskich oraz oczywiście muszą też one zapewniać dostępność odpowiednich środków na rzecz punktów kontaktowych.
Aby usprawnić współpracę pomiędzy Europejską Siecią Sądową i Eurojustem oraz osiągnąć lepszą koordynację ich działań, członkowie Eurojustu powinni mieć możliwość uczestnictwa w spotkaniach ESS-u za zaproszeniami i vice versa. Decyzja Eurojustu określa, kiedy władze sądowe państw członkowskich - innymi słowy punkty kontaktowe Europejskiej Sieci Sądowej - muszą poinformować Eurojust o konkretnych sprawach. Obecna decyzja zastępuje to zobowiązanie, w rezultacie czego ESS i Eurojust muszą informować siebie nawzajem o wszelkich sprawach, którymi ich zdaniem lepiej zajmie się ta druga organizacja. Celem tej elastycznej i opartej na potrzebach zasady jest uniknięcie sytuacji, w której władze krajowe muszą przekazać Eurojustowi nazbyt obszerne informacje, jak również uniknięcie "zasypywania” Eurojustu informacjami, których urząd ten po prostu nie jest w stanie przetworzyć.
Na koniec chciałabym powiedzieć, że sprawozdania z administracji i działalność ESS-u powinien składać sam ESS, i to nie tylko do Rady i Komisji, ale też Parlamentu. Cieszę się, że Komisja wyraźnie popiera to podejście.
Wraz z obecną decyzją Europejska Sieć Sądowa zostanie dostosowana do rozwoju, jaki nastąpił w ostatnich latach, zaś jej stosunek do Eurojustu zostanie określony w bardziej szczegółowy sposób. W rezultacie Europejska Sieć Sądowa będzie lepiej przygotowana do wypełniania swoich kompetencji w dziedzinie współpracy sądowej w sprawach karnych, zwłaszcza jeżeli w życie wejdzie traktat lizboński, w wyniku czego nastąpi uwspólnotowienie współpracy sądowej w sprawach karnych.
Renate Weber
sprawozdawczyni. - Pani przewodnicząca! Postrzeganie Unii Europejskiej jako obszaru charakteryzującego się wolnością, bezpieczeństwem i sprawiedliwością byłoby niczym innym jak niezwykłym celem bez udziału już istniejących agencji europejskich, których kompetencje dotyczące działania i reagowania w kwestii walki ze zorganizowaną przestępczością transgraniczną powinny być większe.
Chciałabym podziękować sprawozdawczyniom i sprawozdawcom pomocniczym, z którymi bardzo dobrze pracowało mi się przy prawie wszystkich aspektach przedmiotowego sprawozdania, jak również przewodniczącemu Eurojustu oraz jego zespołowi za ich otwartość we współpracy.
W trakcie sporządzania przedmiotowego sprawozdania słyszałam apel wielu moich koleżanek i kolegów o powołanie urzędu prokuratora europejskiego. W tej kwestii bardziej opowiadam się za harmonizacją i stworzeniem europejskiego systemu sprawiedliwości niż wzmocnieniem współpracy. Jednak z wielu powodów nadal daleko nam do realizacji takiego celu: po pierwsze, ponieważ nie istnieje prawodawstwo europejskie, które traktuje o jurysdykcji w sprawach należących do kompetencji Eurojustu; po drugie ze względu na niechęć państw członkowskich nawet odnośnie do przekazania agencji europejskiej niektórych swoich kompetencji śledczych. Dobrym przykładem tego jest tekst na temat możliwości udziału krajowych przedstawicieli Eurojustu we wspólnych zespołach dochodzeniowych.
Paradoksem jest, że podczas gdy posłowie do Parlamentu Europejskiego są gotowi zająć się poważną przestępczością transgraniczną - wraz z przyznaniem Eurojustowi większej ilości uprawnień; głównie chodzi nam o poszanowanie praw człowieka - państwa członkowskie propagują jedną rzecz, a uchwalają drugą. Trudno jest wytłumaczyć obywatelom Europy, jak możemy stworzyć przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, jeżeli państwa członkowskie nie mają wystarczającego zaufania do własnych agencji europejskich.
My jako Parlament rozumiemy i zgadzamy się z tym, że Eurojust musi pracować 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych również zgodziła się co do tego, że w celu zwiększenia skuteczności Eurojustu przedstawiciele krajowi koniecznie muszą posiadać takie same uprawnienia sądownicze jak we własnym kraju. Komisja zagłosowała również za wzmocnieniem stosunków z Europolem i europejską siecią sądową, jak również za nawiązaniem kontaktów z innymi agencjami europejskimi i międzynarodowymi, jak na przykład Frontexem, Interpolem i Światową Organizacją Celną.
Jako posłowie do Parlamentu Europejskiego wymagamy - i przedmiotowe sprawozdanie odzwierciedla to podejście - z jednej strony właściwej równowagi pomiędzy kompetencjami Eurojustu oraz przedstawicieli krajowych, natomiast z drugiej strony praw oskarżonego. Z tego względu kilka zgłoszonych przeze mnie poprawek ma na celu zwiększenie poziomu ochrony praw proceduralnych, jak na przykład prawa do obrony, prawa do sprawiedliwego procesu, prawa do otrzymywania informacji oraz prawa do zadośćuczynienia sądowego. Jednocześnie pomimo iż mamy świadomość siły systemu ochrony danych, ustanowionego przez agencję, kilka poprawek ma charakter dodatkowych zabezpieczeń.
Niemniej jednak główny problem nadal dotyczy danych przekazywanych do państw trzecich i organizacji międzynarodowych, ponieważ tak naprawdę w rzeczywistości nie wiemy, co stanie się z tymi danymi. Tak więc w celu gwarancji tego, że nasze własne normy europejskie są przestrzegane, proponuję opracowanie mechanizmu oceny. Dziękuję panu komisarzowi Barrotowi za poruszenie tego tematu.
Na koniec chciałabym podzielić się swoimi obawami co do roli, jaką Parlament Europejski powinien odgrywać w stosunku do Eurojustu. Brak wiedzy na temat przyszłości traktatu lizbońskiego budzi jeszcze większy niepokój. Niemniej jednak w obecnym prawie wspólnotowym nic nie stoi na przeszkodzie, aby Parlament odgrywał aktywną rolę w kontrolowaniu działań Eurojustu. Chodzi tu wyłącznie o wolę polityczną i naprawdę mam nadzieję, że Izba ta będzie mogła wykonywać swoją pracę.
Armando França
sprawozdawca. - (PT) Pani przewodnicząca, pani Dati, panie komisarzu, panie i panowie! Proces konstrukcji europejskiej początkowo obejmował uwspólnotowienie obszaru gospodarczego. Jednakże Wspólnota krok po kroku - metoda ta została wyidealizowana przez Jeana Monneta i jej twórców - wstąpiła na inne obszary, tak aby znaleźć wspólne rozwiązania wspólnych problemów.
Nie dotarliśmy jeszcze na koniec tej długiej i trudnej drogi, a musimy kontynuować podejmowanie stanowczych i kategorycznych kroków. Jednym z obszarów, który generuje nam wszystkim złożone i trudne problemy w ramach Unii Europejskiej, powiększonej obecnie do 27 państw członkowskich i zamieszkiwanej przez prawie 500 milionów ludzi, jest sprawiedliwość. Sprawiedliwość jest jednym z filarów demokracji i jednym z instrumentów, na jakich opiera się wolność. Demokracja i wolność stanowią dwie z podstawowych wartości Unii Europejskiej. W rezultacie w związku z wyzwaniami, jakie stawia już sam proces konstrukcji europejskiej, oraz w związku z nowymi problemami współczesnego świata sprawiedliwość ma moim zdaniem obecnie kluczowe znaczenie. Powinny zwrócić na nią szczególną uwagę te instytucje unijne, które odpowiadają za ustanawianie prawa, podejmowanie decyzji i określanie politycznych wytycznych w danej dziedzinie. Decyzjami wydawanymi w ramach postępowania karnego pod nieobecność oskarżonych, nazywanymi decyzjami in absentia, rządzą różne rozwiązania proceduralne, które w poszczególnych państwach członkowskich znacznie się od siebie różnią.
Sytuacja ta jest poważna, ponieważ te różne rozwiązania proceduralne tworzą stałą przeszkodę w egzekwowaniu przez jedno państwo członkowskie decyzji karnych, które zostały wydane w innym państwie członkowskim. Sytuacja ta utrudnia lub nawet nie pozwala na zastosowanie zasady wzajemnego uznawania i prowadzi do zwiększenia w Unii Europejskiej przestępczości i zmniejszenia bezpieczeństwa.
W związku z tym z zadowoleniem przyjmujemy ustawodawczą inicjatywę Republiki Słowenii, Republiki Francuskiej, Republiki Czeskiej, Królestwa Szwecji, Republiki Słowackiej, Zjednoczonego Królestwa i Republiki Federalnej Niemiec, która została przekazana Radzie, a następnie przez nią przyjęta. Głównym celem tej inicjatywy jest określenie zasad proceduralnych odnośnie do wzywania ludzi, ponownych procesów lub odpowiednich procedur odwoławczych i zastępstwa prawnego. Zasady te zwiększą efektywność i szybkość prowadzenia postępowania karnego. Ponadto zwiększą też skuteczność zasady wzajemnego uznawania, zwłaszcza pod względem europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi, jak również stosowania zasady wzajemnego uznawania do kar pieniężnych, nakazów konfiskaty oraz wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności w celu wykonywania tych wyroków w Unii Europejskiej. Należy również uwzględnić uznawanie i kontrolę wyroków w zawieszeniu, sankcji alternatywnych i wyroków warunkowych.
W przygotowaniu przedmiotowego sprawozdania, które przedstawiam dziś na forum tej Izby, wzięła udział duża ilość członków Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. Różne poprawki wysunęłam ja sama, jak i inne posłanki i inni posłowie, w rezultacie czego opracowane zostały liczne poprawki kompromisowe i osiągnięty został ostateczny kompromis pomiędzy członkami grup PSE, PPE, ALDE, Verts/ALE i UEN; oddano tylko dwa głosy przeciwko danemu sprawozdaniu.
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Przedmiotowe sprawozdanie zawiera w związku z tym poprawki do wniosku w sprawie ramowej decyzji Rady, która formalnie rzecz biorąc według nas wzbogaca go i zwiększa jego polityczność, zwłaszcza w odniesieniu do procedur wzywania oskarżonych i gwarancji ich praw do obrony, możliwości reprezentowania oskarżonego pod jego nieobecność i bycia reprezentowanym przez doradcę prawnego, wyznaczonego i opłacanego przez państwo, jak również możliwości ponownego procesu lub odpowiedniego odwołania, zgodnie z przepisami krajowymi; takie postępowania może wszcząć oskarżony, który był już osądzany in absentia.
Na koniec chciałabym podkreślić swoją wdzięczność za zrozumienie oraz konsensus grup politycznych. Mam również nadzieję i chciałabym, aby wynik głosowania przynajmniej odpowiadał szerokiemu konsensusowi, jaki udało się osiągnąć.
Neena Gill
sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Prawnej. - Pani przewodnicząca! Z zadowoleniem przyjmuję przedmiotowe sprawozdania, zwłaszcza to dotyczące in absentia, ponieważ przedstawione propozycje ułatwią pracę tych, którzy zajmują się obroną lub podejmują działania prawne tam, gdzie jedna ze stron nie może się stawić. Różnice w podejściu do tej sprawy występujące w całej Unii, stworzyły pewien stopień niepewności i osłabiły zaufanie do innych systemów sądowych.
Stąd też z zadowoleniem przyjmuję oświadczenie ministra dotyczące tego, że Rada spróbuje zapewnić harmonizację tego procesu we wszystkich państwach członkowskich, ponieważ do dziś niektóre państwa członkowskie nie podjęły wszelkich możliwych wysiłków, mających na celu skontaktowanie się z oskarżonymi. Uważam, że to system sądowy, bez względu na kraj pochodzenia, powinien zapewnić, że oskarżeni zrozumieją konsekwencje wszelkich wyroków wydanych pod ich nieobecność oraz fakt, że ich podstawowe prawa są pod tym względem chronione.
Chciałabym również zaapelować do Rady o zagwarantowanie tego, że wszystkie państwa członkowskie będą posiadały taki system, w którym oskarżeni są uprawnieni do zastępstwa prawnego bez względu na miejsce zamieszkania.
Na koniec chciałabym pogratulować wszystkim sprawozdawcom wysiłku, jaki włożyli w uproszczenie złożonego zespołu procesów prawnych oraz wniosków, co wierzę, że będzie uzasadnieniem europejskiego nakazu aresztowania.
Nicolae Vlad Popa
w imieniu grupy PPE-DE. - (RO) A więc przestępczość transgraniczna wzrosła, a system sądowy musi zostać dostosowany do nowej sytuacji.
Tak więc widzę potrzebę harmonizacji ustawodawstwa pomiędzy państwami członkowskimi i zwłaszcza w tym okresie też potrzebę szybkiego i skutecznego systemu informowania właściwych władz państw członkowskich.
Przedmiotowe sprawozdanie bez wątpienia jest krokiem w kierunku podjęcia wyzwania, z jakim przyszło się zmierzyć obywatelom i instytucjom europejskim. Unowocześnienie Europejskiej Sieci Sądowej będzie stosowną odpowiedzią na fenomen przestępczości transgranicznej. Sprawozdanie, które w Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych zostało zatwierdzone jednogłośnie, traktuje o zwiększeniu efektywności Europejskiej Sieci Sądowej oraz zdolności tej sieci do udostępniania niezbędnych informacji w dowolnym czasie i z dowolnego państwa członkowskiego.
Z tego unowocześnienia skorzystają obywatele europejscy. Zobaczą oni, że krajowe instytucje sądowe dysponują środkami niezbędnymi do szybkiej reakcji za pośrednictwem nowoczesnych i bezpiecznych łączy telekomunikacyjnych.
Zarówno Eurojust jak i system sądowy w państwach członkowskich będą mogły polegać na strukturze Europejskiej Sieci Sądowej i nikt nie będzie już mógł znajdować wymówek co do braku niezbędnych informacji. Jako sprawozdawca pomocniczy z ramienia Europejskiej Partii Ludowej chciałbym podziękować sprawozdawczyni Silvii-Yvonne Kaufmann za wkład pracy oraz sposób, dzięki któremu udało nam się znaleźć rozwiązania kompromisowe.
Evelyne Gebhardt
w imieniu grupy PSE. - (DE) Pani przewodnicząca, pani minister, panie komisarzu! Cieszę się, że możemy dziś wspólnie przedyskutować tak ważny pakiet propozycji i spodziewam się, że jutro będziemy przyjmować decyzje na podstawie zdecydowanej większości. Szczególnie chciałabym podziękować dwóm posłankom, którym pomagałam w przygotowaniu sprawozdań, posłankom Kaufmann i Weber, za bardzo pomyślną współpracę, ponieważ dzięki temu udało nam się osiągnąć tak dobre wyniki pracy.
Dobra praca jest w tej dziedzinie rzeczą podstawową i cieszę się również niezmiernie, że wynik osiągnięty w odniesieniu do Europejskiej Sieci Sądowej (ESS) umożliwia nam dalsze realizowanie działań, które zostały już wykonane. Pomyślna współpraca pomiędzy prawnikami, sędziami pokoju i właściwymi władzami państw członkowskich jest wymogiem podstawowym, jeżeli rzeczywiście chcemy stworzyć na rzecz naszych obywateli przestrzeń prawa i sprawiedliwości, a przecież właśnie do tego dążymy.
W tym kontekście jestem szczególnie zadowolona, że w końcu nawiązujemy formalną współpracę pomiędzy europejską siecią sądową i Eurojustem oraz gwarantujemy kontakty, które mogą być tylko pożyteczne i które możemy tylko przyjąć z zadowoleniem. Jednakże w przypadku wymiany coraz większej ilości danych ochrona danych w naturalny sposób zyskuje na znaczeniu i dotyczy to także bezpieczeństwa łączy telekomunikacyjnych i wymiany tych danych. W związku z tym bardzo się cieszę, że Parlament, Komisja i Rada jak widać zgadzają się co do tego i jest to ponownie rzecz, którą mogę jedynie przyjąć z zadowoleniem.
Z jednakowym zadowoleniem mogę powiedzieć, że wszystkie sprawozdania zostaną jutro zatwierdzone zdecydowaną większością głosów pod kątem zaproponowanych przez nas poprawek, które mam nadzieję, że zapewnią poparcie Komisji i Rady. Uzupełnienie to, wysunięte przez Parlament Europejski, za które powinniśmy podziękować posłance Weber, a mianowicie seksualne wykorzystywanie dzieci lub pornografia dziecięca, w odróżnieniu do wcześniejszych ustaleń również mają zostać uwzględnione teraz jako forma przestępstwa. Uważam, że jest to kwestia bardzo ważna dla naszego społeczeństwa i właśnie ją chciałabym podkreślić.
Szczególnie ważnym tematem dla Grupy Socjalistycznej jest w tym kontekście gwarancja, że chodzi tutaj nie tylko o przestępczość zorganizowaną, ale też poważne przestępstwa. Myślę też, że znaleziono już odnośne rozwiązanie. Uważam, że ważne jest, abyśmy nie musieli przedstawiać dowodów przede wszystkim na obecność przestępczości zorganizowanej, ale na to, że poprzez wymianę informacji możemy pokazać, że do przestępczości zorganizowanej może dochodzić w dowolnym momencie. Nie może być to podstawowym wymogiem. Myślę, że grupy się w tej kwestii nie do końca zrozumiały i chciałam to wyjaśnić. Mam nadzieję, i jestem też przekonana, że możemy zrobić konstruktywny krok naprzód i przyjmuję ten fakt z ogromnym zadowoleniem.
Sarah Ludford
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Na spotkaniu premierów w Tampere, które miało miejsce prawie dziesięć lat temu, określone zostały główne wytyczne polityki karnej UE i słusznie podkreślono, że Europejczycy mają prawo oczekiwać od Unii, że zagwarantuje ona wyeliminowanie wszelkich kryjówek dla przestępców. Dlatego też Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy zawsze popierała środki, takie jak europejski nakaz aresztowania, w odróżnieniu od brytyjskich konserwatystów, którzy głoszą puste słowa na temat prawa i porządku, ale są przeciwni instrumentom współpracy w ramach UE.
Środki te są ponadto uzasadnieniem zwiększenia możliwości współpracy w ramach Eurojustu prokuratorów krajowych oraz postawienia przed sądem głównych przestępców. Zasadna jest gwarancja ich dostępności 24 godziny na dobę oraz przydzielenie im większej ilości kompetencji umożliwiających wdrażanie własnych decyzji, przykładowo wydawanie nakazów rewizji i zatrzymania w poszczególnych państwach członkowskich oraz dostęp do krajowych baz danych karnych.
Z pewnością istnieje też możliwość objaśnienia i usprawnienia zasad dotyczących uznawania wyroków wydawanych in absentia, czyli pod nieobecność osoby oskarżonej, ale nie może to stać się nawykiem, kiedy to nie będą podejmowane wystarczające próby poinformowania oskarżonego. Nie chciałabym, aby państwa członkowskie poszły śladem Włochów, gdzie liczba procesów in absentia jest niepokojąca.
Kiedy zwróciłam się z tym pytaniem do Komisji parę miesięcy temu, Komisja podkreśliła zrównoważony charakter inicjatywy, co zwiększa ilość praw podstawowych na rzecz obywateli przy jednoczesnym wzmocnieniu zasady wzajemnego uznawania. Jednak organy, takie jak Europejska Rada Adwokatów Karnistów, Rada Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy i organizacja Fair Trials International, wyraziły obawy co do słabej ochrony oskarżonych.
Minister prezydencji podkreśliła i obiecała, że Rada uważnie rozpatrzy poprawki Parlamentu. Jestem pewna, że pani minister chce dobrze, ale moja odpowiedź brzmi następująco: to duży interes. Posłowie do PE, wybrani bezpośrednio, są usuwani na margines, jeżeli chodzi o podejmowanie decyzji odnośnie do prawa UE w kwestii sprawiedliwości w dziedzinie transgraniczności. Do momentu wejścia w życie traktatu lizbońskiego o przepisach tych będą decydować przede wszystkim urzędnicy służby cywilnej w poszczególnych krajach i jest to główny powód, dlaczego druga część 10-letniego porozumienia, obiecującego podniesienie standardów sprawiedliwości w państwach członkowskich, jak na przykład odpowiednie przepisy ochrony danych, oraz wzmocnienie praw oskarżonych, na przykład pomoc prawna, tłumaczenia i kaucja, nie została wykonana. Dopóki nie będziemy mieć demokratycznej zamiast technokratycznej unijnej polityki karnej, takiej, która naprawdę zachowuje równowagę pomiędzy łapaniem przestępców i gwarancją sprawiedliwych procesów, należy obecnie zakwalifikować omawiane środki.
Kathalijne Maria Buitenweg
Pani przewodnicząca! Wiem, że nigdy nie posądzono by mnie o bycie torysem, ale ja również głosowałam przeciwko europejskiemu nakazowi aresztowania. I to nie dlatego, że jestem przeciwko ekstradycji, przeciwko temu, aby podejrzani byli przekazywani z jednego kraju do drugiego. Tak naprawdę jestem za tym. Mój problem polegał wtedy na tym, że uważałam, że nie zastosowaliśmy odpowiednich przepisów odnośnie do praw podejrzanych i że powinniśmy byli to wówczas zrobić. Prawa proceduralne oskarżonych nie zostały uregulowane. Pomimo energii, jaka została w to włożona, oraz znakomitych propozycji, które dziś tutaj będziemy omawiać i które również popieram, faktem pozostaje, że nie udało nam się przeforsować wniosku, który rozważany jest już latami i który jest kluczowym elementem dla budowania zaufania pomiędzy państwami członkowskimi, a w związku z tym też dla ułatwienia ekstradycji.
Chciałabym usłyszeć od minister Dati, czy ona również uważa tę propozycję za tak istotną dla naszej europejskiej współpracy, jakich tematów nadal trzyma się Rada i czy istnieje możliwość posunięcia się do przodu podczas tej energetycznej prezydencji Francji w kwestii praw oskarżonych. Faktem jest, że jest to naprawdę niezbędne do ułatwienia ekstradycji.
Jeżeli chodzi o wyroki in absentia, dobrze, że wymogi w swoim obecnym brzmieniu są stosowane w odniesieniu do ekstradycji. Pytanie brzmi: czy są one wystarczające? Można by wywnioskować z porozumienia politycznego w ramach Rady, że powinna istnieć możliwość ponownego procesu lub że możliwość odwołania jest wystarczająca. Czy pani minister Dati może zapewnić mnie, że każdy ma prawo do ponownego procesu? W końcu w przypadku odwołania nie dysponuje się takimi możliwościami i opcjami, jak w zupełnie nowym procesie. W związku z tym naprawdę chciałabym usłyszeć, czy ludzie rzeczywiście mają prawo do zupełnie nowego procesu, a nie tylko odwołania.
Teraz chciałabym pokrótce omówić ostatni punkt: dużo mówi się o tym, co jest potrzebne w celu usprawnienia pracy władz dochodzeniowych. Za mało - lub kwestie te są źle zorganizowane - mówi się jednak o lukach w zakresie obrony, lukach wynikających ściśle ze współpracy europejskiej. Mam nadzieję, że dojdziemy do panelu praw europejskich, panelu praw obywatelskich, abyśmy mogli sprawdzić, jakie luki występują w dziedzinie obrony, oraz wspólnie znaleźć odnośne rozwiązania.
Gerard Batten
w imieniu grupy IND/DEM. - Pani przewodnicząca! Podam konkretny przykład tego, do czego prowadzi zintegrowany, dostosowany do różnych przypadków, europejski system sądowy.
Sytuacja ta ma miejsce w Londynie. 19-latek, Andrew Symeou, stoi w obliczu ekstradycji do Grecji pod zarzutem nieumyślnego spowodowania śmierci. Andrew Symeou utrzymuje, że nie ma absolutnie nic wspólnego z zarzucanym mu przestępstwem. Dowody przemawiające przeciwko niemu są wątpliwe, bowiem opierają się o niepewną identyfikację i oświadczenia rzekomo pozyskane przez grecką policję od jego przyjaciół.
Dowody powinny zostać przeanalizowane przez sąd brytyjski, zanim zgodzi się on na ekstradycję. Jednakże na mocy europejskiego nakazu aresztowania sąd brytyjski nie ma teraz prawa do sprawdzenia dowodów prima facie w celu upewnienia się, że ekstradycja jest uzasadniona ani też żadnych uprawnień, aby temu zapobiec.
Europejski nakaz aresztowania oznacza, że obywatele Wielkiej Brytanii w rzeczywistości nie mogą już dłużej korzystać z podstawowej ochrony prawa przeciwko przymusowemu aresztowaniu i zatrzymaniu zgodnie z ustaleniami gwarantowanymi przez Magna Carta. Nie służy to interesom sprawiedliwości na rzecz ofiary lub oskarżonego, a oboje z nich zasługują na to.
Panayiotis Demetriou
(EL) Pani przewodnicząca! Na początku chciałbym pogratulować prezydencji Słowenii i pozostałym 13 krajom, które poparły omawiany dziś wniosek. Stanowi to znaczący wkład w kwestię sprawiedliwości w Unii Europejskiej.
Chciałbym również pogratulować sprawozdawczyniom, posłankom Kaufmann i Weber, oraz sprawozdawcy, posłowi França, świetnej, metodycznej pracy. W zasadzie zatwierdzili oni wniosek z poprawkami, który wkrótce zostanie przyjęty przez Radę i Komisję. Miło mi było to usłyszeć i przyjmuję ten fakt z zadowoleniem.
Byłbym jeszcze szczęśliwszy, gdybyśmy mieli dziś również w planach przyjęcie wniosku dotyczącego zatwierdzenia minimum praw proceduralnych dla podejrzanych i oskarżonych. Wysiłki byłyby wtedy kompletne. W związku z tym apeluję do Komisji i Rady o możliwie szybkie przedstawienie tego wniosku.
Jako sprawozdawca pomocniczy, zajmujący się przygotowaniem wniosku w sprawie Eurojustu muszę powiedzieć, że jestem zadowolony ze wzmocnienia tego organu. W momencie jego utworzenia wydawało się, że będzie to jedynie typowa instytucja z niewielką ilością cennych perspektyw i minimalnym wykorzystaniem. Okazuje się, że były to błędne założenia; Eurojust okazuje się być bowiem przydatną instytucją, która wymaga dalszego wzmocnienia.
Nie ma potrzeby, abym odnosił się do tego, o czym mówili moi przedmówcy oraz sprawozdawcy w kwestii dodatkowych instrumentów tego organu; chciałbym jedynie wyrazić swoje zadowolenie z jego wzmocnienia.
Propozycje te bez wątpienia sprzyjają korzystnemu postępowi w kierunku rozwoju przestrzeni sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa. Niemniej jednak należy podjąć radykalne kroki. Musimy przezwyciężyć obstrukcyjne, nacjonalistyczne podejście do tych spraw i stworzyć w Europie szerszą przestrzeń sprawiedliwości. Wtedy będziemy mogli powiedzieć, że sprawiedliwość jest w Unii Europejskiej rzeczywiście jednakowa.
Mam nadzieję, że przyczyni się do tego przyjęcie traktatu lizbońskiego.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) Przede wszystkim chciałabym pogratulować sprawozdawczyniom i sprawozdawcy.
Działalność Europejskiej Sieci Sądowej i Eurojustu w ostatnich latach okazuje się być niezwykle ważna i przydatna w zakresie współpracy sądowej w sprawach karnych.
Aby zwiększyć funkcjonalność tych dwóch struktur, konieczne jest przyjęcie decyzji Rady w sprawie Europejskiej Sieci Sądowej, jak również decyzji odnośnie do wzmocnienia Eurojustu, biorąc pod uwagę fakt, że w ostatnich latach znacznie wzrosła mobilność obywateli i przestępczość transgraniczna.
Te dwie struktury powinny ze sobą współpracować i nawzajem się uzupełniać.
Stworzenie punktów kontaktowych jako krajowych korespondentów koordynujących działania Europejskiej Sieci Sądowej, jak również stworzenie krajowego systemu koordynacji Eurojustu, są ważne dla stałej, wzajemnej wymiany informacji, jak również dla kierowania władz krajowych albo do Europejskiej Sieci Sądowej albo do Eurojustu, w zależności od konkretnych spraw, które są w danym momencie rozpatrywane.
Zorganizowany system udostępniania informacji w odpowiednim czasie jest niezbędny dla skutecznej działalności Eurojustu. Szczególną uwagę należy zwrócić na stworzenie specjalnej sieci komunikacyjnej dla przekazu danych osobowych. Niezwykle ważne jest zagwarantowanie odpowiedniej ochrony danych w ramach działalności tych dwóch struktur.
Mihael Brejc
(SL) Początkowo wydawało się, że sprawozdanie posła França ma bardziej charakter formalny i techniczny niż konkretny. Okazało się jednak, że niektóre państwa członkowskie w ogóle nie znają tej instytucji prawnej. Przedmiotowe sprawozdanie ujawniło także różnice występujące pomiędzy anglosaskimi i kontynentalnymi systemami karnymi. W związku z tym logiczne jest, że niektóre posłanki i posłowie sprzeciwią się temu sprawozdaniu. Oczywiście nie oznacza to, że tematy te nie są ważne.
My, członkowie Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów, uważamy, że prawo do bycia sądzonym jest podstawowym prawem politycznym. Niemniej jednak zdarzały się przypadki, gdzie osoba oskarżona nie pojawiła się na rozprawie, a sąd mimo to wydał wyrok. Wyroki wydawane in absentia w jednym kraju do niedawna nie były jeszcze uznawane w innym państwie członkowskim. Ta wstępna decyzja gwarantuje, że tego typu wyroki mogłyby być egzekwowane w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, oczywiście pod określonymi warunkami; według nas jednym z warunków mogłaby być sytuacja, gdzie oskarżony został wezwany do sądu we właściwy sposób i pomimo iż został wezwany przez władze sądowe, nie stawił się w sądzie. Uchylanie się od sprawiedliwości jest rzeczą powszechną i osobie, która została skazana zgodnie z prawem w jednym państwie należącym do UE, nie powinno się pozwolić na to, aby spokojnie spacerowała sobie po ulicach w innym państwie członkowskim.
Naszym zdaniem sprawozdawcy udało się zharmonizować poprawki i przygotować zrównoważone sprawozdanie, za co chciałbym mu podziękować.
Chciałbym również podzielić się następującą uwagą: zabezpieczanie przez nas odpowiednich warunków na rzecz sprawiedliwych procesów jest słuszne i właściwe, ale musimy się również zająć ofiarami czynów przestępczych.
Philip Bradbourn
Pani przewodnicząca! W swojej wypowiedzi skupię się wyłącznie na sprawozdaniu posła França dotyczącego wzajemnego uznawania wyroków in absentia. Sama koncepcja tej propozycji jest obca wielu systemom sądowym państw członkowskich, zwłaszcza tym, których system prawny opiera się na prawie zwyczajowym.
W Wielkiej Brytanii całe wieki budowaliśmy nasz system prawny, opierający się na idei nakazu doprowadzenia zatrzymanego do sądu w celu stwierdzenia legalności aresztu oraz prawie oskarżonego do bycia sądzonym dopiero wówczas, gdy ma on możliwość poprowadzenia własnej obrony. Zasada ta jest zapisana w dobrze znanym dokumencie, który mam tutaj ze sobą - Magna Carta z 1215 roku. Dokument ten gwarantuje to prawo w moim kraju od 800 lat. Uznawanie procesów in absentia jest całkowicie sprzeczne z podstawowymi zasadami, określonymi w tym historycznym dokumencie.
Jeżeli chodzi o wydawanie wyroków w jednym państwie członkowskim i następnie uznawanie ich w innym państwie członkowskim, wydanie europejskiego nakazu aresztowania z pewnością podnosi pytanie, czy uczciwy proces miał miejsce. Dokument dotyczący przedmiotowego wniosku, sporządzony przez organizację Fair Trials International, traktuje o moich obawach i najważniejszych kwestiach oraz cytuję "ważnych sprawach odnośnie do procedury ekstradycji, do której należy się stosować”. Namawiam państwa do poważnego przeanalizowania wysuwanych propozycji i zastanowienia się na tym, w jaki sposób wpłyną one na państwa wyborców i ich prawo do sprawiedliwego sądu.
Jim Allister
Pani przewodnicząca! Żaden rozsądny człowiek nie chce ułatwiać życia przestępcom, ale my musimy wystrzegać się traktowania sprawiedliwości w Europie w sposób trywialny. A posiadając w Unii Europejskiej tak wiele procedur sądowych, zabezpieczeń i procesów, w rozmowach dotyczących uzyskania ekwiwalencji sądowej często właśnie tak mówi się o sprawiedliwości.
Brytyjski system prawny, opierający się na prawie zwyczajowym, w praktyce jest trochę inny, bezprecedensowy w stosunku do systemu, jaki występuje u naszych kontynentalnych sąsiadów. Tak więc kiedy widzę sprawozdania, które pociągają za sobą połączenie praktyki dla samego połączenia, budzi to mój niepokój.
Jeżeli zaś chodzi o sprawozdanie w sprawie wzajemnego uznawania wyroków in absentia, nie ukrywam, że nie ma równoważności pomiędzy drobiazgowymi prawnymi środkami zapobiegawczymi, podejmowanymi w Wielkiej Brytanii zanim ktoś zostanie skazany in absentia, a tym, co wydaje mi się być dużo bardziej pobieżnym podejściem, przykładowo w Grecji czy Bułgarii. W związku z tym nie zgadzam się, aby skazanie mojego brytyjskiego wyborcy, które miało miejsce w tych krajach pod jego nieobecność, było automatycznie uznawane w Wielkiej Brytanii.
Jean-Paul Gauzès
(FR) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Chciałbym po prostu pogratulować sprawozdawcom i prezydencji Rady wyników, jakie udało im się osiągnąć na tym etapie debaty, jak również przygotowania przedmiotowych tekstów. Wielu naszych obywateli na co dzień kwestionuje wartość dodaną Europy. Jeżeli chodzi o sprawiedliwość, wszelkie środki mające na celu poprawę funkcjonowania tych niezbędnych służb publicznych prawdopodobnie pozytywnie wpłyną na postrzeganie przydatności Europy w odniesieniu do bezpieczeństwa jej obywateli. Pod tym względem szczególnie ważne jest zagwarantowanie możliwości egzekwowania decyzji w całej Europie oraz zniesienie barier stojących na przeszkodzie wdrażaniu ich na terenie UE. Właśnie to jest celem zaproponowanych tekstów. Wraz z uznawaniem swobód publicznych środki te zwiększą skuteczność kar nakładanych przez sądy krajowe.
Kathalijne Maria Buitenweg
Pani przewodnicząca! Moja wypowiedź jest jedynie reakcją na opinie brytyjskich sceptyków, ponieważ zgadzam się z nimi co do tego, że nie powinniśmy sprowadzać prawodawstwa do najmniejszego wspólnego mianownika. Chodzi o to, że wobec tego trzeba pomyśleć o tworzeniu prawodawstwa, ponieważ jeżeli też zgodzimy się na wspólne podejście co do łapania przestępców, wtedy tworzenie prawodawstwa na zasadzie jednomyślności będzie niemożliwe. Dlatego też wszystko utknęło teraz w Radzie.
Oczekuję też pomocy Rady przy poszukiwaniu rozwiązania dla procesu podejmowania decyzji kwalifikowaną większością głosów, ponieważ inaczej utkniemy w martwym punkcie. Albo Rada odizoluje się i nie będzie chciała współpracować w dziedzinie sprawiedliwości, albo zaczniemy stosować zasadę kwalifikowanej większości głosów, ponieważ tylko w ten sposób możemy tworzyć prawdziwie solidne i sensowne prawodawstwo.
Jacques Toubon
(FR) Pani przewodnicząca! Muszę powtórzyć słowa posłanki Buitenweg. Pytanie podnoszone przez te teksty, co tak samo wynika z postępu, jaki został osiągnięty w tej dziedzinie przez ostatnie 20 lat, jest bardzo proste: czy w Unii Europejskiej, zgodnie z tym, co powiedział poseł Jean-Paul Gauzès, bierzemy pod uwagę przede wszystkim interesy ludzi, zwłaszcza ludzi uczciwych, czy też przede wszystkim uwzględniamy interesy państw i rządzących nimi mechanizmów? To oczywiste, że konstrukcja europejska - możemy tego żałować, ale jest to faktem, i to faktem pozytywnym w dzisiejszym świecie - gwarantuje to, że mechanizmy rządzące 27 państwami członkowskimi nie mogą, co też miało miejsce zbyt długo, brać góry nad interesami obywateli, w zwłaszcza interesami bezpieczeństwa. Właśnie to jest celem projektu europejskiego. Inaczej projekt europejski nie ma racji bytu. W związku z tym należy poprzeć Radę i trzy przedmiotowe wnioski.
Rachida Dati
urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Państwa dzisiejsze wypowiedzi świadczą o tym, jak ważne są dla państwa te trzy przedmiotowe teksty. Mówią też one o państwa zaangażowaniu w zagwarantowanie postępu w kwestii współpracy sądowej, zwłaszcza w sprawach karnych, i zgodnie z tym, na co zwróciliście państwo uwagę, wraz z poszanowaniem podstawowych praw. Ten podwójny wymóg jest konieczny, ponieważ określa on dokładnie ten warunek, który jest niezbędny dla stworzenia europejskiego obszaru sądowego, gdyż wszyscy posiadamy różne systemy prawne i nawet różne organizacje prawne. Zapewnienia złożone w odniesieniu do działalności Eurojustu i Europejskiej Sieci Sądowej, jak na przykład te, które zostaną zaproponowane w momencie wprowadzania w życie decyzji wydawanych in absentia, wyraźnie mają taką samą logikę. W związku z tym chciałabym podziękować Komisji Europejskiej, a zwłaszcza Jacquesowi Barrotowi, za wsparcie prezydencji. Zgodnie z tym, co zostało już powiedziane, Rada w końcu prawie jednogłośnie zgodziła się na wiele elementów przedmiotowych sprawozdań. Jak już państwo o tym wspomnieli, mamy dużo pracy i musimy pracować nad tym wspólnie.
Ponadto chciałabym podziękować też posłance Sylvii Kaufmann za przygotowanie sprawozdania oraz jej dzisiejsze przemówienie, ponieważ ocena Europejskiej Sieci Sądowej jest ważnym krokiem w kierunku poprawy współpracy sądowej w sprawach karnych. Należy przy tym zauważyć, że sieć ta jest instrumentem ważnym i skutecznym. Pani poseł Kaufmann! Ponownie słusznie podkreśliła dziś pani relacje pomiędzy Eurojustem i europejską siecią sądową. Ich rozwój idzie ze sobą w parze; kwestia ta była też wielokrotnie podnoszona podczas ostatniego posiedzenia Rady Europejskiej.
Chciałabym również podziękować posłance Renate Weber za jej sprawozdanie i istotny wkład. Jej przemowa na ten temat w Tuluzie również była znakomita. Pani poseł Weber! Chciałabym podziękować też pani za powitanie. Wiem też o ogromnym wkładzie pracy, jaki włożyła pani wraz z innymi osobami zaangażowanymi w działalność Eurojustu. Wspomniała też pani o traktacie lizbońskim. Rozumiem, że wolałaby pani pracować w ramach innej struktury instytucjonalnej, ale musimy jednak myśleć o postępie w oparciu o prawo ustanowione, ponieważ wpływa to na wszystkie instytucje europejskie.
Panie pośle França! W swojej wypowiedzi podkreślił pan potrzebę przyjęcia pojedynczej struktury na rzecz egzekwowania decyzji wydawanych in absentia. Słusznie poruszył pan tę kwestię i jest to jeden ze sposobów potwierdzenia skuteczności naszych systemów prawnych.
Pani poseł Gebhardt! Istnieje konieczność współpracy pomiędzy wszystkimi graczami politycznymi i prawnymi, ponieważ wyzwaniem, przed jakim stoi dziś współpraca sądowa w sprawach karnych w Europie, jest nauka współpracy w celu skutecznego zwalczania wszelkich form przestępczości. Wiem, że jest pani wymagającym zwolennikiem tej współpracy.
Chciałabym teraz udzielić odpowiedzi tym, którzy mają wątpliwości co do Europy sprawiedliwości i boją się, że szkodzimy podstawowym prawom. To prawda, że podczas prezydencji Niemiec nie udało nam się osiągnąć porozumienia w sprawie minimum gwarancji proceduralnych. W odpowiedzi muszę powiedzieć, że decyzja ramowa w sprawie decyzji wydawanych in absentia uwzględnia prawo do ponownego procesu, które jest podstawową gwarancją. Na wynik tego procesu z niecierpliwością czekają sędziowie, prokuratorzy i prawnicy, który współpracują ze sobą na co dzień, oraz ofiary, które cierpią z powodu ciągłych zmian i adaptacji form przestępczości. Musimy pokazać, że jesteśmy w stanie sprostać tym wymogom, jak również zastosować skuteczne i przydatne narzędzia. Musimy zbudować taką Europę, która chroni swoich obywateli w ramach tego typu obszaru sądowego.
Prezydencja wie, że może liczyć na państwa pełne poparcie tych trzech tekstów, jak również chciałaby wyrazić uznanie tego faktu i podziękować wszystkim tym, którzy wykazali dziś zainteresowanie omawianymi tematami.
Jacques Barrot
wiceprzewodniczący Komisji. - (FR)
Pani przewodnicząca! Chciałbym dołączyć się do pochwał i podziękować pani Dati, która przewodniczy Radzie ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych podczas prezydencji francuskiej. Muszę powiedzieć posłance Kaufamnn, że słusznie upiera się w kwestii ochrony danych. Chciałbym też przypomnieć jej, że projekt decyzji ramowej w sprawie ochrony danych tak naprawdę określa szczegółowe przepisy, które mają również zastosowanie do wymiany informacji pomiędzy punktami kontaktowymi Europejskiej Sieci Sądowej, ale z pewnością powinniśmy się co do tego upewnić.
Chciałbym również powiedzieć posłance Weber, że aby móc zagwarantować sukces tych tekstów, z pewnością bardzo ważne jest zaufanie pomiędzy państwami członkowskimi, jak również zaufanie do agencji unijnych. Pani poseł Weber! Uważam, że złożyła pani w tym temacie kilka bardzo zdecydowanych oświadczeń.
Poseł França wyraźnie przedstawił znaczenie tekstu mówiącego o szybszym wdrażaniu decyzji, którego sam jest autorem. Chciałbym podkreślić, że poseł França zrobił to w sposób zrównoważony, potwierdzając równocześnie, że będzie istniała także możliwość ponownego procesu, o czym przed chwilą wspomniała pani Dati, oraz że najwyraźniej zachowane zostanie prawo do obrony. Chciałbym również odpowiedzieć posłance Buitenweg oraz posłowi Demetriou na pytania związane z prawami proceduralnymi. Uważam, że prawa proceduralne są niezwykle ważne dla rozwoju wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Komisja była zawiedziona, że w ubiegłym roku nie udało się osiągnąć porozumienia co do naszego wniosku odnośnie do decyzji ramowej w sprawie praw proceduralnych. Obecnie rozpatruję inicjatywy w tej dziedzinie, które można by przyjąć w najbliższej przyszłości. Jestem zdecydowany zrobić w tej dziedzinie postęp, być może wysuwając nowy wniosek w sprawie praw proceduralnych. W każdym bądź razie mogą być państwo pewni, że poświęcam tej sprawie pełną uwagę.
Muszę też powiedzieć posłance Gebhardt, mimo iż myślę, że pani Dati udzieliła już odnośnej odpowiedzi, że mówimy tutaj o nowych formach poważnych przestępstw, które być może nie odpowiadają zbyt ścisłej definicji przestępczości zorganizowanej. Jeden z aspektów tej współpracy sądowej, której rzeczywiście pragniemy, musi też dotyczyć poważnej przestępczości.
Nie mam już zbyt wiele do dodania; chciałbym jedynie powtórzyć słowa posła Jacquesa Toubona, a mianowicie, że musimy uwzględnić interesy europejskich oskarżonych, jak również interesy nas wszystkich i naszych rodaków, tak aby zagwarantować większą skuteczność tej współpracy sądowej, oczywiście przy jednoczesnym poszanowaniu praw człowieka.
Tak czy inaczej chciałbym też podziękować Parlamentowi za jakość wkładu pracy wniesionego do tej ważnej debaty, która będzie stanowiła bardzo konstruktywny krok w rozwoju europejskiego obszaru sądowego.
Pani przewodnicząca, pani Dati! Dziękuję za zachęcenie Rady Europejskiej do osiągnięcia w tej dziedzinie konsensusu oraz podjęcia tych politycznych porozumień.
Renate Weber
sprawozdawczyni. - Pani przewodnicząca! Jako sprawozdawczyni pomocnicza chciałabym powiedzieć kilka słów na temat dwóch pozostałych sprawozdań oraz podziękować posłance Kaufmann za sposób współpracy i posłowi França za wkład pracy. W jego sprawozdaniu znalazło się 57 poprawek kompromisowych, co w pewien sposób świadczy o poziomie włożonej pracy.
Jeżeli chodzi o sprawozdanie dotyczące decyzji wydawanych in absentia, być może najdelikatniejszy aspekt odnosi się do faktu, że w niektórych państwach członkowskich - w przypadku wyroków wydawanych pod nieobecność oskarżonego - rozwiązaniem jest ponowny proces, co w ten sposób świadczy jednocześnie o pełnym poszanowaniu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (protokół nr 7, artykuł 2) i Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, podczas gdy inne kraje uznają tylko prawo do odwołania.
Niestety postawiony w przedmiotowym sprawozdaniu wniosek nie dotyczy harmonizacji obecnego ustawodawstwa w 27 państwach członkowskich. Mimo iż powinniśmy dążyć do posiadania w przyszłości prawodawstwa europejskiego, na dzień dzisiejszy zrobiliśmy wszystko, co w naszej mocy, przynajmniej poprzez zapewnienie tego, że nawet w przypadku odwołania oskarżony może korzystać z gwarancji proceduralnych zgodnie z artykułami 5 i 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Na zakończenie chciałabym powiedzieć, że właściwe funkcjonowanie zasady wzajemnego uznawania decyzji sądowych wymaga wysokiego stopnia wzajemnego zaufania pomiędzy państwami członkowskimi i zaufanie to musi opierać się na wspólnym poszanowaniu praw człowieka i podstawowych zasad.
Armando França
sprawozdawca. - (PT) Pragnę podziękować pani minister za jej słowa, jak również panu komisarzowi oraz moim koleżankom i kolegom posłom, zarówno tym, którzy się ze mną zgadzają, jak i tym, którzy są odmiennego zdania, ponieważ to właśnie ci drudzy dają mi możliwość, tu i teraz, wyjaśnić jeden lub dwa aspekty.
Jednakże przede wszystkim chciałbym powiedzieć następującą rzecz: zarówno jako członek tej Izby, jak i prawnik i obywatel, czuję się dziś szczególnie zadowolony z tego, że mogę poprzeć wniosek Rady oraz nasze poprawki. Dlaczego mam nadzieję i modlę się o to, aby decyzja ramowa została przyjęta i zastosowana? Odpowiedź brzmi następująco: ponieważ sytuacja w Europie jest poważna i musimy zareagować na nią bez dalszej zwłoki. Jest wiele osób, które zostały już skazane i które swobodnie przemieszczają się po terenie Unii, a sądy nie mogą wyegzekwować decyzji wydanych w innych krajach. Jest to poważna sytuacja w kontekście rozwoju samej przestępczości oraz w kontekście bezpieczeństwa w Europie i ważne jest, aby instytucje europejskie na nią odpowiedziały.
Decyzja ramowa w szczególności propaguje zasadę wzajemnego uznawania i nasze poprawki, poprawki zgłoszone przez Parlament, należy czytać wszystkie razem. Rozwiązania zaproponowane odnośnie do wzywania ludzi, zasad reprezentacji oskarżonych i ponownych procesów lub apelacji również należy czytać wszystkie razem. Wszystkie te rozwiązania techniczne są ze sobą powiązane i naszym zdaniem prawa oskarżonych do obrony muszą być zagwarantowane zawsze i we wszystkich okolicznościach.
Dobrze wiemy, i trzeba to powiedzieć, z czym powinniśmy dać sobie spokój. W takich okolicznościach rozwiązanie, jakie udało się znaleźć, jest moim zdaniem rozwiązaniem, które musimy przyjąć. Jest to zarówno ważny i ogromny krok naprzód, jak i kolejny niewielki krok do przodu. Zgodnie ze starą zasadą właśnie tak buduje się Unię Europejską i właśnie tak buduje się Europę.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Carlo Casini  
na piśmie. - (IT) Aby pokonać poważne różnice w traktowaniu oraz ogromnej ilości praw decydowania, przyznanych władzom wykonawczym w 27 państwach członkowskich, należy koniecznie przyjąć projekt ustawodawczy w sprawie decyzji wydawanych in absentia.
Są to cele, jakie Komisja Prawna wyznaczyła sobie w toku prezentacji swojej opinii Komisji Wolności Obywatelskich. Cztery poprawki, przyjęte jednogłośnie w maju ubiegłego roku i w zasadzie przejęte przez odpowiedzialną komisję, mają na celu zagwarantować sprawiedliwą równowagę pomiędzy podstawowymi prawami i swobodami obywatelskimi a potrzebą wzajemnego uznawania wyroków.
W związku z tym ważna stała się harmonizacja naszych sądowych systemów karnych poprzez uwzględnienie we wniosku jednolitych kryteriów, uznawanych przez możliwie dużą liczbę państw członkowskich, pod względem przejrzystości prawnej. Są to normy minimalne, których celem jest połączenie zabezpieczeń gwarancji w celu ochrony oskarżonego z potrzebą utrzymania skutecznej sądowej współpracy transgranicznej. Jednak w niektórych przypadkach państwom członkowskim daje się swobodę działania, umożliwiającą uwzględnienie specyfiki danego systemu prawnego.
Athanasios Pafilis  
Parlament Europejski w głosowaniu poparł wniosek dotyczący wzajemnego uznawania przez organy sądowe państw członkowskich UE wyroków karnych in absentia, to znaczy takich wyroków, które zostały wydane w innym państwie członkowskim pod nieobecność strony oskarżonej.
Razem z europejskim nakazem aresztowania oznacza to, że każdy może zostać aresztowany i skazany w dowolnym państwie członkowskim UE, w którym był sądzony i skazany na mocy wyroku zaocznego, nie wiedząc nawet o tym lub nie mając świadomości, że wszczęte zostało przeciwko niemu postępowanie. Problem jest jeszcze poważniejszy w innych państwach członkowskich, jak na przykład w Grecji, gdzie system prawny, przynajmniej w odniesieniu do najcięższych przestępstw, nie uznaje możliwości, aby oskarżony stanął przed sądem pod swoją nieobecność. Przepis ten wyraźnie osłabia prawo oskarżonego do uczciwego procesu. Niszczy on prawo oskarżonego do faktycznej obrony; taki stan rzeczy wywołał już do gwałtowne reakcje ze strony organów i stowarzyszeń prawnych w całej Unii Europejskiej.
Teraz staje się jasne, że harmonizacja systemów karnych państw członkowskich i tak zwane "uwspólnotowienie” prawa karnego, propagowane przez UE, prowadzą do naruszenia podstawowych praw suwerenności oraz praw państw członkowskich do określania własnych gwarancji ochrony w kluczowych dziedzinach, jak na przykład postępowaniu karnym.
