Toevoegingsmiddelen voor diervoeding
De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0176/2003), namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende toevoegingsmiddelen voor diervoeding (15776/2/2002 - C5-0132/2003 - 2002/0073(COD)) (Rapporteur: mevrouw Keppelhoff-Wiechert).

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik vind dat wij deze morgen een belangrijk onderwerp op de agenda hebben staan, namelijk het verbod op antibiotica in diervoeding. Voordat we met de afronding van deze kwestie beginnen, wil ik eerst heel hartelijk mijn collega's, de medewerkers van de fracties en het secretariaat bedanken, die allemaal met veel energie aan dit onderwerp hebben meegewerkt. Het Europees Parlement ijvert al jaren voor een Europees verbod op antibiotica als groeihormoon in diervoeding en vandaag wordt dit realiteit.
In het debat dat wij vandaag in tweede lezing voeren over deze ontwerpverordening, zal zeker naar voren komen dat er verschillende opvattingen zijn over toevoegingsmiddelen in diervoeding. Antibiotica als toevoegingsmiddelen met een groeistimulerende werking in de veehouderij zullen in de EU met ingang van 1 januari 2006 definitief verboden zijn. Een toenemende resistentie tegen verschillende antibiotica in de geneeskundige behandeling van patiënten maakt dat dit politieke besluit mijns inziens al veel eerder had moeten plaatsvinden. In de EU geïmporteerde diervoeding uit derde landen moet uiteraard net als de Europese producten voldoen aan de eisen van deze nieuwe verordening.
Een belangrijk onderwerp tijdens de voorbereidende gesprekken was bijvoorbeeld ook de etikettering van aromatische stoffen in diervoeding. Wij gingen altijd uit van het motto dat erop moet staan wat erin zit. Ik denk echter ook dat we niet het onderste uit de kan moeten willen halen. Voor de etikettering van aromatische stoffen in diervoeding hebben de Raad, de Commissie en het Parlement nu een compromis gevonden. Momenteel zijn meer dan driehonderd aromatische stoffen toegelaten die bij de productie al aan zeer strenge controles worden onderworpen. Om die reden hoeven alle aromatische componenten in het eindproduct diervoeding niet meer afzonderlijk op het etiket worden vermeld. Ik vind dat er met het oog op de concurrentie tussen bedrijven in de Europese Unie ook rekening mee gehouden moeten houden dat er zoiets bestaat als specialistische bedrijfskennis. Dat is een belangrijk punt. Wij als politici moeten deze specialistische bedrijfskennis serieus willen beschermen. Daarom weerspiegelt deze nieuwe regeling exact de bestaande regelingen in de levensmiddelensector voor de mensen. We hoeven voor de dieren niet nog strenger te zijn dan voor de mensen. Daarom, commissaris Byrne, vind ik amendement 17 en 18 over dit onderwerp heel belangrijk. Ik hoop dat u hierover nog kort uw standpunt wilt toelichten.
Het belangrijkste punt van het compromis is het gebruik van histomonostatica en coccidiostatica. Dit zijn toevoegingsmiddelen met antibiotische werking die wij in de pluimveehouderij dringend nodig zullen blijven hebben. Deze antibiotica worden niet gebruikt als groeihormoon, maar zijn er om de dieren te beschermen. Preventieve bescherming van de gezondheid van dieren lijkt mij een uitermate belangrijk onderwerp. Als iemand die uit de praktijk komt en zich op dit gebied jaren geleden heel intensief heeft beziggehouden met het fokken van kalkoenen, weet ik dat wij momenteel nog niet zonder deze middelen kunnen. Als wij deze producten namelijk niet meer mogen gebruiken, zal bij een uitbraak van de zogenaamde zwarte-koppenziekte tot wel zestig procent van de dieren kunnen sterven. Deze ziekte komt heel vaak voor in de pluimveehouderij - overigens ook in de ecologische landbouw. Wij staan deze middelen dus niet eeuwig als toevoegingsmiddelen toe, ze zullen alleen nog voor een bepaalde tijd mogen worden gebruikt. Met deze termijn in amendement 16, mijnheer de commissaris, willen wij genoeg druk op de farmaceutische industrie uitoefenen om naar geschikte alternatieve producten of nieuwe entstoffen te zoeken.
Met de stemming van vandaag komen wij een heel eind tegemoet aan de bescherming van de consument in de Europese Unie en ik hoop van harte dat er straks om 11.00 uur brede steun zal zijn voor dit verslag in het Parlement.
Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik ben heel blij dat in de tweede lezing de kloof tussen de standpunten van de instellingen over het Commissievoorstel betreffende toevoegingsmiddelen voor gebruik in diervoeder is verkleind.
Ik feliciteer mevrouw Keppelhoff-Wiechert met haar vele werk voor dit verslag, waarin de belangrijkste vragen waarvoor wij ons gesteld zien, worden uiteengezet. Ik wil de hoofdpunten van het voorstel zoals die bij de eerste lezing door het Parlement en de Raad zijn aanvaard, nog even kort langs lopen.
In de eerste plaats krijgen wij een duidelijke en transparante toelatingsprocedure. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid wordt het eerste aanspreekpunt en beoordeelt alle toevoegingsmiddelen voor diervoeding. De geldigheidsduur van vergunningen zal in de toekomst worden beperkt tot tien jaar. Het nieuwe systeem bevat ook een ingebouwd herzienings- en herbeoordelingsproces waardoor nieuwe wetenschappelijke gegevens kunnen worden ingepast.
Wanneer bedrijven een vergunning of een verlenging van een vergunning aanvragen, moeten zij aantonen dat het toevoegingsmiddel in kwestie de dieren tot voordeel strekt en dat het geen risico meebrengt voor de gezondheid van mens en dier of voor het milieu.
Momenteel mogen nog slechts vier antibiotica worden gebruikt als groeibevorderaar in diervoeders. Het gebruik in diervoeder van alle antibiotica die ook in de menselijke en veterinaire geneeskunde worden gebruikt, is door de EU al geleidelijk uitgebannen, dit om kruisresistentie te voorkomen. De vier die nu nog zijn toegelaten, worden niet gebruikt als antibiotica voor menselijk gebruik.
Het verheugt mij te horen dat het Parlement net als de Raad instemt met het beleid van de Commissie om met ingang van 2006 het gebruik van antibiotica als groeibevorderaars geheel te verbieden.
Staat u mij toe iets te zeggen over het controversiële vraagstuk waarover de standpunten lange tijd verdeeld waren. Ik doel nu op de coccidiostatica, stoffen ter bestrijding van coccidia-infecties. Ik wil alleen benadrukken dat het voorstel voorziet in strengere regels op het gebied van vergunningen voor en de verkoop van deze stoffen en dat deze onder deze verordening blijven vallen. De reden hiervoor is dat hygiënische maatregelen en betere landbouwpraktijken niet volstaan om het pluimvee voor dit soort ziektes te vrijwaren. Om de veiligheid rond deze stoffen te garanderen, stel ik voor de huidige vergunningen binnen vier jaar na de inwerkingtreding van deze verordening te herzien.
Ik aanvaard ook het verzoek om vóór 1 januari 2008 aan het Parlement en de Raad een verslag voor te leggen over het gebruik van deze stoffen als toevoegingsmiddelen voor diervoeder, desgewenst tezamen met een wetgevingsvoorstel inzake het voortgezette gebruik ervan met inachtneming van de in amendement 14 genoemde periodes.
Ik ben het van harte eens met de oplossing die het Parlement uiteindelijk heeft gevonden om het gebruik van coccidiostatica en histomonostatica nauwlettend te blijven volgen. Ik kan u de verzekering geven dat de Commissie maatregelen zal voorstellen zodat de status van deze stoffen in de toekomst helder is.
Het Parlement heeft ook voorgesteld enigszins flexibel om te gaan met de etiketteringplicht voor aromastoffen. Ik kan met deze wijziging instemmen. Ik ben namelijk van mening dat deze discussie in het kader van de etikettering van diervoeder moet worden gevoerd.
Het Parlement krijgt een volledige lijst met daarin onze standpunten per amendement. Ik ga ervan uit dat deze lijst wordt opgenomen in de notulen van deze vergadering.

Kindermann (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, langzaam maar zeker nemen wij hier in het Europees Parlement steeds meer wetgevingsvoorstellen aan die door de Commissie worden ingediend als aanvulling op het Witboek over voedselveiligheid. Wij leveren zo een belangrijke bijdrage aan de verbetering van het Europees recht inzake levensmiddelen en diervoeding en zorgen er tegelijkertijd voor dat de Europese consumenten het verloren vertrouwen in de gezondheidsaspecten van hun voedingsmiddelen terugwinnen. Dit geldt ook voor de onderhavige zaak. Het wezenlijke belang van de ontwerpverordening - en hierover zijn Parlement en Raad het eens - is het definitieve verbod op antibiotica als toevoegingsmiddel in diervoeding met ingang van 1 januari 2006. Dit eist het Europees Parlement al jaren en wordt nu werkelijkheid door deze verordening.
Maar nu over concrete punten die ons met name in de tweede lezing bezighouden. Wij kunnen bij de stemming van vandaag kiezen uit twee alternatieven. Enerzijds de amendementen waarover in de commissie is gestemd en anderzijds de compromisamendementen waarover de rapporteur met de Raad en de Commissie onderhandeld hebben en die tot doel hebben een langdurige bemiddelingsprocedure te voorkomen. De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten heeft besloten het compromis te steunen en dat was voor ons niet eenvoudig. Over de coccidiostatica en histomonostatica - het belangrijkste strijdpunt tussen Parlement en Raad - waren wij het namelijk in de commissie eens geworden over een tijdelijke toelating tot eind 2008, een standpunt dat zoals bekend in de Raad geen meerderheid vond. Deze stoffen zijn in de pluimveeteelt heel belangrijk en het gaat er mij niet om het gebruik ervan te verbieden. Het zou beter zijn ze in de toekomst uit de categorie van toevoegingsmiddelen voor diervoeding te halen en onder te brengen bij het diergeneesmiddelenrecht. Alleen zo kunnen we komen tot een gecontroleerde verstrekking op recept door een dierenarts die de situatie in het betreffende bedrijf kent en er adequaat op kan reageren. Anders kan een algemene preventieve toepassing van deze stoffen - die voor een deel ook antibiotisch zijn - eventueel bestaande hygiëneproblemen in de bedrijven camoufleren. Wij vonden het daarom heel belangrijk om vandaag al een principieel besluit over het lot van coccidiostatica en histomonostatica te nemen waarbij de termijnen weliswaar belangrijk zijn, maar uiteindelijk op de tweede plaats komen.
In compromisamendement 16 wordt de uitfasering van het gebruik van deze stoffen als toevoegingsmiddelen voor een vastgelegd tijdstip bekrachtigd, namelijk vóór december 2012, en dat is een grote vooruitgang vergeleken met het gemeenschappelijk standpunt. Wij hadden graag een eerdere uitfasering gezien, maar dat is volgens het compromis ook nog mogelijk, wanneer wij - zoals in hetzelfde amendement geformuleerd - de Commissie in januari 2008 verzoeken om een verslag met wetgevingsvoorstellen. Indien de ontwikkeling van zinvolle alternatieven dan verder voortgeschreden is, kunnen wij met Commissie en Raad een vroegere uitfasering overeenkomen.
Het Parlement geeft blijk van zijn bereidheid tot samenwerking door zijn goedkeuring van het compromis en het afzien van een bemiddelingsprocedure. Wij verwachten van de Commissie en de Raad bij het overleg van 2008 eveneens bereidheid tot samenwerking, dat wil ik hier nadrukkelijk hebben gezegd.
De Raad is ons hiervoor op een ander gebied tegemoetgekomen, namelijk wat betreft de etikettering van aromatische stoffen. Hier is het volgens ons nodig om een regeling te hebben die in overeenstemming is met de bepalingen voor aromatische stoffen in de levensmiddelenproductie. Het is onlogisch op het gebied van diervoeding strengere maatstaven op te leggen dan in de levensmiddelensector. Wanneer er echter in de toekomst bepalingen voor levensmiddelen komen die tot een etikettering van alle inhoudsstoffen leiden, moeten die natuurlijk ook voor diervoeding gaan gelden.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de voorwaarden voor een milieu- en diervriendelijke landbouw zijn in principe bekend. De realisatie ervan vereist een heroriëntatie op zo natuurlijk mogelijke methoden voor het verbouwen van voedsel en het houden en voeden van dieren. In deze keten wordt de levensmiddelenmarkt sterk beïnvloed en verscheurd door internationaal en nationaal opererende bedrijven. Dit heeft invloed op vrijwel alle eiwitvoer en op de toevoegingsmiddelen. De boeren ondervinden hetzelfde op de voedermiddelenmarkt als de consument bij de slager. Ze moeten er allebei op kunnen vertrouwen dat zowel in de zak met vlees als in de zak met voedermiddelen zit wat erop staat. Dat het voeren van dieren tenslotte ook mensen voeden betekent, is helaas nog niet tot iedereen doorgedrongen. Daarom is de aangekondigde volledige herziening van de onontwarbare kluwen van Europese wetgeving op dit gebied absoluut noodzakelijk en komt die naar mijn mening zelfs veel te laat, ook al is het bij de toevoegingsmiddelen belangrijk om niet alleen het effect van eetlustopwekkers of groeihormonen op de dieren te zien en dus de rendabiliteit van het landbouwbedrijf, maar ook de complexe gevolgen van dergelijke stoffen. We moeten ieder risico van schade aan de menselijke gezondheid en het milieu zo veel mogelijk uitsluiten. Alleen zo kunnen wij het door BSE, dioxine en antibiotica verloren vertrouwen van de consument in de veiligheid van dierlijke levensmiddelen weer terugwinnen.
Dit willen we bereiken met de verordening en dit is ook het door mij gesteunde standpunt in de commissie. Ook al zijn er mensen die een verregaande verbanning van antibiotica uit de voedertrog overdreven vinden, aangezien circa negentig procent van de antibiotica in de geneeskunde en diergeneeskunde wordt toegepast, dan nog is het goed dat er een einde wordt gemaakt aan de groeistimulerende middelen. Deze antibiotica zijn immers helemaal niet van levensbelang. De problemen met de toenemende resistentie van mensen tegen antibiotica zijn al groot genoeg.
Tevens wil ik hier nog een punt van kritiek uiten. Op 7 maart van dit jaar heb ik een schriftelijke vraag gesteld aan de Raad over het verbod op het toevoegingsmiddel nifursol. Tot op heden heb ik geen antwoord ontvangen en dat ondanks twee aanmaningen van de administratie van het Parlement. Nifursol, een aromatische nitroverbinding, is het laatste overgebleven middel ter voorkoming van de zwarte-koppenziekte bij kalkoenen. Voor de therapie is kennelijk geen geneesmiddel meer toegestaan. Er zijn geen alternatieven, een vaccinatie is niet in zicht. De reden voor een verbod was de EU-classificatie van nifursol als kankerverwekkend. Uit een op 16 juni openbaar gemaakt tussentijds rapport van het Oostenrijks ministerie van Volksgezondheid op basis van onderzochte monsters van kalkoenen uit levensmiddelenmarkten blijkt dat tot dusverre geen schadelijke resten konden worden vastgesteld. Als de resultaten van dit onderzoek bevestigd worden, zou het kunnen dat verboden ter bescherming van de menselijke gezondheid niet langer in verhouding zijn, zelfs als we afgaan op de algemene bepalingen in het arrest van 11 september 2003 van het Europese Hof van Justitie. Het verbod op nifursol zou uiteindelijk herzien kunnen worden. Om er zeker van te zijn dat voedermiddelen zonder bezwaar kunnen worden gebruikt alsmede voor een transparante levensmiddelenproductie moeten er politieke besluiten worden genomen op basis van wetenschappelijke onderbouwingen en geen overhaaste besluiten op basis van vermoedens. Voor mij geldt het principe dat de boeren niet aan de periferie van deze besluiten moeten staan, maar er middenin!

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de rapporteur, wij van de Fractie De Groenen steunen uiteraard de regel om geen antibiotica meer in diervoeding te gebruiken. Het Parlement eist dit al heel lang en het verbod had er zeker al veel eerder moeten komen, maar wij zijn blij dat een en ander nu wordt gerealiseerd. Ik heb respect voor het feit dat de Commissie deze eis van het Parlement heeft ingewilligd. Wij bevinden ons in de medebeslissingsprocedure en dat geeft mij de gelegenheid om nog een paar aanmerkingen te maken.
Mevrouw Keppelhoff-Wiechert, u hebt in uw eerste verslagen een strengere aanpak bepleit inzake het tijdstip en de registratie van geproduceerde middelen. De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft dit voorstel ook ter harte genomen. Met name voor de coccidiostatica was u eerst voorstander van een uitfasering in 2008. Nu is het tijdstip verschoven naar 2012 en worden de coccidiostatica niet eens definitief verboden, maar mogelijk ondergebracht bij de geneesmiddelen. Ik vind dit een hele lange tijdspanne. Waarom kunnen deze stoffen niet eerder als geneesmiddelen worden aangemerkt? Niet dat een dergelijke maatregel per se een verbod zou rechtvaardigen.
Ik heb de indruk, mevrouw Keppelhoff-Wiechert, dat de industrie bij deze ontwikkeling heel veel invloed op de rapporteur heeft gehad. In een medebeslissingsprocedure kan een grote fractie als de Europese Volkspartij met veel stemmen voorkomen dat we de 314 stemmen halen die we nodig hebben. Hierdoor heeft deze fractie veel macht om al in eerdere onderhandelingen bepalingen vast te leggen die door het Parlement niet meer veranderd kunnen worden. Ik zeg dit om erop te wijzen dat de medebeslissing niet noodzakelijkerwijs voor goede resultaten zorgt. De medebeslissingsprocedure moet serieus worden genomen en er moet verantwoord mee worden omgegaan. Met name de grote fracties moeten ervoor waken niet te zwichten voor de belangen van de industrie.
Desalniettemin zullen wij voor dit verslag stemmen, en ik hoop, mevrouw Keppelhoff-Wiechert, dat u er nog eens over nadenkt of uw fractie niet toch de voorstellen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling kan steunen inzake de registratie van de geproduceerde middelen.

Hyland (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen de rapporteur, mevrouw Keppelhoff-Wiechert, complimenteren met haar bijzonder praktische en verstandige aanpak van dit belangrijke onderwerp. Ik ben ingenomen met het feit dat de pas opgerichte Europese Autoriteit voor voedselveiligheid een centrale rol zal spelen bij de beoordeling van de vergunningsaanvragen. Dit betekent weer een belangrijke stap in de goede richting bij onze inspanningen om het vertrouwen van de Europese consument te herwinnen in de kwaliteit en veiligheid van de Europese voedingsproducten 'van-het-land-tot-op-het-bord?, zoals de commissaris dat pleegt te noemen.
We hebben lering getrokken uit het verleden en er is heel veel werk verzet om ervoor te zorgen dat iedere schakel in de voedselketen op kwaliteit wordt gecontroleerd. Commissaris Byrne en zijn ambtenaren verdienen veel lof voor hun onvermoeibare inzet hiervoor.
Ik ben ook ingenomen met het feit dat de vergunningen voor toevoegingsmiddelen geldig zullen zijn voor maximaal tien jaar. De regels op dit gebied moeten constant worden herzien omdat er constant nieuwe wetenschappelijke inzichten en toetsingsmethoden worden ontwikkeld. Gezien het advies van de Wetenschappelijke Stuurgroep is het verstandig om een voldoende lange overgangsperiode in te stellen voor de geleidelijke afschaffing van de antibiotica die nu nog worden toegepast in middelen voor ziektepreventie. Hierdoor wordt het mogelijk om over te stappen op nieuwe veeteeltmethoden en om de antibiotica te vervangen door alternatieve producten.
De veeteelt neemt binnen de landbouw van de Gemeenschap een zeer belangrijke plaats in. Onze landbouw- en levensmiddelenproductiesector heeft momenteel te maken met grote onzekerheden. Wij moeten er attent op zijn dat alle maatregelen die wij voorstellen, bijdragen tot een sterkere positie van deze belangrijke sectoren. Ik zou wensen dat de collega van commissaris Byrne, de heer Fischler, evenveel begrip toonde voor de huidige problemen van de Europese boeren als hij.
Ter afronding wil ik nog zeggen dat een bevredigende afloop van dit vraagstuk in hoge mate afhangt van het gebruik van veilige en kwalitatief goede diervoeders. Vrij vervoer van veilig en gezond voedsel en diervoeder is een essentieel aspect van de interne markt. Het draagt ook in belangrijke mate bij aan de gezondheid en het welzijn van de burgers en aan hun sociale en economische belangen.

Titford (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, als ik vanochtend deze vergaderzaal rondkijk, ben ik weliswaar ruim 300 kilometer van huis, maar ik heb helemaal niet het gevoel dat ik in een ander land ben; ik heb daarentegen wel het gevoel dat ik op een andere planeet zit. En zeker als ik aan de kleine boeren probeer uit te leggen wat hier gebeurt, kijken die mij aan alsof ik inderdaad van die andere planeet kom.
Wanneer ik deze verordeningen en de voorgestelde amendementen daarop bestudeer, is het duidelijk dat de onderliggende beweegreden de controle over het bedrijfsleven is. Dit is op zichzelf een heel redelijke doelstelling in een sector die zijn portie problemen ruimschoots heeft gehad.
Wat de schrijvers van deze verordening echter duidelijk over het hoofd hebben gezien, is het feit dat veel kleine en middelgrote vee- en pluimveehouders en veel familiebedrijven ook diervoeders bereiden. Sommige van deze bedrijven werken zeer kleinschalig. Wat zij missen aan voordelen van grootschaligheid, maken zij goed door hun flexibiliteit, innovatieve werkwijze en kwaliteit. Geen van deze bedrijven zal ook maar in de verste verte uit de voeten kunnen met de complexiteit van deze verordening, de administratieve rompslomp, de rapportages en de inspecties. Zij zullen dan ook steeds meer uit de diervoederindustrie worden verdreven. Zij en hun klanten zullen hetzij helemaal met hun bedrijf stoppen hetzij afhankelijk moeten worden van de grote diervoederproducenten die zij normaal gesproken het liefst zoveel mogelijk vermijden.
Ook hier belemmert dit Parlement, met zijn regelmanie en zijn overdreven neiging tot uniformiteit, dus weer juist die dingen waarvan veel afgevaardigden met de mond belijden dat zij ze willen bevorderen: variatie, diversiteit en kwaliteit, om maar niet te spreken van steun voor de kleine en middelgrote bedrijven.
Ik heb in de eerste lezing tegen deze verordening gestemd en als ik het idee had gehad dat een amendement om het gemeenschappelijk standpunt te torpederen enige kans van slagen had, had ik dat zeker ingediend. Zoals de zaken nu staan, kan ik slechts afwachten hoe mijn collega's de geleverde inspanningen zullen beoordelen. Ik vrees dat zij niet zoveel begrip zullen opbrengen.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, Commissaris Byrne, geachte collega's, ik sta in grote lijnen achter de aanbevelingen van onze rapporteur, mevrouw Keppelhoff-Wiechert, op het gebied van toevoegingsmiddelen voor diervoeding. Het is duidelijk dat wij af moeten van deze antibiotica die tegenwoordig met het eufemistische "groeifactoren" worden aangeduid, en stelselmatig worden toegevoegd aan bepaalde voedingsmiddelen. Wanneer deze antibiotica op grote schaal worden gebruikt, lopen we het risico dat zich een ongewenste resistentie tegen antibiotica ontwikkelt, die gevaarlijk is voor de gezondheid van de mens. Voor de uitbanning van coccidiostatica lijkt daarentegen geen enkele noodzaak te bestaan. Zij blijven noodzakelijk voor het fokken van pluimvee en ik steun in dit verband de laatste voorstellen van onze rapporteur.
De vraagstukken op het gebied van etikettering kunnen naar mijn mening niet alleen met regelgeving worden opgelost. De vertrouwensrelatie tussen een fabrikant van voeders en een fokker die ze gebruikt, is hier van doorslaggevend belang.
Graag maak ik van dit debat over toevoegingsmiddelen voor diervoeding gebruik om nogmaals op te merken dat op zeer veel bedrijven de dieren gelukkig niet worden gevoed met industrieel geproduceerde voeders. Herkauwers als geiten, melkvee en zoogkoeien krijgen doorgaans voer van de eigen boerderij. Meer dan 25 procent van het voer van legkippen is afkomstig van de eigen boerderij. Alleen slachtpluimvee en varkens worden tegenwoordig in bepaalde gebieden bijna volledig gevoed met industrieel geproduceerde voeding van buiten de boerderij.
Ik vind dat we ons moeten afvragen of dit een goede ontwikkeling is. Zij dient uiteraard de belangen van deze sterke industrie, maar dient zij ook de belangen van de consument? Dient zij de belangen van de boer? Dient zij de belangen van het milieu? Dient zij de belangen van de gemeenschap? Draagt zij bij tot het welzijn van de dieren? Naar mijn mening luidt het antwoord vijf keer nee, en zou het veel verstandiger zijn om te stimuleren dat fokdieren voer van de eigen boerderij krijgen. Voor de consument zou het een veiliger idee zijn dat voor de dierlijke producten die hij eet - melk, vlees en eieren - voer van de eigen boerderij is gebruikt in plaats van industriële voeders. Dit is een kwestie van imago, smaak, traceerbaarheid en wellicht ook van voedselveiligheid, want boeren zouden nooit uit zichzelf diermeel aan hun koeien te eten geven.
Voor de boer zou het een manier zijn om extra toegevoegde waarde te krijgen en om te voorkomen dat er tweemaal onderhandeld moet worden, namelijk bij de verkoop van zijn gewassen en bij de aankoop van zijn mengvoeders. Hij zou ook zijn imago kunnen verbeteren en zich op commercieel gebied beter kunnen profileren. Ons milieu zou aanzienlijk minder worden belast door het rijden met vrachtauto's die maïs of voedererwten van de boerderij komen halen en op dezelfde boerderij mengvoeders komen afleveren.
Het grote voordeel voor de gemeenschap is daarbij de vermindering van het enorme tekort aan plantaardige eiwitten waardoor onze voedselveiligheid wordt bedreigd: de vervanging van geïmporteerde soja door ter plaatse geproduceerde oliehoudende zaden. Wanneer daarnaast milieusteun wordt toegekend aan landbouwbedrijven die oliehoudende zaden produceren voor consumptie door hun eigen fokdieren, zou deze steun zeer goed passen in het kader van de 'groene doos', die Commissaris Fischler zo zeer genegen is. Vanuit een oogpunt van dierenwelzijn zou dit ertoe leiden dat dieren meer in de wei staan en dat hun voeding gezonder, verser en gevarieerder is.
Zonder uiteraard te willen tornen aan het nut van wetgeving op het gebied van toevoegingsmiddelen voor diervoeding zou het dus wellicht goed zijn, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, dat de Europese Unie en de lidstaten actiever stimuleren dat dieren worden gevoed met voer van de eigen boerderij en dat zij de productie van industriële voeders actiever controleren.

Van Dam (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de huidige regelgeving voor toevoegingen aan diervoeding is complex. Het is dan ook toe te juichen dat er een voorstel op tafel ligt dat de bestaande wirwar aan voorschriften terugbrengt tot een overzichtelijk geheel.
Wij stemmen er gaarne mee in, dat de regels voor toevoegingsmiddelen aan diervoeding strak en helder worden. Dat is niet minder dan noodzakelijk. Immers, het gaat om de bescherming van het leven en de gezondheid van mens en dier. Wel is het van belang dat er goede alternatieve producten voorhanden zijn. Waar die alternatieven ontbreken, dienen we in enige mate soepel te zijn. Daarom steunen we dan ook de amendementen die coccidiostatica en histomonostatica langer toelaten dan andere antibiotica. Op dit moment zijn namelijk bepaalde ziekten in de pluimveehouderij zonder deze toevoegingsmiddelen nog niet goed te bestrijden. Maar daarmee pleit ik zeker niet voor een onbeperkt gebruik van de coccidiostatica. Al is de overgangstijd enigszins beperkt, wij gaan ervan uit dat de voederindustrie en de pluimveehouderij daarbinnen goede alternatieven voor deze stoffen kunnen vinden.
We hebben moeite met de amendementen 10 en 13, die mengsels en voormengsels met aroma's en eetlustopwekkende stoffen uitsluiten van de etiketteringsplicht. Het argument van de economische nadelen voor de industrie weegt wat ons betreft niet op tegen de belangen van mens en dier, die hier in het geding zijn. De gebruiker is immers gebaat bij een duidelijke en ook uitvoerige etikettering van het product, zodat hij precies weet wat er allemaal in zit.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0171/2003), van de heer Lisi, namens de Commissie visserij, over de vaststelling van een communautair actieplan voor de instandhouding en de duurzame exploitatie van visbestanden in de Middellandse Zee in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid (COM(2002) 535 - C5-0623/2002 - 2002/2281(INI)).

Lisi (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, wij hebben de mededeling van de Commissie over het actieplan van de Unie voor de visserij in de Middellandse Zee met grote belangstelling onthaald. Deze mededeling beantwoordt aan herhaaldelijk tot uiting gebrachte en ook legitieme verwachtingen, gezien het belang van de mediterrane visserijsector voor heel de Europese economie en gezien ook de specifieke kenmerken van de visserijactiviteiten in dit gebied. De huidige verordening voor de visserij in het Middellandse Zeegebied - Verordening nr. 1626 - kon tot nu toe alleen standhouden dankzij de uitzonderingen. Deze hebben ons weliswaar enerzijds gepermitteerd te redden wat er niet te redden viel, zoals in het geval van de speciale visvangsten, maar anderzijds hebben ze duidelijk aan het daglicht gebracht hoe weinig doelmatig de aanpak van de Unie is voor de Middellandse-Zeevisserij. Wij weten heel goed dat als men de beginselen van het gemeenschappelijk visserijbeleid ongewijzigd van toepassing laat zijn op de Middellandse Zee, een averechts en soms zelfs schadelijk effect wordt veroorzaakt, kijkend naar de sociale en economische gevolgen van die toepassing. Daarom ben ik zeer voldaan over de inspanningen die de Commissie nu onderneemt om de onderscheidende kenmerken van de Middellandse Zee en de duurzaamheid in de visserij als nieuwe criteria op te nemen in het toekomstig actieplan.
De mededeling behelst een aantal positieve aspecten, zoals het beheer van de kustvisserij door de lidstaten, de betrokkenheid van de vissersverenigingen, de dialoog met de derde landen en het feit dat voor het eerst rekening wordt gehouden met het verschijnsel van de sportvisserij. De rapporteur en onze commissie hebben evenwel nota genomen van het sectoronderzoek dat de Commissie met het oog op het vinden van oplossingen heeft verricht, en daarbij de indruk gekregen dat al te gemakkelijk een beroep wordt gedaan op de klassieke instrumenten van het GVB, het gemeenschappelijk visserijbeleid, en eigenlijk weinig blijk wordt gegeven van fantasie. De Middellandse Zee heeft echter behoefte aan stapsgewijze, innoverende en coherente maatregelen waarmee, telkens wanneer dat noodzakelijk is, het doel kan worden bijgesteld
Ik wil nu kort de aandacht vestigen op enkele punten uit mijn verslag. Ten eerste moet de Unie niet alleen een stelselmatige en multilaterale aanpak wensen maar ook in praktijk brengen. De betrokkenheid van de vissersverenigingen betekent onder meer ook dat gezorgd moet worden voor verspreiding van de ervaringen die op lokaal vlak zijn opgedaan met een verantwoord visserijbeheer. Die ervaringen kunnen aantonen of de gekozen instrumenten efficiënt waren en of de alternatieve maatregelen voor het beheer van de visinspanningen, zoals bijvoorbeeld de tijdelijke stopzetting, zoden aan de dijk hebben gezet. Een rigide en automatische omzetting van de beheersmechanismen van het GVB, met zijn minimumgrootten en TAC's, zou de door de vissers ondernomen inspanningen wel eens kunnen ondermijnen en een averechts effect kunnen hebben. Bovendien zou een te vroege uitvoering van technisch ongeschikte maatregelen de multilaterale dialoog die de Commissie met de mediterrane derde landen wil aanknopen over een duurzaam beheer van het Middellandse-Zeebekken, wel eens inhoudsloos kunnen maken. Wij vragen derhalve dat zo snel mogelijk onderhandelingen worden aangeknoopt met de landen die net als wij in het Middellandse-Zeegebied vissen, opdat de resultaten van deze besprekingen kunnen worden voorgelegd aan de komende interministeriële conferentie over de visserij in de Middellandse Zee, die in november aanstaande in Venetië zal plaatsvinden.
Mijn tweede punt gaat over de sleutelrol die het onderzoek speelt in de ondersteuning van een efficiënt visserijbeleid. Wij weten dat de onderscheidende kenmerken van de Middellandse Zee altijd al een probleem zijn geweest, maar wij moeten aandringen op wetenschappelijk onderzoek in het kader van het actieplan. Daarom doen wij een voorstel voor een op lokale gegevensnetwerken gebaseerd, mediterraan onderzoeksmodel.
Dan is er een aspect in verband met de structurele gevolgen van het actieplan dat ons inziens door de Commissie wordt onderschat. Wij zijn met name van mening dat het aan dit aspect gewijde gedeelte niet volstaat. Als commissie stellen wij voor om bijvoorbeeld na te denken over innoverende steunmaatregelen, en met name over de uitbreiding van de minimis-regel tot de visserijsector. Wij mogen namelijk niet vergeten dat de visserij in de Middellandse Zee voor 80 procent van ambachtelijke aard is en sterk gebiedsgebonden. Het sociaal en economische evenwicht in die gebieden laat meestal niet meer toe dan zuiver overleven.
Tot slot doet de Commissie voorstellen voor het milieu. Deze zijn ons inziens ontoereikend, daar niet wordt erkend dat de vissers meestal het slachtoffer zijn van milieuschade en niet de veroorzaker. In een gebied waar alleen voor de kust wordt gevist, is een geïntegreerd beheer van het kustgebied de sleutel voor duurzame ontwikkeling, en daar heeft de Commissie niet voldoende op aangedrongen.
Mijnheer de Voorzitter, collega's, tot slot wil ik de collega's van de Visserijcommissie van harte bedanken voor hun nuttige suggesties. Dankzij deze konden wij uiteindelijk dit verslag met eenparigheid van stemmen goedkeuren.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij te merken dat het Parlement instemt met de door de Commissie voorgestelde aanpak. Het plan van de Commissie is inderdaad ambitieus en het verslag bevestigt dat. Dit is echter terecht gezien het belang en de complexiteit van de visserij in het Middellandse-Zeegebied. De Gemeenschap moet alles op alles zetten om een duurzame visserij in het Middellandse-Zeegebied te realiseren.
Veel vissersverenigingen, de publieke opinie en ook het Europees Parlement hebben herhaaldelijk aangedrongen op een strenger, betrouwbaarder en strategischer gemeenschappelijk visserijbeleid in het Middellandse-Zeegebied. Met dit plan gaan wij deze uitdaging aan en, mits het door onze lidstaten goed wordt uitgevoerd en gesteund, zullen wij hiermee ons hoofddoel, namelijk het verenigen van de belangen van de visserij en de instandhouding van de commerciële visbestanden en het milieu binnen het kader van economische en sociale duurzaamheid, zeker bereiken.
Wij maken ons grote zorgen over de toestand van de visbestanden en de duurzaamheid van de visserij in dat gebied. Zowel de Visserijraad voor het Middellandse-Zeegebied als het Wetenschappelijk, Technisch en Economisch Comité voor de Visserij van de Commissie hebben gewezen op de slechte toestand waarin sommige vissoorten in het gebied verkeren. Er zijn duidelijke signalen dat de visserij de productiemogelijkheden van de visbestanden niet op de juiste wijze benut. Bovendien betekent het feit dat verschillende belangrijke vloten in het Middellandse-Zeegebied economisch slecht presteren dat de visserij daar op een andere manier moet gaan werken.
De Commissie zal alle beheersinstrumenten die haar op basis van de wetenschappelijke adviezen ter beschikking staan, benutten. Waarschijnlijk zal een goed beheer van de visserij-inspanning, tezamen met betere controle op de vangstcapaciteit, het beste instrument zijn voor de visserij in het Middellandse-Zeegebied, maar het is ontegenzeggelijk waar dat ook de technische maatregelen moeten worden verbeterd.
De Commissie werkt al aan een voorstel ter verbetering van de technische maatregelen om jonge vis, de leefgebieden en, meer in het algemeen, de biodiversiteit beter te kunnen beschermen. Wij hebben al twee bijeenkomsten georganiseerd, op 19 mei en op 16 en 17 juni 2003, om deze maatregel met de visserijsector te bespreken. Als wij tot een betere dialoog met de sector kunnen komen, kan de Commissie heel snel een voorstel inzake technische maatregelen goedkeuren waarin rekening wordt gehouden met de deskundigheid van de sector. Zodra het pakket technische maatregelen is goedgekeurd, zal de Commissie een begin maken met de aanpak van het probleem van de visserij-inspanning. Ik hoop dat wij dan begin 2004 met een formeel voorstel kunnen komen.
We zijn ons er echter heel goed van bewust dat al onze inspanningen vergeefs kunnen blijken als wij op het punt van het beheer niet samenwerken met de andere landen rond de Middellandse Zee. Veel internationale wateren zijn vrij toegankelijk. Bovendien is het gedeelte van de Middellandse Zee dat geschikt is voor de trawlervisserij veel groter dan de territoriale wateren. De Gemeenschap moet dan ook samen met derde landen rond de Middellandse Zee werken aan de invoering van geharmoniseerde maatregelen en aan bevriezing of vermindering van de visserijcapaciteit in bepaalde gezamenlijke visgebieden.
Wij zijn al druk bezig met de organisatie van een ministeriële conferentie in Venetië, die gepland staat voor 25 en 26 november 2003. Wij hopen dat deze conferentie een nieuwe impuls zal geven aan de multilaterale samenwerking in de visserij. Als grootste speler op het gebied van de visserij in deze regio is het echter onze taak om bij dit proces het voortouw te nemen en een verantwoorde visserij te bevorderen, allereerst in de EU zelf. De instelling van zogenoemde visserijbeschermingszones (VBZ's) is naar de mening van de Commissie een noodzakelijke stap, enerzijds om de controle en de eerlijke verhoudingen in de internationale wateren te verbeteren, anderzijds om een internationaal kader te scheppen voor de realisering van een verantwoorde visserij en de instandhouding van grensoverschrijdende en transnationale visbestanden. Hierdoor wordt de multilaterale samenwerking verbeterd, zonder dat dit ten koste gaat van de historische rechten van onze vissers en de legitieme aanspraken van de andere aangrenzende landen.

Miguélez Ramos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de rapporteur, de heer Lisi met zijn verslag en vooral ook met zijn instelling en zijn werkwijze. Zijn aanpak heeft de overige leden van de Commissie visserij immers in de gelegenheid gesteld naar aanleiding van dit verslag een positieve en vruchtbare dialoog te openen, zoals de rapporteur overigens ook zelf heeft gezegd.
De Middellandse Zee, de wieg van de Europese beschaving, is een gevoelige, levendige, maar tegelijkertijd zeer delicate ruimte. Als gesloten zee kan zij niet ontsnappen aan haar eigen gevaren. De oplossing voor problemen zoals industriële verontreiniging - hetgeen hier ook door de rapporteur is aangestipt - of hoge bevolkingsdichtheid ligt dan ook niet voor de hand. Het actieplan van de Europese Commissie is hoogst noodzakelijk. Wij hebben een alomvattend plan nodig, dat verder reikt dan maatregelen op visserijgebeid, want wij mogen niet denken dat overbevissing de enige oorzaak van de uitputting van de visgronden vormt. Die ontwikkeling is het gevolg van talloze factoren, met name zeevervuiling, verontreiniging van de zee door in de landbouw gebruikte pesticiden, olievlekken, dagelijkse lozingen van olietankers en het gebrek aan zuiveringsinstallaties voor de behandeling van afvalwater.
Daarom moeten wij dringend maatregelen nemen tegen de vervuiling van de zee door stedelijke gebieden en door de industrie. Bovendien moet er paal en perk worden gesteld aan de overtredingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid waarmee wij nu reeds geconfronteerd worden. Ik denk dan natuurlijk aan de illegale visserij, het illegaal gebruik van vistuig, de parallelhandel en de niet-naleving van de voorschriften inzake minimummaten.
De mediterrane visserijsector is bijzonder kwetsbaar. Er is hier al gesignaleerd dat de mediterrane vloot hoofdzakelijk is samengesteld uit kleine vaartuigen. De sector dient dan ook blijvend gesteund te worden door de overheid. Dat is van wezenlijk belang om de sector op doordachte wijze te ontwikkelen, zonder dat de groei van de één tot de ondergang van de ander leidt. Dit geldt voor zowel de ambachtelijke vloot als de aquacultuur - een industrie in opkomst - en de verhandeling.
Het Middellandse-Zeegebied heeft een eigen karakter, zoals de commissaris terecht heeft onderstreept. Er wordt gevist door een twintigtal staten - waarvan het merendeel niet tot de Europese Unie behoort - en wereldvloten zoals die van Japan en Rusland. De Gemeenschap moet samen met de Algemene Raad voor de visserij in de Middellandse Zee waarborgen dat alle partijen de beginselen van het gemeenschappelijk visserijbeleid voor deze zee eerbiedigen. Zonder een duurzaam beheer van de visgronden is de visserij en de Middellandse Zee immers geen lang leven meer beschoren, hetgeen rampzalige gevolgen zou hebben, aangezien bijna de helft van de werknemers van de communautaire visserijsector en de helft van de Europese vloot in dit gebied actief is.
De heer Lisi zei ook al dat de mediterrane visserijsector een groot aantal arbeidsplaatsen schept en een gunstige invloed uitoefent op andere sectoren zoals het toerisme. Een verkeerde toepassing van het subsidiariteitsbeginsel - dat is wellicht mijn voornaamste bezwaar tegen het voorstel van de heer Lisi - die een renationalisatie van het gemeenschappelijk visserijbeleid tot gevolg heeft, zou het einde van de visserij in de Middellandse Zee betekenen. Ik acht het dan ook onontbeerlijk dat het gemeenschappelijk visserijbeleid in al zijn aspecten wordt toegepast in het Middellandse-Zeegebied. Daarbij dient uiteraard rekening te worden gehouden met de eigen kenmerken van deze zee, en indien dat nodig mocht blijken, moet er eerst onderzoek worden gedaan naar de specifieke omstandigheden van het gebied.
Voorts moet de vloot worden aangepast aan de beschikbare visgronden. Wij moeten voorkomen - op dit punt ben ik het eens met de heer Lisi - dat de vloot ten onder gaat, dus mag de steun voor renovatie van de vloot onder geen beding worden afgeschaft. Net zoals de uitputting van de visgronden zou een veroudering van de vloot onherroepelijk het einde van de zeevisserij betekenen.
Gelet op deze omstandigheden verleent de socialistische fractie haar steun - ik onderstreep dat hier uitdrukkelijk - voor het actieplan van de Commissie, dat ten uitvoer moet worden gelegd met inachtneming van de onderscheidende kenmerken van de betrokken zee.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij het er allen over eens zijn dat de visserijsector staat of valt met een duurzame exploitatie van de visgronden en doeltreffende maatregelen voor de instandhouding van de visbestanden. De sector heeft echter geen baat bij een onberedeneerde toepassing van het gemeenschappelijk visserijbeleid: er dient met andere woorden rekening te worden gehouden met de lokale en regionale kenmerken van de verschillende visserijvormen, met de diverse vloten, de van de visserijsector afhankelijke regio's in de verschillende lidstaten en de betrokken bevolking. Daarom is het van wezenlijk belang dat de vissers en hun verenigingen bij deze acties betrokken worden. Hun ervaring is onmisbaar. Het gemeenschappelijk visserijbeleid zal immers slechts effect sorteren als er bij de toepassing van de maatregelen voor het beheer van de visserijinspanningen voldoende flexibiliteit wordt verleend aan de lidstaten en als de ervaring met de door de vissers zelf ontwikkelde projecten voor lokaal beheer in acht wordt genomen, zoals de rapporteur met betrekking tot het Middellandse-Zeegebied onderstreept. Anders gezegd, het is aan de lidstaten om de nodige instandhoudingsmaatregelen uit te vaardigen aangezien zij de situatie van de visbestanden het beste kennen.
Anderzijds moeten ook de onderzoeksactiviteiten worden bevorderd. De maatregelen voor de instandhouding en de evaluatie van de visbestanden moeten immers worden vastgesteld op basis van goed onderbouwde wetenschappelijke adviezen en in overleg met de vissers en de vissersverenigingen. Daarom moet het onderzoek gestimuleerd worden, zoals ook de rapporteur in zijn tekst voor het Middellandse-Zeegebied suggereert. Wij kunnen tevens instemmen met de delegatie van het beheer van de kustvisserij aan de lidstaten en de bevordering van lokale oplossingen ter beperking van de visserijinspanningen, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel.
Ik denk dat wij op de juiste weg zijn en dat deze formule ook in andere gebieden zoals de Atlantische Oceaan moet worden toegepast. In Portugal bijvoorbeeld neemt de kleinschalige, ambachtelijke kustvisserij, net zoals in de Middellandse Zee, een belangrijke plaats in. Daarom ben ik het met de rapporteur eens dat er specifieke steunmaatregelen voor de kleinschalige visserij moeten komen - een standpunt dat ik ook al in het advies inzake de visserijbegroting voor 2003 heb verdedigd -, en dring ik erop aan dat het IFOP dergelijke visserijactiviteiten begunstigt. Verder stel ik voor om de maatregelen voor instandhouding en duurzame exploitatie van de visbestanden die wij voor de Middellandse Zee bepleiten ook toe te passen in bepaalde gebieden van de Atlantische Oceaan, met name langs de 200 mijl lange Portugese kust en in de ultraperifere regio's.
Ik onderstreep samen met de rapporteur dat de achteruitgang van het mariene milieu nog andere oorzaken heeft, onder meer de vervuiling en het zeevervoer, waarvan de visserijsector maar al te vaak het slachtoffer is. Tot slot bedank ik de rapporteur voor het verrichte werk.

Piétrasanta (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, graag benadrukken wij het belang van dit speciale verslag over het gemeenschappelijk visserijbeleid, omdat het aandacht schenkt aan de bijzondere eigenschappen van het Middellandse-Zeegebied. Ik wil ook graag de rapporteur complimenteren met zijn uitstekende werk.
De Middellandse Zee is een nagenoeg afgesloten zee. Hij vormt een apart ecosysteem en is een gebied met een rijk milieu en een rijke cultuur. De problemen van dit gebied moeten worden aangepakt in het kader van multilaterale betrekkingen en in de MEDA-programma's, waarvoor ik rapporteur ben. Deze specifieke instrumenten van de Europese Unie werden ingevoerd door het Verdrag van Barcelona van 1995 en maken maatregelen mogelijk vanuit een oogpunt van duurzame ontwikkeling. MEDA moet ook rekening houden met de economische, technische en milieuproblemen die verband houden met de visserij. In het verslag van onze collega Lisi zou ik graag een aantal punten willen aanstippen die naar mijn mening van groot belang zijn.
Allereerst is het voor een goed begrip van de situatie noodzakelijk om een inventarisatie te maken van het milieu, de verwerking van afvalwater en de ontwikkeling van het bankengebied voor de kust en de visbestanden. Daarvoor moet op korte termijn zeer veel worden geïnvesteerd in programma's voor wetenschappelijk onderzoek naar de toestand van de visbestanden en de ontwikkelingsperspectieven. Daarbij moet rekening worden gehouden met de druk van de visserij.
In de tweede plaats moet studie worden verricht naar visserijtechnieken, om te bepalen welke techniek het meest geschikt is. Daarbij moet met name worden gelet op de grootte van de vis, die - zonder dat er sprake is van jongvis - in de Middellandse Zee vaak kleiner dan elders is.
In de derde plaats moet de kleine visserij, dus de vaak ambachtelijke kustvisserij, worden beschermd en gestimuleerd. Deze vorm van visserij is een belangrijke bron van werkgelegenheid en veel minder schadelijk voor het milieu dan de industriële visserij.
In de vierde plaats zijn er binnen de sector vele gemotiveerde en deskundige leidinggevenden, die waken over de ethiek van de visserij en altijd bereid zijn om interessante lokale experimenten te steunen vanwege de informatie die zij kunnen opleveren. De regionale visserijcomités, die fungeren als overlegplatform en daarbij rekening houden met de behoeften van de sector, moeten worden gestimuleerd.
In de Middellandse Zee zelf, de kustmeren en de omringende natte gebieden moet tenslotte worden toegezien op de grootst mogelijke zorg voor het milieu, zodat de visserij zich kan blijven ontwikkelen, met name in kustmeren als het Étang de Thau, dat zeer zeker tot categorie A moet blijven behoren. Alleen op deze manier kan de extensieve bevissing worden voortgezet en kan permanent rekening worden gehouden met de gezondheidscriteria die horen bij een kerngezond milieu. Daarnaast kunnen de onregelmatigheden worden voorkomen die zich onvermijdelijk zullen voordoen wanneer alleen activiteiten op het land worden bevorderd, waaronder met name het wassen van schelpdieren.

Musumeci (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, het door de Commissie voorgelegd communautair actieplan voor de visserij in de Middellandse Zee is een eerste belangrijke stap in de richting van een duurzaam beheer van deze sector. Dit actieplan behelst enkele goede voornemens en ofschoon wij het niet met alle voornemens eens zijn, moeten deze snel ten uitvoer worden gelegd.
De heer Lisi - die ik bij deze feliciteer - heeft in zijn verslag enkele belangrijke punten genoemd. De Commissie is terecht van mening dat een van de belangrijkste elementen waarmee men met het oog op een duurzaam beheer van de mediterrane visserij rekening moet houden, de onderscheidende kenmerken van de Middellandse Zee zijn. Zij heeft absoluut gelijk! Ik herinner er enkel aan dat de belangrijkste gebieden voor de reproductie van een groot aantal - maar niet alle - vissoorten en het herstel van de visbestanden, voor de kust liggen. Ik kan daarom namens de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten alleen maar instemming betuigen met het voorstel van de Commissie om het beheer van de kustvisserij aan de lidstaten over te laten.
Ik wil tevens herinneren aan een ander onderscheidend kenmerk van de Middellandse Zee, die een vrij kleine en warme zee is in vergelijking met de zeeën in het Noorden: er vormen zich nauwelijks scholen van vissen van hetzelfde soort. Daarom ben ik van mening - en wat dat betreft distantieer ik mij van het voorstel van de Commissie - dat de manier waarop in de Middellandse Zee wordt gevist geen efficiënte toepassing van TAC's en contingenten toelaat.
De analyse van de Commissie verdient instemming voor zover het de versterking en verbetering van het wetenschappelijk onderzoek in de Middellandse Zee betreft. Ook gaan wij akkoord met de betrokkenheid van de vissers bij de strategische keuzen in de visserijsector. Dit zijn echter thema's waar wij hier helaas niet nader op kunnen ingaan. Ik wil echter wel wijzen op het uitstekende voorstel om de beroepsorganisaties van de visserij toe te laten tot de eventuele adviesraad van de Middellandse Zee, die zeer wenselijk is.
Tot slot nog een laatste opmerking over de onderscheidende kenmerken van de Middellandse Zee. Er is een aspect dat van levensgroot belang is voor de economie van deze sector, tenminste wat Italië betreft: men moet elke mogelijke steun geven aan de kleinschalige visserij, aan de traditionele visserij, die niet alleen een zeer belangrijke bron van werkgelegenheid is voor talrijke gezinnen maar tevens inhaakt op een eeuwenlange traditie die Europa moet beschermen en behouden.

Stevenson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet mij verontschuldigen voor mijn schorre stem. Ik heb de afgelopen week zoveel toespraken gehouden dat mijn stem het dreigt te begeven, iets wat sommigen overigens waarschijnlijk als een zegen zullen zien.
Allereerst feliciteer ik Giorgio Lisi met zijn uitstekende verslag. Het plan om het Middellandse-Zeegebied op te nemen in het gemeenschappelijk visserijbeleid met zijn vele regels en beperkingen is een zeer ambitieuze onderneming. Ik hoop dat dit plan er inderdaad toe zal leiden dat de kerndoelstellingen van instandhouding en duurzaamheid worden bereikt.
Daartoe moeten wij echter eerst lering trekken uit de fouten die in het verleden in het gemeenschappelijk visserijbeleid zijn gemaakt. Wij hoeven niet ver te zoeken naar voorbeelden daarvan: het afgelopen jaar vielen we van de ene crisis in de andere. De Commissie zelf erkent in de openingszinnen van haar document over de hervorming van het GVB dat het beleid grote tekortkomingen vertoont. Zo was de hoofddoelstelling van het GVB de instandhouding van zowel de werkgelegenheid in de sector als de visbestanden. Op beide punten is het beleid jammerlijk mislukt. We zitten nu met een verlies van naar schatting ruim 40.000 banen alleen al rond de Noordzee. Honderden vissers verlaten de sector en brengen hun schepen naar de schroothoop, terwijl de visbestanden van alle belangrijke witvissoorten tekenen van dreigende instorting vertonen.
Er zijn uiteraard vele reden voor deze problemen aan te wijzen: de overbevissing heeft inderdaad een rol gespeeld, maar datzelfde geldt voor de milieuvervuiling, de opwarming van de aarde, de Noord-Atlantische Golfstroom en nog veel meer factoren. Door het strenge beleid van TAC's en quota is echter wel het probleem van de hoeveelheid overboord gezette vis verergerd. Jaarlijks wordt meer dan 25 procent van de gezonde vis dood teruggegooid in zee. Afgelopen week vertelde een ambtenaar van de Commissie in onze commissie dat vorig jaar naar schatting 150.000 ton verse gezonde kabeljauw dood is teruggegooid in de Noordzee. Dit is een rampzalige ontwikkeling die volkomen in strijd is met het duurzaamheidsbeginsel.
Daarnaast hebben de problemen van de illegale visserij, de aanvoer op de zwarte markt, de situatie verergerd. Wij moeten voorkomen dat wij met het GVB deze problemen ook in het Middellandse-Zeegebied invoeren.
Wij zitten om te beginnen natuurlijk al met een probleem, ik mag wel zeggen een levensgroot probleem, namelijk het feit dat de meeste landen die in het Middellandse-Zeegebied vissen geen lidstaten van de EU zijn. Wij moeten daarom hun actieve medewerking zien te krijgen bij de realisering van onze doelstellingen met betrekking tot de instandhouding en de duurzame exploitatie. Het zou voor onze vissers onacceptabel zijn als we onze eigen vloot strenge regels en beperkingen opleggen terwijl wij schepen uit andere landen ongehinderd hun gang laten gaan en de zee laten leegvissen. De visserijsector rond het Middellandse-Zeegebied is op zichzelf uniek: weinig mensen realiseren zich bijvoorbeeld dat de Italiaanse vloot met ruim 17.000 schepen op één na de grootste is in de EU. 98 procent hiervan is echter minder dan twaalf meter lang. Dit betekent dat het grootste deel van de visserij onder de kust plaatsvindt en voornamelijk ambachtelijk van aard is. Veel van deze vaartuigen zijn oud en ze worden steeds onveiliger. Alleen al uit het oogpunt van gezondheid en veiligheid moet de modernisering van deze schepen worden overwogen.
Ik ben ook blij met de aanbevelingen van de heer Lisi om de recreatievisserij nauwkeurig in de gaten te houden. Die wordt steeds belangrijker en levert veel banen op in de toeristische sector. De waarde daarvan kan niet worden onderschat. Het zou echter buitengewoon vreemd zijn om de gevolgen van deze activiteiten voor de visserijsector en de visbestanden te negeren.
Tot slot ben ik er erg voor om het visserijbeheer in het Middellandse-Zeegebied in de toekomst multilateraal aan te pakken. Alleen zo kunnen wij alle actoren en belanghebbenden betrekken bij de formulering van zinnige beheersvoorstellen voor een duurzame visserij in het Middellandse-Zeegebied.

De Voorzitter.
Ik hoop dat uw stembanden snel weer zullen herstellen, collega Stevenson. In het licht van het onderwerp waarover wij aan het debatteren zijn, kan ik u een suggestie aan de hand doen. Ik ben weliswaar geen arts, maar u zou twee of drie dagen moeten doen wat vissen doen: zwijgen. Uw stembanden zullen er ongetwijfeld door genezen!
Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, denkt u niet dat ik mijn stem kwijt ben; ik word alleen een beetje weemoedig omdat ik het over het Middellandse-Zeegebied heb, dat voor ons gelijk staat aan zon, strand en vakantie.
De geschiedenis van het mediterrane gebied is vanuit zowel klimatologisch als fysisch, cultureel en politiek oogpunt bijzonder rijk en complex. Ik heb onlangs gelezen dat de Middellandse Zee vijf miljoen jaar geleden volledig is opgedroogd, hetgeen blijkt uit de zouthoudende sedimenten die zich op de bodem van de oceaan bevinden. Het lijdt geen twijfel dat de dreiging die uitgaat van de toeristische druk, de onstuitbare bevolkingsgroei in Noord-Afrika en de vervuiling niet vergeleken kan worden met de klimaatramp waardoor deze prachtige zee toentertijd is getroffen. Dat neemt echter niet weg dat de visbestanden in het Middellandse-Zeegebied vaak overbevist worden, zoals in gedetailleerde wetenschappelijke studies wordt aangegeven. Tot dusver bestaan er echter geen wetenschappelijke aanwijzingen voor een mogelijke biologische instorting. Het feit dat daarvoor momenteel geen gevaar is, betekent echter niet dat er geen bedreigingen zijn. Gevreesd wordt immers dat de bestanden van het Middellandse-Zeegebied hetzelfde lot zullen ondergaan als die in andere maritieme regio's. Daarom moeten er hoe dan ook maatregelen worden getroffen.
Ofschoon ik kan instemmen met de delegatie van het beheer aan de lidstaten en de bevordering van lokale oplossingen ter beperking van de visserijinspanning, twee beginselen die eventueel ook kunnen worden toegepast in bepaalde gebieden van de Atlantische Oceaan - bijvoorbeeld langs de Portugese kust -, heb ik mijn twijfels bij de bezwaren die de rapporteur uitdrukkelijk aantekent tegen de tenuitvoerlegging van de belangrijkste instrumenten voor de instandhouding van de visgronden, namelijk het TAC-stelsel en de vangstquota.
Ook het verzet van de rapporteur tegen de invoering van minimummaten voor aangevoerde vis lijkt mij betwistbaar. Uiteraard dient er rekening te worden gehouden met de specifieke aard van de mediterrane visserij, maar ik heb de indruk dat sommigen dit argument gebruiken als een voorwendsel om de huidige status-quo te handhaven. Het toverwoord is onderzoek, dat vaak ook dient om oplossingen die op een bepaald moment noodzakelijk zijn op de lange baan te schuiven. De onderzoeksdimensie moet inderdaad uitgroeien tot een prioritair aandachtspunt van de Europese Gemeenschap en de andere belanghebbende organisaties zodat er in de toekomst geen misverstanden meer rijzen over de situatie van de visbestanden en de mariene biodiversiteit.
Wij moeten inderdaad streven naar een meer evenwichtige en rationele exploitatie van de visgronden in de Middellandse Zee. In het licht van de bijdragen van de vorige sprekers vraag ik mij evenwel af of het de bedoeling is dat het huidige model van het gemeenschappelijk visserijbeleid dat momenteel in de Atlantische Oceaan van toepassing is, wordt uitgebreid naar de Middellandse Zee of vice versa. Dat is een bijzonder heikel punt. Ik ben dan ook van oordeel dat deze omstreden kwestie niet gebaat is bij een oppervlakkige behandeling, maar een grondige aanpak verdient. Vandaag heb ik uit de diverse bijdragen menen te kunnen afleiden dat het huidige gemeenschappelijk visserijbeleid niet deugt en dat het in het Middellandse-Zeegebied gehanteerde model wellicht moet worden overgenomen. Is dat juist? Is dat niet juist? Wij staan hier in elk geval voor een uitdaging. Feit is dat het Middellandse-Zeegebied zich bij gebrek aan een doeltreffende regelgeving niet in dezelfde mate kan ontwikkelen als andere communautaire regio's en niet dezelfde aandacht geniet. De commissaris heeft dat hier overigens ook al gezegd. Bovendien lijdt het geen twijfel dat er bepaalde onderscheidende kenmerken zijn die in acht moeten worden genomen. Wie heeft gelijk? Dat is een zeer belangrijke kwestie, vooral ook om uit te maken of de standpunten die hier door bepaalde afgevaardigden van het Parlement ten aanzien van het Middellandse-Zeegebied worden verdedigd al dan niet bedoeld zijn om de status-quo te handhaven.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, pas eind 2002 heeft de Commissie een actieplan vastgesteld om de duurzaamheid van de visserij in de Middellandse Zee te waarborgen. Je zou kunnen zeggen dat het hoog tijd was. Het uitstekende initiatiefverslag van onze collega Lisi benadrukt de vele positieve aspecten van dit plan, geeft een aantal zwakkere punten aan en benadrukt daarnaast de belangrijkste punten ervan.
Voordat dwingende maatregelen worden genomen, zo stelt het verslag terecht, moet nadere studie worden verricht om te komen tot een nauwkeurige beoordeling van de huidige toestand van de visserijgebieden in de Middellandse Zee. In deze beoordeling zouden alle aspecten van deze activiteiten aan de orde moeten komen: het gaat dan om biologische, economische, sociale, technologische en culturele of zelfs antropologische aspecten. Daarnaast zou deze beoordeling een permanent karakter moeten krijgen. Eveneens naar aanleiding van het plan van de Commissie benadrukt onze collega terecht dat het mediterrane ecosysteem een eenheid vormt, hetgeen inhoudt dat deze kwestie multilateraal wordt aangepakt. Inclusief de kandidaat-lidstaten Malta en Cyprus zijn er momenteel zes kuststaten van de Middellandse Zee. Daardoor legt de Unie bij toekomstige onderhandelingen een aanzienlijk gewicht in de schaal. Dat kan worden gecontroleerd in het kader van het proces van Barcelona. Ik zou hier willen opmerken dat in 1999 juist in Barcelona het eerste internationale congres over technologische innovatie en onderzoek op maritiem gebied plaatsvond.
Het verslag benadrukt de noodzaak van overleg met de sector. Deze is georganiseerd, en wel bijzonder goed. De vloot is gemoderniseerd en de sector heeft zich aangepast. Deze inspanningen mogen niet uit het oog worden verloren. Zij werden in bijna alle gevallen geleverd met steun van regionale of autonome overheden. Dat was het geval in Catalonië en ik zou zelfs willen zeggen in alle Catalaanse gebieden. Regelgeving moet dus in alle gevallen tot stand komen in nauw overleg met de sector, de daardoor opgerichte instellingen en de lokale, regionale en autonome overheden.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.00 uur plaats.
De vergadering wordt onderbroken in afwachting van de stemmingen.
(De vergadering wordt om 10.10 uur onderbroken en om 11.00 uur hervat)

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, met ontzetting vernemen wij dat in verschillende landen vertegenwoordigers van de Iraanse oppositie zich in brand steken op een moment dat wij hier de officiële Iraanse vertegenwoordigers ontvangen. Mag ik aandringen, om misverstanden te voorkomen, dat wij aan de zijde staan van degenen die in Iran de waarden mensenrechten en democratie verdedigen, zodat wanhoopsdaden niet langer plaatsvinden?
De Voorzitter.
Ik denk dat uw boodschap glashelder is, mevrouw Maes, en we zullen ervoor zorgen dat deze wordt begrepen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de stemming.

Blokland (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet u wijzen op een ernstige onregelmatigheid: we gaan zo straks stemmen over het verslag Terrón i Cusí. Vanmorgen om 10.50 uur bleek dat diverse vertalingen van dat verslag nog niet beschikbaar waren. Dat is nu inmiddels om 11 uur wel het geval, maar dat is wel veel te laat om daar nu nog over te gaan stemmen. We zullen dus de regels van dit Huis moeten respecteren en de stemming moeten uitstellen tot de Straatsburgzitting.

De Voorzitter.
Mijnheer Blokland, ik heb vernomen dat de fracties hebben ingestemd met de toepassing van de vereenvoudigde procedure op dat verslag.
Verslag (A5-0222/2003) van de heer Caveri, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme , over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van het gewijzigde voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Verordening (EEG) nr. 95/93 van de Raad van 18 januari 1993 betreffende gemeenschappelijke regels voor de toewijzing van "slots" op communautaire luchthavens (COM(2003) 207 - C5-0186/2003 - 2001/0140(COD))
(Het Parlement neemt de tekst aan)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0194/2003), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid , betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de bewaking van zoönoses en zoönoseverwekkers en houdende wijziging van Beschikking 90/424/EEG van de Raad en intrekking van Richtlijn 92/117/EEG van de Raad (14856/1/2002 - C5-0084/2003 - 2001/0176(COD)) (Rapporteur: mevrouw Paulsen)
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0185/2003), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid , betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 86/609/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten betreffende de bescherming van dieren die voor experimentele en andere wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (5240/1/2003 - C5-0134/2003 - 2001/0277(COD)) (Rapporteur: mevrouw Jackson)
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling voor de tweede lezing (C5-0130/2003), namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie , betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende de productie en de ontwikkeling van een communautaire statistiek inzake wetenschap en technologie (14089/1/2002 - C5-0130/2003 - 2001/0197(COD)) (Rapporteur: de heer Nisticò)
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Verslag (A5-0211/2003) van mevrouw Matikainen-Kallström, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken , over het voorstel voor een verordening van de Raad inzake maatregelen ter vergemakkelijking van de procedures voor de aanvraag en afgifte van visa voor de leden van de olympische familie die deelnemen aan de olympische spelen en/of de paralympische spelen van 2004 in Athene (COM(2003) 172 - C5-0181/2003 - 2003/0061(CNS))
(Het Parlement neemt de tekst aan)
Verslag (A5-0171/2003) van de heer Lisi, namens de Commissie visserij , over de vaststelling van een communautair actieplan voor de instandhouding en de duurzame exploitatie van visbestanden in de Middellandse Zee in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid (COM(2002) 535 - 2002/2281(INI))
(Het Parlement neemt de tekst aan)
Verslag (A5-0186/2003) van de heer Markov, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme , over het dertiende jaarlijks verslag van de Commissie over de Structuurfondsen in 2001 (COM(2002) 591 - 2003/2019(INI))
(Het Parlement neemt de tekst aan)
Verslag (A5-0184/2003) van mevrouw Scallon, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme , over het jaarlijks verslag van de Commissie over het Cohesiefonds (2001) (COM(2002) 557 - C5-0024/2003 - 2003/2020(INI))
(Het Parlement neemt de tekst aan)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0195/2003), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid , betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de bestrijding van salmonella en andere specifieke door voedsel overgedragen zoönoseverwekkers (14857/1/2002 - C5-0083/2003 - 2001/0177(COD)) (Rapporteur: mevrouw Paulsen) 
Vóór de stemming:

Paulsen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, hierbij wil ik mijn collega's van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid evenals de Raad en de Commissie bedanken voor een fantastisch creatieve en goede samenwerking. Het zal voor behoorlijk grote veranderingen in Europa zorgen en van grote invloed op de volksgezondheid zijn. Er is nog echter één uiterst belangrijk detail, en dat is de strijd tegen de antimicrobiële resistentie. Daarom wil ik commissaris Byrne vragen om mondeling te bevestigen dat de Commissie deze kwestie serieus neemt en nieuwe voorstellen zal indienen.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie wil mevrouw Paulsen bedanken voor haar steun voor dit voorstel en hoopt dat het compromispakket dat met de instellingen is besproken, door het Parlement zal worden goedgekeurd. De Commissie constateert ook met voldoening dat er in het Parlement brede steun bestaat voor het pakket voorstellen inzake zoönosen.
U weet waarschijnlijk dat er met de lidstaten delicate gesprekken zijn gevoerd over deze verordening en over het toepassingsgebied, het tijdschema voor de uitvoering en de financiële consequenties ervan. Ik heb ook begrepen dat sommigen van u hun bezorgdheid kenbaar hebben gemaakt over het gebruik van antibiotica in de veehouderij en het daarmee samenhangende risico van de ontwikkeling van resistentie tegen anti-microbiële middelen. 
Op 26 juni 2001 heeft de Commissie een communautaire strategie tegen anti-microbiële resistentie vastgesteld. Deze strategie omvat activiteiten in alle relevante sectoren, met inbegrip van de volksgezondheid en de veterinaire en fytosanitaire sectoren.
In maart 2002 heeft de Commissie een voorstel gepresenteerd voor een volledig verbod op het gebruik van antibiotica in groeibevorderaars met ingang van 2006. Vandaag zal het Europees Parlement waarschijnlijk over dit verbod stemmen. Ik hoop dat u inderdaad zult instemmen met die datum van 2006, die zowel in het gemeenschappelijk standpunt als ook in het oorspronkelijke Commissievoorstel was opgenomen.
De Commissie zal in de komende maanden ook vragen om een Europees wetenschappelijk onderzoek naar het gebruik van antibiotica in medicijnen in het kader van programma's ter bestrijding van salmonella, in het bijzonder bij pluimvee. De Commissie zal bij de te nemen maatregelen het wetenschappelijk advies zwaar laten meewegen. De verordening zal een evenwichtig compromis worden. Zij zal bijdragen tot een krachtiger communautaire aanpak van de bestrijding van salmonella en zeker ook tot een sterke afname van het aantal gevallen van salmonellose bij de mens.

Leinen (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, afgelopen maandag heeft de Raad na lange onderhandelingen overeenstemming bereikt over het statuut van Europese politieke partijen. Wij hebben dus vandaag de mogelijkheid om in eerste lezing deze voor de democratie en de transparantie in Europa zo belangrijke wet aan te nemen. Als dat mogelijk blijkt te zijn, moeten wij de teksten van Raad en Parlement in de medebeslissingsprocedure met elkaar in overeenstemming brengen. Alle compromisamendementen die wij vandaag behandelen, beogen dit doel. Wie dus wil dat wij vandaag een historisch moment meemaken en dit statuut aannemen, moet voor de compromisamendementen stemmen en alle andere amendementen verwerpen.
De teksten moesten binnen drie dagen worden vertaald. Ik verzoek de taaldienst van het Parlement daarom de tekst door te kijken op overeenstemming met de tekst van de Raad, met name wat betreft de nummering. Tevens verzoek ik de dienst om lid 3 van de Raadstekst aan amendement 55 toe te voegen, dit is namelijk bij ons vergeten.

De Voorzitter.
De diensten van het Parlement en de Raad zijn zich terdege bewust van het probleem met de nummering dat u aan de orde hebt gesteld. De tekst zal overeenkomstig uw verzoek worden aangepast.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik zou in een motie van orde nogmaals willen onderstrepen dat hier vandaag, zoals uit de bijdrage van mijn collega Leinen is gebleken en zoals ik gisteren al heb gezegd, een nieuw precedent wordt geschapen: wij brengen hier immers amendementen in stemming die niet overeengekomen zijn op basis van voorstellen van verschillende leden van dit Parlement. Het gaat hier namelijk om een nieuw type amendement dat overeengekomen is met de Raad. Dat is een nieuwe interpretatie van het Reglement, een nieuwe innovatie door het Parlement. Ik ben dan ook van oordeel dat de in artikel 130 bis genoemde procedure had moeten worden toegepast. Maar goed, ik ga daar geen punt van maken. Het is aan het Bureau om dergelijke beslissingen te nemen. Ik kan niet meer doen dan deze kwestie signaleren.

Leinen (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijn felicitaties aan het Parlement en aan iedereen die meegeholpen heeft. Vandaag is een goede dag voor de Europese democratie. Er kan geen Europese democratie zijn zonder Europese partijen! Dit statuut is een belangrijke stap in de richting van een vereuropeanisering van de politiek zoals we ook gisteren in verband met de conclusies van de Conventie en de grondwet hebben besproken. Ik wil graag iedereen bedanken die heeft meegeholpen: Dimitris Tsatsos en ook mevrouw Schleicher die met de verslagen van dit Parlement al jaren geleden de weg hebben geëffend. Dank ook aan de Commissie die ons het wetsvoorstel heel snel na inwerkingtreding van het Verdrag van Nice heeft voorgelegd. In het bijzonder wil ik het Griekse voorzitterschap bedanken. U hebt zich actief ingezet en met veel succes. Hartelijk dank aan de Griekse collega's!

Wij hebben veel Europese statuten die nog niet werken. Vandaag hebben we er eindelijk een die in werking kan treden en die functioneert.
(Applaus)

Harbour (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de collega's graag kort informeren over de huidige stand van zaken met betrekking tot dit belangrijke voorstel.
Om te beginnen wil ik zeggen dat uw stemming van vandaag een nieuwe belangrijke stap voorwaarts zal betekenen voor de realisering van de hervorming van de Europese Commissie. Zoals u zich van onze vorige debatten zult herinneren, gaat het bij de hervorming van het personeelsstatuut om een omvangrijke herziening en herstructurering van de arbeidsvoorwaarden en de loopbaanontwikkeling voor het personeel van alle Europese instellingen.
Collega's, toen wij hier in Brussel op 27 maart 2003 een debat voerden, was u zo vriendelijk om de door ons voorgestelde amendementen te steunen. Wij vroegen u toen echter om de stemming over de wetgevingsresolutie uit te stellen om ons als rapporteurs de kans te geven met de Raad en de Commissie te onderhandelen om het standpunt van het Parlement kracht bij te zetten. Wij hebben bij dit onderwerp geen medebeslissingsrecht, wij kunnen alleen adviseren. Dat hebben wij met succes gedaan. Nu vragen wij u over de inhoud van deze resolutie te stemmen. Wij willen starten met de volgende fase van het discussieproces, namelijk het bijeenroepen van een overlegcommissie met daarin de Raad, de Commissie en vertegenwoordigers van ambtenaren en ambtenarenvakbonden uit alle instellingen.
Ik verzoek u dan ook dringend deze resolutie vandaag te steunen. De ingediende amendementen geven de huidige stand van zaken rond de onderhandelingen weer. Wij vragen daarin de Raad en de Commissie om met nieuwe wijzigingen te komen die verder gaan dan het oorspronkelijke voorstel. Wij zullen u over enkele maanden twee nieuwe verslagen voorleggen om het hele proces af te ronden.

Medina Ortega (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, voortgaande op hetgeen de heer Harbour hier zonet heeft gezegd, verzoeken wij over te gaan tot de eindstemming over dit voorstel. Zoals de heer Harbour ook al zei, zal de tekst nu ter discussie worden voorgelegd aan het personeel en de instellingen. De mogelijkheid bestaat dat dit Parlement zich daarna zal moeten uitspreken over een tweede voorstel waarvan niet alle elementen in de oorspronkelijke tekst aanwezig zijn. Ik denk dan met name aan de door de Raad beoogde hervorming van het pensioenstelsel. Dat zou betekenen dat het Parlement opnieuw moet worden geraadpleegd.
Als wij de onderhavige tekst hier nu aannemen, kunnen wij alvast een voorlopig standpunt bepalen. Over de definitieve tekst kunnen wij ons slechts aan de hand van een tweede voorstel van de Raad uitspreken.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier om goede redenen een mondeling amendement indienen strekkende tot inlassing van een nieuwe paragraaf 15 bis. Er is een probleem met de titel van de overeenkomst die we in het Parlement willen steunen. Die is namelijk nogal lang. Het amendement zelf is kort en ik heb alleen de Engelse tekst. Ik verzoek het Parlement desondanks om hierover te stemmen, indien mogelijk. Ik lees dit amendement nu voor:

De Voorzitter.
Ik begrijp, mijnheer Swoboda, dat u met de andere fracties gesproken hebt over deze zaak.

Oostlander (PPE-DE).
Voorzitter, wij steunen dit mondelinge voorstel.

Oostlander (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de laatste twaalf woorden van paragraaf 20 zouden wij bij wijze van mondeling amendement willen wijzigen in "are issues which require a sustained dialogue between the transatlantic partners". Dat is het mondelinge amendement namens de rapporteur.

Terrón i Cusí (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, het ligt niet in mijn bedoeling om het geduld van dit Parlement op de proef te stellen. Ik wil alleen even mijn dank uitspreken aan de diensten voor de snelle afhandeling van dit dossier en aan de fracties voor hun bereidheid om van gedachten te wisselen over zulk een controversieel thema als de immigratie. Het is van wezenlijk belang dat wij op dit vlak de handen in elkaar slaan, zodat het gezond verstand kan zegevieren en doeltreffende beleidsmaatregelen kunnen worden vastgesteld.
Mijn dank ook aan de woordvoerders van de fracties, die de nodige tijd hebben vrijgemaakt om dit verslag nog voor de Top van Thessaloniki in stemming te kunnen brengen.
Wijkman (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, in amendement 6 op dit verslag stelt mevrouw Boudjenah voor om een zin toe te voegen aan paragraaf 1. Zij benadrukt de belangrijke rol van toegang tot energie voor de ontwikkeling en stelt voor om toegang tot energie tot een fundamenteel mensenrecht te maken. Ik heb veel sympathie voor haar redenering, maar naar mijn mening is een dergelijke uitspraak in de praktijk niet mogelijk. Toegang tot energie staat immers in geen enkel mensenrechtenverdrag.
Ik zou echter wel bereid zijn om de zinsnede 'fundamentele mensenrechten? te vervangen door 'economische en sociale rechten?. Als het Parlement met dit mondelinge amendement instemt, zou ik het Parlement aanbevelen het aldus gewijzigde amendement te steunen. Zo niet, dan adviseer ik het Parlement tegen het gedeelte van het amendement waarin wordt verwezen naar de fundamentele mensenrechten te stemmen.

Coelho (PPE-DE)
. (PT) Het is de eerste maal dat de olympische spelen zullen plaatsvinden op het grondgebied van een lidstaat sinds de Schengen-ruimte werd opgericht en in het kader van de Unie werd ingepast.
Het gaat hier om een concrete communautaire maatregel waarin een uitzonderingsregeling wordt vastgesteld voor de afgifte van visa aan de leden van de olympische familie die deelnemen aan de olympische spelen van 2004 in Athene. De verordening is bedoeld om de taak te verlichten van de lidstaat van de Unie die belast is met de organisatie van de komende olympische spelen - Griekenland - en haar in staat te stellen te voldoen aan de verplichtingen die voortvloeien uit het Olympisch Handvest.
Het initiatief voorziet in tijdelijke afwijkingen van enkele bepalingen van de Gemeenschapswetgeving inzake visa. Deze zijn beperkt van omvang, proportioneel, technisch van aard en volkomen gerechtvaardigd vanwege het uitzonderlijke karakter van het evenement.
De leden van de olympische familie die wegens hun nationaliteit verplicht zijn een visum aan te vragen worden niet van deze eis vrijgesteld. Met de voorgestelde regelingen wordt uitsluitend een vereenvoudiging beoogd van de procedures voor de indiening van aanvragen en de vorm waarin de visa worden verstrekt. In concreto komt het erop neer dat het Organiserend Comité een lijst van deelnemers doet toekomen aan de diensten die in Griekenland verantwoordelijk zijn voor de afgifte van visa. Deze aanpak druist op generlei wijze in tegen de basisbeginselen en de veiligheidsnormen van de Schengen-ruimte, aangezien de Griekse autoriteiten moeten nagaan of alle voorwaarden vervuld zijn alvorens een visum af te geven.

Kirkhope (PPE-DE)
De Britse conservatieven staan volledig achter de waarden van de olympische beweging en de olympische spelen in Athene in 2004, maar zelfs voor deze zeer belangrijke gelegenheid kunnen wij het beginsel van een gemeenschappelijk visumbeleid niet steunen.

Ribeiro e Castro (UEN)
 Ik ben het in grote lijnen met de rapporteur eens dat de procedure voor de aanvraag van visa voor de leden van de olympische familie die deelnemen aan de olympische en paralympische spelen van 2004 in Athene vereenvoudigd moet worden. Ik ga tevens akkoord met het voorstel om de procedures voor toegang en verplaatsing in het kader van de voornoemde spelen te bespoedigen, uiteraard zonder de veiligheidsnormen die op dergelijke evenementen van toepassing zijn in het gedrang te brengen.
De geschiedenis heeft ons immers op tragische wijze geleerd dat de olympische spelen, vanwege de brede aandacht die zij van de media krijgen, een geliefd doelwit zijn van radicale en gewelddadige groeperingen, hetgeen ons ertoe verplicht hoge veiligheidsstandaarden te handhaven.
De invoering van een uniform visum van korte duur dat geldig is voor meervoudige inreizen biedt ongetwijfeld garanties voor een meer doeltreffende verwerking en behandeling van persoonsgegevens. Op die manier kan de organiserende lidstaat meer controle uitoefenen op het uitreizen en inreizen van de deelnemers, zowel met betrekking tot zijn eigen grondgebied als in het kader van de Schengen-ruimte.
Ik vind het een goede zaak dat de Commissie door de rapporteur wordt verzocht te gelegener tijd een verslag op te stellen waarin de doeltreffendheid van de voorgestelde regelgeving wordt geëvalueerd zodat zij bij toekomstige evenementen van dezelfde aard opnieuw kan worden toegepast.
Daarom heb ik voor gestemd.

Ribeiro e Castro (UEN)
 - (PT) Het Middellandse-Zeegebied neemt in de visserijsector van de EU een belangrijke plaats in. Het feit dat de mediterrane communautaire vloot in termen van capaciteit 22 procent van de communautaire vaartuigen vertegenwoordigt, spreekt in dit opzicht boekdelen. Ik heb dan ook voor het verslag gestemd, niet alleen om het standpunt van de rapporteur kracht bij te zetten maar ook als blijk van steun voor de benadering van de Commissie in dit actieprogramma, met name omdat zij de onderscheidende kenmerken van het Middellandse-Zeegebied aanvoert als een onmisbare parameter voor de huidige hervorming. Deze zienswijze is des te noodzakelijker omdat er momenteel een diepe kloof gaapt tussen het reële belang van die specifieke kenmerken en de aandacht die er in het gemeenschappelijk visserijbeleid aan wordt besteed.
De rapporteur formuleert een reeks pertinente voorstellen die ons in de gelegenheid zullen stellen naar behoren rekening te houden met de mediterrane kenmerken. Hij pleit daarbij voor de vaststelling van een specifiek model. Binnen het geheel van deze maatregelen kan ik mij vooral vinden in: de evaluatie van de gevolgen van het gemeenschappelijk visserijbeleid voor dit gebied; de voorkeur voor een gedecentraliseerde aanpak en de bevordering van lokale oplossingen of zelfbestuur, hetgeen van wezenlijk belang is voor de totstandkoming van een duurzame visserij en de absolute eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel; de verbetering van de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek, met de daaruit voortvloeiende afstemming van het actieplan op de conclusies van de verrichte studies; en de snelle opening van onderhandelingen met derde kustlanden en de actieve deelname van landen die weliswaar niet tot het Middellandse-Zeegebied behoren maar in de regio een belangrijke strategische positie innemen, met name daar waar het gaat om lidstaten van de Unie.

Attwooll (ELDR)
Hoewel ik voor het verslag-Markov heb gestemd, wil ik toch de aandacht vestigen op het feit dat paragraaf 11 wellicht in strijd is met de manier waarop de zaken zijn geregeld in de lidstaten met federale of gedecentraliseerde bestuursvormen. In deze paragraaf wordt immers de volle verantwoordelijkheid voor de Structuurfondsen in elke lidstaat toevertrouwd aan één enkel directoraat-generaal en één enkele minister. Ik hoop dat deze paragraaf zodanig wordt geïnterpreteerd dat hij in de betreffende landen aan de situatie wordt aangepast.

Korakas (GUE/NGL)
We stellen nogmaals vast - en dat doet ook het verslag - dat het regionale beleid van de EU een mislukking is. De toekomst belooft allesbehalve beterschap, vooral voor de zwakkere lidstaten na de uitbreiding.
Van de doelstellingen inzake economische en sociale cohesie is weinig terechtgekomen en het verschil in ontwikkeling tussen de lidstaten blijft groot. De ongelijkheid wordt zelfs groter, ook binnen de lidstaten. De werkloosheid neemt drastisch toe en het socio-economische weefsel van agrarische, verafgelegen en bergachtige gebieden verkeert in staat van ontbinding.
Een kenmerkend voorbeeld is Griekenland, nog steeds het armste land van de vijftien huidige lidstaten. Griekenland kampt met reusachtige regionale verschillen. Negen Griekse regio's genieten het trieste privilege tot de armste gebieden van de EU te behoren. Daarnaast heeft Griekenland 46,4 procent van de subsidies die het kreeg uit de bekende communautaire bestekken terugbetaald aan de rijkere landen via de invoer van knowhow, dure apparatuur, producten en diensten. De rijke landen hebben zichzelf duidelijk goed bediend! Griekenland heeft niets aan het regionale beleid en zet zijn toekomstige ontwikkeling en nationale soevereiniteit op het spel in ruil voor wat geld voor openbare werken en studies waarvan we het nut durven te betwijfelen.

Piscarreta (PPE-DE)
 - (PT) Het initiatief van het Europees Parlement om de balans op te maken van de toepassing van de Structuurfondsen verdient ongetwijfeld een woord van lof. Het uitermate negatieve resultaat van deze evaluatie wijst er echter op dat dit instrument, dat een wezenlijke rol speelt bij het wegwerken van regionale ongelijkheden, met een reeks onaanvaardbare problemen te kampen heeft.
Om diverse redenen, de ene nog minder aanvaardbaar dan de andere, wordt een waanzinnig hoog percentage van de beschikbare fondsen - 30 tot 60 procent al naar gelang het fonds - eenvoudigweg niet besteed. Gelukkig vertoont Portugal een redelijk goed uitvoeringspercentage. In dit verslag worden de oorzaken van de slechte uitvoering van de Structuurfondsen blootgelegd. Er wordt met een beschuldigende vinger gewezen naar zowel de Commissie als de lidstaten die voor dit soort steun in aanmerking komen: gebrek aan samenhang tussen de opeenvolgende programma's, vertragingen bij de uitvoering en de indiening van projecten, gebrekkige coördinatie en verkeerde planningsopties.
De tekst draagt oplossingen aan die mijns inziens tijdens de tussentijdse herziening in overweging moeten worden genomen: vereenvoudiging van de procedures, controle op de uitvoering, vaststelling van de verantwoordelijkheden van de deelnemers, uitvaardiging van sancties in geval van niet-naleving van het tijdschema en fraude.
Tenslotte voorziet dit verslag ook in overgangsmaatregelen voor de regio's die momenteel de doelstelling 1-status hebben, maar daarop in de toekomst misschien niet langer aanspraak zullen kunnen maken ten gevolge van het statistisch effect dat veroorzaakt wordt door de toetreding van armere landen. Het verheugt mij dat de commissaris voor deze onrechtvaardige situatie begrip kan opbrengen.

Ribeiro e Castro (UEN)
 - (PT) Ik heb voor het onderhavige verslag gestemd.
Het is eens te meer gebleken dat de financiële ramingen sterk afwijken van het reële uitvoeringspercentage van de Structuurfondsen. Van de toegekende betalingskredieten werd slechts 69 procent gebruikt.
Ik onderschrijf de suggestie van de Commissie om meer verantwoordelijkheid te geven aan de nationale administratieve diensten en de procedures te vereenvoudigen. In dit verband is het van wezenlijk belang dat de lidstaten beste praktijken overnemen en garanties bieden voor een adequate opleiding van het personeel dat met de uitvoering van deze taken belast is. Al deze punten hebben wij overigens reeds in eerdere verslagen uiteengezet.
Ik blijf benadrukken dat de zichtbaarheid van zowel de programma's als de mogelijkheden inzake regionale ontwikkeling en het scheppen van werkgelegenheid moet worden bevorderd. Ik ben tevens van oordeel dat de Europese Commissie een sensibiliseringscampagne (conferenties, seminars, enzovoorts) dient op te zetten, met name naar de particuliere beroepsverenigingen en regionale en lokale organisaties toe. Op die manier kan aan het proces een nieuwe impuls worden gegeven en krijgen de economische actoren een beter inzicht in het potentieel, het toepassingskader en de verantwoordelijkheden die verbonden zijn aan hun projecten. Een versterkte toenadering tussen de Commissie en de marktspelers die daadwerkelijk bijdraagt aan de verwezenlijking van de beoogde "harmonieuze ontwikkeling van de Gemeenschap in haar geheel" zal niet alleen een stijging van het reële uitvoeringspercentage van de projecten in de hand werken, maar zal tevens paal en perk stellen aan misbruik met dramatische gevolgen, zoals de verplaatsing van ondernemingen die steun uit de Structuurfondsen ontvangen.

Coelho (PPE-DE)
 - (PT) De ongelijkheden tussen de verschillende Europese regio's vormen de grootste bedreiging voor de politieke en economische integratie van de Unie. De bevordering van de economische en sociale cohesie, die in het Verdrag van Maastricht is uitgeroepen tot een van de drie pijlers van de Europese integratie, is een van de prioritaire doelstellingen van de Unie.
Dankzij het Cohesiefonds, dat voorziet in steun voor lidstaten met aanzienlijke structurele moeilijkheden, zijn die ongelijkheden gedeeltelijk weggewerkt. Het belang van dit instrument zal nog toenemen in het kader van de uitbreiding. Met ingang van 2004 kunnen alle kandidaat-landen aanspraak maken op steun uit het Fonds.
Ik ben van oordeel dat de rapporteur in haar verslag voor een meer positieve en minder bureaucratische aanpak had moeten kiezen. Ik deel haar bezorgdheid over het tekort van Portugal, dat 4,1 procent bedraagt en derhalve in strijd is met de macro-economische criteria. De huidige regering van Portugal heeft deze situatie overgeërfd van de vorige socialistische regering. Wellicht was het ten overstaan van Portugal rechtvaardiger geweest als de rapporteur een goed woord had overgehad voor de inspanningen en de maatregelen die de Portugese regering reeds genomen heeft en die door de Commissie en de Raad bijzonder gunstig zijn onthaald.
Al deze instrumenten zijn van wezenlijk belang voor de naleving van het beginsel van economische en sociale cohesie. Het Cohesiefonds moet deze koers blijven aanhouden, net zoals de andere Structuurfondsen en de overige communautaire beleidslijnen. Zonder cohesie is het Europees ideaal immers tot mislukking gedoemd.

Piscarreta (PPE-DE)
 - (PT) Via haar Cohesiefonds, prioritaire doelstelling voor de bevordering van de economische en sociale cohesie, heeft de EU bijgedragen aan de bestrijding van de regionale ongelijkheden tussen de lidstaten.
Aangezien het Portugese BNP minder dan 90 procent van het communautaire gemiddelde bedraagt, heeft het land sinds zijn toetreding tot de Unie op het gebied van de infrastructuur een ongekende kwalitatieve sprong voorwaarts gemaakt, met name inzake het milieu (beheer van de waterreserves) en het vervoer (spoorwegnet).
Naarmate de uitbreiding dichterbij komt, groeit het belang van een doeltreffend en rationeel gebruik van de beschikbare fondsen, de indiening van projecten van hoge kwaliteit en de naleving van realistische tijdschema's. Samen met de rapporteur pleit ik voor meer controle ter plekke, een meer gedetailleerde evaluatie van het effect van de fondsen, sancties in geval van onregelmatigheden en terugvordering van onterecht betaalde bedragen. Deze maatregelen zullen ongetwijfeld de transparantie ten goede komen.
Ik herinner u eraan dat de macro-economische criteria, met name de stijging van het overheidstekort, bepalend zijn voor de toekenning van steun uit de communautaire fondsen. In 2001, toen het deficit van Portugal 4,1 procent bedroeg, werd naar aanleiding van dat feit een mogelijke opschorting van de steunverlening aan de orde gesteld. In dit verslag wordt overigens de indruk gewekt dat Portugal de enige lidstaat is waar zich deze situatie heeft voorgedaan!
In dit verband wil ik dan ook mijn absolute steun uitspreken voor de begrotingsdiscipline die momenteel, ondanks heftige kritiek, in mijn land wordt toegepast.

Ribeiro e Castro (UEN)
 - (PT) Ik heb mij van stemming moeten onthouden.
De ontwerpresolutie heeft weliswaar betrekking op een jaarverslag van 2001, maar ik ben van oordeel dat zij geen getrouw beeld geeft van de reële uitvoering van het Cohesiefonds. Zij bevat onnauwkeurige informatie die zelfs in het kader van de behandelde periode niet beantwoordt aan de conclusies en de aanwijzingen die men van een verslag als dit zou verwachten.
Mijn onthouding wordt tevens ingegeven door het feit dat ik onmogelijk een tekst kan steunen waarin op grond van door de Commissie verstrekte gegevens conclusies worden geformuleerd die al lang niet meer van toepassing zijn. Met name de paragrafen 8 en 9 liggen bijzonder gevoelig aangezien zij voor Portugal ronduit vernederend zijn. Helaas heeft de socialistische regering Portugal in 2001 inderdaad opgezadeld met een financieel debacle in de vorm van een overheidstekort ten belope van 4,1 procent, een miskleun waarvoor zij in de vervroegde verkiezingen van maart 2002 door de Portugese bevolking is gestraft. Deze situatie heeft echter niet automatisch geleid tot hetgeen in paragraaf 8 wordt beweerd. Bovendien wordt in paragraaf 9 helaas over het hoofd gezien dat de nieuwe Portugese regering reeds alle nodige maatregelen heeft genomen om de situatie recht te trekken, waarbij zij blijk heeft gegeven van een enorme vastberadenheid. De zware inspanningen die Portugal in dit opzicht heeft geleverd, hebben overigens in 2002 hun vruchten afgeworpen.

Scallon (PPE-DE)
Graag wil ik enkele belangrijke punten met betrekking tot mijn verslag over het jaarlijks verslag van de Commissie over het Cohesiefonds voor 2001 speciaal onder uw aandacht brengen.
In haar mededeling Agenda 2000 heeft de Commissie vastgehouden aan de bevordering van de economische en sociale samenhang als prioritaire beleidsdoelstelling.
Het Cohesiefonds had tot belangrijkste doel de landen met de grootste structurele problemen te helpen; de door het Fonds begunstigde landen moeten een BNP per hoofd van de bevolking hebben van minder dan 90 procent van het gemiddelde in de Gemeenschap en moeten een convergentieprogramma aannemen.
Het jaarlijks verslag is een zeer belangrijk instrument om de activiteiten van het Cohesiefonds te evalueren.
De financiële tenuitvoerlegging van het Fonds in 2001 was over het algemeen acceptabel. De kwestie van lasten uit het verleden blijft echter een ernstig probleem. De noodzaak van strenge controles, teneinde ervoor te zorgen dat bij overheidscontracten de transparantieregels worden nageleefd, blijft onverminderd aanwezig. De controle op de activiteiten van het Fonds ter plaatse moet nog intensiever worden.
Ik waardeer de inspanningen van de Commissie om dit probleem aan te pakken, met name door de instelling, in april 2002, van een task force in DG Regionaal beleid en herhaal onze oproep aan de Commissie om in de toekomst in haar verslagen over de gefinancierde projecten gedetailleerdere informatie te verstrekken.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Grossetête (PPE-DE)
. (FR) Ik heb voor dit verslag gestemd. Wij herinneren ons allemaal de verschrikkelijke rampen die in de industrie zijn gebeurd, bijvoorbeeld in Toulouse. In het licht van dergelijke ongevallen is het prematuur om drie jaar oude wetgeving weer ter discussie te willen stellen. Integendeel, het is raadzaam de veiligheidsmaatregelen verder te verbeteren.
Voor ons is van belang dat de ontwikkeling van industrie en veiligheid gelijke tred kunnen houden. Kan iemand zich namelijk een Europa zonder fabrieken voorstellen? Risico's zijn nooit helemaal uit te sluiten, en het zou een leugen zijn om het tegendeel te beweren.
Het doel is dus om voorbereid te zijn op het onverwachte. Met het oog daarop is informatie van essentieel belang, met name over de handelwijze bij explosies. Dit is van wezenlijk belang om te voorkomen dat de schade in de toekomst nog groter wordt.
Er mag geen onrust onder de bevolking ontstaan. Voorbereiden op het onverwachte betekent ook dat alles wordt gedaan om dat onverwachte te voorkomen. Een goede beoordeling van risico's aan de hand van op communautair niveau omschreven criteria, een grotere verantwoordelijkheid van de betrokkenen in de onderneming - werknemers en leidinggevenden - in combinatie met een adequate scholingsverplichting, de toepassing van in de praktijk geteste veiligheidsmanagementsystemen en intensivering van controles vormen dan ook de grondslag van de gewenste nieuwe eisen.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Moreira da Silva (PPE-DE)
 - (PT) Ofschoon er in het gemeenschappelijk standpunt enkele amendementen van het Europees Parlement uit de eerste lezing zijn overgenomen, met name die welke betrekking hebben op het ongeval in Toulouse en de toepassingstermijn van de richtlijn, moeten wij blijven aandringen op het belang van sommige andere amendementen die niet door de Raad in overweging zijn genomen. In het licht van de recente ongevallen met mijnwerkers pleit ik onder meer voor de opname van mijnactiviteiten in het toepassingsgebied van de Seveso II-richtlijn. Anderzijds acht ik het van wezenlijk belang dat er een inventaris met grafische weergave wordt opgemaakt van de plaatsen die de meeste risico's inhouden.

Figueiredo (GUE/NGL)
 - (PT) Wij betreuren het dat de Raad zich nog steeds niet heeft uitgesproken over de financieringswijze van het gemeenschappelijk visserijbeleid en geen overeenstemming heeft bereikt over de toekenning van extra kredieten voor de uitzonderlijke maatregel betreffende de sloop van vissersvaartuigen, terwijl de Commissie voorstelt om daarvoor in 2003 32 miljoen euro extra vrij te maken via het flexibiliteitsinstrument.
Wij zijn zowel gekant tegen de invoering van premies voor de sloop van vissersvaartuigen - in de eerste plaats omdat de gehanteerde criteria onrechtvaardig zijn - als tegen het reeds door de Commissie gelanceerde voorstel om de hervorming te financieren middels de herprogrammering van het FIOV en de overige Structuurfondsen. Wij vinden het jammer dat er in dit verband geen signaal wordt gegeven aan de Raad, met name in het licht van de aanbevelingen die in het debat over de begrotingsprocedure voor 2003 zijn gedaan door het Europees Parlement en de Commissie visserij. Wij betreuren eveneens dat amendement 5 niet is overgenomen aangezien er "voor nieuwe prioriteiten nieuwe financiële middelen moeten worden gevonden".
Het is onaanvaardbaar dat de visserij keer op keer, nu ook weer in het voorontwerp van begroting voor 2004, de dupe is, aangezien de sector momenteel in crisis verkeert en de vissers en de regio's die van de visserij afhankelijk zijn hoe dan ook gesteund moeten worden. Daarom hebben wij tegen gestemd.

Piscarreta (PPE-DE)
 - (PT) In haar ontwerp van gewijzigde begroting heeft de Europese Commissie gepleit voor de toekenning van extra kredieten voor de sloop van vissersvaartuigen via het flexibiliteitsinstrument ten bedrage van 32 miljoen euro. De Raad heeft dit voorstel in zijn versie van het ontwerp evenwel verworpen omdat de leden geen overeenstemming hebben bereikt over de financieringswijze van deze maatregel.
Ik wil hier dan ook mijn onvoorwaardelijke steun uitspreken aan de rapporteur, in zoverre hij de Raad ertoe aanzet een goed onderbouwd financieringsvoorstel voor de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid in te dienen. Het verzoek om extra middelen vrij te maken betekent immers niets anders dan dat er overschotten van 2002 zullen worden ingezet. Het gaat hier niet om nieuwe acties maar om de toewijzing van financiële middelen aan reeds goedgekeurde maatregelen, waaronder:
het programma voor herstructurering van de Spaanse en de Portugese vloot, die nadeel hebben ondervonden van het uitblijven van een nieuwe visserijovereenkomst met Marokko;
de noodmaatregelen ten gevolge van de ramp met de Prestige voor de kust van Galicië.
Er zij aan herinnerd dat deze maatregelen deel uitmaken van het flexibiliteitsinstrument voor de periode 2003-2006, waarbij voor het jaar 2003 32 miljoen euro ter beschikking wordt gesteld.
De Raad lijkt de gevolgen "vergeten" te zijn van het moratorium op kabeljauw, de niet-verlenging van de overeenkomst met Marokko en zijn weigering om steun te verlenen voor de modernisering van vissersvaartuigen.

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman, Stenmarck en Wachtmeister (PPE-DE)
De conservatieven hebben vandaag besloten om zich te onthouden van stemming in de eindstemming over de financiering van Europese politieke partijen. Politieke partijen moeten gebaseerd zijn op leden en zich zonder overheidsgeld kunnen redden. Overheidsgeld mag principieel niet gebruikt worden om politieke partijen te financieren.
Om bovengenoemde redenen stemmen we voor amendement 41 over het verwerpen van het Commissievoorstel in zijn geheel.

Berthu (NI)
Wij hebben tegen het verslag-Leinen betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen gestemd omdat wij het onfatsoenlijk vinden om de belastingbetaler de rekening te presenteren voor de instandhouding van deze kunstmatige instanties die zich met name bezig houden met het wekken van de indruk dat er echt een Europees politiek toneel bestaat dat bijdraagt aan een Europese democratie.
In werkelijkheid is dit echter alleen maar schijn. Als de zogenaamde Europese politieke partijen werkelijk beschikken over de brede basis die zij zeggen te hebben, dan moeten zij zich ook maar door deze basis, de burgers en de nationale politieke partijen laten financieren.
Daarnaast kan het voorstel voor het "statuut" leiden tot politieke controle van de partijen waarvan de juridische referenties buitengewoon onduidelijk zijn. Dit is een vrije samenleving onwaardig.
Zozeer zelfs dat de initiatiefnemers en de begunstigden van het plan zelf aarzelen om er hun naam aan te verbinden. De Commissie wil dat het Europees Parlement dit systeem organiseert, omdat het duidelijk politiek van aard is. Het Parlement voelt er niets voor om zijn imago te beschadigen, en wil dat de Commissie het systeem beheert. Zou het niet veel eenvoudiger zijn om dit slechte plan gewoon van tafel te halen?

Claeys (NI)
. De financiering van Europese politieke partijen is een zoveelste stap in de richting van de Europese federale superstaat. Van bovenaf wil men de bestaande partijen uniformiseren en pasteuriseren, en onttrekken uit hun nationale tradities. Bovendien worden de politieke partijen in meerdere lidstaten al door de overheid gefinancieerd, in België bijvoorbeeld zowel door de provincies, de gewesten als de federale overheid. Helemaal bedenkelijk wordt het wanneer men daar inhoudelijke voorwaarden aan koppelt. Begrippen als `eerbiediging van de democratische beginselen` worden nergens precies gedefinieerd. Men zet de deur dus wagenwijd open voor willekeur. Op de communistische partijen na is een enkele in het Europees Parlement vertegenwoordigde partij gekant tegen de democratie, maar uit persartikels is inmiddels gebleken dat men zeer uitdrukkelijk de nationale rechterzijde viseert. Het is in bepaalde kringen een gewoonte geworden om het verzet tegen `politiek correcte` dogma's - bijvoorbeeld het immigratieprobleem - onverenigbaar te verklaren met de democratische beginselen. Dat soort aberraties moeten voorbehouden blijven voor strikt polemisch gebruik en mogen niet vertaald worden in Europese regelgeving.
De vertegenwoordigers van het Vlaams Blok en het Front National zullen dus tegen het verslag stemmen, en zullen alle rechtsmiddelen onderzoeken tegen deze schending van het gelijkheidsbeginsel.

Ferreira (PSE)
Ik heb mij ten aanzien van dit verslag om twee redenen van stemming onthouden.
De belangrijkste reden is dat de verordening betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen giften van rechtspersonen aan Europese politieke partijen toestaat. Voor mij is een dergelijk voorstel onaanvaardbaar omdat het de onafhankelijkheid van partijen van het economische milieu onmogelijk maakt. De invloed van economische lobby's op partijen en politieke stromingen is nu al bijzonder groot, en rechtstreekse financiering zal - ook wanneer zij aan maxima is gebonden - hun invloed op de politieke partijen alleen nog maar vergroten. Daarnaast voorkomt het voorstel op geen enkele wijze dat Europese politieke partijen gelden doorsluizen naar nationale politieke partijen, omdat grensoverschrijdende transacties immers toegestaan zijn.
Ten slotte gaat het niet meer om Europese politieke partijen maar om politieke partijen op Europees niveau.
Ik heb besloten om mij van stemming te onthouden en niet tegen dit verslag te stemmen omdat ik van mening ben dat een dergelijk statuut wel een positief en krachtig signaal vormt in de richting van een sterkere Unie en een werkelijk gezamenlijke toekomst. Europese politieke partijen die door overheidssubsidies en bijdragen van partijleden worden gefinancierd, zijn een van de middelen waarover de burgers beschikken om deze steeds sterkere Unie van volkeren te dragen en te verwezenlijken.

Frahm, Krarup, Schmid Herman, Seppänen and Sjöstedt (GUE/NGL)
Wij kunnen niet instemmen met deze poging om van bovenaf een nieuw politiek en parlementair domein in de Europese Unie aan te brengen. Een elitair groepje binnen de EU meent dat met Europese politieke partijen de legitimiteitsproblemen worden opgelost en de integratie wordt bevorderd. In werkelijkheid zal waarschijnlijk echter het tegenovergestelde gebeuren. Er zullen conflicten ontstaan tussen de rechten van de nationale en die van de Europese politieke partijen, aangezien hun werk zich binnen dezelfde 'politieke ruimte? afspeelt (Er is geen Europese politieke ruimte die zich in een soort niemandsland boven de nationale grondgebieden bevindt).
De burgers in de lidstaten worden geacht via hun belastinggeld de voorgestelde Europese partijen mede te gaan bekostigen. Zij zullen die partijen echter beschouwen als kunstmatige organen die bedoeld zijn om de invloed van de nationale partijen te beperken en om de politieke integratie van bovenaf op te leggen. De democratie moet van onderaf worden opgebouwd en niet andersom.
Wij pleiten sterk voor intrekking van het voorstel.

Korakas (GUE/NGL)
Het onderhavige verslag is niet van bestuursrechtelijke maar duidelijk van politieke aard. Het voorstel tot oprichting van Europese politieke partijen stoelt niet op vrijwillige keuzen en afspraken om samen te werken op basis van gemeenschappelijke ideologieën. Het voorstel wil het volk de reactionaire en asociale structuur van de EU door de strot duwen.
Met eerbied voor 'de rechtsstaat? bedoelt de EU een knieval voor de dictatuur van de monopolisten, met het Schengen-verdrag, met steeds minder rechten en persoonlijke vrijheden, de EMU, partieel en tijdelijk werk en asociale bezuinigingen die de winsten van het kapitaal veiligstellen.
Met de financiering als stok achter de deur wil de EU haar eigen voorwaarden opleggen aan de structuur van partijen, die dan allemaal haar reactionaire beleid dienen. De Unie kiest voor een permanente en institutionele ingreep in de lidstaten om zo antikapitalistische en anti-imperialistische politieke bewegingen, die zich afzetten tegen de EU, monddood te maken. Haar strategische doelstelling is het zwartmaken van de klassenstrijd in de ogen van de mensen en dat zowel nationaal als internationaal. Een partij geniet prestige in Europa en de wereld wanneer ze sterk staat in eigen land.
Zo groeien opportunistische politieke plannen die de radicalisering der geesten en alternatieve vormen van meningsuiting en protest in de kiem willen smoren, zodat het volk alleen nog tandeloos oppositiewerk als alternatief overblijft.
Om al die redenen stemmen de afgevaardigden van de Griekse Communistische Partij tegen en wij vragen om intrekking van het verslag.

Pasqua (UEN)
Naast de vraagtekens die met name blijven bestaan over de rol van de Commissie bij de toewijzing van, en de controle op kredieten, leidt een aantal punten tot ernstige problemen.
Dat is het geval met de verplichting voor de Europese partijen om de democratische beginselen en de rechtsstaat te eerbiedigen, alsmede de grondrechten en -beginselen die zijn omschreven in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en in de Verdragen . 
Ik ben bijzonder verontrust over de misstanden waartoe een dergelijke bepaling kan leiden. Zij bevat immers de kiem voor een verbod van politieke partijen, want daar komt uitsluiting van een partij van overheidsfinanciering - ipso facto - op neer. Deze maatregel is funest voor de vrijheid en des te verwerpelijker omdat hij ruimte biedt voor willekeur. Wie gelooft er dat het Parlement het statuut, het programma en de activiteiten van een politieke partij objectief controleert?
Daarnaast moet worden benadrukt dat het Europa van de partijen waarnaar dit plan streeft op geen enkele wijze de vergelijking met een Europese democratie zal kunnen doorstaan. Niets zou erger zijn dan de ontwikkeling binnen de Europese Unie van een systeem dat wordt beheerst door machtshongerige partijen. Een dergelijk stelsel leidde in Frankrijk tot het bankroet van de derde en de vierde republiek.

Ribeiro e Castro (UEN)
 - (PT) Ik kan niet akkoord gaan met de wijze waarop dit verslag de plenaire vergadering heeft bereikt. Aangezien wij onze mond vol hebben van het streven naar een werkelijk 'democratische en transparante? EU moeten wij als Europees Parlement het goede voorbeeld geven. Dat is in dit geval beslist niet gebeurd. Op het allerlaatste moment is er een groot aantal zogenaamde 'compromisamendementen? ingediend die een ingrijpende wijziging van de standpunten van de rapporteur inhouden en duidelijk het gevolg zijn van rechtstreekse onderhandelingen met de Raad. Ik acht het dan ook van wezenlijk belang dat hierover meer gedetailleerde informatie wordt verstrekt. Zoals ik ook al in het debat heb onderstreept, pleit ik voor toepassing van artikel 130 bis van het Reglement en behandeling van de amendementen in de Commissie constitutionele zaken. Daarna kan het verslag op de agenda van de vergaderperiode van juli worden geplaatst. Ofschoon ik erken dat er in de slotversie in vergelijking met het oorspronkelijke voorstel van de Commissie en het onwrikbare standpunt van de rapporteur heel wat vooruitgang is geboekt - een ontwikkeling die ik toejuich -, kan ik niet akkoord gaan met een aantal essentiële punten: het uitblijven van een verlengde regeling voor alle legitieme politieke partijen, aangezien in het Verdrag wordt bepaald dat discriminatie tussen partijen 'op Europees niveau? ongeoorloofd is en dat alle politieke partijen 'een belangrijke factor? voor integratie zijn; de eis van een mijns inziens te hoog niveau van autonome financiering, hetgeen wellicht problemen op supranationaal niveau zal veroorzaken; de niet-rechterlijke procedure voor verwerping van de financiering, hetgeen impliceert dat het bestaan van het recht op beroep ontoereikend wordt geacht. Ik heb dan ook tegen het verslag gestemd.
Sacrédeus (PPE-DE)
Ik heb tegen het verslag gestemd, dat echter is aangenomen met 345 stemmen voor, 102 stemmen tegen en 34 onthoudingen.
De eerste reden hiervoor is dat ik er de voorkeur aan geef dat de Commissie de hoogte van de financiële steun aan politieke partijen vaststelt, en niet het Parlement, dat daarmee zou financiële steun zou verlenen aan zijn eigen "politieke Europese families". Dit is namelijk erg verleidelijk.
Te tweede ben ik van mening dat de voorwaarde voor het mogen vormen van een Europese politieke partij te hoog is gesteld met een kwart van de lidstaten.
Ten derde ontstaat er mijns inziens een risico van willekeur door het stellen van speciale eisen voor evaluatie aan zogeheten Europese partijen voor het verkrijgen van financiële steun. Wie bepaalt hoe deze criteria worden toegepast? In de praktijk ontstaat de gevaarlijke situatie dat politieke partijen bepalen welke fracties de status van partij krijgen en daarmee in aanmerking komen voor financiële steun, een systeem dat het Zweedse parlement niet kent.

Van Brempt en Van Lancker (PSE)
. Wij hebben als Vlaamse socialisten tegen het compromis van de Raad over het statuut van de Europese politieke partijen gestemd zoals dit is voorgelegd aan het EP, omdat daarmee de onafhankelijkheid van Europese politieke partijen onvoldoende gegarandeerd wordt.
Het compromis omvat een financiële regeling, die inhoudt dat volwaardige Europese partijen vanaf 2004 mede gefinancierd kunnen worden door giften. Het bereikte compromis, waardoor een donor - een natuurlijke of rechtspersoon - tot 12 000 EUR per jaar kan schenken aan een Europese partij met een traceerbaarheidsgrens van 500 EUR, is voor ons onaanvaardbaar.
Wij blijven ijveren voor een verbod op bedrijfsgiften en een plafonnering van privé-giften op 2000 EUR per jaar, waarbij donoren vanaf een bijdrage van 125 EUR zich bekendmaken.

Andersen en Sandbæk (EDD)
Wij onthouden ons van stemming over het verslag-Terrón i Cusí over een open coördinatiemethode voor het communautaire immigratiebeleid. Wij zijn voor het voorstel, maar onthouden ons van stemming, omdat wij van oordeel zijn dat de lidstaten hierover zelf moeten kunnen beslissen.

Berthu (NI)
Wij hebben tegen het verslag-Terrón i Cusí over het communautaire immigratiebeleid gestemd omdat zowel vorm als inhoud schoolvoorbeelden zijn van broddelwerk dat het Europees Parlement heeft geleverd.
Wij hebben bezwaren tegen de vorm, omdat het verslag op de valreep aan de agenda werd toegevoegd en het werd aangenomen zonder dat er een debat heeft plaatsgevonden. Overigens was dat tijdens deze zitting het geval met de meeste verslagen.
Voor wat betreft de inhoud wordt dit door een linkse rapporteur ingediende verslag geacht het gehele immigratiebeleid te behandelen. Over illegale immigratie wordt echter nagenoeg niet gerept. Het verslag is echter van mening dat de belangrijkste factor voor het beoordelen van het welslagen van een Europees immigratiebeleid de volledige en algehele integratie van migranten in de landen van opvang is. Om dit te bereiken, wil het onder meer een "burgerschap" tot stand brengen dat legale immigranten een aantal rechten geeft, waaronder het stemrecht bij gemeenteraadsverkiezingen en Europese verkiezingen (paragraaf 29).
Het is niet verwonderlijk dat in het rapport wordt gesteld dat het Europees fonds voor vluchtelingen gedwongen terugkeer niet kan financieren (paragraaf 53). Daarentegen staat het wel achter het voorstel van de Commissie om middelen uit te trekken voor de financiering van proefprojecten op het gebied van integratie (paragraaf 39).

Schröder, Ilka (GUE/NGL)
. (DE) Ik stem tegen dit verslag, omdat ik geen goedkeuring wil geven aan een politieke tekst die zwijgt over de toestanden in Europese gevangenissen voor uitgeprocedeerde asielzoekers, die zwijgt over de sterfgevallen aan de grenzen die alleen al door de Europese grenscontroles worden veroorzaakt en die zwijgt over het structurele racisme van het Europese immigratiebeleid. Het Europese migratiebeleid hinkt nog steeds op twee gedachten. Enerzijds wordt de vesting Europa nog hermetischer afgesloten door de grenscontroles al uit te voeren in transitlanden en landen van herkomst. Anderzijds wordt de economische uitbuiting van uit kapitalistisch oogpunt "exploiteerbare" arbeidskrachten geoptimaliseerd. Het onderhavige verslag bekritiseert echter niet de slechte bescherming van vluchtelingen en ook niet de huichelarij en dubbele moraal in de zogenaamde "strijd tegen illegale immigratie". Deze strijd is gericht op verdere afsluiting van de grenzen terwijl gelijktijdig goedkope arbeidskrachten worden geëxploiteerd. De invoer van gezamenlijke grenscontroles wordt zelfs toegejuicht. De overeenkomsten inzake uitzetting die derde landen door de EU worden opgedrongen, staan niet ter discussie.
Er klinkt in het verslag nog niet een zweem van kritiek door op het repressieve en xenofobische optreden. Integendeel, een grote meerderheid in het Europees Parlement applaudisseert voor een verslag zonder tanden dat een weerspiegeling is van de miserabele politieke mainstream. Ik sluit mij niet aan bij deze meerderheid.

Figueiredo (GUE/NGL)
 - (PT) In het kader van de Verenigde Naties verlenen wij onze steun aan initiatieven ter bestrijding van de illegale wapenhandel, met inbegrip van lichte wapens, die de omzet en de winstmarges van de grote wapenfabrikanten aanzienlijk doen stijgen.
Ik moet u er echter op attenderen dat dit debat plaatsvond samen met het debat over de ontwikkeling van een 'Veiligheidsstrategie van de EU?, dat is bijgewoond door de heer Javier Solana, de Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB, die een verslag aan de Raad van Thessaloniki heeft voorgelegd. Dat lijkt mij volkomen tegenstrijdig.
Waarom? Omdat Solana opkomt voor een veiligheidsconcept dat gebaseerd is op militarisme en interventionisme. Hij dringt aan op de ontwikkeling van een strategie die, indien nodig, kan voorzien in een vroegtijdige, snelle en 'krachtige? interventie en hij pleit voor een verruiming van de militaire middelen, in combinatie met diplomatieke en civiele instrumenten.
Het lijkt wel alsof het voorstel voor de ontwikkeling van een 'Veiligheidsstrategie van de EU? bedoeld is om de doelstellingen van het GBVB en het GEVDB aan te passen aan de conclusies van de bijeenkomsten van de NAVO in Washington en Praag aangezien de nadruk wordt gelegd op het mogelijke gebruik van militaire agressie. Er wordt met andere woorden gestreefd naar de totstandkoming van een ambitieus 'partnerschap? tussen de EU en de VS dat moet leiden tot een versterking van de acties en instrumenten - het tegengestelde van ontwapening en ontspanning in de internationale betrekkingen - waarmee het militaire overwicht van beide partijen in de wereld kan worden gewaarborgd.

Moreira da Silva (PPE-DE)
 - (PT) Het belangrijkste energieprobleem van de ontwikkelingslanden heeft niets te maken met de vervanging van de huidige energieproductie door andere minder verontreinigende energievormen zoals in de meer ontwikkelde landen het geval is. De toegang tot de energiebronnen zelf is er problematisch. Maar liefst tweeduizend miljoen burgers zijn van elektriciteit verstoken. De beoogde dubbele doelstelling - democratisering van de toegang tot elektriciteit zonder stijging van het broeikaseffect - kan slechts verwezenlijkt worden indien ons voorstel gebaseerd wordt op overdracht van technologie en financiering van projecten met een hoge ecologische waarde. Het is onaanvaardbaar dat de EU haar afgedankte en verouderde technologische hulpmiddelen naar de ontwikkelingslanden stuurt. Het verheugt mij dat de EU in Johannesburg inspanningen heeft geleverd om bindende streefcijfers voor hernieuwbare energiebronnen in te voeren en tijdens die Top initiatieven heeft gelanceerd om de bedrijfswereld actief bij dit proces te betrekken.. Ik ben van oordeel dat de rapporteur aan dit streven naar samenwerking op basis van de beste technologieën een voortreffelijke bijdrage heeft geleverd.

Pasqua (UEN)
Het verslag-Wijkman heeft de grote verdienste dat het duidelijk maakt dat energie een sleutelrol vervult bij de ontwikkeling en dat het een aantal ontnuchterende cijfers geeft dat de omvang van het probleem duidelijk maakt. Zo zijn er twee miljard mensen die tegenwoordig geen gebruik kunnen maken van een energievoorziening die aan hun basisbehoeften kan voldoen. Voorts wordt er wereldwijd een groei van 65 procent verwacht van de vraag naar energie voor het jaar 2020 (ten opzichte van 1995). Het accent wordt daarbij bekwaam gelegd op de vicieuze cirkels van onderontwikkeling waaraan in het belang van de hele wereld nu echt iets moet worden gedaan.
Hoewel we in navolging van de rapporteur verheugd kunnen zijn over de initiatieven van de Commissie, al lopen die niet over van ambitie, moeten we er snel aan toevoegen dat het verslag aandacht had kunnen - en moeten - schenken aan het gebrek aan nucleair onderzoek. Uit degelijk onderzoek naar de vooruitzichten komt immers duidelijk naar voren - en de rapporteur levert onbedoeld zelf een bijdrage aan die conclusie - dat wij in de toekomst niet in staat zullen zijn om aan de energiebehoefte van onze wereld te voldoen als we geen oog hebben voor de enige technologie die geschikt is om op efficiënte wijze de fakkel over te nemen van de fossiele brandstoffen, die overigens vaak aanleiding zijn tot hebzucht en bijzonder ernstige conflicten, zoals ook benadrukt wordt in het verslag.
Mijn fractie zal voor dit verslag stemmen, in de hoop dat het een bijdrage zal leveren aan deze zo belangrijke bewustwording.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik ben bijzonder ingenomen met het voortreffelijke verslag van collega Wijkman, niet alleen vanwege zijn uitstekende interpretatie van de sleutelrol die in het ontwikkelingsbeleid voor de energie is weggelegd, maar ook vanwege zijn bijzonder rake adviezen, die alle doordrenkt zijn van het streven naar betere levensomstandigheden voor de allerarmsten. De verwezenlijking van deze doelstelling aan de hand van praktische, realistische en doeltreffende maatregelen vormt een uitdaging voor de creativiteit van de Europese burgers en houdt voor de mensheid als dusdanig een onontkoombare verplichting in. De relatie tussen energie en armoede - die aan de twee Commissievoorstellen ten grondslag ligt - moet dringend verbroken worden, want 'waar energie ontbreekt, ontstaat armoede en een vicieuze cirkel?.
Ik deel de bezorgdheid van de rapporteur over het uitblijven van een duidelijke financiële inspanningsverplichting van de Europese Commissie ter ondersteuning van de gestelde diagnose. Toch denk ik dat we op de goede weg zitten. Het lijdt immers geen twijfel dat elke concrete steunmaatregel op energiegebied, zelfs vanuit louter economisch oogpunt, een investering in de toekomst is. Voor iedereen. Dit is een van de terreinen waarop het ontwikkelingsbeleid uitgesproken duurzame en zichtbare gevolgen kan hebben.

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman, Stenmarck en Wachtmeister (PPE-DE)
Wij conservatieven vinden dat het mariene milieu erg belangrijk is en beschermd moet worden. De voorwaarden voor een goed milieu van de Oostzee in de toekomst zijn aanzienlijk verbeterd door de val van het communisme en zullen verder verbeteren door de uitbreiding van de Europese Unie. Door de Europese samenwerking zullen de gemeenschappelijke inspanningen voor een schonere Oostzee geïntensiveerd worden.
Wij hebben voor dit initiatiefverslag gestemd, hoewel het geen rekening houdt met dingen die al gedaan zijn en de rapporteur de ontwikkelingen op basis van een te centralistisch beleid en supranationaliteit wil sturen.
Wij conservatieven vinden dat de problemen van de Oostzee een andere aanpak vergen dan die van de Middellandse Zee. De betreffende landen en regio's in hun respectievelijke geografische gebieden moeten op maat gesneden oplossingen kunnen vinden.

Figueiredo (GUE/NGL)
Het uitvoeringsplan van de Wereldtop over duurzame ontwikkeling van Johannesburg bevat de volgende verklaring: 'Oceanen, zeeën, eilanden en kustgebieden vormen een integraal en essentieel onderdeel van het ecosysteem van deze planeet en zijn van vitaal belang voor de voedselveiligheid in de wereld?. De bescherming van het mariene milieu, en met name de instandhouding van de biodiversiteit, moet derhalve uitgroeien tot een van onze prioritaire aandachtspunten. Het is dan ook absoluut noodzakelijk dat er meer acties op het gebied van de bescherming van het mariene milieu ten uitvoer worden gelegd, dat er een daadwerkelijk kustbeleid komt en dat de duurzame exploitatie van de zeeën wordt bevorderd.
Daarom zijn wij het met de rapporteur eens dat in de beoogde strategie de volgende elementen moeten worden opgenomen: het voorzorgsbeginsel; de ontwikkeling van maatregelen voor bescherming en instandhouding; een geïntegreerde aanpak van alle menselijke activiteiten die gevolgen hebben voor het mariene milieu; een geïntegreerde benadering van het beheer van de visserijinspanning; en een regionale aanpak met inachtneming van de regionale diversiteit, waarbij rekening moet worden gehouden met de 'ecologische kenmerken en de sociaal-economische aspecten?, uiteraard zonder te vergeten dat de vervuiling van de zee nog andere oorzaken heeft.
Gelet hierop zijn wij van oordeel dat het recente Commissievoorstel voor het beheer van de visserijinspanning in de Atlantische Oceaan in strijd is met de instandhoudingsdoelstellingen en het vermogen, met name van Portugal, aantast om maatregelen voor instandhouding uit te vaardigen in zijn exclusieve economische zone.

Grossetête (PPE-DE)
Ik heb voor dit verslag gestemd. Een strategie gericht op bescherming en behoud van het mariene milieu vereist een werkelijk Europees beleid voor de maritieme veiligheid.
Er bestaan voorschriften en richtlijnen; het is aan de lidstaten om deze uit te voeren en aan de Europese Commissie om toe te zien op hun tenuitvoerlegging. Op dit punt moeten we streng optreden, want bij een ramp is het zo makkelijk om met een beschuldigende vinger naar Europa te wijzen.
Nieuwe eisen op het gebied van maritieme veiligheid zijn ook bedoeld om onze kusten te beschermen: invoering van dubbelwandige schepen, eventuele strafrechtelijke sancties voor overtreders, en ik vraag met het oog op de ondersteuning van deze maatregelen om de oprichting van Europese kustwachtdiensten.
Dit beleid streeft naar bescherming en behoud, en niet naar pogingen om reeds aangerichte schade te herstellen. Milieuschade laat zich immers niet met subsidiegeld herstellen. In de getroffen gebieden zullen de gevolgen nog lang zichtbaar zijn in de biodiversiteit en het ecologische evenwicht die van zo groot belang zijn voor de instandhouding van de visbestanden en het behoud van de soorten.

Moreira da Silva (PPE-DE)
 - (PT) Ik feliciteer de Commissie met haar mededeling. Desalniettemin ben ik van oordeel dat zij haar analyse had moeten baseren op de instandhouding van de visgronden in plaats van op een vaag duurzaamheidsbeginsel. Anderzijds is zij in haar studie niet diep genoeg ingegaan op de gevolgen van de visserij voor de bescherming van het mariene milieu en laat ook de definitie van de kwantificeerbare doelstellingen en de tijdschema's te wensen over.
Ik hoop dan ook dat de Commissie zo spoedig mogelijk een voorstel voor een strategie voor de bescherming van het mariene milieu zal indienen waarin enerzijds een allesomvattend antwoord wordt gegeven op de uitdaging om de duurzaamheid van dat milieu te bevorderen via de coördinatie en versterking van de reeds bestaande wetgevingsteksten, en waarmee anderzijds de oprichting van een reeks Europese en internationale organisaties wordt bevorderd die de evaluatie en de controle voor hun rekening nemen. In de beoogde strategie moet een actieplan ter bescherming van het mariene milieu worden opgenomen met vermelding van de beoogde doelstellingen, de toegekende middelen en het tijdschema. Tenslotte zou ik de EU willen verzoeken haar invloed in de internationale onderhandelingen over de instandhouding van het mariene milieu aan te wenden om aan te dringen op een wereldwijde beperking van de bye catch-technieken (gebruik van lange netten waarin ook niet-doelsoorten zoals walvisachtigen, zeehonden, vogels en schildpadden verstrikt raken).

Ribeiro e Castro (UEN)
 - (PT) Uit de consensus in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid blijkt dat dit initiatiefverslag vrijwel geen bezwaren oproept. Ik heb me dan ook in die zin uitgesproken door voor het verslag te stemmen.
Ik vind het een goede zaak dat er een geharmoniseerde Europese strategie ter bescherming van het mariene milieu komt. De noodzaak daarvan is bewezen. Verder mag de vaststelling dat wij niet over alle informatie beschikken inderdaad geen voorwendsel zijn om de ontwikkeling van voorzorgsmaatregelen op de lange baan te schuiven, met name in gevallen waar de vermindering van de biodiversiteit een feit is. Dit lijkt mij een lovenswaardig beginsel, althans op voorwaarde dat het niet blindelings wordt toegepast.
Ook het verzoek van de rapporteur aan de EU om een beslissing te nemen over toetreding tot de Arctische Raad, die momenteel de Verenigde Staten, Canada, IJsland, Noorwegen, Rusland Denemarken, Zweden en Finland als leden heeft, acht ik bijzonder nuttig. EU-lidmaatschap van de Arctische Raad zou ongetwijfeld het Euro-Atlantische wederzijdse begrip op milieugebied verbeteren en de EU een belangrijk forum bezorgen, onder andere voor de bescherming van het noordelijke maritieme milieu.
De Commissie dringt erop aan dat de maximale duurzame opbrengst wordt gedefinieerd in termen van duurzaamheid van bestanden en niet in economische duurzaamheid. Zelf pleit ik evenwel voor een evenwicht tussen beide dimensies: de vaststelling van de strategie voor de bescherming en de instandhouding van het mariene milieu moet mijns inziens gepaard gaan met de ontwikkeling van mechanismen ter verbetering van de economische duurzaamheid. Een correcte toepassing van dit compromis is ongetwijfeld een garantie voor het welslagen van dit beleid.

Ribeiro e Castro (UEN)
Zoals ik in de stemverklaring betreffende het verslag van de heer Markov heb aangegeven, vormen de aanhoudende moeilijkheden met de procedures voor het gebruik van de kredieten ook een van de hoofdproblemen van het ISPA-ontwikkelingsprogramma, waarvoor in 2001 acht toetredingslanden in aanmerking kwamen.
De ISPA-programma's zijn opgevat als een soort Cohesiefonds voor landen die weldra tot de EU zullen toetreden. Zij zijn bedoeld om de basisinfrastructuur op milieu- en vervoersgebied te verbeteren. Zoals de rapporteur terecht signaleert, is het in deze context van wezenlijk belang te investeren in een goede administratieve opleiding van het personeel uit die landen dat vanaf volgend jaar met het beheer van de Structuurfondsen zal worden belast. Dat is de enige manier om onnodige bureaucratische obstakels te vermijden die de procedures alleen maar blokkeren en vertragen.
Door het standpunt van de rapporteur te steunen heeft de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme ook aan de Commissie duidelijk willen maken dat de procedures dringend vereenvoudigd moeten worden, uiteraard zonder afbreuk te doen aan de voorschriften voor boekhoudkundige controles. Als dit niet gebeurt, lopen wij het risico dat het systeem de komende jaren volkomen geblokkeerd raakt, hetgeen ons ertoe zal nopen op het laatste moment concessies te doen die niet in lijn zijn met de logica van een rationele en structurele ontwikkeling.

Figueiredo (GUE/NGL)
 - (PT) De levensvatbaarheid van de visserijsector is afhankelijk van de duurzaamheid van de visbestanden, die dan ook als een gemeenschappelijk goed moeten worden beschouwd. Daarom onderschrijven wij de FAO-Gedragscode voor verantwoorde visserij, waarin wordt aangedrongen op maatregelen die ertoe strekken dat vervuiling, afval, het overboord zetten van vis, spookvisserij (vissen die terechtkomen in verloren of afgedankte netten) en het vangen van niet-doelsoorten tot een minimum beperkt blijven. Er moeten visserijvormen en technieken ontwikkeld en gebruikt worden die garanties bieden voor een selectieve visvangst, eerbiediging van het milieu en een doeltreffende bescherming van de jonge vissen.
Volgens de FAO bedraagt de hoeveelheid overboord gezette vis in de sector commerciële visserij op mondiaal niveau naar schatting tussen de 17,9 en 39,5 miljoen ton. Dat is 2 à 5 keer meer dan de totale visproductie in de EU, hetgeen volkomen onaanvaardbaar is.
Over het geheel genomen delen wij de doelstellingen van dit verslag. Desalniettemin zijn wij van oordeel dat er slechts een definitieve oplossing zal worden gevonden vanaf het moment dat het gemeenschappelijk visserijbeleid naar behoren wordt gedecentraliseerd. Actieve deelname van vissers, wetenschappers en overheidsdiensten is immers onontbeerlijk. Zoals de rapporteur onderstreept, kan deze doelstelling in een eerste fase worden verwezenlijkt door de in Verordening 2371/2002 genoemde regionale adviesraden te betrekken bij 'het formuleren van een strategie gericht op het beëindigen van de praktijk van het overboord zetten van vis?.

De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.

De Keyser (PSE)
 Ik heb mij bij de stemming over de resolutie over het transatlantisch partnerschap van stemming onthouden. Toch is het over het geheel bezien een uitstekende resolutie, met wezenlijke punten voor de Europese socialisten en voor alle Europeanen, namelijk: het opnieuw uitgesproken streven naar multilateralisme in de transatlantische politiek, het belang dat wordt gehecht aan het internationale recht en de instandhouding van een Europees sociaal recht door de goedkeuring van amendement 16 van Raimon Obiols.
Helaas werd echter amendement 26 van de Fractie van de Europese Volkspartij aangenomen. Dat amendement benadrukt dat de Europese veiligheidsstrategie rekening moet houden met de Amerikaanse nationale veiligheidsstrategie en grote voorzichtigheid in acht moet nemen met betrekking tot het standpunt van de EU over situaties die door de Verenigde Staten anders lijken te worden geïnterpreteerd.
De kans bestaat nu dat het partnerschap op niets anders dan een monoloog neerkomt. Europa heeft de Amerikanen nog nooit horen verklaren dat zij bereid zijn om internationale verdragen te ondertekenen tegen marteling of het gebruik van antipersoneelmijnen, of voor het verdrag van Kyoto, het Internationaal Strafhof of de toepassing van de Geneefse conventie op Guantanamo.
Wanneer de Europeanen zich niet verplichten om rekening te houden met de Amerikaanse strategie is het echter denkbaar dat niet alleen het hoofdkwartier van de NAVO in Brussel ter discussie komt te staan, maar - wie weet - ook de Europese instellingen!

Figueiredo (GUE/NGL)
 - (PT) De resolutie past in het streven naar een 'op gelijkheid gebaseerd evenwichtig partnerschap? tussen de EU en de VS, dat hun in de gelegenheid moet stellen 'gemeenschappelijke belangen in de wereld? te behartigen. Anders gezegd, het is de bedoeling dat de wereld door deze twee kapitalistische polen wordt beheerd en verdeeld.
In een poging om de 'verschillen van opvatting? te overbruggen wordt er gepleit voor een verdieping van de betrekkingen tussen de EU en de VS, waarbij wordt onderstreept dat de EU zich moet ontwikkelen tot een politiek en militair blok. Zo wordt er aangedrongen op de vaststelling van een daadwerkelijk gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, de uitbreiding van de stemming met gekwalificeerde meerderheid (met name op het gebied van de buitenlandse handel en het GBVB), de instelling van een Europese diplomatieke dienst, nauwere samenwerking op defensiegebied en een 'nadrukkelijker en efficiënter? gebruik van militaire capaciteiten in het kader van de NAVO en de conclusies van de recente Top van Praag. De resolutie voorziet tevens in de oprichting van een 'transatlantische markt? die de besluitvorming binnen de WTO moet bespoedigen.
In dit verband is het bijzonder veelzeggend dat in de resolutie, zonder enige vorm van kritiek, gewag wordt gemaakt van de recente verklaringen van enkele voormalige Amerikaanse regeringsleiders die in de vorm van een open brief een referentiekader voor de betrekkingen tussen de VS en de EU vaststellen - waarin de eerste partij uiteraard het overwicht heeft en de tweede tot onderdanigheid wordt gedwongen - en met onaanvaardbare voorstellen komen die als een duidelijke inmenging in het onderhandelingsproces van de landen van de EU moeten worden beschouwd.
Daarom heb ik tegen gestemd.

Moreira da Silva (PPE-DE)
 - (PT) Het is absoluut noodzakelijk dat wij druk blijven uitoefenen op de Amerikaanse regering. Alleen op die manier kunnen wij de Verenigde Staten ertoe dwingen het Protocol van Kyoto te ondertekenen. Het is een feit dat het Amerikaanse verzet enigszins is geluwd sinds de uitvaardiging van de Europese maatregelen ter vermindering van de kosten die verbonden zijn aan de tenuitvoerlegging van de in Kyoto aangegane verplichtingen, waaronder de richtlijn betreffende de handel in uitstootrechten. Ik ben evenwel van oordeel dat een dergelijk charmeoffensief ontoereikend is en dat wij een actievere strategie moeten hanteren. Daarom acht ik het van wezenlijk belang dat Kyoto tijdens de komende ronde van de handelsbesprekingen in het kader van de WTO aan de orde wordt gesteld. Als de Verenigde Staten het Protocol van Kyoto niet ondertekenen, zullen hun producten, met name op energiegebied, op de korte termijn onrechtmatige concurrentievoordelen genieten ten aanzien van de Europese producten. Het is derhalve de vraag of de EG bereid is in het kader van de WTO maatregelen door te zetten met behulp waarvan die onrechtmatige voordelen kunnen worden weggewerkt. Ik denk dan met name aan het heffen van belastingen op Amerikaanse producten die naar de Europese ruimte worden uitgevoerd.

Ribeiro e Castro (UEN)
 - (PT) Ofschoon ik ten volle onderschrijf dat de transatlantische betrekkingen tussen de VS en de EU (zie amendement 27 van de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten, dat in de slotversie is overgenomen) moeten worden hervat, heb ik mij ertoe verplicht gezien tegen deze ontwerpresolutie te stemmen. Paragraaf 5 lijkt mij volledig misplaatst en overbodig. Ik betreur het dan ook ten zeerste dat die tekst in de resolutie is opgenomen, temeer daar de verwoorde standpunten ten aanzien van het externe optreden van de Unie geenszins beantwoorden aan de bepalingen terzake van de Verdragen en derhalve verworpen moeten worden. Verder hadden wij hier een unieke kans om de bressen in de transatlantische betrekkingen te dichten. Die zijn overigens het gevolg van de recente spanningen die linkse krachten en andere anti-Amerikaanse groeperingen hebben veroorzaakt. Gelet op deze omstandigheden begrijp ik niet waarom men niet de verleiding heeft weerstaan om jegens onze Amerikaanse bondgenoten een vijandig woordgebruik en gedachtegoed te hanteren, zoals blijkt uit de paragrafen 8 en 14. Het gaat werkelijk boven mijn pet dat wij beschuldigingen uiten aan het adres van het land waarvan wij willen dat het onze bondgenoot of partner is en daarnaast indirect kritiek uitoefenen op de lidstaten van de Unie die niet hebben deelgenomen aan de mislukte poging om een Frans-Duits 'dictaat? op te leggen. Door dit soort taalgebruik te hanteren en dergelijke standpunten in te nemen zullen wij de belangen van de Europese Unie en de lidstaten nog meer schaden. Aangezien de huidige slotversie van de compromistekst mij over het geheel genomen teleurstelt, betreur ik het ten zeerste dat de ontwerpresolutie van de leden Muscardini, Collins en Queiró is ingetrokken, want die had ik met plezier gesteund.

Sacrédeus (PPE-DE)
De resolutie bespreekt een aantal belangrijke gebieden voor een verdere versterkte samenwerking tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, maar ook de gebieden waar verschil van mening over bestaat. Naar mijn mening is het belangrijk dat de Europese Unie voet bij stuk houdt, met name wat betreft de verantwoordelijkheid van de Verenigde Staten voor de klimaatpolitiek. Ik stel het met name op prijs dat het Parlement in paragraaf 22 de Commissie steunt in haar opvatting dat de klacht die de Verenigde Staten hebben ingediend bij de WTO inzake de goedkeuringsprocedure van de EU voor genetisch gemodificeerde organismen, GMO's, juridisch ongerechtvaardigd, economisch ongegrond en politiek vruchteloos is.
Desondanks kan ik de resolutie niet steunen, omdat in paragraaf 5 ook voor het buitenlands en veiligheidsbeleid in de Raad een stemming met een gekwalificeerde meerderheid wordt geëist. Ik deel deze opvatting niet en vindt haar niet reëel. De Europese samenwerking zou mislukken, omdat de bevolking, de regering en het parlement van een land gedwongen zou worden een buitenlands en veiligheidsbeleid te voeren waar ze niet achter staan.
Naar aanleiding hiervan heb ik besloten tegen het verslag te stemmen, dat echter werd aangenomen met 303 stemmen voor, 109 stemmen tegen en 47 onthoudingen.

Tannock (PPE-DE)
De Britse conservatieven worden echter gedwongen tegen hun zin tegen de resolutie te stemmen vanwege een aantal opmerkingen die naar onze mening niet bevorderlijk zijn voor een goed wederzijds begrip, noch voor de goede betrekkingen. Zo staat in het voorstel bijvoorbeeld een verwijzing naar unilaterale oplossingen voor problemen die kwetsend is en voorbijgaat aan de belangrijke rol die de Verenigde Staten als grootste en machtigste land ter wereld bij uitstek moet spelen als wij willen dat de waarden die wij zelf onderschrijven, worden hooggehouden. Ook wordt weer gehamerd op het standpunt dat de Verenigde Staten de mening van Europa over het Internationaal Strafhof moeten delen, ondanks de problemen die een ongewijzigd statuut op dit moment voor de Verenigde Staten zou opleveren. Het is ook helemaal niet nodig dat Europa steeds weer de confrontatie met de Verenigde Staten zoekt over de doodstraf, die in het internationaal recht nu eenmaal nog steeds legaal is. Wij moeten respecteren dat zij op dit punt met ons van mening verschillen en wij moeten niet proberen dit onderwerp tot een symbool te maken van de morele superioriteit van Europa over Amerika. Wij hebben de afgelopen tijd in Europa teveel anti-Amerikanisme gezien. Europa mag niet vergeten wat het aan Amerika te danken heeft. Dat komt in de huidige resolutie niet voldoende tot uiting. Tot slot kunnen wij niet instemmen met stemming met gekwalificeerde meerderheid op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid.

