Conclusies van de Wereldtop over duurzame ontwikkeling
De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
de verklaringen van de Raad en de Commissie over de conclusies van de Wereldtop over duurzame ontwikkeling "Top over de aarde";
het verslag (A5-0237/2002) van mevrouw Hulthén, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie over de tenuitvoerlegging van de eerste fase van het Europees programma inzake klimaatverandering (COM(2001) 580 - C5-0164/2002 - 200/2072(COS)).
Tot mijn genoegen kan ik nu aan het begin van dit debat het woord geven aan de voorzitter van de Raad, de heer Haarder, onze ex-collega en voormalig ondervoorzitter van het Europees Parlement. Hij zal nu als fungerend voorzitter van de Raad namens de Raad het woord voeren.

Haarder
Dank u, mijnheer de Voorzitter, voor uw vriendelijke welkomstwoorden. De wereldtop van Johannesburg vond plaats van 26 augustus tot 4 september 2002. Vele parlementen, NGO's en ondernemingen hadden afgevaardigden naar deze Top gestuurd. De Deense minister van Milieu, die het Deens voorzitterschap vertegenwoordigde, vond het belangrijk nauw contact te houden met de leden van het Europees Parlement die aan de Top deelnamen. Ik denk dat de meeste daar aanwezige leden dat kunnen bevestigen.
Ik feliciteer het Parlement met het verslag-Lannoye, dat in april werd aangenomen. Het was een heel belangrijk document in dit proces. Wij stonden voor een reuzengrote uitdaging en als hoofdrolspeler moesten wij de standpunten die tijdens de bijeenkomsten van de Milieuraad, de Ontwikkelingsraad, de Raad Buitenlandse Zaken en in Sevilla waren ingenomen, naar voren brengen. Wij moesten een goed resultaat met een zo groot mogelijke impact zien te bereiken. Dat was echter niet zo gemakkelijk gezien de vele uiteenlopende opvattingen en belangen, die u allemaal kent.
Het was de parlementaire vergadering van de VN, die in het najaar van 2000 besloot deze Top te houden. In datzelfde jaar nam de Millenniumtop de acht millenniumdoelstellingen aan voor de bestrijding van de armoede tegen het jaar 2015. De parlementaire vergadering van de VN gaf de Top van Johannesburg de opdracht nieuwe uitdagingen en mogelijkheden voor duurzame ontwikkeling vast te stellen alsook beleidsopties en middelen te bedenken om de ontwikkelingslanden en de landen met een overgangseconomie te helpen.
Tijdens het voorbereidingsproces van Johannesburg, werden twee andere internationale bijeenkomsten op ministerieel niveau gehouden: de ministeriële bijeenkomst van de WTO in Doha in november 2001, waar de agenda voor de onderhandelingsronde over handel en ontwikkeling werd aangenomen, en de conferentie over de ontwikkelingsfinanciering in Monterrey in maart, waar een historische overeenkomst over financiering en behoorlijk bestuur werd gesloten. Tevens deden de rijke landen voor het eerst sinds lang opnieuw belangrijke toezeggingen op het gebied van de ontwikkelingshulp. Daardoor zal het totale bijstandsvolume vanaf 2006 jaarlijks met 25 procent toenemen.
De EU wilde graag doelstellingen bepalen voor de verschillende gebieden waarvoor noch millenniumdoelstellingen noch andere criteria waren vastgesteld. De EU wilde graag eerder bereikte resultaten op het gebied van mensenrechten, werknemersrechten, gelijke kansen en behoorlijk bestuur bevestigd zien en een efficiënte follow-up garanderen.
Op een aantal punten werden onze wensen ingewilligd, en ik zal de voornaamste nu opnoemen.
Met betrekking tot de globalisering vonden wij het belangrijk de positieve aspecten ervan naar voren te brengen en de sociale dimensie en de verantwoordelijkheid van ondernemingen te onderstrepen.
Armoedebestrijding werd als onontbeerlijk element van duurzame ontwikkeling gedefinieerd, waaraan zowel stijging van de welvaart, als toegang tot schoon drinkwater, sanitaire voorzieningen, energie, een betere gezondheid en gelijke kansen gekoppeld werden.
Er werden enkele concrete doelstellingen en een tijdschema vastgesteld op het gebied van de armoede, de gezondheid, het milieu en de natuurlijke hulpbronnen. Tot de belangrijkste doelstellingen behoort het streven naar een halvering van het aantal mensen dat geen toegang heeft tot sanitaire basisvoorzieningen. Deze doelstelling moet tegen 2015 verwezenlijkt zijn en wordt beschouwd als een aanvulling op de millenniumdoelstelling waarmee men het aantal mensen dat geen toegang heeft tot schoon drinkwater tegen 2015 wil halveren. Voorts werden de volgende doelstellingen aangenomen: ten eerste tot uiterlijk 2015 de visbestanden herbevolken en reguleren, teneinde een duurzame visserij te kunnen garanderen, ten tweede ervoor zorgen dat de risico's en schadelijke gevolgen van chemische producten voor de gezondheid en het milieu uiterlijk in 2020 tot een absoluut minimum herleid zijn, en ten derde het verlies aan biodiversiteit tegen 2010 aanzienlijk verminderen.
Daarbij komt een overeenkomst over de vaststelling van een tienjarig kaderprogramma voor duurzame productie en verbruik, waarmee het zeer belangrijke probleem van de loskoppeling van het verband tussen economische groei en afbraak van het milieu aangepakt moet worden.
De onderhandelingen over de doelstelling van duurzame energie waren ongetwijfeld de moeilijkste. Door de tegenstand van voornamelijk de VS, Japan en de OPEC-landen werd geen overeenstemming bereikt over een concreet tijdschema, maar iedereen was het erover eens dat het aandeel van duurzame energie in de wereld zo snel mogelijk omhoog moet. Ik vestig uw aandacht op het feit dat nooit eerder het pleidooi voor duurzame energie zoveel bijval heeft gekregen op een internationale topbijeenkomst zoveel. Nooit eerder werd een zo'n sterke verklaring ten voordele van duurzame energie aangenomen. De EU heeft samen met een aantal andere landen verklaard dit thema verder uit te zullen werken.
Met deze doelstellingen, de doelstellingen van Johannesburg en de millenniumdoelstellingen hebben wij een concrete agenda vastgesteld voor de inspanningen die de komende 10 à 15 jaar op nationaal, regionaal en internationaal vlak gedaan moeten worden.
De beloften die in Doha werden gedaan met betrekking tot handel en subsidies voor de verbetering van de markttoegang van ontwikkelingslanden en tot steun aan de afschaffing van belemmerende exportsubsidies, werden in Johannesburg bevestigd. Het WTO-proces en zijn betekenis voor de ontwikkelingslanden kregen dankzij Johannesburg versterkte politieke aandacht. Tijdens de komende onderhandelingen moeten wij ervoor zorgen dat de verwachtingen hierover worden ingelost.
Ook de overeenkomst van Monterrey over ontwikkelingsfinanciering en de betekenis van behoorlijk bestuur om investeringen en financieringen aan te trekken, werden in Johannesburg bevestigd. De donorlanden die in Monterrey nieuwe financiële steun hadden beloofd, hebben hun beloften bevestigd. Daarnaast heeft een aantal EU-landen tijdens de Top het initiatief genomen om samen een vrijwillig bedrag van ongeveer 80 miljoen USD uit te trekken, zodat de wereldwijde milieufaciliteit nu 3 miljard USD bedraagt, wat overeenkomt met de oorspronkelijke vastgestelde aanvulling.
Tot slot werd vastgesteld dat de sociale dimensie meer aandacht moet krijgen en dat de eerder bereikte consensus over de rol en de rechten van de vrouwen alsook over gelijke kansen bevestigd moet worden. De EU legde hierover een verklaring af, omdat de rol van de vrouw naar onze mening niet genoeg in de verf was gezet.
De nationale verantwoordelijkheid voor behoorlijk bestuur, eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden werd onderstreept. Er is niet getornd aan de eis dat de nationale duurzaamheidstrategieën, die als armoedestrategieën geformuleerd kunnen worden, tegen 2005 klaar moeten zijn. Ik voeg er overigens aan toe dat de inheemse bevolkingen ook in de verklaring worden genoemd.
Bij de partnerschappen werd aangedrongen op een sterker samenspel tussen overheid, privé-organisaties en privé-ondernemingen voor de verwezenlijking van de vastgestelde doelstellingen. De EU lanceerde daarnaast twee nieuwe ambitieuze initiatieven op het gebied van water en energie, namelijk het zogenaamde "Water voor leven" en "Energie voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling".
Ik ben het met het Parlement eens dat de tenuitvoerlegging, het omzetten van woorden in daden, het belangrijkste is. In Johannesburg werd de aanzet gegeven tot een efficiëntere tenuitvoerlegging van de agenda voor duurzame ontwikkeling. De privé-sector moet een belangrijkere rol spelen. De ondernemingen hebben duidelijk begrepen dat zij met hun investeringen en productie een verantwoordelijkheid dragen voor de lokale samenleving en het milieu.
De internationale follow-up zal onder de auspiciën van de VN gebeuren. Dit is een belangrijk thema waaraan verder gewerkt moet worden. Ook de Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie moeten erbij betrokken worden.
Woorden moeten in daden worden omgezet. Het voorzitterschap hecht veel belang aan een efficiënte follow-up, zowel intern als wereldwijd, van de verplichtingen die de EU op zich genomen heeft voor de verwezenlijking van een duurzame ontwikkeling. In dit verband hebben wij de bijzondere plicht om gevolg te geven aan onze eigen initiatieven op het gebied van water en energie.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot wil ik de ASEM-top tussen 25 Europese en Aziatische staatshoofden en regeringsleiders, die gisteren plaatsvond, vermelden. Deze top was vorige donderdag op een bijeenkomst van de ministers van Economische Zaken onder mijn voorzitterschap voorbereid en ik kan u meedelen dat wij een groot aantal van de hier genoemde onderwerpen ook met onze Aziatische partners besproken hebben. Er werd besloten een aantal voorbereidende activiteiten tussen de EU en Azië te starten om er zeker van te zijn dat in Cancùn en op de andere plaatsen waar WTO-onderhandelingen zullen plaatsvinden, vooruitgang wordt geboekt. Het is belangrijk dat Europa beseft dat het weliswaar groot is, maar voor deze zaken toch met zijn partners, die hetzelfde nastreven, moet samenwerken. Het verheugt mij en commissaris Pascal Lamy dan ook dat wij vorige donderdag en gisteren met onze Aziatische partners zoveel bereikt hebben. Ik denk dat we de komende jaren optimistisch tegemoet mogen zien en meer vooruitgang mogen verwachten.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt ons u hierbij het oordeel van de Commissie over de conclusies van de drie weken geleden in Johannesburg gehouden Wereldtop over duurzame ontwikkeling te mogen presenteren.
In zekere zin is het nog te vroeg om nu al een definitief oordeel over die conclusies te geven. De tijd en de door ons beloofde inspanningen zullen moeten leren of deze Top, in tegenstelling tot die van Rio de Janeiro, resultaten op zal leveren. Zoals we ook herhaaldelijk aan het eind van de onderhandelingen hebben gezegd, beschikken we nu over de woorden en is het de plicht van ons allen om deze woorden in effectieve daden om te zetten.
Ik wil de zaken niet eenvoudiger voorstellen dan ze zijn door de Top in één woord als een succes of een mislukking samen te vatten, maar in het algemeen is de Commissie van mening dat we tevreden kunnen zijn over de resultaten van Johannesburg. Wij zijn erin geslaagd de kwestie van de duurzame ontwikkeling nieuwe impulsen te geven en de conclusies van de Top leiden ons in de goede richting.
Uiteraard zullen de mensen een vergelijking maken met de VN-Milieutop van Rio de Janeiro in 1992. Het oordeel van sommige NGO's en anderen in de periode meteen na de Conferentie was dat Rio mislukt was. Thans wordt die Top echter gezien als een doorbraak in de strijd voor duurzame ontwikkeling.
Op een aantal belangrijke punten vertoonde de Top in Rio grote verschillen met die van Johannesburg. Het grootste verschil is dat het politieke klimaat heel anders was dan tien jaar geleden. Door de moeilijke politieke situatie kwam de bevordering van duurzame ontwikkeling in Johannesburg met name op de schouders van de Europese Unie terecht. Wij waren, als het ware, vrijwel de enige motor in dit hele proces.
Staat u mij toe nog eens duidelijk te maken hoe het Europese mandaat tot stand was gekomen. Tijdens de voorbereidingen op de Top heeft de Commissie twee specifieke mededelingen uitgevaardigd: één mededeling in 2001 getiteld 'Tien jaar na Rio: voorbereiding op de wereldtop over duurzame ontwikkeling in 2002' en een tweede mededeling in februari 2002 getiteld 'Naar een wereldwijd partnerschap voor duurzame ontwikkeling'.
Op basis van deze mededelingen heeft de Raad in 2001 en 2002 diverse reeksen conclusies aangenomen waarin het onderhandelingsplatform van de Europese Unie voor de Wereldtop over duurzame ontwikkeling werd vastgelegd.
Daarbij wil ik met name wijzen op de conclusies van 30 mei 2002 van de Raad Ontwikkelingssamenwerking waarin de prioriteiten van de EU nauwkeurig zijn omschreven. Ook heeft het Europees Parlement zijn advies uitgebracht middels een resolutie die op 16 mei 2002 is aangenomen.
In wezen waren onze activiteiten gericht op nieuwe stappen in de richting van de tenuitvoerlegging van de millenniumdoelstellingen, en van met name de doelstelling om het aantal mensen dat in extreme armoede leeft vóór 2015 te halveren.
Het overkoepelende thema waar alle concrete maatregelen aan gekoppeld werden, was het uitbannen van de armoede. De opvatting van de Unie was dat een daadwerkelijk engagement pas zou blijken als het uitvoeringsplan ook kwantificeerbare doelstellingen zou bevatten, inclusief tijdschema's en bewakingsmechanismen.
Staat u mij toe om nu met name aandacht te besteden aan een aantal essentiële resultaten dat in Johannesburg is bereikt. De heer Haarder heeft daar weliswaar ook al op gewezen, maar ik vind ze belangrijk genoeg om daar nog een keer op in te gaan.
Het eerste aspect dat ik naar voren wil halen, is dat er een pakket nieuwe doelstellingen is overeengekomen dat deel gaat uitmaken van het uitvoeringsplan.
Ik zal vijf doelstellingen noemen. Ten eerste een halvering van het aantal mensen dat geen toegang heeft tot sanitaire voorzieningen. Het gaat op dit moment om drie miljard mensen, de helft van de totale wereldbevolking. Deze nieuwe doelstelling vormt een aanvulling op de Millenniumdoelstelling inzake de toegang tot schoon water.
Ten tweede een verplichting om vóór 2020 de schadelijke gevolgen te minimaliseren die de productie en het gebruik van chemicaliën hebben voor de volksgezondheid en het milieu.
Ten derde een verplichting om de achteruitgang van de visbestanden een halt toe te roepen en deze vóór 2015 weer tot duurzame niveaus terug te brengen.
Ten vierde een verplichting om vóór 2005 met de tenuitvoerlegging van de nationale strategieën voor een duurzame ontwikkeling te beginnen.
Ten vijfde een verplichting om de aftakeling van de biodiversiteit vóór 2010 te stoppen, zoals eerder ook werd overeengekomen door de partijen bij het Verdrag inzake biodiversiteit. De bekrachtiging daarvan door alle staatshoofden en regeringsleiders is een memorabele prestatie.
Een ander belangrijk resultaat is de afspraak om voor tien jaar een kader vast te stellen voor programma's met betrekking tot duurzame consumptie en productie, waarbij de geïndustrialiseerde landen het voortouw nemen in deze wereldwijde inspanning.
Wat de mondialisering betreft, is al eerder opgemerkt dat de Top akkoord is gegaan met concrete maatregelen ter verbetering van de rol die de handel kan spelen bij de bevordering van duurzame ontwikkeling, door bijvoorbeeld de handel in milieuvriendelijke en organische producten uit ontwikkelingslanden te bevorderen en door een grotere nadruk te leggen op internationale acties voor verantwoord ondernemen.
De doelstellingen van de EU betreffende energie zijn terug te vinden in de conclusies van het voorzitterschap van de Raad van 30 mei 2002. In deze conclusies bevestigt de EU nogmaals dat zij inspanningen zal ondernomen om de Millenniumdoelstelling tot halvering van het aantal, in extreme armoede levende mensen voor 2015 te verwezenlijken via de verstrekking van adequate, betaalbare en duurzame energiediensten. Dezelfde termijn en aanpak gelden ook voor het realiseren van de andere doelstellingen.
In overeenstemming met het algemene standpunt ten gunste van een resultaatgericht plan voor de tenuitvoerlegging, geeft de Europese Unie onder andere ook steun aan de vaststelling van een kwantitatief, tijdsgebonden streefdoel teneinde het percentage hernieuwbare energie binnen de totale energiecombinatie te kunnen vergroten.
Hoewel we er uiteindelijk niet in zijn geslaagd een specifiek streefcijfer voor hernieuwbare energiebronnen in het actieplan op te nemen, is er wel overeenstemming bereikt over een snelle en substantiële verhoging van het mondiale aandeel van hernieuwbare energiebronnen. Wij hebben ook afgesproken om gezamenlijke acties te ondernemen waarmee wij de armen een betere toegang tot energie kunnen verschaffen. Deze akkoorden en de bereikte resultaten zullen regelmatig worden geëvalueerd.
Daarnaast heeft de EU ook een 'coalitie van bereidwilligen' inzake hernieuwbare energie in het leven geroepen. Deze coalitie omvat landen en regio's die bereid zijn om zichzelf specifieke doelstellingen en termijnen op te leggen voor een groter gebruik van hernieuwbare energiebronnen binnen de totale energiemix.
Deze coalitie zet de niet-bereidwilligen onder druk en zou een grote impuls moeten geven aan de wereldwijde ontwikkeling van hernieuwbare energie. Van groot belang daarbij is het feit dat de coalitie een streefdoel voor hernieuwbare energie zal gaan hanteren dat als bodem en niet als plafond fungeert.
In dit verband hebben er ook positieve ontwikkelingen op het gebied van de klimaatverandering plaatsgevonden. Degenen die Kyoto al hebben geratificeerd, hebben hun verplichting nogmaals bevestigd en gezegd dat zij het Protocol zo spoedig mogelijk in werking zullen laten treden. Op de anderen wordt druk uitgeoefend opdat zij zich zo snel mogelijk bij ons aansluiten. Uitgaande van de door Polen en de premiers van Rusland en Canada gedane aankondigingen mag verwacht worden dat het protocol op zeer korte termijn in werking zal treden.
De Europese Unie heeft met één krachtige stem gesproken in Johannesburg. Samen met Poul Nielson, de commissaris voor Ontwikkelingssamenwerking, was ik als commissaris voor Milieuzaken de chef de file en verantwoordelijk voor de voorbereidingen op Johannesburg. Wij hebben allebei deelgenomen aan de onderhandelingen op hoog, ministerieel niveau tijdens de Wereldtop over duurzame ontwikkeling. De coördinatie werd nog versterkt door de aanwezigheid van de Voorzitter van de Commissie in Johannesburg.
Het doet mij genoegen het woord nu aan Poul Nielson te kunnen geven die onder andere zal ingaan op de noodzaak van een follow-up en de tenuitvoerlegging van onze op de Wereldtop over duurzame ontwikkeling aangegane verplichtingen.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Wallström zei terecht dat ik mij meer in het bijzonder zal richten op de handel, de financiën en de follow-up, maar staat u mij toe om met een paar algemene opmerkingen te beginnen.
Wij moeten niet vergeten dat Johannesburg een VN-Conferentie was. Dat betekent dat de delegaties een consensus moeten zien te bewerkstelligen. Niet iedereen krijgt alles.
Zoals commissaris Wallström al zei is het politieke klimaat ten opzichte van 1992 veranderd. Het lijkt er bijna op of NGO's en de Groep van 77 de hoop op een constructief multilateralisme van de Verenigde Staten hebben opgegeven, alsof de VS geen deel zouden uitmaken van de optelsom die tot een duurzame ontwikkeling moet leiden. Dat leidt tot een onmogelijke opstelling in de onderhandelingskamers, waar de VS wel degelijk een belangrijke rol speelt. Dat hebben wij ook ervaren toen de VS en OPEC-leden hun krachten bundelden om harde doelstellingen voor hernieuwbare energie tegen te houden. Johannesburg heeft echter wel tot consensus geleid, en dat is op zich positief.
Staat u mij toe om nu nader in te gaan op de handelskwesties. Ik heb hieromtrent enige twijfels geconstateerd. De onderhandelingen zijn inderdaad moeizaam verlopen. De aandacht van de ontwikkelingslanden ging uit naar de handel en de landbouwsubsidies. Hierdoor werd de EU gedwongen alle zeilen bij te zetten om iedereen ervan te overtuigen dat deze onderwerpen op de agenda van Doha thuishoren en, meer in het algemeen, om te voorkomen dat de multilaterale agenda zou ontsporen.
Mijn aandacht werd getrokken door punt zes van de ontwerpresolutie dat naar mijn mening een correcte weergave van dit probleem is. Wij zijn erin geslaagd om een ontsporing van de multilaterale agenda te voorkomen, maar dat betekent wel dat we onderhandelingskapitaal hebben moeten gebruiken om iets te verdedigen wat iedereen in feite minder dan een jaar geleden op internationaal niveau al was overeengekomen.
Wat erg bemoedigend is - en dat zou als 'EU-leiderschap' bestempeld kunnen worden - is dat we een herhaling hebben weten te voorkomen van de chaotische 'overvolle agenda' die in feite de oorzaak was van het mislukken van Seattle. Wanneer NGO's nu beweren dat Johannesburg een mislukking was omdat de discussie over de resultaten van Doha en Monterrey niet is hervat, is dat een zelf verzonnen misvatting over wat nu eigenlijk aan de orde was in Johannesburg. Het feit dat een aantal afgevaardigden deze misvatting lijkt te delen, is niet erg behulpzaam.
Doha had in november 2001 de handel als onderwerp. In maart 2002 stond in Monterrey de financiering op de agenda. Mede daardoor kon Johannesburg een succes worden. De multilaterale agenda was voor Johannesburg veel beter gestructureerd. Ondanks de problemen die ik heb genoemd, waren we daardoor toch in staat om ons in het eindspel op de essentiële kwesties van de Top in Johannesburg te concentreren.
De EU zal haar positieve handelsbeleid ter ondersteuning van de ontwikkelingslanden blijven bevorderen. Hierover valt genoeg te melden:
Ten eerste hebben we qua markttoegang een voorsprong op andere grote handelspartners, met name als gevolg van ons EBA-initiatief (Everything But Arms - Alles, behalve wapens).
Ten tweede openen de EU en de ACS-landen op vrijdag de onderhandelingen over regionale economische partnerschapsovereenkomsten krachtens de Overeenkomst van Cotonou. Ik kan hier nader op ingaan als er vragen over dit onderwerp zijn.
Ten derde heeft de Commissie vorige week een mededeling aan de Raad en het Parlement over handel en ontwikkeling aangenomen. In de mededeling wordt beschreven wat er dient te gebeuren om ontwikkelingspartners te laten profiteren van de nationale, regionale en mondiale handel. Dit is binnen een maand tijd een reactie op de politieke verklaring van Johannesburg en op de roep om meer handelsgerelateerde ondersteuning.
De relevante Doha-bepalingen worden door de hele tekst geciteerd. In de tekst van Johannesburg wordt ook opgeroepen om de agenda van Doha volledig uit te voeren, waarbij de behoeften van de ontwikkelingslanden centraal staan bij de onderhandelingen, zonder dat dit een belemmering vormt voor de onderhandelingen over subsidies en tarieven. Wat de subsidies betreft, worden de conclusies van de Raad onverkort in de tekst van Johannesburg geciteerd. De tekst bevestigt ook wederom het recht op toegang tot medicijnen en TRIP's.
Kortom, de tekst van Johannesburg over handel en financiën is in overeenstemming met het mandaat dat de Raad Ontwikkelingssamenwerking op 30 mei heeft gegeven. Dat is geen slecht resultaat.
De boodschap van de zuidelijke delegaties was desalniettemin luid en duidelijk: 'Het Noorden moet laten zien dat het Doha serieus neemt als ontwikkelingsronde'. Dat is een behoorlijk nuttig geheugensteuntje dat de Commissie in ieder geval zinvol vindt en toejuicht.
Wat de financiën betreft, zijn de millenniumdoelstellingen in Johannesburg niet alleen volledig onderschreven, maar zijn er ook nog een paar nieuwe, belangrijke doelstellingen toegevoegd. Duurzame ontwikkeling blijft de kern van de politieke verklaring van Johannesburg en hierdoor hebben wij de beschikking over een samenhangend kader voor de tenuitvoerlegging van de conclusies van alle belangrijke VN-conferenties.
In de diverse hoofdstukken van het uitvoeringsplan heeft de strijd tegen de armoede een hoge prioriteit gekregen. Het is een stap in de goede richting dat de Top expliciete prioriteit heeft gegeven aan het bestrijden van de armoede door middel van doelstellingen als toegang tot energie, water en sanitaire voorzieningen en een rechtvaardige verdeling van de voordelen van de biodiversiteit.
Dat betekent dat we over duidelijke, algemene maatsstaven beschikken om te beoordelen of de gezamenlijke naties voldoende actie ondernemen. Door de financiële afspraken wordt een dynamische follow-up van Monterrey gewaarborgd, waarbij de druk voor meer officiële ontwikkelingshulp gehandhaafd blijft. U zult echter niet verbaasd zijn als ik zeg dat de donoren naar mijn mening nog veel meer zouden moeten doen. Als u concrete antwoorden wenst over de route die de EU gaat volgen, zou u naar de begroting 2003 van elke lidstaat moeten kijken. Dat is in ieder geval iets wat ik zelf zal gaan doen.
Wat de rol van het Europees Parlement betreft, heeft er enige discussie plaatsgevonden over de rol van de afgevaardigden van dit Parlement tijdens de Top en over de samenwerking met de Commissie. Aangezien een aantal opmerkingen in het openbaar zijn gedaan, wil ik deze gelegenheid graag benutten om hier kort op in te gaan.
De Commissie was verheugd over de aanwezigheid van talrijke afgevaardigden van dit Parlement in de delegatie van de Unie. Dat is eigenlijk bij alle grote VN-conferenties het geval. De afgevaardigden waren actief bij de Top betrokken en hebben met de Commissie samengewerkt tijdens de briefings, de bijeenkomsten in het kader van de Top en de nevenevenementen. Dat heeft allemaal bijgedragen aan de vertegenwoordiging van Europa.
Door de instellingen was afgesproken dat de afgevaardigden als waarnemers binnen de delegaties zouden fungeren en dat zij geen deel zouden nemen aan de onderhandelingsbijeenkomsten. De praktische afspraken die in Johannesburg werden gevolgd waren dus eigenlijk dezelfde als bij andere topontmoetingen. Ik moet dat naar mijn idee nog eens benadrukken. De praktische afspraken die in Johannesburg werden gevolgd waren dus eigenlijk dezelfde als bij andere topontmoetingen.
De Commissie heeft haar best gedaan om de afgevaardigden te ondersteunen. Zij werden regelmatig op de hoogte gehouden van de onderhandelingen en de Commissie heeft aandachtig naar hun standpunten geluisterd. Elke dag werden door hoge ambtenaren van de Commissie debriefings gehouden. Daaruit blijkt hoeveel belang wij hechten aan een transparante informatiestroom. Commissaris Wallström en ik hebben allebei aan dat proces deelgenomen. Ik heb zelf bijvoorbeeld tijdens de Wereldtop drie keer een bijeenkomst gehad met de Parlementaire delegatie, en dan heb ik het nog niet over de Parlementaire nevenactiviteiten die ik heb bijgewoond, inclusief twee bijeenkomsten van de groene fractie.
Die activiteiten hebben allemaal binnen het huidige kader plaatsgevonden, een kader waarnaar overigens expliciet wordt verwezen in de brief van voorzitter Prodi die had ingestemd met een Parlementaire deelname. Tegen afgevaardigden die dit punt in Johannesburg aan de orde stelden, heb ik - omdat ik geen andere keus had - gezegd dat we op basis van de bestaande afspraken zouden moeten werken en dat we in Johannesburg geen bevoegdheden hadden om die regelingen te wijzigen. Dergelijke wijzigingen vereisen namelijk een tripartiet besluit van de Commissie, de Raad en het Europees Parlement. Ik geef er de voorkeur aan als een politieke dinosaurus te worden bestempeld omdat ik mij aan de gemaakt afspraken houd, dan dat ik een moderne aanpak propageer die tot gevolg heeft dat gemaakte afspraken niet langer gerespecteerd worden.
Dan kort een aantal opmerkingen over de follow-up. Om de verplichtingen na te komen die in Johannesburg zijn aangegaan, zijn partnerschappen tussen regeringen, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties onontbeerlijk. Wij zijn dan ook verheugd over de ruim 200 partnerschappen die tijdens de Top zijn geïntroduceerd. Hopelijk zullen deze partnerschappen voor extra middelen en deskundigheid zorgen en op alle niveaus tot nieuwe acties leiden.
Het gaat echter om de kwaliteit en de omvang van de partnerschappen en niet alleen om het aantal. De Overeenkomst van Cotonou is bijvoorbeeld 'slechts' één partnerschap, maar dan wel tussen vijftien lidstaten van de EU en 77 ontwikkelingslanden en met een financieel protocol van 15,2 miljard euro. We beginnen dus niet met lege handen.
De Europese Commissie zal zich concentreren op een krachtige tenuitvoerlegging van de twee partnerschappen die voor de gehele EU in Johannesburg zijn geïntroduceerd met betrekking tot water en energie.
Tijdens de Top hebben de EU en haar Afrikaanse partners een strategisch EU-Afrika-partnerschap ondertekend inzake water en sanitaire voorzieningen. In samenhang met het waterinitiatief van de EU vormt dit een belangrijke stap in de richting van de ontwikkeling van concrete acties gebaseerd op een stevig eigendomsrecht en een groot engagement van onze Afrikaanse partners.
Meer in het algemeen is het duidelijk dat de effectieve tenuitvoerlegging van de conclusies van Johannesburg betekent dat we voornemens in concrete acties moeten vertalen via een ontwikkelingssamenwerking op regionaal en nationaal, maar ook op lokaal niveau.
De EU moet het voortouw blijven nemen. De Europese Raad heeft al toegezegd om tijdens zijn vergadering in de lente van 2003 de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling te herzien, waarbij de nadruk zal liggen op het in de praktijk brengen van de verplichtingen die in Johannesburg zijn aangegaan. Ter voorbereiding op deze herziening is de Commissie voornemens om voorstellen in te dienen die voortbouwen op de mededeling van eerder dit jaar getiteld 'Naar een wereldwijd partnerschap voor duurzame ontwikkeling'. Een van de belangrijkste kwesties die intern de aandacht verdient in het kader van het syntheseverslag ten behoeve van de Europese Raad van de lente volgend jaar is de vraag hoe we duurzame consumptie- en productiepatronen in de EU kunnen bevorderen.
Tot slot zou ik willen opmerken dat de Europese Unie tevreden kan zijn over de rol die zij in Johannesburg heeft gespeeld, waarbij ik de nadruk leg op 'Europese Unie'. De samenwerking tussen Commissie en Raad heeft eveneens een erg positieve indruk achtergelaten.
De EU had duidelijk de grootste verlanglijst. Maar ja, hoe hoger het ambitieniveau, hoe groter de kans op teleurstellingen. De pers en NGO's leggen de nadruk op deze tekortkomingen. Het zij zo. Als verantwoordelijke politici moeten we echter erg terughoudend zijn om de conclusie te trekken dat we daarom in de toekomst dan maar minder ambitieus moeten zijn. De Commissie is van mening dat niet alleen de EU, maar de gehele wereld zich een minder ambitieuze houding niet kan veroorloven.
Hulthén (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, hierbij wil ik het Deense voorzitterschap en de Commissie bedanken. Ik wil positief beginnen en zeggen dat ik het volledig eens ben met de Commissie en de Raad over het feit dat we niet te kritisch en negatief moeten zijn over de resultaten van de Top van Johannesburg. Ondanks deze resultaten is er toch een zekere winst geboekt als blijkt dat steeds meer mensen beschikken over drinkwater, goede sanitaire voorzieningen, voedsel en minder chemicaliën in het milieu. Ik vind dit zonder meer een succes, en de eer komt ons allen toe. Zonder de Europese Unie waren we in Johannesburg namelijk nooit zover gekomen. Dit is wellicht een van de bronnen van de frustratie van het Parlement. Al voor de Top van Göteborg hebben we ons in het Parlement actief ingezet voor duurzame ontwikkeling. Veel mensen hebben onze lijst met wensen vergeleken met een te overdadig versierde kerstboom. We zijn het echter eens geworden over de eisen en de manier waarop de Unie de noodzakelijke maatregelen moet treffen. Onze frustratie komt voort uit het feit dat wij niet bereikt hebben wat wij wilden. Als onze verlanglijst beschouwd wordt als een te overdadig versierde kerstboom, kan het resultaat van Johannesburg gezien worden als een uitgevallen kerstboom, maar toch een kerstboom.
Onze frustratie komt ook tot uiting als wij niet de kans krijgen onze capaciteiten en kennis tijdens de topontmoetingen te benutten. Die boodschap moet de Commissie ter harte nemen, vind ik. Het gaat om de verhouding tussen het Parlement en de Commissie. Dit is echter iets waarover wij veel minder gefrustreerd zouden moeten zijn dan over de situatie waarin de wereld zich bevindt. Dat zouden we vandaag eigenlijk moeten bespreken. De eventuele problemen tussen het Parlement en de Commissie over wie wat mag zeggen op de internationale topontmoetingen kan elders wel worden besproken. Wij moeten ons nu concentreren op het probleem dat echt aangepakt moet worden.
Het is goed te weten dat wij nu echt aan de slag moeten. Wij moeten erop toezien dat de toezeggingen en beloftes die de Europese Unie in Johannesburg heeft gedaan tot uitdrukking komen in ons beleid en dat zij zichtbaar worden in onze begroting. Ik zou willen dat zowel de Raad als de Commissie in februari terugkwamen bij het Parlement om uiteen te zetten wat men tot dusver heeft gedaan en wat men wil dat er in de toekomst gaat gebeuren, zodat aan de verplichtingen van Johannesburg kan worden voldaan. In dit verband wil ik vanzelfsprekend de financiële steun benadrukken. Het niveau van de internationale financiële steun van de lidstaten is pijnlijk laag. Slechts enkele landen houden zich aan de gemaakte afspraken hierover.
Ik zou ook enkele woorden willen wijden aan andere verplichtingen die de Europese Unie op zich heeft genomen, zoals in Kyoto, en aan ons eigen klimaatprogramma, dat de Commissie ruim een jaar geleden heeft goedgekeurd. Dat wil zeggen een tweejarig programma dat de helft van de strategie vormt voor de bestrijding van klimaatverandering in Europa. Op de andere helft, de handel in emissierechten, komen we in oktober terug met de heer Moreira da Silva. Ik betreur het dat wij de emissierechten nu niet kunnen bespreken, maar ik wil toch iets zeggen over het verslag dat de Commissie ruim een jaar geleden openbaar heeft gemaakt.
Het programma van de Commissie brengt ons een heel eind op weg, maar ontbeert een groot aantal essentiële aspecten. Het landbouwbeleid blijft weliswaar onbesproken, maar kan nu wellicht na een jaar worden opgenomen. Wat betreft onze doelen en de vermindering van 8 % die wij willen bewerkstelligen, is het essentieel dat het klimaatbeleid de basis vormt voor het energiebeleid. Dit zal zeker de uitvoering van ons energiebeleid in de toekomst beïnvloeden. Wij moeten erop toezien dat dit tot uiting komt in onze onderzoeksprogramma's en in de richtlijnen die de Commissie heeft toegezegd, zoals de richtlijn inzake de openbare aanbesteding op energiegebied.
Het vervoer vormt nog steeds het grootste probleem. Er zijn geen goede oplossingen voorhanden, wat men gênant zou kunnen noemen. Minder gênant zijn de voorbeelden op lokaal niveau. De laatste autoloze zondag in Europa getuigt van een enorme betrokkenheid die wij veel vaker aan de dag zouden moeten leggen.
Langen (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek nu in mijn hoedanigheid van rapporteur voor advies over het Europees programma voor klimaatbescherming. Mijnheer Nielson, ik ben verbaasd over de zelfvoldaanheid die u in uw toespraak over het resultaat van de Top van Johannesburg tentoonspreidt. Daartoe is weinig reden en het heeft geen zin de pers te hekelen, want dat verandert de zaak ook niet.
Ik wil het hebben over dit programma voor klimaatbescherming dat 42 punten omvat, en met name ingaan op de tien punten die in de komende twee jaar gerealiseerd moeten worden. De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft dit programma in zijn geheel goedgekeurd, omdat ze van mening is dat maatregelen van alleen de lidstaten niet voldoende zijn. Desalniettemin staat het buiten kijf dat de verantwoordelijkheid voor het nakomen van de met klimaatverandering verband houdende doelstellingen in de eerste plaats bij de landen ligt die het Protocol van Kyoto hebben ondertekend. Dat betekent dat ook de lidstaten van de Europese Unie verantwoordelijk zijn en dat de verdeling van de lasten een vrijwillige overeenkomst binnen de Europese Unie is. De maatregelen die de Commissie voorstelt, en die het Parlement ondersteunt, mogen deze doelstellingen derhalve niet tegenwerken.
Het is daarom van belang dat er bij de beoordeling van de maatregelen wordt gelet op de meest efficiënte en goedkoopste maatregelen, die vervolgens als eerste doorgevoerd moeten worden. Het is dus niet de bedoeling dat er zomaar maatregelen worden genomen die veel geld kosten en die de industriële concurrentiepositie van de Europese Unie in gevaar brengen. We moeten daarentegen beginnen met de maatregelen die het snelst gerealiseerd kunnen worden.
Op dit moment zijn er evenwel nog niet veel voorstellen gedaan. We hebben nu twee voorstellen op tafel liggen. Het eerst heeft betrekking op de biobrandstoffen die weliswaar een goede oplossing vormen maar duur zijn, en het tweede gaat over de emissiehandel. Met betrekking tot de emissiehandel heeft de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie voorgesteld tot 2008 een vrijwillige experimenteerfase in te voeren in plaats van een verplichte handel. Mijns inziens moet deze doelstelling vanuit het industriebeleid in overweging worden genomen.
Voor mij zijn vier Scandinavische sprekers aan het woord geweest. Mijns inziens zijn wij er allemaal gezamenlijk verantwoordelijk voor dat wij de doelstellingen op het gebied van het industriebeleid en de concurrentiepositie van onze economie niet uit het oog verliezen, hoezeer wij ook de noodzaak van een zinvol Europees programma voor klimaatbescherming onderschrijven.

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het hebben over de Top van Johannesburg en mijn collega Peter Liese zal nader ingaan op het verslag-Hulthén. In tegenstelling tot vele anderen, voor wie de Top reeds op voorhand tot mislukking was gedoemd, is het Parlement met hoge ambities naar Johannesburg vertrokken. Anders gezegd, wij hebben niet de zijde van de cynici gekozen die vóór hun vertrek geen hooggespannen verwachtingen wilden wekken om de kleine overwinningen naderhand als een groot succes te kunnen voorstellen.
Onze houding werd ingegeven door de volgende twee overwegingen. Ten eerste wilden wij rekening houden met de behoeften van onze planeet, die zowel op milieugebied als vanuit maatschappelijk oogpunt in een absolute noodsituatie verkeert. Daarom kon dit Parlement onmogelijk aanvaarden dat de Top slechts een middelmatig resultaat zou opleveren. Ten tweede waren wij ons ervan bewust dat wij deze unieke gelegenheid, die zich tien jaar geleden niet voordeed en zich wellicht ook de eerstvolgende jaren niet zal herhalen, onder geen beding mochten laten voorbijgaan, aangezien dat werkelijk tragische gevolgen zou hebben. Daarom zijn wij vertrokken met hoge ambities en met een sterk gevoel van samenhorigheid en solidariteit tussen de verschillende fracties. Nu de Top achter de rug is, moet ik toegeven dat wij een stap in de goede richting hebben gezet en dat wij verder zijn gegaan dan in Rio, maar wij hebben helaas minder bereikt dan nodig was. Het is waar dat er resultaten zijn behaald, maar die zijn volkomen ontoereikend om de tekenen van niet-duurzame ontwikkeling waarvan onze planeet het slachtoffer is een halt toe te roepen.
Samen met de positieve resultaten die het Deense voorzitterschap en de Commissie in verband met de tijdschema's en doelstellingen hebben genoemd - met name voor wat betreft armoede, watervoorziening en gezondheidszorg - vraag ik uw aandacht voor een andere gunstige ontwikkeling: de wijziging van de aard van de Top. In Rio zijn wij blijven steken bij het beginsel van duurzame ontwikkeling, maar in Johannesburg hebben wij daaraan concrete acties gekoppeld. Daarmee heeft de aard van de Top een kwalitatieve sprong voorwaarts gemaakt. Ook het beginsel zelf is in gunstige zin geëvolueerd: het concept van duurzame ontwikkeling heeft een nauwe band tot stand gebracht tussen milieu en armoede. Dat lijkt mij ook een kwalitatieve sprong voorwaarts: het voornemen om armoede uit te bannen en tezelfdertijd aantasting van het milieu te voorkomen. Het derde punt betreft de actoren: de omkering van de niet-duurzame ontwikkeling is niet langer een verplichting die uitsluitend op de naties en de nationale staten rust. Dankzij het grote aantal goedgekeurde partnerschappen wordt de deelname van het maatschappelijk middenveld gewaarborgd. Zowel de overheid als de privé-sector zijn bij deze doelstelling van duurzame ontwikkeling betrokken.
Dan wil ik het nu over de schaduwkanten van de Top hebben. Het was uiteraard een ontgoocheling te moeten vaststellen dat er geen kwantitatieve doelstelling voor hernieuwbare energiebronnen en voor de omkering van de huidige trend van verlies van biodiversiteit is vastgesteld. Ik zou daar evenwel nog een ander mijns inziens negatief punt aan willen toevoegen dat hier niet door het Deense voorzitterschap en de Commissie is genoemd: er is geen aanzet gegeven tot een institutionele hervorming op milieugebied. Deze Top was evenwel een uitstekende gelegenheid geweest om enerzijds bestaande instellingen zoals de Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie milieubewuster te maken en anderzijds nieuwe instellingen in het leven te roepen die de globalisering in dienst stellen van het streven naar duurzame ontwikkeling. Ik denk bijvoorbeeld aan de oprichting van een Wereldmilieuorganisatie. Deze kwestie is tijdens de Top niet genoemd of besproken. Zij stond niet op de agenda. Dat vind ik betreurenswaardig.
Nog een laatste negatief woord over Kyoto. Voor velen staat Kyoto aan de positieve zijde van de balans van deze Top, maar ik boek het aan de debetzijde. Rusland, Canada, India en China hebben inderdaad veelbelovende toekomstverklaringen afgelegd. Van deze Top verwachtte men echter geen verklaringen of intenties ten aanzien van Kyoto; van deze Top werd verwacht dat hij aanleiding zou geven tot de praktische toepassing van het Protocol van Kyoto. Tien jaar na de Top van Rio is er nog steeds geen aanzet gegeven tot de concrete uitvoering van Kyoto.
Tot slot zou ik het nog even willen hebben over de rol van het Parlement en de betrekkingen met de Commissie en de Raad. Het is onze gewoonte om bij dit soort topconferenties lof toe te zwaaien aan de Commissie en kritiek uit te oefenen op de Raad. Ditmaal waren de zaken omgekeerd: de uitstekende betrekkingen met het Deense voorzitterschap waren een toonbeeld van transparantie en goede verstandhouding, maar helaas lag de samenwerking met de Commissie onder het niveau dat wij van commissaris Wallström en de conferenties over klimaatverandering gewend zijn. Tijdens de Topconferenties over klimaatverandering verliep de samenwerking uitstekend. In dit geval waren transparantie, samenwerking en goede verstandhouding helaas ver zoek.
Lange (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, mijnheer de voorzitter van de Raad, bij de Top van Johannesburg ging het inderdaad niet alleen meer om de mooie woorden die al zo vaak zijn gezegd, maar om afspraken voor concrete stappen. Daartoe was het volgens mij ook de hoogste tijd, want het was al lang bekend wat er moest gebeuren. Juist als wij wereldwijd voor duurzame ontwikkeling willen zorgen, moeten wij ons in veel landen op deze aarde richten op armoedebestrijding en op sociale cohesie. Dat laatste is immers van fundamenteel belang voor duurzame ontwikkeling en milieuvriendelijk gedrag.
Ik vond het derhalve heel jammer dat de huidige Amerikaanse regering met allerlei trucjes heeft geprobeerd concrete afspraken tegen te houden, met name om tenslotte de eigen economische belangen prioriteit te geven. Daar mogen wij volgens mij geen doekjes om winden, zeker gezien de pogingen van de Europese Unie als motor van deze top om de juiste vragen te behandelen en de juiste doelstellingen voor duurzame ontwikkeling vast te leggen. Helaas is er van deze voornemens slechts de helft terechtgekomen, met name omdat het grootste industrieland ter wereld roet in het eten heeft gegooid. De EU was de motor en heeft met name op het gebied van de watervoorziening, de bevordering van een gezond leefmilieu en milieuvriendelijke productie de juiste richting aangegeven.
De dagelijkse discussies met de Commissie vond ik goed en juist, en ik ben er ook dankbaar voor dat de Raad drie maal zeer uitvoerig met de parlementaire delegatie heeft gediscussieerd. Desalniettemin blijft het Parlement bij zijn eis dat in ieder geval de delegatieleider morgen deelneemt aan de EU-coördinatie en het daadwerkelijke onderhandelingsproces kan volgen en beoordelen.
Als je echter met je vinger naar het juiste vraagstuk wijst, wijzen er vaak drie vingers terug naar jou. Dat geldt ook voor de kwestie van de duurzame ontwikkeling. De eerste vinger is ons landbouwbeleid. Hoe kunnen wij een daadwerkelijk ingrijpende verandering van de wereldwijde productie verlangen als wij met ons landbouwbeleid, met onze subsidies de gezonde handel belemmeren, als onze landbouwsubsidies een veelvoud zijn van het bedrag dat wij aan ontwikkelingshulp uitgeven?
De tweede vinger is het wereldwijde handelsstelsel. Is dat wel eerlijk? Als we naar de huidige situatie van de koffieboeren kijken, moeten we constateren dat dit stelsel nodig herzien moet worden, evenals de internationale geldstromen. Die moeten op eerlijke investeringen gericht zijn en niet op maximale kortetermijnwinst. De derde vinger is het beleid in onze eigen activiteiten. Is dat wel duurzaam? Wat moeten wij doen om ervoor te zorgen dat het vervoer en de particuliere huishoudens binnen de Europese Unie op duurzame ontwikkeling zijn gericht? Alleen als wij zelf het goede voorbeeld geven en doen wat wij van anderen verwachten, komen wij geloofwaardig over op de rest van de wereld. Daarom is het programma voor klimaatbescherming een belangrijke aanzet om het milieubeleid te combineren met economisch prestatievermogen en sociale rechtvaardigheid.
Sanders-ten Holte (ELDR).
Voorzitter, de vraag vandaag is in hoeverre er op de Top van Johannesburg ook daadwerkelijk resultaten zijn geboekt en welke rol de EU daarin heeft gespeeld. Is er nu vooruitgang geboekt in dit ambitieuze dossier? Zijn er nieuwe concrete doelen en vooral ook tijdspaden vastgesteld? Zijn oude doelen bevestigd? Nog belangrijker vind ik de vraag, hoe gaat het nu verder? Gaan we nu wereldwijd aan de slag? Het is de hoogste tijd! Als we over de hele linie kijken en bedenken in welk klimaat de onderhandelingen hebben plaatsgevonden, dan beoordeelt mijn fractie de uitkomst gematigd positief. Het had slechter kunnen zijn. Maar wij hebben zeker enkele punten van kritiek. Positief zijn wij met name, dat wil ik hier duidelijk zeggen, over de rol die de Europese Unie heeft gespeeld. Een voortrekkersrol, zeker wat betreft de wereldwijde verbintenis om te zorgen dat meer dan een miljoen mensen basale sanitaire voorzieningen krijgen en op hun manier menselijke waardigheid, betere gezondheid en een betere leefomgeving krijgen.
Verder hebben we afspraken bereikt over het terugdringen van de overbevissing, ten aanzien van gevaarlijke chemicaliën, en hebben we multinationals verantwoordelijk gesteld voor destructieve praktijken. Ook dat staat allemaal stevig op de agenda. Wij zijn ook blij met het vastleggen van de verbintenis op het gebied van gender- mainstreaming. Voorts vinden wij dat de liberale ideeën, waar we al sinds jaar en dag op hameren, stevig zijn verankerd in het actieplan. En ik doel natuurlijk op corruptiebestrijding, handhaving van de rechtsstaat, democratie, mensenrechten en goed bestuur. Dit zijn voor ons cruciale elementen voor het aangaan van nieuwe partnerschappen met ontwikkelingslanden.
Alles overziend en het klimaat in ogenschouw genomen, mogen wij ons gelukkig prijzen dat wij erin geslaagd zijn dat de wereld niet op zijn schreden terugkeert. Ondanks de ferme tegenwind van de Verenigde Staten en sommige andere landen. Ja, onwil om tot redelijke afspraken te komen. En met name de VS hebben keer op keer de gelegenheid aangegrepen om tegen te zijn. Onbegrijpelijk! Het is vooral dankzij het eensgezinde optreden van de Europese Unie dat er überhaupt vooruitgang is geboekt. Ik heb het met eigen ogen kunnen waarnemen: het was de EU op haar best. Een echte wereldspeler. Een trendsetter. De Europese Unie bepaalde keer op keer de agenda. Daarvoor gaat dan ook dank naar de onderhandelaars.
Wij hebben natuurlijk ook kritiek. Wij vinden dat de EU te snel door de bocht is gegaan over duurzame energie. Wij vinden dat het nieuwe partnerschap voor energie beter gelanceerd had moeten worden en van tevoren besproken had moeten worden in het Parlement. Ten slotte de politieke legitimering: dat heeft mij gestoord en ik ben het eens met mijn collega's. Ik zal daar verder niet op ingaan. Het is een gemiste kans dat het EP daar niet duidelijker als Dritte im Bunde is opgetreden.
Maar ten slotte wil ik toch graag mijn dank en mijn respect en waardering uitspreken.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Miranda (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, verklaarde aan het einde van de Top van Johannesburg dat men van dit soort conferenties geen wonderen mag verwachten. Ik voeg daaraan toe dat deze conclusie ook van toepassing is op de resultaten van de vorige topconferenties, met name op die van Rome en Monterrey. Ook wij zijn evenwel van oordeel dat wij meer mochten verwachten dan op de Top werd bereikt. Er bestond overigens behoefte aan heel wat meer.
Uiteraard ligt het niet in onze bedoeling om de vastgestelde doeleinden en de aangenomen tijdschema's te minimaliseren, met name voor wat betreft de toegang tot drinkwater en eerstelijns gezondheidszorg, het gebruik en de productie van chemicaliën en het herstel van de visbestanden. Om nog maar te zwijgen van andere reeds eerder geformuleerde streefdoelen die bij deze gelegenheid zijn bekrachtigd. Anderzijds mogen wij ook de onmiskenbare fiasco's niet uit het oog verliezen of negeren. Op diverse andere terreinen lieten de resultaten immers sterk te wensen over, met name op het vlak van de hernieuwbare energiebronnen waarvoor de Europese Unie zich zozeer heeft ingezet.
Bovendien mogen wij niet vergeten dat de middelen en zelfs de wil die nodig is om de aangenomen doelstellingen te verwezenlijken onvoldoende gedefinieerd zijn. Een blik op de vastgestelde termijnen volstaat om dit te bevestigen. Ofschoon er, zoals ik al zei, enkele nieuwe doelstellingen zijn vastgesteld, is er geen relevante en concrete vooruitgang geboekt ten aanzien van de slappe afspraken van Monterrey inzake financiële middelen, officiële ontwikkelingssteun en kwijtschelding van schulden. Wij weten dat men besloten heeft een solidariteitsfonds op te richten om de armoede uit te bannen. Wij weten echter ook dat dit fonds op louter vrijwillige deelname gebaseerd is en geen bindend karakter heeft. Daarom kunnen wij hiervan geen indrukwekkende resultaten verwachten. Bovendien blijkt uit dit initiatief dat de ontwikkelde landen er niet in zijn geslaagd om het reeds enkele decennia geleden toegezegde steunniveau ook daadwerkelijk toe te passen. Met andere woorden, aangezien wij niet over de nodige middelen beschikken, ziet het ernaar uit dat wij ons eens te meer op het terrein van de goede intenties begeven. De ervaring heeft ons evenwel geleerd dat de intentieverklaringen van Rio grotendeels dode letter zijn gebleven. Ik betreur echter vooral dat de Top van Johannesburg geen duidelijke, objectieve koers heeft aangegeven om de centrale doelstelling van de Top te verwezenlijken, die overigens ook als motto dienst deed: duurzame ontwikkeling. Wij zouden het op prijs stellen als op dit vlak dezelfde verplichtingen, verantwoordelijkheden en welomlijnde doelstellingen zouden gelden als die welke op de handelsconferenties zijn vastgesteld. Het is echter overduidelijk dat ook de wil en de politieke prioriteiten niet dezelfde zijn. Met name degenen die de uitkomst van deze conferenties bepalen, schieten op dit punt tekort. In dit verband moet ik u eraan herinneren dat staatssecretaris Colin Powell de toon zette door nadrukkelijk te stellen dat de handel de motor van de ontwikkeling is en dat Johannesburg een belangrijke stap betekent op de weg tussen Doha en de toekomst. Veel van wat er in Johannesburg is gebeurd, valt te verklaren in het licht van deze twee uitspraken waarin alles ondergeschikt wordt gemaakt aan de handel.

Turmes (Verts/ALE)
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, het gebrek aan succes in Johannesburg is een gevolg van de veranderingen in het politieke klimaat. Veranderingen in het politieke klimaat vinden niet alleen in de VS plaats, maar ook in de EU omdat wij nu een politieke agenda hebben die meer door de handel wordt bepaald dan in 1992. De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie is van mening dat we in de ogen van de G77-landen niet langer geloofwaardig zijn als we hier geen verandering in brengen en als wij nalaten vier steunpilaren aan ons internationale beleid toe te voegen.
Ten eerste is de bewaking onvoldoende. Wij hebben in de EU een bindende afspraak nodig met betrekking tot 0,7% van de officiële ontwikkelingshulp. Ten tweede moeten we stoppen met landbouwsubsidies. Ten derde moeten we in Europa nieuwe wegen inslaan op het gebied van de productie- en consumptiepatronen. Ten vierde dienen we dominante handelsposities te beëindigen en niet alleen een beter evenwicht tot stand te brengen tussen multilaterale milieuovereenkomsten en de handel, maar ook bindende akkoorden invoeren voor grote ondernemingen met betrekking tot een sociale en verantwoorde bedrijfsvoering.
Als we kijken naar de manier waarop de onderhandelingen in Johannesburg zijn gevoerd -overigens ook een van de redenen waarom de Top weinig succesvol was - moeten we constateren dat wij vertegenwoordigd werden door een commissaris die voornamelijk aandacht had voor handelskwesties. De commissaris voor Milieuzaken had wellicht hele goede redenen om de Top slechts voor ongeveer 48 uur bij te wonen, maar daarnaast werden we ook nog eens geconfronteerd met een commissaris die een substantieel deel van de onderhandeling al maanden vóór de Top via geheime onderhandelingen had bekokstoofd zonder op enigerlei wijze rekening te houden met de democratische beginselen.
Tot slot kwamen we veel slechter beslagen ten ijs wat het partnerschap voor energie betreft dan dat voor water. Dat was een andere reden waarom we op dit vlak niet snel knopen konden doorhakken en u beiden, geachte commissarissen, hebben daarnaast ook nog eens een brief ondertekend waarin getracht werd om de rol van nucleaire energie binnen dit partnerschap op een andere manier te benaderen. Kunt u ons de duidelijke toezegging doen dat dit Parlement in de toekomst veel meer bij dit partnerschap betrokken zal worden, zoals we ook in ons verslag verzocht hebben?
Sandbæk (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de Top van Johannesburg heeft slechts weinig concrete resultaten opgeleverd en biedt slechts enkele wazige perspectieven voor toekomstige wereldwijde initiatieven voor duurzame ontwikkeling. Wat het hoogtepunt van de Top had moeten worden - de politieke verklaring - was slechts een zwak en rommelig samenraapsel van de eigenbelangen van de verschillende landen, waarin de mensenrechten niet rechtstreeks worden genoemd, het aan de ondernemingen zelf wordt overgelaten te controleren of zij hun verantwoordelijkheid opnemen en waarin de vaststelling dat de beloften van Rio niet nagekomen zijn, geschrapt is. Deze verklaring zal er nooit in slagen het kwaad met de wortel uit te roeien en de situatie van de armen in de wereld duurzaam te veranderen.
De EU noch de VS waren bereid concessies te doen aan de ontwikkelingslanden op het gebied van de handel en de ontwikkelingshulp. De heren Lange en Turmes noemden de communautaire steunregelingen voor de landbouw, die van fundamenteel belang zijn. Daarom was het ook zo moeilijk vorderingen te boeken op het gebied van het milieu en de mensenrechten. Dit alles was het resultaat van urenlange onderhandelingen achter gesloten deuren, terwijl in verschillende hoofdstukken van de verklaring sprake is van een ruim overleg met de partners.
De Top van Johannesburg bevestigde de rol die de VS al tien jaar speelt op het gebied van het milieu en het ontwikkelingsbeleid. Eerst hollen ze de overeenkomsten volledig uit en daarna weigeren ze de overeenkomst te ondertekenen. De EU heeft helaas niet veel meer om trots op te zijn. "Laat ons een overeenkomst sluiten die honderden miljoen mensen hoop en licht brengt in plaats van vertwijfeling en duisternis" zei Anders Fogh Rasmussen in zijn toespraak op de Top. Helaas vind ik deze mooie woorden niet terug in de resultaten. Water en sanitaire voorzieningen: dat is positief, maar als je bekijkt hoe weinig beloften van bijvoorbeeld Cairo zijn nagekomen, wil ik eerst concrete resultaten zien vooraleer ik deze beloften geloof.
Zijn internationale topbijeenkomsten dan niet zinvol meer? Ja en neen. Zolang de rijke leiders in de wereld niet echt bereid zijn het leven van de arme mensen in de wereld te verbeteren, kunnen we het geld beter niet meer aan dure conferenties en topbijeenkomsten besteden. Geen enkele arme stilt zijn honger met luchtkastelen.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de publieke opinie in heel de wereld wordt het langzamerhand moe naar berichten te luisteren over milieutoppen die tot zwakke resultaten leiden. De Top van Rio gaf nog aanleiding tot hooggespannen verwachtingen. Er waren in theorie goede initiatieven en mooie woorden. De daarop volgende daden waren echter dusdanig teleurstellend dat de wereldwijde milieubeweging nagenoeg stil geworden is.
Tijdens de Top van Kyoto is het in ieder geval gelukt een doelstelling te formuleren. De lange termijnen voor de verwezenlijking ervan werken echter volkomen verlammend. De Top van Johannesburg liep volgens de verwachtingeb op een nieuwe teleurstelling uit. En iedere mislukte top doet meer kwaad dan goed, omdat er daardoor een gelaten stemming ontstaat.
Desalniettemin wil ik ook de positieve kanten van de Top van Johannesburg aanhalen. De Europese Unie heeft voor het eerst concreet de te volgen weg aangegeven, een weg die via de ontwikkeling van de hernieuwbare energiebronnen loopt. Het is uiteraard jammer dat het voorstel voor een wereldwijde verhoging van een procent niet is aangenomen. De EU krijgt nu echter de kans om binnen haar grenzen te laten zien en te bewijzen dat de omschakeling op hernieuwbare energiebronnen alleen maar voordelen oplevert. Daarmee kunnen wij niet alleen de klimaatramp verminderen, maar ook vijf maal zo veel arbeidsplaatsen creëren dan met het traditionele energiegebruik, wereldwijd de energiebronnen sparen en met de hernieuwbare energiebronnen technologieën ontwikkelen die wij kunnen exporteren. Twee miljard mensen in de wereld hebben immers geen elektriciteit.
Wij moeten er nu hard aan gaan werken en aantonen dat wij de doelstellingen van het Witboek inzake hernieuwbare energiebronnen daadwerkelijk kunnen realiseren. Daarbij wil ik u erop wijzen dat wij al tamelijk ver achterliggen op onze doelstelling van een verdubbeling voor 2010.

De Voorzitter.
Ik wilde de collega's op de hoogte brengen van het verdere verloop van de werkzaamheden. Wij wilden aanvankelijk dit deel om 10.00 uur afronden om daarna op verzoek van de collega's in de zaal gedurende 45 minuten een vrij debat te kunnen voeren. Helaas heeft nagenoeg niemand de spreektijd gerespecteerd, met uitzondering van de fungerend voorzitter van de Raad, wat wij ten zeerste waarderen. Nu hebben de twee commissarissen gevraagd om het woord te mogen voeren voordat wij deze nieuwe fase van het debat inluiden. Dit zal waarschijnlijk naar aanleiding zijn van hetgeen mevrouw Hulthén heeft gezegd. De commissarissen krijgen ook verderop in het debat nog het woord, dus ik vraag hen vriendelijk om het kort te houden. Wij zijn nu pas halverwege het debat.

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil een opmerking maken over de agenda. We moeten de commissarissen mijns inziens vragen na en niet tijdens het debat hun standpunt te geven. Nu zijn de afgevaardigden aan de beurt!

De Voorzitter.
Mijnheer Liese, ik weet ook wel dat de commissarissen aan het eind van het debat het woord zullen voeren. Zij hebben mij echter uitdrukkelijk om het woord gevraagd, en dat kan ik hen niet weigeren.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, wij laten het volledig aan u over. Doet u maar zoals u goeddunkt.

De Voorzitter.
Ik dank de twee commissarissen voor hun inschikkelijkheid. Eerlijk gezegd vond ik het ook een beetje vreemd dat zij drie keer het woord zouden voeren tijdens het debat. De twee commissarissen zullen dus aan het eind antwoorden, na het vrije debat dat thans zal plaatsvinden. Daarna komt de tweede ronde met de spreekbeurten van degenen die op de sprekerslijst staan ingeschreven.

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek als schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Volkspartij over het verslag-Hulthén, maar ik kan niet nalaten te zeggen dat ik stomverbaasd ben over het gedrag van met name commissaris Nielson. Uitgaande van de berichten van de collega's die in Johannesbrug waren en van het optreden van de commissaris hier vandaag vraag ik mij af of het wel zin heeft dat een parlementaire delegatie op die manier aan dergelijke topconferenties deelneemt.
Ik ga nu echter over tot het verslag-Hulthén. Ik wil mevrouw Hulthén danken voor haar uitstekende verslag over klimaatbescherming. Door de overstromingsramp in Duitsland en zijn buurlanden is deze kwestie zogezegd weer naar boven gespoeld. We kunnen weliswaar niet zeggen dat deze overstroming een direct gevolg was van de klimaatverandering, maar het is algemeen bekend dat dergelijke gebeurtenissen steeds vaker zullen voorkomen, als we nu niet snel actie ondernemen. Daarom is het Europees programma voor klimaatbescherming zo belangrijk. De voorstellen van de Commissie zijn tot dusver echter niet ambitieus genoeg. De emissiehandel is in het Parlement zeer omstreden en de commissaris weet dat ik de heer Moreira da Silva nadrukkelijk ondersteun in zijn inspanningen om het voorstel van de Commissie te verbeteren en niet af te zwakken. Het voorstel van de Commissie inzake de emissiehandel is evenwel slechts een onderdeel van een uitgebreide strategie. Tot dusver is er te weinig gedaan op het gebied van het vervoer en de begroting waardoor er grote concurrentieverstoringen kunnen ontstaan. Als wij niet uitkijken zou dat bijvoorbeeld ten koste kunnen gaan van de trein en in het voordeel kunnen zijn van het vrachtverkeer.
Wij wachten nog steeds op een voorstel voor energie-efficiëntie van apparaten. Mevrouw de Palacio moet nu spoedig een zeer ambitieus voorstel presenteren waarmee wij over een uitgebreide strategie zouden beschikken. Ik wil de aandacht van de afgevaardigden met name richten op paragraaf 16 van het verslag-Hulthén. Daarin gaat het om de afschaffing van subsidies die schadelijk zijn voor het milieu en het klimaat. Dit is een lastige kwestie maar wij houden vast aan ons standpunt. Er moet een inkomstenneutrale heffing op de uitstoot van schadelijke stoffen worden ingevoerd voor alle sectoren die niet bij de emissiehandel zijn betrokken. Dat betekent dat de industrie zich moet afvragen of zij, als zij zich verzet tegen emissiehandel, liever een dergelijke heffing heeft. Mijns inziens zal er dan een zakelijke discussie over dit onderwerp ontstaan.

Read (PSE)
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik sta positief tegenover het deel van de voorgestelde ontwerpresolutie dat over de gezondheid en over het realiseren van doelstellingen op dat gebied gaat. Ten eerste is de vermindering van de toename van HIV-AIDS absoluut een cruciale doelstelling. Het gaat namelijk om een ziekte die de levensverwachting in het Afrikaanse gebied ten zuiden van de Sahara heeft teruggebracht van 62 tot 47 jaar. Wij beschikken over betrouwbare schattingen waaruit blijkt dat 50% van de vijftienjarige meisjes in Zuid-Afrika aan HIV-AIDS zal sterven als de aanpak van die ziekte niet verandert. Een van de manieren om de ziekte aan te pakken is via microbiciden. Er zou juist voor deze karakteristieke vorm van preventie gekozen moeten worden omdat vrouwen hierdoor, in tegenstelling tot de conventionele beschermingsmethoden, een eigen verantwoordelijkheid kunnen nemen voor het gebruik ervan. Het probleem is dat er te weinig in de ontwikkeling van microbiciden geïnvesteerd wordt en dat het nog een aantal jaren duurt voordat dergelijke behandelingen beschikbaar zijn. Het werven van fondsen voor klinische tests is een groot probleem.
Met mijn tweede opmerking wil ik de aandacht van mijn collega's richten op de eigen inspanningen van het Parlement ten behoeve van het zesde kaderprogramma. Via dit programma geeft de Europese Unie een hoge prioriteit aan het bestrijden van de armoede die verband houdt met infectieziekten, zoals aids, malaria en tuberculose.
Tot slot nog een opmerking over de toegang tot medicijnen. Ik hoop dat het huidige conflict over de TRIP's en de mogelijke belemmeringen bij de toegang tot de meest geavanceerde medicijnen spoedig overbrugd zullen worden. Er bestaat ook een tekort aan generieke medicijnen, de goedkopere medicijnen, en aan andere vormen van behandeling die net zo belangrijk zijn in landen waar de armoede zo wijdverbreid en de waterkwaliteit zo slecht is. Dat is een prioriteit en de Europese Unie moet alles in het werk stellen om een van de grootste bedreigingen voor de bevolking overal ter wereld af te wenden, namelijk ziekte.

González Álvarez (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb drie inleidende opmerkingen.
Ten eerste weten al degenen die zoals ik in Johannesburg aanwezig waren dat de Europese Unie een positieve rol heeft gespeeld. Zij was inderdaad de drijvende kracht achter de gebeurtenissen. Ten tweede moet ik u attenderen op de negatieve rol van de Verenigde Staten. De Amerikanen hebben de landen waarop zij pressie kunnen uitoefenen - ik vrees dat wij weldra de tel zullen kwijtraken - onder meer onder druk gezet om te voorkomen dat er een akkoord over hernieuwbare energiebronnen zou worden gesloten. Ten derde deel ik u mee dat onze fractie - een elfkoppige delegatie - de officiële Top en de alternatieve Top heeft bijgewoond en twee townships, te weten Soweto en Alexandra, heeft bezocht. Zij heeft derhalve met eigen ogen kunnen aanschouwen wat het betekent om zonder water en zonder gezondheidszorg in een uitermate schamele woning te leven.
Geachte commissarissen, ik moet toegeven dat de in het kader van de officiële Top gevoerde debatten mij na het bezoek aan de twee voornoemde townships bijzonder wereldvreemd leken. Zij hadden immers niets te maken met de realiteit die wij in de nabijheid van de veilige en weelderige officiële Top hadden kunnen aanschouwen. Dat is een gevoel waaraan ik hier uitdrukking moet geven. Daarom kan ik mij vinden in de kritische geest die in de resolutie van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid tot uiting komt. Zij dringt terecht aan op duidelijke en concrete doelstellingen, met name voor wat betreft de bescherming van de biodiversiteit en de hernieuwbare energiebronnen. Bovendien wordt onderstreept dat er ook op terreinen waar concretere doelstellingen van toepassing zijn, onder meer op het vlak van de armoedebestrijding, geen duidelijke economische doelstellingen zijn vastgesteld. Zo werd er op de Top bijvoorbeeld niet gesproken over een doelstelling die al dertig jaar lang tot het publieke domein behoren: het streven naar 0,7% voor ontwikkelingssteun. Er wordt geen stijging maar een uitgesproken daling van de ontwikkelingssteun waargenomen. Zolang de doelstelling van 0,7% niet wordt bereikt, blijven alle andere voornemens holle woorden.
Maar goed, ondanks onze kritische houding ten aanzien van de resultaten van de Top van Johannesburg moeten wij nauwlettend toezien op de correcte naleving van de minimumafspraken. Op dat punt ben ik het eens met de commissie en de rest van mijn collega's.

Lannoye (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, beide commissarissen hebben de positieve rol benadrukt die de Europese Unie tijdens de onderhandelingen op de Top van Johannesburg hebben gespeeld. Ik ben het met ze eens. Ik wil erop wijzen dat wij alleen daadwerkelijk vooruitgang kunnen boeken op dergelijke topbijeenkomsten als we geloofwaardig overkomen bij onze partners die deelnemen aan de onderhandelingen en aan het debat.
Onze geloofwaardigheid staat echter op het spel aangezien de Europese Unie op tal van beleidsgebieden het tegengestelde doet van wat ze zegt te willen doen. Neem bijvoorbeeld het GLB. Het huidige debat over de voorstellen van de heer Fischler maakt duidelijk dat de meeste lidstaten veranderingen tegenhouden en niet bereid zijn de privileges op te geven die wij ons hebben toegeëigend met de exportsteun. Wij moeten echt ons best doen om een einde te maken aan deze steunmaatregelen. Alleen dan zullen we namelijk geloofwaardig kunnen overkomen bij de landen die de negatieve gevolgen ervan ondervinden.
Als wij vasthouden aan de exportsteun zullen de deelnemers aan dergelijke topbijeenkomsten ons niet echt serieus nemen, dat wil zeggen niet serieuzer dan nu het geval is. Ze zullen niet naar ons luisteren omdat wij niet geloofwaardig zijn. Ik denk hierbij aan het landbouwbeleid en het visserijbeleid waarvoor ook een hervormingsvoorstel is ingediend. Als wij in de toekomst niet in staat blijken ons beleid op deze terreinen te herzien, zullen wij bij komende topbijeenkomsten niet meer gewicht in de schaal kunnen leggen dan nu het geval is. Na de Top van Johannesburg zullen er namelijk nog vele andere vergelijkbare bijeenkomsten worden gehouden. Het is bijzonder belangrijk dat wij eerst zelf orde op zaken stellen alvorens wij anderen de les lezen.
Cunha (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens geeft de formulering van de paragrafen 6 en 7 over het GLB en de landbouwsubsidies blijk van drie grote politieke vergissingen. Ten eerste is er de absolute onbekendheid met de Verklaring van Doha, waar de Europese Unie zich er niet alleen toe heeft verbonden haar eigen uitvoersubsidies te verlagen, maar bovendien heeft verkregen dat ook in alle andere soorten subsidies het mes wordt gezet, met name in de kredieten die door de Verenigde Staten van Amerika en de overheidsbedrijven van andere landen worden toegekend. Dat is een enorme overwinning die op naam van de Europese Unie moet worden geschreven.
Ten tweede stoelt deze formulering op een uitermate naïeve analyse. Het is niet realistisch te denken dat een unilaterale Europese subsidieverlaging de bestaande problemen uit de wereld kan helpen, net nu de Verenigde Staten een landbouwbeleid hebben goedgekeurd waarin de subsidies worden opgetrokken. Bovendien is het alom bekend dat dit nieuwe Amerikaanse beleid de wereldprijzen nog dieper doet ineenstorten, temeer daar dit land - en niet de Europese Unie - de belangrijkste exporteur is van landbouwproducten naar de derde wereld.
Ten derde is het onbegrijpelijk dat in deze verklaring met geen woord wordt gerept over het initiatief van de Europese Unie dat als 'alles behalve wapens' bekendstaat. Dat is immers de meest omvangrijke, de meest relevante en de meest vrijgevige toezegging die de ontwikkelde landen tot dusver aan de armste landen van de wereld hebben gedaan. Het is dan ook onbegrijpelijk dat deze kwestie hier wordt doodgezwegen en eenvoudigweg niet wordt behandeld. Dat betekent dat wij onze eigen inspanningen niet waarderen. Met de formulering van de paragrafen 6 en 7 van deze landbouwverklaring rijden wij onszelf in de wielen, zoals in politieke kringen wel vaker wordt gezegd. De onderhavige verklaring verzwakt de positie van de Europese Unie, een Europese Unie die tot dusver steeds het voortouw heeft genomen en de belangen van de armste landen energiek heeft verdedigd. In die zin is het van fundamenteel belang dat de voornoemde aspecten morgen tijdens de stemming worden gecorrigeerd.

Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de politieke situatie is dusdanig dat de resultaten van elke volgende internationale bijeenkomst als steeds onbevredigender worden ervaren, terwijl daadwerkelijke vorderingen nauwelijks meer geboekt lijken te worden.
Deze situatie deed zich voor na Rio en vervolgens na Kyoto, ondanks het feit dat de beide topbijeenkomsten zeer belangrijke referentiepunten waren op het gebied van de duurzame ontwikkeling. Het begrip duurzame ontwikkeling is een soort toverformule geworden die te pas en te onpas wordt gebruikt. In mijn ogen kan er eenvoudigweg geen sprake zijn van duurzame ontwikkeling zonder economische en sociale ontwikkeling. Armoede vormt het belangrijkste obstakel voor een verantwoord beheer van de natuurlijke hulpbronnen en het behoud van het milieu. De globalisering moet leiden tot een proces van wereldwijde economische ontwikkeling en daarmee tot daadwerkelijke solidariteit in onze wereld. Officiële ontwikkelingshulp alleen is niet voldoende, ook indien deze hulp zou worden verdubbeld of verdrievoudigd. Vijftig miljard dollar aan staatssteun is erg weinig. De Amerikanen geven hetzelfde bedrag uit voor het onderhoud van hun gazon! In 2001, het jaar waarin de internationale investeringen het niet erg goed deden, bedroegen de particuliere investeringen in de ontwikkelingslanden meer dan 200 miljard dollars, dat wil zeggen vier maal het bedrag aan staatssteun. Het is van bijzonder groot belang dat er onderhandelingen worden gevoerd over een multilaterale overeenkomst inzake investeringsbescherming zodat alle landen kunnen profiteren van particuliere investeringen. Om dit mogelijk te maken dienen er internationale arbitrage-instanties te komen voor geschillenregeling. Geen enkele particuliere investeerder, en zelfs geen ethisch georiënteerd investeringsfonds zal zonder waarborgen en zonder hoop op vergoeding zijn geld investeren. Zonder multilaterale regels zal er een wirwar aan bilaterale overeenkomsten komen. Er bestaan er al meer dan 1200! In geen enkele bilaterale overeenkomst is het de armste partner die de voorwaarden bepaalt. Duurzame ontwikkeling is alleen mogelijk als er wereldwijde normen bestaan, ook op het gebied van investeringen en de bescherming ervan.

Mantovani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil geen positief of negatief oordeel over de Wereldtop van Johannesburg vellen. Misschien kan ik ermee volstaan te zeggen dat het een noodzakelijke en nuttige bijeenkomst is geweest, ook al heeft het optimisme van Rio van tien jaar geleden plaats gemaakt voor een zeker wantrouwen met betrekking tot de doelstellingen en tijdschema's die gerealiseerd moeten worden. Er is een actieplan goedgekeurd waarin onder meer wordt gesproken over terugdringing van de armoede, over volksgezondheid, overdracht van technologie, handel. Ook is er een politieke verklaring aangenomen waarin gesteld wordt dat men gezamenlijk zal ijveren voor een beter gebruik en een betere verdeling van de natuurlijke hulpbronnen en de energiebronnen: dat zijn zonder meer ambitieuze doelstellingen, zowel voor de ontwikkelde landen als voor de ontwikkelingslanden. Gepoogd wordt op die manier een nieuw evenwicht in de betrekkingen Noord-Zuid en een duurzaam beleid van ontwikkeling en vooruitgang tot stand te brengen. Ik hoop echter wel dat deze conferentie niet zomaar een show van staatshoofden en regeringsleiders is geweest, maar dat zij inderdaad heeft aangetoond dat het thema van duurzame ontwikkeling tegenwoordig bovenaan op de agenda van de internationale politiek moet prijken. In Johannesburg is gebleken dat er behoefte is aan een supranationaal bestuur, om de vele economische, maatschappelijke en milieuproblemen van de aarde op stabiele wijze aan te pakken, met bijzondere aandacht voor de arme ontwikkelingslanden.
Ook de schuldenlast van de arme ontwikkelingslanden is ongetwijfeld een centraal vraagstuk. Het zal doorslaggevend zijn voor het welslagen van de strategie voor duurzame ontwikkeling op de lange en middellange termijn. In dit verband moet gezegd worden dat de transparantie, via de automatisering van de begrotingen van de ontwikkelingslanden, een essentiële voorwaarde is om verder te gaan op de weg van kwijtschelding van oude schulden.

Corbey (PSE).
Voorzitter, ik zal me concentreren op het Europees programma inzake klimaatverandering. Alles wat collega Anneli Hulthén daarover zegt, kan ik volledig en van harte onderschrijven, maar ik mis in het geheel één aspect en dat is de communicatie met de burger. De ernst van de mogelijke klimaatverandering begint na de recente overstromingen wel enigszins door te dringen, maar van de noodzaak tot handelen zijn nog weinigen zich bewust, laat staan overtuigd. Ik stel dan drie punten voor die de communicatie met de burger kunnen vergemakkelijken.
Ten eerste moeten volgens mij aan de burger duidelijke keuzes voorgelegd worden. Lidstaten hebben daarin een belangrijke rol, maar de Commissie kan veel doen om de keuzes te verhelderen. Wat betekent het bijvoorbeeld als ze de maximumsnelheid op snelwegen verlagen tot 100 km/uur? Hoeveel winsten boeken we dan? Wat betekent het als elk woonhuis een zonnepaneel op het dak krijgt of spaarlampen gebruikt? Zijn dit druppels op een gloeiende plaat of is het juist een substantiële bijdrage? Als de keuzes helder zijn kunnen burgers ook betrokken worden bij het klimaat. Dan kan klimaatbeleid ook klimaatpolitiek worden.
Ten tweede zou het klimaatbeleid veel meer in de context van ontwikkeling geplaatst moeten worden. Investeringen in duurzame energie zijn kostbaar, maar leveren ook wat op. Nu hebben 2 miljard mensen geen toegang tot elektriciteit. Duurzame energie is lokaal en kan een enorme impuls aan de ontwikkeling geven. Die boodschap moeten we niet alleen in Johannesburg uitdragen, maar ook in Brussel en Straatsburg en liefst elke dag.
Ten derde is er een vlaggenschip nodig. Lidstaten moeten gezamenlijk investeren in de ontwikkeling van duurzame energie en energie-efficiëntie. Zoiets als het Airbus-project. Het zesde kaderprogramma voor onderzoek en artikel 169 bieden daarvoor goede mogelijkheden. Een vlaggenschipproject is zichtbaar voor de burgers en kan een belangrijke betekenis hebben in de bewustwording.
Commissaris, wat mij betreft zou er wat meer enthousiasme kunnen zijn voor het klimaatbeleid. Tot nu toe brengen wij vooral een negatief signaal en een sombere boodschap. Meer aandacht voor de communicatie en de politieke aspecten zou kunnen bijdragen tot de betrokkenheid van burgers.

Langenhagen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb zojuist een bevestiging gekregen van de ministers van Visserij die in Reykjavik in IJsland bij elkaar zijn gekomen. Deze ministers komen onder andere uit de VS, Chili, Noorwegen, Sri Lanka, Tunesië en de Faeröer-eilanden. Zij zeggen eensgezind dat in Johannesburg de juiste beslissing is genomen. Er worden immers zelden echte politieke besluiten genomen. Iedereen is er meestal meer op gebrand zijn eigen of nationale belangen te verheerlijken, zeker als de hele wereld toekijkt.
Dit maal werd er een echt besluit genomen op het gebied van de duurzaamheid en de zo ernstig getroffen visserijsector. Dit principiële akkoord is snel tot stand gekomen. De boodschap luidt dat er nu niets meer te discussiëren valt en dat wij tot actie moeten overgaan. Dat is het appèl van Johannesburg aan de wereld. Daarmee zijn ook wij persoonlijk aangesproken hier in Europa en het Europees Parlement.
De hervorming van het Europees visserijbeleid is voor ons van zeer groot belang. Zij heeft een hoge prioriteit en mag niet voor al te doorzichtige onderhandelingstactieken en spelletjes worden misbruikt om op andere beleidsterreinen pluspunten te verzamelen. Dat wordt ook wel wederzijdse tegemoetkomendheid genoemd ten koste van de visserij. Dat is tijdens de Top van Johannesburg zeer duidelijk erkend. Voor 2015 moeten de bestanden zijn hersteld. Daarmee moeten wij nu haast maken. Ik hoop dat het ons lukt! Zeker nu wij in de Europese Unie aan het begin staan van een hervorming die niet meer vertraagd mag worden.

McNally (PSE)
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, u zult langzaam maar zeker wel denken dat we met onze toespraken in herhaling vallen. Prima: in een multinationaal orgaan met vele fracties betekent zoiets dat onze boodschap ook aankomt. Wij zijn het er bijvoorbeeld allemaal over eens dat energie veruit de grootste bijdrage levert aan de broeikasemissies. Sommigen onder ons vinden kernenergie duur, verouderd, in potentie gevaarlijk en absoluut geen oplossing voor energieproblemen. Wij zijn het er echter ook allemaal over eens dat vervoer het essentiële energieprobleem vormt: fossiele brandstoffen moeten door alternatieven worden vervangen en wel op zeer korte termijn. Wij zijn het erover eens dat hernieuwbare energie en doelmatig energiegebruik de sleutels tot de oplossing vormen. Dit werd ook in Johannesburg als zodanig erkend, maar helaas slechts in beperkte mate. Wij moeten echter via de EU op dit gebied snel actie ondernemen. De cruciale rol van energie bij de armoedebestrijding werd immers ook in Johannesburg onderkend. Bedenk ook dat wij via het nieuwe EU-programma COOPENER inzake hernieuwbare energie en efficiënt energiegebruik in de derde wereld een bijdrage leveren aan het vrijmaken van een deel van de beschikbare financiering; dat programma is dus erg belangrijk.
Bij de energievoorziening speelt trouwens een sterk genderaspect mee vanwege de taken die vrouwen overal in de ontwikkelingslanden vervullen.
Men is er niet in geslaagd doelstellingen voor hernieuwbare energie vast te stellen. Deze mislukking - waar de Verenigde Staten tot hun grote schande grotendeels verantwoordelijk voor zijn - kan echter gecompenseerd worden door de goodwill en inspanningen van de Europese Unie. Wat de tenuitvoerlegging betreft, heeft het geen zin om alleen maar gewoon elke topontmoeting bij te wonen. De activiteiten in de perioden tussen de topontmoetingen zijn namelijk cruciaal. Ik dring er bij u dan ook op aan, geachte commissarissen, om uw wetgevende bevoegdheden en bewakingsmogelijkheden te gebruiken om te zorgen dat de toezeggingen van Johannesburg, ook al zijn dat er te weinig, worden nagekomen.

Evans, Jillian (Verts/ALE)
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik was een van de afgevaardigden die de Wereldtop in Johannesburg hebben bijgewoond. Ik had het geluk een paar van de duizenden mensen uit de hele wereld te mogen ontmoeten die zich daar verzameld hadden om de aandacht te richten op een beleid waarin de mens centraal staat. Wij kregen telkens weer te horen dat de Top alleen maar succesvol kon zijn als het leven van de armste mensen in de wereld een andere wending zou nemen.
Wij verwachtten geen dramatische veranderingen en die hebben zich dan ook niet voorgedaan, maar er is wel redelijke vooruitgang geboekt. Wij hebben bijvoorbeeld geconstateerd dat er meer aandacht is voor een betere governance. Ik hoop dat dit Parlement steun zal geven aan de universele toetreding van alle ministers van Milieu aan de UNEP, het milieuprogramma van de VN. Dat zou het beginpunt kunnen zijn van een wereldwijde milieuorganisatie.
Hiermee zijn we bij de cruciale vraag van handhaving en bewaking aanbeland. De ervaring sinds Rio de Janeiro heeft ons geleerd dat het sluiten van overeenkomsten en de zorg voor de tenuitvoerlegging daarvan totaal verschillende dingen zijn. Tot onze vreugde bestaat nu eindelijk een kans dat het Protocol van Kyoto van kracht wordt, maar het was wel een lang en moeizaam proces. Welke concrete resultaten zal Johannesburg opleveren? Dat is nog niet duidelijk. Hoewel in de verklaring van Johannesburg sprake is van een veelomvattend proces - wat inhoudt dat de groepen die zich rond de Top in Johannesburg verzameld hadden, hierbij betrokken worden - blijft de vraag hoe dat in de praktijk gaat gebeuren. Ook de betrokkenheid van de regionale en lokale niveaus is daarbij belangrijk. Wij weten nu wat de rol van de particuliere sector zal worden, maar hoe zit dat met de verschillende overheidsniveaus?
Tot slot ben ik verheugd dat de pogingen om de biotechnologie als een vast bestanddeel van duurzaamheid op te nemen in Johannesburg ondanks de inspanningen van de Verenigde Staten zijna afgeketst. Dat gebeurde allemaal precies op het moment dat de Top probeerde munt te slaan uit een humanitaire crisis en hulp met genetisch gemanipuleerd voedsel op te dringen aan een aantal van de armste landen ter wereld. Een dergelijke handelswijze ondermijnt niet alleen de keuzevrijheid en de menselijke waardigheid, maar heeft ook een negatief effect op de duurzaamheid. Wij moeten ons hiertegen blijven verzetten.

Sornosa Martínez (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, als wij ten aanzien van de resultaten van de Wereldtop over duurzame ontwikkeling in Johannesburg een kritische houding aannemen is dat omdat wij werkelijk veel meer verwachtten. Wij zijn ons bewust van de kritieke toestand waarin onze planeet verkeert, van de aantasting van het milieu, de vervuiling, het gebrek aan natuurlijke rijkdommen. Wij weten ook dat een groot deel van de bevolking in extreme armoede leeft, hetgeen tot gevolg heeft dat deze mensen onder erbarmelijke omstandigheden leven en sterven, en derhalve noodgedwongen moeten emigreren naar andere delen van de wereld die niet met deze problemen worden geconfronteerd. Ofschoon er overeenkomsten zijn gesloten, is er op talloze terreinen uiteindelijk geen akkoord uit de bus gekomen. Mevrouw Wallström, u zei dat wij deze gelegenheid moesten aangrijpen om onze woorden om te zetten in daden. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties had dit voornemen al eerder op even categorieke wijze uitgesproken, zij het dan in andere bewoordingen. Het heeft helaas niet mogen baten. De goede wil van de Europese instellingen ten spijt is men er niet in geslaagd om minimumafspraken te maken die als basis kunnen dienen voor de oplossing van de ernstige moeilijkheden waarmee onze planeet te kampen heeft.
Ik ben het met de commissaris eens dat wij, politici, ondanks alle frustratie niet mogen nalaten ambitieuze voorstellen te formuleren. Die frustratie moet ons ertoe aanzetten de lat nog hoger te leggen. Het is van wezenlijk belang dat de Europese instellingen, de Commissie, de Raad en het Parlement al deze voorstellen - waarvan er vele momenteel niet eens op tafel liggen - in de praktijk brengen, zij het dan op grond van vrijwillige afspraken. Wellicht hangt de instandhouding van de levensvoorwaarden op onze planeet af van het voorbeeld dat wij in de Europese Unie geven. Wij beschikken immers over de nodige politieke wil.
Als wij - alle lidstaten, zonder enige uitzondering - deze bereidheid en dit engagement doorzetten aan de hand van afspraken, programma's en tijdschema's - niet met woorden maar met daden - is de kans reëel dat de vooralsnog vrijwillige overeenkomsten mettertijd worden uitgebreid naar andere landen. In dat geval is het niet uitgesloten dat de Europese goede praktijken er binnen tien jaar mede voor zullen zorgen dat Johannesburg in de toekomst heel andere resultaten zal opleveren dan het nu doet.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, ik moet denken aan de karikatuur die de Franse filosoof Voltaire bij monde van het personage Pangloss maakt van het optimisme in de filosofie van Leibniz. Volgens de Duitse filosoof 'alles is opperbest in de beste van alle mogelijke werelden?. Als Voltaire hier zou terugkeren, zou hij zeker ook een indrukwekkende karikatuur schetsen van degenen die momenteel van oordeel zijn dat alles vreselijk is in de vreselijkste van alle mogelijke werelden.
Dit bijna fantasmagorische pessimisme dat vele commentators, politici en leden van dit Parlement belijden, is volkomen ongerechtvaardigd. Het is ongerechtvaardigd omdat men mijns inziens op de Top van Johannesburg wel degelijk de juiste weg is ingeslagen. Men heeft een koers uitgestippeld en men heeft de juiste diagnose gesteld. De Europese Unie heeft zich op de Top van Johannesburg correct gedragen. Wij moeten haar dan ook met haar optreden feliciteren in plaats van steeds weer kritiek te uiten.
De Top heeft ons de juiste weg gewezen, maar wij mogen niet vergeten dat de rijke landen de in Johannesburg uitgestippelde beleidsmaatregelen moeten financieren en dat er controlemechanismen moeten worden vastgesteld om te waarborgen dat alle mooie woorden ook daadwerkelijk in de praktijk worden gebracht, zoals hier overigens reeds is onderstreept. Ik geloof dat de Top van Johannesburg ook gediend heeft om in het kader van de analyse van de wereldproblemen bepaalde angsten en zwakheden bloot te leggen. Met uw welnemen zou ik er hier één willen noemen, namelijk het probleem van de regulering van de nataliteit en de bevolking in de wereld. Het heeft geen zin deze kwestie terzijde te schuiven uit vrees voor religieuze dogma's - die Voltaire met klem veroordeelde - of uit angst om als aanhanger van het malthusianisme te worden bestempeld. Iedereen weet dat de regio's met de snelste bevolkingsaanwas getroffen worden door de grootste armoede en de grootste milieuschade. Daarom mag het vraagstuk van de geboorteregeling en de regulering van de wereldbevolking in het algemeen zeker niet ontbreken in het debat over het voortbestaan van de aarde en het streven naar een waardiger leven voor alle mensen.

De Voorzitter.
Dan gaan we nu verder met de sprekers van de fracties. Het goede nieuws is dat ik wat de tijd betreft flexibel kan zijn. De spreektijd kan verlengd worden als sprekers dat wensen.

Wijkman (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de vorige spreker verwees naar Voltaire. Laat mij refereren aan de Deense schrijver Hans Christian Andersen, die het sprookje "De nieuwe kleren van de keizer" heeft geschreven dat velen van ons hebben gelezen. Soms doet het huidige debat mij denken aan dit sprookje. Iedereen ziet de keizer zonder kleren, maar wij durven of willen het niet zeggen.
Het lijkt mij duidelijk dat ik behoor tot degenen die de Top van Johannesburg geen succes vinden. Ik vind het een goede zaak dat de bijeenkomst is gehouden, dat er veel contacten zijn gelegd en dat er een aantal goede besluiten is genomen. De problemen op onze kleine planeet, zoals de armoede die nog steeds in sneltreinvaart om zich heen grijpt, de verspreiding van besmettelijke ziektes, de vele milieuproblemen en in het bijzonder de razendsnelle ontwikkeling van de techniek op veel gebieden, vereisen een regelgevend kader. Wat wij in Johannesburg hebben bereikt, is niet voldoende. Ik ben bang dat wij over vijf of tien jaar opnieuw bijeenkomen en dan kunnen vaststellen dat veel problemen die in Johannesburg zijn gesignaleerd groter zijn geworden.
Ik wil een kwestie bespreken die in het eindresultaat van Johannesburg te weinig aan de orde komt. In 1992 werd in Rio de Janeiro geconstateerd dat het huidige productie- en consumptiepatroon niet gehandhaafd kan blijven in een wereld met zeven tot acht miljard inwoners. Tegelijkertijd wil iedereen dat de arme landen zich ontwikkelen. Het is dus duidelijk dat de productie en de consumptie moeten veranderen. Ik had verwacht dat de rijke landen in Johannesburg royale aanbiedingen zouden hebben gedaan om te helpen met het moderniseren van het productie- en consumptiepatroon in de arme landen. Het gaat hierbij om de nu snel toenemende energieproductie, om vervoer, chemicaliën, afvalverwerking, landbouw en water. Ieder jaar investeren landen als China, India, Mexico, Indonesië en Brazilië honderden miljarden Amerikaanse dollars in de productie van energie. Het merendeel hiervan komt voort uit kolenverbranding. Het is in ons eigen belang dat wij deze landen helpen met gunstige leningen, financiële steun en technische samenwerking, zodat wij er echt op kunnen toezien dat de noodzakelijke uitbreiding van de energieproductie op een milieuvriendelijke en efficiënte manier plaatsvindt. Helaas hebben we hier de instrumenten niet voor. Ik juich de initiatieven toe die de Commissie heeft genomen op het gebied van duurzame energie. Daar ben ik erg blij mee, met name omdat de Commissie aanvankelijk nogal aarzelde om krachtige maatregelen te nemen op dit gebied. Ik draag graag mijn steentje bij door de details uit te werken, maar dat is een zeer beperkte bijdrage vergeleken met wat er allemaal nog moet gebeuren.
Ik vind dat er inspanningen geleverd moeten worden in een heel andere orde van grootte. Het lijkt erop dat we te laat tot dit inzicht zijn gekomen. Over een aantal jaren worden er vast en zeker meer middelen ter beschikking gesteld, maar dat zou eigenlijk nu moeten gebeuren.
Ter afsluiting wil ik stellen dat wij misschien te hoge verwachtingen hebben van dit soort internationale samenwerking. Ik vind dat commissaris Wallström het een paar dagen na de Top van Johannesburg heel raak zei toen ze zei "dat wij wellicht andere manieren moeten vinden en landen moeten zoeken die verdergaande stappen willen nemen, waaronder hopelijk de Europese Unie". Misschien moeten wij een partnerschap tot stand brengen met bedrijven, volksbewegingen, onderzoekers enzovoort die verder willen gaan en sneller willen werken, zodat er meer haast gemaakt wordt met de gebieden waar de situatie kritiek is. Er bestaat op internationaal niveau eenvoudigweg geen politiek systeem dat de huidige ontwikkeling, waarin veel verschillende problemen gemeenschappelijke regels vereisen, het hoofd kan bieden.
Ik kijk reikhalzend uit naar initiatieven van de Commissie op deze gebieden. Ik wil de Commissie vragen het Parlement er in ieder afzonderlijk geval in een vroeg stadium bij te betrekken. Wat betreft de initiatieven die de Commissie heeft genomen op water- en energiegebied, hebben wij nooit de mogelijkheid gehad om onze standpunten naar voren te brengen, wat enigszins frustrerend is gezien het feit dat er op deze gebieden onbetwistbaar betrokkenheid en interesse bestaat.

Scheele (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil meteen ingaan op de vergelijking van de heer Wijkman met het verhaal van Hans Christian Andersen over de nieuwe kleren van de keizer. Ik denk dat er in dit Parlement genoeg afgevaardigden zijn die geen doekjes zullen winden om de keizer als ze erachter komen dat deze helemaal geen kleren aan heeft. Het is zeer moeilijk om de rol van de Europese Unie en de resultaten van de Top van Johannesburg te beoordelen. Niemand van ons is tevreden met deze resultaten. Wij hadden liever op verschillende gebieden resultaten gezien met meer om het lijf.
Ik wil evenwel ook zeggen dat de Europese Unie en Europa een goede en goed gecoördineerde rol hebben gespeeld. Het moet immers ook gezegd worden dat de coördinatie tussen de Europese Unie en de kandidaat-lidstaten bij de belangrijkste eisen goed is verlopen. Uiteraard ben ik niet tevreden over het optreden van de Commissie tegenover ons en over het voorlichtingsbeleid. En hierbij wil ik mij rechtstreeks tot commissaris Nielson wenden. Wij gingen er niet van uit dat aan al onze eisen voldaan zou worden. Maar soms geldt 'c'est le ton qui fait la musique?. En dikwijls was de manier van onderhandelen of spreken met de afgevaardigden voor ons niet bevredigend.
Ik heb aan deze delegatie deelgenomen in mijn hoedanigheid van lid van de Commissie ontwikkelingssamenwerking. De financiering van de ontwikkeling was natuurlijk ook een belangrijk onderwerp in Johannesburg. Het was ook duidelijk dat men geen achteruitgang wilde ten opzichte van de resultaten van Monterrey. Wij moeten ons daarom in het algemeen afvragen of het zin heeft dergelijke VN-topconferenties zo snel na elkaar te organiseren waardoor er dan bij een wereldtop over duurzame ontwikkeling weinig meer overblijft om over te onderhandelen. De verantwoording daarvoor ligt natuurlijk niet bij de Europese Commissie of bij het Europees Parlement maar bij de Verenigde Naties.
Ik heb een zeer concrete vraag aan de Commissie. Om te beginnen, hoe zal men in de toekomst controleren of de landen de verplichting van Monterrey naleven en vanaf 2006 gemiddeld 0,39 procent van hun bruto binnenlands product voor ontwikkelingssamenwerking ter beschikking stellen? Zal het Parlement over de ontwikkelingen worden geïnformeerd? Ik kom uit Oostenrijk en wat dit punt betreft ben ik natuurlijk niet trots op mijn land. Wij behoren tot de landen die achterliggen wat betreft het stimuleren van de ontwikkelingssamenwerking. Dan kom ik nu op mijn concrete vraag. Ik weet dat u de nationale begrotingen niet kunt opmaken, maar hoe zal de follow-up eruit zien, ook voor het Europees Parlement?
Ik heb tijdens de Top van Johannesburg een ding gemist en dat was de kwestie van de bevolkingsgroei, van de reproductieve gezondheid. Ik heb de formuleringen van de slotverklaring als meer dan vaag ervaren. Er wordt alleen maar over gezondheid en moeders gesproken, maar niet over reproductieve gezondheid. Mijns inziens zijn kwesties als gezinsplanning en reproductieve gezondheid van wezenlijk belang voor duurzame ontwikkeling. Wat dat betreft wil ik de Europese Unie danken voor haar duidelijke standpunt. Wij weten dat Amerika met de fundamentalistische landen iedere vorm van vooruitgang heeft tegengehouden en dat men ver achtergebleven is bij het actieprogramma van Cairo voor reproductieve gezondheid.

Maaten (ELDR).
Voorzitter, de taak van het Europees Parlement is in eerste instantie het controleren van de Europese Commissie en in het algemeen van hetgeen de Raad en de Commissie in Johannesburg hebben bereikt. Ik denk dat dit debat aantoont dat wij toch positief kunnen zijn over de rol die Europa heeft gespeeld. Commissaris Wallström heeft, denk ik, terecht gezegd dat de Europese Unie de motor is geweest van de conferentie in Johannesburg. Wat mij betreft zijn de resultaten van Johannesburg te mager, maar dat is eigenlijk eerder ondanks dan dankzij de inzet van de Unie. Ik denk dat we tevreden kunnen zijn over de rol die we daar zelf hebben gespeeld.
Desalniettemin is over de hele linie genomen het resultaat van Johannesburg te mager. Op geen enkel terrein is het tot controleerbare en scherpe doelstellingen gekomen en de sancties voor het overtreden van de toch al zwakke doelen blijven in het geheel achter. De reden is, denk ik, dat die doelen te abstract waren. Iedereen is voor schoner water, minder armoede en meer onderwijs, maar de regeringsleiders hadden wat mij betreft hun energie moeten steken in meer haalbare en concrete projecten. De Top van Rio had toch geleerd dat het geen zin heeft om akkoorden te sluiten die niet kunnen worden afgedwongen.
Toch zijn er positieve dingen bereikt en ze zijn in dit debat ook genoemd. Ik wil met name noemen: de vooruitgang op het terrein van schoner water, hygiëne en het voorkomen van ziektes. Dat is natuurlijk van wezenlijk belang, juist voor de armere delen van de wereldbevolking. Ook positief is wat uiteindelijk in de documenten is gezegd over visserij en over energie, hoewel ze wat dit laatste betreft best wat positiever hadden kunnen zijn in de hoofdstukken over windenergie, zonne- en waterenergie. Maar goed, ook dat is iets wat binnen de Unie geen probleem oplevert maar elders op grote problemen is gestuit. Die teksten zijn positief, zelfs de aanzet in de tekst over landbouw en de subsidies daarvoor is volgens mij positief. Alleen, daar hoeven we de Unie natuurlijk niet voor te bedanken. Integendeel, op dat punt had de Unie wel eens wat toeschietelijker mogen zijn. Maar goed, we kennen allemaal de interne situatie. Het is een zaak waarover wij intern tot een beter standpunt moeten komen en eigenlijk liever gisteren dan vandaag. Landbouw blijft toch de achilleshiel van ons allen in die internationale onderhandelingen en dat is iets wat we aan onszelf te danken hebben en waar we zelf bij moeten zijn. Het heeft ook te maken met de problematiek van de milieuschadelijke subsidies, iets waarvan we weten dat Commissaris Wallström daar ook binnen de Unie mee aan de slag wil. Het is een zaak die met landbouw te maken heeft, maar ook met allerlei andere subsidies die we hier in de Unie verstrekken, zoals dat wereldwijd ook gebeurt. Het feit dat we daar in Johannesburg niet veel verder mee zijn gekomen, moet juist een aanzet zijn om daar binnen de Unie en naar buiten toe harder mee aan de slag te gaan.
Ten slotte nog iets over de rol van de delegatie van het Europees Parlement. Ik had er eerst niet willen over spreken, maar de zaak is nu eenmaal zo duidelijk op tafel gekomen. Een delegatie die overigens uitstekend werd geleid door onze collega Moreira Da Silva. Ik wil ook namens onze fractie erkentelijkheid uitspreken voor de wijze waarop hij dat gedaan heeft. Ook wil ik het Deense voorzitterschap danken. Wij, in ieder geval diegenen van mijn fractie die aanwezig waren in Johannesburg, waren zeer tevreden met de communicatie aldaar. Ik ben wel een beetje verbaasd over de opmerkingen van Commissaris Nielson daarover. Ik begrijp wel dat het lastig is om gecontroleerd te worden door lastige parlementsleden, maar toch is het noodzakelijk dat we op dit soort momenten beter samenwerken. Er moet een breed draagvlak gecreëerd worden. Ik denk dat de leden van het Europees Parlement die er waren een positieve instelling hadden en dat een betere samenwerking en een betere communicatie juist voordelen heeft voor ons allen. Ik vond de commissaris in zijn commentaar wat zuur en het milieu is al zuur genoeg zonder dat we daar ook nog een zure commissaris bij kunnen gebruiken.
Ik hoop dus dat er in de toekomst, ook bij andere conferenties - want dit was niet alleen hier een probleem, het speelt ook elders - een betere samenwerking tot stand zal komen tussen Parlement, Raad en Commissie. Samenwerking is iets dat evolueert en een positieve instelling vergt, niet alleen van het Parlement maar ook van de andere instellingen, en daar worden we allemaal uiteindelijk beter van.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, hopelijk nemen de Commissie en de Raad het mij niet kwalijk als ik zeg dat het oordeel van het Europees Parlement is gegrondvest op besluiten van vóór Johannesburg. Wij hebben hier resoluties aangenomen en een debat gevoerd. Dus, mijnheer de Voorzitter, verre van mij om de positieve zaken van Johannesburg te betwisten of mevrouw Wallström en de collega's die met mij in Johannesburg waren, tegen te spreken. Ik zal niet herhalen wat zij zeiden en mij evenmin bezighouden met het negatieve, met de concrete dingen, de steun, de hernieuwbare energiebronnen, enzovoort, want ook daar hebben mijn collega's al over gesproken.
Staat u mij toe kort terug te komen op twee drie vraagstukken die hier misschien niet voldoende werden beklemtoond. Voor Johannesburg hadden wij gezegd dat er een evenwicht moest zijn tussen de pool 'ontwikkeling en handel? en de pool 'milieubescherming?. Dit evenwicht werd niet geëerbiedigd, mijnheer de Voorzitter. De tekst van Johannesburg staat bol van verwijzingen, voorbehouden en voorzorgen, want o wee als men aan de handel komt. De Wereldhandelsorganisatie wordt angstvallig in de gaten gehouden, maar er is geen tegenhanger voor de Wereldhandelsorganisatie. Er is geen andere organisatie die net zoveel prestige en invloed heeft. Dat is een feit, hoe betreurenswaardig ook. Ik zeg niet dat dit fataal is, maar het is hoe dan ook een feit.
Ten tweede hadden wij gezegd dat wij de kosten van de milieubescherming moesten doorberekenen in onze productie en onze consumptie, en wel op een praktisch haalbare wijze, dat wil zeggen met belastingen, verboden, regelingen, allemaal dingen die onderwerp van gesprek zijn. Hier staat dat wij het productie- en verbruiksmodel moeten wijzigen. Prima, dat is heel ambitieus, en ik zou haast zeggen literatuur want er wordt niet gezegd hoe. Dat gaat mij, en zelfs mijn eerstejaarsstudenten economie de pet te boven.
Ten derde hadden wij gezegd dat wij tenminste moesten proberen op het huidig niveau te blijven, en hetgeen in Rio werd gezegd verder te ontwikkelen en in praktijk te brengen. Ik geef u een voorbeeld, mijnheer de Voorzitter: wat is er terechtgekomen van het voorzorgsbeginsel? Waarom gaat men überhaupt de kant van de voorzorg uit? Wat zal de toekomst voor ons in petto hebben? Wat betekent dit voor het beleid dat wij, de Verenigde Staten en anderen zullen toepassen? Waarom bleven de Verenigde Staten zo aandringen?
Dan heb ik nog een vierde punt, mijnheer de Voorzitter. Wij hebben regelmatig gewezen op het beleid en de internationale dimensie van milieubescherming en duurzame ontwikkeling. Daaraan is niets gedaan. Sorry, maar niet alleen is er geen sprake meer van een Wereldmilieuorganisatie - die was al dood en begraven nog voordat Johannesburg begon - maar is zelfs korte metten gemaakt met elk mogelijk debat over een sterkere, meer politiek getinte coördinatie van de verschillende organisaties, van de nieuwe en de oude organisaties, van de organisaties van het stelsel van Bretton Woods, de Wereldhandelsorganisatie en andere, een coördinatie die ons in staat zou moeten stellen het politieke doel van duurzame ontwikkeling te bereiken. Waarom heeft men dit gedaan? Hoe kunnen wij nu nog aankomen met streefdoelen, instrumenten, toezicht en controle, en uiteindelijk sancties? Dat is een kwestie bij uitstek van governance. Dat is governance, niets meer en niets minder. Als governance alleen zou betekenen dat wij de landen van de derde wereld vermanend moeten toespreken, tja, dan is dat natuurlijk wel nuttig maar weinig efficiënt en zeer schijnheilig. Er zijn mooie woorden gesproken maar geen doelstellingen, geen instrumenten en geen tijdschema's afgesproken. Dit mogen wij niet uit het oog verliezen.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil iedereen vragen goed na te denken. Het Europees Parlement zou op de een of andere manier - en mijns inziens kunnen wij dat volgens het Reglement - permanent toezicht moeten uitoefenen, via een ad hoc commissie, op de toepassing van al het moois dat meer algemeen in Johannesburg werd gezegd. Wij zullen dan ook zien waarmee de Commissie en de Europese Raad van de lente op de proppen zullen komen en wat er in de wereld zal gebeuren. Laat het niet zo zijn dat wij hier niet als een soort Epimetheus komen vertellen wat ons wel en wat ons niet bevalt in hetgeen anderen hebben gedaan, zonder dat wij daar enig toezicht op hebben uitgeoefend.

De Roo (Verts/ALE).
Voorzitter, laten we er geen doekjes om winden, Johannesburg was geen succes. De resultaten waren mager, maar ik ben blij dat de Commissie nu een genuanceerd oordeel geeft en niet het overoptimistische dat ze meteen aan het einde van de Top liet horen. In onze beoordeling volgens het Nederlandse cijfersysteem zou het rapportcijfer een 4 zijn. 4 van de 10 punten, een onvoldoende.
Op één punt, de biodiversiteit, moet ik de Commissie corrigeren. Er is niet wereldwijd afgesproken dat we in 2010 een einde maken aan het verlies van de biodiversiteit. Er is alleen een afspraak gemaakt over een significante vermindering van het uitsterven van soorten. En dat terwijl dit voorjaar nog 100 ministers in Den Haag ervoor hebben gepleit om - zoals we ook in Europa hebben gezegd - uiterlijk in 2010 het verlies van de biodiversiteit te beëindigen.
De vraag is natuurlijk waarom Europa zo weinig heeft bereikt. Natuurlijk, het is waar, de Verenigde Staten wilden bijna niets, maar ook veel G77-landen zijn moe van de niet nagekomen beloftes over meer ontwikkelingshulp terwijl ze juist minder krijgen. Daarom is het logisch dat die G77-landen zich geconcentreerd hebben op klassieke armoedebestrijding, schoon drinkwater, sanitair, energie voor de armen. Dat hebben ze ook gekregen en dat is positief.
We moeten echter de hand in eigen boezem steken. Te veel sleutelspelers in Europa, met name de commissarissen Lamy en Nielson, hebben Johannesburg slechts gezien als een tussenstap van Doha op weg naar Cancùn. Daarom had Europa de G77 bijna niets te bieden. Ook omdat wij ons eigen landbouwbeleid nog niet hervormd hebben en omdat wij onze eigen handelsbelangen belangrijker vinden dan duurzame ontwikkeling. We hebben ons eigen huis nog niet op orde wat betreft landbouw, visserij, verkeer, energie en materiaalverbruik.
Als ik naar de toekomst kijk, denk ik dat dit soort megatoppen niet langer functioneert. We zouden toe moeten naar VN-toppen voor specifieke doelen. Hét succesvoorbeeld hiervan is Kyoto. Als het op wereldschaal niet mogelijk is tot een verdrag te komen, dan moet Europa in eigen huis consequent handelen. Wat we nodig hebben bijvoorbeeld is een VN-verdrag waarin multinationale bedrijven verplicht worden een sociaal en milieuverslag uit te brengen dat gecontroleerd wordt door onafhankelijke accountants. Daar kunnen we in Europa mee beginnen. Ook is het nodig dat de grote bedrijven zich ertoe verplichten, misschien over 5 of 10 jaar, buiten Europa dezelfde milieunormen te hanteren als daarbinnen. Volkswagen doet dat al. Zuid-Afrika en Namibië hebben namelijk geen milieuwetgeving, laat staan handhaving ervan. We kunnen niet wachten tot we een wereldwijde regeling op milieugebied hebben.
Een ander voorbeeld: de vernietiging van de bossen. In Rio kwam er geen verdrag tot stand en in Johannesburg evenmin, maar we kunnen in Europa wel iets doen. Waarom stelt de Europese Commissie niet voor dat er een duidelijk label wordt ingevoerd voor hout en houtproducten? Een groen label voor duurzaam hout en een rood label voor fout, niet duurzaam geproduceerd hout. Mijn fractie zou graag willen dat we het handelsbeleid evenwichtig benaderen. Ik hoop dat mevrouw Wallström mee gaat doen aan de voorbereidende vergaderingen van Cancùn en dat zij over een jaar Europa zal vertegenwoordigen op die Top in Cancùn, want alleen zó maken wij duidelijk dat wij duurzame ontwikkeling serieus nemen.

Blokland (EDD).
Voorzitter, duurzame ontwikkeling zie ik als een vertaling van de opdracht die de mensheid van God gekregen heeft om de aarde te bebouwen en te bewaren. Zorgen voor een evenwicht tussen sociale, economische en milieucomponenten is van groot belang. Bovendien moeten we niet alleen voor de ontwikkelde landen, maar ook voor de ontwikkelingslanden naar dit evenwicht streven. Het resultaat van Johannesburg is een actieplan waarin vooral de nadruk gelegd wordt op de economische doelstellingen en niet zozeer op milieudoelstellingen. Van een evenwicht is dus geen sprake.
10 jaar geleden is in Rio een juridisch kader vastgesteld voor klimaat en biodiversiteit. Voor klimaat is er het Kyoto-protocol gekomen, waarbij de ratificatie en implementatie nog een groot punt van zorg is. Wat de biodiversiteit betreft is tien jaar geleden gekozen voor de status quo. Nu is in Johannesburg - Alexander de Roo zei het al - deze doelstelling verwaterd tot een minder snelle achteruitgang van de biodiversiteit. Tevens is het niet gelukt om concrete afspraken te maken over duurzame energie. Ondanks de hoge Europese ambities, en het is zeker geen kritiek op de commissarissen, heeft de wereldwijde duurzame ontwikkeling dus geen extra impuls gekregen.
Er zijn er ook positieve dingen te melden - gelukkig maar - zoals streefdoelen voor drinkwater en sanitaire voorzieningen, chemicaliën, visbestanden, bestrijding van armoede, honger en kindersterfte. Echter, inzake ontwikkelingshulp beloven rijke landen al tien jaar dat ze 0,7% van het BNP zullen besteden aan ontwikkelingshulp. Wanneer komt het daar nu van? Ik had graag gezien dat hieraan een termijn was verbonden.
Armoedebestrijding kan ruimte creëren voor milieubescherming, want inderdaad als men niet te eten heeft en geen huisvesting en geen schoon drinkwater heeft, dan is de milieubescherming toch een zaak van latere zorg. Met andere woorden: we moeten een draagvlak creëren voor de milieubescherming en daarom is onze eerste taak om ook iets aan de armoedebestrijding te doen.
Als de afspraak uit het actieplan van Johannesburg dat handelsbeleid niet verstorend mag zijn voor de ontwikkeling van arme landen en voor het milieu serieus genomen wordt, zal dit vergaande consequenties hebben voor het Europese landbouw- en handelsbeleid. Graag hoor ik van de beide commissarissen hoe zij daarover denken.
Mijnheer de Voorzitter, veel mensen tonen zich tevreden over het resultaat van de conferentie van de Verenigde Naties in Johannesburg over duurzame ontwikkeling. Of mijn kleinkinderen er over twintig jaar ook zo over zullen denken, moeten we nog maar zien. Dit is echter wel een voorwaarde als we denken aan de inzet van mevrouw Brundtland om te komen tot een goede definitie van duurzame ontwikkeling. Uitvoering van de doelstellingen zal hier zeker een bijdrage toe moeten leveren.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte commissarissen, ik geloof dat wij allemaal overtuigde voorstanders zijn van de noodzaak dat de kwaliteit van het milieu verbeterd wordt. Ik vind echter ook dat men moet uitgaan van de overweging dat de levenskwaliteit en, in velerlei opzichten, ook de kwaliteit van het milieu in de wereld momenteel echt niet achteruitgaan, zoals sommigen zo graag willen doen geloven. Het is niet geraden met allerlei rampscenario's aan te komen: het doemdenken van de milieubewegingen in de jaren '70, van Stockholm tot de Club van Rome, werd achteraf ook niet bewaarheid. Een en ander betekent natuurlijk ook weer niet dat we dus wel gas mogen minderen in onze aanpak van de milieuproblemen en de thema's van de agenda van Johannesburg.
Wat deze zaken betreft, heb ik twee dingen op te merken. Ten eerste, zoals ook meermalen door de collega's is gezegd: een van de doorslaggevende factoren voor de verbetering van de levenskwaliteit van veel bevolkingen en dus ook van het milieu, is dat de internationale handel wordt opengegooid. De alom verguisde Amerikanen hebben hier volgens mij volkomen gelijk in. Ik geloof ook dat Europa meer moet doen op het vlak van het landbouwbeleid, bij de bescherming van de landbouw en bij andere vormen van handelsprotectionisme. Laten wij niet vergeten dat het 'everything but arms-initiatief?, waar de Commissie, deels terecht, zo prat op gaat, voor het jaar 2009 voorziet in beëindiging van het landbouwprotectionisme ten opzichte van de landen die het allerarmst zijn, en dan gaat het om producten als suiker, rijst, bananen. Dat is de inzet van ons, Europeanen!
In de tweede plaats, de landen die het milieu het meest in bescherming nemen, zijn de democratische landen, landen waar de mensenrechten worden gerespecteerd en waar een open economie heerst. Nu heeft men het gehad over verhoging van de ontwikkelingshulp. Op zich is dat goed, maar ik wilde vooral de Europese commissarissen en met name commissaris Nielson erop wijzen dat veel van de hulp die Europa verstrekt, gespendeerd wordt om dictaturen te financieren, landen die niet democratisch zijn, die geen open economie hebben. In die landen draagt ons geld echt niet bij tot verbetering van de kwaliteit van het milieu, en ook niet van het milieubeleid.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de leden voor dit goede en uitgebreide debat. Om te beginnen dank ik de heren Da Silva en Maaten voor hun lof over de samenwerking tussen de EU-instellingen in Johannesburg. Ik zal deze boodschap aan de Deense minister van Milieu overbrengen. Hij heeft vandaag een bijeenkomst met zijn Chinese evenknie over de onderwerpen die wij hier bespreken. Zoals u weet, vindt vandaag in Kopenhagen een Europees-Chinese Top plaats en daarom kan hij hier niet aanwezig zijn.
Mevrouw Scheele vroeg waarom er geen coördinatie met de kandidaat-landen was. Voor zover ik weet, was er dagelijks overleg met de kandidaat-landen en dat vond ik ook zeer belangrijk. Op de bewering van mevrouw Scheele dat in de verklaring niets over vrouwen noch over gezondheid staat, kan ik antwoorden dat in de verklaring concreet gevraagd wordt de bedreigingen van het milieu voor de gezondheid terug te dringen. Dit moet gebeuren met respect voor de mensenrechten en de fundamentele vrijheden en in overeenstemming met de nationale wetgeving alsook culturele en religieuze waarden. Dat stond er dus wel degelijk in.
De heer Lange vroeg of leden van het Parlement de ochtendbijeenkomsten mochten bijwonen. Ik heb deze wens genoteerd, maar kan nu niets beloven. Wij moeten echter uit onze ervaringen leren en ik dank u alvast voor het voorstel.
Verschillende leden hebben het EU-landbouwbeleid aangehaald en daar heb ik niets aan toe te voegen. Zoals de heren Lannoye en Maaten opmerkten, is het landbouwbeleid inderdaad een probleem en moet de EU proberen het eens te worden over een beleid voor duurzame landbouw in de toekomst. Ik wil nog eens vermelden dat er op de ASEM-bijeenkomst van vorige en deze week op voorstel van China beslist is een voorbereidende bijeenkomst over het landbouwbeleid in Beijing te houden, opdat de Europese en de Aziatische landen zich zo goed mogelijk kunnen voorbereiden op de bijeenkomst in Cancùn. Er zit dus vaart in de dingen en wij krijgen in elk geval de gelegenheid deze dialoog met een aantal andere landen verder te zetten.
Ik heb met belangstelling geluisterd naar het voorstel van mevrouw Corbey over de bewustmaking en de eigen inbreng van de burgers. Zonder te herhalen wat er gezegd is, dank ik ook mevrouw Langenhagen, mevrouw McNally, de heer Wijkman en vele anderen voor hun geëngageerde interventies.
Ik heb nota genomen van de literaire voorbeelden die genoemd zijn: Andersen en Voltaire, "De nieuwe kleren van de keizer" en Pangloss, die vindt dat alles altijd opperbest is, wat er ook in "Candide" van Voltaire gebeurt. Dat is grappig en het onthouden waard, want Andersen en Voltaire hadden een scherpe zin voor de menselijke neiging om de zorgen van de wereld te vergeten wanneer het goed uitkomt. Om af te ronden moet u mij toestaan dat ik de positieve rol die de EU-instellingen in Johannesburg gespeeld hebben, nog eens in de verf zet. Zoals mevrouw Wallström zei, was de EU de motor in het proces. Er werden nieuwe doelstellingen voorgesteld en bestaande doelstellingen werden verfijnd. Er werden termijnen vastgesteld. Nu moeten we ons daaraan houden en zelfs het voortouw nemen, wat ons in staat stelt de anderen op hun verplichtingen te wijzen. Dat is belangrijk voor de follow-up zoals de heer Papayannakis zojuist zei. Nu komt de follow-up en ik kijk ernaar uit. Vooraleer ik het woord aan de commissarissen doorgeef, dank ik hen voor het vele werk dat zij hebben verzet en nog zullen verzetten voor de follow-up.

De Voorzitter.
Staat u mij toe de commissarissen te bedanken voor het feit dat zij ermee hebben ingestemd om aan het eind, in plaats van aan het begin van het debat het woord te voeren.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, ik zal precies daar verder gaan waar minister Haarder is opgehouden. De Commissie ziet daarnaar uit. Zoals mevrouw Hulthén al opmerkte aan het begin van het debat, verheugen wij ons ook op de discussie die wij in februari in het Parlement zullen voeren over de structurering van de follow-up. Dat zijn allemaal positieve dingen.
Er is één nieuw aspect dat erg belangrijk is, namelijk het feit dat de water- en energie-initiatieven EU-initiatieven zijn. Wij begeven ons op een nieuw terrein. Dat wordt niet alleen afgebakend door wat de Commissie doet. Het gaat om een 'Monterrey-plus'-landschap, omdat we op het punt staan wereldwijde EU-acties aan te kondigen en in te voeren. Dat maakt het allemaal ook erg interessant.
Dan wil ik nu kort ingaan op het debat over onze zienswijze ten aanzien van deze kwestie: is dat met een gevoel van zelfvoldaanheid, pessimisme, optimisme of zoiets? Vanuit een formeel oogpunt bekeken is het niet helemaal correct om te zeggen dat de keizer naakt was. Hij had namelijk wel wat aan, maar het was alleen zijn nachtgewaad. De correcte vraag zou dus zijn of hij halfnaakt of halfgekleed was. Daar bestaat geen eenduidig antwoord op, net als er geen eenduidig antwoord is op de vraag hoe wij deze kwestie moeten benaderen.
Vanaf het allereerste begin - zelfs al in Johannesburg toen we vragen probeerden te beantwoorden op persconferenties - hebben we getracht om het gebruik van termen als 'succes' of 'mislukking' te vermijden, omdat duidelijk was dat dit voor ons, evenals voor de mensen waarmee we via de media communiceren, nooit dicht genoeg in de buurt zou kunnen komen van een professionele en juiste evaluatie.
Zo hebben we in de loop van de discussie ook getracht om het bewust opschroeven of afzwakken van de verwachtingen vóór de bijeenkomst te voorkomen. Dat is ook al eens een doelbewuste strategie genoemd. Dat zou heel goed kunnen, want feit is dat bij mondiale VN-conferenties zoals die van Johannesburg de verwachtingen zodanig aangepast moeten worden dat ze overeenstemmen met de werkelijkheid. Wij zijn overtuigd van onze intergouvernementele activiteiten. Het is helaas niet eerlijk om dat te vergelijken met wat we in Europa zouden kunnen doen als we ons zouden verenigen. Iedereen heeft het over de internationale samenleving. Die bestaat echter nog niet, omdat we nog bezig zijn om die te creëren. Dat is de huidige situatie. Ik pleit dan ook voor een professioneel realisme bij de evaluatie van deze dingen.
Hoewel er sprake is van vooruitgang, hadden we per saldo veel meer resultaten willen boeken. Om die teleurstelling echter te formuleren op een manier zoals de heer Turmes dat heeft gedaan met zijn opmerking dat we niet terug zijn gekomen met de hele kerstboom, inclusief versieringen, illustreert het feit dat men zichzelf geen ruimte laat voor ook maar het kleinste greintje realisme. Dat zijn de grondstoffen die resultaten opleveren.
Ik vraag me af of een debat zoals dit ook elders, in andere politieke centra in het rijke Noorden gevoerd wordt. Ik denk niet dat het Amerikaanse Congres een hele dag voor een debat over Johannesburg zou uittrekken, zoals wij nu doen. Het zou goed zijn als dat het geval was, maar ik wil u er wel aan herinneren dat het een misvatting is om te denken dat het uitsluitend aan de houding en weerstand van de VS te wijten is dat de onderhandelingen over de multilaterale overeenkomsten zo moeizaam zijn verlopen. Het is ook een gevaarlijke illusie om te denken dat de gehele G77-groep erg enthousiast is over de verschillende streefdoelen of dat de hele groep zich vastlegt op een specifieke energiemix binnen een bepaald tijdsbestek. Die gedachte strookt niet met de werkelijkheid. De dingen die wij moeten veranderen, zijn niet gemakkelijk te veranderen.
De heer Moreira Da Silva maakte een aantal belangrijke opmerkingen, waarin indicatoren voorkomen voor de vooruitgang. Het betreft duidelijk meer actiegerichte indicatoren in vergelijking met Rio, maar dat is ook precies de aanpak die we met betrekking tot Johannesburg nodig hebben. Ten tweede hebben mevrouw McNally en anderen gewezen op de nauwere en duidelijkere koppeling tussen milieu en armoede. Het is bijzonder belangrijk om meer realiteitszin te betrachten.
Een aantal sprekers is ingegaan op het evenwicht tussen handel, ontwikkeling en milieu. Wij moeten in het oog houden dat de basis voor onze activiteiten in Johannesburg duidelijk afgebakend was door het mandaat van de Raad. In essentie kwam het erop neer dat Europa absoluut vast wilde en moest houden aan de Doha-formule. Daar konden we niets van afhalen of aan toevoegen. Dat was de politieke basis voor onze onderhandelingen in Johannesburg. Wellicht dat niet iedereen daar blij mee was, maar het was een diplomatieke prestatie van Europa om terug te keren uit Johannesburg met een formule die een duidelijke weerspiegeling van onze opvattingen was en waarin de Doha-route open en duidelijk werd gehouden, en zo hoort het ook.
Vergeet u ook niet dat het debacle van Seattle het gevolg was van een overvolle internationale agenda. Als we daar geen duidelijkheid over hadden geschapen, en als we niet het een en ander hadden ondernomen in Doha en Monterrey om de wereld in staat te stellen in Johannesburg een debat te voeren over duurzame ontwikkeling, was het een grote chaos geweest. Dat zou ook negatieve gevolgen gehad hebben voor onze pogingen om de liberalisatieproblemen aan te pakken en de landbouwsubsidies te verminderen. Dat maakt nu allemaal deel uit van de Doha-route. Deze aanpak zou schade hebben opgelopen als we getracht zouden hebben om Doha in Johannesburg 'nog een keer over te doen'.
Wat de institutionele discussie betreft, hebben sommige mensen er duidelijk problemen mee dat ik de koude, harde werkelijkheid van de institutionele afspraken aan de orde stelde. Het viel mij op dat minister Haarder zei dat hij vandaag geen toezeggingen kon doen over mogelijke veranderingen. Vreemd genoeg is dat precies hetzelfde wat ik de afgevaardigden van het Parlement in Johannesburg heb verteld. Het was voor mij niet mogelijk om van de institutionele afspraken af te wijken. Daarnaast moet dit debat ook niet beschouwd worden als alleen maar een zaak tussen afgevaardigden en een commissaris. Doorgaans wordt gezegd 'it takes two to tango', maar vanwege de institutionele complexiteit van de Europese instellingen zijn voor deze tango drie partijen nodig.
Het is dan ook fout om te denken dat dit slechts een discussie tussen het Parlement en de Commissie betreft. Als men zou analyseren wat er nu feitelijk is gebeurd in Johannesburg, zal blijken dat wij al het mogelijke hebben gedaan om de afgevaardigden op de hoogte te houden. Ik zou het absoluut hebben toegejuicht als de afgevaardigden tot aan het eind van de Top meegedaan hadden. Helaas zijn erg weinig afgevaardigden na het weekend tot het einde toe in Johannesburg gebleven. Het geld dat uitgegeven is om daar met negen assistenten naar toe te reizen, zou veel beter besteed zijn als het Parlement haar vertegenwoordigers toestemming had gegeven om alle internationale bijeenkomsten bij te wonen in plaats van ze halverwege naar huis terug te roepen. Dat zou de samenwerking ten goede zijn gekomen.
Ik zou mevrouw Evans en mevrouw McNally willen zeggen dat een geïntegreerde aanpak van energie, gender, armoede, gezondheid en bevolking - een aspect waar ook mevrouw Scheele sterk de nadruk op heeft gelegd - een juiste afspiegeling is van de aanpak die vereist is. Mevrouw Evans onderstreepte het belang van een betere bewaking. De beste manier om dat te doen is die bewaking op te nemen in de nationale en regionale strategieën tot waarborging van het eigendomsrecht in het Zuiden. Gezien het eerder genoemde gebrek aan enthousiasme voor deze dingen in veel landen in het Zuiden, is het bijzonder belangrijk dat wij zorgen dat dit in hun eigen planning verankerd wordt.
Mevrouw Scheele stelde ook de vraag hoe we toezicht uitoefenen op de financiële verplichtingen van de lidstaten met betrekking tot het niveau van ontwikkelingshulp dat de lidstaten en de Unie gezamenlijk in Monterrey hebben afgesproken. Gelukkig vindt dat toezicht al plaats via de rapportage aan de commissie ontwikkelingshulp van de OESO. Dat betekent dat elk donorland verplicht is informatie te verstrekken, die vervolgens door de Commissie gebruikt wordt om feedback te geven. Er zullen op gezette tijden besprekingen plaatsvinden om ervoor te zorgen dat die toename ook daadwerkelijk zal plaatsvinden.
De laatste dagen van de Top stonden in het teken van een discussie over reproductieve gezondheid en rechten. Dat is ook een van de redenen waarom ik de aanwezigheid van de afgevaardigden tijdens die dagen op prijs had gesteld. Artikel 47 van de politieke verklaring is het resultaat van een enorme strijd die dag en nacht gewoed heeft voordat we er eindelijk, met hulp van Canada, in zijn geslaagd om de voorwaarden van Cairo aanvaard te krijgen. Deze werden opnieuw in de tekst opgenomen en wij hebben een grote nederlaag voorkomen tegen de duistere coalitie van u-weet-wel-wie. Uiteindelijk was het resultaat acceptabel. Dit was geen prettige gebeurtenis. Het is erg vervelend om voor een zaak als deze te moeten vechten.
Ik heb een aantal aspecten behandeld. Het is duidelijk dat de kolossale follow-up een enorme uitdaging betekent. Het waterinitiatief - om regionale samenwerkingsverbanden op te zetten voor alle grote Afrikaanse riviersystemen - wordt een omvangrijk project. Wij hopen dat dit project geïntegreerd zal worden in de algemene inspanningen om een stabielere, regionale samenwerking te creëren, wat weer een positief effect zal hebben op de democratie, stabiliteit en liberalisering van de handel. Wij beschouwen het waterinitiatief aldaar dus niet alleen als een op zichzelf staand doel, maar als iets dat ook erg positief is vanwege de indirecte effecten.

Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij spreken nu al sinds vanmorgen negen uur over de balans van de Top van Johannesburg. Sommige EP-leden scheppen er genoegen in om de Commissie onder vuur te nemen omdat zij niet voldoende van zich zou hebben laten horen. Zelf vind ik dat de Commissie haar taak in Johannesburg goed heeft uitgevoerd. Ze heeft de Europese standpunten verdedigd, ook al heeft ze de rest van de wereld niet kunnen overtuigen van de Europese opvattingen. De Commissie heeft misschien niet genoeg tijd kunnen vrijmaken om het ego op te vijzelen van sommige EP-leden die zich in hun hotel verveelden, maar van een drama is zeker geen sprake. Ik vind overigens dat de leden die kritiek op de Commissie hebben geuit op z'n minst in de zaal hadden kunnen blijven om te luisteren naar de antwoorden van de commissarissen en de fungerend voorzitter van de Raad.
Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet, stond ik in Johannesburg aan het hoofd van de delegatie van het Parlement. Ik zou dan ook graag een en ander willen preciseren, want volgens mij haalt commissaris Nielsen de zaken een beetje door elkaar. De commissaris heeft niet begrepen waarom wij de Raad lof toezwaaien en kritiek uitoefenen op de Commissie omdat het Parlement niet de institutionele rol heeft gekregen die het had moeten krijgen.
Daarom probeer ik nogmaals uit te leggen waar de schoen wringt. Laten wij een onderscheid maken tussen het politieke aspect - de rol van het Parlement - en de politieke samenwerking. Op institutioneel vlak verlangen wij zowel van de Commissie als van de Raad dat zij ons steunen in ons recht op deelname aan de dagelijkse coördinatievergaderingen van de Europese Unie. Dat is een kwestie die in het kader van de volgende herziening van het Interinstitutioneel Akkoord moet worden opgelost. De politieke samenwerking is echter iets totaal anders. Op dit punt stond de transparantie van de Raad in schril contrast met de nalatigheid van de Commissie. Dat stelt ons voor problemen aangezien wij deze houding van de Commissie niet gewend zijn. Wij zijn daarentegen gewend dat de Commissie zich inzet, dat het Parlement samen met de Commissie en samen met de Raad aan gezamenlijke persconferenties deelneemt, dat er openheid heerst en dat de betrokkenheid van het Parlement wordt gewaarborgd. Helaas heeft alleen de Raad zich ditmaal aan deze afspraken gehouden.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik was er bij in Johannesburg en heb mijn hotel nauwelijks van binnen gezien. U moet echter niet denken dat ik mijn tijd heb doorgebracht in de beroemde bars van Johannesburg.
Ik wilde enkel het volgende zeggen, mijnheer de Voorzitter. De commissaris sprak over het verblijf van de afgevaardigden in Johannesburg en zei, dacht ik, wat minachtend: 'Zij waren al weg voordat het werk begon en zouden er goed aan hebben gedaan tot het eind te blijven?. De commissaris zal er wel bij gedacht hebben: 'Als zij serieus waren geweest?.
Ik verzoek u, mijnheer de Voorzitter, als Voorzitter te bevestigen dat het Bureau onze delegatie in Johannesburg opdracht had gegeven uiterlijk op zondag terug te reizen naar Europa om op tijd terug te zijn voor de plenaire vergadering van september.

De Voorzitter.
In het Reglement staat dat afgevaardigden tijdens plenaire zittingen van het Parlement niet op reis mogen kunnen zijn.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe om het woord tot het publiek te richten en de toehoorders te verwelkomen bij dit debat van het Europees Parlement. Wij debatteren over twee verschillende dingen, hoewel ze wel verband met elkaar houden. Wij bespreken in eerste instantie een verslag dat opgesteld is door mevrouw Hulthén, een Zweedse afgevaardigde, over de wijze waarop de klimaatverandering bestreden kan worden. Ik wil graag eerst nader op dat verslag ingaan en daarna enkele slotopmerkingen maken over ons debat over Johannesburg. Ik zal mijn betoog nu even in het Zweeds vervolgen.

De Voorzitter.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement een ontwerpresolutie

Isler Béguin (Verts/ALE)
Wij zijn ons ervan bewust dat er internationaal onvoldoende steun bestaat voor een duurzame ontwikkeling op grond waarvan de armoede kan worden bestreden en het milieu kan worden beschermd. Het doet ons in ieder geval deugd dat de beginselen die in Rio zijn vastgesteld niet overboord zijn gezet. Dat was overigens niet vanzelfsprekend. Wie is hiervoor verantwoordelijk?
De Gemeenschap dient in deze betreurenswaardige situatie van stagnatie haar verantwoordelijkheid niet uit de weg te gaan. Deze collectieve mislukking maakt ons minder geloofwaardig.
Wij maken onszelf belachelijk door enerzijds samen met de landen van de G77, die in Rio en Kyoto op één lijn zaten, op tal van punten te streven naar een meerderheid van stemmen, en anderzijds een beleid van duurzame ontwikkeling te voeren dat niet verder reikt dan onze grenzen. Ik kan in dit opzicht een aantal veelzeggende voorbeelden noemen. Zo is er sprake van een voortdurende verslechtering van de biodiversiteit, ondanks het in Rio gesloten Verdrag. Het aantal soorten dieren en planten en het aantal habitats neemt zienderogen af. Het actieplan 'Biodiversiteit? is lovenswaardig, maar het zijn meer woorden dan daden. Veel lidstaten trekken zich weinig aan van de vogel- en habitatrichtlijn. 
Het is onze politieke en morele plicht om hetgeen wij van anderen verlangen ook van onszelf te eisen. De Commissie moet proberen jaarlijks verslag uit te brengen over de vorderingen die worden geboekt op het gebied van de duurzame ontwikkeling in alle communautaire beleidsvormen.
De geloofwaardigheid van Europa kan worden hersteld als wij samen met onze internationale partners een beleid gaan voeren ter bestrijding van de armoede en van de milieumoord door de industrie.

MacCormick (Verts/ALE)
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Afgelopen maandag had ik ook een motie van orde in verband met artikel 2 en gisteren heb ik om een correctie van de notulen verzocht om de juiste strekking van die motie duidelijk te maken. In mijn opmerkingen van maandag suggereerde ik dat een bepaalde bijeenkomst van de Visserijraad misschien bedoeld was om de onafhankelijkheid van het Parlement aan te tasten. Een van de rapporteurs in kwestie, de heer Jové Peres, heeft vanochtend een verklaring afgelegd die ik volledig ondersteun. Als ik hem in verlegenheid heb gebracht, dan bied ik bij deze mijn excuses aan.
De Voorzitter.
Geachte collega's, vijftig jaar geleden vond hier in Straatburg de eerste bijeenkomst plaats van de Parlementaire Vergadering van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, de voorloper van het Europees Parlement.
Wij vieren hier vandaag dan ook niet alleen het bestaan van vijftig jaar parlementarisme als zijnde het hart van onze gemeenschappelijke Europese zaak, maar ook vijftig jaar parlementair werk ten behoeve van een onafgebroken en duurzame vrede en welvaart.
Toen op 10 september 1952 groette Jean Monnet, de Voorzitter van de Hoge Autoriteit, 'de eerste Europese Vergadering met besluitvormingsbevoegdheid'. De volgende spreker op die dag was Konrad Adenauer, die zei dat de nieuwe Vergadering 'een teken was van verfrissende en significante vooruitgang in ons project om een nieuw Europa te creëren'.
Namens het Parlement spreek ik onze erkentelijkheid en ons respect uit voor die illustere naoorlogse generatie van pioniers van de Europese integratie. Door dit eerbetoon aan hun onuitwisbare prestaties bekrachtigen wij vandaag, aan de vooravond van een historische, unieke uitbreiding, dat wij ons als rechtstreeks gekozen Europees Parlement zullen blijven inzetten voor de opkomende generatie Europeanen van ons gehele continent.
Om deze mijlpaal te vieren, zou ik u uit willen nodig om vanmiddag om één uur een plechtigheid bij te wonen in de ruimte meteen naast het halfrond. Wij zullen onder andere de Europese vlag hijsen en er zal een kort muzikaal optreden zijn van een mijnwerkersband uit het Saargebied. U bent van harte welkom.
Ik wil u ook nog graag wijzen op de uitnodiging voor de opening van een tentoonstelling over de geschiedenis van het Europees Parlement en de Europese integratie. Deze tentoonstelling getiteld 'Een verhaal met een toekomst' wordt officieel om kwart voor twee vanmiddag geopend in het bezoekersgedeelte op de begane grond van het Louise Weissgebouw.
De Voorzitter.
Ik zou nu graag een delegatie van vijf senatoren en zeven leden van het Chileense parlement willen verwelkomen op de officiële bezoekerstribune.

De delegatie staat onder leiding van senator Gabriel Valdés, voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken van de Senaat.
De delegatie is in Straatsburg om deel te nemen aan de vierde interparlementaire bijeenkomst van vandaag en morgen tussen het Europees Parlement en Chili.
Zoals u weet hebben de Europese Unie en Chili een overeenkomst ondertekend voor economisch partnerschap, politieke coördinatie en samenwerking.
Namens het Parlement heet ik de delegatie van harte welkom en wens ik de delegatieleden een geslaagde interparlementaire bijeenkomst toe.

De Voorzitter.
Aan de orde is de stemming.
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-/287/2002) van de Commissie juridische zaken en interne markt, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende levensverzekering (7328/1/2002 - C5-0230/2002 - 2000/0162(COD)) (rapporteur: Lord Inglewood) 
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0282/2002) van de Commissie juridische zaken en interne markt, markt betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten (CPV) (8171/1/2002 - C5-0266/2002 - 2000/0179(COD)) (rapporteur: de heer Zappalà) 
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Verslag (A5-0279/2002) van mevrouw Smet, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over de vertegenwoordiging van vrouwen bij de sociale partners van de EU (2002/2026(INI)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0237/2002) van mevrouw Hulthén, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie inzake de tenuitvoerlegging van de eerste fase van het Europees programma inzake klimaatverandering (COM(2001) 580 - C5-0164/2002 - 2002/2072(COS)) 
Vóór de stemming:

Hulthén (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, in paragraaf 21 van het verslag eisen wij een voorstel van de Commissie "in de zomer van 2002". Aangezien de zomer inmiddels voorbij is, wil ik dit graag veranderen in "uiterlijk voor het einde van 2002".
De Voorzitter.
Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement daarmee zal instemmen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0294/2002) van de heer Bradbourn, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de toekenning van communautaire financiële bijstand om de milieuprestaties van het vrachtvervoersysteem te verbeteren (COM(2002) 54 - C5-0054/2002 - 2002/0038(COD)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0312/2002) van de heer Santini, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel van de Commissie met het oog op de aanneming van een richtlijn van de Raad tot verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende zaken, door middel van gemeenschappelijke minimumvoorschriften betreffende rechtsbijstand en andere financiële aspecten van civiele procedures (COM(2002) 13 - C5-0049/2002 - 2002/0020(CNS)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0301/2002) van de heer Herman Schmid, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's: de balans van vijf jaar Europese werkgelegenheidsstrategie (COM(2002)0416 - 2002/2152(INI)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN 
Verslag-Smet (A5-0279/2002)

Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben over dit verslag gestemd overeenkomstig artikel 110, lid 1 van het Reglement, dat geen ruimte laat voor een debat of amendementen. De Britse delegatie van de EVP-ED-Fractie heeft in het verleden gepoogd verslagen te amenderen die zij niet kon steunen. Dit nieuwe artikel laat ons evenwel geen andere keuze dan tegen bepaalde verslagen te stemmen.
Dit verslag bestaat grotendeels uit politiek correcte holle frasen. In toenemende mate komen vrouwen in maatschappelijke topposities terecht en de situatie zal alleen maar beter worden aangezien vrouwen het er, althans in mijn land, beter vanaf brengen dan mannen wanneer het gaat om het verkrijgen van studieplaatsen aan de universiteiten. Wij zijn geen voorstander van quota of ingrijpen in de procedures waarmee bijvoorbeeld vakbonden mensen voor topposities selecteren.
De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft het over gender mainstreaming, terwijl het bestaan hiervan juist haaks staat op het beginsel van gelijke kansen.

Arvidsson, Gunilla Carlsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman en Stenmarck (PPE-DE)
De afgevaardigden van de Zweedse conservatieve partij in Europees Parlement heeft tegen het verslag-Smet gestemd over de vertegenwoordiging van vrouwen bij de sociale partners van de EU (A5-0279/2002).
Het beginsel van gelijke rechten voor iedereen is een essentieel uitgangspunt in onze samenleving. Rechten zijn individueel. Het collectiviseren van rechten kan een eerste stap zijn in het reduceren van hun betekenis.
Het Europees Parlement mag zich in principe niet uitspreken over de structuur van onafhankelijke organisaties, zoals werkgeversorganisaties en vakbonden. Dat is aan deze organisaties en hun leden zelf.
Verder is de conservatieve afvaardiging van mening dat de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen opgeheven moet worden en dat de kwesties die zij behandeld overgenomen moeten worden door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken.

De Sarnez (PPE-DE)
In haar uitstekende verslag neemt de rapporteur, mevrouw Smet, nogmaals de gelegenheid te baat om haar ongenoegen te uiten over het gebrek aan Europese statistieken over de vertegenwoordiging van vrouwen bij de sociale partners.
Er zijn al veel strategieën ten uitvoer gelegd om een einde te maken aan de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de top van deze organisaties, in de delegaties voor sociaal overleg en in de adviesorganen. Toch benadrukt de rapporteur terecht dat er op Europees niveau een begin moet worden gemaakt met de systematische verzameling van gegevens over de rol die vrouwen spelen in dit besluitvormingsproces. Het behoeft evenwel geen betoog dat de implementatie en dus ook de effectiviteit van de genomen maatregelen geheel afhankelijk blijft van de politieke wil binnen de organisaties.
Het is aangetoond hoe nuttig bewustmakingscampagnes kunnen zijn in het kader van sociale verkiezingen en de opbouw van netwerken tussen vrouwelijke onderhandelaars waarmee de vertegenwoordiging van vrouwen kan worden gestimuleerd.
Ik heb dit uitstekende verslag gelezen en kan u van harte aanbevelen daar vóór te stemmen. Ik wil u graag wijzen op de urgentie en noodzaak van deze gegevensverzameling. Op deze manier kan namelijk een databank worden gecreëerd op het gebied van vertegenwoordiging van vrouwen bij de sociale partners.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Uca (GUE/NGL)
Ik heb voor het verslag over de vertegenwoordiging van vrouwen bij de sociale partners van de Europese Unie gestemd. Volgens statistieken van het Europees Verbond van Vakverenigingen is minder dan 25 procent van de leidinggevende posities bezet door vrouwen. Dat is veel te weinig! Een evenwichtige vertegenwoordiging van vrouwen in de leidinggevende functies van de vakverenigingen is zeer belangrijk aangezien deze bij de CAO-onderhandelingen een belangrijke rol spelen bij het stimuleren van gelijke kansen voor mannen en vrouwen.
Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat de vertegenwoordiging van vrouwen bij CAO-onderhandelingen zeer klein is. Dat heeft tot gevolg dat er op de arbeidsmarkt te weinig rekening wordt gehouden met de belangen van vrouwen. Vrouwen weten wat de werkelijk arbeidsomstandigheden van vrouwelijke werknemers zijn en waar de ongelijkheden zitten. Ik ben ervan overtuigd dat de belangen van vrouwen beter behartigd zouden worden op de arbeidsmarkt, als er meer vrouwen zouden deelnemen aan de CAO-onderhandelingen. Daarom verzoek ik de sociale partners stimuleringsprogramma's voor vrouwen uit te werken om ervoor te zorgen dat vrouwen sterker zijn vertegenwoordigd in besluitvormingsorganen. De belangen van de vrouwelijke werknemers mogen niet worden genegeerd!

Zrihen (PSE)
Het Europees Parlement heeft besloten pro-actief te zijn wat betreft de vertegenwoordiging van vrouwen in de besluitvormingsorganen van verschillende instanties. Het verslag-Smet vormt in dit opzicht een belangrijke mijlpaal. Het doet mij dan ook genoegen dat ik hier in dit Parlement mijn steun kan uitspreken voor dit verslag.
Het is van buitengewoon groot belang dat in de organen voor sociaal overleg strategieën ter bevordering van een evenwichtigere vertegenwoordiging ten uitvoer worden gelegd. Binnen deze instanties worden besluiten genomen die van groot belang zijn voor vrouwen. Ik denk hierbij aan gelijke kansen op de werkplek en promotiekansen. Het is voor de behartiging van de belangen van vrouwen derhalve belangrijk dat er precieze statistieken worden opgesteld. Hiermee wordt namelijk een eerste, zeer belangrijke stap gezet in de richting van een daadwerkelijk evenwichtige vertegenwoordiging. Een betere vertegenwoordiging van vrouwen zal leiden tot nieuwe gezichtspunten over de diverse beleidsterreinen die door de sociale partners zijn vastgesteld.
Dit is de achterliggende gedachte van dit verslag. Als deze betere vertegenwoordiging wordt gerealiseerd zal het Europees Parlement nog geloofwaardiger overkomen met betrekking tot de doelstellingen die het geformuleerd heeft. Het is hierbij echter wel van belang dat er wordt samengewerkt met de sociale partners, inzonderheid de werkgeversorganisaties die zich in dit opzicht onvoldoende hebben ingespannen.
Het behoeft geen betoog dat dit verslag ook in de context van de uitbreiding moet worden geplaatst. Het is dan ook van groot belang dat de kandidaat-landen onverwijld worden betrokken bij dit proces ter verbetering van de vertegenwoordiging van vrouwen.

Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben over dit verslag gestemd overeenkomstig artikel 110, lid 1 van het Reglement dat geen ruimte laat voor een debat of amendementen. De Britse delegatie van de EVP-ED-Fractie heeft in het verleden gepoogd verslagen te amenderen die zij niet kon steunen. Dit nieuwe artikel laat ons evenwel geen andere keus dan tegen bepaalde verslagen te stemmen. Hoewel wij steun geven aan veel onderdelen van het verslag-Hulthén, en zeer zeker aan zijn doelstellingen, kunnen wij niet voor een pakket maatregelen stemmen waarin wordt verwezen naar Europese milieuheffingen. Het belastingbeleid ressorteert onder de bevoegdheden van de lidstaten en is geen zaak voor de Europese Unie.

Alavanos (GUE/NGL)
Het verslag-Hulthèn is goed bedoeld en behelst haalbare maatregelen voor de eerbiediging van de eerste fase van de verplichtingen in het kader van het Protocol van Kyoto. Daarin worden eveneens talrijke tekortkomingen in de tekst aan de kaak gesteld.
Belangrijk zijn met name de volgende punten:
Ten eerste moet een richtlijn worden uitgevaardigd voor de productie van warmte uit zonne-energie. Deze productie is goedkoop en zeer rendabel.
Ten tweede moet dezelfde prioriteit worden toegekend aan een richtlijn voor de productie van warmte uit biobrandstof.
Ten derde moet de Commissie wat het vervoer betreft voor eind 2002 een mededeling publiceren over de kwantitatieve milieudoelstellingen, opdat ook het vervoer kan bijdragen aan de vermindering met 8% van de broeikasgassen. Daarin moet vooral de klemtoon worden gelegd op de noodzaak alle motorvoertuigen op te nemen in de strategie voor de vermindering van de C02-uitstoot overeenkomstig het doel van Kyoto. Men moet de voorkeur geven aan brandstof en technologieën die nauwelijks of geen emissies veroorzaken. Het is zeer belangrijk het gebruik van biobrandstof in het vervoer te bevorderen.
Ten vierde moet de Commissie wat de industrie betreft onmiddellijk een kaderrichtlijn opstellen betreffende gefluoreerd gas opdat de emissies in alle sectoren kunnen worden verminderd.
Ten vijfde moet onmiddellijk een ontwerprichtlijn worden ingediend voor energie-efficiëntie in de sector van de overheidsopdrachten.
Ten zesde moet de EU op politiek vlak, als reactie op de passiviteit van de VS, onmiddellijk het feit aan de kaak stellen dat dit land geen milieumaatregelen neemt en het Protocol van Kyoto probeert te ondermijnen.

Arvidsson, Gunilla Carlsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman en Stenmarck (PPE-DE)
Wij hebben voor het verslag-Hulthén (A5-0237/2002) gestemd.
Voor ons Zweedse conservatieven is het vermijden van ontwikkelingen die de klimaatverandering op aarde kunnen veroorzaken de belangrijkste milieukwestie. Voor ons is het vanzelfsprekend dat er een einde gemaakt wordt aan het gebruik van kolen voor energieproductie. Het milieubeleid moet duidelijker gericht zijn op de uitstoot van kooldioxide en andere broeikasgassen.
Wij hebben voor het onderhavige verslag gestemd, omdat wij het belangrijk vinden dat men tracht de uitstoot van kooldioxide te verminderen, en dat de doelen die in het Protocol van Kyoto zijn gesteld, worden gehaald. Dit betekent echter niet dat wij het verslag in zijn geheel steunen. In paragraaf 16, 26, 34 en 35 wordt gepleit voor de coördinatie en harmonisatie van milieu- en energieheffingen. Wij zijn erop tegen dat de Europese Unie de belastingen van de lidstaten reguleert. Het subsidiariteitsbeginsel is ook van toepassing op besluiten over milieuheffingen. De hoogte van een heffing op kooldioxide moet kunnen variëren tussen de verschillende lidstaten, omdat zij afgezet moet worden tegen andere maatregelen die de landen moeten nemen om de lagere emissiedoelen te bereiken.

Meijer (GUE/NGL)
Het vrachtvervoer over de weg is de laatste 20 jaar sterk gestegen. Dat leidt tot opstoppingen en tot druk om de autosnelwegen steeds verder te verbreden en nieuwe verbindingen aan te leggen. Deze vorm van vervoer kost veel ruimte, maakt veel lawaai en draagt flink bij tot de productie van broeikasgassen. Terecht concludeert de Europese Commissie dat dit probleem moet worden aangepakt door een verschuiving van weg- naar spoorvervoer, binnenvaart en kustvaart. De meerderheid van de Commissie Vervoer rebelleert hiertegen en wil het wegverkeer ontzien. Verschuiving naar andere vervoersmethoden zou te duur zijn, en die alternatieven kennen ook capaciteitstekorten en milieubezwaren. Het is waar dat de vaak verouderde diesellocomotieven schoner moeten en dat het kanalenstelsel is verwaarloosd. Dat wordt nu gebruikt als argument om subsidiegeld uit te delen voor het beperken van vervuiling en congestie op de weg. Bovendien worden de drempels voor die subsidies gehalveerd. Ook is het waar dat het wegverkeer dat blijft bestaan schoner moet. Toch vrees ik dat de EU straks wel veel meer geld uitdeelt, maar dat daarmee weinig zal veranderen ten opzichte van nu. Dan laat het wegtransport de noodzakelijke milieu-investeringen betalen door de belastingbetaler en blijft de vraag naar ruimte voor autowegen toenemen.

Ribeiro e Castro (UEN)
Gelet op de zorgwekkende prognoses van de Commissie heb ik voor dit belangrijke verslag gestemd. Verwacht wordt immers dat het vrachtvervoer over de weg in de Europese Unie in 2010 met ongeveer 50% zal toenemen. Ik kan mij volledig vinden in de doelstellingen van het Marco Polo-programma en het standpunt van de rapporteur. Het is inderdaad van wezenlijk belang dat de congestie in het wegtransport wordt bestreden en de milieuprestaties van het vrachtvervoersysteem overal ter wereld worden verbeterd. Ik geloof ook dat congestie een bedreiging vormt voor zowel het milieu als de vitaliteit van de economie. Daarom ben ik voorstander van maatregelen die congestie en verontreiniging tegengaan en een verschuiving van weg- naar spoorwegvervoer, binnenvaart en korte vaart stimuleren. Er dient echter ook voldoende aandacht te worden besteed aan de knelpunten en probleemgebieden die zich in deze andere vervoersvormen voordoen. Wij moeten immers hoe dan ook vermijden dat de congestieproblemen ten gevolge van het 'Marco Polo-programma? van de ene vervoerstak op de andere worden overgedragen.

Miller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik uiting geven aan onze teleurstelling over het feit dat amendement 6 van de commissie werd aangenomen. In deze richtlijn gaat het om grensoverschrijdende rechtsbijstand. Het feit dat dit grensoverschrijdende element nu terzijde wordt geschoven om de mogelijkheid van harmonisering van de rechtsbijstand in de gehele Europese Unie te bestuderen, kan volgens mij en mijn fractie alleen maar leiden tot een hoop verwarring.
Als wij aan het liberale amendement hadden vastgehouden en ons uitsluitend hadden geconcentreerd op de gevallen van grensoverschrijdende rechtsbijstand, dan hadden wij vandaag een werkbaar document voor ons gehad. Helaas heeft het niet zo mogen zijn. Desondanks hebben wij uiteindelijk toch voor de richtlijn gestemd. Er zijn delen die wij kunnen steunen. Hopelijk zal de Raad van ministers de onderdelen eruit filteren die er helaas zijn doorgeslipt.

Berthu (NI)
Na de aanslagen van 11 september had de Raad de Commissie verzocht om op korte termijn te onderzoeken welk verband er bestaat tussen de handhaving van de binnenlandse veiligheid en de naleving van de internationale verplichtingen met betrekking tot asielrecht. Ik ben teleurgesteld over de wijze waarop de Commissie dit onderzoek heeft uitgevoerd. Ze heeft zich namelijk maar met één kwestie beziggehouden, namelijk met de vraag hoe terroristen en andere criminelen kunnen worden uitgesloten van het asielrecht. Hiermee heeft de Commissie haar onderzoek eenzijdig uitgevoerd.
Ze had zich namelijk nog met een andere, ernstigere kwestie moeten bezighouden, dat wil zeggen met de vraag wat er zou gebeuren als een groot deel van de bevolking van een derde land asiel zou aanvragen in een of meerdere lidstaten omdat het onderdrukt wordt in het eigen land. In het document van de Commissie valt echter niets over deze kwestie te lezen.
Sinds 1950 is de wereld ingrijpend veranderd. Het Verdrag van Genève is opgesteld om individuen die achtervolgd worden een veilige haven te bieden. Gezien het huidige globaliseringproces en de verbeterde vervoersmogelijkheden moeten we er rekening mee houden dat dit recht op een dag zal worden opgeëist door hele volksstammen, dat wil zeggen door miljoenen vluchtelingen die onze landen zullen destabiliseren.
Dit is de vraag waar het nu om draait. De regeringen hebben de plicht om hier een antwoord op te vinden. Ze moeten de bestaande regels met betrekking tot het traditionele asiel aanvullen met alternatieve beschermingsregels.

Kirkhope (PPE-DE)
De delegatie van de Britse conservatieven geeft van harte steun aan een nauwere justitiële samenwerking, met name wat betreft de uitvoering van vonnissen en de gerechtelijke procedure in heel Europa. Dit is nuttig voor Britse ondernemingen en draagt bij tot de voltooiing van de interne markt. Wij zien evenwel niet het nut in van de in het verslag genoemde maatregelen. Bovendien is het volgens ons, gezien de middelen die dit vereist, volstrekt naïef en onwerkbaar om gratis rechtsbijstand te willen verlenen aan iedereen die een zaak wil voorbrengen, onafhankelijk van de merites ervan.
De Britse conservatieven stemmen derhalve tegen dit verslag.

Alavanos (GUE/NGL)
Het is een feit dat een van de criteria voor de EMU betrekking zou moeten hebben op de maatregelen van de lidstaten voor de werkloosheidsbestrijding. De kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen die werden vastgesteld door de Europese Raad van Lissabon en het besluit om de bevordering van een hoog werkgelegenheidsniveau uit te roepen tot een van de belangrijkste doelstellingen van de Europese Unie hebben tot gevolg gehad dat het aantal werklozen terugliep tot 13 miljoen.
Het in Lissabon vastgestelde doel van volledige werkgelegenheid is evenwel een politieke verbintenis van de staatshoofden en regeringsleiders en geen juridische verbintenis.
Om evenwel de werkloosheid in de lidstaten daadwerkelijk te kunnen bestrijden moeten de Europese regeringen van elkaar leren, hun inspanningen coördineren en goede praktijken uitwisselen.
Het verslag van de heer Schmid over de richtsnoeren voor de werkgelegenheid en de daarin vervatte voorstellen kunnen bijdragen aan een voorzichtige toepassing van de richtsnoeren voor de werkgelegenheid.
Wat gebeurt er echter als een lidstaat, zoals Griekenland - waar de werkloosheid in de periode 1990-2000 van 6,3% opliep tot 11,1% - sedert 1998 dezelfde aanbevelingen volgt voor de bestrijding van de werkloosheid? De verzekering van werkgelegenheid moet een prioriteit zijn en geen inhoudloze ceremonie.

Arvidsson, Gunilla Carlsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman en Stenmarck (PPE-DE)
Wij kunnen het verslag niet steunen, omdat het een lans breekt voor coördinatie op gebieden die volgens ons het best op nationaal niveau behandeld kunnen worden. Daaronder valt ook de coördinatie van het sociaal en werkgelegenheidsbeleid. Wij vinden dat deze kwesties op nationaal niveau thuishoren omdat de verschillen tussen de lidstaten groot zijn en na de uitbreiding nog groter zullen worden. In een beleid op Europees niveau voor deze gebieden kan geen rekening worden gehouden met de grote verschillen tussen de lidstaten. Wij denken zelfs dat coördinatie en harmonisatie op deze gebieden de blijvende samenwerking in de Europese Unie in gevaar kunnen brengen. Daarom nemen we geen standpunt in over de concrete maatregelen in het verslag, maar stemmen wij hier op principiële gronden tegen.

Caudron (GUE/NGL)
Nu we na vijf jaar de balans opmaken van de tenuitvoerlegging van de Europese werkgelegenheidsstrategie en alvorens we de uiteindelijke richtsnoeren voor de werkgelegenheid voor 2003 aannemen, wil ik er graag op wijzen dat de werkloosheid nog altijd een ernstig probleem is en dit bovendien de belangrijkste oorzaak van sociale uitsluiting vormt. Daarom moeten we eisen dat de Commissie de oorzaken van de zwakke economische groei in de Unie analyseert en voorstellen doet voor een daadwerkelijke groei, zodat de werkgelegenheid flink kan toenemen.
Ik wil allereerst ingaan op de werkmethode. De rol van de nationale parlementen bij de uitwerking van de nationale actieplannen moet worden versterkt. Verder dient het Europees Parlement in het kader van de medebeslissingsprocedure een rol te krijgen toebedeeld in werkgelegenheidskwesties wat betreft de open coördinatiemethode. Tot slot moeten de sociale partners nauwer bij deze kwestie worden betrokken.
Wat de inhoud betreft dient het accent te worden gelegd op de ontwikkeling van de plaatselijke en regionale arbeidsmarkten. Op die manier kunnen in de minder ontwikkelde zones en regio's extra initiatieven worden ontwikkeld om investeringen in niet-financiële activa aan te trekken, kan het economisch evenwicht worden hersteld en kunnen de sociale samenhang en de werkgelegenheid worden verbeterd. Voorts dient onderzocht te worden hoe legale immigranten beter kunnen worden geïntegreerd in de arbeidsmarkt.

Meijer (GUE/NGL)
De EU en haar voorlopers zijn ontstaan vanuit het verlangen van grote internationale ondernemingen naar één onbelemmerde markt met een gemeenschappelijke munt. Daardoor drukken werkgeversbelangen een zware stempel op de EU-bestuursstructuren en het EU-beleid. Al 50 jaar wordt gevraagd om meer aandacht voor solidariteit met diegenen die nooit economische machtsposities zullen innemen. De vakbeweging riep om een 'Sociaal Europa' en door Raad, Commissie en Parlement werd de indruk gewekt dat dit sociale Europa in aantocht was. Sinds drie jaar wordt officieel afstand genomen van dit streven. Op de sociale Top van Lissabon in 2000 ging het niet over pensioenen, sociale uitkeringen, arbeidstijdverkorting, overheidsinvesteringen, versterking van de openbare diensten en economische stabiliteit, maar om grootscheepse privatiseringen en hogere bedrijfswinsten. Daarvan werd het winnen van de concurrentie met Amerika en Japan verwacht. Onbeperkte economische groei zonder herverdeling zou automatisch leiden tot een oplossing voor alle sociale problemen. Sociaal beleid dreigt nu volstrekt ondergeschikt te worden gemaakt aan economisch beleid. Dit beleid negeert volkomen hoe de crisis van 1929 alleen maar kon worden gedempt met een actieve overheidsrol, zoals de econoom Keynes die voorstond. Zeker met de teruglopende economie en de groeiende werkloosheid is de neoliberale aanpak het recept voor een sociale ramp. Terecht klaagt mijn fractiegenoot Herman Schmid als rapporteur voortzetting van die lijn bij het werkgelegenheidsbeleid aan.

Patakis (GUE/NGL)
Werkloosheidsstijging en nieuwe ontslagaankondigingen: dat is de balans van vijf jaar Europees werkgelegenheidsbeleid. Met het herstructureringsbeleid van de EU worden geen arbeidsplaatsen gecreëerd maar weggenomen, en wordt met name het aantal vaste en fulltime banen verminderd. De zogenaamde ontwikkeling ontneemt miljoenen mensen het recht op werken of biedt hen het surrogaat van deeltijdwerk, met alle financiële en sociale gevolgen van dien voor de gezinnen.
Daarom is er geen enkele reden tot triomf. De werkelijkheid ziet er anders uit, aangezien de algemene en langdurige werkloosheid zich nu al decennia lang om en om de 10% beweegt en vergezeld gaat van een algemene verspreiding van losse, tijdelijke en soms gesubsidieerde banen waardoor de werkloosheid op kunstmatige wijze wordt verminderd en enkel over meer werklozen wordt uitgesmeerd.
Om zogenaamd een actief werkgelegenheidsbeleid te kunnen voeren wordt steun verleend aan het grootkapitaal maar gezinnen zelfs het fundamenteel bestaansrecht ontzegd. Met het voorgestelde inzetbaarheidsmodel kan men misschien ervoor zorgen dat de officiële statistieken minder werkloosheid registreren maar de angst, de onzekerheid, de ellende en de armoede van de arbeiders- en volksgezinnen worden er niet minder op.
De aankondigingen over armoedebestrijding, volledige werkgelegenheid, enzovoort, zijn zo schijnheilig als maar kan, en hebben enkel tot doel de grote volksmassa zand in de ogen te strooien en de sociale problemen op te vangen die door het op de behartiging van de multinationale belangen afgestemd beleid worden veroorzaakt.
Daarom roepen wij de werknemers op hun krachten te bundelen en dit volksvijandig beleid omver te werpen.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ondanks het feit dat ik niet met alle paragrafen kan instemmen, heb ik besloten voor het verslag over de balans van vijf jaar Europese werkgelegenheidsstrategie te stemmen. Het verheugt mij zeer dat het bedrijfsleven in het kader van de beschouwingen van de rapporteur over de toekomst van de werkgelegenheid in de Europese Unie wordt verzocht meer belang te hechten aan de totstandbrenging van gezinsvriendelijke arbeidsvoorwaarden. Ik vind het eveneens een goede zaak dat levenslange inzetbaarheid wordt beschouwd als een preferentiële vorm van maatschappelijke integratie, vooral met het oog op de toenemende vergrijzing van de beroepsbevolking in alle landen van de Unie. Daarom wordt het steeds belangrijker dat wij in het nationale werkgelegenheidsbeleid en de Europese werkgelegenheidsstrategie prioritaire aandacht besteden aan de humanisering van de arbeid en niet zozeer aan de in de mededeling van de Commissie meermaals genoemde economische aspecten die ons in de gelegenheid moeten stellen het productieniveau van de EU af te stemmen op dat van de VS. Arbeid moet niet alleen 'productief' zijn. Het gaat hier bovenal ook om een vorm van zelfontplooiing en maatschappelijke integratie.

Sacrédeus (PPE-DE)
Door het proces van Luxemburg is een nieuwe werkwijze in gang gezet in de Europese Unie. Daardoor zijn er nieuwe initiatieven genomen om het werkgelegenheidsbeleid in de Unie te versterken. Nu, na vijf jaar, kunnen wij constateren dat deze strategie succesvol is geweest, al valt er nog een hoop aan de verbeteren.
De open-coördinatiemethode is niet gebaseerd op wetgeving, maar op gemeenschappelijke beleidsdoelen. Dit is een effectieve methode gebleken voor het behandelen van werkgelegenheidskwesties. Het Parlement heeft geen medebeslissingsbevoegdheid in de open coördinatie. Een op medebeslissing gebaseerde taak, die nu geëist wordt in overweging R in het aangenomen verslag, zou ondermijning betekenen van de methode van de open coördinatie. Dat kan ik als Zweeds christen-democraat niet steunen.
In overweging E in het verslag wordt ook de pijler ondernemerschap bekritiseerd. Daarin staat namelijk dat deze wordt beheerst door een beperkte MKB-optiek. Deze uitspraak staat volledig haaks op de politieke prioriteiten van de Zweedse christen-democraten. Dit is ook een reden waarom ik het verslag niet kan steunen.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.40 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het gezamenlijk debat over:
het verslag (A5-0296/2002) van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de vooruitgang bij de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) (7330/2002 - C5-0205/2002 - 2002/2010(INI)),
de verklaringen van de Raad en de Commissie over het Midden-Oosten en
het verslag (A5-0286/2002) van de heer Titley, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het derde jaarverslag van de Raad overeenkomstig uitvoeringsbepaling nr. 8 van de gedragscode van de Europese Unie betreffende wapenuitvoer (2001/2254(INI)).
Vandaag zullen twee ministers namens de Raad het woord voeren: de heer Møller namens het Deense voorzitterschap en de heer Yiannitsis namens het aankomende Griekse voorzitterschap. Zoals u weet neemt Denemarken op grond van de aldaar gehouden referenda en de in het Verdrag opgenomen uitzondering niet deel aan het dossier defensievraagstukken. Hierdoor bevinden wij ons wellicht voor het eerst in de ongebruikelijke situatie dat een trojka in het Parlement aanwezig is. Wij heten de heren Møller en Yiannitsis van harte welkom.

Møller
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte leden, dames en heren,
Het verheugt mij dat ik het Europees Parlement mag toespreken over de vooruitgang die de EU op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid heeft geboekt. Zoals de commissie in haar verslag opmerkt, staat de EU voor grote en wereldwijde uitdagingen. Onze eigen burgers en de bevolking in derde landen koesteren de verwachting dat de EU meehelpt conflicten in de wereld op te lossen en spanningen in de wereld weg te nemen. Ik zal mij in mijn toespraak concentreren op Afghanistan, de strijd tegen het terrorisme, het Midden-Oosten, Irak, India, Pakistan, Rusland en Afrika. Over het Internationaal Strafhof zal ik het later hebben.
De heer Yannitsis, mijn Griekse collega en minister voor Europese zaken, zal verslag uitbrengen over het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, het GVDB.
Zoals gezegd, begin ik met Afghanistan. De situatie is er nog steeds onstabiel, maar het Loya Jirga-proces is nog steeds een goede basis waarop men kan voortbouwen. Er keren veel meer vluchtelingen en ontheemden terug naar hun streek dan men verwacht had, en dat doet de hoop op een toekomst voor het land toenemen.
Afghanistan staat echter nog altijd voor hete vuren. De recente moordpoging op president Karzai en andere terreuraanslagen tonen dat er een ernstig probleem is met de veiligheid. Zonder interne veiligheid is een stabiele regering of een duurzame ontwikkeling onmogelijk. De rol van de centrale regering moet daarom versterkt en de invloed van de krijgsheren beperkt worden. De Afghaanse instellingen en de fundamentele infrastructuur moeten heropgebouwd worden. Hervormingen binnen het rechtswezen en de politie zijn noodzakelijk alsook de oprichting van een nationaal leger onder civiel toezicht. De resterende vluchtelingen en ontheemden moeten kunnen terugkeren en hun herintegratie moet gesteund worden.
Wij doen een oproep tot de internationale samenleving en tot de buurlanden van Afghanistan in het bijzonder, om Afghanistan te blijven steunen zodat het aan stabiliteit kan winnen. De VN spelen in dit opzicht een belangrijke rol via hun speciale gezant, de heer Brahimi.
De EU zal al het mogelijke in het werk stellen voor de heropbouw van het land en voor de totale tenuitvoerlegging van het proces van Bonn. Wij beloofden dit in het speciaal debat in de VN vorige week. Wij zullen ons blijven engageren voor humanitaire bijstand en steun voor de heropbouw. De EU zal de werkzaamheden van de nieuwe Afghaanse commissie voor de mensenrechten op de voet volgen. Wij gaan ervan uit dat de EU-lidstaten die nu manschappen aan de ISAF leveren, dit ook zullen blijven doen.
Een andere prioriteit voor het Deens voorzitterschap is de bestrijding van het terrorisme. Wij brengen het Europees actieplan voor de bestrijding van terrorisme ten uitvoer zoals gepland. Wij integreren de bestrijding van terrorisme in alle aspecten van het buitenlands beleid van de EU.
Tot nog toe heeft de EU zich geconcentreerd op de follow-up van interne maatregelen en heeft reeds veel vooruitgang geboekt bij de tenuitvoerlegging ervan. Met name heeft de EU resolutie 1373 van de VN-Veiligheidsraad over de bevriezing van de economische en financiële middelen van terreurgroepen reeds ten uitvoer gelegd. Dit alles wordt onder het Deens voorzitterschap uiteraard verder voortgezet.
Daarnaast zal het Deens voorzitterschap naar aanleiding van de Europese Raad van Sevilla, het EU-actieplan en de conclusies van de Raad van 22 juli 2002 een gemeenschappelijk beleid uitstippelen voor de internationale rol die de EU moet spelen in de strijd tegen het terrorisme, waaronder de samenwerking met derde landen en de betrokken internationale organisaties.
In de verklaring van Sevilla gaf de Europese Raad aanwijzingen hoe de EU met het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, waaronder het veiligheids- en defensiebeleid, het terrorisme kan helpen bestrijden. De Raad nam toen op 22 juli een aantal besluiten aan met het oog op de uitvoering van de verklaring van Sevilla. Deze houden onder andere een herziening in van de aspecten van terrorismebestrijding in de betrekkingen met derde landen, waaronder de overeenkomsten met derde landen en specifieke maatregelen die derde landen kunnen helpen hun verplichtingen uit hoofde van resolutie 1373 van de VN-Veiligheidsraad na te komen.
Het Deens voorzitterschap vindt het belangrijk dat de conclusies van de Raad gevolgd worden door concrete stappen. Er is reeds een aantal gedaan.
Nu een paar woorden over het non-proliferatie- en ontwapeningsbeleid. Wij hebben dit beleid herzien in het kader van de wereldwijde terrorismebestrijding. Wij vinden het zeer belangrijk dat dit non-proliferatie- en ontwapeningsbeleid meer aandacht krijgt en in alle bijeenkomsten van de trojka aan bod komt. Op 15 april 2002 nam de Raad 42 concrete maatregelen aan om de multilaterale instrumenten, de exportcontrole, de samenwerking en politieke dialoog te versterken.
Het Deens voorzitterschap moet hier twee grote uitdagingen aangaan. Ten eerste moeten wij voorbereidend werk doen opdat in november in Den Haag de internationale gedragscode tegen de verspreiding van ballistische raketten kan worden goedgekeurd en ten tweede moeten wij het verdrag inzake het verbod op biologische en chemische wapens hard maken.
Dat brengt ons uiteraard bij Irak. In het Midden-Oosten baart Irak ons nog steeds ernstige zorgen op het gebied van de massavernietigingswapens. Wij zijn het wat dat betreft eens met president Bush, zoals hij onlangs in een toespraak voor de Parlementaire Vergadering van de VN onderstreepte.
Irak heeft verschillende resoluties van de Veiligheidsraad over verplichte ontwapening overtreden. Irak dient zijn verplichtingen onmiddellijk na te komen. De EU is vastbesloten de Verenigde Naties te steunen om dit te bereiken.
De Veiligheidsraad heeft onder andere geëist dat Irak onvoorwaardelijke en vrije toegang verleent aan de VN-wapeninspecteurs en ervoor zorgt dat de autoriteiten van het land in voldoende mate samenwerken. De EU staat volledig achter deze eis.
De regering van Irak liet de secretaris-generaal van de VN op 16 september weten dat ze de terugkeer van de VN-wapeninspecteurs toestond. De Veiligheidsraad onderzoekt nu of de Iraakse kennisgeving in overeenstemming is met de eisen die de Veiligheidsraad op het gebied van wapeninspecties heeft gesteld.
Het voorzitterschap is het met de secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, eens dat de Veiligheidsraad zijn verantwoordelijk moet opnemen, indien Irak samenwerking blijft weigeren.
Ik ga nu over tot het Midden-Oosten. Het is bijna twee jaar geleden sinds het conflict tussen Israël en de Palestijnen weer gewelddadige vormen aannam. Enkele positieve resultaten van vorige zomer gaven echter aanleiding tot een voorzichtig optimisme.
De EU is van mening dat we van de vorderingen gebruik moeten maken om opnieuw te onderhandelen met Israël en de Palestijnen, opdat beide partijen een concreet uitzicht krijgen op een vreedzame oplossing van het conflict.
De EU heeft daarom een concreet voorstel gedaan. Op de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Helsingsør op 30 en 31 augustus 2002 heeft de EU de laatste hand gelegd aan haar voorstel voor een tijdschema of een wegwijzer voor de vrede die tegen 2005 naar de oprichting van een Palestijnse staat moet leiden. Het voorstel is een praktische uitwerking van de visie van president Bush en het Arabische vredesvoorstel betreffende de oprichting van een Palestijnse staat binnen drie jaar en is tevens in belangrijke mate gebaseerd op de Arabische vredesinitiatieven. Dit voorstel voorziet in drie fases. Ten eerste dient nog dit jaar een veiligheidsovereenkomst te worden gesloten tussen Israël en de Palestijnen, die het geweld moet tegenhouden en de weg moet effenen voor de Palestijnse presidents- en parlementsverkiezingen, die hopelijk op 20 januari 2003 zullen plaatsvinden. Na deze verkiezingen moeten onderhandelingen gestart worden over de oprichting van een Palestijnse staat met tijdelijke grenzen: dit moet in het najaar van 2003 gebeuren. Tenslotte volgt de derde fase met de totstandkoming van een definitief vredesakkoord, waarin alle hete hangijzers geregeld moeten worden: Jerusalem, afbakening van de grenzen, vluchtelingen en nederzettingen. Dit moet voor de oprichting van de Palestijnse staat in het midden van 2005 geregeld zijn.
Met het oog op een ruime vrede moeten er tezelfdertijd pogingen worden gedaan tot hervatting van de onderhandelingen met Syrië en Libanon, zodat het proces kan uitmonden in een globaal vredesakkoord voor het Midden-Oosten.
Tijdens mijn rondreis in het Midden-Oosten begin september werd het voorstel algemeen goed onthaald door alle partners in de regio. De Arabische landen reageerden positief. Ook vanuit Israël kwamen positieve reacties op het voorstel, zij het met een aantal voorbehouden ten aanzien van bepaalde elementen van het voorstel.
Op de bijeenkomst van het Midden-Oostenkwartet op 17 september 2002 werd unaniem besloten dat het kwartet in de loop van de komende weken zal proberen het eens te worden over een definitief gemeenschappelijk tijdschema voor de drie fases van de oprichting van een Palestijnse staat tegen augustus 2005. Zij zullen hierbij uitgaan van het voorstel van de EU. Ook het EU-voorstel om nog dit jaar een internationale donorconferentie te organiseren voor steun aan het Palestijnse hervormingsproces, werd aanvaard. Het Deens voorzitterschap heeft voorgesteld als gastheer op te treden voor de conferentie en daarmee ook voor de bijeenkomst van het kwartet, die naar alle waarschijnlijkheid ervoor of erna zal plaatsvinden.
De EU en het voorzitterschap houden zich aan de verklaring van de Europese Raad van Sevilla betreffende de organisatie van een eerste vredesconferentie, waar een tijdschema voor de weg naar duurzame vrede in het Midden-Oosten besproken en aangenomen zou kunnen worden. Ik heb vastgesteld dat de Commissie buitenlandse zaken van Europees Parlement in haar laatste verslag over de ontwikkeling van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid dezelfde mening is toegedaan. De leden van het Midden-Oostenkwartet willen graag verder praten over het tijdstip en de voorwaarden voor een dergelijke internationale vredesconferentie.
Ik ben ervan overtuigd dat de leden van het kwartet dezelfde kijk op de situatie hebben en dat wij daarom vrij snel tot een gemeenschappelijk tijdschema kunnen komen. Het Deens voorzitterschap is van plan dezelfde koers te blijven volgen en actief te werken aan een gedetailleerd tijdschema, dat de weg kan effenen voor de vreedzame oplossing van een van de langst aanslepende conflicten van onze tijd. In de veiligheidsresolutie van gisteren wordt er tevens op aan gedrongen dat de EU en het kwartet verder werken aan een vredesplan, ondanks de gebeurtenissen van vorige week.
Zoals u allemaal weet, zijn er vorige week in Israël twee zelfmoordaanslagen gepleegd. Dat is niet gunstig voor de vooruitgang, vooruitgang die na de zomer met de task forces en werkgroepen nochtans op til was na het groen licht van het kwartet en de verdere ontwikkeling van het vredesplan van de EU. Nu betekenen deze harde klappen weer een stap achteruit. Er was nochtans ook reden tot optimisme, omdat men er mede dankzij de tussenkomst van de EU in geslaagd was Fatah en Tanzim tot een moratorium voor aanvallen op burgerdoelwitten in Israël te bewegen. De acties van vorige week tonen echter aan dat militante groepen zoals de Islamitische Jihad niet van plan zijn het moratorium van Fatah en Ranzim te volgen. Het voorzitterschap heeft zich bij beide partijen fel beklaagd over de Palestijnse zelfmoordaanslagen enerzijds en de vergeldingsacties van Israël anderzijds. Israël heeft het recht terrorisme te bestrijden, maar de harde vergeldingsacties, waaronder de belegering en beschieting van het hoofdkwartier van Arafat in Ramallah, zullen de Israëlische en Palestijnse bevolking geen vrede brengen. Het voorzitterschap heeft de situatie de voorbije dagen met beide partijen alsook met Rusland, de VS en Egypte besproken en afgevaardigden naar het gebied gestuurd.
Het is belangrijk dat de aangekondigde Amerikaans-Jordaans-Egyptische steun voor de Palestijnse politie- en veiligheidsdiensten er zo snel mogelijk komt, opdat er aan Palestijnse kant een uniform veiligheidssysteem gevormd wordt, een systeem waarbij Israël zich enigszins veilig kan voelen. Wij moeten voorkomen dat de radicale groepen de politieke initiatieven nog eens doen ontsporen.
Radicale groeperingen bedreigen immers ook de vrede in India en Pakistan, die nog steeds op gespannen voet leven. De EU is vastbesloten bij te dragen aan de internationale inspanningen tot vermindering van de huidige crisis, vertrouwenwekkende maatregelen te bevorderen en de voorwaarden te scheppen voor een dialoog tussen de partijen met het oog op een duurzame oplossing van het conflict.
Momenteel vinden in Jammu en Kasjmir lokale verkiezingen plaats. Het begin van de verkiezingen ging met geweld gepaard en gaf reden tot bezorgdheid. Wij hopen echter dat de verkiezingen in Jammu en Kasjmir de weg zullen effenen voor een vernieuwde dialoog tussen India en Pakistan over een oplossing op lange termijn. India heeft internationale waarnemers bij de verkiezingen geweerd, maar een aantal ambassades van EU-landen hebben afgevaardigden naar de verkiezing in New Dehli gestuurd.
Nu ga ik terug naar Europa, naar onze buur, Rusland. De onderlinge relatie tussen de EU en Rusland is uiteraard van doorslaggevend belang voor een vreedzame ontwikkeling van Europa. De voorbereidingen van de Top tussen de EU en Rusland, die op 11 november 2002 in Kopenhagen plaatsvindt, bieden ons de mogelijkheid de balans op te maken van vijf jaar partnerschap en samenwerking. Met de uitbreiding zullen wij nieuwe uitdagingen moeten aangaan. Dat weten wij allemaal. Als eerste punt vindt het voorzitterschap het belangrijk dat er zo snel mogelijk een oplossing komt voor het probleem van Kaliningrad. De Raad onderzoekt op 30 september de studie die de Commissie daarover heeft gemaakt met het oog op een mogelijke oplossing die de communautaire wetgeving respecteert en rekening houdt met de wensen van Polen en Litouwen. Rusland maakt deel uit van onze strategie rond de noordse dimensie, maar wij zijn ook van plan een strategie voor onze nieuwe buren uit te werken, omdat een nieuwe algemene strategie voor de oostelijke buurlanden van de Europese Unie na de uitbreiding, met name Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië een noodzaak zal zijn als logisch gevolg van de komende uitbreiding. De bedoeling van een dergelijke strategie zal zijn de democratische en economische hervormingen in de buurlanden te bevorderen en de grensoverschrijdende samenwerking met deze landen te versterken. De Raad zal op 30 september 2002 bekijken hoever de EU staat in haar betrekkingen met de nieuwe buurlanden. De Commissie zal in het najaar een mededeling indienen, die het overleg binnen de Raad zal aanvullen en hopelijk zal leiden tot een besluit in december.
Nu verlaat ik Europa weer, deze keer voor Afrika. Zoals u allen weet, is de situatie in zuidelijk Afrika zeer kritisch. De EU maakt zich zorgen over de verslechtering van de situatie in Zimbabwe, waaronder de recente aanval op de media, de permanente pesterijen van de landbouwers en de nieuwe regering van de harde lijn, die door president Mugabe is aangeduid en een oorlogskabinet wordt genoemd.
Op 22 juli heeft de EU de restricties tegen Zimbabwe opgevoerd door een aantal namen toe te voegen aan het lijstje van personen die reisverbod hebben. De EU heeft tevens besloten de samenwerking met de andere internationale partners verder te zetten om een oplossing voor Zimbabwe te kunnen vinden.
De restricties waartoe de EU heeft besloten, betreffen personen die wij verantwoordelijk achten voor de crisis in het land. De EU blijft de bevolking van Zimbabwe, die onder de gevolgen van het beleid van Mugabe lijdt, steunen door grote hoeveelheden voedselhulp te sturen om de hongersnood in het land te lenigen en door sociale en medische hulp te bieden.
De bezorgdheid van de EU stijgt omdat zuidelijk Afrika in een voedselcrisis terechtkomt en de humanitaire situatie slechter wordt. De Unie en haar lidstaten hebben al gereageerd door voor 490 miljoen euro voedselhulp en humanitaire bijstand te verlenen aan het gebied. Deze hulp is in de eerste plaats bedoeld voor de landen die het zwaarst getroffen zijn, namelijk Zimbabwe, Malawi en Zambia.
Een aantal politieke besluiten en maatregelen die door de regeringen in het gebied, en vooral door Zimbabwe getroffen werden, hebben de reeds alarmerende humanitaire situatie nog verergerd. Wij hebben daarom duidelijk gezegd dat de voedselhulp in geen geval misbruikt mag worden als politiek middel en dat de begunstigde landen ervoor moeten zorgen dat ze rechtvaardig en zonder politieke overwegingen verdeeld wordt.
Tot slot wil ik u zeggen dat het voorzitterschap tevreden is over de topbijeenkomst die zojuist in Kopenhagen heeft plaatsgevonden, namelijk de ASEM-top. Ik heb de indruk dat alle deelnemers van de Aziatische en de Europese landen tevreden waren over de bijeenkomst. Naast informele gesprekken zijn er ook concrete initiatieven naar voren gekomen, waarmee nu moet worden verder gewerkt, bijvoorbeeld eventuele sportspelen voor jongeren onder Aziatisch beheer. Wij wensen de banden tussen Europa en Azië te versterken en de mogelijkheden voor samenwerking op economisch, politiek en cultureel gebied zijn groot.
Vooraleer ik het woord doorgeef aan de heer Yiannitsis wil ik nog zeggen dat ik mij aansluit bij de lofwoorden in het verslag over de geslaagde tussenkomst van de EU in de Balkan. De EU is erin geslaagd een versnipperd en onstabiel gebied weer in de algemene Europese ontwikkeling op te nemen. Doordat de EU de politietaak van de VN in Bosnië vanaf 1 januari 2003 zal overnemen, zal ze nog meer kunnen doen om de stabiliteit in de Balkan te bevorderen.

Yiannitsis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden van het Europees Parlement, het is mij een grote eer hier vandaag als plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken van Griekenland een uiteenzetting te mogen geven over de aspecten van het Europees veiligheids- en defensiebeleid waarmee een militaire en defensiedimensie gepaard gaat. Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om het Deens voorzitterschap van harte te bedanken voor de uitstekende samenwerking bij dit dubbel voorzitterschap, dat een innoverend, maar allesbehalve gemakkelijk experiment is.
Om te beginnen wil ik duidelijk maken dat het Belgisch en het Spaans voorzitterschap zeer productief waren en een belangrijke impuls hebben gegeven aan de verdere ontwikkeling van het Europees veiligheids- en defensiebeleid. Ik geloof dat wij vanaf deze plaats waardering moeten uiten voor hun inspanningen.
Er hebben zich enkele ontwikkelingen voorgedaan waar ik kort op wil ingaan. De eerste en misschien belangrijkste ontwikkeling is dat het afgelopen jaar met de officiële Verklaring van Laken duidelijk werd gemaakt dat de Europese Unie nu reeds klaar is om bepaalde operaties te verrichten en geleidelijk aan een volledig operationele capaciteit zal verwerven, een capaciteit die haar in staat zal stellen de meest veeleisende onderdelen van de Petersberg-taken te vervullen.
De tweede ontwikkeling betreft de ontwikkeling van de militaire faciliteiten, die misschien het belangrijkste aspect zijn van de voltooiing van de operationele capaciteit van de Unie. Ook daar is belangrijke vooruitgang geboekt. Er is een conferentie gehouden over de verbetering van deze faciliteiten en naar aanleiding daarvan hebben niet alleen de lidstaten maar ook derde landen aanvullende bijdragen geleverd. Uiteindelijk kon toen in Laken het actieplan voor deze faciliteiten worden aangenomen.
Ik moet erkennen dat dankzij het Spaans voorzitterschap belangrijke vorderingen konden worden gemaakt bij de toepassing van dit actieplan. In Laken werd verklaard dat de Unie over een gedeeltelijke operationele paraatheid beschikt, en dit is niet enkel van theoretische waarde. Daarmee wordt uiting gegeven aan een politieke wil, aan de wil om het mechanisme van het EVDB ondanks zijn onvolkomenheden te activeren. Dat betekent in de praktijk dat wij politiek gezien het licht op groen hebben gezet voor bepaalde operaties in de Balkan, zoals de zending van een politiemacht naar Bosnië en de Task Force Fox naar de FYROM. Het Spaans voorzitterschap heeft eveneens de nadruk gelegd op het aanverwante vraagstuk van de bewapening en heeft daarvoor initiatieven ontplooid.
De vierde ontwikkeling is dat de Europese Unie tijdens het Spaans voorzitterschap haar eerste oefening heeft gehouden. Deze heeft ons in staat gesteld de geplande procedures te testen en conclusies te trekken. Deze conclusies zullen een belangrijk instrument voor de toekomst zijn en ons helpen de procedures verder te verbeteren. Nu ik het toch over het procedurele kader heb waarbinnen het mechanisme van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid moet functioneren, wil ik niet nalaten kort te vermelden dat in Sevilla het kader met de richtsnoeren werd aangenomen dat het financieringssysteem van de militaire operaties afbakent. Ook dit is een zeer belangrijk aspect.
Natuurlijk moet ik hier ook melding maken van andere werkzaamheden. Met name noem ik de invoering van een mechanisme voor faciliteitenontwikkeling. Dit is een fundamenteel instrument voor de militaire operaties. Het grootste deel van het werk is al gedaan en nu zijn slechts nog op enkele punten verbeteringen noodzakelijk. Daarna kan het mechanisme in werking treden. Er is echter nog geen oplossing gevonden voor enerzijds de betrekkingen tussen de Europese Unie en de NAVO en anderzijds het aanverwante probleem van de deelneming van strijdmachten van andere Europese landen dan die van de Europese Unie.
Wat het eerste thema betreft kan ik geen gewag maken van spectaculaire vooruitgang. Er zijn ongetwijfeld stappen vooruit gezet, vooral in de besprekingen van de NAVO over de specifieke vraagstukken van de betrekkingen tussen beide organisaties. Men zou evenwel algemeen kunnen concluderen dat de betrekkingen tussen beide organisaties verdere uitdieping behoeven.
Sommigen zeggen dat het een en ander wordt vertraagd omdat nog geen oplossing is gevonden voor het vraagstuk van de deelneming. Ik wil hierbij aantekenen dat dit niet helemaal waar is. Die oplossing zal ongetwijfeld in belangrijke mate bijdragen aan een definitieve regeling, maar het uitblijven van een oplossing is geen reden om vooruitgang bij specifieke vraagstukken tegen te houden. Ik herhaal nogmaals dat er vooruitgang is geboekt en deze heeft ook zijn beslag gevonden in de conclusies van Sevilla, dankzij de inspanningen van het Spaans voorzitterschap dat in samenwerking met het secretariaat-generaal en met de hulp van enkele nauw bij dit vraagstuk betrokken partners voor Sevilla een allesomvattend compromisvoorstel had gedaan. Helaas is van dit voorstel tot nu toe geen gebruik gemaakt en daarom zetten het voorzitterschap en het secretariaat-generaal de inspanningen voort overeenkomstig het mandaat van Sevilla.
Wat de betrekkingen met de derde landen betreft kan ik melden dat ook ten aanzien daarvan in Sevilla aanzienlijke vooruitgang werd geboekt. Toen werd de in Nice getroffen regeling voor de betrokkenheid van mogelijke partners, zoals Canada, Rusland en Oekraïne, bij het Europees veiligheids- en defensiebeleid uitgebreid. Wat de Task Force Fox in de FYROM betreft die de Unie op zich zal nemen, kan ik zeggen dat belangrijke voorbereidingen zijn getroffen. Deze Task Force gaat echter gepaard met een fundamentele voorwaarde. Er moet namelijk eerst een definitieve regeling komen tussen de Europese Unie en de NAVO, en aangezien deze waarschijnlijk niet voor eind oktober gevonden zal zijn, moeten eventueel alternatieve oplossingen worden bestudeerd. Natuurlijk is hetgeen ik zojuist noemde geen volledige inventaris van de ontwikkelingen die zich het afgelopen jaar op het gebied van het GVDB hebben voorgedaan. Er zijn veel meer ontwikkelingen, belangrijke en minder belangrijke, maar vanwege de beperkte tijd zal ik daar niet nader op ingaan.
Geachte afgevaardigden, met de opzet van een Europese defensie komen wij tegemoet aan de verlangens van de Europese burgers, verlangens die steeds sterker op de voorgrond treden in onze landen. De Europese burger wil dat de rol van de Europese Unie bij de waarborging van de veiligheid wordt versterkt. Het Europees Parlement heeft rechtstreekse banden met de Europese burgers en benadert de grote vraagstukken van de Europese Unie met grote gevoeligheid. Daarom zijn wij ervan overtuigd dat het Europees Parlement zal helpen bij de opbouw van deze nieuwe dimensie van de Europese Unie. Wij beseffen heel goed dat wij met het EVDB nieuwe wegen bewandelen in de Europese Unie en dat de samenwerking die wij van meet af aan zullen hebben, zeer belangrijk is. Wij zullen tijdens ons voorzitterschap daarvoor ons uiterste best doen.
Tot slot wil ik het Europees Parlement en zijn Voorzitter van harte bedanken voor de gelegenheid die zij mij geboden hebben om hier de defensieaspecten van het beleid dat in dit semester onder voorzitterschap van Griekenland staat, uit de doeken te doen.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, men heeft mij gevraagd in te gaan op de verslagen van de heren Brok en Titley, en bovendien een verklaring af te leggen over het Midden-Oosten. Ik zou met het verslag van de heer Brok willen beginnen.
Dit verslag geeft een uitstekend overzicht van de geboekte vooruitgang en van de nieuwe uitdagingen van 2001/2002. Toen wij hier 11 maanden geleden het vorige GBVB-verslag bespraken waren wij kort tevoren getroffen door de terroristische aanvallen in de Verenigde Staten en de oorlog in Afghanistan. Het beeld is vandaag volledig veranderd. 11 September heeft een enorme invloed gehad op de wereldpolitiek.
Ik ben het met de heer Brok eens dat het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid thans vier grote taken omvat, die geen van alle gemakkelijk zijn. In de eerste plaats ons partnerschap met de Verenigde Staten. De complexiteit en de diversiteit van dit onmisbaar partnerschap gaat onvermijdelijk gepaard met een zekere frictie. Wij vormen een gemeenschappelijk front tegen het terrorisme en delen vergelijkbare waarden. Maar wij interpreteren deze waarden niet altijd eender.
De Amerikaanse buitenlandse politiek berust sinds de oorlog op twee pijlers, die wellicht het duidelijkst tot uitdrukking zijn gekomen in het werk van president Truman and generaal Marshall: ten eerste indamming van bedreigingen en ten tweede mondiale regels en instellingen ter bevordering van de democratie, open markten en het primaat van het recht, zowel op continentaal als op internationaal niveau. Deze benadering, die in de tweede helft van de vorige eeuw enorme welvaart en stabiliteit heeft gebracht, is nog altijd de juiste. Daarom zijn alle leden van dit Parlement het erover eens dat het probleem met Irak via de Verenigde Naties moet worden aangepakt.
De Europese Unie heeft niet alleen in de samenwerking met de Verenigde Staten, maar algemeen met vastberadenheid gepleit voor een multilaterale aanpak bij het buitenlands beleid. Wij zijn ervan overtuigd dat multilaterale afspraken en verdragen, de Verenigde Naties, de G8 en de OVSE een sleutelrol moeten vervullen bij de aanpak van vraagstukken op het gebied van de veiligheid, de ontwikkeling en het milieu in de wereld.
De structuren van het Europees veiligheids- en defensiebeleid en de verhouding hiervan tot de NAVO verdienen bijzondere aandacht. Ik ben bezorgd over het feit dat de Berlijn-plus kwestie ondanks de niet aflatende inspanning van velen nog niet is opgelost, met, zoals bekend, alle consequenties van dien voor onze aspiraties in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.
Tenslotte zijn onze bilaterale betrekkingen met bijna alle belangrijke landen in de wereld uitgebreid. Rusland is een steeds belangrijkere strategische partner. Wij hebben thans een ambitieuze en omvangrijke bilaterale agenda met Rusland, inclusief een structurele en intensieve dialoog op het vlak van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Dankzij dit partnerschap kunnen wij ook gevoelige kwesties als Tsjetsjenië aankaarten.
Voorts ben ik het eens met de opmerkingen van de heer Brok over de agenda voor de regionale samenwerking. Het verslag omvat tal van welkome voorstellen, zoals de oprichting van een Euromediterrane parlementaire vergadering, nieuwe initiatieven op het vlak van ons partnerschap met Azië en Latijns-Amerika en steun voor het Nieuw Partnerschap voor de Ontwikkeling van Afrika bezuiden de Sahara (NEPAD).
Er zijn vier kwesties waar ik met name op wil ingaan. In de westelijke Balkan moet onze samenwerking ertoe leiden dat de integriteit van het stabilisatie- en associatieproces behouden blijft. Deze politieke akkoorden mogen niet worden beschouwd als tekenen van politieke goodwill. Het is in niemands belang om akkoorden te sluiten met landen voordat aan de objectieve criteria van een akkoord is voldaan.
Wat Irak betreft heb ik reeds vorige maand in het Parlement verklaard dat wij moeten blijven hameren op volledige naleving door Irak van de VN-resoluties. De politieke werkzaamheden met betrekking tot Irak vinden thans, zoals het hoort, plaats in New York.
Afghanistan blijft mij ernstige zorgen baren. De moordpoging op President Karzai en de bomaanslag in het centrum van Kaboel zijn de recentste voorbeelden van de labiele toestand in Afghanistan. Wij moeten alles in het werk stellen om de centrale regering te helpen haar invloed uit te breiden tot het gehele land. In de marge van de Algemene Vergadering van de VN heb ik een belangrijke vergadering bijgewoond van de voornaamste donoren van hulp aan Afghanistan. Hier hebben wij nogmaals gewezen op de noodzaak dat iedereen zijn toezeggingen nakomt.
Hoe belangrijk de regionale agenda ook is, deze mag ons er niet van weerhouden vooruit te denken. Bepaalde strategische langetermijnkwesties mogen wij niet uit het oog verliezen. In de eerste plaats het institutionele kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid. De structuur van de Verdragen is uiterst ingewikkeld en de werkzaamheden in het kader van het GBVB vormen een slechts gedeeltelijk ontgonnen institutioneel terrein. De werkzaamheden van de Conventie zullen spoedig leiden tot nieuwe voorstellen voor de verbetering van de huidige regelingen. Ik kijk uit naar de deelname in de discussies van de werkgroep-Dehaene.
In de tweede plaats de voorbereidingen op de gevolgen van de uitbreiding voor het GBVB en het EVDB. De uitbreiding zal grote gevolgen hebben voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Wij zijn samen met het Deense voorzitterschap begonnen met nadenken over deze gevolgen. Wij moeten de structuren van het GBVB hervormen opdat deze de toetreding van tien of meer nieuwe lidstaten aankunnen. In het kader van het Wider Europe-initiatief zullen wij bestuderen hoe wij onze betrekkingen kunnen organiseren en, in de mate van het mogelijke, een partnerschap kunnen aangaan met het "nabije buitenland" in het oosten, zuid-oosten en zuiden.
In de derde plaats wil ik crisisbeheersing en conflictpreventie vermelden, die een integraal bestanddeel moeten vormen van alle initiatieven van het GBVB en op het vlak van de externe betrekkingen. Onze werkzaamheden op het vlak van conflictindicatoren zullen een doorslaggevende rol spelen bij het sturen van onze diplomatieke actie en het programmeren van onze hulp in de richting van conflictpreventie en crisisbeheersing. Wij moeten het programma van Göteborg ter preventie van gewelddadige conflicten ten uitvoer leggen en ons beleid ter bevordering van de mensenrechten en de democratie versterken.
Er zijn voorbeelden te over van de operationele resultaten die een effectieve bundeling van de krachten van de lidstaten en van de Europese Unie - zowel binnen de Commissie als de Raad - op het vlak van het GBVB kan afwerpen. Ik verheug mij op de samenwerking met het Parlement met het oog op de verbetering van de mechanismen op dit terrein en op de uitbreiding van de volledige democratische controle en verantwoordelijkheid tot het GBVB. Maar hoeveel wij ook spreken over de verbetering van de instrumenten en de institutionele architectuur - ik hoop dat dit niet als revolutionaire uitspraak wordt opgevat -, niets kan politieke wil vervangen.
Verder wil ik kort ingaan op het uitstekende verslag van de heer Titley over de gedragscode net betrekking tot wapenexport. Deze code is voor de lidstaten politiek bindend; de rol van de Commissie is in deze beperkt. Wij begroeten evenwel de door de Raad geboekte vooruitgang bij de tenuitvoerlegging van de code en de versterking van de doorzichtigheid via het jaarlijkse verslag.
Wij begroeten de betrokkenheid van het Parlement bij dit onderwerp en met name de opbouwende en ambitieuze aanmoediging die in het verslag-Titley tot de Raad wordt gericht om de werkzaamheden op dit terrein voort te zetten en te verbeteren. Wij zijn het eens met een aantal voorstellen van het verslag, bijvoorbeeld de voorstellen met betrekking tot de bemiddelaars in de wapenhandel en de productie van militair materieel onder licentie, evenals de controle van de eindgebruiker bij wapenuitvoer. Wij begroeten ook de oproep aan het adres van de lidstaten om jaarlijkse nationale verslagen te publiceren teneinde de kandidaat-landen zo intensief mogelijk te betrekken bij de informatie-uitwisseling en de kennisgevingen van weigering, alsmede ter bevordering van de naleving van de code door derde landen.
Het voorzitterschap heeft gesproken over het Midden-Oosten en over de positieve stemming bij onze bijeenkomst van het Kwartet op 17 september. Het intensieve werk van het Deens voorzitterschap voor de voorbereiding van deze bijeenkomst zal het Parlement niet zijn ontgaan. Het was een opbouwende bijeenkomst die de basis heeft gelegd voor een mogelijk vredesplan en voor bijkomende steun aan hervormingen aan Palestijnse zijde.
Helaas geeft de toestand ter plaatse geen reden om te geloven dat de situatie spoedig zal verbeteren. Er is een rustige periode verstreken van zes weken, een relatief rustige periode, hoewel er tijdens deze periode 50 Palestijnen werden gedood. Vervolgens kwamen de verschrikkelijke zelfmoordaanslagen, de bommen op de Palestijnse school en het geweld laaide weer op.
Wel wil ik erop wijzen dat er tekenen van verbetering waren die vrijwel onopgemerkt zijn voorbijgegaan. De intentieverklaring van Fatah/Tanzim om geen aanslagen meer te plegen op Israëlische burgers was bemoedigend. Minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres noemde het document van Fatah een 'ochtendgloren van een nieuw seizoen," "hopelijk de lente?, voegde hij eraan toe. Maar de goede bedoelingen lijken te zijn vervlogen en de Palestijnse Autoriteit en president Arafat zijn opnieuw het doelwit geworden van een vergeldingsaanval voor de zelfmoordaanslagen van hen die niet in vrede geloven.
Ik wil nogmaals in dit Parlement benadrukken dat wij er bij de Palestijnse Autoriteit op moeten blijven aandringen dat het terrorisme een halt wordt toegeroepen. Wij moeten grote druk op de Palestijnse Autoriteit uitoefenen opdat terroristische aanslagen worden voorkomen en terroristen voor het gerecht worden gebracht. Maar hoe kan de vrede ermee gediend zijn dat de Palestijnse Autoriteit wordt beroofd van de macht en de middelen om dit te verwezenlijken? Hoe kan de vernietiging van de Palestijnse Autoriteit de veiligheid bevorderen? Welke bijdrage kunnen het isolement en de pogingen tot vernedering van president Arafat en de Palestijnse Autoriteit leveren tot de bestrijding van het terrorisme? Of de pogingen om hem tot ballingschap te dwingen? Het mag niet verbazen dat de secretaris-generaal van de Verenigde Naties deze week sprak over het bankroet van het Israëlische beleid, in die zin dat dit het extremisme eerder aanwakkert dan verminderd.
Als positief punt kan ik u meedelen dat het Kwartet het Palestijnse hervormingsproces onder de loep heeft genomen dat, voor zover mogelijk onder de huidige omstandigheden, op koers lijkt te liggen. De hervorming van het financieel en begrotingsbeheer wordt voortgezet met steun en onder druk van de Europese Unie. In dit verband begroet ik het Israëlische besluit om de Palestijnse Autoriteit 45 miljoen dollar te betalen aan bevroren belastingoverdrachten, en wel via dezelfde bankrekening en met het toezichtmechanisme als werden gebruikt voor onze steun aan de Palestijnse Autoriteit. Ik herhaal: via dezelfde bankrekening en met hetzelfde toezichtmechanisme als werden gebruikt bij de inspanningen van de Europese Commissie en de Europese Unie. Ik hoop dat degenen die kritiek hadden op onze inspanningen voor de hervorming van de Palestijnse Autoriteit de ironie van deze opmerking begrijpen. Verder hoop ik dat Israël de overige middelen onmiddellijk zal overdragen.
Verkiezingen zijn voor een groot deel van de Palestijnse samenleving een essentieel onderdeel van het hervormingsproces. Wij moeten druk blijven uitoefenen ten gunste van verkiezingen. De gebeurtenissen van de afgelopen week in de Palestijnse Wetgevende Raad en het aftreden van het Palestijnse kabinet tonen de noodzaak aan van een echt democratisch debat in de Palestijnse samenleving. Dit is een zeer gunstig teken van het parlementaire leven. Ik hoop oprecht dat er snel een het hervormingsproces toegewijd nieuw kabinet wordt gevormd en dat hetgeen de afgelopen maanden is bereikt niet teniet zal worden gedaan.
De Europese Unie is bereid hulp te verlenen als er een minimumwaarborg bestaat dat de verkiezingen vrij en eerlijk zullen zijn. Wij steunen de Palestijnse verkiezingen, en het Palestijnse volk moet zijn eigen leiders kunnen kiezen, maar daarvoor is het bestaan van een wettelijk, administratief, logistiek en politiek kader vereist. Maar hoe is dit mogelijk met blokkades, uitgaansverboden en tanks in de straten?
Ondanks de vooruitgang van de hervormingsagenda blijft de humanitaire en economische toestand achteruit gaan.
Dit is onlangs nog benadrukt in het ontnuchterende rapport van mevrouw Bertini, de VN-afgevaardigde, over de humanitaire situatie in de Palestijnse gebieden: tweederde van de bevolking leeft onder de armoedegrens en bijna de helft van de bevolking is thans werkloos. Als wij een humanitaire ramp willen voorkomen, zal de situatie drastisch moeten verbeteren. Maar wij moeten veel meer doen dan het bestrijden van de symptomen van de crisis. Wij moeten de wortels van het probleem aanpakken. Humanitaire hulp is slechts een kortetermijnoplossing. De verbetering van de economie moet onze doelstelling zijn.
Het humanitaire werk van de Europese Unie wordt ernstig bemoeilijkt door de beperking van de bewegingsvrijheid, niet alleen binnen de Palestijnse gebieden, maar reeds bij aankomst aan de grens. Er zijn dit jaar reeds twintig gevallen geweest waarin Israël humanitaire teams van de Europese Unie toegang weigerden.
Tot slot is het Kwartet het eens geworden over een in november te houden vergadering van de ad-hoc contactcommissie op ministerieel niveau, waar de belangrijkste donoren van de internationale gemeenschap bij betrokken zijn. Deze vergadering zal de economische en humanitaire situatie op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook bespreken, en daarnaast het hervormingsproces van de Palestijnse Autoriteit, inclusief verkiezingen, ondersteunen en aanmoedigen.
Ik wil het Parlement erop wijzen dat de donoren zonder enige twijfel zullen worden verzocht bijkomende financiering te onderzoeken. Ik waarschuw het Parlement bij voorbaat dat ik mij hiervoor hoogstwaarschijnlijk in de nabije toekomst tot het Parlement en tot de Begrotingsautoriteit als geheel zal moeten wenden.
De afgelopen zes maanden hebben wij enige politieke vooruitgang geboekt. De vooruitzichten zijn nu veel duidelijker. De Palestijnen en de donoren werken intensief aan de institutionele opbouw en de hervorming van de bestaande structuren. Er bestaat evenwel het gevaar dat dit de vorm van een virtuele politiek aanneemt, terwijl de toestand op straat van kwaad en erg tot verschrikkelijk wordt. Wij spreken dagelijks over vrede en dagelijks sterven er mensen, Palestijnen en Israëli's. Hoelang moet dit nog doorgaan? Hoelang moeten de Palestijnen en de Israëli's nog in Gethsemane leven?
Brok (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Raad en de Commissie ervoor danken dat ze reeds zijn ingegaan op opmerkingen van de rapporteur die hij nog helemaal niet gemaakt heeft. Ik wil u als Voorzitter erop wijzen dat in artikel 120, lid 5 van ons Reglement het volgende staat: 'De Commissie en de Raad worden tijdens het debat over een verslag in de regel onmiddellijk gehoord na de inleiding door de rapporteur.? Er wordt weliswaar ook een verklaring van de Raad gegeven, maar aan de orde is het verslag. Mijns inziens is dit niet de juiste manier om met het werk van de commissies in het Parlement om te gaan. Hartelijk dank!
De Voorzitter.
Dank u wel, mijnheer Brok, voor deze motie van orde. Zoals u weet voeren wij thans een gezamenlijk debat dat twee verslagen en verklaringen omvat. Het was de wens van de fracties om voor dit gezamenlijke debat de aangegeven volgorde aan te houden. Wanneer het besluiten over de agenda betreft ben ik de dienaar van de fracties. Aangezien het hier een gezamenlijk debat betreft en niet slechts een debat over verslagen, ressorteert het mijns inziens onder de bevoegdheden van de fracties om het debat op deze wijze te structureren. Als u hier bezwaar tegen heeft en niet wilt dat dit een precedent voor de toekomst wordt, stel ik voor uw bezwaren kenbaar te maken aan de fracties. Dit is een gezamenlijk debat, niet een debat over verslagen. Ik ga hier nu geen debat over openen. Uw punt is genoteerd, maar dit is niet de plaats om het te bespreken.

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, mijnheer de plaatsvervangend minister van Defensie van Griekenland, geachte afgevaardigden, een debat als dat van vandaag geeft aanleiding tot het opmaken van een balans van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. We moeten de positieve maar ook negatieve punten naar voren halen. Ik wil om te beginnen de beide rapporteurs, de heren Brok en Titley, zeer hartelijk danken voor de uitstekende verslagen die zij hebben gepresenteerd.

Mijnheer Swoboda, daarover kunnen wij nog discussiëren. Ik zou geen bezwaar hebben gemaakt als de beide rapporteurs hun verslag hadden toegelicht. De beslissing daarover was echter niet aan mij en er is voor mij ook geen reden de beslissingen van de Voorzitter in twijfel te trekken. Dit is dus niet mijn probleem en daarom wil ik er verder niet op ingaan.
Een van de positieve onderdelen van het Europees buitenlands beleid hebben we nog helemaal niet besproken. Ik heb het over de toetreding van de Midden-Europese landen tot de Europese Unie. Die is op dit moment nog een onderdeel van het buitenlands beleid, maar als deze landen eenmaal lid zijn van de Europese Unie behoren ze tot het binnenlands beleid. We kunnen het eigenlijk als een groot succesverhaal beschouwen dat we binnenkort - hopelijk aan het einde van dit jaar - de onderhandelingen met waarschijnlijk tien landen kunnen afronden. Dat behoort tot de successen van het Europees beleid. De Balkan werd genoemd en ook daar zijn de ontwikkelingen positief. De Europese Unie levert daar een positieve bijdrage aan stabiliteit, veiligheid en democratie.
Afghanistan is aan bod gekomen en ook hier is Europa actief, want 13 van de 15 EU-lidstaten zijn militair of op andere wijze aanwezig. Wij - de Europese Unie en haar lidstaten - zijn de grootste geldschieters, maar het meest wonderlijke is wel dat dit nauwelijks wordt erkend. Als Amerika ergens een miljard dollar geeft, weet de hele wereld dat. Als wij een miljard euro geven, heb ik dikwijls de indruk dat dat het best bewaarde staatsgeheim van Europa is. Wij moeten erover na gaan denken hoe wij onze voorlichtingsacties kunnen verbeteren.
Met betrekking tot Irak ondersteunen wij de Amerikaanse president in zijn inspanningen om de Verenigde Naties bij deze kwestie te betrekken. Wij verzoeken alle lidstaten van de Europese Unie samen als Europeanen een gemeenschappelijk standpunt in te nemen. Wij vinden het onverantwoord als een of meerdere lidstaten hun eigen weg gaan. Dat is niet alleen schadelijk voor hun verhouding met de Verenigde Staten maar geeft ook blijk van een gebrek aan solidariteit ten opzichte van de Europeanen binnen de Europese Unie. Wij kunnen de Amerikaans politiek en de wereldpolitiek alleen maar beïnvloeden als wij als Europeanen gemeenschappelijk handelen. Wij moeten nu van de Irakese dictator verwachten dat hij inspecties in zijn land toelaat. De Britse regering heeft gisteren een belangrijk document daaromtrent gepresenteerd. Als deze inspecties daar niet mogelijk zijn en militair ingrijpen is noodzakelijk, dan is de Irakese dictator daar uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor.
Wat betreft het Midden-Oosten ben ik het eens met alles wat de heer Patten heeft gezegd. Wij blijven erbij dat de spiraal van geweld doorbroken moet worden en dat de terreur van de zelfmoordcommando's moet ophouden. De reacties van Israël zijn echter ook volledig buiten alle proportie. Ook de Palestijnen hebben hun waardigheid. Daarom kan ik de Raad en de Commissie alleen maar aansporen om aan hun beleid vast te houden en met beide partijen op een verstandige manier te praten. Anderen doen dat niet op die manier, maar wij moeten een belangrijke taak waarnemen, omdat beide partijen - de ene partij misschien wat meer dan de andere - ons vertrouwen. Als Europeanen moeten wij juist opkomen voor degenen die in hun waardigheid worden aangetast. Wij zeggen heel duidelijk dat Israël het recht heeft om binnen veilige grenzen te wonen, maar ook dat het Palestijnse volk het recht heeft in vrede te leven binnen veilige grenzen. Wij moeten ook de vertegenwoordigers van het Palestijnse volk de kans geven hun stem te laten horen en een verstandige weg voor de toekomst aan te geven.
De plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken van Griekenland heeft terecht gewezen op het nog niet gesloten akkoord tussen de Europese Unie en de NAVO inzake de toegang tot de planningsfaciliteiten en de militaire capaciteiten van het Noord-Atlantisch Bondgenootschap. Wij hopen dat er spoedig een akkoord wordt bereikt, en wij sporen ook onze Turkse partner aan bij te dragen aan een oplossing.
Tot slot wil ik het volgende zeggen. Commissaris Patten heeft aangegeven dat het instrumentarium van het Europese buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid verbeterd moet worden. Wij hopen dat de Conventie daartoe belangrijke voorstellen zal doen. Als de Europese Unie zo handels bekwaam en geëngageerd is als in Afghanistan, moet dit ook tot uiting komen door instellingen die doeltreffend te werk gaan. Daarom zal onze fractie alles in het werk stellen om van de Conventie een succes te maken, want daarvan is het succes van het gemeenschappelijk buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid van de Europese Unie sterk afhankelijk.
(Applaus)

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, heren van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, overeenkomstig de afspraak die hier afgelopen maandag in het Parlement is gemaakt, zal ik mijn toespraak beperken tot de situatie in het Midden-Oosten. Mijns inziens moeten wij daarna het verslag-Brok en het verslag-Titley bespreken. Ik feliciteer beide rapporteurs overigens met hun werk. De rest van mijn fractiegenoten zal de overige onderwerpen behandelen.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de feiten spreken boekdelen. Vooralsnog bieden zij geen uitzicht op het voorzichtige optimisme dat u hier in verband met het Midden-Oosten hebt aangekondigd. Helaas lopen er dagelijks berichten binnen, het ene al gruwelijker en erger dan het andere.
Wij veroordelen zonder de minste reserve de massale zelfmoordaanslagen tegen de bevolking. Wij kunnen evenmin accepteren dat er elk dag opnieuw dodelijke slachtoffers vallen. Ik ben echter van oordeel dat wij ons op dit moment hoofdzakelijk tot de regering van Israël - die wordt voorgezeten door de heer Sharon - moeten richten. Die weet immers maar al te goed dat de fysieke en politieke destructie van de Palestijnse Autoriteit en haar hoofdkwartier geen einde zal maken aan de aanslagen en geen afbreuk zal doen aan de op internationaal niveau reeds algemeen aanvaarde beslissing om een Palestijnse staat op te richten, zeker op een moment dat zich in Palestina ontwikkelingen voordoen waaraan democraten veel belang hechten: een dreigende motie van wantrouwen, de aftreding van een regering en de aankondiging van algemene verkiezingen. In dat deel van de wereld en in die context moeten wij deze gebeurtenissen naar waarde schatten.
Daarom is het op dit moment bijzonder belangrijk dat wij trouw blijven aan onze multilaterale aanpak en aan ons respect voor de VN - er zij aan herinnerd dat de staat Israël zijn bestaan te danken heeft aan een VN-resolutie - en dat wij Israël ertoe verplichten alle VN-resoluties na te leven. Niemand heeft immers het recht om zelf te beslissen wat wel en wat niet wordt toegepast onder het voorwendsel dat de resoluties niet helemaal objectief zijn. Dat is de houding die wij moeten aannemen. Daarom betuig ik hier de steun van mijn fractie aan resolutie 1435. Wij eisen de onmiddellijke opschorting van de Israëlische maatregelen binnen, buiten en rondom Ramallah en de terugtrekking van het bezettingsleger uit de Palestijnse steden. Dat is de koers die beantwoordt aan het door u genoemde driefasenplan.
Wij nemen tevens nota van de verklaring van de Hoge Vertegenwoordiger en dringen aan op meer vastberadenheid in het kader van het Kwartet. Het is immers tijd dat er werkelijk verandering in de situatie komt.
Bovendien ben ik zo vrij mijnheer Patten om informatie te verzoeken over een belangrijke budgettaire en politieke kwestie. Hij heeft hier gesignaleerd dat de Israëlische en communautaire betalingen op een en dezelfde rekening worden gestort. Ik zou het dan ook op prijs stellen als hij het Parlement een gedetailleerd verslag deed toekomen met een analyse van de verwoestingen die op Palestijns grondgebied door de Israëlische staat zijn aangericht en uit de Europese begroting zijn gefinancierd.

De belastingbetalers, onze burgers, hebben het recht om hiervan in kennis te worden gesteld. Daarom moeten deze gegevens openbaar worden gemaakt.
Mijnheer de Voorzitter, u moet uw werk voortzetten, want dat is absoluut noodzakelijk. Er is maar één uitweg: hoe dan ook een eind maken aan deze situatie waarin de enige vraag die wij ons kunnen stellen is hoeveel bloed er nog moet vloeien voordat beide partijen erin slagen deze tragische escalatie een halt toe te roepen.
(Applaus van links)

van den Bos (ELDR).
Hoe voorkomen we dat de Verenigde Staten het voortaan alleen voor het zeggen hebben? Dat Amerika preventief aanvalt, waar en wanneer het maar wil, ook zonder onze instemming? Het louter inroepen van de Verenigde Naties en het internationale recht is onvoldoende als formule om Washington van een uni- tot een multilaterale speler om te vormen. Alleen als de Europese Unie zich politiek en militair beter organiseert kan ze als volwaardige Atlantische partner gelden. Zolang de binnenlandse politieke overwegingen voor Europese leiders echter belangrijker zijn dan een gemeenschappelijk buitenlands beleid, komt daar niets van terecht en blijven we Amerika alle politieke ruimte geven om zijn eigen agenda af te werken.
Dat geldt met name ten aanzien van Irak. De Europese Unie moet een liberale koers varen die het redelijke midden houdt tussen twee sociaal-democratische uitersten: de electorale opportunist Schröder en Blair, de Londense filiaalhouder van Bush. De druk op Saddam Hoessein om wapeninspecties echt overal toe te laten en al het gevaarlijke wapentuig te vernietigen moet maximaal worden opgevoerd. Natuurlijk is een eventuele militaire actie dan niet uitgesloten. Als we blijven toestaan dat Saddam Hoessein de VN-resoluties negeert, wordt hij immers een groot gevaar voor de omgeving en marginaliseert de VN-Veiligheidsraad zichzelf.
Voor militaire actie is natuurlijk wel de expliciete instemming van die Veiligheidsraad noodzakelijk. Als de internationale gemeenschap zich aaneensluit, zullen ook de Atlantische bondgenoten dat moeten doen. Alleen samen met Europa kan Amerika de problemen in de wereld effectief aanpakken. De politieke en culturele verschillen mogen ons niet blind maken voor de gemeenschappelijke belangen van Europa en Amerika.
De uitgebreide Unie kan mondiaal meer gewicht in de schaal leggen, maar dan moet de besluitvorming wel worden aangepast en de veto's worden afgeschaft. Maar het is en blijft van essentieel belang, dat in Europa een gemeenschappelijk buitenlands beleid belangrijker wordt dan het eigen nationale profiel van de politieke leiders. Als dat niet verandert, is het onze eigen schuld dat Amerika alleen de baas mag spelen in de wereld.

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben hevig ontsteld over het betoog over het Midden-Oosten van de fungerend voorzitter van de Raad. Er zijn namelijk maar weinig regio's in de wereld - geen enkele eigenlijk - waarin sprake is van een conflict dat zulke grote gevolgen heeft voor de stabiliteit in de wereld. Er zijn maar weinig regio's waarin een land onophoudelijk op zo'n grote schaal het internationale recht, de mensenrechten en de VN-resoluties schendt. Er is zonder twijfel geen enkel met de Unie geassocieerd land dat zich zo weinig aantrekt van Europa. Zo vernietigt het de door ons bekostigde Palestijnse infrastructuur en heeft het onder meer de heer Solana en de heer Moratinos de toegang tot één van de bezette Palestijnse gebieden ontzegd. Wat mij met name ergert is dat dit land zich niets aantrekt van onze oproepen en zelfs onze vredesinspanningen dwarsboomt.
In deze context spreekt de Raad van optimisme en geeft aan dat de Palestijnen het belangrijkste obstakel voor vrede vormen. Ik vind dat ongelooflijk! Natuurlijk hebt u gelijk dat u de zelfmoordaanslagen en terroristische aanslagen op onschuldige burgers in Israël en elders scherp veroordeelt. De Palestijnse Autoriteit veroordeelt deze aanslagen overigens ook stelselmatig en heeft geregeld getracht er een einde aan te maken. Maar wat heeft Sharon de afgelopen zes kalme weken gedaan om de spanning te verminderen en de dialoog opnieuw aan te knopen? Het dagblad Ha'aretz geeft het antwoord dat uit uw mond had moeten komen, mijnheer de voorzitter van de Raad, namelijk dat alleen al in de maand augustus dertig Palestijnse burgers zijn doodgeschoten. In een ander dagblad, Yedioth Ahronot, lezen we dat het hier om onverantwoorde misdaden gaat en dat, ik citeer: 'het aantal terroristische aanslagen spectaculair was afgenomen?. Dat is de waarheid die gerust verteld mag worden.
Veel waardige en moedige mensen in Israël zelf brengen voortdurend in herinnering dat de heer Sharon zijn volk heus geen vrede zal kunnen bezorgen als hij de Palestijnse steden opnieuw bezet, het aantal nederzettingen in hoog tempo uitbreidt, de Palestijnse bevolking uithongert en iedere hoop op een staat de grond in boort, te beginnen met de Palestijnse Autoriteit zelf.
U sprak zojuist over het vredesplan van Helsingør, maar hoe geloofwaardig is dit plan eigenlijk als u weigert te spreken over de oorzaken van de tragedie die zich in het Midden-Oosten voltrekt? Welke ramp staat ons te wachten als niet iedereen met enig gezag alles in werking stelt om de bloedige krachtspolitiek van Ariel Sharon een halt toe te roepen? U hebt zelfs niet de beëindiging van de belegering van president Arafat of de terugtrekking van de Israëlische troepen geëist. Voelt u zich niet in verlegenheid gebracht door het feit dat bijvoorbeeld commissaris Patten wel van zich laat horen? U doet er goed aan rekening te houden met hetgeen de wereld van Europa verwacht. Vandaag heeft u dat helaas op geen enkele manier gedaan.
(Applaus van links)

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Ik wil graag twee aanvullende opmerkingen maken over hetgeen er zojuist al herhaaldelijk is gezegd.
In de context van dit debat over het Midden-Oosten wil ik er graag op wijzen dat er zich wereldwijd een nieuwe ontwikkeling voltrekt die in het verslag-Brok en het verslag-Titley over het hoofd wordt gezien. De Amerikaanse regering plaatst ons voor een strategie voor een nieuwe wereldorde. In het kader van deze nieuwe strategie wijst de Amerikaanse regering erop dat er zich situaties voordoen die een preventief ingrijpen noodzakelijk maken. Dat is de eerste component van de strategie. De tweede component is dat de Amerikaanse regering graag met de VN wil samenwerken voor zover de VN het standpunt van de Amerikanen huldigt. Zo niet, dan onderneemt de Amerikaanse regering alleen met haar vrienden actie.
Ik vraag mij af of de Europese Unie voornemens is een memorandum op te stellen als antwoord op deze nieuwe situatie. Het gaat mij niet om een antwoord van de heren Blair, Schröder, Chirac of wie dan ook, maar om een antwoord van de Europeanen als reactie op een situatie die de geschiedenis van de afgelopen vijftig jaar ingrijpend verandert.
Gedurende deze afgelopen vijftig jaar hebben wij geprobeerd om wereldwijd een rechtssysteem op te zetten onder auspiciën van instellingen op wereldniveau zoals de VN. Het zal voor iedereen duidelijk zijn dat er in het Midden-Oosten twee landen zijn die de beslissingen van de VN niet respecteren. Dit geldt zowel voor Israël als voor de Palestijnse Beweging. Ik kan mij derhalve geheel vinden in de veroordeling van Israël en het beleid dat dit land voert, maar ik ben het niet eens met de wijze waarop de Palestijnse aanslagen worden veroordeeld. Het gaat hier immers alleen om een mondelinge veroordeling. Dit is een van de problemen waaraan wij het hoofd moeten bieden: er zijn twee kampen, met elk hun eigen politici, die de besluiten van de VN niet respecteren. Zowel het Israëlische als het Palestijnen volk heeft behoefte aan politici die het internationale recht respecteren. Beide volkeren hebben behoefte aan politici die doen wat er van ze verlangd wordt.
Om die reden denk ik dat wij Europeanen, in tegenstelling tot de Amerikanen, iets kunnen bereiken in het Midden-Oosten. Wij moeten dezelfde empathie en sympathie tonen voor zowel de Israëliërs als de Palestijnen. Wij moeten ons met beide volken even betrokken voelen. Als wij burgers of politici een voorkeur voor één van beide volkeren tonen, zullen we ons doel niet bereiken.
In dit opzicht is de rol van de Europese Unie zo belangrijk. De Unie is de enige politieke entiteit die op dit moment in staat is om zich door de reden te laten leiden en de helpende hand uit te steken naar zowel de Israëliërs als de Palestijnen. Dit is het beleid dat Europa moet voeren. Europa moet Ariel Sharon veroordelen als hij Arafat omsingelt en de Palestijnen veroordelen als ze terroristen herbergen.

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, gedurende een periode van zes weken was er enige mate van vrede in het Midden-Oosten en was onze aandacht gericht op Irak. Deze vrede ligt nu opnieuw aan gruzelementen als gevolg van de terroristische aanslagen die geen ander doel hebben dan het vredesproces in de wielen te rijden. Opnieuw hebben er zelfmoordaanslagen in Israël plaatsgevonden. Families hebben familieleden verloren en opnieuw moesten er slachtoffers worden opgetekend op de tragische bladzijden van het conflict in het Midden-Oosten. Vervolgens kwam de inzet van Israëlische tanks in Ramallah en in de noordelijke Gazastrook. Palestijnse kinderen werden op het schoolplein onder vuur genomen.
Door uiterste terughoudendheid moeten beide zijden hun inzet voor de vrede duidelijk maken. Hiertoe heeft het voorzitterschap van de Europese Unie in een recente verklaring opgeroepen. Geweld kan niet met geweld worden overwonnen. Het beperken van de bewegingsvrijheid van de Palestijnse leiders draagt niet bij tot de terrorismebestrijding en het is moeilijk voor te stellen hoe het de hervorming van de Palestijnse Autoriteit kan bevorderen.
De legitieme rechten van het Palestijnse volk zijn veel te lang met voeten getreden. Zijn mogelijkheden om te overleven worden voortdurend ondermijnd. Het volk wordt door armoede bedreigd. Zonder werk en voorzieningen zijn zij gedwongen te leven in verschrikkelijke omstandigheden. Ook het Israëlische volk leeft in een toestand van onveiligheid. Aanvallen en tegenaanvallen leiden nergens toe. Beide partijen moeten stappen zetten. De veiligheidsvraagstukken verdienen aandacht, maar deze mogen niet ten koste gaan van de economische en humanitaire behoeften van de Palestijnen.
De Europese Unie zet zich in voor een nauwe samenwerking met de Verenigde Naties, de Verenigde Staten en Rusland bij het zoeken naar wegen waarlangs beide partijen kunnen worden bijgestaan en aangemoedigd tot beëindiging van het conflict en tot het nemen van stappen in de richting van een permanente vrede. Het conflict moet ophouden. De enige weg is de weg van de samenwerking en de dialoog. Er moet permanente vrede komen. Hier moeten wij ons voor inzetten. Hoe langer het conflict voortduurt, des te meer wordt het een bron van regionale instabiliteit.

Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, het is reeds gezegd, maar het wordt mij steeds duidelijker dat het verslag-Brok algemeen beschouwd tekort schiet in de wijze waarop het het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid benadert. In het verslag wordt er namelijk vanuit gegaan dat de Europese landen op de een of andere magische wijze aan elkaar verbonden zijn door een natuurlijk algemeen belang dat ze van de rest van de wereld scheidt. Dit vanzelfsprekend buitenlands beleid zou bij wijze van spreken in de sterren af te lezen zijn, althans volgens de mensen die nauw bij Europa betrokken zijn. Volgens deze mensen zou het niet meer dan normaal zijn dat Europa een belangrijke speler op het wereldtoneel wordt.
Met name in dit verslag vertaalt dit geloof zich in het verlangen om al in dit stadium te beginnen met de communautarisering van het GBVB. De president van de Franse Republiek heeft het GBVB overigens nog in augustus jongstleden bekritiseerd. Toch blijft men er maar op terugkomen, omdat er - ik zeg het nog maar eens - al een gezamenlijk belang zou bestaan en er dus een gemeenschappelijk beleid zou moeten worden ontwikkeld.
Dit geloof in de noodzaak van een GBVB wordt niet door de realiteit, die van de ene crisis in de andere vervalt, gestaafd. Uit de verschillende crises blijkt meer dan ooit dat de Unie niet in staat is een initiatief te nemen of uit de schaduw van de Verenigde Staten te treden. Kijk maar naar de crises op de Balkan, de crisis in de regio van de grote meren en de verschillende stadia van de crises in het Midden-Oosten. Wij zijn alleen maar in staat om te reageren op de initiatieven die door anderen, aan de overzijde van de Atlantische oceaan, worden genomen. Het is met name gênant - of juist amusant voor zij die weten dat Europa een geheel van onafhankelijke landen is - dat dit arme Europa in diverse crises, waaronder met name de huidige crisis met Irak, op een rommelige manier een beleid probeert te voeren dat gebaseerd is op de zeer uiteenlopende standpunten van Londen en Berlijn, en in zekere mate ook Parijs.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, misschien moeten wij eens een debat voeren over de wenselijkheid van het GBVB zelf. Wij maken ons immers belachelijk door elke keer weer opnieuw te beweren dat het de volgende keer beter zal gaan en dat we via de diverse verslagen die in de loop der tijd worden opgesteld een gemeenschappelijk buitenlands beleid kunnen opstellen. Een dergelijk beleid is een hersenschim en zal dat altijd blijven. Ik denk dat we ons vroeg of laat toch de vraag moeten stellen of zo'n beleid eigenlijk wel tot de mogelijkheden behoort.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de huidige situatie van de wereldpolitiek, die sinds 11 september vorig jaar dramatisch is verslechterd, geeft sterk aanleiding tot een Europees gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Dat zal echter niet eenvoudig gerealiseerd kunnen worden. Toen net voor kerstmis 1999 de VS - op dat moment nog onder leiding van Bill Clinton - en Engeland zonder VN-mandaat Bagdad bombardeerden, heb ik in de Oostenrijkse krant Der Standard een opinie gepubliceerd. Daarin stelde ik onomwonden dat er door dit bombardement een fijne scheur in Europa is ontstaan. Het werd toen immers door Frankrijk, Italië, Rusland en in een scherpe protestbrief ook door het Vaticaan veroordeeld.
Ik laat het vandaag aan u over te beoordelen of deze kloof intussen groter of kleiner is geworden. Ik wil u eveneens verzoeken erover na te denken of er geen belangrijke Europese belangen getroffen zullen worden als Irak wordt aangevallen. Sommige haviken in de Amerikaanse regering zijn zelfs voorstander van een aanval op Iran teneinde de regimes van Saoedi-Arabië, Syrië en Egypte ten val te brengen.
Het is in ieder geval toe te juichen dat de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU zich tijdens de informele bijeenkomst van de Raad in Helsingør hebben uitgesproken tegen een militaire interventie in Irak. Dat geeft ons weer hoop dat in Europa de wereldwijde tendens in de politiek die door de VS wordt bepaald om het volkenrecht te vervangen door het recht van de sterkste niet wordt ondersteund.

Brok (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijns inziens heeft de Europese Unie in haar geschiedenis en door haar huidige optreden duidelijk laten zien dat ze in staat is de vrede te bewaren, namelijk door de ontwikkeling en de uitbreiding van de Europese Unie zelf. Deze is een ruimte van stabiliteit, democratie en welvaart en met de uitbreiding van de Unie wordt deze ruimte uitgebreid. Dit is al een doorslaggevend argument voor de zin van een eigen Europees beleid om op deze gebieden verder te gaan.
Op basis daarvan moeten wij bruggen slaan naar de delen van ons continent die nu nog geen lid van de Europese Unie kunnen, moeten of willen zijn. De betrekkingen met Rusland zijn bij de uitbreiding van de Europese Unie bijvoorbeeld van doorslaggevend belang en deze betrekkingen moeten goed zijn. Er mogen geen harde grenzen ontstaan, maar we moeten juist toenadering tot elkaar zoeken. Mijnheer Patten, met het voorstel van de Commissie met betrekking tot Kaliningrad zitten we mijns inziens op de goede weg naar een uitgangspunt waarin rekening gehouden wordt met de belangen van de kleine landen, hun kwetsbare positie en het soevereiniteitsrecht waarop zij aanspraak maken, waarmee zij in staat worden gesteld Schengen ten uitvoer te leggen en waarin tot op zekere hoogte ook rekening wordt gehouden met de belangen van Rusland. Ik hoop dat deze onderhandelingen tot een constructief resultaat zullen leiden waarin met beide uitgangspunten rekening wordt gehouden. Ik weet dat met name het Deense voorzitterschap van de Raad veel waarde hecht aan deze kwestie.
Ook wat betreft andere kwesties, zoals het proces van Barcelona, zit de Europese Unie op de juiste weg. Wij zouden vol trots moeten verkondigen dat wij in ons buitenlands beleid met onze begroting drie maal zoveel geld uitgeven aan preventie als de Verenigde Staten. Wij moeten dus ook eens de positieve punten naar voren halen. Echter - en nu komt het grote minpunt - de Europese Unie heeft nog steeds niets in te brengen in de grote kwesties van oorlog en vrede. Met betrekking tot Irak hebben we de afgelopen weken kunnen zien dat men kritiekloos het beleid van Washington volgt en met het oog op verkiezingen domweg nee zegt. Daaruit blijkt dat er geen gemeenschappelijk Europees standpunt is. Alleen als wij gemeenschappelijk optreden, kunnen wij voldoende druk op de dictator uitoefenen zodat hij geen massavernietigingswapens inzet, en de Verenigde Staten ertoe dwingen goede afwegingen te maken tussen de risico's van een militaire interventie en de mogelijkheden om op vreedzame wijze de massavernietigingswapens die in handen zijn van Saddam Hoessein in samenwerking met de Verenigde Naties op te ruimen.
Wij zijn in beide richtingen niet in staat geweest onze burgers veiligheid te garanderen. Wij weten nu sinds 11 september dat deze veiligheid niet bij duidelijk afgebakende grenzen ophoudt, maar dat het ook mogelijk is dat slechts een klein aantal terroristen in staat is met gevaarlijke wapens binnen onze eigen landen duizenden mensenlevens te vernietigen.
Dit heeft ermee te maken dat de meeste mensen in onze lidstaten nog niet inzien dat we onze nationale belangen op grond van de kleine omvang en zwakte van de lidstaten alleen kunnen behartigen als wij onze krachten bundelen. Dat moeten wij eerst zelf inzien en dan aan onze burgers duidelijk maken. Of liever gezegd, de burgers zullen dat wel aan de regeringen duidelijk maken, want 70 procent van de burgers in de Europese Unie is voor een Europees veiligheids- en defensiebeleid! Dat is alleen nog niet doorgedrongen tot de ministeries van Buitenlandse Zaken in onze lidstaten!
Dit is ook sterk afhankelijk van onze militaire capaciteiten. Ik ben ervan overtuigd dat de 6000 man sterke snelle-interventiemacht volgend jaar op papier zal zijn opgericht. Zal ze in de praktijk echter wel handelsbekwaam zijn, aangezien ze blind en lam is, omdat ze geen transportcapaciteiten en geen satellietcapaciteit heeft? Kan ze werkelijk worden ingezet om een bijdrage te leveren aan de vrede? Zijn wij in staat een bewapeningsbeleid te ontwikkelen waarmee wij onafhankelijk zijn en dat ons technologische mogelijkheden biedt die ook voor onze civiele concurrentiepositie van groot belang zijn? De heer Titley zal zijn verslag nog nader toelichten. Hebben wij het probleem met Amber Fox en Macedonië tot dusver kunnen oplossen? Hebben wij regelingen om te verhinderen dat de Europese Unie en Turkije elkaar niet in de weg staan? Hieruit blijkt toch duidelijk dat wij geen wezenlijke vooruitgang hebben geboekt door nationale onemanshows.
Sinds 11 september zijn er allerlei goede dingen gezegd, maar een deel daarvan is alweer vergeten en weer in de archiefkasten van de regeringen verdwenen nadat het eruit gehaald was. Laten wij bijvoorbeeld eens kijken naar de kwestie van de buitenlandse en binnenlandse veiligheid en de grote toespraken van onze vijftien regeringsleiders onder de loep nemen die ze na 11 september hebben gehouden. Als wij zien wat daarvan uiteindelijk in de praktijk terechtgekomen is, moeten wij constateren dat dit toch een dieptepunt is. Onze plannen kunnen alleen slagen, als wij een kader creëren waarin een gemeenschappelijke Europese wil op het gebied van het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid ontwikkeld kan worden. Daarom is deze Conventie zo belangrijk. Wij moeten een institutionele hervorming doorvoeren die ervoor zorgt dat Europa met één stem kan spreken, een stem die ook door het Parlement gecontroleerd kan worden en wiens begroting door het Parlement gecontroleerd kan worden. De Commissie moet deze functie op zich nemen, waarbij de commissaris voor Externe Betrekkingen natuurlijk gelegitimeerd moet worden door de Raad.
Op dit moment wordt de opbouw van dubbele structuren de hemel in geprezen, maar dat kost geld en 80 procent van onze energie gaat verloren aan de interne strijd en wordt niet besteed aan de ontwikkeling van de Europese standpunten naar buiten toe. Dat ligt niet aan de mensen die aan de top staan en uitstekend werk verrichten. Dat ligt aan onze menselijke natuur, maar ik vind wel dat we onze persoonlijke gevoelens opzij moeten zetten. Als we binnenkort 25 lidstaten hebben, functioneert dat absoluut niet meer! Hieruit blijkt dat de Europese Unie bij deze kwesties eindelijk moet inzien waar haar belangen liggen. De burgers zijn er meer bij gebaat als wij politiek optreden en daarom moeten wij als Europees Parlement een strijdlustige campagne voeren. De regeringen van de lidstaten verzwakken Europa immers. Wij moeten Europa nu weer sterk maken!
(Applaus van rechts)

Titley (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Patten bedanken voor zijn vriendelijke woorden. Ik denk dat het nuttig is om kort het kader te schetsen van de discussie over de gedragscode. Erkend moet worden dat de code thans het meest uitgebreide internationale stelsel voor controle op wapenexport is. Nergens anders bestaat er een dergelijke uitwisseling van informatie over wapenhandel. Wij moeten tevens erkennen dat er veel is bereikt. Ooit kregen wij te horen dat een gedragscode onmogelijk was. Vervolgens zou de code, als er al een zou komen, niet meer dan een intentieverklaring zijn. Vervolgens zouden de jaarlijkse verslagen niet worden gepubliceerd. En tenslotte zou het Parlement niet over deze jaarlijkse verslagen worden geraadpleegd. Al deze dingen hebben wij te horen gekregen, maar wij zien dat de code, nu zij wordt toegepast, een eigen dynamiek heeft ontwikkeld. Zo gaan de lidstaten nu verder dan zij wilden toen zij met het nodige wantrouwen aan de code begonnen. Dit verdient erkenning en dit moeten wij bij al onze kritiek in het oog houden.
De toepassing van de gedragscode versterkt de dialoog, het wederzijds begrip en de convergentie tussen de lidstaten. Ik vind het fascinerend om in de jaarlijkse verslagen te lezen dat er vooruitgang wordt geboekt op de punten die het Europees Parlement aan de kaak heeft gesteld. Wij hebben herhaaldelijk opgeroepen tot actie op het vlak van de bemiddelaars in de wapenhandel, aangezien wij het als een lacune beschouwde dat dit punt niet in de gedragscode was opgenomen. Wij lezen derhalve met groot genoegen in het derde verslag dat er in de Raad overeenstemming is bereikt over richtsnoeren voor de controle van bemiddelaars in de wapenhandel, dat de lidstaten deze bemiddelaars zouden moeten registreren en dat juridische controle moet worden ondersteund door doeltreffende strafmaatregelen. Wij begroeten dit. Het verslag zegt evenwel niet wanneer dit zal gebeuren. Er moet een tijdpad voor vooruitgang komen, opdat alle lidstaten actie ondernemen met betrekking tot de bemiddelaars in de wapenhandel.
Wij hebben gepleit voor meer doorzichtigheid, zowel op nationaal als op Europees niveau. Wij erkennen dat het gebrek aan doorzichtigheid ten dele is te wijten aan het feit dat de lidstaten de informatie op verschillende manieren verzamelen. Wij begroeten de verbeteringen in het derde jaarlijkse verslag, maar er zijn nog altijd problemen op het vlak van het vergaren van gegevens en de verslaglegging. Met het oog op het noordelijke enthousiasme van het Deens voorzitterschap voor transparantie hopen wij dat tijdens zijn ambtstermijn vooruitgang wordt geboekt op dit vlak.
Wat het nationale niveau betreft begroeten wij het feit dat er een matrix is opgesteld waarmee het mogelijk is na te gaan waar de inlichtingen overeenstemmen en waar niet. Wij hopen dat deze inlichtingen niet zo worden gebruikt dat men uiteindelijk bij de laagste gemeenschappelijke noemer uitkomt, maar dat er op dit terrein wordt gewerkt met beste praktijken. Overeenkomstig de gedragscode moeten lidstaten die een vergunning verstrekken voor een in essentie identieke transactie die eerder door een andere lidstaat is geweigerd, deze laatste raadplegen. Het was nooit duidelijk wat 'in essentie identiek? betekent. Wij begroeten derhalve de verklaring in het derde jaarlijkse verslag dat deze woorden in de ruime zin zullen worden geïnterpreteerd, maar daarmee is nog altijd niet duidelijk wat het betekent. Zolang hier geen duidelijkheid over bestaat, zal er onzekerheid blijven bestaan ten aanzien van de no undercutting-clausule. De vraag moet mijns inziens zijn of transacties identieke gevolgen hebben. Als dit het geval is gaat het om identieke transacties. Overigens zijn wij zeer benieuwd of er tijdens de recente affaire rond de Belgische wapenleveranties aan Nepal raadpleging heeft plaatsgevonden.
Wij hebben er evenwel voor gepleit dat deze raadpleging niet een bilateraal maar een multilateraal karakter moet hebben. Wij begroeten derhalve de aanwijzingen dat er multilaterale gesprekken zullen plaatsvinden in gevallen waarin onenigheid bestaat over het al dan niet verstrekken van een vergunning. Wij hopen dat dit wordt uitgebreid, al zijn wij ons bewust van de moeilijkheden die hiermee gepaard gaan. Voorts hebben wij gepleit voor versterkte inspanningen op het vlak van de controle op de eindgebruiker en wij begroeten dat de COARM-werkgroep hieraan werkt. Wij zouden graag zien dat er een Europese gegevensbank in het leven werd geroepen ten behoeve van de kleinere landen die moeilijkheden hebben met de controle, voor en na de transactie, op de eindgebruiker.
Verder hebben wij gepleit voor actie op het vlak van de productie in het buitenland onder licentie. Ook hier begroeten wij de in het derde jaarlijkse verslag aangegeven vooruitgang. Wij zouden evenwel graag opheldering krijgen over de voorwaarden die de gedragscode stelt aan wapenuitvoer naar instabiele regio's. Wat is de interpretatie van de lidstaten ter zake, met name met betrekking tot duidelijk instabiele regio's zoals India en Pakistan, vanwege Kasjmir, of de situatie in het Midden-Oosten.
Tot slot wil ik erop wijzen dat het derde jaarlijkse verslag een enorme stap voorwaarts betekent, al betreft het bij nadere beschouwing vooral woorden en intenties. Ik concludeer derhalve dat er veel is ondernomen en dat er heel wat is bereikt, maar dat er nog een lange weg is te gaan.

von Wogau (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, tijdens de Top van Helsinki was inderdaad de indruk gewekt dat wij op weg waren naar een gemeenschappelijk Europees defensiebeleid. Toen stelden de staatshoofden en regeringsleiders ambitieuze doelen vast en in de eerste maanden zag het ernaar uit dat deze doelen betrekkelijk snel en ook binnen de gestelde termijn bereikt zouden worden.
Als we de zaak vandaag opnieuw bekijken, moeten we vaststellen dat wij vlak voor het verstrijken van de gestelde termijn nog ver van de verwezenlijking van deze doelen verwijderd zijn. Vandaag wordt voorgesteld de NAVO een snelle-interventiemacht te laten opbouwen en inzetten. Daaruit blijkt duidelijk dat onze Amerikaanse vrienden hun vertrouwen in ons compleet verloren hebben en dat zij ons er als Europeanen niet toe in staat achten de noodzakelijke besluiten te nemen. Dat moet voor ons aanleiding zijn een nieuwe poging in deze richting te doen, want ik ben ervan overtuigd dat deze Europese snelle-interventiemacht een belangrijke stap is in de richting van de vrede rondom de Europese Unie.
Dan ga ik nu over tot de gemeenschappelijke regels voor de wapenuitvoer. In dit verband wil ik de heer Titley danken voor zijn uitstekende verslag. Wij hebben gemeenschappelijke regels voor wapenuitvoer en er is een gemeenschappelijke code, een zogenaamde gedragscode, maar deze regels worden op verschillende manieren geïnterpreteerd. We hebben onlangs meegemaakt dat wapenuitvoer in een land werd verboden, maar vervolgens in een ander land werd toegestaan. Dat mag in de toekomst niet meer voorkomen. We hebben immers gemeenschappelijke regels nodig die ook daadwerkelijk overal op dezelfde manier worden toegepast. Naar alle waarschijnlijkheid zal een gedragscode daartoe niet voldoende zijn en moeten deze regels ook wettelijk worden vastgelegd.
Nu we het toch over wapenuitvoer hebben, wil ik aanstippen dat wij ook op het gebied van defensie op weg zijn naar een gemeenschappelijke markt. Als defensiemateriaal binnen de Europese Unie wordt overgebracht, zijn de exportregels niet van toepassing en daarom is het mijns inziens belangrijk dat deze overbrenging makkelijker wordt gemaakt. Alle vijftien lidstaten van de Europese Unie vormen immers samen een waardengemeenschap van democratische landen. Op grond daarvan ben ik van mening dat dit mogelijk is. Daardoor kunnen ook aanzienlijke besparingen worden gerealiseerd. Deskundigen schatten dat het jaarlijks om een bedrag van 240 miljoen euro gaat.
Tot slot wil ik benadrukken dat democratische controle op dit gebied zeer belangrijk is. Ik zou daarom graag zien dat er nog meer aandacht aan dit debat werd besteed. Als wij het niet alleen hebben over het buitenlands maar ook over het defensiebeleid, praten we over een kwestie van oorlog en vrede. Daarover kunnen alleen democratisch gekozen parlementen beslissen en op dit moment ligt deze verantwoordelijkheid in de eerste plaats bij onze collega's in de nationale parlementen. Hoe verder ons Europees beleid echter wordt ontwikkeld, des te meer zal het Europees Parlement deze beslissende taak op zich moeten nemen.
Menéndez del Valle (PSE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, eerlijk gezegd geloof ik dat Ariel Sharon niet te vinden is voor politieke alternatieven. Hij denkt slechts in militaire termen. Hij heeft immers opnieuw gekozen voor grof geweld.
Het spreekt vanzelf dat de Palestijnse zelfmoordaanslagen absoluut verwerpelijk zijn - dat weten wij allen - maar wat heeft Sharon gedaan in de periodes dat er geen aanslagen werden gepleegd? Ik herinner u aan de eisen die hij in juni 2001 stelde: zeven dagen zonder geweld voordat Israël politieke concessies zou doen. In december 2001 bleef het drie weken rustig en in 2002 zes weken. Heeft Sharon deze gelegenheden aangegrepen om ook maar één politiek gebaar te maken? Nee, maar tijdens die zes weken heeft Tsahal wel tientallen Palestijnen om het leven gebracht. Ik vraag de Raad, hier en nu, of dat geen slecht teken is.
Sharon heeft op beslissende momenten militaire aanvallen laten uitvoeren om de periodes zonder zelfmoordaanslagen ongeldig te maken. De laatste keer, toen alle Palestijnse groeperingen onder druk van Arafat de mogelijkheid overwogen om de zelfmoordaanslagen tegen Israëlische burgers een halt toe te roepen, werd in Gaza een heel gebouw platgebombardeerd, waarbij tientallen mensen, onder wie elf kinderen, het leven lieten. Dat was het politieke antwoord van Sharon.
Met uitzondering van de toegevingen die hem van buitenaf worden opgelegd, heeft Sharon - laten wij dat goed voor ogen houden - nog nooit politieke concessies gedaan. Hij zal dat ook in de toekomst niet doen aangezien hij geenszins op vrede uit is. Sharon is alleen maar geïnteresseerd in de pacificatie, de vernedering en de overgave van de Palestijnen. Een rechtvaardige echte vrede zegt hem niets.
Mijnheer de Voorzitter, de situatie is zeer ernstig. Er dreigt gevaar voor de fysieke veiligheid van Arafat, de Palestijnse identiteit, die door Israël - en met name door Sharon - met voeten wordt getreden, en voor de regio in het algemeen aangezien Sharon zijn oorlogspolitiek zal voortzetten totdat de Verenigde Staten hun unilateraal geplande aanval op Irak zullen uitvoeren. Op dat moment zal Sharon van de gelegenheid gebruik maken om de laatste sporen van het Proces van Oslo en de 'vrede van de dapperen' definitief te wissen.
Zal de Unie zich er ook dan alleen maar toe beperken haar diepe bezorgdheid uit te spreken over de ontwikkelingen in het Midden-Oosten?
(Applaus van links)

Malmström (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag-Brok wordt de vooruitgang besproken die geboekt is op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid. Zoals de rapporteur zegt, hebben wij ongetwijfeld vooruitgang geboekt, maar er staat ons nog veel te doen. Het buitenlands beleid is een van de belangrijkste gebieden waarop we een sterke Europese samenwerking nodig hebben. Alleen door consequent te handelen en één lijn te trekken kan de Europese Unie een rol spelen in de internationale arena.
Voor ons liberalen is het belangrijk dat het buitenlands beleid gebaseerd is op een duidelijke strategie, die gekenmerkt wordt door de bescherming van de democratie en de mensenrechten, respect voor de internationale verdragen, vrije handel, conflictbeheersing en samenwerking met andere landen en organisaties. Wij moeten duidelijk zijn in onze eisen en beoordelingen. Om de beroemde mensenrechtenclausule enigszins geloofwaardig te laten zijn, is het belangrijk instrumenten te vinden voor de toepassing ervan. Als wij de mensenrechtenclausule niet in de praktijk brengen, ondanks de verschrikkelijke schendingen van de mensenrechten in de landen waar wij een partnerschap mee hebben, wekt deze clausule slechts de lachlust op.
Voor ons liberalen is controle op het buitenlands beleid ook belangrijk. Volksvertegenwoordigers en het publiek moeten zo veel mogelijk kunnen volgen en controleren wat er gebeurt. Natuurlijk zijn er uitzonderingen, maar mijn fractie is niet helemaal tevreden met het akkoord dat is gesloten over de publieke toegankelijkheid van buitenlandse documenten.
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Brok bevat veel positieve elementen. Mijn fractie staat ook volledig achter het verslag-Titley.
Ter afsluiting wil ik zeggen dat wij het over veel dingen oneens zijn met de Amerikaanse regering, en wij hebben haar veelvuldig bekritiseerd in het Parlement. Het anti-Amerikanisme dat hier af en toe de kop opsteekt, is vaak inhoudsloos, omdat het alleen wordt gebruikt als excuus om ons eigen falen te verdoezelen in het formuleren van een duidelijk, gemeenschappelijk beleid ten aanzien van kwesties zoals Irak en het Midden-Oostenvraagstuk.

Morgantini (GUE/NGL).
Ik heb met een aantal collega's gesproken, en sommigen van hen beweerden: 'Met Bush zijn wij het niet eens, maar als we moeten kiezen tussen Saddam en Bush, kiezen wij voor Bush?. Ik geloof daarentegen dat er tussen doodgaan en doodmaken nog een andere weg is, en die moeten wij inslaan. Het gaat hier niet om een filosofisch concept, maar om iets dat een politieke strategie moet worden: de weg van het leven. De keuze van Bush voor preventieve oorlog voert ons in feite weer terug tot de pax romana: dat heette vrede, maar ze maakten er een woestenij van. Na 1945 hadden wij Europeanen gezworen: 'nooit meer oorlog?. Dat is dan ook de strategie die wij moeten nastreven, op waardige wijze, want ook wij worden in onze waardigheid aangetast wanneer men liegt zoals er momenteel gelogen wordt. Natuurlijk moet er een ander in de plaats van Saddam komen, maar ook zijn volk moet veranderen. Wij moeten de democratie in dat land helpen, wij moeten ervoor zorgen dat het de resoluties van de VN opvolgt, maar wij moeten er eveneens voor zorgen dat de resoluties van de VN behalve door Saddam ook worden opgevolgd door Israël, dat immers honderden verklaringen en resoluties aan zijn laars heeft gelapt.
Hoe lang nog, zo vroeg commissaris Patten zich af, zal er dood en smart voor Palestijnen en Israëliërs zijn? Ja, hoe lang nog? Volgens mij zolang er verklaringen worden afgelegd zoals die van vandaag door de voorzitter van de Raad. Zo lang op deze voet wordt doorgegaan, zal er voor Palestijnen en Israëliërs dood en smart zijn, omdat het voor iedereen duidelijk is dat het criminele beleid van Sharon destructief is voor zijn eigen volk en de Palestijnse bevolking. Ik maak me echter niet alleen zorgen om het geweld en de wreedheid, maar ook om de politieke keuze van kolonisatie van een land. Juist in deze dagen, terwijl wij allemaal onze blik gevestigd hebben op het beleg van Muqata, neemt Sharon het territorium in Rafah in bezit en heropent hij het vliegveld in Kalandria op eigen terrein. Wat hier aan de hand is, is dus een regelrechte koloniale oorlog.
Ik ben ervan overtuigd dat het voor de vrede onontbeerlijk is gehoor te geven aan de Israëliërs en Palestijnen die duidelijk zeggen dat de militaire bezetting deze situatie heeft veroorzaakt en dat wij echt niet meer op deze manier kunnen doorgaan.
Ik voel me werkelijk triest en verontwaardigd. Wij zijn immers allemaal verantwoordelijk, ikzelf ook, voor wat er in het Midden-Oosten gebeurt en voor alle doden die deze regio onophoudelijk moet incasseren.
(Applaus van links)

Maes (Verts/ALE).
Voorzitter, de tijd die ons is toegemeten volstaat niet om én onze rapporteurs, de heren Brok en Titley te feliciteren én te zeggen waarover wij het allemaal eens zijn. Ik moet mij beperken, maar ik wil zeggen dat veel van de hartekreten mij uit het hart gegrepen zijn. Wat vrede betreft zijn wij hier allemaal eensgezind. Wij twijfelen soms over de methodes en wij twijfelen soms over de wegen om daartoe te komen en vooral willen wij niet de consequenties aanvaarden die nodig zijn. Wij hebben namelijk geen gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en wij hebben dat nodig in de eerste pijler met inspraak van het Parlement.
Dit gezegd zijnde, wil ik vooral iets zeggen over het uitstekende verslag van de heer Titley in verband met de wapenhandel. Ook in zijn toelichting heeft de heer Titley duidelijk gemaakt welke de knelpunten zijn die ons op dit ogenblik nog bezighouden.
Ik zou me vooral tot het knelpunt van het uitblijven van de toepassing willen beperken. Ten eerste de gedragscode, die bestaat, maar ze is niet afdwingbaar. Niet op Europees niveau en ook niet in onze landen. Verscheidene landen moeten deze gedragscode nog opnemen in hun eigen wetgeving en er de nodige strafbepalingen aan toevoegen. Maar ik wil u vooral wijzen op het feit dat zelfs een land als België, dat deze gedragscode in een wet opneemt - en die wet wordt hier geprezen - deze wet dagelijks overtreedt. Er worden in België wapens geleverd aan landen als Nepal terwijl Duitsland bijvoorbeeld geweigerd had dat te doen. En dat is tegen de gedragscode. Ik wil erop wijzen dat België wapens levert aan Pakistan, aan India, aan een heleboel van deze zogenaamde gevoelige landen. En hier komen we tot dat punt, dat de heer Titley heeft aangemerkt. De gevoelige landen zijn de meest delicate, maar ze zijn ook de beste klanten........
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Musumeci (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, sinds het laatste debat over de situatie in het Midden-Oosten, dat in mei in dit Parlement is gevoerd, is het politieke panorama nog troostelozer geworden. Op nauwelijks een uur vliegen van de streek waar ik vandaan kom, Sicilië, sleept zich op onverbiddelijke wijze een drama voort dat twee volkeren treft die door vriendschap, geschiedenis, cultuur en handel met ons verbonden zijn. President Arafat zit nog steeds opgesloten in zijn hoofdkwartier dat gereduceerd is tot een armzalig bouwsel van cement, zonder vrijheid van beweging. De islamitische terroristen blijven bloedige aanslagen plegen in de steden van Israël, waarbij zij zonder enig onderscheid van persoon op de burgerbevolking mikken.
Wij zijn het in Europa allemaal eens over de noodzaak om twee vrije en soevereine staten tot stand te brengen en wij zijn het er allemaal over eens dat dit de enige voorwaarde is die vrede in het Heilige Land kan terugbrengen. Maar op wat voor geloofwaardigheid kan Europa aanspraak maken? Mijn streekgenoten vragen mij dat ook: 'Welke geloofwaardigheid kunnen jullie, leden van het Europees Parlement, hebben? Hoe kunnen de mensen nou pro-Europa worden als dit Europa machteloos en werkeloos blijft toekijken, terwijl er op een paar kilometer afstand van ons zo'n volkerenmoord plaatsvindt? Hoe komt het dat er geen grote internationale conferentie wordt uitgeroepen over de Palestijnse kwestie en de schepping van twee staten, een conferentie waar de Europese Unie, de Verenigde Staten, Rusland en de Verenigde Naties allemaal om één tafel gaan zitten, zoals ook de Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB bepleit??
Zonder een politieke en diplomatieke steun van de Europese Unie, naast dus een economische ondersteuning, slagen de twee volkeren er niet in zich los te maken uit de terreur van de haat. Laten wij ervoor zorgen dat het imago van de Europese Unie werkelijk neerkomt op concrete actie, eenheid en eendracht.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, met hun verklaringen over het Midden-Oosten hebben de Raad en de Commissie zich een warm voorstander getoond van het vredesplan dat door de Europese Unie is ontwikkeld en door onze drie partners - de Verenigde Staten, Rusland en de Verenigde Naties - is overgenomen.
De uitgestippelde weg naar coëxistentie van beide landen is in onze ogen buitengewoon interessant. Wij vrezen echter dat ook dit plan niet ten uitvoer zal worden gebracht omdat het net als de vorige plannen een concreet uitgangspunt mist. Het vredesproces kan alleen in werking worden gezet als het Israëlische leger zich uit de bezette gebieden terugtrekt en er ditmaal echt een einde komt aan de zelfmoordaanslagen. Dit laatste is echter niet het geval. De Palestijnse Autoriteit veroordeelt de terroristen niet bepaald van harte. Ze biedt de terroristen nog altijd bescherming, hoewel dit nu niet meer openlijk gebeurt.
Wij willen daarom dat er een verstandig beleid wordt gevoerd. Er moeten niet langer halfslachtige maatregelen getroffen worden tegen de terroristen. Hamas en de Islamitische Jihad moeten ondubbelzinnig worden veroordeeld en er moeten gepaste maatregelen tegen ze getroffen worden. Verder willen wij dat de Palestijnse Autoriteit wordt hervormd en bewust wordt gemaakt van haar verantwoordelijkheid. Gebeurt dit niet, mijnheer de Voorzitter, dan kan de dialoog niet worden hervat.

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, heren van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik sluit mij aan bij de woorden van de sprekers die hun bezorgdheid hebben geuit over de fysieke en morele belegering waarvan de leider van de Palestijnse Autoriteit, de heer Arafat, het slachtoffer is. Het spreekt vanzelf dat deze actie het aantal terreurdaden niet zal doen afnemen. Integendeel, het terrorisme zal er alleen maar door versterkt en bevorderd worden. Zij is ook niet erg bevorderlijk voor de democratisering van de Palestijnse Nationale Autoriteit, die voornemens was om in januari volgend jaar wetgevende en presidentiële verkiezingen te houden. Bovendien biedt zij geen uitzicht op een oplossing voor de schrijnende situatie waarin de regio verkeert.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij de fungerend voorzitter van de Raad moeten verzoeken helder en duidelijk te eisen dat de situatie wordt uitgeklaard. De normalisering van de toestand moet noodzakelijkerwijs gepaard gaan met de opheffing van de belegering van de voorzitter van de Palestijnse Nationale Autoriteit en de naleving van de VN-resoluties. Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie moet klaar en duidelijk eisen dat de resoluties van de Verenigde Naties worden geëerbiedigd.
Mijnheer de Voorzitter, er bestaat tevens behoefte aan een wapenstilstand die de Nationale Palestijnse Autoriteit in de gelegenheid stelt de terreuracties onder controle te krijgen. Het is sarcastisch te beweren dat de voorzitter van de Palestijnse Nationale Autoriteit de Palestijnse terreuracties onder controle moet houden terwijl hij momenteel uitsluitend vecht om te overleven.
Het lijkt mij tevens absoluut onontbeerlijk dat er een reeks maatregelen wordt vastgesteld waarmee een eind kan worden gemaakt aan de Israëlische militaire repressie die ontelbare slachtoffers eist, van wie het merendeel gewone burgers zijn.
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat de initiatieven van het Kwartet, de mogelijke organisatie van een vredesconferentie voor de regio en de goede wensen van de Europese Unie inzake vrede, begrip, eendracht en verzoening slechts kans van slagen hebben als de voornoemde voorwaarden worden vervuld.
Lalumière (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb niets in te brengen tegen de uitstekende verslagen van onze collega's Brok en Titley. Ik kan mij er geheel in vinden en onderschrijf dan ook de opmerkingen die ze hier zojuist gehouden hebben. In deze verslagen worden terecht de vorderingen benadrukt die het afgelopen jaar op het gebied van het GBVB en het EVDB zijn geboekt. Neem bijvoorbeeld de oprichting van de nieuwe organen ten behoeve van het EVDB, de strijd tegen het terrorisme en de conflictpreventie. Maar denk ook eens aan de Balkan en het beheer van sommige crises.
Afgezien van deze vorderingen moeten we echter constateren dat de meest recente periode niet bepaald een succes was. De stem van Europa is vaak onhoorbaar. Sommige sprekers hebben u hier al op gewezen, mijnheer de voorzitter van de Raad. Ik zal een paar voorbeelden noemen. In Afghanistan heeft de Europese Unie op militair gebied geen enkele rol gespeeld, ook al waren sommige lidstaten wel ter plekke. Op maatschappelijk gebied heeft de Unie opnieuw humanitaire hulp verleend en belangrijk materiaal geleverd, maar haar politieke rol is zeer bescheiden gebleven. Wat Irak betreft heeft de Unie als reactie op de Amerikaanse voornemens terecht gewezen op de rol die de Verenigde Naties dienen te spelen. De vraag is echter welke rol onze Hoge Vertegenwoordiger kan spelen gezien de afwijkende standpunten van de leden van de Ministerraad.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, welke actie onderneemt u zelf op dit moment namens de Europese Unie? U hebt geen enkele voorstel gedaan! Hoe zit het eigenlijk met ons ambitieuze beleid ten aanzien van het Middellandse-Zeegebied? Ik doel hier niet alleen op het Midden-Oosten, maar ook op de Maghreb en de Mashrek. Het antwoord op de vraag wat we moeten doen zal niet hier worden beantwoord.
Ik wil graag nog een afsluitende opmerking maken. Het GBVB en EVDB zijn beleidsvormen met een intergouvernementeel karakter. Nogmaals zijn de beperkingen van de intergouvernementele methode aan het licht gekomen. Nu blijkt dat onze regeringen het onderling niet eens kunnen worden en ervoor kiezen om te zwijgen of geen actie te ondernemen - met andere woorden: nu blijkt dat de Unie geen daadwerkelijk buitenlands beleid of veiligheidsbeleid voert - zullen we van methode moeten veranderen en wellicht moeten overgaan tot de communautaire methode. Het antwoord ligt in eerste instantie in uw handen, geachte ministers. Mijnheer de commissaris, u hebt in deze context echter al terecht aangegeven dat politieke wil onvervangbaar is.
Van Hecke, Johan (ELDR).
Ik zou vooral collega Titley willen feliciteren want net zoals de EU-code van 1998 een belangrijke stap was naar een coherenter en doorzichtiger Europees beleid, zo ook vormen de opeenvolgende verslagen-Titley een constructieve en belangrijke bijdrage van dit Parlement om te komen tot een bindende Europese gedragscode. Hoe noodzakelijk die code wel is, is inderdaad onlangs gebleken in mijn land, België, waar een minister is opgestapt vanwege een wapenlevering aan Nepal. Terloops zou ik willen zeggen dat ik betreur dat een aantal groene collega's dit verslag aangrijpen voor interne politieke doeleinden en dat het mij verbaast, collega Staes, dat zij amendementen indienen waarin zij een beslissing van de Belgische regering veroordelen terwijl hun groene kameraden die beslissing in de regering hebben goedgekeurd.
Maar veel fundamenteler is dat de Belgische regering heeft aangekondigd dat zij de bepalingen van de gedragscode in de nationale wetgeving wil opnemen waardoor die code juridisch ook bindend wordt. Ik hoop dat andere lidstaten dit voorbeeld zullen volgen. Op die manier kunnen we vermijden dat wapenbestellingen die door één land worden geweigerd, door een ander land wel kunnen worden toegestaan. Overigens stelt collega Titley in zijn verslag terecht de bestaande Belgische wet inzake wapenhandel als voorbeeld. Die wet voorziet inderdaad in strenge straffen voor mensen die zonder vergunning wapens verhandelen.
Maar het probleem ligt niet alleen in het land van herkomst. Het stelt zich met name vooral met betrekking tot de eindbestemming. Een befaamd Brussels onderzoekscentrum maakte deze week bekend dat de helft van alle wapentransacties niet voldoet aan de wettelijke verplichting van het aankomstcertificaat. Er is dan ook dringend nood aan een sluitend controlesysteem op de eindbestemming. Het is van cruciaal belang, Voorzitter, te weten in wiens handen de wapens uiteindelijk terecht komen. Anders heeft de Europese gedragscode, hoe goed bedoeld ook, geen enkele zin.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de heer Titley met zijn verslag, dat ik beslist zal steunen. Ik steun ook alle verdere acties op dit gebied die de heer Titley in zijn interventie heeft uiteengezet. Het verslag-Brok is echter problematischer. Het bevat naar mijn mening vele nuttige en belangrijke zaken, maar het legt de klemtoon verkeerd. Het hecht teveel belang aan het militaire veiligheidsbeleid ten nadele van het burgerlijk en economisch veiligheidsbeleid. Ik vind dat dit een verkeerde optie is, omdat de EU juist op dit gebied een eenmalige kans heeft iets te doen en ook over unieke hulpmiddelen beschikt. Op dit ogenblik ligt er nog onontgonnen terrein voor ons. De EU kiest eenzijdig voor het militair veiligheidsbeleid. Dat maakt ons sterk om op dit terrein actief te worden. Wij moeten gebruik maken van onze handelsovereenkomsten, onze vele contacten, enzovoort, in de strijd voor vrede, mensenrechten en democratie. Helaas heeft mijn eigen land ook verhinderd dat deze mogelijkheden gebruikt werden, bijvoorbeeld door te weigeren opnieuw te onderhandelen over de associatieovereenkomst met Israël. De onderhandelingen over deze associatieovereenkomst lopen keer op keer mank. En wat Irak betreft, waar zijn de bewijzen dat Irak massavernietigingswapens bezit? Ik heb alle rapporten gelezen en onder de loep genomen. De knapste inlichtingendiensten ter wereld hebben deze zaak onderzocht. Er is geen spoor van een bewijs. Waaraan is dat te wijten?

Lagendijk (Verts/ALE).
Voorzitter, ik wil iets zeggen over het verslag-Brok, dat vele goede punten bevat. De vorige spreekster zei dat ook al, want het bevat ook aantal zeer problematische. Ik wil er twee uitlichten.
Het eerste punt is paragraaf 20 in de resolutie van de heer Brok. Daar staat dat de EU alleen geloofwaardig is als de defensiebudgetten worden verhoogd. Collega's, hier wordt een ernstige denk- en analysefout gemaakt. De totale uitgaven van alle EU-landen voor defensie en veiligheid bedragen 50% van die van de Verenigde Staten. De daarmee gecreëerde mogelijkheden bedragen echter maar 10%. Dat betekent dat het van cruciaal belang is dat de samenwerking en de efficiency worden verbeterd. Met andere woorden: de EU kan veel meer doen met hetzelfde geld. En daarom is mijn fractie er ook volledig ervan overtuigd dat de verhoging van de defensie-uitgaven niet nodig, financieel totaal onhaalbaar en politiek volstrekt onwenselijk is.
Het tweede punt betreft de opmerking van de heer Yiannitsis, voorzitter van de Raad voor veiligheid, wat natuurlijk nog iets anders is dan de Veiligheidsraad. U hebt hier helaas moeten herhalen wat veel van uw voorgangers hebben gezegd, namelijk dat er nog geen compromis gevonden is over het gebruik door de EU van NAVO-middelen. Ik zeg het wat anders: of Griekenland ligt nog dwars of Turkije ligt weer dwars, of ze liggen allebei nog dwars. Alstublieft, mijnheer de minister, bespaar ons allemaal een afgang op dat punt. De noodzaak van een gezamelijk EU-optreden is nog nooit zo groot geweest en ook de steun - u hebt dat zelf gezegd - onder de bevolking is nog nooit zo groot geweest. Spring alstublieft eens een keer over uw eigen schaduw heen. Laat zien dat u, dat Griekenland - en dat geldt ook voor Turkije - geen gevangenen zijn van het verleden. U, Griekenland, kan de EU een goede dienst bewijzen, maar ook een heel slechte. Aan u de keuze.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wat het verslag-Brok betreft blijf ik sceptisch tegenover de formele institutionalisering van een GBVB of EVDB. Ik geef de voorkeur aan een nationaal buitenlands beleid en NAVO-samenwerking.
De haalbaarheid van het GBVB is door de recente gebeurtenissen met betrekking tot Irak twijfelachtig gebleken. Desalniettemin wil ik mij constructief tegenover de Europese Unie opstellen. Ik erken de positieve rol van Javier Solana in het Kwartet voor het Midden-Oosten ter bevordering van duurzame vrede tussen Israël en Palestina. Ik steun eveneens de rol van Rusland als onze strategische partner. Maar ik steun de rol van de Hoge Vertegenwoordiger als intergouvernementele gezant en ben tegen communautarisering op dit vitale terrein. Verder steun ik de Verenigde Staten in hun streven om de wereld van de dreiging van Saddam Hoessein te verlossen.
Ik was verantwoordelijk voor het amendement over de ernst van de georganiseerde misdaad op de Balkan. Een groot langetermijnvoordeel van de uitbreiding van de Europese Unie is de mogelijke toetreding van landen als bijvoorbeeld de Oekraïne, een land dat te kennen geeft tot de Europese Unie te willen toetreden, maar dat door de Commissie helaas wordt genegeerd. De uitbreiding zal deze landen aan het Westen binden, economische voorspoed bevorderen en een meer gecoördineerde bestrijding van misdaad en illegale immigratie mogelijk maken wanneer organisaties als Europol een formeel mandaat hebben.
Verder kijk ik met belangstelling naar India, dat klaarblijkelijk een van de potentiële grootmachten is die zich in een interne overgangsfase bevinden. Met de economische liberalisatie biedt India een groeiende markt voor ondernemingen uit de Europese Unie. Als multiculturele seculiere democratie en met het beleid waarbij het niet als eerste kernwapens zal inzetten, is India een bron van stabiliteit in een voor de rest problematische regio. Het is een bolwerk tegen het opkomend extremisme, met name regionale islamitische stromingen die onlangs van zich deden spreken door recente aanvallen op christelijke en westerse doelen in Pakistan. Dit geeft aan dat, de retoriek van president Musharraf ten spijt, de toename van religieus fanatisme in dat land uit de hand loopt. Gisteren nog werden 34 Hindoes gedood bij een islamitische terroristische bomaanslag op een hindoetempel in Gujarat.
Ik ben het niet eens met alle doelstellingen van het verslag-Brok, maar ik blijf geboeid toeschouwer bij de revolutionaire evolutie die ons van de stadsstaat van zo'n 2000 jaar geleden via de natiestaat van de 19e eeuw heeft gebracht tot de Europese Unie van vandaag.

Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de historici zullen de weigering van kanselier Gerhard Schröder om deel te nemen aan een oorlog ongetwijfeld aanduiden als het begin van een daadwerkelijk Europees buitenlands beleid. De heer Schröder heeft de moed opgebracht om president Bush hardop te zeggen wat de meeste burgers denken. Zijn 'nee? vormt het begin van het emancipatieproces van Europa tegen de imperialistische neigingen van het Pentagon. Een preventieve en eenzijdige oorlog kan niet worden gerechtvaardigd, aangezien de VN-Veiligheidsraad er geen toestemming voor heeft gegeven. Voor Europa zou zo'n oorlog een politieke teleurstelling zijn met ernstige gevolgen voor de economie. Het Midden-Oosten zou erdoor in vuur en vlam worden gezet. Ook voor Israël zou een dergelijke oorlog negatieve gevolgen hebben: het land zou voor langere tijd veranderen in een belegerd fort.
Het Palestijnse volk zou echter het grootste slachtoffer van deze oorlog worden. De Palestijnen zijn momenteel omsingeld en worden uitgehongerd in hun grote, dakloze gevangenis. Volgens onderzoek van het Luxemburgs comité voor een rechtvaardige vrede zouden de Palestijnen door deze oorlog aan grote gevaren worden blootgesteld. Volgens het meest optimistische scenario zal deze oorlog een substantiële toename van de onderdrukking tot gevolg hebben. Volgens het meest pessimistische scenario zal de heer Sharon de oorlog aangrijpen om zijn plannen uit te voeren, dat wil zeggen dat hij hele bevolkingsgroepen zal deporteren en de bezette gebieden eenvoudigweg bij Israël zal inlijven en met nederzettingen zal volbouwen. De voorbereidingen voor deze repressie zijn reeds in zeer vergevorderd stadium. De heer Sharon heeft zijn bulldozers namelijk al ingezet, ook al is er van een aanval op Irak nog geen sprake.
Mijnheer de Voorzitter, over enkele maanden zullen de VN-inspecteurs ons kunnen vertellen of het Irakese wapenarsenaal daadwerkelijk bestaat. Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik wil u laten weten dat we in dat geval nog de tijd hebben om resolutie 687/91 van de Veiligheidsraad ten uitvoer te brengen. In deze resolutie wordt benadrukt dat de ontwapening van Irak onderdeel vormt van een initiatief om van het Midden-Oosten een regio zonder massavernietigingswapens en draagraketten te maken. De nieuwe wereldorde die president Bush senior na de Golfoorlog verkondigde, is alweer snel vergeten.

Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het hebben over het uitstekende verslag van de heer Titley. De stopzetting van wapenleveranties en licenties behoort zoals bekend tot de meest effectieve methoden om conflicten te voorkomen. Dat geldt overigens ook voor het Midden-Oosten. Als je ziet voor hoeveel geld er de laatste jaren aan het Midden-Oosten is gegeven, dan wordt een aantal zaken ineens duidelijk.
De Europese Unie wil conflictpreventie in principe de allerhoogste prioriteit geven - dat is immers goedkoper dan het beëindigen van militaire conflicten - maar toch wordt er rustig militair materiaal verder naar conflictgebieden uitgevoerd. De Belgen leveren wapens aan Nepal waar een burgeroorlog woedt; Groot-Brittannië schendt criterium 3 van de gedragscode door beeldschermen voor gevechtsvliegtuigen te leveren; Zweden, Frankrijk en Groot-Brittannië schenden criterium 4 van de gedragscode door zwaar oorlogsmateriaal aan India te leveren. En dit alles zonder dat er consequenties aan verbonden zijn. Dat is nou juist het zwakke punt van deze gedragscode: hij is niet bindend en er staan geen sancties in als landen toch wapens aan conflictgebieden leveren.
Wij moeten ons er niet over verbazen als de belastingbetalers gaan klagen over het feit dat de Europese Unie ontwikkelingshulp aan deze landen geeft en tegelijkertijd oorlogsmateriaal levert waardoor deze landen te gronde worden gericht. Daarom moet de gedragscode zodanig worden opgesteld dat de wapenleveranties daadwerkelijk een halt wordt toegeroepen. Dat moet ons doel zijn!
Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het doel van het beleid ten aanzien van Irak is niet tot elke prijs een oorlog te voorkomen en evenmin uitsluitend de terugkeer van de wapeninspecteurs. Het gaat om de ontwapening van het regime van Saddam Hoessein, opdat hij niet langer een bedreiging is voor ons of voor zijn buren. Wij hadden eerder moeten ingrijpen. De gebeurtenissen van 11 september hebben ons de ogen geopend voor politieke bedreigingen. Als wij Saddam zijn gang laten gaan, wat voor boodschap gaat daar dan vanuit voor anderen die kwade bedoelingen hebben?
Mijn kritiek op de Britse regering is dat zij veel te laat is begonnen met het overtuigen van de publieke opinie en zich kennelijk niet voldoende heeft ingespannen om een Europese coalitie voor politieke steun op te bouwen. Het voorbeeld van Irak legt eens te meer de zwakte bloot van het gemeenschappelijke veiligheidsbeleid in de Europese Unie, en het mag niemand verbazen dat er verschillende standpunten en belangen van de lidstaten van de Europese Unie komen bovendrijven.
In tegenstelling tot de heer Poos zie ik de heer Schröder niet als mijn woordvoerder. Sommige leden van dit Parlement hebben anti-Amerikaanse reflexen. Ik zou willen dat zij in plaats daarvan lieten leiden door de noodzaak de veiligheid van het Westen in deze gevaarlijke wereld te versterken. Dit vereist een krachtig en onwrikbaar partnerschap met de Verenigde Staten.
Het verslag-Brok slaat evenwel een heel andere toon aan. Hierin gaat het om meer slagvaardigheid voor de Europese Unie en een versterkte rol van de Europese Commissie in het bijzonder. Ik ben hiertegen. Dit heeft niet te maken met meer veiligheid voor onze burgers. Gisteren hebben de ministers van Buitenlandse Zaken in Warschau instemming betuigd met de voorstellen voor de instelling van een militaire reactiemacht van de NAVO. 20.000 manschappen zullen worden ingezet in intensieve gevechtssituaties. Dit zou een aanvulling vormen op de reeds bestaande reactiemachten van de NAVO en een aansporing zijn voor andere NAVO-bondgenoten dan de Amerikanen en Britten om wat goedgetrainde en goeduitgeruste manschappen te leveren voor urgente taken in de wereld.
De Europese landen zouden de idee van een Europese snellereactiemacht buiten NAVO-verband moeten laten varen en zich in plaats daarvan concentreren op het verbeteren van de militaire capaciteiten voor operaties in het kader van het bondgenootschap.

Souladakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, als iemand van buitenaf naar de crises van deze tijd zou kijken, zou hij grote spanning zien rondom Irak en in tweede instantie in het Midden-Oosten. Hij zou tevens zien dat het Europees beleid in beide spanningshaarden zo goed als afwezig is. Betekent dit dat wij door afwezigheid schitteren? Als wij andere gebieden van de wereld bekijken zien wij evenwel een nadrukkelijk aanwezigheid. Een ding is daarbij echter tekenend: in de crises waarin wij hebben gehandeld, hebben wij noch gehandeld om nieuwe crises te veroorzaken, noch om crises te voorkomen. Wij hebben ons beperkt tot crisisbeheer.
Er was echter een periode waarin er positieve ontwikkelingen waren in het Midden-Oosten, en dat was toen een akkoord was gesloten tussen de vermoorde premier Rabin en Arafat. Toen was de Europese Unie wel aanwezig. Wat moeten wij daaruit concluderen? Wel, dat de opbouw van de derde pijler van de Europese Unie nog heel veel werk vergt. Wij hebben behoefte aan een strategisch dogma, aan een dogma met algemene beginselen, en over die beginselen moeten wij een akkoord bereiken.
Wat zijn die beginselen? Ten eerste de eerbiediging van de Europese politieke beschaving; ten tweede de eerbiediging van het volkenrecht; ten derde een evenwicht in de betrekkingen tussen alle machtspolen op de wereldkaart en ten vierde instemming met de noodzaak dat het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid vergezeld gaat gaan van een minimumaantal beleidsvormen in andere sectoren. Ik geef een voorbeeld en stel daarmee tegelijkertijd een vraag aan de commissaris: hoe gaat het eigenlijk met Galileo? Is er al iets gedaan aan die fameuze zaak van het Europees vrachtvliegtuig, ofschoon dit eigenlijk geen zaak is van de Europese Unie? Ik geloof namelijk dat weliswaar belangrijk is wat werd gedaan maar nog veel meer moet worden gedaan. Een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid is een vast bestanddeel van onder meer ook de economische ontwikkeling, de vrede en elke andere ontwikkeling. Mijns inziens geeft het verslag-Brok ons een vrij los kader voor een dergelijke strategische aanpak. Dit kader moeten wij nu geleidelijk aan invullen, funderen en afstemmen op ons doel: te weten vrede, veiligheid en samenwerking in heel de wereld.

Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, vooreerst betreur ik dat de nieuwe liberaal Johan Van Hecke nog altijd christen-democratische streken heeft. Na zijn vredevolle speech, vraag ik hem bij de stemming zijn geweten te laten spelen en niet de VLD-partijdiscipline. Collega's, ik onderschrijf ten volle de opmerking van rapporteur Titley dat er absolute noodzaak bestaat aan multilaterale discussie nadat één lidstaat een vergunning geweigerd heeft. Ik beveel ter zake de goedkeuring aan van de amendementen 1 en 7, die de praktijken van het onderkruipen, de zogenaamde undercutting, moeilijker maken. Terecht, collega's, wordt gezegd dat de gedragscode absoluut bindend moet worden. Daarover gaan onze amendementen 2 en 8. Naar aanleiding van de Nepal-crisis zal de Belgische regering de gedragscode eindelijk in nationale wetgeving omzetten. Mag ik, collega's, de andere 14 regeringen uitnodigen om eindelijk eens dat Belgische voorbeeld te volgen.

Stockton (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, men placht te zeggen dat oorlog een te ernstige zaak is om aan generaals over te laten. Vandaag de dag vrees ik dat defensie een te ernstige zaak is om aan politici over te laten. Ik vrees dat politici, voortgedreven door de op zichzelf begrijpelijke wens dat de Europese Unie over haar eigen defensiecapaciteit beschikt, plannen smeden die in het beste geval vrome wensen, in het ergste geval gevaarlijk zijn. Als het plan de positie van de EMU ten opzichte van de Europese Unie weerspiegelt, dan voorzie ik dat het EVDB het doelmatig functioneren van de NAVO in de weg zal staan.
Ik heb het verslag van de heer Brok gelezen en hoewel het veel interessante punten omvat, met name in de eerste ontwerptekst, vrees ik dat de voorstellen meer problemen zullen creëren dan oplossen. Laten wij eerlijk zijn, de Europese strijdkrachten zijn ondermaats. De Europese nationale regeringen zijn incoherent en verdeeld als het op militaire operaties aankomt. Van de ervaringen en de deskundigheid die zorgvuldig en met grote inspanningen door de NAVO op politiek en operationeel vlak zijn opgebouwd, vinden wij in deze voorstellen niets terug. Zonder een verhoging van de defensie-uitgaven, die onze kiezers niet zouden aanvaarden, zijn de Europese strijdkrachten niet in staat tot een omvangrijke militaire operatie buiten onze onmiddellijke omgeving.
Niemand kan ontkennen dat wij de verworvenheden van de NAVO moeten koesteren, niet ondermijnen. Het wordt tijd dat premier Blair stopt met andere concepten te flirten. Hij moet duidelijk stellen dat het Verenigd Koninkrijk en de andere Europese staten die NAVO-lid zijn alleen een toekomst hebben binnen de NAVO. Defensiebeleid is letterlijk een kwestie van leven of dood, niet van politici, maar van soldaten, marinepersoneel en piloten. Hun leven mag niet in de waagschaal worden gelegd ten gunste van nauwere Europese integratie.

De Voorzitter.
 Waarde collega's, het Bureau laat ons weten dat er maatregelen worden genomen om een einde te maken aan het geluid dat veroorzaakt wordt door de automatische inwerkingtreding van een veiligheidssysteem dat gedurende een bepaalde tijd niet kan worden uitgeschakeld. Voorlopig zullen wij onze werkzaamheden derhalve in deze ongunstige omstandigheden moeten voortzetten.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte rapporteurs, Europa bevindt zich op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid duidelijk op een tweesprong: of we laten ons door met name een aantal haviken in de Amerikaanse regering een koers opdringen die vooral in het Midden-Oosten tot een nog gevaarlijkere crisis zal leiden, of we hebben nu in Europa de moed en de kracht om deze vicieuze cirkel te doorbreken.
Wij kunnen en moeten zelfs grote vraagtekens zetten bij het feit dat het Irakese regime van buitenaf van militaire middelen wordt voorzien. Vanuit morele overwegingen en politiek inzicht is het evenwel sterk af te raden in Irak in te grijpen zolang Israël niet bereid is de resoluties van de Verenigde Naties om te zetten en de Palestijnen in vrijheid en zonder druk hun eigen bestuur te laten kiezen.
Met name uit de recente gebeurtenissen blijkt dat de huidige regering - en niet Israël als zodanig - niet bereid is een bijdrage te leveren aan het doorbreken van de geweldsspiraal en de stabilisering van de regio. Het zou veel verstandiger en doeltreffender zijn om onze collega's in de Palestijnse wetgevende raad hun legitieme politieke werk te laten doen. Het lijkt er nu op dat de regering-Sharon helemaal geen democratische besluitvormingsstructuren en vrije verkiezingen wil. Iedere regering heeft natuurlijk het recht zich te beschermen tegen terreur, maar dit is dikwijls slechts een voorwendsel.
De veiligheid in het Midden-Oosten is van belang voor de veiligheid in Europa. Daarom moet Europa zich verdedigen tegen terreur van buitenaf door groeperingen, tegen onredelijke militaire maatregelen door overheden en tegen eenzijdige interventies die niet zijn gelegitimeerd door een VN-resolutie. Alleen daardoor kan het recht op een eigen staat en autonomie in praktijk worden gebracht. Israël wordt eindelijk ook door de Arabische landen algemeen erkend en nu, decennia na de oprichting van de staat Israël, moet ook worden voldaan aan het tweede deel van de desbetreffende VN-resolutie, namelijk de oprichting van een Palestijnse staat.
De beste en succesvolste methode om een einde aan de terreur te maken is de erkenning van de rechten die ieder mens en ieder volk toekomen, dus ook het Palestijnse volk. En dat, mijnheer de voorzitter van de Raad, moeten wij duidelijk aangeven.

Møller
Mijnheer de Voorzitter, ik dank het Parlement voor het debat. Het was interessant kennis te nemen van de vele interventies en opvattingen. Uit de toespraken trek ik de algemene conclusie dat het GBVB meer vorderingen zou moeten maken en dat we in sterkere mate een gemeenschappelijk buitenlands beleid moeten voeren. Ik ben blij dat de heer Brok tot dezelfde conclusies komt in zijn verslag en in zijn toespraak. Wanneer men echter bedenkt dat alle vijftien lidstaten het buitenlands beleid als een soevereine aangelegenheid beschouwen, dan is het al heel fraai dat wij in het buitenlands beleid zo vaak met één stem spreken. Een gemeenschappelijk buitenlands beleid is eigenlijk de regel en niet de uitzondering. Het lukt alleen als wij naar elkaar luisteren en een consensus tot stand brengen, maar daar doen wij allemaal ons best voor. Het klopt dat er verschillende opvattingen zijn over het buitenlands beleid, maar als de EU een besluit neemt op het gebied van het buitenlands beleid, gebeurt dit normaalgesproken in gemeenschappelijk overleg. Dat is zo voor het Midden-Oosten, en eveneens voor Irak. Hoewel uit de lidstaten soms verschillende stemmen klinken, komen we toch tot een consensus.
Het Parlement heeft natuurlijk gelijk als het zegt dat we onze invloed het beste kunnen doen gelden als we met één stem spreken. Als de EU verdeeld is, hebben we geen invloed meer. Daarin heeft het Parlement gelijk.
Ik wil echter onderstrepen dat de EU een van de belangrijkste rollen speelt in het vredesproces in het Midden-Oosten. Kennelijk is het niet helemaal tot het Parlement doorgedrongen dat momenteel het Europees vredesplan gevolgd wordt. Dat is een primeur. Er was reeds een Frans, een Duits, een Amerikaans en een Arabisch vredesplan, maar nog geen Europees. Dankzij het Europees vredesplan konden in juli werkgroepen en task forces opgericht worden die de hervorming in het Midden-Oosten geleidelijk ten uitvoer moeten brengen. Er is hier sprake van geld dat ondanks alles teruggekeerd is naar de Palestijnen en van arbeiders die ondanks alles de toestemming hebben gekregen het Palestijns grondgebied te verlaten om in Israël te werken. Ik geef toe dat mijn toespraak bij het begin te optimistisch was, en dat betreur ik. Ik heb echter ook meteen gezegd dat mijn optimisme door de gebeurtenissen van vorige week een flinke knauw had gekregen. Het spijt mij dat ik niet duidelijk genoeg ben geweest over het pessimisme dat nu weer in het Midden-Oosten heerst.
Moeten wij dan pessimistisch zijn en niets meer ondernemen? Pessimist zijn is gemakkelijk in deze wereld. Dan krijgt men altijd gelijk. Wij moeten echter optimistisch zijn, anders is alles wat wij doen zinloos. Daarom hebben wij een vredesplan ingediend dat door het Kwartet is aangenomen en dat, zoals ik gisteren zei, nu ook het vredesplan van de Veiligheidsraad is. Heeft het Europees Parlement dit reeds eerder meegemaakt in het Midden-Oosten? Ik denk van niet. Dit is het resultaat van een goede samenwerking met Rusland, de VN en de VS, waarbij wij niet zoeken naar tegenstellingen maar naar gemeenschappelijke elementen, elementen die een oplossing kunnen bieden en uitmonden in twee staten die vreedzaam naast elkaar leven. Daarover zijn het Parlement, Europa en heel de wereld het eens. Men kan zich afvragen waarom er zoveel bloedvergieten nodig is voor een resultaat dat, zoals wij allen weten, er hoe dan ook zal komen. Er is geen andere mogelijkheid. Daarom doen wij permanent een krachtige oproep tot beide partijen. Wij vragen de terroristen de terreur te stoppen en het Israëlische leger geen machtsmisbruik meer te plegen. Dat is de boodschap die wij steeds verkondigen. Ook Kofi Annan bracht deze boodschap onlangs over aan de Parlementaire Vergadering. Hij zei dat het vredesproces door hoop en daden voortgedreven moet worden: daden van Palestijnse kant die de terreur werkelijk doen ophouden en hoop van Israëls kant opdat de mensen gaan geloven dat er een Palestijnse staat komt. Anders zal het niet lukken een einde aan de terreur te maken.
Het Europees beleid, het beleid van de Raad is daarom zeer duidelijk en beantwoordt aan het beleid dat op wereldvlak wordt gevoerd. De heer Cohn-Bendit wijst er terecht op dat wij niet mogen vergeten dat de Palestijnen de mogelijkheid om een einde te maken aan terreur in eigen hand hebben. Wij oefenen op beide partijen druk uit, zoals hier is gezegd. Ik praatte gisteren gedurende een uur met Sharon over de zinloosheid van de belegering. Sharon bereikt zijn doel niet op die manier, en wij hebben dat klaar en duidelijk gezegd. Arafat hebben wij erop gewezen dat hij ervoor moet zorgen dat geen enkele terrorist Israël binnenkomt.
Om het thema Midden-Oosten af te ronden kan ik u meedelen dat wij de Europese houding ten opzichte van Irak hebben kunnen handhaven. De Unie is van mening dat wij de Veiligheidsraad moeten volgen en steunen. Zoals wij in Helsingør zijn overeengekomen moeten wij luisteren naar de Veiligheidsraad en bereid zijn in te gaan op zijn wensen. De Europese houding is unaniem door de ministers van buitenlandse zaken vastgesteld. Zij willen dat we de Veiligheidsraad volgen. Dat heeft ook resultaten opgeleverd, want de VS aanvaardt ook om de Veiligheidsraad bij te wonen en te volgen.
Tot slot dank ik de heer Titley voor zijn verslag over de gedragscode voor wapenexport. Ik ben het met de heer Titley eens dat er al veel gedaan is, maar nog veel meer gedaan moet worden. Ik ben graag bereid in te gaan op de wensen betreffende transparantie, ten aanzien waarvan de heer Titley zijn hoop op het Deens voorzitterschap heeft gevestigd. Het vierde jaarverslag onder Deens voorzitterschap zal meer transparantie bewerkstelligen, want dit zal meer cijfers bevatten en een compendium geven van aanvaarde praktijken waarin wordt aangetoond hoe de gedragscode in de lidstaten wordt toegepast.
Het verslag zal ook nieuwe akkoorden over transit, certificaten voor de eindgebruiker en productie van militaire uitrusting via licentie in derde landen bevatten. De lidstaten hebben zich er immers toe verbonden de wapentussenhandel te reguleren. Verschillende lidstaten hebben reeds wetgeving ingevoerd, anderen zijn bezig met de voorbereiding ervan. Naar aanleiding van het verslag van de heer Titley en de steun die het heeft gekregen, kan ik u zeggen dat deze steun van het Parlement voor de inspanningen van het Deens voorzitterschap welkom en waardevol is.

Yiannitsis
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil u bedanken voor dit debat en voor de opmerkingen over met name het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid. Daar kunnen wij talrijke directe en indirecte conclusies uit trekken.
Ik wil mij nu beperken tot twee kanttekeningen. Ten eerste heeft de heer von Wogau gewezen op een interessante lacune op het gebied van het Europees gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, een lacune die verband houdt met de afwezigheid van een gemeenschappelijk markt. Ik ben het ermee eens dat wij met samenwerking op dit gebied, of het nu gaat om productie of onderzoek en ontwikkeling, en meer algemeen met samenwerking tussen de landen belangrijke resultaten kunnen boeken. Deze lacune komt ook in het verslag-Brok tot uiting. Alle punten in dit verslag met betrekking tot veiligheid en defensie zijn zeer interessant, en zoals ik reeds zei, kunnen wij met dit verslag akkoord gaan. Volgens ons kan Europa, dat reeds enorme inspanningen heeft ondernomen en belangrijke resultaten heeft geboekt op het gebied van O&O (onderzoek en ontwikkeling) in de niet-militaire sector van de economie, haar inspanningen nog meer intensiveren en uitbreiden tot defensie. Dit is onontbeerlijk als Europa onafhankelijker en autonomer wil worden en meer ontwikkelingsmogelijkheden wil verwerven, en als zij ook de economische voordelen daarvan wil genieten.
Mijn tweede opmerking gaat over de vraag van de heer Lagendijk. Als voorzitterschap heb ik informatie verschaf over de inspanningen die worden ondernomen om het probleem op te lossen. Ik wilde hierbij echter wel duidelijk maken dat de oplossing gezocht moet worden in een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid dat open staat voor derden, voor al degenen die deze nieuwe ervaringen met de Europese Unie willen delen. Daarbij moeten evenwel bepaalde beginselen worden gewaarborgd: de autonomie van het besluitvormingssysteem van de Unie en de eerbiediging van de integriteit van haar instellingen. Het Parlement zelf heeft aangedrongen op deze beginselen en deze hebben ook hun beslag gevonden in het Verdrag. Daarom willen wij dat deze hard worden gemaakt. Ik ben er trouwens van overtuigd dat als wij stelselmatig blijven werken en als alle betrokkenen blijk geven van een pragmatische geest wij - hopelijk - spoedig resultaten zullen boeken.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, Ik wil een paar opmerkingen maken. Het gaat hier met name over twee punten, waarover ik de komende maanden - en dit geldt zeker voor het eerste punt - meer hoop te kunnen zeggen.
Het eerste punt is dat mopperen over de Verenigde Staten van Amerika nog geen Europees buitenlands beleid is.
Evenmin lijkt mij de houding dat elke onenigheid met de Verenigde Staten neerkomt op hoogverraad een gezonde basis te zijn voor de bescherming van de nationale belangen van welke lidstaat van de Europese Unie dan ook.
Het verbaast mij telkens weer dat de felste verdedigers van de nationale soevereiniteit, degenen die het luidst protesteren wanneer de soevereiniteit in het geding is, dit standpunt schijnbaar laten varen zodra Richard Pearl zijn stem verheft.
In de gedistingeerde en altijd nobele aanwezigheid van mijn eerbare vriend en uitgever - nobel in weerwil van het constitutioneel gekonkel van New Labour - maan ik zoals altijd tot het volgen van de gulden middenweg. Als wij echter de middenweg van het Europees multilateralisme willen volgen en aan onze kant meer gewicht in de transatlantische waagschaal willen leggen, als wij een aanvulling en soms een tegenwicht willen zijn, dan moeten wij daar als Europese politici de politieke en financiële consequenties uit trekken. Ik hoop dat wij daartoe in toenemende mate bereid zullen zijn.
Mijn tweede punt betreft een antwoord aan de heer Barón Crespo. Hij vroeg om een verslag over de door de Europese Unie gefinancierde projecten die zijn vernietigd. U zult zich herinneren dat wij een paar maanden geleden hebben geprobeerd cijfers te verstrekken van projecten van de Commissie. Thans verzamelen wij informatie over alle projecten van de lidstaten, maar dit is gezien de situatie ter plaatse niet eenvoudig. Zodra wij over zo exact mogelijke informatie beschikken, zullen wij deze uiteraard aan u en aan het Parlement doorgeven. Dit is een belangrijk punt en het moet mogelijk zijn om tot een cijfer te komen.
Zorgwekkender is evenwel dat de ambities in de Palestijnse gebieden aan scherven liggen, en hetzelfde moet worden gezegd van Israël. Hoe eerder de vrede komt, des te sneller kunnen wij een redelijke levensstandaard en levenskwaliteit herstellen voor alle bewoners van de regio.
Boumediene-Thiery (Verts/ALE)
Opnieuw zien we dat het Israëlische leger geweld gebruikt in Palestina. In Europa wordt de strijd tegen het terrorisme geïntensiveerd, maar er wordt niet opgetreden tegen het staatsterrorisme, als gevolg waarvan dagelijk onschuldige burgers sterven die zich verzetten tegen het nederzettingenbeleid en de bezetting. 
Kunt u mij uitleggen waarom er geen sancties tegen Israël worden getroffen, zoals het bevriezen van de associatie-overeenkomsten? Waarom wordt er niets gezegd als Sharon de mensenrechten schendt, terwijl dat wel gebeurt als anderen de democratische vrijheden aan hun laars lappen? Waarom wordt er gezwegen als legerkolonnes een staat bezetten en hun regering de VN-resoluties negeert? Waarom zijn internationale verdragen op ieder land van toepassing behalve op Israël, dat illegale aanhoudingen verricht en mensen martelt? Waarom worden er wel interventiemachten op de been gebracht ter voorkoming van de etnische zuivering van sommige volkeren, terwijl er niets wordt gedaan om het Palestijnse volk te beschermen?
Wij dwingen sommigen zich aan de rechtsregels te houden, terwijl we anderen straffeloos hun gang laten gaan. Waarom wacht u in plaats van in te grijpen voordat het te laat is? Wilt u dat het volk wordt uitgeroeid zodat er straks niemand meer is die een rechtvaardige vrede en een waardig bestaan in een eigen land kan opeisen? Na deze nieuwe volkerenmoord zult u zeggen: dat nooit meer! Ik verzoek u echter nu deze slachting te stoppen. U bent er immers toe in staat!
De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het Internationaal Strafhof naar aanleiding van de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de Unie in Helsingør op 29 en 30 augustus 2002.

Møller
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte leden, dames en heren, volgens de agenda moet ik nu een verklaring afleggen met als titel: de situatie betreffende het Internationaal Strafhof (ICC) naar aanleiding van de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Helsingør op 29 en 30 augustus 2002. Ik weet dat het Parlement op een dergelijke verklaring wacht, omdat het op de hoogte wil zijn van het overleg binnen de EU over het verzoek van de VS om bilaterale akkoorden te sluiten waarmee Amerikaanse onderdanen aan de jurisdictie van het Hof onttrokken worden. Het is begrijpelijk dat deze zaak de leden van het Parlement verontrust, wat ook het geval was met de ASPA-wetgeving (Americal Service Members' Protection Act), omdat de integriteit en efficiënte werking van het Strafhof voor ons allen een prioriteit is.
Om te beginnen wijs ik erop dat er sinds de bijeenkomst in Helsingør al het een en ander gebeurd is met betrekking tot het ICC en ik hoop dat deze ontwikkelingen op lange termijn positief zullen uitvallen voor de punten waarover onze vrienden aan de overkant van de oceaan zich momenteel zorgen maken. De eerste bijeenkomst van alle deelnemende landen vond van 3 tot 10 september plaats in New York.
Ik ben blij te kunnen bevestigen dat deze bijeenkomst goed verlopen is. Ze was door de voorbereidende commissie (de Prepcom) in New York goed voorbereid. Het tekstontwerp was klaar dankzij de opmerkelijke en geconcentreerde inzet van alle delegaties die de tien vergaderingen in de voorbereidende commissie hadden bijgewoond. We mogen blij zijn dat dezelfde productiviteit en compromisbereidheid tijdens de eerste algemene vergadering van het ICC tot uiting is gekomen, waardoor de ingediende documenten goedgekeurd konden worden zonder dat iemand in de verleiding kwam de discussie weer te openen over de compromissen waarover eerder een consensus was bereikt.
Nu is het tijd ons te concentreren op het functioneren van het Strafhof in Den Haag. Nu moeten diplomaten en politici het Strafhof de middelen geven om te voltooien wat in Rome en New York werd gestart. Het ICC moet zich als een efficiënte en onafhankelijke instelling vestigen en tegemoetkomen aan de eisen die de internationale samenleving vandaag stelt. Het Strafhof moet op een efficiënte en onafhankelijke manier rechtspreken, op dezelfde manier als onze nationale rechtssystemen dat doen.
Natuurlijk kan het Strafhof alleen goed functioneren als het door geen enkele ernstige hindernis belemmerd wordt. Dat brengt mij bij de problematiek die ik aan het begin van mijn toespraak noemde en die het Parlement sterk bezighoudt, namelijk het probleem van de bilaterale akkoorden inzake niet-uitlevering waar de VS op aandringt.
Geachte leden, zoals het voorzitterschap eerder heeft gezegd, delen de Unie en de VS dezelfde fundamentele waarden. Wij hechten beide belang aan vrijheid en democratie, verdediging van de mensenrechten, het principe van de rechtstaat en verantwoording voor de rechtbanken. Daarom hebben wij altijd gedacht dat de VS zou deelnemen aan het statuut van Rome. De VS zou een bijzonder positieve bijdrage tot het Strafhof en zijn functie kunnen leveren. Sinds 1998 hebben wij pogingen gedaan om tegemoet te komen aan de wensen van de VS door bepaalde voorschriften in het statuut te wijzigen, maar zoals deze zomer is gebleken waren deze pogingen vruchteloos. De leden van het Parlement kennen beslist het laatste deel van het verhaal. Namelijk dat de VS in een verklaring van 6 mei 2002 liet weten dat ze niet van plan was deel te nemen aan het statuut, dat ze nochtans had ondertekend onder het bewind van Clinton. Wij vinden dat de VS een verkeerde beslissing heeft genomen en de Europese Unie heeft de Amerikaanse beslissing openlijk betreurd.
Ik zal de leden niet vervelen met de vele details, maar ik denk dat het nuttig kan zijn dat ik de discussie die wij in Helsingør over de bilaterale akkoorden hadden, even toelicht.
Het verzoek van de VS inzake bilaterale akkoorden werd voor het eerst door de Raad besproken in het Comité voor politieke en veiligheidsvraagstukken (CPV) op 26 juli. Het CPV besloot een voorlopig gemeenschappelijk antwoord te formuleren dat de lidstaten in hun bilaterale contacten met de VS konden overnemen. Dit gemeenschappelijk antwoord kwam er in grote lijnen op neer dat de EU haar verplichtingen wil nakomen en het ICC alsook de integriteit van het statuut van Rome wenst te steunen, maar dat het Amerikaanse verzoek verstrekkende gevolgen heeft die een gedetailleerde analyse noodzakelijk maken, waartoe ook de kandidaat-lidstaten werden uitgenodigd, en dat wij na de analyse met een definitief antwoord zullen komen. Het Comité voor politieke en veiligheidsvraagstukken (CPV) besloot begin september op de zaak terug te komen, nadat de experts inzake volkerenrecht van de Raad (COJUR) de zaak op 4 september had behandeld.
Intussen werd besloten dat een korte discussie over deze aangelegenheid op de bijeenkomst in Helsingør eind augustus nuttig was. Daar kwamen wij overeen dat de EU geen ondermijning van het Internationale Strafhof zal aanvaarden. Wij waren het er ook over eens dat we de moeilijkheden die de VS veroorzaakt, niet op de spits mochten drijven, maar dat we moesten overwegen hoe we op de wensen van de VS kunnen ingaan. Wij besloten experts de opdracht te geven de zaak te onderzoeken om tot een gemeenschappelijke beoordeling te komen, die zou kunnen uitmonden in een gemeenschappelijk constructief standpunt van de EU op de Raad van 30 september.
Geachte leden, de tijd van nadenken is bijna voorbij. Op de bijeenkomst tussen de EU en de VS in New York hebben beide partijen bevestigd dat ze een gemeenschappelijke oplossing willen nastreven. Dit betekent dat in het standpunt van de VS beweging zit, anders had een verdere analyse geen zin. De gemeenschappelijke positie begint zich langzamerhand af te tekenen. In de EU heerst de opvatting dat wij bij het zoeken naar een oplossing rekening moet houden met reeds eerder gesloten overeenkomsten met de VS en ons moeten baseren op drie fundamentele principes om de integriteit van het Statuut van Rome overeind te houden.
Het Amerikaanse voorstel is uiteraard niet verzoenbaar met de verplichtingen ten aanzien van het Internationaal Strafhof. Anderzijds heeft een categorieke afwijzing ook geen zin. Zoals ik zei moeten wij een middenweg vinden waarbij het Strafhof het nodige respect krijgt en met de VS een compromis kan worden gesloten.
De drie principes waarover het gaat betreffen de volgende vragen: ten eerste hoe kunnen wij vermijden dat misdadigers die de grofste internationale misdaden begaan, vrijuit gaan, ten tweede hoe is het gesteld met de wederkerigheid en ten derde voor welke personen zal de regeling gelden.
Wat het eerste probleem betreft - de strafvrijstelling die het Amerikaanse voorstel beoogt - moet de oplossing gevonden worden in een passende bepaling waarmee wordt verboden dat daders van misdaden die onder de jurisdictie van het Strafhof vallen, vrijuit kunnen gaan. Dergelijke misdaden mogen dus niet ongestraft blijven.
Wat het tweede probleem betreft, zijn wij absoluut tegen wederkerigheid. Een oplossing die de uitlevering van onderdanen van deelnemende landen uitsluit, is niet aanvaardbaar.
Wat de personencategorieën betreft, wenst de VS dat alle personen van uitlevering aan het ICC vrijgesteld zijn, alle Amerikaanse onderdanen dus. De EU is van mening dat de enige oplossing erin bestaat een uitzondering te laten gelden voor bepaalde personencategorieën van derde landen. Met het oog op 30 september wordt de vaststelling van de personencategorieën verder besproken.
Ik onderstreep dat onze analyse en onze beraadslagingen nog niet zijn afgerond. De juridische experts van het voorzitterschap hebben gisteren nog met de VS overleg gepleegd. Wij willen nu hard werken aan een oplossing die tegemoet kan komen aan de Amerikaanse bezwaren zonder het Strafhof te ondermijnen. Zowel tijdens de bilaterale contacten als tijdens de ontmoeting met de minister van buitenlandse zaken, Colin Powell, waarover ik het had, hebben wij duidelijk gezegd hoe belangrijk het voor ons is dat het Statuut van Rome naar de letter en de geest wordt gerespecteerd. Ik heb dit op de bijeenkomsten in New York, op 3 juli en vorige week, steeds herhaald.
In mijn inleiding vandaag onderstreepte ik dat het nu hoog tijd is dat het Strafhof laat zien dat het in staat is als efficiënte en onafhankelijke rechterlijke instelling te werken. Laten wij hopen dat we de VS kunnen bewegen tot een wat positievere houding, zodra het Strafhof in de praktijk heeft kunnen aantonen dat het werkt volgens de hoogste normen van een rechtsstaat en onafhankelijk van elke politieke invloed.

Patten
Mevrouw de Voorzitter, tot mijn genoegen kan ik vandaag uiting geven aan de niet nalatende steun van de Europese Commissie aan het Statuut van Rome en een effectief functionerend Internationaal Strafhof. Evenals het Parlement ben ik van mening dat de oprichting van het Internationaal Strafhof een belangrijke mijlpaal vormt in de ontwikkeling van internationale wetgeving op het gebied van de mensenrechten.
Tirannen zullen niet langer vrijuit gaan voor genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid - waaronder het op grote schaal vermoorden van burgers, marteling en massaverkrachting - door zich te beroepen op de nationale soevereiniteit. Niet langer hoeft de internationale gemeenschap, als mosterd na de maaltijd, internationale tribunalen voor misdrijven in het leven te roepen op het moment dat de misdaden die wij allen ten zeerste betreuren, reeds zijn gepleegd.
In de 21e eeuw zullen potentiële despoten en massamoordenaars van te voren weten dat de internationale gemeenschap bereid is hen verantwoordelijk te stellen voor massale schendingen van het menselijk leven en de menselijke waardigheid. Wij geloven en hopen dat dit besef dergelijke misdaden in aantal en ernst zal doen afnemen. Als dat echter niet het geval is en de betrokken nationale overheden geen stappen willen of kunnen ondernemen, heeft de internationale gemeenschap de beschikking over een aanvullend strafrechtelijk systeem dat rechtvaardig, transparant en doeltreffend is.
De Europese Unie staat volledig achter het Strafhof. De beginselen van het Statuut van Rome, evenals de bepalingen die ten grondslag liggen aan het functioneren van het Internationaal Strafhof, stroken geheel met de beginselen en doelstellingen van de Unie. Consolidering van de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, evenals handhaving van de vrede en versterking van de internationale veiligheid, overeenkomstig de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en zoals vastgelegd in Artikel 11 van het EU-Verdrag, zijn voor ons van essentieel belang.
We hebben beloofd te zullen ijveren voor het welslagen van het Internationaal Strafhof. We hebben middelen beschikbaar gesteld voor projecten ter ondersteuning van een zo breed mogelijke ratificatie en tenuitvoerlegging van het Statuut van Rome. Hiertoe zijn zelfs nog meer gelden vrijgemaakt.
Uiteraard moet er nog veel werk worden verzet voordat het Strafhof zijn taken naar behoren kan vervullen. Een van de uitdagingen is ervoor te zorgen dat een groter aantal landen, in meer delen van de wereld, het Statuut van Rome ondertekenen en ratificeren. Tot dusver hebben 139 staten het Statuut ondertekend en zijn 81 staten tot ratificatie overgegaan. Dit zijn indrukwekkende aantallen, maar hieraan moeten meer landen worden toegevoegd. Met name Aziatische staten ontbreken op de lijst. De Commissie zal alles in het werk stellen om derde landen die dit nog niet hebben gedaan, ertoe aan te sporen het Statuut te ondertekenen en/of te ratificeren. Ook zullen wij samenwerken met landen die het Statuut hebben geratificeerd, zodat de nationale wetgevingen tot uitvoering van het Statuut tijdig kunnen worden uitgevaardigd. Dit is van belang voor de samenwerking met het Strafhof en voor het toepassen van de nationale strafrechtspraak op de in het Statuut vastgelegde misdaden.
Op dit moment vormen de bilaterale overeenkomsten krachtens artikel 98 van het Statuut van Rome, waaraan de voorzitter van de Raad refereerde, vanzelfsprekend het grootste twistpunt. De Commissie staat achter het besluit dat de ministers van Buitenlandse Zaken in Helsingør hebben genomen om te komen tot een EU-respons op artikel 98 waarmee tegemoet kan worden gekomen aan de zorgen van de VS zonder het Statuut van Rome evenwel te ondermijnen.
Zodra de details van het EU-standpunt aangaande artikel 98 bekend zijn - naar ik hoop zal dat tegen het einde van deze maand het geval zijn - zullen we met de kandidaat-landen en EER-staten beraadslagen en proberen met hen één front te handhaven inzake het Internationaal Strafhof.
Wat de langere termijn betreft voelt de Commissie tevens sterk voor een permanente dialoog tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over de toekomst van het Internationaal Strafhof. Een open dialoog tussen de EU en de VS is doorslaggevend voor de uiteindelijke doeltreffendheid van het Hof. Wij verschillen met de Verenigde Staten van mening over het Hof. We betreuren dat alle geruststellingen die we tijdens de onderhandelingen, en ook daarna, hebben gegeven, in de wind zijn geslagen. We betreuren dat ze een positief antwoord hebben afgewezen. Het zij zo. Het is nu zaak om niet bitter maar vastberaden verder te gaan met onze inspanningen om het Hof tot een succes te maken.
Daarin schuilt een onmiskenbare uitdaging. De benoeming en verkiezing van de rechters en de officier van justitie van het Internationaal Strafhof moeten bijvoorbeeld eerlijk, transparant en geheel in overeenstemming met de criteria in het Statuut van Rome verlopen. Eerlijkheid, transparantie en consistentie zijn belangrijk om de legitimiteit van deze nieuwe instelling in de ogen van de gehele wereld te waarborgen. De lidstaten van de Europese Unie moeten bij de uitwerking van dit proces een positief voorbeeld geven. Parlementen, beroepsverenigingen en niet-gouvernementele organisaties kunnen wereldwijd een bijdrage leveren aan dit proces door mogelijke kandidaten voor te dragen en de kwalificaties van deze kandidaten nauwgezet te beoordelen.
Nu rest mij slechts namens heel de Commissie mijn waardering uit te spreken voor het onvermoeibaar aandringen van het Europees Parlement op een sterk en effectief Internationaal Strafhof. We hopen deze goede betrekkingen ook na de eerste vergadering van de ICC volgend najaar, in het belang van het Hof te kunnen voortzetten.

Poettering (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, alvorens ik terzake kom, zou ik het volgende willen opmerken. Om te beginnen wil ik mijn collega en vriend, Arie Oostlander hartelijk voor danken voor het feit dat hij met de andere fracties overeenstemming heeft weten te bereiken over de ontwerpresolutie. Daardoor kunnen wij morgen hopelijk een breed gemeenschappelijk standpunt goedkeuren.
Verder wil ik opmerken dat de agenda enigszins in de war is geraakt en dat sinds 17.30 uur het presidium van mijn fractie in vergadering is. Het is zeer belangrijk dat de fractievoorzitter daarbij aanwezig is, dus neemt u mij niet kwalijk dat ik, in tegenstelling tot mijn goede gewoonte, onmiddellijk na mijn toespraak wegga. 
Waarom heeft de internationale gemeenschap dit Internationaal Strafhof opgericht? Dit Strafhof is opgericht omdat het Statuut van Rome voor het Strafhof zegt dat de zwaarste misdrijven die de internationale gemeenschap als geheel treffen niet ongestraft mogen blijven. Dat is precies het standpunt van mijn fractie. Onze waarden zijn de waardigheid van mensen, vrijheid, democratie en rechtsstaat. Niemand heeft het recht een ander mens te doden of in zijn waardigheid aan te tasten, tenzij het uit zelfverdediging is. Alle mensen overal ter wereld hebben deze waardigheid: joden, moslims, christenen, hindoes, boeddhisten, mensen zonder geloofsovertuiging, mensen uit grote en kleine landen. Niemand en geen enkel land kan zich aan straf onttrekken voor misdrijven die de internationale gemeenschap als geheel treffen. Niemand, geen enkele staat is boven het recht verheven. Daarom zijn wij voorstanders van een Internationaal Strafhof met voldoende bevoegdheden. Ik ben dan ook zeer blij met de woorden van de voorzitter van de Raad, de heer Møller, en commissaris Patten. Wij verwachten van alle regeringen en parlementen in de EU-lidstaten dat zij alles in het werk zullen stellen om ervoor te zorgen dat dit Internationaal Strafhof zinnig en effectief werk kan verrichten. Wij willen met name de kandidaat-lidstaten verzoeken geen overeenkomsten te sluiten voordat wij het binnen de Europese Unie eens zijn geworden over een gemeenschappelijk standpunt. Ik hoop van ganser harte dat u er op 30 september in zult slagen een dergelijk gemeenschappelijk standpunt uit te werken. Ik vind het zeer betreurenswaardig dat Roemenië als kandidaat-lidstaat een overeenkomst heeft gesloten zonder het standpunt van de Europese Unie af te wachten. Dat is geen blijk van solidariteit met de Europese Unie.
Tot slot wil ik het volgende zeggen. Ofschoon er in de ontwerpresolutie terecht kritiek wordt geuit op de Verenigde Staten, is dat voor ons geen enkele reden om een anti-Amerikaanse houding aan te nemen. Wij moeten dit veel meer zien als een voorbeeld van meningsverschillen waarover wij zonder enig voorbehoud kunnen spreken, zonder dat het partnerschap en de vriendschap met Amerika worden verstoord. Onder partners is het normaal dat ze hun meningsverschillen naar voren kunnen brengen. Verder moeten wij Europeanen meer gemeenschappelijk optreden. Wij hebben meer redenen om onszelf vragen te stellen dan Amerika te bekritiseren. Dat betekent dat ook in deze kwestie de eenheid van de Europeanen een deel van de oplossing vormt.
Sakellariou (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, het verdrag inzake het Internationaal Strafhof is een instrument dat absoluut noodzakelijk is voor de handhaving van het volkenrecht. De oprichting van dit Strafhof is een project van de Europese Unie en staat symbool voor ons waardenstelsel. Op grond daarvan beschouwt het Parlement dit Verdrag als een onderdeel van de politieke criteria van Kopenhagen.
Het aan dit verdrag ten grondslag liggende principe is glashelder: wie zich schuldig heeft gemaakt aan volkerenmoord, oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid mag niet onbestraft blijven. Daarom is het absoluut onbegrijpelijk dat nu wordt voorgesteld niet alle daders voor het Hof te dagen, maar een aantal van hen, los van de ernst van hun misdaad, hiervan vrij te stellen op basis van het feit dat ze een bepaalde pas hebben. Dit voorstel van de regering-Bush is volledig in strijd met de zin en het doel van het Internationaal Strafhof. Het is om twee redenen niet alleen absurd, maar ook onaanvaardbaar.
Het is in de eerste plaats onaanvaardbaar omdat door het maken van een uitzondering voor alle onderdanen van een bepaald land alleen nog maar een selectieve rechtspraak mogelijk is, waardoor het beginsel van de universaliteit van gerechtigheid belachelijk zou worden gemaakt. In de tweede plaats is dit voorstel onaanvaardbaar omdat hierin alle onderdanen van een bepaald land als mogelijke oorlogsmisdadigers worden beschouwd. Ik ontken ten stelligste dat er sprake is van een algemeen verspreide, anti-Amerikaanse houding.
Verschillende landen - twaalf tot dusver - zijn voor de enorme druk van de Verenigde Staten gezwicht en hebben een bilaterale overeenkomst met de VS ondertekend. Dat is mijns inziens bijzonder betreurenswaardig en zal gevolgen hebben voor onze betrekkingen met deze landen. Het Europees Parlement zal morgen in ieder geval in een gezamenlijke ontwerpresolutie van vier fracties - mevrouw de Voorzitter, het is een uitzondering dat in het Parlement een gezamenlijke ontwerpresolutie wordt ingediend - een duidelijk standpunt daarover innemen.
Watson (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, de oprichting van het Internationaal Strafhof is een grote stap in de richting van de versterking op wereldniveau van de beginselen van de rechtsstaat, hetgeen voor alle liberale democratieën van fundamenteel belang is. Het werk van ad hoc tribunalen, zoals het Rwanda- en Joegoslavië-tribunaal, is weliswaar van onschatbare waarde, maar er gaat niets boven een permanent Hof dat het mandaat en de bevoegdheden heeft voor het vervolgen van misdadigers, waar zij zich ook schuilhouden. Ter illustratie van de problemen die zich kunnen voordoen, hoeven wij slechts te denken aan de weigering van Kroatië om generaal Bobetko aan Den Haag uit te leveren, waarbij als argument werd aangevoerd dat Kroatië niet de agressor in het conflict was.
Tijdens onderhandelingen over het Statuut van Rome heeft Europa zich tot het uiterste ingespannen om een resultaat te bereiken waarmee tegemoet kon worden gekomen aan de wensen van de Amerikanen. De Liberale en Democratische Partij in dit Parlement betreurt het dan ook ten zeerste dat een aantal landen heeft geweigerd het Statuut van Rome voor het Internationaal Strafhof te ondertekenen. Het gaat hierbij onder andere om Iran, Irak, Noord-Korea en de Verenigde Staten. Er is een oud Engelse spreekwoord: "Zeg mij met wie je omgaat en ik zal zeggen wie je bent". Welk signaal wordt dan door de aanwezigheid van de VS in dit groepje niet-ondertekenaars aan de wereld afgegeven, zeer zeker rekening houdend met de Amerikaanse verwerping van het Protocol van Kyoto, het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en het Verdrag inzake biologische wapens? Het is al erg genoeg dat de VS weigeren het Statuut van Rome te ratificeren, maar dat zij trachten het in de kiem te smoren door bilaterale overeenkomsten te sluiten met landen als Israël en Roemenië om te voorkomen dat Amerikaanse staatsburgers aan het Strafhof worden overgedragen, is verschrikkelijk.
Resolutie 1422 van de VN-Veiligheidsraad schept tevens een gevaarlijk precedent en zou in juli volgend jaar niet mogen worden verlengd. De Europese Unie moet haar uiterste best doen om te voorkomen dat het Strafhof wordt ondermijnd nog voordat het een begin heeft gemaakt met zijn werkzaamheden. Ik vraag dan ook de fungerend voorzitter van de Raad te erkennen dat dit een splijtzwam dreigt te worden. Ik hoop dat hij zijn best zal doen om de EU-lidstaten op één lijn te krijgen. In een tijdperk van instabiliteit wil de EU begrijpelijkerwijze voorkomen dat de transatlantische betrekkingen onder hoogspanning komen te staan, maar elk akkoord met de VS vereist de steun van alle EU-landen en moet stroken met het Statuut van Rome. Indien Europa er opnieuw niet in slaagt eensgezindheid te tonen, zou dit de geloofwaardigheid van de EU in buitenlandse aangelegenheden verder aan het wankelen brengen.
We dienen orde op zaken te stellen. De landen die tot de EU willen toetreden, waaronder de Republiek Tsjechië, Litouwen en Malta, moeten inzien dat de waarden die het Strafhof vertegenwoordigt, essentieel zijn voor de Europese Unie en dat zij met een spoedige ratificatie van het Statuut van Rome vertraging van hun toetreding kunnen voorkomen. We dringen er bij Roemenië op aan zijn bilaterale overeenkomst met de VS niet te ratificeren. Voorts is het van belang dat de Unie eensgezind optreedt binnen het Strafhof wanneer het gaat om de financiële ondersteuning en de aanwijzing van de rechters, de openbaar aanklager en de medewerkers. Door eenheid te tonen kan Europa een waardevolle bijdrage leveren aan het welslagen van het Strafhof en de VS zo de geruststelling bieden dat het Hof serieus is en geen bedreiging vormt voor gezagsgetrouwe onderdanen. We moeten proberen de Amerikanen op een later tijdstip aan boord te halen. Geen van de regeringen mag vergeten dat we verantwoording moeten afleggen aan het hof van de internationale publieke opinie.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, staat het Strafhof symbool voor de wereld waarnaar wij streven, een wereld waarin mensenrechten en internationaal recht overal in acht worden genomen, en bovenal een wereld waarin degenen die zich schuldig maken aan de meest verachtelijke misdaden geen schuilplaats vinden. Laten we er samen voor zorgen dat het Hof een vliegende start kan maken wanneer het in januari operationeel wordt.
Mevrouw de Voorzitter, ook ik verontschuldig me bij de fungerend voorzitter en de commissaris, maar ik moet dit debat verlaten om een vergadering van mijn partij voor te zitten.
Manisco (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, we moeten de feiten onder ogen zien met betrekking tot de VS, het Internationaal Strafhof en de Europese Unie. De feiten zijn: totale afwijzing door Washington van het Statuut van Rome betreffende het Internationaal Strafhof; uitstel door de VN-Veiligheidsraad, onder druk van de VS, van iedere vervolging door het Strafhof, aanvankelijk tot 1 juli 2003 en vervolgens tot 2004 of wellicht 2005; en de bilaterale overeenkomst inzake immuniteit die de Verenigde Staten met een aantal buitenlandse regeringen hebben trachten te sluiten, waaronder twee Europese regeringen, namelijk die van Groot-Brittannië en Italië, met als doel over regelgeving te beschikken om Amerikaanse troepen in het buitenland te beschermen, regelgeving die militair optreden overal ter wereld mogelijk zou maken, zelfs in Nederland, om Amerikaans personeel dat door het Strafhof wordt vastgehouden, te bevrijden.
Moet de intentie van de regering-Bush om het Strafhof te torpederen, nog door ander bewijsmateriaal worden gestaafd?
Thans zijn er Amerikaanse troepenmachten in 140 landen ter wereld. In meer dan de helft van deze landen zijn ze permanent gestationeerd. We hebben dus te maken met een supermacht die alleen zijn eigen wetten toestaat en toepast op zijn militaire strijdkrachten of burgerpersoneel.
Zoals commissaris Patten zojuist reeds stelde, kan gemopper op de Verenigde Staten niet in de plaats komen van een Europees buitenlands beleid. Daarover ben ik het roerend met hem eens. Ik hoop dat hij het er met mij over eens is dat weeklagen, jammeren en toegeven in een eindeloze, nutteloze transatlantische dialoog over een aangelegenheid van een dergelijke ernst evenmin een buitenlands beleid is.

Lagendijk (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, we zijn bezig aan een buitengewoon merkwaardig debat. Terecht, zeer terecht, wordt er in deze zaal brede steun uitgesproken voor het Strafhof en wordt er breed verzet aangetekend tegen de opstelling van de Verenigde Staten die het Strafhof in de kiem willen smoren. Een laatste voorbeeld daarvan zijn de bikkelharde bewoordingen in het nationale veiligheidsplan dat deze week is gepresenteerd. Maar collega's, helaas is daar buiten deze zaal geen discussie meer over. De heer Møller heeft dat al aangegeven. Er wordt gewerkt aan een compromis in de Raad. De vraag is niet langer of er uitzonderingen moeten komen, maar hoe groot de uitzonderingen worden die aan de Verenigde Staten worden toegestaan.
Daarmee wordt voor het Parlement, en voor iedereen die het Strafhof een goed hart toedraagt, een duivels dilemma geschapen. Want de keuze is: ofwel geen compromis, en dat betekent een verdeeld Europa en een continue tegenwerking van de Verenigde Staten, ofwel kiezen voor het beperken van de schade. Bijvoorbeeld, door de uitzondering te beperken tot soldaten met vredesmissies. Met als gevolg: eenheid in Europa, geen continue tegenwerking van de Verenigde Staten en wellicht intrekking van die duivelse The Hague Invasion Act. Dat is de werkelijke keuze waar we voor staan, collega's, of wij het nu leuk vinden of niet.
Daarmee rijst de cruciale vraag - en ik doe tegelijk een oproep aan de heer Møller, als voorzitter van de Raad -, of het Strafhof door dit compromis blijvend en structureel wordt ondermijnd. Daar ligt voor mijn fractie de grens. En ik roep de heer Møller ertoe op daar de grens te trekken voor de bereidheid van de Raad om een compromis te sluiten.

Belder (EDD).
Conflict en onrecht tekenen helaas onze wereld. Slachtoffers dragen de gevolgen van misdaden heel hun leven mee, maar daders blijven vaak ongestraft. Als nationale rechtssystemen falen, zal het Internationaal Strafhof hopelijk een steentje kunnen bijdragen tot het herstel van gerechtigheid. Ik sta daarom achter de oprichting van het Strafhof en hoop dat vele landen de jurisdictie van het Strafhof zullen erkennen.
Bij het streven naar gerechtigheid is het echter evenzeer noodzakelijk om wijsheid, redelijkheid en nuchterheid na te streven. Anders kan het medicijn wel eens slechter uitpakken dan de kwaal. De Romeinen zeiden immers al 'summa ius, summa iniura', het hoogste recht is het hoogste onrecht.
Dit nu is het manco van de voorliggende resolutie over het Strafhof. De resolutie schiet door als het statuut tot oprichting van het Strafhof tot het communautaire acquis gerekend wordt. Daarmee gaat het zelfs expliciet als toetredingseis voor de kandidaat-lidstaten gelden, en dat is onrechtvaardig. In dit stadium kan de EU niet haar politieke criteria uitbreiden en opeens nieuwe eisen stellen.
Bovendien dreigt deze resolutie tot een verharding in de controverse over het Strafhof te leiden. De toonzetting van de resolutie zal de Amerikanen niet bepaald winnen voor het Europese standpunt. Veeleer zal men zich ertegen afzetten. Zo'n polemiek komt het Strafhof echt niet ten goede.
Het Strafhof is eerder gebaat met depolitisering. Alleen in een politiek rustige omgeving kan het Hof werken aan meer legitimiteit en hopelijk bewerkstelligen dat landen als de VS langzamerhand hun bezwaren tegen dit Hof laten varen. Tijdelijke compromissen moeten daarom niet worden uitgesloten. In deze geest heb ik amendementen ingediend, waarvan ik hoop dat ze, in het belang van het Strafhof zelf, aangenomen worden.

Dell'Alba (NI).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega's, velen hebben het Statuut van het Internationaal Strafhof het belangrijkste internationale document na het Handvest van de Verenigde Naties genoemd. Wij radicalen vinden dat al jaren zo, en wij hebben dan ook jarenlang op de bres gestaan, en staan daar nog steeds, om te bewerkstelligen dat dit Strafhof opgericht wordt, dat het zich ontplooit en geleidelijk een universele jurisdictie krijgt die voor een zo groot mogelijk aantal landen geldt.
Velen hebben het gehad over het probleem van de Verenigde Staten, bijna het hele debat ging er zelfs over. Ik wilde er echter aan herinneren dat er nog veel grote landen in de wereld zijn die de partij niet meeblazen: China, Rusland, India, Indonesië, de hele Arabische wereld, met de gelukkige uitzondering van Jordanië, bijna heel Azië met maar heel weinig uitzonderingen. Dus er is nog heel wat werk aan de winkel! Het is zeker terecht dat wij ons druk maken om het Amerikaanse diplomatieke offensief, omdat de Amerikanen een uitzondering in de wacht willen slepen en vooral een soort niet-strafbaarstelling voor hun eigen onderdanen. Maar ik wil er hier nogmaals op hameren dat de Europese Unie vooral moet streven naar een universele jurisdictie van het Strafhof, en in dit opzicht zijn het door de Raad goedgekeurde actieplan en het werk van de Commissie belangrijk. Op die manier kan namelijk het gezag van het Strafhof gegarandeerd worden en kan met de feiten duidelijk worden gemaakt dat sommigen nu nog wel openlijk tegen zijn, zoals de huidige Amerikaanse regering, maar dat de zaken met een andere regering ook een andere wending kunnen aannemen. Een bevestiging hiervan zien we in de uitspraken van ex-president Clinton, die een paar dagen geleden openlijk zijn spijt heeft betuigd omdat hij het Statuut van Rome niet heeft kunnen ratificeren toen hij nog president was.
Daar gaat het dus om: de Raad moet een standpunt innemen dat er rekening mee houdt dat de integriteit van het Statuut absoluut gehandhaafd dient te worden, een standpunt dat, ingeval het tot een compromis met de Amerikanen komt, rekening houdt met het probleem van de niet-wederkerigheid, met het feit dat burgers die schuldig zijn of in ieder geval verdacht worden, hoe dan ook door Amerikaanse gerechtshoven berecht worden. Dat standpunt dient vooral ook rekening te houden met het feit dat een eventuele uitzondering beperkt moet blijven tot militair personeel en burgers die door de Amerikanen op missie zijn uitgezonden, en niet zou moeten gelden, zoals de Amerikanen eisen, voor ongeacht alle Amerikaanse burgers. Zoiets zou echt niet door de beugel kunnen.

Oostlander (PPE-DE).
Voorzitter, het Internationaal Strafhof is een belangrijke verworvenheid ter verbetering van de internationale rechtsorde en het respect voor de mensenrechten. Als zodanig is het een stap weg van een overheersing van botte machtsmotieven in de politiek. De Europese Unie is zelf ook een voorbeeld van een politieke structuur waarin het idee van de rechtsgemeenschap voorop staat. Vandaar dat wij sterk hechten aan een verdere consolidering van het Hof. Opdat het een breed gedragen vertrouwen geniet. De poging om de reikwijdte van het Hof op machtspolitieke gronden te beperken staat haaks op de bedoelingen die wij met het Hof hebben.
Uiteraard was te verwachten dat staten een bezwaar zouden hebben tegen dit Hof. Die bezwaren verwachtten we echter van bijvoorbeeld de zogenaamde schurkenstaten. Zij hebben inderdaad veel van het Hof te vrezen en dat is ook de bedoeling. Het Hof zal een preventieve werking moeten hebben met name van nut voor de opleiding van militairen en ook als signaal aan politici die verkeerd willen. De pogingen van de VS om het Hof feitelijk te ondermijnen hebben ons zeer verbaasd. We mochten er immers van uitgaan dat de Verenigde Staten fundamentele rechtsopvattingen met de Europese Unie zouden delen. Ik meen zelfs dat in de definitie van het nationaal eigenbelang van Amerika de wereldwijde bevordering van de democratie staat. Dat betekent dat je dat zelf ook blijft nastreven, inclusief het recht dat er bij hoort. Des te meer onderlijnen wij nu dat instemming met het Strafhof tot het acquis communautaire moet gaan behoren. Dit ligt in het verlengde van de criteria van Kopenhagen. En we willen dan ook hard zijn over bilaterale overeenkomsten en juichen het toe dat Roemenië al op een verstandige manier op zijn schreden is teruggekeerd. We hopen ook dat de Raad en, waar nodig, ook de Commissie in dialoog met de met ons geassocieerde landen, en zeker met alle kandidaat-lidstaten, dit thema aan de orde zal stellen. De resolutie is duidelijk genoeg. Ik zou nog wel de aandacht willen vragen voor de noodzaak van enige zelfkritiek als Europese Unie als wij kritiek uitoefenen.
De Verenigde Staten nemen het leeuwendeel op zich van alle vredesmissies. Het is zelfs zo dat de Europese Unie altijd de Amerikanen nodig heeft om ergens te kunnen optreden. Dat betekent dat de Amerikanen ook de grootste risico's lopen op ernstige uitglijders. Europeanen minder. De Europese verwijten zouden dus aan overtuigingskracht winnen als de Europese Unie een evenrediger aandeel zou nemen in operaties onder de vleugels van de VN, waarover overigens ook nog onderhandeld moet worden. Voorop dient te staan dat alleen een zuivere uitleg van het statuut van het Hof geboden kan worden, met name als verklaring voor angsten die waarschijnlijk ook onterecht zijn. Een zogenaamde overeenkomst met de VS zal te allen tijde binnen de trouwens de niet eens zo strenge kaders van dat statuut dienen te blijven.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, de ruzie tussen Europa en de Verenigde Staten over het Internationaal Strafhof vormt een gevaar voor het gemeenschappelijk buitenlands beleid van de Europese lidstaten. Enkele weken geleden leek het helemaal mis te lopen toen Italië en Groot-Brittannië dreigden bilaterale afspraken met de VS te maken waardoor bepaalde landen, zoals de VS, of groepen burgers, zoals Amerikaanse militairen, permanent zouden worden uitgesloten van vervolging door het Strafhof. Het tekenen van een dergelijke overeenkomst moet als destructief handelen beschouwd worden ten opzichte van de overeenkomst van het Strafhof. Ik baseer mij hierbij op het degelijk juridisch advies dat de Europese Commissie heeft ingewonnen.
Gelukkig hebben het Verenigd Koninkrijk en Italië uiteindelijk wel eerst een Europees overleg afgewacht en kunnen we ons nu vooraf als Europees Parlement duidelijk uitspreken over deze kwestie.
Voorzitter, het voortbestaan van het Internationaal Strafhof staat op het spel. Destructieve bilaterale overeenkomsten ondermijnen immers de bestaansgrond van het Internationaal Strafhof. Maar evenzeer rijst opnieuw de vraag of Europa in staat is met één stem te spreken. Niet alleen als handelsmacht, maar ook als drager van waarden en normen in deze ruwe en onveilige wereld, die de mensenrechten en de internationale rechtsorde als geheel beschermt. Een verdeeld Europa, waarbinnen sommige lidstaten artikel 98 willen misbruiken om de VS of VS-burgers permanent uit te sluiten van vervolging - dus ook een 'Al Qa'ida-terrorist met een Amerikaans paspoort - tast ons ideaal van een Europa dat wereldwijd bijdraagt tot vrede, stabiliteit en veiligheid aan.
Alle landen, ook de VS, kunnen en moeten volgens het ICC-verdrag de eerste negen maanden zelf hun eigen mensenrechtenschenders aanpakken. Pas als dat niet gelukt is, komt het Strafhof aan de orde. Het hangt dus af van de eigen inspanning of het Strafhof ook daadwerkelijk ingezet moet worden. Dat moet ook voor de VS een voldoende waarborg zijn. Europa moet daarom voet bij stuk houden en met één stem blijven spreken. Daarom, mevrouw de voorzitter, vraag ik af te zien van destructieve bilaterale verdragen met de VS en roep ik de Raad ertoe op eensgezind te blijven.

Gollnisch (NI).
Mevrouw de Voorzitter, het Internationaal Strafhof dient de plegers van de meest ernstige misdaden met een internationaal karakter te veroordelen. Deze doelstelling is zeer lovenswaardig, temeer daar ze geformuleerd is aan het einde van de meest criminele eeuw in de geschiedenis van de menselijkheid. Denk maar aan de genocide van de Armeniërs in 1916 en die van de joden in de jaren 1940, om nog maar niet te spreken van de honderden miljoenen mensen die onder de communistische regimes zijn omgekomen, de christenen in Soedan die door de moslims zijn afgeslacht en de miljoen Irakese kinderen die door het embargo tegen hun land zijn uitgehongerd. Zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan. Helaas zijn de meeste misdadigers hun verdiende straf ontlopen. Alleen de Duitse nationaal-socialisten en de Japanse leiders zijn veroordeeld door hun overwinnaars, van wie sommigen overigens ook wel in de beklaagdenbank hadden mogen plaatsnemen. De internationale socialisten Lenin, Trotski, Stalin, Mao en Pol Pot hebben daarentegen volledige immuniteit genoten.
De vraag is of deze misdaden door een Internationaal Strafhof voorkomen hadden kunnen worden en of de moordenaars ontegenzeggelijk door dit Strafhof zouden zijn veroordeeld. Ik ben er niet zeker van. De landen die aan dit Strafhof deelnemen hebben een andere opvatting over de rechtsregels. De machtige landen zullen de dans blijven ontspringen. Sommige sprekers hier, zoals de heer Poettering, hebben in dit opzicht aangegeven dat de Roemenen er weliswaar verkeerd aan hebben gedaan om bilaterale overeenkomsten te sluiten, maar dat ze hiertoe door de VS zijn gedwongen terwijl de Amerikanen niets wordt verweten.
In de oprichtingsakte lezen we dat het Hof alleen in actie komt als de landen verzuimen hun soevereine recht uit te oefenen of hiertoe niet in staat zijn. Als dat echt het geval is, kun je je afvragen waarom de Verenigde Staten zo fel gekant zijn tegen het Hof. Het feit dat ze op het laatste moment van mening zijn veranderd, geeft aan dat ze hier niet echt in geloven.

Posselt (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, Roemenië is vandaag meermaals ter sprake gekomen. Ik ben eveneens van mening dat wij niet alleen de kleine straatarme landen moeten bekritiseren die onder druk worden gezet, maar ook de grote rijke landen die deze druk uitoefenen. Dat betekent dat wij als Europese Unie een rustige, beheerste houding ten opzichte van de VS moeten aannemen, maar dat gebeurt niet. In Londen zit een regeringsleider die doet alsof zijn land de eenenvijftigste staat van Amerika is, terwijl in Berlijn een regeringsleider zit die praat alsof hij Bagdad en Washington met elkaar verwisselt en na de verkiezingen de eerste felicitaties van Saddam Hoessein in ontvangst zal nemen. Mijns inziens zijn beide instellingen verkeerd. Wij moeten een rustige en beheerste, maar kritische en onafhankelijke houding aannemen ten opzichte van de VS. Dat is niet in de laatste plaats in het belang van de VS zelf.
De versterking van het internationale recht en zijn instrumenten, en met name het Internationaal Strafhof, waarvoor wij al jarenlang vechten en dat een onmisbaar instrument is, vormt een passend antwoord op de gebeurtenissen van 11 september. Het Joegoslavië-Tribunaal en het Ruanda-Tribunaal hebben immers inderdaad uitstekend werk verricht. Zij worden door de propaganda echter steeds opnieuw gekenmerkt als rechtspraak van de overwinnaar en daarmee in diskrediet gebracht. Ten onrechte! Op de lange duur moeten er echter objectieve maatstaven worden vastgelegd en daarvoor moet het Internationaal Strafhof worden versterkt. Bovendien moet dit Strafhof voor iedereen gelijk zijn. Eén ding moet duidelijk zijn: de geschiedenis leert ons dat bijvoorbeeld de volkenbond mislukt is, omdat de VS, die zelf met dit geweldige idee zijn gekomen, niet hebben meegewerkt. Wij doen een beroep op onze Amerikaanse partners en vrienden om samen met Europa het internationale recht en het internationaal Strafhof te versterken. Anders zullen de Arabische landen wel een reden vinden om het internationale recht op hun grondgebied te negeren. Dat geldt overigens ook voor China en Rusland; denkt u maar aan Tibet en Tsjetsjenië. Daarom moet Europa op een zelfbewuste, maar rustige, verstandige en vriendschappelijke wijze met de VS praten.

Díez González (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, het enige dat ik in nauwelijks één minuut tijd kan zeggen, is dat ik een fervent voorstander ben van het Internationaal Strafhof, maar ik zal toch iets meer zeggen.
Het Internationaal Strafhof vormt een rem op dictaturen en een schild tegen onrechtvaardigheid. Het is algemeen bekend dat straffeloosheid een vruchtbare voedingsbodem is voor dictaturen en criminelen.
Het Internationaal Strafhof gaat in op de eis van miljoenen burgers uit de hele wereld die de straffeloosheid van misdaden beschouwen als een schending van hun meest fundamentele rechten. Per slot van rekening is het Internationaal Strafhof een onontbeerlijk instrument tegen de straffeloosheid, die in de hand wordt gewerkt door de immuniteit waarom de Verenigde Staten verzoeken. Wij kunnen en mogen niet bezwijken voor de druk van dit land.
Morgen zal het Europees Parlement met haar resolutie bewijzen dat wij medeverantwoordelijk zijn voor dit Internationaal Strafhof en dat wij ons ervan bewust zijn dat men op het gebied van de mensenrechten geen neutrale houding kan aannemen.

Fava (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, de Verenigde Staten houden er een curieuze opvatting op na over de internationale legaliteit. Gisteren hebben wij vernomen dat Washington geen toestemming zal verlenen voor inspecties in Amerikaanse ondernemingen, wat een schending van het Verdrag inzake non-proliferatie van biologische wapens is. De Amerikaanse regering ziet daarbij wel even over het hoofd dat zij zelf op het punt staat om die reden een oorlog te ontketenen. Thans krijgen wij te horen dat het Internationaal Strafhof door de Amerikanen wordt beschouwd als een lastig idee van Europeanen die niets beters te doen hebben. Iedereen weet inmiddels dat elk bilateraal akkoord waarmee de Verenigde Staten een speciaal regime van verdraagzaamheid en onschendbaarheid krijgen toegekend, tegen de geest van het Verdrag van Rome is. Wij richten ons daarom tot de Raad, want hier is behoefte aan een onomwonden en onverwijlde actie van alle Europese regeringen: in de allereerste plaats, mevrouw de Voorzitter, van de regering-Berlusconi, die nog maar een paar dagen geleden liet doorschemeren dat er wel slinkse zijpaadjes voor de Amerikaanse regering te vinden zijn. Daarbij wordt maar al te graag over het hoofd gezien dat waar vrede en internationale legaliteit in het geding zijn, niemand baas boven baas is, maar alle burgers dezelfde rechten en dezelfde plichten hebben.

Lund (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, de oprichting van het ICC betekent een reuzensprong vooruit in de strijd voor de mensenrechten. De afwijzing van het ICC door de VS is daarentegen de zoveelste poging tot ondermijning van de autoriteit van de VN. Het is naar mijn mening duidelijk dat de VS zijn positie als grootmacht alleen maar probeert uit te buiten om zijn eigen kortzichtige belangen te dienen.
Ik waarschuw de Raad en de Commissie tegen het sluiten van een gemaskeerd compromis over het Strafhof, waardoor Amerikaanse onderdanen die oorlogsmisdaden hebben begaan met allerlei gekunstelde, juridische spitsvondigheden een reële immuniteit zouden genieten.
Een strafhof zonder Amerikaanse deelname is uiteraard een zwak strafhof. Een strafhof met een formele Amerikaanse deelname, waarbij de Amerikaanse oorlogsmisdadigers in werkelijkheid toch immuniteit genieten, is een strafhof zonder autoriteit. Zo kan of mag een rechtssysteem niet opgebouwd zijn.

Sousa Pinto (PSE).
Mijnheer de voorzitter, de oprichting van een Internationaal Strafhof betekent een stap voorwaarts in de geschiedenis van de beschaving. Om de doelstellingen van het Hof ten volle te kunnen verwezenlijken en de toepassing van het internationaal recht geloofwaardiger te maken is het echter van wezenlijk belang dat de universaliteit van deze instantie gewaarborgd wordt. Het is derhalve aan de Europese Unie en haar lidstaten om de inspanningen van de Verenigde Staten van Amerika te ondermijnen en te beletten dat dit land de legitimiteit van het Hof aantast door zichzelf op grond van illegale bilaterale overeenkomsten een bevoorrechte positie toe te kennen en immuniteit te verlenen.
Het primaat van het recht over de machtsbalans en de wet van de sterkste in de internationale wereldorde is een edel beginsel dat nog lang niet overal wordt toegepast. Het primaat van het recht in de internationale wereldorde zal een vrome wens blijven zolang de enige bestaande supermacht zich weigert te onderwerpen aan de rechtspraak van de instellingen die over de toepassing van het internationaal recht moeten waken.
Sterker nog, deze weigering is een enorme stap terug. Hiermee wordt immers een zeer negatief signaal afgegeven aan de internationale gemeenschap. Uit dit signaal blijkt de onvermijdelijke zwakte van de beginselen en de niet-aflatende kracht van het cynisme in de internationale betrekkingen. De internationale gemeenschap staat derhalve voor een moeilijk dilemma: ofwel kiest zij voor een rechtsorde ofwel opteert zij voor een orde die gebaseerd is op een simplistische tegenstelling tussen goede en kwade krachten, waarbij het recht beschouwd wordt als een vervelend obstakel in de strijd tussen goed en kwaad.

Leinen (PSE).
Mijnheer de voorzitter, uw verklaring was niet zo duidelijk als die van commissaris Patten. Toch vrees ik dat de Europese ministers van Buitenlandse Zaken ondanks al hun steun aan het Internationaal Strafhof op 30 september toch terug zullen krabbelen en de geloofwaardigheid van het Verdrag van Rome op basis van de clausules zullen ondermijnen. Als de universaliteit van het Strafhof wordt uitgehold, wordt het Verdrag van Rome uitgehold. Het mag niet zo zijn dat het volkenrecht in twee klassen wordt verdeeld.
Artikel 98 is geen basis voor bilaterale overeenkomsten, omdat dit slechts bedoeld was voor overeenkomsten tussen verdragslanden. Dit artikel hebben de Amerikanen zelf voorgesteld. Het is niet bedoeld voor landen die het Strafhof niet eens willen erkennen. Ik hoop van ganser harte dat de EU op 30 september nee zegt en niet toegeeft.

Titley (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, allereerst zou ik de woorden van de heer Posselt willen rechtzetten: de eerste persoon van wie kanselier Schröder na zijn verkiezing een telefoontje kreeg, was de Britse premier. Zoals iedereen betreur ik het Amerikaanse standpunt, maar ik heb een aantal vragen voor de Raad over de Commissie.
Ten eerste, zijn akkoorden binnen het kader van artikel 98, punt 2 niet geheel in overeenstemming met de letter en geest van het Statuut van het Strafhof? Bijgevolg, als ze daarvan deel uitmaken, kan toch zeker niet worden gesteld dat ze het Statuut ondermijnen? Ten tweede, is het, aangezien tal van landen de VS hebben gezegd dat ze, in plaats van het Strafhof ronduit te verwerpen, de weg moesten inslaan van artikel 98, punt 2, niet lastig de VS te bekritiseren voor deze benadering? Ten derde, staat er niet duidelijk in de ontwerpovereenkomst van de VS vermeld dat de partijen hun intentie hebben uitgesproken om oorlogsmisdaden te onderzoeken en te vervolgen, waarmee de door ons beoogde doelstelling wordt bereikt? Kunnen we dan ook niet beter op die houding voortborduren in plaats van te trachten extreme standpunten in deze discussie in te nemen?

Theorin (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, het is van cruciaal belang dat de Europese Unie het Internationaal Stafhof volmondig steunt.
Ten eerste kan artikel 98 van het Statuut van Rome over het Internationaal Strafhof niet toegepast worden op de manier die de Verenigde Staten voorstelt. Dat is alleen mogelijk voor de NAVO of de Status of Force Agreements van soortgelijke organisaties die uitgezonden soldaten beschermen, maar het kan niet worden toegepast op Amerikaanse troepen of de burgers in het algemeen.
Ten tweede handelt ieder land dat overeenkomsten sluit met de Verenigde Staten niet alleen in strijd met het Statuut van Rome, maar ook met het internationaal recht. De Verenigde Staten stelt in haar overeenkomsten met Roemenië en andere landen voor dat niet alleen Amerikaanse burgers maar ook covered agents nooit gerechtelijk vervolgd zullen worden. Dat is een ondermijning van het internationaal recht.
Ten derde wordt het in de overeenkomsten aan de Amerikaanse regering overgelaten om te beslissen of men in voorkomende gevallen onderzoek wil doen of gerechtelijk vervolgen. Dit is niet alleen in strijd met het Statuut van Rome, maar met de algemene plicht een gerechtelijke vervolging in te stellen in geval van internationale criminaliteit.
Ten vierde is het onaanvaardbaar om de rol van het Internationaal Strafhof te ondermijnen door burgers in de enige grootmacht te vrijwaren van vervolging voor ernstige oorlogsmisdaden, wat de indruk wekt dat alleen het recht van de overwinnaar geldt.

Møller
Mevrouw de Voorzitter, ik dank het Parlement voor zijn bezorgdheid over het bestaan en behoud van het ICC. Ook de Raad van ministers is van mening dat het ICC bescherming nodig heeft, zijn integriteit bewaard moet worden en dat het nu operationeel moet worden. Dat is ook de mening van het Deens voorzitterschap. Wij moeten er op 30 september voor zorgen dat de EU-landen samenwerken en naar hetzelfde resultaat streven. De EU-lidstaten dienen de Amerikanen ook bij voorkeur allemaal hetzelfde antwoord te geven. We mogen niet vergeten dat de bevoegdheid om de Amerikanen te antwoorden bij de lidstaten ligt. Het verzoek van de Amerikanen dient niet door de Commissie beantwoord te worden. Het is een bilateraal verzoek en wij kunnen daarom alleen maar een antwoord aanbevelen. Wij gaan er wel van uit dat onze aanbeveling wordt opgevolgd.
Zoals de heer Oostlander heeft opgemerkt, hebben wij het met de kandidaat-lidstaten ook reeds over deze aangelegenheid gehad en zullen wij dat blijven doen. Ik ben het volkomen met de heer Lund eens dat wij geen gemaskeerd en hol compromis mogen toestaan. Ik denk dat de heer Lund zoiets zei. Het is immers juist dat het masker op een bepaald ogenblik zal afvallen en dat er dan niets meer overblijft. Wij zijn van mening dat het strafhof wereldwijd een effectief afschrikkend effect moet hebben wat oorlogsmisdaden betreft, zoals in het Statuut van het Strafhof staat.
Op dit ogenblik kunnen wij er niet omheen dat de VS niet mee wil doen, maar wij zullen blijven proberen de VS toch te overtuigen. Wij hebben met de VS reeds meerdere gesprekken daarover gehad, maar dat heeft tot dusver niet mogen baten. Ofwel leggen we ons daarbij neer, ofwel proberen wij een regeling te vinden om de Amerikanen toch in een internationale rechtsorde op te nemen. Via de bilaterale contacten kunnen de lidstaten een overeenkomst sluiten volgens de richtsnoeren die ik genoemd heb en die overigens dezelfde zijn als die van commissaris Patten. De Commissie en de Raad hebben trouwens dezelfde mening in deze zaak. Een formule die de Amerikanen in de internationale rechtsorde opneemt, zonder dat ze lid zijn van het ICC, is te verkiezen boven helemaal geen rechtsorde en geen Amerikanen. Dat is de oplossing waarnaar wij streven.
Ik merk nog op dat de Amerikanen evenmin voorstander zijn van vrijstelling van vervolging. In het schrijven van de heer Powell staat immers nergens dat de VS dit wenst of ooit gewenst heeft. Zij willen zelf straffen en vinden niet dat oorlogsmisdaden straffeloos moeten zijn. Wat ze willen, is dat zij zelf de straf bepalen. Het belangrijkste is dan ook dat dergelijke misdadigers gestraft worden, ook al kan dat niet in Den Haag.
Dit blijkt uit de brief van Colin Powell aan de lidstaten en ook uit zijn uitspraken aan de Europese Unie op onze gemeenschappelijke bijeenkomst. In dit verband herinner ik u aan het subsidiariteitsprincipe, dat voor alle deelnemende landen aan het ICC geldt. Het Strafhof moet alleen uitspraak doen als een lidstaat dat zelf niet doet. Dat is immers het principe. Als de Amerikanen ons zouden garanderen dat zij hetzelfde zullen doen als wij allemaal, namelijk zelf veroordelen, dan is dat nog zo slecht niet. Ik ga er vanuit dat Denemarken zelf ook zal veroordelen. Dit betekent dat ik ervan uitga dat geen enkele Deen ooit in Den Haag terechtkomt. Indien Denemarken oorlogsmisdadigers heeft, ga ik ervan uit dat wij ze zelf veroordelen. Elke lidstaat moet voor zichzelf uitmaken of een bepaalde zaak ernstig genoeg is dat hij ze zelf wil behandelen. Het Strafhof treedt alleen op als de lidstaat zelf geen uitspraak wil of kan doen.
Daarom mogen wij volgens mij hoopvol zijn dat er een oplossing komt die het bestaan en de integriteit van het ICC bevestigt en dat nog meer landen dan vroeger zich zullen verplichten tot de vervolging van oorlogsmisdadigers. Dat is het belangrijkste. Er komt geen compromis dat het Hof verzwakt en toelaat dat deze misdaden ongestraft blijven. Daar ben ik zeker van.

Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb geen duidelijk antwoord van de Raad gekregen. Stroken overeenkomsten krachtens artikel 98 niet met de letter en geest van het Verdrag van Rome?

Møller
Het antwoord is ja.

De Voorzitter.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement twee ontwerpresoluties

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van elf mondelinge vragen:
(B5-0258/2002 en B5-0259/2002) van de heer Barón Crespo, namens de PSE-Fractie, aan de Raad en de Commissie over de situatie van Mercosur,
(B5-0446/2002 en B5-0447/2002) van mevrouw Frassoni, e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, aan de Raad en de Commissie over de situatie van Mercosur,
(B5-0449/2002 en B5-0450/2002) van de heer Marset Campos, e.a., namens de GUE/NGL-Fractie,aan de Raad en de Commissie over de situatie van Mercosur,
(B5-0451/2002 en B5-0452/2002) van de heer Salafranca Sánchez-Neyra, e.a., namens de PPE-DE-Fractie, aan de Raad en de Commissie over de crisis in de Mercosurlanden,
(B5-0453/2002) van de leden Gasòliba i Böhm en Sanders-ten Holte, namens de ELDR-Fractie, aan de Commissie over Mercosur,
(B5-0454/2002 en B5-0455/2002) van de heer Queiró, namens de UEN-Fractie, aan de Raad en de Commissie over Mercosur.

Barón Crespo (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, allereerst wil ik de overige fracties van het Parlement danken voor hun steun aan ons initiatief van 8 augustus voor een mondelinge vraag. Dit initiatief kwam tot stand na een bezoek aan Latijns-Amerika om de gevolgen van de crisis vast te stellen en informatie in te winnen over de verwachtingen van de Latijns-Amerikaanse landen ten aanzien van de Europese Unie. Ten tweede verheugt het mij dat hier een compromisresolutie voorligt waarmee het Europees Parlement zich - hopelijk morgen - zal aansluiten bij de welomlijnde en vastberaden koers van de Commissie en de Raad.
De vraag die wij hier formuleren, bestaat uit drie delen. Ten eerste zijn wij, gelet op onze uitermate positieve ervaring met de associatieovereenkomsten met Mexico en het onlangs ondertekende akkoord met Chili, van oordeel dat de onderhandelingen - commissaris Patten heeft in de maand juli samen met commissaris Lamy een bezoek aan Rio de Janeiro gebracht - moeten worden bespoedigd. Wij beroepen ons hiervoor op drie fundamentele redenen. Ten eerste moeten wij de politieke en economische integratie van Mercosur consolideren. Ten tweede gaat het hier om een instrument dat de stabiliteit in de hand werkt en derhalve - naar wij hopen - het vertrouwen van de investeerders zal herstellen, de economische groei zal stimuleren en de democratische ontwikkeling van deze landen zal bevorderen. En last but not least, wij zijn de belangrijkste investeerder en de belangrijkste handelspartner van de regio, nog voor de Verenigde Staten. Het is dan ook wenselijk dat wij spreken over de handel, over de economie en over thema's zoals het Internationaal Strafhof, de WTO, Kyoto, enzovoorts, teneinde onze banden met deze bondgenoten aan te halen.
Ten tweede onderstrepen wij dat er vooruitgang kan worden geboekt in het kader van de tijdelijke voorstellen die momenteel ter tafel liggen, temeer daar deze landen steun behoeven om een uitweg uit de huidige crisis te vinden. Ik denk met name aan bepaalde maatregelen voor de landbouw- en de veeteeltsector die later kunnen worden geconsolideerd.
Ten derde zorgt de vertegenwoordiging van de Europese Unie in de internationale organisaties voor een ernstig probleem. Ik geef overigens toe dat de oplossing niet voor de hand ligt. Het is aan de Conventie om deze kwestie nader te bestuderen. Bovendien is het van wezenlijk belang dat wij ons standpunt kracht bijzetten. U zult het wellicht met mij eens zijn dat commissaris Patten tijdens het bezoek van de Commissie aan Rio Janeiro niet in dezelfde situatie verkeerde als commissaris Lamy. Deze laatste beschikt over onmiskenbare handelsbevoegdheden, zoals tijdens onze onderhandelingen in het kader van de WTO is gebleken. Ondanks het feit dat wij in het Internationaal Monetair Fonds ten gevolge van de speciale trekkingsrechten tezamen 30% van de stemmen uitmaken, wordt in dit kader meer gewicht toegekend aan de Verenigde Staten, die slechts 17 % van de stemmen vertegenwoordigen. Dat probleem moet worden verholpen. Krachtens artikel 99 van de Verdragen kunnen wij in dit verband een oplossing uitwerken waarin de lidstaten en bloc worden vertegenwoordigd en het gewicht krijgen dat hun toekomt overeenkomstig hun verantwoordelijkheden en hun omvang.

Lipietz (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de gezamenlijke resolutie over Mercosur geeft mijns inziens op evenwichtige wijze aan welke zorgen er binnen de Europese Unie bestaan over de zeer ernstige crisis die Mercosur op zijn grondvesten doet trillen en mogelijkerwijze naar de landen van de Andesgemeenschap kan overslaan. Deze resolutie kan dan ook op onze steun rekenen.
In de resolutie wordt op krachtige manier uiting gegeven aan de solidariteit van de Europeanen met de volkeren waarmee ze historische banden hebben. De relatie met deze volkeren is vriendschappelijk en soms zelfs tot bloedverwantschap te herleiden. Helaas vertaalt deze solidariteit zich niet in een onderling afgestemd standpunt van de lidstaten binnen de internationale financiële instellingen, die in belangrijke mate verantwoordelijk zijn voor de tragedie die zich in Argentinië voltrekt. Een voormalige topman van het IMF, professor Stieglitz, heeft dit zeer duidelijk aangetoond. In de resolutie wordt terecht aangegeven dat wij ons beleid onderling moeten afstemmen teneinde de Mersocur-landen financieel te steunen. Voorts lezen wij in de resolutie dat deze nieuwe richtsnoeren moeten worden opgenomen in de overeenkomst tussen de Europese Unie en Mercosur waarover momenteel wordt onderhandeld. Dit geldt ook voor de externe schuld en de beroepsethiek van Europese ondernemingen en banken.
Er zijn dus veel goede resoluties. De vraag die ongetwijfeld aan beide zijden van de Atlantische Oceaan gesteld wordt luidt als volgt: is Europa echt voornemens Zuid-Amerika te redden? We moeten als reactie op de angstgevoelens van onze Mercosur-vrienden ingaan op hun verzoeken en de puntjes op de i zetten. Om die reden hebben wij drie amendementen ingediend op onze eigen resolutie. In het eerste amendement spreken wij ons duidelijk uit tegen financiële voorwaarden die de armoede onder de Mercosur-volkeren nog verder zal vergroten. Ik denk hierbij aan lagere lonen en achteruitgang van de overheidsdiensten. In de tweede plaats moet Europa niet langer uitvoersubsidies verstrekken voor landbouwproducten. Deze dumping van landbouwproducten is namelijk een belangrijke oorzaak van de moeilijkheden in de Mercosur-landen. In de derde plaats moet er een bilaterale commissie van burgers komen zodat vertegenwoordigers van onze samenlevingen bij de onderhandelingen worden betrokken.

Marset Campos (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, onze fractie kan zich vinden in de onderhavige gezamenlijke resolutie. In de eerste plaats onderstrepen wij, zoals hier overigens al is gezegd, de bijzondere verantwoordelijkheid van het Internationaal Monetair Fonds voor het leed van de Argentijnse bevolking en gedeeltelijk ook voor de gevolgen van de huidige situatie. Daarom achten wij het van wezenlijk belang dat de Europese Unie en haar lidstaten gezamenlijk optreden teneinde te waarborgen dat het Internationaal Monetair Fonds een oplossing vindt voor zoveel leed en nood.
Ten tweede zij erop gewezen dat deze oplossing noodzakelijkerwijs gepaard moet gaan met het scheppen van stabiele arbeidsplaatsen. De economie moet weer op gang worden getrokken en wij moeten de mensen helpen zodat zij vertrouwen in ons krijgen. Als Europese Unie hebben wij immers alle belang bij het vertrouwen van Latijns Amerika. Daarom verdient deze kwestie al onze aandacht.
Tenslotte zijn wij van oordeel dat het huidige voorstel gedeeltelijk moeten worden opgenomen in de associatieovereenkomst teneinde de doeltreffendheid en de snelle inwerkingtreding van deze overeenkomst in Mercosur te waarborgen.

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, de landen van Mercosur maken momenteel een politieke, economische en sociale crisis zonder weerga door. Deze appreciatie is niet van onze hand. Zij is afkomstig van de staatshoofden van Mercosur die in de maand september in Asunción bijeenwaren.
Eerlijk gezegd zijn de omstandigheden niet erg bevorderlijk: aanstaande presidentsverkiezingen in Brazilië; spectaculaire devaluatie van de reaal en ineenstorting van de Braziliaanse beurs; contaminatie in Uruguay; presidentsverkiezingen en aanhoudende crisis in Argentinië in de maand maart; presidentsverkiezingen in april volgend jaar in Paraguay - als die althans zullen plaatsvinden, want terwijl de delegatie afgelopen maand juli in dat land op bezoek was, is de noodtoestand afgekondigd.
Een blik op de rest van het continent volstaat om te concluderen dat de zaken er ook daar niet bepaald rooskleurig uitzien: in Venezuela heerst instabiliteit; Colombia verkeert in een uitermate delicate situatie; in Peru heeft het sociale imago van president Toledo - die in december hier in het Parlement aanwezig zal zijn - een flinke deuk gekregen, en in de regio heerst een algemene malaise. Anders gezegd, de vorderingen inzake coëxistentie en democratisering komen op de helling te staan omdat er geen vooruitgang wordt geboekt in de strijd tegen de armoede. Wat zeggen de landen van Mercosur? Zij zeggen: meer Mercosur, meer integratie, en meer en betere democratie.
Wij moeten op deze problemen een afdoend antwoord bieden. De redenering van de heer Barón lijkt mij dan ook volkomen logisch: het is van fundamenteel belang - het Europees Parlement heeft daar overigens reeds herhaaldelijk op aangedrongen - dat er een nieuwe impuls wordt gegeven aan de associatieovereenkomst. Wij verzoeken de Commissie de nog openstaande hoofdstukken af te ronden zodra de verkiezingen achter de rug zijn. Met het voorstel om 200 miljoen euro vrij te maken en het Hilton-quotum op te trekken hebben wij aan de Commissie twee bijzonder gunstige signalen afgegeven. Het lijkt mij van wezenlijk belang dat wij dergelijke boodschappen blijven uitdragen.
Het Parlement heeft voorgesteld om een regionaal solidariteitsfonds op te richten uit de reeds toegewezen begrotingsposten. Dit initiatief vergt derhalve geen extra middelen. Ik verzoek de Commissie ons voorstel in overweging te nemen. Ik acht het met name belangrijk dat de lidstaten van de Europese Unie in het kader van het Internationaal Monetair Fonds spoedig tot een oplossing en een overeenkomst met Argentinië komen. Als ik het goed heb, wordt het akkoord tussen Argentinië en het Internationaal Monetair Fonds momenteel slechts door twee lidstaten volmondig gesteund.
Mevrouw de Voorzitter, wij moeten hoe dan ook onze solidariteit betuigen aan Argentinië, ten eerste omdat dit land onze steun verdient en ten tweede omdat wij daar zelf belang bij hebben.
Mevrouw de Voorzitter, ik eindig mijn betoog met de woorden van een bekend Argentijns minister: het heeft geen zin in eerste klas te reizen wanneer een economy class passagier een bom in zijn handbagage heeft zitten.

Gasòliba i Böhm (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren, ik zal even nader ingaan op een reeks punten die hier reeds aan de orde zijn gesteld. In de eerste plaats wil ik onderstrepen dat ook de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij het wenselijk acht dat de onderhandelingen in een stroomversnelling worden gebracht en dat er een nieuw akkoord uit de bus komt. Wij zijn van oordeel dat het bestaande tijdschema hoe dan ook moet worden geëerbiedigd en, indien mogelijk, moet worden bespoedigd teneinde een positieve boodschap uit te dragen waaruit blijkt dat de Europese Unie werkelijk bereid is om dit integratieproces te bevorderen. Wij hebben overigens al positieve signalen afgegeven. Ik denk met name aan de steun van de Commissie ter waarde van 200 miljoen euro, die ons inziens moet worden aangevuld, zoals ook in de gezamenlijke ontwerpresolutie wordt gesignaleerd. Tezelfdertijd moet het gebruik van de preferentiële handelsmechanismen worden bevorderd teneinde de handel te stimuleren en het economisch herstel van de regio in de hand te werken.
Ons inziens moet dit door de Europese Unie opgezette proces ter bevordering van de integratie en de samenwerking ons in de gelegenheid stellen om samen met de internationale financiële instellingen actief en onverwijld op zoek te gaan naar solide, geloofwaardige en strikte economische programma's waarmee het vertrouwen in zowel de economische opleving als de investeringsstroom kan worden hersteld. In de economieën van Mercosur, en met name in de Argentijnse economie, bestaat er immers dringend behoefte aan investeringen zodat eindelijk paal en perk kan worden gesteld aan de ernstige economische, maatschappelijke en politieke situatie waarvan deze landen momenteel het slachtoffer zijn.
Uit de Argentijnse crisis en uit het commentaar hier op de internationale financiële instellingen en met name het Internationaal Monetair Fonds, blijkt eens te meer dat de Europese Unie kordater moet optreden en in dergelijke fora over dit soort kwesties een eigen standpunt moet innemen.

Queiró (UEN).
Mevrouw de Voorzitter, het is voor iedereen duidelijk dat bepaalde landen uit Latijns-Amerika, met name die welke tot Mercosur behoren, momenteel in crisis verkeren. Deze problemen verdienen derhalve de nodige aandacht, vanwege zowel het Parlement als de Raad en de Commissie. De getroffen landen staan voor politieke, economische en maatschappelijke uitdagingen die een voortdurende internationale samenwerking op basis van solidariteit en wederzijds respect vereisen. Ofschoon deze doelstelling als algemeen uitgangspunt geldt, wordt zij logischerwijs bijzonder ter harte genomen in lidstaten zoals mijn land, Portugal, die met deze landen bijzondere culturele, historische en linguïstische banden hebben. Wij beschouwen de betrekkingen tussen de Europese Unie en de landen van Mercosur als strategische betrekkingen die overigens vergelijkbaar zijn met die welke elders in de wereld van toepassing zijn en door ons gewoonlijk als prioritair worden bestempeld. Ik leg deze verklaringen hier niet alleen af in het licht van de genoemde beginselen van solidariteit en bescherming van de rechtsstaat en van een economisch model dat gebaseerd is op het vrije initiatief en de humanisering van de arbeid. Ik wil tevens benadrukken dat de totstandkoming van een nieuw en concreet partnerschap tussen de Europese Unie en Mercosur een uitstekende gelegenheid zou zijn om meer evenwicht te brengen in de politieke en economische rol die de Unie en haar lidstaten in die regio van het Amerikaanse continent vervullen.
In dit verband nodigen wij de Raad uit om - in navolging van de onlangs gehouden Top van Madrid - voorrang te verlenen aan de samenwerking met de Mercosur-landen en deze samenwerking om te zetten in concrete maatregelen die niet beperkt blijven tot holle solidariteitsverklaringen aan het adres van de bevolking. Er bestaat behoefte aan krachtige politieke signalen die bevestigen dat de Europese Unie vertrouwen heeft in de regio. Verder hebben beide partijen er belang bij dat de politieke samenwerking gegrondvest wordt op het beginsel van associatie.
Staat u mij nog een andere beschouwing toe. De kritiek die in bepaalde Europese intellectuele kringen wordt gehoord, volstaat niet om het verschijnsel van het Amerikaanse unilateralisme - dat inderdaad vooral tot uiting komt op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid - te bestrijden. Deze kritische houding, die tot overmaat van ramp niet vergezeld gaat van voorstellen voor politieke en financiële maatregelen waarmee de oorzaken van ons onmiskenbaar Europees minderwaardigheidscomplex kunnen worden weggenomen, zou moeten uitmonden in een versterking van dat soort strategische acties. Een dergelijke aanpak zou ongetwijfeld meer evenwicht brengen in de betrekkingen tussen de twee continenten, in een geest van samenwerking en van door beide partijen erkende gemeenschappelijke waarden.
Tenslotte is het van wezenlijk belang, mijnheer de Voorzitter, dat de problemen in de regio geen negatieve invloed uitoefenen op het verloop van de huidige onderhandelingen tussen de Europese Unie en Mercosur. Integendeel, de crisis die, zoals wij allen weten, bijzonder complex en ingewikkeld is, moet een stimulans zijn om zo spoedig mogelijk een overeenkomst te bereiken waarin beide partijen zich kunnen vinden. Tot besluit nog dit: wij zijn ervan overtuigd dat alle betrokkenen baat hebben bij een optimale benutting van de mogelijkheden die normalerwijs uit een dergelijke versterking van de betrekkingen voortvloeien. Dit initiatief zal ongetwijfeld het herstel van de economieën van de Mercosur-landen bespoedigen en de betrekkingen van deze landen met de Europese Unie verdiepen.

Møller
Mevrouw de Voorzitter, in het debat is het preferentiestelsel meermaals genoemd en ik kan u bevestigen dat alle landen van de Mercosur voordeel kunnen halen uit het algemeen preferentiestelsel van de EU. Door de algemene regelingen van het APS krijgen zij de mogelijkheid hun eigen exportinkomsten te verhogen, de industrialisering van hun land te bevorderen en een diversificatie van hun economie als stabiliteitsinstrument te bespoedigen, zoals de heer Barón Crespo heeft opgemerkt.
Ik herinner u eraan dat de leden van de internationale financiële organen, met name de Bretton Woods-instellingen, het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank, allemaal soevereine staten zijn. Zij zijn niet onderworpen aan instructies noch aan gemeenschappelijke besluiten van de Europese Raad. Daarom zijn het deze landen zelf en niet de Europese Raad, die bepalen hoe ze in de genoemde internationale financiële organen zullen optreden.
Desalniettemin kan coördinatie tussen de EU-lidstaten op grond van artikel 19 van het Verdrag nuttig zijn bij hun optreden in deze instellingen. Op intergouvernementeel niveau vindt er nu reeds informele coördinatie plaats binnen de genoemde instellingen.
De lidstaten proberen de situatie in de landen van de Mercosur te verhelpen door onvoorwaardelijk en actief aan de acties van het IMF deel te nemen om stabiliteit en een duurzame economische heropleving in de regio te garanderen. Het zou dom zijn indien ze dat niet deden. De maatregelen die genomen zijn om Paraguay, Uruguay en onlangs Brazilië te steunen, hebben steun gekregen van de EU-lidstaten en er wordt gewerkt aan een sterk, duurzaam en geloofwaardig IMF-programma voor Argentinië, zoals in de conclusies van de Raad van 21 januari 2002 geschetst is.
De heer Barón Crespo geeft in de vraag die hij namens de PSE-fractie stelde, aan dat de onderhandelingen met Mercosur tegen 2003 afgerond zullen zijn. De partijen hebben echter geen termijn voor de afronding van de onderhandelingen vastgesteld, omdat het ervan afhangt hoe zij zich zullen ontwikkelen. De deelnemers aan de onderhandelingen op ministerieel niveau hebben in juli van dit jaar een ambitieus werkprogramma voor de komende twaalf maand aangenomen. De Europese Unie heeft zich ertoe verbonden een uitgebreide overeenkomst met Mercosur te sluiten en vorderingen te maken in de onderhandelingen.
Om af te ronden kan ik bevestigen dat de Raad zich terdege bewust is van de crisis in de landen van de Mercosur, en vooral Argentinië. Wij moeten deze crisis ernstig nemen. Wij willen de betrekkingen tussen de EU en Mercosur versterken en de handel bevorderen. Wij hadden vorige week tijdens de Algemene Vergadering in New York ook een ontmoeting met deze landen. In de eerste plaats moeten wij allen hier aanwezig onze eigen regeringen ertoe aanzetten binnen de genoemde instellingen aan de acties van het IMF deel te nemen en de Mercosur-landen erop te wijzen dat ze eerst en vooral de economische hervormingen moeten verwezenlijken.

Patten
. (EN) Mevrouw de Voorzitter, de Commissie is het met de geachte afgevaardigden eens dat de financiële problemen van Mercosur deze zomer zijn toegenomen. De Europese Unie en de Commissie zijn bezorgd over de financiële onrust die de gehele Mercosur-regio treft. De deining werd veroorzaakt door de economische problemen en de bankcrisis in Argentinië, waardoor ook andere landen zoals Uruguay en Brazilië besmet raakten. Als gevolg hiervan wijzen de sociaal-economische indicatoren, zoals de geachte afgevaardigde reeds aangaf, duidelijk in de verkeerde richting: de armoede is stijgende en het BBP toont in alle Mercosur-landen een daling.
Ter bezwering van de crisis zijn vérgaande structurele hervormingen op economisch en politiek vlak geboden. De Commissie is ervan overtuigd dat een van de oplossingen voor de financiële en economische turbulentie is gelegen in een verdergaande en snellere regionale integratie. In dit opzicht staan de Europese Unie en de Commissie vierkant achter het integratieproces van Mercosur, met name op dit voor de regio cruciale moment.
De Europese steun voor verdere integratie, als een van de antwoorden op de huidige crisis, wordt gestaafd door onze sterke inzet voor intensivering en versnelling van de onderhandelingen met het oog op het sluiten van een associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Mercosur. Deze overeenkomst zal resulteren in een betere toegang voor exportproducten uit Mercosur tot de Europese markt en zal de positie van Mercosur als gemeenschappelijke markt versterken. Daarnaast gaat er van een dergelijke overeenkomst een duidelijk signaal uit van versterkte betrekkingen tussen de EU en Mercosur op het gebied van de politiek en de samenwerking.
Zoals het Parlement weet, zijn de onderhandelingen tussen de EU en Mercosur uiterst ambitieus en steunen zij op drie pijlers: politieke dialoog, samenwerking en een uitgebreide handelsagenda. Op dit moment zijn de hoofdstukken over politiek en samenwerking zo goed als af. Tijdens de onlangs, op 23 juli 2002, in Rio gehouden ministeriële vergadering, die ik heb bijgewoond zoals de geachte afgevaardigde opmerkte, is een ambitieus werkprogramma voor de handelsonderhandelingen opgesteld. Het gaat hierbij onder meer om een ministeriële vergadering in de tweede helft van volgend jaar waar het startschot zal worden gegeven voor, naar wij hopen, het eindstadium van de onderhandelingen.
Naast de interregionale onderhandelingen heeft de Commissie aanvullende vormen van steun in overweging genomen om de Mercosur-crisis te temperen. Ten eerste heeft de Europese Unie op handelsterrein belangrijke besluiten genomen ter verruiming van het quotum voor rundvlees, het zogenoemde "Hilton beef", voor twee Mercosur-landen: 10.000 ton extra voor Argentinië en, als eerste stap, 1.000 ton voor Paraguay. Er zij ook op gewezen dat de Mercosur-landen, zoals mijn geachte vriend de fungerend voorzitter reeds stelde, gedurende redelijk lange tijd de vruchten hebben geplukt van het algemeen preferentiestelsel van de EU. De laatste herziening van dit stelsel is op 1 januari 2002 van kracht geworden en loopt in principe af op 31 december 2004. Op dit moment is het niet mogelijk bepaalde tarieven in het APS alleen voor de Mercosur-landen tijdelijk aan te passen, zoals door sommigen is voorgesteld. We blijven ons echter inzetten voor de Mercosur-landen zodat zij baat blijven hebben bij het huidige stelsel.
Tevens hebben de lidstaten hun standpunten inzake de crisis in Zuid-Amerika gecoördineerd door middel van gemeenschappelijke standpunten van de Raad en openbare verklaringen over Argentinië. Daarentegen schiet een daadwerkelijke afstemming van standpunten in het Internationaal Monetair Fonds tekort. De Mercosur-crisis toont aan hoe het wenselijk is dat de Europese Unie eensgezindheid aan de dag legt en zo een grotere stem in het kapittel heeft bij de internationale financiële aangelegenheden.
Zoals het Parlement weet, kan de Europese Commissie als zodanig geen rol spelen bij de vaststelling van de criteria die worden opgelegd door een internationale organisatie als het IMF - waarin, zoals ik reeds stelde, de EU-lidstaten zijn vertegenwoordigd - voor het toekennen van leningen aan bepaalde landen in een crisissituatie. De goedkeuring van IMF-bijstand is gebaseerd op de eigen criteria van het Fonds en gebonden aan duurzame economische programma's die worden voorgesteld door de regeringen van de door financiële of economische problemen getroffen landen. In onze ogen is het niet meer dan logisch dat de voorwaarden van internationale organisaties als het IMF voor de toekenning van leningen voor de structurele aanpassing van door crises getroffen landen anders zijn dan die van internationale samenwerkingsorganisaties als het VN-Ontwikkelingsprogramma voor het verlenen van subsidies. Deze organisaties hebben andere doelstellingen, wat verklaart waarom in het Ontwikkelingsprogramma van de VN meer nadruk wordt gelegd op het sociale element van samenwerking.
Maar los van alle discussies over de voors en tegens van de criteria die door internationale organisaties worden gehanteerd, mogen we niet uit het oog verliezen dat de crisis vraagt om diepgaande economische hervormingen in de regio als geheel.
Tot slot heeft de Commissie in augustus groen licht gegeven voor een aanzienlijk samenwerkingspakket voor de Mercosur-landen, ten bedrage van 200 miljoen euro voor de periode 2002-2006. Deze programma's zijn gericht op regionale integratie, economische hervorming, sociale ontwikkeling en armoedebestrijding, overheidsmodernisering en milieubescherming.
Voorts is 48 miljoen euro extra voor de periode 2002-2006 toegekend voor samenwerking met Mercosur als geheel. Het zwaartepunt ligt daarbij op drie prioritaire gebieden: steun voor de tenuitvoerlegging van de interne markt van Mercosur, steun voor institutionalisering en steun voor maatschappelijke organisaties binnen Mercosur.
Kortom, er worden in de periode 2002-2006 middelen ter hoogte van 250 miljoen euro beschikbaar gesteld, waarvan 30 miljoen euro in principe in 2002 wordt toegewezen. Ik hoop dat hiermee opnieuw duidelijk wordt gemaakt dat wij ons op lange termijn voor Mercosur zullen inzetten.
Laat ik nog een laatste punt aanstippen. Recentelijk hebben we in Kopenhagen vergaderingen gehouden met de ASEM-landen, evenals individuele bijeenkomsten met Zuid-Korea, China en Indonesië. De laatste paar jaar lagen Europese investeringen in Latijns-Amerika - althans tot de recente crisis, en voor de verandering - op een hoger peil dan in Azië. Het is interessant beide regio's onder de loep te nemen en bijvoorbeeld de spaarquote in Azië met die in Latijns-Amerika te vergelijken. Aangezien binnenlandse besparingen in Latijns-Amerika zo veel lager liggen, is dit continent altijd veel afhankelijker geweest van rechtstreekse buitenlandse investeringen ter bevordering van de economische groei. Het probleem in de geliberaliseerde wereldmarkt van vandaag is dat geld weliswaar gemakkelijk binnenstroomt, maar dat het ook net zo snel weer wegvloeit. Het enige antwoord op armoede in Latijns-Amerika is een duurzame economische ontwikkeling. Er kan alleen maar sprake zijn van duurzame economische ontwikkeling indien deze gepaard gaat met duurzame investeringen. Er valt dan ook veel te zeggen voor het opschroeven van de nationale besparingen in Latijns-Amerika en voor het nader bestuderen van de geld- en kapitaalstromen, zoals Chili een aantal jaar geleden heeft gedaan, en te trachten ervoor te zorgen dat deze stabiliserende in plaats van destabiliserende factoren worden.

Fernández Martín (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik heb aandachtig geluisterd naar de heer Patten. Dames en heren, ondanks de inspanningen van het afgelopen decennium is de situatie in de Mercosur-landen en in Latijns-Amerika in het algemeen opnieuw een reden tot bezorgdheid. De regionale samenwerkingsverbanden laten veel te wensen over en Mercosur komt niet van de grond omdat het met ernstige problemen kampt. Wij weten niet of de Argentijnse crisis haar dieptepunt heeft bereikt; Uruguay en Paraguay hebben het erg moeilijk en Brazilië geeft op z'n minst aanleiding tot enige twijfel, ondanks de onmiskenbare steun van het Internationaal Monetair Fonds.
De Europese Unie en elk van haar lidstaten moeten en kunnen veel meer doen. De recente ontwikkelingen zijn verontrustend. Denkt u maar aan de desintegratie van de instellingen in de regio, het prestigeverlies van de partijen en de politici en de krachtige comeback van bepaalde populistische bewegingen en van de militaire dictatuur, die in Latijns-Amerika zoveel problemen heeft veroorzaakt.
Argentinië verkeert in een dramatische situatie. Wij mogen niet langer passief toezien. Mijnheer Patten, een blik op de communautaire begroting volstaat om te concluderen dat de begrotingslijnen voor de ontwikkeling van de Latijns-Amerikaanse regio als geheel niet altijd bevestigen wat u ons net hebt gezegd. Het is waar dat Mercosur is achteruitgegaan in de zin die de heer Patten hier heeft aangegeven. Het is ook waar dat de Argentijnse leiders zelf stappen moeten ondernemen om te beletten dat de op zich reeds ernstige situatie nog verslechtert. Er dringen zich met andere woorden economische, fiscale en financiële maatregelen en ontzeggingen op die nog meer inspanningen van de Argentijnse bevolking zullen vereisen.
Desalniettemin zouden de Unie en haar lidstaten in het kader van de communautaire begroting drastische maatregelen moeten nemen om de economieën van die landen te reactiveren. Momenteel is daarvan echter geen sprake. Met name de uitvoer van de getroffen landen moet worden bevorderd. Bovendien moeten wij de nodige moed en de nodige wil aan de dag leggen om ervoor te zorgen dat onze vertegenwoordigers in de internationale financiële instellingen de voornoemde maatregelen onverwijld kunnen aannemen teneinde nieuwe vertragingen te vermijden.

Linkohr (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, als ik het goed begrijp zijn het Parlement en de Commissie het over de wezenlijke punten eens. Handelsbelemmeringen moeten worden weggenomen, de integratie moet worden gestimuleerd, Europa moet met één stem in het IMF spreken, enzovoort. Dat wil ik verder allemaal niet herhalen. Ik wil slechts twee opmerkingen maken en inhaken op de laatste uiteenzettingen van de heer Patten.
Ten eerste hou ik mij al vele jaren bezig met Zuid-Amerika en ik moet constateren - helaas, moet ik eigenlijk zeggen - dat de betekenis van Zuid-Amerika in de wereld ieder jaar kleiner wordt, terwijl de betekenis van Azië groter wordt. Daarvoor moeten oorzaken zijn die dieper liggen dan de een of andere maatregel. Daarover moeten wij eens openlijk praten.
Ten tweede wil ik ingaan op een enquête die onlangs onder de Zuid-Amerikaanse bevolking is gehouden. Een deel van de bevolking - ongeveer 20.000 mensen - werd gevraagd of zij dachten dat autoritaire regeringen de problemen beter kunnen oplossen dan democratisch gekozen regeringen. In 1996 antwoordde slechts een minderheid in een dergelijke enquête de voorkeur te geven aan een autoritair regime. De meerderheid was voorstander van de democratie. Nu gaf meer dan 50 procent van de bevolking aan dat autoritaire regeringen nodig zijn om de problemen op te lossen. Dat betekent dat de crisis die nu in Zuid-Amerika en met name Mercosur heerst ook een gevaar voor de democratie vormt.
Dat doet mij denken aan de jaren tachtig en begin jaren negentig toen de democratie centraal stond als het om Zuid-Amerika ging. Toen zagen wij dat er een goed sociaal en economisch beleid gevoerd moest worden om de mensen weer vertrouwen te geven in de democratie. Daarom is het mijns inziens niet overbodig als wij ons over Zuid-Amerika ontfermen. Anders zullen wij alleen nog resoluties inzake dictaturen aannemen.
Mantovani (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, het is mij een genoegen collega Andria, die om persoonlijke reden hier niet aanwezig kan zijn, te vervangen bij de bespreking van een onderwerp dat mij heel na aan het hart ligt. Sedert mijn deelname aan de Wereldtop van Johannesburg heb ik namelijk gezien dat er sterke maatschappelijke verschillen tussen de Mercosur-landen zijn. Door de aanhoudende sociaal-economische crisis die deze landen op hun grondvesten doet schudden, kan de economie van Zuid-Amerika niet groeien en komt het programma voor duurzame ontwikkeling, door de frequente conjunctuurproblemen die verband houden met de structurele instabiliteit, niet van de grond.
Om deze reden ben ik ervan overtuigd dat Zuid-Amerika en de landen die deel uitmaken van Mercosur een centraal aandachtspunt van de Europese Unie moeten worden. Daarbij moet uiteraard het beleid van milieubescherming niet vergeten worden: dat is onontbeerlijk voor het behoud van de groenzones, het natuurlijk erfgoed van de wereld. Met het oog hierop lijkt het mij een geschikt idee om een speciaal handelsplan in het leven te roepen voor landen die in moeilijkheden zitten. Ook moet men akkoorden met internationale organisaties bevorderen, om de crisis die de stabiliteit van het hele continent ondermijnt, terug te dringen.
Naar mijn inzicht moeten de handelsakkoorden met die landen en de betrekkingen tussen Europa en Mercosur op een nieuwe leest geschoeid worden. Het zou wenselijk zijn de handelsbarrières te slechten en de beperkingen die kleven aan de handelsakkoorden tussen de Europese Unie en Zuid-Amerika weg te halen, zodat de wereldeconomie aangezwengeld kan worden. We moeten niet vergeten dat Europa de eerste handelspartner van de Mercosur-landen is. Economische stabiliteit, gecombineerd met openstelling van de handel, kan bevorderlijk werken voor het herstel van die landen en zodoende kunnen hun sociaal-politieke problemen aangepakt worden.
Over de buitenlandse schuld moet opnieuw onderhandeld worden en er moet een gelijk stelsel voor de verschillende Mercosur-landen worden ingevoerd, teneinde de fundamentele mensenrechten te beschermen en de sociaal-culturele problemen die dit continent momenteel in hun greep houden, een halt toe te roepen.

Medina Ortega (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, de heer Patten heeft een bijzonder intelligente bijdrage geleverd die garant staat voor zijn bekwaamheid en kennis. Hij kent het Verre Oosten op zijn duimpje omdat hij met deze regio nauwe betrekkingen heeft onderhouden. Wellicht is het merendeel van de sprekers die hier vandaag het woord hebben gevoerd meer vertrouwd met de Zuid-Amerikaanse regio.
De heer Patten heeft de situatie in zeer duidelijke en zeer economische bewoordingen uiteengezet. Terwijl de armoede in de landen uit het Verre Oosten de laatste jaren heeft plaatsgemaakt voor een hogere levensstandaard is het levensniveau in Latijns-Amerika gedaald. Vroeger lag een land als Argentinië boven het Europese gemiddelde, maar nu, vijftig of zestig jaar later, doet het land het slechter dan Europa.
De heer Patten heeft gelijk, maar het probleem is - volgens wat de Latijns-Amerikaanse landen ons vertellen - dat het internationale systeem de Latijns-Amerikaanse landen op dit moment dwingt tot verlaging van de levensstandaard, proletarisering en invoering van een regelrechte revolutie aangezien er van hen wordt verwacht dat zij het Aziatische model toepassen.
Het gaat hier om een ernstig cultureel probleem. Wij hopen dan ook van harte dat de Europese Unie niet alleen de kille economische factoren in acht neemt, maar ook de culturele en politieke factoren die bepalend zijn voor de instandhouding van de democratie in de regio.

Posselt (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik ben een voorstander van het solidariteitsfonds. Ik denk niet dat het verboden is kritiek te leveren op het Internationaal Monetair Fonds of soortgelijke instellingen, of dat deze onaantastbaar zijn. Ik ben het ook met de heer Patten eens dat verhoging van bepaalde invoerquota in de agrarische sector een zinvolle zaak is. Toch zullen de problemen naar mijn mening niet bij de wortel worden aangepakt als wij al deze maatregelen verdubbelen of zelfs verdrievoudigen. De Mercosur-landen beschikken over alles wat ze nodig hebben. Ze hebben olie, gas, alle belangrijke grondstoffen en landbouwproducten waarmee niet alleen heel Zuid-Amerika maar ook Europa van voedsel voorzien zou kunnen worden. De bevolking weet van aanpakken en er zijn veel verschillende industrietakken.
Ik ben het eens met de heer Linkohr dat de oorzaken van deze crisis dieper liggen en dat er niet alleen economische maar ook politieke hervormingen nodig zijn. Met name de belangrijkste Mercosur-landen hebben ernstige politieke problemen. Zij hebben inefficiënte en deels corrupte politieke systemen. In een zo rijk bloeiend land als Argentinië demonstreren mensen van alle politieke stromingen wanhopig voor de Casa Rosada in Buenos Aires en eisen het aftreden van alle politici van alle partijen, omdat ze helemaal niemand meer aanvaarden. Wie dat daar allemaal heeft gezien, kan duidelijk constateren dat daar meer aan de hand is dan slechts een tijdelijke crisis. Daar maken de democratie en het politieke systeem een fundamentele crisis door. Daarom moeten wij uiteraard afzonderlijke maatregelen nemen. Zonder een fundamentele hervorming van het politieke systeem in Argentinië en deels in Brazilië zal dit continent evenwel niet uit de impasse komen. Mercosur heeft als markt tot dusver het ergste kunnen voorkomen en dat is een positief aspect dat wij niet moeten vergeten. De zwakken hebben elkaar onderling ondersteund, maar op den duur moet er daadwerkelijk een hervorming van de politieke systemen worden doorgevoerd.

Marinho (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ondanks het medianieuws is de kwestie-Latijns-Amerika geen agendapunt. Daarom worden de oorzaken en de gevolgen van de ontwikkelingen in de regio niet geanalyseerd. Vanuit dit oogpunt bezien maakt Europa zich schuldig aan nalatigheid. Deze houding getuigt van gebrek aan verantwoordelijkheid en dient onmiddellijk te worden bijgestuurd. Mijns inziens dragen wij een enorme morele verantwoordelijkheid ten aanzien van Latijns-Amerika. De Noord-Zuid-dialoog en onze ontwikkelingssamenwerking hebben geen enkele zin als wij de daad niet bij het woord voegen.
Het is derhalve van wezenlijk belang dat de middelen waarover Europa beschikt een coherent geheel vormen. In die zin is het onontbeerlijk dat er een einde komt aan de meningsverschillen binnen de Raad: daarmee zouden wij alvast kunnen beginnen. Bovendien bestaat er behoefte aan een doelmatig en persoonlijk optreden van Europa in het kader van het IMF en moeten de mogelijkheden die aan onze preferentiële handelsmechanismen verbonden zijn ten volle worden benut. Ook de financiële steun en de toetredingsakkoorden verdienen de nodige aandacht.
Mevrouw de Voorzitter, Europa zal een ernstige inspanning moeten leveren om, zoals overigens ook terecht in de resolutie wordt onderstreept, de solidariteitsverklaring met Latijns-Amerika concreet in te vullen. Uiteindelijk gaat het hier om de bescherming van de democratie in de wereld.

De Voorzitter.
Ik heb overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement zes ontwerpresoluties

De Voorzitter.
Aan de orde is het debat over de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0293/2002) van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende de kwaliteit van benzine en dieselbrandstof (5117/2000 - C5-0183/2002 - 2001/0107(COD) (rapporteur: mevrouw Hautala)

Hautala (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mijn verslag heeft betrekking op het verbeteren van de brandstofkwaliteit. Waarschijnlijk herinnert iedereen zich de richtlijn die wij in 1998 in de medebeslissingsprocedure hebben opgesteld. Daarin werden voor het eerst in de Europese Unie kwaliteitseisen gesteld aan dieselbrandstof en benzine. Deze richtlijn heeft een beslissende invloed gehad op de vermindering van de uitstoot in het verkeer. De gelijktijdige verbetering van de motortechnologie en de brandstof heft daarbij een belangrijke rol gespeeld.
Deze keer staan wij voor de uitdaging dat wij het zwavelgehalte van brandstof, zowel van dieselbrandstof als van gewone benzine, tot bijna nul moeten reduceren. Het is namelijk gebleken dat zwavel, meer dan aanvankelijk gedacht, een strategische component in brandstoffen is. Zwavelhoudende benzine of diesel veroorzaakt aanzienlijk veel meer uitstoot en wij staan nu voor een zeer specifieke uitdaging. Wij moeten er namelijk voor zorgen dat de auto-industrie en de katalysatorproducenten beter ontwikkelde motoren en zuiveringstechnologie ontwerpen waarmee de uitstoot daadwerkelijk verminderd kan worden tot een zeer klein deel van hetgeen deze aan het begin van de jaren '90 nog was. Dat is niet mogelijk als wij de zwavel uit diesel en benzine niet verwijderen.
In het onderhavige voorstel staat dat zwavel in 2009 helemaal uit deze brandstoffen moet zijn verwijderd. Dit is het allerbelangrijkste besluit in dit verslag en het is een compromis tussen de Commissie, de Raad en het Parlement. U zult zich nog wel herinneren, waarde collega's, dat volgens het aanvankelijke voorstel van de Commissie alle brandstoffen in 2011 voor 100% zwavelvrij moesten zijn. Daarop antwoordde het Parlement dat er alle reden was om die herziening te vervroegen naar 2008. De Raad kwam toen in zijn gemeenschappelijk standpunt in feite zeer dicht bij het standpunt van het Parlement. Het jaar 2009 is nu ons streefjaar en dat moet het Parlement naar mijn mening aanvaarden. In dit verband moet ik wel zeggen dat ik betwijfel of de markt sneller dan ons wetgevers in staat zal zijn deze herziening uit te voeren. Verscheidene lidstaten hebben namelijk gemerkt dat het geven van kleine belastingvoordelen ten opzichte van gewone brandstof een zeer doeltreffende manier is om brandstoffen te zuiveren. Dit model is begonnen in de Scandinavische landen Zweden en Finland en heeft zich nu naar zeer veel lidstaten verspreid. Ik noem zeer specifiek het Verenigd Koninkrijk dat dit instrument van belastingverlaging actief toepast en daar goede resultaten mee bereikt.
In dit voorstel gaat men er ook van uit dat de kwaliteit van de brandstof voor machines aanzienlijk moet worden verbeterd. Hoe beter wij namelijk in staat zijn met technische verbeteringen de uitstoot in het wegverkeer te verminderen, hoe meer aandacht er voor machines zal zijn. Machines omvatten tractoren en allerlei kleinere, maar zeer vaak luidruchtige machines die bijvoorbeeld in parken worden gebruikt om bladeren weg te blazen. Natuurlijk horen ook alle machines die in de bouw worden gebruikt hiertoe. Wij kunnen in feite zeggen dat het grootste nog overblijvend geschil betrekking heeft op deze machines en de brandstoffen die zij gebruiken. Ik kan u, waarde collega's, verzekeren dat de nieuwste onderzoeken hierover aantonen dat het in financieel opzicht en voor het milieu en de gezondheid de moeite waard is zwavel ook uit de brandstoffen voor machines te verwijderen. Ik wil mij hierbij in het bijzonder richten op de Britse landbouwproducenten die bang zijn dat dit voorstel aanzienlijke extra kosten voor hen met zich meebrengt. Ik kan verzekeren dat zowel in Groot-Brittannië als elders in Europa en de wereld tractorbestuurders worden blootgesteld aan een enorme hoeveelheid gif als zij aan het stuur zitten en de reden daarvoor is juist de slechte kwaliteit van de gebruikte brandstof. Wij gaan er in dit voorstel van uit dat in 2009 ook de brandstof van machines geen zwavel meer mag bevatten. Dat is, waarde collega's, niet zo dramatisch als bijvoorbeeld de Britse landbouwproducenten doen voorkomen, omdat momenteel al in de helft van de lidstaten dezelfde dieselbrandstof wordt gebruikt als in de voertuigen in het wegvervoer. Het gaat er nu om dat wij deze eis tot de hele Europese Unie uitbreiden.
In het verslag wordt een tweefasen benadering voorgesteld: allereerst wordt het zwavelgehalte van brandstof voor machines verminderd tot ongeveer 350 mg/kg en vervolgens moet zwavel in 2009 geheel zijn verwijderd. Dat is een zaak waaraan het Parlement hopelijk vasthoudt, omdat wij na de stemming van morgen waarschijnlijk zeer snel met de Commissie en de Raad zullen onderhandelen over een passend compromis tussen het Parlement en de Raad. Ik denk dat wij goede mogelijkheden hebben duidelijke en bindende doelen voor het tijdschema te krijgen. Wij houden hierbij natuurlijk rekening met het feit dat de Commissie momenteel een voorstel over brandstof voor machines voorbereidt.
Een van de vraagstukken in dit verslag die vooral voor de verschillende belangengroepen het meest interessants is de kwestie van het veranderen van de zogeheten vluchtigheidswaarde van benzine. Er wordt ook wel van dampspanning gesproken. Dit zijn zeer technische zaken. Het gaat er dus om dat de producenten van biobrandstoffen willen dat wij al in dit voorstel de dampspanning van benzine zo wijzigen dat het gebruik van biobrandstof, vooral bio-ethanol, in de Europese Unie snel kan toenemen. Ik heb geprobeerd mij in mijn hoedanigheid van rapporteur op verantwoorde wijze met deze zaak bezig te houden en daarover de best beschikbare informatie te verkrijgen. Naar mijn mening is het compromis dat wij nu in het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid hebben, het optimum. Daarin wordt namelijk beloofd dat als het gebruik van bio-ethanol in de Europese Unie toeneemt, de kwestie van de specificaties voor de brandstofkwaliteit geëvalueerd kan worden. Die evaluatie zou dan in 2005 plaatsvinden. Ik acht het als rapporteur echter niet mogelijk dat wij op verantwoorde wijze de eigenschap van brandstof nu al in het voorstel kunnen veranderen, omdat hier bepaalde onzekerheden bij betrokken zijn over de mogelijke schadelijke effecten van uitlaatgassen en biobrandstofmengsels voor voertuigen en motoren.
Ik wil dan ook zeer specifiek zeggen dat in de motivering van het amendement dat op deze kwestie betrekking heeft, staat dat de kwestie niet als nadelig voor voertuigen wordt beschouwd. De producenten van voertuigen hebben echter contact met mij opgenomen en gezegd dat dat niet waar is. Zij zijn van mening dat het wijzigen van de dampspanning nadelige effecten kan hebben voor motoren. Daarom is het voorstel van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, volgens het welke wij de behandeling van deze zaak moeten laten rusten tot de volgende wijziging van de richtlijn in 2005, naar mijn mening een goed compromis.
Ik sluit af met de constatering dat wij ook zwavelvrije brandstoffen nodig hebben omdat wij de CO2-uitstoot van auto's nog meer moeten verminderen. Zwavelvrije brandstof is daarvoor beslist noodzakelijk. Wij moeten daarom dit verslag aannemen, hetgeen hopelijk met een zo groot mogelijke meerderheid zal geschieden.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden, ik ben blij dat ik namens de Commissie kan spreken over een voorstel dat de Europese Gemeenschap helpt over te stappen op het gebruik van benzine en brandstof met een zwavelgehalte van maximaal 10 milligram per kilo. Daarmee verdwijnen de technische barrières die ons er tot nu toe van weerhouden hebben om zo brandstofefficiënt mogelijke voertuigen te gebruiken. Bovendien zal het gebruik van aan de nieuwe eisen beantwoordende brandstof in oude voertuigen de conventionele emissie van verontreinigende stoffen verminderen en de luchtkwaliteit verbeteren.
Het Parlement heeft met zijn in eerste lezing ingediende amendementen er mede voor gezorgd dat sneller dan oorspronkelijk gepland kon worden overgestapt op het gebruik van brandstoffen met maximaal 10 milligram zwavel per kilo. Het is verheugend dat de rapporteur, de Commissie en de Raad eensgezind lijken te zijn over veel standpunten die op deze zaak betrekking hebben. De Commissie is hoopvol dat de nog openstaande kwesties tamelijk snel kunnen worden opgelost. Dan behandel ik nu de belangrijkste vraagstukken die in de ingediende amendementen naar voren komen.
In verscheidene amendementen wordt voorgesteld dat de streefdatum vanaf wanneer alle in de handel verkrijgbare dieselbrandstoffen maximaal 10 milligram zwavel per kilo mogen bevatten, nu al vast te stellen op 1 januari 2009, in plaats van dat de betrokken streefdatum pas wordt vastgesteld na de herziening van eind 2005. De Commissie had liever vastgehouden aan het alternatief in het oorspronkelijke voorstel en het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, wat ook zou betekenen dat de streefdatum voor dieselbrandstof pas later zou worden vastgesteld. Met het oog op de eensgezindheid die over het tijdschema aan het ontstaan is, is de Commissie echter bereid in dit verband flexibel te zijn en amendement 2 geheel te aanvaarden en van amendement 11 het deel dat betrekking heeft op de herziening inzake dieselbrandstof.
Een andere kwestie heeft betrekking op de marktdekking van benzine en dieselbrandstof met maximaal 10 milligram zwavel per kilogram in de periode 2005-2009. De Commissie is wat dit betreft bereid een poging te doen om voor de eerste fase richtsnoeren voor de beschikbaarheidscriteria van dergelijke brandstoffen op te stellen, hoewel de betrokken fase nu korter wordt dan oorspronkelijk was gepland. Zodoende aanvaardt de Commissie de amendementen 4 en 7.
Enkele amendementen hebben betrekking op de noodzaak de kwaliteit van brandstof die wordt gebruikt in niet voor de weg bestemde mobiele machines, in de hele Gemeenschap te verbeteren en te harmoniseren. Het is waar dat het relatieve belang van dergelijke emissies toeneemt naarmate de milieueigenschappen van motoren van voertuigen op de weg verbeteren. Het werk dat betrekking heeft op de emissiewaarden van de volgende fase voor dieselmotoren die in niet voor de weg bestemde mobiele machines worden gebruikt, vindt nu plaats en vordert goed. Als daar eind dit jaar een besluit over wordt genomen, wordt de kwaliteit van brandstof overeenkomstig de normen bepaald en het tijdschema voor de beschikbaarheid van die brandstof vastgesteld. Zolang het echter niet zover is, kan de Commissie de amendementen 3, 10 en 13 niet aanvaarden.
De Commissie wil graag de kwesties inzake alternatieve brandstof en biobrandstof nader bekijken en vooral de kwestie van de vereisten inzake vluchtigheid van bepaalde mengsels van biobrandstoffen met benzine. De Commissie aanvaardt daarom in principe amendement 12.
Van de overgebleven amendementen kan de Commissie de amendementen 1, 5, 6, 8 en 9 niet overnemen. Hetzelfde geldt voor amendement 11 waar het gaat om factoren die bij de herziening moeten worden betrokken. De Commissie is namelijk van mening dat daarmee in het gemeenschappelijk standpunt al voldoende rekening wordt gehouden.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ten slotte zeggen dat het Parlement het onderhavige voorstel aanzienlijk heeft verbeterd. Ik wil daarom de rapporteur, mevrouw Hautala, hartelijk voor haar werk bedanken.

Ayuso González (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, om te beginnen feliciteer ik mevrouw Hautala met haar onderhandelingscapaciteiten en met het werk dat zij heeft verricht. Dankzij haar houding zijn wij erin geslaagd een akkoord te bereiken. Wij zijn het ten volle met haar eens dat de burgers zo snel mogelijk toegang moeten krijgen tot brandstoffen met een laag zwavelgehalte.
De onderhavige richtlijn biedt een antwoord op de conclusies van de door de Commissie ten uitvoer gelegde Auto-Oil-programma's. Zij zal ongetwijfeld bijdragen aan de verbetering van de luchtkwaliteit, hetgeen ons ten zeerste verheugt. Het spreekt vanzelf dat met deze richtlijn een zuiver ecologische doelstelling wordt nagestreefd. Daarom kan zij op eenieders steun rekenen. Desalniettemin moeten wij pragmatisch te werk gaan en de omstandigheden analyseren.
Door de productie van nieuwe zwavelvrije brandstoffen zal het CO2-niveau in de raffinaderijen toenemen. Bovendien zal de productie van dergelijke brandstoffen van deze ondernemingen enorme investeringen vergen. Dankzij de technologische ontwikkelingen op het gebied van automotoren en katalysators is het momenteel echter mogelijk om in het kader van de vermindering van de CO2-uitstoot een positieve balans te waarborgen. De van de raffinaderijen afkomstige emissies zullen immers lager liggen dan de uitstootvermindering die wordt waargenomen bij voertuigen die op de nieuwe brandstof rijden. Voorwaarde is evenwel dat er samen met de zwavelvrije brandstof een voldoende groot wagenpark op de markt wordt gebracht dat voldoet aan de technologische vereisten die aan het gebruik van dit soort brandstof ten grondslag liggen. Ook de huidige auto's kunnen op deze nieuwe brandstoffen rijden, maar in dat geval blijft de beoogde verlaging van de CO2-emissies uit. Anders gezegd, als de productie en de uitgebalanceerde beschikbaarheid van de nieuwe brandstoffen niet gepaard gaan met een vernieuwing van het wagenpark bestaat het risico dat het algemene emissieniveau toeneemt en dat de kosten de pan uitrijzen.
Wij kunnen de ondernemingen er - met behulp van een richtlijn - toe verplichten brandstoffen met 10 ppm zwavel in de handel te brengen, maar wij kunnen niet van de consumenten eisen dat zij tezelfdertijd van auto veranderen. Daarom steunen wij het voorstel - ik verzoek het Parlement hetzelfde te doen - om de termijn voor de algehele invoering van dieselbrandstof in 2005 te herzien, met name voor landbouwtrekkers en andere niet voor de weg bestemde voertuigen. Ofschoon het uiteraard wenselijk is dat ook hier zwavelvrije brandstoffen worden gebruikt, moeten wij er rekening mee houden dat deze voertuigen tegen een veel lager tempo worden vervangen en relatief weinig brandstof verbruiken.
Tenslotte wil ik het als rapporteur voor het verslag over de richtlijn inzake het gebruik van biobrandstoffen nog even hebben over een kwestie die hier overigens reeds is aangesneden, namelijk het probleem van de vluchtigheid, aangezien de toepassing van de voornoemde richtlijn hierdoor op de helling kan komen te staan. Het gaat met name om de technische specificaties van de in het mengsel gebruikte brandstoffen. De menging van bio-ethanol met benzine heeft een toename van de vluchtigheid van de daaruit resulterende brandstof tot gevolg. In landen met hete zomers bestaat het risico dat de op circa 10% vastgestelde spanningslimieten tijdens dat jaargetijde worden overschreden. Deze omstandigheid heeft bijzonder negatieve gevolgen voor het concurrentievermogen van die mengsels. De Commissie heeft ons haar voorstel inzake biobrandstoffen echter pas na de eerste lezing van de onderhavige richtlijn betreffende de kwaliteit van benzine voorgelegd. Daarom hebben wij niet de gelegenheid gehad om in deze tweede lezing een ad hoc amendement in die zin aan te nemen. Ik roep de Commissie en de Raad dan ook op om zo spoedig mogelijk met nieuwe specificaties en proefmethoden voor biobrandstoffen en in bedrijfswagenparken gebruikte brandstoffen te komen, overeenkomstig de artikelen 9 en 10 van richtlijn 98/70/EG.
Anderzijds moet ook dringend het licht op groen worden gezet voor mengsels met een gehalte van meer dan 5%. Ik heb ook met autofabrikanten gesproken en zij hebben mij de zekerheid gegeven dat mengsels van 10% perfect verenigbaar zijn met de bestaande motoren, zonder enige vorm van wijziging en zonder gevaar voor beschadiging van de motor.
Biobrandstoffen zijn een uitstekend middel om de luchtkwaliteit in onze steden te verbeteren en bovenal ook om de bronnen voor energiebevoorrading te diversifiëren.

De Roo (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat mevrouw Hautala opnieuw een heel belangrijk verslag heeft gemaakt, dat in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid veel steun heeft gekregen. De groene fractie staat ook voor de volle 100% achter de dertien amendementen.
Eigenlijk was dit hele verslag niet nodig geweest als we vier jaar geleden in de onderhandelingen met de Raad de ministers ertoe hadden kunnen bewegen om ook naar de cijfertjes te kijken. Maar de Raad van milieuministers was niet flexibel genoeg. Toen was er discussie over de vraag: moeten we naar 50 ppm zwavelarm of moeten we eigenlijk nog lager zitten? Nu praten we over 10 ppm zwavelvrij. Zwavel is het gif voor de katalysatoren, net zoals lood het gif was voor de katalysatoren van de eerste generatie. Nu spreken we over een verbeterde generatie katalysatoren die nu aangewend gaan worden. Dat is dus jammer.
Ik wil er wel op wijzen dat het Duitsland is geweest dat de bal aan het rollen heeft gebracht en ik ben blij dat we nu tot een goed einde komen. Ik heb wel een paar vragen aan de christen-democraten, want ik begrijp niet waarom zij zeggen dat het voor de tractoren anders moet. De tractoren profiteren net zo goed van deze schone brandstof en dat betekent ook minder luchtvervuiling door die tractoren. Zelfs met oude tractoren die nog geen nieuwe katalysatoren hebben, is er een milieuvoordeel.
Het is natuurlijk waar dat deze nieuwe brandstof iets duurder zal zijn dan de oude, vuile brandstof. Als het probleem is dat de boeren iets meer moeten betalen dan vind ik als groene dat het dan maar moet want de zaak is belangrijk. Als dat het echte probleem is van de christen-democraten, dan moeten ze dat zeggen. Het is jammer als ze morgen niet mee zouden stemmen, want dan bereiken we niet de vereiste meerderheid.
Het is ook van belang voor de industrie om nu al te weten wat de precieze eisen zijn zonder te moeten wachten tot 2005. Daarom zou ik een oproep willen doen aan de christen-democraten om dit nog eens goed te bekijken en dan misschien toch de hand over het hart te strijken en ook met de hele milieucommissie mee te stemmen.

Arvidsson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wat betreft de ontwikkeling van milieuvriendelijkere voertuigen staan ons grote en radicale veranderingen te wachten. Nieuwe motoren zullen de komende jaren minder brandstof verbruiken en schoner worden. Moderne sensortechniek, zoals brandstofsensoren, maken motoren veel milieuvriendelijker, maar tegelijkertijd ook gevoeliger voor verontreiniging. Deze milieuverbeteringen zijn alleen mogelijk als zij gepaard gaan met een betere brandstofkwaliteit. Schonere brandstof geeft ons de mogelijkheid de milieuvoordelen van de nieuwe motortechniek te benutten. Aan de andere kant kan een slechte kwaliteit brandstof schadelijk zijn voor nieuwe generaties motoren, en de techniek en de motorfunctie aantasten. Deze richtlijn is van groot belang en vormt een belangrijke stap in de richting van minder luchtverontreiniging en een beter milieu.
Voor de eerste lezing van de ontwerprichtlijn door het Parlement heb ik amendement 14 uitgewerkt met als doel de eisen van de brandstofkwaliteit aan te scherpen. Het grootste deel is aangenomen. Ik ben ook erg blij dat de Raad in het gemeenschappelijk standpunt de voorstellen van het Parlement uit de eerste lezing grotendeels heeft overgenomen.
Een groot deel van het debat in de tweede lezing is gericht op de vraag of alle voertuigen onder deze moeten vallen. Er bestaat een motortechniek voor mobiele machines en tractors, zodat deze evenals andere voertuigen onder de brandstofrichtlijn kunnen vallen. Er hoeft geen uitzondering gemaakt te worden voor zogeheten zwavelvrije diesel. Het is een misverstand om te denken dat oudere motoren alleen op zwavelhoudende brandstof kunnen rijden en dat nieuwe motoren niet tegen zwavelhoudende brandstof kunnen. Het milieu is er erg bij gebaat als deze voertuigen volledig onder de richtlijn komen te vallen. Waarom zouden we deze stap niet ook nemen? Een eventuele belastingverlaging kan de hogere kosten compenseren die schonere brandstoffen met zich meebrengen voor onder andere agrariërs.
Het Auto-Oil-programma van de Unie heeft samen met deze brandstofrichtlijn een grote invloed op het verminderen van de negatieve effecten op het milieu van het gemotoriseerde verkeer. Dit toont aan dat de Europese Unie de kracht en het vermogen heeft om invloed uit te oefenen op belangrijke milieukwesties en dat het gebruik van moderne milieutechniek beter is dan een verbod. Rapporteur Hautala heeft deze kwestie onmiskenbaar verbeterd en ik hoop dat het Parlement het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid aanneemt.

Nicholson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat ik vanavond alleen zal staan met mijn mening over dit verslag. Het is een verslag dat met grote zorg wordt gadegeslagen, ongeacht wat de rapporteur gezegd heeft met betrekking tot het Verenigd Koninkrijk. Het zal een nadelig effect hebben op onze landbouw, onze boeren en onze vissers.
De plattelandssamenleving van de Noord-Ierse regio waar ik vandaan kom is al aan desintegratie onderhevig. Het zou absoluut verkeerd zijn de druk op die samenleving nog verder op te voeren. Ik wil benadrukken dat ik, mijn delegatie en de mensen die ik vertegenwoordig in principe streven naar verbeteringen die leiden tot de hoogst mogelijke normen. Die hogere normen zal ik ondersteunen. Ik heb echter moeite om ideeën die voortkomen uit misplaatst purisme op te leggen aan mensen die zich niet kunnen verdedigen. Daar zie ik geen been in.
Ik ben absoluut tegen elke poging deze normen op te leggen voor niet voor de weg bestemde voertuigen, of het nu gaat om landbouwmachines, graafmachines of welk ander voertuig dan ook. Als het al moet, laten wij dan normen stellen die op een bepaald moment in de toekomst ingang kunnen vinden, maar laten we voorlopig afwachten wat de technologie ons in de toekomst te bieden heeft. Ik vind dat het Europees Parlement het niet kan maken om de burgers dit soort normen nu op te leggen. Dat is volstrekt onaanvaardbaar.
Het is dit soort voorstellen dat Europa zo'n slechte naam bezorgt in grote delen van de Europese Unie. De mensen zullen weer zeggen "Ah, Big Brother in Brussel komt ons weer eens vertellen wat we moeten doen". Waarom gebruiken we ons gezond verstand niet? Waarom gaan we niet uit van het eigen initiatief en waarom benadelen wij onze eigen burgers terwijl de rest van de wereld gewoon doorgaat met de vernietiging van het milieu? In Johannesburg, Kyoto en elders is gebleken dat men zich geen zier aantrekt van onze mening.
Ik heb begrepen dat 8,5 procent van de dieselvoertuigen in de Europese Unie bestaat uit niet voor de weg bestemde voertuigen. Commissaris, het ligt in uw vermogen en in dat van de Raad om op zijn minst een evenwichtig standpunt hieromtrent in te nemen en de verwezenlijking van de doelstellingen over een langere termijn uit te voeren, om te voorkomen dat een groot aantal mensen schade wordt berokkend.
Zoiets zou ik wel ondersteunen. Ik ga morgen absoluut tegen deze aanbeveling stemmen. Daar zal ik groot genoegen in scheppen en ik weet dat ik de mensen die ik vertegenwoordig er een groot plezier mee zal doen. Ik hoop dat deze aanbeveling verworpen wordt en dat u na verloop van tijd terugkomt met een voorstel dat getuigt van gezond verstand en kan rekenen op steun van alle Europese burgers en niet alleen van degenen met puristische idealen die geen last hebben van de gevolgen die het opleggen van hun idealen hebben voor anderen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
De Voorzitter.
 Aan de orde is het debat over de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0288/2002) van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende pleziervaartuigen (15546/2/2001 - C5-0226/2002 - 2000/0262(COD))

Callanan (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil een paar punten aan de orde stellen, maar omdat ik merk dat het enthousiasme voor het debat niet bijster groot is onder de massaal opgekomen afgevaardigden zal ik het in de aanloop naar het diner zo kort mogelijk houden.
Om te beginnen wil ik de commissaris en alle overige geïnteresseerden in het verslag bedanken voor hun aanwezigheid hier vanavond.
Dit lijkt misschien een onderwerp van ondergeschikt belang, maar dat is het zeker niet voor de betrokkenen in de sector pleziervaartuigen en de vele duizenden enthousiaste bootliefhebbers in Europa. Een flink aantal knelpunten op wetgevend terrein is door de Raad in hoofdzaak in tweede lezing weggenomen. De meeste elementen in het voorstel in eerste lezing met een retrospectief karakter zijn nu geschrapt. Ik ondersteun in grote lijnen de voorstellen die de Commissie in tweede lezing heeft gedaan, zij het met een aantal kanttekeningen.
Ik heb namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid enkele amendementen ingediend, waarvan een aantal is aanvaard. De meeste door ons ingediende technische amendementen zijn aanvaard.
Ik zal snel door de knelpunten heen gaan die ik nog steeds zie op wetgevingsgebied. Ik twijfel nog steeds aan de effectiviteit van een regelgevend comité, met name als dat bevoegd is om tamelijk belangrijke onderdelen van de richtlijn te wijzigen, zoals de grenswaarden voor het getal van Froude. De commissie heeft mijn aanbevelingen op dit punt gesteund. Morgen zal er over de amendementen worden gestemd.
Ik blijf erbij dat vaartuigen die voor persoonlijk gebruik worden gebouwd een vrijstelling voor vijf jaar moeten krijgen, mits ze niet op de communautaire markt worden gebracht. Deze richtlijn is ingevoerd onder de vlag van de communautaire wetgeving. Als deze vaartuigen niet bedoeld zijn om op te markt te worden gebracht, kunnen ze dus geen nadelig effect hebben op de gemeenschappelijke markt. Dat lijkt me duidelijk.
Met name het systeem van de controle op de conformiteit van motoren onder bedrijfsomstandigheden is een netelige kwestie. Ik heb begrepen dat de Commissie op termijn met nieuwe voorstellen zal komen over deze aangelegenheid. Ik hoop dat zij de hoogste zorgvuldigheid zal betrachten bij de behandeling van dit vraagstuk. Een log bureaucratisch systeem opleggen aan Europese eigenaren en gebruikers van vaartuigen is wel het laatste wat we willen. Er is behoefte aan een eenvoudig en effectief systeem dat personen die nu eigenaar zijn van een boot niet opzadelt met kosten.
Tot slot wend ik mij tot onze Duitse collega's. Zij hebben namelijk een aantal ingediende amendementen die ik zou willen omschrijven als de Bodenmeer-amendementen. Die noem ik zo, omdat ze voortvloeien uit het lobbywerk van de autoriteiten voor het Bodenmeer. Het gaat grofweg om twee soorten amendementen.
De eerste categorie bestaat uit amendementen die de lidstaten de vrijheid geven hun eigen grenswaarden te bepalen onder bepaalde plaatselijke omstandigheden. Normaal gesproken heb ik er niets op tegen dat lidstaten uitzonderingen maken op de Europese regelgeving, maar als er in een richtlijn die speciaal bedoeld is om een gemeenschappelijke markt in Europa tot stand te brengen, specifieke uitzonderingen worden geformuleerd valt daarmee in de eerste plaats de bestaansgrond onder de richtlijn weg.
Voorts heb ik moeite met het zogenaamde tabel 1 bis-amendement. Ook dit amendement berust op de Bodenmeer-grenswaarden, die in dit amendement echter nog strikter gehanteerd worden. Dat zou opnieuw een handelsbarrière opwerpen. Onze collega's van de Bodenmeer-amendementen zou ik duidelijk willen maken dat als er ten eerste een probleem bestaat op dit uitgestrekte water, pleziervaartuigen daar niet perse de oorzaak van zijn, en ten tweede mogelijke problemen op het Bodenmeer opgelost kunnen worden met lokale maatregelen. Zo is het mogelijk snelheidslimieten en vaarbeperkingen in te stellen - dat is een recht waar ik volledig achter sta - maar u mag de rest van Europa niet opzadelen met onafdwingbare limieten alleen om een probleem op te lossen dat zich enkel voor de Duitse en Oostenrijkse autoriteiten stelt.
Samen met de vertegenwoordigers van de booteigenaars en de sector pleziervaartuigen heb ik de voorgestelde grenswaarden in die tabel nauwkeurig bestudeerd. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat er op de commerciële markt momenteel geen motoren verkrijgbaar zijn die aan deze grenswaarden voldoen. Natuurlijk kan de technologie verder ontwikkeld worden, maar om aan de gestelde bepalingen te kunnen voldoen is katalysatortechnologie nodig en die technologie is buitengewoon moeilijk toe te passen in een mariene omgeving.
Laten wij echter hoe dan ook doorgaan met onderzoek en de situatie over een aantal jaren nogmaals bezien. Ik verzoek u echter de rest van Europa niet op te schepen met grenswaarden die niet af te dwingen zijn. Door het ontbreken van bepalingen met terugwerkende kracht, zal er maar één ding gebeuren: heel Europa zal, net zoals op het Bodenmeer is gebeurd, een museum van oude motoren worden. Bedrijven die nieuwe motoren fabriceren zullen ermee stoppen, terwijl reparatiewerven blijvend gouden tijden zullen beleven. Hoe oud, vervuilend en lekkend een motor ook moge zijn, als daarmee werd gevaren op het moment waarop de limieten werden ingevoerd, mag het volkomen legaal in bedrijf blijven. Het opleggen van onbereikbare limieten schiet volledig aan het doel voorbij. Ik raad het Parlement met klem aan om morgen tegen deze amendementen te stemmen.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en met name de rapporteur, de heer Callanan, bedanken voor de algemene steun die in het verslag tot uitdrukking komt.
Het voorstel van de Commissie tot wijziging van de richtlijn met betrekking tot pleziervaartuigen is bedoeld om versplintering van de interne markt te voorkomen en om tegemoet te komen aan de zorgen omtrent het milieu. Als zodanig is dit voorstel een goed voorbeeld van de noodzakelijke synergie tussen economische overwegingen en milieubelangen, een synergie waarmee duurzame ontwikkeling kan worden verwezenlijkt.
De problemen in verband met door pleziervaartuigen veroorzaakte luchtverontreiniging, watervervuiling en geluidsoverlast zijn steeds gevoeligere geworden. Ofschoon de uitstoot van pleziervaartuigen slechts in beperkte mate bijdraagt aan de totale vervuiling van het watermilieu vormen ze op plaatselijk niveau een belangrijke factor.
De pleziervaart is vaak geconcentreerd in ecologisch kwetsbare gebieden, en het is daarom belangrijk ervoor te zorgen dat de plaatselijke fauna door deze activiteit geen schade ondervindt. Daarnaast bereikt de pleziervaart vaak een piek in het weekend en in vakantieperioden, wat grote overlast kan betekenen voor de omwonenden.
Samen met de heer Callanan hoop ik dat met de amendementen tegemoet kan worden gekomen aan de noodzaak van een geharmoniseerde regeling ter vermindering van de uitlaatgassen en geluidsemissie, zonder evenwel overregulering te veroorzaken.
Wat het laatste betreft verwelkom ik met name amendement 14 dat voorziet in een verhoging van de grenswaarde met 3 dB, hetgeen overeenkomt met het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. De Commissie kan eveneens instemmen met de amendementen 6 en 21 aangezien deze ervoor zorgen dat in heel de richtlijn de verwijzingen naar 'in de handel worden gebracht en/of in gebruik worden genomen' een coherent karakter krijgen. Ook het eerste deel van amendement 1 is aanvaardbaar, omdat de overweging hier beter is verwoord.
Met de amendementen 4, 5, 12 en 22, waarin wordt voorgesteld de bepalingen betreffende het regelgevend comité te schrappen of te beperken, kan de Commissie niet instemmen. Een regelgevend comité is noodzakelijk voor de efficiënte tenuitvoerlegging en de periodieke aanpassing van een specifiek aantal technische factoren die in de technische bijlagen van de richtlijn zijn vervat. Deze aanpak strookt met de beginselen van een betere regulering.
Een ander belangrijk onderwerp van debat was het recht om op nationaal niveau strengere voorschriften uit te vaardigen. Ook zijn er amendementen ingediend om op communautair niveau strengere emissiegrenswaarden in te voeren voor staande binnenwateren.
De Commissie kan geen goedkeuring verlenen aan het tweede gedeelte van amendement 1. Hetzelfde geldt voor de amendementen 11 en 13, aangezien die zouden leiden tot versplintering van de interne markt.
De amendementen 16 tot en met 20 alsmede amendement 24 maken inbreuk op de beleidsruimte en het tijdschema voor toekomstige, door de Commissie uit te voeren werkzaamheden. Deze amendementen kunnen niet aanvaard worden omdat zij een beperking inhouden van het initiatiefrecht van de Commissie.
Concluderend kan ik stellen dat de Commissie het eerste deel van amendement 1 aanvaardt, alsmede de amendementen 6, 14 en 21. De Commissie kan evenwel geen goedkeuring hechten aan het tweede deel van amendement 1 en aan de amendementen 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15 tot en met 20 en 22 tot en met 24.
De Commissie verheugt zich erop om samen met het Parlement en de Raad te werken aan een oplossing die enerzijds een hoog niveau van milieubescherming garandeert en anderzijds tegemoetkomt aan de vereisten van de interne markt. Ik bedank de rapporteur en het Parlement voor hun inspanningen.

Schleicher (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, vanmorgen hebben wij een drie uur durend debat gevoerd over duurzame ontwikkeling. Tijdens de Top van Johannesburg heeft de Europese Unie een mondiaal waterinitiatief genomen. Met dit initiatief moeten de doelstellingen van de Top voor duurzame ontwikkeling - toegang tot schoon drinkwater en fundamentele gezondheidsvoorzieningen - verwezenlijkt kunnen worden. Maar wat doen wij, die ambitieuze doelen voor de hele wereld willen bereiken, in onze eigen landen binnen Europa?
Wij stellen een wet op voor het schoonhouden van de wateren waarbij een techniek van gisteren voor de ontwikkeling van morgen wordt toegepast. Dat zal in ieder geval het gevolg zijn als de tegenstanders van de amendementen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid in het Parlement succes zullen hebben met hun afwijzing. Helaas behoort de rapporteur eveneens tot de tegenstanders, hoewel hij eigenlijk de mening van de meerderheid van de commissie zou moeten vertegenwoordigen. Het is spijtig dat er zich onder de tegenstanders van de moderne techniek ook collega's bevinden die uit landen afkomstig zijn die anders altijd voorop lopen als het gaat om de bescherming van het milieu en de wateren en voor wie het allemaal niet ver genoeg kan gaan.
Gaat u maar eens kijken bij een tankstation in een haven voor pleziervaartuigen. Dan ziet u hoeveel brandstof, diesel, benzine en mengsmering er in deze boten wordt getankt. Een aanzienlijk deel van deze brandstof gaat vanwege de bouw van de boten samen met de uitlaatgassen direct het water in, omdat de uitlaat onder het wateroppervlak zit. In de binnenwateren en meren die vaak voor de productie van drinkwater worden gebruikt nemen de schadelijke stoffen steeds meer toe. Er vindt geen grotere uitwisseling van water plaats en met name op de meren varen bijzonder veel boten.
Daarom willen wij dat er voor deze wateren strengere eisen worden gesteld, dat wil zeggen dat er strengere grenswaarden voor pleziervaartuigen worden vastgelegd. Mijnheer Callanan, de techniek is daartoe voorhanden. Dat zou u als ingenieur toch moeten weten. Er zal een absolute bescherming voor het behoud van de aanwezige boten komen die tot hun einde mogen blijven varen. Daarom is het argument van onze Scandinavische collega's niet steekhoudend.
De nu vastgelegde grenswaarden moeten pas vanaf 2005 gaan gelden voor de boten die dan op de markt worden gebracht. Een booteigenaar die vanaf 2005 een nieuwe sportboot koopt kan daarmee op alle wateren varen. Daarom verzoek ik u dringend de amendementen 1, 11 en 13 te ondersteunen. Als wij deze amendementen aannemen laten wij als Europeanen ten minste daden volgen op onze mooie woorden in Johannesburg.
Mijnheer de rapporteur, ik heb uw argumenten twintig jaar geleden, halverwege de jaren tachtig, bijna letterlijk hier in het Parlement gehoord. Toen ging het namelijk over de grenswaarden voor automotoren en de invoering van een nieuwe techniek. Uw land was toen eveneens een van de grootste tegenstanders. Het is verbazingwekkend dat u ook in twintig jaar tijd niets heeft bijgeleerd. Mijns inziens staat water voor het leven van de toekomst. Wij moeten er alles aan doen om ervoor te zorgen dat onze wateren niet nog meer vervuild raken.

Myller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn die geluidsemissies en uitlaatgasemissies van pleziervaartuigen beperkt, gaat uit van de noodzaak de uitstoot in de Europese Unie te harmoniseren. Dat is op zijn beurt weer gebaseerd op de behoefte van de industrie en de producenten van pleziervaartuigen en het streven naar een betere werking van de interne markt. Omgekeerd kan men ook zeggen, zoals commissaris Liikanen zei, dat het er ook om gaat manieren te vinden om de milieubescherming te verbeteren. Op dit gebied is dat echt van zeer groot belang, want wateren, bijvoorbeeld binnenwateren, zijn vaak zeer kwetsbaar en zijn ook drinkwaterreservoirs. Bovendien is pleziervaart een vrijetijdsbesteding en mensen willen hun vrije tijd onder de meest rustige omstandigheden doorbrengen. De redenen die voor de bescherming van wateren worden aangehaald, zijn naar mijn mening dus volkomen gerechtvaardigd. Hoe strenger de emissienormen hoe beter.
Het uitgangspunt dat de emissiegrenswaarden verschillend kunnen zijn in zeegebieden en in binnenwatergebieden, gaat niet altijd voor elk geval op. Dat geldt misschien voor bepaalde delen van Europa, maar niet voor gebieden waar binnenwateren - meren - bijvoorbeeld via rivieren of kanalen rechtstreeks met de zee zijn verbonden en waar de burgers zeer veel pleziervaart beoefenen. Het is de mensen moeilijk uit te leggen dat zij hun motor moeten verwisselen als zij de zee bereiken.
Ik ben er dus voor dat de emissiegrenswaarden zo streng mogelijk zijn, maar dergelijke kunstmatige beperkingen zijn uit den boze. Ik ben wel een warm voorstander van de mogelijkheid om nationaal, lokaal en regionaal strengere grenswaarden vast te stellen, omdat het heel duidelijk is dat de watergebieden in de verschillende delen van Europa zeer van elkaar verschillen. Bepaalde gebieden hebben specifieke bescherming nodig tegen lawaai en andere emissies, en die mogelijkheid moet bestaan.
Een ander punt, dat niets met deze richtlijn te maken heeft, maar wel met de pleziervaart en het milieu, zijn alle andere emissies die door de pleziervaart ontstaan. Daarmee bedoel ik weggegooid vuil en andere bijkomende problemen die door de pleziervaart worden veroorzaakt. Ook dat moet voor ons een bron van zorg zijn als wij spreken over het milieu en de pleziervaart. Bijvoorbeeld pleziervaartorganisaties moeten de taak krijgen hun eigen leden te informeren en voor te lichten over wat het betekent een goede pleziervaarder te zijn, een die zorg draagt voor zijn milieu. Het is dan natuurlijk de taak van de maatschappij ervoor te zorgen dat de omstandigheden voor te creëren dat de pleziervaarder zorg draagt voor zijn milieu.

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, doorgaans bedank ik rapporteurs niet voor het werk dat zij hebben verricht, maar vandaag wil rapporteur Callanan bedanken, met name omdat hij zo onterecht is bekritiseerd door zijn eigen fractie. Ik vind, evenals de vorige spreekster, mevrouw Myller, dat de heer Callanan een realistisch, praktisch en goed milieuvriendelijk uitgangspunt voor zijn werk gebruikt. Voorstellen voor het verbeteren van het maritieme milieu zijn belangrijk en wij Finnen weten hoe belangrijk een levende zee is.
Sinds wij aan deze richtlijn werken, en in ieder geval vanaf 1966 toen Duitsland en Zweden hun wetgevingsvoorstellen indienden, hebben de milieueffecten van tweetakt- en viertaktmotoren een positieve ontwikkeling doorgemaakt. Er valt nu al een positieve ontwikkeling waar te nemen en wij kunnen constateren dat er minder brandstof wordt verbruikt. Persoonlijk ben ik echter van mening dat zeilen in dit verband de minst schadelijke activiteit is voor het milieu, maar dat is nu niet aan de orde.
Deze kwestie gaat ons Finnen aan het hart. In het Parlement zijn nu drie Finnen aanwezig en de heer Arvidsson, die er welhaast toe gerekend kan worden. Aan het gegeven dat in onze landen één op de zeven inwoners een boot heeft, kan je afleiden dat het een belangrijke bron van werkgelegenheid is.
Het is heel moeilijk om de feitelijke effecten van het voorstel te meten. Ik heb een berekening uit Finland die laat zien dat de uitstoot van koolmonoxide in het land met 1,8 % en de uitstoot van koolwaterstof met 4,3 % afnemen als het voorstel van de rapporteur wordt uitgevoerd. Aan de andere kant verwacht men geen verschil in de uitstoot van zwaveldioxide en andere verontreinigde stofdeeltjes. Het voorstel zou daarom leiden tot een lichte afname van koolwaterstof en tegelijkertijd de druk op de bootsector aanzienlijk verminderen.
Ik hoop dat het voorstel van de rapporteur en de PPE-DE-Fractie over een revisieclausule in zijn huidige vorm zal blijven bestaan, omdat het belangrijk is de vaartuigcategorieën verder te ontwikkelen. Wij weten dat dit tot op zekere hoogte verband houdt met de zogeheten Savolaxboten, die bij de commissaris bekend zouden moeten zijn.
Ik hoop eveneens dat de commissaris amendement 22 kan steunen, omdat ik vind dat er een comité nodig is. De huidige richtlijn bevat namelijk veel technische details voor de veiligheid van boten, die volgens mij zelfs de hier aanwezige, capabele afgevaardigden niet helemaal doorgronden. Ik heb begrepen dat amendement 22 een soort compromis zou zijn. De industrie verwacht dit en wij hoeven niet zo lang na te denken over kwesties die het comitésysteem betreffen. Er zijn technische aspecten. Evenals de commissaris zei, is dit in lijn met het beginsel van betere regulering.
U maakt zich zorgen om het Bodenmeer en wij maken ons zorgen om onze meren en de Oostzee. Met behulp van de huidige wetgeving kunnen en moeten wij strengere regels invoeren, regels die beperkt kunnen worden als er reden voor is, zoals in het geval van het grondwater. Dat hoeft echter niet te gebeuren met behulp van een richtlijn. Toen wij een richtlijn uitvaardigden voor grasmaaiers en auto's deden wij die van toepassing zijn op hele Unie. Toen hebben wij niet iets anders gedaan voor auto's die door de kwetsbare Oostenrijkse bossen rijden. Daar geldt dus één en dezelfde wetgeving en naderhand zijn beperkingen opgelegd aan de auto's zelf met ecopunten of een ander systeem. Dezelfde logica moet ook gelden voor boten. Daarom steun ik dat wat de rapporteur en de vorige sprekers hebben gezegd over de zogeheten tabel 1 bis.

De Roo (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik kom uit een waterrijk land en ik woon in mijn stad, Amsterdam, ook aan het water. Ik kan u zeggen dat die boten ontzettend veel lawaai maken en ontzettend veel uitstoot geven, veel meer dan auto's. Hoe komt dat? Omdat we de auto's de afgelopen tien, vijftien jaar flink verbeterd hebben.
Het is eigenlijk op initiatief van de Duitse en de Zweedse bootindustrie dat deze verbetering voorligt. Iets minder lawaai, iets minder uitstoot. De Commissie heeft dat overgenomen. Jammer genoeg zijn we niet ver genoeg gegaan, het had veel beter gekund. Mevrouw Schleicher heeft er al op gewezen. De nieuwe technieken bestaan. Omdat ze nu niet aangewend worden, zijn we wel genoodzaakt om bepaalde milieugevoelige gebieden extra te beschermen. Ik ben ook voor de interne markt, maar dan hadden we die hele scherpe normen die technisch mogelijk zijn, moeten gebruiken. Dat zal nu, hopelijk, via de herzieningsclausule komen.
Ik ben wel blij dat de rapporteur mijn amendementen heeft ondersteund en dat we iets gaan doen aan de smeerolie. Heel veel boten lekken zodat er ook veel smeerolie wegsijpelt. Biologische smeerolie bestaat ook. Die lekt ook maar dat is dan geen probleem. Op dat beroemde meer in de Alpen bijvoorbeeld, waar we het over gehad hebben, wordt biologische smeerolie gebruikt, daar is het verplicht. Eigenlijk zou het veel meer verplicht of in ieder geval gestimuleerd moeten worden. Met een kleine belastingmaatregel zou dat mogelijk zijn. We stellen voor dat lidstaten hiernaar kijken.
Ik stel ook voor dat de Commissie hier naar kijkt als we deze richtlijn zullen herzien, want dan is het mogelijk om tot echt schone boten te komen, die bijna geen lawaai maken, die bijna geen uitstoot produceren, en die ook niet lekken, geen vervelende kringen produceren, die niet alleen lelijk zijn voor het gezicht maar die ook het milieu aantasten. Al die boten bij elkaar geven ontzettend veel van die olie af en er is op een eenvoudige manier wat aan te doen. Ik hoop dat de commissaris bij de herziening er serieus rekening mee wil houden.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige richtlijn maakt deel uit van een reeks maatregelen waarmee de communautaire regelgeving dusdanig wordt gewijzigd dat allerlei machines, zelfs grasmaaimachines, worden aangepast aan een lager niveau van lawaai en uitstoot. Wat dat betreft mogen wij rapporteur Callanan dankbaar zijn voor het goede werk.
Harmonisatie is verstandig en noodzakelijk, want enkele lidstaten, onder andere Duitsland, Oostenrijk en Zweden, hebben al besloten eigen wetgeving uit te vaardigen met grenswaarden voor pleziervaartuigen. Harmonisatie is nodig voor de handel, maar het is minstens even belangrijk dat elke lidstaat dezelfde minimumnormen voor uitstoot toepast. Op die manier worden voordelen voor het milieu en de gezondheid verkregen.
De rapporteur vindt het niet nodig dat voor persoonlijk gebruik gebouwde vaartuigen onder deze richtlijn vallen, omdat de harmonisatie van de markt daarmee niet gediend is. Deze motivering met betrekking tot de markt klopt natuurlijk. De andere kant van de richtlijn, waarin het welzijn van de mensen aan de orde is, wordt dan bijvoorbeeld niet geëerbiedigd als iemand in de buurt woont van waar dergelijke zelfgebouwde boten varen en als de lawaaigrenzen mogen worden overschreden.
Het is ook ten minste twijfelachtig of er inderdaad verschillende grenswaarden voor lawaai en uitstoot moeten worden toegepast, afhankelijk van het feit of een boot is bedoeld voor binnenwateren of voor op zee. Ten eerste zijn de betrokken amendementen van de door mij gewaardeerde collega's Schleicher, Flemming, Wieland, Müller en Langen niet geschikt voor de praktijk, waarin hetzelfde vaartuig vaak van het ene water naar het andere wordt vervoerd, ofwel over de weg of door ermee via kanalen van het ene water naar het andere te varen. Dat heb ik zelf ook vaak gedaan, want ik ben een enthousiaste bootliefhebber. Ten tweede past het slecht bij de gedachte van de harmonisatie van de markt. Als amendement 13 wordt aangenomen, moet men al bij het bouwen weten of een boot gebruikt gaat worden in zoet of in zout water.
Ten derde is de toestand van het milieu in de zeegebieden van de Gemeenschap al zo slecht dat het argument van de kwetsbaarheid van binnenwateren niet opgaat. Omgekeerd zeggen deze collega's namelijk dat men in zeegebieden gerust wel iets meer mag rondracen - ga gerust je gang! Helaas is dat niet het geval.
In het verslag staat dat de nationale overheden voor kwetsbare wateren bepalingen kunnen uitvaardigen die strenger zijn dan deze richtlijn, en dat is naar mijn mening de juiste methode. Nu al heeft men bijvoorbeeld in mijn land op lokaal niveau het gebruik van motorvaartuigen kunnen verbieden in bepaalde meren waarvan men vindt dat ze extra beschermd moeten worden.
Er zijn meer dan 182.000 meren in Finland. Van de honderd grote meren in Europa bevindt zich de helft in Finland. Er zijn 647 rivieren. Finland heeft een kustlijn van 314.000 km ofwel acht maal de omtrek van de wereld. Die natuur is voor Finland een rijkdom waar wij altijd al goed voor gezorgd hebben en daarom is het niet nodig met een richtlijn strengere grenswaarden op te stellen voor deze watergebieden dan voor andere gebieden. Daarentegen moet de Commissie worden aangespoord snel voorstellen te doen waarmee de grenswaarden die voor alle watergebieden hetzelfde zijn en waarover nu een besluit moet worden genomen, worden verscherpt.

Arvidsson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag verdergaan waar de vorige spreker is gestopt. In Zweden en Finland zijn er aanzienlijk meer meren dan in alle ander lidstaten van de Unie tezamen. Uit deze meren wordt vaak drinkwater geput, of het zijn zeer kwetsbare natuurgebieden, bijvoorbeeld broedplaatsen voor vogels. Voor kwetsbare meren gelden tegenwoordig milieueisen die het bootverkeer beperken, zoals een vaarverbod in bepaalde gebieden in de broedtijd.
In Zweden en Finland is het ook normaal om een meer op te gaan met een boot die geschikt is voor de kustvaart. Het is goed dat er ook hoge milieueisen aan pleziervaartuigen worden gesteld, zoals in deze richtlijn gebeurt. Wij Zweden, en mijn collega's uit Finland, maken ons echter zorgen over het feit dat deze ontwerprichtlijn hogere milieueisen aan pleziervaartuigen voor de binnenvaart dan aan die voor de kustvaart mogelijk maakt. In onze landen is deze EU-wetgeving niet toepasbaar. Zij is ontworpen door mensen die niet luisteren en niet op de hoogte zijn van de huidige situatie in de Noordse lidstaten met hun duizenden meren.
Met een aparte milieunorm voor binnenvaartboten komt de eigenlijke basis voor de ontwerprichtlijn, de gemeenschappelijke markt, te vervallen. Bovendien hebben wij momenteel niet de mogelijkheid een hogere milieunorm te bereiken voor pleziervaartuigen in de binnenvaart. Als gevolg hiervan zal men afzien van de aanschaf van moderne, uit milieuoogpunt betere, bootmotoren. Dit voorstel lijkt op papier goed, maar levert slechte resultaten op, slechte resultaten voor het milieu.
Ik zou graag willen dat in de toekomst de eisen voor de milieunorm voor motoren van pleziervaartuigen werden verhoogd, mits er realistische specificaties komen. Bovendien moet de overgangsperiode aangepast worden aan de tijd die nodig is voor het ontwikkelen van een nieuwe motortechniek. Omdat dergelijke amendementen niet zijn ingediend, mag de Commissie terugkomen met nieuwe milieueisen bij een latere herziening van deze richtlijn.
Boten liggen vaak voor anker, maar ook het milieubeleid moet verankerd zijn. Het moet verankerd zijn in de werkelijkheid. Als dat niet het geval is, komt het milieubeleid in een onrustig vaarwater terecht en raakt het verzeild tussen verborgen klippen. Dan wordt het milieu uiteindelijk de dupe.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, deze richtlijn heeft betrekking op uitlaatgassen en geluidsemissies van benzine- en dieselmotoren in pleziervaartuigen. Deze voorschriften gelden eveneens voor auto's, maar dat wil nog lang niet zeggen dat de auto's die aan deze voorschriften voldoen overal mogen rijden.
Op dit moment zijn er bijvoorbeeld regelingen die erin voorzien dat het aantal boten op meren tot 100 of zelfs 2 beperkt is. De mogelijkheid bestaat om pleziervaartuigen helemaal te verbieden op meren, of ze slechts op bepaalde uren van de dag te laten varen. Deze richtlijn omvat allerminst het recht om te allen tijde, onder alle mogelijke omstandigheden met een sportboot op alle meren te varen. Hierin is alleen vastgelegd dat de vrije handel met boten is toegestaan, dat ze worden toegelaten en dat er op de toegestane wateren mee gevaren mag worden.
Iedereen in de Europese Unie kan zich vinden in het beginsel van harmonisering, maar alleen als er minimumnormen worden vastgesteld waarmee deze technische producten ook daadwerkelijk kunnen worden gebruikt. Zoals u weet hecht het Parlement - en met name de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie - de allergrootste waarde aan het beginsel van wederzijdse erkenning. Mijn inziens wordt door deze richtlijn de toelating van boten mogelijk gemaakt.
Het is naar onze mening zeer positief dat de algemene normen in de Europese Unie op een hoger plan worden getild. Dat zou ertoe leiden dat er een automatisme op de markt komt en dat er bij hogere normen meer boten op de wateren in de lidstaten mogen varen. Als de normen zeer laag zijn zullen de lidstaten zich zeer goed zelf kunnen redden en het varen met pleziervaartuigen op bepaalde meren namelijk verbieden of tijdelijk beperken. Zo zullen zij de boten bijvoorbeeld alleen in mei of juni laten varen.
Wat dit betreft is er dus voldoende speelruimte. Met name in het licht hiervan is het met betrekking tot het vaarbewijs noodzakelijk tijdens de vaarlessen op problemen met betrekking tot het milieu, het lawaai en de uitlaatgassen te wijzen. Hiervoor bestaan talrijke voorschriften die binnen de landen uiteraard zeer belangrijk zijn. Wij moeten in de gaten houden hoe deze richtlijn zich in de toekomst ontwikkeld, omdat het in ons aller belang is - en daarover zal iedereen in het Parlement het eens zijn - dat er zo goed, streng en duurzaam mogelijke voorschriften zijn. Ook voor degenen die met deze boten varen is het belangrijk dat ze goede boten hebben. De overstap naar een moderne generatie boten is absoluut in het belang van iedereen.

De Voorzitter.
 Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het debat over de mondelinge vraag (B5-0491/02) aan de Commissie, namens de Fractie van de Europese Volkspartij en de Europese Democraten, over de bijwerking van het merkenrecht.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, eerst wil ik uitdrukking geven aan mijn teleurstelling dat degenen die de vraag hebben geformuleerd niet aanwezig zijn. Ik zal de vraag desalniettemin beantwoorden, zowel voor de goede orde als voor degenen die wellicht geïnteresseerd zijn in het antwoord van de Commissie.
Om te beginnen bedank ik de afgevaardigden van het Parlement voor de belangstelling die zij hebben getoond voor dit belangrijke vraagstuk, de uitputting van het merkenrecht, hetzij op mondiale schaal, dan wel alleen in Europa.
Zoals de afgevaardigden zich wellicht herinneren van onze vorige discussie die bijna een jaar geleden plaatsvond - op 2 oktober 2001 - heeft de Commissie zich verplicht aan het eind van dit jaar aan het Parlement verslag uit te brengen over dit onderwerp.
Zoals ik tijdens de vorige discussie heb gesteld, ben ik niet van zins vraagstukken die de Commissie al bestudeerd heeft opnieuw in onderzoek te nemen. Bovendien heb ik tijdens de bewuste vergadering van vorig jaar uitgelegd dat de Commissie haar besluit geen voorstel tot wijziging van de huidige uitputtingsregels binnen de EU in te dienen, alleen zou heroverwegen als nieuwe ontwikkelingen daar aanleiding toe geven. Dergelijke ontwikkelingen hebben zich tot op heden niet voorgedaan.
Nu wil ik iets aanstippen dat meer betrekking heeft op de kwesties die zijn opgeworpen door de afgevaardigden die de vraag hebben gesteld. Vorig jaar heb ik gezegd dat de Commissie zich zou beperken tot onderzoek naar gevallen van mogelijk misbruik van merkenrechten, en in het bijzonder, maar niet uitsluitend, naar mededingingsaspecten.
Ik zou de afgevaardigden duidelijk willen maken dat de Commissie volledig in overeenstemming heeft gehandeld met de toezeggingen die ik op 2 oktober vorig jaar heb gedaan.
Daar wil ik aan toevoegen dat mijn diensten in juli van dit jaar vragenlijsten hebben opgestuurd naar meer dan zestig bedrijven en organisaties. Voor een groot deel waren dat kleine en middelgrote ondernemingen, waaronder parallelhandelaren en houders van handelsmerken. Die lopen de meeste risico's door beperkende bepalingen in verband met misbruik betreffende de verkoop in de Gemeenschap van goederen waarop een handelsmerk rust.
Met de resultaten van dit onderzoek en van voortdurend overleg met andere diensten van de Commissie - met name onze collega's van het directoraat-generaal Mededinging - moet wij een duidelijk beeld kunnen krijgen van de mate waarin rechtenhouders misbruik maken van merkenrechten om de legale handel te smoren. Zoals tijdens onze vorige vergadering werd beloofd zal dat verslag aan het einde van het jaar aan het Parlement worden overhandigd.
Hiermee is de vraag beantwoord. Ik hoor graag wat de afgevaardigden erover te zeggen hebben.

Mayer, Hans-Peter (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik mij ervoor verontschuldigen dat ik een beetje te laat ben. De auto die mij zou komen ophalen was een half uur later dan was afgesproken. Daarom heb ik de toespraak helaas slechts gedeeltelijk gehoord. De kern heb ik evenwel meegekregen. Mijnheer de commissaris, de parlementaire commissie en ook het Parlement hebben deze besluiten niet lichtzinnig of als een aardigheidje opgevat. Wij zijn echter van mening dat het NERA-onderzoek, waarop u zich baseert, niet voldoende tegemoetkomt aan de eisen die wij eigenlijk aan dergelijke besluiten willen stellen. Dat wil zeggen, wij zijn ervan uit gegaan dat dit dingen zijn die tot het dagelijks leven behoren en die iedere man of vrouw, met name in de armere lagen van de bevolking, koopt. Het gaat bijvoorbeeld om spijkerbroeken, overhemden, poloshirts, gymschoenen enzovoort die buiten de EU door dezelfde fabrikanten van merkartikelen met dezelfde kwaliteit maar voor de helft van de prijs of nog goedkoper worden aangeboden. Er is geen NERA-onderzoek nodig om dat vast te kunnen stellen. Dat is een van de redenen.
De tweede reden is dat het merkenrecht volgens ons niet bedoeld is voor een afscherming van de markt, voor het toestaan van uiteenlopende prijssystemen binnen en buiten de EU. Dit is vooral niet bedoeld om binnen de EU hogere en buiten de EU lagere prijzen te hebben. Dat is volgens ons veel meer een kwestie van concurrentie op de markt en niet het merkenrecht. Het merkenrecht heeft tot doel de fabrikant, het merk en het product te benoemen, vast te leggen, duidelijk in een bepaalde categorie onder te brengen en de merkhouder bepaalde rechten te verlenen. Deze rechten moeten behouden blijven en die zullen wij tot het uiterste verdedigen.
De uitputting is evenwel een geheel andere en op zichzelf staande kwestie. In Duitsland kenden we ongeveer 100 jaar, sinds het bestaan van merken de internationale uitputting. Met deze internationale uitputting heeft Duitsland het economisch wonder, de volledige groei en alles wat daarmee samenhangt kunnen verwezenlijken. Het Europese merkenrecht bestaat nu vijf jaar en sinds die tijd kennen wij het dubbele prijzensysteem en is het merkenrecht voor de fabrikanten het belangrijkste recht geworden. Met het merkenrecht is het immers veel makkelijker om een proces te voeren dan met de andere rechten, die eigenlijk betrekking hebben op het product, met name het ontwerp-, patent- en auteursrecht en dergelijke. Hierbij is de bewijsvoering aanzienlijk lastiger. Dat is de enige reden. Nu mag het evenwel niet zo zijn dat het merkenrecht sterker is dan het concurrentierecht. Daarom hebben wij deze vragen gesteld. En daarom hebben wij u als Commissie verzocht zich niet op een NERA-onderzoek te baseren, maar een eigen onderzoek met betrekking tot deze kwesties in te stellen en zelf antwoord te geven.
Tot slot is er nog een andere kwestie, een kwestie die zich al stelt sinds de toenmalige discussie over het merkenrecht: hoe zit het met de handel via internet? Internet moet er immers zijn en wordt door ons ook gestimuleerd. Als iemand buiten de EU goederen koopt en de handelaar die naar de EU stuurt, druist dat in tegen de regels van het merkenrecht. Dat kan ook niet in de geest van het merkenrecht zijn. Wij vragen de Commissie derhalve nogmaals een eigen onderzoek in te stellen naar dit kleine aantal punten en het Parlement daarover verslag uit te brengen. De Commissie moet zich niet op een NERA-onderzoek baseren waarin volgens ons deze problemen niet worden behandeld.

Fourtou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, hoewel ik met het verslag van de heer Mayer ingestemd heb, ben ik enigszins verbaasd over de vraag die hij aan de Commissie heeft gesteld, aangezien de termijn voor het verrichten van die studies nog niet verstreken was. Er is echter nog wat belangrijkers. Ik ben er namelijk van overtuigd dat er een reëel gevaar bestaat dat de overgang van het stelsel van communautaire uitputting van merkenrechten naar het stelsel van internationale uitputting economisch gezien rampzalig en juridisch gezien onhandig zal blijken te zijn. Noch uit de NERA-studie noch uit de studie van de Economist Intelligence Unit is gebleken dat het stelsel van internationale uitputting op termijn een significant effect heeft op de consumentenprijzen.
De consument zal geen baat hebben bij een dergelijke overgang, zoals ook blijkt uit een artikel in de Evening Standard van 4 september jongstleden, waarin gemeld wordt dat Tesco, een erkend pleitbezorger van het stelsel van internationale uitputting van merkenrechten, de consument niet heeft laten profiteren van een substantiële prijsverlaging die in het kader van parallelimport gerealiseerd is.
Kiezen we voor het beginsel van internationale uitputting, dan zullen we bovendien niet alleen de richtlijn uit 1988 moeten wijzigen, maar ook de verordening uit 1993 tot instelling van het communautaire merkenrecht, waarin het beginsel van communautaire uitputting is vastgelegd. Het kan immers niet zo zijn dat de regel van internationale uitputting wel geldt voor het nationale merkenrecht en niet voor het communautaire merkenrecht. Dat zou zeker leiden tot het verdwijnen van de nationale merken waaraan de lidstaten zozeer gehecht zijn en die de ondernemingen, met name in het midden- en kleinbedrijf, nodig hebben in die gevallen waarin ze bescherming op het gehele grondgebied van de Unie niet nodig en te kostbaar achten.
In de huidige context van snel toenemende globalisering is het meer dan ooit nodig de economische belangen van de Europese Unie veilig te stellen via verdergaande integratie van de eenheidsmarkt en optimale benutting van onze creativiteit. Noch de Verenigde Staten noch Japan kennen een stelsel van internationale uitputting van merkenrechten. Zou de Europese Unie eenzijdig besluiten op dit juridische stelsel over te gaan, dan leidt dat tot een verstoring van de concurrentieverhoudingen tussen de Unie en derde landen. Bescherming van het merk is van wezenlijk belang voor de Europese economie en voor de veiligheid van de consument. Het merk vormt een garantie voor de authenticiteit en de kwaliteit van een product. Bovendien biedt het huidige stelsel meer bescherming tegen namaak. Wij mogen namelijk niet vergeten dat met parallelimport grote risico's verbonden zijn, aangezien daarvoor gebruik wordt gemaakt van dezelfde kanalen als voor illegale en namaakproducten.
De heer Mayer heeft een vraag gesteld, maar ik stel mezelf een andere vraag, een vraag die me van cruciaal belang lijkt: waarom heeft de Europese Unie het protocol van Madrid nog niet ondertekend, waarin een geïntegreerd, doeltreffend, alomvattend en transparant kader voor de bescherming van merken geboden wordt? Ik roep de Europese Unie dan ook op dat protocol te ondertekenen.

Berenguer Fuster (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de vraagstellende fractie, en met name de heer Mayer, feliciteren met deze bijzonder opportune vraag. Tevens dank ik de Commissie voor haar antwoord.
Ofschoon de termijn die het Europees Parlement in zijn resolutie van vorig jaar heeft vastgesteld nog niet is verstreken, hebben wij, afgevaardigden, de plicht om toezicht uit te oefenen op de naleving van de resolutie, de nodige informatie in te winnen en het debat voort te zetten.
Vorig jaar heeft het debat over het verslag-Mayer - net zoals de bijdragen die de vorige sprekers hier vandaag hebben geleverd - ons geleerd hoe moeilijk het is om over deze delicate kwestie een compromis te bereiken dat in zowel het Parlement als de maatschappij op een ruime meerderheid kan rekenen.
Ik geloof dat het probleem niet zozeer gezocht moet worden in de merkenrichtlijn dan wel in de interpretatie die in het Silhouette-arrest aan artikel 7 van de desbetreffende richtlijn wordt gegeven. Voordat dit arrest bestond, was het beginsel van internationale uitputting van merken in verschillende landen bij wet - zoals in Zweden - of bij jurisprudentie - zoals in Spanje - geoorloofd. Sinds het voornoemde arrest geldt daarvoor echter een absoluut verbod.
Ondanks het onmiskenbare belangenconflict is het van wezenlijk belang dat wij prioriteit verlenen aan de belangen van de consument. Het is dan ook ondenkbaar dat de Europese consumenten ten gevolge van een extensieve interpretatie van het merkenrecht, die verder reikt dan het beginsel van vaststelling van oorsprong, geen producten tegen lagere prijzen zouden kunnen aanschaffen.
In tegenstelling tot hetgeen in bepaalde verslagen wordt beweerd, biedt de toepassing van de in het Verdrag genoemde mededingingsregels geen uitkomst voor dit probleem, eenvoudigweg omdat het beginsel van misbruik van een dominante positie slechts van toepassing is op wie een dominante positie uitoefent in een welbepaalde, relevante markt. Wij weten allemaal hoe moeilijk het is om in het kader van dit soort merkproducten een merk te vinden dat als dominant kan worden aangemerkt.
Tot dusver heeft de Commissie - wij wachten op de verslagen waarom zij heeft verzocht - het verslag-Nera als referentiepunt genomen. Daarin werd de zekerheid gegeven dat de invoering van het beginsel van internationale uitputting slechts een prijsverschil van 2% zou veroorzaken. Ik ga niet akkoord met deze conclusie. Ofschoon persoonlijke ervaringen niet veel waard zijn, kan ik hier een eindeloos aantal voorbeelden geven waaruit blijkt dat producten die in andere landen of in mijn eigen land ten tijde van de internationale uitputting tegen zeer redelijke prijzen konden worden verkocht sinds het Silhouette-arrest uitsluitend te vinden zijn in officiële distributienetwerken en bovendien heel wat duurder zijn.
Behalve met het verslag-Nera is de Commissie wellicht ook bekend met het werk van de Zweedse mededingingsautoriteit, wier bevindingen lijnrecht indruisen tegen de conclusies van het verslag-Nera en het hier vandaag door mevrouw Fourtou verdedigde standpunt.
Daarom denk ik dat het moment is aangebroken om de Commissie te verzoeken het verslag voor te leggen waarop het Europees Parlement reeds eerder heeft aangedrongen. Ik denk dat wij in het kader daarvan de gelegenheid zullen hebben om opnieuw op dit debat in te gaan.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou commissaris Bolkestein de laatste vergaderperiode van het Parlement in herinnering willen roepen toen wij over verkoopbevordering hebben gediscussieerd. Misschien weet hij nog dat ik hem gecomplimenteerd heb met een artikel in een dagblad waarin hij zich lovend uitliet over het Parlement dat redding had gebracht voor de interne markt.
Het stelt dan ook enigszins teleur dat hij hier nu, in de daarop volgende vergaderperiode, zo'n schuchtere houding aanneemt ten aanzien van dit voor de interne markt zo belangwekkende vraagstuk. In dit geval gaat het niet over de interne Europese markt, maar over mondiale markten en over de vrijheid van consumenten om te kunnen profiteren van lagere prijzen voor identieke goederen die volstrekt legaal buiten de Europese Unie op de markt worden gebracht en vervolgens worden geïmporteerd.
Ik wil hem eraan herinneren - een punt dat hij in zijn antwoord zorgvuldig heeft vermeden - dat we het hier hebben over een archaïsch stukje wetgeving. Het is waar dat de richtlijn inzake handelsmerken in zijn oorspronkelijke vorm is ingevoerd om handelsmerken te beschermen en om consumenten de zekerheid te geven dat ze weten wat ze kopen, maar later, in zaken voor het Hof van Justitie, is de richtlijn opgerekt tot een middel waarmee eigenaars van handelsmerken feitelijk hun merk kunnen beschermen, of naar alle waarschijnlijkheid zowel hun merk en hun goedgekeurde distributiesystemen kunnen beschermen door in hoofdzaak de prijzen kunstmatig hoger te houden.
Hij vroeg ons terecht te zeggen wat er is veranderd. Ik zal hem vertellen wat er is veranderd. Het eerste is dat de consumenten steeds bozer worden over wat zij beschouwen als het onvermogen om op te treden in overeenstemming met wat een fundamenteel recht behoort te zijn. Die onvrede bij de consument is terecht aangehaald door zijn collega, de heer Monti, toen er een complete en totale hervorming van de wetgeving inzake verkoop en onderhoud van gemotoriseerde voertuigen plaatsvond. Die heeft ertoe geleid dat door heel de Europese Unie het distributiesysteem is opengegooid. In feite zal de grensoverschrijdende handel in voertuigen hierdoor aanzienlijk vrijer verlopen dan vroeger en de prijzen, die van markt tot markt verschillen, zullen onmiskenbaar naar elkaar toegroeien.
Waarom zou het dus in dit geval ander moeten zijn? Ik verschil hierover van mening met mijn collega, mevrouw Fourtou. Het gaat hier niet zozeer om de namaak van producten op zich of andere kwesties omtrent piraterij, als wel om de bestaansreden van zoveel namaakmerken. Die is ongetwijfeld gelegen in de prijzen van merkartikelen die door menig consument te hoog worden bevonden. We kunnen in dat verband spreken van een cirkelredenering. Ik hoop dat hij in het verslag van juli waartoe hij opdracht heeft gegeven de feiten beschikbaar stelt en dat het hem lukt de door ons verlangde termijn van eind december te halen. Dit zou zodanig moeten gebeuren dat wij in staat zijn te komen met een verantwoord en evenwichtig standpunt, waarbij niet gekeken wordt naar het verleden maar naar alle bewijzen, ten voordele van de consumenten. Wij moeten samen met de commissaris de inspanningen voor de totstandbrenging van een echte interne markt voor consumenten voortzetten.
Ik hoop dat hij vanavond blijk zal geven van bereidheid om zijn te voorzichtige aanpak te laten varen en zich aan zal sluiten bij ons pleidooi voor een beter resultaat ten behoeve van de consumenten in heel Europa.

Bolkestein
Ik wil alle afgevaardigden die hun licht over dit onderwerp hebben laten schijnen, hartelijk bedanken.
Ik zal eerst reageren op de woorden van mijnheer Harbour, die zoals gebruikelijk op welbespraakte wijze bij de Commissie een lans breekt voor internationale uitputting. In zijn slotopmerkingen geeft hij te kennen dat de Commissie, en deze commissaris in het bijzonder, erop toe moet zien dat de consumenten de privileges krijgen waar zij recht op hebben teneinde een echte interne markt te laten ontstaan. Ik wil mijnheer Harbour erop wijzen dat die interne markt er al is en dat die markt beperkt is tot de grenzen van de Europese Unie. De interne markt heeft geen mondiale reikwijdte.
De Commissie is er zich van bewust dat consumenten baat hebben bij lagere prijzen. Dat moge duidelijk zijn. De Commissie hecht er veel belang aan dat consumenten kunnen profiteren van zo laag mogelijke prijzen. Het gaat in deze kwestie echter niet alleen maar om de consumenten. Ook voor andere partijen staan er belangen op het spel, zoals producenten en houders van handelsmerken. Net zoals consumenten recht hebben op een lage, economisch haalbare prijsstelling hebben producenten van merkartikelen recht op bescherming van hun handelsmerken, zij het niet onbeperkt. Daarin schuilt de motivatie voor de regel van uitputting in de Europese Unie. Het staat buiten kijf dat er een evenwicht moet zijn tussen aan de ene kant de belangen van consumenten en aan de andere kant de belangen van producenten. De Commissie blijft op het standpunt staan dat de Europese uitputting voor dat evenwicht zorgt. Overigens is dat standpunt van de Commissie niet meer verschoven sinds wij deze kwestie 12 maanden geleden voor het laatst hebben besproken.
De excuses van de heer Mayer zijn acceptabel. Dat geldt echter niet voor zijn bewering dat de NERA-studie benedenmaats is. In de NERA-studie, vanwege haar beschikbaarheid welbekend, wordt gesteld dat de overgang van communautaire naar internationale uitputting een verwaarloosbaar effect op de prijzen zou hebben. Het is de heer Mayer wellicht bekend dat er in zijn land, Duitsland, ooit sprake was van een systeem van internationale uitputting. Vanwege het in Duitsland ter wille van de Europese Unie aanvaarde beleid vond er een overgang plaats van internationale op communautaire uitputting. Vervolgens werd gesteld dat de producenten van bepaalde luxe goederen hun prijzen moesten verhogen, waarop wij prompt van hen te horen kregen dat zij hun prijzen feitelijk hadden verlaagd. In dit specifieke geval zorgde internationale uitputting dus niet voor lagere prijzen dan communautaire uitputting, integendeel zelfs.
De heer Mayer denkt wellicht aan de onderzoeken die twee jaar geleden zijn uitgevoerd door de Britse en Zweedse regering. Uit deze op zichzelf belangwekkende onderzoeken bleek dat er grote prijsverschillen bestaan tussen de verschillende Europese lidstaten. Het meest in het oog springende gegeven was dat de prijzen van elektronica in Zweden 40 procent hoger zijn dan in Duitsland. Los van de Oostzee zijn dat toch praktisch buurlanden van elkaar. Een prijsverschil van 40 procent betekent dat de interne markt niet naar behoren werkt. Als dat wel het geval zou zijn, zouden de prijzen namelijk gekoppeld zijn aan de objectieve kosten: kosten van vervoer, distributie, enzovoort. Dat prijsverschil van 40 procent betekent dus dat nog andere factoren een rol spelen. Dit verschil is meer dan waarmee rekening wordt gehouden en waarvan sprake is in vergelijkingen tussen internationale en communautaire uitputting. Ik vrees dan ook dat er uit de onderzoeken die de Commissie bekend zijn - de NERA-studie is in opdracht van de Commissie zelf uitgevoerd - geen steun valt af te leiden voor het standpunt dat internationale uitputting tot lagere prijzen leidt, nog afgezien van het feit dat, zoals ik al eerder zei, de houders van handelsmerken recht hebben op een adequate bescherming, die weliswaar niet van onbeperkte, maar toch wel van substantiële aard moet zijn.
Ik ben mevrouw Fourtou zeer erkentelijk dat zij het NERA-onderzoek ondersteunt. Zij heeft enkele woorden gewijd aan de Verenigde Staten en Japan. Ik stel voor dat de Commissie zich achter haar standpunt schaart. Ten aanzien van haar vraag over het Protocol van Madrid kan ik haar vertellen dat de Raad zich hierover buigt. De Commissie kan niet anders doen dan afwachten totdat de Raad een positief besluit op dit vlak heeft genomen.
Nogmaals, in het verslag worden vraagstukken behandeld in verband met misbruik van handelsmerken. Zoals reeds gezegd, heeft de Commissie zestig brieven verstuurd naar bedrijven en wettelijke organen waarin verzocht wordt bewijzen te leveren voor gevallen van misbruik van merkenrechten. Wij hebben nog niet alle antwoorden ontvangen maar naar verwachting zal alles eind september binnen zijn. Aansluitend zullen we alle respons onderzoeken. De antwoorden zullen worden opgenomen in het verslag dat eind december afgerond moet zijn. Bij deze wil ik bevestigen dat het Parlement dit verslag eind december tegemoet kan zien.
Ik zou ter afronding willen benadrukken dat de Commissie zich in deze kwestie openstelt voor andere ideeën. Alleen ideeënloze mensen veranderen nooit van idee. De Commissie zit boordevol ideeën en staat open voor andere opvattingen. Wij zijn altijd bereid zaken in heroverweging te nemen. Het probleem is, zoals ik vorig jaar al zei, dat er nog geen definitief bewijs op tafel ligt dat het voordelig is de voorkeur te geven aan internationale uitputting boven communautaire uitputting. Ik geloof niet dat de Commissie haar beleid moet wijzigen zonder over duidelijk bewijs hieromtrent te beschikken.
Met deze opmerkingen wil ik mijn antwoord afsluiten ter afronding van dit debat. Nogmaals, een verslag over deze kwestie zal eind december beschikbaar zijn. Ik kijk uit naar een verdere gedachtewisseling met het Parlement zodra dat verslag onder de aandacht van dit Huis is gebracht.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt om 22.35 uur gesloten)

Lund en Thorning-Schmidt (PSE)
De Deense sociaal-democraten in het Europees Parlement stemmen voor het verslag-Santini (A5-0312/2002). Wij vinden het een goede zaak dat de EU minimumnormen vaststelt voor rechtsbijstand, enzovoort. Wij merken echter op dat de richtlijn gebaseerd is op hoofdstuk IV van het EU-Verdrag. Dit hoofdstuk geldt niet voor Denemarken wegens de uitzondering die via Protocol aan Denemarken is toegestaan.

