Follow-up van de nationale actieplannen voor energie-efficiëntie: een eerste beoordeling (korte presentatie) 
De Voorzitter
U zult wel gemerkt hebben dat de verlichting in de zaal wat is gedimd. Ik neem aan dat dit is gedaan om energie te besparen.
Dat komt ook gelegen want aan de orde is het verslag van András Gyürk, namens de Commissie industrie, onderzoek en energie, over de follow-up van de nationale actieplannen voor energie-efficiëntie: een eerste beoordeling.
András Gyürk
Dank u voor het woord, mijnheer de Voorzitter. Mijnheer de commissaris, de gascrisis van januari heeft in elk geval één positief gevolg gehad: ze heeft in elke lidstaat de dialoog over het energiebeleid een impuls gegeven.
Evenzo is er hier in het Europees Parlement veel discussie geweest over allerlei alternatieve transportroutes, de uitbreiding van opslagcapaciteiten en de rol die kernenergie in de toekomst moet vervullen. We hebben echter ten onrechte nauwelijks aandacht besteed aan energie-efficiëntie. Ik ben buitengewoon verheugd dat met het verslag over de nationale actieplannen voor energie-efficiëntie dit onderwerp de afgelopen paar weken op de agenda heeft gestaan.
Energie-efficiëntie is zo belangrijk omdat het ons in staat stelt om sneller dan langs welke andere weg dan ook, tastbare resultaten te boeken. Zoals de commissaris voor energie, de heer Andris Piebalgs, onlangs heeft aangegeven, zouden Europese maatregelen met betrekking tot de uit-stand van apparaten de stand-by-verliezen kunnen terugdringen met het equivalent van het jaarlijkse energieverbruik van Hongarije.
We kunnen niet genoeg benadrukken dat energie-efficiëntie misschien zelfs alle problemen op het gebied van energiebeleid kan helpen oplossen. Allereerst zou het de Europese energieafhankelijkheid van derde landen kunnen helpen beperken. Bovendien zou energie-efficiëntie ook een heilzame invloed kunnen hebben op het concurrentievermogen van de Europese industrie en het milieu kunnen ontlasten. En laten we niet vergeten dat verbetering van de energie-efficiëntie ook de lasten voor de meest kwetsbare gebruikers zou kunnen verlichten.
Uiteraard lopen de omstandigheden en mogelijkheden van de lidstaten sterk uiteen, evenals hun wetgevingsinitiatieven. Daarom staan wij achter de EU-richtlijn van 2006 waarin maatregelen worden voorgesteld aan de hand waarvan de lidstaten in hun nationale actieplannen kunnen samenvatten welke maatregelen zij plannen ter verbetering van de energie-efficiëntie.
In het huidige verslag hebben we gepoogd algemene conclusies te trekken met betrekking tot voornoemde actieplannen. Tegelijkertijd hebben wij geprobeerd te bepalen welke stappen op het vlak van EU-wetgeving er in de toekomst nodig zijn. Ik wil graag een aantal kernpunten van het verslag onder de aandacht brengen.
In de eerste plaats dringen we er in het verslag bij de Commissie op aan om strenger op te treden tegen verdere vertragingen bij het opstellen van nationale actieplannen voor energie-efficiëntie. Dit maal moet grondig worden bekeken of de lidstaten hun plannen vergezeld doen gaan met praktische maatregelen. Een belangrijke tekortkoming van verscheidene nationale actieplannen is dat ze weinig overeenkomst vertonen met het beleid van hun regeringen.
In de tweede plaats moet er zowel op nationaal als op communautair niveau meer geld worden uitgetrokken voor de verbetering van de energie-efficiëntie. Als gevolg van de financiële crisis kunnen maar heel weinig Europese burgers het zich veroorloven om in energie-efficiëntie te investeren. Daarom moeten bestaande projecten om energie-efficiëntie te stimuleren dringend worden uitgebreid. Dit brengt ons bij de volgende financiële vooruitzichten voor zeven jaar. Daarin moet energie-efficiëntie meer nadruk krijgen. Belastingvoordelen kunnen eveneens bijdragen aan substantiële verbeteringen.
In de derde plaats is er in de EU nog steeds behoefte aan wetgeving op het gebied van energie-efficiëntie. De aanbevelingen van de Europese Commissie hebben mijns inziens de juiste richting gewezen op dit gebied. Zo zou een strengere wetgeving voor het energieverbruik van gebouwen aanzienlijke besparingen kunnen opleveren.
In de vierde plaats moeten nationale regeringen een pioniersrol op zich nemen bij de ontwikkeling van energie-efficiënte oplossingen. Deze inspanningen moeten gepaard gaan met uitvoerige voorlichtingscampagnes. Consumenten zijn pas bereid om in hun energie-efficiëntie te investeren als ze zich ten volle bewust zijn van de baat die ze erbij hebben.
Ten slotte wil ik graag nog een gedachte met u delen. Ik ben er stellig van overtuigd dat energie-efficiëntie ook in tijden van recessie niet als tweederangs streven mag worden beschouwd. Daar komt bij dat programma's voor energie-efficiëntie in Europa honderdduizenden banen kunnen scheppen. In een jaar van massaontslagen is dit aspect bepaald geen bijzaak.
Janez Potočnik
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat ik de kans krijg om in deze vergaderperiode van het Europees Parlement het woord te voeren over onder andere de beoordeling van de Commissie van de nationale actieplannen voor energie-efficiëntie (NEEAP's), die in de tweede strategische energiebeleidsevaluatie van november 2008 en de eerdere mededeling van de Commissie van januari 2008 werd gepresenteerd.
Deze lente zal in het NEEAP-document van de Commissie een meer gedetailleerde technische samenvatting van de beoordeling van de Commissie van de NEEAP's worden gepresenteerd.
Ik zou daarom van de gelegenheid gebruik willen maken om de rapporteur, de heer Gyürk, te bedanken voor zijn werk, alsook de Commissie industrie, onderzoek en energie (ITRE) voor haar waardevolle discussies en opmerkingen.
In de afgelopen jaren heeft de Commissie heel duidelijk gesteld dat energie-efficiëntie de eerste prioriteit is van het energiebeleid van de Europese Unie en een heel belangrijke steunpilaar om de streefdoelen voor 2020 te verwezenlijken. Nationale actieplannen voor energie-efficiëntie spelen een centrale rol in dit verband. De richtlijn betreffende energie-efficiëntie bij het eindgebruik en energiediensten verplicht zoals u weet de lidstaten om deze actieplannen voor te leggen en om te laten zien hoe ze hun nationale doelstellingen voor energie-efficiëntie in de praktijk willen verwezenlijken.
De oorspronkelijke termijn voor de indiening ervan door de lidstaten was 30 juni 2007 maar, zoals u weet, waren veel lidstaten helaas te laat. De laatste NEEAP's zijn pas in juni 2008 bij de Commissie gearriveerd.
Nu heeft de Commissie alle individuele beoordelingen afgerond en brieven gestuurd naar alle lidstaten met de resultaten van die beoordelingen. In aansluiting daarop heeft er een aantal bilaterale vergaderingen plaatsgevonden en een aantal lidstaten heeft verklaard dat ze ook zelf hun NEEAP's in de komende maanden zouden willen verbeteren. Zoals de leden van de commissie ITRE hebben opgemerkt, zijn de eerste nationale actieplannen voor energie-efficiëntie een hele nuttige exercitie gebleken. Sterker nog, veel lidstaten zijn voor het eerst met uitgebreide actieplannen voor energiebesparingen gekomen. Velen van hen hebben bevestigd dat ze de sectoroverschrijdende inspanning die als voorbereiding nodig was, erg nuttig hebben gevonden.
In het kader van de richtlijn inzake energiediensten hebben NEEAP's slechts een beperkte rol. Echter, de Commissie heeft in haar mededeling van november 2008 en in andere recente verklaringen de lidstaten altijd ertoe aangemoedigd om hun rol te vergroten.
De Commissie zal een nieuw EU-actieplan voor energiebesparingen voorbereiden waarmee de maatregelen van de Europese Unie versterkt en doelgerichter worden, zodat de lidstaten, het bedrijfsleven en de burgers van de Europese Unie op een financieel verantwoorde manier energie kunnen besparen.
In uw verslag verzoekt u de Commissie dringend een bindend streefdoel voor energiebesparingen voor te stellen. Het huidige doel voor energiebesparing van 20 procent primaire energie tot 2020 is een niet-bindend streefdoel, zoals u weet. De Commissie meent echter dat met het klimaat- en energiepakket, alsook met de voorstellen in de tweede strategische energiebeleidsevaluatie die 20 procent gehaald kan worden.
Het verslag van de heer Gyürk geeft ook terecht aan dat de financiële steun moeten worden verhoogd. De Commissie heeft erkend dat er financiële vraagstukken zijn met betrekking tot energiebesparing. Ik verwijs naar het Europees economisch herstelplan van 26 november 2008 en naar andere gecoördineerde inspanningen die gericht zijn op het helpen creëren van banen, vaak in kleine en middelgrote bedrijven, aangezien investeringen in energie-efficiëntie, en vooral in gebouwen, meestal renovatieprojecten op kleine schaal betreffen.
Tot besluit zou ik u er graag aan willen herinneren dat de Europese leiders zich tijdens de ambtstermijn van deze Commissie echt hebben ingezet voor de bevordering van energie-efficiëntie. Door investeringen in energie-efficiëntie en in aanverwante nieuwe technologieën te stimuleren wordt een essentiële bijdrage geleverd aan duurzame ontwikkeling evenals aan continue energievoorziening. Energie-efficiëntie heeft echter een grotere impact, een impact die veel verder gaat dan het energiebeleid. Ze heeft over het algemeen een positief effect op de economie van de Europese Unie: meer efficiëntie helpt nieuwe banen creëren, de economische groei stimuleren en het concurrentievermogen verbeteren. Zoals u terecht al zei is dit precies wat we in deze moeilijke en uitdagende tijden zouden moeten doen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 19 februari 2009 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Šarūnas Birutis  
Het is duidelijk dat de olieprijzen kelderen, maar als eenmaal de huidige economische crisis voorbij is, zullen de prijzen weer omhoog gaan. Ik wil er daarom op wijzen hoe belangrijk het is de energiebronnen en aanvoerroutes te diversifiëren, om de negatieve gevolgen van een mogelijke toekomstige oliecrisis te beperken.
De lidstaten van de EU, en in het bijzonder de "energie-eilanden" zijn in verschillende mate afhankelijk van de invoer van energie en bestaande infrastructuur. Is een gemeenschappelijke energiemarkt realistisch als bijvoorbeeld de Baltische staten, waaronder Litouwen, energie-eilanden zijn? Ook is het een acuut probleem dat Europa niet in staat is met één stem te spreken tot de belangrijkste energieleveranciers. Op papier scheppen we een ambitieus Europees energiebeleid, maar in de praktijk blijft bilateralisme de klok slaan. Geachte collega's, de politisering van de energiesector komt de stabiliteit niet ten goede. We kunnen en moeten proberen om de situatie te veranderen door middel van diversifiëring en solidariteit. We moeten de energie-infrastructuur voltooien met de ontbrekende schakels en een Europees coördinatiemechanisme opzetten om op dergelijke crises te reageren. Het is van wezenlijk belang dat de lidstaten die het meest afhankelijk zijn van energiebronnen ook over voldoende energiereserves beschikken. Daarbij moeten we niet alleen naar kortetermijnmaatregelen kijken voor energiezekerheid, maar ook de langetermijnperspectieven meenemen. Europa moet op zijn beurt zijn energiebronnen diversifiëren en de energiezekerheid verbeteren.
Cristian Silviu Buşoi  
Energie-efficiëntie is nu belangrijker dan ooit, omdat we ons geconfronteerd zien met grote uitdagingen bij de energiebevoorrading van de EU en omdat we nog consequentere inspanningen moeten leveren om de uitstoot van kooldioxide te verminderen. Ik ben ervoor het probleem van de energie-efficiëntie aan te pakken op een manier die coherent is met het ander EU-beleid, vooral het klimaat- en energiepakket en de noodzaak van diversificatie van energiebronnen.
Naar mijn sterke overtuiging moet de sector R&D gesteund worden, omdat deze een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verbeteren van de energie-efficiëntie. De Commissie en de lidstaten moeten meer steun geven aan projecten die gericht zijn op verbetering van de energie-efficiëntie, zoals investeringen in de energie-efficiëntie van openbaar vervoer, isolatie van gebouwen, enzovoort. Ik denk dat overheidsmiddelen meer in die richting moeten worden ingezet en niet in prijssubsidies voor brandstof, omdat dit soort projecten tegelijkertijd de consument helpen, die geconfronteerd wordt met stijgende energieprijzen.
Ik roep daarom de lidstaten op om effectieve en realistische actieplannen op te stellen, de burgers zoveel mogelijk informatie te geven over energie-efficiëntie en meer samen te werken door goede praktijken uit te wisselen. Ik roep de Commissie ook op nationale overheden te ondersteunen, met name op technisch gebied.
Daniel Petru Funeriu  
Energie-efficiëntie van gebouwen is vooral een ernstige zorg in landen met een nalatenschap van een groot aantal gebouwen van slechte kwaliteit die volgens de normen van het communistische tijdperk zijn gebouwd.
Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om de Commissie te vragen financiële instrumenten en effectieve procedures te ontwikkelen om de verwarmingssystemen in deze gebouwen te vernieuwen, in het kader van de doelstelling om de energie-efficiëntie in de EU tot 2020 met 20 procent te verbeteren.
Iosif Matula  
Energie-efficiëntie is een van de hoofddoelstellingen van de Europese Unie en het bereiken van deze doelstelling zal een belangrijke stap zijn op weg naar duurzame ontwikkeling. Daarom is er voor het bereiken van betere resultaten, naast inspanningen van de lidstaten voor een actiever beleid voor een efficiënter energieverbruik, ook coördinatie nodig op het niveau van de Gemeenschap.
Een van de manieren om energie te besparen is gebouwen te isoleren. Volgens onderzoek kan het energieverlies op het niveau van de Gemeenschap met in totaal ongeveer 27 procent worden verminderd, wat een verlaging van de kosten voor de consument met zich mee zou brengen.
Een van de problemen die plaatselijke gemeenschappen ondervinden bij het opzetten van projecten voor de renovatie van verwarmingssystemen in woningen wordt gevormd door de complexe aanvraagprocedure die ze daarbij moeten volgen. De maatregelen die in de toekomst genomen worden, moeten dan ook als uitgangspunt de vereenvoudiging van deze procedures hebben. De doelstelling van de verbetering van de energie-efficiëntie door het isoleren van gebouwen moet ook gericht zijn op achtergestelde sociale groepen. Dat versterkt het solidariteitsprincipe in Europa.
Anni Podimata  
Uit de met de eerste beoordeling van de nationale actieplannen opgedane ervaring blijkt duidelijk dat de omstandigheden in de EU nog niet zover gevorderd zijn dat steun kan worden gegeven aan maatregelen ter bevordering van energie-efficiëntie. Niet alleen werden de eerste nationale actieplannen voor energie-efficiëntie in een aantal lidstaten, waaronder Griekenland, met grote vertraging ingediend maar ze gingen bovendien gebukt onder ernstige tekortkomingen, met dien verstande dat de ambitieuze plannen niet gepaard gingen met duidelijk afgebakende, praktische voorstellen met toegevoegde waarde. Uit recente gegevens van de Commissie is echter gebleken dat de EU met de verwezenlijking van het doel van 20 procent energiebesparing ongeveer 400 Mtoe minder primaire energie zou gebruiken en de CO2-uitstoot met 860 Mt zou verminderen.
Bijgevolg is het kennelijk nog niet volledig tot ons doorgedrongen welke enorme mogelijkheden wij hebben met de bevordering van energie-efficiëntie, met name in een tijd van economische crisis als deze. Daarom moet de EU energie-efficiëntie onmiddellijk opnemen in al haar sectorale beleidsvormen, duidelijke voorstellen doen, ondersteunende maatregelen treffen en de communautaire steun hieraan verhogen. Energie-efficiëntie is een cruciaal vraagstuk na de uitvaardiging van het klimaatpakket en kan zorgen voor energiezekerheid, voor minder uitstoot van broeikasgassen en stimulering van de Europese economie.
