Stresstest voor de EU-banksector (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over:
mondelinge vraag van Corien Wortmann-Kool, Jean-Paul Gauzès en José Manuel García-Margallo y Marfil, namens de PPE-Fractie, aan de Commissie: Stresstest voor de banksector van de EU in 2011 (B7-0216/2011),
mondelinge vraag van Sharon Bowles, Sylvie Goulard, Dirk Sterckx, Carl Haglund en Olle Schmidt, namens de ALDE-Fractie, aan de Commissie: Stresstests voor de bankensector in de EU (B7-0219/2011), en
mondelinge vraag van Udo Bullmann, namens de S&D-Fractie, aan de Commissie: Stresstests voor de banksector van de EU in 2011 (B7-0309/2011).
Corien Wortmann-Kool
auteur. - Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) maakt zich zorgen over de Europese stresstest voor banken die in juni zal plaatsvinden, want de stresstest van vorig jaar was ongeloofwaardig en de gevolgen daarvan werden pijnlijk duidelijk, toen de Ierse banken die waren geslaagd voor de test kort daarna in grote problemen belandden. Daar moet dit jaar verandering in komen. De vraag is of onze financiële sector opgewassen is tegen zwaar weer. Die kennis is belangrijk om het vertrouwen in de financiële sector te herstellen.
Daarom mijn vraag aan de commissaris: wat zijn nu de belangrijkste veranderingen die ervoor moeten zorgen dat de mislukking van de stresstest van vorig jaar zich dit jaar niet herhaalt?
Voorzitter, vorige jaar kon ieder land afzonderlijk bepalen welke banken de stresstest zouden ondergaan, maar dit jaar moet de recent opgerichte Europese bankenautoriteit ervoor zorgen dat de criteria voor iedere bank en voor iedere lidstaat gelijk zijn. Ook de geloofwaardigheid van de nieuwe toezichtstructuur wordt getest met deze stresstest. Is de Commissie wel tevreden met het feit dat de stresstest in sommige landen 85% van het aantal banken beslaat, maar in andere landen nauwelijks meer dan 50% van de bankensector? Dat is toch eigenlijk een merkwaardig gegeven, dus ik ben benieuwd naar uw uitleg op dat punt.
Voorzitter, voor grensoverschrijdende banken hebben we een robuust Europees crisisresolutiemechanisme nodig en het is een gemiste kans dat we straks in juni de uitkomst van de stresstest krijgen, mogelijk banken in de problemen, maar dat we nog steeds geen Europees crisisresolutiemechanisme hebben. De EVP wil u aanmoedigen met ambitieuze voorstellen te komen en op onze steun hier in dit Parlement kunt u rekenen.
Sharon Bowles
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil het volgende opmerken aan het adres van de commissaris: de oplossing van de bankencrisis wordt op internationaal niveau ontworpen en er zijn ook belangrijke mededingingskwesties in het geding, maar dat betekent niet dat alles maar moet wachten, vooral niet omdat we zowel een staatsschuldencrisis als een bankencrisis hebben.
De stresstests van vorig jaar waren slap. We hebben toen gezegd, en dat hebben we daarna vaker gedaan, dat stresstests voor banken geloofwaardig, robuust en transparant moeten zijn. Inderdaad moet het hele bankwezen veel transparanter worden. Daarom stel ik voor dat we leren van de Verenigde Staten en de Dodd Frank Act, die vereist dat de liquiditeitsvoorziening van de Amerikaanse Fed binnen een tijdsspanne van twee jaar openbaar moet worden gemaakt. Daar zijn ook Europese namen uitgerold, en het zou heel gezond zijn als de centrale banken van de EU dit voorbeeld snel zouden volgen en de steun die ze in 2008 en 2009 hebben gegeven openbaar zouden maken, als extra informatie bij de nieuwe stresstests.
De nieuwe stresstest zijn door toedoen van de Europese Bankautoriteit beter dan de vorige, maar er worden nog steeds zaken uit de weg gegaan als gevolg van duikgedrag en gedraai door lidstaten. Het wordt tijd dat de boodschap indaalt dat een wankele politieke wil niet het antwoord op deze crisis is en oplossingen duurder maakt. Waarom kan er niet volledig open kaart worden gespeeld over de posities van banken in staatsschulden, vooral omdat we allemaal toch wel min of meer weten hoe de werkelijkheid eruitziet?
Er is geen excuus om het bankboek van banken niet mee te nemen in de stresstests. Daar zijn diverse activa in geparkeerd, onder het kopje 'Vasthouden tot vervaldatum', en die zouden zijn verwijderd als de waarde ervan niet was gedaald. Natuurlijk kunnen marktanalisten heel goed tussen de regels door lezen en uit de stresstests en andere informatie opmaken wat er in de bankboeken gebeurt. Maar een minder positieve interpretatie, die op enkele lidstaten zelf terugslaat, zal voortvloeien uit het feit dat lidstaten - en in veel gevallen zijn de toezichthouders de boosdoeners - niet doortastender zijn opgetreden.
Ondertussen zetten de stresstests allerlei acties in gang; banken zoeken kapitaal, sommige lidstaten dwingen banken proactief tot verhoging van het kernkapitaal. Maar er is geen overkoepelend plan om de onderkapitalisatie aan te pakken. Dit kan de toets der kritiek gewoonweg niet doorstaan. Als we één ding hebben geleerd van de crisis, moet dat toch wel zijn dat we onderling met elkaar zijn verbonden. Als banken elkaar niet vertrouwen en elkaar geen geld meer uitlenen, hebben we een groot probleem. Dus kan er alstublieft open kaart worden gespeeld over de coördinatie van de respons?
Maar laten we niet doen alsof we de olifant in de kamer niet zien. Dit gaat niet alleen over banken, dit gaat over staatsschulden en de stabiliteit van de euro, die onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en van overweldigend belang zijn.
Antolín Sánchez Presedo
Mijnheer de Voorzitter, het is tijd om Europese stresstests uit te voeren die transparant, soepel, betrouwbaar en doeltreffend zijn: hun kwaliteit en geloofwaardigheid zijn een noodzakelijke bijdrage aan de financiële stabiliteit en aan het herstel van het vertrouwen in de markten.
De stresstests zijn een essentieel toezichtinstrument voor het beoordelen van de specifieke solvabiliteit van individuele banken en het vermogen van het stelsel als geheel om stress te weerstaan. Doel van de opzet en uitvoering van deze tests is te berekenen hoe stressbestendig banken zijn onder bepaalde, ongunstige omstandigheden, en besmettingsrisico's op te sporen om een domino-effect te voorkomen dat zou kunnen leiden tot ineenstorting van het systeem.
De Europese Unie heeft al eerder ervaring opgedaan met twee stresstests, uitgevoerd door het Comité van Europese bankentoezichthouders (CEBT). Die ervaring dateert van mei 2009, toen Ecofin het CEBT gelastte stresstests te organiseren voor het financiële stelsel, in samenwerking met de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank. Doel hiervan was een niveau van geaggregeerde informatie te hebben over de stressbestendigheid van het Europese financiële stelsel als geheel. De tests waren geconcentreerd op tweeëntwintig van de grootste banken. De resultaten werden niet openbaar gemaakt omdat de markt bijzonder gevoelig was, zoals toen gezegd werd. Het enige wat bekend werd gemaakt, was een methodologie, die drie resultaten opleverde - het beste, gemiddeld, en het slechtste - en de tests hadden niet markttransparantie als doel.
Tijdens de ontwikkeling van die tests werden er in juli 2009 op voorstel van de Commissie richtsnoeren voor staatssteun aangenomen, waarin bepaald werd dat banken die financiële hulp nodig hadden om de crisis het hoofd te bieden zich ook zouden moeten onderwerpen aan stresstests. Op 1 oktober 2009 werden de geaggregeerde resultaten naar Ecofin gestuurd, die daarna op 2 december het CEBT verzocht hem informatie te verschaffen over de bestendigheid van het bankwezen, waarvoor nieuwe stresstests zouden worden uitgevoerd.
De resultaten van deze stresstests door het CEBT werden wel gepubliceerd, overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Raad van juni 2010. Er waren 91 banken in de Europese Unie bij betrokken, maar de tests kregen de kritiek dat ze een Europese dimensie ontbeerden, omdat elk land zelf bepaalde welke banken aan de tests moesten worden onderworpen, en omdat de overlegde informatie vaak onjuist was. Iedereen herinnert zich het geval van Ierland en het gebrek aan informatie over sommige aspecten van de blootstelling van banken van een aantal landen aan overheidsschuld. Ondanks het feit dat sommige lidstaten meer inzicht kregen, leidde dit alles er niet toe dat het vertrouwen binnen de Europese Unie hersteld werd.
Gelet op deze omstandigheden is de tijd rijp om een nieuwe ronde stresstests voor te stellen. Deze moeten echter in een geheel andere situatie plaatsvinden, met nieuwe Europese toezichthoudende autoriteiten. Voor het eerst bestaat er een nieuw Europees toezichtskader, dat over de ervaring van de twee vorige tests beschikt, wat het mogelijk zal maken om transparantie te bevorderen, betrouwbaarheid te bevorderen en natuurlijk ook doeltreffendheid te bevorderen, hetgeen een essentieel aspect zal zijn van deze derde reeks tests.
Vanzelfsprekend willen we allereerst weten wat er gedaan wordt om de fouten te vermijden die bij de twee vorige tests gemaakt zijn. In de tweede plaats willen we weten wat er zal worden gedaan om het potentieel aan relevante risico's in alle lidstaten te dekken en ondervangen. Er moet een adequate diagnose worden gesteld. De methode moet ook worden ontwikkeld in lijn met de verschillende bedrijfsmodellen en bankstructuren, en daarom dienen de stresstests de informatie te verschaffen die nodig is om op de juiste manier te kunnen optreden.
Dit is een bijzonder belangrijke periode, want de nieuwe toezichthoudende autoriteiten beginnen hun werk op te starten. Op 18 maart heeft de Europese Bankautoriteit een overzichtsdocument gepubliceerd waarin de methodologie vervat was, en we zouden willen weten, nu de Raad van mening was dat de informatie moest worden gepubliceerd, welke maatregelen...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Michel Barnier
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik bedank mevrouw Wortmann-Kool, mevrouw Bowles en, daarnet, de heer Sánchez Presedo voor hun drie vragen over dit uitermate belangrijk onderwerp, namelijk de geloofwaardigheid van de stresstests voor banken.
Geachte afgevaardigden, we bevinden ons in een situatie waarin de financiële sector langzaam herstelt van een ongekend hevige crisis, hoewel de crisis voor sommige banken al voorbij lijkt te zijn. We hebben er nog niet alle lessen uit getrokken en we moeten ons allemaal kwijten van een belangrijke wetgevende taak.
Om deze crisis en de lessen die we ervan moeten leren het hoofd te kunnen bieden, hebben we een kader voor toezicht nodig, en die hebben we sinds 1 januari, vooral dankzij u. We hebben behoefte aan instrumenten om op problemen te kunnen anticiperen, evenals aan een betere governance in elk van deze instellingen. We hebben een betere kapitalisatie nodig, en daar komen we later op terug. En verder moeten we constant blijven meten, de temperatuur opnemen, de vinger aan de pols houden. Om die reden hebben wij, zoals sommigen van u zojuist al hebben gezegd, betrouwbare meetinstrumenten nodig. De stresstest is een belangrijke maatregel, een belangrijk instrument in deze context en we hebben er vaak over gesproken, niet alleen hier, maar ook herhaaldelijk in de Raad - afgelopen april nog zelfs - met de ministers van Financiën in de Raad.
Zoals u al zei was de stresstest van vorig jaar duidelijk ontoereikend en de Commissie heeft dat bij herhaalde gelegenheden zelf ook gezegd tegen de nieuwe toezichtautoriteit, de Europese Bankautoriteit (EBA), die de test coördineert in samenwerking met de nationale toezichthouders. Ik geef u daarom gelijk als u vraagtekens zet bij de kwaliteit, en nogmaals bij de geloofwaardigheid van de nieuwe tests 2011, die een paar werken geleden, in april, zijn begonnen. Ik wil u een antwoord geven op uw vragen en u onze analyse geven met betrekking tot vijf punten.
Allereerst worden er echte verbeteringen aangebracht in de stresstests voor 2011. U had daartoe de wens geuit, en wat dat betreft zal ik kort ingaan op zes punten.
1. Het ongunstige macro-economische scenario waarvan wordt uitgegaan simuleert veel ernstigere omstandigheden dan het scenario 2010. Zo zijn er onder andere een paar flinke vastgoedschokken en een expliciete impact van de financieringskosten toegevoegd.
2. De samenhang van de hele exercitie is duidelijk verbeterd dankzij een strengere methodiek stroomopwaarts en een grondige validatie die onderhevig is aan het beginsel van hoor en wederhoor stroomafwaarts. Dat is wat we de peer review noemen.
3. Via de toepassing van het uitgebreid transparantiebeginsel wordt de bekendmaking van de resultaten in juni verbeterd. Deze zal vergezeld gaan van een afzonderlijke, maar gedetailleerde publicatie van de bankbalansen. Dat betekent ook dat de staatsschuld en de kapitaalstructuur openbaar gemaakt worden.
4. De banken zullen ook worden getest op basis van een bovenste kapitaaldrempel, core tier one.
5. De publicatie van de methodologie voorafgaand aan de publicatie van de resultaten van de stresstests verbetert de algemene geloofwaardigheid van de exercitie.
6. Ten slotte is de coördinatie van de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van de, wat wij noemen, backstop oplossingen die zullen worden opgelegd aan de banken die niet voor deze test slagen, aanzienlijk versterkt en verbeterd.
Dat is de vooruitgang die is geboekt; dit zijn de verbeteringen die zijn aangebracht aan de tests van vorig jaar, waar u terecht op had aangedrongen en waar dit jaar uitvoering aan is gegeven.
Het tweede dat ik wil zeggen, geachte afgevaardigden, is dat we veel meer duidelijkheid moeten verschaffen met betrekking tot de staatsschuld. Sommigen van u - en met name de Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa - hebben mij gevraagd naar de methodologie die in deze context wordt toegepast. Mevrouw Wortmann-Kool stelde deze vraag daarnet eveneens. In het ongunstige scenario van de bankautoriteit, de EBA, wordt rekening gehouden met een behoorlijke schok in de vorm van prijsschommelingen van de staatsschuld en de kosten van de financiering ervan.
Zoals u hebt kunnen zien gaat dit scenario echter niet op voor situaties waarin het niet lukt om de staatsschuld terug te betalen. Dat komt omdat de schok zoals die bedoeld wordt door de EBA alleen van invloed is op de staatsobligaties die deel uitmaken van de handelsportefeuille van de banken, het trading book.
Toch is er een verklaring voor de keuze die dit jaar gemaakt is. Ik wil erop wijzen dat in de stresstests situaties worden gesimuleerd die weliswaar extreem maar toch aannemelijk moeten zijn. Vandaag de dag denken wij, in de context van het onlangs ingevoerde nieuwe Europees financieel stabilisatiemechanisme en de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit, die verscheidene bestuursinstrumenten aanreiken voor de eurozone, niet zonder reden - en de Europese Bankautoriteit denkt dit ook - dat het veel nuttiger is om volledige openheid van zaken te geven wat betreft posities ten opzichte van de staatsschuld zoals die in de beleggingsportefeuille en de handelsportefeuille staan. Op die manier zal de verspreiding van deze informatie veel gedetailleerder zijn dan vorig jaar.
Ten derde hebt u onze aandacht ook gevestigd op de behoefte aan een coherentere uitvoering van de scenario's van stresstests in de Unie. Dat is inderdaad belangrijk voor de geloofwaardigheid van de tests. De Bankautoriteit werkt hard aan de beoordeling van de resultaten van deze tests grondig. Dat zal zorgen voor samenhang tussen de methodes die door de banken worden gehanteerd, en voor convergentie - voor een goede convergentie, vind ik - van de manieren waarop de macro-economische scenario's opnieuw overgenomen worden in de parameters van de respectieve risico's. Deze benadering weerhoudt banken er niet van om bepaalde specifieke aspecten van hun handelsportefeuille of een bepaald beheersinstrument te weerspiegelen.
Er is nog iets dat belangrijk is voor de samenhang van de tests: het gebruik van gemeenschappelijke definities voor de kapitaaldrempels aan de hand waarvan de deelnemende banken beoordeeld zullen worden. De door de EBA aangekondigde referentie voor kapitaal is grotendeels gebaseerd op de huidige bepalingen van de Kapitaalvereistenrichtlijn, waarin al rekening wordt gehouden met de verschillende bankstructuren en beheersmodellen in Europa.
Ten vierde hebben mevrouw Bowles en andere sprekers ons vragen gesteld over de verschillen in de dekking van de bankensector binnen de Unie. De Bankautoriteit heeft haar best gedaan om een voldoende representatief monster op te zetten, zowel op nationaal niveau als in de hele Europese Unie, waarbij ervoor gezorgd is dat de tests beheersbaar blijven. Geachte afgevaardigden, de banken die in 2011 worden getest vertegenwoordigen samen 65 procent van de Europese bankensector wat betreft de totale activa. Het monster is in elke lidstaat zo samengesteld dat ten minste 50 procent van de totale activa van de nationale bankensector wordt bereikt.
Daarmee kom ik bij mijn vijfde opmerking over de met name door de heer Sánchez Presedo genoemde kwestie van de corrigerende maatregelen - de backstops - die banken kunnen verwachten als zij kwetsbaar blijken te zijn of over onvoldoende eigen vermogen blijken te beschikken. Deze banken zullen passende maatregelen moeten treffen om hun zwakheden aan te pakken en zich vooral tot de particuliere sector moeten wenden door zichzelf rechtstreeks op de markten te financieren of door activa te verkopen. Als, en alleen als deze maatregelen ontoereikend blijken te zijn, zou staatssteun kunnen worden overwogen, natuurlijk op voorwaarde dat dit overeenkomstig de Europese regels met betrekking tot staatssteun is. Mijn collega, de heer Almunia, en zijn hele team werken samen met de lidstaten hard aan deze kwestie.
Als staatssteun noodzakelijk is, zouden de banken die daarvan gebruik maken overeenkomstig de mededeling van december 2010 over de tenuitvoerlegging van de regels met betrekking tot staatssteun aan banken, de Commissie een herstructureringsplan moeten voorleggen dat gericht is op de oplossing van het probleem en met name hun levensvatbaarheid op de lange termijn kan versterken en herstellen.
Tot slot keek u terecht uit naar een strategie voor herkapitalisering en herstructurering van falende banken, wat mevrouw Ferreira heeft voorgesteld in haar verslag over crisisbeheersing. Zoals u weet, geachte afgevaardigden, werken we momenteel aan een wetgevend kader betreffende crisisbeheersing, een oplossing voor de banken, waarover we bij verschillende gelegenheden hebben kunnen spreken. Het is mijn doel om toezichthouders en het toekomstige ontbindingscomité voor deze grensoverschrijdende instellingen een toolbox te geven om preventieve maatregelen te nemen en te voorkomen dat risico's die ruim van tevoren zijn geïdentificeerd geen crises worden, en om te voorkomen dat crises geen rampen worden.
Dus, vroegtijdig handelen zeker stellen - en indien nodig financieren - en garanderen dat de banken betalen voor de banken: dat is wat wij beschouwen als een ordelijke resolutie, en ik ben van plan om dit voorstel voor het einde van de zomer voor te leggen aan zowel de Raad als aan u.
Dit zijn de technische antwoorden die ik zo gedetailleerd mogelijk wilde geven op de drie uitermate steekhoudende vragen die aan het begin van dit debat zijn gesteld.
Jean-Paul Gauzès
namens de PPE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, u hebt zojuist erkend dat de tests van het afgelopen jaar niet de verwachte effecten hebben gesorteerd. Wij moeten voorkomen dat we dezelfde fouten begaan bij de opzet en de tenuitvoerlegging. De onderzoeksgebieden moeten coherent en vergelijkbaar zijn. Er kan geen sprake zijn van stabilisering indien de diagnose niet juist is. Hiervan moeten regeringen zich bewust zijn.
Dit gezegd zijnde, moeten de tests vanzelfsprekend realistisch zijn. Met de oplossingen die u zojuist zeer gedetailleerd aan ons hebt voorgelegd, kunnen onze vragen beantwoord worden. Het is thans aan de Europese Bankautoriteit om een eerste bewijs te leveren van haar efficiency door de conclusies van deze tests te monitoren en te onderzoeken.
Met behulp van de tests moet het mogelijk worden de potentiële herkapitalisatiebehoefte van banken beter te bepalen en de maatregelen te nemen die u zojuist hebt genoemd. We kunnen de financiële markten echter slechts tot bedaren brengen en de invloed van ratingbureaus alsmede de negatieve effecten van hun beslissingen op onze gehele economie beperken door geloofwaardige stresstests uit te voeren.
Indien de resultaten van deze tests geloofwaardig zijn, kunnen we een einde maken aan de afhankelijkheid van deze bureaus of deze tenminste verkleinen. De toezichthouders hebben geen andere keus dan ervoor te zorgen dat de tests met succes worden uitgevoerd, dat wil zeggen dat zij bewijskrachtig zijn.
Ik wil van de mij toegewezen tijd gebruik maken, commissaris, om uw aandacht te vestigen op het - naar mijn mening ernstige - feit dat de wetgeving inzake ratingbureaus, die nu in werking is getreden, niet wordt toegepast en dat de autoriteiten waar deze bureaus hun dossier hebben ingediend, geen stappen hebben ondernomen ter voorbereiding van de beoordeling van de registratieaanvraag. Wij hadden in afwachting van de oprichting van de Europese Autoriteit voor effecten en markten een overgangsperiode gepland; nu gaan we echter verder alsof er niets is gebeurd.
Anni Podimata
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als wij in Europa op één punt wijzer zijn geworden door de recente kredietcrisis dan is het wel dat volledige kapitaaltoereikendheid van onze kredietinstellingen en een efficiënt toezicht op de omvang van de risico's die kredietinstellingen nemen de sleutelelementen zijn van niet alleen een alomvattend financieel maar ook een alomvattend economisch bestuur. Als wij opnieuw permanente en samenhangende groei in de Europese economie willen bewerkstelligen, dan moeten wij onder meer ervoor zorgen dat het vertrouwen in de bankensector en meer in het algemeen het vertrouwen in een soepele en transparante werking van het financieel systeem wordt hersteld, zodat het financieel systeem zijn rol als financieringshefboom van de reële economie kan hervatten.
Zoals in de praktijk is gebleken, en zoals ook door diverse sprekers werd gezegd, hebben de stresstests van vorig jaar hun doel niet bereikt. Het is, met andere woorden, niet gelukt om te achterhalen welke banken de vereiste geloofwaardigheid hebben in de ogen van de consumenten, de crediteurs en de nationale regelgevende instanties.
Dit jaar bevinden wij ons in een andere situatie. De stresstests zullen worden uitgevoerd door de nieuwe toezichthoudende autoriteit, de Europese Bankautoriteit. Wij moeten op elke mogelijke manier zien te voorkomen dat de mislukking van vorig jaar zich herhaalt. Een fundamentele voorwaarde daarvoor is dat wordt voorzien in gemeenschappelijke criteria voor de beoordeling van de stressbestendigheid van banken. Die criteria moeten op uniforme wijze geïnterpreteerd en toegepast kunnen worden maar moeten anderzijds ook ruim genoeg zijn om rekening te kunnen houden met de uiteenlopende risico's van elke nationale markt.
Mijnheer de commissaris, het lijdt geen twijfel dat dit de eerste prioriteit moet zijn in de fase van de stresstest, maar ik wil er wel op wijzen dat er in een tweede fase sprake moet zijn van een volledig, substantieel en preventief toezicht en dat dit toezicht ook de geijkte mechanismen moet omvatten om een sector aan te pakken die tot nu toe bijzonder ondoorzichtig was, namelijk het schaduwbankstelsel.
Sylvie Goulard
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, over methodologie zijn veel dingen gezegd. U hebt gedetailleerde antwoorden gegeven. Ik wil slechts een kleine opmerking maken over hetgeen zal gebeuren na de stresstests en daarbij een beetje voortborduren op hetgeen de heer Gauzès heeft gezegd, namelijk dat we geen genoegen kunnen nemen met het aannemen van wetten: deze moeten worden nageleefd.
Ik persoonlijk beschouw deze tests als een aanvulling op het pakket voor economisch bestuur. We kunnen doen wat we willen ten aanzien van de staatsschuld, maar indien wij in de banksector geen orde op zaken stellen, bereiken we niets. Ik wil slechts uw aandacht vestigen op hetgeen zal gebeuren en op de wijze hoe wij met die beroemde backstop measures actie kunnen ondernemen na de stresstests.
Bovendien wil ik uw aandacht vestigen op hetgeen gebeurd is tijdens de hoorzitting met Mervyn King en Andrea Enria, wier zeer resolute optreden wij toejuichen. Zij kwamen hier naartoe in hun hoedanigheid van vicevoorzitters van het Europees Comité voor systeemrisico's. Tot onze grote vreugde hoorden wij met name van Mervyn King - dit was nogal amusant, indien u zich de onderhandelingen van vorig jaar nog herinnert, commissaris - dat de lidstaten ondanks de vrijwaringclausules die zij maar al te graag hebben toegevoegd aan het door de Commissie ontwikkelde pakket, de richtsnoeren inzake herkapitalisatie van de Europese Bankautoriteit (EBA) eerbiedigen.
Ik wilde slechts uw aandacht vestigen op dit puntje. Systeemkritisch gezien vindt het Comité voor systeemrisico's zelf dit belangrijk. Naar mijn mening zetten wij een stap voorwaarts indien wij dankzij de kwaliteit van het werk dat de EBA met uw ondersteuning en onder toezicht van het Comité voor systeemrisico's heeft verzet, deze werkelijk belachelijke vrijwaringclausules die de lidstaten in het pakket voor het toezicht wilden opnemen, de wereld uit helpen. Ik hoop derhalve dat de Commissie en het Comité alles in het werk zullen stellen om ervoor te zorgen dat alle lidstaten, groot of klein, concrete maatregelen nemen. Spanje heeft het goede voorbeeld gegeven door een bepaalde hoeveelheid werk te verzetten; wij hopen dat de anderen zullen volgen.
Vicky Ford
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de stresstests van vorige zomer waren bedoeld om het vertrouwen in de banken te herstellen. Ze waren een poging van Europa om tegen de mondiale markten 'rustig maar, schat' te zeggen. Die poging mislukte. Negentien weken later vielen de Ierse banken om en moesten de Europese belastingbetalers opdraaien voor hun redding, en vorige week nog hoorden we dat 12 miljard euro van de voorgestelde reddingsoperatie voor Portugal voor Portugese banken is. De staatsschuldencrisis zal niet opgelost worden zolang de bankencrisis niet wordt overwonnen, en de bankencrisis zal niet worden overwonnen zolang de markten geen vertrouwen hebben om banken van kapitaal en liquiditeit te voorzien.
Stresstests zijn bedoeld om risico's te testen. Om de bezorgde markten te kalmeren moeten ze testen hoe ernstig de risico's zijn waarover de markten zich zorgen maken, en op dit moment maken de markten zich zorgen over de hoogte van de staatsschulden. De weigering om de staatsobligaties die banken op hun balansen hebben staan in de stresstests mee te nemen zal niet bijdragen aan het herstel van het vertrouwen. De Europese Bankautoriteit zit natuurlijk tussen twee vuren: publiekelijk toegeven dat het risico bestaat dat banken afschrijvingen zullen moeten doen kan dat risico juist laten voortduren, maar ontkennen dat het bestaat zou voor een toezichthouder zonder meer onverantwoordelijk gedrag zijn.
En dan zijn er de 'één miljoen-vragen'. Achter gesloten deuren gaat de discussie over de teller. Wat voor soort kapitaal hebben banken op hun balansen staan? Hoe langer afzonderlijke landen voor hun eigen opt-outs vechten, hoe sterker iedereen zich ervan bewust wordt dat niet alle banken hetzelfde zijn en hoe groter de zorgen zullen worden. Maar we moeten ons ook zorgen maken over de noemer. Wat is het risico van de activa op de balansen, en kunnen we de risicowegingen die op die activa wordt toegepast wel vertrouwen? Als Amerikaanse banken risicowegingen gebruiken die 50 procent hoger zijn dan de wegingen die hun Europese tegenhangers gebruiken, wordt aan Europese banken dan toegestaan om het risico op hun balansen fundamenteel verkeerd te waarderen?
De financiële crisis zou ons allemaal de waarde van transparantie moeten hebben geleerd. Voor depositohouders, beleggers, kredietnemers en belastingbetalers bieden deze stresstests geen transparantie, en dat is de omgekeerde wereld.
Sven Giegold
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris Barnier, beste collega's, de kwestie van de stresstests voor banken is zo belangrijk en wordt door de burger met zoveel argwaan bekeken omdat de banken in het middelpunt van deze crisis staan. Ze hebben grote geldbedragen geïnvesteerd, zonder op de risico's te letten en daardoor in een aantal lidstaten, landen die nu in het middelpunt van deze crisis staan, vastgoedzeepbellen veroorzaakt. Wat tot op heden altijd voor onmogelijk werd gehouden, namelijk dat de markten het slechter zouden weten dan vele toeschouwers van buitenaf, is gebeurd en de markten hebben de plank faliekant mis geslagen. Men ziet dat de banken die de crisis hebben veroorzaakt tijdens de crisis niet in staat waren om de juiste beslissingen te nemen.
Nu ziet men ook dat de economische baisse bovendien de staatsschulden nog enorm omhoog heeft gedreven, ten eerste door de kosten voor de redding van de banken en de garanties, maar meer nog door de kosten van de baisse zelf. Daarom is de centrale vraag op het moment: worden uit deze bankencrisis serieuze consequenties getrokken? De banken zijn verantwoordelijk niet alleen voor wat er in het verleden is gebeurd, maar ook voor de huidige moeilijkheden, omdat de markten nog steeds niet op de juiste manier functioneren.
Op de rekeningen van de Europese Centrale Bank en van het betalingssysteem TARGET2 zijn ondertussen 427 miljard euro aan open vorderingen tussen de centrale banken opgelopen, omdat de ECB tussen de centrale banken heeft geïntervenieerd voor de niet functionerende markten.
Vanwege de zwakte van het bankenstelsel twijfelen we op het moment om de dringend noodzakelijke schuldsaneringsmaatregelen bij de zwakkere landen op gang te brengen. Om het spitsvondig te zeggen: de mensen in Griekenland, Ierland en Portugal hebben het gevoel dat ze nu ook vooral te lijden hebben omdat ons bankenstelsel zo zwak van structuur is. In de afgelopen twee jaar werden de Europese stresstests doorgevoerd. Men dacht dat nu de waarheid op tafel zou komen. In 2010 - dit is al vaker gezegd - waren de stresstests slap, juist bij de staatsrisico's, die feitelijk bijna helemaal over het hoofd werden gezien. Deze stresstests voor banken hadden met de werkelijkheid vrij weinig van doen.
In 2011 zien we nu een soortgelijke situatie. U hebt in uw uiteenzetting - waarvoor hartelijk dank, commissaris Barnier - echter niet gezegd waarom wel in de handelsportefeuille rekening wordt gehouden met de risico's van staatsleningen, maar niet in de bankportefeuille. De reden die hiervoor wordt aangevoerd is altijd dezelfde: we hebben toch de reddingsplannen. Hier wordt echter op een impertinente manier vooruitgelopen op een politiek besluit. Deze reddingsplannen mogen niet als vanzelfsprekend worden beschouwd; zij moeten eerst door de parlementen worden goedgekeurd. Het staat praktisch gelijk aan een vanzelfsprekende socialisering van particuliere risico's als deze reddingsplannen als redenen worden aangevoerd om de risico's niet naar behoren worden meegerekend.
Bovendien is er nog steeds geen fatsoenlijke stresstest voor de verzekeringsmarkt. Mijnheer Barnier, ik roep u daarom op om ook naar deze sector te kijken. Ik ben ook teleurgesteld omdat de Europese Bankautoriteit, die door ons in het leven is geroepen en hiervoor verantwoordelijk is, nu jammer genoeg zelf haar eigen stresstest niet heeft gehaald.
Mijnheer Barnier, laat u niet op een dwaalspoor brengen en pakt u deze zaak met meer spoed aan. Hieruit valt voor ons veelt te leren - Bertolt Brecht heeft ooit gezegd: Het oprichten van een bank is erger dan het beroven van een bank. Hij heeft zich vergist: we moeten nu leren, dat het rekken van hun faillissement nog veel erger is.
Paul Murphy
namens de GUE/NGL-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de meest fundamentele zwakte van de voorgestelde stresstests is nu wel genoemd. Dat is namelijk de mogelijkheid dat landen op grote schaal hun leningen niet meer kunnen aflossen. Dat is een heel waarschijnlijke ontwikkeling, gezien het ongelooflijke niveau van de schulden waaronder de economieën zijn bedolven die hun schulden helemaal niet meer kunnen betalen. Zo zal de Ierse staat in 2014 een schuld van 750 miljard hebben; dat is meer dan 120 000 euro per werknemer.
Ongeacht een mogelijke verlaging van het rentetarief en onze zogenaamde redding, is dit onhoudbaar en de Ierse staat zal failliet gaan. Ik begrijp dat Duitse banken veel staatsobligaties van Griekenland, Ierland, Portugal en Spanje - de zogenoemde 'PIGS' - op hun balansen hebben staan, en wel voor het lieve sommetje van 400 miljard euro. Franse banken bezitten ongeveer 260 miljard aan staatsobligaties van deze landen en Britse banken ongeveer 300 miljard. Deze enorme posities verklaren de destructieve bezuinigingsmaatregelen die de Commissie en de Europese Centrale Bank hebben opgelegd aan werkende burgers in de perifere economieën.
Ik heb begrepen dat de stresstests zullen uitgaan van de veronderstelling dat de financieringsbehoeften van de banken stabiel zullen blijven. Gezien het potentieel voor een verdieping van de crisis zal dit waarschijnlijk niet het geval zijn. Zo is in de laatste drie maanden van 2010 34 miljard euro weggehaald bij de zes Ierse banken, waardoor deze afhankelijk zijn van wat verondersteld wordt kortetermijnfinanciering van de ECB te zijn, voor maar liefst 160 miljard euro.
Met betrekking tot de herstructurering van de banken is de meest fundamentele les die uit de ervaringen van de afgelopen jaren en uit deze grote crisis kan worden getrokken ongetwijfeld dat de grote financiële instellingen en banken niet in particuliere handen kunnen blijven. Het winststreven van deze private instellingen heeft een belangrijke rol gespeeld bij het verwoesten van onze economieën, waarvoor hardwerkende burgers een verschrikkelijke prijs betalen. De grote financiële instellingen, de grote banken, moeten democratisch publiek eigendom worden. Er moet een eind worden gemaakt aan de dictatuur van de financiële markten, en de gigantische middelen waarover ze beschikken moeten worden gebruikt ten bate van gewone mensen, door het verstrekken van leningen aan kleine bedrijven, het aanbieden van betaalbare hypotheken om huizenkopers te helpen, enzovoort.
Jaroslav Paška
Mijnheer de Voorzitter, op 18 maart jongstleden heeft de nieuwe Europese Bankautoriteit de scenario's en stresstests gepubliceerd waarmee zij toezicht wil houden op de Europese banken
Als we willen dat de resultaten van deze tests voor experts aanvaardbaar zijn, dan moeten we ervoor zorgen dat deze nieuwe tests niet zo oppervlakkig en inconsistent zijn als de tests voor het bankwezen van juli 2010. Gezien het feit dat hun nauwkeurigheid waarschijnlijk bepalend is voor de geloofwaardigheid van de hele Europese financiële sector, moeten ze zo uitvoerig mogelijk zijn en in hun nauwkeurigheid de concrete risico's weerspiegelen waarmee de financiële sector in een bepaalde periode rekening moet houden. Ik vind dan ook dat de tests een juiste beoordeling zouden moeten geven van de risico's die banken lopen door aan bepaalde landen of andere banken verstrekte leningen, zodat rekening kan worden gehouden met de ergste scenario's in de tests, zoals het failliet gaan van een land. Verder moeten we ervoor zorgen dat de verschillende banksystemen en zakenmodellen in de verschillende lidstaten op evenwichtige en eerlijke wijze worden beoordeeld, en wij moeten ervoor trachten te zorgen dat de nieuwe stresstests zoveel mogelijk aansluiten op het gehele bankwezen in iedere lidstaat. Alleen op die manier zullen we het vertrouwen van de financiële experts kunnen terugwinnen.
Elisa Ferreira
(PT) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, bij de in 2010 gemaakte analyse van de banken werd unaniem erkend dat een van de problemen van deze tests was dat ze vooral op basis van de nationale praktijk werden vastgesteld, of het nu ging om de methodologie, de diagnosestelling of de keuze van de criteria. Achteraf verzocht dit Parlement in het verslag dat ik mocht opstellen, en dat u zo vriendelijk was te noemen, om versterking van een Europese dimensie voor crisisbeheersing van de bankensector.
Ondertussen werden het Europees Comité voor systeemrisico's en de Europese Bankautoriteit opgericht. Dit wijst erop dat we ons eindelijk in de richting een Europese dimensie voor de bankensector bewegen.
De stresstests waar we het nu over hebben, werden echter door in de Raad van 24 en 25 maart als volgt aangehaald, en ik zal het in Engels voorlezen want ik heb hier de Engelse tekst:
(EN) "De lidstaten zullen, vooruitlopend op de publicatie van de resultaten, specifieke en ambitieuze strategieën voor de herstructurering van kwetsbare instellingen opstellen, waaronder oplossingen waarbij de private sector betrokken is (...), maar ook een solide kader voor het verlenen van overheidssteun in geval van nood".
(PT) Wat dus de stresstests betreft, gaan we hier opnieuw aanbevelen - zonder echter over een helder en overzichtelijk kader te beschikken dat de diverse nationale praktijken harmoniseert - om het aan de lidstaten over te laten: we gaan wederom de nationale dimensie bij de aanpak van de oplossing en bij het corrigeren van de stresstests op de bankensector versterken.
Dit brengt mij bij een fundamentele vraag. Is het niet zo dat we met dergelijke instrumenten een gouden kans missen om eindelijk een Europees en niet een nationaal kader in te stellen voor de oplossing van het reguleringsprobleem?
Olle Schmidt
(SV) Mijnheer de Voorzitter, wij leven in een moeilijke tijd. De financiële crisis heeft aangetoond hoe belangrijk het is dat burgers vertrouwen hebben in de banken en betalingssystemen. Stresstests voor banken zijn daarom belangrijke instrumenten om te controleren hoe goed de banken tegen onverwachte schokken bestand zijn. Financiële stabiliteit draait om hoe goed gekapitaliseerd de banken zijn en hoe groot hun weerstandsvermogen is. Uit onze ervaringen blijkt dat intensieve tests het vertrouwen in het bankensysteem vergroten, en de tests dienen zwaar, geloofwaardig en uitgebreid te zijn en voorzien van duidelijke eisen. Het Ierse voorbeeld bewijst helaas het tegendeel.
Ik wil het belang onderstrepen van openheid en transparantie in verband met de openbaarmaking van het resultaat van de stresstests. Publicatie van de afzonderlijke tests is zeer belangrijk om het vertrouwen van de burgers en de markt in de banken te vergroten. Zoals mijnheer Barnier al zei, het draait om vertrouwen.
De toekomstige stresstests dienen voortdurend verder ontwikkeld te worden, zodat daarin rekening wordt gehouden met de werkelijke marktverhoudingen en risico's. Door verslag uit te brengen van de mate van blootstelling aan overheidsschulden kunnen de spelers op de markt hun eigen risicobeoordelingen maken. Dit is van belang voor het vergroten van het vertrouwen van de markt in de opzet en geloofwaardigheid van de tests. De Commissie, het Europees Comité voor systeemrisico's (ECSR) en de Europese Bankautoriteit (EBA) moeten duidelijk maken wat het doel is van de stresstests en controleren en waarborgen dat de veronderstellingen waarvan de stresstests uitgaan de risico's weerspiegelen.
Als uit de stresstests blijkt dat bepaalde banken niet aan de eisen voldoen, moeten de lidstaten onmiddellijk actie ondernemen. De Zweedse ervaringen met expansieve banken in de Baltische Staten tonen aan dat de risico's zich snel opstapelen ten gevolge van toenemende onevenwichtigheid. De geschiedenis heeft ons geleerd dat voorzichtigheid geboden is, maar uitstel en twijfel kunnen bij onbevredigende resultaten vernietigend zijn. Dank u.
Philippe Lamberts
(FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, stresstests zijn het nieuwste van het nieuwste. We worden geconfronteerd met een ernstige economische en financiële crisis, dus onderwerpen we onze banken aan stresstests! We worden geconfronteerd met een nucleaire crisis, dus laten we onze kerncentrales aan stresstests onderwerpen! Alsof onze medeburgers of de financiële markten worden gerustgesteld door alleen al de idee van stresstests. Alles hangt namelijk natuurlijk af van de mogelijkheden die zij bieden, en zoals u, commissaris, reeds zei, kunnen we niet stellen dat de financiële stresstests van vorig jaar vanuit dat gezichtspunt gezien zeer geloofwaardig zijn geweest.
Bovendien zijn de nucleaire stresstests, zoals uw collega, de heer Oettinger, vanmiddag erkende, een lachertje - tot nu toe tenminste - omdat er geen rekening is gehouden met de mogelijkheid dat een vliegtuig op een kerncentrale neerstort. Daarom zou ik willen zeggen dat in een dergelijk geval, wanneer een vliegtuig op een kerncentrale neerstort, duidelijk sprake is van een verwaarloosd risico.
Commissaris, u zegt dat we rekening moeten houden met voor de hand liggende mogelijkheden, en daarom houden we geen rekening met de mogelijkheid van het faillissement van een soevereine Europese staat. Ik zou daarom het volgende willen opmerken: ofwel u beschouwt dit als een te verwerpen mogelijkheid, en in dat geval zou ik tegen u willen zeggen dat u voorbijgaat aan de werkelijkheid - omdat uit de cijfers ten aanzien van de Griekse schuld en de Ierse schuld duidelijk blijkt dat deze staten vroeg of laat hun schuld moeten herstructureren - ofwel u rekt tijd en in dat geval zou ik tegen u willen zeggen dat dit eveneens onverantwoord is. Hoe langer het duurt om deze zaak aan te pakken, des te meer zal het de gemeenschap als geheel kosten. Ik doe derhalve een beroep op uw realiteitszin en uw verantwoordelijkheidsgevoel ten aanzien van deze kwestie, commissaris.
U bent een ambitieus Europeaan. U weet dat de mensen wier stressniveaus dag in dag uit worden getest, onze medeburgers zijn, die terdege weten dat we hun geen veiligheid of veilige financiële markten kunnen garanderen zolang wij de koe niet bij de horens vatten. Nu de koe bij de horens vatten wil zeggen de financiële sector in Europa radicaal herstructureren. Ik weet dat u hiermee bent begonnen, maar dit vereist tevens een Europese begrotingsfederatie. Over dit punt zullen wij echter morgen weer spreken.
Othmar Karas
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Barnier, dames en heren, allereerst wil ik u hartelijk danken voor het uitvoerige antwoord op mijn parlementaire vraag van 8 februari over de stresstests met betrekking tot de Ierse banken.
We hebben hier vandaag allemaal duidelijk gemaakt dat geloofwaardigheid voor vertrouwen zorgt, en dat serieusheid, oprechtheid en vastberadenheid kunnen helpen om de vertrouwenscrisis te overwinnen. Daarom moet ik zeggen dat ik in de laatste stresstest een voldoende evaluatie van deze test mis. De consequenties zijn niet bekend. Op de conclusies heeft u vandaag gewezen, en de consequenties van de volgende test vind ik nog te onduidelijk. Daarom heb ik drie vragen.
Ten eerste: hoe kunt u het garanderen, commissaris, dat de stresstest zich dit keer op de lange termijn concentreert, en niet zoals de laatste keer bij de Ierse banken op de korte termijn?
Ten tweede: voltrekt zich voor onze ogen een verscherping van de Europese staatsschuldencrisis, zoals de heer Giegold heeft beschreven? Deze verscherping wordt echter in de huidige stresstests alleen in de handelsportefeuilles van de banken gecontroleerd. Iedere titel die de banken tot de ultimatieve vervaldag houden, is echter in de bankportefeuille te vinden. Deze bankportefeuille wordt echter in de stresstest niet meegenomen. Hoe kunt u dit verschil rechtvaardigen?
Ten derde: wordt hierdoor niet alweer het gevoel gegeven dat de banken op de lange termijn gegarandeerd zijn, omdat ons hoofdprobleem - de crisis van de staatsschulden - niet voldoende wordt beoordeeld?
Antolín Sánchez Presedo
(ES) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik zou u willen bedanken voor uw antwoord.
Waar het om gaat, is dat er een goede diagnose gesteld wordt, maar ook dat we na die diagnose in staat zijn om een goede behandeling toe te passen. Daarom moeten we de stresstests transparanter en betrouwbaarder maken - en we zijn goed op weg - maar we moeten ook de respons doeltreffender maken.
We hebben behoefte aan solvente financiële instellingen en een stabiel financieel stelsel, maar bovenal aan een herstel van de kredietstroom voor de reële economie.
De banken die slagen voor de stresstests worden niet ontslagen van de plicht om ongunstige ontwikkelingen met alle middelen aan te pakken en zich voor te bereiden op een steeds veeleisender regelgeving. De banken die niet voor de tests slagen, dienen onverwijld naar oplossingen te zoeken om de situatie aan te pakken, en de lidstaten - die dat nog niet gedaan hebben - moeten initiatieven goedkeuren om die banken te hulp te schieten en bij te dragen aan hun herkapitalisering of aan het vinden van formules voor een oplossing.
De Europese Bankautoriteit kan aanbevelingen doen om aan het licht gekomen risico's te corrigeren, teneinde alle instellingen op te kunnen sporen die systeemrisico's hebben - en die onderworpen zullen worden aan toezicht op een hoger niveau - en om ervoor te zorgen dat er reddings-, herstel-, en oplossingsgerichte procedures kunnen worden ingezet.
U zult onze steun hebben bij deze procedures, commissaris, zodat er een ambitieus Europees kader kan worden opgezet, een kader waarmee we zelfs nog verder kunnen gaan, want een monetaire unie vereist wel meer financiële integratie maar zij vereist ook meer integratie op belasting- en politiek gebied.
Theodor Dumitru Stolojan
(RO) Mijnheer de Voorzitter, de stresstests zijn belangrijk voor het beoordelen van de gezondheid van het bankensysteem. Er zijn echter twee essentiële voorwaarden. De eerste voorwaarde betreft de kwaliteit van deze tests en de nauwkeurigheid van het feitelijke beoordelingsproces. De banken hebben verschillende zakenmodellen gebruikt in verschillende landen. In Roemenië hebben de banken, net als in andere landen, zich niet beziggehouden met zogenaamde toxic assets. Zij hebben echter wel expansief leningen verstrekt op basis van externe middelen die op korte termijn werden aangetrokken voor financiering op lange termijn. De resultaten waren overigens hetzelfde: verliezen, een bijzondere kwetsbaarheid in de betrokken landen en uiteraard een gebrek aan verantwoordelijkheid voor risicobeheersing. De tweede voorwaarde betreft de transparantie van de testresultaten die we zullen toepassen op het bankensysteem. Deze transparantie is een eis van zowel de financiële markten als de burgers.
Olle Ludvigsson
(SV) Mijnheer de Voorzitter, tijdens de turbulente periode met betrekking tot de overheidsfinanciën van de laatste jaren zijn we uit het oog verloren wat de oorzaak van het probleem was. In onze pogingen om de overheidsfinanciën van de zwakste landen te redden, waren we geneigd om te vergeten dat de banken ons grootste probleem waren.
Het feit dat de overheidsfinanciën in zoveel landen nu zo breekbaar zijn, is deels te wijten aan het grote aantal krachs in de banksector, en deels zijn veel van de centrale zwakheden in het bankensysteem nog aanwezig. We moeten levensvatbare oplossingen vinden voor de overheidsfinanciën van Athene, Dublin en Lissabon. Dergelijke oplossingen zijn echter niet veel waard als we niet gelijktijdig de Europese banken versterken die nog steeds niet op eigen benen kunnen staan. Als we in dit stadium niet de inspanningen verrichten die nodig zijn om een stabiele banksector te creëren, dan zal dit vroeg of laat in een belasting van de overheidsfinanciën resulteren waar zelfs de sterkste landen nauwelijks tegen opgewassen zijn.
Wat in dit verband bijzonder beklemmend is, is dat diverse landen die vandaag de dag stabiele financiën hebben zo weinig doen om de zwakten in hun eigen bankensysteem te verhelpen. Ze eisen luidkeels dat de Grieken, Ieren en Portugezen hun leven moeten beteren, maar verzuimen zelf hun huiswerk te doen, ondanks het feit dat ze de middelen hebben.
Het spreekt vanzelf dat de stresstest die nu plaatsvindt op stevige, transparante en vertrouwenwekkende wijze wordt uitgevoerd. Het is net zo vanzelfsprekend dat de stresstest wordt gevolgd door passende maatregelen om de zwakten die aan het licht gekomen zijn te verhelpen. Een gemeenschappelijke Europese strategie hiervoor zou zeer waardevol zijn. Ik verwacht dat de Commissie binnenkort een dergelijk initiatief ontplooit, op grond van de richtsnoeren die ter sprake zijn gebracht door het Parlement in het verslag van mevrouw Ferreira over crisisbeheersing in de banksector. Maar de hoofdverantwoordelijkheid ligt uiteindelijk nog steeds op nationaal niveau. Alle landen, met name de sterkste, moeten ervoor zorgen dat ze iets doen aan de tekortkomingen die nog steeds voorkomen in het bankensysteem. Dank u.
Thomas Mann
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris Barnier, de EU-stresstests voor banken die verleden zomer hebben plaatsgevonden moeten sterk worden verbeterd. Het is niet voldoende om zich op het eigen kapitaal van de bank te concentreren. De effecten van de crisis op de liquiditeit van de banken moet net zo goed worden getest. Even een geheugensteuntje: banken als Lehman Brothers zijn toen in elkaar gestort omdat ze met aanzienlijke liquiditeitsproblemen te kampen kregen. Het debat of de resultaten van het liquiditeitsonderzoek nu wel of niet moeten worden gepubliceerd begrijp ik in het geheel niet.
Wie aandringt op het geheim houden van de gegevens, ondermijnt het doel van de test. Het doel is duidelijk: verhinderen dat de markten hun vertrouwen verliezen in de banken die bij de test zijn gezakt. Wie echter het publiek in het duister laat over de uitkomst van de test, zorgt voor onzekerheid. In een dergelijk klimaat kunnen geruchten en halve waarheden welig tieren.
Ook al zal er kritiek zijn op de nieuwe methode en op verschillende parameters, het gemeenschappelijke doel moet duidelijk zijn. Er moet voor transparantie worden gezorgd om de crisisbestendigheid van Europese banken vast te kunnen stellen. Het is dringend noodzakelijk dat breed vertrouwen ontstaat en dat de banken in hun eigen belang hieraan een bijdrage leveren.
Antonio Cancian
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de heer Barnier voor het uitstekende werk dat hij verricht. We moeten de stabiliteit en het vertrouwen herstellen en ik denk dat er op dat gebied veel werk wordt verzet. De heer Barnier kan aan de hand van het wetgevingskader voor crisisbeheersing een reeks preventieve maatregelen nemen en de huidige situatie beheren. We moeten waken voor, en niet toegeven aan de bureaucratische neiging om instellingen, agentschappen of andere instrumenten in het leven te roepen die de zaken in de toekomst alleen maar ingewikkelder maken.
Als we nieuwe problemen en financiële crises willen voorkomen en de Europese banken in staat willen stellen om onder beter geordende en voor iedereen gelijke omstandigheden te opereren, kunnen we niet zonder een gecoördineerde aanpak binnen een algemeen EU-wetgevingskader. Ik geloof dat om transparantie te bewerkstelligen de wetgevers constant moeten werken aan de ontwikkeling van standaardvoorschriften en -procedures.
Toch wil ik benadrukken dat voorzichtigheid moet worden betracht bij het publiceren van de resultaten. Het financieel jaar 2010 maakte goed duidelijk hoe gevoelig en belangrijk de publicatie van de resultaten is voor de consistentie. De publicatie kan ook contraproductieve gevolgen hebben voor de markt en tot onrust leiden. Daarom moet dit onderwerp zorgvuldig worden behandeld en nader worden bestudeerd.
Seán Kelly
(EN) Mijnheer de Voorzitter, banken werden ooit gerespecteerd in Ierland. Nu worden ze gehaat, en ik hoef niet uit te leggen waarom. Ik ben hier om vragen te stellen en niet zozeer om allerlei inzichten te geven, en ik heb een aantal vragen.
Eén: moeten alle banken meedoen aan de stresstests? Twee: kunnen we er zeker van zijn dat de stresstests vanaf nu de echte positie van banken zullen laten zien? En drie: welke mogelijkheden heeft de Europese Bankautoriteit om haar gezag op te leggen aan ontspoorde banken, banken die te hoge risico's lopen, banken die zich roekeloos gedragen, enzovoort?
Tot slot heeft de heer Gauzès gewezen op de noodzaak om onszelf te verlossen van de afhankelijkheid van ratingbureaus. Hoe kan deze idyllische situatie zo snel mogelijk tot stand worden gebracht?
Janusz Władysław Zemke
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor de mogelijkheid om deze vraag te stellen. Ik wil duidelijk stellen dat de situatie in het Europese banksysteem slechter zou zijn geweest als de Europese Commissie en u, mijnheer de commissaris, geen maatregelen hadden genomen. De situatie heeft echter een erg dynamisch karakter. Een deel van de problemen in verband met de liquiditeit van banken is gelukkig opgelost, maar er duiken nieuwe problemen en bedreigingen op. Daarom wil ik u, mijnheer de commissaris, vragen hoe u de momenteel opduikende bedreigingen beoordeelt, en welke bedreigingen er in de nabije toekomst zullen moeten worden bestreden? Ik wil nogmaals benadrukken dat we bepaalde problemen gelukkig achter ons hebben, maar dat er steeds andere problemen blijven opduiken.
Mairead McGuinness
(EN) Mijnheer de Voorzitter, opdat we niet vergeten dat er mensen zijn die door deze problemen getroffen worden, wil ik opmerken dat ik op de vlucht naar Frankfurt vandaag een Ierse jongeman sprak die met een enkele reis op weg naar Australië was. Hij is een van de velen die dat doen vanwege onze economische problemen en de problemen met onze banken.
Erkent de Commissie dat de schade die het geknoei van de eerste stresstests aan de geloofwaardigheid van Europa hebben toegebracht - en ik zeg dit met de grootst mogelijk spijt - bijna onherstelbaar is? De burgers van de Europese Unie kijken verontrust naar wat er allemaal gebeurt in verband met de banken. We hebben het vertrouwen in de Europese Unie en de eurozone beschadigd.
Zoals u weet heeft de Ierse bankensector een tweede ronde van stresstests ondergaan en heeft de nieuwe regering een herstructureringsplan aangenomen. Het extra kapitaal dat de banken moesten aantrekken bedroeg 24 miljard euro. Het effect op de Ierse economie is dat goedlopende ondernemingen geen kapitaal meer kunnen krijgen omdat banken moeite hebben om aan de verschillende eisen te voldoen. Dit is een onmogelijk scenario, en ik wil de Commissie vragen om hier iets aan te doen.
Elena Băsescu
(RO) Mijnheer de Voorzitter, het feit dat de vorige stresstests niet betrouwbaar waren maakt de komende tests ingewikkeld. De crisis in Ierland heeft de nieuwe gegevens in het Europese bankensysteem aanzienlijk gewijzigd. Zodoende moeten toekomstige tests veel nauwkeuriger zijn in de informatie die zij opleveren. De nationale autoriteiten moeten de actieplannen nu al toepassen. Dat zou het probleem van stresstests in het algemeen oplossen. We moeten niet verwachten dat banken zakken voor de test. De nieuwe tests moeten de zwakten van het bankensysteem aan het licht brengen en duidelijk maken waar het kapitaal moet worden geconsolideerd. Ik wil benadrukken hoe belangrijk het is dat de Commissie een eerlijke benadering kiest bij het uitvoeren van de stresstests in alle lidstaten.
Tot slot: De informatie van de Commissie over de door haar voorgestelde grote wijzigingen vond ik nuttig.
Ildikó Gáll-Pelcz
(HU) Mijnheer de Voorzitter, niets toont het belang van dit thema beter aan dan het feit dat niet minder dan drie Parlementsleden zich tot de Commissie hebben gericht met inhoudelijk soortgelijke vragen. Dat is geen toeval, want als we net zo'n test als die van vorig jaar uitvoeren, waarmee het vertrouwen in de Europese banksector niet kon worden hersteld, kan dat de geloofwaardigheid van de Europese Unie schaden. Het werk van het ECSR en de EBA ter voorbereiding van de test lijkt ongetwijfeld deugdelijk, zowel ten aanzien van de uniforme methodiek als met betrekking tot de wijze van afhandeling.
Maar voor mij blijven sommige vragen ook na het antwoord van de commissaris nog altijd onbeantwoord. Een zo'n vraag is of de selectieprocedure grensoverschrijdende commerciële relaties en relaties tot aandeelhouders, evenals uiteenlopende bedrijfsmodellen behandelt. Nog zo'n vraag is of met volledige zekerheid kan worden beweerd dat zo'n testserie geen enkele bank buiten beschouwing zal laten die de Europese economie in gevaar kan brengen.
Michel Barnier
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik ben eenieder die op dit late uur heeft gesproken dankbaar voor de waakzaamheid, en ik zou zelfs zeggen de intelligentie waarvan dit Europees Parlement blijk geeft in deze moeilijke kwestie.
In de eerste plaats - en dan kom ik onmiddellijk terug op de vraag van zojuist van mevrouw Gáll-Pelcz, die over de verantwoordelijkheid van de Commissie sprak -heb ikzelf niet de gewoonte om mijn verantwoordelijkheden uit de weg te gaan, en daarom wil ik erop wijzen dat de momenteel uitgevoerde stresstests zijn opgezet door en onder de verantwoordelijkheid vallen van de nieuwe autoriteit die wij samen hebben opgezet, de Europese Bankautoriteit. Uiteraard werken wij nauw samen met deze autoriteit en hebben wij, net als de Europese Centrale Bank, met de EBA meegewerkt aan de totstandkoming van deze nieuwe ronde tests, maar de EBA is hiervoor in de eerste plaats verantwoordelijk.
De heer Zemke heeft een nogal algemene vraag gesteld over toekomstige bedreigingen en risico's. Ten eerste denk ik dat risico's nooit helemaal kunnen worden uitgesloten, noch op dit gebied, noch op milieugebied. Ik denk dat de toekomst heel moeilijk te voorspellen is, en mijnheer Zemke, wij weten immers dat de markten oneindig sneller zijn dan de tijd die de democratie nodig heeft, dan onze eigen tijd, hoe snel wij ook handelen of hoe snel en doeltreffend wij ook willen handelen.
Hoe kan men echter beter zijn voorbereid dan wij vier jaar geleden waren, toen wij te maken kregen met de crisis die in de Verenigde Staten ontstond en bijna alles wegvaagde? Door instrumenten te scheppen, kaders voor bestuur, voor toezicht, voor verantwoordelijkheid, voor transparantie, voor alles wat deel uitmaakte van de enorme golf van ultraliberalisme die de wereld in de jaren negentig overspoelde, voor alles wat voor een deel ook weer is ontkracht, met die dwaze opvatting dat de markten zichzelf konden reguleren.
Binnen het raamwerk van de G20, en op sommige gebieden misschien wel met meer ambitie dan waar de G20 om had gevraagd, zijn we geduldig de kaders aan het herscheppen, de instrumenten voor bestuur, regulering, transparantie, ik zou haast gewoon zeggen moraal - als ik dat woord mag gebruiken - of ethische kaders, die gedurende een vijftiental jaren te enen male hebben ontbroken in de wereld van de financiële markten.
Daarom is uw begrip van deze situatie belangrijk en daarom is de rol die u hebt gespeeld in het scheppen van werkelijke toezichthoudende Europese autoriteiten - mevrouw Goulard noemde het Europees Comité voor systeemrisico's - van groot belang.
Daarom - en dit zeg ik ook tegen Jean-Paul Gauzès, die de kredietbeoordelaars ter sprake bracht - hebben wij dit optreden inbegrepen, het specifieke onderwerp van deze bijeenkomst van vanavond, alles wat wij geduldig, week na week, doen ten behoeve van het grote project van het Europees economisch en financieel bestuur, en we zijn nog niet klaar. Ik ben niet bang om ten aanzien van dit grote project het woord federatie te gebruiken; ik meen dat de heer Giegold dit woord eerder heeft gebruikt. Het is noodzakelijk dat wij onze inspanningen en ons beleid meer samenvoegen. Soms moeten wij meer doen dan alleen coördineren.
Ik ben het met Jean-Paul Gauzès eens dat het belangrijk is om door te gaan met de hervormingen inzake kredietbeoordelaars. We werken aan een derde hervorming, ter aanvulling van de twee voorgaande. Wat betreft de kwestie die u naar voren hebt gebracht, mijnheer Gauzès, de buitensporige afhankelijkheid van kredietbeoordelaars, zullen wij ons begin juli -daar zal niet te veel tijd overheen gaan- ontdoen van een aantal verwijzingen naar beoordelingen, om de buitensporige afhankelijkheid van beoordelingen van banken, en trouwens niet alleen van banken, te voorkomen. Wij gaan derhalve hieraan werken.
Mevrouw Goulard wees op de opmerkingen van de heren King en Enria, en ik heb er nota van genomen. Ik dank haar dat ze mijn aandacht heeft gevestigd op hun opmerkingen, waaruit trouwens een veranderde, voortvarende aanpak blijkt, wat mij zeer verheugt. Ik wil haar er ook voor bedanken dat zij de zeer belangrijke rol heeft vermeld - en wij weten wat wij u verschuldigd zijn, mevrouw Goulard - van het Comité voor systeemrisico's. Wij moeten met al deze belanghebbenden en de EBA samenwerken en daarbij uiteraard oog hebben voor de rol van het Comité voor systeemrisico's, zodat wij de stresstests op consistente wijze toepassen en er lering uit trekken.
Uiteindelijk is het eerder aan de lidstaten dan aan de EBA om lering te trekken uit het instellen van voorwaarden en backstop-instrumenten, wat wij nauwgezet zullen volgen in de periode die onmiddellijk op de stresstests volgt.
Toen de drie Europese toezichthoudende autoriteiten en het Comité voor systeemrisico's in het leven werden geroepen, heb ik gezegd dat wij al doende wijzer zullen worden. Dat is wat we aan het doen zijn. Ik meen dat de EBA onder leiding van de heer Enria goed werk aflevert; dat geldt ook voor de overige autoriteiten, voor het Comité voor systeemrisico's, en, mijnheer Giegold, voor de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen EAVB. U had het zojuist over de tests in de verzekeringssector; de EAVB is bezig een reeks tests in deze sector op te stellen, zoals de EBA dat voor de banken heeft gedaan.
Mijnheer Giegold, u hebt een gevoelige kwestie ter sprake gebracht, net als eerder de heer Karas en de heer Olle Schmidt, namelijk de impact op de staatsschuld. Zoals ik al heb gezegd, en ik zal vanavond hierover niets anders zeggen, was het de taak van de EBA om deze tests op te zetten en te ontwikkelen. De EBA was van oordeel dat een impact op de beleggingsportefeuille niet realistisch was; het was dus niet van nut om in dit stadium tests voor de beleggingsportefeuille uit te voeren. Ik kan alleen maar zeggen dat wij een dialoog voeren met de EBA, wij zijn vastbesloten - de heer Giegold heeft maximale lering getrokken uit deze nieuwe testronde, net zoals wij trouwens lering hebben getrokken uit de vorige ronde, die onbevredigend was -, en het is ons streven - en de heer Sánchez Presedo heeft mij gevraagd van dit streven blijk te geven - om veeleisend en rigoureus te zijn bij het voeren van deze dialoog en tegelijkertijd de bevoegdheden en de onafhankelijkheid van de EBA te eerbiedigen, net zoals wij in de Commissie eerbiediging van onze eigen onafhankelijkheid eisen. Mijn streven, mijnheer Giegold, is om ons rationeel te bezinnen op wat wij hebben geleerd van deze testronde, die in juni zal zijn afgerond, en zo veel mogelijk lering te trekken uit de dialoog die wij met de EBA voeren om de volgende ronde te verbeteren.
Mijnheer Mann, u hebt, evenals uzelf, mijnheer Giegold, gesproken over de evaluatie van het liquiditeitsrisico. De evaluatie van het liquiditeitsrisico maakt op zichzelf, zoals u weet, geen deel uit van de stresstest, waarvan de resultaten openbaar zullen worden gemaakt. Aan het begin van het jaar had de Europese Bankautoriteit aangekondigd te zullen overgaan tot een afzonderlijke thematische toetsing van de liquiditeitsrisico's in de EU-banksector in het kader van haar reguliere cyclus van risico-evaluatie in het eerste semester van 2011. Zij zal deze kwestie dus in dit kader - parallel, als ik het zo mag zeggen - behandelen.
De heer Karas heeft zijn collega's en de Commissie op het hart gedrukt om alles wat wij doen in langetermijnstrategieën op te nemen. Ik wil mijnheer Karas zeggen dat ik dit als algemeen beginsel aanhang en het is trouwens ook de geest waarin ik met mijn teams werk aan de voorstellen voor alle nieuwe wetgeving die deel uitmaakt van dit nieuwe financiële en economische bestuur dat wij nodig hebben. Dat geldt in het bijzonder voor de bestuurskwestie, voor wat wij zullen bewerkstelligen ten aanzien van de verantwoordelijkheid van aandeelhouders - wij werken op de lange termijn -, ten aanzien van wat we willen doen aangaande het resolutiestelsel, zoals ik zo-even tegen mevrouw Ferreira gezegd. Dat zal ook het geval zijn voor een ander punt dat ik in gedachten heb: ook al hebt u dat niet ter sprake gebracht, het is een van de redenen voor - of een van de oorzaken van - de crisis: de onzindelijke beloningen en bonussen, die zelfs hoger waren naarmate meer risico's werden genomen, aangezien degenen die de risico's namen wisten dat anderen ervoor zouden betalen.
Wanneer wij de toepassing van huidige richtsnoeren inzake de bonussen en beloningen evalueren en hun tekortkomingen vaststellen, zal ik - zoals velen van u hebben verzocht -, er zeker op toezien dat zij de komende weken in elke lidstaat worden omgezet en toegepast. Wanneer ik zeg dat ik nadenk over een nieuw kaderregeling voor deze kwestie, dan is dat juist om een van de oorzaken van de crisis aan te pakken - die krankzinnige risico's - en om ervoor te zorgen dat de betrokkenen in de banksector weer voorzichtiger en verantwoordelijker te werk gaan.
Mevrouw Ferreira en mijnheer Lamberts hebben met nadruk gewezen op het inconsistente karakter van de stresstests. Ik heb gezegd wat ik vind van de tekortkomingen van de voorgaande tests. Er is meer consistentie nodig, er is meer Europa nodig bij de uitvoering van deze tests, en daarom zal de peer review met de EBA zeer nuttig zijn.
Wat de kwestie van een geharmoniseerd kader voor de resolutie betreft, dat is precies waaraan wij werken, mevrouw Ferreira. Ik kan u bevestigen dat wij ons voorstel voor het eind van de zomer zullen voorleggen. Wij verlaten ons in alle oprechtheid en zeer concreet op een groot aantal van de voorstellen die u hebt gedaan.
Enkelen van u, onder wie mijnheer Ludvigsson, mevrouw Ford, mijnheer Cancian, mevrouw Băsescu, zojuist, hebben aangedrongen op - ik herhaal wat ik heb gehoord -, strenge, geloofwaardige, transparante tests. Nogmaals, in de algehele context van dit financieel en economisch bestuur dat wij samen bezig zijn op te bouwen: de tests van 2011 zullen strenger, geloofwaardiger, transparanter zijn dan de vorige ronde, en wij zullen voortborduren op wat wij hebben geleerd van de evaluatie van deze ronde van 2011 om ons ervan te vergewissen dat, zoals u hebt gevraagd, de volgende stadia in de stresstests van de banksector nog strenger, nog geloofwaardiger en nog transparanter zullen zijn.
De Voorzitter
Heel hartelijk bedankt, mijnheer Barnier. Onze discussie is wat uitgelopen. Het siert u dat u op elke spreker hebt gereageerd. Misschien moeten we, om opvoedkundige redenen, in de toekomst echter afspreken dat de commissaris in zijn slotverklaring alleen reageert op de sprekers die nog in de zaal aanwezig zijn. Dat zal wat tijd schelen. Met dit laatste debat hebben we de tijd die ons ter beschikking stond tot de laatste minuut gebruikt.
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (Artikel 149)
Zigmantas Balčytis
schriftelijk. - (LT) Zoals we nu kunnen zien heeft de stresstest voor banken die vorig jaar werd verricht op banken van de Europese Unie, de werkelijke situatie in deze sector niet kunnen weergeven. Het voorbeeld in Ierland heeft laten zien dat de controle in feite onbetrouwbaar was. Dit jaar werd een gedeeltelijk verbeterde test uitgevoerd, en we wachten nog op de resultaten daarvan. Ik ben van mening dat voor het terugwinnen van het vertrouwen van de burgers van de Europese Unie in banken en het financiële systeem in het algemeen, en voor het garanderen van de geloofwaardigheid van de hele Europese financiële structuur, het noodzakelijk is om meer bevoegdheden en een belangrijkere rol toe te kennen aan de nieuw gecreëerde Europese Bankautoriteit. Ik ben ervan overtuigd dat de stresstests regelmatig uitgevoerd dienen te worden en dat ze een zo breed mogelijk scala van risico-elementen moeten bestrijken; deze verschillen van lidstaat tot lidstaat. De Europese Bankautoriteit zou ook duidelijke procedures moeten vaststellen en in staat moeten zijn om beslissingen te nemen die voor de banken bindend zijn, mochten de controles financiële instabiliteit en onbetrouwbaarheid van de banken onthullen.
Csanád Szegedi
Interessant is dat de pers na het fiasco van de stresstest ook vorig jaar nog door valse succesverslagen werd overspoeld -kennelijk heeft ook de Europese Commissie daar iets mee te maken gehad. En nu eisen niet alleen wij, maar iedereen, van de liberalen tot en met de PPE, een verklaring voor de mislukking. Zij zoeken echter een oplossing in valse antwoorden, bijvoorbeeld in de vorm van nieuwe kapitaalinjecties van de overheid in banken, of in een grotere invloed van Brussel. Maar de werkelijke oorzaak van de mislukking is nu net dat het Brussels waterhoofd eenvoudig niet in staat is om een efficiënte bijdrage te leveren aan de meeste terreinen van ons leven. Dus na het fiasco moeten ze de lidstaten niet nog meer bevoegdheden willen ontnemen en miljarden euro's aan de instelling van nieuwe mammoetautoriteiten verkwisten, maar juist erkennen dat Europa niet als de Verenigde Staten van Europa kan bestaan, en dat de efficiëntie afneemt naarmate er meer macht aan Brussel wordt gegeven.
