Veiligstellen van de bevoorrading van Europa met zeldzame aardelementen (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
de mondelinge vraag van Ioannis A. Tsoukalas, Paul Rübig, Daniel Caspary en Birgit Schnieber-Jastram, namens de PPE-Fractie, aan de Commissie: Veiligstellen van de bevoorrading van Europa met zeldzame aardelementen (B7-0017/2011),
de mondelinge vraag (O-000043/2011/rev.1) van Lena Ek, Vladko Todorov Panayotov, Fiona Hall, Marielle De Sarnez, Niccolò Rinaldi, Marietje Schaake en Michael Theurer, namens de ALDE-Fractie, aan de Commissie: Veiligstelling van de aanvoer van zeldzame aardelementen naar Europa (B7-0020/2011),
de mondelinge vraag van Konrad Szymański, namens de ECR-Fractie, aan de Commissie: Grondstoffenstrategie voor Europa (B7-0207/2011).
Ioannis Tsoukalas
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer de Commissaris. Zeldzame aardelementen zijn van kritiek belang voor honderden high-techtoepassingen, maar ook voor de ontwikkeling van groene technologieën. De Europese industrie is geheel afhankelijk van de import van zeldzame aardelementen uit China, dat 97 procent van de mondiale productie monopoliseert en 36 procent van de mondiale economische reserves bezit. In deze sector beschikt China over sterk wetenschappelijk onderzoek en heeft het land een duidelijk concurrentievoordeel bereikt voor wat betreft de productie van legeringen en eindproducten.
Maar tegelijkertijd krijgt de Europese industrie geen toegang tot de grondstoffen en ook niet tot de technische knowhow voor wat betreft de verwerking hiervan. Hoewel zeldzame aardelementen niet zo zeldzaam zijn als de naam doet vermoeden, schatten deskundigen dat er voor het opzetten van een duurzame productielijn tien tot vijftien jaar nodig is. De Europese Unie ontwikkelt weliswaar een middellange termijn strategie voor grondstoffen, maar het probleem van de zeldzame aardelementen is veel nijpender. De toegenomen binnenlandse behoeften in China en de inzet om de gevolgen voor het milieu te beperken hebben nu al geleid tot bijzonder strenge beperkingen voor de export, terwijl op hetzelfde moment de mondiale vraag naar zeldzame aardelementen toeneemt. Voor de eerste zes maanden van 2011 heeft China zeer strenge exportquota ingesteld, een vermindering van 35 procent in vergelijking met vorig jaar, terwijl er voor de volgende zes maanden nog strengere beperkingen worden verwacht. Verwacht wordt dat het tekort binnen de komende zes maanden sterk zal toenemen, de prijzen van zeldzame aardelementen zullen omhoog gaan en productielijnen zullen hinder ondervinden. Deskundigen schatten dat in 2014 er een mondiaal tekort zal zijn van 40 000 ton zeldzame aardelementen.
De vragen aan de Commissie zijn direct en urgent:
Wat voor directe maatregelen gaat de Commissie nemen om, samen met haar partners, alternatieve bronnen voor zeldzame aardelementen veilig te stellen?
Wat is de huidige status van onze onderhandelingen met China en met onze internationale partners in deze kwestie?
Lena Ek
Mevrouw de Voorzitter, soms vraag ik me wel eens af of Europa bij elke uitdaging die met China van doen heeft, verstijft van angst en om handelssancties en overheidsingrijpen roept.
Een geslaagde EU-grondstoffenstrategie moet gericht zijn op het bevorderen van de vrijhandel. Zij moet een duurzaam beheer en een efficiënte omgang met hulpbronnen, innovatie en toegang tot grondstoffen voor Europese bedrijven omvatten. Het mag echter niet zo zijn dat grondstoffen met het geld van de belastingbetaler worden opgeslagen.
Europa wordt steeds afhankelijker van een klein aantal cruciale hulpbronnen en raakt achter in de wedloop om alternatieve bronnen te bemachtigen. Het is echter aan particuliere bedrijven, niet aan politici, om te bepalen of er voorraden moeten worden aangelegd. Als dat een efficiënt gebruik van hulpbronnen betekent, zullen ze dat doen. Wat we nodig hebben, is een alomvattende grondstoffenstrategie die alle aspecten van toegang tot zeldzame aardelementen bestrijkt. Dit omvat handel, onderzoek en innovatie, hergebruik en de ontwikkeling van vervoer en infrastructuur om de ontwikkeling van binnenlandse bronnen mogelijk te maken. We hebben een beter beheer van de grondstoffenvoorziening in Europa nodig en effectieve maatregelen om hergebruik en vermindering van afval te stimuleren.
Europa heeft veel natuurlijke hulpbronnen en ligt tevens strategisch dicht bij de grondstoffenrijke Barentsz-regio. Met zijn delfstoffen, metalen en bossen kan Noord-Europa voor een belangrijk deel en op duurzame wijze in de grondstoffenbehoeften van de EU voorzien.
Ook moeten we innovatie en onderzoek naar alternatieve oplossingen bevorderen en mogelijkheden bedenken om stoffen te exploiteren die Europese bedrijven te duur vinden. De EU-strategie dient gebaseerd te zijn op vrijhandel en ervoor te zorgen dat zowel ontwikkelde staten als ontwikkelingslanden kunnen profiteren van de duurzame aanvoer van grondstoffen. Verder moeten we gebruik maken van het 'hulp voor handel'-mechanisme.
Europa moet maatregelen treffen die gericht zijn op innovatie en het slechten van handelsbarrières in derde landen. Het behoort geen zeldzame en cruciale grondstoffen op te slaan en de democratie in het buitenland te ondermijnen. Wij hebben suggesties van de Commissie nodig op het gebied van grondstoffen en zeldzame aardelementen. Daar is nog steeds het wachten op.
Konrad Szymański
auteur. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, de toegang tot zeldzame aardelementen is bepalend voor de positie en het concurrentievermogen van de Europese industrie. We raken het technologisch meest geavanceerde deel van onze economie kwijt, wanneer we de beschikbaarheid van deze materialen niet veiligstellen. We mogen dus geen enkel onderdeel van ons beleid verwaarlozen. We moeten op vakkundige wijze onze eigen bronnen aanwenden, de bronnen die we eerder onnodig terzijde hebben geschoven. We moeten handelspolitieke instrumenten inzetten om schendingen van de vrije handel te voorkomen en mogen ons daarom niet beperken tot de kostbare en nog steeds zeer beperkte mogelijkheden die terugwinning van deze materialen uit gebruikte apparatuur ons te bieden heeft.
In het kader van de mededeling over de grondstoffenstrategie zijn er in ieder geval een aantal vragen die we aan de Europese Commissie moeten stellen. Ten eerste, heeft de Commissie de invloed van het protectionistische grondstoffenbeleid van China op de Europese industrie onderzocht? Ten tweede, welke rol is er weggelegd voor recycling in vergelijking met de mogelijkheden die het handelsbeleid en de eigen grondstofvoorraden te bieden hebben? Wat is de verhouding tussen deze drie mogelijkheden? Ten derde, beschikt de Commissie over een beoordeling van de kosten van een hoger aandeel van recycling in de Europese grondstoffenstrategie?
Antonio Tajani
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, zoals u weet, heeft de Commissie begin februari de vernieuwing van de EU-grondstoffenstrategie, die op drie pijlers rust, goedgekeurd.
De eerste pijler betreft de levering van grondstoffen van buiten de Europese Unie via overeenkomsten met de Afrikaanse Unie. We hebben de grondstoffenkwestie op de agenda gezet van onze bijeenkomsten met de Russische Federatie. Bovendien ga ik, zoals ik eerder al zei, in juni naar Brazilië, Argentinië en Chili om ook met die Latijns-Amerikaanse landen diplomatiek overleg te voeren. Dan zal ik ook nog ingaan op de relatie met China.
De tweede pijler betreft het waarborgen van een duurzamere grondstoffenvoorziening binnen de EU. Daarom hebben we in overleg met commissaris Potočnik de uitvoeringsbepalingen van Natura 2000 herzien. We willen ervoor zorgen dat ze op zo'n manier worden uitgelegd dat ze de winningsactiviteiten niet schaden, maar dat tegelijkertijd de natuur wordt beschermd.
De derde pijler betreft de recycling en het efficiënte gebruik van grondstoffen. Ik wil herhalen wat ik eerder al zei: in het kader van ons innovatiebeleid werken we aan een reeks innovatiepartnerschappen in diverse sectoren, waaronder de grondstoffensector. Een van de innovatiepartnerschappen zal in het bijzonder gericht zijn op activiteiten op het gebied van de recycling en vervanging van grondstoffen.
In de nieuwe mededeling ligt de nadruk vooral op de situatie met betrekking tot de levering van zeldzame aardmetalen en andere essentiële grondstoffen. Het lijdt geen twijfel dat de vermindering van de exportquota voor zeldzame aardmetalen waartoe China heeft besloten het wereldwijde aanbod aanzienlijk beperkt. We evalueren de situatie om vast te stellen wat de meest geschikte multilaterale instrumenten zijn, waaronder de Wereldhandelsorganisatie en onze bilaterale betrekkingen met China.
In 2009 zijn we bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) een geschillenprocedure tegen China gestart over de toegang tot de negen belangrijkste grondstoffen. Het onderzoek van de zaak is in een vergevorderd stadium en de conclusies zullen uiteraard zeer belangrijk zijn voor onze gedachtewisselingen over het in gang zetten van een WTO-procedure over zeldzame aardmetalen.
Op bilateraal niveau heeft de Commissie de kwestie diverse malen bij de Chinese regering aangekaart, zowel uit politiek als uit technisch oogpunt. Eind 2010 is er een werkgroep opgericht om de dialoog tussen de EU en China over kwesties die betrekking hebben op zeldzame aardmetalen en andere grondstoffen te vergemakkelijken.
De EU zal, binnen de sfeer van strategische partnerschappen en dialogen over toekomstig beleid, een actieve grondstoffendiplomatie voeren met als doel om de toegang tot deze grondstoffen en in het bijzonder essentiële grondstoffen veilig te stellen. Een voorbeeld hiervan is, zoals ik al zei, het aangaan van een bilaterale dialoog in het kader van de gemeenschappelijke strategie EU-Afrika voor 2011-2013, waarin ook een gedeelte speciaal aan grondstoffen is gewijd. Ik heb u al verteld over onze betrekkingen met Rusland en Latijns-Amerika.
Binnen de EU steunt de Commissie het opsporen van vindplaatsen van essentiële grondstoffen, en deze doelstelling wordt in het bijzonder gestimuleerd door het project ProMine 2009-2013, dat deel uitmaakt van het zevende kaderprogramma.
Recycling biedt enorme technologische uitdagingen, vooral omdat de hoeveelheid grondstoffen in veel producten bijzonder klein is. Onze strategie is bedoeld om recycling te bevorderen door middel van maatregelen die erop zijn gericht om de toepassing en uitvoering van EU-wetgeving inzake afvalstoffenbeheer te verbeteren.
Voorts zullen we onderzoek en innovatie in de recycling- en vervangingssector blijven stimuleren, zoals we al hebben gedaan via het zevende kaderprogramma voor de financiering van projecten ten behoeve van de vervanging van zeldzame aardmetalen. De Commissie onderzoekt in dit verband de mogelijkheid om een innovatiepartnerschap op het gebied van grondstoffen op te zetten en hoopt in de komende maanden met een specifiek voorstel te komen. Ook hebben we een samenwerkingsproject met de Verenigde Staten op touw gezet op het gebied van innovatie, en we onderzoeken eveneens de mogelijkheid om samen te werken met Japan.
Uiteraard zullen we het probleem van de essentiële grondstoffen nauwlettend in de gaten blijven houden om te bepalen welke maatregelen bij uitstek nodig zijn. We zijn van mening dat de leveringszekerheid van grondstoffen in wezen de verantwoordelijkheid van bedrijven is, maar we zijn bereid om in nauwe samenwerking met de lidstaten de kosten, potentiële voordelen en toegevoegde waarde van een opslagprogramma voor grondstoffen te bespreken.
Dit is wat we doen, maar natuurlijk ben ik altijd bereid om te luisteren naar suggesties van het Parlement om ervoor te zorgen dat de Commissie actief blijft werken aan een kwestie die van cruciaal belang is voor het concurrentievermogen van ons Europese ondernemingsstelsel.
Paul Rübig
namens de PPE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris Tajani, hartelijk dank voor uw initiatief. De grondstoffen vormen de basis voor een gezonde industrie in de toekomst en daarom is het belangrijk dat we ervoor zorgen dat we bilaterale overeenkomsten met China en allerlei andere landen op de wereld afsluiten, en niet alleen op het gebied van het handelsbeleid. Hierbij kunnen we ons bijvoorbeeld concentreren op een overeenkomst inzake bescherming van investeringen, omdat hier langdurige contracten kunnen worden afgesloten, die voor de return on investment bij nieuwe mijnen, die we dringend nodig hebben, ook een bescherming van de investeringen bieden. Dusdanig langdurige contracten zorgen voor een bescherming van de investeringen, zodat nieuwe mijnen, die met bestaande mijnen moeten concurreren, ook naar behoren kunnen worden ondersteund.
We kunnen in het kader van de WTO-conferentie die volgt op de Doha-ronde ook onderzoeken hoe het staat met de Singapore Issues. We hebben in Singapore al een goed pakket maatregelen tot stand gebracht, dat we ook verder moeten ontwikkelen, misschien zelfs parallel aan de lopende Doha-onderhandelingen.
We moeten onderzoeken of er niet sprake is van een inbreuk op het antidumpingrecht, wanneer men kijkt tegen welke prijs de Chinese industrie grondstoffen voor verdere verwerking krijgt, en welke prijstoeslag de Europese industrie moet betalen. Dit moet nog worden uitgezocht, maar daar zijn we al mee bezig. Het gaat niet alleen om zeldzame aardelementen, maar het gaat bijvoorbeeld ook om magnesiet, een belangrijke grondstof voor vuurvaste producten, zonder welke geen staal, glas, cement of ander basismateriaal kan worden geproduceerd. We moeten onze aandacht ook richten op de vervangingsproducten die in de toekomst denkbaar zijn, en misschien een passend programma voor onderzoek naar vervangingsproducten ontwikkelen.
Bovendien ben ik zeer ingenomen met het voorstel van commissaris Hedegaard voor een koolstofheffing, waarbij voor producten die met een hoge uitstoot aan CO2 worden geproduceerd en over lange afstanden worden getransporteerd, een extra btw-heffing in rekening wordt gebracht.
Marita Ulvskog
namens de S&D-Fractie. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ik denk dat uit dit debat blijkt hoe belangrijk het is dat de grondstoffenstrategie een langetermijn- en brede impact heeft. Aardelementen zijn immers zeldzaam op de markt maar niet in de bodem. Daar is een aantal redenen voor. Het is gewoon niet economisch interessant geweest om alle plaatsen te ontginnen waarvan we weten dat er zich aardelementen bevinden. Er zijn ook milieu- en arbeidsklimaatconflicten geweest.
De EU zou ontzettend veel moeten investeren in onderzoek en ontwikkeling. De EU zou moeten investeren in efficiënt gebruik van hulpbronnen en met name in recycling, zoals hier de hele avond is gezegd. Dat vereist natuurlijk van alles en nog wat, gaande van intelligente, eenvoudige en verstandige inzamelstrategieën tot ecologische ontwerpen waardoor het gemakkelijk is om de batterij uit toestellen te halen die moeten worden gerecycled. Het gaat er echter ook om dat we moeten afstappen van onze koloniale reflexen in onze samenwerking met andere landen in andere delen van de wereld. Daar zijn we tot dusver nog niet bijzonder goed in geslaagd.
Niccolò Rinaldi
namens de ALDE-Fractie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, u heeft al enige informatie gegeven, maar ik zou graag nog een aantal nadere toelichtingen van u krijgen.
In de eerste plaats de WTO. Wat doen we precies binnen de Wereldhandelsorganisatie met het initiatief waartoe al in 2009 is besloten, maar dat, voor zover ik weet, betrekking heeft op magnesium en bauxiet? Beschikken we in de WTO over een procedure voor zeldzame aardelementen? Is zo'n procedure mogelijk en initiëren wij deze alleen of kunnen we dat doen in samenwerking met de Verenigde Staten en Japan, wat mijns inziens wenselijk zou zijn?
Ten tweede, u heeft gezegd dat we de bevoorrading vanuit andere ertslagen, met inbegrip van Europese ertslagen, moeten vergroten. Is er een rol weggelegd voor Groenland? Hoe wordt hier precies over gedacht?
Ten derde, het herwinnen van zeldzame aardelementen via recycling. Gaan we de kant op van het zogeheten 'urban mining', ofwel het nuttig toepassen van stedelijk afval? Komt er een richtlijn, een verordening? Welke plannen zijn er in dit verband?
Ten vierde, wat betreft studies en onderzoeken, de ontwikkeling van onderzoek: zullen hierover ook in het achtste kaderprogramma enkele specifieke bepalingen worden opgenomen? Zullen er wat het opslagsysteem aangaat bovendien ook gemeenschappelijke Europese normen voor opslag worden vastgesteld?
Ten slotte, in hoeverre wordt dit onderwerp bilateraal besproken met China in het kader van de economische en commerciële dialoog op hoog niveau en in de lopende onderhandelingen over de nieuwe partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met dat land?
Reinhard Bütikofer
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, de afhankelijkheid van China wat betreft de import van zeldzame aardelementen is op de korte en middellange termijn met zekerheid een probleem. Ik vind niet dat dit een strategische tekortkoming van Europa is. Europa hoeft niet afhankelijk te blijven. Om het kort te zeggen: de Chinezen bewijzen ons in zekere zin een dienst doordat ze ons erop wijzen dat we ons moeten bevrijden van onze huidige afhankelijkheid.
Daarom mogen we ook niet de fout maken een antagonisme tussen Europa en China te creëren. Er bestaan ook mogelijkheden voor samenwerking met China. Maar we moeten, als we onze blik op Azië richten, ook naar Japan kijken. Met betrekking tot zeldzame aardelementen had Japan het afgelopen jaar grotere moeilijkheden dan Europa. Japan heeft echter sneller en krachtdadiger gereageerd. De Japanse regering heeft één miljard dollar uitgetrokken voor het onderzoek naar de vervanging en recycling van zeldzame aardelementen. Hoeveel hebben wij hiervoor uitgetrokken in het zevende kaderprogramma?
Vanzelfsprekend hebben wij het handelsbeleid nodig. We moeten ook eigen reserves beschikbaar maken, in zoverre deze aanwezig zijn. Maar de strategische filosofie van ons beleid inzake zeldzame aardelementen moet mijns inziens zijn: innovatie, efficiënt gebruik van grondstoffen, technologisch leiderschap. Er zijn bindende doelstellingen nodig voor een efficiënt gebruik van grondstoffen. Er zijn concrete, specifieke plannen nodig voor de recycling van zeldzame aardelementen. In de mededeling van de Commissie wordt de recycling van zeldzame aardelementen niet uitdrukkelijk genoemd. Dat is echter geen oplossing meer voor de toekomst, maar iets wat onmiddellijk moet worden opgelost. Onze bedrijven zijn hier allang mee begonnen - Rhodia, BASF, Osram en ettelijke andere ondernemingen.
Verder is vervanging essentieel. Zelfs China begint met investeringen in de vervanging van zeldzame aardelementen, omdat duidelijk is dat het land, alleen al gezien de eigen behoefte, niet op dezelfde voet kan doorgaan met consumeren en verkwisten.
We moeten hier spoed achter zetten en de kansen die de huidige situatie ons biedt, benutten en niet klagen dat we deze kans krijgen.
Zbigniew Ziobro
namens de ECR-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, zeldzame aardelementen zijn van doorslaggevende betekenis voor honderden technologische oplossingen en vormen een sleutelelement voor verdere technologische vooruitgang en vergroting van het innovatievermogen van de Europese Unie. Omdat zij algemeen worden toegepast stijgt de vraag, maar tegelijkertijd ontbreekt de mogelijkheid om de winning uit te breiden.
Momenteel wordt wereldwijd jaarlijks 124 000 ton van deze metalen gedolven en de vraag zal tot 2012 met 50 procent stijgen. China heeft ongeveer 97 procent van de wereldproductie in handen. Dit is van cruciale betekenis, omdat dit land sinds 2006 de winning en de export beperkt. In augustus heeft China een exportreductie van meer dan 50 procent en het aanleggen van strategische reserves aangekondigd. Verder zijn veel van de bedrijven die zich bezighouden met de winning van zeldzame aardelementen in andere delen van de wereld, in Chinese handen. Onlangs is in Australië de overname van een mijn van zeldzame aardelementen door een Chinese mijnbouwonderneming geblokkeerd. Dit is een bijzonder ernstig probleem dat gerelateerd is aan het monopolie op de winning van deze grondstoffen. We moeten alles doen wat in onze macht ligt om te voorkomen dat deze cruciale economische sector die de ontwikkeling en de toekomst van Europa waarborgt, in gevaar komt.
Helmut Scholz
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, pas verleden herfst was het Europees Parlement er zeer mee ingenomen dat de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie in de verklaring van de top van Madrid uitdrukkelijk het soevereine recht van de staten hebben erkend om hun natuurlijke hulpbronnen te beheren en het gebruik ervan te regelen. Daarbij werd uitdrukkelijk ook op het belang van duurzaamheidscriteria gewezen. Aan deze top hebben de staten van Latijns-Amerika deelgenomen, maar dit recht geldt ook voor China en andere staten.
De ontginning van zeldzame aardelementen heeft in China, zoals daarvoor in de Verenigde Staten en elders, ernstige schade veroorzaakt aan het milieu. Dit kan zo niet verder gaan. Er is een internationale overeenkomst nodig. China en andere mogelijke producenten hebben onze kennis en technologie voor milieuvriendelijke mijnbouw nodig en voor duidelijk meer veiligheid voor de mijnwerkers.
Bovendien heeft China belang bij investeringen in hoogtechnologische producten voor het bewerken van zeldzame aardelementen, omdat het niet alleen leverancier van grondstoffen wil zijn. De Commissie dient daarom als bemiddelaarster op te treden.
Een modern grondstoffenbeleid moet zijn gekenmerkt door partnerschap. Tegelijkertijd dient u met spoed de ontwikkeling van verbeterde recycling- en vervangingstechnologieën te stimuleren, omdat in de toekomst in nog grotere mate zal gelden dat de metalen uit deze aardelementen te zeldzaam zijn om ze simpelweg op te gebruiken.
Daniel Caspary
(DE) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, u hebt hier vandaag een aantal aankondigingen gedaan over wat de Commissie in de komende maanden van plan is met betrekking tot de grondstoffenvoorziening. De Commissie heeft ook in 2007 een aankondiging gedaan en een strategie inzake grondstoffen voorgelegd. Ik heb er een probleem mee dat de aankondigingen die we de afgelopen dagen hebben gehoord vergelijkbaar zijn met de aankondigingen van toen. Maar ik heb de indruk, dat er sindsdien vrij weinig is gebeurd.
Er is tenminste weinig gebeurd wat betreft de behartiging van onze belangen. Ik ben van mening dat veel andere staten op de wereld hun belangen zeer offensief behartigen - dit wordt de 'koloniale reflex' genoemd. Ik zie deze koloniale reflex ook, echter niet bij de staten van de Europese Unie, maar heel concreet bij China, wanneer ik bekijk hoe China met de grondstoffenkwestie omgaat of in het onderhavige geval met de kwestie van de zeldzame aardelementen, om zijn monopolie te behouden en andere landen te benadelen.
Commissaris, ik stel me steeds vaker de vraag, wie er voor verantwoordelijk is dat er werkelijk iets gebeurt. Is het uw directoraat-generaal? Bent u het? Het directoraat-generaal Handel? Is het commissaris De Gucht? Zijn het de andere commissarissen? Wie heeft de hoofdverantwoordelijkheid? Wat zijn de concrete stappen? Wie kunnen we wanneer afrekenen op de vraag of de betreffende maatregelen ook daadwerkelijk door de Europese Unie zijn uitgevoerd? Ik zou u zeer dankbaar zijn, wanneer u op dit onderwerp zou ingaan, omdat we allemaal weten dat de Chinezen nog steeds actief bezig zijn met het opleggen van exportrestricties en accijnzen die het voor onze ondernemingen enorm moeilijk maken.
Heeft de Commissie eindelijk de complete lijst van producten opgemaakt waarbij de Chinezen momenteel op grond van exportrestricties concurrentievoordelen hebben? Is de Commissie van plan hier eventueel een antidumpingprocedure in te leiden om concurrentienadelen voor onze ondernemingen uit de weg te ruimen? Ik zou u zeer dankbaar zijn wanneer u op deze vragen zou kunnen reageren.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Mevrouw de Voorzitter, zeldzame aardmetalen zijn onmisbaar voor de vervaardiging van monitoren, mobiele telefoons, hoogwaardige permanente magneten voor windturbines of elektrische voertuigen, katalysatoren voor auto's, printplaten en glasvezel. Hieruit volgt dat ze ook onmisbaar zijn voor nieuwe schone energievormen. Hoewel deze aardmetalen over de hele wereld worden verhandeld, is de markt voor bepaalde grondstoffen en zeldzame aardmetalen niet bepaald transparant en zijn de verhandelde volumes klein.
De Europese Unie is bijna volledig afhankelijk van ingevoerde zeldzame aardmetalen, aangezien 97 procent van de mondiale productie plaatsvindt in China. De vraag naar grondstoffen zal stijgen door de groei van de opkomende economieën en de snelle verspreiding van nieuwe technologieën. De processen voor het delven, verwerken en recyclen van zeldzame aardmetalen zijn zeer schadelijk voor het milieu als ze niet naar behoren worden beheerd. De Europese Unie moet haar inspanningen richten op het stroomlijnen van de processen voor het gebruik en het recyclen van zeldzame aardmetalen, alsmede op onderzoek naar mogelijkheden om deze schaarse en schadelijke grondstoffen te vervangen door andere, minder schaarse en schadelijke materialen.
Commissaris, wij willen dat de lijst van grondstoffen geregeld wordt bijgewerkt.
Charles Goerens
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, de constateringen die naar voren komen in de mondelinge vragen die ten grondslag liggen aan het huidige debat geven eens te meer aan hoe beperkt de hulpbronnen zijn, en in het bijzonder hoe zeldzaam bepaalde onontbeerlijke mineralen zijn. Bovendien informeren ze ons over de kwetsbaarheid van de invoerende staten ten opzichte van de staten die een monopolie bezitten.
De reactie van de Europese Unie moet tweeledig zijn. Enerzijds moeten wij ervoor zorgen dat wij niet in het nauw worden gedreven, door ons te verdedigen in alle forums (WHO, G20, Verenigde Naties), en anderzijds moeten we handelen in het kader van de strategie van Lissabon teneinde onze afhankelijkheid van zeldzame aardelementen te verminderen. Onze leuzen moeten zijn: doeltreffend hergebruik van reeds gebruikte materialen en bevordering van programma's voor onderzoek en ontwikkeling met betrekking tot vervangende producten.
Tot slot moet de Europese Unie, in het kader van onze partnerschappen met ontwikkelingslanden, bijdragen aan het voorkomen van plundering van zeldzame aardelementen die aan deze landen toebehoren.
(Applaus)
Teresa Riera Madurell
(ES) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de situatie is duidelijk: de Europese Unie moet de bevoorrading van zeldzame aardelementen veiligstellen, maar de concurrentiestrijd op deze markt wordt steeds harder.
China controleert 95 procent van de wereldproductie, Omdat het zijn exportquota steeds verder verlaagt, staat deze kwestie nu bovenaan de agenda van de G20.
Wij praten derhalve over een kwestie die voor de Europese economie als geheel van cruciaal belang is. Het spreekt vanzelf dat onze aanpak deels moet bestaan uit samenwerking met landen die voorraden hebben, maar wat daarnaast vooral belangrijk is, zijn onderzoek, ontwikkeling en innovatie.
Er is al gezegd dat investeren in O&O essentieel is voor het aangaan van de technologische uitdagingen die gepaard gaan met het ontwikkelen van efficiëntere winningstechnieken, het zoeken van alternatieve grondstoffen voor het verminderen van afhankelijkheid en hergebruik. Het laatste is van het allergrootste belang, omdat de zogeheten 'stadsmijnen' een belangrijke bron van grondstoffen voor de Europese Unie kunnen zijn.
Daarom zijn wij blij met de verbintenissen die de commissaris met betrekking tot deze kwestie is aangegaan en zullen wij alles wat de Commissie in dit verband doet nauwgezet volgen.
Seán Kelly
- (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben erg bezorgd over enkele zaken die hier onlangs in het Parlement de revue zijn gepasseerd - vanavond het tekort aan zeldzame aardelementen; gisteravond het eiwitgebrek van 80 procent; enkele weken geleden suikerbietfabrieken die werden gesloten met als gevolg dat er nu te weinig suiker is. Volgens mij is het tijd dat de Europese Unie eens aan zichzelf gaat denken en vooral zijn industrie een steun in de rug geeft.
Wat zeldzame aardelementen betreft ben ik uiteraard blij met de toezegging van de commissaris dat hij zal kijken naar innovatie in de vorm van vervanging, hergebruik, enz., maar vooral ook naar nieuwe technologieën. Enkele weken geleden heb ik in Brussel een studiedag bijgewoond waar gesproken werd over een nieuwe technologie waarmee zeldzame aardelementen uit de zeebodem kunnen worden gewonnen.
Uiteindelijk zullen we zelfvoorzienend moeten worden. Het is goed dat de commissaris naar Brazilië gaat en met China praat, maar wat gaan we doen als de diplomatie faalt en zij ons niet geven wat we willen? Zonder een sterke economie zijn we politiek gezien irrelevant.
Zigmantas Balčytis
(LT) Mevrouw de Voorzitter, de grondstoffenkwestie is onlosmakelijk verbonden met de groei en economische vooruitgang van de Europese Unie. Wij kunnen de Commissie daarom feliciteren met de grondstoffenstrategie. Toch moet het potentiële tekort aan grondstoffen in de toekomst er niet toe leiden dat we ons alleen maar concentreren op het oplossen van de kwestie van de toegang tot grondstoffen. Ik ben het ermee eens dat dit een zeer goede gelegenheid kan zijn om de economie van de Europese Unie naar een model te wenden dat op een efficiënter gebruik van hulpbronnen is gebaseerd. Een vermindering van het gebruik van grondstoffen en veel grotere aandacht voor de efficiënte verwerking van grondstoffen zijn waarschijnlijk de snelste weg om de invoerbehoeften van de EU terug te dringen. Fatsoenlijke investeringen in nieuwe verwerkingstechnologieën en de ontwikkeling van vervangende grondstoffen zouden bevorderlijk zijn voor een aanzienlijke vermindering van de afhankelijkheid van ingevoerde lanthanide. Hierdoor zou een belangrijke rol voor Europa op dit gebied verzekerd kunnen worden en het zou een grote bijdrage leveren aan de tenuitvoerlegging van de doelen die in de Europa 2020-strategie zijn uiteengezet.
João Ferreira
(PT) Mevrouw de Voorzitter, dit debat over de moeilijke toegankelijkheid van grondstoffen, zoals zeldzame aardelementen, is intrinsiek verweven met de huidige staat van ontwikkeling van de wereldeconomie en met de systeemcrisis waar we mee te maken hebben. Er werd gezegd dat het om een financiële crisis ging, maar in feite gaat het om een veel grotere, mondiale crisis. Het betreft een crisis die ook is geworteld in de confrontatie tussen economische groei, zoals het door het kapitalisme wordt begrepen, en een planeet Aarde die genereus is, maar eindig. De wortels van een systeem, het kapitalisme, waarbij alles ondergeschikt wordt gemaakt aan het maken van zoveel mogelijk winst, liggen ook in het onvermogen om de natuur en haar grenzen te kunnen bevatten, maar de natuur heeft wel degelijk haar grenzen.
De stap richting een polycentrische wereld, uit economisch en politiek oogpunt, maakt de weg vrij voor meer concurrentie om middelen, hetgeen tot conflicten kan leiden. De wisselkoers- en handelsoorlogen waar we getuige van zijn geweest zijn zorgwekkende symptomen, maar staan niet op zichzelf. Meer en meer oorlogen vormen een bedreiging voor nu en de toekomst, en over al deze zaken hebben wij het ook wanneer we debatteren over het onderwerp van vandaag.
Edit Herczog
- (EN) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, toen mijn grootmoeder werd geboren, woonden er twee miljard mensen op onze planeet; toen ik werd geboren, waren dat er vijf miljard; en wanneer mijn kleindochter wordt geboren, zijn dat er negen miljard. Daarom moeten voor alle hulpbronnen, inclusief grondstoffen, extensieve technologieën worden vervangen door intensieve technologieën. Om deze reden wil ik in herinnering brengen dat iemand honderd jaar geleden de Nobelprijs voor scheikunde ontving vanwege het scheiden en zuiveren van radium en polonium: Maria Skłodowska, beter bekend als Marie Curie. We hebben Marie Curies, wetenschappers en baanbrekende technologieën nodig. Daarom wil ik u vragen, commissaris, uw uiterste best te doen om ervoor te zorgen dat er in Europa altijd plaats zal blijven voor jonge scheikundetalenten.
Judith A. Merkies
Voorzitter, commissaris, collega's, we kunnen de grondstoffen gaan halen, maar we kunnen ze liever houden. Misschien kunnen we ze zelfs gaan maken. Ik begroet uw initiatief voor een nieuw partnerschap, ook voor vervanging, maar ik denk inderdaad dat andere collega's dit al zeiden en gelijk hebben: we moeten ze proberen te houden, te houden in Europa. Dat is heel erg belangrijk. We moeten de inzameling verhogen. We moeten op andere bedrijfsmodellen overschakelen om de schaarse aardmetalen gewoon zoveel mogelijk terug te krijgen voor recycling. Dat kunnen we doen via innovatie en daarvoor is meer efficiëntie nodig.
Maar wat ik heel erg belangrijk vind: gaat u er ook aandacht aan besteden dat die zeldzame aardmetalen naar de meest nuttige toepassing gaan als ze nog zeldzamer worden? Besteedt u er aandacht aan dat bij een nóg hogere zeldzaamheid uiteindelijk die toepassingen overeind blijven die we allemaal het meeste nodig hebben, die het meest urgent zijn, bijvoorbeeld dat het niet in een speeltje van een of andere McDonalds terechtkomt, maar liever bij een windmolen? Gaat u daar ook aandacht aan besteden? Want dat lijkt me wel heel erg belangrijk.
Adam Gierek
(PL) Mevrouw de Voorzitter, uit concurrentieoverwegingen zijn marktspelers gericht op investeringen met een snelle winst. Ze investeren dus in bedrijven waarvan de producten rechtstreeks bij de consument terechtkomen. Investeren in de exploratie van grondstoffen, met name van delfstoffen, is een langdurig en kostbaar proces waarbij de winst lang op zich laat wachten. Alleen grote investeerders, overwegend monopolisten, kunnen dit zich veroorloven en zij dicteren dan ook de voorwaarden, zoals gebeurd is in het geval van de zeldzame aardelementen. Nu blijkt dat Europa niet kan groeien vanwege een gebrek aan lanthaniden, met name samarium en neodymium. Die zijn nodig voor de productie van hoogenergetische permanente magneten die worden gebruikt bij de opwekking van windenergie en de aandrijving van elektrische voertuigen.
Het wordt tijd dat de Europese Unie aandacht gaat besteden aan de veiligstelling van grondstoffen, net zoals zij heeft gedaan in het geval van energiezekerheid. Het gaat hierbij niet alleen om zeldzame aardelementen, maar ook om andere zeldzame grondstoffen en materialen die worden toegepast als katalysator, bijvoorbeeld renium en andere platina-achtigen, wolfraam, molybdeen, lithium, seleen enzovoorts. Dank u wel.
Antonio Tajani
vicevoorzitter van de Commissie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik wil het Parlement bedanken, omdat het met dit debat kracht geeft aan de actie die de Europese Commissie - en vooral de Commissie-Barroso II - onderneemt om een oplossing te vinden voor de gevoelige kwestie van zeldzame aardelementen.
Zoals de heer Scholz al benadrukt heeft, is de Commissie sinds de bijeenkomst in Madrid begonnen met het ontplooien van vastberaden initiatieven. Ze heeft dus niet alleen maatregelen aangekondigd, maar concrete stappen gezet. Met 'concrete stappen' bedoel ik dat er een lijst is opgesteld met veertien zeldzame grondstoffen ten aanzien waarvan actie moet worden ondernomen - een lijst die naar ik vrees helaas zal moeten worden uitgebreid.
Verder is de eerste overeenkomst met de Afrikaanse Unie, die heel wat maanden werk heeft gekost, uitgemond in een akkoord binnen het AU/EU-actieplan, waarin voorzien wordt in directe betrokkenheid van Afrika, in samenwerking met onze Unie en met de Commissie. Deze gezamenlijke inspanning betreft zowel wat we kunnen doen binnen de Unie om onze behoeften te analyseren, als een analyse van de reële mogelijkheden van winningsactiviteiten in Afrika, de eventuele oprichting van een geologische dienst en het plan om trans-Afrikaanse netwerkinfrastructuur te ontwikkelen ter ondersteuning van de mijnen van waaruit de winningsindustrie uitgebreid zal kunnen worden.
De afspraak met de Russische Federatie dat overeenkomsten over grondstoffen op de agenda geplaatst zullen worden, is eveneens een concreet resultaat, niet alleen maar een aankondiging. Er hebben inmiddels twee bijeenkomsten plaatsgevonden.
Evenzo is het Commissiedocument over grondstoffen niet slechts een aankondiging, maar een door de Commissie goedgekeurde tekst waarin een heldere en gedetailleerde strategie uiteen wordt gezet, zoals ik u al heb gezegd, die gebaseerd is op drie specifieke pijlers waarop wij willen voortbouwen.
Dan is er nog het besluit om een innovatiepartnerschap in het leven te roepen, gekoppeld aan een actie die de participatie beoogt van de particuliere sector - en ik hoop ook het Parlement en de andere instellingen - in innovatie en onderzoek. Het doel ervan is robuuste maatregelen voor recycling en vervanging vast te stellen die concrete resultaten opleveren. Ook dit is niet slechts een aankondiging, maar een concrete maatregel van de Europese Commissie. Het is een verzoek dat door het college van commissarissen is goedgekeurd en dus deel uitmaakt van de innovatiestrategie van de Commissie.
Wat de WTO betreft: natuurlijk zullen wij blijven werken aan diplomatieke oplossingen voor dit vraagstuk. De reis naar Latijns-Amerika is weer een andere concrete maatregel, en opnieuw niet slechts een aankondiging. Een bezoek over een zo gevoelig onderwerp vergt immers speciale voorbereiding, die vervolgens ook daadwerkelijk vruchten moet afwerpen. Uiteraard zal ik het Parlement op de hoogte brengen van wat er gedaan is.
Met betrekking tot bepaalde gebieden in Europa waar onderzocht kan worden of de bodem grondstoffen bevat - ik denk aan Groenland, de Barentszzee en andere gebieden in Noord-Europa - moet worden nagegaan of winningsactiviteiten daar mogelijk zijn en of ze economisch haalbaar zijn. We zijn in elk geval bereid alle initiatieven te steunen die tot doel hebben eventuele onderzoeken uit te voeren.
Volgende week zal in het gebouw van het Europees Parlement in Brussel een politiek debat plaatsvinden, dat echter ook technische aspecten omvat. Het debat zal gaan over de mogelijkheden die de Barentszzee biedt, en ik zal erbij aanwezig zijn om met een aantal Zweedse ministers en enkele deskundigen van gedachten te wisselen over de vraag of die mogelijkheden economisch haalbaar zijn, ook vanuit milieuoogpunt - een ander onderwerp waarvoor we moeten bekijken of het goed en nuttig is onderzoek te verrichten.
Wat de WTO aangaat, ben ik verantwoordelijk voor het industriële gedeelte van het grondstoffenvraagstuk. Commissaris De Gucht gaat over het commerciële gedeelte. Hij heeft al in ondubbelzinnige bewoordingen gezegd dat hij van plan is de belangen van de EU te behartigen. Sterker nog, in paragraaf 5.2 van de Commissiemededeling over grondstoffen wordt ingegaan op mogelijke antidumping- en handelsmaatregelen. Ik zeg dit voor wie hierin geïnteresseerd is, ook voor de heer Caspary die de vraag meen ik gesteld heeft - als hij wil, zal ik hem het document morgenochtend toesturen.
Wat de maatregelen in het kader van de WTO betreft, waarvoor commissaris De Gucht verantwoordelijk is - zoals ik al in mijn interventie gezegd heb - hebben wij echter samen met Mexico en de Verenigde Staten een procedure in gang gezet voor negen grondstoffen, waaronder zich geen zeldzame aardelementen bevinden. Het onderzoek bevindt zich al in de afrondingsfase en de conclusies ervan zullen dus ook bepalend zijn voor de vraag welke initiatieven de Commissie vervolgens moet ontplooien ten aanzien van zeldzame aardelementen. We beoordelen de situatie juist om te kunnen vaststellen welke instrumenten het meest geëigend zijn op dit gebied.
Dan kom ik nu op de recycling van zeldzame aardelementen en de vraag die de heer Rinaldi in zijn interventie heeft gesteld. Ik kan u wat de recyclingmaatregelen betreft zeggen wat wij als Commissie van plan zijn. De huidige wetgeving bestrijkt 40 procent van het afval dat in de EU geproduceerd wordt.
De Commissie heeft voorgesteld het voorstel van commissaris Potočnik, dat niet het mijne is, aanmerkelijk uit te breiden wat betreft de doelstellingen voor het recyclen van elektrisch en elektronisch afval dat zeldzame aardelementen bevat. Er zijn ook nog andere maatregelen gepland om de aanpak van producten te verbeteren en ervoor te zorgen dat ze aan het einde van hun levenscyclus gemakkelijker gerecycled kunnen worden. Er wordt momenteel al gewerkt aan wetgeving en commissaris Potočnik is voornemens zijn werkzaamheden in deze richting voort te zetten.
Tot slot de maatregelen die in het kader van het industriebeleid worden genomen ten aanzien van zeldzame aardelementen en grondstoffen. Het is mijn intentie vooruitgang te blijven boeken en geen beloften te doen. Ik ben namelijk niet gewend beloften te doen - ik ben gewend de verplichtingen die ik aanga, vooral de verplichtingen die ik aanga ten overstaan van het Parlement, na te komen, zoals ik heb gedaan vanaf het moment dat de commissies waaraan ik mij heb voorgesteld mij hun vertrouwen gaven. Het is mijn intentie vooruitgang te blijven boeken en alle verplichtingen die ik op mij genomen heb, te vervullen zonder aankondigingen te doen, maar door te proberen concreet tegemoet te komen aan de behoeften van de ondernemingen en de burgers van Europa, ook op dit gevoelige gebied van industriële bevoorrading.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Elisabetta Gardini
schriftelijk. - (IT) Zeldzame aardelementen zijn cruciaal voor de Europese economie. Na de publicatie van de mededeling van de Commissie over het initiatief inzake grondstoffen, moeten we ons ervoor inspannen dat er snel een ambitieuze gemeenschappelijke strategie voor deze sector wordt vastgesteld. Het is van fundamenteel belang dat we voorkomen dat Europa volledig afhankelijk wordt van het huidige monopolie van China, dat op dit moment 97 procent produceert van deze metalen, die voor de high-techindustrie onontbeerlijk zijn. Het wordt dus noodzakelijk om niet alleen de winningsmogelijkheden binnen Europa opnieuw te bekijken, maar ook om deze kostbare elementen terug te winnen uit afval door effectiever te recyclen. In die zin is het dringend noodzakelijk dat de Europese Unie meer middelen investeert in technologisch onderzoek, dat met name gericht moet zijn op het eenvoudiger en voordeliger winnen van zeldzame aardelementen uit elektronisch afval. Men hoeft alleen maar te bedenken dat bijvoorbeeld tot 350 gram goud gewonnen zou kunnen worden uit één ton mobiele telefoons, als deze op de juiste wijze gerecycled worden. We zijn nog ver verwijderd van een gegarandeerde, duurzame aanvoer van deze elementen en daarvan zal ook geen sprake kunnen zijn zonder een nauwere samenwerking, via strategische partnerschappen en voortdurende betrekkingen, met landen die rijk aan hulpbronnen zijn. Tot slot hoop ik dat er tijdig maatregelen worden aangenomen om de stijgende prijzen van deze materialen, die voor het Europese bedrijfsleven van strategisch belang zijn, op te vangen.
Jarosław Leszek Wałęsa
schriftelijk. - (PL) We zijn ons de laatste tijd steeds meer bewust geworden van de doorslaggevende betekenis die zeldzame aardelementen hebben voor technologische toepassingen en hun fundamentele betekenis voor de ontwikkeling van groene technologieën als windturbines en hybride voertuigen. Vermeld moet worden dat hun winning bijzonder gecompliceerd is. De EU-industrie is momenteel volkomen afhankelijk van de invoer van zeldzame aardelementen uit China dat nagenoeg een monopolie bezit en 97 procent van de wereldproductie in handen heeft. China bezit 36 procent van de economische reserves aan zeldzame aardelementen die in de wereld bekend zijn (en naar schatting 59 procent van de totale reserves), en is tegelijkertijd druk doende om door middel van bilaterale overeenkomsten de elders ter wereld bekende reserves voor zichzelf veilig te stellen. De EU-industrie heeft geen toegang tot grondstoffen van zeldzame aardelementen en mist de industriële en wetenschappelijke kennis om die grondstoffen te verwerken. Bovendien heeft China, juist nu de wereldvraag naar zeldzame aardelementen aan het stijgen is, al beduidende uitvoerbeperkingen afgekondigd - hetgeen een groep Japanse deskundigen tijdens hun bezoek aan het Europees Parlement in februari 2011 in een bijzonder interessante presentatie op heldere wijze uit de doeken heeft gedaan. Gezien de onbetwiste behoefte aan het gebruik van zeldzame aardelementen door de industrie in de EU-lidstaten en de noodzaak van verder onderzoek naar deze elementen, roep ik op tot een dialoog met de Volksrepubliek China over vergroting van de export van deze grondstoffen en bundeling van krachten in de zoektocht naar alternatieve winningsbronnen.
